text:
Башҡортостан «виртуаль» һыйырҙарҙан арынды
Башҡортостан «виртуаль» һыйырҙарҙан ҡотолдо – төбәктәге эре мал иҫәбе тураһындағы статистика мәғлүмәттәре 2011 йыл дауамында тәртипкә килтерелде. Был турала БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары алдында республика Хөкүмәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлегенә отчет менән сығыш яһаған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, былтыр төбәк аграрийҙары етерлек мал аҙығы базаһын булдырған, әммә малсылыҡтағы хәлдәр ҡатмарлы булып ҡала – 2011 йыл башында мал иҫәбенең кинәт кәмеүе күҙәтелгән. Был проблеманы хәл итеүгә, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, малсылыҡ өлкәһендә бер нисә перспективалы инвестиция проектын тормошҡа ашырыу ярҙам итергә тейеш. Атап әйткәндә, «Разгуляй» агрохолдингы Бүздәк, Шишмә һәм Благовар райондарында ит етештереү һәм эшкәртеү буйынса заманса комплекстар төҙөй башлаған. «Эксима» агрохолдингы республикала сусҡасылыҡ буйынса заманса селекцион-гибрид үҙәге төҙөргә ниәтләй. Был проектҡа бер миллиард һум самаһы инвестициялар йәлеп итәләсәк.
Рөстәм Хәмитовтың фекеренсә, малсылыҡ тармағы, дөйөм алғанда ауыл хужалығы кеүек үк, етди модернизациялауға мохтаж.
— Әле һаман бик күп мәсьәләләр хәл ителмәгән, — тине ул. — Былар ҡала һәм ауыл араһында һаҡланған хаҡтар диспаритеты, төп фондтарҙың тиҙ иҫкереүе, ауылдарҙағы социаль инфраструктураның насар үҫешеүе. Һәм, әлбиттә, ауылда йәшәгән граждандарыбыҙҙың аҙ табыш алыуы.
Был мәсьәләләрҙе муниципалитеттарҙы социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү комплекслы программалары хәл итергә ярҙам итергә тейеш, тип иҫәпләй республика Президенты.


c: text/html

text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау варианттарын әҙерләргә тәҡдим итте
Фото:
27 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортында булды. Унда ул аэропорттың пассажирҙар өсөн уңайлы булыу-булмауын тикшерҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Республика етәксеһе Өфөгә килеп төшкән һәр кеше үтә торған юлды ҡарап сыҡты.
Пассажирҙар үтә торған былай ҙа тар юлға текә баҫҡыҫтар, тәпәш түбәләр килеп ҡушыла, ә багаж биреү бүлегенә барып етер өсөн, икенсе ҡаттан ҡараңғы подвал бүлмәһенә төшөргә кәрәк. Рөстәм Хәмитов, пассажирҙар багаж биреү бүлегенә тиҙ һәм бер ниндәй ҡаршылыҡтарһыҙ барып етһен өсөн, аэровокзал комплексының был зонаһын реконструкциялау варианттарын әҙерләргә ҡушты.
«Кешеләр йонсоп, тар коридорҙар буйлап йөрөмәһен өсөн, самолеттан шунда уҡ багаж биреү бүлегенә төшөргә уңайлы булһын өсөн реконструкциялау варианттарын табырға кәрәк. Был маҡсаттарға средстволар бүленәсәк», – тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ аэровокзал комплексын глобаль реконструкциялау, майҙаны 15-20 мең квадрат метр тәшкил иткән яңы терминал төҙөү тураһында ла һүҙ ҡуҙғатты.
«Аэропорттың үҙенең средстволары, республика ресурстары, йәлеп ителгән кредиттар иҫәбенә яңы терминал төҙөйәсәкбеҙ. Шулай уҡ дәүләт-шәхси партнерлыҡ варианттарын да ҡараясаҡбыҙ. Әммә аэропортты һатыу варианттары ҡаралмай», – тине Рөстәм Хәмитов. «Өфө» халыҡ-ара аэропорты тулыһынса Башҡортостан Республикаһы милкендә.
Аэропортҡа килеүгә ошо көндәрҙә булған күңелһеҙ хәл сәбәп булды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, аэропорт хеҙмәткәрҙәренең пассажирҙарға ҡарата иғтибарһыҙ мөнәсәбәтен сағылдырған хәл 18 августа, Өфөлә йәшәгән Светлана Мостафина Мәскәүҙән инвалид балаһына операция яһатып ҡайтып килгәнендә була («Трансаэро» авиакомпанияһының 151-се рейсы).
Бала инвалид коляскаһында хәрәкәт итә. Табиптар уға ултырырға рөхсәт иткән, әммә баҫып торорға һәм атлап йөрөргә ярамай. Мәскәүҙә самолетҡа ултырғанда «Трансаэро» компанияһының бортпроводниктары Светлана Мостафинанан колясканы алып ҡалып, уны Өфө аэропортында самолеттан төшкәндә кире ҡайтарып бирергә вәғәҙәләй. Әсә кеше колясканы багажға тапшырмауҙарын һорай, сөнки, ғәҙәттәгесә, Өфө аэропортында уны багаж менән ҡуша ғына бирәләр. Быға ҡарамаҫтан, самолеттан төшкәндә Светлана Мостафинаға колясканы бирмәйҙәр. Бортпроводниктар, колясканы багаж менән ҡуша бирәсәктәр, тип аңлата һәм баланы багаж биреү пунктына үҙаллы алып барырға тәҡдим итә. Һөҙөмтәлә бала зыян күрә.
Светлана Мостафина Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт итә. Республика башлығы Өфө аэропортының генераль директоры Рәмил Тимерғәзинды яуаплылыҡҡа тарттырыуҙы, аэропорт хеҙмәткәрҙәренең ярҙамға мохтаж пассажирҙар менән эшләүен ойоштора белмәгәне һәм теләмәгәне өсөн эшенән бушатыуҙы талап итте.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Риолағы йәйге Олимпиаданан ҡайтҡан Һиндостан спортсыларында “сусҡа киҙеүе” тапҡандар. Был турала ТАСС агентлығы хәбәр итә. Йүгереүсе Орчаттери Джаиша, юғары температура менән дауаханаға эләккән, уның ҡан анализы Н1N1 вирусы барлығын күрһәткән. Тағы ла бер йүгереүсе Судха Сингх та Рионан ауырып ҡайтҡан. Тәүҙә табиптар унда Зика вирусы барҙыр тип шикләнгән, ә тикшереүҙәр “сусҡа киҙеүе” йоҡторғанын раҫлаған. Олимпия ҡаласығында Джаиша һәм Сингх күрше бүлмәләрҙә торған. Шуға ла, Һиндостан табиптары улар янында йәшәгән барлыҡ спорстыларҙы ла тикшерергә иҫәпләй.
Прагала совет заманында ҡулланған көнкүреш әйберҙәренең күргәҙмәһе асылған. Ошо дәүерҙәге мебель, һауыт-һаба, телевизорҙар, китаптар – былар барыһы ла йәштәргә илдең тарихы менән танышырға, ата-әсәләре ниндәй мөхиттә йәшәгәнен күҙ алдына килтерергә ярҙам итә, ә өлкәндәр, киреһенсә, үткәнгә ҡайтҡан кеүек була. Экспонаттар араһында һәр береһе ҡасандыр үҙҙәрендә булған әйберҙе танып, шатлана. Уйынсыҡтар, поход, сәйәхәт, кейемдәр, автомобилдәргә арналған бүлектәр бар. Күргәҙмә Прагала 16 октябргә тиклем асыҡ.
Август айы Лондон зоопаркында ҡыҙыу мәл. Йыл һайын ошо ваҡытта хайуандарға медицина тикшереүе үткәрәләр. Ә уларҙың һаны байтаҡ: 712 төргә ҡараған 18 мең йән эйәһе. Уларҙың бөтәһенең дә буйын, ауырлығын белер өсөн зоопарк хеҙмәткәрҙәре төрлө ысулдар уйлап таба. Үлсәүгә баҫһын өсөн кимереүселәрҙе сәтләүек, йыртыҡыстарҙы ит менән алдаштыралар. Тупланған мәғлүмәт халыҡ-ара мәғлүмәт базаһына ебәрелә.


text:
Фото:
БР Президенты Көйөргәҙе районында машиналар ремонтлау паркында булды
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Көйөргәҙе районына эш сәфәре барышында «Ремонтсы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды. 34 слесарь эшләгән предприятие КА-700 тракторҙарын һәм
КамАЗ йөк машиналарын ремонтлау һәм техник хеҙмәтләндереү менән шөғөлләнә.
Бөгөнгө көндә яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек арҡаһында райондың фермер хужалыҡтарынан заказдар күбәйгән. Ләкин предприятие сығымдарын саҡ ҡаплай. Былтыр эштәр күләме 19 миллион һум тәшкил иткән, ә саф табыш – ни бары 500 мең һум.


text:
«Науруз гүзәле-2014» конкурсының Гран-при хужаһы буласаҡ инженер-эколог
Өфөлә «Науруз гүзәле-2014» бөтә республиканан татар һылыуҡайҙары конкурсының финалы уҙҙы. Гран-прины республиканың Туймазы районы Ҡандры ауылынан 19 йәшлек Алина Ғиззатуллина яуланы. Ҡыҙ Ҡазан университетының Идаралыҡ һәм территориаль үҫеш институтында «инженер-эколог» һөнәре буйынса белем ала. Шулай уҡ Алина «Дуҫлыҡ һылыуҡайы» номинацияһын яуланы һәм конкурстың төп бүләге – тире әйберҙәр салонынан 150 мең һумлыҡ шәшке тунын алды, тип хәбәр иттеләр ойоштороусылар.
Ярышта беренсе урынды Мәләүездән Алена Зәбирова яуланы. Илеш районынан Элвира Рәҡипова икенсе урында, өсөнсөлә – Өфө дәүләт авиация техник университеты студенты Альбина Ғилданова. Ҡалған ҡыҙҙар «Һандугас», «Зифа буйы», «Зирәк ҡыҙ», «Нурлы йөҙ» кеүек номинацияларҙа танылыу яуланы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, иң сибәре исеменә бәйгелә 12 ҡыҙ ҡатнашты. Улар үҙҙәренең матурлыҡтарын ғына түгел, ә төплө белемдәрен, тыуған татар телен белеү оҫталыҡтарын да күрһәтте. «Науруз гүзәле» конкурсы йыл һайын татар ҡыҙҙарының матурлығын пропагандалау һәм милли мәҙәниәт сығанаҡтарына йәштәрҙең иғтибарын арттырыу маҡсатында уҙғарыла.


text:
Дүрт райондың ауыл хужалығы предприятиелары көнбағыштың рәт араһын эшкәртеүҙе тамамланы
Архангел, Благовещен, Илеш, Шаран районы эшсәндәре көнбағыш сәсеүлегендә рәт араһын йомшартыуҙы тамамланы. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, Ейәнсура, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы, Күгәрсен, Кушнаренко, Көйөргәҙе, Мәләүез, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Туймазы, Федоровка, Саҡмағош райондары ауыл хужалығы предприятиеларының культиваторҙары планлаштырылған майҙандарҙың яртыһын эшкәрткән.
Бишбүләк, Дәүләкән, Кушнаренко, Көйөргәҙе, Мәләүез райондары эшсәндәре шәкәр сөгөлдөрө сәсеүлектәренең күп өлөшөндә эшкәртеү үткәргән.
Параллель рәүештә химик утау алып барыла. Бишбүләк, Благовар, Бүздәк, Дәүләкән, Кушнаренко, Мәләүез, Шишмә районы аграрийҙары шәкәр сөгөлдөрө сәсеүлектәрен ҡый үләндәренә ҡаршы препараттар менән тулыһынса эшкәрткән.


text:
Нефтекама халҡы һалым грамотаһына өйрәнәсәк
Һалым түләүселәр өсөн традицион семинарҙар Башҡортостанда 24 — 26 августа үтәсәк. Был юлы граждандарҙы Нефтекама һәм Ағиҙел ҡалаларын, шулай уҡ Ҡалтасы һәм Краснокама райондарын хеҙмәтләндереүсе 29-сы район-ара инспекция белгестәре ҡабул итә.
Һалымсылар граждандарға һәм эшҡыуарҙарға иҫәп-хисап бланкыларын файҙаланыу тәртибе, һалым, йыйымдар, пени һәм штраф түләү сроктарының үҙгәреүе, шулай уҡ түләүҙе кисектереү, бурыс түләү ваҡытын оҙайтыу һәм инвестицион һалым шарттары тураһында һөйләйәсәк.
Хаталарҙы төҙәтеп, аныҡланған декларация тапшырғанда кире эҙемтәләрҙе булдырмаҫ өсөн, эшҡыуарҙарға бухгалтерлыҡ һәм һалым иҫәп-хисабындағы мәғлүмәттәрҙе яраштырыу буйынса консультация алыу ҙа артыҡ булмаясаҡ. Халыҡ иһә дауаланыуға, уҡыуға һәм башҡаға сарыф ителгән суммаға һалымды кире ҡайтарыу тураһында мәғлүмәт ала аласаҡ. Бынан тыш, һалымсылар теләге булғандарҙы хеҙмәттең интернет-сервистары менән файҙаланырға – атап әйткәндә, элемтәнең телекоммуникацион каналдары буйынса иҫәп-хисап бирергә өйрәтәсәк.
24 һәм 26 августа һалым түләүселәр менән осрашыу – Нефтекамалағы һалым инспекцияһы бинаһында, ә 25 августа Ҡалтасы ауылы хакимиәте бинаһында үтәсәк, тип хәбәр иттеләр Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Баҡалыла яңы балалар баҡсаһы йөҙҙән ашыу баланы ҡабул итәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Шаршамбы, 10 сентябрҙә, Баҡалы районының административ үҙәге Баҡалы ауылында 110 урынлыҡ «Буратино» яңы балалар баҡсаһы үҙ ишектәрен асасаҡ. Яңы уҡыу йылында был Баҡалы балаларына иҫ китмәле бүләк. Муниципалитеттан хәбәр итеүҙәренсә, объекттың сметала ҡаралған хаҡы 71 миллион һум тәшкил итә. Балалар баҡсаһы район үҙәгенең яңы «Көнбайыш» биҫтәһендә төҙөлгән, унда мәктәпкәсә учреждениеға мохтаж булған бик күп йәш ғаиләләр йәшәй. Кәрәкле талаптарға яуап биргән заманса, матур бина яңы биҫтәнең ысын биҙәгенә әйләнде.


text:
Йәрмәкәй районында яңы агрохолдинг ойошторолоуы ихтимал
Йәрмәкәй районындағы «Приютовагрогаз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең бүлексәләре нигеҙендә агрохолдинг ойоштороу мөмкинлеге ҡарала. Көн элгәре эш визиты менән районда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев булып китте. Ул ауыл хужалығы тармағының бер нисә предприятиеһын ҡараны һәм малдың нисек ҡышлауы менән танышты.
Аграр ведомство башлығы «Приютовагрогаз» йәмғиәтенең Булановское, Городецкое бүлексәләрендә һәм предприятиеның мал һимертеү комплексында булды. Осрашыу барышында хужалыҡты артабан үҫтереү юлдарының береһе булараҡ уның нигеҙендә заманса дәүләт агрохолдингын ойошторорға тәҡдим ителде, тип хәбәр иттеләр Йәрмәкәй районы хакимиәтендә. Бының өсөн мал һимертеү комплексына тулыһынса реконструкция үткәрергә кәрәк. Унда ауыл хужалығы предприятиеһы бүлексәләренән 700-ҙән ашыу һауын һыйырҙарын йыйыу планлаштырыла. Киләсәктә заманса һыйыр һауыу һәм һөттө һыуытыу ҡоролмалары кәрәк буласаҡ. Эрнст Исаев предприятие етәкселегенә хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы буйынса бурыстарҙы ҡапларға ҡушты.
Республиканың ауыл хужалығы министры ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре, фермерҙар, ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты. Эрнст Исаев кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы аграр сәнәғәт өлкәһендәге эштәр торошо менән таныштырҙы, республика программаларында ҡатнашыу мөмкинлеге тураһында һөйләне. Район хеҙмәтсәндәренең үткән миҙгелдәге эшмәкәрлегенә яҡшы баһа бирҙе.
Вице-премьерҙың билдәләүенсә, малсылыҡ, атап әйткәндә, һөт малсылығы, аграр секторҙың һәр ваҡыт өҫтөнлөклө йүнәлеше буласаҡ. «5 йылда 500 ферма» һөт фермаларын комплекслы модернизациялау программаһы ла ошоно күҙ уңына тота. Йәрмәкәй районының ике хужалығы был программаға ҡушылған да инде.


