text:
Билде биштән быуған бишбүләктәр30-08-2017, 00:23 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
Игенселектә алдынғыларҙан һаналған “Марс” ауыл хужалығы кооперативының ике мең гектар ере бар, пай ерҙәрен дә файҙалы ҡулланалар. Бөгөн игенселәр арыш, тритикалены йыйып бөтөп, бойҙай, арпаға төшкәндәр, гектар ҡеүәте 25-30 центнер тәшкил итә. Төргәктәргә төрөлгән һалам туп-тура хужалыҡ ихатаһына ҡайтарыла. Баҫыуҙарҙы Рәсәйҙә етештерелгән заманса комбайндар иңләй. Тиҙҙән хужалыҡ тағы бер яңы комбайнға эйә буласаҡ, уның хаҡы 3,5 миллион һум тора. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа ғына йәмғиәт паркы 10 миллион һумлыҡ ауыл хужалығы техникаһы, төрлө ҡоролмалар менән байыған. Ырҙын табаҡтарына ла бына тигән ремонт үткәргәндәр, “ЗАВ-20” комплексын алмаштырғандар.
— Быйыл тәбиғәт игенселәр алдына күп һынауҙар ҡуйҙы, әлбиттә. Ямғыры ла булды, ҡояшлы көндәре менән дә ҡыуандырҙы. Бөгөн баҫыуҙарҙан мул уңыш алып һөйөнәбеҙ. Келәттәргә етерлек күләмдә орлоҡ индерелде, әле 700 тонна бойҙай, һоло һаҡлауға һалдыҡ, һатыуға ла ашлыҡ әҙерләнек, — тип ҡәнәғәт йылмая хужалыҡ рәйесе, Рәсәй ауыл хужалығы сәнәғәтенең почетлы хеҙмәткәре Рәмзил Абзал улы Бәҙретдинов.
Етәкселек алдынғы комбайнсылар Рәмил Мөтиғуллин, Әнис Ғәйнуллин, водитель Хәмит Ҡәйүмовты һәр яҡлап маҡтап телгә алды.
Хужалыҡта 50 кеше эш урыны тапҡан, ололарға алмашҡа йәштәр етерлек, махсус белемле кадрҙарға ла ҡытлыҡ юҡ. Бөгөн күрше ауылдарҙан да эш һорап мөрәжәғәт итеүселәр бихисап, тимәк, йәмғиәт эшмәкәрлеге хаҡында күптәр хәбәрҙар. Хеҙмәт хаҡы ваҡытында түләнгәс, төрлө социаль яҡлауҙар ҡаралғас, эш урынын ҡалдырып китеүселәр бөтөнләй юҡ. Хеҙмәткәрҙәр көнөнә ике тапҡыр йылы аш менән тәьмин ителгән.
— Пенсия йәшенә етеүенә ҡарамаҫтан, хужалыҡ эше тип янып йөрөгән механизаторҙарыбыҙға рәхмәт, — ти Рәмзил ағайҙың улы, хужалыҡ рәйесе урынбаҫары Рөстәм Бәҙретдинов. — Улар ураҡ осоронда комбайнға ултырһа, ҡышҡыһын сәсеү, урып йыйыу техникаһын ипкә килтереү менән мәшғүл. Малсыларға ла һүҙ тейҙерерлек түгел.
Бында малсылыҡҡа ла иғтибар көслө, әле йәйге лагерҙарҙа 300 баш симменталь тоҡомло һыйыр малы аҫрала. Һөтсөлөк фермалары “500 ферма” маҡсатлы программаһы сиктәрендә заманса йыһазландырылған, ҡеүәтле һөт, һыу үткәргестәр, һыуытҡыстар урынлаштырылған. Бөгөн малсыларға эшләүе күпкә еңел. Әле көнөнә ике тонна һөт һауып алалар, әҙер продукцияны Благовар һөт комбинатына тапшыралар. Һатыуҙан килгән табыш хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләүгә, ваҡ ремонтҡа, ауыл хужалығы ҡорамалдары һатып алыуға тотонола. Мәҫәлән, һөтсөлөк фермаларын ремонтлауға ғына 10 миллион һум аҡса сарыф иткәндәр.
Ә бына “Октябрь” ауыл хужалығы кооперативы рәйесе Илмир Әсғәт улы Сәрүәровты арпа баҫыуында тап иттек. Етәксе ураҡсылар менән әңгәмәләшә ине.
— Урып йыйыуҙа өс комбайн эшләй, арпа, бойҙайҙың уңышы шатландыра, гектарынан 25-26 центнер алабыҙ. Игенселәргә бөтәһе дүрт мең гектарҙа урып йыйыу эштәрен башҡарыу бурысы йөкмәтелгән, — ти рәйес.
Көнбағыш — 300, етен — 230, ҡарабойҙай — 300, борсаҡ 280 гектарҙа сәселгән. Белгестәр был культураларҙан да мул уңыш алыуға өмөт итә. Бер рәттән 800 гектарҙа көҙгө ужым культуралары ла сәселә, ерҙе парға һөрәләр. Игенселәргә көнөнә ике тапҡыр йылы аш ҡаралған, эш өсөн ваҡытында түләнә, бөгөн уртаса хеҙмәт хаҡы 20-22 мең һум тәшкил итә.
Игенселек, малсылыҡ буйынса аҡһай башлаған хужалыҡҡа Илмир Әсғәт улын етәксе итеп ҡуйып, район етәкселеге отолмай. Бөгөн йәмғиәт төбәктә алдынғылар иҫәбендә килә, сөнки йәш хужа ең һыҙғанып эшкә тотонған, кооператив эшмәкәрлегенә тулы мәғәнәһендә йән өргән.
Беҙ быға район хакимиәте белгестәре менән хужалыҡ баҫыуҙарын иңләп сыҡҡас та инандыҡ. Беренсенән, бер нисә йыл эшкәртелмәй, сиҙәмгә әүерелгән сәсеүлектәр тулыһынса һөрөлгән, бында хәҙер бойҙай, арпа, борсаҡ һәм башҡа культуралар үҫә. Икенсенән, сәсеүҙә күбеһенсә элиталы орлоҡ файҙаланыла, ер эшкәртеүҙә заманса агротехник саралар ҡулланыла.
Төшкө аш мәлендә комбайнсылар менән әңгәмә ҡорҙоҡ. Механизаторҙар көндәрҙең аяҙ тороуынан ҡәнәғәт, улар ҡыҫҡа ваҡытта уңышты юғалтыуһыҙ йыйып алыу маҡсаты менән йәшәй. Ҡара таңдан эңер төшкәнсе баҫыуҙан ҡайтып инмәгән Илмир Сәрүәров хужалыҡ табышлы эшләһен өсөн көсөн йәлләмәй.
— Ураҡта бер башаҡты ла ерҙә ҡалдырмаҫҡа тырышабыҙ, — ти игенселәр. — Шөкөр, бының өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар, техника төҙөк, яғыулыҡ етерлек, аҡсаһын түләп торалар. Һәр кемгә эш һөҙөмтәһенә ҡарап йыл аҙағында премиялар ҙа ҡаралған.
Хужалыҡтың ырҙын табағында ла эш ҡайнай, бында баҫыуҙан килтерелгән ашлыҡты елгәреү, киптереү, орлоҡҡа бүлеү менән йәше лә, ҡарты ла мәж килә.
Хужалыҡ етәкселеге техникаға аҡсаһын йәлләмәй, уны йыл һайын яңырталар. Мәҫәлән, быйыл көҙгө уңышты йыйып алыуға тип алты миллион һумлыҡ өр-яңы комбайн һатып алғандар. Бынан тыш, иген сапҡыс, ашлыҡ һуғыу ҡорамалына эйә булғандар. Техника паркын яңыртыу һөҙөмтәле эшләүгә булышлыҡ итә.
— Игенселектә алдынғылар сафына баҫһаҡ та, күңел тыныс түгел. Һуңғы йылдарҙа бер аҙ артта ҡалған малсылыҡты үҫтерәһе бар, тоҡомло таналар кәрәк, — ти хужалыҡ рәйесе.
Бында 800 баш симменталь һәм ҡара-сыбар тоҡомло һыйыр малы аҫрала. “500 ферма” программаһына ингән фермалар заманса йыһазландырылған. Малсылар көн һайын 2,5 тонна аҡты Бәләбәй һөт заводына тапшыра. Ишле малдың тамағы туҡ булһын өсөн был йәйҙә ике мең тонна сенаж, ике мең тоннанан ашыу бесән ихаталарға инеп тә ятҡан.
Бөгөн өс ауылдан 54 кеше эш менән мәшғүл, шәхси ихатаһында мал тотҡандарға ашлығы, бесән-һаламы бүленә. Етәкселек Петр Семенов, Айҙар Сабитов, Владимир Егоров, Евгений Иванов, Альберт Сәфәровты тик йылы һүҙ менән генә телгә алып: “Бындай хеҙмәткәрҙәр менән тау аҡтарырға була”, — тине.
Салауат Юлаев исемендәге ауыл хужалығы кооперативы баҫыуҙарында ла бөгөн ҡыҙыу осор, йәмғиәт рәйесе Илгиз Ишмөхәмәт улы Әсфәндиәров белдереүенсә, ауыл хеҙмәтсәндәренә бойҙай, ҡарабойҙай, көнбағыш уңышын йыйып алыу бурысы тора. Игенселәр бөгөн тритикале, арыш баҫыуҙарында эште теүәлләгәндәр. Гектар ҡеүәте — 20 центнер тирәһе. Бынан тыш, пар ерҙәрен эшкәртәләр, мал аҙығы әҙерләү ҙә ойошҡан бара. Хужалыҡтың ике мең гектар ере бар, баҫыуҙар минераль ашлама менән туйындырылғас, уңыш та мул булмаҡсы икән. Шөкөр, уңышты һаҡлау өсөн заманса келәттәр бар, икәүһенә ремонт үткәргәндәр. Яғыулыҡҡа ҡытлыҡ кисермәйҙәр, уны алдан хәстәрләп ҡуйғандар. Техника паркының яңы һәм төҙөк булыуы ла эштәрҙе ваҡытында башҡарып сығырға мөмкинлек бирә икән.
— Беҙҙә уңған, тырыш халыҡ эшләй, дөйөм хужалыҡта тир түгеү менән бер рәттән, шәхси хужалығын да гөлт итеп тота. Ашлығы, бесән-һаламы таратыла, теләгәндәр мал рәүешендә лә ала, — ти йәмғиәт рәйесе. — Әле 20 кешегә эш урыны булдырылған, әлбиттә, ҡыҙыу миҙгелдә уларҙың һаны бермә-бер арта.
Пай ерҙәрен дә эшкәртәләр, пайсыларға ашлыҡ тарата башлағандар. Мал аҙығы ла бүленә икән.
Малсылыҡ тармағында эштәр көйлө бара, малдар йәйге йәйләүҙә тотола. “Һөт етештереү ҙә артты, һыйырҙар көтөүҙән ҡайтҡас, өҫтәмә туҡландырыла. Ҡатнаш аҙыҡ бирелә, шифалы бесәндән улар һис өҙөлмәй”, — ти Илгиз Ишмөхәмәт улы.
Бында 255 баш һыйыр малы тотола, 140-ын һауалар. Һөттө Бөрө ҡалаһының “Агромилк” йәмғиәтенә оҙаталар. Аҡ һатып ҡына хужалыҡ ҡаҙнаһына байтаҡ аҡса инеп ята. Уны, нигеҙҙә, эш хаҡы түләүгә тотоналар. Ремонт эштәренә лә китә һатыуҙан килгән табыш, техника паркын яңыртыуға ла бүләләр. Һөтсөлөк фермаларына яҡшы ремонт үткәргәндәр. Тағы ла бында 50 баш йылҡы малы аҫрала, киләсәктә етәкселек ҡымыҙ етештереүҙе юлға һалырға ниәтләй.
Алдынғы хеҙмәткәрҙәр Илшат Ҡасимов, Марс Әхмәтшин, Таһир Фазлиәхмәтов, Динар Вәлиәхмәтов, Рүзидә Ҡасимова, Розалия Муллағолова, Фәнзил Ҡасимовтарҙың эшенән етәкселек ҡәнәғәт булыуын белдереп, йәштәрҙең дә ауылда эшкә ҡалыуын теләне.
Хужалыҡ ауыл хакимиәте менән дә яҡшы мөнәсәбәт булдырып, барлыҡ эштәрҙе бергә атҡарырға тырыша. Йәй айында халыҡты ҡыуандырып Бикҡол ауылында мәсет үҙ ишектәрен асҡан. Бөгөн изге йорттан кеше өҙөлмәй.
— Ауыл халҡының бөтмөрлөгөнә, уңғанлығына аптырарһың, өмә, байрамдарҙан ситтә ҡалмайҙар, төйәгендә тормош һүнмәһен өсөн бар көсөн һала, — ти хужалыҡ рәйесе Илгиз Ишмөхәмәт улы.
Бишбүләк районы.


c: text/html

text:
Тыуған яҡты өйрәнеү баҫмалары өсөн гранттар конкурсы иғлан ителде
Дмитрий Лихачев исемендәге фонд һәм Рәсәйҙең Тыуған яҡты өйрәнеүселәр союзы яҙыусы Даниил Гранин инициативаһы буйынса тыуған яҡты өйрәнеүгә махсуслашыусы баҫма киң мәғлүмәт саралары конкурсында ҡатнашыуға заявкалар йыйыу тураһында иғлан итте.
Был тыуған яҡ тураһында белемде арттырыуға йүнәлтелгән иң яҡшы ваҡытлы баҫмаларҙы асыҡлау һәм ярҙам итеү өсөн эшләнә. Ойоштороусылар, конкурс тыуған яҡты өйрәнеү баҫмаларының мәҙәни һәм социаль статусын күтәреүгә булышлыҡ итер, уға ярҙамға урындағы власть һәм бизнесты йәлеп итер, тип ышана.
Түбәндәге талаптарға яуап биргән ваҡытлы баҫмалар (журналдар һәм алманахтар) ҡараласаҡ: крайҙы өйрәнеү материалдары баҫма күләменең 50 проценттан ашыуын биләй; баҫма кәмендә бер йыл элек асылған булырға тейеш; альманахтар сығарылышының дөйөм иҫәбе – кәмендә өс сығарылыш; тираж – кәмендә 100 дана. Унда тик юридик шәхестәр генә – ваҡытлы баҫманы ойоштороусылар йәки редакциялары ҡатнаша ала.
Конкурс һөҙөмтәләре 2010 йылдың 5 апрелендә Д.С. Лихачев исемендәге Фонд сайтында иғлан ителәсәк.
Конкурс финалына сығыусылар почетлы дипломдар менән бүләкләнә; еңеүселәр аҡсалата гранттар ала. Дөйөм гранттар фонды 2 500 000 һум тәшкил итә. 10-12 грант бүлергә планлаштырыла.
Заявкалар 15 мартҡа тиклем түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә:
191028, Санкт-Петербург, Моховая урамы, 15-се йорт, Д.С. Лихачев исемендәге фонд.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
14 июндә Башҡортостан журналистары һөнәри байрамын билдәләй
Башҡортостан журналистары бөгөн һөнәри байрамын — Республика матбуғаты көнөн билдәләй. Бал датаны байрам итеү тураһында Указ 1998 йылда сыҡҡан. Был ваҡиға уңайынан төп тантаналар 17 июндә үтәсәк.
— Көндөң беренсе яртыһында Өфөлә йола буйынса республика гәзит һәм журналдарының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен наградлау тантанаһы үтәсәк, бынан һуң Салауат районына журналистар һабантуйына барыу планлаштырыла,— тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының матбуғат секретары Айрат Искәндәров.
Байрам программаһында – уйындар, конкурстар, спорт ярыштары, шулай уҡ художестволы үҙешмәкәрлек фестивале. Масс-медиа вәкилдәре йырға, бейеүгә маһирлығын һәм актерлыҡ оҫталығын күрһәтә аласаҡ.


