text:
Башҡортостанстат 140 мең самаһы республика эшҡыуарын «тикшерәсәк»
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанстат 140 мең самаһы республика эшҡыуарын «тикшерәсәк». 2016 йылда Рәсәйҙә «Ҙур илдең бәләкәй эшҡыуарлығы» девизы аҫтында 2015 йыл һөҙөмтәләре буйынса бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлеген статистика күҙәтеүе уҙа.
«Республиканың бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттары төбәк тулайым продуктының 30 процент самаһын биләй, һәр дүртенсе хеҙмәткәрҙең мәшғүллеген тәьмин итә. Башҡортостанда 140 меңгә яҡын респонденттарҙы тикшереү бурысы тора. Күҙәтеүҙәр күҙаллауҙың һәм бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам программаларын тормошҡа ашырыуҙың һөҙөмтәлелеген, төбәк тулайым продуктын арттырырға мөмкинлек бирәсәк. Бәләкәй бизнеста мәшғүл булыусылар һаны, иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса керем, продукция етештереүгә һәм һатыуға сығымдар хаҡында мәғлүмәттәр яңыртыласаҡ», — тип хәбәр иттеләр республиканың статистика үҙәгендә.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышында сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
11 декабрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышында сығыш яһаны. Ултырыш башланыр алдынан төбәк етәксеһе Башҡортостан Фәндәр академияһының эшмәкәрлегенә һәм ғилми эштәренә арналған күргәҙмә менән танышты, ғалимдарға республиканың сәнәғәт предприятиелары менән үҙ-ара әүҙем эш итеү кәрәклеген билдәләне.
– Власть фәнгә таянмайынса эшләй, дөрөҫ һығымта яһай, йәмғиәтте үҫтереүҙең дөрөҫ йүнәлештәрен билдәләй алмай, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙгә, һис шикһеҙ, һөҙөмтәләр кәрәк. Бөгөн республикаға ыңғай үҙгәрештәр талап ителә. Башҡортостан Фәндәр академияһы эшләргә тейеш, шуның менән бергә яңы идара итеү формалары кәрәк, тип иҫәпләйбеҙ. Бынан алдағы 10-15 йыл һеҙҙең эшегеҙ күҙлегенән емешле булһа ла, алға китеш күҙәтелмәне.
Ғилми берләшмәгә ышаныу амбициялы бурыстар һәм яңы йүнәлештәр булмауҙы кәметә, тип билдәләне республика Башлығы.
– Бөгөн тәбиғи, инженер фәндәренең торошо донъя талаптарына яуап бирмәй, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе. – Икенсе яҡтан, корпорация, ҙур компания, урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡтың фән менән ҡыҙыҡһынмауын күрәбеҙ. Ҙур компанияның үҙенең киләсәген фән аша финанслауы – бик һирәк осраҡ.
Республика етәксеһе ҡуйған стратегик бурыстар иҫәбендә – кешегә йүнәлеш алыу, талап ителгән инновацияларға баҫым яһау, яңы тармаҡтар, фәнгә дәүләт заказын булдырыу һәм инновация эшмәкәрлеген әүҙемләштереү.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә эш табырға теләүселәрҙең иҫәбе һиҙелерлек артҡан
Бөгөн Өфөлә үткән яңы йылдағы беренсе вакансиялар йәрминкәһендә баш ҡала предприятиелары һәм ойошмалары 330-ҙан ашыу эш урыны тәҡдим итте. Әйткәндәй, «вакантлы» йәрминкәгә килеүселәрҙең иҫәбе иһә 700-гә етте.
— Бөгөнгө йәрминкәбеҙҙең һаҡ ойошмаларына арналыуына ҡарамаҫтан, унда сауҙа, төҙөлөш, сәнәғәт һәм страховкалау ойошмалары ла ҡатнашты. Ҡаланың 20-нән ашыу эш биреүсеһе унда 335 вакансия тәҡдим итте. Тағы 100 эш урыны эш эҙләүселәргә Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү үҙәге менән тәҡдим ителде, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.
Йәрминкәгә килгән 700 кешенең 120-һе эш биреүселәр менән әңгәмәләшеү үтте. Уларҙың һөҙөмтәләре буйынса дәғүәселәрҙең яртыһы тиерлек эшкә урынлашыуға саҡырыу алды.
Иҫәп буйынса икенсе вакансиялар йәрминкәһе Өфөлә киләһе кесаҙна, 19 ғинуарҙа, үткәреләсәк. Был көндө баш ҡалабыҙҙың сәнәғәт предприятиелары үҙҙәрендәге вакансияларҙы тәҡдим итәсәк.


text:
Республика журналистары балалар тураһындағы мәҡәләләрҙең әхлаҡи принциптары тураһында фекер алышасаҡ
19 апрелдә «Башинформ» агентлығының конференц-залында түңәрәк өҫтәл үтәсәк, унда ҡатнашыусылар балалар тураһында мәҡәләләр әҙерләгәндә этика ҡағиҙәләрен үтәү мөһимлеге хаҡында фекер алышасаҡ. Сара Башҡортостан Республикаһында Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скорбогатова башланғысы менән үткәрелә.
Уның фекеренсә, мәғлүмәт һәм һүҙ көсөнә эйә булған журналистар был ресурстарҙы кемгәлер зыян килтереү өсөн ҡулланырға тейеш түгел.
— Журналист материалды киң мәғлүмәт сараларында баҫтырғандан һуң килеп тыуған эҙемтәләр хаҡында уйларға тейеш, — тип иҫәпләй Милана Скоробогатова. – Материалдар геройҙар һәм уларҙың яҡындары өсөн кире йоғонто яһаған осраҡтар ҙа билдәле.
Фекер алышыуҙа теле- һәм радиожурналистар, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре, дин хеҙмәткәрҙәре, йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Башлана – 15 сәғәттә.


text:
Дәүләт Думаһында Киң мәғлүмәт саралары буйынса айырым комитет асыу планлаштырыла
РФ Дәүләт Думаһында Киң мәғлүмәт саралары буйынса айырым комитет асыу планлаштырыла, тип хәбәр итте түбәнге палата рәйесе Сергей Нарышкин. Әлеге ваҡытта киң мәғлүмәт сараларының эшмәкәрлегенә Мәҙәниәт буйынса комитет составына ингән мәғлүмәт сәйәсәте, мәғлүмәт технологиялары һәм элемтә буйынса комитет бүлеге контроллек итә.
Дәүләт Думаһы спикеры һүҙҙәренсә, яңы комитет быйыл көҙ эшләй башлаясаҡ. Уны асыуға киң мәғлүмәт саралары эшмәкәрлегенә яңы технологиялар индереү һәм йәмәғәт телевидениеһын булдырыу сәбәп булды.


text:
Алдынғы уҡыусы-спортсылар Президент стипендиялары алды
Шәмбе көнө Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында уның етәксеһе Андрей Иванюта быйыл спортта юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән уҡыусыларға Башҡортостан Республикаһы Президенты стипендияларын тапшырҙы.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 1997 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты тарафынан 11 иң һәләтле уҡыусы өсөн стипендия булдырыла. Улар араһында бер генә спортсы була — шахматсы Ильмира Хәсәнова, ул аҙаҡтан халыҡ-ара ФИДЕ гроссмейстеры исемен яулай.
2000 йылда инде стипендиаттар араһында ун йәш спортсы иҫәпләнә – атҡаҙанған спорт мастерҙары, халыҡ-ара ярыштар, шул иҫәптән олимпиадалар ҙа еңеүселәре.
Быйыл Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың указы менән айлыҡ стипендия алыусылар һаны 100 кешегә етте. Улар араһында егерме үҫмер спортсы ла билдәләнгән, спорттың 16 төрө буйынса Рәсәй йыйылма командалары ағзалары, Европа һәм донъя беренселеге призерҙары.
Стипендиаттарҙы тәбрикләп, Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта, был йәштәр мотлаҡ олимпия һәм донъя пьедесталдарына юлда тәүге лауреаттар традицияларын арттырасаҡ, тигән ышаныс белдерҙе.
Спортсыларҙан тыш, был көндө уларҙың тренерҙары ла дәртләндерелде.


text:
Ольга Голодец эш сәфәре менән Башҡортостанға килде Фото: Хәлит Сафин
Ольга Голодец эш сәфәре менән Башҡортостанға килде
Ольга Голодец эш сәфәре менән Башҡортостанға килде Фото: Хәлит Сафин
ӨФӨ, 2014 йыл, 31 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Ил Хөкүмәтендә социаль мәсьәләләргә яуаплы булған, вице-премьер Ольга Голодец эш сәфәре менән Өфөгә килде. Аэропортта уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды.
Үҙенең сәфәре сиктәрендә Ольга Голодец «Әсә һәм бала» клиникалар селтәренең перинаталь үҙәген асыуҙа ҡатнашасаҡ. Яңы клиникала бала табыу йорто, хирургия, консультация-диагностика һәм балалар һаулығы үҙәктәре урынлашҡан. Бында иң заманса алымдар, шул иҫәптән «ЭКО» файҙаланыласаҡ.
Шулай уҡ вице-премьер баш ҡаланың бер нисә белем биреү, медицина һәм мәҙәниәт учреждениеһында: 39-сы гимназияла, Республика клиник дауаханаһының акушер-гинекология корпусында, Нестерев исемендәге Башҡорт художество музейының яңы бинаһында, 78-се балалар баҡсаһында буласаҡ.


text:
Баш ҡалала «Медиапрофи-2015» республика журналистар премияһы еңеүселәренең исеме билдәле булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Өфөлә «Медиапрофи-2015» республика журналистар премияһы еңеүселәренең исеме билдәле булды. Быйылғы бәйгенең темаһы — «Үҫеш нөктәләре». Жюри уңышлы эшҡыуарлыҡ башланғыстары, етештереүҙе үҫтереү, урындағы властың уңайлы эш мөхите булдырыу йәһәтенән тырышлығы хаҡындағы иң яҡшы эштәрҙе һайлап алды. Конкурсҡа республика һәм муниципаль киң мәғлүмәт саралары журналистарының 200-ҙән ашыу эше ҡабул ителде.
Һәр номинацияла «республика» һәм «муниципаль киң мәғлүмәт саралары» категориялары буйынса еңеүселәр билдәләнде. «Иң яҡшы репортаж» өсөн наградаға «Комсомольская правда-Уфа» гәзитенән Дарья Петрова һәм Бөрөнөң «Победа» гәзите хәбәрсеһе Ольга Тимофеева лайыҡ булды. «Иң яҡшы очерк»ты «Ватандаш» журналы мөхәррире Эльвира Халиҡова һәм Октябрьский ҡалаһынан «Тыуған яҡ» гәзите хәбәрсеһе Сәлиә Ғарифуллина яҙған. «Комсомольская правда» гәзите фотографы Тимур Шәрипҡолов фоторепортаж өсөн махсус награда алды. «Иң яҡшы интернет-проект» номинацияһында эшҡыуарлыҡ тураһында мәҡәләләр шәлкеме өсөн «Башинформ» агентлығынан Артур Басиров еңеүсе тип танылды. «Иң яҡшы интервью» номинацияһында — «Аргументы и факты» гәзите хәбәрсеһе Айгөл Мусина, «Сибайский рабочий» гәзите хәбәрсеһе Римма Юнысова, «Иң яҡшы аналитик материал» номинацияһында «Республика Башкортостан» гәзите хәбәрсеһе Алексей Шильников, Көйөргәҙе мәғлүмәт үҙәге хәбәрсеһе Гөлназ Йәғәфәрова еңеп сыҡты.


