text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Тоғро этебеҙ
Тоғро этебеҙ
Был юлы ауылға ҡайтҡанда этебеҙ ҡаршыламаны, шуға эс бошто, өйҙөң ниндәйҙер йәме юғалғандай тойолдо. Ихата эсе ҡош-ҡорт менән тулы булһа ла, буш күренде. Ҡайҙа йөрөйҙөр ул, ҡасҡалаҡ, ғүмерҙә лә улай ҡыланғаны юҡ ине, тип уфтаныштыҡ, тиҙерәк имен-һау ҡайтыуын теләнек. Атайыбыҙҙың бер төҫө кеүек ҡалды бит ул, беҙҙең тоғро этебеҙ Рекс.
...Ауылда эт тотмаған кеше һирәк: машина менән урамға килеп инеүең була, шунда уҡ һәр өйҙән өрөп эттәр ҡаршыға сыға ла башлай. Беҙ ҙә ғүмер баҡый эт тотабыҙ. Атайым сәүектәрҙе бер ваҡытта ла эшкә һанаманы, сөнки уларҙы көтөү көтөргә өйрәтеүе ҡыйын, ти торғайны, шуға ла ихатабыҙҙа гел ҙур эттәр йәшәне.
Атай Пальма исемле этебеҙҙе кескәй тумарлаҡ килеш кенә Силәбе өлкәһенән Спасский яғынан килтерҙе − күҙҙәре лә ипләп асылмағайны. Ауа-түнә атлап, сыйылдап әсәһен эҙләгән бәләкәсте ҡайнаған һыйыр һөтөн эсергә саҡ өйрәтеп алдыҡ. Сабый урынына ҡараныҡ инде үҙен. Овчарка менән бүренән тыуған аҙман шул ҡәҙәре лә матур булып үҫеп етте, үҙенә ҡарап һоҡланып туйғыһыҙ ине. Атайымдың тоғро юлдашына ҡыҙыҡмаған кеше булмай торғайны (Үрге Урал, Белорет урыҫтары, һат этеңде, тип атайыбыҙҙы йыш өгөтләне). Оҙон ғүмерле Пальма бала саҡтың бер яҡты хәтирәһе булараҡ күңелдә ҡалды. Үкенескә күрә, көсөктәре әсәһенә һис тә оҡшамағайны, бәләкәй буйлы, ҡыҫҡа аяҡлы, тар күкрәкле булдылар. Пальма үлгәс, атайыма тағы ла көсөк алып ҡайтырға тура килде. Ҡара көсөккә Рекс тип исем ҡуштыҡ. Тәүҙән үк һуғыш суҡмарына оҡшағайны: киң күкрәкле, көслө муйынлы, ҡыҙыу – алышҡа ташланырға әҙер генә! Тештәрен ҡурҡыныс итеп ыржайтып, һырт йөнөн ҡабартһа, лаф та лоф өргән эттәр шунда уҡ ҡойроғон ҡыҫа, уға һөжүм итергә батырсылыҡ итмәй. Ә беҙҙе нисек яратты ул! Һәр беребеҙҙең машинаһының тауышын әллә ҡайҙан танып, сыйылдай-сыйылдай, ҡапҡаға ташлана. Уның һиҙемләү көсө беҙҙең өсөн һаманғаса оло сер булып ҡала. Машинанан сығып өлгөрмәйбеҙ, ҡойроғон болғай-болғай һәр беребеҙҙең аяғына мороно менән төртөлә, күҙҙәребеҙгә ҡарай, алғы тәпәйҙәре менән иңбашҡа таянып, битте яларға ынтыла − ҡыуанысының сиге юҡ! Ят кешеләрҙе өрөп ҡаршыламай: шым ғына ҡапҡанан индерә һәм шунда һаҡҡа тора, аяҡтарын айыра баҫып, башын аҫҡараҡ эйә лә янап ырылдай. Ҡасырға ярамай инде, шунда уҡ балтырҙан эләктереүе лә ихтимал. Беҙҙе еләккә лә, бесән сабырға ла гел оҙатып йөрөгән этебеҙ шул арала өйгә ҡайта һалып, йорт-ихатаны тикшереп, яңынан беҙгә килә. Әллә беҙҙе ҡурсалауы шул булдымы?!
Бер нисә йыл элек бесәндән ҡайтыуыбыҙға, алдан сапҡан Рекс томшоғон яба алмай, ҡапҡа эсендә ни эшләргә белмәй үрһәләнә ине: ҡанлы һеләгәйе аға, үҙенә яҡын юллатмай, ырылдай, нимәнелер шаҡ та шоҡ ауыҙы эсенән сығарырға маташа. Нисектер аңҡауына осло яғы менән ҙур һөйәк ҡаҙалған, имеш. Төрлөсә итеп алдаштырып ҡарайбыҙ, ыҡҡа килмәй, үҙенә яҡын да ебәрмәй. Аптырап, һауытына аш сығарып һалдыҡ та, ул шунда яҡынлағайны, апайым менән икебеҙ үҙен тиҙ генә көс-хәл менән ергә ҡолаттыҡ та, мин ауыҙы эсенән һөйәкте һурып сығарҙым. Шул арала апайым менән икебеҙ ике яҡҡа һикерҙек һәм Рекстың тештәре минең ҡолаҡ төбөндә генә шаҡылданы (саҡ ҡына яйыраҡ ҡыбырлаһаҡ, йә ҡолаҡһыҙ, йә танауһыҙ ҡала инек). Барыһы ла күҙ асып йомған арала булды, балалар шаҡ ҡатты. Һуңынан, әсәй − һин ысын герой, тип тел шартлаттылар, ошо хәлде һөйләп һүҙҙәре бөтмәне.
Рекс менән «футбол» уйнауы үҙе бер мәрәкә, мәҙәк күренеш. Туп урынына ул тешләй алырлыҡ пластик шешә алабыҙ ҙа, ярышабыҙ. Еңермен тимә − бер эләктереп алһа, «туп»ты бирмәй ҙә ҡуя, шартлы ҡапҡаға индерә лә, янына бара башлаһаң, яңынан алып ҡаса... Тик һуңғы ваҡытта уның менән уйнарға ваҡытыбыҙ юҡ, беҙҙе донъя мәшәҡәттәре баҫты. Шуға үпкәләмәйме икән ул? Хәйер, үпкәләмәйҙер. Эттәр, беҙҙән айырмалы рәүештә, күпкә киңерәк күңелле, кенә һаҡлау уларға бөтөнләй ят күренеш. Тоғролоҡтары ла китапҡа яҙырлыҡ бит.
Бер нимәгә ҡарамаҫтан, өмөтөбөҙҙө өҙмәй көттөк. Һәм... Рекс ҡайтты.
Баныу ҠАҺАРМАНОВА.
...Ауылда эт тотмаған кеше һирәк: машина менән урамға килеп инеүең була, шунда уҡ һәр өйҙән өрөп эттәр ҡаршыға сыға ла башлай. Беҙ ҙә ғүмер баҡый эт тотабыҙ. Атайым сәүектәрҙе бер ваҡытта ла эшкә һанаманы, сөнки уларҙы көтөү көтөргә өйрәтеүе ҡыйын, ти торғайны, шуға ла ихатабыҙҙа гел ҙур эттәр йәшәне.
Атай Пальма исемле этебеҙҙе кескәй тумарлаҡ килеш кенә Силәбе өлкәһенән Спасский яғынан килтерҙе − күҙҙәре лә ипләп асылмағайны. Ауа-түнә атлап, сыйылдап әсәһен эҙләгән бәләкәсте ҡайнаған һыйыр һөтөн эсергә саҡ өйрәтеп алдыҡ. Сабый урынына ҡараныҡ инде үҙен. Овчарка менән бүренән тыуған аҙман шул ҡәҙәре лә матур булып үҫеп етте, үҙенә ҡарап һоҡланып туйғыһыҙ ине. Атайымдың тоғро юлдашына ҡыҙыҡмаған кеше булмай торғайны (Үрге Урал, Белорет урыҫтары, һат этеңде, тип атайыбыҙҙы йыш өгөтләне). Оҙон ғүмерле Пальма бала саҡтың бер яҡты хәтирәһе булараҡ күңелдә ҡалды. Үкенескә күрә, көсөктәре әсәһенә һис тә оҡшамағайны, бәләкәй буйлы, ҡыҫҡа аяҡлы, тар күкрәкле булдылар. Пальма үлгәс, атайыма тағы ла көсөк алып ҡайтырға тура килде. Ҡара көсөккә Рекс тип исем ҡуштыҡ. Тәүҙән үк һуғыш суҡмарына оҡшағайны: киң күкрәкле, көслө муйынлы, ҡыҙыу – алышҡа ташланырға әҙер генә! Тештәрен ҡурҡыныс итеп ыржайтып, һырт йөнөн ҡабартһа, лаф та лоф өргән эттәр шунда уҡ ҡойроғон ҡыҫа, уға һөжүм итергә батырсылыҡ итмәй. Ә беҙҙе нисек яратты ул! Һәр беребеҙҙең машинаһының тауышын әллә ҡайҙан танып, сыйылдай-сыйылдай, ҡапҡаға ташлана. Уның һиҙемләү көсө беҙҙең өсөн һаманғаса оло сер булып ҡала. Машинанан сығып өлгөрмәйбеҙ, ҡойроғон болғай-болғай һәр беребеҙҙең аяғына мороно менән төртөлә, күҙҙәребеҙгә ҡарай, алғы тәпәйҙәре менән иңбашҡа таянып, битте яларға ынтыла − ҡыуанысының сиге юҡ! Ят кешеләрҙе өрөп ҡаршыламай: шым ғына ҡапҡанан индерә һәм шунда һаҡҡа тора, аяҡтарын айыра баҫып, башын аҫҡараҡ эйә лә янап ырылдай. Ҡасырға ярамай инде, шунда уҡ балтырҙан эләктереүе лә ихтимал. Беҙҙе еләккә лә, бесән сабырға ла гел оҙатып йөрөгән этебеҙ шул арала өйгә ҡайта һалып, йорт-ихатаны тикшереп, яңынан беҙгә килә. Әллә беҙҙе ҡурсалауы шул булдымы?!
Бер нисә йыл элек бесәндән ҡайтыуыбыҙға, алдан сапҡан Рекс томшоғон яба алмай, ҡапҡа эсендә ни эшләргә белмәй үрһәләнә ине: ҡанлы һеләгәйе аға, үҙенә яҡын юллатмай, ырылдай, нимәнелер шаҡ та шоҡ ауыҙы эсенән сығарырға маташа. Нисектер аңҡауына осло яғы менән ҙур һөйәк ҡаҙалған, имеш. Төрлөсә итеп алдаштырып ҡарайбыҙ, ыҡҡа килмәй, үҙенә яҡын да ебәрмәй. Аптырап, һауытына аш сығарып һалдыҡ та, ул шунда яҡынлағайны, апайым менән икебеҙ үҙен тиҙ генә көс-хәл менән ергә ҡолаттыҡ та, мин ауыҙы эсенән һөйәкте һурып сығарҙым. Шул арала апайым менән икебеҙ ике яҡҡа һикерҙек һәм Рекстың тештәре минең ҡолаҡ төбөндә генә шаҡылданы (саҡ ҡына яйыраҡ ҡыбырлаһаҡ, йә ҡолаҡһыҙ, йә танауһыҙ ҡала инек). Барыһы ла күҙ асып йомған арала булды, балалар шаҡ ҡатты. Һуңынан, әсәй − һин ысын герой, тип тел шартлаттылар, ошо хәлде һөйләп һүҙҙәре бөтмәне.
Рекс менән «футбол» уйнауы үҙе бер мәрәкә, мәҙәк күренеш. Туп урынына ул тешләй алырлыҡ пластик шешә алабыҙ ҙа, ярышабыҙ. Еңермен тимә − бер эләктереп алһа, «туп»ты бирмәй ҙә ҡуя, шартлы ҡапҡаға индерә лә, янына бара башлаһаң, яңынан алып ҡаса... Тик һуңғы ваҡытта уның менән уйнарға ваҡытыбыҙ юҡ, беҙҙе донъя мәшәҡәттәре баҫты. Шуға үпкәләмәйме икән ул? Хәйер, үпкәләмәйҙер. Эттәр, беҙҙән айырмалы рәүештә, күпкә киңерәк күңелле, кенә һаҡлау уларға бөтөнләй ят күренеш. Тоғролоҡтары ла китапҡа яҙырлыҡ бит.
Бер нимәгә ҡарамаҫтан, өмөтөбөҙҙө өҙмәй көттөк. Һәм... Рекс ҡайтты.
Баныу ҠАҺАРМАНОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 220
САҠТАР, һинд‑иран ҡәбиләләре союзы, б.э.т. 1‑се мең йыллыҡта — б.э. 1‑се мең йыллығы башында Урта Азия, Ҡаҙағстан һәм Көнсығыш Төркөстандың төньяҡ‑көнсығыш төбәктәрендәге күсмә һәм ярым күсмә халҡы, тип фараз ителә. Антик авторҙар (Геродот, Страбон һ.б.) хеҙмәттәрендә, “Авеста”ла (Боронғо Ирандың дини ҡомартҡыһы), Бехистун яҙмаһында (Боронғо Фәләстандың шына яҙыулы яҙмаһы) һ.б. телгә алына. Н.А.Мәжитов, К.Ф.Смирнов, С.П.Толстов С. массагеттар м‑н бер үк халыҡ, тип һанай. Боронғо Фәләстан сығанаҡтарына ярашлы 3 төркөмгә бүлеп йөрөтөлә: С.‑хаумаварга (“хаоманы хөрмәт итеүселәр”), С.‑тиграхауда (“осло баш кейеме йөрөтөүселәр”), С.‑парадрайя (“диңгеҙ аръяғындағылар”). Үҙәк Ҡаҙағстан далаларында Андрон мәҙәни‑тарихи берлеге ҡәбиләләре нигеҙендә формалашҡандар, тип фараз ителә. Б.э.т. 1‑се мең йыллыҡта Хәрәзмдә йәшәгәндәр. Ҡаҙағстан, Урта һәм Үҙәк Азия терр‑яһында урындағы халыҡ һәм күсмә ҡәбиләләр тарафынан ассимиляцияланалар, тигән фараз бар. Көнсығыш Төркөстанда С. теле б.э. 10 б. тиклем һаҡлана. Дини ҡараштары ҡояш культы м‑н бәйле була; сәнғәттә йәнлек стиле өҫтөнлөк иткән. С. күсмә малсылыҡ (ҡара: Күсмә тормош) м‑н шөғөлләнгән. Геродот мәғлүмәттәре һәм археологик ҡаҙыуҙар (Урта Азияла һәм Ҡаҙағстанда Ысыҡ, Уйғараҡ, Бесшатыр “батша” ҡурғандары) һөҙөмтәләре б‑са, С. мөхитендә соц. айырымланыу билдәләре һиҙемләнә.
Әҙәб.: Т о л с т о в С.П. По следам древнехорезмийской цивилизации. М.; Л., 1948; Г а ф у р о в В.А. Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история. М., 1972.
Р.Исмәғил
Тәрж. Д.К.Үзбәков

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 547
“АБҘАҠ”, һауыҡтырыу‑спорт комплексы. Белорет р‑нында Ҡырҡтытау һырты армытында, Яңы Абҙаҡ т. юл ст. көньяҡ-көнбайышҡа 2,5 км һәм Белорет ҡ. көньяҡ-көнсығышҡа табан 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тау саңғыһы үҙәгенән һәм ял йортонан тора. Тау саңғыһы үҙәгенә яҡынса 18 км оҙонлоҡтағы, 300 м ашыу бейеклектән төшкән 13 тау саңғыһы трассаһы (слалом һәм гигант слалом өсөн 4 трассаның Халыҡ‑ара тау саңғыһы спорты федерацияһы сертификаты бар), 5 бугель һәм 1 канат-кресло күтәргесе, балалар өсөн лифт (сәғәтенә 5000 кешене үткәрә ала), саңғыла йүгереү трассалары (10 км), биатлон үҙәге, атыу-стенд комплексы, ҡунаҡхана һ.б. инә. Ял йортонда (500 урын) спорт залдары, теннис корты, аквапарк, зоопарк, күңел асыу үҙәге, 2 медпункт, спорт һәм туристик ҡорамалдар прокаты пункты, ресторан, кафе, мунса, сауналар, китапхана һ.б. бар. Ағиҙел, Оло һәм Кесе Инйәр, Еҙем, Кесе Ҡыҙыл, Нөгөш йй. буйлап һыу маршруттары, Шүлгәнташ, Киндерле мәмерйәһе, Ҡыҙылъяр мәмерйәһенә спелеомаршруттар, һыбай йөрөү өсөн маршруттар (ҡара: Туристик маршруттар), һыбай йөрөү мәктәбе эшләй. “А.” базаһында тау саңғыһы спорты һәм биатлон б‑са бөтә Рәсәй ярыштары үткәрелә. 1975 й. Магнитогорск металлургия комб‑тының “А.” ял йорто булараҡ асыла, 1996 й. алып “Магнитогорск металлургия комбинаты” ААЙ‑ның “А.” һауыҡтырыу‑спорт комплексы, 2003 й. — “А.” ЯСЙ.
Н.А.Новиков
Тәрж. С.М.Рәхимова


text:
Хөрмәтле дуҫтар, иптәштәр, туғандар – Мең ҡәүеме ырыуҙарының III йыйынында ҡатнашыусы делегаттар һәм ҡунаҡтар!
Донъяла Хәтер, Ил хәтере, Халыҡ хәтере тигән ғәжәп тәрән мәғәнәле һүҙ бар. Илде – ил, милләтте милләт итеп тотоп торған көстәрҙең береһе ул. Беҙҙе бөгөн әүәл-әүәлдән, сал быуаттар төпкөлөнән ырыу-ырыу булып берләшеп, иңгә-иңде терәп, ҡулға-ҡул тотоношоп, сал Уралдың тау һәм далаларында йәйрәп ғүмер иткән халҡыбыҙҙың тарихи хәтере бер ҡорға йыйҙы, бер ҡорға тупланы. Беҙ, меңдәр, – башҡорт иленең нәҡ уртаһында урынлашҡан, башҡорт халҡының, Башҡортостаныбыҙҙың яҙмышы өсөн хәл иткес ваҡиғаларҙа туранан-тура ҡатнашып йәшәгән ғәйәт күп һанлы һәм ғәййәр ҡәүем.
Просмотров (1)


text:
Парламентарийҙар тәүге уҡыуҙа 2015-2017 йылдарға Башҡортостан бюджетын ҡабул итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 31 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2015-2017 йылдарға Башҡортостан бюджетының проекты 30 октябрҙә республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында беренсе уҡыуҙа ҡабул ителде. Документҡа ярашлы, 2015 йылда республика бюджетының дефициты 14 миллиард һум кимәлендә күҙаллана, 2016 йылда — 11 млрд һум, 2017-лә — 10 млрд һум.
2015 йылда килем 114,9 миллиард һум күләмендә буласаҡ тип күҙаллана, 2016-ла — 122,4 млрд һум, 2017-лә — 119 млрд һум. Сығымдарҙың 2015 йылда 128,9 миллиард һум, 2016-ла — 133,4 млрд һум, 2017-лә 129 миллиард һум булыуы күҙаллана.
Бюджет дефицитын ҡаплау сығанағы сифатында республиканың резерв фонды саралары, дәүләт акциялар пакетын һатыуҙан ингән аҡсалар, республика бюджетынан артып ҡалған саралар, бюджет кредиттарын ҡайтарыу, шулай уҡ банк кредиттары һәм облигациялары билдәләнгән.
Дәүләт бурысының күләме 2016 йылға һәм унан һуң 29 млрд һум сигендә көтөлә. Республиканың финанс министры Рида Собханғолованың әйтеүе буйынса, бурыс кимәле халыҡ-ара һәм Рәсәй үлсәме буйынса түбән ҡаласаҡ: бурыс йөкләмәләре бюджеттың һалым һәм һалым булмаған табышынан 30 проценттан артмаясаҡ.
— Алдағы өс йылда бюджет сәйәсәтенең төп маҡсаты бюджеттың баланслы булыуын һәм ҡабул ителгән йөкләмәләрҙең һис шикһеҙ үтәлешен тәьмин итеү буласаҡ, — тине Рида Собханғолова.


