text:
Ҡыҙлы йортта ырыҫ бар
«Ҡыҙы барҙың наҙы бар», «Ҡыҙы булмай тороп, ҡатын әсәй булмаҫ», «Өс ҡыҙы булған кеше ожмахҡа инер» – ҡыҙлы йортҡа ниндәй бәхет ишелеүен тойомлатыусы мәҡәл-әйтем байтаҡ. Өфө ҡалаһында тыуып үҫкән Азалия Азат ҡыҙы Заһитова менән ата-әсәһе, туғандары ғына түгел, «бына бит үҙебеҙҙең башҡорт ҡыҙы!» тип барса ғәләм ғорурланырлыҡ. Йәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, Азалия заман ҡуйған байтаҡ һынауҙарҙы уңышлы үткән. Былтыр Рәсәйҙең баш ҡалаһы башҡорттары араһындағы гүзәллек бәйгеһендә тап ул «Мәскәү һылыуҡайы-2017» титулына лайыҡ булды. Азалия баһалама ағзаларын матурлығы менән генә түгел, аҡыллылығы һәм тәүфиҡлылығы менән дә арбай. Өфөнөң 3-сө гимназияһын тик «бишле»гә, М. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фундаменталь физика һәм химия инженерияһы факультетын ҡыҙыл дипломға, легендар физтехты – Мәскәү физика һәм техника институты магистратураһын шулай уҡ «иң яҡшы» билдәләргә тамамлаған ҡыҙҙың башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә иркен аралашыуы һис тә ғәжәп түгел. Әлеге көндә тырыш ҡыҙ Рәсәй Фәндәр академияһы Ҡаты есем физикаһы институтының аспирантураһында уҡый, яҡлаясаҡ фәнни хеҙмәте буйынса ғилми эштәр алып бара.
Ятып ҡалғансы атып ҡал!
Элегерәк сигеү, нағыш һалыу кеүек ҡул эштәрен үҙ итһә, хәҙер Азалия хәрәкәтсән шөғөлдәрҙе өҫтөн күрә. Остазының: «Маҡсатҡа етеүҙә алдығыҙҙа йылға күрәһегеҙ икән, йөҙөп сығығыҙ, тауҙы урарға, упҡынды осоп үтергә, әгәр ҡанатығыҙ юҡ икән, уларҙы үҫтерергә мөмкин», – тигәне йөрәгенә уйылған.
Бөтә ғәләм алдында донъяла һине иң борсоған мәсьәлә хаҡында сығыш яһарға ҡушһалар, балалар хаҡында һөйләр инем, ти Азалия. Ни өсөн? «Сөнки ер йөҙөндәге кескенә сабыйҙар аслыҡтан, көс ҡулланыуҙан, һуғыштан интегә. Балалар – тормош сәскәләре, киләсәккә һалынған нигеҙ. Шуға ла уларға дөрөҫ тәрбиә биреүгә көс, иң мөһиме, мөхәббәт, ваҡыт йәлләргә ярамай. Бәләкәй генә кеше үҙе менән уйнарға һораһа, мөмкинлегем йә кәйефем юҡлыҡҡа һылтана алмайым. Миңә шәхестең формалашыуын күҙәтеү һәр ваҡыт ҡыҙыҡлы. Сабыйҙарҙы тереклектең бер мөғжизәһе, тип һанайым. Бала сағымда ололарҙың уйыныма ҡатнашыуын, минең өсөн яңылыҡ асыуын хәтеремдә һаҡлайым, был мәлдәр күңелдә мәңгелеккә уйылыусан. Шуға ла ололар балаларына күберәк ваҡыт һәм иғтибар, һөйөүен бүлһен ине, тигән теләктә ҡалам. Тормошта иң мөһиме – кешене шәхес итеп үҫтереүсе атай-әсәй мөхәббәте», – ти Азалия.
Атаһы менән әсәһе икеһе лә БДУ-ның береһе – физика, икенсеһе башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеттарында белем алғанда донъяға килеп, студент тормошон ҡарында уҡ татыған бала олатайҙары һәм өләсәйҙәре һөйөүен тойоп үҫә.
«Өфөлә тыуған ейәнсәремә ашҡынып килдем. Әсәһе, йәш кенә булһа ла, баланы матур ҡарай, әммә минең дә хәстәрем бик урынлы ине. Ятаҡта сәңгелдәк элеп, әсәһен, уҡыуыңды ташлама, тип дәрескә ебәрҙем. Ун айы тулғас, баланы беҙгә, Бөрйән районы Байназар ауылына ҡайтарып алдым. Яратып баҡтым уны. Әммә сабыйҙың ата-әсәһен һағынып һарғайыуын күреп, йөрәк өҙөлә ине. Башҡорт телендә әкиәттәр һөйләп, йомаҡтар ҡойоп, үҙебеҙҙең милли йолаларыбыҙға ярашлы тәрбиәләнек Азалияны», – ти өләсәһе, үҙе лә ике ҡыҙ үҫтергән, әсәйҙәре мәрхүмә булып етем ҡалған өс малайҙы аяҡҡа баҫтырған Фәриха Мансур ҡыҙы Малаҡаева.
Журналистика бүлегендә уҡыған тыныс, сабыр Наилә Нурғәлина икенсе курста тыуған сабыйын да үҫтерҙе, диплом да алды. Шул дәүерҙә өлгөр ҡатын үҙен ҡеүәтле ҡәләм эйәһе итеп танытып өлгөрҙө. Уның башҡорт матбуғаты өлкәһендәге ғилми эшен әле булһа студенттар сығанаҡ булараҡ киң ҡуллана.
Бәхет мәл генәме?
Иң бәхетле мәлен һеңлеһе Алтынай тыуыуы тип иҫләй. Һеңлегә тип ауылдан килгән туғандарына төрлө һөнәрҙәрен күрһәтеп йыйылған ике мең һум аҡсаһына тотошлай сабыйға ғына бүләктәр һатып алып, бала тыуҙырыу йортона ҙур сумка тотоп килеп ингән бәләкәй генә ҡыҙыҡайҙың шатлығын күҙ алдына килтерһәгеҙ икән!
Был ваҡытта инде Наилә Ниәтша ҡыҙы «Башҡортостан» гәзитендә төплө, өлгөр, алдынғы ҡарашлы журналист булып танылғайны. Алтынай йәштәрҙең тормошона йәм, ҡот өҫтәне. Бөтә иғтибар татлы балаға йүнәлтелә. Азалия ҡул араһына тиҙ инә. Уның шым ғына өй эштәрен башҡарыуы, уҡыуҙа ла алдынғылыҡты бирмәүе ғәҙәти хәл кеүек ҡабул ителә. Балерина булырға хыяллана ҡыҙ, бер ваҡыт һүрәт төшөрөү менән мауыға, медицина өлкәһен һайлармын тигән теләк морнай. Юғары кластарҙа физика дәресе ингәс, нишләптер ошо төп предмет тип ҡабул итеп уҡый башлай. Әммә бирелгән биш ғәмәлдең берәүһенә өлгөрмәй ҙә ҡуя. Баҡтиһәң, уңыш сабырлыҡта, ныҡышлыҡта икән. «Бишле»ләр, мәктәп, район, ҡала, республика, Рәсәй кимәлендәге олимпиадаларҙа ҡатнашыу һәм еңеүҙәр – ошо тырышлыҡтың һөҙөмтәһе. Ә ниңә тап 3-сө гимназияға илттегеҙ, тигән һорауыма әсәһе ҡыҙының мәктәпте үҙе йөрөп һайлауы хаҡында әйтте. Беренсегә уҡырға төшкәндә гимназияға ҡабул ителеүселәрҙең ҡушып уҡыу, яҙыу ғына түгел, һөйләм тикшерә белеү талабын үтәп барған Азалияны тәүге уҡытыусыһы Наталья Александровна Прокошева «миҙалға тамамларлыҡ ҡеүәте бар был баланың» тип ҡаршы ала. Ҡыҙ мәктәптә алған белемен Берҙәм дәүләт имтихандарынан юғары балдар йыйып, Мәскәү университетын ҡыҙыл диплом менән тамамлап раҫлай.
«Төҫөмә ҡарап, ниндәй милләттән булыуым менән ҡыҙыҡһыналар. Башҡорттар, тыуған республикам тураһында тулы мәғлүмәт бирергә тырышам. Башҡорт балы, ҡурайы хаҡында ғорурланып һөйләйем, – ти Азалия. – Ҡыйын булһа, ҡурҡһам, өләсәйҙе иҫләйем. Фәриха өләсәйем ошо хәлдә бирешмәҫ ине, уға төшкән ауырлыҡ һымаҡ түгел бит, тип үҙемде йыуатам».
Өләсәй-олатай тәрбиәһендә, йылыһында үҫкән балалар ауырлыҡтар алдында ебеп төшмәй, бешерәк, сыҙамыраҡ була. Азалияны гүзәллек бәйгеһендә Алтынбикә өләсәһенең ҡомартҡы һаҡалы еңеүгә алып сыға. Мәрхүмә өләсәһенең ҡырҡ көнөн үткәргәндән һуң, Алтынай Алтынбикәнең дауамы бит, тип быуындан быуынға күскән был ҡәҙерле биҙәүесте тап кинйәкәйгә бирергә ҡарар итә атаһының апайҙары. Бындай ҡомартҡылар тап ошо ваҡытта һандыҡтан сығарыла, ғорурлыҡ менән кешеләргә күрһәтелә. Һылыуҙарға картинаның авторын билдәләргә тигән талап ҡуйылғанда, Азалияға атаһының яҡташы Әхмәт Лотфуллиндың «Өс ҡатын»ы эләгә. Ә был картинаны билдәле рәссам Хәмит ауылында Алтынбикә өләсәһенең бер туған апайы Хәкимә инәйҙәрендә йәшәп яҙған, имеш! Сәнғәт әҫәренең авторын ғына түгел, үҙ тамырҙарына ҡағылышлы тарихын да һөйләп биргәс, тамашасылар «аһ» итә.
Бәйге еңеүсеһе булараҡ Азалияға бүләк ителгән ҡиммәтле ташлы эксклюзив йөҙөк һәм башҡа алтын-көмөш биҙәүестәр әле булһа, ҡағыҙҙары ла алынмай, ҡумтала һаҡлана. Сөнки ғилми лабораторияла биҙәүестәр тағыу уңайлы түгел. Ҡыҙыҡай ҙа үтә ябай кейенеүҙе өҫтөн күрә, биҙәнгестәрҙе лә ҡулланмай тиерлек, матур күлдәктәргә ҡарағанда уңайлы стилде һайлаған.
Мәскәү – Өфө араһы
«Мәскәүҙә уҡыу һәйбәт. Был донъяла иң мөһиме – яҡындарың. Мин уларҙы һирәк күрәм. Йышыраҡ осрашҡанда, улай ҡыйын булмаҫ ине. Әсәйҙе, өләсәйҙе, һеңлемде һағындыра. Минең өсөн яҡындарымдың эргәлә булыуы ҡәҙерле. Тыуған яҡ тиһәләр, Байназарҙы, төн еткәнсе урамда уйнаған, бәпкә йөндәре сыҡҡансы һыу ингән мәлдәрҙе иҫләйем, – ти Азалия. – Баламдың «әсәй» тип өндәшеүен теләр инем. Ғаиләлә ир менән ҡатындың бер-береһен яратып йәшәүе мөһим. Шул ваҡытта балалар ҙа бәхетле була. Тормош иптәше итеп үҙемде һөйгән кешене һайлар инем. Ә яраттырыр өсөн күңел бөтөн, бар яҡтан да килгән, башҡа кешегә генә түгел, үҙеңә лә ҡыҙыҡлы булырға тейешһең. Бының өсөн һәр ваҡыт үҫештә, хәрәкәттә булыу, яңы һөнәрҙәр үҙләштереү шарт. Күп ваҡытты эш, уҡыу алһа ла, буш мәлдәремдә бейергә яратам. Бассейнға йөрөйөм, сноубордҡа баҫтым. Теннис уйнайым. Батутта һикерәм. Был йәһәттән хеҙмәттәштәрем дә сәләмәт тормош, хәрәкәт яҡлы. Ғилми эш менән шөғөлләнгән аспиранттар күп булыуы һөйөндөрә. Ҡул эшен яратам. Теген машинкамды Мәскәүгә алып китергә уйлайым. Әлегә ятаҡта йәшәү бер нисек тә күңелде китмәй.
Ғилми эш менән шөғөлләнгәндәр күптәр өсөн ситтән ҡарағанда анһат ҡына асыштарға ирешә һымаҡтыр. Ысынында һәр асыш берәмтекләп йыйыла, күмәк кешеләр үҙ өлөшөн һала-һала яңы техника, ҡулайлама барлыҡҡа килә. Иң мөһиме – үҙемде көсләп эшкә алып бармайым, көн дә берәй ҡыҙыҡлы нәмә беләм, маҡсатыма яҡынаям, тип ҡыуанып йөрөйөм. Мине шул өлкә арбай. Ҡыйын ваҡыттарҙа: «Мин башҡорт та инде, бирешергә тейеш түгелмен», – тип уйлайым. Ҡатын-ҡыҙға барыбер ҙә үҙен күрһәтмәйенсә тороп, ышана һалмайҙар, эшләй алмаҫ, тип ҡарайҙар. Яуаплылыҡ, тырышлыҡ менән ышаныс яулана. Ғилми етәксем – донъяла танылған ғалим. Беҙ тәжрибә үткәргән өлгөләр сит илдәрҙән ҡайтарыла. Ғалимдар өсөн сит илдәргә стажировкалар ойошторола. Ғалим, ғилми эштәр киләсәкте алға этәреүсе, тормошто уңайлы итеүсе асыштар менән билдәләнә. Космосты үҙләштереү, яңы караптар уйлап табыу барышында билдәле булған серҙәр бөгөн көнкүрештә киң ҡулланыла. Әле килеп тик бөгөн уңайлыҡтар тыуҙырған приборҙар уйлап тапҡан фәнни эштәргә генә гранттар бүленеүе һағайта. Ғилми эштәр кешелек үҫешенән байтаҡҡа алдан барырға тейеш», – был да төплө ҡыҙҙың фекерҙәре.
Азалия эшләгән Тигеҙ булмаған электрон процестар лабораторияһын донъя кимәлендә таныйҙар. «Ике үлсәмле электрон системаларҙа плазмон-поляритон үҙгәрештәр» темаһына ғилми эшен ул яҡлауға сығарыр, уның фәнгә индергән өлөшө кешелеккә быуаттар буйына хеҙмәт итер. Ә әлегә ул Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында фәнни конференцияларҙа ҡатнаша, Мәскәүҙәге ғилми лабораторияһына ашҡына. Аҡ халат кейеп, кисә ҡалдырып киткән, төн сыҡҡансы махсус мискәгә түбән температураға ҡуйылған ике үлсәмле өлгөнән билдәләрҙе ашығып ҡағыҙға төшөрә, таблицалар төҙөй, инглизсә мәҡәлә яҙа. Һеңлеһе Алтынайҙы үҫешкә, алға хәрәкәт итергә дәртләндерә. Өфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә эшләгән әсәһенең теләк-хыялдарын һиҙгер күңеле менән тойоп, алыҫтан булһа ла уға терәк булырға тырыша. Ауырлыҡтарға бирешмәҫ, сыҙамлы, тормошто яратҡан өләсәһен уйлап, йылмайып ҡуя. Ошо йылмайыуҙан, гүйә, тормош та яҡтыраҡ, нурлыраҡ. Ҡыҙ баланың күңеле – быяла, һаҡһыҙ тейһәң, ыуала. Ая, тормош, ошо ҡыҙ баланы! Маҡсаттарына ирештер! Илебеҙҙең дә ырыҫы, ҡеүәте сафлыҡ, нәзәкәтлек, илаһилыҡ бөрккән, иңдәренә яуаплылыҡ алған ошо ҡыҙҙарыбыҙҙа бит.
Теги: Ҡыҙы барҙың наҙы бар


