text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Ҡырмыҫҡалы районы мәғариф бүлеге Бишауыл – Уңғар урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль мәғариф бюджет учреждениеһы
6-сы класта
башҡорт теленән
“Исем ҡылым”
темаһына дәрес өлгөһө
I категориялы
башҡорт теле һәм әҙәбиәте
уҡытыусыһы Исхаҡова
Рәмилә Филарит ҡыҙы
Тема. Исем ҡылым.
(Үҫтереүсе уҡытыу алымдары, компьютер технологияһын ҡулланыу)
(6-сы класс)
Дәрес- сәйәхәт
Маҡсат. Исем ҡылым тураһында төшөнсә биреү; телмәрҙән исем ҡылымдарҙы айырырға өйрәнеү; исем ҡылымдың яһалышы, телмәрҙәге ролен билдәләү; тәбиғәткә - һөйөү, һаҡсыл ҡараш, уҡыусыларҙа дуҫлыҡ, коллективизм тәрбиәләү; уҡыусыларҙың ижади һәләтен һәм телмәрен үҫтереү.
Йыһазландырыу: презентация өсөн слайдтар ; мультимедиа проекторы, компьютер, интерактив таҡта; аудиокассета, магнитофон; Ю.А.Гагарин портреты; тәбиғәтте һаҡлауға арналған фотолар; Ҡылым иле, ракета төшөрөлгән һүрәт.
Дәреслек: Х.А. Толомбаев., Х.В. Солтанбаева. Әсә теле. Дөйөм урта белем биреү учреждениеларының 6-сы синыфы өсөн дәреслек. - Өфө: Китап, 2004.
Дәрес барышы
I.Ойоштороу мәле.
Уҡытыусы:
-Һаумыһығыҙ, уҡыусылар!
Каникулдар нисек үтте?
Ҡышҡы каникулдарҙан һуң, әлбиттә, ял итеп килһәгеҙ ҙә, эште башлап ебәреүе еңел түгел. Шуның өсөн үҙебеҙҙе эшкә әҙерләп алайыҡ. Бер-беребеҙгә ҡарашып, хәйерле көн теләйек, йоҡоларҙы ҡасырып алайыҡ:
“Хәйерле көн!”-тип әйттеләр,
Яуап бирҙем: “Хәйерле көн!”
Күңелгә йылылыҡ керҙе –
Мотлаҡ эштәр уңыр бөгөн.
Бөгөнгө дәрес ябай дәрес түгел, ә дәрес-сәйәхәт. Башҡортостандың халыҡ шағиры Р. Ниғмәти һүҙҙәре менән әйткәндә, беҙ “парта артында көйөнсә донъяны гиҙеп йөрөйәсәкбеҙ”, йәғни, мөғжизәле Ҡылым иленә сәйәхәт итәсәкбеҙ. Ә һеҙ сәйәхәткә әҙерһегеҙме?
Сәйәхәткә нимәгә ултырып барырға икән? Уны белер өсөн бер һорауға яуап бирергә кәрәк: быйылғы 2011 йыл Рәсәйҙә нисек атала? (Космонавтика йылы). Сөнки беренсе тапҡыр космосҡа осҡанға быйыл 50 йыл тула. Беренсе космонавтың исеме кем?(Экранда Ю.А. Гагариндың портреты күрһәтелә.) Космонавтарҙан тағы ла кемдәрҙе беләһегеҙ? Бөгөнгө сәйәхәтте ракетала осабыҙ икән, тип күҙ алдына килтерегеҙ. Юлдарҙа һеҙгә ҡаршылыҡтар осрар, кемдәр был ҡаршылыҡтарҙы үтә, улар Ҡылым иленә барып етәсәк. Ул илдә һеҙгә бөгөнгө көнгә тиклем асылмаған серҙәр йәшерелгән. Беҙҙең маҡсат- ул серҙәрҙе асыу.
Уҡыу йылы башынан һеҙ исем, сифат, һан, алмаш кеүек һүҙ төркөмдәре менән таныштығыҙ. Улар араһынан “Исем” темаһын үттегеҙ. Ниндәй һүҙ төркөмө исем тип атала?(Предметтың атамаһын белдереп, кем? нимә? һорауҙарына яуап биргән һүҙ төркөмө исем тип атала.)Исем нимәләр менән үҙгәрә?(һан, килеш, зат:эйәлек заты, хәбәрлек заты).
Шулай уҡ ҡылым тураһында һеҙ бер ни тиклем мәғлүмәт алдығыҙ. Уларҙы ла иҫкә төшөрөп үтәйек.
Ниндәй һүҙ төркөмө ҡылым тип атала? Миҫалдар килтерегеҙ?
Ҡылым нимәләр менән үҙгәрә?(Заман, зат, һан, һөйкәлеш, барлыҡ, юҡлыҡ формаһы бар.)
Ниндәй һөйкәлештәрҙе беләһегеҙ?
II.Яңы тема өҫтөндә эш.
Уҡытыусы:
Әле беҙ ҡылым тураһында үтелгәндәрҙе иҫкә төшөрҙөк( Сәйәхәт картаһынан күрһәтеү). Алда асылмаған серҙәр көтә... Артабан сәйәхәтте дауам итеп, дәреслектәге 203-сө күнегеүҙе ҡарайыҡ. Нимә эшләргә ҡушылған?(Тексты иғтибар менән уҡырға, йөкмәткеһен үҙләштерергә.Башта үҙ аллы уҡыйҙар, шунан текст бер уҡыусы тарафынан уҡыла.)
-Һүҙ нимә тураһында бара?(Тәбиғәтте һаҡлау тураһында).Текстың авторы кем?(Н.Мусин.)
Н.Мусин - Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, уны “Урман йырсыһы” тиҙәр, сөнки уның әҫәрҙәрендә урман, уны һаҡлау кеүек мөһим темалар урын ала. Яҙыусының ижады менән өлкәнерәк кластарҙа танышырһығыҙ.
- Һеҙ уҡыусылар, тәбиғәтте һаҡлау буйынса ниндәй эштәр башҡараһығыҙ?(Уҡытыусы тарафынан әҙерләнгән тәбиғәтте һаҡлауға арналған слайдтар күрһәтелә)
-Ҡалын хәреф менән бирелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен аңлатығыҙ: күл (түңәрәк күл, тәрән күл, ҡамышлы күл);
Кейек(кейек йәнлектәр-ҡырағай йәнлектәр, ҡырағай хайуандар)
Ҡош-ҡорт
Хәстәрләй-ҡайғырта;
Техника-ауыл хужалығы техникаһы,төҙөлөш техникаһы, хәрби техника.
- Текстан нимә эшләү? һорауына яуап биргән һүҙҙәрҙе табығыҙ.
-Киҫеү, бысратыу, тотоу, һунар итеү, туплау.
-Тамырын табығыҙ.
Уҡыусы:
Киҫ, бысрат, тот, ит, тупла.
Уҡытыусы:
Ялғауҙарын табығыҙ.
Уҡыусы:
-еү, -ыу, оу, -ү, -у.
Уҡытыусы: Эштең, хәрәкәттең атамаларын белдергән ҡылымдар исем ҡылым тип атала.
Шулай итеп, уҡыусылар, һеҙ әле генә үҙегеҙгә таныш булмаған серҙе астығыҙ. Ул ҡылым төркөмсәһе. Ҡылым иле – ул ҙур ил. Быйылғы йылда ҡылымдың ошоға тиклем таныш булмаған серҙәре менән танышырһығыҙ. Улар Ҡылым күләмдәре, ҡылым йүнәлештәре. Ә бөгөн инде беҙ ҡылым төркөмсәһе тураһында һөйләшербеҙ.Ҡылымдың 4 төркөмсәһе бар: исем ҡылым, уртаҡ ҡылым, сифат ҡылым, хәл ҡылым. Ә хәҙер исем ҡылымдың яһалышы, нимәләр менән үҙгәреүе, ниндәй һөйләм киҫәге булып килеүен күҙәтербеҙ. Барлыҡ эштәрҙе эшләп сыҡҡандан һуң исем ҡылым тураһында һығымта яһарға, ҡағиҙә сығарырға кәрәк. Бының өсөн беҙ төркөмдәргә бүленешеп, һәр төркөм исем ҡылым тураһында схема төҙөп, ҡағиҙә сығара. Кемдең схемаһы уңышлы булыр?
Әле яҙған ҡылымдарҙы ниндәй формала ҡулланылған?(барлыҡ).Юҡлыҡта: киҫмә, бысратма, тотма, итмә, туплама.(Ҡылым булараҡ, эште, хәрәкәтте белдерә, барлыҡ, юҡлыҡ фомаһында ҡулланыла.)
-Ә хәҙер дәфтәрегеҙгә бөгөнгө датаны, теманы яҙығыҙ.
-Дәрес башында исемдәрҙең нимәләр менән үҙгәреүен хәтергә төшөргәйнек. Исем ҡылым булғас, исемдең ниндәй билдәләренә оҡшағанын ҡарап үтәйек.
-Мин һеҙгә ҡылымдар әйтәм, һеҙ шул ҡылымдарҙан исем ҡылым яһағыҙ:һайла, һора, йөрө, ҙурла.
Уҡыусы:Һайлау, һорау, йөрөү, ҙурлау.
Уҡытыусы: Һүҙҙәрҙе күплеккә ҡуйығыҙ.
-Һайлауҙар, һорауҙар, йөрөүҙәр, ҙурлауҙар (күплектә).
Уҡытыусы:
Килеш менән үҙгәртеп ҡарайыҡ.
Төп к.һайлау, һайлауҙар
Эй.к. һайлауҙың, һайлауҙарҙың
Төб.к. һайлауға, һайлауҙарға
Төш. к. һайлауҙы, һайлауҙарҙы
Ур.-ваҡ. к. һайлауҙа, һайлауҙарҙа
Сығ.к. һайлауҙан, һайлауҙарҙан
Уҡытыусы:
Зат менән үҙгәртәйек.
Уҡыусы:
Хәбәрлек заты менән үҙгәртеп булмай.
Уҡытыусы:
Эйәлек заты менән үҙгәртеп ҡарайыҡ.
Уҡыусы:
Берлек Күплек
1-се затминең һорауым 1-се зат беҙҙең һорауыбыҙ
2-се зат һинең һорауың 2-се зат һеҙҙең һорауығыҙ
3-сө зат уның һорауы 3-сө зат уларҙың һорауы (һорауҙары)
Уҡытыусы:
Ниндәй һөйләм киҫәге булып киләләр икән. (Уҡыусылар һөйләмдәргә синтаксик анализ эшләйҙәр.)
Уҡытыусыға күп һорауҙар бирелде.(Һорауҙар һүҙе һөйләмдә эйә булып килгән)
Иң ҙур аҡыл - илде ҙурлау.(Р.Мифтахов.) Был һөйләмдә ҙурлау һүҙе хәбәр булып килгән.
Уҡыусылар,киске йөрөүҙәрҙе туҡтатығыҙ! (Тултырыусы.)
- Һығымта яһап, ҡағиҙә сығарырға.
Дәрес барышында класс ике төркөмгә бүленгән ине. Үтәп сығаһы эш тә билдәләнгән ине.( Һәр төркөм исем ҡылым тураһында схема төҙөп, ҡағиҙә сығара.) Кемдең схемаһы уңышлы булыр? Эштәр тикшерелә, баһалана. Уҡытыусының эшләгән схемаһы күрһәтелә, йомғаҡ яһала.
III.Ял итеү минуты “Осто, осто”.(Уҡыусыларҙың иғтибарлылығын күҙәтеүгә арналған уйын.)
IV. Үтелгәндәрҙе нығытыу.
204-се күнегеү. Һүҙҙәрҙе ике бағанаға айырып яҙырға.
Иҙеү һылыу
буяу һыу
тышау ҡыйыу
үлсәү бығау
һөйләү таяу(терәк)
бороу уяу(һиҙгер)
былау
ҡаяу
етәү
ҡырау
быу
берәү
бырау
2.211-се күнегеү. Һорауҙарға яуап бирергә.Үҙ аллы эшләйҙәр, ҡәләм менән яуаптарын билдәләйҙәр.
3.205-се күнегеү. Бер уҡыусы таҡтала, ҡалғандары дәфтәрҙә эшләй.
4. Ребустар сисеү. Яуаптары:1.Бер ағас киҫһәң, икене ултырт.
2. Егәрленең ҡулы етәү.
5. 5 юллыҡ шиғыр яҙыу.(Синквейн юлы менән.)
Тәбиғәт, кеше һүҙҙәре менән. (Һәр уҡыусынан яҙған эшен уҡытыу.)
V.Йомғаҡлау.
Уҡытыусы:
Ҡылым - иң ҙур һүҙ төркөмдәренең береһе. Ҡылымдарҙың үҙенсәлектәрен яҡшы белеү һәм урынлы ҡулланыу телмәрҙе байыта, тыңлаусыға тәьҫир көсөн арттыра. Шуға күрә һеҙгә, уҡыусылар, ҡылымдарҙы яҡшы үҙләштерергә, дөрөҫ файҙаланырға кәңәш итәм.
VI.Яуаптарҙы баһалау.
VII. Өйгә эш. “Минең көн режимым” темаһына ҡылымдарҙы табып, уларҙан исем ҡылым яһарға.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


c: text/html

text:
Жәлил Кейекбаевҡа бағышланған юбилей саралары башланды
Башҡортостан Хөкүмәтенең «Билдәле башҡорт ғалимы-төркиәтсе, яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыуға бағышланған сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү тураһында»ғы ҡарарға ҡул ҡуйылды.
Юбилей саралары сиктәрендә «Профессор Жәлил Кейекбаев һәм уның Урал-Алтай һәм төрки филологияһы үҫешенә индергән өлөшө» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференция үткәреү планлаштырыла. Шулай уҡ профессорҙың фәнни хеҙмәттәре йыйынтыҡтары донъя күрәсәк, «Урман әкиәттәре» китабы нәшер ителәсәк.
Жәлил Кейекбаевҡа арналған китап уҡыусылар конференциялары, тематик кисәләр һәм күргәҙмәләр үтәсәк. 28 июндә Туймазы районында билдәле ғалимдың тормошона һәм ижадына бағышланған ХIII Республика «Урал-батыр» эпосын яттан һөйләү буйынса йәш сәсәндәр бәйгеһе уҙасаҡ.
Юбилей сараларын әҙерләү һәм үткәреү буынса ойоштороу комитетын БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина етәкләй, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республика башлығы яңы баҡыр колчеданы ятҡылығын үҙләштерә башлаусы Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында булды
«Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Учалынан 15 километр алыҫлыҡта Силәбе өлкәһе сигендә урынлашҡан «Озерный» ятҡылығын 2014 йылдың көҙөндә үҙләштерә башларға планлаштыра. Ятҡылыҡтағы эш барышы менән Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов танышты.
Ятҡылыҡтың тауар һаҡламы 5,98 миллион тонна баҡыр колчеданы мәғдәне тәшкил итә. Ҡиммәтле тоҡомдарҙы ер аҫты ысулы менән сығарасаҡтар.
2014 йылда «Вентиляционная» шахта үҙәге, төп елләткес ҡулайламаһы һәм мәғдән тултырыу өсөн комплекс эксплуатацияға тапшырыласаҡ. Йылына 300 мең тонна мәғдән сығарыу планлаштырыла, шул иҫәптән таҙартыу эшенән 250 мең тонна һәм ҡаҙып үтеү эшенән 50 мең тонна.
Планлаштырылған эшселәр иҫәбе 2014 йылға 119 кеше тәшкил итә.
Смета буйынса объект хаҡы – 4,5 миллиард һум.
Проект буйынса карьерҙың етештереүсәнлеге – йылына 400 мең тонна мәғдән, мәғдән усағын ҡулланыу ваҡыты 15 йыл тәшкил итәсәк.


