text:
Карнак
Координаталар: 25°43′07″ с. ш. 32°39′27″ в. д. / 25.71861° с. ш. 32.65750° в. д. (G) (O)
Карнак һарайы комплексы йәки Ипет-Исут — ғәҙәттә Карнак тип атала — Мысырҙың Луксор ҡалаһынан йыраҡ булмаған, төрлө дәүерҙә төҙөлгән һәм төрлө ҙурлыҡтағы һарайҙар, ғибәҙәтханалар, пилондар һәм башҡа төҙөлөштәрҙән торған дәү комплекс. Комплекстың исеме Луксорҙан 2,5 километр йыраҡлыҡта урынлашҡан хәҙерге Әл-Карнак ауылынан алынған. Карнак һарайы Боронғо Мысырҙа Ипет-Исут («Иң изге урын») тип аталған һәм мең ярым йыл дауамында Мысыр дәүләтенең төп табыныу урыны булған. Ул дүрт ҙур өлөштән тороп, Фива ҡалаһының өс төп Аллаһы — ҡояш Аллаһы Амон-Ра, уның ҡатыны алиһә-әсә Мут һәм улдары Хонсуға бағышланған.
Йөкмәткеһе
Тасуирлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге көндәрҙә Карнак һарайы исеме аҫтында билдәле Ипет-Исут, «Иң изге урын», — асыҡ һауала урынлашҡан дәү музей, донъялағы иң ҙур дини табыныу урыны. Ул, бәлки, Ҡәһир эргәһендәге Гиза пирамидаларынан һуң Мысырҙа икенсе иң йыш йөрөлгән тарихи урындыр.
Карнак тарихы — тулыһынса тиерлек Фива һәм уның Мысыр мәҙәниәтендәге роленең үҙгәреүе тарихы. Утыҙлап фирғәүен төҙөлөштәргә үҙ өлөшөн индереп, уны башҡа бер ҡайҙа ла осрамаған кимәлгә ҙурайтҡан, ҡатмарлаштырған, төрләндергән.
Карнак комплексы дүрт төп өлөштән тора. Туристар башлыса уның иң ҙур өлөшөн — Амон-Ра биләмәһен генә күрә ала, шуға ла Карнак һарайын ғәҙәттә тап ошо биләмә тип кенә аңлайҙар. Ҡалған өс өлөшө — Мут биләмәһе, Монту биләмәһе һәм тулыһынса емерелгән Амонхотеп IV һарайы — туристар өсөн ябыҡ. Карнак һарайынан Луксор һарайына табан сфинкстар аллеяһы илтә. Шулай уҡ көнсығыштан Амон-Ра һарайына кергән юлда ике яҡлап арыҫлан кәүҙәле һәм һарыҡ башлы (Амон аллаһының изге хайуаны) сфинкстар теҙелгән.
Амон-ра биләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фива ҡалаһы Ун беренсе династия дәүеренә тиклем ҙур әһәмиәткә эйә булмаған, һәм ғибәҙәтханалары сағыштырмаса бәләкәй булып, Фиваның тәүге аллаһы Монтуға бағышланған. Карнак һарайы урынында табылған, Амон аллаһы телгә алынған иң боронғо төҙөлөш Ун беренсе династия дәүеренә ҡарай. Мысыр гискостар баҫҡынлығынан һуң Фива батшалары хакимлығы аҫтында берләшкәс, Амон (мысыр теленән тәржемә иткәндә, «йәшерен» йәки «йәшерен алла») аллаһының ҡеүәте үҫә бара, ул әкренләп Боронғо Мысырҙың Гелиополь ҡалаһының ҡояш аллаһы Ра менән ҡушыла һәм Амон-Ра аллаһына әйләнә.
Карнакта һаҡланған иң боронғо төҙөлөш — ул Ун икенсе династия фирғәүене Сенусерт I-нең «Аҡ ғибәҙәтханаһы». Шулай ҙа бындағы төп төҙөлөш эштәре Боронғо Мысырҙың үҫеше осоронда — Яңы батшалыҡ дәүерендә, бигерәк тә Ун һигеҙенсе династия хакимлығы дәүерендә айырыуса әүҙем бара. Был династияның һәр фирғәүене лә тиерлек һарайға яңы һәйкәлдәр өҫтәй.
Тутмос I хакимлығы ваҡытында бында данлыҡлы архитектор Инени етәкселегендә ҙур төҙөлөш йәйелдерелә — Ун исенсе династиянан ҡалған һәйкәлдәр диуарҙар менән уратып алына, өҫтө ҡырҡып алынған пирамида рәүешендәге ҙур ҡәлғәгә оҡшаған ике ҙур ҡапҡа (пилон) — Дүртенсе һәм Бишенсе пилондар төҙөлә, Дүртенсе пилон алдында 23 метр бейеклегендә ҡыҙыл граниттан ике обелиск күтәрелә. Обелискыларҙың береһе әлеге көндәрҙә лә иҫән.
Тутмос I-нең ҡыҙы Хатшепсут хакимлығы ваҡытында ҡыҙыл һәм ҡара граниттан «Ҡыҙыл ғибәҙәтхана» төҙөлә, һуңынан ул Аменхотеп III тарафынан һүтелеп, таштары төҙөлөш материалдары булараҡ башҡа һәйкәлдәрҙе күтәргәндә ҡулланыла.
Хатшепсут шулай уҡ ҡыҙыл граниттан 30 метр бейеклегендәге игеҙәк обелискылар ҡуйҙырта. Уларҙың береһе һаман урынында тора, ул әлеге көндәргә тиклем тере ҡалған боронғо обелискылар араһында Ер йөҙөндә иң бейеге. Икенсеһе иһә икегә бүленеп, ҡолаған. Хатшепсуттың вариҫы Тутмос III хакимлығы осоронда ул төҙөгән һәйкәлдәрҙең күбеһе юҡ ителә, исеме яҙмаларҙан юйыла, обелсикылары диуарҙар менән ҡаплана.
Тутмос III Амон һарайын тулыһынса тиерлек үҙгәртә, яңы ғибәҙәтханалар, пилондар, обелискылар төҙөтә. Фирғәүендең хакимлығы юбилейы хөрмәтенә бында Ах-Мену — «Һәйкәлдәре менән хозур», хәҙер Тутмос III-нөң Тантана залы исеме аҫтында билдәле һарай төҙөлә. Был залда Карнактың Батшалар исемлеге — Тутмос III һәм унан алда хаким иткән фирғәүендәрҙең исеме уйылған. Эргәһендә данлыҡлы «Ботаник баҡса» — Тутмос III яулап алған илдәрҙән килтерелгән хайуандар һәм үҫемлектәр һүрәтләнгән зал төҙөлә. Амон биләмәһенең үҙәк өлөшөндә «Йылъяҙмалар залы» төҙөлә, был залдың диуарҙарында фирғәүен алып барған яуҙарҙың шаһиты булған йылъяҙмасы Чанини тарафынан яҙылған яу тарихтары бәйән ителә. Амон һарайынан төньяҡтараҡ Тутмос III Мемфис ҡалаһының өс төп аллаһы — Птах, уның ҡатыны Сехмет һәм улдары Нефертумға бағышланған һарай — Птах һарайы төҙөтә. Был һарай һуңынан Птолемей дәүере фирғәүендәре тарафынан ҙурайтыла.
Аменхотеп III биләмәгә тағы бер пилон — Өсөнсө пилонды өҫтәй. Уны һалған ваҡытында ул ҡайһы бер элеккерәк һәйкәлдәрҙе һүтеп, алынған таштарҙы төҙөлөш материалдары булараҡ ҡуллана. Хәҙерге ваҡытта һүтелгән төҙөлөштәр египтологтар тарафынан тергеҙелгән һәм ҡайһы бер һәйкәлдәр, шул иҫәптән Сенурсеттың «Аҡ ғибәҙәтханаһы» һәм Хатшепсуттың «Ҡыҙыл ғибәҙәтханаһы» яңынан һалынған.
Аменхотеп III шулай уҡ биләмәнең көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә Хонсу ғәбәҙәтханаһына нигеҙ һала, был төҙөлөштө артабан Рамзес III һәм IV дауам итә.
Аменхотеп IV дәүерендә үткәрелгән дини реформанан һуң, баш ҡала ҡыҫҡа ваҡытҡа Ахетатонға күсә, һәм Карнакта төҙөлөштәр туҡтап тора. Аменхотеп IV-нең вариҫтары иһә Амонға бағышлап һәйкәлдәр күтәреүҙе ҡабат тергеҙә. Хоремхеб, Ун һигеҙенсе династияның һуңғы фирғәүене, һарайға Икенсе пилон һәм Луксорға һарайына илткән күсәр буйынса Туғыҙынсы һәм Унынсы пилондар өҫтәй, бының өсөн ул Аменхотеп IV төҙөгән Атон ғибәҙәтханаһын һүтеп, алынған таштарын ҡуллана.
Ун туғыҙынсы династия дәүерендә Карнактың иң данлыҡлы өлөшө — Бөйөк Гипостиль залы төҙөлә. Төп төҙөлөш эштәре Сети I һәм Рамзес II хакимлығы осоронда башҡарылған булһа ла, шулай уҡ Ун һигеҙенсе династия дәүерендә башланған булыуы мөмкин. Залды колонналар урманы тип атау ғына аҙ — яҡынса 5000 км2 тәшкил иткән майҙанда 16 рәт буйлап 134 мөһабәт колонна теҙелгән. Уларҙың 122-һенең бейеклеге — 10 метр, урта рәттәрҙәге 12-һенеке — 21 метр, диаметрҙары өс метрҙан ҙурыраҡ.
Залдың диуарҙарына һәм колонналарға төрлө яҙмалар, рәсемдәр уйылған. Төньяҡ диуарҙарын Сети I үҙенең яҙмалары менән биҙәгән, көньяҡ диуарҙарына иһә Рамзес II үҙенең яҙмаларын ҡалдырған. Уларҙан һуңғы фирғәүендәр, шул иҫәптән Рамзес III, Рамзес IV һәм Рамзес VI диуарҙарҙа һәм колонналарҙа буш ҡалған урындарға яҙмалар өҫтәгәндәр. Тышҡы яҡтан диуарҙарға төрлө яу күренештәре уйылған — төньяҡ диуарҙарҙа Сети I-нең Сүриә, Фәләстан һәм Ливиялағы яу батырлыҡтары һүрәтләнгән, көньяҡ диуарҙарҙа иһә — Рамзес II-нең Фәләстандағы яуҙары төшөрөлгән.
Рамзес II-нең вариҫы Мернептах Луксор һарайына табан илткән тантаналы юлдағы беренсе залдың көнсығыш диуарҙарына ливийлылар һәм диңгеҙ халҡы менән алып барылған еңеүле яуҙары тарихын мәңгеләштерә, был яҙмалар хәҙер Бөйөк тантаналы яҙма исеме аҫтында билдәле. Мернептахтың улы Сети II тәүге залда, икенсе пилон алдында Фиваның өс төп аллаһы Амон, Мут һәм Хонсуға бағышланған ғибәҙәтхана төҙөтә.
Ун туғыҙынсы династияның һуңғы фирғәүендәре копмлексты киңәйтеүгә аҙ өлөш индерә. Яңы батшалыҡ дәүеренең аҙағына Мысыр дәүләтенең ҡеүәте кәмей бара, бының менән бергә бөтә Фивала төҙөлөш тә кәмей.
Амон-Ра биләмәһендә киң үҙгәртеүҙәрҙе һуңғыларҙан булып Нектанеб I, Утыҙыҙынсы династияның беренсе фирғәүене йәйелдерә — ул бөтә биләмәне ҡамап тороусы оло диуарҙар күтәрә һәм хәҙерге ваҡытта биләмәгә кереү урыны булып хеҙмәт иткән Беренсе пилонды өҫтәй. Беренсе пилон тамамланмай ҡала.
Мысырҙы Бөйөк Искәндәр яулағандан һуң, Птолемей династияһы Карнакта яңы һәйкәлдәр күтәреүҙе дауам итә. Был осорҙағы иң әһәмиәтле төҙөлөш — ул Птолемей VIII Эвергет II тарафынан һалынған Опет ғибәҙәтханаһы.
Мут биләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Амон-Ра комплексының көньяғында урынлашҡан был биләмә алиһә-әсә Мутҡа бағышланған. Мут (Боронғо Мысыр телендә «әсә» һүҙен аңлата) — Фива ҡалаһының өс төп аллаһының береһе, һауа аллаһы, әсәлекте ҡурсалаусы, Ун һигеҙенсе династия хакимлығы осоронда, Фива ҡалаһы үҫеше мәлендә Амондың ҡатыны тип таныла башлай.
Мут биләмәһендә ярым ай формаһындағы изге Ишеру күле урынлашҡан, шуға ҡайһы берҙә был алиһәне Ишеру күле хакимәһе тип тә атайҙар. Күл буйында — Мут ғибәҙәтханаһы. Был ғибәҙәтхана Урта Батшалыҡ осоронда уҡ һалынған булырға тейеш. Хатшепсуттың хакимлығы дәүерендә иһә ул ҡабаттан тергеҙелә. Артабан төҙөлөштәрҙе Аменхотеп III дауам итә, уның бойороғо буйынса бында йөҙләгән арыҫлан башлы Сехмет алиһәһенең һәйкәле ҡуйыла.
Биләмәнең төньяҡ-көнсығыш мөйөшөндә Хонсупахеред ғибәҙәтханаһы урынлашҡан, көнбайышында — Тутмос III һалдырған ғибәҙәтхана.
Әлеге ваҡытта был биләмә туристар өсөн ябыҡ.
Монту биләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Амон-Ра биләмәһенән төньяҡтараҡ һуғыш аллаһы Монту биләмәһе урынлашҡан. Был биләмәнең һәйкәлдәре бик насар һаҡланған һәм, Мут биләмәһе кеүек үк, ул туристар өсөн ябыҡ.
Биләмәнең төп һарайы — Монту ғибәҙәтханаһы Аменхотеп III осоронда Урта батшалыҡ дәүерененең элекке төҙөлөштәре урынында һалына башлай. Биләмә алдына Птолемей III Эвергет һәм Птолемей IV Филопатор осоронда Баб әл-Абд исеме аҫтында билдәле ҙур ҡапҡа һалына.
Монту ғибәҙәтханаһы янында Маат һәм Харпер ғибәҙәтханалары урынлашҡан.
Аменхотеп IV һарайы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Амон-Ра биләмәһенән көнсығыштараҡ урынлашҡан был һарай Атон — ҡояш дискы аллаһына бағышланған. Аменхотеп IV (Эхнатон) үҙенең данлыҡлы дини реформаһы ваҡытында бөтә Мысырҙа нәҡ ошо аллаға табыныуҙы керетә. Һарайҙың төп ғибәҙәтханаһы Гем-па-Атон — «Ҡояш Дискы табылған» исемен йөрөтә. Бынан тыш, бында Хут-бенбен — «Бенбен ташы һарайы», Руд-мену-эн-Атон-эр-нехех — «Мәңгелек Ҡояш Дискының һәйкәлдәре ныҡлы», шулай уҡ Тени-мену-эн-Атон-эр-нехех — «Мәңгелек ҡояш дискының һәйкәлдәре бейек» ғибәҙәтханалары урынлашҡан булған.
Батшаның үлеменән һуң күп тә үтмәй, Мысырҙағы хакимлыҡ ҡайтанан Амон-Ра руханиҙары ҡулына күсә, Эхнатон һәм Атон исеме менән бәйле барлыҡ һәйкәлдәр, шул иҫәптән, Карнактағы был һарай ҙа юҡ ителә. Емерелгән һарайҙан алынған материалдар башҡа төҙөлөштәрҙә ҡулланыла.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
-
-
Хонсу һарайында Рамзес III-нөң рәсеме
-
Изге скарабей ҡуңыҙы — Хепри аллаһының кәүҙәләнеше
-
Дэвид Робертстың Бөйөк гипостиль залы рәсеме
-
-
Аменхотеп IV һарайының табылған өлөштәренән тергеҙелгән диуарындағы рәсеме
-
-
Карнак һарайы. Альберт Генри Пэйн рәсеме
-
Өсөнсө пилон, Сети I-нең яуҙары һүрәтләнгән
-
Тутмос I-нең обелискы
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Викиһаҡлағыста Карнак темаһы буйынса медиафайлдар бар
- Большая комментированная фотоэкскурсия по храму Амона


