text:
Өфө мэры вазифаһын Ирек Ялалов башҡарасаҡ
Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының бөгөнгө 44-се ултырышында Ҡала советы депутаттары конкурс һөҙөмтәләре буйынса Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы менән тәғәйенләнгән кеше үҙ вазифаһына ингәнсе баш ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыуҙы Ирек Ялаловҡа йөкмәтте. Бығаса Ирек Ялалов республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарҙы. Депутаттар йәнә, Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты итеп һайланыуы сәбәпле, Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Павел Качкаевтың вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
Ирек Ялаловты Өфө мэры вазифаһына тәҡдим иткән БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов был кандидатураның Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән килешелгән булыуын билдәләне.
Белешмә өсөн. Ирек Ишмөхәмәт улы Ялалов 1961 йылдың 27 ғинуарында тыуған. Өфө дәүләт нефть техник университетын һәм Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1983 йылда «Эре панелле йорттар төҙөү» тресында мастер, прораб булып башлай.
ВЛКСМ-дың Октябрь район комитетында һәм КПСС-тың Октябрь район комитетында, төрлө төҙөлөш һәм инженерлыҡ предприятиеларында етәксе вазифаларҙа эшләй. Өфөнөң Октябрь районы хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм иҡтисад буйынса урынбаҫары була.
Һигеҙ йыл дауамында Өфөнөң Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы начальнигы, артабан Ҡала йәшәйешен тәьмин итеү идаралығы начальнигы вазифаларын биләй. 2009 йылда Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
2010 йылдың 9 ноябренән Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығын етәкләй.


c: text/html

text:
Төбәктә энергетиктар бюджет ойошмаларына йылылыҡ биреүҙе туҡтатыу менән янай
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда бюджет ойошмаларының энергетиктарға ҙур бурысы йыйылған. «Башҡортостан йылылыҡ бүлеү селтәрҙәре» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 388 бурыслы араһында — урындағы үҙидара, эске эштәр һәм көс структуралары органдары, дауаханалар, мәктәптәр, балалар баҡсалары. 2015 йылдың 1 декабренә уларҙың дөйөм бурысы — 367 миллион, шул иҫәптән Өфө ойошмаларының иһә 248,3 миллион һум тәшкил иткән.
«Бюджет ойошмалары коммуналь ресурстар өсөн түләүгә аҡсаны министрлыҡ һәм ведомстволарҙан ала. Айҙар буйына кисектерелгән бурыс уларҙың үҙ ваҡытында һәм тейешенсә финансланмауы хаҡында һөйләй», — тип аңлатма бирҙе «Башҡортостан йылылыҡ бүлеү селтәрҙәре» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Сергей Лыков.
Компанияла ҡулланыу режимына сикләү индерергә, әгәр санкция башланғандан һуң ун көн эсендә бурыстарын түләмәһәләр, йылылыҡ биреүҙе туҡтатырға хоҡуҡлы булыуҙарын иҫкә төшөрҙөләр.
Ойошмалар йылыһыҙ ҡалмаясаҡ, тип ышандыралар Өфө хакимиәтендә: бурысты түләй башлағандар һәм ул график, этап буйынса башҡарыла.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2016» конкурсы еңеүсеһе билдәләнде Фото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2016» конкурсы еңеүсеһе билдәләнде
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2016» конкурсы еңеүсеһе билдәләнде Фото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2016» конкурсы еңеүсеһе исеменә Өфө уҡытыусыһы лайыҡ булды. Ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бүләкләү тантанаһы М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында үтте.
Тантанала Башҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова, Рәсәйҙең халыҡ мәғарифы һәм фән хеҙмәткәрҙәре профсоюзының Башҡортостан ойошмаһы рәйесе Светлана Пронина, власть органдары вәкилдәре һәм башҡа ҡунаҡтар ҡатнашты. Республика конкурсында 140 уҡытыусы һынау тотто, улар араһында Өфө белем биреү учреждениеларынан 15 уҡытыусы бар.
Бәйгеселәр асыҡ дәрестәр, класс сәғәттәре, оҫталыҡ дәрестәре, педагогик советтар үткәрҙе, белем биреү проекттарын яҡланы һәм Башҡортостандың мәғариф министры менән түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты. Бөтә һынауҙар һөҙөмтәләре буйынса Өфөләге 159-сы мәктәптең тарих уҡытыусыһы Сергей Переверзев абсолют еңеүсе тип танылды.
«Йәш уҡытыусы» исеменә Өфөләге 58-се лицейҙың физик культура уҡытыусыһы Сергей Шекунов лайыҡ булды.
Шулай уҡ иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте, татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары һайланды. Төрлө номинацияларҙа ла еңеүселәр билдәләнде.


text:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2011» конкурсында ҡатнашыусылар Өфөлә йыйыла
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы — 2011», «Рус теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы — 2011», «Татар теле һәм әҙбиәте йыл уҡытыусыһы — 2011» республика конкурстары ҡатнашыусылары өсөн 10 мартта Өфөлә, БР Мәғарифты үҫтереү институтында, семинар үтәсәк. Уның сиктәрендә тренингылар, эшлекле уйындар һәм уҙған йылдар конкурстары еңеүселәренең мастер-кластары планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығынан.
Ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай саралар — буласаҡ конкуренттар менән аралашыу мөмкинлеге, иң мөһиме — ябай булмаған конкурс һынауҙарына әҙерлек ул. Конкурсанттар, бынан тыш, ярышта үҙеңде нисек тоторға, стрестан нисек ҡотолорға, тулҡынланыуҙы еңергә өйрәнәсәк.
Йыл һайын үткәрелеүсе республика педагогик оҫталыҡ конкурсы Өфөлә апрелдең беренсе яртыһында үтәсәк.


text:
Башҡортостан делегацияһы «Донъяны үҙгәртеүсе ҡатын-ҡыҙҙар» халыҡ-ара форумында ҡатнашты
БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова етәкселегендә Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары делегацияһы Санкт-Петербургта үткән «Донъяны үҙгәртеүсе ҡатын-ҡыҙҙар» ХХ Халыҡ-ара конференцияһында төбәк исеменән ҡатнашты. Форум эшендә Дәүләт Думаһы Рәйесе урынбаҫары Людмила Швецова, РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец ҡатнашты.
Бөтә донъянан — Швециянан Көньяҡ Африка Республикаһына, Великобританиянан Австралияға тиклем һәм Рәсәйҙең 37 төбәгенән ете йөҙҙән ашыу гүзәл ханымдар вәкилдәре төрлө дискриминация формаларына юл ҡуймау, дәүләт һәм йәмәғәт тормошоноң бөтә өлкәләрендә гендер тигеҙлеге өсөн шарттар булдырыу проблемаларын тикшерҙе.
Финляндияның экс-президенты Тарья Халонен ҡатын-ҡыҙҙарҙың бөтә донъя процестарына йоғонтоһо тураһында һөйләне һәм ғаилә мәсьәләләренә ентекле туҡталды. Уның фекеренсә, ирҙәр йорт эштәрендә һәм бала тәрбиәләүҙә әүҙемерәк ҡатнаша ала. Ул бөтә донъя ҡатын-ҡыҙҙарын берләшергә саҡырҙы.
Ҡырғыҙстандың экс-президенты Роза Отунбаеба, ҡырғыҙ ваҡиғалары ваҡытында ҡан ҡойошто туҡтатыуҙа ҡатын-ҡыҙҙар төп роль уйнаны, тип билдәләне. Бөгөн улар ил Хөкүмәтендә ҙур вазифалар биләй һәм республика Парламентында 23 процент тәшкил итә.
Намибиянан делегация айырыуса ғәжәпләндерҙе, унда гендер тигеҙлеге тураһында закон ҡабул ителгән, ул властың бөтә кимәлдәрендә ҡатын-ҡыҙҙар вәкилдәрен 50 процентҡа еткереүҙе күҙ уңында тота.
Рәшиҙә Солтанова әйтеүенсә, бөтә сығыштарҙа, ҡатын-ҡыҙҙар үҙ мөмкинлектәрен һәм өҫтөнлөктәрен файҙаланырға, алға барырға, үҙ әхирәттәрен яҡларға тейеш, тигән төп фекер яңғыраны.


text:
Фото:
Хәйбулла районында байыҡтырыу фабрикаһы ятҡылыҡ эргәһендә буласаҡ
Фото:
Хәйбулла районында «Юбилей» ятҡылығы өсөн байыҡтырыу фабрикаһының беренсе сиратын быйыл октябрҙә сафҡа индерергә планлаштыралар. Фабриканың баҡыр циклы менән тәүге сафҡа индереләсәк комплексы йылына 1,5 миллион тонна руда эшкәртеүгә иҫәпләнгән. Киләсәктә байыҡтырыу фабрикаһын киңәйтергә һәм уның етештереүсәнлеген йылына өс миллион тонна рудаға тиклем арттырырға планлаштырыла. Быйыл уны ҡоралландырыуға инвестициялар 1,7 миллиард һум тәшкил итәсәк.
«Юбилей» ятҡылығы 1966 йылдың авгусында асыла. Ул Көньяҡ Уралдың көнсығыш битендә, Петропавловский ауылы эргәһендә Таналыҡ һәм Быҙаулыҡ йылғалары араһындағы һыу айырғыста урынлашҡан.
Ятҡылыҡты 1996 йылда эшкәртә башлайҙар. 2006 йылдың 1 мартына тиклем эштәрҙе «Хәйбулла тау компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте алып барҙы. Уларҙан һуң производство-хужалыҡ эшмәкәрлеген бында «Башҡортостан баҡыры» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте алып бара.
«Юбилей» алты руда ятҡылығынан тора. Уларҙың өсәүһе әлеге ваҡытта асыҡ ысул менән эшкәртелә. Ҡалған өсәүһе ер аҫты ысулы менән үҙләштереләсәк. Руда ятҡылыҡтары 584 метрға тиклем тәрәнлектә урынлашҡан. Уларҙа 9,4 миллион тонна самаһы руда бар. Был ятҡылыҡтарҙы Көньяҡ вентиляция һәм клеть шахта үҙәктәре менән табырға планлаштырыла. 2018 йылға улар йылына 400 мең тонна руда табыуҙы тәьмин итергә тейештәр. Ул саҡта рудниктың етештереүсәнлеге 650 мең тоннаға тиклем артасаҡ.


text:
Акциздарҙың күтәрелеүе һөҙөмтәһендә бензинға һәм дизель яғыулығына хаҡтарҙың ете процентҡа артыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
Акциздарҙың күтәрелеүе һөҙөмтәһендә бензинға һәм дизель яғыулығына хаҡтарҙың ете процентҡа артыуы ихтимал
Акциздарҙың күтәрелеүе һөҙөмтәһендә бензинға һәм дизель яғыулығына хаҡтарҙың ете процентҡа артыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
1 апрелдән илдә бензинға һәм дизель яғыулығына акциздар күтәрелде. 29 февралдәге тейешле документҡа Рәсәй Президенты ҡул ҡуйған. Һөҙөмтәлә автомобиль яғыулығына хаҡ 6,5 — 8 процентҡа артыуы ихтимал. Был инфляцияның күҙалланған кимәленә тап килә. Һалымды арттырыу хаҡтарҙың нигеҙһеҙ күтәрелеүенә килтермәйәсәк, тип иҫәпләй эксперттар.
Ставкаларҙы күтәреүҙең маҡсаты — бюджетҡа керемдәрҙе арттырыу. Яҡынса баһалауҙар буйынса, акциздарҙы арттырыу һөҙөмтәһендә дәүләт ҡаҙнаһының килеме 89 миллиард һумдан ашыу тәшкил итеүе мөмкин.
Бензинға һалым — ике, дизель яғыулығына бер һумға күтәрелгән. 1 ғинуарҙан бензин ставкаһы — ике, дизель яғыулығы дүрт һумға артҡайны.


text:
Альбина Йосопова Өфөнөң Ленин районы хакимиәтен етәкләне
БР Өфө ҡалаһы ҡала округының Ленин районы хакимиәте башлығы итеп Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы Альбина Йосопова тәғәйенләнде. Тейешле бойороҡҡа ошо көндәрҙә ҡул ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр мэрияның матбуғат хеҙмәтенән.
Альбина Сәғит ҡыҙы Йосопова 1961 йылда Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетында инженер-иҡтисадсы һәм БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында юрист һөнәрҙәрен үҙләштергән.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1983 йылда «Прогресс» Башҡорт производство берекмәһендә иҡтисадсы булып башлай. Артабан «Рассвет» конструктор-технологик бюрола, «Прогресс» Башҡорт производство берекмәһендә партия комитеты секретары урынбаҫары булып эшләй. 1990 йылда Өфө ҡалаһының Киров районы финанс бүлегенә күсә, 1994 йылда Ленин районы хакимиәтенең иҡтисад бүлеге мөдире, ә һуңынан район хакимиәте башлығы урынбаҫары булып китә.
2001 йылда Альбина Йосопова Өфө ҡалаһы Хакимиәте (2006 йылдан алып Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимите) башлығы урынбаҫары итеп тәғәйенләнә һәм был вазифаны әлегә тиклем биләй.


