text:
Республикала 80 магазин «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Изгелек кәрзине» проектына ҡушылды Фото: «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
Республикала 80 магазин «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Изгелек кәрзине» проектына ҡушылды
Республикала 80 магазин «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Изгелек кәрзине» проектына ҡушылды Фото: «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөгөн «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзалары «Изгелек кәрзине» проектына старт бирҙе. «Комсомольская правда» гәзите редакцияһында быйыл яҙ башланған дүрт партия башланғыстарының береһе менән таныштырыу сараһы уҙҙы. Унда депутаттар корпусы, ветеран ойошмалары вәкилдәре, ирекмәндәр ҡатнашты.
13 апрелдә партияның төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев журналистарға «Изгелек кәрзине» тип аталған проект әҙерләүҙәре хаҡында һөйләне.
«Изгелек кәрзине» республикалағы ҙур магазиндарға ҡуйыла. Һәр кем мәрхәмәтлек күрһәтеү һәм боҙолмай торған аҙыҡ-түлек һалыу мөмкинлегенә эйә. Һуңынан улар мохтаждарға таратып биреләсәк, — тип аңлатма бирҙе төбәк парламенты спикеры. — Проект тәү сиратта социаль яҡтан яҡланмаған кешеләргә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән».
Халыҡтың ошо башланғысҡа нисек ҡарауын тикшереү өсөн Өфөләге ике магазинда (Октябрь проспекты,124 һәм Чернышевский урамы, 127) махсус кәрзиндәр һәм реклама плакаттары ҡуйылды. Баш ҡалала йәшәүселәр уны дәррәү күтәреп алды.
Бер ай үткәс, 13 майҙа, «Берҙәм Рәсәй»ҙән Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина проект менән таныштырыу сараһын үткәрҙе. Акцияла бөтә республика буйынса 80 магазин ҡатнаша. Улар — «Батыр» компаниялар төркөмөнөң сауҙа селтәрҙәре («Байрам», «Һабантуй», «Икмәк» магазиндары), «Ярмарка» магазиндар селтәре, «Матрица» һәм башҡалар.
Өфөләге сауҙа селтәрҙәрендә 20 кәрзин ҡуйылған да инде. Бөгөн ҡалған 60-ы республика ҡала һәм райондарына ебәрелә. Партияның төбәк башҡарма комитеты етәксеһе урынбаҫары Александр Самсонов һөйләүенсә, Стәрлетамаҡтан, Салауаттан, Нефтекаманан ҡаланың төрлө урындарында өҫтәмә «кәрзиндәр» урынлаштырыу тураһында тәҡдимдәр килгән.
«Әлеге акцияның үҙенсәлеге шунда: ул сауҙа селтәрҙәре һәм хәйриә ойошмаларында ғына тормошҡа ашырылмай, ә республика кимәленә сыға. Бындай проект тәүге тапҡыр ғәмәлгә ашырыла һәм уның ваҡыты сикләнмәҫ, тип ышанабыҙ», — тине Зөһрә Рәхмәтуллина.


c: text/html

text:
Хангыль
Хангы́ль (кор. 한글) — корей теленең фонематик яҙыуы. Хангыльдың тәүге атамаһы — Хунмин чоным. Хангыльдың айырмалы үҙенсәлеге булып хәрефтәрҙең төркөмдәргә берләшеүе булып тора, улар яҡынса ижектәргә тап киләләр. Яҙыуҙың был төрө XV быуат урталарында төҙөлә һәм Корея Республикаһында төп һәм Корея Халыҡ Демократик Республикаһында берҙән-бер булып тора.
Йөкмәткеһе
- 1 Атамалары
- 2 Тарих
- 3 Алфавит составы
- 4 Хангыль һәм компьютерҙар
- 5 Транскрипция
- 6 Иҫкәрмәләр
- 7 Һылтанмалар
Атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсми атамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хәҙерге хангыль (한글) атамаһы Чу Сигён менән 1912 йылда индерелә. Ул боронғо корей телендә «бөйөк яҙыу» тип аңлатылһа, хәҙерге корей телендә «корея яҙыуы» тип аңлатыла. Ханчала был атаманы яҙып булмай, әммә "корея"ны аңлатыусы тәүге хан (한) ижеген 韓 тип яҙырға мөмкин. 契 иероглифынан 글 ижеге барлыҡҡа килгән, ләкин хәҙерге ваҡытта былай итеп яҙыла алмай, сөнки ул корей телендә натурализацияланған.
- Төньяҡ Кореяла илдең башҡа исеменә ярашлы булған Чосон мунча (кор. 조선 문자) атамаһы таралған.
Башҡа атамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чосонгыль (조선글), «чосон яҙыуы» — Төньяҡ Кореяла ҡулланыла, был ҡабул ителгән илдең үҙ атамаһына — «Чосон» (조선) исеменә яраҡлашып атала.
- Уригыль (우리글), «беҙҙең яҙыу» — был атама Төньяҡ Кореяла ла, Көньяҡ Кореяла ла ҡулланыла.
- Куксо (국서 / 國書) һәм кунмун (국문 / 國文), «милли яҙыу» — был атамалар менән ХХ быуат башында файҙаланғандар, хәҙер улар иҫкергән тип иҫәпләнә.
XX быуат башында хангыль ғәмәлдә әҙәбиәттә ҡулланылмаған, һәм бик ябай тип иҫәпләнгән. Уның урынына ҡытай иероглифтарында нигеҙләнгән ханча яҙыуы менән файҙаланғандар. Кореяның әҙәби элитаһы хангыльды мыҫҡыллап түбәндәгесә атағандар:
- Онмун (кор. 언문?, 諺文?; «халыҡ яҙыуы»).
- Амгыль (암글; «ҡатындар яҙыуы»). 암 моғайын 陰 («инь») иероглифынан барлыҡҡа киләлер.
- Ахэткыль (아햇글 йәки 아해글; «балалар яҙыуы»).
Әммә хәҙер был атамалар иҫкергән тип иҫәпләнә. Ханча яҙыуы Көньяҡ Кореяла бик һирәк ҡулланылһа, Төньяҡ Кореяла ғәмәлдә файҙаланылмай тиерлек.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хангыль яҙыуы 1443 йылда Чосон династияһының дүртенсе батшаһы Бөйөк Сечжон заказы буйынса корея ғалимдары төркөмө менән төҙөлгән.
Риүәйәт буйынса, хангылды буддист монахы Соль Чхон уйлап табылған тип барыла. Был осорҙа буддист әҙәбиәте шөһрәтле булған, әммә күбеһенсә брахми яҙыуында нигеҙләнгән тибет телендә һәм санскритта яҙылған була.
Хангыль, башҡа һинд яҙыуҙары төрҙәре кеүек, фонетик булып тора (йәғни һәр бер өндөң үҙенә ярашлы билдә булған). Ҡайһы бер хангылдың билдәләре деванагари яҙыуына оҡшаған. Телсе Гэри Ледьярд буйынса, хангылдың бер сығанағы булып Пагба-лама менән төҙөлгән монгол квадрат яҙыуы булып торған[1].
Хангыль проектын эшләү 1443 йыл аҙағында — 1444 йыл башында тамамланған һәм 1446 йылда «Хунмин Чоным» («Дөрөҫ өндәр тураһында халыҡҡа нәсихәт») тип исемләнгән документта баҫылып сыҡҡан. Алфавит ошо документтың исеме менән аталған. "Хунмин Чоным"дың нәшер ителеү датаһы — 9 октябрь Хангыль көнө булараҡ Көньяҡ Кореяла билдәләнә, уның аналогы Төньяҡ Кореяла 15 ғинуарҙа билдәләнә.
Таралған риүәйәт буйынса, балыҡсыларҙың буталған ауын күреп батша Седжон билдәләрҙең дөйөм һүрәтен уйлап таба. Әммә фольклор нигеҙе 1940 йылда «Хунмин Чоным Хэре» (""Хунмин Чоным"дың аңлатмалары һәм өлгөләре") тип аталған һәм 1446 йылда нәшер ителгән документ табылғас ҡына дөрөҫләнә. Был документ тартынҡы өндәрҙе билдәләгән хәрефтәрҙең формаһын артикуляцион фонетика яҡтан аңлатһа, ә бына һуҙынҡы өндәрҙе билдәләгән хәрефтәрҙең формаһын «инь и ян» фәлсәфәһе һәм һуҙынҡылар гармонияһы менән аңлатыла.
Яңы яҙыу төҙөүҙе Седжон батша былай тип аңлатҡан: корея теле ҡытай теленән айырыла, һәм ҡытай иероглифтарын өйрәнеүе ябай кеше өсөн бик ауырға тура килгән. Был осорҙа тик аҡһөйәктәр ҡатламына ҡараған ир-егеттәр генә белем ала алғандар, ә күп кенә кореялылар уҡый-яҙа белмәгәндәр.
Хангыль тик ханча яҙыуын танырға теләгән әҙәби элита яғынан ҙур ҡаршылыҡҡа осраған. Бының типик өлгөһө — Чхве Маллиҙың һәм башҡа конфуциан философтарының 1444 йылғы протесты булып тора.
Һуңыраҡ дәүләт хөкүмәтенең хангылға мөнәсәбәте һыуый башлай. Чосон династияһының унынсы батшаһы Ёнсангун 1504 йылда хангылды өйрәнеүҙе һәм уны дәүләт эштәрендә ҡулланыуҙы тыя, ә батша Чунджон 1506 йылда Онмун (халыҡ яҙыуы) министырлығын бөтөрә. Аҙаҡтан хангыль менән күбеһенсә ҡатын-ҡыҙҙар һәм әҙ белемле кешеләр файҙаланғандар.
XIX быуат аҙағында Японияның йоғонтоһо Корея ярымутрауында көсәйеүе менән илдә милли хәрәкәт күтәрелә. Хангыль милли символға әүерелә. Кабо реформаһынан (кор. 갑오 개혁?, 甲午改革?) һуң 1894 йылда хангыль тәүгә рәсми документтарҙа күренә башлай.
1910 йылда Кореяны Япония аннекциялағандан һуң, мәҙәни ассимиляцияһы сәйәсәтен алып барған япон оккупацияһына ҡаршы хангылды мәктәптәрҙә өйрәтә башлайҙар. Аҙаҡтан хангыль, Япония колониаль идаралығы осоронда, матбуғатта стандарт тел булып китә. 1933 йылдың 29 октяберендә Хангылдың стандарт системаһы (한글 마춤법 통일안) ҡабул ителә. 1940 йылда хангылды икенсе телдәргә транскрипциялау системаһы баҫылып сыға. Был ваҡытта корея яҙыуы ханча һәм хангылдың ҡатнаш системаһынан торған — лексик тамырҙар ханчала яҙылһа, грамматик формалар хангылда булғандар.
1945 йылда Япониянан бойондороҡһоҙлоҡ яулағандан һуң, Кореяның рәсми яҙыуы тип хангыль ҡулланыла башлай һәм тиҙҙән ҡатнаш система юғала килә. Шулай ҙа, хәҙерге заманда ханча яҙыуын гәзиттәрҙең мәҡәлә исемдәрендә, лозунгтарҙа, ресторандар атмаларында осратырға мөмкин.
1950-се йылдар уртаһында профессор А. А. Холодович хангылдан кириллицаға күсеү транскрипция системаһын төҙөй. Тиҙҙән телсе Лев Концевич был системаны тағы ла яҡшырта. Был Концевич системаһы тип атала.
XXI быуат башында Сеул ҡалаһында хангыль музейы төҙөлә башлай[2].
Алфавит составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хангыль элементтары чамо (кор. 자모?, 字母? тип атала (ҡыт. zìmǔ — цзыму) йәки нассори (낱소리)). Ча (ҡыт. 字 цзы) «хәреф» тип аңлатылһа, ә мо (ҡыт. 母 му) «әсә» тип тәржемә ителә. Чамо — корей яҙыуы нигеҙләнгән төп блоктар.
Йәмғеһе 51 чамо бар, уларҙың 24 ғәҙәттәге алфавиттың хәрефтәренә тап килә. Ҡалған 27 чамо ике йәки өс хәрефтән торған комбинациялар (диграфтар һәм триграфтар) булып торалар. 24 ябай чамоның 14 тартынҡы (чаым, кор. 자음?, 子音? «бала өндәре»), ә ҡалаған унауһы һуҙынҡы (моым, кор. 모음?, 母音? «әсә өндәре») булып торалар. Ун алты диграфтарҙың биш көслө тартынҡылары ябай тартынҡыларҙы парлаштырыу юлы менән, ә ҡалған ун бере төрлө хәрефтәрҙән барлыҡҡа киләләр. Ун чамо һуҙынҡылары ун бер дифтонгыларға берләшәләр. Артабан алфавиттың тулы составы бирелә:
- 14 ябай тартынҡылар: ㄱㄴㄷㄹㅁㅂㅅㅇㅈㅊㅋㅌㅍㅎ, плюс иҫкергән ㅿㆁㆆㅱㅸㆄ
- 10 ябай һуҙынҡылар: ㅏㅓㅗㅜㅡㅣㅑㅕㅛㅠ, плюс иҫкергән ㆍ
- 5 көслө (парланған) тартынҡылар: ㄲㄸㅃㅆㅉ, плюс иҫкергән ㅥㆀㆅㅹ
- 11 диграфтар: ㄳㄵㄶㄺㄻㄼㄽㄾㄿㅀㅄ, плюс иҫкергән ㅦㅧㅨㅪㅬㅭㅮㅯㅰㅲㅳㅶㅷㅺㅻㅼㅽㅾㆂㆃ һәм иҫкергән триграфтар ㅩㅫㅴㅵ
- 11 дифтонгылар: ㅐㅒㅔㅖㅘㅙㅚㅝㅞㅟㅢ, плюс иҫкергән ㆎㆇㆈㆉㆊㆋㆌ
ㅈ (чиыт), ㄱ (киёк), ㄷ (тигыт) и ㅂ (пиып) тартынҡыларынан ярашлы рәүештә ㅊ (чхиыт), ㅋ (кхиык), ㅌ (тхиыт), һәм ㅍ (пхиып) тартынҡылары барлыҡҡа килә.
Икәүле хәрефтәр: ㄲ (ссангиёк: ссан- 쌍 «икәүле»), ㄸ (ссандигыт), ㅃ (ссанбиып), ㅆ (ссансиот) и ㅉ (ссанджиыт). Икәүле чамолар парлашылғандарҙы түгел, ә көсәйтелгән өндө билдәләр өсөн ҡулланыла.
Хәрефтәр тәртибе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Алфавитлы хәрефтәр тәртибе хангылда тартынҡы һәм һуҙынҡы хәрефтәренең ҡатнашыуын иҫәпкә алмай. Был тәртип һинд телдәренең аналогтарына оҡшаған, тәүҙә артҡы аңҡау өндәре, һуңынан коронарлы, иренле һәм башҡалар. Әммә һинд телдәренән айырмалы рәүештә, һуҙынҡылар тартынҡының алдынан түгел ә артынан бара.
Хәҙерге алфавит тәртибе 1527 йылда Чхве Седжин менән ҡабул ителгән. Был көслө тартынҡыны күрһәткән икәүле хәрефтәр барлыҡҡа килеүенән һәм ㅇ һәм ㆁ хәрефтәренең бүленеүенән алдараҡ була. Шулай итеп, Төньяҡ Корея һәм Көньяҡ Корея хөкүмәттәре хангылға рәсми статус бирелгән ваҡытта, улар хәрефтәрҙе төрлөсә урынлаштырылған.
Көньяҡ Корея тәртибе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Чамо тартынҡыларының Көньяҡ Корея тәртибе:
- ㄱ ㄲ ㄴ ㄷ ㄸ ㄹ ㅁ ㅂ ㅃ ㅅ ㅆ ㅇ ㅈ ㅉ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ
Икәүле чамолар үҙҙәренең берәүлеләренән һуң ғына урынлаштырыла. Телһеҙ һәм танаулы ㅇ хәрефенән айырма юҡ.
Чамо һуҙынҡыларының тәртибе:
- ㅏ ㅐ ㅑ ㅒ ㅓ ㅔ ㅕ ㅖ ㅗ ㅘ ㅙ ㅚ ㅛ ㅜ ㅝ ㅞ ㅟ ㅠ ㅡ ㅢ ㅣ
Хәҙерге монофтонгылар беренсе торалар, һәм барлыҡҡа килеүсе формалар менән болғаналар: башта и өҫтәлә, һуңынан й формаһы. Ҡыҫҡа у хәрефенә башланған дифтонгылар, әйтелеш буйынса урынлаштырылғандар: айырым диграфтар кеүек түгел, ә ㅏ йәки ㅓ һымаҡ плюс икенсе һуҙынҡы.
Төньяҡ Корея тәртибе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көньяҡ Кореяла традиционлыраҡ тәртип ҡабул ителгән:
- ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ ㅈ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ ㄲ ㄸ ㅃ ㅆ ㅉ ㅇ
Һуҙынҡылар тәртибе:
ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅗ ㅛ ㅜ ㅠ ㅡ ㅣ ㅐ ㅒ ㅔ ㅖ ㅚ ㅟ ㅢ ㅘ ㅝ ㅙ ㅞ
Хәрефтәрҙең атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хангылда хәрефтәр тәртибе тәүге өс чамо буйынса канада (кор. 가나다 순) тип исемләнә.
Тартынҡыларҙың атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуҙынҡыларҙың атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әгәр ҙә тамамлаусы хәреф бер үҙе икән, ул һәр ваҡытта ла урталлының аҫтында яҙыла. Бындай хәреф «патчим» (받침) тип атала.
Хангыль һәм компьютерҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юникодта хәреф төркөмдәрен бөтөнләй (Hangul Syllables диапазоны,
U+AC00…
U+D7A3), йәки хәрефтәрҙе айырым-айырым кодлау (Hangul Jamo диапазоны,
U+1100…
U+11FF) — аҙаҡҡы осраҡта нәшер итеүсе ҡулланма үҙе хәрефтәрҙән төркөмдәр барлыҡҡа килетерергә тейеш.
Hangul Syllables диапазоны ижектәре Көньяҡ Корея алфавиты тәртибендә урынлаштырыла. Улар 588 ижектәрҙән торған 19 төркөмгә бүленгән. Һәр бер төркөм бер үк тартынҡынан башланған ижектәрҙән тора. Мәҫәлән,
U+AC00…
U+AE4B — киёктан башланған ижектәр,
U+AE4C…
U+B097 — ссангиёктан, һәм башҡалар. Һәр бер төркөм үҙ сиратында 28 ижектән (аҙаҡҡы тартынҡылар буйынса) торған 21 төркөмсәгә (үҙәк һуҙынҡылары буйынса) бүленә. Шулай итеп, Юникодтағы ижектең һанын түбәндәге формула буйынса иҫәпләп сығарырға мөмкин:
- 0xAC00 + (башланғыс_тартынҡының_һаны минус бер) × 588 + (һуҙынҡының_һаны минус бер) × 28 + (һуңғы_тартынҡының_һаны йәки 0)
Мәҫәлән, 엄 ижеге өсөн башланғыс тартынҡының һаны 12 тигеҙ, һуҙынҡының һаны 5 тигеҙ, һуңғы тартынҡының һаны 16 тигеҙ, һәм формула буйынса иҫәпләп сығарырһаҡ Юникодтағы ижектең һаны артабанғыса була
0xC5C4 = 0xAC00 + 0x1944 + 0x0070 + 0x0010.
Транскрипция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кириллизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1950-се йылдар уртаһында профессор А. А. Холодович хангылдан кириллицаға күсеү транскрипция системаһын төҙөй. Тиҙҙән телсе Лев Концевич был системаны тағы ла яҡшырта. Концевич системаһы Холовичтыҡынан ㅈ хәрефенең өнөн билдәләр өсөн чж урынына дж ҡулланыуы менән айырыла. Концевич системаһы хәҙерге заманда ғәмәлдә корея теленән транскрипциялауҙың стандарты булып тора.
Романизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Корея һүҙҙәренең латиница менән күрһәтер өсөн бер нисә система бар:
- Яңы латин транскрипцияһы (яңы романизация) — 2000 йылда ҡабул ителә.
- Маккьюн—Райшауэр системаһы — 1937 йылда ҡабул ителә.
- Мартин системаһы (романизацияның Йель системаһы) — Икенсе донъя һуғышы осоронда ҡабул ителә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Ledyard, Gari K. The Korean Language Reform of 1446. Seoul: Shingu munhwasa, 1998.; Ledyard, Gari. «The International Linguistic Background of the Correct Sounds for the Instruction of the People.» In Young-Key Kim-Renaud, ed. The Korean Alphabet: Its History and Structure. Honolulu: University of Hawai’i Press, 1997.
- ↑ В Сеуле построят музей корейского алфавита Сеульский вестник, 20 июля 2011.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе, мөфтөй Нурмөхәммәт хәҙрәт Ниғмәтуллин.
БР атҡаҙанған, РФ почетлы архитекторы Урал Ураҡсин.
Күркәм эштәре, яҡты эҙҙәре халыҡ күңелендә.
Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт драма театры актеры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Хисмәтулла Дәүләтов.
Моратына ирешкән Мораҙым ҡыҙы
Филология фәндәре докторы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, арҙаҡлы фольклорсы Фәнүзә Нәҙершина.
Алып барыусы: Фәрзәнә Аҡбулатова
60-сы көҙөгөҙ менән!
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең балет уҡытыусыһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған, БАССР-ҙың халыҡ артисы Рим Әбделмәновты ғүмер байрамы менән ҡотлайбыҙ.
Башҡортостандың халыҡ артисы, музыкант Рәмил Ғәйзуллин менән осрашыу
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Бөтә Рәсәйҙән нейрохирургтар йыйыласаҡ
Өфөлә нейрохирургтарҙың V Бөтә Рәсәй съезы үтәсәк. БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, форумды үткәреү 22-25 июнгә планлаштырыла. Рәсәйҙән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән 500-ҙән ашыу делегат килеүе көтөлә.
Съездың төп фәнни темалары булып умыртҡа бағанаһы һәм арҡа мейеһе сирҙәре һәм имгәнеүҙәре, ҡан тамырҙары нейрохирургияһы, нейроонкология, балалар йәшендәге нейрохирургия, периферик нервылар системаһы хирургияһы, функциональ нейрохирургия, реконструктив һәм пластик нейрохирургия, нейрохирургик ауырыуҙарҙы реабилитациялау тора. Нейрохирургияла ойоштороу-методик һәм белем биреү мәсьәләләре лә тикшереләсәк.
Элек съездар Екатеринбургта, Түбәнге Новгородта, Санкт- Петербургта һәм Мәскәүҙә үткәрелде.