text:
Мәскәүҙә авиапредприятиеларҙың маркетинг сәйәсәте мәсьәләләре ҡаралды
Мәскәүҙә йыл һайын үткәрелә килгән “Авиапредприятиеларҙың маркетинг сәйәсәте” һөнәри конференцияһы булып уҙҙы. Уның эшендә Башҡортостандан “Өфө” халыҡ-ара аэропорты” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең маркетинг хеҙмәте начальнигы Таһир Мөхәмәтшин ҡатнашты.
Сара Рәсәйҙең транспорт ведомствоһының 200 йыллығын билдәләү сиктәрендә үтте һәм РФ-ның Һауа транспорты эксплуанттары ассоциацияһы ҡатнашлығында ойошторолдо.
Конференцияла авиапредприятиеларҙың сауҙа итеү мәсьәләләре һәм һатыуҙы, шул иҫәптән заман технологияларын һәм сервис төрҙәрен индереү иҫәбенә, арттырыу ысулдары ҡаралды. Авиакомпаниялар, туристик агентлыҡтар, пассажирҙар ташыу буйынса агентлыҡтар етәкселәре коллегаларының ҡаҙаныштары менән танышты, баҙар үҫеше тенденцияларын һәм авиакомпаниялар хеҙмәтләндереүҙәрен алға ебәреүҙә үҙ-ара хеҙмәттәшлек юлдарын тикшерҙе.


text:
VII «Иң яҡшы төбәк гәзите-2012» бөтә Рәсәй конкурсына эштәр ҡабул ителә башланы
Бөтә донъя редакторҙар форумы (World Editors Forum, WEF), Халыҡ-ара журналистика үҙәге һәм «РИА Новости» ярҙамында «Новая Евразия» фондының Киң мәғлүмәт сараларына ярҙам программаһы Бойондороҡһоҙ төбәк баҫмалары ассоциацияһы менән берлектә VII «Иң яҡшы төбәк гәзите – 2012» бөтә Рәсәй һөнәри конкурсына эштәр ҡабул итә башланы.
Бәйгегә 2012 йылда баҫылған эштәр ҡабул ителә. Еңеүселәр киләһе номинациялар буйынса билдәләнәсәк: «Иң яҡшы төбәк гәзите» (конкурстың төп номинацияһы), «Иң яҡшы аңлатма материал», «Иң яҡшы журналист тикшереүе», «Иң яҡшы фото», «Иң яҡшы акция», «Иң яҡшы редакция колонкаһы», «Иң яҡшы яңылыҡтар сайты», «Иң яҡшы балалар бите (йәки ҡушымтаһы)» һәм башҡалар. Бәйге шарттары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт бында урынлаштырылған.
Конкурс һөҙөмтәләре буйынса халыҡ-ара конференция үткәреләсәк. Еңеүсе тип табылған материалдар Рәсәй төбәк матбуғатында 2012 йылда донъя күргән иң яҡшы эштәр йыйынтығына инәсәк. Конференцияла ҡатнашыусылар шулай уҡ төбәк киң мәғлүмәт сараларының 2010 йылда баҫылған иң яҡшы мәҡәләләре йыйынтығын аласаҡ.
Бәйгелә ҡатнашыу өсөн «Конкурста ҡатнашыу шарттары» бүлегенә инеп, барлыҡ инструкцияларҙы үтәргә кәрәк.
Заявкалар ағымдағы йылдың 31 ғинуарына тиклем ҡабул ителә.


text:
Фото:
Өфөлә күренекле бейеүсе Рудольф Нуреевты хөрмәтләп иҫкә алдылар
Фото:
Өфөлә бөгөн, күренекле бейеүсенең тыуған көнөндә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрындағы Рудольф Нуреевтың мемориаль барельефына сәскәләр һалыу тантанаһы үтте. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 17 мартта бөтә донъяға билдәле балет артисына, яҡташыбыҙ Рудольф Хәмит улы Нуреевҡа 72 йәш тулған булыр ине.
Йолаға әйләнгән был сарала театр етәкселеге, балет солистары, Рудольф Нуреев исемендәге Башҡорт дәүләт хореография колледжы вәкилдәре, журналистар ҡатнашты.
— Бөтә донъяға билдәле бейеүсе Рудольф Нуреев беҙҙең яҡташыбыҙ булыуынан уңдыҡ. Ватанды улдары данлай, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит, — тине сәскәләр һалыу тантанаһында театрҙың художество етәксеһе Леонора Ҡыуатова. — Данлы традицияны дауам иткән – яңы таланттар үҫтергән Башҡорт хореография колледжының күренекле шәхес исемен йөрөтөүе менән ғорурланабыҙ.
Художество етәксеһе был уҡыу йортон тамамлаусыларҙың йылдан-йыл Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры труппаһын, күрше төбәктәр театрын тулыландырыуын да билдәләне. Күп кенә «нуреевсылар» Рәсәйҙең билдәле театрҙары һәм сит ил коллективтары солистары араһында ла бар.
Бөтә донъяға билдәле яҡташыбыҙҙың исемен мәңгеләштереү буйынса бөгөн Башҡортостанда эҙмә-эҙлекле һәм планға ярашлы эш алып барыла. Өфөлә, мәҫәлән, ике тиҫтә йыл дауамында Рудольф Нуреев исемендәге балет сәнғәте фестивале үткәрелеп килә, балет генийының тормошо һәм ижады хаҡында китаптар баҫтырыла, яҡын арала ҡалала уның исеме менән аталған урам барлыҡҡа киләсәк.
Бынан тыш, йыл һайын билдәле бейеүсенең тыуған көнөндә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уның мемориалына сәскәләр һалыу үткәрелә, артист иҫтәлегенә балет спектаклдәре бағышлана.
Әйтергә кәрәк, бөгөн дә Рудольф Нуреевтың тыуған көнө хөрмәтенә «Жизель» балет спектакле үтә. Ә театрҙың фойеһында Нуреевҡа арналған фотокүргәҙмә эшләй.
Бөйөк бейеүсенең исемен мәңгеләштереү өсөн хореографик колледжда ла күп нәмә эшләнә. 2011 йылда был уҡыу йорто үҙенең 25 йыллығын билдәләй, шуның менән бәйле учреждение биләмәһендә уҡыу процесында ҡулланырға театр бинаһы төҙөләсәк, артисҡа һәйкәл ҡуйыласаҡ, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына колледж директоры Әмир Тойғонов.


text:
Хәйбулла районында ветерандарҙы тәбрикләү тантанаһы үтте
Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан Хәйбулла районы үҙәге Аҡъярҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын тәбрикләү тантанаһы үтте. Унда район етәкселеге, Сибай ҡалаһы һәм Хәйбулла районы буйынса хәрби комиссар, ауыл биләмәләре башлыҡтары, ветерандар ойошмалары етәкселәре ҡатнашты.
— Ватан хаҡына күрһәткән хеҙмәтегеҙ һуңғы хәрби хеҙмәт булһын, беҙҙең егеттәр тыныс илдә, тыныс шарттарҙа хеҙмәт итһен, әсәләребеҙ һәм ҡатындарыбыҙ башҡаса иламаһын, ә балаларыбыҙ етем булып үҫмәһен, — тине Хәйбулла районы хакимиәте башлығы Рөстәм Хәйруллин ветерандарға мөрәжәғәт итеп. – Һуғыш йылдарының барлыҡ ауырлыҡтарын үҙ иңегеҙҙә татып, еңеп сыҡҡанығыҙ өсөн һеҙгә рәхмәт әйтәбеҙ.
Сара сиктәрендә ветерандар өсөн музыкаль-тематик композиция ойошторолдо, бүләктәр тапшырылды.


text:
Никола Тесла
Ни́кола Те́сла (сер. Никола Тесла— 1856 йылдың 10 июлендә Австрия империяһының, хәҙерге Хорватияның Смилян ҡалаһында тыуған — 1943 йылдың 7 ғинуарында АҠШ-та Нью-Йорк ҡалаһында вафат) — физик, инженер, электротехника һәм радиотехника өлкәһендә уйлар табыусы. Австро-Венгрияла бала сағы үткән, 1891 йылда АҠШ граждаглығы алғас, Франция һәм АҠШ-та эшләгән.[3].
XIX—XX быуат башында электричество һәм магнетизм үҙенсәлектәрен өйрәнеүҙә фәнни-революцион өлөшө менән билдәле. Тесланың патенттары һәм теоретик хеҙмәттәренә нигеҙләнеп ҡоролған, алмаш токта эшләүсе ҡоролмалар, күп фазалы электр двигательдәре, сәнәғәт революцияһының икенсе этабын барлыҡҡа килтерә.
Ул, шулай уҡ, эфир гипотезһы яҡлы булыуы менән билдәле.
Тесла исеме менән магнит индукцияһын үлсәү берәмеге аталған. Ғалим Э. Крессон, Дж. Скотт, Т. Эдисон миҙалдары менән наградланған. Замандаштары уны «XX быуатты уйлап тапҡан ғалим» тип иҫәпләй. Радто мөмкинлектәрен күрһәткәс Тесла инженер-электрик булараҡ билдәле була. Тесланың хеҙмәттәре элетротехника фәненә юл аса, уның асыштары инновацион әһәмиәткә эйә була. АҠШ-та Тесла билдәлелеге буйынса теләһә ниндәй ғалим менән ярыша ала.
Йөкмәткеһе
Асыштары һәм хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Алмаш ток[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1889 йылда Тесла юғары йышлыҡлы һәм юғары көсөргәнешле ток үҙенсәлеген өйрәнеүгә күсә. Юғары йышлыҡлы электромеханик генератор һәм юғары йышлыҡлы трансформатор өлгөләрен эшләй.
Тикшереүҙәр ваҡытында Тесла хәүефһеҙлеккә ҙур ихтибар бирә. Юғары йышлыҡтағы электр тогы тәьҫирен үҙ организмында тикшереп ҡарай. Тесла эшләгән медицина аппараттары бөгөн дә донъяла киң ҡулланыла. Юғары йышлыҡтағы токтың тире һәм тиресә ҡатламға йоғонтоһо күпертке, ҡыуыҡса, таптарҙы таҙартарға булышлыҡ итә. Юғары йышлыҡтағы токтың тирегә тәьҫир итеүе хәҙерге заманда электротерапияла ҡулланыла.
Магнит ҡыры теорияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1888 йылда Тесла (Г. Феррарисатан алдараҡ) әйләнеүсе магнит ҡырына фәнни билдәләмә бирә. Ошо уҡ йылда Тесла күп фазалы электр машиналарына (асинхрон двигательдәргә) һәм электр энергияһын алмаш ток ярҙамында тапшырыуға патент ала. Ике фазалы системаны ул иң экономиялы тип иҫәпләй. Ике фазала системала эшләүсе эре ГЭСтар, шул иҫәптән Ниагара ГЭСы төҙөлә.
Радио[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тесла радиоэлемтә ярҙамында электр тогы алыуға патент ала. 1891 йылдың 10 мартында «Дүға электр лампаһы менән идара итеү ысулы» («Method of Operating Arc-Lamps») U.S. Patent 447920 патентын ала. Алмаш ток генераторы эшләп сығарған 10 000 Гц йышлыҡтағы ток дуға электр лампаһының тауышын кәметеүгә булышлыҡ итә. 1891 йылда асыҡ лекцияла Тесла радтоэлемтә принцибын күрһәтә. 1893 йылда сымһыҙ элемтә эшләү менән мәшғүл була.
Резонанс[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тесла катушкаһын ярҙамында оҙон электр разряды алыу өсөн ҡулланалар. Бер фәнни журналда механик осциллятор ярҙамында теләһә ниндәй әйберҙе, резонанс йышлығына көйләп, емереп булыуы хаҡында һөйләнә. Приборҙы өйҙөң өрлөгөнә тоташтырғандар. Бер ни тиклем ваҡыттан өй һелкенә башлаған һәм ер тетрәгән. Тесла сүкеш алып приборҙы ватҡан һәм ярҙамсыларына был турала бер кемгә лә һөйләмәҫкә ҡушҡан. Янғын һүндереүселәргә һәм полицейскийҙарға тәбиғи әр тетрәү булды тип аңлатҡан.
Исемен мәңгеләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
СИ системаһында магнит индукцияһын үлсәү берәмеге Тесла исеме меән аталған.
Хорватияның башҡалаһы Загреб ҡалаһында Никола Тесла урамында ғалимға һәйкәл ҡуйылған. Белград университеты алдында һәйкәл ҡуйылған.
Тесла идеяларын ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алыҫ араға электр тогын тапшырыу өсөн алмаш ток ҡулланыла
- ГЭС, АЭС, ТЭС-тарҙа электр энергияһын алыу өсөн электр генераторҙары ҡулланыла.
- Электр генераторҙарын хәҙерге заман элетр поездарында, электр автомобильдәрендә, трамвай, троллейбустарҙа ҡулланалар.
- Радио менән идара итеүсе робототехника балалар уйынсыҡтарында ғына түгел хәрби дирәлә лә киң ҡулланыла.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ ученик Теслы Бернард Дж. Истлунд
- ↑ ТЕСЛА, НИКОЛА — Кругосвет энциклопедияһынан
- ↑ «Tesla, Nikola». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
- 10 июль көнө тыуғандар
- 1856 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- 7 ғинуар көнө вафаттар
- 1943 йылда вафаттар
- Нью-Йоркта вафат булғандар
- I дәрәжә Аҡ арыҫлан ордены (ЧССР) кавалерҙары
- Изге Савва ордены кавалерҙары
- Аҡ бөркөт ордены кавалерҙары (Сербия)
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса физиктар
- АҠШ физиктары
- АҠШ уйлап табыусылары
- Алфавит буйынса инженерҙар
- Ғалимдар хөрмәтенә аталған физик үлсәү берәмектәре
- Машина төҙөүселәр
- Эдисон миҙалы менән бүләкләнеүселәр


text:
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Сибайҙа ғәмәлдәге күп функциялы үҙәктә эшҡыуарҙарҙы хеҙмәтләндереү өсөн ике махсуслаштырылған тәҙрә эшләй башланы. Әлегә был республикала эшҡыуарлыҡ вәкилдәре өсөн махсуслаштырылған тәҙрә асылған беренсе күп функциялы үҙәк.
Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, июль-август айҙарында Бәләбәйҙә, Күмертауҙа һәм Өфөлә эшҡыуарҙар өсөн шундай тәҙрәләр асыла.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл 1 июндән республиканың 72 күп функциялы үҙәгендә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса федераль корпорацияның өс хеҙмәт төрө күрһәтелә башланы.
Улар иҫәбендә күсемһеҙ милек тураһында мәғлүмәт йыйыу, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының тауарҙар, хеҙмәттәр һатып алыуҙа ҡатнашыуын ойоштороу хаҡында мәғлүмәт биреү буйынса хеҙмәттәр бар.
Бынан тыш, республиканың күп функциялы үҙәктәрендә билдәле параметрҙар буйынса бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына финанс ярҙамы формалары һәм шарттары тураһында мәғлүмәт биреү буйынса хеҙмәттәр күрһәтелә.


text:
Зифа һын - сәләмәтлек билдәһе
Табиптар кешеләргә кәүҙәләрен тәртиптә тоторға кәңәш итә. Британия тикшеренеүселәре яһаған асыштан күренеүенсә, артыҡ һимеҙҙәргә яман шеш сире янай. Ундайҙар араһында ашҡаҙан, бауыр, үт ҡыуығы яман шеше менән ауырыусылар ябыҡтарға ҡарағанда күберәк теркәлгән. Әгәр кеше 10 йыл эсендә артыҡ ауырлығынан ҡотола алһа, сир хәүефе лә кәмей, тип аңлата табиптар. Әле ер йөҙөндә 660 миллион өлкән кеше һәм 110 миллион бала һимеҙлектән йонсой. Тән массаһы индексы буйынса, оҙонлоҡ менән ауырлыҡ пропорциональ булырға тейеш. Мәҫәлән буйы 1 метр 70 сантиметр булған кешегә ауырлыҡ нормаһы- 70 килограмм.