c: text/html

text:
Интернетта башҡортса яңы радиоканал барлыҡҡа килде
ӨФӨ, 2014 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Интернет-киңлектә тағы ла бер радиостанция – «Юлдаш+» музыкаль канал барлыҡҡа килде. Яңы радионың контенты үҙенсәлекле һәм киң тыңлаусыға, айырыуса йәштәр аудиторияһына иҫәпләнгән. Эфирҙа тәүлек әйләнәһенә башҡорт эстрадаһы, төрки телле башҡарыусыларҙың яңы әҫәрҙәре һәм сәләмдәр, ҡотлауҙар, музыка һайлау мөмкинселеге менән интерактив.
Ҡулланыусылар шулай уҡ яңы хәбәрҙәрҙе күҙәтә ала. Үҙҙәре тураһында белгертергә теләгәндәр өсөн промо системаһы эшләй. Бында йәш башҡарыусылар үҙҙәренең музыкаль әҫәрҙәрен урынлаштыра ала.
Интернет-радио редакцияһы ҡабул ителгән бер яҙыуҙың да иғтибарһыҙ һәм авторға яуапһыҙ ҡалмаясағын вәғәҙәләй. Бер аҙҙан канал сайтында йәш башҡарыусыларҙың фотогалереяһы һәм концерттарҙан репортаждар сығасак. Форумда йәштәр аудиторияһы өсөн көнүҙәк темаларға ла фекер алышырға мөмкин.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Донъяла төрки халыҡтар таралышы
Төрки телле халыҡтар. Төрки телле халыҡтарҙың һан иҫәбе. Төрлө илдәрҙең мәғлүмәттәрен дөйөмләштереү өсөн төҙөлгән таблица. Халыҡ иҫәбен алыу төрлө илдәрҙә бер ваҡытта булмау сәбәпле дөйөм һан иҫәбе яҡынса баһалана. Беренсе бағанала төркөм һәм халыҡтар исеме. Икенсе бағанала дөйөм баһалау һөҙөмтәһе. Ҡалған бағаналарҙа ил исеме, мәғлүмәттәрҙең аныҡланған йыл, иҫәп берәмеге (кеше йәки мең кеше). Дөйөм баһалау һөҙөмтәһен «кеше» берәмегендә иҫәпләү, мәғлүмәттәрҙе аныҡлау йылдары араһы бик ҙур булмауы урынлы.
Ҡалып:Төрки халыҡтар


text:
Ирек Ялалов: Граждандарға йәшәү өсөн шарттар булдырырға кәрәк
Башҡортостан етәкселеге БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы алдына ҡәтғи бурыстар ҡуйҙы. Был турала ведомство башлығы Ирек Ялалов Өфөлә уҙған Волга буйы һәм Урал федераль округтары дәүләт торлаҡ инспекциялары координацион советы ултырышында әйтеп уҙҙы.
— Беҙгә хәлде реаль баһаларға, Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалығы ниндәй кимәлдә икәнлеген билдәләргә кәрәк, — тине ул. – Былар барыһы ла етди тикшереү һәм анализлау талап итә. Беҙҙең эшебеҙҙә төп йүнәлеш булып йылытыу миҙгелен уңышлы үткәреү тора. Әйтергә кәрәк, был күрһәткес буйынса беҙҙең эшмәкәрлегебеҙ ыңғай баһалана. Әммә башҡа йүнәлештәрҙә эште яҡшыртыу бурысы тора. Граждандарға нормаль йәшәү шарттары булдырыу өсөн барыһын да эшләргә кәрәк.
Министр энергия һөҙөмтәлелеге темаһына айырым туҡталды:
— Башҡортостанда байтаҡ социаль объекттар төҙөлгән. Ләкин уларҙа энергия һөҙөмтәлелеге проблемаһы хәл ителмәгән. Беҙгә быны иҫәпкә алып, торлаҡ йорттарҙа энергия һөҙөмтәлелеге системаһын үҫтерергә кәрәк.


text:
Мосолмандар йыйынын үткәреү буйынса эшлекле төркөм ойошторолдо
Унда Башҡортостан мосолмандары үҙәк диниә назараты рәйесе Нурмөхәмәт хәҙрәткә ышанмауслыҡ белдереү ҡарала.
“Регнум” агентлығы хәбәр итеүенсә, Нурмөхәмәт хәҙрәт беҙ Фәнзил Әхмәтшин исемле руханиҙы белмәйбеҙ тип белдерҙе.
Диниә назараты ҡәҙимге режимда эшләй. Әммә хәҙрәттең беҙҙең менән һөйләшергә ваҡыты табылманы. Былтыр 22 октябрь Нурмөхәмәт хәҙрәт биш йылға ҡайтанан мөфтөй булып һайланғайны. Уның өсөн 125 делегаттың 96-һы тауыш биргәйне. Башҡортостан мосолмандары үҙәк диниә назараты рәйесе вазифаһында ул 1992-се йылдан алып эшләй.


text:
Йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу буйынса проекттар конкурсы иғлан ителде
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән республика йәштәрҙе эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү үҙәге йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә йүнәлтелгән проекттар һәм программалар конкурсын иғлан итте.
— Һуңғы йылдарҙа Рәсәй йәштәр хеҙмәт баҙарында һалынған хәл ярайһы уҡ көсөргәнешле. Йәштәр араһында теркәлгән һәм теркәлмәгән эшһеҙлек масштабтары үҫә бара, уның оҙайлылығы арта. Халыҡтың башҡа категориялары менән сағыштырғанда йәштәрҙең конкуренцияға һәләтлелеге түбән булыуы арҡаһында уларҙың мөмкинлектәре тағы ла нығыраҡ сикләнә. Ошо сәбәптәр арҡаһында шундай конкурс үткәрергә ҡарар ителде лә, — тип аңлаттылар БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы матбуғат хеҙмәтендә.
Уның маҡсаттары — йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү буйынса иң ҡыҙыҡлы һәм тормошҡа ашырырлыҡ проекттарҙы асыҡлау, ыңғай тәжрибәне дөйөмләштереү һәм таратыу.
Ойоштороусыларҙың һүҙҙәренә ҡарағанда, ҡатнашыу өсөн конкурс тематикаһы буйынса мөһим тикшереү, нигеҙле һығымталар, уны тормошҡа ашырыу буйынса тәғәйен һөҙөмтәләр, шулай уҡ үҫеш потенциалы бирелгән һәм оҙайлы ваҡытҡа планлаштырылған проект тураһында документтар пакеты әҙерләргә кәрәк.
Материалдарҙы Өфө, Ленин урамы, 10-сы йорт, 27/1 бүлмә адресы буйынса ебәрергә кәрәк. Белешмәләр өсөн телефон: 250-67-84.
Ентекле мәғлүмәттәр www.mmpsrb.ru рәсми сайтында «Йәштәр сәйәсәте» (Конкурстар) бүлегендә.


text:
Балаҡатай районында сираттағы моделле китапхана асылды
Балаҡатай районының иң ҙур башҡорт ауылы Яңыбайҙа моделле китапхана асылды. Ул Яңыбай ауылы кешеләрен генә түгел, янындағы Айғыръял, Монас, Миҙәт ауылдары халҡын да хеҙмәтләндерә, уларҙа дөйөм алғанда 1300 кеше йәшәй. Китапхана яңы мебель менән йыһазландырылған, уҡыусылар өсөн уңайлы шарттар булдырылған.
Сарала китапхана хеҙмәткәрҙәре тарафынан әҙерләнгән «Яҡташтарым менән ғорурланам» проекты ла тәҡдим ителде, уның сиктәрендә ауылдан сыҡҡан билдәле, һәләтле кешеләр тураһында һөйләнеләр, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһының Милли китапханаһынан.
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, рәссам Рәшит Ғәлимов тураһында уның ҡыҙы Гөлнур Ғәлимова һөйләне, сарала ҡатнашыу өсөн ул Өфөнән килгән. Башҡортостан гербы авторы Фазлетдин Ислахов үҙе һәм ижады хаҡында бәйән итте.
Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана директоры урынбаҫары Рәзил Бикбулатов Яңыбай ауылы китапханаһына моделле стандарт талаптарына тап килеү сертификатын бирҙе һәм Балаҡатай ерендә моделле китапханалар асыуға үҙ көсөн индергән һәм средстволар һалған кешеләргә рәхмәт хаттарын тапшырҙы.


text:
Башҡортостан прокуратураһы 11 йәшлек мәктәп уҡыусыһын үлтереү тураһындағы енәйәт эше буйынса хөкөм ҡарары менән ҡәнәғәт
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан прокуратураһы республика Юғары судының 11 йәшлек Виолетта Токарчукты көсләүҙә һәм үлтереүҙә ғәйепле тип табылған Александр Валеткинға ҡарата сығарған хөкөм ҡарары менән ҡәнәғәт. Енәйәтсе ғүмерлеккә махсус режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһына ябылды.
«Республика прокуроры Валеткинды ғүмерлеккә иркенән мәхрүм итеү тураһында фекерен әйткәйне. 2013 йылдың декабрендә ул элекке хөкөм ҡарары буйынса төрмәнән сыҡҡас, 2014 йылда енәйәт ҡыла. Өҫтәүенә, быға тиклем дә Валеткин яуаплылыҡҡа тарттырылған булған. Шуға бәйле дәүләт ғәйепләүсеһе суд ғәҙел хөкөм сығарҙы тип иҫәпләй», — тине дәүләт ғәйепләүсеһе вәкиле Ильяс Миңлеғәлиев.
Ғәйепләнеүсе үҙенең һуңғы һүҙендә үкенеүен белдерҙе һәм һәләк булған Виолетта Токарчуктың атаһынан ғәфү үтенде, тип билдәләне ул.
Уҙған йылдың сентябрь айында Өфөлә ҡот осҡос енәйәт ҡылынды. Тикшереү фаразы буйынса, енәйәтсе эшкә барышлай Краснодон урамы буйлап мәктәпкә китеп барған ҡыҙыҡайҙы күреп ҡала. Ул уны гараждар араһына индереп көсләй һәм быуып үлтерә. Ҡорбанының телефонын да урлап ҡаса.


text:
Фото:
«Туймазинец» крәҫтиән-фермер хужалығы ассоциацияһы фермерҙары көнөнә 200 тонна ҡыяр йыя
Фото:
Баҫыуҙар саҡ ҡарҙан әрселә, ә «Туймазинец» крәҫтиән-фермер хужалығы ассоциацияһында уңыш йыйыу осоро ҡыҙа. Ябыҡ грунт ҡыяры өлгөргән. Көн һайын фермерҙар һәр гектарҙан бер тоннаға яҡын ҡытырлап торған һутлы ҡыяр йыя. Дөйөм алғанда бар ассоциациянан көнөнә 200 тоннаға яҡын уңыш алына.
— Витаминлы продукцияны тәүге тапҡыр фермерҙар март аҙағында йыйып ҡараны, — тип һөйләй «Туймазинец» рәйесе урынбаҫары Лилиә Комарова. – Бөгөн ҡыярҙарҙы күпләп йыйыу башланды. Помидорҙар ҙа өлгөрөп килә. Апрель аҙағында томаттың беренсе уңышын алырға ниәтләйбеҙ.
«Туймазинец» крәҫтиән-фермер хужалығы ассоциацияһында барыһы 135 ағза иҫәпләнә. Улар ауыл хужалығы продукцияһын етештереү менән шөғөлләнгән шәхси эшҡыуарҙар, бәләкәй һәм урта бизнес вәкилдәре. Шуларҙың 80-е ябыҡ грунттағы йәшелсәләләр үҫтереү эшен алып бара. Уңышты һатыу менән ҡыйынлыҡтар юҡ. Яңы өҙөлгән йәшелсәләрҙе Өфө, Нефтекама, Бәләбәй, республиканың башҡа ҡалаларының ҙур булмаған күмәртәләп сауҙа итеүсе фирмалары һатып ала. Уҙған йылдан алып Мәскәү, Санкт-Петербург, Һамар компаниялары ла даими клиенттар иҫәбендә. Продукцияны үҙҙәре килеп ала.
Бынан тыш, фермерҙар бәшмәк үҫтереү менән дә шөғөлләнә. Мартта дүрт тонна шампиньон йыйып алынған һәм ҡулланыусыларға оҙатылған.


text:
Ерәнсәй сумғыс
Ерәнсәй сумғыс (урыҫ. красноносый нырок, лат. Netta rufina)— йорт өйрәгенән байтаҡ бәләкәйерәк ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яңғыҙ, парлашып һәм күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ултырған ҡоштоң башы ҙур булып күренә. Башы, муйыны сағыу ерән. Түше, арҡаһының алғы өлөшө ҡара. Ҡанаттары көрәнһыу һоро, көҙгөләре аҡ. Яурындарындағы таптар, ҡорһағы һәм ҡабырғалары алһыу аҡ. Бәләкәй генә суҡышы, аяҡтары ҡыҙыл. Башҡа сумғыс өйрәктәрҙән бәләкәйлеге, йомро ҙур башы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «көрр-керр-көрр»; ата ҡош яҙғыһын һыҙғыра.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киң асыҡ урындары булған тәрән күлдәрҙә йәшәй. Башлыса һыу үҫемлектәре, ылымыҡ менән туҡлана. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһы ерҙә, ҡамыш араларында була. 8—10 бөртөк һарғылт аҡ йомортҡа һала. Ите өсөн аулайҙар
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90


text:
Фото:
Рәсәй Дәүләт Думаһында 2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындарының презентацияһы үтте
Фото:
Мәскәүҙә Рәсәй Дәүләт Думаһында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының презентацияһы үтте, тип хәбәр иттеләр Халыҡ-ара балалар уйындары дирекцияһының матбуғат хеҙмәтенән. Ярыштар 2013 йылдың 26 февраленән 3 мартына тиклем Өфөлә үтә.
— Башҡортостанда спортсылар әҙерләү кимәле һәр ваҡыт юғары булды, унда профессиональ кадрҙар эшләй һәм заманса спорт комплекстары булдырылған, — тип билдәләне Дәүләт Думаһының Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе Игорь Ананских. – 2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындары Өфөлә иң юғары кимәлдә үтәсәк, тип ышанам.
— Алдағы йылда Халыҡ-ара балалар уйындарын ҡабул итәсәк тыуған республикам һәм уның баш ҡалаһы Өфө менән сикһеҙ ғорурланам, — тине 13 тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Римма Баталова. – Мин һәм депутаттар корпусында эшләгән коллегаларым Өфөгә мотлаҡ килеп, Халыҡ-ара балалар уйындарын ойоштороуҙа ярҙам итәсәкбеҙ.
Матбуғат конференцияһы сиктәрендә 2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындары дирекцияһы етәксеһе Сергей Степанов журналистарға Уйындар тарихы тураһында һөйләне, Рәсәйҙә улар тәүгә үтәсәге хаҡында әйтте.


text:
Йыл башынан алып Башҡортостандың 6 районында һәр һыйырҙан 500 килограмдан ашыу һөт һауып алынған
Республиканың алты район хужалыҡтарында 2014 йыл башынан алып һәр һыйырҙан 500 килограмдан ашыу һөт һауып алынған.
Бына шулай, Дүртөйлө районында был күрһәткес 503 килограмға, Өфөлә – 546, Мәләүездә – 556, Ауырғазыла – 570, Стәрлетамаҡта – 661, Саҡмағошта 690 килограмға етә. Шуның менән бергә, Башҡортостан буйынса уртаса алғанда һәр һыйырға әлеге ваҡытта 439-шар килограмм һөт тура килә. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә хәҙер һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауым 9,9 килограмм тәшкил итә, ул былтырғыға ҡарағанда 200 грамға күберәк.
Бөгөнгө көнгә һауымдың иң юғары күрһәткестәре – һәр һыйырҙан 15 килограмдан ашыу – Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондары малсылары ала. Тәүлегенә 12 килограмдан ашыу – Ауырғазы, Мәләүез һәм Өфө райондары малсылары ала.
Дөйөм алғанда Башҡортостан буйынса тулайым һауым йыл башынан алып 156,4 мең тоннанан артҡан. Уларҙың 72,4 мең тирәһе тоннаһын ауыл хужалығы предприятиелары һәм фермер хужалыҡтары етештергән һәм 63,7 мең самаһы тоннаһын һатҡан.
Шул уҡ ваҡытта Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондары хужалыҡтары элеккесә алдынғы урында, улар йыл башынан алып 4,9 һәм 4,6 мең тоннанан ашыу һөт етештергән. 5,2 меңдән ашыу һәм 4,8 мең самаһы тоннаһын һатҡан.


text:
Аҙна һалҡын һәм ҡарлы буласаҡ
Яңы аҙна ысын мәғәнәһендә ҡыш яҡынлашыуын хәбәр итеүсе булырға оҡшай. Бөгөн, дүшәмбе, көн буйына тиерлек ябалаҡлап ҡар яуа. Бер нисә сәғәт эсендә ер өҫтөн ҡар юрғаны ҡапланы.
Башҡортостан гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итеүенсә, бөгөн көндөҙ Өфөлә термометр бағанаһы нуль тирәһендә тирбәләсәк, төндә минус алты градус күрһәтәсәк.
Эш аҙнаһының унан һуңғы көндәрендә һауа температураһы саҡ ҡына түбән төшәсәк – көндөҙ минус ике һәм төндә минус алты градусҡа тиклем. Аҙна буйына ҡар яуыуы ихтимал.