text:
Константин Толкачев Удмуртияның Дәүләт Советы Рәйесе Александр Соловьев менән осрашты
11 сентябрҙә Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышында Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев Удмурт Республикаһы Дәүләт Советы Рәйесе Александр Соловьев менән осрашты.
Әңгәмә барышында Александр Соловьев Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай эше, ҡануниәт системаһының торошо һәм перспективалары, республикалағы социаль-иҡтисади хәл, урындағы үҙидара системаһы үҙенсәлектәре менән ентекле таныштырылды.
Парламенттар араһындағы үҙ-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләләре айырым ҡаралды. Яҡтар Башҡортостан Республикаһы менән Удмурт Республикаһы парламент-ара бәйләнештәрҙе артабан киңәйтеү өсөн бөтә мөмкинлектәргә эйә булыуы менән килеште һәм, кисекмәҫтән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай менән Удмурт Республикаһы Дәүләт Советы араһында Парламент-ара хеҙмәттәшлек тураһында килешеү проекты әҙерләргә кәрәк, тигән берҙәм фекергә килде.


text:
Рөстәм Хәмитов Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалында булдыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалында булды
Рөстәм Хәмитов Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалында булдыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Сибай ҡалаһына эш сәфәре барышында урындағы тау-байыҡтырыу производствоһының экологияға йоғонтоһо хаҡына ҡыҙыҡһынды. Республика етәксеһе Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалында урынлашҡан таҙартыу ҡоролмаларын ҡараны.
Станция 2012 йылдың майында файҙаланыуға тапшырылған. Объектҡа йәмғеһе 200,4 миллион һум аҡса йүнәлтелгән. Проект буйынса, таҙартыу ҡоролмалары сәғәтенә 400 кубометрға тиклем һыуҙы эшкәртә ала. Ғәмәлдә иһә 360 кубометр һыу таҙартыла.
Бында шахта һәм ташландыҡ тоҡомдар өйөмө аҫтындағы һыуҙарҙы таҙартыу буйынса төрлө ысулдар ҡулланыла. Рөстәм Хәмитов ҡулланылған технологияларҙың һөҙөмтәлелеге хаҡында ҡыҙыҡһынды. Белгестәр һүҙҙәренсә, дөйөм алғанда, Сибай филиалының таҙартыу ҡоролмалары һыуҙағы зарарлы матдәләрҙең концентрацияһын бер мең тапҡырға кәметә.
Таҙартылған һыу Ҡарағайлы йылғаһына ағып төшә. Сибай хакимиәте башлығы Хәлит Сөләймәнов һүҙҙәренсә, таҙартыу ҡоролмалары ни бары бер йыл ғына ҡулланыла, әммә был ваҡыт эсендә экологик хәл күпкә яҡшырған.
Махсус майҙандан республика Президенты Сибай карьерын ҡараны. Уның тәрәнлеге яҡынса 500 метр тәшкил итә. Карьер эшләй башлағандан алып бында 110 миллион тонна баҡыр рудаһы сығарылған һәм баҡыр иретеү заводтарына ебәрелгән. Быйыл – һуңғы 20 йыл эсендә тәүгә – геологик эҙләнеүҙәр башланған. Был маҡсатҡа Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты 50 миллион һум аҡса күсергән. 2020 йылға тиклем комбинат 867 миллион һум йүнәлтергә ниәтләй.
Рөстәм Хәмитов сеймал запастары тураһында һорашты. Белгестәр билдәләүенсә, тикшерелгән запастар Сибайға — 15 йылға, ә яңы ятҡылыҡтарҙағы запастарҙы иҫәпкә алғанда – 50 йылға етә.
Шулай уҡ төбәк башлығы аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөү өсөн блоктар етештереүсе предприятиела — «Урал аръяғы йылылыҡ блогы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды.
Ҙур булмаған производство март айында булдырылған. Уны асыу өсөн 4 миллион һум күләмендә инвестициялар кәрәк булған. Бөгөнгө көндә бында алты кеше эшләй, уртаса эш хаҡы ҙур түгел – айына 12 мең һум.
Рөстәм Хәмитов «Урал аръяғы йылылыҡ блогы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең директоры Илдар Дәүләтбаев менән һөйләште. Эшҡыуар һүҙҙәренсә, блоктар Европа технологияһы буйынса етештерелә, әммә технология урындағы сеймалға ҡулайлаштырылған. Республика Президенты блоктарҙың төҙөлөш стандарттарына тап килеү-килмәүе хаҡында ҡыҙыҡһынды. Илдар Дәүләтбаев хәбәр итеүенсә, бөтә кәрәкле сертификаттар бар, продукция стандарттарға ярашлы етештерелә. Блоктарҙы аҙ ҡатлы йорттар төҙөгәндә ҡулланырға мөмкин.
Республика етәксеһе бәләкәй предприятие хеҙмәткәрҙәренә яңы продукцияны ғәмәлдә ҡулланырға кәңәш итте. Уның һүҙҙәренсә, ер һатып алып, йорттар һалырға кәрәк. Тик шул осраҡта ғына һатып алыусыларҙы йәлеп итергә була. Әҙер йорт булғанда, кешеләр материалдар менән дә ҡыҙыҡһына башлай.


text:
Иглин районы Үктәй ауылы халҡы «Айыҡ ауыл-2013» конкурсында ҡатнаша
Иглин районында «Айыҡ ауыл-2013» республика конкурсында Үктәй ауыл Советының биш ауылы ҡатнаша. Конкурс шарттары ярайһы уҡ ҡаты булыуға ҡарамаҫтан, урындағы властар һәм халыҡ үҙе айыҡлыҡты йәшәү нормаһы итеүгә әүҙем ынтыла. Эскелек сиренә дусар булыусыларға ярҙам итеү, йәштәрҙә араҡыға ҡарата ерәнеү тойғоһо уятыу, йәшерен “йәшел йылан” ағыуы етештереүселәргә түҙеп торғоһоҙ шарттар булдырыу, магазиндарҙа спиртлы эсемлектәр һатыуҙы сикләү, ә ҡайһы бер урында бөтөнләй тыйыу – бына йәмәғәтселектең, мәғариф, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының, хоҡуҡ һаҡлау һәм урындағы үҙидара органдарының эш йүнәлештәре.
«Айыҡ Башҡортостан» Төбәк йәмәғәт хәрәкәтендә һөйләүҙәренсә, конкурста ҡатнашыу сиктәрендә Үктәй ауылы халҡы яңы спорт майҙансығы төҙөү теләген белдерҙе. Объектты асыуҙа йөш спортсылар сығыш яһаны. Был спорт майҙансығын төҙөү һөҙөмтәһендә бөгөн популяр булған Street Workout менән урындағы йәштәр ҙә шөғөлләнә аласаҡ. Ә һәр ял көндәрендә бында уларҙың өлкән иптәштәре килә һәм үҫмерҙәр менән күнекмәләр үткәрә. Федан Сәйфетдинов был объектты төҙөү инициаторҙарының береһе булды. Егет, был хәҙерге үҫеп килеүсе быуынға дөрөҫ юл һайларға, тәмәке тартыуҙан һәм спиртлы эсемлектәр ҡулланыуҙан баш тартырға ярҙам итәсәк, тип иҫәпләй.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостандың 38 районынан бөтәһе 70 ауыл биләмәһе «Айыҡ ауыл-2013» республика конкурсында ҡатнаша.


