text:
Тәржемә
Тәржемә — бер телдән икенсе телгә текст мәғәнәһен интерпретациялау эшмәкәрлеге; бер телдән икенсе телгә әйләндереү эше[1]; телдән әйтелгән фекерҙең йәки текст йөкмәткеһенең икенсе бер тел ярҙамында бирелеше[2]; бүтән телдәрҙә яңы, төп нөхсәгә тиң (эквивалент) текст яһау. Бынан бер нисә тиҫтә йыл элек тәржемә фәҡәт кеше тарафынан ғына үтәлһә, хәҙер автоматлаштырылған (башлыса компьютер яһаған) тәржемә лә бар (ингл. CAT — computer aided translation).
Тәржемәнең маҡсаты — төп текст менән тәржемә ителгән текстың бер мәғәнәлә булыуы.
Йөкмәткеһе
- 1 Яҙма һәм телдән тәржемә
- 2 Тәржемә тарихы
- 3 Тәржемә процесы
- 4 Тәржемә сифаты
- 5 Тәржемә ауырлыҡтары
- 6 Тәржемәселәрҙең халыҡ-ара ойошмаһы
- 7 Хоҡуҡи аспекттар
- 8 Ҡыҙыҡлы факттар
- 9 Иҫкәрмәләр
- 10 Әҙәбиәт
- 11 Тышҡы һылтанмалар
Яҙма һәм телдән тәржемә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙма һәм телдән тәржемә итеү араһында айырмалыҡтар бар. Мәҫәлән, телдән тәржемәне ымдар формаһында ла башҡарыу мөмкин.
Тәржемә тарихынан сығып ҡарағанда, телдән тәржемәне яҙма тәржемәнең бер төрө тип әйтергә була. Шулай ҙа, көндәлек ысынбарлыҡ уларҙың икеһенә ике төрлө йәғни айырым ҡараш кәрәклеген күрһәтә. Тәржемә хеҙмәте төрлө телдә һөйләшеүселәрҙең аралашыу ихтыяжын ҡәнәғәтләндергәнлектән, был йүнәлеш коммерциялаштырылған: тәржемәнең төрлө төрҙәре коммерция маҡсатында файҙаланыла. Тәржемә менән шөғөлләнгән махсус ойошмалар бар. Улар аралашыу ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндереү һәм аралашыуҙа булған ҡыйынлыҡтарҙан ҡотолоу өсөн тәржемәнең төрлө төрөн файҙалана (яҙма, телдән, телдән синхрон һ. б.).
Тәржемә тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙә тәүге тәржемәселәрҙең береһе тип Максим Грек һанала. Петр I ваҡытында тәржемә технологияһы һиҙелерлек камиллаштырыла, сөнки күпселек фәнни һәм техник китаптар сит телдәрҙә була. XIV быуатта фәнни китап беренсе тапҡыр халыҡ теленә (латин теленән исланд теленә) ауҙарыла. Ул Сакробоско[3] исеме аҫтанда билдәле инглиз Джон Холивудтың йәки Халифакстың арифметика буйынса ҡулланма китабы була. XIX быуатҡа тиклем тәржемәселәр тексты матурлау ысулдарын ҡуллана, ҡайһы бер мәлдәрҙе алып ташлай, хатта персонаждарға икенсе исем бирә (Мэри урынына — Маша).
XIX быуат һуңында — XX быуат башында төп нөсхәнән аныҡлығы һәм дөрөҫлөгө менән айырылмаған тәржемә мәҙәниәте (буквалистар) барлыҡҡа килә. Был ике төп принцип тәржемәселәрҙең ныҡлы ҡанунына әүерелә, быға тиклем булған матурлау, арттырыуҙан ныҡлы һаҡлау гарантияһы була. Әммә XX быуаттың 30-сы йылдарында был мәктәп Иван Кашкин етәкселегендәге төркөм тарафынан ҡаты тәнҡитләнә. Улар буквалистар телдең һүҙен тапшырып, авторҙың фекерен, китаптың атмосфераһын бирә алмай, сөнки фекерҙе икенсе телдәге шуға тап килгән һүҙ менән генә биреп була, тип раҫлай. Шуға күрә текст үҙенең образлылығын, йәнлелеген юғалта һәм уҡыусыны йәлеп итмәй. Профессионал һәм юғары мәҙәниәт эйәһе булараҡ тәржемәсе статусы тап совет эпохаһында барлыҡҡа килә. Һуғыштан һуңғы 10 йыл эсендә айырым исемдәге мәктәптәр урынына профессональ берләшмәләр ойошторола. Бында, һис шикһеҙ, планлы хужалыҡ та үҙ ролен уйнай: тәржемә ителгән авторҙарҙың исемлеге, күләм, раҫланған тираж, ваҡыт — барыһы ла раҫлана һәм был эште атҡарып сығыу өсөн раҫланған күләмдә раҫланған кешеләр һәм уларға раҫланған эш хаҡы талап ителә. 70-се йылдарҙа исемле мәктәптәргә алмашҡа инициатив төркөмдәр килә. Мәҫәлән, Испанияның, Португалияның һәм Латин Америкаһының «Художестволы әҙәбиәт» нәшриәтендәге славян редакцияһы һәм әҙәбиәт редакцияһы. 90-сы йылдарҙа, СССР тарҡалғандан һуң, был өлкәгә бик күп дилетанттар килә, һөҙөмтәлә күпселек китаптарҙың тәржемә кимәле элек йәшәп килгән сифат талаптарына тура килмәй. Тәржемәселәр баҙарында юғары дәғүәселек һәм эш хаҡының түбән булыуы арҡаһында был эшкә бик йыш тәжрибәһеҙ кешеләр тотона.
Синхрон тәржемә беренсе тапҡыр 1945—1946 йылдарҙа Нюрнберг процесында күпләп ҡулланыла. Артабан ул БМО-ла телдән тәржемә итеүҙең төп формаһына әүерелә.
Компьютерҙар барлыҡҡа килеү менән тәүҙә электрон һүҙлектәр, һуңынан автоматлаштырылған тәржемә программалары күренә башланы. Әммә уларҙың тәржемә сифаты текстың семантикаһын айырмай һәм проблема яһалма интеллекттың фекер ҡоролошо менән ауаздаш. Автоматлаштырылған тәржемәсе миҫалының береһе булып Google Translate сервисы тора.
Тәржемә процесы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәржемә процесында, уның телдән йәки яҙма булыуына ҡарамаҫтан, түбәндәге этаптарҙы айырырға була:
- Кодын үҙгәртеү йәки тексты яҙылған телдә аңлау (уҡыу, тыңлау),
- Тәржемә,
- Тексты тәржемә ителгән телдә кодлаштырыу (яҙыу, уҡыу).
Текст мәғәнәһенең кодын үҙгәртеү өсөн тәржемәсе тәүҙә тәржемә берәмген, йәғни текстың сегментын (һүҙ, фраза, бер-нисә һөйләм) билдәләргә тейеш. Был мәғәнә берәмеге булып ҡараласаҡ. Бик һирәк кенә фонемалар (һүҙҙән түбән кимәлдә) һәм абзацтан юғарыраҡ кимәлдә (ҡатмарлы синтаксик һөйләм) тәржемә эшләү талап ителә.
Ошо тәү ҡарашҡа ябай ғына булып күренгән процедура артында комплекслы уйлау операцияһы ята. Төп текстың кодын үҙгәртеү өсөн тәржемәсе аңлы һәм методик рәүештә уның барлыҡ үҙенсәлектәрен интерпретацияларға, анализларға тейеш. Был процесс грамматиканы, семантиканы, синтаксисты һәм идиомаларҙы һәм текст телен, ул тел мәҙәниәтен, шулай уҡ дөрөҫ мәғәнә һалыр өсөн тексты тәржемә иткән телде лә төплө белергә тейеш.
Тап бында телдән һәм яҙма тәржемә араһында айырмалыҡтар күренә лә инде. Тәржемәселәр яҙма тексты (мәҫәлән, әҙәби әҫәрҙе) ошо телдә һөйләшкән кеше тәржемә итергә тейешлеген белә. Сөнки белгес кенә түгел, әҙерлекле уҡыусы ла тексты үҙ теленә сит ил кешеһе тәржемә иткәнен шунда уҡ аңлаясаҡ.
Телдән тәржемәлә бөтөнләй кире күренеш күҙәтелә (шулай уҡ, тейешле ҡатмарлыҡта — синхрон тәржемә йәки яуаплы сараларҙы эҙмә-эҙлекле тәржемә булыуына ҡарап). Был осраҡта тәржемәсегә сит телгә эшләүе уңайлыраҡ. Шуға күрә ике яҡлы осрашыуҙың ике ҡатнашыусыһы ла һөйләшеүҙәргә үҙ тәржемәсеһе менән килә. Уларҙың бурысы — үҙ докладсыһының фекерен сит телгә мөмкин тиклем тулы һәм аңлайышлы итеп тапшырыу. Был күренеш бик ябай аңлатыла. Сит телгә тәржемә иткәндә, тәржемәсе автоматик рәүештә ятлап алған конструкцияларҙы ҡуллана, ә туған теленә тәржемә иткәндә мөмкин булған варианттар араһында буталып, оптималь булған варианттан алыҫ торғанында туҡталырға мәжбүр була.
Текста һүҙ барған предмет тураһында белеү бик мөһим.
Һуңғы йылдарҙа, когнитив лингвистика тикшеренеүҙәре арҡаһында тәржемә процесының фекерләү яғын аңлауҙа билдәле аҙым яһалды.
Тәржемә сифаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәржемәнең маҡсаты булып төп нөсхә менән тәржемә ителгән текстың оҡшашлығы тора. Уңышлы тип ике критерийға тап килгән тәржемә һанала:
- Теүәллек һәм дөрөҫлөк. Тәржемәнең төп текст мәғәнәһен ни тиклем асып биреүен, быға өлгәшеү өсөн мәғәнәнән нимәнелер алып ташлау йәки көсәйтеү йәки көсһөҙләндереү элемнттарын файҙаланып башҡарылыуы менән ҡылыҡһырлана.
- Асыҡлыҡ. Тәржемәне үҙ телендә уҡыусы төп нөсхә итеп ҡабул итә, текст тәржемә ителгән телдең грамматик, синтаксик, идиоматик нормаларына яуап бирә.
- Беренсе талапҡа яуап биргән тексты «дөрөҫ тәржемә» тип әйтергә була, икенсе талапты үтәгәне идиоматик тәржемә булараҡ ҡабул ителә.
Тәржемәнең дөрөҫлөгөн баһалауҙа ҡулланылған талаптар текстың тематикаһына, төп нөсхәнең аныҡлығына, төрөнә, функцияһына һәм текстың ҡулланылышына, уның әҙәби сифаттарына, социаль һәм тарихи контексына ҡарап айырыла.
Тәржемәнең асыҡлыҡ талаптары ябай кеүек күренә: идиоматик булмаған тәржемә ҡолаҡты ярып бара, ә машина тәржемәһе системаһын ҡулланып һүҙ буйынса тәржемә эшләгәндә, бөтөнләй аңлайышһыҙ әйбер килеп сыға.
Шуға ҡарамаҫтан, айырым осраҡтарҙа тәржемәсе аңлы рәүештә тексты һүҙмә-һүҙ тәржемә итеүе ихтимал. Мәҫәлән, әҙәби әҫәрҙе һәм дини текстарҙы тәржемә итеүселәр бик йыш төп нөсхәнән бик ситләшмәй. Был маҡсатта улар аңлы рәүештә тәржемә иткән телдең сиктәрен «һуҙып», идиоматик булмаған текст тыуҙыра.
Аныҡлыҡ һәм асыҡлыҡ төшөнсәләре хәҙерге тәржемә теорияларында төрлөсә ҡарала. Ҡайһы бер мәҙәниәттәрҙә эшләнгән тәржемә оригиналдағы кеүек үк ижади һәм үҙенсәлекле булырға тейеш тигән идея өҫтөнлөк итә. Был төшөнсә Көнбайыш өсөн изге. Әммә башҡа мәҙәниәттәрҙә был талапҡа артыҡ иғтибар бирелмәй. Мәҫәлән, һиндтарҙың Рамаяна эпосы Һиндостандың төрлө телдәрендә үҙ версияһына эйә һәм тарих бик йыш бер-береһенән ныҡ айырыла. Әгәр Һиндостан телдәрендә (һиндарий йәки дравидий), һүҙҙәргә иғтибар иткәндә, уларҙа тәржемәсегә бирелгән иреклекте тойорға мөмкин.
Әгәр тәржемәсенең талап ителгән критерийҙарға ниндәй кимәлдә тап килгәнен белгегеҙ килһә, уның төп философияһын анализлап ҡарағыҙ. Философия айырым биттәр булып та (миссия, күҙаллау, ҡиммәттәр) сағылыш табыуы мөмкин, әммә бында текстың «матурлыҡ» өсөн эшләнеүе лә ихтимал. "Философия"ның мөрәжәғәттәрҙә сағылыш табыуы, документтар аша үтеүе — иң ышаныслыһы. Әлбиттә, иң яҡшы вариант — рекомендациялар.
Тәржемә ауырлыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эшмәкәрлек төрө булараҡ, тәржемә ҡатмарлы. Бынан тыш, эш барышында тәржемәсе бик күп кәртәләрҙе үтергә тейеш, был тәржемә процесын тағы ла ауырлаштыра.
Төп нөсхә проблемалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Төп нөсхә һуңғы вариант булып тормай һәм тәржемә эшләнгән ваҡытта күсереп яҙыла
- Текст аңлайышһыҙ яҙыла
- Текста орфографик хаталар бар
- Текст өҙөмтә генә булып тора
- Текст уңышлы төҙөлмәгән
- Текста һылтанмалар юҡ (мәҫәлән, булмаған фотолар аҫтына текст яҙырға тейеш).
Хәрефме, рухмы?[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәржемәнең мөһим проблемаһы булып тәржемәсе алдында китаптың атмосфераһын, рухын һаҡларғанмы, әллә барыһын да төп нөсхәлә булғанса, һүҙмә-һүҙ тәржемәләргәме тигән һорау тора. Был проблема тәржемә сифатының һәм уның оригиналға яҡын булыу талаптары менән бәйле. Шулай уҡ тәржемәсенең азатлығы мәсьәләһе лә бар.
Тәржемәселәр араһында шундай әйтем йөрөүе лә юҡҡа түгел: «Тәржемә — ҡатын-ҡыҙ кеүек: тоғроһо (дөрөҫө) — матур түгел, матуры — тоғро түгел».
Тәржемә итеп булмау проблемаһы, социомәҙәни өлөш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бик йыш, ҡайһы бер һүҙҙәрҙе тәржемә итеп булмаймы, тигән бәхәстәр яңғырай. Ваҡыты-ваҡыты менән ундай һүҙҙәрҙең исемлеге баҫыла. Тәржемәселәр бер үк грамматик категорияла ҡалырға теләгәндә ҡайһы бер һүҙҙәрҙең тәржемәһе ауырлыҡ тыуҙыра. Лингвистар серле һүҙҙәрҙе өйрәнә һәм уларҙы «тәржемә итеп булмай» тип атай. Ысынбарлыҡта иһә шундай мәҙәни һыҙатлы һүҙҙәр «әсәй» тигән кеүек ябай ғына тәржемә ителә. Был тәржемә ителәсәк телдә бындай һүҙҙәрҙе тәржемә тимәй ҡалдырыу тәжрибәһе менән аңлатыла; был маҡсатта һүҙҙе алып торорға мөмкин. Мәҫәлән, Англияла француз рестораны менюһында Fat liver paste эквиваленты булыуға ҡарамаҫтан Pâté de foie gras тип яҙасаҡтар. Ҡайһы бер осраҡта бары тик транскрипция ғына кәрәк: わさび япон һүҙе инглиз теленә wasabi тип транскрипциялана. Тәржемәһе инде япон керәнен аңлата. Һүҙҙә ни тиклем мәҙәни һыҙат нығыраҡ тойола, уны шул тиклем тәржемә итеүе еңелерәк. Мәҫәлән, Ҡытай (中国) инглиз телендә China, әммә башҡа телдәрҙә Cina, Chine һ.б.
Тәржемә итә торған телдә һүҙҙең аналогы булмауы ла ауырлыҡтар тыуҙыра. Бик йыш проблема тәржемәне айыра белмәүгә һәм мәғәнәгә тап килгән һүҙҙе һүҙлектән эҙләп ултырырға ваҡыт бүлмәүгә бәйле. Бынан тыш бик күп ауырлыҡтар бар, шулай уҡ диалект һүҙҙәр һәм неологизмдар, аңлатылмаған акронимдар һәм аббревиатуралар, аңлашылмаған жаргон һүҙҙәре лә ҡатмарлыҡ тыуҙырыуы мөмкин. Шуны ла билдәләп китергә була: ваҡыт үтеү менән мәҙәниәт тә, тел дә үҙгәрә һәм тәржемәләр ҙә көнүҙәклеген юғалтып, иҫкерә. Тәржемәлә проблемаларға юл ҡуймау өсөн бер нисә мәлгә иғтибар итергә кәрәк:
- Тәржемә эшләгәндә берҙәм һүҙҙәр ҡулланырға (бер үк һүҙ өсөн синоним формаларын ҡулланмаҫҡа).
- Тексты аудиторияны иҫәпкә алып тәржемә итергә.
- Белем нигеҙен булдырырға.
- Әгәр тәржемәне һеҙ түгел, башҡа кеше (ойошма) эшләй икән — тәржемә ителмәҫкә тейешле йәки тәржемә ителәләр икән, билдәле бер тәртиптә генә тәржемә ителгән терминдар исемлеген төҙөгөҙ. Фекерегеҙҙе һәм тәржемә асылын аңлаған бер генә кеше менән хеҙмәттәшлек итегеҙ.
- Әгәр тәржемә эшләү өсөн подрядсыны һайларға уйлаһағыҙ, хаҡынан тыш, сифаты, аныҡлығы, адекватлығы, ваҡыты һ.б. параметрҙарға иғтибар итегеҙ. Әгәр компанияға мөрәжәғәт итәһегеҙ икән, ойошманың философияһына һалынған сифатҡа, адекватлыҡҡа иғтибар бирегеҙ.
Тәржемәселәрҙең халыҡ-ара ойошмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәржемәселәрҙең халыҡ-ара ойошмаһы (FIT) донъя тәржемәселәренең 100 милли ассоциацияһын, шул иҫәптән Рәсәйҙең Тәржемәселәр союзын берләштерә. Уның бурысы булып тәржемәселәрҙең һәм терминологтарҙың профессионаллеген үҫтереү, хоҡуҡтарын яҡлау, эш шарттарын яҡшыртыу, шулай уҡ һүҙ азатлығына булышлыҡ итеү тора. FIT ЮНЕСКО менән консультатив мөнәсәбәттә. 1991 йылда FIT 30 сентябрҙе (тәржемәселәрҙе яҡлаусы булып иҫәпләнгән Изге Иероним көнө) халыҡ-ара тәржемәселәр көнө тип иғлан итә.
Хоҡуҡи аспекттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төп нөсхәнең бер төрөн тәшкил иткән тәржемә автор хоҡуғы объекты булып тора. Авторлыҡ хоҡуғына бәйле тәржемә тураһында төп ҡануниәт положениелары РФ Граждандар кодексының 1260-сы статьяһында нығытылған. Тәржемә өсөн автор хоҡуҡтарына тәржемәсе эйә. Тәржемәсе үҙенең авторлыҡ хоҡуҡтарын төп әҫәрҙән килтереп сығарған яңы әҫәрҙә авторҙың хоҡуҡтарын һаҡлаған шарттарҙа ғына тормошҡа ашыра. Шулай итеп, тәржемә тәржемә авторының төп нөсхәгә авторлыҡ хоҡуғы булыусының ризалығы менән генә файҙаланыла ала. Тәржемәгә рөхсәт эште башлауҙан алда йәки эште тамамалағандан һуң да алыныуы мөмкин. Тәржемәгә авторлыҡ хоҡуҡтары әҫәр ижад ителгән мәлдән алып (йәғни әҫәргә объектив форма биргән ваҡыттан башлап), авторлыҡ хоҡуҡтарының дөйөм ҡағиҙәләре буйынса бирелә. Төп нөсхәне тәржемә итергә рөхсәт булмағанда ла, тәржемәгә автор хоҡуҡтары барыбер ғәмәлдә, әммә сикләнгән («парализован») була. Шулай итеп, тәржемәсенең авторлыҡ хоҡуҡтары ла, төп нөсхә авторының хоҡуҡтары һаҡланыуға ҡарамаҫтан, үҙ аллы объектҡа автор хоҡуҡтары булараҡ һаҡланыла. Тәржемәгә автор хоҡуҡтары башҡаларҙың төп нөсхәне тәржемә итеүенә кәртә була алмай. Ҡайһы бер тәржемәләр автор хоҡуғы объекты булып тормай (РФ ГК 1259-сы статья, пп1, п.6). Улар дәүләт органдарының һәм муниципаль үҙидара органдарының рәсми документтары, шул иҫәптән закондар, башҡа норматив акттар, суд ҡарарҙары һәм ҡануниәт, административ һәм суд характерындағы башҡа материалдар, халыҡ-ара ойошмаларҙың рәсми документтарының рәсми тәржемәһе. Автор тәржемәһе — төп нөсхәне авторҙың үҙе тәржемә итеүе[4]. Авторлаштырылған тәржемә — автор рөхсәте менән эшләнгән йәки ул ҡарап сыҡҡан һәм тикшергән тәржемә.
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәржемәләр араһында беренсе урында Владимир Лениндың әҫәрҙәре тора. Улар 63 илдә 134 телдә нәшер ителгән[5].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005)
- ↑ Русско-башкирский терминологический словарь по языкознанию (Г.Д.Зайнуллина, 2002)
- ↑ Депман И. Я. История Арифметики. — изд. «Просвещение», Москва, 1965, стр.92
- ↑ Толковый переводоведческий словарь. — 3-е издание, переработанное. — М.: Флинта: Наука. Л. Л. Нелюбин. 2003.
- ↑ Произведения Владимира Ленина занимают первое место в мире среди переводной литературы всех других авторов. Они изданы в 63 странах на 134 языках. До сих пор россияне не теряю…
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вёглин Ч. Ф. Многоступенчатый перевод
- Вине Ж.-П., Дарбельне Ж. Технические виды перевода
- Гак В. Г. Сопоставительные исследования и переводческий анализ
- Гарбовский Н. К. Теория перевода. М.: Изд-во Моск. ун-та, 2004.
- Мирам Г. Э. Профессия: переводчик
- Миронова Н. Н. Билингвистические и бикультурные проблемы художественного перевода
- Мунэн Ж. Лингвистические проблемы перевода. Перевод как языковой контакт
- Ольшанский Д. А. Интерпретация и перевод: задачи читателя
- Райс К. Классификация текстов и методы перевода
- Влахов С. И., Флорин С. П. Непереводимое в переводе. Изд-во Р. Валент, М. 2009
- Петровская Е. В. Непереводимое в переводе // Русская антропологическая школа. Труды. Вып. 2. М.: РГГУ, 2004. С. 244—248. // Эл. ресурс
- Самсонов В. Ф. К анализу гипотезы Куайна о неопределённости перевода
- Якобсон Р. О лингвистических аспектах перевода
- Нора Галь СЛОВО ЖИВОЕ И МЁРТВОЕ
- Bassnett S., Lefevere A. Constructing cultures: essays on literary translation. Clevedon: Multilingual Matters, 1998
- Левицкая Т. Р., Фитерман А. М. Теория и практика перевода с английского на русский. М., 1963


