text:
Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр
Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре
Эстәлеге
А[үҙгәртергә]
Аб
- Абайламай ашаһаң, ауыҙың бешер
- Абайламай һөйләгән - ауырымай үлгән
- Абруй - ирҙең ҡеүәте
- Абынмаҫ ерҙә абынма, абруйың төшөр
- Абынмаҫ ат булмаҫ
- Абынмаҫ аяҡ булмаҫ, ярылмаҫ таяҡ булмаҫ
- Абыныр өсөн түңгәк табылыр
- Абынған алты һөрөнгән
- Абынғанға аяҡ салмайҙар
- Абынғандың хәлен һөрөнгәндән һора
Ағ
- Аға булыр егеттең итәк-еңе киң булыр
- Ағай алғанда, еңгә йыйғанда яҡшы
- Ағаһы барҙың һағы бар, балаһы барҙың ялы бар
- Ағаһын күреп эне үҫер, апаһын күреп һеңле үҫер
- Ағайым кемде алһа - еңгәм шул, апайым кемгә барһа - еҙнәм шул
- Ағай алғанда, еңгәй йыйғанда яҡшы
- Ағай булыр егеттең итәк-еңе киң булыр
- Ағай булыр егеттең әйткән һүҙе им булыр, Булыр - булмаҫ егеттең әйткән һүҙе ел булыр
- Ағай - оло, мин - ҙур, атҡа бесән кем һалыр?
- Ағайым алғансы, еңгәм килгәнсе(яҡшы)
- Ағайым кемде алһа - еңгәм шул, апайым кемгә барһа - еҙнәм шул
- Ағайым өйө - аҡ йәйләү, энем өйө - өң төбө
- Ағайҙыҡы алғансы, еңгәйҙеке елгәнсе
- Ағай - эне -ағай - эненең көҙгөһө
- Ағай - эне аҙһа, ала булыр
- Ағай- эне бер үлелә, бер терелә кәрәк
- Ағай - эне менән аш татлы
- Ағай - эне талашһа, ятҡа йәм
- Ағай - эне талашыр, атҡа менһә ярашыр
- Ағай - эне татыу булһа, ат күп булыр; Апһын - әзе татыу булһа, аш күп булыр
- Ағай - эне татыу булһа, менергә ат етә; Килендәштәр татыу булһа, ашарға аш етә
- Ағай - эне яуға кәрәк, мал дауға кәрәк
- Ағай - энегә ҡарап мал үҫер, ҡарағайға ҡарап тал үҫер
- Ағай-эненән айыу-бүре ҡурҡҡан
- Ағай - энеңдең аты уҙғансы, ауылдашыңдың тайы уҙһын
- Ағай - энеңдең аты үткәнсе, ауылыңдың эте үтһен
- Ағай- эненең ҡыҙығы - алыш-биреш, ҡоҙалыҡтың ҡыҙығы - барып килеш
- Ағай - эненең тартышы - туй бүләге йыртышы
- Ағай - эненән айыу-бүре ҡурҡҡан
- Ағай - энең бар ерҙә, "дошманым" юҡ тимә, апһының бар ерҙә, "көндәшем" юҡ тимә
- Ағайым өйө - аҡ йәйләү, энем өйө - өң төбө
- Ағас ағасҡа таяна, әҙәм әҙәмгә таяна
- Ағас айыры үҫһә лә тамыры бер
- Ағас ауыҙ, балта тел
- Ағас балтанан ҡурҡа
- Ағас башы - ҡаҙыҡ, балдыҙ алыу - яҙыҡ
- Ағас башы - япраҡ, ҡырау төшһә, һарғайыр, кеше күрке - сепрәк, баҫып кейһәң, таушалыр
- Ағас башын ел алыр, күпер башын һыу алыр
- Ағас башын ел борор, әҙәм башын һүҙ борор
- Ағас бейек булһа ла, тамыры ерҙә
- Ағас ботаҡһыҙ булмаҫ, дан уртаҡһыҙ булмаҫ
- Ағас емеше менән, кеше эше менән
- Ағас емеше менән матур
- Ағас емешенән, кеше ҡыланышынан билгеле
- Ағас күрке -япраҡ, әҙәм күрке - сепрәк
- Ағас ҡырҡһаң, оҙон ҡырҡ: ҡырҡа -ҡырҡа ҡыҫҡарыр, тимер ҡырҡһаң, ҡыҫҡа ҡырҡ: һуға-һуға оҙонайыр
- Ағас нәҫеле - ерҙә, ир нәҫеле - илдә
- Ағас сыбыҡ саҡта бөгөлә
- Ағас та ергә төпләнә
- Ағас та үҙ нәҫелен үҙе тирәһенә йыя
- Ағас тамыры ер үтә керә, әҙәм тамыры ил үтә керә
- Ағас тамырынан әҙәм тамыры күберәк
- Ағас урмандан йыраҡ үҫһә лә шунда табан һығыла
- Ағас үлеме балтанан
- Ағас япрағы менән матур
- Ағасҡа ла мен, ботаҡҡа ла ҡаҙалмаһын
- Ағастан япраҡ төшмәй тормай
- Ағасты йәштән бөк
- Ағасты кем ултыртһа, емеше шуныҡы
- Ағасты ҡапыл эймә -һыныр
- Ағасты тотҡан ерҙән һындырып булмай
- Ағасты япраҡ биҙәй, кешене хеҙмәт биҙәй.
- Ағастың башын киҫһәң, төбө ҡалыр
- Ағастың йомшағын ҡорт баҫыр
- Ағастың тамырына балта сабып, япрағы менән дуҫ булма
- Ағасына күрә алмаһы, инәһенә күрә балаһы
- Ағасһыҙ йортҡа ҡош ҡунмаҫ, балаһыҙ йортҡа ҡот ҡунмаҫ
- Ағасһыҙ урман юҡ, хужаһыҙ донъя юҡ
- Ағасына күрә емеше
- Ағиҙел ҡаты аҡһа ла, ҡомо ҡалыр; Хәсрәт үҙе баҫылһа ла, моңо ҡалыр
- Ағиҙелдең аръяғында бер энәгә бер һыйыр
- Ағиҙелдең башы — Ирәмәл
- Ағы барҙың туғы бар
- Ағыр һыуҙың ҡәҙере юҡ
- Ағыу хәтәр, ағыуҙан ғәйбәт хәтәр
- Ағыу яһаған ағыуҙан үлер, һөңгө яһаған һөңгөнән үлер
- Ағымға ҡаршы йөҙөү ауыр
- Аҡҡан һыу кире ҡайтмай
- Аҡҡан һыу юлын табыр
- Аҡҡан һыуҙа монтар юҡ
- Аҡмаған һыуҙы үлән баҫа
- Аҡмаһа ла тама
Аж
- Ажғырған айғырҙың өйөрөн күр
Аҙ
- Аҙ аҙҙырыр, күп яҙҙырыр
- Аҙ ауырыу, анһат үлем(бир)
- Аҙ аша - йыш аша
- Аҙ ашаған да ауырыған, күп ашаған да ауырыған
- Аҙ ашаған май ашар, күп ашаған лай ашар
- Аҙ ашаһаң, тағы ашарһың, күп ашаһаң, ни ашарһың?
- Аҙ ашым - ҡайғыһыҙ башым
- Аҙ белмәгән күп тә белмәҫ
- Аҙ булһа ла күптәй күр
- Аҙ булһын, тәмле булһын
- Аҙ ҙа етә, күп тә бөтә, бергә торғанға ни етә?
- Аҙ кешене күп кеше бер яйға килтерер
- Аҙ күпкә буйһонор
- Аҙ ҡап, ҡаҙ ҡап
- Аҙ һөйлә, күп тыңла
- Аҙ һөйлә, күп эшлә
- Аҙ һөйләгән күп эшләр
- Аҙ һөйләһәң, күп ишетерһең
- Аҙ һүҙ менән күпте әйт
- Аҙ һүҙҙән мәғәнә сығыр, күп һүҙҙән бәлә сығыр
- Аҙ эш күп һүҙҙән яҡшыраҡ
- Аҙға ҡәнәғәт итмәгән күбен күрмәҫ
- Аҙғын ат тайға эйәрер, әрһеҙ кеше байға эйәрер.
- Аҙҙан ғына күңел табыла, юҡтан ғына күңел ҡала
- Аҙҙан күп була, күптән юҡ була
- Аҙҙы күпкә ҡушҡандың арманы юҡ
- Аҙҙың аҙығы бергә
- Аҙҙың ҡәҙерен белмәгән күптең ҡәҙерен белмәҫ
- Аҙыҡлы ат арымаҫ, аҙыҡһыҙ ат бармаҫ.
- Аҙыҡлы ат арымаҫ, дағалы ат таймаҫ.
- Аҙамат ирҙең билдәһе - аҙ һөйләр ҙә күп тыңлар, арғымаҡ аттың билдәһе - аҙ уртлар ҙа күп юшар
- Аҙаматҡа ҡул бирһәң, абруйың артыр
- Аҙанды ҡырҡ ҡабат әйтмәйҙәр
- Аҙашҡандан юл һорамайҙар
- "Аҙашмам" тигән егетте ҡара томан аҙаштырыр
- "Аҙашмайым" тигән кеше күҙ менән ҡаш араһында аҙашыр
- Аҙашһаң, алдыңа ҡара
- Аҙашһаң, алдыңа ҡара
- Аҙашһаң, ил менән аҙаш
- Аҙбары бар, аты юҡ
- Аҙғын ат тайға эйәрер, әрһеҙ кеше байға эйәрер
- Аҙғын ҡатын йөрөр-йөрөр ҙә, өйөнә еткәс, йүгерер
- Аҙғын тапһа, айырым ашар; йомарт тапһа, бергә ашар
- Аҙғын эт үҙ ояһына ҡарап өрөр
- Аҙғын тапһа, айырым ашар; йомарт тапһа, бергә ашар
- Аҙғынға эйәрһәң, аҙырһың, тоғро юлдан яҙырһың
- Аҙығың булһа, арымаҫһың, дуҫың булһа, бәләгә тарымаҫһың
- Аҙығыңды алыҫ ҡуй, ҡаҙығыңды ҡулбуй(ы)
- Аҙыҡ мул ерҙә ауырыу булмаҫ
- Аҙыҡлы ат арымаҫ, аҙыҡһыҙ ат бармаҫ
- Аҙыҡлы ат арымаҫ, дағалы ат таймаҫ
- Аҙыҡлы ҡунаҡ ҡупрайыр
- Аҙыҡлы ат арымаҫ, аҙыҡһыҙ ат бармаҫ
Ай
- Ай айламай ат маҡтама, йыл йылламай килен маҡтама
- Ай байыһа - йондоҙ бар, ҡатын үлһә - балдыҙ бар
- Ай бирҙе - ҡояш алды
- Ай йөрө - аман йөрө
- Ай йөрөмәй ат маҡтама, йыл тормай кейәү маҡтама
- Ай ҡолаҡланһа - аяғыңды нығыт, көн ҡолаҡланһа - ҡолаҡсыныңды нығыт
- Ай менән көн уртаҡ, йыр менән көй
- Ай менән көндәй, һәр кемгә берҙәй
- Ай менән ҡояш берәр генә була
- Ай менән ай бер түгел
- Ай уртаҡ, көн уртаҡ, яҡшы кешенең эше уртаҡ
- Ай уртаҡ, төн уртаҡ
- Айға үрелгән – нурға күмелгән
- Ай үткәс - көн һана, көн үткәс - ай һана(ғүмер үтә)
- Ай үтә, йыл үтә, ай әйләнә көн үтә
- Ай яҡтыртҡанда, йондоҙ күренмәй
- Айға ҡарап ай булма
- Айға ҡарап аҡырма, илгә бәлә саҡырма
- Айғыр ҡалдырһаң, йүнлеһен ҡалдыр, ҡусҡар ҡалдырһаң, йөнлөһөн ҡалдыр
- Айғыр малға ни етә, йөрөй белгән кешегә?Тыуған илгә ни етә - ҡәҙерен белгән кешегә?
- Айғыр менән уйнаған тайҙың арҡаһы яралы булыр
- Айғыр өйөрөн ташламаҫ
- Айғырың ала булһа, ҡолоноң ҡола булыр
- Айҙың да йондоҙо бар
- Айғыр ҡалдырһаң, йүнлеһен ҡалдыр, ҡусҡар ҡалдырһаң, йөнлөһөн ҡалдыр.
- Айлы төн аҙашмаҫҡа яҡшы
- Айныҡ башта - айныҡ аҡыл
- Айныҡ өгөтө иҫереккә кермәй
- Айран һорап килһәң, туҫтағыңды йәшермә
- Айран эскән ҡотолған, күнәк ялаған тотолған
- "Айт" иткәнгә "тайт" иткән
- Айһыҙ атың маҡтама, йылһыҙ ҡатын маҡтама
- Айһыҙ төндә ҡыҙ күҙләмәйҙәр, болғансыҡ һыуҙа балыҡ эҙләмәйҙәр
- Айы еткән -айында үлә, көнө еткән - көнөндә үлә
- Айым тура баҡҡанда, йондоҙҙарға йоҙроҡ
- Айың-көнөң уртаҡ булһын, ирең уртаҡ булмаһын
- Айың-көнөң уртаҡ булһын, малың уртаҡ булмаһын
- Айырылған ир аҙыр, ҡушылған ир уҙыр
- Айырылған ҡаҙ тупланған ҡарғаға ем булыр
- Айырылғанды айыу ашар, бүленгәнде бүре ашар
- Айырылғандың ҡанаты ҡайырылған
- Айырылмаҫтай дуҫыңа ҡайырылмаҫтай һүҙ әйтмә
- Айырылыу - ҡанатың ҡайырылыу
- Айырылма өйөрөңдән: айырылһаң өйөрөңдән, ике ҡулың китмәҫ бөйөрөңдән
- Айырылыр дуҫ аяулы малыңды һорар
- Айырылыр дуҫ эйәрҙең арт ҡашын һорай
- Айыу алыр егетте атынан танырмын, бүре алыр егетте бүркенән танырмын
- Айыу йоҡоһон йоҡлама, айыу йоҡоһо айҙа ла бөтмәй.
- Айыу атырҙың аяғынан, бүре атырҙың бүркенән билгеле
- Айыу балаһын алға һалһаң да иш булмаҫ
- Айыу балаһын итәккә һалһаң да илекмәҫ, бүре балаһын бүреккә һалһаң да берекмәҫ
- Айыу беләгенә, әҙәм белегенә ышана
- Айыу беләгенә ышаныр, егет йөрәгенә ышаныр
- Айыу ҡашҡа булмаҫ, яман яҡшы булмаҫ
- Айыу ҡыуып ҡуян тотҡан
- Айыу өңөндә, ҡурҡаҡ өйөндә көслө
- Айыу урманды һаҡлай, урман айыуҙы һаҡлай
- Айыу-бүре берекмәҫ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ, муллаға аҡыл өйрәткән - тамаҡ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ, йүнһеҙгә аҡыл өйрәткән - һабаҡ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ, йүнһеҙгә аҡыл өйрәткән - һабаҡ
- Айыуға аҡыл өйрәткән - таяҡ, муллаға аҡыл өйрәткән - тамаҡ
- Айыуға намаҙ өйрәткән - таяҡ
- Айыуҙан ҡасҡан -бүрегә тарыған; Дощмандан ҡасҡан - үлемгә тарыған
- Айыуҙан ҡастым - бүрегә юлыҡтым
- Айыуҙан ҡурҡҡан урманға бармаҫ
- Айыуҙан ҡурҡҡан урманға бармаҫ, сиңерткәнән ҡурҡҡан иген икмәҫ
- Айыуҙы айыу ашамаҫ, бүрене бүре ашамаҫ
- Айыуҙы еңгән - ярты ир, асыуҙы еңгән - бөтөн ир
- Айыуҙы ла бейергә өйрәтәләр
- Айыуҙы үҙ майы менән майлайҙар
- Айыуҙы үлтермәҫ борон тиреһен һатмайҙар
- Айыуҙы һыйпау менән һыйыр булмаҫ
- Айыуҙың үҙен тапҡас, эҙен эҙләмә
- Айыуҙы айыу ашамаҫ, бүрене бүре ашамаҫ.
- Айыу балаһын алға һалһаң да, иш булмаҫ.
- Айыу-бүре берекмәҫ.
Аҡ
- Аҡ аҡса ҡара көн өсөн
- Аҡ ашаған арымаҫ
- Аҡ булмаһа ла пак булһын
- Аҡ кейем кер тотмай
- Аҡ кеше - саҡ кеше, ҡара кеше - ныҡ кеше
- Аҡ күңелдең аты арымаҫ, туны туҙмаҫ
- Аҡ кәүҙәңдең ҡәҙерен ауырыу булғас белерһең
- Аҡҡа ҡара тамһа - бөтмәй
- Аҡҡа ҡара тиҙ тейә
- Аҡҡа төшкәнсе, ташҡа төш
- Аҡ матур - саҡ матур, ҡара матур - бик матур
- Аҡ сәлләле мулланан аҡ яулыҡлы ҡатын артыҡ
- Аҡ тигәнең - алғыш, ҡара тигәнең - ҡарғыш
- Аҡ өҫтөндә аҡ яҙыу беленмәҫ, аҡ өҫтөнә ҡара төшһә, юйылмаҫ
- Аҡ туныңды яманлап, атлас ҡайҙан табырһың? Түрәләрҙе яманлап, ғәҙел ҡайҙан табырһың?
- Аҡ эт бәләһе ҡара эткә
- Аҡ эт, ҡара эт - икеһе лә эт
- Аҡ юл - оҙон ғүмер
- Аҡайған күҙҙә аҡыл аҙ
- Аҡбуҙ атҡа еҙ ҡамсы
- Аҡҡа ҡара тиҙ йоға
- Аҡҡан һыу кире ҡайтмай
- Аҡҡан һыу юлын табыр
- Аҡҡан-тамғанды көтмә, үҙең тап
- Аҡҡош күлдә булыр, аҡсарлаҡ һыуҙа булыр
- Аҡҡош күрһәң, атып ал, былбыл күрһәң, һатып ал
- Аҡҡош боҙ ашап китә,боҙ ашап ҡайта
- Аҡмаған һыуҙы үлән баҫа
- Аҡрын барған аҡрын аттан уҙған, йүгереп барған тайҙан ҡалған
- Аҡса аҡыл таптыра
- Аҡса алһаң, һанап ал, ҡатын алһаң, һынап ал
- Аҡса таш аҫтында, таш аждаһа башы аҫтында.
- Аҡса - байҙыҡы, янсыҡ - тайҙыҡы
- Аҡса - баҡса емеше түгел
- Аҡса баҡыр, һанарға таҡыр
- Аҡса барҙа бары ла дуҫ
- Аҡса батшаны еңгән
- Аҡса бөткәнгә ҡайғырма, эш бөткәнгә ҡайғыр
- Аҡса бөткәс, аҡыл керә
- Аҡса бөтә донъяны гиҙә
- Аҡса иҫәп ярата.
- Аҡса - иҫәпте, аҡыл үлсәүҙе ярата
- Аҡса кемдеке - мал шуныҡы
- Аҡса кешене кешегә ят итә
- Аҡса ҡалала ҡала
- Аҡса-мал бер көнлөк, ғилем-һөнәр ғүмерлек
- Аҡса - һанаулы, аҡсалы - танаулы
- Аҡса сыҡмай, аҡса кермәй
- Аҡса тапҡансы, аҡыл тап
- Аҡса тарат, белем йый
- Аҡса - таш аҫтында, таш аждаһа башы аҫтында
- Аҡса таш киҫтерә
- Аҡса туҙа, мал уҙа
- Аҡса һанағанды ярата
- Аҡса - һанаулы, аҡсалы - танаулы
- Аҡса эсте тищмәй
- Аҡса янына аҡса һыя
- Аҡсаға һат, аҡсаға һатылма
- Аҡсаға хеҙмәт итмә, һаулыҡҡа хеҙмәт ит.
- Аҡсалының ҡулы уйнай, аҡсаһыҙҙың күҙе уйнай
- Аҡсалының ҡулы уйнар, аҙғындың күҙе уйнар
- Аҡсалының эше күп, баҡсалының ашы күп
- Аҡсаны аҡса таба
- Аҡсаны ахмаҡ та ярата
- Аҡсаны берәү ҙә һыуға атмай
- Аҡсаның йоҙағы - һаран, ашлыҡтың йоҙағы - һалам
- Аҡсаның күҙе юҡ
- Аҡсаң бөткәнгә ҡайғырма, эшең бөткәнгә ҡайғыр
- Аҡсаң бөттө - ҡәҙерең бөттө
- Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын
- Аҡсаң булһа - аш күп, ашың булһа - дуҫ күп
- Аҡсаң күп булғансы, дуҫың күп булһын
- Аҡсаңды юғалт, өмөтөңдө юғалтма
- Аҡсаңды юғалтһаң да, аҡылыңды юғалтма
- Аҡсаһыҙ баҙарға барғансы, кәфенһеҙ гүргә бар
- Аҡсаһыҙ баҙарға бармайҙар.