text:
Рәсәй Президенты Владимир Путин милли спорт төрҙәрен үҫтереү тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы
Шишәмбе, 24 июндә, Рәсәй Президенты Владимир Путин, милли спорт төрҙәрен үҫтереүгә һәм популярлаштырыуға йүнәлтелгән, Рәсәй Федерацияһында физик культура һәм спорт тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы.
«Милли спорт төрҙәре буйынса Федераль законға ярашлы, Бөтә Рәсәй спорт төрҙәре реестрына индерелгән, дөйөм Рәсәй спорт федерациялары ойошторола ала, ул федераль законды ҡабул иткәнгә тиклем РФ ҡануниәте тарафынан рөхсәт ителмәне. Бындай спорт төрҙәре исемлеге физик культура һәм спорт өлкәһендәге федераль башҡарма власть органы тарафынан раҫлана», — тип хәбәр ителә Рәсәй Президентының рәсми сайтында.
— Был, һис шикһеҙ, ыңғай осор. Беҙҙең спорт төрҙәрен әүҙем үҫтерергә мөмкинлек тыуыуы, әлбиттә, шатлыҡлы. Бының өсөн ҙур перспективалар бар, — тип яңылыҡҡа үҙ фекерен белдерҙе БР Милли көрәш һәм бил көрәше федерацияһының башҡарыусы директоры Юнир Ильясов.


text:
Өфө Халыҡ-ара балалар уйындары Комитетының тулы хоҡуҡлы ағзаһы булды
Халыҡ-ара балалар уйындары Комитетының генераль секретары Ричард Смит Өфө ҡалаһы хакимиәте исеменә рәхмәт хаты ебәрҙе.
«Өфө үҙен бөтә донъя балаларына иң яҡшы яҡтан күрһәтте, Уйындарҙың ҡатнашыусыларҙың хәтерендә сағыу мәл булып иҫтә ҡаласағына ышанам», тиелә рәхмәт хатында. Шулай уҡ Ричард Смит Өфөнөң Халыҡ-ара балалар уйындары Комитеты ағзаһы булыуы хаҡында әйтте. Артабан Өфө барлыҡ Уйындарға саҡырыласаҡ.
Бынан тыш, баш ҡала тауыш биреү хоҡуғы менән Генераль Ассамблеяның даими ағзаһы булды. Хәҙер ул Халыҡ-ара балалар уйындары Комитетына үҙенең вәкилен тәҡдим итә ала. Өфө Халыҡ-ара балалар уйындары Комитеты Президенты Торстен Раштан Генераль Ассамблеяға саҡырыу алды ла инде. 2013 йылдың 15 авгусында Канаданың Виндзора ҡалаһында Халыҡ-ара балалар уйындары үтәсәк. Уның барышында ойоштороласаҡ сара сиктәрендә Халыҡ-ара балалар уйындары Комитетына һайлауҙар үтәсәк һәм Уйындарҙың етәкселек органдарында Башҡортостан баш ҡалаһының статусы билдәләнәсәк.
Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов хәбәр итеүенсә, йыл һайын ҡала командаһы ҡышҡы һәм йәйге Халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2013 йылдың 26 февраленән 2 мартына тиклем Өфөлә үткәрелгән Халыҡ-ара балалар уйындары был турнирҙың ҡышҡы тарихында иң күп кеше ҡатнашҡан сара булды. Башҡортостан баш ҡалаһына донъяның 21 иленән бер меңгә яҡын кеше килде. Халыҡ-ара балалар уйындары Комитеты Президенты Торстен Раш Өфөлә үткән ярыштарҙың тарихта иң яҡшы уйындарҙың береһе булыуын билдәләне.


text:
Фото:
Башҡортостанда Суд департаменты идаралығы начальнигы тәғәйенләнде
Фото:
Рәсәй Федерацияһы Юғары Суды ҡарамағындағы Суд департаменты Генераль директоры Александр Гусевтың приказы менән Башҡортостан Республикаһында Суд департаменты идаралығы начальнигы итеп Богдан Иванкович тәғәйенләнде.
Уның кандидатураһы БР Юғары суды һәм БР Судьялар советы менән килешелде.
Биографик белешмә.
Богдан Павлович Иванкович 1963 йылдың 11 октябрендә Украина ССР-ы Львов өлкәһенең Верхняя Рожанка ауылында тыуған. 1982 йылда Львов төҙөлөш техникумын тамамлап, ул техник-төҙөүсе һөнәре ала. 1990 йылда Алыҫ Көнсығыш дәүләт университетын тамамлағандан һуң уға юрист квалификацияһы бирелә. 1990 йылдан 1992 йылға тиклем Сахалин өлкәһенең Анивский районы прокурор ярҙамсыһы, прокуратура тәфтишсеһе булып эшләй. 1992 йылдан 2009 йылға тиклем Сахалин һәм Ростов өлкәләрендә судья була.
Өйләнгән, ике балаһы бар.


text:
Нуғайҙа заманса яңы спорт майҙансығы асылды
Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ауылында тренажер-гимнастика комплексы булған универсаль майҙансыҡ файҙаланыуға тапшырылды.
«Башинформ» агентлығына Октябрь районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2007-2011 йылдарға иҫәпләнгән Ҡала маҡсатлы балалар-үҫмерҙәр спортын үҫтереү программаһы буйынса Өфө ҡалаһында төҙөлгән дүртенсе майҙансыҡ был.
Бындай спорт майҙансығында һәр төрлө һауа шарттарында ла шөғөлләнергә мөмкин: йомшаҡ синтетик япма температура үҙгәреүенән, дымдан ҡурҡмай, иң мөһиме, йәш спортсыларҙы йәрәхәт алыуҙан һаҡлаясаҡ. Ошонда уҡ, майҙансыҡ янында урынлашҡан тренажер-гимнастика комплексында үтәсәк дәрестәр ҙә балаларға ҙур ҡыуаныс килтерәсәк. Бынан алдараҡ 141-се, 133-сө урта мәктәптәр территорияһында төҙөлгән күп функциялы, яһалма япмалы спорт майҙансыҡтары ла ошондай уҡ уникаль үҙенсәлектәргә эйә. Әлегеһе иһә, Нуғай майҙансығы, 147-се урта мәктәптә урынлашҡан.
Был спорт объекты рәсми рәүештә асылмаған булһа ла, егет һәм ҡыҙҙарға һәм иң бәләкәй ҡулланыусыларға заманса майҙансыҡтың өҫтөнлөктәрен, тренажерҙар һәм спорт инвентары уңайлыҡтарын баһаларға мөмкинлек бирелде. Бында волейбол, футбол, баскетбол буйынса ярыштар үткәрергә мөмкин.
Төҙөлөш заказсыһы булып «Заказсы һәм техник күҙәтеү хеҙмәте» муниципаль унитар предприятиеһы сығыш яһаһа, генераль подрядсыһы – «Башҡортостан Төҙөлөш Компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Төҙөүселәр әйтеүенсә, спорт майҙансығын күтәреү буйынса эштәр ҡыҫҡа ваҡыт эсендә үткәрелгән – бер айҙан да кәмерәк арала. Төҙөлөшкә 2,8 миллион һум суммала средстволар Өфө ҡала бюджетынан бүленгән.
Үрҙә билдәләнгән предприятиелар көсө менән “Ҡашҡаҙан” мәҙәниәт һәм ял паркында ла стритбол уйыны өсөн универсаль майҙансыҡ төҙөлгән, уны асыу тантанаһы быйыл июндә үтте. Башҡа майҙансыҡтар быйылғы йылда Республика көнөнә ҡарата сафҡа индереләсәк.


text:
Электр энергетикаһы тармағында бурыстар арта
Идел буйы Федераль округы төбәктәре электр энергетикаһы тармағының көҙгө һәм ҡышҡы миҙгелгә әҙерлеген тикшерә.
Ҡулланыусыларҙың уға миллиард ярым һум бурысы бар. Ошоға ҡарамаҫтан, Башҡоростан йылытыу миҙгелен башлауға әҙер. Хөкүмәт рәйесе әйтеүенсә, республикала йылытыу миҙгеленә быйыл 200 миллион һумға күберәк бюджет аҡсалары йәлеп ителә.
Ҡулланыусыларҙың энергетиктар алдындағы бурыстары ла көнүҙәк ҡала. «Башкирэнерго» электр энергияһы өсөн бер миллиард ярым, йылылыҡ өсөн 500 миллион һум алып еткермәй. Башкиргаз алдындағы бурыс 322 миллион һум менән иҫәпләнә. Ҡулланыусыларҙың торлаҡ-коммуналь хужалығы предприятиеларына бирәсәге 2 миллиард һумдан ашыу.


text:
22 мартта бурыслыларҙы эҙләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
22 мартта РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә бурыслыларҙы эҙләүҙе ойоштороу һәм уларҙың мөлкәтен һатыу мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк.
Мөрәжәғәт иткәндәрҙе Федераль суд приставтары хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Ришат Зәйҙуллин ҡабул итәсәк.
Башлана — 14 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Башҡортостанда яҙғы сәсеү ете процентҡа тамамланған – республика Ауыл хужалығы министрлығы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Башҡортостанда яҙғы сәсеү ете процентҡа тамамланған – республика Ауыл хужалығы министрлығы
Башҡортостанда яҙғы сәсеү ете процентҡа тамамланған – республика Ауыл хужалығы министрлығы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда 147 мең гектар майҙанда, йәғни планлаштырылған майҙандарҙың ете процентында яҙғы сәсеү үткәрелгән.
106 мең гектар майҙанда — яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар, дүрт мең гектарҙа — шәкәр сөгөлдөрө, 25 мең гектарҙа көнбағыш сәселгән. Миәкә һәм Мәләүез райондарында майҙандарҙың биштән бер өлөшөндә яҙғы сәсеү тамамланған, тип билдәләнеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Башҡортостан аграрийҙарына 3,160 миллион гектар ерҙә яҙғы сәсеү эштәрен башҡарыу бурысы тора. Шуларҙың 1,317 миллион гектарын иген культуралары тәшкил итәсәк. Техник культуралар 288 мең гектар майҙанды биләйәсәк. Шул иҫәптән, шәкәр сөгөлдөрө өсөн яҡынса 50 мең, көнбағышҡа 200 мең гектарҙан ашыу ер бүленәсәк.


text:
Фото:
Рәсәй ғалимдары Сибайҙа биләмәләрҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшерә
Фото:
Бөгөн Сибайҙа «Биләмәләрҙе тотороҡло үҫтереү: теория һәм практика» икенсе Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы үтә.
Ул республика Хөкүмәте бойороғона ярашлы Башҡорт дәүләт аграр университетының Көньяҡ Урал филиалы базаһында үткәрелә.
Ойоштороусылар араһында — БР Фәндәр академияһы, «Төбәк тикшеренеүҙәре» дәүләт автономиялы фәнни учреждениеһы, Сибай ҡалаһы һәм Хәйбулла районы хакимиәттәре.
БДАУ-ҙың Көньяҡ Урал филиалы директоры, профессор Йәлил Һөйөндөков хәбер итеүенсә, «конференцияның үҙенсәлеге шунда, был төрлө — социаль-иҡтисади, гуманитар һәм тәбиғәт-техник йүнәлештәге фәндәр вәкилдәренең мөһим теманы, урындағы, төбәк һәм милли-дәүләт үҫеше өсөн ҙур әһәмиәткә эйә булған хәҙерге замандың глобаль проблемаһын тикшереү өсөн бергә йыйылыуы ғалимдар араһында һирәк күренеш».
Кешеләрҙең тормош сифатына һәм биләмәләрҙең тотороҡло үҫешенә йоғонто яһаусы комплекслы проблемалар тикшереләсәк.
Ғилми форумда Курск, Һамар, Һарытау, Ырымбур, Омск, Глазов, Иркутск, Пермь, Өфө, Силәбе ҡалаларынан һәм Украинанан алтмыштан ашыу белгес ҡатнаша.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда эш хаҡын күтәрергә вәғәҙә итте
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда эш хаҡын дүрт йылда бер ярым тапҡырға арттырырға вәғәҙә итте. Был турала республика башлығы 29 октябрҙә Стәрлетамаҡ ҡала Советының 43-сө ултырышында әйтте.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы, ихтимал, алдараҡ — 2013 йылға күтәрелер.
— Мин сәнәғәт предприятиелары етәкселәрен дә ошо өлгөгә эйәрергә саҡырам, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Мин эш хаҡы ваҡытында бирелеүе хаҡында әйтмәйем, был мотлаҡ, әммә ул лайыҡлы ла булырға тейеш.
Төбәк башлығы һүҙҙәренә ҡарағанда, хәҙерге ваҡытта Башҡортостанда уртаса эш хаҡы 15600 һум тәшкил итә, был беҙҙең республикабыҙ кеүек кимәлдәге төбәк өсөн бик аҙ. Был күрһәткес буйынса Башҡортостан Рәсәй Федерацияһында 40-45-се урында һәм Волга буйы федераль округында бишенсе урында. Хәҙер Рәсәй буйынса уртаса эш хаҡы 20300 һум тәшкил итә.


text:
Табан
Табан — (лат. Carassius, урыҫ. Карась) сазандар ғаиләһенә ҡараған йылға балығы. Кәүҙәһе ҡабырғалар яғынан ҡыҫылған, арҡаһы ҡалын, арҡаһындағы йөҙгөстәре оҙон була. Тәңкәләре эре һәм шыма була.
Табан балыҡ — бик әрһеҙ. Ул башҡа бер генә балыҡ та сыҙай алмаған һыуҙа йәшәргә һәләтле. Һауа етешмәгән, үлән, ләм баҫҡан күлдәрҙә, хатта бәләкәс кенә күләүектәрҙэ лә осрап ҡуя. Табан — әкрен генә йөтөй торған килбәтһеҙ һәм ялҡауыраҡ балыҡ.
Аусылыҡ балыҡтарының береһе булараҡ йылға-күлдәрҙә үрсетелә.
Башҡорттар табанды төрлөсә атап йөрөтәләр. Көньяҡта аҡтабан тип йөрөтәләр. Силәбе яғында аҡтаван тиҙәр. Инйәр буйында — бәрҙе, лопашка, Йүрүҙәндә, Эйектә, Һаҡмарҙа, Димдә, Әйҙә һәм башҡа күп урындарҙа табан балығы тип йөрөтәләр.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Карась, рыба // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)


text:
10 октябрҙә "Аҡбуҙат"та Республика көнө уңайынан ат сабыштары үтә
Йәкшәмбе, 10 октябрҙә, Өфөләге Таһир Күсимов исемендәге халыҡ-ара "Аҡбуҙат" ипподромында Республика көнөнә арналған ат байрамы үтәсәк.
Программала төрлө йәштәге аттар өсөн иң ҡиммәтле бүләктәр уйнатыу ҡаралған. Бәйгеләрҙә бөтә Рәсәй, халыҡ-ара ярыштар еңеүселәре һәм призерҙары, бихисап бүләктәргә эйә булған һәм рекордтар ҡуйған ипподромдың иң яҡшы юртаҡтары һәм сабыш аттары менән билдәле һыбайлылары ҡатнашасаҡ.
Сара 14 сәғәттә башлана.