c: text/html

text:
Балаларҙы һаҡларға кәрәк
Бөгөн балаларҙы яҡлау көнө. Статистикаға ярашлы (2008 йылдың 1 ғинуарына ҡарата мәғлүмәттәр), был байрамды Башҡортостанда 482 мең самаһы бала билдәләй. Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы хәбәр итеүенсә, егерме йыл элек ун йәшкә тиклемге балалар һаны бер ярым тапҡырға күберәк — 764 мең — ине.
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ҡарағанда, республикала был йәштәге балалар һаны 497 мең булған. 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу араһындағы осор тыуым кимәле буйынса иң түбән булған. 1999 йылда, мәҫәлән, республикала ни бары 41,4 мең бала тыуған — был һуғыштан һуңғы йылдарҙағы иң түбән күрһәткес.
Һуңғы ун йылда төбәктә тыуым яңынан арта башланы. 2007 йылда 51,4 мең, 2008 йылда 54,5 мең сабый донъяға килде. Тыуым коэффициенты бөтә республика халҡынан бер мең кешегә 13,4 бала тыуыу тәшкил итте (Рәсәйҙә уртаса — 12,1). Был күрһәткес буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында беренсе урын биләй.
Статистиктар раҫлауынса, әлеге тыуым кимәле быуындар алмашыныуын ҡаплай алмай. Ябай үрсеү өсөн һәр ун ҡатын 22-23 бала табырға тейеш, ә хәҙерге ваҡыттағы кеүек 15 тирәһе түгел.
Шулай уҡ бала табыусыларҙың уртаса йәше артыу тенденцияһы күҙәтелә. Әгәр 1989 йылда ул 25,9 йәш тәшкил итһә, 2002 йылда — 26,8, 2007 йылда иһә — 27 йәш.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ҡырмыҫҡалы районы әҙәби марафон йылъяҙмаһының тәүге битен яҙҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Ҡырмыҫҡалы районы беренселәрҙән булып «Әҙәби нағыш» республика марафоны йылъяҙмаһының битен асты. Эстафетаның символы булған китап йыл дауамында бер муниципалитеттан икенсеһенә тапшырыласаҡ.
Ҡырмыҫҡалыла үткән әҙәби кисәлә райондан сыҡҡан күренекле шағирҙар һәм яҙыусылар Ирек Кинйәбулатов, Рәмил Сурағолов, Дилә Булгакова, Тимерғәле Килмөхәмәтов, БР Яҙыусылар союзы рәйесе Наил Ғәйетбаев сығыш яһаны.
Ҡырмыҫҡалы үҙәкләштерелгән китапханалар системаһынан хәбәр итеүҙәренсә, байрамға БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов, мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Валентина Латипова, район башлығы Фәнзил Сыңғыҙов, юғары мәктәп уҡытыусыһы Фәнзил Саньяров, китапхана, нәшриәт, республика баҫмалары вәкилдәре килгәйне. Ҡунаҡтар Иҫке Ҡыйышҡы ауылындағы Аксаков әҙәби залында, Ибраһим ауылындағы Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың музейында булды, «Йәш быуындың әҙәбиәткә ҡарашы» конференцияһында ҡатнашты.
Мәғлүмәт үҙәген асыу байрамдың мөһим ваҡиғаһына әүерелде. Унда «Кармаскалинская новь», «Даирә», «Үҙән» гәзите редакциялары эшмәкәрлектәрен дауам итәсәк, шулай уҡ үҙәк һәм балалар китапханаһы эшләйәсәк.
Китапхана хеҙмәткәрҙәре «Әҙәбиәт иленә рәхим итегеҙ» тип аталған уйын-сәйәхәт әҙерләгән. Байрам әҙәби-музыкаль кисә менән тамамланды. Унда ҡобайырҙар, билдәле яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың һүҙҙәренә яҙылған романстар яңғыраны. Мифтахетдин Аҡмулла, Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Ғабдулла Туҡай, Авксентий Юртов, Константин Ивановтың символик рәүештә осрашыуы кисәнең сағыу өлөшө булды. Сара Ҡырмыҫҡалы районының почетлы гражданины, шағир Ирек Кинйәбулатов шиғырына яҙылған йыр менән тамамланды.


text:
Машина-технология станцияларына запчастар һатып алыуға 240 миллион һум аҡса кәрәк
Республика машина-технология станцияларында (МТС) 2013-2014 йылдар ремонт миҙгеле барышында 230 трактор, 800-ҙән ашыу иген йыйыу комбайны, 190 үҙйөрөшлө бесән сапҡыстар, 100 мал аҙығы йыйыу комбайны, 900-ҙән ашыу урғыстар һәм техниканың башҡа төрҙәрен ремонтлау планлаштырыла.
БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2014 йыл баҫыу эштәре миҙгеленә техниканың эшкә һәләтлелеген аяҡҡа баҫтырыу өсөн запас частар һатып алыуға республика МТС-ына 240 миллион һум самаһы аҡса кәрәк.
Хәҙер яңы йылға тиклем конкурс нигеҙендә кәмендә 80 миллион һумға запчастар һатып алырға кәрәк. Аҡсаның ҡалған өлөшөнә 2014 йылда запас частар алыуға заказдар биреләсәк һәм договорҙар төҙөләсәк.
Бынан тыш, министрлыҡ конкурс буйынса һайлап алынған белем биреү учреждениеларында, шул иҫәптән республика МТС-тарында ла F категорияһы алыу өсөн ҡайтанан механизаторҙар әҙерләү курстары ойошторорға планлаштыра. Хәҙерге иген йыйыу комбайндарында эшләү өсөн ошондай категория булыуы талап ителә.
Республиканың бер нисә махсус ремонтлау предприятиеһы ҡатнашлығында иген йыйыу комбайндарын капиталь ремонтлауға һәм яңыртыуға ла етди иғтибар биреләсәк. Уларға сығымдарҙы субсидиялаштырыу Машина-трактор паркын яңыртыу программаһында ҡаралған, тип билдәләнеләр Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтендә.
Элек, 2014 йылдың 1 апреленә тиклем республикала яҙғы сәсеүҙе үткәреүҙә ҡатнашасаҡ техниканы әҙерләргә кәрәк, тип хәбәр ителгәйне. 1-15 июнгә урып йыйыу техникаһын ремонтлауҙы тулыһынса тамамларға кәрәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 661
МӘҒАРИФ, кешелектең белемдә, оҫталыҡта, ижади эшмәкәрлектә һәм донъяға эмоциональ баһа биргән мөнәсәбәттә кәүҙәләнгән соц. әһәмиәтле тәжрибәһе булған шәхестең үҫеү һәм үҙен үҫтереү процесы; шәхестең һәм йәмғиәттең матди һәм рухи мәҙәниәтте һаҡлау һәм үҫтереү эшмәкәрлегенең зарури шарты. М. дөйөм белем биреүгә — мәктәпкәсә белем биреү (ҡара: Башланғыс белем), төп, урта (ҡара: Урта белем); проф. белем биреүгә — урта профессиональ белем, юғары белем; өҫтәлмә белем биреүгә; проф. уҡытыуға бүленә. Белем биреү ойошмаларының типтары: мәктәпкәсә балалар учреждениелары, дөйөм белем биреү мәктәптәре, урта махсус һәм юғары уҡыу йорттары, өҫтәлмә белем биреү учреждениелары, профилле уҡытыу учреждениелары. Башҡортостанда М. үҫеше ислам дине (мәктәп һәм мәҙрәсәләр асылыу м‑н бергә бара) үтеп инеүгә бәйле. 18 б. 20‑се йй. башлап Өфөлә (тел һәм цифир мәктәптәре) һәм Ырымбур ҡ. (“татар уҡыусылары” мәктәбе һәм инженерлыҡ мәктәбе) уҡытыу урыҫ телендә алып барылған уҡыу йорттары асыла. 30‑сы йй. уртаһында урыҫ булмаған халыҡ‑ тар өсөн тәүге хөкүмәт ҡарамағындағы уҡыу йорттары ойошторола (Ырымбурҙа “ғәрәп” һәм “ҡалмыҡ” мәктәптәре), 50‑се йй. тау сәнәғәте мәктәптәре һәм училищелары асыла. М. дөйөм дәүләт эше тип иғлан итеү, 18 б. аҙ. тәүге мәктәп уставтарын ҡабул итеү урыҫ уҡыу йорттарының артыуына килтерә. 1789 й. Өфөлә Төп халыҡ училищеһы, Минзәлә, Ырымбур, Силәбе ҡҡ. кесе халыҡ училищелары асыла. Халыҡ мәғарифы министрлығы ойошторолғас (1802), Рәсәй терр‑яһы уҡыу-уҡытыу округтарына бүленә, уларҙың һәр береһендә 4 баҫҡыслы уҡытыу системаһы ҡорола: мәхәллә училищелары, өйәҙ училищелары, гимназиялар, университеттар. 1825 й. Ырымбурҙа Неплюев хәрби уч‑щеһы (ҡара: Неплюев кадет корпусы) асыла. Өфө епархияһы ойошторолғандан һуң Дини семинария, Ир балалар дини училищеһы, сиркәү-мәхәллә мәктәптәре һ.б. асыла. Ырымбур губернаһында крепостной хоҡуҡ бөтөрөлөү мәленә 253 урыҫ уҡыу йорто (233 башланғыс һәм 3 урта дөйөм белем биреү, 17 проф.) була, уларҙа 9489 кеше уҡый. Урыҫ булмаған халыҡтарҙың балалары ғәмәлдә хөкүмәт мәктәптәренән ситтә ҡала, урыҫса уҡый-яҙа белгәндәр 2—3% ҡына тәшкил итә. Башҡорттар араһында урыҫ телендә белем алыуҙы үҫтереү саралары Башҡорт-мишәр ғәскәре командованиеһы тарафынан күрелә, ул Ҡазан гимназияһында һәм университетында — 20, Ырымбур Неплюев кадет корпусында — 30, С.‑Петербург кендек инәләре ин‑тында 10 урын бүленеүгә һ.б. өлгәшә. 30‑сы йй. аҙ. — 40‑сы йй. башында 300‑гә яҡын башҡ. егете Мәскәүгә, С.‑Петербургҡа, Ырымбурға, Ҡазанға, Ижевскиға төрлө һөнәрҙәргә уҡыу өсөн ебәрелә. Башҡорттарға ғәскәр иҫәбенә балаларын өйәҙ һәм ҡала училищеларына бирергә рөхсәт ителә; улар өсөн кантон мәктәптәре ойошторола. 19 б. уртаһына Башҡортостанда М. системаһы ауыл хужалығы буйынса белем биреүҙе, дини белем биреүҙе, медицина белеме биреүҙе, педагогик белем биреүҙе, тау эше белеме биреүҙе, техник белем биреүҙе, хәрби белем биреүҙе, юридик белем биреүҙе, коммерция, кәсеп һ.б. б‑са белем биреүҙе үҙ эсенә ала. 1864 й. мәғариф реформаһына [ҡара: Реформалар (19 б. 60— 80‑се йй.)] ярашлы, теләһә ҡайһы кимәлдәге белем алыуҙа милләтенә, сығышына, енесенә һәм ниндәй дин тотоуына ҡарамаҫтан, бөтә граждандарҙың тиңлеге иғлан ителә, сиркәүҙең йоғонтоһо сикләнә, мәктәптә идара итеү тәртипкә һалына. 1870 й. алып башҡа милләттәр өсөн мәктәптәр асыла башлай, уларҙы ойоштороу нигеҙенә Н.И.Ильминский системаһы һалына. Ҡайһы бер мәҙрәсәләрҙә урыҫ телен уҡытыу индерелә: “урыҫ кластары” асыла. Урыҫ булмаған мәктәптәрҙә уҡытыуҙы яҡшыртыу өсөн 1871 й. Ҡазан, 1875 й. Ырымбур уҡыу округтарында татар, башҡ., ҡаҙаҡ мәктәптәре инспекторҙары вазифалары булдырыла, уларҙың бурыстары мәктәптәр т‑да мәғлүмәт йыйыуҙан, урыҫ булмаған халыҡтарҙың телендә дәреслектәр төҙөү һәм баҫтырыуҙан тора. Контролде көсәйтеү маҡсатында башҡа милләт һәм мосолман мәктәптәре Халыҡ мәғарифы министрлығы буйһоноуына тапшырыла (1874 й. тиклем Эске эштәр министрлығы буйһоноуында була). 19 б. аҙ. мәктәп һәм мәҙрәсәләрҙә уҡытыуҙың йөкмәткеһен, формаһын һәм ысулдарын яңыртыу хәрәкәте (ҡара: Йәдитселек) барлыҡҡа килә, уның барышында грамотаға өнлө өйрәтеү, уҡытыуҙың класс-дәрес системаһы, яңы фәндәр индерелә. Уҡытыусылар кадрҙарын әҙерләү өсөн Бөрө башҡа милләттәр өсөн уҡытыусылар мәктәбе, Өфө татар уҡытыусылар мәктәбе, Благовещен уҡытыусылар семинарияһы, Бәләбәй (ҡара: Бәләбәй педагогия колледжы), Ырымбур, Силәбе, Троицк ҡҡ. уҡытыусылар семинариялары, Ырымбурҙа уҡытыусылар ин‑ты, Өфө уҡытыусылар институты һ.б. асыла. Прогимназиялар, гимназиялар, реаль училищелар һ.б. һаны арта. 1900 й. Өфө һәм Ырымбур губ. 2144 башланғыс (118,7 мең уҡыусы), 16 урта (4,3 мең уҡыусы) һәм 20 махсус (2,5 мең уҡыусы) уҡыу йорто, 1913 й. 3439 башланғыс (222,8 мең уҡыусы), 35 урта (12 мең уҡыусы) һәм 36 махсус (3,9 мең уҡыусы) уҡыу йорто иҫәпләнә. Халыҡтың грамоталылыҡ кимәле б‑са Өфө губ. Европа Рәсәйе губерналары араһында һуңғы урындарҙың береһен алып тора. Урта һәм юғары белем халыҡ өсөн буй еткеһеҙ булып ҡала. Революциянан (1917) һуң М. системаһы үҙгәртелә. Уҡыу йорттары национализациялана һәм Мәғариф ХК‑на тапшырыла. “Берҙәм хеҙмәт мәктәбе тураһында положение”ға (1918) ярашлы, түбәнге һәм урта һөнәри-техник уҡыу йорттары берҙәм хеҙмәт мәктәбенә әйләндерелеп, 2 баҫҡысҡа бүленә. 1919 й. тәүге мәктәпкәсә учреждениелар асыла. Шулай уҡ килешеү нигеҙендәге мәктәптәр, крәҫтиән йәштәре мәктәптәре һ.б. эшләй. Милли мәктәптәр булдырыла. 30‑сы йй. уртаһында белем биреү учреждениеларында уҡытыу 12 телдә ойошторола. 1927 й. ҡарай башҡорт телендә 12 дәреслек, ш. иҫ. Әлифба, “Башҡорттар тарихы” (“История башкир”), “Башҡорт теленең грамматикаһы һәм синтаксисы” (“Грамматика и синтаксис башкирского языка”), “Математика” (6 киҫәктә), “Башҡортостан географияһы” (“География Башкирии”) нәшер ителә. 30‑сы йй. мәғариф хеҙм‑рҙәрен әҙерләү маҡсатында 15 пед. техникумы, ш. иҫ. 5 башҡ., 5 урыҫ, 3 татар, 1 сыуаш, 1 мари (1938 й. педагогия училищеларына әйләндерелә), Тимирязев К.А. исемендәге Башҡорт педагогия институты, Башҡ‑н халыҡ мәғарифы кадрҙарының квалификацияһын күтәреү ин‑ты (ҡара: Мәғарифты үҫтереү институты), эшләй. 1941 й. 4867 башланғыс, тулы булмаған урта һәм урта мәктәп (627 мең уҡыусы), 58 техникум һәм училище (16 мең уҡыусы), 7 юғары уҡыу йорто (3,3 мең студент) иҫәпләнә. Совет власы йылдарында респ. наҙанлыҡты бөтөрөү бурысы үтәлә, дөйөм башланғыс (1933 й.), ете йыллыҡ (1953 й.) һәм урта (1976 й.) белем биреү тормошҡа ашырыла, өҙлөкһөҙ белем биреү системаһы барлыҡҡа килә. 90‑сы йй. “Мәғариф тураһында” (1992, 2013 й. көсөн юғалта), “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре тураһында” (1999) БР закондары, “1993—1998 йй. БР‑ҙа мәғарифты үҫтереү программаһы” ҡабул ителгәс, М. тарихында яңы осорға башланғыс һалына. БР Конституцияһы м‑н төп белем биреүҙең бушлай һәм мәжбүри булыуы нығытыла. Республикала 2013 й. 1 июлендәге “Башҡортостан Республикаһында мәғариф тураһында” законы эш итә; “Мәғариф” милли проекты (2006 й. алып), уның сиктәрендә новатор уҡытыусылар, һәләтле йәштәр һәм иң яҡшы белем биреү учреждениелары дәүләт ярҙамы ала, 2013—17 йй. ҡаралған “Башҡортостан Республикаһында мәғарифты үҫтереү” дәүләт программаһы, 2012—16 йй. “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү” маҡсатлы программаһы һ.б. тормошҡа ашырыла. Республиканың белем биреү учреждениеларында уҡытыу 6 телдә ойошторолған, 14 туған тел предмет итеп өйрәнелә, уҡыу пландарын төҙөгәндә респ. милли үҙенсәлектәре иҫәпкә алына. 17 милли йәкшәмбе мәктәбе асылған. Айырыуса һәләтле уҡыусылар һәм студенттар халыҡ-ара мәғариф проекттарында (“ЮНЕСКО‑ның берләштерелгән мәктәптәре” һ.б.) ҡатнаша. Болонья декларацияһына ярашлы, юғары уҡыу йорттарына бакалавриат һәм магистратура индерелә. Республиканың М. системаһы 1664 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын, 1587 дөйөм белем биреү мәктәбен һәм мәктәп-интернатын (429,6 мең уҡыусы), 12 киске мәктәпте (4,3 мең уҡыусы), 5 дәүләткә ҡарамаған дөйөм белем биреү учреждениеһын (881 уҡыусы); 83 гимназияны, 58 лицейҙы, 3 кадет учреждениеһын (92 мең уҡыусы); 84 һөнәрселек училищеһын һәм һөнәрселек лицейын, 75 дәүләт ҡарамағындағы урта махсус уҡыу йортон (2013) үҙ эсенә ала. 26 балалар йорто эшләй. Юғары проф. белемле белгестәрҙе дәүләт ҡарамағындағы 10 үҙ аллы юғары уҡыу йорто һәм Мәскәү, Екатеринбург, Магнитогорск, Ырымбур, Һамар, Силәбе ҡҡ. дәүләт ҡарамағындағы юғары уҡыу йорттарының 18 филиалы (136,5 мең студент) әҙерләй. Дәүләт ҡарамағында булмаған уҡыу йорттарына 3 үҙ аллы юғары уҡыу йорто һәм 7 филиал (16,4 мең студент) ҡарай. Дәүләт ҡарамағындағы һәм дәүләткә ҡарамаған юғары уҡыу йорттарының профессорҙар-уҡытыусылар составы 7439 кеше, ш. иҫ. 953 фән докторы һәм 4131 фән кандидаты, тәшкил итә (2013).
Әҙәб.: Развитие школьного образования Республики Башкортостан в ХХ веке. Уфа, 2001; А л м а е в Р.З. Становление советской системы школьного образования в Республике Башкортостан. Уфа, 2002.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована 2 года назад пользователемЛариса Касаткина
1 Фәнни эштең темаһы: Жәлил Кейекбаевтың Туғандар һәм таныштар романында халы ҡ ижады һәм тел-стиль саралары Фәнни эштең темаһы: Жәлил Кейекбаевтың Туғандар һәм таныштар романында халы ҡ ижады һәм тел-стиль саралары
3 Жәлил Кейекбаевтың музейынан күренештәр
6 Жәлил Кейекбаев музейында
7 Жәлил Кейекбаевтың музейынан күренештәр
8 Ма ҡ ар мәктәбе
15 Тел үҙенең ҡулланыу сфераһы ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, йәмғиәттең иң ҡиммәтле хазинаһы һанала. Ж.Ғ.Кейекбаев
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2018 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
Яңы бурыстар билдәләнде
06 сентября 2016 йыл | Мәғариф, Шылтырат!
“Табын” урынына “Звезда”
20 апреля 2015 йыл | Шылтырат!
"Табын” урынына "Звезда”
"Табын” гәзитенә яҙылмай ҡалғаным юҡ. Тик бына уның һәр һанын алып уҡый алмайым. Йә гәзитте бөтөнләй килтермәй ҡуялар, йә "Табын” урынына "Звезда” ҡалдырып китәләр. Мин аҡсамды түләп "Табын”ға яҙылғанмын икән, ни өсөн миңә урыҫ телендәге гәзитте бирәләр? Бына әле үткән шәмбе йәнә "Звезда” ҡалдырып киткәндәр. Был хәл күпме дауам итер икән?
Рәмилә ШАФИҠОВА.
Красноусол ауылы.
Депутат ярҙам итте
05 апреля 2014 йыл | Шылтырат!
("Урамдарыбыҙ ҡараңғы, юлдары үткеһеҙ”, "Табын”, 1 март, N 24-25)
"Нимә борсой? Шылтырат!” рубрикаһында Красноусолдың Крупская урамында йәшәүселәр үҙ округтарынан ауыл Советы депутаты Ф.Р.Вахитовҡа мөрәжәғәт итеп, ярҙам һорағайны.
"Нимә борсой? Шылтырат!” рубрикаһында Красноусолдың Крупская урамында йәшәүселәр үҙ округтарынан ауыл Советы депутаты Ф.Р.Вахитовҡа мөрәжәғәт итеп, ярҙам һорағайны.
Нимә борсой?
03 марта 2014 йыл | Шылтырат!
Урамыбыҙ ҡараңғы,
юлдары үткеһеҙ
юлдары үткеһеҙ
Нимә борсой?
03 марта 2014 йыл | Шылтырат!
Урамыбыҙ ҡараңғы,
юлдары үткеһеҙ
юлдары үткеһеҙ


