text:
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры Мәскәү ҡалаһында гастролдә
Мәскәү ҡалаһында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының юбилей гастролдәре бара. Башҡорт артистары сығыштарын Александр Пушкин исемендәге Рәсәй дәүләт академия драма театры сәхнәһендә күрергә була.
Бөгөн Башҡорт дәүләт академия драма театры труппаһы мәскәүлеләргә былтырғы сезон премьераһын, театрҙың баш режиссеры Айрат Абушахманов ҡуйған “Шәүрәкәй” лирик драмаһын күрһәтәсәк.
Спектаклдә театрҙың билдәле артистары БР-ҙың һәм РФ-ның халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла Үтәшев, БР-ҙың халыҡ артисы, Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Алмас Әмиров, шулай уҡ йәш артистарҙан Щепкин театр училищеһын тамамлаусы Гөлсәсәк Фазлаева, Руслан Хәйсаров һәм башҡалар ҡатнаша.
Рәсәйҙең баш ҡалаһында сығыш яһағандан һуң, Башҡорт дәүләт академия драма театры “Панорама” халыҡ-ара театр сәнғәте фестивалендә ҡатнашыу өсөн Минск ҡалаһына юлланасаҡ.


c: text/html

text:
Көрсөк ваҡытында профессор урам һеперерме
Кризисҡа ҡаршы программала бер өлөш эшһеҙ ҡалғандарҙы йәмәғәт эштәренә йәлеп итеү.
Хакимиәттән хәбәр итеүҙәренсә, рәсми теркәлгән эшһеҙҙәрҙең 75 проценты юғары белемлеләр. Һепертке тоторға йәки рәшәткә буярға барырға теләүселәр улар араһында әлбиттә бармаҡ менән һанарлыҡ.
Ә Калинин районы иһә Черниковка биҫтәһенең эшсе районы унда заводтар урынлашҡан. Ваҡытлыса эшкә барырға теләүселәр ҙә күберәк. Өфө моторҙар эшләү берекмәһе ошондай 1 мең 300 кешегә сезонлы эш табып биргән.
Халыҡты ваҡытлыса эш менән тәьмин итеүҙә тимер юлдар ҙа үҙ өлөшөн индерә. Йәйгелеген пассажирҙар һаны артҡанда Куйбышев тимер юлдарының Өфө пассажирҙар депоһы 250 кешегә эш урыны тәҡдим итә.
Улар вагон оҙатыусылар булып эшләйәсәк. Башлыса халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә исемлектә тороусылар ҡабул ителәсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республика башлығы бөгөн 31-се һәм 116-сы мәктәптәрҙә үткән тантаналы линейкаларҙа ҡатнашты
Республика башлығы бөгөн 31-се һәм 116-сы мәктәптәрҙә үткән тантаналы линейкаларҙа ҡатнашты.
Рөстәм Хәмитов мәктәп тупһаһын тәүгә аша атлап үткән балаларға уҡыуҙарында уңыштар, уҡытыусыларға юғары уңыштарға өлгәшеүен теләне. Бар кимәл белем биреү йорттарынының яңы уҡыу йылына әҙерлеге ныҡлы дүртле билдәһенә торорлоҡ. Республика башлығы бөгөн шулай тип белдерҙе. Рөстәм Хәмитов башҡаланың Октябрь һәм Орджоникидзе райондарында урынлашҡан дөйөм белем биреү мәктәптәрендә булды. Өфөнәң 31-се мәктәбе бынан теүәл 45 йыл элек асылған. Рәсәй Үҙәк банкы рәйесе Эльвира Нәбиуллина ошо мәктәпте тамамлаған. Белем биреү йорто иҡтисад һәм хеҙмәт баҙары талаптарына ярашлы физика, математика, информатика фәндәрен уҡытыуға баҫым яһай. Быйылғы уҡыу йылына мәктәп 646 уҡыусыны ҡабул итте, шуларҙың 120-һен беренсе класҡа. Республика башлығы мәктәптең әҙерлеген ҡарап, уҡыусылар өсөн белем алыу шарттары тигеҙ түгел, тигән баһа бирҙе. Бер класта төҙөкләндереү-биҙәү эштәре тейешенсә башҡарылһа, икенсеһендә етешһеҙлектәр күҙгә салына. Мәктәп ашханаһы, спорт залы ла эшмәкәрлегендә ыңғай яҡҡа үҙгәрештәр талап итә. Башҡаланың 116-сы мәктәбендә Рөстәм Зәки улы 11-се кластарҙың класс сәғәтендә булды. 2014 йылда бында оборона-спорт йүнәлешендәге кластар асылғайны. Мәктәптең Ҡотҡарыусылар командаһы Сочила үткән Рәсәй олимпиадаһының иртәгәһе көнө тигән ярыштарҙа беренсе урын яулаған. 116-сы мәктәпкә быйыл 751 уҡыусы килдә, шуларҙың 98-е беренсе класҡа. Был белем биреү йортонда уҡыу әлегә ике сменалы. Мөмкинлеге сикләнгән уҡыусыларҙың уңайлығы өсөн көндөҙгө һәм дистанцион дәрестәр биреү ғәмәле яйға һалынған. Яңы уҡыу йылында мәктәптәрҙә һөнәри йүнәлеш биреүгә баҫым яһау бурысы тора. Шуға ла республика мәктәптәренең күбеһендә белем кәнәндә йола буйынса үткән класс сәғәттәре Минең буласаҡ һһөнәрем, тигән темаға арналды.


text:
Йәйҙең бер көнө йылды туйҙыра
Ауыл халҡы үҙҙәрен туйындырған да, кейендергән дә мал-тыуарына ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ запасы әҙерләй. Баймаҡ районының Мерәҫ ауылында йәшәүсе Ҡыуандыҡ Әбдрәхимов үҙ ҡулдары менән ҡорған техника ярҙамында бесән сабып-йыйыуҙы еңеләйтеп, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә башҡарып сығарған. Салғы менән тырманы, хатта тракторҙы ла алмаштырған был техниканы Ҡыуандыҡ Әбдрәхимов үҙ ҡулдары менән йыйған. Биш йылдан ашыу Баймаҡ районының баҫыу-ҡырҙары буйлап елдергән яһалма машина ситтән ябай ғына күренә. Әммә төрлө автомобилдәрҙең деталдәренән ҡоролған был техника бар ерҙән дә йөрөй алырлыҡ ҡеүәткә эйә. Техниканың двигателе асыҡ, ҡапланмаған. Был да уңайлыҡ өсөн, эш мәлендә сафтан сыҡһа, тиҙ генә йүнәтеп алыр өсөн шулай эшләнгән. Сапҡыс менән идара итеү өсөн ҡул көсө бөтөнләй кәрәкмәй. Асҡысты борҙоң да, рулде тотоп, газ һәм тормозға баҫыу ҙа етә. Алтын ҡуллы оҫта ауыл кешеһенең эшен еңеләйткән ҡоролма эшләү уйын күптәнән йөрөткән. Баҡтиһәң, был уның мал йәнле булыуынан килә. Быйыл үлән мул һәм һутлы, әммә уны һутлы сағында сабып алырға кәрәк. Хужа үҙе күптәнән ҡышҡылыҡҡа етәрлек мал аҙығы әҙерләгән, шуға хәҙер ауылдаштарына ярҙам итә. Бер юлы ғаилә бюджетын да тулылландыра.Атаны күреп ул үҫер, тиҙәр. Әбдрәхимовтарҙың ике улы ла аталарына оҡшап тырыштар. Өлкәндәре Илнар үҙҙәре яһаған ошондай уҡ икенсе техника менән атаһына бесән сабырға-йыйырға ярҙам итә, ә кесе улдары Динар буй еткергәнсе өйрәнә тора. Ҡыуандыҡ Әбдрәхимовтың ата-әсәһе лә Роберт Әхүнйән улы менән гөлсирә Мулламөхәммәт ҡыҙы бәләкәйҙән ер эшен яратып, мал һәм техниканы үҙ итеп үҫкән. Улдарында ла бындай сифаттар булыу һис тә осраҡлы түгел.Йәйҙең бер көнө йылды туйҙыра, тип халыҡ бушҡа ғына әйтмәгәндер күрәһең. Ең һыҙғанып эшләгән тырыш йүнселдәрҙең генә өҫтәле йыл әйләнәһенә һый-ниғмәткә тулы була.


text:
Башҡорт дәүләт драма театрында «Ҡаһым түрә» спектакленең премьераһы буласаҡФото: Андрей Старостин
Башҡорт дәүләт драма театрында «Ҡаһым түрә» спектакленең премьераһы буласаҡ
Башҡорт дәүләт драма театрында «Ҡаһым түрә» спектакленең премьераһы буласаҡФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
21 һәм 22 февралдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында «Ҡаһым түрә» спектакленең премьераһы буласаҡ. 17 февралдә театрҙың художество етәксеһе Олег Ханов, актерҙар, СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова һәм Башҡортостандың халыҡ артистары Азамат Ғафаров менән Алмас Әмиров журналистарҙың һорауҙарына яуап бирҙе.
Спектакль тарихи шәхескә — 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813-1814 йылдарҙа рус армияһының сит ил походтарында ҡатнашҡан башҡорт полкының легендар командиры, полководец Ҡаһым Мырҙашевҡа арналған.
— Беҙ ошо геройҙың образына күңел ҡушыуы буйынса мөрәжәғәт иттек. Был Ватанға, тыуған ергә һөйөү хисе. Һәммәбеҙ ҙә Ваҡытты үҙебеҙ аша үткәрәбеҙ. Ҡаһымды һуғышҡа китергә, полкка етәкселек итергә, ғәҙел көрәшергә нимә мәжбүр итә һуң? Шул һуғышта 500 кешенән торған 28 башҡорт полкы ҡатнаша. Беҙ ошо рухты, асылды тамашасыға еткерергә тейеш, — ти режиссер Олег Ханов.
Стәрлетамаҡ драматургы Хәмит Ирғәлин күренекле башҡорт яҙыусыһы Баязит Бикбайҙың драмаһына заманса һулыш биргән: яңы текст яҙған, геройҙарға психологизм өҫтәгән. Шул арҡала уларҙың образы сағыуыраҡ, асығыраҡ булып киткән һәм күбеһе яңы кимәлгә күтәрелгән.
Ҡаһым түрә ролендә — Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаров.
Спектаклдең рәссамы — Альберт Нестеров, композиторы — Урал Иҙелбаев, балетмейстеры — Сулпан Асҡарова.


text:
Батшалыҡ (биология)
Батшалыҡ (лат. regnum) — фәнни квалифакацияла биологик төрҙәрҙең иерархик дәрәжәһе. Юғары кимәлдәге таксон. Тере организмдарҙы биш батшалыҡҡа бүлеү ҡаралған: Хайуандар, Үҫемлектәр, Бәшмәктәр һәм Вирустар. 1977 йылда тағы ике батшалыҡ ҡушалар — Протистар һәм Архейзар. 1998 йылда тағы бер батшалыҡ бүленә — Хромистар.
Бөтә батшалыҡтар өс супер-батшалыҡҡа бүленә: архейҙар, бактериялар, эукариоттар.
-
- Супер-батшалыҡ йәки Домен (лат. Superkingdom) — батшалыҡтан юғары ранг;
- Суб-батшалыҡ (лат. Subkingdom) — батшалыҡтан түбән ранг;
Архей батшалығы архей супер-батшалығына керә, бактериялар батшалығы бактериялар супер-батшалығына керә. Эукариоттар супер-батшалығы бөтә башҡа батшалыҡтарҙы берләшетерә.


text:
Фото:
Иҫке Ҡалмашта ауыл тарихы тураһындағы китаптың презентацияһы үтте
Фото:
«Иҫке Ҡалмаш ауылының 1917 йылға тиклемге тарихы» китабының беренсе баҫмаһы донъя күрҙе. Урындағы Мәҙәниәт йортонда уның презентацияһы үтте.
Китап авторы – ошо ауылда тыуып үҫкән Насибулла Тимашев. Тарих фәндәре кандидаты 1958 йылдан алып үҙенең бәләкәй ватаны тураһында мәғлүмәт туплаған.
— Беҙҙең ауыл тарихы бихисап архив документтарынан, ҡарттарҙың хәтирәләренән йыйылған, ентекле эшкәртелгән һәм фотоһүрәттәр менән байытылған, — тип һөйләне Насибулла Тимашевтың ейәнсәре Гөлнара. – Ҡартатайым Пенза, Ырымбур өлкәләренең, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларының архивтарын өйрәнгән.
Документтарға ярашлы, Иҫке Ҡалмаш ауылының тарихы 1709 йылдан башлана. Тап шул осорҙа ауылға Пенза өлкәһе татарҙары күсеп килгән. Китапта ауылға нигеҙ һалыусы Аҡсуриндар, Тимашевтар, Макуловтар, Кашаевтар, Казаевтар, Сакаевтар, Йәнбухтиндар нәҫелдәре тураһында мәғлүмәт бар.
Тикшеренеү эштәрен Насибулла Тимашев 1982 йылда тамамлаған. Һәм, ниһайәт, 2011 йылда ғалимдың хеҙмәте китап булып баҫылып сыҡты. Рус һәм татар телдәрендә донъя күргән баҫманың тиражы – 250 дана.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ хакимиәте башлығы итеп Алексей Изотов тәғәйенләнде
Фото:
Стәрлетамаҡ хакимиәте башлығы итеп контракт буйынса Алексей Изотов тәғәйенләнде. Тейешле ҡарар 23 ноябрҙә Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы Советы менән ҡабул ителде.
Биографик белешмә. Алексей Николаевич Изотов 1973 йылдың 26 апрелендә Өфөлә тыуған. 1992 йылда – Өфө радиоэлектроника колледжын, 1997 йылда – Өфө дәүләт авиация техник университетын, 2003 йылда – БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын, 2010 йылда Стокгольм иҡтисад мәктәбен тамамлай.
1997 – 2000 йылдарҙа төрлө вазифаларҙа «Башкредитбанк» компанияһында, РФ Һаҡлыҡ банкының Өфө бүлексәһендә эшләй.
2000 – 2004 йылдарҙа — Өфөләге «Башкиргазинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры урынбаҫары, башҡарма директоры, директоры.
2004 – 2010 йылдарҙа — «Стәрлетамаҡ нефть химияһы заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең башҡарма директоры, генераль директоры.
2010 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем – Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы, хакимиәт башлығы.
Алексей Изотов 2007 йылдан – «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы, 2001 йылдан – партияның урындағы сәйәси советы секретары. 3 класлы ғәмәлдәге муниципаль советник дәрәжәһенә эйә.


text:
– Был осраҡта һеҙгә килтерелгән зыян гражданлыҡ хоҡуғы мөнәсәбәттәре аша түләттерелә ала. Уның өсөн Рәсәй Федерацияһы Гражданлыҡ кодексының икенсе өлөшөндәге 1064-се статьяһы менән ҡоралланыу зарур. Зыянға баһалау экспертизаһы үткәрергә һәм ғәйепле кешенең йәшәү урыны буйынса судҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк.
Бында ысын мәғәнәһендә эш гөрләй: иртән ҡыҙ-ҡырҡын фермаларға һауынға ашыҡһа, ирҙәр малға аҙыҡ таратырға тип аттарын егә. Баҫыуҙа трактор тауышы ла һары таңдан ҡара кискә ҡәҙәр тынмай. Һәр ерҙә – тәртип, таҙалыҡ һәм бөхтәлек. Элекке ҡеүәтле колхоз-совхоздарҙы хәтерләтә бөгөн «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы.


text:
Баш ҡалала «Өфө йүкәләре» һаулыҡ һуҡмағы асылдыФото: Олег Яровиков
Баш ҡалала «Өфө йүкәләре» һаулыҡ һуҡмағы асылды
Баш ҡалала «Өфө йүкәләре» һаулыҡ һуҡмағы асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
6 сентябрҙә Өфөлә Рихард Зорге урамындағы урман массивында «Өфө йүкәләре» һаулыҡ һуҡмағы асылды.
Юлдың оҙонлоғо ике саҡрым самаһы тәшкил итә. Уның башланғыс нөктәһе – автомобилдәр өсөн парковка, унан һуң велосипедсылар һәм йәйәүлеләр юлы башлана. Артабан һуҡмаҡ урман эсенә инеп китә, унда велосипедсылар юлы янында футбол майҙансығы һәм турник гимнастика комплексы ойошторолған, — тип һөйләнеләр ҡала хакимиәтендә.
Киләсәктә мангал зонаһын, тәбиғи шишмә эргәһендәге биләмәне һәм Ағиҙел йылғаһына ҡарау майҙансығын төҙөкләндереү күҙаллана.


