text:
Республика журналисы «Алтын стилус-2015» премияһына лайыҡ булдыФото: «Асыҡ инновациялар» сайтынан
Республика журналисы «Алтын стилус-2015» премияһына лайыҡ булды
Республика журналисы «Алтын стилус-2015» премияһына лайыҡ булдыФото: «Асыҡ инновациялар» сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Мәскәүҙә «Асыҡ инновациялар» форумында журналистарҙың «Алтын стилус-2015» премияһы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Премияны Рәсәйҙең инновациялы төбәктәре ассоциацияһы һәм ЭЛАР корпорацияһы булдырған.
2014 йылдың ноябренән 2015 йылдың сентябренә тиклем конкурсҡа Рәсәйҙең 37 төбәгенән 107 ғариза килгән. Эштәрҙең күбеһен Мәскәү, Татарстан һәм Санкт-Петербургтың киң мәғлүмәт саралары тәҡдим иткән. Премия номинанттары исемлегенә Екатеринбург, Ижевск, Ҡазан, Красноярск, Липецк, Мәскәү, Дондағы Ростов, Санкт-Петербург, Һамар һәм Яңауыл (Башҡортостан) ҡалаларынан 13 журналистың эше ингән.
«Федерация» номинацияһында Удмурт Республикаһында электрон дәүләт хеҙмәттәрен үҫтереү проектын ғәмәлгә ашырыу тураһында махсус репортажы өсөн «Удмуртия» телерадиокомпанияһы (Ижевск) мөхәррире Елена Реверчук еңеү яуланы.
«Мәҙәниәт» номинацияһында урындағы мәктәптәрҙә ҡулланылған яңы технологиялар хаҡындағы мәҡәләһе өсөн «Яңауыл таңдары» гәзитенән (Башҡортостан) Раушания Ғарифуллина бүләкләнде.
«Төбәк» номинацияһында Уралда дистанциялы банк хеҙмәтләндереүе сервистарын үҫтереү тураһында эксперт күҙәтеүе өсөн «Коммерсантъ-Урал» гәзитенән (Екатеринбург) Николай Яблонский еңеп сыҡты.
Жюри рәйесе, Татарстан Республикаһы Президенты һәм Рәсәйҙең инновациялы төбәктәре ассоциацияһы советы рәйесе Рөстәм Миңлехановтың ҡушыуы буйынса, еңеүселәргә наградаларҙы Татарстан Премьер-министры Илдар Халиҡов тапшырҙы. Тантанала ғилми-техник өлкәлә Предприятиеларҙың бәләкәй формаларын үҫтереүгә ярҙам итеү фондының Күҙәтеү советы рәйесе Иван Бортник, ЭЛАР корпорацияһының вице-президенты Дмитрий Щербачев, Татарстан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары, республиканың мәғлүмәтләштереү һәм элемтә министры Роман Шәйхетдинов ҡатнашты.


c: text/html

text:
Республиканан 15 йәш ғалим «УМНИК» программаһы буйынса грант аласаҡ
Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фондының «УМНИК» программаһы буйынса 15 инновацион проект грант аласаҡ. Еңеүселәрҙең барыһы ла – республиканың төрлө вуздары вәкилдәре.
Башҡортостанда «УМНИК» программаһы буйынса инновацион проекттарҙың яҙғы йомғаҡлау сессияһын ойоштороусылар булып Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фонды һәм «Баштехинформ» республика ғилми-техник һәм мәғлүмәт комплексы сығыш яһаны.
Эксперттар комиссияһы составында фән, инновацион инфраструктура, бизнес һәм дәүләт органдары вәкилдәре булды.
Инновацион эшмәкәрлек аша үҙҙәренең мөмкинлектәрен һәм һәләтен тормошҡа ашырырға ынтылған йәш ғалимдарҙы асыҡлау, инновацион проекттарға ойоштороу һәм финанс ярҙамы күрһәтеү юлы менән йәштәрҙә ғилми-техник һәм инновацион эшмәкәрлектә ҡатнашырға теләк тыуҙырыу программаның төп бурыстары булып тора. «УМНИК» программаһы буйынса грант күләме 200 мең һум тәшкил итә.
Ғилми яңылыҡ һәм уны коммерциялаштырыу мөмкинлектәре, шулай уҡ идеяның көнүҙәк булыуы, уның техник әһәмиәтлелеге проектҡа баһа биреүҙең төп критерийҙары булды.
Яҙғы йомғаҡлау сессияһында Башҡортостандың йәш ғалимдары менән әҙерләнгән 65 проект ҡатнашты. Уларҙың ун бише еңеүсе тип танылды.
Өс проект – киләсәк медицинаһына, икәүһе – мәғлүмәт технологияларына, өсәүһе – заманса материалдарға һәм улырҙа булдырыу технологияһына, икәүһе – биотехнологияларға һәм бишәүһе яңы приборҙарға арналған.
«УМНИК» программаһын ойоштороу төркөмө етәксеһе Алексей Куликовский яҙғы сессия һөҙөмтәләренән ҡәнәғәт ҡалды. Уның һүҙҙәренсә, конкурсҡа тәҡдим ителгән ҡайһы бер проекттарҙың киләсәге ҙур.
— «УМНИК» программаһы – ҙур бизнесҡа илткән етди һәм ҡыҙыҡлы юлдың башы. Барыһына ла уңыштар теләйем! – тип мөрәжәғәт итте Башҡортостандың йәш ғалимдарына Алексей Куликовский.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Дәүләт Думаһы һайлау закондары буйынса комиссия төҙөйәсәк
Дәүләт Думаһы Рәйесе Борис Грызлов, Дәүләт Думаһы яҡын араларҙа һайлауҙар һәм референдумдар әҙерләгәндә һәм үткәргәндә РФ һайлау закондарын ҡулланыу практикаһын өйрәнеү буйынса парламент комиссияһын төҙөйәсәк, тип хәбәр итте.
Спикер ҡушыуынса комиссия ойоштороу буйынса тәҡдимдәрҙе Конституция закондары һәм дәүләт ҡоролошо буйынса комитет эшкәрткән. Был оппозиция фракциялары — КПРФ һәм ЛДПР — вәкилдәре 11 октябрҙәге һайлауҙар алдынан Рәсәйҙең ҡайһы бер субъекттарында һайлау кампанияларын ойоштороу һәм үткәреү айҡанлы дәғүәләр белдергәндән һуң шулай ҡарар ителгән.
Борис Грызлов, "Берҙәм Рәсәй" фракцияһы ағзаһы Николай Гончар етәкселегендәге бындай комиссия Дәүләт Думаһының уҙған саҡырылышында һөҙөмтәле эшләне, шуға күрә ҡайтанан ошо депутат кандидатураһын тәҡдим итеү маҡсатҡа ярашлы булыр, тип ҡарар итте. Комиссия составына 10-11 депутат инәсәк.


text:
“Ни күрһәм дә – Алаш өсөн күргәнем, Миңә бәхет – халҡым өсөн үлгәнем!”20-04-2018, 00:03 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Бында буласаҡ шағир фарсы, ғәрәп, төрки телдәрен, әҙәбиәтте өйрәнә. Тәүге шиғырын да 1909 йылда ошо мәҙрәсәлә ижад итә. Ҡыҙылъярҙағы уҡыуын тамамлағас, Мағжан Йомабайулы 1910 йылда Өфөнөң мәшһүр юғары мосолман уҡыу йорто булған “Ғәлиә” мәҙрәсәһенә уҡырға инә. Бында ул Ғәлимйән Ибраһимов менән таныша. 1912 йылда уның ярҙамында Ҡазанда “Сулпан” исемле тәүге шиғыр йыйынтығы нәшер ителә. Мағжан Йомабайулы, “Ғәлиә” мәҙрәсәһен тамамламайынса, ҡаҙаҡ уҡымышлылары Миръяҡуп Дулатов, Әхмәт Байторсонов нигеҙ һалған “Ҡаҙаҡ” гәзите менән хеҙмәттәшлек итә.
1913 – 1917 йылдарҙа ул Омск ҡалаһында уҡытыусылар институтында уҡый. Революция йылдарында Алаш Урҙа партияһына инә һәм хөкүмәт эшендә ҡатнаша. Ҡаҙағстан хөкүмәтенең Мәғариф комиссияһы ағзаһы була. 1922 йылда ул ваҡыттарҙа ҡоролған Төркөстан Республикаһы хөкүмәтенең Ҡырғыҙ-Ҡаҙаҡ Белем Комиссияһында эшләй, “Сулпан” менән “Сана” (“Аң”) журналдары, “Аҡ юл” гәзиттәрен сығарыуҙа ҡатнаша. Шул йылдарҙа Ырымбурҙа уның тарафынан яҙылған “Педагогика” исемле ғилми хеҙмәте, Ҡазанда һәм Ташкентта шиғыр китаптары донъя күрә.
Синыфтар теорияһы күҙлегенән 1924 йылда ижадына байҡау яһалғас, уны беренсе тапҡыр милләтселектә, индивидуализмда ғәйепләйҙәр. Бынан һуң ул Мәскәүҙең Әҙәбиәт институтына уҡырға инә. Уҡыу йылдарында ул “Көнсығыш нәшриәте”ндә лә эшләп йөрөй. Ҡаҙағстанға ҡайтҡандан алып ике йыл самаһы ваҡыт үткәс, 1929 йылда уны нахаҡҡа ғәйепләп, Бутырка төрмәһенә ябалар. Яҙыусы Максим Горький ярҙамында 1935 йылда иреккә сыға. Ҡыҙылъярға ҡайтып, уҡытыусы була. 1937 йылда Алматыла тәржемәселек менән шөғөлләнә. Бер йылдан һуң яңынан ҡулға алына һәм атып үлтерелә.
Мағжан Йомабайулы, мәшһүр ҡаҙаҡ шағиры Абайҙан һуң, ҡаҙаҡ шиғриәтен үҫтереүгә, шиғырҙар формаһын төрләндереүгә тос өлөш индерә. Башҡа халыҡ шағирҙары ижадын ҡаҙаҡсаға тәржемә итә. Уның тарафынан немецтарҙан Иоганн Вольфганг Гете, Генрих Гейне, рустарҙан Афанасий Фет, Василий Жуковский, Михаил Лермонтов, Максим Горький, ғәрәптәрҙән Әбү Фирас, Әл-Мәғәрри һәм башҡаларҙың әҫәрҙәре тәржемә ителә.
Ул тарихҡа ла мөрәжәғәт итә. Лирик шиғырҙары ла байтаҡ. Революциянан һуң дәүерҙә символизм йоғонтоһон да кисерә. Әҙәбиәтселәр билдәләүенсә, Мағжан Йомабайулының ижадында Көнсығыш һәм Көнбайыш әҙәбиәттәре ҡаҙаныштары сағыла. Әхмәтзәки Вәлиди “Бөгөнгө Төркөстан һәм уның яңы тарихы” исемле хеҙмәтендә Мағжан Йомабайулының ижадын юғары баһалай. Шиғырҙарының ҡаҙаҡса һәм төрөксә сәсмә тәржемәһен баҫтыра.
Алыҫтағы бауырыма
Алыҫта ауыр ғазап сиккән бауырым,
Ҡыуарған гөлсәсәктәй кипкән бауырым.
Ҡамаған ҡалын яуҙың уртаһында
Күл итеп күҙҙең йәшен түккән бауырым.
Алдыңды ауыр ҡайғы баҫҡан бауырым,
Ғүмер буйы яфа сиккән яттан бауырым.
Тексәйгән, йөрәге таш яуыз йәндәр
Тереләй тирең тунап ятҡан бауырым.
Йә, Хоҙай, түгел инеме ни алтын Алтай
Анабыҙ беҙҙе тапҡан, аҫау тайҙай?
Итәгендә йөрөгәйнек уйнап-көлөп,
Йөҙөбөҙ түгел инеме ни яҡты айҙай?!
Аласа алтын ашыҡ атманыҡмы,
Тибешеп бер түшәктә ятманыҡмы?
Алтай анабыҙҙың аҡ һөтөнән
Бергә имеп, бергә тәмен татыманыҡмы?
Торманымы ағып беҙҙең өсөн
мөлдөр булаҡ,
Сылтырап, сылт-сылт итеп тауҙан ҡолап?
Бик шәп итеп осҡан ҡоштай сыҡҡан ҡойон,
Теләгәндә менер инек толпар-бураҡ!
Алтайҙың алтын көнө иркәләтеп,
Килгәндә юлбырыҫтай, яңы ир етеп,
Аҡ диңгеҙ, Ҡара диңгеҙ аръяғында,
Бауырым, мине ташлап, барҙың китеп!
Мин ҡалдым – йәш балапан ҡанат ҡаҡмай,
Осам тип ынтылһам да, йәмен тапмай.
Йүн һелтәр, юл күрһәтер йән булманы,
Яуыз яу ҡуйыр ине микән мине атмай?!
Ҡурғаштай йәш йөрәккә уғы батты,
Гонаһһыҙ таҙа ҡаным һыуҙай аҡты.
Ҡанһырап, илем һаҡлап, иҫтән яҙҙым,
Ҡараңғы зинданға көсләп япты...
Күрмәйем кисә йөрөгән ҡыр-сайҙы ла,
Көндөҙ – көндө, төндә көмөш нурлы
айҙы ла,
Арҙаҡлап, ысын ебәктәй арайға урап,
Үҫтергән алтын анам Алтайҙы ла.
Йә, Хоҙай, айырылдыҡмы ҡалын төптән,
Ҡурҡмайынса һибелеп яуған уҡтан?!
Төрөктөң юлбарыҫтай йөрәгенән,
Ысынлап ҡурҡҡан ҡолдай яуҙан бүккән?!
Талпынып иреккә ынтылған төрөк йәне,
Ысынлап та ауҙымы, бөтөп хәле?!
Ут һүнеп йөрәктәге, ҡорономо
Ҡайнаған тамырҙағы ата ҡаны?!
Бауырым! Һин – ул яҡта, мин – был яҡта,
Ҡайғынан ҡан йотабыҙ. Беҙҙең атҡа
Лайыҡ микән ҡол булыу? Кил, китәйек
Алтайға, ата мираҫ алтын тағҡа!
Йәш һылыуға
Мин аҡынмын – ағынмын,
Сылтырайым, һөйәмен.
Мин аҡынмын – ялҡынмын,
Сәсрәп күккә тейәмен.
Ҡарағат күҙең мөлдөрәп,
Күп ҡарама, йәш һылыу,
Сылтырап, һыйпап, һөйгән булып,
Ағып китә ағын һыу.
Алма иренең әлберәп,
Һөйсө, һөй, тип ялынма.
Утлы уйынсы дуҫ булып,
Яҡынлашма ялҡынға.
Мин аҡынмын – ел йүгерек,
Жыуылдайым, осамын.
Мин уйынсы күбәләк,
Күренгән гөлдө ҡосамын.
Бөрлөгән битең һорланып,
Елгә ышанма, йәш бала,
Шыбырлар, китер урланып,
Ысын йәре уның һары дала.
Күбәләккә, кил, тимә,
(Әлһерәү шулай ни кәрәк?)
Китер осоп башҡаға
Балыңдан татһа күбәләк.
Мин аҡынмын – йырлайым,
Йөрәккә йүгерек ел керһә.
Мин аҡынмын – илайым,
Йөрәккә ауыр сир керһә.
Яңылышырһың, иларһың,
Ҡосаҡлама билемдән.
Йәш тәнеңде уйлармын,
Һөйҙөрмәсе телеңдән.
Йәш фәрештәм, һылыу ҡыҙ,
Һөймәсе, һөймә, һорайым.
Мин – аҡынмын, туҡтауһыҙ
Йырлайым да илайым.
Ҡаҙаҡ азаматы
Берәүенә – һин тәңрем, тип табына.
Берәүенә – мин ҡолоң, тип бағына.
Берәүенә – саҙаҡа бир, тип ялына.
Берәүенә – ҡойроҡ булып тағыла.
Һәр саҡ бахыр хыял ҡыуып сабына.
Һәр саҡ төҫһөҙ бер һор(о) нәмә ябына.
Ҡаҙағы – ҡуй, артынан уның ағыла.
Азаматҡа ҡунаҡлыҡ ҡуй табыла.
Мин кем
Арыҫланмын, һәйбәтемә кем сыҙар?
Юлбарыҫмын, миңә ҡаршы кем торор?
Күктә – болот, ерҙә елмен геүләгән,
Ер иркәһе ерҙең йүнен кем һорар?
Күктә көнмөн, күпкә нурым сәсәмен.
Күңелгә алһам, хәҙер ҡарышҡа ашамын.
Сите, төбө күк диңгеҙмен ҡара-күк,
Илһамланып: һелкенеп, сайҡалып,
ташамын.
Ялҡынмын мин, килмә яҡын – янырһың.
Толпармын мин, саңыма етмәй ҡалырһың.
Күл булһын күк, емерелһен ер,
ҡайғым юҡ,
Күҙ ҡыры менән көлөп кенә ҡарармын.
Мин үлмәйем, минеке лә үлмәгән.
Наҙан әҙәм үлем юғын белмәгән.
Үҙем батша, үҙем ҡаҙый, үҙем бей.
Ҡалай иҫһеҙ, ни ҡылдың тип тетрәгән?
Миһырбанмын – һигеҙ йәннәт ҡулымда.
Ҡәһәрләнһәм – тамуҡ тейер ҡулыма.
Юҡ яҡыным Яратҡандай, яңғыҙмын,
Минме эйелер илһеҙ әҙәм улына?
Үҙем – тәңре, табынамын үҙемә.
Һүҙем – Ҡөрьән, бағынамын һүҙемә.
Боҙоусы ла, төҙөүсе лә үҙем мин.
Инде иҫкелек, килдең үлер мәлеңә!
Ҡаҙаҡсанан башҡортсаға
Әхәт СӘЛИХОВ тәржемәһе.


text:
Ланин
Ланин — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе, Белгород өлкәһе, Курск өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Потудань йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Задонск ҡалаһынан Лиски ҡалаһына тиклем, Воронежот (башынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем) һәм Тихая Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө)[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса[2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100812107000003515
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000351
- Бассейн коды — 05.01.01.008
- ГӨ буйынса томы — 07
- ГӨ буйынса сығарылыш — 0
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Ланин.


text:
Башҡаларҙан бер нәмәһе менән дә айырылмай ине ул: шул уҡ йыйырсыҡтар, сер һаҡлаусы уйсан күҙҙәр, ҡылғандай сал сәстәр, һәр быуыны тиерлек беленгән ҡулдар. Әммә, өлөшөнә төшкән дәүере нисек кенә кешеләрҙе бер-береһенә оҡшатырға тырышып, дөйөм ҡаҙанда ҡайнатмаһын, һәр кемдең яҙмышы маңлайына уйылған, күрәсәген икенсеһенә күрергә яҙмаған.
Яҙмамда “ине” тигән һүҙҙәрҙе ҡағыҙға төшөргән һайын йөрәк тертләп китә: әле яңы һөйләшеп ултырған һымаҡ инек, ә арала ике тиҫтәгә яҡын ғүмер ята. Тик күңелдә оло ағайҙың йөҙө, талғын ғына тауышы һаҡланып, хәтер йомғағын һүтә, өҫтәлдә “Мы старше своей смерти” тип аталған китабы ята...