- Аҡта ҡара юҡ, ҡараға сара юҡ
- Аҡһаҡ ат күп йөрөр
- Аҡһаҡ булһа ла үҙ атың
- Аҡһаҡ булһа ла үҙ атың булһын
- Аҡһаҡ йөрөп туҡтамаҫ, һуҡыр күреп туҡтамаҫ
- Аҡһаҡ ултырмаҫ, һаҡау тик тормаҫ
- Аҡһаҡты сатанларға өйрәтмәйҙәр
- Аҡыл айнымаҫ, алтын серемәҫ
- Аҡыл аҡсаны таба
- Аҡыл йәштә түгел, башта
- Аҡыл йәштән сыға, аҫыл нәмә таштан сыға
- Аҡыл көстө еңә
- Аҡыл - ҡаҙна, күңел - йоҙаҡ, тел- асҡыс
- Аҡыл менән алтын табыла, алтын менән аҡыл табылмай
- Аҡыл өләшкәндә урынында булмаған
- Аҡыл - теҙген, ҡылыҡ - ат, теҙгенеңде белеп тарт
- Аҡыл теше ахмаҡта ла бар
- Аҡыл төбө- тәжрибә
- Аҡыл һаҡалға ҡарап йөрөмәй
- Аҡыл һатма, үҙеңә ҡалмаҫ
- Аҡыл эҙләгән - аҡыл табыр, мал эҙләгән - мал табыр, Нәфсеһенә эйәргән малынан да, аҡылынан да яҙыр
- Аҡыл эйәһен табыр
- Аҡылды аҡсаға һатып алып булмай
- Аҡылды ҡаш аҫтында маяҡ ит
- Аҡылды сәсеп үҫтермәйҙәр
- Аҡылдың ҡулы нәфсенең теҙгенен тотор
- Аҡылдың ҡәҙере әҙәп менән
- Аҡылдың ҡәҙере әҙәп менән, байлыҡтың ҡәҙере йомартлыҡ менән
- Аҡылдың ҡәҙере- әҙәп менән, Байлыҡтың ҡәҙере йомартлыҡ менән, Ҡеүәттең ҡәҙере - баһадирлыҡ менән
- Аҡылдың үлсәүе - һүҙҙә
- Аҡылдың юлдашы - бәхет
- Аҡыллы аҡса йыя, аҡылһыҙ таш йыя
- Аҡыллы аҡса йыя, ахмаҡ тоҡсай тегә
- Аҡыллы алға барыр, артына ҡарар
- Аҡыллы атын маҡтар, тинтәк ҡатынын маҡтар
- Аҡыллы атын маҡтар, урта йүләр ҡатынын маҡтар, үтә йүләр үҙен маҡтар
- Аҡыллы аҡса йыя, аҡылһыҙ таш йыя
- Аҡыллы аҡса йыя, ахмаҡ тоҡсай тегә
- Аҡылһыҙ баш аяҡ тындырмаҫ, аяҡһыҙ баш донъя ҡыҙырмаҫ
- Аҡылһыҙ башҡа алтын бүрек файҙа бирмәҫ
- Аҡылһыҙ башҡа дан ҡунмаҫ, ҡунһа ла оҙаҡ тормаҫ
- Аҡыллы булған - әйтмәй белгән, йомарт булған - һорамай биргән
- Аҡыллы ир - ил ағаһы, аҡылһыҙ ир - ил бәләһе
- Аҡыллы ир ҡатынын яманламаҫ
- Аҡыллы ир шул булыр: ҡулындағың алдырмаҫ; Кеше һайын туҡталып, юҡ һүҙ тыңлап ҡаңғырмаҫ;Барынан да бере шул: бөгөнгө эшен таңға ҡалдырмаҫ
- Аҡыллы ирҙең эсендә эйәрле - йүгәнле ат ятыр
- Аҡыллы кеше алдамаҫ та, алдатмаҫ та
- Аҡыллы кешенең һүҙе алдан йөрөр
- Аҡыллы ҡатын - хазина
- Аҡыллы ҡатын 3 көнлөгөн алдан уйлар, аҡыллы ир 3 йыллығын алдан уйлар
- Аҡыллы ҡош ҡанатын һаҡлай, аҡыллы кеше һүҙен һаҡлай
- Аҡыллы ҡуйҙым, иҫәр еңдем тиәр
- Аҡыллы өйләнгәнсе, тиленең улы булған
- Аҡыллы тигәнең маҡтана башлаһа, тинтәк тип иҫәплә
- Аҡыллы тип әйтәләр кеше әйтмәй белгәнгә, Йомарт тип әйтәләр - кеше һорамай биргәнгә
- Аҡыллы тиргәлһә лә, тир сығармаҫ
- Аҡыллы тәкә һуйыр, ахмаҡ йүкә һуйыр
- Аҡыллы уйлағансы, тиле һуғып йыҡҡан
- Аҡыллы ул - алтын ҡул
- Аҡыллы үҙен ғәйепләр, алйот иптәшен ғәйепләр
- Аҡыллы хәтер ҡалдырмаҫ, ахмаҡ хәтер һаҡламаҫ
- Аҡыллы һүҙҙән ҡурҡа, ахмаҡ таяҡтан ҡурҡа
- Аҡыллы һүҙен тыңлағанда, ашар ашың онотолор
- Аҡыллыға аҡыл бирһәң, күпте белер, Аҡылһыҙға аҡыл бирһәң, ҡысҡырып көлөр
- Аҡыллыға баш ҡиммәт, аҡылһыҙға мал ҡиммәт
- Аҡыллыға бер һүҙ - мая, аҡылһыҙға мең һүҙ -зая
- Аҡыллыға ишара
- Аҡыллыға һүҙ әйттем - уйланы ла белде, Аҡылһыҙға һүҙ әйттем - тыңланы ла көлдө
- Аҡыллыға аҡыл бирһәң, күпте белер, Аҡылһыҙға аҡыл бирһәң, ҡысҡырып көлөр
- Аҡыллыға ым да етә, ахмаҡҡа туҡмаҡ та аҙ
- Аҡыллыға әйтһәң - белә, тинтәккә әйтһәң - көлә
- Аҡыллылар янына барһаң, аңраны эйәртмә
- Аҡыллынан ғилем ал,
Аҡылһыҙҙан ғибрәт ал
- Аҡыллының аҡылы - йөрәгендә, тинтәктеке - телендә
- Аҡыллының аты ла арымай, туны ла туҙмай
- Аҡыллының йөҙө әйтер, йөҙө әйтмәһә, һүҙе әйтер
- Аҡыллының ҡәҙере ахмаҡ янында беленер
- Аҡыллының теле күңелендә, аҡылһыҙҙың күңеле телендә
- Аҡыллының - уйында, тиленең - телендә
- Аҡыллының аҡылы - йөрәгендә, тиленеке - телендә
- Аҡылһыҙ атҡа менһә, атаһын танымаҫ
- Аҡылһыҙ егет - ауыҙлыҡһыҙ ат, йүнһеҙ егет - йүгәнһеҙ ат
- Аҡылһыҙ кеше алтмышта ла йәш була, аҡыллы алтыла ла баш була
- Аҡылһыҙ кеше дошманы менән дуҫ булыр, дуҫы менән дошман булыр
- Аҡылһыҙҙан алты тапҡыр маҡталғансы, аҡыллынан бер тиргәл
- Аҡылһыҙҙан кәңәш һорау - үҙе аҡылһыҙлыҡ
- Аҡылһыҙҙан маҡталғансы, аҡыллынан бер тиргәл
- Аҡылһыҙҙың аҡылын эт ашар
- Аҡылһыҙҙың ауыҙынан да бер аҡыллы һүҙ сығыр
- Аҡылһыҙҙың һаҡалы үҫһә лә, аҡылы үҫмәҫ
- Аҡылһыҙҙан кәңәш - үҙе аҡылһыҙлыҡ
- Аҡылһыҙҙың аҡылын эт ашар
- Аҡылһыҙҙың ауыҙынан да бер аҡыллы һүҙ сыға
- Аҡылһыҙҙың һаҡалы үҫһә лә, аҡылы үҫмәҫ
- Аҡылы ҡыҫҡаның теле оҙон
- Аҡылы юҡ кешенең аҙырайған күҙе бар
- Аҡылы юҡтың яҡыны юҡ
- Аҡылын алтынға алышҡан алтынын баҡырға алышыр
- Аҡылың булһа, аҡыллыға эйәр, аҡылың булмаһа - мәҡәлгә эйәр
- Аҡылың булһа, алданмаҫһың, алйот булһаң, алдыра алмаҫһың
- Аҡылың булһа, асыу һаҡлама
- Аҡылыңды ҡаш араңа маяҡ ит
- Аҡырған башлыҡ түгел, аҡылы бар башлыҡ
- Аҡшам ваҡыты - ашам ваҡыты
Ал
- Ала белһәң, бирә бел
- Ала ҡарға алдан ҡысҡырыр
- Ала ҡарҙа аласағың булһын, бирәсәгең булмаһын
- Ала ҡарғала аласағың булһын, бирәсәгең бул¬маһын
- Аласағым китһә лә, әйтәсәгем китмәһен
- Аласағың булһын, бирәсәгең булмаһын
- Аласағың китһә лә, әйтәсәгең китмәһен
- Аласаҡ менән бирәсәк бөтмәй
- Алаһы нәмә алтын булып күренер
- Алаһы тауар — мең алтын
- Алашаны атҡа һанама
- Ала ҡуңыҙ тиреһе эйегә күнмәҫ
- Алабута аш икән, баҡыр аҡса таш икән
- Алабута аш булмаҫ, алтын-көмөш таш булмаҫ
- Алабута аш булмаҫ, ара бутаған иш булмаҫ
- Алабута аш икән, баҡыр аҡса таш икән
- Алабутала ҡолаҡ юҡ, алйот кешелә оят юҡ
- Алам тигән ауыҙ яман, күрәм тигән күҙ яман
- Алама ағас ботаҡҡа үҫер
- Алама атҡа менгәнсе, йүгер кеше күргәнсе
- Алама булһа ла ир яҡшы
- Алама булһа ла, ир яҡшы, һуҡыр булһа ла, ҡыҙ яҡшы
- Алама кешегә дәрәжә килешмәй
- Алама кешелә һүҙ тормаҫ
- Алама ҡәйнәгә сәсең менән ер һеперһәң дә ярамаҫһың
- Алама тайҙың тире әсе, алдаҡсының теле әсе
- Алама эт ҡойроҡҡа үҫер
- Алан-йолан йә артыңды алыр, йә ҡатыныңды алыр
- Алға бар, артыңа ҡара
- Алға барырҙың эте үлән ашар
- Алға киткән кешенең эте үлән ашар, Кирегә киткән кешенең килене урлап ашар
- Алған алғанда ҡала
- Алған — алғандыҡы, ат — менгәндеке
- Алған алыр, ҡалған ҡалыр
- Алған бер яҙыҡлы, алдырған мең яҙыҡлы
- Алған ҡулдан биргән ҡул артыҡ
- Алған менән биргән бер түгел, сыҡҡан менән кергән бер түгел
- Алғанға алты ла аҙ, биргәнгә биш тә күп
- Алғанда - бисмилла, биргәндә –әстәғафирулла!
- Алғандың бирәһе бар
- Алғаныңа ҡарап шөкөр ит, алырыңа ҡарап фекер ит
- Алғанға алты ла аҙ, биргәнгә биш тә күп
- Алғыр кеше алымынан, йылғыр кеше аҙымынан билдәле
- Алғыр кеше алмышынан, йылғыр кеше аҙмышынан билдәле
- Алда булһа ҙур теләк, эштән ял таба йөрәк
- Алдан аяғын кейенгән – алға сыҡҡан
- Алданым тип маҡтанма, үҙеңде лә алдарҙар
- Алдап, алты аҙым да китмәҫһең
- Алдашһаң - абруйың китер, әрләшһәң - ҡәҙерең китер
- Алды барҙың арты бар
- Алды болот булһа, арты - аяҙ
- Алды-артыңды ҡарап йөрө
- Алдың-артың йыйып йөрө
- Алдыма килде тип тығынма: ҡоҫоуың бар
- Алдын аяғына ҡарап юрғанын һуҙыр, ялҡау юрғанына ҡарап аяғын һуҙыр.
- Алдын бер уйла, артын биш уйла
- Алдынғылыҡ – тәхеткә, иремтәлек – ләхеткә.
- Алдыңа бер ҡара, артыңа биш ҡара
- Алдыңа килгән ашты йота бел
- Алдыңа ҡуйған ашты хурлама
- Алдыңда етәксең булһа, артыңда таянысың булһын
- Алдыңда ышаныс булһын, артыңда таяныс булһын
- Алдыңдан әйткән телең артыңдан килеп тотмаһын
- Алдыңды бер ҡара, артыңды биш ҡара
- Алйот булһаң, аҡыл кәрәкмәй
- Алйоттоң эше булмаҫ, ялҡауҙың ашы булмаҫ.
- Алйот дуҫтан аҡыллы дошман артыҡ
- Алйот ирҙән аҡыллы ҡатын артыҡ.
- Алйот төйнәгән төйөндө аҡыллы ла сисә алмаҫ
- Алйот юлдаш булмаҫ, ишәк моңдаш булмаҫ
- Алйотҡа өгөт әйтһәң, алдай, тиер, аҡыллыға өгөт әйтһәң, балдай, тиер
- Алйотҡа әйткән кәңәшең ағып киткән һыуға тиң
- Алйоттан аҡыл һорама
- Алма ағасынан алыҫ төшмәҫ
- Алма үҙең һөйгәнде - алданырһың, Ал һине һөйгәнде - ҡыуанырһың
- Алма һигеҙҙе, ал һимеҙҙе
- Алмағаста алма бешә, дегәнәктә - дегәнәк
- Алманың алына ҡорт төшөр
- Алма беш, ауыҙыма төш.
- Алтау ала булһа — аулағаны китер, икәү иптәш булһа — аңдығаны китер
- Алтау ала булһа — ауыҙҙағы китер,Дүртәү теүәл булһа — түбәләге китер
- Алтмыш аҙым алға атла, алты тапҡыр артыңа ҡара
- Алтмыш көн ат булғансы, алты көн айғыр бул
- Алтмыш ҡолон ат булмаҫ.
- Алтмыш - ҡайтмыш
- -Алтмыш, һиңә ни ҡылдым? Аяғыма бау һалдың, ҡолағыма шау һалдың.-Етмеш, Һиңә ни ҡылдым? Уртымдағы теште алдың, башымдағы һушты алдың.
-Һикһән, һиңә ни ҡылдым?Маңлайҙағы күҙҙе алдың, бурбайҙағы биҙҙе алдың. - Туҡһан, һиңә ни ҡылдым?Ауыҙҙағы һүҙҙе алдың, илтеп ләхеткә һалдың.
- Алтмышҡа еткәс, атайыңдан аҡыл һорама
- Алтмыштыҡы бөтә, алтыныҡы бөтмәй
- Алтмышта ҡартлығың ҡаршы алыр
- Алты ағай-эненән айыу-бүре ҡурҡыр
- Алты аҙым атлағансы алтмыш тапҡыр артыңа ҡара
- Алты йәшәр юлдан ҡайтһа, алтмыш йәшәр күрешергә килер
- Алты көн утын киҫмәһәң, алты ай туҡылдарһың
- Алты тин аҡсаһы юҡ, баҙарҙа ат һатыулашҡан
- Алты тин файҙа итәм тип, алтмыш тин аҡсаһын сығарған
- Алтыға алып бишкә һат, атың булһын һатыусы
- Алтыға алып бишкә һатмайҙар
- Алтыла бер дәңгелдәк, алтмышта бер дәңгелдәк
- Алтылағы аҡылың алтмышҡа тиклем
- Алтын алма, аҡыл ал
- Алтын алма, аҡыл ал, алтын - аҡыл була алмаҫ
- Алтын алма, алғыш ал
- Алтын балдаҡ кейһәң дә кәкре бармаҡ тураймай.
- Алтын булһа ла, эш һаулыҡты алмаштырмай.
- Алтын тотҡан алтынды таныр, күрмәй күргән еҙҙе лә алтын тир.
- Алтын түгел, ғилем дәүләт.
- Алтын ирең атыңа тейһә, алтынын ал да утҡа яҡ
- Алтын кәрәкмәй, аҡыл кәрәк, аҡыл булһа, алтын табылыр
- Алтын күрһә, фәрештә лә шайтанға әйләнә
- Алтын өҫтөнә аҡыл - ике алтын
- Алтын таш ҡаш булмаҫ, алабута аш булмаҫ, дошман яуҙа иш булмаҫ
- Алтын - ташта, аҡыл - башта
- Алтын теш тә телде тешләй.
- Алтын тотҡан алтынды таныр, күрмәй күргән еҙҙе лә алтын тиер
- Алтынға иҫе киткән - аҡылынан ситкә киткән
- Алтынға эйәргән юғалған, аҡылға эйәргән - юл алған
- Алтын эйәр атҡа тейер, эйәһе белмәҫ, ат белер.
- Алтындан аҡыл ҡиммәт
- Алтынды тут алмаҫ, һыуҙы ут алмаҫ
- Алы булды, гөлө лә булыр
- Алып маҡтарлыҡ түгел, һалып таптарлыҡ түгел
- Алыҫ аҙаштыра, тәрән батыра
- Алыҫтан ут алма, яҡындан ҡыҙ алма
- Алтынды эҙлә таштан, аҡылды эҙлә баштан
- Алтының менән маҡтанма, аҡылың менән маҡтан
- Алтын ҡомһоҙҙоң күңелен ташҡа, күҙен аҡҡа әйләндерә
- Алырмын тигән алдан ингән
- Алыҫ аҙаштыра, тәрән батыра
- Алыуҙан биреү яҡшы.
Ам
- Аманатҡа итһәң хыянат, алырһың ғүмерлек яман
- Амин, амин — аман төбө,әбейҙәргә — ҡаба төбө,ирҙәргә — һуҡа башы,
ҡатындарға — киҫәү башы
Ан
- Андыҙлы ерҙә ат үлмәҫ, атлы ерҙә ир үлмәҫ.
Аң
- Аңра башҡа аҡыл йоҡмаҫ
Ап
- Аптыраған атаһының ҡуйынын аҡтарған
- Аптыраған ҡатын абышҡаһын "атай" тигән
- Ата-инә ҡәҙерен балалы булғас белерһең; Ағай-эне ҡәҙерен ялалы булғас белерһең
- Аптыраған һөлөк ағас тешләр
- Аптырағанда ахмаҡҡа ла " ағай" тиерһең
- Апһын ағарып алдыма сыҡмаһын, ҡарайып артымда ҡалмаһын
- Апһынды апһын күрә алмай
- Асыу - ағыу, йотһаң - дарыу
- Аҫылынһаң, ағастың аҫылына аҫылын
Ар
- Араҡы яратҡан - аҡылын таратҡан
- Араланған ҡуйҙы бүре алыр
- Арбаның алды ҡайҙа аунаһа, арты шундай аунай
- Арғымаҡ алын бирмәҫ
- Арғымаҡ менгән арымаҫ.
- Арғымаҡ ат юл башлар, Аҡыллы егет ил башлар; Батыр егет яу башлар; Сәсән егет дау башлар
- Арғымаҡ һыйпау һөймәҫ, алаша маҡтау һөймәҫ
- Арғымаҡты яманлап, толпар ҡайҙан табырһың? Ағай-энеңде яманлап, туған ҡайҙа табырһың?
- Арғымаҡтың билгеһе - ҡаҙы йыймаҫ, ял йыйыр; Яман егеттең билгеһе - ҡатын алмаҫ, мал йыйыр
- Арҡан ишһәң, бау булыр, арбаң-санаң һау булыр.
- Арҡауын атһаң, буйын алырһың
- Арҡыры ятҡан ағасты буй һалмаҫ
- Арпа алтмыш көндә өлгөрә.
- Арпа сәскән бойҙай урмаҫ.
- Арт йортто туйҙырған ҡатын иренә баш бирмәҫ
- Арт йортто туйҙырған ҡатын ирҙе алға сығармай
- Артҡа ҡалһаң — тапалырһың, алға сыҡһаң - туҡмалырһың
- Артҡа ҡарап ғибрәт ал, алға ҡарап шөһрәт ал
- Артҡы аҡылға кем дә бай
- Артҡы айылың ныҡ булһа, атың тулап ни ҡылыр? Алған ҡатының яҡшы булһа, йортоң тулап ни ҡылыр?
- Артығын һөйләгән аҡылын ашаған.
- Артыҡ байлыҡ әҙәмде аҙҙырыр
- Артыш ағасы им булыр
- Артыңда ни барын белмәһәң - тотолорһоң,Алдыңда ни барын белмәһәң - йығылырһың
- Арыған ат соҡор һанай, асыҡҡан ат ҡулыңды ялай, ярат¬ҡан ат күҙеңә ҡарай.
- Арыҡ атҡа ҡамсы ла йөк.
- Арыҡ атҡа менгәнсе, аяғыңа мен.
- Арыҡ булһа ла, һарыҡ аҫыра.
- Арыҡ мал яҙга сыҡһа уйнаҡлар.
- Арыҫландың аҙғаны айға һикерер
- Арыҫландың аҙғаны айға һикерер; тауыҡтың аҙғаны әтәс булып ҡысҡырыр
- Арыҫландың айға менмәһә лә һикереүе дан
- Арыҫландың айға менәм тип, биле биртенгән
- Арыш сәсһәң, икмәк ашарһың.
- Арыштың хисабы һуҡҡас беленер.
- Арышы булһа, батманы табылыр.
- Арбам һынды тип күстән ҡалма,
Башым ауырта тип эштән ҡалма.
- Арбаны ат тартыр,күләгәне эт тартыр
- Арғымаҡтың билгеһе-ҡаҙылыҡ йыймаҫ,ял йыйыр
- Арҡан ишһәң бау булыр,арба-санаң һау булыр
- Арҡауын атһаң,буйын алырһың
Артҡа ҡалһаң, тапалырһың
- Артыҡ байлыҡ — башҡа бәлә.
- Артыҡ байлыҡ әҙәмде аҙҙырыр.
- Арыҡлыҡтан ат үлмәҫ, ярлылыҡтан ир үлмәҫ.
- Арыҫлан аста төлкө туҡ.
Ас
- Ас айыу уйнамаҫ
- Ас балыҡ та селәү һайлай.
- Ас бүре тотолмаҫ, туҡ бүре ҡотолмаҫ.
- Ас кергән, яланғас керә алмаған
- Ас кешегә барыһы тәмле
- Ас французға ала ҡарға ла аш
- Ас айыу уйнамаҫ.
- Ас күңеле икмәктә, туҡ күңеле хикмәттә.
- Астың хәлен ас белер.
- Астың хәлен туҡ белмәҫ.
- Ас һөлөк әсе тешләр.
- Астың иманы юҡ.
- Астың уйы икмәктә, яланғастың — бишмәттә.
- Асҡыс ярамаҫ йоҙаҡ юҡ
- Астан аҡыл һорама
- Астан үлһәң дә, ата-әсәңде, тыуған илеңде ташлама.
- Астың күҙе -икмәктә, туҡтың күҙе - хикмәттә
- Асыҡ ҡапҡанан кем кермәҫ (ҡыҙ намыҫына ҡарата)
- Асыны татымаһаң, тәмлене белә алмаҫһың
- Асыу - ағыу,Йота белһәң - дарыу!
- Асыу - аҡыл дошманы
- Асыу - алдан, аҡыл арттан
- Асыу алдан йөрөр, аҡыл арттан йөрөр
- Асыу - бысаҡ, аҡыл - дуҫ
- Асыу - бысаҡ, аҡыл - һап
- Асыу - дошман, аҡыл - дуҫ, асыуыңа аҡыл ҡуш
- Асыу йыйма, аҡыл йый
- Асыу килһә, аҡыл китер, аҡылың күп булһа - асыу бөтөр
- Асыуын алға ҡуйған - аҡылын артҡа ҡуйған
- Асыуыңды ат ит, аҡылыңды теҙген ит
Аҫ
- Аҫтындағын алты ай эҙләгән
- Аҫыл ат һыртына ҡамсы тейҙертмәҫ
- Аҫыл ҡоштоң балаһы алдына ҡуймаҡ аш еймәҫ
- Аҫыл шоңҡар ҡаҙ алһа, ҡанатын ҡанға тигеҙмәҫ
- Аҫылынһаң, ағастың аҫылына аҫылын
Ат
- Ат абынғанға ишәк ғәйепле
- Ат аҙғыны тай була, ир аҙғыны бай була
- Ат аҙғыны тайға эйәрер, ир аҙғыны байға эйәрер
- Ат аҙғыны тайға эйәрер, ир аҙғыны ҡыҙға эйәрер
- Ат аҙғыны тайға эйәрер, ярлы малы байға эйәрер
- Ат аҙғыны юрға булыр, ир аҙғыны мулла булыр
- Ат аҙғыны тай була, ир аҙғыны бай була.
- Ат айғырланһа, баш була
- Ат айғырланһа, үҙ башына була
- Ат алмаҫ борон йүгән эҙләмә
- Ат айҙа һыналыр, әҙәм йылда һыналыр
- Ат айында, ир йылында һыналыр
- Ат айында һыналыр.
- Ат алғансы, тай ҙа мал.
- Ат алмаҫ борон йүгән эҙләмә.
- Ат алһаң, арба кәрәк
- Ат алһаң, арба кәрәк, ҡатын алһаң, бары ла кәрәк
- Ат алһаң, ауылына тартыр
- Ат алһаң, ауылың менән, ауылың менән булмаһа, бүркең менән кәңәш ит
- Ат алһаң, ауылыңдан алма
- Ат алһаң - ауылың менән, ҡыҙ алһаң - ырыуың менән кәңәшләш
- Ат алһаң, баш менән түш ал, ҡыл алһаң, ҡабаҡ менән ҡаш ал
- Ат алһаң, өйөң менән кәңәшләш, ҡатын алһаң, ауылың менән кәңәшләш
- Ат алһаң, һынап ал, аҡса алһаң, һанап ал
- Ат алһаң, яҡындан ал, ҡатын алһаң, алыҫтан ал
- Ат арымаһа, аҙыҡтан
- Ат арығын маҡтама, арғымаҡтан тай уҙыр.
- Ат аяған ат менер, тун аяған тун кейер.
- Ат аяғынан һимерер.
- Ат — байҙа.
- Ат барҙа бейә сапмаһын, ир барҙа ҡатын алға сыҡмаһын
- Ат баҫмайым тигән еренә өс баҫа.
- Ат башы менән уйнағансы, атаң башы менән уйна.
- Ат башы тотҡан арымаҫ.
- Ат булмағанда, ишәк тә ярай.
- Ат йәлләгән ергә ҡарар, ҡош йәлләгән күккә ҡарар.
- Ат күреп аяғың аҡһамаһын
- Ат күрмәгән ат күрһә, саба-саба үлтерер,
Тун күрмәгән тун күрһә, ҡаға-ҡаға туҙҙырыр.
- Ат асыуын арбанан алмайҙар
- Ат бирҙем - атлата алманым, тай бирҙем - туҡтата алманым
- Ат йөрөп юл ала
- Ат ҡаҡҡанды тай ҡаҡҡан, ир ҡаҡҡанды мир ҡаҡҡан.
- Ат ҡартайһа — һуғымлыҡ.
- Ат менән ҡыҙҙы ауылдан алма
- Ат — менгәндеке, тун — кейгәндеке.
- Ат юрғалар, эйәһе дан алыр
- Ат, эйәһенә килгәс, аҡһамаһын
- Ат юҡ аранда, ҡайғы юҡ буранда.
- Ат яҡшы ла, ел ҡаршы.
- Ат яҡшыһы — ала тояҡ, тун яҡшыһы — төлкө тояҡ
- Ат яҡшыһы алға сығыр, алға сыҡҡан данға сығы
- Ат санала беленер.
- Ат тапҡансы ишәк мен.
- Ат тапҡансы эйәр тап.
- Ат тапһаң, эйәр табыла.
- Ат тирләһен, сирләмәһен.
- Ат ТОЯҒЫ сабата түгел, тишелһә, ямап булмай.
- Ат туйған ерендә, ир тыуған илендә.
- Ат әйләнеп, ҡаҙығын табыр,
Ьыу әйләнеп, юлығын табыр, Ир әйләнеп, илен табыр.
- Ат холҡона таянма.
- Ат хурлаған тай менер, тай хурлаған таяҡ менер.
- Ат юрғалар, эйәһе дан алыр.
- Ат яҡшыһы аранда.
- Ат яҡшыһы алға сығыр, алга сагаҡай данға сығыр..
- Атка - һоло, машинаға — май.
- Атҡа ышанма: ат, кем менһә, шуныҡы.
- Атланһаң үҙ атыңа атлан, кеше аты тиҙ арыр.
- Атлы тәртә төҙәтер, атһыҙ кәртә төҙәтер.
- Атлының аяғы да арымай, туны ла туҙмай.
- Атлыға тай менһә лә килешә.
- Атты айһыҙ маҡтама.
- Атты ат һаҡлай.
- Атты сыбыртҡы менән ҡыума, һоло менән ҡыу.
- Аттың даны егет ҡулында.
- Аттың күрке ял булыр.
- Аттың саяһы — юрға.
- Аттың хаҡы оло, айғырҙың даны оло.
- Атһыҙ ир — ҡанатһыҙ ҡош.
- Атһыҙ ир — ҡулһыҙ кеше.
- Атһыҙ кеше — затһыҙ кеше.
- Аты бар — арыҫлан.
- Аты бар атланмаҫ, эйәре бар атланыр.
- Аты бар — батыр, аты юҡ — ятыр.
- Аты барҙың дуҫы бар.
- Аты барҙың ҡанаты бар
- Аты булһа, ҡамыты табыла.
- Аты барҙың ҡанаты бар, һыйыры барҙың һыйы бар.
- Аты-туны бар кешелә Алпамышаның көсө бар.
- Атым яҡшы тип, сыбыртҡыңды ҡуйма.
- Атың арыһа, абруйың китер.
- Атың арыһа, үҙеңә үпкәлә.
- Атың барҙа арыш сәс.
- Атың булһа, арымаһын.
- Атың булһа, ил таный.
- Атың юғалһа ла, йүгәнең ташлама.
- Ата - ата ҡаҙ.
- Ата балаһы хур булмаҫ.
- Ата балаһы хатаһыҙ булмаҫ
- Ата балаһы алтмышҡа етмәй, аҡыл тапмаҫ
- Ата маҡтағанды алма, ауыл маҡтағанды ҡуйма
- Ата-бабам баҡҡан ер - кендек ҡаным аҡҡан ер
- Ата - инә ҡәҙерен балалы булғас белерһең, ағай - эне ҡәҙерен ялалы булғас белерһең
- Ата-инәңә ни ҡылһаң, алдыңа шул килер
- Ата-инәһен һөймәгән ҡыҙ яман, Ҡәрҙәш-ҡәүемен һөймәгән ул яман
- Атай булмай тороп атай ҡәҙерен белмәҫһең, Әсәй булмай тороп әсәй ҡәҙерен белмәҫһең
- Ата-әсә һүҙе - бала-саға күҙе.
- Атайҙар һүҙе – аҡылдың үҙе
- Атайҙың һүҙе- аҡылдың үҙе
- Атайһыҙға ҡыҙ бирмә, инәйһеҙҙән ҡыҙ алма
- Атайһыҙҙы кейәү итмә, инәйһеҙҙе килен итмә.