text:
19 февралдә «Башҡортостандың бизнес-потенциалы» форум-күргәҙмәһе үтәсәк
19 февралдә Өфөлә, Конгресс-холл бинаһында, «Башҡортостандың бизнес-потенциалы» форум-күргәҙмәһе үткәрелә. Унда 2009 йылда Башҡортостандағы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү буйынса Республика программаһын тормошҡа ашырыуға йомғаҡ яһаласаҡ. Бер үк ваҡытта 2010 йылда эшҡыуарлыҡҡа ярҙам механизмдары һәм перспективалары ла тикшереләсәк.
Конгресс-холдың беренсе ҡатында күргәҙмә үтәсәк, унда республиканың 25 районынан бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү Республика программаһы буйынса дәүләт ярҙамы алған эшҡыуарҙар ҡатнашасаҡ.
Форум-күргәҙмәне асыуҙа федераль һәм республика дәүләт власы органдары, муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре, эшҡыуарҙарҙың йәмәғәт берләшмәләре, БР бизнес-берләшмәһе һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Форумдың пленар өлөшө түңәрәк өҫтәл формаһында үтәсәк.
Шулай уҡ форум сиктәрендә «Йыл эшҡыуары-2009» конкурсы еңеүселәрен наградлау тантанаһы ла үткәрелә, тип хәбәр итә БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты матбуғат хеҙмәте.


text:
Тәүбә сүрәһе
Әт-Тәүбә(ғәр.سورة التوبة - сүрәтүт-тәүбә) - Ҡөрьәндең туғыҙынсы сүрәһе. Мәҙинәлә һижрәттең туғыҙынсы йылында инә. Аяттар һаны - 129.
Эстәлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сүрәнең башында Аллаһының мөшриҡтәргә ҡатнашы юҡ икәнлеге әйтелә. Сүрәлә һуғыштар тыйылған 4 хәрам ай, мөшриҡтәр менән төҙөгән килешүҙе үтәү кәрәклеге тураһында һөйләнелә. Сүрәлә Аллаһыға яҡынайыуҙың төп шарты - Уға һис шикһеҙ ышану икәнлеге әйтелә. Иман бөтөн түгел, әгәр ҙә мосолмандар ысын күңелдән Аллаһыға һәм Уның Рәсүленә бирелмәһәләр һәм Аллаһы һәм Уның Рәсүле бөтөн нәмәнән һәм бөтөнөһөнән ҡәҙерлерәк булмаһалар.
Аллаһы тәҡҡәберлек һәм мактансыҡлыҡтың еңүҙе сигендерүҙәрен әйтә (Хунәйн һуғышының нәтиҗәһе - бының асыҡ миҫалы). Был сүрәлә аллаһы мөшриҡтәргә Харам мәсетенә керүҙе тыя, сөнки улар нәҗес, таҙа түгелдәр[1].
Сүрә, һуғышҡа кәрәк булһа, кисекмәҫтән унда китрегә кәрәклеген әйтә. Шулай уҡ был сүрәлә ниндәй ҙә булһа сәбәпле йыһатта ҡатнаша алмағандар, өйҙә ҡалыусылар һәм һуғышҡа саҡырыу яңғырағанда, ике йөҙлөләрҙең фетнә сығарыуы тураһында һөйләнелә. Аллаһы шулай уҡ бында ике йөҙлөләрҙең мосолмандарға тыныслыҡ һәм һуғыш ваҡытындағы мәғәләмәһе тураһында әйтелә. Монафиҡтарҙың ике йөҙлөлөнеүе өсөн язалар тураһында ла әйтелгән.Мөхәммәт(СҒС) улар өсөн ғәфү һораһа ла ғәфү ҡабул ителмәйәсәк.к[2].
Йыһатта ҡатнашмау өсөн төплө сәбәптәр һаналып кителә. Шунда уҡ Мәҙинә ҡалаһы янында йәшәүсе ғәрәптәр тураһында, уларҙың исламды ике йөҙлөлөк менән ҡабул итеүҙәре, һуғышҡа бармау өсөн төрлө сәбәптәр эҙләүҙәре бәйән ителә.
Сүрәлә шулай уҡ кешеләрҙең хәле, уларҙың Аллаһыға ҡарашы, монафиҡтарҙың исламға зыян итеү маҡсатында төҙөлгән мәсет тасуирлана.Ысын күңелдән иман китереүселәр, һуғышта сәбәпһеҙ ҡатнашмаусылариһәм уларҙың тәүбәһе, Аллаһы Тәғәләнең уларҙың тәүбәләрен ҡабул итеүе тураһында әйтелә.
Сүрәнең аҙағында Аллаһы Тәғәлә Мөхәммәд (СҒС) аша кешеләргә Китапты еткереү өсөн һәм Мөхәммәт (СҒС) ебәреләгән кешеләренә ҡарата рәхим- мәрхәмәтһеҙ булырға теләмәүен әйтә. Мөхәммәт (СҒС) - рәхимле, ғәфү итеүсән.


text:
Үҙидара башбаштаҡлыҡҡа әйләнмәҫкә тейеш
Ҡала һәм район хакимиәт башлыҡтары семинарында БР Прокуратураһының хоҡуҡи акттар законлылығын күҙәтеү бүлегенең өлкән прокуроры Руслан Исмәғилевтың сығышында прокуратура һәм урындағы үҙидара органдарының үҙ-ара мөнәсәбәттәре мәсьәләләре төп урынды биләне.
— Прокуратура органдары тарафынан республикабыҙҙа урындағы үҙидараны формалаштырыу проблемаларына ҙур иғтибар бирелә, — тине Руслан Исмәғилев. – Рәсәй Федерацияһында үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында федераль закон менән билдәләнгән күсеү осоро тамамланыуға бер йыл үтеп тә китте. Был өлкәлә байтаҡ эштәр башҡарылды.
Урындағы үҙидараның мөһим функцияларының береһе булып нормалар ижад итеү тора. Руслан Исмәғилев билдәләүенсә, урындағы үҙидара органдары юридик кадрҙарҙың профессиональ әҙерлегенә, уларҙың квалификацияһын күтәреүгә ҙур иғтибар бирергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта ул, прокуратура хеҙмәткәрҙәре даими нигеҙҙә Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы базаһында ҡайтанан әҙерлек үткән муниципаль хеҙмәткәрҙәр өсөн лекциялар уҡый, тип билдәләне.
— Норматив-хоҡуҡи акттар әҙерләү дәүләт власы, урындағы үҙидара органдарының, төп уҡыу һәм фән үҙәктәренең дөйөм бурысы булып торорға тейеш, сөнки муниципаль райондарҙа, ҡала округтарында ҡайһы берҙә төрлө өлкәләге кәрәкле хоҡуҡ акттарын үҙ аллы эшкәртеү өсөн ресурстар булмай, — тине Руслан Исмәғилев. – Федераль закондар йыш үҙгәреп тороуын иҫәпкә алып, урындағы үҙидара органдарына федераль закондар үҙгәреше мониторингы системаһын юлға һалырға кәрәк.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостан инновациялар юлы менән үҫешәсәк»
— Тәбиғәт ресурстарын файҙаланыу нигеҙендәге иҡтисад үҫеше стратегияһы — үткән заман, — тип белдерҙе Өфөлә нанотехнологиялар һәм наноиндустрия үҫеше мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы, киләсәк фәнни ҡаҙаныштарҙы киң файҙаланған технологиялар ҡулында һәм «беҙҙең бурыс — был процеста лайыҡлы урын алыу», тип билдәләне.
Рөстәм Хәмитов бөгөн төбәктәр араһында инновациялы иҡтисад булдырыу өсөн ҡаты конкурентлы көрәш йәйелдерелеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Уның фекеренсә, Башҡортостан РОСНАНО-ның өҫтөнлөклө партнеры була ала һәм булырға тейеш, һәм был көрәштә уның еңелергә хоҡуғы юҡ.
— Республика ҙур фәнни потенциалы булған индустриаль яҡтан үҫешкән үҙәктәр иҫәбендә. Башҡортостанда, юғары уҡыу йорттарынан тыш, 60-тан ашыу ғилми институт иҫәпләнә, уларҙа ете меңдән ашыу кеше эшләй. Был республиканың интеллектуаль ҡеүәте, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
Президент алдынғы урындарҙа барған һәм инновациялар үҫеше өсөн мөмкинлеге булған республика тармаҡтарын билдәләне. Ул төбәктә нанотехнологиялар үҫешенә ентекләп туҡталды.
Атап әйткәндә, 2010 йылдың декабрендә РОСНАНО ярҙамында «ЕСМ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә экологик яҡтан таҙа электрохимик станоктарҙы сериялы етештереүҙең яйға һалыныу хаҡында һөйләне. Президент йыл аҙағына тиклем был предприятиела технопарк ойоштороласағын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Башҡортостан проекттарҙы призводство ойоштороуға тиклем алып барып еткерергә иҫәп тота. Республика инновациялар юлы менән үҫешәсәк. Беҙгә яңы иҡтисад моделе кәрәк, һәм уны инновацияларһыҙ булдырыу мөмкин түгел, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостанда Яҙыусылар, шағирҙар һәм сценаристарҙың ижади союзы булдырылды
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда Яҙыусылар, шағирҙар һәм сценаристарҙың ижади союзы булдырылды. Йәмәғәт ойошмаһы 2016 йылдың июлендә рәсми теркәлгән.
Яңы союздың рәйесе, драматург Асҡар Ғәлиев һөйләүенсә, ойошманың маҡсаты — йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, юғары әхлаҡи йәшәү рәүешен формалаштырыу, балалар ижадын һәм ижад мәҙәниәтен үҫтереү. Йәмәғәт ойошмаһы союз авторҙарының әҫәрҙәрен тематик йыйынтыҡтарҙа баҫтырыуға, авторлыҡ хоҡуҡтарын яҡлауға, театр тамашаларын ойоштороуға һәм уларҙың әҫәрҙәре буйынса кинофильмдар төшөрөүгә булышлыҡ итәсәк. Киләсәктә яҙыусыларҙың ижади союзы конкурстарҙа ҡатнашырға, әҙәби премияларға дәғүә итергә һәм интернет-ресурс булдырырға ниәтләй.
«Беҙҙең союзға инеү өсөн художестволы ҡиммәткә эйә булған өс әҙер әҫәр тәҡдим итергә кәрәк, — тип билдәләне рәйес. — Шулай уҡ балалар ижадына ярҙам итеү өсөн йәш әҙәбиәтсе мәктәбен ойошторорға теләйбеҙ».
Яҙыусылар, шағирҙар һәм сценаристарҙың ижади союзына инергә теләүселәр үҙҙәре хаҡында мәғлүмәттәрҙе tsp_rb@mail.ru электрон почтаһына ебәрә ала. Бәйләнеш өсөн телефон: 8-917-458-68-08, 8-917-369-11-09.


text:
Республиканың Йәштәр палатаһы лидеры Таһир Ғизәтуллин Дәүләт Думаһының Йәштәр парламентында комиссияны етәкләне
ӨФӨ, 2014 йыл, 26 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр палатаһының Һаулыҡ һаҡлау һәм экология буйынса комиссияһын БР Ҡоролтайы ҡарамағындағы Йәштәр палатаһы рәйесе Таһир Ғизәтуллин етәкләне, тип хәбәр иттеләр палатаның матбуғат хеҙмәтенән.
Ҡарар шаршамбы, 26 ноябрҙә, ошо көндөрҙә Төмән ҡалаһында барған, Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр парламентының күсмә ултырышында ҡабул ителде. Ултырыш рәйесе – Дәүләт Думаһы вице-спикеры Сергей Железняк.
— Тәү сиратта республиканың Дәүләт Йыйылышына Башҡортостандың Йәштәр палатаһына булышлыҡ итеүе өсөн рәхмәтлемен. Был вазифала закондар сығарыу эшенә һәм проект эшмәкәрлегенә ҙур иғтибар бүленәсәк, — тип һөйләне Таһир Ғизәтуллин.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Таһир Ғизәтуллин Төмәндәге форумда Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһының закондар сығарыу инициативаларын тәҡдим итә. Башҡортостан йәштәре биш тәҡдим әҙерләгән.


text:
Асҡын районындағы «БДС-Агро» ит комбинаты һәм һөт-консерва заводы етештереү ҡеүәтен арттыра
Башҡортостандың төньяҡ төбәге буйынса эш сәфәре барышында республика Президенты Мортаза Рәхимов Асҡын районында «БДС-Агро» компаниялар төркөмөнә ҡараған ит комбинатын һәм һөт-консерва заводын ҡараны.
Яңы йыл алдынан бында производство спецификаһына ярашлы тулы реконструкция үткәрелгән. Республика башлығы етештереү цехтары менән танышты. Бөгөн бында 30-лап белгес эшләй. Ит комбинаты 25 тонна әҙер продукция етештерә. 20 төрҙән ашыу сертифицикация үткән сифатлы продукция магазин кәштәләренә оҙатыла. Һөт-консерва комбинаты алты төрҙәге биш тонна әҙер продукция сығара. Бер айҙа 45 тонна һөт эшкәртелә.
Предприятие етәкселеге вәкилдәре билдәләүенсә, әлеге ваҡытта продукцияны һатыу менән ауырлыҡтар бар, әммә улар яҡын арала хәл ителәсәк. Эшкәртеүселәрҙең төп маҡсаты –продукция сығарыуҙы арттырыу һәм уның ассортиментын төрләндереү.


text:
Климат
Климат (грек. kλίua (klimatos) — бөгөлөү) — билдәле бер географик урын өсөн күп йыллыҡ һауа торошо тәртибе. Оҙаҡ йылдар күҙәтеп, уртаса төҙөлгән һауа торошо (йылылыҡ, дымлылыҡ, һауа баҫымы) климат тип атала. Һауа торошоноң уртаса климаттан айырылыуы уның үҙгәреүен күрһәтмәй. Мәҫәлән, ҡыштың һылҡын килеүе климаттың һалҡынайыуын аңлатмай. Климаттың үҙгәреүен асыҡлау өсөн бер нисә тиҫтә йылға һуҙылған тикшеренеүҙәр кәрәк.
Элекке СССР биләмәһендә 1956 йылда климаты өйрәнеүсе Б.П. Алисов биргән классификация йөрөй. Ер шары дүрт климат бүлкәттән тора: экваториаль, тропик, уртаса һәм поляр бүлкәт. Улар араһында субэкваториаль, субтропик һәм субполяр бүлкәттәр урынлаша.
Башҡортостан уртаса континенталь климат бүлкәттә урынлашҡан, йәғни был ерҙәр өсөн һалҡын ҡыш (-40 градусҡа тиклем) һәм йылы, хатта еҫе йәй (+30 градусҡа тиклем) хас.


text:
Башҡортостан Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләй
Байрам уңайынан республика президенты Мортаза Рәхимов, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, хөкүмәт премьер- министры Раил Сарбаев Өфөләге Еңеү паркындағы мәңгелек утҡа сәскәләр һалды.
Бүләкләнеүселәр араһында Башҡортостандан һуғыш ветераны Ғәсим Ғайсин да булды. Уны хәрби награда 65 йыл уҙғас эҙләп тапҡан. Ғәсим Ғайса улы «Хәрби ҡаҙаныштар өсөн» миҙалы менән бүләкләнде. Ул республиканан бер үҙе түгел. Ваҡытында үҙ наградаларын ала алмаған ветерандар байтаҡ булған. Әммә уларҙың береһе лә был шатлыҡлы көндәрҙе күрә алманы.


text:
Республикала отличниктар өсөн миҙал булдырыласаҡ
Башҡортостанда яҡын ваҡыт арауығында уҡыуҙа айырыуса ҡаҙаныштары өсөн миҙал булдырыласаҡ. Бының өсөн бөтә кәрәкле документтарҙы әҙерләргә һәм уҡыу йылы аҙағына тиклем миҙал эшләүҙе тәьмин итергә республика Президенты Рөстәм Хәмитов БР Мәғариф министрлығына шаршамбы Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында йөкмәтте.
— Мәктәпте тамамлаусыларҙы алтын һәм көмөш миҙалдар менән наградлау тураһында положение федераль кимәлдә туҡтатылды. Беҙҙең республикала уны йыл һайын 2,5 меңдән ашыу сығарылыш уҡыусыһы ала ине. Әммә мин, был традицияны дауам итергә кәрәк, тип иҫәпләйем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Яҡшы уҡығандарҙы дәртләндереү зарур. Әхлаҡи яҡтан булһа ла. Һәм мин Мәғариф министрлығынан был мәсьәләне эшкәртеүҙәрен һәм уҡыу йылы аҙағына тиклем ни бары өс ай ҡалғанын иҫәпкә алып, тәҡдимдәрҙе тиҙ ваҡытта индереүҙәрен һәм был еңел булмаған мәсьәләне хәл итеүҙәрен һорайым. Уҡыуҙа айырыуса уңаштары өсөн миҙалды булдырырға һәм уҡыу йылы аҙағына тиклем бөтә документтарҙы эшкәртергә, бөтә процесты рәсмиләштерергә һәм миҙал эшләргә кәрәк.