text:
Мәҙәниәт мәсьәләләре буйынса икенсе түңәрәк өҫтәл үтәсәк
Өфөлә Башҡортостанда мәҙәниәтте һәм сәнғәтте үҫтереү проблемалары буйынса икенсе түңәрәк өҫтәл үткәреләсәк. Ул 21 ғинуарға тәғәйенләнгән. Был юлы һөйләшеүҙә рәссамдар һәм мәғариф системаһы вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Был турала «Йәнле журнал»дағы үҙ блогында сара инициаторы, Башҡортостан Республикаһы Президентының мәҙәниәт буйынса советнигы Олег Кирәев хәбәр итә.
«Республикабыҙҙы ысын мәғәнәһендә мәҙәниәтле итә алабыҙ, тип уйлайым. Бының өсөн бөтә тәүшарттар һәм һеҙҙең менән беҙҙең теләгебеҙ бар — тырышҡан ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан, тиҙәр бит…
Беренсе түңәрәк өҫтәлдең ыңғай тәжрибәһен һәм яйға һалынған эш принциптарын иҫәпкә алып, беҙ ошо ултырышта уҡ булған проблемаларҙы күтәрә һәм тикшерә, уларҙы хәл итеү юлдарын эҙләй алабыҙ, тип уйлайым», — тип яҙа ул.


text:
Иген урып йыйыу һәм мал аҙығы әҙерләү буйынса республика семинар-кәңәшмәһе
Бөгөн ике хужалыҡ: Ҡырмыҫҡалы районының «Артемида» крәҫтиән-фермер хужалығы һәм Ауырғазының «Урожай» ауыл хужалығы производство кооперативы базаһында ҡоролоҡ шарттарында иген культураларын урып йыйыу һәм мал аҙығы әҙерләү мәсьәләләре буйынса республика семинар-кәңәшмәһе үткәрелә.
Кәңәшмә БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов, ҡала һәм райондар хакимиәт башлыҡтары, белгес-аграрийҙар ҡатнашлығында үтә. Улар ҡоро йылдарҙа ужым культураларының өҫтөнлөктәре, күпме уңыш көтөлөүе хаҡында һөйләшәләр. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар өсөн хәҙерге заман ауыл хужалығы техникаһын һәм, ҡатмарлы климат шарттарын иҫәпкә алып, иген һәм мал аҙығы культураларын йыйып алыу алымдарын күрһәтеү ойоштороласаҡ.


text:
Салауат нефтехимиктары Японияла стажировка үтте
«Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте белгестәре Японияла ике аҙналыҡ стажировка үтте. Предприятиеның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ул Японияның Toyo Engineering Corporation компанияһы менән хеҙмәттәшлек сиктәрендә JCCP (Japan Cooperation Center, Petroleum) халыҡ-ара стажировкалар программаһы буйынса ойошторолған.
Toyo Engineering Corporation компанияһының туранан-тура ҡатнашлығында «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте карбамид грануллау ҡоролмаһы төҙөлөшө буйынса күләмле инвестиция проектын ғәмәлгә ашыра. Компаниялар менән 2009 йылдың июлендә Салауатта ҡул ҡуйылған лицензиялы килешеүгә ярашлы, Toyo Engineering Corporation Салауат нефтехимия комплексына үҙенең грануллы карбамид етештереү буйынса технологияһы менән файҙаланыуға хоҡуҡтарҙы һәм ҡоролма төҙөлөшө буйынса база проекты пакетын бирҙе.
Стажировка дауамында «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте белгестәре нефтехимия өлкәһендә заманса проекттарҙы бойомға ашырыу, инжиниринг һәм проекттар менән идара итеү программалары буйынса белем алды. Атап әйткәндә, улар проект-менеджмент, технология процестары менән идара итеүҙең автоматлаштырылған системалары эше буйынса курстар тыңлаусылары булды.
Японияға визит программаһына үҙенең нигеҙендә стажировка ойошторған Toyo Engineering Corporation компанияһының нефть эшкәртеү производстволарын ҡарау, шулай уҡ Yokogawa Electric Corporation глобаль үҙәге һәм JCCP эше менән танышыу ҙа инде.


text:
Ишембай районында айыуҙар халыҡтың мал-тыуарын ҡыра
1 аҙна эсендә генә йыртҡыстың тиҫтәгә яҡын малдарға ташланыу осрағы теркәлгән. Иң хәүефлеһе – айыуҙар ауылға үтә яҡын эйәләшкән, ә һунарсыларҙың хайуанды атыуға рөхсәте юҡ. Ауыл янындағы аҡлан хәҙер малдар өсөн генә түгел, кешеләр өсөн дә хәүефле. Бында айыуҙы хатта көндөҙ ҙә осратырға мөмкин, ти тәжрибәле һунарсылар. Егерь Вениамин Әхмәтйәнов әйтеүенсә, йыртҡыс үҙенең табышын ашап бөткәнсе был урында ҡалдырмаясаҡ. Маҡар ауылы биләмәһендә йәшәүселәр өсөн йыртҡыстарҙың мал-тыуарға ташланыуы ят күренеш түгел, урман хужаһы йыл да кешеләрҙең һарыҡ, һыйыр, хатта йылҡыларын ҡорбан итә. Әминә Ғилманованың һыйырын айыу бер нисә көн элек ауылдан 300 метр алыҫлыҡта ғына йыҡҡан. Бәхеткә, үгеҙ йыртҡыс тешенән ҡотолған тип һөйләй ҡатын.Маҡар ауыл биләмәһендә айыу һуңғы бер-нисә көн эсендә генә тиҫтәгә яҡын малға ташланған, 3 кеше һыйырһыҙ ҡалған, ҡайһы берҙәр таланған башмаҡтарын һуйып алырға мәжбүр була. Айыуҙарҙың малдарға ташланыу осраҡтары быйыл күп райондарҙа күҙәтелә. Белгестәр быны йәйҙең эҫе килеүе һәм ямғырҙарҙың булмауы менән бәйләй. Йыртҡыстар ғәҙәттә ҡышҡылыҡҡа запасты балан, миләш, муйыл ашап йыя, быйыл ҡояш емештәрҙе ҡоротҡан. Шуға ла улар көнбағыш, иген баҫыуҙарына сыға һәм тап булған иттән дә урап үтмәй, тип аңлата белгестәр. Тағы бер сәбәп, һунарсылыҡ ҡағиҙәләренең ҡатмарлы булыуы, ауылға яҡынлаған йыртҡыстарҙы атыу тыйыла, бының өсөн ҙур күләмдә штраф ҡаралған, икенсенән һунарсылар айыу аулау менән аҙ ҡыҙыҡһына.


text:
Төбәктә Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә Фото: автор фотоһы
Төбәктә Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә
Төбәктә Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
29 майҙа Өфөлә республика Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә. Сараны ойоштороусылар булып islamrb.ru порталы һәм «Рисалят-Послание» гәзите ярҙамында Мәрйәм Солтанова исемендәге Ислам колледжы, Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты сығыш яһай.
Изге Ҡөрьән уҡыу оҫталығы буйынса ярыштарҙа төрлө номинациялар ҡаралған. Ете йәшкәсә балалар — «Фил», «Нәс», 7-12 йәшлектәр «Фәджр», «Ән-Нас» сүрәләрен белергә тейеш. Өсөнсө номинация — 12-16 йәшлек балалар. Бәйге теплоходта уҙғарыла.
Сығыштарҙы Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты етәкселеге, М.Солтанова исемендәге Ислам колледжы уҡытыусылары һәм ғәрәп илдәренән тәжрибәле профессионалдар составындағы жюри баһалаясаҡ. Эксперттар аяттарҙы белеүгә генә түгел, уларҙы дөрөҫ уҡыуға ла иғтибар итәсәк. Еңеүселәргә ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ, улар араһында ноутбук, һанлы техника, спорт инвентары бар.
Ойоштороусылар билдәләүенсә, конкурс 10 йыл буйына ойошторола һәм унда Башҡортостандан, Силәбе, Ырымбур, Свердловск өлкәләренән, Пермь крайынан, Татарстандан йөҙҙәрсә бала ҡатнаша.


text:
Фото:
Баймаҡ ҡойоу-механика заводында яңы цех төҙөлөшө башланды
Фото:
Баймаҡ ҡойоу-механика заводында яңы цех төҙөлөшө башланды, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.
2011-2015 йылдарға Башҡортостандың Урал аръяғын иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса урта сроклы комплекслы программа төбәктә машиналар эшләүҙе үҫтереүҙе күҙ уңында тота. Баймаҡ ҡойоу-механика заводын модернизациялау уның төп сараларының береһе булып тора.
1 июлдә Баймаҡ ҡойоу-механика заводында Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары – Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажитдинов һәм «Баймаҡ ҡойоу-механика заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Алексей Мурахтин ҡатнашлығында яңы марганцовкалы ҡорос цехына нигеҙ ташы һалыу тантанаһы үтте. Был ҡоростан эшләнгән запас частар донъя кимәлендәге ваҡлау-тарттырыу ҡорамалдарын етештереүселәрҙә һәм заводтың төп заказсыларында ҙур һорау менән ҡуллана. Эшләп сығарылған продукция номенклатураһы ла төрлө буласаҡ.
Инвестициялар күләме 76 миллион һум тәшкил итәсәк. Урал аръяғын иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса урта сроклы комплекслы программа саралары сиктәрендә 29 июндә ҡулланыусыларҙың банк хеҙмәттәре һәм продукттары менән ҡулланылыуын арттырыу буйынса Рәсәй Һаҡлыҡ банкыһының Башҡортостан бүлексәһе вәкилдәре менән осрашыу үтте. Унда цех төҙөлөшө өсөн 50 миллион һум күләмендә кредит биреү тураһында килешеүгә өлгәшелде.
Планға ярашлы, продукцияның тәүге 150 тоннаһы 2012 йылдың июнендә эшләнергә тейеш. Цехтың проект ҡеүәте – айына 170 тоннанан ашыу. Бында 75 яңы эш урыны булдырыласаҡ.
«Баймаҡ ҡойоу-механика заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте өсөн 2010 йыл көсөргәнешле булды. Заказдар, етештереү күләме кәмене. Завод бындай кире фонда эшселәр коллективын һаҡлап ҡалып, эш хаҡын ваҡытында түләүгә өлгәште. Завод үҫешә һәм оҙайлы сроклы перспективаға инвестицион пландар ҡора. Уның белгестәре тарафынан 2015 йылға тиклем етештереүҙе модернизациялау бизнес-планы әҙерләнгән. Ун йыллыҡ үҫеш программаһы ҡаралған.
Предприятие тарафынан бойомға ашырылған инвестиция курсы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең стратегик өҫтөнлөктәре менән тура килә. Баймаҡ ҡойоу-механика заводын модернизациялау һәм етештереүен арттырыу – 2011-2015 йылдарға Урал аръяғын иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса урта сроклы комплекслы программаһындағы «сәнәғәт» бүлегенең мөһим сараларының береһе.
Бөгөн завод коллективы яңы технологияларҙы әүҙем ҡулланылышҡа индерә, продукция сифатын күтәреү өҫтөндә эшләй, энергияны һаҡсыл файҙаланыу программаһын бойомға ашыра.


text:
Ҡала-ара автобустар пассажирҙарынан билет алғанда паспорт талап итәсәктәр
5 октябрҙән «Башавтотранс»тың ҡала-ара маршруттары буйынса йөрөүсе бөтә пассажирҙарҙан билет һатып алғанда паспортын йәки башҡа төрлө танытмаһын талап итәсәктәр.
«Башавтотранс»та теге йәки был йүнәлеш буйынса китеүсе һәр кешенең фамилияһын, хатта автобуста ниндәй урында ултырыуын әйтә аласаҡтар. Йөрөү документтарында һатып алыусыларҙың паспорт мәғлүмәттәре индереләсәк графа барлыҡҡа киләсәк. Был программа продуктын дәүләт автопредприятиеһында пассажирҙарҙың йөрөүен тағы ла хәүефһеҙерәк яһау өсөн индерҙеләр.
Әйткәндәй, «Транспорт хәүефһеҙлеге тураһында» федераль закон кешеләрҙе алыҫ араға сығарыусы бөтә автоташыусыларҙан исемле йөрөү документтары биреүҙе талап итә.
«Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы баш инженеры Игорь Ададуров әйтеүенсә, Рәсәй Хөкүмәте ҡарарына ярашлы 2012 йылға бөтә ҡала-ара автобустары йөрөтөү ҡағиҙәләрен күҙәтеүҙе үлсәүсе тахометрҙар менән йыһазландырылырға тейеш.
— «Башавтотранс» был яңылыҡты индереүгә әҙерләнә лә инде, — тип хәбәр итте Игорь Ададуров.


text:
Өфө нефть техник университеты терәк вуздар исемлегенә инде Фото: Олег Яровиков
Өфө нефть техник университеты терәк вуздар исемлегенә инде
Өфө нефть техник университеты терәк вуздар исемлегенә инде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө дәүләт нефть техник университеты илдә терәк университеттар булдырыласаҡ тәүге 11 юғары уҡыу йорто исемлегенә инде.
Нефть университетынан тыш, еңеүселәр иҫәбендә Кострома технологик, Төмән нефть һәм газ, Себер аэрокосмик университеттары, Дон, Волгоград, Воронеж, Омск һәм Һамар техник университеттары, шулай уҡ Вятка дәүләт университеты һәм Тургенев исемендәге Орел университеты бар.
Һайлап алынған вуздар алдағы өс айҙа Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығына биш йылға үҫеш программаһын тапшырырға тейеш, тип билдәләнә министрлыҡтың ҡарарында.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы — Рәсәйҙең иң популяр 15 телеканалы исемлегендә
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Рәсәй TNS тикшеренеү төркөмө илдең иң популяр 15 төбәк телеканалдары исемлеген билдәләне.
Тәүлегенә 18 сәғәттән ашыу күрһәткән үҙ аллы каналдар рейтингында Башҡортостан юлдаш телевидениеһы Екатеринбургтың «Дүртенсе каналы» менән алтынсы һәм етенсе урындарҙы биләй.
Төбәк телеканалдары тамашасыларының өҫтөнлөктәрен өйрәнгәндән һуң, тикшеренеү төркөмө уларҙың яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһыныуын билдәләй. Шуның менән бергә телеканалда киске 10-сы яртыла эфирға сығыусы «Яңылыҡтар» биш көндәлек төбәк мәғлүмәт сығарылыштары исемлегенә инә.
— Республиканың ике дәүләт телендә — рус һәм башҡорт телдәрендә эфирға сыҡҡан яңылыҡтар сығарылышы халыҡҡа мөһим хәл-ваҡиғалар тураһында еткерә. Төбәк проблемалары федераль каналдарҙы ҡыҙыҡһындырмауы бер кемгә лә сер түгел. Тәү сиратта урындағы аудиторияның мәнфәғәттәрен иҫәпкә алып эшләйбеҙ. Әйткәндәй, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының яңылыҡтар сығарылышы төбәктәге хәлдәрҙе сағылдырыусы урындағы телеканалдар араһында берҙән-бер мәғлүмәт хеҙмәте, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан юлдаш телеканалының баш мөхәррире Гүзәл Хәсәнова.
— Көн һайын хәбәрселәребеҙ Башҡортостандың бер нисә районына юллана, ваҡиға урынынан репортаждар эшләй, кәрәк булһа, тура эфирға сыға, — тип һөйләне Яңылыҡтар хеҙмәтенең төп редакцияһы етәксеһе Шамил Ишемйәров. — Беҙҙең кәрәҙле элемтә каналдары буйынса эшләүсе махсус ҡорамалыбыҙ бар, ул тиҙ арала республиканың теләһә ҡайһы нөктәһенән телевизион сигналды тапшырырға, яңылыҡтар программаһына тоташтырырға мөмкинлек бирә. Бынан тыш, беҙгә район һәм ҡалаларҙағы телеканалдарҙа эшләүсе коллегаларыбыҙ ярҙам итә.
Рәсәй TNS тикшеренеү төркөмөнөң мәғлүмәттәре буйынса, төбәктәрҙәге тамашасыларҙы спорт, танып белеү тапшырыуҙары, фильмдар һәм сериалдар ҡыҙыҡһындыра. Ә бына күңел-асыу ток-шоуҙарына ихтыяж төшкән.
Рәсәйҙә телевизор ҡараусыларҙың йәше артыуы күҙәтелә. Төп аудиторияның йәше — 55-тән ашыу. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында бындай йүнәлеш түбәндәгесә сағылыш тапты: әгәр элек каналды ҡатын-ҡыҙҙар ғына ҡараһа, хәҙер иһә ир-аттар ҙа бар. Төп тамашасылар — 35-54 йәшлектәр һәм 55 йәштән өлкәндәр.