text:
Тел – үҙенсәлекле моң. Исемдәр уның нигеҙендә барлыҡҡа килә. Моң аша аралашыу күңелдәрҙе яҡынайта, туғанлыҡ, дуҫлыҡ ептәрен нығыта. Шуға ла балаларға милләтеңә ярашлы, йөрәгеңә яҡын исемде ҡушыу зарур. Бында ата-әсәнең халҡына һөйөүе, уның алдында яуаплылығы ла сағыла.
– Сәлимйән Бәҙретдинов “Һүҙ тылсымы” исемле эссеһында (“Башҡортостан”, 2015 йыл, 22 – 24-се һандар) телебеҙҙә дөмөккөр, ҡапталғыр, йәнең сыҡҡыр, алҡымың тығылғыр, эт талағыр кеүек ҡылым формалары барлығы хаҡында әйткән. Ысынлап та, улар беҙҙең яҡтарҙа ла ҡулланыла, тик әрләү, ҡарғау мәғәнәһендә генә түгел, ә изге теләкте белдергәндәре лә бар. Мәҫәлән, рәхмәт төшкөр, ауыҙыңа май булғыр, мең йәшәгер... Ләкин был ҡылым төрҙәре бер дәреслектә лә урын алмаған. Ниңә икән?
(30 март – 5 апрель)
ҠУҘЫ (21.03 — 19.04).
Был аҙналағы ваҡиғаларҙа туранан-тура ҡатнашырға тура килер, моғайын. Ҡул ҡаушырып ултырмағыҙ, әүҙемерәк эш итегеҙ. Күп нәмә һеҙҙең башланғыстарға бәйле булмаҡсы. Эшҡыуарлыҡ өлкәһендә яңы йүнәлештәрҙе күҙаллағыҙ. Һаулыҡ торошонда әллә ни үҙгәреш һиҙелмәй, тик бер аҙ талсығыуығыҙ ихтимал.
Күрше хаҡы – тәңре хаҡы, тиһәләр ҙә
Өйөбөҙ 1956 йылда төҙөлгән. Кадастр планы ла ошо уҡ йылда бирелгән булған. Ћарай ҡоймаға ныҡ яҡын урынлашҡан. Єллә нисә йыл буйы бер нәмә лә өндәшмәгән күршеләр быйылдан һарайҙы урынынан күсереүебеҙҙе талап итә башланы. Улар хаҡлымы?
Йәш дуҫтарым!
Һеҙ киләсәк, буласаҡ һөнәр, һәләтегеҙҙе нисек итеп тулыһынса тормошҡа ашырыу мөмкинлеге хаҡында даими уйланаһығыҙҙыр. Кемдер үҙен авиацияға йәки машиналар эшләүгә арнарға, кемдер кеше ғүмерен ҡотҡарыу өсөн табип булырға теләйҙер, берәүҙәргә юрист, иҡтисадсы һөнәре яҡындыр, икенселәре журналист, актер, рәссам булараҡ көсөн һынап ҡарарға ниәтләйҙер.
Ошо көндәрҙә “Берҙәм Рәсәй” Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһендә быйыл көҙ уҙасаҡ муниципаль һайлауҙар өсөн праймериз үткәреү тураһында килешелде. Партия эсендә алдан һайлау апрель – майҙа буласаҡ.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 18-се ултырышы Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы депутаттары, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, ҡала һәм район хакимиәттәре башлыҡтары ҡатнашлығында үтте. Был осраҡлы түгел, ни тиһәң дә, ошо көндәрҙә республика парламенты ойошторолоуға 20 йыл тула. Сараға йыйылғандар алдында төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов 2014 йыл йомғаҡтары хаҡында сығыш яһаны.
Өфө ҡалаһының Дим биҫтәһенә илткән юл мөрәжәғәт иткән уҡыусыбыҙҙа ғына түгел, тотош халыҡта борсоулы хистәр уята. Шулай булмай ни, әленән-әле шул арауыҡта күпме бәрелеш, фажиғә теркәлә.
Урыҫ география йәмғиәте үткәргән конкурс йомғаҡтарына ярашлы, “Ирәмәл” тәбиғәт паркы 650 мең һумлыҡ грант аласаҡ. Аҡсаны “Урал батыр” башҡорт халыҡ эпосына арнап экологик-мәҙәни маршрут асыуға йүнәлтеү ҡаралған.
Артҡа 1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ... 42 Алға
Бит башына
“Башфармация” предприятиеһының генераль директоры Айрат Абхалиҡов матбуғат конференцияһында хәбәр итеүенсә, республикала халыҡтың льготалы категорияларын дарыу менән тәьмин итеүҙә етешһеҙлектәр юҡ.