c: text/html

text:
Баш ҡалала балалар лагерындағы медицина хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына өҫтәмә билдәләнде Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала балалар лагерындағы медицина хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына өҫтәмә билдәләнде
Баш ҡалала балалар лагерындағы медицина хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына өҫтәмә билдәләнде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфө ҡала Советы муниципаль балалар һауыҡтырыу лагерҙары хеҙмәткәрҙәренә ярҙам итеү буйынса бер нисә ҡарар ҡабул итте. 2016 йылда ошо учреждение медиктары өсөн хеҙмәт хаҡына өҫтәмә билдәләү күҙ уңында тотола. Мәҫәлән, табиптарға — 15 мең, шәфҡәт туташтарына 5600 һум күләмендә өҫтәмә ҡаралған.
Ҡарар Өфө ҡала Советы ултырышында ҡабул ителде. Өҫтәмәләр июндән авгусҡа тиклем йәйге һауыҡтырыу кампанияһы осоронда ғына ғәмәлдә буласаҡ, тип билдәләй депутаттар. Ҡала бюджетынан ошо маҡсатҡа 586 мең һум бүленәсәк.
Депутаттар аңлатыуынса, был юғары квалификациялы медицина хеҙмәткәрҙәрен балалар лагерҙарында ҡалдырыу өсөн эшләнә. Ошо учреждениеларҙа эшләгән ваҡытта табиптарҙың һәм шәфҡәт туташтарының уртаса хеҙмәт хаҡы башҡа медицина учреждениеларына ҡарағанда түбән. Өҫтәмәләр ошо айырманы ҡапларға һәм медиктарҙың балалар лагерында эшләүгә ҡыҙыҡһыныуын арттырырға тейеш.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
3 яҡлы комиссия ултырышы
Башҡортостанда эш биреүселәр хеҙмәткәрҙәр араһында сәләмәт тормошто пропагандалау һәм насар ғәҙәттәрҙе профилактикалау эшен башҡарырға бурыслы. Бөгөн эш биреүсе ойошмалар, профсоюздар федерацияһы һәм хөкүмәт тарафынан ҡул ҡуйылған өс яҡлы комиссия килешеүендә 10-дан ашыу өҫтәмә йөкләмә билдәләнгән. Документты Республика хөкүмәте исеменән Рәстәм Хәмитов раҫланы. Төбәк башлығы билдәләүенсә, билдәләнгән бурыстар хеҙмәт шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтелгән. Алдағы 3 йыллыҡҡа билдәләнгән килешеү 214 пункттан тора, яңы йөкләмәләр исемлегендә эш биреүселәр тарафынан эскелек наркомания, тәмәке тартыу кеүек яман ғәҙәттәрҙе профилактикалау, Хеҙмәткә һәм оброронаға әҙерлек нормаларын үтәү һәм сәләмәт тормошҡа әйҙәү сараларын ойоштороу һәм ВИЧ ауырыуҙарҙы иҫкәртеү бурысы ҡуйыла. Шулай уҡ предприятие-ойошмалар алдында пенсия йәшенә еткәндәрҙең эш урынын һаҡлап ҡалыу, балалы ҡатындарға ирекле эш графигы һәм тулы булмаған эш аҙнаһы рәхсәт итеү ҡарала.


text:
Фото:
БР мосолмандарының Диниә назаратында кейемдә ислам стиле мәсьәләләренә арналған түңәрәк өҫтәл үтте
Фото:
29 майҙа Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назаратында түңәрәк өҫтәл үтте, унда кейемдә ислам стиле мәсьәләләре тикшерелде.
Түңәрәк өҫтәлдә Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһын тамамлаусылар, дизайнерҙар Римма Байтимерова, Лилиә Ишмөхәмәтова, Гүзәл Ҡарасованың эштәре тәҡдим ителде. Уларҙың мосолман ҡатын-ҡыҙҙарының кейемдәренән торған коллекцияһы – күлдәктәр, яулыҡтар, итәктәр, баш кейемдәре – түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусыларға ныҡ тәьҫир итте.
Дин һәм бизнес вәкилдәре шәхси предприятиелар форматында бындай кейем етештереүҙе ойошторорға ниәтләүен белдерҙе.


text:
Өфөлә «1000 велосипедсы көнө» фестивалендә 10 мең самаһы кеше ҡатнаша Фото: Андрей Старостин
Өфөлә «1000 велосипедсы көнө» фестивалендә 10 мең самаһы кеше ҡатнаша
Өфөлә «1000 велосипедсы көнө» фестивалендә 10 мең самаһы кеше ҡатнаша Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә «1000 велосипедсы көнө» фестивалендә 10 мең самаһы кеше ҡатнаша. Илдәге ҙур веломарафон 22 майҙа үтә. Республиканың баш ҡалаһында ул алтынсы тапҡыр уҙғарыла.
Ойоштороусылар билдәләүенсә, фестивалдә теләгән һәр кем ҡатнаша ала. Сара ике өлөштән: ҡала буйлап велоуҙыштан һәм мәҙәни-күңел асыу программаһынан тора. Ҡатнашыусылар көндөҙгө сәғәт 12-лә Ленин исемендәге майҙандан старт ала, сәғәт 11-ҙән теркәү үтергә мөмкин.
Велоуҙыш Ленин исемендәге майҙан — Октябрь проспекты — Октябрҙең 50 йыллығы урамы — Революция урамы — Ленин урамы — Пушкин урамы — Театр урамы — Зәки Вәлиди урамы — Конгресс-холл маршруты буйынса уҙа.
Башҡортостандың Велосипедсылар союзы рәйесе Раил Ғабдуллин әйтеүенсә, быйыл финишта ҡатнашыусыларҙы уйындар, балалар өсөн ҙур программа, ижади оҫталыҡ дәрестәре, конкурстар, «Аш-Маркет» урындағы аш-һыу фестивале, музыкаль төркөмдәрҙең концерты көтә.
Алдан хәбәр ителгәнсә, был көндә фестивалде үткәреү барышында юл хәрәкәте туҡтатыла. Ҡала хакимиәтендә раҫланған тейешле график рәсми сайтта урынлаштырылған.


text:
Туризм
Тури́зм — кешеләрҙең даими йәшәгән урынынан бер йыл эсендә 24 сәғәттән 6 айға тиклем башҡа илдәргә һәм төбәктәргә сәйәхәт итеүе йәки күңел асыу, һауыҡтырыу, спорт менән шөғөлләнеү, ҡыҙыҡһыныу, дини маҡсатта, урындағы сығанаҡтан түләнмәйенсә, кәм тигәндә бер төн ҡунып ҡайтыу эшмәкәрлеге[1].
Туризм —ял итеү һәм илде өйрәнеү маҡсатында спорт элементтары менән берлектә ойошторолған сәйәхәт. Туризм менән шөғөлләнеүсе кешене турист тиҙәр.
Һуңғы йылдарҙа туризм иҡтисади-социаль өлкәлә иң табышла тармаҡ булып иҫәпләнә. Туризм индустрияһы — сәйәхәт һәм ял өсөн етештерелгән шарттарҙы туҡтауһыҙ яңыртып тороусы күп тармаҡлы комплекс. Донъя иҡтисадының мөһим тармағы, ҡайһы бер үҫеп килеүсе илдәр өсөн (Кипр, Малайзия, Таиланд һ.б.) төп иҡтисади тармаҡ булып тора.
- ↑ Биржаков М. Б. Введение в туризм: Учебное пособие — СПб: Издательский дом Герда, 2004 г. — стр. 37.
{{|eu}}


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль музейы асыласаҡ
Башҡортостан Республикаһы Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бинаһында был данлыҡлы коллективты ойоштороу тарихына һәм уның ижади юлына арналған музей эшләй башлаясаҡ. Ул 28 майҙа асыла. Ошо уҡ көндө ансамблдең Концерт залында Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт ансамбле йондоҙҙары хаҡында Алла Докучаеваның «Созвездие талантов» йыйынтығын презентациялау үткәрелә.
Бынан тыш, 27, 28 майҙа БР Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бинаһында 71-се миҙгелде ябыуға арналған концерт программаһы менән сығыш яһаясаҡтар.
Ансамблдең художество етәксеһе Рим Әбделмәнов хәбәр итеүенсә, миҙгелде ябыу менән ансамблдең эше туҡтамай. Яҡын араларҙа коллектив һабантуйҙарҙа, III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатнашасаҡ.
— 16 июндә инде коллектив Мәскәүҙә СССР-ҙың халыҡ артисы Людмила Зыкина иҫтәлегенә арналған концерт программаһында сығыш яһарға планлаштыра. Ә 28 июндә Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы делегацияһы составында Көньяҡ Кореяла Рәсәй мәҙәниәте көндәрендә ҡатнашыу өсөн Сеулға юлланасаҡ, — тине Рим Сәлимйән улы.


text:
Хөкүмәт яғынан бәләкәй бизнесҡа финанс ярҙамы эш урындарын һаҡлауға булышлыҡ итте
5 июлдә оператив кәңәшмәлә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса комитет рәйесе Ринат Зәйнуллинға Рәсәй Федерацияһының иҡтисади үҫеш министры Эльвира Нәбиуллинаның ҡултамғаһы ҡуйылған грамота тапшырҙы. Грамотала, ватан бәләкәй һәм урта эшҡыуарлығын үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн, тип күрһәтелгән.
Премьер-министр, хатта иҡтисад өсөн ҡатмарлы 2009 йылда ла был йүнәлеш буйынса субъекттарҙың һан яғынан үҫеше – 10,2 процентҡа – күҙәтелде, тип билдәләне.
Бөгөн республика бәләкәй предприятиелар эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре буйынса Рәсәйҙең ун иң яҡшы төбәге һәм Волга буйы федераль округының өс лидеры иҫәбенә инә. Бәләкәй һәм урта бизнес Башҡортостан Республикаһы тулайым төбәк продуктының биштән бер өлөшөн формалаштыра – һәм был Рәсәйҙә иң яҡшы күрһәткестәрҙең береһе.
– Премьер-министр тарафынан бәләкәй бизнесҡа ярҙамға йүнәлтелгән средстволарҙы арттырыу тураһында ҡарар бик ваҡытлы ҡабул ителде. Шуға күрә лә беҙ федераль бюджеттан ярайһы уҡ яҡшы аҡса йәлеп итә алдыҡ, – ти Ринат Зәйнуллин.
2009 йыл программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә 2,8 миллиард һумға 3,5 меңдән ашыу ғариза килде, был бәләкәй бизнес субъекттары өсөн бындай ярҙамдың зарурлығын раҫлай. Һөҙөмтәлә былтыр 1100 бәләкәй һәм урта бизнес субъекты финанс ярҙамы алды.
— Был саралар 2009 йылда 13 меңдән ашыу эш урыны булдырырға һәм һаҡларға, шул иҫәптән 2 меңгә яҡын яңы эш урыны булдырырға ярҙам итте, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев.


