text:
Фото:
Федерация Советында Башҡортостандан герой балаларҙы миҙалдар менән бүләкләнеләр
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Федерация Советында батырлыҡ күрһәткән балаларҙы бүләкләнеләр. Рәсәй ҡотҡарыусылар союзының юғары наградаһына Башҡортостандан ике егет лайыҡ булды. Күмертауҙан 11 йәшлек Семен Давыдов янғын ваҡытында йорттан ағаларын һәм апаһын сығара, 9 йәшлек Артур Фәтҡуллин быуала батып барған ҡыҙҙы ҡотҡара.
Республиканан йәш батырҙарҙы сенатор, Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова оҙатып йөрөнө. Тантанала сығыш яһап, ул Рәсәйҙең төрлө төбәгенән йыйылған егеттәрҙең һәм ҡыҙҙарҙың ысын, ҡыйыу батырҙар булғанын билдәләне.
— Бөгөн властың һәм йәмғиәттең төп бурыстарының береһе – ул балаларҙа үҙҙәрен яуаплы һәм граждандарса тотоуҙы булдырыу, — тине Лилиә Ғүмәрова. – Үҫеп килгән быуынды йәштәштәренең батырҙарса һәм ҡыйыу эштәре миҫалында тәрбиәләп, яңы быуындың әхлаҡи һәм илһөйәрлек тәрбиәһенә ҙур өлөш индерәбеҙ. Балаларыбыҙҙың ниндәй булып үҫеүҙәре нәҡ үҙебеҙҙән тора һәм бында рухи-әҡлаҡи һәм патриотик тәрбиә нигеҙҙәре һалыусы ғаиләләр һәм мәктәптәр ҙур роль уйнай.
Шулай уҡ Лилиә Ғүмәрова Башҡортостан Республикаһының тәжрибәһе – Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың башланғысы буйынса батыр балалар өсөн ойошторолған осрашыуҙар һәм саралар тураһында һөйләне.


c: text/html

text:
Өфөлә китапханасылар мәҙәниәтте үҫтереүҙә көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
11 ноябрҙә Башҡортостан республикаһының һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһында «Китапхана — толерантлыҡ һәм мәҙәниәттәр диалогы үҙәге» республика семинары уҙғарыла.
Семинар эшендә Башҡортостан Республикаһы ҡалалары һәм райондарының дөйөм ҡулланыштағы китапханалары директорҙары, уларҙың урынбаҫарҙары, белгестәре ҡатнашасаҡ. Республика ҡалалары һәм райондарынан белгестәрҙе онлайн режимында тоташтырыу планлаштырылған.
Тикшереү өсөн төп темалар – республикала йәшәүсе халыҡтарҙың мәҙәниәтен яңынан тергеҙеүҙә, күсәгилешлектә һәм үҫтереүҙә мәҙәни үҙәктәрҙең: китапханаларҙың, музейҙарҙың роле, тормош эшмәкәрлегендә сикләүҙәре булған кешеләр менән эш итеүҙә социомәҙәни реабилитациялау аспекттары, заманса шарттарҙа китапханаларҙың эш тәжрибәһе.
Семинарҙа ҡатнашыусыларҙың иғтибарына һуҡырҙар өсөн махсус китапхана буйлап төркөм экскурсияһы, китапхана эшмәкәрлеге тураһында видеофильм тәҡдим ителәсәк. Сара «2010-2014 йылдарға Башҡортостан Республикаһында китапхана эшен үҫтереү» республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә ойошторола.
Семинар Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 47 адресы буйынса иртәнге сәғәт унда башлана. Төрлө транспорт менән «Витамин заводы» туҡталышына тиклем килергә кәрәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала Фото: Олег Яровиков
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала. Сара 23-25 мартта Конгресс-холда уҙа. Уның төп маҡсаты — республика белем биреү системаһының конкурентлыҡ һәләтен арттырыу.
«Бөгөн Башҡортостанда туғыҙ дәүләт юғары уҡыу йорто һәм 104 урта махсус уҡыу йорто эшләй. Былтыр төбәк вуздары Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы мониторингын уңышлы үтте, уның йомғаҡтары буйынса бөтә мәғариф учреждениелары һәм уларҙың филиалдары һөҙөмтәле тип табылды. Башҡортостанда белем биреү системаһы юғары кимәлдә ҡала. Беҙ мәктәп тамамлаусыларҙың республика уҡыу йорттарын һайлауҙарын теләйбеҙ», — тип билдәләне республиканың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова.
Форумда сығарылыш уҡыусыларына, ата-әсәләргә һәм уҡытыусыларға 2016 йылда уҡырға ингәндә ниндәй яңылыҡтар булыуы, олимпиада һөҙөмтәләре һәм ГТО нормативтарын тапшырыу тураһында сертификаттарҙың йомғаҡлау балдарына нисек йоғонто яһауы хаҡында һөйләйәсәктәр. Программала юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары етәкселәренең сығышы ҡаралған.
Шулай уҡ уҡытыусының һөнәри стандартын индереү, һөнәри белем биреү ойошмаларының WorldSkills халыҡ-ара конкурсында ҡатнашыуы мәсьәләләре, һәләтле балаларҙы асыҡлау, һөнәри йүнәлештәге эште ойоштороуҙа инновациялы алымдар ҡулланыу, республиканың электрон белем биреү системаһын үҫтереү буйынса тематик майҙансыҡтар эшләйәсәк.
Форумға 8-11 класс уҡыусылары, уларҙың ата-әсәләре, педагогик йәмәғәтселек, мәғариф системаһы етәкселәре һәм белгестәре, ғилми ойошма вәкилдәре саҡырыла.
Ойоштороусылар: Башҡортостан Башлығы хакимиәте, республика Хөкүмәте, Мәғариф министрлығы, Юғары уҡыу йорттары ректорҙары союзы, Урта һөнәри белем биреү учреждениелары директорҙары советы.
Партнерҙар: Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, ҡала һәм район хакимиәттәренең мәғариф идаралыҡтары етәкселәре, Башҡортостан Фәндәр академияһы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 401
БЕЛЯЕВ Михаил Андреевич (1.6.1930, Владикавказ — 6.12.1989, Учалы ҡ.), тау инженер‑технологы. Техник ф. канд. (1981). БАССР‑ҙың атҡ. металлургы (1987), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1987), СССР төҫлө металлургияһының иң яҡшы уйлап табыусыһы (1986).Төньяҡ Кавказ тау металлургияһы ин‑тын тамамлағандан һуң (Орджоникидзе, 1955) Лениногорск байыҡтырыу ф‑каһында (Көнсығыш Ҡаҙағстан өлк.), 1962 й. алып Сибай, 1966 й. — Гай байыҡтырыу ф‑каларында корпус нач. булып эшләй. 1970—71 йй. Медет баҡыр‑молибден комб‑тының (Болгария) баш инженеры, 1974 й. башлап Учалы тау‑байыҡтырыу комбинаты директоры. Фәнни‑производство эшмәкәрлеге сеймалды комплекслы эшкәртеүҙең яңы ысулдарын индереү, минераль составы ҡатмарлы булған колчеданлы мәғдәндәрҙе байыҡтырыуҙы автоматлаштырыу м‑н бәйле. Б. файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылығын әҙерләү һәм асыу, флотация, сығарылған продукцияның һыуын ҡоротоу һәм киптереү процестары м‑н идара итеү алымдарын эшләй; илдәге тау‑байыҡтырыу комб‑ттарында индерелгән цианидтарҙы ҡулланмай эзбизле мөхиттә баҡыр‑цинк мәғдәндәренең селектив флотацияһы ысулын уйлап таба. 65 фәнни хеҙмәт һәм 14 уйлап табыу авторы. СССР МС‑ы пр. лауреаты (1983, 1988). Ленин (1986), Окт. Революцияһы (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), “Почёт Билдәһе” (1966) орд. м‑н бүләкләнгән. Учалылағы урамға Б. исеме бирелгән.
М.Ғ.Моталов, П.И.Пирожок
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Лилиә Ғүмәрова: «Рәсәй халыҡтарының күп яҡлы мәҙәниәтен һаҡлау — төбәктәрҙәге ижади коллективтарҙың бурысы»
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева, Марсель Вәхитов/.
Өфөлә Рәсәйҙең атҡаҙанған халыҡ ижады коллективы, халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй фестиваль-конкурстары лауреаты — «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәре ансамбленең юбилей концерты уҙҙы. «Башҡортостан» дәүләт концерт залының ҙур сәхнәһендә данлы коллективтың иң яҡшы бейеүҙәре күрһәтелде.
Юбилей кисәһендә Федерация Советындағы Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары, Башҡортостан дәүләт власының башҡарма органынан вәкил Лилиә Ғүмәрова ҡатнашты.
«Ләйсән» ансамбле — халыҡ ижады ынйыларының береһе, шунлыҡтан иң яҡшы традициялар быуындан-быуынға тапшырыла килә, Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләнә. Бындай коллективтар Рәсәй халыҡтарының үҙенсәлекле традицияларын һаҡлап ҡалырға ярҙам итә, йәш башҡарыусыларҙың яңы быуыны өсөн профессиональ мәктәп һәм үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләүҙең тәьҫирле сараһы булып тора», — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова.
Сенатор данлы коллективтың тарихы «Байрамғол» совхозында ойошторолған бейеү түңәрәгенән башланыуын хәбәр итте. 1972 йылда ижади коллектив «халыҡ ансамбле» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була. Ләйсәндәргә Италия, Франция, АҠШ, Мексика, Чехия һәм донъяның бүтән ил тамшасылары алҡышлаған. Бөгөн «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәре ансамбле — Башҡортостан һәм Рәсәй хореография сәнғәтенең иң яҡшы традицияларын һаҡлаусыларҙың береһе. Ансамблдең репертуарында башҡорт, рус һәм донъя халыҡтарының тиҫтәләрсә бейеүҙәре бар. 50 йыллыҡ тарихында ансамбль бай тәжрибә һәм һоҡланғыс традициялар тупланы, 200-гә яҡын бейеү башҡарҙы.
Сарала шулай уҡ коллективтың ижад юлы хаҡындағы китаптың исем туйы уҙҙы, унда ансамбль ветерандары һәм артистарҙың фотоһүрәттәре, хәтирәләре ингән. Лилиә Ғүмәрова йыйынтыҡтың республика етәкселеге ярҙамында донъя күреүен билдәләне. Кисәлә Лилиә Ғүмәрова Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының генераль директоры, республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Зәкәриә Ғибәҙуллинға күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте, Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индергән һәм әүҙем депутат эшмәкәрлеге өсөн Федерация Советы Рәйесе Валентина Матвиенконың Рәхмәт хатын тапшырҙы.


text:
Өфөлә 1-се мәктәптең яңы корпусын төҙөү дауам итә Фото: Өфө хакимиәте
Өфөлә 1-се мәктәптең яңы корпусын төҙөү дауам итә
Өфөлә 1-се мәктәптең яңы корпусын төҙөү дауам итә Фото: Өфө хакимиәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә 1-се мәктәпте реконструкциялау дауам итә (М. Кәрим урамы, 53/55). Ленин районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төҙөлөш эштәре графикка ярашлы бара. Яңы дүрт ҡатлы корпустың стеналарын һалыу 95 процентҡа тамамланған, ҡыйыҡ — 21, тәҙрәләр — 55, электр монтажлау эштәре — 35, эске биналарҙы биҙәкләү 25 процентҡа әҙер. Яңы корпус 1951 йылда төҙөлгән һәм 2009 йылда авариялы тип танылған ике ҡатлы тәүге мәктәп урынында һалына. Бер үк ваҡытта 1968 йылда төҙөлгән икенсе, биш ҡатлы корпусты, реконструкциялау бара. Әлеге ваҡытта 1-се мәктәп уҡыусылары 2-се башҡорт лицейында белем ала.
1-се мәктәпте төҙөкләндереү проекты буйынса тендер 2016 йылдың ноябрендә үткәрелде, килешеүҙең хаҡы — 524 миллион һум самаһы. Аҡсаны 2016, 2019-2021 йылдарға лимит сиктәрендә ҡала һәм республика ҡаҙнаһы бүлә. Эштәрҙең хаҡынан 30 проценты — 2017 йылдың 31 декабренән дә һуңға ҡалмайынса, ҡалған 70 һәм бүлеп түләгән өсөн проценттар алты ай һайын тигеҙ өлөштәр менән өс йыл буйына түләнә.
Төҙөлөш эштәре 2017 йылдың июнендә башланды һәм 2018 йылдың аҙағына тамамланырға тейеш. 1-се мәктәп 775 балаға белем биреүгә иҫәпләнгән, был элеккегә ҡарағанда ике тапҡырға күберәк.
http://www.bashinform.ru/news/1104057-v-ufe-prodolzhaetsya-stroitelstvo-novogo-korpusa-shkoly-1-/


text:
- Подробности
- Просмотров: 447
ҠАҘАН, сығарылыусы газдарҙың, технологик процестарҙың, яғыулыҡ яндырыу, электр энергияһы әүерелеүе ваҡытында бүленеп сыҡҡан йылылыҡты файҙаланып, юғары баҫым аҫтында пар йәки эҫе һыу алыр өсөн ҡоролма. Ярҙамсы ҡорамалдары (һыу һәм яғыулыҡ әҙерләү системалары, автоматика, газ һәм һауа үткәргестәре, арматуралы пар һәм һыу үткәргес торбалары, тартыу һәм өрҙөрөү ҡоролмалары, шлакты һәм көлдө сығарыу ҡорамалдары һ.б.) м‑н бергә Ҡ. ҡаҙанлыҡ ҡулайламаһын барлыҡҡа килтерә. Йылылыҡ биргесенең төрөнә ҡарап пар һәм һыу йылыта торған; тәғәйенләнеше б‑са — электр энергияһын алыу, сәнәғәт, йылытыу, көнкүреш һәм утилләштереү өсөн; етештереүсәнлеге б‑са — бәләкәй (12 т/сәғ. тиклем), уртаса (16—75 т/сәғ.) һәм ҙур (75 т/сәғ. артығыраҡ); һыу һәм һыу пары хәрәкәтенең схемаһы б‑са тәбиғи, мәжбүри циркуляциялы һәм тура ағымлы Ҡ. айыралар. Ҡ. элементтарына усаҡ яғыу урыны, парға әйләндереүсе йылытыу йөҙҙәре, пар ҡыҙҙырғыс, экономайзер, һауа йылытҡыс һ.б. инә. Ҡ. алынған пар йәки эҫе һыу пар турбиналарында электр энергияһын эшләп сығарыу, сәнәғәттә технологик процестарҙы башҡарыу, сәнәғәт, торлаҡ, йәмәғәт биналарын һәм ҡоролмаларын йылытыу өсөн файҙаланыла. 20 б. 50‑се йй. аҙ. Башҡортостанда Ф.А.Липинский тарафынан (3‑сө ТЭЦ) мазутты бик аҙ миҡдарҙағы һауала яндырып, Ҡ. файҙалы эш коэффициентын арттырырға һәм атмосфераны бысратыусы матдәләрҙе кәметергә мөмкинлек биргән горелка уйлап табылған. 70‑се йй. башында Яңы Салауат ТЭЦ‑ында Ҡ. м-н идара итеү һ.б. ҡорамалдарҙы һаҡлау (тутыҡтырыусы матдәләрҙән) схемалары, газ көйләү пункты алдында газдың баҫымы көтөлмәгәндә кәмегән осраҡта Ҡ. автоматик рәүештә мазут яндырып эшләүгә күсереү системаһы эшләнгән һәм индерелгән; “Башкоммунэнерго” һыу йылытыу өсөн ҡоростан яһалған газ Ҡ. (һыуҙы 1150С тиклем йылытыу өсөн) уйлап сығарылған һәм уны етештереү үҙләштерелгән. 1999 й. 2‑се Өфө ТЭЦ‑ында эшләп торған Ҡ. барабандарын термик эшкәртеп яңынан сафҡа индереү ремонты башҡарылған, етештереүсәнлеге 50 т/сәғ. булған, бик тиҙ ҡайната торған парландырғыс сафҡа индерелгән (тоҙһоҙландырылған һыуҙы химреагенттар ҡулланмайынса алыу өсөн). Көнкүреш Ҡ. респ. “ОЗНА” (Октябрьский ҡ.), “Теплоприбор” (Туймазы ҡ.), “Витязь” (Ишембай ҡ.) пр‑тиелары һ.б. сығарған. 1988 й. алып “Стройавтоматика” ЯСЙ (Өфө) ҡаҙанлыҡ ҡулайламалары өсөн автоматлаштырылған идара итеү һәм технологик процестарҙы контролдә тотоу системаларын (ҡара: Автоматлаштырылған идара итеү системаһы) уйлап таба, етештерә һәм производствоға индерә. 1999 й. Ишембай ҡ. 5‑се Ҡ. цехында ГТЭ‑10/95 тибындағы газ турбиналы ҡулайлама сафҡа индерелә. Газ турбиналы ҡулайламалар ш. уҡ Мәсетле р‑ны Оло Ыҡтамаҡ а. “Шәғәле” ТЭЦ‑ында (2001), Ағиҙел ҡ. “Ағиҙел” ТЭЦ‑ында эшләй.
Әҙәб.: Алексеев Г.Н. Общая теплотехника. М., 1980; Латыпов Р.Ш., Шарафиев Р.Г. Техническая термодинамика и энерготехнология химических производств. М., 1998.
Р.Ш.Латипов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
«Ҡар бөртөгө-2014» ғаилә туристик слеты һыуыҡтарға күрә күсерелде
«Ҡар бөртөгө-2014» ғаилә саңғы-туристик слеты алдағы йәкшәмбелә көслө һыуыҡтар күҙалланыу сәбәпле 2 февралдән 9-ына күсерелдә. Был турала Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
«Ҡар бөртөгө» махсус электр поездының расписаниеһы үҙгәрешһеҙ ҡала: 9 февралдә Дим станцияһынан айырым эликтричка 5 сәғәт 27 минутта ҡуҙғала, Өфөнән – 6 сәғәттә һәм һуңғы туҡталыш пунктына 1753-сө километрға 8 сәғәт 28 минутта килеп етә. Өфөгә китеү ваҡыты 16 сәғәт 8 минутта, туристар ҡалаға 18 сәғәт 34 минутта ҡайтып етәсәк. Димгә «Ҡар бөртөгө» 19 сәғәт 7 минутта килеп етәсәк. Мәскәү ваҡыты.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Ҡар бөртөгө-2014» ғаилә саңғы-туристик слеты дүртенсе тапҡыр Куйбышев тимер юлының 1753-сө километр туҡталышы эргәһендә элекке Голодный хуторы яланында үтәсәк. Саңғы ярыштары, тауҙан шыуыу, балалар өсөн конкурстар, спорт уйындары үткәреләсәк. Ата-әсәләр менән балаларға ял итеү өсөн йылытылған палатка лагеры ҡороу планлаштырыла. Күңел асыу программаһы поездың ҡуҙғалып китеү ваҡытынан алып башланасаҡ: тәғәйенләнгән урынға тиклем юл буйына конкурстар һәм викториналар уҙғарыласаҡ.