text:
Шыршы
Шыршы Picea ырыуына ҡараған ылыҫлы ағас[1]. Был ырыуға 35 тирәһе ылыҫлы, мәңге йәшел ҡарағай ғаиләһенә ингән, ағастар бар. Ул ағастар Ерҙең төньяҡ урта климат зонала һәм тайгала үҫә. Шыршы 20 — 60 метр оҙонлоҡтағы ҙур ағас. Ҙурайып үҫкән ағастарҙа ботаҡтар спираль формаһында урынлаша ала, шыршының сатыры конус формаһына оҡшаш. Япраҡтары, йәғни энәләре, шыршы ботаҡтарында спираль рәүешендә махсус төптәрҙә урынлашалар. Әйтеп кителгән энә 4 — 10 йылдан һуң ҡойола, ҡайолғандан һуң төптәре тороп ҡала. Шыршының төп тармыры насар үҫешкән. Уның ян тамырҙары тупраҡтың өҫкө ҡатламына яҡын урынлаша, шуға күрә көслө елдәр ҡайһы саҡта шыршы ағастарын төбө-тамыры менән аҡтарып ташлай.
Шыршыны ҡайһы бер тәнкәле ҡанатлылар (күбәләк кеүектәр) личинкаларын ашатыу өсөн ҡулланалар.
Ғалимдар көнбайыш Швейцария тауҙарында 9 550 йыллыҡ шыршыны тапҡандар, был шыршы иң ҡарт тере ағастарҙың береһе тигән фараз бар[2].
Йөкмәткеһе
Ареал[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шыршы яланғас орлоҡто үҫемлектәр вәкиллегенә ҡарай. Шаршы урмандары Рәсәйҙә бик ҙур майҙанды алып тора. Шыршы — күләгәгә сыҙамлы тоҡом. Ул тик туҡлыҡлы матдәләргә бай булған дымлы тупраҡта яҡшы үҫә.
Шыршының иң күп таралған төрө европа шыршыһы, йәки ябай шыршы (Picea abies), ошо төр урта Европала, Финляндияла, бөтә Себерҙе солғап алған, Урал яғынан Рәсәйҙең Европа өлөшөндә таралған.
Көнсығыш Себерҙә, Уралда һәм уларға яҡын территорияларҙа себер шыршыһы (Picea obovata) үҫә.
Кавказда көнсығыш шыршы (Picea orientalis) таралған.
Рәсәйҙең далалы өлөшөндә аҡ шыршы (Picea glauca) үҫә.
Шыршының ҡалған төрҙәре Ҡытайҙа, себерҙә һәм Төньяҡ Америкала осрай.
Ағас материлдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шыршы ҡағыҙ етештергәндә мөһим материал булып тора, унан эшләнгән кағыҙ бик сыҙамлы була, сөнки уның уҙағасындағы көпшәләре оҙон. Шыршы тағы ла төҙөлөштә ҡүлланылған ағас булып хисаплана, унан төҙөлөштә ҡулланған материалдар эшләйҙәр (таҡта һ.б.), һәм ағас самолёттарҙа, музыкаль инструменттарҙа ҡулланалар. Шыршынан эшләнгән төҙөлөш материалдары сереп бармай, һәм ағастың үҙендә бөжәктәр булмағанлыҡтан, уны төҙөлөштә ҡулланырға тәҡдим итәләр. Әммә ләкин ул ныҡ сыҙамлы материал түгел, еңел һына.
Аҙыҡ-түлек һәм медицина[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Орлоҡтары урман ҡоштарына һәм тейенгә, сысҡанға ем булып тора. Шыршынан медицинала ҡулланылған эфир майҙары һәм шыршы скепидарын етештерәләр.
Элек башҡорттар шыршының сайырын һағыҙ итеп сәйнәгәндәр. Шыршының энәләрендә күп күләмдә С витамины бар.
Башҡа төр ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шаршының сайырынан канифоль, ағасынан метил спирты, уксус, дегет эшләйҙәр.
Төньяҡ Америкалағы индецтар шыршының нәҙек тамырҙарынан кәрзинә ишкәндәр.
Был ағас ҡышын да йәйен дә йәшел булғас, баҡсасылыҡта (парктарҙа) ултырталар. Юл ситендә ел ҡамау, иген яландарында ҡар тотоу өсөн ултырталар. Яңы йыл байрамында (раштыуа) шыршыны христандар өйгә индереп биҙәйҙәр.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Sunset Western Garden Book, 1995:606-607
- ↑ Swedish Spruce Is World’s Oldest Tree: Scientific American Podcast


text:
Сәйетбаба ауылында көрәш буйынса район-ара турнир ойоштороласаҡ
24 мартта Ғафури районы Сәйетбаба ауылында «Сәләмәт тормош өсөн көрәш» акцияһы сиктәрендә милли көрәш буйынса район-ара турнир үткәреләсәк. Сараны Ғафури районы хакимиәте, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, «Башҡортостан» гәзите редакцияһы, «Табын» гәзите редакцияһы (Ғафури районы) ойоштора. Милли көрәште артабан үҫтереү һәм популярлаштырыу, йәштәрҙе һәм балаларҙы спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү, иң көслө батырҙарҙы һәм командаларҙы асыҡлау, сәләмәт тормошто пропагандалау, наркоманияға, алкоголизмға һәм тәмәке тартыуға ҡаршы көрәште көсәйтеү, райондар араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе нығытыу, спортсыларҙың оҫталыҡтарын арттырыу, башҡорт халҡының мәҙәни традицияларын һаҡлап ҡалыу бәйгенең төп маҡсаттары булып тора.
Иң көслөләр исеменә Ғафуринан һәм күрше райондарҙан ауыл советтары һәм уҡыу йорттары командалары көс һынашасаҡ. Турнирҙа еңеүселәр кубоктар, миҙалдар, приздар, дипломдар менән бүләкләнәсәк.
Сара сиктәрендә Ауырғазы, Архангел, Ғафури, Дәүләкән, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы һәм Шишмә райондары мәктәптәренә көрәш менән шөғөлләнеү өсөн келәмдәр алыуға сертификаттар тапшырыу тантанаһы үтәсәк.


text:
Төбәктә Гонконг киҙеүе лаборатор раҫланған Фото: Олег Яровиков
Төбәктә Гонконг киҙеүе лаборатор раҫланған
Төбәктә Гонконг киҙеүе лаборатор раҫланған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда Гонконг киҙеүе (H3N2), шулай уҡ РС-вирустар, парагрипп һәм аденовирустар лаборатор раҫланған. Бөтәһе киҙеүҙең 128 лаборатор раҫланған осрағы теркәлгән. Республика буйынса Роспотребнадзор идаралығында ошондай мәғлүмәттәр килтерелде.
2017 йылдың тәүге аҙнаһында төбәктә 24 меңгә яҡын кеше киҫкен респиратор вируслы инфекция һәм грипп менән сирләгән.
А штаммына (H3N2) түбәндәге билдәләр хас: ҡалтырата, баш, күкрәк тирәһе ауырта, аппетит юғала. Ҡайһы берҙә тымау барлыҡҡа килә. Бынан тыш, һалҡын тейеү билдәләре үҫешә.


text:
БДПУ-ның Физкультура йорто директоры урынбаҫары Рәсәй Президентының рәхмәт хатына лайыҡ булды
«М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты» юғары һөнәри белем биреү дәүләт мәғариф учреждениеһы Физик культура йорто директоры урынбаҫары Рөстәм Кәримовҡа Рәсәй Федерацияһы Президенты рәхмәтен белдерҙе. Тейешле бойороҡҡа ил башлығы Дмитрий Медведев 25 февралдә ҡул ҡуйҙы. Был юғары дәүләт наградаһына Рөстәм Азат улы «физик культураны һәм спортты үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн» лайыҡ булды, тиелә документта.


text:
Әхмәтзәки Вәлиди йылына йомғаҡ яһала
2010 йылда тотош төрки донъяһы Әхмәтзәки Вәлидиҙең исемен байраҡ итеп күтәрҙе. Арҙаҡлы милләтәшебеҙгә арналған саралар йәмәғәтселектә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Был турала "Төрксой" ойошмаһы генераль секретары Дүсән Касеинов йыл йомғаҡтары буйынса киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһында белдерҙе.
Бүләкләнеүселәр араһында Зәки Вәлидиҙең тормош һәм ижад юлын өйрәнеүсе Рафиҡ Әхмәтшин да бар. Рафиҡ "Азатлыҡ" радиоһы хәбәрсеһе һорауҙарына яуап бирҙе.
Әхмәтзәки Вәлиди туған йылы тамам, уға февраль уртаһында Башҡортостанда рәсми йомғаҡ яһаласаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостандың 160 эҙәрмәне һәләк булған яугирҙарҙы эҙләү өсөн экспедицияға юллана
Фото:
23 апрелдә Башҡортостан эҙәрмәндәре экспедицияһы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған совет һалдаттарын һәм офицерҙарын эҙләү өсөн Псков, Новгород һәм Ленинград өлкәләренә юлланасаҡ, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР Эҙәрмәндәр отрядтары йәмәғәт фонды Советы рәйесе Илдар Бикбаев.
— Йәмғеһе 160 экспедиция ағзаһы күрһәтелгән, нигеҙҙә мәктәп уҡыусылары һәм студенттар, был бик күп, — тип билдәләне Илдар Бикбаев. – Беҙгә республика Хөкүмәте лә ярҙам итте, һәләк булған Ватан һаҡсылары иҫтәлеген мәңгеләштереү кәрәклеген аңлап, ул экспедиция үткәреүгә тейешле средстволар бүлде.
Илдар Бикбаев әйтеүенсә, яугир һөйәктәрен табыу өсөн экспедиция ваҡытында һәр ҡатнашыусы 20 тонна ер ҡаҙа. 10 көн эсендә эҙләү отрядтары меңәрләгән һалдаттарҙың мәйетен таба.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Башҡортостанда тыуған 127 меңдән ашыу яугир хәбәрһеҙ юғалған, 100 меңдән ашыу кешенең ҡайҙа ерләнгәне лә билдәһеҙ – улар яу яланында ятып ҡалған. Һуғыш йылдарында Рәсәйҙә йәмғеһе 5,5 миллиондан ашыу кеше хәбәрһеҙ ғәйеп булған, әле һаман ер ҡуйынына тапшырылмаған 6 миллиондан ашыу һәләк булған яугир иҫәпләнә.


text:
Республикала иң яҡшы башҡорт һәм рус теле уҡытыусылары 50-шәр мең һум аҡса аласаҡ
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостан Хөкүмәте бойороғо менән иң яҡшы 50 башҡорт һәм рус теле уҡытыусыһы 50 мең һум күләмендәге аҡсалата премияға лайыҡ буласаҡ.
2007-2015 йылдарҙа конкурс буйынса һайлап алыуҙа 450 педагог еңеүсе булған.
Быйыл республика комиссияһына 102 эш тәҡдим ителгән, шуларҙың 47-һе — рус теле һәм әҙәбиәте, 55-е — башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары.


text:
Республикала ҡыярҙар арзанайҙы, әммә медицина хеҙмәттәре ҡиммәтләнде — статистика
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Апрель йомғаҡтары буйынса республиканың аҙыҡ-түлек баҙарында ҡулланыусылар хаҡтары индексы мартҡа ҡарата 100 процент тәшкил итте.
Еләк-емешкә, ҡайһы бер йәшелсәләргә һәм социаль әһәмиәткә эйә аҙыҡ-түлеккә хаҡтар төшкән, ләкин алкоголле эсемлектәр ҡиммәтләнгән. Арыш-бойҙай икмәгенең хаҡы 2 процентҡа, бойҙай оно — 2,3, майлы эремсек, майонез, зәйтүн майы, иретелгән сыр 2,0-5,9 процентҡа күтәрелгән. Балыҡтарҙың ҡайһы бер төрҙәре 0,6-5,1 процентҡа, һыйыр һәм сусҡа ите — 3,0-9,1, сәй һәм ҡәһүә 1,9-7 процентҡа артҡан.
Аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙар 0,7 процентҡа ҡыйбатланған. Кейем, аяҡ кейеме һәм трикотаж әйберҙәр — 5,6 процентҡа, йорт өсөн туҡымалар 5,1 процентҡа үҫкән. Парфюмерия-косметика тауарҙарына хаҡтар 1,1-5,2 процентҡа, планшет компьютерҙарына — 3,4, кер йыйыу машиналарына 2,2-3,2 процентҡа күтәрелгән. Шуның менән бергә электр сәйнүктәре, миксерҙар, блендерҙар, үтектәр, микротулҡынлы мейестәр, саң һурҙырғыстар һәм һыуытҡыстар 1,0-4,5 процентҡа арзанайған.
Хеҙмәт күрһәтеү тармағында ла хаҡтар 0,7 процентҡа күтәрелгән. Ҡала телефон, телеграф һәм почта элемтәһе 3,5-13,3 процентҡа ҡиммәтләнгән. Медицина хеҙмәттәре уртаса 5 процентҡа, физиотерапия дауалауы бер айҙа 14 процентҡа артҡан.
Дөйөм алғанда, республикала йыл башынан алып инфляция 7,2 процент тәшкил иткән.


text:
Республикала РАИП сиктәрендә торлаҡ-коммуналь төҙөлөшкә 1,1 миллиард һум бүленәсәк
Республика адреслы инвестиция проекты (РАИП) сиктәрендә 2013 йылда Башҡортостан бюджеты средстволары иҫәбенә 435 километр электр, 290 километр һыу һәм 315 километр газ селтәрҙәре һалынды. Бындай мәғлүмәттәр БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты коллегияһының ултырышында килтерелде.
Дөйөм алғанда торлаҡ-коммуналь төҙөлөшкә 2,812 миллиард һум йүнәлтелгән. Шул иҫәптән шәхси һәм күмәк төҙөлөш урындарына инженер коммуникациялары ҡороу, ауыл биләмәләрен газ менән тәьмин итеүгә 2,292 миллиард һум ҡаралған. Башҡортостандың Дәүләт төҙөлөшө менән бүленгән средстволарҙы үҙләштереү 2013 йыл аҙағына 95 процент самаһы тәшкил итте.
Төбәк Хөкүмәтенең бойороғона ярашлы, 2014 йылда «Коммуналь хужалыҡ» бүлеге буйынса Башҡортостандың Дәүләт төҙөлөшөнә 1,1 миллиард һум самаһы күләмдә аҡса ҡаралған.
Шул арала торлаҡты файҙаланыуға тапшырыу һәм киләсәк йылдарға башлап ҡуйылған эште формалаштыу буйынса йыл планын үтәүҙе тәьмин итеү өсөн инженер инфраструктураһын төҙөүгә кәрәкле финанслау күләме 4,6-5,2 миллиард һум тәшкил итә. Өҫтәмә средстволар бүлеү мәсьәләһе хәҙер республика Хөкүмәтендә өйрәнелә, тип өҫтәнеләр БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Благовещен районында Ҡыш Бабайҙар парады үттеФото: Гүзәл Нурисламова
Благовещен районында Ҡыш Бабайҙар парады үтте
Благовещен районында Ҡыш Бабайҙар парады үттеФото: Гүзәл Нурисламова
Благовещен ҡалаһының төп майҙанында боҙ ҡаласығын асыу тантанаһы Ҡыш Бабайҙар парады менән башланды. Был күңелле сарала төрлө өлкә хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты. Әммә мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәләре вәкилдәре менән көс һынашыу еңелдән булманы. 20 градуслыҡ һыуыҡта ҡышҡы геройҙар төрлө һынауҙар аша үтте. Шулай итеп, конкурс йомғаҡтары буйынса «Иң тылсымлы Ҡыш Бабай» номинацияһында Благовещен сәнәғәт-гуманитар техникумы хеҙмәткәре Дмитрий Леньков еңеп сыҡты. Иң тапҡыр «бабай» тип «Орленок» үҫмерҙәр клубынан Надежда Тушкарева танылды. Иң күңелле Ҡыш Бабай исеменә 1-се мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы тәрбиәсеһе Лариса Гурина лайыҡ булды, иң мәрхәмәтле «бабай» тип 1-се гимназиянан Ярослав Тимофеев табылды. Бедеева Поляна ауылы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре Вячеслав Чикишев «Үҙенсәлекле Ҡыш Бабай» номинацияһында еңеү яуланы. Был хаҡта «Панорама» гәзите хеҙмәткәре Гүзәл Нурисламова хәбәр итте.
Шулай итеп, төрлө скульптураларҙан, лабиранттарҙан, әкиәт һарайҙарынан торған боҙ ҡаласығы тәүге ҡунаҡтарын ҡабул итте.


text:
Быйыл Өфөләге тимер юл вокзалын реконструкциялау тамамлана Фото: Олег Яровиков
Быйыл Өфөләге тимер юл вокзалын реконструкциялау тамамлана
Быйыл Өфөләге тимер юл вокзалын реконструкциялау тамамлана Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Быйыл Өфөләге тимер юл вокзалын реконструкциялау тамамланырға тейеш. «Рәсәй тимер юлдары» йәмғиәте филиалы — Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Соложенкин журналистар менән аралашыу ваҡытында хәбәр итеүенсә, компания вокзалдың бинаһын, ултырыу платформаларын яңыртыуға һәм пассажирҙарҙың уңайлылығын күтәреүгә 200 миллион һум йүнәлткән.
Был этапҡа шулай уҡ навигацияны яҡшыртыу буйынса сплит-системалар һәм төрлө ҡоролмалар ҡуйыу, дүртенсе пассажир платформаһын яңыртыу ҡарай. Әммә төҙөкләндереүҙең икенсе этабы ла бар, ул ҡунаҡхана комплексын төҙөүҙе күҙ уңында тота. Ошо маҡсатҡа инвестор аҡсаһы талап ителә. Сергей Соложенкин һүҙҙәренсә, инвестиция проекты әҙерләнә генә, әлегә уның яҡынса хаҡы тураһында һүҙ йөрөтөү иртә. Куйбышыв тимер юлы етәкселеге был мәсьәләне федераль кимәлгә сығарырға ниәтләй.
Вокзалды реконструкциялауҙы финанслауға федераль ҡаҙнанан 3 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән һәм үҙләштерелгән. Бында эштәр 2005 йылдан алып барыла. Төп бинаның икенсе ҡатын үҙгәртелгән. Объектта конкорс, Вокзал, Карл Маркс урамдары буйлап һәм вокзал янындағы майҙанда терәү стеналар төҙөлгән. Поездарҙы яңы рейсҡа әҙерләү Өфө станцияһынан Шишмә станцияһына күсерелгән.