text:
Салауат ҡалаһы депутаттары инвалид балаларға ярҙам күрһәтә
Салауатта ҡала хакимиәте башлығы Фәрит Ғилманов ҡушыуы буйынса ауырыу балаларға ярҙам итеү маҡсатында Советтың һәр депутатына инвалид балалар беркетелде.
Шулай итеп, мәҫәлән, Әҙилә Усманова һәм Ислам Әмиров өсөн депутаттар кәрәкле дарыу препараттары һатып алды.
— «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы»ның урындағы бүлексәһендә был йола алты йыл дауамында йәшәп килә. Яңы йыл байрамдары һәм Инвалидтар көнө алдынан әҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән, етем һәм инвалид балаларға бүләктәр һатып алынды. Был йоланы дауам итеп, йылдан-йыл мохтаждарға күберәк ярҙам күрһәтергә теләйбеҙ. Бындай хәйриә сараларында ҡатнашырға теләгән кешеләр һаны ла йылдан-йыл арта бара, — тине «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы»ның Салауат ҡалаһындағы бүлексәһе етәксеһе Михаил Васильев.


text:
Акционерҙар йәмғиәттәренең акциялар пакеттарын һатыу ойошторола
БР Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығы Башҡортостан Республикаһы дәүләт милкендә булған хужалыҡ йәмғиәттәре акциялар пакеттарын һатыу буйынса аукцион сауҙаһын тәғәйенләне.
2011 йылдың 25 ғинуарында «Башстройконструкция» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Өфө) устав капиталының 100 проценты ла сауҙаға сығарыла.
2011 йылдың 3 февралендә — «Башметалл» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Өфө) устав капиталының 41 проценты.
Аукциондарҙа ҡатнашыуға заявкалар 2011 йылдың 21 һәм 28 ғинуарына тиклем БР Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығы тарафынан ҡабул ителә.
Өҫтәмә мәғлүмәтте (347) 273-61-38, 272-88-61 телефондары аша шылтыратып йәки http://www.mio.bashkortostan.ru/index.php?page=Docs&id=19 һылтанмаһы буйынса сайтҡа инеп белергә мөмкин.


text:
Өфөлә беренсе «ҡатын-ҡыҙҙар» вакансиялары йәрминкәһе үтте
Байрам — 8 Март алдынан «ҡатын-ҡыҙҙар» вакансиялары йәрминкәһе үтте, уға 800 гүзәл зат вәкиле килде. Йәрминкәлә һаулыҡ һаҡлау, мәғариф учреждениелары, шулай уҡ финанс эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгән һәм социаль хеҙмәттәр күрһәткән ойошмалар үҙҙәренең вакансияларын тәҡдим итте.
«Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчинаның хәбәр итеүенсә, ҡатын-ҡыҙҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһендә баш ҡаланың 30-ҙан ашыу эш биреүсеһе ҡатнашҡан. Улар 400-гә яҡын эш урыны тәҡдим иткән.
— Беҙҙең йәрминкәлә медицина хеҙмәткәрҙәре, педагогик белеме булған менеджерҙар, һатыусылар, кондитерҙар, ашнаҡсылар, социаль хеҙмәткәрҙәр, матурлыҡ буйынса консультанттар, сауҙа вәкилдәре ҙур һорау менән ҡулланды. Бынан тыш, эш биреүселәр ҡатын-ҡыҙҙар өсөн сәнәғәт белгеслектәре буйынса вакансиялар ҙа тәҡдим итте, — тине Ирина Турчина.
Предприятие вәкилдәре менән әңгәмәләшеү йомғаҡтары буйынса 160-ҡа яҡын өфөлө эшкә саҡырыу алды.
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө – 8 Мартҡа ҡарата ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ойошторолған икенсе һәм һуңғы вакансиялар йәрминкәһе байрамдарҙан һуң – 15 мартта үткәреләсәк. Унда күмәртәләп сауҙа итеү һәм ваҡлап һатыу ойошмалары, шулай уҡ ҡунаҡханалар һәм ресторандар үҙҙәрендә булған эш урындарын тәҡдим итмәксе.


text:
Өфө ихаталарында 94 Яңы йыл шыршыһы ҡуйылды
Яңы йыл байрамдары алдынан баш ҡаланың торлаҡ хужалығы идаралығы хеҙмәткәрҙәре йорт ихаталарына 94 урман сибәркәйен килтереп ҡуйҙы. Бала-саға өсөн ҡышҡы каникулдар иҫтә ҡалырлыҡ булып үтһен өсөн ихаталарҙа 93 таусыҡ та яһап ҡуйҙылар. Ә инде боҙҙа шайба артынан йүгерергә яратыусылар өсөн 48 хоккей ҡумтаһы яһап ҡуйылды һәм 72 һырғалаҡ майҙансыҡ әҙерләнде.
“Өфө Торлаҡ хужалығы идаралығы” муниципаль унитар предприятиеһының маҡсатлы программалар һәм халыҡ менән бәйләнеш бүлеге начальнигы Альфред Зиннәтуллин әйтеүенсә, иң күп таусыҡтар һәм Яңы йыл шыршылары – баш ҡаланың Кирой районында.


text:
Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры итеп ҡайтанан Рәил Әсәҙуллин һайландыФото: БДПУ-ның матбуғат үҙәге
Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры итеп ҡайтанан Рәил Әсәҙуллин һайланды
Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры итеп ҡайтанан Рәил Әсәҙуллин һайландыФото: БДПУ-ның матбуғат үҙәге
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры итеп ҡайтанан Рәил Әсәҙуллин һайланды. Кесаҙна, 23 апрелдә, уҡыу йорто уҡытыусыларының, хеҙмәткәрҙәрҙең һәм студенттарҙың конференцияһы булды.
Ректор вазифаһына өс кандидат – БДПУ-ның сит телдәр кафедраһы мөдире Татьяна Буркова, БДПУ-ның фәнни эштәр буйынса проректоры Гөлназ Шафиҡова һәм университеттың ғәмәлдәге ректоры Рәил Әсәҙуллин дәғүә итте.
Һәр кандидат алдағы йылдарға вуздың үҫеш программаһын тәҡдим итте.
Ректорҙы һайлауға республика Башлығы Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Максим Михайлов, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һәм Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов килде.
«Башинформ» агентлығына билдәле булыуынса, вуздың ғәмәлдәге ректоры иң күп тауыш йыйған.
Ректор биш йылға һайлана.


text:
Департамент начальнигы үлтерелгән
29 декабрҙә иртән Өфөлә ҡала үҙәгендәге йорт ихатаһында “Башнефть” акционерҙар нефть компанияһы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең иҡтисади именлек һәм мәғлүмәттәрҙе яҡлау департаменты начальнигы Владимир Буторин үлтерелә.
Рәсәй Прокуратураһы ҡарамағындағы Тәфтиш комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, 57 йәшлек В. Буторинды атып үлтергәндәр. Уның кәүҙәһе фатиры урынлашҡан йорт эргәһендә табылған.
РФ Енәйәт кодексының 105-се статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Енәйәттең сәбәбе һәм уны ҡылған кешеләр асыҡлана.
“Башнефть” акционерҙар нефть компанияһы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте Владимир Буториндың һәләк булыуына ҡағылышлы дөрөҫ мәғлүмәттәрҙе хәбәр итеүселәрҙең барыһына ла 100 000 һум күләмендә түләү вәғәҙә итә.
Мәғлүмәт биреүселәрҙең исем-шәрифтәре киң йәмәғәтселеккә еткерелмәйәсәк.
Өфөләге телефондар: +7 (347) 273-73-72, +7 (347) 272-99-44.


text:
«Әсәлек илаһилығы» бөтә Рәсәй программаһы нигеҙендә Рәсәйҙә ике проект ғәмәлгә ашырыласаҡ
«Әсәлек илаһилығы» – «Рәсәй милли даны үҙәге» йәмәғәт ойошмаһы программаһы ул.
Ул йәмәғәтселек аңында ғаилә, әсәлек, аталыҡ һәм балалыҡҡа иң ҙур ҡиммәттәргә булған кеүек ҡараш тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Программаны бойомға ашырыусы тәүге майҙансыҡ булып Красноярск һайланған. Яҡын арала проект Саранск, Дондағы Ростов, Вологдала тормошҡа ашырыла башлаясаҡ.
Программаны әҙерләүселәр әйтеүенсә, мөһим социаль институт булараҡ ғаиләгә ярҙам итеү, физик һәм рухи яҡтан сәләмәт рәсәйлеләрҙең яңы быуыны тыуыуына булышлыҡ итеү – дөйөм халыҡ өсөн, кешелек өсөн мөһим бурыс.
Был бөтә Рәсәй программаһына нигеҙ булып тороусыларҙың береһе — “Һин яңғыҙ түгел” проекты. Ул ауыр хәлдә тороп ҡалған ҡатын-ҡыҙҙарға адресланған һәм тәү сиратта аборттарҙы профилактикалауға йүнәлтелгән. Психологтарҙың балаһын алдырырға ниәтләгән ҡатындар менән эшләүе һөҙөмтәһендә 18 пациент был уйынан баш тартҡан һәм сабыйын һаҡлап алып ҡалған.
Дәүләт учреждениеларының йәмәғәт ойошмаларында психологтар эшләй башлауына әҙерлек алдан алып барылған булыуын билдәләү мөһим. Милли дан үҙәге аборт проблемалары буйынса йәмәғәтселек менән бәхәс ҡорған, киң мәғлүмәт сараларында статьялар баҫтырған. Йәмәғәт ойошмаһы менән дәүләт етәкселегенең берҙәм эш һөҙөмтәһендә РФ Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы менән “Ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһында медик-социаль ярҙамды ойоштороуҙы камиллаштырыу саралары тураһында” ҡарар ҡабул ителә һәм уның нигеҙендә ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы штатына психолог вазифаһы индерелә.
“Әсәлек илаһилығы” программаһының икенсе йүнәлеше булып “Волонтер” проекты буйынса йәштәр менән эшләү тора.
Был проектта ҡатнашҡан йәштәр күп балалы һәм имен булмаған ғиләләргә ярҙам итә һәм үҙенә күрә никах, сәләмәт ғаилә ҡиммәттәрен таратыусы ролен үтәй.
Быйылғы йылдың мартында Красноярск дәүләт педагогия университеты нигеҙендә бөтә Рәсәй волонтерҙар штабы эшләй башлай. Уның рәтенә Башҡортостан йәштәре лә яҙыла ала.
“Әсәлек илаһилығы” программаһы менән таныштырыу өсөн Башҡортостанға яҡын арала уның етәксеһе Андрей Коченов һәм киң мәғлүмәт саралары проекты етәксеһе Олег Казанцев килергә йыйына.


text:
1 июндә бала хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
1 июндә «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә балалар хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау, шулай уҡ ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтеү мәсьәләләре буйынса ҡабул итеү ойошторола. Консультацияларҙы БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы белгестәре үткәрә.
Башлана – иртәнге сәғәт 10-да.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Достоевский урамы,73. Алдан яҙылыу өсөн телефондар: 273-12-90, 273-51-81.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов РФ Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән эш осрашыуы үткәрҙе
Фото:
26 июндә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән осрашты. Унда һайлауҙарҙың асыҡлығын тәьмин итеү, илдең һайлау системаһын һәм уға бәйле үҙгәрештәрҙе һәм яңылыҡтарҙы камиллаштырыу мәсьәләләре тикшерелде. Йәнә ил субъекттарының һайлау комиссиялары һәм сәйәси партиялар араһында тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырыу кәрәклеге тураһында һүҙ алып барылды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтендә.
— Беҙҙең өсөн бындай осрашыуҙар ҙур әһәмиәткә эйә. Беҙ үҙебеҙҙең яҡтан һайлау процесына ныҡлы иғтибар бүләбеҙ, ул асыҡ, ғәҙел, үтә күренмәле булһын, тип тырышабыҙ. Күп осраҡта быға өлгәшәбеҙҙер, тип уйлайым, һәм беҙ был эште – һайлауҙар ваҡытында асыҡлыҡҡа, билдәлелеккә йүнәлтелгән эште дауам итәсәкбеҙ. Рәсәйҙең иң ҙур субъекттарының береһе булараҡ Башҡортостан Республикаһы ла билдәле дәрәжәлә бындай эштең өҙөклөктәрһеҙ һәм эҙмә-эҙлекле булырға тейешлегенә йүнәлеш бирәлер, моғайын, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Уҙған һайлауҙарға туҡталып, ул дөйөм алғанда халыҡтың Владимир Путинды ла, дәүләт башлығы алған курсты ла хуплауын билдәләне.
— Республикала Үҙәк һайлау комиссияһы менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек яйға һалынған. Был эшлекле хеҙмәттәшлек, Башҡортостандың Һайлау комиссияһына власть структуралары тарафынан бер ниндәй ҙә административ баҫым күрһәтелмәй. Коллегалар тыныс шарттарҙа эшләй, башлыса бурыстарын теүәл башҡара. Әле Үҙәк һайлау комиссияһының составы яңырҙы. Күсәгилешлек булыуы, бер үк ваҡытта эшкә яңылыҡ алып инәсәк яңы кешеләр булыуы ла һәйбәт. Шуға күрә эшләүҙе дауам итәбеҙ, кәрәк булған осраҡта беҙҙең яҡтан ярҙам буласаҡ. Бындай зарурлыҡ булмағанда, әлбиттә, Үҙәк һайлау комиссияһы, иң элек, үҙ аллы эшләй, — тип белдерҙе төбәк башлығы.
Владимир Чуров декабрь һәм марттағы федераль кампания буйынса республикаға ҡарата иҫкәрмәләр булмауын билдәләне.
— Кампаниялар тыныс үтте. Беҙ был һайлауҙарға әҙерлек буйынса әүәлге составтағы комиссия эшмәкәрлеген юғары баһалайбыҙ. Һәм республиканың һайлау комиссияһының яңы составы өмөттәребеҙҙе аҡлар, тип ышанабыҙ, бигерәк тә уларға тиҙ үҙгәреүсе һайлау ҡануниәте шарттарында эшләргә тура килгәндә. Сәйәси партиялар иҫәбе лә артасаҡ. Һуңғы биш йылда Рәсәйҙең һайлау системаһында беҙ бөтөн сәйәси партиялар менән дә хеҙмәттәшлекте яйға һалдыҡ. Беҙ был эште 23 партия булғанда башланыҡ һәм элек булған партияларҙың барыһын да һаҡлап ҡалыр өсөн бар көсөбөҙҙө һалдыҡ. Шуны ла иҫегеҙгә төшөрөп үткем килә: беҙ 2003-2004 йылдар циклында бирелгән эфир өсөн сәйәси партияларҙың бурыстарын «ярлыҡауға» ҡағылышлы закондағы үҙгәрештәрҙең инициаторы булдыҡ. Ошо рәүешле барлыҡ фирҡәләрҙе лә һаҡлап ҡалырға ынтылдыҡ. Һөҙөмтәлә ете партия ҡалды. Әле беҙ Юстиция министрлығында теркәлгән 30-лаған сәйәси партияның уставын алдыҡ. Хәйер, уларҙың күбеһенә әле икенсе этапты үтергә, йәғни Рәсәй субъекттарының яртыһынан ашыуында төбәк бүлексәләре булыуын раҫларға тура киләсәк. Был этап улар өсөн аңлайышлы һәм үтә алырлыҡтыр, тип уйлайым, — тине РФ Үҙәк һайлау комисияһы башлығы.
— Республика һайлау комиссияһы эшмәкәрлегенең мөһим йүнәлештәренең береһе — элегерәк теркәлгән ете партия менән булған кеүек, яңы сәйәси партиялар менән ныҡлы бәйләнеш булдырыу, уларҙы эшкә йәлеп итеү. Айырыуса был беҙҙең өсөн үтә мөһим булған ҡануниәттәге үҙгәрешкә — участка һайлау комиссияларын даими нигеҙҙә биш йылға формалаштырыуға күсеүгә бәйле. Беҙ биш йыл дауамында ошоноң өсөн тырыштыҡ. Ниһайәт, был төҙәтмә икенсе уҡыуҙа ҡабул ителде. Һөҙөмтәлә ул ҡалдырылыр, тип уйлайым. Был бик мөһим үҙгәреш. Беренсенән, участка һайлау комиссиялары ағзаларының яуаплылығы бермә-бер артасаҡ. Улар үҙҙәренә ышанып тапшырылған эш өсөн һайлауға тиклем бер ай ҡалғас һәм рәсми йомғаҡ яһауға тиклем бер нисә көндә генә түгел, ә биш йыл дауамында яуап бирәсәк. Икенсенән, был беҙгә уларҙы яҡшыраҡ әҙерләү мөмкинлеге бирә. Беҙҙә һайлау системаһының ҡатмарлы булыуы аңлашыла – техник яңыртыу ҙа, техник яңылыҡтар ҙа күп, веб-камералар аҫтында эшләү үҙе лә беҙҙең өсөн яңылыҡ. Бындай яуаплы участкала эшләү өсөн кешене бер айҙа әҙерләп өлгөрөп булмауы аңлашыла. Психологик яҡтан да ауыр, юридик йәһәттән грамоталы булырға ла кәрәк. Шуға күрә был төҙәтмәнең ҡабул ителеүе беҙҙең өсөн үтә мөһим булды. Мартҡа бөтә ил буйынса биш йылға 90-дан ашыу участка һайлау комиссияһы формалаштырырға тейешбеҙ. Иңенә ҙур яуаплылыҡ аласаҡ, мөмкин тиклем эшкә һәләтле участка һайлау комиссиялары төҙөр өсөн бында, әлбиттә, сәйәси фирҡәләр ярҙамы ла, бөтә кимәлдәге хакимиәттәрҙең ярҙамы ла кәрәк буласаҡ, — тип белдерҙе Владимир Чуров.
Уның әйтеүенсә, Рәсәй субъекттарының юғары вазифалы кешеләрен һайлауға әҙерлек бөгөнгө көндә иң мөһим эш булып тора.
— Иң кәмендә, тәүге дүрт кампания 14 октябрҙә үтәсәк. Киләһе йылдағы берҙәм тауыш биреү көнөндә ошондай күпме һайлау үтәсәге әлегә теүәл генә билдәле түгел. Был да яңылыҡ, һәм ул субъекттарҙың һайлау комиссияларынан айырыуса ҙур иғтибар, хоҡуҡи һәм ойоштороу әҙерлеге талап итәсәк, — тине Чуров. — Беҙ финанслау буйынса ауырлыҡ күрмәйбеҙ. Рәсәй Федерацияһы бюджеты етерлек күләмдә аҡса бүлә. Беҙ уның ҙур өлөшөн төбәктәргә күсерәбеҙ. Федераль кампанияларға һайлауҙар тарихында беренсе тапҡыр аҡсаның 100 процентын тиерлек субъекттарға күсерҙек, һәм, әйтергә кәрәк, федераль бюджеттан алғандан һуң бер тәүлек эсендә эшләнде был эш. 20 йыл эсендә бер ҡасан да бындай хәл булғаны юҡ ине. Киләһе йылда Рәсәйҙең әлеге һайлау системаһына 20 йыл тула. Тотҡарлыҡ ике аҙнаға ла еткән саҡтар булды, әле – ни бары бер тәүлек. Был финанслау буйынса үтә күренмәлелектең артыуын да дәлилләй. Сығымдарҙы ла хәҙер ныҡ контролдә тотабыҙ. Һәм аҡса Мәскәүҙә тотҡарланмаһын өсөн тырышабыҙ. Беҙҙең өсөн 2015 йыл – сираттағы 2016-2018 йылдарҙағы федераль кампания алды мөһим осор буласаҡ. Йәғни 2016 йылдың көҙөн тулы әҙерлектә ҡаршы алыр һәм һайлауҙарҙы тағы ла ентекләберәк һәм таҙараҡ үткәрер өсөн, 2015 йылда беҙ техник үҙгәртеп ҡороуҙарҙы тамамларға, бөтә ойоштороу мәсьәләләрен дә хәл итергә тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды РФ Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе.
Ошо уҡ көндө Владимир Чуровтың БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев менән эш осрашыуы үтте. Республика парламенты башлығы территориаль һайлау комиссияларын төҙөгәндә барлыҡҡа килеүсе кадрҙар мәсьәләһенә иғтибар итергә саҡырҙы. БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе фекеренсә, комиссия хеҙмәткәрҙәрен матди яҡтан ҡыҙыҡтырырға кәрәк. Уларҙың эше ауыр, стрестарға бәйле. Өҫтәүенә, һайлауҙар ваҡытында ҙур суммала аҡса килә, бик йыш әҙерлекле кешеләр ҡатнашлығындағы һәр төрлө провокациялар ойошторола.
Яҡтар һайлау процесының торған һайын асығыраҡ була барыуы, быға ҡануниәтте камиллаштырыу, шул иҫәптән һайлау комиссиялары хеҙмәткәрҙәренең профессионализмы артыуы арҡаһында өлгәшелеүе менән ризалашты.