text:
Урындағы баҙарҙа Башҡортостан етештереүселәренең өлөшө 20 процентҡа кәмене — Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт идаралығы
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостанда урындағы баҙарҙа республика етештереүселәренең өлөшө 20 процентҡа кәмене. Был хаҡта Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Зөлфирә Аҡбашева Эксперт советы ултырышында белдерҙе.
Зөлфирә Аҡбашева һүҙҙәренсә, төбәктә туҡланыу продукттары хаҡтарына даими мониторинг үткәрелә, яҡын арала ведомство минераль ашламаларға хаҡтар билдәләүҙе тикшерәсәк.
— Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда инфляция алты процент кимәлендә билдәләнде, балыҡҡа, иткә, ҡош итенә хаҡтар артты, — тип хәбәр итте Зөлфирә Аҡбашева. — Шуның менән бергә магазин кәштәләрендә республика етештереүселәренең продукцияһы 20 процентҡа кәмене. Был тәү сиратта сауҙа ойошмаларының сәйәсәтенә, шулай уҡ тауарҙарҙы заказдар урынлаштырыу аша килтереүгә бәйле.
Эксперт советы ултырышында ҡатнашыусылар билдәләүенсә, эмбарго һалыу арҡаһында урындағы баҙарҙа Благовар, Ҡырмыҫҡалы райондарында етештерелгән һөт продукцияһы, йылҡы ите, Бәләбәй сыры һатыла башланы.
Социаль мөһим продукттарға хаҡтарҙы туңдырыу хаҡында һөйләгәндә, Зөлфирә Аҡбашева хаҡты алдан күтәреү һәм артабан уны ошо кимәлдә туңдырыу осраҡтары асыҡланған тип билдәләне.
Ултырышта ҡайнатылмаған һөт баҙары тураһында ла һүҙ барҙы. «Өфө ҡалаһы һөт заводы» директоры Илдар Фәйзуллин хәбәр итеүенсә, «һөттөң һатып алыу хаҡтары 22 һумдан 16 -ға тиклем төштө». Шуға күрә продукцияға хаҡтар 10-15 процентҡа кәметелде, әммә был осраҡта ла республика етештереүселәренең продукцияһы Белоруссия продукттарына ҡарағанда ҡиммәтерәк. Шуның менән бергә магазиндарҙа хаҡтар төшмәй.
М. Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексына килгәндә, йомортҡаға һәм ҡатнаш аҙыҡҡа хаҡтарҙың 40 процентҡа артыуы сәбәпле, күркә ите 20 процентҡа ҡыйбатланған. Шуға ҡарамаҫтан, уға ихтыяж кәмемәй.


text:
Дөйә тубылғыһы
Дөйә тубылғыһы (рус. верблюжья колючка ) (лат. Alhagi) - ҡуҙаҡлылар ғәиләһенә, йәғни күбәләк сәскәлеләр ғәиләһенә ҡараған ваҡ япраҡлы, сәнскекле үлән.
Химик составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үләндә флавоноидтар, сапониндар, шәкәр, туҡыусы матдәләр, С витамины , К витамины һәм В төркөмө, каротин, урсол кислотаһы, алкалоидтар табы, эфир маҙары, буяу матдәләре, ыҫмала бар.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дөйә тубылғыһы — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- Дөйә тубылғыһы GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.) Проверено 11 февраля 2009 г.
- Дөйә тубылғыһы: «Тормош энциклопедияһы» сайтында мәғлүмәт(EOL) (инг.) Проверено 11 февраля 2009 г.


text:
ХЭЛЛОУИН ШАРТТАР ТӨШӨП СПИНУ
Әлеге акция кереп өсөн генә түгел, хаҡиҡый хужалары счеттарҙа йәштә 18 йәки.
Әлеге акция буласаҡ араһында активына 00:01 31октябрь урамы 2017 һәм 23:59 2НД ноябрь 2017.
GMT-был эквивалент КСТ -9.30 сәғ., ТЭЦ-1 сәғәт, ПТЗ + 8сәғ.
100 приз 100 бүре артына урынлаштырыу бушлай булды һәм буласаҡ йүгереү көнө сәғәт 12-лә башлана. 31 октябрендә үҙем ҡарармын выигрыш иҫәбенә поддавки.
Бонус 100 Уйынсы отошо әйләнеү иҫәбенә һыу ҡушыр булған..
Инеү өсөн аккаунт булырға тейеш һуң, үҙ уйынса дәғүә итә йәки 1 октябренән инәсәк. 2016
На спине ғына үтәй торғандыр был бүре булып эшләй һәм һәр 40р.
Шуның өсөн, бүре ҡаса башларға тейеш актив уйынсы спину
Выигрыш, " биреү йүнәлешендә алынған сө синов хисе буласаҡ тигровая бонусов 30 тапҡыр һумға бонус эшләй башланы.
Сара бонусный, отыгрыш 30х булырға тейеш талаптарҙы үтәп башҡарырға, артабан ниндәй отош һәм бонустар ҡулаҡса отошта булды һәм бөтә йыйылма командаһы тейешле алдынан төшөрөлгән булырға үҙгәртелә..
Валютаның конвертацияланыу ашыу аҡса максималь сумма булып бонусный 4 тапҡыр Күләмендә бонус. Сара тамамланғандан һуң автомат отыгрывание. бонусный конвертацияланыусы денежные потом,
Бонусы кредиттар түгел обладают ла булырға мөмкин файҙаланылган түбәндәге уйындар: Дракула, Ҡорал ‘Н’ Роза, Джейми Хендрик, Божественный Торошо, Кеше-Невидимка, Клеопатра MegaJackpot, Себер Шторм Megajackpot, Megajackpots Утрау Тураһында"Plenty, Бүре Йүгерергә Megajackpot, Йондоҙ Фонарьҙар Megajackpot, Гонг XI Фа Цай, Күберәк Маймыл Йондоҙ Джекпот, Джек Джин, Был winstar, Лигаһы Ғәҙел Ҡараш, Бэтмен, Супермен, Ауырыу тағын, Йәшел Фонарь, Кис менән Холл Мэдисон, Психоте, Джеймс Дин, Мастер Дуңғыҙҙар, Соглашение II громом, Авалон, Фортуна тәгәрмәсе туры., Качение Чемпионы, O Алтын Слот, Блесна Супер, Супер Алмазов Делюкс, Селәүсендәр, Топ Кэт, 100Пирамида Т, Ҡара Тол Ҡатын, Ғаилә Йәш Кеше, Аусылар өсөн привидение, Ролл Супер Ҡайнар Түләү Таймс, Ҡурҡыныс, Lobstermania Йылмайыуы Ларриса 2, Нух Кәмәһе, Шерлок Холмс: Һунар өсөн Блэквуд, Көнбайыш Яҡшы Хәлдә, Фортуна тәгәрмәсе өслө арҡаһынан экстрим, Колесо Фортуна: Ультра 5 Барабанов
Түбәндәге кошельки ярҙам итәсәк отыгрыш тәртиптә һәм был: Реаль Аҡса, Бонус, ә һуңынан бушлай бонус спиновый.
Иҫәптән төшөрөү саралары тамамланғансы тигровая, аннулируется барыһы да бонустар һәм выигрыш был, оносма счетына.
Һуң сара күреү бонус синов ҡала үҙ дауамында көсөндә 7 көн. Әгәр ҙә Һеҙ выполните был осорҙа талаптар, ҡалған уйындар-се буласаҡ акция бетте һеҙҙең менән счеттар.
Уйынсыларына ул иҫтә тоторға кәрәк: бер генә бонус буласаҡ, актив, теләсә ҡайһы ваҡыт миҙгелдә, рәхим итегеҙ, т перейдите “профильный” телем өсөн уны бөтә сират бонус
Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра һаҡлап ҡалырға теләсә ниндәй реклама өсөн түләү, әгәр ул тип, был акция ине боҙоп күрһәтеү һәм/йәки шарттар тәҡдимдәр лә үтәлгән.
Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра сығарырға, килешеүҙе өҙөргә булһа ла үҙгәртергә, ниндәй ҙә булһа конкурс йәки акцияһы (йәки уның ҡағиҙәләре) теләсә ҡайһы ваҡытта һәм башҡа алдан хәбәр итеү.
Стандартные Шарттары & Шарттар.
Управленческий ҡарар өҫтәрәк ҡушыла окончательно бөтә осраҡтарҙа ла.


text:
Йәш уҡытыусылар торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүҙә дәүләт ярҙамы аласаҡ
Башҡортостандың йәш уҡытыусыларына торлаҡ төҙөүгә йәки һатып алыуға ипотека кредиттары буйынса проценттарҙы түләүгә киткән сығымдарҙы ҡаплау өсөн социаль түләүҙәр биреләсәк. Бындай тәртип мәғариф өлкәһенең кадрҙар потенциалын нығытыу һәм республика уҡытыусыларына дәүләт ярҙамы күрһәтеү маҡсатында әҙерләнгән.
Был программаға 34 миллион һум күләмендә федераль средстволар йүнәлтелгән, тип хәбәр итә БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәте. Башҡортостан Республикаһы өҫтәп 28 миллион һум аҡса күсерә. Федераль һәм республика бюддеттарынан бирелгән средстволар менән идара итеү БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетына йөкмәтелгән.
35 йәштән үтмәгән, республиканың дәүләт йәки муниципаль белем биреү учреждениеһында үҙ белгеслеге буйынса эшләгән, иң кәмендә бер йыллыҡ педагогик эш стажы булған һәм, иң мөһиме, йәшәү урыны буйынса урындағы үҙидара органы менән торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж тип табылған йәш уҡытыусылар дәүләт ярҙамына иҫәп тота ала.
Дәүләт ярҙамы алыу өсөн төп шарт — уҡытыусы дәүләт ярҙамы алғандан һуң дөйөм белем биреү учреждениеһында кәм тигәндә биш йыл эшләргә тейеш.


text:
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы төбәктә һауа шарттарының боҙолоуы хаҡында иҫкәртә Фото: Олег Яровиков
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы төбәктә һауа шарттарының боҙолоуы хаҡында иҫкәртә
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы төбәктә һауа шарттарының боҙолоуы хаҡында иҫкәртә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы төбәктә һауа шарттарының боҙолоуы хаҡында иҫкәртә. Ведомствоның республика гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәренә һылтанып хәбәр итеүенсә, 8 ноябрҙә һәм 9 ноябрҙә төндә төбәктә епшек ҡар яуыуы, буран сығыуы, юлдарҙа боҙлауыҡ, һырынтылар, ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә. Елдең тиҙлеге секундына 18-23 метрға етәсәк. Юлдарҙа күреү мөмкинлегенең кәмеүе күҙаллана.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республика буйынса баш идаралығы водителдәргә төҙөк булмаған транспортта юлға сыҡмаҫҡа, иғтибарлы булырға, хәүефһеҙ тиҙлек режимын үтәргә кәңәш итә. Тәжрибәһеҙ автоһәүәҫкәрҙәргә руль артына ултырмаҫҡа, йәйәүлеләргә юл аша сыҡҡанда һаҡ булырға кәрәк.


text:
Баш ҡалала һигеҙ баллы тығындар барлыҡҡа килде
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
10 ноябрҙә Өфөлә һигеҙ баллы тығындар барлыҡҡа килде. Бөгөнгө иртәне лә автоһәүәҫкәрҙәр саҡрымдарға һуҙылған тығындарҙа ҡаршы алды. Һауа шарттары һәм юлдағы авариялар арҡаһында баш ҡалала хәрәкәт итеү ҡыйынлашты.
«Яндекс.Карталар» сервисы мәғлүмәттәре буйынса, иртәнге сәғәт 9-ға тығындар һигеҙ балл менән баһаланды. Ҡаланың ҡайһы бер райондарында транспорттың тиҙлеге сәғәтенә 3-7 километрҙан артманы. Степан Кувыкин, Софья Перовская, Пугачев, Дим шоссеһы, Сочи, Цюрупа, Революция, 8 март, Һәҙиә Дәүләтшина, Галле ҡалаһы исемендәге, Маршал Жуков, Седов урамдарында тығындар күҙәтелде.
Алдан хәбәр ителгәнсә, ике көн элек Өфөлә ун баллы тығындар булды.


text:
Һыу ҡытлығы әлегә янамаһа ла...28-03-2017, 18:21 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға
Предприятие Дүртөйлө ҡалаһын, Иванай ауылын һәм ундағы сәнәғәт, социаль-көнкүреш объекттарын эсәр һыу менән тәьмин итә. Һандар теле менән әйтһәк, предприятие хеҙмәтенән 15 мең кеше, 32 мең физик берәмек, барлығы 450-нән ашыу предприятие һәм ойошма файҙалана.Үткән йылда предприятие 1683,4 мең кубометр һыу сығарып ҡулланыусыларға тапшырған. Үҙҙәренең ике лабораторияһында һыуҙың сифатын даими тикшереп торалар. Шул уҡ ваҡытта Өфө ҡалаһындағы йәнә ике лабораторияла һыуға сифат контроле үткәрелә.
Әйтергә кәрәк, тәрәндән сыҡҡан һыу ҡулланыусыларға саф килеш һәм юғалтыуһыҙ барып етһен өсөн коллектив күп көс һала. Һуңғы йылдарҙа һыу селтәрҙәрен яңыртыуға ҙур тырышлыҡ йүнәлтелә. Дүртөйлөләрҙең республикала беренселәрҙән булып металл һыу үткәргестәрҙе заманса полиэтилен торбаларға алмаштырыуға керешкәнен дә әйтергә кәрәк. Әле лә иҫкергән торбаларҙы йыл һайын яңыртып баралар. Коммуникацияларҙы сафта тотоу һәм ныҡлы контроль эсәр һыуҙың юғары сифатын тәьмин итә.
Барыбыҙ ҙа беләбеҙ, эсәр һыуҙың ҡәҙере донъяла бик юғары. Дөрөҫ, беҙҙең төбәккә һыу ҡытлығы янамай. Шулай ҙа һыу запастарын һаҡсыл файҙаланыу көнүҙәк бурыс һанала. Һыу иҫәпләү приборҙарын урынлаштырыу ҡулланыусыларҙы ла һаҡсыллыҡҡа өйрәтә.
Предприятиеның тағы ла бер мөһим эш йүнәлеше – ул сәнәғәт һәм көнкүреш ағынты һыуҙарын сығарыу. Үткән йылда 1230,3 мең кубометр ағынты һыу таҙартылған.
“Дүртөйлөводоканал” төбәк өсөн стратегик әһәмиәткә эйә предприятие һанала. Был тотош коллективҡа ҙур яуаплылыҡ йөкмәтә. Һыу запастарын белеп файҙаланыу төбәктең экологик именлеге менән туранан-тура бәйле. Быйылғы Экология йылында был айырыуса әһәмиәтле булып тора. Ғөмүмән, һыу мәсьәләһен экологиянан айырып ҡарау мөмкин дә түгелдер. Яҡын киләсәккә коллектив был йүнәлештә өҫтәмә бурыстар билдәләгән. Әйтәйек, таҙартыу ҡоролмаларының тотороҡло эшләүен тәьмин иткән бер ваҡытта, ағынты һыуҙарҙағы зарарлы матдәләрҙең рөхсәт ителгән нормаһын һаҡлау, тирә-яҡ мөхиткә зарарлы матдәләрҙең таралыуына юл ҡуймау, махсус техника һәм автотранспортты газ яғыулығына күсереү, производство объекттарынан сүп-сарҙы ваҡытында сығарыу һәм утилләштереү һәм башҡа мөһим эштәр шулар иҫәбенә керә. Предприятие коллективы һәр саҡ экология сафлығын ҡайғыртып эшләй һәм был йәһәттән районда башҡаларға үрнәк булып тора. Предприятие үҙ эшмәкәрлеген тейешенсә ойоштороп, район биләмәһендә һәм Ағиҙел ярында экологик өмәләр үткәрә. Яҙғы-йәйге осорҙа был саралар йәнә дауам итәсәк. 2008 йылда предприятие тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға индергән хеҙмәт өлөшө өсөн ул саҡтағы республика Тәбиғәттән, урман ресурстарынан файҙаланыу һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау министрлығының махсус миҙалы менән бүләкләнә.
– Ҡулланыусыларҙы сифатлы эсәр һыу менән тәьмин итеү һәм ағынты һыуҙарҙы йыйып, тулыһынса таҙартыу төп бурысыбыҙ булып тора. Хеҙмәтебеҙҙең үҙенсәлеге буйынса беҙ тәбиғәткә яҡын торабыҙ. Шуға ла техник һәм технологик ҡаҙаныштарыбыҙ тәбиғәт менән аһәңдәш рәүештә ғәмәлгә ашырылырға тейеш. Ошондай маҡсат менән эшләйбеҙ. Беҙ һаҡлаған тәбиғәт байлығы өсөн килер быуындар рәхмәт әйтерлек булһын, – тине предприятие директоры Камил Нәүил улы Сәхибгәрәев.