text:
Башҡортостанда удмурт йәштәр ойошмаһы ойошторола
Башҡортостан удмурттары милли-мәҙәни үҙәге ҡарамағында удмурт йәштәр ойошмаһы булдырыласаҡ. Яңы Тәтешле мәҙәниәт йортонда яңыраҡ ойошторолған Бөтә Рәсәй фин-уғыр халыҡтарының йәштәр ассоциацияһы рәйесе, “Удмурт кешен” ассоциацияһы вице-президенты Татьяна Ишматованың башҡорт удмурттары активы менән осрашыуында уны ойоштороу буйынса инициатив төркөм барлыҡҡа килде.
“Яңы Тәтешле” тарихи-мәҙәни үҙәк методисы Лиана Минемөхәмәтова хәбәр итеүенсә, осрашыуҙа республиканың Тәтешле, Калтасы һәм Янауыл райондары вәкилдәре ҡатнашҡан. Уларҙың барыһы ла Башҡортостан удмурттары милли-мәҙәни үҙәге ҡарамағында удмурт йәштәр ойошмаһын булдырыуҙы тулыһынса хуплаған. Ойошмаға рәсми статус биреү өсөн декабрь аҙағында йәки ғинуар башында раҫлау конференцияһы үткәреү кәрәк буласаҡ. Конференцияға әҙерлек башланды ла инде, ойоштороу мәсьәләләре менән Лиана Минемөхәмәтова һәм информатика уҡытыусыһы Алексей Бәҙрисламов шөғөлләнә.
Татьяна Ишматова яңы ойошма асыу менән ҡәнәғәт булыуын һәм “Удмурт кенеш” уға бөтә яҡлап ярҙам күрһәтәсәген белдерҙе.


text:
Яңы йыл төнөндә Башҡортостанда артыҡ һыуыҡ булмаясаҡ
Башҡортостанда Яңы йыл төнөндә һауа торошона бәйле сюрприздар булмаясаҡ. Был хаҡта бөгөнгө матбуғат конференцияһында Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, 31 декабрҙән 1 ғинуарға ҡарай төндә республикала 10 градус самаһы һалҡын булыуы көтөлә. Төньяҡ райондарҙа минус 20 градусҡаса һыуытыуы ихтимал.
— Раштыуаға һыуыҡтар булмаҫ, моғайын, — тип билдәләне ул. – Ә керәшен һыуыҡтары инҡар ителмәй.
Анна Козаева шулай уҡ быйылғы йыл йомғаҡтары менән уртаҡлашты:
— Быйыл һауа торошо бик уңайлы булды. Һыуыҡ февралде, эҫе һәм ҡоро июлде иҫәпләмәгәндә, етди аномалиялар күҙәтелмәне. Ауыл хужалығы өсөн дә йыл уңайлы килде.


text:
Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы бараФото: Олег Яровиков
Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы бара
Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы бараФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә күләмле этник форум — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы бара. Йыйынға 400-ҙән ашыу делегат килгән. Сара халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты нығытыуға йүнәлтелгән. Был — башҡорттарҙың дүртенсе йыйыны, III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы биш йыл элек уҙғарылғайны.
Форум башланыр алдынан Салауат Юлаевтың һәйкәленә сәскәләр һалыу тантанаһы булды. Унда Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы һәм милли-мәҙәни ойошмалар ҡатнашты. Төп саралар Конгресс-холда уҙа. Бында башҡорт халыҡ ижады күргәҙмәләре ойошторолған. Оҫталарҙың ҡаҙаныштары менән танышҡас, делегаттар пленар ултырышҡа йыйылды.
Форум эшен бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү, хәҙерге иҡтисади шарттарҙа ер мәсьәләһе һәм Башҡортостанда туризм темалары буйынса секция ултырыштары дауам итәсәк. Ҡатнашыусылар Рәсәйҙә һәм республикала «Мәғариф тураһында», «Башҡортостан халыҡтары телдәре тураһында»ғы Закондарҙы тормошҡа ашырыу хаҡында һөйләшәсәк. Заманса шарттарҙа башҡорт халҡын үҫтереү факторы булараҡ тарихи һәм рухи мираҫ айырым тикшереләсәк. Ғаилә, демография һәм башҡорт халҡының сәләмәтлеге мәсьәләләре ҡуҙғатыласаҡ. «Башҡортостандың мәғлүмәт киңлеге: проблемалар һәм йүнәлештәр» һәм «Йәштәр — башҡорт халҡының стратегик ресурсы» секциялары ойошторола.
Осрашыу йомғаҡлау документтарын ҡабул итеү һәм IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ҡунаҡтары өсөн байрам концерты менән тамамланасаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостан һәм Татарстан эшлекле даирәләре вәкилдәренең бизнес-осрашыуы
Фото:
Бөгөн Өфөлә, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығында, Башҡортостан һәм Татарстан эшлекле даирәләре вәкилдәренең бизнес-осрашыуы үтә. Татарстан делегацияһын ТР сәнәғәт һәм сауҙа министры Рауил Зарипов етәкләй. Башҡортостан яғы делегацияһы етәксеһе – БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров.
— 2002 йылда беҙ килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ, хәҙер беҙҙең бурыс – уны реаль проекттар һәм контракттар менән тулыландырыу, — тине Рауил Зарипов. – Делегация составында –Татарстандың химия, нефтехимия, нефть табыу, машиналар эшләү, мәғлүмәт технологиялары, энергия һаҡлау һәм башҡа предприятиеларының 20-нән ашыу етәксеһе.
— Хәҙерге ваҡытта беҙ 2010-2012 йылдарға саралар планы төҙөйбөҙ, проект әҙер ҙә инде, – тине Юрий Пустовгаров. – Күренеүенсә, беҙҙең бер-береһенә ҡамасауламаған һәм киҫешмәгән үҙ-ара мәнфәғәттәребеҙ байтаҡ.
Перспективалы йүнәлештәрҙең береһе машиналар эшләүҙе үҫтереү менән бәйләнгән. Татарстанда Италияның «Фиат» концерны еңел автомобилдәрен етештереү юлға һалынасаҡ. Проектҡа Башҡортостан да ҡушыла ала. Беҙҙең республикала ҡеүәтле машиналар эшләү кластеры булдырылған, ул кооперацияға әҙер һәм Саллы автомобиль етештереүселәрен комплектлау материалдары менән тәьмин итә ала.
Ике республиканың да нефть өлкәһендә уртаҡ мәсьәләләре күп. Татарстанда нефть табыу күләме юғарыраҡ, уның ҡарауы, Башҡортостанда нефть эшкәртеү алғараҡ киткән. Тупланған тәжрибә ике яҡты ла ҡыҙыҡһындыра.
— 50-нән ашыу предприятие Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә әҙерлеген белдерҙе, — тине Рауил Зарипов. – Был үҙ тауарҙарын сығарыу ғына түгел, һатып алырға ла, бергәләп эшләргә лә әҙерлек.
Бизнес-осрашыуҙа, Башҡортостан менән Татарстан араһында хеҙмәттәшлекте үҫтереү өсөн даими эшләүсе төркөм ойошторорға, тигән тәҡдим яңғыраны.
Ике төбәктең эшлекле даирәләре вәкилдәренең киләһе осрашыуы Татарстанда үтәсәк.


text:
Истанбулда Башҡортостандың Фән һәм мәҙәниәт көндәре дауам итә
Республика делегацияһының Төркиәгә сәфәре дауам итә, унда Истанбулда Башҡортостандың Фән һәм мәҙәниәт көндәре үткәрелә.
Бөгөн иртәнән Истанбул университетында саралар планлаштырылған. БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев етәкселегендәге Башҡортостан рәсми делегацияһы ағзалары университет фойеһында ойошторолған күренекле ғалим һәм йәмәғәт эшмәкәре, ватандашыбыҙ Әхмәт-Зәки Вәлиди Туғандың 120 йыллығына арналған күргәҙмәне ҡараясаҡ. Һуңынан Башҡорт дәүләт университеты менән Истанбул университеты араһында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу тантанаһы үтәсәк. Документҡа БДУ ректоры Әхәт Мостафин һәм Истанбул университеты ректоры Юнус Сойлет ҡул ҡуясаҡ.
Һуңынан Әхмәт-Зәки Вәлидиҙең 120 йыллыҡ юбилейына арналған "Европа халыҡтарының тарихы һәм мәҙәниәте: үткән, бөгөнгө, киләсәк" халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһын асыласаҡ. Конференцияның пленар ултырышы тәнәфесендә уның делегаттары Әхмәт-Зәки Вәлиди Туған эшләгән кабинет ишегендә табличканы асыу тантанаһында ҡатнашасаҡ.
Көндөң икенсе яртыһында состоятся Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияның секция ултырыштары үткәрелә.
Бөгөн кис Истанбулға БР Фән һәм мәҙәниәт көндәрендә Башҡортостан делегацияһы етәксеһе республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев киләсәк. Премьерҙың Истанбул вилайеты вице-губернаторы менән осрашыуы планлаштырылған.
Бөгөн кис "Решад Нури сәхнәһе" театрында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективы Истанбул халҡы өсөн Нәжиб Асанбаевтың пьесаһы буйынса "Әхмәтзәки Вәлиди" спектаклен ҡуясаҡ.
Иртәгә, 22 май шәмбе, Истанбулда БР Фән һәм мәҙәниәт көндәрендә иң тығыҙ, сараларға бай көн булыр, моғайын. БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкселегендәге рәсми делегация ағзалары Рәсәй Федерацияһының Төркиә Республикаһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Владимир Ивановский, РФ-тың Истабул ҡалаһындағы Генераль консулы Алексей Ерхов һәм Истанбулда РФ Сауҙа вәкиллеге етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Рәшит Баталов менән осрашасаҡ. Шулай уҡ БР рәсми делегацияһы ағзалары Истанбулда Башҡортостан Вәкиллеге офисына барасаҡ.
Ә һуңынан Мәхмәд Акиф Эрсой паркында, бөтә донъяға билдәле Изге София ғибәҙәтханаһы менән Зәңгәр мәсет эргәһендә, башҡорт һабантуйы үткәреләсәк.
Йәкшәмбе, 23 майҙа, делегация ағзалары Әхмәт-Зәки Вәлиди ҡәберенә сәскәләр һаласаҡ, һәм шуның менән Истанбулда Башҡортостандың Фән һәм мәҙәниәт көндәре тамамланасаҡ.


text:
Фото:
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының килеме 7,7 процентҡа артҡан
Фото:
«Учалы тай-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ағымдағы йылдың беренсе ярты йыллығында 2009 йылдың ошо уҡ осорона ҡарағанда килемде 7,7 процентҡа арттырған. Ул 1,445 миллиард һум тәшкил иткән.
Шул уҡ мәлдә предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, продукцияны һатыуҙан табыш 38,7 процентҡа артҡан һәм һигеҙ миллиард һумдан ашып киткән. Ярты йыл йомғаҡтары буйынса комбинаттың дебитор бурысы – алты миллиард һумдан ашыу, ә кредитор бурыс – ике миллиард һум самаһы.
«Башинформ» агентлығына предприятиеның матбуғат хеҙмәтенән әйтеүҙәренсә, яҡын арала Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты Силәбе өлкәһендәге Солтан ятҡылығында баҡыр рудаһын сығарыуға тотонасаҡ. Әлеге мәлдә урында тикшереүҙәр алып барыла, улар үҙләштереләсәк руданың күләмен билдәләргә мөмкинлек бирәсәк.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты баҡыр, цинк һәм пирит концентраттары алыу өсөн баҡыр рудаһын табыу һәм етештереүҙә махсуслашҡан. Учалы, Йәштәр һәм Үҙйылға ятҡылыҡтары төп минераль-сеймал базаһы булып тора. Предприятие Урал тау-металлургия компанияһының сеймал дивизионына ҡарай.


text:
Баш ҡалала «Үлемһеҙ полк» акцияһын үткәреү барышында Октябрь проспектының бер өлөшө ябыла Фото: автор фотоһы
Баш ҡалала «Үлемһеҙ полк» акцияһын үткәреү барышында Октябрь проспектының бер өлөшө ябыла
Баш ҡалала «Үлемһеҙ полк» акцияһын үткәреү барышында Октябрь проспектының бер өлөшө ябыла Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә «Үлемһеҙ полк» акцияһын үткәреү барышында Октябрь проспектының бер өлөшө ябыла. Ҡала хакимиәте сайтында баҫылған документтан күренеүенсә, 6 майҙа иртәнге сәғәт 11-ҙән көндөҙгө 1-гә тиклем Октябрь проспектының бер өлөшөндә — Шәфиев урамынан алып Кольская урамына тиклем транспорт хәрәкәте туҡтатыла. Пассажирҙар автобусы һәм электр транспорты хәрәкәтенең схемаһын үҙгәртеү Өфө хакимиәтенең Транспорт һәм элемтә идаралығына йөкмәтелгән.
1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 71 йыллығына арналған тантаналы йөрөштө үткәреү барышында юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеү маҡсатында тейешле саралар ҡабул ителәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты Фото: Борис Филатов
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты Фото: Борис Филатов
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
24 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округы төбәктәрендә балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты.
Попечителдәр советы рәйестәштәре — Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы президенты Владислав Третьяк округ йәштәре араһында сәләмәт тормошто популярлаштырыу өсөн балалар һәм үҫмерҙәр хоккейының әһәмиәтен билдәләне. Ултырышта ҡатнашыусылар округта ошо хәрәкәттең төп үҫеш йүнәлештәрен һәм уға округ, төбәк кимәлендә булышлыҡ итеү буйынса сараларҙы, шулай уҡ «Алтын шайба» турнирын үҫтереү планын тикшерҙе.
Башҡортостанда 20 меңдән ашыу кеше даими рәүештә хоккей менән шөғөлләнә. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәренең хоккей бүлексәләренә дүрт меңдән ашыу уҡыусы йөрөй, 63 муниципаль берәмектәрҙә 362 хоккей майҙансыҡтары эшләй, шуларҙың 13-ө — ябыҡ боҙ ареналары һәм һырғалаҡтар.
«Алтын шайба» клубы йәш хоккейсыларының республика ярыштары йыл һайын өс этапта: дөйөм белем биреү мәктәптәрендә, үҫмерҙәр клубында һәм йәшәгән, уҡыған урын буйынса үҙәктәрҙә; район һәм ҡала этаптары; республика турниры уҙа. 2013/2014 йылдарҙағы миҙгелдә беренсе ике этапта 178 команда (4277 ҡатнашыусы), өсөнсө этапта — 38 команда ҡатнашты (648 ҡатнашыусы). Республика ярыштары һөҙөмтәләре буйынса биш команда «Алтын шайба» клубы йәш хоккейсыларының Бөтә Рәсәй зона һәм финал ярыштарында үҙ көсөн һынаны.