text:
Яҙыусының рухи йәдкәре
06 октября 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Билдәле булыуынса, районыбыҙҙан бик күп күренекле шәхестәр сыҡҡан. Әҙәбиәт, мәҙәниәт өлкәһендә улар айырыуса күп. Райондың һәр ауылында тиерлек яҙыусы тыуып үҫкән. Шулар араһында Ибраһим ауылында тыуып үҫкән Шакир Ғиниәтулла улы Насиров та бар.
Беҙ мәктәптә уҡыған осорҙа (уҙған быуаттың 70-80-се йылдары) Шакир Насировтың "Һыңар ҡолаҡ Хисами”, "Серле ҡая” исемле әҫәрҙәре әҙәбиәт дәреслектәренә индерелгәйне. Бик мауыҡтырғыс итеп яҙылған был хикәйәләр заман талабына (революция йылдары һүрәтләнә) яуап бирмәй тип, әҙәбиәт дәреслегенән алынды. Шуға күрә һәм башҡа сәбәптәр менән дә был шәхес онотола төшкәндәй булғайны. Ошо хатаны төҙәтеү маҡсатында уның яҡташтары – Еҙем-Ҡаран урта мәктәбе коллективы, яҙыусының туғандары һәм әүҙем йәмәғәтсе, күренекле яҡташыбыҙ Ниязбай Сәлимов башланғысы менән уҡыусылар араһында Шакир Насиров исемендәге иншалар конкурсы иғлан ителде. Ул ике этапта (тәүгеһе мәктәптәрҙә, икенсеһе район бу-йынса) уҙғарылып, уҡыусыларға ике: "Яҡташыбыҙ Шакир Насиров ижады” һәм "Оран һала Ер-әсә” темалары бирелгәйне. Иншалар конкурсында милли мәктәптәр, башҡорт мәктәптәре айырым баһаланды. Шулай итеп, Еҙем-Ҡаран урта мәктәбендә Шакир Насировтың Хәтер кисәһе менән берлектә иншалар конкурсына йомғаҡ яһалды. Был сарала "Башҡортостан” гәзитенең бүлек мөдире Винер Исхаҡов, "Йәншишмә” гәзите хәбәрсеһе Гөлназ Шәйхетдинова, "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин, Шакир Насиров менән яҡындан таныш булған уҡытыусы-ветерандар – Сәйетбаба ауылынан Ғиндулла Шәйәхмәтов, Ибраһим ауылынан Фатима Сафина, ошо уҡ ауылдан хеҙмәт ветераны Фәниә Ғәлиуллина, район мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса методисы Альбина Басирова, Мәжит Ғафури һәм Жәлил Ке-йекбаев музейҙары директорҙары Рәсилә Нәжметдинова менән Римма Ишмырҙина, мәктәп уҡыусылары, ауылдарҙан килгән уҡытыусылар ҡатнашты.
Директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Гөлнур Батыршина тәүге һүҙҙе мәктәп директоры Фирүзә Әбделмәноваға бирҙе. Ул үҙ сығышында ҡыҫҡаса мәктәп тормошо менән таныштырҙы, Шакир Насиров ижадын ныҡлап өйрәнәсәктәре һәм уға бағышлап музей ойошторасаҡтарын белдерҙе. Уның был тәҡдимен хуплап ҡаршы алдылар. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Миңһылыу Мирхәйҙәрова Шакир Насировтың тормош юлына һәм ижадына бәйнә-бәйнә байҡау яһаны. Шакир Насиров заманында "Башҡортостан” гәзитенең яуаплы секретары, "Һәнәк” журналында бүлек мөхәррире булып эшләй. "Башҡортостан” гәзитенең бөгөнгө хеҙмәткәре Винер Исхаҡов үҙ сығышында Шакир Насировтың оло шәхес булыуын билдәләне һәм мәктәпкә үҙенең китаптарын бүләк итте. "Йәншишмә” гәзите хәбәрсеһе Гөлназ Шәйхетдинова, "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин үҙ сығыштарында Шакир Насиров ижады, туған тел, матбуғатҡа яҙылыу барышы хаҡында һөйләнеләр, уҡыусыларҙы һәм уҡытыусыларҙы күп уҡырға саҡырҙылар. Мәғариф ветераны Ғиндулла Шәйәхмәтов әҙәп-әхлаҡ, туған телдә уҡытыу мәсьәләләренә туҡталды, Шакир Насиров хаҡындағы хәтирәләре менән уртаҡлашты. Ибраһим ауылынан мәғариф ветераны Фатима Сафина:
- Шакир ағай ауылға һәр саҡ ҡайтып йөрөнө. Үҙе менән бергә башҡа яҙыусыларҙы ла алып килгәне хәтерҙә. Бер йылды Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти, яҙыусы Хәким Ғиләжев менән өсәүләшеп ғаиләләре менән Еҙем буйына ял итергә килделәр, беҙҙең күршелә генә йәшәнеләр. Шакир ағайҙың ҡыҙҙары – Шәүрә, Зөһрә, Гөлназ менән бергә уйнай торғайныҡ. Хәким Ғиләжев Ибраһим ауылы кейәүе булараҡ Шакир Насиров менән бергә ауылға йыш ҡайтты. Рәшит Ниғмәти ҙә Сания еңгә менән Ибраһимда көтөп алынған ҡунаҡ булды. Бөгөн беҙ йәшәгән урам Шакир Насиров исемен йөрөтә. Уның исеме урамда ғына түгел, халыҡ күңелендә лә йәшәй. Урамыбыҙҙа йәшәүсе Азамат исемле егет улына Шакир тип исем ҡушты. Был да яҙыусыға ҡарата үҙе бер хөрмәт билдәһе булып тора, - тине ул.
Һуңынан Фатима апай Сафина Шакир Насиров һүҙҙәренә яҙылған "Почтальон” (Заһир Исмәғилев көйө) йырын йырлап ишеттерҙе.
Римма Ишмырҙина Шакир Насировты Жәлил Кейекбаев менән сағыштырып һөйләне. Ысынлап та, был ике шәхестең яҙмыштарында уртаҡлыҡтар күп. Икеһе лә ябай крәҫтиән ғаиләһендә тыуып үҫә (Кейекбаев -1911, Насиров 1913 йылда тыуа), икеһенең атаһы ла Ғиниәтулла. Икеһе лә тыуған ауыл-дарында башланғыс белем ала, һуңынан икеһе лә Маҡар (Ишембай районы) мәктәбендә уҡый. Икеһе лә халыҡ өсөн бик күп изге эштәр атҡара. Хатта икеһе лә бер үк – 1968 йылда вафат булалар.
Район мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса методисы Альбина Басирова Шакир Насиров исемендәге иншалар конкурсы беренсе тапҡыр ғына уҙғарылыуға ҡарамаҫтан, уҡыусыларҙың әүҙем ҡатнашыуҙарын һәм баһалама ағзаларына (райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Юлай Мәүлетҡолов, Флүзә Баязитова, Альфира Ғәлиуллина, Ләйсән Хәлилова) еңеүселәрҙе асыҡлауы бик ауыр булыуын билдәләне. Шулай итеп, милли мәктәптәр араһында Красноусолдағы 3-сө мәктәп уҡыусыһы Индира Иҙрисова – өсөнсө, Яңғыҙҡайындан Юлия Рамазанова – икенсе, Табын урта мәктәбенән Зөлфиә Шәйәхмәтова 1-се урынға лайыҡ булды. Башҡорт мәктәптәре араһында (5-8-се класс уҡыусылары) урындар түбәндәгесә билдәләнде: Красноусол башҡорт гимназия-интернатынан Айназ Рафиҡов – беренсе, Сәйетбабанан Юлдаш Байбулдин – икенсе, гимназиянан Лилиә Әбелғатина өсөнсө урында.
10-11-се класс уҡыусылары араһында Еҙем-Ҡаран урта мәктәбенән Алһыу Ҡоломбәтова – беренсе, гимназиянан Гүзәлиә Мәүлетҡолова – икенсе, Еҙем-Ҡаран мәктәбенән Ильвина Мөхәмәтйәнова өсөнсө урын менән баһаланды. Юлыҡ мәктәбе уҡыусыһы Динара Насирова (уҡытыусыһы Альмира Яҡшыбаева) Гран-приға лайыҡ булды. Алда билдәләүемсә, еңеүселәргә Дипломдар һәм аҡсалата бүләктәр тапшырылды. Иншалар конкурсының төп бағыусыһы Шакир Насировтың яҡын туғаны – Рәшит Ғәли улы Насиров булған. Билдәләүҙәренсә, Өфө ҡалаһында йәшәүсе Рәшит Ғәли улы башҡа сараларға ла теләп ярҙам итә икән. Ошондай ир-уҙамандар булыуы үҙе бер ғорурлыҡ.
Сара барышында Шакир Насировтың "Силәгенә күрә – ҡапҡасы” әҫәрен сәхнәләштергән Ҡараншишмә халыҡ театры сығышының видеотаҫмаһы күрһәтелде, уҡыусыларҙың йыр-бейеүҙәре Хәтер кисәһенә үҙенсәлекле йәм өҫтәне. Сараны мәктәп уҡыусылары Алһыу Ҡоломбәтова менән Илнур Мерәҫов матур итеп алып барҙы. Ҡыҫҡаһы, Шакир Насиров ижадына арналған кисә бик матур уҙҙы. Еҙем-Ҡаран мәктәбендә уның тормош юлы һәм ижадына арналған стенд та булдырылған ине. Киләсәктә Шакир Насиров музейы ла булдырылыр тип ышанғы килә. Мәктәптә әле материалдар туплана башлаған да инде. Иншалар конкурсына килгәндә,
ойоштороусылар уны киләсәктә лә дауам иттерергә ниәтләнә. Тимәк, Шакир Насировтың ижадын өйрәнеүселәр, белеүселәр артасаҡ тигән һүҙ.
С.ТИМЕРОВ.
Беҙ мәктәптә уҡыған осорҙа (уҙған быуаттың 70-80-се йылдары) Шакир Насировтың "Һыңар ҡолаҡ Хисами”, "Серле ҡая” исемле әҫәрҙәре әҙәбиәт дәреслектәренә индерелгәйне. Бик мауыҡтырғыс итеп яҙылған был хикәйәләр заман талабына (революция йылдары һүрәтләнә) яуап бирмәй тип, әҙәбиәт дәреслегенән алынды. Шуға күрә һәм башҡа сәбәптәр менән дә был шәхес онотола төшкәндәй булғайны. Ошо хатаны төҙәтеү маҡсатында уның яҡташтары – Еҙем-Ҡаран урта мәктәбе коллективы, яҙыусының туғандары һәм әүҙем йәмәғәтсе, күренекле яҡташыбыҙ Ниязбай Сәлимов башланғысы менән уҡыусылар араһында Шакир Насиров исемендәге иншалар конкурсы иғлан ителде. Ул ике этапта (тәүгеһе мәктәптәрҙә, икенсеһе район бу-йынса) уҙғарылып, уҡыусыларға ике: "Яҡташыбыҙ Шакир Насиров ижады” һәм "Оран һала Ер-әсә” темалары бирелгәйне. Иншалар конкурсында милли мәктәптәр, башҡорт мәктәптәре айырым баһаланды. Шулай итеп, Еҙем-Ҡаран урта мәктәбендә Шакир Насировтың Хәтер кисәһе менән берлектә иншалар конкурсына йомғаҡ яһалды. Был сарала "Башҡортостан” гәзитенең бүлек мөдире Винер Исхаҡов, "Йәншишмә” гәзите хәбәрсеһе Гөлназ Шәйхетдинова, "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин, Шакир Насиров менән яҡындан таныш булған уҡытыусы-ветерандар – Сәйетбаба ауылынан Ғиндулла Шәйәхмәтов, Ибраһим ауылынан Фатима Сафина, ошо уҡ ауылдан хеҙмәт ветераны Фәниә Ғәлиуллина, район мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса методисы Альбина Басирова, Мәжит Ғафури һәм Жәлил Ке-йекбаев музейҙары директорҙары Рәсилә Нәжметдинова менән Римма Ишмырҙина, мәктәп уҡыусылары, ауылдарҙан килгән уҡытыусылар ҡатнашты.
Директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Гөлнур Батыршина тәүге һүҙҙе мәктәп директоры Фирүзә Әбделмәноваға бирҙе. Ул үҙ сығышында ҡыҫҡаса мәктәп тормошо менән таныштырҙы, Шакир Насиров ижадын ныҡлап өйрәнәсәктәре һәм уға бағышлап музей ойошторасаҡтарын белдерҙе. Уның был тәҡдимен хуплап ҡаршы алдылар. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Миңһылыу Мирхәйҙәрова Шакир Насировтың тормош юлына һәм ижадына бәйнә-бәйнә байҡау яһаны. Шакир Насиров заманында "Башҡортостан” гәзитенең яуаплы секретары, "Һәнәк” журналында бүлек мөхәррире булып эшләй. "Башҡортостан” гәзитенең бөгөнгө хеҙмәткәре Винер Исхаҡов үҙ сығышында Шакир Насировтың оло шәхес булыуын билдәләне һәм мәктәпкә үҙенең китаптарын бүләк итте. "Йәншишмә” гәзите хәбәрсеһе Гөлназ Шәйхетдинова, "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин үҙ сығыштарында Шакир Насиров ижады, туған тел, матбуғатҡа яҙылыу барышы хаҡында һөйләнеләр, уҡыусыларҙы һәм уҡытыусыларҙы күп уҡырға саҡырҙылар. Мәғариф ветераны Ғиндулла Шәйәхмәтов әҙәп-әхлаҡ, туған телдә уҡытыу мәсьәләләренә туҡталды, Шакир Насиров хаҡындағы хәтирәләре менән уртаҡлашты. Ибраһим ауылынан мәғариф ветераны Фатима Сафина:
- Шакир ағай ауылға һәр саҡ ҡайтып йөрөнө. Үҙе менән бергә башҡа яҙыусыларҙы ла алып килгәне хәтерҙә. Бер йылды Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти, яҙыусы Хәким Ғиләжев менән өсәүләшеп ғаиләләре менән Еҙем буйына ял итергә килделәр, беҙҙең күршелә генә йәшәнеләр. Шакир ағайҙың ҡыҙҙары – Шәүрә, Зөһрә, Гөлназ менән бергә уйнай торғайныҡ. Хәким Ғиләжев Ибраһим ауылы кейәүе булараҡ Шакир Насиров менән бергә ауылға йыш ҡайтты. Рәшит Ниғмәти ҙә Сания еңгә менән Ибраһимда көтөп алынған ҡунаҡ булды. Бөгөн беҙ йәшәгән урам Шакир Насиров исемен йөрөтә. Уның исеме урамда ғына түгел, халыҡ күңелендә лә йәшәй. Урамыбыҙҙа йәшәүсе Азамат исемле егет улына Шакир тип исем ҡушты. Был да яҙыусыға ҡарата үҙе бер хөрмәт билдәһе булып тора, - тине ул.
Һуңынан Фатима апай Сафина Шакир Насиров һүҙҙәренә яҙылған "Почтальон” (Заһир Исмәғилев көйө) йырын йырлап ишеттерҙе.
Римма Ишмырҙина Шакир Насировты Жәлил Кейекбаев менән сағыштырып һөйләне. Ысынлап та, был ике шәхестең яҙмыштарында уртаҡлыҡтар күп. Икеһе лә ябай крәҫтиән ғаиләһендә тыуып үҫә (Кейекбаев -1911, Насиров 1913 йылда тыуа), икеһенең атаһы ла Ғиниәтулла. Икеһе лә тыуған ауыл-дарында башланғыс белем ала, һуңынан икеһе лә Маҡар (Ишембай районы) мәктәбендә уҡый. Икеһе лә халыҡ өсөн бик күп изге эштәр атҡара. Хатта икеһе лә бер үк – 1968 йылда вафат булалар.
Район мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса методисы Альбина Басирова Шакир Насиров исемендәге иншалар конкурсы беренсе тапҡыр ғына уҙғарылыуға ҡарамаҫтан, уҡыусыларҙың әүҙем ҡатнашыуҙарын һәм баһалама ағзаларына (райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Юлай Мәүлетҡолов, Флүзә Баязитова, Альфира Ғәлиуллина, Ләйсән Хәлилова) еңеүселәрҙе асыҡлауы бик ауыр булыуын билдәләне. Шулай итеп, милли мәктәптәр араһында Красноусолдағы 3-сө мәктәп уҡыусыһы Индира Иҙрисова – өсөнсө, Яңғыҙҡайындан Юлия Рамазанова – икенсе, Табын урта мәктәбенән Зөлфиә Шәйәхмәтова 1-се урынға лайыҡ булды. Башҡорт мәктәптәре араһында (5-8-се класс уҡыусылары) урындар түбәндәгесә билдәләнде: Красноусол башҡорт гимназия-интернатынан Айназ Рафиҡов – беренсе, Сәйетбабанан Юлдаш Байбулдин – икенсе, гимназиянан Лилиә Әбелғатина өсөнсө урында.
10-11-се класс уҡыусылары араһында Еҙем-Ҡаран урта мәктәбенән Алһыу Ҡоломбәтова – беренсе, гимназиянан Гүзәлиә Мәүлетҡолова – икенсе, Еҙем-Ҡаран мәктәбенән Ильвина Мөхәмәтйәнова өсөнсө урын менән баһаланды. Юлыҡ мәктәбе уҡыусыһы Динара Насирова (уҡытыусыһы Альмира Яҡшыбаева) Гран-приға лайыҡ булды. Алда билдәләүемсә, еңеүселәргә Дипломдар һәм аҡсалата бүләктәр тапшырылды. Иншалар конкурсының төп бағыусыһы Шакир Насировтың яҡын туғаны – Рәшит Ғәли улы Насиров булған. Билдәләүҙәренсә, Өфө ҡалаһында йәшәүсе Рәшит Ғәли улы башҡа сараларға ла теләп ярҙам итә икән. Ошондай ир-уҙамандар булыуы үҙе бер ғорурлыҡ.
Сара барышында Шакир Насировтың "Силәгенә күрә – ҡапҡасы” әҫәрен сәхнәләштергән Ҡараншишмә халыҡ театры сығышының видеотаҫмаһы күрһәтелде, уҡыусыларҙың йыр-бейеүҙәре Хәтер кисәһенә үҙенсәлекле йәм өҫтәне. Сараны мәктәп уҡыусылары Алһыу Ҡоломбәтова менән Илнур Мерәҫов матур итеп алып барҙы. Ҡыҫҡаһы, Шакир Насиров ижадына арналған кисә бик матур уҙҙы. Еҙем-Ҡаран мәктәбендә уның тормош юлы һәм ижадына арналған стенд та булдырылған ине. Киләсәктә Шакир Насиров музейы ла булдырылыр тип ышанғы килә. Мәктәптә әле материалдар туплана башлаған да инде. Иншалар конкурсына килгәндә,
ойоштороусылар уны киләсәктә лә дауам иттерергә ниәтләнә. Тимәк, Шакир Насировтың ижадын өйрәнеүселәр, белеүселәр артасаҡ тигән һүҙ.
С.ТИМЕРОВ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 241
МЕНЕДЖМЕНТ (ингл. management), ойошмаларҙың үҙҙәре башҡарған эштең һөҙөмтәле булыуын арттырыу өсөн эшләнгән һәм ҡулланылған идара итеүҙең принциптары, ысулдары, саралары һәм формаларының йыйылмаһы. М. етештереү, технологик, инновация, дәүләт, муниц., финанс, инвестиция һ.б. төрҙәрен айырып йөрөтәләр. М. төп бүлектәре: ойоштороу, мотивация, коммуникациялар, конфликттар м‑н идара итеү, ҡарарҙарҙы ҡабул итеү моделдәре һәм ысулдары, персонал М. һәм үҙ менеджменты. 20 б. 90‑сы йй. иҡтисади реформалары проф. М. кәрәк булыуын иҫбатлай. БР‑ҙа М. өлкәһендәге белгестәрҙе Авиация техник университетында, Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында, Башҡорт дәүләт университетында, Иҡтисад һәм сервис университетында һ.б. әҙерләйҙәр. М. фән булараҡ әүҙем үҫешә. БР‑ҙа М. психологияһы (А.Р.Ҡудашев), М. социологияһы (Й.М.Ғиләжетдинов, В.Д.Голиков, Р.Т.Нәсибуллин), инновация М. (Л.С.Вәлинурова), етештереү М. (В.Г.Карпов), дәүләт һәм муниц. М. кеүек йүнәлештәре үҫеш ала.
М.И.Халиҡов
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Уҡырға йыбанмағыҙ, милләттәштәр!
Уҡырға йыбанмағыҙ, милләттәштәр!
“Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк... “
(М. Аҡмулла).
“Йәшлек” гәзитенең мәхәрририәте, авторҙың фекере менән килешмәһә лә, мәҡәләләрҙе баҫа. Ҡайһы берҙә икеһе лә дөрөҫ һымаҡ тойолған, әммә ҡапма-ҡаршы фекерҙәр менән тап булаһың. 4-се һанда Рәис Ишмөхәмәтовтың “Шаңдау” рубрикаһы аҫтында баҫылып сыҡҡан “Барыһын да инҡар итеү мөмкин түгел” исемле хатын уҡып сыҡтым. Унан алда 1-се һанда сыҡҡан Нәркәс Алсынбаеваның “Күрәҙәсегә барып гонаһ алмағыҙ...” тигән мәҡәләһен дә уҡығайным.
Рәис Ишмөхәмәтовтың шаңдауы ошолай башлана: “Нәркәс Алсынбаеваның мәҡәләһен уҡып, аптырап ҡалдым. Әллә мин бер нәмә лә аңламайым, әллә ул – автор нимәнелер бутай...” һәм артабан Рәис Нәркәсте ысын күңелдән тәнҡитләргә тотона.
«Рәис туғаным, әлбиттә, һин бер нәмә лә аңламайһың! Ә Нәркәс Алсынбаева бер нәмәһен дә бутамай!» тип әйтке килде шунда уҡ. Сөнки Рәистең бер ҡасан да дини китаптарҙы, Ҡөрьән, бәйғәмбәр хәҙистәрен асып ҡарамаған кеше икәнлеге әллә ҡайҙан күренеп тора. Уның хаты фәҡәт үҙенең хис-тойғоларына һәм субъектив тойомлауҙарына таянып яҙылған. Йәки диндән бик күпкә алыҫ торған, хатта ислам дине менән бер ниндәй ҙә уртаҡлығы булмаған тиерлек наҙан кешеләрҙең уй-фекерен белдергән. Ә Нәркәстең дини яҡтан ифрат та белемле икәне, шаҡтай күп уҡығаны, дин ғилемен ныҡлы өйрәнгәне күренеп тора. Уның бер һүҙе лә ялған түгел. һәр бер һүҙе тик Ҡөрьән талаптарына һәм бәйғәмбәр хәҙистәренә, ислам дине ғалимдары фекеренә нигеҙләнеп яҙылған.
Күрәҙәсегә мөрәжәғәт итеүҙең оло гонаһ икәнен дә Нәркәс уйлап сығармаған. Ярҙам һорап, сихырсыға барыуҙы бәйғәмбәр ҡәтғи тыйған. Ә уның һәр һүҙе фәҡәт Аллаһы Тәғәләнең бойороғона таянып әйтелгәнен, моғайын, инҡар итергә теләүселәр юҡтыр. Тағы ошондай хәҙис бар: "... кем дә кем тоғро юлдан барырға теләй, шуға Аллаһы Тәғәлә үҙе ярҙам итә (тоғро юлдан барырға), ә кем яңылыш юлдан китергә теләй, уға ла ярҙам итә (яңылыш китергә)...” Бәйғәмбәрҙең һүҙҙәрен белмәй, йә белһә лә, тотмай, уға ышанмай, ниндәйҙер шайтан менән бәйләнешкә ингән күрәҙәсегә мөрәжәғәт итеүсе тап ана шул яңылыш юлдан китергә теләүсе була ла инде. Бындай кешегә, әлбиттә, күрәҙәсенең шайтан ярҙамында (шайтандар күктәге ҡайһы бер мәғлүмәтте тыңлап, тотоп алыуға һәләтле) киләсәген дөрөҫ итеп әйтеп тә биреүе мөмкин, тип әйтә Ислам дине ғалимдары. Әммә ниндәйҙер кимәлдә киләсәкте белеүҙә генә торһа икән эш... Ана шул күрәҙәсегә барған кеше ғәйәт оло гонаһҡа бата. Сөнки ул кеше, Алланың, бәйғәмбәрҙең бойороғон инҡар итеп, ислам динендә иң-иң тыйылған эш менән булыша – башҡа илаһҡа мөрәжәғәт итә. Шуның өсөн дә Алла уны динебеҙҙән сығарып, уға “кафыр” мөһөрө баҫыуы мөмкин. Бындай кеше Ахирәттә мәңгегә йәһәннәм утында яныуға дусар була. Ә мосолмандарҙың иң ҡурҡҡаны – ана шул! Шул хәҡиҡәтте ошоғаса белмәй йөрөгән кешеләр, Аллаһы Тәғәлә алдында тәүбә ҡылып, бынан ары ошо оло гонаһлы юлға баҫмаһын, тигән иң изге ниәт менән яҙған мөслимә Нәркәс. Аллаһы Тәғәлә рәхмәте яуһын үҙенә.
Мәҫәлән, Нәркәс: “Сусҡа ите – харам”, – тип яҙҙы икән, ти. “Нишләп улай тип яҙған ул? Сусҡа итендә төрлө файҙалы аҡһым, витаминдар күп бит. Ул – файҙалы аҙыҡ...” – тип уға ҡаршы сыҡҡан һымаҡ була бит был. Әммә, хөрмәтле Рәис туғаным, күрәҙәсегә барыу гонаһы харам ашау гонаһына ҡарағанда ла һанһыҙ мәртәбәгә ҡатыраҡ һәм аяныслыраҡ!
Рәистең: “...Ул шайтанды кем күргәне бар икән?” – тигән һорауына яуап: шайтанды күреү һәләтенә бәйғәмбәребеҙ эйә булған! Аллаһы Тәғәлә уға шундай сифат биргән. Уны ла Нәркәс уйлап сығармаған. Китапта (әйткәндәй, бөтә мәсеттәрҙә лә, аяттар яҙылған брелоктарҙан тыш, дини китаптар, хәҙистәр ҙә һатыла) бәйғәмбәр күп кенә тапҡыр шайтанды күргәне, хатта уларға хаҡ динде өйрәткәне хаҡында хәҙистәр бар. Нәркәс һәм башҡа бар мосолмандар ошо хаҡта китаптар аша белә.
Бәйғәмбәр “Әл-Бәҡара”, “Әл-Фатиха”, “Әл-Фәләҡ”, “Ән-Нәс” сүрәләре һәм күп кенә доға менән дауалау ысулдарын да өйрәткән. Тик өйрәнергә генә кәрәк. Табиптарға барыуҙы ла тыймаған. Аллаһы Тәғәлә табиптарға кеше дауалау һәләте биргән, уларҙың табиплыҡҡа уҡып сығыуын насип иткән бит! Әммә күрәҙәсегә йөрөү – аяныслы. Айырыуса Ахирәттә.
Бетеүҙәрҙә, рам эстәрендә яҙылған “Аятел-Көрси” аяты, әлбиттә, бик тәрән мәғәнәле изге аят. Ҡөрьән Кәримдәге “Әл-Бәҡара” сүрәһенең 255-се иң ҙур аяты ул. Был аятта Алланан башҡа илаһ юҡлығы, мәңге тере, бер ҡасан да йоҡомһорау һәм йоҡо алмаған, ерҙәге һәм күктәге барлыҡ нәмәләрҙең хужаһы Алла икәне әйтелә. Шулай уҡ Алланан башҡа һис яҡлаусы булмауы, тик Уның ғына барлыҡ булған һәм буласаҡ нәмә хаҡында белеүе, Уның теләгенән тыш бер нәмә лә булмағанлығы хаҡында әйтелгән был аятта, Алла кешеләргә уны уҡыһын өсөн ебәргән. Ошо аяттың бына ошо мәғәнәһен Рәис туған беләме икән? Ихтимал, юҡ. Унда нимә яҙылғанын да белмәгән көйөнсә, элеп йөрөү дини яһиллыҡтан (наҙанлыҡ) килә. Ҡөрьән аяттарын үҙең уҡып, йә иһә башҡалар уҡығанын тыңлап, йөрәгеңдә йөрөткәндә генә файҙа була. Ә элеп ҡуйған нәмә ул – әйбер. Уға ниндәйҙер бер илаһи көс бирелмәгән. Илаһи көс – Алла үҙе генә! Доғалар менән дә туранан-тура фәҡәт Хоҙайҙың үҙенә генә мөрәжәғәт итергә ҡуша. Әйберҙәр аша түгел! Бер ни ҙә белмәгән көйөнсә, өйөңдә, машинаңда шундай оло, ҙур мәғәнәле изге аят элеп ҡуйыу, экстрасенсҡа йөрөү – тома наҙанлыҡ. Әгәр элгәнһең икән, йыш ҡына уларҙы уҡып йөрө.
Мәсеттәрҙә һатылған әйберҙәрҙәге яҙылған доғаларҙы ла кешеләр уҡыһын өсөн яҙғандар. Әлхәмдулиллаһ, һәр мәсеттә тиерлек белемле имамдарыбыҙ бар. Өйрәнергә барғандарҙы бер ваҡытта ла улар кире ҡаҡмай. Ысын күңелдән уҡырға ла өйрәтәләр, хатта тәржемә итеп тә бирәләр. Уларҙан өйрәнеп, ана шул аяттарҙы, доғаларҙы уҡып йөрөү генә дөрөҫ була. Әммә кемдер берәү: “Ошо әйбер һине бәлә-ҡазаларҙан һаҡлаясаҡ”, – тип әйтә икән, ул кеше үҙе лә оло гонаһлы һәм башҡаларҙы ла юлдан яҙҙырыусы. Бәлә-ҡазанан фәҡәт Аллаһы Тәғәлә үҙе генә һаҡлай ала! Дин ғилемен бөтөнләйгә белмәгән көйөнсә белемле кеше менән, рус теле менән әйткәндә, “голословно” бәхәсләшергә бик күптәрҙең баҙнаты ла етмәҫ ине, минеңсә.
Рәис миҫалға килтергән “На бога надейся, но и сам не оплошай” тигән рус мәҡәле, әлбиттә, урынлы. Әммә, бәйғәмбәребеҙ былай тип әйткән: “Тәүҙә атыңды бәйләп ҡуй, шунан атың юғалмаһын өсөн Аллаға доға ҡыл”. Йәғни һин атыңды бәйләп ҡуйған хәлдә лә, уның юғалыр-юғалмаҫы Алланан тора... Бәйғәмбәребеҙ ҙә, тик Алланан ғына һорап, бот күтәреп ятығыҙ, тип әйтмәгән. Тырышып, һәр эште урын еренә еткереп эшләргә ҡушҡан.
Рәис туған әйтмешләй, “мәйеттәрҙең ҡөҙрәте”нә килгәндә, бәйғәмбәр хәҙистәре буйынса, үлгән кешенең башҡаларға тәьҫир итерҙәй бер ниндәй ҙә көсө булмай. Ул ғына ла түгел, улар үҙҙәре тереләрҙең доғаларына мохтаж. Шуның өсөн дә мосолмандар-әруахтар өсөн Аллаға ялбарып доға ҡыла. Хоҙайҙан уларҙың тереклектәге гонаһтарын ғәфү итеүен, ғибәҙәттәрен ҡабул итеүен, ҡәбер ғазаптарынан имен ҡалыуын үтенәләр. Ә мәрхүмдәр, башҡалар өсөн түгел, хатта үҙҙәре өсөн дә бер ни ҙә эшләй алмай, сөнки уларҙың ғәмәл дәфтәре ябылған. Улар тереклектә ҡылған изге ғәмәлдәре, йә иһә гонаһтары хаҡында яуап ҡына бирә.
Нәркәстең, экстрасеанстарҙы ҡараған хәлдә лә, бер ваҡытта ла “мәйеттәрҙең ҡөҙрәте”нә ышанмаясағына иманым камил. Сөнки ул ныҡлы иманлы, динде яҡшылап өйрәнеүсе, белемле ысын мөслимә. Һәр хәлдә, мәҡәләһенә ҡарап, шулай тип фаразларға була.
“Киске усаҡҡа осҡан күбәләктәрҙе уттан ҡыуған һымаҡ, һеҙҙе йәһәннәм утынан ҡурсалап алып ҡалырға теләгәнемде аңламайһығыҙмы ни һеҙ?” – тигән бәйғәмбәр үҙенең яҡындарын хаҡ дингә өндәгәндә. Нәҡ ана шулай Нәркәс Алсынбаева ла, күп кенә мосолман яҡташыбыҙҙың наҙанлыҡ арҡаһында яңылыш юлға баҫыуын күреп, уларҙы ысын күңелдән йәлләп, бәйғәмбәребеҙ ҡушҡан шул хәҡиҡәтте уларға аңлатырға тырышҡан һәм аңларға теләгән кешеләр ифрат та яҡшы төшөнөрлөк итеп яҙа ла алған, афарин! Ә аңларға теләмәгән кешенең, әлбиттә, бер ҡасан да аңламауы мөмкин. Хат авторы Рәис әгәр ҙә бер аҙ ғына булһа ла ислам дине менән ҡыҙыҡһынған кеше булһа, бер ваҡытта ла Нәркәстең шундай хаҡ һүҙҙәренә ҡаршы хат яҙмаҫ ине, моғайын. Бына шулай. Уҡыу кәрәк, туғандар, уҡыу кәрәк!
Баязит САБИТОВ.
Хәйбулла районы,
Аҡъяр ауылы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
КАФЕ АСЫУ ӨСӨН... Прагала уҡыу мотлаҡ түгел, әммә мөһим!13-04-2018, 00:03 // Эшҡыуар // Баҫып сығарырға
Эсеп күңел асмайҙар
— Илдар, Европа стилендәге бындай кафеларҙы ҙур ҡалаларҙа йыш тап итергә була. Ә бына Ишембай өсөн, минеңсә, яңылыҡ булып тора.
— “Эстәге бүренең” башына төрлөсә етергә мөмкин. Кибет-кафенан тултырма ҡыҫтырылған күмәс һатып алып, ашай-ашай атларға була. Шул уҡ ваҡытта ниңә кинәнеп, йомшаҡ диванға ултырып, музыка тыңлап тамаҡ ялғамаҫҡа! Туҡланыу – үҙе ижади эш. Кешеләр кафела ял да итергә, рухи аҙыҡ та алырға тейеш, минеңсә. Бизнесымды ошо принциптан сығып ҡорҙом.
Мәҫәлән, беҙгә күпләп мәктәп уҡыусылары килә. Ошонда уҡ бешерелгән аҙыҡ менән туҡланып алғас, улар төрлө өҫтәл уйындарында мәж килә. Һөйләшеп ултыралар. Урамда юҡты-бушҡа ауҙарып йөрөгәнсе, ошондай аралашыуҙар яҡшыраҡтыр, тип уйлайым. Иртән олораҡ быуын инһә, кисен иһә йәштәр йыйыла. Тамаҡ ялғағанда йәнле музыка тыңлайҙар, уйындарҙа ҡатнашалар.
Музыканттарға килгәндә, кафе ниндәйҙер ижад йортон хәтерләтә – кемдер яңы йырын башҡарып ҡарарға теләй, бәғзеләр тамашасы алдында тәүгә сығыш яһай. Шулай уҡ билдәле башҡарыусылар ҙа ҡунаҡҡа килә. Ғөмүмән, һәләтен үҫтерергә теләгән дуҫтар күп, шуға музыканттарһыҙ ҡалған юҡ, филармониялай гөрләп торабыҙ. Шуныһы мөһим: был – ашхана ла, эскелеккә йә һуғышҡа ҡоролған урын да түгел, ә ял ваҡытын мәҙәни итеп аралашып үткәреү өсөн асылған үҙенсәлекле кафе.
Ҡалала студент йәштәргә барыр урын да кәрәк. Нисек кенә булмаһын, Ишембайҙа юғары һәм бер нисә урта белем биреү учреждениеһы эшләп килә. Тик студенттың кеҫә яғы, билдәле, ҡалын түгел. Ошоно күҙ уңында тотоп, хаҡтарҙы мөмкин тиклем ҡулайлаштырырға тырышабыҙ. Әммә, әйтеп үтеүемсә, был төп критерий түгел. Билдәле, бизнеста һәр ҡайһыһы һан менән генә алдырмай, кемдер сифатҡа, үҙенсәлеккә өҫтөнлөк бирә.
Кафе эшен ойоштороуҙа бер аҙ тәжрибәм бар, быныһын асҡанға тиклем дә ошо йүнәлештә эшләнем. Әммә Ишембайҙа тамаҡ ялғау ғына түгел, ял урыны ла кәрәклеген тойҙом. Беҙ башҡаларҙан кәмме ни?! Шуныһы шатлыҡлы: кеше өҙөлмәй.
— Кафеңдың майҙаны ҙур ҙа түгел, ә музыканттар урын алған, уйындар үткәрәһегеҙ. Чизбургер әҙерләргә лә уңайлы шарттар кәрәк бит әле.
— Ҡуртымға алған бинала шулай һәр сантиметрҙы тиерлек иҫәпләп ҡулланырға тура килә. Теүәл итеп уйлағанда, һәр мөйөштән, һәр күренештән файҙа алырға мөмкин.
— Күренеш тигәндән, үҙенсәлекле биҙәлеш тә халыҡты йәлеп итмәй ҡалмайҙыр?
— Кеше үҙен уңайлы мөхиттә тойһон өсөн стеналарҙы төрлө төҫтәге аҡбур ярҙамында йәштәргә яҡын темалы һүрәттәр менән биҙәнек. Яҡтыртҡыстар, өҫтәлдәр – кафе уңышлы эшләһен өсөн һәммәһе лә мөһим. Тәмле ризыҡ — бер, ул аҙыҡты клиенттарға оҡшарлыҡ итеп әҙерләргә лә кәрәк.
— Кафены һәр кемде йәлеп итерлек кимәлгә еткерер өсөн хәҙер хеҙмәтен тәҡдим иткән төрлө компаниялар бар. Абруй, биҙәлеш, халыҡ араһында реклама... Ошондай хеҙмәттәргә мөрәжәғәт итергә тура килдеме?
— Барлыҡ идеялар ҙа үҙемдең башта яралды. Биҙәлеш, меню өҫтөндә лә үҙем эшләнем. Киске ялды ла үҙем алып барам. Был идеяларҙы Европа тәжрибәһен ҡулланып атҡарам. Прагала уҡыған саҡта официант булып эшләнем, фотограф бурысын да атҡарҙым. Ял һәм күңел асыу индустрияһын өйрәндем.
Аһ, был мөхәббәт!
— Ә ниңә, кафе асыр өсөн Прагала белем алыу мотлаҡмы ни?
— Мотлаҡ түгел, әммә мөһим. Был шөғөлгә бөтөнләй сит күҙлектән ҡарарға мөмкинлек тыуҙы. Әлеге йүнәлештә бизнес үҫешен башҡа ерлектә һәм башҡа кимәлдә өйрәндем. Тик алған һабаҡтарҙы урында йәшәйешебеҙгә, менталитетыбыҙға яраҡлаштырып ҡулланырға тура килә. Чехияла кафе-ресторан эшмәкәрлеге башҡасараҡ. Мәҫәлән, унда кафе асыу, бюрократик кәртәләрҙең юҡлығын күҙ уңында тотҡанда, күпкә еңелерәк. Сығымдар буйынса ла аҙыраҡ аҡса китә, сөнки ҡуртым, аҙыҡ-түлеккә хаҡтар осһоҙораҡ. Хеҙмәтләндереү кимәле башҡаса: “һуҡтым, йыҡтым, барҙың, төштөң” тип ҡаршы алмайҙар һәм оҙатып ҡалмайҙар. Хәйер, йәшәү кимәле лә беҙҙекенән күпкә айырыла. Етди, шул уҡ ваҡытта еңел (тормошҡа еңел ҡарау) тип әйтер инем. Мәҫәлән, кешеләр мотлаҡ юғары уҡыу йорто тамамларға тип тырышып ятмай. Уның ҡарауы, киң күңеллелегебеҙҙе һағынып, хислелегебеҙҙе юҡһынып ҡайттым.
— Тимәк, һин бизнес алымдарын ғына түгел, тормош мәғәнәһен дә өйрәнгәнһең. Сәфәрең үкенерлек түгел икән...
— Мәктәпте тамамлағас, тейешле балл йыйып, Мәскәүгә бюджетҡа абруйлы ғына техник вуздарҙың береһенә уҡырға индем. Әммә быға тиклем махсус программа буйынса Прагала уҡырға тип имтихандар тапшырып өлгөргәйнем инде. Саҡырыу килгәс, инде баш ҡала студенты тигән исемде иңгә һалғас, атай-әсәйҙе аптырашҡа һалып, сит илгә сыҡтым да киттем. Бер йыл сит телде өйрәндем, артабан иһә һөнәрем буйынса уҡыным. Әйткәндәй, ул нәҡ бизнес, идара итеүгә бәйле. Тик, дөрөҫөн әйткәндә, Прагаға мине бөтөнләй икенсе сәбәп килтерҙе. Мәктәптә уҡығанда интернет аша бер ҡыҙ менән танышып, үлеп ғашиҡ булдым – ул Европанан ине. Шул ҡыҙҙы күреү теләге алып сығып китте Чехияға.
— Ул ҡыҙ хәҙер ҡайҙа?
— Тәүге мөхәббәт тормошомда ла, мөхәббәттә лә үҙ һабаҡтарын бирҙе. Ул ҡыҙ һаман да Европала йәшәй, тик инде үҙ ғаиләһе менән. Беҙ мөхәббәт һыуыныуы йәки хыянат арҡаһында түгел, ә икебеҙ ике менталитет, башҡа дәүләт вәкилдәре булараҡ, араларҙы өҙөргә булдыҡ. Сәйерерәк яңғырайҙыр, әммә хәҡиҡәт шулай.
Эҙләһәң, әмәле табыла
— Европаса мөхәббәт шулай булалыр, бәлки, был аҙым буйынса артабан бәхәсләшергә лә мөмкин, әммә һөйләшеүҙе белем алыу юҫығында дауам итке килә: сит илдә уҡыу ҡиммәткә төшәме?
— Кемдәр шул илдең телендә белем алырға теләй – бюджет урындар ҡаралған, әммә, алдараҡ әйтеүемсә, бының өсөн телде мотлаҡ өйрәнергә кәрәк. Йәшәү ҙә ҡиммәткә төшә, тип әйтмәҫ инем. Улай ғына ла түгел, яҡындарың түккән аҡсаны үҙең эшләп кире ҡайтарырға мөмкин.
Сер түгел, атай-әсәйҙе бер аҙ кредитҡа батырырға ла тура килде. Хәйер, улар ҙа, мин дә үкенмәйем. Белем алдым, аҡсаны кире ҡайтарҙым. Шуға сит илдә белем алырға теләүселәргә ҡурҡмаҫҡа кәңәш итер инем. Эҙләһәң, әмәле барыбер ҙә табылып тора. Мәҫәлән, байтаҡ белем алыу программалары эшләп килә. Һорашырға, эҙләргә генә кәрәк. Тик был һүҙҙәр уҡыуға ғына ҡағылмайҙыр, ял итеү, үҫешеү өсөн дә мөмкинлектәр сығып тора. Кемдер мөмкинлектәр юҡ, ҡыҫалар, тип сит ҡалаға, Алыҫ Себергә эшкә китә. Шул уҡ ваҡытта шарттарҙы бында ла табырға була – бер ишектән сығарһалар, икенсеһенә ин, өсөнсөһөнә. Үҙеңдең ҡулыңдан килмәһә, кеше ялла, өгөтлә. Гранттар бар, субсидиялар һәм башҡалары... Ауыр һулап, ҡайғыра башлаһаң, әлбиттә, бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ.
Үҫеште ТНТ-нан түгел, Ишембайҙан башлаған
— Кафеға әйләнеп ҡайтҡанда, үҙеңдең ойоштороусы ғына түгел, кисәләрҙе алып барыусы ла икәнеңде әйтеп ҡуйҙың...
— Мәктәптә уҡығанда бер мәл ритайым бара ине. Ғәҙәттәгесә, ҡыҙҙар бейей, малайҙар тәҙрә төбөндә өймәкләшкән. Шул саҡ был стереотипҡа нөктә ҡуйырға булдым һәм өй шарттарында брейк бейеүҙәрен (брейк-данс) өйрәнә башланым. Үҙемдең сығыштарымды интернетҡа һалдым, аралашып, сәхнә оҫталығы, алып барыусылар, КВН менән ҡыҙыҡһынырға тотондом. Шулай ҡала кимәлендә КВН донъяһына инеп киткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Республика кимәлендәге сығыштар һәм башҡалары ла килде яйлап. Белем алыу ғына түгел, шул бейеүҙәр, КВН-дар әлеге эшемдә ярҙам итә.
Ғөмүмән, мин – ижади кеше. Һәр эштә лә ижади алым ҡулланырға тип баш ватам. Бәлки, кемгәлер был ҡатмарлы аҙымдыр, миңә иһә шулай ҡыҙыҡ, эшемдән йәм табам. Сәхнә ижадына ныҡлабыраҡ туҡталып киткәндә, бер мәл ТНТ каналы үткәргән кастингта ҡатнашып, алып барыусы булараҡ бер проектҡа үттем дә әле – быныһы Праганан ҡайтҡас булды. Әммә инде Мәскәүгә остом тигәндә генә, үҙемде ошо бизнеста һынап ҡарау теләге тыуҙы. Атай-әсәйемдең түбәндән үҫергә кәрәк, тигән хәҡиҡәте бар, Мәскәүҙе йәки башҡа берәй ҙур ҡаланы яулау бәләкәйенән башланһа, ғәҙелерәк булыр тигән һығымтаға килдем. Шуға, әлеге кафе тейешле кимәлгә үҫешеп еткәс, артабан ынтылырға уйлайым. Шулай үҙемде эҙләй-эҙләй, һынай-һынай үҫешергә булдым.
— Әңгәмә өсөн рәхмәт. Кәңәштәреңә йәштәр ҡолаҡ һалыр, тип ышанғы килә. Уңыштар!
— Рәхмәт. Ҡалыптарға таянып ҡына йәшәмәһендәр, йөрәк ҡушыуы буйынса ла хәрәкәт итегеҙ, тип өҫтәге килә.
Ишембай районы.