text:
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланыФото: Ольга Колесникова
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланы
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланыФото: Ольга Колесникова
Белорет ҡалаһында 220 сабыйға иҫәпләнгән «Ынйыҡай» бала баҡсаһы асылды. Был ваҡиға менән ата-әсәләрҙе һәм балаларҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы.
— Белореттың ыңғай яҡҡа үҙгәреүен күрәм. Тормошобоҙ ҙа беҙ бер-беребеҙгә ярҙам иткәнгә күрә яҡшы яҡҡа үҙгәрә, — тип билдәләне республика башлығы. – Бөгөн бала баҡсаһы асылды, ә бындай ваҡиға һуңғы тапҡыр Белоретта 21 йыл элек булған. Шуға күрә бөгөн беҙҙә ысын байрам.
Рөстәм Хәмитов төҙөүселәргә һәм урындағы хакимиәткә барлыҡ эштәрҙе ваҡытында башҡарғандары өсөн рәхмәтен белдерҙе. Ҡалала йыл аҙағынаса – йәнә бер мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы, ә киләһе йылда яңы мәктәп асыла, тип белдерҙе Президент.
— Бөгөн Белорет ерендә бер нисә шатлыҡлы байрам сараһы үтә. Башҡортостанда Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы иғлан ителгән осорҙа был ваҡиға айырыуса мөһим. «Ынйыҡай» бала баҡсаһы үҙенең исемен аҡлай һәм уны Белоретта иң яҡшыларҙың береһе тип атарға була, — тине Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов.
Ул республика етәкселегенә, шулай уҡ «ПМК-Баймаҡ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте төҙөүселәренә күрһәткән ярҙамдары өсөн оло рәхмәтен белдерҙе.
Артабан Рөстәм Хәмитов яңы бинаның йоҡо, уйын бүлмәләре, медицина кабинеты, туҡланыу блогы, биләмәһе менән танышты.
Бала баҡсаһында 12 төркөм эшләйәсәк. Беренсе ҡатта бассейн бар. Бинаның дөйөм майҙаны – 3650 квадрат метр.
Бөгөнгө көндә Белорет ҡалаһы һәм районында 34 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы эшләй. Бала баҡсаларына сират – 1024 сабый, был мәктәпкәсә йәштәге балалар һанының 12,8 процентын тәшкил итә. Яңы бала баҡсаһы сиратты кәметергә һәм яңы эш урындары булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ”на яҙылыусылар бүләк ота!
Был юлы 4 бүләк уйнатылып, түбәндәге уҡыусыларыбыҙ еңеүсе тип табылды:
1. Ишкинина Фәүзиә – Күмертау ҡалаһы, Горький урамы, 1 – салат һауыттары.
2. Фәтхуллин Рим – Баймаҡ районы Басай ауылы – салат һауыттары.
3. Мөхәмәҙиева Альмира – Күгәрсен районы, Мораҡ ауылы – бокалдар йыйылмаһы.
4. Иҫәнғолова Миңсара – Федоровка районы Иҫке Сытырман ауылы – бокалдар йыйылмаһы.
Еңеүселәрҙе ихлас күңелдән тәбрикләп, “Башҡортостан ҡыҙы” менән бергә булыуҙары өсөн рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ!
Бүләктәрҙе редакциянан килеп алырға. Үҙегеҙ менән паспорт һәм ИНН күсермәһен алып килеүегеҙ һорала.
Кемдәр киләһе йылға “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылған, квитанция күсермәһен редакцияға ебәрегеҙ, электрон почтабыҙға (bashkizi@yandex.ru) һалһағыҙ ҙа була. Ә кемдәр әлегәсә журналға яҙылмаған, тиҙ арала почта бүлексәһенә барып, яратҡан баҫмағыҙға яҙылып, уйынға ҡушылығыҙ! Күреүегеҙсә, “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыусылар аҙна һайын бүләк ота!
Теги: журнал подписка лото-уйын


text:
Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапхана
УРАЛ МОСТАФИН
Батыр Вәлид премияһы лауреаты
Библиографик күрһәткес
Баймаҡ- 2011
Донъя – кереш һәм ян,
Ғүмер – атылған уҡ!
Кемдәр осоп талған,
Кемгә форсаты юҡ…
Урал Сабирйән улы Мостафин Икенсе Этҡол ауылында 1951 йылдың 17 ғинуарында тыуған. 1996 йылда ошо ауыл мәктәбен, артабан 1-себашҡорт интернатын, 1973 йылда авиация институтын тамамлай. 1973-1975 йылдарҙа армияла хеҙмәт итә. Шул дәүерҙә Юрий Гагарин уҡыған авиация училищеһында хәрбиҙәрҙе уҡыта. Армия хеҙмәтенән һуң бик күп яуаплы эштәрҙә эшләй. Стәрлетамаҡ ҡалаһының «Ҡыҙыл пролетарий» заводында инженер – конструктор булып танкылар, самолеттар двигателдәре төҙөү буйынса эшләй. 1982 йылда ғаиләһе менән Баймаҡ ҡалаһына күсеп ҡайта. Район хакимиәтенең төҙөлөш, сәнғәт, транспорт бүлеге мөдире, кирбес заводында баш технолог, ремонт – техник предприятиеһы директоры вазифаларын башҡара. Әммә яҙмыш уны ҡаты һынауҙарға дусар итә. 1994 йылда Баймаҡ – Сибай юлында авария һөҙөмтәһендә умыртҡа һөйәге имгәнә. Әммә Урал Мостафин төшөнкөлөккә бирелмәй, үҙ эсенә бикләнмәй, киреһенсә, кешеләргә ылыға, уларға күңел донъяһын асып, шиғырҙар яҙа башлай.
Урал Мостафиндың шиғри донъяһы бик үҙенсәлекле. Уның ижады үҙ яҙмышы, күргән-кисергәндәре менән тығыҙ бәйләнгән.
2000 йылда Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә «Йәш шағирҙар тауышы» серияһында баҫылған «Нур усағы» тигән дөйөм йыйынтыҡта Урал Мостафиндың «Тәүбә тәсбихем» тигән китабы нәшер ителгәйне. Ә 2002 йылда «Йәшәү - яҙмыш», 2005 йылда «Илһам көсө» тигән айырым йыйынтары донъя күрә. 2003 йылда Батыр Вәлид премияһына лайыҡ була. 2010 йылда «Ғүмер – атылған уҡ» йыйынтығы нәшер ителде.
Автор үҙенең шиғырҙарында уй-хистәр, һағыштар менән тауҙарға күтәрелә, йылғалар кисә, йәйге кистәргә һоҡлана, көҙҙәргә баға, тыуған яҡтарының туғайҙарын, урмандарын гиҙә, төрлө уйҙарға сума.
Урал Мостафиндың китаптары
1. Тәүбә тәсбихем: Шиғырҙар // Нур усағы.-Өфө, 2001, -389-416 б.
2. Йәшәү яҙмыш: Шиғырҙар.- Сибай, 2002.
3. Илһам көсө. Шиғырҙар, робағиҙар.-Өфө: Китап, 2005.-с.220.
4. Ғүмер – атылған уҡ.-Өфө: Китап, 2010.- б.
Урал Мостафин тураһында мәғлүмәттәр
1. Шиғырҙар // Башҡортостан.- 2000.-15 июль.
2. Сердца горячее биение // Баймакский вестник.- 2001.-16 января.
3. Тажетдинов Л. Бәхетем дә барҙыр әле… // Һаҡмар.- 2001.-13 октябрь.
4. Шиғри биҙәктәр // Башҡортостан.- 2002. -216.
5. Мин һағынам һине: Шиғырҙар // Баймаҡ – Илеш.
6. Иҙрисова Г. Ғазаптан яһалған шиғриәт // Атайсал.-2002. – 29 ғинуар.
7. Искужин Б. Тәсбих таштары араһында // Башҡортостан. -2002.-149.
8. Сафина З. Жизнь – судьба // Баймакский вестник.- 2002. – 8 август.
9. Тажетдинов А. Баймаҡ Корчагины //Атайсал.- 2002.-6 декабрь.
10. Ҡотләхмәтова С. Күңелдәрҙе сафландырҙы ижады // Йәшлек.- 2002.-23.
11. Ижад үрҙәре, ай – һай, бейек…// Һаҡмар. - 2003.-20 март.
Фотоларҙа – ғүмер миҙгелдәре
Кеше күрке – йөҙ
Йәйҙең күркен төҫләндереп,
Дөрләп килә көҙ.
Көҙҙәр кеүек килер өсөн
Күркәм булһын йөҙ.
Камиллыҡҡа ынтылғандың
Барған юлы төҙ.
Күркәмлекте күреү өсөн
Йөҙгә кәрәк күҙ.
Хис-тойғолар уынмаһа,
Күркәм төҫ тә - көл.
Тойғоларҙы сағылдырған
Уйға кәрәк тел.
Күҙҙәр, уйҙар, телдәгене
Моңға һалған – һүҙ.
Хаҡ булһа ла, яҙ күргәнде
Ҡысҡырмайҙар көҙ.
Йәшәү – бәхет
Юлым урау, юлым ауыр булыр,
Мин килермен, әгәр һин көтһәң.
Йөрәгемдә мөхәббәтем һулыр,
Уйыңда ла хыянат итһәң.
Көндәребеҙ аяҙ, йылы булыр,
Йөҙҙәребеҙ мөлөйем булһа,
Төндәребеҙ наҙға, моңға тулыр,
Тәндәребеҙ йылыһын тойһа.
Йәшәү еңел, йәшәү бәхет булыр,
Йәндәребеҙ аңлашып торһа.
Ғүмеребеҙ шатлыҡ менән һулар,
Күңелебеҙ гел алсаҡ булһа.


text:
Төбәктә 16 страховка компанияһы «Берҙәм агент» системаһы аша ОСАГО полистарын һата Фото: Арина Рәхимҡолова
Төбәктә 16 страховка компанияһы «Берҙәм агент» системаһы аша ОСАГО полистарын һата
Төбәктә 16 страховка компанияһы «Берҙәм агент» системаһы аша ОСАГО полистарын һата Фото: Арина Рәхимҡолова
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Рәсәй автостраховкалаусылар союзы үҙенең сайтында «Берҙәм агент» системаһы аша ОСАГО полистары һатылған урындар исемлеген баҫтырып сығарҙы. Унда 397 адрес тураһында мәғлүмәт бар. Башҡортостанда 16 страховка компанияһы 25 адрес буйынса ОСАГО полистарын һата.
«Беҙ илдең берҙәм агент системаһы эшләй башлаған туғыҙ субъектында компанияларҙан кәрәкле мәғлүмәттәр йыйҙыҡ. Хәҙер автоһәүәҫкәрҙәргә үҙ төбәгендә агент булып сығыш яһаған һәм коллегаларының ОСАГО полистарын һатҡан страховкалаусының адресын эҙләргә кәрәкмәй», — тине Бөтә Рәсәй страховкалаусылар союзы һәм Рәсәй автостраховкалаусылар союзы президенты Игорь Юргенс.
Илдең ҡайһы бер төбәктәрендә ОСАГО полистарына бәйле проблемалар килеп тыуғанлыҡтан, Рәсәй автостраховкалаусылар союзы ОСАГО хеҙмәттәрен күрһәтеү буйынса эшмәкәрлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәре сиктәрендә килешеү әҙерләне. Уға ярашлы, ошондай төбәктәрҙә филиалдары булған страховкалаусылар Рәсәй автостраховкалаусылар союзы ағзалары исеменән агент сифатында ОСАГО полистарын һата. Килешеү 2 августан үҙ көсөнә инде.
Тәүҙә проект Волгоград, Мурманск, Ростов, Силәбе өлкәләрендә һәм Краснодар крайында эшләй башланы. 24 августа уларға Иванов өлкәһе, 30-да Башҡортостан, Татарстан һәм Архангельск өлкәһе ҡушылды. Ошо ваҡыт эсендә 22 мең ОСАГО килешеүҙәре төҙөлдө.