text:
- Подробности
- Просмотров: 177
ОРО БӘШМӘК, а ғ а л а, ҡ а й ы н б ә ш м ә г е, базидиомицеттар класының ҡыу бәшмәктәр ғаиләһенәҡараған ҡыя ҡыу бәшмәктең (Inonotus obliquus) үрсемһеҙ паразит формаһы. Башлыса Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә төньяҡ һәм урта һыҙатта таралған. Ерек, ҡайын, миләш, саған кеүек киң япраҡлы ағастарҙың олононда (аҫҡы һәм урта өлөшөндә) үҫә. Ағастарға ҡыя ҡыу бәшмәктең базидиоспоралары ҡабығы кимтелгән урындан эләгә. Спора мицелийға әүерелә һәм ағасҡа үтеп инеп, уны яйлап ҡаҡшата. О.б. диам. 50 см, ауырлығы 5 кг еткән ике оро рәүешендә үҫә. Тышы ҡара төҫтә, ҡаты суғырмаҡлы, ярғыланған; эсе көрән төҫтә, ағас һымаҡ. Ҡыу бәшмәктең спора бирергә һәләтле емешлек тәне ағас һәләк булғандан һуң, О.б. ҡапма-ҡаршы яҡта олон ҡабығы аҫтында барлыҡҡа килә. БР‑ҙа башлыса Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының көнсығыш итәгендәге дымлы урмандарҙа һәм Башҡортостандың Урал аръяғында Һаҡмар й. буйындағы ҡайын-уҫаҡ урмандарында йыш осрай. О.б. составында агарицин к‑таһы, алкалоидтар, ыҫмалалар, тритерпеноидтар, флавоноидтар һ.б. биологик актив матдәләр бар, медицинала ҡулланыла. Ағас олононда аҡ серек ауырыуын тыуҙыра.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Башҡортостанда 2017 йылда мосолман байрамдарының датаһы билдәләнде Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Башҡортостанда 2017 йылда мосолман байрамдарының датаһы билдәләнде
Башҡортостанда 2017 йылда мосолман байрамдарының датаһы билдәләнде Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
2017 йылда Ураҙа һәм Ҡорбан байрамдарын рәсми байрам итеү көндәре билдәләнде, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте. «Байрам һәм иҫтәлекле көндәр тураһында»ғы республика Законына ярашлы, 2017 йылда Ураҙа байрамы 25 июнгә һәм Ҡорбан байрамы 1 сентябргә тура килә. Был көндәр ял һәм байрам көндәре тип иғлан ителә.


text:
Урта Азиянан килгән һәр рейстың пассажирҙары Рәсәйгә ҙур күләмдә насвай алып инергә тырыша
Быйыл Волга буйы төбәге таможняһы хеҙмәткәрҙәре насвайҙы рөхсәт ителгән күләмдән артыҡ индереүҙең 1800-ләп осрағын асыҡлаған. Тартып алынған тауарҙың ауырлығы тонналар менән үлсәнә.
Сәйнәү өсөн тәғәйенләнген тәмәкене илгә законһыҙ индереү факттары буйынса асылған административ эштәр иҫәбе буйынса Башҡортостан таможняһы Волга буйы таможня идаралығы таможнялары араһында икенсе урында тора — бында 374 эш асылған, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.
— Ҡануниәттә насвай имеү өсөн тәғәйенләнгән тәмәке булараҡ билдәләнә. Ошоға ярашлы, насвайҙы илгә алып инеү нормалары ла тәмәкенеке кеүек. 18 йәше тулған һәр граждан шәхси ихтыяжында таможня союзы биләмәһенә 200 сигарета йәки 50 сигара йәки 250 грамм тәмәке йәки дөйөм ауырлығы 250 грамдан артмаған ошо үрҙә күрһәтелгән изделиены алып инә ала. Әгәр пассажирҙа норманан артыҡ тәмәке продукцияһы табылһа, ул тартып алына, ә граждан үҙе административ яуаплылыҡҡа тарттырыла, — тип хәбәр ителә Волга буйы таможня идаралығының сайтында.
Азия илдәренән, башлыса, Тажикстандан һәм Үзбәкстандан килгән һәр халыҡ-ара рейста Волга буйы федераль округының таможня хеҙмәткәрҙәре насвайҙың рөхсәт ителгән норманан күпкә артыҡ индерелеүен асыҡлай.
— Насвай ҡулланыу тәбиғи һаналған Урта Азия илдәрендә был ҡушылманы кустарь ысул менән эшләйҙәр. Насвай составына тәмәке, һүндерелгән эзбиз, май инә. Эксперттар, насвай ҡулланыу арҡаһында тиҙ арала никотинға бәйлелек барлыҡҡа килә, насвай ауыҙ, тамаҡ органдарының яман шеш ауырыуҙарына, ашҡаҙан-эсәк юлы ауырыуҙарына сәбәпсе булыуы ихтимал, тип билдәләй. Ҡушылмала ағыулы матдәләр, атап әйткәндә, кадмий һәм ҡурғаш булыуы ла асыҡланған. Лаборатор тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә насвай ҡулланыусыларҙың ғүмере һәм сәләмәтлеге өсөн хәүефле, сифатһыҙ тауар тип танылған,— тип билдәләнеләр Волга буйы таможня идаралығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Өфө амфитеатрын Экстрим-парк төҙөү өсөн алмаясаҡтар – Башҡортостан Президенты
Өфө амфитеатрын – Конгресс-холл артындағы ландшафтлы майҙансыҡты экстремаль спорт төрҙәре паркын төҙөү өсөн алмаясаҡтар. Был турала Башҡортостан Президенты «Өфө» журналының баш мөхәррире Галина Ишмөхәмәтоваға биргән интервьюла телгә алды.
— Ул булмаясаҡ. Экстрим паркты башҡа урында ла төҙөргә була – Өфөлә быға оҡшаш битләүҙәр етерлек, — тине Рөстәм Хәмитов. — Асыҡ һауала беренсе классик концерт тәжрибәһе беҙҙең ышаныстарҙы аҡланы. Тыуған ҡалаһында концерт ҡуйыу өсөн үҙенең тығыҙ графигынан ваҡыт бүлә алған йондоҙло яҡташтарыбыҙға тейешле баһа бирергә кәрәк. Бының яҡшы йолаға әүерелеүенә ышанам. Киләһе йәй ошоға оҡшаш берәй сара үткәрәсәкбеҙ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡала власының Ағиҙел йылғаһы ярының Конгресс-холл эргәһендә ике ҡалҡыулыҡ араһындағы битләүҙе ял итеү зонаһы итеп үҙгәртеп ҡороу тураһындағы ҡарары йәмғиәттә ҙур резонанс тыуҙырҙы. Конгресс-холл артындағы майҙансыҡ – төрлө концерттар, кино күрһәтеү һәм фестивалдәр үткәреү өсөн бик уңайлы урын. Күптән түгел бында ҙур уңыш менән күп кеше ҡатнашлығында өс мәҙәни сара ойошторолдо: «Уфанет» компанияһы башланғысы менән ойошторолған ике асыҡ кино күрһәтеү, һәм open air форматында бер симфоник һәм джаз концерты.
Шулай уҡ баш ҡаланың күп ҙур мәҙәниәт майҙансаҡтарында етди реконструкция алып барыла, тип һөйләне Рөстәм Хәмитов.
— Нефтселәр һарайы яңыра: залдың акустикаһын, сәхнәне тәртипкә килтерәбеҙ. Ә бына махсус Музыка йортон икенсе урында төҙөргә кәрәк. Гергиев та, Спиваков та беҙҙә яҡшы зал булмауын тәнҡитләйҙәр ине. Һәм улар хаҡлы ла.
Шул уҡ ваҡытта, ҙур төҙөлөшкә әлегә аҡса юҡ, тип билдәләне республика башлығы. Тәүге ваҡытта Өфө Нефтселәр һарайында реконструкцияланған акустик зал менән мөрхәтһенергә тура киләсәк.
Президент әйтеүенсә, шулай уҡ Башҡорт опера һәм балет театрында ла реконструкция бара. Театр сәхнәһе заманса механизмдар менән йыһазландырыласаҡ, оркестр соҡоро күтәрелмәле буласаҡ, креслоларҙы алмаштырасаҡтар, интерьерҙы реставрациялаясаҡтар, сәхнәне яҡтыртыу өсөн яңы ҡоролма ҡуйыласаҡ.
Бындай эштәр башҡа район һәм ҡалаларҙа ла башҡарыла, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
— Һәр муниципалитет башлығы мәҙәниәт учреждениеһы – ул район йәки ҡаланың йөҙө булып тороуын аңлай, урындағы бюджет дефицит хәлдә булыуына ҡарамаҫтан, күршеләр менән ярыша-ярыша, конкурстарҙа һәм фестивалдәрҙә ҡатнашып, был йүнәлеште үҫтерергә тырыша. Һәм мин ысынлап та уларҙың тырышлыҡтарын күрәм.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 08.11.2017
Варикоздан файҙалы дарыу
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 8-11-2017, 14:51
200 мл зәйтүн майы, 100 г бал ҡорто балауыҙы, 100 г ылыҫлы ағас (ҡарағай, шыршы, кедр һ.б.) сайыры алырға. Сайыр ҡоро булһа, уны он хәленә килгәнсе онтарға. Барыһын бергә кәстрүлгә һалып, 10 минут бешерергә. Һуңынан ике ҡалаҡ бал өҫтәп, тағы 10 минут болғата-болғата бешерергә. Тағы 1 – 2 г прополис өҫтәп, тағы 10 минут ҡайнатырға. Туҡтауһыҙ болғатып торорға онотмағыҙ.
Уттан алғас, һыуытырға һәм быяла банкаға ҡойоп, һыуытҡыста һаҡларға. Ошо май менән аяҡтың тамырҙары бүртеп торған урындарын яҡшы итеп ыуырға. Зәйтүн майы булмаһа, уны сусҡаның эс майы йәки яңы ғына бешелгән һәм тоҙланмаған һыйыр майы менән алмаштырырға мөмкин.
Рәмилә.
Ишембай районы....
Йырлы тәбрикләү – иң ҙур бүләк
Медиа // 8-11-2017, 09:00
Йылы һүҙ – йән аҙығы, ти халыҡ. Ысынлап та, күңел дәрҙе үҫтереп, тормошҡа дәрт өҫтәп ебәреү өсөн кешегә бер йылы һүҙ етә… Сөнки бер-береңә ҡарата ихлас мөнәсәбәт – тормоштоң төп нигеҙе. Тағы ла кешегә ғүмер итеү өсөн, һыу-һауанан, уттан-ерҙән ҡала, иң кәрәкле рухи аҙыҡтарҙың береһе – моң. Ошоно яҡшы аңлаусыларҙы туплаған «Юлдаш» радиоһы көн һайын иң ҡәҙерле кешеләрегеҙҙе тыуған көндәре айҡанлы һүҙ һәм моң ярҙамында тәбрикләй. Музыкаль ҡотлауҙар программаһы көндөҙгө сәғәт 2-нән 3-кә тиклем башҡорт телендә, көндөҙгө сәғәт дүрттән 6-ға тиклем татар телендә эфирға сыға. Заказдар бер ай алдан ҡабул ителә. Өфө халҡы һәм баш ҡала ҡунаҡтары ҡотлауҙы Телеүҙәккә килеп тапшыра ала. Хаттар бүлеге эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске сәғәт 5-се яртыға тиклем тәнәфесһеҙ эшләй....


text:
- Подробности
- Просмотров: 458
ДАУАХАНАЛАР, халыҡҡа стационар ярҙам, поликлиникаһы булғанда дауахананан тыш медицина ярҙамы күрһәткән дауалау‑иҫкәртеү учреждениелары. Д. терр. принцип б‑са – респ. (өлкә), ҡала, үҙәк район, район, участка, линия (һыу һәм т. юл транспортында); күрһәткән хеҙмәт төрҙәре б‑са – күп профилле, махсуслаштырылған (инфекцион, офтальмология Д. һ.б.); хеҙмәтләндерелгән ауырыуҙар контингенты б‑са балалар, һуғыш ветерандары өсөн һ.б. Д. айырыла. 18 б. уртаһында Башҡортостан терр‑яһында хеҙмәтле кешеләрҙе ҡарау өсөн тәүге госпиталдәр барлыҡҡа килә. 18 б. 2‑се ярт. Үрге Троицк заводы һәм Верхотор заводы эргәһендә, идара итеүҙең кантон системаһы индерелгәндән һуң Башҡорт ғәскәре ҡарамағында госпиталдәр һәм лазареттар асыла; улар ш. уҡ хәрби булмаған халыҡҡа мед. ярҙамы күрһәтә. Өфөлә Йәмғиәт ҡараулығы приказы аҡсаларына ҡала Д. (1791), аҡылдан яҙғандар йорто (1817), Бөрө, Стәрлетамаҡ (икеһе лә — 1821), Бәләбәй (1829) ҡалаларында өйәҙ Д. асыла. 1826 й. Ырымбур губернаһында 6 Д. йорто була. Өфө губернаһында тәүге ауыл Д. — 1858 й. Златоуст өйәҙе Мәсәғүт а.; башҡорттар өсөн тәүге Д. 1859 й. Өфө өйәҙе Сәлих а. асыла. 19 б. 2‑се ярт. Өфө һәм Ырымбур губ. өйәҙҙәрендә земство Д. эшләй башлай; хеҙмәт итергә табиптар урынына фельдшерҙар саҡырыла, уларға үҙ аллы дауалау хоҡуғы бирелә (ҡара: Земство медицинаһы). 1894 й. Өфө губ. 19 Д. (400 койка) иҫәпләнә, ҡайһы берҙәренең дәүләт һәм хосуси дарыуханалары була (ҡара: Һаулыҡ һаҡлау); 1913 й. — 51 (1718). 20 б. 20—30‑сы йй. Башҡортостанда Д. учреждениелары һаны күпкә арта: 1922 й. 89 Д. (3674) була, 1940 й. — 182 (8441). Бөйөк Ватан һуғышы аҙағына респ. 213 Д. (11708) эшләй, уларҙың күбеһендә эвакуация госпиталдәре урынлаштырыла. 60—80‑се йй. респ. эре Д. комплекстары (Өфөлә 6‑сы, 8‑се, 13‑сө, 21‑се клиник Д., “Авангард”, “Газпром Нефтехим Салават” пр‑тиеларының медицинасанитария бүлектәре һ.б.) төҙөлә. Үҙәк район Д. интенсив терапия һәм реанимация бүлектәре асыла. 2008 й. БР‑ҙа 177 Д. учреждениеһы эшләй, ш. иҫ. 3 респ. Д.: Республика балалар клиник дауаханаһы, Республика клиник дауаханаһы, Республика клиник дауаханаһы №2; 23 ҡала, 5 балалар ҡала Д., 53 үҙәк район һәм 5 район Д.; һуғыш ветерандары өсөн 2 госпиталь; ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһы; 2 психиатрия дауаханаһы; ҒТИ‑ларҙың һәм вуздарҙың 3 клиникаһы; 2 инфекцион, 1 туберкулёздан дауаланыусылар Д.; 9 шәфҡәт туташы хеҙмәте Д.; 6 бала табыу йорто; Респ. перинаталь үҙәге; 68 ауыл участкаД. һ.б.
Әҙәб.: Веселовский Б.Б. История земства за сорок лет: в 4 т. СПб., 1909—1911; Лукманов С.З. Развитие здравоохранения Башкирской АССР. Уфа, 1958.
А.У.Кинйәбулатов, М.С.Сафин
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Ишәк
Йорт ишәге (лат. Equus asinus asinus) — йомро тояҡлы, оҙон ҡолаҡлы, көлһыу төҫтәге, ат һымағыраҡ бәләкәй кәүҙәле эш хайуаны[1]. Африка ишәгенең (Equus asinus) ҡулға эйәләштерелгән төрө. Кешелек тарихында ҙур роль уйнаған.
Ҡулға эйәләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ишәктәр аттар менән сағыштырғанда күпкә иртәрәк ҡулға эйәләштерелгәндәр. Б. э. т. 4000 йыл элек Нил дельтаһы буйында ҡулға эйәләштерелгән ишәктәрҙе ҡулланғандар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка (под ред. З.Г.Ураксина, 2005)
{{|lv}}