text:
Баш ҡалала «Мәғрифәтселәрҙең мәҙәниәттәге һәм мәғарифтағы гуманистик мираҫы» халыҡ-ара конференцияһы үтә
Өфөлә «Мәғрифәтселәрҙең мәҙәниәттәге һәм мәғарифтағы гуманистик мираҫы» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Фәнни форум Аҡмулла уҡыуҙары сиктәрендә һәм Мифтахетдин Аҡмулла тыуыуына 180 йыл тулыу айҡанлы үткәрелә.
Аҡмулла уҡыуҙары Өфөлә алтынсы тапҡыр ойошторола. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Раил Әсәҙуллин йылдан-йыл ҡатнашыусылар географияһының киңәйә барыуын билдәләне.
— Аҡмулла – халыҡтың рухи символы, ә рухлылыҡ һәр ваҡыт көнүҙәк тема булып торҙо, — тине Раил Әсәҙуллин. – Айырыуса ул бөгөн бик мөһим, сөнки беҙ прагматизм дәүерендә йәшәйбеҙ. Бөгөнгө көн тигеҙлекте талап итә, ысынбарлыҡтың икенсе яғында рухлылыҡ, дуҫлыҡ, кешелеклелек, интернационализм, шулай уҡ Ватанға һөйөү булырға тейеш. Быйыл конференцияла Рәсәй Федерацияһы субъекттарынан һәм сит илдәрҙән күп кешенең ҡатнашыуы ҡыуандыра. Уларҙың сығыштарында – бөгөн илебеҙ тормошонда барлыҡҡа килгән хәлгә яуап.


