text:
Рөстәм Хәмитов гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреү мәсьәләләре буйынса Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнаштыФото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреү мәсьәләләре буйынса Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреү мәсьәләләре буйынса Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнаштыФото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
19 декабрҙә Ҡазанда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Совет ултырышында ҡатнашты. Унда гражданлыҡ-ватансылыҡ тәрбиәһе һәм округ төбәктәрендә хәрби хеҙмәткә әҙерлек мәсьәләләре тикшерелде. Ултырышта төбәк етәкселәре, Дәүләт Думаһы депутаттары һәм Федерация Советы ағзалары, профилле федераль ведомстволар етәкселәре, шулай уҡ Волга буйы федераль округының Йәштәр советы вәкилдәре ҡатнашты.
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич бөгөн йәштәргә патриотик тәрбиә биреү темаһы – мөһим мәсьәлә, айырыуса уҙған йылдарҙа уға тейешле иғтибар бүленмәне тип билдәләне. Хәҙерге көндә ил буйынса хәрби-патриотик үҙәктәр, оборона-спорт лагерҙары асыла, ошо йүнәлештә күләмле проекттар тормошҡа ашырыла. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек барышында эҙәрмән отрядтарының эшмәкәрлеге әүҙемләшә, геройҙарҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү, ветерандарҙың социаль-көнкүреш мәсьәләләрен хәл итеү буйынса ҙур эш алып барыла.
– Бөгөнгө көндә илебеҙ күтәрелеш осоро кисерә. 2014 йылдың сәйәси ваҡиғалары, Ҡырымдың Рәсәй Федерацияһы составына инеүе һәм Украинаның көньяҡ-көнсығышында барған ваҡиғалар йәштәр менән ошо эштең мөһим һәм әһәмиәтле булыуын тағы бер тапҡыр дәлилләй. Әгәр беҙ йәштәр менән эшләмәйбеҙ икән, улар менән беҙҙең күҙ алдында Украиналағы хәлде бер нисә ай эсендә граждандар һуғышына алып барып еткергән көстәр идара итә, – тине Михаил Бабич.
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле һүҙҙәренсә, патриотик тәрбиә биреү йәштән үк башланырға тейеш.
– Йәштәребеҙ һәйбәт, улар үҙ илен ярата. Әммә был эште лозунгыларға ғына ҡайтарып ҡалдырырға ярамай. Уны балалар баҡсаһынан, мәктәп эскәмйәһенән башларға кәрәк. Гражданлыҡ-патриотик белем биреү программаһының йәштәрҙе тәрбиәләүҙең бөтә системаһына үтеп инеүе зарур. Беҙ Рәсәй граждандарын һәм патриоттарын тәрбиәләйбеҙ. Улар фән, мәғариф, мәҙәниәт, спорт өлкәһендә үҙ урындарын табырға, иң мөһиме – үҙ иле өсөн ғорурлыҡ кисерерлек сәбәп булырға тейеш. Беҙгә шуның өсөн тырышырға кәрәк, – тип һыҙыҡ өҫтөнө алды Михаил Бабич.
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле үҙ субъекттарында ошо йүнәлештә әүҙем позиция күрһәткән һәм уны сифатлы ғәмәлгә ашырған өсөн төбәк етәкселәренә рәхмәт белдерҙе.
Журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов патриотик тәрбиә темаһын мөһим тип билдәләне.
Төбәк етәксеһе Башҡортостанда патриотик клубтар һәм йәштәр ойошмаларының әүҙем эшләүе хаҡында әйтте. Былтыр хәрби-патриотик йүнәлештәге сараларға 30-400 мең бала йәлеп ителгән.
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек тураһында һөйләгәндә, төбәк башлығы ошо эштең тәрбиәүи әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Ултырышта Волга буйы федераль округында йәш быуынды хәрби-патриотик тәрбиәләүгә йүнәлтелгән бер нисә проект тормошҡа ашырыла тип билдәләнде. Түбәнге Новгород һәм Пенза өлкәләрендә икенсе йыл рәттән «Гвардеец» оборона-спорт лагеры, Ырымбур өлкәһендә «Зарница» хәрби-спорт уйыны финалы уҙа, Башҡортостан һәм Татарстан Республикаларында, Удмурт Республикаһында, Пермь крайында «КаДетство» проекты сиктәрендә округ кадет корпустары булдырылған һәм үҫешә. Ағымдағы йылда Киров өлкәһендә тәүге тапҡыр Эҙәрмән отрядтарының округ слеты булды.
Башҡортостанда гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреү буйынса эш координацияһын республика Хөкүмәте ҡарамағындағы Граждандарҙы патриотик тәрбиәләү һәм хәрби хеҙмәткә саҡырыуға әҙерлек буйынса ведомство-ара координация советы ғәмәлгә ашыра. 2012 йылда Йәштәрҙе патриотик тәрбиәләү һәм хәрби хеҙмәткә саҡырыуға әҙерлек үҙәге булдырылған.
2014 йылда ошо эште төрлө сығанаҡтарҙан финанслау күләме 95,3 миллион һум тәшкил иткән, шул иҫәптән 44 миллион һум Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек планын тормошҡа ашырыуға йүнәлтелгән.
Республикала А.В. Достовалов исемендәге Волга буйы федераль округының Башҡортостан кадет корпусы, Өфө мәктәп-интернаты, 1 958 уҡыусы белем алған һигеҙ кадет кластары эшләй. Шулай уҡ Башҡортостанда 1 048 түңәрәк, секция, патриотик йүнәлештәге берекмәләр һәм 106 хәрби-патриотик клубтар ойошторолған.