text:
Сербия
Координаталар: 44°14′00″ с. ш. 20°53′00″ в. д. / 44.23333° с. ш. 20.88333° в. д. (G) (O)
Сербия, Сербия Республикаһы (сер. Репу̀блика Ср̀бија) Европаның көньяҡ-көнсығышындағы, Балҡан ярымутрауының үҙәк өлөшөндәге һәм өлөшләтә Паннон уйһыулығындағы дәүләт[8]. 2000 йылдан Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ағзаһы.
Сербия конституцияһына ярашлы, уның составына ике автономлы өлкә инә: Воеводина һәм Косово менән Метохия[9]. 1999 йылдан Косово 1244 Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Хәүефһеҙлек Советы резолюцияһына ярашлы БМО протектораты аҫтында була, ул Сербия власы тарафынан контролгә алынмаған. Албанлылар күпселекте тәшкил иткән ваҡытлыса үҙидаралыҡ институттары 17 февралдә 2008 йыл Сербияла бер тауыштан крайҙың бойондороҡһоҙлоғон иғлан итә. Быны БМО-ың 108 дәүләт-ағзаһы таный.[10]. Сербия Косово республикаһының де-юре суверенитетын таныуҙан баш тарта, әммә 2013 йылдың 19 апрелендә Косово Брюссель мәнәсәбәттәрен нормалаштырыу килешеүенә ҡул ҡуйып һәм уны 22 апрелдә ратификациялап, Косованың бойондороҡһоҙлоғон де-факто таный.
Төньяҡта Сербия Венгрия, төньяҡ-көнсығышта — Румыния, көнсығышта — Болгария, көньяҡта — Македония элекке Югослав Республикаһы, көньяҡ-көнсығышта Албания Черногория, көнсығышта — Хорватия һәм Босния һәм Герцеговина менән сиктәш.
Беренсе Бөтә Донъя һуғышы тамамланғас, Сербия сербтар хорваттар, словенецтар Короллеге дәүләтенә нигеҙ һалыусы була. Һуңғараҡ Югославия Короллеге дәүәлтененң бер өлөшө һанала. Икенсе донъя һуғышынан һуң Сербия Югославия Социалистик Федератив Республикаһы составындағы дәүләт. 1992 йылдан Сербия һәм Черногория Югославия Союз Республикаһы һәм Сербия һәм Черногория Дәүләт Союзы федерациялары составындағы дәүләт була. 2006 йылда Сербия һәм Черногория Дәүләт союзы тарҡала, Сербия менән Черногория айырым, тулы хоҡуҡлы дәүләткә әйләнә.
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сербия тарихы VI быуатта, Балҡан ярымутрауы ның көнбайыш өлөшөнә боронғо славяндар күсеп ултырыу ваҡытынан башлана. VIII—IX быуаттарҙа сербтарҙың тәүге дәүләттәре барлыҡҡа килә:Сербия (урта быуат) кенәзлеге, Дукля (дәүләт), Захумье, Травуния һәм Пагания[11][12][13]. XII быуат аҙағында Серб дәүләте Византия империяһы власынан ҡотола һәм XIV быуат уртаһына Балҡандың бөтә көньяҡ-көнсығыш өлөшөн тиерлек үҙ эсенә алып, эре держава булып үҫешә. Урта быуат Сербияның үҫеше 1331—1355 йылдарға, Стефан Душандың идара итеү ваҡытына тура килә. Әммә уның үлеменән һуң дәүләт тарҡала. 1389 йылда серб кенәзлеге ғәскәрҙәре 1389 йылда Косово яланындағы һуғышта еңелә. Был иһә Сербияның Ғосман империяһының сюзеренитетын таныуына килтерә. 1459 йылда Сербия тулыһынса төрөктәр тарафынан яулап алына һәм артабанғы 350 йыл эсендә серб ерҙәре Ғосман империяһы власы аҫтында була. XVII быуат аҙағынан төньяҡ райондар Австрия империяһы составына инә.
1804—1813 йылдағы тәүге серб восстаниеһы һөҙөмтәһендә Сербия кенәзлеге барлыҡҡа килә. 1813 йылда восстание баҫтырыла. 1805 йылда башланған икенсе восстание уңышлыраҡ була, һәм 15 йылдан һуң солтан рәсми рәүештә Милош Обреновичты Сербияның хакимы итеп таный. 1878 йылдың 13 июлендә Берлин конгресы Берлин тыныслығы шарттары буйынса Сербия бойондороҡһоҙлоҡ ала, 1882 йылда Сербия королллеге тип иғлан ителә. XX быуатта Сербияла парламент монархияһы булдырыла. Иҡтисад һәм мәҙәниәт үҫеш ала.
1912—1913 йылдағы Балҡан һуғышы һөҙөмтәһендә Сербия составына Косово (төбәк), Македонияның (өлкә) бер өлөшө һәм Санджактың байтаҡ өлөшө инә. Беренсе донъя һуғышында Сербия Антанта яғында була. Һуғыш ваҡытында ул, ҡайһы бер баһалар буйынса, халҡының өстән бер өлөшөн юғалта. Һуғыштан һуң Сербия сербтар, хорваттар, словенецтар короллегенең үҙәге була. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында, 1941 йылдың апреленән Сербия территорияһы Герман ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана. Дәүләт территорияһының бер өлөшө Германия, Венгрия, Болгария һәм шулай уҡ Албания саттелиттарына бирелә. 1945 йылда Сербия Совет Армияһы, партизандар һәм Югославия Халыҡ-азатлыҡ армияһының регуляр отрядтары тарафынан азат ителә.
1945 йылда Югославия Федератив Халыҡ Республикаһы (1963 йылдан Югославия Федератив социалистик Республикаһы) иғлан ителә. 1990 йыл башындағы этник ара ҡаршылыҡтар үҫеше һәм сепаратистик сығыштар граждандар һуғыштарына һәм Югославияның тарҡалыуына килтерә.
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1990 йылдың октябрендә Югославиялағы демократик үҙгәртеп ҡороуҙар барышында, яңы серб конституцияһы ҡабул ителә. Ул бер палаталы парламент — Скупщина (250 урын)ойоштора. Депутаттар 4 йыллыҡ срокка һайлана. Сербия Республикаһының президенты дөйөм тура һайлауҙарҙа 5 йыллыҡ срокка һайлана. Башҡарма властың юғары органы — рәйес етәкселегендәге министрҙар советы. Рәйес президент күрһәткән кандидатураларҙан торған парламент тарафынан һайлана. Рәйес парламент менән раҫланған хөкүмәтте төҙөй. Президент, хөкүмәт һәм Скупщина Белградта урынлашҡан.
2006 йылдың 28-29 октябрендә референдумда 1990 йылдағы төп законды алыштырған Сербияның яңы конституцияһы ҡабул ителә. 2007 йылдың 21 ғинуарында ил парламентына һайлау ойошторола (250 депутат). Һайлауҙа еңгән милли Серб радикаль партияһы (81 урын) элек идара иткән Социалистик партия менән оппозицияла була. Хөкүмәтте парламентта 50 проценттан ашыу урын алған либераль партиялар — Борис Тадич партияһы, Воислав Коштуница президент партияһы һәм илдең финанс министры Младжан Динкичтың «G-17» хәрәкәте төҙөй.
2008 йылдың 20 ғинуарынан 3 февралгә тиклем сираттағы президент һайлауы үтә. Унда Борис Тадич еңеп сыға. Ошо уҡ йылдың 11 майында срогынан алда парламент һайлауы үтә һәм унда Тадичтың Демократик партияһы еңеү яулай. 2012 йылдың 5 апрелендә Сербия президенты Борис Тадич үҙ вәкәләтен һала.[15]. 2012 йылдың 6 майында Сербияла президент һәм парламент һайлауы үтә.
Дәүләт символикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сербияның гимны булып, Сербия короллегенең әҙерәк үҙгәртелгән «Боже правде» гимны һанала. Был гимн оҙаҡ йылдар дауамында Серб Республикаһы гимны ла булып тора. Илдең ике флагы бар: халыҡ һәм рәсми. Тәүгеһе ҡыҙыл-күк, аҡ туҡыма, икенсеһе — ошо уҡ туҡыма, тик дәүләт гербы менән.
Тышҡы сәйәсәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сит илдә Сербия 64 илселек һәм 22 генераль консуллыҡ менән таныла.[16]. Сербияның үҙенең территорияһында 65 илселек, 5 генераль консуллыҡ урынлашҡан.[17]. Югославия тарҡалғандан һуң, Сербия Югославия Социалистик Федератив Республикаһы ведомствоһы милкенең яҡынса өстән бер өлөшөн мираҫ итеп ала. Сербия БМО, Европа Советы, Европала Хеҙмәттәшлек һәм хәүефһеҙлек ойошмаһы, Интерпол, Бөтә Донъя банкы, Тыныслыҡ хаҡына партнёрлыҡ, Көньяҡ-көнсығыш Европа өсөн тотороҡлоҡ пакты,ЮНЕСКО, Бөтә донъя туристик ойошмаһы, Бөтә донъя почта союзы, Бөтә донъя хеҙмәт конфедерацияһы, Бөтә донъя таможня ойошмаһы, Бөтә донъя метереологик ойошмаһы, Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы ағзалары булып һанала.
Әлеге ваҡытта илдең тышҡы сәйәсәте Европа союзына инеү өсөн ынтыла.
Генерал Ратко Младич менән Серб Краинаһының элекке президенты Горан Хаджичтың ҡулға алыныуына тиклем Сербия сәйәсәтенә Элекке Югославия буйынса халыҡ-ара трибунал ҙур йоғонто яһай. Үрҙәге шәхестәрҙең аресынан һуң президент Борис Тадич, Гаага алдындағы бурыс тулыһынса үтәлде, тип билдәләй[18]. Һуңғараҡ, Евро союздың бер төркөм функционерҙары, Сербияның был ойошмаға ҡушылыуы Белградтың Косово менән мөнәсәбәттәрен көйләй алыуына һәм уны бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ таныуына туранан-тура бәйләнгән, тип белдерә. Бындай белдереү серб йәмғиәтендә ҡыҙыу дебат булдыра һәм Сербия евроинтеграцияһы яҡлыларҙың кәмеүенә килтерә.
2012 йылдың 1 мартында Сербия ЕС составына инеүгә рәсми рәүештә кандидат статусы ала.[19].
Ҡораллы көстәр һәм Именлек хеҙмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Армия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сербияның Ҡораллы көстәре яңынан төҙөү, үҙгәртеп ҡороу буйынса оҙайы юл үтә. 1992 йылда Югославияның тарҡалыуынан һуң Югославия Союз Республикаһының Ҡораллы көстәре булдырыла (сер. Војска Југославије).
2003 йылда Сербия һәм Черногорияның Ҡораллы көстәре булырыла (сер. Војска Србије и Црне Горе). 2006 йылда уларҙың Сербия территорияһында фатирҙарға урынлаштырлыған подразделениеһы Сербияның ҡораллы көстәре тип рәсмиләштерелә (сер. Војска Србије). Шул ваҡытта сираттағы, масштаблы хәрби реформа башлана.
Сербияның Ҡораллы көстәрендә 36 000 һалдат, офицер иҫәпләнә, шуларҙың 1100-сө профессиональ, 2200-ө ирекле хеҙмәттәге һалдаттар. Хәрби реформанан һуң яҡынса йөҙ бригада урынына 12—4 пехота, ҡатнаш-артиллерия, махсус бригада, ике авиацион, берешәр ракета һәм артиллерия, элемтә һәм логистика бригадалары булдырыла. Шулай уҡ Сербия армияһы составында айырым хәрби полиция һәм элемтә батальоны бар. Корпустар һәм армиялар Сербия армияһының арҡа һөйәгенә әйләнгән бригада һәм батальондар менән алмаштырыла.
Серб армияһы ҡоро ер ғәскәрҙәре, сербияның хәрби-һауа көстәре һәм һауа көстәре оборонаһынан тора. Ҡоралланыуҙың күп кенә өлөшө Югославия Социалистик Федератив Республикаһы һәм Югославия Республикаһы Союзынан мираҫ итеп алынған.
2011 йылдан армияла хеҙмәт итеү ирекле була. Быға тиклем хәрби хеҙмәт итеү срогы 6, альтернатив хеҙмәт 9 ай була. Сербия төбәктә иң эре ҡорал экспортлаусы булып һанала. 2009 йылда серб хәрби экспорты 500 миллион АҠШ доллары тәшкил итә. [20].
Полиция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Серб полицияһы бер нисә департаменттан торған Эске эштәр министрлығы юрисдикцияһы аҫтында. Полиция 161 муниципаль станцияны, 62 сик буйы контроле станцияһын һәм 49 юл хәрәкәте контроле станцияһын үҙ эсенә ала. Сербия полицияһы профессиональ ойошма һанала. Унда, 2006 йылдың мәғлүмәттәре буйынса, 42 740 офицер һәм 26 527 граждан кешеһе бар[21]. 1997 йылдың 3 ғинуарына тиклем полиция милиция итеп үҙгәртелә. Яңы исем биреү эске эштәр тураһындағы законға ярашлы башҡарыла. Поилция структураһына бер нисә подразделение инә. Уларҙың иң боронғоһо — жандармерия (сер. Жандармерија). Ул гражданлыҡ һәм хәрби функцияларҙы үтәй.
Махсус хеҙмәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сербияның төп махсус хеҙмәте — Мәғлүмәт именлеге агентствоһы (сер. Безбедносно-информативна агенција)[22]. Ул разведка һәм контрразведка, ойошторолған енәйәт һәм терроризмға ҡаршы көрәш мәсьәләләре өсөн яуап бирә. Агентство 2002 йылдың 11 июлендә булдырыла, уның Белградта штаб-фатиры бар. 2008 йылдың 17 июленән Мәғлүмәт именлеге агентствоһын Саша Вукадинович етәкләй. 2002 йылдан агентствоға Андрия Савич, Миша Миличевич, Раде Булатович, Саша Вукадинович етәкселек итә
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Приштина не контролируется Сербией и находится под контролем самопровозглашённой Республики Косово.
- ↑ Положај, рељеф и клима (серб.). Правительство Сербии. 11 апрель 2014 тикшерелгән.
- ↑ без Косово и Метохии
- ↑ РЗС | Резултати извештаја
- ↑ Подведены итоги переписи населения в Сербии, RuSerbia.com (02.12.2012).
- ↑ 6,0 6,1 Report for Selected Countries and Subjects
- ↑ http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf
- ↑ CIA — The World Factbook
- ↑ Устав Републике Србије
- ↑ Ministry of Foreign Affairs— Countries that have recognized the Republic of Kosova
- ↑ Макова Е.С. Сербские земли в Средние века и Раннее Новое время // История южных и западных славян / Матвеев Г. Ф., Ненашева З. С. — Москва: Издательство Московского университета, 2008. — Т. 1. — Б. 61. — ISBN 978-5-211-05388-5.
- ↑ Раннефеодальные государства на Балканах VI—XII вв. / Литаврин Г. Г. — Москва: Наука, 1985. — Б. 198.
- ↑ Чиркович Сима. История сербов — М.: Весь мир, 2009. — Б. 18. — ISBN 978-5-7777-0431-3.
- ↑ Был картала Черногорияла халыҡтың өстән бер өлөшөн тәшкил иткән сербтар билдәләнмәгән, сөнки бөтә көньяҡ славяндар «черногорецтар» менән берҙәй тип таныла.
- ↑ Lenta.ru: Балканы: Ушел, чтобы вернуться
- ↑ Diplomatic Missions
- ↑ https://archive.is/20120805131325/www.mfa.gov.rs/Embassies/missions_e.html
- ↑ Сербия выдала Хаджича Гааге, но к Евросоюзу присоединится не скоро (серб.). 28 март 2016 тикшерелгән.
- ↑ Сербия приблизилась к Евросоюзу. «Коммерсантъ-Online», 02.03.2012 // 11:43
- ↑ Serbia’s Arms Industry Recovers to Become Major Exporter: Video — Bloomberg
- ↑ POLIS— Policing Profiles of Participating and Partner States
- ↑ Агентство по безопасности и информации - Bezbednosno-Informativna Agencija - BIA - RuSerbia.com - О Сербии по-русски. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 23 апрель 2013 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сербия Open Directory Project (dmoz) һылтанмалар каталогында.
- О Сербии по-русски (урыҫ.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 ғинуар 2013. 7 ғинуар 2013 тикшерелгән.
- Белград — Главный город Сербии (серб.)
- ТАНЈУГ — Национална новинска агенција (серб.)
- Международное радио Сербия
- Б92 — информационный портал
- Интернет Крстарица
- rastko.org.rs — Историја Србије (серб.)
- Сувенири Србије
- Мапе Србије (серб.)
- Закони Републике Србије
- Предели Србије — -{Sights of Serbia by Melissa Enderle}- (инг.)
- Самборский А. А. Выписки из писем протоиерея Самборского из Вены от 14 Июня І804 / Сообщ. А. А. Малиновским // Русский архив, 1868. — Изд. 2-е. — М., 1869. — Стб. 111—120. — Под загл.: О восстановлении нового славяносербского государства.
- П. А. Стенин,1892 г. Восток. Страны креста и полумесяца и их обитатели. Историко-географическое и этнографическое обозрение левантского мира. Королевство Сербия.