text:
- « первая
- ‹ предыдущая
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »
Хәбәрҙәр
Башҡортостанда киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм грипп киҙеүе сәбәпле мәктәптәрҙә каникулдар оҙайтылды
Башҡортостанда киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм грипп киҙеүе сәбәпле мәктәптәрҙә каникулдар оҙайтылды. Өфөлә балаларҙы дистанцион формала уҡытыу буйынса саралар күрелә. Әлегә өлкәндәр араһында эпидемия кимәле юғары, әммә балалар араһында ла ауырыусылар көндән-көн арта. Шулай уҡ...
Стәрлетамаҡта төҙөлөшкә өлөшләтә аҡса индереүселәр фатирһыҙ ҡалыуы ихтимал
Стәрлетамаҡта төҙөлөшкә өлөшләтә аҡса индереүселәр фатирһыҙ ҡалыуы ихтимал. Баҡтиһәң, йортто төҙөүсе ойошма хужаларға әйтмәйенсә хәләл аҡсаға алынған фатирҙарҙы банкка залогҡа һалған. Стәрлетамаҡ ҡалаһының Николаев урамында йәшәүселәр аҡсаһын ғына түгел, хатта яҡындарын да юғалта башлаған...
Рәсәй һәм донъя яңылыҡтары
Рәсми Мәскәү Американың һайланған президенты Дональд Трамҡа Рәсәйҙең компроматы бар тигән хәбәрҙе ике яҡлы мөнәсәбәттәргә аяҡ салырға тырышыу, тип баһаланы. Трамп киң мәғлүмәт сараларында баҫылған был мәҡәләләрҙе ялған тип белдергән һәм “сәйәси һунар” тип атаған. Яңы С-400 системаһы...
Бөгөн Рәсәй Прокуратураһы көнө
Бөгөн Рәсәй Прокуратураһы көнө. Илдең төп хоҡуҡи ведомстволарының береһен булдырыу тураһындағы Указға батша Петр беренсе ҡул ҡуйған. Прокуратура алдында торған төп бурыстар тип Петр беренсе яуызлыҡты кәметеү йә уны юҡ итеүҙе, ғәҙелһеҙлек, законһыҙлыҡ һәм ришүәтслекте тамырынан ҡоротоуҙы атаған....
13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала “Уңайлы мөхит” йүнәлеше буйынса саралар теүәл үтәлмәй
13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала “Уңайлы мөхит” йүнәлеше буйынса саралар теүәл үтәлмәй. Өфөлә Ферин урамындағы 13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала һаулыҡ һаҡлау министры булып китте. Ул бында “...
Башҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы: Сәғит Мифтаховтың тыуыуына - 110 йыл
Башҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы: Сәғит Мифтаховтың тыуыуына - 110 йыл. Ул 1907 йылда Өфө губернаһының Ҡыҙылъяр ауылында тыуған. Башланғыс белем ала һәм 1919 йылда Өфөләге уҡытыусылар курсында уҡый. Ленин исемендәге урта мәктәптә һәм комвузда ижтимағи фәндәр уҡыта. Бөйөк Ватан һуғышының...
Башҡортостанда тын юлдары ауырыуҙары һәм грипп эпидемияһы башланды
Башҡортостанда тын юлдары ауырыуҙары һәм грипп эпидемияһы башланды. Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, бөгөнгә республикала йоғошло вирус менән 24 меңдән ашыу кеше ауырый. Әлегә өлкәндәр араһында...
Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов етәкселегендәге делегацияның Вьетнамға эш сәфәре дауам итә
Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов етәкселегендәге делегацияның Вьетнамға эш сәфәре дауам итә. Президент һарайында беҙҙең республика вәкилдәрен Вьетнам етәксеһе Чан Дай Кунг ҡабул итте. “Вьетнам Рәсәй һәм уның төбәктәре менән сәйәсәт, иҡтисад һәм сауҙа, оборона һәм именлек...
Рәсәй һәм донъя яңылыҡтары
Көнсығыш Алеппола урынлашҡан биналарҙың береһендә Рәсәй саперҙары бер кварталды юҡ итерлек шартлатҡыс тапҡан. Беҙҙең ил хәрбиҙәре миналарҙы юҡ иткән. Рәсәй саперҙары Сүриә хәрбиҙәре менән бергә террорсыларҙан азат ителгән биләмәләрҙе миналарҙан таҙартыуҙы дауам итә. Европалағы...
Баҡалы районында “Газспецстрой” ойошмаһы эшселәре бер-нисә йыл хеҙмәт хаҡы ала алмай
Баҡалы районында “Газспецстрой” ойошмаһы эшселәре бер-нисә йыл хеҙмәт хаҡы ала алмай. Уларҙың күпселеге эштән китеп бөткән, ә ҡайһы берҙәре ғәҙеллек талап итеп, эшләүен дауам итә. Ни өсөн хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәт хаҡы түләмәгән ойошма хужаларына ҡарата эш асмай? Был кешеләр “Газспецстрой”...
Бөгөн Күмертау-Ермолаево юлында пассажир автобусы янып китте
Бөгөн Күмертау-Ермолаево юлында пассажир автобусы янып китте. Шаһиттар хәбәр итеүенсә, пассажирҙар машина ныҡлап янып киткәнсе салондан сығып өлгөргән. Улар утты һүндереп ҡарай. Әммә уңышһыҙ. Йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй.
Башҡортостанға Гонконг вирусы килеп етте
Башҡортостанға Гонконг вирусы килеп етте. Рәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау хеҙмәтенең республика идаралығы төбәктә ОРВИ һәм ГРИПП эпидемияһы башланыуы хаҡында хәбәр итә. Нәилә Сатаева киҙеүҙең беренсе билдәләре һиҙелә башлау менән йыл да табипҡа юллана. Быйыл ГРИПП–тың Гонконг атамаһын...
Республика юлдарында авариялар артҡан
Республика юлдарында авариялар артҡан. Был тәү сиратта һауа торошона, юлдарҙағы боҙлауыҡҡа бәйле. Кушнаренко районы Әхмәт ауылы янында Киа Рио машинаһы ҡаршы яҡ юлға сығып “Газель” йөк машинаһына бәрелде. Һәләк булыусылар юҡ, тип хәбәр итә шаһиттар. Ошондай һәләкәттәр бихисап. Шуға ла юл...
Үлем тауы
Дәүләкәндә тау шыуғанда һәләк булған баланың ата-әсәһе фажиғәлә табиптарҙы ғәйепләй. 5 йәшлек сабый башы менән боҙға бәрелгәндән һуң дауаханаға килтерелә. Табиптар уға дөрөҫ диагноз ҡуймаған, тип иҫәпләй мәрхүмдең ата-әсәһе. Дәүләкән ҡалаһының үҙәк майҙанында боҙҙан эшләнгән 20 метрлыҡ тау...
Рәсәй һәм донъя яңылыҡтары
Сүриә президенты Башар Асад Астанала оппозиция менән һөйләшеүҙәргә әҙер булыуын белдерҙе. Франция киң мәғлүмәт саралары хәбәрселәре менән әңгәмәләшкәндә ул оппозиция яғынан тик Сүриә кешеләре генә булырға тейеш, башҡа дәүләттәр йәки көнбайыш ҡуштандары менән һөйләшеү уңышһыҙ тамамланасаҡ, тигән...
Улар күптәргә өлгө
Бер нисә минут элек республика йортонда Башҡортостан етәксеһе Рөстәм Хәмитовтың “Республика Башкортостан” гәзитенең “Башҡортостандың йыл кешеһе” конкурсы еңеүселәре менән осрашыуы тамамланды. Улар ҙур етәксе вазифалар биләмәй, эшҡыуарлыҡ өлкәһендә лә танылыу яуламаған. Тик уларҙың эше тотош...
Өфө ҡалаһын ҡарҙан таҙартыу буйынса килеп тыуған ҡатмарлыҡтарҙа предприятиелар һәм ойошмаларҙың да ғәйебе бар
Өфө ҡалаһын ҡарҙан таҙартыу буйынса килеп тыуған ҡатмарлыҡтарҙа предприятиелар һәм ойошмаларҙың да ғәйебе бар. Улар, нигеҙҙә үҙ милкендә булған биләмәләрен таҙартмаған. Был хаҡта Өфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов белдерҙе. Ул йәмәғәт именлеге үҙәгенә биләмәләрен ҡарҙан таҙартмаған...
Өфөлә ихаталарын ҡарҙан таҙартырға сығыусыларҙы туҡмаған йәштәр закон алдында яуап бирәсәк
Өфөлә ихаталарын ҡарҙан таҙартырға сығыусыларҙы туҡмаған йәштәр закон алдында яуап бирәсәк. Был эште республика буйынса эске эштәр министрлығы етди күҙәтеүгә алды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, еңел машинала йәштәр Комсомол урамындағы йорт ихатаһына килеп инә. Ирҙәр уларға юл юҡ, тип аңлатып ҡарай. Әммә “...
Өфөләге күсмә зоопаркта ике арыҫлан балаһы донъяға килгән
Өфөләге күсмә зоопаркта ике арыҫлан балаһы донъяға килгән. Арыҫлан балалары әле инәһе ҡарамағында. Улар үҙҙәрен яҡшы тоя. Йәнлектәрҙе ашатыу һәм йылыла тотоуға айырым иғтибар бирелә. Әйткәндәй, зоопарк шарттарында арыҫландар һирәк балалай. Баш ҡаланың Дим районындағы күсмә зоопаркта аҫыралған...
БДПУ студенттары үҙҙәренең белем усағын юбилейы менән ҡотлап флешмоб үткәрҙе
БДПУ студенттары үҙҙәренең белем усағын юбилейы менән ҡотлап флешмоб үткәрҙе. Бөгөн Башҡорт Дәүләт Педагогия университеты 50 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Ул 1967 йылдың 9 ғинуарында Башҡорт дәүләт педагогия институты булараҡ асыла. 2000 йылдан «университет» статусы ала һәм һуңыраҡ уға мәғрифәтсе-...
- « первая
- ‹ предыдущая
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Слайды и текст этой презентации
Слайд 1
Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы ҡыҙы
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның юбилейына бағышлана
Вәлинурова Рәмзиә Әхмәт ҡыҙы
Башҡортостан Республикаһы Балтас районы
Штәнде урта дөйөм белем биреү мәктәбенең
башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
Слайд 2
Ә. Таһирова
Мин фәрештә түгел, кеше инем,
Ерҙә кеше булып йәшәнем.
Хаҡһыҙлыҡты күрһәм, ярып әйттем,
Йәшен булып ярһып йәшнәнем.
Слайд 3
Һәм ул – Зәйнәб Биишева.
Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе булып шиғыр
китаптарын донъяға сығарҙы.
Беренсе булып драма әҫәрҙәре яҙҙы.
Беренсе булып Шәреҡ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары араһында
киң ҡоласлы, тәрән йөкмәткеле романдарҙан торған
беренсе башҡорт трилогияһын ижад итте.
Республика яҙыусылары араһында беренселәрҙән булып
Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты
булды.
Башҡортостан Республикаһының тәүге халыҡ яҙыусыһы.
Слайд 4
Зәйнәб Биишеваның онотолмаҫ студент йылдары
Слайд 6
Ил хәстәре уйында
Слайд 7
Бөгөн Зәйнәб Биишеваны әҙәбиәттең бөтә жанрҙарында ла бына тигән әҫәрҙәр ижад иткән яҙыусы тип беләләр.
Слайд 9
“Ғүмер китабы”
«Ышанығыҙ миңә, «Кәмһетелгәндәр»ҙе уҡып, башҡорттарҙың революцияға тиклемге тормошо, көнкүреше, ауыҙ-тел ижады хаҡында һәр төрлө этнографик һәм тарихи әҙәбиәтте уҡығандан күберәк һәм тулыраҡ мәғлүмәт алдым»
П.Берков.
Слайд 10
«Был әҫәрҙәрем… - минең тиҫтәләрсә йылдар күңелемдә һаҡлап килгән иң мөҡәддәс теләгем ине. Һәм мин… ошо изге теләккә ирештем» З.Биишева
Слайд 11
Йәшәү бәхете. Йәшәү бәхете- күңел сафлыҡта. Йәшәү бәхете- дуҫлыҡ, сафлыҡта. Йәшәү бәхете- илең, халҡың өсөн Хеҙмәт аша тыуған хаҡлыҡта. З.Биишева
Зәйнәб Биишеваға арналған һәйкәл – проекты.
Авторы - Стритович Д. А.
Слайд 12
«Яҙыусының исемен мәңгеләштереү»
Өфөләге Коммунистик урамындағы З.Биишева йәшәгән йортта ҡуйылған мемориаль таҡтаташ
Сибай институты алдында әҙибәгә ҡуйылған бюст.
Слайд 13
Зәйнәб Биишева исемен йөрөтә:
- Башҡортостан «Китап» нәшриәте дәүләт предприятиеһы;
- Өфөләге урам;
- Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы;
- Мораҡ ауылында дөйөм белем биреү мәктәбе;
- Күгәрсен районының әҙәби премияһы.
Слайд 14
Оҫтаның ҡулы ҡала, Шағирҙың һүҙе ҡала…


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле һәм «Арғымаҡ» этно-төркөмө Мексикала Бөтә донъя фольклориадаһында ҡатнаша
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле һәм «Арғымаҡ» этно-төркөмө Мексикала Бөтә донъя фольклориадаһында ҡатнаша. 27 июлдән 17 авгусҡа тиклем төрлө милләт һәм мәҙәниәт вәкилдәре Мексикаға йыйыла. Башҡортостан артистары Сакатекас һәм Мехико ҡалаларында сығыш яһаясаҡ. Рәсәйҙән Пермь крайы коллективы ла бар.
Ғәскәровсыларҙың бер сәғәтлек программаһында алтын фондҡа ингән 10-ға яҡын башҡорт милли бейеүҙәре тәҡдим ителәсәк. Башҡортостан артистары Бөтә донъя фольклориадаһын рәсми асыу тантанаһында, ҙур халыҡ ижады фестивале барышында күп кенә концерттарҙа сығыш яһаясаҡ.
Һуңынан Бөтә донъя фольклориадаһы эстафетаһы 2020 йылда сараны ҡабул итәсәк Башҡортостан делегацияһына тапшырыла. Дүрт йылға бер тапҡыр уҙғарылған ҙур фольклор фестивале планетаның төрлө мөйөштәренән бөтә сәнғәт вәкилдәрен бергә туплаясаҡ.
«Мексика өсөн әҙерләгән программаны тәүҙә Өфө тамашасыһына күрһәтергә ниәтләйбеҙ. Концерттар 15 һәм 16 июндә Ф.Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең концерт залында уҙа», — тип хәбәр итте Ғәскәров исемендәге ансамблдең директоры Филүс Ҡаҙаҡбаев.