text:
145 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны фатир аласаҡ
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы 145 ветеран 2010 йылдың 1 майына тиклем фатир менән тәьмин ителергә тейеш, тип белдерҙе матбуғат конференцияһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов.
Башҡортостанда 2009 йылдың 1 ғинуарына торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға бөтәһе 667 ветеран ғариза биргән. Бөгөнгә уларҙың барыһына ла фатир алыуға таныҡлыҡ тапшырылды. Күптәре торлаҡ алды ла инде. Ҡалған 145 кеше әлеге ваҡытта үҙҙәре өсөн ярашлы варианттарҙы һайлай.
Фидус Әғләм улы ветерандарҙың үҙ хоҡуҡтарын нисек тормошҡа ашырыуҙары хаҡында ентекле һөйләне.
Торлаҡ менән тәьмин итеү субсидия бүлеү юлы менән тормошҡа ашырыла. 2005 йылдың 1 мартына тиклем торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратҡа баҫҡан ветерандар һәр “квадрат” өсөн 27 мең 800 һум хаҡ менән 36 квадрат метр торлаҡ алыуға таныҡлыҡ ала. Ветеран үҙенә ярашлы торлаҡты һайлағандан һәм милексе хоҡуғын теркәгәндән һуң ғына аҡса күсерелә башлай. Шулай итеп средстволарҙы маҡсатһыҙ файҙаланыу мөмкинлеге ҡалмай.
Был программаны финанслау РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы аша үткәрелә. Ә сиратҡа ҡуйыу һәм контроллек итеүҙе урындағы властар бойомға ашыра.
— Башҡортостанда ветерандарҙы торлаҡ менән менән тәьмин итеү бер ниндәй сетереклектәрһеҙ алып барыла, һәм хәҙерге ваҡытта беҙ был эштәрҙе тамамлайбыҙ, – тип ышандырҙы Фидус Ямалетдинов. – 2010 йылда беҙ, ҡасан сиратҡа тороуына ҡарамаҫтан, бөтә мохтаж булған ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итергә тейешбеҙ. Бөгөнгө көндә был исемлектә 330 кеше. Кәрәкле ҡарарҙар ҡабул ителгән дә инде, хәҙер уларҙы тормошҡа ашырыу механизмдары ҡарала.
Ул шулай уҡ ил етәкселегенең тыл эшсәндәренең, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булыусыларҙың ғаиләләренең торлаҡ шарттарын яҡшыртырға өҫтәмә йөкләмә биреүе тураһында ла һөйләне. 2010 йылдың 1 майына тиклем урындағы властар был граждандарҙың торлаҡ шарттарын тикшереп сығырға тейеш. Ундайҙар Башҡортостанда 110 мең кеше тирәһе. Бөгөнгә 2900 самаһы кеше үҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртырға теләк белдерҙе, 980 кеше капиталь ремонт формаһында реаль ярҙам алды ла инде.


text:
Александр Васильев республиканың иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Александр Васильевты республиканың иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләне.
Ул 1971 йылда Архангель районында тыуған. Өфө авиация институтын һәм Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисад институтын тамамлаған. Һалым хеҙмәтендә төрлө вазифаларҙа, «БТА Банк» яуаплылығы сиклән йәмғиәтенең өҫтәмә офисында идара итеүсе булып эшләй, «АФ Банк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә бәләкәй һәм урта бизнес субъекттары менән клиенттар хеҙмәтләндереүҙе камиллаштыра, Өфөлә «КИТ Финанс Инвестиционный банк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең кредит-касса офисы менән етәкселек итә, иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары һәм БР Территориаль үҫеш буйынса агентлыҡтың етәксеһе була.


text:
Өфө 2021 йылда XI Бөтә донъя уйындарын үткәреү хоҡуғына дәғүә итә
Башҡортостанда Өфөнө Рәсәйҙән 2021 йылда XI Бөтә донъя уйындары үткәреү хоҡуғына ҡала — кандидат сифатында күрһәтеү буйынса эш башланды.
Ошо маҡсатта республика хөкүмәте ҡарары менән «2021 йылғы XI Бөтә донъя уйындарын Белдереү комитеты» автономиялы коммерция булмаған ойошма төҙөлә. Республика исеменән уны ойоштороусы итеп БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы тәғәйенләнде. Ведомствоға Белдереү комитеты структураһы, штат расписаниеһы, тейешле хеҙмәткәрҙәр һаны буйынса тәҡдимдәр индерергә, шулай уҡ уның эшмәкәрлеген финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылды, тип хәбәр ителә Башҡортостан хоҡуҡ мәғлүмәтенең рәсми порталында.


text:
Төбәк башлығы Халыҡ-ара балалар уйындары комитетының генераль секретары Ричард Смит менән осрашты
9 октябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Халыҡ-ара балалар уйындары комитетының генераль секретары Ричард Смит менән осрашты. Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ул спорт объекттары менән танышыу маҡсатында килгән. 2013 йылдың февраль-март айҙарында уларҙа спорт ярыштары үткәреләсәк.
Уйындарҙы ҡабул итеүгә әҙерлек барышына бәйле мәсьәләләр тулы кимәлендә хәл ителә, тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. Уның һүҙҙәренсә, Халыҡ-ара балалар уйындарына әҙерлек сараларына республика ҙур ойоштороу һәм финанс ресурстар йүнәлткән.
— Беҙҙә барыһы ла план буйынса бара, алдағы ваҡытта ярыштарҙы үткәреүгә әҙер буласаҡбыҙ. Был хаҡта рәсми рәүештә хәбәр итәсәкбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Өфөнөң әлеге спорт сараларын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәле юғары, тип билдәләне Ричард Смит һәм Уйындарҙың төбәк дирекцияһына һөҙөмтәле эшмәкәрлек алып барғандары өсөн рәхмәт белдерҙе.
Шулай уҡ Халыҡ-ара балалар уйындары комитетының генераль секретары донъяның төрлө илдәренән 24 ҡаланың ярыштарҙа ҡатнашырға теләк белдереүе хаҡында әйтте. Йәнә 20 ҡала был тәҡдим буйынса үҙ яуабын бирмәгән әле. Ричард Смит һүҙҙәренсә, Уйындарҙа яҡынса 600-700 кешенең ҡатнашыуы көтөлә.


text:
чәршәмбе, 18 гыйнвар 2017, Казан вакыты 04:57
Бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Президиумы уҙҙы. Унда 19-сы июнгә тәғәйенләнгән киләһе ултырыштың көн тәртибе раҫланды. Депутаттар ҡарамағына тапшырылған закон проекттарының береһе -йорт хайуандарын тәрбиәләүселәргә ҡағыла. Ҡала урамдарында эттәрен морондоҡһоҙ йөрөткән граждандарға штраф күләмен 3 мең һумға тиклем еткереү ҡарала. Хайуанды кешегә һөсләтеү 5 мең һумға төшәсәк. Ә инде эт үтеп барыусыға зыян килтерһә, хужа 2 мең штраф түләргә тейеш. Вазифа биләүселәр өсөн ул 5-10 мең һум, ә юридик шәхестәргә 30-40 мең һум күләмендә билдәләнгән. Ҡарауһыҙ эттәрҙе тотоу өсөн яуаплы махсус ойошмалар ҙа ваҡытында күрелмәгән саралар өсөн 50 мең һумлыҡ штраф түләйәсәк. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың аграр мәсьәләләр һәм тәбиғәт менән файҙаланыу комитеты рәйесе урынбаҫары Валерий Лебедьков әйтеүенсә, был мотлаҡ күрелергә тейешле саралар, сөнки һуңғы арала ҡала урамдарында берәҙәк эттәрҙән таланыусы граждандар һаны арта бара.


text:
Республикала Уҡытыусылар йылын тантаналы асырға әҙерләнәләр
2010 йыл Рәсәйҙә Уҡытыусылар йылы тип иғлан ителде. РФ Президенты Дмитрий Медведевтың Указы буйынса ул уҡытыусыларҙың ижади һәм профессиональ ҡеүәтен үҫтереү, был һөнәрҙең социаль абруйын күтәреү маҡсаттарында үткәреләсәк.
Өфөлә, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының йыйылыштар залында, 18 декабрҙә тематик йылды асыу тантанаһы үткәрелә.
Рәсми асҡандан һуң Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназия-интернатының, Комаров исемендәге ҡала Балалар ижады йортоноң бейеү коллективтары һәм вокаль ансамблдәре, “Мираҫ” фольклор йыр һәм бейеү ансамбле ҡатнашлығында байрам концерты үткәрелә.
Уҡытыусылар йылы барышында төбәктә профессиональ оҫталыҡ конкурстары, педагогтарҙың эшмәкәрлеген асып биреүсе эштәр күргәҙмәләре ойоштороласаҡ. Шулай уҡ БР Уҡытыусылар съезын һәм “Йылы мәктәп” республика акцияһын үткәреү күҙ уңында тотола, уның сиктәрендә 100-ҙән ашыу база мәктәбен капиталь ремонтлау планлаштырыла. Һөҙөмтәлә кәмендә 15 мең балаға уҡыу өсөн уңайлы шарттар булдырыласаҡ.


text:
16 майҙа бөтә Рәсәй ИТ-конференцияһы үткәрелә
Өфөлә 16 майҙа «Дәүләт һәм муниципаль идара итеүҙә мәғлүмәт технологияларын файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү» Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы үткәрелә. Уның ойоштороусылары иҫәбендә БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы, Өфө дәүләт авиация техник университеты бар.
— Дәүләт һәм муниципаль идара итеүҙә мәғлүмәт-техник тәьминәтенең хәҙерге торошо, фән ҡаҙаныштары, мәғлүмәт системаларын ҡулланылышҡа индереүҙәге проблемалар, мәғлүмәт-коммуникация хеҙмәттәре баҙарының мөмкинлектәре тураһында актуаль мәғлүмәт биреү — конференцияның төп маҡсаты, — тип хәбәр иттеләр БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
«Электрон хөкүмәт»те үҫтереү кеүек көнүҙәк мәсьәлә буйынса 40-тан ашыу доклад тыңланасаҡ теоретик өлөштән тыш , конференцияла ҡатнашыусылар практикала прогрессив технологиялар, продукция, махсус проекттар менән таныштырасаҡ.
Өҫтәмә мәғлүмәтте 8(347) 273-57-76 телефоны һәм sofiami@yandex.ru электрон почтаһы аша алырға мөмкин.