text:
Ни өсөн Ейәнсура районында ике өр-яңы ферма буш тора, йәки ҡарауылсыларҙы ниңә эштән ҡыуалар, уларҙың ғәйебе нимәлә?
Ни өсөн Ейәнсура районында ике өр-яңы ферма буш тора, йәки ҡарауылсыларҙы ниңә эштән ҡыуалар, уларҙың ғәйебе нимәлә?
Ейәнсура районында өр-яңы фермалар буш тора. Комплексттар заманса ҡорамалдар менән дә йыһазландырылған. Әммә, улар хәҙер тутығып, ауланып бөткән. Заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған ферма 200-ҙән ашыу баш малға иҫәпләнгән. Ҡатындар әленән үк эшкә тотонорға әҙер. Ҡужабаҡта 2012 йылда дәүләт программаһы буйынса һөтсөлөк фермаһы асыла. Ауылдағы бик күп кеше хеҙмәт урыны менән тәьмин ителә. Хатта ситтән дә эшкә киләләр. Тик был оҙаҡҡа бармай. Фермала бөтә ҡорамалдар ҙа эшләй. Элекке мөдир, хәҙер инде ҡарауылсы булып эшләгән Эльбрус Абдуллин әйтеүенсә, бер-ике көнлөк ремонт ҡына талап ителә. Ваҡытында Инәк хужалығы Башҡортостанда данлыҡлы совхоз булған. Ә Ҡужабаҡ һауынсылары республика бәйгеһендә алдынғылыҡты бирмәгән. Әммә, һөтсөлөк фермаһы хәҙер ташландыҡ хәлдә. Бында һыйырҙар һәм быҙауҙар урынына күгәрсендәр һәм турғайҙар көн күрә. Бүлмәләрҙе лә ау баҫҡан. Был малдарҙы яһалма ҡасырыусының бүлмәһе. Бында махсус ҡорамалдар һаҡлана, азот һауыты ҡалған, башҡа йыһаздар бар. Ә был бүлмәлә ферма мөдире һәм һауынсылар ял иткән, бергәләп ултырып эш тураһында кәңәшләшкән. Элек уны Ҡыҙыл мөйөш тип йөрөттөләр. Нимәһе үҙенсәлекле иғландар таҡтаһында кешеләрҙе эштән бушатыу тураһында бойороҡ һаҡлана.Ә был ҙур комплекс Яңы Себенле ауылында 2008 йылда төҙөлә башлай. 1 мең 280 баш малға иҫәпләнгән мегаферма бер нисә йыл эшләгәндән һуң киренән ябылған. Урындағы халыҡ ферма проект буйынса төҙөлмәгән, тип фаразлай. Ғафар Вәлиев заманында бында мал табибы булып эшләгән. Бында ла хәҙер күгәрсендәр һәм турғайҙар хужа. Сит илдән килтерелгән заманса ҡорамалдарҙа ла улар оя ҡороп бөткән. Был ҡоролма быҙауҙарҙы автоматик рәүештә имеҙеү өсөн тәғәйенләнгән. Бында ул ингәс, компьютер үңәсендә торған чипты уҡый һәм күпме һөт кәрәклеген билдәләй. Ә ҡатнаш аҙыҡты ошо сит ил ҡоролмаһы әҙерләй.Һөтсөлөк-тауар фермаһы райондың ғына түгел, ә республиканың ғорурлығы булырға тейеш ине. Бында тоҡомло мал аҫырау, сифатлы продукция алыу күҙалланды. Был бинала һауынсылар һәм башҡа белгестәр өсөн бүлмәләр булдырылған. Улар сама менән тиҫтәләгән. Ә бында баш зоотехник эшләгән. Әле бында өҫтәл, шкаф кеүек мебель ҡалған. Ергән машина-трактор станцияһы бөлгөнлөккә төшкәс, фермаларҙағы малды һәм техниканы ситкә алып китеп бөтәләр. Ә йөҙәрләгән кеше эшһеҙ ҡала. Хужалыҡты аяҡҡа баҫтырыр өсөн хәҙер инвестор эҙләйҙәр. Әйткәндәй, ауыл халҡы беҙҙең менән аралашҡандан һуң, урындағы властар кешеләргә баҫым яһай башлаған. Ике ферманың ҡарауылсыһы эштән бушатылған. Репортаж әҙерләгән ваҡытта Эльбрус Абдуллин да эшенән киткән. Юғары белемле белгесте үҙ теләге менән ғариза яҙырға күндергәндәр. Башҡортостандың башҡа райондарында 500 ферма программаһы уңышлы эшләп килә. Мәҫәлән, Иглин районында бер нисә хужалыҡ һәм фермер дәүләт программаһы буйынса фермаларын төҙөкләндерҙе. Хәҙер, улар тоҡомло мал һанын арттыра, һөт һауалар, санкциялар шарттарында сифатлы аҙыҡ-түлек, ә мөһиме үҙебеҙҙең продукцияны етештереп һаталар. Кешеләр эш урындары менән тәьмин ителгән, лайыҡлы хеҙмәт хаҡы ала. 2012 йылдан алып 500 ферма программаһында 200-гә яҡын хужалыҡ ҡатнашҡан, бөтәһе 300-гә яҡын аҙбар төҙөкләндерелгән.
Хәбәрҙәр
Байрамдарҙа нисек ял итәбеҙ?
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә. Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Башҡорт дәүләт академия драма театры алдағы миҙгелдә үҙ сәхнәһендә сығыш яһамаясаҡ
Тарихи бинала реконстукция эштәре башлана. Театрҙың 100 йыллығына ул тулыһынса яңырырға тейеш. Актерҙар киләһе миҙгелдә Өфөнөң башҡа театр сәхнәләрендә уйнаясаҡ. Төҙөкләндереү эштәре сентябрь айында башлана, театрҙа тауыш һәм яҡтылыҡ тулыһынса яңырасаҡ, ултырғыстар алмаштырыла, шулай уҡ бинаның...
Рөстәм Хәмитов Юрий Гагарин кубогына республика олимпиадаһында еңеүселәрҙе тәбрикләне
Етенсе йыл рәттән уҙғарылған сарала быйыл 120 меңдән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашҡан. Ә абсолют еңеүселәр араһында 7 кеше. Әлегә самолёт менән уйнаһа ла, Маркел Шәйхетдиновтың иң ҙур хыялы ракетала йыһанға осоу. 1-се класста тәүге космонавт Юрий Гагарин тураһында белгәс тә, ул был теләк менән яна...
Республикала эш урындарында, шул иҫәптән сәнәғәттә һәләк булыусылар күпкә кәмегән
Бөгөн Башҡортостан хөкүмәтендә хеҙмәтте һаҡлау буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы үтте. Унда ойошмаларҙа йәрәхәттәр алыу, предприятиеларҙа теркәлгән авариялар, хеҙмәткәрҙәрҙең сирләүе, эшселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү мәсьәләләре ҡаралды.
Ни өсөн инвесторҙар Башҡортостанды һайлай?
Башҡортостанда 6 мең һыйыр малына иҫәпләнгән эре комплекс барлыҡҡа килеүе ихтимал. Республика башлығының “Эконива” компаниялар төркөмө етәксеһе Штефан Дюрр менән осрашыуында ошо турала һүҙ барҙы. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе. Ауыл хужалығында...
Өфө Дәүләт нефть техник университетында яңы аудитория асылды
Бөгөн летчик-космонавт, Советтар Союзы Геройы Владимир Комаров исеменә бағышлап Өфө Дәүләт нефть техник университетында аудитория асылды.Тантанаға летчик-космонавт Сергей Ревин һәм Владимир Комаровтың туғандары килде. Яҡты бүлмәлә летчик-космонавттың фотоһүрәттәре, портреттары эленгән. Шулай уҡ...
Ауырғазы районындағы авария сәбәптәрен ентекләп тикшереү башланды.
Әлегә водителдең таксист булыуы, һуңғы ваҡытта ғына уның юл ҡағиҙәһен күп тапҡырҙар боҙоуы билдәле. Авария һөҙөмтәһендә Ларгус автомобилендә булған 6 кеше лә урында уҡ һәләк була. Уларҙың 5-һе Ырымбур өлкәһенән, 1-һе Башҡортостандан икәне билдәле. Мәрхүмдәрҙең өсөһө ҡатын-ҡыҙ, өсәүһе ир...
Башҡортостанда сәсеү эштәренең ҡыҙған мәле
Республикала яҙғы кампания яртыһына еткән. Һауа шарттары мөмкинлек бирһә аграрийҙар аҙна ун көн эсендә сәсеү эштәрен тамамларға иҫәп тота. Вице-премьер – Ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов көнъяҡ райондарҙа булып, яҙғы кампания барышы менән танышты. Көйөргәҙе районында 108 мең гектар һөрөнтө...
Башҡортостан бюджеты 19 миллиард һумға арта
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдағы ултырышта быйылғы бюджеттың килем өлөшөн 19 миллиард 13 миллион һумға арттырыуҙы күҙ уңында тотҡан закон проектын ҡарарға ниәтләй. Өҫтәмә килемдәр коммуналь инфраструктура ҡоролмаларын яңыртыуға, республиканың 100 йыллығы уңайынан объекттар...
Сабыйҙы нисә йәштән балалар баҡсаһына бирергә?
Яңы мөхиткә уны нисек яраҡлаштырырға? Күп кенә ата-әсәне борсоған ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты Өфөнөң 212-се балалар баҡсаһында урынлашҡан Консультацион үҙәккә мөрәжәғәт итеп белергә мөмкин. Камиллаға бер йәштә ун бер ай. Ул башҡа тиҫтерҙәренә ҡарағанда сит кешеләрҙән ятһынып бармай. Шулай ҙа...
Ғаилә капиталынан түләүҙәр
Республика буйынса Пенсия фонды әсәлек капиталынан айлыҡ түләү алыуға ғаризалар ҡабул итә башланы. Башҡортостанда 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң 143 ғаиләлә икенсе бала тыуған. Уларҙың барыһы ла ғаилә капиталы сертификатын алғандар һәм Пенсия фонды идаралыҡтарына 8 мең 892 һум күләмендә...
Иғтибар үҙәгендә йәнә әсәләр
Өфөлә күп бала тәрбиәләүсе гүзәл заттар "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнде. 20 йыл эсендә был дәүләт наградаһы 7 мең 600-ҙән ашыу ҡатын-ҡыҙға тапшырылған. Бөгөнгө исемлектә 45 кеше, әммә уларҙың өсәүһе алтынсы тапҡыр әсә булыу сәбәпле тантанаға килә алмаған. Хөкүмәт йортонда...
“Берҙәм Рәсәй” партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора
Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайҙа депутат булырға теләүселәр араһында йәштәр күп. Сираттағы йыйылышҡа парламент та яртылаш яңырыуы ихтимал. Был турала уның рәйесе Константин Толкачев белдерҙе. 3 июнь Берҙәм Рәсәй партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора. Иң күп тауыш йыйған 220 кандидат ...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
12 июнгә тәғәйенләнгән Америка-Пхеньян саммиты булмауы ихтимал. Сөнки Ҡушма Штаттар Көньяҡ Корея менән берлектә хәрби күнекмәләр үткәрә башлаған. Аҙна элек американ сенаторҙары Корея ярымутрауында тыныслыҡ урынлаштырғаны өсөн Трампҡа Нобель премияһы бирергә тәҡдим иткәйне. Удмуртияла...
Талпандар һөжүмгә күсә
Көндәр йылытҡас та гигиена һәм эпидемиология үҙәгенә талпан энцефалитын тикшертергә 700-н ашыу кеше мөрәжәғәт иткән. Өфө парктарында талпандан ҡотолоу өсөн дезинфекция үткәрелә. Урманда йәки паркта йөрөгәндә һаулыҡҡа ҙур зыян килтереүсе бөжәктән һаҡланыу өсөн ниндәй төп ҡағиҙәләрҙе иҫтә тотоу...
Башҡортостанда «һуңғы ҡыңғырау» көндө спиртлы эсемлектәр һатыу тыйыла
Уны боҙған өсөн штраф ҡаралған. Ул вазифалы кешеләр өсөн ул – 20-40 мең һум, юридик шәхестәр өсөн 100-300 мең һумға етә. Һуңғы ҡыңғырау байрамы көнөндә спиртлы эсемлектәр һатыу Башҡортостанда 2017-се йылда тыйылғайны.
Йәш быуында илһөйәрлек рухын нисек тәрбиәләргә?
Рәсәй президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле үҫеп килгән йәш быуында илһөйәрлек рухы тәрбиәләүҙе көсәтергә саҡырҙы. Был хаҡта ул Рәсәй Именлек Советы секретарының Һарытауҙа үткән күсмә ултырышында белдерҙе. Михаил Бабич округта йәштәр араһында хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү...
Өфөлә сит ил машинаһы бағанаға бәрелде
Салауат Юлаев проспектында сираттағы авария. Сит ил машинаһы бағанаға бәрелде. Һәләк булыусылар юҡ. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, водитель билдәләнгән тиҙлекте арттырып ебәргән. Бәрелгәс машина бер-нисә метрға сығып оса һәм янып китә. Водителдәр туҡтап йәрәхәтләнеүселәргә ярҙам иткән һәм тиҙ ярҙам...
Бөгөн Рамаҙан айының беренсе көнө
Кисә ҡояш байыу менән мәсеттәрҙә тәүге тәрәүих намаҙын уҡынылар. Иртәнге намаҙға тиклем сәхәр ашап мосолмандар ураҙа тота башланы. Аҙан тауышы халыҡты тәүге тәрәүих намаҙына саҡыра. Тик Рамаҙан айында ғына уҡыла торған намаҙҙың мәсеттә йәмәғәт менән бергә ҡылыныуы...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Фәлестин-Израиль сигендә бәрелештәр: Кәм тигәндә 60 кеше һәләк булған, 2 мең кеше яраланған. Фәлестиндар Америка илселеген Тель-Авивтан Иерусалимға күсереүгә ризаһыҙлыҡ белдерә һәм ҡаршылыҡ акциялары үткәрә.Төркиәлә, Лондонда, Вашингтонда ла Америка илселеген Иерусалимға күсереүгә ҡаршы...
Асҡын районы халҡы бер йылдан ашыу мәҙәни усаҡһыҙ йәшәй
36 йыл элек төҙөлгән район мәҙәниәт йорто таушалған. Унда бер тапҡыр ҙа ремонт эшләнмәгән. Төҙөкләндереү өсөн 85 миллион һумға яҡын аҡса кәрәк. Асҡын районы мәҙәниәт йортоноң “Йәйғор” бейеү ансамбле хәҙер сәхнәлә түгел, ә бейеү залында шөғөлләнергә мәжбүр. Мәҙәниәт йортоноң сәхнәһе лә, тамашасы...
Башҡортостан «Туҡта СПИД» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушыла
Сара Спидтан вафат булғандарҙы хәтерләү көнө уңайынан быйыл 20-се майҙа уҙғарыла. Уның төп маҡсаты — иммун системаһы дефициты вирусы хаҡында һөйләү, сир хәүефен кәметеү. Акция барышында ВИЧ инфекцияһына бушлай һәм аноним рәүештә анализ тапшырырға мөмкин. Һөҙөмтәләр 15 минуттан һуң әҙер була....
Ағиҙел күперен асыу ваҡыты тағы ла 1 айға кисектерелә
Был турала Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов белдерҙе. Ремонт эштәренең һуҙылыу сәбәптәре март айында уҡ билдәле булған. Сөнки күперҙең өҫкө өлөшөн тотоп тороусы терәүҙәр эшлектән сыҡҡан. Шуға ла тәүҙә уларҙы алыштырырға кәрәк, был иһә, эштәрҙе кәм тигәндә тағы ла 1 айға оҙайта.
Ауылға эшкә ҡайтҡан белгестәргә дәүләт ярҙамы
Ауылға эшкә ҡайтҡан белгестәргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса документтар ҡабул итеү башлана. Уларҙы агросәнәғәт предприятиелары Ауыл хужалығы министрлығына тапшырырға тейеш. Документтарҙы 2018-се йылдың 17-се майынан 1-се июненә тиклем килтерергә кәрәк. Йәш аграрийҙарға бер тапҡыр бирелә...
Бензинға йәнә хаҡтар артты
“Башнефть” заправкаларында бензинға йәнә хаҡтар артты. Яғыулыҡтың барлыҡ төрҙәре 30 тингә ҡиммәтләнде. Шулай итеп, хәҙер 92 “Атум”дың бер литры 39 һум 40 тин, 95-се маркалыһы 41 һум 50 тин, дизель яғыулығы 41 һум 80 тин тора. Өфөлә быға тиклем бензинға хаҡтар үткән ял көндәрендә генә 30 тингә...
Бөгөн Мәләүез ҡалаһында 4-се ҡаттағы фатир янып китте
Янғын һүндереүселәргә өҫтәге ҡаттарҙан 10 кешене махсус ҡоролма ярҙамында эвакуацияларға тура килде. Ҡотҡарылыусылар араһында 3 бала һәм ауырлы ҡатын да бар. Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Бөгөн шулай уҡ Өфөлә лә ике ҡатлыҡ ағас йорт янды.
Ни өсөн хаҡтар арта?
Бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың торлаҡ сәйәсәте комитетының күсмә ултырышы үтә. Унда беренсе июлдән коммуналь хеҙмәттәр өсөн хаҡтар артыуы, һыуыҡ осорҙа йылылыҡ өсөн түләү нормативтарына күсеү һәм ресурс ойошмалары менән туранан-тура хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләре тикшерелә.
Алмас Әмиров 50 йәшлек юбилейын билдәләй
Башҡортостандың халыҡ артисы, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Алмас Әмиров 50 йәшлек юбилейын билдәләй. 16 майҙа киске сәғәт 7-лә ул ғаиләһе, туғандары, ижадташ дуҫтары менән тамашасыларҙы театр залына юбилей кисәһенә ҡунаҡҡа саҡыра. Алмас Әмиров...
Иман йорто – ауыл ҡото
Кушнаренко районы Иҫке Ҡормаш ауылында мәсет асылды. Ниһәйәт, тарихи урында, өс йыл дауамында төҙөлгәндән һуң, Иҫке Ҡормаш ауылында мәсет үҙ ишектәрен аса. Иман йортон төҙөүгә ауыл халҡы тос өлөш индерә. Иҫке Ҡормаш ауылы халҡының был һуңғы йөҙ йылда тәүге тапҡыр бергәләп доға ҡылыуы. Иман ҡайтыу...
Бөгөн - Халыҡ-ара Ғаилә көнө
Башҡортостанда ғаилә байрамы аҙна дауамында билдәләнә. Иртәгә “Атай-әсәйҙәргә шылтырат” акцияһы үткәрелһә, 17 майға – психологик кәңәш алыу өсөн “ышаныс телефоны" тәғәйенләнгән. Ә бөгөн - “Бәхетле сәғәт”. Эш биреүселәр ғаиләле хеҙмәткәрҙәрен 1 сәғәткә иртәрәк ҡайтара ала. Халыҡ-ара ғаилә көнө...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Экология өлкәһендәге закондарҙы камиллаштырыу менән БР Дәүләт Йыйылышынаң эшсе төркөмө шөғөлләнәсәк
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа экология өлкәһендәге закондарҙы камиллаштырыу буйынса эшсе төркөм ойошторолдо. Республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төркөмдө Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Руфина Шағапова етәкләне. Эшсе төркөм составына төрлө фракция депутаттары, профилле министрлыҡтар, ведомстволар вәкилдәре, эксперттар инде.
— Эшсе төркөм ағзалары ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү, айырыуса һаҡланыусы тәбиғәт территориялары буйынса норматив базаға үҙгәрештәр индереү, Рәсәй Федерацияһының Урман, Экология кодексы новеллалары мәсьәләләрен ҡараясаҡ, — тип хәбәр итте Руфина Шағапова. — Хәл ителеүҙе талап иткән киҫкен мәсьәләләр бик күп, шул иҫәптән закондар сығарыу кимәлендә лә. Экология өлкәһендә хәлде анализлау беҙҙең тәү сираттағы бурыс булып тора.
Депутат әйтеүенсә, эре сәнәғәт предприятиеларынан экологик сараларға йыл һайын һалынған средстволарҙың күләме буйынса мәғлүмәт һорау планлаштырыла.


text:
“Мәҙәни ҡомартҡылар аша халҡым моңон аңларға тырышам”31-03-2017, 15:08 // Рухиәт // Баҫып сығарырға
Радик Рәүфис улы Ғарипов Пермь ҡалаһында тыуған. “Авиация инженеры”, “Философия” йүнәлештәре буйынса белем алған. Ҡатыны менән өс ул үҫтерә. Пермь география клубын ойоштороусыларҙың береһе һәм директоры. Пермь ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе, край мөфтөйө урынбаҫары.
Күп йылдар элек, осошҡа әҙерләнгәндә, бәхетһеҙлеккә тарый – һул аяғы ҡазаланып, балтырының бер өлөшөн ҡырҡтырырға мәжбүр була. Операциялар, реабилитация, протездар – ныҡлы рухлы Радик Ғарипов быларҙың барыһын да түҙемлеге менән еңә, үҙенә “Бирешмәҫкә!” тигән маҡсат ҡуя. Әлбиттә, “Осорға!” тигән ниәтте лә ташламай, бирешмәй. Һауаға ла күтәрелә. Уны хатта легендар осоусы Алексей Маресьев менән дә сағыштыралар.
Милләттәшебеҙ башҡорт музыка ҡоралдарында уйнай, онотола төшкәндәрен тергеҙеү менән шөғөлләнә. Өҫтәүенә рус телендә бик матур, мәғәнәле шиғырҙар яҙа. Башҡорт халҡын боронғо ҡиммәттәрҙе баһаларға, хәҙерге заман шауҡымынан арынып, асылыбыҙға кире ҡайтырға саҡыра ҡатай башҡорто.
– Пермь ҡалаһы башҡорттары ни хәлдә йәшәй?
– Пермь ғәйнә башҡорттары ерендә урынлашҡан. Ер-һыу атамалары ла шуны дәлилләй, тәүге баҡыр иретеү заводы тарихынан да күренә. Билдәле булыуынса, иретер өсөн тәүге мәғдәнде ғәйнә башҡорттары килтергән. Әлеге көндә Пермь башҡорттарын аҫаба халыҡ та, Башҡортостандың төрлө төбәгенән йыйылған әүҙем замандаштарыбыҙ ҙа тәшкил итә. Беҙҙең йәмәғәтселек ярайһы көслө, башҡорт ҡоролтайы Пермь ҡалаһы хакимиәте янындағы Милләт-ара, дин-ара мөнәсәбәттәр советында ла ағза булып тора. Ҡаланың бер генә иҫтәлекле ваҡиғаһы йә байрамы ла башҡорттарһыҙ үтмәй. Алда беҙҙе бик күп саралар көтә.
– Һеҙҙе Башҡортостанда әүҙем йәмәғәтсе генә түгел, ә боронғо музыка ҡоралдарын тергеҙеүсе тип тә беләләр. Бик оҫта уйнайһығыҙ ҙа икән.
– Музыка менән, тыңлаусы булараҡ, электән ҡыҙыҡһындым, әммә оҙаҡ ҡына тәғәйен жанр таба алмай хитландым. Ауыр йәрәхәт алғас ҡына, үҙемә нимә кәрәк икәнен аңланым. Яңы үткән быуаттың 90-сы йылдарында мине башҡорт этник музыкаһы ылыҡтырҙы. Ғөмүмән, төрлө халыҡ ойошоп йәшәгән төбәк кешеһе булғас, мин башҡа көй-моңдарҙы ла (мәҫәлән, коми, манси моңон) ҡыҙыҡһынып ҡабул итәм. Шулай ҙа үҙебеҙҙең халыҡ мираҫын сәғәттәр буйы тыңларға ризамын. Музыка ҡоралдарынан иң тәүҙә ҡумыҙҙы үҙләштерҙем, хәҙер ҡурайҙа, думбырала уйнарға өйрәнәм, өзләп йырлау оҡшай. Бөтә ошо моң минең өсөн айырым бер мөхит тыуҙыра, үҙем менән нимә булғанын төшөнөргә ярҙам итә.
Әлеге мәлдә бер аҙ онотолған музыка ҡоралдарын тергеҙеү менән шөғөлләнәм. Биш ҡыллы думбыра яһап, былтыр декабрҙә халыҡ алдында сығыш яһаным. Унан алда, йәйен, минең тәҡдим буйынса оҫта йырсы, сәсән Илһам Байбулдин алты ҡыллы думбыра яһағайны. Пермь оҫталарынан бас ятаға (ятаған), дөңгөр, борғо эшләттем. Үкенескә ҡаршы, бөгөн был ҡоралдарҙы белеүсе һирәк. Улар тураһында һуңғы мәғлүмәттәр XIX быуатҡа ҡарай. Барыбер уларҙы онотмаясаҡмын. Тергеҙеү эштәрендә Пермь ҡалаһы хакимиәте, крайҙың һәм Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлыҡтары, башҡорт мәҙәниәте белгестәре, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ярҙам күрһәтә.
Көй-моңдоң сәләмәтлеккә тәьҫире тураһында беләһегеҙҙер? Бына мин ҡурай уйнауым арҡаһында бер нисә йыл тынғылыҡ бирмәгән быума ауырыуын “йүгәнләнем”. Ҡумыҙҙа уйнау, өзләү ҙә ярҙам итте – хәҙер медикаментһыҙ йәшәйем. Тотош ғүмерем башҡаса юҫыҡҡа күсте, тиһәм дә була. Мәғлүмәт эҙләүем күп кеше менән таныштырҙы. Мине үҙебеҙҙең ҡолас етмәҫлек мәҙәниәт менән яҡынлаштырыусыларға рәхмәт. Атаҡлы ҡумыҙсы Роберт Заһретдинов мәрхүмде гел иҫләйем. Уның дәрестәрен онотоу мөмкин түгел. Ғәрифә Кудрявая, Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Илһам Байбулдин, Рәйес Низаметдинов – барыһы ла миңә һабаҡ бирҙе. Тағы байтаҡ исемдәрҙе телгә алырға булыр ине.
– Пермь йәштәре башҡорт көй-моңдары менән ҡыҙыҡһынамы?
– Һәр музыка ҡоралы бик ҙур көскә эйә. Уның аша кеше үҙенең тарихына ла байҡау яһай. Тик ҡала башҡорттарының барыһы ла үҙаңын тулыһынса аңлап етәлер тип уйламайым. Айырыуса йәштәр үҙ телен, ғәйнә һөйләшен белмәй. Пермь башҡорттарының татарса аралашыуы ла (йәғни урындағы һөйләште татар теле икән тип уйлауы) – аҫаба башҡорт икәнеңде онотоу сәбәптәренең береһе. Йәштәр башҡорт милләтенән булыуҙарын белһә лә, оҙаҡ ваҡыт халыҡ мәҙәниәтенән алыҫ торҙо. Ҡайһы бер танылған ижади коллективтарға ҡарап ҡына, этник мәҙәни ҡомартҡылар шулай була икән, тип уйлаусылар бар. Йәштәргә күп нәмәне аңлатып, улар менән аралашырға, ҡыҙыҡһыныу уятырға кәрәк.
– Һеҙ халҡыбыҙҙың мәҙәни мираҫын тергеҙеүҙән башҡа, крайҙың тарихына ла, уны археология, этнография йәһәтенән өйрәнеүгә лә битараф түгелһегеҙ. Быны географик клубты етәкләүегеҙ дәлилләй.
– Пермь география клубы директоры һәм рус география ойошмаһы ағзаһы булараҡ, мин Пермь крайы буйлап күп сәфәр ҡылдым. Бигерәк тә таулы төньяғында. Унда бик боронғо цивилизация эҙҙәренә лә юлыҡтым. Край халҡын таң ҡалдырған юғары үҫешкән ил хаҡында легендалар иҫбатланды. Табыштарҙың, таш артефакттарҙың эшкәртелеү технологиялары шуның хаҡында һөйләй. Әлегә улар әллә ни ҡыҙыҡ кеүек күренмәһә лә, киләсәктә Пермь крайы яҙмышына әһәмиәтен билдәләп, бик ҡиммәтле баһаланасаҡ. Уралда асылмаған серҙәр күп.
Беҙ тарихты хөрмәт итергә өйрәнергә тейешбеҙ. Шул уҡ ваҡытта мәҙәниәтте, йолаларҙы һаҡлап, яңы ғилем үҙләштереү, бөтәбеҙ мәнфәғәтенә эшләү ҙә шарт.
– Аңлауымса, һеҙ Урал тарихын һәр яҡлап өйрәнергә маҡсат ҡуйғанһығыҙ. Һеҙҙе мәғрур Уралтау башында боронғо милли музыка ҡоралдарыбыҙҙың береһе дөңгөрҙө ҡағып ултырған килеш күҙ алдына килтерҙем хатта…
– Беҙ үҙ ихатабыҙҙа ғына йәшәргә тейеш түгел. Был донъяла барыһы ла бер-береһенә бәйле. Шуға ла глобаль тарихи процесҡа әүҙем ҡушылырға саҡырам.
Ядро ҡоралы, иң яңы авиация технологиялары менән таныш һәм дә фәйләсуфтарса фекер йөрөткән кеше булараҡ, шуны әйтә алам: ошо үтә тиҙ үҙгәреп торған донъяла беҙҙе йолаларыбыҙҙың боронғолоғо ҡотҡара, ышаныс, өҫтөнлөк бирә. Ни тиклем генә ауыр булмаһын, ата-бабаларыбыҙ менән берлекте тойоу, тарихи мираҫтың ныҡлығы, күсмә халыҡҡа хас холоҡ беҙгә киләсәккә ышаныс менән ҡарарға булышлыҡ итәсәк.
– Шулай була күрһен. Киләсәккә яҡты өмөт булыуы кешене күп нәмәнән ҡотҡара бит. Һеҙгә изге ниәттәрегеҙҙе тормошҡа ашырыуҙа уңыштар юлдаш булһын.
– Шиғри юлдар менән әйткәндә:
Төпһөҙ күкте иңләй уйҙарым,
Елдәй етеҙ, ҡыуып етмәҫлек…
Ай-йондоҙҙоң нурын һуҡмаҡ итеп,
Ниндәй генә юлдар үтмәнек?!
Тик барыбер төштөк еребеҙгә,
Йыһан киңлектәре беҙгә тар.
Йәнтөйәктә халҡым эҙҙәре лә,
Атам атлап үткән ерҙәр бар.