- Атайым ай күргән, иртәгә байрам икән
- Атанан йәш ҡалдым, аҡылдан буш ҡалдым
- Атанан күргән уҡ юнған, инәнән күргән тун бескән.
- Атаңдан айырылһаң айырыл, илеңдән айырылма
- Атаһы айырымды ау ҡушыр,өйөрө айырымды яу ҡушыр
- Атаһы торор - улы һөйләр, Әсәһе торор - ҡыҙы һөйләр.
- Атаһынан күргән - уҡ юнған, инәһенән күргән - тун бескән.
- Атҡа ышанып, арбала йоҡлама, аҙаштырһа, үҙеңә үпкәлә
- Атҡаҙанған артистар була, президенттар булмай.
- Атҡан таң алға һөйрәй, ахырҙа ҡәбергә һөйрәй
- Атты айһыҙ маҡтама
- Ат алһаң, һынап ал, аҡса алһаң, һанап ал
- Атты ҡамытҡа үлсәп алмайҙар, ҡамытты атҡа үлсәп алалар
- Атты өйрәтә белмәһәң, сығынсы булыр.
- Аттың хаҡы оло, айғырҙың даны оло
- Аттың - юрғаһын, бисәнең уңғанын ал
- Аттың яҡшыһы алға сыға, егеттең яҡшыһы данға сыға
- Атһыҙ арба алға китмәй, ирһеҙ ҡатын ал-ял белмәй.
- Атым юҡ бурамда, ҡайғым юҡ буранда
- Атын алма, затын ал
- Атын атама, аҙашып китһен
- Атың барҙа юл таны, аҡылың барҙа ир таны
- Атың насар булһа, һатып ҡотолорһоң; Аға-энең яман булһа ҡасып ҡотолорһоң; Ҡатының яман булһа нисек ҡотолорһоң?
- Атың арыҡ булһа - бер сап, утының аҙ булһа - бер яҡ
- Атың арыһа -абруйың китер, ҡарының асһа - ҡәҙерең китер
- Атың барҙа елеп ҡал, йөрөй алмай торған көн килер
- Атың булмаһа ла хутың булһын
- Атың насар булһа, һатып ҡотолорһоң, Аға-энең яман булһа, ҡасып ҡотолорһоң,Ҡатының яман булһа, нисек ҡотолорһоң?
- Ат тешенән билгеле, егет эшенән билгеле.
- Аттың үҙе ниндәй, йөгө шундай.
- Ата алмаған - атаһына үпкәләр.
- Ата алмаған атынан күрер,
Ҡайтып килеп ҡатынынан күрер.
- Ата алмаған йәйә һайлар.
- Ата алмаған мылтығынан күрер
- Ата алмағандың уғы алты ҡолас китер
- Атаһыҙ тороп-балтаһыҙ тороп булмай
Инәһеҙ тороп була-энәһеҙ тороп булмай
- Аты булһа, ҡамыты табылыр.
Ау
- Ау аула, ауылда тор.
- Ауға барһаң, зирәк бул, юлдашыңа терәк бул.
- Ауға сыҡҡанда эт ашатмайҙар.
- Аулаҡ күлгә тәлмәрйен хужа.
- Ауылда булмаған далала булыр.
- Ауылы башҡаның һыуы башҡа.
- Аусы — ауҙа, юлсы — юлда.
- Аусыны аяғы туйҙыра.
- Аусы ҡоҙғон ауламаҫ, өйрәк аулар.
- Ауыҙы онға тейгән эт тирмән яламай түҙә алмай
- Ауыҙың менән сәскәнде ҡулың менән йыйып ала алмаҫһың
- Ауыҙың тулы ҡан булһа ла яттар алдында төкөрмә.
- Ауылдан ҡыҙ алма ла мал алма
- Ауыҙың тулы ҡан булһа ла, дошман алдында төкөрмә
- Ауыҙы-мороно ҡыйыш булһын, бай балаһы һөйләһен.
- Ауыҙыңдан ел алһын
- Ауыл эте ала булһа, бүре килеп баш булыр
- Ауыл эте ала булһа ла, бүре килгәндә берегер
- Ауыл эте ала булыр
- Ауырыу ағас башынан йөрөмәй, әҙәм башынан йөрөй
- Ауырыу хәлен һау белмәҫ, ярлы хәлен бай белмәҫ.
- Ауырыу - аяҡтан, ҡайғы йөрәктән алыр
- Ауырыу китһә лә, ғәҙәт китмәй.
- Ауырыу көсәйһә, йәнеңде алыр; Дарыу көсәйһә, малыңды алыр
- Ауырыуҙың аҙығы үҙе менән
- Ауан кеше ауыҙы менән ҡош тотор.
- Ауан ауға сыҡһа, ауҙа ғауға сыға.
- Ауыҙыңа кергәнде сәйнәргә иренмә.
- Ауыр йөктө ат тарта, ауыр эште ир тарта
- Ауыр күтәргән - билен һындырған
- Ауыр таш - тау аҫтында, ауыр эш -бауыр аҫтында
- Ауыр эшкә беләк бар, ҡыйыу эшкә йөрәк бар.
- Ауыр эште күмәк ҡул еңгән.
- Ауырыу бер үлер, иренсәк көн дә үлер.
- Ауырыуға дауа бар, дәртһеҙгә дауа юҡ.
- «Ауырып торам» тимә, «иренеп торам» тиң.
Ат
- Ата алмаған «уғым кәкере булды» тигән.
Ах
- Ахмаҡ бирер, аҡыллы алыр
- Ахмаҡтан аҡыл һорама
- Ахмаҡтың эшләгән эше аҡыллыны алйытыр
- Ахмаҡтың һаҡалы үҫһә лә, аҡылы үҫмәҫ
- Ахыры заман булғанда, йүнһеҙ кеше йүнлегә эш өйрәтер.
Аш
- Аш ҡәҙерен белмәгән өй хужаһын оялтыр
- Аш хурлама-ҡоҫторор,ир хурлама-боҫторор.
- Аш янында аш үтә.
- Ашаған аттың теше аҡ
- Ашағанда аҙ яҡшы, эшләгәндә күп яҡшы
- Ашаған мал үлмәй.
- Ашаған еренә эт тә ҡайта.
- Ашаған аш табыр, эшләгән эш табыр.
- Ашағанда аҙ яҡшы, эшләгәндә күп яҡшы.
- Ашағанда ҡолағың һелкенһен, эшләгәндә йөрәгең ел¬кенһен.
- Ашағанда телһеҙ бул, эшләгәндә өнһөҙ бул.
- Ашап, алаша булмаҫһың
- *Ашамаһаң да, май яҡшы, яманлаһаң да, бай яҡшы
- Ашаған үлмәҫ, ярлы бөлмәҫ.
Ашҡаҙар менән Ағиҙел, Йөрәктауҙа табышҡан; Яҡшы егет, яҡшы ҡыҙ, шулай итеп табышҡан, яр иткәнде пар иткән, айырылтмаҫҡа ҡауышҡан
- Ашлыҡты бураға һалмайынса "уңыш алдым", тимә
- Ашланған ер аш бирер.
- Ашлыҡты бураға һалмайынса «уңыш алдым» тимә.
- Ашлыҡтың йоҙағы — һалам.
- Ашыҡ уйнаған - аҙыр; Туп уйнаған - туҙыр; Ҡуй көтөп, ҡарын майы ашаған барынан да уҙыр
- Ашыҡҡан арба аҡрын тәгәрәй
- Ашыҡҡан арыр, аҡрын барыр
- Ашыҡҡан ашҡа бешкән.
- Ашыҡҡан күҙгә аҡ төшә
- Ашыҡҡан ҡыҙ кейәүгә барһа ла мантымаҫ
- Ашыҡҡан юл алмаҫ
- Ашыҡҡанда артыңа йыш ҡарама.
- Ашыҡҡандан аҡыл һорама
- Ашын - тоҙон эсеп ултыр, аҡыллыны тыңлап ултыр
- Ашыуһыҙ булһа, тауҙан биҙ, үткеһеҙ булһа, һыуҙан биҙ.
- Ашаған белмәй, тураған белә.
- Аш тигәндә — йән фарман, эш тигәндә — юҡ дарман.
- Аш янында ат кеүек, эш янында эт кеүек
- Ашамаған ашым түгел, эшләмәгән эшем түгел.
- Ашау татлы — эшләү ҡаты.
- Ашамай тамаҡ туймай, эшләмәй ризыҡ булмай.
- Аштан ҡалһаң да, эштән ҡалма.
- Ашы юҡ ураҙа тотҡан, эше юҡ ас ултырған.
- Ашын яратһаң, эшен дә ярат.
- Ашына күрә табағы, эшенә күрә тамағы.
- Ашыҡҡан арба аҡрын тәгәрәй.
- Ашыҡҡан арыр, аҡрый барыр.
- Ашыҡҡан эштә хәйер юҡ.
- Ашыҡҡан һыу диңгеҙгә етмәҫ.
Ая
- Аяғы яман түрҙе бысрата, теле яман – илде бысрата.
- Аяғың тәп итһә, ауыҙың сәп итер.
- Аяғына тартһа — башына юҡ, башына тартһа аяғына юҡ — йүнһеҙ ирҙең көнө шул.
- Аяҙлы-болотло аҡылы бар, кәҙәнеке хәтлем һаҡалы бар
- Аяҡлы ҡаза күрәһе егет аяғы һыҙлау ҡатын алыр
- Аяҡтан кергән ауырыу бөтә тәнде алыр
- Аяҡ атламаһа, баш йөрөмәй
Б[үҙгәртергә]
- Баҙнатлы тыныслыҡ яратыр
- Бай булмаһаң бай булма, ғилем-һөнәргә һай булма.
- Бай менән дуҫлашма, түрә менән талашма.
- Бай менән ҡоҙа булһаң, наҙланып маҙаңды алыр, ярлы менән ҡоҙа булһаң, теләнеп маҙаңды алыр.
- Бай бай өсөн тырыша, ярлы ярлыға булыша.
- Бай байға ҡарар, һыу сайға ҡарар.
- Бай байҙы оҙатыр -«ҡоламаһын» тип, ярлыны оҙатыр «урламаһын» тип.
- Бай байлығын итә: ай һайын ҡатын ала, ауыл һайын йорт һала.
- Бай байлығын һөйләр, ярлы ҡайғыһын һөйләр.
- Бай байыһа, хан булыр.
- Бай балаһы байға оҡшар, бей балаһы бейгә оҡшар.
- Бай балаһы байға оҡшар, бәйләнмәгән тайға оҡшар
- Бай балаһы ун бишкә еткәс баш,
Ярлы балаһы утыҙға еткәс тә йәш.
- Бай бар ерҙә «малым бар» тимә,
Ғазраил бар ерҙә «йәнем бар» тимә.
- Бай барын бирмәҫ, юҡ ҡарап тормаҫ.
- Бай барҙа ыҙан һыҙма, түрә барҙа түргә уҙма.
- Бай бер күҙһеҙ, ярлы ике күҙһеҙ
- Бай бисәһе — бей бисәһе.
- Бай бирмәҫ, ярлы ҡарап тормаҫ.
- Бай бирәсәген мал менән, ярлы бирәсәген тир менән түләр.
- Бай булһаң, балпан бул ярлы булһаң, ҡалтаң бул.
- Бай кешегә ҡәберең яҡың булмаһын.
- Бай күңелен май баҫыр.
- Бай ҡарғышы ярлыға төшмәҫ.
- Бай ҡашына барып ҡун — байымаһаң, миңә кил,
Юҡ ҡашына барып ҡун — юғалмаһаң, миңә кил.
- Бай малын һөйләр, ярлы зарын һөйләр.
- Бай менән бай — бер туған.
- Бай менән ҡоҙа булһаң, наҙланып маҙаңды алыр,
- Ярлы менән ҡоҙа булһаң, теләнеп маҙаңды алыр.
- Бай менән ҡуйҙың ҡойроҡ төбө һимеҙ — бай ғәйебен дә май ҡаплай.
- Бай рәхмәтен алғансы, ярлының йәне сығыр.
- Бай табышын һөйләгәндә, ярлы төшөн һөйләгән.
- Бай тамһа — ҡунаҡҡа, ярлы танһа — тамаҡҡа.
- Бай төшөмө менән маҡтаныр, ярлы; төшө менән маҡта¬ныр. :
- Бай туғандан болот яҡын.
- Бай туғайын танымай.
- Бай һылана ла һыйпана, ярлы ямана ла ҡыуана.
- Бай «ханға етһәм» тиер, хан «хоҙайға етһәм» тиер.
- Бай ярлыға мохтаж, ярлы аҡсаға мохтаж.
- Бай — ярлының аҙығы, ярлы — байҙың ҡаҙығы.
- Байға бай килһә, ялсы ауыҙына май тейә.
- Байға барма, ярлыға бульцн.
- Байға барымта юҡ, ярлыға ҡарымта юҡ.
- Байға бирәсәгең, ярлынан-йласағың булмаһын.
- Байға бурысыңды бир, ҡылысыңды күрһәт.
- Байға бәлә юҡ, ярлыға ярҙам юҡ.
- Байға инанма, һыуға таянма.
- Байға көн дә байрам, көн дә туй,
Ярлыға көн дә хәсрәт, көн дә уй.
- Байға мал арты менән керә.
- Байға мал ҡиммәт, ярлыға йән ҡиммәт.
- Байға ут кәрәк булһа, ярлының ҡулын һоҫҡо итер.
- Байға хеҙмәт итһәң, алланан ҡаза күрерһең.
- Байға эшләп бай булмаҫһың.
- Байға ялланма, юҡҡа алданма.
- Байға ялынам тип, ярлының йөҙ һумлыҡ хаҡы сыҡҡан.
- Байға ялынғансы ике ҡулыңа ялын.
- Байға яраған бай булған.
- Байға ярлы дуҫ булмаҫ.
- Байҙан аҡмаһа ла тамыр.
- Байҙан батрак артмай.
- Байҙан йоҡмай, балдан йоға.
- Байҙар баштан һыйпамай.
- Байҙарҙың ҡоймаһы бейек булыр, эҫтәре көйөк булыр.
- Байҙы бай яҡлар, ярлыны ярлы яҡлар.
- Байҙы мал баҫыр, ярлыны бала баҫыр.
- Байҙы яманларһың, байға барырһың.
- Байҙы ярлы күтәрер.
- Байҙың аласағы, ярлының бирәсәге күп булыр.
- Байҙың ашағаны — бал да май.
- Байҙың башын бөгөү ҡыйын.
- Байҙың бер юҡлығы, астың бер туҡлығы бар.
- Байҙың биргәне — әҙәмдең имгәге.
- Байҙың бите туңғансы, ярлының ите туңған.
- Байҙың — ете тун, ярлының — ите тун.
- Байҙың ишеге байға асыҡ. ;
- Байҙың ишеге туң тимер: уны иретергә көс кәрәк.
- Байҙың ишегенән дә керә, тишегенән дә керә .
- Байҙың килене булғансы, ярлының ҡыҙы бул.
- Байҙың көнө ярлы менән.
- Байҙың күңеле малда.
- Байҙың күрке мал менән.
- Байҙың ҡатыны үлһә — түшәге яңырыр,
Ярлының ҡатыны үлһә — башы ҡаңғырыр.
- Байҙың ҡоло булғансы, әҙәмдең хуры бул.
- Байҙың ҡоло булғансы, ярлының улы бул.
- Байҙың ҡулы уйнағанда, ярлының күҙе уйнаған.
- Байҙың ҡыҙы урынлы.
- Байҙың ҡыҙы — яҙғы тай, ярлы ҡыҙы — йомарлаған май
- Байҙың малы бар, бай булһа ла, өйө тар.
- Байҙың малы — ярлының ҡаны.
- Байҙың мең һарығы араһында ярлының етем бәрәсен бүре алған.
- Байҙың татлы ашы — фәҡирҙең ҡанлы йәше.
- Байҙың тине илап тора, ярлының тине бейеп тора.
- Байҙың туйы булһа, ярлының туны туҙыр.
- Байҙың түр башынан ярлының ишек төбө артыҡ.
- Байҙың — түрендә, ярлының — гүрендә.
- Бай түшәге — тегәнәк, ярлыныҡы — мамыҡ
- Байҙың улы һыңар күҙле, хеҙмәтсеһе тома һуҡыр
- Байҙың һыйын бай күрер, ярлының хәлен ярлы белер.
- Байҙың эше фарман менән, ярлының эше дарман менән
- Байҙың — эше, ярлының — тамағы.
- Байҙың әтәсе лә күкәй һала.
- Байҙың «юҡмын» тигәненә, ярлының «туҡмын» тигәненә ышанма. \
- Байҙың ярлынан башҡа көнө юҡ.
- Баймын тип маҡтанма — ярлылыҡ бар.
- Байлыҡ аҙҙыра, ярлылыҡ туҙҙыра.
- Байлыҡ айырыр, фәҡирлек ҡушыр.
- Байлыҡ — бер айлыҡ
- Байлыҡ — боҙға яҙган.
- Байлыҡ ерҙә ятмай.
- Байлыҡ кешенең күңелен ташҡа, күҙен аҡҡа әйләндерә.
- Байлыҡ көнөңә инанма, ҡатындар һүҙенә алданма, йүгерек атҡа таянма.
- Байлыҡ — күгәрсен (оса ла китә).
- Байлыҡ морат түгел, ярлылыҡ оят түгел.
- Байлыҡтың мәшәҡәте үҙе менән артыр.
- Байлыҡтың тамыры Бохарала түгел.
- Байлығыңа маһайма.
- Байрам көндө мулла байыр, ярлы ас ҡалыр.
- Байҙың туйы яҙ булыр.
- Байлыҡ күрке — мал менән.
- Байтал яманы ике айғырҙы тибештерер.
- Байтал бейә булғансы, башыңа сал инә.
- Байтал менһәң — ҡолон юҡ, һауым мал екһәң — ҡымыҙ юҡ.
- Баҡра сәскән бойҙай урмаҫ.
- Баҡсасы менән дуҫ булһаң сәскәһенең еҫе йоғор,Күмерсе менән дуҫ булһаң күмеренең ыҫы йоғор.
- Баҡырҙы ялтыратыуҙан алтын булмаҫ
- Бала - ата-инәгә алтын бағана.
- Бала ҡәҙерен әсә белер, ил ҡәҙерен ир белер.
- Бала күрмәгән - балдан ауыҙ итмәгән.
- Бапа ҡарыныңда саҡта - эсеңә ауыр, өйҙә саҡта - башыңа ауыр, ситкә китһә - йәнеңә ауыр
- Балаларыңды талаштырырға теләһәң,өй ҡалдыр
- Балалы тормош - мең хәсрәт, балаһыҙ - бер хәсрәт.
- Балаһыҙ кеше кеше һөйләр, балалы кеше балаһын һөйләр.
- Баланан бәхетең булһа - ҡарт көнөңдә йәш итер,
Баланан бәхетең булмаһа - иртә йәштән ҡарт итер
- Бала көлкөгә туймаҫ, ялҡау йоҡоға туймаҫ.
- Балаһыҙҙың малы хәрәм, эшлекһеҙҙең йәне хәрәм.
- Балсы ҡулынан бал тамыр, һауынсы ҡулынан һөт тамыр.
- Бал булһа, себене булыр, өҫтөн ябып тотмаһаң,малы булһа, ҡазаһы булыр, һаҡлай белеп тормаһаң.
- Бал ҡортоноң балы бар, балға хәтле наҙы бар.
*Балдыҙы сибәр ҡатынының үлемен теләр.
- Балһыҙ гөлгә ҡорт ҡунмаҫ, балаһыҙ йортҡа ҡот ҡунмаҫ.
- Балта оҫтаһы балтаһынан билгеле.
- Балта һабын тотам тигәнсе, балтаһын һыуға төшөргән.
- Балта сапҡансы, түмәр ял итә.
- Балта һабы беләктән башлана, үткерлеге — йөрәктән.
- Балтаң булмаһа, урманға барма.
- Балтасының балтаһы китек.
- Балтасының өйө терәүле.
- Балыҡ башынан серей,ә ҡойроғонан башлап таҙарталар.
- Балыҡ бирһәң - бәйләп бир, башын-күҙен сәйнәп бир
- Балыҡ тотһаң, башынан тот.
- Балыҡ аулаған байымаҫ.
- Балыҡ ашағың килһә, һыуҙан ҡурҡма.
- Балыҡ тота алмаған һыуҙы яманлаған.
- Балык тотҡан туҡ булыр, аяҡ- быуыны ныҡ булыр.
- Балыҡсының ҡулы аҡ, малсының йөҙө аҡ.
- Балыҡ башынан боҙолор (серер), ҡойроғонан таҙартырҙар.
- Балыҡсы күлен маҡтай,
Көнлөксө көнөн маҡтай.
- Балыҡты тотҡан уңмаҫ, ашаған туймаҫ.
- Балыҡты тотоуынан тотам тигәне ҡыҙыҡ.
- Балыҡты йөҙөргә, үгеҙҙе һөҙөргә өйрәтмәйҙәр.
- Барабан ҡаҡһалар - барабан артынан, Ҡумыҙ тартһалар - ҡумыҙ артынан
- Бармағына күрә балдағы
- Бар барын һөйләр, кгк югыи һөйләр.
- Бар булһаң, биргәнеңде әйтмә, ир булһаң, еңелгәнеңде әйтмә.
- Бар өҫтөнә бар — май өҫтөнә бал.
- Барҙың барлығы тейә, юҡтың тарлығы тейә.
- Барҙың бары ла бар, юҡтың өйө лә тар.
- Барлы ярлы булмай.
- Барлыҡ пар иткән, юҡлыҡ тар иткән.
- Бар яраштыра, юҡ талаштыра.
- Барын биргән — байға һан.
- Барма бейгә — үҙе килер өйгә, барма ханға — үҙе килер малға.
- Бармаҡ менән бармаҡ тиң түгел, әҙәм менән әҙәм тиң түгел.
- Бармаған ерҙә баҡыр бар,
Күрмәгән ерҙә көмөш бар, Алмаған ерҙә алтын бар, Барһаң, тимер табылмаҫ.
- Бармағына ышанған — ҡашыҡһыҙ ҡалған.
- Бармаҡ йөрөт аң эйҙер, бәке йөрөт - ҡын кейҙер.
- Бармаҡ тоя белмәһә, ҡул тоя белмәй.
- Барған ереңә таш булып бат
- Баҫҡысҡа берәр аҙымлап менәләр
- Баталы ҡол арымаҫ, батаһыҙ ҡол йәлсемәҫ.
- Батша һарайын таҙартҡансы, ат һарайын таҙарт.
- Батшаның башы эшләмәһә лә эттәре тешләшә.
- Батшаның ҡоло буғансы, фәҡирҙең улы бул.
- Батша залим булһа — йорт туҙыр, батша ғалим булһа — йорт уҙыр.
- Батша талап ала, хәйерсе теләнеп ала.
- Батша әмере өс көн йөрөр.
- Батшаң һуҡыр булһа, бер күҙеңде ҡыҫып үт.
- Батшанан һалдат артмаҫ.
- Батшаның күҙе ҡанға туймай.
- Батыр - һуғышта, ҡурҡаҡ ҡыуышта үлә.
- Батыр бер үләр, ҡурҡаҡ мең үләр.
- Батыр кәрәк яу килгәндә, түрә кәрәк дау килгәндә.
- Батыр уртаҡ, бей уртаҡ-береһе илгә дан сәсә,икенсеһе ҡан сәсә
- Батырға ла ял кәрәк.
- Баш ауырта тип, башты ташҡа ормайҙар.
- Баш бармаҡ: «Бөгәм дә бөгәм»,
Күрһәткес: «Сүгәм дә сүгәм», Урта бармаҡ: «Сигәм дә сигәм», Исемһеҙе: «Тегәм дә тегәм», Бәпес бармаҡ: «Арағыҙҙа тик бер үҙем интегәм», — тип әйтер, ти
- Башҡорт байыһа, бисә ала, урыҫ байыһа, йорт һала.
- Башлыҡ булһаң - башлы бул, Йыйырылмаҫ ҡашлы бул!
- Башың ауыртһа - яулыҡ эсендә , беләгең ауыртһа - ең эсендә (булһын).
- Башлаған эш — бөткән эш.
- Башланған эштең бөткәне яҡшы.
- Башлаусыһы булһа, ҡеүәтләүсеһе табылыр.
- Башлы кеше ташты аш итер.
- Башлыҡ аҡылға бай, халыҡ күңелгә бай.
- Башлыҡ булһаң башлы бул, йыйырылмаҫ ҡашлы бул.
- Башлыҡҡа ла баш бар,
Тағанай башында таш бар.
- Башлыҡты башлыҡ ҡуя
- Башһыҙ илдә бәрәкәт булмаҫ.
- Башһыҙ өйҙә эт хужа.
- Башым китмәһен тип ултырған башлыҡтан илгә изгелек китмә.
- Башта уйла, унан эшлә.
- (Эштең) Башы нисек — ахыры шулай бөтөр.
- Башыңа төшһә, башмаҡсы булырһың.
- Бей башына ҡол етер
- Бей булмаған бей булһа, менмәгән тауҙың башын ҡал¬дырмаҫ
- Бей икәү булһа, дау дүртәү.
- Бейгә бирем яҡшы
- Бейә кешнәмәй айғыр тешләмәй.
- Бей икәү булһа, дау дүртәү булыр.
- Бейек тауҙың үре күп.
- Бейә эштә йөрөп тирләһә, ҡолон бушҡа йөрөп тирләй.
- Бейә күп булһа, ҡолон күп.
- Бейә менһәң- ҡолон юҡ, һаумал асһаң, ҡымыҙ юҡ.
- Бейә һаумаҡ — ут йотмаҡ,
Ҡымыҙ бешмәк — йән сыҡмаҡ.
- Бейәһенең серен эйәһе белер.
- Белеклегә бер әйтһәң - ҡолағының эсендә, белекһеҙгә биш әйтһәң дә - ҡолағының тышында.
- Белемле ҡыҙ - бирнәле ҡыҙ
- Белемлегә йот юҡ, белемһеҙгә ҡот юҡ.
- Белмәгәндең беләге тыныс
- Белмәгән беләгең тыныс булһа ла йөрәгең тыныс булмай.