text:
2014 йылда «Газпром нефтехим Салауат» углеводород сеймалын эшкәртеү күләмен 11 процентҡа арттырҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2014 йылда «Газпром нефтехим Салауат» 8 миллион 268 мең тонна углеводород сеймалын эшкәрткән, был 2013 йылғы күрһәткестәрҙән 11 процентҡа юғары, тип хәбәр ителә компанияның материалдарында.
«Газпром нефтехим Салауат» заводтарында ҡайһы бер продукцияны сығарыу арттырылған. Бишенсе экологик класлы бензин етештереү күләме өстән бер өлөшкә артҡан. «Мономер» заводы түбән баҫымлы полиэтилен етештереүҙе 27 , полистиролды —32 , этиленды 6 процентҡа күтәргән. Газ-химия заводы карбамид етештереүҙе 10 процентҡа күтәргән.
«Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — Рәсәйҙә иң ҙур нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы производство комплекстарының береһе. Углеводород сеймалын эшкәртеүҙең тулы циклын ғәмәлгә ашыра. Бензин, дизель яғыулығы, кәрәсин, башҡа нефть продукттары һәм нефть химияһын етештерә. Акцияларҙың 100 проценты тиерлек «Газпром»дың эйәрсән йәмғиәте — «Газпром переработка» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә ҡарай.


text:
Үткән ял көндәрендә Башҡортостанда йәрминкәләрҙә 5,5 мең тонна ауыл хужалығы продукцияһы һатылған
Үткән ял көндәрендә Башҡортостанда ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 4800-ҙән ашыу сауҙа итеү урыны ойошторолдо. Дөйөм алғанда йәрминкәләр республиканың 14 районында үтте, тип хәбәр иттеләр БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетынан.
— 20 һәм 21 октябрҙә ауыл эшсәндәре 5,51 мең тоннаға яҡын төрлө ауыл хужалығы продукцияһы һатҡан. Шулай итеп, халыҡ 1967,1 мең тонна картуф, 663,5 тонна һуған, 622,6 тонна кәбеҫтә, 135,2 тонна кишер, 71,6 тонна сөгөлдөр һатып алған, — тип хәбәр итте Дәүләт комитетының матбуғат секретары Аида Хәйруллина.
Уның һүҙҙәренсә, үткән ял көндәрендә ауыл хужалығы йәрминкәләрендә картуфтың бер килограмы уртаса – 11 һум, һуған – 12 һум, кәбеҫтә – 15 һум, кишер – 15 һум, сөгөлдөр 15 һум тәшкил иткән. Үткән аҙна менән сағыштырғанда, картуфҡа һәм кишергә уртаса хаҡтың кәмеүе күҙәтелә.
Бынан тыш йәрминкәләрҙә 222,8 тонна ит һатылған. Күбеһенсә халыҡ һыйыр ите һатып алған – 118,9 тонна. Уның уртаса хаҡы – килограмы өсөн 230 һум. Шулай уҡ үткән ял көндәрендә 61 тонна сусҡа ите (уртаса хаҡы – бел килограмы өсөн 190 һум), 13,9 тонна һарыҡ ите (230 һум), 9,9 тонна йылҡы ите (225 һум), 19 тонна ҡош ите (190 һум) һатылған.
Ике ял көнөндә республикала 64,9 тонна бал һатылған. Уртаса хаҡы килограмы өсөн 300 һум тәшкил иткән.


text:
Кремлдә Башҡортостандан килтерелгән ҡаҙылыҡ һәм ҡаҡланған ҡаҙ һата башланылар
ӨФӨ, 2016 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Рәсәй Президенты Хакимиәтенең «Кремль» туҡланыу комбинатында Башҡортостандан килтерелгән аҙыҡ-түлек кәштәһе барлыҡҡа килде. Федераль власть органдары хеҙмәткәрҙәре ҡаҡланған ҡаҙ, ҡаҙылыҡ, бал һәм «Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» билдәһе ҡуйылған башҡа изделиелар һатып алыу мөмкинлегенә эйә. Шулай итеп, республика проекты ил кимәлендә танылды, тип билдәләнеләр Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитетында. «Кремль» комбинаты Башҡортостандан ете тәьминәтсене конкурс нигеҙендә һайлап алды, ошо көндәрҙә продукцияның икенсе партияһы Мәскәүгә юлланды, тип һөйләне «Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» проекты етәксеһе Александр Ковтуненко.


text:
2010 йылдың 11 айында Урман хужалығы министрлығы 837 ҡуртым килешеүе төҙөнө
Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығы тарафынан быйыл 1 декабргә ҡарата 837 ҡуртым килешеүе төҙөлгән. Ведомствоның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарынан урман фонды участкаларын ҡуртымға алыуҙың төп төрө булып рекреацион эшмәкәрлек тора. Был маҡсатта 0,7 мең гектар дөйөм майҙан менән урман участкаларына 278 договорға ҡул ҡуйылған.
Ауыл хужалығын алып барыу өсөн 219 договор төҙөлгән, уларға бирелгән участкалар майҙаны 212 мең гектар тәшкил итә.
Ағас әҙерләү урман участкаларын файҙаланыу төрҙәре буйынса өсөнсө позицияны биләй. Быйыл бизнес вәкилдәре менән 121 договор төҙөлгән, улар буйынса әҙерләү күләме миллион ярым кубометрҙан ашып китә. Ҡуртымға бирелгән участкалар майҙаны 604 мең гектар тәшкил итә.


text:
Республиканың күп балалы әсәләре лайыҡлы наградаларҙы алдыФото: Ғәзиз Йосопов
Республиканың күп балалы әсәләре лайыҡлы наградаларҙы алды
Республиканың күп балалы әсәләре лайыҡлы наградаларҙы алдыФото: Ғәзиз Йосопов
Республика Хөкүмәтендә сираттағы, иҫәп буйынса 111-се, әсәләрҙе бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Уға Башҡортостандан 60 әсә йыйылғайны, улар иҫәбендә хужабикәләр, уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр, һатыусылар һәм табиптар.
«Әсәлек даны» миҙалдарын әсәләргә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова тапшырҙы. Ул залға йыйылғандарҙы республика Президенты Рөстәм Хәмитов исеменән һәм үҙенең исемдән сәләмләне:
— Тик 2013 йыл йомғаҡтары буйынса республикала 60 меңләп сабый тыуған. Күп балалы әсәләр был копилкаға ҙур өлөш индергән, тип уйлайым. Һис шикһеҙ, демографик проблеманы уңышлы хәл итеү, ғаиләләргә ярҙам итеү, әсәлек һәм балалыҡ мәсьәләләре республиканың дәүләт сәйәсәтендә өҫтөнлөклө булып ҡала. Әсәләр өсөн тағы ла күп нәмәләр эшләргә кәрәклеген аңлайбыҙ. Иң мөһим мәсьәлә – ул, әлбиттә, торлаҡ менән тәьмин итеү, — тип билдәләне вице-премьер.
Өсөнсө йыл тапшырылған, сертификаттар был мәсьәләне хәл итеүҙә иң уңышлы программа булды. Ике миллион 600 мең һум – күп балалы ғаиләләр өсөн яҡшы ярҙам.
— Иң ауыр эш – ул әсәнең эше, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды, ғаилә усағын һаҡларға, балаларҙың тәрбиәһе менән күберәк шөғөлләнергә, уларға һөйөү, хеҙмәткә һәм ололарға ихтирам һалырға саҡырып, Лилиә Ғүмәрова.


text:
Төбәктә инвалид бала тәрбиәләгән граждандарға түләүҙәр арттырыла
Апрелдә бала саҡтан I төркөм инвалидтарын һәм инвалид бала тәрбиәләгән граждандарға түләүҙәр арттырыла. Республиканың пенсия ведомствоһынан хәбәр итеүҙәренсә, Урал коэффициентын иҫәпкә алып, түләү күләме 1380 һумдан 6325-кә тиклем арттырыла. Башҡортостанда 6898 ата-әсә йәки опекун арттырылған күләмдә ай һайын түләү алыу хоҡуғына эйә.
Әлеге ваҡытта инвалид бала тәрбиәләгән һәм компенсация алған ата-әсәләргә йәки опекундарға өҫтәмә документтар йыйырға һәм ғариза яҙырға кәрәкмәй.
— Пенсия фондының республика райондары һәм ҡалаларындағы идаралыҡтары компенсацияны үҙҙәре һанап сығарасаҡ. Арттырылған түләүҙәр апрелдән бирелә башлаясаҡ, шул уҡ ваҡытта уларҙың күләме үткән көн менән, йәғни 2013 йылдың 1 ғинуарынан арттырыласаҡ, — тип аңлатты Рәсәй Пенсия фонды Идараһы ағзаһы, Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе идарасыһы Фоат Хантимеров.
Шуны ла иҫәпкә алырға кәрәк, инвалид бала ата-әсә йәки опекун менән түгел, ә эшкә һәләтле эшләмәгән башҡа кеше менән тәрбиәләнһә, компенсация күләме элеккесә ҡала – 1380 һум. Шулай уҡ I төркөм инвалидтарын һәм 80 йәшкә еткән, йәки дауалау учреждениеһы һығымтаһы буйынса даими тәрбиәгә мохтаж тип танылған ололарҙы ҡараған эшләмәгән гражданадар өсөн компенсация күләме үҙгәрмәй.


text:
Башҡортостан Президенты медиа-һөҙөмтәлелек буйынса тәүге егерме РФ субъекты башлығы иҫәбенә инде
РФ субъекттары башлыҡтарының 2012 йыл йомғаҡтары буйынса медиа-һөҙөмтәлелек индексы нигеҙендә «Милли мониторинг хеҙмәте» менән әҙерләнгән медиа рейтингында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов егерменсе позицияны биләй. Уның Волга буйы федераль округындағы һәм күрше төбәктәрҙәге коллегаларының позициялары түбәндәгесә: Удмуртия башлығы Александр Волков – 39-сы, Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов – 38-се, Силәбе өлкәһе губернаторы Михаил Юревич – 34-се, Пенза губернаторы Василий Бочкарев – 28-се, Сыуашстан менән Мордовия башлыҡтары Михаил Игнатьев һәм Владимир Волков – шул тәртиптә, 27-се һәм 23-сө, Кемерово өлкәһе губернаторы Аман Тулеев – 25-се урындарҙа. Мәскәү мэры Сергей Собянин рейтингта 22-се позиция биләй.
Медиа-һөҙөмтәлелектең юғары күрһәткестәренә Мәскәү өлкәһе губернаторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Андрей Воробьев, Мурманск өлкәһе башлығы Марина Ковтун һәм Тула өлкәһе губернаторы Владимир Груздев ирешкән.


text:
Башҡортостан көрәшселәре «Владимир көҙө» турнирынан өс алтын миҙал алып ҡайтты
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Башҡортостан көрәшселәре Эдуард Никифировтың иҫтәлегенә арналған «Владимир көҙө» грек-рим көрәше буйынса Бөтә Рәсәй турнирында өс алтын миҙал яуланы.
Ярышта ил төбәктәренән, шулай уҡ Белоруссиянан, Үзбәкстандан һәм Тажикстандан 300-ҙән ашыу юниор ҡатнашты.
Башҡортостан исеменән алты спортсы сығыш яһаны. Ислам Опиев, Аслан Толов һәм Фәдис Вәлитов чемпион титулына лайыҡ булды.


text:
БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитетының порталы адресын алмаштырҙы
Башҡортостандың Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәсми сайтының адресын алмаштырҙы. Сайттың яңы адресы: goskomzakaz.ru.
— Элекке версиянан айырмалы, БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты порталының яңы адресы интернет киңлегендә ҡулланыусылар өсөн был вәкәләтле орган эшмәкәрлеге мәсьәләләренә бәйле мәғлүмәттәрҙе йылдамыраҡ табырға һәм ҡулланырға мөмкинлек биреүсе уңайлыраҡ һәм ябай навигацияға эйә. Шул уҡ ваҡытта сайтыбыҙҙың структураһы һәм мәғлүмәти эстәлеге үҙгәрешһеҙ ҡалды, — тип хәбәр итте дәүләт комитетының матбуғат секретары Гөлнара Шафиҡова.
Әйткәндәй, комитеттың элекке сайтына әүәлгесә goskomzakaz.bashkortostan.ru адресы буйынса инергә мөмкин.


text:
Хөкүмәт йортонда паралимпия хәрәкәте геройҙарын тәбрикләү тантанаһы үтте
Йома, 28 декабрҙә, төбәктең Хөкүмәт йортонда Башҡортостан паралимпиясыларын һәм спорт өлкәһе хеҙмәткәрҙәрен Рәсәй һәм республика наградалары менән бүләкләү тантанаһы үтте.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәй йыйылма командаһы Лондонда дөйөм команда иҫәбендә икенсе урынға лайыҡ булды. Рәсәй спортсылары 102 награда яуланы, Башҡортостан вәкилдәре 17 миҙалға эйә булды. Наградалар һаны буйынса Башҡортостан Рәсәй төбктәре араһында беренсе урын алды.
— Әлеге йыл республика, спортсыларыбыҙ өсөн ярайһы уҡ яҡшы үтте, — тип билдәләне үҙенең сәләмләү һүҙендә Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев. – Лондонда үткән Паралимпиада һөҙөмтәләре юғары баһаға лайыҡ. Рәсәй йыйылма командаһы яулаған алтын миҙалдарҙың өстән бер өлөшө – Башҡортостан спортсылары ҡаҙаныштары. Республика Президенты, Хөкүмәт һәм барлыҡ көйәрмәндәрегеҙ исеменән һеҙгә рәхмәт белдерәм. Алдағы йылдарҙа ла ҙур уңыштарға ирешерһегеҙ, тип ышанам. Республикала физик культураны һәм спортты үҫтереү өсөн күп эштәр эшләнә. Бөгөн бына Стәрлетамаҡта Спорт һарайы асыла. Беҙҙең маҡсат – һәр район үҙәгендә бассейнлы физкультура-сәләмәтләндереү комплексы төҙөү. Шулай уҡ Өфөлә күсмә Паралимпия йыйылышы үтте. Башҡортостан баш ҡалаһында Паралимпия үҙәген төҙөүҙе дауам итеү һәм тамамлау буйынса Рәсәй Президенты Владимир Путиндың бойороғон үтәүгә был йәнә бер импульс бирҙе.
«Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән еңел атлетсы Елена Паутова наградланды.
Рәсәй Спорт министрлығының «Халыҡ-ара спорт аренаһында үткәрелгән ярыштарҙа патриотизм күрһәткән өсөн» наградаһына 2012 йылғы Паралимпия уйындары чемпиондары Елена Паутова, Андрей Коптев, Алексей Лабзин, Александр Неволин-Светов һәм Анастасия Овсянникова лайыҡ булды.
Шулай уҡ Рәсәй Спорт министрлығының Почет грамоталары менән уҡытыусылар, тренерҙар, уҡытыу-тәрбиә эше буйынса белгестәр, министрлыҡ һәм ведомство белгестәре билдәләнде. Улар: Әнүәр Әбдиев, Радик Вилданов, Рифҡәт Ғафаров, Марат Кәбиров, Вера Кузьмина, Наталья Летунова, Марианна Лукьянова, Светлана Мөхәмәҙиева, Роберт Мхитарян, Радик Хамматов, Суфый Шәйәхмәтов.
Стәрлетамаҡтың спорт хеҙмәткәрҙәре — Альмира Илькина, Любовь Кириллова, Нурия Мөҙәрисова, Людмила Нуйкина, Татьяна Федорова һәм Ильмира Сулпанова Рәсәй Спорт министрлығының Рәхмәт хаттарын алды.
Паралимпия хәрәктен үҫтереүгә ҙур өлөш индергән өсөн Рәсәй Паралимпия комитетының Рәхмәт хаттарына М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Раил Әсәҙуллин, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Рәмил Дилмөхәмәтов, Стәрлетамаҡ физик культура институты директоры Миҙхәт Мосаҡаев, БР Юғары спорт оҫталығы әҙерләү үҙәгенең пресс-атташеһы, «Спортивная газета Башкортостана» баҫмаһы мөхәррире Усман Ямғуров лайыҡ булды.
Өфөлә Паралимпия йыйылышын ойошторған һәм үткәргән өсөн Рәсәй Паралимпия комитетының Рәхмәт хаттарын БР «Конгресс-холл» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Тимур Ҡаҙаҡбаев һәм уның беренсе урынбаҫары Сергей Юрченков алды. Ошо уҡ сара өсөн БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының Рәхмәт хаты менән «Президент Отель» ҡунаҡхана комплексы директоры Кәбир Әсәҙуллин бүләкләнде.