text:
Программа оҙайтылды
19 ноября 2014 йыл | Йәмғиәт
Федераль законға индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, пенсияны дәүләт менән берлектә финанслау программаһы 2014 йылдың 31 декабренә тиклем, ә уға беренсе иғәнәне индереү ваҡыты 2015 йылдың 31 ғинуарына тиклем оҙайтылды. Элегерәк, 2009-2014 йылдарҙа Программаға ҡатнашып та, беренсе иғәнәне күсереп өлгөрмәгәндәр ҙә 31 ғинуарға тиклем быны эшләй ала.
Кескәйҙәр шатланды
19 ноября 2014 йыл | Хаттар
Ошо көндәрҙә Ҡарағай ауылындағы "Гөлдәр” балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре оло шатлыҡ кисерҙе. Уйын майҙансығына бәүелсәк, карусель һәм башҡа күп төрлө ҡоролмалар бүләк иттеләр. Уйын ҡоролмаларын майҙансыҡҡа урынлаштырыуҙа атайҙар ҙур ярҙам күрһәтте. Ата-әсәләр исеменән Имәндәш ауыл советы ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Әхиәр улы Ноғайғоловҡа, мәктәп директоры Хәмит Рәсүл улы Әбүзәровҡа кескәйҙәргә шатлыҡ бүләк иткәндәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәбеҙ һәм эштәрендә уңыштар, иҫәнлек-һаулыҡ теләйбеҙ.
Таһира ҒӘЛИӘКБӘРОВА,
тәрбиәсе.
тәрбиәсе.
“Ауылымда артһын бәрәкәт”
19 ноября 2014 йыл | Яңылыҡтар
22 ноябрҙә Сәйетбабала ауылдың күренекле шәхесе - мәғрифәтсе, мулла, I Бөтә донъя һуғышында ҡатнашҡан Мөхәмәтша Ҡаһарман улы Латиповтың тыуыуына 125 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе була.
“Берҙәм Рәсәй” ҡабул итә
19 ноября 2014 йыл | Яңылыҡтар
1 декабрҙә "Берҙәм Рәсәй” Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Берҙәм ҡабул итеү көнө үткәрелә.


text:
Иҡтисад, финанстар, бухгалтер иҫәбе, һалым... Күптәр өсөн бигүк таныш булмаған, ҡатмарлы кеүек күренгән был төшөнсәләр хәҙер һәр кемдең тиерлек тормошона үтеп инеп барғандай. Иҫәпленең ҡуйы теүәл тигәндәй, финанс өлкәһен аҙмы-күпме үҙләштереүҙең файҙаға ғына икәнен танырға кәрәк.
Ҡатын-ҡыҙ гелән матур булырға тейеш. Уның гүзәллеге иң беренсе күңел донъяһының торошона бәйле. Изге уйлы, мәрхәмәтле, тормошто, ғаиләһен яратҡан, ҡәҙер-хөрмәттә йәшәгән гүзәл зат вәкиленән нур бөркөлөп торор. Бынан тыш, Исламда матурлыҡты һаҡлауҙың элек-электән килгән алымдары ла бар.
Һөрмә – күҙ ҡабағы өсөн тәбиғи буяу. Уны көн һайын ҡулланырға мөмкин. Һөрмә, күҙҙәрҙең матурлығын билдәләп, ҡатын-ҡыҙҙың һөйкөмлөлөгөн арттыра. Хәҙер уны эшләү өсөн ҡором һәм ҡайнатылған һөт ҡулланалар. Бәғзеләрҙең иһә ҡурғаш ҡушыуы ихтимал, шуға күрә һөрмәне һатып алғанда, составын ныҡлы тикшерергә кәрәк.
Балаларҙың көтөп алған йәйге ялы өлкәндәрҙең яуапһыҙлығы, ғәмһеҙлеге сәбәпле фажиғәгә әүерелеүе ихтимал. Быны Карелиялағы ҡот осҡос ваҡиға йәнә бер ҡат иҫкәртте. Бәлә тотош илде тиерлек аяҡҡа баҫтырҙы.
Тынсыу ҡаланан ҡасып, иркенлектә йәшәгегеҙ киләме? Өфөнән Иҙиәтуллиндар ғаиләһе тап шулай иткән дә: өйләнешкәс тә Нуримандың Нимесләр ауылына килеп төйәкләнгәндәр.
Төшкө ҡояш бөтөн ерҙе ҡайнар ҡосағына алған. Йылыға иҙрәгән тәбиғәттә һәр тереклек тамырҙарына – һут, йәшәүгә ут йыя.
Был мәктәптә заманында данлыҡлы әҙиптәребеҙ Әсғәт Мирзаһитов, Муса Сиражи, Наил Ҡотдосов белем алған, арҙаҡлы композитор Әкрәм Дауытов ике тиҫтә йыл тирәһе эшләгән. Халҡыбыҙға ошондай шәхестәр бүләк иткән алдынғы мәғариф учреждениеһы бөгөн дә ҡеүәтен юғалтмай.
– Күрәһегеҙме, беҙҙең юлдар нисек тигеҙ! – тип маһайыуҙан туҡтаманы район үҙәгенән Ҡашҡаға еткәнсе хакимиәттең водителе Йәүҙәт ағай Хафизйәнов. – Беләм инде: ҡалала бындайҙы йыш осратып булмай. Командировкаға барғанда соҡор-саҡырҙан арып ҡайтам. Ә беҙҙә – елеп йөрө, рәхәтләнеп йәшә!
...Ер-һыу гиҙеп йөрөгән ҡарт бейек тау башына килеп менә, ти. Аҫта – бер-бер артлы теҙелгән һөҙәк бейеклектәр, уларға һыйынған йүкә, ҡайын, алмағас урмандары.
Асҡын районының картаһы СССР-ҙыҡын хәтерләтә. Бәләкәй генә “дәүләт”тәр һыйынышып, дуҫ-татыу йәшәй бында. Һәр береһе сағыу, үҙенсәлекле, ғорур... Тыуған ерҙе яратыу, татыулыҡҡа ынтылыу, эшһөйәрлек төйәкте йылы бөркөлгән уртаҡ йортҡа әүерелдергән.
Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса территориаль органы республика балалары араһында инша конкурсы иғлан итте. Ул “Ауыл хужалығы иҫәбен алыу балалар күҙлегенән” тип атала.


text:
Пландар ҙур һәм беҙ уларҙы атҡарып сыға алырбыҙ – Рөстәм Хәмитов
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостан Башлығы менән һөйләшеү 2017 йыл йомғаҡтарын тикшереүҙән башланды. «Хәтерегеҙгә төшөрәм, республика сәнәғәт производствоһы, бюджет өлкәһендә һәйбәт эшләне. Аҡса йәһәтенән йылды яҡшы тамамланыҡ – запастар килеп сыҡты. Килем 200 миллиард һумға яҡынлаша. Был бик һәйбәт һан, бындай күрһәткестәргә эйә булған төбәктәр күп түгел», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе хәл ителмәгән бурыстарҙы ла атаны. «Айырыуса беҙҙе ике күрһәткес борсой. Ул инвестициялар күләменең күҙгә күренеп кәмеүе. 2017 йылда 70 миллиард һум тиерлек юғалттыҡ. Был яңы ҡулайламалар төҙөү йәһәтенән нефть эшкәртеү, нефть химияһы предприятиеларында эш күләменең кәмеүе менән дә бәйле. Башҡа предприятиеларҙың эш әүҙемлеге бер аҙ төштө. Көсөргәнешлек тыуҙырған икенсе һан – тыуымдың кәмеүе. 2017 йылда 2016 йылға ҡарата минус 10 процент. Тәү сиратта демографик соҡорға һуғыш йылдарының эҙемтәләре лә тәьҫир итте, шулай уҡ иҡтисад та үҙ өлөшөн индерҙе. Былтыр 49 мең бала тыуған, ул күҙалланғандан аҙыраҡ. Ләкин үлем осраҡтары ла аҙайҙы. Дөйөм алғанда демографик күрһәткес кире булһа ла, әммә ныҡ ҙур түгел – бер мең кешегә аҙ», — тип хәтергә төшөрҙө төбәк Башлығы.
«2018 йыл һәйбәт башланды. Беренсе квартал яҡшы күрһәткестәр менән тамамланды. Мартта һәйбәт табыш алдыҡ – «Башнефть» 16,5 миллиард һум күсерҙе. Һөҙөмтәлә март буйынса килемгә дөйөм һалым 33,5 миллиардҡа етте. 2017 йылда был һан 16-17 миллиард һум тирәһе булды. Йәғни беҙ хәҙер йыллыҡ пландың яртыһын тиерлек үтәнек. Ул алға оптимизм менән ҡарарға һәм яңы объекттар, халыҡҡа яңы ярҙам итеү формаларын, яңы йәмәғәт хәрәкәтен үҫтереү төрҙәрен күҙалларға мөмкинлек бирә. Ресурстар, финанстар булғанда күп нәмә эшләргә була.
2018 йылғы пландар – ә улар бәләкәй түгел, тик Республика адреслы инвестиция программаһы ғына 20 миллиард һум тәшкил итәсәк – ул республиканың абсолют рекорды, бындай күләмдәр бер ҡасан да булманы. Төҙөлөштәр күп, улар бөтәһе лә мөһим. Тағы 20 миллиард һум самаһы юлдарҙы яңыртыуға, төҙөүгә, ремонтлауға, шулай уҡ уларҙы ҡарауға китәсәк. Программалар ҙур, бындай һандарҙы атҡарып сығара алырбыҙ тип ышанабыҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
http://www.bashinform.ru/news/1147045-plany-bolshie-i-my-uvereny-chto-s-nimi-spravimsya-rustem-khamitov/


text:
Биом
Биом — бер тәбиғәт зонаһынлағы экосисмема йыйылмаһы[1], оҡшаш климат шарттары менән билдәләнгән бер төрлө типтағы тереклек системаһы[2].
Башҡа сығнанаҡтарға ярашлы — бер береһе менән тығыҙ бәйләнгән биоценоздарҙан торған биосистема. Одум Юджин биргән төшөнсә буйынса «Үҫемлектәр донъяһы йәки башҡа ландшафт үҙенсәлектәре менән айырылып торған эре региональ йәки субконтиненталь биосистеманы билдәләүсе термин».
10-дан 32-гә тиклем типты берләштереүсе биом классификацияһы бар. Биомдар ниндәй киңлектә, вертикаль зона, бүленгән секторҙа урынлашыуына ҡарап билдәләнә.
Рәсәй һәм сиктәш илдәр биләмәләре 13 ер өҫтө биомдарына бүленә.
Эре биомдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡоро субтропиктар; Ҡырымдың көньяҡ яры — урта диңгеҙ климаты.
- Ҡара диңгеҙ буйындағы Туапсе-Трабзон участкаһы дымлы субтропиктары.
- Субтропик финбош: Көньяҡ Африка Республикаһындағы Кап өлкәһе.
- Эверглейдс тропик һаҙлыҡтары: Флорида штаты, АҠШ.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Биоценоз
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вронский А. В. Прикладная экология: учебное пособие. — Ростов н/Д.: Изд-во «Феникс», 1996. — 512 с. — ISBN 5-85880-099-8
- Уиттекер Р. Сообщества и экосистемы. — М.: Прогресс, 1980. — 327 с.