text:
Башҡортостанда 87% орлоҡ кондицияға еткереүгә тикшерелгән
Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса орлоҡтоң 78 проценты кондицияға еткерелгән тип табылған. Йәмғеһе 291 мең тонна орлоҡ буласаҡ уңыш өсөн һаҡлауға һалынған. Был 2012 йылғы сәсеүгә аграрийҙар ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерә. Бөгөнгө көндә агрономия хеҙмәттәре республикалағы орлоҡ фондының 87 процентын тикшергән.
БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, республиканың ун районында иген сифатына дәғүәләр юҡ. Шул уҡ ваҡытта был райондарҙағы орлоҡ фонды бәләкәйҙәрҙән түгел. Мәҫәлән, Илеш районы аграрийҙары планға ҡарата 141 процентҡа үҙен орлоҡ менән тәьмин иткән. Лаборатор тикшеренеүҙәргә ярашлы, бөтә орлоҡ материалы ла кондицияға еткерелгән тип табылған.
Стәрлетамаҡ районында яҙғы сәсеүгә ныҡлы әҙерлек алып барыла. Бында 134% кондицияға еткерелгән орлоҡ запасҡа һалынған. Мәләүез, Баҡалы, Әлшәй, Балтас, Миәкә, Саҡмағош райондарында сифатлы эш башҡарғандар.
Орлоҡтарҙы башлыса ҡыйлы булыуы арҡаһында бракка сығаралар. Шуға күрә әле хужалыҡтарҙа орлоҡтарҙы эшкәртеү һәм таҙартыу алып барыла. Ул яҙға тиклем дауам итәсәк.


text:
Республикала «500 ферма» маҡсатлы программаһында ҡатнашыусылар һаны арта
Башҡортостанда «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарға Башҡортостан Республикаһында 500 һөт-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» республика маҡсатлы программаһында ҡатнашыусылар һаны арта. Көн элгәре уларға Бүздәк районының «Бүздәк» агрофирмаһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Тәтешле районының «Таң» предприятиеһы, Баҡалы районының «Дуҫлыҡ» ауыл хужалығы етештереү кооперативы һәм Ҡалтасы районының «Заря» ауыл хужалығы етештереү кооперативы ҡушылды.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда «500 ферма» республика маҡсатлы программаһында 59 хужалыҡ ҡатнаша.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта программала ҡатнашҡан 12 хужалыҡта 14 һөт фермаһы файҙаланыуға тапшырылған. Уларҙың дүртәүһе — Стәрлетамаҡ районында, өсәүһе — Дүртөйлө районында, берәр ферма Ҡыйғы, Мәләүез, Ауырғазы, Краснокама, Күгәрсен, Илеш һәм Учалы райондарында урынлашҡан.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «500 ферма» республика маҡсатлы программаһы ярҙамы менән йәнә бер нисә объектта эштәр аҙағына яҡынлаша. Шулай итеп, октябрҙә генә Башҡортостандың 15 районында 20-гә яҡын һөт-тауар фермаһын файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.


text:
Партияларҙан Башҡортостан Президенты вазифаһына кандидаттарҙы күрһәтеү процедураһы тамамланды
Бөгөн, 9 июлдә Башҡортостанда 2014 йылдың 14 сентябрендә үтәсәк алдағы һайлауҙарҙа ҡатнашыу өсөн партияларҙан Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһына кандидаттарҙы күрһәтеү процедураһы тамамланды.
Заявка биреү кампанияһының йомғаҡтары буйынса, республика Президенты вазифаһына 10 кеше күрһәтелгән: Башҡортостан Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Хәмитов; «Рәсәй патриоттары»нан Илдар Бикбаев; «Ғәҙел Рәсәй»ҙән Константин Шаһиморатов; ЛДПР-ҙан Иван Сухарев; «Рәсәй Федерацияһы Коммунистар партияһы» сәйәси партияһының Башҡортостан Республикаһы бүлексәһе секретары Юнир Ҡотлоғужин; «Рәсәй коммунистары» сәйәси партияһының Башҡортостан Республикаһы бүлексәһенән Рәсих Хәмитов, «Рәсәй пенсионерҙар партияһы – ғәҙеллек өсөн» сәйәси партияһының төбәк бүлексәһенән Ришат Мәғәсүмов; «Рәсәй халыҡ идаралығы партияһы» сәйәси партияһының төбәк бүлексәһенән Павел Ксенофонтов; «ЯБЛОКО» Рәсәйҙең берләшкән демократик партияһы» сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһенән Сергей Наумкин; «Достоинство» партияһының төбәк бүлексәһенән Нурислам Усманов. Үҙәк һайлау комиссияһының эшсе төркөмө күрһәтелеүсе кешеләрҙән документтарҙы ҡабул итеп, һайлау фондын булдырыу өсөн махсус иҫәп асыуға рөхсәт бирҙе.
Алдан «Граждандар көсө» партияһынан теркәлгән Рәил Сарбаев дөйөм исемлектә юҡ. Уны күрһәткән партия БР Үҙәк һайлау комиссияһына партия съезының тейешле ҡарарын ҡушып, үҙенең кандидатын кире саҡырып алыу тураһында ғариза юллаған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 508
ЕТЕШТЕРЕҮ СЫҒЫМДАРЫ, пр‑тие хужалыҡ эшмәкәрлеген тормошҡа ашырһын өсөн кәрәкле булған производство тотоноуҙарының аҡсалата сағылышы. Е.с. төрҙәре: бухгалтер (продукцияның үҙҡиммәтен сағылдырған ғәмәли сығымдар), иҡт. (билдәле бер производство өсөн йүнәлтелгән бөтә ресурстарҙың хаҡы), альтернатив (иҡт. ресурстар башҡа мөмкин булған варианттарҙа файҙаланылмау һөҙөмтәһендә алынмаған файҙа), даими һәм үҙгәреүсән (етештерелгән продукция күләменә бәйле һәм бәйле булмаған Е.с.), тулайым (даими һәм үҙгәреүсән Е.с. суммаһы), трансакцион (етештереү м‑н бергә килгән сығымдарға бәйле: мәғлүмәт эҙләү, килешеүҙәр төҙөү һ.б.), тышҡы (башҡа пр‑тиеларға йәки тотош йәмғиәткә күсерелгән), сикке (етештереү күләменә ҡарата продукцияның һәр өҫтәмә берәмеген етештереүгә киткән), әйләнеш (тауарҙар һатыу һәм һатып алыуға бәйле), сауҙа (тауарҙар йәки хеҙмәттәр һатыуға бәйле), транспорт (йөк һәм пассажирҙар ташыу б‑са сығымдар) һ.б. Сығымдарҙы кәметеү өсөн мөһим шарт — хеҙмәт етештереүсәнлегенең үҫеше эш хаҡы үҫешен уҙып барырға тейеш. 1 һумлыҡ продукцияға БР‑ҙың бөтә сәнәғәтенең етештереү факторҙарына киткән сығымдары (тиндәрҙә): 1995 й. — 81,8; 2000 — 75,0; 2005 — 82,1; 2010 — 86,3*. Продукцияны етештереүгә һәм һатыуға киткән Е.с. структураһында матди һәм эш хаҡын түләүгә киткән сығымдар өҫтөнлөк итә (ҡара: 1‑се һәм 2‑се табл.).
В.Ҡ.Носратуллин
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина
1‑се табл.
2010 й. Башҡортостан Республикаһында продукцияны етештереүгә һәм һатыуға киткән сығымдар структураһы, %‑ҙа
2‑се табл.
2010 й. Башҡортостан Республикаһында ауыл хужалығы продукцияһын етештереүгә киткән сығымдар структураһы**, %‑ҙа
*Сәнәғәт секторы булып торған иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса.
**Эре һәм урта ауыл хужалығы ойошмалары буйынса мәғлүмәт.


text:
Фото:
«Янғантау» шифаханаһына йәнә бер награда
Фото:
Екатеринбургта «Урал туризмы индустрияһы: дауаланыу һәм ял» халыҡ-ара күргәҙмәһендә «Янғантау» шифаханаһының уңышлы презентацияһы үтте. Салауат районы ынйыһының күләмле һәм бай мәғлүмәтле экспозицияһы күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы шифахана-курорт дауалауы өлкәһендә сифаттың юғары халыҡ-ара стандарттарына таянып, ҡунаҡсыллыҡ йолалары нигеҙендә эшләүе менән билдәле шифахананың уңыштары менән таныштырҙы.
Күргәҙмәлә ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтарҙа «Янғантау» ижади коллективының сығышы сағыу тәьҫораттар ҡалдырҙы, үҙҙәре етештергән продукция ассортименты ла хайран итте. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса «Янғантау» курорты «Күрһәтелгән хеҙмәттәрҙең юғары кимәле һәм күргәҙмә эшенә креатив ҡарашы өсөн» Гран-при менән билдәләнде.


text:
Өфөләге балалар тимер юлы өсөн яңы тепловоз ҡайтарылды
Өфөгә Иван Якутов исемендәге парктың балалар тимер юлы өсөн яңы тепловоз ҡайтарылды. Тар колеялы локомотив 10 миллион һумға тиерлек барып баҫты. Ярты быуаттан ашыу хеҙмәт иткән иҫке тепловоз Һамарҙағы тимер юл музейында үҙ урынын аласаҡ.
«Башинформ» агентлығына Өфөләге балалар тимер юлы директоры Ғәббәс Садыҡовтың әйтеүенсә, яңы тепловоз Приозерная станцияһында һаҡлауға ҡуйылған. Уға йәй дауамында балаларҙы йөрөтәсәк биш вагон беркетелгән.
Әле йәш тимер юлсылар яңы, 59-сы, миҙгелде тулы әҙерлектә ҡаршылар өсөн тәжрибәле уҡытыусылар етәкселегендә белем ала.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Якутов исемендәге парктағы тимер юл Советтар Союзы Геройы Василий Доброрез исемен йөрөтә. Ул 1953 йылда асылған. Уның оҙонлоғо — ике километр самаһы, ә колеяһының киңлеге — 750 миллиметр. Йәйгеһен бында тимер юлсы һөнәрен үҙләштерергә теләгән мәктәп уҡыусылары эшләй. Уларҙың күбеһе артабан Өфө тимер транспорты техникумына йәки тимер юл училищеһына уҡырға инә. Балалар магистралендә эшләү улар өсөн — етди практика.


text:
Өфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай Фото: Олег Яровиков
Өфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай
Өфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфө аэропортында ҡуйы томан арҡаһында 18 рейс тотҡарлана.
Аэропорттың рәсми сайтындағы онлайн-табло мәғлүмәттәренә ярашлы, Санкт-Петербург, Мәскәү, Анталья, Нижневартовск, шулай уҡ Ларнака, Екатеринбург, Ырымбур, Анапа, Когалым һәм Ханты-Мансиҙан килеүсе самолеттар кисектерелгән.
Өфө аэропортының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төндә ете самолет Силәбе, Һамар, Түбәнге Кама һәм Ҡазан ҡалаларындағы запас аэродромдарға ебәрелгән.
Федераль авиация ҡағиҙәләре тулыһынса үтәлә — пассажирҙарға эсемлектәр һәм ҡайнар аш бирелгән.
Әлеге ваҡытта «Ютейр» авиакомпанияһы самолеты Мәскәүгә осорға әҙерләнә.


text:
Гурон
Гуро́н (ингл. Lake Huron) — Канада һәм АҠШ сигендәге күл, Бөйөк күлдәрҙең береһе.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Майҙаны — яҡынса 59 600 км²[1]. Ҙурлығы буйынса донъяла 4-се урынды биләй. Бөйөк күлдәр араһында майҙаны буйынса икенсе урында (Үрге күлдән һуң). Диңгеҙ кимәленән бейеклеге яҡынса 176 м, максималь тәрәнлеге — 229 м.
Мичиган күле менән Макино боғаҙы аша, Үрге һәм Эри күлдәре менән йылғалар аша тоташҡан.
Күлдә бихисап утрауҙар, улар араһындағы Манитулин утрауы — донъялағы иң ҙур күл утрауы булып тора. Иң ҙур ҡултыҡтары — Джорджиан-Бей һәм Сагино.
Гурон күле АҠШ-тың Мичиган штаты һәм Канаданың Онтарио провинцияһы яр буйҙарын йыуа. Төп порттар — Сагино, Бей-Сити, Алпина (барыһы ла — АҠШ) һәм Сарния (Канада).
Күлдең атамаһы индеецтарҙың гурон ҡәбиләһе исеменән барлыҡҡа килгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Great Lakes: Basic Information: Physical Facts. U.S. Government (May 25, 2011). Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2012. 9 ноябрь 2011 тикшерелгән.