text:
- Подробности
- Просмотров: 483
ЗЕМСТВО ҺӘМ ҠАЛА ЭШТӘРЕ БУЙЫНСА ГУБЕРНА ПРИСУТСТВИЕЛАРЫ, Рәсәйҙә земство учреждениелары (ҡара: Земство йыйылыштары, Земство башҡармалары) һәм ҡала үҙидараһы органдары (ҡара: Ҡала думалары, Ҡала башҡармалары) эшмәкәрлегенә күҙәтеү алып барыусы урындағы дәүләт органдары. Реформалар (19 б. 80—90‑сы йй.) барышында 1890 й. 12 июнендәге “Губерна һәм өйәҙ земство учреждениелары тураһында положение”ға ярашлы, земство эштәре б‑са губерна присутствиелары булараҡ ойошторола; 1892 й. 11 июнендәге “Ҡала положениеһы” на ярашлы, З.һ.ҡ.э.б.г.п. итеп үҙгәртелә. Губернатор етәкселек иткән. Составына вице‑губернатор, губерна дворяндары башлығы, Ҡаҙна палатаһы идарасыһы, округ суды прокуроры, губерна земство башҡармаһы рәйесе һәм ағзаларының береһе, даими ағза, губерна ҡалаһының ҡала башлығы ингән. Земство эштәре б‑са губерна присутствиеһы Өфөлә — 1892 й. сент., Ырымбурҙа 1892 й. окт. асыла. 1917—18 йй. ябыла.
Әҙәб.: Кантимирова Р.И. Государственное управление в Уфимской губернии во второй половине XIX — начале XX вв. Стерлитамак, 2000.
Р.И.Ҡантимерова
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 279
РИФ МАССИВТАРЫ, диңгеҙ бассейнында мәрйендәр, ылымыҡтар, строматопорҙар һ.б. организмдарҙың йәшәйеше һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән геол. ҡатламдар. Хәҙерге һәм боронғо Р.м. ҡалынлығы синхроник геол. ултырмалар ҡалынлығынан ҙурыраҡ. Яңғыҙ йәки диңгеҙ төбөндәге бер цоколдә үҫкән бер нисә Р.м. торған система барлыҡҡа килтереүсе Р.м. була. Ерҙең геол. үҫешендә палеозойҙа риф барлыҡҡа килеүҙең 4 циклы, мезозойҙа — 3, кайнозойҙа 1 циклы айырыла. Башҡортостанда Р.м. үҫешенең әһәмиәтле циклдары аҫҡы пермдә һәм өҫкө девонда билдәләнә. Урал алды бөгөлөнөң аҫҡы пермь Р.м. 390 км оҙонлоҡтағы субмеридиональ сылбыр рәүешендә һуҙыла, таш тоҙ ҡатламдары аҫтындағы 28 Р.м. нефть ятҡылыҡтары һәм газ ятҡылыҡтары (Ләмәҙ, Ырныҡшы, Ишембай‑Мораптал һ.б.) бар. Ишембай нефть ятҡылығының иң билдәле Р.м. 255—1200 м тәрәнлектә ятҡан һәм тар муйындар (оҙонлоҡтары 8,5 км, киңлектәре 2 км тиклем) м‑н тоташҡан 6 түбәнән тора. Нефтле ҡат 220 м алып 500 м тиклем үҙгәрә. Типик аҫҡы пермь Р.м. булып шихандар (Йөрәктау, Торатау һ.б.) һанала. Франс, фамен һәм турней йәшендәге Р.м. респ. үҙәк өлөшөн көньяҡ‑көнсығыштан төньяҡ- көнбайышҡа киҫеп үткән Кама-Кинәле бөгөлдәре системаһында урынлашҡан. Нефттең сәнәғәт тупланмаһына Ҡадир, Сәрмәсән, Яңы Уҙыбаш һәм башҡа Р.м. инә. Төп нефть запастары Р.м. ҡаплап алған структураларҙа, мәҫ., Арлан‑Дүртөйлө Р.м. аҫҡы һәм урта карбонының риф өҫтө ҡатламдарында запастары б‑са уникаль Арлан нефть ятҡылығында тупланған.
Әҙәб.: К у з н е ц о в В.Г. Эволюция карбонатонакопления в истории Земли. М., 2003.
Р.Х.Мәсәғүтов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Спорт » СКА «Сочи»ға абынды...
СКА «Сочи»ға абынды...
КХЛ беренселеге башланыуға ай ярым самаһы үтеүгә, уның биш клубы баш тренерҙарын отставкаға ебәрҙе лә инде.
Яңыраҡ «Адмирал» командаһы етәкселеге Александр Андриевскийҙан баш тартты. Сиратта кем?.. Әлбиттә, бөтәһе лә «Салауат Юлаев»та үҙгәрештәр көттө. Сөнки, нисек кенә тимә, өфөләр һуңғы арала тотороҡло уйын күрһәтә алмай йонсой. Состав бар, ә һөҙөмтә юҡ. Клуб етәкселеге составтан башланы. Улар тәжрибәле һаҡсы, юлаевсылар капитаны Денис Куляштан ҡотолорға булды. Йәнәһе, уйнай алмай. Шулай уҡ Өфө хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Степан Хрипуновты ла, уның агенты һорауынса, икенсе уйынсыға алмаштырырға ниәтләне. Улар әлеге лә баяғы юлаевсыларҙың дублерына әйләнеп барған күрше «Автомобилист»ы тулыландырҙы. Унда инде өфөләрҙең ярты составы уңышлы ғына сығыш яһай.
Әлеге киткән хоккейсылар урынына ике тапҡыр Гагарин кубогын яулаған тәжрибәле Михаил Юньковты һәм «Спартак»тан өмөтлө һөжүмсе Владимир Бобылевты алдылар.
Әлеге ваҡытта «Салауат Юлаев» командаһы дүрт уйындан торған сәфәргә юлланды. Беренсе осрашыуын улар Минскиҙа урындағы «Динамо» хоккейсылары менән уйнап, уларҙы 4:2 иҫәбенә еңде. Тәүге бәйгелә үк өфөләр өсөн дебют яһаған Юньков гол индереп, үҙ иҫәбенә тәүге мәрәй яҙҙы. Бөгөн улар Питерҙа юлаевсыларҙы беренсе әйләнештә рәнйеткән СКА уйынсылары менән сәкәләшәсәк. СКА тигәндән, улар 20 осрашыу рәттән еңеү яулап, 21-ндә «Сочи»ға абынып, уларға өҫтәмә ваҡытта 3:2 иҫәбенә отолдо. Киләһе уйында «Салауат Юлаев» командаһының дәғүәсеһе Финляндияның «Йокерит» клубы буласаҡ. Улар ҙа ярайһы ғына тиҙлек алып, ун ике уйын рәттән юғалтыуһыҙ килә.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
АЙСИБӘР ҺӨЙӨНДӨКОВА
Һөйөндөкова Айсибәр Азамат ҡыҙы Ейәнсура районы Вәлишә ауылында 2002 йылдың 14 сентябрендэ тыуған. 2009 йылда беренсе класҡа уҡырға бара. Тәүге уҡытыусыһы Әхмәтшина Зөлфиә Сөләймән ҡыҙы әҙәбиәткә, әҙәби ижадҡа һөйөү тәрбиәләгән. Бәләкәй хикәйәләр, шиғырҙар ижад итә. Бергәләп төрлө ижади конкурстарҙа ҡатнашалар. Бөгөнгө көндә Новониколаевка ауылы төп дөйөм белем биреү мәктәп- интернатының етенсе класында белем ала. «5» һәм «4» билдәләренә генә өлгәшә. Ата- әсәһенең ярҙамсыһы, ҡәрсәһенең терәге.


text:
Коробка автомат Ford Mondeo в ОренбургеВ продаже: 26
Черный Ford Mondeo в Оренбурге
, Белый Ford Mondeo в Оренбурге
, Серебряный Ford Mondeo в Оренбурге
, Серый Ford Mondeo в Оренбурге
, Синий Ford Mondeo в Оренбурге
, Зеленый Ford Mondeo в Оренбурге
, Серебристый Ford Mondeo в Оренбурге
, Бензиновый Ford Mondeo в Оренбурге
, Дизельный Ford Mondeo в Оренбурге
, Седан Ford Mondeo в Оренбурге
, Хэтчбек Ford Mondeo в Оренбурге
, Хэтчбэк Ford Mondeo в Оренбурге
, Хетчбэк Ford Mondeo в Оренбурге
, Хетчбек Ford Mondeo в Оренбурге
, Универсал Ford Mondeo в Оренбурге
, Лифтбэк Ford Mondeo в Оренбурге
, Автомат Ford Mondeo в Оренбурге
, Механика Ford Mondeo в Оренбурге
Выбор читателей:
на правах рекламы


text:
- Подробности
- Просмотров: 400
“БАШГРАЖДАНСТРОЙ”, торлаҡ, соц.‑мәҙәни һәм көнкүреш тәғәйенләнешле объекттар төҙөү пр‑тиеһы. 1971 й. Өфөлә “Б.” тресы булараҡ нигеҙ һалына, 1994 й. алып ААЙ, 2009 й. ябыла. Составына 1‑се төҙөлөш идаралығы (1971 й. тиклем трест №21 составында), 2‑се төҙөлөш идаралығы һәм 8‑се төҙөлөш идаралығы (1971 й. тиклем төҙөлөш тресы №3 составында), производство‑технология комплектацияһы һәм бәләкәй механизация идаралыҡтары ингән. База төҙөлөш һөнәрселек‑техник уч‑щеһы һәм уҡыу комб‑ты булған. 1999 й. 875 кеше эшләгән. 2000 й. ҡарата “Б.” тарафынан яҡынса 430 объект, ш. иҫ. Сәнғәт училищеһының концерт залы, Авиация техникумы, Хореография колледжы, Респ. балалар клиник дауаханаһы, 21‑се һәм 22‑се клиник дауахана биналары, Өфөнөң төньяҡ һыу алыу ҡоролмаһы, 350 мең м2 ашыу торлаҡ йорт һәм ятаҡ, 14 уҡыу комплексы, 19 мәктәпкәсә йәштәге балалар һәм 8 мед. учреждениеһы, төҙөлгән; 10 км троллейбус юлы һалынған.
Н.К.Байҙаков
Тәрж. Г.Ғ.Ғәлиева


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 07.11.2017
"Шүлгәнташ" - Рәсәйҙәге иң уникаль ҡурсаулыҡ
Махсус бит // 7-11-2017, 11:21
Ҡурсаулыҡтар эшендә оҙаҡ йылдар етәкселек дилбегәһен тотҡан кешеләр бик һирәк. Үҙенең тормошон тәбиғәтте һаҡлау эшенән башҡа күҙ алдына ла килтерә алмаған, кешенең хужалыҡ итеү эшмәкәрлегенән зыян күргән еренең матурлығы тейелгеһеҙ һаҡланһын өсөн бар булмышын фиҙакәр хеҙмәт итеүгә арнаған урман һаҡсылары исемлегенә «Шүлгәнташ» тәбиғәт дәүләт ҡурсаулығы директоры Михаил Николаевич Косаревтың исемен дә индерергә була. 25 йыл инде ҡурсаулыҡҡа етәкселек итә ул.
Түбәндәге мәҡәләлә ул үҙенең һөнәренең нескәлектәре менән бүлешә, ҡурсаулыҡты үҫтереү юлдарын үҙенсә күреүен бәйән итә, өлгәшелгән уңыштары хаҡында һөйләй....
Түбәндәге мәҡәләлә ул үҙенең һөнәренең нескәлектәре менән бүлешә, ҡурсаулыҡты үҫтереү юлдарын үҙенсә күреүен бәйән итә, өлгәшелгән уңыштары хаҡында һөйләй....
Ҡабаҡ икраһы
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 7-11-2017, 10:00
3 кг ҡабаҡ, 1 кг кишер, 1 кг һуған, 4 ҡалаҡ томат пастаһы, 1 ҡалаҡ 70 процентлы аш һеркәһе, 2,5 ҡалаҡ тоҙ, тәменсә шәкәр, 0,5 л үҫемлек майы кәрәк.
Таҙа итеп йыуылған йәшелсәне турап, һыуҙа бер аҙ бешереп алығыҙ. Алып һыуытҡас, ит үткәргес аша үткәрегеҙ һәм йәшелсә бешерелгән һыуға май һалып, 1 сәғәт талғын утта быҡтырығыҙ.
Аш һеркәһе, тоҙ, шәкәр өҫтәп, тағы ярты сәғәт бешерегеҙ ҙә, эҫе килеш стерилләнгән банкаларға һалып, тимер ҡапҡас менән ябығыҙ.
...
Һикһән йәштә лә – «Йәшлек» менән!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 7-11-2017, 08:00
«Аҙна һайын – бүләк!» конкурсының был аҙналағы еңеүселәре – Көйөргәҙе районының Таймаҫ ауылынан Лиза Ишморатова менән Салауат ҡалаһынан З. Әбделмәнова. Улар плед, графин һәм стакандар йыйылмаһы менән бүләкләнә.
«Әсәйем ғүмер буйы гәзит-журналдан айырылманы, оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, йыл һайын бер нисә гәзиткә яҙыла. Гәзитегеҙҙең һәр бер битен ентекләп уҡып сыға. 80 йәшлек атайыма ла ҡысҡырып уҡый. Һәр яңылыҡты белеп ултыралар. Уларҙың бергә тормош ҡороуҙарына быйыл 57 йыл тулды», – тип яҙып ебәргән Лиза инәйҙең ҡыҙы Әлмира Мөхәмәтшина. Ул үҙе гәзитебеҙҙе таратыусы, почтальон булып эшләй икән. Афарин, Ишморатовтар!
Призды алыу өсөн паспорт, СНИЛС, ИНН күсермәләре кәрәк. Үҙегеҙ килеп ала алмаған осраҡта, редакцияға балаларығыҙҙы йәки таныштарығыҙҙы ебәрергә мөмкин.
Бәйге декабрь аҙағына тиклем дауам итә. Гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияғыҙҙың күсермәһен тиҙерәк ебәрергә ашығығыҙ. Ә инде «Республика Башкортостан» дәүләт унитар предприятиеһы уйнатҡан ҡиммәтле бүләктәргә лә эйә булғығыҙ килһә, «Йәшлек» менән район гәзитенә яҙылған квитанцияғыҙҙың да күсермәһен редакцияға ебәрергә онотмағыҙ.
З. ХӘСӘНОВА....
«Әсәйем ғүмер буйы гәзит-журналдан айырылманы, оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, йыл һайын бер нисә гәзиткә яҙыла. Гәзитегеҙҙең һәр бер битен ентекләп уҡып сыға. 80 йәшлек атайыма ла ҡысҡырып уҡый. Һәр яңылыҡты белеп ултыралар. Уларҙың бергә тормош ҡороуҙарына быйыл 57 йыл тулды», – тип яҙып ебәргән Лиза инәйҙең ҡыҙы Әлмира Мөхәмәтшина. Ул үҙе гәзитебеҙҙе таратыусы, почтальон булып эшләй икән. Афарин, Ишморатовтар!
Призды алыу өсөн паспорт, СНИЛС, ИНН күсермәләре кәрәк. Үҙегеҙ килеп ала алмаған осраҡта, редакцияға балаларығыҙҙы йәки таныштарығыҙҙы ебәрергә мөмкин.
Бәйге декабрь аҙағына тиклем дауам итә. Гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияғыҙҙың күсермәһен тиҙерәк ебәрергә ашығығыҙ. Ә инде «Республика Башкортостан» дәүләт унитар предприятиеһы уйнатҡан ҡиммәтле бүләктәргә лә эйә булғығыҙ килһә, «Йәшлек» менән район гәзитенә яҙылған квитанцияғыҙҙың да күсермәһен редакцияға ебәрергә онотмағыҙ.
З. ХӘСӘНОВА....


text:
Ваҡыт көтмәй
19 июня 2018 йыл | Матбуғат
Матбуғат баҫмалары өсөн ҡыҙыу мәл: гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы осланыуға табан бара. Талбазы почтамтынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, һандар бик һөйөнөслө түгел: "Табын”ға әлегә бер мең самаһы кеше генә яҙылған. Йәғни гәзитебеҙҙе әле алдырып уҡыусыларҙың яртыһы ғына киләһе ярты йыллыҡҡа подписканы оҙайтҡан. Ә ҡалған яртыһы ҡайҙа?
Емешле ижад теләйем!
14 июня 2018 йыл | Матбуғат
Матбуғат баҫмаларын район тормошоноң көҙгөһө, уның йылъяҙмаһын яҙыусы тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Ҙур яуаплылыҡ та, мәртәбә лә өҫтәгән ошо бурысты районыбыҙ гәзиттәре тиҫтә йылдар буйы арымай-талмай башҡара. Улай ғына ла түгел, ойоштороусы, әйҙәүсе, ил, төбәк, район етәкселеге менән халыҡ араһында бәйләнеш булдырыусы булараҡ та дәүләт әһәмиәтендә ғәйәт ҙур эш алып бара. Баҫмаларыбыҙ – гәзит уҡыусыларҙың тоғро кәңәшсеһе һәм яҡын ярҙамсыһы ла.
“Табын”ға яҙыл да, бүләк от!
13 июня 2018 йыл | Матбуғат
“Аҙна һайын бүләк” акцияһы дауам итә
05 июня 2018 йыл | Матбуғат
Хөрмәтле гәзит уҡыусылар!
Апрель айында уҙғарылған "Аҙна һайын бүләк” акцияһы июнь айында тергеҙелә. "Табын”ға кемдәр яҙылып өлгөрмәгән булһа, тиҙерәк почта бүлексәһенә ашығығыҙ, ваҡыт бик аҙ ҡала.
Апрель айында уҙғарылған "Аҙна һайын бүләк” акцияһы июнь айында тергеҙелә. "Табын”ға кемдәр яҙылып өлгөрмәгән булһа, тиҙерәк почта бүлексәһенә ашығығыҙ, ваҡыт бик аҙ ҡала.
“Табын” килһен һәр йортҡа!
29 мая 2018 йыл | Матбуғат
2018 йылдың икенсе яртыһына ваҡытлы баҫмаларға яҙылыу дауам итә. Подписка тамамланырға бер ай самаһы ғына ваҡыт ҡала. Шуға ла "Табын"ға яҙылып ҡуйырға онотмаһағыҙ ине, ҡәҙерле дуҫтар.
"Табын” гәзитенә киләһе ярты йылға яҙылыу хаҡы 835 һум 26 тин (индексы - 50675), пенсионерҙар өсөн 764 һум 16 тин (06075) тора. Красноусолда йәшәүселәр альтернатив ысул менән дә яҙыла ала. Бындай осраҡта гәзит хаҡы 630 һум тора һәм редакция почтальондары таратасаҡ. "Табын”дың электрон вариантына 6 айға яҙылыу хаҡы - 522, бер айға 87 һум.
"Табын” гәзитенә киләһе ярты йылға яҙылыу хаҡы 835 һум 26 тин (индексы - 50675), пенсионерҙар өсөн 764 һум 16 тин (06075) тора. Красноусолда йәшәүселәр альтернатив ысул менән дә яҙыла ала. Бындай осраҡта гәзит хаҡы 630 һум тора һәм редакция почтальондары таратасаҡ. "Табын”дың электрон вариантына 6 айға яҙылыу хаҡы - 522, бер айға 87 һум.