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Жан де Глиниасти Башҡортостан менән Францияның хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов һәм Жан де Глиниасти Башҡортостан менән Францияның хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов һәм Жан де Глиниасти Башҡортостан менән Францияның хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
БР Президенты Рөстәм Хәмитов менән Францияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе Жан де Глиниастиҙың осрашыуында Башҡортостан менән Францияның социаль һәм иҡтисади өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, Башҡортостан менән Франция араһындағы тышҡы сауҙа әйләнеше 2012 йыл йомғаҡтары буйынса 150 миллион доллар тәшкил иткән. Шуларҙың 100 миллион доллары – экспортҡа, 50 миллионға яҡыны – импортҡа тура килә. Республика Францияға, тәү сиратта, нефть продукттарын поставкалай. Импортҡа килгәндә, Башҡортостан машиналар һәм ҡорамалдар һатып ала.
Ике республика араһында инвестицион хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, инвестицион мөхитте яҡшыртыуға йүнәлтелгән ҡануниәтте яңыртыу булышлыҡ иткән.
Alstom һәм «РусГидро» компанияларының уртаҡ предприятиеһын булдырыуҙы Башҡортостан Президенты тәү сиратта тормошҡа ашырылырға тейеш проект тип атаны.
Шулай уҡ ҙур проекттар араһында Францияның «Сен-Гобен» концерны менән Ҡырмыҫҡалы районында төҙөләсәк гипсокартон етештереү буйынса завод билдәләнде. Президент фекеренсә, «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Turbomeca компанияһы менән вертолет двигателдәре өсөн комплектлаусы изделиелар етештереү буйынса хеҙмәттәшлегенең дә мөмкинлектәре ҙур.
Франция бизнесы вәкилдәре Башҡортостанда проекттарҙы тормошҡа ашырыу буйынса пландары менән бүлеште. Атап әйткәндә, Рәсәй-Франция энергия һөҙөмтәлелеге буйынса үҙәгенең генераль директоры Мария Ластовская төбәктең энергия һөҙөмтәлелеге буйынса программаларында ҡатнашыуға Франция компанияларын йәлеп итеү буйынса ҙур проект тураһында һөйләне. Һүҙ Европа инвестицияларын йәлеп итеп, дәүләт-шәхси партнерлыҡ булдырыу хаҡында бара. Был маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн дүрт төбәк һайлап алынған. Улар – Калуга һәм Томск өлкәләре, Удмуртия һәм Башҡортостан республикалары.
Шулай уҡ, Мария Ластовская билдәләүенсә, Башҡортостанда Франция компаниялары өсөн ҡыҙыҡлы булған тағы бер-нисә проект бар.
Рөстәм Хәмитов проект менән ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе һәм алдағы ваҡытта республика тарафынан аныҡ тәҡдимдәр әҙерләнәсәге хаҡында әйтте.
Франция компаниялары Өфөлә трамвайҙар паркын яңыртыу, республиканың тау саңғыһы курорттарында һәм баш ҡалала канат юлдар булдырыу буйынса үҙ хеҙмәттәрен тәҡдим итте. Шулай уҡ Башҡортостан баш ҡалаһында йәнә ике «Леруа Мерлен» сауҙа объектын асыу, Францияла етештерелгән спорт тауарҙарын һатыу буйынса магазин төҙөү һәм башҡа тәҡдимдәр әйтеп ишеттерелде.
Бизнес-проекттар тураһында фекер алышыу БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһында дауам итәсәк.


text:
Төбәк халҡы мосолмандар өсөн беренсе телефонды һатып ала аласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан халҡы ноябрь аҙағында мосолмандар өсөн Рәсәйҙә беренсе кәрәҙле телефонды һатып ала аласаҡ. Етештереүселәр ҡоролманың демократик хаҡ сәйәсәте менән айырылып торасағын вәғәҙәләй.
Телефондың үҙенсәлеге – уның хәтеренә ғәрәп һәм рус телендә Ҡөръән тексының дүрт иң билдәле тәржемәһе яҙылған. Уңайлы меню сүрәләрҙе тиҙ генә ҡарарға, уҡыу өсөн кәрәкле тексты табырға мөмкинлек бирәсәк, тип хәбәр итә islam.ru.
«Намаҙҙар будильнигы» ҡуйылған ҡушымта телефондың тағы ла бер айырмаһы булып тора. Уның ярҙамында ҡоролма ҡулланыусының иле һәм ҡалаһы тураһында мәғлүмәтте эшкәртә, унан һуң намаҙ уҡыу ваҡытын билдәләй һәм көнөнә биш тапҡыр тауыш сигналы менән уның етеүе тураһында иҫкәртә.
Ҡөръән тексын, шулай уҡ намаҙҙарҙың ваҡытын үҙ эсенә алған ҡушымта Play Market һәм App Store программалары булған заманса смартфондарҙа бар. Әммә, телефондың функциялары сикле булғандар өсөн, алдан ҡуйылған программалар ҙур өҫтөнлөккә әйләнәсәк.


text:
Мишкә районында етем балалар өй туйланыФото: Ильяс Яхин
Мишкә районында етем балалар өй туйланы
Мишкә районында етем балалар өй туйланыФото: Ильяс Яхин
Мишкә районынан алты етем балаға тантаналы шарттарҙа фатир асҡыстарын тапшырҙылар. Яңы йорт хужалары өс бер ҡатлы йортҡа күсте, уларҙың һәр ҡайһыһында икешәр фатир. Яңы йорттар экологик, ныҡлы, йылыны яҡшы тота. Фатирҙар тулыһынса эшләнгән, һәр ҡайһыһында пластик тәҙрәләр ҡуйылған.
Мөһим ваҡиға менән яңы йорт хужаларын район хакимиәте башлығы урынбаҫары Сергей Александров ҡотланы. Ғаилә бәхетенә эйә булыуҙарын, район мәнфәғәтенә йәшәүҙәрен һәм эшләүҙәрен теләне.
Йорттарҙы Мишкә ауылының Урау урамында «ТермоХольц» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һалған. Фатир асҡыстарын һәм бүләктәрҙе өй туйлаусыларға предприятиеның генераль директоры Эдуард Гизитдинов тапшырҙы.
Мишкә районында бөтәһе 44 ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған бала фатир алыуға сиратта тора. Быйыл етем балалар өсөн тағы ла биш йорт төҙөргә планлаштыралар.


text:
Виталий Мутко «Хәҙерге спорт. Инновациялар һәм перспективалар» III халыҡ-ара күргәҙмәһендә Башҡортостан экспозицияһы менән танышты
8 — 11 сентябрҙә Саранскиҙа үткән «Рәсәй — спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумының тәүге эш көнөндә Рәсәйҙең спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министры Виталий Мутко «Хәҙерге спорт. Инновациялар һәм перспективалар» күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостан үҙенең экспозицияһы менән министрҙың иғтибарын йәлеп иткән тәүге төбәктәрҙең береһе булды. Бында республика делегацияһы вәкилдәре министрға төбәктә спорттың олимпия һәм паралимпия төрҙәрен үҫтәреү тураһында һөйләне.
Виталий Мутко әйтеүенсә, ул Башҡортостан спортсыларының уңыштары менән бик яҡшы таныш, күптәренә миҙал һәм грамоталарҙы шәхсән үҙе тапшырған. Күргәҙмәлә министр Еңел атлетика буйынса паралимпия уйындарының ун өс тапҡыр чемпионкаһы Рима Баталова менән дуҫтарса әңгәмә ҡорҙо. «Башҡортостанда паралимпия спортының үҫешеүенә ҙур ышаныс бағлайым. Күбеһе һеҙҙең тырышлыҡтан тора, тап һеҙҙең ғәйәт ҙур тәжрибәгеҙ һәм паралимпия еңел атлетикаһы спецификаһын төплө белеүегеҙ, донъя кимәлендәге спортта оло абруйығыҙ паралимпия хәрәкәтен үҫтереү буйынса иң яҡшы ниәттәрҙе бойомға ашырырға ярҙам итәсәк. Паралимпиясыларҙың спорт әҙерлеге үҙәге айырым иғтибарға лайыҡ. Әйҙәгеҙ спорт өсөн бергәләп көрәшәйек!», - тип тәҡдим итте ул беҙҙең данлыҡлы яҡташыбыҙға.
«Башинформ» агентлығына БР Спорт һәм йәштәр сәйәсәте министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан вәкилдәре күргәҙмәнең эш программаһында әүҙем ҡатнаша, илебеҙҙең башҡа төбәктәренең спорт тармағындағы ҡаҙаныштары менән таныштырыусы пленар ултырыштарға, ғилми-ғәмәли конференцияларға, семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәргә, дискуссион сессияларға йөрөй.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Рима Баталованан тыш спорт форумында Башҡортостан делегацияһы составында башҡа спортсылар ҙа ҡатнаша: Ванкуверҙа үткән 2010 йылғы ҡышҡы Паралимпия уйындарының дүрт тапҡыр чемпионы Ирек Зарипов (биатлон һәм саңғы уҙыштары), Туринда 2006 йылғы Олимпия уйындарының көмөш призеры Алексей Селиверстов (бобслей), Наганола үткән 1998 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры Павел Мөслимов (биатлон), шулай уҡ Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин, БР Юғары спорт оҫталығы әҙерләү үҙәге директоры Евгений Емельянов һәм башҡалар бар.


text:
Фекерләшеү:Ғөсөл
Назир Сабитов яҙа: Ғөсөл буйынса тулыраҡ мәғлүмәт: Ғөсөл - ауыҙ-танау менән бергә бөтөн тәнде йыуыу. Енси яҡынлыҡ ҡылғас, йоҡлаған ваҡытта төш күреү сәбәпле ир-егеттә поллюция булғанда, ҡатын-ҡыҙҙың күрем һәм нифас хәлдәре тамамланғас ғөсөл ҡойоноу мотлаҡ. Ғөсөлдөң фарыздары Ғөсөлдөң фарыздары өсәү: 1 Һыу менән ауыҙҙы сайҡау. 2. һыу менән танауҙы сайҡау. 3. һыу менән бөтөн тәнде йыуыу. ҒӨСӨЛДӨҢ СӨННӘТТӘРЕ 1. Ниәт ҡылыу. 2. «Бисмилләһ» әйтеү. 3. Тәүҙә ғәүрәт ерҙәрен йыуыу. 4. Иң элек башҡа, унан һуң уң һәм һул ҡулбаштарға өсәр тапҡыр һыу ҡойоп, һәр ҡойоуҙа тәнде ышҡыу. 5. Ғәүрәт ерҙәрен ябыҡ тотоу. ҒӨСӨЛ ТӘҺӘРӘТЕ НИСЕК АЛЫНА? Сөннәт буйынса ғөсөл тәһәрәте түбәндәгесә башҡарыла: 1. Ғөсөлгә ниәт ителә. Таҙа булһа ла, ҡул, аяҡ һәм ғәүрәт ерҙәр йыуыла. 2. «Бисмилләһ» әйтеп, тулы бер намаҙ тәһәрәте алына. Аяҡ аҫтына һыу йыйыла торған булһа, аяҡтар иң һуңынан йыуыла. 3. Ғөсөл тәһәрәтендә ауыҙ-морон бик мул һыу менән сайҡатыла, сөнки был сайҡау ғөсөлдәге фарыз булған ауыҙ һәм танау эсен йыуыу урынына килә. 4. Башҡа өс тапкыр һыу ҡойола һәм һәр ҡойғанда сәстәр ышҡыла, һаҡал-мыйыҡ һәм сәстәр төбөнә ла һыуҙы тейҙереү тейешле. 5. Уң һәм һул яуырындарға өсәр тапҡыр һыу ҡойола һәм һәр ҡойоуҙа тән ышҡылып йыуыла. : 6. Кендек соҡоро ла йыуыла (йәғни тәндең бер ере лә ҡоро ҡалырға тейеш түгел). “Ислам нигеҙҙәре”. Имам Әғзәм Әбү Хәнифә мәҙһәбе буйынса. Өфө: Китап, 2016. --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 03:17, 13 февраль 2018 (UTC)
- Гүзәл Ситдиҡова, сығанаҡҡа һылтанма ҡуйып энциклопедик стилдә мәҡәләнең үҙенә өҫтәгеҙ. Был бит фекерләшеү бите. Ryanag (әңгәмә) 04:25, 13 февраль 2018 (UTC)
- Был фекерләшеү бите булғанға ҡуйғанмын да. Минең фекерем түгел ул, яңы ирекмән яҙмаһы, үҙе ҡуя белмәй. Мин прәме ваҡытымды ҡайҙа ҡуйырға белмәй ултырам шул һәр нәмәне төҙәтеп ултырырға! Кемдең ваҡыты бар, шул өҫтәр. Азат Хәлиловҡа ла яҙғайным. Йә үҙегеҙ төҙәтегеҙ--Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 08:32, 13 февраль 2018 (UTC)
:::::[вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
-
- Шул уҡ фекерҙәр бит инде. Мин Әбү Хәнифә мәҙһәбе китабы буйынса яҙған ирнем.--Азат Хәлилов (әңгәмә) 14:31, 13 февраль 2018 (UTC)
-
-


text:
Бөгөн беҙгә ни булған?
Күңелебеҙ ник ҡырылған?
Йөҙөбөҙҙә ник тағы
Үлгән хәсрәт терелгән?
Бер ойошмаға рәсми рәүештә эшкә урынлаштым. Күптән түгел юғарыраҡ вазифа тәҡдим иттеләр, әммә ул урындағы хеҙмәткәрҙең декрет ялында икәнлеген асыҡланым. Етмәһә, өҫтәмә хеҙмәт килешеүе төҙөргә ҡушалар. Быларҙың бөтәһе лә мине хәүефкә һалды. Ни эшләргә икән?
Быйыл 23 майҙа “Башҡортостан”дың “Тиҙ ярҙам”ы рубрикаһында Йылайыр районынан Закировтың ҡыҫҡа хәбәре сыҡҡайны. “Ҡәҙерша ауылында юлдар бик насар, автобус менән дә үтеп булмай” тигән дәғүә белдерелгәйне унда.
Йәш булыуына ҡарамаҫтан, үҙ-үҙенә талапсан, ныҡышмал, тырыш, һәр кемгә иғтибарлы ҡыҙға һоҡланып туйманыҡ. Филолог һөнәрен үҙләштергән Лариса кластан тыш сараларҙа ла ихлас ҡатнашты, балаларҙың ғына түгел, өлкәндәрҙең дә ихтирамын яуланы. Практика аҙағында уға мәктәптең Маҡтау ҡағыҙы, иҫтәлекле бүләк тапшырылды.
Уңған, иманлы йәш белгескә яҡты киләсәк, ижади уңыштар теләйбеҙ. Мәһәҙей мәктәбендә үткән практикаң күңелеңә талмаҫ ҡанат ҡуйһын, хыялдарың тормошҡа ашһын, Лариса!


text:
Нефть, газ һәм төҙөлөш сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре профсоюзы эшкә йомғаҡ яһаны
Рәсәй нефть, газ сәнәғәте һәм төҙөлөш хеҙмәткәрҙәре профсоюзы Республика ойошмаһының Профсоюздар йортонда үткән IX отчет-һайлау конференцияһында унда ҡатнашыусылар үҙ тармаҡтарының уҙған биш йылдағы эшенә йомғаҡ яһаны.
БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, конференцияла 185 делегат ҡатнашты. Улар рескомдың яңы составын, шулай уҡ нефть, газ сәнәғәте һәм төҙөлөш хеҙмәткәрҙәре республика профсоюз ойошмаһының ревизия һәм мандат комиссиялары ағзаларын һайланы.


text:
Белоретта етем балаларға фатирҙарҙан асҡыстар тапшырылдыФото: Ольга Колесникова
Белоретта етем балаларға фатирҙарҙан асҡыстар тапшырылды
Белоретта етем балаларға фатирҙарҙан асҡыстар тапшырылдыФото: Ольга Колесникова
Дүшәмбе, 26 ноябрҙә, Белоретта ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем балалар – йәмғеһе биш кеше фатирҙарҙан асҡыстар алды.
Муниципаль район хакимиәтендә аҙна һайын үткәрелгән оператив кәңәшмәлә Белорет районы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Владислав Миронов тантаналы рәүештә асҡыстарҙы Руслан Абдуллин, Наталья Менщикова, Анастасия Галицкова, Наталья Граб һәм Гөлназ Камалетдиноваға тапшырҙы.
Район хакимиәте етәксеһе һүҙҙәренсә, етем балаларҙың хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендәге ҡануниәт йылдан йыл камиллаша бара, бындай балаларға торлаҡ һатып алыу өсөн средстволар күләме арттырыла. Шулай итеп, 2010 йылда Белорет районына был категория граждандары өсөн торлаҡ һатып алыуға федераль һәм республика бюджеттарынан өс миллион һумға яҡын аҡса бүленһә, 2012 йылда был сумма 23,5 миллион һум тәшкил итте. Был средстволар иҫәбенә ағымдағы йылда йәнә 13 етем бала торлаҡ менән тәьмин ителәсәк. Бынан тыш, 13 етем бала фатирҙарҙы әлеге ваҡытта Белореттың Твердышев урамында төҙөлөп ятҡан яңы социаль йорттан аласаҡ, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Белорет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.