c: text/html

text:
Константин Толкачев РФ Иҫәп палатаһының Почет грамотаһы менән наградланды
Республика парламенты спикеры Константин Толкачев «Рәсәй Федерацияһы Иҫәп палатаһының Почет грамотаһы»на лайыҡ булды. Награданы тапшырыу тантанаһы шишәмбе республиканың Дәүләт Йыйылышы Президиумы ултырышында үтте.
Башҡортостан Республикаһы Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе Салауат Харисов билдәләүенсә, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе был юғары наградаға Рәсәй Федерацияһының Иҫәп палатаһы менән хеҙмәттәшлекте нығытыуға, шулай уҡ дәүләт һәм муниципаль финанс контроле системаһын камиллаштырыуға өлөш индергәне өсөн лайыҡ булған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Франц Петер Шуберт
Франц Пе́тер Шу́берт (нем. Franz Peter Schubert; 31 ғинуар, 1797, Химмельпфортгрунд, Австрия[1] — 19 ноябрь, 1828, Вена) — Австрияның бөйөк композиторы, музыкала романтизмға нигеҙ һалыусы; 600 йыр, туғыҙ симфония, бик күп камера музыкаһы һәм фортепиано өсөн соло музыкаһы авторы.
Хәҙерге көндәрҙә лә Шуберт әҫәрҙәре популярлығын юғалтмай һәм классик музыкаһының иң билдәле өлгөләренә әйләнгән.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Франц Петер Шуберт Вена ҡалаһы биҫтәһендә Лихтенталь үҙешмәкәр музыкант. мәхәллә мәктәбе уҡытыусыһы ғаиләһендә тыуа. Уның атаһы, Франц Теодор Шуберт, Моравия крәҫтиән ғаиләһенән сыҡҡан; әсәһе, Элизабет Шуберт (ҡыҙ фамилияһы Фиц), Силезия слесаре ҡыҙы була. Уларҙың ун дүрт балаһының туғыҙы сабый саҡта үлә[2],ә Францтың бер ағаһы — Фердинанд шулай уҡ үҙен музыкаға бағышлай[2].
Франц бик иртә үҙенең музыкаль һәләттәрен күрһәтә башлай. Уның беренсе остаздары ғаилә ағзалары була: атаһы уны скрипкала уйнарға өйрәтә, ә өлкән Игнац ағаһы — фортепьянола[3]. Алты йәшенән ул Лихтенталдәге мәхәллә мәктәбендә уҡый. Ете йәштән Лихтенталь сиркәүе капельмейстерынан органда уйнау өсөн дәрестәр ала башлай. Мәхәллә мәктәбенең регенты М. Хольцер уны йырға өйрәтә башлай[3].
Үҙенең матур тауышы арҡаһында ун бер йәшендә Франц «йырсы малай» итеп Веналағы Батша һарайы капеллаһына һәм Конвиктҡа (пансионлы мәктәп) алына. Унда уның дуҫтары булып Йозеф фон Шпаун, Штадлер, Альберт Штадлер һәм Антон Хольцапфель китәләр. Венцель Ружичка Шубертҡа генерал-бас өйрәтә, һуңынан Антонио Сальери Шубертты үҙенә бушлай уҡыуға ала, контрапунктты һәм композицияны уҡыта (1816 йылға тиклем)[3]. Шуберт йыр менән генә шөғөлләнмәгән, ул Йозеф Гайдндың һәм Вольфганг Амадей Моцарттың инструменталь әҫәрҙәре менән дә таныша, сөнки ул Конвикт оркестрында икенсе скрипка була.
Бер аҙҙан Шубертта композитор таланты асыла. 1810 йылдан 1813 йылға тиклем Шуберт опера, симфония, фортепиано өсөн пьесалар һәм йырҙар яҙа[4].
Уҡыуҙа Шубертҡа математика һәм латынь ауыр бирелә, ә 1813 йылда уны хорҙан сығаралар, сөнки уның тауышы үҙгәреү осорон кисерә. Шуберт өйөнә ҡайта ла уҡытыусылар семинарияһына уҡырға инә һәм 1814 йылда уны тамамлай[3]. Һуңынан ул атаһы хеҙмәт иткән мәктәпкә (был мәктәптә ул 1818 йылға тиклем эшләй)[3] уҡытыусы булып эшкә төшә[4]. Эштән буш ваҡытында ул музыка ижад итә. Күпселектә ул Кристоф Виллибальд Глюк, Моцарт һәм Бетховенды өйрәнә. Тәүге үҙаллы әҫәрҙәрен — «Уйын — көлкөлө иблис замогы» операһын («Увеселительный замок сатаны») һәм месса фа мажорҙы — ул 1814 йылда яҙа.
Өлгөргәнлек осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шуберттың эше уның булмышына тура килмәй һәм ул композитор сифатында үҙен һынап ҡарарға тырыша. Әммә баҫтырып сығарыусылар уның эштәрен баҫтырыуҙан баш тарталар. 1816 йылдың яҙында уға Лайбахта (хәҙер Люблян) капельмейстер вазифаһына эшкә алыуҙан баш ҡағалар. Тиҙҙән Йозеф фон Шпаун познакомил Шубертты шағир Франц фон Шобер менән таныштыра. Шобер Шуберт менән билдәле баритон Иоганн Михаэль Фоглде осраштыра. Фогль башҡарыуындағы Шуберттың йырҙары Вена салондарында ҙур популярлыҡ менән файҙалана башлай[4]. Шубертҡа беренсе уңышты 1816 йылда ижад ителгән «Урман батшаһы» («Лесной царь») («Erlkönig»)балладаһы алып килә, написанная им в году[5]. 1818 йылдың ғинуарында Шуберттың беренсе композицияһы донъя күрә — Erlafsee йыры (в качестве дополнения к антологии под редакцией Ф. Сартори)[6].
Шуберттың дуҫтары араһында чиновник Й. Шпаун, үҙешмәкәр шағир Ф. Шобер, шағир И. Майрхофер, шағир һәм комедиограф Э. Бауэрнфельд, рассәмдәр М. Швинд һәм Л. Купельвизер, композитор А. Хюттенбреннер һәм Й. Шуберт булалар. Улар Шуберт ижадының табыныусылары булалар һәм әленән — әле матди ярҙам күрһәтеп торалар.[3].
1818 йылда Шуберт мәктәптә эшен ҡалдыра[4]. Июлдә ул Желизға (хәҙер Словакия ҡалаһы Жельезовец), граф Иоганн Эстерхазиның йәйге резиденцияһына күсә, бында ул уның ҡыҙҙарына дәрестәр бирә башлай. Ноябрҙең уртаһында ул Венаға кире ҡайта[7]. Икенсе тапҡыр Эстерхазиларҙа ул 1824 йылда була[3].
1823 йылда уны Штирия һәм Линцск музыкаль союздарының почетлы ағзаһы итеп һайлайҙар[3].
1820 йылдарҙа Шуберттың һаулығы насарая башлай. 1822 йылдың декабрендә ул ауырып китә[8],әммә 1823 йылдың көҙөндә хәстәханала ятып сыҡҡандан һуң, уның һаулығы яҡшыра.
Аҙаҡҡы йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1826 йылдан алып 1828 йылға тиклем Шуберт, Грацала ҡыҫҡа ваҡыт йәшәгәнен иҫәпкә алмағанда, Венала йәшәй. Ул 1826 йылда дәғүә иткән император һарайы бәләкәй сиркәүендә вице-капельмейстер вазифаһы уға тәтемәй, вазифаға Йозеф Вайгль тәғәйенләнә. 1828 йылдың 26 март ында ул берҙән — бер күмәк кеше өсөн асыҡ ҙур уңыш ҡаҙанған концерт бирә[3] һәм уға 800 гульден алып килә. Шул уҡ ваҡытта уның күп һанлы йырҙары һәм фортепиано әҫәрҙәре баҫтырлыпып сығарыла.
Композитор ҡорһаҡ тифынан[3] 1828 йылдың 19 ноябрендә 32 йәше тулыр — тулмаҫ ике аҙна биҙгәк тотҡандан һуң үлеп ҡала. Аҙаҡҡы теләгенә ярашлы, Шубертты Веринг зыяратында ерләйҙәр, ошо уҡ зыяратта бер йыл элек шуберт алла урынына күргән Бетховен да ята. Һәйкәлдә ошондай мәғәнәле һүҙҙәр ырып яҙылған: «Үлем бында гүзәл хазинаны, унан да гүзәлерәк өмөттәрҙе күмде». 1888 йылдың 22 января уның көлөн Веналағы Үҙәк зыяратына күсереп ерләнеләр[4].
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шуберттың ижад мираҫы төрлө жанрҙарҙы үҙ эсенә ала. Ул 9 симфония, 25 артыҡ камера-инструменталь әҫәрҙәр, 21 фортепиано сонатаһы, фортепиано өсөн ике һәм дүрт ҡуллыҡ бик күп пьесалар, 10 опера, 6 месса, хор өсөн бер нисә әҫәр, ниһәйәт, йыр ансамбле өсөн 600 ашыу йыр. Йәшәү дәүерендә һәм вафатынан һуң оҙайлы ваҡыт композиторҙы, тәү нәүбәттә, йырҙар авторы булараҡ баһалайҙар. XIX быуаттан алып ғына тикшереүселәр яйлап уның ижадының башҡа өлкәләрендәге ҡаҙаныштарына төшөнә башлайҙар. Шуберт арҡаһында йыр тәү башлап әһәмиәте буйынса башҡа жанрҙар менән бер рәткә баҫа. Йырҙың шиғри образдары Австрия һәм Германия шиғриәтенең бөтә тарихын тиерлек сағылдыра, шул иҫәптән ҡайһы бер сит ил авторҙарының да.
Вокаль әҙәбиәтенендә Бетховендың «Йыраҡтағы һөйгәнемә»(«К далекой возлюбленной») йырҙар йыйынтығы идеяһының дауамы булырҙай шағир Вильгельм Мюллерҙың «Гүзәл тирмәнсе ҡатын» («Прекрасная мельничиха») һәм «Ҡышҡы юл» («Зимний путь») шиғырҙарына ижад ителгән Шуберттың йырҙары йыйынтығы ҙур әһәмиәткә эйә. Был әҫәрҙәрҙә Шуберт йырҙың көй төҙөлөшөндә иҫ киткес талынтын һәм кәйеф торошоноң ҙур төрлөлөген күрһәтә; аккомпанементҡа өҫтөнлөклө әһәмиәт һәм художестволы мәғәнә бирә.
Уның аҙаҡҡы «Аҡҡош йыры» («Лебединая песня») йыйынтығы ла һоҡланғыс, был йыйынтыҡтағы күп кенә йырҙар бөтә донъяға билдәле булып китә.
Шуберттың музыкаль һәләте фортепиано музыкаһына яңы юлдар аса. Уның до мажор һәм фа минор Фантазиялары, экспромттары, музыкаль моменттары, сонаталары ғәжәп бай ижади хыялын һәм оло аһәнлелек батырлығын иҫбат итәләр. Камера һәм симфоник музыкаһында — ҡыл квартеты ре миноры, квинтет до мажоры, «Форельный» фортепиано квинтеты («Forellenquintett»), «Ҙур симфонияның» до мажоры һәм «Тамамланмаған симфонияның» си миноры — Шуберт үҙ ваҡытында хакимлыҡ һөргән Бетховендың фекерләүенән байтаҡҡа айырылған үҙенең ҡабатланмаҫ һәм бойондорокһоҙ музыкаль фекерләүен күрһәтә.
Шуберттың күп һанлы сиркәү әҫәрҙәренән (мессалар, оферториялар, гимндар һ. б.) рухи яҡтан камил характерлы һәм музыкаль байлыҡ менән айырыуса месса ми-бемоль мажоры айырылып тора.
Ул ваҡытта башҡарылған опералар араһынан Шубертҡа иң ныҡ оҡшағандары Йозеф Вайглдең «Швейцариялылар ғаиләһе» («Швейцарское семейство»), Луиджи Керубининың «Медея» операһы, Франсуа Адриан Буальдьёның «Париж Иоанны» («Иоанн Парижский»), Изуардтың «Сандрильона»һы һәм бигерәк тә Кристоф Виллибальд Глюктың «Тавридалағы Ифигенияһы» («Ифигения в Тавриде»). Ул ваҡытта бик модалы булған Италия операһы менән Шуберт бик аҙ ҡыҙыҡһына; тик «Севильский цирюльник» һәм Джоакино Россининың «Отелло» операһынан ҡайһы бер өҙөктөре уны һоҡландыра.
Вафатынан һуң танылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шуберттан һуң бик күп баҫылмаған яҙмалары ҡала (алты месса, ете симфония, ун биш опера һ. б.). Ҡайһы бер күләме буйынса бәләкәйерәк әҫәрҙәре композиторҙың вафатынан һуң уҡ донъя күрә, әммә ҙур хеҙмәттәренең яҙмалары Шуберттың туғандарының, дуҫтарының, нәшриәтселәрҙең китап шкафтарында йәки ҡапсыҡтарында ятып ҡалдылар[9]. Хатта уның иң яҡын кешеләре лә ул нимә яҙғанын белмәгән, күп йылдар дауамында уны йырҙар короле тип кенә танығандар[10]. 1838 йылда Венаға килгән саҡта Роберт Шуман Шуберттың саңланып ятҡан «Ҙур симфонияһыны» яҙмаларын табып ала һәм үҙе менән ошо әҫәрҙе Феликс Мендельсон башҡарған Лейпцигкә алып китә. Шуберттың әҫәрҙәрен табыу һәм асыу эшенә иң ҙур өлөштө Венаға 1867 йылда барып сыҡҡан Джордж Гроув һәм Артур Салливан индерәләр. Уларға ете симфония, «Розамунда» пьесаһынан ҡушылып башҡарыу өсөн музыка, бер нисә месса һәм опералар, камера музыкаһынан бер әҙерәк һәм бик күп һанлы төрлө фрагменттар һәм йырҙар[9]. Был асыштар Шуберттың ижадына ҡыҙыҡһыныуҙы көсәйттеләр.[11] Ференц Лист 1830—1870 йылдарҙа Шуберттың байтаҡ әҫәрҙәрен, бигерәк тә йырҙарын, транскрипциялай һәм аранжировкалай. Ул, Шуберт «донъяла булған музыканттар араһында иң шиғриәтлеһе» тип әйткән[12]. Антонин Дворжакты айырыуса Шуберттың симфониялары ҡыҙыҡһындыра, ә Гектор Берлиоз һәм Антон Брукнер «Ҙур симфонияның» үҙҙәренең ижадына йоғонтоһон таныйҙар[13].
1897 йылда нәшриәтселәр Брайткопф һәм Гертель композиторҙың фәнни яҡтан тикшерелгән әҫәрҙәр баҫмаһын сығара, уның төп редакторы Иоганнес Брамс була. XX быуаттың композиторҙары Бенджамин Бриттен, Рихард Штраус һәм Джордж Крам йә Шуберт ижадын пропагандалаусылары була, йә үҙҙәренең музыкаһында уның әҫәрҙәренә аллюзиялар эшләйҙәр. Бик шәп пианист булған Бриттен Шуберттың йырҙарын башҡарғанда аккомпаниаторлыҡ иткән һәм үҙе лә йыш ҡына уның сололарын һәм дуэттарын уйнаған[13].
Тамамланмаған симфония[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Симфония си минор DV 759 («Тамамланмаған»)дың ижад иткән ваҡыты — 1822 йылдың көҙө. Ул Грацтағы үҙешмәкәр музыкаль ойошмаһына бағышланған була һәм Шуберт уның ике бүлеген дә 1824 йылда уйнап күрһәтә. Яҙма 40 йылдан ашыу Вена дирижеры Иоганн Хербек табып 1865 йылда концертта уйнағанға тиклем, Шуберттың дуҫы Ансельм Хюттенбреннерҙа һаҡланған. (Шуберт тарафынан тамамланған ике тәүге өлөштәре,ә 3 һәм 4 яҙылмаған өлөштәре урынына Шуберттың тәүге осорҙарҙа яҙған Өсөнсө ре мажор симфонияһынының аҙаҡҡы өлөшө яңғырай). Симфония 1866 йылда ике өлөшлө итеп баҫыла[14]
Әлегә тиклем Шуберттың «Тамамланмаған симфонияны» тамамланманыуының сәбәбе билдәһеҙ ҡала. Бәлки, ул уны логик нөктәһенә тиклем еткерергә уйлағандыр: тәүге ике өлөшө тулыһынса тамамланған, ә өсөнсө өлөшө (скерцо характерында) ҡаралама рәүешендә генә ҡалған. Финалға бер ниндәй ҙә эскиздары ла ҡалмаған (уларҙың юғалыуының да ихтималлығы бар).
Оҙайлы ваҡыт «Тамамланмаған симфония» — тулыһынса осланған әҫәр тигән фекер йәшәй килде, сөнки образдар даирәһе һәм уларҙың үҫеше үҙен ике өлөш сиктәрендә сарыф итеп бөтөрә. Сағыштырыу өсөн Бетховендың ике өлөштән торған симфониялары һәм романтик — композиторҙарҙың ошондай әҫәрҙәре ғәҙәти күренеш булыуы тураһында һүҙ барҙы[15]. Әммә был версияның бушаҡлығын, Шуберттың тәүге ике тамамланған өлөштәре ике төрлө, бер — береһенән йыраҡ тональностәрҙә яҙылғанлығы, күрһәтә. (Бындай осраҡтар бер ҡасан да теркәлмәгән)
Хәҙерге ваҡытта «Тамамламаған» симфонияның бер нисә тамамлау варианттары бар (мәҫәлән, инглиз музыка белгесе Брайан Ньюбаулдтың (ингл. Brian Newbould) һәм Рәсәй композиторы Антон Сафроновтың варианттары.
Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Опералар — Альфонсо һәм Эстрелла (1822; постановка 1854, Веймар), Фьеррабрас (1823; постановка 1897, Карлсруэ), 3 тамамланмаған, шул иҫәптән Граф фон Гляйхен, һ.б.;
- Зингшпили (7), шул иҫәптән Клаудина фон Вилла Белла (Гёте текстына, 1815, 3 акттан тәүгеһе һаҡланған; постановка 1978, Вена), Игеҙәк ағала- ҡустылар (1820, Вена), Заговорщики, или Домашняя война (1823; постановка 1861, Франкфурт-на-Майне);
- Пьесаларға музыка — Тылсымлы арфа (1820, Вена), Розамунда, княгиня Кипрская (1823, там же);
- Солистар, хор һәм оркестр өсөн — 7 месса (1814—1828), Немец реквиемы (1818), магнификат (1815), оффертории һ.б. рухи әҫәрҙәр, ораторийҙар, кантаталар, шул иҫәптән Мирьямдың Еңеү йыры (1828);
- Оркестр өсөн — симфониялар (1813; 1815; 1815; Фажиғәле, 1816; 1816;Кесе до мажор, 1818; 1821, бөтөрөлмәгән; Тамамланмаған, 1822; Ҙур до мажор, 1828), 8 увертюра;
- Камера-инструменталь ансамблдәр — 4 соната (1816—1817), фантазия (1827) скрипкиа һәм фортепиано өсөн; соната арпеджионе һәм фортепианоөсөн (1824), 2 фортепиано триоһы (1827, 1828?), 2 ҡыл триоһы (1816, 1817), 14 или 16 ҡыл квартеттары (1811—1826), фортепиано квинтеты Форель (1819?), ҡыл квинтеты (1828), октет ҡыллы һәм тынлылар өсөн (1824), Интродукция һәм вариациялар «Кипкән сәскәләр» темаһына йыр («Trockene Blumen» D 802) флейта һәм фортепиано өсөн һ. б.;
- Фортепиано өсөн 2 ҡуллап — 23 соната (шул иҫәптән 6 бөтөрөлмәгән; 1815—1828), фантазия (Скиталец, 1822, һ.б.), 11 экспромттар (1827-28), 6 музыкаль момент (1823—1828), рондо, вариациялар һәм башҡа пьесалар, 400 бейеүҙән ашыу (вальсытар, лендлерҙар, немец бейеүҙәре, менуэттар, экосезтар, галоптар һ.б.; 1812—1827);
- Фортепиано өсөн 4 ғуллап — сонаталар, увертюралар, фантазиялар, Венгр дивертисмент (1824), рондо, вариациялар, полонездар, марштар.
- Вокаль ансамблдәр ирҙәр, ҡатын — ҡыҙ тауыштары өсөн һәм ҡатнаш составтар ҡушылып һәм ҡушылмай башҡарыу өсөн;
- Тауыш өсөн йырҙар Фортепиано менән(600 артыҡ), шул иҫәптән циклдар «Прекрасная мельничиха» (Шуберт) (1823) һәм «Зимний путь» (1827), «Аҡҡош йыры» йыйынтығы (1828), «Третья песня Эллендың өсөнсө йыры» («Ellens dritter Gesang», шулай уҡ Шуберттың «Ave Maria»һы «Урман батшаһы»(«Erlkönig» И. В. Гёте шиғырына 1816).
Әҫәрҙәр каталогы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Композиторҙың тере сағында уның эштәренең бик аҙы баҫылғанға күрә, бик аҙҙарының ғына үҙенең опус номеры бар, булған осраҡтарҙа ла номер тулыһынса дөрөҫ итеп әҫәрҙең ижад ителгән ваҡытын күрһәтмәй. 1951 йылда музыка белгесе Отто Эрих Дойч Шуберттың әҫәрҙәре каталогын баҫып сығара, был каталогта композиторҙың барлыҡ әҫәрҙәре хронологик тәртиптә, яҙылған ваҡытына тура килтерелеп урынлаштырылған[16][17].
Астрономияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Франц Шуберттың музыкаль пьесаһы «Розамунда» хөрмәтенә 1904 йылда асылған астероидҡа (540) Розамунда исеме бирелгән.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шуберттың аҙаҡҡы сонаталары
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Хәҙер Венаның 9-сы районындағы Альзергрунд составында
- ↑ 2,0 2,1 Hilmar, 2007, с. 609
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Шуберт Франц Петер / Ю. Н. Хохлов // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Шуберт Франц. Энциклопедия Кольера. — Открытое общество. 2000.. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2012. 24 март 2012 тикшерелгән.
- ↑ Шуберт, Франц-Петер // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- ↑ Walther Dürr, Andreas Krause (Hrsg.): Schubert Handbuch, Bärenreiter/Metzler, Kassel u.a. bzw. Stuttgart u.a., 2. Aufl. 2007, S. 68, ISBN 978-3-7618-2041-4
- ↑ Dietmar Grieser: Der Onkel aus Preßburg. Auf österreichischen Spuren durch die Slowakei, Amalthea-Verlag, Wien 2009, ISBN 978-3-85002-684-0, S. 184
- ↑ Andreas Otte, Konrad Wink. Kerners Krankheiten großer Musiker. — Schattauer, Stuttgart/New York, 6. Aufl. 2008, S. 169, ISBN 978-3-7945-2601-7
- ↑ 9,0 9,1 Kreissle von Hellborn, Heinrich (1865). Franz Schubert, pp. 297—332
- ↑ Gibbs, Christopher H. (2000). The Life Of Schubert. Cambridge University Press, pp. 61—62, ISBN 0-521-59512-6
- ↑ Мәҫәлән, Крайсль 324 биттә описывает интерес к творчеству Шуберта в 1860 йылдарҙағы Шуберт ижадына ҡыҙыҡһыныу тураһында бәйән итә, ә Гиббс 250—251 биттәрҙә 1897 йылда композиторҙың йөҙ йыллығы айҡанлы үткән оло тантана тураһында яҙа
- ↑ Liszt, Franz; Suttoni, Charles (translator, contributor) (1989). An Artist’s Journey: Lettres D’un Bachelier ès Musique, 1835—1841. University of Chicago Press, p. 144. ISBN 0-226-48510-2
- ↑ 13,0 13,1 Newbould, Brian (1999). Schubert: The Music and the Man. University of California Press, pp. 403—404. ISBN 0-520-21957-0
- ↑ В. Галацкая. Франц Шуберт // Музыкальная литература зарубежных стран. Вып. III. — М.: Музыка. 1983. — С. 155
- ↑ В. Галацкая. Франц Шуберт // Музыкальная литература зарубежных стран. Вып. III. — М.: Музыка. 1983. — С. 212
- ↑ Deutsch О. Е., In collaboration with D. R. Wakeling, Schubert. Thematic catalogue of all his works in chronological order, London, 1951
- ↑ Переработанное и дополненное издание: Franz Schubert. Thematischer Verzeichnis seiner Werke in chronologischer Folge… Neuausgabe in deutscher Sprache bearb. und hrsg. von der Editionsleitung der Neuen Schubert-Ausgabe und W. Aderhold, Kassel, 1978
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Глазунов А. К. Франц Шуберт. Прил.: Оссовский А. В. Хронограф, перечень произведений и библиогр. Ф. Шуберта. Academia 1928 г. 48с.
- Франц Шуберт тураһында хәтирәләр / Сост., перевод, предисл. и примеч. Ю. Н. Хохлова. — М., 1964.
- Хохлов Ю. Н. Шуберт Ф. П. // Музыкальная энциклопедия (под ред. Ю. В. Келдыша). — М.: Советская энциклопедия, 1982. — Т. 6. — С. 435—446.
- Жизнь Франца Шуберта в документах. Сост. Ю. Н. Хохлов. — М., 1963.
- Конен В. Шуберт. Изд. 2-е, доп. — М.: Музгиз, 1959. — 304 с.
- Вульфиус П. Франц Шуберт: Очерки жизни и творчества. — М.: Музыка, 1983. — 447 с.
- Хохлов Ю. Н. «Зимний путь» Франца Шуберта. — М., 1967.
- Хохлов Ю. Н. О последнем периоде творчества Шуберта. — М., 1968.
- Хохлов Ю. Н. Шуберт. Некоторые проблемы творческой биографии. — М., 1972.
- Хохлов Ю. Н. Песни Шуберта: Черты стиля. — М.: Музыка, 1987. — 302 с.
- Хохлов Ю. Н. Строфическая песня и её развитие от Глюка к Шуберту. — М.: Эдиториал УРСС, 1997.
- Хохлов Ю. Н. Фортепианные сонаты Франца Шуберта. — М.: Эдиториал УРСС, 1998. — ISBN 5-901006-55-0.
- Хохлов Ю. Н. «Прекрасная мельничиха» Франца Шуберта. — М.: Эдиториал УРСС, 2002. — ISBN 5-354-00104-8.
- Франц Шуберт: К 200-летию со дня рождения: Материалы Международной научной конференции. — М.: Прест, 1997. — 126 c. — ISBN 5-86203-073-5.
- Франц Шуберт: переписка, записи, дневники, стихотворения. Сост. Ю. Н. Хохлов. — М.: Эдиториал УРСС, 2005.
- Франц Шуберт и русская музыкальная культура. Отв. ред. Ю. Н. Хохлов. — М., 2009. — ISBN 978-5-89598-219-8.
- Шуберт и шубертианство: Сборник материалов научного музыковедческого симпозиума. Сост. Г. И. Ганзбург. — Харьков, 1994. — 120 c.
- Hilmar E. Schubert, Franz Seraph Peter (нем.) // Neue Deutsche Biographie. — 2007. — Т. 23. — С. 609—612.
- Alfred Einstein: Schubert. Ein musikalisches Porträt. — Pan-Verlag, Zürich, 1952.
- Peter Gülke: Franz Schubert und seine Zeit. — Laaber-Verlag, Laaber, 2002. — ISBN 3-89007-537-1.
- Peter Härtling: Schubert. 12 moments musicaux und ein Roman. — Dtv, München, 2003. — ISBN 3-423-13137-3.
- Ernst Hilmar: Franz Schubert. — Rowohlt, Reinbek, 2004. — ISBN 3-499-50608-4.
- Kreissle. Franz Schubert. — Вена, 1861.
- Von Helborn. Franz Schubert.
- Rissé. Franz Schubert und seine Lieder. — Ганновер, 1871.
- Aug. Reissmann. Franz Schubert, sein Leben und seine Werke. — Берлин, 1873.
- H. Barbedette. F. Schubert, sa vie, ses oeuvres, son temps. — Париж, 1866.
- A. Audley. Franz Schubert, sa vie et ses oeuvres. — П., 1871.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Записи всех песен для голоса с фортепиано (недоступная ссылка с 14-05-2013 (1344 дней))
- Статья из Музыкального энциклопедического словаря и несколько mp3-файлов с сочинениями Шуберта
- mp3-записи фортепианной музыки Шуберта
- Еще одна статья, Почему Шуберт не завершил симфонию
- Каталог сочинений Шуберта, незавершённая восьмая симфония (инг.)
- Полное собрание вокальных сочинений Шуберта в 7 частях в Нотном архиве Бориса Тараканова
- Британский институт Ф. Шуберта
- Общество Ф. Шуберта в США
- Франц Шуберт: ноты произведений на International Music Score Library Project
- Шуберт. Полные либретто опер на русском языке
- 31 ғинуар көнө тыуғандар
- 1797 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Венала тыуғандар
- 19 ноябрь көнө вафаттар
- 1828 йылда вафаттар
- Венала вафат булғандар
- Алфавит буйынса музыканттар
- Алфавит буйынса композиторҙар
- Австрия композиторҙары
- XIX быуат композиторҙары
- Классицизм дәүере композиторҙары
- Романтик композиторҙар