text:
1929 йылғы Уолл-Стрит һәләкәте
1929 йылғы Уолл-Стрит һәләкәте — Америка Ҡушма Штаттарының фонд биржаһында акция хаҡтарының ҡырҡа түбән төшөүе.
Һәләкәткә тиклемге ун йыл эсендә акцияларға хаҡтар бер туҡтауһыҙ үҫә. Миллионлаған кеше аҡсаларын акцияларға әйләндерә. Акция алырға теләүселәрҙең һаны артыуы уларҙың хаҡын ҡабарта, был тағы акцияларҙа байырға теләгән келәр һанын күбәйтә. Күптәр биржала уйнау өсөн аҡсаны банктарҙан бурысҡа ала.
1929 йылдың Ҡара кесаҙна тип аталған 24 октябренән алда уҡ биржала хаҡтар тотороҡһоҙ була. Хаҡтар төшөүе һәм ҙур күләмдә һатыуҙар ҡыҫка арауыҡтағы хаҡтар күтәрелеү менән алмашынып килә. Был ваҡытҡа Доу-Джонс сәнәғәт индексы 381,17 кимәлендә була. Хаҡтарҙың түбән төшөүе 24 октябрҙә тиҙләнә. Был көндә барыһы 12,9 миллион акция һатыла.
Ял көндәрендә был ваҡиға тураһында хәбәр гәзит-журналдар аша бөтә Ҡушма Штаттар буйлап тарала. Ҡара дүшәмбе тип аталған көндә, 28 октябрҙә тағы ла күберәк кеше акцияларҙан ҡотолорға тырыша, Доу-Джонс индексы 13 процентын юғалта. 29 октябрҙә — Ҡара шишәмбе көнөндә — 16 миллион акция һатыла, Доу-Джонс индексы тағы 12 процентҡа төшә. Фонд биржаһы был көндә йәмғеһе 14 миллиард доллар аҡсаһын юғалта. Аҙна эсендә иһә 30 миллиард доллар юғала — был АҠШ-тың Беренсе донъя һуғышы ваҡытында сарыф иткән аҡсанан да күберәк тәшкил итә.
Акцияға һалынған аҡсаларын ҡайтара алмай, күп банктар юҡҡа сыға, ойошмалар ябыла, эшһеҙҙәр һаны ҡырҡа арта. 1929 йылғы һәләкәт иҡтисади хәлде ҡаҡшата һәм Бөйөк депрессияға башланғыс бирә.
13 ноябрь көнө Доу-Джонс индексы 198,60 кимәлендә була. Ошо көндән биржа бер нисә ай дауамында яйлана һәм 1930 йылдың 17 апреленә тиклем 294,07 кимәленә менә. Әммә биржалағы хаҡтар кәмеүе 1930 йылдың апрелендә дауам итә һәм 1932 йылға тиклем, Доу-Джонс индексы 41,22 һанына төшкәнсе дауам итә, был һан иң юғары нөктәнән 89 процентҡа ҡайтыш була.


text:
Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации
Перейти к поиску
Архив: 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
1 аҙна Үҙгәртеү
2016 йылды оҙатыу. Ғафури районы Ерек ауылы.
2 аҙна Үҙгәртеү
Конгресс-холл янында шыршы, Өфө
3 аҙна Үҙгәртеү
Ҡарман ДРЭС-ы
4 аҙна Үҙгәртеү
Хәлит Фәтихов — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсыһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
5 аҙна Үҙгәртеү
Ҡомалаҡ ҡайнатмаһынан Рәшиҙә Ғизәтуллина бешергән ауыл икмәге
6 аҙна Үҙгәртеү
Ҡыҙылташ ҡаяһы. Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы
7 аҙна Үҙгәртеү
Башҡорт туйы
8 аҙна Үҙгәртеү
«Табын иле» һәйкәле, Красноусол
9 аҙна Үҙгәртеү
Батман. Баймаҡ районы Ярат ауылында мәктәп музейы.
10 аҙна Үҙгәртеү
8 март — Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән!
11 аҙна Үҙгәртеү
Сәхәбәләр мәсете. Миәкә районы Нарыҫтау ауылы
12 аҙна Үҙгәртеү
Ауыл мейесе, Бөрйән районы
13 аҙна Үҙгәртеү
Өфөлә лимонарий
14 аҙна Үҙгәртеү
Берлин 2017 викиконференцияһында
ҡатнашыусылар
15 аҙна Үҙгәртеү
Ерҙең беренсе яһалма юлдашы макеты
16 аҙна Үҙгәртеү
«Ташҡын», Евгений Михайлович Поздняков
17 аҙна Үҙгәртеү
Башҡорт келәме
18 аҙна Үҙгәртеү
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Белорет металлургия комбинатында 400 мең тонна тирәһе сифатлы ҡорос етештерелә.
19 аҙна Үҙгәртеү
Муса Гәрәев — ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда 250-гә яҡын хәрби осош яһай
20 аҙна Үҙгәртеү
Ҡарға бутҡаһы — башҡорттарҙың яҙҙы ҡаршылауға арналған традицион байрамы.
21 аҙна Үҙгәртеү
Стәрлетамаҡ ҡалаһы йәмиғ мәсете
22 аҙна Үҙгәртеү
Һабантуйҙан күренеш
23 аҙна Үҙгәртеү
Шишмә районы Ябалаҡлы ауылы башҡорттары йыйын байрамында. ХХ быуат башы фоторәсеме
24 аҙна Үҙгәртеү
Салауат Юлаев музейы
25 аҙна Үҙгәртеү
Башҡорттар Мулдаҡай ауылы янында көн уртаһы намаҙын ҡыла. Максим Дмитриевтың 1890-сы йылдарҙағы фотоһы.
26 аҙна Үҙгәртеү
Башҡортостанда йүкә сәскә ата
27 аҙна Үҙгәртеү
Васко да Гама күпере — Европала иң оҙон күпер. Португалия, Лиссабон.
28 аҙна Үҙгәртеү
Пиреней һуғышы геройҙарына һәйкәл. Порту, Португалия.
29 аҙна Үҙгәртеү
Тау башында шау сәскә
30 аҙна Үҙгәртеү
Эресунн күпере — Эресунн боғаҙы аша Данияны (Зеландия утрауы) һәм Швецияны тоташтырыусы юл. Балтик диңгеҙе.
31 аҙна Үҙгәртеү
Ағиҙел буйы, Бөрйән районы
32 аҙна Үҙгәртеү
Күбәләр
33 аҙна Үҙгәртеү
Европа күпере, оҙонлоғо — 777 метр, бейеклеге — 192 метр. Альп тауҙары аша үткән, Австрия менән Италияны тоташтырыусы юлда 1959—1963 йылдарҙа төҙөлгән.
34 аҙна Үҙгәртеү
Рибейра — Порту ҡалаһының боронғо үҙәге, Португалия.
35 аҙна Үҙгәртеү
Суфия мәсете. Стәрлетамаҡ районы, Кантюковка ауылы
36 аҙна Үҙгәртеү
«Днепрҙа айлы төн», Архип Куинджи, Рус музейы, Санкт-Петербург.
37 аҙна Үҙгәртеү
”Йәй” (1889), Ивана Кобильца.
38 аҙна Үҙгәртеү
«Томанлы иртә», Иван Шишкин.
39 аҙна Үҙгәртеү
Ҡурайсы — ҡурайҙа уйнаусы башҡорт. Сергей Рыбаков рәсеме.
40 аҙна Үҙгәртеү
Эҫем йылғаһы Игнатьев мәмерйәһе янында. Силәбе өлкәһе Әшә районы.
41 аҙна Үҙгәртеү
«Тирмән быуаһы» (1850), Ханс Фредрик Гуде.
42 аҙна Үҙгәртеү
«Ҡала ҡапҡаһы янында һуңғы ҡабаҡ» (1868), Василий Перов.
43 аҙна Үҙгәртеү
«Тауҙарҙа ҡарлы ҡыш» (1920-сы йылдар), Борис Бессонов.
44 аҙна Үҙгәртеү
«Бай ҡырғыҙ һунарсыһы ыласын менән». 1871 йыл, Василий Верещагин.
45 аҙна Үҙгәртеү
Башҡорт шәле, башҡорт милли биҙәүестәре менән
46 аҙна Үҙгәртеү
1967 йылдың 17 ноябрендә Өфөлә Салауат Юлаев һәйкәле асыла.
47 аҙна Үҙгәртеү
Ҡурсаҡтар башҡорт милли кейемендә.
48 аҙна Үҙгәртеү
Әхмәтзәки Вәлиди проекты буйынса Башҡортостан автономияһының сиктәре
49 аҙна Үҙгәртеү
Бастай күпере, Саксония ирекле дәүләте, Германия
50 аҙна Үҙгәртеү
3-сө Бөтә башҡорт ойоштороусы ҡоролтайы делегаттары. Каруанһарай, Ырымбур ҡалаһы. Декабрь 1917 йыл.
51 аҙна Үҙгәртеү
Аҡһаҡ Тимер һәм уның нәҫелдәре зыяраты. «Гүр-Әмир мавзолейы. Сәмәрҡәнд». 1869-1870 йылдар, Василий Верещагин.
52 аҙна Үҙгәртеү
Санкт-Петербург ҡалаһының Һарай майҙанында Яңы йылды ҡаршылау
53 аҙна Үҙгәртеү
Каруанһарай мәсете көмбәҙе, Ырымбур
Архив: 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |


text:
Артынан йүгергән...
Бер саҡ Бәхет соҡорға ҡолап төшкән, ти. Янынан өс егет үтеп бара икән.
“Бәхетле булыуың хаҡында уңға-һулға һөйләп йөрөмә – күҙ тейер”, тиҙәр. Динебеҙ ҡанундары нигеҙенә лә шул мәғәнә һалынған. Ошо тыйыуҙарҙы иҫтә тотоп, бөгөнгө тормошома шөкөр итеп, ырыҫ серҙәре менән уртаҡлашырға ниәт иттем.
Изге Рамаҙан да тамамланды. Ай буйы ураҙа тотҡан, ғибәҙәттә булған мосолмандың тормошо артабан ниндәйерәк үҙгәрештәргә дусар ителә? Рамаҙанда алған һабаҡты һәр кем дөрөҫ файҙаланамы?
Глава Башкортостана Рустэм Хамитов поздравил мусульман республики с праздником Ураза-байрам. В поздравлении, в частности, говорится:
Өләсәйем сәхәр эсә,
Мин дә бергә уянам.
Бигерәк тәмле сәхәр сәйе –
Уянғанға ҡыуанам.
Мәғлүм ки, әҙәм балаһы фытыр саҙаҡаһы бирмәһә, уның ураҙаһы ҡабул ҡылынмай, Рамаҙан айында башҡарған изге ғәмәлдәре Аллаһ Тәғәләгә еткерелмәй.
Изге Рамаҙан шәриф айын еләк-емешкә бай йәй менән сағыштыралар. Ниғмәт шул ҡәҙәр күп – йыйырға ғына өлгөр! Был мәлдә мөьмин мосолман фарыз ғәмәл-ғибәҙәттәрҙе үтәп, Аллаһ Тәғәләнең әжер-сауабына өлгәшеп ҡалырға ынтыла.
“Йома эшләргә ярамай” тигән һүҙҙәрҙе дөрөҫ аңлау мөһим. Был көндә аҙан әйтелгәндә, бар мәшәҡәттәрҙе ҡалдырып, йәһәтләп иман йортона юлланырға кәрәк. “Намаҙ ваҡыты етһә – ғибәҙәт ҡылырға, яңылышҡанда – тәүбә итергә, шулай уҡ йәше еткәндәрҙе өйләндерергә ашығығыҙ”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм.
Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнөң бурыс-маҡсаттары Ислам ҡануниәтенә тулыһынса тап килә. Динебеҙҙә йәш быуынды тәрбиәләүгә, хәстәрләүгә ҙур урын бирелгән.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 68 Алға
Бит башына
Ураҙа тотҡан көн ауыҙ асыу – ифтар менән тамамлана. Ул ҡояш байыу менән башлана, һуңға ҡалдырырға ярамай. Мөхәммәт пәйғәмбәр аҡшам намаҙын уҡыр алдынан яңы бешкән йәки киптерелгән хөрмә емеше (финик) менән ауыҙ асҡан, ул булмаһа, ябай һыу эскән, шуға күрә ифтарҙы хөрмә йә һыуҙан башлау сөннәт һанала.


text:
Тамара Юлдашева менән Зәйтүнә Шәрипова юбилейҙарын билдәләй!
Опубликовано: 10-06-2018, 08:41 | Категория: Новости, Члены союза
Бөгөн Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары – танылған шағирә, журналист, тәржемәсе, “Аҡбуҙат” балалар журналының баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Тамара Ишбулды ҡыҙы Юлдашева (Тамара Искәндәриә) һәм ғалим, профессор, әҙәбиәт белгесе, юғары белем биреү йорто уҡытыусыһы, балалар яҙыусыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зәйтүнә Яхъя ҡыҙы Шәрипова күркәм юбилейҙарын билдәләй! Бөтә ҡәләмдәштәре исеменән илем, милләтем, телем тип йәшәгән рухлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы ғүмер байрамдары менән ихлас ҡотлайбыҙ һәм уларға иң изге, иң яҡты, иң саф теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ!


text:
10-06-2013, 08:55 / Яҙмыштар
Әсәйҙе юғалтыу ауыр ҡайғы
Әсәйҙәрҙең бѳйѳклѳгѳн йәшәй-йәшәй аңлайһың, тиҙәр. Үҙем күптән ѳләсәй булһам да, әсәйемдең вафатына 38 йыл үтһә лә, изге кешем һис хәтерҙән сыҡмай. Әсәйем - Әсмә менән атайым - Сәйфулла Фәттәх улы 43 йыл ғүмер кисерҙеләр. Әсәйем 61 йәшендә генә, беҙҙе тәрән ҡайғыларға һалып, гүр эйәһе булды. Заманындағы аслыҡ, яланғаслыҡ, һуғыш йылдары һаулығына йоғонто яһаған, күрәһең. Минең һәм ҡустымдың балаларын күреп үлһәм, мәңге үкенмәҫмен тигән хыялы тормошҡа ашманы....


text:
Гөрләп үтте сәсәндәр байрамы
Ҡунаҡсыл Бѳрйән районы быйыл да республиканың телһѳйәр, илһѳйәр балаларын үҙ еренә йыйҙы. «Урал батыр» эпосы XVIII республика бәйгеһе быйыл ун һигеҙенсе тапҡыр үтте. Уны Мәғариф министрлығы менән берлектә Бѳрйән район хакимиәте ойошторҙо.
«Урал батыр» эпосын яттан һѳйләү сараһында республиканың 27 район-ҡалаһынан йѳҙҙән ашыу йәш сәсән ҡатнашты. Сәсәнлектә кѳс һынаусылар йәш айырмалары буйынса ике тѳркѳмгә: V-VII һәм VIII-XI класс уҡыусыларына бүленде. Берәүҙәр эпосты яттан һѳйләүҙә кѳс һынаһа, икенселәре эпостан ѳҙѳктәр сәхнәләштереү буйынса ҡыҙыу бәйгелә ҡатнашты. Балаларҙың сығышын ғалим, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Әхмәт Сѳләймәнов етәкселегендәге жюри ағзалары баһаланы.
Икенсе кѳндө теленә, тарихына битараф булмаған илһѳйәр ба- лаларға Шүлгәнташ мәмерйәһенә экскурсия ойошторолдо. Тѳштән һуң мәртәбәле сарала ҡатнашыусылар ҡорбан ашы ашап, һабантуй уйындары уйнаны.
Ѳс кѳн барған конкурста Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы менән Абҙаҡ мәктәбе уҡыусылары ла ҡатнашты һәм яҡшы һѳҙѳмтәләргә иреште. Был конкурсҡа эләгеү ѳсѳн уҡыусыларға район кимәлендә үҙ кѳсѳн һынап, иң яҡшылары булыуын күрһәтергә кәрәк ине. Районда уҙған конкурс һѳҙѳмтәләре буйынса Абҙаҡ мәктәбе уҡыусылары эпостан ѳҙѳктәр сәхнәләштереүҙә гран-при яулаһа, Учалы районында үткән тѳбәк конкурсында - II урын, ә башҡорт гимназияһының VII класс уҡыусыһы Ләйсән Үтәбаева (һүрәттә) иһә район конкурсында эпосты яттан һѳйләү буйынса - I , ә Учалынан II урын алып ҡайтты. Ләйсән республика конкурсында быйыл икенсе тапҡыр ҡатнашты. Былтыр ул II урын алып, Белорет данын арттырғайны.
Бѳрйәндә уҙғарылған сәсәндәр бәйгеһендә 27 команда араһынан абҙаҡтар тағы ла II урын яулауға иреште, ә Ләйсән Үтәбаева эпосты яттан һѳйләү буйынса III урын алды, Белорет командаһы дѳйѳм иҫәп буйынса III урынға сыҡты. Уҡыусылар ҡиммәтле бүләктәргә һәм дипломдарға лайыҡ булды.
Эльза МѲХӘМӘҘИЕВА.
Автор фотоһы.