text:
Фото:
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы – Яңауылдан уҡытыусылар ғаиләһенә
Фото:
Социаль-мәҙәни башланғыстар фонды ҡарамағындағы федераль ойоштороу комитеты тарафынан булдырылған «Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы Яңауылдан ғаиләгә – 36 йыл бәхетле никахта йәшәгән, дүрт бала – ике ул һәм ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергән Зәйтүнә менән Булат Назаровтарға бирелде. Бөтә балалары ла юғары белем алған, икәүһе һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә эшләй, береһе — тимер юлда, һәм тағы береһе – иҡтисадсы.
Зәйтүнә Зәйнулла ҡыҙы менән Булат Сабит улы Назаровтар – уҡытыусылар, тип хәбәр иттеләр Яңауыл районы хакимиәтендә. Зәйтүнә Яңауыл лицейында музыканан уҡыта, ә ире шунда уҡ – физик культуранан. Икеһе лә – юғары класлы белгестәр һәм әүҙем йәмәғәтселәр. Зәйтүнә Назарова музыка уҡытыусыларының район методик берекмәһенә етәкселек итә, Булат бөтә күмәк спорт сараларын ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә ҡатнаша.
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалын был пар Уҡытыусы йылында алыуы ла бик әһәмиәтле, сөнки улар бер-береһен яратҡан кеүек үҙ һөнәрҙәрен дә ярата һәм өс тиҫтә йылдан ашыу инде уға тоғро хеҙмәт итә.
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы 2008 йылда коммерция булмаған Социаль-мәҙәни башланғыстар фонды тарафынан булдырыла, уны РФ Президентының ҡатыны Светлана Медведева етәкләй. Ул йылына бер тапҡыр тапшырыла һәм ғәҙәттә 8 июлдә билдәләнгән «Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө»нә тура килтерелә.


text:
Шәкәр сөгөлдөрөнөң уртаса уңышы - гектарынан 332 центнер
Республикала шәкәр сөгөлдөрөнөң уртаса уңышы гектарынан 332 центнер тәшкил итә. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенең һуңғы мәғлүмәттәренә ярашлы республикала 603 мең тоннанан ашыу татлы тамыраҙыҡ ҡаҙып алынған, шуның 318,4 мең тоннанан күберәге эшкәртеүгә оҙатылған.
БР ауыл хужалығының консультациялау үҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, төбәктә шәкәр сөгөлдөрө 18,2 мең гектар самаһы, йәғни сәсеү майҙанының 32 процентынан йыйып алынған.
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрөнөң иң мул уңышы ҡәҙемгесә Благовар районында. Бында һәр гектарҙан уртаса 453 центнер шәкәр сөгөлдөрө алына.
Төбәктең аграр идаралығында әйтеүҙәренсә, әлеге ваҡытта иң күп татлы тамыраҙыҡ Ҡырмыҫҡалы районында йыйып алынған – 100 мең тоннанан күберәк, шулай уҡ Благовар һәм Әлшәй райондарында – 89,6 һәм 75 мең тонна.


text:
Ураҙа байрамы ваҡытында республиканың почта бүлексәләре билдәләнгән график буйынса эшләй Фото: Олег Яровиков
Ураҙа байрамы ваҡытында республиканың почта бүлексәләре билдәләнгән график буйынса эшләй
Ураҙа байрамы ваҡытында республиканың почта бүлексәләре билдәләнгән график буйынса эшләй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостандың федераль почта элемтәһе идаралығы 2015 йылдың 17 июлендә — мосолмандарҙың Ураҙа байрамы ваҡытында республика почта элемтәһе бүлексәләренең махсус эш режимын билдәләне.
Байрам алдынан иһә, йәғни 16 июлдә, бүлексәләрҙең эше бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
17 июлдә барлыҡ почта бүлексәләре лә ял итә. Ябыҡ типтағы почта элемтәһе бүлексәләренең эш режимы предприятие графигына ярашлы билдәләнә.
Башҡа көндәрҙә почта ғәҙәттәгесә хеҙмәтләндерәсәк.


text:
Баш ҡалала ҡатын-ҡыҙҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһе уҙғарыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
2 мартта баш ҡалала ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсуслаштырылған вакансиялар йәрминкәһе уҙа. Уны ойоштороусы булып Өфө ҡалаһы Октябрь районының Халыҡ мәшғүллеге үҙәге сығыш яһай.
Өфөләргә балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе, бухгалтер, хеҙмәтте һаҡлау буйынса инженер, физик культура буйынса инструктор, кондитер, шәфҡәт туташы, менеджер, төҙөлөштә бүлек етәксеһе, официант, ашнаҡсы, һатыусы, программист, икмәк бешереү производствоһы етәксеһе кеүек вакантлы урындар тәҡдим ителә.
Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһен уҙғарыу урыны: Рәсәй урамы, 108. Сара иртәнге сәғәт 10-да башлана.
Барлыҡ хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 249
МИКРОАШЛАМАЛАР, составына үҫемлектәрҙең нормаль үҫеше өсөн мотлаҡ булған микроэлементтар ингән ашламалар. Борлы (борнодатолит, бор‑магний һ.б.), кобальтлы (кобальт сульфаты һәм хлориды һ.б.), марганецлы (марганецланған суперфосфат, марганец сульфаты һ.б.), баҡырлы (баҡыр купоросы, пирит көйҙөрмәләре һ.б.), молибденлы (аммоний‑натрий, аммоний молибдаттары һ.б.), цинклы (цинк сульфаты һ.б.), ш. уҡ составында 2 һәм унан күберәк микроэлемент булған полимикроашламаларға бүленә. М. сифатында микроэлементтарҙың тоҙҙарын, хелат берләшмәләрен, фриттарын (тоҙҙарҙың быяла м‑н иретмәләре), ш. уҡ сәнәғәт ҡалдыҡтары (шлактар, шламдар) һ.б. ҡулланалар. М. ҡулланыуҙың төп ысулы — тупраҡҡа сәсеү алдынан орлоҡ м‑н бергә рәттәргә һибеү (0,5—5 кг/га), орлоҡто сәсеү алдынан эшкәртеү (уларҙы 0,02—0,05%‑лы эретмәлә ебетеү) һәм үҫемлектәрҙе өҫтәмә туҡландырыу (0,1—0,05%‑лы эретмәне һиптереү). А.х. культураларының М. мохтажлығы уларҙың биол. үҙенсәлектәре һәм тупраҡтағы микроэлементтарҙың күләме м‑н билдәләнә. Микроэлементтар етешмәү а.х. культураларының үҫеүе һәм үҫешеүе тотҡарланыуына, уңыштың сифаты түбәнәйеүенә, үҫемлек ауырыуҙары үҫешенә, хатта уларҙың һәләк булыуына килтерә. Башҡортостанда М. башлыса йәшелсәселектә һәм емешселектә ҡулланыла. М. ҡулланыуҙың эффективлығы 20 б. 60‑сы йй. башынан алып Аграр университетта (С.Н.Надежкин), Биология институтында (В.К.Ғирфанов, Н.Н.Ряховская, К.Б.Саҡаева һ.б.) өйрәнелә. БР‑ҙа марганец мәғдәне запастары, Белорет металлургия комбинатының һ.б. пр‑тиеларҙың шлактары бар.
Әҙәб.: Г и р ф а н о в В.К., Р я х о в с к а я Н.Н. Микроэлементы в почвах Башкирии и эффективность микроудобрений. М., 1975; У с м а н о в Ю.А. Лекции по агрохимии. Уфа, 1977.
В.М.Вәлиев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
“Сатнама бурандарҙы тештәремде ҡыҫып үтермен”17-03-2017, 03:40 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Бәләкәй сағы тауҙар, урмандар төйәге – Ейәнсура районының Байдәүләт ауылында үтә. Атаһы Вәлиулла Сәлим улы менән әсәһе Сәғиҙә Фәтих ҡыҙы өйләнешкәс тә Белоруссияға китеп бер аҙ йәшәп алған. Шуға өлкән улдарына Юрий тип исем ҡушҡандар. Сос, үткер малай мәктәп йылдарында алдынғы уҡыусыларҙың береһе була, спортта ла һынатмай, йәмәғәт эштәрендә лә ҡатнаша. Бигерәк тә математиканы ярата, саңғы ярыштарында гел тәүге урындарҙы яулай. Бәләкәй саҡтан уҡ музыкаға булған һәләте асыла, баянда уйнарға өйрәнә, моңло йырлай. Һунар итеү, балыҡ ҡармаҡлау, һыбай йөрөү яратҡан шөғөлө була. Самбо менән шөғөлләнә. 2010 йылда Виктор Шмаков менән берлектә яҙылған “Сатнама бурандарҙы тештәремде ҡыҫып үтермен” (Өфө, 2010 й.) исемле китабында бала сағын Юрий Вәли улы шулай хәтерләй: “Миңә биш йәш. Үҙемдең атым бар. Дөрөҫөрәге, ул колхоздыҡы. Мин эшләгәс, бригадир йәйгелеккә биреп ҡуйҙы. Бөгөн бесәнлектә эшләйем. Яңы ғына кибеп еткән бесән өйөмөн ауыл ирҙәре кәбән һалған урынға илтәм. Ҡатын-ҡыҙҙар йылдам эшләй, мин дә уларҙан ҡалышмайым. Төшкө ашҡа саҡырҙылар. Рәхәтләнеп ашайым. Эргәмдә ҡанатлы толпарым. Ял итә. Әле эштең күп икәнлеген белә. Көн сыуаҡ. Колхоз яланында үлән шәп үҫкән. Ҡышҡа мал аҙығын етерлек әҙерләрбеҙ. Быға нисек шатланмаҫҡа... Мал туҡ булһа, ризыҡ та булыр. Ризыҡ булһа, ауыл ирҙәренең һәм ҡатындарының йорттарына муллыҡ килер. Күҙҙәр янып торор, кешеләр изгелеклерәк булырҙар һәм миңә: “Юрик, гармунда уйна әле”, – тип әйтерҙәр. Гармун телдәре терелер һәм тирә-яҡ күңелләнеп китер. Бына ул – кеше бәхете! Был бәхеттә мин дә, биш йәшлек ауыл малайы Юрик та, ҡатнашам”.
Юғары белем алырға хыялланған Юрий, унынсы класты тамамлағас, Башҡортостан ауыл хужалығы институтының механизация факультетына уҡырға инә. Спортты үҙ иткән үҫмер студент йылдарында ла унан айырылмай, спорт мастерына кандидатлыҡ нормаларын үтәй. Уҡыуҙа ла алдынғы була. Студент йылдарында ул буласаҡ йәмәғәте – ошо уҡ уҡыу йортоноң иҡтисад факультеты студенты Лүзә Таңғатарованы осрата.
Юрий Садиҡовтың артабанғы хеҙмәт биографияһы ауыл хужалығын үҫтереү менән тығыҙ бәйле. Уҡыуҙарын тамамлағас, бәхетле йәштәр хеҙмәт эшмәкәрлеген Кушнаренко районының “Куйбышев” колхозында башлай. Ғаилә башлығы инженер-механик булһа, Лүзә Әхнәф ҡыҙына иҡтисадсы вазифаһын йөкмәтәләр. Бында бер аҙ эшләп алғас, Юрий Вәли улын Мишкә районына “Сельхозтехника”ның өлкән инженеры итеп күсерәләр. Бында ла ул үҙен оҫта, тырыш ойоштороусы итеп таныта. Оҙаҡламай “Еңеү” колхозының рәйесе итеп һайлана. 28 йәшлек егет бөтөн көсө, белеме менән эшкә сума. Тап ул етәкселек иткән йылдарҙа колхоз ҙур уңышҡа өлгәшә, районда ғына түгел, республикала алдынғы хужалыҡтар рәтенә сыға.
Юрий Вәли улы айырыуса йәштәргә иғтибарҙы арттыра. Уларҙы ауылда ҡалдырыр өсөн мөмкинлектәр булдыра. Был осорҙа йәштәр өсөн күпләп йорттар төҙөлә. Ауылда мәҙәниәт йорто асыла, шағирҙар, артистар менән осрашыуҙар үткәрелә.
1981–1987 йылдарҙа Юрий Садиҡов Ҡырмыҫҡалы районының “Сельхозхимия” һәм “Сельхозтехника” ойошмаларында эшләй. Бында ла үҙен эшенең оҫтаһы итеп таныта.
Колхозда бер аҙ тәжрибә туплағас, уны артта һөйрәлгән “Ағиҙел” колхозына (Ҡырмыҫҡалы районы) рәйес итеп тәғәйенләйҙәр. Бөтмәҫ-төкәнмәҫ етәкселек эшенә башкөллө сума Юрий Вәли улы. Хужалыҡты аяҡҡа баҫтырыу өсөн көсөн дә, һаулығын да йәлләмәй. Ул тулы етештереү рәте булған өлгөлө фермер хужалығы ойоштороу хаҡында хыяллана. Үҙенең мал аҙығы, мал-тыуары, ит пункты, колбаса эшләүсе бәләкәй заводы, Ҡырмыҫҡалыла һәм Өфөлә магазиндары... Был эш дәүерендә колхоздан һатып алған яландарҙа фермер быға тиклем һис күрелмәгән үлән уңышы үҫтерә. Фермала сусҡа балаларының быға тиклем һис ҡасан булмағанса үрсеүенә белгестәр аптырай. Тап ошо осорҙа Юрий Вәли улы тәүҙә үҙенең колхозында, һуңынан районда, республикала ауыл хужалығы кооперативтары булдырыу йәһәтенән инновацион йүнәлеш индерә. Илдең төрлө тарафтарынан тәжрибә уртаҡлашыу өсөн белгестәр саҡырылып, семинарҙар, ултырыштар үткәреүҙең ойоштороусыһы була. Үҙенең китабында Юрий Вәли улы ул йылдарҙы ошолай хәтерләй: “Бер йылдан һуң минең колхозымда Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәренең беренсе кәңәшмәһе уҙғарылды. Беҙгә илдәге йөҙәрләгән аграрий килде, улар араһында бер нисә Социалистик Хеҙмәт Геройы, Стародубцев, Строев бар ине...”
1990–1993 йылдарҙа Юрий Вәли улы РСФСР Өлкә советының халыҡ депутаты итеп һайлана.
Ә 1994 йылда ул Ҡырмыҫҡалы районының хакимиәт башлығы итеп үрләтелә. Туплаған тәжрибәһен, барлыҡ оҫталығын файҙаланып, яңы урында ең һыҙғанып эшкә тотона. Кешеләрҙе, тормошто яратҡан Юрий Вәли улы айырыуса йәштәрҙең йөрәгенә дәрт өҫтәй, ышаныс тойғоһо тыуҙыра. Райондың матди хәлен яҡшырта. Йәштәрҙе уҡыуға ебәреүҙе ойоштора, етәксе органдарға эшкә тәҡдим итә. Һөҙөмтәлә фиҙакәр хеҙмәте “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре” тигән юғары исем менән баһалана.
– Юрий ағайым Ҡырмыҫҡалы районының хакимиәт башлығы булып эшләгән осорҙа район алдынғылар рәтендә булды. Юлдарҙы ҡараны, малсылыҡты үҫтерҙе. Йәштәргә юғары уҡыу йорттарына уҡырға инергә ярҙам итте, уларға стипендия түләне. Етем балаларға иғтибарын йәлләмәне, ярҙам ҡулы һуҙҙы. Туғандарына, яҡындарына бигерәк тә иғтибарлы, ихтирамлы булды. Ауылын бер ҡасан да онотманы, ҡулынан килгәнсә ярҙам итеп торҙо, йомош менән килгән яҡташының береһен дә кире борманы. Ауыл халҡы уны оло ихтирам менән иҫкә ала. Тәбиғәтте яратты. Аш-һыуға әүәҫ ине. Ит аштарына ҡатын-ҡыҙҙы ебәрмәне. Балаларын ныҡ яратты. Уларға ысын атай була белде, – тип хәтерләй Юрий Вәли улын бер туған һеңлеһе Фәриҙә Садиҡова.
Юрий Вәли улының бер туған ағаһы Баязит Садиҡов та шәхестең кешелекле булыуын иғтибарға ала:
– Шәхси сифаттарын барлағанда, тәү сиратта киң күңеллелеге, һәр кем менән уртаҡ тел таба белеүе, алсаҡ, ололарға ла, кеселәргә лә берҙәй ихтирамлы, ярҙамсыл, эскерһеҙ булыуы менән күҙ алдына баҫа. Ул һәр ваҡыт беренсе булды. Лидерлыҡ сифаттары ғүмере буйы оҙатып килде.
Бай тәжрибәһе, ойоштороу һәләте Юрий Садиҡовҡа Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһына вице-президент булыуҙа ярҙам итә. Һуңғы йылдарҙа үҙ эшен асып, эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә.
Юрий Вәли улы ҡатыны Лүзә менән ике балаға ғүмер бирәләр. Ҡыҙҙары Зилә – инженер, ә улдары Вадим юрист һөнәрен һайлаған.
Тормош аяуһыҙ. Ҡаты ауырыу уны 68 йәшендә генә яҡты донъяларҙан алып китә. Атҡараһы эштәре, киләсәккә пландары ҡала. Иң мөһиме, исеме халыҡ теленән төшмәй. Уны оло ихтирам менән иҫләйҙәр, онотмайҙар.
“Гармунда ҡасан уйнай башлағанмындыр – хәтерләмәйем. Дүрт йәштәр самаһы булғандыр. Атайым өр-яңы гармун алып ҡайтты. Ул минән ике тапҠырға ҙурыраҡ кеүек тойолдо. Телдәренә баҫтым. Иҫәнғолда үткән смотрҙа мин уйнаным, әсәйем йырланы. Шул тиклем матур йырланы, мин дә уға ҡушылдым. Һуңынан үҙем йырлап ебәрҙем. Ул саҡта беҙ беренсе урынды алдыҡ”.
(“Сатнама бурандарҙы тештәремде ҡыҫып үтермен”
китабынан, Өфө, 2010 й.)