text:
Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округының транспорт комплексын үҫтереү буйынса кәңәшмәһендә ҡатнаша
Һамарҙа Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич Волга буйы федераль округының транспорт комплексын үҫтереү буйынса кәңәшмәһен үткәрә. Сарала Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнаша.
Кәңәшмәлә Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов, Волга буйы төбәктәре башлыҡтары, граждан авиацияһы өлкәһендәге эксперттар һәм белгестәр округтың транспорт комплексы проблемаларын һәм уларҙы хәл итеү юлдарын тикшерә.
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, кәңәшмәлә Волга буйының транспорт комплексындағы инфраструктураға бәйле сикләүҙәрҙе бөтөрөүҙе һәм уны глобаль транспорт системаһына тоташтырыуҙы тәьмин итеүсе проекттар тәҡдим ителәсәк. Волга буйы федераль округында төбәк авиацияһын үҫтереү кеүек пилот проектының презентацияһы ла планлаштырыла. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар был эштең тәүге һөҙөмтәһе менән танышасаҡ.
Бынан тыш, кәңәшмәлә «Европа — Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара магистрале төҙөлөшө (Рәсәй биләмәһе аша Санкт-Петербург, Ҡазан, Ырымбур ҡалаларынан Ҡаҙағстан Республикаһының сигенә тиклем), округ биләмәһендә Үҙәк-Урал йүнәлеше буйынса федераль әһәмиәттәге юлдар селтәренә индереләсәк («Волга транзиты») автомобиль юлдары участкалары төҙөлөшө һәм реконструкцияһы, «Соликамск – Сыктывкар – Архангельск» («Белкомур») тимер юл магистрале төҙөлөшө, Түбәнге Новгород өлкәһендәге (Козино ҡасабаһы) түбән баҫымлы гидроузел төҙөлөшө ҡараласаҡ. Һуңғы проект эске һыу юлдарын үҫтереү буйынса мөһим бурыстар иҫәбенә инә.


text:
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итәФото: Андрей Старостин
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итә
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итәФото: Андрей Старостин
Башҡортостандың ҡиммәтле тиреләр етештереү буйынса Рәсәйҙең алдынғы урындарына сығырға бөтә мөмкинлектәре бар. Төбәктә ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеү һәм етештереү күләмен арттырыу буйынса мәсьәләләр хәл ителде. Был хаҡта Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында үткән кәңәшмәлә хәбәр иттеләр. Министрлыҡ вәкилдәренән тыш, унда Күгәрсен районы менән ситләшкән республиканың туғыҙ районының ауыл хужалығы идаралығы начальниктары һәм баш зоотехниктары ҡатнашты. Тап бында «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте урынлашҡан – ул Башҡортостанда берҙән-бер ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеүҙә махсуслашҡан предприятие.
«Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Башҡортостан Республикаһының Агросәнәғәт комплексы өлкәһендә 18 өҫтөнлөклө проекттары исемлегенә инә.
Бөгөнгө көнгә «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә 12,5 мең тирәһе ҡиммәтле тиреле йәнлек бар. 11 мең самаһы йәнлек тиреһе һатылған. Кәңәшмәлә билдәләүҙәренсә, был предприятие ҡиммәтле тирелә махсуслашҡан Рәсәйҙең 40 предприятиелары араһында, үҙ продукцияһын юғары Европа сифаты итеп маркалау һәм донъялағы биш махсус ҡиммәтле тире аукциондарының береһендә – SagaFurs (Финляндия) ҡуйырға хоҡуҡлы берҙән-бере булып тора. Был аукцион – дәрәжәлек буйынса Копенгагендыҡынан һуң икенсе.
«Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Александр Авдеев әйтеүенсә, ҡиммәтле тирелә донъя ихтыяжы йыл һайын үҫә. Мәҫәлән, Рәсәйҙә эске талап күләме йылына 5 миллион тире тәшкил итә, шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙең производство 30 проценттан да артмай. Шуға күрә баҙар етерлек кимәлдә һыйышлы, тимәк, унда яҡшы уңышҡа ирешеп була.
Миҫалға, 2400 баш шәшке йәки 1200 баш аҡ төлкө булып, бөтә йәнлектәрҙе ҡарау һәм ашатыу технологияларын үтәгәндә, тире һатыуҙан йыллыҡ табыш 8 миллион һум тәшкил итәсәк.
Шуның менән бергә, производствоға баштағы капитал байтаҡ ҡына кәрәк. Әлеге ваҡытта «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 300 миллион һум самаһы капитал һалған, уға йәнлектәрҙе сит илдән һатып алған, йәнлектәрҙе ҡарау өсөн ҡаралтылар төҙөгән, һуйыу һәм тиреләрҙе эшкәртеү һәм башҡалар өсөн махсус ҡорамалдар алған. Предприятие Европа стандарттарына ярашлы йәнлектәрҙе тотоуға ярашлы тураһында SagaFurs сертификатын тиккә генә алмаған.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмәлә «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең алдынғы тәжрибәһен иҫәпкә алырға һәм уны яҡын район хужалыҡтарында (250 км радиусында) ҡабатларға ҡарар иттеләр. Предприятие проектты бойомға ашырырға тотонасаҡ хужалыҡтар менән ҡарау, ашатыу, шәшкеләрҙе һәм аҡ төлкөләрҙе тәрбиәләү тәжрибәһе менән уртаҡлашыуҙан тыш, Европа стандарттары тоҡомдарына ярашлы үҙҙәрендә үрсетелгән көсөктәрҙе, махсус аҙыҡты илтеп биреүҙә, һуйыуҙа һәм тиреләрҙе эшкәртеүҙә, уларҙы SagaFurs аукционында һатыуҙа ярҙам итешергә әҙер.
Бынан бөтәһе лә отошта ҡаласаҡ: баҙарға инеү юлын ситләп һәм нулдән башлағандағы кеүек ҙур сығымдар сығармай, ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙе үрсетеү менән шөғөлләнә башлаясаҡ, предприятиелар ҙа һәм, төп оператор булараҡ, «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте лә. Ә иң мөһиме: был проектты ғәмәлгә ашырыуҙан Башҡортостан баҙарҙа был ҡатламды биләй һәм донъяны ҡиммәтле тире менән тәьмин итеүселәрҙең береһе булып китә аласаҡ. Бынан төбәк иҡтисады тик отошта ғына ҡаласаҡ.
Александр Авдеев фекеренсә, Башҡортостандың потенциалы ҙур. Башҡортостанда климат шарттары ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙе үрсетеүгә идеаль тап килә. Үҫешкән малсылыҡ, уларҙың ҡалдыҡтары бик яҡшы аҙыҡ нигеҙе булып тороуо – республиканың илдең башҡа төбәктәре алдында тағы ла бер әһәмиәтле өҫтөнлөгө.


text:
Латин Америкаһы
Латин Америкаһы — америка илдәренең һәм ерҙәренең дөйөм атамаһы, роман телдәренән һәм (латин теленән барлыҡҡа килгән) рәсми телдәр булып ҡулланыла. Иң йыш ҡулланылған телдәр — испан һәм португал телдәре.
Шулай уҡ икенсе термин Ибер-Америка, ибер-роман телдәрҙә аралашҡан илдәрҙе аңлата.
Латин Америкаға испанса һөйләшкән Америка илдәр Мексиканан башлап төньяҡта Аргентинаға тиклем көньяҡта һәм шулай уҡ испанса аралашҡан Кариб бассейндағы илдәр (Куба, Доминикан Республикаһы, Пуэрто-Рико). Португал телдә аралашҡан Бразилияны һәр ваҡыт шул илдәр араһына инә. Франк телле илдәр: Гаити, Сен-Мартен и Франк Гвианаһы шул илдәр араһына йыш ҡына керәләр. Ләкин франктелле Квебек бер касан Латин Америкаға индермәйҙәр. Инглиз телдә аралашҡан Америка илдёре (Ямайка, Барбадос, Багамы, Белиз, Гайана һ. б.) Латин Америаға индермәйҙәр.
Ин оҙон тауҙар системаһы Ерҙә Латин Америкала урынлашҡан, шуларҙы Анды тип атайҙар, бында ла ин өлкән Ерҙә ғәмәлдәге булған вулканы Котопахи тип атыла.
Был төбәктен фаунаһы үҙеңселәкле, бер ҡайҙа табып булмай шундай йәнлектәрҙе: лама гуанако, ялҡаусы йәки америка страустары. Шул уҡ ваҡытта Латин Америкаһының йәнлек донъяһы Африканыңа һәм Австралияныңа оҡшаш.
Эҫе климат Латин Америкала ҙур өлөшөндә тарҡалған, урта температураһы 20°С. Анды тау битендә ямғыр туҡтамайса йыл әйләнәһендә яуһа, Перу һәм Чили араһында бер тамсы ла йыл буйы төшмәгән урындар бар.


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Дәрес темаһы: Ә.Әминевтың “Әсикмәк” хикәйәһен өйрәнеү.
Маҡсат: Уҡыусыларҙың Яҙыу Һәм һөйләү телмәрен үҫтереү, яңы һүҙҙәрҙе үҙләштереү, әҫәргә ҡарата фекеркңде әйтергә өйрәтеү. Ветерандарға, Ватанды Һаҡлаусыларға, әсәйҙәргә һөйөү, хөрмәт, ихтирам, ғорурланыу хистәре тәрбиәләү.
Йыһазландырыу: Мультимедиа проекторы, интерактив таҡта, Ә.Әминевтың фоторәсеме, китаптары, “Ағиҙел” журналы.
Дәрес барышы
Ойоштороу мәле. Маҡсаттар әйтеү, баһалау тураһында әйтеү (ҡағыҙ битенә + ҡуйыу)
Яҙын сәсәләр,
Көҙөн уралар,
Тирмәндә тарталар.
Нимә ул?
– Дөрөҫ, икмәк. Икмәк – беҙҙең иң ҙур байлығыбыҙ.
– Нисек уйлайһығыҙ балалар бөгөн ниндәй тема буласаҡ? = икмәк тураһында
Икмәк тураһында план төҙөйөк. Дәрестә нимә эшләрбеҙ? (Хикәйә уҡырбыҙ, мәҡәлдәр әйтербеҙ, йомаҡтар ҡойорбоҙ, икмәкте ҡәҙерләргә өйрәнербеҙ)
Өй эшен тикшереү. Кем икмәк тураһында мәҡәлдәр,йомаҡтар белә?
-Икмәк – ил байлығы. -Икмәктән оло аш юҡ. -Ерҙе һөйгән ас булмаҫ.
- Икмәкте ер уңдырмай, тир уңдыра.
Икмәк, әпей- әпекәй... Сығыштар (Йомаҡтар, мәҡәлдәр)
-Күкрәктәренә терәп икмәк киҫкәндә әсәләр ана шулай ҡәҙерләп әйтәләр.
Уҡыусылар, һеҙ күпме ашаһағыҙ ҙа ашай алаһығыҙ.
-Һәр вакытта шулай булган микән һуң?
- Ә бына һуғыш вакытында нисек булды микән? (Ленинград блокадаһы-сығыш)
- Таңдарыбыҙ тыныс атһын, көндәребеҙ бәрәкәтле үтһен, татлы йоҡоларыбыҙ бүленмәһен өсөн һалдаттар көн-төн ил сигендә һаҡта тора. Февраль айында барыбыҙ өсөн дә ҡәҙерлә байрам-Ватан һаҡлаусылар көнөн билдәләйбеҙ.
-Уҡыусылар, кемдәрҙең олатай-өләсәйҙәре, туғандары Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан? -йә атайҙары армия сафтарында хеҙмәт иткән, йә ағайҙары Ватанды һаҡлай? (Уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау)
3. Дәрестең темаһы менән таныштырыу.
-Бөгөн һуғыш темаһына арналған, икмәкте ҡәҙерләргә өйрәтә торған тағы бер әҫәр менән танышасаҡбыҙ. Ул “Әсикмәк” тип атала. тема., число яҙыла
- Был әҫәрҙе яҙыусы Әмир Әминев ижад иткән. Ул әле “Ағиҙел” әҙәби журналының баш мөхәррире. Яҙыусының бик күп китаптары донъя күргән(Уның китаптары, “Ағиҙел” журналы хеҙмәткәрҙәре бергә төшкән фотоһы.) Әмир Әминев та, атай-олатайҙарыбыҙ, ағайҙарыбыҙ кеүек , Ватаныбыҙҙы һаҡлап армия сафында хеҙмәт иткән.
4.Һүҙлек эше.
-Текст менән танышҡанға тиклем, унда осраясаҡ һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен асыҡлайыҡ.
Хәбәрһеҙ юғалған-пропал без вести; төш юрау-толковать сон; эңер-ҡояш байыйған ваҡыт-сумерки; йыуатыу-утешать.
5. Әҫәрҙе уҡыр алдынан һорауҙарға иғтибар итегеҙ (таҡтала асыла)- Әҫәрҙең төп геройы кем? - Сәрби әбей ниндәй төш күрә, уны нимәгә юрай? -Тимерйән тигән исемгә ниндәй мәғәнә һалынған? - Сәрби әбей икмәкте ни өсөн һалдатҡа биреп ебәрә?
6. Ә.Әминевтың “Әсикмәк” хикәйәһен уҡытыусы ҡысҡырып уҡый.
-сылбырлы уҡыу
7. Донъялар булһын тыныс,
Кәрәкмәй беҙгә һуғыш! Физтәнәфес- хәрәкәттәр менән
8. Текст йөкмәткеһе өҫтөндә эш.
-Ни өсөн Сәрби әбей яңғыҙ йәшәй?
-Улы Тимерйәндең һуғыштан ҡайтмауына нисә йыл үткән?
- Әбей кемгә өмөтләнеп йәшәй? Уның йыуанысы нимәлә?
- Тимерйәндең хаты тураһында нимә әйтә алаһығыҙ?
- Тимерйәндең хатында әсәһенә яҙған һүҙҙәрен текстан табығыҙ. “Тимергә ни булыр?” тигән юлдарҙы нисек аңлайһығыҙ?
- Сәрби әбейҙе тағы ла нимә борсой? Ни өсөн ул икмәкте бешерергә була? – Тимерйән хатында икмәк тураһында нимә тип яҙа?
– Әҫәр ни өсөн “Әсикмәк” тип атала? -Әсәләр улдарын көтә, әсәләр һәр ваҡыт балаларын ҡайғырта
8. Уҡыусыларҙың фекерен, дөйөмләштереп, йомғаҡлау.
10. Ижади эш. Өсмөйөшлө хаттар эшләү.
-Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары йылдан-йыл кәмей бара, беҙ уларҙы хөрмәт һәм ихтирам итергә тейешбеҙ.Сәрби әбей улы Тимерйәндең өсмөйөш хатын уҡыта ла уҡыта. Тимәк ошо хаттар улар өсөн ҡәҙерле булғандар. Ә ни өсөн ошо хаттар өсмөйөшлө?
Һуғыш ваҡытында һалдаттар ошондай өскөл һалдат хаттары яҙғандар. 10-се слайд. Хәҙер һеҙгә шундай ижади өйгә эш тәҡдим ителә; 1-се төркөм-һуғыш ветерандарына, 2-се төркөм бөгөнгө һалдаттарға хат яҙа.(Хаттарҙы уҡыу)11-се слайд
11. Рефлексия - Дәрес оҡшанымы? Нимәгә өйрәндек? Ниндәй яңы мәғлүмәт белдегеҙ?–Тамғаларҙы сутлап үҙегеҙгә баһа ҡуйығыҙ көндәлектәргә.
Дәресте йомғаҡлау һәм баһалау.
Ленинград блокадаһы Бөйөк Ватан һуғышының иң оҙаҡҡа һуҙылған һәм иң фажиғәле ваҡиғаларының береһе. 871көн фашистар ҡамауында булған ҡаланы совет һалдаттары азат итеүенә быйыл 70 йыл тула.
Ленинград блокадаһы 1941 йылдың 8 сентябрендә башланып, 1944 йылдың 27 ғинуарына тиклем дауам итә.
Бөйөк Ватан суғышында икмәкте карточкаға ғына биргәндәр.Был карточкалар нисек ҡыйбат булғандар.Әгәр ҙә инде ул карточканы юғалтһаң, 1 айға икмәкһеҙ ҡалаһың тигән һүҙ.Шул карточкаға 250 грамм икмәк тейгән.. Ленинград хәзерге ваҡытта Санкт- Петербург ҡалаһы. Уны немец фашисттары солғап алгас, ҡаланан сығып булмай, кереп булмай. Аслык башлана.
900-гә яҡын көн һәм төн буйы ҡаланы һаҡлау кешелек тарихындағы сағыштырғыһыҙ ҡаһарманлыҡ өлгөһө булып тора. Блокаданы өҙөү совет ғәскәрҙәре өсөн генә түгел, көн-төн хеҙмәт итеп, Совет армияһын кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин итеп торған бар ил халҡы өсөн көтөп алынған ваҡиға була.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың көньяҡ райондарында булды
Фото:
28 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың көньяҡ төбәгенә эш сәфәре барышында Ғафури, Ишембай, Стәрлетамаҡ һәм Стәрлебаш райондарында булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Республика етәксеһе Ленин исемендәге колхоз (Яңғыҙҡайын ауылы), «Шишмә» муниципаль предприятиеһы (Иҡтисад ауылы), Стәрлетамаҡ районының «Рощинский» совхозы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы, Ленин исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы (Иҫке Ҡалҡаш ауылы), «Таң» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (Ибраҡай ауылы) баҫыуҙарында урып-йыйыу кампанияһы барышы менән танышты, шулай уҡ «Лейтер Е.Г.» крәҫтиән (фермер) хужалығы, «Ергән МТС-ы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Ишембайҙағы бүлексәһе, Явнов исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативының ҡоролоҡтан зыян күргән баҫыуҙарын ҡараны.
Рөстәм Хәмитов ҡоролоҡ һөҙөмтәһендә наҡыҫ уңыш арҡаһында буласаҡ зыян күләме хаҡында ҡыҙыҡһынды. Күп баҫыуҙарҙа иген уңмаған, шуға уны йыйып алыуҙан файҙа юҡ. Урып-йыйыу эштәре әүҙем алып барылған төбәктәрҙә лә уңыш былтырғыға ҡарағанда түбәнерәк. Әммә Рөстәм Хәмитов булған барлыҡ хужалыҡтарҙа былтырҙан ҡалған иген һәм орлоҡ запастары бар. Бихисап хужалыҡтар сәсеүлектәрен страховкалаған.
«Хәлде төҙәтергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡоролоҡтан зыян күргән хужалыҡтарға ярҙам итәсәкбеҙ. Тәү сиратта, страховкалау компаниялары менән эшләргә кәрәк, улар страховканы тулыһынса түләргә тейеш. Икенсенән, ҡоролоҡтан айырыуса ныҡ зыян күргән хужалыҡтарға федераль интервенция фондынан иген бүлеү йәһәтенән эшләргә кәрәк».
Башҡортостан Президентының, ауыл хужалығы техникаһы һатып алыуға субсидиялар, аграрийҙар өсөн яғыулыҡты арзанайтыу йәһәтенән республика тарафынан күрһәтелгән ярҙам хужалыҡтарға барып етәме, тигән һорауына яуап биреп, ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре был ярҙамдың күпселек йәһәттән уларға ярҙам итеүен билдәләне.