text:
Халыҡты һаҡлап ҡалыу стратегияһы М. Рәхимов
Бөгөн Бишбүләк, Миәкә, Стәрлебаш райондарында һәм Мәләүез ҡалаһында Республика Советының һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү мәсьәләләренә арналған күсмә ултырышы бара. Республика Советы күсмә ултырышының девизы — "Халыҡ һаулығы — Башҡортостандың төп байлығы".
Түбәндә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовтың һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләренә арналған мәҡәләһенән өҙөк бирәбеҙ.
"Һәр кеше тормошонда иң ҡәҙерлеһе — һаулыҡ. Шуға күрә республика халҡының һаулығын һаҡлау өсөн тейешле шарттар булдырыу беҙҙең мөһим стратегик бурыс булып тора.
Ҙур ижтимағи үҙгәртеп ҡороуҙарҙы тормошҡа ашырыу хәҙерге Башҡортостандың үҫешендә төп этапҡа әүерелде. Республиканың үҙаллылығы артыуы, вәкәләттәренең киңәйеүе иҡтисади үҫеште, граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын тормошҡа ашырыуҙы эҙмә-эҙлекле тәьмин итеү мөмкинлеген бирҙе, йәмәғәт тормошоноң бөтә яҡтарына тиерлек ҡағылған сифатлы системалы үҙгәрештәр өсөн көслө этәргес булды. Хәҙер республикабыҙ — илдең төп, таяныс төбәктәренең береһе. Тулайым төбәк продукты күләме, сәнәғәтте, ауыл хужалығын, төҙөлөш һәм транспортты үҫтереү буйынса Башҡортостан тәүге тиҫтәлә. Ул Федерация бюджетының килем өлөшөнөң өҫтән ике өлөшөнән күберәген тәьмин итеүсе бер нисә субъект иҫәбенә инә. Ҡала һәм ауылдар үҙгәрҙе, кешеләрҙең йәшәү кимәле һиҙелерлек үҫте һәм сифаты яҡшырҙы.
Республика һаулыҡ һаҡлау системаһындағы етди үҙгәрештәр ҙә ҡеүәтле иҡтисади потенциалды тәьмин итә. Уның нигеҙенә дәүләт характерында булыу, түләүһеҙ медицина ярҙамы һәм уға һәр кемдең эйә булыу мөмкинлеге, профилактик йүнәлеш, фән менән практиканың бәйләнеше кеүек принциптар һалынған.
Халыҡтың һаулығы һәм һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү мәсьәләләре республика етәкселеге эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәренә инә. 2010 йылға тиклем республикала һаулыҡ һаҡлау системаһын һәм медицина фәнен үҫтереү һәм реформалау концепцияһын раҫлау мөһим ваҡиға булды. Һаулыҡ һаҡлау системаһының норматив-хоҡуҡи базаһы камиллаша. Шулай уҡ һаулыҡ һаҡлау һәм медицина тәьминәтенең социаль характерҙағы ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм уларға ҡаршы көрәш, наркоманияны иҫкәртеү, юғары медицина технологияларын үҫтереү кеүек киҫкен проблемаларҙы хәл итеүгә ҡағылышлы айырым маҡсатлы программаларҙың ҙур пакеты әҙерләнгән.
Демографик үҫештең түбәнәйеүенә юл ҡуймауға, үлем кимәлен түбәнәйтеүгә, кешеләрҙең ғүмер оҙайлылығын арттырыуға, тыуымды үҫтереүгә, ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәм балаларҙың һаулығын һаҡлауға, күп балалы һәм тулы булмаған балалы ғаиләләргә матди ярҙамды көсәйтеүгә айырым иғтибар бирелә. Һуңғы йылдарҙа Федераль үҙәк тарафынан иғлан ителгән "халыҡты һаҡлап ҡалыу" идеяһы республикала күптән инде тормошҡа ашырыла!
Йыл һайын һаулыҡ һаҡлауҙың көнүҙәк мәсьәләләренә арналған Республика Советының күсмә ултырыштарын үткәреү тармаҡты модернизациялауҙа ғәйәт ҙур әһәмиәткә эйә. Уларға әҙерлек осоронда заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған дауаханалар, поликлиникалар һәм фельдшер-акушерлыҡ пункттары реконструкциялана һәм төҙөлә. Һуңғы йылдарҙа ғына республика ауыл райондарының өстән бер өлөшөндә дауалау-профилактика учреждениеларының матди-техник базаһы ярайһы уҡ яҡшырҙы.
Ошо йылдарҙа республикала балаларҙың һаулығын тыуғандан алып 18 йәшкә тиклем күҙәтеүҙең берҙәм системаһы ойошторолдо. Уның төп принциптары — иҫкәртеү, этаплылыҡ һәм күсәгилешлелек. Йөклө, бала табасаҡ һәм бала табыусы ҡатындарға, гинекология сирҙәренән яфаланыусыларға һәм сабыйҙарға ашығыс ярҙам күрһәтеү һәм мониторинг системаһы яйға һалынды.
Шифахана-курорт хеҙмәте йылдам үҫә. Йыл һайын уларҙа 130 мең самаһы кеше һаулығын нығыта. Һуңғы йылдарҙа бер нисә ҙур заманса шифахана яңынан төҙөлөп сафҡа инде.
"Һаулыҡ" милли проектын тормошҡа ашырыу һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереүгә етди этәргес бирҙе. Яңы финанс сәйәсәте — тәүге звено һәм ашығыс ярҙам хеҙмәте хеҙмәткәрҙәренә өҫтәмә түләүҙәр ҡулланыу, хеҙмәтте дәртләндереүҙең яңы алымдарын ғәмәлгә индереү һөнәрҙең абруйын арттырыуға килтерҙе — тармаҡҡа кадрҙар ағыла башланы. Бөтә амбулатория-поликлиника учреждениелары тип әйтерлек заманса рентгенология, ультратауыш, лаборатория, эндоскопия ҡорамалдары менән ҡайтанан йыһазландырылды. Ашығыс ярҙам автопаркы 70 процентҡа яңыртылды.
Дарыуҙар менән тәьмин итеү һаулыҡ һаҡлауҙың һөҙөмтәле эшен ойоштороуҙың мөһим звеноларының береһе булып тора. Был эш өс төп йүнәлеш буйынса тормошҡа ашырыла: республика халҡын дарыухана учреждениелары аша дарыуҙар һәм медицина тәғәйенләнешендәге изделиелар менән тәьмин итеү; Граждандарға түләүһеҙ медицина ярҙамы күрһәтеүҙең дәүләт гарантиялары программаһына ярашлы дауалау-профилактика учреждениеларында дарыуҙар менән ярҙам; граждандарға дәүләт социаль ярҙам күрһәтеү сиктәрендә амбулатор дауалау.
Һаулыҡ һаҡлау — Башҡортостандағы социаль сәйәсәттең өҫтөнлөгө ул. Һәм был лозунг түгел, ә ысынбарлыҡ. Граждандарға медицина ярҙамы күрһәтеү системаһын үҫтереүгә инвестициялар дауалау-профилактика учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыуға, заманса һөҙөмтәле технологияларҙы ғәмәлгә индереүгә, тармаҡтағы кадрҙар мәсьәләләрен хәл итеүгә, төп маҡсат — халыҡ сәләмәтлегенең төп күрһәткестәрен яҡшыртыуға өлгәшеүгә булышлыҡ итә.
Дөйөм алғанда, беҙҙә заманса матди базаға һәм квалификациялы кадрҙарға эйә булған йыйнаҡ һаулыҡ һаҡлау системаһы ойошторолдо. Үткән осорҙағы мөһим ҡаҙаныштар һаҡлап ҡалынды һәм үҫтерелде. Халыҡҡа ғәмәлдәге ҡануниәт менән билдәләнгән күләмдә һәм сифатта медицина ярҙамы тәьмин ителде, йылдам ижтимағи-иҡтисади үҙгәрештәргә яраҡлашып, донъя финанс көрсөгө шарттарында һөҙөмтәле эште дауам итә алдыҡ. Федераль үҙәк тарафынан Башҡортостандағы һаулыҡ һаҡлауҙың ил буйынса яҡшылар иҫәбендә тотороҡло билдәләнеүе осраҡлы түгел.


text:
Лилиә Ғүмәрова Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил итеп тәғәйенләндеФото: Олег Яровиков
Лилиә Ғүмәрова Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил итеп тәғәйенләнде
Лилиә Ғүмәрова Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил итеп тәғәйенләндеФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил барлыҡҡа килде. Декабрҙә Башҡортостан парламенты депутаттары ярашлы республика законы ҡабул иткәйне, ә бөгөн Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың 21-се ултырышында Башҡортостан Республикаһында Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил вазифаһына Лилиә Ғүмәрованы һайланы. Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил ант бирҙе һәм бөгөндән үк үҙ бурыстарын үтәүгә тотона ала.
Беҙҙең белешмә
Лилиә Ғүмәрова 1972 йылдың 16 декабрендә Учалы ҡалаһында тыуған, 1994 йылда — Башҡорт дәүләт педагогия университетын «Педагогика һәм психология» белгеслеге буйынса, ә 2005 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын (юриспруденция) тамамлаған.
Университетты тамамлағас, ете йыл Учалы ҡалаһының 10-сы урта мәктәбендә педагог-психолог, психология уҡытыусыһы булып эшләй, 2001-2005 йылдарҙа I категориялы белгестән алып Учалы ҡалаһы һәм районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары вазифаһына тиклем юл үтә, ҡала һәм район хакимиәте башлығы урынбаҫары булып 2007 йылға тиклем эшләй. 2007 йылдан әлеге тәғәйенләүгә тиклем Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратының социаль үҫеш, һаулыҡ һаҡлау, хеҙмәт һәм халыҡты эш менән тәьмин итеү бүлеге мөдире була.


text:
Мәскәүҙәге конференцияла иң яҡшы төбәк гәзите билдәләнәсәк
26-28 майҙа Мәскәүҙә VI «Урындағы гәзит ваҡиғалар үҙәгендә» халыҡ-ара конференцияһы үтә.
— Конференцияла ҡатнашыусылар «Иң яҡшы төбәк гәзите-2011» бөтә Рәсәй конкурсына йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе наградлау тантанаһында ҡатнашып, 2010 йылда үткән конкурста еңеүселәрҙең эштәренән торған каталог, «Гәзит дизайны» каталогын бүләккә ота ала, шулай уҡ журналистика, дизайн, реклама бүлеге эше буйынса бушлай оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнаша ала, — тип хәбәр итте Башҡортостан Журналистар союзының яуаплы секретары Марат Саттаров.
Сарала ҡатнашыу бушлай.


text:
4 июндә - Радик Ҡоҙаяровтың «Рудольф Нуриев. Урланған үлемһеҙлек» документаль фильмының премьераһы
4 июндә Өфөнөң «Родина» кинотеатрында режиссер Радик Ҡоҙаяровтың «Рудольф Нуриев. Урланған үлемһеҙлек» документаль фильмының премьераһы үтә.
Был – РАЙТ кинокомпанияһы һәм «Родина» кинотеатры ҡатнашлығында «Сәйәси кино лабораторияһы»ның сираттағы авторлыҡ проекты. Фильм Рудольф Нуриев исемендәге XVIII Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивале сиктәрендә күрһәтелә. Автор танылған бейеүсе, хореограф, театр хеҙмәткәренең тормошо һәм ижады хаҡында бәйән итә.
Кино ҡарағандан һуң, залда фекер алышыу үткәрелә. Унда режиссер, тамашасылар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм журналистар ҡатнаша.
Башлана – 18.30 сәғәттә.


text:
Стәрлетамаҡ филармонияһы артистары Рәсәй төбәктәре буйлап гастролгә сыҡты
Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы артистарының гастролдәре 23 майҙа Яр Саллыла башлана. Унда Бейеү театры коллективы ҙур концерт программаһын тәҡдим итәсәк.
26-31 майҙа «Сәрби» сыуаш эстрада-фольклор ансамбле гастролдәр менән Сыуашстан Республикаһында була. Саралар Сыуашстанда Башҡортостан Республикаһы көндәре сиктәрендә үтәсәк.
Артабан Бейеү театры коллективы һәм филармония солистары Һарытауға юлланасаҡ, унда артистар һабантуйҙа ҡатнашасаҡ.
3 июндә Стәрлетамаҡ филармонияһы коллективы Краснодар крайында сығыш яһаясаҡ. 15 июндә артистар ҙур концерт программаһын Дондағы Ростов халҡына тәҡдим итәсәк.
БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, барлыҡ ҡалаларҙа Бейеү театры тамашасыларҙы донъя халыҡтары бейеүҙәре менән ҡыуандырасаҡ, солистар башҡорт һәм татар халыҡ һәм эстрада йырҙарын тәҡдим итәсәк.


text:
Биология
Биология (грек телендә Bìo — йәшәү һәм AoYoς — өйрәнеү) — йәнле тәбиғәт тураһында фән. Биология тере организмдарҙы характеристикалау һәм классификациялау, организм төрҙәренең барлыҡҡа килеүен, уларҙың бер-береһе менән һәм тирә-яҡ мөхит менән мөнәсәбәтен өйрәнеү менән шөғөләнә.
Хәҙерге ваҡҡытта бөтә тере организымдарҙы дүрт батшалыҡҡа берләштергәндәр: хайуандар, үҫемлектәр, бактериялар, бәшмәктәр.
Биологияға кергән ботаника, зоология, медицина һымаҡ фәндәр — боронғо фәндәр. Шуға ҡарамаҫтан, биология айырым фән булараҡ 19-сы быуатта, фән эшмәкәрҙәре бөтә тере организмдар өсөн дөйөм булған ҡайһы бер характеристикаларзы асҡас, уҫешә башлаған. Бөгөнгө көндә биология — алдынғы фәндәрҙең береһе. Биология һәм медицина журналдарында йыл һайын миллиондан ашыу мәҡәләләр баҫыла, шулай уҡ биология мәктәптәрҙә стандарт уҡыу предметы булып тора.
Биология фәне эсендә йүнәлештәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Биология фәне үҙ эсенә киң дәирәне ала. Шуға ул төрлө йүнәлештәрҙә эшмәкәрлек йәйелдергән бик күп үҙ-аллы фәндәрҙе берләштерә. Үҙ сиратында, был фән дәр тағы ла тарыраҡ өлкәлә махсуслашҡан айырым дисциплиналарға бүленгән. Өйрәнеү объекттарына ҡарап фәндәр:
- ботаника үҫемлектәрҙе өйрәнеүсе фән.
- зоология — хайуандар тураһында фән
- микробиология — микроорганизмдар һәм вирустар тураһындағы фән.
Биология эсендә тикшеренеүҙәр өлкәһенә һәм тикшереү методтарына ҡарап фәндәр:
- биохимия — тере тәбиғәткә хас химик процестарҙы өйрәнә,
- биофизика — тере тәбиғәткә хас физик процестарҙы өйрәнә,
- молекуляр биология — тереклекте молекуляр кимәлдә өйрәнә,
- күҙәнәк биологияһы һәм цитология —йәнле тәбиғәтте күҙәнәк һәм молекуляр кимәлдә өйрәнә
- гистология һәм анатомия — тереклекте туҡыма һәм организм кимәлдә өйрәнә,
- физиология — йәнле тәбиғәттең төрлө кимәлдәрендә тереклек үҙсәнлектәрен өйрәнә,
- этология — тере организмдарҙын ҡылыҡтарын өйрәнә,
- экология — тере организмдарҙын мөхит менән бәйләнешен өйрәнә,
- генетика — нәҫеллек һәм үҙгәреүсәнлек закондарын өйрәнә,
- үҫеш биологияһы — организмдарҙың индивидуаль үҫешен өйрәнә,
- палеонтология һәм эволюцион биология — тере тәбиғәттең тарихи үҫешен өйрәнеүсе фән.
Биологияның төрлө фәндәр менән берләшеүе һөҙөмтәһендә биомедицина, биофизика (тере тәбиғәтте физик методтар ярҙамында өйрәнә), биометрия һәм ғәмәли ихтияждарға бәйле космик биология, социобиология, хеҙмәт физиологияһы, бионика тигән дисциплиналар барлыҡҡа килгән
Биологик дисциплиналар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Акарология — Анатомия — Альгология — Антропология — Арахнология — Бактериология — Биогеография — Биогеоценология — Биотехнология — Биоинформатика — Океан биологияһы — Биометрия — Бионика — Биосемиотика — Биоспелеология — Биофизика — Биохимия — Ботаника — Биомеханика — Биоценология — Биоэнергетика (фән) — Бриология — Вирусология — Генетика — Геоботаника — Герпетология — Гидробиология— Гистология — Дендрология — Зоология — Зоопсихология — Иммунология — Ихтиология — Колеоптерология — Космик биология — Ксенобиология — Лепидоптерология — Лихенология — Малакология — Микология — Микробиология — Мирмекология — Молекуляр биология — Морфология (биология) — Нейробиология — Орнитология — Палеонтология — Палинология — Паразитология — Радиобиология — Систематика — Синтетик биология — Спонгиология — Таксономия — Теоретик биология — Териология — Токсикология — Фенология — Физиология — ҮНС-һы физиологияһы — Хайуандар һәм кеше Физиологияһы — Үҫемлектәр физиологияһы — Фитопатология — Цитология — Эволюцион биология — Экология — Эмбриология — Эндокринология — Энтомология — Этология. Шулай итеп, биология фәненең төп өйрәнеү объекты — йәнле тәбиғәт, тере организмдар.
.