text:
Әгәр һеҙ үҙ эшен асыу тураһында хыяллана криптовалюта, яҙырға өйрәнеү смарт-контракт һәм өҫтәмә блокчейн, программалау ләкин асыҡлай алманым., әгәр һеҙгә йәки оҙайлы ваҡыт дауамында үҫешкән була., тик тел белеү тураһында переквалифицироваться һәм криптовалюта, бәлки. Был мәҡәлә., беҙ һеҙ һөйләгән кеүек, мәсьәләне үҙ аллы өйрәнергә, һәм улар ҡайҙа ниндәй әйбер таба белә.
Үҫеш өсөн ниндәй нигеҙ кәрәк блокчейн?
Әгәр беҙ үҫеш тураһында һөйләне смарт-платформаһының ҡайһы бер контракттарҙың, мәҫәлән, Эфириум, шул саҡта “базаһы” кәрәк түгел. Аҙ ғына сабырлыҡ, һәм һеҙгә кәрәкле оҫта файҙалана эҙәрмәндәр. Үҙе, контракт аҡыллы нәҡ шулай уйлай булмай, бәлки улар өсөн ойошторған кешеләргә, айырыуса уның менән таныш түгел, кодлау. Берҙән-бер ауырлыҡты, мөмкин булыу-булмауы был уҡыу материалдары, сөнки был технологияның бик йәш.
Әгәр беҙ үҙебеҙҙең үҫешкә тураһында һөйләй, беҙҙең блокчейн, етди база кәрәк саҡта. Әммә был ғына етерлек түгел..
Ниндәй белем алыуҙары тора
Иң мөһиме-аңланым, тип эшләү технологияһы. Күпселек технологик үҫеш үҙенсәлектәре менән бәйле сикләүҙәр блокчейн., закон ҡулланыу мөмкинлектәре булмаған ҡайһы бер проекция. Бының менән, тәүге ҡыйынлыҡтар, уларға бәйле барлыҡҡа килгән этапта ҡоролмалары. Әммә, һуң үҙең аңламаған технологиялар, шуның өсөн проблеманың, береһе булһа ла килеп үҙләштереү өсөн күберәк яҙыр өсөн контракт аҡыллы программалау теле. Бынан тыш, Иғтибар менән мин уҡырға тәҡдим итер инем. Аҡ Ҡағыҙ криптовалюта, контракт нигеҙендә һеҙҙең аҡыллы яҙайым тип йыйылған.
Махсус курс үтеп икәнен яҡшы йәки үҙаллы өйрәнергә мөмкин.?
Әлбиттә, үҙ аллы белем ала, теләсә ҡайһы мөмкин., һәр хәлдә, был ҡағыҙ сөнки күпселек проекттары github. Белем алыуҙың төп проблемаһы булып тора тиҙлек. Бер яҡтан, блокчейн тураһында мәғлүмәт күп була., әммә был бик ваҡ, шуға күрә уның өлөшө ҙур була барған ваҡытта мәғлүмәт фильтрация. Икенсе яҡтан, ҡурҡыныс була, тип, һеҙ, уҡытыусының хәрәкәттәрен ҡабатлай ябай бөтә, барлыҡ чита книги из копируйте, ләкин һеҙ бер нәмә лә белмәй. Шуға күрә, Мин тәҡдим курс ала ине, унда һатыу менән шөғөлләнә һәм һеҙ тиҙ арала параллель база белем ала самоподготовка, мәҫәлән, маҡсат ҡуйыу – аныҡ проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн.
Ниндәй кәрәк программалау теле?
Беҙ, тип иҫәпләй программалау телен өйрәнеү буйынса айырыуҙың мәғәнәһе юҡ дәрәжәһендә өсөн файҙалы нәмәгә яңы. Программалау теле-ҡорал ғына, уны айырым осраҡ өсөн тәғәйенләнгән.
Дөйөм алғанда, бындай ҙур компанияларҙың береһе. силикон үҙәне әйбер юҡ, бер йәки башҡа теле булараҡ эшләй.. Әгәр шулай булһа, һеҙ программала, был бик ҙур плюс. Әгәр һеҙ аңлайһы, нисек был дөрөҫ эшләнмәгән, проекция моделен төҙөү һәм архитектура белә төп принциптары-был тағы ла ҙур плюс.
Белгестәр өсөн файҙалы мәғлүмәт сығанағы, башлана
Беҙ тәҡдим книга Андреас Эшләй. М.. Антонопулос. Шулай уҡ, аҡ ҡағыҙҙан уҡыу кәрәк криптовалюта, был йыйынға һеҙ нигеҙендә үҫешә. Һуң, һеҙ нисек үҙеңде аңларға технологиялар, уҡыуға күсеү документация. Мең дә бер кәңәш менән беҙ ҙә шунда уҡ үтәй башланы дәреслек, сөнки, был технологияның бик йәш, берҙән-бер рәсми документы булғанда ғына ышаныслы сығанаҡтар.
Тик документтарҙы өйрәнеп һуң, һеҙгә китергә мөмкин, ябай үтәү өсөн дәреслек. Миҫал булараҡ кодтар, асыҡ кодлы проект менән бер нисә булды, улар табыуы еңел github.
Шулай уҡ йәмғиәт өсөн эшләйһе бар әле, Ч Телеграмма, курстар онлайн, linkedin төркөмө һәм башҡалар., шуның менән проблема булырға тейеш түгел, эҙләнеү берләшмәләре.
Нисек булып эшләй блокчейн?
★★★ 7 TOP Blockchain Development Courses, Training and Certifications ★★★
Авторы: Ричард Abermann


text:
Йәнһүрәт ҡарарға барығыҙ ҙа яратаһығыҙҙыр, шулаймы? Ә үҙегеҙ төшөргәнегеҙ бармы? Теләгегеҙ булһа, «BashMult» асыҡ йәнһүрәттәр конкурсында көсөгөҙҙө һынап ҡарай алаһығыҙ. Бәйге «BashMult – 2017» II республика фестивале сиктәрендә үтә. Уны «Башҡортостан» киностудияһы, «Муха», «Юла» анимация студиялары, Banana Animation studio, Республика балалар белем биреү технопаркы, «Юлдаш» балалар ижады үҙәге ойоштора. Бәйгелә 6 йәштән 25-кәсә балалар һәм …
Continue reading ‘Йәнһүрәттәр бәйгеһе саҡыра’ »
Алдынғы ҡарашлы, маҡсатлы, илһөйәр башҡорт йәштәрен оло ҡорға йыйыла. Йырҙарҙа данланған Ирәндек буйында, Граф күле янында, 29 июлдә Башҡорт йәштәре йыйыны үтә. Данлы тарихыбыҙға яңы күҙлектән бағып, халҡыбыҙҙың бай мираҫына – йолаларына, ғөрөф-ғәҙәттәренә таянып әҙерләнгән яңыртылған форматтағы йыйынға республиканан һәм Рәсәй төбәктәренән йәштәр саҡырыла.
Йәйге каникулда барлыҡ уҡыусылар ҙа ял итеп ятырға теләмәй. Үҫмерҙәр араһында ваҡытлыса эш эҙләүселәр күп. Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге былтыр 5 мең уҡыусыны йәйгелеккә эшле иткән. Быйыл да шул сама үҫмер хеҙмәт урынлы булыр, тип күҙаллана. Рәсми эшкә урынлашҡан уҡыусыларға дәүләт, мәшғүллек үҙәктәре аша айына 1 мең ярым түләнә. Башҡаһы эш биреүсенән тора. …
Continue reading ‘Каникулда аҡса эшләгең киләме?’ »
Архив эштәре буйынса идаралыҡ республика архив хеҙмәтенә 100 йыл тулыуға арнап, 15 майҙан 2018 йылдың 21 ғинуарына саҡлы IX – XI синыф уҡыусылары, студенттар һәм 30 йәшкә тиклемге йәштәр араһында «Халыҡ тарихында – минең ырыуым йылъяҙмаһы» тигән тикшеренеү эштәре конкурсы үткәрә. Бәйгелә ҡатнашыусылар архив документтары нигеҙендә үҙҙәренең ғаиләһенең йәки Башҡортостандың үҫешенә ҙур өлөш индергән билдәле …
Continue reading ‘Шәжәрәңде өйрән дә…’ »
Архив эштәре буйынса идаралыҡ, республика архив хеҙмәтенә 100 йыл тулыуға арнап, 15 майҙан 2018 йылдың 21 ғинуарына саҡлы IX – XI синыф уҡыусылары, студенттар һәм 30 йәшкә тиклемге йәштәр араһында «Халыҡ тарихында – минең ырыуым йылъяҙмаһы» тигән тикшеренеү эштәре конкурсы үткәрә. Бәйгелә ҡатнашыусылар архив документтары нигеҙендә үҙҙәренең ғаиләһенең йәки Башҡортостандың үҫешенә ҙур өлөш индергән билдәле …
Continue reading ‘Шәжәрәңде өйрән дә…’ »
Председатель Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан Константин Толкачев подписал распоряжение о создании организационного комитета по проведению Республиканского родительского форума, посвященного Международному дню защиты детей. Ожидается, что в форуме примет участие Глава республики Рустэм Хамитов, Уполномоченный при Президенте Российской Федерации по правам ребенка Анна Кузнецова, приглашены члены правительства республики, российские ученые и педагоги, представители экспертного …
Continue reading ‘В Международный день защиты детей в Уфе состоится родительский форум’ »
Республика Башкортостан станет первым после столицы регионом России, где будет реализован крупный общероссийский проект «Россия – Моя история!». Исторический парк будет развернут в уфимском павильоне ВДНХ в преддверии Дня России.
Ҡәҙерле дуҫтар! Һеҙҙең иғтибарға «Йәншишмә»нең «Бәйләнештә» сайтындағы төркөмөндә фотоконкурс иғлан иткәйнек. Ул «Яратҡан шөғөлөм» тип атала. Һеҙҙән иң мауығып башҡарған эшегеҙҙе сағылдырған сифатлы фотолар көтәбеҙ. (Берәйһе һеҙҙе төшөрөргә тейеш). Кемдер спорт менән шөғөлләнергә, икенсе берәү бәйләм бәйләргә әүәҫтер. Утын ярыу, ат ҡарау, велосипедта йөрөү, бейеү, оригами… Фотоларығыҙҙы vk.com/club146303955 адресы буйынса үҙегеҙ урынлаштырығыҙ. Исем-шәрифегеҙҙе, адресығыҙҙы яҙырға …
Continue reading ‘«Яратҡан шөғөлөм»’ »
19 май көнө Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министры Гөлназ Радмил ҡыҙы Шафиҡова мәктәп уҡыусылары менән «Һуңғы сирек» тигән темаға матбуғат конференцияһы уҙғара. Әле үк һорауҙар ҡабул итә башланы. Уларҙы 15 майға тиклем Sarbaeva.LN@bashkortostan.ru электрон почтаһына ебәрергә йәки 8 (347) 218-03-32 телефон һандары буйынса яҙҙырырға мөмкин.
25 – 26 апрелдә «Башҡортостан» концерт залында «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалының 25 йыллығына арналған ҙур балалар байрамы үтәсәк. Юбилейға федераль каналдарҙан, Милли телерадиотапшырыуҙар ассоциацияһынан ҡунаҡтар, Ҡаҙағстан, Татарстан, Саха, Удмурт республикалары балалар телеканалдары етәкселәре һәм башҡалар саҡырылған. Байрамдың махсус ҡунағы – «АБВГДейка» тапшырыуының художество етәксеһе һәм алыштырғыһыҙ алып барыусыһы Татьяна Кирилловна Черняева.


text:
Фемини́зм (
Феминизм күренеше өсөн теорияны түбәндәге Көнбайыштың интелектуаль ағымдары әҙерләне: либераль философия һәм хоҡуҡ теорияһы (Локк, Руссо, Миль һ.б.); социолизм теорияһы (
Феминисткалар һәм ғалимдар ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтендә өс «тулҡын» бар тип иҫәпләй. «Беренсе тулҡын» XIX—XX быуаттарға ҡарай, был ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙарға тауыш биреү хоҡуғы биреү өсөн көрәш бара. «Икенсе тулҡын» тип 1960 йылдарҙағы ирҙәргә һәм ҡатын-ҡыҙҙарға юридик һәм социаль тигеҙлек биргән азатлыҡ хәрәкәтен күҙаллайҙар. «Өсөнсө тулҡын» "икенсе тулҡын"дың уңышһыҙлыҡтары өсөн реакция һәм дауамы булып тора "Өсөнсө тулҡын"дың 1990 йылдарҙа барлыҡҡ килә[3]. Ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтенең өсөнсө тулҡынына квир-теория, расизмға ҡаршылыҡ, интернационализм, ҡатын-ҡыҙҙарҙың шәһүәтлегенән йәрлек алып ташланыуы хас. Айырым алғанда, икенсе тулҡынға хас булған, порнография- ҡатын-ҡыҙҙарҙы эксплуатациялау, тип һаналһа - өсөнсө тулҡын быға нейтраль ҡарай. Хәрәкәттең иң күренекле вәкилдәре булып бөгөнгө көндә Элис Уокер, Лили Тейлор, Наоми Вульф һәм башҡалар тора.
Ҡатын-ҡыҙҙарҙың ирҙәр менән тиң хоҡуҡлығын дини өлкәлә будда ҡанунының өлөшө булған - Тхеригатха иҫбатлай. 18 быуат аҙағында - 19 быуат башында ирҙәр үҙәк булып торған йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙҙар иҙелеп йәшәй тигән фекер (патриархат) киң таралыу ала. Бында София де Кондорсе иң әүҙем ҡатнашыусы була. Беренсе тапҡыр тигеҙ хоҡуҡ талаптары ҡатын-кыҙҙар тарафынан 1775—1783 йылдарҙа АҠШ -та Азатлыҡ өсөн көрәш ваҡытында тәҡдим ителә. Беренсе америка феминисткаһы тип Абигейл Смит Адамс (1744—1818) һанала. Ул тарихҡа : "Беҙ, ҡабул итеүҙә үҙебеҙ ҡатнашмаған ҡанундарҙы үтәмәйәсәкбеҙ, беҙҙең мәнфәғәттәрҙе ҡайғыртмаған хакимиәткә баш эймәйәсәкбеҙ" тигән данлыҡлы фразаһы менән инә. (1776). Францияла йылына 1789 йылғы Бөйөк француз революцияһы алдынан беренсе ҡатын-кыҙҙарҙың тиң хоҡуҡлығы өсөн көрәшкә арналған журнал сыға башлай. Ҡатын-кыҙҙарҙың революцион клубтары барлыҡҡа килә, уларҙың ағзалары сәйәси көрәштә ҡатнашалар. Ләкин 1791 йылда француз Конституцияһы ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау хоҡуғын кире ҡаға.


text:
Ҡуянбәк менән Һайыҫҡан/Фәйрүзә Фәтҡуллина
Баҫылды : 1-01-2013, 09:58 | Категория: Хайуандар илендә, Ҡырағай йәнлектәр
Просмотров 837
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:01-2013
-
- Рубрика:Хайуандар илендә, Ҡырағай йәнлектәр
- Исеме:Ҡуянбәк менән Һайыҫҡан
-
- Автор:Фәйрүзә Фәтҡуллина
-
- Район:
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:Майя Ҡәйүмова
-
Әкиәт
Бер урманда йәшәгән, ти, Ҡуянбәк менән Һайыҫҡан. Бик татыу булғандар улар. Һайыҫҡан күктәге, Ҡуянбәк ерҙәге яңылыҡтарҙы бер-береһенә еткереп торған.
— Йәнлектәр йәрминкә асҡан икән, әйҙә, барып киләйек, — тигән бер көн Һайыҫҡан дуҫына.
Баҙар гөрләп тора, ти. Ҡуянбәк баҙап ҡалған. Һайыҫҡан үҙенә нимә кәрәген тиҙ генә һатып ала һалған. Ә оҙонғолаҡ унда сапҡан, бында сапҡан, арып бөткән. Аҡсаһы ла самалы икән. Бер ваҡыт Төлкөбикәне күреп ҡалған. Эй, яңы тун кейеп, ҡыланып, ҡупшы баҫып килә, ти. Ә туны – йомшаҡ, һары-ҡыҙғылт төҫтә, көнгә йылҡылдап янып тора. Ә ҡойроғон матур итеп ҡабартып, яға итеп муйынына урап ҡуйған. Ҡуянбәк иҫе китеп уға ҡарап торған ти.
— Ҡыш етте, ярты хаҡҡа ғына тундар һатам! — тип яу һалған Һеләүһендең тауышы ишетелгән.
— Төлкөнөкө кеүек булһа, алам, һин хаҡын әйт! — тигән Ҡуянбәк һатыусыға.
— Хаҡымы? Икеләтә өҫтәйһең дә, яртыһын төшөрәһең. Һиңә яраҡлыһы ла бар,— тип, аҫтан йоҡа ғына аҡ тун сығарған. — Ун мең! Ә Ҡуянбәктең аҡсаһы әҙ, кейемгә түләһә, ашарына ҡалмай.
— Ярай инде, һинең өсөн генә 50% ташлама, — тигән алыпһатар, оҙонғолаҡтың, уйланып, күҙҙәре ҡылыйлана башлағанын күреп.
Ҡуянбәк, тунды кейеп ҡарап, бик оҡшатҡан. Ҡар ҙа аҡ — ул да аҡ. Йәй буйы йыйған ун мең аҡсаһының ҡап яртыһын тотторған.
— Кире бир, серек тиренән тегелгән, — тип ҡыҫылған Һайыҫҡан. — Бында алдарға ғына торалар.
— Һиңә кейергә түгел, ә миңә! — тип үпкәләгән уға Ҡуянбәк.
Балаларына күстәнәс алмағаны иҫенә төшөп, беренсе осраған һатыусынан мең һумға йәшелсә-емеш үлсәтә башлағас:
— Күпләп алма, үлсәгесе ныҡ алдай, - тип шыҡырыҡлаған ҡолағына тағы Һайыҫҡан.
— Хәләл эшләп алған аҡсам. Һинең кеүек урлашып йыймайым, — тигән асыуланып ҡуян.
Һайыҫҡан был һүҙҙән ныҡ үпкәләгән, хушлашмай ҙа китеп барған. Ә Ҡуянбәк, ҡалған аҡсаһы яҙға тиклем - дүрт айға етәме-юҡмы, тип, бик уйланып ҡайтып киткән.
Өйөнә еткәс, яңы тунын ныҡлабыраҡ ҡараһа, ысынлап, йоҡа ғына тиренән тегелгән, көскә ебендә эләгеп тора, ти. "Ярай инде, бер ҡышҡа етер, йәйен иҫке һороһон кейермен”, — тип йыуатҡан үҙен. Ә балаларына алған күстәнәсе бер килограмға кәм, ти. Шунда ғына ул дуҫының һүҙҙәре хаҡ булыуын, уны бушҡа рәнйеткәнен аңлаған. Һайыҫҡанды табып, ғәфү үтенергә булған. Ә һайыҫҡан был ваҡытта уны юҡһынып ултыра, ти. Ысынлап та, үҙенең дә ғәйебе бар: йыш алдаша, күп һөйләй, йомортҡа ла урлаштыра. "Ғәйепһеҙ дуҫ эҙләгән дуҫһыҙ ҡала”, — тигән һығымтаға килгән ул. Ҡуянбәк тә: "Тундың яңыһы, дуҫтың иҫкеһе яҡшы,”— тип ҡайғырып китеп барһа, Һайыҫҡанды күреп ҡалған. Ике дуҫ бер-береһенә ҡаршы йүгергән.
(голосов:0)
Оҡшаш материал
Комментарийҙар


text:
10-06-2013, 09:13 / Мәҙәниәт
Һабантуй йәме -тирмәләр
Быйылғы һабантуйҙа ла ялан буйлап теҙелгән сағыу тирмәләр яланға байрам йәме өҫтәп, әллә ҡайҙан уҡ үҙенә саҡырып ултырҙы. Бер рәткә теҙелгән тирмәләр буйлап йөрөгәндә үткәндәргә, тарихҡа тағы ла бер байҡау яһамайынса ҡалмайһың. Шуға күрә оло байрамға йыйылған ҡунаҡтарҙы ла нәҡ ошонда, тирмәләрҙә ҡаршылап, ата-бабаларыбыҙҙың боронғо тормошо, ғөрөф-ғәҙәте менән таныштырып, милли аш-һыуы менән һыйлайҙар һәм йола байрамдары күрһәтәләр. Боронғолоғо менән үҙенә ылыҡтырған тирмәләр оло йыйынға йыйылыусы район халҡын ғына түгел, ә сит тарафтарҙан килгән ҡунаҡтарҙа, башҡа милләт вәкилдәрендә лә...