text:
Өфө эшҡыуарҙары өсөн бушлай консультациялар үткәрелә
Өфө эшҡыуарҙар берләшмәһе Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә март айында кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса бушлай өс консультация үткәрелә.
10 мартта «Эшлекле ҡатын-ҡыҙ имиджы» темаһына консультацияны «Ратиро» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән уҡытыусы-имиджмейкер Лилиә Фәхруллина алып бара.
17 мартта бәләкәй бизнес субъекттарына һалым һалыу үҙенсәлектәре тураһында «Респект» хоҡуҡ компанияһының “ҡыҙыу линия” хеҙмәте етәксеһе Ирина Гаврилова бәйән итә.
24 мартта Өфө эшҡыуарҙар берләшмәһе директоры Вероника Воронина «Нисек яңы эш асырға» темаһына консультацияһын тәҡдим итә.
Консультациялар төштән һуң сәғәт 16.00-дән киске 18.00-гә тиклем Өфө, СССР-ҙың 50 йыллығы урамы, 48/1, 201-се офис адресы буйынса алып барыла.


text:
Өфөлә быйыл тәүге вакансиялар йәминкәһе үтәсәк
16 ғинуарҙа Өфөлә быйыл тәүге вакансиялар йәрминкәһе үтә. Унда һаулыҡ һаҡлау, мәғариф учреждениялары, кредит ойошмалары, шулай уҡ социаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса ойошмалар ҡатнаша. Бынан тыш, йәрминкәлә эш урындарын сауҙа селтәре вәкилдәре тәҡдим итәсәк.
— Иртәгә тәҡдим ителәсәк вакансиялар иҫәбендә – төрлө өлкә табиптары, шәфҡәт туташы, уҡытыусы, офис-менеджер, балалар магазины директоры урынбаҫары, администратор, физик һәм юридик шәхестәргә кредит биреү буйынса консультант, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө Мәшғүллек үҙәге – йәштәр хеҙмәте биржаһының әйҙәүсе инспекторы Рәмилә Лушникова.
Йәрминкә үткәреү урыны һәм ваҡыты – Өфө Ибраһимов бульвары, 47/1,10 сәғәттән 12 сәғәткә тиклем.
Бөтә хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә.