text:
Газета "Йәшлек" » Медиа » Страница 10
Туйсиндар Сибайҙы яңғырата
Яңылыҡтар таҫмаһы / tv // 22-03-2016, 09:45
Туйсиндар триоһы "Тормош йыры" спектакленән йырҙы бер ниндәй ҙә аккомпанементһыҙ башҡара. Шундай көслө тауышҡа бар Сибай яңғырап тора.
Лилия Каипова
Шәп бит әй! Бер ниндәй синтезатор ҙа, гитара ла, баян да, минусовка ла кәрәкмәй - йөрәктәргә үтеп яңғырап, үҙенә арбап торор моң! Атыу беҙҙә Кавказ яғында ғына шулай 3-4 тауышҡа йырлайҙар тигән ялған ҡараш урынлашҡан... Афарин, тыуған яғым арыҫландары!!! Артабан да шулай дауам итегеҙ!Рәхмәт һеҙгә!...
Лилия Каипова
Шәп бит әй! Бер ниндәй синтезатор ҙа, гитара ла, баян да, минусовка ла кәрәкмәй - йөрәктәргә үтеп яңғырап, үҙенә арбап торор моң! Атыу беҙҙә Кавказ яғында ғына шулай 3-4 тауышҡа йырлайҙар тигән ялған ҡараш урынлашҡан... Афарин, тыуған яғым арыҫландары!!! Артабан да шулай дауам итегеҙ!Рәхмәт һеҙгә!...
«Караоке по-уфимски»
Яңылыҡтар таҫмаһы / tv // 16-03-2016, 09:47
Баш ҡалабыҙ Өфө тураһында фильмды ҡарағыҙ. Уның режиссеры булып блогер һәм журналист Денис Нижегородцев тора.
«Роуд-муви по России» проекты буйынса төшөрөлгән таҫмала Салауат Юлаев һәйкәле, Конгресс-холл, Ләлә-Тюльпан мәсете, Аксаковтың йорт-музейы һәм башҡа билдәле урындар күрһәтелгән. Панорамалы фондар һәм ҡала кешеләре менән әңгәмәләр ҙә бар. Фильмда яҡташыбыҙ, "ДДТ" рок-төркөмө башлығы Юрий Шевчуктың йырҙары яңғырай....
Йырсы бара үҙ юлынан
Яңылыҡтар таҫмаһы / Мәҙәниәт / Шиғырҙар / Медиа // 14-03-2016, 09:55
Хәйбулла егете Сәйет Билалов һәр кемдең зауығына тура килерҙәй йырҙар яҙа һәм башҡара
Әгәр ҙә мәгәр, карап һәләкәтенә тарап, һеҙҙе тулҡындар имен килеш кенә кеше аяғы баҫмаған утрауға сығарып ырғытһа, шул мәлдә ихлас күңелдән йырсы Сәйет Билаловтың да һеҙҙең менән бергә ҡотолоуын теләгеҙ. Сөнки, тулҡындар ҙа, икенсе карап-капитандар ҙа түгел, ә ул һеҙҙең төп ҡотҡарыусығыҙ буласаҡ....
Йырсы Вәсилә Фәттәхованың "Тыуған яҡ" йыры. Флэшмоб
Яңылыҡтар таҫмаһы / Медиа // 8-02-2016, 11:43
Кисә, 7 февралдә баш ҡаланың Салауат Юлаев майҙанына өс йөҙгә яҡын кеше йыйылып флешмоб ойошторҙо. Улар күмәкләшеп яңыраҡ мәрхүм булған йырсы Вәсилә Фәттәхованың "Тыуған яҡ" йырын башҡарҙы....
Япондар башҡарыуында Башҡортостан гимны
Яңылыҡтар таҫмаһы / Медиа // 22-01-2016, 12:58
Японияның Киото университеты студенттары Башҡортостандың Дәүләт гимнын һәләк оҫта итеп башҡара. Видеояҙмала ҡарағыҙ.
Башҡорт өндәрен инде тырышып йырлаған булалар....
Башҡорт өндәрен инде тырышып йырлаған булалар....
“Гәлсәр һандуғас” моңона сорналып
Мәҙәниәт / Медиа // 14-11-2015, 13:56
Финал концертында ҡатнашыусы Айҙар Латипов, Эльвира Рәҡипова, Эдуард Насиров, Ирина Хафизова һәм Сабина Кучаеваға – “Асыш”, Ирина Халиҡова, Карина Ҡазыханова, Асия Шаһминаға “Өмөт” номинациялары тапшырылды. Эльвира Ҡолоева менән Ләйсән Мырҙағолованы тауыш биреү буйынса радио тыңлаусылар яратҡан йырсыһы итеп һайланы. “Оҫта башҡарыусы” номинацияһында Илдар Жамалов, Ильяс Кинйәғолов, Денис Нәғимов билдәләнде. “Тамашасы һөйөүе”н Сәлимә Ғарифуллина яуланы. Шулай уҡ байрамды ойоштороусылар, бағыусылар үҙ еңеүселәрен бүләкләне. Ә проекттың төп бүләге – “Йыл йыры” номинацияһы менән “Шәмдәлдәрҙә уттар яна” йыры өсөн шағир Әлфис Ғаязов, композитор Рәдиф Зарипов һәм башҡарыусы Йәмил Баймырҙин бүләкләнде....
Олег Газманов - Вперед, Россия!
Медиа // 12-05-2015, 16:24
Новый патриотический клип Олега Газманова о Величии России на песню "Вперёд, Россия!" менее, чем за два дня, набрал более 150.000 просмотров на YouTube, но был удален хакерами. "Мой официальный канал был взломан, чтобы удалить клип о России. Значит, он кого-то настолько сильно задел. Прошу, назло врагам, сделать максимальное количество ретвиттов и поделиться новой ссылкой на клип с друзьями в соцсетях, чтобы клип невозможно было удалить",- Олег Газманов. Песни, связанные с мощью Державы, надо продвигать всей страной! Чем выше давление, тем крепче бетон!...
Программа радио "Юлдаш"
Медиа // 19-04-2014, 12:04
Һәр сәғәт башында республика, Рәсәй, донъя яңылыҡтары, көн торошо хаҡында мәғлүмәт, реклама. Сәғәт уртаһында – көн торошо, аҙағында – Изгелек хеҙмәте.
7.25 "Матбуғатҡа күҙәтеү" (шишәмбе – шәмбе), 7.40 – "Халыҡ хәбәрсеһе" (дүшәмбе – йома), 7.45, 20.15 –"Мәҙәни көндәлек", 7.52 –"Алхәбәр", 8.52, 21.50 – "Йондоҙнамә", 21.15 –"Иләү" (дүшәмбе – йома), 10.35, 20.15 – "Юлдаш" йыры – 2014" (дүшәмбе – йома), 12.15 – "Хәтер мәңгелек", 14.05, 17.00 – Ҡотлауҙар (башҡорт, татар телдәрендә), 18.15 "Асыҡ студия", 21.35 "Герой балалар" (дүшәмбе – йома)....
7.25 "Матбуғатҡа күҙәтеү" (шишәмбе – шәмбе), 7.40 – "Халыҡ хәбәрсеһе" (дүшәмбе – йома), 7.45, 20.15 –"Мәҙәни көндәлек", 7.52 –"Алхәбәр", 8.52, 21.50 – "Йондоҙнамә", 21.15 –"Иләү" (дүшәмбе – йома), 10.35, 20.15 – "Юлдаш" йыры – 2014" (дүшәмбе – йома), 12.15 – "Хәтер мәңгелек", 14.05, 17.00 – Ҡотлауҙар (башҡорт, татар телдәрендә), 18.15 "Асыҡ студия", 21.35 "Герой балалар" (дүшәмбе – йома)....
«Көндәлек»тә – иглиндәр!
Медиа // 19-04-2014, 10:53
Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ мәктәбендә райондың билдәле шәхестәре йыйылды. Мәскәүҙән Рәсәй Федерацияһы Советы ағзаһы Рафаэль Зиннуров, Өфөнән Башҡортостан гуманитар тикшеренеүҙәр институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Фаил Тәкәев ҡайтты. Шулай уҡ мәктәпкә милли көрәш буйынса тренер, китапханасы, автозаправка операторы, район гәзите хәбәрсеһе, фельдшер, район мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре, умартасылар, нефть скважинаһы операторы, ауыл хакимиәттәре башлыҡтары һәм шәхси эшҡыуарҙар килде. Контроль эш бик күңелле генә үтте. Райондарының тарихына ҡағылышлы һорауҙарға яҡташтар тырышып яуап эҙләне. Ҡыйынлыҡ тыуҙырған һорауҙар ҙа булды-булыуын....


text:
Фото:
БР Президенты «Авангард»та снарядтарҙы утилләштереү технологияһы менән танышты
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 15 июндә Стәрлетамаҡтағы «Авангард» федераль ҡаҙна предприятиеһында булды. Республика башлығы снарядтарҙы шартлаусан матдәле элементтарынан арындырыу һәм боеприпастарҙы утилләштереү участкаһы менән танышты. Рөстәм Хәмитов утилләштереү продукттарын ҡулланып сәнәғәттә файҙаланыусы шартлаусы матдәләр етештереүҙе, шулай уҡ 76-нан 172 миллиметрға тиклемге калибрҙағы артснарядтарҙы зарарһыҙландырыуҙарын ҡараны. Ошонда уҡ утилләштерелгән артснарядтарҙың корпустары һәм бында сығарылған продукция: сейсмик зарядтар, шашка-детонаторҙар, гранулланған шартлаусы матдәләр күрһәтелде. Башҡортостан Президенты продукцияның ниндәй һорау менән файҙаланыуы һәм уны ҡулланыу өлкәләре менән ҡыҙыҡһынды.
«Авангард» федераль ҡаҙна предприятиеһы ҡоралдарҙы һәм хәрби техниканы утилләштереү маҡсатында 1943 йылда нигеҙләнгән. Баллистик дары һәм ракета яғыулығы сығарыу ҙа – төп производство йүнәлештәре араһында. Предприятие утилләштерелгән дарыны ҡайтанан эшкәртеү һәм уларҙан яңыларын эшләү менән дә шөғөлләнә.
Урман янындағы һәм Удмуртиялағы хәрби арсеналдарҙа булып үткән ваҡиғалар арҡаһында артснарядтарҙы утилләштереү темаһы көнүҙәк булып ҡала. Шул уҡ ваҡытта «Авангард» федераль ҡаҙна предприятиеһы уҙған йылдың ноябренән алып дәүләт контракты булмауы арҡаһында снарядтарҙы утилләштереү менән шөғөлләнмәй тиерлек.
Башҡортостан Президентына предприятиеның айына 120 меңгә тиклем снаряд эшкәртә алыуы хаҡында һөйләнеләр. Һуңғы ике йылда ғына «Авангард» беҙгә фажиғәләре менән билдәле Урмандан килтерелгән 307 меңдән ашыу боеприпасты утилләштергән. Әлеге ваҡытта етештереү ҡеүәттәре эшһеҙ тора.
Рөстәм Хәмитов был производствола файҙаланылған утилләштереү технологияһының хәүефһеҙлеге менән ҡыҙыҡһынды, сөнки бында ул автоматлаштырылмаған. Предприятиела әле һаман күпләп ҡул хеҙмәте ҡулланыла, шуға күрә республика Президенты производствоны модернизациялау кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
«Авангард» федераль ҡаҙна предприятиеһы етәкселегенең республика башлығы менән осрашыуы барышында снарядтарҙы утилләштереү менән махсус предприятиелар шөғөлләнергә тейешлегенә айырып баҫым яһалды. Әңгәмә дауамында Башҡортостан менән Удмуртияның хәрби арсеналдарында ҡалған снарядтарҙы утилләштереү өсөн предприятиеға дәүләт контракты средстволарын йәлеп итеү мөмкинлеге тикшерелде.


text:
Бала табыу йорто — ғаиләләрҙе бәхетлерәк, яуаплыраҡ итеп, ата-әсә бурысын йөкмәтеп, бөгөнгө менән киләсәкте тоташтырыусы өмөт күпере ул. Бындағы табиптар ҙа, шәфҡәт туташтары ла фәрештәләй күренә, улар миһырбанлыраҡ та, нескә күңеллерәк тә, туғандай яҡын да кеүек. Көтөп алған сабыйыңды тәүге тапҡыр ҡулға алыу бәхетен дә улар һинән алдараҡ кисерә, имен-һау донъяға килеүен күреп ҡыуана, шатлығыңды уртаҡлаша белә.
Өфөнөң иң тыныс, экологик яҡтан именерәк Дим биҫтәһендәге берҙән-бер дауахана бала табыу йорто менән ғорурлана ала.


text:
Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы тәфтишселәре 15 йәшлек уҡыусы ҡыҙҙың үлеменә шаһит булғандарҙы эҙләй
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
16 ғинуарҙа Һамар — Өфө — Силәбе трассаһында үлемесле юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән. Эске эштәр министрлығы тәфтишселәре һәм Башҡортостандың ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре бөгөн ваҡиғаның сәбәптәрен асыҡлай.
Билдәле булыуынса, республиканың Шишмә районы биләмәһендә Һамар өлкәһенән «Рено Дастер» водителе юл аша сығып барған 15 йәшлек уҡыусыны бәрҙергән. Туғандары әйтеүенсә, ҡыҙыҡай юлды рөхсәт ителгән урындан сығып барған, башҡалар иһә ул светофорға тиклем барып етмәгән, ти.
Әле полицейскийҙар фажиғәнең шаһиттарын эҙләй.
«Әгәр һеҙ ошо ваҡиғаның шаһиты булһағыҙ, 8 (347) 279-53-95 йәки 8-999-134-51-23 номеры буйынса шылтыратыуығыҙҙы һорайбыҙ», — тигән үтенес мөрәжәғәт иттеләр Башҡортостанда йәшәүселәргә.
http://www.bashinform.ru/news/1105587-gibdd-bashkirii-ishchet-svideteley-smertelnogo-naezda-na-15-letnyuyu-shkolnitsu/


text:
Республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы журналистарҙы 50-шәр мең һум премия менән бүләкләй Фото: old.pravda-nn.ru
Республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы журналистарҙы 50-шәр мең һум премия менән бүләкләй
Республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы журналистарҙы 50-шәр мең һум премия менән бүләкләй Фото: old.pravda-nn.ru
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы 25 ғинуарҙан 2017 йылда торлаҡ-коммуналь хужалығы реформаһын мәғлүмәт-пропаганда оҙатыуы буйынса иң яҡшы проект ойоштороуға республика конкурсында ҡатнашыу өсөн ғаризалар ҡабул итә башлай. Еңеүселәрҙе 50-шәр мең һумлыҡ премиялар көтә.
Конкурста ҡатнашыуға журналистар һәм материал авторҙары, шулай уҡ матбуғат һәм интернет баҫмаһы, мәғлүмәт агентлыҡтары, телевидение һәм радио коллективтары саҡырыла.
2018 йылдың 25 апреленә саҡлы конкурсҡа йомғаҡ яһау күҙаллана. Конкурстың ҡағиҙәләре менән бында танышырға мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1106200-minzhkkh-rb-nagradit-zhurnalistov-premiyami-po-50-tysyach-rubley-/