text:
Владимир Путин тура эфирҙа илебеҙ халҡының һорауҙарына яуап бирә
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Йыл һайын уҙғарыла торған «Владимир Путин менән тура бәйләнеш» махсус программаһы башланды. Дәүләт башлығы «Первый», «Россия 1», «Россия 24» телеканалдары, «Маяк», «Вести FM» һәм «Радио России» радиостанциялары эфирында рәсәйҙәрҙең һорауҙарына яуап бирә. Аралашыу башланған саҡта Рәсәй Президентына 2 миллион 346 меңдән ашыу һорау ебәрелгән.
Рәсәй Президентына һорауҙы студияға саҡырылған ҡунаҡтар ғына түгел, тура бәйләнеш ваҡытында, Рәсәй ҡалаларынан шылтыратҡан йәки берҙәм эшкәртеү үҙәгенә SMS-хәбәрҙәр, шулай уҡ ҡыҫҡа видеояҙма ебәргән граждандар бирергә мөмкин. Программаның сайтына инеүселәр ҙә үҙҙәрен борсоған мәсьәләләр буйынса Рәсәй Президентының фекере менән ҡыҙыҡһына ала.
Һорауҙар аҙна дауамында тупланды. Тура эфир ваҡытында Владимир Путинға берҙәм эшкәртеү үҙәгенә һәм сайтҡа килгән ҡыҙыҡлы һәм мөһим һорауҙар биреләсәк.
8-800-200-40-40 телефоны буйынса илдең теләһә ҡайһы нөктәһенән тура эфирға шылтыратырға була. Ҡала һәм кеҫә телефондарынан шылтыратыу бушлай.
Интернет аша һорауҙы www.moskva-putinu.ru йәки москва-путину.рф адрестары буйынса ебәрергә мөмкин. Бынан тыш, Президентҡа ҡыҫҡа видеомөрәжәғәт йәки мобиль ҡоролмалар өсөн махсус ҡушымта ярҙамында мөрәжәғәт итергә була.
04040 һандарына SMS һәм MMS-хәбәрҙәр Рәсәй элемтә операторҙары телефондарынан ғына ҡабул ителә. Хәбәр ебәреү бушлай. Һорау рус телендә яҙылған һәм күләме 70 билдәнән артмаҫҡа тейеш.


text:
Күренекле ғалим Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл
Ошо уңайҙан Башҡорт дәүләт университетында Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция үтте. Олуғ шәхестең ғилемгә индергән өлөшө юғары баһалана.
Әле уның ҡыҙы Зөһрә Кейекбаева ла иҫән. Тик ул атаһының юлынан китмәгән. Башҡортса һөйләшмәй. Филология фәндәре докторы Марат Зәйнуллин Жәлил Кейекбаевтың тәүге аспиранты. Ябай, йор һүҙле, үҙенсәлекле ғалим ине, тип хәтерләй остазын күренекле профессор.
Жәлил Кейекбаев 1960 йылда башҡорттарҙан беренселәрҙән булып филология фәндәре докторы исеменә лайыҡ була. Республика район-ҡалаларына, күрше өлкәләргә экспедицияға сығып, башҡорт теле диалектын ентекле өйрәнә. Фонетика, лексика, морфология буйынса ғилми хеҙмәттәр яҙа.
Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаев илленән ашыу ғилми хеҙмәт авторы үҙенең эштәрендә башҡорт теле үҫеше, актуаль һорауҙары тураһында яҙа. Фән менән шөғөлләнеүҙән тыш арҙаҡлы ғалим үҙе лә шиғырҙар ижад итә, немец теленән әҫәрҙәр тәржемәләй.
Шәхес рухын мәңгелләштереү маҡсатында Башҡорт дәүләт университетында мемориаль кабинет булдырылған, уның исемен мәктәп, урам йөрөтә.
Профессор Кейекбаев Герман филологияһын, төрки телдәрҙе лә тәрән үҙләштерә. Ул ике тиҫтәнән ашыу сит тел белә. Шуларҙың 8-дә иркен аралаша.
Конференцияға Татарстан вәкилдәре лә килгәйне. Уларҙың береһе Татарстан фәндәр академияһы академигы Мирфәтих Зәкиев. Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы Зәйнәб Биишева исемендәге "Китап" нәшриәте 9 телдән торған әкиәттәр йыйынтығын баҫтырҙы.


text:
Башҡортостанда Инвестор белешмәһен төҙөнөләр
Инвестиция эшмәкәрлеген дәүләт дәртләндереү саралары, экспорт һәм дәүләт-шәхси партнерлыҡ тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән инвестор белешмәһен Башҡортостанда төҙөнөләр. Уны республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығы менән берлектә БР «Инвестициялар йәлеп итеү буйынса агентлыҡ» дәүләт автономлы учреждениеһы һәм Deloitte компанияһы белгестәре әҙерләне.
Белешмә Башҡортостан Республикаһының Инвестиция порталында һәм Deloitte компанияһы сайтында урынлашҡан.
— Башҡортостан Республикаһы Рәсәйҙең иң юғары социаль-иҡтисади үҫеш кимәленә эйә булған төбәктәр иҫәбенә инә, — тине «Делойт һәм Туш БДБ» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсеһе Дэвид Оуэн. — Шул уҡ ваҡытта традицион тармаҡтарҙы үҫтереү менән бер юлы республика Хөкүмәте тарафынан иҡтисадтың инновацион моделенә күсеүгә курс алынған.
Белешмәнең материалдары потенциаль инвесторҙарҙы төбәктең социаль-иҡтисади хәле, республика территорияһында эшләп килеүсе техника парктары, индустриаль парктар, үҫеш институттары менән таныштыра.


text:
"Берҙәм Рәсәй" Төбәк сәйәси советы президиумы ултырышы булып уҙҙы
Бөгөн Өфөлә "Берҙәм Рәсәй" партияһының Башҡортостан төбәк сәйәси советы президиумы ултырышы булып уҙҙы. Уны Төбәк сәйәси советы рәйесе, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев алып барҙы.
Төбәк сәйәси совет президиумы ағзалары төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең партия рәйесе Владимир Путинды тикшереү һөҙөмтәләрен, Төбәк бүлексәһе сәйәси клубы эшмәкәрлеген, “Берҙәм Рәсәй: Башҡортостан” гәзитенә 2010 йылдың тәүге ярты йыллығына яҙылыу барышын тикшерҙе. Бынан тыш, президиум ултырышында сәйәси совет структураһы, Президиум ағзаларының бурыстары һәм башҡа мәсьәләләре ҡаралды.
“Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһына ярҙам итеү Башҡортостан төбәк йәмәғәт фондының эшмәкәрлегенә, партия рәйесе Владимир Путиндың Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенә мөрәжәғәт иткән граждандарға адреслы ярҙам күрһәтеү мәсьәләләренә, партияның Төбәк контроль-ревизия комиссияһы тураһында положениеға анализ яһалды. Тикшерелгән мәсьәләләр буйынса тейешле ҡарарҙар ҡабул ителде.


text:
Республика хужалыҡтарында һауым күләмдәре арта
Йыл башынан республикала 1 136 744 тонна һөт һауылған. Уларҙан 427285 тонна – ауыл хужалығы предприятиеларында һәм фермаларҙа, 709459 тонна шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа һауылған. БР Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл хужалыҡтар, үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, 30537 тоннаға күберәк һөт һауып алған.
Әлеге ваҡытта республиканың ете районы һауым буйынса өс меңлек сикте уҙған. Улар иҫәбендә — Ауырғазы, Дүртөйлө, Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Өфө һәм Саҡмағош райондары.
Төбәктә уртаса тәүлек һауымы бер һыйырҙан 11,5 кг тәшкил итә. Ауырғазы, Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Туймазы һәм Саҡмағош райондары малсылары был күрһәткес буйынса лидерҙар иҫәбендә. Бында көнөнә бер һыйырҙан 14 килограмдан ашыу һөт һауалар.


text:
Мейәс (йылға)
Мейәс (урыҫ. Миасс) — Башҡортостанда, Силәбе һәм Ҡурған өлкәләрендә ағыусы йылға, Иҫәт йылғаһының уң яҡ ҡушылдығы. Төньяҡ Боҙло океан бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо 658 км, бассейнының майҙаны — 21,8 мең км².
Учалы районында Нәрәле hыртының итәгендә башлана; көньяҡ-көнсығышҡа Башҡортостан, Силәбе һәм Ҡурған өлкәләре биләмәләре буйлап аға. Ҡурған өлкәһендәге Каргополье ҡасабаһынан 20 км төньяҡтараҡ Иҫәткә ҡоя.
Ҡушылдыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һул яҡтан:
Уң яҡтан:
Чашковка, Смородинка, Әтлән, Черная, Һарыҫтан, Ҡуштымға, Селянка, Тый Йылга, Оло Кейәлем, Бишкүл, Йылға, Ҡуянбай, Һыры йылга, Бишкиль, Зуз йылға, Сыбар Айгыр, Кесе Сүмләк (Чесноковка), Сүмләк, Наумовский, Тоҡман, Ҡарасел, Каменка, Ҡарасук(Карачуха), Таҡташ (Такташиха), Окунёвка, Боровлянка, Бархан, Каменка, Табарка йылғалары.
Ландшафт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң үрге ағышында таулы, ҡороусан; һаҙҙар һәм күлдәр янынан үтә. Силәбе өлкәһенә сыҡҡас үҙәне киңәйә бара, ағымы һүлпәнәйә. Түбән ағышында яй, киң. Силәбе ҡалаһында быуа аша үтә.
Йылға буйындағы ҡалалар һәм ауылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Учалы районында Уйҙа, Орловка, Илсеғол, Мулдаҡай ауылдары урынлашҡан; Силәбе өлкәһендә -- Мейәс һәм Силәбе ҡалалары.
Гидронимия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йылғаның исеме башҡорт теленән килә. Ысын, тарихи исеме Мейәсте. Ҡобайырҙа был ап-асыҡ сағыла: Ай, Мейесте, Мейесте! Мейестенең һыуын кем эсте?..
Йылғала Арғужа һыуһаҡлағысы ойошторолдо.


text:
Башҡортостан мәғдәндәрендә һирәк металл булыуы ихтимал
«Юбилей» һәм «Подольск» ятҡылыҡтары мәғдәндәре составында рений булыуы ихтимал. Был турала Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу идаралығы начальнигы урынбаҫары Александр Чернов һөйләне.
— Мәғдән составында рений бар, тигән фараз ҡылына, — тип билдәләне Александр Лаврентьевич. – Хәҙер беҙ өлгөләрҙең бер өлөшөн экспертизаға ебәрҙек һәм тиҙҙән һөҙөмтәләрен алырға тейешбеҙ. Әгәр беҙҙең фараздар раҫланһа, беҙ Башҡортостан территорияһында уны табыу ысулдарын эҙләйәсәкбеҙ.
Рений — һирәк металл һәм иң ауыр иреүсән металдарҙың береһе булып тора. Ул үҙенең физик үҙенсәлектәре буйынса молибден һәм вольфрамға оҡшаш. Уны космос һәм авиация сәнәғәтендә ҡулланалар. Рений бик ҡиммәтле металл: килограмы бер мең доллар самаһы тора. Ни тиклем саф булһа — шул тиклем ҡиммәтерәк.


text:
Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы киң мәғлүмәт саралары етәкселәре менән кәңәшмә үткәрҙе
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы төбәктең Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы менән кәңәшмә үткәрҙе. Осрашыу барышында БР бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлау буйынса һайлау кампанияһын үткәреүгә әҙерлек мәсьәләләре тикшерелде.
2013 йылдың һайлау кампанияһы үҙенсәлектәре тураһында БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев һөйләне. Уның билдәләүенсә, төрлө кимәлдәге һайлау комиссиялары менән киң мәғлүмәт саралары араһында күптән йылы һәм эшлекле мөнәсәбәттәр булдырылған. Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе алдағы һайлауҙарҙа ла халыҡ араһында мәғлүмәт таратыу һәм агитация үткәреү мәсьәләләре буйынса артабанғы хеҙмәттәшлеккә ышаныс белдерҙе.
Сарала «БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлау буйынса һайлау кампанияһында киң мәғлүмәт сараларының ҡатнашыуы» доклады менән БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Нәйлә Алтынова сығыш яһаны. Уның һүҙҙәренсә, һайлауҙарҙы мәғлүмәти йәһәттән тәьмин итеү закон тарафынан ике өлөшкә бүленә: һайлаусылар араһында мәғлүмәт татартыу һәм һайлау алды агитацияһы материалдарын урынлаштырыу.


text:
Фото:
Федоровка районында «Ышаныс телефоны - бала хәүефһеҙлегенә бер аҙым!» акцияһы старт ала
Фото:
Фёдоровка районында «Ышаныс телефоны — бала хәүефһеҙлегенә бер аҙым!» акцияһы старт ала. БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ул бәлиғ булмағандарҙың ярҙам алыуға хоҡуғын ғәмәлгә ашырыу, үҫмерҙәрҙә депрессияны кәметеү, психик сәләмәтлеген нығытыу маҡсатында ойошторола.
Акция сиктәрендә ярҙамға мохтаж балалар һәр йома һайын 14-17 сәғәттәрҙә түбәндә күрһәтелгән телефонға шылтырата ала — (844746) 2-22-21.
Эшмәкәрлеге балаларҙы яҡлауға йүнәлтелгән бүлектәрҙең белгестәре, психологтар ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирәсәк. Һәр шылтыратыусы консультатив адреслы психологик ярҙамдан тыш, һәр төрлө ведомствонан да ярҙам аласаҡ.


text:
«2012 йылға тиклем ауылдың социаль үҫеше» программаһы үтәлергә тейеш
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығында муниципаль район хакимиәте башлыҡтары урынбаҫарҙары менән кәңәшмәлә «2012 йылға тиклем ауылдың социаль үҫеше» федераль маҡсатлы программаһы средстволарын үҙләштереү проблемаһы күтәрелде. Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рөстәм Зәйнуллиндың әйтеүенсә, программаның дөйөм алғанда уңышлы үтәлеүенә ҡарамаҫтан, айырым райондар унда бөтөнләй ҡатнашмай йәки уларға бүленгән лимиттарҙы үҙләштереүҙе тәьмин итә алмай.
— 2010 йылда Башҡортостан ауылдың социаль үҫеше программаһы маҡсатлы индикаторҙарының төп күрһәткестәрен тормошҡа ашырыу буйынса ярайһы яҡшы эшләне, — тип билдәләне Рөстәм Зәйнуллин. — Йүнәлтелгән средстволар йыл аҙағына тиклем үҙләштерелде. 1,5 миллион һумды иҫәпкә алмағанда, улар объектив сәбәптәр буйынса федераль бюджетҡа кире ҡайтарылды.
Торлаҡ, газ селтәрҙәре, локаль һыу үткәргестәр төҙөлөшө буйынса бөтә төп индикаторҙар ҙа үтәлде. Дөйөм алғанда бүленгән средстволарҙы финанслау күләмдәре буйынса республика Рәсәй Федерацияһында алдынғы урында тора. Ләкин шул уҡ мәлдә программаны ғәмәлгә ашырыу барышында етди ҡатмарлыҡтар ҙа булды.
Мәҫәлән, былтыр средстволарҙың бер өлөшө айырым райондар иҫәбендә ятып, ахырҙа, киренән республика бюджетына ҡайтарылды. Был ярамаған хәл, тип иҫәпләй Рөстәм Зәйнуллин, был бит ауылда лайыҡлы инфраструктура үҫешенә, аграрийҙарға уларҙың тормош сифатын яҡшыртыуҙа етди ярҙам. Проект-смета документацияһын күрһәтмәү һәм конкурстарҙың ваҡытында үткәрелмәүе — аҡсаны кире ҡайтарыуҙа йыш осраған сәбәп.
— Дөйөм алғанда республика буйынса инженерлыҡ селтәрҙәре төҙөлөшөнә 120 миллион һум бүленгән, шуларҙың йыл дауамында 31 миллион һумы республика бюджетына кире ҡайтарылған. Был бик ҙур сумма,— тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Ауыл хужалығы министры урынбаҫары. — Артабан был средстволар ошо уҡ йүнәлештәрҙә башҡа муниципаль райондарға таратылды.
Шуның менән бергә аукциондарҙа экономияланған средстволарҙы кире ҡайтарыуҙың объектив сәбәптәре лә булды. Рөстәм Зәйнуллин муниципалитеттар эшендәге етешһеҙлектәрҙе анализлап, урындарҙа ауырлыҡ тыуҙырған мәсьәләләрҙә министрлыҡ һәм ведомстволар белгестәре менән хеҙмәттәшлекте яйға һалыу буйынса аныҡ саралар тәҡдим итте. Ул ошо федераль маҡсатлы программаны үтәүҙә һәм төҙөлөш барышын, бюджет средстволарын файҙаланыуҙы контролдә тотоуҙа был программала ҡатнашыусыларҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлеге механизмдарын булдырыу кәрәклеген билдәләне.
— Беҙҙең бурыс ағымдағы йылда һис бер осраҡта ла бындай етешһеҙлектәргә юл ҡуймау, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды министр урынбаҫары.