text:
Башҡортостан Президенты Ырымбур өлкәһе губернаторы менән осраштыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Ырымбур өлкәһе губернаторы менән осрашты
Башҡортостан Президенты Ырымбур өлкәһе губернаторы менән осраштыФото: Андрей Старостин
Салауат районы буйлап эш сәфәре сиктәрендә Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов “Янғантау” шифаханаһында ял итеүсе Ырымбур өлкәһе губернаторы Алексей Чернышев һәм уның ҡатыны менән осрашты. БР Президенты күрше өлкәнән үҙ коллегаһына Башҡортостанда санаторий-курорт системаһының үҫеше хаҡында һөйләне.
Ырымбур өлкәһе губернаторы менән әңгәмәлә Мортаза Рәхимов республикала рекреацион система учреждениеларын модернизациялауға ҙур бюджет средстволары һалыныуын һәм бының ыңғай һөҙөмтәләр биреүен билдәләне. “Янғантау” кеүек шифаханалар хәҙер инде үҙ средстволары иҫәбенә үҫешә.
Үҙ сиратында, Алексей Чернышев президентҡа йылы ҡабул иткәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе. Ул “Янғантау”ҙы өлгөлө һәм Рәсәйҙең иң яҡшы шифаханаларының береһе тип атаны.
Әйткәндәй, Алексей Чернышев Башҡортостан шифаханалары хаҡында ишетеп кенә белмәй. Ул бер нисә тапҡыр Башҡортостандың иң яҡшы санаторийҙарында ял итте һәм һәр ваҡыт күрһәтелгән хеҙмәтләндереүҙәр сифатын юғары баһаланы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 185
ТИРӘ‑ЯҠ МӨХИТТЕҢ ФИЗИК БЫСРАНЫУЫ, антропоген эшмәкәрлек һөҙөмтәһендә насар физик факторҙар сығанағының тирә‑яҡ мөхиткә йоғонтоһо; тирә‑яҡ мөхиттең бысраныуы төрҙәренең береһе. Вибрация һәм тауыштан (механик транспорт саралары, технологик ҡорамалдар, төҙөлөш һәм ремонт эштәре), электромагниттан (мәҫ., сәнәғәт ҡулайламалары, радиоэлемтә саралары, электрон приборҙар), яҡтылыҡтан (яҡтырып тороусы реклама); радиоактив (ионлау нурланышының тәбиғи һәм техноген сығанаҡтарына ингән радиоактив матдәләр; ҡара: Биосфераның радиактив бысраныуы); йылылыҡтан (эҫе төтөн газдары, биналарҙағы йылылыҡтың кәмеүе һ.б.) бысраныу айырыла. Тирә‑яҡ мөхитте санитар һаҡлау саралары уҙғарыла. РФ‑та негатив физик йоғонтоларҙың эш урындарында, торлаҡ йорттарҙа, йәмәғәт биналарында һәм торлаҡ төҙөлөшө терр‑яларында рәсми сикләнеүле кимәлдәрен көйләүсе ГОСТ һәм санитария нормалары бар, уларҙың үтәлешен Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын һәм кеше именлеген һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү б‑са Федераль хеҙмәт, РФ‑тың “Тирә‑яҡ мөхитте һаҡлау тураһында” законы (2002) контролдә тота. Башҡортостанда 2008 й. Өфө урамдарындағы һәм торлаҡ төҙөлөшө терр‑яларындағы рөхсәт ителгән тауыш кимәле 47,1% осраҡта санитария нормаларынан артыҡ була (торлаҡ зоналарында тауыш баҫымының кимәле көндөҙ 60 дБ артмаҫҡа тейеш). Кәрәҙле элемтәнең 267 база станцияһын тикшереү һөҙөмтәһендә торлаҡ йорттарҙа һәм тирә‑яҡтағы төҙөлөш алып барылған терр‑яларҙа электромагнит майҙанының көсөргәнешлеге күпселек осраҡта 1 мкВт/см2 артмауы билдәләнә (рәсми сикләнеүле кимәл — 10 мкВт/см2). Төҙөлөш материалдарын радиацияға тикшереүҙең һөҙөмтәләре уларҙың 97,0%‑ы торлаҡ төҙөлөшөндә ҡулланыу өсөн яраҡлы булыуын күрһәтә (2007 й. — 91,3%). 2004—08 йй. һауа, тупраҡ, үҙәкләштерелгән хужалыҡ‑эсәр һыу м‑н тәьмин итеү сығанаҡтарынан алынған пробаларҙа радионуклидтарҙың гигиеник нормативтарҙан артыҡ булыу осраҡтары билдәләнмәгән. Тикшерелгән зарарлы физик факторҙар сығанағының дөйөм һанынан 41,6% микроклиматҡа, 38% яҡтыртылышҡа, 10,7% тауышҡа, 7,8% электромагнит майҙанына, 1,9% вибрацияға тура килә (2008). Кеше организмына зарарлы факторҙарҙың йоғонтоһо Медицина университетында, Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы институтында өйрәнелә.
С.М.Усманов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 512
ЕРҘЕ ФАЙҘАЛАНЫУ, йола йәки закон ҡуйған тәртиптә ер м‑н файҙаланыу. Е.ф. системалары ер биләү формалары, тәбиғәт үҙенсәлектәре һәм хужалыҡты алып барыу традициялары м-н билдәләнә. Башҡорттарҙа Е.ф. аҫабалыҡ хоҡуғы нигеҙендә формалаша (ҡара: Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғы). Б.э. 1-се мең йыллығының 2-се ярт. башҡорттар көнбайышта Волга й. алып көнсығышҡа Тубыл й. тиклем, көньяҡта Илек һәм Урал йй. алып төньяҡҡа Кама һәм Сылва йй. тиклем ерҙәргә күсеп ултырған ваҡытта (ҡара: Башҡортостан) Е.ф. 20 б. башына тиклем һаҡланған төп һыҙаттары формалашҡан. Башҡорттарҙа, ергә шәхси милек булмағанда, һәр бер общинниктың община (аҫабалыҡ, улус, ауыл) ерен ҡулланыуға тигеҙ хоҡуғы булған. Күсмә хужалыҡ шарттарында (ҡара: Күсмә тормош) общиналы ер биләү сиктәрендә шәхси Е.ф. формалашҡан, ул мал һанына бәйле була һәм ырыу-ҡәбиләләрҙең юғары ҡатламдары (бейҙәр, кенәздәр, мырҙалар, тархандар, хандар) тарафынан көйләнә. Аҫаба ырыу‑ҡәбилә сиктәрендә айырым ырыу һәм ғаиләләр өсөн миҙгелле күсеп йөрөүҙәрҙең (ҡара: Башҡорт йәйләүҙәре) урындары һәм маршруттары, сабынлыҡ һәм солоҡсолоҡ ерҙәре билдәләнгән, урман, балыҡсылыҡ һ.б. ерҙәр дөйөм файҙаланыуҙа булған. Киң арауыҡтарҙа таралып ултырыу общиналарҙың хужалыҡты ойоштороу б‑са коллектив эшмәкәрлеге м-н бергә барған: халыҡ урман һәм урман-дала райондарында — башлыса игенселек һәм малсылыҡ, көньяҡ дала райондарында күсмә малсылыҡ м-н шөғөлләнгән. 13—16 бб. 1-се ярт. башҡорттарҙың Е.ф. Алтын Урҙа, Нуғай Урҙаһы, Ҡазан ханлығы һәм Себер ханлыҡтарының ер мөнәсәбәттәре системаһына ингән. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң керҙәшлек ин‑ты формалаша; тау заводтары, ҡала, ҡәлғә, монастырҙар төҙөү өсөн ерҙәрҙе тартып алыу башлана; алпауыт, крәҫтиәндәр, хеҙмәтле кешеләрҙең һәм халыҡтың башҡа категорияларының община-бүлем һәм шәхси (Крәҫтиән реформаһы һәм Столыпин аграр реформаһынан һуң) Е.ф. үҫеш ала. Генераль ыҙанлау һәм Махсус ыҙанлау барышында башҡорттар, дворяндар, тау заводсылары һәм крәҫтиәндәрҙең төрлө категорияларының ер биләү һәм Е.ф. төҙөлөшө, ерҙәрҙең һәм айырым ерҙәрҙең, ш. иҫ. йорт‑ҡаралты, һөрөнтө ер, сабынлыҡ, урмандар һаны т‑да иң тулы мәғлүмәттәр теркәлгән. 1917 й. 27 окт. Ер т‑дағы декреттың төп ҡанундарын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә, Е.ф. нигеҙҙәре юҡҡа сығарыла һәм ер дәүләт милке итеп билдәләнә (ҡара: Ер милке).
Респ. Е.ф. төп формаһы булып крәҫтиән ерҙәренең яҡынса 80%-ын үҙ эсенә алған ерҙе общиналы ҡулланыу торған. Крәҫтиәндәрҙең яңғыҙаҡ хужалығында — 14%, коллектив хужалыҡта 5% ер булған. 1918—20 йй. “ҡара үҙгәртеү” һөҙөмтәһендә, күпселек ер биләмәләренең сиктәре һәм ерҙе ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтары боҙола. Е.ф. хас үҙенсәлек — төҙөлгән урын араларында һәм төҙөлгән урындар эсендә аралашҡан баҫыуҙар, баҫыуҙарҙың биләмәләрҙән алыҫ булыуы һ.б. Крәҫтиән хужалыҡтарын кооперацияларға берләштереү үҫешкән: 1922 й. 1 окт. 400-ҙән ашыу коллектив хужалыҡ төҙөлә, улар араһында ауыл хужалығы коммуналары һәм артелдәр өҫтөнлөк итә. Артабан Е.ф. ҡатмарлы формаларының тарҡалыуы һәм ябайыраҡ формаларының үҫеше күҙәтелә. 1923—27 йй. коммуна һәм артелдәр һаны 213-тән 108-гә тиклем кәмей, ерҙе бергәләп эшкәртеү ширҡәттәренең һаны 1-ҙән 319‑ға тиклем арта, крәҫтиән кооперативтарының һаны 1712 була (1923 й. – 509). Совет осоронда Е.ф. системаһы ерҙе бушлай мөҙҙәтһеҙ (мәҫ., колхоздарға) йәки ваҡытлыса ҡулланыуға биреүҙе талап иткән. Дәүләт пр-тиеларының, ойошмалары һәм учреждениеларының, колхоздар, колхоз-ара һ.б. кооператив пр-тиелар һәм ойошмаларҙың, йәмәғәт ойошмаларының (профсоюздар, спорт йәмғиәттәре һ.б.); шәхси торлаҡ төҙөлөшө, йәшелсәселек һәм баҡсасылыҡ, шәхси ярҙамсы хужалыҡ өсөн бирелгән ер айырым граждандарҙың Е.ф. раҫлана. А.х. өсөн тәғәйенләнгән ерҙәрҙә төп ерҙе файҙаланыусылар колхоз һәм совхоздар була. 90‑сы йй. Ер реформаһы һөҙөмтәһендә, ергә шәхси милек хоҡуғына нигеҙләнгән Е.ф. системаһы төҙөлә. РСФСР-ҙың Ер кодексына (1991 й.) ярашлы, ер участкаһын физик шәхестәр — милек, мираҫҡа ҡалдырылыусы ғүмерлек биләмә итеп, ҡуртымға, даими йәки ваҡытлыса файҙаланыуға, юридик шәхестәр ерҙе биләүгә, ҡулланыуға, коллектив (өлөшлө һәм берҙәм) милеккә ала алғандар.
Башҡортостанда граждандар шәхси ярҙамсы хужалыҡ алып барыу, баҡсасылыҡ, шәхси торлаҡ һәм дача төҙөлөшө өсөн ер участкаларына милек хоҡуғын БР Президентының 1995 й. 7 дек. указына (көсөн юғалтҡан) ярашлы алғандар. РФ‑тың 2001 й. 25 окт. Ер кодексына ярашлы, даими ҡулланыу хоҡуғы дәүләт һәм муниц. учреждениелар, федераль ҡаҙна пр‑тиелары, үҙ вәкәләттәрен башҡарыуҙы туҡтатҡан РФ Президентының тарихи мираҫ үҙәге, ш. уҡ дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары өсөн ҡаралған. Граждандарға ер участкалары даими ҡулланыуға бирелмәй, уларҙың алдан алынған ер участкалары м‑н файҙаланыу хоҡуғы һаҡланып ҡала. Даими ҡулланыу хоҡуғында ер участкаларын биләгән граждандар һәм юридик шәхестәрҙең улар м-н идара итергә хоҡуғы юҡ, ләкин үҙе даими ҡулланған ер участкаһын бер тапҡыр бушлай үҙ милке итеп алырға хоҡуғы бар. Түләүһеҙ тиҙ арала файҙаланыуға ер участкалары дәүләт йәки муниц. милектә торған ерҙәрҙән дәүләт власы йәки урындағы үҙидаралыҡ башҡарма органдары тарафынан; граждандар йәки юридик шәхестәр милкендә булған ерҙәрҙән килешеү нигеҙендә; транспорт, урман хужалығы, урман сәнәғәте, һунарсылыҡ хужалыҡтары, дәүләт тәбиғәт ҡурсаулыҡтары һәм милли парк ерҙәренән ошо ойошмаларҙың хеҙм‑рҙәренә эшләү осорона бирелә торған ер участкалары ошо ойошмаларҙың идаралыҡ ағзалары ҡарары б‑са бирелә. БР-ҙың 14294,7 мең га ер фондының (2010) дәүләт һәм муниц. милектә булған өлөшө 11985 мең га (83,8%) тәшкил итә. РФ милек хоҡуғы 5684,1 мең га ергә теркәлгән (39,8%); ошо майҙандың 286,3 мең га — юридик шәхестәргә даими (мөҙҙәтһеҙ) ҡулланыуға, 73 мең га граждандар һәм юридик шәхестәргә ҡуртымға бирелгән. БР милек хоҡуғы юридик шәхестәргә ҡуртымға бирелгән 67,1 мең га майҙанда теркәлгән. Граждандар милкендә — 2305,1 мең га (0,2%), юридик шәхестәрҙә — 4,6 мең га.
БР ер фондының ҡалған майҙаны (6086,4 мең га) бүлеү хәлендә тора. Шуларҙың 608,7 мең га (10%) граждандар һәм юридик шәхестәргә мираҫ итеп ҡалдырылыусы милеккә, даими мөҙҙәтһеҙ файҙаланыуға йәки ҡуртымға бирелгән. Пр‑тие, ойошма, учреждениелар һәм граждандар тарафынан а.х. продукцияһын етештереү өсөн 8136 мең га бөтә категориялы ерҙәр ҡулланылған; уларҙан ауыл хужалығы ерҙәре — 7104,6 мең га (87%), ш. иҫ. һөрөнтө ерҙәр 3665,8 мең га (45%), биләй. Респ. а.х. продукцияһын етештереү м-н 2160 пр‑тие, ойошма һәм учреждениелар шөғөлләнә, 5707,8 мең га ер, ш. иҫ. 4944,6 мең га а.х. ерҙәрен, шуның 2977,1 мең га һөрөнтө ер ҡуллана. А.х. етештереүе м-н шөғөлләнгән граждандар (фермерҙар, шәхси ярҙамсы хужалыҡ эйәләре, баҡсасылар һ.б.) өлөшөнә 2428,2 мең га ер, башлыса а.х. ерҙәре (2116 мең га, йәки 87,1%), ш. иҫ. һөрөнтө ерҙәр 688,7 мең га, тура килә. Респ. 775 крәҫтиән (фермер) хужалығы ҡулланыуында — 514,2 мең га ер; 334 шәхси эшҡыуар — 12, мең га; 582,5 мең шәхси ярҙамсы хужалыҡ — 162,5 мең га; шәхси торлаҡ йорттары булған 192,1 мең ғаилә — 24,5 мең га; эш биләмәләре булған 10,5 мең граждан — 16,7 мең га; шәхси һәм коллектив баҡсасылыҡ м-н шөғөлләнгән 504,9 мең граждан — 34,7 мең га; шәхси һәм коллектив йәшелсә баҡсасылығы м-н шөғөлләнгән 42,5 мең ғаилә — 6,4 мең га; бесән сабыу һәм мал көтөү м-н шөғөлләнгән 14,8 мең ғаилә 1581,7 мең га ҡуллана. 1993—2005 йй. респ. мәжбүри күскен статусына эйә булған 3730 ғаиләгә 1524 га ер, ш. иҫ. 32 крәҫтиән (фермер) хужалығына – 788 га; шәхси торлаҡ төҙөлөшөнә 1712 ғаиләгә — 229,6 га; шәхси ярҙамсы хужалыҡ алып барыу өсөн 1986 ғаиләгә 506,4 га ер бүленгән. Был осорҙа запасҡа сыҡҡан 375 хәрби кшенең ғаиләһенә 558,2 га ер, ш. иҫ. 16 крәҫтиән (фермер) хужалығын булдырыуға – 505 га; шәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн 188 ғаиләгә – 22 га, шәхси ярҙамсы хужалыҡ алып барыуға 171 ғаиләгә 31,2 га ер бирелгән.
Әҙәб.: “Ер сәйәсәте” мәҡ. ҡарағыҙ.
А.И.Аҡманов, И.Д.Стафийчук, И.С.Хохлов, Н.Р.Йәнбухтин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Башҡортостанда ауылдарҙа йәштәр менән эшләү буйынса иң яҡшы ойошмалар билдәләнде
2010 йылға ауылдарҙа йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсына йомғаҡтар яһалды, ул республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, шулай уҡ Мәҙәниәт министрлығы менән ойошторолдо.
Ойоштороусылар фекеренсә, конкурс йәштәр менән эшләү тәжрибәһен дөйөмләштерергә һәм таратырға, ауылдарҙа йәштәр башланғыстарын үҫтерергә, инновацион методикаларҙы, йәштәр менән эшләү алымдарын асыҡларға ярҙам иткән.
Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурста 21 муниципаль райондан йәмғеһе 24 ауыл ҡатнашҡан.
Һөҙөмтәләр буйынса беренсе урынды – Стәрлетамаҡ районының Рощинский ауыл советы, икенсе урынды – Нуриман районының Павловка ауыл советы һәм Мәләүез районының Иштуған ауыл советы, өсөнсө урынды Яңауыл районының Вояды ауыл советы яуланы.
Тап шул ауылдарҙа йәштәр советы һөҙөмтәле эшләй. Улар йәштәрҙе район сараларында, байрамдарында, конференцияларында ҡатнашыуға йәлеп итә. Алда һанап үтелгән совет хеҙмәткәрҙәре йәштәр ялын спорт һәм мәҙәни саралар менән мөмкин тиклем төрләндерергә тырыша, сәләмәт тормошто әүҙем пропагандалай, хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса эшмәкәрлек алып бара.
Әйткәндәй, 2011 йылға ауылдарҙа йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсында ҡатнашыу өсөн конкурс эштәрен йыйыу 1 ноябрҙә тамамланасаҡ.