text:
Туризм, мәҙәниәт һәм спорт менән Башҡортостан халҡы нығыраҡ ҡыҙыҡһына башлаған
Үткән йылда Башҡортостанда туристик ойошмалар, мәҙәниәт һәм спорт учреждениелары хеҙмәттәре күләме, халыҡҡа күрһәтелгән башҡа түләүле хеҙмәттәр менән сағыштырмаса, ярайһы уҡ артҡан. Бындай мәғлүмәт менән Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Территориаль органы (Башҡортостанстат) таныштыра.
Шулай итеп, халыҡҡа күрһәтелгән туристик хеҙмәттәр күләме үткән йыл эсендә сағыштырмаса хаҡтарҙа – 15,6 процентҡа (3621,2 миллион һумға тиклем), мәҙәниәт учреждениелары хеҙмәттәре күләме 18,5 процентҡа (2012 йыл һөҙөмтәһе – 1368,5 миллион һум) артҡан. Физкультура һәм спорт ойошмалары 2012 йылда, үткән йыл менән сағыштырмаса, 9,4 процентҡа күберәк хеҙмәттәр күрһәткән (986,1 миллион һум).
Дөйөм алғанда Башҡортостанда 2012 йылда халыҡҡа түләүле хеҙмәттәр күрһәтеү күләме 183171,3 миллион һум менән баһалана. Сағыштырмаса хаҡтарҙа был 2011 йылғы һөҙөмтәләрҙән ни бары 0,6 процентҡа күберәк.
Түләүле хеҙмәттәр күрһәтеү структураһында коммуналь хеҙмәттәр (22%) – беренсе, транспорт өлкәһе (18,3%) – икенсе, төрлө көнкүреш хеҙмәттәре комплексы өсөнсө урындарҙа килә.


text:
Бензин етештереү һәм уның хаҡы тураһында
Башҡортостандың нефть заводтары февралдең һуңғы аҙнаһында 122 мең тонна автомобиль бензины етештерҙе — бер аҙна элеккегә ҡарағанда 1,8 процентҡа күберәк. Рәсәй Статистика идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, был Рәсәй төбәктәре араһында иң юғары күрһәткес. 23 февралдән 1 мартҡа тиклем ил 729 мең тонна автобензин сығарҙы, етештереү күләмдәре уртаса 1,3 процентҡа кәмене.
Беҙҙең төбәктә бер аҙна эсендә 186 мең тонна дизель яғыулығы етештерелде — был да илдә беренсе һөҙөмтә һәм 22,6 процентҡа артығыраҡ.
Рәсәй Статистика идаралығы яғыулыҡ-майлау материалдарына ҡулланыу хаҡтарын да килтерә. 2 мартҡа бер литр А-76 маркалы бензиндың уртаса хаҡы 16 һум 34 тин торҙо, АИ-92 — 18 һум 76 тин, АИ-95 — 21 һум 31 тин, дизель яғыулығы — 19 һум 92 тин.
Рәсәйҙең 33 төбәгендә бензин хаҡының кәмеүе теркәлде, мәҫәлән, Омскиҙа АИ-95 бензины 8,6 процентҡа арзанайҙы. 45 төбәктә хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡалды. Ә биш субъектта автомобиль бензинына уртаса хаҡтар артыуы билдәләнде. Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта автобензин ул аҙнала 0,4 һәм 0,2 процентҡа арзанайҙы.
Март башына иң ҡиммәт бензин Анадырҙа — бер литры 37 һум 96 тин, иң арзаны Ҡазанда — 15 һум 82 тин — теркәлде.
Был ай башына республикабыҙ баш ҡалаһы А-76 бензинына хаҡ буйынса (бер литры -16 һум 50 тин/ илдә 30-сы урында, АИ-92 (19,51) — 23-сө, АИ-95 (20,99) — 49-сы, дизель яғыулығы (20,5) буйынса 26-сы урында.


text:
Тышҡы баҙарҙы машиналар эшләү, химия һәм металлургия продукцияһы тулыландыра
Башҡортостандың тышҡы иҡтисади эшмәкәрлегендә машиналар эшләү комплексы продукцияһы, химия продукттары һәм металдан изделиелар элеккесә төп урынды биләй. Быйыл беренсе ярты йыллыҡта ла был өлкәлә эшмәкәрлек һөҙөмтәләре шундай уҡ.
БР Сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрлығы хәбәр итеүенсә, республикала тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек менән 500-ҙән ашыу предприятие һәм ойошма шөғөлләнә. Иң эре ҡатнашыусылар булып «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы», «Салауатнефтеоргсинтез», «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе», «Белорет металлургия комбинаты», «Сода», «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, Өфө нефть эшкәртеү заводтары һәм төбәктең тышҡы сауҙа әйләнешенең дүрттән өс өлөшөнән ашыуы тура килгән башҡа компаниялар тора.


text:
Ҡорбан байрамында «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә ғибәҙәт ҡылынасаҡ Фото: Андрей Старостин
Ҡорбан байрамында «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә ғибәҙәт ҡылынасаҡ
Ҡорбан байрамында «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә ғибәҙәт ҡылынасаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
24 сентябрҙә иртәнге сәғәт 9-ҙа «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә Ҡорбан байрамы уңайынан ғибәҙәт ҡылынасаҡ.
Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратынан хәбәр итеүҙәренсә, байрам намаҙын баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин уҡый.
Байрам айҡанлы 24 сентябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә.
Шаршамбы, 23 сентябрҙә, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡара. Рәсәй Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә йыллыҡ төп йәки өҫтәмә түләүле отпуск бирелгәндә, 24 сентябрҙәге байрам көнө уның иҫәбенә индерелмәй.


text:
Йылайырҙа агросәнәғәт комплексында инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре ҡаралды
Йылайыр районы хакимиәтендә БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары Мирхәйҙәр Фәтҡуллин һәм БР Ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Азат Йыһаншин ҡатнашлығында ауыл хужалығы мәсьәләләренә арналған кәңәшмә үтте.
Кәңәшмәлә инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу сиктәрендәге бурыстар үтәлеше тикшерелде. Райондағы иң перспективалы тармаҡтар иҫәбендә тип умартасылыҡ һәм һарыҡсылыҡ аталды.
Ошоға бәйле БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары райондың ауыл хужалығы идаралығына Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге менән хеҙмәттәшлек булдырырға тәҡдим итте. Йәнә Мирхәйҙәр Фәтҡуллин, район мәктәптәрендә умартасылыҡ нигеҙҙәрен уҡытыуҙы ойошторорға кәрәк, тигән фекерен еткерҙе.
Шәхси ярҙамсы хужалыҡ башлыҡтары кәңәшмәлә бал һатыу, башҡорт тоҡомло бал ҡорттарының тоҡом таҙалығын һаҡлау, шулай уҡ ҡортсоларҙы инвентарь һәм ҡулланыу материалдары менән тәьмин итеү мәсьәләләрен күтәрҙе.
Ауыл хужалығы министры урынбаҫары үҙенең сығышында район аграрийҙарының эшмәкәрлегендәге етешһеҙлектәрҙе атаны. Атап әйткәндә, хужалыҡтарҙың инвестиция проекттарында етерлек кимәлдә әүҙем ҡатнашмауҙары тураһында һүҙ алып барылды.


text:
Башҡортостан электрон хөкүмәтте үҫтереү буйынса проекттар конкурсында еңеү яуланы
Башҡортостандың төбәктә электрон хөкүмәтте үҫтереү буйынса проекты илдең өс иң яҡшы проекты иҫәбенә инде. Рәсәйҙең Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығында проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн федераль субсидия алыу хоҡуғына проекттар конкурсына йомғаҡ яһалды.
Йәмғеһе 74 заявка ҡабул ителде, уларҙың дөйөм суммаһы яҡынса 2,4 миллиард һум тәшкил итте, тип хәбәр ителә ведомство сайтында. Конкурста ҡатнашыуға 48 төбәк һайлап алынды, уларҙың 22-һе еңеүсе тип табылды. Был төбәктәр 670 миллион һум күләмдәге субсидияны үҙ-ара бүлешәсәк.
Проект өсөн ҡуйылған балдар һаны буйынса Башҡортостан өсөнсө урын алды. Ханты-Манси автономиялы округы һәм Орлов өлкәһе лидерҙар булды. Электрон хөкүмәтте үҫтереүгә республика федераль ҡаҙнанан 28,980 миллион һум аҡса аласаҡ, ҡушып финанслау тәртибендә төбәк бюджетынан 100 миллион һум йәлеп ителәсәк.
— Өҫтәмә средстволар Башҡортостанда электрон хөкүмәтте әүҙемерәк үҫтереү өсөн импульс бирәсәк, — тип билдәләне төбәктең Мәғлүмәт технологиялары буйынса агентлығы етәксеһе Илдар Ямалов.


text:
7 июндән Өфө халҡы бер яҡлы хәрәкәт темаһына үҙ фекерен белдерә ала
Өфө халҡы ҡаланың тарихи үҙәгендә — Ленин, Гоголь, М.Кәрим, Чернышевский урамдарында юл хәрәкәтенең нисек ойошторолоуына бәйле үҙ теләктәрен белдерә ала. Халыҡтан һорауҙарға яуап алыу Өфө хакимиәтенең заказы буйынса ойошторола. Ул 7 июндә башлана һәм бер аҙна дауам итәсәк. Был көндәрҙә 16.00-дән 19.00-гә тиклем «Башҡортостан» ҡунаҡханаһы», «Телеүҙәк», «Авиация техникумы» йәмәғәт транспорты туҡталыштарында интервьюерҙар эшләйәсәк, улар транспорт көткән граждандарға бер яҡлы хәрәкәт схемаһын индереүгә бәйле проблемалар тураһындағы һорауҙарға яуап бирергә тәҡдим итәсәк. Шулай уҡ бер яҡлы хәрәкәт ойошторолған урамдарҙа йәшәүселәргә, автоһәүәҫкәрҙәргә һәм автобус водителдәренә лә һорауҙар биреләсәк.
— Сарала ҡатнашыу аноним буласаҡ, әйтелгән тәҡдимдәрҙең барыһы ла дөйөмләштереләсәк һәм Өфөнөң үҙәк урамдарында юл хәрәкәтенә бәйле килеп тыуған хәлдәрҙе баһалағанда иҫәпкә алынасаҡ, — тип ышандырҙылар ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Республикала аҙыҡ-түлек кәрзиненең хаҡы инфляцияға ҡарағанда тиҙерәк арта
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Апрелдә республикала аҙыҡ-түлектең минималь йыйымы 3529,68 һум торған. Йыл башынан ул 11,6 процентҡа артҡан, шул уҡ ваҡытта төбәктә инфляция 7,2 процент тәшкил иткән. Был һандар Ростаттың төбәк органы материалдарында бирелгән.
Ғәҙәти аҙыҡ-түлек йыйымына 33 төр аҙыҡ инә. Аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡын иҫәпләгәндә продукттарҙы ҡулланыуҙың шартлы нормалары файҙаланыла һәм төбәктәге уртаса хаҡтар иҫәпкә алына.


text:
«Өфө» аэропорты былтырғыға ҡарағанда 16 процентҡа күберәк пассажирҙы хеҙмәтләндерҙе
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты 2013 йылдың 11 айы йомғаҡтары буйынса былтырғыға ҡарағанда 16 процентҡа күберәк пассажирҙарҙы хеҙмәтләндерҙе. Пассажирҙарҙың дөйөм иҫәбе 2 миллион 49 меңдән ашып китте, тип хәбәр итә Өфө аэропортының матбуғат хеҙмәте.
Өфөнән осоусы пассажирҙар һаны 1 миллион 17 мең тәшкил итте (уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда үҫеш 15 процент). 1 миллион 3 мең пассажир ҡабул ителде (үҫеш 17 процент). Шул иҫәптән эске линияларҙа 663 мең кеше оҙатылды һәм 650 мең ҡабул ителде (былтырғы 11 ай йомғаҡтары менән сағыштырғанда 8 һәм 10 процентҡа күберәк). Төп үҫеш халыҡ-ара йүнәлештәрҙә теркәлгән: сит илгә осоусылар 354 мең кешенән ашыу тәшкил итте (үҫеш 32 процент), 353 мең кеше ҡабул ителде.
Самолеттарҙың осоу һаны ла артты: 13 мең 280 осоу-ултырыу операцияһы башҡарылды, был 2012 йылдың 11 айына ҡарағанда 15 процентҡа артығыраҡ. Йөк ташыуҙар күләме 3 мең 185 тонна тәшкил итте, был былтырғы күрһәткестән ете процентҡа күберәк.


text:
Владимир Путин «РусГидро-Альстом» предприятиеһын асыуҙы етди ҡаҙаныш тип атаны
9 декабрҙә Мәскәүҙә хөкүмәт башлыҡтары кимәлендә ике яҡлы хеҙмәттәшлек мәсьәләләре буйынса Рәсәй-Франция комиссияһының ултырышы үткәрелде. Унда Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин һәм Франция премьер-министры Франсуа Фийон ҡатнашты. Башҡортостандан осрашыуҙа республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
Сығыш яһап, Владимир Путин, ике ил араһында инвестицион хеҙмәттәшлектә тәүге етди ҡаҙаныштар төҫмөрләнде лә инде, тип белдерҙе. Башҡалар араһында ул Францияның «Альстом» компанияһы менән хеҙмәттәшлекте атаны.
«Беҙҙең «РусГидро» компанияһының «Альстом» фирмаһы менән хеҙмәттәшлеген уңышлы тип иҫәпләйем, — тип билдәләне Владимир Путин комиссия ултырышында. — Бында һүҙ стратегик партнерлыҡ һәм Башҡортостанда юғары технологиялы энергия ҡорамалдары етештереүҙе юлға һалыу тураһында бара».
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, кисә Мәскәүҙә Башҡортостанда берлектәге «РусГидро-Альстом» предприятиеһы төҙөү тураһында өс яҡлы Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Был предприятие гидроэлектростанциялар өсөн ҡорамалдар етештереү менән шөғөлләнәсәк.
«Ҡул ҡуйылған Килешеү республика өсөн ҙур социаль-иҡтисади әһәмиәткә эйә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — «РусГидро» акционерҙар йәмғиәте һәм «Альстом» республикала гидростанциялар өсөн энергетик ҡорамалдар етештереү буйынса берлектәге предприятие төҙөйәсәк. Планлаштырылған инвестициялар суммаһы 500 миллион евро самаһы тәшкил итәсәк, артабанғы этаптарында бер миллиард евроға тиклем арттырылыуы ихтимал».
Предприятие продукцияһы республикала, атап әйткәндә, Түбәнге Һөйән гидроузелы төҙөлөшөндә ҡулланыу табыу ғына түгел, шулай уҡ Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә талап ителәсәк, тип күҙаллана. Мәҫәлән, Кубандә һәм Волга-Кама бассейнында гидроэлектростанциялар каскады төҙөлөшөндә. Берлектәге предприятие планында – Өфө заводы продукцияһын бөтә донъя буйлап һатыу.


text:
Башҡортостан менән Иран араһында фәнни-мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө
«Ихлас» мәсете имам-хатибы Мөхәммәт Ғәлләмов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы эш визиты менән Иран Ислам республикаһында булды. Сәфәр барышында Кум ҡалаһында «Әл-Мостафа» халыҡ-ара университеты менән фәнни-мәҙәни хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеү төҙөлдө.
Яҡтар Ирандан Башҡортостанға педагогтар ебәреү, ике республикала уҡытыусылар һәм дини хеҙмәткәрҙәр өсөн ҡыҫҡа ваҡытлы уҡытыу курстары ойоштороу тураһында һөйләшеп килеште. Шулай уҡ, килешеүгә ярашлы, яҡтар араһында берлектә ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге алып барыу өсөн шарттар булдырыласаҡ, рус һәм фарсы телдәрен өйрәнеү өлкәһендә хеҙмәттәшлек ойоштороласаҡ.
Иранда Башҡортостан вәкилдәре белемен камиллаштырҙы, урындағы алдынғы дин һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән танышты, файҙалы бәйләнештәр булдырҙы.
Шулай уҡ сәфәр барышында делегация ағзалары Тегеранда урынлашҡан «Ансары Та Ха» дини һорауҙарға яуап биреү милли үҙәге хеҙмәткәрҙәре менән танышты, Фатима Махсум дини комплексында, Ирандың төрлө музейҙарында, уҡыу йорттарында, китапханаларында булды.