text:
Иртәгә халыҡ мәшғүллеге мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
22 мартта РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә халыҡ мәшғүллеге мәсьәләләре буйынса граждандарҙы ҡабул итеү ойошторола.
Мөрәжәғәт итеүселәрҙе БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы начальнигы Тимерхан Биккинин ҡабул итә.
Башлана —10 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Республика халҡы ҡышты имен үткәрәсәгенә ышанырға тейеш»
Фото:
Хөкүмәт ултырышында республика министрлыҡтары етәкселәре һәм муниципаль райондар башлыҡтары Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа торлаҡ-коммуналь, энергетика хужалығы һәм социаль өлкә объекттарының әҙерлеге тураһында хәбәр итте.
— Энергетика, коммуналь хужалыҡ объекттарын йылытыу миҙгеленә әҙерләү буйынса бөтә саралар тулы күләмдә башҡарылды, – тип хәбәр итте республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғеман Әсәҙуллин.
24 сентябргә ҡарата йылытыу миҙгеленә әҙерлек буйынса сараларҙы финанслауға 6,5 миллиард һум йүнәлтелде, шул иҫәптән йәлеп ителгән средстволар иҫәбенә — 400 миллион һум, республиканың тупланма бюджет средстволары иҫәбенә — 6,1 миллиард һум. Бөгөн республика федераль бюджет средстволарын әүҙем үҙләштерә. Күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлауға быйыл 1 миллиард 142 миллион һум аҡса сарыф ителде. Авария хәлендәге торлаҡтан граждандарҙы күсереүгә 600 миллион һумға яҡын тотонолдо.
— Был һандар ҙур булып тойолһа ла, ысынында иһә беҙҙең республика өсөн ул күп түгел, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы.
Ултырышта федераль программа сараларын бойомға ашырыу сроктарын үтәүгә анализ яһалды.
Мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының алдағы йылытыу миҙгеленә йөҙ процент әҙерлеге тураһында БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров менән республиканың һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Зөфәр Мортазин хәбәр итте.
Рөстәм Хәмитов бөтә кимәлдәрҙәге етәкселәр алдына, республика халҡы ҡышҡы осорҙо бер ниндәй мажараһыҙ, имен-аман үткәрһен өсөн бөтәһен дә эшләргә, тигән бурыс ҡуйҙы.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте «Алтын көҙ-2011» күргәҙмәһендә Гран-приға лайыҡ булды
Республика аграрийҙары Мәскәүҙә үткән «Алтын көҙ-2011» күргәҙмәһенән ике Гран-при алып ҡайтты. Рәсәй агросәнәғәт форумының юғары наградаһына күргәҙмәне үҫтереүгә ҙур өлөш индергән өсөн Башҡортостан Хөкүмәте лайыҡ булды. Йәнә бер Гран-прины күргәҙмәлә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге алды. Был предприятие 111 миҙал яулаған. Башҡортостан аграрийҙары һандығында йәмғеһе 449 миҙал бар: 277 – алтын, 105 – көмөш һәм 67 – бронза.
«Алтын көҙ-2011» ХIII Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә донъяның 32 иленән 2500-ҙән ашыу предприятие һәм ойошма ҡатнашҡан. Рәсәйҙән 58 төбәк сығыш яһаған, экспозицияның дөйөм майҙаны 90 000 квадрат метр тәшкил иткән.
Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев етәкселегендәге республика делегацияһы иң-иңдәр рәтендә булған.
Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республика күргәҙмәлә берҙәм стенд менән тәҡдим ителгән. Был юлы үҙенең продукцияһы менән 81 предприятие таныштырған. Конкурс программаһында республика агросәнәғәт комплексының яҡынса 130 предприятиеһы ҡатнашҡан.
Күргәҙмәлә Башҡортостан экспозицияһында Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Елена Скрынник булған. Рәсми делегация етәкселәре һәм эшкәртеү предприятиелары вәкилдәре үҙҙәренең продукцияһы һәм Башҡортостан агросәнәғәт комплексының потенциалы тураһында ентекле һөйләгән. Партнерҙар һәм потенциаль инвесторҙар менән осрашыуҙар һәм эшлекле һөйләшеүҙәр үткәрелгән.


text:
«Туймазинский вестник» журналистары – «Ватан» федераль конкурсы лауреаттары
Мәскәүҙә "Журналистикала ватансылыҡ: хәҙерге һәм киләсәк" форумы үткәрелде, унда Рәсәйҙә конструктив һәм патриотик журналистиканы аяҡҡа баҫтырыу һәм үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде. Сара сиктәрендә "Ватан" Бөтә Рәсәй патриотик журналистика конкурсына йомғаҡ яһалды. Ул профессионал журналистар, шулай уҡ үҙ эшмәкәрлегендә журналист этикаһы принциптарына таянған, ысынбарлыҡҡа конструктив ҡараған, үҙ гражданлыҡ позицияһына эйә булған киң мәғлүмәт саралары мөхәррирҙәре өсөн ойошторолдо.
Бүләкләү тантанаһында, бер нисә ай эсендә конкурсҡа бөтә Рәсәйҙән 1300-ҙән ашыу эш килде, тип билдәләнде.
«Рәсәй Геройы» номинацияһында «Ул легендар Калашниковҡа ярҙам итте» («Он создавал легендарный Калашников» – данлыҡлы конструкторҙың авторҙашы тураһында) һәм «Яу яланынан яралы иптәшен алып сыҡты» («Вынес с поля боя раненого товарища» – Туймазынан хәрби хеҙмәткә саҡырылған һалдаттың Көньяҡ Осетиялағы һуғыштарҙа күрһәткән батырлығы хаҡында) мәҡәләләре өсөн «Туймазинский вестник» гәзите журналисы Эмиль Мусин конкурс лауреаты дипломы менән бүләкләнде.
Был конкурста материал авторы ғына түгел, шулай уҡ мөхәрририәт сәйәсәтен билдәләгәндә конструктив һәм патриотик журналистикаға иғтибар биргән киң мәғлүмәт сараһы етәксеһе лә дәртләндерелде.
Шуға күрә «Рәсәй Геройы» номинацияһында федераль лауреат дипломы «Туймазинский вестник» редакция-нәшриәт комплексы” БР дәүләт унитар предприятиеһы директор-баш мөхәррире Мөсәүир Камалетдиновҡа ла тапшырылды.