- Белмәү ғәйеп түгел, белергә тырышмау - ғәйеп
- Белгән белгәнен эшләр, белмәгән беләген тешләр.
- Белгән — юлда, белмәгән — түрҙә.
- Белгәнгә — ер, белмәгәнгә — гүр.
- Белмәгән белер, белмәгәндән көлөр.
- Белмәгән эшкә ҡатышма.
- Белмәгән эштән шайтан көлгән.
- Белмәгәндең беләге тыныс, белгәндең ике ҡулына ла көс.
- Белмәгәндең беләге тыныс, белгәндең йөрәге тыныс.
- Белгәнгә — яңылыш, белмәгәнгә — нағыш.
- Бер алдар - гел алдар.
- Бер бар - берәгәйле бар.
- Бер болғанмай һыу ҙа тонмай
- Бер аяғын күтәргәнсе, икенсеһен эт ашаған.
- Бер бирмәһәң, мең биргәнең юғалыр.
- Бер кешенең хатаһы йөҙ кешенең ғүмерен ҡыҫҡарта.
- Бер көндөң ни арыһы, ни биреһе!
- Бер тәртәгә егелгәс, тартмай хәлең юҡ.
- Бер эшсегә ун башсы.
- Бер йәҙрә берҙе үлтерер, бер һүҙ меңде үлтерер.
- Бер көн артта ҡалһаң, биш көн артынан йүгерерһең.
- Бер ҡаҙыҡҡа ике ат бәйләнмәҫ.
- Бер рәхәттең бер михнәте була.
- Бер тинлек ҡуян - ун тинлек зыян
- Берҙең көнө мир менән, мирҙең көнө ер менән.
- Берәүҙең быҙауы үлһен тиһәң, үҙеңдең үгеҙең үлер.
- (Эш) Бер кирегә китһә, гел кирегә китер.
- Бер ҡөн артта ҡалһаң, биш көн югерерһең.
- Бер ҡул менән төйөн бәйләнмәй.
- Бер тырышлыҡ унлата ҡайта.
- Бер эшен башлаған, икенсеһен ташлаған — береһен дә ослап сыға алмаған.
- Бер эшкә бәйләнгәс, билеңде бушатма.
- Бер эшлә, берәгәйле эшлә.
- Бер юлы ике кәмәнең ҡойроғон тотоп булмай.
- Бер тин һумды һаҡлай, бер көн йылды һаҡлай.
- Бер һыйыр аҫыра, берәгәйле аҫыра.
- Бер ат арҡаһында мең ат һыу эскән.
- Бер йортҡа ике бикәнең тауығы һыймаҫ.
- Бер кеше тәхеткә менһә, ҡырҡ кеше атҡа менә.
- Бер күктә ике ҡояш булмай.
- Бер ҡолас — ер түгел.
- Бер өңгә ике айыу һыймаҫ.
- Бер тәкә ҡайҙан китһә, бар көтөү шунан китә.
- Бер түрәгә дау килһә — түрәләр һөйөнөр,
Күп түрәгә дау килһә — түрәләр берегер.
- Бер йыл тартай һимерһә, бер йыл бүҙәнә һимерә.
- Бер кеше һабан артынан йөрөй, ете кеше ҡалаҡ тотоп йөрөй
- Бер көн көл булмайынса, бер көн килеп гөл булып булмай.
- Бер юлдан йөрөгән кешеләр берен-бере ашамай.
- Берәү аҡса таба, берәү муҡса тегә.
- Берәү ашағанға берәү туҡ булмаҫ.
- Берәү һыйыр һауа, берәү мөгөҙөн тота.
- Берәү туңып һикерә, берәү туйып һикерә.
- Берәү үлмәй — берәү көп күрмәй.
- Берәүгә алтын табаҡтан нан бирә, берәү нан хәсрәтенән йән бирә.
- Берәүҙең ер күтәрмәҫ малы бар, берәүҙең ат күтәрмәҫ да¬ны бар.
- Берәүҙәр түрә, берәүҙәр түрә янында көн күрә.
- Берәүҙәргә көн дә байрам, көн дә туй,
Берәүҙәргә көн дә һағыш, көн дә уй.
- Берҙең көнө ил менән, илдең көнө ер менән.
- Берҙә түгел, илдә көс.
- Берәүҙең бәхетенән берәү төшә тәхетенән.
- Береһен үлтермәй, береһен тергеҙеп булмай.
- Бесәй юҡта сысҡан баш.
- Бесән юҡта һалам да ҡурмы.
- Бесән яҡҡан, үҙе ятҡан.
- Биҙмән менән гер бергә
Ҡатын менән ир бергә
- Бикәләр түр өсөн талашыр.
- Бикәр эш битһеҙ булыр.
- Бил бөкмәйенсә белен бешмәй.
- Биле билтәк бишле айғыр алтыһында ат булыр.
- Биле ныҡтың иле ныҡ, иле ныҡтың биле ныҡ.
- Билдәһеҙ эштә тәүәккәллек ҡотҡара.
- Биргән бейгә яраған, ауыҙы-башы ҡанаған.
- Биргән бейгә яраған, бирмәгән кемгә яраған?
- Биргән менән мал бөтмәй.
- Бирәм тигән бей булмаҫ.
- Бирәйем тигән ҡолона — сығарып ҡуйыр юлына, Бирмәйем тигән ҡолона — тартып алыр ҡулынан
- Бирмәҫ ҡыҙҙың ҡалымы ҙур.
- Бирәм тигән ҡолона - сығарып ҡуйыр юлына!
- Бирһәң — алырһың, сәсһәң — урырһың.
- Бисәң матур - бай тирмәһендә ятыр.
- Бисмилла тигәнсе, ҡор үлеп бара .
- Бисәң матур булһа, байың үсле була.
- Битеңде биҙәмә, аҡылыңды биҙә.
- Биш мәртәбә уйла, бер мәртәбә эшлә.
- Бишек бауы билеңдә, имсәк һөтө иренеңдә .
- Биштең башы булғансы, алтының аяғы бул.
- Бойҙай сәсһәң, башағын йый, шалҡан сәсһәң, тамырын йый.
- Боландың мөгөҙө, сәсәндең һүҙе, филдең теше, оҫтаның эше ҡиммәт.
- Боло булһа, ҡоло табыла.
- Болот елгә ҡаршы йөрөмәй.
- Борос әсе, әсе телле унан да әсе.
- Бохар даны менән бүҙ үтер, атай даны менән ҡыҙ үтер.
- Бохарҙа малы барҙың күңеле туҡ.
- Бөркөт себен ауламай
- Бөгөнгө уй иртәгәгә ярамай.
- Бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма.
- Бөлгән илгә бөкөрө билле бей килер.
- Бөлгән байға һан юҡ.
- Бөлгән илдән бүлтерек алма.
- Бөркөт ҡартайһа, сысҡан аулар.
- Буй эшләмәй, ҡул эшләй.
- Буйына ҡарама, ҡулына ҡара.
- Булган кешенең көрәге лә утын киҫер.
- Булдыҡлы булмағанды булдырыр.
- Булдыҡһыҙ балтанан күрер.
- Булдыҡһыҙҙан һөнәр сыҡмаҫ.
- Булдыҡһыҙҙың ҡоралы насар
- Булмаҫтай алтмышҡа етһә лә булмаҫ.
- Булмаҫтайға һүҙ әрәм.
- Булмаҫтайҙан булмаҫ:
Ул да тыумаҫ, ҡыҙ ҙа тыумаҫ, Тыуһа ла тормаҫ.
- Булмаҫ эште телгә алма.
- Булыр-булмаҫ кеше ат үлтерер.
- Булыр ир алты йәшендә башмын тир,
- Булмаҫ ир алтмыш йәшендә йәшмен тир.
- «Булыр» тигән — булдырған.
- Булырҙайҙың йөҙөнән, булмаҫтайҙың һүҙенән (билгеле)
- Булмаҫ иргә бөкөрө ҡатын.
- Буйың етмәгәнгә үрелмә.
- Булыр-булмаҫ егеттең әйткән һүҙе ел булыр
- Буран булһа, һунар юҡ, ямғыр булһа, туҙан юҡ.
- Буран булһа, һунар юҡ,
Ямғыр булһа, туҙан юҡ, Түрә килһә, майҙан юҡ.
- Бурҙы йөккә, мулланы мәктәпкә, кулакты колхозға яҡын ебәрмә.
- Бурысҡа алыуы еңел булһа ла, түләүе ауыр
- Буш башаҡ башын күккә сөйә, Туҡ башаҡ башын аҫҡа эйә
- Буш тоҡ тура ултырмаҫ.
- Буштың атаһы үлгән.
- Бушты бушҡа бушатма.
- Буянған ҡыҙҙан оялған ҡыҙ матур.
- Бүҙәнәңең өйө юҡ,
Ҡайҙа барһа — бытбылдыҡ.
- Бүре лә туҡ булһын, һарыҡтар ҙа иҫән ҡалһын.
- Бүрене аяғы туйҙыра.
- Бүренең көсө тешендә, кешенең көсө эшендә.
- Бүре тотор бурҙай эт бөйөрөнән беленер, бүре һуғыр ир-егет беләгенән беленер.
- Бүре ас булһа ла елкәһен көҙөрәйтер.
- Бүре балаһын бүреккә һалһаң да урманға ҡарай
- Бүре бәйләүгә күнмәҫ, әйҙәүгә килмәҫ.
- Бүре күләгәһендә ҡош туйыр.
- Бүре ҡартайһа ла, бер ҡуйлыҡ ҡеүәте ҡала.
- Бүре ҡуйға иш булмаҫ, ярлы байга дуҫ булмаҫ.
- Бүре менән дуҫ булһаң, этең яныңда булһын.
- Бүрегә аҙыҡ бирһәң, тешен һындырып бир.
- Бәз ҡәҙерен белмәҫ ҡулда ҡайсы уйнамаҫ,
Ат ҡәҙерен белмәҫ ҡулда ҡамсы уйнамаҫ.
- Бәлә бәләгә ҡул бирә.
- Бәлә күрһәтер булһа Аллаһ башта кешенең аҡылын алыр, ти
- Бәлә-ҡаза яңғыҙ йөрөмәй
- Бәләкәй һыуҙа оло балыҡ үҫмәй.
- Бәләкәй атты маҡта, оло атты ек.
- Бәндәнең үлгәндән һуң да өс көнлөк эше ҡалыр, ти
- Бығау, алтын булһа ла - бығау.
- Быҙау һайын — бухгалтер, һыйыр һайын — секретарь.
- Былтырғыны ҡар баҫҡан
- Бысаҡ ҡынын киҫмәҫ.
- Бысаҡ осонан һыныр.
В[үҙгәртергә]
- Ваҡ гәрәбәнән тупраҡ яҡшы
- Ваҡ ямғыр - тунға зыян,
Төртмәле һүҙ - дуҫҡа зыян
- Ваҡыт етмәй әжәл килмәй
- Васыят үлем килтермәй
- Вәғәҙә - алтын.
- Вәғәҙә ҡылһаң вафа ҡыл
- Вәғәҙә - иман
- Вәғәҙәһен боҙған - башһыҙ ҡалған
- Вәли - үҙенсә, Ғәли - үҙенсә
- Вайымһыҙҙың эше алымһыҙ.
- Вайымһыҙ йөрөһәң йәй көнө, алымһыҙ булырһың көҙ көнө.
- Ваҡ эште лә эре итеп башҡар
- Ваҡытлы эш ваҡытында яҡшы
- Ваҡытһыҙ эшләгән ЭШ ЭШЛӘНМӘГӘНГӘ ИҪӘП.
Г[үҙгәртергә]
- Герәздән (бысраҡтан) кенәз булған
- Гонаһ ҡылһаң, тәүбә итә бел.
- Гөл ҡәҙерен былбыл белер
- Гөл тикәнһеҙ (сәнскеһеҙ) булмаҫ
- Гөлөнә ҡарама, төбөнә ҡара
- Гөлөң сәскә атмаһа, ҡояшҡа үпкәләмә, үҙеңә үпкәлә
- Гүргә кергән кире ҡайтмаҫ
- Гүрҙә ятҡанса түрҙә ят
- Гәүһәр ерҙә ятмаҫ
- Гәүһәр төндә лә күренә
- Гәүһәрҙе мыҫҡаллап үлсәйҙәр
Ғ[үҙгәртергә]
- Ғилем - аҡылдың яртыһы.
- Ғишыҡ кешене диуана итә.
- Ғишыҡ тотҡан - күҙһеҙ.
- Ғүмер ҡыҫҡа - үткәрмә бушҡа
Ғәҙел менән яҡын булһаң, эшең бөтөр, Залим менән яҡын булһаң, башың китер
- Ғәҙел кеше үҙенә ҡаты, кешегә йомшаҡ булыр
- Ғәҙеллек үлене тергеҙгән
- Ғәҙеллек менән золом бер ерҙә йәшәмәҫ
- Ғәйебен йәшергән - уңмаҫ
- Ғәйебенә күрә язаһы
- Ғәйебеңде таныу - ярты төҙәлеү
- Ғәйеп иткән - ғәйеп ишеткән
- Ғәйепле үҙ күләгәһенән дә ҡурҡа
- Ғәйепһеҙ йәр эҙләгән йәрһеҙ ҡалыр.
- Ғәйрәт иткән тау ярыр.
- Ғәйрәт — атлыла.
Д[үҙгәртергә]
- Далаға ебәргән атыңа ышанма.
- Дала эсе — киң ер, оло-кесе тиң ер.
- Даланың бейе булғансы, ҡаланың эте бул.
- Данлы егет ил өсөн үлер.
- Даръя төбөндәге ынйынан тау башындағы таш артыҡ
- Даръяға төшкән - йыланға һарылған
- Дандың төбө хөрмәт, хөрмәт төбө хеҙмәт.
- Дегетсе күмерсегә, мине буяма, тигән
- Дегәнәк араһында үҫкән сәскәнән һаҡлан.
- Диңгеҙ баштан болғаныр.
- Диуанаға ҡайғы ла байрам
- Донъя - йоҙаҡ, асҡысы - белем.
- Донъя киң тип таралма, таралған тарыны тауыҡ сүпләй.
- Донъя күрке - йәр менән.
- Донъя ҡораманан башлана.
- Донъя - яйы менән, ҡоймаҡ - майы менән.
- Донъяны һүҙ биҙәр.
- Донъяның яйы китһә, Ҡоймаҡтың майы китә
- Донъяның рәхәтенән михнәте күп
- Донъя бөтөр, эш бөтмәҫ.
- Донъя эшен әхирәткә ҡалдырма.
- Донъяһына күрә түрәһе.
- Дөйә үҙ бөкөрөһөн күрмәҫ.
- Дуңғыҙҙан бер ҡыл, байҙан бер һөйәк (артмаҫ)
- Дуҫынан айырылған ете йыл илар,
Иленән айырылған илле йыл илар.
- Дәртһеҙ кеше - күҫәк, йәрһеҙ кеше - ишәк.
- Дәрүиш ашауынан, бай йәшәүенән билгеле
- Дәрт биргәнгә дарман бирер.
- Дәрт бар — дарман юҡ.
- Дәрт — даръя, дарман — донъя.
- Дәрт иткән эшләр.
- Дәртең булмаһа, дарманың булмай.
- Дәртле дарманын табыр.
- Дәртһеҙ егет йоҡосан булыр.
- Дәртһеҙ кешенән эш сыҡмаҫ.
- Дәртһеҙгә дан юҡ.
Ҙ[үҙгәртергә]
- Ҙур ағастың күләгәһе лә киң.
- Ҙур йыртыҡты бәләкәй ямау ҡапламай
- Ҙур талантҡа - ҙур талап
- Ҙурҙар һүҙен тыңламаған ҙур бәләгә ҡалыр
- Ҙурлыҡ кәүҙә менән түгел, ғилем менән
- Ҙурлыҡ буй менән түгел, уй менән
- Ҙурҙы уйлап әҙҙән ҡоро ҡалма
Е[үҙгәртергә]
- Ебегән ауыҙҙан серегән һүҙ сығыр
- Егет булһа, батыр булһын, ҡыҙ булһа, матур булһын.
- Егет ҡыйыу, ҡыҙ һылыу булғаны яҡшы.
- Егет егәр, ҡыҙ сибәр булһын.
- Егет һөйһә - ала, ҡыҙ һөйһә - ҡала
- Егәрле атҡа һүҙ ҙә сыбыртҡы.
- Егә белгән айғыр егер.
- Еккән атың елдәй булһын.
- Екмәһәң дә, ат яҡшы.
- Елкәлә күҙ юҡ
- Елгә еленләгән, көнгә ҡолонлаған
- Емеш ашағың килһә, сәскәһен өҙмә.
- Емеште аша, ботағын һындырма.
- Еңгә - ҡәйнеш бисәһе
- Еңгәм сәнсә, мин тартам,
Мин дә нағыш һырыйым!
- Ер баҫтырығы — тау, тау баҫтырыры таш, ил баҫтырығы — баш.
- Ер кемдеке булһа — ел шуныҡы,
Бей кемдеке булһа — ил шуныҡы
- Ер тартмаһа, һыу тарта.
- Ер тауһыҙ булмай, халыҡ ханһыҙ булмай.
- Ер түбәһеҙ булмаҫ, ил түрәһеҙ булмаҫ.
- Ерҙең даны ирҙән.
- Ерҙән айырылған елгә оса.
- Ере байҙың иле бай.
- Ере барҙы ер тартыр, ер тартмаһа, ил тартыр.
- Ере барҙың еме бар, еме барҙың име бар.
- Ере күп булған ил көлөр, бейе күп булған ил бөлөр.
- Еренә күрә екәне.
- Еренә ҡарай йыланы, тауына ҡарай боланы.
- Ерле — ерендә, екән — күлендә.
- Ерле ерен маҡтай, балыҡсы күлен маҡтай.
- Ерле кеше еренә тартыр.
- Ерле боланды тирле ҡолан ҡыуалаған
- Ерһеҙ кеше илһеҙ кеше
- Ерҙең дә ҡолағы бар
- Ер туймай ил туймай.
- Ергә тамған тир — гәүһәр.
- Ергә төшкән гөл булыр, утҡа тошкән көл булыр.
- Ергә эйелһәң, байлыҡ килә.
- Ерҙе бер ҡат туйҙырһаң, ул һине ун ҡат туйҙырыр.
- Ергә ашлыҡ башағынан ҡалдырғансы, ашар ҡашығыңды ҡалдыр.
- Ерҙән алғанды ерҙә ҡалдырма.
- Еренә ҡарап иген ик.
- Ете ҡат үлсә, бер ҡат киҫ.
- Еткән ҡыҙ кейәүҙән ҡурҡмаҫ.
- Етмеш килде - егәрлек китте
- Етмеш йондоҙ тыуһа ла, яҡтылығы айҙай юҡ.
- Етмештә ҡартлыҡ етте - аҡыл китте.
- Етәкләгән эт ауға ярамай, өйрәткән һүҙ дауға ярамай.
Ж[үҙгәртергә]
Жәүзә (Игеҙәк йондоҙлоғо)кермәй йәй булмай, Ҡәүес (Уҡсы) кермәй ҡыш булмай
З[үҙгәртергә]
- Закон - көслөнөкө
- Закондың ҡулы оҙон
- Законы юҡ йорт булмаҫ
- Залим золом итер, золомо башына етер
- Залим түрә күп һөйләр,ғәҙел түрә әҙ һөйләр
- Залимдың үҙенән залим эте булыр
- Заман башҡа, заң башҡа
- Заман һиңә эйәрмәһә, һин заманға эйәр
- Заман яҙмышы кеше ҡулында
- Заманына күрә бағанаһы
- Заманына күрә ғәмәле,
Һабанына күрә әмәле
- Заманына күрә законы
- Заманына күрә кешеһе
- Заманына күрә манараһы
- Заманына күрә өйө,
Өйөнә күре көйө
- Заманына күрә көлкөһө,
Тауына күрә төлкөһө
- Заманына ҡарап бүрек кейәләр
- Заманың ниндәй - яҙмышың да шундай
- Заманың нисек булһа - бүркеңде шулай кей.
- Зат затына тарта
- Заттың алаһы ла, ҡолаһы ла була
- Заты башҡа менән болан аулама
- Зәһәр зәһәрҙе киҫә
И[үҙгәртергә]
- Игелек ит тә һыуға һал - халыҡ белер,халыҡ белмәһә балыҡ белер.
- Иген икһәк-икмәк,быҙау һуйһаҡ-туҡмаҡ
- Иген келәттә, кеше хеҙмәттә күренә.
- Иген ҡамылынан билгеле.
- Иген төбө — ҡыуаныс.
- Иген үҫмәҫ тип, ерҙән төңөлмә.
- Игенде арба өйгә ипдерә, сана баҙарға илтә.
- Игендең яйын иккәп белер, арбаның яйын еккән белер.
- Игенсе ямғыр теләй, юлсы аяҙ теләй.
- Игенсе яуында тыныр.
- Игенсенең ярты ғүмере яланда уҙыр.
- Игә белгән иген ашар, игә белмәгән ниен ашар?
- Иҙел даны менән боҙ китә, атай даны менән ҡыҙ китә.
- Иҙел башынан болғана, тамағынан тына.
- Иҙел һыуы бал булһа ла, илгә етмәй.
- Иҙел Яйыҡтың ағаһы,
Ағиҙел илдең яғаһы.
- Изге эштең иртәгеһе яҡшы.
- Ижтиһад иткән моратына еткән.
- Ике күңел бер булһа, сүплек башы гөл булыр.
- Ике ҡулыңа бер эш — ал да кереш.
- Ике күлдәкте бер иткән, бер күлдәкте юҡ иткән.
- Ике сибәр бергә килһә, береһе ғүмерһеҙ була, ти.
- Ике туған талаша, атҡа менһә яраша.
- Ике айғырҙы бер һарайға япмайҙар.
- Ике тәкә башы бер ҡаҙанға һыймаҫ.
- Ике дәрүиш бер балаҫҡа һыйыр, ике батша ер йөҙөнә һыймаҫ
- Икенең бере - йә ир, йә ҡатын баш булһын.
- Ике бейә — ил ашы,
Өс бейә — болаҡ башы, Бер бейә — юҡтың ҡашы.
- Ике ҡатын алғандың вайраны бар,
- Ике һыйыр Һауғандың айраны бар.
- Ике уйла, бер эшлә.
- Икмәк — илдән, һыу — күлдән
- Ил һөйөр байҙы, ир һөйөр һауҙы
- Илар бала атаһының һаҡалы менән уйнар,
- Илар түрә иле менән уйнар
- Ил аралаған һынсы булыр, ер аралаған уҡсы булыр.
- Ил асыуы — яман асыу.
- Ил бай булһа, ярлылығың һиҙелмәй.
- Ил бар ерҙә сәпсек үлмәй.
- Ил барҙа ир хур булмаҫ, ир барҙа ил хур булмаҫ.
- Ил биргәндә дуҫың булһын, ер биргәндә ҡушың булһын.
- Ил дауһыҙ булмаҫ, ир дауһыҙ булмаҫ.
- Ил илдән ҡалһа, иргә намыҫ.
- Ил икмәге ирекле,
Эшләп алһаң, кимекле.
- Ил ирекһеҙ булһа, ир күрекһеҙ булыр.
- Ил ирекле булһа, түрә күрекле була.
- Ил йолаһыҙ булмаҫ.
- Ил йолаһына хан да буйһона.
- Ил көйөнгәндә көйөн, ил һөйөнгәндә һөйөн.
- Ил көсәйһә, бей хан була.
- Ил күрмәк — бер бурыс, ир һынамаҡ — бер бурыс.
- Ил күсә тип, утыңды һүндермә!
- Ил ҡулы тау күсерер.
- Ил ҡупһа — Иҙел ҡубыр, ауыл ҡупһа — дауыл ҡубыр.
- Ил ҡәҙерен белмәгән — башын юғалтҡан,
- Ер ҡәҙерен белмәгән — ашып юғалтҡан.
- Ил менән ҡара көн дә байрам булыр.
- Ил намыҫы ир муйынында.
- Ил намыҫы хур итмәҫ.
- Ил өҫтө — алтын бишек.
- Ил өҫтөндә илле алтын.
- Ил терәге — ир, ир терәге — бисә.
- Ил хөкөмһөҙ булмаҫ.
- Ил эшенең иртәгеһе маҡтаулы.
- Ил яҙмышы — ир яҙмышы.
- Илгә бирһәң ашыңды, ил ҡәҙерләр башыңды;
- Эткә бирһәң ашыңды, эттәр талар башыңды.
- Илгә ҡаза теләгән ҡаҙалып үлер.
- Илгә ҡушылһаң — ир булырһың, илдән айырылһаң — хур булырһың.
- Илгә сыҡһаң, илле төрлөнө күрерһең.
- Илгә таянған Иҙел кисер.
- Илгә һыймаған баш — Иҙелгә батҡан таш.
- Илде тинтәк боҙор.
- Илдең биле ныҡ булһа, ирҙең күңеле туҡ булыр.
- Илдең итәге киң.
- Илдең көнө ер менән.
- Илдең көнө — ир менән, ирҙең көнө — ил менән.
- Илдең күҙе илле.
- Илдең хаҡын ир даулар, ир дауламаһа, кем даулар?
- Илдең эше ир муйынында, ирҙең эше ил ҡуйынында.
- Илдә баш булмаһа, эт башҡа менә.
- Илдә булһа, иренгә тейә.
- Илдә булһа, үлмәҫһең, илһеҙ көнөң күрмәҫһең.
- Илдә егет һанаулы.
- Илдә ир үлмәҫ
- Иле байҙың бейе бай.
- Иле барҙың көнө бар
- Иле барҙың — ҡабымы бар.
- Иле барҙың — теле бар.
- Иле берҙәмдең — көнө берҙәм.
- Иле ныҡтың — биле ныҡ.
- Иле юҡтың— түшәге юҡ, икмәге юҡтың— көйшәме юҡ.
- Илем-көнөм булмаһа, айым-көнөм тыумаһын!
- «Илем» тимәҫ ир булмаҫ, «өйөрөм» тимәҫ ат булмаҫ.
Илен ҡурсыған ил ағаһы булыр,
- Илен борсоған ил буҫағаһы булыр.
- Илен танымаған илгә бей булмаҫ.