text:
Фото:
Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина «Parlamentarium» фекер алышыу клубына старт бирҙе
Фото:
Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ҡарамағындағы «Parlamentarium» фекер алышыу клубы үҙ эшен Дәүләт Думаһының Мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина менән осрашыуҙан башланы. Клубта ҡатнашыусылар өсөн федераль һәм төбәк парламентарийҙары, Башҡортостандан сенаторҙар, республика дәүләт власы органдары етәкселәре менән осрашыуҙар планлаштырылған.
Ватан тарихындағы мөһим ваҡиға – Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы һәм Федераль Йыйылыштың 20 йыллығы алдынан депутат студенттар һәм уҡытыусылар алдында сығыш яһап, илдең төп ҡануниәт органы эшмәкәрлегендәге төп темаларҙы: уның барлыҡҡа килеү тарихын, составын һәм хәҙерге заман структураһын – күтәрҙе. Зөһрә Рәхмәтуллина Федераль Йыйылыш палаталары эшмәкәрлегенең үҙенсәлектәре, Дәүләт Думаһы комитеттары һәм комиссияларының эше, закондар сығарыу, вәкәләттәр һәм халыҡ-ара эшмәкәрлеге, Башҡортостандан депутаттарҙың эштәре тураһында ентекле һөйләне.
Ил һәм Башҡортостан тормошонан билдәле факттарға һәм миҫалдарға, закондар сығарыу эшмәкәрлегендә үҙ тәжрибәһенә таянып, парламентарий ил парламентында, иң элек, үҙ төбәген кәүҙәләндереүсе депутаттың эш үҙенсәлектәре тураһында һөйләне. Закондар тыуҙырыу эшмәкәрлегенән тыш, парламентарийҙар комитеттарҙа эш алып бара, төбәк халҡы проблемаларын хәл итә.
— Беҙ шулай уҡ башҡа дәүләт парламентарийҙары менән хеҙмәттәшлек итеү буйынса төркөмдәргә инәбеҙ, — тип билдәләне депутат. — Ҡайҙа ғына булһаҡ та, һәр саҡ үҙ сығыштарыбыҙҙа республикабыҙ тәжрибәһенә таянырға тырышабыҙ, сөнки ул илдең үҙенсәлекле белем биреү системаһына, күп милләтле һәм күп конфессиялы мәҙәниәткә, үҫешкән инфраструктураға эйә булған, инвесторҙар өсөн асыҡ һәм йәлеп итеүсән тотороҡло һәм үҫешкән төбәктәренең береһе.
Үҙенең сығышында депутат Дәүләт Думаһы тарафынан ҡабул ителгән ғаиләне, балалыҡты, йәштәрҙең, мәҙәниәт эшмәкәрҙәренең рухи һәм физик һаулығын яҡлауға йүнәлтелгән, ил граждандандары өсөн мөһим булған закондарға ла ҡағылып үтте. Депутат илдәге ижтимағи-сәйәси хәл, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы, белем алыу мөмкинлеге, армияның һуғышҡа һәләтлелеге, ситкә нефть һатыусы илдә яғыулыҡҡа хаҡтар ни өсөн юғары булыуы менән ҡыҙыҡһынған аудиторияның күп һорауҙарына яуап бирҙе.
Зөһрә Рәхмәтуллинаның фекеренсә, буласаҡ идарасылар, етәкселәр һәм юристар менән бындай осрашыуҙар – студенттарҙың сәйәси аң даирәһен киңәйтеү генә түгел, ә ғөмүмән, депутаттарға уйланыу өсөн «аҙыҡ»: яңғыраған күпселек һорауҙар ҡайһы бер закондарҙың еренә еткереп эшләнмәүе йәки булған проблемаларҙы хәл итеү өсөн әлеге норматив базаның етерлек булмауы тураһында һөйләй.
— Заман йәштәре тәнҡитсел, ҡыҙыҡһыныусан, йәштәргә хас максималлек менән ысынбарлыҡҡа анализ яһай һәм үҙ позицияһын белдерә, һәм был ҡыуандыра, — тип билдәләне депутат. — Фекер алышыу клубы – ул йәштәрҙең сәйәси мәҙәнилеген үҫтереүгә булышлыҡ итеүсе уңышлы «педагогик табыш».


text:
Неолит
Неоли́т (грек. vέoς — яңы, λίθoς — таш) — яңы таш быуат, таш быуаттың һүңғы осоро. Ауыл хужалығы, малсылыҡ, көршәк эшләү кәсебе барлыҡҡа килеү менән таусирлана. Беренсе неолит мәҙәниәте беҙҙең эраға тиклем 7000 йыл элек Яҡын көнсығыштың «Бәрәкәтле ярымай» зонаһында барлыҡҡа килә. Һуңынан Урта диңгеҙ, Һинд йылғаһы үҙәненә, Ҡытай һәм Көньяҡ-көнсығыш Азияға тарала.
Кешеләр һаны артыуы аҙыҡ-түлеккә мохтажлыҡты арта, был ауыл хужалығының бик тиҙ үҫешенә килтерә. Ауыл хужалығында ер эшкәртеү, урыу, үҫемлектәрҙе ваҡлау өсөн таш ҡоралдар ҡулланыла.
Шотландиянан йыраҡ түгел Окрней утрауындаға Скара-Брей ауылы неолит ауылының миҫалы булып тора. Был ауылда таш карауат, кәштә һ.б. фаҙаланылған.


text:
«Керәшен һыуыҡтары» фестиваленең беренсе көнөнә йомғаҡ яһалды
«Керәшен һыуыҡтары-2010» асыҡ эстрада йыр һәм бейеү фестиваль-конкурсының тәүге көнө йомғаҡтары билдәле булды. Йәш йырсылар, музыканттар һәм бейеүселәрҙең ижади ярышы был көндәрҙә Бөрө ҡалаһында бара.
Традиция буйынса беренсе конкурс көнөндә сәхнә йырсыларға бирелде. Бөрө районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Анатолий Трапезников хәбәр итеүенсә, был номинацияла бөтәһе 70 кеше сығыш яһаны.
Улар араһынан иң яҡшыһы тип Бөрөнән Роман Әйетов танылды. Жюри «Керәшен һыуыҡтары-2010» фестивале Гран-прийын тап уға бирергә ҡарар итте.
Беренсе дәрәжә лауреаты исеменә тағы бер үҫмер – Шишмә ҡасабаһынан Юнир Ниғмәтуллин лайыҡ булды. Икенсе урынды – Өфөнән Карина Низамова, өсөнсөнө Нефтекаманан Наилә Ергәнова яуланы.
Фестиваль дипломдары менән DJ Ally (Туймазы), Марина Дорн (Бөрө) һәм Александра Виткаускас (Стәрлетамаҡ) билдәләнде.
Тағы 12 башҡарыусы махсус приздар менән бүләкләнде.
Бөгөн, 22 ғинуарҙа, хореографик коллективтар һәм музыкаль төркөмдәр конкурста еңеү өсөн көрәшә. «Керәшен һыуыҡтары» фестивале 23 ғинуарҙа ҙур гала-концерт менән тамамланасаҡ.


text:
Һыуыҡтар арҡаһында Өфөлә ит йәрминкәләре кисектерелә
Башҡортостан территорияһында 18 февралдән 24-нә тиклемге арала көтөлгән аномаль һыуыҡтар арҡаһында Башҡортостан Республикаһы
Ауыл хужалығы министрлығы Өфөләге ауыл хужалығы йәрминкәләрен икенсе ваҡытҡа күсерергә ҡарар итте. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, улар республиканың баш ҡалаһында алдағы ял көндәрендә — 19-20 февралдә үтергә тейеш ине. Һөҙөмтәлә йәрминкәләр бер аҙнаға кисектерелеп, 26 — 27 февралдә үтәсәк.
Февралдәге ауыл хужалығы йәрминкәләре йола буйынса ҡаланың Дим, Калинин, Киров һәм Октябрь райондары майҙандарында үткәрелә.
Өфө хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәләр мөһим туҡланыу продукттарына хаҡтарҙы тотороҡландырыу маҡсатында ойошторола. Ҡалала сауҙа итеүгә республиканың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре саҡырылған, улар алыпһатарҙар хеҙмәтен ҡулланмай, тауарҙарын үҙҙәре һата, ошо арҡала ҡала халҡын ҡулайлыраҡ хаҡҡа ит менән тәьмин итә.
Өфөлә бынан алдағы ял көндәрендә үткән ит йәрминкәләрендә ауыл халҡы менән 152 тонна ит һатылғайны.


text:
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге уҡыу йорттарын тамамлаусыларға эш табырға ярҙам итәсәк
22 августа Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә – йәштәр хеҙмәт биржаһында башланғыс, урта һәм юғары һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар өсөн «Минең тәүге эш урыным» тип аталған вакансиялар йәрминкәһе үтә, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенең матубғат хеҙмәтенән.
Йәрминкәлә йәштәр, шул иҫәптән эш тәжрибәһе булмаған ҡыҙҙар һәм егеттәр араһынан кадрҙар һайлап алырға теләгән эш тәҡдим итеүселәр ҡатнашасаҡ.
Бынан тыш, сарала Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге белгестәре йәштәргә резюме төҙөргә ярҙам итәсәк, һөнәри йүнәлеш буйынса һорауҙарға яуап бирәсәк. Теләүселәр компьютерҙа төрлө тестар үтеп, оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнаша ала.
Йәрминкә Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса 15.00-17.00 сәғәттәрҙә үтә. Барлыҡ хеҙәттәр бушлай күрһәтелә.


text:
Астанала ТӨРКСОЙ ағзалары булған илдәрҙең вәкилдәре кәңәшмә үткәрәсәк
Башҡортостан делегацияһы ТӨРКСОЙ ағзалары булған илдәрҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса милли комиссиялары һәм комитеттары вәкилдәренең өсөнсө кәңәшмәһендә ҡатнашасаҡ. Сара Астанала 13-14 сентябрҙә үтә.
ЮНЕСКО-ның барлыҡ эшмәкәрлек йүнәлештәре буйынса ТӨРКСОЙ ағзалары булған илдәрҙең хеҙмәттәшлеген нығытыу Ҡаҙағстанда үтәсәк ҙур ултырыштың төп маҡсаты булып тора.
Сарала төрки телле халыҡтарҙың тәбиғәт ҡомартҡыларын, мәҙәни һәм документаль мираҫы объекттарын һаҡлап ҡалыу мәсьәләһе иғтибар үҙәгендә буласаҡ. Шулай уҡ мәғариф, фән, мәҙәниәт һәм коммуникациялар өлкәләрендә уртаҡ программалар һәм проекттарҙы тормошҡа ашырыу мәсьәләһе тикшереләсәк. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Ике көнлөк кәңәшмә эшендә ТӨРКСОЙ ағзалары булған илдәрҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса милли комиссиялары һәм комитеттары вәкилдәре, ЮНЕСКО эштәре буйынса милли комиссиялар етәкселәре, ЮНЕСКО-ның милли комитеттары һәм программалары рәйестәре ҡатнашасаҡ.
Башҡортостан Республикаһы делегацияһы составында: БР Мәғариф министрлығы, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, БР Мәҙәниәт министрлығы, БР ЮНЕСКО эштәре буйынса комитеты һәм республиканың Бөрйән районы хакимиәте вәкилдәре.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ТӨРКСОЙ ағзалары булған илдәрҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса милли комиссиялары һәм комитеттары вәкилдәренең өсөнсө кәңәшмәһендә шулай уҡ республикала «Башҡортостан Уралы» биосфера резерватын булдырыу мәсьәләһе лә тикшереләсәк.