text:
Тулыланыусы энергия
Тулыланыусы энергия — кешеләр өсөн бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия сығанағы. Тирә-яҡ мөхиттә бер-туҡтауһыҙ барған процестар —тулыланыусы энергия сығанағы булып тора. Тулыланыусы энергия яңынан тергеҙелә торған тәбиғи ресурстарҙан — ҡояш энергияһы, ел, ямғыр, һыу ҡалҡыу, геотермаль йылылыҡты файҙалана. 2006 йылда донъяла ғәҙәти биомасса — утын яғыу 13%, барлыҡ тулыланыусы энергияны файҙаланыу 18% тәшкил итте. Гидроэлектростанциялар тулыланыусы энергияның мөһим сығанағы булып тора, донъяла етештерелгән электр энергияһының 15% гидроэлектростанцияларҙа етештерелә.
Ел энергияһын файҙаланыу йыл һайын 30% арта. Был энергияны файҙаланыу Европа һәм АҠШ илдәрендә киң ҡулланыла. Ҡояш электростанциялары Германия һәм Испанияла танылыу алған.
Бразилия шәкәр ҡамышынанэтанол алыу программаһын тормошҡа ашыра. Этанол автомобаль яғыулығы булараҡ файҙаланыла.
Рәсемдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
-
-
-
-
-
Chlorella.jpg
Хлорелли һыу үҫентеләрен файҙаланыу
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
фонда сайты (урыҫ)
- Зелёная энергия — «йәшел технологиялар» тураһында (урыҫ)
- Альтернатив энергия сығанағы (урыҫ)


text:
Эстония
Эстония, рәсми исеме Эстон Республикаһы (эстонса Eesti, Eesti Vabariik) — Европалағы ил, Европа Берләшмәһе һәм Төньяк Атлантик Килешеү Ойошмаһы - НАТО ағзаһы.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европаның төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан. Төньяҡта Рәсәй, көньяҡта Латвия менән сиктәш. Төньяҡтан Финн ҡултығы, көнбайыштан Балтик диңгеҙе һәм Рига ҡултығы һыуҙары менән йыуыла. Финляндия һәм Швеция менән һыу сиге бар. Диңгеҙ буйы сиге 3 794 км. Эстония составына Балтик диңгеҙе акваторияһындағы, дөйөм майҙаны 4,2 мең км² булған 1 521 утрау инә. Шуларҙың иң ҙурҙары: Сааремаа, Хийумаа,Муху, Вормси, Кихну һәм башҡалар. Утрауҙарҙың майҙаны ҙур булыуға ҡарамаҫтан, унда халыҡтың ни бары 5 проценты ғына йәшәй. Эстония йылғалары ҙур түгел, әммә тулы һыулы. .
Эстонияның майҙаны 45 226 км².
Эстонияның административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эстония Республикаһы 15 маакондтан (өйәҙҙән; эст. maakond) тора, өйәҙ башы старейшина (аҡһаҡал); эст. maavanem тип атала. Өйәҙҙәр ике төрлө муниципалитеттарға бүленә: ҡалалар (linn) һәм ҡасабалар (vald). Тағы бер административ берәмеге — ҡасаба волосы (alevvald). Ҡасаба волосы составына бер генә ҡасаба инә. Эстонияла 6 ҡасаба волосы бар: Аэгвийду, Ярваканди, Кохтла-Нымме, Лавассааре, Тоотси һәм Вяндра.
Хәҙерге Эстонияла 227 муниципалитет бар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Статистика ООН (2012)
- ↑ Statistikaamet: mullu rändas Eestist välja 10 000 inimest (ee). DELFI (2013-01-18). Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 ғинуар 2013. 18 ғинуар 2013 тикшерелгән.
- ↑ 3,0 3,1 Report for Selected Countries and Subjects (инг.). МВФ (2014-10). 31 октябрь 2014 тикшерелгән.
- ↑ Площадь и население Эстонии (2012) (инг.)
- Һанлы исемлектең бер юлы


text:
Фото:
Башҡортостандың баш ҡалаһында «Туризм. Спорт. Ял. Рәсәй шифаханалары» төбәк-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе асылды
Фото:
6 — 8 апрелдә Өфөлә, «Нефтселәр» мәҙәниәт һарайында, юбилейлы X «Туризм. Спорт. Ял. Рәсәй шифаханалары» төбәк-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе асылды.
Күргәҙмәне БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы ярҙамында, республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм Башҡорт дәүләт медицина университетының Тергеҙеү медицинаһы һәм курортология фәнни-тикшеренеү институты ҡатнашлығында «БашЭКСПО» күргәҙмә үҙәге ойошторҙо.
Күргәҙмәне асыу тантанаһында БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, БР Иҡтисади үҫеш министры, ойоштороу комитеты рәйесе Евгений Евтушенко, БР Хөкүмәт Аппараты һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вәкилдәре булды.
Күргәҙмә эшендә Башҡортостан райондарынан һәм Рәсәй төбәктәренән 140-тан ашыу вәкил ҡатнаша. Тәүге тапҡыр бында БР Мәғариф министрлығы һәм республиканың Һөнәрселек палатаһы стендтары ҡуйылған.
Александр Никерин күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы тәбрикләне:
— Юбилейлы X «Туризм. Спорт. Ял. Рәсәй шифаханалары» төбәк-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһен үткәреү беҙгә яуаплылыҡ өҫтәй. Был сарала Швейцария, Ҡытай, Германия, Украина кеүек сит илдәрҙән ҡунаҡтар ҡатнашыуын оло ҡыуаныс менән билдәләйем.
Туриндустрияға республикала етди иғтибар бирелә, — тип дауам итте һүҙен Никерин. — БР Президентының БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә туриндустрияның республиканың именлеге һәм иҡтисади үҫеш нигеҙе булыуы һыҙыҡ өҫтөнә алына.
Башҡортостан Республикаһы күргәҙмәлә ҡуйылған инновацион идеялары һәм проекттары менән ғорурлана. Улар Башҡортостан Республикаһы турнавигаторҙары һәм туркемпингылар. Тағы бер тапҡыр билдәләргә теләйем, БР Хөкүмәте менән Бөрйән районында туркемпинг пилот проектын бойомға ашырыу тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Киләсәк тап ошо проекттарҙа.
Александр Павлович туристик тармаҡтың республика халҡы өсөн әһәмиәтен билдәләне:
— Башҡортостанда 600 меңдән ашыу кеше һауыҡтырыу туризмының төрлө формалары менән шөғөлләнә. Һәм бөгөнгө көндә Башҡортостанда булдырылған курорт-һауыҡтырыу системаһы тәү сиратта республика халҡын һәм Рәсәй Федерацияһы халҡын сәләмәтләндереүгә йүнәлтелгән. Беҙҙең республиканы Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдә Уралдың һәм бөтә Рәсәйҙең иң матур төбәктәренең береһе тип баһалайбыҙ.
— Республикала туризмдың нисек үҫешеүе хаҡында ҡунаҡтарыбыҙға ҙур ҡәнәғәтлек менән һөйләйәсәкбеҙ, – тип йомғаҡланы сығышын Александр Никерин.
Йылы һүҙҙәре менән ҡунаҡтарҙы һәм ҡатнашыусыларҙы Евгений Евтушенко ла сәләмләне.
— Республиканың ҙур туристик потенциалы бар, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте был иҡтисади эшмәкәрлеккә осраҡлы ғына иғтибар бирмәй.
Ошо арала БР Хөкүмәте Туризм үҫеше буйынса ведомство-ара комиссия ойоштороу тураһында ҡарарға ҡул ҡуйҙы, уны БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сәлих улы Сарбаев етәкләйәсәк. Иҡтисад тармағына был иң юғары кимәлдә иғтибар бирелеүе тураһында һөйләй. Күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла яңы емешле контакттар, яңы клиенттар табыуын теләйем.
Юбилейлы X «Туризм. Спорт. Ял. Рәсәй шифаханалары» төбәк-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе Өфөлә 6-8 апрелдә үтә.
Ҡунаҡтарҙы бай эш программаһы, ғилми-ғәмәли семинарҙар, “түңәрәк өҫтәлдәр”, форумдар көтә.


text:
Төҙөлөштә 11 меңдән ашыу хеҙмәт мигранты эшләй
Әлеге ваҡытта Башҡортостан биләмәһендә теркәлгән 27826 хеҙмәт мигрантының 11756-һы төҙөлөш өлкәһендә эшләй. Был турала Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы ҡарамағындағы Ижтимағи-консультатив совет начальнигы урынбаҫары Хәмит Нафиҡов хәбәр итте.
Мигранттарҙы йәлеп итеү буйынса икенсе урында коммерция эшмәкәрлеге тора. Бөгөн уның менән республикала 7320 сит ил кешеһе мәшғүл. Ауыл хужалығында — 4908, сәнәғәттә — 1402, транспорт һәм элемтә өлкәһендә 444 мигрант эшләй. Тағы 1996 кеше башҡа өлкәләргә йәлеп ителгән.


text:
Бешкәктә Башҡортостандың презентацияһы үтте
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
8 сентябрҙә Бешкәктә Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ағзалары менән осрашты. Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу барышында Ҡырғыҙстандың эшлекле даирәһе өсөн Башҡортостан Республикаһының презентацияһы уҙҙы.
— Беҙ үҙ-ара оҡшашбыҙ. Менталитет яғынан, үҙебеҙҙең эшләргә: сауҙа итергә, индустрияны күтәрергә тырышыуыбыҙ менән оҡшашбыҙ. Ул Башҡортостанда һаҡланып ҡалған, ә бына беҙ, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уны юғалтҡанбыҙ. Нисек килешеүебеҙгә ҡарап, шулай бергәләп эшләйәсәкбеҙ, — тип билдәләне үҙ сығышында Ҡырғыҙстан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Марат Шаршекеев.
Билдәләп үтергә кәрәк, был Башҡортостан делегацияһының Ҡырғыҙстан Республикаһына тәүге рәсми сәфәре. Рөстәм Хәмитовтың әйтеүе буйынса, Башҡортостан Республикаһы Ҡырғыҙстандың бизнес-берләшмәһе менән бер төркөм эш бәйләнештәрен көйгә һалырға ниәтләнә.
— Беҙ иҡтисади мөнәсәбәттәребеҙҙе үҫтерергә тейеш. Бөгөн, Ҡырғыҙстан Премьер-министрында булып, 2-3 ай эсендә эшмәкәрлегебеҙҙең бөтә йүнәлештәрен өйрәнерлек, уртаҡ эшсе төркөм булдырыу кәрәклеге мәсьәләһен тикшерҙек. Төркөм был өлөштә бер-береһе менән эшләйәсәк кешеләрҙе билдәләйәсәк. Эшмәкәрлек планын әҙерләп, уны тормошҡа ашыра башларға кәрәк, — тине Башҡортостан башлығы.


text:
Портал:Ислам
Ислам
Һайланған мәҡәлә
Тәҡдир - Аллаһы Тәғәлә булған һәм буласаҡ нәмәләрҙең ваҡытын, урынын билдәләгән. Донъяла бөтә нәмә лә Аллаһтың теләге, тәҡдире буйынса булған һәм буласаҡ. Кеше үҙенә яҙылған яҙмышты Аллаһы Тәғәлә тарафынан бирелгән ихтыяры буйынса һайлай. Нәмә эшләһәк тә, ул Аллаһ ризалығы менән, уның ҡеүәтләүе буйынса.
Үҙебеҙҙең тыумышыбыҙ, енесебеҙ, ғүмер оҙонлоғон, ата-әсәйҙе беҙ һайлай алмайбыҙ. Шуға былар өсөн яуап бирмәйбеҙ, ә был тормошта үҙ ихтыярыбыҙ, теләгебеҙ менән эшләгән яҡшы һәм насар эштәребеҙ, ғәмәлдәребеҙ өсөн яуап тотасаҡбыҙ.
Һайланған шәхес
Мөхәммәт, бине Ғәбдулла бине Ғәбделмоталлиб бине әл-Хашими, (ғәр. محمد), (20 (22) апрель 571 (570), Мәккә — 8 июнь 632, Мәҙинә) — пәйғәмбәр, мәшһүр дин хәҙмәткәре, бер аллаға табыныу дине — Ислам динен индереүсе, Аллаһ ебәргән изге китап — Ҡөрьәнде кешеләргә еткереүсе, дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре, Ғәрәп ярымутрауында көслө мосолман дәүләтен төҙөүсе.
Һайланған рәсем
Мосолман дин белгестәре
Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы (Зәйнулла бин Хәбибулла бин Рәсүл, Зәйнулла-ишан) 1833 — 1917) — күренекле башҡорт дин әһеле, ишан.
1833 йылдың 25 мартында Троицк өйәҙе Туңғатар волосының Шәрип ауылында (хәҙерге (Башҡортостандың Учалы районында) мулла ғәиләһендә тыуып үҫә.
Тыуған ауылында мәҙрәсәлә уҡый, ун ике йәшенән кантон үҙәге – Малай Муйнаҡ мәҙрәсәһендә белем ала, аҙаҡ Яҡуп хәҙрәт артынан Ахун ауылына күсеп, унда дин ғилемен арттыра. 1851 йылда Троицк ҡалаһы (хәҙерге Cиләбе өлкәһендә) мәҙрәсәһенә килеп урынлаша, 1858 йылда тейешле имтихандарын тапшырып, Верхнеуральск өйәҙенең Аҡҡужа ауылына (хәҙер шул уҡ Учалы районында) имам-хатип булып ҡайта.
Мосолман ғалимдары
Хәҙерге ислам
Мосолман архитектураһы
Ислам архитектураһының иң боронғо ҡомартҡыларының береһе. Мәсет дөрөҫ пропорциональ һыҙаттар менән төҙөлгән, эске яғы бай мозаикалы орнамент менән биҙәлгән.
Ә һеҙ белә инегеҙме
- …Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Ҡөрьәнде аңлатып биргән һүҙҙәре, дини йолалар хаҡында әйткәндәре хәҙистәр тип атала
- …Зәм-зәм һүҙе ғәрәп лингвистикаһы күҙлегенән ҡарағанда, “бәйләргә, ҡасмаҫҡа” тигәнде аңлата.
- …Ҡорбан салыу — шәфҡәтлелек, мәрхәмәтлелек, рәхимлелек билдәһе булып тора. Аллаһы Тәғәләнең ризалығына өмөт итеп ҡорбан салыу Зөлхизә айының 10-сы, 11-се, 12-се көндәрендә башҡарыла.
- … донъялағы төп һәм иң ҙур мәсет, Исламдың беренсе изге урыны —Мәсджид әл-Харам мәсете
Яңы мәҡәләләр
Әл-Ғәдийәт сүрәһе (ғәр. سورة العاديات ) (Елеүселәр), Ҡөрьән Кәримдең 100-сө сүрәһе, 11 аяттан тора.
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
- Тындары бөтөп елеүселәр менән ант итәм,
- осҡондар сәсрәтеп сығарыусылар менән,
- таң уаҡытында һөжүм итеүселәр менән!
- Һәм улар шуның менән унда туҙан күтәрҙеләр,
- һәм шулай итеп төркөм араһына бәреп инделәр.
Мосолман календары
XXI быуатта Һижрә тәҡиүм[вики-тексты үҙгәртергә]
Ислам пәйғәмбәрҙәре
Ибраһим (ғәр. إبراهيم, уҡыла: Ibrāhīm, йәһ. אברהם, уҡыла: ʼAḇrāhām) - яҡынса б.э.т. XX быуатта йәшәгән дини шәхес. Ислам динендә пәйғәмбәр булараҡ, йәһүҙелек һәм христианлыҡта иһә бөйөк дини зат буларак ололоҡлана. Исхаҡ һәм Исмәғилдең атаһы. Ғәрәп һәм йәһүд (еврей) халыҡтарының тәү атаһы булып иҫәпләнә.
Ҡөрьәндә Ибраһим исемле, Мәккәлә иңгән (28, 29 аяттарҙан ҡала) һәм 52 аяттан торған, 14-се сүрә бар. Ул Ибраһим пәйғәмбәрҙең был сүрәлә Аллаһы тәғәләгә ҡылған доғаһы өсөн шулай атала.
Һайланған хәҙис
Аллаһы Тәғәләнән ярҙам һорап ҡына торған кеше юғалмаҫ, кәңәшләшеп кенә йәшәй белгән кеше үкенмәҫ, уртаса йәшәй белгән кеше фәҡирлек күрмәҫ.
— Хәҙис Шәриф.
Һайланған аят
Әгәр һеҙ Алланың ниғмәтен иҫәпләргә уйлаһағыҙ, һанап бөтөрә алмаҫһығыҙ. Ысынлап та, Алла — кисереүсе, рәхимле!
— ӘН-НӘХЛ (БАЛ ҠОРТО):18
Исламда шәхес
- Әбү Хәнифә
- Хисмәтуллин Сисәнбай
- Ҡорбанғәлиев Мөхәммәт-Ғабдулхай
- Ризаитдин Фәхретдинов
- Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы
- Рәсүлев Ғабдрахман
Категориялар
Проекттар
Нисек ярҙам итә алам
Төп темалар
Төп ғибәҙәттәр: Шәһәҙәт килтереү• Намаҙ ҡылыу• Зәҡәт биреү • Ураҙа тотоу• Хаж ҡылыу
Ислам байрамдары: Рамаҙан байрамы • Ҡорбан байрамы
Дини текстар һәм шәриғәт: Ҡөрьән • Сөннәт •Хәҙис • Фикых • Шәриғәт • Калам • Тасаввуф
Тарих һәм кешеләр: Ислам тарихының ваҡыт теҙелеше • Әһлебәйт • Сәхәбәләр • Сөннилек • Шиғыйлыҡ• Һариджилыҡ • Дүрт хәлифә • Ун ике имамКультура һәм йәмғиәт: Тәһәрәт • Байрамдар • Фән • Мәсет • Фәлсәфә • Фитр саҙаҡаһы • Ҡорбан • Мәҙһәбтәр • Халыҡ • Саҙаҡа • Сәнғәт • Календарь • Тәриҡәттәр