- Илен һатып ашаған — ике генә көн йәшәгән.
- Илен һөйгән ир булыр.
- Иленә ҡайтҡандың ояты юҡ.
- Иленән биҙгән ир уңмаҫ, күленән биҙгән ҡаҙ уңмаҫ.
- Илле илен маҡтар, юкәле күлен маҡтар.
- Илле йылдан ил яңырыр, йөҙ йылдан ҡаҙан яңырыр.
- Илләштереү илсенән, юлыҡтырыу яусынан.
- Илсегә үлем юҡ.
- Илсегә ялҡауҙы ебәрһәң, илгә яу килтерер.
- Илселек — димселек.
- Иләҫ илдән китер.
- Иллегә еткәс, ирҙәр ҙә ипкә килә
- Иллелә - ил ағаһы
- Иләктә һыу тормаҫ,
Ҡатын-ҡыҙҙа һүҙ тормаҫ
- Иләмәй күн булмаҫ, тирһеҙ тун булмаҫ.
- Иләктә һыу тормаҫ, тинтәктә һүҙ тормаҫ.
- Иләктәгең — күнәккә, күнәктәген — иләккә.
- Илһамлы хеҙмәт — илгә ҡеүәт.
- Иләк менән һыу ташымайҙар.
- Иләмәй күн булмаҫ, тиреһеҙ тун булмаҫ
- Имән ҡаты ергә төпләнер.
- Иң элек уйла, унан эшлә
- Инженер булыуҙан менеджер булыу хәйерлерәк.
- Инһәң — ил, сыҡһаң — яу.
- Инә ҡаҙ йомортҡа баҫҡанда ата ҡаҙ янында бейер
- Инә ҡаҙ ҡаңғылдамаһа, ата ҡаҙ бармай.
- Инәһеҙ ҡорт бал йыймаҫ,
Бал йыйһа ла, мул йыймаҫ
- Инәһеҙ ҡорт көсһөҙ булыр.
- Ипле кеше иленән китмәҫ.
- Ипһеҙ ҡыҙ йәрһеҙ ҡалыр.
- Ир аҡылы — бер алтын, ил аҡылы — мең алтын.
- Ир башына килһә килһен, ил башына килмәһен.
- Ир-егет — ил көҙгөһө
- Ир-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр.
- Ир-егеттең яҡшыһы ил менән.
- Ир ике һөйләһә — үҙенә бөлә, хан ике һөйләһә — иленә бәлә.
- Ир илендә ҡәҙерле.
- Ир ҡайғыһы илдә.
- Ир ҡәҙере ил менән.
- Ир терәге — ер.
- Ир — тыуған илендә, ат — туйған ерендә.
- Ир үлһә лә, йола үлмәҫ.
- Ир үлһә, ил көйөнөр, дошман һөйөнөр.
- Ир яҡшыһы илгә ярай.
- Ирҙең даны иленән, халҡы менән еренән.
- Ирҙән ашмаҡ бар, илдән атма к юк.Ирҙән китһәң дә, илдән китмә.
- Ирҙәр айырылһа, ил таралыр.
- Ир аҡыллы булһа, ҡатын күндәм була.
- Ир булған ир егерме биштә баш булыр,
Ир булалмаған ир иллелә лә йәш булыр
- Ир булған кеше этеп йыҡһын, тартып торғоҙһон.
- Ир йәше - ике утыҙ, ҡатын йәше - бер утыҙ
- Ир йәше ике илле - береһе шәкәр, береһе бикәр
- Ир-аҙамат билгеһе - тышта мырҙа, өйҙә ҡол
- Ир ҡанаты ат була.
- Ирҙең юлдашы ла ат, моңдашы ла ат.
- Иренсәк йорт ил булмаҫ, ил булһа ла, гел булмаҫ.
- Иртә сәсһәң — уңырһың, һуңға ҡалһаң — туңырһың.
- Ит тапмаған - үпкәгә кинәнгән, ҡыҙ тапмаған - еңгәгә (бисәгә) кинәнгән.
- Ир үлһә лә йола үлмәҫ.
- Иргә бер ҡат барыу - ғәҙәт, икенсегә - оят.
- Ирең булмаҫтайға иренеңде бирмә
- Ире өмә әйткән, ҡатыны баланға киткән.
- Иреңдән айырылғансы күкрәгеңдәге йәнеңдән айырыл.
- Ирҙе ир иткән дә, хур иткән дә — ҡатын.
- Ирҙән ҡайтҡан яуҙан ҡаты.
- Иртәгә ҡалған эшең - һынып төшкән тешең.
- Иртәгә лә көн бөтмәҫ
- Иртән дә өйрә, кис тә өйрә - был ҡорһаҡтар ни күрә?
- Иртәгә лә көн бөтмәҫ.
- Ир аҫылы эштә беленә.
- Ир ғәйрәте тауҙы ҡом итә.
- Ир ҡоралы - ҡамсылыр, ҡулда барҙа ҡәҙере юҡ.
- Ир маҡтаныр, ҡорал эшләр.
- Ир һөнәре эш булыр.
- Иренгән ике үлгән.
- Иренгән ике эшләр, артынан бармағын тешләр.
- Иренгән эш һөймәҫ.
- Иренгәндең иренен эт ялаған.
- Иренмәгән иртәгәге эшен бөгөн бөтөргән.
- Иренмәгәндең ирене ашлы, иркәнең күҙе йәшле.
- Иренмәгәндең эше сифатлы.
- Иренмәһәң, оҫта булырһың.
- Иренсәк иркә булыр.
- Иренсәккә эш ярамаҫ.
- Иренсәкте илсе итһәң, илеңә яу килтерер.
- Иренсәктең ирене кибер.
- Иренсәктең табышы юҡ.
- Иренсәктең эше ике.
- Иренсәктә дәрт булмаҫ.
- Иренһәң - ауырырһың, тырышһаң - һауығырһың.
- Иренһәң — иренеңә теймәҫ.
- Иренһәң, эшең кем эшләр,оялһаң, һүҙең кем әйтер?
- Иртә барһаң- ит бешә, һуңға ҡалһаң - бит бешә
- Иртә торған ас ҡалмаҫ.
- Иртә торған егеттең ырыҫы артыҡ,иртә торған ҡатындың өлөшө артыҡ
- Иртә торған ир уңыр.
- Иртә торған үкенмәҫ.
- Иртә торғандың ғүмере оҙон.
- Иртә торғанндың ырыҫы артыр.
- Иртә торһаң — уңырһың, кискә ҡалһаң — туңырһың.
- Иртәгә ҡалған эшең — һынып төшкән тешең.
- «Иртәгә» тигән иренгән, бөгөндән ҡалган бөлгән.
- «Иртәгә» тигән уй менән бөгөп тамаҡ туймай.
- Иртәгәге эшеңде бөгөн уйлап ҡуй.
- Иртәгеһен ишәк ҡайғыртҡан.
- Ирән ерҙә ир үлмәҫ.
- Ирәндегем — бишегем, оло оңғол ишегем.
- Исемең шәп булһын, ырыуыңа тап булһын
Ырыуыңа тап булмаһа - ораныңа тап булһын
- Иҫәр менән иҫәр булма
- Иҫәр үҙе һөйләр, үҙе көлөр - кешегә ҡалдырмаҫ.
- Иҫәр этен маҡтар, өйөнә ҡайтһа бисәһен маҡтар.
- Иҫәп кәрәк, уй кәрәк, уйлап эшләгән һирәк.
- Иҫәпһеҙ колхоз — ишекһеҙ йорт.
- Иҫәпкә бар, һанға юҡ.
- Иҫәрҙе яҡлама, ялҡауҙы маҡтама.
- Иҫәрҙең ише булмаҫ, ялҡауҙың эше булмаҫ.
- Итексенең беҙе юҡ.
- Итексенең итеге булмаҫ, балтасының ишеге булмаҫ.
- Итексенең итеге тишек, балтасының балтаһы китек.
- Итеге тайыш булһа ла йөрәге тайыш булмаһын
- Итле өйҙә - ике кис, өйрәлелә - бер кис
- Ишәк арығанын белмәҫ,
Ир ҡартайғанын белмәҫ
- Ишәктең дә егәрлеһе була.
- Ишектән кереп, төнлөктән сыҡма.
- Ишәк тиреһе ябынһаң да, арыҫлан эшен эшлә.
- Ишек алдында һыйырың булһа, оҫтәл оҫтөндә һыйың бу¬лыр.
- Ишәк барға һаналһа ла, малға һаналмай.
- Ишәк ите ит булмаҫ.
- Ишәктең ите хәрәм, көсө хәләл.
Й[үҙгәртергә]
- Йоҙағын эшләгән асҡысын да эшләр.
- Йоҡлаған йыланды уятма
- Йоҡлаған - ҡалыр, уяу - донъяны алыр.
- Йоҡо бесәйгә генә моң.
- Йоҡоһо оҙондоң бәхете ҡыҫҡа.
- Йоҡлаған йоҡо тапҡан, йоҡламаған йылҡы тапҡан.
- Йоҡлаған көлкө алыр, йоҡламаған төлкө алыр.
- Йоҡлаған ҡалыр, уяу донъяны алыр.
- Йоҡлағанға йоҡмаған.
- Йоҡлағанға өлөш юҡ.
- Йоҡлағандың өҫтөнә ҡар яуыр.
- Йоҡо тамаҡ туйҙырмай.
- Йоҡо ялҡауҙы ярата.
- Йоҡосан егеттә дәрт булмаҫ.
- Йоҡосоға аш юҡ.
- Йортҡа кергәнсе утҡа кер.
- Йорттан айырылған илде яу баҫыр.
- Йортһоҙ — йылан, ерһеҙ — шайтан.
- Йондоҙ һанап, аттан ҡалған.
- Йөҙө аҡ тип алданма, эсе ҡара булмаһын.
- Йөгөң күп булһа, келәтең тулы булыр.
- Йөҙ күтәреп кешенән теләнгәнсе, башыңды эй ҙә ерҙән һора.
- Йөҙлөк атың булһа, меңлек сыбыртҡың булһын.
- Йөрәк серең йөрәктә ҡалһын
- Йөрәк тынмай беләк тынмай.
- Йөрәгендә барҙың беләгендә бар.
- Йүгерек атҡа ял теймәй.
- Йүгерек атҡа менгән тәңреһен онотор.
- Йүгәнһеҙ тороп була, һөнәрһеҙ тороп булмай.
- Йүнһеҙ итеген майлар, итеге итәген майлар.
- Йүнһеҙ итексе беҙҙе ғәйепләр.
- Йүнһеҙ килеп, эшлегә эш өйрәтер.
- Йүнһеҙ менән ағас киҫмә — өҫтөңә ауҙарыр.
- Йүнһеҙ менән көнөң уртаҡ булмаһын.
- Йүнһеҙ әҙәм булғансы, юҡҡа сыҡҡан булһаңсы!
- Йүнһеҙҙе эшкә ҡуш, артынан үҙең эшлә.
- Йүнһеҙгә йүнле өндәшеп йүнле һүҙ көтмә
- Йүнһеҙҙең үҙе ни ҙә һүҙе ни!
- Йүнһеҙ һунарсы арба менән ҡуян тотҡан.
- Йыйнаҡ бул, йыйнаҡлы булһаң, тыйнаҡлы булырһың
- Йыбанмаған оҫта булған, оялмаған күрәҙә булған.
- Йығылһаң, ергә таян.
- Йылан йыландың ҡойроғон уҙмаҫ,Түрә түрәнең бойороғон боҙмаҫ.
- Йылҡы — малдың батшаһы.
- Йылҡы — данлыҡ, ҡуй — байлыҡ.
- Йылҡы ҡолондан үҫер.
- Йылҡыла үт юҡ, ҡоро үләндә һөт юҡ, түрәлә ҡот юҡ.
- Йылы һүҙ йән иретер.
- Йылы һүҙ - йән аҙығы, яман һүҙ - баш ҡаҙығы
- Йыуаш ат йүнләүгә яҡшы.
- Йә эшең үлһен, йә үҙең үл.
- Йәй эшләмәһәң, ҡыш ашарга танмаҫһың.
- Йәй ҡышты туйҙыра.
- Йәй эшләһәң, ҡыш ашарһың.
- Йәйге көн бер йылды туйҙыра.
- Йәйгә сыҡһаң, ҡышты уйла, ҡышҡа керһәң, йәйҙе уйла.
- Йәйҙең бер көнө ҡыштың бер айынан ҡиммәт.
- Йәйҙең бер көнө ҡыштың бер аҙнаһына тора.
- Йәйе барҙың ҡышы бар.
- Йәйең рәтле булһа, сәйең шәрбәтле булыр.
- Йәмһеҙҙең көҙгөһө насар, булдыҡһыҙҙың ҡоралы насар
- Йән биргәнгә йүн биргән.
- Йән ҡыйналмай эш бөтмәҫ, тырышмаған моратына ет¬мәҫ.
- Йәне барҙың йүне бар
- Йәне теләгән - йылан ите ашаған
- Йәнең тынһа, ҡулың тынмай, ҡулың тынһа, йәнең тын¬май.
- Йәнен аямаған яу алыр, малын аямаған дау алыр.
- Йән рәхәте тән менән, тән рәхәте мал менән.
- Йән тынысы — ямғыр
- Йәш үләндә арыҡ мал да уйнаҡлай
- Йәштәр килһә эш башлай, ҡарттар килһә һүҙ башлай.
- Йәш ҡайынға терәлеп ҡарт ҡайын йөҙ йыл йәшәгән
- Йәш сағыңдың ҡәҙерен бел
- Йәшем етте ҡырыҡҡа, эшем китте шырыҡҡа
К[үҙгәртергә]
- Каруан күсер — ут ҡалыр, халыҡ күсер —- йорт ҡалыр.
- Кейеҙ ҡалыны беләккә төшә.
- Кейеменә ҡарап ҡаршылайҙар, аҡылына ҡарап оҙаталар.
- Кем ерендә йәшәһәң, шуның һыуын эсерһең,
- Кем менән даның сыҡһа, шуның менән йәнең сыҡһын.
- Кем эшләмәй - шул ашамай
- Кеше алдында кеше өгөтләгәнсе, битен дегетлә.
- Кеше һүҙе кеше үлтерә.
- Кеше ғәйебен күрһәң, үҙеңдекен уйла.
- Кеше күҙендәге сүпте күргәнсе, үҙ күҙеңдәге сүпте алып ҡуй.
- Кеше көшөлөн осора, үҙенекен ел алмай.
- Көн уҙһын, сабата туҙһын.
- Кеше хәлен кеше белмәй - үҙ башына төшмәһә
- Кеше юҡ тип һүгенмә - ауыҙың яман өйрәнер, кеше юҡ тип һауа боҙма, артың яман өйрәнер
- Кешегә барып ҡаҙы ашағансы, өйөңә ҡайтып һыу эс
- Кешегә кешенең малы, үҙенең аҡылы күп күренер.
- Кешене белгең килһә — ҡылығына, баланы белгең килһә, уйынына ҡара.
- Кешенең үлемен теләгәнсә, үҙеңдең йөрөмөңдө телә
- Кеше икмәгенә ауыҙыңды асма, үҙең тап.
- Кеше нәҫеле менән оло булмаҫ, һөнәре менән оло булыр.
- Кеше эше менән маҡтанма.
- Кеше эше — ярты эш, үҙ эшең — бөтөн эш.
- Кеше эштә һыналыр.
- Кешене кейеменә ҡарап баһалама, эшенә ҡарап баһала.
- Кешене белгең килһә, бер һүҙенә ҡара, бер эшенә ҡара.
- Кешенең ниндәйлеге төҫтә түгел, эштә.
- Кешенең төҫ матурлығы матур түгел, эш матурлығы матур.
- Кеше ерҙе күтәрә, ер кешене күтәрә.
- Кешәнле атың — бар атың, кешәнһеҙ атың — юҡ атың.
- Килен килбәтле булһын, теле ширбәтле булһын.
- Киндер сәсһәң, күлдәк кейерһең.
- Киске эш таңға көлкө.
- Киҫемле мал үҫемле
- Киң кейем туҙмаҫ, кәңәшле ил аҙмаҫ.
- Киткәндән китек сүлмәк ҡалыр
- Колхоз башлығын ашлығына ҡарап һынайҙар.
- Колхозың алда булһа, ауыҙың балда булыр.
- Көйһөҙ кейәү кейәүләп ятҡансы, көйлө кейәү кәләшен алып ҡайтҡан.
- Көҙ бай булма, яҙ бай бул.
- Көҙ көнөндә бары бай: тарттырған да ашаған,
Яҙ көнөндә нишләгән? — Хәйерсене теләнсе ҡыҫтаған,
- Көҙгө ашлыҡты көлгә сәс, яҙғы ашлыҡты боҙға сәс.
- Көндөҙ йоҡлаған ир уңмаҫ.
- Көн күрмәҫ көндөҙ йоҡлар, кис торор.
- Көн ҡайғыһы таңдан, йыл ҡайғыһы яҙҙан.
- Көн үтһен дә төн үтһен, ҡалғанына ҡар яуһын
- Көнөн күрһен, көлөндә аунаһын, барған ерҙән ҡайтмаһын.
- Көнсө көнө - көйөнөс.
- Көнсөл кеше көн күрмәҫ
- Көсләп асҡан күҙҙең нуры юҡ.
- Көс һабантуйҙа беленер,эш өмәлә беленер
- Көслө умарта геүләүенән билгеле.
- Көсө етмәгән ауыр күтәрер
- Көсөң барҙа эшлә, көсөң барҙа тешлә.
- Көсөң барҙа эшеңде ҡара, көсөң киткәс, эшең һине ҡарар.
- Көсөң етмәгәнгә көсәнмә.
- Көсөң менән маҡтанма, эшең менән маҡтан
- Көсөңә күрә көсән.
- Көсһөҙ көрәк һындырыр.
- Көткәнгә көн үтмәй, эшләгәнгә көн етмәй.
- Күҙ ҡурҡаҡ, ҡул батыр.
- Күҙең ауыртһа ҡулыңды тый,эсең ауыртһа тамағыңды тый
- Күҙең менән һайлама, ҡолағың менән һайла.
- Күк арҡаһы — Тимер ҡаҙыҡ.
- Күкрәк киреп эшләһәң, килер ерең киң булыр.
- Күктән эҙләгәнде ерҙән биргән.
- Күктә сулпан булыуҙан, һыуҙа суртан булыу артыҡ.
- Күл балығы менән данлы, ил халығы менән данлы.
- Күләгәһе юҡ тауҙан биҙ
- Күмәк ҡулға эш түҙмәй.
- Күмәк эш — ирмәк эш.
- Күмәкләгән - яу ҡайтарған
- Күнеккән ҡулда һәнәр бар.
- Күнсе күнде күндерер.
- Күңел биреп эшләгән эш өлгө булыр
- Күңел бирмәй эшләгән эш көлкө булыр.
- Күңел етһә, ҡеүәт етә.
- Күңелең ҡурҡһа, ҡулыңа таян.
- Күңелсәк күңеле менән көн күрә, иренсәк нимәһе менән көн күрә?
- Күңеле боҙоҡ – йортто туҙҙыра, халыҡты тарҡата...
- Күп йәшәгән күрмәгәнде күп йөрөгән күрер
- Күп һүҙ — юҡ һүҙ.
- Күп торғандан һорама, күп йөрөгәндән һора
- Күп һайланған һайландыҡҡа ҡалыр.
- Күп һөйләгән күп яңылышыр.
- Күпме бейек булһа ла, сигенмәһәң - тауға менерһең,
Күпме ауыр булһа ла, сигенмәһәң - эште еңерһең.
- Күп йоҡлаған атын алдырыр.
- Күп өргән эт тешләмәҫ, күп ҡысҡырған эшләмәҫ.
- Күп һөйләгән — аҙ эшләгән.
- Күпкә китһә, сүпкә китә
- Күптең эше күңелле
- Күрексенең туны юҡ
- Күренгәндең алыҫы юҡ, күтәргәндең ауыры юҡ
- Күрше тауығы ҡаҙ кеүек, ҡатыны ҡыҙ кеүек.
- Кәзә көн буйы баҡырһа ла - ишетмәйҙәр, һарыҡ бер баҡырһа - бар донъя ишетә
- Кәзә һауып ҡына һөткә байып булмай.
- Кәзә — мал түгел.
- Кәзә — ярлының һыйыры.
- Кәзә майы — туң май,
Кәзә көткән уңмай.
- Кәзәне маҡта, һыйырҙы һау.
- Кәзә һауғандан һыйыр һауған һөт һорап килгән.
- Көлә килгән түрәнән ҡас.
- Көн үтһен дә төн үтһен, ҡалғанына ҡар яуһын
- Көрәк бәләкәй булһа ла тирәкте йыға
- Көс кемдеке әмер шуныҡы.
- Көслө ырыу хан ҡуйыр, үсле ырыу ҡан ҡойор.
- Көтөү аҙашмай, көтөүсе аҙаштыра.
- Көтөү боролғанда, аҡһаҡ һарыҡ алға сыға.
- Көтөү ташлаған малды бүре алыр, ил ташлаған ирҙе гүр алыр.
- Көтөүсе күп булһа, һарыҡты бүре алыр.
- Көтөүсе ниндәй — көтөүе шундай.
- Көтөүсеһе юҡ мал уңмаҫ, башлығы юҡ ил уңмаҫ.
- Көтөүсеһеҙ көтөү йөрөмәй.
- Көтөүсеһеҙ ҡуй — бүре аҙығы
Ҡ[үҙгәртергә]
- Ҡабалан эшкә аҡыл эйәрмәй.
- Ҡабаланған ҡабырғаһын һындырған.
- Ҡабаландың аты өҙлөгә, ялҡауҙың аты һөрлөгә.
- Ҡағын, һөртөн дә тағы эшкә тотон.
- Ҡабат эшләнгән эш һабаҡ булыр.
- Ҡаза күрер егет аяғы һыҙлау ҡатын алыр.
- Ҡаҙна малы — ил малы.
- Ҡаҙ менән ҡаҙ, өйрәк менән өйрәк.
- Ҡаҙ ҡанаты — ҡауырһын, ир ҡанаты — ат.
- Ҡаҙансының ирке бар, ҡайҙан ҡолаҡ сығарһа.
- Ҡаҙынған ҡар аҫтынан ҡалъя тапҡан, ҡаҙынмаған - ҡар өҫтөндә ҡатып ятҡан
- Ҡаҙынған ‐ кеше баҙынан ҡалья тапҡан, аҙаҡтан зинданға инеп ятҡан.
- Ҡайғы килһә, игеҙ килә
- Ҡайһы ырыу көслө — ханды шул ҡуя,
Ҡайһы ырыу үсле — ҡанды шул ҡоя.
- Ҡайҙа барһаң — бер ҡояш, эш эшләүҙә тиң һайлаш.
- Ҡалаҡ тотһа, хан ҡыҙының ҡулы ҡабара.
- Ҡала — бер барһаң, ҡала,
Йыш барһаң, башыңды алып ҡала.
- Ҡалала эш һөймәҫ, ауылда кәбән өймәҫ.
- Ҡалала ҡалас бешерә белмәгән ауылда иген игергә өйрә¬тер.
- Ҡалалы ер — ҡаласлы ер.
- Ҡаланы маҡта, ауылда тор.
- Ҡаланың ҡапҡаһы ҡырҡ.
- Ҡаланың тауығы булғансы, ауылдың әтәсе бул.
- Ҡалын ырыуҙың ҡарағы күп була.
- Ҡалған эш — төштән кире.
- Ҡалған эшкә ҡар яуа.
- Ҡамыш һыуҙан туймаҫ, тырыш эштән туймаҫ.
- Ҡапҡа аҫтынан кергән, түргә менеп өргән.
- Ҡара ерҙә ҡармандап ҡал, ҡар яуғас, ҡайҙа барырһың?
- Ҡараҡ менән юлдаш булма,
Ғәйбәтсе менән серҙәш булма, Уйнашсы менән ултырҙаш булма
- Ҡар өҫтөндә ҡаҙан ҡайната бел.
- Ҡар башын ҡар ашар, хан башын хан ашар.
- Ҡара ерҙе яманлама, ҡайтып, шунда барырһың; Ил-йортоңдо яманлама, ҡарғышына ҡалырһың.
- Ҡара урмандан үтеп, ҡамсы һаплыҡ ағас таба алмаған.
- Ҡара ерҙә ҡармаңдап ҡал, ҡар яуғас, ҡайҙа барырһың?
- Ҡара тояҡ ҡарында ятмаҫ.
- Ҡара тупраҡ иген уңдыра.
- Ҡарағайға ҡарап тал үҫер,
Колхозсыға ҡарап, мал үҫер.
- Ҡарамағандың ҡатыны ташлар, баҡмағандың малы таш¬лар.
- Ҡарағайға ҡарап тал үҫер, хеҙмәтеңә ҡаран дан үҫер.
- Ҡарама беләккә, ҡара йөрәккә.
- Ҡарама йәшенә, ҡара эшенә
- Ҡарама тешенә, ҡара эшенә.
- Ҡарға, һайрап, һандуғас булмаҫ
- Ҡарға һайыҫҡан кеүек йөрөп ҡарайым тип үҙ йөрөшөн онотҡан, ти
- Ҡарт булһа ла ирең булһын, алама булһа ла өйөң булһын.
- Ҡарт ҡуйынында ҡалас бар, йәш ҡуйынында ҡамсы бар.
- Ҡапҡам төбөнә туй еткән, ҡаба орсоғом ҡайҙа икән?
- Ҡасып китһәң дә, сәсеп кит, ҡайтыуыңа аш булыр.
- Ҡаты ерҙә ҡаҡ торор, игенле ерҙә мал торор.
- Ҡатын артынан мал килер, ҡыҙ артынан дан килер.
- Ҡатын ғәйрәтле булһа, ир ғибрәтле булыр
- Ҡатын теләһә, ишәктән ир яһар, теләһә, ирҙән ишәк яһар.
- Ҡатын тота белмәгән көң (ҡол)иткән, ебәк тота белмәгән йөн иткән.
- Ҡатын һәлкәү булһа, ир ялҡау булыр.
- Ҡатынды йөҙөк ҡашы иткән дә, муса ташы иткән дә — ир.