text:
Брянск өлкәһе
Бря́нск өлкәһе — Рәсәйҙең көньяк-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан регионы. 1944 йылдың 5 июлендә Орел өлкәһенән бер -нисә районды бүлеп төҙөлгән.
Йөкмәткеһе
Сиктәшлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Көнбайыш — Белоруссия (Гомель, Могилёв өлкәләре)
- Көньяк — Курск өлкәһе, Украина (Чернигов, Сумы өлкәләре)
- Көнсығыш — Калуга һәм Орел өлкәләре
- Төньяк — Смоленск өлкәһе
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Брянск өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.
Башҡарма влас[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе Хөкүмәте
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе Губернаторы
Брянск өлкәһе Губернаторы — Брянск өлкәһе башлығы һәм Брянск өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Брянск өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе. Брянск өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Брянск өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Брянск өлкәһе суд системаһы составында:
- Брянск өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
- Брянск өлкәһе арбитраж суды , Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе өлкә думаһы
Өлкә Парламенты — Брянск өлкәһе өлкә думаһы.
Сәнәғәт һәм иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эре ойошмалар:
- «Мальцовский портландцемент» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Фокино). Европала эре цемент етештереүсе предприятиеларҙан һанала.
- «Брянский машиностроительный завод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Рәсәй тимер юлдары (баш заказсы) өcөн вагондар, судо дизелдәр, тимер юл локомотивтары етештерә.
- «Брянский автомобильный завод» (БАЗ) Асыҡ акционерҙар йәмғиәте.
- «Брянсксельмаш» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Группа Кремний-Эл» Ябыҡ акционерҙар йәмғиәте. Ярымүткәргестәр һәм электроника етештереүсе предприятие.
- «Жуковский мотовелозавод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Жуковский завод технологического оборудования» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Бежицкий сталелитейный завод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Брянский Арсенал» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Грейфер, Драглайн, төрлө төҙөлөш һәм юл-ремонталау машиналары етештерә.
- «Ирмаш» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте(элеккке ирригация машиналары етештереүсе).
- Клинцовский автокрановый завод. Автокрандар етештереүсе.
- НИИ «Изотерм» — разработка, изготовление специального технологического оборудования для микроэлектроники, выращивания кристаллов, оборудования для атомных станций, медицины, железнодорожных депо;
- «Погарская сигаретно-сигарная фабрика» — единственный производитель российских сигар;
- «Метаклэй» Ябыҡ акционерҙар йәмғиәте
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Администрация Брянской области
- Брянская областная дума
- Законодательство Брянска и Брянской области
- Брянскстат
- Города Брянской области: путевые заметки


text:
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирәФото: Олег Яровиков
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирә
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирәФото: Олег Яровиков
Шаршамбы, 26 декабрҙә, «Ижтимағи электрон гәзит» (www.i-gazeta.com) сайтында Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың онлайн-конференцияһы бара. 15 сәғәттән алып 16-ға тиклем ул i-gazeta.com порталы уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирәсәк.
Ведомство башлығына мөрәжәғәт итеү өсөн «Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың онлайн-конференцияһы» бүлегендәге тейешле форманы тултырырға кәрәк.
Рендеринг һәм конвертациянан һуң «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында онлайн-конференциянан тулы видеоотчет биреләсәк.


text:
Ауыл хужалығы йәрминкәләрендә Башҡортостанда 4300 тонна продукция һатылған
Ял көндәрендә үткән йәрминкәләрҙә республиканың сайҙа майҙандарында 4300 тонна продукция һатылған. Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәренә ярашлы, 8-9 октябрҙә ауыл халҡы 154 тонна һыйыр ите, 89 тонна сусҡа ите, 27 тонна һарыҡ ите, 6 тонна йылҡы ите, 30 тонна ҡош ите һатҡан. Йәшелсәләр менән сауҙа итеү ҙә йәнле барған. Республика халҡы ҡышҡылыҡҡа ҙур запас эшләгән. 2,4 мең тонна картуф, 167 тонна кишер, 880 тонна һуған, 130 тонна сөгөлдөр, 423,2 тонна кәбеҫтә һатылған. 17 сентябрҙән алып үткәрелгән йәрминкәләр дауамында 12 мең тонна самаһы ауыл хужалығы продукцияһы һатылған.
Дәүләт комитеты белгестәре йәрминкә хаҡтарын анализлаған. Бер килограмм һыйыр ите өсөн йәрминкәләрҙә — 180-250 һум, сусҡа итенә — 150-200 һум, картуфҡа — 10-12 һум, һуған һәм кишергә — 13-14 һум, кәбеҫтәгә 8-10 һум һорағандар. Иң арзан картуф Учалы йәрминкәһендә тәҡдим ителгән — килоһы 7 һум, иң арзан кәбеҫтә Сибайҙа — 4,5 һум. Иң осһоҙ һуған, һарыҡ һәм ҡош ите Бәләбәйҙә һатылған: улар 7-11 һумдан, 150 һәм 65 һумдан тәҡдим ителгән.


text:
Өфөлә республиканың төп Яңы йыл байрамына балалар йыйыласаҡ
Өфөлә Президент шыршыһында ҡатнашыу өсөн республиканың төрлө райондарынан балалар йыйыласаҡ. Быйыл театрлаштырылған Яңы йыл тамашаһына 780 бала саҡырылған. Улар – Башҡортостандың дөйөм белем биреү учреждениеларының уҡыу алдынғылары, олимпиадаларҙа һәм спорт ярыштарында еңеүселәр, төрлө фестиваль лауреаттары, шулай уҡ хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булғандарҙың, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙың балалары. Республиканың төп Яңы йыл байрамы 21 декабрҙә «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтәсәк.
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының тәрбиә һәм өҫтәмә белем биреү бүлегенең баш белгесе Рәмзиә Бикҡужина һүҙҙәренсә, «Салют» шифаханаһында, унда республиканың 39 ҡала һәм районынан 220 бала урынлашҡан, ҡунаҡтар өсөн танышыу кисәһе ойошторолған. Балалар үҙҙәре һәм уҡыуҙағы ҡаҙаныштары хаҡында һөйләгән.
Бөгөн, 21 декабрҙә, уларҙы байрамдың төп геройҙары – Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу сәләмләйәсәк.
Төп тамашанан тыш, балалар өсөн «Нефтсе» фойеһында байрам программаһы ла ойоштороласаҡ. Сара аҙағында һәр балаға Башҡортостан Президентынан бүләк тапшырыласаҡ.


text:
Республикала эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме 3588 һум тәшкил итә
2013 йылдың апрелендә Башҡортостанда эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме 3588 һум тәшкил итте, был эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы күләменәң 58 процентына тиң.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә эшһеҙлек буйынса пособиеның минималь күләмен эшһеҙҙәрҙең – 36 проценты, максималь күләмен 40 проценты ала.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, әлеге ваҡытта республикала рәсми рәүештә теркәлгән 26 меңгә яҡын эшһеҙ иҫәпләнә. Уларҙың 44 проценты – ауыл кешеләре.


text:
Республикала 414 кешенең йыллыҡ табышы 10 миллион һумдан ашыу
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республиканың 414 һалым түләүсеһе 2013 йылдағы табышын 10 миллион һумдан ашыу күләмдә тип декларация яһаған. Улар араһында – дүрт нотариус, 289 шәхси эшҡыуар һәм 121 физик шәхес. Декларация кампанияһының ноябрь башына ҡарата торошо хаҡында Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
Төп 3-НДФЛ декларациялар массаһында (74,8 процент) бер миллион һумға тиклемге табыштар бирелгән. Декларацияларҙың 5,8 процентында табыштар 1 миллиондан алып 10 миллион һумға тиклем күрһәтелгән.


text:
Өфө мэры Черниковканы ҡаланың көньяҡ өлөшө кеүек итеп төҙөкләндереү пландары хаҡында һөйләне
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфө мэры Ирек Ялалов Черниковканы ҡаланың көньяҡ өлөшө кеүек итеп төҙөкләндереү пландары хаҡында һөйләне. Бөгөн ҡала хакимиәтендә уҙған матбуғат конференцияһында ул 2016, 2017 һәм 2018 йылдарҙа Ҡулса, Беренсе Май һәм Интернациональ урамдарын ремонтлау тамамланырға тейеш тип белдерҙе.
«2014-2015 йылдар ҙур сараларға әҙерлеккә арналды, аҡсаларҙың күбеһе ҡаланың көньяҡ өлөшөн төҙөкләндереүгә тотонолдо. Быға аптырайһы түгел, был мегаполистың теге йәки был сараға әҙерлек схемаһы. Алдыбыҙҙа Черниковканы ҡаланың көньяҡ өлөшө кеүек итеп төҙөкләндереү бурысы тора», — тине Ирек Ялалов.
Өфө хакимиәте башлығы билдәләүенсә, ҡаланың көньяҡ өлөшөн төҙөкләндереү эштәре өс йыл барған.
«Юлдарҙы ремонтлау, парктарҙы, йәйәүлеләр аллеяһын реконструкциялау эштәрен башлар алдынан инженер коммуникациялары үҙгәртеп ҡоролдо. Черниковкала шундай эш башҡарыла. Ҡулса урамында ҡаҙыу эштәре алып барыла. Был киләһе йылда транспорт селтәре буйынса күләмле эште башлау өсөн әҙерлек булып тора», — тип йомғаҡ яһаны баш ҡала мэры.


text:
Башҡортостан Башлығы Ишембайҙа дарыуҙарҙың һәм аҙыҡ-түлектең хаҡтарын тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Башлығы Ишембайҙа дарыуҙарҙың һәм аҙыҡ-түлектең хаҡтарын тикшерҙе
Башҡортостан Башлығы Ишембайҙа дарыуҙарҙың һәм аҙыҡ-түлектең хаҡтарын тикшерҙеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ишембайға эш сәфәре барышында дарыу препараттарына һәм аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтар мониторингы үткәрҙе.
Төбәк етәксеһе Ишембайҙағы аптекаларҙың береһенә инеп, дарыуҙарҙың хаҡы менән ҡыҙыҡһынды. Мөдирҙең һүҙҙәренсә, аптека селтәрендәге хаҡтар бер үҙәктән билдәләнә, шуға күрә уларға урындарҙа йоғонто яһап булмай. Дөйөм алғанда, дарыуҙарға ҡытлыҡ юҡ.
– Һеҙ алғы һыҙыҡта эшләйһегеҙ. Дарыуҙар – һиҙгер өлкә. Етәкселәрегеҙгә халыҡтың һатып алыу һәләте юғары булмауы хаҡында еткерергә тейешһегеҙ. Беҙҙең хаҡтарҙы ҡапыл арттырырға хоҡуғыбыҙ юҡ, – тип билдәләне республика Башлығы.
Һуңынан Рөстәм Хәмитов «Магнит» гипермаркетында булды, һөт, ит, йомортҡа, йәшелсәләрҙең ассортименты һәм хаҡтары менән ҡыҙыҡһынды.
Магазин кәштәләрендә республика етештереүселәренең продукцияһы булмауы Башҡортостан Башлығына оҡшап етмәне. Икмәк һәм һөттө иҫәпкә алмағанда, тауарҙарҙың күбеһе Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән индерелә. Мәҫәлән, магазинда тәҡдим ителгән ҡыярҙар Тольяттиҙа үҫтерелгән, ит – Марий Эл Республикаһынан, ә йомортҡалар Төмән өлкәһенән килтерелгән.
Гипермаркет директоры Ольга Герасева әйтеүенсә, хәҙерге ваҡытта урындағы етештереүселәр менән әүҙем эш алып барыла, шуға күрә республика продукцияһының өлөшө артасаҡ.
– Аҡса республикала ҡалырға тейеш. Артабан улар һалымға, һуңынан юлдар, балалар баҡсалары төҙөүгә китә, – тип белдерҙе Башҡортостан Башлығы. – Һеҙ үҙебеҙҙең тауарҙарҙы һатып алырға тейеш.
Рөстәм Хәмитов Ишембайҙа йәшәүселәр менән дә аралашты, улар иһә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн түләү квитанцияларындағы буталсыҡлыҡты асыҡлауын һораны. Төбәк етәксеһе ҡала мэрына һәм профилле ведомстволарға тейешле күрһәтмәләр бирҙе.


text:
«ОЗНА» «ЛУКОЙЛ – Көнбайыш Себер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең торба үткәргесен реконструкциялауҙа ҡатнаша
Башҡортостандың «ОЗНА» компанияһы Мортымья-Тетерев ятҡылығының 58 километр оҙонлоҡтағы торба үткәргесе участкаһын («Лукойл – Көнбайыш Себер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең «Урайнефтегаз» предприятиеһы) реконструкциялауҙа ҡатнашасаҡ.
«ОЗНА» — «Тәбиғәттән файҙаланыу институты» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте проект дивизионы был участкала проект-эҙләнеү эштәрен алып барыуға тендерҙа еңеп сыҡҡан. Килешеү шарттары буйынса эштәрҙе алты ай эсендә, йәй аҙағынаса башҡарып сығыу бурысы тора.
Проект институты белгестәре әйтеүенсә, инженер эштәрен үтәү иң яуаплыһы һанала, сөнки уларҙы Югра һаҙлыҡтары иреп бөтмәҫ элек, апрель аҙағынаса тамамларға кәрәк.