text:
Бөтә Рәсәй экологик проекттар конкурсының төбәк этабы еңеүселәре асыҡланды
Республика балалар экология-биология үҙәгендә Һыу ресурстарын һаҡлау һәм тергеҙеү темаһы буйынса бөтә Рәсәй экологик проекттар конкурсының төбәк этабы тамамланды. Ул “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә үткәрелә. Конкурста юғары класс уҡыусылары ҡатнаша.
«Башинформ» агентлығына үҙәк директоры Екатерина Кошелеваның хәбәр итеүенсә, төп этапҡа ете үҫмер — Өфө, Мәләүез, Салауат ҡалалары, Өфө һәм Әлшәй райондары уҡыусылары саҡырылған. Улар тикшеренеү эштәре менән бергә журналист яҙмаларын да тәҡдим итте.
Проекттарын яҡлағандан һуң, баһалама ағзалары ҡуйған баһаларҙан һуң, “Тикшеренеү эштәре” номинацияһында беренсе урын Өфөнән Дарина Такинаға бирелде. Уның хеҙмәте Дим районы күлдәренең ылымыҡтары составын өйрәнеүгә бағышланған. “Журналистар һыу тураһында яҙа” номинацияһында беренсе урынды Алена Булычева яуланы. Ул йәштәрҙең “Экорост” экология гәзите биттәрендә баҫылған тәбиғәтте һаҡлауға арналған статьялар авторы. Дарина менән Алена яҙғыһын Мәскәүҙә, Экологик проекттар консалтингы институтында үтәсәк бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.
Екатерина Кошелева әйтеүенсә, бөтә Рәсәй этабында Башҡортостан вәкилдәре ике тапҡыр иң юғары һөҙөмтәгә өлгәшкән һәм ике еңеүсе лә әлеге көндә М.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетында белем ала.


text:
Шаран районында Рима Баталова приздарына еңел атлетика кросы уҙҙы
Шаран районында Дәүләт Думаһы депутаты, ун өс тапҡыр Паралимпия уйындары еңеүсеһе Рима Баталова приздарына дүртенсе тапҡыр еңел атлетика кросы үтте. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн Шаран ауылына бөтә райондан, шулай уҡ күрше муниципаль берәмектәрҙен спортсылар килде. Сараны асыу тантанаһында ҡунаҡтар алдында йәш спортсылар сығыш яһаны.
— Беҙ барыбыҙ ҙа спорт менән дуҫ, сәләмәт тормош алып барабыҙ, — тип бәйгелә ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итте Рима Баталова. – Һеҙҙән, минең кеүек үк, чемпиондар сығыр, тип ышанам. Чемпион булып тыумайҙар, быға ҙур тырышлыҡтар ярҙамында ирешәләр.
Ярыштарҙа дүрт йәштән алып утыҙ биш йәшкә тиклемге спортсылар ҡатнашты.
— Йылдан йыл кроста ҡатнашыусылар һаны арта, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Шаран районы хакимиәте башлығы Илгиз Сәмиғуллин. – Балаларға сәләмәтлек, уңыштар, яңы еңеүҙәр теләйем. Ярыштарҙа ҡатнашыусыларға бында килеп, әүҙемлек күрһәткәндәре өсөн рәхмәт. Был матур йола алдағы йылдарҙа ла дауам итһен.


text:
Делегация төҙөлөш тупланмалары системаһы буйынса Европа тәжрибәһе менән танышты
Башҡортостан делегацияһының Германияға һәм Чехияға сәфәре тамамланды. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты, БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы, БР Финанс министрлығы, Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы һәм Өфө хакимиәте вәкилдәре ингән эшсе төркөм төҙөлөш тупланмаһы системаһы өлкәһендәге тәжрибәне өйрәнде һәм Чехиялағы торлаҡ-төҙөлөш тупланмалары предприятиеларында булды.
БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, халыҡтың һаҡлыҡ төҙөлөш кассалары системаһы аша средстволар туплау схемаһы Германияла, Чехияла, Австрияла киң таралған. Халыҡты дәүләт дәртләндереүе (дәүләт премиялары) системаһын юлға һалыу арҡаһында граждандар унда әүҙем ҡатнаша. Башта Германияла дәүләт премияһы күләме йылына 200 евроға етә, әлеге ваҡытта йылына уртаса 1000 евро самаһы туплап, йылына 90 евро тирәһе.
Башҡортостан делегацияһы вәкилдәре, Рәсәйҙә һаҡлыҡ төҙөлөш кассалары индереү торлаҡҡа мохтаж халыҡтың, түбән процент менән кредит алып, башланғыс средстволар (торлаҡ хаҡының 50 процентына тиклем) туплау ысулы булараҡ маҡсатҡа ярашлы, тип билдәләне.


text:
Башҡорт ҡыҙҙары Монголияла шашка буйынса донъя чемпионатында ҡатнаша
1 октябрҙә Улан-Баторҙа ҡатын-ҡыҙҙар араһында шашка буйынса донъя чемпионаты старт ала. Ул өс программала уҙасаҡ: классик, тилбер һәм «йәшен тиҙлегендәге».
Өфөнән ике донъя чемпионы ҡатнаша - иң абруйлы классик программала биш тапҡыр донъя титулын яулаусы Тамара Танһыҡҡужина һәм «йәшен тиҙлегендәге» уйында донъя чемпионы Айгөл Иҙрисова. Айгөл өсөн Монголиялағы чемпионат тәүгеләрҙән түгел – ике йыл элек ул ҡыҙҙар арһында уҙған донъя беренселегендә бронза призер булғайны.


text:
Башҡортостан транспортта хәүефһеҙлек мәсьәләләренә арналған халыҡ-ара форумда ҡатнаша
«Транспортта хәүефһеҙлек» II халыҡ-ара форумында тармаҡтың төп эксперттары халыҡ-ара хәүефһеҙ транспорт мөхитен булдырыуға бәйле саралар комплексын тикшерәсәк. Форум 2012 йылдың 19-21 апрелендә Санкт-Петербургта үткәрелә, тип хәбәр итә БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты.
Унда федераль һәм төбәк власы органдары вәкилдәре, диңгеҙ порттарының, аэропорттарҙың, тимер юл вокзалдары һәм транспорт компанияларының топ-менеджменты, транспорт хәүефһеҙлеге ҡорамалдары һәм системаларын уйлап табыусылар һәм етештереүселәр, консалтинг структуралар, банктар, страховкалау компаниялары вәкилдәре, шулай уҡ профилле фәнни-тикшеренеү, проекттар төҙөү һәм йәмәғәт ойошмалары белгестәре ҡатнашасаҡ.
Сит ил коммерция структуралары, илселек, консуллыҡ вәкилдәре лә көтөлә.
Форумдың эшлекле программаһы сиктәрендә Рәсәйҙең халыҡ-ара транспорт системаһына ҡушылыу, транспортта халыҡтың хәүефһеҙлеген комплекслы тәьмин итеү программаһын тормошҡа ашырыу, интеллектуаль системаларҙы ҡулланылышҡа индереү (шул иҫәптән ГЛОНАСС базаһында), террористик хәүефтәргә ҡаршы тороу, юғары квалификациялы персонал әҙерләү мәсьәләләре тикшереләсәк.
Быйыл эш программаһына күргәҙмә лә индерелгән, унда индустрияның һуңғы ҡаҙаныштары күрһәтеләсәк. Экспоненттар комплекслы хәүефһеҙлек системаларын, техник һаҡлау средстволарын, интеллектуаль элемтә һәм контроль системаларын, янғындан һаҡлау тауарҙары һәм авария-ҡотҡарыу техникаһын, хәүефле йөктәрҙе ташыу технологияларын, шулай уҡ контртеррористик саралар, сертификация һәм хәүефһеҙлекте тикшереү, хеҙмәт һәм сәләмәтлек һаҡлау, белем биреү һәм белгестәрҙе ҡайтанан әҙерләү өлкәһендәге алдынғы эшләнмәләрен тәҡдим итәсәк.
РФ субъекттарының экспозициялары ватан һәм сит ил инвесторҙарын төбәктәрҙең ҡеүәттәре менән таныштырырға мөмкинлек бирәсәк.
— Форумдың резолюцияһы хәүефһеҙлек аспектында транспорт тармағын дәүләт көйләүе һәм был өлкәгә бәйле закондарҙы камиллаштырыу өсөн РФ Дәүләт Думаһының профилле комитеттарына, министрлыҡ һәм ведомстволарға ебәреләсәк, — тип хәбәр ителә БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты сайтында.


text:
Өфөлә ,,Синяя Птица,, Бөтә Рәсәй йәш таланттар конкурсының һайлап алыу этабы үтте
Башҡортостан дәүләт концерт залында йөҙҙән ашыу бала йырлау һәм инструменттарҙа уйнау оҫталығын күрһәтте. Икенсе көнөндә Телеүҙәк бинаһында конкурсанттар хореография һәм үҙенсәлекле жанрҙа үҙҙәрен һынап ҡараны. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандан иң талантлы балалар һайлап алына, улар Мәскәүҙә үтәсәк төп сарала ҡатнашыу хоҡуғы ала. Конкурс шарттары буйынса унда 5 йәштән 15 йәшкә тиклем балалар ҡатнаша ала. Раушания Ракаева Сибай ҡалаһынан. Өфөгә ҡыҙы Элина менән килгән. Икенсе класс уҡыусыһы 4 йәштән бейеү менән шөғөлләнә. Шуныһы ҡыуаныслы конкурсанттар милли номерҙар ҙа тәҡдим итте. Беренсе көндә халыҡ йырҙары, ҡурай, думбыра, ҡумыҙ яңғыраһа, икенсе көнөндә лә башҡорт бейеүҙәрен күрһәтергә теләүселәр бихисап ине. Был конкурста балалар ҡатнашлығында башҡарыу сәнғәтенең бөтә төрҙәре тәҡдим ителә. Йәғни, кескәй дуҫтарыбыҙ музыка ҡоралында, йыр, бейеү, үҙенсәлекле жанрҙа үҙен һынап ҡарай ала. Телеүҙәктә ойошторолған этапты Башҡортостандың билдәле һәм күренекле сәнғәт әһелдәре баһаланы. Конкурс икенсе йыл рәттән уҙғарыла. Синяя птица конкурсы балалар араһында йәш таланттарҙы асырға, уларға артабан үҫергә ярҙам итә. Баһалама ағзалары билдәләүенсә, республика һәләтле балаларға бай. Конкурстың төбәк этабы еңеүселәре ноябрь айында атала. Һуңынан улар Мәскәүҙә үтәсәк финалда ҡатнаша. Ә декабрҙә Рәсәй телеканалында башланасаҡ финалда, телевизор ҡараусылар Башҡортостан вәкилдәре өсөн дә тауыш бирә ала.


text:
җомга, 20 гыйнвар 2017, Казан вакыты 04:49
“Салауат Юлаев” хоккей клубы сираттағы миҙгелде яба. Команданы ҡотлау тантанаһында ҡатнашырға теләк белдереүсе журналистарға аккредитация үткәрелә башланы. Тантана 30-сы майҙа Өфө Арена боҙ һарайында уҙғарыла. Аренала был көндө хоккей буйынса донъя чемпионаты кубогы урын аласаҡ. Был кубок өсөн Рәсәй командаһы составында өс юлаевсы уйнағайны. Улар – Александр Еременко, Виталий Прошкин һәм Алексей Терещенколар. Программала миҙгелдең иң яҡшы уйынсыларын да билдәләү ҡаралған. Бүләкләү тантанаһынан һуң Ленин майҙанында Рәсәй эстрада йондоҙҙары, Дима Билан һәм Филипп Киркоров, Уматурман һәм Звери төркөмө ҡатнашлығындағы шоу-программа үткәреләсәк. Миҙгел ябыу тантанаһына билеттар ирекле һатыуға сығарылған, хаҡы 20 һум. Чемпион исемен алғас, юлаевсыларға 750 мең доллар премия түләнгәйне.


text:
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты мандаттарын Хәйҙәр Ғайсин менән Рәмил Бигнов алды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты мандаттарын Хәйҙәр Ғайсин менән Рәмил Бигнов алды
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты мандаттарын Хәйҙәр Ғайсин менән Рәмил Бигнов алды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттарын өҫтәмә һайлауҙарҙа «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәре еңеп сыҡты, тип хәбәр итте Берҙәм тауыш биреү көнө һөҙөмтәләре буйынса ойошторолған брифингта Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев.
Күмертау округы буйынса «Акрополь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Хәйҙәр Ғайсин, Туймазы округы буйынса «Белсталь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәмил Бигнов һайлаусыларҙың ышанысын яуланы.
Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Хәйҙәр Ғайсин 72,29 процент, Рәмил Бигнов 66,5 процент тауыш йыйған. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттарын өҫтәмә һайлауҙа 15-се Күмертау һайлау округында һайлаусыларҙың — 49,96, 50-се Туймазы һайлау округында 59,87 проценты тауыш биргән.


text:
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығы хеҙмәткәренә 120 миллион һум күләмендә штраф һалынды
Республиканың Юғары суды ҡарары менән БР Ауыл хужалығы министрлығының 57 йәшлек элекке хеҙмәткәре ҙур күләмдә ришүәт алғаны өсөн хөкөм ителде. Үткән йылдың август айында элекке чиновник бынан өс йыл элек «Рощинский» совхозында башҡарылған эштәр өсөн аҡса күсереүҙә ярҙам иткәне өсөн төҙөлөш фирмаһынан 1,5 миллион һум аҡса талап иткән.
Чиновник ришүәт суммаһының бер өлөшөн (500 мең һум) алған ваҡытта ҡулға алынған. Әммә ғәйепләнеүсе үҙ ғәйебен танымаған. Уға 120 миллион һум күләмендә штраф һалынды, тип хәбәр итте БР Юғары судының матбуғат секретары Елена Макушина. Шулай уҡ ғәйепләнеүсе бер йыл дауамында дәүләт хеҙмәтендә етәксе вазифаларын биләй алмай, тип асыҡланылар республика прокуратураһынан.


text:
Болгарияла Башҡортостан хаҡында рәсми сайт асылды
Болгарияла Башҡортостан-Болгария дуҫлығына арналған сайт асылды. «Башҡортостан — Болгария» Дуҫлыҡ йәмғиәтенең башҡарыусы директоры Татьяна Коробова хәбәр итеүенсә, был проектты Софиянан студент Симеон Гройсман эшләгән.
Бөгөн сайтта ике телдә – болгар һәм рус телдәрендә ике республиканың да визит карточкалары урынлаштырылды. Ошонда уҡ күптән түгел Өфөлә халыҡ-ара дуҫлыҡты нығытыуға йүнәлтелгән ваҡиғалар – Республика көнө алдынан Болгария Республикаһы Президенты һәм Ҡораллы Көстәр юғары баш командующийы патронатындағы Милли комитеттан Өфө рассамдары – Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары Григорий Круглов менән Николай Супрунға һәм билдәле лингвист Леонид Васильевҡа «Фашизмды Еңеүгә 65 йыл» юбилей миҙалдары тапшырыу, шулай уҡ Григорий Кругловтың эштәренән «Башҡортостан — Болгария» Дуҫлыҡ йәмғиәтендә ойошторолған күргәҙмә сағылыш тапты.
— Киләсәктә беҙҙең һәм Болгария яғынан бергәләп эшләгән осраҡта сайт һәр яҡлап үҫтереләсәк, — тине Татьяна Коробова. – Унда Балкан һәм Көньяҡ Урал халыҡтарының традициялары, байрамдары, сәнғәте, шулай уҡ «Башҡортостан – Болгария» Дуҫлыҡ йәмғиәтенең эше тураһында материалдар урынлаштырыласаҡ. Сайт ҡунаҡтары үҙҙәре өсөн ҡыҙыҡлы темаларҙы тикшереүҙә ҡатнаша һәм үҙҙәренең темаларын тәҡдим итә аласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Башҡортостан – Болгария» Дуҫлыҡ йәмғиәте бер нисә ай элек кенә ойошторолғайны, ләкин ошо ҙур булмаған ваҡыт эсендә ул бик әүҙем эшмәкәрлек йәйелдерергә өлгөрҙө. Уның базаһында Болгарияның билдәле рәссамдары, ғалимдары, йәштәре һәм эшҡыуарлыҡ даирәләре менән осрашыуҙар ойошторолдо. Йәмғиәт балалар ижад конкурстары үткәрә, күргәҙмәләр ойоштора, хәйриә акцияларында ҡатнаша. Уның ишектәре болгар мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһыныусыларҙың барыһы өсөн дә асыҡ. Йәмғиәт Өфөлә Сочи урамы, 18 адресы буйынса урынлашҡан. Башҡорт-болгар дуҫлығы хаҡында http://bashkiriabulgaria.wordpress.com сайтында танышырға мөмкин.