text:
Эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятиелар билдәләнде
Өфөлә, Профсоюздар йортонда, БР Профсоюздар федерацияһы, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, БР Эш биреүселәр союзы ойошторған “Эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятие” республика конкурсына йомғаҡ яһалды. БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс финалында эшләүсе әсәләр өсөн уңайлы шарттар булдырылған – махсус программалар эшләнгән һәм коллектив договорҙарҙа өҫтәмә социаль гарантиялар ҡаралған – туғыҙ ойошма ҡатнашты.
Конкурсҡа бирелгән материалдарҙы һәм баһалау критерийҙарын тикшереп, комиссия ағзалары еңеүселәрҙе билдәләне. Беренсе урынды ике предприятие — «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм Стәрлетамаҡ район-ара элемтә үҙәге, икенсене — «Д.А.Черняев исемендәге Урал-Себер магистраль нефть үткәргестәре» һәм «Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, өсөнсө урынды «Каустик», «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, «Башкиргаз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте яуланы.
Конкурс еңеүселәренә иҫтәлекле дипломдар һәм Яңы йыл балалар утренниктарына бушлай билеттар тапшырыласаҡ.


text:
Өфөлә водителдәр Ҡыш бабайҙарға юл бирәсәк
Ҡыш бабайҙар парады Өфөнөң Октябрь проспектында хәрәкәт итеү схемаһын үҙгәртәсәк. Байрам парады бөгөн, 26 декабрҙә, баш ҡала хакимиәте бинаһы алдындағы майҙанда үтәсәк.
— Колонна рус драма театры алдынан 14.30-ҙа старт алып, Ҡала советы яғына йүнәләсәк, — тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Өфө хакимиәтенең мәҙәниәт һәм сәнғәт идаралығынан. – Бирелгән заявкаларға ҡарағанда, парадта 700-ҙән ашыу Ҡыш бабай ҡатнашасаҡ.
«Башинформ» агентлығының элегерәк хәбәр итеүенсә, транспорт хәрәкәте бер сәғәт айырма менән ике тапҡыр унар минутҡа ябыласаҡ. Тәүҙә 14.40-тан 14.50-гә тиклем — Октябрь проспекты менән Көньяҡ тыҡрығы киҫелешендә, бер сәғәттән һуң, 15.40-тан 15.50-гә тиклем, — Октябрь проспектындағы «Ҡала советы» транспорт туҡталышы районында юл ябыласаҡ.
Бынан тыш, ошо уҡ көндө 9.00-дән 16.00-гә тиклем рус драма театры майҙанында, шулай уҡ Өфө мэрияһы алдында транспорт сараларын ҡалдырыу тыйыла.
Ҡала властары водителдәрҙән маршруттарын һәм парковка урынын алдан хәстәрләүҙәрен һорай.


text:
«Интернет-Өфө 2010» ҡала сайттар конкурсына ғаризалар ҡабул ителә башланы
15 апрелдән 15 майға тиклем «Интернет-Өфө 2010» конкурсында ҡатнашыуға ғаризалар ҡабул ителә. Өфөнөң интернет-порталдары араһында был иң мөһим ярыш.
Конкурс положениеһы менән һигеҙ номинация ҡаралған: белешмә-мәғлүмәт сайты; масс-медиа; корпоратив сайттар (иң яҡшы бизнес-сайт); мәҙәниәт, фән һәм мәғариф; спорт, сәләмәтлек һәм ял; шәхси биттәр; аралашыу сайттары (форумы, чат, блогы, конференциялары булған сайттар); Өфөнөң интернет-магазиндары һәм интернет-сервистар.
Еңеүсе сайт эйәләренә дипломдар, конкурстың статуэткалары һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Конкурс Ҡала көнөнә ҡарата ойошторола һәм иң яҡшыларҙы билдәләү тантанаһы баш ҡаланың төп байрамы алдынан үтәсәк.
Сайттарҙы баһалау ике этапта үткәрелә. Беренсе этапта эксперттар советы эшләй. Теләге булған һәр өфөлө, төрлө ойошма вәкиле уның ағзаһы була ала. Эксперт советы составына инеү өсөн, электрон почта аша конкурсты ойоштороусыларға ғариза бирергә һәм, раҫлау алғандан һуң, ҡала хакимиәтенә үҙеңә килергә кәрәк. Белгестәр советында ҡатнашыусылар иҫәбе сикләнмәй.
Икенсе этапта дөйөм эшкә конкурс комиссияһы ҡушыла. Һәр номинацияла эксперттар советы менән һайлап алынған ете-ун сайттан призлы урын алыусы өс сайт асыҡлана. Конкурс комиссияһы ағзаларының иң күп тауышын йыйған сайттар еңеүсе тип табыла.
Тулыраҡ мәғлүмәт – Өфө мэрияһының рәсми сайтында.


text:
Баш ҡалала Әҙәбиәт йылы Шиғриәт балы менән тамамланасаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
11 декабрҙә Өфөлә Әҙәбиәт йылы тамамланыу уңайынан Шиғриәт балы ойошторола. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында «Башҡортостан» ДТРК-ның «Әйтер һүҙем бар!» шиғри проектына йомғаҡ яһала. Балға киске күлдәк, фрак кейеп килеү мотлаҡ.
«Башҡорт академия драма театрының художество етәксеһе Олег Хановҡа ошо кисәне бергә үткәрергә ризалашҡаны өсөн рәхмәт әйткем килә. Ижади төркөм ең һыҙғанып эшкә тотондо. Кисә тамашасыға оҡшар, тип ышанам», — тип билдәләне проекттың етәксеһе һәм авторы Наилә Сәфәрғолова.
Сценарий өҫтөндә билдәле тележурналист һәм театрҙың художество етәксеһе ярҙамсыһы Зилә Сәғәҙиева эшләй. Сараның ҡуйыусы-режиссеры — Сулпан Асҡарова, сценограф — Альберт Нестеров.
«Әйтер һүҙем бар!» проекты «Рәсәй — Башҡортостан» телеканалында март айында башланды. Республикала билдәле шәхестәр — яҙыусылар һәм шағирҙар, сәйәсмәндәр һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, табиптар һәм уҡытыусылар, ғалимдар һәм артистар үҙҙәренең яратҡан шиғырҙарын уҡый.


text:
Өфө сәнғәт академияһы хоры халыҡ-ара конкурс премияларына лайыҡ булды
Санкт-Петербургта Юрий Фалик исемендәге IX «Йырлы донъя» («Поющий мир») халыҡ-ара конкурсы тамамланды. «Камера хорҙары» һәм «Халыҡ музыкаһы» номинацияларында Өфө дәүләт сәнғәт академияһы коллективы (етәксеһе Алһыу Хасбуллина) икенсе урындарға лайыҡ булды, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Бәйгелә Ҡытай, Япония, Финляндия, Италия, Польша, Украина, Эстония һәм Рәсәйҙән 20-гә яҡын хор ҡатнашты.
Сараны асыу тантанаһы 2 августа Изге Петр һәм Павел сиркәүендә үтте. Хорҙар Санкт-Петербургтың һәм уның эргәһендә урынлашҡан биҫтәләрҙең үҙәк майҙандарында сығыш яһаны. Байрамды ябыу тантанаһы һәм гала-концерт 7 августа Санкт-Петербургтың Дәүләт академия капеллаһында үтте.


text:
Һуғыш ветерандары блокаданы иҫкә ала
Башҡортостан Республикаһының Милли музейында 27 ғинуарҙа Ленинградтың (әле Санкт-Петербург) блокадаһын бөтөрөү йыллығына арналған сара үтәсәк. Рәсәй тарихындағы һәләкәтле йылдарҙы ул ваҡиғаларҙың шаһиттары – 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары иҫкә ала.
Музей хеҙмәткәрҙәре улар менән осрашыуға Өфөнөң 3-сө гимназияһы менән Фатима Мостафина исемендәге 20-се һанлы ҡала башҡорт гимназияһы уҡыусыларын саҡырған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Ленинград блокадаһы 1941 йылдың 8 сентябренән 1944 йылдың 27 ғинуарына тиклем дауам иткән (блокада ҡулсаһын 1944 йылдың 18 ғинуарында йырып сыҡҡандар) – барыһы 872 көн.
Блокада алдынан ҡалала запас аҙыҡ-түлек һәм яғыулыҡ етерлек күләмдә булмай. Ладога күле ҡулсала ҡалған Ленинград менән берҙән-бер бәйләнеш юлы булып ҡала. Үкенескә күрә, “Йәшәү юлы” тип исемләнгән был транспорт артерияһының мөмкинлектәре ҡала ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерә алмай. Йылылыҡ һәм транспорт ауырлыҡтары менән киҫкенләштерелгән аслыҡ йөҙ меңләп халыҡтың үлеменә килтерә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә уҙған саммиттар халыҡтың Рәсәй тураһында фекерен үҙгәртте»Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә уҙған саммиттар халыҡтың Рәсәй тураһында фекерен үҙгәртте»
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә уҙған саммиттар халыҡтың Рәсәй тураһында фекерен үҙгәртте»Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
21 июлдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфө хакимиәтендә оператив кәңәшмәлә сығыш яһаны. Республика етәксеһе ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреү йомғаҡтары хаҡында һөйләне, Өфөләге муниципаль хеҙмәттәрҙең, предприятие һәм ойошмаларҙың хеҙмәт коллективтарына халыҡ-ара кимәлдәге сараларға яҡшы әҙерлек өсөн рәхмәт белдерҙе, шулай уҡ ҡаланың перспективалы үҫеш йүнәлештәрен билдәләне.
— Саммиттар үтте, алда беҙҙе ҙур, көсөргәнешле эш көтә. Беҙ юғары кимәлгә күтәрелдек. Хәҙер халыҡ яҡшы, таҙа, төҙөкләндерелгән ҡалала йәшәргә мөмкин һәм кәрәк икәнлеген аңлай, — тине Рөстәм Хәмитов. — Ике-өс йыл эсендә Өфө күҙ алдында үҙгәрҙе. Ял итеү, ғаилә, балалар менән йөрөү өсөн урындар барлыҡҡа килде.
Бөгөнгө көндә кешеләргә эш, хеҙмәт хаҡы, торлаҡ ҡына түгел, ҡалала уңайлы урындар ҙа кәрәк, тип билдәләне республика Башлығы. Опера һәм балет театры янындағы скверға ҡуйылған «Ете ҡыҙ» фонтаны — быға асыҡ миҫал.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, Өфөнө иҡтисади яҡтан үҫтереү мәсьәләләре тәүге планға сыға. Ҡала бюджетын нығытыу өсөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү мөһим.
— Беҙ артабан да Өфөгә ярҙам итәсәкбеҙ. Өфө — республикабыҙ ҡапҡаһы. Тик бер шарт менән: яңы, ҡыҙыҡлы идеялар, тәҡдимдәр һәм даими үҫеш булһа, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығы Өфөнө таҙа тотоу, ҡала халҡында тыуған ҡалабыҙ өсөн яуаплылыҡ тойғоһон тәрбиәләү кәрәклегенә айырыуса иғтибар итте.
— Өфөнө Рәсәйҙә генә билдәле, иң яҡшы ҡала тип түгел, донъяла ла таҙа, ҡунаҡсыл, матур ҡала булараҡ белһендәр өсөн барыһын да эшләү — төп бурысыбыҙ. Өфөлә уҙған өс-дүрт көнлөк саммиттар кешеләрҙең Рәсәй тураһында фекерен үҙгәртте. Провинция тип уйлаһалар ҙа, яҡшы, һоҡланғыс ҡала булып сыҡты, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Әгәр артабан да эштәр шулай барһа, биш йылдан Өфөнө йәнә танып булмаясаҡ.
Рөстәм Хәмитов сығышының тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Башҡортостан Төҙөүселәр союзының яңы сайты асылды
«Башҡортостан Республикаһы Төҙөүселәр союзы» эш биреүселәрҙең үҙ-үҙен көйләүсе ойошмаһы» коммерцияға ҡарамаған пратнерлығының яңы сайты барлыҡҡа килде. Яңы йылдан башлап яңыртылған порталға әүәлге адрес буйынса инергә мөмкин, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Төҙөүселәр ойошмаһынан.
Архив маҡсаттарында, шулай уҡ элекке сайтҡа өйрәнгәндәрҙең уңайлылығы өсөн элекке вариант та эшләй. Әммә уның яңыртыу туҡтатыласаҡ, бөтә яңылыҡтар һәм документтар яңы порталға өҫтәлеп барасаҡ.