text:
Өфөнөң алты спорт мәктәбе 11 миллион һум күләмендә Рәсәй гранттары алды
Өфөнөң олимпия резервындағы алты махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе 2010-2011 йылдар миҙгелендәге төрлө кимәлдәге ярыштарҙа күрһәткән һөҙөмтәләре буйынса «Олимпиясыларға ярҙам фонды» конкурсында гранттар алған.
Баш ҡалабыҙҙың спорт комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, 1-се һәм 33-сө олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре был конкурста икенсе урын алыуға өлгәшкән. Конкиҙа уҙышыу спортын һәм саңғыла трамплиндан һикереүҙе үҫтереүгә «Олимпиясыларға ярҙам фонды» өсәр миллион һум бүлгән.
Конкурста өсөнсө урын һәм ике миллион һум күләмендәге грант 15-се спорт мәктәбенә бирелгән. Был мәктәптең тәрбиәләнеүселәре 2010-2011 йылдар миҙгелендә бобслей буйынса төрлө кимәлдәге ярыштарҙа яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән.
Бокс буйынса махсуслашҡан 4-се һәм фехтование буйынса махсуслашҡан 19-сы олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре, шулай уҡ биатлонсылар тәрбиәләүсе спорт мәктәбе лә конкурс лауреаттары исемен алған. Уларға берәр миллион һум бирелгән.


text:
Милли китапханала Заһир Исмәғилевтың яҡты иҫтәлегенә арналған кисә үтәсәк
Композитор Заһир Исмәғилевтың яҡты иҫтәлегенә арналған «Заһир көйҙәре – Урал көйҙәре» кисәһен Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхананың башҡорт әҙәбиәте һәм крайҙы өйрәнеү бүлеге үткәрәсәк.
Милли китапхананың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кисәлә композитор Ләйлә Исмәғилева; филология фәндәре кандидаты, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусыһы Гөлназ Ғәлина; Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Фәнәүи Сәлихов; республиканың халыҡ артисы Вәхит Хызыров, артист Урал Ниғмәтуллин һәм башҡалар ҡатнашасаҡ.


text:
Баш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше
Баш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылдың 1 ғинуарына Өфөлә халыҡ һаны 1 миллион 120 мең кеше тәшкил иткән. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, былтыр 18 мең 111 бала тыуған. 20 февралдә ҡала Советының сираттағы ултырышында ошондай мәғлүмәт яңғыраны.
Ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, халыҡтың тәбиғи үҫеше 5209 кеше тәшкил иткән. 2008 йылдан алып республиканың баш ҡалаһында ошондай ыңғай тенденция һаҡлана.


text:
Республика делегацияһы Силәбе өлкәһендә башҡорттар Ҡоролтайында ҡатнашасаҡ
Силәбе өлкәһендә Силәбе башҡорттарының VIII өлкә отчет-һайлау Ҡоролтайы уҙасаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Халыҡ ижады үҙәгендә. Башҡорт йәмәғәтселәренең төп форумы Рәсәйҙең күрше субъекттарынан 500-ләгән делегатты йыясаҡ. Силәбе Ҡоролтайы эшмәкәрлегенә 20 йыл тулыу уңайынан тантаналарҙа Башҡортостан делегацияһы ҡатнашасаҡ, тип хәбәр итә Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте. Концертта республика артистары – «Арғымаҡ» этно-фольклор төркөмө, Башҡортостандың халыҡ артисы Вәхит Хызыров, БР һәм РФ атҡаҙанған артисы Владимир Суханов сығыш яһаясаҡ. Биҙәү-ҡулланма сәнғәт күргәҙмәһен «Урал» халыҡ сәнғәте галереяһы, «Биктырыш» Өфө балалар ижады үҙәге һәм бер төркөм башҡорт ательелары тәҡдим итәсәк.
«Башҡортостан Ҡоролтайы» телде, мәҙәниәтте, йолаларҙы, башҡорт халҡының рухилығын һаҡлау һәм үҫтереү буйынса эре социаль-иҡтисади, мәҙәни-мәғариф программалар әҙерләй. Шулай уҡ форум, башҡорттар йәшәгән, күрше төбәктәр менән республиканың тышҡы бәйләнештәрен ҡороуға тәьҫир итәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Силәбе өлкәһе территорияһында 162 меңдән ашыу башҡорт йәшәй, уларҙың күпселеге Арғаяш һәм Ҡоншаҡ райондарында.


text:
Болан-ҡуңыҙ
Болан-ҡуңыҙ (лат. Lucanus cervus, урыҫ. Жук-олень) — Lucanus ырыуы тараҡ мыйыҡлылар ғаиләһендәге ҡаты ҡанатлы эре ҡуңыҙ. Европала тереклек итеүсе иң эре ҡуңыҙ булып иҫәпләнә; ата ҡуңыҙҙың уртаса ҙурлығы 70—74 мм, шулай уҡ 86—91 мм ҙурлыҡтағылары ла осорай.
Ата ҡуңыҙҙың өҫкө ҡаҙналары һәм ҡанаттары аҡһыл-ҡоңғорт, инә ҡуңыҙҙыҡы ҡара төҫтә. Инә ҡуңыҙ ағас ҡыуышына, серек ағас төптәренә йәки ағас төбө янындагы тупраҡка эре (2,2 мм-ға ҡәҙәр), оҙонса йомортҡа һала, личинкалары серек үҙагас менән туйына. Личинкалары С һамаҡ, ҡоңғорт башлы, аяҡтары яҡшы үҫкән, кәүҙәһенең арҡа яғы шыма һәм уның осонда характерлы ике һөйәле бар. Личинкалар 5 йыл самаһы үҫә, ҙур личинканың оҙонлоғо 13,5 см-ға етә. Болан ҡуңыҙ урман зонаһының көньяғында һәм урманлы далада, нигеҙҙә имән урманднарында осорай. Июль һәм август айларында ҡуңыҙҙар ҡаты безелдәп имән ағасы баштары тирәһендә осалар, йыш ҡына ағас һуты ағып торған урын өсөн, шулай уҡ инә ҡуңыҙҙар өсөн үҙара һуғышалар.
Башҡортостанда Архангель, Ғафури, Өфө райондарында имән һәм ҡатнаш урмандарҙа йәшәй.


text:
Мәҙәниәт министрлығы 2015 йылға Башҡортостан Президенты грантына дәғүә итеүгә конкурс башланыуы тураһында иғлан итә
Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы 2015 йылға мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге ижади проекттарға ярҙам итеү маҡсатында республика Президенты гранттарына дәғүә итеүгә конкурс иғлан итте.
Заявка документацияһын төҙөү һәм биреү тәртибе ведомствоның сайтында баҫылған.
Грант алыуға һәр дәғүә итеүсе шәхси рәүештә йәки ижади йәки ғилми коллектив составында конкурста ҡатнашыуға бер генә заявка биреүгә хоҡуҡлы.
Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, бөтә конкурс материалдары 2014 йылдың 1 сентябренән алып 1 ноябренә тиклем БР Мәҙәниәт министрлығының канцелярияһына тапшырылырға тейеш.
Гранттар музыкаль, театр, педагогик, хореографик һәм һынлы сәнғәт, кинематография, архитектура һәм дизайн, музей һәм китапхана эше, художество кәсептәре һәм һөнәрҙәре, халыҡ ижады өлкәһендә мәҙәни ҡиммәттәрҙе булдырыу, һаҡлау, арттырыу, таратыу һәм үҙләштереү, шулай уҡ төбәктең мәҙәниәт потенциалын һаҡлау һәм үҫтереү ниәтендә булдырылған.
Йыл һайын мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә 100 мең һум күләмендә БР Президенты гранты менән 25 кеше бүләкләнә. Шулай уҡ биш ижади коллектив 300 меңәр һум ала.
Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн (347) 280-87-66 телефоны буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин.


text:
Силәбеләр балалар һабантуйына әҙерләнә
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
30 майҙа Силәбелә «Һабантуй мозаикаһы» балалар мәҙәни-спорт фестивале уҙа. Сараны ойоштороусылар — Силәбе хакимиәте, Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллеге, Рәсәй балалар фондының урындағы бүлексәһе булышлығында өлкәнең Башҡорт халыҡ үҙәге.
Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенән хәбәр итеүҙәренсә, был проект мәктәп, интернат уҡыусыларын, балалар йорттары һәм йәмәғәт берекмәһе тәрбиәләнеүселәрен берҙәмлеккә йәлеп итәсәк. Башҡорт мәҙәниәте менән танышыу, Силәбе өлкәһендә йәшәгән милләттәргә ҡарата ихтирамлы мөнәсәбәт тәрбиәләү уйын формаһында үтәсәк. Һуңғы ваҡытта һабантуй милләт-ара дуҫлыҡ, ижад һәм спорт байрамына әүерелде.
Байрам программаһында милли көрәш, бағанаға үрмәләү, тоҡтар менән һуғыш, ҙур концерт ҡаралған. Аниматорҙар балалар һәм ата-әсәләр өсөн күңелле уйындар, аттракциондар, конкурстар ойошторасаҡ. Еңеүселәргә иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ.


text:
Баш ҡалала «Медицина-2014» XXIII халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмә асылдыФото: Олег Яровиков | Видео: Ренат Искужин, Мирон Доровских
Баш ҡалала «Медицина-2014» XXIII халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмә асылды
Баш ҡалала «Медицина-2014» XXIII халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмә асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә «Медицина-2014» XXIII халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмә асылды. Экспозиция сараһы халыҡ-ара ҡатнашлығында медицина форумы сиктәрендә уҙа. Күргәҙмә ойоштороусылары – «БашЭкспо», БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, «Медтехника» предприятиеһы.
«Медицина» форумының төп үҙенсәлеге ғилемде, етештереүселәрҙе, поставкалаусыларҙы һәм ҡулланыусыларҙы берләштереүсе берҙәм киңлек булдырыуҙа. Бында илебеҙ һәм сит ил медицинаһының иң яҡшы традициялары һәм ҡаҙаныштары күрһәтелә, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау тармағында яңы технологияларҙы үҫтереү өсөн перспективалар асыла.
Күргәҙмәлә үҙ экспозицияларын Рәсәй медицина предприятиелары ғына түгел, ә АҠШ, Германия, Швейцария, Ҡытай тармаҡ фирмаларының вәкиллектәре – йәмғеһе 130-ҙан ашыу экспонент тәҡдим итә.
«Медицина-2014» күргәҙмәһендә лаборатор һәм хирургия ҡорамалдары, диагностик приборҙар, фармацевтика продукттары, ортопедия изделиелары, тыңлау һәм массаж аппараттары, глюкометрҙар һәм ингаляторҙар, санитария һәм гигиена саралары, дауалау косметикаһы, оптика күрһәтелгән. Киң файҙаланыу өсөн күргәҙмәгә үҙ продукцияһын Мәскәү, Елатьма, Һамар һәм башҡа ҡалалар компаниялары, Рәсәй етештереүселәре һәм Өфөнән, Санкт-Петербургтан, Екатеринбургтан, Ҡазандан, Красногорскиҙан эре дистрибьютерҙар килтергән. Күргәҙмәнең «Һаулыҡ һәм оҙон ғүмерле булыу» махсус проектына мәғлүмәти-презентация сараһы ингән. Ҡатнашыусыларҙың стендттарында һәр кем үҙ һаулығын һаҡлау һәм ауырыуҙарҙы ҡарау буйынса квалификациялы консультация ала, өйҙә ҡулланыу өсөн медицина приборҙары һайлай аласаҡ.
— Йылдан-йыл күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙың иҫәбе арта бара, яңы дуҫтарыбыҙ барлыҡҡа килә, республикаға килтереп медицинала үҙләштерергә мөмкин булған донъялағы яңы нәмәләрҙе күрәбеҙ, — тип билдәләне, күргәҙмәне асып, БР һаулыҡ һаҡлау министрының беренсе урынбаҫары Александр Афанасьев. — Ғалимдар беҙгә фекер алышыу өсөн килә, күргәҙмәлә республикала булған технологиялар күрһәтелә, улар Рәсәйҙең башҡа төбәктәре өсөн дә ҡыҙыҡлы булыуы бар. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, илдә һәм донъяла нимәләр эшләүҙәре тураһында мәғлүмәт ала алабыҙ һәм республикабыҙ пациенттары өсөн бөтә яңыны һәм алдынғыны үҙләштерергә тырышабыҙ.
«Медицина-2014» күргәҙмәһе Өфөлә «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында 30 октябргә тиклем эшләйәсәк. Махсуслаштырылған медицина форумы сиктәрендә Мәскәүҙең, Новосибирскиҙың, Санкт-Петербургтың, Смоленскиҙың, Өфөнөң вәкилдәре һәм алдынғы белгестәре ҡатнашлығында 17 республика конференцияһы уҙасаҡ. 28,29 һәм 30 октябрҙә күргәҙмә павильоны бинаһында Рәсәй медицина компаниялары оҫталыҡ кластары ойоштора.