text:
Ил хәстәрен йөкмәп иңенә26-02-2016, 01:06 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ир-егеттең аҫылы ил эшендә һыналыр, ти халыҡ мәҡәле. Был төбәктә юлдарҙың яңырыуын Мирхәт Рәжәпов исеме менән бәйләйҙәр: ил эшен иңенә йөкмәп, тыуған төйәген яҡшы тормошҡа әйҙәгән етәксенең исеме – халыҡ күңелендә, яҡташтары уның менән хаҡлы ғорурлана, рәхмәт әйтә. Юл төҙөлөшө – тормошобоҙ артерияларын сафҡа индереү – уның ғүмерлек һөнәре булды.
Ни генә тимә, таһыллыҡ, тәүәккәллек, етәкселек итеү сифаттары ҡандан да килә. Уның нәҫел тамырҙары күренекле тархан Шағәле Шаҡман исеменә барып тоташа. XVIII быуат урталарында ул Ҡаҙмаш ауылына нигеҙ һала.
Мирхәт Зиннәт улының ике нәҫеле – Влас Рамаҙан улы менән Моталлап Әбүталип улы Рәжәповтар үҙ ваҡытында Әбйәлил ерендә күренекле шәхестәр булған. Влас Рамаҙан улы – Озерный бүлексәһенең алдынғы эшсеһе булараҡ СССР Юғары Советына депутат итеп һайланған Ленин ордены кавалеры. Әбйәлил районы иҡтисадын үҫтереүгә күп көс һалған шәхес. Моталлап Әбүталип улы иһә – дәүләт эшмәкәре. Халҡы өсөн ҙур эштәр башҡарып (ул Тамъян-Ҡатай кантоны етәксеһе була), байтаҡ уңышҡа өлгәшә. Шул арҡала ҡайһы берәүҙәргә оҡшамай – яла яғалар. 1938 йылда репрессия ҡорбаны булып, 1957 йылда ғына аҡлана, намыҫлы исеме халыҡҡа ҡайтарыла.
Йәнә туғандарынан Хәйбрахман Рәжәпов – БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Баймөхәмәт Рәжәпов – халыҡ мәғарифы өлкәһендә эшләгән билдәле шәхес. Район халыҡ мәғарифын үҫтереүгә көс һалған Әҡсән Илһамов һәм Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы, физика-математика фәндәре докторы Марат Илһамов менән әсәй яғынан туғандар.
Ата-әсәһенең – фронтовик Зиннәтулла Рәжәповтың, яңғыҙы дүрт баланы аяҡҡа баҫтырған Маһикамал Абдулла ҡыҙының – рух ныҡлығын, күңел бөтөнлөгөн аманат итеп алған Мирхәт Зиннәт улы ауырлыҡтар алдында баш эймәй, уларҙы еңеү юлдарын эҙләй, һәр саҡ алға ынтыла. Ул бик йәшләй атайһыҙ ҡалып, ауыл тормошоноң бөтә ауырлығын үҙ елкәһендә татый. Ғөмүмән, ғаиләләге дүрт бала ла эшһөйәр, иҫ киткес теремек, булдыҡлы булып үҫә, йәмғиәт өсөн файҙалы шәхестәр булып, тормошта үҙ урынын табып, абруй яулап йәшәйҙәр. Тырыш, уҡыуға һәләтле егет Ҡаҙмаш һигеҙ йыллыҡ, артабан Амангилде урта мәктәптәрендә белем алғандан һуң Өфө авиация институтына уҡырға инә.
Уҡыу йортон тик яҡшы билдәләргә генә тамамлаған Мирхәткә кафедрала эш тәҡдим итәләр. Тик ул Тыуған ил алдындағы изге бурысын үтәргә ҡарар итә, ә ике йылдан һуң Әбйәлиленә әйләнеп ҡайта. Юғары белемле, хәрби хеҙмәттә сынығыу үткән йәш белгесте район етәкселеге ҡуш ҡуллап ҡаршы ала, ремонт-техник хеҙмәтләндереү предприятиеһына эшкә йүнәлтә. Уны комбайндар цехы етәксеһе итеп ҡуялар, бер аҙҙан партия секретары итеп һайлайҙар.
1988 йылда үҙ эшенә яуаплы ҡараған йүнсел, булдыҡлы белгесте Әбйәлил юл төҙөү-ремонтлау идаралығына етәксе итеп тәғәйенләйҙәр. Идаралыҡты ҡабул итеп алғанда кадрҙар етешмәй, бер нисә дана ғына техника саҡ “тын ала”. Ә юлдар бөтөнләй насар хәлдә була.
Ҙур сәм менән бурысына тотона йәш белгес. Яңы техника алып, матди базаны нығытмайынса эш алға китмәйәсәген аңлай. Тәүге экскаваторҙар, бульдозерҙар, автогрейдерҙар һатып алына. Битум һаҡлағыс, ике асфальт-бетон заводы, таш ваҡлаусы ҡоролма төҙөлә. Хеҙмәт етештереүсәнлеге артҡандан-арта бара, табышлы эшләгән ойошмаға эшсе кадрҙар ағыла...
Көньяҡ Уралдың урманлы, тау-ташлы ҙур майҙанын биләгән Әбйәлил районы, ниһайәт, яҡшы юл селтәре менән сыбарлана башлай. Асҡар – Красная Башкирия, Асҡар – Таштимер, аэропорт – элеватор маршруттары тәүгеләрҙән булып тип-тигеҙ асфальт юлға төрөнә.
Бер аҙҙан 450 кеше эшләгән коллектив ҙур күләмдәге эштәрҙе сифатлы атҡарырлыҡ көскә эйә була, Башҡортостандағы 54 район араһында иң ҡеүәтле һәм табышлы эшләгән ойошма иҫәбенә инә. Шул йылдарҙа республика әһәмиәтендәге Сермән – Баймаҡ, Асҡар – Хәлил йүнәлештәрендәге төҙөлөштә Әбйәлил эшселәренең ҡул йылыһы, аҡыл көсө һалына. Шулай итеп, Көньяҡ Урал райондары халҡы өсөн баш ҡалабыҙ Өфөгә тура маршрут асыла. Амангилде, Ҡаҙмаш ауылдары аша үткән юлды урындағы халыҡ юҡҡа ғына “Мирхәт юлы” тип атамағандыр.
1998 йылда илебеҙ тағы бер һынау тотто: иҡтисади көрсөк күптәрҙең уй-хыялдарын селпәрәмә килтерҙе. Әммә Мирхәт Рәжәповтыҡын түгел. Мәсьәлә ҡатмарлыраҡ булған һайын, ул сәмләнеберәк эшкә тотона. Яңылыҡтарҙан ҡурҡып тормау, эште заманса үҙгәртеп ҡороу, хужалыҡ итеүҙә кеше факторын оҫта файҙаланыу үҙ емештәрен бирмәй ҡалмай. Шулай итеп, идаралыҡ ҡарамағында ун магазин асыла, ике заправкалау станцияһы, асфальт-бетон заводы, таш онтау ҡоролмаһы төҙөлә, газ үткәреүсе төркөм ойошторола. Киң ҡоласлы эш һөҙөмтәһендә коллективты һаҡлап алып ҡалырға мөмкинлек тыуа. Район өсөн дә файҙа: тиҙ арала ауылдарға газ үткәргес торбалар һуҙыла...
Әбйәлил сигенә етеү менән кешеләр еңел тын алып ҡуя. Тип-тигеҙ, ялтлап ятҡан, һәр саҡ тәртиптәге юлдан йөрөүе үҙе бер кинәнес. Ҡышын ул ҡарҙан таҙартылған була. Сифатлы эшләй белә инде Әбйәлил уңғандары! Күңеленән һәр кем мең тапҡыр рәхмәт әйтәлер, моғайын, тырыш төҙөүселәргә.
1988 йылдан 2014 йылға хәтлем идаралыҡ тарафынан 300 саҡрым асфальт юл һалынған, ауыл урамдары 64 километр шундай уҡ “күлдәк” кейгән, 20 күпер төҙөлгән. Бөтәһе 640 километр юл арауығы, әллә күпме күпер, һыу үткәргес торба, автопавильон өсөн яуаплы булды идаралыҡ. Өс йыл элек һыу ташыу арҡаһында йыуылған юлдарҙы, күперҙәрҙе – ғөмүмән, тәбиғәт килтергән ғәрәсәтте күптәр иҫләйҙер. Идаралыҡ эшселәре, ике аҙна эсендә көндө төнгә ялғап тырышып эшләп, ғәҙәттән тыш хәлде еңеп сыҡты.
“Башкиравтодор” асыҡ акционер йәмғиәтендә лә, район хакимиәтендә лә идаралыҡтың эшмәкәрлегенә һәр саҡ юғары баһа бирелде. Әбйәлил төбәгенең даны республика кимәленә күтәрелде. Тынғыһыҙ етәксенең эшен Хөкүмәтебеҙ “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе” тигән юғары исем менән билдәләне.
Әбйәлилдәр юл төҙөүсеһе булырға ашҡынып торҙо. Берҙән, лайыҡлы эш хаҡы алһалар, икенсенән, шарттар һәйбәт, эшселәр социаль яҡтан ҙур хәстәрлек менән солғап алынды. Мәҫәлән, тап шул йылдарҙа 60-лап кешегә йорт төҙөлдө, 2002 йылда ике ҡатлы һигеҙ фатирлы торлаҡ сафҡа инде. Идаралыҡ заманса бинаға күсенде. Шәхси йорт төҙөгәндә мохтаждарға техникамы, балаларҙың йәйге ялын ойоштороумы, шифаханаларға юлламамы – рәхим ит. Асфальт һалыусылар, юл тигеҙләүселәр, ҡом-таш түшәүселәр – һәммәһенең көнитмешен еңеләйтеүгә өлөш индерҙе етәксе. Үҙе лә вазифаһына яуаплы ҡарағандарҙы хөрмәтләй, ҡурсалай белде. Хеҙмәт кешеһенә ихтирам менән ҡарау – уның аҫыл сифаттарының береһе. Башҡа ойошмалар иһә Рәжәпов “мәктәбендә” тәрбиәләнгән йәш белгестәрҙе эшкә алырға атлығып торҙо, төбәктең бик күп етәкселәре ошонда сыныҡты, ҡанат нығытты.
Идаралыҡта ветерандар ҙа – иғтибар үҙәгендә. Ял йорттарына юллама, мал аҙығы, юбилейҙарына бүләктәр, байрамдарҙа сәй табындары ойоштороу кеүек матур йолалар әле лә дауам итә.
Рухлы милләттәшебеҙ шәфҡәтлелек күрһәтеү өлгөһө булараҡ та тирә-яҡта киң билдәле. Шулай уҡ ойошма менән йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашып, спорт, үҙешмәкәр сәнғәт смотрҙарында һәр саҡ беренсе булдылар, һабантуйҙарҙа, ҡурай байрамдарында, Салауат көндәрендә ихласлап сәхнә түрен биләнеләр. Шуға ла яҡташтары бер һүҙҙән район башҡорттары ҡоролтайы рәйесе итеп һайлап ҡуйҙы. Район Советы рәйесе булараҡ та тыуған еренең бөгөнгөһө һәм киләсәге өсөн янып йәшәне ул. 26 йыл рәттән район Советы депутаты булһа, 2007 йылда район Советы рәйесе итеп һайланды.
Һуңғы вазифаны баш ҡалаға юғары вазифаға тәғәйенләнгәнсе башҡарҙы. Депутат булараҡ гел халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртты. Һәр ауылда, ойошмала уны көтөп алдылар, үтенестәрен, һорауҙарын еткерҙеләр. Уның үҙ-ара мөнәсәбәттә ябай, ярҙамсыл булыуын, һүҙендә тороуын яҡташтары яҡшы белде.
Ә Мирхәт Зиннәт улының башҡарған изге эштәре бихисап. Мәҫәлән, мәғрифәтсе-шағир Шафиҡ Әминев-Тамъяни, дәүләт эшмәкәре, яҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев, ғалим Ким Әхмәтйәнов, шағир, драматург Рәмил Ҡол-Дәүләт, халыҡ артисы Ғиниәт Ушанов, сәнғәт эшмәкәре Ғәйфулла Сарбаев, уҡытыусы, Ленин ордены кавалеры Мөхәммәт Садиҡов, Советтар Союзы Геройы Рәүеф Дәүләтов, БАССР-ҙың атҡаҙанған геологы Ғәли Бирҙиндың исемдәре мәңгеләштерелде. Граждандар һуғышы геройы, хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры, Башҡорт атлы бригадаһының полк командиры, аҙаҡтан Түбә руда идаралығы етәксеһе, репрессия ҡорбаны Фәттәх Ибраһимовтың даны халыҡҡа ҡайтарылды. Асҡарҙа бер урамға уның исеме бирелде, Әлмөхәмәттә таҡтаташ ҡуйылды. Райондағы 300-ҙән ашыу золом ҡорбаны иҫтәлегенә таҡтаташ асылды. Чечен Республикаһында, Абхазияла һалдат бурысын үтәгәндә батырҙарса һәләк булған ун Әбйәлил егетенең исемдәре лә мәңгеләштерелде. Сибай кантон, Сура батырҙың исемдәрен мәңгеләштереү ҙә Мирхәт Зиннәт улының туранан-тура ҡатнашлығында башҡарылды. Арҙаҡлы шәхестәр хөрмәтенә төрлө ярыштар үткәреү, иман йорттары төҙөү, экологик өмәләр, йәштәргә патриотик тәрбиә биреү, студенттарға матди ярҙам күрһәтеү – илем, халҡым, ерем тип янып йәшәгән кешенең барлыҡ изге эштәренең бөтәһен дә һанап бөтөү мөмкин түгел гәзит битендә. Әйткәндәй, төп башҡорт гәзитенә яҙылыу осоронда һәр саҡ ярҙам ҡулы һуҙғаны өсөн “Башҡортостан” гәзите редакцияһының юбилярға рәхмәте ҙур.
Талапсан, етди етәксенең тылы ла ныҡлы. Ғаиләһендә ул – өлгөлө ғаилә башлығы, хәстәрлекле атай, ҡәҙерле олатай. Һөйөклө ҡатыны Мөслимә Исмәғил ҡыҙы менән ике ҡыҙ, бер ул тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Ҡыҙҙары Дилбәр менән Гөлдәрҙең үҙ ғаиләләре бар, балалар үҫтерәләр. Улы Айбулат Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлағандан һуң атаһының янып эшләгән, зиһен көсөн түккән ойошмаһында программист вазифаһында.
Бөгөн Мирхәт Зиннәт улы “Башкиравтодор” асыҡ акционер йәмғиәтендә юғары вазифа биләһә лә, яҡташтарын һис онотмай. Район Советы депутаты булараҡ һайлаусыларының мөрәжәғәттәрен, уларҙы борсоған мәсьәләләрҙе хәл итеүгә етди ҡарай, төрлө сараларҙа бағыусы булараҡ сығыш яһай. Амангилде һәм Ҡаҙмаш мәктәптәренең иң яҡшы уҡыусыларын шәхси премия менән бүләкләй. Былтыр Өфөгә экскурсияға килгән ветерандарҙы ла ярҙамынан өҙмәне.
Зирәк аҡыллы, киң зиһенле остаз, оҫта етәксе итеп танылған арҙаҡлы шәхес, төйәгенең ысын патриоты Мирхәт Рәжәповтың яҡташтары мәнфәғәтендә янып йәшәгән мәле. Бай хеҙмәт тәжрибәһе киләсәктә лә бәрәкәтле Әбйәлил төбәгенең иҡтисадын күтәреүгә, халыҡтың тормош кимәлен яҡшыртыуға хеҙмәт итер. Бының өсөн булдыҡлылығы ла, ихтыяр көсө лә етерлек уның.


text:
Помидор күсереп ултыртыр мәл етте
16 июня 2016 йыл | Кәңәштәр
* Халыҡ календары буйынса йәй гөлйемеш сәскә атҡандан һуң ғына башлана. Ошо ваҡытта йылы яратыусы культураларҙы –
помидор, татлы һәм әсе борос, ташҡабаҡ, ашҡабаҡ, патиссон түтәлдәргә күсереп ултыртыла башлай. Июндең беренсе яртыһында саҡ ҡына сабыр итеп торорға кәрәк – был ваҡытта һалҡындар ғына түгел, ҡырауҙар ҙа була.
помидор, татлы һәм әсе борос, ташҡабаҡ, ашҡабаҡ, патиссон түтәлдәргә күсереп ултыртыла башлай. Июндең беренсе яртыһында саҡ ҡына сабыр итеп торорға кәрәк – был ваҡытта һалҡындар ғына түгел, ҡырауҙар ҙа була.
Ҡыяр, помидорҙан ассорти
07 октября 2015 йыл | Кәңәштәр
3 литрлы банкаға 1 кг помидор, 800 г
ҡыяр, 2-3 керән тамыры, 1 баш һарымһаҡ, 1 әсе борос, укроп, бөртөклө ҡара борос – 5 дана, ҡәнәфер – 3 бөртөк кәрәк. Маринад өсөн: 2 л һыу, 4 аш ҡалағы шәкәр ҡомо, 2 аш ҡалағы тоҙ, 100 мл алма һеркәһе.
ҡыяр, 2-3 керән тамыры, 1 баш һарымһаҡ, 1 әсе борос, укроп, бөртөклө ҡара борос – 5 дана, ҡәнәфер – 3 бөртөк кәрәк. Маринад өсөн: 2 л һыу, 4 аш ҡалағы шәкәр ҡомо, 2 аш ҡалағы тоҙ, 100 мл алма һеркәһе.
Таҙарынырға ваҡыт
07 октября 2015 йыл | Кәңәштәр
Иртән торғанда үҙегеҙҙе бер ҙә ял итмәгән кеүек хис итһәгеҙ, организмды таҙартырға ваҡыт, тигән һүҙ.
Файҙалы кәңәштәр
02 сентября 2015 йыл | Кәңәштәр
Баҡсасы хәстәрлектәре
21 августа 2015 йыл | Кәңәштәр
Йәйҙең һуңғы айы августа ла баҡсала эштәр бихисап.


text:
Автор материала: Хужиахметов Ильмир Харисович
«Һәләтле балалар менән эшләү проекты» 2009 йылда башланды. Шунан бирле ул минең эш йүнәлештәремдең иң мөһим бер өлөшө булып тора. Был проект нисек башланды?. Әлбиттә, тәүге уңыштан һуң. Республика олимпиадаҺында уҡыусым алған призлы урын минең «һәләтле балалар менән айырым, үҙенә башҡа эшләргә кәрәк» тигән уйҙар тыуыуға сәбәпсе булды. Баштараҡ был эш олимпиадаға уҡыусылар әҙерләү, дәрестә уларҙы күберәк йәлеп итеү кеүек эштәрҙән башланһа ла, һуңғы 3 йыл эсендә был эш йүнәлешемдең айырым үҙенсәлектәре, айырым методтары барлыҡҡа килде. Быға минең профессиональ белем биреү учреждениеһынан ябай урта белем биреү мәктәбенә күсеү сәбәп булды.


text:
- Подробности
- Просмотров: 419
БЕЛОРЕТ УРМАН КОМБИНАТЫ, ағас әҙерләү һәм эшкәртеү пр‑тиеһы. 1972 й. район сәнәғәт комб‑ты (1939 й. нигеҙләнгән) базаһында Б.у.к. булараҡ нигеҙ һалына, 1977 й. Белорет ағас әҙерләү-эшкәртеү комб‑тына үҙгәртелә, 1991 й. алып “Б.у.к.” ЯАЙ, 2005 й. ябыла. Составына Арша, Инйәр, Мөхәмәт ағас әҙерләү участкалары, Әүжән һәм Белорет ағас әҙерләү- ағас эшкәртеү участкалары һәм мебель цехы (бөтәһе лә Белорет р-ны һәм Белорет ҡ.) ингән. 1999 й. 255 кеше эшләгән. Төҙөлөшкә яраҡлы ағас, ағас-таҡта, өҫтәл, карауат, табуретка, ҡорос арҡан өсөн барабан һ.б. етештергән. Продукцияһы БР‑ҙа һатылған.
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Республикала тулайым һауым 64 мең тоннанан ашты
2013 йыл башынан Башҡортостанда тулайы һауым 64 мең тоннанан ашты. Шуларҙың яҡынса 28700 тоннаһы – ауыл хужалығы предприятиеларына һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына, ҡалғандары шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға тура килә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Тулайым һауым буйынса иң юғары күрһәткестәр бөгөнгө көндә – Саҡмағош районында. Йыл башынан алып бында ике мең тоннанан ашыу һөт һауып алынған. Һауым буйынса яҡшы күрһәткестәр шулай уҡ Стәрлетамаҡ (1800 тонна), Дүртөйлө (1600 тоннаға яҡын) һәм Илеш (1300 тоннанан ашыу) райондарында теркәлгән.
Дүртөйлө, Илеш, Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондары шулай уҡ һөт һатыу буйынса ла республикала лидерҙар иҫәбендә. Был райондарҙың хужалыҡтары 2013 йыл башынан алып бер мең тоннанан ашыу һөт һатҡан.
Ғинуарҙың тәүге ике декадаһында республикала йәмғеһе 26700 тонна һөт һатылған. Шуларҙың яҡынса 25200 тоннаһы ауыл хужалығы предприятиеларына һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына тәҡдим ителгән.