text:
Евгений Карепанов: «Бөгөн иң мөһиме – милләт-ара татыулыҡ һәм үҙ-ара килешеп йәшәү традицияларын үҫеп килгән быуынға еткереү»
— Бөгөн беҙҙең өсөн бик мөһим сара – Башҡортостан рустарының икенсе конгресы үтә, — тип билдәләне конгресс делегаты, Белорет районы советы рәйесе Евгений Карепанов. – Тәүге конгресты 1998 йылда үткәрҙек, унда мин дә ҡатнаштым. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа илдәге милләт-ара мөнәсәбәттәр ыңғай яҡҡа үҙгәрмәне. Мин интернациональ ауылда тыуып үҫтем. Беҙҙең яҡтарҙа 20-се быуат башында тимер юлы төҙөлгән, һәм шуға күрә төрлө яҡтарҙан кешеләр күсеп килгән. Беҙ һәр ваҡыт бер ғаилә булып, айырымланмай йәшәнек, һәм был беҙҙең өсөн тәбиғи булды. Ә бөгөн беҙ толерантлыҡ хаҡында йышыраҡ һөйләйбеҙ... Тыныслыҡта һәм татыулыҡта йәшәү зарурлығы конгреста төп фекер булып торорға тейеш. Бына бөгөн беҙҙә рустар конгресы үтә, әммә бында бик күп милләт вәкилдәре лә ҡатнаша, сөнки республикала 130-ҙан ашыу милләт йәшәй. Бөгөн иң мөһиме — милләт-ара татыулыҡ һәм үҙ-ара килешеп йәшәү традицияларын үҫеп килгән быуынға еткереү. Илдең киләсәге лә күпселек йәһәттән шунан тора.


text:
2 июндә «Первушино» аэродромында ғаилә байрамы үткәрелә
2 июндә Өфөнәнән 35 километр алыҫлыҡта Кушнаренко районында урынлашҡан «Первушино» аэродромында Бала саҡ һәм авиация байрамы үткәрелә. «Асыҡ күк» ғаилә уикенды Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә ҡарата ойошторола.
Ойоштороусылар уны төрлө йәштәгеләр өсөн тәғәйенләнгән сағыу, бай эстәлекле программа тип анонслай.
— Балалар өсөн авиация тематикаһына һүрәттәр конкурсы һәм экскурсиялар үткәреү планлаштырыла. Бынан тыш, һәр төрлө авиация техникаһы менән танышырға, пилоттар оҫталығын, парашютистар һикереүен, авиамоделистарҙың сығыш яһауын, 12 йәшкә тиклемге балаларҙың мотокросс буйынса күрһәтмә сығыштарын, бурҙайҙар ярышын ҡарап буласаҡ. Әүҙем ял итергә яратыусылар өсөн алдынғы автомобиль маркаларында тест-драйв ойоштороласаҡ, вертолеттарҙа, параплан, аэростат, автожирҙарҙа йөрөп буласаҡ. Былар барыһы ла музыкаль төркөмдәрҙең сығышы, конкурстар, викториналар, приздар, сюрприздар менән оҙатылып барасаҡ. Байрам концерт һәм сағыу салют менән тамамланасаҡ, — тинеләр БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетында.
Байрамда ҡатнашырға теләгәндәр аэродромға Өфөнөң Көньяҡ автовокзалынан юлға сыға ала. 12.30-ҙан башлап был уңайҙан махсус бүленгән «Башавтотранс» автобустары йөрөй башлаясаҡ. Улар ярты сәғәт һайын ҡуҙғала. Кире йүнәлештәге һуңғы рейс – 22.30-ҙа.
Юл хаҡы - 63 һум. Аэродромға инеү бушлай.


text:
Фото:
Өфөлә 2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындарының тәүге дөйөм ҡала презентацияһы үтте
Фото:
Көн элгәре Өфөнөң Ленин урамында «Сәскәләр Арбаты» дөйөм ҡала байрамы сиктәрендә VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының тәүге презентацияһы үтте. Ярыштар Өфөлә 2013 йылдың 26 февраленән алып 3 мартына тиклем үтә.
— Бөгөн ҡалала VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарына әүҙем әҙерлек бара, — тине Халыҡ-ара балалар уйындары-2013 Дирекцияһы етәксеһе Сергей Степанов. – Ярыштарҙа ҡатнашыусы илдәргә саҡырыу ҡағыҙҙары таратылды, ҡайһы берәүҙәре заявкаларын ебәрҙе лә инде. Әйткәндәй, заявкалар 30 сентябргә тиклем ҡабул ителә. Шулай уҡ уйындарға бәйле башҡа мөһим мәсьәләләр ҙә ҡарала. Халыҡ-ара балалар уйындарының рәсми сайтында (www.icg-ufa2013.com) волонтерҙарҙы йәлеп итеү буйынса акция дауам итә.
«Сәскәләр Арбаты» байрамын һәм Халыҡ-ара балалар уйындары презентацияһын Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов та ҡараны.
Был көндө байрамға килгәндәр Халыҡ-ара балалар уйындарының рәсми флагы тарихы хаҡында белде. Презентация 185 һаны билдәһе аҫтында үтте. Ярыштар башланыуға тап шуның сама көн ҡалды.
«Каруанһарай» алдындағы майҙанда Өфөнөң спорт мәктәптәрендә тәрбиәләнгән уҡыусылар тамашасыларға күрһәтмә сығыштарын тәҡдим итте. Фехтование буйынса оҫталыҡ дәресе сиктәрендә йәш тамашасылар был спорт төрөндә үҙҙәренең көсөн һынап ҡараны. Шулай уҡ теләгән һәр кем үҙенә оҡшаған спорт мәктәбенә яҙыла алды.


text:
Башҡортостанда Дәүләт Думаһына һайлауҙа округ комиссияларына үҙ-үҙен күрһәтеү тураһында тәүге белдереү ҡағыҙҙары килде
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дәүләт Думаһына һайлауҙа округ һайлау комиссияларына бер мандатлы округтар буйынса үҙ-үҙен күрһәтеү тураһында белдереү өсөн документтар килде. 7-се Салауат бер мандатлы һайлау округы, 4-се Благовещен бер мандатлы һайлау округы, 3-сө Өфө бер мандатлы һайлау округы буйынса документтар тапшырылған, тип хәбәр иттеләр республика Үҙәк һайлау комиссияһында.
Кандидаттар күрһәткән документтарҙы һайлау документтарын тикшереү буйынса эшсе төркөмдәр ҡабул иткән. Кәрәкле мәғлүмәт «Һайлауҙар» дәүләт автоматлаштырылған системаһына индерелгән. Кандидаттарға документтарын ҡабул итеү тураһындағы раҫлау ҡағыҙы, һайлау фондын ойоштороу өсөн махсус иҫәп асыуға рөхсәт, шулай уҡ комиссияның һайлаусыларҙың кандидатты теркәү өсөн кәрәкле ҡултамғалар һанын билдәләү тураһындағы ҡарары тапшырылған. 7-се Салауат бер мандатлы һайлау округы өсөн был һан — 15482, 4-се Благовещен бер мандатлы һайлау округы өсөн — 16140, 3-сө Өфө бер мандатлы һайлау округы өсөн 14849 тәшкил итә.


text:
Фото:
Республика Хөкүмәтендә медсоветҡа әҙерлекте тикшерәсәктәр
Фото:
Йома көндө, 27 августа, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә вице-премьер Фидус Ямалетдинов рәйеслегендә һаулыҡ һаҡлау буйынса республика советының 2010 йылдағы күсмә ултырышы капиталь төҙөлөш объекттарының әҙерлек мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәреләсәк.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, тәүге тапҡыр быйыл ул республика баш ҡалаһы – Өфөлә үтәсәк. Раҫланған планға ярашлы, сираттағы медицина форумына әҙерлек сиктәрендә Өфөлә ҡайһы бер һаулыҡ һаҡлау объекттары төҙөү, капиталь ремонтлау һәм уларҙы медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыу, шулай уҡ юлдарҙы ремонтлау һәм территорияларҙы төҙөкләндереү ҡаралған. Атап әйткәндә, әлеге ваҡытта дүрт объект — Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының акушер-гинекология корпусы, Республика клиник онкология диспансерының хирургия корпусы, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерының хирургия корпусы һәм Республика психиатрия дауаханаһы комплексы төҙөлә.


text:
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Бишбүләк районына барҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
15 ғинуарҙа Рөстәм Хәмитов Бишбүләк районына эш сәфәре барышында етештереү һәм ауыл хужалығы предприятиеларында, шулай уҡ социаль һәм инфраструктура объекттарында булды.
Башҡортостан Башлығы урындағы халыҡ менән аралашты, улар райондағы ыңғай үҙгәрештәр өсөн рәхмәт белдерҙе.
— Бөгөн беҙ етәксе менән район буйлап йөрөйбөҙ. Тәьҫораттар яҡшы. Район уртаса эшләй, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Һуңғы бер нисә йылда район үҙәгендә алға китеш күҙәтелә. Бына физкультура-һауыҡтырыу комплексына нигеҙ һалдыҡ — быйыл төҙөйәсәкбеҙ, бассейн буласаҡ.
Төбәк етәксеһе һумдың һәм нефткә хаҡтарҙың кәмеүе арҡаһында республикала килеп тыуған социаль-иҡтисади хәл тураһында һорауҙарға яуап биреп, Башҡортостандың ныҡлыҡ запасы етерлек булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Был осорҙо үткәреп ебәрергә кәрәк. Беҙ бик һаҡсыл тотонабыҙ. Бары тик төп статьялар: эш хаҡы, туҡланыу продукттары, социаль ярҙам. Беҙ быны еңеп сығасаҡбыҙ. Хаҡтарҙың үҙгәреүе беҙҙең файҙаға булмаҫ, бәлки. Ләкин быны нисек тә булһа ҡаплаясаҡбыҙ, — тине республика Башлығы.


text:
Фото:
Туғыҙ район аграрийҙары шәкәр сөгөлдөрөн сәсеүҙе тамамланы
Фото:
Әлшәй, Баҡалы, Бәләбәй, Бүздәк, Дәүләкән, Ишембай, Мәләүез, Туймазы, Шишмә райондары сөгөлдөрсөләре шәкәр сөгөлдөрөн сәсеүҙе тамамланы. Республиканың йәнә 14 районында көнбағыш сәсеү буйынса план үтәлгән.
Яҙғы сәсеү тамамланыу алдында. Баҡалы (91%), Бөрө (91%), Благовещен (90%), Бүздәк (90%), Борай (94%), Ҡырмыҫҡалы (91%), Стәрлетамаҡ (94%), Туймазы (91%) райондары ауыл хужалығы предприятиелары 90 проценттан ашыу майҙанда сәсеүҙе ослаған.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Балтас, Ейәнсура, Ҡырмыҫҡалы, Нуриман, Туймазы, Федоровка, Саҡмағош, Шаран райондарында иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураһын сәсеүҙе тамамлағандар.
Бөгөн булмаһа — иртәгә яҙғы сәсеүҙе Саҡмағош районы эшсәндәре тамамлаясаҡ. 50,4 мең гектарҙың 49,7 меңе сәселгән. Был пландан 99%. Район хакимиәте ауыл хужалығы идаралығының баш агрономы Айҙар Дауытов әйтеүенсә, районда иртә яҙғы культуралар тулыһынса сәселгән. Ҡарабойҙай, кукуруз һәм көнбағыш ҡына ҡалған. Ә бер йыллыҡ үләндәр агротехник сроктарға ярашлы сәселәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Сәнәғәт, төҙөлөш һәм архитектура, транспорт, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, дәүләт хеҙмәте, муниципаль идара итеү, суд системаһы, иҡтисад һәм сауҙа, юриспруденция, хәүефһеҙлек, социаль өлкә, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм фән, мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәләрендә эшләгән 52 хеҙмәткәр, шулай уҡ йәмәғәт һәм дин эшмәкәрҙәре почет грамотаһы, исемдәр, рәхмәт хаты менән бүләкләнде.
– Бөгөн залда төрлө һөнәр эйәләре йыйылған. Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенән бүләкләнеүселәр күп. Бөгөн инженерҙар эше тергеҙелә. Ил инженерҙарға, машина эшләү предприятиелары хеҙмәткәрҙәренә мохтаж, – тине Рөстәм Хәмитов. – Был башҡа тармаҡ вәкилдәренең, башҡа белгестәрҙең абруйын төшөрмәй. Беҙгә, республикабыҙға, йәмғиәтебеҙгә һәммәһе лә мөһим. Барыһы ла һәйбәт һөҙөмтә күрһәтә. Артабан да шулай эшләүегеҙҙе теләйем. Көслө ил, көслө республика – һәйбәт йәшәү, кешеләр үҙҙәрен уңайлы тойһон өсөн бөтә нәмә лә бар.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәр исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Төбәк кинематографсылары «Өмөт меридианы» бөтә Рәсәй эко-фестивалендә ҡатнашыуға саҡырыла
Ағымдағы йылдың апрелендә Бөтә донъя тирә-яҡ мөхит көнө — Эколог көнө сиктәрендә Санкт-Петербургта II «Өмөт меридианы» бөтә Рәсәй конкурс фильмдары кинофестивале үтәсәк. Унда кинематографсылар, тележурналистар, балалар студияларында ҡатнашыусылар, шулай уҡ башҡа кешеләр ҡатнаша ала.
Йәмәғәтселек, дәүләт власы органдары һәм киң мәғлүмәт саралары иғтибарын экология мәсьәләләренә йәлеп итеү кинофестивалдең төп маҡсаты булып тора.
«Өмөт меридианы-2012» сиктәрендә тематик конференциялар, түңәрәк өҫтәлдәр, тамашасылар менән осрашыуҙар үткәреү планлаштырыла.
Сараны ойоштороусылар булып Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт һәм Санкт-Петербургтың Кинематографсылар союзы сығыш яһай.
Башҡортостан вәкилдәре тәүге эко-фестивалдә әүҙем ҡатнашҡайны. «Башҡортостан» киностудияһы эштәре жюри ағзалары һәм тамашасылар менән йылы ҡабул ителгәйне. Республика делегацияһының бөтә Рәсәй экология кинофестивалендә быйыл да ҡатнашыуы ихтимал.
Фестивалдең ойоштороу комитеты һүҙҙәренсә, «Өмөт меридианы» Рәсәйҙең тәбиғәт байлыҡтарын һаҡлау эшендә ҡатнашыусы һәр яҡты ла берләштерә ала. Бынан тыш, сара төбәктәрҙең тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға йүнәлтелгән ыңғай эшмәкәрлеген популярлаштырыуға булышлыҡ итәсәк.


text:
Республика журналистары «Рәсәй патриоты» конкурсында ҡатнашыуға саҡырыла
Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ киң мәғлүмәт сараларында патриотик тәрбиә темаһын иң яҡшы яҡтыртыуға XII «Рәсәй патриоты» бөтә Рәсәй конкурсын үткәрә. Бәйге «2011-2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһы граждандарын патриотик тәрбиәләү» дәүләт программаһына ярашлы үткәрелә.
Ойоштороу комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурста ҡатнашыуға рәсми рәүештә теркәлгән электрон һәм баҫма киң мәғлүмәт саралары, шулай уҡ авторҙар (авторҙар коллективтары) саҡырыла. Уларҙың патриотик йүнәлештәге материалдары киң мәғлүмәт сараларында 2012 йылдың сентябренән 2013 йылдың авгусына тиклем сыҡҡан булырға тейеш.
Төбәк этабында һайлап алынған эштәр теркәп ебәрелә торған материалдар менән ҡуша ағымдағы йылдың 15 авгусына тиклем 119019, Мәскәү ҡалаһы, Никитский бульвары, 8/3, 4-се ҡат адресы буйынса Халыҡ-ара матбуғат клубына, «Рәсәй патриоты» конкурсының Федераль дирекцияһына ебәрелә.
Конкурста еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһын октябрь аҙағында Белгородта үткәреү планлаштырыла. Иң яҡшы эштәр авторҙары аҡсалата премиялар, приздар һәм дипломдар аласаҡ. Конкурс тураһында тулыраҡ мәғлүмәт Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ сайтында урынлаштырылған.