text:
ҠАЛАЛАР БИТ ЛӨҒӘТТӘРҘЕ ҠУШЫП, милләттәрҙән яһай винегреттар...
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 21.07.2012 05:09
Элегерәк ауыл халҡы "Ҡаланы маҡта ла, ауылда йәшә", тип әйтергә ярата торғайны. Хәҙер иһә, урбанизацияның яңы этабында, бындай һүҙҙәр ишетелмәй ҙә тиерлек. Илебеҙҙә һәм бар донъяла барған глобаль үҙгәрештәр ауыл халҡын күпләп ҡалаларға йүнәлткән бер ваҡытта шырпы ҡабындай йорттар һәм иҫәпһеҙ-һанһыҙ автомашиналар тарлығынан ялҡҡан ҡаланыҡылар, киреһенсә, ҡала ситенә, тәбиғәткә ынтыла. Хәҙер инде "Ҡаланы маҡта ла, ауылда йәшә", тигән һүҙҙәрҙе күберәк ҡала халҡы әйтә кеүек. Нисек кенә булмаһын, кешелектең ошо ике ауыл-ҡала бүленеше проблемалары һәр заман өсөн дә актуаль булып ҡаласаҡ. Беҙ ошо хәл-күренеште иҫтә тотоп, ҡала, унда йәшәүселәрҙең менталитеты, ҡаланың милли йөҙө һәм мәҙәниәте темаларына диалогтар һәм монологтар серияһы башларға ҡарар иттек. Бисмиллаға, ҡалала тыуып үҫеүсе милли интеллигенциябыҙҙың икенсе быуын вәкилдәренең әңгәмәһен һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ. Улар: яҙыусы һәм журналист Зөһрә БУРАҠАЕВА, тарих фәндәре кандидаты Юлдаш ЙОСОПОВ менән социология фәндәре кандидаты Тимур МОХТАРОВ.
Үткән быуаттың 50-60-сы йылдарында беҙҙең илдә лә Европа, Америка модаһына эйәрергә тырышҡан ҡала йәштәре араһында стилягалар күренеше таралып китте. Кейем һәм башҡа төрлө итеп бүтәндәрҙән айырылырға теләүсе был йәштәр ауыл кешеһенән "деревня", "колхозник" тип көлөргә лә яратты, үҙҙәренең ҡалала тыуып үҫеүҙәренең өҫтөнлөгөн ошо рәүешле билдәләргә тырышты. Һуңғы ваҡытта фән донъяһында ла ошондайыраҡ хәл күҙәтелде: ҡалала тыуып үҫкән өс-дүрт ғалим ауылда тыуып үҫкән ғалимдарҙың хеҙмәтен юҡҡа сығарырға маташты. Был хәл баяғы шул стилягалар күренешен хәтерләтте лә инде. Ошо хәлде һеҙ нисек аңлата алаһығыҙ, ниндәй баһа бирәһегеҙ? Аңлауыбыҙса, бында мәсьәлә ҡала-ауыл айырмалығына ғына бәйләнмәгән, бында, иң беренсе нәүбәттә, милләттең хоҡуҡтарын инҡар итеү ҙә, уларҙы танырға теләмәү ҙә бар. Шулай түгелме?
Ю. Йосопов: Беҙ үҙебеҙҙәге ниндәйҙер тарихи күренеште күршеләребеҙҙәге күренештәр менән сағыштырып аңлатырға тырышабыҙ. Иван Грозный Ҡаҙанды яулағандан һуң ундағы барлыҡ төрки халыҡ вәкилдәре юҡ ителә, йәғни татарҙар ул саҡта ҡала этносы булараҡ юҡҡа сыға. Ҡалала ҡалғандары урыҫтар тарафынан ассимиляцияға дусар ителә. Был хәл XVI-XVII быуаттарҙа дауам итә. XVII быуат аҙағында ғына татарҙар Ҡаҙанға яңынан килә башлай.
Ә үҙебеҙгә килгәндә, ни өсөн аҫабалыҡ хоҡуғына эйә булған башҡорттар өсөн ҡалаға килеү ихтыяжы улай уҡ көслө булмаған һуң? Башҡорттарҙың татарҙар һымаҡ ҡалаға эркелеп килмәүенең төп сәбәбе аҫабалыҡ хоҡуғына бәйле. Татарҙы ҡалаға көн итеү ихтыяжы алып килгән. Ҡалаға килгән тәүге быуын башҡорттар, асылда, башҡа милләт вәкилдәре менән ғаилә ҡороп, үҙенең милли үҙенсәлеген юғалтҡан, татарлашыу аша урыҫлашҡан. Мәҫәлән, Өфөлә Бураҡаевтар, Шәкүревтар һымаҡ һирәк ғаиләләр генә үҙенең миллилеген һаҡлап ҡала алған. Артабан социаль лифттар, юғары һәм махсус уҡыу йорттары, юлдар һалыныу һөҙөмтәһендә совет дәүерендә башҡорттар ауылдан күпләп ҡалаға ағыла башлай. Хәҙер баш ҡалабыҙ Өфөлә һәм башҡа ҡалаларҙа башҡорт мәҙәни мөхите анклавы барлыҡҡа килде. Күптәр Өфөнөң башҡорт мәҙәниәте үҙәге итеп Башҡорт дәүләт филармонияһын, театрҙарҙы, мәктәп-гимназияларҙы атай. Әммә был объекттар ғына баш ҡалабыҙҙың башҡорт мәҙәниәтен билдәләмәй әле. Мәҙәни мөхитебеҙ беҙҙең социумда, менталь үҙенсәлектә, ҡалаға хас маркерҙарҙа. Ҡала милли мәҙәниәтенең төп күрһәткесе - күмәктән берәүгә, берәүҙән күмәккә туған телдәге мәғлүмәт каналы булыуы. Әгәр ҙә ошо шарт үтәлмәһә, ҡалала милли мәҙәниәт оҙаҡ йәшәй алмай. Мәҫәлән, беҙҙең атайҙар ауылдан ҡалаға килгән һәм беҙгә, балаларына, олатайҙарҙың рухи мираҫын тапшырған, хәҙер инде беҙ ул мираҫты үҙ балаларыбыҙға тапшырырлыҡ, улар уны ҡабул итерлек мәҙәни майҙансыҡ булдырырға тейешбеҙ. Ошоно эшләй алһаҡ ҡына ҡаланың башҡорт милли мәҙәниәте барлыҡҡа килә һәм йәшәй башлай.
Әлбиттә, беҙ атайҙарыбыҙ тапшырған барлыҡ мираҫты ла ҡабул итә алмайбыҙ, ҡайһылыр өлөшөн ҡалдырабыҙ, сөнки ҡала башҡорто образы ауылдыҡынан ныҡ айырыла. Бының өсөн беҙҙең оло быуын менән ҡапма-ҡаршылыҡ барлыҡҡа килә. Ундай ҡапма-ҡаршылыҡ һәр ваҡыт буласаҡ, шунһыҙ үҫеш тә юҡ.
Башҡорттар ҡала милләте булып формалашып бөтмәгән, тигән фекер төптө дөрөҫ түгел. Был - дошман һүҙе. Беҙ күптәнән үҙ милли мәҙәниәте булған ҡала милләте. Уның дәлиле - үҙ туған телебеҙҙә һөйләшеүсе, ижади һәм ғилми эш алып барыусы беҙҙең быуын вәкилдәре. Хәҙер инде беҙ үҙебеҙҙең балалар аша ошо эстафетаны артабанғы быуынға тапшырырға тейешбеҙ - быныһы инде иң төп бурысыбыҙ.
Т. Мохтаров: Хәҙерге ҡала башҡорттары араһында ике төрлө ынтылыш, ике төрлө күренеш бар. Береһе уның дөйөм ҡала стихияһына бирелеп, манҡортлаша, икенсеһе рухи-мәҙәни ҡиммәттәрҙе барлап, йола-традициялар нигеҙендә йәшәргә ынтыла. Беренсе төркөмгә ҡараусылар ксенофобия менән сирләй, икенселәре иһә, киреһенсә, халҡының тарихи үткәне менән ғорурланып йәшәй. Юлдаш менән килешәм, беҙҙең оло быуын менән фекер айырымлығы бар һәм буласаҡ. Беҙ, ҡалала тыуып үҫеүсе башҡорттар, ололарса фекер йөрөтмәүебеҙ менән милләтебеҙгә зыян килтерәбеҙ тип уйламайым. "Башҡорт халҡының тарихы" күп томлығында ҡатнашыусы беҙҙең һымаҡ йәш бер ғалимдың ҡала башҡортоноң концепцияһын ҡайһы бер оло ағайҙар ҡабул итмәне, хатта оло ғауға күтәрҙе. Йәш ғалим хатта Мәскәүгә китергә мәжбүр булып, унда бер йыл эшләп килде. Бары тик концепцияһы өлкән ғалимдарҙыҡына тап килмәгәне өсөн генә ул шундай хәлгә ҡалды. Уның концепцияһы башҡорттарҙы һис кенә лә кәмһетмәй, киреһенсә, унда беҙҙең тарихҡа ҡарата яңыса ҡараш сағыла ине. Минеңсә, был концепция күп томлыҡта сағылыш тапһа, ҡыҙығыраҡ булыр ине.
Уның концепцияһының төп фекере нимәгә ҡайтып ҡала һуң?
Т. Мохтаров: Уның концепцияһы милләт дәүләтселегенә ҡала күҙлегенән генә ҡарауға ҡоролмағайны. Бындай концепция беҙгә көнбайыш дәүләттәрҙән бермә-бер күсерелгән, ә беҙҙең дала йәмәғәтселегенә нигеҙләнгән дәүләтселегебеҙ формаһы бөтөнләй башҡаса. Әгәр ҙә далалағы дәүләттең башлығы булған хан бөгөн - бер урында, иртәгә икенсе урында йөрөһә, ниндәй ҡәлғә-ҡала тураһында фекер йөрөтөргә була һуң? Беҙгә хатта башҡаларса фекер йөрөтмәгәндәрҙе генә түгел, хата ҡарашта булғандарҙы ла ситкә тибергә ярамай. Ни өсөн тигәндә, тик бер төрлө генә фекер йөрөткән йәмғиәттә үҫеш булмай. Милләтебеҙҙең ҙур өлөшөнөң татар милләтенә күсеүендә лә өлөшләтә ошо сәбәп бар, минеңсә. Урыҫ телле башҡорттарға ҡарата ла ситләтеү ҡарашы йәшәп килә. Башҡорт йәмғиәте үҙенекен ситкә тибеүгә ҡоролған бындай менталитеттан ҡотолорға тейеш.
З. Бураҡаева: Хәҙер ҡаланың башҡорт йәштәре арыу ғына көсәйҙе. Дөрөҫөн әйткәндә, дәүләт учреждениелары - үҙ тормошо, башҡорт йәштәре береккән ижтимағи ойошмалар үҙ тормошо менән йәшәй. Йәштәр, өлкәндәрҙән айырмалы рәүештә, чиновниктарҙың ауыҙына ҡарап ҡына тормай. Хәҙер ололар шуны аңлай бара: заман үҙгәрә, 75-80 йәштә әүҙем булып булмай һәм теләһә-теләмәһәләр ҙә, заман дилбегәһе беҙҙең ҡулға күсә. Беҙ оло быуындан кемделер ҡабул итәбеҙ, кемделер - юҡ, сөнки беҙҙең үҙебеҙҙән оло булған өсөн генә кемдеңдер дөрөҫ булмаған принцибын ҡабул итеп йәшәргә теләгебеҙ юҡ. Хәҙер ололар менән йәштәр араһындағы тәбиғи аралашыу процесы юғала бара. Салауат заманында ла, Әхмәтзәки Вәлиди заманында ла шулай булған. Ваҡытында Рәми Ғариповтар быуыны ла үҙҙәренән алдағы бер быуынды ҡабул итмәй, төшөрөп ҡалдырған һәм был мәғлүмәтте беҙгә тапшырған. Ялған фән, ялған әҙәбиәт киләсәктә йәшәй алмаясаҡ. Эйе, өлкәндәрҙең том-том китаптары бар, әммә макулатура тигән төшөнсә лә бар.
Бер ҡәүемдең йәштәре аҡһаҡалдарынан үлгән кешеләрҙе терелтә торған тылсымлы һүҙҙе отоп алырға теләгән. Аҡһаҡал ҡаршылашҡас, йәштәр уны ҡурҡытып, теге һүҙҙәрҙе әйттереп алыуға өлгәшкән. Шунан һуң йәштәр сүллек буйлап киткән. Юлдарында тауҙай өйөлөп ятҡан һөйәктәрҙе күреп, теге тылсымлы һүҙҙәрҙе әйтеүҙәре булған, һөйәктәр бүреләргә әүерелеп, йәштәрҙе ашап бөтөргән. Быны ни өсөн һөйләйем һуң? Ҡала комфортына ынтылыу шул тылсымлы һүҙ кеүек мауыҡтырғыс, ылыҡтырғыс, шул уҡ ваҡытта уның мәҙәниәтте, телде, рухиәтте бүре кеүек өҙгөләү, йотоу халәте лә бар. Ҡалалар бит милләттәрҙән винегреттар яһай. Шулай түгелме?
З. Бураҡаева: Ҡалала йәшәүсе йәш кеше бойондороҡһоҙ, ауылдыҡына кемдеңдер ихтыярына буйһоноу психологияһы хас. Әммә хәҙерге ҡала башҡорто менән ауыл башҡорто тигеҙләшеп бара. Шуға күрә мин ошондай бүреләр менән булған хәлдәй ҡурҡыныс барлығын тоймайым. Минең өсөн хәҙер ауыл-ҡала бүленешенән бигерәк, ҡулынан эш килгән йә килмәгән йәштәр бүленеше генә тороп ҡала бара. Был, минеңсә, милләтебеҙҙең ҡаланыҡы булып формалашып бөтөүе күрһәткесе. Хәҙер хатта төпкөл ауылдарҙа ла 2-3 йәшлек балалар үҙ-ара скайп аша аралаша. Хәҙер кейемдә лә айырма тойолмай. Элек БДУ тирәһендә йөрөһәң, кейем буйынса ла, атлап йөрөштәре буйынса ҡалаға абитуриенттар килеүе һиҙелә торғайны. Хәҙер бит был һиҙелмәй.
Ҡала ҡатнаш никахтарҙы арттырыуға булышлыҡ итеүен дә әйтеп үтергә кәрәктер…
З. Бураҡаева: Әсәйемдәр заманында шулай булған: әгәр ҙә ауылдан килеүсе йәш башҡорт егете йә ҡыҙы үҙ милләтендәге кеше менән ғаилә ҡорһа, ул хатта ҡалаға килмәгән кеше булып иҫәпләнгән икән. Ә инде ҡалала тыуып үҫеүсе башҡа милләт вәкиле менән ғаилә ҡороу мәртәбә, күкрәккә тағылған миҙал кеүек булған. Был хәл элек шулай булһа, хәҙер икенсе бер тенденция күҙәтелә: ул да булһа, башҡорт ҡыҙҙарының Европа йә Америка егеттәренә кейәүгә сығыуы. Иҫәнғолда бер матур башҡорт ғаиләһенән сыҡҡан ҡыҙ Америка баптисына кейәүгә сыҡҡан. Күрше-күләндәре, туғандары ҡыҙҙың шундай кейәүгә сығыуын ҙур ҡаҙаныш итеп билдәләй икән. Был - ҡаҙаныш түгел, ә ғәрлек. Хатта шул ҡыҙ менән Иҫәнғол мәктәбендә осрашыу ойошторғандар. Америка кейәүе осрашыуға килә алмаған, әммә кәләше аша бер плакатҡа ҙур итеп ҡултамғаһын ҡуйып ебәргән. Шул ҡултамғаны видекамераға төшөрөп халыҡҡа күрһәткәндәр, йәнәһе, американлы төпкөлдәге Иҫәнғол халҡына сәләм ебәреп ята. Төрөккә кейәүгә сығыусы башҡорт ҡыҙҙары ла күп. Беҙ динебеҙгә ҡайтабыҙ, әммә дин аша йотолабыҙ. Бөгөн, мосолман, тип, төрөккә, ғәрәпкә, татарға, әзербайжанға кейәүгә сығыу хуплана.
Т. Мохтаров: Ҡатнаш никахтар бер ваҡытта ла беҙҙең файҙаға түгел, сөнки унда һәр ваҡыт башҡорт позицияһы бушаҡ булыусан. Был беҙҙең милләттең менталитетына ла бәйле. Хәҙер бар донъя йәмәғәтселеге ҡатнаш никахтарҙан баш тарта, сөнки ике ҡандан тыуған балаларҙа психик ауырыуҙар күберәк осрай. Элегерәк ике милләттән тыуған балалар матур, аҡыллы була, сөнки бындай балалар ике милләттең дә яҡшы сифаттарын ҡабул итә, тигән фекер йыш яңғырай ине. Был - миф, сөнки ундай балалар ике милләттең дә тик кире сифаттарын үҙенә һеңдерә икәнен фән күптән раҫланы. Мәҫәлән, Америкала, индеец менән африканлынан тыуған баланы шундуҡ төрмәгә бикләү яҡшыраҡ, тиҙәр. Уларҙы самбо тип атайҙар. Бер ниндәй ҙә әхлаҡ нормаларына һыймаған самболар Америка йәмәғәтселеге тарафынан ҡабул ителмәгән. Улар индеец та, африканлы ла түгел, ғөмүмән, бер кем дә түгел. Беҙ Америка үткән метизизация бәләһен әле саҡ үтәбеҙ. Америка бөгөн ҡатнаш никахтарҙан баш тарта, ә беҙҙә әле бындай никах хуплана.
Ю. Йосопов: Ҡатнаш никах мәсьәләһе әле генә күтәрелмәй. Минеңсә, ҡатнаш никахтарҙан тыуған балаларҙың беҙҙең милләтте ҡабул итеүе йә итмәүе уның ниндәй ғаиләлә, ниндәй мөхиттә үҫеүенә бәйлелер. Бала үҙен ике милләттең вәкиле итеп тоймаһын өсөн дә бер мөхиттең генә йоғонтоһо көслө булырға тейештер. Мәҫәлән, башҡорттарҙың ҡалмыҡтар менән һуғышы осоронда күп кенә башҡорттар ҡалмыҡ ҡыҙҙарын кәләш итеп алған. Иң тәүҙә уларҙы әсирә итеп алғандар, аҙаҡ өйләнгәндәр. Ошо рәүешле башҡорттар араһында ҡалмаҡ аралары барлыҡҡа килгән. Беҙгә хәҙерге ваҡытта ҡатнаш никахтарҙан арыныр өсөн ысын ир-аттар кәрәк. Әгәр ҙә ауылдарҙа ысын ир-аттар күберәк булһа, ҡыҙҙарыбыҙ ситкә лә китмәҫ һәм, Иҫәнғолдағы һымаҡ, халыҡ ҡайҙалыр Америкала йәшәүсе баптистың ҡултамғаһына ҡарап, ауыҙ һыуы ҡоротоп та ултырмаҫ ине.
Ҡала милли мәҙәниәте тигәндә, ысынында, Рәсәйҙәге бер халыҡтың да ҡала милли мәҙәниәте юҡ, бында, бәлки, милли мәҙәниәттең элементтары хаҡында һүҙ алып барырға кәрәктер. Урыҫтарҙы алайыҡ. Бөгөн беҙ Рәсәй ҡалаларында урыҫ ҡала мәҙәниәтен түгел, урыҫ телендәге социализм осоронда нигеҙләнгән барлыҡ халыҡтарҙың дөйөм аралашыу даирәһен күрәбеҙ...
Ю. Йосопов: Ҡала милли мәҙәниәтендә тел мәғлүмәт тапшырыу вазифаһынан тыш, мәҙәниәттең үҙен дә тәшкил итә. Урыҫтар, мәҫәлән, мәҙәниәттәре бармы-юҡмы, ҡалала йәшәй ала.
Т. Мохтаров: Минеңсә, ҡала ерендә милли мәҙәниәт барыбер ҙә телдән башлана. Тел мәҙәнитенә аралашыу һәм ижад итеү шарты инә. Тел ҡалала үҙенә генә хас мөхитте һәм мәҙәниәтте барлыҡҡа килтерә. Әгәр ҙә беҙ башҡорт милләте мәҙәниәте һәм милләт яҙмышы тураһында урыҫ телендә һүҙ алып барабыҙ икән, был инде субкультура тип атала. Ҡалала башҡорт милли мәҙәниәте башҡорт телендә аралашыу мөхите булған урында ғына тойола. Әйтәйек, мин өйҙә үҙ телемдә аралашам, унда милли мәҙәниәт мөхите бар, урамға сығып, төрлө телдәрҙәге яҙыуҙарҙы, башҡа телдәге аралашыу мөхитен тойһам, ул мәҙәниәт юҡҡа сыға.
Ю. Йосопов: Минең башҡортса ла, урыҫса ла яҡшы һөйләшкән, ике телде лә тәрәндән тойған апайым бар. Ул оҙаҡ йылдар башҡорт әҙәбиәтен уҡып-уҡып килде лә, хәҙер башҡортса китап уҡымай башланы. Үҙе аңлатыуынса, ул башҡорт китаптарынан үҙе өсөн бер нәмә лә ала алмай хәҙер.
Т. Мохтаров: Мин дә хәҙерге ваҡытта башҡорт телендәге китаптар араһынан Мәрйәм Бураҡаеваның "Арғымаҡ" китабын, ваҡытлы матбуғат араһынан "Киске Өфө" гәзитен уҡығанда ғына күңелемә диалог табам.
Һеҙ әйткәндәрҙе дөйөмләштереп, шундай һығымта яһарға булалыр: милләттең ҡала мәҙәниәтле булыуы шул милләттең тәбиғи юл менән ойошҡан үҙ телендәге интеллектуаль йәмғиәте зарурлығында...
З. Бураҡаева: Һинең рух кимәлең балаларыңда түгел, ейәндәреңдә сағыла, ти әсәйем. Беҙҙең милләт киләсәккә ейән-ейәнсәрҙәребеҙ үҙ милләтебеҙ вәкилдәре менән етәкләшеп барған сағында ғына үтә ала. Был - аксиома. Беҙҙең бөгөн ҡала мәҙәниәте бармы-юҡмы, был бер 15-20 йылдан асыҡ күренәсәк, йәғни беҙ хәҙерге мәҙәни-тарихи мәғлүмәтте ейән-ейәнсәрҙәребеҙгә алып барып еткерә алабыҙмы-юҡмы? Беҙ бөгөн өлгөлө итеп күргән "Тамыр" телерадиостудия балалары киләсәктә үҙ яҙмыштарын милләтебеҙгә бәйле рәүештә ҡороп, ысынлап та, өлгөлө була алырмы? Беҙ әле үк уларҙың күбеһенең өлгөлө була алмауын күрәбеҙ.
Атайым иҫән саҡта беҙ дүрт бүлмәле фатирҙа йәшәнек. Бер бүлмәбеҙҙә һәр ваҡыт ауылдан килеп, яңы өйләнешеп, йәшәргә урындары булмаған йәш башҡорт ғаиләләре йәшәне. Шул ғаиләләр үҙҙәренең фатиры булып, балаларын ҡаланың башҡорт мәктәбендә йә гимназияһында уҡытты, һуңынан ул балаларҙың ҡайһы берҙәре сит милләт вәкиле менән ғаилә ҡорҙо. Уйлап ҡараһаң, уларҙың ата-әсәһе үткән ауырлыҡтар, балаларын уҡытырға, кеше итергә тырышыуҙар бушҡа сыҡҡан була бит, сөнки сит телдә һөйләшкән ейән-ейәнсәрҙәр - ул бушҡа уҙған ғүмер билдәһе лә инде.
Беҙҙә тағы ла сәхнәгә милли кейем кейеп сығып бейеүҙе, йырлауҙы, ҡурай тартыуҙы мәҙәниәт үҫеше тип ҡарау бар. Минеңсә, мәҙәниәт үҫеше интеллектуаль тәрәнлектәлер...
З. Бураҡаева: Беҙҙең мәҙәниәт һәм сәнғәт әһелдәренең күбеһендә "башҡорттар өсөн бара ул" тигән тенденция бар. Был манҡортлашҡан башҡорттар яғынан әйтелгән һүҙ. Улар ошо мөхиттә йөрөй, уны файҙалана, шунан туҡлана, үҙенең йәшәү сығанағын тәьмин итә һәм шул уҡ ваҡытта башҡорт мәҙәниәтенә һәм сәнғәтенә икенсел итеп ҡарай. Ҡыҫҡаһы, бөгөн ҡала башҡорт мәҙәниәтен тап маргиналдар боҙа. Улар тыуҙырған сәнғәт тә башҡорт сәнғәте түгел, ә маргинал сәнғәт. Улар үҙҙәренең балаларын иһә башҡорт милләте сәнғәте нигеҙендә тәрбиәләмәй.
Ю. Йосопов: Беҙҙә бөгөн тәнҡит юҡ һәм бар нәмәне абруй, статус хәл итә. Беҙ, башҡорттар, әле үҙебеҙҙең сәнғәтте һәм мәҙәниәтте тәнҡит күҙлегенән ҡабул итеп өйрәнмәгәнбеҙ. Беҙ башҡортса яңғыраған һәр күренеште башҡортса булғаны өсөн генә яҡшы итеп ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ.
Маргиналдарҙы психология фәндәре докторы Вадим Сафин бер юлы ике кәмәгә баҫып йылға буйлап китеп барыусылар менән сағыштыра. Улар бер юлы ике кәмәгә баҫып китеп бара һәм дауыл ҡубып, саҡ ҡына һыу сайҡалдымы, һыу эсенә ҡолап төшәләр, йәғни улар үҙҙәренең аяҡ аҫтында тупраҡты тоймаусылар. Улар, урыҫтар әйтмешләй, ит тә, балыҡ та түгел. Ҙур кимәлдә алғанда, беҙ барыбыҙ ҙа ике дәүер, ике ижтимағи ҡоролош, ауыл менән ҡала, ике төрлө цивилизация араһында тороусы, урталыҡтағы маргиналдар. Минеңсә, ысын мәғәнәһендәге башҡорт мәҙәниәте, сәнғәте һәм әҙәбиәте дәүләттән бойондороҡһоҙ нәшриәттәребеҙ, театрҙарыбыҙ һәм уҡыу йорттары, йәғни буржуазия синыфыбыҙ аяҡҡа баҫҡас барлыҡҡа киләсәк. Был осраҡта тәнҡиткә лә, ирекле үҫешкә лә, ысын мәғәнәһендәге башҡорт ҡала мәҙәните үҫешенә лә нигеҙ булыр ине. Шулай түгелме?
Т. Мохтаров: Минеңсә, беҙҙең башҡорт ҡала мәҙәниәте урынын башҡорт субкультураһы яуларға тейеш түгел. Әйтәйек, ҡаланың башҡорт гимназияһында балалар бары тик башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә генә үҙебеҙҙең телдә аралаша. Башҡа барлыҡ фәндәр, тәнәфестәге аралашыуҙар урыҫ телендә бара.
Ю. Йосопов: Әгәр ҙә милли рухи нигеҙебеҙҙе тәшкил иткән ауылдарыбыҙ йәшәһә, ҡаланың бындай субкультураһы ла әллә ни ҡурҡыныс булмаҫ ине. Хәҙер бит ауылдарыбыҙға ҡурҡыныс янай. Бөгөн ауыл емерелә. Был яҡшыға түгел.
Гәзитебеҙҙең быйылғы 14-се һанындағы әңгәмәлә ҡатнашыусы ғалимдар ауыл-ҡала мәсьәләһе буйынса ике төрлө фекер әйтте. Әңгәмәлә ҡатнашыусы Ҡадир Мәғәфүров: "Беҙ бөгөн башҡортто ауылда ҡалырға өгөтләргә тейеш түгелбеҙ. Килһендәр ҡалаға, һис юғы, урам һеперһендәр, таксист булһындар", - тиһә, икенсе әңгәмәсе Зифҡәт Сәйетғәлиев: "Ауыл - милләтебеҙҙең сәңгелдәге. Шуға күрә беҙ ауылда аҙыҡ-түлек етештереү өсөн кеше аҙ талап ителә, тип кенә үҙебеҙҙең тамырҙарҙан үҙебеҙ теләп баш тартырға тейеш түгелбеҙ", - тип уға ҡаршы төшә. Һеҙҙеңсә, ошо фекерҙең араһында алтын урталыҡты табып буламы?
Т. Мохтаров: Минеңсә, бар халыҡты ауылдан ҡалаға алып килгән осраҡта ла, хәл ыңғай яҡҡа үҙгәрмәйәсәк. Был осраҡта беҙ тамырҙарыбыҙҙан айырыласаҡбыҙ. Хәҙерге ауылда йәшәгән кешене ҡалаға алып килһәк, уларҙың күбеһенә урам һепереүсе булып эшләргә тура киләсәк. Беҙ бынан нимә отабыҙ һуң? Был аҙым маргиналдарҙың һанын ғына арттырасаҡ.
Ю. Йосопов: Египетта булған саҡта мин ундағы ғәрәптәрҙең тормошон күҙәттем. Уларҙың эске тормошонда ҡот осҡос хаос хөкөм һөрә. Әгәр ҙә беҙ ауыл халҡын күпләп ҡалаға күсерһәк, шундай уҡ хаосҡа юлығыуыбыҙ бар.
Т. Мохтаров: Бөгөн беҙҙең ҡала башҡорт йәштәре күп йәһәттән ауыл кешеләренә өлгө күрһәтә. Бына мин, мәҫәлән, ғаиләм менән ауылға ҡайтһам, кәләшем һәм улым менән башҡортса һөйләшһәм, ауылдағылар беҙгә: "Һеҙ алыҫтағы Өфөнән ҡайтһағыҙ ҙа, башҡортса һөйләшәһәгеҙ, ә бына кәртә артындағы Магниттан ҡайтҡандар урыҫса һөйләшә", - тип үҙҙәренең ғәжәпләнеүен белдерә.
З. Бураҡаева: Хәҙерге көндә башҡорт мөхитенә иң күп маргиналдар биргән урын - район үҙәктәре. Улар ауыл кешеһенән үҙен юғары һанай, шул уҡ ваҡытта үҙҙәре ҡала кешеһе лә түгел. Тап ошо район үҙәктәрендә йәшәүселәр ер һата. Бөгөн беҙгә ауылда йәшәгән кешене үҙен икенсе сортлы итеп тойоу тойғоһонан арындырырға кәрәк. Шуға күрә лә ҡалаға килеп уҡыуын бөтөрөп, ауылға ҡайтҡан йәш кеше йыш ҡына үҙен "икеле" алған уҡыусылай тойоп йөрөй.
Ю. Йосопов: Күп кенә кешеләр ауылға ярҙам итергә теләп, "народничество" хәрәкәтендәге кеүек, тыуған ауылдарына китеп ҡараны, әммә улар унда оҙаҡ тора алманы. Әллә ҡалала тыуып үҫкәнгәме, ауыл беҙгә ят һымаҡ. Мин бына хатта Әлкәләге йортома күсеп сығырға ла баҙнат итмәйем.
З. Бураҡаева: Миндә лә ауылға ҡарата "дачная психология" йәшәй. Мин унда ял итергә генә ҡайта алам, йәшәргә түгел.
Беҙҙең милләт туғанлыҡ менән көслө. Ауыл бөгөн туғанлыҡ принцибы буйынса йәшәй, ҡалала иһә, күршелек принцибы. Тимәк, ауылдан ҡалаға килеүсе кеше иң беренсе нәүбәттә туғандарынан айырылыу тойғоһо кисерә...
Т. Мохтаров: Беҙгә был йәһәттән ҡаҙаҡтарҙы өйрәнергә кәрәк. Уларҙа ла шундай уҡ урбанизация процесы бара. Әммә ҡалала йәшәүсе ҡаҙаҡтар ауылдарҙа йәшәүселәр араһынан үҙҙәренә яраҡлы кешене табып, уға матди яҡтан ярҙам итеп, унда үҙҙәренең һарыҡ көтөүен йә йылҡы өйөрөн булдыра икән. Ҡыҫҡаһы, улар ошо юл менән үҙҙәренең туҡланыу мәсьәләһен хәл итә.
З. Бураҡаева: Алма-Ата ҡаҙаҡтары, мәҫәлән, үҙҙәрен "асфальт ҡаҙаҡтар" тип атап йөрөтә. Улар тел белмәй, ҡаҙаҡ ҡыҙҙары күпләп сит милләт вәкилдәренә кейәүгә сыға. Ҡала ҡаҙаҡтары ҡаҙаҡса һөйләшеүҙе наҙанлыҡҡа тиңләй, исемдәрен үҙгәртә. Әйтәйек, Әнүәр икән - Алян, Гөлниса икән - Гука, Ләззәт икән - Ляска. Ҡаҙаҡтарҙың был хәленә беҙгә ғибрәт итеп ҡарарға кәрәктер. Әммә уларҙың өлгө итеп алырлыҡ яҡтары ла бар. "Булачак", беҙҙеңсә "Киләсәк" тигән программа буйынса улар массалы рәүештә ҡаҙаҡ йәштәрен Европаның алдынғы уҡыу йорттарына уҡырға ебәрә. Ҡаҙаҡ кешеһе өсөн Мәскәү, Санкт-Петербург юғары уҡыу йорттарына инеү түбән баҫҡыс һанала. Хәҙерге ваҡытта был программа буйынса уҡып ҡайтыусылар Назарбаев етәкселегендә дәүләт органдарында эшләй.
Шулай итеп...
Баҙарҙарҙа йыйын әтрәгәләм,
Урамдарҙа тулы иле юҡтар.
Ҡалалар бит лөғәттәрҙе ҡушып,
Милләттәрҙән яһай винегреттар,
тип яҙғайным үҙемдең "Ҡалаларҙың ғәҙәттәре сәйер..." тигән шиғырымда. Үкенескә күрә, ҡалаларҙың ауылдарҙы ғына түгел, милләттәрҙе лә йотоу халәте бар шул. Шул уҡ ваҡытта ил сәйәсәте ҡалала башҡарыла, кешене оло донъяға алып сығыусы белем һарайҙары ла, дәүләт һәм милләт институттары һәм атрибуттары ҡалала урынлашҡан. Эйе, милләтебеҙ тамырҙары, уның сәңгелдәге ауылдарҙа, тимәк, ауылдарҙы ла һаҡлау фарыз беҙгә. Ҡаланы маҡтайыҡ та, ауылда йәшәйек, ауылды маҡтайыҡ та... ҡалала йәшәйек, туғандар!
Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ әңгәмә ҡорҙо.