text:
Баш ҡалала бүлмәләрҙе ҡуртымға алыу бер йылда 15 процентҡа ҡиммәтләнгән
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
«Фатирҙар донъяһы» порталы мәғлүмәттәре буйынса, Өфөлә бүлмәләрҙе ҡуртымға алыу бер йылда 15,4 процентҡа ҡиммәтләнгән һәм уртаса 6372 һум тәшкил иткән. Башҡортостандың баш ҡалаһы илдең 59 ҡалаһы ингән рейтингта 17-се урынды биләй.
Мәскәүҙә бүлмәләр уртаса 17 000 һумға ҡуртымға бирелә (+7,3 процент), әммә баш ҡалала 6000 — 8000 һумға ла бүлмә табырға мөмкин. Икенсе урында Санкт-Петербург — 11 000 һум (-1,7 процент). Сорғот, Сочи, Дондағы Ростов ҡалаларында ла бүлмәләр ҡиммәт — 8000 һумдан ашыу. Иң арзандары Пенза һәм Улан-Удэла — 4000 һумдан кәмерәк.
Портал аналитиктары ҡуртымға биреү баҙарындағы ике йүнәлеште билдәләй: был, бер яҡтан, күсемһеҙ милек баҙарында ставкаларҙың кәмеүе, икенсе яҡтан, иң арзан торлаҡҡа ихтыяждың артыуы. Бүлмәләрҙе ҡуртымға алыуҙың ҡиммәтләнеүе шуның менәң аңлатыла. Тикшерелгән 16 ҡалала ошондай күренеш күҙәтелә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 530
РЕВОЛЮЦИЯ (1917), Рәсәйҙең сәйәси һәм соц.‑иҡт. ҡоролошон ҡырҡа үҙгәрткән ҙур тарихи ваҡиға. Ике этапҡа бүлеп йөрөтөлә: батша самодержавиеһын ҡолатҡан Февраль демократик революцияһы һәм власть большевиктар тарафынан баҫып алынып, совет власы урынлаштырылған, капитализм бөтөрөлөп, социализмға күсеү иғлан ителгән Октябрь революцияһы. Февраль революцияһы хәрби еңелеүҙәр (ҡара: Беренсе донъя һуғышы) арҡаһында илдә соц.‑иҡт. һәм сәйәси кризистың ҡырҡа көсәйеүе, хужалыҡтарҙың бөлгөнлөккә төшөүе, аҙыҡ‑түлек кризисы һөҙөмтәһендә тыуа. Ул 23 февр. Петроградта һуғышҡа ҡаршы стихиялы митингыларҙан башланып китә. 27 февр. Эшсе һәм һалдат депутаттары советы, бер үк ваҡытта Дәүләт думаһының Ваҡытлы ком‑ты барлыҡҡа килеп, һуңғыһы хөкүмәт составын ойоштора. 2 мартта Рәсәй императоры Николай II тәхеттән баш тарта. Башҡортостанда 2 мартта — Йәмәғәт ойошмаларының Өфө губерна ком‑ты (ҡара: Йәмәғәт именлеге комитеттары), 3 мартта Мосолмандар араһында гражданлыҡ идеяларын таратыу бюроһы (ҡара: Мосолмандар араһында гражданлыҡ идеяларын таратыу комитеты) төҙөлә. Ваҡытлы хөкүмәттең урындағы органдары ойошторола, губерна һәм өйәҙ комиссарҙары тәғәйенләнә (Өфө губернаһында губернатор вәкәләттәре м‑н П.Ф. Коропачинский, Ырымбур губернаһында Н.А. Холодковский комиссар була). Март—апр. барлыҡ өйәҙ ҡалаларында һәм тау сәнәғәте ҡасабаларында советтар ойошторолоп, улар комиссарҙар һәм Ваҡытлы хөкүмәттең урындағы органдары эшмәкәрлеген контролгә ала. 5 мартта Өфө эшсе һәм һалдат депутаттары советы, 15 мартта Өфө гарнизонының Хәрби ойошмалар советы (рәйесе А.К.Евлампиев) ойошторола. Социалистик йүнәлештәге партиялар эшмәкәрлеге киң йәйелдерелә. Мартта Рәсәй социал‑демократик эшселәр партияһының берләшкән ойошмаларында Өфө губ. 136 кеше булһа, апр. 1643‑кә етә. Июлдә большевиктарҙың Ваҡытлы хөкүмәтте ҡолатыу эшмәкәрлегенә күсеүе арҡаһында РСДРП эсендә бүленеш барлыҡҡа килә. Социал-революционерҙар партияһы Ваҡытлы хөкүмәтте лә, Советтарҙы ла яҡлай. Йәй партияла һул — радикаль [ҡара: Һул социал‑революционерҙар (интернационалистар) партияһы] һәм уң — уртаса ҡараш яҡлылар барлыҡҡа килә. Ер мәсьәләһен хәл итеү Бөтә Рәсәй Ойоштороу Йыйылышы үткәргәнгә тиклем кисектерелеп, крәҫтиәндәр хәрәкәтенең көсәйеүенә килтерә. Март—июндә Өфө губ. 90 ҙур крәҫтиән сығышы булып үтә. Крәҫтиәндәр араһында айырыуса эсерҙарҙың йоғонтоһо ҙур була. Апр. Крәҫтиән депутаттары советтары һәм Ваҡытлы хөкүмәт органдары — ер комитеттары ойошторола башлай. Советтарҙан тыш, эшселәр араһында әүҙем рәүештә профессиональ союздар, фабрика‑завод комитеттары һ.б. ойошмалар төҙөлә. Башҡорт өлкә бюроһы ойошторолоу м‑н тулыһынса Башҡорт милли хәрәкәте формалаша. Йәй Советтарҙа (Советтарҙың большевиклашыуы) һәм тотош ил б‑са большевиктарҙың йоғонтоһо көсәйә, уларҙың соц. революция һәм Ваҡытлы хөкүмәтте ҡолатыу идеялары халыҡтың күпселегендә яҡлау таба. Рәсәй ғәскәрҙәренең июнь һөжүме еңелеүгә дусар булғандан һуң, халыҡтың Ваҡытлы хөкүмәткә ҡарата ышанысы ҡаҡшай. Июлдә Өфө губ. 43 совет эшләй. 4 июлдә Петроградта һуғышҡа ҡаршы булған меңәрләгән кеше ҡатнашлығындағы демонстрацияны ҡораллы ғәскәр м‑н ҡыуып таратыу властың абруйын төшөрә. Бындай шарттарҙа Юғары баш командующий ген. Л.Г.Корнилов Ваҡытлы хөкүмәт башлығы А.Ф.Керенскийҙан вазифаһын тапшырыуҙы талап итә. Авг. Корнилов фетнәһе тар‑мар ителгәс, барлыҡ демократик көстәр Ваҡытлы хөкүмәтте яҡлауын белдерә. Көҙ большевиктар власты Советтарға биреү өсөн сығыш яһай. 7 сент. Өфө советы рәйесе итеп эсер В.П.Гиневский урынына большевик А.И. Свидерский һайлана. Советтарҙа етәксе вазифалар биләгән Өфө большевиктары Башҡортостанда власты ҡорал м‑н баҫып алыу б‑са эш башлай; эшселәр милицияһының ҡораллы дружиналары (ҡара: Ҡораллы халыҡ хәрби ойошмалары) ойошторола, Өфө гарнизоны частарында революцион рухлы һалдаттарҙан азатлыҡ легиондары төҙөлә. Февр. революцияһынан һуң Ваҡытлы хөкүмәттең эшсе, аграр, милли мәсьәләләрҙә аҡрын һәм эҙмә‑эҙлекһеҙ эш итеүе, Рәсәйҙең Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыуы дөйөм милли кризистың көсәйеүенә килтерә һәм Октябрь революцияһы өсөн тәүшарттар тыуҙыра. 24 окт. 25‑енә ҡаршы төндә Петроградта ҡораллы эшселәр, гарнизон һалдаттары һәм Балтик флоты матростары Ҡышҡы һарайҙы баҫа һәм Ваҡытлы хөкүмәтте ҡулға ала. 26 окт. иртәһендә Петроградта булған ҡораллы сығыш т‑дағы хәбәр Өфөгә килеп етә; Өфө эшсе һәм һалдат депутаттары советы һәм Крәҫтиән депутаттары советының берләштерелгән ултырышы уҙғарылып, унда большевиктар тәҡдиме б‑са ҡалала һәм губернала власты баҫып алыу т‑да ҡарар сығарыла, совет власының ғәҙәттән тыш органы — Өфө губерна революцион комитеты булдырыла. Нояб. 2‑се ярт. Йәмәғәт ойошмаларының Өфө губерна ком‑ты эшмәкәрлеге туҡтатыла, Ваҡытлы хөкүмәттең губерна комиссары ведомствоһы бөтөрөлә. Өфө губ. ҡайһы бер урындарында (Стәрлетамаҡ, Бөрө, Дәүләкән һ.б.) большевиктар диктатураһы урынлаштырыуға ҡаршы хәрәкәт була. Нояб. уртаһына совет власы Өфө губ. күпселек өлөшөндә сағыштырмаса тыныс юл м‑н урынлаша. Ваҡиғаларҙа Өфө, Бәләбәй һәм Златоуст ҡҡ. гарнизондарының большевиктар яғына сығыуы ҙур әһәмиәткә эйә була. Ырымбур губ. совет власы урынлаштырыуға А.И.Дутов етәкс. Ырымбур казак ғәскәре ҡораллы ҡаршылыҡ күрһәтә. Р. Граждандар һуғышы ҡубыу сәбәптәренең береһе булып, Рәсәйҙең (ҡара: Рәсәй Федерацияһы, Совет Социалистик Республикалар Союзы) һәм бөтә донъяның 20 б. артабанғы үҫешендә хәл иткес роль уйнай.
Г.В.Мордвинцев
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Приютта эшҡыуарҙар өсөн бушлай консультациялар үтә
Бәләбәй районының Приют ҡасабаһында бөгөн, 14 мартта, бизнес алып барыу һәм финанс грамоталылыҡты күтәреү мәсьәләләре буйынса күсмә консультациялар көнө үтә.
БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында хәбәр итеүҙәренсә, сараның ойоштороусылары булып Бәләбәй районының Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уларға ярҙам фонды сығыш яһаған. Унда «БР Микрофинанслау үҙәге»нең урындағы офисы хеҙмәткәре ҡатнаша. Ул микрофинанслау төрөндә бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре һәм микрозаймдар алыуға заявкалар тултырыу тәртибе буйынса консультация бирә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 267
ФИЗИК‑ГЕОГРАФИК РАЙОНЛАШТЫРЫУ, бер‑береһе м‑н тығыҙ бәйләнгән тәбиғи‑терр. комплекстар системаһын айырыу, картаға төшөрөү һәм тасуирлау. Генетик берҙәмлек, комплекслылыҡ, терр. бөтөнлөк принциптары нигеҙендә башҡарыла; зона (ҡояш радиацияһының киңлек б‑са таралыуы) һәм зонанан тыш (диңгеҙ кимәленән бейеклек, тау тоҡомдарының составы, йылғалар, диңгеҙҙәр һәм океандар йоғонтоһо) факторҙар м‑н билдәләнә; тәбиғәт мөхите компоненттарының комплексы һәм шәхси (рельеф, климат, тупраҡ һ.б.) билдәләре б‑са үткәрелә. Тәбиғәт шарттарын һәм тәбиғәт ресурстарын баһалау, а.х. тармаҡтарын урынлаштырыу, тәбиғәтте рациональ файҙаланыу һәм тирә‑яҡ мөхитте һаҡлау б‑са программаларҙы тормошҡа ашырыу өсөн ҡулланыла. Ф.‑г.р. төп берәмеге булып тигеҙлектәр өсөн — ил, зона, провинция, ярым зона, округ, район; тауҙар өсөн ил, өлкә, провинция, ярым провиция, округ, район тора.
Рәсәйҙең Европа өлөшөндә тәүге Ф.‑г.р. 1897 й. Г.И.Танфильев тарафынан үҫемлектәр япмаһының үҙгәреүе нигеҙендә үткәрелә, ул Башҡортостан терр‑яһында һаҙлыҡ һәм тайга, сағыл һәм ҡатнаш урман (имән м‑н), ҡара тупраҡ һыҙаттарын, Көньяҡ Урал тау‑сағыл урмандары һәм ҡара тупраҡлы тау далалары округтарын айырып күрһәтә. 1907 й. А.А.Крубер тарафынан Башҡортостанда тайга һәм ҡатнаш урмандар һыҙатының Тайга, йәки төньяҡ‑көнсығыш, округы; урман‑дала һыҙатының Волга аръяғы, Урта Урал, Көньяҡ Урал округтары; 1918 й. С.С.Неуструев тарафынан “Ырымбур губернаһының тәбиғи райондары” хеҙмәтендә морфотектоник анализ нигеҙендә Урал ҡалҡыулығы, Көнбайыш Ырымбур Урал яны һәм Көнсығыш Урал алды (Урал аръяғы) өлкәләре бүленә, уларҙың район төркөмдәре, райондары һәм төбәктәре була. Респ. терр‑яһын Ф.‑г.р. Л.М.Каптерев (1929), Л.С.Берг (1947); Көньяҡ Урал терр‑яһына — И.М.Крашенинников (1936) тарафынан үткәрелә. Д.Ф.Добрынин (1948) ландшафт өлкәләре картаһын, Н.А. Солнцев һәм И.В.Васильева (1952) геол.‑геоморфол. фактор нигеҙендә СССР‑ҙың Европа өлөшөн Ф.‑г.р. схемаһын төҙөй. Д.В.Богомолов һәм М.М.Туровцев (1954) тарафынан тәбиғәт шарттары м‑н тупраҡ япмаһының бер‑береһенә тура килеүе нигеҙендә ҙур провинциялар — Көньяҡ Урал, Көнбайыш Урал яны һәм Урал аръяғы; С.Н.Тайсинов (1973) тарафынан геол.‑геоморфол. төҙөлөш б‑са Урал алды, Урал аръяғы, Көньяҡ Урал өлкәләре айырып күрһәтелә; Ғ.З.Хәмиҙуллин (1955) тау һәм тау алды биләмәләрен районлаштыра. 60‑сы йй. Е.В.Кадильникова БАССР‑ҙы комплекслы Ф.‑г.р. тарихын өйрәнә, А.А.Цветаев, Е.С.Смирнова, И.К.Кудряшов һ.б. типологик районлаштырыу м‑н шөғөлләнә. Урал янында Л.Г.Долгушин тарафынан (1955) 13 физик‑геогр. өлкә бүленә; Туровцев (1957) республиканы 6 терр‑яға айыра; Ф.Н.Мильков һәм Н.А. Гвоздецкий (1958) Урыҫ тигеҙлегенең ландшафт зоналары һәм провинциялары картаһын төҙөй, Уралды районлаштыра; А.А.Макунина (1959), А.И.Соловьёв таулы Башҡортостанға Ф.‑г.р. үткәрә, В.И.Прокаев тарафынан — Уралды, М.И.Давыдова, А.И. Каменский, Н.П.Неклюкова, Г.К. Тушинский (1960) тарафынан СССР‑ҙы, ш. иҫ. БАССР‑ҙы, Ф.‑г.р. схемаһы төҙөлә. 1964 й. И.П.Кадильников етәкс. зона, зонанан тыш һәм провинция факторҙарын иҫәпкә алып геол. төҙөлөш һәм рельеф, тупраҡ япмаһы, тупраҡ эрозияһы һәм морфометрия, климат һәм үҫемлектәр донъяһы нигеҙендә БАССР‑ҙы Ф.‑г.р. башҡарыла (ҡара: карта). 80‑се йй. аҙ. БДУ‑ла һәм БДПУ‑ла дымлылыҡ шарттары (Ф.Ш.Килмәтова), географик ландшафтар (Р.Р.Ғәббәсова, З.Б. Латипова, И.М.Япаров), ш. уҡ экологик- геогр. шарттар (А.В.Шакиров) һ.б. б‑са районлаштырыу үткәрелә.
Әҙәб.: Физико‑географическое районирование Башкирской АССР // Учёные записки. Серия географическая. Уфа, 1964. Т.16. №1.
Тәрж. И.М.Япаров
Илл.: Карта


text:
- Подробности
- Просмотров: 212
ТЕТРАЭТИЛСВИНЕЦ, (С2Н5)4Рb. Төҫһөҙ, уртаса осоусан шыйыҡса, парҙары аҙ концентрацияла татлы емеш‑еләк еҫле, күп концентрацияла насар еҫле; t иреү ‑130°С, t ҡайнау 80°С (т.б. б‑са 13 мм), тығыҙлығы 1650 кг/м3; һыуҙа эремәй, органик эреткестәр м‑н ҡушыла. Бүлмә т‑раһында яй, яҡтыла һәм 100°С юғарыраҡ йылытҡанда ҡурғаш (окисҡа тиклем окислана) һәм углеводородтар барлыҡҡа килтереп шәберәк тарҡала. Органик к‑талар тәьҫирендә 1, галоген, галогеноводород тәьҫирендә 1 йәки 2 этил төркөмдәре айыра. Вегетатив ҡаҡшауҙарға, интоксикацион психозға килтерә, ПДК‑һы 0,005 мг/м3. Сәнәғәттә Т. хлорлы этил һәм ҡурғаш иретмәһен катализаторҙар (аминдар, бутилхлорид һ.б.) ҡатнашлығында автоклавта йылытҡанда натрий м‑н үҙ‑ара тәьҫир итештереп; тетрагидрофурандың 60%‑лы һыу эретмәһендә йәки 40%‑лы триэтиленгликольбензил эфирында таралыусы ҡурғаш анодында этилмагнийгалогенидтарҙы электролизлап алына. Т. башлыса этил шыйыҡлығы составында карбюраторлы эске яныулы двигателдәрҙең мотор яғыулығы антидетонаторы итеп ҡулланыла; ш. уҡ олефин, винилхлорид һәм акрилонитрил полимеризацияһының, сульфохлорлау һәм хлорлау реакцияларының, анилин һәм ацетилендан индол синтезлауҙың катализаторы сифатында; составында көкөрт булған майлағыс майҙарға ҡушымта сифатында файҙаланыла. СССР‑ҙа 1942 й. ленд‑лиз б‑са автомобилдәрҙең һәм самолёттарҙың тәүге партияһын алғандан һуң Т. бензин антидетонаторы булараҡ ҡулланыла башлай. Башҡортостанда Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында этилирланған авиация, 60‑сы йй. этилирланған автомобиль бензины сығарыла. 70—90‑сы йй. М.Ә.Таңатаров етәкс. ӨНИ‑лә (К.Ғ.Әбделминев, А.Ф.Әхмәтов һ.б.) бензиндан ҡурғашты макс. бөтөрөү б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә; этилирланмаған бензин алыу технологияһы уйлап табыла һәм Красноводск (Төркмәнстан), Яңы Өфө, Одесса, Фирғәнә НЭЗ‑дарында индерелә. 1997 й. БР‑ҙа этилирланған автомобиль бензинын файҙаланыуҙан баш тарталар, 2003 й. алып РФ‑та уны ҡулланыу тыйыла.
Н.В.Давиденко
Тәрж. Л.Н.Абдрахманова