text:
Ноябрҙә нисек ял итәбеҙ?
Ноябрҙә нисек ял итәбеҙ? Башҡортостан халҡы ноябрь байрамдары алдынан ошондай һорау бирә. Был айҡанлы БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы бына нимәләр хәбәр итә.
Рәсәй Федерацияһы Хеҙмәт кодексының 112-се статьяһына ярашлы, 4 ноябрь – Халыҡтар берҙәмлеге көнө – байрам көнө булып тора.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2009 йылдың 31 октябрендәге «2010 йылда ял көндәрен күсереү тураһында» 869-сы ҡарары менән, хеҙмәткәрҙәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙаланһын өсөн, шәмбе – 13 ноябрҙәге ял көнө йомаға – 5 ноябргә күсерелә.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2009 йылдың 8 октябрендәге 1082-се бойороғона ярашлы, 2010 йылда 16 ноябрь – Ҡорбан байрамы – ял көнө тип иғлан ителә.
Шаршамбы – 3 ноябрҙә һәм дүшәмбе – 15 ноябрҙә эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһы булғанда Башҡортостан Республикаһында 4, 5, 6, 7 һәм 16 ноябрь ял көндәре булып тора.


text:
Яңы йылға тиклем Өфөлә 8 ит йәрминкәһе үтәсәк
Баш ҡалала ауыл хужалығы йәрминкәләре дауам итәсәк. Тик хәҙер аҙыҡ-түлек ылауҙарында йәшелсәләр урынын ит биләйәсәк. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Марат Ғәлиуллин хәбәр итеүенсә, Яңы йыл байрамдарына тиклем баш ҡалала һигеҙ ит йәрминкәһе ойоштороласаҡ. Сауҙа традицион урындарҙа – баш ҡаланың ҙур майҙандарында һәм баҙарҙарында йәйелдереләсәк. Киң ассортиментта һыйыр, сусҡа, һарыҡ ите һәм, әлбиттә, ҡош-ҡорт ите тәҡдим ителәсәк. Бынан тыш, һөт продукттары һәм бал менән һатыу итеү дауам иттереләсәк.
Шулай итеп, Яңы йыл байрамдары алдынан баш ҡала халҡы кәрәкле аҙыҡ-түлек запастары һатып ала аласаҡ. Беренсе ошондай йәрминкә яҡындағы ял көндәрендә үк үтәсәк.


text:
Һәр өфөлөгә 17,5 мең һум бюджет аҡсаһы тура килә
Башҡортостандың баш ҡалаһы бюджет менән тәьмин ителеш кимәле буйынса Рәсәйҙең тәүге ун ҡалаһы исемлегенә эләкмәне. Йән башына 17,5 мең һумға тиң күрһәткес менән Өфө Федерацияның 15 субъектының баш ҡалаһы рейтингында 11-се урында килә. Төбәк иҡтисадын тикшереү үҙәге ошондай мәғлүмәт бирә.
Үҙәк менән 2011 йыл буйынса үткәрелгән тикшереү һөҙөмтәләренә ярашлы, беренсе баҫҡысты Красноярск алған, унда һәр кешегә 28,2 мең һум ҡаҙна аҡсаһы тура килә. 27 мең менән Ҡаҙан икенсе урында тора, өсөнсөлә — Силәбе — 25,8 мең һум. Рәсәйҙең иң эре 15 ҡалаһы араһында иң түбән тәьмин ителеш кимәле Омскиҙа күҙәтелә — 12,8 мең һум.
Әйткәндәй, был рейтингыға индерелмәгән Мәскәү менән Санкт-Петербургта йән башына 134,8 һәм 88,6 мең һум бюджет аҡсаһы тура килә.


text:
Республикала иң уңышлы башҡорт ҡатын-ҡыҙын билдәләйәсәктәр
Башҡортостанда башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының «Башҡот ҡатын-ҡыҙы— милләт әсәһе» I Республика конкурсы бара.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, сара иң уңышлы, әүҙем һәм төрлө тармаҡтарҙа танылыуға лайыҡлы башҡорт ҡатын-ҡыҙын асыҡлау һәм ярҙам итеү маҡсаты менән уҙғарыла.
Ҡатнашыусылар өсөн төрлө номинациялар ҡаралған: «Ҡатын-ҡыҙ мәҙәниәттә», «Ҡатын-ҡыҙ-әсә», «Ҡатын-ҡыҙ-лидер», «Ҡатын-ҡыҙ-ғалим», «Ҡатын-ҡыҙ-уҡытыусы», «Бизнес-ледиһы», «Ҡатын-ҡыҙ-мастер», «Ҡатын-ҡыҙ — йыл өлгөһө», «Оло йәштәге ҡатын», «Иң йәш йәмәғәт эшмәкәре».
Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары активистары ҡатнашлығында конкурстың тәүге туры республика ҡалалары һәм райондары кимәлендә уҙа. Муниципаль этап еңеүселәре тураһында мәғлүмәт конкурстың ойоштороу комитетына 5 сентябргә тиклем тапшырылырға тейеш. Конкурста ҡатнашыу тураһында заявка менән бергә портфолиоға фотолар, дипломдар, патенттар, рекомендациялар, рәхмәт хаттары, характеристика һалына.
Һуңғы этапты һәм еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһын 2014 йылдың сентябрендә Өфөлә Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенең 25 йыллыҡ юбилейына арналған съезд сиктәрендә үткәреү планлаштырыла.
Конкурстың ойоштороусылары – Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте һәм «Башҡортостан ҡыҙы» журналы.
Заявкаларҙы түбәндәге адрес буйынса ебәрергә мөмкин: 450077, Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17, 407-се бүлмә. Конкурстың координаторы – Гөлнур Ҡолһарина, телефон/факс: (347) 276-20-41. Электрон почта: 2762041@mail.ru.


text:
Был аҙнала төбәктә синоптиктар ямғыр вәғәҙәләй
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Был аҙнала Башҡортостанда ямғыр яуыуы көтөлә, юғары температура күҙалланмай. Һауа шарттарының боҙолоуы хаҡында республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.
Көндәр аяҙлы-болотло буласаҡ, бер аҙ ямғыр яуасаҡ, йәшен йәшнәүе ихтимал. Һауа температураһы түбәнәйәсәк.
19 апрелдә һауа температураһы төндә +6,+11, көндөҙ +14,+19 градус тәшкил итәсәк. 20 апрелдә төндә, иртән һәм көндөҙ — ямғыр. Көндөҙ термометр бағанаһы 12-17 градус йылы күрһәтәсәк. 21 апрелдә ваҡыты менән бер аҙ ямғыр яуасаҡ. Һауа температураһы төндә +4,+9, көндөҙ +11,+16 градус.
Рәсәй Гидрометүҙәге мәғлүмәттәре буйынса, апрелдең икенсе декадаһында Башҡортостанда уртаса һауа температураһының күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән алты градусҡа юғары булыуы көтөлә.


text:
Төрлө ойошмалар, шул иҫәптән Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамы менән үткәрелгән сараны асыу тантанаһында Рәсәй Федерацияһының Бөйөк Британия Короллегендәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Александр Яковенко ҡатнашты.
Ул үҙенең сығышында Рәсәйҙәге этномәҙәниәт аша ил халыҡтарының үҙ-ара мәҙәни аралашыуының әһәмиәтен билдәләне.
– Бында ниндәй сара булыуы көтөлә? – тип юрамал аптыраулы ҡарашымды эргәмдә торған оҙон буйлы ағайға төбәйем.
Артабан беҙҙе Ҡарлыман ауылын икегә бүлеп аҡҡан Ҡарлыман йылғаһы аша яңы ғына төҙөлгән күперҙе күрһәтергә алып киттеләр. Уның нимәһе барҙыр инде, тиеберәк аптырап ҡалғайныҡ, аҙаҡ ғәжәпләнеүебеҙҙең һәм һоҡланыуыбыҙҙың сиге булманы.


text:
Башҡортостанда Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды комиссияһы эшләй
Башҡортостанда контроль-аналитика департаменты етәксеһе Андрей Чибисов башлығында Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды комиссияһы эшләй. Белгестәр күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау, граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү барышын тикшерә. Шулай уҡ башҡарылған эштәрҙе республика бюджеты средстволары иҫәбенә лә финанслау шартын үтәүҙе тикшерә.
Фонд вәкилдәре Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат ҡалаларының торлаҡ комплекстары объекттарында булдылар ҙа инде.


text:
Фото:
БР Диниә назараты тәҡдим ителгән мосолман әҙәбиәте исемлеген баҫтырып сығарҙы
Фото:
Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты һуңғы арала ислам дине буйынса сығарылған китаптар иҫәбенән тәҡдим ителгән әҙәбиәт исемлеген баҫтырҙы.
Был юлы “ҡыҙыл исемлек”кә Т.К.Ибраһимов менән Н.В.Ефремованың “Мөхәммәт пәйғәмбәр тормошо” һәм “Мөхәммәт пәйғәмбәр тормошо: белешмә һәм иллюстратив материалдар” китаптары ингән. Ике баҫма ла Мәскәүҙә “Ладомир” нәшриәтеендә сығарылған һәм “Исламдың тарихи урындары” СД-дискылы ҡушымтаһы менән бергә һатыла. Китаптарҙы махсуслаштырылған ислам әҙәбиәте магазиндарында табырға мөмкин.
БР Диниә назараты нәшер ителгән мосолман әҙәбиәтенә йылына бер нисә тапҡыр, шәриғәт ҡанундары күҙлегенән сығып, уларҙа килтерелгән мәғлүмәттең ысынбарлыҡҡа тап килеүенә анализ яһай.


text:
«Байыҡ» еңеүселәре шәмбе көнө билдәле буласаҡ
Күгәрсен районының Мораҡ ауылында «Байыҡ» балалар конкурсының шәмбе көнө үтәсәк гала-концертына әҙерлек дауам итә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был Республика башҡорт бейеүе конкурсы, унда 3 йәштән 15 йәшкә тиклемге балалар ҡатнаша.
— Кисә беҙ балалар ансамблдәре етәкселәре өсөн консультациялар үткәрҙек, — тип һөйләне жюри ағзаһы, республиканың халыҡ артисы һәм Стәрлетамаҡ филармонияһы балетмейстеры Риф Ғәбитов. — Хореография күп төрлө булһа яҡшы булыр ине, һәм беҙ балетмейстер эшенең яңы формаларын, яңы материалдар тәҡдим иттек. Балаларҙың әҙерлек кимәле төрлө, әлбиттә. Үҙенсәлекле эштәрҙе күреү бик күңелле, мәҫәлән, Учалы районынан Зөлфиә Ҡолбайетова ҡуйған номер беҙҙе таң ҡалдырҙы.
Мораҡ гимназияһы бинаһына урынлаштырылған йәш бейеүселәрҙең бөгөнгө көнө репетицияларға арналған. Ә ҡунаҡтар — башҡа төбәктәр вәкилдәре — тыуған яҡты өйрәнеү музейына һәм «Мораҙым тарлауығы» тәбиғи паркына экскурсияға юл алды. Ошонда уҡ, иҫ киткес тәбиғәт ҡосағында, 17 июлдә гала-концерт үтәсәк һәм еңеүселәрҙең исемдәре аталасаҡ.


text:
Сипайловола йәнә бер балалар майҙансығы барлыҡҡа килде
Набережная урамы, 15/1 һәм 17/1 йорттары ихатаһында яңы балалар майҙансығы барлыҡҡа килде. Өфөнөң Октябрь районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был йорттарҙа йәшәгән халыҡ йыйылыштарҙың береһендә балалары өсөн яңы уйын майҙансығы төҙөлһөн ине, тигән теләген белдергән. «Сипайловский» торлаҡ хужалығы идаралығында шәхси фондтарҙан средстволар бүленә һәм «Игромир» предприятиеһына уны төҙөү эше йөкмәтелә. Был компания Өфөлә алты йылға яҡын эшләй. Ошо арала төҙөүселәр металдан һәм ағастан әллә күпме сағыу һәм функциональ балалар майҙансығы күтәргән.


text:
Рөстәм Хәмитов хәрби часть келәттәрендәге ғәҙәттән тыш хәл һөҙөмтәһендә зыян күреүсе Урман ауылы кешеләренә яңы фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙы
6 августа Иглин ҡасабаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2011 йылдың 26 майында Урман ауылының хәрби часть келәттәрендә булған ғәҙәттән тыш хәл һөҙөмтәһендә зыян күреүселәр өсөн төҙөлгән яңы фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙы, тип хәбәр итә БР Президентының матбуғат хеҙмәте.
Торлаҡ комплексын асыу тантанаһында Рөстәм Хәмитовтың шәхси контроле ярҙамында 13 коттедж һәм өс күп фатирлы йорттан торған яңы Урман урамының район үҙәгендә ни бары ике ай эсендә булдырылыуын билдәләнеләр. Урман ауылындағы йорттарын тергеҙеп булмау сәбәпле был йорттарға 56 ғаилә күсеп килгән.
Өй туйлаусыларҙың балаларҙы урындағы мәктәпкә урынлаштырыу һәм балалар баҡсаһынан урын алыу мәсьәләләре хәл ителгән. Яңы микрорайонда аҙыҡ-түлек киоскыһы эшләй, эргәһендә сауҙа-хеҙмәтләндереү комплексына нигеҙ һалынған.
«Йәшәү урынын тиҙерәк булдырыу өсөн һеҙ 70 көн дауамында әүҙем эшләнегеҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов торлаҡ комплексын асыу тантанаһында. – Һеҙгә айырыуса ауыр көндәр кисерергә тура килеүен яҡшы беләбеҙ. Ул көндәр, ысынында ла, еңел булманы, айырыуса ауыр хәлгә ҡалған, бер-беребеҙ өсөн борсолған, бер-беребеҙгә ярҙам итергә тырышҡан тәүге өс-дүрт көндә.
Халыҡҡа, шул иҫәптән осраҡлы рәүештә ауыр хәлдә ҡалған кешеләргә кәрәкле ярҙам күрһәтелһен өсөн дәүләт һәм власть барыһын да эшләргә тырышасаҡ. Ундай ярҙам – изге эш. Ауыр хәлгә осраған кешеләр дәүләттән, властан мотлаҡ ярҙам алырға тейеш. Һәм беҙ ул ярҙамды күрһәтәбеҙ ҙә. Был беҙҙең бергә эшләүебеҙ, бергә йәшәүебеҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итеүебеҙ тураһында һөйләй.
Йорттарҙы тиҙ арала төҙөгән, көнө-төнө ял белмәй эшләгән төҙөүселәргә рәхмәтемде белдергем килә. Тейешле ойошҡанлыҡ булһа, торлаҡ йорттарҙы тиҙ арала төҙөп булыуын күрһәтте улар. Ер бүлеү, процедуралар, экспертизалар үтеү өсөн беҙҙә ғәҙәти булғанынса күп йылдар кәрәкмәй. Әгәр кәрәк икән, беҙ тиҙ арала ла төҙөй алабыҙ.
Ҡәҙерле дуҫтар, һеҙҙе был ваҡиға менән ҡотлайым. Мәсьәләне хәл итә алыуыбыҙ минең өсөн дә шатлыҡлы. Артыҡ шау-шыуһыҙ, ығы-зығыһыҙ, эмоцияларһыҙ хәл иттек. Бер-беребеҙгә ышанып ҡына атҡарҙыҡ был эште.
Әлеге эште тейешенсә ойоштора алған район хамиәтенә лә ҙур рәхмәт. Яңы хакимиәт был һынауҙы үтеп, тейешенсә эшләй алыуын күрһәтте, тип уйлайым.
Барығыҙға ла ҙур рәхмәт, һеҙгә уңыштар, изгелек, бәхет, һаулыҡ теләйем!»