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 30.01.2018
Назар Нәжмиҙең 100 йыллығына бағышланған кисә: шағир тауышы, уның шиғырҙарына йырҙар һәм китап күргәҙмә-йәрминкәһе
Яңылыҡтар таҫмаһы // 30-01-2018, 10:33
5 февралдә республика Башҡортостандың халыҡ шағиры, публицист, драматург Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыуҙы билдәләй.
Өфөлә был күркәм датаға арнап байрам саралары ойоштороласаҡ. Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Назар Нәжмиҙең Хәтер кисәһе була. Программала популяр артистар Фидан Ғафаров, Нәзифә Ҡадирова, Йәмил Әбделмәнов, Вәхит Хызыров, Илһам Вәлиев, Әлим Ҡәйүмов, Башҡортостандың Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры (етәксеһе – Линар Дәүләтбаев) М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры һәм «Нур» театры актерҙары сығыш яһай. Кисәнең режиссеры — Хөрмәтулла Үтәшев.
«Мин сценарийҙы блоктарға бүлдем. Тәүгеһе шағирҙың тыуған төйәге — Дүртөйлө еренә, икенсеһе — һуғыш йылдарына, артабанғыһы Өфөгә арналған. Был кисәлә Назар ағайҙың да тауышы яңғырай, ул үҙенең шиғырҙарын уҡый. Назар Нәжмиҙең шиғырҙарына яҙылған бик күп йырҙар башҡарыу, «Гармунсы дуҫ» спектакленән өҙөк күрһәтеү ҡаралған», — тип һөйләне режиссер.
Хәтер кисәһе киске сәғәт 7-лә башлана. Сара барышында З. Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте күргәҙмә-йәрминкә ойоштора. Унда Назар Нәжмиҙең һайланма әҫәрҙәрен һатып алырға мөмкин. Күп томлыҡтың өсөнсөһө 2017 йылдың ноябрендә донъя күрҙе. Уға публицистик һәм әҙәбиәт ғилеме буйынса мәҡәләләр, интервью һәм күренекле замандаштар хаҡында хәтирәләр ингән. Ошо көндәрҙә дүртенсе том да баҫылып сыҡты, унда публицистика һәм драма әҫәрҙәре урын алған. Китапты баҫмаға шағирҙың ҡыҙы Алһыу Назар ҡыҙы һәм уның улы, шағирҙың ейәне Ансаф Абдулнәғимов әҙерләгән.
Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана Назар Нәжмиҙең тормошона һәм ижадына бағышланған күргәҙмә әҙерләй....
«Киләсәктә был ергә Хоҙай үҙе ҡыҙығыр…»
Новости / Башҡортостан // 30-01-2018, 10:11
Башҡорт халҡының бөйөк улы Ш. Бабич һүҙҙәре менән аталған фотоальбом ҡулға килеп эләккәс, уның авторы ҡабатланмаҫ фоторәссам Флүр Ғазин булыуын шунда уҡ төшөнәһең. Илаһи Бөрйән һәм Көньяҡ Урал тәбиғәте, ҡырағай йәнлектәр – Флүр ағайҙың һәр һүрәтенә уларҙы һаҡларға, тирә-яҡ мөхитте яҡларға саҡырыусы мәғәнә һалынған төҫлө. 2017 йылдың аҙағында донъя күргән был бай һәм зауыҡлы китап Экология һәм айырыуса һаҡланылыусы тәбиғәт биләмәләре йылына бағышланған....


text:
20 декабрь – Рәсәй Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнөФото: Андрей Старостин
20 декабрь – Рәсәй Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө
20 декабрь – Рәсәй Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнөФото: Андрей Старостин
Һөнәри байрамдары алдынан “Башинформ” агентлығында РФ Федераль именлек хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы начальнигы Виктор Палагин журналистар менән осрашты. Идаралыҡтың хәҙерге начальнигы Виктор Палагин өсөн был тәүге матбуғат конференцияһы булды, сөнки ул был вазифаға быйыл ғинуарҙа ғына тәғәйенләнгәйне.
— Беҙ Башҡортостан властары менән эшлекле мөнәсәбәттәр булдырғанбыҙ, — тине Виктор Палагин. – Мин — Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов етәкләгән республика Антитеррористик комиссияһы етәксеһе урынбаҫары. Хөкүмәт Премьер-министры Раил Салих улы Сарбаев – оператив штаб ағзаһы. Беҙҙә аныҡ хеҙмәттәшлек юлға һалынған, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Виктор Николаевич.
Федераль именлек хеҙмәтенең хәҙерге структураһының сығанаҡтары, Виктор Палагин әйтеүенсә, Бөтә Рәсәй Ғәҙәттән тыш Комиссияһының беренсе секретары булған Феликс Дзержинский заманына барып тоташа. Чекистар контрреволюцияға ҡаршы көрәшеп кенә ҡалмаған, шулай уҡ балалар һәм үҫмерҙәр араһында ҡарауһыҙлыҡты бөтөрөү кеүек мөһим дәүләт бурысын дә хәл иткән. Хәҙер хеҙмәт эшмәкәрлеге етди үҙгәрештәр кисергән, әлбиттә, әммә элеккесә законлыҡты һәм хоҡуҡ тәртибен һаҡлау төп бурыс булып ҡала.
Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы эшендә яңылыҡтар ҙа барлыҡҡа килде. Мәҫәлән, Виктор Палагин әйтеүенсә, ҡайһы бер предприятиелар етәкселәре совет заманынан һуң тәүге тапҡыр серлелек режимын боҙған өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырылды. Тиҙҙән, тип өҫтәне республика Идаралығы начальнигы, махсус орган – Башҡортостан Республикаһында Дәүләт серен яҡлау буйынса комиссия төҙөү мәсьәләһен иң юғары республика кимәлендә тикшереү планлаштырыла.
Матбуғат конференцияһын тамамлап, Виктор Палагин именлек органдары ветерандарын, хеҙмәткәрҙәрен һәм уларҙың ғаилә ағзаларын яҡынлашып килеүсе һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ғәҙәттәгесә, һаулыҡ, уңыштар һәм именлек теләктәренән һуң Федераль именлек хеҙмәте идаралығы начальнигы мөһим өҫтәмә яһаны. Киләһе йыл Өфөлә идаралыҡ хеҙмәткәрҙәре өсөн 90 фатирлыҡ йорт һалынып бөтәсәк. Дөйөм алғанда, Башҡортостан баш ҡалаһында ғына йөҙҙән ашыу ғаилә үҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртасаҡ, ә республиканың башҡа ҡалаларында тағы 20 Башҡортостан чекистары ғаиләһе өй туйлаясаҡ.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Страница 6
Тамырҙарымда башҡорт ҡаны аҡҡаны менән ғорурланам
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 13-05-2016, 12:44
Улар алдында баш эйәбеҙ
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 13-05-2016, 12:22
Һуғыш мәлендә тыуғандар
Барын иртә кисергән:
Түҙгәндәр – тере ҡалғандар
Тик үлән ашы менән.
Ат башында йөрөгәндәр:
Ер тырматҡан, ер һөргән.
Ололар нимә күрһәләр,
Барын да бергә күргән...
Үлсәмәгеҙ был быуынды
Ғәҙәти аршин менән.
Риф МИФТАХОВ.
Ошо шиғыр юлдарын уҡыйым да атайым менән әсәйемдең ата-әсәләре – ҡартатайҙарым, ҡартәсәйем менән өләсәйемдең бала сағы тураһында уйланам. Минең ҡәҙерлеләрем – һуғыш балалары. Ҡартатайҙарыма, ҡартәсәйемә атай наҙы күреп үҫергә яҙмаған....
Барын иртә кисергән:
Түҙгәндәр – тере ҡалғандар
Тик үлән ашы менән.
Ат башында йөрөгәндәр:
Ер тырматҡан, ер һөргән.
Ололар нимә күрһәләр,
Барын да бергә күргән...
Үлсәмәгеҙ был быуынды
Ғәҙәти аршин менән.
Риф МИФТАХОВ.
Ошо шиғыр юлдарын уҡыйым да атайым менән әсәйемдең ата-әсәләре – ҡартатайҙарым, ҡартәсәйем менән өләсәйемдең бала сағы тураһында уйланам. Минең ҡәҙерлеләрем – һуғыш балалары. Ҡартатайҙарыма, ҡартәсәйемә атай наҙы күреп үҫергә яҙмаған....
Мин – россиянмын!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 10-05-2016, 14:54
«…Рус түгелмен мин, ләкин россиян мин,
Россиян мин – ниндәй ғорурлыҡ!
Ун ғүмерең миңә кәрәк түгел,
Бер яҙмышым шуға торорлоҡ!...»
«Россиянмын», Мостай Кәрим.
Минең ҡарт ҡартатайым: «Күкрәк киреп «Мин – кешемен!» тигән кешенең йөрәгендә өс нәмәгә һөйөү һәм хөрмәт булырға тейеш. Уныһы ла – атай, әсәй һәм Ватан», – тип йыш әйтер булған. Әлбиттә, заман шандарын кисергән, һуғыш үткән, оҙон ғүмере эсендә йәмғиәт өсөн бик күп эшләгән кешенең һүҙҙәре менән килешмәйенсә булмай.
Атай-әсәйгә һөйөү һәр бер бала күңелендә бишектә үк барлыҡҡа килһә, Ватаныбыҙға ҡарата ысын хөрмәт һәм тоғролоҡ – тәрбиә орлоғо. Һәм шуның турала һүҙем....
Россиян мин – ниндәй ғорурлыҡ!
Ун ғүмерең миңә кәрәк түгел,
Бер яҙмышым шуға торорлоҡ!...»
«Россиянмын», Мостай Кәрим.
Минең ҡарт ҡартатайым: «Күкрәк киреп «Мин – кешемен!» тигән кешенең йөрәгендә өс нәмәгә һөйөү һәм хөрмәт булырға тейеш. Уныһы ла – атай, әсәй һәм Ватан», – тип йыш әйтер булған. Әлбиттә, заман шандарын кисергән, һуғыш үткән, оҙон ғүмере эсендә йәмғиәт өсөн бик күп эшләгән кешенең һүҙҙәре менән килешмәйенсә булмай.
Атай-әсәйгә һөйөү һәр бер бала күңелендә бишектә үк барлыҡҡа килһә, Ватаныбыҙға ҡарата ысын хөрмәт һәм тоғролоҡ – тәрбиә орлоғо. Һәм шуның турала һүҙем....
Батыр исеме ауылыбыҙҙы данлай
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 1-04-2016, 13:32
Бөтә тәбиғәт балалары һымаҡ, мин дә үҙ ауылыма – Ишмәкәйгә ғашиҡ кешемен. Ул Учалы районының көнбайышында, тауҙар араһында урынлашҡан. Ауылымды бик яратам һәм ғорурланам. Уны икегә бүлеп, ҡышҡы һыуыҡтарҙа ла туңмаған Ҡарағайлы йылғаһы аға. Ишмәкәй янында Олотау исемле тау бар. Күптәрҙең унда менеп, тыуған төйәгенә, тәбиғәтенең хозурлығына ҡарап торғаны бар. Ошо бәләкәй генә ауылдың ғорурлығы, йәш быуынға өлгө булырлыҡ шәхесебеҙ даны ла йәшәй....
Туған телде һаҡлайыҡ!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 1-04-2016, 13:22
Мин Айнур Марат улы Фәйзуллин булам. Салауат ҡалаһындағы 18-се мәктәптең 10-сы класында уҡыйым. Йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашам, еңел атлетика менән шөғөлләнәм. ҡала, республика һәм Рәсәй күләмендәге ярыштарҙа ҡатнашып, призлы урындар яуланым. Төрлө конкурста, олимпиадала үҙ көсөмдө һынарға яратам, сөнки улар кешенең үҫешенә ярҙам итә....
«Урал» мәңге тынмаҫ, мәңге яңғырар!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 25-03-2016, 12:26
Күгәрепкәй ятҡан Урал тауы-
Атай-олатайҙарҙың да төйәге.
Ерен-һыуын һаҡлап ҡорбан булып
Шунда ята батырҙар һөйәге.
Уралҡайым, һинең күкрәгең киң-
Ете лә ырыу илдең төйәге.
Һине генә һаҡлап яуҙар сапҡан-
Ҡуйыныңда ирҙәр һөйәге.
«Юлдаш» каналынан ағылған был йырҙы тын алырға ла ҡурҡып тыңлайым. Уның моңо, һүҙҙәре бөтә тәнемде, хатта йәнемде әллә ни эшләтте лә ҡуйҙы. Ҡалтыранам… Өшөүҙән, ҡурҡыуҙан түгел. Күҙҙәремдән сөбөрләгән йәштәр ҡайғы-һағыштан түгел. Йырҙан! Бына ни эшләтте мине был йыр! Тыуған ер йыры, халҡымдың бөйөк йыры «Урал»....
Атай-олатайҙарҙың да төйәге.
Ерен-һыуын һаҡлап ҡорбан булып
Шунда ята батырҙар һөйәге.
Уралҡайым, һинең күкрәгең киң-
Ете лә ырыу илдең төйәге.
Һине генә һаҡлап яуҙар сапҡан-
Ҡуйыныңда ирҙәр һөйәге.
«Юлдаш» каналынан ағылған был йырҙы тын алырға ла ҡурҡып тыңлайым. Уның моңо, һүҙҙәре бөтә тәнемде, хатта йәнемде әллә ни эшләтте лә ҡуйҙы. Ҡалтыранам… Өшөүҙән, ҡурҡыуҙан түгел. Күҙҙәремдән сөбөрләгән йәштәр ҡайғы-һағыштан түгел. Йырҙан! Бына ни эшләтте мине был йыр! Тыуған ер йыры, халҡымдың бөйөк йыры «Урал»....
Гәзит исеме Өфө урамдарын йәмләй
Яңылыҡтар таҫмаһы / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 16-03-2016, 09:53
Гәзитебеҙ алып барылған ижади бәйге - Булат Солтангәрәев исемендәге уҡыусылар конкурсы алып барылыуын күрһәткән баннерҙар бына ошолай итеп Өфөнө биҙәй.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ - конкурсҡа эштәр ҡабул итеү дауам итә. Әле сағыштырмаса "иркен" ваҡыт, БДИ-ға мәшәҡәттәренән алда мәҡәләләр яҙып ебәрә алаһығыҙ.
Ижад емештәрен "В контакте" - "Бәйләнештә" социаль селтәренең Булат Солтангәрәев исемендәге уҡыусылар конкурсы йәки "ЙӘШЛЕК" гәзите - газета "ЙЭШЛЕК" төркөмдәренә ебәрегеҙ, йәки стенаһына һалығыҙ....
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ - конкурсҡа эштәр ҡабул итеү дауам итә. Әле сағыштырмаса "иркен" ваҡыт, БДИ-ға мәшәҡәттәренән алда мәҡәләләр яҙып ебәрә алаһығыҙ.
Ижад емештәрен "В контакте" - "Бәйләнештә" социаль селтәренең Булат Солтангәрәев исемендәге уҡыусылар конкурсы йәки "ЙӘШЛЕК" гәзите - газета "ЙЭШЛЕК" төркөмдәренә ебәрегеҙ, йәки стенаһына һалығыҙ....
Милли байлыҡты онотмайыҡ
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 5-02-2016, 12:13
Көн артынан көн төрлө ваҡ мәшәҡәт, ығы-зығы менән алға бара. Сеү! Туҡтап уйланайыҡ әле. "Заман башҡа – заң башҡа" тигән мәҡәл тап ваҡыт айышына һәм көнитмешебеҙгә тура килә. Заманалар үҙгәргән һайын, уның башҡа ҡанундарына, яңы технологиялар ебенә эләгеп, беҙ халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен онотабыҙ. Быны аңлау ҙур хафаға һала. Ә үткәнен белмәгән халыҡты ниндәй киләсәк көтә?
Беҙҙең бәхетле киләсәгебеҙ өсөн күпме кеше, ата-бабаларыбыҙ үҙ ғүмерен аямай, ҡорбан булған?!
Уйлап ҡараһаң, беҙ бик бәхетле тормошта йәшәйбеҙ: эсәр һыуыбыҙ, һулар һауабыҙ бар....
Беҙҙең бәхетле киләсәгебеҙ өсөн күпме кеше, ата-бабаларыбыҙ үҙ ғүмерен аямай, ҡорбан булған?!
Уйлап ҡараһаң, беҙ бик бәхетле тормошта йәшәйбеҙ: эсәр һыуыбыҙ, һулар һауабыҙ бар....
Үткәндәрҙе буйлап, киләсәкте уйлап…
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 22-05-2015, 13:55
Мин, Айнур Тунасов, Көйөргәҙе районының Таймаҫ ауылында тыуҙым. Күренекле яҙыусы Рәшит Солтангәрәев исемен йөрөткән гимназияның 10-сы синыфында уҡыйым. Теләгем – Башҡорт дәүләт аграр университетына уҡырға инеү, төплө белем алып, халҡыбыҙға хеҙмәт итеү. Ғаиләмә килгәндә, атайым – механизатор, әсәйем – уҡытыусы. Апайым Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамларға йөрөй.
Ауылым Көйөргәҙе йылғаһы буйында, иҫ киткес йәмле төбәктә урынлашҡан. Уның тирә-яғын мең-мең төрлө үлән үҫкән туғайҙар, уңдырышлы иркен баҫыуҙар, ҡылғанлы убалар, ҡоштарға бай ҡайын сауҡалығы, сылтырап йылғаға ағып төшкән шишмәләр уратҡан. Таймаҫ һыуын ауылым халҡы ғына эсеп кинәнмәй, уны Өфөлә лә, башҡа ҡалаларҙа ла үҙ итәләр.
Ошо йәмле төбәктә, матур ауылда йәшәүемә ҡыуанам....
Ауылым Көйөргәҙе йылғаһы буйында, иҫ киткес йәмле төбәктә урынлашҡан. Уның тирә-яғын мең-мең төрлө үлән үҫкән туғайҙар, уңдырышлы иркен баҫыуҙар, ҡылғанлы убалар, ҡоштарға бай ҡайын сауҡалығы, сылтырап йылғаға ағып төшкән шишмәләр уратҡан. Таймаҫ һыуын ауылым халҡы ғына эсеп кинәнмәй, уны Өфөлә лә, башҡа ҡалаларҙа ла үҙ итәләр.
Ошо йәмле төбәктә, матур ауылда йәшәүемә ҡыуанам....
Тиҫтерҙәрем, һеҙгә әйтәм... Тыуған тупраҡтан көс алайыҡ
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 22-05-2015, 13:54
Олатайым менән өләсәйем өйҙәрен, әкиәттә һүрәтләнгәнсә, бигерәк матур, хозур, мөғжизәле урынға һалған. Ҡапҡа алдынан ғына, берсә уйланып, берсә моңланып, ә ҡайһы саҡта дәртләнеп, дәһшәтләнеп Әй йылғаһы аға, артта – серле мәмерйәле мәғрур Тәшкеләт тауы. Бына ошо өйҙә үткән дә инде мәктәпкәсә саҡлы бәхетле, вайымһыҙ бала сағым. Өләсәйемдең әсәһе Вәҡифә ҡартәсәйемдең йылы ҡосағында ел-дауыл теймәйенсә телем асылған.
Ҡәртнәйем һамаҡлаған шиғыр, йыр, әкиәттәр һаман да ҡолаҡ төбөмдә яңғырап тора. Эйе, бала саҡта тәүге һүҙең әйтелгән туған телең бигерәк тә ҡәҙерле, яҡын, матур яңғырашлы була шул. Өй алдындағы ҡаҙҙар ҙа ошо телдә ҡаңғылдай, кәртәләге турғайҙар ҙа ошо телдә сыҡылдай, Тәшкеләттең ҡайынындағы кәкүктә лә ошо тел – “кәкүк-кәкүк”, өләсәйҙең тыңлауһыҙ кәзәкәйе лә – “мә-мә-мә”, минең иң яҡын дуҫым Аҡбай ҙа, ҡойроғон болғап, “һау-һау” тип башҡортса сәләмләй....
Ҡәртнәйем һамаҡлаған шиғыр, йыр, әкиәттәр һаман да ҡолаҡ төбөмдә яңғырап тора. Эйе, бала саҡта тәүге һүҙең әйтелгән туған телең бигерәк тә ҡәҙерле, яҡын, матур яңғырашлы була шул. Өй алдындағы ҡаҙҙар ҙа ошо телдә ҡаңғылдай, кәртәләге турғайҙар ҙа ошо телдә сыҡылдай, Тәшкеләттең ҡайынындағы кәкүктә лә ошо тел – “кәкүк-кәкүк”, өләсәйҙең тыңлауһыҙ кәзәкәйе лә – “мә-мә-мә”, минең иң яҡын дуҫым Аҡбай ҙа, ҡойроғон болғап, “һау-һау” тип башҡортса сәләмләй....