text:
Октябрьскийҙа конференцияла халыҡ ижадын өйрәнеү мәсьәләһе тикшереләсәк
20-22 майҙа Октябрьский ҡалаһында музыка колледжы нигеҙендә художестволы белем биреү системаһында халыҡ ижадын өйрәнеү мәсьәләләре буйынса V Төбәк асыҡ ғилми-ғәмәли конференция-семинары уҙасаҡ.
«Халыҡ ижады шишмәләре» конференцияһында Башҡортостан Республикаһы, Мәскәү, Екатеринбург, Ырымбур белем биреү учреждениеларының алдынғы уҡытыусылары һәм халыҡ коллективтары етәкселәре ҡатнашасаҡ.
Ойоштороу комитеты 16 майға тиклем форумда ҡатнашыусыларҙан заявкалар ҡабул итә, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығының мәғариф буйынса Республика уҡыу-методик үҙәгенән.
Конференцияға мәҙәниәт һәм сәнғәт юғары белем биреү һәм урта һөнәри белем биреү йорттары уҡытыусылары һәм студенттары, балалар сәнғәт мәктәптәре етәкселәре һәм фольклор коллективтары уҡытыусылары, район мәҙәниәт һарайы һәм йорттары фольклор коллективтары етәкселәре саҡырыла.
Конференция-семинар сиктәрендә Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, Өфө дәүләт сәнғәт академияһы доценты Йәмил Абдулмановтың оҫталыҡ класы һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Свердловск музыка училищеһы уҡытыусыһы Светлана Жилинскаяның семинар-практикумы ойоштороласаҡ.
Сара йомғаҡтары буйынса конференция-семинар материалдары йыйынтығын сығарыу планлаштырыла.


text:
«Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» бренды күрше төбәктәрҙә популярлыҡ яулай
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» бренды күрше төбәктәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Ошо көндәрҙә республика вәкиле Амур Хәбибуллин Силәбе өлкәһенең Варнен районында булды. Сәфәр барышында район хакимиәте һәм вәкиллек араһында дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды. Урындағы ҙур сауҙа селтәре «Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» бренды тауарҙарын һатырға әҙер булыуын белдерҙе.
Эшлекле сәфәр программаһында муниципалитеттың бер нисә предприятиеһына барыу ҡаралғайны. Ауыл хужалығы өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеүгә ҙур иғтибар бүленде. Атап әйткәндә, яҡтар Башҡортостан биләмәһендә ҡарабойҙай, тары, гәрсис кеүек культуралар үҫтереүҙе Варнен икмәк продукттары комбинаты тарафынан өлөшләтә финанслау хаҡында килеште. «Варноагромаш» ауыл хужалығы техникаһын етештереүсе киләсәктә республикала филиалын асырға ниәтләй. Был предприятиела ауыл хужалығы техникаһының 600-ҙән ашыу төрө бар, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге вәкиллегендә.


text:
БР Ауыл хужалығы министрлығы «Алтын көҙ-2011» күргәҙмәһенә йомғаҡ яһай
БР Ауыл хужалығы министрлығында Башҡортостандың агросәнәғәт кмплексы предприятиеларының «Алтын көҙ-2011» XIII Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашыуы йомғаҡтары буйынса матбуғат конференцияһы үтәсәк. Башлана — 15.30-ҙа.
Киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко, аҙыҡ-түлек баҙарҙарын һәм хужалыҡ итеүҙең бәләкәй формаларын үҫтереү бүлеге начальнигы Валерий Белов, агросәнәғәт комплексы тармаҡтарында механикалаштырыу һәм электрлаштырыу бүлеге начальнигы Павел Иофинов, «Башҡортостан Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт учреждениеһының генераль директоры Әмир Ишемғолов, «Башҡортостандың Һөтсөлөк союзы» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы директоры Светлана Плотникова осрашасаҡ.


text:
Ғинуарҙа һәм февралдең 4 көнөндә уларҙың һаны 418-гә етте. Утта 57 кешенең ғүмере өҙөлдө.
Бөгөн төндә Белорет районы Ғәбдөк ауылында ла бер йорт янып юҡҡа сыҡты. Ауыл халҡы йыйылып килеп өйҙөң янып бөткәнен ҡарап торорға мәжбүр булды, шулай ҙа дөйөм тырышлыҡ менән һарай- мунса кеүек ҡуралар һаҡлап ҡалынды. Ғәбдөк Белореттағы иң ситкел төпкөл ауыл, урындарҙа янғын һүндереү хеҙмәттәре ойоштороу тураһында күп һөйләнһә лә, ауылда ундай мөхжизә булғаны юҡ. Янғын сыҡҡанда халыҡ йыйылып ут менән көрәшергә мәжбүр.


text:
Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә хәйриә ярҙамдары
Республикала халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө уңайынан хәйриә акциялары үтә, ширҡәт-ойошмаларҙа эшләүселәрҙең бер көнлөк эш хаҡын етемдәр мәнфәғәттәренә алып ҡалалар. Эшҡыуарҙар ҙа аҡса күсерә. Башҡортостан сауҙа үҙәгендә Йәйге шыршы тигән акция ойошторғандар. Яңы йыл шыршыһынан айырмалы, бында ботаҡтарға уйынсыҡтар түгел, ә социаль приюттарҙа тәрбиәләнгән етем һәм зәғиф балаларҙың фотоһүрәттәре эленгән. Диктор даими рәүештә кем ярҙам итә ала битараф булмағыҙ тигән белдереүен еткереп тора.
Шул уҡ ваҡытта үҙ балаһы яҙмышына битарафтар кәмемәй. Башҡортостан прокуратураһында 29 йәшлек ҡатынға ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатҡандар. Стәрлетамаҡ районы Наумовка ауылында йәшәгән был ҡатын үҙ балаһын үлем хәленә еткереүҙә ғәйепләнә. Былтыр яңғыҙы бала табып ул сабыйын ҡарамаған, кейем дә, ашарға ла хәстәрләмәгән. Сабыйы сирләп киткәс дауаханаға алып барыуҙан да баш тартҡан. Аслыҡтан һәм өшөүҙән интеккән 1 йәшлек сабый вафат булған. Был ҡатынды 3 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү ҡарала.
Статистиканан күренеүенсә, республикала былтыр 54 мең, быйыл 5 айҙа 13 мең сабый яҡты донъяға килгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Петербург иҡтисади форумында ҡатнашасаҡ
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 17 июндә 15-се Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашасаҡ.
Быйыл юбилейлы форум «Яңы эра өсөн лидерҙар» девизы аҫтында үтә. Иҡтисади форум сиктәрендәге дискуссиялар «Глобаль иҡтисади үҫеште тәьмин итеү», «Рәсәйҙә ижади капитал булдырыу», «Офоҡтарҙы киңәйтеүсе технологиялар» кеүек өс төп тема тирәләй алып барыласаҡ.
Форум эшендә меңдән ашыу кешенең ҡатнашыуы көтөлә, улар иҫәбендә 169 эре сит ил компаниялары башлыҡтары һәм Рәсәйҙәге коммерция структураларының 336 етәксеһе. Бынан тыш, тағы 52 дәүләт ҡатнашыуға заявка биргән.
Форумды асыу тантанаһы Мәскәү ваҡыты менән сәғәт 11-ҙә башлана.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Ватанды һаҡлаусылар көнө илебеҙ халҡына илһөйәрлек тойғоһо өҫтәй»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Ватанды һаҡлаусылар көнө илебеҙ халҡына илһөйәрлек тойғоһо өҫтәй»
Рөстәм Хәмитов: «Ватанды һаҡлаусылар көнө илебеҙ халҡына илһөйәрлек тойғоһо өҫтәй»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
19 февралдә Ҡала мәҙәниәт һарайында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаны. Төбәк етәксеһе хәрби хәрәкәт ветерандарын, хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, курсанттарҙы һәм республика халҡын байрам менән ҡотланы, шулай уҡ Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы.
– Был ысын мәғәнәһендә халыҡ байрамы, ул Рәсәйгә тоғролоҡтарын эш менән иҫбатлаусы кешеләрҙе берләштерә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Рәсәй армияһы халыҡ менән берҙәмлеге арҡаһында донъяла иң ҡеүәтлеләрҙән һанала.
Республика Башлығы Башҡортостан илдең Ҡораллы Көстәрен нығытыуға ҙур өлөш индерә тип билдәләне. Мәҫәлән, Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә белгестәр самолеттарҙың яңы двигателдәрен сериялы сығарыуға әҙерләнә, бишенсе быуын истребителдәре өсөн ҡулайлама төҙөүҙә ҡатнаша. Республикала ракета яғыулығы, вертолеттар, приборҙар, авиация һәм телекоммуникация ҡорамалдары етештерелә.
Төбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан хәрби частар йылдан-йыл юғары хәрби күнекмәләр күрһәтә. Республикала йәштәрҙе патриотик тәрбиәләү системаһы уңышлы үҫешә. Һуңғы йылдарҙа республиканың хәрби комиссариаты саҡырылышҡа тиклемге әҙерлекте ойоштороу буйынса Үҙәк хәрби округында иң яҡшыларҙан һанала.
Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына айырыуса рәхмәт белдерҙе, улар Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын лайыҡлы шартттарҙа ҡаршы алһын өсөн республикала барыһы ла эшләнәсәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Төбәк етәксеһе Башҡортостанда тыуып үҫкән Советтар Союзы һәм Рәсәй Федерацияһы Геройҙарының ҡаһарманлыҡтары хаҡында һөйләне.
Башҡортостан Башлығы Ватанды һаҡлаусылар көнөн байрам итеү халыҡтың гражданлыҡ-патриотик аңын формалаштырыуҙа мөһим роль уйнай, тигән ышаныс белдерҙе.
– Был байрам илебеҙ халҡына илһөйәрлек тойғоһо өҫтәй. Ул йәштәрҙе беҙгә кәрәкле традицияларҙа тәрбиәләй. Еңел булмаған осорҙа йәшәйбеҙ. Беҙгә берҙәмлек кәрәк. Ысын мәғәнәһендә берҙәм йәмғиәт булырға, бөйөк тарихыбыҙға таянырға тейешбеҙ. Илебеҙ граждандары лайыҡлы йәшәһен, илебеҙ үҫешһен, нығынһын өсөн тағы ла күберәк эшләү зарур. Шулай буласаҡ та, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Сара республика ижади коллективтарының һәм башҡарыусыларының байрам концерты менән тамамланды.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәр исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Яндекс.Карталарҙа Өфөнөң яңы панорамалары барлыҡҡа килде Фото: Олег Яровиков
Яндекс.Карталарҙа Өфөнөң яңы панорамалары барлыҡҡа килде
Яндекс.Карталарҙа Өфөнөң яңы панорамалары барлыҡҡа килде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
«Яндекс»та Өфө ҡалаһының һауанан төшөрөлгән яңы панорамалары барлыҡҡа килде, тип хәбәр иттеләр компанияның матбуғат хеҙмәтенән. Хәҙер һәр кем ҡаланың яңы райондарын һәм иҫтәлекле урындарын, мәҫәлән, Археология һәм этнография музейын йәки «Нур» театрын ҡарай ала.
Аҙаҡҡы тапҡыр Өфөнө 2011 йылда фотоға төшөргәндәр. Ошо ваҡыттан алып ҡаланың ҡайһы бер райондары үҙгәргән, шуға күрә төп урамдарҙы һәм майҙандарҙы яңынан төшөрөргә тура килгән. Һуңғы йылдарҙа төҙөлгән биналар ҙа өҫтәлгән. Хәҙер сервиста «Йәшел яр» һәм «Көмөш шишмә» торлаҡ комплекстарын күрергә була.
2014 йылдың авгусында Яндекстың партнерҙары — City Scanner компанияһы 30 меңгә яҡын фото төшөргән, шуларҙан 7320 панорама килеп сыҡҡан. Хәҙер Яндекс.Карталарҙа Өфөнөң 550 саҡрым урамдарын күрергә мөмкин.
Өфө күренештәрен maps.yandex.ru һәм Яндекс.Карталарҙың мобиль ҡушымтаһында ҡарарға була. Ҡулланыусыларға ҡаланың иҫтәлекле урындарын күрһәтеү өсөн уны сайттарға бушлай индереү мөмкинлеге лә бар.


text:
Мәскәүҙә Рәсәйҙең иң яҡшы эшҡыуарҙарын һайлаясаҡтар
«Башҡортостан Республикаһының йәш иң яҡшы йыл эшҡыуары» конкурсында еңеүселәр йыл һайын үткәрелеп килгән II «Йылдың иң яҡшы йәш эшҡыуары» премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһында ҡатнашасаҡ. Сара кесе йома, 9 декабрҙә, 19 сәғәттә Мәскәүҙә Үҙәк эшҡыуарҙар йортонда үткәрелә. Бында илдең төрлө төбәктәренән Рәсәйҙең иң яҡшы йәш эшҡыуарҙары йыйыласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был премия сиктәрендә быйыл 1 октябрҙә Өфөлә конкурстың БР буйынса Йәш эшҡыуарҙар ассоциацияһы (рәйесе Илдар Сөйөшев)инициативаһы менән ойошторолған төбәк этабы үткәрелде. Төрлө номинацияларҙа еңеүсе исеменә Башҡортостандың ун йәш эшҡыуары лайыҡ булды. Гран-приҙы Эдуард Мәүлиханов («Салауат катализатор заводы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте) алды. Хәҙер уның алдында Рәсәйҙең иң яҡшы йәш эшҡыуары исеме өсөн көрәшеү бурысы тора.


text:
Ялан һары
Ялан һары (лат. Buteo rufinus, урыҫ. Курганник) — һарҙар ырыуы, ҡарсығалар(Accipitridae) ғаиләһенән булған йыртҡыс ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарғанан ҙурыраҡ. Осҡанда аҡ таплы киң ҡанаттары күҙгә ташлана. Һырты ерәнһыу көрән, ҡорһаҡ яғы һәм түше буй — буй таптар менән сыбарланған һарғылт һоро. Бер аҙ йомағараға оҡшаған. , унан сыбар ҡорһағы, һарғылт төҫө, яланғас аяҡтары менән айырылып тора. Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡыйй-ҡыйй-ҡыйй». Яланда ҡоро таҡырҙарҙа йәшәй. Ваҡ хайуандар, кеҫәртке һәм йыландар менән туҡлана. Йылы яҡтарға китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ояһы ҡая таштарҙа, һирәкләп ағас баштарында була. Ҡара таплы 2—3 бөртөк йомортҡа һала. Зарарлы кимереүселәрҙе ҡырып файҙа килтерә.
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл.
- Курганник на сайте «Редкие и исчезающие животные России»
- Курганник на сайте «Птицы Киргизии»
- Снимки курганника


text:
Аспиранттар араһында ғилми-тикшеренеү эштәре конкурсы башлана
22 сентябрҙән БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, БР Фәндәр академияһы һәм Гуманитар тикшеренеүҙәр институты республика фәнни ойошмалары һәм вуздары аспиранттарының ғилми-тикшеренеү эштәре конкурсын үткәрә. Уның маҡсаты — көндөҙгө бүлектә уҡыған, ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнгән 30 йәшкә тиклемге аспиранттарға ярҙам итеү. Конкурс техник, тәбиғи һәм гуманитар йүнәлештәр буйынса үткәрелә.
Эштәр 1 октябргә тиклем Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, 28-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә. Бөтә һорауҙар буйынса 251-57-23 телефоны аша мөрәжәғәт итергә.
Конкурс икенсе йыл рәттән үткәрелә. Былтырғы һөҙөмтәләр буйынса Альберт Халиков, Ольга Кузьмина, Александр Мичурин, Ирина Шерсткова еңеүселәр булды.