text:
Өфөлә V Бөтә Рәсәй әсәләр форумы үтәсәк
Әсәләр көнө алдынан 16 — 18 ноябрҙә Өфөлә V Бөтә Рәсәй әсәләр форумы үтәсәк. Был хаҡта кисә «Рәсәй ғаиләһе» халыҡ-ара конгресының пленар ултырышы барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
Әсәләр форумын республикала үткәреү инициативаһы менән РФ Йәмәғәт палатаһының Социаль мәсьәләләр һәм демографик сәйәсәт буйынса комиссияһы ағзаһы, «Әсәй» халыҡ-ара хәйриә фондтары ассоциацияһы президенты Рәис Атнағолов сығыш яһаны. Ул Башҡортостанда әсәлек һәм балалыҡты яҡлау, милли ғаилә традицияларын нығытыуҙың системалы характерҙа булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Республика етәкселеге демография, ғаилә, әсәлек һәм балалыҡты яҡлау мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүлә, — тип билдәләне Рәис Атнағолов.
Ул форум дауамында Башҡортостандың ғаилә сәйәсәтен тормошҡа ашырыуҙағы үҙенсәлекле тәжрибәһе күрһәтеләсәген дә билдәләп үтте.


text:
Башҡортостан Композиторҙар союзы съезы тамамланды
Өфөлә Башҡортостан Композиторҙар союзының 70 йыллығына арналған юбилей съезы тамамланды. 18 октябрҙә республика композиторҙарының ҙур форумы сиктәрендә йомғаҡлау саралары: отчет-һайлау йыйылышы һәм Рөстәм Сабитовтың “Прометей” балеты премьераһы үтте.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының был спектакле премьераһы БР Композиторҙар союзының юбилей съезына һәм Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдың тыуыуына 90 йыл тулыуға арналды.
Үҙ коллегаларын мөһим дата менән ҡотларға съезға Татарстан Республикаһының Композиторҙар союзы рәйесе Рәшит Кәлимуллин, Рәсәй Композиторҙар союзының Һамар ойошмаһы рәйесе Марк Левянт, Дағстан композиторы Ширвани Чалаев килде.


text:
Беренсе «Ситтән тороп уҡытыуҙа сиктәр юҡ» асыҡ конкурсы иғлан ителде
«ЭкоПро» халыҡ-ара институты һәм «Минең университетым» мәғариф порталы I асыҡ дистанцион курстар конкурсын үткәрергә тәҡдим итте. Ул ситтән тороп белем биреү технологиялары ярҙамында кәртәләре булмаған үҫтереү һәм белем биреү мөхитен булдырыу аша уҡыусыларҙың төп компетентлыҡтарын һөҙөмтәле формалаштырыуға булышлыҡ итеү маҡсатында ойошторола.
Бәйгелә бала баҡсаһы, мәктәп, шулай уҡ башланғыс, урта һәм юғары һөнәри белем биреү учреждениелары, коррекцион мәғариф учреждениелары, балаларға һәм өлкәндәргә өҫтәмә белем биреү учреждениелары, психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәктәре, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү учреждениелары белгестәре ҡатнаша ала. Заявкалар 15 октябргә тиклем ҡабул ителә.
Конкурс тураһында тулыраҡ мәғлүмәт «Минең университетым» мәғариф порталы сайтында урынлаштырылған.


text:
Республикала суд ҡабаттан иҫерек килеш автомобиль йөрөтөү осрағы буйынса беренсе эште ҡараясаҡ Фото: Андрей Старостин
Республикала суд ҡабаттан иҫерек килеш автомобиль йөрөтөү осрағы буйынса беренсе эште ҡараясаҡ
Республикала суд ҡабаттан иҫерек килеш автомобиль йөрөтөү осрағы буйынса беренсе эште ҡараясаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Ауырғазы районында суд эскән килеш транспорт менән идара итеүҙә ғәйепләнеүсе 69 йәшлек водителгә ҡарата асылған енәйәт эшен ҡараясаҡ.
Былтыр март айында ул руль артына иҫерек көйөнсә ултырған өсөн таныҡлығынан мәхрүм ителә. Ағымдағы йылдың июлендә ул ошо хәлдә ҡабатлап эләгә. Уның аңлатыуынса, һыра эскәс, район үҙәгендә йәшәүсе танышына барырға йыйынған.
2015 йылдың 1 июленән шундай уҡ хоҡуҡ боҙоу өсөн таныҡлыҡ тартып алынған килеш иҫерек көйөнсә автомобиль йөрөтөү ауыр енәйәт тип һанала. Бындай осраҡта ике йылға тиклем иректән мәхрүм итеү ҡаралған.


text:
Башҡорт яҙыусыһы иң яҡшы тәржемә өсөн Бөтә Рәсәй әҙәби премияһына лайыҡ булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәскәүҙә Яҙыусыларҙың үҙәк йортонда иң яҡшы әҙәби тәржемә өсөн «Словес связующая нить» Бөтә Рәсәй әҙәби премияһы тапшырылды. 2015 йылғы премияға донъя һәм рус әҙәбиәте классиктары әҫәрҙәрен башҡорт теленә ауҙарыу буйынса емешле эшмәкәрлеге өсөн башҡорт шағирәһе Тамара Ғәниева лайыҡ булды. Дипломға премия жюрийы рәйесе, Николай Лесков исемендәге православие яҙыусылары клубы идараһы рәйесе Игорь Смолькин ҡул ҡуйған.
Тамара Ғәниева ундан ашыу авторҙың әҫәрҙәрен тәржемә иткән. Улар араһында Фридрих Шиллерҙың «Мария Стюарт», Альбер Камюҙың «Калигула», Николай Гоголдең «Ревизор», Камил Йыһаншиндың «Алдан алтыны», «Росомаха» һәм башҡа китаптар бар.
«Бүләкләү тантанаһында минең ышаныслы кешем сифатында Азат Бәҙрәнов ҡатнашты», — тип хәбәр итте Тамара Ғәниева.
«Словес связующая нить» премияһы тәржемә өлкәһендә әҙәби ижадтың абруйын һәм әһәмиәтен арттырыу, яңы сағыу исемдәр асыу сараһы булараҡ булдырылған һәм Рәсәй, сит ил яҙыусыларының әҫәрҙәрен илебеҙ халыҡтары телдәренә тәржемә иткән өсөн тапшырыла.


text:
Шамил Вахитов француз күргәҙмәһенә барасаҡ
15-18 сентябрҙә Францияның Ренне ҡалаһында малсылыҡ һәм ҡошсолоҡ буйынса SРАСЕ-2009 Халыҡ-ара күргәҙмәһе үтәсәк. Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының рәсми делегацияһы составында БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, БР ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов барасаҡ.
Был бөтә донъя селекция "салонының" иғтибар үҙәгендә урындағы данлыҡлы Салер һәм Симментал тоҡомло һыйыр малы торасаҡ. Күргәҙмәлә ҡатнашыусы 1300 кеше (шуларҙың 360-ы — 30 сит ил дәүләте вәкилдәре) түбәндәге йүнәлештәрҙе тәҡдим итәсәк: һыйыр малы (һөтлө һәм итле тоҡомдар) үрсетеү, сусҡасылыҡ, ҡошсолоҡ, йорт ҡуяндары, һарыҡтар һәм кәзәләр үрсетеү — бөтәһе мең ярым позиция. Күргәҙмә ун гектар майҙандағы 11 павильонда урын аласаҡ. Технологик инновацияларға айырым урын бүленәсәк, унда ҡатнашыусыларға малсылыҡ һәм агросәнәғәт объекттарына барыу мөмкинлеге биреләсәк. Күргәҙмә программаһында — конференциялар, конкурстар һәм малдарҙы аукцион һатыу.


text:
Йәшәү минимумы дәүмәле артты — Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы Фото: Андрей Старостин
Йәшәү минимумы дәүмәле артты — Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы
Йәшәү минимумы дәүмәле артты — Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
2016 йылдың I кварталында илдә халыҡтың йән башына йәшәү минимумы 9776 һум күләмендә билдәләнде. Эшкә һәләтле халыҡ өсөн ул – 10524, пенсионерҙарға – 8025, балаларға 9577 һум тәшкил итә.
Ағымдағы йылдың I кварталы өсөн йәшәү минимумы дәүмәле уҙған йылдың IV кварталы менән сағыштырғанда 3,4 процентҡа артҡан, тип билдәләнеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Отчет кварталында ҡулланыу кәрзиненә индерелгән аҙыҡ-түлеккә уртаса хаҡтар уҙған квартал менән сағыштырғанда бер төрлө үҙгәрмәгән.
Мәҫәлән, аҡ күсәнле кәбеҫтә 20,9 процентҡа; кишер – 10,2, сөгөлдөр – 7; башлы һуған – 4,5; картуф на 3,4 процентҡа артҡан.
Тауыҡ йомортҡалары – 5,6; шәкәр ҡомо 2,7 процентҡа ҡиммәтләнгән. Вермишель 2 процентҡа; арыш, арыш-бойҙай икмәге – 1,8; борсаҡ һәм фасоль – 6,4; ҡарабойҙай ярмаһы 2,2 процентҡа ҡыйбатланған.
Дөгө 0,6 процентҡа арзанайған. Һөт ризыҡтарына хаҡтар бер аҙ артҡан.
Бер үк ваҡытта сусҡа итенә (һөйәкһеҙ иттән тыш) 4,1 процентҡа; тауыҡ итенә (тауыҡ боттарынан тыш) – 2,4; һыйыр итенә (һөйәкһеҙ иттән тыш) 1 процентҡа хаҡтар төшкән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл I кварталда Башҡортостанда йәшәү минимумы дәүмәле 8691 һум күләмендә билдәләнде.


text:
Аҡса эшләүҙә яңы ысулдар
Билдәле комбинатор Остап Бендер аҡса эшләүҙең бер-нисә йөҙ ысулын белгән.
Бөрөлә иһә тағы ла бер үҙенсәлекле ысул уйлап сығарғандар. Төн уртаһында таныш түгел кешеләр берәй фатир ишеген шаҡып башлыса йәш ҡыҙҙар һәм ҡатындар таксиға түләү өсөн 100 һум аҡса һорайҙар. Йә иһә иренең йортонан ҡыуып сығарыуын күҙ йәше менән аңлаталар. Яҡындағы йорттан булыуын, бурысын иртәгә ҡайтарып бирәсәген вәғәҙәләгән ҡыҙҙарҙы фатир хужалары буш сығармай, һораған суммаһын биреп тора. Иртәгәһенә иһә ҡыҙҙарҙан елдәр иҫә.


text:
Мәскәүҙә «ВДНХ»-ла Башҡортостан Республикаһы көнө уҙҙыФото: Марат Мирхәйҙәров, Гөлсәсәк Ханнанов
Мәскәүҙә «ВДНХ»-ла Башҡортостан Республикаһы көнө уҙҙы
Мәскәүҙә «ВДНХ»-ла Башҡортостан Республикаһы көнө уҙҙыФото: Марат Мирхәйҙәров, Гөлсәсәк Ханнанов
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлсәсәк Ханнанова/.
Уҙған йәкшәмбелә Мәскәүҙә «ВДНХ»-ла «Мәскәү — дөйөм йортобыҙ» Мәскәү төбәк яҡташтары ойошмаларының фестивале сиктәрендә «Башҡортостан Республикаһы көнө» уҙҙы. Сараны Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге һәм «Башҡортостан яҡташтары» Төбәк йәмәғәт ойошмаһы ойошторҙо. Байрам Мәскәү Хөкүмәте булышлығында уҙҙы.
Республика көнө баш ҡалала икенсе тапҡыр киң билдәләнде. Тәүге тапҡыр ул былтыр Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгендә уҙғайны һәм «Мәскәү — дөйөм йортобыҙ» фестиваленең башланыуына арналғайны, уның сиктәрендә баш ҡала хөкүмәте йыл һайын һәр төбәк яҡташтар ойошмаһына йылына бер тапҡыр бер көнгә мәҙәни программа үткәреү өсөн, яҡташтар ойошмаһы ҡарамағына, Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгенең 62-се павильонын бирә. Мәскәү фестивале ойоштороусыларының фекере буйынса, нәҡ Башҡортостандың программаһы инде икенсе йыл бик күп ҡатнашыусыны йыя һәм сағыу, бай йөкмәткеле уҙа.
Республика көнө алдынан Мәскәүҙең Садовое кольцоһы буйлап махсус, башҡорт орнаменттары менән биҙәлгән мәғлүмәти троллейбус йөрөнө. Унда быйыл баш ҡала вуздарына уҡырға ингән республиканың беренсе курс студенттары түңәрәк буйлап экскурсия яһаны. «Башҡорт» троллейбусынан Мәскәүҙә Республика көнөн үткәреү тураһында иғлан яңғыраны.
Байрам башҡорт телендә «Башҡортостан» киностудияһының ҡыҫҡа метражлы һәм анимация фильмдарын бушлай күрһәтеү менән башланды. Республика көнөн рәсми рәүештә «Башҡортостан яҡташтары» Төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, Башҡортостандан Федерация Советы ағзаһы Рафаил Зинуров һәм РФ Президенты ҡарамағында Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиле вазифаһын башҡарыусы Олег Матыцин астылар. Артабанғы программа туғыҙ сәғәт дауамында «нон-стоп» режимында уҙҙы. Башҡорт дәүләт филармонияһы профессиональ артистарының сығыштарын халыҡ бейеүҙәре, Мәскәүҙең һәүәҫкәр башҡорт коллективтарының номерҙары, республика тормошон төрлө яҡтан күрһәтеүсе классик этюдтар, презентациялар алмаштырҙы. Бында шулай уҡ сувенирҙар, бал һәм милли биҙәүестәр йәрминкәләре, башҡорт телендә йәштәр КВН-ы, милли дискотека ойошторолдо. Ҡунаҡтарҙың һәр береһе программала үҙе өсөн ҡыҙыҡлы нәмә таба алды.