text:
Республика Президенты гидроманипуляторҙар етештереү буйынса «ИНМАН» предприятиеһында булдыФото: Олег Яровиков
Республика Президенты гидроманипуляторҙар етештереү буйынса «ИНМАН» предприятиеһында булды
Республика Президенты гидроманипуляторҙар етештереү буйынса «ИНМАН» предприятиеһында булдыФото: Олег Яровиков
Ишембайға эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов гидроманипуляторҙар етештереү буйынса махсуслашҡан «ИНМАН» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды. Әлеге техника нефть-газ комплексы, коммуналь хужалыҡ, энергетика предприятиеларында, юл һәм төҙөлөш ойошмаларында һәм башҡа өлкәләрҙә киң ҡулланыла.
«ИНМАН» — илдә гидроманипуляторҙар етештергән берҙән-бер предприятие. Бындай продукция етештереү буйынса донъяла лидер булып торған Palfinger концерны (Австрия) ҡарамағында эшләй. Ишембай манипуляторҙары Рәсәй һәм БДБ илдәренә поставкалана. Айына бында 80 миллион һумға продукция етештерелә. Төп производствола 300 кеше эшләй.
Заводтың генераль директоры Евгений Киселев Президент менән аралашыу барышында яңы етештереү майҙансығы төҙөү буйынса пландары менән бүлеште. Бөгөнгө көндә «ИНМАН» предприятиеһының Ишембай һәм Салауат ҡалаларында ике майҙансығы эшләй, һәр береһе дүрт мең квадрат метр тәшкил итә. 2017 йылға тиклем иҫәпләнгән яңы проектҡа 22 миллион евро кәрәк буласаҡ. Инвестор булып Palfinger компанияһы сығыш яһай.


text:
Башҡортостан наркополицейскийҙары бер аҙна эсендә биш меңдән ашыу наркодозаны ҡулға төшөргән
Уҙған аҙнала Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы менән наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше өлкәһендә 47 енәйәт һәм хоҡуҡ боҙоуҙар асыҡланған, 38 енәйәт эше ҡуҙғатылған. Бер аҙна эсендә Башҡортостан наркополицейскийҙары наркотиктарҙың ярайһы ҙур 13 партияһын тартып алған. Ете килограмдан ашыу марихуана, 1,5 килограмм самаһы мәк һаламы, 150 грамдан ашыу гашиш майы, шулай уҡ 50 дозанан ашыу героин законһыҙ әйләнештән алынған. Тартып алынған наркодозалар күләме 5200-гә етә ала ине, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына наркополицияның матбуғат хеҙмәтенән.
«Мәк» операцияһы сиктәрендә Борай районының Иҫке Туҡтар ауылында 50 йәшлек ҡатындың шәхси хужалығын тикшереү барышында наркополицейскийҙар 4,5 килограмм марихуана, шулай уҡ 200 грамдан ашыу мәк һаламы тапҡан һәм тартып алған. Тикшереү алып барыла.
Туймазыла элек урлашҡаны өсөн хөкөм ителгән 40 йәшлек ир ҡулға алынған, оперативниктар унда килограмдан ашыу марихуана тапҡан.
Ошо уҡ «Мәк» операцияһы сиктәрендә, Бәләбәйҙә бығаса хөкөм ителгән 40 йәшлек эшһеҙ ир ҡулға алынған, уның менән наркополицейскийҙар 1,2 килограмдан ашыу мәк һаламы тапҡан.


text:
Фото:
«Башлеспром» компанияһына ябылыу хәүефе янай
Фото:
«Башлеспром» урман әҙерләү компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә ябылыу хәүефе янай. Был турала шәмбе көндө БР Хөкүмәте Президиумының Белорет районында үткән күсмә ултырышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
— Мин был компанияға бер аҙнала икенсе тапҡыр кешеләрҙән ялыу ишетәм, — тине республика башлығы. – Бындай ялыуҙар элек тә булды. Улар район хакимиәте башлыҡтарынан, республика ведомстволарынан һәм халыҡтан килә. Әгәр яҡын арала «Башлеспром» үҙенең позицияһын үҙгәртеп, йүнләп эшләй башламаһа, был компанияның төбәктә эшмәкәрлеге туҡтатыласаҡ.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ БР Урман хужалығы министрлығының эшен әүҙемләштерергә ҡушты. Был ведомствоға ул кесаҙнала Мәсәғүт ауылында барған кәңәшмәлә тәнҡит һүҙҙәре әйткәйне. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, БР Урман хужалығы министрлығы ағас әҙерләү менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙарға бюрократик ҡаршылыҡтар ҡуя.


text:
Йоһаннес Брамс
Йоһа́ннес Брамс (нем. Johannes Brahms [joːˈhanəs ˈbʁaːms]; 7 май, 1833, Һамбург — 1897,3 апрель , Вена) — алман (немец) композиторы пианисы, романтизм осороноң төп вәкилдәренең береһе
Йөкмәткеһе
Биография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йоһаннес Брамс 1833 йылдың 7 майында Һамбургтың Шлютерсһоф кварталында[1] ҡала театры контрабасисы Якоб Брамс ғаиләһендә[2] тыуған. Композиторҙың ғаиләһе бик бәләкәй генә фатирҙа йәшәгән[1]. Малай донъяға килгәс, ата-әсәһе Ультрихштрассеға күскән[1].
Музыка буйынса тәүге һабаҡтарҙы Йоһаннес атаһынан алған[3]. Һуңғараҡ малай фортепиано һәм композиция теорияһына Отто Косселдән өйрәнгән(нем. Otto Friedrich Willibald Cossel). Ун йәшендә инде Америка буйлап турнеға сығып китерлек итеп концерттар ҡуя алған[4]. Коссель малайҙы композитор Эдуард Марксенда уҡытыу кәрәгенә ата-әсәһен инандырған. Марксен баланың ғәҙәттән тыш һәләтле икәнен бик тиҙ төшөнгән 1847 йылда Иоһаннес шәхси реаль училищены тамамлап[1], тәүге тапҡыр соло коцерт биргән[3].
1853 йылдың апрелендә Брамс венгр скрипкасыһы Э. Ременьи менән гастролгә сыға[3].
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Брамс бер опера ла яҙмаған, әммә башҡа бөтөн жанрҙарҙа тиерлек ижад иткән[2].
80-ләп әҫәр яҙған: бер һәм күп тауыш өсөн йырҙар, оркестр өсөн серенада, оркестр өсөн Гайдн темаларына вариациялар, ҡыллы ҡоралдар өсөн ике секстет, фортепиано өсөн ике концерт, фортепиано һәм башҡа ҡоралдар өсөн сонаталар, «Rinaldo» кантатаһы, ирҙәр хоры һәм оркестр өсөн әҫәрҙәр, ике увертюра: трагик һәм академик — һәм башҡа бик күп жанрҙарҙа төрлө ҡоралдар өсөн тәғәйенләнгән музыкаһы киң танылыу яулай.
Брамсҡа уның симфониялары дан килтерә. Иң сағыу һәм ҡабатланмаҫ әҫәре — «Алман (немец) реквиемы».
Иҫтәлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Брамс иҫтәлегенә Меркурийҙағы кратерға уның исеме бирелгән .
Әҫәрҙәренең исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фортепиано өсөн ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Интермеццо ми-бемоль мажор
- Каприччио си минор, ор. 76 No 2
- Өс соната
- Интермеццо
- Рапсодиялар
- Р. Шуман темаларына вариациялар
- Г. Ф. Һендел темаларына вариациялар һәм фуга
- Паганини темаһына вариациялар (1863)
- Балладалар
- Каприччио
- Фантазиялар
- Мөхәббәт йырҙары — вальстар, яңы мөхәббәт йырҙары — вальстар, фортепиано өсөн Венгр бейеүҙәре
Орган өсөн әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 11 хор прелюдияһы ор.122
- Ике прелюдия һәм фугалар
- Фугалар
Камера ҡоралдары өсөн әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Скрипка һәм фортепиано өсөн сонаталар
- Виолончель һәм фортепиано өсөн ике соната
- Кларнет (альт) һәм фортепиано өсөн ике соната
- Өс фортепиано триоһы
- Фортепиано, скрипка һәм валторна өсөн трио
- Фортепиано, кларнет (альт) һәм виолончель өсөн трио
- Өс фортепиано квартеты
- Өс ҡыллы квартет
- Ике ҡыллы квинтет
- Фортепиано квинтеты
- Кларнет һәм ҡыллы ҡоралдар өсөн квинтет
- Ике ҡыллы секстет
Концерттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фортепиано өсөн ике концерт
- Скрипка өсөн концерт
- Скрипка һәм виолончель өсөн икеле концерт
Оркестр өсөн[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дүрт симфония (№ 1 c-moll op. 68; № 2 D-dur op. 73; № 3 F-dur op. 90; № 4 e-moll op. 98)
- Ике серенада
- Й. Гайдн темаһына вариациялар
- Академик һәм Трагик увертюралар
- Өс Венгр бейеүе (№ 1, 3 һәм 10 бейеүҙәренә автор оркестровкаһы; башҡа бейеүҙәрҙең оркестровкаһы башҡа авторҙар, шул иҫәптән Антонин Дворжак, Ганс Галь, Павел Юон һ. б. тарафынан эшләнгән)
Вокал һәм хор өсөн әҫәрҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алман реквиемы
- Яҙмыш йыры, Триумф йыры
- Ринальдо кантатаһы, Рапсодия, Паркалар йыры — И. В. Гёте текстарына
- Йөҙҙән ашыу халыҡ йыры эшкәртмәһе (шул иҫәптән 49 немец халыҡ йыры)
- Алтмышлаған ҡатнаш хор, Марияның ете йыры (1859), ете мотет
- Фортепиано менән тауыш өсөн вокаль ансамблдәр — 60 вокаль квартет, 20 дуэт, 200-ләп романс һәм йыр
- Дүрт ҡәтғи көй
- А capella хоры өсөн ҡанундар
Брамс әҫәрҙәре яҙмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Симфонияларының тулы комплектын яҙҙыртҡан дирижерҙар: Клаудио Аббадо, Герман Абендрот, Николаус Арнонкур, Владимир Ашкенази, Джон Барбиролли, Даниэль Баренбойм, Эдуард ван Бейнум, Карл Бём, Леонард Берстайн, Адриан Боулт, Семён Бычков, Феликс Вайнгартнер, Бруно Вальтер, Гюнтер Ванд, Джон Элиот Гардинер, Карло Мария Джулини, Кристоф фон Донаньи, Антал Дорати, Колин Дэвис, Вольфганг Заваллиш, Курт Зандерлинг, Яп ван Зведен, Отмар Зюйтнер, Элиаху Инбал, Ойген Йохум, Герберт фон Караян, Рудольф Кемпе, Иштван Кертес, Отто Клемперер, Кирилл Кондрашин, Рафаэль Кубелик, Густав Кун, Сергей Кусевицкий, Джеймс Ливайн, Эрих Ляйнсдорф, Лорин Маазель, Курт Мазур, Чарльз Маккеррас, Нэвилл Марринер, Виллем Менгельберг, Зубин Мета, Евгений Мравинский, Рикардо Мути, Роджер Норрингтон, Сэйдзи Одзава, Юджин Орманди, Витольд Ровицкий, Саймон Рэттл, Евгений Светланов, Лейф Сегерстам, Джордж Селл, Леопольд Стоковский, Артуро Тосканини, Владимир Федосеев, Вильгельм Фуртвенглер, Бернард Хайтинк, Гюнтер Хербиг, Серджиу Челибидаке, Джеральд Шварц, Ханс Шмидт-Иссерштедт, Георг Шолти, Хорст Штайн, Кристоф Эшенбах, Марек Яновский, Марис Янсонс, Неэме Ярви и др. Айырым әҫәрҙәре башҡарыу яҙмалары: Карел Анчерл (№ 1—3), Юрий Башмет (№ 3), Томас Бичем (№ 2), Ханс Вонк (№ 2, 4), Гвидо Кантелли (№ 1, 3), Джансуг Кахидзе (№ 1), Карлос Кляйбер (№ 2, 4), Ханс Кнаппертсбуш (№ 2—4), Рене Лейбовиц (№ 4), Игорь Маркевич (№ 1, 4), Пьер Монтё (№ 3), Шарль Мюнш (№ 1, 2, 4), Вацлав Нойман (№ 2), Ян Виллем ван Оттерло (№ 1), Андре Превин (№ 4), Фриц Райнер (№ 3, 4), Виктор де Сабата (№ 4), Клаус Теннштедт (№ 1, 3), Вилли Ферреро (№ 4), Иван Фишер (№ 1), Ференц Фричай (№ 2), Даниел Хардинг (№ 3, 4), Герман Шерхен (№ 1, 3), Карл Шурихт (№ 1, 2, 4), Карл Элиасберг (№ 3) и др. Скрипкасылар яҙмалары: Джошуа Белл, Ида Гендель, Гидон Кремер, Иегуди Менухин, Анна-Софи Муттер, Давид Ойстрах, Ицхак Перлман, Йожеф Сигети, Владимир Спиваков, Исаак Стерн, Кристиан Ферра, Яша Хейфец, Генрик Шеринг.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 ИОГАННЕС БРАМС
- ↑ 2,0 2,1 Статья о Иоганнесе Брамсе в энциклопедии Кругосвет
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Иоганнес Брамс (Brahms)
- ↑ «Иоганесс Брамс» // Сто великих композиторов. М.: Вече, Автор-составитель Д. К. Самин
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- рус телендә
- Ганс Галь Иоганнес Брамс. Творчество и личность // Брамс, Вагнер, Верди. Три мастера,три мира — Феникс, 1998. — Б. 23-230. — 640 б. — 5000 экз. — ISBN 5-222-00274-8.
- Карл Гейрингер. Иоганнес Брамс = Johannes Brahms — Москва: Музыка, 1965. — 432 б. — 8430 экз.
- Е. М. Царева. Иоганнес Брамс — Москва: Музыка, 1986. — 384 б. — 30000 экз.(djvu-книга)
- Алман телендә
- Kalbeck Max Johannes Brahms. Biographie in 4 Bänden — Tutzing: Faksimile-Nachdruck Schneider, 1976.
- Korff Malte Johannes Brahms: Leben und Werk — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 2008. — ISBN 978-3423246569.
- McCorkle M. L. Johannes Brahms thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis — München, 1984.
- Инглиз телендә
- Deiters Hermann Johannes Brahms: A Biographical Sketch — München: Cambridge University Press, 2009. — ISBN 978-1108004794.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Произведения Брамса на сайте Classical Connect Бесплатная библиотека классической музыки на Classical Connect
- Иоганнес Брамс: ноты произведений на International Music Score Library Project
- Брамс Иоганнес — Жизнь и творчество
- Жизненный и творческий путь Брамса
- Краткий список сочинений Брамса
- Classic Cat — Brahms mp3s
- В. Васина-Гроссман. «Строгая лирика» Брамса //Романтическая песня XIX века, М: Музыка, — 1966 (стр-234-273)
- Передача Бориса Гребенщикова «Аэростат»
- Johannes Brahms (The Lied and Art Song Texts Page: Texts and Translations to Lieder, mélodies, canzoni, and other classical vocal music)
- Brahms.RU | Музыкальный Фестиваль в Центре Павла Слободкина
- 7 майҙа тыуғандар
- 1833 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Германияла тыуғандар
- 3 апрелдә вафат булғандар
- 1897 йылда вафат булғандар
- Венала вафат булғандар
- Алфавит буйынса музыканттар
- Германия композиторҙары
- Алфавит буйынса композиторҙар
- XIX быуат композиторҙары
- Алфавит буйынса дирижёрҙар
- Германия дирижёрҙары
- XIX быуат дирижёрҙары
- Романтик композиторҙар