text:
Башҡортостандың ойошторолоуына 100 йыл тулыу уңайынан Өфөлә «Карауанһарай» төҙөргә тәҡдим ителдеФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостандың ойошторолоуына 100 йыл тулыу уңайынан Өфөлә «Карауанһарай» төҙөргә тәҡдим ителде
Башҡортостандың ойошторолоуына 100 йыл тулыу уңайынан Өфөлә «Карауанһарай» төҙөргә тәҡдим ителдеФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостандың ойошторолоуына 100 йыл тулыу уңайынан Өфөлә «Карауанһарай» төҙөргә тәҡдим ителде. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ошо башланғыс менән сығыш яһаны.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты советы ултырышында республиканың 100 йыллығын байрам итеү буйынса саралар планы тикшерелде. Ҡоролтай рәйесе Әмир Ишемғолов хәҙерге йәштәрҙең әүҙем булыуын һәм иҫтәлекле датаға бағышланған тарих, әҙәбиәт һәм сәнғәт буйынса республика гранттарын булдырыу мөһимлеген билдәләне. Был идеяны Башҡорт дәүләт университетының Башҡортостан тарихы, археология һәм этнология кафедраһы мөдире Марат Ҡолшәрипов та хупланы. Ул халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция ойошторорға тәҡдим итте.
Саралар Башҡортостанда ғына үткәрелергә тейеш түгел, тип өҫтәне тележурналист Салауат Хәмиҙуллин. Юғиһә, Силәбе, Ҡурған һәм башҡа өлкәләрҙә тыуып үҫкән бик күп сәйәси эшмәкәрҙәр иғтибарҙан ситтә ҡаласаҡ. Тарихсылар фекеренсә, танылған шәхестәргә мемориаль таҡталар, һәйкәлдәр ҡуйырға кәрәк. Ғилми-ғәмәли конференциялар үткәргәндән һуң Башҡортостан барлыҡҡа килгән урындар буйлап автоуҙыш ойошторорға мөмкин. Уны республиканың тәүге баш ҡалаһынан — Баймаҡ районының Темәс ауылынан башлау зарур.
Республиканың Китап палатаһы директоры Азат Ярмуллин Башҡортостан дәүләтселегенең үҫеше тураһында энциклопедия сығарыу тәҡдиме менән сығыш яһаны. Шулай уҡ рус, башҡорт һәм инглиз телдәрендә «Башҡортостан Республикаһы. Һүрәтле энциклопедия» баҫмаһын сығарыу тәҡдиме индерелде.
Республика буйлап 100 туристик маршрут булдырыу тәҡдиме яңғыраны. Бындай башланғыс менән Бөтә Рәсәй башҡорт йәштәре ҡоролтайы рәйесе, «Арғымаҡ» этно-төркөмө лидеры Ринат Рамазанов сығыш яһаны. Программаға музейҙарҙы, изге урындарҙы, тәбиғәт ҡомартҡыларын һәм танылған шәхестәргә бәйле урындарҙы индерергә мөмкин.
Торатау итәгендә «Ырыуҙар ташын» ҡуйыу, башҡорт халыҡ эпостары геройҙары аллеяһын төҙөү, башҡорт милли ризыҡтары объекттарын асыу мәсьәләһе бик мөһим.
Әмир Ишемғолов билдәләүенсә, өҫтәмәләр индерелгән план Башҡортостан Хөкүмәтенә тапшырылған, тип хәбәр итә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте.


text:
Фото:
Уҡытыусы йылы Өфөлә лайыҡлы билдәләнәсәк
Фото:
Кисә ҡала Советы депутаттары Өфөлә үткәреләсәк Рәсәй Федерацияһында Уҡытыусы йылына арналған сараларҙы ойоштороу мәсьәләһен тикшерҙе.
Гуманитар мәсьәләләр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса ҡала Советының даими комиссияһы рәйесе урынбаҫары Гүзәл Ибраһимованың хәбәр итеүенсә, Уҡытыусы йылы республиканың баш ҡалаһында лайыҡлы билдәләнәсәк.
Августа Өфөлә ҡала һәм район педагогик советтарын үткәреү планлаштырыла, октябрь айында Өфөнөң иң яҡшы мәғариф хеҙмәткәрҙәре ҡала Советынан наградалар тапшырыу ҡаралған, ноябрҙә Өфө территорияһында “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проектын ғәмәлгә ашырыу мәсьәләһе тикшереләсәк.
— Ҡала Советының рәсми сайтында махсус рубрикала йыл дауамында РФ-ла Уҡытыусы йылына арналған материалдар ҡуйылып барыласаҡ, — тине Гүзәл Ибраһимова. – Өфөнөң байтаҡ белем биреү учреждениеһы яңы ҡорамалдар һатып алыуға һәм ремонт үткәреүгә ярҙам аласаҡ. Ә педагогтар араһында һөнәри оҫталыҡҡа даими конкурстар үткәреләсәк.


text:
Өфөлә армияға саҡырыу буйынса "ҡыҙыу линия" асыла
Өфөлә армияға саҡырыу буйынса «ҡыҙыу линия» асыла.
12 октябрҙә башҡаланың Йәштәр эштәре буйынса комитеты һәм «ИНДИГО» психология-медик-социаль ярҙам үҙәге армияға көҙгө саҡырылыш буйынса «ҡыҙыу линия» ойоштора. Көндөҙгө икенән бишкә тиклем граждандарҙың һорауҙарына Башҡортостан хәрби комиссариаты вәкилдәре, педагогтар, психологтар яуап бирәсәк. Һорауҙар менән 223-22-11 һандарына шылтыратырға мөмкин, Өфөнөң коды 347. Быйыл көҙ республикала 5 меңдән ашыу егет армияға алына.


text:
Йәш белгестәрҙе агросәнәғәт комплексы предприятиеларына йәлеп итеүгә арналған түңәрәк өҫтәл үтәсәк
5 мартта Иглин районының хакимиәт үҙәге — Иглин ауылында йәш белгестәрҙе агросәнәғәт комплексы предприятиеларына йәлеп итеүгә арналған түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Уны ойоштороусылар булып БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы һәм Рәсәй ауыл йәштәре ойошмаһының төбәк бүлексәһе сығыш яһаны.
Түңәрәк өҫтәлдә Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары, Рәсәй ауыл йәштәре ойошмаһы активистары, Иглин, Нуриман һәм Ҡариҙел райондарының йәштәр советы ағзалары, Студенттар хеҙмәт отрядтары штабы вәкилдәре, ауылда эшләгән йәш белгестәр ҡатнашасаҡ. Йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу, йәш ғаиләләрҙе һәм йәш белгестәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү, ауылда инновацион технологиялар индереү, инфраструктураны үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк.
Был сарала ҡатнашыусылар бер нисә ауыл хужалығы предприятиеларын барып ҡараясаҡ, унда йәш белгестәр менән осрашасаҡ. Фекер алышыу һөҙөмтәһендә йәш белгестәрҙе агросәнәғәт комплексы предприятиеларына йәлеп итеүгә йүнәлтелгән рекомендациялар ҡабул ителәсәк.
Түңәрәк өҫтәл район Мәҙәниәт йортонда үтәсәк. Башлана — 11 сәғәттә.


text:
Эльвира Кунина Илдуса Илешевҡа рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев исеменә Рәсәй Дәүләт Халыҡ ижады йорто директоры, ЮНЕСКО эштәре буйынса РФ Комиссияһы ҡарамағындағы матди булмаған мәҙәни мираҫты һаҡлау буйынса Рәсәй Комитеты рәйесе Эльвиры Кунинанан хат килде. Унда Бәләбәй ҡалаһы Мәҙәниәт йортоноң рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестрының уҙған көҙ Санкт-Петербургта үткән Николай Калинин исемендәге V Бөтә Рәсәй рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестрҙары һәм ансамблдәре конкурсында уңышлы сығыш яһағаны өсөн рәхмәт белдерелә. Башҡортостан коллективы лауреат исеменә лайыҡ була һәм өсөнсө дәрәжә диплом ала.
Хатта, атап әйткәндә, шулай тиелә: «Хөрмәтле Илдус Ғөбәйҙулла улы, беҙ Һеҙҙе һәм оркестр коллективын (етәксеһе — Павел Крылов) ҙур уңышығыҙ менән ҡотлайбыҙ, халыҡ уйын ҡоралдары музыкаһына ярҙам иткәнегеҙ өсөн ҙур рәхмәт белдерәбеҙ. Ватан мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү эшендә артабан да уңышлы ижади хеҙмәттәшлеккә өмөт итәбеҙ».
Өҫтәп шуны әйтеп китәбеҙ, Николай Калинин исемендәге V Бөтә Рәсәй рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестрҙары һәм ансамблдәре конкурсында Рәсәйҙең иң яҡшы коллективтары — 30 субъекттан 1000-гә яҡын музыкантты йәлеп иткән 40 оркестр һәм ансамбль ҡатнашты. Улар араһында Карелия, Коми, Удмуртия, Башҡортостан республикаларынан, Алтай, Красноярск, Пермь, Приморье, Хабаровск крайҙарынан, Белгород, Брянск, Волгоград, Иркутск, Киров, Ленинград, Липецк, Магадан, Нижегородск, Новосибирск, Омск, Ырымбур, Орел, Һамар, Һарытау, Свердловск, Смоленск, Тверь, Силәбе, Ярославль өлкәләренән, Мәскәү ҡалаһынан коллективтар булды.


text:
Башҡортостан һәм Ҡырғыҙстан бергәләп туризмды, еңел сәнәғәтте һәм транспортты үҫтерергә ниәтләнәләр
ӨФӨ, 2014 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басыров/.
Ҡырғыҙстан Премьер-министры Джоомарт Оторбаев Башҡортостандың тегеү тармағы өсөн тура текстиль поставкаларын яйға һалырға тәҡдим итте. Бының хаҡта ул республиканың сәнәғәт һәм ауыл хужалығы потенциалы презентацияһында белдерҙе. Ул урындағы предприятиеларҙың сеймалды аралашсылар аша алыуы менән бәйле.
Башҡортостандың сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры Алексей Карпухин урындағы фабрикаларҙың Ҡырғыҙстан менән эш итеүен билдәләне.
— Республика предприятиелары еңел сәнәғәтте модернизациялауға йүнәлтелгән бер нисә проектты ғәмәлгә ашыра, әммә тармаҡ сифатлы сеймал менән күберәк тәьмин итеүҙе талап итә. Атап әйткәндә, «Башҡортостан текстиль комбинаты» Ҡырғыҙстан менән туҡыма сеймалын поставкалау буйынса хеҙмәттәшлек итә. Фабриканың етештереү ҡеүәттәре йылына 90 мең погон метрына тиклем техник туҡыма сығарыу мөмкинлегенә эйә, шулай уҡ сығарылған продукцияның исемлеген һәм күләмдәрен киңәйтеү мөмкинлеге бар, — тине Алексей Карпухин.
Бынан тыш, Ҡырғыҙстан Премьер-министры Өфө һәм Бешкәк араһында тимер юл логистикаһын яҡшыртырға тәҡдим итте. Джоомарт Оторбаев ике республикаға туристар ағымын арттырыу кәрәклеге хаҡында белдерҙе.
— Беҙҙә әлегә тиклем, шул иҫәптән Ысыҡкүл буйында, профсоюз шифаханалары бар. Улар нигеҙендә социаль туризм өлкәһендәге мөнәсәбәттәрҙе үҫтерә алыр инек. Был юғары түләү талап иткән биш йондоҙло отелдәр түгел, ә ғәҙәттәге урта кимәлдәге ҡунаҡханалар, — тип билдәләне Ҡырғыҙстан Хөкүмәте башлығы.
Уҙған презентация һөҙөмтәләре буйынса Джоомарт Оторбаев Хөкүмәткә ике республика араһында мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү планын әҙерләргә ҡушыуын хәбәр итте.
Шулай уҡ киләһе аҙнала Башҡортостан Ҡырғыҙстанға сәнәғәт һәм сауҙа даирәһе вәкилдәренән торған бизнес-миссияны йүнәлтергә ниәтләнә.
— Был сәфәр уртаҡ эш тураһында тәүге килешеүҙәр төҙөү өсөн башланғыс булып торасаҡ. Ҡырғыҙстан беҙгә рухи яҡтан да, ысынбарлыҡты тойоу буйынса ла яҡын, әлбиттә, артабан да бергәләп эшләйәсәкбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.


text:
чәршәмбе, 18 гыйнвар 2017, Казан вакыты 00:27
Башҡортостан президентының кисәге көнө ошо мәсьәләне хәл итеүгә арналды. Башҡалала мәктәпкәсә йәштәге балалар 50 меңгә яҡын. Әммә уларҙың барыһына ла балалар баҡсаларында урын етмәй. Үҙ сабыйҙарын балалар баҡсаһына урынлаштырыу мәсьәләһе менән Өфөлә барлыҡ ата-әсәләрҙең дә осрашҡаны барҙыр. Кемдер уны хәл итеү өсөн һәйбәт таныштарын, кемдер ҙур суммаллы аҡса ҡуллана. Көсөргәнешлек сәбәбе, әлбиттә, балалар баҡсаһы етмәүҙә. Өфөлә сабыйҙарҙың 63 проценты балалар баҡсаһы менән тәъмин ителгән. Ә Сипайлово биҫтәһендә һәм Киров районында был күрһәткес 30 процент ҡына. Өфөлә балалар баҡсаһының 93 проценты муниципаль милеккә ҡарай. Улар ҡала бюджетынан финанслана.


text:
Төбәгебеҙ ҙур ватан һәм сит ил компанияларын йәлеп итә
Дәүләт Йыйылышы депутаттары алдындағы бөгөнгө отчет доклады сиктәрендә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Башҡортостандың инновациялар һәм инвестициялар йәлеп итеү өлкәһендәге уңыштары тураһында һөйләне.
Уның әйтеүенсә, былтыр республикала алты технопарк һәм бер технологиялар трансферы үҙәге төҙөлдө. Бынан тыш, үҙенсәлекле программа продукттары менән коллектив файҙаланыу үҙәге, консультация патент үҙәге һәм интеллектуаль ресурстарҙы файҙаланыу лабораториялары барлыҡҡа килде. Уларҙың эшмәкәрлектәре инновацион эшкәртмәләр менән шөғөлләнеүсе субъекттарға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән.
«Башҡортостандың ун иң яҡшы инновацион идеяһы» республика инновацион проекттар конкурсы үткәрелде.
Рәсәй төбәктәренең инвестициялар йәлеп итеүсәнлеген баһалау һөҙөмтәләре буйынса республика «Иң юғары инвестициялар йәлеп итеүсәнлек кимәле» төп номинацияһында ун иң яҡшы төбәк иҫәбенә инде, ә «Инвестициялар һалыуҙың иң кәм иҡтисади хәүефе» номинацияһында Рәсәй төбәктәре араһында беренсе урын яуланы.
«Башҡортостандың ышаныслы эшлекле партнер булараҡ ыңғай тәжрибәһе республикаға ҙур ватан һәм сит ил компанияларын йәлеп итеүгә булышлыҡ итә», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Раил Сарбаев.
2009 йылда төбәк иҡтисадына төп капиталға 140 миллиард һум самаһы инвестициялар һалынған.


text:
Башҡортостанда журналистарҙың йәйге фестивале ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналасаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда журналистарҙың йәйге фестивале ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналасаҡ
Башҡортостанда журналистарҙың йәйге фестивале ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналасаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
19 июндә Күгәрсен районының Мораҙым тарлауығында республика журналистарының йәйге фестивале ойошторола. «Журфест» һөнәри байрам – республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан уҙғарыла. Сараға баш мөхәррирҙәр, республика, район гәзиттәре, радио, телевидение һәм интернет-баҫмалар хәбәрселәре йыйыла.
Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл байрам программаһы Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре саммиттарына арнала. Журналистарҙың командалары карнавал форматында милли костюмдар конкурсында, милли аш-һыу әҙерләү һәм бейеү бәйгеһендә көс һынашасаҡ.
Фестивалде асыу тантанаһы иртәнге сәғәт 11-ҙә башлана. Сара сиктәрендә тармаҡтың иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренә Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының һәм Журналистар союзының маҡтаулы исемдәре, дипломдар тапшырыла. Көндөң икенсе яртыһында матбуғат клубы һәм фестиваль партнерҙары майҙансығы эш башлай.
Журналистар фестиваленә Мәскәүҙән билдәле гәзит дизайнеры, «Журналистика һәм медиабаҙар» журналы күҙәтеүсеһе Владимир Скоробогатьконың килеүе көтөлә. Ул бер нисә уҡыу ҡулланмаһы, «Матбуғаттың график формулаһы» йыйынтығы авторы. Владимир Скоробогатько Башҡортостан журналистары өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәрәсәк.
Республика киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре күңелле ярыштарҙа, ШОС һәм БРИКС илдәренең милли уйындарында ҡатнаша, «ЕvroАзия» төркөмөнөң һәм Күгәрсен районы артистарының сығышын ҡарай ала.