text:
Республика Президенты: «Машиналар эшләү – иҡтисадтың мөһим өлөшө»
— Машиналар эшләү беҙҙең өсөн иҡтисадтың мөһим өлөшө булып тора. Бында ике төп йүнәлеш бар. Беренсеһе – авиация двигателдәрен етештереү. Был өлкәлә Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе флагман булып тора. Вертолеттар етештергән Күмертауҙағы икенсе авиация предприятиеһында ла эштәр яйлы. Етештереү күләмдәре артҡанға күрә, унда хеҙмәткәрҙәр ҙә етешмәй. Икенсе йүнәлеш – нефть, нефть химияһы һәм нефть эшкәртеү тармаҡтары өсөн машиналар эшләү. Был өлкә предприятиелары ла тулы ҡеүәтенә эшләй, уларҙа ла шулай уҡ үҫеш күҙәтелә, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, РБК мәғлүмәт агентлығында матбуғат конференцияһы сиктәрендә журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, шулай уҡ транспорт мөһим йүнәлештәрҙең береһе булып тора. Республикала автобустар етештерелә, тип билдәләне ул. Нефтекама автозаводында ағымдағы йылдың октябрендә «Маркополо» автобустары етештерелә башлаясаҡ. 2014 йылға сериялы производство булдырыласаҡ.
«Маркополо» — донъя класындағы автобустар етештергән билдәле Бразилия компанияһы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәйҙә автобустар етештереү һәм һатыу буйынса берлектә предприятие асыу тураһындағы килешеү бер йыл элек төҙөлгәйне. Автобустар «КамАЗ» йәмғиәтенең бүлендек предприятиеһы — «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештереләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов менән осраштыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
16 июлдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов менән осрашты. Яҡтар Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының республика предприятиелары, мәғариф учреждениелары менән хеҙмәттәшлеген нығытыу мөмкинлектәрен тикшерҙе.
— Һеҙ металдарҙы өйрәнеү, конструкция материалдары, авиация сәнәғәте өсөн материалдар өлкәһендә заманса технологияларға эйә. Бөгөн быларҙың барыһы ла кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов.
Евгений Каблов Башҡортостан Хөкүмәте менән Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институты араһындағы хеҙмәттәшлек тураһында килешеү сиктәрендә башҡарылыусы эштәрҙең ғәмәлгә ашырылыуы хаҡында һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә институттың республика предприятиелары, ғилми һәм мәғариф ойошмалары менән хеҙмәттәшлеге әүҙем үҫешә.
Осрашыу барышында бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйылды. Мәҫәлән, Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры Николай Криони ғилми-тикшеренеү институты менән авиация университеты араһындағы хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Документ һөнәри белем биреүҙе уҡытыу-методика, ғилми, кадрҙар һәм мәғлүмәттәр йәһәтенән тәьмин итеүҙе, шулай уҡ ғилми-тикшеренеү һәм инновация эшмәкәрлеген тормошҡа ашырыуҙы күҙ уңында тота. Хеҙмәттәшлек тәжрибә производстволарын ойоштороуҙы, функциональ деталдәрҙе проектлауҙың комплекслы үҙәген булдырыуҙы, республика биләмәһендә мәғариф үҙәктәрен һәм лабораториялар асыуҙы үҙ эсенә аласаҡ.
Шулай уҡ «Өфө моторҙар эшләү берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе директоры Александр Артюхов, Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтының генераль директоры Евгений Каблов, Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры Николай Криони һәм Рәсәй Фәндәр академияһының Үтә һығылмалы металдар проблемаһы институты директоры Радик Мөлөков Өфө дәүләт авиация техник университетында Ҡойоу һәм аддитив технологиялар үҙәген булдырыу буйынса проектты бергә ғәмәлгә ашырыу өсөн хеҙмәттәшлек тураһында меморандумға ҡул ҡуйҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Бөтә Рәсәй авиация материалдары ғилми-тикшеренеү институтына 1932 йылда нигеҙ һалынған. Институт Рәсәйҙең һәм донъяның билдәле предприятиелары, шул иҫәптән «Өфө моторҙар эшләү берекмәһе» һәм «Күмертау авиация етештереү предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре менән хеҙмәттәшлек итә.


text:
Республикала ҡулланыу хаҡтары индексы октябрҙә 100,3% тәшкил итте
Октябрҙә республика статистиктары хаҡтарҙың артыҡ үҫеүен билдәләмәне. Сентябрь менән сағыштырғанда аҙыҡ-түлеккә хаҡтар 0,2 процентҡа артты. Аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙарға хаҡтар артыуы 0,9 процент тәшкил итте. Дөйөм алғанда, республика буйынса хеҙмәтләндереүҙәр хаҡы 0,6 процентҡа арзанайҙы.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ҡулланыу хаҡтары индексы республикала 2010 йыл башынан алып 107,3 процент тәшкил итте, был Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән (106,8%) юғары. Волга буйы федераль округында иң түбән индекс Һамар өлкәһендә — 105,9%, иң юғары — 108,7 процентҡа тиклем Марий Иле Республикаһында һәм Удмуртия Республикаһында.


text:
Сибайҙа 35 етем балаға фатир асҡыстары тапшырылды
Ошо көндәрҙә Сибайҙа етем балаларға фатир асҡыстары тапшырыу тантанаһы үтте.
Ҡаланың Көнсығыш биҫтәһендәге үҙенең архитектура һәм төҫтәр гаммаһы менән айырылып торған 55 фатирлыҡ йортто «Оптима-С» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төҙөп өлгөрттө. Сибайҙа йәшәүсе төрлө сәбәп менән бала сағында ата-әсәһенән мәхрүм ҡалған 35 йәш кеше торлаҡ алыу бәхетенә эйә булды. Был улар өсөн – үҙенсәлекле Яңы йыл бүләге.
Ҡала округы хакимиәте башлығы Хәлит Сөләймәнов өй туйлаусыларҙы был мөһим ваҡиға менән ҡотланы һәм уңыштар теләне.
«БР Социаль торлаҡ төҙөлөшө фонды» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы төҙөлөштөң төп подрядсыһы булды. Тантанала ойошманың генераль директоры урынбаҫары Виктор Рассейкин ҡатнашты һәм торлаҡ алыусыларҙы ул да ҡотланы.
Сибайҙа Фонд төҙөгән был өсөнсө социаль йорт. 2012 йылда ике йорт файҙаланыуға тапшырылғайны. Яңы йылдың ғинуарында 35 фатирлыҡ яңы йортҡа нигеҙ һалынасаҡ. Сығыш яһаусылар төҙөлөш эштәренең юғары сифатлы итеп башҡарылыуын билдәләне. Бөтә квартал балаларын шатландырып, ихатаны тиҫтәләгән уйын элементтары менән балалар майҙансығы биҙәй, тип хәбәр итте ҡала хакимиәте.


text:
Баш ҡалала республика брендын үҫтереү стратегияһы тикшереләсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә Башҡортостан брендын үҫтереү стратегияһын тикшерәсәктәр. 23 июндә баш ҡалала республика брендын әҙерләүгә һәм төрөүгә арналған «Башбренд — 2015» семинары уҙғарыла. Ошо хаҡта төбәктең Инвестициялар йәлеп итеү агентлығы хәбәр итә.
Сараға маркетинг һәм киң коммуникациялар буйынса белгес Михаил Дымшиц килә. Ул үҙенең оҫталыҡ дәрестәрендә көслө бренд булдырыу серҙәре менән уртаҡлашасаҡ, шулай уҡ ҡасан һәм ни өсөн кешеләр бренд өсөн өҫтәмә хаҡ түләргә әҙер икәнлеге хаҡында һөйләйәсәк. Эксперт республиканың популяр брендтарын баһалаясаҡ һәм уларҙы яҡшыртыу буйынса кәңәштәр бирәсәк.
Семинар Hampton by Hilton ҡунаҡханаһының конференциялар залында уҙа. Унда ҡатнашыу өсөн сараның сайтында теркәлергә кәрәк.


text:
Республикала транспорт һалымы кәмейәсәк
Башҡортостандың финанс министры Рузалия Хисмәтуллина БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың утыҙ бишенсе ултырышында «Транспорт һалымы тураһында» БР Законының 2-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында» хөкүмәт инициативаһы менән сығыш яһаны.
Үҙгәрештәрҙең асылы төбәк халҡына транспорт һалымы буйынса ғәмәлдәге ставканы эҙмә-эҙ кәметеүгә ҡайтып ҡала. Был бурыс Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тарафынан йөкмәтелде.
— Физик шәхестәргә двигатель ҡеүәте 100 ат көсөнә тиклем булған автомобилдәр буйынса билдәләнгән тәртиптә теркәлгән бер транспорт сараһы өсөн ставканы 7,5 һумдан 5,5 һумға тиклем кәметергә тәҡдим ителә, — тип хәбәр итте Рузалия Хисмәтуллина.
Башҡортостан транспорт һалымы буйынса күрһәтелгән льготалар суммаһы буйынса Волга буйы федераль округы субъекттары һәм Мәскәү, Санкт-Петербург, Мәскәү өлкәһе кеүек башҡа субъекттар араһында беренсе урында тора. Һалым льготалары күрһәтеү менән бәйле бюджетҡа инмәгән һалым суммаһы, һалым органдары мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 540 миллион һум тәшкил итте.
100 ат көсөнә тиклем ҡеүәтле еңел автомобилдәр хужалары өсөн һалым күләме сирек өлөштән ашыуға кәмейәсәк, ә транспорт һалымы ставкаһын кәметеүҙән социаль һөҙөмтә 150 миллион һум тәшкил итәсәк, тип көтөлә.
Депутаттар күпселек тауыш менән тәҡдим ителгән Закон проектын беренсе уҡыуҙа хупланы, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.


text:
Стәрлетамаҡтың Директорҙар советын Илгиз Шәрипов етәкләне
Стәрлетаматың ҡала Директорҙар советына ингән илле иң ҙур предприятиеһы һәм ойошмаһы етәкселәре сираттағы ултырышында ҡайһы бер ойоштороу мәсьәләләрен ҡараны. Атап әйткәндә, яңы рәйес һайланы, ул «Красный пролетарий» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Илгиз Шәрипов булды (элек Директорҙар советына Алексей Изотов етәкселек итә ине – хәҙер ул ҡала хакимиәте башлығы); Совет президиумы һәм эш биреүселәр яғынан социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссия составын ойошторҙолар.
Ҡала хакимиәте башлығы Алексей Изотов әйтеүенсә, ҡала төрлө төбәк һәм федераль программаларҙа ҡатнашып, инвестициялар йәлеп итеү өсөн һәр мөмкинлекте файҙалана. Әммә юлдарҙы ремонтлау, мәктәп һәм балалар баҡсаларына, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына ярҙам кеүек күп мәсьәләләр бюджет финанслауынан ситтә ҡала.
Директорҙар советы абруйлы консультатив орган ғына түгел, ҡайһы бер ижтимағи мөһим проблемаларҙы хәл итеүҙә етди ресурс та булып тора. Ултырышта Совет ағзалары ҡала проекттарында ҡатнашырға әҙер булыуҙарын белдерҙе һәм хакимиәт менән предприятиелар араһында үҙ-ара һөҙөмтәле хеҙмәттәшлек форматын тикшерҙе.


text:
Башҡортостан спортсылары 2013 йылғы Сурдлимпия уйындарынан миҙалдар менән ҡайттыФото: Лия Ғөбәйҙуллина
Башҡортостан спортсылары 2013 йылғы Сурдлимпия уйындарынан миҙалдар менән ҡайтты
Башҡортостан спортсылары 2013 йылғы Сурдлимпия уйындарынан миҙалдар менән ҡайттыФото: Лия Ғөбәйҙуллина
6 авгусҡа ҡарай төндә Өфө аэропортында 2013 йылғы Сурдлимпия уйындары триумфаторҙарын тантаналы рәүештә ҡаршы алдылар.
Дөйөм команда иҫәбендә Рәсәй йыйылма командаһы 67 алтын, 52 көмөш һәм 58 бронза миҙал яуланы. Башҡортостан спортсылары ла был уңышҡа үҙ өлөшөн индерҙе: яҡташтарыбыҙ 9 алтын, 5 бронза һәм бер көмөш миҙал менән ҡайтты.
Алтын миҙалдарҙың күбеһен беҙҙең дзюдосылар яуланы.
— Бындай һөҙөмтәләргә өлгәшеүебеҙгә шатмын, — тип тәьҫораттары менән бүлеште спортсыларҙың тренеры Валентин Пегов.
Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта ла шатлығын йәшермәне.
— Ярыштар алдынан спортсылар менән осраштым, һәм беҙ ниндәй ҙә булһа күҙаллауҙар яһарға ашыҡманыҡ, сөнки спорт ярыштарында көтөлмәгән төрлө хәлдәр килеп тыуыуы мөмкин. Һөҙөмтәләрҙән бик ҡәнәғәтбеҙ, — тине министр.


text:
Башҡорт дәүләт педагогия университетында яңы быуын уҡытыусылары әҙерләнә
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының йыйылма командаһы педагогик йүнәлештәге юғары уҡыу йорттары араһында үткәрелгән «Яңы быуын уҡытыусыһы» бөтә Рәсәй конкурсында беренсе урын яуланы. Бәйге Удмуртияның В.Г.Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институтында үтте. Шулай итеп, БДПУ тағы ла бер тапҡыр үҙенең юғары кимәлен иҫбатланы: уҡыу йортонда юғары квалификациялы педагогтар әҙерләнә.
Өфөнән тыш, конкурста Ҡазан, Елабуга, Яр Саллы, Тверь, Ырымбур, Пермь, Киров, Һамар, Пенза, Һарытау, Махачкала ҡалаларынан студенттар командалары ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат үҙәгенән.
Конкурстың төп маҡсаты — студенттар араһында педагог һөнәрен популярлаштырыу, йәштәрҙе педагогик эшмәкәрлеккә йәлеп итеү, педагогик белем биреү үҙәктәрен интеграциялау.


text:
Өфөлә Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы 15 меңгә яҡын юбилей миҙалдары тапшырыласаҡ Фото: Олег Яровиков
Өфөлә Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы 15 меңгә яҡын юбилей миҙалдары тапшырыласаҡ
Өфөлә Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы 15 меңгә яҡын юбилей миҙалдары тапшырыласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә 15 меңгә яҡын ветеранға Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы юбилей миҙалдары тапшырыласаҡ. Был хаҡта ҡала хакимиәте кәңәшмәһендә белдерелде.
Мэрияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, миҙал тапшырыласаҡ кешеләр категорияһы Рәсәй Президенты Ҡарары менән билдәләнгән. Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙән тыш, награда үҙе теләп ялланыусыларға, партизандарға һәм йәшерен ойошма ағзаларына биреләсәк. Был категорияға шулай уҡ «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн», «Японияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнеүселәр, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн СССР ордендары менән награданыусы тыл хеҙмәтсәндәре, элекке концлагерҙарҙың бәлиғ булмаған тотҡондары ла ҡарай. Бүләкләнеүселәр категорияһының тулыраҡ исемлеге менән рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында танышырға мөмкин.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 82 меңгә яҡын ветеран һәм уларға тиңләштерелгәндәр йәшәй, уларҙың алты меңгә яҡыны — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар, 23 меңдән ашыуы — һуғышта ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындары, 51 мең тыл хеҙмәтсәндәре һәм 205 концлагерь тотҡондары.


text:
Бөрйән районында Башҡорт йәштәре көндәре үтәсәк
3-4 июлдә Бөрйән районының Мәндәғол ауылында Башҡорт йәштәре көндәре үтәсәк.
Тәүге тапҡыр Башҡорт йәштәре көндәре 1991 йылда үтте һәм йыл һайын республиканың төрлө райондарында үткәрелә башланы. Сараның маҡсаты булып Башҡортостан һәм Рәсәй Федерацияһының күрше субъекттары йәштәрен патриотик рухта тәрбиәләү, буш ваҡытын киңәйтеү, ижади потенциалын асыу, башҡорт милли йолаларын, традицияларын һәм спорт төрҙәрен, сәләмәт йәшәү рәүешен һәм рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрен киң пропагандалау тора.
Быйыл Башҡорт йәштәре көндәре "Сәләмәт тәндә — сәләмәт рух!" девизы аҫтында үтәсәк. Шуға күрә программала күп һанда спорт ярыштары ҡаралған. Шулай уҡ "Рух" традицион патриотик йырҙар һәм бейеүҙәр конкурсы, "Шаян-шоу" башҡорт КВН-ы, таҡмаҡтар бәйгеһе, "Көслөләр һәм йылғырҙар" эстафетаһы үткәреләсәк. Башҡорт йәштәре көндәре тарихында тәүге тапҡыр "Урал айыуы" көс экстремаль ярышы ойоштороласаҡ, унда ҡатнашыусылар төрлө экстремаль физик күнекмәләрҙә көс һынашасаҡ, шулай уҡ уҡтан атыу һәм һөңгө ырғытыу буйынса милли ярыштар ҙа үтәсәк. Бөтә ярыштарҙан һуң кис башҡорт эстрада йондоҙҙары ҡатнашлығында концерт күрһәтеләсәк. Концерт-дискотека таңға ҡәҙәр барасаҡ.
Сараларҙа ҡатнашыуға республика райондарынан һәм күрше төбәктәрҙән йәштәр һәм делегациялар саҡырыла. Үҙегеҙ менән палатка, аҙыҡ-түлек һәм йылы әйберҙәр алырға кәрәк.