- Ҡатындың теле уҙһа - иренең ҡулы уҙа
- Ҡатынмын тигән ҡатында ат башындай алтын ятыр
- Ҡатынынан айырылғандың ҡанаты ҡайырылған
- Ҡатын уңғаны иргә яраған, ир уңғаны илгә яраған.
- Ҡатын аҙһа ир башына, түрә аҙһа — ил башына.
- Ҡашығаяҡ шалтырамай тормаҫ.
- Ҡойроҡ тулап баш булмаҫ.
- Ҡойроҡ биткә бойороҡ бирмәҫ.
- Ҡол кеүек эшләһәң, хан кеүек йәшәрһең.
- Ҡолон аҫыраһаң, ат менерһең.
- Ҡолон — ҡырҙа, ҡондоҙ — һыуҙа.
- Ҡолон тояғына — ҡом терәк,
Ҡош аяғына — ел терәк, Ҡара кешегә — мал терәк, Хан кешегә — ил терәк.
- Ҡом татырҙа мал ятыр.
- Ҡомо юҡ һыу булмаҫ, бейе юҡ ил булмаҫ.
- Ҡомо юҡ һыу булмаҫ,
Яғаһы юҡ тун булмаҫ, Законы юҡ йорт булмаҫ.
- Ҡомһоҙ ҡоторһа, ҡоҙоҡҡа ҡармаҡ һалыр,
Ялҡау ҡоторһа, байрамда эшкә барыр.
- Ҡорал әмәлһеҙ булмай, әмәл ғәмәлһеҙ булмай.
- Ҡорал юҡтан ҡороҡ та ҡорал.
- Ҡораллының ҡулы уйнай.
- Ҡоралһыҙ оҫта булмаҫ, теҙгенһеҙ нуҡта булмаҫ.
- Ҡоралы үтмәҫтең эше бөтмәҫ, тапҡаны тамағына етмәҫ.
- Ҡоро ҡулға ҡорал яу.
- Ҡоро ағастың емеше юҡ.
- Ҡоро ер булһа ла, иген сәс.
- Ҡорт саҡмайынса бал булмай.
- Ҡорт таныһаң, тотоп ал, күсе һайын бер бот бал.
- Ҡорт күсһә, иле менән.
- Ҡорттоң инәһе ҡайҙа ҡунһа, күсе шунда һарыр.
- Ҡорттоң сағыуы ла файҙаға.
- Ҡотһоҙға ҡот ҡунмаҫ, умартаһында ҡорт тормаҫ.
- Ҡош ҡош менән аулана.
- Ҡошон юғалтҡан күккә ҡарар,
- Ҡоштоң матурлығы төҫөнә ҡарап,кешенең матурлығы эшенә ҡарап.
- Ҡош аяғынан, ҡыҙ ирененән эләгер
- Ҡошона күрә тоҙағы
- Ҡошто ем менән алдайҙар
- Ҡош ояһыҙ булмай.
- Ҡояш таңһыҙ, ил дауһыҙ булмаҫ.
- Ҡуйын юғалтҡан ергә ҡарар.
- Ҡуй байлығы -туй байлығы.
- Ҡуй ырыҫы -ҡура эсендә.
- Кунаҡта рәхәт, өйҙә бәрәкәт
- Ҡулалмашта ҡул талмаҫ, эшләгәндән ҡул ҡалмаҫ.
- Ҡулайымламай ҡул яҙылмай.
- Ҡулалды ат төптән тартыр, ҡул алды әйбер ҡулбуй(ы) ятыр.
- Ҡул ҡайҙа ауыҙ шунда
- Ҡул ҡарышмаһа, эш ҡарышмай.
- Ҡулы берҙе эшләй, теле икенсене һөйләй.
- Ҡулы эшләй, теле йыуа.
- Ҡул һелтәй, балта саба.
- Ҡул эшләһә, ауыҙ тик тормаҫ.
- Ҡулда ҡорал -ярты эш, эшләһәң-бөтөн эш.
- Ҡуллана белмәһәң, ҡоралға үпкәләмә.
- Ҡулы белгән бал ашар.
- Ҡулы ҡыймылдағандың ауыҙы ҡыймылдар.
- Ҡулың күтәрә алмаған суҡмарҙы билеңә таҡма.
- Ҡулың оҫта булһын, һүҙең ҡыҫҡа булһын.
- Ҡулың уйнаһа, ауыҙың уйнар.
- Ҡулыңда эшең булһа, эс бошорға ваҡыт юҡ.
- Ҡулыңдан килмәгән эшкә тотонма.
- Ҡулыңдан килмәһә, телеңдән килһен.
- Ҡулыңдан элек башың уйлаһын.
- Ҡулыңдан эш китһә, ауыҙыңдан аш китә.
- Ҡурай тартһаң - көй була, бүрәнә тартһаң — өй була.
- Ҡурҡҡан эш хәйерле була.
- Ҡуян алмаҫ, ҡулынан килмәҫ.
Ҡуян алмаҫ, артынан ҡалмаҫ.
- Ҡуян тотоҡоң килһә, бурҙай ал.
- Ҡыйын эшкә ҡыйыу ҡул.
- Ҡыйынлығын күрмәй, ҡоймағын ашап булмай.
- Ҡыйынлыҡты еңгән рәхәт күргән, еңәлмәгән гүргә кер¬гән.
- Ҡыҙ аҡсаһы - тоҙ аҡсаһы..
- Ҡыҙ байлығы - күркәм холоҡ, ир байлығы - тәүәккәл.
- Ҡыҙ баланың бирнәһен етеһенән йыйһаң - етмәй торор, алтыһынан йыйһаң - артып ҡалыр.
- Ҡыҙ егеткә ҡушыла - ебәк булып ишелә.
- Ҡыҙ кемгә бармаҫ ине, егет кемде алмаҫ ине ҡалым малы булмаһа.
- Ҡыҙ күңелендә — балалы бишек, ир күңелендә — эйәрле ат.
- Ҡыҙ - ҡыйғыр тамаҡ,
- Ҡыҙ оҙатҡан яланғас ҡалыр, килен алған түренә урын һалыр
- Ҡыҙыл телем тыйманым,ҡыҙым өйөнә һыйманым
- Ҡыҙҙың кемлеге кемәйенән (әхирәтенән) билгеле.
- Ҡыҙыңды үҙеңдән түбәнерәккә бир, киленде үҙеңдән юғарыраҡтан ал
- Ҡыҙыңа тиң кейәү килһә, ҡалым алма, тиген (бушлай) бир.
- Ҡырҙа ҡалған- ҡар аҫтында.
- Ҡырҙа тиреҫ мул булһа, амбарың буш булмаҫ.
- Ҡырҙағы ашлыҡ байлыҡ түгел, амбарҙағы ашлыҡ байлыҡ.
- Ҡырҡ ҡаҙ бер тыу бейәне алмаштыра
- Ҡырҡ йыл ҡыйыш үҫкән ағас йыл эсендә тураймаҫ
- Ҡырҡҡа тиклем донъяны ҡырырмын, ҡырҡтан һуң бары менән торормон
- Ҡырҡта ат менмәгән иллелә айғыр менмәҫ
- Ҡырҡта булһа ла ҡыҙ булһын.
- Ҡырмыҫҡа ояһына таяҡ тыҡма
- Ҡырын эш ҡырыҡ йылдан һуң да беленә.
- Ҡыр — ҡырҡ күҙ, ил — илле күҙ.
- Ҡысҡырырға әтәсең булмаһа, ҡуналҡала тауыҡ йырлай.
- Ҡыҫыр ҡатындан бала таптырма .
- Ҡыш ҡайғыһын яҙ ҡайғырт.
- Ҡыш аҙығын йәй йыйна.
- Ҡышҡа керһәң, йәйҙе уйла,йәйгә сыҡһаң, ҡышты уйла.
- Ҡәйнәгә сәс менән иҙән йыуып та ярай алмаҫһың
Л[үҙгәртергә]
- Лаф (ҡуҡырайыу) менән былау бешмәҫ
М[үҙгәртергә]
- Май сүлмәге тышынан билдәле
- Майҙан һуң ҡурмы уртаҡ.
- Майлы ҡулың менән тотма, һөйәкле ҡулың менән тот
- Мал аҙығы — йән аҙығы,
- Мал асыуы — йән асыуы.
- Мал арығын һимертһәң, ауыҙың-мороноң май булыр.
- Мал аҫыраған — май сәйнәгән.
- Мал башы — тауыҡ.
- Мал көрлөгө көтөүсенән.
- Мал көткән ашҡа туйыр.
- Мал күн булһа, ҡәҙере юҡ.
- Мал ҡазаһы баш ҡазаһы түгел,
- Мал табыла, баш табылмай.
- Мал ҡазаһы эткә яҡшы.
- Мал табылыр, иҫәп кәрәк.
- Мал эйәһенә оҡшай
- Малһыҙ донъя — һанһыҙ.
- Малы барҙың наҙы бар.
- Малы барҙың һыйы бар, малы юҡтың һыйы юҡ.
- Малы юҡтың йәне юҡ.
- Малы юҡтың ҡайғыһы юҡ.
- Малың булһа, көтөүсе табылыр.
- Маңлайы тирләмәгәндең ҡаҙаны ҡайнамай.
- Маңлайҙан аҡҡан әсе тир, ергә тамһа, ем булыр.
- Мал малдан үҫә, аҡса тиндән үҫә
- Малһыҙлыҡ ярлылыҡ түгел, аҡылһыҙлыҡ - ярлылыҡ.
- Мал ашаған еренә, ир тыуған иленә ҡайтыр.
- Мал торған ерен, ир тыуған илен онотмаҫ.
- Малсының инсеһе булыр, батшаларҙың илсеһе булыр.
- Матур - күҙ өсөн, аҡыллы - күңел өсөн.
- Матурлығы хәжәт түгел, аҡылы-тәүфиғы булһын.
- Матурлыҡ туйҙа кәрәк, уңғанлыҡ көн дә кәрәк.
- Мейес башында ятып ҡалас бешмәҫ.
- Мейесен яҡҡан, үҙе ятҡан.
- Мең башты бер баш юҡ иткән.
- Мең яманға баш булғансы, бер яҡшыға ҡуш бул.
- Мең кешегә -бер башсы, ун кешегә- бер ашсы.
- Минең бойороғом менән, суртандың ҡойроғо менән
- Минән киткәнсе, эйәһенә еткәнсе.
- Мир бөтмәһә ир бөтмәҫ
- Мир елкәһе ҡалын.
- Мөхәббәт өсөн йән фиҙа.
- Мөхәббәт тамуҡ утынан ете өлөш артыҡ булыр, ти.
- Мөхәббәт таш ярҙырта.
- Мөхәббәт тешкә ҡарамай, эшкә ҡарай
- Муллаға тел тейҙерһәң — телең киҫелер,
Түрәгә тел тейҙерһәң — ҡулың киҫелер.
- Мыштыр кеше иртә лә мыштыр, кистә мыштыр.
Н[үҙгәртергә]
- Наҙлы наҙланғансы наҙһыҙ ашап туйған
- Наҙан кеше һуҡырҙан яман, ялҡау кеше барынан да яман.
- Намыҫ аҡсанан ҡиммәт
- Намыҫ белгән - көн күргән
- Намыҫ йәштән - оят баштан
- Намыҫлы булһаң, намыҫһыҙ менән булталма
- Намыҫлы кеше - ырыҫлы кеше
- Намыҫлы ир хур булмаҫ
- Намыҫты һатып та булмай, алып та булмай
- Намыҫһыҙ оялмаҫ,Оятһыҙ - намыҫланмаҫ
- Намыҫһыҙҙың ауыҙы алыптай, йөҙө ҡаптай.
- Намыҫың пак булмаһа, йөҙөң аҡ булыуҙан файҙа юҡ
- Насар һөрөлгән ерҙе сүп баҫыр.
- Насар арба юл боҙор, насар түрә ил боҙор.
- Нефть ҡәҙерен яғыусынан бигерәк табыусы белә
- Ни һөйләһәң, шуны ишетерһең
- Ныҡ һөйә тип һөйөнмә, уртаса һөйә тип көйөнмә
- Нәпсе менән шайтан бер атанан
- Ниәт ғәмәлдән артыҡ.
- Ниәт— ярты ғәмәл.
- Нормаһына формаһы.
О[үҙгәртергә]
- Ололар араһында ла аҡыл емештәре өлгөрмәгән кешеләр осрай.
- Оло ҡаҙанда ҡайнаған сей ҡалмай.
- Оло тулҡын күренгәс тә ишкәкте ҡулыңдан ташлама.
- Оло эштең ояты юҡ.
- Оронсоҡ атта ял юҡ
- Орлоғо Бохарҙа түгел
- Орлоғона күрә уңышы.
- Оса алмаған ыласындан файҙа юҡ
- Осонғандың ҡулынан ҡуян ысҡынған
- Осорорға ел көслө, көрәшергә ил көслө.
- Осһоҙ итте эт ашай
- Осһоҙ ҡаҙыҡ ергә кермәҫ
- Оҫта — донъя тотҡаһы.
- Оҫта ҡоралынан билгеле.
- Оҫта үлһә, ҡулы ҡалыр.
- Оҫтаның ҡулы башҡа.
- Оҫтаһына күрә ҡоралы.
- Оялған туйҙан буш ҡалыр
- Оялғандың ризығы тар
- Оялмаған кеше өсөн оялған кешенең йөҙө ҡыҙарыр
- Оялсан егет йәрһеҙ ҡалыр.
- Оят барҙа хая бар
- Оят баш ярыр
- Оят башҡа файҙа итмәй
- Оят - оятлы кешегә
- Оятһыҙҙың күтәне ҡырҡ ҡолас
- Ояты барҙың намыҫы бар
- Ояты юҡ ул яман, ғәҙәте юҡ ҡыҙ яман.
- Ояһында ни күрһә осҡанында шуны эшләр
- Оялы көсөк көслө була.
- Ояңа ҡарап ҡанат ҡаҡ.
- Ояһында ни булһа, осҡанында шул булыр,Илдә түрә кем булһа, законы ла шул булыр.
Ө[үҙгәртергә]
- Өй артында ҡорто барҙың өй эсендә ҡото бар.
- Өйгә етһә эт уҙыр.
- Өйлөлә - бер кис, өйрәлелә - ике кис
- Өйләнеү - көйләнеү.
- Өйләнмәгәндең өйө булмаҫ, өйө булһа ла иле булмаҫ.
- Өйләнмәгәндең тамыры ҡорор.
- Өйләнмәгәндән аҡыл һорамайҙар.
- Өйрәнгән эш ерҙә ятып ҡалмаҫ.
- Өйрәнеү — бер һөнәр.
- Өйрәне өйҙә һыуыт.
- Өйрәнмәйенсә хеҙмәт юҡ, хеҙмәт итмәй, хөрмәт юҡ.
- Өйө бейек,өйрәһе шыйыҡ
- Өлгөргән эш өлгөлө.
- Өмөт өҙөлмәһә - ризыҡ өҙөлмәҫ
- Өмөтлө көн күрер,
Өмөтһөҙ гүргә керер
- Өмөтлөнөң ҡояшы ике
- Өмөтһөҙ -йәшәмәҫ
- Өмөтһөҙ кеше - өлөшһөҙ кеше
- Өмөтһөҙ - шайтан
- Өмә эше ырамлы.
- Өмөтһөҙгә ризыҡ юҡ
- Өрөп килгән түрәнән ҡурҡма, көлөп килгән түрәнән ҡурҡ.
- Өрә белмәй өргән эт ауылға бүре килтерер.
- Өҫкә кейгән күренә,тамаҡҡа киткән күренмәй.
- Өҫтөңә ҡояш сығарма
- Өҫтән-мөҫтән игенсе, ҡышҡа керһә — теләнсе.
П[үҙгәртергә]
- Пар ҡанат талмай
- Планһыҙ эш — тоҙһоҙ аш.
- Планһыҙ эш ырамһыҙ.
- Питрау үтте - йәй үтте
- Подпись иткән - под суд киткән
- Покрау етте - ҡыш етте.
Р[үҙгәртергә]
- Ришүәт ишектән керһә, иман мөрйәнән ҡасыр
- Рәхимһеҙ кешенән рәхимле эт яҡшы
- Рәхәт менән михнәт бер түгел
- Рәхәт төбө - көйөнөс,
Михнәт төбө - һөйөнөс
- Рәхәтен яратҡас, яфаһына ла түҙ
С[үҙгәртергә]
- Сабый барған юлда ҡалыр.
- Сабыр эшен бөтөрөр, ҡауҙыр үҙен бөтөрөр.
- Сабырлы булһаң, уңырһың.
- Сабырлыҡтың төбө һары алтын.
- Сабырлынан дошман шашалыр, сабырһыҙҙан бәрәкәт ҡасалыр
- Сапҡан аттың башына һуҡма.
- Сапҡан уҙыр, ятҡан ҡалыр.
- Себеште көҙ һанайҙар.
- Сентябрҙә һин дә бер, мин дә бер — мартта арыта
- Сирле булып атҡа ултырып йөрөгәнсе, таҙа булып йәйәү йөрөгәнең артыҡ
- Сит ерҙә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул
- Сит ерҙең гөлөнән үҙ ереңдең дегәнәге артыҡ.
- Сит ерҙә мал да ерҫәй.
- Сит ерҙә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул.
- Сит илдең ҡарсығаһын үҙ иленең ҡарғаһы талар.
- Сит өйҙөң түшәгендә йоҡлағансы, үҙ өйөңдөң иҙәнендә йоҡла.
- Ситкә китеп эшлә, өйөңә ҡайтып аша.
- Ситкә китһәң дә, ситәнгә элеп кит.
- Ситте маҡта, илеңдә тор.
- Ситтең ситәне ҡороһон.
- Ситтә йөрөгән тарығыр, тыуған илен һағыныр.
- Ситтән килгән эттең ҡойроғо бот араһында булыр.
- Сифаты юҡ та, һаны бар, норма тигән даны бар.
- Сулаҡ суҡмар күтәрер.
- Сумар - үлмәҫкә бер тумар
- Суфый һуған ашамаҫ, ҡабығын да ташламаҫ
- Сүлдә йөрөгән ҡуңыр ҡаҙ күл ҡәҙерен белмәҫ,
Күлдә йөрөгән ҡара өйрәк сүл ҡәҙерен белмәҫ, Тауҙа йәйләп, ташта үҫкән ил ҡәҙерен белмәҫ.
- Сүлмәксе ярыҡ сүлмәктән һыу эсә.
- Сүп баҫҡан ер боҙолор, йоҡо баҫҡан ир боҙолор.
- Сүтәшкәне бей итһәң, илеңде дауға ҡалдырыр.
- Сыҡмай сыҡтым ҡунаҡҡа,
Осраным ҡараҡҡа
- Сәйнәп биргәнде йота бел.
- Сәйнәп ҡаптырғанды көтмә.
- Сәмле эш йәмле.
- Сәскәне ваҡытында өҙөү фарыз
- Сәскән йыяр, сәсмәгән илар.
- Сәсмәгән урмаҫ.
- Сәсмәнең иһә яҙ көнө, ни йыйырһың көҙ көнө?
- Сәсән барҙа телең тый, оҫта барҙа ҡулың тый.
- Сәсәндең теле уртаҡ, сибәрҙең йөҙө уртаҡ, оҫтаның ҡулы уртаҡ
Т[үҙгәртергә]
- Табан аҫтындағын күрмә, танау аҫтындағын күр
- Табылмаған мал таш аҫтында.
- Таҙа орлоҡ таҙа иген үҫтерер,насар орлоҡ ҡырға сүп-сар тултырыр.
- Тай тулап, өйөрөнән сыҡмаҫ.
- Тай атҡа еткерер, ат моратҡа еткерер.
- Тай байталға еткерер,байтал атҡа еткерер,ат моратҡа еткерер.
- Талҡый-талҡый киндерҙән ебәк булған
- Тамырын белмәгән - тере йәтим
- Тамғалы мал юғалмай.
- Тамыр тартҡан тарыҡмаҫ.
- Таналының тамағы туҡ.
- Таныған ерҙә буйға хөрмәт, танымаған ерҙә тунға хөрмәт.
- Тау менмәгән тауҙы белмәҫ
- Талпынған тауға менер.
- Тал ы м л ы ға аш килешмәҫ, ялҡауға эш килешмәҫ.
- Тау билһеҙ булмаҫ, әҙәм илһеҙ булмаҫ.
- Тау бүреле булһа, ил ороло була
- Тау ҡаяһыҙ булмай, бөркөт ояһыҙ булмай.
- Тау ташһыҙ булмаҫ, ил башһыҙ булмаҫ.
- Тауға тау ҡушылмаҫ, илгә ил ҡушылыр.
- Тауына күрә төлкөһө.
- Тауҙай талабың менән бергә күбәләй эшең күренһен
- Тауҙың күрке таш менән, табаҡ күрке аш менән;
- Табаҡ күрке аш менән, ирҙең күрке эш менән
- Тауыҡ менән ят, әтәс менән тор
- Тауға ҡарап тау булып булмай
- Тауыҡ тауға менгәс, әтәс булып ҡысҡырған.
- Татлынан-татлы - яҡшы һүҙ,затлынан-затлы - яҡты йөҙ
- Татыр , татырҙа мал ятыр.
- Тауышлы йорттан фәрештә ҡасҡан
- Таш менән атҡанға аш менән ат
- Ташлама илеңде: ҡан баҫыр юлыңды.
- Ташта тамыр юҡ, түрәлә бауыр юҡ.
- Таяҡ тайға еткерер,
- Таянма билеңә, таян илеңә.
- Тегеүсенең төймәһе булмаҫ.
- Тегеүсе боҙа, үтек төҙәтә.
- Тегеүсенең туны юҡ.
- Тейҙерә алмағандың уғы кәкере.
- Теле ямандың көнө яман.
- Теле оҫта, ҡулы ҡыҫҡа
- Тел менән тирмән тарттырып, онло булып булмай.
- Тел менән һөйләгәнсе, ҡул менән эшләп күрһәт
- Тел һөйләй, ҡул эшләй.
- Телеңдән килгән ҡулыңдан килһен.
- Телең һөйләһен, ҡулың эшләһен.
- Телеңде бәйләп ҡуй ҙа, ҡулыңды эшкә ҡуш.
- Телеңә таянма, көсөңә таян, көсөңә таянма, эшеңә таян.
- Теләк булһа, беләк ҡарышмай.
- Теленең өҫтө - һөт, аҫты - ҡорт.
- Телеңә урын тапмаһаң, тешеңә ҡыҫтыр
- Телеңде теш артында тот, ҡолағыңды киҫмәһен.
- Теләге булған яйын эҙләр, теләге булмаған сәбәбен табыр.
- Теләгән түш ите ашаған.
- Тернәкле әҙәм түрәне ҡол итер.
- Тернәксел кеше ат тиҙәген дә алтын итер.
- Теш телде тешләр, эшле бергә эшләр.
- Тешең барҙа ашап ҡал, көсөң барҙа эшләп ҡал.
- Тешләүенә ҡарама, эшләүенә ҡара.
- Тибешеп ятһа ла тиңең булһын.
- Тиле ҡыҙ туй иткән, үҙе түргә менеп ултырған
- Тилене килегә һалып төйһәң дә тиле
- Тиленең уйында ни, телендә шул.
- Тик йөрөгәндән тәңре биҙер.
- Тик торған тиктән үлгән.
- Тик торған отторған, тик тормаған — туҡ торған.
- Тик тормаҫ йә теленән табыр, йә ҡулынан табыр.
- Тик тормаҫта бөлә бар.
- Тик ултырған тиле булған.
- Тик ятҡан ятып ҡалыр, тик ятмаған атып ҡалыр.
- Тик ятҡандың ҡабырғаһына көс
- Тик торған да юҡ, эш ҡырған да юҡ.
- Тик торгансы, тун сабыуыңды ыуа тор
- Тик ятырға үлгәс тә өлгөрөрһөң.
- Тимерҙе ҡыҙыуында Һуҡ.
- Тимерсе бысаҡҡа йәлсемәҫ.
- Тимерселә бысаҡ —бер ҡосаҡ.
- Тимерсенең балтаһы булмай.
- Тинтәк башым һау ҡалһа, тик ятҡаным ҡулайлы
- Тинтәк илде еңмәҫ.
- Тинтәк түрә булмаҫ.
- Тиң — тиңе менән, йүнле эш — йүне менән.
- Тир таммайса, ер бирмәй.
- Тир түкмәйенсә труддень булмаҫ,
Бил бөкмәйенсә бураң тулмаҫ.
- Тиреҫ сығарһаң ереңә, ташып бөтөрә алмаҫһың өйөңә.
- Тиреҫте ҡалын түшәһәң, амбарың буш булмаҫ.
- Тирәктең сайҡалыуы елдән, түрәләрҙең көн күреүе ил¬дән.
- Тирәгең булһа, терәгең булыр.
- Тирең кипмәһә, байлығың китмәҫ.
- Тирләп эшләһәң, тәмләп ашарһың.
- Тишек йортҡа тамсы тамыр, иренгән атҡа ҡамсы яуыр,
- Тоҙҙай әсе булма, Балдай татлы булма
- Тота белгән — арба менән ҡуян тотҡан.
- Төлкө ҡыуҙым — тотторманы, ҡуян ҡыуҙым — еткермәне
- Төлкө ҡойроғо менән, түрә бойороғо менән.
- Төнгө эштән көндөҙгө эш көлгән.
- Төндө көнгә ауҙарма.
- Төҫ менән түгел, эш менән.
- Төҫө барҙан төңөлмә.
- Төҫөң һары булһа ла йөҙөң нурлы булһын
- Төҫ бирмәгән малды аҫырама.
- Төшкән ереңә таш булып бат.
- Туғандарҙың татыулығы бар байлыҡтан артыҡ
- Туйға барһаң туйып бар, Асыуыңды ҡуйып бар
- Туйғанға тауыҡ ите лә тупраҡ тәме итер
- Туйғансы аша, тирләгәнсе эшлә.
- Туйҙың булғанынан була тигәне ҡыҙыҡ
- Туй үткәс, дөмбөрөнә
- Туймаҫ элек туя бел, ҡалағыңды ҡуя бел
- Туйған ерҙән тыуған ер яҡшы.
- Туйынған да — ер, һыйынған да ер.
- Тун яғаһыҙ булмаҫ, ил ағаһыҙ булмаҫ.