text:
Албания
Алба́ния (алб. Shqipëria), йәки Алба́ния республикаһы (алб. Republika e Shqipërisë [ɾɛpuˈblika ɛ ʃcipəˈɾiːs]) — Балҡандың көнбайыш яғында урынлашҡан дәүләт. 2009 йылдан НАТО ағзаһы. төньяҡ-көнсығышта Сербия менән, төньяҡта Черногория менән, көнсағышта Македония менән һәм көньяҡ-көнсығышта Греция менән сикләшә. Дәүләттең майҙаны — 28 748 км². Халыҡ һаны — 2 831 741 (2011 йыл). Халыҡтың 95%-ты милләте буйынса албандар, 3 % гректар һәм ҡалған 2 % башҡа милләттәр (румындар, сиғандар, сербтар, македонлылар). Хөкүмәт етәксеһе — президент (Kryetarët). Дәүләт парламенты Кувенд (Kuvendi) тип атала. Ул 140 депутаттан тора (100 депутат һайлау буйынса, 40 депутат партия теҙмәләре буйынса). Депутаттар 4 йылға һайлана йәки тәғәйенләнә.
Ил НАТО ағзаһы.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо ваҡытта Албания ерҙәрендә иллирия, тракия һәм грек ҡәбиләләре йәшәгән, бер нисә грек колонияһы булған.
Иллирия һуғышынан һуң был ерҙәр Рим империяһының Далмация, Македония һәм Мезин виләйәттәренә керәләр.
1190 йылда Ҡуя ҡалаһының Прогон Барбер кенәзлеген төзөй, был беренсе албан дәүләте була.
XVI быуатта хәҙерге албан ерҙәрен Ғосманлы империяһы яулап ала, төрөктәр бында хакимлыҡ итә.
1912 йылда, Балкан һуғыштарынан һуң, Албания мөстәҡиллеге тураһында иғлан итә. 1912 йылдың 28 ноябрендә көньяҡ Веранда үткән Бөтә албан конгрессында Влера мәжлесе ойошторола. Һикһән өс кешенән торған Йыйылма илдең бәйһеҙлеген иғлан итә һәм Ваҡытлы хөкүмәт ойоштора. Хөкүмәт ойоштороу тураһында ҡарарҙы Мәжлестең икенсе сессияһында, йәғни 1912 йылдың 4 декабрендә ҡабул итәләр. Ул 10 ағзанан тора, уны 1914 йылдың 22 ғинуарына тиклем Исмәғил Камали етәкләй. Шул уҡ ваҡытта хөкүмәт Ултырыш эшсәнлеген күҙәтеп торор өсөн Сенат тигән органы ла булдыра, унда Мәжлестең 18 ағзаһы хеҙмәт итә.
Аланияның бәйһеҙлеген 1913 йылдың 29 июлендә Лондон конференцияһында таныйҙар. Яңы барлыҡҡа килгән Албания кенәзлегенең сиктәрен билдәләгәндә ул осорҙоң демографик үҙенсәлектәре иҫәбенә алынмай ҡала. Шул уҡ йылдың 15 октябрендә Аланияның үҙ сәйәси институттары тәртипкә килеп еткәнсе эшен дәүләт ҡарар өсөн халыҡ-ара контроль комиссияһы ҡорола. Ул Веранда урынлаша. Албания кенәзлегенең беренсе көс структураһы булараҡ, халыҡ-ара жандармерия ойошторола. Ноябрь айында беренсе жандармдар илгә килеп етә. Албания кенәзе Вильһельм Вид кенәзлектең беренсе кенәзе итеп һайлана.
1939 йылда Италия Албанияны баҫып ала һәм бында Бөйөк Албанияны төзөй, ә 1943 йылда ул Германия протекторатына әүерелә.
Икенсе бөтә донъя һуғышынан һуң Әнүәр Хәли Ходжа етәкселегендәге Хеҙмәт фирҡәһе хакимиәткә килә, ил коммунистик юлына баҫа, изоляция сәйәсәтен индерә.
1991 йылда Албания Халыҡ Социалистик Республикаһы урынына хәҙерге Албания Республикаһы барлыҡҡа килә.
Демография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйләнеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|eo}}


text:
Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү үҙәге йәйге каникул осоронда үҫмерҙәргә эшкә урынлашырға ярҙам итә
Быйыл йәй Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү үҙәге бәлиғ булмағандарға туңдырма һатыусылар, официанттар, курьерҙар, промоутерҙар, ярҙамсы эшселәр, йыуыусылар вакансиялары тәҡдим итә. Бар ерҙә лә үҫмерҙәр хеҙмәтен ойоштороу буйынса талаптар күҙәтелә, хәүефһеҙлек техникаһына махсус иғтибар бирелә. Йәштәрҙе улар өсөн ҡануниәт менән билдәләнгән норманан артыҡ эшләргә мәжбүр итмәйҙәр.
Үҙәк директоры Гөлләриә Ялсыҡаева әйтеүенсә, үҫеп килеүсе быуындың мәшғүллеге, айырыуса йәйге осорҙа, йәштәрҙең көнүҙәк проблемаларының береһе булып тора. Уны хәл итеүҙә төрлө ойошмалар һәм хеҙмәттәр ҡатнаша — БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығы, БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, республика район һәм ҡалаларының йәштәр эштәре буйынса органдары, шулай уҡ Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү үҙәге.
—2010 йылдың башынан алып май айына тиклем беҙҙең белгестәр менән 1500 самаһы кеше эшкә урынлаштырылған, — ти Гөлләриә Ялсыҡаева. — Йәй етеү менән эшһеҙ йәштәр ағымы артты. Бер июнь айында ғына беҙгә 700 тирәһе үҫмер мөрәжәғәт итте.
Йәштәр мәшғүллегенең йәнә бер формаһы – студенттарҙың хеҙмәт отрядтары. Был үҫмерҙәр һәм йәштәргә социаль ярҙамдың бер формаһы ғына түгел, яңы һөнәр үҙләштереү һәм яңы дуҫтар табыу мөмкинлеге лә. Быйыл өсөнсө хеҙмәт семестрында республиканан алты мең самаһы студент ҡатнашасаҡ, тип күҙаллана. Улар Башҡортостандың төрлө төбәгендә хеҙмәт итәсәк, ҡайһы берәүҙәре Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә юлланыу мөмкинлеге аласаҡ. Ошо йәй эсендә йәмғеһе 11000 үҫмер һәм йәш кеше яңы һөнәр үҙләштереп, бер аҙ аҡса эшләй аласаҡ. Әйтергә кәрәк, студенттар отрядында хеҙмәт хаҡы, эш урынына ҡарап, 4 меңдән алып 15 меңгә тиклем етә.
Һаман да күңеленә оҡшаған эшен таба алмағандарға Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү үҙәгенә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Уның адресы: Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, 13-сө кабинет. Ул шишәмбе, шаршамбы һәм кесаҙна көндәрендә 10 — 17 сәғәттәрҙә эшләй. Телефоны: 251-89-76.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Урман ауылын тергеҙеүҙе тикшерҙе һәм Иглиндағы төҙөлөш эштәренең сифатын баһаланы
Фото:
26 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Иглин районына эш сәфәре барышында ағымдағы йылдың май айында хәрби часть келәттәрендәге ғәҙәттән тыш хәлдән һуң Урман ауылындағы тергеҙеү эштәрен тамамлау менән танышты.
Республика башлығы 1 сентябрҙә эшләй башлаясаҡ мәктәпте ҡараны. Бинала капеталь ремонт тамамлана. Рөстәм Хәмитов объектты ваҡытында файҙаланыуға тапшырыуҙы талап итте һәм мәктәп янында волейбол майҙансығы булдырырға бойорҙо.
Ауылдың балалар баҡсаһына хәҙер 22 бала йөрөй. 1 сентябрҙән мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына 90 бала йөрөйәсәк, ә киләһе йылдан, балалар баҡсаһы Үҙәк хәрби округынан муниципалитет балансына күскәс, уны тулы ҡеүәтенә файҙаланыу планлаштырыла – учреждение 120 балаға иҫәпләнгән. Шулай итеп, балалар баҡсаһында урын етмәү менән бәйле көсөргәнешлек ауылда ике тапҡырға кәмейәсәк.
Шартлауҙан зыян күргән торлаҡ йорттарҙа тәҙрәләр тулыһынса пластик быяла пакеттарға алмаштырылған, эштән сыҡҡан бүлмә ишектәре урынына яңылары ҡуйылған, фатирҙарҙа газ плиталары һәм колонкалары монтажланған. Йылытыу миҙгеле башланыуға сафҡа индереләсәк яңы ҡаҙанлыҡ төҙөү эштәре августа башланасаҡ. Рөстәм Хәмитов ихаталарҙы төҙөкләндереү, атап әйткәндә йорт янындағы территорияларҙы йәшелләндереү кәрәклегенә иғтибарын йүнәлтте.
Башҡортостан Президенты ауыл халҡы менән аралашты һәм ремонт тамамланған бер нисә фатирҙы ҡарап сыҡты.
Иглин ҡасабаһында Рөстәм Хәмитов зыян күреүселәр өсөн төҙөлгән яңы йорттарҙағы төҙөлөш-монтажлау эштәренең сифатын баһаланы. Бында коттедж тибындағы 13 йорт һәм 3 күп фатирлы йорт төҙөлә. Хәҙер төҙөлөш эштәре тамамланған тиерлек. Яңы фатир асҡыстарын 6 сентәбрҙә тапшырырға планлаштырыла.


text:
Фото:
Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығында яңы етәксе менән таныштырҙылар
Фото:
Башҡортостан Республикаһы буйынса эске эштәр министры, полиция генерал-майоры Михаил Закомалдин эш башланы. Хеҙмәткәрҙәрен уның менән Рәсәйҙең эске эштәр министры урынбаҫары Сергей Герасимов таныштырҙы. Бынан алдағы министр Игорь Алешин кеүек үк, Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы башлығы СССР Эске эштәр министрлығының Омск юғары мәктәбен тамамлаған.
— Омск мәктәбе криминаль блоктағы белгестәр әҙерләй. Михаил Иванович енәйәт тикшереү бүлегендә оперативник булып эш башлаған, — тип һөйләне уның хаҡта федераль чиновник. — Ул шулай уҡ иҡтисади именлек һәм ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш подразделениеларында хеҙмәт иткән. Башҡортостандың Эске эштәр министрлығына яңы етәксе тәғәйенләү буйынса ентекле эш алып барылды, кандидаттарға бер нисә талап ҡуйылып, уның һөҙөмтәләре буйынса Михаил Закомалдин һайланды. Уның сәләмләү телмәре ҡыҫҡа булды:
— Ил етәкселегенә, Рәсәй Эске эштәр министрлығы етәкселегенә ышаныс күрһәтеүҙәре өсөн ҙур рәхмәт, сөнки бындай вазифаға тәғәйенләнеү ысынлап та ҙур ышанысты аңлата, һәм ул аҡланасаҡ, тип ышандыра алам.
Башҡортостанға тәғәйенләнеүенә тиклем полиция генерал-майоры Карелия Эске эштәр министрлығына етәкселек иткән. Сергей Герасимов аңлатыуынса, яңы етәксе Үҙәк аппаратта стажировка үткән, унда яңы вазифала эшләү буйынса кәңәштәр һәм тәҡдимдәр алған.
Республика эске эштәр министрын Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов тәбрикләне:
— Һеҙҙең был яуаплы вазифаға тәғәйенләнеүегеҙ Эске эштәр министрлығы системаһын үҙгәртеп ҡороу кеүек ябай булмаған осорға тура килде. Әммә Башҡортостандың тәртип һаҡсылары һәр ваҡыт намыҫлы хеҙмәт итә, һәм мин, бындай хеҙмәткәрҙәр менән теләһә ниндәй мәсьәләне лә хәл итеү һеҙҙең ҡулығыҙҙан киләсәк, тип ышанам.
Рәсми таныштырыуҙан һуң Михаил Закомалдин матбуғат вәкилдәре менән аралашты. Уның әйтеүенсә, «иҡтисади енәйәттәргә һәм коррупцияға ҡаршы көрәш кәмемәйәсәк, артасаҡ ҡына. Әгәр әүәлге министрҙың да Карелиянан булыуын иҫәпкә алғанда, эшкә ҡарашыбыҙ беҙҙең бер үк тиерлек». Игорь Алешин икенсе эшкә күскәндән һуң министрлыҡ етәкселегендә бушаған вакансияларға килгәндә, министр, «йөҙ процентҡа тиерлек урындағы хеҙмәткәрҙәр тәғәйенләнәсәк. Әгәр кемдер килә икән, был бик һирәк күренеш буласаҡ. Тәғәйенләүҙәр бөгөн үк тикшерелә башланы». Ҡатмарлы мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн министр унан алдағы етәксегә мөрәжәғәт итергә йыйынмай: «Үҙаллы ҡарар ҡабул итер өсөн тәжрибәм һәм белемем етерлек», — тине ул.