text:
Һөнәри байрамығыҙ менән!
21 мартта сауҙа тармағы, халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереүе өлкәһе һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары үҙҙәренең һөнәри байрамдарын билдәләй. Ошо айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов ҡотлау ебәрҙе.
“Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ менән ихлас ҡотлайым!
Һеҙҙең көсөргәнешле көндәлек хеҙмәтегеҙ республиканың бөтә халҡына лайыҡлы тормош шарттары булдырыуға булышлыҡ итә.
Бөгөн сервис индустрияһы иҡтисадтың даими үҫешеүсе секторы, инвестициялар йәлеп итеүҙең, яңы технологиялар индереүҙең мөһим каналы булып тора. Ваҡлап һатыу сауҙа әйләнеше һәм көнкүреш хеҙмәтләндереүҙәре күләме буйынса республика илдә һәм Волга буйы федераль округында алдынғы позициялар биләй.
Торлаҡ-коммуналь комплекстың өҙлөкһөҙ эшләүе, ҡала һәм ауылдарҙы һыу, йылы менән ышаныслы тәьмин итеү, башҡа төрлө хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеү иҡтисад һәм социаль өлкә өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу буйынса программаларҙы тормошҡа ашырыу арҡаһында республикала 539 күп фатирлы йорт ремонтланған, авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү иҫәбенә 10 меңдән ашыу граждан үҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан.
Әүҙем тормош позицияһын һаҡлап, үҙ тәжрибәһен һәм белемен йәштәр менән теләп уртаҡлашҡан ветерандарға айырыуса ҙур хөрмәтемде белдерәм. Был социаль мөһим тармаҡтар хеҙмәткәрҙәре киләсәктә лә кешеләрҙең көнкүрешен һәм йәшәү сифатын яҡшыртыу буйынса яуаплы бурыстарҙы лайыҡлы хәл итер, республиканың социаль-иҡтисади үҫешенә тос өлөш индерер, тип ышанам.
Һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ һәм бөтә Рәсәй именлеге хаҡына эшегеҙҙә яңынан-яңы уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов”.


text:
Башҡортостанда «Парктар маршы – 2011» акцияһы башлана
«Парктар маршы – 2011» акцияһы Башҡортостанда 22 апрелдән 30-ына тиклем үтәсәк. Уның төп маҡсаты – кешеләрҙе тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлегендә ҡатнашыуға йәлеп итеү, уларҙа тәбиғәтебеҙҙең матурлығына ғорурлыҡ һәм уның торошо өсөн яуаплылыҡ тойғоһо уятыу. «Парктар маршы» сиктәрендә умырзаяларҙы һаҡлау, урмандарҙы таҙартыу, урамдарҙа һәм ихаталарҙа сүп-сарҙы йыйыштырыу, шулай уҡ территорияларҙы йәшелләндереү кеүек матур йолаға әүерелгән тәбиғәтте һаҡлау акциялары үтәсәк.
Республиканың уҡыу йорттарында экология темаһына дәрестәр, тәбиғәтте, биотөрлөлөктө һәм айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләрен һаҡлау зарурлығы хаҡында әңгәмәләр һәм лекциялар үткәреү ҡарала.
«Парктар маршы — 2011» акцияһында дәүләт тәбиғәт ҡурсаулыҡтары һәм парктары, заказниктар, балалар экологик ойошмалары, шулай уҡ «Башҡортостан» милли паркы әүҙем ҡатнашасаҡ.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы «Парктар маршы»на 1 июнгә тиклем йомғаҡ яһаясаҡ, тип хәбәр итә министрлыҡтың матбуғат хеҙмәте.


text:
Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында Башҡортостандан ете көрәшсе ҡатнаша
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан спортсылары был көндәрҙә, Чолпон-Ата ҡалаһында (Ҡырғыҙстан Республикаһы) Ысыҡкүл ярында уҙғарылған, I Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында ҡатнаша.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй йыйылмаһы составында милли көрәштә («алыш») миҙал өсөн Башҡортостандан ете спортсы: Илфак Ибәтуллин, Станислав Гулимов, Фәрид Мөрсәлов, Айҙар Кудаяров, Илдар Моратов, Наил Мөхәмәтйәнов, Илнур Ғәлишин көс һынаша. Беренсе ярыштар буйынса республика көрәшселәренең ике призлы урыны бар: Фәрид Мөрсәлов һәм Илфак Ибәтуллин өсөнсө булдылар.
Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында ҡатнашыусылар иҫәбендә элекке союз республикалары – Ҡаҙағстан, Төркмәнстан, Әзербайжан, Үзбәкстан, Тажикстан, шулай уҡ Төркиә, Монголия, Ҡытай, Көньяҡ Корея һәм Афғанстан вәкилдәре. Рәсәйҙең намыҫын Ҡабарҙы-Балкар, Башҡортостан, Татарстан, Ҡалмыҡ, Алтай, Хакасия, Тыва һәм Ҡарасәй-Черкес республикалары спортсылары яҡлай.
Ойоштороусылар билдәләүҙәренсә, был ярыштар күсмә халыҡтарҙың милли уйындарын үҫтереүгә йүнәлтелгән һәм ғәҙәттәге Олимпия, Азия, Паралимпия уйындарына оҡшаш рәүештә ойошторолған.
Тулыраҡ мәғлүмәт Уйындарҙың рәсми сайтында.


text:
«UFA-Kuraifest» музыкаль форумында виртуоз ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов ҡатнаша
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
27 майҙа «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивале барышында Өфө амфитеатрында «UFA-Kuraifest» музыкаль форумы ойошторола. Программаның төп геройы — милли уйын ҡоралы ҡурай.
Ҡурайҙың яңғырашы заманса стилдәр менән ҡушыласаҡ, эстрада-джаз оркестры, этно-рок төркөмдәр сығыш яһаясаҡ. Виртуоз ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдиновтың сығышы байрамға йәм өҫтәйәсәк. Музыкант ҡумыҙҙа «Сал быуаттар ауазы» һәм «Ритм» композицияларын башҡарасаҡ.
Сара хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт — «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестиваленең рәсми сайтында.
Миңлеғәфүр Зәйнетдинов — Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ш.Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы, республика һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, «Риүәйәт» фольклор төркөмө етәксеһе.


text:
«Европа – Көнбайыш Ҡытай» транспорт коридоры төбәктәрҙең иҡтисади үҫешенә булышлыҡ итәсәк
Волга буйы федераль округы биләмәһендә «Европа — Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара автотранспорт коридорын төҙөү төбәктәрҙең иҡтисади үҫшенә булышлыҡ итәсәк. Был хаҡта Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов Ҡазанда әлеге проектты тормошҡа ашырыуға әҙерлек буйынса кәңәшмәлә хәбәр итте.
Рәсәй буйлап үткән маршруттың өстән ике өлөшө Волга буйы федераль округы биләмәһенә тура килә. Округ өсөн әлеге проект төбәктәрҙең социаль-иҡтисади үҫешен тотҡарлаған күптәнге проблеманы хәл итергә мөмкинлек бирәсәк һәм округтың төньяҡ менән көньяғын заманса автомагистраль менән тоташтырасаҡ.
Маршрут Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан, Татарстан, Сыуашстан һәм Түбәнге Новгород өлкәһе буйлап үтәсәк.
Халыҡ-ара транспорт маршрутын төҙөү федераль кимәлдәге яңы юл участкаларын төҙөүҙе һәм иҫкеләрен реконструкциялауҙы, трассаны хеҙмәтләндереү объекттары менән тәьмин итеүҙе күҙ уңында тота.
Михаил Бабич хәбәр итүенсә, халыҡ-ара транспорт маршруты ярҙамында округ төбәктәрендә яңы эш урындары булдырыласаҡ, тауар һәм йөк әйләнеше артасаҡ, туристик индустрия үҫешәсәк.
— План буйынса проектты 2020 йылға тамамлау ҡаралған, әммә беҙ 2018 йылға – Рәсәйҙә үтәсәк футбол буйынса Донъя чемпионатына өлгөртөргә тырышасаҡбыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Максим Соколов.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда халыҡ-ара транспорт коридоры составына ингән юл 2012 йылдың авгусында төҙөлә башланы. Эштәр республиканың Йәрмәкәй районында алып барыла.


text:
Рөстәм Хәмитов РФ Дәүләт Советы президиумының ултырышында ҡатнашты
17 февралдә Череповецта (Вологда өлкәһе) Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Рәсәй Президенты Владимир Путин уҙғарған, ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ өлкәһендә дәүләт сәйәсәте мәсьәләләре буйынса Дәүләт советы президиумының ултырышында ҡатнашты. Ултырыш барышында, атап әйткәндә, Рәсәй Федерацияһы Президентының майҙағы указдарында тейешле положениеларҙың үтәлеше тикшерелде.
Ултырышты асып, Владимир Путин, «тыуымды үҫтереү, әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлау, ғаилә институтын нығытыу өсөн шарттар булдырыу – ул Рәсәйҙең өҫтөнлөклө социаль бурысы. Улар хәҙерге һәм киләсәк дәүләтебеҙ өсөн мөһим әһәмиәткә эйә һәм бөтә кимәл власть органдарының да, йәмғиәттең дә, граждандарҙың да системалы, килешелгән эшен, берҙәм маҡсат һәм уларҙың үтәлешенә аныҡ, аңлайышлы критерийҙары булған эште талап итә», тип билдәләне.
Әлеге ваҡытта Рәсәй Хөкүмәте ғаилә сәйәсәте концепцияһы өҫтөндә эшләй.
— Был өлкәлә дәүләттең төп маҡсаты – тотороҡло ғаилә именлеге өсөн шарттар булдырыу, — тине Владимир Путин. — Ул тотош бер төркөм факторҙарҙан тора: тәү сиратта ғаилә килеменән, торлаҡ шарттарынан, мәғариф һәм медицина хеҙмәттәре сифатының асыҡлығынан, балаларҙың һәм өлкәндәрҙең физик һәм әхлаҡи тәрбиәһенән һәм башҡа бик күп шарттарҙан.
Был принцип, Рәсәй Президенты фекеренсә, концепция һәм дәүләт тарафынан уҙғарылған ғаилә сәйәсәте нигеҙенә ятырға тейеш.
— Бының өсөн ғаилә сәйәсәте векторын үҙен күп яҡтан үҙгәртергә кәрәк. Әлегә тиклем ул күбеһенсә ауыр тормош шарттарында ҡалған һәм социаль яҡлауҙа мохтаждарға хәстәрлек күреү яғына йүнәлтелгәйне. Һис шикһеҙ, был бик мөһим һәм бындай эш дауам ителергә тейеш һәм дауам ителәсәк. Әммә дәүләт ябай, ғәҙәти Рәсәй ғаиләһенең дә тормош кимәлен һәм сифатын һәм уның йәмәғәт абруйын үҫтереү өсөн шарттар булдырырға тейеш.
Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында урындар етмәү мәсьәләһе лә тикшерелде.
— Бөгөн яслелә миллион ярымдан ашыу бала мохтаж, — тине Владимир Путин. — Өс йәшкә тиклемге балаларҙы ҡарау һәм тәрбиәләү буйынса системаны үҫтерергә кәрәк.
Өс йәштән алып ете йәшкә тиклемге балалар өсөн балалар баҡсаларында урындарға ҡағылышлы, Рәсәй Президенты, тотош ил буйынса мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында 425 мең бала сиратта тора, тип билдәләне.
— Сират кәмей, әммә теләгәнсә тиҙ генә түгел, тик мәсьәлә барыбер хәл ителә, — тине Владимир Путин.
Ғаилә именлеге һәм социаль етемлек проблемаһына ҡағылып, ил Президенты, Рәсәйҙә йыл һайын 51 мең тирәһе ата-әсә хоҡуҡтарҙа сикләнә йәки ғөмүмән мәхрүм ителә һәм 62 мең самаһы бала ата-әсәһе имен булғанда етемгә әйләнә, тип билдәләне.
Ултырышта балалы ғаиләләргә ярҙам итеү өлкәһендә эшләүсе коммерцияһы булмаған ойошмаларҙың мөһим роле баһаланды.
Башҡортостандың ҡайһы бер райондарында һәм ҡалаларында балалар баҡсаларына сиратты нисек бөтөрөүгә өлгәшеп булыуы тураһында журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп, Рөстәм Хәмитов, 2010 йылда уҡ, был мәсьәләнең бөтә ҙурлығын аңлап, республикала яңы балалар баҡсалары төҙөү буйынса ҙур программа башланыҡ, тип һөйләне. 2011 йылда мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары һалыу өсөн биш миллиард һум самаһы йүнәлттек. 2012-2013 йылдарҙа был программаны дауам иттек, тик бындай уҡ күләмдә түгел. Шуға ҡарамаҫтан өс йыл эсендә республикала балалар баҡсаларына сиратты өс тапҡырға тиерлек кәметеп булды. Республиканың бер нисә ҡалаһында һәм районында, мәҫәлән Салауатта, сират юҡ. Ишембайҙа ла юҡ. Ул яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары төҙөлөшөн күпләп финанслау һөҙөмтәһе.
— Беҙ балаларҙы балалар баҡсаларының альтернатива варианттарын: шәхси балалар баҡсалары, тулы көн булмаған балалар баҡсаларын, ойоштороу менән шөғөлләндек. Мәҙәниәт йорттарында, мәктәптәрҙең буш кластарында махсус төркөмдәр астыҡ. Ҙур системалы эш алып барҙыҡ. Йыл-йыл ярымдан өс йәштән ете йәшкә тиклемге балалар өсөн балалар баҡсаларына сираттар бөтөр тип ышанабыҙ. Был системалы эш, әйтеп үтергә ҡәрәк, арзан түгел – байтаҡ финанстар йүнәлтелгән. Тик шулай итеп кенә мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына сиратты бөтөрөп булыуын аңлайбыҙ, — тине республика башлығы.
Был мәсьәләлә шәхси капитал ярҙамына ҡағылғанда, Рөстәм Хәмитов, был өлкәгә ҙур теләк менән бармайҙар, тип билдәләне.
— Шәхси балалар баҡсалары бар, әммә улар күп түгел – бөтә республикаға бер нисә тиҫтә. Киреһенсә дәүләт балалар баҡсалары – 1,5-2 мең. Нисек шәхси эшҡыуарҙы балалар учреждениеларына йәлеп итеү – был, һис шикһеҙ, проблема. Беҙ ташламалар булдырырға тырышабыҙ. Шәхси эшҡыуарҙарға яңы төҙөлгән балалар баҡсалары биналарын биреп ҡараныҡ, хатта был осраҡта ла килмәйҙәр. Күрәһең, был шундай нескә өлкә, унда иң тәүҙә бюджет финанслауына өмөтләнәләр. Үҙебеҙҙә булған тәжрибә күрһәтеүенсә, шәхси эшҡыуарҙар әлеге был проблеманы хәл итергә әҙер түгел һәм ул беҙгә уны хәл итмәйәсәк. Бөгөн балалар баҡсалары – ул дәүләттең,бюджет финанслауының өҫтөнлөгө, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Президенты.