text:
Башҡортостанда Мәҙәниәт министрлығы «Сәнғәт төнө»нөң күңел асыу сараларын уҙғармай
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
А321 самолетының һәләкәткә тарыуына бәйле Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы ведомство ҡарамағындағы учреждениеларҙы «Сәнғәт төнө» сиктәрендәге күңел асыу сараларын үткәрмәҫкә саҡырҙы.
«Һуңғы көндәрҙә булып уҙған фажиғәле ваҡиғаларға бәйле Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағындағы учреждениеларҙы 3 ноябрҙән 4-нә ҡарай төндә үтәсәк «Сәнғәт төнө» сиктәрендәге күңел асыу сараларын алмаштырырға саҡырабыҙ. Алмаштырып булмаған хәлдә, уларҙы уҙғармаҫҡа йәки икенсе көнгә күсерергә тәҡдим итәбеҙ», — тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.
Республиканың Мәҙәниәт министрлығы ла ошоға оҡшаш саҡырыу менән мөрәжәғәт итте.
3 ноябрҙә Рәсәйҙә Мәҙәниәт министрлығы башланғысы менән өсөнсө тапҡыр «Сәнғәт төнө» акцияһы уҙғарыла. Сара Халыҡтар берҙәмлеге көнө сиктәрендә ойошторола. Башҡортостандың бөтә мәҙәниәт учреждениелары ла акцияға ҡушыла. Республика музейҙарының саралар планы Мәҙәниәт министрлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Рөстәм Хәмитов бер юлы ике һәм унан күберәк балаһы тыуған ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтеүҙең өҫтәмә сараларын билдәләне
23 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Бер юлы ике (игеҙәк) һәм унан күберәк балалары тыуған ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтеүҙең өҫтәмә саралары тураһында»ғы указға ҡул ҡуйҙы.
Указға ярашлы, 2012 йылдың 1 ғинуарынан бер юлы ике (игеҙәк) һәм унан күберәк балалары тыуған ғаиләләргә һәр сабыйға өс йәштәре тулғансы ай һайын 500 һум күләмендә балалар пособиеһы биреләсәк. Пособие Башҡортостанда даими йәшәгән, йән башына уртаса килеме йәшәү минимумының икеләтә дәүмәленән артмаған ғаиләләргә түләнә.
Шулай уҡ указ 2012 йылдың 1 ғинуарынан бер юлы өс (өс игеҙәк) һәм унан күберәк балаһы тыуған һәм республиканың урындағы үҙидара органдарында торлаҡ биналарға мохтаждар исемлегендә торған ғаиләләргә торлаҡ сертификаттары бирелеүен гарантиялай, был сертификаттар ғаиләләрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өсөн социаль түләү алыуға хоҡуҡтарын раҫлай.
Указ 2012 йылдың 1 ғинуарынан үҙ көсөнә инә. Уның үтәлешенә контроллек итеү Башҡортостан Хөкүмәтенә йөкмәтелде, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Республиканың тышҡы сауҙа әйләнеше 2,3 тапҡырға артҡан
2010 йылдың беренсе кварталы йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Республикаһының тышҡы сауҙа әйләнеше 2,3 миллиард АҠШ доллары тәшкил иткән (уҙған йыл менән сағыштырғанда 231 процент).
БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы мәғлүмәте буйынса (әлеге ваҡытта ведомство үҙгәртеп ҡорола), төбәктең тышҡы иҡтисади эшмәкәрлеге үҫеше тарихында был беренсе кварталдағы иң юғары күрһәткес.
Ғинуар-мартта экспорт 2 219,5 миллион доллар тәшкил иткән – 2009 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 167 процентҡа күберәк. Импортҡа операциялар күләме 93,9 миллион долларға тиң – йылына плюс 55 процент. Сауҙа балансының сальдоһы – 2 125,6 миллион доллар.
Йыл башында Башҡортостан 81 дәүләт менән тышҡы сауҙа бәйләнеше алып барған. Республика продукцияһын донъяның 75 иле һатып алған, 52 дәүләттән импорт тауарҙар ҡайтарылған.


text:
Республика депутаттары Белорет районында урман производствоһы буйынса экологик тикшереүҙе тамамланы
БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары Белорет районының Тимер юл ауылындағы хәлде асыҡлау өсөн парламент тикшереүен уҙғарҙы. Башҡарған эш йомғаҡтары буйынса закон сығарыусылар республиканың Экология кодексына төҙәтмәләр индерергә тәҡдим итте.
Был инициативаны махсус ойошторолған комиссия рәйесе Рәмил Хәкимов республика парламентының пленар ултырышында уҡып ишеттерҙе. Нормаларҙы һәм тәртиптәрҙе боҙоу менән ағас ташыу, ағас эшкәртеү ҡалдыҡтарының рөхсәтһеҙ сүплеген ойоштороуға граждандарҙың ялыуҙары ауылдағы хәлде парламент кимәлендә өйрәнеү өсөн сәбәп булып торҙо, тип хәбәр итте. Комиссия ағзалары боҙоуҙарҙы бөтөрөү буйынса күҙәтеү органдары күргән саралар тураһында мәғлүмәтте тикшерҙе. Уҙғарылған тикшереүҙәр Тимер юл ауылында федераль ҡануниәтте боҙоу менән ете сәнәғәт майҙансығында 79 пилорама һәм күмер эшкәртеү буйынса ике мейес булғанлығын асыҡланы. Шулай уҡ үҙ ирке менән ер участкаларын биләү ҙә урынлы булды.
Был проблема Белорет районына ғына түгел, ә башҡаларға ла хас булғанлыҡтан, комиссия ағзалары республика бюджетынан тирә-яҡ мөхитте һаҡлау программаһы, шулай уҡ эшҡыуарҙар средстволары иҫәбенә финанслау менән райондарҙа ҡалдыҡтарҙы ваҡытлыса складҡа һалыу урынын ойоштороуҙы ҡараған, республиканың Экология кодексына үҙгәрештәр индерергә тәҡдим итте.


text:
Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығында 17 майҙа балаларҙың ышаныс телефоны эшләйәсәк
Йыл һайын 17 майҙа Рәсәйҙә Халыҡ-ара балаларҙың ышаныс телефоны көнө билдәләнә, ул киң йәмәғәтселекте ауыр тормош шарттарында балаларҙы һаҡлау һәм уларға ярҙам итеү буйынса сараларҙы көсәйтеү кәрәклегенә иғтибар итергә саҡыра.
«Полиция балалыҡ һағында» дөйөм Рәсәй акцияһы сиктәрендә БР буйынса Эске эштәр министрлығында был көндө ҡыҙыу линия ойоштороласаҡ.
Эске эштәр министрығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 10 сәғәттән алып 16 сәғәткә тиклем (347) 279-49-00 һандары буйынса шылтыратып үҫмер үҙенең проблемалары тураһында полиция хеҙмәткәрҙәренә, психологтарға һөйләй ала.
Балаларға һәм ата-әсәләргә психологтан консультация алыу мөмкин буласаҡ. Стационар телефондан шылтыратыу бушлай һәм аноним рәүештә буласаҡ.


text:
Фото:
Беренсе Башҡорт йәштәре ҡоролтайында ҡатнашыуға конкурс иғлан ителде
Фото:
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә 11 июндә Өфөлә, Конгресс-холда, беренсе Башҡорт йәштәре ҡоролтайы үтәсәк. Ул XXI быуатта башҡорт халҡының үҫеш проблемаларын һәм милли үҙенсәлекте һаҡлауҙа башҡорт йәштәренең ролен тикшерәсәк.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ҡарамағындағы Йәштәр советы Йәштәр ҡоролтайында ҡатнашыуға конкурс иғлан итә.
Конкурс башҡорт йәштәренең мөһим проблемаларын асыҡлауға; башҡорттар араһынан ижади, ижтимағи әүҙем йәштәрҙе асыҡлауға; хәҙерге башҡорт йәштәренең проблемаларын хәл итеү юлдарын эҙләүгә; беренсе Йәштәр ҡоролтайына делегаттар һайлауға йүнәлтелгән.
Унда башҡорт милләтенән 18 йәштән 35 йәшкә тиклемге кешеләр ҡатнаша ала. Дәғүәселәр 30 апрелгә тиклем заявка бирергә һәм башҡорт йәштәре өсөн мөһим темаларҙы нигеҙләп һәм уларҙы хәл итеү юлдары бирелгән конкурс проектын Ойоштороу комитетына килтерергә тейеш. Заявкалар Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 50 адресы буйынса бирелә. E-mail: Kurultay-ufa@mail.ru, edermen.81@mail.ru
Конкурс еңеүселәрен Ойоштороу комитеты төҙөгән жюри билдәләйәсәк.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостан Хөкүмәте бойороғо менән 2016 йыл өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһына түбәндәгеләр лайыҡ булды:
Гөлназ Данилова, «Российская газета» редакцияһының Өфө филиалындағы өлкән хәбәрсе — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов тураһында билдәһеҙ факттарҙы асҡан материалдары өсөн;
Фәүзиә Мөхәмәтшина, «Киске Өфө» гәзите хәбәрсеһе – замандың көнүҙәк мәсьәләләрен күтәргән аналитик материалдары өсөн;
Гүзәл Хәмитова, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналындағы телевидение студияһының тыуған яҡты өйрәнеү программалары бүлеге етәксеһе – «Эҙәрмән», «Позывной «Барс», «Мистик Башҡортостан» тапшырыуҙар циклы өсөн.


text:
Өфө «Рәсәй ғаиләһе» социаль конгресында ҡатнашыусыларҙы ҡаршылай
15 майҙа Өфөлә VI «Рәсәй ғаиләһе: ата-әсә булыу ҡыуанысы, бәхетле бала саҡ, аҡыллы ҡартлыҡ» бөтә Рәсәй социаль конгресы үтә. Форумда Рәсәйҙең алдынғы ғалимдары, йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәрҙәре ҡатнашасаҡ. Улар араһында — «Ныҡлы ғаилә» проектының башҡарма директоры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Мәғариф академияһының ағза-корреспонденты Артур Реан, РФ Дәүләт Думаһының Мәғариф буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Алеся Аршинова, «Рәсәй – әүҙем оҙон ғүмер» федераль проекты етәксеһе Олеся Романова-Плаксина, «Ғаилә» бөтә Рәсәй хәрәкәте етәксеһе, РФ Яҙыусылар союзы ағзаһы Анатолий Некрасов.
Пленар ултырыш 10 сәғәттә Конгресс-холда башлана. Төштән һуң фәнни-ғәмәли секциялар үтәсәк.
Конгресты БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ярҙамында Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы ойоштора.


text:
Республикала тулайым һауым 64 мең тоннанан ашты
2013 йыл башынан Башҡортостанда тулайы һауым 64 мең тоннанан ашты. Шуларҙың яҡынса 28700 тоннаһы – ауыл хужалығы предприятиеларына һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына, ҡалғандары шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға тура килә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Тулайым һауым буйынса иң юғары күрһәткестәр бөгөнгө көндә – Саҡмағош районында. Йыл башынан алып бында ике мең тоннанан ашыу һөт һауып алынған. Һауым буйынса яҡшы күрһәткестәр шулай уҡ Стәрлетамаҡ (1800 тонна), Дүртөйлө (1600 тоннаға яҡын) һәм Илеш (1300 тоннанан ашыу) райондарында теркәлгән.
Дүртөйлө, Илеш, Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондары шулай уҡ һөт һатыу буйынса ла республикала лидерҙар иҫәбендә. Был райондарҙың хужалыҡтары 2013 йыл башынан алып бер мең тоннанан ашыу һөт һатҡан.
Ғинуарҙың тәүге ике декадаһында республикала йәмғеһе 26700 тонна һөт һатылған. Шуларҙың яҡынса 25200 тоннаһы ауыл хужалығы предприятиеларына һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына тәҡдим ителгән.


text:
Эшҡыуарҙар өсөн методик ҡулланма
Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәт һәм "Рәсәй терәге" Дөйөм Рәсәй бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ йәмәғәт ойошмаһы эшҡыуарҙар өсөн "Дәүләт заказы системаһында ҡатнашыу буйынса методик әсбап" тигән ҡулланма баҫып сығарҙы. Уны әҙерләүселәр — "Намыҫлы сауҙа өсөн" сауҙала ҡатнашыусыларға булышлыҡ итеү үҙәге" фәнни предприятиеһы һәм "Рәсәй терәге" ойошмаһының дәүләт заказы буйынса комитеты.
Методик әсбапта дәүләт һәм муниципаль һатып алыуҙарҙа ҡатнашыу тәртибе, шулай уҡ дәүләт һәм муниципаль заказсыларҙың законһыҙ ҡарарҙарына ялыу биреү алымдары һәм тәртибе аңлатыла. Шулай уҡ дәүләт һәм муниципаль һатып алыуҙар яһау өсөн норматив-хоҡуҡи база килтерелә, тип хәбәр итә "Рәсәй терәге" йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе.


text:
Фото:
Башҡортостан режиссеры Рим Шәрәфетдинов илдең иң яҡшы аниматоры тип танылды
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» киностудияһы режиссеры Рим Шәрәфетдинов «Икар» Беренсе Милли анимация премияһы еңеүселәренең береһе тип танылды. Ул «Аниматор» номинацияһында «Ни пуха, ни пера» фильмы өсөн наградаға лайыҡ булды, тип хәбәр итте Башҡортостан Кинематографистар союзының матбуғат секретары Зөһрә Бураҡаева.
Премиялар Мәскәүҙәге Кино йортонда тапшырылды. Бөтәһе 13 номинация булдырылған: иң яҡшы тауыш режиссеры, актер, композитор, рәссам, аниматор, сценарий яҙыусы, режиссер, продюсер, фильм, прокатҡа сыҡҡан фильм, сериал, персонаж һәм һөнәргә ҙур өлөш индергән өсөн «Оҫта» почетлы премияһы.
Премия лауреаттарын эксперт советы йәшерен тауыш биреү юлы менән билдәләне. Эксперт советы ағзалары үҙҙәре төшөргән фильмдар өсөн тауыш биреү хоҡуғына эйә түгел ине. Бүләк һыны Федор Хитруктың «Икар һәм аҡыл эйәләре» фильмының геройын кәүҙәләндерә.


text:
Парламентарийҙар төбәк башлығын туранан-тура һайлауҙы ойоштороуға бәйле закондарҙы камиллаштыра
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 52-се ултырышында депутаттар беренсе уҡыуҙа төбәк башлығын туранан-тура һайлауға бәйле бер нисә закондар сығарыу инициативаһын ҡабул итте.
Төҙәтмәләр индереү кәрәклеге 2 майҙа «Рәсәй Федерацияһы субъекттарының закондар сығарыу (вәкиллекле) һәм башҡарма дәүләт власы органдарын ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында»ғы Федераль законға үҙгәрештәр индерелеүенә бәйләнгән. Шулай итеп, Башҡортостан Республикаһы Конституцияһына, «Башҡортостан Республикаһы Президенты тураһында»ғы БР законына, шулай уҡ «Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай тураһында»ғы республика законының етенсе статьяһына төҙәтмәләр индерергә кәңәш ителгән.
Федераль законда, РФ субъектының иң юғары вазифалы кешеһе дөйөм тиң һәм туранан-тура һайлау хоҡуғы нигеҙендә РФ граждандарының йәшерен тауыш биреү юлы менән һайлана, тип билдәләнгән.
БР Конституцияһында әйтелеүенсә, Башҡортостан Президенты итеп 30 йәше тулған, пассив һайлау хоҡуғына эйә һәм РФ субъекты президентлығына кандидаттарға булған талаптарға яуап биргән РФ гражданы һайлана ала.
Вазифаға ингәндә бирелгән БР Президенты антының тексына ла закондар сығарыуға бәйле ҙур булмаған төҙәтмәләр индерелде.
«Башҡортостан Республикаһы Президенты тураһында»ғы БР законындағы статьяларҙың береһе яңы норма менән тулыланды, уға ярашлы, БР Президенты вәкәләттәре БР биләмәһендә теркәлгән һайлаусыларҙың инициативаһы менән ваҡытынан алда туҡтатыла ала.
— Бөгөн беренсе уҡыуҙа бер-береһенә бәйле өс закон ҡабул ителде, — тине республика парламентының Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитеты рәйесе Зөфәр Сафин. – Федераль ҡануниәткә индерелгән үҙгәрештәргә бәйле, субъекттарҙа субъект етәкселәрен һайлап ҡуйыу институты, йәғни төбәк башлығын туранан-тура һайлау индерелде. БР Конституцияһына БР-ҙа Эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкилде тәғәйенләү һәм вазифаһынан бушатыу өлөшөндә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың өҫтәмә вәкәләттәренә бәйле нормалар ҙа индерелде.
Билдәләп үтәйек, ваҡыттың сикләнгән булыуы арҡаһында үрҙә аталған БР закондарын тиҙ арала ҡабул итергә кәрәк ине. Федераль законға ярашлы, «Рәсәй Федерацияһы субъектының иң юғары вазифалы кешеһен (Рәсәй Федерацияһы субъектындағы дәүләт власының иң юғары башҡарма органы етәксеһен) һайлауҙы үткәреү тәртибен көйләүсе Рәсәй Федерацияһы субъекттары закондарын ҡабул итеү» 2012 йылдың 1 июленә тиклем тормошҡа ашырылырға тейеш».