text:
Волга буйы федераль округы Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып айырыуса әһәмиәтле инвестиция проекттары исемлеген төҙөй
Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич бойороғо буйынса Волга буйы федераль округында айырыуса әһәмиәткә эйә булған инвестиция проекттары исемлеге төҙөлә башлаясаҡ. Был проекттар ярҙамында округта яңы производстволар төҙөләсәк, эш урындары булдырыласаҡ. Төбәктәр иҡтисадына һәм социаль өлкәһенә был ярайһы уҡ ҙур йоғонто яһаясаҡ. Волга буйы федераль округы бындай конкурсты Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып иғлан итә.
— Инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыуҙа инвесторҙарға ярҙам итәсәкбеҙ. Был үтә мөһим, сөнки инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһе йәһәтенән беҙҙә әле проблемалар етерлек. Атап әйткәндә, инвестициялар ҡануниәтен камиллаштырыу, административ кәртәләрҙе кәметеү, үҫеш институттарының эшмәкәрлеген яҡшыртыу талап ителә. Конкурс комиссияһына авиатөҙөлөш өлкәһендәге инвестиция проекттары күп тәҡдим ителер, тип көтәбеҙ, — тине тулы хоҡуҡлы вәкил урынбаҫары Галина Изотова.
Волга буйы федераль округының айырыуса әһәмиәткә эйә булған инвестиция проекттары конкурсы 2012 йылдың 1 декабрендә старт алды. Конкурс комиссияһы составы раҫланды, унда федераль министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, эксперттар инде. Конкурс комиссияһы етәксеһе итеп РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Галиана Изотова тәғәйенләнде. Уның билдәләүенсә, 2013 йылдың беренсе кварталы дауамында бер нисә этапта проекттарҙы һайлап алыу үткәреләсәк. Артабан һайлап алынған проекттар Волга буйы федераль округын үҫтереү стратегияһын тормошҡа ашырыу өсөн нигеҙ булып алынасаҡ.
Бәйгелә ҡатнашыу өсөн заявкалар 2012 йылдың декабре дауамында ҡабул ителәсәк.


text:
Описание презентации по отдельным слайдам:
Тикшеренеү эҙләнеү проекты Тикшеренеү эшенең маҡсаты: • исемдәрҙең килеп сығышын өйрәнеү, уларҙың әһәмиәтен асыҡлау; • башланғыс класс уҡыусыларҙың исемдәренең мәғәнәһен асыҡлау; Ҡуйған маҡсаттарға ирешеү өсөн, түбәндәге мәсьәләрҙе хәл итергә кәрәк: • исемдәр тураһында мәғлүмәт туплау; • башланғыс кластарҙа исемдәр буйынса тикшеренеү эше үткәреү;
Исемдәрҙең килеп сығышы. Айрат –монг.урманда йәшәүсе кеше Айгиз –башҡ.айға сәйәхәт ит Вилдан-ғәр. бала,улан Ғаяз –ғәр.бөйөк,оло,дан Данил –неолг.фарс.-белемле,аҡыллы Ислам –ғәр.дин атамаһы Нурислам –ғәр.-нур ислам Марат –неол.совет дәүерендә барлыҡҡа килгән исем, Вилена –неол.В.И.Ленин тигәндән ҡыҫҡартып яһалған Гөлсинә –фарс.ғәрәп гөл йыйыусы Динә –бор.йәһ.ғәр. –дөрөҫ,ғәҙел Наҙгөл –неол.фарс.,башҡ.-наҙлы –гөл Диана-неол.-һунарсылыҡ аллаһының исеме Риана,Рината,Лиана, Иделия-неолог.
Тикшеренеү ваҡытында беҙҙең мәктәптә асыҡланды: Вадим – 3 уҡ. Айгүзәл – 2 уҡ. Ғаяз- 2 уҡ. Вильдан - 2 уҡ Регина - 3 уҡ. Йылға исемдәре: Инйәр, Иҙелиә, Урал. Саф башҡорт исемдәре: Айгиз,Наҙгөл,Айнур,Ильнур,Айҙар,Ислам,Динислам, Зөлфиә һ.б Сәскә исеменән сыҡҡан исемдәр: Миләүшә, Резеда,Лилиә, Роза,Азалия. Тикшеренеү һөҙөмтәләре:
Номер материала: ДБ-048550
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Харис Йосопов иҫтәлегенә30-06-2012, 01:53 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Сара билдәле спортсының улдары — Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының (конгресы) башҡарма комитеты рәйесе Марсель Йосопов һәм Бөтә Рәсәй Билбаулы көрәш федерацияһы президенты, Силәбенең “Башҡорттар ҡоролтайы” өлкә йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Морис Йосоповтың башланғысы менән ойошторола.
Таҡтаташ Харис Йосопов 20 йыл йәшәгән йортҡа ҡуйыласаҡ. Сараға Силәбе өлкәһе губернаторы Михаил Юревичтың, өлкә Хөкүмәте һәм ҡала хакимиәте вәкилдәренең килеүе көтөлә.


text:
Хаттарҙа ысын ихласлыҡ, күңел йылыһы
23 октября 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Хаттар, Йәмғиәт
Ғалимдың тыуған ауылы Ҡаранйылғала 1992 йылда асылған йорт-музейында уның тормошона, ижади эшмәкәрлегенә бағышланған күп тарафтарҙа эшләүсе телсе ғалимдарҙан уға килгән егермеләп хат һаҡлана.
Кем яҙыуына ҡарамаҫтан, ул хаттарҙа мәшһүр яҡташыбыҙға ҡарата сикһеҙ ихтирам, һөйөү хисен тояһың. Төрлө милләт халыҡтарының мәҙәниәтен, рухи донъяһын үҫтереүҙә арымай-талмай эшләгән киң күңелле, башҡалар ҡыуанысы өсөн шатлана белгән, бик тә үҙенсәлекле кеше образы күҙ алдына килеп баҫа.
Кем яҙыуына ҡарамаҫтан, ул хаттарҙа мәшһүр яҡташыбыҙға ҡарата сикһеҙ ихтирам, һөйөү хисен тояһың. Төрлө милләт халыҡтарының мәҙәниәтен, рухи донъяһын үҫтереүҙә арымай-талмай эшләгән киң күңелле, башҡалар ҡыуанысы өсөн шатлана белгән, бик тә үҙенсәлекле кеше образы күҙ алдына килеп баҫа.
Йәйҙең мөғжизәле көндәре
23 октября 2016 йыл | Мәғариф, Хаттар
Йәйге каникулдарым бик тә иҫтәлекле минуттарға, тәьҫораттарға бай булды. Уҡыуҙар тамамланыу менән йәйге көндәрҙең мәшәҡәттәре башланды. Әммә иң яҡшыһы алда булған әле.
Бер көндө мине Әлшәй районындағы "А.П.Чехов” исемендәге лагерь-санаторийға саҡырҙылар. Шатлығымдың сиге булманы. Тиҙ генә әҙерләнеп, юлға сыҡтыҡ.
Бер көндө мине Әлшәй районындағы "А.П.Чехов” исемендәге лагерь-санаторийға саҡырҙылар. Шатлығымдың сиге булманы. Тиҙ генә әҙерләнеп, юлға сыҡтыҡ.
Киносы Талха ағай
23 октября 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Йәмғиәт
Кино – ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә булған сәнғәт төрө. Элекке кино геройҙары кеүек булырға, уларҙан үрнәк алырға, улар кеүек йырларға, хатта ҡайһы бер геройҙар кеүек һөйләшергә лә өйрәнә торғайныҡ. Һинд кинолары килһә, урын да етмәй, беҙ, бала-сағалар, сәхнә алдына иҙәнгә ултырып ҡарайбыҙ, йоҡлап киткән саҡтар ҙа күп булды. Оҡшаған киноларҙы икешәр, өсәр көн ҡарайҙар. Киносы Талха ағай ауыл халҡының һорауын һис кире ҡаҡмай.
Ҙур байрамды ҙурлап үткәрҙек
23 октября 2016 йыл | Хаттар, Йәмғиәт
Республика көнө һәр ерҙә бик матур байрам булып уҙа. Бай тыуған еребеҙҙә ошо көндә хеҙмәт кешеләрен, өлгөлө ғаиләләрҙе хөрмәтләп китеү матур йолаға әйләнде.
Бельский ауыл хакимиәтендә лә йыл һайын Республика көнө ҙурлап уҙғарыла. Игенйылға ауыл клубында өс ауыл халҡы әүҙем йыйылды был байрамға. Алдан йәрминкә лә буласағы билдәле булғас, уңған хужалар, хужабикәләр баҡсаларында үҫтергән йәшелсәләр, әҙерләп ҡуйған ҡайнатмалар, салаттар, ҡул эштәре, бешерелгән әйберҙәр күтәреп мәҙәниәт йортона ашыҡты. Ҡайһылары әҙер әйберҙәрҙе һатып алыу теләге менән килде.
Бельский ауыл хакимиәтендә лә йыл һайын Республика көнө ҙурлап уҙғарыла. Игенйылға ауыл клубында өс ауыл халҡы әүҙем йыйылды был байрамға. Алдан йәрминкә лә буласағы билдәле булғас, уңған хужалар, хужабикәләр баҡсаларында үҫтергән йәшелсәләр, әҙерләп ҡуйған ҡайнатмалар, салаттар, ҡул эштәре, бешерелгән әйберҙәр күтәреп мәҙәниәт йортона ашыҡты. Ҡайһылары әҙер әйберҙәрҙе һатып алыу теләге менән килде.


text:
Ҡулдарыңдың тойоп үҫтем көсөн...
02 февраля 2018 йыл | Мәғариф
Атай, тойоп үҫтем ҡулдарыңдың көсөн,
Баҡтым һиңә тәпәй баҫтым да.
Һабаҡ алдым сабыр ҡарашыңдан,
Ышыҡландым ҡанат аҫтында.
Һәр бала өсөн үҙенең ата-әсәһе иң ҡәҙерлеһе. Минең өсөн дә иң ҡәҙерлеһе - атайым. Атайымды нимә тип маҡтаһаң да әҙ кеүек.
Баҡтым һиңә тәпәй баҫтым да.
Һабаҡ алдым сабыр ҡарашыңдан,
Ышыҡландым ҡанат аҫтында.
Һәр бала өсөн үҙенең ата-әсәһе иң ҡәҙерлеһе. Минең өсөн дә иң ҡәҙерлеһе - атайым. Атайымды нимә тип маҡтаһаң да әҙ кеүек.
Бүләккә – күңелле ял минуттары
02 февраля 2018 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Күптән түгел Еҙем-Ҡаран ауылы һәүәҫкәрҙәре Юлыҡ ауылына "Яңы йылда яңы теләктәр” тип аталған ҙур концерт программаһы менән ҡунаҡҡа килде.
Юлыҡ ауылы тамашасыһы еҙемҡарандарҙың һәр сығышын яратып ҡабул итә. "Ҡараншишмә” халыҡ театры ҡуйған бер спектакль дә Юлыҡ тамашасыһына еткерелмәй ҡалмай.
Юлыҡ ауылы тамашасыһы еҙемҡарандарҙың һәр сығышын яратып ҡабул итә. "Ҡараншишмә” халыҡ театры ҡуйған бер спектакль дә Юлыҡ тамашасыһына еткерелмәй ҡалмай.
Волейболсылар көс һынашты
02 февраля 2018 йыл | Мәғариф, Спорт
Ошо көндәрҙә районда уҡыусыларҙың волейбол буйынса спартакиадаһы үтте.
Һүрәттә: Красноусолдағы 3-сө мәктәптең 1-се урынды яулаған егет һәм ҡыҙҙары.
Талаптарҙы үтәү мотлаҡ
02 февраля 2018 йыл | Ауыл хужалығы, Хоҡуҡ
Билдәле булыуынса, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмә-тенең 2018 йылдың
11 ғинуарындағы 4-се һанлы ҡарарына һәм БР Гостехнадзор инспекцияһы начальнигы бойороғона ярашлы, рес-публикала 22 ғинуарҙан "Ҡаргиҙәр” шартлы исеме аҫтында профилактик операция башланды һәм ул 22 февралгә тиклем дауам итә.
Ҡылған доғалар яҡшыраҡ ҡабул була торған ваҡыттар
02 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
1. Аҙан менән ҡәмәт араһында.
2. Сәфәр мәлендә.
3. Ауырыу хәлдә.
2. Сәфәр мәлендә.
3. Ауырыу хәлдә.


text:
Мандельброт күплеге
Мандельброт күплеге — комплекс яҫылығында c күплеге нөктәләр өсөн итерация һаны эҙмә-эҙлелеге ҡайҙа осраша. Йәғни мәҫәлән, шул c күплеге өсөн шул ысын R була, бөтәһе натураль n менән |zn|<R тигеҙһеҙлеге үтәп сыға.
Мандельброт күплеге береһе билдәле фракталдан, шулай уҡ төҫлө визуализацияларға арҡала, математикадаң ситенәға.
Беренсе тапҡыр Пьер Фату француз математигы менән үҙенсәлектәрген 1905 йылда. Бенуа Мандельброт профессоры был маҡсатҡа компьютер ҡулланған беренсе кеше менән булған.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бенуа Мандельброт, Ричард Л. Хадсон (Не)послушные рынки: фрактальная революция в финансах = The Misbehavior of Markets — М.: «Вильямс», 2005. — Б. 400. — ISBN 5-8459-0922-8.


text:
Башҡорт Википедияһы мәҡәләләр һаны буйынса 35 меңлек сикте үтте
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Ошо көндәрҙә Башҡорт Википедияһы Ырымбур өлкәһендә йәшәүсе ҡатнашыусы яҙған 1755-1756 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы тураһында мәҡәлә менән 35 меңлек сикте үтте.
«Вики-Һабантуй» уҙғарыу башҡорт ирекмәндәренең халыҡ-ара имиджында сағылыш тапты. Тәжрибәле ирекмән һәм администратор Зөфәр Сәлихов Wikimedia CEE Meeting 2015 ойоштороусыларынан Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре википедияһы лидерҙарының осрашыуына саҡырыу алды. Форум 10-13 сентябрҙә Эстонияла уҙа. Унда яҡташыбыҙ Башҡорт Википедияһының юбилей саралары хаҡында һөйләйәсәк.
«Википедияла ҡатнашыусыларҙың берләшмәһе — ирекмән-мөхәррирҙәрҙең ябыҡ клубы түгел, энциклопедияның эшмәкәрлегендә теләгән һәр кем ҡатнаша ала. Мәҡәләләр яҙыу һәм уларҙы тикшереү, аңлатыу эшен алып барыу, төрлө саралар үткәргәндә матди һәм матди булмаған ярҙам күрһәтеү ғилми һәм мәғариф сығанағын үҫтереүгә ҙур өлөш индереү билдәһе булып тора», — тине Башҡорт Википедияһы администраторы Рөстәм Нурыев.