text:
Ҡалтасы районында 18 йәшлек егет батып үлгән
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, үткән тәүлектә һыуҙа ике бәхетһеҙлек осрағы теркәлгән. Бер кеше һәләк булған, икәүһен ҡотҡарғандар.
Бәлә Ҡалтасы районының Вәсил ауылы янында булған. Бында, Танып йылғаһының һыу инеү өсөн йыһазландырылмаған урынында, 18 йәшлек егет батып үлгән.
Өфөлә ҡотҡарыусылар батып барған 27 һәм 28 йәшлек егеттәргә ярҙам итеп өлгөргән. Улар, Йылы күлдә (Калинин районы) һыу ингән, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Берҙәм Рәсәй» партияһының һайлауҙа еңеүе – тәбиғи хәл»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Берҙәм Рәсәй» партияһының һайлауҙа еңеүе – тәбиғи хәл»
Рөстәм Хәмитов: «Берҙәм Рәсәй» партияһының һайлауҙа еңеүе – тәбиғи хәл»Фото: Андрей Старостин
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов йома, 13 сентябрҙә, «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе конференцияһында сығыш яһаны.
— «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе сираттағы сәйәси имтиханды уңышлы тапшырҙы, — тип билдәләне Рөтәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышына депутаттар һайлауға йомғаҡ яһап. – Һайлаусыларҙың 76 проценты партия өсөн тауыш бирҙе, йәғни партия бер миллион 215 мең тауыш йыйҙы.
Пропорциональ система һәм мажоритар округтар буйынса Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа партия 88 мандат алды. Был бөтә депутат мандаттарының 80 процентына тиң.
Рөстәм Хәмитов партия ағзаларына ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.
— «Берҙәм Рәсәй» тағы ла бер тапҡыр милли берҙәмлек партияһы статусын раҫланы, — тине республика етәксеһе. – Бөгөнгө көндә партя сафында ижади, ғилми интеллигенция вәкилдәре, эшҡыуарҙар, ауыл хеҙмәтсәндәре, эшселәр, табиптар, уҡытыусылар, ветерандар, йәштәр бар.
Башҡортостан Президенты илдең башҡа төбәктәрендә үткән һайлау һөҙөмтәләренә анализ яһаны. Уларҙа ла партияның абруйы арта бара. Төбәк парламенттарына депутаттар һайлауҙа Рәсәйҙең барлыҡ 16 субъектында «Берҙәм Рәсәй» ышаныслы еңеү яулаған. Берҙәм рәсәйлеләр йыйған тауыштар һаны буйынса Башҡортостан илдең тәүге өс төбәге иҫәбенә инде.
— Башҡортостандың бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлауҙа беҙҙең партияның еңеүе – тәбиғи хәл, — тине Рөстәм Хәмитов.
Президент билдәләүенсә, БР Дәүләт Йыйылышының яңы составында йәш депутаттар һаны күбәйгән.
— Ҡайтанан һайланған депутаттарҙың һәр береһе дәүләт эшмәкәрлеге, производство, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм башҡа өлкәләрҙә иңдәренә һалынған бурыстарҙы яуаплы хәл итә алыуын иҫбатланы. Бындай абруй һайлау алды кампанияһы барышында түгел, ә күп йыллыҡ көсөргәнешле хеҙмәт менән яуланған. Шуға күрә беҙҙең һайлаусылар уларға ышаныс белдерҙе лә инде, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Вымпел - Үрге Әүжәндә
Граждандарҙы хәрби иҫәпкә алыу буйынса ауыл хакимиәттәре һәм ойошма- предприятиелар араһында йыл да смотр- конкурс үткәрелә. Муниципаль район хакимиәтендә запаста торған граждандарҙы хәрби иҫәпкә һәм бронгә алыуҙы ойоштороу, 2016 йылға йомғаҡ яһау буйынса үткән кәңәшмә смотр-конкурста еңгәндәрҙе тәбрикләү менән башланды.
Быйылғы һѳҙѳмтәләр буйынса, ауыл хакимиәттәре араһында Үрге Әүжән ауыл хакимиәте I урынға сыҡты. II һәм III урындарға Тирлән һәм Сермән ауыл хакимиәттәре лайыҡ булды. Ойошмалар араһында “Белорет үҙәк район клиник дауаханаһы” учреждениеһы - I, “Пугачев карьеры” йәмғиәте - II, “Асы” шифаханаһы III урындарҙы алды. Еңеүселәргә күсмә вымпелдар һәм диплом тапшырылды.
Конкурс һѳҙѳмтәһе буйынса яҡшы күрһәткестәргә ирешкән белгестәр ҙә айырым билдәләнде. Шулай итеп, I урын Үрге Әүжән ауыл хакимиәтендә эшләгән белгес Николай Иванович Горбатовҡа, “Белорет үҙәк район клиник дауаханаһы” учреждениеһы белгесе Оксана Вячеславовна Юхинаға - I, Тирлән ауыл хакимиәте белгесе Ирина Владимировна Пантелееваға, “Пугачев карьеры” йәмғиәте белгесе Юлия Викторовна Бобылеваға - II, Сермән ауыл хакимиәте белгесе Фәнисә Фазыл ҡыҙы Йәмиловаға, “Асы” шифаханаһы белгесе Гѳлназ Алмаз ҡыҙы Баймѳхәмәтоваға III дәрәжәле Дипломдар тапшырылды. Мәғариф идаралығынан Татьяна Николаевна Байкова, “Белоречье” шифахана-профилакторийынан Наталья Александровна Фадеева, Белорет медицина колледжынан Рита Марат ҡыҙы Арсланбаева, Ҡағы ауыл хакимиәтенән Татьяна Константиновна Борисова, Инйәр ауыл хакимиәтенән Раушания Марат ҡыҙы Ғәлина, Йѳйәк ауыл хакимиәтенән Ғәзимә Сәхиулла ҡыҙы Мырҙағилдина граждандарҙы хәрби иҫәпкә һәм бронгә алыу эшен яҡшы ойошторған ѳсѳн Маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ булды. Урындарҙа хәрби иҫәп алып барған белгестәрҙең хеҙмәте күҙгә салынмаһа ла, улар илебеҙ хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса мѳһим эш алып бара.
Артабан кәңәшмәлә һүҙ граждандарҙы хәрби иҫәпкә алыу эшендәге яңылыҡтар тураһында барҙы.


text:
Баш ҡала халҡын Назар Нәжмиҙең 100 йыллығына «Өфө йүкәләре» йыр фестивалендә ҡатнашырға саҡыралар
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөләрҙе Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған «Өфө йүкәләре» йыр фестивалендә ҡатнашырға саҡыралар. Сара 2018 йылдың апреленән майға саҡлы үтә.
Фестивалдә репертуарында Өфө хаҡында йыры булған башҡарыусылар ҡатнаша ала. Фестивалгә Өфө ҡалаһының тарихы, уның үҙенсәлеге, тарихи һәм иҫтәлекле урындары, ҡала халҡына хас төп һыҙаттары сағылған төрлө жанрҙағы һәм йүнәлештәге йырҙар тәҡдим ителә.
Сара ике йәш категорияһы (14 йәшкәсә һәм 14 йәштән өлкәнерәк) араһында һәм ике номинацияла уҙғарыла: «Өфө хаҡында иң яҡшы башҡарыу» (профессиональ башҡарыусылар), «Өфө хаҡында иң яҡшы башҡарыу» (һәүәҫкәр башҡарыусылар).
Фестивалде ойоштороусылар – Өфө хакимиәтенең Мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралығы. Ғаризалар 30 апрелгә саҡлы фестивалде ойоштороу комитеты адресына (Октябрь проспекты, 114/1) ҡабул ителә.
Телефон: (347) 279-06-38.


text:
Башҡортостан уҡыусылары Бөтә Рәсәй ғилми-инновацион проекттар конкурсында ҡатнаша ала
Өлкән класс уҡыусылары араһында VIII Бөтә Рәсәй ғилми-инновацион проекттар конкурсы старт алды. Бәйге бөтә ил буйынса һигеҙенсе йыл рәттән үткәрелә.
Конкурста урта дөйөм белем биреү мәктәптәренең 9-11 класс уҡыусылары һәм урта махсус уҡыу йорттарының беренсе-икенсе курс студенттары ҡатнаша ала. Уҡыусыларға энергетика, индустрия, ҡалалар инфраструктураһы, һаулыҡ һаҡлау йүнәлештәре буйынса берәр проект әҙерләргә тәҡдим ителә. Бәйге шарттары буйынса, тәҡдим ителгән проекттар көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын үҙ эсенә алырға тейеш.
Конкурс еңеүселәре һәм призерҙарына, шулай уҡ уларҙың ғилми етәкселәренә ҡиммәтле бүләктәр һәм аҡсалата приздар тапшырыласаҡ. Бәйгелә даими ҡатнашыусы кураторҙар һәм мәктәптәр өсөн махсус наградалар әҙерләнгән.
Ярышта ҡатнашыу өсөн заявкалар 2014 йылдың 12 ғинуарына тиклем ҡабул ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт конкурстың рәсми сайтында урынлаштырылған. Шулай уҡ (495) 787-67-70 телефоны буйынса ойоштороу комитеты менән бәйләнешкә сығырға мөмкин.


text:
Гагаралар
Гагара (ҡағараҡ) һымаҡтар (лат. Gavia, (рус. Гагарообразные ) — төньяҡ өлкәләрҙә йәшәй торған ҡырлас күкрәкле һыу ҡоштары, уға гагаралар һәм сыпҡайҙар инә[1]; гагаралар ғаиләһенән һыу ҡоштары отряды. Европа, Азия һәм Төньяҡ Америкала тереклек итә. Кәүҙәһе 100 см, ҡанат йәйеме 150 см-ға ҡәҙәр. Муйыны оҙон, һығылмалы. Башы кескенә, мороно оҙон, тура. Ҡаурыйҙары тығыҙ, ҡуйы. Ҡоро ерҙә, бәкәл һөйәгенә таянып, шыуышып ҡына йөрөй ала. Төп аҙығы - балыҡ, эре һыу умыртҡаһыҙҙары.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙур булмаған, бер төрлө һәм иң бороңғо ҡоштар отряды, пингвин һәм буревестник һымаҡтарға туғандаштар. Ҡайһы бер анатомик һәм биохимик үҙенсәлектәре ржанка һымаҡтар менән алыҫ туғандаш икәнлектәрен күрһәтә. Ҡаҙылма хәлдә отряд вәкилдәре һуңғы аҡбур дәүеренән билдәле. Һөйәк ҡалдыҡтары буйынса 4 ырыуға ҡараған 12 төр ҡоштоң (Lonchodytes ырыуы) йәшәгәнлеге асыҡланған. Хәҙерге заман ырыуына ингән ҡош ҡалдыҡтары түбәнге миоцендә Чехия биләмәләрендә табылған. Ҡағараҡтарҙың эволюцияһы төньяҡ ярымшар шарттары менән сикләнгәндер күрәһең, хәҙерге заман вәкилдәре - Голарктиканың төньяҡ һәм уртаса киңлектәге эндемиктар.
Хәҙерге ваҡытта йәшәгән биш төр ҡағараҡтарҙан тыш, Gavia ырыуына ҡараған туғыҙ ҡаҙылма төр билдәле:
- Gavia brodkorbi † (Howard, 1978)
- Gavia concinna † (Wetmore, 1940) = Gavia palaeodytes † (Wetmore, 1943)
- Gavia egeriana † (Svec, 1982)
- Gavia fortis † (Olson и Rasmussen, 2001)
- Gavia howardae † (Brodkorb, 1953)
- Gavia moldavica † (Kessler, 1984)
- Gavia paradoxa † (Umanskaja, 1981)
- Gavia schultzi † (Mlíkovsky, 1998)
Систематика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәҙәттә, тышҡы ҡиәфәттәре һәм йәшәү рәүештәре менән оҡшаш булыуҙары сәбәпле, ҡағараҡ һымаҡтарҙы сыпҡай һымаҡтарға яҡын тип һанайҙар. Карл Линней 1758 йылда уларҙы бер төркөмгә (Colymbus) индерә. Үҙ сиратында был төркөм бөтә һыу ҡоштарын берләштереүсе ҙур төркөмгә Anseres берләшә. Оҙаҡ ваҡыт зоологтар ҡағараҡтарҙы Линней классификацияһы буйынса йөрөтәләр. XIX быуат аҙағында ҡағараҡ һымаҡтар һәм сыпҡай һымаҡтар ике төркөмгә айырыла. 1925 йылда зоологтарҙан беренсе булып Леон Гарднер ҡағараҡтарҙың һәм сыпҡайҙарҙың систематик бергәлеген инҡар итә. Унан күпкә һуңғы тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә улар араһындағы оҡшашлыҡ конвергент эволюция эҙемтәһе икәнлеге асыҡлана. Был ике отряд ҡоштары араһында морфология һәм экология йәһәтенән бер ниндәй ҙә уртаҡлыҡ юҡ. Башта ҡағараҡ һымаҡтарҙың вәкилдәрен дүрт төргә бүләләр ине, ләкин һуңғы тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә ҡарабоғаҡ ҡағараҡ (Gavia arctica) төрөнә төрсә булып ингән аҡбаш ҡағараҡты (Gavia pacifica) үҙ аллы төргә айыралар. Бөгөнгө көндә йәшәүсе ҡағараҡ һымаҡтарҙың биш төрө билдәле. Рәсәй Федерацияһы фаунаһында биш төр ҡағараҡ иҫәпләнә, шуларҙың береһе һирәк осоп инә, ә Башҡортостан Республикаһында ике төрө (ҡарабоғаҡ ҡағараҡ һәм ҡыҙылбоғаҡ ҡағараҡ) теркәлгән.
Ҡағараҡ һымаҡтар отряды (Gaviiformes) берҙән-бер Ҡағараҡтар ғаиләһенән (Gaviidae) Ҡағараҡ ырыуынан (Gavia) тора.
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡағараҡ һымаҡтар Европа төньяғының тундра һәм урманлы зоналарында, Азияла һәм Америкала, төньяҡта иң алыҫ утрауҙарҙа таралған; Азияла шулай уҡ дала күлдәрендә һәм көньяҡ Себерҙең тау һырттарында осрайҙар. Ҡағараҡтар ғүмерҙәрен һыуҙа йәки һыу янында үткәрәләр. Диңгеҙ яр буйҙарында һәм йылға, күлдәрҙә лә осрайҙар. Туңмай торған диңгеҙҙәрҙең яр буйҙарында ҡышлайҙар. Европала ул Төньяҡ һәм Балтик диңгеҙҙәре, ә шулай уҡ Урта диңгеҙҙең төньяғы. Америкала Тымыҡ океан ярҙарынан көньяҡҡа Калифорния ярымутрауына ҡәҙәр һәм Атлантик океан яр буйҙарында Флоридаға тиклем. Азияла Хайнань утрауынан Ҡытай ярҙарында осрайҙар.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡағараҡ һымаҡтар — байтаҡ эре ҡоштар, йәшәү рәүеше һыу мөхите менән тығыҙ бәйләнгән. Был ҡағараҡтарҙың морфологияһына ҙур йоғонто яһаған: йомро, һуҙыңҡы кәүҙә, оҙон һығылмалы муйын, аяҡтары кәүҙәһенең арҡы өлөшөнә сығарылған. Ҡауырһын ҡатламы тығыҙ, ҡуйы, ҡалын мамыҡ ҡатламы. Һалҡындан тире аҫтындағы май ҡатламы ла һаҡлай. Йөҙөү ярылары ҡаҙ һымаҡтарҙыҡы кеүек үк. Алғы өс бармаҡтары оҙон һәм йөҙөү ярылары менән тоташҡан. Артҡы бармағы ҡыҫҡа һәм насар үҫешкән, башҡаларынан өҫтәрәк урынлашҡан, тар ғына йөҙөү ярыһы бар. Аяҡтары көслө, әммә ҡоро ерҙә йөрөүгә яраҡлашмаған, ғәҙәттә, аяҡтары һәм ҡанаттары менән этәрелеп, түшендә шыуыша. Бәкәл һөйәге ҡауырһынһыҙ, ныҡ ҡалын, мөгөҙ япмаһы ла ҡалын һәм алдан йыйырсыҡлы, арттан - шыма. Ҡанаттары осло, сағыштырмаса тар һәм ҡыҫҡа. Суҡышы осло, беҙ һымаҡ, танау тишектәре ярыҡ кеүек үтә тишек , сумғанда һыу инмәһен өсөн тиреле клапаны бар. Мамыҡ аптерияларҙы ла, шулай уҡ птерияларҙы ла ҡаплай. Ҡауырһындарының өҫтәмә көпшәләре бар. Ҡоймос биҙе ҡауырһын менән ҡапланған.
Ҡағараҡ һымаҡтарҙың кәүҙә оҙонлоғо 53 см-ҙан 91 см-ға ҡәҙәр, ҡанаттарының йәйеме 106 һәм 152 см, ауырлығы 1 – 6.4 кг тирәһе. Ҡанаттары менән йыш һелтәп, тиҙ осалар. Осоп барыусы ҡағараҡтарҙың ҡанаттарының ҡыҫҡа булыуы күҙгә салына, аяҡтары артҡа ныҡ һонолғандар, хатта ҡойроҡ кеүек күренә. Осҡанда ҡағараҡтар муйындарын аҫҡа бөгөп бер аҙ "көмөрәйгән" кеүек тойолалар, бының менән ҡаҙҙарҙан һәм өйрәктәрҙән айырылалар.
Тауыштары көслө һәм төрлө. Үҙәккә үткес олоуҙан йәки ыңғырашыуҙан тора. Бала сығарған ваҡыттына көслө ҡысҡырыу "ҡа-ҡа-ҡа-ррра" хас. Иҫкәртеү тауышы ҡарға ҡарҡылдағанға оҡшаған.
Ата һәм инә ҡоштарҙың тышҡы ҡиәфәте бер үк: ҡорһаҡ яғы аҡ, арҡаһы яғы – аҡ йәки һорғолт-ҡуңыр сыбарланған ҡара, башы һәм муйыны һәр төргә хас булған һүрәт менән. Йәш ҡоштарҙың, шулай уҡ оло ҡоштарҙың ҡышлау ваҡытында бындай һүрәттәре булмай, төҫтәре бер төрлөрәк – кәүҙәһенең аҫҡы өлөшө - аҡ һәм өҫкө яғы ҡара. Ҙур ҡоштарҙың ҡауырһындарын алмаштырыу көҙ осоп китер алдынан башлана, һәм “никах” кейеме тоноҡ ҡышҡы кейемгә алмашына. Ҡышлау уртаһында бер юлы елпеүес ҡауырһындар ҡойола һәм ҡоштар 1 – 1,5 айға осоу һәләтен юғалта. Апрель тирәһенә ҡоштар йәйге кейемгә эйә булалар.
Ҡағараҡ һымаҡтар яҡшы йөҙәләр һәм сумалар. Бөтә ғүмерҙәрен һыуҙа үткәрәләр. Улар күберәген диңгеҙ ҡоштары, сөсө һыу ятҡылыҡтарында бала сығарғанда, осоп киткәндә һәм килеү осоронда ғына булалар, ә ҡалған ваҡытта тик диңгеҙ янында. Оҙаҡ йүгереп килеп, елгә ҡаршы һыу өҫтәнән осоп китәләр. Шулай уҡ һыуға ултыралар, бының өсөн ҡанаттарын күтәрә биреп, аяҡтарын артта ҡалдырып, түштәренә төшәләр. Һыуҙа түбән ултыралар, хәүеф тыуғанда, осоп китмәйҙәр, ә һыуға сумалар. Һыу аҫтында, ғәҙәттә, кәүҙәһенең артҡы яғына сығып торған аяҡтары ярҙамында йөҙәләр.Сумыр алдынан ҡағараҡ һымаҡтар ҡауырһындарын тәндәренә ныҡ ҡыҫалар, һөҙөмтәлә ҡауырһындар араһындағы һауа сыға һәм ҡоштоң ауырлығы арта. Сумғанда башты һәм муйынды аҫҡа һәм алға батыралар, бәкәлдәрен һәм бармаҡтары алға һонолған аяҡтарын ҡорһаҡтарына ҡыҫалар, аҙаҡ енсектәрен тура мөйөш яһап тышҡа борғас, бармаҡтары өҫтөнлөклө (латераль) торош ала. Шунан һуң бәкәлдәрен тиҙ генә турайтып һәм бармаҡтары айырылған аяҡтарын артҡа һәм әҙерәк өҫкә йүнәлтеп, ҡошто һыуға сумдырыусы этәреү яһала. Этәрелеүҙең аҙағында тәпәйҙәр киң итеп ҡуйыла, бармаҡтар ярыларҙы тарталар, ә һуңынан аяҡтар бер-береһенә яҡыная, һыу ҡыҫыла һәм ситкә ташланыла. Ҡош һыуға сума.
Ҡағараҡтар ҡайһы саҡта 75 метр тәрәнлеккә сумып, 300 метр йөҙөп үтеп, һыу аҫтында һигеҙ минутҡа ҡәҙәр ҡалалар. Сумғанда, ҡайһы саҡта, ҡанаттарын да ҡулланалар. Әммә, ғәҙәттә ҡанаттары арҡаһына тығыҙ һалына. Еүешләнеүҙән һаҡлар өсөн арҡаһындағы һәм ян-яҡтарындағы, ҡанаттарындағы япма ҡауырһындар менән көпләнгәс, махсус "кеҫә" барлыҡҡа килә. Ҡойроҡ өҫтөндәге ҡоймос биҙе бүлеп сығарған май менән ҡауырһындарын майлау ҙа еүешләнеүҙән һаҡлай.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡағараҡ һымаҡтар ваҡ балыҡтар һәм умыртҡаһыҙҙар менән туҡланалар. Уларҙың бөрләтәүҙәрендә моллюскалар, селәүҙәр, бөжәктәр тапҡандар. Был хайуан төркөмдәре бигерәктә ҡошсоҡтарҙың туҡланыуында ҙур әһәмиәткә эйәләр. Ҡайһы саҡ үҫемлектәр менән дә туҡланалар. Һыу аҫтында бәләкәйерәк табышты бөтәүләй йоталар, эрерәктәрен һыу өҫтөнә сығаралар һәм башынан йоталар. Себештәренә аҙыҡты суҡыштарында түгел, ә йотҡолоҡтарында килтерәләр.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Экологик йәһәттән төркөм бер ишле. Ҡоштарға өс йәш тулғас, үрсей башлайҙар. Моногамдар. Һыу буйында, үләнле һөҙәк ярҙа парлап оя ҡоралар. Оя һыуға яҡын, ғәҙәттә һөҙәк ярҙа үлән араһында урынлаша һәм шул уҡ оя янында үҫкән үләндәрҙән, һәм ҡыу үләндәрҙән яһала. Оянан һыуға бер йәки ике һуҡмаҡ төшә, улар буйлап ҡош һыуға төшә һәм ояға ҡайта. Һаҙматлы урындарҙа оя ҙур, еүеш, серей башлаған үләндәрҙән яһала. Улаҡ әллә ни тәрән булмай, оя һәр ваҡыт еүеш.1 - 3 (йышыраҡ 2) йомортҡа һалалар. Улар оҙонсай формала, ҡара-ҡуңыр йәки ҡара сыбар йәшкелт һоро төҫтә булалар. Йомортҡаларҙы парҙың ике ағзаһы ла 25 - 29 тәүлек баҫа. Ҡошсоҡтар ҡуйы ҡара-һоро мамыҡ менән ҡапланған. Морнланып сыҡҡас та улар йөҙә һәм сума алалар, әммә беренсе көндә ярҙа үлән араһында боҫоп ултыралар. Башта инә һәм ата ҡош ҡошсоҡтарҙы ашаталар. Үҫә төшкәс, аҙыҡты үҙ аллы таба башлайҙар. 6-7 аҙналыҡ ҡошсоҡтар оса башлайҙар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гагары // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
Республиканан 100 эҙәрмән Ленинград өлкәһендә эҙләнеү экспедицияһы алып бара Фото: Рәсәй эҙләнеү хәрәкәте
Республиканан 100 эҙәрмән Ленинград өлкәһендә эҙләнеү экспедицияһы алып бара
Республиканан 100 эҙәрмән Ленинград өлкәһендә эҙләнеү экспедицияһы алып бара Фото: Рәсәй эҙләнеү хәрәкәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
«Воронов эҙләнеү экспедицияһы» Ленинград өлкәһенең Киров районында ҡаҙыу эштәренә тотондо. Быйыл һәләк булған һалдаттарҙы эҙләүгә Өфөнән, Ишембайҙан, Салауаттан, Мәләүездән, Межгорьенан, Октябрьскийҙан, шулай уҡ Нуриман, Ҡырмыҫҡалы, Туймазы, Бишбүләк райондарынан 100 эҙәрмән килгән.
«Беҙҙеке менән бер ваҡытта өс экспедиция эшләй башланы: Дыуан, Нуриман райондары һәм Дәүләкән ҡалаһы отрядтары ҡатнашҡан «Волхов фронты», Туймазы һәм Көйөргәҙе райондары эҙәрмәндәре ҡатнашҡан «Кириши» һәм «Сталинград». Бынан тыш, Өфөнән, Стәрлетамаҡтан һәм Туймазы районынан отрядтар Ростов һәм Липецк өлкәләрендә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы алышҡан урындарҙа эҙләнеү эштәре алып бара», — тип һөйләне Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы ағзаһы, «Рәсәй эҙләнеү хәрәкәте» йәмәғәт ойошмаһының республикалағы төбәк бүлексәһе етәксеһе Владимир Волков.
http://www.bashinform.ru/news/1150737-100-poiskovikov-iz-bashkirii-vedut-poiskovuyu-ekspeditsiyu-v-leningradskoy-oblasti/