text:
Фото:
Республикала динозаврҙар паркы асылды
Фото:
«Динозаврик» тип аталған динопарк үткән ял көндәрендә республиканың Әбйәлил районында асылды. Был яңы күңел асыу үҙәге илдә иң ҙурҙарҙан һанала.
Паркта бик боронғо хайуандарҙың фигуралары тәҡдим ителә. 28 динозаврҙан тыш, бында дөйә, горилла, жираф, зебра, арыҫлан кеүек хайуандарҙың да моделдәрен күрергә була. Фигуралар экологик яҡтан таҙа материалдарҙан эшләнгән, барлыҡ кәрәкле сертификаттар бар, тимәк, паркка килеүселәр өсөн улар бер ниндәй ҙә хәүеф тыуҙырмай.
Шулай уҡ ял итеү үҙәгендә кафе, ресторан, ҡунаҡхана эшләй. Динопарк ҡыш көнө лә кешеләрҙе ҡабул итәсәк, бында саңғы һәм конькиҙа шыуыу өсөн трассалар булдырыу планлаштырыла. Шулай уҡ аквапарк төҙөү, парашют спортын үҫтереү күҙ уңында тотола.
Әбйәлил районындағы динопарк күңел асыу маҡсаты менән генә төҙөлмәне. Тәү сиратта, был Башҡортостандың, Урал төбәгенең туристарҙы йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыуҙа тәүге аҙым булып тора.


text:
Республикала «Студент яҙы-2016» фестивале гала-концертының датаһы билдәләнде
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
29 апрелдә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Студент яҙы-2016» республика фестиваленең гала-концерты уҙа.
Был — ошо көндәрҙә республиканың бөтә юғары уҡыу йорттарында барған ижади марафонға йомғаҡ яһау ул. Һуңғы этапта иң һәләтле студенттар һәм иң яҡшы ижади коллективтар сығыш яһай.
Башҡортостандың Профсоюздар федерацияһында хәбәр итеүҙәренсә, фестивалдең конкурс программаһы театр сәнғәте (эстрада миниатюраһы, нәфис һүҙ, театр); үҙенсәлекле жанр (мода театры, КВН, пантомима, пародия, цирк); музыка сәнғәте (эстрада, фольклор (халыҡ), классик вокал, автор йыры, музыкаль төркөмдәр (ВИА, фольклор ансамблдәре, халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре); солистар, уйын ҡоралдарында уйнаусылар; тынлы оркестрҙар; хореография номинациялары буйынса уҙғарыла. Шулай уҡ журналистикала һәм фотожурналистикала иң яҡшылар билдәләнә.
Быйылғы «Студент яҙы» — иҫәп буйынса ҡырҡ алтынсыһы. Ул йәштәрҙең ижади башланғыстарын асыҡлау, эстетик тәрбиә биреү системаһын камиллаштырыу, һәләтле ижади йәштәргә ярҙам итеү маҡсатында үткәрелә.
Былтыр октябрҙән апрелгә тиклем вуздар араһындағы этапта яҡынса 30 мең кеше ҡатнашты. Улар Башҡортостандың 17 уҡыу йорто һәм вуздарҙың 150 ижади коллективы.


text:
Рөстәм Хәмитов «Өфө» аэропорты директорын эшенән бушатыуҙы талап итте
«Өфө» халыҡ-ара аэропортында инвалид пассажирҙарға ихтирамһыҙ мөнәсәбәт күрһәтәләр, унан да бигерәк уларҙың хоҡуҡтары менән иҫәпләшмәйҙәр. Сираттағы бындай хәл 18 августа, Өфөлә йәшәүсе Светлана Мостафина Мәскәүҙән инвалид балаһына операция яһатып ҡайтып килгәнендә була («Трансаэро» авиакомпанияһының 151-се рейсы).
Бала инвалид коляскаһында хәрәкәт итә. Табиптар уға ултырырға рөхсәт иткән, әммә баҫып торорға һәм атлап йөрөргә ярамай. Мәскәүҙә самолетҡа ултырғанда «Трансаэро» компанияһының бортпроводниктары Светлана Мостафинанан колясканы алып ҡалып, уны Өфө аэропортында самолеттан төшкәндә кире ҡайтарып бирергә вәғәҙәләгән. Әсә кеше колясканы багажға тапшырмауҙарын һораған, сөнки, ғәҙәттәгесә, Өфө аэропортында уны багаж менән ҡуша ғына бирәләр. Быға ҡарамаҫтан, самолеттан төшкәндә Светлана Мостафинаға колясканы бирмәгәндәр. Бортпроводниктар, колясканы багаж менән ҡуша бирәсәктәр, тип аңлатҡан һәм баланы багаж биреү пунктына үҙаллы алып барырға тәҡдим иткән.
Тейешле урынға килеп еткәс, Светлана Мостафина улын креслоға ултыртып, багаж артынан киткән. Был ваҡытта бала иҙәнгә ҡолап, башы менән бетон иҙәнгә бәрелгән. Һөҙөмтәлә баланың аяғында операция эшләнгән урындарҙың береһендә гематома барлыҡҡа килгән.
Ҡатындың һүҙҙәре буйынса, смена етәксеһе – аэропорт хеҙмәткәре Усманов яҙма ялыуҙы ҡабул итеүҙән баш тартҡан һәм үҙенең хеҙмәттәше Ивановты саҡырған. Инвалид коляскаһын кире биреү өсөн, аэропорт хеҙмәткәрҙәренә ике ҡатҡа түбән төшөргә кәрәк, был хеҙмәткәрҙәр өсөн мәшәҡәт өҫтәй, тип аңлатҡан ул.
Светлана Мостафина, бындай хәл «Өфө» аэропортында ғына була, тип ышандыра. Ошондай уҡ хәл Евгений Трубачев менән дә булған. Уға ла самолеттан төшкәнендә инвалид коляскаһын бирмәгәндәр. Был хәл ижтимағи сағылыш тапҡас, «Өфө» халыҡ-ара аэропорты менеджменты, пассажирҙарҙы уңайлы хеҙмәтләндереү өсөн барлыҡ саралар ҙа күрелде, тип отчет яһаған. Әммә, быға ҡарамаҫтан, аэропорт хеҙмәткәрҙәренең эшмәкәрлегенә ялыуҙар туҡтамай.
Светлана Мостафина, зыян күргән инвалид бала Иван Чигасовтың әсәһе, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт иткән.
Ошоға бәйле БР Президентының матбуғат хеҙмәте киң мәғлүмәт саралары өсөн белдереү таратты. Унда түбәндәге һүҙҙәр бар:
«Башҡортостан Республикаһы Президенты исеменә «Өфө» халыҡ-ара аэропорты хеҙмәткәрҙәренә ялыуҙар йыш килә, улар мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә, ололарға, бәләкәй балалы пассажирҙарға ҡарата ҡаты һәм кешелекһеҙ мөнәсәбәттәргә бәйле. Рөстәм Хәмитов республика Хөкүмәтенең тейешле хеҙмәттәренә аэропорт вокзалы комплексы территорияһында граждандарҙың хоҡуҡтарын иғтибарһыҙ ҡалдырыу осраҡтарын тикшерергә ҡушты. Республика башлығы Өфө аэропортының генераль директоры Рәмил Тимерғәзинды яуаплылыҡҡа тарттырыуҙы, аэропорт хеҙмәткәрҙәренең ярҙамға мохтаж пассажирҙар менән эшләүен ойоштора белмәгәне һәм теләмәгәне өсөн эшенән бушатыуҙы талап итте. Президент билдәләүенсә, уның өсөн транспорт предприятиелары эшмәкәрлегендә иң мөһиме – кешеләргә ҡарата ғәҙел һәм ихтирамлы мөнәсәбәт, унан һуң ғына – финанс һәм производство күрһәткестәре».