text:
Сауҙа-сәнәғәт палаталары мәшғүллек проблемаларын хәл итеүгә тотона
Кисә Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы инициативаһы буйынса «2010 йылда эшһеҙ халыҡты эшкә урынлаштырыу проблемаларын хәл итеү юлдары» Бөтә Рәсәй интернет-конференцияһы үткәрелде.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандан вебинарҙа БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Алексей Никин һәм палата белгестәре, шулай уҡ БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығының бүлек начальнигы Альбина Сәлимова ҡатнашты.
Тема илдең бөтә төбәктәре өсөн дә тиерлек актуаль, шуға күрә Интернет-конференцияның географияһы киң булды.
Вебинарҙа халыҡты эш менән тәьмин итеү өлкәһендә дәүләт сәйәсәте, яңы эш башлаусы эшҡыуарҙарға ярҙам дәүләт программалары менән бәйле мәсьәләләр тикшерелде. Шулай уҡ төбәк Сауҙа-сәнәғәт палаталарының халыҡты эшкә урынлаштырыу һәм эшһеҙҙәрҙе уҡытыу проекттарын тормошҡа ашырыу буйынса практикаһы ла ҡаралды. Палаталар үҙ тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Ярославль өлкәһе Сауҙа-сәнәғәт палатаһының көрсөккә ҡаршы үҙәге эше ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Волгоград өлкәһе Сауҙа-сәнәғәт палатаһы белгестәре һөнәри йүнәлеш биреү саралары үткәреүҙә үҙ тәжрибәләре хаҡында һөйләне. Эшһеҙлек төп социаль афәт булып торған тольяттиҙар бизнес-инкубаторҙарҙың һөҙөмтәлелеге айҡанлы үҙ фекерҙәре менән уртаҡлашты.


text:
Башҡортостанда өйләнешеүселәр йәше олоғая
Башҡортостанда уҙып барған йылдың 11 айында 33054 никах теркәлгән, уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда бер мең ярымға күберәк. Был мәғлүмәттәр тураһында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығына Башҡортостан Республикаһының Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығы начальнигы урынбаҫары Алһыу Фәттәхова хәбәр итте.
Бынан тыш, республикала бәлиғ булмаған өйләнешеүселәр һаны кәмеү һәм ғаилә ҡорорға теләүселәрҙең йәше артыу тенденцияһы күҙәтелә. Быйыл кәләштәрҙең уртаса йәше – 25-30, ә кейәүҙәрҙең 28-34 йәш тәшкил итте. Уҙған йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙарҙың уртаса йәше – 18-24, ә ирҙәрҙең 25-34 йәш тәшкил итә ине.
Уҙып барған йыл ҡабаттан никахҡа инеүселәр һаны артыуы, шулай уҡ күпселек кәләштәр ирҙәренең фамилияларын алыуҙан баш тартыуы менән айырылып торҙо.


text:
Фото:
Башҡортостан вәкилдәре мәскәүлеләрҙе һабантуй менән ҡыуандырҙы
Фото:
Башҡорт халҡы элек-электән ҡыр эштәрен тамамлағандан һуң, һабан туйына йыйылып, киләсәккә яңы бурыстар ҡуйған, баҫыу батырҙарын билдәләгән, киләһе уңышҡа әҙерләнгән. Ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған йола, үҙенең мәртәбәһен юғальтмай, оҙаҡ йылдар дауамында һәр ауылда, һәр ҡалала тиерлек үткәрелә. Башҡортостанда ла баҫыу эштәре тамамланыу менән һабантуйҙар ойошҡан рәүештә шау-гөр килеп үтте, быйыл бындай халыҡ байрамдары Рәсәйҙең күп кенә төбәктәрендә, хатта Берлинда ла ойошторолдо.
Ошо ял көндәре тыуған илебеҙҙең баш ҡалаһы Мәскәүҙә Турғайҙар тауында (Воробьевы горы) “Һабантуй-2010” байрамы үтте. Һуңғы йылдарҙа матур йолаға әйләнгән байрамда Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһе башҡорттары, ҡала ҡунаҡтары һәм мәскәүлеләр ҡатнашты. Башҡорт халҡының йыр-моңона, бейеүҙәренә, ҡурай моңона, милли сәнғәтенә, мәҙәниәтенә һыуһаған милләттәштәребеҙ иртә менән байрамса биҙәлгән һәм башҡорт көйҙәренә сорналған һабантуй яланына ашыҡты. Ысынлап та, республикабыҙҙан ситтә йәшәгән милләттәштәр ҡан-ҡәрҙәштәре менән осрашыуға ҙур тулҡынланыу менән килде.
Мәскәү һабантуйын асыу тантанаһында федераль власть органдары, Мәскәү ҡалаһы һәм Татарстан Республикаһы вәкилдәре, улар араһында Федерация Советы рәйесенең беренсе урынбаҫары Александр Торшин, Дәүләт Думаһы Рәйесенең беренсе урынбаҫары Олег Морозов, Башҡортостандан Федерация Советы ағзаһы Рудик Исҡужин, беҙҙең республиканан Дәүләт Думаһы депутаты Спартак Әхмәтов һәм башҡалар ҡатнашты. 140-тан ашыу төрлө милләт вәкиле йәшәгән Мәскәүҙә башҡорттар матур итеп эшләй ҙә, матур итеп йәшәй ҙә, тип белдерҙе улар.
Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев тантанаға йыйылыусыларҙы “Һабантуй-2010” менән тәбрикләп, мәртәбәле йыйынға уңыштар теләне. Министр Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовтың һабантуйҙа ҡатнашыусыларға ҡотлау сәләмен еткерҙе. Ҡотлауҙа күп йылдар дауамында башҡорттар төрлө милләт халҡы менән дуҫлыҡта һәм татыулыҡта йәшәүе билдәләнә, быйылғы һабантуйҙың Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығы, III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитетын ҡабул итеүҙең 20 йыллығы йылында үткәрелеүе үтә мөһим булыуы хаҡында әйтелә.
Һабантуйҙа, шулай уҡ, Башҡортостан Республикаһының РФ Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Ғүмәров та ҡатнашты.
Министр республика етәкселеге һәм халҡы исеменән Мәскәүҙә һабантуй үткәреүгә мөмкинлек биргәне һәм һәр яҡлап ярҙам күрһәткәне өсөн Мәскәү етәкселегенә ҙур рәхмәтен еткерҙе.
Рәсми сығыштарҙан һуң “Һабантуй-2010” флагы күтәрелде.
Башҡортостандың тарихын, мәҙәниәтен, сәнғәтен мәскәүлеләргә күрһәтеү өсөн республиканың Күгәрсен, Мәләүез райондары һәм Салауат ҡалаһы вәкилдәре күп көс һалды, улар ҡунаҡтарҙы башҡорт халҡының милли аш-һыуы, көнкүреше менән яҡындан таныштырҙы.
Күгәрсен районы Мәскәү һабантуйында икенсе йыл рәттән ҡатнаша. Район мәҙәниәт һарайының “Гөрләүек” өлгөлө балалар бейеү ансамбле, “Ҡыҙыл мәсет” вокаль эстрада ансамбле, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре Ғәзим Ильясов, Мәҙинә Булатова, баянсы Ринат Бәҙретдинов һәм башҡалар үҙҙәренең оҫталығын йыйылған халыҡҡа күрһәтте. Райондың этнографик музейы, башҡорт ихатаһы, ҡунаҡ тирмәһе һәр кемгә оҡшаны. Шулай уҡ Рәмил Хөснуллиндың ҡурайҙары, “Ҡырағай бал” яуаплылығы сикләнгән йәмғите (Р.Ғүмәров) алып килгән бал, Мәҡсүт ауылынан сыр заводы әйберҙәре, “Тәүәкән” ауыл хужалығы етештергән ҡымыҙ һәр кемгә хуш килде, ауыҙ иткәндән һуң халыҡ уларҙы яратып һатып алды. Күгәрсендәрҙең шәл, ойоҡбаштары ла мәскәүлеләргә оҡшаны. Мәләүез районы вәкилдәре лә Башҡортостандың тарихын, мәҙәниәтен сағылдырған эстәлекле бай күргәҙмә менән сығыш яһаны. Салауат ҡалаһы иһә төбәгебеҙҙең милли йолаларын күрһәтеп, тирмәгә инеүселәрҙе ҡымыҙ менән һыйланы.
Мәскәүлеләр шулай уҡ З.Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәте китаптарын, “Ағиҙел” Башҡортостан художество кәсептәре“ дәүләт унитар предприятиеһы һәм Өфө ҡалаһының “Салауат” ательеһы етештергән әйберҙәрҙе яратып һатып алды.
Һабантуйға килеүселәр Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы, Сибай дәүләт филармонияһы, Стәрлетамаҡ дәүләт бейеү ансамбле артистарының сығыштарын яратып ҡабул итте, уларҙы ҡабат-ҡабат сәхнәгә саҡырып сығарҙы, алҡыштарға күмде, Нәзифә Ҡадырова, Флүрә Килдейәрова, Фәрит Бикбулатов йырҙарына ҡушылып йырланы.
Һабантуй кискә тиклем дауам итте, башҡорт йыр-моңона һыуһаған милләттәштәребеҙ тиҙ генә һабантуй яланын ташлап китергә ашыҡманы, рәхәтләнеп күңел асты, ҡымыҙҙан, балдан, буҙанан, сәк-сәктән ауыҙ итте.


text:
Белем көнөндә Өфөлә республика һәм Мәскәү артистары ҡатнашлығында концерт ойошторола Фото: Олег Яровиков
Белем көнөндә Өфөлә республика һәм Мәскәү артистары ҡатнашлығында концерт ойошторола
Белем көнөндә Өфөлә республика һәм Мәскәү артистары ҡатнашлығында концерт ойошторола Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә студенттарҙы һәм уҡыусы йәштәрҙе Белем байрамына саҡыралар. Сара 1 сентябрҙә киске сәғәт 5-тән 10-ға тиклем Конгресс-холл алдындағы майҙанда уҙа.
Ҙур мәҙәни программа тәҡдим ителә. Байрам башҡорт эстрадаһы йондоҙҙарының сығышынан башлана. Улар араһында Лилиә Ишемйәрова, Сәғиҙулла Байегет, Диана Ишниязова, Ян Лира, МС Баш, Рәил Өмөтбаев, Таһир Әсәҙуллин, Йәмил Баймырҙин бар. Ойоштороусылар тамашасылар өсөн көтөлмәгән бүләктәр һәм уйындар әҙерләй. Еңеүсегә велосипед тапшырыла. Сәғәт 8-ҙән һуң байрамды Мәскәүҙең «Вираж» һәм «Бурито» төркөмдәренең сығышы дауам итә.
Сараны ойоштороусылар — Өфөнөң Киров районы хакимиәте һәм «Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналы.


text:
Бал ҡорто ағыуы
Яңы йыйылған бал ҡорто ағыуы үтә күренмәле, аҙ ғына һарғылт төҫтә, тәме әсе һәм ҡырҡыу була.Үҙенсәлекле хуш еҫле.
Ҡорт ағыуының удель ауырлығы 1,1313-кә тигеҙ, pH 4,5-5,5 һыуҙағы иретмәһендә. Ағыу 40 % ҡоро ҡалдыҡтарҙан тора, шуға күрә һауала тиҙ кибә. Шуға ҡарамаҫтан токсик үҙенсәлеге оҙаҡ һаҡлана.
Йөкмәткеһе
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Орлов Б. Н. Гелашвили Д. Б. Зоотоксинология ядовитые животные и их яды [1985]
- Хисматулина Н. З., Апитерапия. — Пермь: Мобиле, 2005.


text:
Өфөнөң Опека һәм попечителлек идаралығына ҡабул итеүгә Интернет аша яҙылырға мөмкин
Опека һәм попечителлек өлкәһенә ҡағылышлы һорауҙар биреү, шулай уҡ етем һәм ата-әсәләр ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың законлы мәнфәғәттәрен яҡлау өсөн Өфө хакимиәтенең Опека һәм попечителлек идаралығында ҡабул ителеүгә хәҙер интернет аша ла яҙылырға мөмкин. Был хеҙмәттән файҙаланыу өсөн ведомство сайтының «Ҡабул ителеүгә яҙылыу» бүлегенә инергә кәрәк.
Уллыҡҡа алырға теләгәндәр ҙә ошо рәүешле ҡабул ителеүгә яҙыла ала. Идаралыҡта әйтеүҙәренсә, интерактив режимда ҡабул ителеүгә яҙылыу ваҡытты һөҙөмтәле планлаштырырға мөмкинлек бирә: мөрәжәғәт итеүселәр үҙҙәренә уңайлы ваҡытты һайлап, билдәләнгән сәғәттә килә ала. Был, үҙ сиратында, белгескә сират көтөү ваҡытын ҡыҫҡартасаҡ.
Ведомство етәксеһе Руслан Хәбибов һәр дүшәмбе 16-18 сәғәттәрҙә ҡабул итә, Идаралыҡ белгестәре шаршамбы һәм кесаҙна көндәрендә 9-ҙан 18 сәғәткә тиклем ҡабул итә (төшкө аш ваҡыты 13-14 сәғәттә); шишәмбе, йома – граждандар ҡабул ителмәй (етем балаларға ҡағылмай).


text:
1 февралдән балалы ғаиләләргә пособиелар ете процентҡа индексацияланды Фото: Олег Яровиков
1 февралдән балалы ғаиләләргә пособиелар ете процентҡа индексацияланды
1 февралдән балалы ғаиләләргә пособиелар ете процентҡа индексацияланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
1 февралдән балалы ғаиләләргә пособиелар ете процентҡа индексацияланды.
Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бала тыуғас бер тапҡыр бирелә торған пособиеның күләме 15,5 мең һумға тиклем артты. Мотлаҡ социаль страховкалауға дусар ителмәгән граждандар өсөн сабыйға 1,5 йәш тулғанға тиклем түләнгән айлыҡ пособие күләме беренсе балаға — 2,9 мең һум, икенсеһенә һәм артабанғыларына 5,8 мең һум тәшкил итә.
Индексацияланған, шул иҫәптән социаль страховкалау сиктәрендә түләнгән пособиеларҙың таблицаһы менән Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының сайтында танышырға мөмкин.


text:
Инновацион эшмәкәрлекте яҡтыртыу буйынса журналистар конкурсы еңеүселәре билдәләнде
Башҡортостан Республикаһының киң мәғлүмәт сараларында инновацион эшмәкәрлек мәсьәләләрен иң яҡшы яҡтыртыуға республика журналистар конкурсы еңеүселәренең исемдәре билдәләнде. Конкурс Башҡортостан Президенты Указы менән раҫланған 2008-2010 йылдарға Республика маҡсатлы инновацион программаһына ярашлы өсөнсө тапҡыр үткәрелә инде.
Конкурс БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ, Башҡортостан Журналистар союзы, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән берлектә БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы тарафынан ойошторолдо. Белорет, Нефтекама, Туймазы, Өфө ҡалаларынан һәм Яңауыл районынан бөтәһе 15 авторҙың материалдары тапшырылғайны. Материалдарҙы ҡарап сыҡҡандан һуң конкурс комиссияһы йомғаҡ яһаны.
Шулай итеп, “Баҫма киң мәғлүмәт саралары: республика гәзиттәре һәм журналдары — иң яҡшы редакция коллективы/журналист» номинацияһында «Республика Башкортостан» гәзите хәбәрсеһеТатьяна Круглова еңеүсе тип танылды. Өсөнсө урын «Йәшлек» гәзите хәбәрсеһе Рәшиҙә Мәхийәноваға бирелде.
“Баҫма киң мәғлүмәт саралары: район, ҡала һәм берләштерелгән гәзиттәр һәм журналдар — иң яҡшы редакция коллективы/журналист» номинацияһында беренсе урынға «Белорецкий рабочий» гәзите редакцияһы коллективы лайыҡ булды, икенсе урын — «Янаульские зори» гәзите редакцияһы коллективында, өсөнсө — «Красное знамя» (Нефтекама) гәзите редакцияһы коллективында.
«Ведомство, корпоратив гәзиттәр һәм журналдар — иң яҡшы редакция коллективы/журналист» номинацияһында “ӨМЭПБ” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең «Моторостроитель» гәзите редакцияһы коллективы һәм «Вестник треста №21» гәзите билдәләнде.
«Электрон киң мәғлүмәт саралары (радио, телевидение, интернет-баҫмалар) — иң яҡшы редакция коллективы/журналист» номинацияһында беренсе урынды «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең иҡтисад бүлеге күҙәтеүсеһе Любовь Колоколова яуланы. Икенсе урында - «ӨМЭПБ” асыҡ акционерҙар йәмғиәте радиожурналисы Надежда Зәйникәева.
Конкурс еңеүселәренә Башҡортостан Хөкүмәтенең I, II, III дәрәжә дипломдары һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ.
Бынан тыш, «Инновационный Башкортостан» фәнни-популяр журналы («Премьера» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте) редакцияһы коллективына рәхмәт белдерергә ҡарар ителде.