text:
Ошо көндәрҙә республикабыҙҙың йөҙөк ҡашы булған Башҡортостандың Милли музейы үҙенең 150 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Тыуған яҡты өйрәнеү буйынса Рәсәйҙә иң олпат музей булараҡ киң танылыу алған ул. Бында һаҡланған нөсхәләр республикабыҙҙың тарихи үткәне, йолалары, мәҙәниәте тураһында күпте һөйләй.
Ҡаҙылма байлыҡ сығарғанда ҡаҙнаға һалым түләгән һәм һуңынан эш урынын тәртипкә килтергән эре предприятиеларҙан тыш рөхсәтһеҙ ер аҡтарыусылар ҙа күп. Нисек был өлкәлә тәртип булдырырға? Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа күптән түгел ошо проблеманы тикшерҙеләр.
Башҡортостанда, тотош Рәсәйҙәге кеүек үк, 31 декабрҙән дәүләт һәм муниципаль хеҙмәт күрһәткән органдарға ғариза биреүсенән йәшәгән урын буйынса теркәлеүҙе раҫлаған документтар талап итеү тыйыла.
1. “Өс таған” вәкилдәре ниндәй тауҙағы күлде һаҡлап ҡалмаҡсы?
2. Шиғри күңелле яугир Үлмәҫбайҙың дуҫы.
3 “... зәңгәр күктәрҙең
Серҙәрен асып бирҙең”.
Күмәкләп башҡарғас...
Олатайым менән өләсәйем йәшелсә, сәскә үҫтерергә ярата. Уларға мин дә ярҙам итәм.
Илеш районы
Әсәйем менән Ҡайынлыҡ ауылындағы болонда ҙур бәшмәк таптыҡ. Ҡайтып, үлсәп ҡараһаҡ, алты килограмм икән!
Башҡортом ғорурлығы
Әҙәбиәт аҡһаҡалы,
Башҡортом ғорурлығы.
Ейәнсура районы
Рәхмәт һеҙгә!
(Мостай Кәримгә хат)
(Мостай Кәримдең “Беҙҙең өйҙөң йәме” повесының дауамы)
...Поездың бер төрлө тауыш биреп туҡылдауына вагондағы кешеләр йоҡлап та китте. Оксана әбей генә керпек ҡаҡманы. Поезд тауышы уны бынан күп йылдар элек булған ваҡиғаға алып ҡайтты.
Артҡа 1 ... 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ... 40 Алға
Бит башына
Был яҡҡа юлланыр алдынан шунда тыуып үҫкән билдәле шағирә Миңлегөл Хисамованың китабы ҡулыма килеп эләкте.


text:
"Беҙ теләһә ниндәй янауҙы ҡабул итергә һәм еңергә әҙер"
10 декабря 2014 йыл | Сәйәсәт
Рәсәй Президенты Владимир Путин быйылғы Мөрәжәғәтнамәһен шундай һүҙҙәр менән тамамланы
төрлө тарафтарҙан хәбәрҙәр
10 декабря 2014 йыл | Яңылыҡтар
Хәтер кисәһенә килегеҙ
12 декабрҙә Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йортонда уҡытыусы, оҙаҡ йылдар һуҙымында район, республика гәзиттәренең әүҙем ауыл хәбәрселәренең береһе булған Нәжметдин Аллаяр улы Фәрхшатовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Хәтер кисәһе үтәсәк.
12 декабрҙә Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йортонда уҡытыусы, оҙаҡ йылдар һуҙымында район, республика гәзиттәренең әүҙем ауыл хәбәрселәренең береһе булған Нәжметдин Аллаяр улы Фәрхшатовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Хәтер кисәһе үтәсәк.
Бәхеттәргә һөйөү уралған
10 декабря 2014 йыл | Йәмғиәт
Ғаилә тигән йондоҙлоҡто булдырып, уны яҡты итеп балҡытып йәшәү ир менән ҡатындан оло яуаплылыҡ талап итә. Ошо яуаплылыҡ – бурыс-ты тигеҙ итеп бүлешеп, бер-береһен ҡәҙерләп, тулыландырып йәшәгән ғаиләләр ысынлап та балҡып йәшәй, уларҙың йондоҙло яҡтыһы башҡаларға ла төшә, усаҡтарының йылыһы бүтәндәрҙе лә йылыта. Ошондай ныҡлы, татыу ғаиләләрҙе асыҡлау, йәш ғаилә институтын пропагандалау, ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу маҡсатында йылдың-йылы районда "Йәш ғаилә” конкурсы уҙғарыла. Быйыл да ра-йон мәҙәниәт һарайында конкурс юғары кимәлдә үтте һәм унда йәштәре 35-тән артмаған, 14 йәшкә тиклемге балалары булған 5 ғаилә пары ҡатнашты.
Ғүмерегеҙҙең ҡалды дауамы…
10 декабря 2014 йыл | Хаттар
Яҙмамды әсәйем Зәйтүнә Сәлим ҡыҙы Хәсәнова менән атайым Зәки Харис улы Вәлиевтың яҡты иҫтәлегенә бағышлайым.
Иманлы булайыҡ
10 декабря 2014 йыл | Хаттар
2010 йылда ауылдашыбыҙ Әмир Ҡотлозаманов хәстәрлеге һәм барлыҡ ауыл халҡы ярҙамы менән Иман йорто ҡалҡып сыҡты. Мәсет асыу тантанаһы үҙе бер байрам булды.


text:
- Подробности
- Просмотров: 440
ҠАЛАСЫҠ, археологик ҡомартҡы, нығытылған торама. Башҡортостанда Ананьин мәҙәниәте, Горохов мәҙәниәте, Ҡара Абыҙ мәҙәниәте, Пьяный Бор мәҙәниәте, Бахмут мәҙәниәте, Ҡараяҡуп мәҙәниәтенә ҡараған 200‑гә яҡын Ҡ. табылған. Иң боронғо Ҡ. б.э.т. 8—7 бб. ҡарай (Бөрө ҡаласығы, Юлдаш ҡаласығы, Яңы Ҡабан ҡаласығы һ.б.). Нигеҙҙә, йылғаның бейек ярҙарында урынлашҡандар. Ҡ. майҙаны 8—15 мең м2 тәшкил итә, айырым осраҡта 150—250 мең м2 етә [Охлебинин ҡаласығы (ҡара: Охлебинин археологик комплексы), Саруа ҡаласығы]. Ҡ. һаҡ системаһы урҙарҙан (һирәк осраҡта стеналарҙан) һәм соҡорҙарҙан тора. Урҙарҙың (1— 3 ур) оҙонлоғо 40—80 м, киңлеге 5—10 м, бейеклеге 1—4 м булған. Оҙонлоғо 190 м, киңлеге 30 м, бейеклеге 6 м еткәндәре лә осрай (Саруа һәм Иҫке Мошто ҡаласыҡтары). Ҡ. тораманы бөтә яҡтан уратып (түңәрәк йәки дүрт мөйөшлө итеп) йәки тигеҙ ерле яғынан ярым түңәрәк итеп тупраҡтан төҙөгәндәр. Йыш ҡына ағас нигеҙгә ҡороп (Әнәс ҡаласығы), өҫтән балсыҡ (Абдулла ҡаласығы, Трикол ҡаласығы), таш (Ҡараяҡуп ҡаласығы), текә ҡойма (Трикол һәм Торатау ҡаласыҡтары) м‑н нығытҡандар. Ҡайһы бер Ҡ. терәүҙәр булған (Саруа һәм Торатау ҡаласыҡтары). Соҡорҙар (урҙар һанына ҡарап) 2,5 м тәрәнлектә ҡаҙылған; улар ур һәм стеналарҙан бер ни тиклем алыҫлыҡта урынлашҡан һәм дренаж канауы итеп файҙаланылған. Ҡайһы бер Ҡ. эске һәм тышҡы ур һәм соҡорҙар системаһы булған (Юлдаш ҡаласығы). Тупраҡтан, ағастан һ.б. эшләнгән Ҡ. осрай (Ҡара Абыҙ ҡаласығы). Ҡ. мәҙәниәт ҡатламы 0,5—1,5 м тәшкил итә. Ҡайһы бер Ҡ. ярым ер өйҙәр (Абдулла ҡаласығы, Торналы ҡаласығы, Шайтан ҡаласығы һ.б.), ер өҫтө торлаҡтары (Серёнькин ҡаласығы), усаҡтар (Табын ҡаласығы, Таптыков ҡаласығы һ.б.), металлургия мейестәре (Баръяҙы ҡаласығы) табылған. Бөтә Ҡ. ла хужалыҡ соҡорҙары осрай. Ҡ. материалдары керамиканан, эш ҡоралдарынан (балсыҡ орсоҡбаштар, тимер бысаҡтар һәм ураҡтар, тирмән таштары һәм таш иген онтағыстар, һөйәк тишкестәр һ.б.), ҡоралдан (бронза, тимер һәм һөйәк уҡ башаҡтары һ.б.), биҙәүестәрҙән (бронза беләҙектәр, көҙгөләр, ҡаптырмалар, бронза һәм тимер ҡайыш тәңкәләре, быяла муйынсаҡтар һ.б.) тора. Ҡ. күпселеге күп ҡатламлы, был иртә тимер быуат һәм урта быуат дәүерендә Көньяҡ Уралға халыҡтарҙың күсеп ултырыу этаптарын күҙалларға мөмкинлек бирә (Бөрө ҡаласығы, Кәкрекүл ҡаласығы, Өфө ҡаласыҡтары һ.б.). Ҡ. тибындағы ҡомартҡыларға бронза быуаты нығытмалары (Арҡайым, Берсуат һ.б.) инә.
Әҙәб.: Пшеничнюк А.Х. Новые материалы с поселений Гафурийского района //Поселения и жилища древних племён Южного Урала: сб. науч. тр. Уфа, 1983.
А.Х.Пшеничнюк
Тәрж. М.В.Хәкимова