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
АҢЛАТМА ЯҘЫУ
Эш программаһы дөйөм белем биреү буйынса дәүләт федераль стандарттары талаптарынан, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән «Башҡорт теле 1-4» Рус телле мәктәптәрҙә башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеүсе башланғыс кластар өсөн башҡорт теленән эш программалары/ төҙ.: З.М. Ғәбитова, М.Ф.Абдуллина һ.б. - Өфө: Китап, 2008 . /Икенсе быуын стандарттары /нигеҙендә төҙөлгән.
Был эш программаһында федераль һәм республика («Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы) закондары һәм талаптары тормошҡа ашырыла.Эш программаһы Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-се класы уҡыусылары өсөн дәреслек 89мТоломбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 2-се класы уҡыусылары өсөн дәреслеге нигеҙендә эшләнде.
Маҡсаттар һәм бурыстар
Программаның төп маҡсаты булып, башҡорт телен балаларға уларҙың туған теле булараҡ өйрәтеү, тел аша уҡыусыларҙың аң- белем даирәһен тәрәнәйтеү, киңәйтеү.Балаларға көндәлек тормошта ҡулланыу өсөн социаль тәжрибә тупларға ярҙам итеү тора, йәғни уларҙы бөгөнгө көн талаптарына ярашлы йәшәй белгән, үҙ илен, халҡын яратҡан, тормошта үҙ урынын табып, күңеле яратҡан шөғөлө аша үҙенә ,ғаиләһенә яҡындарына, халҡына тоғро хеҙмәт иткән шәхес итеп тәрбиәләү тора.
Был маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн түбәндәге бурыстарҙы үтәү фарыз:
балаларға башҡорт телендә һөйләгәнде,уҡығанды телмәр ағышынан айыра белергә, мәғәнәһенә төшөнөргә өйрәтеү/слушание/;
өндәрҙе ишетә һәм айыра белергә, үҙ- ара һәм ололар менән аралашҡанда уларҙы дөрөҫ әйтеп, тәҡдим ителгән темалар буйынса тулы һөйләмдәр менән эҙмә-эҙлекле һөйләй белергә өйрәтеү/говорение/;
Башҡортса дөрөҫ итеп яҙырға һәм аңлап уҡырға өйрәтеү;
Башҡорт теле системаһына /фонетика ,лексика, орфография, орфоэпия, грамматика, пунктуация/ ҡағылышлы ябай ғына төшөнсәләрҙең айышына төшөндөрөү;
Уҡыу эшмәкәрлегенең төп өлөштәрен –уҡыу мәсьәләһен ҡуйып, уны сисеү эшен планлаштыра, ул эште башҡарыуҙы ойоштора һәм үтәй, аҙаҡ- үҙ эшен баһалай белеү һәләтен формалаштырыу;
Телгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу, уны өйрәнергә теләк уятыу, тел аша халыҡтың үткәне, тарихы, мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныштырыу.
II. УҠЫУ ПРЕДМЕТЫНА ДӨЙӨМ ХАРАКТЕРИСТИКА
“Башҡорт теле” 2-се класта башҡорт телен өс йүнәлештә өйрәнеүҙе – башҡортса телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу һәм камиллаштырыу, башҡорт теленең фонетик, лексик, грамматик үҙенсәлектәрен аңлау һәм үҙләштереү, бәйләнешле текст менән эш итә белергә өйрәтеүҙе күҙ уңында тота
Башҡорт әҙәбиәтендә мөһим урын алған әҫәрҙәр, башҡорт халҡының күренекле шәхестәре, әхлаҡи-этик нормалары, һәйбәт традициялары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныштырыу күҙ уңында тотола.
2-се класта тел һәм уҡыу материалдары балаларҙың 1-се кластар2а алған белем һәм күнекмәләрен артабан ү6тереү, яңы һәм ҡатмарлыраҡә6әр2әр2е өйрәнеү нигеҙендә, уларҙың аҡыл, әхлаҡ, эстетик һәм дөйөм үҫешен юғарыраҡ баҫҡысҡа күтәреү йүнәлешендә бара. Балалар республиканың тәбиғәте, халҡыбыҙҙың тормошо һәм хеҙмәте, әхлаҡ һәм тәрбиә мәсьәләләренә арналған материалдар, балалар тормошонан эпизодтар, нимә яҡшы, нимә насар булыуы тураһында әҫәрҙәр менән тәрәнерәк танышалар. Шул уҡ ваҡытта бәйләнешле текст өҫтөндә лә эшләйҙәр: әҙәби әҫәрҙәрҙең төрҙәрен (хикәйә, шиғыр) практик айыра алыу, халыҡ ижады әҫәрҙәре (әкиәт, йомаҡ, мәҡәл) менән практик танышыу,текстың йөкмәткеһе буйынса һорауҙар биреү, уның төп темаһын һәм фекерен билдәләү, персонаждарға үҙҡарашын белдереү, текстағы элементар һүрәтләү сараларын табыу һәм мәғәнәләрен асыҡлау, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу күнекмәләре бар.
Программала һәр класта балалар таныш булған йәки танышасаҡ әҙәби-музыкаль әҫрәҙәрҙең ижадсылары – композиторҙар, шағирҙар, яҙыусылар, рәссамдар, артистар тураһында белешмә алалар.
2 класта башҡорттелен уҡытыу материалының йөкмәткеһе түбәндәгесә билдәләнде::
телмәр эшмәкәрлегенең төп төрҙәрендә коммуникатив оҫталыҡтар;
тел саралары һәм уларҙы ҡулланыу күнекмәләре;
социомәҙәни компетенция;
дөйөм уҡыу һәм махсус уҡыу оҫталыҡтары.
III. УҠЫУ ПЛАНЫНДА ПРЕДМЕТ УРЫНЫ
Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Салауат ҡалаһы «8-се лицей» муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла. Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 2-се класы өсөн башҡорт теленән эш программаһы 34 сәғәткә бүленгән (аҙнаһына 1 сәғәт)
Башҡорт телен өйрәнгәндә киләһе ҡиммәттәр өҫтөнлөк итә:
башҡорт халҡы күп быуаттар буйынса барлыҡҡа килтергән рухи мәҙәниәтте, тарихты үҙенеке итеп ҡабул итеү тойғоһон нығытыу;
туған тел аша милли ғорурлыҡ һәм үҙ халҡының тарихына, ғөрөф-ғәҙәттәренә ихтирам тәрбиәләү;
патриотик тәрбиә биреү алымы аша интернациональ тойғолар уятыу, башҡа халыҡтарҙың теленә, мәҙәниәтенә, тарихына ихтирам тәрбиәләү;
Ватанға, халыҡҡа, туған телгә мөхәббәт, ололарға, кеселәргә һәм, ғөмүмән, кешегә ихтирам, мәрхәмәтлек, шәфҡәтлелек тәрбиәләү;
хеҙмәт тәрбиәһе һәм эстетик тәрбиә биреү;
башҡорт телен фекер, хис-тойғо, эмоцияларҙы белдереү сараһы булараҡ ҡабул итеү;
балалар фольклоры ярҙамында башҡорт халҡының рухи ҡиммәттәрен үҙләштереү
башҡорт телендәге хис-тойғо һәм эмоцияларҙы белдереүсе сараларҙы үҙләштереү;
балалар әҙәбиәте үрнәктәре менән танышҡанда матурлыҡты танырға өйрәнеү.
дуҫлыҡ, ил яҙмышы, азатлыҡ өсөн көрәш темалары курстың ҡиммәттәренә индерелде.
V.УҠЫУ ПРЕДМЕТЫН ҮҘЛӘШТЕРЕҮҘЕҢ ШӘХСӘН, МЕТАПРЕДМЕТ, ПРЕДМЕТ ҺӨҘӨМТӘЛӘРЕ
Шәхси һөҙөмтәләр:
Донъяны күп телле һәм мәҙәниәтле йәмғиәт булараҡ ҡабул итеү;
Телде аралашыу сараһы булараҡ ҡабул итеү.
Туған телендә үҙенең һөйләшеү кимәлен баһалай белә башлау;
Метапредмет һөҙөмтәләр:
Регулятив УУК
Уҡытыусы ярҙамында дәрескә маҡсат һәм бурыстар ҡуйыу;
Эштәрҙең эҙмә-эҙлеклелеген билдәләү;
План буйынса эшләргә өйрәнеү.
Танып-белеү УУК
дәреслек менән эшләргә өйрәнеү;
Текстарға, иллюстрацияға ҡарата бирелгән һорауҙарға яуаптар табыу;
Эшләнгән эшкә һығымта эшләү.
Коммуникатив УУК
Үҙ фекерҙәрен яҙма һәм телдән әйтеү;
Уҡыусыларҙың, уҡытыусының телмәрен тыңлап аңлау;
Текстарҙы ҡысҡырып тасуири уҡыу һәм һөйләү;
Парлап, төркөмдә эшләү.
Баҫма текстарҙы күсереп яҙыу, бәләкәй күләмдәге һүҙҙәрҙе, һөйләмдәрҙе диктант итеп яҙыу;
Хәрефтәрҙе дөрөҫ яҙыу, тоташтырыу.
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар.
Предмет һөҙөмтәләре :
өн һәм хәрефте айыра айыра белеү;
һүҙгә өн анализы, ижек анализы яһай белеү;
ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙы айыра алыу, уларҙы дөрөҫ әйтеү, шулар нигеҙендә һүҙҙәр төҙөй белеү;
Кем? Нимә? Кемдәр? Нимәләр? һорауҙарына һәм уларға яуап булған һүҙҙәрҙе белеү һәм ҡулланыу;
Ни эшләй? Ни эшләне? Һорауҙарын ҡуллана белеү;
Ниндәй? ҡайһы? ҡайҙа? Һорауҙарының мәғәнә үҙенсәлектәрен аңлау, уларға яуап биреү;
Минең, һинең, уның, беҙҙең, һеҙҙең, уларҙың алмаштарының мәғәнәләрен төшөнөү, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу;
Һүҙҙәрҙе ижекләп, дөрөҫ, аңлы, шыма һәм тасуири уҡыу;
әкиәт, шиғыр, хикәйә, көләмәс, йомаҡ тыңлау, кәрәк саҡта яуаптарын табыу, йөкмәткеһен һөйләү. Уҡыған, ишеткән, үҙе күргәндәр тураһында бәйләнешле итеп һөйләү.
Яҙма һәм баҫма текстарҙы күсереп яҙыу. Яҙылышы ауыр булмаған һүҙҙәрҙе, ҙ-ҡ һүҙҙән торған типик һөйләмдәрҙе тәүҙә күсереп, шунан диктант итеп яҙыу;
таныш темаға хикәйә төҙөп һөйләү, уҡытыусы биргән һорауға яуап яҙыу;
һөйләм аҙағында нөктә, һорау билдәһен ҡуя белеү;
юлдан-юлға күсереү өсөн һүҙҙе өлөштәргә бүлеү;
һүҙҙәрҙе үҙләштерелгән ҡағиҙәләр ярҙамында дөрөҫ яҙыу, орфографик хаталарҙы табып төҙәтеү;
кешеләрҙең исем-шәрифен, фамилияларҙы, хайуандар ҡушаматын, географик атамаларҙы ҙур хәреф менән яҙыу;
интонация яғынан һөйләм төрҙәрен айыра һәм телмәрҙә ҡуллана белеү
VI.УҠЫУ ПРЕДМЕТЫНЫҢ ПРОГРАММАҺЫ ЙӨКМӘТКЕҺЕ
II класта һөйләү һәм яҙма телмәрҙең предмет йөкмәткеһе белем биреү һәм тәрбиәүи маҡсаттарға, шулай уҡ башланғыс класс уҡыусыларының йәш үҙенсәлектәренә тап килә, башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә бүленә.
Танышыу. 2- сәғәт.Һин кем? Был кем? Был нимә? һорауҙарына яуап бирергә өйрәнеү.Тирә-яҡтағы предметтарҙы атау, рус телендәге атамалар менән сағыштырыу.Үҙең менән таныштыра белеү.
Ғаилә.-1 сәғәт. Үҙенең ғаиләһе, ғаилә ағзалары, уларҙың эштәре, туғанлыҡ мөнәсәбәте тураһында һөйләшеү. Башҡорт телендә эйәлек ялғауҙарын практик үҙләштереү
Нимә эшләй? –1 сәғәт. Өлгө буйынса һүрәт элементтарын эшләү Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү.
Мәктәп.Уҡыу әсбаптары. -1 сәғәт. Балаларҙың үҙҙәре уҡыған мәктәп, уның үҙенсәлекле билдәләрен, урынлашыуын, кабинеттарын белеүе. Һүҙҙәрҙең предметты, билдәне, эште белдереүе
Кем? Кемдәр? Нимә? Нимәләр? -1 сәғәт. Беҙ һанарға өйрәнәбеҙ. Башҡортса һанарға өйрәнеү.Картина буйынса һөйләү. Диалог төҙөү. “Һан+исем (берлектә)” формулаһы буйынса һөйләү.
Телмәрҙә һандарҙы практик ҡулланыу.
Төҫтәр. -1 сәғәт. Бирелгән предметтарҙы һүрәтләү.
Уйынсыҡтар. -1 сәғәт. Уйынсыҡтарҙы дөрөҫ атау. Уйынсыҡтар темаһына бәйләнешле текст төҙөү.Картина буйынса һөйләү.
Тән өлөштәре. -2 сәғәт. Һүрәттәр буйынса һөйләү. Уҡытыусы уҡыған һөйләмде аңлау. Тән өлөштәре атмаларын дөрөҫ әйтә белеү.
Мин Башҡортостанда йәшәйем – 1 сәғәт. Башҡортостандың ҡалалары, ауылдары, йылғалары, күлдәре тураһында мәғлүмәт биреү. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен ҡабатлау, темаға ҡараған башҡорт һүҙҙәрен дөрөҫ әйтеү күнекмәләрен камиллаштырыу.
Һиңә нимә кәрәк? -1 сәғәт. Өлгө буйынса һүрәт элементтарын эшләү Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү.
Һин нимә эшләйһең? -1 сәғәт. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү.
Был кемдең әйбере? -1 сәғәт.
Ҡайҙа? Һорауы.-1 сәғәт. Картина буйынса һөйләү, һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү. Шартлы билдәләргә ярашлы һүҙҙәр табып, ижектәргә бүлеү. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. (“Был нимә? Туп ҡайҙа ята?)
Беҙҙең мәктәп. -1 сәғәт. Мәктәп темаһы буйынса һүҙҙәрҙе үҙләштереү, һөйләмдәр төҙөй белеү.*өйләм (һорау, өндәү, хәбәр итеү)ҙе үҙ эсенә алыуын күҙәтеү һәм билдәләү.Картина буйынса һөйләү, һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү.
Был кемдең ...? -1 сәғәт. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү.
Аҙна көндәре.- 3 сәғәт. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә өйрәнеү. Аҙна көндәрен айыра белеү.( Был кемдең әйбере?)
Аҙыҡ – түлек.-3 сәғәт .Аҙыҡ-түлек атамалары менән танышыу, башҡорт халыҡ аштары тураһында һөйләшеү. Килеш ялғауҙарын пратик үҙләштереү.
Уйынсыҡтар. -1 сәғәт. Уйынсыҡтарҙы дөрөҫ атау. Уйынсыҡтар темаһына бәйләнешле текст төҙөү.
Һөнәрҙәр.- 2 сәғәт. Кешеләрҙең һөнәрҙәре тураһында мәғлүмәт. Һөйләмдә хәбәрҙең урыны.
Тән өлөштәре. -2 сәғәт. Тән өлөштәре атмаларын дөрөҫ әйтә белеү
Беҙҙең баҡса. -2 сәғәт Мәктәп баҡсаһы, еләк-емештәр, уларҙың ҡыуаҡтары, балаларҙың баҡсалағы эштәре. Ошо темаға ҡараған һүҙҙәр, уларҙы дөрөҫ әйтеү. Һәм, ә, ләкин теркәүестәрен ҡулланыу.
Таҙалыҡ. Көн тәртибе.- 3 сәғәт. Шәхси гигиена, таҙалыҡты һаҡлау тураһында мәғлүмәт. Уҡыусының көн тәртибе, бөхтәлек, йыйнаҡлыҡ сифаттары тәрбиәләү. Башҡорт телендә юҡлыҡ ялғауҙары. Һүҙҙәрҙең һөйләмдәге урыны.
VII. УҠЫУСЫЛАРҘЫҢ ЭШМӘКӘРЛЕГЕН АСЫҠЛАУСЫ ТЕМАТИК ПЛАН
№ п/п
Дата
Д9рес тема8ы
с
Т5п эшм9к9рлек т5р29ре
План
Факт
План
Факт
План
Факт
2а
2а
2б
2б
2л
2л
1
01.09
04.09
03.09
Танышыу.*ин кем?Был кем? Был ним9?
Алфавит
1
Баш3орт телене4 алфавиты мен9н танышыу Алфавит тәртибендә хәрефтәрҙе дөрөҫ әйтеү.
%нд5 х9рефт9н айыра беле7. Тартын3ы 89м 8у2ын3ы 5нд9р2е д5р56 9йте7. Картина буйынса һөйләй, һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының (“Был кем? Был ним9 ?) һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү.
2
08.09
11.09
10.09
(й29 танышайы3! Кемдеке?
( 5н5 89м х9рефе
1
( 5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Үҙең менән таныштыра беле7. (“Кемдеке?) һорауына яуап биреү.
3
15.09
18.09
17.09
!аил9
% 5н5 89м х9рефе
1
Ө 5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Эш д9фт9ренд9 я2ыу
!аил9 а1залары тура8ында 85йл97.*орау2ар буйынса диалог т5257.
4
22.09
25.09
24.09
Ним9 эшл9й?
& 5н5 89м х9рефе
1
& 5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. (Ним9 эшл9й??)
5
29.0
02.10
01.10
М9кт9п.У3ыу 9сбаптары.
@ 5н5 89м х9рефе
@ 5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. М9кт9п тема8ы буйынса 87229р2е 72л9штере7, 85йл9мд9р т525й беле7.*5йл9м (8орау, 5нд97, х9б9р ите7)2е 72 эсен9 алыуын к729те7 89м билд9л97.Картина буйынса һөйләү, һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7.
6
06.10
16.10
15.10
Кем? Кемд9р? Ним9? Ним9л9р?
* 5н5 89м х9рефе
* 5н5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. (Кем? Кемд9р? Ним9? Ним9л9р?)
7
13.10
23.10
22.10
Бе2 8анар1а 5йр9н9бе2.
! 5н5 89м х9рефе
! 5н5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Баш3ортса 8анар1а 5йр9не7.Картина буйынса һөйләү.Диалог төҙөү. “Һан+исем(берлектә)” формулаһы буйынса һөйләү. Уҡытыусы уҡыған һөйләмде аңлау.
8
20.10
30.10
29.10
Бе2 8анар1а 5йр9н9бе2.
! 5н5 89м х9рефе
# 5н5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Баш3а 5нд9р29н айырмалы я3тарын билд9л97. Эш дәфтәрендә бирелгән һүрәттәрҙе төрлө төҫкә буяу. Бирелгән предметтарҙы һүрәтләү. Уҡытыусы уҡыған һөйләмде аңлау.
9
27.10
06.11
05.11
Уйынсы3тар
4, 6 5н5 89м х9рефе
4,6 5н5н54 9йтеле7 72енс9лект9рен 72л9штере7. Баш3а 5нд9р29н айырмалы я3тарын билд9л97.*72 мен9н ижекте айыра беле7. *7229р2е ижект9рг9 б7леп 9йте7. Рус теленд9 89м баш3орт теленд9 87229р2е ижекк9 б7ле72е 5йр9не7 89м са1ыштырыу. Уйынсы3тар2ы д5р56 атау. Уйынсы3тар тема8ына б9йл9нешле текст т5257.
10
03.11
13.11
12.11
К7сереп я2ыу
Тексты дөрөҫ күсереп яҙыу күнекмәләрен булдырыу. Текст буйынса у21арыл1ан 94г9м9л9 3атнашыу, 72 фекере4де 9йт9, д9лилл9й беле7.
11
10.11
27.11
26.11
Хаталар 56т5нд9 эш.Кемг9 ним9 к9р9к?
Хаталар 56т5нд9 эшл9рг9 5йр9не7. Кемг9 ним9 к9р9к? 8орау2арына яуап бир9 беле7
12
24.11
04.12
03.12
Т9н 5л5шт9ре
#алын, н92ек ижект9р2е айыра беле7. Һүрәттәр буйынса һөйләү. Уҡытыусы уҡыған һөйләмде аңлау. Т9н 5л5шт9ре атмаларын д5р56 9йт9 беле7
13
01.12
11.12
10.12
Мин Башҡортостанда
йәшәйем
Алфавит тәртибендә хәрефтәрҙе дөрөҫ әйтеү.
Тормошта ҡасан һәм ҡайҙа алфавитты белеүҙең кәрәклеген аңлау. .*5йл9мд9 85йл9м ки69кт9рене4 т919йен урыны булыуын 72л9штере7.
Башҡортостан, тыуған ил тураһында мәғлүмәәт менән танышыу.
Уҡытыусы уҡығанын тыңлау һәм ҡабул итеү, бирелгән һорауҙарға телдән яуап биреү.
14
08.12
18.11
17.12
Һиңә нимә кәрәк?
Башҡорт теленең үҙенсәлекле өн-хәрефтәре
Башҡорт теленең үҙенсәлекле өн-хәрефтәрен айыра беле7
15
15.12
25.12
24.12
Һин нимә эшләйһең?
Ҡылымдың 1-се, 2-се,3-сө заты
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. (Һин нимә эшләйһең?)
16
22.12
15.01
14.01
Был кемдең әйбере?
Исемдәрҙең эйәлек заты ялғауҙары
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. ( Был кемдең әйбере?)
17
29.12
22.01
21.01
Ҡайҙа? һорауы
Ҡылымдың юҡлыҡ формаһы1
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. (Ҡайҙа? )
18
12.01
29.01
28.01
Беҙҙең мәктәп.
Ҡалын һәм нәҙек
Һуҙын3ылар
Башҡорт телендәге үҙенсәлекле һүҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ҡуллана белеү. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү. ( Был кемдең әйбере?)
19
19.01
05.02
04.02
Был кемдең ...?
Эйәлек алмаштары
Башҡорт телендәге үҙенсәлекле һүҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ҡуллана белеү. Эй9лек алмаштарын 3улланып Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, ( Был кемдең әйбере?)диалог төҙөргә 5йр9не7.?
20
26.01
12.02
11.02
8орау2ар1а яуаптар.
Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, диалог төҙөргә 5йр9не7. А2на к5нд9рен айыра беле7.( Был кемдең әйбере?)
21
02.02
19.02
18.02
Мин бәхетле.
Эйәлек ялғауҙары.
Башҡорт телендәге үҙенсәлекле һүҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ҡуллана белеү, ши1ыр2ы яттан 85йл9рг9 5йр9не7, Эй9лек алмаштарын 3улланып Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә беле7 ( Был кемдең әйбере?)
22
09.02
26.02
25.02
Б5г5н к5н нинд9й. А2на к5нд9ре.
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү.
23
16.02
11.03
10.03
Аҙыҡ – түлек.Кем нимә ярата?
Килеш ялғауҙары (төб.к.).
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бирергә, 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү.(Кемг9?)
24
23.02
18.03
17.03
Нимә менән? һорауы
Менән һүҙен практик ҡулланыу.
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. һорауҙарға яуап бирергә, 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү.(Ним9 мен9н?)
25
08.03
25.03
24.03
Аҙыҡ – түлек магазинында.
Нисә һум тора? һорауы.
Һүрәт буйынса бәйләнешле текст төҙөрг9 5йр9не7, һорауҙарға яуап биреү.(Нисә һум тора?)
26
15.03
01.04
31.03
Уйынсыҡтар.
Зат ялғауҙары.
Уйынсы3тар2ы д5р56 атау. Уйынсы3тар тема8ына б9йл9нешле текст т5257.
27
22.03
08.04
07.04
Үҫкәс кем булаһың?
Нимә? Кем?
Ҡылымдың зат ялғауҙары.
Һүрәт буйынса бәйләнешле текст төҙөү. Үҫкәс кем булаһың? 85йл9ше729 3атнашыу. Ҡылымдың зат ялғауҙарын айырыра беле7
28
29.03
22.04
21.04
Тән өлөштәре.
Эйәлек ялғауҙары.
Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү. Эш д9фт9ренд9 я2ыу. һорауҙарға яуап бирергә, 5йр9не7. Уҡытыусының һорауҙарын аңлап, уларға яуап биреү.(Кемде4?)
29
05.04
29.04
28.04
Ҡайһы ерең ауырта?
Зат алмаштары.
Башҡорт телендәге үҙенсәлекле һүҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ҡуллана белеү, зат алмаштарын 3улланып Һорау бирергә, һорауҙарға яуап бир9 беле7
30
19.04
06.05
05.05
Беҙҙең баҡса.
Ниндәй? һорауы.
31
26.04
13.05
12.05
Һабын менән дуҫ бул.
Таҙалыҡ һаҡлау.
Ҡайҙа? Ҡайҙан? һорауҙары.
Һүҙҙәрҙе шыма аңлы һәм тасуири уҡыу.һорауҙарға яуап биреү.( Ҡайҙа? Ҡайҙан? Нисә һум тора?)
32
03.05
20.05
19.05
К7сереп я2ыу
Тексты дөрөҫ күсереп яҙыу күнекмәләрен булдырыу. Текст буйынса у21арыл1ан 94г9м9л9 3атнашыу, 72 фекере4де 9йт9, д9лилл9й беле7.
33
10.05
24.05
23.05
Хаталар 56т5нд9 эш
Хаталар 56т5нд9 эшл9рг9 5йр9не7.
34
17.05
27.05
26.05
Ҡабатлау.
VIII.ПРОГРАММА ҮҘЛӘШТЕРЕҮҘӘ ПЛАНЛАШТЫРЫЛҒАН ҺӨҘӨМТӘЛӘРҘЕ БАҺАЛАУ
Телдән яуаптарҙы баһалау:
уҡыусыларҙың телдән һөйләмен, уның фонетик, грамматик яғы менән бер рәттән тасуири уҡыуы ла иҫәпкә алына. Телдән һорау формаһында үткәрелә тор4ан күнегеүҘәр һәр дәрестә алып барыла.
Тыңлап аңлау күнекмәләрен баһалау:
1. “тулыһынса аңланы”
2. “өлөшсә аңланы”
3. “аңламаны”
Уҡыусының монологик һөйләүен баһалау:
1.- тәҡдим ителгән тема ( рәсем, ситуация) буйынса хикәйә төҙөй белһә;
- дөрөҫ интонация менән, тулы, эҙмә-эҙлекле итеп, тексҡа баһа биреп, мөнәсәбәтен күрһәтеп һөйләй алһа;
- тупаҫ булмаған пауза хаталары ебәрелһә лә, “5”ле ҡуйыла.
4 -се класта бәйләнешле һөйләү – 10-12 һөйләмдән тәшкил итә.
2. - айырым паузалар, 1-2 һөйләм хатаһы яһаһа;
- уҡытыусы тарафынан икенән артыҡ булмаған асыҡлаусы һорау бирелһә,”4” ле ҡуйыла
3. - теманың төп йөкмәткеһен асһа;
- 4-6 һөйләү хатаһы ебәрһә;
- уҡытыусы тарафынан икенән артыҡ асыҡлаусы һорау бирелһә йәки уҡытыусы ярҙамынан башҡа йөкмәткеһен һөйләүҙе башлай(тамамлай) алмаһа, “3”лө ҡуйыла.
4. - һөйләгәндә эҙмә-эҙлеклелек һаҡланмаһа;
- паузаларҙа теүәлһеҙлектәр китһә;
- 6- нан артыҡ һөйләм хатаһы һәм грамматик хата яһаһа, “2”ле ҡуйыла.
Диалогик һөйләмде баһалау:
1. - тейешле темпта дөрөҫ интонация менән һорау ҡуйһа;
- әңгәмәләшенең һорауҙарына тулы яуап ҡайтарһа, “5”ле ҡуйыла
2. - дөрөҫ һорау биреп, үҙе лә әңгәмәләшенең һорауына яуап бирһә, ләкин һөйләү ваҡытында уҡытыусы ярҙамына мохтаж булһа;
- 2-3 һөйләм хатаһы ебәрһә, “4” ле ҡуйыла.
3. - уҡытыусы ярҙамында ғына һорау бирһә йәки яуап бирһә;
- һорауҙар биргәндә, һүҙҙәр һәм грамматик формалар табыуҙа теүәлһеҙлектәр ебәрһә йәки өйрәнгән теманың бер өлөшөн генә үҙләштерһә;
- 4-5 һөйләм хатаһы ебәрһә, “3” лө ҡуйыла.
4. - әңгәмә ваҡытында ҙур ауырлыҡ менән генә һорау бирһә;
- һорауҙарға үҙ көсө менән яуап бирә алмаһа;
- 6- нан артыҡ хата ебәрһә, “2” ле ҡуйыла.
КҮСЕРЕП ЯҘЫУ
Тупраҡһыҙ үҫте.
Әсәһе Фәриткә бер һуған бирҙе. Фәрит быяла һауытҡа һыу һалды. Шунда һуғанды ултыртты. Өс көн үтте. Һуған һыу эсенә ваҡ-ваҡ ҡына тамырҙар ебәрҙе. Өҫкә йәшел ҡыяҡтары үҫеп сыҡты. Фәрит һыуҙы йыш ҡына алмаштырҙы . Уҡытыусы апай биргән ашламаны һалып торҙо.
IX.УҠЫУ ПРОЦЕСЫН УҠЫУ-УҠЫТЫУ МЕТОДИК ҺӘМ МАТДИ –ТЕХНИК ТӘЬМИН ИТЕҮ
Уҡыу-уҡытыу методик ҡулланмалар:
Толомбаев Х. А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З. М., Усманова М «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. - Ижевск: «Книгоград», 2008.
Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2010. ;Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 2-се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2008.
Толомбаев Х.А.,Дәүләтшина М.С. Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең 2 класы өсөн “Башҡорт теле” д9реслеген9 методик к7р89тм9л9р. 1-2 кластар 5с5н диктанттар, изложениелар, ижади 89м контроль эшт9р. У3ытыусы 5с5н 3улланма.-%ф5:Китап, 2002.
Матди -техник ҡулланмалар;:
принтер;
проектор;
магнитафон;
таҡта;
Сынбулатова Ф.Ш. Учебное электронное издание “ Әлифба” для 1-го класса на башкирском языке, 2013
Әҙәбиәт исемлеге:
Аҙнабаева Ф.Ғ., Нафиҡова З.Ғ. ,Тылсымлы өндәр: Методик ҡулланма. – Өфө: 2010,
Аҙнабаева Ф.Ғ, Сахипова З.Г., Саяхова Л.Г., Ураксин З.Г. Русско- башкирский учебный словарь. - Өфө;Китап, 2009.
«Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат» журналдары.
Баһаутдинова М.И. ,Йәғәфәрова Г.Н.Күңелле минуттар. Физкультура минуттары өсөн шиғырҙар. -ӨфӨ:Китап,2010
БаҺаутдинова М.И. ,Йәғәфәрова Г.Н. Интеллектуаль уйындар. -: Өфө, Китап, 2011
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө, 2009.
Ғәбдрәхимова Л.М. Хәрефтәр донъяһында. - Өфө, Китап, 2009.
Надршина Ф.А. Русско- башкирский словарь пословиц- эквивалентов. Уфа: Китап, 2008.
Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш.,Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. – Өфө, 2008.
Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш.,Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. – Өфө, 2008.
Туғыҙбаева Ф.Х. Беҙ уҡырға өйрәнәбеҙ: Мәктәпкәсә һәм кесе йәштәге уҡыусы балалар өсөн уҡыу китабы. – Өфө, 2008.
Толомбаев Х.А.,Ғиниатуллина Ф.М.,Башҡорт теленән дидактик материалдар: уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-2-се кластары өсөн.Өфө,:Китап,2008.
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым. – Өфө: Китап, 2007
Интернет- ресурстар:
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте http://saliramilya.ucoz.ru/index/bash_ort_tele_d_rest_rend_u_yusylar_a_belem_bire/0-187
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ямалова Шәкирә Миңнегәрәй ҡыҙының сайты http://bashkir.jimdo.com/
Программалар http://lib.podelise.ru/docs/56313/index-817-7.html
.
19
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Республикала уртаса пенсия – 9,4 мең һум
1 октябрҙә Халыҡ-ара Ололар көнө алдынан Башҡортостанстат һуңғы йылдарҙа республикалағы пенсионерҙарҙың килемдәрен һәм мәшғүллеген һүрәтләүсе мәғлүмәттәр бирә.
Мәҫәлән, 2010 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда эшкә һәләтле йәштән өлкәнерәк кешеләрҙең 92,2 проценты пенсияны төп килем итеп күрһәтә. Рәсәй буйынса был күрһәткес уртаса 86,8 процентҡа тиң.
Дәүләт алып барған сәйәсәт пенсия түләүҙәрен даими индексациялауҙы күҙ уңында тота. Шуғы күрә һуңғы йылдарҙа, бөтә Рәсәйҙәге кеүек, пенсия 2000 йыл кимәленән 3,2 тапҡырға артыуы күҙәтелә.
Статистика хеҙмәткәрҙәре биргән мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостанда уртаса пенсия айына 9,4 мең һум тәшкил итә, һәм ул Волга буйы федераль округындағы уртаса күрһәткескә тап килә.
Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында уртаса пенсия кимәле араһындағы айырма 10,9 процент тәшкил итә. Иң күп пенсия Пермь крайында (айына 9,9 мең һум), иң аҙы – Марий Иле республикаһында (8,9 мең һум).
Әлеге ваҡытта пенсионерҙарҙың уртаса айлыҡ йәшәү минимумы 5,3 мең һум тәшкил итә.
Пенсияға сыҡҡандан һуң эшләү килем арттырыу мөмкинлеген бирә.
Һуңғы йылдарҙа республикала эшләүсе пенсионерҙарҙың һаны артыуы күҙәтелә. 2000 йыл менән сағыштырғанда, эшләүсе пенсионерҙар һаны 2,3 тапҡырға күберәк. Ауылда йәшәүсе пенсионерҙар үҙ шәхси ярҙамсы хужалыҡтары менән мәшғүллекте компенсациялайҙар. Ауыл ерендә был күрһәткес 32,9 процентҡа тиң, ә ҡалала – 7,9 процент.