text:
Өфөлә танылған балалар яҙыусыһы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның юбилей кисәһе үтә
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
26 ноябрҙә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала танылған балалар яҙыусыһы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның юбилей кисәһе ойошторола. Сара башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлегендә көндөҙгө сәғәт 3-тә башлана.
Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина — Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең яҙыусылар союзы ағзаһы, Рәсәйҙең мәғариф отличнигы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, Баязит Бикбай исемендәге әҙәби премия лауреаты, республика һәм ҡала кимәлендәге сараларҙы ойоштороусы һәм әүҙем ҡатнашыусы. Кескәйҙәр һәм мәктәп йәшендәге балалар өсөн шиғырҙар, әкиәттәр, хикәйәләр, пьесалар, сценарийҙар яҙа. Шулай уҡ ул Рәшит Солтангәрәев, Факиһа Туғыҙбаева, Мөкәрәмә Садиҡова, Раил Байбулатов, Гөлнур Яҡупова, Тамара Ғәниева кеүек яҙыусыларҙың балалар өсөн ижад иткән хикәйәләрен, әкиәттәрен рус теленә тәржемә итә. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның һүҙҙәренә балалар өсөн йырҙар яҙылған. Авторҙың «Ашҡаҙар» радиоһында әҙәбиәт темаһына алып барған тапшырыуҙар циклы тыңлаусыларҙа популярлыҡ менән файҙалана.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Рәсәй » Михаил Бабич Башҡортостанға килде
Михаил Бабич Башҡортостанға килде
РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич республикаға эш сәфәрендә бер нисә урында булды.
Ул Ишембайҙа Башҡортостан кадет корпусында тәрбиәләнеүселәрҙең сафҡа теҙелеү тантанаһында ҡатнашты. Яңы уҡыу йылы менән кадеттарҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡотланы.
Әйткәндәй, республика кадет корпусы быйыл федераль кимәлдәге дөйөм белем биреү учреждениеһы итеп үҙгәртелде.
Кадет корпусына конкурс ҙур: бер урынға 4 – 5 кеше дәғүә итә. Директор Рөстәм Мираҫов һүҙҙәренсә, балалар бында килергә ашҡынып тора. Уларҙы ҡаты тәртип тә, физик көсөргәнешлек тә, махсус әҙерлек тә ҡурҡытмай. Кадеттар араһында 25 ҡыҙ ҙа бар.
Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назаратында Михаил Бабич менән Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин менән осрашты. Улар ислам мәғарифын үҫтереү мәсьәләләре тураһында һүҙ алып барҙы.
Ул Ишембайҙа Башҡортостан кадет корпусында тәрбиәләнеүселәрҙең сафҡа теҙелеү тантанаһында ҡатнашты. Яңы уҡыу йылы менән кадеттарҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡотланы.
Әйткәндәй, республика кадет корпусы быйыл федераль кимәлдәге дөйөм белем биреү учреждениеһы итеп үҙгәртелде.
Кадет корпусына конкурс ҙур: бер урынға 4 – 5 кеше дәғүә итә. Директор Рөстәм Мираҫов һүҙҙәренсә, балалар бында килергә ашҡынып тора. Уларҙы ҡаты тәртип тә, физик көсөргәнешлек тә, махсус әҙерлек тә ҡурҡытмай. Кадеттар араһында 25 ҡыҙ ҙа бар.
Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назаратында Михаил Бабич менән Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин менән осрашты. Улар ислам мәғарифын үҫтереү мәсьәләләре тураһында һүҙ алып барҙы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
- Подробности
- Просмотров: 386
ҠАНДАЛА ҮЛӘНЕ (Melilotus), ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 25‑кә яҡын төрө билдәле, Европала, Азияның, Төньяҡ Африканың уртаса һәм субтропик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 5 төрө үҫә: аҡ Ҡ.ү., буйһыу Ҡ.ү., дарыулы (һары) Ҡ.ү., иҙел Ҡ.ү., тешле Ҡ.ү. Ике йыллыҡ үлән үҫемлеге. Һабағы төҙ, тармаҡлы, бейеклеге 90—200 см. Япрағы өсәрле. Сәскәһе аҡ, һары, ваҡ, эйелгән; сәскәлеге — тәлгәш формаһында. Май—авг. сәскә ата. Емеше — асылмай торған ҡуҙаҡ, июль—сент. өлгөрә. Болонда, көтөүлектәрҙә, һирәгерәк тоҙло тупраҡта (тешле Ҡ.ү.) һәм ташландыҡ ерҙә (иҙел Ҡ.ү.) үҫә. Аҡ Ҡ.ү. һәм дарыулы Ҡ.ү. респ. барлыҡ терр‑яһында таралған, башҡа төрҙәре башлыса Башҡортостандың Урал алдының үҙәк өлөшөндә үҫә. Ҡ.ү. — мал аҙығы, баллы үҫемлек; дарыулы Ҡ.ү. медицинала ҡулланыла. БР‑ҙа аҡ Ҡ.ү. (200 см тиклем бейеклектәге үҫемлек) һәм дарыулы Ҡ.ү. (бейеклеге 180 см тиклем) үҫтерелә. 1000 орлоғоноң ауырлығы 1,5—1,9 г. Аҡ Ҡ.ү. — ҡышҡа, ҡоролоҡҡа сыҙамлы үҫемлек, уны үҫтереү өсөн һаҙланған һәм әсе тупраҡ яраҡһыҙ, 12 көнгә тиклем һыу баҫыуға, мал көткәндә тапалыуға бирешмәй. Дарыулы Ҡ.ү. — ҡоролоҡҡа сыҙамлы үҫемлек, уны үҫтереү өсөн бер аҙ татырлы тупраҡ яраҡлы, ер аҫты һыуҙарының яҡын ятыуын насар кисерә. Ҡ.ү. яҙғы иген культуралары ҡапламы аҫтында яҡшы үҫә (ҡара: Ҡаплам аҫтындағы сәсеүлектәр). Төп элгәрҙәре: аралыҡлы культуралар, ужым иген культуралары. Иртә яҙҙа сәселә. Ғәҙәти рәтле сәсеү ысулы м‑н сәсеү нормаһы 16—18 кг/га, киң рәтле — 6—8 кг/га, орлоҡто сәсеү тәрәнлеге 1,5—2,0 см. Аҡ Ҡ.ү. уңдырышлылығы (ц/га): йәшел масса — 225, бесән — 65, орлоҡ — 8; дарыулы Ҡ.ү. — ошоға ярашлы 190, 63, 9; 100 кг йәшел массала 18,5—19,5 мал аҙығы берәмеге, 3,1—3,2 кг үҙләштерелеүсе протеин бар (Өфө тәжрибә-производство хужалығы, 2000). Йәшел мал аҙығы, бесән итеп һ.б. ҡулланыла. Ҡ.ү. яңы сорттарын булдырыу һәм уны үҫтереү технологияһын эшләү б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 1975 й. башлап БНИИСХ‑ла (Ғ.Ҡ.Зарипова, Раф.С.Йәнекәев, В.А.Михеев, Н.С.Саламатин) һәм БДАУ‑ҙа (Т.М.Мәсәлимов) алып барыла. Аҡ Ҡ.ү. башлыса көньяҡ урман-дала зонаһында, төньяҡ урман‑дала зонаһында һәм төньяҡ-көнсығыш урман-дала зонаһында, дарыулы Ҡ.ү. Урал алды дала зонаһында һәм Урал аръяғы дала зонаһында үҫтерелә. БР б‑са дарыулы Ҡ.ү. респ. селекционерҙары сығарған Альшеевский һәм аҡ Ҡ.ү. Чермасан сорттары ҡулланылышҡа индерелгән.
Әҙәб.: Барбалис П.Д., Якобсон Ю.О. Белый донник в нечернозёмной полосе. М., 1960; Масалимов Т.М. Донник. Уфа, 1991.
Ғ.Ҡ.Зарипова, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
БАШҠОРТТОҢ ҒОРУР, МИЛЛИ РУХЛЫ, МӘҒРИФӘТЛЕ, ҺЫНМАҪ ГҮЗӘЛ ҠАТЫНЫ5-01-2018, 00:03 // Аҡмулла // Баҫып сығарырға
80 йәшлек юбилейын билдәләнек. Йыл хаҡында “тарихи” тип ишара яһауым шуға, сөнки 28-29 ноябрҙә оло тарихи ваҡиға булды – башҡорттарҙың ерле мөхтәриәте (автономияһы) иғлан ителеүгә
100 йыл тулды. Ғәмәлдә хәҙерге Башҡортостан Республикаһына – йөҙ йыл!
Әйтергә кәрәк, башҡорттар аҙ һанлы булған төбәктәрҙә һәм ҡалаларҙа башҡорт халҡы вәкилдәренең төрлө милләтле мөхиттә абруй ҡаҙанып, мәғрифәт, мәҙәниәт юлында ғәйәт ҙур эштәр башҡарып, уңыштарға өлгәшеү миҫалдары күп түгел. Бигерәк тә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһында. Шуның өсөн дә беҙҙең Бөрө ҡалаһында, ғәмәлдә, башҡорт ағинәйе булып әүерелгән, Бөрйән ырыуы вәкиләһе Рауза апай (Роза Әхмәт ҡыҙы Дикова) тураһында яҙмай булдыра алмайым. Минең Рауза апайҙың шәхесенә иғтибарымдың тағы ла бер сәбәбе – ул бик үҙенсәлекле кеше, нәғеҙ башҡорт саниәһе. Бөрөлә барыһы ла әйтер, Рауза Әхмәт ҡыҙы һымаҡ тура һүҙле, ғәҙел, ғорур, етди, ләкин бик яғымлы һәм яҡшы күңелле уҡытыусы юҡтыр ул. Уның үҙаллылығы, ҡәтғи тура һүҙлелеге ҡайһы бер мәлдәрҙә үҙе өсөн дә мәсьәләләр хасил иткәндер. Ә кем, бигерәк тә түрәләрҙе әйтәм, ундайҙарҙы яратһын?! Минең дә баштан үткән ундай хәлдәр...
Утыҙ өс йыл буйы бер мәктәптә уҡытыусы булып эшләп, Бөрөнөң күпме балаларын үҫтергән һәм тәрбиәләгән беҙҙең Рауза апай! Уның яратҡан уҡыусыларынан (ә улар бихисап, сөнки Рауза Әхмәт ҡыҙы барыһын да ярата!) ҡотлауҙар әле һаман да туҡтамай. Ә бына Рауза апайҙың үҙенә ҡараһаң, уға 80 йәш тип кем әйтһен инде! Шундай һылыу, һоҡланғыс, йәштәрсә тура баҫып йөрөй, бик бөхтә һәм матур кейенә. Әлбиттә, етди һәм ихтыярлы үткер ҡарашы бөрйәндәр нәҫеленән икәненә ишаралай. Яғымлы, матур тауышы кешене үҙенә әүрәтә лә ҡуя. Ә ҡайһылай матур итеп башҡортса һөйләшә! Күпме йылдар рус телле мөхиттә йәшәп, рус мәктәбендә эшләп, туған телен һис тә онотмаған.
Рауза Бөйөк Ватан һуғышынан дүрт йыл әүәлерәк, хәҙерге Бөрйән районы үҙәге булған Иҫке Собханғол ауылында Ғәйшә Ҡәйүм ҡыҙы менән Әхмәт Ваһап улы Ишкилдиндарҙың күп балалы ғаиләһендә дүртенсе бала булып донъяға килә. Атаһы һуғышҡа алынғанда Рауза сабый ғына була. Уның дүрт йәшлек сағындағы хәтирәләре төш кенә кеүек.
Ҡыҙғанысҡа, Әхмәт Ваһап улы Ишкилдин, миллионлаған совет хәрбиҙәре һымаҡ, һуғыштың беренсе айҙарында уҡ һәләк була. Бөтә ил буйынса һанап китһәң, күпме шулай сабый-балаҡай етем ҡала?! Һуғыштың иң уңышһыҙ булған беренсе осоро өсөн бер кем дә яуап тотманы. Ә бына атайҙары иҫән ҡалғандар хәҙер дәүләттән ниндәй генә льготаларҙан файҙаланмай. Ә атайһыҙ ҡалған сабыйҙар ифрат ыҙаланып йәшәп, хәҙер ҙә дәүләттән бер ниндәй файҙа күрмәй. Ҡасан инде “Һуғыш балалары” тигән дәүләт программаһы эшләй башлар икән? Рауза апай кеүек һуғыш балаларының өмөттәре аҡланырмы икән...
Раузаның әсәһе Ғәйшә Ҡәйүм ҡыҙы бер үҙе, туғандарының ярҙамы менән, дәһшәтле һуғыш йылдарында, унан һуң да бик үк еңел булмаған тормошта балаларын Кеше итеп үҫтерә алған. Ғәйшә инәй мөғәллимдәр династияһынан, уның күп туғандары ла уҡытыусы булған. Бына бер генә миҫал. Сталин заманында репрессияға эләккән ағаһы Хаммат Ҡәйүм улы Сәғитов һәм ҡустыһы Әхәт Ҡәйүм улы уҡытыусылар булған. Ғәйшә инәйҙең икенсе ҡустыһы Саматтың бер ҡыҙы Гөлшат та уҡытыусы. Хамматтың ике улы Зәки һәм Ирек тә – уҡытыусылар. Зәки Хаммат улының алты балаһының дүртеһе әле лә уҡытыусы. Ирек Хаммат улының ике ҡыҙы ла уҡытыусылар. Шулай булғас, Ғәйшә Ҡәйүм ҡыҙы ғаиләһендәге ике ҡыҙ – Мәрйәм менән Рауза – артабан уҡытыусы һөнәрен һайлағандыр инде.
Үҙҙәрендә урта мәктәпте тамамлағас, Рауза Башҡорт дәүләт университетының физика һәм математика факультетына уҡырға инә. Уны уңышлы тамамлап, бер йыл Ҡырмыҫҡалы районының Сәхәй урта мәктәбендә математиканан уҡыта. Университетты тамамламаҫ борон, буласаҡ тормош иптәше бик һәләтле белгес Николай Диков менән танышып, мөхәббәт тотоп, өйләнешеп тә ҡуялар. Иптәше Өфөлә эшләгәс, Рауза ла Өфөгә ҡайта. Өфө мәктәптәрендә уҡытырға насип итә. Был бик оло тәжрибә була.
Артабан Николайҙы, ифрат оҫта һәм һәләтле белгес булараҡ, Бөрө дәүләт педагогия институтының биология һәм химия факультетына эшкә саҡыралар. Шулай итеп, Рауза Әхмәт ҡыҙы ғаиләһе менән Бөрөгә килеп төпләнә. Ике йыл Бөрө дәүләт педагогия институтының физика һәм математика факультетында эшләй. Рауза Әхмәт ҡыҙы бөтә тәбиғәте менән балаларҙы ярата, мәктәп балаларын уҡытыуҙы яҡын күрә. Студенттар менән шулай бер мәл Бөрө ҡалаһының 3-сө урта мәктәбендә практика үтәләр. Ошо мәктәптә математика уҡытыусыһына мохтажлыҡ булған. Мәктәптең директоры, Бөрөлә күренекле шәхес, билдәле педагог Борис Григорьевич Бортник, Раузаның тырышлығын һәм белемен күреп, мәктәпкә эшкә саҡыра. Шунан бирле утыҙ өс йыл буйы, пенсияға сыҡҡансы, Рауза Әхмәт ҡыҙы Дикова ошо мәктәптә хеҙмәт итә. Дөйөм стажы 42 йылдан ашып китә, ләкин хәҙерге ҡанундар буйынса уҡыу йылдары дөйөм стажға инмәй. Рауза апай шуға аптырай: уҡыу – ул бит эш! Бәлки, хәҙерге уҡыу эшкә һанала алмайҙыр, сөнки уҡыуҙың ҡәҙере лә, әһәмиәте лә юҡ тигәндәй, ә элекке замандарҙа уҡыу хеҙмәттең бер төрө ине, ти. Рауза Әхмәт ҡыҙы, минеңсә, бик раҫ фекер йөрөтә.
Рауза апай эшләгән осорҙа Бөрөнөң 3-сө ҡала мәктәбе алдынғыға әйләнә. Етеҙ, эшлекле башҡорт ҡатыны мәктәпте математика фәненең төбәк үҙәгенә әүерелдерә, тиһәң дә артыҡ булмаҫ, сөнки балалар Рауза апайҙың талапсанлығына, ғәҙеллегенә, тырышлығына ихлас тартыла. Математика түңәрәктәре ойошторола, ҡала һәм район хакимиәте мәғариф бүлегенең математиктар методик ойошмаһы әүҙемләшә, математика буйынса конкурстар, олимпиадалар ойошторола.
Ул заманда Бөрөлә көнкүреш шарттары Өфөнән байтаҡҡа айырылып торған, әлбиттә. Ләкин Рауза үҙенең Николайы менән нисек тә булһа тормоштарын яҡшыраҡ ҡорорға тырыша. Уларҙың бер-бер артлы өс балалары донъяға килә — ҡыҙы һәм ике улы... Бәхетле әсә, уңышлы педагог, тормош та әкренләп яйлана...
Бына инде нисәмә йыл Рауза апай ейән-ейәнсәрҙәренә һоҡланып йәшәй. Йәй мәктәпте төрлө йылдарҙа тамамлаусыларҙың осрашыуҙары булып тора. Рауза Әхмәт ҡыҙын бер осрашыуҙан да ҡалдырғандары юҡ! Яратҡан уҡытыусыңды күреп китеү үҙе оло бәхет бит ул! Хатта математика арҡаһында аттестат ала алмаған уҡыусы ла, хәҙер инде уңышлы бизнесмен, юғары вазифалы инсан: “Ҙур рәхмәт Һеҙгә, һөйөклө Рауза Әхмәтовна!”, “Һеҙ йәшәргә өйрәттегеҙ”, “Һеҙ хәҡиҡәтте танырға өйрәттегеҙ” тип хөрмәтләй. Уҡыусыларыңдан, балаларыңдан рәхмәт ишетеү – ул ысын хөрмәт, ысын награда!
Оло йәшкә етһә лә, Рауза апайҙың энергияһы ташып тора. Уның етеҙлеге хайран ҡалдыра. Өфөгә, Бөрйәнгә туған-тыумасаларына барып ҡайтыу уның өсөн бер ни тормай! Севастополдә йәшәгән ағаһы-әсәһенең ҡустыһы – 93 йәшлек ветеран-диңгеҙ офицеры Барый Ҡәйүм улына һәм уның балаларына йыл һайын барып йөрөй. Рауза Әхмәт ҡыҙы барса туғандары менән араларҙы өҙмәй. Был бит ысын башҡортлоҡ билдәһе!
Рияз МӘСӘЛИМОВ,
Бөрө башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.


text:
Синоптиктар был аҙнала көндәрҙең эҫе буласағын фаразлай Фото: Олег Яровиков
Синоптиктар был аҙнала көндәрҙең эҫе буласағын фаразлай
Синоптиктар был аҙнала көндәрҙең эҫе буласағын фаразлай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Синоптиктар фаразлауынса, был аҙнала Башҡортостанда көндәр йәйгесә йылы торасаҡ. Һауа температураһы яйлап ҡына күтәреләсәк, көндөҙ 30 градусҡа тиклем. Республиканың ҡайһы бер райондарында ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуасаҡ, төбәктең күпселек өлөшөндә яуым-төшөм көтөлмәй.
Шаршамбы, 15 июндә, һауа температураһы төндә 11-16 градус тәшкил итәсәк, төньяҡ һәм таулы райондарҙа +6 градусҡаса, көндөҙ 27 градусҡа тиклем. Кесаҙна, 16 июндә, урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Төндә шулай уҡ 11-16 градус, төньяҡ һәм таулы райондарҙа +6 градусҡа тиклем. Көндөҙ иһә 27 градус һәм юғарыраҡ.
Рәсәй Гидрометүҙәге мәғлүмәттәре буйынса, июндең икенсе декадаһында Башҡортостанда көндәр йылы торасаҡ. Уртаса һауа температураһы күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән ике градусҡа юғарыраҡ булмаҡсы.


text:
Республика мәктәптәре Федераль маҡсатлы программаның конкурс буйынса һайлап алыуында еңеп сыҡты Фото: Олег Яровиков
Республика мәктәптәре Федераль маҡсатлы программаның конкурс буйынса һайлап алыуында еңеп сыҡты
Республика мәктәптәре Федераль маҡсатлы программаның конкурс буйынса һайлап алыуында еңеп сыҡты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың биш дөйөм белем биреү мәктәбе 2016-2020 йылдарҙа мәғарифты үҫтереүҙең федераль маҡсатлы программаһының конкурс буйынса һайлап алыуында еңеп сыҡты. Быйыл улар үҙҙәренең проекттарын тормошҡа ашырыу өсөн федераль грант аласаҡ.
Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, «Инициативалы инновация проекты» номинацияһында Республика политехник лицей-интернаты һәм Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернаты еңеү яуланы. Сибай гимназия-интернаты һәм Стәрлетамаҡтағы 1-се гимназия «Мәктәп китапханаһын үҫтереү» номинацияһында иң яҡшылары тип танылды. «Башланғыс дөйөм белем биреү программаларын тормошҡа ашырғанда яңы педагогик технологияларҙы әҙерләү, һынау, индереү» номинацияһында Учалы районынан 1-се башҡорт лицейы еңеүсе булды.


text:
41 йәшемдә, таптым шул, – тип берсә аптыратты, берсә көлдөрҙө мине Ғәйшә апай, үҙе лә рәхәтләнеп кеткелдәп.
– Инәй, һеҙ 41 йәште “ҡартайғас” тип әйттегеҙ, ә хәҙергеһен – 100 йәшегеҙҙе — нисек атарға һуң, улай булғас? – тип йылмайҙым, инәйҙең күңелсәк һәм телдәр генә икәнен аңлап алғайным инде. Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй ауылында йәшәүсе Ғәйшә Сәйфетдин ҡыҙы Мөхәмәтйәнова менән осрашыуға уның ейәнсәре алып килде мине. Быға тиклем йөҙйәшәр кешене бер генә тапҡыр күргәнем булды, уныһы ла бик күптән инде.


text:
Һине данлап тибә йөрәгем.
Бер ҡайҙа ла һинән китмәйем –
Һөйәм һине, изге илкәйем.
Бөгөн беҙ иркен, яҡты мәктәптәрҙә белем алабыҙ. Илебеҙ алға бара, күгебеҙ тыныс. Ватаныбыҙ элеккеләй ҡеүәтле һәм көслө, уның менән һәр саҡ ғорурланабыҙ. Барыһы өсөн дә һинең алда сикһеҙ бурыслыбыҙ.
Ҡәҙерле нәнәйемдә.
Матурлыҡты, сафлыҡты,
Намыҫты ул белдерә.
Ялтырап ҡына ята.
Һыуыҡ көндәр башланһа, ул
Шул килеш кенә ҡата.
Күрше ҡыҙы Рәмилә.
Китаптары ла бар уның,
Буяу ҡәләмдәре лә.
Ул – көслө рухлы батыр.
Бөркөт кеүек сая үҙе,
Һис тә булмаған бахыр.
Тиҙерәк кенә, зинһар, шылтырат.
“Минме инде үтеп китер кеше?!” –
Кисәгесә көлөп, һин шаярт.


text:
Ғәмлеләрҙе берләштереп31-08-2016, 01:04 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
“Битараф булмағандар, берләшегеҙ!” девизы менән инвалидтарҙы мәҙәни һәм социаль маҡсаттарға туплаусы хәйриә проектына ярашлы ойошторолған сара 8 сентябргә тиклем барасаҡ. Ижади эштәрҙе шәмбе һәм йәкшәмбенән тыш көн дә иртәнге 11-ҙән киске 7-гә тиклем бушлай инеп ҡарарға мөмкин. Проект коммерция менән бәйле түгел, ул ауыр сирле кешеләрҙе үҙ көсөнә ышандырыуҙы, күңелдәрендә ыңғай хис-тойғолар уятыуҙы, һәләттәрен асырға ярҙам итеүҙе генә күҙ уңында тота.