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың дәүләт телдәрен һәм республика халыҡтары телдәрен үҫтереү буйынса саралар тураһында Указға ҡул ҡуйҙы
Документҡа Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 68-се статьяһына ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының республикала йәшәгән халыҡтарҙың туған телен һаҡлап ҡалыуға тиң хоҡуҡты гарантиялаған 54-се статьяһын тормошҡа ашырыу, Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен ирекле өйрәнеү өсөн шарттар тыуҙырыу, башҡорт телен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен өйрәнеү системаһының һөҙөмтәлелеген тәьмин итеү, Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһы һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тәҡдимдәрен ҡарау йомғаҡтары буйынса ошо өлкәлә кадрҙар һәм методик ҡеүәтте үҫтереү шарттарын камиллаштырыу маҡсатында ҡул ҡуйылды.
Указ менән Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен һаҡлап ҡалыуға, пропагандалауға һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән проекттарҙы бойомға ашырыу өсөн республика Башлығы гранттары булдырылды.
Был документта шулай уҡ Башҡорт телен һаҡлап ҡалыу һәм үҫтереү фондын булдырыуҙың маҡсатҡа ярашлы булыуы билдәләнгән.
Башҡортостан Хөкүмәтенә 2018 йылдың 1 февраленә тиклем «Башҡорт теле», «Рус теле» һәм «Туған телдәр» ярҙамсы программалары менән Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен һаҡлау, үҫтереү буйынса дәүләт программаһын әҙерләргә һәм раҫларға, шулай уҡ Указды тормошҡа ашырыуға бәйле сығымдарҙы финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылды.
Республиканың Йәмәғәт палатаһына Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы менән берлектә тел сәйәсәте өлкәһендә федераль һәм республика ҡануниәтен ғәмәлгә ашырыуҙы йәмәғәт күҙәтеүенә алырға тәҡдим ителде.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 27(2011)
Ысын футболистар туп менән бына нисек эш итә!
Медиа // 9-04-2011, 22:54
Йәштәр ижады: табыштар, зарҙар һәм һығымталар 2
Әҙәбиәт // 9-04-2011, 17:41
Артур ДӘҮЛӘТБӘКОВ, «Йәшлек» гәзитенең баш мөхәррире, Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе. «Йәшлек» гәзите сыҡҡан көнөнән алып әҙәбиәткә оло иғтибар бирә һәм оло ихтирам күрһәтә. Йәш ижадсылар беҙҙең баҫмала тәүге әҫәрҙәре менән сығыш яһай, артабан ҡанат нығыта, һуңынан әҙәбиәттә үҙҙәренең лайыҡлы урындарын биләй.
Гәзит йәштәрҙең талантын асыу һәм уларҙың ижади эштәрен халыҡҡа еткереү эшен эҙмә-эҙлекле һәм арымай-талмай башҡара. Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы, Рәйес Түләк исемендәге республика шиғыр бәйгеһе быға асыҡ дәлил. Быйыл иһә ҡабатланмаҫ талантлы шағир, драматург Рәмил Ҡолдәүләт исемендәге әҙәби премия булдырҙыҡ.
Бөгөнгө һөйләшеүебеҙ әҙәбиәт киләсәге хаҡында уйланыу, хәстәрләүҙең бер күренеше булһын.
Мөнир ҠУНАФИН, «Йәшлек» гәзитенең әҙәбиәт бүлеге мөхәррире. Һөйләшеүҙе шунан башлайыҡ, тәүҙә төшөнсәгә аңлатма биреп китәйек. Нимә ул йәштәр ижады? Ул йәшкә бәйләнгәнме? Шул уҡ егерме дүрт йәшендә генә һәләк булып ҡалған бөйөк Бабич йәш шағир булып ҡаламы? Йәш яҙыусы менән башлап яҙыусы араһында айырма нимәлә? Йәш шағир булмай, шағир йә бар, йә юҡ, тигән һүҙгә нисек ҡарайһығыҙ?...
Гәзит йәштәрҙең талантын асыу һәм уларҙың ижади эштәрен халыҡҡа еткереү эшен эҙмә-эҙлекле һәм арымай-талмай башҡара. Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы, Рәйес Түләк исемендәге республика шиғыр бәйгеһе быға асыҡ дәлил. Быйыл иһә ҡабатланмаҫ талантлы шағир, драматург Рәмил Ҡолдәүләт исемендәге әҙәби премия булдырҙыҡ.
Бөгөнгө һөйләшеүебеҙ әҙәбиәт киләсәге хаҡында уйланыу, хәстәрләүҙең бер күренеше булһын.
Мөнир ҠУНАФИН, «Йәшлек» гәзитенең әҙәбиәт бүлеге мөхәррире. Һөйләшеүҙе шунан башлайыҡ, тәүҙә төшөнсәгә аңлатма биреп китәйек. Нимә ул йәштәр ижады? Ул йәшкә бәйләнгәнме? Шул уҡ егерме дүрт йәшендә генә һәләк булып ҡалған бөйөк Бабич йәш шағир булып ҡаламы? Йәш яҙыусы менән башлап яҙыусы араһында айырма нимәлә? Йәш шағир булмай, шағир йә бар, йә юҡ, тигән һүҙгә нисек ҡарайһығыҙ?...
Йәштәр ижады: табыштар, зарҙар һәм һығымталар
Әҙәбиәт // 9-04-2011, 11:08
Башҡортостан яҙыусыларының XV съезы алдынан «Йәшлек» гәзите редакцияһында йәштәр һәм уларҙың ижады, көнкүреше хаҡында «Түңәрәк өҫтәл» артында һөйләшеү үтте.
Һөйләшеүҙә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, академик Ғайса ХӨСӘЙЕНОВ, шағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ирек КИНЙӘБУЛАТОВ, тәнҡитсе, БДУ доценты Зәки ӘЛИБАЕВ, тәржемәсе, Ш. Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты, БДУ доценты Ғәйнислам ИБРАҺИМОВ, прозаик, Ш. Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Зөһрә БУРАҠАЕВА, прозаик, журналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге хөкүмәт премияһы лауреаты Рәсүл СӘҒИТОВ һәм йәш ижадсыларҙан йәш шағир, «Башҡортостан» гәзите хәбәрсеһе Рәшит ЗӘЙНУЛЛИН менән йәш прозаик, БДУ студенты Фәйез ХАРРАСОВ ҡатнашты....
Һөйләшеүҙә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, академик Ғайса ХӨСӘЙЕНОВ, шағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ирек КИНЙӘБУЛАТОВ, тәнҡитсе, БДУ доценты Зәки ӘЛИБАЕВ, тәржемәсе, Ш. Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты, БДУ доценты Ғәйнислам ИБРАҺИМОВ, прозаик, Ш. Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Зөһрә БУРАҠАЕВА, прозаик, журналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге хөкүмәт премияһы лауреаты Рәсүл СӘҒИТОВ һәм йәш ижадсыларҙан йәш шағир, «Башҡортостан» гәзите хәбәрсеһе Рәшит ЗӘЙНУЛЛИН менән йәш прозаик, БДУ студенты Фәйез ХАРРАСОВ ҡатнашты....
Башҡортостан яҙыусыларының оло йыйынына йәштәрҙән ҡайнар сәләм!
Әҙәбиәт / Шиғырҙар // 9-04-2011, 11:04
Ҡартлыҡ
Буяуы юғала ла башлаған
стеналар, бәләкәй тәҙрәнән
һаран ҡояш нурҙарын ташлаған,
иҙәндә ултырған биҙрәнән...
Буяуы юғала ла башлаған
стеналар, бәләкәй тәҙрәнән
һаран ҡояш нурҙарын ташлаған,
иҙәндә ултырған биҙрәнән...
Фукусима ағыуы беҙгә килеп етерме?
Новости / Сәйәсәт // 9-04-2011, 11:02
Япония АЭС-ында радиациялы һыуҙы океанға ағыҙҙылар
Япониялағы ер тетрәүгә Ҡояштағы ғәләмәт ҙур шартлауҙар сәбәпсе, тип фаразлай Рәсәй ғалимдары. «Ҡояштағы был «хәлдәр» 10 мартта төнгә ҡарай була, ә иртәгәһенә Японияла – фажиғә», – ти Рәсәй Фәндәр академияһының Геоэкология институты лабораторияһы мөдире Александр Жигалин. Бәлки, был шундай теүәл тап килеү генәлер. Ҡояш йоғонтоһомо, юҡмылыр, әммә ер тетрәү ҡазаһы оҙаҡ йылдарға һуҙыласаҡ....
Япониялағы ер тетрәүгә Ҡояштағы ғәләмәт ҙур шартлауҙар сәбәпсе, тип фаразлай Рәсәй ғалимдары. «Ҡояштағы был «хәлдәр» 10 мартта төнгә ҡарай була, ә иртәгәһенә Японияла – фажиғә», – ти Рәсәй Фәндәр академияһының Геоэкология институты лабораторияһы мөдире Александр Жигалин. Бәлки, был шундай теүәл тап килеү генәлер. Ҡояш йоғонтоһомо, юҡмылыр, әммә ер тетрәү ҡазаһы оҙаҡ йылдарға һуҙыласаҡ....
Һатып, икмәк табылмай
Экономика // 9-04-2011, 11:00
йәки Аҡса баҫып ҡына иҡтисадты аяҡҡа баҫтырып булмай
2008 йылдың көҙөндә бөтә донъяны Америка Ҡушма Штаттарында башланған финанс-иҡтисади көрсөк баҫып алды. Ер шарының төрлө дәүләттәре был упҡындан сығыуҙың төрлө әмәлдәрен эҙләп маташты. Беҙҙең ил етәкселәре Резерв фондында йыйылған «һандыҡ»тағы аҡсаны олигархтарға таратып биреү юлын һайланы. Бының ниндәй һөҙөмтәләргә килтергәне бөтәбеҙгә лә мәғлүм – Рәсәй миллиардерҙар рейтингында тағы ла юғарыраҡ баҫҡысҡа күтәрелде. Мәскәү улар һаны буйынса бөтә донъяла Нью-Йорктан ғына ҡалыша....
2008 йылдың көҙөндә бөтә донъяны Америка Ҡушма Штаттарында башланған финанс-иҡтисади көрсөк баҫып алды. Ер шарының төрлө дәүләттәре был упҡындан сығыуҙың төрлө әмәлдәрен эҙләп маташты. Беҙҙең ил етәкселәре Резерв фондында йыйылған «һандыҡ»тағы аҡсаны олигархтарға таратып биреү юлын һайланы. Бының ниндәй һөҙөмтәләргә килтергәне бөтәбеҙгә лә мәғлүм – Рәсәй миллиардерҙар рейтингында тағы ла юғарыраҡ баҫҡысҡа күтәрелде. Мәскәү улар һаны буйынса бөтә донъяла Нью-Йорктан ғына ҡалыша....
БАШҠОРТОСТАНДА ХУЖАҺЫҘ ЕР ҠАЛМАЯСАҠ
Рубрикалар // 9-04-2011, 10:57
Был аҙнала беҙҙе...
Новости // 9-04-2011, 10:55
Ҡурҡытты...
7 апрелгә ҡараған төндә Японияның төньяҡ-көнсығышында теркәлгән ер тетрәү эвакуация үҙәктәрендә йәшәүсе халыҡта паника тыуҙырҙы. Бәхеткә күрә, ул әллә ни ҙур зыян килтермәгән. Шулай ҙа 132 кеше йәрәхәтләнгән, дүрт миллион самаһы ғаилә утһыҙ ҡалған, телефон бәйләнеше өҙөлгән. Әммә «Фукусима – 1» атом станцияһында авария эҙемтәләрен бөтөрөү эштәре туҡтамаған. Унда авария хәлендәге реакторҙарға азот ағыҙыу дауам итә....
7 апрелгә ҡараған төндә Японияның төньяҡ-көнсығышында теркәлгән ер тетрәү эвакуация үҙәктәрендә йәшәүсе халыҡта паника тыуҙырҙы. Бәхеткә күрә, ул әллә ни ҙур зыян килтермәгән. Шулай ҙа 132 кеше йәрәхәтләнгән, дүрт миллион самаһы ғаилә утһыҙ ҡалған, телефон бәйләнеше өҙөлгән. Әммә «Фукусима – 1» атом станцияһында авария эҙемтәләрен бөтөрөү эштәре туҡтамаған. Унда авария хәлендәге реакторҙарға азот ағыҙыу дауам итә....
Ирҙәр өсөн талаш сыҡмағайы
Махсус бит / Проблема // 9-04-2011, 10:55
йәки Рәсәйҙә ир-ат ниңә кәмегән?
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙың яҡынса һөҙөмтәләре билдәле булды. Ил халҡы кәмеүен дауам итә. Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙ ир-атҡа ҡарағанда 10,5 миллионға күберәк. Илдә 2002 йылда 67 миллион 605 мең ир-егет йәшәһә, 2010 йылдың көҙөнә улар 66 миллион 205 меңгә ҡалған (1,4 миллионға кәмегәндәр)....
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙың яҡынса һөҙөмтәләре билдәле булды. Ил халҡы кәмеүен дауам итә. Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙ ир-атҡа ҡарағанда 10,5 миллионға күберәк. Илдә 2002 йылда 67 миллион 605 мең ир-егет йәшәһә, 2010 йылдың көҙөнә улар 66 миллион 205 меңгә ҡалған (1,4 миллионға кәмегәндәр)....
Өфөлә Башҡортостан яҙыусыларының XV съезы үтәсәк
Әҙәбиәт // 9-04-2011, 10:54
14−15 апрелдә Өфөлә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Ҙур залында (Әхмәтзәки Вәлиди урамы, 40) Башҡортостан яҙыусыларының сираттағы XV съезы үтәсәк.
Делегаттарҙы теркәү 13 апрелдә – БР Яҙыусылар союзы идараһында сәғәт 10-дан 18-гә тиклем, 14 апрелдә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда сәғәт 8.30-ҙан 9.30-ға тиклем үткәрелә. Съезд сәғәт 10-да башлана.
БР Яҙыусылар союзы идараһы республика учреждениелары, предприятиелары, ойошмалары һәм юғары уҡыу йорттары етәкселәренән Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары – делегаттарҙың съезд эшендә ҡатнашыуҙарына булышлыҡ итеүен һорай....
Делегаттарҙы теркәү 13 апрелдә – БР Яҙыусылар союзы идараһында сәғәт 10-дан 18-гә тиклем, 14 апрелдә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда сәғәт 8.30-ҙан 9.30-ға тиклем үткәрелә. Съезд сәғәт 10-да башлана.
БР Яҙыусылар союзы идараһы республика учреждениелары, предприятиелары, ойошмалары һәм юғары уҡыу йорттары етәкселәренән Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары – делегаттарҙың съезд эшендә ҡатнашыуҙарына булышлыҡ итеүен һорай....


text:
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты республика мәктәптәрендә һәм дауаханаларында туҡланыуҙы ойоштороуҙы контролгә алдыФото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты республика мәктәптәрендә һәм дауаханаларында туҡланыуҙы ойоштороуҙы контролгә алды
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты республика мәктәптәрендә һәм дауаханаларында туҡланыуҙы ойоштороуҙы контролгә алдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы республика мәктәптәрендә һәм дауаханаларында туҡланыуҙы ойоштороуҙы контролгә алды. «Башинформ» агентлығында үткән түңәрәк өҫтәлдә ошо өлкәләге мәсьәләләр тикшерелде.
— 2014 йылда бюджеттан социаль туҡланыуға 4,5 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленде, — тип билдәләне Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Үҙәк штабы ағзаһы, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова. — Йылдан-йыл дәүләт социаль өлкәгә күпләп аҡса йүнәлтә, ә халыҡтан һорау алыуҙан күренеүенсә, ошо хеҙмәттәр менән ҡәнәғәт булыусылар аҙ.
Эльвира Айытҡолова ауыр иҡтисади шарттарҙа бюджет сығымдарын оптималләштереү мәсьәләһе киҫкен тороуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Ике йыл элек Рәсәйҙең бөтә дауалау учреждениелары өсөн яңы туҡланыу нормалары билдәләнгәйне. Пациенттарҙың рационына ҡоро аҡһым ҡатышмалары һәм витамин, минераль комплекстар өҫтәлде, кәбеҫтә, балыҡ һәм һөт порциялары кәметелеп, ярмалар биреү арттырылды. Күп дауаханаларҙағы сирлеләр әйтеүенсә, ашханаларҙа туҡланыуға бәйле хәл һаман да киҫкен ҡала.
— Туҡланыуҙы ойоштороуға был күләмдәге аҡса бүленә икән, ул сифатлы, тәмле һәм урындағы етештереүселәрҙән булырға тейеш, — тип билдәләне Эльвира Айытҡолова. — Шуға күрә төбәк штабы ошо мәсьәләне контролгә ала.
Түңәрәк өҫтәл барышында һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениеларын туҡланыу өлөшөндә аутсорсингка күсереү мәсьәләләре лә күтәрелде.