text:
Башҡортостандан гуманитар йөк Ҡырым халҡына килтерелдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостандан гуманитар йөк Ҡырым халҡына килтерелде
Башҡортостандан гуманитар йөк Ҡырым халҡына килтерелдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостандан Ҡырым халҡы өсөн гуманитар йөк үткән төндә тәғәйенләнгән урынға Симферополь ҡалаһына барып етте. Телефон аша «Башинформ» агентлығына ошо гуманитар экспедиция ҡатнашыусыһы, БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Павел Самойлин хәбәр итеүенсә, 75 тонна йөк менән дүрт ҙур йөк фураһы составында автоҡарауан 2,5 мең километрҙан ашыу юл үтте.
— Юлда бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡтар тыуманы, бөтә нәмә штат режимында, графикка ярашлы үтте, — тип һөйләне Павел Самойлин. – Гуманитар миссияла ҡатнашыусыларҙың барыһының да – водителдәрҙең дә, журналистарҙың да, юлда дүрт тәүлек үткәреүҙәренә ҡарамаҫтан, кәйефтәре күтәренке, хәрби. Берҙән-бер тотҡарлыҡ ул Керчь боғаҙы аша «Кавказ» портынан Керчь портына сыҡҡанда булды. Был ваҡыт буйынса тотҡарлыҡ Кубандан Ҡырымға сығыусы машиналарҙың, кешеләрҙең күплеге менән бәйле булды. Беҙҙән алда 24 сәғәт, тотош тәүлек, дауамында Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһенән гуманитар йөк менән коллонна сыҡты. Беҙҙең автоколонна өс борамда Керчь портына алты-һигеҙ сәғәт дауамында сыға алды. Ҡырымға Кубань халҡы, шулай уҡ Рәсәйгә аҡса эшләргә килеп ҡайтып барған граждандар ҙа бара. Беҙ Наталья Калашенко менән әңгәмәләштек. Ул Керчта йәшәй, ә Санкт-Петербургта эшләй. Уның һөйләүе буйынса, был ғәҙәти практика, сөнки Ҡырымда йәшәү кимәле бик түбән, эш хаҡы ла түбән, эшһеҙлек, ғаиләнең һау-сәләмәт ағзалары эшләргә – Европаға, күбеһенсә Рәсәйгә китә, Ҡырымда өлкән ата-әсәләр һәм мәктәп йәшендәге балалар ҡала. Әгәр элек Наталья Калашенко һәм башҡа ҡырымдар өйҙәренә Харьков аша Украинаның континент өлөшө буйынса ҡайтһа, хәҙер Ҡырымдың күпселек халҡы был юл менән йөрөргә ҡурҡа, Кубань аша урап йөрөргә мәжбүр. Шуның өсөн дә улар Керчь боғаҙы аша күпер мотлаҡ кәрәк ти.
Артабан Павел Самойлин һөйләүе буйынса, Керчта Башҡортостан гуманитар миссия ағзаларын башҡорт диаспораһы вәкилдәре – «Башҡортостан» Сауҙа йорто генераль директоры Марат Мәсәлимов үҙенең коллегалары менән ҡаршы алды. Һуңынан Ҡырым юл полицияһы оҙатыуында Башҡортостандан автоколонна урындағы ваҡыт буйынса 16 сәғәттә Ҡырымдың баш ҡалаһы Симферополгә инде.
— Юлда беҙҙең колоннаны эргәлә уҙып барған машиналар сингналдар менән сәләмләне, Керчта һәм Феодосияла кешеләр ҡул болғап, шатлыҡлы тауыштар менән сәләмләне, — тип һөйләүен дауам итте Павел Самойлин. — Кешеләр Башҡортостанға ла, тотош Рәсәйгә лә ҡырымлыларҙы бындай ауыр, әммә Ҡырым өсөн бик ҡыҙыҡлы ваҡытта ҡалдырмағандары өсөн рәхмәт белдерҙе. Симферополгә беҙ төндә килеп еттек. Йөктө Ҡырымдың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы складтары базаһына бушаттыҡ. Беҙҙе Ҡырым Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры Петр Михальчицкий һәм Ҡырым Министрҙар советының гуманитар ярҙам буйынса Тулы хоҡуҡлы вәкиле Александр Астахов ҡаршы алдылар. Ике сәғәт дауамында бушаттыҡ. Беҙгә һаулыҡ һаҡлау министры йөҙөндә Ҡырым етәкселеге лә, бушатыуҙа ҡатнашҡан бөтәһе лә рәхмәт әйтте. Шул уҡ ваҡытта Петр Михальчицкий ҙа, Александр Астахов та килтерелгән йөктө бүлеүҙе Ҡырым Республикаһының Контроль-иҫәп палатаһы ҡәтғи контролдә тотасаҡ, йөктөң бер грамы ла юҡҡа сыҡмаясаҡ, бөтәһе лә тәғәйенләнеш буйынса барасаҡ, тип ышандырҙылар. Йөктө бушатыу процесын камераға Рәсәйҙең Беренсе, ТВЦ телеканалдары вәкилдәре төшөрҙө. Рәсәй һәм Ҡырым киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты. Бушатҡандан һуң шунда уҡ Севастополға юлландыҡ. Бөгөн беҙ бында «Ҡырымға хат» акцияһын дауам итәсәкбеҙ, Севастополь ойошмаларына килтерелгән хаттарҙы, китаптарҙы таратасаҡбыҙ. Китаптарҙың һәм хаттарҙың бер өлөшө Керчь, Симферополь халыҡтарына тапшырыласаҡ. Севастополсылар менән аралашасаҡбыҙ, Башҡортостан, Рәсәй тураһында һөйләйәсәкбеҙ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, БР Президенты бойороғо буйынса Ҡырым ярымутрауында Рәсәйҙең яңы төбәктәре халҡына ойошторолған гуманитар йөк Өфөнән 24 мартта оҙатылды. Автоҡарауан составында дүрт ҙур йөк фураһы. БР Ауыл хужалығы министрлығы «Башагрпродукт» дәүләт унитар предприятиеһы менән берлектә 36 тонна аҙыҡ-түлек әҙерләгәндәр, унда Ҡырым хакимиәте һораған туҡланыу продукттары ингән, улар: он, ярмалар, макарондар, ит консервалары, ҡуйыртылған һәм киптерелгән һөт, көнбағыш майы, бал.
Бынан тыш, Ҡырымға медицина тәғәйенләнешендәге препараттар, 70-ләгән төр дарыу алып барылды.


text:
Рөстәм Хәмитов Волгоградтағы теракт менән бәйле ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Волгоградтың тимер юл вокзалында террористик акт һөҙөмтәһендә һәләк булған һәм зыян күргән кешеләрҙең ғаиләләренең, туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
«29 декабрҙә Волгоград вокзалында ауыр юғалтыуҙарға килтергән шартлау тураһында белдереүҙе бөтә Башҡортостан халҡы тетрәнеп ҡабул итте. Был вәхшиҙәрсә теракт тураһындағы хәбәр беҙҙең йөрәктәрҙә ауыр тойғо уятты. Фажиғәгә тарыусыларҙың ғаиләләренең, туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Был матәм көндәрендә беҙ һеҙҙең менән бергә ҡайғырабыҙ», – тиелә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Волгоград өлкәһе губернаторы Сергей Боженов исеменә ебәрелгән телеграммаһында.