text:
Баш ҡалала күпләп торлаҡ йорттар төҙөү практикаһын ҡайтарырға уйлайҙар
Өфөлә торлаҡ йорттар төҙөүҙә махсуслашҡан индустриаль предприятиеларҙы үҫтереү зарур. Торлаҡты сафҡа индереү күләмдәренең артыуы ла ошоға бәйләнгән, тип иҫәпләй Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Ринат Сәғитов.
Уның һүҙҙәренсә, сифатлы инфраструктура булдырып, күләмле төҙөлөш йәйелдереү өсөн майҙандар табырға кәрәк.
— Әле беҙ Глумилино һәм Затон биҫтәләрендә күләмле төҙөлөш башлау мәсьәләһен тикшерәбеҙ. Яңы майҙандар ҙа эҙләйәсәкбеҙ. Шулай уҡ план менән Ағиҙел һәм Ҡариҙел аръяғындағы майҙандарҙа ла торлаҡ төҙөү ҡаралған, — тип билдәләне беренсе вице-мэр.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, ағымдағы йылдың беренсе кварталында Башҡортостанда 76,3 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән һәм сафҡа индерелгән, 2011 йылдың ошондай уҡ осорона ҡарата был 118,1 процентты тәшкил итә. Шәхси йорттар төҙөлөшөнә 75,4 процент, йәғни дөйөм алғанда 57,5 мең квадрат метр тура килә.


text:
Башҡортостанда шәхси сектор малдарын бушлай тороҡландырыу айлығы үтәсәк
Яһалма тороҡландырыуҙы пропагандалау маҡсатында Башҡортостанда Ветеринария идаралығы шәхси сектор малдарын бушлай тороҡландырыу айлығы үткәрәсәк. Республикалағы малсылыҡ эштәре торошона һәм тоҡомсолоҡҡа арналған республика кәңәшмәһендә шундай мәғлүмәт еткерҙе Идаралыҡ начальнигы Вәкил Буранбаев. Бындай айлыҡтар 2011 йылда ла планлаштырыла.
Кәңәшмә эшендә РБ ауыл хужалығы министры Азат Йыһаншин ҡатнашты. Министр мал ҡышлатыу буйынса төп бурыстарҙы билдәләне. Республика малсылары һәм ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре алдында сығыш яһап, Азат Йыһаншин йәнә бер тапҡыр бюджет средстволарын маҡсатлы һәм һөҙөмтәле файҙаланыу, иҫәп-хисап алып барыуҙа тәртип булдырыу , эш хаҡын ваҡытында түләү кәрәклеген билдәләне.
— Булған проблемаларҙы хәл итеү өсөн сәбәбен генә түгел, унан сығыу юлын эҙләргә кәрәк, — тине министр.
Кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға райондарҙа яһалма тороҡландырыуҙы ойоштороу тураһында «Башплемсервис» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһының генераль директоры Илшат Сәхәүетдинов һөйләне.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, кәңәшмәлә шулай уҡ ғаилә һөтсөлөк фермалары үҫеше буйынса проекттарҙы бойомға ашырыу, ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрен кредитлау, республикала мелиорацияны үҫтереү, ауыл хужалығы тауарҙарын һатыу мәсьәләләре лә ҡаралған. Кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға «Брацлав» компаниялар төркөмө өлгөһөндә ғаилә һөтсөлөк фермаларының эш тәжрибәһе күрһәтелгән.


text:
ЭШҺЕҘЛЕК БУЙЫНСА ПОСОБИЕҒА... эшҡыуарлыҡ мәктәбе
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 23.06.2009 18:08
Ошо көндәрҙә Өфөлә "Латифа" исемле башҡорт балалар художество студияһы үҙ ишектәрен асты. Уның ойоштороусыһы һәм етәксеһе Эльза Ҡотлобаева республикала беренселәрҙән булып бизнес-планын яҡлап сыҡты һәм хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеүгә йүнәлтелгән яңы федераль программа сиктәрендә үҙ эшен асып ебәрҙе.
- Был проекттың маҡсаты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә иҫәптә торған һәм үҙ эшен ойошторорға теләгән кешегә дәүләт тарафынан эшһеҙлек буйынса түләнгән пособиеның бер йыллыҡ күләмен бер тапҡыр ҡайтарып биреүгә йүнәлтелгән, - ти Киров районының халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең эшкә урынлаштырыу бүлеге начальнигы Зинаида Степанова...
- Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең һуңғы ҡарарына ярашлы, хәҙер пособие күләменең 12 тапҡыр ҡабатланышы иң юғары күләмдә иҫәпләнәсәк һәм буласаҡ эшҡыуарҙың компенсация суммаһы 60 мең тирәһе тәшкил итәсәк. Зинаида Степанова һөйләүенсә, был сумманы тик үҙ эшеңде асыуға ғына тотонорға мөмкин.
- Был студияны асыу күптәнге хыялым ине, - тип һөйләп китте Эльза Ҡотлобаева. - Нисек кенә сәйер яңғырамаһын, быға донъя финанс көрсөгө этәргес көс булды. Мин телевидениела компьютер графикаһы рәссамы булып эшләп йөрөй инем, аҙаҡ халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә иҫәптә торҙом. Унда үҙ эшемде асыу ниәте менән мөрәжәғәт иттем һәм бер ваҡыт бизнес менән шөғөлләнергә теләүселәр өсөн курстар үткәрелеүе тураһында иғлан күреп ҡалдым. Лекцияларҙы беҙгә юристар, иҡтисадсылар, эшҡыуарҙар һөйләне һәм ике аҙна үтеүгә, мин дөрөҫ итеп бизнес-план төҙөргә өйрәндем, һалымдар системаһын үҙләштерҙем. Бының бер ниндәй ҙә ҡыйынлығы булмауын аңланым. Планды үҙем төҙөнөм. Маҡсатыңды аныҡ билдәләгәндә барыһына ла өлгәшергә була икән.
Эльза Ҡотлобаева Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге Республика художество гимназия-интернатынан һуң Өфө сәнғәт училищеһының дизайнер факультетын, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университын тамамлаған. Бөгөн ул һөнәри оҫталығын камиллаштырыуын дауам итеп, Башҡортостандың халыҡ рәссамы Зөфәр Ғаяновтан дәрестәр ала.
- Бизнес-планымды яҡлағанға тиклем үк үҙ эшемде асыу өҫтөндә эш башлағайным инде, - тип һүҙен дауам итә Эльза. - Мин Һамарҙан килгән танышыма шул тиклем рәхмәтлемен. Ул асфальтта һүрәт төшөрөү менән шөғөлләнә. Бер ваҡыт ул үҙенең нисек эшләгәнен ҡарарға мине лә саҡырҙы. Мин был күренешкә ҡарап иҫем китте: уның тирәләй балалар уратып алған һәм улар ҙа асфальтта төрлө һүрәттәр төшөрә ине. Миңә был идея бик оҡшап ҡалды.
"Латифа" студияһы ғәҙәти биш ҡатлы йортта урынлашҡан. Эльза үҙ фатирын үҙгәртеп, студия өсөн ҙур бүлмәне һәм кухняны берләштергән һәм уҡыу класы булдырған, ә бәләкәй бүлмәһен үҙенә йәшәү өсөн ҡалдырған. Студияны үҙе төшөргән картиналар һәм ҡурсаҡтар менән биҙәгән, ҙур көҙгө ҡуйған.
- Был бизнес ойоштороуҙың көнбайыш варианты. Рәсәйҙә бындай тәжрибә киң таралмаған әле, - ти студия етәксеһе эштең айышына төшөндөрөп. - Минең үҙ фатирым булыуы күп нәмәнән ҡотҡарҙы, юғиһә, минең кеүек йәштәгеләрҙең фатиры ла юҡ бит.
Студияға биш йәштәге балаларҙан алып, йәш сикләүенә ҡарамайынса, барыһы ла, хатта пенсионерҙар ҙа килә ала. Иртәнге сәғәттәрҙә балалар менән, ә киске ваҡытта ололар менән шөғөлләнергә уйлайым. Дәрестәр нисек дөрөҫ итеп бумала, ҡәләм тотоп, һыҙырға өйрәнеүҙән башланасаҡ.
Шулай итеп...
Был проекттың төп бурысы һүрәт төшөрөргә теләүселәрҙә ижади һәләтте асыуға булышлыҡ итеүгә, эстетик зауыҡ һәм сәнғәткә һөйөү тәрбиәләүгә ҡайтып ҡала. Дәрестәрҙә төп иғтибар биҙәү-ғәмәли сәнғәттә, Башҡортостандың профессиональ рәсем сәнғәтенә нигеҙ һалыусылар ижадында һәм дөйөм башҡорт һынлы сәнғәт мәктәбендә сағылыш тапҡан башҡорт халҡының мәҙәни һәм тарихи нигеҙҙәрен өйрәнеүгә йүнәлтеләсәк. Бүтән хужожестволы мәктәп һәм студияларҙан айырмалы рәүештә, Эльза Ҡотлобаева үҙ студияһында башҡорт телендә аралашҡан балалар өсөн айырым төркөм ойошторорға уйлай. Был балалар үҙ телендә уҡый алһын һәм профессиональ терминдарҙың башҡортса аталышын белһен, тигән маҡсаттан сығып эшләнә.
Олеся СЕРЕГИНА
"БАШвестЪ"
P.S. Әйткәндәй, Эльза Ҡотлобаева беҙҙең "ТУҒАН ТЕЛ" клубыбыҙҙың ағзаһы. Уңыштар һиңә, Эльза!


text:
Республиканың өс вәкиле Рәсәй Машина эшләүселәр союзының «Намыҫлы хеҙмәт өсөн» миҙалы менән бүләкләнде
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Рәсәй Машина эшләүселәр союзының «Намыҫлы хеҙмәт өсөн» миҙалы менән Башҡортостандың өс вәкиле наградланды. Александр Зайдман — республиканың атҡаҙанған машина эшләүсеһе, 60 йыл машина эшләү предприятиеларында эшләгән. Альберт Карпов — «Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең элекке директоры, предприятиеның стратегик үҫтереү планын әҙерләүгә ҙур өлөш индергән, уның етештереү потенциалын һаҡлап ҡалыуға тәьҫир иткән. Алмаз Лотфуллин — «БЭТО» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе директоры, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты. Бүләкләү тантанаһы ошо көндәрҙә Өфөлә барған VI Урал сәнәғәт форумында уҙҙы.
Айырма билдәһе илдең машина эшләү тармағы үҫешенә ҙур шәхси өлөш индергән өсөн, яңы техника һәм технология уйлап табыу һәм индереү, производство һөҙөмтәлелеген һәм сығарылған продукцияның сифатын күтәреү буйынса саралар өсөн, алдынғы тәжрибәне киң таратыу өсөн бирелә.
Рәсәй Машина эшләүселәр союзының «Намыҫлы хеҙмәт өсөн» миҙалы 2011 йылда ойошторолған.


text:
Ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 17 мең тонна аҙыҡ-түлек һатылған
Алдағы ял көндәрендә көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре көтөлә. Баш ҡаланың бөтә райондарында ла сауҙа ойоштороласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, көҙгө йәрминкәләрҙә ҡала халҡы 17 мең тонна продукция һатып алған. Йәшелсәләргә хаҡтар төшөүен дауам итә. Әгәр сентябрь башында картуф 12 һумдан һатылһа, хәҙер икенсе икмәктең килоһы 7 һум тора. Сөгөлдөрҙөң килограмын 5 һумдан алырға мөмкин, кәбеҫтәнең хаҡы 10 һумдан 5 һумға төшкән. Ҡош итенә һәм башҡа төрлө иттәргә генә хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡалған. БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетында, иткә хаҡтар ҡышҡы ит йәрминкәләре еткәс кенә төшәсәк, тип иҫәпләйҙәр.
Традицион сауҙа урындары түбәндәгесә: Дим биҫтәһендә йәрминкә рәттәре –Хәҡиҡәт урамындағы автомобиль юлының бер өлөшөндә, Калинин районында – «Ауыл хужалығы йәрминкәһе» сауҙа-сервис комплексы янындағы майҙанда, Мушников урамындағы 20-се йорт алдындағы майҙанда, «Шакша» сауҙа комплексы янындағы майҙанда, Гвардия – Йәшел урамы киҫелешендә урынлашасаҡ. Ауыл эшсәндәре продукцияһын «Беренсе ауыл хужалығы йәрминкәһе», «Юлдаш» экологик агромаркеты ла ҡабул итә.
Киров районында ҡала халҡын – элекке «Аврора» кинотеатры бинаһы алдындағы майҙанда, Ленин районында – Киров урамындағы «Баштехинформ» республика ғилми-техник һәм мәғлүмәт комплексы алдындағы майҙанда һәм «Тулҡын» скверы янында көтәләр.
Совет районында сауҙа – Йәштәр һарайы алдындағы майҙанда, Октябрь районында – Спорт һарайы янында, «Гагарин» сауҙа-сервис комплексы алдындағы майҙанда, «Карауан» сауҙа-йәрминкә комплексында, Орджоникидзе районында Серго Орджоникидзе исемендәге мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда йәйелдереләсәк.


text:
Өфөгә Швейцария һәм Словакия Хоккей федерациялары вәкилдәре килдеФото: Управление спортмероприятий РБ
Өфөгә Швейцария һәм Словакия Хоккей федерациялары вәкилдәре килде
Өфөгә Швейцария һәм Словакия Хоккей федерациялары вәкилдәре килдеФото: Управление спортмероприятий РБ
Өфөгә эш сәфәре менән Роман Улехла (Словакияның Хоккей федерацияһы), Мануэле Челио һәм Клаудиа Челио-Ламбриггер (Швейцария Хоккей федерацияһы) килде. Башҡортостандың баш ҡалаһы менән танышыу, ҡунаҡханаларҙы һәм 2013 йылда йәштәр командалары араһында хоккей буйынса донъя чемпионаты уйындары үтәсәк боҙ ареналарын ҡарау визиттың төп маҡсаты ине.
Ҡунаҡтар турнир үтәсәк ике майҙанда: «Өфө-Арена»ла ла, Спорт һарайында ла булды. «Президент-Отель», «Амакс» ҡунаҡхана комплекстарында йәшәү шарттары, уның эргәһендәге инфраструктура (магазиндар, ресторандар, сауҙа үҙәктәре) менән танышты.
Швейцария менән Словакияның хоккей функционерҙары йәнә БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы етәкселеге менән осрашты.


text:
Фото:
Республика вәкилдәре Истанбулдағы Бөтә донъя төрки форумында ҡатнашты
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Истанбулда «Асыҡ дипломатия, медиа, мәғлүмәт» IV Бөтә донъя төрки форумы тамамланды. Дүрт көн дауамында барған сараларҙа донъяның 60 иленән 400 самаһы делегат ҡатнашты. Улар араһында Рәсәй республикаларынан, Төркиәнән, Азербайжандан, Ҡаҙағстандан, Ҡырғыҙстандан, Үзбәкстандан, Голландиянан, Германиянан, Македониянан, Чехиянан, Франциянан, Венгриянан вәкилдәр бар ине.
Форумды асыу һәм ябыу тантанаһында почетлы ҡунаҡтар — Төрөк-азиат стратегик тикшеренеүҙәр үҙәге президенты Сөләймән Шенсой (Төркиә), Халыҡ-ара төрки академияһы президенты, профессор Дархан Кыдырали (Ҡаҙағстан), төрлө дәүләттәрҙең министрҙары һәм дипломатик миссия, фән донъяһы вәкилдәре, ижтимағи хәрәкәт лидерҙары, журналистар сығыш яһаны.
Ун секция ултырышында дипломатияға, киң мәғлүмәт сараларына, мәҙәниәткә һәм туризмға ҡағылышлы мәсьәләләр ҡаралды. Доклад менән сығыш яһаусыларҙан һуң фекер алышыуҙар булды. Истанбул университеты профессоры Хаяти Туфекчиоғлы рәйеслегендәге секция ултырышында Башҡортостан вәкиле, «Башинформ» агентлығы күҙәтеүсеһе Ләйлә Аралбаева-Ишморатова доклад менән сығыш яһаны.
Халыҡ-ара форум сиктәрендә дипломатия, эшҡыуарлыҡ, фән, технология, мәҙәниәт, спорт өлкәһендәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн төрки илдәренең күренекле вәкилдәренә «Kizil Elma» («Ҡыҙыл алма») премияһы тапшырылды. Бүләкләнеүселәр араһында билдәле башҡорт композиторы Нур Дауытов та бар.
Бөтә донъя төрки форумы — халыҡ-ара иҡтисадҡа, социаль, фәнни һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеккә иғтибар биреүсе халыҡ-ара ойошма. Форум йомғаҡтары буйынса декларация ҡабул ителде, документтың тексы форумды ойоштороусыларҙың — TASAM үҙәгенең рәсми сайтында бирелгән.