text:
Мәңгелек улы — ҡояш гел янһа ла,
Ҡырҡ эшем ҡырылып ятып ҡалһа ла,
Һуғыр аҡтыҡҡы сәғәтем бер заман,
Һәм мин китеп тә барырмын донъянан.
Яҡтырыр һаман хәүефһеҙ был йыһан,
Ҡуҙғалмаҫ хатта ерҙәге бер туҙан.
Һуңғы юлға дуҫтар алып китерҙәр,
О, мин наҙлы, күтәреп үк илтерҙәр.
Күтәрһендәр! Тау хәтлеге йөктәрҙе
Тере саҡта эһ тә итмәй күтәрҙем.
Ергә киске эңер төшөп килгәндә,
Дуҫтар ҡайтып ултырырҙар бүлмәмдә.
Ҡараңғыла, һөртмәйенсә күҙ йәшен,
Берәү шул саҡ тыныс ҡына өндәшер:
— Арабыҙҙан тик бер кеше юғалды —
Ниндәй тулы донъя нисек буш ҡалды...
1948


text:
Хеҙмәт министрлығы балалар пособиелары түләү буйынса "ҡыҙыу линия" асты
Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы балаға айлыҡ пособие тәғәйенләгәндә «БР-ҙа балаға айлыҡ пособие тураһында»ғы Законға индерелгән төҙәтмәләр менән билдәләнгән үҙгәрештәр тураһында аңлатма бирҙе, тип хәбәр иттеләр республика Хөкүмәте матбуғат хеҙмәтендә.
Законға ярашлы, заявка биреүсенең һәм ғаилә ағзаларының килемдәрен раҫлаусы документтар тапшырғанда ғына пособие тәғәйенләнә.
Балаға айлыҡ пособие 2010 йылдың 13 декабренә тиклем тәғәйенләнгән граждандарға ул быйыл ғинуарҙа һәм февралдә түләнәсәк. 1 марттан уны түләү туҡтатыласаҡ.
Әммә, әгәр балалар пособиеһы алыусы 2011 йылдың 31 майына тиклем йәшәгән урыны буйынса социаль яҡлау органына ғаиләһенең килемен раҫлаусы документтар килтерһә, пособие түләү ҡайтанан тергеҙеләсәк.
Пособие алыуға хоҡуҡты 31 майҙан һуң раҫлаған осраҡта, ул уҙған ваҡыт өсөн дә түләнәсәк, ләкин документтарҙы килтергән айға тиклемге өс ай өсөн генә.
Балаға пособие алыусыларға пособиеға һәм уны артабан түләүгә хоҡуҡты раҫлау өсөн бөтә һорауҙар менән халыҡты социаль яҡлау органдарына 2011 йылдың 1 мартынан һуң мөрәжәғәт итергә кәрәк.
Шулай уҡ БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында килеп тыуған һорауҙарҙы аңлатыу өсөн «ҡыҙыу линия» асылды.
Шылтыратыуҙар эш көндәрендә 18 сәғәткә тиклем 273-52-12 телефоны аша ҡабул ителә.


text:
Яңы йылда урамдарға 800 мең самаһы кеше сығасаҡ
Яңы йыл төнөндә урамдарға һәм боҙ ҡаласыҡтарына (улар республика ҡалаларында һәм ауылдарында 150-нән ашыу) 800 мең самаһы кеше сығасаҡ. Граждандар борсолмай, тыныс ял итә ала: йәмәғәт тәртибен өс меңдән ашыу милиционер күҙәтәсәк. Уларға байрамды эштә ҡаршыларға тура киләсәк. Был турала брифингта БР эске эштәр министры урынбаҫары, йәмәғәт именлеге милицияһы начальнигы Александр Овчинников хәбәр итте.
Яңы йыл каникулдарына тағы бер ҙур байрам – Раштыуа тура килә. Башҡортостандың 139 православие ғибәҙәтханаһына 40 мең самаһы христиандар ғибәҙәт ҡылырға киләсәк. Уларҙың тыныслығын мең милиционер һаҡлаясаҡ.
2011 йылдың 1 ғинуарынан 10-ына тиклем боҙ ҡаласыҡтарында һәм Яңы йыл шыршылары эргәһендә мең ярым милиционер дежур итәсәк, уларға шулай уҡ шәхси һаҡ предприятиелары хеҙмәткәрҙәре ҡушыласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығында.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Фән буйынса совет ултырышын үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Фән буйынса совет ултырышын үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Фән буйынса совет ултырышын үткәрҙеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
27 сентябрҙә республика Хөкүмәте йортонда Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Фән буйынса совет ултырышын үткәрҙе. Ул төбәктең хәҙерге торошона һәм үҫемлекселеккә ресурстарҙы һаҡлаусы технологиялар индереү мөмкинлектәренә арналды.
Июль айында Рәсәй Президенты Владимир Путин ауыл хужалығын үҫтереү маҡсатында дәүләт ғилми-техник сәйәсәтен тормошҡа ашырыу буйынса саралар тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы, тип билдәләне республика етәксеһе. Уға ярашлы, 2025 йылға тиклем тармаҡты үҫтереү буйынса Федераль ғилми-техник программа әҙерләнәсәк.
– Һәр төбәк ошоға оҡшаш программа ҡабул итергә тейеш. Бындай документ беҙгә республиканың агросәнәғәт комплексын камиллаштырыу стратегияһының бер өлөшө булараҡ кәрәк. Маҡсатыбыҙ – илдең алдынғы биш аграр төбәге иҫәбенә инеү, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бының өсөн 2020 йылға ауыл хужалығы продукцияһы етештереүҙең дөйөм күләмен 230 миллиард һумға тиклем арттырырға кәрәк (былтыр был һан 152 миллиард һум тәшкил итте). Ауыл хужалығы тармағында бер хеҙмәткәрҙең эшләп сығарыу күләмен 2 миллион һумға тиклем, ауыл хужалығы предприятиеларында һәм фермер хужалыҡтарында продукция етештереү өлөшөн 60 процентҡа тиклем (бөгөн 40 процент) арттырыу зарур. Аграр өлкәгә инновация технологияларын индермәйенсә, был мәсьәләләрҙе хәл итеү мөмкин түгел.
Игенселекте һаҡлаусы система ҡатмарлы һауа-климат факторҙарын еңеп сығыуҙың перспективалы ысулдарының береһе булып тора.
– Һауа шарттарына ҡарамаҫтан, беҙгә йыл һайын юғары һөҙөмтәләр кәрәк. Тимәк, аграр өлкәгә төрлө һауа шарттарында яҡшы уңыш алырға мөмкинлек биргән технологиялар индереү зарур, – тине Рөстәм Хәмитов. – Заманса игенселек системалары күптән донъя тәжрибәһендә уңышлы ҡулланыла. Беҙ уларҙы республикабыҙға индерергә бурыслы.
Республика Башлығы билдәләүенсә, үҫемлектәрҙе химик һәм биологик һаҡлау сараларын етештереүҙе тергеҙеү – мөһим бурыстар иҫәбендә.
Фән буйынса совет ултырышы йомғаҡтары буйынса Рөстәм Хәмитов алдағы айҙа производство кәңәшмәһен үткәрергә ҡушты.


text:
Башҡортостандың ширҡәттәрен һатыуҙан килгән аҡса – халыҡҡа
Башнефть, Нефть эшкәртеү заводтары, Башкирнефтепродуктты һатыуҙан алынған аҡса әле республиканың 4 мәрхәмәтлек фондында һаҡлана. Оҙаҡламай уларҙың барыһын бергә Урал мәрхәмәтлек фондына туплаясаҡтар. Аҡсаларҙы урынлаштырыуҙан йылына 4 миллиард ярым һум табыш килә. Уларҙың 2 миллиард ярымы спортты үҫтереүгә, 1 миллиард ярым һумы социаль инфраструктураға тотоноласаҡ.
Урал фондына килгәндә, фонд советында 7 кеше буласаҡ. Уларҙың 4-һе президент, 2-һе төбәктәге сәнәғәт ширҡәттәренән. Фонд советы рәйесе Башҡортостандың тәүге президенты Мортаза Рәхимов буласаҡ.


text:
Рәсәйҙең бизнес-омбудсмены Борис Титов Өфөгә килә
Рәсәй Федерацияһындағы Эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкил Борис Титовтың 19 июлдә Өфөгә килеүе көтөлә, тип хәбәр итте Рәсәйҙең бизнес-омбудсмены килеүенә әҙерлек мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә Башҡортостан Президенты советнигы Андрей Назаров.
Борис Титовтың визиты сиктәрендә түңәрәк өҫтәл үткәрелә, унда эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын бөтөн кимәлдә яҡлау мәсьәләһе ҡараласаҡ. Шулай уҡ бизнес һәм коррупция мәсьәләһе күтәреләсәк. Уға бәйле эшҡыуарҙар милкен рейдерлыҡ юлы менән тартып алыу, нигеҙһеҙ сәбәптәр буйынса эшҡыуарҙарға енәйәт эше асып эҙәрләү кеүек проблемалар ҡалҡа.
Түңәрәк өҫтәлдә Башҡортостан етәкселеге ҡатнашасаҡ, тип көтөлә. Спикерҙар булып Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың омбудсмендары — Борис Титов менән Рафаил Ғибаҙуллин, БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты башлығы Руслан Кинйәкәев һәм төбәктәге иң абруйлы биш йәмәғәт ойошмаһының вәкилдәре сығыш яһаясаҡ. Былар — ошо дәүләт вазифаһына тәғәйенләнгәнгә тиклем Борис Титов етәкләгән «Эшлекле Рәсәй», «Рәсәй терәге» йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе, БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы, Рәсәй Сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзының төбәк бүлексәһе, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы.
Әйткәндәй, Башҡортостан — Рәсәйҙең бизнес-омбудсмены килергә йыйынған тәүге төбәк.