text:
Статистиктар 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса йыйынтыҡ сығарҙы
«2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Башҡортостан Республикаһы халҡы» статистика йыйынтығы донъя күрҙе.
Унда һуңғы иҫәп алыу кампанияһының төп һөҙөмтәләре, шул иҫәптән республикала даими йәшәүсе халыҡтың иҫәбе һәм урынлашыуы тураһында, йәше, енесе, ғаилә хәле, белем кимәле, ҡайһы милләткә ҡарауы һәм ниндәй телдәр белеүе тураһында, иҡтисади әүҙемлеге һәм йәшәү сығанаҡтары буйынса мәғлүмәттәр баҫылған. Йыйынтыҡта шулай уҡ йорт хужалыҡтарының иҫәбе һәм составы, халыҡтың торлаҡ шарттары, даими йәшәү урынында күпме ваҡыт йәшәүе, балалар һаны тураһында мәғлүмәттәр бар.
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу-2010-дың тулы аналитик материалдары туғыҙ том тәшкил итә. Һәр кем уның менән Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17 адресы буйынса Башҡортостастатта таныша ала. Унда шулай уҡ республика халҡы тураһында статистиктарҙың йыйылма хеҙмәтен һатып алырға ла мөмкин.


text:
Мекленбург — Алғы Померания
Мекленбург — Алғы Померания (нем. Mecklenburg-Vorpommern) — Германия федераль штаты. Административ үҙәге — Шверин (нем. Schwerin) ҡалаһы (әммә иң ҙур ҡала — Росток, нем. Rostock). Майҙаны — 23 174 км2. Был штатта 1 697 800 кеше йәшәй.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Штат Германияның төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан һәм Балтик диңгеҙенә сығыу юлы бар. Штат биләмәһендә бер нисә күл бар, иң ҙуры Мюриц күле – 117 км2.
Германиялағы үҙенен аҡбур ҡаялары менән билдәле иң ҙур утрау – Рюген утрауы Мекленбург-Алғы Померания штатына инә. Барлығы Мекленбург-- Алғы Померанияла 270 тәбиғәт һәм ландшафт ҡурсауығы, 3 милли парк бар.


text:
Яңауыл халҡы шишмәне матурланы
Яңауыл районының Сусаҙы-Ябалаҡ ауылы халҡы шишмәне матурланы. Ауыл халҡы элек тә лә шишмә һыуын ҡулланған, тик ул ташландыҡ хәлдә булған. Сығанаҡты яңыртыу һәм уны төптән үҙгәртеү мәсьәләһен ауыл старостаһы Герасим Изибаев күтәреп сыға. Ул ауылда өмә ойоштороп, ауылдаштары менән юлыҡты таҙарталар. Күмәкләп, һыу алғанда болғансыҡланмаһын өсөн, ҡоҙоҡҡа дүңгәләктәр төшөрәләр. Шишмә өҫтөнә япма, халыҡҡа уңайлы булһын өсөн эскәмйә ҡуйғандар. Планда — шишмә тирәләй шыршылар ултыртыу, ә ҡыйығына флюгер ҡуйыу.


text:
Республика хөкүмәтендә үҙгәрештәр буласаҡ
Үҙгәрештәр әленән үк башланды.
Ул Башҡортостан Хөкүмәтендә үҙгәрештәр булыуы ихтимал тип белдерә. Улар хөкүмәттәге һәр ағзаның эш һөҙөмтәләренә бәйле буласаҡ. Кешенән файҙа юҡ икән – тимәк уның урыны ла бында түгел, тигән премьер.
Үҙгәрештәр әленән үк башланды. Тәбиғәт менән файҙаланыу, урман ресурстары һәм экология министрлығы бөтөрөлдө, уның етәксеһе Алфрет Фәүхетдинов «икенсе эшкә күсеү сәбәпле» эшенән алынды. Яңы ойошторолған Тәбиғәт менән файҙаланыу һәм Экология министрлығы өсөн Иҙел Шәйәхмәтов яуаплы буласаҡ. Урман хужалығы министры итеп Рәжәп Нәбиуллин тәғәйенләнде. Был турала президент фармандары бар.
Рәжәп Нәбиуллин сығышы менән Ишембай районынан. Быға тиклем Рәсәй ауыл хужалығын күҙәтеү хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе вазифаһын башҡарған. Иҙел Шәйәхмәтов иһә Ейәнсуранан. Ул әлегәсә ветеринар һәм фитосанитар күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостандағы идаралығы етәксеһе урынбаҫары булып эшләгән.
Раил Сарбаев әңгәмәһендә торлаҡ мәсьәләһе буйынса ла фекерен белдергән. Ул Өфө башлығы Павел Качкаевтың да етешһеҙлектәре атай. Ул уны торлаҡ төҙөлөшөндәге аҡса әйләнешен контролдә тота алмауҙа битәрләй. Бындай төҙөүсе һәм инвестроҙар яуап тоторға тейеш ти премьер-министр.


text:
Ғинуар айының ун көнөндә Рәсәйҙә хаҡтар 0,1 процентҡа артты
Ҡулланыусылар хаҡтары индексы ғинуарҙың тәүге ун көнөндә 100,1 процент тәшкил итте, тип билдәләй Росстат. Былтыр ошо көнгә ҡарата хаҡтар Рәсәйҙә 0,8 процентҡа артҡайны.
Яңы йылда тоҙға хаҡ – 1 процентҡа, сусҡа ите, йомортҡаға, илдә етештерелгән алкоголле эсемлектәргә 0,3-0,5 процентҡа артты.
Йәшелсә-емеш продукцияһына ла хаҡтар артты. Дөйөм алғанда илдә йәшелсә һәм емеш-еләк 0,6 процентҡа ҡиммәтләнде. Кәбеҫтәгә – 1,1 процентҡа, картуфҡа – 0,8 процентҡа, кишергә 0,7 процентҡа хаҡ артты.
Уның ҡарауы, он, тары ярмаһы һәм ҡарабойҙай магазин кәштәләрендә арзаная.
Бынан тыш, бензинға хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡалды, дизель яғыулығына хаҡ 0,1 процентҡа артты, тип билдәләй статистиктар.
Ҡулланыусылар баҙарындағы хәлде анализлағанда статистиктар Рәсәйҙең 271 ҡалаһында тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең 62 төрөнә хаҡтарҙы иҫәптә тотҡан.


text:
Шәмбе көндө Өфөлә ауыл хужалығы продукцияһы йәрминкәләре үтә
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
7 февралдә Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре эшләй башлай. Йәрминкәләр ай буйына барасаҡ. БР Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, етештереүселәр арзан хаҡҡа төрлө аҙыҡ-түлек продукттары тәҡдим итәсәк. Аграр ведомство хаҡтар мониторингы үткәрәсәк.
7 февралдә Өфөнөң Киров, Ленин, Октябрь, Орджоникидзе, Совет райондарында йәрминкәләр үтә. Сауҙа Эшсе хәбәрселәр, Зорге урамдарында, «Пушкин» сауҙа-сервис комплексы, «Народный» павильоны (Өфө — Затон трассаһы), «Меркурий» сауҙа үҙәге, БДАУ-ның Йәштәр һарайы алдындағы майҙандарҙа ойоштороласаҡ.


text:
Башҡаланың Софья Перовская урамындағы 48-се йорт ихатаһында урынлашҡан ер аҫты гаражында авария-ҡотҡарыу эштәре тамамланды. Гараждағы машиналарҙы төҙөкләндереү мөмкин түгел. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы белгестәре килеп тыуған хәлгә төрлөсә баһа бирә. Беренсе сиратта, төҙөлөш барышында архитектура талаптары тейешенсә күҙәтелмәгән, тип билдәләй улар.
Былтыр гараждың ҡыйығы һүтелгән, нығытылған. Ҡыйыҡты ҡарҙан ваҡытында таҙартмау һәм уның өҫтөнә машиналар ҡуйыу ҙа техник талаптарға яуап бирмәгән, ти белгестәр хәҙер килеп.Шаһиттарҙың да үҙ фекере бар. Эргәләге бер йортта йәшәүсе Нияз Мәһәҙиев ишек алдына сығып баҫа, ер тетрәгән кеүек булды, ти ул. Фажиғә урынында республика президенты ла булып китте. Ул уның сәбәптәрен асыҡлауҙы күҙәтеүгә аласағы тураһында белдерҙе.


text:
Башҡорт дәүләт университеты Көньяҡ Африка университеты менән хеҙмәттәшлек итәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт университеты Көньяҡ Африка университеты менән хеҙмәттәшлек итәсәк. Көньяҡ Африка профессорының Башҡорт дәүләт университетына сәфәре барышында ошо хаҡта килешеү төҙөлдө. БДУ ректоры Николай Морозкин һәм Аджай Кумар Мишра хеҙмәткәрҙәр, студенттар менән алмашыу тураһындағы меморандумға ҡул ҡуйҙы. Яҡтар уңышлы хеҙмәттәшлеккә ышаныс белдерҙе.
Сит ил ҡунағы билдәләүенсә, Көньяҡ Африка университеты Рәсәй менән бәйләнештәрҙе яйға һалыу менән ҡыҙыҡһына. Башҡорт дәүләт университеты нанотехнологиялар өлкәһендәге мөһим асыштар өсөн һайлап алынған.
Башҡорт дәүләт университетына сәфәре сиктәрендә Аджай Кумар Мишра студенттар, аспиранттар һәм уҡытыусыларға «Ағып төшә торған һыу өсөн аҡыллы экологик яҡтан таҙа материалдар» һәм «Нанокомпозиттар: экологик яҡтан таҙа материалдар» темаларына ике лекция уҡыны.
Белешмә. Көньяҡ Африка Республикаһы вуздары студенттарының өстән бер өлөшө (130 илдән 300 мең самаһы) Көньяҡ Африка университетында белем ала. Бөйөк Британия, Бельгия, Япония һәм башҡа илдәрҙең университеттары менән студенттар менән алмашыу һәм берлектәге тикшереүҙәр буйынса әүҙем эш алып бара.


text:
Венер Ғәлиев самбо буйынса донъя чемпионатында “алтын” яуланы
Грецияның Салоники ҡалаһында самбо буйынса донъя чемпионаты тамамланды. «Весь спорт» спорт мәғлүмәте агентлығы хәбәр итеүенсә, Өфө спортсыһы, хәрби самбо буйынса донъя чемпионы Венер Ғәлиев 74 килограмға тиклемге ауырлыҡ категорияһында сираттағы “алтын” яуланы.
Хәрби самбо программаһы буйынса Рәсәй көрәшселәре ун ауырлыҡ категорияһында биш еңеү яуланы, уға ике “көмөш” һәм бер “бронза” өҫтәлде. “Алтын”ды, Ғәлиевтан тыш, Михаил Панков (62 килограмға тиклем), Вячеслав Василевский (90 килограмға тиклем), Сергей Храмов (100 килограмға тиклем) һәм Алексей Князев (100 килограмдан ашыу) яуланы.


text:
Өфөлә Георгий таҫмалары таратыла башлаясаҡ
Йома, 12 апрелдә, Төбәк йәштәре хәрәкәте булдырылған көндә өфөлөләргә бушлай Георгий таҫмалары таратыла башлаясаҡ. Шулай итеп, республикала иң популяр акцияларҙың береһенә старт бирелә.
«Өфө» универмагы алдында мәҙәни-күңел асыу сараһы ойоштороласаҡ. БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Төбәк йәштәре хәрәкәтен алты йыл тулыу менән ҡотлар өсөн сараға балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмалары активистары – пионерҙар, скауттар, ирекмәндәр, спортсылар, йәш лидерҙар, журналистар киләсәк.
Мәҙәни сара Өфөнөң Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты менән берлектә БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Төбәк йәштәре хәрәкәтенең Координация советы менән сәләмәт тормошто пропагандалау, йәштәрҙе патриотик рухта тәрбиәләү маҡсатында ойошторола.
Башлана – 16 сәғәттә.


text:
Архив учреждениелары граждандарҙың 142 мең самаһы мөрәжәғәтен үтәне
БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Архив эштәре буйынса идаралыҡ 2009 йылда граждандарҙан республиканың дәүләт һәм муниципаль архивтарына килгән мөрәжәғәттәргә анализ яһаны. Дөйөм алғанда, йыл буйына архив учреждениелары граждандарҙың 141872 һорауын һәм мөрәжәғәтен ҡараны, шуларҙан 117241-ен муниципаль райондар һәм ҡала округтарының архив бүлектәре (муниципаль архивтар) үтәне.
Архив эштәре буйынса идаралыҡта билдәләүҙәренсә, мөрәжәғәттәрҙең күбеһе ойошмаларҙы һәм предприятиеларҙы бөтөрөү, пенсия реформаһы һәм башҡа социаль-хоҡуҡи мәсьәләләр, шул иҫәптән эш стажын, эш хаҡы күләмен, наградлау фактын билдәләү менән бәйләнгән.
Яҙма мөрәжәғәттәр почта аша, шул иҫәптән электрон почта буйынса, республиканың үҙәк дәүләт архивтарының белешмә өҫтәле аша килә. Улар барыһы ла закон менән билдәләнгән ваҡыт эсендә ҡарала.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Йыйылған һалымдар күләме республиканың артабанғы уңышлы үҫешенә йоғонто яһаясаҡ»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Йыйылған һалымдар күләме республиканың артабанғы уңышлы үҫешенә йоғонто яһаясаҡ»
Рөстәм Хәмитов: «Йыйылған һалымдар күләме республиканың артабанғы уңышлы үҫешенә йоғонто яһаясаҡ»Фото: Олег Яровиков
2012 йылда Башҡортостанда 441 миллиард һум күләмендә килем алынған. Республиканың тупланма бюджетына 120 миллиард һумға яҡын аҡса килгән. 2011 йыл менән сағыштырғанда, был төр килемдең үҫеше шул тәртиптә 16% һәм 11% тәшкил иткән. Бындай мәғлүмәт менән шаршамбы, 20 февралдә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика һәм муниципаль берәмектәр бюджеттарына һалым һәм һалым булмаған килемдәрҙең күләмен арттырыу мәсьәләләре буйынса ведомство-ара комиссия ултырышында таныштырҙы.
Республика башлығы һүҙҙәренсә, төбәктең тупланма бюджетына килгән һалым һәм һалым булмаған килемдәрҙең төп өлөшө түбәндәге һалымдар иҫәбенә формалаша: физик шәхестәр табыштарына һалымдар — 32%, предприятие һәм ойошмалар килеменә һалымдар — 27%, акциздар — 13%, милеккә һалымдар — 9%, шулай уҡ дәүләт милкендә булған мөлкәтте файҙаланыуҙан алынған килем — 10%. Физик шәхестәрҙең табыштарына һалымдарҙың артыуы туранан-тура халыҡ килеме кимәле артыуына бәйле. Былтыр республикала уртаса эш хаҡы кимәле ярайһы уҡ артты, тимәк, физик шәхестәрҙең табыштарына һалымдар ҙа арта.
Шул уҡ ваҡытта төбәктә килемгә һалымдың тоторҡло булмауы күҙәтелә. Шулай итеп, 2012 йылда ул ни бары алты процентҡа ғына артҡан.
Республикала ергә һалымдар буйынса ла хәл яҡшынан түгел. Шул уҡ ваҡытта төбәктә милеккә һалымдарҙың артыуы күҙәтелә. Мәҫәлән, 2012 йылда дәүләт мөлкәтен ҡулланыуҙан алынған килемдәр 13 процентҡа артҡан.
— Бөгөн барлыҡ эксперттар бер фекергә килә: 2013 йыл төбәк бюджеттарының үтәлеше йәһәтенән көсөргәнешле булыуға оҡшай. Төбәк бюджеттарына килемдәр күләме кәмей, ә сығымдар арта бара, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу ҙа бюджет өсөн көсөргәнешлек тыуҙыра. Мәҫәлән, уҡытыусыларҙың эш хаҡы иҡтисад буйынса уртаса кимәлгә еткерелде. Республика Президенты фекеренсә, был бик яҡшы күренеш, әммә эш хаҡын даими арттырып тороу өсөн беҙгә өҫтәмә килем талап ителә.
Бөгөнгө көндә республиканың дөйөм килем күләме күпселек йәһәттән ҙур предприятиелар иҫәбенә формалаша. Башҡортостанда бөгөн бындай 25 һалым түләүсе бар, улар төбәктә йыйылған һалымдарҙың 43 процентын тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә һалымдарҙың 20 проценты тура килә.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, бөгөн ер мөнәсәбәттәре өлкәһендәге ҙур ресурстар файҙаланылмай ҡала. Төбәктә биләү хоҡуғы теркәлмәгән меңләгән участка бар. Урындағы бюджеттар бындай участкаларҙы ҡуртымға биреп, килем ала алыр ине.
— Иҡтисадтың төп тармаҡтарын үҫтереү, яңы предприятиелар төҙөү, һалымдар потенциалын үҫтереү, яңы һалым түләүселәр булдырыу, дөрөҫ инвестицион сәйәсәт алып барыу, дәүләт милке һәм ер-мөлкәт комплексы менән һөҙөмтәле идара итеү – барлыҡ был йүнәлештәр буйынса бер өҙлөкһөҙ эшләргә кәрәк. Ахыр сиктә йыйылған һалымдар күләме республиканың артабанғы уңышлы үҫешенә йоғонто яһаясаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостан Республикаһы менән Пермь крайы араһында Килешеүгә ҡул ҡуйылды
Башҡортостан Республикаһы һәм Пермь крайы араһында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов менән Пермь крайы губернаторы Виктор Басаргин 23 майҙа Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы сиктәрендә ҡул ҡуйҙы.
— Башҡортостан – ул беҙҙең стратегик уҙаҡташ. Беҙҙе күп нәмә берләштерә: дөйөм инфраструктура, уртаҡ баҙарҙар, — тип билдәләне Виктор Басаргин. — Был баҙарҙарҙа беҙ бер ҡасан да конкуренция алып барманыҡ, ә бер-беребеҙҙе тулыландырҙыҡ ҡына. Бөгөн килешеү беҙҙең үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләй генә. Был үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү, тулыландырыу өсөн өҫтәмә мөмкинлектәр табабыҙ. Урман комплексы, ауыл хужалығы буйынса әүҙем эшләйәсәкбеҙ. Йәғни төп йүнәлештәр билдәләнде.
— Пермь крайы менән Башҡортостан күршеләр булараҡ ҡына түгел, ә үҙенең йәшәйеше буйынса ла бик яҡын. Пермь крайында күп кенә башҡорттар йәшәй, уларҙың мәҙәни бәйләнештәре киң, сик буйында урынлашҡан райондар үҙ-ара бик тығыҙ йәшәй, — тине Рөстәм Хәмитов. — Быларҙан башҡа, Пермь крайында Башҡортостан предприятиелары, Пермь предприятиелары Башҡортостан Республикаһы территорияһында эшләй. Ҡайһы берҙә был бер төбәк һымаҡ тойола – беҙ бер-беребеҙ менән бик яҡын. Килешеү бөтә эшләнгән идеяларыбыҙҙың, программаларыбыҙҙың артабан да эшләйәсәген, уртаҡ үҙ-ара эш итеүҙең тик алға барасағын билдәләй.
Тышҡы бәйләнештәр тураһында һөйләгәндә, төбәктәр башлыҡтары Ҡытайға барғанда ике субъектҡа бер уҙаҡташ – Цзянси провинцияһын табыуҙарын билдәләне.
— Цзянсила 44 миллион кеше йәшәй. Ә Башҡортостан менән Пермь крайында бөтәһе бергә һигеҙ миллионлап йыйыла, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Шуға күрә Ҡытай хеҙмәттәштәрен беҙҙең иҡтисадҡа ла йәлеп итеү өсөн тырышып эшләргә кәрәк буласаҡ. Уларҙың идеялары ла беҙҙеке кеүек байтаҡ. Бынан тыш, продукциябыҙҙы Ҡытай баҙарына сығарырға кәрәк. Туғандаш-иптәш Пермь менән бергәләп был проблеманы, әлбиттә, тиҙерәк хәл итәсәкбеҙ.