text:
Йөрәктән сыҡҡан ғына йөрәккә етә
Республикабыҙ матбуғатына арнаған утыҙ өс йыл ғүмеремдең һуңғы ун биш йылы «Башҡортостан ҡыҙы» журналы редакцияһында үтте. Яратҡан баҫмабыҙҙың 1996 – 2011 йылдарҙағы 180 һанын донъяға сығарыуға, уның иҫ китмәле бай тарихын тулыландырыуға минең дә көсөм һалыныуына сикһеҙ шатмын.
…Бүлек мөхәррире булараҡ, миңә лә, төрлө төбәктәргә сығып, республикабыҙ тормошона ҡағылышлы ниндәй генә проблемаларҙы һәм социаль темаларҙы яҡтыртырға тура килмәне…
…Һәр саҡта ла ҡоро, дежур мәҡәләләр яҙыуҙан, материалымдың уҡыусыны битараф ҡалдырыуынан ҡурҡтым. Һин яҙасаҡ герой хеҙмәт ҡаҙаныштары, йәмғиәттә тотҡан урыны тураһында сәғәттәр буйы мауығып һөйләргә мөмкин…
…Геройыңдың күңел һандығын астырыу, ай-һай, еңел түгел. Кеше үҙенә ҡарата йылылыҡты, ихласлыҡты, ихтирамыңды тойһа ғына, һине эске донъяһына алып инә, хатта бығаса биктә тотҡан йөрәк серҙәрен сисә. Бындай осрашыуҙарҙан һуң үҙеңде ирекһеҙҙән геройыңдың ғүмере буйы белгән кешеһеләй, яҡын әхирәте йәки дуҫылай итеп тояһың…
…Илай-илай яҙған мәҡәләләрем күп булды. Мәҫәлән, беҙҙең редакцияға килгәнендә хатта Мостай ағай Кәрим дә матур баһа биргән «Балам – бәхетем» мәҡәләһендәге түбәндәге юлдарҙы нисек тетрәнмәй, төйнәлмәй яҙаһың: «...Раушания ла һәр балаһын теләп ҡулына алды. Тик биш балаһының дүртенсеһе – Айгөлө ДЦП сире менән тыуҙы. Ҙур ҡара күҙле, оҙон керпекле, әле ун ике йәштә булһа ла, дүрт-биш йәштәр генә бирерлек, ултыра ла, йөрөй ҙә, һөйләшә лә, ҡулына тотоп ашай ҙа, хатта аҙыҡты сәйнәй ҙә алмаған был балаға ҡараһаң, тамаҡҡа төйөр тығыла. Ниңә Хоҙай иң гүзәл зат булырҙай был сибәр сабыйҙы шулай ҡыйырһытҡан икән?.. Айгөл шундай хәлендә үҙенә минут һайын иғтибар талап итеп, илау аша геүелдәп ятһа ла, ул – ғаиләләге иң ҡәҙерле, иң иркә бала. «Өлкән ҡыҙҙарыбыҙ – Өфөлә, студенттар, улыбыҙ мәктәптә, үҙебеҙ эштә. Айгөлдө ҡарашырға тағы бер ярҙамсы кәрәк, тип, бишенсе баламды – Альбинамды таптым. Өс йәшендә үк, үҙем мәктәпкә эшкә киткәндә, уны уятып, апаһын ҡарарға ҡушып китә торғайным. Мәктәпкә төшкәс тә, ҡыҙымдың икенсе сменала уҡыуы беҙҙең ғаилә өсөн ныҡ уңайлы», – ти әсә.
Альбина... Йәшел күҙле, һап-һары сәсле ун йәшлек кенә был матур ҡыҙыҡай иңдәрендә күпме ауырлыҡ күтәрергә өлгөргән. Ауырлыҡ күтәреү – тура мәғәнәһендә, сөнки апаһы тик ятып ҡына ла ялҡа, арҡаһы, янбашы талыуҙан тынысһыҙлана башлай. «Апайымды күтәреп йөрөп арығас, уны койкаға һалам да дәрестәремде әҙерләргә ултырам. Бер аҙҙан тағы илай башлаһа, уны аптыратыр, илауын туҡтатыр өсөн, кинәт иҙәнгә йығылып киткән кеше булам да, эй тулайым, эй маймылланам, аяҡ-ҡулдарымды төрлөсә болғап, төрлө тауыштар сығарып, Айгөлдө тынысландырырға тырышам. Шулай ҡыланыуым үҙемә лә ҡыҙыҡ тойола ла шарҡылдап көлөргә тотонам. Апайым да, мине күҙәтеп ята торғас, йылмая, шатлана башлай. Аҫтына ҡороно йәйәм дә уға шиғыр һөйләргә ултырам, үҙем яратҡан Пушкин, Андерсен әкиәттәрен уҡыйым. Үҫкәс табип булырға, дауалап, апайымды сиренән ҡотолдорорға хыялланам», – ти Альбина».
«Өс йәшенән эшкә егелергә мәжбүр ул бәләкәс ҡыҙыҡай хыялын һис шикһеҙ тормошҡа ашырыр. Һеҙҙең мәҡәлә лә, минең ошо бүләгем дә уны маҡсатынан тайпылмаҫҡа өндәр», – тип, Мостай ағай үҙенең матур теләктәре яҙылған китабын Альбинаға тапшырырға ҡушты.
Мәсетле районынан алынған ошо ваҡиғаға ун биш йыллап ваҡыт үтте. Үҙҙәре тураһында яҙылған журналды һәм бөйөк халыҡ шағирының автографлы бүләген был ғаиләлә бөгөн дә ҡәҙерләп һаҡлайҙар. Бәләкәс саҡтағы хыялына ирешкән Альбина – әле табип-кардиолог…
…Журналыбыҙҙың төп – ҡатын-ҡыҙ һәм ғаилә – темаһы ижадымдан бер ҡасан да ситтә ҡалманы. Үҙҙәре йәшәгән төбәктә «Башҡортостан ҡыҙы»ның тиражын арттырыуға тос өлөш индергән активистарыбыҙ тураһында ла шатланып яҙа инек. 2007 йылда сыҡҡан шундай мәҡәләләремдең береһе Учалы районы хакимиәтенең һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт, матбуғат саралары, йәштәр, ололар менән эшләү бүлеге начальнигы Лилиә Салауат ҡыҙы Ғүмәрова (бөгөнгө көндә ул Рәсәй Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары) тураһында булды. Райондың ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзаһы булараҡ та ул һәр кешенең аһ-зарын яҡшы белә, ғаилә проблемаларына ла битараф түгел. «Халыҡта, әгәр ғаиләһе тотороҡло икән, тимәк, ул – уңышлы, һәләтле, ышаныслы, төплө кеше, тиҙәр. Татыу ғаилә – тормош өлгөһө. Эш бит кейәүгә сығыуҙа йәки өйләнеүҙә түгел, ә ышаныслы, берҙән-бер ғаилә ҡороуҙа, һау-сәләмәт балалар үҫтереүҙә. ...Демократия беҙҙә бер нәмәне лә тыймауҙан башланды, был әхлаҡ ҡағиҙәләре боҙолоуға килтерҙе. Теләйем икән – һинең менән йәшәйем, теләмәһәм, икенсе берәүгә китәм – күп ғаиләләр шундай рух һәм тән азатлығы арҡаһында юҡҡа сыға, балалар атайлы көйө етем үҫә. Бөгөн ныҡлы ғаилә статусын тергеҙеү – заман талабы», – тигәйне ул.
Татыу ғаиләгә нигеҙ ниҙән һалына? «Нимә ул мөхәббәт? Бармы ул?» исемле рубрика асып, йәмғиәтебеҙҙең был мөһим һорауҙарына яуапты Флорид Бүләков, Фидан Ғафаров, Рауил Бикбаев, Айҙар Ғәлимов, Хәмит Яруллин, Хөрмәт Үтәшев кеүек билдәле шәхестәребеҙҙән дә эҙләнек. Мөхәббәт бар ул, әммә был төшөнсәне теүәл генә аңлатырлыҡ дәлилдәр юҡ, тине уларҙың күбеһе. Был тойғо тураһында утыҙлап пьеса ижад иткән билдәле драматург Флорид Бүләковтың ғүмерлеккә иҫтә ҡалырҙай фекерҙәре ҡиммәтле: «Кеше ғүмере шундай ҡыҫҡа, ул мөхәббәттең бары бер нисә генә мәленән тора. Бер, ике, һигеҙ йәки кемдең күпме. Ә ҡалғаны – эш, карьера, аҡса, машина, дача – улар көнкүрешебеҙҙең ҡоро атрибуттары ғына. Ә ғүмерҙең үҙен тәшкил итеүсе күңел ағышы ошо һөйөү мәлен көтөүҙән зарур. Түҙемлек менән, хатта өмөтһөҙләнеп, ғүмер буйы һөйөү мәлен көтөү тик ҡартлыҡта ғына үлем мәлен көтөүгә алмашына. Шуға ҡыҫҡа ғына ғүмер ҙә ҡайһы саҡ үтә оҙон һәм ялҡытҡыс булып тойола. Бер сәғәт көтөү генә лә үҙе ғазап, әгәр ул көтөү йылдарға йәки тиҫтә йылдарға һуҙылһа? Шулай ҙа була: ҡайһы берәүҙәргә ошо һөйөү мәле бөтөнләй килмәй. Ундай кешене халыҡ араһында бөкрәйгән кәүҙәһе, тоноҡ йөҙө, төҫһөҙләнгән күҙҙәре буйынса ла айырып була. Фани донъянан да ундай кеше кемде һәм ниңә көтөүен аңлай алмай китә – тормошобоҙҙоң хәтәр ғәҙелһеҙлеге лә ошонда», – тигәйне әҙип.
Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
(Аҙағы киләһе һанда.)
Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 11-се (2017) һанында уҡығыҙ.
Теги: Башҡортостан ҡыҙына 50 Беҙҙең бәйгеләр


text:
Баҫыу эштәре 20 апрель тирәһендә башланасаҡ
Республика аграрийҙары яҙғы баҫыу эштәрен апрелдең 20-ләрендә башлаясаҡ. БР Ауыл хужалығы министрлығының үҫемлекселекте интенсификациялау бүлеге белгестәре ошондай прогноздар бирҙе. Бөгөн ҡар йылдам ирей, ләкин ҡарҙан тулыһынса әрселгән баҫыуҙарҙа ла ер туң әле. Республиканың үҙәк райондары игенселәре дым ҡаплауға барыһынан да алдараҡ төшөргә тейеш. Ҙур тигеҙ баҫыуҙар тап ошонда урынлашҡан.
Республиканың агрономия хеҙмәте белгестәре дым ҡаплауға төшкәнгә тиклем күп йыллыҡ үләндәр һәм ужым культураларына ашлама индерергә тәҡдим итә. Ашлама индереүҙе саҡ ҡына туң ерҙә үткәреү файҙалыраҡ буласаҡ. Шул уҡ ваҡытта ауыл хужалығы предприятиеларындағы минераль ашламалар запасы борсолоу тыуҙыра. Бөгөн республика буйынса һәр гектарға 21 килограмм урынына 8 килограмм ғына ашламалар запасы булдырылған. Агрономия конференцияларында минераль ашламалар һатып алыуға субсидиялар биреү өс культураны: кукуруз, шәкәр сөгөлдөрө һәм бойҙай үҫтереү өсөн генә һаҡланыуы хаҡында күп тапҡырҙар телгә алынды. Шуның менән бәйле ауыл хужалығы предприятиелары тупраҡтың уңдырышлылығын күтәреү өсөн средстволар һатып алыу тураһында үҙҙәре хәстәрлек күрергә тейеш.
Алдағы баҫыу эштәренә яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү мәсьәләләре хәл ителгән тиерлек. Хәҙер бурыстары булмаған ауыл хужалығы предприятиеларына яғыулыҡ һатып алыуға республика бюджетынан өҫтәмә субсидиялар бүлеү бара. Был маҡсаттарға бюджеттан 389 миллион һум бүленгән.
Тупраҡта дым запасы етерлек булмау һәм синоптиктар яҙын күп яуым-төшөм вәғәҙә итмәү сәбәпле, БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре аграрийҙарҙы сәсеүҙе ҡыҫҡа агротехник сроктарҙа үткәрергә саҡыра.


text:
Спорт комплексы тѳҙѳлә
Бѳгѳн Тимер юл ауылында тағы бер спорт комплексының һалыныуы ла спорттағы ҡаҙаныштарыбыҙҙың ыңғай күрһәткесе ул. Тимер юл вокзалы эргәһендә тѳҙѳлѳп ятҡан ике ҡатлы бинаның подрядсыһы - баш ҡаланың «Геострой» ойошмаһы. Был тѳҙѳлѳш ойошмаһы районда үҙен ышаныслы, намыҫлы тѳҙѳүселәр булараҡ танытҡан. Үҙәнбаш ауылындағы 108 балаға иҫәпләнгән мәктәпте, Твердышев 17/1 урамындағы торлаҡ йортто тѳҙѳгән, ҡаланың 1-се мәктәбен, 14-се гимназия эргәһенә ҡуйылған самолет һәйкәлен реконструкциялаған. Былтыр декабрь аҙағында тѳҙѳлѳш майҙанын билдәләп, уны әҙерләп бѳткәс, ғинуарҙа бина һала башлауға күсәләр. Спорт комплексын тѳҙѳү республика һәм муниципаль бюджет иҫәбенә, артыҡ сығымдар талап итмәгән махсус проект буйынса башҡарыла.
Тәүге ҡатта душ, санузел, сисенеү, ял итеү, электр ҡорамалдары ѳсѳн бүлмәләр булһа, икенсе ҡатта иһә тренажер һәм волейбол, баскетбол залы урынлашасаҡ. Залдарҙың береһе яҡынса - 30, икенсеһе 5 кешегә иҫәпләнгән. Унда ошо ауылдың мәктәп уҡыусылары физкультура дәресен һәм башҡа тѳрлѳ спорт сараларын үткәрә, теләүселәр үҙҙәренә оҡшаған тренажерҙарҙа шѳғѳлләнә аласаҡ. «Геострой» ойошмаһының мастер- прорабы әйтеүенсә, тѳҙѳлѳштѳ август аҙағында тапшырыу планлаштырылған. Әлеге ваҡытта эске һәм тышҡы тѳҙѳкләндереү эштәре башҡарыла.
Э. МѲХӘМӘҘИЕВА.
Автор фотолары.


text:
Өфөлә яңы ҡунаҡхана төҙөлөүе ихтимал
«Кеско» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Өфөлә отель төҙөргә ниәтләй. Башҡортостандың баш ҡалаһынан тыш, ҡунаҡханалар илебеҙҙең йәнә биш ҡалаһында — Санкт-Петербургта, Ҡазанда, Екатеринбургта, Краснодар һәм Новороссийскиҙа төҙөлөүе ихтимал. Был маҡсатта Бөтә донъя банкы төркөмөнөң инвестицион бүлексәһе булған Халыҡ-ара финанс корпорацияһы (IFC) «Кеско» йәмғиәтенә 40 миллион доллар күләмендә кредит бирергә әҙер.
IFC мәғлүмәтенә ҡарағанда, проекттың дөйөм хаҡы 216,6 миллион доллар менән иҫәпләнә. Отелдәр менән Францияның Accor ҡунаҡханалар операторы идара итәсәк, тип күҙаллана.
«Кеско»ның Өфөлә эшләү тәжрибәһе бар. Компания ҡалала «А» класындағы бизнес-үҙәктәрҙең береһен төҙөгән һәм файҙаланыуға тапшырған.


text:
Өлкәндәр өсөн бындай саралар "Өфө ҡалаһында тышҡы һәм эске туризмды үҫтереү" айырым маҡсатлы программаһына ярашлы ойошторола.
— Ноябрҙә 470 кеше профилакторийҙа ял итә. Дүрт көнгә иҫәпләнгән бер путевка хаҡы — 1 359 һум, — тип хәбәр итте Өфө хакимиәтенең сектор мөдире Эльвира Фәттәхова. — Был хәтлемен пенсионерҙар түләй, ә ҡалғаны — ҡала бюджеты иҫәбенән.
"Сәләмәтлек шишмәһе" пансионаты Өфө районының Нижегородка ауылында урынлашҡан. Тур программаһы махсус схема буйынса эшләнгән, ял итеүселәр бында һаулығын да нығыта. Пансионатта уларҙы ике урынлыҡ бүлмәләргә урынлаштыралар, биш тапҡыр ашаталар, Өфөгә экскурсия, күмәк мәҙәниәт һәм спорт саралары ойошторола.
Йыл дауамында уҡыусыларыбыҙҙы реформаның әһәмиәте, үҙенсәлектәре менән таныштырып, ундағы "аҡ тап"тарға ла иғтибарҙы йүнәлтергә тырыштыҡ.
Ни өсөн кәрәк булды әле был реформа тигән һорауға закон проектын эшләүселәрҙең яуабы әҙер: граждандарҙың хеҙмәт эшмәкәрлеге барышында индергән өлөшөнә бәйле пенсия күләмен арттырыу. Ҡартлыҡта лайыҡлы йәшәү өсөн стажыңдың һәм хеҙмәт хаҡыңдың ҙур булыуы шарт. Әммә яңы формула беҙ көткәндән күпкә ҡатмарлыраҡ, аңлайышһыҙыраҡ булып сыҡты, Пенсия фондына иғәнә күсермәгәндәр, "һоро" эш хаҡы алғандар өсөн ул бөтөнләй яйһыҙ, файҙаһыҙ. Яңы реформаның өҫтөнлөктәре, "сюрприз"дары хаҡында байтаҡ яҙғанға күрә, бөгөн ул хаҡта һүҙ ҡуйыртып тормай, халыҡта бәхәс тә, икеләнеү ҙә тыуҙырған тупланма өлөш хаҡында ғына әйтеп үтмәксебеҙ.
Рәсәйҙә ни бары ике госпиталдең генә юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүен һәм уларҙың берәүһенең тап Башҡортостанда урынлашҡанын белеп, нисек ғорурланмаҫҡа, ветерандар өсөн һөйөнмәҫкә мөмкин?
...Көҙгө тәбиғәттең көйһөҙлөгө лә, ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы ла госпиталдәге йәнлелекте һүрелтә, һауығырға килеүселәрҙең изге ниәтен һүндерә алмағандай. Алма төшөрлөк тә урын ҡалмаған, тигәндәй, бөгөн дә бында буш урындар юҡ. Ҡарттарға йылы, ихлас мөнәсәбәте менән халыҡ теленә ингән һуғыш ветерандарының республика клиник госпиталенең алтын ҡуллы, йомарт күңелле белгестәре хаҡында редакция почтаһында хат-хәбәрҙәр булып торһа ла, үҙ күҙең менән күреү күпкә яҡшыраҡ бит.
– Әйтсе, тормош йылғаһы буйлап нисек ағырға? Нимә дөрөҫ?
– Башҡалар кеүек булма, – тигән ҡарт. – Битарафтар һәм “һоро”лар менән бергә ағым буйлап аҡма, ҡаршыға йөҙ! Тормош – көрәш.
Әңгәмәләшә торғас, Фәниҙә ханым үҙе хаҡында ла бер нисә кәлимә һүҙ әйтте. Ғаиләлә дүрт бала үҫкәндәр – өс ҡыҙ, бер ул. Ҡыҙҙарҙың барыһы ла әсәһенең юлын – медицина өлкәһен һайлаған. Фәниҙә Нәжип ҡыҙы, баш ҡалалағы 1-се медицина училищеһын тамамлағандан һуң, Сабыйҙар йортонда хеҙмәт юлын башлаған, артабан 17-се балалар дауаханаһында ете йыл тәжрибә туплаған.