text:
Р.Ә. АБУТАЛИПОВА,
БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы профессоры,
филология фәндәре докторы
Абдрахман Әбдрәхим улы Ғәлләмов башҡорт грамотаһына өйрәтеү методикаһы фәненә нигеҙ һалыусылар араһында айырым урын биләй. Уның исеме башҡорт теленән тәүге уҡыу китаптары яҙған В. Катаринский, А. Бессонов, З. Айыухановтар менән бер рәттә тора.
А.Ә. Ғәлләмов 1926 йылдың 15 октябрендә Баймаҡ районы Күсей ауылында тыуа. Тәүге баҫҡыс белемде ул Баймаҡ районының абруйлы уҡытыусылары Әсмә Баймырҙина, Мостафа Зәйнәғәбдинов, Ғәҙел Әҙеһәмовтарҙан ала.
Абдрахман Ғәлләмов 1943 йылда Темәс педагогия училищеһына уҡырға инә. Ә. Ғәлимов, С. Алсынбаев, Ә. Ниғмәтуллин, К. Ғәлимов, Г. Измайлова, З. Зөбәйеров кеүек юғары квалификациялы педагогтарҙың йоғонтоһонда үҫмерҙә башҡорт теле һәм уны уҡытыу методикаһы фәненә ҙур ҡыҙыҡһыныу уяна. Артабан ул уҡыуын К.А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегендә дауам итә. Бында уға башланғыс кластар буйынса методист У. Хөснөтдиновтың (У. Хөсни, Х. Усман) йоғонтоһо көслө була.
1948 йылда А.Ә. Ғәлләмов Белорет педагогия училищеһында эш башлай, башҡорт теле һәм әҙәбиәте, матур яҙыу дәрестәрен алып бара, студенттарҙың педагогик практикаһы менән етәкселек итә. Училищелағы эш тәжрибәһе Абдрахман Ғәлләмовтың артабанғы яҙмышын билдәләүгә ҙур этәргес була. Бында ул тәү башлап уҡырға һәм яҙырға өйрәтеү, туған телдең грамматик төҙөлөшө, дәрестә һәм дәрестән тыш уҡыу, телмәр үҫтереү мәсьәләләре өҫтөндә әүҙем эшләй, үҙ аллы ғилми хеҙмәттәр яҙа башлай.
Буласаҡ ғалим-методист 1953 — 1957 йылдарҙа Баймаҡ районының Сибай ҡасабаһы мәктәптәрендә туған тел, әҙәбиәт, тарих, логика предметтарын уҡыта, башланғыс класс уҡытыусыларының методик берекмәһен етәкләй, ҡала халыҡ мәғарифы бүлеге инспекторы булып эшләй.
1958 йылда А.Ә. Ғәлләмов Башҡортостан уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыу институтына эшкә алына, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса методист, туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кабинеты мөдире була. Бер үк ваҡытта грамотаға өйрәтеү проблемалары өҫтөндә ғилми-тикшеренеү эштәре алып бара, башҡорт «Әлифба»һы, грамотаға өйрәтеү тарихы, грамотаға өйрәтеү методикаһы буйынса ғилми хеҙмәттәр, методик әсбаптар яҙа. 1968 йылдан алып ғүмеренең һуңғы көндәренә (1989 йыл, 19 февраль) тиклем Башҡорт дәүләт университетында доцент вазифаһын башҡара.
Мәғариф өлкәһендәге һәм ғилми- тикшеренеү эштәрендәге уңыштары өсөн Абдрахман Әбдрәхим улы Ғәлләмов «РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы», «Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған уҡытыусыһы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була, 1975 йылда К. Ушинский миҙалы менән бүләкләнә.
А.Ә. Ғәлләмов 1967 йылда Ж.Ғ. Кейекбаев етәкселегендә башҡорт телен уҡытыу методикаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Ғилми хеҙмәттә башҡорт грамотаһына өйрәтеү методикаһы тәүге тапҡыр фәнни нигеҙҙә яҡтыртыла. Хеҙмәттең төп ҡиммәте булып ике мөһим ҡағиҙә тора. Беренсенән, Абдрахман Әбдрәхим улы өн-хәрефтәрҙе өйрәнеүҙең яңы тәртибен индерә. Ул грамотаға өйрәтеүҙе телмәрҙә иң йыш ҡулланылған 6 һуҙынҡы өн-хәрефтән (а – ә, о – ө, у – ү) башлауҙы тәҡдим итә һәм үҙ фекерен төплө итеп фәнни яҡтан дәлилләй.
Билдәле булыуынса, тәү башлап уҡырға өйрәтеү ижекләп уҡыуға нигеҙләнә. Ә ижекте һуҙынҡы өндәр яһай: һүҙҙә нисә һуҙынҡы өн, шунса ижек була. Телмәрҙә йыш ҡулланылған был алты һуҙынҡыны алдан өйрәнеү һәр яңы тартынҡы өн менән күп төрлө ижек һәм ике-өс өндән торған һүҙҙәр төҙөү мөмкинлеге бирә: ат, от, ут, үт; тот, тут. Уҡыусылар тәүге дәрестәрҙән үк һүҙҙәр һәм ике-өс һүҙҙән торған һөйләмдәр уҡый башлай.
Өн-хәрефтәрҙе өйрәнеүҙең яңы тәртибе башҡорт грамотаһына өйрәтеүҙә айырыуса мөһим. Башҡорт телендә тартынҡы өндәр ҡалын hәм нәҙек һуҙынҡы өндәр эргәһендә ассимиляцияға бирелеп, ҡаты йәки ярым йомшаҡ әйтелә: ат – эт; бор – бөр; ут – үт; ҡул – күл. Был үҙенсәлек ижектәрҙе әйткәндә асыҡ күренә: тартынҡыны әйтер алдынан беҙ үҙебеҙ ҙә һиҙмәҫтән иғтибарҙы унан һуң килгән һуҙынҡыға йүнәлтәбеҙ (мө-), һуҙынҡының сифатын тартынҡы өнгә күсереп, телмәр ағзаларын һуҙынҡы өндө әйтергә әҙерләйбеҙ. Шунан һуң ғына ижекте әйтәбеҙ. Тимәк, дөрөҫ уҡыу өсөн иң башта ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙың айырмаһын үҙләштерергә кәрәк. Сағыштырығыҙ: рус телендә тартынҡылар үҙҙәре ҡаты һәм йомшаҡҡа бүленә һәм уларҙы билдәләү өсөн махсус тел саралары (ь, я, ю, е, ё) ҡулланыла: угол – уголь; вагон – огонь; мал – мял.
Абдрахман Әбдрәхим улы хеҙмәтенең икенсе мөһим үҙенсәлеге – башҡортса уҡыу грамотаһына өйрәтеүҙә телмәр өндәрен анализлау hәм синтезлау методын ҡулланыу мөмкинлеген ғилми яҡтан нигеҙләү, уны башҡорт теленең эске ҡанундарына, лексик, грамматик, фонетик үҙенсәлектәренә һәм яҙыуҙағы шартлы билдәләр системаһына яраҡлаштырыу.
Грамотаға өйрәтеүҙе был методҡа ярашлы ойошторғанда, телмәр өндәре hүҙҙәр, hөйләмдәр һәм бәйләнешле телмәр эсендә анализлана. Бының өсөн уҡыусыла үҙ фекерен әйтеп биреү теләге уятырлыҡ телмәр ситуацияһы булдырыла, диалог, һорау-яуап формаһындағы ябай әңгәмә, бәхәс, фекер алышыу ойошторола. Телмәр өндәрен анализлау һәм синтезлау эҙмә-эҙлелеген шартлы рәүештә ҡом сәғәте формаһында күҙ алдына килтерергә мөмкин.
Бәйләнешле телмәр
Һөйләм
Һүҙ
Ижек
Өн
Хәреф
Ижек
Һүҙ
Һөйләм
Бәйләнешле телмәр
Абдрахман Әбдрәхим улы тарафынан башҡорт грамотаһына өйрәтеүгә яраҡлаштырылған өндәр методының төп положениелары түбәндәгеләр:
• тәү тапҡыр уҡырға өйрәтеүҙең нигеҙен телмәр өндәре өҫтөндә эшләү тәшкил итә;
• грамотаға өйрәтеүҙең бөтә этаптарында өндәрҙе анализлау һәм синтезлау үҙ-ара тығыҙ бәйләнештә алып барыла;
• ижекләп уҡырға өйрәтеү – грамотаға өйрәтеүҙә төп маҡсаттарҙың береһе;
• балаларҙың фонематик ишетеү һәләтен үҫтереүҙә һүҙгә фонетик анализ яһау һәм артикуляцион күнегеүҙәр үткәреү төп роль уйнай;
• уҡырға өйрәтеү яҙырға өйрәтеү менән айырылғыһыҙ бәйләнешле;
• яҙыу – телмәрҙең икенсе баҫҡысы.
Өндәр методы эҙмә-эҙлекле алымдар ярҙамында үткәрелгән анализ һәм синтез күнегеүҙәренән тора. Улар кескәй уҡыусыларҙы грамотаға мөмкин тиклем тиҙ өйрәтеү һәм тәрбиә биреү бурыстарынан сығып билдәләнә. А.Ә. Ғәлләмовтың өндәр методына ярашлы төҙөлгән «Әлифба» дәреслеге (1962 йыл) күренекле методистың иң ҙур ҡаҙанышы иҫәпләнә. Дәреслек үҙенең төҙөлөү принциптары, йөкмәткеһе, өн-хәрефтәрҙе өйрәнеү тәртибе менән уға тиклем нәшер ителгән уҡыу ҡулланмаларынан күпкә отошло, шуға ла ул төрлө күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, дипломдар һәм дәртләндереү бүләктәренә лайыҡ була.
Ғалим-методистың һуңғараҡ нәшер ителгән хеҙмәттәре лә башҡорт грамотаһына өйрәтеү методикаһына бағышланған. Уның ғилми-методик мәҡәләләре «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналында донъя күрә, «Грамотаға өйрәтеү» (1984 йыл), «Алты йәшлектәрҙе уҡырға һәм яҙырға өйрәтеү» (1988 йыл) тип аталған методик ҡулланмалары, грамотаға өйрәтеү буйынса дидактик материалдар, яҙыу өлгөләренән торған дәфтәрҙәр баҫылып сыға.
Дөйөмләштереп әйткәндә, Абдрахман Әбдрәхим улы Ғәлләмов башҡорт грамотаһына өйрәтеү барышында ҡулланыуға тәҡдим иткән өн-хәрефтәрҙе өйрәнеү тәртибе, телмәр өндәрен анализлау һәм синтезлау алымдары баланы тәү башлап уҡырға һәм яҙырға өйрәтеүҙең иң уңайлы һәм һөҙөмтәле ысулдары һанала. Грамотаға өйрәтеүгә тәғәйенләнгән ҡулланмалары, уҡытыу-методик материалдары, методик эшкәртмәләре үҙ-ара тығыҙ бәйле берҙәм комплектты тәшкил итә. Был хеҙмәттәр хәҙерге заман мәктәптәре талаптарына тулыһынса яуап бирә, шуға ла Абдрахман Әбдрәхим улы Fәлләмовтың ғилми-методик мираҫы актуаллеген юғалтмай.


text:
ПромТрансБанктың яңы бүлексәһе асылды
Яңы, 2011 йыл алдынан ПромТрансБанк Өфө халҡына бүләк итеп яңы «Меркурий» бүлексәһен асты, ул «Меркурий» сауҙа үҙәге биләмәһендә урынлашҡан (Колхоз баҙары).
Бында валютала операциялар башҡарырға, кредит йәки аҡса һалыуға, коммуналь һәм башҡа төрлө түләүҙәргә бәйле эштәрҙе хәл итергә мөмкин. Юридик шәхестәр ҙә был бүлексә хеҙмәттәренән файҙалана ала.
Банк хеҙмәткәрҙәре ПромТрансБанктың бөтә бүлексәләрендә лә клиенттарын ҡабул итергә әҙер һәм уларға уңайлы һәм оператив хеҙмәтләндереү тәҡдим итә.


text:
— Ленин урамына нимә булған?!
— Гөжләп торған машиналарҙы ҡайҙа иткәндәр?
Байрам көндәрендә Өфөнөң үҙәк урамына килгән һәр кем ғәжәпләнеүен йәшермәне. Ғәҙәти ваҡытта машиналар елдергән Ленин урамы ике тәүлеккә “ҡырмыҫҡа иләүе”нә әйләнде. Өфөлә быға тиклем булмаған хәл — йәйәүлеләр өсөн урам асылды. Мәскәүҙәге Арбат тиерһең!.. Ҡала халҡының шатлығын уртаҡлашырға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Өфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов килде.
Был урамда рәхәтләнеп ял итеү өсөн ни генә юҡ! Теләһәң,тирмәгә инеп сәй эс, күңелеңә оҡшаған ҡул эштәрен дә һатып алырға була. Балаларға уйнау урындары ла бихисап. Һәр ерҙә йөрәкте елкендереп дәртле йыр-моң ағыла. Хатта Өфө башлығы Ирек Ялалов та ҡоласын йәйеп бейергә төшөп китте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 237
МЕКЛЕНБУРГ ТИММИЯҺЫ (Timmia megapolitana), мүк һымаҡтар төрө. Күп йыллыҡ бер өйлө ос емешле мүк, кәүшәк һарғылт йәшел төҫтәге (аҫҡы өлөшөндә һорғолт) кәҫлектәр барлыҡҡа килтерә. Һабағы 8 см, төҙ, тармаҡлы, ризоид кейеҙ м‑н ҡапланған. Япраҡтары ситкә бөгөлгән, киң асыҡ һары нигеҙ м‑н, өҫкө өлөшөндә тар ланцет, улаҡлы, ситтәре эре һәм осло бысҡылы. Тамырсаһы ябай, япраҡтың аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан, имсә кеүек үҫентеләре бар. Ҡумтаһы оҙонса, икәүле перистомлы. Споралар ярҙамында үрсей. Дымлы, составында эзбиз булған ҡаяларҙа, ташлы тупраҡта, һаҙлы болондарҙа, киң япраҡлы урмандарҙа үҫә. Бөрйән (Башҡорт ҡурсаулығы, Шүлгәнташ ҡурсаулығы), Ишембай (Ҡолғона а. көнбайышҡа табан 10 км алыҫлыҡтағы Арлар а. янында), Күгәрсен (Мораҙым тарлауығы) һәм Мәсетле (Сосновка а. эргәләре) р‑ндарында осрай. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Э.З.Байышева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Синыфыбыҙҙа барлығы 15 уҡыусы: 5 малай, 10 ҡыҙ. Синыф етәксебеҙ Гөлфирә Нурислам ҡыҙы Бикбулатова беҙҙе урыҫ теле һәм әҙәбиәтенән дә уҡыта. Үҙен бик яратабыҙ, хөрмәт итәбеҙ һәм уға оҡшарға тырышабыҙ.
Арабыҙҙа «дүртле» һәм «бишле»ләргә генә өлгәшеүселәр байтаҡ. Улар: Диера Илһамова, мин, Гөлсибәр Вәлиева, Ильяс Булатасов, Рәлиф Бикташев, Миләүшә Шаһморатова, Илнар Һибәтуллин, Эльвина Мәжитова, Наҙгөл Сәғитовалар. Төрлө фән буйынса мәктәп, район, республика, Рәсәй кимәлендә үткәрелгән олимпиадаларҙа, конкурс-ярыштарҙа ҡатнашып, призлы урын яулайбыҙ. Мәҫәлән, Диера Бөтә Рәсәй тикшеренеү эштәре конкурсында II урынға лайыҡ булды.
Йыр-бейеүгә лә оҫтабыҙ. Мин, Эльвина, Зарина, Диера, Роксана йырларға яратабыҙ, Йәмилә Ҡарабаева етәкселегендә «Ынйыҡай» вокал ансамблендә лә шөғөлләнәбеҙ. Район, республика йыр конкурстарында тик призлы урын яулайбыҙ. Мәктәптә үткән бөтә сараларҙа ла беҙҙекеләр әүҙем ҡатнаша. Диера, Эльвина, Рәлиф, мин – мәктәптең КВН командаһының алмаштырғыһыҙ ағзаларыбыҙ. Яңыраҡ беҙ район буйынса үткән «Бала саҡтың хәүефһеҙ юлдары» исемле ярышта беренсе урынға сыҡтыҡ. Стәрлетамаҡта үткән төбәк бәйгеһендә лә үҙебеҙҙе яҡшы яҡтан күрһәтеп ҡайттыҡ.
Спортҡа ла битараф түгелбеҙ. Илнар Һибәтуллин, Роксана Ниязғолова, Ғәлим Ҡылысбаев, Наҙгөл Сәғитова һәм мин Марс Мөҙәрис улы Ҡоҙаҡаев етәкләгән шахмат түңәрәгенә йөрөйбөҙ. Район, республика ярыштарында алдынғылыҡты биргән юҡ. «Йәншишмә» гәзите үткәргән шахмат ярышында ла бик теләп ҡатнашабыҙ.
Буш ваҡытыбыҙҙы ҡыҙыҡлы һәм файҙалы үткәрер өсөн Гөлфирә Нурислам ҡыҙы күп көс һала. Йыл һайын экскурсияларға, походтарға сығабыҙ. Ауылыбыҙҙың ер-һыу атамаларын, тарихын өйрәнәбеҙ.
Тимур командаһына ла бик теләп йөрөйбөҙ. Инәй-олатайҙарҙың өйөнә барып, төрлө ярҙам күрһәтәбеҙ: ҡар көрәйбеҙ, утын ярабыҙ, ихаталарын һеперәбеҙ, баҡса эштәрендә ярҙамлашабыҙ.
Бына шулай дуҫ һәм татыу йәшәйбеҙ, бер-беребеҙгә һәр саҡ ярҙам итергә әҙербеҙ.
Айҙариә АРЫҪЛАНБАЕВА, VII «А» синыфы уҡыусыһы.
Ейәнсура районы, Абҙан мәктәбе.