text:
Фото:
Өфө планы: 10 йылда 10 мәктәп
Фото:
Алдағы ун йыл эсендә Өфөлә ун мәктәп төҙөлөргә тейеш. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Төҙөлөштө бындай тиҙлектә өлгөртөү ҡалалағы белем биреү учреждениеларын артыҡ тултырыуҙан һәм балаларҙы өс сменала уҡытыуҙан ҡотҡарырға мөмкинлек бирәсәк. Улар һуңғы йылдарҙа ҡала халҡының тәбиғи артыуын күҙ уңында тотоп иҫәпләнгән. Йыл һайын Өфөлә балалар һаны яҡынса меңгә арта. Бер мәктәп тап ошо сама баланы ҡабул итә ала.
Дөйөм алғанда мәғарифҡа сығымдар, Павел Качкаев әйтеүенсә, Өфөлә бөгөн йылына 2,7 миллиард һум тәшкил итә. Был сумма ҡала бюджетының өстән бер өлөшөнә яҡын. Һәм унан 250 миллион самаһы һөҙөмтәһеҙ сығымдарға йүнәлтелә, улар өлөшөн яҡын арала бөтөнләй бөтөрөргә кәрәк.


text:
Өфө кәштәләрендә - «Беҙҙең мөхәббәтебеҙ…» китабы
Өфө кәштәләрендә яңы китап — «Башҡортостан. Беҙҙең мөхәббәтебеҙ…» («Башкортостан. Признание в любви…») китап-альбомын күрергә була. Сағыу һүрәттәр менән биҙәлгән был йыйынтыҡ республикабыҙ хаҡында өс телдә (башҡорт, рус һәм инглиз) бәйән итә. 200 битлек китапта төбәк тарихы, уның кешеләре, бөгөнгө иҡтисады, туристик һәм мәҙәни тормошо тураһында бихисап материалдар урынлаштырылған.
Проект авторы — «Панорама Башкортостана» журналының баш мөхәррире Маррат Муллаҡаев. Китап – тәжрибәле журналистың өсөнсө бындай йыйынтығы.
— Тәүҙә китапты Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына ҡарата сығарырға планлаштырғайныҡ. Әммә эш барышында йыйынтыҡты дөйөм Башҡортостанға арнарға тигән ҡарарға килдек, — тине Марат Муллаҡаев.
Автор һүҙҙәренсә, бөгөн бындай баҫмаларға ихтыяж ҙур, айырыуса республикаға килгән ҡунаҡтар араһында улар ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Китаптарҙың күпселеге сувенир булараҡ сит илгә «сығып китә».


text:
Фото:
«Ырыуҙар ташы» мемориаль комплексының иң яҡшы проектына конкурс еңеүсеһе
Фото:
Ишембай районында «Ырыуҙар ташы» мемориаль комплексының иң яҡшы проектына асыҡ республика конкурсына йомғаҡ яһалды. Уны ойоштороусылар – Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, Ишембай районы хакимиәте, шулай уҡ БР Рәссамдар союзы һәм БР Архитекторҙар союзы.
Конкурс бер турҙа үткәрелде. Унда ҡатнашыусы профессиональ скульпторҙар һәм архитекторҙар скульптура һәм график материалдар формаһында эштәрен, шулай уҡ аңлатма яҙыу тәҡдим итте.
Һөҙөмтәлә Өлфәт Ҡобағошовтың эшен иң яҡшы проект тип танынылар. Уның композицияһы ҡурай сәскәһе формаһы планында бирелә, уның уртаһында «Ырыуҙар ташы» монументы күтәрелә. Ул башҡорт тирмәһе элементтарына нигеҙләнгән. Өс стилләштерелгән алтын уҡ үргә күтәрелә, уларға тирмәнең алтын яҡтылыҡ уйымы нығытыла. Уҡтар башҡорттарҙың традицион йыһазы – балаҫ, келәм, ҡашмауҙы хәтерләтеүсе башҡорт милли орнаменты менән биҙәлгән түңәрәк майҙансыҡҡа терәлгән. Майҙансыҡтың уртаһына гранит стена урынлаштырылған, унда боронғо орнамент формаһында башҡорт ырыуҙарының шәжәрәһе уйып яҙылған.


text:
Республика Президенты: «Бөгөн бөтә власть кимәлдәренән социаль тотороҡлоҡто һаҡлау талап ителә»Фото: Олег Яровиков
Республика Президенты: «Бөгөн бөтә власть кимәлдәренән социаль тотороҡлоҡто һаҡлау талап ителә»
Республика Президенты: «Бөгөн бөтә власть кимәлдәренән социаль тотороҡлоҡто һаҡлау талап ителә»Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Волга буйы һәм Урал федераль округтарына ингән, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һайлау комиссиялары рәйестәре менән семинар-кәңәшмәлә сығыш яһаны. Ике көнлөк форумдың эше бөгөн, 24 апрелдә, Өфөлә Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы Владимир Чуров рәйеслегендә башланды.
— Бөгөн бөтә власть кимәлдәренән социаль тотороҡлоҡто һаҡлау, сәйәси көстәр, власть органдары һәм гражданлыҡ йәмғиәте араһында конструктив диалогтың үҫеше талап ителә. Был эштә ҙур яуаплылыҡ һайлау комиссиялары ағзаларында ята. Һеҙ үҙ илебеҙ менән идара итеүҙә ҡатнашыуҙа кешеләрҙең конституция хоҡуғын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итәһегеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты, власты легитимизациялау органдары булып торған, һайлау комиссиялары ағзаларының яуаплылығын билдәләне.
Рөстәм Хәмитов, Украинала килеп сыҡҡан, ябай булмаған хәлгә баһа бирҙе һәм Ҡырымға үҙ сәфәренең яҡынса йомғаҡтары менән уртаҡлашты.
— Белогорск районы менән килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ, әммә иң мөһиме – кешеләр, райондың активтары менән осраштыҡ. Белогорск халҡы беҙҙең Рәсәй власын юғары кимәлдә ҡабул итә, — тип билдәләне төбәк башлығы. — Кешеләр дәртле, изгелекле, ихлас, беҙгә ҡарата асыҡ. Властың был йылдарҙа кешеләргә күпте бирмәгәне күренеп тора.
Башҡортостан Президенты, Белогорск районы ғәҙәти һыу тәьминәтен мәхрүм ителгән, газ, юл юҡ, ҡырым татарҙары менән бәйле бик күп мәсьәләләр бар, тип һөйләне.
Ҡырым менән хәл, Президент әйтеүе буйынса, киләһене раҫлай: «әгәр власть кешеләр менән эшләмәһә, мәсьәләләренә иғтибар итмәһә, әлбиттә, бындай власть кәрәкмәй. Ул унан айырыла».


text:
Сибайҙа "Урал аръяғы"н тикшерәләр
Бөгөн Сибайҙа "Урал аръяғы" машина-технология станцияһы" дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһының яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлеген тикшерәләр. Кәңәшмәлә республиканың Урал аръяғы райондарының хакимиәт башлыҡтары ҡатнаша.
Шулай уҡ көн тәртибендә — республика машина-технология станцияларында үҙ производствоһын алып барыу, эшкәртеүсе предприятиеларҙың эшен һәм ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәр менән үҙ-ара бәйләнешен ойоштороу өсөн ерҙәрҙе рәсмиләштереү мәсьәләләре.


text:
14 сентябрҙә Өфөлә II «Сәләм-2012» республика сыуаш йыры һәм бейеүе фестивале үтә
14 сентябрҙә Өфөнөң С.Т.Аксаков исемендәге паркында II «Сәләм-2012» республика сыуаш йыры һәм бейеүе фестивале үтә. Уны ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йорто, төбәктең Сыуаш мәҙәниәте йәмғиәте һәм Өфө ҡалаһы ҡала округының Киров районы хакимиәте сығыш яһай.
Фестивалдә үҙешмәкәр башҡарыусылар, вокаль, фольклор, инструменталь, театр коллективтары ҡатнаша ала. Сарала ҡатнашыу өсөн заявкалар 10 сентябргә тиклем 450077, Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 56 адресы буйынса БР Халыҡтар дуҫлығы йортонда (4-се офис) ҡабул ителә. Телефондар: 8-927-35-35-447, 8-927-084-80-36, 8-917-751-59-03, факс — 272-70-52.


text:
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Башҡортостандың баш ветеринары яуап бирҙеФото: Ринат Искужин
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Башҡортостандың баш ветеринары яуап бирҙе
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Башҡортостандың баш ветеринары яуап бирҙеФото: Ринат Искужин
Шаршамбы, 11 июлдә, «Ижтимағи электрон гәзит» редакцияһында интернет ҡулланыусыларҙың һорауҙарына БР Ветеринария идаралығы начальнигы Вәкил Буранбаев яуап бирҙе.
Баш ветеринар дәүләт ветеринар учреждениеларының эшен, шул иҫәптән бөтөн республика биләмәһендә малсылыҡ өлкәһендәге ветеринар хеҙмәтләндереүҙе контролдә тота. Уның ведомствоһының төп бурысы –Башҡортостанда мал ауырыуҙарын таратмау. Малсылыҡ продукттарының һәм сеймалының хәүефһеҙлеге мәсьәләһе лә «Ижтимағи электрон гәзит» ҡунағының компетенцияһында.
Республиканың баш ветеринары һорауҙарға онлайн режимында яуап бирҙе, уның яҙмаһын һуңыраҡ «Онлайн-конференциялар архивы» бүлегендә табып буласаҡ. Вәкил Буранбаевтың гәзит уҡыусылар менән аралашыуынан видеотрансляция «Башинформсвязь» йәмғиәтенең техник ярҙамында бойомға ашырылды. Эфирға эләкмәгән һорауҙар Башҡортостан Республикаһының Ветеринария идаралығына тапшырыласаҡ, ведомство башлығы имзаһы менән яуаптар һуңынан «Ижтимағи электрон гәзит» биттәрендә донъя күрәсәк.


text:
Башҡортостанда Йәшелсәселәр союзы ойошторола Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда Йәшелсәселәр союзы ойошторола
Башҡортостанда Йәшелсәселәр союзы ойошторола Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Башҡортостанда республиканың йәшелсәселәр союзы булдырыла. Был хаҡта кисә Ҡырмыҫҡалы районында үткән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин рәйеслегендәге йәшелсәселекте үҫтереү мәсьәләләре буйынса республика кәңәшмәһендә билдәле булды.
Ойошма составына төбәктең алдынғы йәшелсәселек хужалыҡтары етәкселәре инде. Рәйес итеп элегерәк БР ауыл хужалығы министры урынбаҫары һәм Хөкүмәт Аппаратының аграр мәсьәләләр буйынса кәңәшсеһе вазифаларын биләгән Артур Ноғоманов һайланды.
Коммерция булмаған ойошма йәшелсә үҫтереү һәм эшкәртеү менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙарҙы берләшергә саҡыра. Берекмә власть органдарында уларҙың мәнфәғәттәрен яҡлаясаҡ.
— Башҡортостанда яҡшы һөҙөмтәләр күрһәткән, бөтә илдә таратырлыҡ һәйбәт тәжрибә туплаған предприятиелар бар, — тине Рәсәй Йәшелсәселәр союзы президенты Сергей Королев. — Бөгөн илдә эске баҙар күберәк етештерергә, үҙеңде тулыһынса тәьмин итергә мөмкинлек биргән хәл килеп тыуҙы. Хәҙер асыҡ һәм ябыҡ тупраҡта йәшелсәселек менән шөғөлләнеүсе хужалыҡтарға һәм инвесторҙарға дәүләт ярҙамын күрһәтеү мәсьәләһе тора.
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда йәшелсә үҫтереүҙең артыуы билдәләнә. Әгәр 2010 йылда төбәктә 255 мең тонна йәшелсә үҫтерелһә, 2014 йылда шул уҡ майҙандарҙа — 350 тонна.


text:
Республика вице-премьеры Дмитрий Шаронов граждандарҙы видео ҡабул итеү уҙғарҙыФото: Павел Самойлин
Республика вице-премьеры Дмитрий Шаронов граждандарҙы видео ҡабул итеү уҙғарҙы
Республика вице-премьеры Дмитрий Шаронов граждандарҙы видео ҡабул итеү уҙғарҙыФото: Павел Самойлин
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов граждандарҙы видео ҡабул итеү уҙғарҙы. Республика Хөкүмәтенең рәсми сайтында хәбәр итеүҙәренсә, һорауҙар менән вице-премьерға Күмертау халҡы мөрәжәғәт итте.
Ҡала халҡы күтәргән төп темалар иҫәбендә – Күмертау авиация производство предприятиеһы перспективалары, бәләкәй бизнесҡа ярҙам, шулай уҡ ҡала эсендә тимер юл аша йәйәүлеләр өсөн үткәүел төҙөү.
Дмитрий Шаронов билдәләүенсә, Күмертау авиация производство предприятиеһын үҫтереү мәсьәләһе Хөкүмәттең иғтибар үҙәгендә тора. Яҡын арала заводҡа федераль министрлыҡтарҙың береһенән – вертолет продукцияларына даими заказсы делегацияһы киләсәк, ә Дмитрий Шаронов үҙе делегация составында Күмертауҙа эшлекле авиация етештереү перспективалары буйынса фекер алышыу өсөн Ҡытайға китәсәк.
— Граждандарҙы ҡабул итеүҙең бындай форматы бик уңайлы, — тип иҫәпләй вице-премьер. — Был матди ресурстарҙы, ваҡытты экономиялау, бер юлы бер нисә нөктәнән конференц-бәйләнеш үткәреү мөмкинлеге бирә. Беҙ элемтәнең мөмкинлектәрен һынайбыҙ, килеп тыуған проблемаларҙы өйрәнәбеҙ һәм уларҙы хәл итеү буйынса саралар күрәбеҙ. Шуға ҡарамаҫтан, беҙ республика халҡы менән йәнле аралашыуҙан баш тартмаясаҡбыҙ. Бындай осрашыуҙар өсөн бөтә мөмкинлектәрҙе файҙаланасаҡбыҙ.