text:
Газета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Юмор » «Хәҙер Һинең сират!"
«Хәҙер Һинең сират!"
Хрущев мәлендә ваҡ ауылдарҙы бөтөрөп, эреләтеү барғаны барығыҙға ла мәғлүм. Бөрйән районының Аралбай ауылында, минең иҫемдә, хатта магазин да бар ине. Халыҡты ҙурыраҡ ауылдарға күсереп бөткәс, тик Йомағужа ҡарт ҡына урынынан ҡуҙғалманы. Ике әбейе менән бейә, ҡорт, башҡа мал аҫрап йәшәй бирҙе.
Баш ҡалаға командировкаға барған район етәкселәре ҡайтышлай Йомағужа ҡарттың утарында туҡтап, ял итеп ҡайта ине. Яңғыҙ, тыныс ятҡан утар, бал да, май ҙа, ҡымыҙ ҙа етерлек. Ҡала күстәнәстәре лә бар.
Шулай бер көн райондың дүрт етәксеһе – хәрби комиссар, район советы етәксеһе, райком кешеләре һуң ғына бабайҙың өйөндә туҡталған. Ҡымыҙҙы ла, ҡаланан алып ҡайтып килгән шешәләрҙе лә ҡунаҡтар ҙа, хужа бабай менән әбейҙәре лә арыу ғына һуҡҡан. Бабайҙың әбейҙәре стенанан стенаға тиклем һалынған урындыҡтың бер башында үҙҙәренә, икенсе башында түрәләргә урын йәйгән икән. Йор район Советы түрәһе йоҡламайраҡ ятҡан. Шуға ла урындыҡтың икенсе башында ике әбейе уртаһында ятҡан Йомағужа ҡарттың ни ҡылғанын аңғарған.
Башта бабай иң төптә ятҡан йәш әбейен ҡыуандырған. Унан әйләнеп, оло әбейен ҡыуандыра башлаған.
Муллабаев бабай яғынан беренсе булып ятҡан военкомды төртөп: «Бабай сиратлап эшкәртеп килә. Киләһе сират һинеке, ыштаныңды һала башла», – тип уятҡан...
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
21-01-2013, 09:52 / Мәғариф
Киләсәккә ѳмѳт менән...
Күптән түгел Межгорье ҡалаһынан бер апай БСТ каналындағы «Времечко» программаһына шылтыратып, милли мәғариф ѳлкәһендәге үҙгәрештәрҙе тәнҡитләп, әсенеп, ярһып, ризаһыҙлығын белдереп һѳйләне. Уҡытыусы булараҡ, мине лә уның борсолоуҙары уйландырҙы һәм уға ҡарата үҙ ҡарашымды белдерергә булдым. Минеңсә, милли мәғариф ѳлкәһендә үҙгәрештәр кәрәк икәнен күп ата-әсәләр аңлап етмәй. Был үҙгәрештәр заман талабы. Киләсәк быуынды уҡытыу һәм тәрбиәләү һѳҙѳмтәһендә социаль, психик яҡтан үҫешкән, аң-белемгә ынтылған шәхес тәрбиәләү бик кәрәк....


text:
Өфө моделе София Сөләймәнова «World Miss University-2017» исеме өсөн көрәшәсәкФото: «Мисс Башҡортостан» модель агентлығы
Өфө моделе София Сөләймәнова «World Miss University-2017» исеме өсөн көрәшәсәк
Өфө моделе София Сөләймәнова «World Miss University-2017» исеме өсөн көрәшәсәкФото: «Мисс Башҡортостан» модель агентлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Өфө моделе Ер шарының төп студент конкурсында «World Miss University-2017» («Донъя университеты мисы-2017») матурлыҡ бәйгеһендә ҡатнаша. Конкурс 5 декабрҙә Камбоджа короллегендә башланды һәм 23 декабргә тиклем дауам итә. Унда 90-дан ашыу илдән һылыу ҡыҙҙар ҡатнаша.
Бәйгелә Башҡортостан Республикаһынан Башҡорт дәүләт аграр университеты студенты, «Мисс Башҡортостан» модель агентлығы тәрбиәләнеүсеһе София Сөләймәнова сығыш яһай. Ҡыҙға 19 йәш, ул матур йырлай, университет тормошонда әүҙем ҡатнаша, яҡшы уҡый һәм инглиз телендә иркен аралаша, тип яҙылған модель агентлығының «Бәйләнештә»ге рәсми төркөмөндә.


text:
- Внимание
- Подробности
- Просмотров: 586
“ҠУҢЫР БУҒА”, башҡ. халыҡ йыры, һалмаҡ көй. Тәүге тапҡыр 1907 й. М.А.Буранғолов тарафынан Һамар губ. Быҙаулыҡ өйәҙе Үрге Ильяс а. (Ырымбур өлк. Красногвардейский р‑ны) Хәсән Буранғоловтан яҙып алына, С.Ғәбәши яҙмаһында “Башҡорт халҡ йырҙары” йыйынтығында (1935) баҫтырыла. Артабанғы яҙмаларын Л.Н.Лебединский, Х.Ф.Әхмәтов башҡара. Шиғри тексы “Ҡуңыр буға” эпосы фрагментынан ғибәрәт: юғалған Ҡуңыр буғаны эҙләп сыҡҡан ҡыҙ юлда ошо йырҙы ижад итә. Артабан йыр эпостан айырылып, үҙ аллы йәшәй башлай. Көй пентатоникаға нигеҙләнгән; йырҙың 3 өлөшлө размерҙағы башы моңло һәм эпик характерҙа; структураһы б‑са ҡыҫҡа көйгә тартым, баҫҡыстар буйлап хәрәкәт итеүсән 2 өлөшлө размерҙағы ҡушымтала малды саҡырыуҙы белдергән “һәү” ымлығы күп тапҡыр ҡабатлана. Башҡарыусылар араһында Ғ.С.Әлмөхәмәтов. Йырҙы Әхмәтов — тауыш һәм фп., А.С.Ключарёв хор һәм симфоник оркестр өсөн эшкәрткән.
Әҙәб.: Башкирское народное творчество. Т.8. Песни (дооктябрьский период). Уфа, 1995.
Г.С.Хәмитова
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлайФото: Олег Яровиков
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлай
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлайФото: Олег Яровиков
Республиканың Профсоюздар йортонда Башҡортостан Республикаһының профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы йыйылыш булып уҙҙы. Бында профсоюз комитеттары лидерҙары, профсоюз хәрәкәте ветерандары, министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре ҡатнашты.
Был байрам республикала беренсе тапҡыр үткәрелә. “Профессиональ союздар тураһында” Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында” Закон ағымдағы йылдың 21 октябрендә үткән БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайҙың ун һигеҙенсе ултырышында ҡабул ителгәйне. Бынан ары Профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө 12 ноябрь билдәләнәсәк.
– БР-ҙа Профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө беренсе тапҡыр рәсми байрам булараҡ билдәләнеүе беҙҙең өсөн айырыуса ҡыуаныслы,– тине БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов. – Был эшселәр мәнфәғәтен яҡлаусы профсоюз хеҙмәткәрҙәренең ҡаҙаныштарын таныуҙы аңлата. Хеҙмәткәрҙәрҙең лайыҡлы эш һәм социаль-көнкүреш шарттарын булдырыу, хеҙмәтте һаҡлау торошона контроль, производство коллективтарына етештереү пландарын үтәүҙә булышлыҡ итеү буйынса байтаҡ мәсьәләләрҙе хәл итеү тап беҙҙең иңгә төштө.
Әлбиттә, профсоюздар өлкәһендә хәл ителмәгән мәсьәләләр ҙә бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең эштә формализм күренештәре күҙәтелә. Айырыуса райондарҙа килешеүҙәрҙең күп кенә пункттары бойомға ашырылмай, ҡағыҙҙа ғына ҡала.
Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөгөн Башҡортостан профсоюздар федерацияһының әүҙем эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә социаль партнерлыҡ нигеҙҙәре һалынған. Бөгөнгө ябай булмаған шарттарҙа закондар сығарыу, хеҙмәтте һаҡлау һәм халыҡты социаль тәьмин итеү, хеҙмәткәрҙәрҙең законлы хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен юридик яҡлау, лайыҡлы түләү кимәлен тәьмин итеү һәм социаль гарантиялар, эштән нигеҙһеҙ бушатыуға һәм эш хаҡтары буйынса бурыстарға юл ҡуймау өлкәһендәге хеҙмәттәр беҙҙең эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре булып тора. Башҡортостанда власть, профсоюздар һәм эш биреүселәр араһында конструктив диалогтың эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашырылыуы ҡыуаныслы. Социаль хеҙмәт мөнәсәбәттәре мәсьәләләре социаль партнерлыҡ системаһы сиктәрендә цивилизациялы хәл ителә.
– Бөгөн профсоюздар хәрәкәтендә йәштәрҙең әүҙем ҡатнашыуы ла ҡыуаныслы,- тип иҫәпләй Әмирхан Сәмерханов.- Профсоюздарҙың һәр өсөнсө ағзаһы 35-тән йәшерәк. Йәштәр союз мәсьәләләре буйынса ла, дөйөм социаль- иҡтисади проблемалар буйынса ҡыйыу инициативалар менән сығыш яһай. Әммә улрҙың тауышы йыш ҡына ишетелмәй ҡала. Беҙҙең өсөн был үтә мөһим мәсьәлә, сөнки профсоюздарҙың һайланма органдарына йәштәр килмәй. Киләсәктә бының кире эҙемтәләргә килтереүе көн кеүек асыҡ.
Икенсе мөһим мәсьәлә – профсоюз ағзаларының һанын сифатҡа күсереү. Профсоюз ойошмаһына инеү формаль булырға тейеш түгел. Киреһенсә, был яҡшы уйланылған, маҡсатлы аҙым булырға тейеш.


text:
1931 йыл
1931 (бер мең туғыҙ йөҙ утыҙ беренсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса кесаҙна көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1931 йылы, 2 мең йыллыҡтың 931 йылы, XX быуаттың 31 йылы, XX быуаттың 4 ун йыллығының 1 йылы, 1930 йылдарҙың 2 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 8 февраль — Таһирова Майя Авзал ҡыҙы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы.
- 15 июль — Муллаҡаева Нурия Камалетдин ҡыҙы, башҡорт эшсе синыфынан сыҡҡан Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
- 15 август — Зәйнәғәбдинов Сәлих Насретдин улы, хужалыҡ эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
- 9 декабрь — Уразмәтов Әхәт Сәлих улы, Кәкүк, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1983), БАССР-ҙың халыҡ (1977) артисы.


text:
Өфөлә джаз йырсыһы Дебора Дэвис сығыш яһаясаҡ
19 февралдә Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залында Олег Киреевтың «Дуҫтар өсөн джаз» проекты сиктәрендә махсус ҡунаҡ – Америка йырсыһы Дебора Дэвис сығыш яһаясаҡ.
Дебора Дэвис – халыҡ араһында киң танылыу яулаған джаз йырсыларының береһе. 1985 йылдан профессиональ сәхнәлә эшләй башлай. Ул иң абруйлы джаз-клубтарҙа, фестиваль майҙандарында һәм концерт залдарында йырлай. Был ғәжәйеп йырсы джаз, классика, госпел, поп, кантри, ритм-энд-блюз, хип-хоп кеүек төрлө музыкаль стилдәрҙә сығыш яһай.
Джаз йырсыһының үҙенең «Got My Own Records» тауыш яҙыу компанияһы ла бар. Бынан тыш Дебора Дэвис хәйриә эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнә, «Лейкемияға ҡаршы көрәш ойошмаһы»на ул даими рәүештә аҡса күсереп тора.


text:
2012 йылға эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса республика программаһы раҫланды
Республика Хөкүмәте ҡарары менән 2012 йылға Башҡортостанда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү буйынса республика программаһы раҫланды.
Программа республика бюджетынан – 100 миллион һум, федераль бюджеттан 300 миллион һум күләмендә йәлеп ителгән средстволар иҫәбенә тормошҡа ашырыласаҡ.
Программаға ярашлы, бәләкәй бизнесҡа финанс ярҙам күрһәтеүҙе муниципалитет кимәленә күсереү дауам ителәсәк.
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, 2012 йыл Программаһында ярҙамдың яңы төрҙәре лә ҡаралған. Тәү сиратта был инфраструктура ойошмаларының Башҡортостанда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү һәм үҫтереү мәсьәләләре буйынса проекттарҙы тормошҡа ашырыуға бәйле сығымдарының бер өлөшөн субсидиялау. Был маҡсаттарға өс миллион һумдан ашыу аҡса бүленәсәк, ойошмалар конкурс буйынса һайлап алынасаҡ.
Лизинг түләүҙәренең бер өлөшөн субсидиялау, шул иҫәптән беренсе иғәнә өсөн түләү ярҙамында лизингты үҫтереүгә финанс ярҙам күрһәтеүгә айырыуса иғтибар бүленә. 2012 йыл программаһында ярҙамдың был төрө яңы эш башлаған эшҡыуарҙарға лизинг килешеүен төҙөгәндә беренсе иғәнә түләү өсөн гранттар менән киңәйтелгән.
Бынан тыш, йәштәр эшҡыуарлығының яңы эш башлаған субъекттары – һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар һәм студенттар айырым төркөмгә бүленде. Уларға бизнес башлау өсөн гранттар бүленәсәк.
Программаның тулы тексы БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетының рәсми сайтында урынлаштырылған.


text:
Өфөлә Euromoney Халыҡ-ара инвестиция форумы бараФото: Олег Яровиков
Өфөлә Euromoney Халыҡ-ара инвестиция форумы бара
Өфөлә Euromoney Халыҡ-ара инвестиция форумы бараФото: Олег Яровиков
Euromoney II Халыҡ-ара инвестиция форумы Өфөлә бара.
Конференция глобаль, федераль һәм төбәк инвестиция мөхитенә һәм Башҡортостан, тотош Рәсәй өсөн көнүҙәк булған мөһим структура мәсьәләләренә арналған. Ҡуйылған маҡсаттар буйынса Euromoney ҡатнашыусылары кәңәштәр әҙерләйәсәк.
— Standard & Poor's халыҡ-ара рейтинг агентлығы баһалауы буйынса, Башҡортостан сығымдар өлкәһендә консерватив республика булараҡ һүрәтләнә, — тине Euromoney Institutional Investor PLC башҡарма директоры Нил Осборн. — Агентлыҡ республикала киләсәктә лә сығымдар өҫтөндә иғтибарлы контроль сәйәсәте алып барыласағына һәм иҡтисади үҫештең дауам итеүенә ышана. Башҡортостан – үҙенең әүҙем иҡтисади сәйәсәте менән билдәле, Рәсәйҙең иң мөһим төбәктәренең береһе, ул инвесторҙар килһен өсөн стимул яһай, бәләкәй һәм урта бизнес үҫешен дәртләндерә, яңы мөмкинлектәр тыуҙыра.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов, Euromoney — республикала тормошҡа ашырырға күҙалланған йәки әле бойомға ашырылған, проекттарҙың потенциаль инвесторҙары алдында презентация өсөн майҙансыҡ, тип билдәләне. Улар иҫәбендә Рөстәм Мәрҙәнов дәүләт-шәхси уҙаҡташлыҡтың бер нисә инфраструктура проектын атаны, миҫалға, федераль әһәмиәттәге М-5 «Урал» трассаһына Өфөнән яңы сығыу юлын һалыу һәм «Стәрлетамаҡ — Ҡағы — Магнитогорск» автомобиль юлын төҙөү.