text:
Был донъяла берәүҙәр һәр ваҡыт ниҙәндер ҡәнәғәт түгел, аҙым һайын зарлана, һуҡрана, тормоштоң тик кире яҡтарын ғына күрә. Ә икенселәр, киреһенсә, һәр саҡ күтәренке кәйефле, шат күңелле, бөтә нәмәнән тик ыңғай һыҙаттарҙы ғына эҙләй. Уларҙың оптимистик рухы башҡаларға ла күсә. Рифа Зәйет ҡыҙы менән Рәсүл Абдулхаҡ улы Сәхийәровтар – нәҡ шундайҙар.
Рифа Зәйет ҡыҙы Белорет районының Шығай мәктәбендә 38 йыл балаларға математиканан белем бирә. Баҫалҡы холоҡло, кешене тыныс, иғтибарлы тыңлай белгән, уҡыусыларға талапсан һәм итәғәтле уҡытыусының абруйы ҙур була. Балаларға төплө белем биреү өсөн ул һис ваҡыт менән иҫәпләшмәй. Егәрле уҡытыусы ғаиләһендә лә – өлгөлө әсәй, уңған хужабикә. Тормош иптәше Рәсүл Абдулхаҡ улы менән матур тормош ҡороп, бынамын тигән ике ул һәм ҡыҙ үҫтерәләр. Барыһы ла юғары белем ала. Ҡыҙҙары әсәһе юлынан китеп, уҡытыусы һөнәрен үҙләштергән. Ғаиләһе менән Мәләүез ҡалаһында йәшәйҙәр. Мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Бер улдары Белорет ҡалаһында геодезист булып эшләй. Бына тигән ғаиләһе бар. Олатай-өләсәйҙәрен ҡыуандырып, ике ейән-ейәнсәрҙәре үҫеп килә.
Әлеге көндә Рифа инәй менән Рәсүл олатай хаҡлы ялдалар. Шулай булһа ла, ҡул ҡаушырып ултырмайҙар. Кәртә тултырып мал, ҡош-ҡорт тоталар, баҡса үҫтерәләр. Уңғанлыҡтары, тырышлыҡтары менән йәштәргә үрнәк булып торалар. Ялға ҡайтҡан балаларын һағынып көтөп алалар һәм изге фатихалары менән оҙаталар. Мин уларға ҡарап һоҡланып бөтә алмайым. Алдағы тормош юлында бәхетле ҡартлыҡ, балаларының шатлыҡ-ҡыуаныстарын күреп, оҙон-оҙаҡ йәшәүҙәрен теләйем.
Егор ЛОМАЕВ, V синыф уҡыусыһы.
Белорет районы, Шығай мәктәбе.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 26.01.2018
“Ҡош юлы” балаларҙы көтә!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 26-01-2018, 15:00
“Ҡош юлы” республика гитарала уйнап йырлаусылар бәйгеһе хаҡында ишеткәнегеҙ барҙыр, моғайын. Ә бына “Ҡош юлы. Балалар” тигәненең яңы ҡанат ҡағыуы – күптәр өсөн яңылыҡ. “Тамыр” балалар каналы менән берлектә ойошторолған проект 15 февралгә саҡлы 17 йәшкә тиклемге үҫмерҙәрҙе әүҙем ҡатнашырға саҡыра! Йәш дуҫтарыбыҙ үҙҙәрен түбәндәге өлкәләрҙә, тәғәйен әйткәндә, гитарала уйнап йырлау һәм шиғриәт бәйгеһендә һынап ҡарай ала. Йәғни әгәр ҙә һин йәки һинең танышың, дуҫың, ҡустың йәки һеңлең, ҡыҙың йәки улың гитара ҡылдарын сиртеп моңланырға, йә булмаһа, уй-хистәрен шиғырға һалырға ярата икән, тимәк, “Ҡош юлы” һеҙҙе көтә! Тулы мәғлүмәт – “Бәйләнештә” селтәрендәге бәйгенең рәсми төркөмөндә....
Азалия МЫРҘАҒӘЛИНА
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 26-01-2018, 10:04
Ишембай районының йәмле Һәләүек йылғаһы буйында урынлашҡан Биксән ауылында тыуып үҫкәнмен.
Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының башҡорт филологияһы факультетын тамамлағандан һуң, әле Ямал-Ненец автономиялы округының Губкинский ҡалаһында йәшәйем. Һөнәрем – балалар баҡсаһында тәрбиәсе. Эшем яуаплы, бар күңелемде һалып башҡарам. Буш ваҡытымда китап уҡырға яратам. Тыуған еремә булған һағыныу хистәрен әҙәби әҫәрҙәр уҡыу менән баҫам.
Хыялым – донъя гиҙеп, илдәр күреп сәйәхәт итеү, тормоштоң ҡәҙерен белеп, йәмен күреп, бәхетле, парлы йәшәү.
...
Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының башҡорт филологияһы факультетын тамамлағандан һуң, әле Ямал-Ненец автономиялы округының Губкинский ҡалаһында йәшәйем. Һөнәрем – балалар баҡсаһында тәрбиәсе. Эшем яуаплы, бар күңелемде һалып башҡарам. Буш ваҡытымда китап уҡырға яратам. Тыуған еремә булған һағыныу хистәрен әҙәби әҫәрҙәр уҡыу менән баҫам.
Хыялым – донъя гиҙеп, илдәр күреп сәйәхәт итеү, тормоштоң ҡәҙерен белеп, йәмен күреп, бәхетле, парлы йәшәү.
...
Йүтәлдән нисек ҡотолорға?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 26-01-2018, 08:00
- 2 ҡалаҡ иҙелгән һарымһаҡҡа 100 грамм аҡ май ҡушып болғатығыҙ. Ошо май менән төнгөлөккә аяҡ табандарығыҙҙы майлағыҙ, ойоҡбаш кейегеҙ. Был дауа тиҙ арала ярҙам итә.
- Бер тигеҙ өлөштә ҡырғыстан үткәрелгән һуған, алма һәм бал алып, бергә бутағыҙ. Көнөнә 3 тапҡыр 1-әр ҡалаҡ ҡабул итегеҙ. Алма ҡабығын эҫе һыуҙа төнәтеп, шуны эсегеҙ.
...
- Бер тигеҙ өлөштә ҡырғыстан үткәрелгән һуған, алма һәм бал алып, бергә бутағыҙ. Көнөнә 3 тапҡыр 1-әр ҡалаҡ ҡабул итегеҙ. Алма ҡабығын эҫе һыуҙа төнәтеп, шуны эсегеҙ.
...
Үәт, ҡыҙыҡ! (19.01.2018)
Әҙәбиәт / Юмор // 26-01-2018, 08:00
Матбуғат конференцияһы бара. Президент һәм юғары етәкселәр ҡатнашлығында етешһеҙлектәрҙе тикшерәләр. Кемделер әрләйҙәр, нимәгәлер зарланалар. Залдан бер журналист һорау бирә.
– Һеҙ «Балыҡ башынан серей» тигән мәҡәлгә нисек ҡарайһығыҙ?
Президент залға күҙ йүгертеп йылмайып ҡуя.
– Балыҡ, ысынлап та, башынан серей. Ләкин уны ҡойроғонан таҙарта башлайҙар…
...


text:
«Башҡортостан королеваһы-2016» титулын Өфө ҡыҙы Зилә Нурғәлиева яуланыФото: Тимур Шәрипҡолов
«Башҡортостан королеваһы-2016» титулын Өфө ҡыҙы Зилә Нурғәлиева яуланы
«Башҡортостан королеваһы-2016» титулын Өфө ҡыҙы Зилә Нурғәлиева яуланыФото: Тимур Шәрипҡолов
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә «Башҡортостан королеваһы-2016» төбәк гүзәллек конкурсы тамамланды. Уны «Грация-Элит центр» матурлыҡ академияһы ойошторҙо.
Төп титулға һәм тажға Өфө ҡыҙы Зилә Нурғәлиева лайыҡ булды. 22 йәшлек ҡыҙ Башҡорт дәүләт университетында уҡый. Өфөнән 30 йәшлек эшҡыуар Анастасия Теленкова — беренсе вице-Королева, Балтас районының Иҫке Балтас ауылынан Юлианна Әмирйәнова икенсе вице-Королева исемен алды. Юлианна — конкурста ҡатнашыусыларҙың иң йәше, уға 17 йәш, әле ул Өфө финанс-иҡтисад колледжында белем ала.
Бәйгелә финалға сыҡҡан һигеҙ ҡыҙ ҡатнашты. Улар үҙҙәренең ижади һәләтен һәм аш-һыуға оҫталығын, мәҙәни аралаша белеүен, милли кейемдәрҙә һәм киске күлдәктәрҙә дефиле күрһәтте. Һылыуҡайҙар йырланы, бейене, нәзәкәтле ризыҡтар әҙерләне һәм хатта үҙҙәре яҙған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе.
Еңеүсе быйыл сентябрь айында Өфөлә үтәсәк «Рәсәй королеваһы-2016» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн баш ҡалабыҙға төрлө төбәктәрҙән 50 ҡыҙ киләсәк.


text:
Һөйөү нуры әле һүрелмәгән
14 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Ғаилә бәхете - барыһынан да элек, шатлыҡ-ҡыуаныстарҙы, уй-кисерештәрҙе, хыялдарҙы, тормош ауырлыҡтарын уртаҡлашып, берең өсөн икенсең өҙөлөп торғанда. Ғаилә бәхете татып йәшәгән парҙар ғына иңгә-иң терәп, етәкләшеп һикәлтәле ғүмер юлын оҙон-оҙаҡ йылдар бергә үтә ала. 40-50 йыл бергә йәшәгән парҙарҙы күреү күңелдә матур тойғолар уята. Был ғаиләлә бәхет хаким булыуына шик юҡ.
Ярты быуат ҡына түгел, 6 тиҫтә йыл бергә йәшәгәндәр ҙә бар. Ә бына Красноусол ауылында йәшәүсе Хәфиҙә менән Вилдан Шәриповтар бәхетле парҙарҙың да иң бәхетлеһе. Улар бер-береһенә терәк-кәрәк булып, татыулыҡта, иң мөһиме һаман да һөйөп һәм һөйөлөп бына 70 йыл инде ғаилә йөгөн бергә тарталар.
Ярты быуат ҡына түгел, 6 тиҫтә йыл бергә йәшәгәндәр ҙә бар. Ә бына Красноусол ауылында йәшәүсе Хәфиҙә менән Вилдан Шәриповтар бәхетле парҙарҙың да иң бәхетлеһе. Улар бер-береһенә терәк-кәрәк булып, татыулыҡта, иң мөһиме һаман да һөйөп һәм һөйөлөп бына 70 йыл инде ғаилә йөгөн бергә тарталар.
Парлыларҙың көсө - һөйөүҙә
14 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Һоҡланғыс донъя ҡороп, күптәргә өлгө булып йәшәгән уңған ғаиләләр һәр ауылда бар. Ҡормантау ауылында йәшәүсе Рәмилә Рәжәп ҡыҙы менән Ғаяз Рәйес улы Шараповтар тап шундайҙарҙан. Улар эшһөйәрлектәре, тырышлыҡтары менән дә, көнитмештәре яғынан да ауылдаштары араһында абруй ҡаҙанғандар.
Ынйы туйҙарын билдәләнеләр
14 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Красноусолда йәшәүсе Наталья Петровна менән Анатолий Арсентьевич Осиповтар ынйы туйҙарын, йәғни бергә йәшәүҙәренең 30 йыллығын үҙенсәлекле итеп билдәләне.
Мөмкинлектән файҙаланайыҡ!
14 мая 2014 йыл | Матбуғат
15 майҙан 30 майға тиклем бөтә Рәсәй буйынса льготалы хаҡҡа ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу буйынса акция иғлан ителде.
Баҫыу эштәре барышы
14 мая 2014 йыл | Ауыл хужалығы
(13 майға ҡарата)Район хужалыҡтарында яҙғы баҫыу эштәре дауам итә. Район буйынса 23545 гектар майҙанда яҙғы культуралар сәсеү планлаштырылһа,