text:
- Подробности
- Просмотров: 276
МЕЙӘС ЗАВОДЫ, 1776 й. (башҡа мәғлүмәттәр б‑са, 1773) Себер даруғаһының Барын-, Ҡара-Табын һәм Ҡыуаҡан улусы башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә Мейәс й. буйында Л.И.Лугинин (ҡара: Лугининдар) тарафынан баҡыр иретеү заводы булараҡ нигеҙ һалына. Хужалары: Лугининдар, 1798 й. алып Дәүләт ассигнация банкыһы. Златоуст тау сәнәғәте округына ҡараған. 1777 й. эшләй башлай. 4 баҡыр иретеү мейесе була, 1779 й. тағы 2 мейес сафҡа индерелә. 1797 й. 8 иретеү һәм 4 шплейзофен мейесе, йәмшәйтеү сүкеше, 19 б. башында 6 иретеү мейесе, 1 крица һәм 4 гармахер горны, йәмшәйтеү сүкеше була. 1816 й. завод тимер прокатлауға ҡулайлаштырыла, йәйеү мейесе, 4 крица горны ҡуйыла. Завод 6 (19 б. башында 5) рудникка хужа була. 18 б. аҙ. М.з. 122 мең дисәтинәнән ашыу ер биләй. М.з. 153,9 мең бот баҡыр иретелә; макс. етештереүсәнлек 4,9 мең бот тәшкил итә (1798, 1805). 1799—1800 йй. баҡыр иретелмәй. 1823 й. завод алтын йыуыуға ҡулайлаштырыла, 1829 й. ябыла. Хәҙ. завод ҡасабаһы урынында Силәбе өлк. Мейәс ҡ. урынлашҡан.
Н.М.Ҡолбахтин
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 360
ҠАУҘЫ ҺЫМАҠТАР, оҙон сираҡлылар (Ciconiiformes), ҡоштар отряды. 6 ғаиләһе, 118 төрө билдәле. Башҡортостанда ҡауҙылар һәм селәндәр ғаиләләренә ҡараған 4 төрө осрай. Эре (ҡара ҡауҙы, кәүҙә оҙонлоғо 100 см тиклем, ауырлығы 3 кг яҡын) һәм уртаса ҙурлыҡтағы (бәләкәй күл буғаһы, 33 см һәм 145 г) күсәр ҡоштар. Ҡара (ҡара ҡауҙы), күк (күк селән) һәм һаҙлыҡ үҫемлектәре төҫөнә оҡшаған һаҡлаусы (бәләкәй күл буғаһы, мөншөгөр) төҫтә. Суҡышы тура һәм осло. Ҡанаты киң, тупаҡ. Муйыны оҙон. Ҡойроғо ҡыҫҡа, түңәрәкләнеп бөтә. Аяғы дүрт бармаҡлы. Енси диморфизм хас түгел. Моногам. Колониялар м‑н, һирәгерәк парлап ағас баштарында, йығылған ҡамыш өҫтөндә оя ҡора. 2—6 йомортҡа һала. Инә һәм ата ҡош 17—32 көн баҫа. Бөжәк, ер-һыу хайуаны, һирәгерәк һөйрәлеүселәр һәм кимереүселәр м‑н туҡлана. Ағиҙел, Дим, Йылайыр, Тере Танып, Һаҡмар йй. үҙәндәрендә яр буйындағы әрәмәлектәрҙә һәм дымлы болондарҙа осрай. Ҡайһы бер Ҡ.һ. балыҡ паразиттарының аралыҡ хужалары булып тора. Мөншөгөр БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына, ҡара ҡауҙы БР‑ҙың һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»Фото: Олег Яровиков
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға республика Хөкүмәтенең 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет тәҡдим итте. Йылға йомғаҡ яһау башҡарма власть башлығы менән парламентарийҙар араһында диалог форматында тәүгә үтте.
Республика етәксеһе билдәләүенсә, башҡарма власть эшмәкәрлеге иҡтисади мөмкинлектәрҙе, социаль һәм мәҙәни өлкәләрҙе үҫтереүгә, халыҡтың йәшәү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелә. Башҡортостанда төп иҡтисади күрһәткестәрҙең үҫешен тьмин итеүгә, республика халҡының йәшәү кимәлен күтәреүгә өлгәшелде. Кешеләрҙең иртәгәһе көнгә ышанысы артты, һөҙөмтә булараҡ, демографик күрһәткестәр яҡшырҙы.
— Беҙҙең өсөн, тәү сиратта, республикала үткәрелгән дәүләт сәйәсәтенең төп демографик күрһәткестәргә – халыҡ һанына, тыуымға, ғүмер оҙонлоғона нисек тәҫьир итеүе мөһим, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Былтыр 59 мең сабый тыуған. 1991 йылдан алып был иң яҡшы күрһәткес. Халыҡтың тәбиғи артыуы 5600 кеше тәшкил итте.
— Халыҡ булһа – республика ла, ил дә буласаҡ, — тине Президент. – Һәм бының менән сикләнергә ярамай. Беҙҙең киләһе маҡсат – 60 мең сабый. 2013 йыл был йәһәттән яҡшы башлана, ҡайһы бер райондарҙа һәм ҡалаларҙа тыуым артыуы күҙәтелә.
Рөстәм Хәмитов балалар баҡсалары менән тәьмин итеү мәсьәләһенә лә туҡталды.
— Үткән йылда 25 яңы балалар баҡсаһы төҙөү, 33 бинаны реконсрукциялау һәм кире ҡайтарыу, мәктәпкәсә белем биреүҙең альтернатив формаларын индереү ярҙамында 14 меңдән ашыу урын булдырылды, — тине Президент.
Үткән йылдар менән сағыштырғанда, был ярайһы уҡ күберәк. Шулай итеп, 2008-2010 йылдарҙа 4800 урын булдырылғайны.
Республикала балалар баҡсаларын төҙөү дауам итәсәк.
— Быйыл балалар баҡсаларында йәнә 11 мең урын булдырыласаҡ. Был маҡсаттарға 2,3 миллиард һум аҡса бүленә. 2016 йылға 3-7 йәштәрҙәге сабыйҙар араһында балалар баҡсаларына сиратты тулыһынса бөтөрөргә кәрәк, — тине Башҡортостан Президенты.


text:
Башҡортостанда эшҡыуарҙарҙың төбәк-ара конгресы уҙғарыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
24 мартта Башҡортостандың баш ҡалаһында «Перспектива — Төбәк-2016» бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ етәкселәренең төбәк-ара конгресы үткәрелә.
Сараны ойоштороусылар булып Өфө хакимиәте, «Перспектива» төбәк үҫеш фонды, «Рәсәй терәге» Башҡортостан төбәк бүлексәһе, «Эшлекле кешеләр» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы һәм Милли эшҡыуарлыҡ проблемаларын системалы тикшереү институты сығыш яһай.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, конгресс эшендә Башҡортостан, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан, Пермь крайы, Ырымбур, Ҡурған, Свердловск, Силәбе, Һамар һәм Киров өлкәләренән 150-нән ашыу бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ етәкселәре ҡатнаша.
Тикшереләсәк төп темалар — йәштәр эшҡыуарлығы, эшҡыуарға ярҙамға мәғлүмәт технологиялары, ваҡлап һатыуҙа проблемалар, предприятие өсөн конкурентлы өҫтөнлөк булдырыу.
Форумдың эшлекле өлөшөнән һуң «Төбәктәрҙең алтын фонды» премияһын тапшырыу тантанаһын уҙғарыу күҙаллана.


text:
- Подробности
- Просмотров: 559
ЛЮМИНЕСЦЕНЦИЯ (лат. lumen — яҡтылыҡ һәм —escent — көсһөҙ тәьҫирҙе аңлатҡан суффикс), ҡуҙғытыу энергияһы матдә м‑н йотолғандан һуң барлыҡҡа килгән һәм сикләнгән ваҡытта ғына барған, тигеҙләнештән өҫтөнөрәк фотондар нурланышы. Ҡуҙғытыу төрө б‑са фото‑ (ҡуҙғытыу энергияһының сығанағы — яҡтылыҡ), радио‑ (радиоактив нурланыш), рентген (рентген нурланышы), соно‑ (ультратауыш нурланышы), электро‑ (электр ҡыры), катод‑ (электрондар шәлкеме), трибо‑ (мех. тәьҫир), хемилюминесценция айырыла. Биол. объекттарҙың Л. — био‑Л. Яҡтылыҡ һибелеше оҙайлығы б‑са флуоресценция (тиҙ һүнә торған Л.) һәм фосфоресценция (оҙайлы Л.), элементар процестарҙың механизмы б‑са — резонанслы, үҙенән‑үҙе булған, мәжбүри, рекомбинациялы, сенсибилизациялаштырылған Л. айыралар.
Люминесценцияға һәләт люминесценцияланыусы матдәнең тәбиғәтенә, фаза хәленә, тышҡы шарттарға бәйле. Шыйыҡ мөхит Л. башлыса органик матдәләрҙең эретмәләренә һәм металл иондарына хас, металл парҙарының һәм затлы газдарҙың Л. баҫым түбән булғанда күҙәтелә, кристалдарҙағы Л. баҙыҡлығы уларҙа ҡушылмалар (активаторҙар) булыуына бәйле. Л. тикшереү өсөн спектрофлюориметрҙар, һүнеү ваҡытын билдәләү өсөн тауметрҙар ҡулланыла. Л. фотохимияла һәм химик кинетикала, мед., фотобиологияла, ҡаты есем физикаһында, аналитик химияла файҙаланыла. Электро‑ һәм фото‑Л. яҡтылыҡ сығанаҡтары, катод‑Л. — электрон приборҙар (осциллограф, телевизор, локатор һ.б.) яһағанда, радио‑Л. — люминесцент камераларҙа, сцинтилляциялар теркәү приборҙарында, рентген‑Л. — рентгеноскопияла, байтаҡ матдәләрҙең баҙыҡ Л. — аҙ миҡдарҙағы ҡушылмаларҙың люминесцент анализында, люминесцент кино төшөрөүҙә һәм дефектоскопияла ҡуллана. Лазерҙар эшләүе Л. нигеҙләнгән, люминесцент буяуҙар м‑н туҡымаларҙы, юл билдәләрен һ.б. буяйҙар. Юғары энергиялы элементар өлөшсәләрҙең тәьҫиренән люминесценциялана торған ҡайһы бер матдәләр (сцинтилляторҙар) ядро физикаһында һәм радиохимияла файҙаланыла. Башҡортостанда Л. б‑са тәүге тикшеренеүҙәр 20 б. 20—30‑сы йй. Өфө физика институтында үткәрелә. Н.З.Андреев тарафынан сит ион‑активаторҙар, ш. иҫ. цинк сульфиды, ҡушылмалары ингән күп компонентлы системаларҙың фото‑Л. тикшерелә.
50‑се йй. уртаһынан Геология институтында Көнб. Башҡортостандың девонға тиклемге дәүерҙәге ултырмаларында таралған органик матдәнең люминесцентлы‑битуминологик һәм геохимик үҙсәнлектәре тикшерелә, битумдарҙың күләме һәм сифаты тоҡомдарҙың литологик составына бәйле икәне асыҡлана (М.А. Гаррис, Н.А.Зөфәрова). 70‑се йй. алып Органик химия ин‑тында В.П.Казаков етәкс. полимерҙарҙың һәм туңдырылған эретмәләрҙең радиотермо‑Л., ауыр металл эремәләренең, сцинтилляторҙарҙың радио‑Л., уран, лантаноидтар, ксенон, органик пероксидтарҙың (диоксетан, диоксиран) хеми‑Л. ентекле тикшерелә. Трансуран элементтарының кислоталы һыу эретмәләрендә a‑нурланыштарын теркәү өсөн һыу сцинтилляторы, И.В.Курчатов ис. Атом энергияһы ин‑ты (Мәскәү) м‑н берлектә антинейтрино һәм нейтрондарҙы теркәү өсөн сцинтиллятор уйлап табыла. 70‑се йй. уртаһынан БДМУ‑ла Р.Р.Фәрхетдинов етәкс. хеми‑Л. өйрәнелә. Молекулалар һәм кристалдар ин‑тында полимер материалдарҙың электро‑Л., Нефтехимия һәм катализ ин‑тында — соно‑Л., фуллерендарҙың фото‑Л., БДУ‑ла окисландырыу процестарының хеми‑Л. тикшерелә. 90‑сы йй. башлап Биохимия һәм генетика ин‑тында Л. файҙаланып сылбырлы биохимик реакциялар барышында нуклеин кислоталары булыуын асыҡлау өсөн анығыраҡ ысулдар эҙләнә.
В.П.Казаков
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Башҡортостанда «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итеүҙәрен хәбәр ит!» акцияһы башлана
2010 йылдың 1 июнендә Халыҡ-ара наркоманияға һәм наркобизнесҡа ҡаршы көрәш көнөнә арналған «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итеүҙәрен хәбәр ит!» Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы акцияһы башлана.
Республикала был сараны министрлыҡ һәм веедомстволар, йәмәғәт һәм дини ойошмалар менән берлектә РФ Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәте үткәрә.
Уны үткәргән ваҡытта тәүлек әйләнәһенә республика наркоконтроленең 8-800-347-20-30 «ышаныс телефоны» эшләйәсәк, уның буйынса кешеләр наркотиктар әҙерләү, ҡулланыу һәм һаҡлау факттары һәм башҡа мөһим мәғлүмәттәр тураһында бушлай шылтыратып белдерә ала. Бер шылтыратыу ҙа иғтибарһыҙ ҡалдыралмаясаҡ. Бөтә мәғлүмәтте наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре тикшереп, улар буйынса саралар күрәсәк.
«Үлем менән ҡайҙа сауҙа итеүҙәрен хәбәр ит!» акцияһына махсус рәүештә наркоконтролдең республика органдары һәм милицияның ышаныс телефондары номерҙары күрһәтелгән видеороликтар әҙерләнгән. Акция барышы хаҡында мәғлүмәт торлаҡ йорттарҙың лифттарында, элемтә хеҙмәте өсөн түләүҙәр ҡағыҙында урынлаштырыласаҡ.
Акция дауамында шылтыратыуҙарҙың артыуы менән бәйле, телефон аша алынған хәбәрҙе тикшереү өсөн оператив-тикшереү төркөмдәре арттырыласаҡ.
РФ Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акция дауамында республика халҡы наркотиктар менән сауҙа итеү һәм ҡулланыу урындары тураһында хәбәр итеүҙән тыш, махсус бүленгән телефон линияларында дежурҙа торған белгестәргә һорауҙары менән йәки консультация артынан мөрәжәғәт итә ала.
«Ҡыҙыу телефон линиялары» графигы.


text:
«Салауат Юлаев» ҡапҡа һаҡсыларының конкуренты барлыҡҡа килде
Өфөгә 28 йәшлек швед голкиперы Эрик Эрсберг килде, ул «Салауат Юлаев» менән миҙгел аҙағына тиклем контрактҡа ҡул ҡуйған. Был турала Рәсәйҙең популяр «Спорт-Экспресс» баҫмаһы хәбәр итә.
Элек Эрсберг Швецияның «ХВ-71» командаһы өсөн уйнаған, ә 2007 йылдан «Лос-Анджелес Кингз» НХЛ клубы системаһында булған.
Мәғлүм булыуынса, «Салауат» был миҙгелдә оборонала бик йомшаҡ уйнай, матч һайын уртаса 3–4-әр шайба үткәрә. Өфө клубы голкиперҙары Виталий Колесник менән Александр Еременконың Швецияның етди конкуренты барлыҡҡа килде, тимәк.


text:
Яңы йыл төнөндә Өфө өҫтөндәге күк йөҙөн байрам салюты биҙәйәсәк
Яңы йыл төнөндә ҡала Советы бинаһы алдындағы майҙанда өфөлөләр иҫ киткес тамаша ҡарай аласаҡ – күк йөҙөн байрам салюты биҙәйәсәк. Был турала Өфө мэрияһының оператив кәңәшмәһендә Мәҙәниәт һәм сәнғәт идаралығы начальнигы Исламетдин Мәмбәтов хәбәр итте.
Һәр ваҡыттағыса ҡышҡы тантаналар теҙмәһе 20 декабрҙә Ҡыш бабайҙар парады менән асыла, ул «Аҡбузат» ипподромы алдындағы майҙанда үтә. Унда 1500-ҙән ашыу төрлө геройҙар булып кейенгән артистар ҡатнашасаҡ. Һуңынан 23 декабрҙә Башҡорт дәүләт аграр университетының Йәштәр һарайында Президент шыршыһы үткәрелә. Ҡаланың бөтә Мәҙәниәт һарайҙарында яңы йыл иртәләре 24 декабрҙә үтә.
Баш ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов әйтеүенсә, Ленин исемендәге майҙанда ҡаланың төп шыршыһын 25 декабрҙә асыу планлаштырыла. Шулай уҡ яңы йыл иллюминацияһын 15 декабргә тиклем ҡабыҙырға тырышырға кәрәк, тип билдәләне ҡала начальнигы. Боҙ ҡаласыҡтары өфөлөләрҙе былтырғы кеүек оҙаҡ ҡыуандырасаҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Ирек Ялалов.


text:
Базидиомицеттар
Базидиомико́та (лат. Basidiomycota), базидиомицеттар— базидия тип аталған булава һымаҡ структураларҙа спора барлыҡҡа килтереүсе биология бүлегенең бәшмәктәр батшалығы. Базидияларҙа енси споралары булған бәшмәктәр иң юғары төҙөлөшлө. Базидиспоралар үҫеп сығып бәшмәк мицелалары барлыҡҡа килтерәләр.
Аскомицеттар менән юғары бәшмәктәр (Dikarya) бәләкәй батшалығына ҡарай.
Базидиомицеттар араһында ағыулы бәшмәктәрҙә бар. Базидиомицеттар үҫемлек ҡалдыҡтарын тарҡатыу, матдәләр алмашыныу процессында ҡатнаша. Паразит бәшмәктәр үҫемселеккә, ағас ҡоролмаларға зыян килтерә.
Майлы бәшмәк, сусҡа бәшмәге, ҡайын бәшмәге, ҡарама бәшмәге кеүек ашарға яраҡлы бәшмәктәрҙең күбеһе ошо классҡа ҡарай. Был бәшмәктәр аҡһымға һәм биологик актив матдәләргә бай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гарибова Л. В., Лекомцева С. Н. Основы микологии. — М., 2005. — ISBN 5-87317-265-X.