text:
Өфө мәктәптәре уҡыусыларҙы йөрөтөү өсөн 14 яңы автобус алдыФото: Олег Яровиков
Өфө мәктәптәре уҡыусыларҙы йөрөтөү өсөн 14 яңы автобус алды
Өфө мәктәптәре уҡыусыларҙы йөрөтөү өсөн 14 яңы автобус алдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә мәктәп директорҙарына 14 автобустан асҡыстар тапшырыу тантанаһы үтте. БР Мәғариф министрлығы менән бүленгән транспорт балаларҙы Өфөгә яҡын урынлашҡан ауылдарҙан баш ҡала мәктәптәренә йөрөтөү өсөн тәғәйенләнгән. Көн һайын уларҙа 400-ҙән ашыу бала йөрөйәсәк.
Мәғариф министры Әлфис Ғаязов билдәләүенсә, техника «Мәғариф» милли проекты ярҙамында һатып алынған.
— Былтыр дөйөм белем биреү системаһын яңыртыу программаһы буйынса республика 2 миллиард 133 миллион һум аҡса алды. Был средстволарҙың күпселек өлөшө белем биреү селтәренең инфраструктураһын яҡшыртыуға йүнәлтелде, шул иҫәптән мәктәп автобустары һатып алыуға байтаҡ аҡса бүленде, — тип билдәләне министр.
Уның һүҙҙәренсә, белем биреү системаһын яңыртыу программаһы быйыл да дауам ителәсәк. Яҡынса 1 миллиард 600 миллион һум күләмендә финанслау көтөлә. Был средстволарҙың бер өлөшө йәнә транспорт һатып алыуға йүнәлтеләсәк, тип ышандырҙы Әлфис Ғаязов.
Мәктәптәргә тапшырылған автобустар балалар именлеген тәьмин итеү өсөн барлыҡ талаптарға ярашлы йыһазландырылған. Өфө ҡалаһы Совет районының 7-се мәктәбенә тапшырылған «ГАЗель» микроавтобусы инвалид балаларҙы йөрөтөү өсөн тәғәйенләнгән.
— Өфө 720 квадрат километр майҙанды биләй, был территорияла алыҫ урынлашҡан 24 ауыл бар. Шуға күрә, әлбиттә, балаларҙы белем биреү учреждениеларына йөрөтөү генә түгел, ә уларҙы экскурсиялар, олимпиадалар, спорт ярыштары һәм театрҙарға алып барыу мәсьәләһе лә килеп тыуа, — тине Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов. Уның һүҙҙәренсә, транспортҡа эйә булыу был мәсьәләне хәл итергә ярҙам итәсәк.
Яңы автобустар Дим районының 101-се һәм 102-се мәктәптәренә, Калинин районының 105-се гимназияһына, Киров районының 14-се һәм 34-се мәктәптәренә, Октябрь районының 147-се мәктәбенә, Орджоникидзе районының 61-се һәм 125-се мәктәптәренә һәм Совет районының 7-се мәктәбенә тапшырылды.


text:
Жибран Хәлил Жибран
Жибран Хәлил Жибран, ғәр. جبران خليل جبرانجبران خليل جبران, ингл. Khalil йәки Kahlil Gibran, Gibran Khalil Gibran (6.01.1883, Бишари — 10.04.1931, Нью-Йорк) — Ливан һәм Америка философы, рәссам, шағир һәм яҙыусы. ХХ быуаттың мәшһүр ғәрәп яҙыусыһы һәм философы.
Жибран Хәлил Жибранға киң билдәлелек килтергән китап — The Prophet (Пәйғәмбәр) (1923), уның фәлсәфәһенең юғарғы үре. Китап 100-ҙән ашыу телгә тәржемә ителгән.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Жибран Хәлил Жибран 1883 йылдың 6 ғинуарында Төньяҡ Ливандың таулы төбәгендә, Бишари ауылында тыуа, ул саҡта был төбәк Ғосман империяһы провинцияһы була.
Был төбәк халҡы Ғосман империяһынан бойондороҡһоҙ һәм азат булыу өсөн көрәшә, Хәлил Жибран да был хәрәкәт яҡлы була. Был төбәктә христиандар менән мосолмандар үҙ-ара татыу булмай, һәм яҙыусы дошманлашҡан яҡтарҙы яраштырырға тырыша.
Хәлил Жибрандың әсәһе Камила Раме дини йәмәғәтселеккә йоғонто яһай алыусан ғаиләнән сыға. Хәлил Жибрандың атаһы Камиланың өсөнсө ире була. Атай кешенең яуапһыҙлығы арҡаһында ғаилә фәҡир йәшәй. Хәлил Жибрандан башҡа ғаиләлә тағы өс бала була: 6 йәшкә өлкән ағаһы инә бер ата башҡа Питер, яҙыусы айырыуса яратҡан ике апаһы — Марианна менән Султана.
Бала саҡтан Хәлил Жибран яңғыҙлыҡ ярата, бер үҙе уйланырға, тәбиғәтте күҙәтергә әүәҫ була. Ғаилә ярлы булғанлыҡтан ул тейешле белем ала алмай, ауыл руханийы биргән Библия нигеҙҙәре һәм ғәрәп теле дәрестәренә генә йөрөй. Йәш Хәлилдең уҡыуға әүәҫлеген күреп, рухани уны уҡырға һәм яҙырға, тарихҡа, фәндәргә, телдәргә өйрәтә башлай.
Хәлил Жибран 8 йәштә саҡта, атаһы, һалым түләмәүҙә ғәйепләнеп, төрмәгә ябыла, мөлкәте конфискациялана. Ғаилә йортһоҙ ҡала һәм туғандарына күсеп китә. Бер аҙҙан Хәлилдең әсәһе АҠШ-ҡа иммиграцияларға була. Яҙыусының атаһын 1894 йылда төрмәнән сығаралар, әммә ул иммиграцияларға тәүәккәлләмәй һәм Ливанда ҡала.
1895 йылдың июнендә Жибрандар ғаиләһе Нью-Йоркҡа килә, шунан Бостонда төпләнә. Ғаиләне әсәй кеше ҡарай, ләкин фәҡирлектән сыға алмайҙар. Иммигранттарҙың балаларына белем биреү менән шөғөлләнгән хәйриә ойошмалары булышлығы менән генә Жибран Хәлил Жибран мәктәпкә йөрөй башлай, әммә ҡыҙ ҡәрҙәштәренә уҡырға рөхсәт ителмәй. Мәктәптә малайҙың исемен яңылыш ҡыҫҡартып, Хәлил Жибран тип ҡалдыралар. Мәктәптә уның һүрәт төшөрөү һәләтен асалар.
Әсәһенең бер аҙ һаҡламдары менән, йәнә ағаһы һәм апаларының эшләй башлауы сәбәпле, матди хәл яҡшыра төшә һәм Хәлил Жибран Бостон йәмәғәтселегенә сыға башлай. Ул ҡаланың мәҙәни тормошо менән таныша, ә уҡытыусылары уның шәп рәссам булырын күҙаллай. Улар йәш рәссамдарға ярҙамы менән танылған рәссам Фред Һолланд Дей менән бәйләнешкә сыға, һәм ул Жибранға ла булышлыҡ итә. Улар 1896 йылда таныша. Дей Жибран Хәлилде грек мифологияһы, донъя әҙәбиәте, хәҙерге заман әҙәбиәте һәм фотография менән таныштыра. Йәш Жәбран зирәк була, һәр нәмәгә тиҙ өйрәнә, һүрәт төшөрөү техникаһын камиллаштыра, китаптар тышлығы дизайнын эшләп, аҡса таба башлай. Дей ярҙамы менән ул Бостондың ижади даирәләрендә танылыу ала. Ләкин ғаилә, иртә килгән уңыш баланың башын әйләндерер, тигән ҡарарға килә һәм күмәк килешеү буйынса Жирбан Хәлил уҡыуын тамамлар һәм ғәрәп телен өйрәнер өсөн Ливанға ҡайта.
Ливанда Бәйрүт институтында уҡығанда ул студенттарҙың әҙәби журналын аса, бер нисә йыл уҡығандан һуң, 1902 йылда ҡабат Бостонға килә. Бынан ике аҙна элек кенә туберкулёздан Султана апаһы үлгән була, бер йылдан ошо уҡ сирҙән ағаһы Питер донъя ҡуя, уның артынса яман шештән Жибран Хәлилдең әсәһе мәрхүм була. Ул кейем-һалым магазинында эшләгән Марианна апаһының ҡарауында ҡала.
1908 йылда Жибран һынлы сәнғәткә өйрәнеү өсөн Парижға китә. Европала ике йыл йәшәй һәм ғүмерлек дуҫы буласаҡ Йософ Һуайек менән таныша. 1910 йылда ҡабат АҠШ-ҡа ҡайта, Нью-Йоркҡа күсә.
Был ваҡытҡа Жибран билдәле рәссам булып китә. Уның тәүге күргәҙмәһе Бостонда Дейҙың студияһында ойошторола. Ошо күргәҙмәлә ул Мэри Элизабет Хаскелды осрата. Хаскел унан 10 йылға өлкәнерәк була, әммә улар дуҫлаша. Был дуҫлыҡ ғүмер буйы дауам итә, ҡайһы бер биографтар улар араһында романтик бәйләнеш булыуын да раҫлай һәм, никахтарына Хаскелдар ғаиләһе ҡаршы төшкән, ти. Мэри Элизабет, икенсе кешегә кейәүгә сыҡһа ла, Жибранға финанс ярҙамы күрһәтеп тора, мөхәррире була, мөһим кешеләр менән таныштыра.
Жибран Нью-Йоркта 1931 йылдың апрелендә 48 йәштә бауыр циррозынан һәм туберкулёздан үлә. Ул Америка гражданлығын алмай, сөнки ватаны Ливанды бик ярата. Үҙен Ливанда ерләүҙәрен васыят итеп ҡалдыра.
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1904 йылда Хәлил Жибран «Эмигрант» (Al-Mouhajer) тигән ғәрәп гәзитенә мәҡәләләр яҙа башлай. Уның йәшерәк сағындағы бөтә әҫәрҙәре ғәрәпсә яҙылған була, ләкин 1918 йылдан һуң күбеһе инглиз телендә донъя күрә. Шулай итеп, 1906 йылда автор ғәрәп телендә «Нимфы долины» (Arayis Al-Muruj) тигән китабын сығара. 1908 йылда «Мятежные души» (Al-Arwah Al-Mutamarridah) тигән китабы донъя күрә. Инглиз телендә сыҡҡан беренсе китабы — «The Madman» (Сумасшедший) (1918), Библия стилендә яҙылған афоризмдар һәм метафоралар йыйынтығы, улар поэзия менән проза араһындағы яҙмалар булып тора. Жибран ғәрәп телендәге Al-Arwah Al-Mutamarridah китабын 1908 йылдың мартында сығара. 4 хикәйәнән торған был йыйынтыҡ Ливандың ҡатын-ҡыҙ эмансипацияһы, яратмаған кешегә барғансы кәләштең үлемде һайлауы, ХІX быуат ливан эре ер биләүселәренең яуызлығы һәм ғәҙелһеҙлеге кеүек кеүек социаль мәсьәләләрен күтәрә.
Жибран поэзияһында формаль стиль һәм дини темалар өҫтөнлөк ала. Яҙыусының күп әҫәрҙәре христианлыҡҡа һәм рухи һөйөүгә ҡағыла. Әммә уның ижадына ислам дине, иудаизм һәм суфыйсылыҡ та йоғонто яһай. Уның «Һынған ҡанаттар» (1912) тигән повесы рус теленә тәржемә ителә. Был китапта Ливанда егет менән ҡыҙҙың тәрән рухи мөхәббәте һәм ҡомһоҙлоҡ һәм ғәҙелһеҙлек донъяһында ғашиҡтарҙың бәхет тураһындағы хыялдарына тормошҡа ашыу насип булмауы тураһында һөйләнелә. Повестың башҡорт теленә тәржемәһе[2] 2013 йылда «Башҡортостан ҡыҙы» журналында баҫылып сыға.
Яҙыусының иң билдәле әҫәрҙәренең береһе — «Пәйғәмбәр» (1923) тигән китабы. Ул фәлсәфәүи рухтағы 26 шиғри эссенан тора. Төп герой философ Пәйғәмбәр, ғүмеренең ҙур өлөшөн үткәргән төбәкте ташлап, тыуған яғына ҡайтырға йыйына. Ул карапҡа ултырып киткәнсе был торамала йәшәгән кешеләр уның нәсихәттәрен, аҡыллы һүҙҙәрен тыңларға, һорауҙарын бирергә йыйыла. Пәйғәмбәрҙең яуаптарына һәм нәсихәттәренә тормошто яратыу һәм гуманизм хас. Һынлы сәнғәттә Жибран Хәлил Жибран ете йөҙләп картина, шул иҫәптән дуҫтары Вильям Батлер Йейтс, Карл Густав Юнг һәм Огюст Роден портреттарын яҙған.
Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ғәрәп телендә
- Ara’is al-Muruj (Nymphs of the Valley, also translated as Spirit Brides, 1906)
- al-Arwah al-Mutamarrida (Spirits Rebellious, 1908)
- al-Ajniha al-Mutakassira (Broken Wings, 1912)
- Dam’a wa Ibtisama (A Tear and A Smile, 1914)
- The Madman (1918)
- al-Mawakib (The Processions, 1919)
- al-‘Awāsif (The Tempests, 1920)
- The Forerunner (1920)
- al-Bada’i' waal-Tara’if (The New and the Marvellous,1923); инглиз телендә
- The Prophet (1923)
- Sand and Foam (1926)
- Jesus, The Son of Man (1928)
- The Earth Gods (1929)
- The Wanderer (1932)
- The Garden of The Prophet (1933)
- Beloved Prophet, The love letters of Kahlil Gibran and Mary Haskell, and her private journal (1972, edited by Virginia Hilu)
- The Sea
Әҫәрҙәре буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Крылья» операһы, композиторы — Аарон Харлап, Жибран Хәлил Жибрандың «Һынған ҡанаттар» повесы буйынса Рути Бат-Ор либреттоһы. Премьераһы 2005 йылдың 26 ғинуарында, Тель-Авив Сәнғәт музейында була. Вокал партиялары: сопрано Ирина Бертман, тенор Йотам Коэн, баритондар Ноах Бригер менән Евгений Низнич һәм бас Моше Фиш. [1]
- Шул уҡ повесть мотивтары буйынса Mr. Mister рок-төркөмөнөң Broken Wings тигән синглы сыға.
- Джаз саксофонсыһы Jackie McLean «Kahlil the Prophet» тигән трек ижад итә (1963) (Blue Note BLP 4165)
- Спектакль
- Пәйғәмбәр һүҙе. Ульяна Письменнаяның шиғри парафразы. Украин телендә. «Украинский писатель» нәшриәте, 2013.
- «Kahlil Gibran’s The Prophet» (2014 год) тигән мультфильм «Пәйғәмбәр» китабы мотивтары буйынса эшләнә, уны төшөрөүҙә билдәле режиссёрҙар Билл Плимптон һәм Томм Мур ҡатнаша. Фильм Торонто халыҡ-ара кинофестивалендә һәм Канн халыҡ-ара кинофестивалендә күрһәтелә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Jean-Pierre Dahdah: Khalil Gibran, eine Biographie. Walter-Verlag, Zürich 1997. ISBN 3-530-10006-4
- Raif Georges Khoury: Passé et Présent de la Culture Arabe ou Tradition, Modernité et Conservation d’Identité, selon Djubrān Khalīl Djubrān (1883—1931), à l’image de la Renaissance Européenne. deux mondes, Edingen-Neckarhausen 1997. ISBN 3-932662-00-8
- Khalil Gibran: Der Prophet. Walter-Verlag, ISBN 3-530-26800-3
- Khalil Gibran: Der Prophet. Musikbuch Maraton Records, www.maraton.de
- Khalil Gibran: Der Prophet, Broschur, Patmos verlag Düsseldorf, ISBN 978-3-491-50714-2
- Khalil Gibran: Der Prophet, Illustriert von Stephanie Nickel, Broschur/Gebunden, Patmos Verlag Düsseldorf, ISBN 978-3-491-50718-0 и ISBN 978-3-491-50719-7
- Khalil Gibran: Der Prophet, Seidenmoire, Patmos Verlag Düsseldorf, ISBN 978-3-491-50708-1
- Khalil Gibran: Die Rückkehr des Propheten, Illustriert von Stefanie Nickel, Gebunden, Patmos Verlag Düsseldorf, ISBN 978-3-491-50720-3
- Khalil Gibran: Jesus Menschensohn, Gebunden, Patmos Verlag Düsseldorf, ISBN 978-3-491-50717-3
- Аида Имангулиева: «Джебран Халиль Джебран», Баку, 1975;
- Gibran, Khalil and Jean Gibran. Khalil Gibran: His Life and World. New York: Interlink Books, 1991.
- Kairouz, Wahib. Gibran in his Museum. Lebanon: Bacharia, 1995.
- leb.net/gibran/
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Cайт, посвящённый творчеству Халиля Джебрана
- Творчество Халиля Джебрана (Джибрана)
- [2] Һынған ҡанаттар (башҡортсаға тәржемә).