text:
Жанна Засеева: «Милләт күркәмлеге – әсәнән»
Был яҙмала мәшһүр осетин ҡыҙының быуаттар дауамында нисә ҡат ҡыйратылып, нисә ҡат терелгән ғорур халҡы менән бер бөтөнлөгө, тыуған ере тарихын сикһеҙ ҡәҙерләүе һәм һөйөүе, уның яҡты киләсәгенә оло ышанысы сағыла. Шиғри моң сыңлап торған һөйләмдәренән Ҡаф тауының бейеклеге күҙалланғандай, тауҙарҙағы башты әйләндерерлек саф һауа бөркөлгәндәй…
Оҙаҡ йылдар йәмғиәттә: “Кавказ ҡатын-ҡыҙына күндәмлек, тыйнаҡлыҡ тигән һүҙҙәр аһәңдәш, уның донъяһы быуаттар дауамында йорт һәм ғаилә менән генә сикләнгән”,– тигән фекер йәшәп килде. “Ирҙәр ҡулы менән яҙылған тарихта ҡатын-ҡыҙҙың ҡатнашы юҡ, йәғни, һуғыш, солох хаҡында, башҡа ҙур тарихи ваҡиғаларға ҡағылышлы ҡарарҙар ҡабул иткәндә, гүзәл зат ситтє љалѓан”, – тигән һүҙҙәрҙе башҡа халыҡтарҙа ла ишетергә мөмкин. Ләкин күндәмлек һәм тулыһынса ир-атҡа буйһоноу бөтә замандарҙа ла тәү әсәләребеҙҙең төп сифаты булғанмы ни?
Осетиндарҙың боронғо ата-бабалары – скифтар, сарматтар, аландарҙыњ донъя тарихында тәрән эҙ ҡалдырыуы билдәле. Грек, рим һәм башҡа халыҡтар тарихсылары уларҙың сағыу тамашалы бай мәҙәниәтенә тањ ҡалған. Ә барыһынан бигерәк бер үҙенсәлек – йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙҙың юғары дєрєжєће хайран иткән.
Боронғо скифтарҙа ҡатын-ҡыҙҙарҙың яуҙа ҡатнашыуы, шулай уҡ уларҙың Пантеоны башында ла илаһи гүзәл зат вәкиле – бар тереклектең тәү әсәһе булған Табити алиһә тороуы ла был турала асыҡ һөйләй. Ләкин ҡатын-ҡыҙҙың әһәмиәте боронғо сармат йәмғиәтендә тағы ла нығыраҡ сағыла: бында ул ир-ат менән тиң урын биләй. Сарматтарҙың йәмғиәт тормошо үҙенсәлектәре һуғышсан рухлы һәм ҡуш йөрәкле амазонкалар хаҡында бихисап риүәйәттәр тыуҙырған.
Ҡәбиләлә ҡанбаба бурысын башҡарыусы, еңелеү белмәҫ ҡаһарман яугирә, ырыу башлығы булған ҡатын-ҡыҙҙар боронғо аҡыл эйәләренең иғтибарын йәлеп итмәй ҡалмаған. Шуларҙың береһе – беҙҙең эраға тиклем V быуатта йәшәүсе Гиппократ сарматтар хаҡында былай тип яҙып ҡалдырған: “…Европала Миатида күле тирәләй башҡа халыҡтарҙан айырылып тороусы скифтар йәшәй. Улар савраматтар тип атала. Ҡатын-ҡыҙҙары һыбай йөрөй, уҡ ата, атта сабып барышлай, ҡыҫҡа һөңгө ташлай, хатта дошман менән алышља сыѓа”. Кейәүгә сығырлыҡ тип һаналыр өсөн, сармат ҡыҙы өс дошманды үлтерергә тейеш була. Быны эшләй алмаған һылыуҙы ҡарт ҡыҙ яҙмышы көтә.
Тыныс ваҡытта сармат ҡатын-ҡыҙҙары, малсылыҡ менән көн итеүсе боронғо халыҡтарҙағы гүзәл заттар кеүек, йорт хужалығын алып бара, кейем-һалым, аяҡ кейеме тегә.
Сарматтарҙа эйәр булмаһа ла, һәр һылыуҙан оҫта һыбайлы булыу талап ителгән. Ҡыҙҙарҙы бала саҡтан һыбай йөрөү һәм ҡорал менән эш итә белеү сәнғәтенә өйрәткәндәр. Геродот ул хаҡта: “Бәләкәй ҡыҙҙар уҡ атыу, һыбай елеү буйынса күнекмәләрҙә ҡатнашырға тейеш булһа, олораҡтарына иһә дошманды ҡыйратыу талабы ҡуйыла. Бер дошманды ла үлтермәү уларҙа енәйәт һанала…” – тип бәйән итә. Быны иһә шулай тип аңларға кәрәк: күсмә тормош алып барыусы халыҡтарҙа ҡатындар ир-ат ситтә саҡта ырыуын яҡлай алмаһа, юҡҡа сығыуға дусар булыр ине.
Аҡрынлап гүзәл зат йәмғиәт тормошонда ла, яу яланында ла йоғонтоһон юғалта.
Алан дәүерендә ҡатын-ҡыҙҙың абруйы шулай уҡ юғары ҡала, єммє яугирєнє рухты ысын љатын-љыҙ асылы алмаштыра. Быны археологик табыштар: бихисап ҡиммәтле биҙәүестәр, затлы туҡымалар – фарсы һәм ҡытай ебәктәре бик сағыу дәлилләй.
Ваҡыт үтеү менән аландар ултыраҡ тормошҡа күсә. Ә унынсы быуатта уларҙың дәүләте барлыҡҡа килә. Алан ҡатын-ҡыҙҙары башлыса үҙҙәрен ғаилә усағын һаҡлауға арнап, ғәскәри бурыстан ситләшһә лә, уларҙың үҙ илдәрен татар-монгол баҫҡынсыларынан һаҡлап, фиҙакәр көрәшеүе тураһында мәғлүмәттәр бар. Әммә баҫҡынсылар тарихты ҡырҡа үҙгәртеүгә өлгәшә.
Афәт булып ябырылған татар-монгол һөжүмдәренән Алан иле тар-мар ителә, бик аҙҙар тауҙарға ҡасып ҡотола ала. Шулай итеп, ун бишенсе быуатта алан (хәҙер – осетин) йәмғиәте ҙур юғалтыуҙар кисерә. Тормош шарттары насарайыу ҡатын-ҡыҙҙың социаль статусын кинәт төшөрә. Тауҙарҙағы үтә ҡырыҫ шарттарҙа йәшәү өсөн көрәш ҡатын-ҡыҙға бик ауыр бирелә, үлеүселәр ҙә күп була. Ир-ат төп туйҙырыусыға әйләнә, ғаилә бәхете һәм именлеге инде уѓа бєйле. Ун алтынсы быуатҡа аяҡ баҫҡанда, осетиндарҙың социаль ҡоролошо көслө патриархат менән билдәләнә.
Кавказда тыуып, унда үҫкән кеше булараҡ, бала саҡтан шуны беләм: ыҙғышып киткән ирҙәрҙең аяҡ аҫтына яулыҡ ташлаған тау ҡыҙы теләһә ниндәй ҡан ҡойошто туҡтата ала. Шуны белгәнгә күрә лә ярайһы уҡ таралған башҡа фекергә: “Кавказ ҡатын-ҡыҙҙарының күпселеге бер љаршылыљћыҙ ирҙәр љуйѓан ҡағиҙәләр буйынса йәшәй”,– тиеүгә бер ҡасан да ышанманым.
Эйе, Кавказ ир-ат күҙе менән баға, ҡатын-ҡыҙ уның күләгәһендә ҡалған кеүек. Гүзәл заттарыбыҙ донъяһы тышҡы тыйнаҡлыҡ, эске әхлаҡи дәрәжә, балаларға сикһеҙ һөйөүҙән һәм һәр береһенә генә хас үҙенсәлектәрҙән ғибәрәт. Берәүҙә ул – мут наянлыҡ, икенсеһендә – серле иплелек, өсөнсөһөндә ялҡынлы дәрт йә ирен ситенє ҡунған йылмайыу булып сағыла ћәм ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың дөйөм йөҙөн күҙ алдына баҫтыра.
Ҡыҙ балалар, йәш ҡатындар, өләсәйҙәр… Милләттәр күплеге (Кавказда ике йөҙҙән ашыу милләт йәшәй) һәм милли кейемдәр төрлөлөгө. Абазин һылыуҙарының бейек баш кейемдәре хикмәтлеге менән таң ҡалдырһа, хевсур гүзәлдәренеке лє уларҙыҡынан һис ҡалышмай. Яулыҡтарын казак ҡатындары һымаҡ бәйләгәне – осетин сибәрҙәре, түбәтәй кейгәне – әрмән һәм грек ҡыҙҙары. Шәлен күҙенә үк төшөрөп ябынғаны – татар һылыуҙары. Ҡойоп-семәрләп эшләнгән ҡабатланмаҫ көмөш, еҙ ҡушаҡтар, ғәжәйеп һырға-сулпылар, муйынсалар, буйлы күлдәктәр, сәскәле итәктәр… Шағирә Фазу Алиева: “Кавказ ҡатын-ҡыҙҙары, бәлки, кейемдәре менән айырылалыр. Ләкин беҙҙең уртаҡлығыбыҙ ирҙәрҙекенән байтаҡҡа күберәк. Беҙҙе әсә булыуыбыҙ берләштерә”, – тигәйне. Эйе, милләт йәне – ҡатын-ҡыҙ, һәм милли тәбиғәтте бары тик уның күңеле аша ғына аңларға мөмкин.
Донъя Беслан фажиғәһе хаҡында ҡатын-ҡыҙ күңеле аша, уның йән асырғанып ауаз һалыуынан белде. Тағы дүрт йылдан бөтә Рәсәй Цхинвал әсәләренә ҡушылып һыҡтаны … Осетия әсәләре ҡайғынан күтәренерлек көс тапты. Сөнки беҙҙе яҡлап, бөйөк Рәсәйҙең йәше лә, ҡарты ла ҡалҡандай баҫты. Һәм Цхинвал ҡатындары, ҡанһыраған йөрәк яраларын устары менән ҡаплап, яуызлыҡ һәм нәфрәттән азат, һөйөү һәм өмөт тантана итер киләсәк хаҡына йәшәй башланы.
Цхинвал һәр ваҡыт гүзәлдәр ҡалаһы булды. Тышҡы сибәрлек кенә түгел, тәрән эске матурлыҡ менән әсир итеүсе, үҙҙәренең һөйөүҙәре, өмөт-ышаныстары менән көслө ҡатын-ҡыҙҙар йәшәй бында. Улар – нескә иңдәренә ауыр донъя йөгөн йөкмәгән әсәйҙәр, инәйҙәр, ир ҡатындары, апайҙар-һеңлеләр, тормошобоҙҙо йылмайыуҙары менән яҡтыртып, наҙҙары менән йылытып йәшәй. Ҡатын-ҡыҙ был хәтлем дә күп эшләгән, иң ауыр шарттарҙа ла көслө булып ҡалырға мөмкин икәнен күрһәтеп, ғаилә ҡотон һаҡлау, һөнәри оҫталығын раҫлау өсөн ул шул тиклем көс һалған ерҙәр аҙҙыр, моғайын.
Сыҙамлыҡ һәм батырлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың милли үҙенсәлеге булып тора. Осетин ҡатындарына төшкән һынауҙарҙың йөҙҙән бер өлөшө лә күптәрҙең рухын һәм ихтыярын һындырыр ине. Ләкин улар бөгөлөп төшмәү генә түгел, ирҙәр менән иңгә-иң килеп, емерелгән республиканы тергеҙә.
Аҫыл ҡыҙҙарыбыҙҙың исемдәре бөтә донъяға билдәле. Моңо менән күңелдәрҙе арбаған Инга Джиоева, Злата Чочиева, тауҙарҙы буйһондорған Тамара Шавлохова үҙҙәре үк нәфислек һәм күркәмлек, яҡты ышаныс өлгөһө булып тора.
Атаҡлы фәйләсүф Николай Бердяев бер заман: “ Ҡатын-ҡыҙ – ул кеше түгел. Кеше ул – ир-ат. Ә ҡатын-ҡыҙ шул кешене хасил иткән тәбиғәт”, – тигән. Бөгөн ошо тәбиғәттә Яҙ тантана итә. Яҙҙарығыҙ изге һәм аман, сәскәләргә күмелеп килһен. Бер ҡатын-ҡыҙҙың да матурлығы һәм сихрилеге юғалмаһын. Ил-йортоғоҙға тыныслыҡ, ғаиләләрегеҙгә именлек теләйем.
Яҙмамдағы һәр юл аҡ ҡағыҙға бөтә Рәсәй ҡатындарына, Башҡортостан әсәләренә рәхмәт тойғолары менән һуғарылып төштө.
Өфөлә үткән әсәләр форумынан һаман әҫәрләнеп, бик күп аһәңле шиғри һүҙҙәр тапҡым килә. Тик, күрәһең, 2008 йылдың ҡанлы авгусы йөрәгемдең илһам шишмәһен ҡоротҡандыр… Шуға күрә күңелемдән урғылып сыҡҡан хистәремде ябай һүҙҙәр менән еткерәм: бөтә Башҡортостан күп балалы ғаиләләр, тимәк, бәхетле әсәләр иленә әйләнһен!
Жанна ЗАСЕЕВА:
“Все прекрасное в нации – от матери”
Ее проникновенную речь на пятом Всероссийском форуме матерей, состоявшемся в Уфе, слушали со слезами на глазах. Каждое слово гостьи с Кавказа, словно звонкое эхо, отзывалось в сердцах матерей, собравшихся со всей страны. Жанна Виссарионовна ЗАСЕЕВА – государственный советник Президента Южной Осетии, председатель общественной организации «Матери», руководитель общественной организации «Жители Южной Осетии против геноцида». Это народное движение возникло в августе 2008 года, во время очередного посягательства грузинских военных на независимость осетин. Жанна Виссарионовна согласилась возглавить его и потому, что руками налетчиков был жестоко убит ее двадцатитрехлетний сын…
В рассказе славной дочери гор отражается огромная любовь к родной земле и бесконечная вера в ее светлое будущее. В строках, наполненных поэтической мелодией, чувствуется кристальная чистота воздуха и рек этого удивительного края.
Еще совсем недавно в обществе бытовало мнение, согласно которому женщина на Кавказе ассоциировалась с такими качествами как покорность, немногословность, что сфера ее жизнедеятельности испокон веков ограничивалась домом и семьей.
Среди многих народов бытует мнение, в соответствии с которым женщина отсутствует в мужской истории, в том смысле, что женщины, как правило, редко участвуют в приеме решений о войне, мире и других событиях большой истории.
Всегда ли покорность и полная зависимость от мужчины являлись главными чертами наших прародительниц?..
Как известно, далекие предки осетин – скифы, сарматы, аланы – оставили глубокий след в мировой истории. Греческие, римские и другие историки – мыслители были впечатлены их яркой, зрелищной культурой, но они обращали внимание на одну особенность, а именно на высокое социальное положение женщины в их обществе.
У ранних скифов это подтверждалось участием скифских женщин в войне, а также тем, что во главе их Пантеона стояло божество женского пола – богиня Табити, олицетворявшая мать – прародительницу всего живого. Но еще явственнее социальная значимость женщины проявилась в ранне-сарматском обществе, здесь женщина занимала равное с мужчиной положение.
Особенности общественной жизни сарматов породили многочисленные легенды о воинственных и своенравных амазонках.
Жрица племени, мужественная и бесстрашная воительница, глава рода и предводительница, не могла не привлечь внимание древних авторов, один из которых – Гиппократ, живший в 5 в. до н.э., писал о сарматах: «…В Европе есть скифский народ, живущий вокруг озера Миатиды, отличающийся от других народов. Название его – савроматы, их женщины ездят верхом, стреляют из луков, мечут дротики на конях и сражаются с врагами, пока они в девушках…» Для того, чтобы считаться годной для замужества, каждая сарматка должна убить трех неприятелей, та, которой это не удалось, остается в девицах.
В мирное время сарматки, как и все женщины древних скотоводческих народов, вели домашнее хозяйство, занимались шитьем одежды и обуви.
Несмотря на то, что у сарматов не было седел, каждая сарматка должна была быть хорошей наездницей. Девочек с детства обучали верховой езде и искусству владения оружием.
Геродот пишет об этом следующее: «Девочки у них были обязаны упражняться в стрельбе из луков, верховой езде, а от взрослых девиц требовалось, чтобы они поражали врагов. Так, чтобы никого не убить – считалось преступлением для них...». Это объясняется тем, что женщины кочевников должны были уметь защищаться во время отсутствия их мужчин.
Постепенно женщина теряет сферу влияния и в качестве жрицы, и на военном поприще.
В Аланскую эпоху статус женщины изменился. Статус их был высоким, но уже не воинственным. Об этом говорят и археологические находки, а это огромное количество дорогих украшений, в том числе и импортных (персидские и китайские шелковые ткани).
Со временем аланы становятся оседлыми, а в 10 в. складывается их государство. Однако, несмотря на то, что аланки в основной своей массе отошли от военных дел в пользу домашнего хозяйства, есть сведения о том, что аланские женщины принимали активное участие в защите своей родины от татаро-монгольских захватчиков, однако последним удалось круто изменить историю.
В результате разрушительных татаро-монгольских набегов Аланское государство было разбито, и лишь немногим удалось укрыться в горах.
Таким образом, с 15 в. аланское, теперь уже – осетинское общество, претерпевает существенные изменения, связанные с ухудшением условий жизни, что способствует резкому спаду социального статуса женщины. Ведь в борьбе с суровой действительностью гор женщина была абсолютно бессильна, а порой и погибала. Теперь мужчина стал основным кормильцем, от него зависло счастье и благополучие семьи. Все это привело к тому, что к 16 в. социальный строй осетин представлял собой ярко выраженный патриархат.
Родившись на Кавказе, я уже с детства знала, что женщина-горянка, бросившая свой платок под ноги ссорящихся мужчин, остановит любое кровопролитие. И знание это никогда не дало бы мне поверить в другое бытующее мнение, что многие кавказские женщины беспрекословно живут по созданным для них мужчинами правилам.
Да, Кавказ имеет яркое мужское лицо, а женское как бы в тени. Мир женщин – это внешняя сдержанность, внутреннее достоинство, высокая нравственность, любовь к детям и то, что присуще каждой в отдельности: лукавство, застенчивость, задорность, смешливость, притаившаяся на уголках губ – это собирательный женский образ из кристалликов отдельных лиц.
Девочки, молодые женщины, пожилые горянки… Изобилие национальностей (на Кавказе их около 200) и национальных костюмов. Высокие замысловатые головные уборы абазинок, своеобразные, не менее сложные – у хевсурок.
Осетинки покрыты платками по-казачьи. Молодые армянки и гречанки в тюбетейках. Закутанные в шали до глаз крымские татарки. Еврейская, чеченская матери… Кованые, необыкновенной работы наборные пояса, удивительные серьги – подвески, мониста, полосатые платья, цветастые юбки… Поэтесса Фазу Алиева сказала: «Женщины Кавказа, может, отличаются одеждой. Но у нас, женщин, много больше общего, чем у мужчин. Нас объединяет наше материнство». Да, душой нации является женщина, и природу национальную можно познавать через женскую душу.
Через женскую душу, через ее крик мир почувствовал весь ужас Беслана…
А еще через 4 года вся Россия заголосила со всеми матерями Цхинвала… Но матери Осетии выстояли. Выстояли потому, что за нами как щит, встал и стар и млад великой России… Прикрыв зияющие раны сердец, женщины Цхинвала стали жить во имя будущего, будущего, где не должно быть места злобе и ненависти, будущего, где будут царить вера, надежда, любовь.
Цхинвал всегда был городом прекрасных женщин. Женщин, красивых не только внешне, но и обладательниц глубокой внутренней красоты, сильных своей любовью, верой, надеждой. Они – мамы, бабушки, жены, сестры, несут нашу нелегкую жизнь на хрупких плечах, освящая ее своими улыбками, своей нежностью. Наверное, мало где женщины столько много работают, с таким трудом отстаивают и семейный уют, и профессионализм, доказывая, что можно быть сильнее самых трудных обстоятельств.
Еще раз хочу подчеркнуть национальную особенность наших женщин – это выдержка, мужество. Жизнь послала осетинкам испытания в таком количества и такого качества, что сотой доли которых хватило бы, чтобы сломить дух и волю очень многих людей. Но наши женщины не только не сломлены, они стоят рядом с мужчинами, созидая и обустраивая искалеченную республику. Имена наших женщин известны во всем мире. Разве не пленяют красотой своего голоса Инга Джиоева, Злата Чочиева, разве не покоряет горы Тамара Шавлохова? При этом они не потеряли ни своей женственности, ни привлекательности, ни оптимизма, они даже чуть-чуть черствее не стали, хотя кто бы их мог обвинить…
Великий Николай Бердяев когда-то сказал, что женщина – не человек. Человек – это мужчина. А женщина – природа, дающая этого человека. У этой природы сегодня – Весна… Я хочу, чтобы ваши весны были благополучными, цветущими и добрыми. Пусть красота и очарование не покидают ни одну женщину. Мира вам и вашим семьям! Благополучия и добра!
Р.S. Каждая строчка в этой статье писалась в благодарность всем женщинам России, матерям Башкортостана.
Оставаясь под впечатлением от форума матерей в Уфе, хотелось найти много поэтических и звучных слов, но, видимо, август 2008 иссушил поэтический дар моего сердца… и все же хочу пожелать вам всем, чтобы весь Башкортостан стал территорией многодетных семей – значит, землей счастливых Матерей!
С искренним уважением,
ЗАСЕЕВА Ж.В.
Теги:


text:
ТҮЛЕ ҺАУҘЫҢ НӘҪЕЛЕ ҺАУ
Аналыҡ өҫтәмәләре тирәһендәге бөтә шештәр түллек шештәренә ҡарай. Кисталар (һыулы шештәр), нигеҙҙә, гормональ үҙгәрештәр һәм кесе янбаш ағзаларында даими ялҡынһыныу арҡаһында үҫешә. Ялҡынһыныу сәбәпле барлыҡҡа килгән фолликуляр кисталар, йәғни аталанмаған түл күҙәнәгенең тулышып, эсенә һыу йыйылып шешкән осраҡтар бигерәк тә йыш осрай. Улар – 6 – 8 см ҙурлыҡтағы бер яҡлы шештәр. Икенсе урында – һары есем кисталары. 16 йәштән 40 йәшкә тиклемге ҡатын-ҡыҙҙарҙа була торған был шештәр ҡан һауыуҙан шартлауы мөмкин. Шул уҡ ваҡытта уларҙың үҙенән-үҙе бөтөүе лә ихтимал. Аналыҡ ҡыры өҫтөндә киң һеңерҙәр араһындағы туҡымала урынлашҡан кисталар ҙа була. Улар түллек биҙендә түгел, ә янында тамыр йәйә. Даими аднексит (түллектең ялҡынһыныуы) ерлегендә барлыҡҡа килеүсән. Ике айҙан шеш ҡайтмаһа, хирургик юл менән алып ташларға тура килә.
Түллектәге кисталар ғүмерҙең теләһә ниндәй осоронда барлыҡҡа килеүе ихтимал. Ҡатын-ҡыҙҙың енси ағзалары шештәре араһында улар икенсе урында тора. Гинекология бүлегендәге операцияларҙың 12 проценты түллек биҙҙәренә яһала.
Был ауырыу гүзәл заттың бәпес табыу һәләтен ҡырҡа кәметә. Үҙенсәлекле генә билдәләре булмау сәбәпле, йыш ҡына иртә диагноз ҡуйыу ҙа ауыр. Шуныһы ҡурҡыныс: яман булмаған шеш рак сиренә әйләнергә мөмкин.
Хәүеф төркөмөнә кемдәр ҡарауын барлап үтәйек.
Беренсе сиратта кесе янбаш ағзаларында даими ялҡынһыныуҙан яфаланған ҡатын-ҡыҙҙарҙы атар инем. Уларға был ауырыуҙарҙан арындырыусы дауа менән бер рәттән гормональ контрацептивтар тәҡдим ителә.
Гормондар эшмәкәрлеге боҙолған – күрем циклы үҙгәргән, гормональ түлһеҙлектән ғазапланған, ырыуҙан үтә иртә, йә артыҡ һуң ҡалған гүзәл заттар.
Түллек биҙҙәренә операция яһатыусылар.
Түштәрендә, аналыҡта яман шеш асыҡланған ауырыуҙар.
Йөклөлөктәрен ауыр үткәреүселәр.
Яҡын туғандарының түллек биҙҙәрендә, аналығында яман шеш булған ҡатындар.
Шулай уҡ икенсе төрҙәге папиллома вирусы түллектәге етди шешкә сәбәпсе булыуы ихтимал. Оҙайлы ваҡыт көсөргәнешле тормошта йәшәү ҙә гормональ тигеҙлекте боҙоп, ошо сиргә килтереүе мөмкин. Юғары йышлыҡтағы электр тогы эргәһендә күп булыу, рентген нурын йыш алыу, насар экологик мөхит арҡаһында ла ауырыуҙың тамыр йәйеүе бар.
Түллектәге шеште асыҡлау алымдары ниндәй? Иң яҡшы ҡорамал булғанда ла тәжрибәле табип шеште башта һиҙгер ҡулдары менән тойоп ҡала – ул, ғәҙәттә, ҡытыршы, хәрәкәтһеҙ була. Көҙгөләр ярҙамында тикшереп, аналыҡ тышсаһынан анализ алыу мөһим. Шулай уҡ ультратауыш тикшереүе киң ҡулланыла. Уны үткәргәндә шеш күҙәнәге анализға алына. Компьютер, магнит-резонанс томографиялары бөтә яҡлы, аныҡ мәғлүмәт бирә, лимфа төйөрҙәрендә метастазалар булыу-булмауын билдәләй. Ашҡаҙан-эсәк юлында, түштә, аналыҡ тышсаһында шеш бармы-юҡмы икәнен ҡарау бик мөһим, сөнки шеш күҙәнәктәренең уларға күсеүе мөмкин. Ә иң күп мәғлүмәтте шеште асыҡлаусы маркерҙар «һөйләй».
Шуныһы хафаға һала: түллек биҙендә шеш тәү тапҡыр табылған ҡатын-ҡыҙҙарҙың 70 процентында сир аҙып өлгөргән – өсөнсө стадияла була. Уның билдәләренә – күрем циклы боҙолоуына, ауыртыныуға, күрше ағзаларҙың эшмәкәрлеге насарайыуына гүзәл зат, «үтер әле» тип, иғтибар итмәҫкә тырыша. Ҡайһы саҡта ауырыу бер ниндәй билдәһеҙ, һыҙланыуһыҙ үҫешә. Сирҙе һуңлап асыҡлау уға ҡаршы көрәште ауырлаштыра, шештең ҙурайыуына, башҡа ағзаларҙы зарарлауына килтерә, һауығыуҙы кисектерә.
Был ауыр сирҙән үҙеңде нисек һаҡларға?
Иң мөһиме – сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыу, насар ғәҙәттәрҙән баш тартыу. Дөрөҫ туҡланыу, даими физик күнегеүҙәр яһау ғәҙәткә әйләнергә тейеш.
Ауырға ҡалыуҙан һаҡлаусы препараттар эсеү енси ағзаларҙа шеш барлыҡҡа килеүен 50 процентҡа кәметә. Бала табыу, уны имеҙеү дөйөм һаулыҡ өсөн генә түгел, түллек сәләмәтлеге өсөн дә файҙалы. Бәпес табыуҙы планлаштырыу, гормональ тайпылыштарҙы (түл биҙҙәренең, ҡалҡан биҙенең, бөйөр өҫтө биҙҙәре эше боҙолоуы, шәкәр диабеты) ваҡытында асыҡлау һәм дауалау зарур. Йылына ике тапҡыр гинекологҡа күренеү, кесе янбаш ағзаларын ультратауыш ярҙамында ҡарау, маммография, кольпоскопия үтеү, рак күҙәнәктәре булыу-булмауын асыҡлау өсөн аналыҡ муйынтығынан анализ биреү мотлаҡ. Һаулығыңа, күрем циклындағы үҙгәрештәргә, быға тиклем булмаған билдәләрҙең барлыҡҡа килеүенә иғтибар итегеҙ. Ниндәй йәштә булыуына ҡарамаҫтан, ҡатын-ҡыҙ ошо ҡағиҙәләрҙе иҫтә тоторға тейеш.
Республика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире,
юғары категориялы акушер-гинеколог,
БР һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы
Теги: Һаулыҡ - ҙур байлыҡ Рәүфә Йәнтилина