text:
Өфөлә заманса перинаталь үҙәк төҙөүгә подрядсы билдәләнде Фото: Олег Яровиков
Өфөлә заманса перинаталь үҙәк төҙөүгә подрядсы билдәләнде
Өфөлә заманса перинаталь үҙәк төҙөүгә подрядсы билдәләнде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Өфөлә республика перинаталь үҙәк төҙөүгә асыҡ конкурсҡа йомғаҡ яһалды. «Интерфакс» хәбәр итеүенсә, конкурс талаптарына һәм шарттарына тап килгән, тик бер генә заявка бирелә — Өфөнөң «Дортрансстрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән. Контракттың башланғыс хаҡы 1 млрд 258,48 млн һумда килешеү хаҡы 1 млрд 220,73 млн һум тәшкил итәсәк.
130 койкалыҡ перинаталь үҙәк халыҡҡа тәүлек әйләнәһенә план һәм ашығыс рәүештә акушер-гинекологик, неонаталь, анестезиологик һәм реанимация ярҙамы күрһәтеүгә тәғәйенләнгән.
Һигеҙ ҡатлы (цоколь һәм техник этаждарҙы иҫәпкә алып) үҙәк 3,2 гектар майҙандағы ер участкаһында төҙөләсәк. Төҙөлөш майҙаны 4,3 мең квадрат метр тәшкил итәсәк. Үҙәк бинанан тыш, территорияла майҙансыҡ эсендәге инженер селтәрҙәре һәм ҡоролмалар, дизель электр станцияһы, кислород-газ менән тәьмин итеү станцияһы, ике трансформатор подстанцияһы, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары майҙансығы, 64 машиналыҡ өс автомобиль туҡталҡаһы урынлашасаҡ.
Эштәрҙе 2016 йылдың май аҙағына тиклем тамамлау планлаштырыла.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тәҡдим иткән, Өфөлә перинаталь үҙәк төҙлөшө проекты 2013 йылдың апрелендә Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министры Вероника Скворцова менән осрашыуҙа тикшерелде.
— Тыуым буйынса хәлдәр яҡшы, «плюс» менән алға барабыҙ. Былтыр 59 меңдән ашыу бала тыуҙы. Был һуңғы 20 йыл эсендә иң яҡшы һөҙөмтә. 1981-1982 йылдарҙа тыуым 60 меңдән арта, ә хәҙер — 59 100. Шул йәһәттән яңы перинаталь үҙәктәр, бала тыуыу йорттары төҙөүгә ихтыяж барлыҡҡа килә, — тип билдәләне ул саҡта Рөстәм Хәмитов.
— Һис шикһеҙ, республикала перинаталь үҙәк төҙөү кәрәклегенә ярҙам итәбеҙ. Бының хаҡта мин ил Президенты Владимир Путинға белгерттем. Был тәҡдим хуплау тапты, – тип хәбәр итте Вероника Скворцова.


text:
Фото:
Салауат башҡорт драма театры Төркиәлә ойошторолған халыҡ-ара фестивалдә сығыш яһаны
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Салауат башҡорт дәүләт драма театры VIII «Мең һулыш — бер тауыш» халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестивалендә ҡатнашты.
Фестиваль Төркиәнең тарихи һәм мәҙәни үҙәгендә — Конья ҡалаһында уҙҙы. Ун көн буйына фестивалдә ҡатнашыусылар һәм ҡала халҡы Анкара, Бурса, Севаш, Конья, Төньяҡ Кипр, шулай уҡ Рәсәй, Косово Республикаһы, Азербайжан, Төркмәнстан һәм Ҡаҙағстан театрҙары спектаклдәрен ҡарай алды.
Башҡортостан театрынан тыш, Рәсәйҙән Дағстан Республикаһының ноғай дәүләт драма театры, «Читиген» хакас драма һәм этник музыка театры ҡатнашты.
Зөһрә Бураҡаеваның «Ҡорҡут атаның һуңғы йыры» спектакле ҙур уңыш менән үтте. Уны театрҙың баш режиссеры Зиннур Сөләймәнов ҡуйған.
— Спектаклдән һуң труппаға Конья ҡалаһы театрынан иҫтәлекле бүләктәр һәм сувенирҙар, шулай уҡ ТӨРКСОЙ-ҙың махсус миҙалы тапшырылды. Салауат театрының директор вазифаһын башҡарыусы Илдар Маннапов үҙ сиратында башҡорт балын һәм Башҡортостандың дәүләт символдары төшөрөлгән сувенир тәрилкәләр бүләк итте. Конья провинцияһы мэры халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашыусылар хөрмәтенә тантаналы ҡабул итеү ойошторҙо. Унда артабан хеҙмәттәшлек итеү теләге менән Башҡортостан Республикаһы исеменән бүләктәр тапшырылды, — тип хәбәр итте Зиннур Сөләймәнов.


text:
Философия һәм социология факультетының
Социаль эштәр кафедраһы профессоры, философия фәндәре
докторы:
Мин башҡорт теле уҡытыусыһы түгел, мин – философ, шулайҙа ла әлеге мәлдә Башҡортостан Республикаһында башҡорт теленә ҡарата килеп тыуан һорауҙарға яуап эҙләп күп кенә закондарҙы аҡтарып сығырға тура килде. Ни эшләп бындай хәл килеп тыуҙы һуң? Ни өсөн әлегә тиклем бөтә республика менән (аҙнаһына бер дәрес итеп кенә ҡуйылһа ла) башҡорт телен тыныс ҡына, риза булып уҡып килә инек, хәҙер уҡымаҫҡа булдыҡ?


text:
Фото:
Аҙ ҡатлы төҙөлөш үҫтереләсәк
Фото:
Аҙ ҡатлы төҙөлөш көрсөк осоронда Башҡортостанда төҙөлгән торлаҡ күләмдәрен һаҡларға ярҙам итте. Был турала «Башҡортостанда аҙ ҡатлы йорттар төҙөү тәжрибәһе. Проблемалар һәм үҫтереү юлдары» ғилми-ғәмәли конференцияһында Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүтов телгә алды. Сара Өфөлә «Урал төҙөлөш индустрияһы-2010» ХХ Халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе сиктәрендә үтте.
— Республика Хөкүмәте аҙ ҡатлы төҙөлөштө ойоштороу тәжрибәһен төбәктең бөтә биләмәһендә таратырға планлаштыра, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Мәхмүтов. — Был аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшөн әүҙемләштерергә булышлыҡ итәсәк, ә ул Башҡортостанда халыҡтың көнкүрешен, социаль һәм иҡтисади тотороҡлолоҡто яҡшыртыуҙа ыңғай сағыласаҡ.
Аҙ ҡатлы йорттар төҙөү тәжрибәһе менән «БР аҙ ҡатлы төҙөлөш идаралығы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Виталий Ҡадиров уртаҡлашты:
— Төҙөлөштә беҙ 14 төрлө технология ҡулландыҡ. Әлбиттә, улар араһында һәр яҡлап идеаль булғандары юҡ. Шулай ҙа газосиликат блоктары яҡшы булыуы танылды. Был блоктар тауышты үткәрмәй һәм янмай. Улар йылы ла тота. Шулай уҡ керамоблокты ла яҡшы төҙөлөш материалы тип иҫәпләргә мөмкин.
Көнүҙәк темаларға докладтар менән республиканың төҙөлөш ойошмалары етәкселәре һәм сит ил ҡунаҡтары сығыш яһаны.
Бөгөн «Урал төҙөлөш индустрияһы-2010» күргәҙмәһе сиктәрендә шулай уҡ «Төҙөлөштә административ барьерҙар һәм уларҙы бөтөрөү» төбәк-ара ғәмәли семинары үтәсәк.


text:
Башҡортостандың 24 спортсыһы Рәсәй йыйылма командаһы составында Лондондағы Олимпия уйындарына бара
Лондондағы XXX йәйге Олимпия уйындарында илдең йыйылма командаһы составында Башҡортостан данын — биш, ә XIV Паралимпия уйындарында 19 спортсы яҡлаясаҡ.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй йыйылма командаһына Лилиә Шобухова менән Григорий Андреев (еңел атлетика, марафон), Реналь Ғәниев (фехтование), Антон Анчин (йөҙөү) һәм Елена Савельева (бокс) эләккән.
Паралимпия уйындарында ҡатнашыуға еңел атлеттар Елена Паутова, Алексей Лабзин, Андрей Коптев, Анна Сорокина, Альберт Әсәҙуллин, Артем Тайганов, Илдар Помыкалов (һуҡырҙар спорты), Андрей Жирнов, Анастасия Овсянникова, Айгөл Сәхибзадаева (терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған спортсылар), йөҙөүселәр Оксана Савченко, Александр Неволин-Светов, Михаил Зимин (һуҡырҙар спорты), фехтовальщиктар Марат Йосопов, Иван Андреев, Тимур Хаматшин, Тимур Фәйзуллин (терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған спортсылар), дзюдосы Олег Крецул (һуҡырҙар спорты), уҡтан атыусы Рәлия Ғәлекәева (терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған спортсы) күрһәтелгән.
БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Вячеслав Чернов әйтеүенсә, башҡа төбәктәр менән сағыштырғанда Паралимпия йыйылма командаһы составында Башҡортостан вәкилдәре иң күбе.
— Күп төрҙәр буйынса һайлап алыу ярыштары июль башына тиклем алып барыласаҡ. Олимпия ярыштарында ҡатнашыу өсөн республиканан кәмендә ике спортсы һәм Паралимпия уйындарына 1-2 спортсы Рәсәйҙең йыйылма командаһы составына инеүгә дәғүә итә алыр, тип ышанабыҙ. Йыйылма команда составы тулыһынса раҫланмаған әле, — тип аныҡлап китте министр урынбаҫары.


text:
«Урал моңо» фестивалендә Башҡортостандан 14 дәғүәсе ҡатнашасаҡ
«Урал моңо» халыҡ-ара төрки йәштәренең музыкаль ижады конкурс-фестивале Башҡортостан Республикаһынан ҡатнашыусылар өсөн беренсе һайлап алыу турын уҙғарҙы. Ҡатнашыуға республиканың 17 муниципаль берәмегенән һәм ҡала округынан, шулай уҡ Ырымбур өлкәһенән һәм Төркмәнстандан 43 дәғүәсе заявка биргәйне.
Һайлап алыу жюри составында композитор Урал Иҙелбаев, өлкән уҡытыусы, Башҡорт дәүләт сәнғәт академияһының эстрада-джаз башҡарыуы һәм тауыш режиссураһы кафедраһы доценты Светлана Слягузова, «Ҡурай-TV» музыкаль телеканалы директоры Айгөл Әхмәҙиева, фестиваль режиссеры Илшат Фәхертдинов, Республика халыҡ ижады үҙәгенең әйҙәүсе белгестәре эшләне. Конкурс тыңлауҙарының йомғаҡтары буйынса фестивалдең икенсе турында ҡатнашыу өсөн 14 дәғүәсе һайлап алынды, тип хәбәр иттеләр Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән.
«Урал моңо-2014» төрки йәштәренең 17-се музыкаль фестивале Өфөлә 28-30 майҙа үтә. Уны БР Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар компанияһы һәм Республика халыҡ ижады үҙәге ойоштора.


text:
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылдыФото: «Нигеҙ» компаниялар төркөмө | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылды
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылдыФото: «Нигеҙ» компаниялар төркөмө
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфөлә Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылды. Отелдә — 161 номер, шуларҙың икәүһе һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Ҡунаҡхана «дүрт йондоҙ» категорияһы талаптарына яуап бирә.
«Нигеҙ» компаниялар төркөмө һәм Hilton Worldwide компанияһы араһында франчайзинг килешеүенә ҡул ҡуйылған. Ҡунаҡхана менән «Основа Отель Менеджмент» төркөмөнөң шәхси идара итеүсе компанияһы файҙаланасаҡ. Ҡунаҡхана ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек сиктәрендә төҙөлдө. Һәр бүлмәлә уттан һаҡлаусы тәҙрә ҡорғандары, үтек, үтекләү өсөн таҡта бар. Хеҙмәткәрҙәр әйтеүенсә, бер номерҙың хаҡы дүрт меңгә яҡын, әммә хаҡтың кешеләр һанына ҡарап үҙгәреүе ихтимал. Дөйөм майҙаны — 7,4 мең квадрат метр.
29 майҙа ҡунаҡхана рәсми рәүештә эшләй һәм ҡунаҡтарҙы ҡабул итә башлай.
Hilton Worldwide компанияһы 1919 йылда ойошторолған. Бөгөнгө көндә уның 82 илдә 3,6 мең отеле бар.
«Нигеҙ» компаниялар төркөмө 1990 йылда булдырылған, проекттар менән идара итеү өлкәһендә эшләй һәм шәхси инвестиция проекттары менән шөғөлләнә. 2011 йылда «Нигеҙ» ойошмаһы менән Hilton Worldwide Рәсәйҙә Hampton by Hilton һәм Hilton Garden Inn отелдәре селтәрен төҙөү тураһында стратегик килешеү төҙөгән. Килешеү 20 йылға иҫәпләнгән, уны 20 йылға оҙайтыу мөмкинлеге бар. Проекттың инвесторы — «Спортмастер» компаниялар төркөмөнөң директорҙар советы рәйесе Дмитрий Дойхен.