text:
Өфө бөтә Рәсәй Хәтер автоуҙышында ҡатнашыусыларҙы ҡаршы ала Фото: Олег Яровиков
Өфө бөтә Рәсәй Хәтер автоуҙышында ҡатнашыусыларҙы ҡаршы ала
Өфө бөтә Рәсәй Хәтер автоуҙышында ҡатнашыусыларҙы ҡаршы ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө «Диңгеҙҙән диңгеҙгә тиклем» бөтә Рәсәй хәтер автоуҙышында ҡатнашыусыларҙы ҡаршы ала. Улар баш ҡалаға шәмбе, 25 июлдә, килеп етәсәк. Өфөнөң йәштәр сәйәсәте комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, көндөҙгө сәғәт 3-тә Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалыу тантанаһы уҙа. Артабан Сергей Полонскийҙың «1941-1945 йылдарҙағы ете бөйөк һуғыш» китабының исем туйы була. Автор китаптарын ҡала китапханаларына тапшырасаҡ.
«Диңгеҙҙән диңгеҙгә тиклем» хәтер автоуҙышы 22 июндә Кронштадтан старт алды. Ҡатнашыусылар 37 ҡалала булырға ниәтләй. Владивостокка барып етеп, 2 сентябрҙә Санкт-Петербургҡа кире ҡайтасаҡтар, унда Икенсе донъя һуғышының тамамланыуы уңайынан митинг үтәсәк.
Акцияның маҡсаты — совет яугирҙәренең Бөйөк Ватан һуғышындағы ҡаһарманлыҡтары тураһында хәтерҙе һаҡлау, герой-ҡалалар һәм хәрби дан ҡалаларының немец-фашист илбаҫарҙарын еңеүҙәге ролен яҡтыртыу.
Өфөлә сараны «Рәсәй офицерҙары» йәмәғәт ойошмаһы, баш ҡаланың йәштәр сәйәсәте комитеты һәм Йәштәрҙе патриотик тәрбиәләү үҙәге ойоштора.


text:
Ҡорбан байрамы
Ҡорбан байрамы (ғәр. عيد الأضحى: Ид әл-Әдһа; фарс. عید قربان: Ҡорбан ғәйете) — иң мөһим мосолман байрамдарының береһе. Хаж тамамланыуын белдерә, Зөлхизә айының 10-сы көнөндә, йәғни ураҙанан һуң 70 тәүлек үткәс байрам ителә һәм өс-дүрт тәүлеккә һуҙыла.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡөрьән буйынса, Ибраһимдың төшөнә Аллаһ беренсе улы Исмәғилде ҡорбан итеп килтерергә ҡушҡан икән, тип керә. Ибраһим Аллаһ бойороғон башҡарыу өсөн хәҙерге Мәккә ҡалаһы урынлашҡан үҙәнгә килә. Әммә Ибраһим өсөн был һынау ғына була. Аллаһ ҡорбанға килтереләсәк улын һарыҡ бәрәсенә алыштырырға бойора.
Ҡорбан салыу — шәфҡәтлелек, мәрхәмәтлелек, рәхимлелек билдәһе булып тора. Аллаһы Тәғәләнең ризалығына өмөт итеп ҡорбан салыу Зөлхизә айының 10-сы, 11-се, 12-се көндәрендә башҡарыла.
Ҡорбан малы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һыйыр, буйвол, дөйә, һарыҡ-кәзә, ҡуй кеүек айырса тояҡлы хайуандар ҡорбан малы була ала. Ғәҙәттә, һарыҡ-кәзәнең тәкәһе, инә дөйә,тыу һыйыр ҡобанға килтерелә. Һарыҡ-кәзә кәмендә бер йәшлек булырға тейеш, 6-7 айлыҡ бәрәстәрҙе лә ҡорбан итергә мөмкин. Һыйыр малына ике йәш тулып үткән булырға тейеш.
Ҡырағай хайуандар (мышы, болан, ҡыр кәзәһе) ҡорбан була алмай. Салына торған малдың күҙе һуҡыр булмауы, ағзаларының теүәл булыуы шарт. Ҡолағы йәки ҡойроғоноң өстән бер өлөшөнән артыҡ киҫелгән булһа, уны ҡорбанға салырға ярамай. Әтәс, тауыҡ, ҡаҙ һәм башҡа ҡыр ҡоштары, шулай уҡ ите ашарға яраҡлы ҡыр боланы, ҡыр һыйыры, илек (ҡыр кәзәһе), ҡуян кеүек хайуандар ҙа был маҡсатта тотонола алмай. Бер баш һарыҡ йәки кәзә фәҡәт бер кеше, ә дөйә йәки һыйыр ете кеше исеменән салына ала. Был осраҡта һәр ҡайһыһының мосолман булыуы һәм Аллаһ ризалығы өсөн салырға ниәт итеүе кәрәк. Ҡорбанлыҡ итенең өстән бер өлөшөн салыусы үҙе файҙалана, ҡәрҙәш-ырыуына, фәҡир-етемдәргә өләшә. Уның итен һатыу харам. Тиреһен дә фәҡирерәк кешегә бирергә фарыз. Йә булмаһа, Ҡөрьән кеүек изге китапҡа ла алмаштырыу мәғҡүл.
Ҡорбан байрамын үткәреү көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡорбан байрамы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- «Йәшлек» гәзитендә Вәғәз. Бөйөк байрамыбыҙ мөбәрәк булһын!
- «Йәшлек» гәзитендә Вәғәз. Мөбәрәк булһын!
- «Йүрүҙән» гәзитендә Вәғәз. Ҡорбан байрамы мөбәрәк булһын!


text:
Баш ҡалала сифат өлкәһендә БР Президенты Премияларына дәғүә итеүгә конкурсҡа йомғаҡ яһалды
Өфөнөң Конгресс-холында 2012 йыл йомғаҡтары буйынса продукция (тауарҙар, хеҙмәттәр) сифаты өлкәһендә Башҡортостан Президенты Премияларына дәғүә итеүгә конкурста еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы үтте. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был көндәрҙә Конгресс-холда БДБ илдәренең Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация буйынса дәүләт-ара советының 43-сө ултырышы үтә.
Иң абруйлы республика конкурсы комиссияһы беренсе урынды бер юлы дүрт ойошмаға бирҙе. Улар — «Востокнефтезаводмонтаж» акционерҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, БР «Янғантау» шифаханаһы дәүләт унитар предприятиеһы, БР «Башҡортостан дәүләт нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы сәнәғәте предприятиеларын проектлау буйынса институты» дәүләт унитар предприятиеһы.
Икенсе урынға «Стәрлетамаҡ нефть химияһы заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «Уралтехнострой» корпорацияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте лайыҡ булды.
Өсөнсө урын «БР Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы институты» дәүләт унитар предприятиеһына, «Күмертау авиация прозводство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә, «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең филиалы — «Башнефть-Новойл» компанияһына, шәхси эшҡыуар Рәсүл Муллаяновҡа тапшырылды.


text:
Апрель айында баш ҡалала Ырымбур театрының гастролдәре башланаФото: Георгий Шишкин
Апрель айында баш ҡалала Ырымбур театрының гастролдәре башлана
Апрель айында баш ҡалала Ырымбур театрының гастролдәре башланаФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы Ләйлә Аралбаева/.
Өфөгә М.Горький исемендәге Ырымбур өлкә дәүләт драма театры гастролгә килә. 11 апрелдән 16-на тиклем Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә Рәсәйҙең халыҡ артисы, Рәсәйҙең Дәүләт премияһы лауреаты Рифҡәт Исрафилов ҡуйған биш спектакль күрһәтелә. Бөгөн «Башинформ» агентлығының конференциялар залында ойоштороусылар ошо гастролдәр хаҡында һөйләне.
«Гастролдәр алдынан бик тулҡынланабыҙ, сөнки үҙ ваҡытында Рифҡәт Вәкил улы был театрҙа байтаҡ эш башҡарған. Күп тапҡыр сәхнәбеҙҙә ҡуйылған һәм тамашасы хөкөмөнә сығарылған спектаклдәребеҙҙе алып киләбеҙ, — тип һөйләне Ырымбур дәүләт драма театры директоры Павел Церемпилов. — Хәҙер театр күтәрелеш осоро кисерә. Бында Рифҡәт Исрафиловтың өлөшө ҙур. 17 йыл элек Ырымбур сәнғәт институтында асылған факультетта театр һәм кино актерҙарын әҙерләйҙәр. Штаттағы 36 кешенең 80 проценттан ашыуы ошо уҡыу йортон тамамлаған».
Өфөләге гастролдәр театрҙың 160 йыллығына арналған. Ырымбур губернаторының ярҙамы арҡаһында труппа һәм спектаклдәрҙә ҡатнашҡан студенттар — бөтәһе 80-дән ашыу кеше килә аласаҡ. Билет хаҡы ҡиммәт түгел. Алты көн дауамында барасаҡ гастролдәр 11 апрелдә Шекспирҙың трагедияһы буйынса «Ричард III» спектакле менән асыла. Төп ролдә — Олег Ханов.
«Ошо спектаклде Өфө тамашасыһына күрһәтеү тураһында күптән хыяллана инек. Ниһайәт, хыялыбыҙ тормошҡа аша. Хәҙер мин Башҡорт драма театры етәксеһе һәм Горький исемендәге Ырымбур театрында 9,5 йыл эшләгән кеше булараҡ әйтәм, — тине Олег Ханов. — Ырымбур театрының ижади ҡаҙаныштарының лайыҡлы баһаланыуын теләйем».
12 апрелдә Өфө тамашасыһына Василий Шукшиндың «Милые люди» хикәйәләре буйынса лирик тамаша тәҡдим ителә. 13 һәм 16 апрелдә сәхнәлә — «Свадьба в Малиновке» комедияһы. 14 апрелдә — Юрий Поляковтың «Грибной царь» драмаһын, 15-дә Рэй һәм Майкл Куниҙың пьесаһы буйынса «Братишки» комедияһын ҡарарға мөмкин.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының художество етәксеһе Олег Ханов һүҙҙәренсә, был көндәрҙә башҡорт театры труппаһы республиканың бәләкәй ҡалалары буйлап гастролдәргә сыға.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфөлә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге темаһына ултырыш үткәрә
Ошо минуттарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов рәйеслегендә республика Хәкүмәтендә башланған ултырыш юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге темаһына арналған.
Төп докладсылар иҫәбендә БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы начальнигы Динар Ғилметдинов, Башҡортостан Республикаһының Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров, БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев, БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов, Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев бар.
Тулыраҡ мәғлүмәт — «Башинформ» агентлығының киләһе хәбәрҙәрендә.


text:
Электр транспортын үҫтереүҙә яңы технологияларҙы тикшерәсәктәр
3-4 февралдә Өфөлә «Электр транспортын үҫтереүҙә яңы технологиялар: реалийҙар һәм перспективалар» фәнни-техник конференцияһы үткәрелә. Сараны ойоштороусылар – Халыҡ-ара ҡала электр транспорты предприятиелары ассоциацияһы, «Ҡала электр транспорты» эш биреүселәрҙең йәмәғәт тармаҡ берекмәһе һәм «Башҡортостан троллейбус заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте.
БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конференцияны үткәреү Башҡортостан троллейбус заводының 30 йыллығын байрам итеүгә тура килтерелә. Программала — докладтар һәм ҡатнашыусыларҙың сығыштары, «Башҡортостан троллейбус заводы»на һәм Өфө электр транспорты муниципаль идаралығына танышыу экскурсиялары.


text:
Фото:
50 күп балалы әсәгә наградалар тапшырылды
Фото:
Республика Хөкүмәтендә күп балалы әсәләрҙе наградлауҙың 89-сы тантанаһы үткәрелде. «Әсәлек даны» миҙалдарын, сәскәләр һәм аҡсалата премияларҙы Башҡортостандың 50 гүзәл затына БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов тапшырҙы.
— Башҡортостанда 33 мең күп балалы ғаилә йәшәй, уларҙа 110 мең бала тәрбиәләнә, — тине вице-премьер. — Республика Хөкүмәте улар өсөн ҡайһы бер льготалар билдәләне: айлыҡ пособие, коммуналь хеҙмәттәргә түләү, бушлай йөрөү, туҡланыу һәм мәктәп формаһы. 230 миллион һумға был льготалар менән 23 мең ғаилә файҙаланды. Һуңғы ике йылда 48 күп балалы ғаилә торлаҡ һатып алыуға торлаҡ сертификаттары алды, был маҡсаттарға бюджет 100 миллион һумдан ашыу аҡса бүлде. 9 һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләргә дәүләт «ГАЗель» автомобиле бүләк итә, бындай ғаиләләр 60-ҡа тулды. Етемдәр һәм социаль етемдәр менән проблеманы хәл итергә кәрәк: хәҙер уллыҡҡа бала алыусыларға әсәлек капиталы күләмендә бер тапҡыр түләнә торған пособие бирелә, был 365 мең һум.
«Әсәлек даны» миҙалы Башҡортостанда 1998 йылдан булдырылды. Уҙған 12 йылда биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләүсе 5 меңдән ашыу ҡатын-ҡыҙ наградаға лайыҡ булды. Бөгөн уларға тағы 50 күп балалы әсә ҡушылды.


text:
Рөстәм Хәмитов үҙенең математика уҡытыусыһын барып күрҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов үҙенең математика уҡытыусыһын барып күрҙе
Рөстәм Хәмитов үҙенең математика уҡытыусыһын барып күрҙеФото: Олег Яровиков
5 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең уҡытыусыһын — буласаҡ Президентты 1969-1971 йылдарҙа (9-10 кластарҙа) математиканан уҡытҡан 80 йәшлек Валерия Вениаминовна Иванованы барып күрҙе.
Рөстәм Хәмитов Валерия Иванованы Уҡытыусылар көнө менән ҡотланы һәм уға һаулыҡ, оҙон ғүмер теләне. Валерия Вениаминовна, үҙ сиратында, Рөстәм Хәмитов уҡыған математика класы хаҡында хәтирәләре менән уртаҡлашты, һәм үҙенең элекке уҡыусыһына өйҙәге китапханаһынан китап бүләк итте.


text:
Фото:
«Тамыр» телеканалы тапшырыуҙары — «Включайся!» балалар телевидениеһы фестивале еңеүселәре
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәскәүҙә «Включайся!» балалар телевидениеһы фестивалендә «Тамыр» телеканалының эше дүрт диплом менән баһаланды. Был хаҡта Башҡортостан юлдаш телевидениеһының матбуғат секретары Альбина Ғатауллина хәбәр итте.
«Егорҙың тикшереүе. Һыу» тапшырыуы — «Яңылыҡтар донъяһы — балалар күҙлегенән» номинацияһында иң яҡшы яңылыҡтар программаһы, Ләйсән Мәзитованың «Әҙәбиәт. Зәйнәб Биишева» исемле эше әҙәбиәт тураһында иң яҡшы фильм тип танылды.
Йәш уйлап табыусылар хаҡында «Изобретариум» тапшырыуы «Шөғөлдәр донъяһы» номинацияһында өлкәндәрҙең дә, балаларҙың да жюрийы ҡарары буйынса бер юлы ике наградаға лайыҡ булды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, тамырҙар ошо фестивалдә беренсе тапҡыр ғына еңеү яуламай. Былтыр улар биш диплом алып ҡайтты. Быйылғы фестивалдә Түбәнге Новгород, Ижевск, Ярославль, Таганрог, Орск, Өфө, Воронеж, Пермь, Екатеринбург, Ҡазан, Санкт-Петербург, Мәскәү һәм Рәсәйҙең, Ҡаҙағстандың, Белоруссияның, Украинаның башҡа ҡалаларынан йәш хәбәрселәр ҡатнашты. Профессиональ һәм балалар жюрийы 230 эш араһынан һигеҙ номинацияла еңеүселәрҙе билдәләне. Шуны әйтеп үтергә кәрәк: бөтә Рәсәй балалар жюрийында «Тау-тау хәбәр» тапшырыуын алып барыусы Сафия Ғайсина эшләне.
Сараны ойоштороусылар — «Карусель» телеканалы ҡатнашлығында, Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ һәм Мәскәү хакимиәте булышлығында Телерадиотапшырыуҙар милли ассоциацияһы.