text:
28-05-2013, 11:00 / Иман
Зәйнулла ишанға ҙур сәйәхәт
«Зәйнулла ишан мәсетенең алдында ағас ултыртыу тантанаhы тамамланды hәм ҡунактар машиналарына тарала башланы. Шәйехтең ярҙамсыһы шул ваҡытта мине халык араhынан сығарып: «Ханым, эйдэгез, Шейх Мехметка барабыз»,- тине. Һаҡсылар аша үтеп машинаның артҡы креслоhында ултырған шәйех эргәhенә барып баҫтыҡ. Шәйех миңә асык йѳҙѳ менән ҡараны ла, түш кеҫәһенән ҡәләмгә оҡшаган балауыҙ тѳҫѳндәге таяҡсаһын алып минең hул яурыныма hалды. Ток hуҡҡандай булып тәнем зымбырҙап китте, ҡалтыраныу табаныма тиклем етте. Күҙемә йәштәр тығылды. Рәхмәт hүҙҙәрен әйттем дә, ситкә тайпылдым. «Шейх Сезгә баракат бирде»,...


text:
Рәмис Дәүләтбаев II дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн” ордены миҙалына лайыҡ булды
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев 2011 йылдың 5 апрелендәге 402-се Указы менән «Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы филиалы — «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы директоры Рәмис Дәүләтбаевты II дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн” ордены миҙалы менән бүләкләне.
РФ Президентының Указында, республиканың дәүләт телерадиокомпанияһы етәксеһе бындай юғары дәүләт наградаһына «ватан телерадиотапшырыуҙар өлкәһе үҫешендәге ҙур ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ емешле хеҙмәте өсөн» лайыҡ булды, тиелә.


text:
Ҡайҙа үҙебеҙҙең Йыл бабай?30-12-2016, 02:38 // Белем һәм тәрбиә // Баҫып сығарырға
Башҡорттарҙың календарь мифологияһы, башҡа халыҡтарҙыҡы кеүек, нигеҙҙә, соляр (ҡояшҡа бәйле) мифологияға таяна. Шундай соляр мифтарҙың береһе Ғәйнә ырыуы башҡорттарында һаҡланған. Уларҙың юлбашсыһы Ғәйнә, боланға атланып, Солман буйлап Тол йылғаһына барып сыға. Ғәйнә Күк аллаһы Илмәнгә эйәрә, ә уныһы иһә Илмән күлдән Илмән тауға, болоттарға тултырып, ямғыр ташый.
Бер мәл Тол йылғаһы эйәһе, Толауа исемле яуыз ҡатын, Айға үрелеп, бысраҡ бармаҡтары менән уның йөҙөн таплап бөтөрә, шунан Ҡояшты һаҙлыҡҡа күмеп ҡуя. Ғәйнәнең алтын мөгөҙлө боланы Карнай (икенсе исемдәре – Илеш, Мәндәш) Ҡояшты эләктереп, уны яҙға тиклем тәпәштә генә күтәреп йөрөтә. Яҙын уны дүрт дәү аҡҡош бейеккә алып менеп китә. Көҙөн аҡҡоштар Ҡояшты йәнә боландың алтын мөгөҙөнә элеп ҡалдырып, үҙҙәре көньяҡҡа оса. Был бик матур мифологик сюжет үҙенсә миҙгелдәр алмашыныуын аңлата. Ул төрки, фин, балт, герман халыҡтарында киң таралған.
Йыл бабай һәм уның дүрт ҡыҙы (дүрт миҙгел) мотивы шулай уҡ төрки, фин, балт, германдарҙа осраған Йыл, Юл, Йолль пантеонына ҡарай. “Авеста” аналогы – Зарван, пехлевиса – Зарман, Заман ҡарт. Ҡулына еп йомғағы тотоп йөрөй, ептең яртыһы – аҡ, яртыһы – ҡара (йәшел төҫтә). Йомғағын йыл буйына һүтеп, яңы йомғаҡҡа урата һәм ҡояш календары Рә-т (Рәт, Рә – ҡояш) тәртибен күҙәтә, рәткә килтерә. Юлдың фин аналогы Йоуллу-Пукки (Йоуллу-Кәзә) ҙур аҡ боланға атланып йөрөй. Йоуллу – Йолль исеменән, Пукки ҡушаматы – кәзә тиреһенән тегелгән тунынан.
Йыл (Юл) бабайҙың дүрт ҡыҙының – дүрт миҙгелдең һәр береһенең “үҙ туҡһаны”. Төркиҙәр бик борондан йыл оҙонлоғо 365 тулы һәм бер сирек тәүлек тәшкил иткәнен белә. Улар йылды 90 көнлөк дүрт миҙгелгә (фасыл) бүлеп, миҙгелдәр һәм йылдар араһына берәр көн өҫтәп, бер йылда 365 көн иҫәпләй; дүрт йыл һайын йәнә бер көн өҫтәп, 366 көнлөк кәбисә йыл билдәләй. Мәҫәлән, “Себер Стоунхенджы” тип аталған Оло Салбыҡ мегалитик комплексы (Хакасия) б.э.т. IV–III б.б. төҙөлгән һәм вертикаль ҡуйылған ифрат ҙур таштарҙан ғибәрәт. Себер төркиҙәре ул мегалиттарҙы “кендек тас” тип йөрөтә, йәғни көнлөк (көн, ҡояш ташы), ә икенсе мәғәнәлә – кендек (күсәр) ташы. Был үҙенсәлекле таш “обсерватория” йыл оҙонлоғон 365 тәүлек 6 сәғәт самаһы теүәллегендә иҫәпләү мөмкинлеген бирә. Төрки риүәйәттәрендә ваҡыт иҫәбен алып барған Тарауыл ҡарт иҫкә алына. “Тарауыл” һүҙе тәүҙә ҡарауыл, һағауыл һ.б. кеүек хәрби термин булһа, аҙаҡ мифологияла кеше исеме булып китә.
Стоунхендждың аналогтары Юлхалла (Нидерланд), Юлланд (Дания), Юлемисте (Эстония) һәм башҡа объекттар бер үк ваҡытта Юлға табыныу урыны ла була. Төрки халыҡтарҙан уйғыр мифологияһында Юл тәңре көнө-төнө алмасыбар атта саба, йыл аҙағында үҙенең яратҡан ағасы – мәңге йәшел шыршы төбөндә туҡтап, усаҡ яғып, ял итеп ала. Алтайҙар Югар исемле ала атлы Юл тәңрегә табына. Эстондар Яңы йылда Суур Юл (Ҙур Юл – иҫке йыл) йәшел шыршы таяғын Лилле Юлға (Кесе Юл – Яңы йыл) тапшыра.
Юлдың төркиҙәрҙәге икенсе исемдәре – Яр, Ярен, славяндарҙа – Ярило, германдарҙа Jahr. Татарҙарҙа һәм көнбайыш башҡорттарҙа “ярен” һүҙе киләһе йылды аңлата (яренгә – киләһе йылға, ярен игене – киләһе йылға сәсеп ҡалдырылған ужым (русса “озимь” һүҙенән калька). Германдарҙа Jahrgang – йыллыҡ юл, йәғни ҡояштың бер йылда үткән юлы.
Төрки, иран, герман, фин-уғыр халыҡтарында төньяҡ – үлеләр иле, ҡараңғы, һыуыҡ, еүеш төбәк. Унда – ерҙең тиҫкәре яғы, һәм көньяҡтағы яҡты, йылы ҡояштың нурҙары үтеп керә алмай. Төн илендә һыуыҡ һәм ҡараңғылыҡ һирпеп торған Ҡара Ҡояш хөкөм һөрә, тиҫкәре еле (төньяҡтан иҫкән ел) һалҡын ямғыр һәм ҡар алып килә. Ҡара Ҡояш һәр саҡ беҙҙәге ҡояшҡа ҡаршы тора: ҡышын көсәйеп китеп, уны көньяҡҡа сигендерә, ә йәйен хәлһеҙләнеп, үҙе төньяҡҡа сигенә. Ҡара Ҡояш күҙгә күренмәй, әммә ул күктә йөрөп, ҡайһы берҙә беҙҙең ҡояшты һәм айҙы ҡаплай (ҡояш йәки ай тотола) – шул мәлдә генә уны күреп ҡалырға мөмкин. Ҡара Ҡояш шумер, санскрит текстарында, Көнбайыш Европа трактаттарында, исмаилиттар әҙәбиәтендә, Фирҙәүси, Рудаки, Ибн-Сина, Хосров әҫәрҙәрендә иҫкә алынып, уның еңеүе ахыры заман килеүгә бәйләп күрһәтелә.
Юл традицияһына ярашлы, йәйге сольстис (22 июнь) төнө ҡояштың үрен – иң юғары нөктәһен үтеп, түбән төшә башлаған мәле. Германдарҙа Юл Үре – Jul Ura, Joll Over төнө. Төркиҙәр был мәлдә Алас (Аласлама) байрам итә, ҙур усаҡтар яға. Алас күмерен бәләкәй генә балсыҡ утлыҡсаларға һалып, өйҙәргә алып ҡайталар – был йола “усаҡ яңыртыу” тип атала. Алас усағының икенсе исеме – Сығыр уты. Усаҡты тәүҙә үҫкән әүернә (алас, урай, сығыр, свастика) рәүешендә һалалар, төн уртаһында әүернәне кирегә әйләндерәләр (кәмегән, тиҫкәре әүернә). Ур (Ҡояш Үре) мәленән алып беҙҙең йылы, яҡты ҡояш кәмей, түбәнәйә, сигенә, ә һалҡын, ҡараңғылыҡ һирпкән Ҡара Ҡояш үҫә, күтәрелә башлай.
Был хәл Ҡара Көнгә (иң ҡыҫҡа көн, ҡышҡы сольстис – 22 декабрь) тиклем дауам итә. Был көндө Юл ҡарт балсыҡ утлыҡсала ярты йыл буйына һаҡлаған ҡуҙҙы өрөп, ҡояшҡа ут өҫтәй. Германдарҙа Йолль (Юл) ҡояшҡа ла, барлыҡ йән эйәләренә лә аллалар һулышы Оd (төркисә “ут” һүҙенә тап килә) өҫтәп сыға, уларҙың кәмей төшкән хәле (германдарҙа “heil”, төркиҙәрҙә – “хәйел”) үҫә башлай. Был мәл – Ҡара Көн – Ҡара Ҡояштың иң көслө осоро булһа ла, барлыҡ йән эйәләренең күңелендә үҙебеҙҙең яҡты, йылы ҡояштың күтәрелә башларына өмөт осҡондары тоҡана. Йыл иҫәбе яңынан башлана.


text:
Яңы йыл һынамыштары27-12-2017, 00:03 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға
Рәсәйҙә хужабикәләр Яңы йыл алдынан өйөн йыйыштыра, киләһе йыл муллыҡта, байлыҡта үтһен өсөн һығылып торған байрам табыны әҙерләй.
Австралияла гүзәл заттар байрам табынына ҡыҫаланан ризыҡ бешермәй, сөнки Яңы йыл алдынан ошондай аш ашаһаң, йыл буйы артҡа тәгәрәйһең тигән һынамыш бар икән.
Илдә 1 ғинуар көндө 30-40 градус эҫе була, шуға күрә бында Ҡыш бабай йоҡа футболка һәм шорты кейеп килә. Ә Ҡарһылыу иһә һыу инеү кейемендә йөрөй.
Белоруссияла ҡатын-ҡыҙҙар 1 ғинуарҙа бер ниндәй ауыр эш башҡармай. Улар рәхәтләнеп ял итә, әхирәттәре менән осраша. Әгәр ғинуарҙың тәүге көнөндә эшләһәң, йыл дауамында ат һымаҡ тир түгергә мәжбүр булаһың, тигән фекерҙәләр икән.
Бөйөк Британияла хужабикәләр Яңы йыл алдынан сүп-сар йыйып түкмәй. Иҫке әйберҙәр менән йорттан бөтә яҡшы энергия, муллыҡ, сәләмәтлек китә тип уйлайҙар, шуға күрә байрамдан һуң бер аҙна ваҡыт үткәс кенә ҡый-һай ташлайҙар икән.
Шотландия халҡы Яңы йылда йорт тупһаһын беренсе булып атлап кергән кешегә иғтибар итә. Әгәр өйҙәренә ҡара сәсле ҡатын керһә, тимәк, киләһе йыл уңышлы буласаҡ. Ә бына ерән йә иһә һары сәсле гүзәл заттың ҡунаҡҡа инеүе бәлә һәм ҡайғы киләсәген хәбәр итә, ти икән.
Италияла ҡатын-ҡыҙҙар Яңы йыл төнөндә ҡыҙыл төҫтәге эске күлдәк кейергә ынтыла. Был төҫ – мөхәббәт билдәһе. Ҡыҙыл күлдәк кейгән гүзәл заттың шәхси тормошо киләһе йылда яҡшыға үҙгәрәсәк, имеш. Шулай уҡ Италия хужабикәләре өҫтәлгә ҡыҙыл ыуылдырыҡ ҡуя. Был ризыҡ – байлыҡ, яҡшы тормош билдәһе.
Скандинавия илдәрендә иҫке әйберҙәрҙән ҡотолоу йолаһы бар. Ярылған, сатнаған тәрилкә, сынаяҡтарҙы ишек алдында ваталар. Һауыт-һаба ни тиклем күберәк киҫәктәргә селпәрәмә килһә, был йортҡа шул ҡәҙәр күберәк бәхет киләсәк.
Вьетнамда Яңы йылды “тэт” тип атайҙар һәм 19-20 февраль көндәрендә байрам итәләр. Яңы йыл төнөндә өрөк ағасы сәскә атһа, тимәк, был йорт нигеҙе ҡара көстәрҙән һаҡланған тип һанала. Байрам табынын хужабикәләр алма, кокос, папайя һәм манго емештәре менән биҙәйҙәр. Был еләк-емештәрҙе бергә ҡуйыу “киләһе йыл аҡсалы булһын” тигән теләкте белдерә.
Ҡытай хужабикәләре байрам алдынан шарҙар, петарда, фейерверктар һатып ала. Яңы йыл төнөндә яңғыраған тауыш ни ҡәҙәр көслөрәк булһа, шул ҡәҙәр яҡшыраҡ тип һанай улар. Ҡытай гүзәл заттары байрам алдынан йорттарын йыйыштыра. Бында яңы йыл төнөндә ҡунған туҙан изге тип һанала.
Японияла ҡатын-ҡыҙҙар бер нимәгә ҡарамай яңы кейем алырға тырыша. Йылды яңы кейемдә ҡаршы алһаң, йыл буйы ауырымаҫһың тигән һынамыш бар. Шулай уҡ япон гүзәл заттары өйҙәренә ҡара көстәрҙе, сихырҙы индермәҫ өсөн байрам алдынан ишек башына һалам һабаҡтарын элеп ҡуя.
Һиндостанда йәшәгән халыҡ Яңы йылды ҡупшы кейемдә ҡаршы ала. Йыл уңышлы, төклө аяғы менән килһен өсөн улар күлдәктәрен төрлө сәскәләр менән биҙәй. Көньяҡ Һиндостанда үҙенсәлекле йола ла бар. Әсәй кеше балаларына байрам алдынан төрлө кәнфит, печенье әҙерләп, һауытҡа һалып ҡуя. Яңы йыл еткәс, балалар күҙҙәрен йомоп тәм-томға үрелә. Әгәр ҙә татлы кәнфит эләкһә, йыл уңышлы буласаҡ. Ә инде әсе ризыҡты тотҡан сабыйҙарға төрлө һынауға әҙер булырға кәрәк.
Испанияла хужабикә өҫтәлгә йөҙөм емештәрен ҡуя. Яңы йыл төнөндә сәғәт телдәре ун икене һуҡҡан һайын берәр йөҙөм ашарға кәрәк. Ун ике йөҙөм ун ике айға тура килә. Һәр емеште ҡапҡан һайын бер теләк теләһәң дә, ул, һис шикһеҙ, тормошҡа ашасаҡ икән.
Латвия, Болгария илдәрендә йөҙөм урынына борсаҡ ашайҙар.
Данияла байрам табынына дөгө бутҡаһы бешерелә. Ғаилә ағзалары бутҡаны бергәләп бер уртаҡ һауыттан ашай. Иң ҡыҙығы һауыт төбөндә ятҡан сәтләүектә. Уны ашаған кешегә йыл буйына уңыш килеп торасаҡ. Был йола бигерәк тә кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙарға оҡшай. Әгәр ҙә сәтләүек уға эләкһә, киләһе йылда кейүгә сығасаҡ тигән ырым йәшәй.
Португалияла ла Данияның дөгө бутҡаһына оҡшаған йола бар. Шулай уҡ был илдә йәшәгән хужабикәләр табынға миндаль һәм әфлисундан “батша” бәлешен бешерәләр. Уның эсенә бәләкәй уйынсыҡ йәшерәләр. Уйынсыҡ эләккән кешегә йыл буйына уңыш йылмаясаҡ.
Франция ауылдарында йылдың беренсе көнөндә ҡойонан беренсе булып һыу алған ҡатын-ҡыҙ төргәккә төрөп бәлеш ҡалдыра. Унан һуң һыуға килгән кеше ризыҡты алып, урынына үҙенең ризығын ҡалдыра. Шулай итеп, хужабикәләр бер-береһен һыйлай.
Таиландта Яңы йыл төнөндә осрашҡан дуҫтар, әхирәттәр бер-береһенә һыу һибешә. Ошондай үҙенсәлекле ысул менән улар бер-береһенә уңыш теләй икән.
Илмира ҠОЛБАХТИНА әҙерләне.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 20.10.2017
Сей яраға бәлзәм
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 20-10-2017, 16:03
Яҙлы-көҙлө ашҡаҙан сей яраһы йонсотһа, түбәндәге шифалы бәлзәмде ҡулланып ҡарағыҙ. Миңә файҙаһы тейҙе.
Йөҙәр грамм сөгөлдөр, кишер, алоэ, башлы һуған, торма һуты алырға һәм 100-әр г аҡ май, бал ҡушырға. 100 мл спирт өҫтәп, яҡшы итеп бутарға. Һуңынан балсыҡ көршәккә һалып, өҫтөн туҡыма менән ныҡ итеп бәйләргә йәки ҡамыр менән ябып, 1,5 тәүлеккә йылы урынға ҡуйырға. Әҙер булғас, көнөнә өс тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә. Бәлзәмде һыуытҡыста һаҡларға кәрәк.
Гөлзәминә Ф.
Краснокама районы....
Йөҙәр грамм сөгөлдөр, кишер, алоэ, башлы һуған, торма һуты алырға һәм 100-әр г аҡ май, бал ҡушырға. 100 мл спирт өҫтәп, яҡшы итеп бутарға. Һуңынан балсыҡ көршәккә һалып, өҫтөн туҡыма менән ныҡ итеп бәйләргә йәки ҡамыр менән ябып, 1,5 тәүлеккә йылы урынға ҡуйырға. Әҙер булғас, көнөнә өс тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә. Бәлзәмде һыуытҡыста һаҡларға кәрәк.
Гөлзәминә Ф.
Краснокама районы....
Ау-у, марал!
Махсус бит / Проблема // 20-10-2017, 12:45
Кәңәшле эш тарҡалмаҫ
«Беҙгә маралдарҙы иҫәпләшергә киләһегеҙме?» – тип Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының экология-ағартыу бүлеге методисы Зилә Ғайсина шылтыратыу менән, барам, тип һикереп төштөм.
– Тауҙарҙа йөрөйәсәкбеҙ, шуға йылы кейенеп килегеҙ, үҙегеҙ менән фонарь, резина итек, термос алығыҙ, – тип иҫкәртте Зилә Хәйбулла ҡыҙы.
Күптән йәйәүле походтарға йөрөмәгәс, кәңәш-төңәш итергә күршеләремә индем. Мәрүәрә Пирғәлина менән Әҡсән Күсәев – тәжрибәле туристар, улар Башҡортостанды арҡырыһынан-буйына йөрөп сыҡҡан. Минең бәләкәй рюкзакты, ҙур термосты шунда уҡ бракка сығарҙылар. Әҡсән, көҙгөлөгөн походта күп әйбер талап ителә, тип үҙенең ҙур рюкзагын бушатып бирҙе, Мәрүәрә, тауға менгәндә ҙур термос ауыр була, тип, бәләкәс термосын тотторҙо. Ерҙә ултырғанда һыуыҡ үтмәһен тип, ул яңы хобаһын да йәлләмәне, ел булһа – кейерһең, тип өр-яңы штормовкаһын да рюкзакка тыҡты. Мине баштан-аяҡ күҙҙән үткәреп, тикшереп, әйберҙәргә ревизия яһап, иҫән-һау йөрөп ҡайт, тип фатиха биреп, һинең менән бергә барырға ине, тип саҡ ҡына көнләшеп, оҙатып ҡалдылар....
«Беҙгә маралдарҙы иҫәпләшергә киләһегеҙме?» – тип Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының экология-ағартыу бүлеге методисы Зилә Ғайсина шылтыратыу менән, барам, тип һикереп төштөм.
– Тауҙарҙа йөрөйәсәкбеҙ, шуға йылы кейенеп килегеҙ, үҙегеҙ менән фонарь, резина итек, термос алығыҙ, – тип иҫкәртте Зилә Хәйбулла ҡыҙы.
Күптән йәйәүле походтарға йөрөмәгәс, кәңәш-төңәш итергә күршеләремә индем. Мәрүәрә Пирғәлина менән Әҡсән Күсәев – тәжрибәле туристар, улар Башҡортостанды арҡырыһынан-буйына йөрөп сыҡҡан. Минең бәләкәй рюкзакты, ҙур термосты шунда уҡ бракка сығарҙылар. Әҡсән, көҙгөлөгөн походта күп әйбер талап ителә, тип үҙенең ҙур рюкзагын бушатып бирҙе, Мәрүәрә, тауға менгәндә ҙур термос ауыр була, тип, бәләкәс термосын тотторҙо. Ерҙә ултырғанда һыуыҡ үтмәһен тип, ул яңы хобаһын да йәлләмәне, ел булһа – кейерһең, тип өр-яңы штормовкаһын да рюкзакка тыҡты. Мине баштан-аяҡ күҙҙән үткәреп, тикшереп, әйберҙәргә ревизия яһап, иҫән-һау йөрөп ҡайт, тип фатиха биреп, һинең менән бергә барырға ине, тип саҡ ҡына көнләшеп, оҙатып ҡалдылар....
"Мостай Кәрим" - Башҡортостанда!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 20-10-2017, 10:39
Кисә, 19 октябрҙә, «Өфө» халыҡ-ара аэропортына халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Мостай Кәримдең хөрмәтенә аталған самолет осоп килде. «Аэрофлот» авиакомпанияһының пассажирҙар ташыусы Sukhoi Superjet 100 самолеты сентябрь айында Башҡортостандың халыҡ шағиры исемен алғайны. Самолетты Мостай Кәримдең исеме менән йөрөтөү башланғысы менән Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов сығыш яһаны. Һауа карабы билдәле бер йүнәлешкә беркетелмәгән һәм Өфөгә тәүгә осоп килде....