text:
Фото:
Өфө предприятиелары миллиард долларҙан ашыу суммалыҡ тауарҙы экспортҡа сығарған
Фото:
Өфө предприятиелары 2009 йылда 1,1 миллиард АҠШ доллары менән иҫәпләнгән тауарҙы экспортҡа сығарған. Экспортланған продукцияның төп өлөшө машина ҡорамалдарына, химия тауарҙарына, металдарға һәм уларҙан эшләнгән изделиеларға тура килә. Ошондай мәғлүмәт бирҙе бөгөн ҡала хакимиәте башлығы менән оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең тышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлеге начальнигы Руслан Мирсаяпов.
Уның әйтеүенсә, Өфө предприятиеларының тышҡы сауҙа әйләнеше уҙған йылда 1,352 миллиард доллар тәшкил иткән. Был 2008 йыл менән сағыштырғанда яҡынса 28 процентҡа аҙыраҡ. Был күрһәткестең түбәнәйеүенә тәү сиратта иҡтисади көрсөк йоғонто яһаған. Шулай ҙа, бар донъя кисергән финанс ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, сауҙа балансында Өфө ыңғай сальдоны һаҡлап ҡалған – 2009 йылда 252 миллион доллар тәшкил иткән импортты экспорт дүрт тапҡырҙан да күберәккә артып киткән. Ҡалабыҙҙың иң ҙур экспортлаусылары булып «ӨМЭПБ», «Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводы», «Өфө нефть эшкәртеү заводы», «Уфанефтехим» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, «Өфө фанера комбинаты» һәм «Транстерминал» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре тора.
— Уҙған йылда донъялағы 76 ил Өфөнөң сауҙа партнерҙары булған, — ти Руслан Мирсаяпов. – Алыҫ сит илдәр менән тауар әйләнеше 1,05 миллиард доллар тәшкил иткән, ә БДБ илдәре менән – 302 миллион.
Өфө тауар етештереүселәре экспортының төп өлөшөн Италия, Ҡаҙағстан, Латвия һәм Нидерландҡа сығарылған минераль продукттар (47,3%) тәшкил иткән. Экспорттың дөйөм күләмендә машина төҙөлөшө продукцияһының өлөшө 37 процентҡа тиклем артҡан, был һан 2008 йылда 21 процентҡа тиң ине.
— Был үҫеш турбореактив һәм газ-турбиналы двигателдәр частәре, шулай уҡ махсус тәғәйенләнешле автомобилдәр экспорты артыуы менән аңлатыла, — тине Руслан Мирсаяпов. – Был өлкәлә Һиндостан, Алжир, Ҡытай һәм Ҡаҙағстан ҡаланың иң ҙур партнерҙары булды.
Химия сәнәғәте тауарҙары экспорты уҙған йылда 66 миллион доллар тәшкил иткән. Өфө предприятиелары күп осраҡта органик химик берләшмәләр, майлау материалдарына өҫтәмәләр, резина изделиеларҙы экспортҡа сығарған.
Импортҡа килгәндә иһә, Өфө предприятиелары күбеһенсә машина төҙөлөшө тармағы продукцияһын һатып алған. Ситтән һатып алынған тауарҙың дөйөм күләмендә уның өлөшө 81 процент тәшкил иткән. Өфөгә АҠШ-тан, Франция, Австрия, Италия, Ҡытай, Украинанан, Үзбәкстандан йөк ташыуға тимер юл вагондары, еңел автомобилдәр, сәнәғәт ҡорамалдары килтерелгән.
2008 йыл менән сағыштырғанда Өфөгә сит илдә етештерелгән химия тауарҙарын индереү өс тапҡырға кәмегән – 51-ҙән 17 миллион долларға тиклем һәм импорттың дөйөм күләменән 6,8 процент тәшкил иткән. Сит илдән күп осраҡта катализаторҙар, кислота, керамик плитә етештереүгә пигменттар һатып алынған. Бынан тыш, Өфө предприятиелары сит илдән 8,3 миллион долларға — аҙыҡ-түлек продукцияһын, 7,3 миллионға быяла изделиелар һатып алған. Башҡа төрлө тауарҙар өлөшө импорттың дөйөм күләмендә әллә ни ҙур түгел.
2009 йылда, Руслан Мирсаяпов әйтеүенсә, ҡала хакимиәтендә сит ил делегациялары менән 52 осрашыу үткәрелгән. Республиканың баш ҡалаһына Швейцария, Германия, Канада, Австрия илселеге вәкилдәре, АҠШ, Ҡытай, Бөйөк Британия, Швеция, Чехия, Японияның эшлекле кешеләре, шулай уҡ Өфө менән туғанлашҡан Анкара, Шэньян, Ырымбур, Екатеринбург, Силәбе ҡалаларынан рәсми делегациялар һәм эш төркөмдәре килгән. Үҙ сиратында Өфө хакимиәте ҡала делегацияһына Рәсәй төбәктәренә һәм сит илдәргә 17 эш сәфәре ойошторған.
Уҙған йылда сит ил капиталын йәлеп итеү юлы менән Өфө биләмәһендә эре инвестицион проекттарҙы ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре лә әүҙем хәл ителгән. Августа, мәҫәлән, «Икеа» компанияһының 160 мең квадрат метрлыҡ майҙанлы күп функциялы «Мега-Өфө» үҙәге төҙөлөшө буйынса эштәр тергеҙелгән. Был объект төҙөлөшө барышында әле 2,6 миллиард һумдан ашыу сара үҙләштерелгән. Дөйөм төҙөлөш эштәренең яртыһы тамамланған, һәм ағымдағы йылдың өсөнсө кварталында комплексты сафҡа индереү ҡарлаған.
Ирландияның «Куинн Групп» инвестицион компанияһы бизнес-парктың беренсе сираты сиктәрендә Өфө-Аэропорт трассаһы янындағы «Касторама» хужалыҡ һәм баҡса тауарҙары гипермаркеты төҙөлөшөн дауам итте. Бында эштәрҙең 70 проценты тамамланған, 1,92 миллиард һум үҙләштерелгән. Гипермаркетты асыу тантанаһы июнгә билдәләнгән.
Элеккегә ҡарағанда бер аҙ яйыраҡ темпта “Ҡашҡаҙан” күле эргәһендә аквапарклы, күп функциялы «Аврора» комплексы төҙөлөшө дауам ителә, уның төҙөлөшөнә лә сит ил капиталы йәлеп ителгән. Бынан тыш, «Рейвен» инглиз логистик компанияһы быйылғы йылда дөйөм майҙаны 100 мең квадрат метрлыҡ “А” класындағы логистик терминал төҙөлөшөн башларға ниәтләй. Ә «РосЕвроДевелопмент» компанияһы быйыл Глумилино биҫтәһендә күп функциялы «Планета» комплексының беренсе сиратын төҙөүҙе финанслай башлай.


text:
Фото:
Лейпцигта уҙған Музейҙар төнөндә башҡорттар тарихи реконструкция ойошторҙо
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Германияның Лейпциг ҡалаһында Музейҙар төнө уҙҙы. Унда теләге булған һәр кем ҡаланың барлыҡ музейҙарына бушлай инә алды. Биш башҡорт полкы ҡатнашҡан 1813 йылғы Халыҡтар һуғышы реконструкцияһы менән шөғөлләнеүсе «1813» ойошмаһы музейы ла акциянан ситтә ҡалманы. Ғәҙәттәгесә, музейҙар төнөндә Лейпцигта йәшәгән башҡорттар — кинорежиссер Насур Юрушбаев менән Ирек Баишев әүҙем ҡатнашты.
Музейҙың эсендә «1813» ойошмаһы етәкселегенең һорауы буйынса Музейҙар төнө өсөн махсус рәүештә Насур Юрушбаев тарафынан төшөрөлгән башҡорт яугирҙәре хаҡында киноролик күрһәтелде. Башҡорт хәрбиҙәре балалар өсөн сәпкә атыу ойошторҙо, башҡорттарҙың тарихы һәм хәрби походтар, республиканың бөгөнгө тормошо хаҡында һөйләне. Ҡунаҡтарға Насур бешергән һалдат өйрәһе бик оҡшаны.
«Наполеон дәүеренә арналған реконструкцияларҙа Ирек менән йыш ҡатнашабыҙ. Беҙгә Башҡортостан вәкилдәре — «Любизар» 1-се башҡорт атлы полкы» хәрби-тарихи клубы ағзалары ла ҡушыла. Беҙҙең лагерҙа ҡунаҡтар һәр саҡ күп. Усаҡ яғып, башҡорт аштарын бешерәбеҙ, — тип һөйләне Насур Юрушбаев. — Был юлы барыһы ла юғары кимәлдә үтте. Һәммәһе лә поход ашын тәмләп ҡарарға теләне. Бешергән саҡта ит, йәшелсәләрҙән тыш, байтаҡ үләндәр ҡуштым. Немец ҡунаҡтарына яугирҙәрҙең поход ваҡытында тап ошо үләндәрҙе ашауы хаҡында һөйләнем. Сөнки һуғыш шарттарында, айырыуса яҙ көнө ата-бабаларыбыҙға ҡул аҫтындағы аҙыҡ-түлек менән туҡланырға тура килгән».
Яҡташтарыбыҙ әйтеүенсә, башҡорт отряды тулыланған — уға Мәскәүҙән Татьяна Хубл ҡушылған. «Октябрь айында, сираттағы реконструкция ваҡытында, күберәк буласаҡбыҙ. Төрлө телдәрҙә һөйләшһәк тә, барыбыҙ ҙа Рәсәй һәм Башҡортостан байрағы аҫтында торасаҡбыҙ», — тип хәбәр итте Насур Юрушбаев.


text:
Фото:
Александр Торшин Рөстәм Хәмитов менән осрашыуҙа Башҡортостандың үҙаллылығын билдәләне
Фото:
БР Хөкүмәтендә 16 августа Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың РФ Федерация Советы Рәйесе урынбаҫары Александр Торшин менән осрашыуы үтте. Һөйләшеү барышында ҡануниәт өлкәһендәге мәсьәләләр, шулай уҡ ауыл хужалығын үҫтереү, урман янғындарына ҡаршы көрәш, республикала ҡеүәтле банк структураһын төҙөү кеүек көнүҙәк темалар тикшерелде.
— Атап әйткәндә, беҙ бөгөн республикаға кәрәкле ауыл хужалығы продукцияһының айырым төрҙәрен уңышлы сығарыу өсөн кредит ресурстары күләмен билдәләнек, — тине Александр Торшин журналистарға осрашыуҙан һуң. — Әйтергә кәрәк, ул ҙур түгел. Был республиканың, башҡа төбәктәрҙән айырмалы рәүештә, проблемаларын үҙ аллы хәл итә алыуы хаҡында һөйләй.
Урман янғындарына бәйле хәл дә Башҡортостандың үҙаллылығына йәнә бер дәлил булып тора. Александр Торшин әйтеүенсә, республикала бындай проблема булыуын ул бөгөн генә белгән.
— Асылда, урман янғындары мәсьәләһе башҡа төбәктәрҙәге кеүек үк киҫкен тора икән, — тине Александр Торшин. – Әммә был проблема күләмлегә әйләндерелмәй, республика бөтә илгә саң ҡаҡмай, сөнки, федераль үҙәккә йәки күрше төбәктәргә ярҙам һорап мөрәжәғәт итмәйенсә, барыһы ла ваҡытында һәм үҙ көстәре менән һүндерелә. Һәм был маҡтауға лайыҡ.
Һуңғы ваҡытта Башҡортостанда ҡайһы бер эре банктарҙың эшләүҙән туҡтауын Александр Торшин был финанс учреждениелары яғынан ҙур стратегик хата тип атаны.
— Әммә республика өсөн дә ҙур юғалтыу был, — тип иҫәпләй ул. –Уны тулыландырыу өсөн төбәккә үҙенең эре банкын йәки банк холдингын булдырырға кәрәк.
Осрашыу барышында Александр Торшин һәм Рөстәм Хәмитов, шулай уҡ, йәштәр менән эшләү һәм сентябрҙә үтәсәк ХХ Аксаков уҡыуҙарына әҙерлек мәсьәләләре буйынса фекер алышты. Федерация Советы Рәйесе урынбаҫары, мөмкинлек булһа, Өфөгә был байрамға килергә вәғәҙә бирҙе.
Йомғаҡлап, журналистар менән аралашҡанда, Александр Торшин республиканың яңы етәксеһе тураһында бер нисә фекерен әйтте.
— Власть алмашыныуы – ул һәр ваҡыт ауыр процесс, — тине ул. – Әммә Башҡортостанда ул артыҡ тетрәнеүһеҙ үтте. Минең уйлауымса, ил етәкселеге лә, БР Дәүләт Йыйылышы ла дөрөҫ юл һайланы. Рөстәм Хәмитов – халыҡтың юғары дәрәжәләге ышанысына эйә сәйәсмән. Республика парламентының уның кандидатураһын бер тауыштан хуплауы ла быға дәлил. Парламент эшмәкәрлеге буйынса тәжрибәм ҙур, әммә һуңғы ваҡытта ошоға оҡшаш осраҡтарҙы хәтерләмәйем. Ҡағиҙә булараҡ, тауыш биргәндә ҡайһы бер оппозицион фирҡәләр вәкилдәре, уларҙың проценты ҙур булмаһа ла, ҡаршы тауыш бирә. Республика депутаттарының уртаҡ фекерҙә булыуы төбәктәге башлыҡтың йәмғиәттең төрлө ҡатламдарында ышаныс яулауы хаҡында һөйләй. Ышанам, был ышанысты ул эштә аҡларға тырышасаҡ.


text:
Өфөлә «Ҡағыҙ бумы!» иғлан ителде
Башҡортостанда иғлан ителгән Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы сиктәрендә Өфөлә макулатура йыйыу буйынса «Ҡағыҙ бумы!» акцияһы старт алды. Ҡалдыҡтарҙы айырып йыйыу мәсьәләһенә иғтибар йәлеп итеү, шулай уҡ тәбиғәт ресурстарына һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү акцияның төп маҡсаттары булып тора.
— Көн һайын офис һәм йорттарҙан бик күп ҡағыҙ ҡалдыҡтар сығарып түгелә. Ә улар менән дөрөҫ идара иткәндә, был ҡағыҙҙы тағы ла күп таҡыр файҙаланырға була. Был меңләгән ағасты һаҡлап ҡалыр ине, — тип билдәләне акцияны ойоштороусыларҙың береһе Руслан Хәфизов.
Әлеге ваҡытта «Ҡағыҙ бумы!» Өфө ҡалаһы Киров районының 17 мәктәбендә үткәрелә. Сараның беренсе көнөндә үк Башҡортостан баш ҡалаһының был районында ете тонна макулатура йыйылған. Февралдә эстафетаны Ленин районы ҡабул итәсәк, тип хәбәр итә республиканың Экология порталы.


text:
Өфө ҙур сауҙа үҙәктәрен төҙөүҙән баш тартасаҡ
Өфө артабан ҙур сауҙа үҙәктәрен төҙөүҙән баш тартасаҡ. Бындай фекерҙе ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов әйтеп ишеттерҙе.
Уның билдәләүенсә, 2012 йылда Өфөлә ҙур сауҙа үҙәктәренән «Июнь» генә асыласаҡ. Шулай уҡ бер йыл элек янған «Европа»ны тергеҙеү планлаштырыла. Артабан урындағы власть бындай ҙур сауҙа объекттарын Затон һәм Шакша биҫтәләрендә генә төҙөмәксе. Ҡаланың башҡа ерҙәрендә, Ирек Ялалов фекеренсә, бындай үҙәктәр төҙөүҙең кәрәге юҡ.
—Кешеләр йорттары эргәһенән генә киң ассортиментлы магазиндарҙан сифатлы тауарҙар, продукттар һатып ала алһын өсөн, беҙ, моғайын, магазиндар төҙөүгә күберәк иғтибар йүнәлтербеҙ, — тине ҡала башлығы.


text:
Башҡортостанға ЮНЕСКО делегацияһы килде
Башҡорт дәүләт университетында ЮНЕСКО кафедраһы 2003 йылдан эшләй. Быға тиклем унда вице-премьер Зөһрә Рәхмәтуллина кафедра мөдире булды, хәҙер был маҡтаулы вазифа БГУ ректоры Әхәт Мостафинға тапшырылды. Өфөлә үткән ултырышта шулай уҡ ил буйынса 8 уҡыу йортоноң заявкаһы ҡаралды, улар араһында Башҡортостан Социаль технологиялар институты ла бар.
Ултырышта шулай уҡ Башҡортостандағы тарихи һәм иҫтәлекле урындарҙы ЮНЕСКО-ның рухи ҡомартҡылары исемлегенә индереү темаһы ла ҡаралды. Улар араһында Шүлгәнташ мәмерйәһе, Урал эпосы, Ҡурай һәм Һабантуй байрамы бар.