text:
Өфөлә экс-полицейский һаҡ аҫтында, уның мөлкәтенә арест һалынған Фото: РЕН ТВ
Өфөлә экс-полицейский һаҡ аҫтында, уның мөлкәтенә арест һалынған
Өфөлә экс-полицейский һаҡ аҫтында, уның мөлкәтенә арест һалынған Фото: РЕН ТВ
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостан прокуратураһы полицейскийҙың адвокат ҡатынға элиталы сит ил машинаһын бүләк иткән мәле төшөрөлгән видеояҙманы интернетҡа һалыуға бәйле тикшереү үткәрҙе. Күҙәтеү ведомствоһының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, роликта Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының Иҡтисади именлек һәм коррупцияға ҡаршы көрәш идаралығының бүлек етәксеһе Игорь Воробьев тапшырған ҡиммәтле бүләк — Mercedes-Benz автомобиле хаҡында мәғлүмәттәр бар.
Прокуратура полицейскийҙың сығымдарын тикшергән. Асыҡланыуынса, 2013-2017 йылдарҙа йыллыҡ килеме миллион һумға яҡын тәшкил тәртип һаҡсыһы Өфө эргәһендәге ҡарағай урманында ике ҡатлы йорт, ике ҡиммәтле Range Rover Evoque, Mercedes-Benz GLA 250 4 MATIC автомобилдәре, шулай уҡ баш ҡалала кеше йәшәмәгән ике бина һатып алған.
Бынан тыш, мөлкәтте һәм сығымды декларациялау буйынса законда билдәләнгән бурыстан баш тартыу өсөн коррупцияға ҡаршы көрәшкән кеше мөлкәтен пенсионер туғандары исеменә яҙҙырған.
Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәренең дөйөм хаҡы 24,7 миллион һумдан ашыулыҡ мөлкәт һатып алыу буйынса сығымының килеменә тап килмәүен иҫәпкә алып, прокуратура Өфөнөң Орджоникидзе район судына үрҙә күрһәтелгән мөлкәтте Рәсәй Федерацияһы килеменә әйләндереү тураһында дәғүә ебәрҙе. Суд күрһәтелгән мөлкәткә арест һалды.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, Башҡортостан буйынса эске эштәр министры полиция генерал-майоры Роман Деев хеҙмәткәрҙе эшенән бушатыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
http://www.bashinform.ru/news/1105582-v-ufe-eks-borets-s-korruptsiey-soderzhitsya-pod-strazhey-ego-imushchestvo-arestovano/


text:
«Башҡортостан Республикаһының 2010 йылға бюджеты тураһында» Закон ҡабул ителде
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың 19-сы ултырышында «Башҡортостан Республикаһының 2010 йылға бюджеты тураһында» БР Законы ҡабул ителде. Закон проектын беренсе уҡыуҙа ҡабул иткәндән һуң килгән «Башҡортостан Республикаһының 2010 йылға бюджеты тураһында» БР Законы проектына республика Хөкүмәте тарафынан тәҡдим ителгән 95 төҙәтмәне, Дәүләт Йыйылышынан өс төҙәтмәне ҡарап, депутаттар уны икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте.
Беренсе уҡыуҙа ҡабул ителгән менән сағыштырғанда, бюджет дефициты өс миллиард һумға арттырылды. Үҙгәрештәр федераль бюджеттан финанс ярҙамы күләмен аныҡлау, БР Президенты һәм Дәүләт Йыйылышы тарафынан ҡуйылған инвестицион программаларҙы финанслау менән бәйле бурыстарҙы хәл итеү зарурлығы менән нигеҙләнде.
Башҡортостан Республикаһының 2010 йылға бюджетының килем өлөшөнөң дөйөм күләме – 63 миллиард 745 миллион 522 мең һум, ә сығым өлөшө күләме 76 миллиард 745 миллион 522 мең һум тәшкил итте.


text:
ЦХИНВАЛ, 2 апр — Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ирыстоны уæззау атлетикæйы скъолайы хъомылгæнинаг Джиоты Александр рамбылдта Ханты-Мансийскы автономон зылд — Юграйы ерысты. Цхинвайлаг спортсменæн уый у йæ дыккаг уæлахиз фæстаг мæйы дæргъы, æрæджы та уый ссис Уæрæсейы фыццагады уæлахиздзау штанга исынæй, фехъусын кодта Sputnik спортсмены тренер Плиты Артур.
Йæ кары æмæ уæзы куыд иууыл æнтыстджындæр спортсмен, афтæ Джиоты Александр ист æрцыд Уæрæсейы олимпиаг резервы скъоламæ. Рæстæгæй-рæстæгмæ уый рацæуы цæттæгæнæн ахуыртæ Уæрæсейы.
"Нæ хъомылгæнинаг Джиоты Александр 94 кг уæзы категорийы рамбылдта Юграйы фыццагад. Уый ссис уæлахиздзау дытохы хатдзæгтæм гæсгæ", — загъта тренер.
Ныридæгæн тренертæ кусынц сæ аннæ хъомылгæниаг, дунейы дыууæ рекорды хицау Икъаты Сæрмæтимæ, уый майы архайдзæн Уæрæсейы чемпионаты.
Спортсменты цæттæ кæнынц тренертæ Плиты Артур æмæ Габаты Ацæмæз. Уæззау атлетикæйы скъолайæн разамынад дæтты Тасойты Олег. Ерыстæм ацæуынæн спортсментæн баххуыс кодта Фæсивæдон политикæ, спорт æмæ туризмы комитет.


text:
Төбәктә инвестицияларҙың өстән бер өлөшө эшкәртеү производстволарына тура килә
Башҡортостанға инвестициялар йәлеп итеү күләме быйыл, үткән йыл менән сағыштырғанда, күпкә артығыраҡ. Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Территориаль органы (Башҡортостанстат) мәғлүмәттәре буйынса, 2012 йылдың ғинуар-сентябрь айҙарында бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә төп капиталға инвестициялар күләме 146,9 миллиард һум тәшкил иткән, 2011 йылдың тәүге туғыҙ айы менән сағыштырғанда, был яҡынса 20 процентҡа күберәк. Әлеге күрһәткес буйынса республика Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында өсөнсө урын биләй. Йән башына иҫәптә инвестициялар күлме буйынса иһә Башҡортостан алтынсы урында килә.
Ағымдағы йылда ҙур һәм урта ойошмаларҙың инвестициялар формалаштырыуҙың төп сығанағы булып үҙҙәренең шәхси средстволары ҡала – 57,1 процент. Банк кредиттары өлөшө – 19,3 процент, бюджет средстволары 10,9 процент тәшкил итә.
Инвестицияларҙың яҡынса 38 проценты машиналар, ҡорамалдар, транспорт һатып алыуға йүнәлтелгән. Дөйөм күләмдең өстән бер өлөшө – биналар төҙөүгә, дүрттән бер өлөшө торлаҡ төҙөүгә йүнәлтелгән.
Иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса инвестицияларҙың күпселек өлөшө эшкәртеү производстволарына тура килә – 34,2 процент. 17,4 процент – транспорт һәм элемтә тармаҡтарына, 16,8 процент – файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуға, 10,2 процент – күсемһеҙ милек, ҡуртымға алыу һәм хеҙмәттәр күрһәтеүгә бәйле операцияларға тура килә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, БР Итисади үҫеш министрлығы хеҙмәткәрҙәре фекеренсә, йыл аҙағына республикаға инвестициялар күләме 250 миллиард һумға етәсәк.


text:
Республикала аҙыҡ-түлек кәрзине йыл башынан алып 6 процентҡа ҡиммәтләнгән
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Бер айға иҫәпләнгән минималь аҙыҡ-түлек тупланмаһы республикала йыл башынан алып 6 процентҡа ҡиммәтләнгән һәм хәҙер 2780,63 һум тора, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Шул уҡ ваҡытта дөйөм инфляция кимәле төбәктә ғинуар-октябҙә 7 процент тәшкил иткән, ә аҙыҡ-түлеккә хаҡтар 8,8 процентҡа үҫкән.
Аҙыҡ-түлек кәрзиненең хаҡы хеҙмәт йәшендәге ир-егет өсөн иң кәм аҙыҡ-түлек тупланмаһының хаҡы нигеҙендә билдәләнә. Методология РФ Хөкүмәте ҡарары менән раҫланған.


text:
Өфөгә республика Башлығы шыршыһына 800-гә яҡын бала килдеФото: Олег Яровиков
Өфөгә республика Башлығы шыршыһына 800-гә яҡын бала килде
Өфөгә республика Башлығы шыршыһына 800-гә яҡын бала килдеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
22 декабрҙә Өфөләге «Башҡортостан» дәүләт концерт залында республика Башлығы шыршыһына төбәктең ҡала һәм райондарынан 780 уҡыусы йыйылды. Байрамға уҡыу алдынғылары, мәктәп олимпиадаларында, фестивалдәрҙә, конкурстарҙа, спорт ярыштарында еңеүселәр, хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрбиҙәрҙең һәм эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең, аҙ тәьмин ителгән ишле ғаиләләрҙең балалары саҡырылған.
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында ойошторолған төп Яңы йыл иртәлегендә артистар Ҡыш бабай һәм әкиәт геройҙары менән балалар өсөн шыршы тирәләй әйлән-бәйлән уйнаны.
Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов уҡыусыларҙы Башҡортостан Башлығы исеменән ҡотланы. «Әлеге мәлдә һеҙҙең төп бурысығыҙ — белем алыу, уҡыуҙа яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеү. Ошо залда ултырыусыларҙың барыһы ла йыл дауамында тырышҡан һәм эшләгән. Хәҙер иң яҡшыларҙың-яҡшыһы булыуығыҙға ышанам — был һеҙҙең тәүге аҙымығыҙ. Ул киләсәктә һөнәр һайлауға булышлыҡ итәсәк. Республика Башлығы, Башҡортостан Хөкүмәте исеменән етеп килгән 2016 йыл менән ҡотлайым, тылсымға һәм теләктәрҙең тормошҡа ашыуына ышанығыҙ», — тип мөрәжәғәт итте Салауат Сәғитов балаларға.
Шулай уҡ уҡыусылар «Яңы йыл биттәре буйлап, йәки Әкиәт урлаусылар» тигән театрлаштырылған тамаша ҡараны. Һуңынан муниципаль райондарҙан килгән балалар өсөн «Салют» һауыҡтырыу лагеры ашханаһында байрам ашы ойоштороласаҡ, тип һөйләне Мәғариф министрлығының баш белгесе Рәмзиә Биҡҡужина.
Яңы йыл шыршыһы тураһында иҫтәлеккә уҡыусыларға йомшаҡ уйынсыҡтар — йылдың билдәһе булған Маймыл, «Донъя әкиәттәре» китабы һәм татлы тәмлекәстәр тапшырылды.


text:
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды
Урал аръяғында бизнес өсөн тәүге күп функциялы үҙәк асылды Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Сибайҙа ғәмәлдәге күп функциялы үҙәктә эшҡыуарҙарҙы хеҙмәтләндереү өсөн ике махсуслаштырылған тәҙрә эшләй башланы. Әлегә был республикала эшҡыуарлыҡ вәкилдәре өсөн махсуслаштырылған тәҙрә асылған беренсе күп функциялы үҙәк.
Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, июль-август айҙарында Бәләбәйҙә, Күмертауҙа һәм Өфөлә эшҡыуарҙар өсөн шундай тәҙрәләр асыла.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл 1 июндән республиканың 72 күп функциялы үҙәгендә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса федераль корпорацияның өс хеҙмәт төрө күрһәтелә башланы.
Улар иҫәбендә күсемһеҙ милек тураһында мәғлүмәт йыйыу, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының тауарҙар, хеҙмәттәр һатып алыуҙа ҡатнашыуын ойоштороу хаҡында мәғлүмәт биреү буйынса хеҙмәттәр бар.
Бынан тыш, республиканың күп функциялы үҙәктәрендә билдәле параметрҙар буйынса бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына финанс ярҙамы формалары һәм шарттары тураһында мәғлүмәт биреү буйынса хеҙмәттәр күрһәтелә.


text:
Зинһар, килегеҙ был биттәрҙә ғариза яһау онлайн.
Рәхим итегеҙ, иғтибар итегеҙ: Үҙенсәлекле тел "Украин Теле Үҙәге Булып Китеү" рухи байлыҡ урыҫ теле. Ҡалғандары телдәрен һеҙҙең өсөн комфорт, әммә уларҙың тәржемәһен мөмкин неправильноТәржемәюҡҡа бонустар
көн
сәғәт
минут
секунд
Этап 1: НИСЕК АЛЫРҒА ХАТ-ТӘҠДИМ ИТЕҮ
Ҡабул итеү хат-саҡырыу килгән юғары уҡыу йорто, Украина беҙ хатындар түбәндәге документтар:
Һеҙ ебәрергә беҙгә документтарҙы электрон почта аша йәки Хәйер һорау формаһында онлайн.
Һеҙ күсерергә күрһәтеүҙәр өсөн түләү буйынса безнал, Western Union or by MoneyGram.
Алғандан һуң, документтар һәм түләү. Беҙ ебәрергә саҡырыу һеҙгә, хат тураһында уҡырға кергәндәр был курс һәм виза ярҙамы курьером.
Этап 2: Виза
Саҡырыу ҡағыҙын-се алғандан һуң Украин Теле Үҙәге Булып Китеү students should contact the яҡын Украина илселегендә йәки консуллығы.
Студенттар ала элемтәгә инеү менән урындағы етәксе һ. б. вәкиллеге, шулай уҡ ҡабул итеү өсөн виза мәғлүмәт һәм улар студенттарға ярҙам итәр өсөн визой. Студент тейеш илселегенә мөрәжәғәт итергә Украина түбәндәге документтар:
Этап 3:Килеп етеү
Һуң, виза алыу килгән илселек йәки Украина консуллығы, студенттар хәбәр итергә тейеш, беҙгә үҙенең рейсы менән дата һәм ваҡыт килеү. Кем булһа ла беҙҙең вәкилдәрен алырға тейеш аэропортында студенты. Әгәр студент түгел сообщи беҙгә үҙенең килеү, ул/булырға тейеш ул депортировать кире тыуған яғына.