text:
Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Эрнст Исаев һорауҙарға тура эфирҙа яуап бирәсәк
Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры, ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев бөгөн, 23 апрелдә, Башҡортостан юлдаш телевидениеһында тура эфирҙа республика халҡының һорауҙарына яуап бирәсәк. «Власть менән һөйләшеү» программаһы сиктәрендә сәғәт ярым дауамында Эрнст Исаев ауыл һәм урман хужалығы, экология мәсьәләләре буйынса телевизор ҡараусылар менән аралашасаҡ.
Студияға 8 (347) 2-921-005 һандарына шылтыратып, тамашасылар үҙҙәренең һорауҙарын бирә аласаҡ. Бынан тыш, Илеш районы үҙәгендә күсмә телестудия эшләйәсәк. Тура эфир урындағы ваҡыт менән 20.00-дә башлана, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Башҡортостанда «Асыҡ республика» проекты тормошҡа ашырыла, республика етәкселегенең халыҡ менән тура эфирҙа аралашыуы уның бер пункты иҫәпләнә. Айҙың һәр дүртенсе дүшәмбеһе халыҡ һорауҙарына Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫарҙары яуап бирә. Был республика проекты скитәрендә үткәрелгән икенсе тапшырыу. Беренсе тапшырыуҙа халыҡ һорауҙарына республика Хөкүмәте вице-премьеры, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин яуап биргәйне.


text:
Рөстәм Хәмитов көслө дауылдан һуң йорттарҙы тергеҙеү эштәренең ваҡытын ҡыҫҡартырға ҡуштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов көслө дауылдан һуң йорттарҙы тергеҙеү эштәренең ваҡытын ҡыҫҡартырға ҡушты
Рөстәм Хәмитов көслө дауылдан һуң йорттарҙы тергеҙеү эштәренең ваҡытын ҡыҫҡартырға ҡуштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 4 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында, 29 августа өйөрмәле ел һөҙөмтәһендә зыян күргән, Яңауыл һәм Краснокама райондары ауыл биләмәләрендә булды.
Яңауыл районының Кониг ауылында бөтә йорттар ҙа тиерлек боҙолған. Рөстәм Хәмитов тергеҙеү эштәренең барышы менән танышты, халыҡ менән аралашты. Республика етәксеһенә әлеге ваҡытта боҙолған йорттарҙы ремонтлауға 50 кеше йәлеп ителеүен һөйләнеләр. Уларҙың төп бурысы – ҡыйыҡтарҙы алмаштырыу, ситәндәрҙе ремонтлау, тирә-яҡты сүп-сарҙан таҙартыу. Яңауыл районы хакимиәте башлығы Илшат Вәзиғәтов, ағымдағы аҙнала торлаҡ буйынса мәсьәлә хәл ителеп бөтәсәк, тип белдерҙе.
— һәр йортҡа бригада беркетелергә, материалдарҙың ҡасан киләсәге, был объектҡа кемдең яуаплы булыуы яҙылып ҡуйылырға тейеш. Боҙолған бөтә ҡыйыҡтарҙы ла ямғырҙарға тиклем эшләп өлгөрөргә кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов.
Шулай уҡ Кониг ауылында «Росреестр»ҙың күсмә офисы эшләй. Ведомство белгестәре хәбәр итеүҙәренсә, урындағы халыҡтан кадастр иҫәбенә теркәү өсөн 15 ғариза ҡабул ителгән. Дөйөм алғанда, иң тәүҙә милек хоҡуғын теркәмәгән граждандар өйҙәрен рәсмиләштерә. Шулай уҡ ғаиләгә 5 мең һум күләмендә компенсациялар түләнә. Артабан, тергеҙеү эштәре менән бәйле сығымдар ҙа ҡайтарыласаҡ.
Яңауылда Рөстәм Хәмитов, стихияға тарыған, Көнсығыш биҫтәһендә булды. Бында 148 йорт зыян күргән, 25-е тергеҙелгән. Республика башлығы проблемалы мәсьәләләр менән ҡыҙыҡһынды. БР Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Рәүеф Ноғомановтың мәғлүмәттәренә ярашлы, биҫтәлә тулыһынса өйөмдәр таҙартылған, бөтә йорттар ҙа боҙолоу дәрәжәһенә ҡарап өс категорияға бүленгән һәм 14 предприятиеға беркетелгән. Рөстәм Хәмитов халыҡҡа мәғлүмәти ярҙам күрһәтеү штабын ҡараны һәм әүҙемерәк консультация ярҙамын күрһәтергә, бөтә түләүҙәр һәм компенсациялар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт еткерергә ҡушты.
Краснокама районының Ҡарый ауылында Рөстәм Хәмитов йүнәтеү эштәренең барышын тикшерҙе һәм урындағы халыҡ менән осрашты. Ел-дауыл һөҙөмтәһендә бында ике кеше һәләк булған һәм 39 кеше зыян күргән.
Ауыл биләмәһе бинаһында мәғлүмәт-консультация үҙәге ойошторолған, унда Дәүләт теркәү, кадастр һәм картография федераль хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы, страховкалау компаниялары, Пенсия фонды, банктар белгестәре, медицина хеҙмәткәрҙәре һәм юристар эшләй. Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәренең тәүлек әйләнәһенә дежурлығы ойошторолған. Көн һайын урамдарҙы һәм ихаталарҙы таҙартыуға 25 берәмек ауыр техника: самосвалдар, тейәгестәр, автокрандар йәлеп ителгән.
Ауылда көслө дауыл 32 йортто тулыһынса емергән, 71-е – ныҡ боҙолған. Әлеге ваҡытта биналарҙы ремонтлау һәм яңы йорттар төҙөү менән шөғөлләнеүсе төҙөлөш ойошмалары билдәләнгән.
— Боҙолған йортто тергеҙеү йәки яңыһын төҙөү кеүек бәхәсле осраҡтарҙа яңы йорт һалырға ҡарар итәбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов, төҙөүселәргә мөрәжәғәт итеп. – Әгәр стеналарҙың ныҡлығына шик булмағанда, әлбиттә, ремонт эшләйбеҙ.
Ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса штабта Рөстәм Хәмитов БР Хөкүмәте ағзалары, муниципаль власть, хоҡуҡ һаҡлау органдары, социаль хеҙмәттәр һәм төҙөлөш компаниялары вәкилдәре ҡатнашлығында эшсе кәңәшмә үткәрҙе. Төҙөүсе ойошмалар алдына республика етәксеһе ике аҙна дауамында бөтә торлаҡтарҙың ҡыйығын йүнәтеү, ноябргә тиклем яңы йорттар һалыу бурысын ҡуйҙы.
Кәңәшмәнең стенограммаһы менән бында танышырға мөмкин.


text:
Фото:
Республика Президенты йәштәрҙе үҙгәртеп ҡороуҙарға саҡырҙы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Республика көнөндә Өфөлә Ленин майҙанындағы «Йәштәр хороводы» байрамында ла булды, бында ул йәш быуын вәкилдәренә төбәгебеҙҙе алға ебәрергә һәм уны яҡшы яҡҡа үҙгәртергә саҡырып мөрәжәғәт итте.
— Белеүемсә, бында бөгөн башлыса йәштәр йыйылған, һәм мин уларға мөрәжәғәт итәм, — тине Президент. – Һеҙ – беҙҙең киләсәгебеҙ һәм өмөтөбөҙ. Беҙ һеҙҙең йәшлеккә, дәртегеҙгә, көсөгөҙгә һәм перспективағыҙға ышанабыҙ. Республиканы алға ебәреү тап һеҙҙең иңегеҙгә төшәсәк. Һәм быны барығыҙ ҙа берләшеп, үҙ-ара кәңәшләшеп, үҙ ҡулдарығыҙ менән генә эшләргә мөмкин. Хәҙерге йәштәребеҙ бойондороҡһоҙ, ижади, инициативалы булырға тейеш. Шул саҡта ғына Башҡортостан сәскә атасаҡ. Барығыҙҙы ла Республика көнө менән ҡотлайым, изге эштәр, уңыштар һәм төбәгебеҙҙең сәскә атыуын теләйем!
Рөстәм Хәмитовтың телмәрен Өфө йәштәре дәррәү «ура» ҡысҡырып ҡабул итте, ә инде уның сәхнәгә сығыуын алҡышлап ҡаршы алдылар. Быға ғәжәпләнерлек тә түгел – был төбәк башлығының эш ваҡытынан тыш (22 сәғәт тирәһе ине) урам сәхнәһенә сығып, йәштәргә ябай ғына мөрәжәғәт итеүе Башҡортостан тарихында тәүге осраҡ.
Рөстәм Хәмитовтың сығышынан һуң «Карауан-һарай» төркөмө башҡарыуында Виктор Цойҙың «Перемен!» йыры һәм ошо көй аҫтында төнгө Өфөнө ярып байрам фейерверкының тәүге уттары күккә күтәрелеүе майҙанға йыйылған йәштәргә тағы ла дәрт һәм энергия өҫтәне.


text:
Башҡортостан буйынса РФ Пенсия фонды: сентябрь өсөн барлыҡ түләүҙәр башҡарылды
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе пенсияларҙы һәм башҡа социаль түләүҙәрҙе граждандарға ваҡытында һәм тулы күләмдә түләгән. 3 октябрҙән графикка ярашлы октябрь өсөн түләүҙәр башҡарыла башлаясаҡ, тип хәбәр иттеләр ведомствонан.
Бөгөнгө көндә Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенән түбәндәгеләр пенсия ала: 1 миллион 78 мең пенсионер, 375 мең федераль льгота алған һәм 101 мең федераль социаль өҫтәмә алған кешеләр.


text:
Өфө «Нур» театрында дуҫлыҡ һәм берҙәмлек байрамы үткәрелә
«Бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ!» тип аталған байрам – музыка фестивале алдағы шәмбе, 14 декабрҙә, Өфө «Нур» дәүләт татар драма театрында үткәрелә. Уны Башҡортостан татарҙары милли-мәҙәни мөхтәриәте ойоштора, тип хәбәр ителә «Кызыл таң» гәзитенең бөгөнгө һанында.
Фестивалдә республиканың төрлө ҡала һәм райондарынан үҙешмәкәр коллективтар, мәктәп уҡыусылары ҡатнаша. Музыкаль тәбрикләү менән «Нур» театры артистары ла сығыш яһаясаҡ.
— Был сараның маҡсаты – республикала йәшәүсе халыҡтар араһында дуҫлыҡты нығытыу, аралашыу, ял итеү. Бындай фестивалдәр кәрәк, беҙ киләсәктә лә ватандаштарыбыҙ өсөн ошондай дуҫлыҡ һәм берҙәмлек кисәләрен үткәрергә планлаштырабыҙ, — тип билдәләй байрамды ойоштороусылар.
Башлана 12 сәғәттә. Инеү ирекле.


text:
— Бирешмә!
Янымда баҫып торған егеттең һуңға табан хатта тауышы бөттө. Хәйер, уның ҡысҡырғанын Наил ишетмәне лә, буғай — башкөллө көрәшкә сумғайны. Берсә дәғүәсеһен, биленән урап тотоп, сойорғоторға маташты, берсә үҙе “ҡамау”ҙа ҡалды. Бер мәл уңайһыҙыраҡ барып төшөп, ҡабырғаһын да имгәтте...
Был фестиваль уҙған быуаттың 80-се йылдарынан бирле Рәсәйҙең милли республикалары ҡалаларында йыл һайын уҙғарыла. Уны ойоштороусыларҙың береһе – билдәле башҡорт композиторы Роберт Ғәзизов.
70-кә яҡын халыҡ телендә йырлаған тағы берәй сәхнә оҫтаһын беләһегеҙме? Юҡтыр. Ә бына Мәғфирә Ильяс ҡыҙы ниндәй телдә йыр башҡарһа, шул халыҡтың милли кейемендә сәхнәгә сығып баҫа, образға тиҙ инеү оҫталығы менән тамашасының күңелен арбай. Йырсы 40 йылдан ашыу ғүмерен кешеләргә йыр-моң өләшеүгә бағышланы. Башҡорт моңон бар илаһилығы, мең төрлө сағыу биҙәктәре менән олоһона ла, кесеһенә лә еткерә ул.
13 декабрҙә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында ейәнсураларҙың йыйыны үтә, унда яҡташтары юбилейы уңайынан төп иғтибарҙы нәҡ Мәғфирә Ғәлиеваға бүлмәксе. Киске сәғәт 6-ла башланасаҡ кисәгә рәхим итегеҙ, дуҫтар! Инеү бушлай. Әйткәндәй, сарала “Башҡортостан” гәзитенә яҙылыу ҙа ойошторола.
Ул саҡта балалар баҡсаһына саҡ йөрөй башлаған инем. Атам-әсәм Һеҙҙең һәм тормош иптәшегеҙ менән бер-берегеҙгә йөрөшөп, туғандарса аралашып, осҡон сәсеп йөрөгән ғәжәйеп саҡтар. Атайым менән ултырып, бер-берегеҙҙең шиғырын уҡыуҙар, йырлашыуҙар, гармун тартып бейеүҙәр. Бөтәһе лә күҙ алдымда.
Ә бергә булғанда иң яратҡан шөғөлөгөҙҙө – мин, сабый, менән шаярып көрәшеүҙәрҙе, беҙҙең «бокс»ты — әле булһа һағынам. Әйтерһең, һеҙ ҙә биш йәшлек бала инегеҙ ул саҡта… Ә бит Һеҙ ысынлап та ғүмер буйына эскерһеҙ күңелле булып ҡала алдығыҙ.
Минең шиғырҙарыма, мәҡәләләремә лә дәртләндереүселәрҙең береһе Һеҙ инегеҙ.
Өфө ҡалаһының Мәрйәм Солтанова исемендәге мәҙрәсәһендә Башҡортостандың төрлө район-ҡалаларынан саҡырылған имамдар ситтән тороп уҡыу бүлегенең беренсе, таныштырыу сессияһын уңышлы япты.