text:
Мәскәү эксперттары Өфөлә көрсөккә ҡаршы семинар үткәрәсәк
20-21 октябрҙә Өфөлә «Көрсөк. Нимә эшләргә?» тип аталған семинар үтәсәк. Уны Рәсәйҙең билдәле иҡтисадсылары Михаил Хазин һәм Олег Григорьев (Мәскәү) үткәрә.
— Семинар үҙенең киләсәген бөгөндән хәстәрләгән, 2008 йылғы көрсөк хаталарын ҡабатламай, көрсөктән мөмкин тиклем аҙыраҡ юғалтыуҙар менән сығырға теләгән төрлө кимәлдәге бизнесмендарға адресланған, — тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһы Кредит ойошмалары ассоциацияһының матбуғат хеҙмәтенән. — Сарала ҡатнашыусылар Рәсәйҙең был өлкәләге алдынғы белгестәренән донъяла, Рәсәйҙә, Башҡортостан Республикаһында көрсөк барлыҡҡа килеү сәбәптәре һәм уның үҫешен күҙаллау буйынса тулы мәғлүмәт аласаҡ.


text:
Электрон белем биреүҙе үҫтереү өсөн Башҡортостан Башлығы гранттарына дәғүә итеүгә документтар ҡабул ителә
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың Мәғариф министрлығы дөйөм белем биреү учреждениеларында электрон белем биреүҙе үҫтереү өсөн республика Башлығы гранттарына дәғүә итеүгә документтар ҡабул итә башлай. Конкурста ҡатнашыу өсөн ғаризаларҙы 6 сентябргә тиклем бирергә кәрәк.
Гранттарҙың дөйөм суммаһы — яҡынса 30 миллион һум. Субсидиялар уҡытыусыларҙы электрон белем биреү технологияларына өйрәтеү, ата-әсәләрҙе өйрәтеү моделен әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу, һәләтле балаларҙы һайлап алыу һәм артабан улар менән эшләү, электрон балалар баҡсаһы, электрон мәктәп әҙерләү, түңәрәк эше моделдәре һәм башҡа йүнәлештәр буйынса бүленә.
Документтар ҡабул итеү урыны: Өфө ҡалаһы, Театр урамы, 5/2, 204-се бүлмә, көн һайын (ял һәм байрам көндәренән тыш) иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем.
Тулыраҡ мәғлүмәт Мәғариф министрлығы сайтында бирелгән.