text:
«Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара конкурсы йырсыларҙы ҡатнашырға саҡыра
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара конкурсы йырсыларҙы ҡатнашырға саҡыра. Фестиваль 19-21 октябрҙә Нефтекама ҡалаһында уҙғарыла. Конкурста 16 йәштән 35 йәшкәсә һәүәҫкәр башҡарыусылар ғына ҡатнаша.
Ҡатнашыусыларҙың барыһы ла дүрт әҫәр: башҡорт һәм татар халыҡ, башҡорт һәм татар композиторҙарының эстрада йырҙарын әҙерләргә тейеш. Сығыштарҙы Башҡортостандың һәм Татарстандың танылған композиторҙары, йырсылары, сәнғәт оҫталары баһалай. Гран-приға лайыҡ булыусы, лауреаттар һәм дипломанттар диплом һәм ҡиммәтле бүләк (йәки аҡсалата премия) менән бүләкләнә. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн ғаризаны 14 октябргә тиклем gukrcnt@mail.ru, kultura_neft@mail.ru электрон адрестарына ебәрергә кәрәк.
Башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара фестивале тәүге тапҡыр 1991 йылда ойошторола. Сараның программаһында фестивалде асыу һәм ябыу тантаналары, гала-концерт, жюри ағзалары менән осрашыу, матбуғат конференцияһы һәм ҡатнашыусыларҙың хушлашыу кисәһе ҡаралған.


text:
Григорий Рапота йәшерен уйын бизнесы менән көрәштә именлек органдары ярҙамына өмөтләнәФото: Олег Яровиков
Григорий Рапота йәшерен уйын бизнесы менән көрәштә именлек органдары ярҙамына өмөтләнә
Григорий Рапота йәшерен уйын бизнесы менән көрәштә именлек органдары ярҙамына өмөтләнәФото: Олег Яровиков
РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота бөгөн Өфөлә йәшерен уйын бизнесы һаҡланыуын коррупция күренештәренең береһе тип атаны.
Башҡортостандың баш ҡалаһында барған Волга буйы федераль округындағы именлек органдары начальниктары советының 42-се ултырышында сығыш яһап, президенттың Тулы хоҡуҡлы вәкиле унда ҡатнашыусыларҙан был проблемаға иғтибар биреүен һораны.
«Бында һеҙҙән ярҙам көтөлә. Ниндәйҙер аныҡлыҡ булғанда, көрәшеүе лә еңелерәк», — тине ул.


text: Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Альбина Буранғолова етәкселегендәге делегация Учалы районында булып китте. Депутаттар һәм экологтар Ахун ауылы янындағы археология ҡомартҡыһына бәйле хәл менән яҡындан танышты. Башҡортостандың мәҙәни мираҫына индерелгән Ахун комплексы 13 тораташтан тора, беҙҙең эраға тиклем 15-12 быуаттарҙа астрономик иҫәпләүҙәр маҡсатында ҡулланылған Урал-Волга буйы төбәгендә берҙән-бер обьект һанала. Күптән түгел уны вандалдар емереп киттеләр, тәре, башҡа мыҫҡыллы һүҙҙәр яҙҙылар.


text:
“Әсәлек даны” миҙалдары тапшырылды
Конгресс-холдың ултырыштар залында күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән наградлау тантанаһы үтте. 88-се тантанала республика райондарынан 49 ҡатын-ҡыҙ һәм бер өфөлө ҡатнашты. Уларҙың күптәре — йорт хужабикәләре, әммә улар араһында уҡытыусылар, почтальондар, социаль хеҙмәткәрҙәр, һауынсы, дауахана һәм мәктәптә эшләүселәр, китапхана мөдире һәм бухгалтер ҙа бар.
— Бөгөн беҙ бик яҡшы уңай менән йыйылдыҡ — «Әсәлек даны» миҙалдары тапшырабыҙ, — тип мөрәжәғәт итте уларға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — Торлаҡ мәсьәләһе киҫкен тороуы, балалар баҡсаһы етешмәүе кеүек ҡыйынлыҡтарға ҡарамаҫтан, һеҙ күп балалы әсәләрһегеҙ. Һеҙҙең балаларығыҙ лайыҡлы кешеләр булып үҫерҙәр һәм бәхетле булырҙар тип ышанам. Беҙ бының өсөн күп эшләргә тейешбеҙ.
2010 йыл башынан алып биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән 340 әсә наградаға тәҡдим ителгән. Миҙал менән бергә ҡатындар аҡсалата премия — 8700 һум аҡса ла алды. Президент ҡулынан награда алғас, ҡайһы бер әсәләр яуап һүҙе алды — үҙ ғаиләләре тураһында һөйләне һәм иғтибар өсөн рәхмәт белдерҙе.
— Беҙҙең осрашыу Әсәләр көнө алдынан үтеүе ҡыуаныслы, — тип билдәләне Дыуан районынан мәктәп директоры урынбаҫары Наталья Горбунова. — Был миҙал беҙгә балаларыбыҙ хаҡында тағы ла ҙурыраҡ хәстәрлек күреү бурысы йөкмәтә. Балаларҙы һәм әсәләрҙе социаль яҡлау буйынса эш алып барыуығыҙ өсөн рәхмәт.
— Минең улым һәм ҡыҙым бар, — тине, тантананы тамамлап, Рөстәм Зәки улы. — Олоғая барыу менән мин өс-дүрт, ә бәлки, биш бала тәрбиәләү яҡшы булыуын аңланым. Әлбиттә, уларҙы аяҡҡа баҫтырыу еңелдән түгел. Һеҙҙең ҡулдарығыҙҙы ҡыҫҡан ваҡытта барығыҙҙың да эшсән булыуығыҙҙы тойҙом — ҡулдарығыҙ ныҡ, күптәрегеҙҙең устары сөйәлләнгән. Был һеҙгә тормош еңелдән бирелмәүе хаҡында һөйләй, һеҙ ҡулда ғына күтәреп йөрөтөүгә лайыҡлы кешеләрһегеҙ. Ирҙәрегеҙгә һәм балаларығыҙға сәләм тапшырығыҙ.
Тантана ғәҙәттәгесә бергәләп фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Бразилия президенты вазифаһынан ваҡытлыса ситләтелгән Дилма Русефф үҙенең көндәштәрен илдәге хәлде ҡаҡшатыуҙа ғәйепләне һәм ғәҙеллек өсөн көрәште дауам итергә вәғәҙәләне. Импичментҡа ҡаршы тауыш бирегеҙ, фетнәселәрҙе яҡламағыҙ тигән ул милли парламенттың юғары палатаһында сығыш яһап.
Тажикстандағы 201-се хәрби базаның мотоуҡсылар бүлексәләре хәрбиҙәре яңы БТР-82А-ла экстремаль йөрөү серҙәренә төшөнә башланы. Ауыр һауа шарттарында 3 саҡырым алыҫлыҡта ла сәпте таба алған яңы техниканы тикшереү октябргә тиклем дауам итәсәк.
Мексикала Юкатан ярымутрауында квадрокоптер ярҙамында алһыуланған диңгеҙ ҡултығы видеоға төшөрөлгән. Һыуҙың ошонда төҫкә инеүе диүгеҙҙә йәшәгән ҡыҙыл планктон һәм артемиялар бңлеп сығарған химик матдәләргә бәйле.
Милли хоккей лигаһы мельдонийҙы допинг тип иҫәпләмәй һәм хоккейсыларға уны ҡулланырға рөхсәт биргән. Был хаҡта Континенталь хоккей лигаһының элекке президенты Александр Медведев белдергән. Был препаратты уйлап табыусы Иварс Кальвинш мельдоний тыйылған препараттар исемлегенән алыныр тип ышана. Был мәсьәләне ул Кандала ВАДА вәкилдәре менән тикшерергә ниәтләй.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Өфөлә VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарын әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе
Фото:
16 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә 2013 йылғы VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарына әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе. Кәңәшмәлә Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, ярыштарға әҙерләнеүгә йәлеп ителгән министрлыҡ, ведомстволар һәм учреждениелар етәкселәре ҡатнашты.
— Был ярыштарҙы иң юғары кимәлдә үткәрергә тейешбеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Уйындарҙы үткәреү ваҡытын билдәләнек – улар 2013 йылдың 26 февраленән 3 мартына тиклем үткәреләсәк. Уйындарға әҙерлек буйынса тәүге аҙымдар ҙа яһалды. 19 ноябрҙә Өфөгә сәфәре барышында был тема буйынса Дмитрий Анатольевич Медведев менән фекер алыштыҡ. Ул эштәребеҙҙе, Өфөлә 1500 урынлыҡ япмалы һырғалаҡ төҙөү вариантын да хупланы. Әле РФ Спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министрлығы, РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы, шулай уҡ Халыҡ-ара балалар уйындары буйынса генераль секретарь Ричард Смит менән консультациялар һәм һөйләшеүҙәр алып барабыҙ. Ғинуар уртаһында Ричард Смит республикаға киләсәк.
Республика Президенты әйтеүенсә, Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы Уйындарҙың иң яҡшы эмблемаһы һәм талисманы проектына конкурс иғлан иткән. Уға 2012 йылдың ғинуар аҙағында йомғаҡ яһаласаҡ. Йәнә инглиз телен белгән вуз студенттары араһынан волонтерҙар һайлап алыу ойошторолған. Бынан тыш, Рөстәм Хәмитов интернет-сайт булдырырға кәрәклеген дә билдәләне.
— Үҙенең өҫтөндә эшләүҙе талап иткән позициялар бихисап, — тине ул. — Ни бары 13 ай ҡалды – эштәр күп.
Ултырышта ҡатнашыусылар ярыштар үткәреләсәк спорт объекттарын әҙерләү һәм реконструкциялау мәсьәләләрен дә ҡараные. Мәҫәлән, саңғы стадионы төҙөү планлаштырыла. Улар йәнә Уйындарҙы асыу һәм ябыу тантаналарының концепцияһын, мәҙәни-күңел асыу программаларын, халыҡ-ара форумда ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар өсөн медицина хеҙмәтләндереүе мәсьәләләрен тикшерҙе. Кәңәшмәлә ярыштарҙы эфирға тапшырыуҙы сифатлыраҡ итеп башҡарыу, бының өсөн өр-яңы ҡорамалдар талап ителеүе кеүек мәсьәләлар ҙә күтәрелде.
Ойоштороу комитетының киләһе ултырышы 2012 йылдың ғинуар урталарына планлаштырылды.


text:
Фото:
Геология буйынса республика олимпиадаһы еңеүселәре Мәскәүҙә Башҡортостан данын яҡлаясаҡ
Фото:
Өфөлә геология буйынса республика мәктәп уҡыусылары олимпиадаһына йомғаҡтар яһалды. Был сара Өфөнөң 40-сы урта мәктәбендә үткәйне.
Олимпиадала республиканың төрлө ҡала һәм райондарынан 6-11-се класс уҡыусылары ҡатнашты. Улар «Эндоген процестар», «Экзоген процестар», «Һыу объекттары экологияһы», «Палеонтология», «Минералогия» һәм «Структур геология» кеүек алты секцияла үҙ эштәрен яҡланы. Бында балаларҙың белемен тикшереү өсөн тикшереү эштәре конкурсы, тест һәм яҙма эштәр, стендлы доклад һәм компьютерлы презентация үткәрелде, тип хәбәр итә БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Төрлө номинацияла еңеүселәргә һәм бүләкләнеүселәргә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылған. Иң яҡшылары тип табылған уҡыусылар Мәскәүҙә үтәсәк геология буйынса бөтә Рәсәй олимпиадаһында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.
Олимпиаданы ойоштороу һәм үткәреүҙә БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, БР Мәғариф министрлығы, Башнедра, Аҡмулла исемендәге БДПУ, ӨДНТУ, БашДУ, Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Геология институты ҡатнашҡан.
Йола буйынса олимпиада 5 апрелдә билдәләнгән Геологтар көнө алдынан үткәрелә. Ойоштороусылар барыһын да етеп килгән байрам менән ҡотланы һәм танып белеү фәне – геологияла уңыштар теләне.
Олимпиадала ҡатнашыусылар өсөн Республиканың геология һәм ҡаҙылма байлыҡтары музейына мауыҡтырғыс экскурсия ла ойошторолдо.


text:
2010 йылда Башҡортостан халҡы балаларына Эсмеральда һәм Янислав тигән исемдәр ҡушҡан
Башҡортостан халҡы 2010 йылда балаларына Эсмеральда, Эльсиера, Йософ, Йәмилә, Янислав һәм Ян кеүек үҙенсәлекле исемдәр биргән. Был турала «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығы начальнигы Зифа Әбүбәкирова хәбәр итте.
Ведомство мәғлүмәтенә ярашлы, Тимур, Әмир, Арслан, Илназ, Булат, Артем, Данил, Кирилл, Степан, Егор уҙған йыл йомғаҡтары буйынса иң популяр ир-егеттәр исеме булған.
Ҡыҙҙар араһында иң күп ҡушылған исемдәр – Ләйсән, Лиана, Динара, Ынйы, Регина, Анастасия, София, Полина, Ангелина, Дарья.
Зифа Әбүбәкированың билдәләүенсә, Башҡортостанда ҡыҙҙарға ҡарағанда малайҙар күберәк тыуа.
— 2010 йылда яңы тыуған ҡыҙҙар һәм малайҙар араһында айырма 1482-гә тиң булды, — тине ул. — 29 571 малай тыуҙы, ҡыҙҙар – 28 089. Йәмғеһе 57660 бала тыуыуы теркәлде — 2009 йылға ҡарағанда 2,5 процентҡа күберәк. Өфөлә тыуыу тураһында акттар иҫәбе 7,1 процентҡа артты.
Ул, 2010 йылда 441 игеҙәк һәм ете ғаиләлә өс игеҙ балалалар яҡты донъяға килде, тип өҫтәне.


text:
Өфөлә Ф.И.Шаляпин исемендәге «Дебют» асыҡ ҡала йәш вокалсылар конкурсына әҙерлек башланды
Өфөлә Ф.И.Шаляпин исемендәге 9-сы асыҡ ҡала йәш вокалсылар конкурсына әҙерлек башланды. Бәйге Төбәк-ара Шаляпин үҙәгенең Өфөләге бүлексәһе менән берлектә ҡала хакимиәтенең Мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралығы менән үткәрелә. Быйыл ул 26-28 апрелдә үтәсәк. Гала-концерт 28 апрелдә З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының Ф.И.Шаляпин исемендәге концерт залында ойоштороласаҡ.
Бынан тыш, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл «Өфөлә Шаляпин кисәләре» халыҡ-ара опера сәнғәте фестивален үткәреү планлаштырыла. Быйыл билдәле опера йырсыһының тыуыуына 139 йыл тулды.


text:
Салауатта сәнәғәт предприятиеларының эшенә йомғаҡ яһала
Бөгөн Салауат ҡалаһында БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев рәйеслегендә Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һәм Көньяҡ иҡтисади райондарының муниципаль райондары һәм ҡала округтарының социаль-иҡтисади үҫеше мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрелә.
Был ике иҡтисади зонаға 14 район һәм 3 ҡала инә. Бында төп сәнәғәт предприятиелары: «Сода», «Каустик», «Салауатнефтеоргсинтез» акционерҙар йәмғиәттәре, «Күмертау авиация-сәнәғәт берекмәһе» федераль дәүләт унитар предприятиеһы һәм башҡалар урынлашҡан.
Кәңәшмәлә Хөкүмәт ағзалары, ҡала һәм район хакимиәттәре башлыҡтары, төбәктең ҙур предприятиелары етәкселәре ҡатнаша. Көн тәртибендә бер нисә мәсьәлә –сәнәғәт предприятиелары эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһау, төҙөлөш комплексы проблемалары, ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрҙең эше, хеҙмәтте һаҡлау, хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы һәм енәйәтселекте иҫкәртеү.