text:
Рөстәм Хәмитов «1000 велосипедсы көнө» велоуҙышында ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «1000 велосипедсы көнө» велоуҙышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов «1000 велосипедсы көнө» велоуҙышында ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
17 майҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Халыҡ-ара велосипедсылар көнөнә арналған «1000 велосипедсы көнө» асыҡ ҡала фестивалендә ҡатнашты. Республика етәксеһе велосипедсылар менән бергәләп Ленин исемендәге майҙандан Совет майҙанына тиклем 10 саҡрым оҙонлоғондағы юл үтте. Баш ҡалала бишенсе тапҡыр үткәрелгән спорт байрамына ете меңдән ашыу кеше килде.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов фестивалдә ҡатнашыусыларҙың барыһын да велосипедсылар көнө менән ҡотланы: «Элек ул «1000 велосипедсы көнө» булһа, хәҙер иһә «10 мең велосипедсы көнө» тип атала. Беҙ йылдан-йыл артабыҙ. Әүҙем йәшәү рәүеше алып барабыҙ. Һеҙҙе тағы ла бер тапҡыр байрам менән ҡотлайым!».
Велоуҙыштан һуң Рөстәм Хәмитов велосипед хәрәкәте үҫешендә ыңғай динамика күҙәтелеүен билдәләне. «Миңә велосипедтан Өфө бик ныҡ оҡшаны. Ҡаланың үҙәк урамдары матурланған. Юлдарҙы ремонтлаһаҡ, барыһы ла һәйбәт буласаҡ. Велосипедтарға килгәндә, беҙ алға табан барабыҙ. Өфөлә генә түгел, Стәрлетамаҡта, Нефтекамала, Ишембайҙа, район үҙәктәрендә лә. Мин барыһын да ошо транспорт төрө менән файҙаланырға саҡырам. Велосипед булғанда, машина кәрәкмәй. Бөгөн һәммәһенең дә кәйефе күтәренке, байрамса. Ниндәйҙер етешһеҙлектәр булһа ла, беҙ уларҙы күрмәйбеҙ. Сараны велосипедсылар союзы ойошторҙо. Уларға ҙур рәхмәт», — тине республика Башлығы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 473
ГАЗОГЕНЕРАТОР (газ һәм лат. generator — етештереүсе), термик ысул м‑н шыйыҡ һәм ҡаты хәлдәге яғыулыҡтарҙы һауа, ирекле йәки ҡатнашмалы кислород (һыу парҙары, углекислый газ һ.б.) булғанда янар газға әйләндереү аппараты. Эске стеналары утҡа сыҙамлы материал м‑н ҡапланған шахтанан ғибәрәт; яғыулыҡ ҡатламы колосник рәшәткә ярҙамында тотоп торола, аҫтан өрҙөрөү башҡарыла. Генератор газдарының составы кислород өрҙөрөү рәүешенә ҡарап үҙгәрә. Г. сәнәғәт мейестәре, эске яныулы стационар газ двигателдәрен эшләтеү өсөн, химик сәнәғәттә шыйыҡ яғыулыҡ, синтетик аммиак, водород һ.б. етештергәндә ҡулланылған. Башҡортостанда 1957 й. 18‑се комб‑ттың газ з‑дында (ҡара: “Газпром нефтехим Салават”) таш күмерҙән газ эшләп сығарыу өсөн Г. файҙаланыуға тапшырыла. Нефттең эйәрсен газдарын (ҡара: Углеводород газдар) киң файҙаланыу башланғас, 1958 й. генератор газын сығарыу туҡтатыла.
Ракета Г., шыйыҡ яғыулыҡлы ракета двигателенең бер өлөшө. Төп элементтары — ҡатнаштырыу осо һәм корпус. Яғыулыҡтың яныуы йәки тарҡалыуы иҫәбенә турбиналы насос агрегаты турбиналары, электр генераторҙары күсергесе өсөн эш башҡарыусы есем булып торған һәм ракетаның яғыулыҡ бактарын өрҙөрөү өсөн хеҙмәт иткән газ эшләп сығара.
Авиация Г., схемаһында ике йәки өс вал булған газ турбиналы двигателдең бер өлөшө. Компрессорҙан, яныу камераһынан һәм газ турбинаһынан тора. Көс турбинаһы күсергесе һәм реактив тартыуҙы барлыҡҡа килтереү өсөн эш башҡарыусы есем булып торған газ эшләп сығара, двигателдең эш параметрҙарын күтәрә. Авиация двигателдәре (Р13‑300, Р25‑300, Р95Ш һ.б.) өсөн Г. эшләү б‑са фәнни эштәр 20 б. 50‑се йй. алып “Мотор” ғилми-производство пр‑тиеһында алып барыла; авиация Г. Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә сығарыла.
А.Я.Надыршин
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 428
ГЕРБИЦИДТАР (лат. herba — үлән һәм caedo — үлтерәм), ҡый үләндәрен һ.б. кәрәкмәгән үҫемлектәрҙе бөтөрөү өсөн тәғәйенләнгән пестицидтар төркөмөнән химик препараттар. Г. ш. уҡ арборицидтарҙы (кәрәкмәгән ағас һәм ҡыуаҡтарҙы бөтөрөү өсөн) һәм альгицидтарҙы (ылымыҡтарға ҡаршы көрәшеү өсөн) индерәләр. Тотош (бөтә төр үҫемлектәрҙе бөтөрә торған) һәм һайлап (культуралы үҫемлектәрҙең һәм сүп үләндәренең билдәле төрҙәрен юҡ итә) тәьҫир итеүсе; контактлы (үҫемлектең вегетатив органдарын эшкәрткән урынын зарарлай) һәм системалы (үҫемлектәрҙең көпшә системаһы буйлап үтеп, матдәләр алмашыныу процесын боҙа); ҡулланыу шарттары б‑са — тупраҡ аша, йәки шытып сығыу алдынан (бәбәк тамырҙары, шытымдар тарафынан йотола) һәм япраҡ аша, йәки шытып сыҡҡандан һуң (үҫемлектәргә ер өҫтөндәге өлөшө аша инә) тәьҫир итеүсе, эшләп сығарыу ысулдарына ҡарап синтетик органик (тиокарбамин, хлорбензой, пиридин‑, хлорал‑ кан‑ һәм арилоксиалканкарбон к‑та‑ ларының, мочевинаның, динитроанилиндың, фосфорорганик, гетероциклик берләшмәләрҙең һ.б. сығарыл‑ малары) һәм микробиологик синтез Г. айырыла. Башҡортостанда 20 б. 50‑се йй. башында Өфө химия з‑дында (ҡара: “Уфахимпром”) илдә тәүге тапҡыр сәнәғәт күләмендә арилоксиалканкарбон к‑талары нигеҙендәге Г. етештереү үҙләштерелә. 60‑сы йй. уртаһында 2,4‑дихлорфеноксиуксус кислотаһы (2,4‑Д) һәм 2‑метил‑4-хлор‑ феноксиуксус к‑таһы нигеҙендә системалы Г. (башлыса иген культуралары сәсеүлектәре өсөн), һуңыраҡ шытып сығыу алдынан ҡулланылған ленацил Г. (шәкәр сөгөлдөрө сәсеүлектәрендә ике өлөшлөләр класы сүп үләндәрен бөтөрөү өсөн) сығарыу үҙләштерелә. 90‑сы йй. башында респ. сығарылған препараттар һыуҙағы эретмәләр, эмульсиялар, сыланыусы онтаҡтар һәм суспензиялар рәүешендә илдәге Г. м‑н эшкәртелгән сәсеү майҙандарының 70% самаһын химик утау өсөн, ш. иҫ. культуралы үҫемлектәр (кукуруз, бойҙай, дөгө, шәкәр сөгөлдөрө, соя, мамыҡ үләне) сәсеүлектәрендә, файҙаланыла. Тирә‑яҡ мөхит объекттарында Г. рәсми сикләнеүле концентрацияһын кеше һәм хайуандарҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн контролдә тоталар (ҡара: Тирә‑яҡ мөхитте һаҡлау). Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр институтында дөгө сәсеүлектәре өсөн — пропанид һәм ялан, сөгөлдөр сәсеүлектәре өсөн — феназон һ.б., йәшелсә культуралары сәсеүлектәре өсөн — тетрал (В.Д.Симонов һ.б.), ш. уҡ 2,4‑Д һәм дикамба (2‑метокси‑3,6‑дихлор‑ бензой к‑таһы), сульфонилмочевина сығарылмалары һ.б. нигеҙендә экологик яҡтан хәүефһеҙ, биол. тәьҫир итеү спектры киң һәм сығым нормалары бәләкәй булған ҡатнаш Г. препараттарын (Р.Б.Вәлитов, А.М.Давыдов һ.б.) етештереү технологиялары эшләнә. Диален, октиген, чисталан, шытып сыҡҡандан һуң ҡулланылған луварам Г. (2,4‑Д диметиламин тоҙоноң һыуҙағы 50%‑лы эретмәһе), триаллат һ.б. Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми‑тикшеренеү технология ин‑тының эксперименталь производствоһында, “Уфахимпром” ААЙ‑нда (2004 й. тиклем), “Каустик” ЯАЙ‑нда сығарыла. Республикала Г. етештереү күләме 90‑сы йй. башында — йылына 20 мең т ашыу, 1999 й. — 8 мең т, 2004 й. 2,9 мең т тәшкил итә. РФ‑тың башҡа төбәктәренә һәм яҡын сит илдәргә (Белоруссия, Ҡаҙағстан, Украина һ.б.) ебәрелә. Шулай уҡ ҡара: Үҫемлектәрҙе һаҡлау.
Әҙәб.: М е л ь н и к о в Н.Н., Б а с к а к о в Ю.А. Химия гербицидов и регуляторов роста растений. М., 1962; М е л ь н и к о в Н.Н. Пестициды: химия, технология и применение. М., 1987; Д а в ы д о в А.М. Ретроспектива совершенствования отечественных гербицидов для зерновых и пропашных культур. Уфа, 1998.
А.М.Давыдов Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Зәңгәр күкте аҡ йондоҙҙар матурлай. Болондо төрлө төҫтәге сәскәләр биҙәй. Урман кеше күңелеләй серле булыуы менән гүзәл. Күл моңо хис балҡыта. Шишмә йыры йөрәк ярһыта. Ҡырҙағы туҡ башаҡтар — ил байлығы. Һәр зәррә, есем, һын, әйберҙең тамыры бар. Тамырҙан нигеҙ тармаҡлана. Тармаҡтарҙан олондар күбәйә. Олондар ботаҡтар менән ишәйә. Ботаҡтар япраҡ яра. Япраҡтар йәшәү хозуры булып сибәрләнә.
Алайғыр ауылын таң ҡалырлыҡ матур болондар, көмөштәй ялтырап ятҡан күлдәр, икһеҙ-сикһеҙ урмандар уратып алған. Бейек урында урынлашҡанға күрә, йорттары ла алыҫтан уҡ күренеп, һине сәләмләп тора. Был — минең атайым Нурислам Нәзировтың тыуған төйәге.
Килде шундай заманалар:
Көрәш майҙаны — илем.
Ярты юлда туҡтап ҡалыу —
Барыбыҙ өсөн үлем.
1968 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ветеринария факультетын тамамлағас, мине Хәйбулла районына эшкә ебәрҙеләр һәм “Аҡъяр” игенселек совхозының баш ветеринар табибы итеп тәғәйенләнеләр. Иген совхозы булып һаналһа ла, унда бик күп һыйыр малы, ҡуй, сусҡа һәм йылҡы ла үрсетелде. Райондың ҙур хужалыҡтарының береһе ине ул. Йәмғеһе 14 500 баш һарығы булды.
Быйыл Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры, профессиональ башҡорт әҙәбиәтенә нигеҙ һалған мәшһүр шәхес Мәжит Ғафуриҙың тыуыуына 135 йыл тулды. Бер быуат элек ижадында ғәҙеллекте даулаған, заманына күрә юғары мираҫ ҡалдырған шағирҙы, уның ижадын пропагандалау, йәш быуынға еткереү маҡсатында республикабыҙҙа бихисап саралар үткәрелә.
2016 йылдың ғинуарында Башҡортостан халҡын ун көнлөк ял көтә. Ошо көндәрҙә киләһе йылда ял көндәрен күсереү тураһындағы ҡарарға ҡул ҡуйылды.
Благовещен суднолар эшләү һәм ремонтлау заводында “Аполлинария” тип аталған сираттағы нефть ҡойоу баржаһы сафҡа индерелә.
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәте “Китап — хеҙмәттәшлек һәм үҫеш юлы” Х халыҡ-ара китап күргәҙмә-йәрминкәһендә ҡатнашып, өс дипломға лайыҡ булды.
Ҡаты. Ҡырыҫ. Ҡарашында кинәйәгә, ишараға урын юҡ. Бөтәһен дә туранан-тура, үҙ исеме менән. Тауышында – ҡорос сыңы.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 39 Алға
Бит башына
Тормоштоң төп нигеҙе – фән. Әгәр ул үҫешмәй, бер урында торһа, йәшәйеш артҡа тәгәрәй башлай. “Совет осоронда илебеҙҙең фәнни ҡеүәте ҙур булғанлыҡтан, донъяла алдынғы дәүләт инек” тигән һүҙҙәрҙе өлкән быуын вәкилдәренән күп ишетергә тура килә. Йыһан карабында ғаләмде яулауҙы ғына алғанда ла, ысынлап та, дәүләтебеҙҙең ул замандағы көсө, ғалимдарҙың асыш яһарға ҙур ынтылышы һоҡланыу тыуҙыра.


text:
Өфө мәшғүллек хеҙмәте 24 майҙа сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн махсуслаштырылған вакансиялар йәрминкәһе уҙғара.
Ведомствола «Башинформ» агентлығына хәбәр итеүҙәренсә, тәҡдим ителәсәк вакансиялар иҫәбендә – алдынғы инженер, әйҙәүсе белгес, инженер-технолог, тәрбиәсе, дизайнер, электр элемтәһе инженеры, инженер-конструктор, программист, водитель, кассир, һатыусы-консультант, оператор, слесарь-ремонтсы, автомобиль ремонтлау буйынса слесарь, электр ҡорамалдарын ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү буйынса электр монтеры, йөксө, урам һепереүсе, етештереү һәм хеҙмәт бүлмәләрен йыйыштырыусы, консультант, менеджер, диспетчер, техник, уҡытыусы, фармацевт, электр монтажсы һәм башҡа һөнәрҙәр.