text:
Кесе йомаға республикала һыуыҡтар көсәйәсәк
Синоптиктар Башҡортостанда алдағы өс көндөң һыуыҡ, болотло булыуын, бер аҙ ҡар яуыуын күҙаллай. Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, һауа температураһы төндә ҡайһы бер райондарҙа минус 23 градусҡа етәсәк. Көндөҙ термометр бағанаһы минус 11 градус күрһәтәсәк.
Кесе йома, 17 декабрҙә, төбәктә был аҙнала иң һыуыҡ көн көтөлә. Урыны менән термометр бағанаһы төндә – минус 30 градусҡа, көндөҙ минус 21 градусҡа тиклем түбәнәйәсәк. Алдағы көндәрҙә һауа температураһының бер аҙ күтәрелеүе көтөлә.


text:
Алыҫ Көнсығыштағы Благовещенскиға Башҡортостан троллейбустары килде
Амур өлкәһенең Благовещенск ҡалаһына Башҡортостандан коляскала йөрөүсе инвалидтар өсөн пандустар менән йыһазландырылған ике яңы троллейбус килтерелде. Был тәпәш иҙәнле троллейбустар «Башҡортостан троллейбус заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә әҙерләнгән һәм ватан троллейбустар эшләү тармағының сираттағы ҡаҙанышы булып тора.
Яҡын көндәрҙә троллейбустарҙы ҡала урамдарында йөрөтөп ҡараясаҡтар, шунан һуң файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Троллейбустар бер сәғәт интервал менән ике линия буйынса йөрөйәсәк. Пассажир-инвалидтар теге йәки был туҡталышта кәрәкле троллейбустың ҡасан килеүе тураһында диспетчер хеҙмәте телефоны аша шылтыратып белә ала.


text:
Сергей Афонин: «Туҙған инженер селтәрҙәрен алмаштырыу өсөн Башҡортостанға ҙур финанс средстволары кәрәк»
Туҙған инженер селтәрҙәрен алмаштырыу өсөн ҙур күләмдә аҡса кәрәк. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин әйтеүенсә, был Башҡортостан өсөн дә, бөтә ил өсөн дә ҙур проблема булып тора.
— Бөгөн тармаҡҡа күпләп аҡса һалырға кәрәк, — тип билдәләне ул. – Улай ғына ла түгел, артабан даими аҡса бүлеү буйынса планканы тоторға кәрәк. Ул ваҡытта селтәрҙәргә бәйле бихисап проблемаларҙы хәл итеп буласаҡ.
Вице-премьерҙың билдәләүенсә, яҡын арала федераль кимәлдә закон ҡабул итеү планлаштырыла, уның нигеҙендә аҡса күсеүе көтөлә.
Сергей Афонин журналистарға Өфөлә энергияны һөҙөмтәле файҙаланыусы квартал төҙөү перспективалары тураһында ла һөйләне.
— Бөтә проекттар ҙа әҙер, финанслау мәсьәләһен генә хәл итергә ҡалды, — тип хәбәр итте ул. – Беҙҙең Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды менән билдәле килешеүебеҙ бар. Быйыл төҙөлөш башланмаясаҡ, әммә был проект мотлаҡ тормошҡа ашырыласаҡ.


text:
Өфөлә БР Дәүләт Йыйылышының беренсе спикеры Михаил Зайцев иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташ асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөлә БР Дәүләт Йыйылышының беренсе спикеры Михаил Зайцев иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташ асылды
Өфөлә БР Дәүләт Йыйылышының беренсе спикеры Михаил Зайцев иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташ асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөлә БР Дәүләт Йыйылышының тәүге рәйесе, Өфөнөң беренсе мэры Михаил Зайцев һуңғы йылдарында йәшәгән йортта мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһы үтте. Ошонда уҡ уның иҫтәлегенә арналған митинг ойошторолдо.
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев ҡала власына һәм мемориаль таҡтаташ асыуға булышылыҡ иткән һәр кемгә рәхмәтен белдерҙе. Михаил Зайцев ғүмеренең аҙағынаса республика һәм ил мәнфәғәттәрен ҡайғыртҡан тоғро дуҫ һәм хеҙмәттәш булып хәтерҙә ҡаласаҡ, тип билдәләне республика парламенты спикеры.
Митингта шулай уҡ ҡала етәкселеге вәкилдәре, беренсе спикерҙың ғаилә ағзалары һәм элекке хеҙмәттәштәре ҡатнашты.
Билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәренең эшенә тоғролоғо хаҡында Өфө ҡала Советы рәйесе урынбаҫары Ирек Ниғмәтуллин һөйләне.
– Михаил Зайцев исеме Өфө тарихында мәңге һаҡланасаҡ. Уның бөтә тормошо тиерлек республиканың баш ҡалаһына бәйле. «Өфө ҡалаһының почетлы гражданы» исеменә юҡҡа ғына лайыҡ булманы. Өфөлөләр уны яратты, сөнки ул һәр ваҡыт халыҡ араһында, ваҡиғалар солғанышында булды. Михаил Зайцев ҡаланы, уның проблемаларын яҡшы белде һәм халыҡ тормошон яҡшыртыу маҡсатында бөтә көсөн һалып, тырышып эшләне, — тине Ирек Ниғмәтуллин.
Бөгөн Михаил Зайцевҡа 75 йәш тулыр ине. Сарала ҡатнашыусылар мемориаль таҡтаташ эргәһенә таш шул сама ҡәнәфер сәскәһе һалды.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Өфө трикотаж фабрикаһында булды
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөн Өфө трикотаж фабрикаһында булды. Республикалағы иң эре еңел сәнәғәт предприятиеларының береһендәге производство менән танышып, төбәк башлығы күргәндәренән ҡәнәғәт ҡалды.
Фабрика хеҙмәткәрҙәре Рөстәм Хәмитовҡа кейем коллекцияларының, йөн пледтарҙың, төрлө сувенир продукцияһының нисек тыуыуын күрһәтеүҙән тыш, уны фабрикалағы хеҙмәт шарттары, яңы яҙғы-йәйге коллекция менән дә таныштырҙы.
— Мин һеҙҙең өсөн эшләйем, ә һеҙ минең өсөн түгел, — тине Рөстәм Хәмитов Өфө трикотаж фабрикаһы хеҙмәткәрҙәре менән осрашыу барышында. – Башҡортостан етештереүселәре донъя баҙарына ҡыйыуыраҡ сығырға, үҙенең продукцияһын тәҡдим итергә, конкурентлыҡҡа һәләтле булырға тейеш. Беҙҙең ғорурланырлыҡ, башҡаларға күрһәтерлек һәм тәҡдим итерлек нәмәбеҙ бар. Шуға күрә барыбыҙға ла был йүнәлештә тағы ла әүҙемерәк эшләргә кәрәк.


text:
Йыл башынан Өфөнөң Октябрьский районында 1205 сабый донъяға килгән Фото: Олег Яровиков
Йыл башынан Өфөнөң Октябрьский районында 1205 сабый донъяға килгән
Йыл башынан Өфөнөң Октябрьский районында 1205 сабый донъяға килгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Ағымдағы йылдың туғыҙ айында Өфөнөң Октябрьский районында 1205 бала тыуған. Был хаҡта райондың икенсе ЗАГС бүлеге мөдире Ризида Сибәғәтуллина хәбәр итте.
«Отчет осоронда икенсе ЗАГС бүлегендә 2297 гражданлыҡ хәле акттары теркәлгән, — тип билдәләне ул. — Демографик хәл яҡшырған — 1205 сабый тыуған (уҙған йылдың туғыҙ айында — 1163). Ғаиләләрҙә икенсе һәм унан һуңғы балаларҙың тыуыу осраҡтары артҡан».
Никахҡа инеүселәрҙең һаны ла артҡан — 595 (2014 йылда — 552). Никахты тарҡатыу күрһәткестәре элекке кимәлдә ҡалған — 279. Ғаилә ҡороусыларҙың йәше олоғая, никахты теркәмәй генә йәшәү киң тарала бара.


text:
Бурхъусгалм
Бурхъусгалм (донгалм кæнæ хоргалм дæр; урыссагау хуыйны уж, латинаг классификацимæ гæсгæ Natrix Natrix) у æнæмарг калм, æппæт Европæйы бирæ рæтты чи цæры, суанг Скандинавийы дæр.
Бурхъусгалмæн йæ ном сæвзæрдис, йæ «хъусты» цы бур стъæлфытæ сты, уыдон тыххæй. Йæ буар вæййы морæхуыз, цъæх кæнæ сау, буары дæллаг фарс ирддæр вæййы. Дæргъмæ вæййынц 120 сантиметры онг (айкæй куы райгуырынц, уæд æрмæст 18 сантиметры сты).
Бурхъусгалмытæ бирæ рæстæг æрвитынц доны, хæрынц хæфсытæ (стæм хатт кæсæгтæ æмæ мыстытæ дæр).
Ацы калм адæймагæн ницы зиан хæссы. Марг ын куы нæй, æмæ уый тыххæй йæхи хъахъхъæнынмæ тæрсын кæны: йæ сæр размæ æрбаппары, афтæмæй йæ дзыхх дæр гом нæ кæны.


text:
Республикала «Социаль форум – 2012» фәнни проекттар конкурсында еңеүселәр тәбрикләнәсәк
Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалында 30 мартта IV «Социаль форум — 2012» республика социаль проекттар конкурсында еңеүселәр һәм призерҙар тәбрикләнәсәк. Әлеге бәйгенең темаһы — «Йәштәр социаль мөхиттә».
Конкурста республиканың дөйөм белем биреү һәм коррекцион мәктәптәренән, юғары һәм урта махсус белем биреү йорттарынан 100-ҙән ашыу кеше ҡатнашты. Йәштәр араһында социаль өлкәләге тикшеренеүҙәр абруйын арттырыу, уҡыусыларҙы фәнни һәм ижади эшмәкәрлеккә йәлеп итеү, һәләтле балаларға ярҙам итеү, төбәктә имен социаль мөхит булдырыу конкурстың төп маҡсаттары булып торҙо.
Әлеге форум Башҡортостанда иғлан ителгән Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы һәм «Мәрхәмәт» хәйриә фонды ярҙамында ойошторолған «Минең йыһан донъяһы» бөтә Рәсәй конкурсы сиктәрендә үткәрелде.
Конкурс комиссияһына йәмғеһе 95 проект тәҡдим ителде. Һөҙөмтәлә 10 еңеүсе «Байконур» космодромына һәм Осоштар менән идара итеү үҙәгенә (Королев ҡалаһы) барасаҡ. Бынан тыш, финалистар Башҡортостандың Мәғариф министрлығынан грамоталар, шулай уҡ ҡиммәтле бүләктәр һәм Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалында ойошторолған әҙерлек курстарында бушлай белем алыу мөмкинлеген аласаҡ.
Конкурсты йола буйынса Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы һәм Рәсәй Космонавтика федерацияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе ойошторҙо.


text:
Өфөлөләр Йәштәр көнөн экстремаль спорт төрҙәре фестивале һәм рок-концерт менән билдәләйәсәк
Бөгөн, 27 июндә, Рәсәйҙә Йәштәр көнө билдәләнә. Был байрам 20 йыл элек РФ Йәштәр эштәре буйынса комитеты һәм Милли йәштәр берләшмәләре советы тәҡдиме буйынса Рәсәйҙең тәүге Президенты Борис Ельциндың бойороғо менән булдырылды.
Йола буйынса, Йәштәр көнөндә илдең барлыҡ субъекттарында төрлө байрам саралары, рок-фестивалдәр, концерттар ойошторола.
Өфөлә байрам йома, 28 июндә, билдәләнәсәк. Саралар Конгресс-холл янындағы скейт-паркта башлана. Унда слэклайн, стрит-воркаут, скейтбординг, брейк-данс кеүек экстремаль спорт төрҙәре буйынса фестиваль үтәсәк. Салауат Юлаев исемендәге майҙанда каскадерҙар, автомобиль һәм мотоцикл йөрөтөүселәр сығыш яһаясаҡ.
Йәштәр байрамы «SteVIA», «The Times», «Dead Man’s Chest», «ФАRШАТОФ», «Арғымаҡ», «5'sta Family» төркөмдәренең сығыштары һәм fire-шоу менән тамамланасаҡ.
Саралар 14 сәғәттән 23 сәғәткә тиклем үтә.


text:
Санкт-Петербургта Башҡортостан мәҙәниәте көндәре үтте
Санкт-Петербург менән Башҡортостан араһында иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәр электән килә. Мәҫәлән, 2005 йылда ике төбәк араһында Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында блокадалағы Ленинградтан бик күптәр Башҡортостанда эвакуацияла йәшәне, ә республикабыҙҙан меңәрләгән яугирҙар ҡамауға алынған ҡаланы фашист илбаҫарҙарынан һаҡланы.
Башҡортостандан ижади коллективтар ҡалаға килеп, уларҙың сығыштары ҙур уңыш менән үтеүе күңелдәргә айырыуса бер рәхәтлек бирә. Был һүҙҙәрҙе Башҡортостан сәнғәт оҫталарының концертына килгән яҡташтарыбыҙҙан ишеттек. Был сараға башҡорт диаспораһы вәкилдәре йыйылды, төньяҡ баш ҡалала улар өс мең ярымдан ашыу. Уларҙың күптәре өсөн был осрашыу – тыуған яғынан хәбәр, туған телендә йыр тыңлау, үҙ-ара аралашыу мөмкинлеге.
Хеҙмәттәшлеккә студенттар үҙ өлөшөн индерә. Петербургтың төрлө уҡыу йорттарында әлеге ваҡытта республикабыҙҙан 2 меңгә яҡын бала уҡый, Башҡортостан Хөкүмәтенең маҡсатлы йүнәлтмәһе буйынса быйыл ғына 57 егет һәм ҡыҙ уҡырға инде. Студенттарыбыҙҙың күптәре «Аманат» башҡорт йәштәре ассоциацияһында тора.
Башҡорт студенттарының инициативалы төркөмө Санкт-Петербургта «Салауат» продюсер үҙәге ойошторҙо, ул йәштәр өсөн башҡорт дискотекалары үткәрә, башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары ҡатнашлығында концерттарҙы ойоштороусы булып сығыш яһай.
Сараны үткәреү барышында Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова һәм республикабыҙҙың башҡа популяр йырсылары питер тамашасыһы хөкөмөнә үҙҙәренең иң яҡшы йырҙарын тәҡдим итте. Һәр музыкаль композиция яҡташтырыбыҙ күңелендә, үҙҙәре әйтеүенсә, тарихи тыуған яғын һағыныу тойғоһо уятты. Әйткәндәй, концерт алдынан тамашасылар башҡорт балы, сәк-сәк, сувенир продукцияһы һатып ала алды.