- Туҡһан билең бөкөрәйтер, ике күҙең секерәйтер
- Туҡлыҡ йыл яҙынан билгеле.
- Туры ат еккән тура киткән.
- Турпыша төбөн еҫкәмәк, ат туймай
- Тупраҡ игеп, тары урмаҫһың.
- Тура бармаҡҡа май эләкмәй
- Тура барһаң - уңырһың, кәкре барһаң - туңырһың.
- Тура әйткән хатта туғанына ла ярамаған!
- Түҙемһеҙ - уңмаҫ, түҙемле - уңыр
- Түккән көсөң буш булмаҫ, эшләгән күңел хуш булмаҫ.
- Түрә түрәнең бойороғон боҙмаҫ.
- Түр кемдеке булһа, мендәр шуныҡы,
Ер кемдеке булһа, түрә шуныҡы. Түрә аяғы тайғаҡ, түбә башы һайғак.
- Түрә барҙа түргә уҙма.
- Түрә-бейҙә туған юҡ, туған бейҙә имам юҡ.
- Түрә бойороғона, толко ҡойроғона, ярлы беләгенә, егет йөрәгенә ышаныр.
- Түрә булһаң, түҙем бул, телгә татлы йөҙөм бул.
- Түрә күп булһа, дау күп булыр
- Түрә ҡуштанды һөймәҫ — унһыҙ көн күрмәҫ.
- Түрә ни әйтһә, шул дөрөҫ.
- Түрә саҡта түрҙә, түрәлектән төшһә, күрмә.
- Түрә түрен бирмәҫ.
- Түрә түрәне яҡлар.
- Түрә «тәнҡит», «тәнҡит» тиһә лә, үҙен тәнҡит иткәнде яратмаҫ.
- Түрә һимерһә, ҡырғын килә.
- Түрәгә бармаҡ һелкмә.
- Түрәгә тел тейҙермә, телһеҙ ҡалырһың.
- Түрәгә ышанма, һыуға таянма.
- Түрәнең атын, һунарсының этен ҡаҡма.
- Түрәнең түрен күрмәҫһең, йыландың аяғын күрмәҫһең.
- Түрәнең урыны түрҙә, байҙар менән бергә.
- Түрәнең һүҙе һүҙ, ни әйтһә шул төҙ
- Тымыҡ өйҙә тын тарығыр,
- Тыныслыҡтың төбө - уңышлыҡ
- Тырыш тәкә һуйғанда, байғош йүкә һуйған.
- Тырышҡан тапҡан, ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан.
- Тыйнаҡлының ҡулы эшләр, маҡтансыҡтың теле эшләр.
- Тырнамаған тауыҡтың тамағы туймай.
- Тырыш таш тишер.
- Тырыш тәкә һуйғанда, байғош йүкә һуйған.
- Тырыш эшкә һырышыр, ялҡау атҡа һырышыр.
- Тырышҡан кеше ас ҡалмаҫ.
- Тырышҡан — моратына ирешкән.
- Тырышҡай моратына етер, ялҡауҙың абруйы китер.
- Тырышҡан табыр, ташҡа ҡаҙаҡ ҡағыр.
- Тырышҡан табыр, эшләгән ҡабыр.
- Тырышҡан эшләр, тырышмаған нишләр?
- Тырышҡан ярпайған, иренгән янтайган.
- Тырышҡанға дәүләт бар.
- Тырышҡандың даны сыға, иренгәндең йәне сыға.
- Тырышлыҡ — ҙурлыҡ, ялҡаулыҡ — хурлыҡ.
- Тырыштан тир кипмәҫ, ялҡауҙан сир китмәҫ.
- Тырышыу бушҡа китмәҫ
- Тыуған ерҙең туҙаны ла ҡәҙерле
- Тыуған ерҙең әреме лә хуш еҫле.
- Тыуған ерҙәй ер булмаҫ, тыуған илдәй ил булмаҫ.
- Тыуған ерем — тыуған тупрағым.
- Тыуған илдең ҡәҙерен ситтә йөрөһәң белерһең.
- Тыуған илдең эте лә яҡын.
- Тыуған ер — яҡын, тыуған ил - алтын.
- Тыуған илдән туйған юҡ.
- Тыуған тупраҡ һыуытмай.
- Тәгәрмәс өйләнгәндә, күсәренә көс төшөр.
- Тәмле тел - ағыу, әсе тел - дарыу.
- Тән зиннәте - кейем, аҡыл зиннәте - ғилем.
- Тәүфиҡҡа бәхет эйәрә.
- Тәңре эше фарман менән, бәндәнеке— дарман менән.
- Тәүәккәл булмаған ғүмер буйы уңмаған.
- Тәүәккәлләгән таш йотҡан.
- Тәүәккәл таш ярыр, булдыҡһыҙ баш арыр.
- Тәүәккәллә лә —бил бәйлә
У[үҙгәртергә]
- Уйламайынса башлама, башланыңмы ташлама.
- Уйламайынса ҡылған эштән аяғүрә күргән төш яҡшы.
- Уйламайынса эшләмә.
- Уйламай эшләһәң, ауырымай үлерһең.
- Уйлы уйлап торғансы, тәүәккәл эшен бөтөрөр.
- Уйламай һөйләгән - ауырымай үлгән.
- Уйнауын уйна, эшеңде лә уйла
- Уйнаш ингән йорт ҡорор
- Уҡыу - энә менән ҡойо ҡаҙыу.
- Ул ҡарғаһа — бер бәлә, ил ҡарғаһа — мең бәлә.
- Улай итмәй былай булмай
- Ултырған урыныңдан утын киҫмә.
- Ултырған ерҙән ут күҙәмә.
- Ултырып сыҡһаң, атың яҡшы булһын.
- Уңған игенде урыуы рәхәт.
- Ун һүҙеңдең береһен әйт, туғыҙы үҙеңдә ҡалһын
- Уңған ҡатын ҡар өҫтөндә ҡаҙан ҡайнатыр
- Уңған ҡулда - бәрәкәт.
- Уңғандың яланын ҡар баҫыр, уңмағандың аранын ҡар баҫыр
- Уңған бер үлер, ялҡау мең үлер.
- Уңған кеше баҫҡан ерендә ут сығара.
- Уңған кеше ҡылды ҡырҡҡа ярыр.
- Уңған кеше осон көн дә ураҡ өҫтө.
- Уңған кеше шул булыр — уянғас та аяҡта.
- Уңған кеше эш ырата, уңмағаны төш юрата.
- Уңған ҡулда бәрәкәт.
- Уңған ҡулда ут уйнай.
- Уңған тырышып эшләр, ялҡау бармағын тешләр
- Уңған юлда туҙан тотмаҫ, ялҡау эш тапмаҫ.
- Уңғандың аты уңға киткән.
- Уңғандың ҡулы алтын, юнһеҙҙең йөҙө һалҡын.
- Уңғандың яланын ҡар баҫыр, уңмағандың аранын ҡар баҫыр.
- Уңғандыҡы уртаҡ, ялҡауҙыҡы ағас башында.
- Уңмағанды ҡыума.
- Уңмағандың уғы ҡыйыҡ китер.
- Уңмаҫтың уғын ел борор.
- Урау булһа ла юл яҡшы, һуҡыр булһа ла ҡыҙ яҡшы.
- Ураҡ урмаҡ — уйнамаҡ, бесән сапмаҡ — йән сыҡмаҡ.
- Ураҡсының елкәһенә ҡарама, көлтәһенә ҡара.
- Уралмаған урағынан күрер.
- Урман үҫтергән аслыҡ күрмәҫ.
- Урманға балтаһыҙ, ураҡҡа ураҡһыҙ бармайҙар.
- Урманлы юл — бер ҡат тун.
- Урманым — бер ҡат юрғаным.
- Урманға утын ташыған.
- Урыр инем ураҡты, баҫыуығыҙҙың көйө юҡ
- Уҫаҡ утындың көлө әсе, тинтәктең теле әсе.
- Уҫаҡта алма үҫмәй.
- Утыҙға тиклем үлем артыңдан йөрөй, утыҙҙан һуң - алдыңда
- Утыҙҙа ир - ил күрке
- Утыҙҙа ир ут баҫыр
- Утыҙында уҡ атмаған ҡырығында ҡылыс сапмаҫ
- Ут янмай төтөн булмаҫ, ярты эш бөтөн булмаҫ.
- Ут төтөнһөҙ, ил етемһеҙ булмаҫ.
Ү[үҙгәртергә]
- Үгеҙ — үгеҙгә, үгеҙ — мөгөҙгә.
- Үгеҙ үлһә - ит, арба ватылһа - утын
- Үгеҙ ат булмаҫ, һыйыр дөйә булмаҫ,
Күпме ҡымыҙ бирһә лә, кәзә бейә булмаҫ, Улары ла булып торһа, заман яман булмаҫ.
- Үгеҙҙе маҡта, атты ек.
- Үҙ атыңды һынар осоп кеше атына ултыр.
- Үҙең ергә эйелмәһәң, ер һиңә һуҙылмаҫ.
- Үҙәкле малда үлем бар.
- Үҙ өйөндә ыштан киҫмәгән, кеше өйөндә сәкмән бескән
- Үҙ илең — алтын, кеше иле — тотҡон.
- Үҙ илем — алтын бишек, кеше иле — үтә тишек.
- Үҙ илендә кем дә бей.
- Үҙ илеңдә ҡарлуғас булһаң да, кеше илендә ҡарға буларһың.
- Үҙ илеңдә үҙең ҙур.
- Үҙ йортонда алйот та хужа.
- Үҙе уңған егеттең ата-инәһен һорама
- Үҙ көсөн белмәгән бәләгә ҡалыр.
- Үҙ ризығыңды үҙең тап.
- Үҙ эшеңде үҙең бел.
- Үҙе эш белмәгән кешене өйрәтергә оҫта булыр.
- Үҙең матур булмаһаң да, эшең матур булһын.
- Үҙеңдән олоға кәңәш итмәйенсә эш башлама.
- Үҙе ятып йоҡлаған, һике башы ҡортлаған.
- Үҙ илем — алтын бишек, кеше иле — үтә тишек.
- Үҙ илендә кем дә бей.
- Үҙ илеңдә ҡарлуғас булһаң да, кеше илендә ҡарға бу¬лырһың.
- Үҙ илеңдә һалма аша, кеше илендә әлбә аша
- Үҙ илеңдә үҙең ҙур.
- Үҙ йортон яманлаған кеше йортонда әрләнер.
- Үҙ ояһында эт тә юлбарыҫ.
- Үҙ өйөм — үлән түшәгем.
- Үҙ сүплегендә әтәс тә батыр.
- Үҙ түрем үҙемә иркен.
- Үҙ түремдә үҙем түрә.
- Үҙ халҡын танымаған илгә баш булмаҫ, баш булһа ла оҙаҡҡа булмаҫ.
- Үҙен ҙур тотҡан т үрәнең һуңғы көнө хур булыр.
- Үҙәккә үткән ел яман, илен һатҡан ир яман
- Үкереп үгеҙ булмаҫһың, екереп түрә булмаҫһың.
- Үлгән арыҫланға ҡуян да барып тибеп киткән, ти
- Үле малы-ҡар hыуы.
- Үлем илауһыҙ, туй үпкәһеҙ, ер ташһыҙ, ил яуһыҙ булмаҫ.
- Үлем тураһында уйлама, илең тураһында уйла.
- Үләнле ерҙә мал һимерер, үлемле ерҙә мулла һимерер.
- Үрмәксенән күрмәксе.
- Үтә ҡыҙыл тиҙ уңа.
- Үткен ҡылыс ҡынға көс, үтмәҫ бысаҡ йәнгә көс.
- Үтә башһыҙ булһаң, башһыҙ ҡалырһың,
- Үтә булдыҡһыҙ булһаң, ашһыҙ ҡалырһың.
- Үҫер илдең балаһы бер-береһенә «батыр» ти,
Үҫмәҫ илдең балаһы бер-береһенә «бахыр» ти
Ф[үҙгәртергә]
- Фарты (уңышы) юҡтың даны юҡ
- Фермаң маллы булһа, эшең яйлы булыр.
- Фермаңда мал һимеҙ булһа, эшең тигеҙ булыр.
- Фирүзә ташы - йөҙөк ҡашы
- Фәлән ерҙә алтын бар,
Барһаң - баҡыр таба алмаҫһың
- Фәлән ерҙәге фирүзә таш йөҙөккә ҡаш була алмай
- Фәрештә булһа - ҡанатлы,
Шайтан булһа - ҡойроҡло
- Формаң менән маҡтанма, нормаң менән маҡтан.
Х[үҙгәртергә]
- Халыҡ аҡылы — ҡойон, ҡаршы тороуы ҡыйын.
- Халыҡ барҙа хаҡлыҡ бар.
- Халыҡ бар ерҙә батыр бар.
- Халыҡ дуҫлығы — күңел хушлығы.
- Халыҡ — илендә, балыҡ — күлендә.
- Халыҡ йорто — Тыуған ил.
- Халыҡ көсө таш яра.
- Халыҡ ҡан түгер, хан'дан күрер.
- Халыҡ менән хаҡлыҡҡа ҡарышма!
- Халҡың өсөн йәшә, халҡың өсөн үл.
- Халыҡ теләһә хан дөйәһен һуйҙырыр.
- Халыҡ һөйгәнде хаҡ һөйгән.
- Халыҡ һүҙен ташлама, кеше хаҡын ашама.
- Халыҡ әйтһә, хаҡ әйтә.
- Халыҡ әйтһә, хата әйтмәҫ.
- Халыҡҡа таянған таймаҫ.
- Халыҡҡа хыянат — Ватанға хыянат.
- «Халҡым» тигән ир — алтын.
- Халыҡты хан да еңмәҫ.
- Хандың алдынан, аттың артынан үтма.
- Хандың эше халыҡҡа төшөр.
- Халыҡ барҙа хаҡлыҡ бар.
- Хан ҡаршында ғәйебең булһа, ҡара ерҙән ҡайыҡ (кәмә) тарттырыр
- Хан ҡыҙының битендә лә бармаҡ битендәй миң булыр
- Хан урлай, халыҡ юллай
- Хан ятҡан - ҡан ятҡан
- Ханға ышанма - Иҙелгә таянма
- Ханға яраған таҙға ярамаҫ
- Хан ярлығы (бында - бойороғо)ике булмаҫ
- Хан ярлығы ҡарыуһыҙ
- Хандан-ҡаҙыҡ, бейҙән - туҡмаҡ
- Хан булһа — яу күп, бей булһа — дау күп.
- Хандың әтәсенә лә «әссәләмәғәләйкүм!»
- Хан күп булһа — ҡан күп,
Бей күп булһа — яу күп, Түрә күп булһа — дау күп.
- Ханды Хоҙай ораһы булһа, үҙ халҡына хасланыр,
Байҙы Хоҙай ораһы булһа, байлығына маһайыр
- Хеҙмәт менән күтәрелһәң, һаулығың ишәйер.
- Хеҙмәте ҡаты - емеше татлы.
- Хеҙмәт төбө — хазина.
- Хеҙмәт төбө — хөрмәт.
- Хеҙмәт эйәһе — хөрмәт эйәһе.
- Хеҙмәте ҡаты — емеше татлы.
- Хеҙмәте юҡтың хөрмәте юҡ.
- Хеҙмәтенә күрә хөрмәте.
- Хеҙмәтең ҡаты булһа, тотҡаның татлы булыр.
- Хеҙмәттең тире әсе, емеше татлы.
- Хеҙмәтһеҙ тапҡан мал иҫәпһеҙ китә.
- Хужаһыҙ йортта бәрәкәт юҡ.
- Хужа юҡта ат хужа.
- Хәҙер аҡсаға һөйөүҙе түгел, дейеүҙе лә һатып алалар.
- Хәйерһеҙ ҡатын ир бөлдөрөр, хәйерһеҙ түрә ил бөлдөрөр.
- Хәрәмдән килгән - әрәмгә китә...
- Хөрмәт һөйһәң, хеҙмәт һөй.
- Хәйерһеҙ булған малдан хәйерле ҡаза яҡшы.
- Хәлеңдән килмәгәнгә көсәнмә.
- Хәрәкәттә — бәрәкәт.
Һ[үҙгәртергә]
- Һабанда һайрашмаһаң, ырҙында ыңғырашырһың
- Һаҙ булһа ла яҙ булһын
- Һаҡалда булһа ҙурлыҡ
Кәзәгә "олатай" тиерҙәр ине
- Һандуғасмын тиһәң һайрай бел
- Һантый һыйпағанды белмәҫ.
- Һанаулы мал юғалмаҫ.
- Һапһыҙ балта — ҡаҙан ҡырғысы.
- Һаран өс һалыр,өсөнсөһөн кире алыр.
- Һарттың көйгәнен ал, башҡорттоң менгәнен ал.
- Һаулыҡ күрке - эш, эш күрке - аҡыл, аҡыл күрке - йөҙ, йөҙ күрке - күңел.
- Һаулыҡ менән хеҙмәт никахынан шатлыҡ менән бәхет тыуған.
- һауып эсһәң—мең көнлөк, һуйып элһәң — бер көнлөк.
- Һигеҙ көн ғүмергә туғыҙ көн тырышлыҡ кәрәк.
- Һикһәндә һикерә алмаҫһың
- Һигеҙ көн ғүмергә туғыҙ көн тырышлыҡ кәрәк.
- Һигеҙ һарыҡ һуйғансы, һимеҙ һарыҡ һуй.
- Һигеҙ һыйыр аҫырағансы, һимеҙ һыйыр аҫыра.
- Һимеҙ аттың арҡаһы йомшаҡ.
- Һимеҙҙең аяғы һигеҙ
- Һин ялҡауға эш өйрәтһәң, ул һиңә аҡыл өйрәтер.
- Һин дә мулла, мин дә мулла — атҡа бесән кем һала?
- Һин дә түрә, мин дә түрә- беҙҙең эште кем күрә?
- Һинән хәрәкәт, минән бәрәкәт.
- Һорау - бер яман, бирмәү - ике яман.
- Һөйгән йәр - һөйәгең елеге
- Һөйләргә ашыҡма, эшләргә ашыҡ.
- Һөйләй-һөйләй сәсән булырһың, күрә күрә күсәм бу¬лырһың.
- Һөймәгәнгә һөйкәлмә.
- Һөйәк этте ҡол иткән
- Һөнәр эйәһе бай булмаһа ла мохтажлы булмай.
- Һөнәрһеҙ тырышты күрә алмаҫ, Эшләп, артыҡ түҙә алмаҫ
- Һөнәр алды — аҡыл.
- Һөнәр ашарға һорамай.
- Һөнәр ирҙең ҡанаты
- Һөнәр тамағына һорамай, ҡулға йәбешеп тормай.
- Һөнәр -һәнәрле ҡулында ғына һөнәр, һөнәрһеҙ ҡу¬лында түмәр.
- Һөнәр эйәһе бай булмаһа ла, мохтажлы булмай.
- Һөнәрҙең артығы юҡ.
- Һөнәре бар ғәрип тә үлмәй.
- Һөнәре бар күккә осор, һөнәре юҡ ерҙә лә йөрөй алмаҫ.
- Һөнәре бар ҡом өҫтөндә кәмә йөрөтөр.
- Һөнәре бар мал таба.
- Һөнәре бар үргә йөҙөр.
- Һөнәрле булыу гәүһәрле булыуҙан мең артыҡ.
- Һөнәрле ир үргә оса, һөнәрһеҙ ир күлгә оса.
- Һөнәрле кеше — ҡораллы кеше.
- Һөнәрле ҡул ас булмаҫ.
- Һөнәрле ҡулда бәрәкәт бар.
- Һөнәрле үлмәҫ, һөнәрһеҙ көн күрмәҫ.
- Һөнәрлегә үлем юҡ.
- Һөнәрленең ҡулы алтын.
- Һөнәрленең ҡулы алтын, аҡыллының аҡылы алтын.
- Һөнәрһеҙ ир — аяҡлы сир.
- Һөнәрһеҙ ир — ҡанатһыҙ ҡош.
- Һөнәрһеҙгә донъя тар.
- Һөнәрһеҙҙе иш итмә.
- Һөнәрһеҙҙән йыраҡ ҡас.
- Һөт бирмәгән һыйырҙы иткә һуялар.
- Һуҡа тотоп ҡулың ҡабармаһа, мейес яғып әпәкәйең ҡа¬бармаҫ.
- Һунарсыға эҙ кәрәк, эҙ табырга күҙ кәрәк.
- Һунарсының көнлөгө бер тин.
- Һүҙ тейһә — ағаға, уҡ тейһә боғаға.
- Һыйлы көнөң — Һыйыр.
- Һыйыр ашауҙан туймаҫ.
- Һыйыр еленендә һөт әсемәҫ.
- Һыйырҙың йәше мөгөҙ һырынан билгеле.
- Һыйырҙың тубығына һыу тейһә, һөтө кәмей
- Һыйырҙың һөтө елендә,е лендән алда телендә.
- Һыйыр кемдеке булһа — быҙау уныҡы, бей кемдеке бул¬һа — ил уныҡы.
- Һыйырҙың һөтө — телендә, ирҙең бәхете — илендә.
- Һыйыры бар асҡа үлмәҫ.
- Һыйыры барҙың Һыйы бар.
- Һыуға таянма, ергә таян.
- Һуғыш сығарыр дөрөҫтән тыныслыҡ һаҡлар ялған яҡшы
- Һуҡыр булһа ла - ҡыҙ яҡшы, урау булһа ла - юл яҡшы
- Һуҡмаҫ һуйыл күтәргән.
- Һурпалыла бер кис, өйрәлелә ике кис
- Һүҙенә күрә яуабы, саҙаҡаһына күрә cауабы
- Һүҙенән ҡайтҡан - ир түгел
- Һүҙ күп ерҙә эш аҙ булыр.
- Һүҙ менән түгел, эш менән күрһәт.
- Һүҙ һөймәгән тирмән ҡорған.
- Һүҙең менән эшең бер булһын.
- Һыйырҙы яҡшы күрһәткән - артындағығы танаһы,
Әсәйҙе яҡшы күрһәткән - алдындағы балаһы
- Һыуыҡ менән көрәшкән ҡолаҡһыҙ ҡалған
- Һәр миҙгелдең үҙ йыры бар.
- Һыйыр һөтө менән, кеше эше менән.
- Һыйыр майы — һары май, һыйыр көткән арымай;
- Һыналмайҙар төҫ менән, һыналалар эш менән.
- Һыу бешеү менән май төшмәҫ.
- Һыуға инмәй йөҙөргә өйрәнеп булмай.
- Һыуға таянма, ергә таян.
- Һыу башынан болғаныр.
- Һыу — һыйған ярында, ир — тыуған яғында.
- Һыуы менән ер ҡәҙерле, иле менән ир ҡәҙерле.
- Һыуына күрә балығы, ауылына күрә халығы.
- Һыуһыҙ ергә өй ҡорма, утһыҙ ергә ил ҡорма.
- Һыуыҡ менән көрәшкән ҡолаҡһыҙ ҡалған,
Бармағына ышанған ҡалаҡһыҙ ҡалған.
- Һәләтлене һәнәк тотоуынан күреп була.
- Һәләтһеҙ һәнәк һындырыр, көсһөҙ көрәк һындырыр.
- Һәр бер эш п(ы)лан менән, ат һуҡалай ыҙан менән.
- Һәр бер эштең ваҡыты бар.
- Һәр бер эштең яйы бар, бутҡаның да майы бар.
- Һәр ҡулымда йөҙ бармаҡ, йөҙөһө лә —беҙ бармаҡ
- Һәр ерҙең үҙ емеше.
- Һәр кем үҙ өйөндә батша.
- Һәр кемгә үҙ иле ғәзиз.
- Һәр сәскәнең үҙ еҫе, һәр халыҡтың үҙ төҫө.
Ш[үҙгәртергә]
- Шаҙра йөрәк яндыра
- Шаҙра булһа ла аңра булмаһын.
Шиғыр яҙыу ҡыйын түгел, шағир булыу ҡыйын
- Шаҙра шаҡмаҡ, утын туҡмаҡ,
Бәргелә лә - мейескә яҡ (шаҙра кешегә үсекләмеш)
- Шайтан таяғы сүплек башында
- Шайтан таяғын ҡырау һуҡмай
- Шар-мар кеше һүҙ күтәрә,
Аҫтыртын бот күтәрә
- Шаталаҡ шаулар, аҫтыртын көлөр
- Шатлыҡ килмәй ҡайғы китмәй
- Шаян кеше - яҡшы кеше,
Йыуаш кеше - шаҡшы кеше
- Шыраулы ағас ҡулға керә
- Шәп аҡҡан йылға тиҙ ҡорор
- Шәп аша ла, шәп эшлә
- Шәп яуған ямғыр ергә һеңмәй
Ы[үҙгәртергә]
- Ыҡтың (йылға) башы - ел башы
Ырыҫ арыҫландың ауыҙында, төркмәндең түрендә
- Ыласындың ҡоласы киң
- Ынйы бөртөгө ҙур булмай
- Ырҙыныңда булмаһа, келәтеңдә лә булмаҫ.
- Ырыҫ тырыш ҡулында
- Ырыҫҡалын (бәхетен) эт ашаған
- Ырыҫлы арыш сәсһә бойҙай үҫер, ырыҫһыҙ бойҙай сәсһә лә арыш үҫер.
- Ырыҫы барҙың ырыҫы алда
- Ырыҫы булған кешегә хәйерһеҙ йәйҙән ҡыш артыҡ
- Ырыуына күрә йолаһы.
- Ырыулы ил — оялы ҡаҙ.
- Ырыулының уғы юғалмаҫ.
- Ырыуына күрә йолаһы, биреүенә күрә доғаһы.
- Ылдым-йылдым иткән ике туйыр,
Иң-һынын тартҡан тик торор
- Ысҡынған балыҡ суртан була
- Ысыҡһыҙ үлән үҫмәҫ
- Ысынлап илаһаң, һуҡыр күҙҙән дә йәш сыға
- Ышанған ояла ҡош юҡ,
Ышанған тауҙа кейек юҡ
Э[үҙгәртергә]
- Эҙләгән ҡорт бал табыр, эшләгән кеше мал табыр.
- Эҙләгән моратына етер, ялҡауҙың ғүмере бушҡа үтер.