text:
Национальный музей Республики Башкортостан
проводит увлекательные мероприятия
для дошкольников, школьников и студентов
Выбрать мероприятие и сделать заявку >>>
В Национальном музее Республики Башкортостан состоялось заседание “Литературной гостиной”
В Национальном музее Республики Башкортостан продолжаются заседания “Литературной гостиной”. 27 марта 2018 года прошло заседание, посвящённое философским проблемам башкирского эпоса “Урал-батыр”.
Почётными гостями “Литературной гостиной” стали: поэтесса, известный журналист, Заслуженный работник культуры Республики Башкортостан, член Союза писателей Республики Башкортостан Тансулу Фаязовна Карамышева (Тансулу Карамыш) и поэтесса, драматург, журналист, член Союза писателей и Союза журналистов Республики Башкортостан Лилия Зайнулловна Каипова (Лилия Сакмар).
На встречу были приглашены студенты Башкирского государственного университета, Башкирского государственного педагогичекого университета имени М. Акмуллы и Уфимского государственного института искусств имени З. Исмагилова.
С приветственным словом к участникам “Литературной гостиной” обратился генеральный директор Национального музея Республики Башкортостан Гали Файзрахманович Валиуллин. Он поделился результатами своих исследований эпоса “Урал-батыр”. Студентка факультета Башкирской филологии и журналистики Башкирского государственного университета Диана Вакилова прочитала фрагмент эпоса “Урал-батыр”.
Тансулу Карамышева выступила с собственными комментариями к эпизодам эпоса “Урал-батыр”, познакомила студентов со взглядами исследователей на философские проблемы, затронутые в эпосе.
Лилия Каипова прочитала свои стихи, посвященные сюжетам эпоса “Урал-батыр" ("Тере шишмә"), поделилась воспоминаниями о начале своего творческого пути.
Студенты приняли участие в обсуждении, задавали вопросы почётным гостям. Студенты Уфимского государственного института искусств имени З. Исмагилова исполнили музыкальные произведения на сюжет башкирского эпоса “Кунгыр-буга” на башкирских народных инструментах: кыл-кубызе и думбыре.
Завершением мероприятия стали фотосессия с гостями “Литературной гостиной” и экскурсия по экспозиции Национального музея Республики Башкортостан.
Башҡортостан Республикаһының Милли музейының Әҙәби ҡунаҡханаһы
27 март көнө Башҡортостан Республикаһының Милли музейында Әҙәби ҡунаҡхана уҙғарылды. Был сарала Башҡорт дәүләт университеты, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогияһы университеты, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты студенттары ҡатнашты. Башҡортостан Республикаһының Әҙәби ҡунаҡханаһы киләсәк быуын вәкилдәренә әҙәби мөхит менән танышыуға яҡшы мөмкинлектәр тыуҙыра. Бындай сарала уларға әҙәбиәтте тыуҙырыусы яҙыусылар, шағирҙар, артистар, билдәле журналистар, сәнғәт эшмәкәрҙәре менән танышып көнүҙәк проблемалар буйынса фекер алышып, бәхәс ҡороу хоҡуғы ла бирелә.
Әҙәби ҡунаҡханала "Урал батыр эпосындағы фәлсәфәүи темаларҙың бөгөнгө шиғриәттәге сағылышы" тигән темаға әңгәмә ҡоролдо.
Башҡортостан Республикаһының Милли музейының Әҙәби ҡунаҡханаһына шағирә, танылған журналист, Башҡортостан Республикаһының Атҡаҙанған Мәҙәниәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар ойошмаһы ағзаһы Таңһылыу Фаяз ҡыҙы Ҡарамышева (Таңһылыу Ҡарамыш); шағирә, драматург, журналист, Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар ойошмаһы һәм Журналистары берлеге ағзаһы Лилиә Зәйнулла ҡыҙы Ҡәйепова (Лилиә Һаҡмар) саҡырылды.
Сара башланыр алдынан студенттарға "Урал батыр" эпосына бағышланған "Аманат" студияһы эшләгән мултипликацион фильм күрһәтелде.
Әҙәби ҡунаҡханала ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Республикаһының Милли музейы генераль директоры Ғәли Фәйзрахман улы Вәлиуллин тәбрикләне. Ул "Урал батыр" эпосы буйынса студенттарға үҙенең фекерҙәрен еткерҙе, шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе.
Әҙәби ҡунаҡхананың темаһын анализлауға күсер алдынан Башҡорт дәүләт университетының Башҡорт филалогияһы һәм журналистикаһы факультеты студенткаһы Диана Вәкилова "Урал батыр" эпосынан өҙөк ятланы.
Шағирә Таңһылыу Ҡарамышева стунттарҙы "Урал батыр" эпосын тыуҙырған халыҡтың фекер ҡеүәһенең киңлеге, тормошто һәм тәбиғәтте аңлауы, эпосты тикшереүсе әҙиптәрҙең фекерҙәре менән таныштырҙы. Шулай уҡ шағирә эпостың ҡайһы бер сюжеттарын уҡып, ундағы ятҡан фәлсәфәүи фекерҙәр буйынса студенттарға аңлатмалар бирҙе, үҙенең ижад иткән шиғырҙарын уҡыны. Шағирә, драматург, журналист Лилиә Ҡәйепова студенттарға "Урал батыр" эпосындағы философик хәл-ваҡиғаларға анализ биреп үтте, эпик әҫәргә ауаздаш булған "Тере шишмә" шиғырын уҡыны. Артабан шағирә үҙенең ижад юлының башланыуы хаҡында мауыҡтырғыс итеп һөйләне, йәш ижадсыларға кәңәштәр биреп үтте. Башҡортостан Республикаһының Милли музейының Әҙәби ҡунаҡханаһында ҡатнашыусы студенттар саҡырылған ҡунаҡтарҙы һорауҙар менән күмде. Әҙәби ҡунаҡханаға саҡырылған ҡунаҡтар БР Милли музейы фондына үҙҙәренең китаптарын тапшырҙылар.
З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты студенттары башҡорт халҡының уйын ҡоралдарында (ҡыл ҡумыҙ, думбыра) "Ҡуңыр Буға" эпосынан музыкаль композиция башҡарҙы.
Әҙәби ҡунаҡхананан һуң ҡунаҡтар менән бергә фотоға төшөү, БР Милли музейы күргәҙмәләрен ҡарау ойошторолдо.
http://museumrb.ru/index.php?option=com_k2&view=item&id=1009:v-natsionalnom-muzee-respubliki-bashkortostan-sostoyalos-zasedanie-literaturnoj-gostinoj&Itemid=384#sigProIdfca7543461


text:
Һеҙҙе Халыҡ-ара уҡытыусылар көнө айҡанлы ихлас ҡотлайым!
Һеҙҙе Халыҡ-ара уҡытыусылар көнө айҡанлы ихлас ҡотлайым!
34 адмиралы менән ысын мәғәнәһендә ғорурлана. Улар араһында яҡташыбыҙ, Ҡара диңгеҙ флоты командующийының тәрбиәүи эш буйынса урынбаҫары Александр Пенкин да бар. Күптән түгел ул Өфөлә булып китте.
Уның ваҡиғаларға бай, көсөргәнешле тормошон тулыһынса һүрәтләй алмағанға күрә, Рәсәйҙең Ҡара диңгеҙ флоты контр-адмиралы үткән данлы юлдың төп дәүерҙәрен генә сағылдырырға булдыҡ. Әңгәмәбеҙ ошо хаҡта.


text:
Башҡортостанда «Алтын тирмә» милли театрҙар фестиваленең һайлап алыу турҙары башланды
Ишембайҙа II «Алтын тирмә» төбәк-ара милли театрҙар фестивале асылды. Унда Салауат, Стәрлетамаҡ ҡалаларының, Мәләүез, Ишембай райондарының театр коллективтары ҡатнаша.
Ишембайҙа фестивалдең һайлап алыу туры старт алды, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Республика халыҡ ижады үҙәгенән. Алдағы ваҡытта бындай һайлап алыу турҙары республиканың башҡа ҡалаларында һәм райондарында үтәсәк, унда Башҡортостандың барлыҡ халыҡ театр коллективтары ҡатнашасаҡ.
Коллективтар тарафынан «Халыҡ театры» исемен раҫлау һәм был исемде алыуға дәғүә итә алған яңы ижади коллективтарҙы эҙләү «Алтын тирмә» фестиваленең төп маҡсаттары булып тора. Шулай уҡ театрҙар фестивалдең Өфөлә үтәсәк һуңғы турында ҡатнашыу өсөн һайлап алынасаҡ. Артистарҙың сығыштарын компетентлы жюри баһалай, уның составына театр сәнғәтенең билдәле эшмәкәрҙәре, режиссерҙар, драматургтар, халыҡ ижады белгестәре инә.


text:
Башҡортостан ҡыҙы «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» тажы өсөн көрәшә Фото: «Башҡортостан һылыуҡайы» агентлығы
Башҡортостан ҡыҙы «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» тажы өсөн көрәшә
Башҡортостан ҡыҙы «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» тажы өсөн көрәшә Фото: «Башҡортостан һылыуҡайы» агентлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандан 17 йәшлек Динара Әхмәтханова «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» милләт-ара матурлыҡ конкурсы тажы өсөн көс һынаша. Красноярскиға Яҡутстан, Тыва, Башҡортостан, Хакасия, Ҡырғыҙстан, Шория, Азербайжан, Тажикстан, Үзбәкстандан иң сибәр ҡыҙҙар йыйылды.
Динара Әхмәтханова — «Башҡортостан һылыуҡайы» агентлығы моделе. Быйыл яҙ «Башҡортостан һылыуҡайы» конкурсында ул «Башҡортостандың йәш һылыуҡайы-2017» исемен яуланы.
Красноярскиҙағы конкурс 28 октябргә тиклем дауам итә. Унда ҡыҙҙарҙы «Халыҡтың ғаилә традицияһы» темаһына визитка, ижади конкурс, милли йолаларҙы күрһәтеү, стилләштерелгән киске күлдәктәрҙә сығыш яһау көтә.
Динараның девизы: «Үҙеңә һәм хыялыңа ышан, һәм һин мотлаҡ үҙеңдең теләгеңә ирешәсәкһең».
Уның һүҙҙәренсә, «тормош — ҡаҙаныштарҙан һәм еңеүҙәрҙән торған сикһеҙ баҫҡыс ул. Кешенең үҙенсәлеклелеген уның ыңғай һәм кире яҡтары, шулай уҡ уны башҡаларҙан айырып торған сифаттары билдәләй».
Красноярск крайының Халыҡтар дуҫлығы йорто сайтында «Тамашасылар һөйөүе» номинацияһы өсөн тауыш биреү башланды. Унда Башҡортостан һылыуы өсөн үҙ тауышығыҙҙы ҡалдыра алаһығыҙ.
«Башҡортостан һылыуҡайы» модель агентлығы директоры урынбаҫары Луиза Закирйәнова әйтеүенсә, республика был конкурста 2011 йылдан алып ҡатнаша. Башҡортостан сибәрҙәре ике тапҡыр төп титулға эйә булды. Һылыуҡай тажын 2014 йылда — Айгөл Сафина, 2015 йылда иһә Гөлназ Шәмсетдинова яуланы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 361
ЙЫРЫНДАР, рельефтың ваҡытлы һыу ағымынан барлыҡҡа килгән тәрән һәм текә ярлы формаһы. Йомшаҡ, еңел йыуылыусы тау тоҡомдарынан (балсыҡ, ҡомло балсыҡ, лёсс) торған күтәренке тигеҙлектәрҙә, ҡалҡыулыҡтарҙа, һыҙа һәм үҙән битләүендә барлыҡҡа киләләр. Арҡыры киҫелештә V формаһы хас; күп һанлы бәләкәй тармаҡтары булыуы мөмкин. Йырындарҙың барлыҡҡа килеүе йырғанаҡтарҙан башлана. Күберәк дала һәм урман‑дала тәбиғәт зоналарында таралған. Й. барлыҡҡа килеүенә, үҫеүенә тәбиғәтте дөрөҫ файҙаланмау сәбәп булып тора. Улар ауыл хужалығына ҙур зыян килтерә. Й. эрозияһын булдырмау һәм улар м‑н көрәшеү маҡсатында һаҡлаусы ағастар ултыртыла, гидротехник ҡоролмалар төҙөлә, тупраҡ һаҡлаусы сәсеү әйләнештәре индерелә, өҙөклө бураҙналар яһала. Башҡортостан терр‑яһында 2300‑гә яҡын үҫеүсе Й. һәм 28 мең йырғанаҡ теркәлгән (һөрөнтө ерҙәрҙең 48,5%‑ы йыуылыуға дусар).
Р.Ә.Хәмиҙуллин
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 13(2011) » Страница 3
Һарытау яҡынайҙы
Новости // 19-02-2011, 11:16
Башҡортостанда Һарытау өлкәһе губернаторы Павел Ипатов етәкселегендә рәсми делегация булды.
Өлкә менән хеҙмәттәшлек һәм дуҫлыҡ тураһында килешеү 2003 йылдың 30 ғинуарында төҙөлгәйне, Һарытауҙа Башҡортостан Республикаһының вәкиллеге лә эшләй. Был юлы Өфөлә Һарытау өлкәһе вәкиллеге асылды. Республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән өлкә губернаторы Павел Ипатов ике төбәк татыулығы хаҡындағы килешеүҙе 2011– 2012 йылдарҙа бойомға ашырыу буйынса протоколға ҡул ҡуйҙы. Был договор, үрҙә әйтелгәнсә, 2003 йылдан эшләй һәм биш йыл һайын оҙонайтыла, һәр ике йылдан йөкмәткеһе тулыландырыла....
Өлкә менән хеҙмәттәшлек һәм дуҫлыҡ тураһында килешеү 2003 йылдың 30 ғинуарында төҙөлгәйне, Һарытауҙа Башҡортостан Республикаһының вәкиллеге лә эшләй. Был юлы Өфөлә Һарытау өлкәһе вәкиллеге асылды. Республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән өлкә губернаторы Павел Ипатов ике төбәк татыулығы хаҡындағы килешеүҙе 2011– 2012 йылдарҙа бойомға ашырыу буйынса протоколға ҡул ҡуйҙы. Был договор, үрҙә әйтелгәнсә, 2003 йылдан эшләй һәм биш йыл һайын оҙонайтыла, һәр ике йылдан йөкмәткеһе тулыландырыла....
Элемтә хеҙмәтенең сифаты тағы ла артасаҡ
Новости // 19-02-2011, 11:15
Нефтселәр мәҙәниәт һарайында «Связьинфоком – 2011» күргәҙмәһе сиктәрендә БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы һәм «МТС» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында социаль-иҡтисади хеҙмәттәшлек хаҡында килешеүгә ҡул ҡуйыу сараһы үтте. Килешеүгә БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов һәм «МТС» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең республикабыҙҙағы филиалы етәксеһе Сергей Кузьмин ҡул ҡуйҙы....
Республика журналистарын Мәскәүҙә лә таныйҙар
Новости // 19-02-2011, 11:15
Башҡортостан журналистары делегацияһы йыл һайын Мәскәүҙә үткәрелгән матбуғат балында ҡатнашты.
Унда киң мәғлүмәт сараларының «Рәсәйҙең алтын ҡауырһыны» наградаһына лайыҡ булған, шулай уҡ Рәсәй Журналистар союзы ойошторған төрлө конкурстарҙа еңеү яулаған иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһы үтте....
Унда киң мәғлүмәт сараларының «Рәсәйҙең алтын ҡауырһыны» наградаһына лайыҡ булған, шулай уҡ Рәсәй Журналистар союзы ойошторған төрлө конкурстарҙа еңеү яулаған иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһы үтте....
Эш хаҡын түләмәүселәргә ҡарата закон бар
Новости // 19-02-2011, 11:14
Республика йортонда Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота һәм төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов эш хаҡы буйынса бурыстар мәсьәләһенә арналған кәңәшмә үткәрҙе.
Республика башлығы төбәктә бюджет өлкәһендә эш хаҡы буйынса бурыс булмауы, бындай проблеманың шәхси секторҙа ғына осрауы тураһында белдерҙе.
Григорий Рапота әйтеүенсә, ҙур компанияларҙа профсоюздарҙың булыуы яҡшы. Профсоюздар, эш биреүселәр һәм округ араһында өс яҡлы килешеүҙе тергеҙеү мөһим. Бынан тыш, йәмәғәт ролен күтәрергә, уларҙың әүҙем гражданлыҡ позицияһын стимулларға кәрәк. Көнбайыш тәжрибәһен ҡулланыу ҙа һәйбәт: уларҙың предприятиеларында хеҙмәт инспекцияһы, йәғни хеҙмәтсәндәрҙең хоҡуҡтарын яҡлаусы орган даими була. Ә беҙҙә ундай инспекция, киреһенсә, артҡы планға күсерелгән.
Григорий Рапота Рәсәйҙә бындай хәл-торошто яйға һалыусы закондарҙың етерлек булыуын билдәләне....
Республика башлығы төбәктә бюджет өлкәһендә эш хаҡы буйынса бурыс булмауы, бындай проблеманың шәхси секторҙа ғына осрауы тураһында белдерҙе.
Григорий Рапота әйтеүенсә, ҙур компанияларҙа профсоюздарҙың булыуы яҡшы. Профсоюздар, эш биреүселәр һәм округ араһында өс яҡлы килешеүҙе тергеҙеү мөһим. Бынан тыш, йәмәғәт ролен күтәрергә, уларҙың әүҙем гражданлыҡ позицияһын стимулларға кәрәк. Көнбайыш тәжрибәһен ҡулланыу ҙа һәйбәт: уларҙың предприятиеларында хеҙмәт инспекцияһы, йәғни хеҙмәтсәндәрҙең хоҡуҡтарын яҡлаусы орган даими була. Ә беҙҙә ундай инспекция, киреһенсә, артҡы планға күсерелгән.
Григорий Рапота Рәсәйҙә бындай хәл-торошто яйға һалыусы закондарҙың етерлек булыуын билдәләне....
Төбәк башлығы иҡтисад форумында ҡатнашты
Новости // 19-02-2011, 11:13
Рөстәм Хәмитов VIII Красноярск иҡтисад форумын асыуҙа ҡатнашып, Рәсәй һәм сит ил компанияларының, шулай уҡ Рәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәренең форумда тәҡдим ителгән экспозициялары менән танышты.
Күргәҙмәнән һуң ул Красноярск крайы губернаторы Лев Кузнецов менән осрашты. Ике төбәк етәксеһе заманса ауыл хужалығы технологиялары менән уртаҡлашыу тураһында һөйләшеп килеште. Шулай уҡ Францияның Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш тулы хоҡуҡлы илсеһе Жан де Глиниасти һәм Францияның эшлекле даирәһе вәкилдәре менән осрашты....
Күргәҙмәнән һуң ул Красноярск крайы губернаторы Лев Кузнецов менән осрашты. Ике төбәк етәксеһе заманса ауыл хужалығы технологиялары менән уртаҡлашыу тураһында һөйләшеп килеште. Шулай уҡ Францияның Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш тулы хоҡуҡлы илсеһе Жан де Глиниасти һәм Францияның эшлекле даирәһе вәкилдәре менән осрашты....
Президент эш хаҡын арттырҙы
Новости / Башҡортостан // 19-02-2011, 11:12
БР Президенты Р. Хәмитов Башҡортостан Республикаһының дәүләт бюджет һәм дәүләт автономиялы учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы....
Өс һөйләм менән
Новости / Башҡортостан // 19-02-2011, 11:11
Рәсәй федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе Марат Вахитов белдереүенсә, Башҡортостан былтыр ил бюджетына һалымдарҙан һәм башҡа мәжбүри түләүҙәрҙән 167 млрд һум аҡса индергән. Дөйөм сумманың 45 процентын республика бюджеты өлөшө тәшкил итә, 39 проценты – федераль бюджет. Берҙәм социаль һалымды иҫәпкә алмайынса, федераль бюджетҡа – 64 млрд һум, республика бюджетына 73 млрд һум аҡса күсерелгән....
Тәгәрмәс
Махсус бит // 19-02-2011, 10:34
Мәғдән бабай шаяртыуы
Әҙәбиәт / Юмор // 19-02-2011, 10:33
Ауылға ҡайтҡан һайын хәл белергә тип Мәғдән бабайҙарға инәм. Ни тиһәң дә, күршеләр булып, матур итеп йәшәнек. Йәше 85-тән уҙһа ла, уның менән һөйләшеп ултырыуы – үҙе бер ғүмер. Бик матур шиғырҙар ҙа яҙа ул. «Кәзә» тигән шиғыры район гәзитендә лә баҫылып сыҡты.
– Хәлдәрең нисек, Мәғдән бабай, ҡартайып буламы? – тигән һорауға ул, көттөрөп тә тормаҫтан:...
– Хәлдәрең нисек, Мәғдән бабай, ҡартайып буламы? – тигән һорауға ул, көттөрөп тә тормаҫтан:...
Бөтөн күңел менән
Махсус бит / Проблема // 19-02-2011, 10:33
Был ҡатын менән күптән танышбыҙ. Тәүге тапҡыр редакцияға ҡара, янып борсолоп килеп инеүе һаман хәтерҙә: «Өлкән улым ике көнлөк походҡа сығып киткәйне, инде дүрт көн тигәндә генә ҡайтып инде. Етәкселәре унда эсеп ятҡан, ә беҙ, ата-әсәләр, бында ут йотоп, хыялыйға әйләндек. Бындай хәлде гәзиткә яҙып сығарырға кәрәк». Мәҡәләһе гәзиттә баҫылыуын баҫылманы, райондыҡылар эштең олоға китеүенән шөрләне. Шулай ҙа теге эсергә әүәҫ етәксене эштән ебәрҙеләр, кемгәлер – ҡаты, кемгәлер ябай шелтә сәпәнеләр һәм күңелһеҙ ваҡиға онотолдо....