text:
Ҡышты йәй хәстәрлә
Тѳбәк кәңәшмәһендә Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь ху жалығы министры урынбаҫар- ҙары Дмитрий Масютин һәм Альфред Зиннәтуллин, Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһының торлаҡ мәсьәләһе һәм торлаҡ-коммуналь хужалығы буйынса комиссия рәйесе Анатолий Дубовский, муни- ципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов, Белорет, Баймаҡ, Әбйәлил, Хәйбулла, Ейәнсура, Йылайыр, Бөрйән, Учалы райондарының, Сибай, Межгорье ҡала билә- мәләренең торлаҡ-коммуналь ху- жалыҡ буйынса бүлек һәм тармаҡ ойошмалары етәкселәре ҡатнашты.
Көн тәртибендә район-ҡа- лаларҙың йылытыу миҙгеленә әҙерлеге, иҫкергән инженер сел- тәрҙәрен алмаштырыу, электр энергияһы менән тәьмин итеү, күп ҡатлы йорттарҙа капиталь ремонт уҙғарыу, быға тиклем асыҡланған етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү эштәре ҡаралды.
Район хакимиәте башлығы Владислав Геннадьевич ҡунаҡтарҙы райондың йәшәйеше, торлаҡ-коммуналь хужа- лыҡ торошо менән таныштырҙы. Хакимиәт башлығы билдәләүенсә, район-ҡалала коммуналь хужалыҡты ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерләү өсөн байтаҡ эштәр атҡарыла. Йылылыҡ, һыу менән тәьмин итеү селтәрҙәре, канализация ла өлөшләтә яңыртыла. Ҡала урамдарына электр уттары үткәрелгән. Күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау буйынса программаларҙы бойомға ашырыу сиктәрендә, ҡалабыҙҙа байтаҡ йорттар төҙөкләндерелә. Йылылыҡ миҙгеленә әҙерлек торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттары менән бергә атҡарылыуын әйтеп үтте, яуаплыларҙың хеҙмәттәрен юғары баһаланы. Артабан һүҙҙе Ѳфө ҡунаҡтары дауам итте. БР Торлаҡ-коммуналь хужалығы министры урынбаҫары Альфред Зиннәтуллин күп фатирлы йорттарҙа уртаҡ милекте капиталь ремонтлау, дөйөм йорт нормативтары мәсьәләһенә туҡталды. Альфред Зәки улы халыҡтан капиталь ремонт өсөн түләүҙәр йыйыуҙың һүлпән барыуын билдәләне. Сығыш яһаусы Учалы, Межгорье ҡалаларын, Әбйәлил районын маҡтап телгә алды. Урал аръяғы райондары араһына ҡараған был район- ҡалаларҙа күрһәткес республиканыҡына ҡарағанда юғарыраҡ - 90 % тәшкил итә. Ә башҡа район-ҡалаларҙа түләүҙәр йыйыу 50 %-ҡа ла етмәүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Йыл һөҙөм- тәһе буйынса 90 %-тан да ҡалмаҫҡа, халыҡ менән ныҡлап эшләргә кәрәклеген иҫкәртте. Төҙөкләндереләсәк йорттар һаны ремонт атҡарыуҙың күпме аҡса йыйылыуға туранан-тура бәйле булыуын айырым әйтеп үтте.
«БР төбәк операторы» ойош- ма-фонды вәкиле йыйылған аҡсаның бер урынға тупланып, уларҙы нисек эффектлыраҡ файҙаланыуы алдан уҡ билдәләнеүен, ремонттың сифатлы атҡарылыуын төп талап итеп ҡуйылыуын, район халҡынан йыйылған аҡсаның икенсе район-ҡала йорттарын ремонтлауға тотоноп булмауын әйтеп китте.
Республика ҡала-райондарының ҡыш миҙгеленә әҙерлеген тикшереү һөҙөмтәләре менән Торлаҡ-коммуналь хужалығының министр урынбаҫары Дмитрий Масютин таныштырҙы. Ул үткән миҙгелдә райондарҙа билдәләнгән етешһеҙлектәр, уларҙың ҡайһылары әле һаман бөтө- рөлмәүенә баҫым яһаны. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ пред- приятиеларының энергия ресурстары менән тәьмин итеүселәр алдындағы бурыстарын ҡаплау мәсьәләһен күтәрҙе. Дөйөм алғанда, республика буйынса ҡышҡы миҙгелгә әҙерлек билдәләнгән графикка ярашлы бара. Район-ҡалаларҙағы был эш контроль аҫтында. 15 сентябргә тиклем әҙерлек паспортын алыуға өлгәшеү өсөн Дмитрий Геннадьевич район вәкилдәрен төҙөкләндереү эштәрен әүҙемләштерергә саҡырҙы. Урындағылар дәүләттән ярҙам көтмәй, мәсьәләне үҙ- аллы хәл итергә тырышырға тейеш, тине сығыш яһаусы. Бының өсөн төрлө баҫмалар, телевидение аша, йыйылыштар ойоштороп, халыҡ менән дә әүҙем аңлатыу эше алып барырға кәрәк. Ваҡыт һанаулы, ә башҡараһы эштәр күп, тине ул.
Йәмәғәт контроле үҙәге етәксеһе Анатолий Николаевич Дубовский үҙәктәр эшенә байҡау яһаны һәм урындағы үҙәк етәкселәренә сертификаттар тапшырҙы.
Торлаҡ-коммуналь хужалығы системаһының тотороҡло эшләүенә хеҙмәттәр һәм ре- сурстар менән ҡулланыусыларҙың йыйылған байтаҡ бурыстары ҡамасаулай. Ҡайһы бер район-ҡалаларҙың электр, газ өсөн бурысы ҙур булыуы билдәләнде.
Был йәһәттән “Газпром- межрегион”, Башҡортостандың Энергия һатыу компанияһының һәм башҡа тармаҡ объект- тарының төбәк етәкселәре торлаҡ-коммуналь хужалыҡтарҙың нисек эшләүе, ҡаҙа- ныштары, бурыстары, юл карталары тураһында һөйләп үтте.
Кәңәшмәлә ҡатнашҡан Урал аръяғының 10 район-ҡала вәкилдәре күп фатирлы йорттарҙың хәл торошо, ҡышҡы миҙгелгә әҙерлек эштәренең ниндәй кимәлдә булыуы, ресурстар һәм хеҙмәт өсөн бурыстар буйынса отчет бирҙе.
Дөйөм алғанда, тармаҡ объекттарын 2016-17 йылғы көҙгө-ҡышҡы миҙгелгә әҙерләү график буйынса бара. Белорет ҡала-районында ла йылытыу миҙгеленә әҙерлек 45 %-ҡа үтәлгән. Әле ҡаҙанлыҡтарҙы ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерләү дауам итә.
Эльвира ХӘМЗИНА.


text:
Башҡортостанда иң яҡшы йыл уҡытыусыһын һайлайҙарФото: Мәғарифты үҫтереү институты
Башҡортостанда иң яҡшы йыл уҡытыусыһын һайлайҙар
Башҡортостанда иң яҡшы йыл уҡытыусыһын һайлайҙарФото: Мәғарифты үҫтереү институты
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Республикала иң яҡшы йыл уҡытыусыһын һайлайҙар. Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институтында «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2016» конкурсын асыу тантанаһы булды. 26-сы һөнәри оҫталыҡ бәйгеһендә республиканың иң яҡшы 140 уҡытыусыһы ҡатнаша. Улар араһында һигеҙ инглиз теле, дүрт башланғыс класс, дүрт информатика уҡытыусыһы бар. Конкурста математика, физкультура, рус теле һәм әҙәбиәте, география, татар теле һәм әҙәбиәте, музыка, башҡорт теле һәм әҙәбиәте, физика, тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү, химия уҡытыусылары ла ҡатнаша.
Абсолют еңеүсенән тыш, иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте, татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары билдәләнә. Быйыл тәүге тапҡыр «Йәш уҡытыусы-2016» номинацияһы ҡаралған. Бында 37 кеше, шул иҫәптән 10 көслө зат вәкиле ҡатнаша. Уларҙың уртаса йәше — 27, эш стажы иһә — өс йыл.
Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институты сайтында бәйгенең көндәлеге алып барыла, унда бөтә саралар менән танышырға мөмкин. Конкурсанттар һәм уларҙың коллегалары форумда үҙҙәренең теләктәрен һәм баһаларын ҡалдыра ала.
Һынау һөҙөмтәләре буйынса «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2016», «Рус теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы», «Татар теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы», «Йәш йыл уҡытыусыһы» конкурстарының биш лауреаты билдәләнә.
Жюри рәйесе — Башҡорт дәүләт университеты ректоры, физика-математика фәндәре докторы Николай Морозкин.
Еңеүселәрҙең исеме 9 апрелдә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында (Ленин урамы, 62) иғлан ителә. Көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана.


text:
Россельхознадзор Босния һәм Герцеговинанан йәшелсә, еләк-емеш индереүҙе тыйҙы Фото: Олег Яровиков
Россельхознадзор Босния һәм Герцеговинанан йәшелсә, еләк-емеш индереүҙе тыйҙы
Россельхознадзор Босния һәм Герцеговинанан йәшелсә, еләк-емеш индереүҙе тыйҙы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
4 августан Россельхознадзор Рәсәйгә, шул иҫәптән өсөнсө илдәр аша, Босния һәм Герцеговинанан йәшелсә, еләк-емеш индереүҙе ваҡытлыса тыйҙы. Был хаҡта Россельхознадзор идаралығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Рәсәйгә Босния һәм Герцеговинанан продукция индереүҙең артыуы, ошо илдәрҙең фитосанитар торошо тураһында мәғлүмәттең юҡлығы шундай ҡарар ҡабул итеүгә сәбәпсе булды.
Ведомство белдереүендә билдәләнеүенсә, Босния һәм Герцеговина фитосанитар контроль системаһы менән танышыу өсөн Россельхознадзорҙың делегацияһын ҡабул итеүҙән баш тартҡан.


text:
Башҡортостан Яҙыусылар союзы йәш авторҙар менән тулыланды
Бер юлы ун дүрт йәш автор Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы итеп ҡабул ителде.
Союз рәтенә ун шағир һәм дүрт прозаик ҡабул ителде, уларҙың күбеһенә 30 йәш тә тулмаған. Күптәренең әлегә берешәр китабы ғына баҫылған, әммә был кешеләр даими баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре менән үҙҙәре тураһында әҙәби журналдарҙа белдерҙе. «Уларҙың ҡайһы берәүҙәре алты-ете йыл яҙыша, ә кемдәрелер хатта ун йыллап», — тип аңлатты БР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Наил Ғәйетбаев.
Идара ағзалары быны ғүмерҙә булмаған хәл тип билдәләй: ғәҙәттә БР Яҙыусылар союзы йылына тик бер нисә кешене генә ҡабул итә, шул уҡ ваҡытта, ҡағиҙә булараҡ, ул инде өлкән йәштәге авторҙар. «Бындай хәл һуңғы бер нисә тиҫтә йыл булманы», — тип һөйләй, оҙаҡ йылдар республика Яҙыусылар союзын етәкләгән, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев.
Ун дүрт яҙыусынан күптәрен башҡорт шиғриәте һәм прозаһы секцияһы тәҡдим иткән, өсәүһен БР Яҙыусылар союзының рус телле яҙыусылар берләшмәһе кәңәш иткән, икәүһен – татар телле яҙыусылар берләшмәһе.
Йәш яҙыусылар араһында – «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хеҙмәткәре Игорь Савельев, яңыраҡ ҡына «Башинформ» хеҙмәткәре булған, хәҙер Өфө ҡала Советы матбуғат секретары Евгений Рәхимҡолов, беҙҙең хеҙмәттәш-журналистар «Башҡортостан» гәзитенән Айгиз Баймөхәмәтов, «Кызыл таң»дан Айҙар Зәкиев, билдәлелек яулап өлгөргән һәм матбуғатта әүҙем яҙышҡан йәш шағирҙар Алмас Шаммасов һәм Кристина Андрианова.


text:
Фото:
Мәсетле районында “Башҡортостан ынйылары” конкурс-фестивале үтте
Фото:
Рәсәй Федерацияһында Уҡытыусы йылы һәм Башҡортостанда Республика йылы сиктәрендә Мәсетле районында республика мәғарифы системаһы үҫешенә ҙур өлөш индергән мәғрифәтселәргә арналған “Башҡортостан ынйылары” конкурс-фестивале үтте.
Райондың белем биреү учреждениеларынан 12 башҡорт фольклор коллективы милли сығанаҡтарҙы яҡлауын, урындағы тыуған яҡты өйрәнеү материалдарын ижади процеста ҡулланыуын күрһәтте, тамашасыла этномәҙәниәт, фольклорға ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы.
Уларҙың үҙенсәлекле, көслө сығыштары район мәҙәниәт йортона төрлө быуын вәкилдәрен йыйҙы.
Оҙаҡ һәм бәхәсле кәңәштәрҙән һуң жюри конкурс еңеүселәрен билдәләне. Беренсе урынды — Дыуан-Мәсетле мәктәбе коллективы, икенсене – Оло Аҡа мәктәбе, өсөнсө урынды Һөләймән ауылы мәктәбе коллективы яуланы. Дыуан-Мәсетленең һәүәҫкәр артистары 25 февралдә Салауат районында үтәсәк зональ конкурста Мәсетле районы данын яҡлаясаҡ.


text:
Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға дәғүә итеүселәрҙән эштәр ҡабул ителә
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияны тапшырыу буйынса комиссияһы премияға дәғүә итеүселәрҙән документтар ҡабул ителеүе тураһында иғлан итте. Положениеға ярашлы, премиялар 2011 йылдың сентябренән 2012 йылдың авгусына тиклемге осорҙа донъя күргән журналистика өлкәһендәге иң яҡшы әҫәрҙәр өсөн журналистарға, шулай уҡ журналистар коллективтарына бирелә.
Комиссияға ҡарауға ебәрелгән әҫәрҙәргә республика, Рәсәй йәки сит ил баҫмаларында йәки электрон киң мәғлүмәт сараларында баҫтырылған, айырым китап итеп нәшер ителгән репортаждар, очерктар, документаль повестар һәм публицистик мәҡәләләр; теле- һәм радиотапшырыуҙар; фотоһүрәттәр серияһы инә.
Материалдарҙа замандаштарҙың образы, милли мәҙәниәттәр байлығы һәм халыҡтар дуҫлығы темаһы, йәмғиәттәге тыныслыҡ һәм татыулыҡ мәсьәләһе, Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеше сағылдырылырға тейеш.
Премияға дәғүә итеүгә әҫәрҙәр БР Журналистар союзы, айырым авторҙар, гәзит һәм журнал редакциялары, теле- һәм радиостудиялар, мәғлүмәт агентлыҡтары һәм башҡа төрлө ижади коллективтар менән күрһәтелә.
Республиканың Журналистар союзынан хәбәр итеүҙәренсә, материалдар иҫәбе сикләнмәй, фотоһүрәттәр серияһы кәмендә биш фоторәсемдән торорға тейеш.
Дәғүәселәрҙең эштәре ағымдағы йылдың 1 сентябренә тиклем 450079, Өфө, Октябрҙең 50 йыллығы, 13, БР Журналистар союзы, 1007-се офис (Матбуғат йортоноң 10-сы ҡаты) адресы буйынса ҡабул ителә. Телефон (факс): (347) 276-42-66.


text:
Башҡортостанда «Соль» этнографик экспедиция старт алды
«Соль» нәфис-документаль этнографик экспедиция 24 августа Өфөнән старт алды.
«Соль» коммерцияһы булмаған автор проектында өс өфөлө – Валентин Новоселов, Анна Кириллова һәм Сергей Лаухин ҡатнаша. Һуңғы 12 йылда улар Мәскәүҙә белем алды һәм йәшәне. Уларҙың республика буйынса сәфәре бер айға һуҙыласаҡ.
Ай дауамында авторҙар Башҡортостан буйлап йөрөп, төрлө урындарҙа буласаҡ, документаль фото һәм видеоматериалдар йыясаҡ, осрашыуҙар һәм семинарҙар үткәрәсәк, шул иҫәптән спортсылар, уҡыусылар һәм йәш йәмәғәт ойошмалары менән.
Проект эсенә экспедиция, интернет аша күрһәтеү, отчет фильм, интерактив күргәҙмәләр һәм оҫталыҡ кластары инә. Уларҙы «Бәйләнештә», Facebook социаль селтәрҙәрендә, Youtube каналында һәм Instagram сәхифәһендә күҙәтергә мөмкин.
Киләсәктә авторҙар быға оҡшаш проектты бөтә Рәсәй буйынса тормошҡа ашырырға планлаштыра.


text:
Мортаза Рәхимов Башҡортостан парламентына Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаясаҡ
26 мартта БР Дәүләт Йыйылышы Йортонда Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 12-се ултырышы үткәрелә.
Башҡортостан Президенты республика Конституцияһының 87-се статьяһына ярашлы Башҡортостан парламентына Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаясаҡ. Беренсе тапҡыр Мортаза Рәхимов Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай алдында "Башҡортостан Республикаһының артабанғы үҫеше тураһында" Мөрәжәғәтнамәһе менән 1995 йылда сығыш яһағайны. Быйыл Башҡортостан Президенты республика парламентына Мөрәжәғәтнамә менән 15-се тапҡырына мөрәжәғәт итәсәк.
Йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәләр төбәктең үҫеш стратегияһын билдәләй, шуға күрә һәр ваҡыт ҙур ижтимағи резонанс тыуҙыра. Программа документында Башҡортостандың ижтимағи-сәйәси, социаль-иҡтисади һәм мәҙәни-рухи үҫешенең төп йомғаҡтары сағылыш таба, кеше һәм йәмғиәт мәнфәғәтендә республиканың артабанғы үҫеш юлдары билдәләнә.
Республика Президенты Мөрәжәғәтнамәһе конкуренцияға һәләтле, инновацион иҡтисад төҙөүгә, социаль өлкәне, һаулыҡ һаҡлауҙы, мәғарифты, фәнде, мәҙәниәтте, спортты нығытыуға һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән. Мөрәжәғәтнамә ижтимағи тормоштоң бөтә өлкәләрен үҫтереү ориентиры булып тора, унда депутат корпусы алдына яңы бурыстар ҡуйыла, ҡануниәт системаһын камиллаштырыу буйынса эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре билдәләнә. Документта дәүләт ҡоролошо, законлылыҡты һәм хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү, граждандарҙың хоҡуҡтарын күҙәтеү, республика һәм урындағы дәүләт власы органдары, урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлеген камиллаштырыу мәсьәләләре мөһим урын биләй.