- Эйелгән илгә яраған.
- Эйәһенә күрә бейәһе.
- Энә менән ҡойо ҡаҙып булмай.
- Энә текмәй, ҡул тегә.
- Энә эшенә өмә кәрәкмәй.
- Энә осо хәтле ут, тубал ҙурлығы төтөн.
- Эңер төшкәс күләгә кәрәкмәй
- Эт Айға ҡарап өргәндән Айҙың нуры китмәҫ
- Эт асыуын беттән алған
- Эт артында ҡойроҡ, түрә артында бойороҡ.
- Эт ашаған еренә ҡайта.
- Эт ояһында көслө.
- Эт өргән ерҙә ауыл бар, ут күренгән ерҙә фатир бар.
- Эт — туйған ерендә, бисә — һыйған ерендә, ир — тыуған ерендә.
- Эт туйған ерен эҙләй, ир тыуған ерен эҙләй.
- Эт тә үҙ йортон белә.
- Этте илсе итеп ебәрһәң, илеңә яу килтерер..
- Этте түрә итһәң, эт ҡәҙере күтәрелә.
- Эттең туйған ере бар, тыуған ере юҡ.
- Эттең тамағы ҡайҙа булһа, башы шунда.
- Эт доғаһы ҡабул булһа, күктән һөйәк яуыр ине
- Эт күңеле бер һөйәк
- Эт өрә тип, һин өрмә.
- Эт саба тип бет саба
- Эт - эткә, эт - ҡойроҡҡа
- Эте торор, көсөгө өрөр
- Эҙләгән тапҡан, ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан.
- Эт алған төлкөлә һын булмаҫ.
- Этеңә ышанма, атыңа ышан.
- Этһеҙ ҡуян тотолмай.
- Эшләй белеп эшләгәнгә иген эше — кинәнес, ялҡаулашып йоҡлағанға иген эше — көйөнөс.
- Эш бөткәс, уйнарға ярай.
- Эш эшләнгәс - ирмәк, бөтмәй ҡалһа - имгәк.
- Эшең һәм аҡылың барҙа һаулығыңа үлем булмаҫ.
- Эшкә ашмаған ир - башыңа сир.
- Эшкә теләгең - һаулыҡҡа бүләгең .
- Эшләгән - тапҡан, ауыҙына ҡапҡан.
- Эшләгәнгә эш ҡарышмай
- Эш айыу түгел, урманға ҡасмаҫ.
- Эш араһында шеш булма.
- Эш араһында эш бөтә.
- Эш башында маҡтанма.
- Эш белмәгән эш өҫтөндә үлгән.
- Эш белмәйенсә, аҡыл белмәҫһең.
- Эш беләктә түгел, йөрәктә.
- Эш бөтмәй йән тынмай.
- Эш иплене ярата.
- Эш кемдеке — беләк шуныҡы.
- Эш кешене кеше итер.
- Эш ҡаты булһа ла, тырышҡас, йомошай.
- Эш ҡиммәт түгел, эште белеү ҡиммәт.
- Эш майлы бутҡа түгел.
- Эш менән ваҡыт тиҙ үтер.
- Эш менән үткән ғүмер — алтын ғүмер.
- Эш оҫтаһынан ҡурҡа.
- Эш үҙе өйрәтә.
- Эш һөйгәнде ил һөйгән.
- Эш һөйгәндең дәрәжәһе артыр, эшлекһеҙлек боҙоҡлоҡ¬ҡа тартыр.
- Эш һөймәгән көн итмәҫ (күрмәҫ).
- Эш һөймәҫте ил һөймәҫ.
- Эш эшкә өйрәтә.
- Эш эшләгән интекмәҫ, эшләмәгән көн итмәҫ!
- Эш эшләнгәс — ирмәк, бөтмәй ҡалһа — имгәк.
- Эш эште тартыр.
- Эш яратҡан — уңған, яратмаған — туңған.
- Эше бар кешелә мең кешенең эше бар,
- Эше юҡ кешелә кемдең ни эше бар?
- Эше бар тик тормаҫ, эшләмәгән көн күрмәҫ.
- Эше барҙың ашы бар, эше юҡтың ашы юҡ.
- Эше барҙың көсө бар.
- Эше ҡаты, икмәге татлы.
- Эше юҡтың — ашы юҡ, туны юҡтың көнө юҡ.
- Эше юҡтың ҡәҙере юҡ, ҡәҙере юҡтың ҡәбере юҡ.
- Эшенә күрә ашы.
- Эшенә күрә ялы.
- Эшең бер булһын, берәгәйле булһын.
- Эшең булһа йөҙ, туҡлыҡлы килер көҙ.
- Эшең кире китһә, эше алға барғанға кәңәш ит.
- Эшең ҡалһа иртәгә, сиҡан сығыр елкәңә.
- Эшең ҡаты булһа, тешеңә йомшаҡ булыр.
- Эшең теүәл булмаһа, кешегә күрһәтмә.
- Эшеңде башлар алдынан аҙағын уйла.
- Эшеңде кешегә тапшырма.
- Эшеңде эш иткәс кенә маҡтан.
- Эшкә ауырҙың теле оҙон.
- Эшкә теләк булһа, беләк сыҙар.
- Эшкә ялҡау (бала) һабаҡҡа аңҡау булыр.
- Эшкә булһа — «алла, башым», ашҡа булһа — «ҡайҙа ҡашығым?»
- Эшкә булһа «уф, табаным!», ашҡа булһа «китер табағым!»
- Эшле кеше — көслө кеше.
- Эшле килер — эш арттырыр, эшһеҙ килер — эш ҡалды¬рыр.
- Эшле эш өҫтөндә, әрәмтамаҡ әҙәм өҫтөндә.
- Эшле эштән бушағансы, ялҡау түргә уҙған.
- Эшле янында эшһеҙ көсләнгән.
- Эшленең ҡулы тынмаҫ, телсәндең теле тынмаҫ.
- Эшлекле миҫалға ҡарар, эшлекһеҙ мыҫҡалға ҡарар.
- Эшлекле норма өсөн йөрөр, эшлекһеҙ форма өсөн йөрөр.
- Эшлеклене иген баҫыр, эшлекһеҙҙе йоҡо баҫыр.
- Эшлекленең ҡулы уйнай.
- Эшлекленең эше бөтөр, эшлекһеҙҙең көнө үтер.
- Эшлекһеҙ аҡыл һатыр.
- Эшлекһеҙгә эш хәрәм.
- Эшлекһеҙгә эш бирһәң, ғариза килтерер.
- Эшләгән ашаған, эшләмәгән ҡаҡшаған.
- Эшләгән ашар, эшләмәгәндең хәле насар.
- Эшләгән башҡа таяҡ теймәй.
- Эшләгән бер яңылыша, эшләмәгән гел яңылыша.
- Эшләгән ике туйыр.
- Эшләгән ирешер, теш төбөнә килешер.
- Эшләгән кеше туҡ булыр, эшләмәгән юҡ булыр.
- Эшләгән кеше үлмәҫ, эшләмәгән көн күрмәҫ.
- Эшләгән тапҡан, ауыҙына ҡапҡан.
- Эшләгәп тешләгән, эшләмәгән нишләгән?
- Эшләгән туҡ булған, эшләмәгән юҡ булған.
- Эшләгән уҙыр, эшләмәгән туҙыр.
- Эшләгән үлмәҫ, эшләмәгән көн күрмәҫ.
- Эшләгән эшләй, эшләмәгән терһәген тешләй.
- Эшләгәнгә эш түҙмәҫ.
- Эшләгәндә йөрәгең елкенһен, ашағанда ҡолағың һел¬кенһен
- Эшләгәндән кеше үлмәй.
- Эшләй белгән ашай ҙа белер.
- Эшләмәгән кешенән күкәй һалған тауыҡ яҡшы.
- Эшләгән туңмаҫ, эшләмәгән уңмаҫ.
- Эшкә саҡырһаң бармам, ашҡа саҡырһаң — ҡалмам.
- Эшләмәгән эшем юҡ, «рәхмәт» тигән кеше юҡ.
- Эшләмәгән көн итмәҫ.
- Эшләмәгән эштән шайтан көлгән.
- Эшләмәй ашаһаң, сирләмәй үлерһең.
- Эшләмәй тамаҡ туймай.
- Эшләмәйенсә ашап булмай, ашамаһаң йәшәп булмай.
- Эшләмәйенсә уңыш бүлмә.
- Эшләмәһәң план менән, ашарһың грамм менән.
- Эшләмәһәң эш көнө, ни ашарһың, ҡыш көнө.
- Эшләнгән эш иргә ҡот, яҡшы эшләнһә, илгә ҡот.
- Эшләп үлмәҫһең, ауырып үлерһең.
- Эшләргә иренгән — ашарға тилмергән.
- Эшләргә иренгән — көлөр ерҙә көрһөнгән.
- Эшләһәң, эш көс бирә.
- Эшләһәң, эш ҡарышмай.
- Эшләһәң, эсең тишмәҫ.
- Эште башла: башлаусыһы булһа, ҡушылыусыһы булыр.
- Эште башлаған кешене маҡтама, эшләп бөтөргән кеше¬не маҡта.
- Эште башлап ташлағансы, башламауың яҡшы.
- Эште башлама, башлаһаң — ташлама.
- Эште башлап ебәреү генә ҡыйын.
- Эште үҙең белеп эшлә, кеше ҡушҡанды көтмә.
- Эште һөйгән үкенмәҫ.
- Эш һөйгән һөйөнгән.
- Эште эшләгән кеше өҫтөнә өйәләр.
- Эште эшләйһең икән, еренә еткереп эшлә.
- Эштең башы — ҡөрал.
- Эштең башы михнәтле булһа, төбө хикмәтле була.
- Эштең башы — ниәт.
- Эштең башы — эштең яртыһы.
- Эштең башында маҡтанма, аҙағында маҡтан.
- Эштең иң яҡшыһы — үҙең булдыра алған эш.
- Эштең яты юҡ.
- Эштең өҫтөнән өсөн булмай.
- Эштең тәме аҙағында.
- Эштең яйы булмаһа, ҡаймаҡтың майы булмай.
- Эштә билеңде бушатма.
- Эштән көлмә — көлкө булырһың.
- Эштән ҡалған — кеше икмәгенә ауыҙ асҡан.
- Эшһеҙ ғүмер — утһыҙ күмер.
- Эшһеҙ кеше — көсһөҙ кеше.
- Эшһеҙгә аш юҡ.
- Эшһеҙлек эс бошорор.
- Эшсе эшенән билгеле.
- Эшсән бәхетте эшендә күрер, ялҡау бәхетте төшөндә күрер.
- Эшсән бәхетте эштән әҙләр, ялҡау бәхетте ситтән эҙләр
- Эшсәи кеше эшһеҙ тормаҫ, иренгән кеше көн күрмәҫ.
- Эшсән эштән туймаҫ.
Ә[үҙгәртергә]
- Әбей белен бешерә, бабай ҡабыҡ төшөрә.
- Әҙәм алаһы эсендә, хайуан алаһы тышында
- Әҙәм арығын аҫыраһаң, ауыҙың-мороноң ҡан булыр, Мал арығын аҫыраһаң, ауыҙың-мороноң май булыр.
- Әҙәп барҙа оят бар.
- Әҙәпһеҙҙән әҙәп өйрән.
- Әҙәпкә ғәҙәтләнһәң - әҙәм булырһың, яманға ғәҙәтләнһәң - әрәм булырһың.
- Әҙәмдең яҡшыһы эштә беленер.
- Әйткәндән телең ҡалмаҫ, эшләгәндән ҡулың ҡалмаҫ,
- Әйтмәһен кеше, әйтеп торһон эше.
- Әкрен барған ҡалыр, йүгереп барған алыр
- Әкрен барһаң, етерһең,
Шәп барһаң, бөтөрһөң
- Әкрен эшен бөтөрөр,
Шәп тешен бөтөрөр
- Әкрен эшен бөтөрөр, ҡыҙыу тешен бөтөрөр.
- Әкрен иргә ҡатын баш
- Әмәлен белмәһәң, балыҡ та тоттормай.
- Әрем ашаған кәзәнең ите ни ҙә, һөтө ни.
- Әсәһенә ҡарап ҡыҙын ҡос, атаһына ҡарап улын ҡос.
- Әсәй - ҡаҙна,
Атай - еҙнә
- Әтәс үҙ сүплегендә үҙе мырҙа
- Әтәлгене тый, ҡарсығаны һуй.
- Әсе тир менән тәмле аш табыла.
Ю[үҙгәртергә]
- Юғалған ҡуйҙың ҡойроғо ҙур
- Юғары осҡан түбән ҡуныр
- Юғарыға менгәс, түбән ҡарама
- Юғарынан йығылған ҡаты төшөр
- Юрағаның юш булһын
- Юрғаның тире кипмәҫ
- Юрғаның юлы күп
- Юрғаһына күрә дуғаһы.
- Юртаҡ аттың тояғы ике
- Юханың кендеге булмаҫ
- Юнышҡан ерҙә юнышҡы ҡала
- Юрғаныңа ҡарап аяғыңды һуҙ
- Юҡтан бар булмай
- Юрғалы менән юлдаш булма,наҙан менән серҙәш булма
- Юҡҡа һин дә туҡ,мин дә туҡ
- Юлдың тигеҙе, малдың һимеҙе,ирҙең оҫтаһы, һүҙҙең ҡыҫҡаһы яҡшы
- Юрға менгән юлдашынан айырылыр,күп йәшәгән ҡорҙашынан айырылыр,күп һөйләгән дуҫынан айырылыр
- Юғалған ҡылыстың һабы алтын
- Юлдан сығыу ғәйеп түгел,юлға кермәү-ғәйеп
- Юлбарыҫтың башы юлда ҡалыр
- Юлыңда эт ятһа,әйләнеп үт
- Юрғаның ҡәҙере еккәндә беленер
- Юханың теленә алданма
- Юл аҙығы-йыуаса
- Юл белгән ҡаруанға ҡушылмаҫ
- Юл белмәһәң,белгәндән һора
- Юл ғазабы-гүр ғазабы
- Юл кешеһенең юлда булғаны яҡшы
- Юл менән йөрөһәң, юртып йөрө:юртып йөрөһәң, юл ырар
- Юл һорарға тел кәрәк,аҙашҡанға күҙ кәрәк
- Юл һорашып табылыр
- Юл юлдашһыҙ булмай
- Юлаусының юл тырағы һиңә лә тейер,миңә лә тейер
- Юлаусының юл тырағы-артынан шылтырағы
- Юлға сыҡҡан юлда ҡалмаҫ
- Юлға сыҡҡан юлынан ҡайтмаҫ,атылған уҡ таштан ҡайтмаҫ
- Юлға сыҡһаң, иртә сыҡ
- Юлға сыҡһаң,йылы кейемеңде ҡалдырма
- Юлға сыҡһаң,таяғын булһын
- Юлға сыҡһаң, юл аҙығың мул булһын
- Юлға сыҡһаң,юлың йәшер
- Юлға сыҡһаң, юлдашың үҙеңдән артыҡ булһын
- Юлға сыҡһаң,янып сыҡ,юлдашыңды танып сыҡ
- Юлға юлдаш алып сыҡ
- Юлда йөрөгән май имер, өйҙә ултырған ҡан имер
- Юлда юлыҡҡан юлдаш булмаҫ
- Юлдан барған аҙашмаҫ
- Юлдан сыҡһаң да илдән сыҡма.
- Ююдан кире боролһаң, өлөшөң юғалыр
- Юлдан ҡал,юлдаштан ҡалма
- Юлдан сыҡма,аҙашырһың
- Юлды йөрөгән еңер
- Юлдың башы-ат тояғында
- Юдың төҙөгө,һыуҙың өҙөгө юғ
- Юлдың яйын юртҡан белер
- Юлы уңыр егеттең еңгәһе алдан сығыр
- Юлы уңдың эше уң
- Юлы уңыр егеттең юлдашы сығыр алдынан
- Юлын белгән арымаҫ
- Юлын белмәгән-юлда илап ултырған
- Юлынан киткән боролмаҫ
- Юлдаш тапмаған юлынан яҙыр
Я[үҙгәртергә]
Ябаға тайҙы хурлама: яҙға сыҡһа, ат булыр; Йәш егетте хурлама: уҡыһа, илгә баш булыр.
- Ябыҡ ишек шығырҙамай
- Ябыҡ тайҙы хурлама, яҙҙы үтһә, ат булыр.
- Ябыулы атта ял ҡалыр,ял ҡалмаһа, йән ҡалыр.
- Ябағаны яуға менмә ялы бар тип, яман менән ҡоҙа булма малы бар тип
- Яҙ сәсеүен ҡыштан ал
- Яҙ уңмаған көҙ уңмаҫ.
- (Мал) яҙ үлмәһә, көҙ үлмәҫ.
- Яҙ эшләһәң, ҡыш алырһың.
- Яҙған мал үҙ аяғы менән кире ҡайта.
- Яҙға сыҡҡан атты яуҙан да йәлләмә,
Көҙгә кергән атты кейәүеңә лә бирмә
- Яҙғы айғыр ятҡан ерҙән кешәннәй.
- Яҙғы сәсеү — бер генә ваҡыт.
- Яҙҙың бер көнө йылды туйҙыра
- Яҙҙың йәме сәскә менән, көҙҙөң йәме көлтә менән.
- Яҙын бер биҙрә ямғыр-бер ҡалаҡ бысраҡ, көҙөн бер ҡалаҡ ямғыр- бер биҙрә бысраҡ.
- Яҡшы ат ирҙең данын сығарыр.
- Яҡшы аттың башы ҡашҡа.
- Яҡшы ат бығауһыҙ йөрөмәҫ, алама атҡа тышау ҙа теймәҫ.
- Яҡшы килен яҙ килер, яман килен көҙ килер.
- Яҡшы эш - һаулыҡтың балаһы.
- Яҡшы әкиәт ысынға яҡын була.
- Яҡшыға төшкән - ярпайған, Яманға төшкән - ҡартайған
- Яйлы эш — майлы эш.
- Яҡшы ат тәртә араһында үлә.
- Яҡшы атҡа ял юҡ.
- Яҡшы ағай ил көтһә, йорт кәрәген үтенер,
Яман ағай ил көтһә, илгә дошман килтерер; Яҡшы ағай йорт көтһә, йортҡа шатлыҡ килтерер, Яман ағай йорт көтһә, йәм-байлығын бөтөрөр.
- Яҡшы егет ил ғәйебен асмаҫ.
- Яҡшы түрә әҙәмгә юл асыр, яман түрә әҙәмдең юлын быуыр.
- Яҡшы кеше эш яратыр, яман кеше эш ҡыйратыр.
- Яҡшы эш үҙ-үҙен маҡтай.
- Яҡшы юртаҡ — күпкә уртаҡ
- Яҡшы ҡатын юҡтан ғына юрған һырыр, яман ҡатын яңғыҙ юрғаңды һуйҙырыр
- Яңғыҙ ағас сана булмай,
Яңғыҙ бейәнән һаба тулмай.
- Ялан йәме көлтә менән.
- Ялҡауҙың еренә бойҙай сәсһәң, билсән үҫә.
- Ялған яндырыр, яманатҡа ҡалдырыр.
- Ялғанлаған ямандың үҙ башына теле яу.
- Ялғансы менән хәйләкәрҙең дуҫы ла, иптәше лә, яҡыны ла булмай.
- Яман ат эйәһен ҡартайтыр.
- Яман айғыр өйөрсәк.
- Яман орлоҡ сәсеп, яҡшы иген көтмә.
- Яман менән юлдаш булһаң Һәрпәк (һәлмәк) балтаң билеңдә булһын
- Яманлыҡтың төбө - наҙанлыҡ
- Ямғыр менән ер йәшәр, фатиха менән ир йәшәр.
- Яман атты ял баҫыр, яман илде яу баҫыр.
- Яман илдең яҡшыһы булғансы, яҡшы илдең яманы бул.
- Яман түрә йән алыр.
- Яңы салғы ҡаты саба.
- Яр аҫтынан яу сыҡҡан
- Ярап торорға өй һалма, ярап торорға бисә алма.
- Ярма һораған көн күрмәҫ, ҡаҙна һораған ил уңмаҫ.
- Ятҡан ағас ял табыр, йөрөгән аяҡ мал табыр
- Ялҡау аҙ эшләй, аҙ эшләһә лә,күп тешләй
- Ялҡау аҡрын барһа ла, ярлылыҡтың артынан тиҙ етер
- Ялҡау атты ял баҫыр
- Ялҡау ашҡа килер, уңған эшкә килер
- Ялҡау булма-ялҡаулыҡ баҫыр
- Ялҡау йөрөшөнән билдәле
- Ялҡау кеше иҫәпкә бар, һанға юҡ
- Ялҡау кеше эш янында ат кеүек,эш янында ат кеүек
- Ялҡау өйҙә, бүрке сөйҙә.
- Ялҡау әйткән: «Бөгөн ял итәйем дә, иртәгә ныҡлап эшләрмен ».
Тырыш әйткән: «Бөгөн тырышып эшләйем дә, иртәгә ял итермен».
- Ялҡау кеше-ярты кеше,уңған кеше-ун кеше
- Ялҡау өйөнә еткәс йүгерер
- Ялҡау өмә әйтер,тамаҡһау өмәгә йөрөр
- Ялҡау торһа йән ҡуймаҫ
- Ялҡау ултырып йоҡлай, ятып эшләй
- Ялҡау урынын йыймаҫ
- Ялҡау үгеҙ ит бирә,ялҡау кеше ни бирә?
- Ялҡау үлмәҫ, рәхәт көн күрмәҫ
- Ялҡау ялдан туймаҫ,уңған эштән туймаҫ
- Ялҡау ялҡауға эйәрер
- Ялҡау ята белмәҫ,ятһа, тора белмәҫ
- Ялҡау ятып ашар
- Ялҡау аҙ эшләй, аҙ эшләһә лә, күп тешләй.
- Ялҡау аҡрын барһа ла, ярлылыҡтың артынан тиҙ етер.
- Ялҡау атты ял баҫыр.
- Ялҡау ашҡа килер, уңған эшкә килер.
- Ялҡау булма — ялҡаулыҡ баҫыр,
- Ялҡау йөрөшөнән билгеле.
- Ялҡау кеше иҫәпкә бар, һанға юҡ.
- Ялҡау кеше аш янында ат кеүек, эш янында ят кеүек.
- Ялҡау кеше — ярты кеше, уңған кеше — ун кеше.
- Ялҡау өйөнә еткәс йүгерер,
- Ялҡау өмә әйтер, тамаҡһау өмәгә йөрөр.
- Ялҡау торһа йән ҡуймаҫ.
- Ялҡау ултырып йоҡлай, ятып эшләй.
- Ялҡау урынын йыймаҫ.
- Ялҡау үгеҙ ит бирә, ялҡау кеше ни бирә?
- Ялҡау үлмәҫ, йәхәт көн күрмәҫ.
- Ялҡау ялдан туймаҫ, уңған эштән туймаҫ.
- Ялҡау ялҡауға эйәрер.
- Ялҡау ята белмәҫ, ятһа, тора белмәҫ.
- Ялҡау ятҡан ерҙән кеше өйрәтер.
- Ялҡау ятып ашар.
- Ялҡау ятыр ерҙең яйлыһын һайлар.
- Ялҡау ятыр, йоҡо тирмәне тартыр.
- Ялҡауға йомош ҡушһаң, ул Һиңә аҡыл өйрәтер.
- Ялҡауға көн дә байрам, кеше май ашағанда, ул эсә айран.
- Ялҡауға көн дә ял.
- Ялҡауға ҡояш та ваҡытында сыҡмай.
- Ялҡауға ҡәбер хәрәм.
- Ялҡауға үгеҙ үлһә — ит, арба ватылһа — утын.
- Ялҡауға эш ҡушһаң, атаң бирмәгән өгөттө бирер
- Ялҡауға эш ҡушһаң, башы ауырта,
- Ялҡауға эш юҡ.
- Ялҡауға эш ярамаҫ.
- Ялҡауға ярты көн эш, ярты көн ял.
- Ялҡауҙан эш ояла.
- Ялҡауҙы ҡандала баҫыр.
- Ялҡауҙы яланда күрмәҫһең.
- Ялҡауҙың аты ла аҙымһыҙ бул ы р.
- Ялҡауҙың башында план күп була.
- Ялҡауҙың — бешкән дә төшкән.
- Ялҡауҙың дуҫы — йоҡо.
- Ялҡауҙың көн дә башы ауырта.
- Ялҡауҙың эсе, йоҡосоноң башы ауырта.
- Ялҡауҙың эше тарҡау.
- Ялҡауҙың ялы аҙнаһына биш көн.
- Ялҡауланһаң — ауырырһың, тырышһаң— һауығырһың.
- Ялҡаулығыңды юҡ итһәң, тамагыңды туҡ итерһең.
- Ялҡаулыҡ башҡа бәлә килтерер.
- Ялҡаулыҡ — зәхмәт, дарыуы — хәрәкәт.
- Ялҡаулыҡтың дарыуы — эш.
- Яманды ашҡа саҡырһаң саҡыр, эшкә саҡырма.
- Ямандың эше ярты юлда ҡалыр.
- Яңғыҙҙың эше бөтмәҫ.
- Яңғыҙ һыйырым аранда,
Ни ҡайғым бар буранда?
- Яратҡан эш ялҡтырмай.
- Ярлылыҡ ғәйеп түгел, ялҡаулыҡ ғәйеп.
- Ярлылыҡҡа дарыу юҡ, ялҡаулыҡ менән ҡушылһа.
- Ярты көнгә ярыш юҡ.
- Ярты эш йөҙгә оят.
- Ярыҡ ҡайҙа — ел шунда, ялҡау ҡайҙа — тел шунда.
- Ярышмаған эш ауыр була.
- Ята-ята таш та сатнай.
- Ятҡан аяҡ ял табыр, йөрөгән аяҡ мал табыр.
- Ятҡан ерең көшөл өҫтө булһа ла, кеше өҫтөндә булмаһын.
- Ятып икмәк табылмай.
- Ятып ҡалғансы, атып ҡал.
- Ятһаң, ята бирәһең, торһаң, бара бирәһең.
- Яуға барған — йәйәһен онотҡан.