text:
11-07-2016, 11:38 / Йәмғиәт
Һуғыш эсендәге никах
Ҡәһәрле һуғыш башланыуға быйыл 75 йыл. 1941 йылдың 22 июне элекке Союзда булған илдәр, Рәсәй ѳсѳн онотолмаҫлыҡ ҡайғы кѳнѳ. Дошманды дѳмѳктѳрѳр ѳсѳн күпме яугир башын һалды, күпме зәғифтәр, етем балалар, емерелгән яҙмыштар, ѳҙѳлгән хыялдар - әйтеп бѳтѳргѳһѳҙ юғалтыуҙар булды. Беҙҙең Шығай ауылынан типһә тимер ѳҙѳрлѳк, һау-сәләмәт 155 ир- егет һуғышҡа китһә, шуларҙың 62- һе генә, кемеһелер ҡулын йә аяғын ҡалдырып, икенселәре тѳрлѳ яралар алып, ауылына кире әйләнеп ҡайта ала. 93 ауылдашыбыҙҙың һѳйәктәре сит-ят ерҙә ятып ҡала. Бәләкәй генә ауыл ѳсѳн был оло юғалтыу. Тыуған илен һаҡлап, яу ҡырына...


text:
Эш күләме артҡан һайын уңыш та йышыраҡ йылмая
28 августа 2013 йыл | Ауыл хужалығы
"Ағиҙел” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ҡара-сыбар тоҡомло 70 баш һауын һыйыры аҫралған Ибраһим фермаһында йәнлелек хөкөм һөрә. Һауынсылар Альмира Баҡыева менән Рәйлә Әбделмәнова киске һауынға әҙерләнә. Оператор Фәрит Әбделмәнов һауыу аппараттарының төҙөклөгөн тикшерә. Ферма мөдире Илдар Баҡыевтың да мәшәҡәттәре етерлек.
Хәйҙәр Вәлиев: “Дәғүәселәрҙең күплеге эште йәнләндерҙе”
28 августа 2013 йыл | Сәйәсәт
Башҡортостан ҙур сәйәси сараға әҙерләнә: 8 сентябрҙә бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайға депутаттар һайланасаҡ. Тауыш биреү быйыл үҙгәртелгән ҡануниәт нигеҙендә ойошторола, шуға бәйле, электән килгән йола буйынса, Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев менән махсус әңгәмә үткәрелде. Һөйләшеүҙә "Башҡортостан”, "Республика Башкортостан”, "Кызыл таң”, "Йәшлек”, "Молодежная газета”, "Өмет” һәм "Вечерняя Уфа” гәзиттәре, "Башинформ” агентлығы журналистары ҡатнашты.
Сираттағы бүләк кемгә эләгер?
28 августа 2013 йыл | ---
"Табын”ға 2014 йылдың беренсе яртыһына алдан яҙылыу ваҡыты тамамланырға бер нисә генә көн ҡалды.
Баҫыу эштәре барышы
28 августа 2013 йыл | Ауыл хужалығы
Һуңғы көндәрҙә яуып уҙған ҡойма ямғырҙарға ҡарамаҫтан, районда урып йыйыу эштәре дауам итә.
Иртәгә - уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһе
28 августа 2013 йыл | Яңылыҡтар
Махсус комиссия район белем усаҡтарының яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшереп, ҡабул итеп алыу эштәрен тамамланы.


text:
Башҡортостан студенттары өсөн «Студент яҙы» башланды
Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарында «Студент яҙы — 2011» ижади фестиваленең һайлап алыу турҙары башланды. Өс яҙғы ай дауамында юғары уҡыу йорттарының концерт майҙандарында ижади коллективтарҙың факультет һәм юғары уҡыу йорттары смотр-конкурстары, фестивалдәре, отчет концерттары үтәсәк.
Фестивалдең конкурс программаһы бер нисә номинация буйынса үтә: вокал – соло һәм ансамбль, хореография, конферанс, сәхнә оҫталығы, үҙенсәлекле жанр.
Фестивалде ойоштороусылар әйтеүенсә, «Студент яҙы» һәләтле йәштәрҙе асыҡлау һәм уларға ярҙам итеүгә, студенттар ижадын пропагандалауға, башҡарыу оҫталығын күтәреүгә, йәштәрҙе эстетик һәм әхлаҡи тәрбиәләү буйынса эштәр формаһын камиллаштырыу, ҡала һәм төбәктең мәҙәни потенциалын үҫтереүгә булышлыҡ итеү маҡсатында үткәрелә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, былтыр һайлап алыу турҙарында 40 меңдән ашыу студент ҡатнашты.
Йола буйынса республика фестиваленең гала-концерты май айында үтәсәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 195
СТАНОКТАР СИСТЕМАҺЫ, таралған номенклатуралағы бер йәки бер нисә әҙерләмәне эшкәртеү өсөн берләштерелгән идара итеү системаһы булған станоктар һәм ярҙамсы ҡорамалдар йыйылмаһы. Автоматик һәм автоматлаштырылған С.с. айырыла. Станок, робот (манипулятор), транспортёр, инструмент магазиндары, контроль‑үлсәү ҡоролмалары, автоматик идара итеү һәм диагностикалау ҡоролмаларынан тора. С.с. төп һәм ярҙамсы операцияларҙы ҡулайлаштырыуға һәм улар м‑н электрон хисаплау машиналары, контроллерҙар файҙаланып, әҙерләмәләрҙең күсеүе м‑н автоматик идара итеүгә булышлыҡ яһай. Башҡортостанда 20 б. 80‑се йй. ӨАИ‑ла (В.Ц.Зориктуев) С.с. технологик процестар м‑н автоматик идара итеү һәм уларҙы оптималләштереү өлкәһендә фәнни тикшеренеүҙәр үткәрелгән; үткер йөҙлө инструмент м‑н ҡырҡыу процесын тәьмин иткән механик эшкәртеү процесы м‑н идара итеүҙең интеллектуаль адаптив системалары, ҡырҡыу инструментының торошон оператив диагностикалау системалары төҙөлә. Авиация двигателдәре деталдәрен һ.б. әҙерләгәндә ауыр эшкәртелгән материалдарҙы температура‑көс режимында эшкәртеү м‑н автоматик рәүештә идара иткән С.с. уйлап сығарылған һәм етештереүгә индерелгән. Шулай уҡ ҡара: Станоктар системаһын диагностикалау.
В.Ц.Зориктуев
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Башҡорт дәүләт академия драма театры коллективы Ураҙа байрамын тамашасылары менән ҡаршылаясаҡ
Йәйге отпускыларҙан һуң Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры йәнә эшкә тотондо. Тамашасылар менән тәүге осрашыу 30 августа — мосолмандар өсөн изге Ураҙа байрамында буласаҡ. Был көндө театр сәхнәһендә байрамға бағышланған тамаша үткәреләсәк, унда театрҙың барлыҡ артистары ла ҡатнашасаҡ.
Концерттан тыш театр хеҙмәткәрҙәре репетицияларҙы әүҙем үткәрә — яңы миҙгелдә театр һөйөүселәрҙе байтаҡ премьералар көтә. Шулай итеп, театрҙың баш режиссеры Айрат Әбүшахмановтың Мостай Кәрим трагедияһы буйынса «Ай тотолған төндә» спектаклен әҙерләүе, ә уның хеҙмәттәше Арыҫлан Йәнбәковтың «Хазина» (Салауат Әбүзәр) пьесаһы өҫтөндә эшләүе билдәле.
Театрҙың яңы миҙгелен асыу 23 сентябргә планлаштырылған.


text:
Төбәктә йәшәү минимумы 6446 һум тәшкил итә
2013 йылдың дүртенсе кварталында йәшәү минимумының уртаса айлыҡ күләме раҫланған. Ул 6446 һум тәшкил итә. Хөкүмәттең тейешле ҡарары 20 февралдә ҡабул ителде.
Эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы 6865 һум күләмендә билдәләнгән, пенсионерҙар өсөн – 5273, балалалар өсөн – 6404 һум.
Рәсәй субъекттары кимәлендә билдәләнгән йәшәү минимумы социаль программаларҙы әҙерләгәндә һәм тормошҡа ашырғанда халыҡтың йәшәү кимәлен баһалау өсөн тәғәйенләнгән. Был күрһәткестән сығып, аҙ тәьмин ителгән граждандарға социаль ярҙам күләме иҫәпләнә, тип хәбәр иттеләр Хөкүмәттең матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Тауыш биреү тауышһыҙ үтте12-09-2017, 01:29 // Сәйәсәт, Анонстар // Баҫып сығарырға
Ғөмүмән, Берҙәм тауыш биреү көнө республикала ығы-зығыһыҙ, тыныс үтте.
Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы, сараға яҡынса йомғаҡ яһап, “Берҙәм Рәсәй” — 193, “Ғәҙел Рәсәй” – 14, ЛДПР — 6, КПРФ — 2, Рәсәй патриоттары — 3, “Пенсионерҙарҙың ғәҙеллек өсөн партияһы” 1 мандатҡа эйә булыуы, үҙ-үҙен тәҡдим иткәндәр 37 мандат алыуы хаҡында белдерҙе.
Урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына депутаттар һайланды һәм 256 мандат алмаштырылды. Шуның 50-һе – төп һайлауҙарҙа: Белорет ҡалаһы ҡала биләмәһе советына – 20, Бөрө ҡалаһы ҡала биләмәһе советына – 20, Өфө районының Йоматау ауыл советына – 10, ҡалған 206-һы – өҫтәмә һайлауҙарҙа.
Һайлау барышын участка һайлау комиссияһының 200-ҙән ашыу ағзаһы һәм 400-ҙән артыҡ күҙәтеүсе күҙәтте.
Башҡортостанда һайлау кампанияларын яҡтыртыу өсөн 50 киң мәғлүмәт сараһынан 144 журналист аккредитация үтте.
Һайлау эшен 49 территориаль һәм 285 участка һайлау комиссияһы ойошторҙо. Йоматау ауыл советында урынлашҡан өс участкала яңы технологиялар индерелде, йәғни КОИБ-2010 файҙаланылды, ҡалғандарында иһә машина уҡый алған код ярҙамында йомғаҡлау протоколдарын төҙөү технологияһы уңышлы ҡулланылды.
Дөйөм һайлау барышына байҡау яһап түбәндәгеләрҙе билдәләп үтергә мөмкин.
Бөрө муниципаль районында ҡала советына 18 депутат һайлаһалар, Калинников һәм Силантьев ауыл советы биләмәләрендә лә ауыл советына өҫтәмә һайлау үтте, һәм унда бер мандатлы өс һайлау округында өс депутат өсөн тауыш бирҙеләр. Ҡала советына һайлауҙа 49 кандидат ҡатнашты, ә ауыл советы депутаты урыны өсөн ете кеше дәғүә итте. Кандидаттар араһында төрлө партия вәкилдәре бар.
Өфө районында ла һайлау кампанияһы әүҙем үтте. Унда Йоматау ауыл советына 10 депутат өсөн тауыш бирелде. Шулай уҡ Булгаков, Чернолес, Жуков ауыл биләмәләрендә лә ауыл советтары депутаттарына өҫтәмә һайлау үтеп, өс депутат һайланды.
Яңауыл районы Вояҙы һәм Ҡарман ауыл советтарына ла депутаттар һайланды. Участка һайлау комиссияһы мөһим кампанияны яҡшы әҙерлек менән ҡаршы алған.
Былтыр сентябрҙә Берҙәм һайлау көнөндә Белоретта ямғыр булғайны, быйыл да көн йонсоу торҙо, әммә үҙ ҡалаһы яҙмышына битараф булмаған белореттар, яйлап булһа ла һайлау участкаларына барып, үҙенә оҡшаған кандидат өсөн тауыш бирҙе. Һайлауға халыҡты күберәк йәлеп итеү маҡсатында мәктәп йәрминкәләре лә ойошторолдо. Белореттар ҡала советына депутаттар һайлаһа, Абҙаҡ ауылында 1-се округта йәшәгәндәр урындағы ауыл советына депутат һайланы, һәм унда һайлау хоҡуғына эйә булған халыҡтың 70 проценты ҡатнашты.
Бөрө ҡала советы депутаттарын һайлау эшлекле мөхиттә барҙы, тауыш бирергә килгән һайлаусыларҙың был мәсьәләгә етди ҡарауы тойола ине.
– Нимәлер байрам итер алдынан, тәүҙә эшләргә кәрәк. Шул саҡта ғына һайланған депутаттар үҙенең эше менән юҡҡа һайланмағанын иҫбат итер, был иһә шатлыҡ өсөн сәбәп булыр. Әлегә иртәрәк... – тине 1402-се һайлау участкаһына килгән пенсионер Леонид Васильевич.
Күп профилле һөнәри колледжда ла һайлаусылар шундай уҡ ҡарашта. Бында тәүге булып Людмила Беляева тауыш биргән. Ул иртәнге сәғәт 8-ҙә үк килеп, комиссияның һайлауға әҙерлек кимәле менән танышҡан.
– Мөмкинлектәре сикләнгән граждандарға һайлауҙа ҡатнашыу өсөн шарттар тыуҙырылған. Баҫҡыстарҙа пандустар ҡуйылған, махсус юлдар ҙа бар, – ти участка һайлау комиссияһы рәйесе Евгения Алтынбәкова.
Тәүге тапҡыр тауыш бирергә килгәндәргә иғтибар ҙур. Мөмкинлектәре булмағандарҙың йорттарына барып һайлаталар. Полиция хеҙмәткәрҙәре тәртип һағында тора, буфет эше лә ойошторолған.
Ҡануниәт буйынса, урындағы депутаттар дүрт йылға һайлана.
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе, “Берҙәм Рәсәй” партияһының төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев: “Һайлауға килеп, гражданлыҡ ҡарашын күрһәткәндәргә рәхмәт. Беҙҙең партияға ышанып, уның кандидаттарын төрлө кимәлдәге һайлауҙарҙа хуплағандарҙың өмөтөн аҡлаясаҡбыҙ”, – тине.


text:
Ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш проблемаларына арналған ведомство-ара семинар
Рәсәй Эске эштәр министрлығы Өфө юридик институтының "Ойошҡан енәйәтселеккә, террорсылыҡҡа һәм экстремизмға ҡаршы көрәштең актуаль проблемалары" ғилми-тикшеренеү лабораторияһы һәм Бөтә Рәсәй полиция ассоциацияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе бөгөн Өфө юридик институтында "Ойошҡан енәйәтселеккә, экстремизмға һәм халыҡ-ара террорсылыҡҡа ҡаршы көрәш буйынса закондарҙы камиллаштырыуҙың хәҙерге заман проблемалары" ведомство-ара семинары үткәрә. Унда БР буйынса Эске эштәр министрлығы, РФ Прокуратураһы ҡарамағындағы Тикшереү комитетының БР буйынса Тикшереү идаралығы, РФ Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы вәкилдәре, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты хеҙмәткәрҙәре ҡатнаша.
Семинарҙа енәйәттәрҙе асыу һәм тикшереүҙең хоҡуҡи, процессуаль һәм криминалистик проблемалары, ойошҡан енәйәтселеккә, экстремизмға һәм халыҡ-ара террорсылыҡҡа ҡаршы көрәш өлкәһендә Рәсәй закондарын камиллаштырыу мәсьәләләре тикшереләсәк.


text:
Ҡалтасыла Хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар көнө үтте
2011 йылдың хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу кампанияһы сиктәрендә Ҡалтасы ауылында Хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар көнө үтте.
Был көндө егеттәр 4 төр күнекмә буйынса нормативтар тапшырҙы, тип хәбәр иттеләр Ҡалтасы районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Спорт ярыштарында еңеүселәр район хакимиәтенең Физик культура һәм спорт комитеты грамоталары менән бүләкләнде. Хеҙмәткә саҡырылыусыларҙың һәр береһенә йәш һалдат өсөн кәрәкле әйберҙәр тапшырылды.
Район хакимиәте, Башҡортостандың Яңауыл ҡалаһы, Яңауыл һәм Ҡалтасы райондары буйынса Хәрби комиссариаты бүлеге вәкилдәре һәм хәрби хәрәкәттә ҡатнашыусылар хеҙмәткә саҡырылыусыларға матур теләктәрен теләп ҡалды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл көҙ Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәренә хеҙмәткә Ҡалтасы районынан 50 кеше ебәреләсәк.