text:
Фатима Мостафина (1913–1998)Ибн-Фаҙлан яҙмаларында телгә алынған боронғо башҡорт ерҙәре – Һамар далаһы, Ырғыҙ, Кәрәлек, Кәмәлек буйҙары – уҙған быуатта милләтебеҙ мәҙәниәтен, әҙәбиәтен, мәғарифын үҫтереүгә тос өлөш индергән күп кенә шәхестәребеҙҙең тыуған төйәге. Билдәле...
Балаңды кем тәрбиәләй?1 сентябрҙән “Балаларҙы уларҙың һаулығына һәм үҫешенә зыян килтереүсе мәғлүмәттән һаҡлау тураһында” Федераль закон ғәмәлгә инде. Ул матбуғат баҫмаларына, телевидение тапшырыуҙарына, интернет селтәрендәге контентҡа йәш буйынса сикләүҙәр ҡуйыуҙы күҙҙә...
«Хыялға ышаныуҙан туҡтамағыҙ»Аҡыл һәм тәрәнлек, ябайлыҡ һәм мәртәбәлек, саялыҡ һәм тыйнаҡлыҡ кеүек сифаттар аша ышаныс уятыуы менән тартып торған тын матурлыҡ. Иң юғары дәүләт эшмәкәрҙәре һәм сәйәсмәндәр ҙә, төпкөл ауылда йәшәүсе һайлаусылары ла Сәлиә Мырҙабаевала ошоларҙың...
Ишле ғаилә – ил күркеБиш бала әсәһе Флүрә Фәхретдинова тормошон ололар аҡылына таянып ҡорған. Һәр бала үҙ ризығы, үҙ бәхете менән тыуа, тыумаған сабыйыңдың ғүмерен ҡыйыу ҙа ҙур гонаһ, шуға ла ҡатын кеше йөрәк аҫтында типкән һәр балаһына ғүмер бүләк итергә тейеш, тип...
Хәйер, бурыс һәм бәрәкәт тураһында«Эй Хоҙайым, мине ваҡ аҙымдар яһау сәнғәтенә өйрәт», – тигән Сент Экзюпери. Тормошобоҙҙоң камил булмауына зарланып, билдәһеҙ киләсәктә уны ҡырҡа үҙгәртеү өсөн ниндәй ҡаһарманлыҡ ҡылыу хаҡында баш ватҡансы, көнитмешеңде яҡшыртыу өсөн көн дә бәләкәй...
Ни өсөн Испанияла буйҙаҡтар күп?Лилиә (Абдуллина) Трофимова – Үрген ауылы ҡыҙы. Мәктәпте тамамлағандан һуң Мәскәү технология институтының Өфө филиалында уҡый. 1982 йылда йүнәлтмә буйынса Ҡазан ҡалаһына китә һәм “Татмебельсбыт”ҡа инженер-иҡтисадсы булып урынлаша. Тормошҡа сығып,...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » "Мөхәббәт Ҡартаймай"
"Мөхәббәт Ҡартаймай"
Хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ! Ә һеҙ оҙаҡ йылдар иңгә-иң терәшеп бергә йәшәгән парҙарҙы беләһегеҙме? Һәр кемдең таныштары араһында ауыҙ һыуын ҡоротоп маҡтарлыҡ, күгәрсендәй гөрләшеп йәшәгән әбей-бабайҙар юҡ түгелдер. “Йәшлек” гәзите тап ошондай бер бөтөнгә әүерелгән һоҡланғыс парҙар араһында “Мөхәббәт ҡартаймай” фотоконкурсын иғлан итә. Төп шарт – ғаилә портреты һәм 50 йыл һәм унан да күберәк ғүмер итеп, ғашиҡлыҡты оло тойғоға әйләндерә алған бәхетле парҙың серен яҙып ебәрергә кәрәк. Ә инде оло йәштәгеләрҙең үҙ фотоһын ебәрергә мөмкинлеге булмаһа, был эште балалары, ейәндәре, туғандары йәки күрше-күләне, ауылдаштары башҡарыр, тип өмөтләнәбеҙ. Бәйгенән ситтә ҡалмағыҙ, хаттарҙы почта аша йәки “Бәйләнештә” сайтында vk.com/blog.ye02 адресы буйынса (“Йәшлек” гәзите) көтөп ҡалабыҙ!
Мөхәрририәт.
Мөхәрририәт.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Космонавт
Космонавт йә астронавт — йыһанға осорға әҙерләнгән йә унда булған кеше. «Йыһанға осоу» төшөнсәһе төрлө илдәрҙә айырыла.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 12 апрель 1961 — Юрий Гагарин, донъяла беренсе булып йыһан киңлегенә осҡан совет космонавты.
- 5 май 1961 — Алан Шепард, Американың беренсе астронавты.
- 16 июнь 1963 — Валентина Терешкова, донъялағы беренсе ҡатын-ҡыҙ космонавт.
- 18 март 1965 — Алексей Леонов, беренсе булып асыҡ йыһанға сыҡҡан совет космонавты.
- 20 июль 1969 — Нил Армстронг һәм Баз Алдрин, беренсе булып Айға төшкән Америка астронавттары.


text:
Фото:
Йәштәрҙең гражданлыҡ аңын тәрбиәләүҙә дәүләт һәм туған телдәрҙең роле
Фото:
Башҡортостан Республикаһында Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре сиктәрендә М.А.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалында үткән IV Кирилл-Мефодий уҡыуҙары “Яңы Башҡортостан гражданын тәрбиәләүҙә дәүләт һәм туған телдәрҙең роле” республика түңәрәк өҫтәле менән тамамланды.
Түңәрәк өҫтәл бөтә республиканан туған тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыларын, ғалимдарҙы, милли йәмәғәт берләшмәләре активистарын йыйҙы. Унда БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, БР Мәғариф министрлығы, Федераль мәғарифты үҫтереү институтының Милли мәғариф проблемалары үҙәге вәкилдәре ҡатнашты.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусыларға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев һәм республиканың мәғариф министры Зиннәт Аллаяров ҡотлау һүҙҙәре ебәргән.
Башҡортостанда илдә иң үҫешкән милли мәғариф системаларының береһе булдырылған: мәктәптәрҙә уҡытыу алты туған телдә алып барыла, ә 14 тел предмет булараҡ өйрәнелә. Хәҙерге ваҡытта уҡыусыларҙың 73 проценты үҙ туған телен өйрәнә. 20 йылда туған телде өйрәнеү менән мәктәптәр һаны ике тапҡырҙан ашыуға артты. Иң күп һанлы алты халыҡ телендә гәзит һәм журналдар сығарыла.
— Һис шикһеҙ, республикала рус теле менән бер рәттән дәүләт статусына эйә булған башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса Башҡортостандың үҙ миссияһы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алына Илдус Илешевтың тәбрикләү һүҙендә. – Башҡортостан — башҡорт халҡы туған телен һаҡлауҙа һәм өйрәнеүҙә, милли мәҙәниәтте үҫтереүҙә дәүләт кимәлендә ярҙам ала алған берҙән-бер урын. Унан ситтә йәшәүсе башҡорттар ҙа тарихи тыуған иленә һыйына. Рәсәй Федерацияһы башҡорттарының социаль, иҡтисади, рухи, мәҙәни тормошон һәм телен яҡлау һәм үҫтереү «Рәсәй Федерацияһы башҡорттары» Башҡортостан Республикаһы Дәүләт программаһында ҡаралған. Беҙҙең дөйөм бурыс – тел төрлөлөгө әһәмиәтен, туған телде өйрәнеү мөһимлеген бөтә кимәлдәрҙә лә таныуҙарына өлгәшеү.
Пленар һәм секция ултырыштарында түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар Башҡортостан Республикаһы белем биреү учреждениеларында дәүләт һәм туған телдәрҙе уҡытыу тәжрибәһен һәм проблемаларын; башҡорт, төрки һәм дөйөм филологияның актуаль проблемаларын; йәш быуынға патриотик һәм интернациональ тәрбиә биреүҙә дәүләт һәм туған телдәрҙең роле һәм әһәмиәтен тикшерҙеләр.
Күп сығыштарҙа билдәләнеүенсә, хәҙерге ваҡытта туған телдәр хәүеф зонаһында, юғалыу сигендә тора. Туған телен белмәгән бер нисә быуын үҫеп етте. Телде юғалтыу – һәр этностың юҡҡа сығыуының төп «симптомы» ул. Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында Федераль закон менән уның территорияһында йәшәүсе бөтә этностарҙың телдәре милли ҡаҙаныш һәм мәҙәни мираҫ тип иғлан ителгән, уларға дәүләт яҡлауы, туған телдә тәрбиәләү һәм уҡытыуҙың төрлө формаларын ойоштороуҙа, телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү өсөн кәрәкле шарттар булдырыуҙа ярҙам гарантиялана. Федераль кимәлдә алып барылған был өлкәлә «прагматизм» һәм «реаль мөмкинлектәрҙе иҫәпкә алыу» кәрәклеге тураһында бөтә һөйләшеүҙәр, йомшаҡ итеп әйткәндә, бөтөнләй урынһыҙ. Бындай «прагматик» ҡараштарҙан сығып эш итһәң, тиҙҙән күп телдәр “Ҡыҙыл кенәгә”гә эләгәсәк. Шуға күрә лә төбәк кимәлендә был йүнәлештә тырышлыҡтарҙы туплау үтә мөһим.
— Беҙҙең бурыс үҙ туған теле һәм мәҙәниәте менән ғорурланған, яҡшы белемле, конкуренцияға һәләтле быуын үҫтереүҙә тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Милли мәғариф проблемалары үҙәге етәксеһе Ольга Артеменко.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар резолюция ҡабул итте, унда, дәүләт һәм туған телдәрҙе уҡытыу йәштәрҙә гражданлыҡ аңы һәм милли берҙәмлек тәрбиәләүҙең иң һөҙөмтәле ысулдарының береһе булып тора, һәм Башҡортостандың туған телдәрҙе өйрәнеү буйынса уникаль тәжрибәһе дөйөмләштереүгә һәм Рәсәй Федерацияһы субъекттарында киң таратыуға лайыҡ, тип һыҙыҡ өҫтәнә алынды.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
БР Милли музейында "Музейҙар төнө - 2017", 1917 йылғы революцияның 100 йыллығы һәм Экология йылы уңайынан "Музейға - бүләк" сараһы ойошторола. Уның маҡсаты - музей фондын яңы тарихи, мәҙәни ҡомартҡылар менән тулыландырыу. Боронғо йыһаздар һәм һауыт-һаба, боронғо өҫ кейемдәре һәм аяҡ кейемдәре, һирәк осраған китаптар һәм дәреслектәр. Шулай уҡ өлкән быуында һаҡланған ҡыҙыҡлы фоторәсемдәр, дипломдар һәм маҡтау ҡағыҙҙары, төрлө значоктар, миҙалдар, документтар ҙа республика, ил тарихын һөйләй ала.
Музейға ҡомартҡы тапшырыусыларға экспозициялар һәм күргәҙмәләр менән бушлай танышыу хоҡуғы бирелә.
20 май Милли музей үҙ ишектәрен киске 6-ла аса. "Музейҙар төнө"нә ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс саралар әҙерләнгән. Ситтә ҡалмағыҙ!


text:
«Урал моңо-2018» халыҡ-ара төрки йәштәренең конкурс-фестивале еңеүселәрҙе билдәләне. Кисә, 8 июнь, Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филаромнияһында ижади форумдың Гала-концерты үтте.
Башҡортостан данын яҡлаусылар араһында филармония солистары ла бар ине. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса «Солист-вокалист» номинацияһының тәүге ике урыны беҙҙә! Беренсе дәрәжә лауреаты исеменә үҙенсәлекле моң эйәһе Тимур Рамаҙанов лайыҡ булһа, тиҙ арала халыҡ күңелен яулаған Рәфис Сирусин икенсе урынды яуланы. Егеттәребеҙ ышанысты аҡланы! Афарин!
Гран-при Ҡаҙағстандан Рәсүл Ҡорбановта. Еңеүсегә диплом һәм 250 мең һум күләмендә аҡсалата премия тапшырылды.
Төрки йәштәренең конкурс-фестивале быйыл ун туғыҙынсы тапҡыр уҙғарыла. Ике йылға бер үткәрелгән күркәм сараны республикабыҙ халҡы көтөп ала. Ни тиһәң дә, фестиваль төрлө халыҡ вәкилдәренең ҡабатланмаҫ сығышы менән күптәрҙең күңелен әллә ҡасан уҡ арбап өлгөргән.
Быйыл мәртәбәле фестивалдә 30 конкурсант ҡатнашты. Дағстандан, Тыва, Ҡырғыҙстан, Алтай, Ҡаҙағстан, Үзбәкстандан, Мәскәү һәм башҡа төбәктәрҙән килделәр.
Фестивалдең төп маҡсаты еңеүселәрҙе билдәләү өсөн бәйге ойоштороуҙа ғына түгел, ә төрки халыҡтары араһында йылы мөнәсәбәт булдырыу һәм дуҫлыҡ ептәрен нығытыу.
Һау бул, «Урал моңо – 2018»! Һаумы, «Урал моңо – 2020»!


text:
Институт китапханаһында тарих фәндәре докторы, уҡыу йортоноң беренсе профессоры Ғөбәйҙулла Шәрип улы Илишевтың тормош юлына бағышланған күргәҙмә асылды. Унда ғалимдың фәнни-педагогик эшмәкәрлеге, хәтирәләре, юбилей айҡанлы тапшырылған ҡотлауҙары, маҡтау ҡағыҙҙары менән танышырға мөмкин. Ғөбәйҙулла Шәрип улы Илишев Сибай институтына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Үҙенең “Хәтирәләр” тигән китабында ул нисек итеп Сибайға килеүе, кафедраларҙы ойоштороуы, студенттарҙы тарихҡа йәлеп итеүе хаҡында эҙмә-эҙлекле бәйән итә. Күргәҙмә 15 ноябргә тиклем эшләйәсәк. Рәхим итегеҙ!
Институттың матбуғат хеҙмәте
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
Өфөлә көрәш буйынса Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогы үтәсәк
Шәмбе, 6 августа, Өфөнөң «Динамо» стадионында Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогына һабантуйҙа еңеүселәр араһында көрәш буйынса асыҡ республика турниры үтәсәк.
Спортсылар 60 килограмға тиклемге, 70 килограмға тиклемге, 80 килограмға тиклемге, 90 килограмға тиклемге, 100 килограмға тиклемге һәм 100 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияларында көрәшәсәк.
Ветерандар өс ауырлыҡ категорияһында (75 килограмға тиклем, 90 килограмға тиклем һәм 90 килограмдан ашыу) ярышасаҡ.
Турнирҙы ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Башҡортостан Республикаһының Милли көрәш федерацияһы, Өфө ҡалаһының Милли көрәш федерацияһы сығыш яһай.