text:
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәре йондоҙҙары ҡатнашлығындағы симфоник оpen air федераль грант аҡсаһына ойошторола Фото: Олег Яровиков
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәре йондоҙҙары ҡатнашлығындағы симфоник оpen air федераль грант аҡсаһына ойошторола
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәре йондоҙҙары ҡатнашлығындағы симфоник оpen air федераль грант аҡсаһына ойошторола Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә open air форматындағы «Симфоник феерия» фестивале Рәсәй Хөкүмәте гранты аҡсаһына уҙғарыла. Фестивалдең ойоштороусыһы — Башҡорт дәүләт филармонияһы. Асыҡ һауалағы концертта БРИКС һәм ШОС илдәренең сәхнә йондоҙҙары ҡатнаша.
Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы сайтында хәбәр итеүҙәренсә, быйыл эксперт советына 64 ғариза килгән. Һигеҙ дәүләт ойошмаһы һәм ике дәүләткә ҡарамаған коллектив грантҡа эйә булған.
Исемлектә «500 лет на службе России. История донских казаков в песнях и танцах» программаһы менән Анатолий Квасов исемендәге дәүләт академия Дон казактарының йыр һәм бейеү ансамбле, «Музыкальными маршрутами Транссиба (Транссибирской магистрали) к 125-летию начала строительства (1891-2016)» проекты менән Ҡазандың «La Primavera» камерный оркестры, «С Россией на века» гастролдәр туры менән «Нохчо» дәүләт йыр һәм бейеү фольклор ансамбле, Урал халыҡ сәнғәте үҙәге, «Звуки Пармы» проекты менән Пермь ҡалаһының концерт берләшмәһе һәм башҡа проекттар бар.
Төбәк һәм муниципаль музыка берекмәләренең, шулай уҡ бойондороҡһоҙ музыкаль коллективтарҙың ижади проекттарына булышлыҡ итеү өсөн гранттар 2014 йылда Рәсәй Хөкүмәте тарафынан раҫланған.


text:
Өфөлә быйыл 348 мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелде
Быйыл туғыҙ айҙа Өфөлә 348356 квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды — 2009 йылдың шул уҡ осорона ҡарата 108,3 процент. Шуның 141233 квадрат метры күп ҡатлы йорттарҙа, ҡалғаны – индивидуаль торлаҡ. Был турала Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Саттаров мэриялағы матбуғат конференцияһында хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, элеккесә шәхси торлаҡты сафҡа индереү, дөйөм файҙаланыуға тапшырылған күләмдең 59 процентын тәшкил итеп, ҙур роль уйнай.
Матбуғат конференцияһында шулай уҡ, Башҡортостан Президентының йыл һайын ҡаланың мәктәпкәсә балалар учреждениеларында урындар һанын арттырыу буйынса ҡуйған бурысын хәл итеү маҡсатында төҙөргә планлаштырылған балалар баҡсалары исемлеге билдәләнде, тип телгә алынды. Йыл һайын 11-12 яңы объект файҙаланыуға тапшырылырға тейеш. Шулай итеп, 2011-2013 йылдарҙа урындар һаны 2460-ҡа артасаҡ. Шулай уҡ балаларҙы мәктәпкәсә белем биреү менән солғап алыуҙы арттырыу маҡсатында Өфөлә элек башҡа ойошмаларға тапшырылған мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары биналарын кире ҡайтарыу буйынса эш алып барыла.


text:
Таэквон-до буйынса дөйөм Рәсәй семинары үтте
Башҡортостан баш ҡалаһында таэквон-до буйынса дөйөм Рәсәй уҡыу-техник семинары үтте. Семинарҙа Башҡортостан, Татарстан республикаларынан, Коми, Һамар һәм Свердловск өлкәләренән, Алтай крайынан һәм башҡа төбәктәрҙән 120-нән ашыу яугир һәм кәңәшсе-тәрбиәселәр ҡатнашты.
Халыҡ-ара таэквон-до федерацияһының (ИТФ) Техник комитеты вице-президенты – 7 дан мастеры Рудольф Кан әфәнде мастер-класс үткәрҙе, ул Көньяҡ Кореяла үткәреләсәк донъя чемпионаты алдынан был бергә-бер көрәш төрөнөң философияһы, техникаһы һәм теорияһы мәсьәләләрен күтәрҙе.
БР Бөтә стилдәге тэквон-до федерацияһы етәксеһе Фәғит Латиповтың һүҙҙәренә ҡарағанда, бындай семинарҙар Башҡортостан Республикһында ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә хәрби оҫталыҡтың был матур төрөн үҫтереүгә ҙур этәргес бирә.


text:
Көйөргәҙе район суды капиталь ремонттан һуң асылды
Капиталь ремонттан һуң Көйөргәҙе район суды бинаһы асылды.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Юғары судының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ремонт эштәре бында 2008 йылда уҡ башланған. Үткән быуаттың 50-се йылдарында уҡ төҙөлгән был бинаға етди үҙгәрештәр индереү талап ителгәнгә күрә капиталь ремонт үткәрергә ҡарар ителгән. Был арала суд Көйөргәҙе районы буйынса Эске эштәр органы бинаһына күсерелгән.
Ремонт барышында түбәһе, фасады, бар коммуникациялары яңыртылған, бинаның эске яғын биҙәү эштәре башҡарылған. Башҡортостан Республикаһындағы Суд департаменты идаралығы ҙур ярҙам күрһәткән.
Көйөргәҙе район судының дөйөм майҙаны – 537 квадрат метр. Әлеге ваҡытта бина эсенең планировкаһын үҙгәртеү арҡаһында бында йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәһе лә барлыҡҡа килгән. Хәҙер Көйөргәҙе район суды заман талаптарына яуап бирә, ә судьялар уңайлы эш шарттарында хеҙмәт итәсәк. Әлеге ваҡытта район судында локаль компьютер селтәрен булдырыу өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар.


text:
Фото:
Хөкүмәт Йортонда Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаттарын тәбрикләнеләр
Фото:
Йәштәр көнөндә, 27 июндә, Хөкүмәт йортонда 2010 йыл өсөн әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаттарын тәбрикләү тантанаһы үтте. Быйыл комиссияға ҡарауға 10 заявка бирелде, шул иҫәптән береһе ижади коллективтан ине. Өсәүһе — балалар яҙыусыһы Зөлфиә Кускилдина, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Артур Ҡунаҡбаев һәм Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы студенты, пианист Искәндәр Ғафаров лауреат тип табылды.
Яңы ғына лауреат исемен алғандарҙы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов, БР Хөкүмәтенең вице-премьеры Зөһрә Рәхмәтуллина, комиссия ағзалары, шулай уҡ лауреаттарҙың яҡындары һәм дуҫтары ҡотланы.
— Йәмғиәт тормошонда йәш быуындың ролен һәм тотҡан урынын ҡайтанан баһалау беҙҙең замандың төп билдәһенә әйләнде, — тип билдәләне үҙенең ҡотлауында БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов. – Бөгөнгө глобализация һәм арта барған конкуренция шарттарында тап йәштәргә хас инновацион потенциалды һәм креатив идеяларҙы һөҙөмтәле үҫтерә һәм емешле файҙалана алған илдәр генә стратегик өҫтөнлөктәргә эйә буласаҡ.
Ул, бындай әһәмиәтле премия тапшырыу лауреаттарға яңы үрҙәргә өлгәшеүгә импульс бирәсәк, тигән ышанысын белдерҙе.
Премьер-министр билдәләрҙе лауреаттарҙың һәр береһенә шәхсән үҙе тапшырҙы.
Лауреаттарҙың береһе – Зөлфиә Кускилдина премияға «Тәмле Яңы йыл» балалар өсөн әкиәттәр һәм хикәйәләр йыйынтығы өсөн лайыҡ булды. Үҙенең хеҙмәт эшмәкәрлеген ул «Аҡбуҙат» республика балалар журналы редакцияһында башлай. Журналда эшләү осоронда балалар өсөн «Чикмалик хәрефтәре» (2006) һәм «Тәмле Яңы йыл» (2010) исемле ике китап сығара. Йәш яҙыусыларҙың «Изге хыял» әҙәби конкурсында ҡатнаша.
— Бөгөн балалар өсөн ижад итеү менән бик аҙҙар ғына шөғөлләнә. Бының өсөн беҙҙҙең геройыбыҙ Зөлфиә Күскилдина кеүек оло йөрәкле булырға кәрәктер, моғайын. Сөнки бала күңелен тойған һәм аңлаған кеше генә китабын «Тәмле Яңы йыл» тип атай алалыр, — тине комиссия ағзаһы, Стәрлетамаҡ дәүләт рус драма театры режиссеры Мөсәлим Күлбаев.
Ул йәнә икенсе лауреат, актер Артур Ҡунакбаев менән дә яҡшы таныш булыуын билдәләне. Уларға Мостай Кәримдең «Ауыл адвокаттары» повесы буйынса әҙерләнгән ошондай уҡ исемдәге спектакль өҫтөндә бергә эшләргә тура килгән.
— Артур эшкә уңған һәм һәләтле актер. Ул бик һығылмалы һәм психологияны тәрән тоя, — тип билдәләне Мөсәлим Күлбаев.
Өҫтәп китәйек, Артур Ҡунакбаев «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» спектаклендә күренекле ғалим һәм сәйәсмән Әхмәтзәки Вәлидиҙең образын тыуҙырған өсөн Бабич исемендәге премияһына лайыҡ булды.
Театралдар билдәләүенсә, яһалмалыҡтан, уйҙырманан ҡасып, тышҡы эффекттар артынан ҡыумайынса, актер Зәки Вәлиди образын художестволы яҡтан дөрөҫ кәүҙәләндерә.
Артур Ҡунакбаев ҡатнашлығындағы «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» спектакле Төркиәләге Башҡортостан Республикаһы фәне һәм мәҙәниәте көндәрендә (Истанбул, 2010), «Мең һулыш һәм бер тауыш» халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестивалендә (Конья, 2011) юғары баһа алды.
2010 йыл өсөн йәштәр премияһының өсөнсө һәм иң йәш лауреаты – пианист Искәндәр Ғафаров. Уға ни бары 21 йәш, ул Өфө сәнғәт академияһының өсөнсө курсы студенты. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, Искәндәр Италия, Украина, Болгария, Францияла үткән халыҡ-ара конкурстар еңеүсеһе. Үҙенең беренсе концертын ул һигеҙ йәшендә үткәргән.
Искәндәр фортепиано сәнғәте өлкәһендәге ҡаҙаныштары һәм Башҡортостан композиторҙары әҫәрҙәрен сит илдә пропагандалағаны өсөн тыуған республикаһында билдәләнде.
Беҙҙең белешмә. Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Ш.Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы 1995 йылда булдырылған һәм республиканың йәш архитекторҙарының, композиторҙарының, яҙыусылар, шағирҙар, рәссамдарының иң яҡшы, халыҡ араһында танылыу алған юғары художестволы әҫәрҙәре, йырсыларҙың, цирк һәм эстрада артистарының, театр, кинотеатр һәм башҡа төрлө тамаша учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең, бейеү, музыкаль һәм эстрада коллективтарының сәхнәлә ҡуйылған юғары профессиональ эштәре өсөн бирелә.
Был премияларға 62 кеше лайыҡ булды.


text:
Å (латин хәрефе)
Å, å — латин хәрефе. Ул норвег, швед, дан, төньяк фриз, валлон, чаморро һәм истрорумын әлифбаларында, шулай уҡ луле-саами, колтта-саами һәм төньяҡ саами әлифбаларында ҡулланыла. Фин телендә был хәреф швед, дан һәм норвег исемдәрендә генә ҡулланыла.
Был хәрефтең боронғораҡ аналогы — aa диграфы. Артабан икенсе a хәрефе диакритик тамғаһына тип үҙгәртелде.
Әйтелеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Скандинавия телдәрендә å хәрефтең ике әйтелеше бар: /ɔ/ һәм /ɔː/ (данса) йәиһә /oː/ (норвегса һәм финса)
Швед теленең эльвдаль диалектында Ą̊ харефе лә ҡулланыла.


text:
«Версия Башкортостана» уҡыусыларының һорауҙарына Өфө адвокаты Дамир Исмәғилев яуап бирә
Шишәмбе, 22 ноябрҙә, «Версия Башкортостана» социаль-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында тиҙ хоҡуҡи ярҙамды телефон аша Өфө адвокаты Дамир Исмәғилев күрһәтәсәк.
Хеҙмәт бушлай һәм уның менән бындай ярҙамға мохтаж һәр кем файҙалана ала. 15 сәғәттән 17 сәғәткә тиклем (8-347) 272-79-16 номерына шылтыратығыҙ.
Был рубрика – даими, граждандар менән аралашыу айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбелә үткәрелә. «Ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәттәр граждан эштәре, шулай уҡ енәйәт эштәре менән бәйле киң даирәләге мәсьәләләрҙе үҙ эсенә ала. Ике сәғәт дауамында бирелгән һорауҙарға яуаптар "Версия Башкортостана" гәзитенең киләһе һандарында донъя күрә.
Һорауығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә урынлашҡан купонға ла яҙып ебәрергә мөмкин. Компетентлы кешенең яуабы менән ул “Һеҙҙең хоҡуҡ” тип исемләнгән икенсе даими рубрикала баҫылып сығасаҡ.


text:
Наркополицияның «ышаныс телефоны»на килгән һәр икенсе шылтыратыу раҫлау таба
Тулы булмаған аҙнала Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының «ышаныс телефоны»на (8-800-347-20-30) наркотик һатыу һәм ҡулланыу урындары тураһында 30 хәбәр килгән. Һәр икенсе шылтыратыу раҫлау тапҡан.
Шундай шылтыратыуҙарҙың береһе, Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәт буйынса, Өфөлә дезоморфинсыларҙың притонын юҡ итергә ярҙам иткән. Хәбәрҙе тикшереү барышында наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре наркотиктан иҫергән дүрт гражданды ҡулға ала. Наркопритон ойошторған өсөн фатир хужаһына ҡарата енәйәт эше асыу тураһында мәсьәлә хәл ителә.


text:
Сулпан
Сулпан (Зөһрә, урыҫ. Венера) — Ҡояшҡа яҡынлығы буйынса икенсе эске планета. Сулпан да, Меркурий кеүек, астероидтар орбитаһынан эстә ята, шуға уны Ҡояш системаһының эске планетаһы тип атайҙар.
Сулпан күк йөҙөндә яҡтылығы буйынса, Ҡояш һәм Айҙан ҡалышып, өсөнсө урында тора. Сулпан Ҡояш байыр алдынан, йәки Ҡояш сығыр алдынан яҡшы күренә. Шуның өсөн уны Шәреҡ йондоҙо, йәки Сулпан йондоҙо тип атайҙар.
Сулпан Ергә оҡшаған планета тип квалификациялана. Ике планета ла тартылыу көсө, составы буйынса оҡшаш. Әммә ике планетала шарттар ҡырҡа айырыла. Сулпан ҡуйы көкөрт кислотаһы болото менән ҡапланған, был ҡуйы болот Сулпандың йөҙөн ҡарарға бирмәй. Әммә радиотулҡындар ярҙамында Сулпандың рельефын тикшерергә була. Был планетаның атмосфераһы тығыҙ, башлыса углекислый газдан тора. Был Сулпанда углекислый газды биомассаға әйләндерә алырлыҡ органик тормош һәм углерод әйләнеше булмау менән аңлатыла.
Бик борон Сулпан йөҙө бик ҡыҙған һәм Ерҙәге кеүек океандар, урынында сүллек пейзажы ҡалдырып, парға әйләнеп бөткән. Магнит ҡыры көсһөҙ булғанға һыу парҙары Ҡояш еле менән йондоҙ-ара арауыҡҡа таралған.
Атмосфера баҫымы Ерҙәгенән 92 тапҡыр ҙурыраҡ. Сулпан йөҙө вулкан эшмәкәрлеге эҙҙәрен һаҡлай. Сулпанда плиталарҙың тектоник хәрәкәте күҙәтелмәй, был өҫтөндә һыу булмау менән аңлатыла.
Сулпанда атмосфера булыуын 1761 йылдың 6 июнендә М. В. Ломоносов аса.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Короновский Н. Н. Морфология поверхности Венеры // Соросовский образовательный журнал. (урыҫ.)
- Бурба Г. А. Венера: русская транскрипция названий // Лаборатория сравнительной планетологии ГЕОХИ, май 2005 г. (урыҫ.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин — М.: Физматлит, 2008. — Б. 126. — 400 б. — ISBN 978-5-9221-0989-5.
- ↑ Неторопливая Венера, Lenta.ru (17.02.2012).
- ↑ Williams, David R. Venus Fact Sheet. NASA (April 15, 2005). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 12 октябрь 2007 тикшерелгән.
- ↑ Venus: Facts & Figures. NASA. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 12 апрель 2007 тикшерелгән.
- ↑ Space Topics: Compare the Planets: Mercury, Venus, Earth, The Moon, and Mars. Planetary Society. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 12 апрель 2007 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Баязитова У. Ш. Сулпан // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.