text:
Өфөлә ветерандар ойошмалары әсәләрҙе ҡотлаясаҡ
Өфө гарнизонының Офицерҙар йортонда шаршамбы, 23 ноябрҙә, «Әсә исемен йөрөткән кешене беҙ мәңге данлаясаҡбыҙ» сараһы үткәреләсәк. Ойоштороусылар – республиканың ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәге һәм Өфөнөң ветерандар ойошмалары.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, сараға 80 әсә — локаль ҡораллы конфликттарҙа һәм хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙың әсәләре, һәләк булған Ватанды яҡлаусыларҙың тол ҡатындары һәм әсәләре саҡырылған.
Социаль-психологик ярҙам үҙәге, Өфөнөң Ленин районы хакимиәте, «Хәрби туғанлыҡ», «Рәсәйҙең Афғанстан ветерандары союзы», Башҡортостан буйынса «Ҡанатлы гвардия», «Батыр» йәмәғәт ойошмалары, һуғыш ветерандарының ҡала госпитале поликлиникаһы вәкилдәре, һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғаилә ағзалары сараға йыйылыусыларҙы Әсә көнө менән ҡотлаясаҡ.
Рәсми өлөштән һуң Ленин районының «Кредо» балалар ижады үҙәге, Офицерҙар йорто, «Александр Невский» православие хәрби-патриотик ойошмаһының ижади коллективтары ҡатнашлығында концерт ойоштороласаҡ.


text:
Пермдәге ғәҙәттән тыш хәлдән һуң Эске эштәр министрлығы һәм Рәсәй гвардияһы республика мәктәптәрен тикшерә
ӨФӨ, 2018 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Пермь мәктәбендәге фажиғәнән һуң Рәсәй гвардияһы ил мәктәптәрен һәм белем биреү учреждениеларында эшләгән шәхси һаҡ предприятиеларын тикшерә.
«Тикшереү барышында предприятиелар тормошҡа ашырған һаҡ эшмәкәрлегенең законлылығын һәм уларҙың сифатын өйрәнеү күҙаллана. Рәсәй гвардияһының вазифалы кешеләре видеокүҙәтеү системалары, хәүефле сигнализация төймәләре, хәбәр еткереү һәм халыҡты эвакуациялау менән идара итеү сигналдарының булыу-булмауын һәм уларҙың төҙөклөгөн, шулай уҡ һаҡсыларҙың төрлө хәлдәрҙә эш итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерергә тейеш», — тиелә ведомствоның рәсми белдереүендә.
Шулай уҡ хоҡуҡ һаҡлаусылар шәхси һаҡ предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре менән берлектә ғәҙәттән тыш хәл килеп тыуғанда эш итеү алгоритмдарын, эске бәхәстәргә иғтибар итеү, хәбәр биреү һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары менән үҙ-ара эш итеү механизмдарын әҙерләй.
Рәсәй гвардияһы Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, федераль ҡануниәткә ярашлы республика Эске эштәр министрлығы менән берлектә төбәктә ошондай тикшереү үткәрелә.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 15 ғинуарҙа Пермь мәктәптәренең береһендә бысаҡ тотҡан ике үҫмер һуғыша башлай. Уҡытыусылар һәм уҡыусылар уларҙы айырырға маташа. Һалҡын ҡорал ҡулланылған бәхәстән һуң 15 кеше йәрәхәтләнеп, дауаханаға эләгә: уҡытыусы һәм дүртенсе класс уҡыусыһы ауыр хәлдә.
http://www.bashinform.ru/news/1104128-v-bashkirii-mvd-i-rosgvardii-proveryat-shkoly-posle-chp-v-permi-/


text:
2011 йылдың сентябренә Башҡортостан уҡытыусыларының эш хаҡы 35 процентҡа артасаҡ
2011 йылдың сентябренә республика уҡытыусыларының эш хаҡы 35 процентҡа күтәреләсәк. Был хаҡта Дәүләт Йыйылышы Йортонда республика мәктәптәренең өлкән класс уҡыусылары менән осрашыуҙа Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев белдерҙе.
Спикерҙың әйтеүенсә, Башҡортостандың закон сығарыусылары мәҙәниәт һәм мәғариф хеҙмәткәрҙәренең үҙ һәләттәрен һәм теләктәрен бойомға ашырыуға тейешле шарттар тыуҙырыу өсөн бар көсөн һала.
— Федераль власть органдары мәктәптәрҙең ремонт, компьютерҙар менән тәьмин итеү, библиотекаларҙы комплектлау кеүек матди-техник базаһы мәсьәләләрен үҙ өҫтөнә ала,— тип билдәләне Константин Толкачев. – Беҙ сарыф ителмәгән аҡсаларҙы уҡытыусыларҙың эш хаҡын арттырыуға йүнәлтәсәкбеҙ. Сентябрҙә уларҙың эш хаҡы 35 процентҡа юғарыраҡ буласаҡ.


text:
126 коммерцияға ҡарамаған ойошма федераль субсидияларға дәғүә итә
Башҡортостанда федераль бюджеттан финанс ярҙамы алыуға дәғүә иткән социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмалар исемлеге әҙерләнгән. Исемлеккә 126 коммерцияға ҡарамаған ойошма ингән. Улар дөйөм алғанда был маҡсатҡа федераль үҙәктән бүленгән сумманан 10 тапҡырҙан ашыуға күберәк аҡса һорай.
Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикалағы коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға социаль яҡтан әһәмиәтле программаларҙы тормошҡа ашырыуға, уларҙың заявкаларына ҡарағанда, 262 миллион һум талап ителә. Рәсәй ҡаҙнаһынан иһә 23 млн 773 мең һум күләмендә субсидия бүленгән.
Финанс ярҙамы алыусылар артабан конкурс процедуралары барышында билдәләнәсәк.


text:
Республикала күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү буйынса адреслы программа әҙерләнә
Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы 2012 йылға республика бюджеты средстволары ҡатнашлығында күп фатирлы йорттарҙа капремонт үткәреү буйынса республика адреслы программаһын әҙерләй. Унда йәмғеһе 57 муниципаль берәмек ҡатнашасаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы коллегияһында.
Программала был маҡсатҡа 450 млн һум йүнәлтеү ҡаралған. Уның төп өлөшөн – 300 млн һумды — республика бюджеты индерәсәк. Муниципаль берәмектәр был суммаға яҡынса 130 млн һум өҫтәһә, 20 млн һумды фатир хужалары индерергә тейеш.


text:
Баш ҡалала «Евро-Өфө-Азия-2012» мода форумы асылды
«Евро-Өфө-Азия-2012» мода форумы 1-2 ноябрҙә Ҡала мәҙәниәт һарайында үтә. Тамашасыларға авторлыҡ коллекциялары күрһәтеләсәк, йәш дизайнерҙар, рәссам-модельерҙар һәм ҡайтанан асылған ательелар үҙ эштәрен тәҡдим итәсәк.
Йомғаҡлау сараһы 1 ноябрҙә 18 сәғәттә Ҡала мәҙәниәт һарайында үтә. Шулай уҡ форум сиктәрендә «Текстиль һәм мода» күргәҙмәһе ойоштороласаҡ.
Баш ҡаланың мода һәм матурлыҡ индустрияһы предприятиеларының абруйын арттырыу, производствоны заманаға ярашлы итеп үҫтереү, предприятиеларҙың ижади мөмкинлектәрен үҫтереү, шулай уҡ халыҡты хеҙмәтләндереү өлкәһендә бәләкәй бизнесты артабан үҫтереү өсөн шарттар булдырыу сараның төп маҡсаттары булып тора.
Форумды ойоштороусылар булып Өфө хакимиәте сығыш яһай. Проект партнеры — «Башҡортостан күргәҙмә компаниһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте.


text:
Сираттағы «Бөрө алмаһы» форумында инвестициялар һәм кешелек капиталы темалары тикшереләсәк
14 сентябрҙә Бөрөлә V «Бөрө алмаһы» төбәк-ара форумы үтә, тип хәбәр иттеләр БР Территориаль үҫеш буйынса агентлығынан.
Йола буйынса, фестивалдә бәләкәй һәм моноҡалаларҙы үҫтереү мәсьәләһе тикшереләсәк. Быйыл форум Бөрө ҡалаһына нигеҙ һалыныуға 350 йыл тулыуҙы билдәләү сиктәрендә үтәсәк. Сарала инвестициялар һәм кешелек капиталы темаларына айырыуса ҙур иғтибар бүлеү планлаштырыла.
Фестивалдең эшлекле өлөшөндә йөҙгә яҡын кеше ҡатнашасаҡ, улар араһында Башҡортостан муниципалитеттары етәкселәре, башҡарма власть органдары вәкилдәре, эшҡыуарҙар бар.


text:
Стәрлетамаҡ районы икенсе булып биш меңлек һөт сиген үтте
Стәрлетамаҡ районы Башҡортостанда йыл башынан алып һәр һыйырҙан биш мең килограмдан ашыу һөт һауып алған ауыл хужалығы предприятиелары араһында икенсе булды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ай элек Саҡмағош районы хужалыҡтары беренсе булып биш меңлек һөт сиген үткәйне.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, ошо ике районда тулайым һөт етештереү һәм һатыу буйынса күрһәткестәр иң юғары.
Йыл башынан алып Саҡмағош районында 41,3 мең тонна самаһы һөт һауып алынған, 40,5 мең тонналап һатылған. Стәрлетамаҡ районында ошо уҡ ваҡыт эсендә 37,3 һәм 34,2 мең тоннанан ашыу һөт алынған һәм һатылған.
Дөйөм республика буйынса 2013 йыл башынан алып тулайым һауым 1,673 миллион тоннанан ашҡан, 632,3 мең тонна һөт һатылған, тип хәбәр иттеләр министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Фото:
Башҡортостан етәкселеге сәйәси партиялар менән диалог өсөн асыҡ
Фото:
25 августа дүрт сәйәси партия лидерҙары менән осрашыуҙа Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов республикала эшләп килеүсе төрлө сәйәси көстәр менән конструктив диалогка әҙерлеген күрһәтте. Президент менән осрашыуҙа “Берҙәм Рәсәй”ҙең төбәк Сәйәси советы секретары, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, КПРФ-тың Башҡортостан республика комитетының беренсе секретары Рифғәт Гарданов, ЛДПР-ҙың Башҡортостан төбәк бүлексәһе координаторы Евгений Былин, “Ғәҙел Рәсәй”ҙең төбәк бүлексәһе етәксеһе Константин Шаһиморатов ҡатнашты.
Осрашыу барышында дәүләт власы органдары менән сәйәси партиялар араһындағы мөнәсәбәттәр, республикала сәйәси климаттың үҙгәреүе, коррупция һәм түрәләрҙең вәкәләттәрен арттырыуы менән көрәш, шулай уҡ ҡайһы бер партияларҙы бөгөн борсоған мәсьәләләр тикшерелде. Шуларҙың береһе – киң мәғлүмәт сараларында сәйәси көстәрҙең эшмәкәрлеген яҡтыртыу.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә тиклем беҙ киң мәғлүмәт сараларының беҙҙең эшмәкәрлекте һайлап ҡына яҡтыртыуын күҙәтә инек, — тине Евгений Былин. – Республика киң мәғлүмәт сараларында беҙҙең эшмәкәрлек йә бөтөнләй күренмәне, йә өҫтән-мөҫтән генә яҡтыртылды. Беҙҙең төп эшебеҙ иһә – митингылар, пикеттар – ситтә ҡала ине. Хәҙер хәл яҡшы яҡҡа үҙгәрер, киң мәғлүмәт саралары беҙгә йөҙ менән боролор, тип ышанабыҙ.
Рифғәт Гарданов Рөстәм Хәмитов менән осрашыуҙа республика мәктәптәрендәге белем биреү программаһында төбәк компоненты мәсьәләһен күтәрҙе. Уның фекеренсә, ул дөйөм Рәсәй нормаларына тап килергә, йәғни бөгөнгө кеүек 30 түгел, ә биш процент тәшкил итергә тейеш.
— Беҙгә шулай уҡ урындағы үҙидара органдарының Президенттың ҡәтғи күҙәтеүе аҫтына алыныуын ишетеү күңелле булды, — тине Евгений Былин. – Республиканың ҡайһы бер район башлыҡтары һуңғы йылдарҙа ыңғай эштәр башҡарманы, һәм республиканың яңы Хөкүмәтенә уларҙың хаталарын төҙәтеү өҫтөндә эшләйһе бар әле. Беҙ иһә урындағы үҙидараның сәйәси партиялар менән диалог өсөн тағы ла асығыраҡ буласағына ышанабыҙ.
Осрашыуҙа шулай уҡ һайлау алды эше һәм сәйәси партияларҙы эш биналары менән тәьмин итеү мәсьәләләре тикшерелде, элек был биналар түләүһеҙ бирелһә, хәҙер партиялар уларҙы ҡуртымға алырға мәжбүр.
Рөстәм Хәмитов барлыҡ мәсьәләләрҙе лә ыңғай хәл итеү юлы табыласағына ышаныс белдерҙе. Сөнки партиялар вәкилдәре менән бындай осрашыуҙарҙы республика башлығы кварталға бер тапҡыр, кәрәк булғанда тағы ла йышыраҡ үткәрергә ниәтләй.


text:
Рөстәм Хәмитов төрлө өлкәнән иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә дәүләт наградалары тапшырҙыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов төрлө өлкәнән иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә дәүләт наградалары тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов төрлө өлкәнән иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә дәүләт наградалары тапшырҙыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов төрлө өлкәләрҙә уңыш ҡаҙанған хеҙмәткәрҙәргә юғары дәүләт наградалары тапшырҙы. Федераль һәм республика кимәлендәге наградалар тапшырыу тантанаһы республика Йортонда үтте.
— Яңы йыл алдынан мин күңелле миссия башҡарам – һеҙгә наградалар тапшырырға теләйем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Наградалар лайыҡлы, һеҙ уны үҙ хеҙмәтегеҙ, тырышлығығыҙ менән яулап алдығыҙ. Бына шулай бөтә күңелегеҙҙе һалып, тырышып, намыҫлы эшләгәнегеҙ өсөн һеҙгә рәхмәт кенә әйтәһе килә.
Башҡортостан Президенты Волгоградтағы трагедия темаһын урап үтә алманы.
— Тағы ла Волгоградтан фажиғәле хәбәр: сираттағы теракт – троллейбусты шартлатҡандар. Тағы ла күп кешеләр үлгән. Әлбиттә, был беҙҙең кәйефте ҡыра. Аңлашыла, илебеҙҙең үҫешеүе күптәрҙә ҙур көнсөллөк уята, шул сәбәпле етди проблемалар килеп тыуа ла. Беҙ, һис шикһеҙ ҡайғы уртаҡлашабыҙ. Былар ауыр хәбәрҙәр. Әммә быны эшләүселәр беҙҙе ҡурҡыта алмай, беҙ үҙебеҙгә тейешлене эшләйәсәкбеҙ: хеҙмәт итәсәкбеҙ, үҫешәсәкбеҙ, һәм беҙҙе бер кем дә туҡтата алмаясаҡ.
Наградалар тапшырып, Рөстәм Хәмитов, «һеҙҙең кеүек етди, көслө кешеләребеҙ булғанда, беҙ тағы ла ышаныслыраҡ, тағы ла тырышыбыраҡ эшләйәсәкбеҙ, шулай булырға тейеш тә», тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Һеҙҙе лайыҡлы наградаларығыҙ менән ҡотлайым, һеҙгә изгелек, һаулыҡ, уңыштар теләйем. Яңы йыл алдынан бындай награда алыу үтә ҡыуаныслы. Уҙып барған йылда һеҙ намыҫлы хеҙмәт иттегеҙ, дәүләт быны иғтибарһыҙ ҡалдырманы һәм хеҙмәтегеҙҙе тейешенсә баһаланы, — тине республика башлығы.
Дәүләт наградаларына 20 кеше лайыҡ булды. Улар араһында – табиптар, журналистар, уҡытыусылар, төҙөүселәр, муниципаль берәмек башлыҡтары, ғалимдар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 472
ГАЗОЙЛЬ, нефть ҡыуғанда йәки уның ҡалдыҡтарын икенсел эшкәрт‑ кәндә барлыҡҡа килгән, 180—550°С т‑рала ҡайнап сығыусы фракция. Етештереү ысулдары б‑са атмосфера (tҡайнау 270— 360°С; тура ҡыуыу) һәм вакуум Г. (tҡайнау 350—550°С; 10— 15 кПа баҫым аҫтында ҡыуып етештерелә) төрҙәрен айыралар. Вакуум Г. гидрокрекинг һәм каталитик крекинг, ш. уҡ нефть ҡалдыҡтарын термик крекинг аша үткәреп һәм кокслаштырып, еңел (tҡайнау 180— 300°С) һәм ауыр (tҡайнау 350°С һәм унан юғары) Г. алалар. 20 б. 50‑се йй. Башҡ‑н нефть эшкәртеү ҒТИ‑нда Г. каталитик эшкәртеү технологияһын камиллаштырыу б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә (Г.А.Берг, М.Л.Креймер, Р.М.Мәсәғүтов). 90‑сы йй. Нефть техник университетында икенсел Г. нигеҙендә яңы нефть продукттары: тау тоҡомдарының уҡмашып туңыуына ҡаршы ниогрин, карьерҙарҙағы автомобиль юлдарында туҙан күтәрелеүгә ҡаршы северин һәм универсин профилактик саралары (А.П.Зиновьев, П.Л.Ольков, З.И. Сөнәев һ.б.); судно яғыулыҡтары (Н.К. Кондрашёва, О.И.Рогачева); пектар, бәйләүсе һәм шпал эшкәртеү өсөн материалдар (Л.В.Долматов) етештерелә. Беренсел һәм икенсел эшкәртелгәндәге еңел Г. — дизель яғыулыҡтарының, икенсел эшкәртелгәндәге ауыр Г. (техник углерод етештереүҙәге сеймал) ҡаҙан яғыулығының төп компоненты.
С.Ә.Әхмәтов
Тәрж. А.Н.Күсеев