text:
2011 йылда балаларҙың «Компас» ышаныс телефонына 13 мең кеше шылтыратҡан
Былтыр Республика балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют нигеҙендә ойошторолған балалар өсөн «Компас» ышаныс телефонына 13 меңдән ашыу шылтыратыу булған. Мөрәжәғәттәрҙең туғыҙ меңдән ашыуы, йәғни барлыҡ шылтыратыуҙарҙың 70 проценты самаһы балалар һәм үҫмерҙәргә тура килә. Ҡалғандары ололарҙан килгән, тип хәбәр иттеләр БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют директоры Илүсә Иҙрисованың әйтеүенсә, мөрәжәғәттәрҙең өстән бере тиҫтерҙәре менән мөнәсәбәттәргә, беренсе мөхәббәт хистәренә, ҡаршы енес вәкилдәре менән аралашыуҙағы ауырлыҡтарға ҡағыла.
«Компас» ышаныс телефонына — 246-12-12 һандарына шылтыратҡан балаларҙың ике проценты ауыр кризис хәлендә булған. Уларҙың яртыһынан ашыуы, теүәлерәк әйткәндә 90-ға яҡын кеше, эргә-тирәһендәгеләр тарафынан көс ҡулланыуға зарланған.
Алты осраҡта шылтыратыусыларҙың үтенесе буйынса тейешле ярҙам, шул иҫәптән опека һәм попечителлек органдарының ярҙамы ойошторолған.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, ышаныс телефонына шылтыратҡандарҙың барыһы ла психологик ярҙам һәм белгестәр ҡатнашлығында проблемаларын хәл итеү мөмкинлеге алған.


text:
«Башинформ» агентлығы Өфө ҡала Советы эшен яҡтыртыу буйынса конкурста иң яҡшыһы тип танылдыФото: Олег Яровиков
«Башинформ» агентлығы Өфө ҡала Советы эшен яҡтыртыу буйынса конкурста иң яҡшыһы тип танылды
«Башинформ» агентлығы Өфө ҡала Советы эшен яҡтыртыу буйынса конкурста иң яҡшыһы тип танылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Башинформ» агентлығы Өфө ҡала Советы эшен яҡтыртыу буйынса конкурста «Интернет донъяһы» номинацияһында еңеү яуланы. 28 декабрҙә ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының генераль директоры Максим Ульчевҡа награда тапшырҙы.
2015 йылдың ғинуарынан ноябрь айына тиклем уҙғарылған конкурста республика һәм муниципаль киң мәғлүмәт саралары журналистары ҡатнашты. Бәйге ҡала Советы эшмәкәрлегенә киң мәғлүмәт сараларының иғтибарын йүнәлтеү һәм айырылып торған журналистарҙы дәртләндереү маҡсатында үткәрелә. Конкурс икенсе тапҡыр ойошторолдо. Тәүгеһе 2013-2014 йылдарҙың йомғаҡтары буйынса уҙҙы.
«Матбуғат һүҙе» номинацияһында «Вечерняя Уфа» гәзитенең яңылыҡтар бүлеге мөдире Ирина Нуриманшина беренсе урын алды. Икенсе урынды ошо уҡ баҫма вәкиле Марина Деева яуланы. Өсөнсөлә — «Киске Өфө» гәзитенең бүлек мөдире Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова. «Объективта — ҡала» номинацияһында беренсе урынға «Бөтә Өфө» телеканалы хәбәрсеһе Светлана Нәзирова лайыҡ булды. Икенселә — «Башинформ» агентлығы коллективы, өсөнсөлә — «Бөтә Өфө» телеканалы хәбәрсеһе Ләйсән Әкимбәтова.
Һәр номинацияла еңеүселәргә конкурстың иҫтәлекле билдәһе һәм 50 мең һум күләмендә аҡсалата приз тапшырылды. Икенсе һәм өсөнсө урындар өсөн приз 30 һәм 15 мең һум тәшкил итәсәк.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар менән осрашты
Фото:
Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһында Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар менән осрашыу үткәрҙе. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай залында был проектта ҡатнашыусыларҙың барыһы ла – йөҙгә яҡын кеше йыйылды. Осрашыуҙа шулай уҡ Сәйәси тикшеренеүҙәр институты директоры, Г.В.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты проректоры, Мәскәү дәүләт университеты доценты Сергей Марков, «Берҙәм Рәсәй» партияһының Юғары советы рәйесе советнигы Юрий Котлер, Социаль-консерватив сәйәсәт үҙәгенең генераль директоры Людмила Шувалова, БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев һәм «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Альберт Мифтахов ҡатнашты.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, Рәсәй сәйәсәте мәктәбе кеүек бындай проект республика өсөн юғары кимәлдәге белгестәр әҙерләргә ярҙам итәсәк, улар алдағы ваҡытта сәйәси өлкәлә генә түгел, ябай тормошта ла әүҙем эшләйәсәк.
Башҡортостан Президенты республиканың, дөйөм ил кеүек үк, ауыр осор кисереүен билдәләне. Төбәк үҙенең артабан үҫешеү вариантын эҙләй, башҡа төбәктәр менән конкурентлыҡ итә. Федераль үҙәк менән бүленгән ресурстар, перспективалы инвестицион проекттар һәм иң мөһиме – кеше аҡылы өсөн конкурентлыҡ итергә тура килә.
Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, Рәсәй сәйәсәте мәктәбе яҡшы башланғыс булып тора. Һәм уның тәүге өс сығарылышы – үҙенә күрә «йөҙ алтын». Улар араһында проекттары дәүләт кимәлендә яҡлау тапҡан кешеләр ҙә, партия структураларында, башҡарма власть органдарында эшләүселәр ҙә бар.
— Был процестың башы ғына әле, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Белгестәр һаны артасаҡ әле, тип уйлайым.
Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусыларҙың проекттарына республика бөгөн ҙур өмөттәр бағлай. Әммә уларҙы тормошҡа ашырыуҙа йыш ҡына төрлө бюрократик ҡаршылыҡтар ҡамасаулай. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, ҡыҙыҡлы идеяларға бындай ҡаршылыҡтар күрһәтеү тураһында ул яҡшы хәбәрҙар. Төбәк башлығы уларға ҡаршы бергәләп көрәшергә тәҡдим итә.
Бюрократик ҡаршылыҡтарҙан тыш, Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, йәмғиәтебеҙҙә тағы ла бер күңелһеҙ күренеш бар. Был халыҡтың күпселек өлөшөнөң пассив булыуы. Был йәһәттән төбәк башлығы Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусыларҙан ярҙам көтә.
Осрашыу сиктәрендә Рөстәм Хәмитовҡа һәм башҡа ҡунаҡтарға Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең өсөнсө сығарылыш уҡыусыларының биш иң яҡшы проекты тәҡдим ителде. Улар — «Тәмәкеһеҙ республика», «Стартҡа хоҡуҡ – ғәмәлдә», «Башҡортостан Республикаһының Халыҡ хөкүмәте», «Ауыл халҡы өсөн медицина-диагностика үҙәге», «Һәүәҫкәр хоккей лигаһы».
Осрашыуҙа тәҡдим ителгән проекттар Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар башҡарған эштең тик бер генә өлөшөн күрһәтә. Ваҡыт тығыҙ булыу сәбәпле, күп ҡыҙыҡлы проекттар был юлы тәҡдим ителмәне. Әммә республика етәкселеге уларҙың барыһын да ҡарап сығасаҡ һәм ярҙам итәсәк.


text:
Башҡортостан Президенты республиканың төньяҡ төбәктәрендә булып ҡайттыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты республиканың төньяҡ төбәктәрендә булып ҡайтты
Башҡортостан Президенты республиканың төньяҡ төбәктәрендә булып ҡайттыФото: Андрей Старостин
Шәмбе көнө Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Бөрө һәм Мишкә райондарында булып ҡайтты.
Төбәк башлығы муниципаль райондарҙың социаль-иҡтисади хәле менән танышты, ҡайһы бер сәнәғәт һәм социаль объекттарға барҙы.
Бөрөлә Президент ярымфабрикаттар, икмәк-булка һәм ит изделиелары етештереү буйынса «Дудин» шәхси предприятиеһына барҙы. Унда әлеге ваҡытта 300 кеше эшләй. Уртаса эш хаҡы 15 мең һум. Компания кредитһыҙ һәм бурыстарһыҙ эшләй. Тупланма бюджетҡа йыл һайын 10 миллион һумға тиклем аҡса түләй. Рөстәм Хәмитов предприятиелағы ассортимент һәм продукция сифаты менән ҡәнәғәт ҡалды.
Мишкә районында Президент «Агротрейд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды, балды һауыттарға бүлеп тултырыу цехын ҡараны. Предприятие күптән түгел генә асылған. Яҡын киләсәктә бында 50-60 кеше эшләйәсәк, етештереүсәнлек айына 50 тонна самаһы продукция тәшкил итәсәк. Ул Башҡортостан төбәктәренә генә түгел, шулай уҡ күрше Силәбе һәм Свердловск өлкәләренә оҙатыласаҡ.
— Паралимпия спортына һәр яҡлап ярҙам күрһәтелергә тейеш, — тип белдерҙе республика Президенты Рөстәм Хәмитов Мишкә районында төҙөлөп ятҡан Паралимпия спорты үҙәгенә барғанда. Төбәк башлығы был мөһим социаль объектты төҙөү өсөн уңайлы урын һайланыуын билдәләп үтте.
Мишкә районында Башҡортостан Президенты үҙәк район китапханаһы ҡарамағында ойошторолған Халыҡҡа мәғлүмәт ярҙамы күрһәтеү үҙәгендә, район кәсепселәренең “Оҫталар ҡалаһы” күргәҙмәһендә лә булды.
Рөстәм Хәмитов үҙ сәфәре ваҡытында Мишкә районының 80 йыллығына һәм Мишкә ауылының 300 йыллығына арналған тантаналы йыйылышта ҡатнашты.
— Мишкә районының тәбиғәте матур һәм һәләтле кешеләргә бай булыуына мин һәр ваҡыт һоҡландым, — тине Президент халыҡҡа мөрәжәғәт итеп.
Ул районда, иң элек, ауыл хужалығының үҫешеүен билдәләне. Ләкин райондың данын арттырған башҡа тармаҡтар ҙа бар. Улар иҫәбендә – умартасылыҡ. Бынан тыш, юлдар төҙөлә, фермерлыҡ һәм бәләкәй бизнес үҫешә.
— Шул уҡ ваҡытта район бюджеты дотациялы булып тора, — тип үкенес белдерҙе төбәк башлығы. – Ләкин был факторҙың ҡайһы бер объектив сәбәптәре бар. Атап әйткәндә, районда ҡаҙылма байлыҡтар ятҡылыҡтары һәм сәнәғәт производствоһы юҡ.
Хәлде төҙәтеү өсөн районға инвестициялар йәлеп итергә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Республика Президенты был мәсьәләне хәл итеүҙә ярҙам күрһәтергә вәғәҙә итте.


text:
4 июндә Өфөнән Оло Тәләк станцияһына "Хәтер" поезы китәсәк
4 июндә Мәскәү ваҡыты менән 5 сәғәт 30 минутта Өфө станцияһынан Оло Теләк станцияһына Көньяҡ Урал тимер юлы менән берлектә Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе тарафынан ойошторолған “Хәтер” поезы юлға сығасаҡ. Был ҡайғылы рейсты ойошторорға ҡарар итеү тураһында Куйбышев тимер юл агентлығының Башҡортостан производство участкаһы начальнигы Игорь Бараковских хәбәр итте.
Традиция буйынса был поезд сәфәре 1989 йылдың 3 июненән 4-енә ҡарата төндә Оло Тәләк станцияһы эргәһендә газ шартлау арҡаһында килеп тыуған фажиғә хаҡында иҫтәлеккә ойошторола. Катастрофа ике пассажир поезы — 1 284 пассажиры һәм поезд бригадаларының 86 ағзаһы менән 211-се Адлер — Новосибирск һәм 212-се Новосибирск – Адлер поездарының газ тулған зонаға килеп инеү ваҡытына тура килә. Элек, аныҡ расписание буйынса йөрөгәндә, был поездар бында бер ваҡытта ла осрашмаған булған. Тәҡдир осраҡлылығы арҡаһында 575 кеше һәләк була, 623 кеше имгәнә.
Оло Тәләк – Аша аралығының 1710-сы километрында фажиғәнең 21-се йыллығына арналған иҫкә алыу саралары үтәсәк. Поезд Мәскәү ваҡыты менән 7 сәғәт 30 минутта барып етергә тейеш.