text:
Рәсәйҙә 6 миллиондан ашыу бәләкәй һәм урта предприятиелар, шәхси эшҡыуарҙар яңынан иҫәпләнәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Рәсәйҙә 6 миллиондан ашыу бәләкәй һәм урта предприятиелар, шәхси эшҡыуарҙар яңынан иҫәпләнәсәк. Росстат илдең бөтә төбәктәрендә күләмле статистик тикшереү уҙғара.
«2016 йылда Дөйөм статистик күҙәтеү барышында яҡынса 2,8 миллион бәләкәй, 16 мең урта предприятиены һәм 3,6 миллион шәхси эшҡыуарҙы йәлеп итеү күҙаллана», — тип аңлатма бирҙе Росстат етәксеһе урынбаҫары Ирина Масакова.
Алдан хәбәр ителгәнсә, 300-ҙән ашыу урта, 53,5 мең бәләкәй предприятие һәм 85,6 мең шәхси эшҡыуар Башҡортостан статистиктарының иғтибар үҙәгендә буласаҡ. Законға ярашлы, Дөйөм күҙәтеүҙә ҡатнашыу бөтә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары өсөн мотлаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәт Башҡортостанстаттың рәсми сайтында бирелгән.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Страница 485
Үткәндәрҙе онотмау киләсәк өсөн кәрәк
Новости / Башҡортостан // 14-07-2010, 13:11
Фажиғә 1735 – 1740 йылдарҙағы ихтилал менән бәйле. Рәсәй батшабикәһе Анна Иоановна, башҡорт ерҙәре аша үткән империя сиктәрен нығытырға ниәт итеп, төбәккә И. Кириллов етәкселегендә экспедиция ебәрә. Кирилловҡа ярҙамсы итеп ҡаҙаҡ ханы Әбелхәйер менән дипломатик һөйләшеүҙәрҙә үҙен күрһәтеп өлгөргән, башҡорттар өсөн исеме ҡатил һүҙенең синонимына әйләнәсәк суҡындырылған татар мырҙаһы Алексей Иванович (Ҡотломөхәмәт Мамеш улы) Тевкелев бирелә. Экспедицияның бурысы – Башҡортостандың көньяғында яңы ҡала һалыу һәм сик буйлап терәк ҡәлғәләр төҙөү. Батша хөкүмәте башҡорттарҙан уларҙың ерендә ҡала төҙөү өсөн ризалыҡ һорау ғына түгел, ә хатта уларҙы был хаҡта иҫкәртеүҙе кәрәк тип тапмай. Ризаһыҙ башҡорттар баш күтәрә.
Хәҙерге Асҡын районына ҡараған ерҙәрҙә баш күтәреүселәрҙең бер төркөмө (700 кеше) Тевкелев отрядын тау-таш араһында һағалап тороп, ҡыйратырға ниәтләй. Әммә Һөйәнтүҙ ауылына килеп еткәс, Тевкелев башҡорттарҙың серен белеп ҡала һәм ауыл халҡынан үс ала башлай....
Хәҙерге Асҡын районына ҡараған ерҙәрҙә баш күтәреүселәрҙең бер төркөмө (700 кеше) Тевкелев отрядын тау-таш араһында һағалап тороп, ҡыйратырға ниәтләй. Әммә Һөйәнтүҙ ауылына килеп еткәс, Тевкелев башҡорттарҙың серен белеп ҡала һәм ауыл халҡынан үс ала башлай....
Донъяға нисек ҡарарға күҙҙе асалыр мәктәп
Новости / Башҡортостан // 14-07-2010, 13:03
Әгәр театр кейем элгестән башланһа, мәктәп нимәнән башлана? Күрәһең, уҡыу йортоноң тупһаһынандыр – белем усағының ишеген асып инеү менән айырым бер серле лә, ылыҡтырғыс та, мауыҡтырғыс та донъяға барып эләгәһең. Хәйер, мәктәп һәр кем өсөн үҙенә генә хас тәьҫораттар менән бәйле «асыла»: берәүҙәрҙең күңелендә белем усағына һөйөү «Әлифба»нан ярала, икенселәрҙә – тәүге уҡытыусынан, өсөнсөләрҙә – аҡбур еҫе аңҡыған таҡталы бүлмәнән... Буранғол мәктәбенең туҡһан йыллыҡ юбилейын билдәләргә төрлө тарафтарҙан йыйылған ҡунаҡтар – элекке уҡыусылар, хаҡлы ялдағы уҡытыусылар, яҡты хәтирәләре менән бүлешеп, ошо хаҡта һөйләне....
Спорт һөйөүселәргә ҡаршы теракт
Новости / Рәсәй // 14-07-2010, 12:47
Уганданың баш ҡалаһы Кампалала яңғыраған ике шартлауҙа 64 кеше һәләк булған, йөҙләгән кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған.
Теракт халыҡ күпләп йыйылып, футбол буйынса донъя чемпионатының финал матчын ҡараған урында ойошторолған. Бер шартлатҡыс – ресторанға, икенсеһе спорт-барға ҡуйылған.
Әлегә бер ойошма ла теракт өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алмаған. Шулай ҙа полицияға енәйәтселәрҙе ҡайҙан табырға тип баш ватырға түгел – быға тиклем урындағы бер енәйәтсел ойошма футбол буйынса донъя чемпионатын ҡарауҙы, Көнбайыш музыкаһын тыңлауҙы, хатта унан килтерелгән компьютер уйындарын уйнауҙы ла тыйған «указ» баҫтырып сығарғайны....
Теракт халыҡ күпләп йыйылып, футбол буйынса донъя чемпионатының финал матчын ҡараған урында ойошторолған. Бер шартлатҡыс – ресторанға, икенсеһе спорт-барға ҡуйылған.
Әлегә бер ойошма ла теракт өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алмаған. Шулай ҙа полицияға енәйәтселәрҙе ҡайҙан табырға тип баш ватырға түгел – быға тиклем урындағы бер енәйәтсел ойошма футбол буйынса донъя чемпионатын ҡарауҙы, Көнбайыш музыкаһын тыңлауҙы, хатта унан килтерелгән компьютер уйындарын уйнауҙы ла тыйған «указ» баҫтырып сығарғайны....
Мәңгелек бер көнгә торошло саҡта
Новости / Мәҙәниәт // 12-05-2010, 23:20
Парк гөрләй. Шарҙар, сәскәләр, еңеү ленталары, ихлас йөҙҙәр, түштәре орден-миҙалдар менән ҡапланған мылтыҡ урынына таяҡ тотҡан бабайҙар һәм, быныһы бигерәк мөһим, уларҙы ипле генә итеп етәкләгән йә ҡултыҡлаған ул-ҡыҙҙар, ейән-ейәнсәрҙәр... Президент килергә әле сәғәткә яҡын ваҡыт бар. Ул Мәңгелек ут янына сәскәләр һалып, батырҙар рухы алдында баш эйәсәк, хөрмәт күрһәтәсәк.
Матур йөҙлө бабайҙар була. Ундайҙарҙы, йөҙҙәре нурҙай балҡый, тиҙәр. Парктың ауыҙын үтеү менән шундай нурлы, түбәтәйле ветеран күҙемә салынды. Нисектер нурлы кешегә күңел үҙе ылыға бит....
Матур йөҙлө бабайҙар була. Ундайҙарҙы, йөҙҙәре нурҙай балҡый, тиҙәр. Парктың ауыҙын үтеү менән шундай нурлы, түбәтәйле ветеран күҙемә салынды. Нисектер нурлы кешегә күңел үҙе ылыға бит....
Яҡты иҫтәлеге ҡалды
Новости / Сәйәсәт // 12-05-2010, 23:07
1929 йыл. Бесән мәлендә Арғы Таһир ауылы урамындағы иң ситке мунса янып китә. Бөтә халыҡ бесәнде ятып эшләй, ауылда бала-саға ла ҡарт-ҡоро ғына. Ҡарышҡандай, ел ауыл яғына иҫә. Янғын эргәләге өйҙәргә күсә. Урамдың һырт яғы, зат-ырыуы менән теҙелешеп ултырған хәлле генә Хоҙайғоловтарҙың йорт-ҡураһы яна. Ҡарағас өйҙәрҙең ҡыйыҡ-түбәләре гөрһөлдәп ауа, ҡапҡалар ҡурҡыныс тауыш сығарып яна. Янғын өйҙәренә килеп еткәнсе, ике ҡыҙ – 18 йәшлек Ғәшүрә менән 14 йәшлек Сәмиға Хоҙайғоловалар, йүгерешеп, өй эсендәге бар йыһазды Һаҡмар буйына ташый. Бөтә нәмәне сығарып өлгөрәләр, тик китаптар һалынған бер ҙур ағас һандыҡты сығара алмайҙар. Уттың ял-ҡойроғо юҡ – тиҙ арала һырттағы ун бер өйҙө ялмай....
Германияла хоккей буйынса сираттағы донъя беренселеге башланды
Новости / Рәсәй // 12-05-2010, 22:34
Рәсәй йыйылма командаһы Еңеү көнөндә үҙ төркөмөндәге Словакия хоккейсылары менән осрашты. Был юлы Вячеслав Быков, һуңғы ике йыл рәттән чемпион исемен һаҡлап ҡалыр өсөн, көрәшкә ошо составта сыҡты: Гребешков – Корнеев, Овечкин – Федоров – Семин; Куликов – Атюшов, Ковальчук – Фролов – Терещенко; Емелин – Никулин, Мозякин – Сушинский – Анисимов; Калинин – Денисов, Козлов – Афиногенов – Кулемин. Ҡапҡа һағын Кошечкин, Еременко һәм Варламов һаҡлаясаҡ.
Рәсәй уйынсылары, Словакиянан тыш, үҙ төркөмөндә Ҡаҙағстан һәм Беларусь командалары менән уйнаясаҡ. Бөгөн башҡа төркөмдәрҙә дүрт осрашыу үтте, һәм көтөлмәгән сенсацияға килтерҙе.
...
Рәсәй уйынсылары, Словакиянан тыш, үҙ төркөмөндә Ҡаҙағстан һәм Беларусь командалары менән уйнаясаҡ. Бөгөн башҡа төркөмдәрҙә дүрт осрашыу үтте, һәм көтөлмәгән сенсацияға килтерҙе.
...
Еңеүгә тиңләшеү!
Новости // 10-05-2010, 20:37
Учалы ҡалаһында «Еңеүгә тиңләшеү!» тип аталған республика эстафетаһының зона этабы үтте. 1942 йылда илде марганец рудаһы менән төп тәьмин итеүселәр һаналған Украина менән Кавказ фронт һыҙығы артында тороп ҡала. Танкылар етештергәндә марганец рудаһын иретмәгә ҡушалар. Шуға ла 1942 – 1943 йылдарҙа Баймаҡ һәм Учалы районындағы марганец ятҡылыҡтарын эшкәртә башларға юғарынан күрһәтмә ебәрелә. Әммә урындарҙа иң яҡшы белгестәр, репрессияға эләгеп, Себергә һөрөлгән була, шул иҫәптән Ураҙ ятҡылығын асҡан геолог та.
...
...
Беҙгә лә еңел булманы
Новости / Башҡортостан // 9-05-2010, 20:56
Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата яҡшы хәбәрҙәр ишетеп торабыҙ. Һуғыштан ҡайтҡандарға бәхет йондоҙо асыла. Уларға машина өҫтөнә машина, өй өҫтөнә өй бирелә. Беҙҙең кеүек «һуғыш ҡалдыҡтары»на бер ни юҡ. Атай-ағайҙарыбыҙ тыуған ер өсөн, беҙ рәхәт йәшәһен өсөн һуғышып, баштарын һалды. Ғүмеребеҙҙә бер мәртәбә лә «атай», «ағай» тип әйтә алмайынса, 70-те лә тултырмайынса үлеп китәбеҙ. Шул ғәҙелме? Атайыбыҙҙың һуңғы хатын беҙ һаман да һаҡлайбыҙ. «Һуғышҡа инәбеҙ, теләктәр теләгеҙ», – тигән ул.
...
...
Йәшлек гәзитенең онлайн-каналы!
tv / Мәҙәниәт // 22-01-2010, 00:51
Внимание! Если у вас картинка(видео) не показывается, просим открыть страничку другими браузерами, например Интернет Эксплорер, Мозилла, Гугл Хром, Опера.
Для того, чтобы оставить комментарии нужно авторизоваться через социальные сети вконтакте, фейсбук и др социальные сети. Также есть возможность комментировать через сайт. Мы были бы рады, если вы поделились сложностью подключения к онлайн-каналу, о качестве видеосигнала и качестве звука..
Если на вашем экране видна загрузка видеосигнала, но появилось сообщение об ошибке, вам необходимо нажать F5 и обновить содержимое окна...
Президент менән «тура бәйләнеш»
Новости / Башҡортостан // 1-01-1970, 00:00
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Вся Уфа» телеканалы аша халыҡ менән аралашырға ниәтләй. Был «тура бәйләнеш» 18 февралдә сәғәт 19.30-ҙан 21.30-ға тиклем буласаҡ.
Һорауҙарығыҙ менән (347) 255-90-27 телефонына шылтырата алаһығыҙ. Телеканалдың сайтында ла (www.allufa.ru) яҙма мөрәжәғәттәр ҡабул ителә.
...


text:
Тышта ап-аҡ, иртәнсәк ағастарға бәҫ һырыһа, бөтә тәбиғәт аҡ шәлгә төрөнгән кеүек матур ғына була. Ҡыш, моғайын, балаларҙың иң яратҡан миҙгелелер. Бала-саға геү килеп сана, саңғы шыуа, конькиҙа йөрөй, ҡарҙан төрлө һындар әүәләй.
Тәбиғәт беҙҙең яҡлауыбыҙға, һаҡлауыбыҙға ныҡ мохтаж. Ә ул үҙе бер нәмәһен дә йәлләмәй бирә, иң ҡиммәтле байлығыбыҙ булып тора. Кеше – тәбиғәт балаһы, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Ысынлап та, ул халыҡтың тормошонда бик ҙур роль уйнай. Сылтырап аҡҡан йылға тауышы бер аҙға тынысландырһа, мәғрур баҫып торған тауҙар, ҡаялар – көс, урмандарҙың шаулауы сафлыҡ, иркенлек хистәрен …
Continue reading ‘Ярҙам итәйек!’ »
Ҡыш – беҙҙең яҡта ҡалған ҡоштар өсөн бик ауыр миҙгел. Уларҙың күбеһе аслыҡтан үлә. Ҡоштарҙы сатлама һыуыҡтан һаҡлау өсөн беҙҙең мәктәптә «Тағараҡ» экологик акцияһы үткәрелде. Мәктәптең дөйөм линейкаһында «Йәш урмансылар» түңәрәге етәксеһе Әлфирә Әхмәт ҡыҙы Азаматова уҡыусыларға ҡышлаусы ҡоштар хаҡында мәғлүмәттәр биреп, уларға ярҙам итергә өндәне. Шулай уҡ түңәрәккә йөрөүсе Ынйы Йәғәфәрова һәм мин ҡанатлы …
Continue reading ‘Барлығы – 38 тағараҡ!’ »
Быйыл ҡыш ҡар йоҡа булды. Шуға ла йыртҡыстар урман йәнлектәрен аулай алмай. Ирекһеҙҙән улар кеше йәшәгән урындарға яҡынлашырға мәжбүр. Бына әле Ҡариҙел районының Ҡараяр ауылы янында бүреләр күбәйгән. Йыртҡыстар урам эттәрен, ҡураларға үтеп инеп, ваҡ малдарҙы тамаҡлай. Урындағы халыҡ әйтеүенсә, эргә-тирәләге урманда 20 башлап бүре бар.
Тәбиғәткә ҡарата һөйөүҙе балаларҙа бәләкәйҙән төрлө уйындар, ҡыҙыҡлы саралар аша һеңдерергә мөмкин. Яңыраҡ Межгорье ҡалаһының 1-се балалар баҡсаһында урта төркөмдә шөғөлләнгән бәләкәстәр менән матур осрашыу үтте. Көньяҡ Урал ҡурсаулығынан килгән экология бүлеге белгестәре Гөлназ Бәхтийәрова менән Гөлназ Руслановалар балаларға ошо ҡурсаулыҡ биләмәһендә үҫкән ағастар, үҫентеләр тураһында бик ҡыҙыҡлы һәм фәһемле мәғлүмәттәр еткерҙе. Тубырсыҡ, ағас ботаҡтары, …
Continue reading ‘Урман байрамы’ »
Исмаил мәктәбенең башланғыс синыф уҡыусылары «Ҡышҡыһын ҡоштарҙы ашатығыҙ!» тигән акцияла әүҙем ҡатнашты. Улар ҡанатлы дуҫтарыбыҙға тағараҡтар яһаны. Мәктәпкә төрлө материалдарҙан эшләнгән ниндәй генәләрен килтермәнеләр! Юҡҡа ғына, камиллыҡтың юҡтыр сиктәре, тимәйҙәр бит.
Эй-й-й, бөтә кешелек донъяһы! Был мин – тәбиғәт һеҙгә өндәшәм! Бер генә минутҡа күҙегеҙҙе йомоғоҙ ҙа Ер йөҙөндә бер ниндәй тереклек, йән эйәһе булмауын хис итеп ҡарағыҙ әле… Ҡот осҡос күренеш! Ә бит һеҙҙе бар иткән, йәшәткән нәмә – мин. Һулар һауағыҙ, атлап йөрөгән ерегеҙ, эскән һыуығыҙ ҙа. Үкенескә күрә, көндәлек ығы-зығылар менән йәшәп, был …
Continue reading ‘Кешелек донъяһына асыҡ хат’ »
Эт һүҙен ишетеү менән күҙ алдына аҡыллы, тоғро дуҫ килеп баҫа. Минең маъмайым да шулай. Уның исеме – Шарик. Беҙ тәү күрешеүҙән үк бер-беребеҙҙе оҡшаттыҡ. Бөгөн дә дуҫлығыбыҙ дауам итә. Этемде миңә апайым бүләк иткәйне. Шарик тип исем ҡушыуымдың сәбәбе уның шул тиклем шаян, гел туп һымаҡ унда-бында тәгәрләп, сабып йөрөүендә. Уйында – тик уйын …
Continue reading ‘Тоғро дуҫым’ »
Ҡоштарға аҙыҡ табыуы ҡыйынлаша. Һалҡындар ҙа үҙәккә үтә. Шуға ла йыл һайын тағараҡтар яһап эләбеҙ. Малайҙар үҙҙәре эшләһә, ҡыҙҙарға атайҙары, ағайҙары ярҙам итә.
Ҡыш айҙары беҙҙең яҡтарҙа ҡалған ҡоштар өсөн ауыр ваҡыт. Уларҙың күбеһе һыуыҡтан түгел, ә аслыҡтан үлә. Шуға күрә ҡанатлы дуҫтарыбыҙға ябай ғына булһа ла тағараҡтар яһарға кәрәк.