text:
«Башҡортостан Республикаһын үҫтереү корпорацияһы»н төҙөү тураһында указға ҡул ҡуйылды
Башҡортостан өсөн өҫтөнлөклө булған инвестиция проекттары төҙөү һәм уларҙы тормошҡа ашырыу өлкәһендә дәүләт сәйәсәте һөҙөмтәлелеген күтәреү маҡсатында, БР Президентының 2010 йылдың 20 декабрендә «Башҡортостан Республикаһын үҫтереү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен ойоштороу тураһында 730-сы Указы ҡабул ителде.
Асыҡ акционерҙар йәмғиәте эшмәкәрлеген яраштырыу Иҡтисади үҫеш министрлығына йөкмәтелде, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
ӨМЭПБ-ның сифат менеджменты системаһы стандарт талаптарына яуап бирә
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә предприятиеның сифат менеджменты системаһы буйынса норматив документтары стандарт талаптарына ярашлылыҡҡа тикшереү үтте.
Предприятиела аудитты Ҡорамал һәм хәрби техниканы һынау һәм сертификациялау институтының директор урынбаҫары Александр Федотов етәкселегендә был ойошманың белгестәре үткәрҙе.
ӨМЭПБ-ның йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, Ҡорамал һәм хәрби техниканы һынау һәм сертификациялау институтының ағымдағы йылдың 27 майҙағы ҡарары менән берекмәгә сифат менеджменты системаһының ГОСТ РВ 15.002, ГОСТ Р ИСО 9001 стандарты талаптарына ярашлылығын раҫлаусы сертификат бирелгән. Документ 2013 йылға тиклем ғәмәлдә буласаҡ. Ул ӨМЭПБ-ла сифатлы газ турбинаһы сығарыуға бар шарттар ҙа булыуын раҫлай.


text:
Өфө «Нур» татар дәүләт театры үҙенең 20 йыллыҡ юбилейын билдәләй
9 ноябрҙә Өфө «Нур» татар дәүләт театры сәхнәһендә юбилей саралары үтә.
Был көндө өс матур ваҡиға билдәләнә: театрҙың 20 йыллыҡ юбилейы, «Нур» театрына нигеҙ һалған актриса Сәхипъямал Ғиззәтуллина-Волжскаяның тыуыуына 120 йыл, Башҡортостанда беренсе милли татар театры булдырылыуына 100 йыл.
Байрамда алдынғы актерҙар ҡатнашасаҡ, улар билдәле спектаклдәрҙән өҙөктәр һәм концерт номерҙары күрһәтәсәк.
«Нур» театрының тәүге труппаһы Өфөлә 1912 йылда булдырыла, әммә граждандар һуғышы осоронда ул тарҡала. 1989 йылда театр ҡайтанан тергеҙелә, ә 1991 йылда уға дәүләт статусы бирелә. Шул ваҡыттан алып татар театры ижадында яңы этап башлана. Егерме миҙгел дауамында бында йөҙгә яҡын спектакль ҡуйылған.


text:
Граждандар форумы – изге эшкә үҙ өлөшөн индергәндәрҙең осрашыуы ул – Башҡортостан БашлығыФото: Олег Яровиков
Граждандар форумы – изге эшкә үҙ өлөшөн индергәндәрҙең осрашыуы ул – Башҡортостан Башлығы
Граждандар форумы – изге эшкә үҙ өлөшөн индергәндәрҙең осрашыуы ул – Башҡортостан БашлығыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
24 майҙа Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов III Граждандар форумының пленар ултырышында сығыш яһаны.
– Башҡортостандың граждандар йәмғиәте көс туплай, мөмкинлектәрен киңәйтә. Әлбиттә, был – һуңғы йылдарҙағы йүнәлеш. Ул республиканы, йәмғиәтте нығыта, – тине республика етәксеһе. – Форум ижтимағи эш менән шөғөлләнеүселәр өсөн мөһим майҙансыҡҡа әүерелә бара. Ошо сара – тирә-йүндәге ваҡиғаларға битараф булмаған, изге эшкә үҙ өлөшөн индерергә тырышҡан кешеләрҙең осрашыуы ул.
Республика Башлығы власть структуралары менән йәмәғәт ойошмаларының үҙ-ара бергәләп эш итеүенең ыңғай һөҙөмтәһен билдәләне. Мәҫәлән, Йәмәғәт палатаһының составы яңыртылды. Башҡарма һәм муниципаль власть органдары ҡарамағында йәмәғәт советтарын булдырыу тамамлана. Байтаҡ әһәмиәтле башланғыстар тормошҡа ашырылған.
– Ошо аҙымдар – берлектә идара итеүҙең заманса моделен үҫтереү буйынса алып барылған ҙур эштең бер өлөшө. Власть һәм йәмәғәт берләшмәләре күп кенә социаль әһәмиәтле мәсьәләләрҙе берлектә хәл итә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Мин берлектә идара итеүгә иғтибарҙы йүнәлтәм. Беҙ бергәләп, бер-беребеҙгә ярҙам итеп эшләйбеҙ.
Төбәк Башлығы әйтеүенсә, коммерцияға ҡарамаған ойошмалар хеҙмәт баҙарында тотороҡлоҡто һаҡлауҙа, хеҙмәт бәхәстәрен хәл итеүҙә әүҙем ҡатнаша, хәйриә һәм ирекмәнлек эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә.
Башҡортостандың III Граждандар форумы – төбәктә граждандар йәмғиәтен үҫтереү һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың муниципаль берәмектәрҙең социаль-иҡтисади үҫешендә ҡатнашыу мәсьәләләре буйынса фекерҙәр туплау өсөн майҙансыҡ. Форумды ойоштороусылар – Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Ҡала үҫеше йәмәғәт фонды.


text:
Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика килешеүенә ҡул ҡуйылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика килешеүенә ҡул ҡуйылды
Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика килешеүенә ҡул ҡуйылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
15 сентябрҙә Республика йортонда Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика комиссияһы вәкилдәре Башҡортостан Профсоюздар федерацияһы, эш биреүселәр берләшмәләре һәм Башҡортостан Хөкүмәте араһында 2017-2019 йылдарға Республика килешеүенә ҡул ҡуйҙы.
Документта республика Башлығы Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан Профсоюздар федерацияһы рәйесе Марат Хөсәйенов һәм республика Эш биреүселәр союзы рәйесе Владимир Шоломдың ҡултамғаһы бар.
Килешеү хәүефһеҙ хеҙмәт шарттары булдырыу, халыҡтың мәшғүллеген һәм хеҙмәткәрҙәрҙе социаль яҡлауҙы тәьмин итеүҙе индереп, социаль сәйәсәттең төп мәсьәләләре буйынса яҡтарҙың 214 йөкләмәһен үҙ эсенә ала.
Республика Башлығы төбәктә иҡтисадты үҫтереү өсөн социаль партнёрлыҡ механизмдарының мөһимлеген билдәләне.
– Ҡул ҡуйылған килешеү – республика хеҙмәтсәндәренең мәнфәғәттәрен яҡлаусы документ ул. Башҡортостанда предприятиеларҙа, производствола 2 миллион самаһы кеше эшләй. Кешеләр дәүләт, йәмәғәт ойошмалары, профсоюз структуралары яҡлауына мохтаж, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Килешеүҙә тикшерелгән һәм ҡабул ителгән тәҡдимдәр һаны ла арта. Хәҙер улар 200-ҙән ашыу, 10-15 йыл элек кенә килешеү күрһәткестәре һаны 80-дән артмай ине. Был дөрөҫ тә, сөнки тормош ҡатмарлаша, яңынан-яңы талаптар барлыҡҡа килә. Ошо килешеү хеҙмәтсәндәрҙең мәнфәғәттәрен яҡлауҙы һәм эш биреүселәргә, шулай уҡ власть структураларына, профсоюздарға ҡарата талаптарҙы үтәүҙе гарантиялай.


text:
Геомәғлүмәт технологиялары буйынса конференция үтә
Бөгөн Өфөлә "АМАКС Турист отель" ҡунаҡхана комплексының конференциялар залында асылған "Муниципаль идаралыҡта геомәғлүмәт технологиялары" Бөтә Рәсәй конференцияһында Рәсәйҙең дүрт тиҫтәгә яҡын ҡалаларынан — Санкт-Петербургтан алып Владивостокка тиклем — вәкилдәр йыйылған.
Был өсөнсө ошондай форум. Тәүге икәүһе Череповецта һәм Волгоградта үтте. Сираттағы конференцияны үткәреү урыны геомәғлүмәт технологияларын индереү планында теге йәки был ҡаланың тәжрибәһе унда ҡатнашыусыларға ни тиклем ҡыҙыҡлы булыуына ҡарап һайлана. Башҡортостан — бигерәк тә Өфө — тәжрибәһе ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, шуға күрә уны ҡарауға 1 апрелдә тотош көн программаһы арналасаҡ.
Форумда геомәғлүмәт технологияларын файҙаланыу муниципаль идаралыҡты үҫтереүҙең мөһим йүнәлештәренең береһе булараҡ ҡарала. Һәр эшмәкәрлектең нигеҙендә мәғлүмәт ята. Уңыштың яртыһы — мәғлүмәттәрҙең тулылығы һәм улар менән эш итеү уңайлылығы.
Был өлкәлә хәл ителмәгән проблемалар байтаҡ әле. Атап әйткәндә, мәғлүмәттәрҙе һаҡлау өсөн берҙәм стандарт юҡ: төрлө ведомстволарҙа төрлө программа саралары файҙаланыла, һәм был мәғлүмәт менән алмашыу процесын ҡатмарлаштыра. Урындағы кимәлдә эш тейешенсә ҡуйылмаған. Техник мәсьәләләр ҙә етерлек. Бөтә был мәсьәләләр өс көн буйына Өфөлә тикшереләсәк. Форум программаһында — пленар ултырыштар, дискуссиялар, техник экскурсиялар һәм оҫталыҡ кластары.


text:
Инвалидтарға уңайлы мөхит булдырыуға федераль бюджеттан 100 миллион һум аҡса бүленәФото: Олег Яровиков
Инвалидтарға уңайлы мөхит булдырыуға федераль бюджеттан 100 миллион һум аҡса бүленә
Инвалидтарға уңайлы мөхит булдырыуға федераль бюджеттан 100 миллион һум аҡса бүленәФото: Олег Яровиков
Башҡортостан инвалидтар өсөн уңайлы мөхит булдырыуға федераль бюджеттан 100 миллион һумдан ашыу аҡса ала. Республика үҙе лә шул тиклем үк сумма бүлә. Был турала «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, инвалидтар өсөн уңайлы мөхит булдырыу буйынса проекттарҙы тормошҡа ашырыу киләһе йылда тағы ла әүҙемерәк алып барыласаҡ, сөнки финанслау күләме федераль ҡаҙнанан бүленгән аҡсалар иҫәбенә һиҙелерлек артасаҡ.
Уңайлы мөхит — ул цивилизацияға аҙым, һәм уны бөтә ерҙә лә индерергә кәрәк, тип иҫәпләй Ленара Иванова.
Бында, инвалидтар йәмәғәт ойошмалары етәкселәре билдәләүенсә, «уңайлы мөхит» төшөнсәһе — ул пандустар төҙөү генә түгел, шулай уҡ мәғлүмәти һәм социаль-мәҙәни шарттар булдырыу ҙа.
Брифинг Халыҡ-ара инвалидтар көнөндә үткәрелде, әммә Ленара Иванова билдәләүенсә, был байрам түгел, ә «инвалидтарға айырым иғтибар һәм ярҙам көнө».
Ведомство мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда инвалидтар һаны бер аҙ кәмей, шул уҡ ваҡытта инвалид балалар һаны арта. Иң элек, был яңы тыуған сиктән тыш бәләкәй сабыйҙарҙы аяҡҡа баҫтырыу менән бәйләнгән.
Инвалидты реабилитациялауҙың юғары нөктәһе итеп Ленара Иванова уны эшкә урынлаштырыуҙы атаны. Әммә әлегә был ҙур проблема.
— Эш биреүселәрҙең бурысы — эшкә урынлаштырыу буйынса квоталарҙы күҙәтеү, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды министр. — Әгәр законды боҙһалар — штраф һалынасаҡ.
Коррекцион белем биреү тураһында һөйләгәндә, ведомство башлығы, ул инклюзив белем биреү менән бер рәттән алып барылырға тейеш, тип билдәләне. Ләкин бында ла проблемалар етерлек. Иң мөһиме – уҡытыу сифаты. Бөгөн был коррекцион мәктәптәрҙә эшләрлек уҡытыусылар әҙерләү планында дәүләт сәйәсәте юҡ. Республикала бындай мәктәптәр 47.
— Әгәр унда эшләрлек уҡытыусылар булмаһа, унан кемдәр сығарылыр – әйтеүе ҡыйын, — тип билдәләне Ленара Иванова. — Инвалид балалар уҡый алырлыҡ коррекцион мәктәптәрҙең һәм ҡәҙимге колледждарҙың төп бурысы — кешене аҙаҡтан үҙен-үҙе тәьмин итеп йәшәй алырлыҡ оҫталыҡ менән ҡоралландырыу.


text:
Һары мәтрүшкә
Һары мәтрүшкә (урыҫ. Зверобо́й продыря́вленный, Зверобо́й обыкнове́нный, лат. Hypéricum perforátum) — күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 30-100 см. Июндән алып авгусҡа тиклем һары сәскә ата, июнь-сентябрҙә орлоғо өлгөрә.
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европала Атлантик океандан алып Себер, Монголия, Ҡытайға тиклем таралған. Төньяҡ Африкала осрай. Кусерелгән үҫемлек булараҡ Яңы зеландия, Япония, Төньяҡ һәм Көньяҡ Америкала үҫә. Үҫемлек урман ситендә, туғайҙарҙа, урман яландарҙа үҫә. Башҡортостанда киң таралған, бигерәктә көньяҡ Уралда күпләп осрай.
Дауалау үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауаға ярағаны борондан билдәле.
Дарыуға уның япрағы ваҡ ҡына тишеклеһен ҡулланалар. Уның составында дуплау матдәләре, эфир майы, B-ситостерин, тритерпен (сапонин), С витамины , E, флавоноид (гиперозид, рутин), антрахинон, макро- һәм микроэлемент һәм башҡа биологик актив матдәләр, гиперицин буяу матдәһе бар.
Төнәтмәһен, настойкаһын ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарын, бауыр һәм үт ҡыуығын дауалағанда ҡулланлар, тамаҡ шешкәндә һарҡынтыһы менән сайҡаталар. Бөйөр, артрит, радикулит булғанда ла ҡулланалар. Ҡатын-ҡыҙ ауырыуҙары, балаларҙа диатез булғанда файҙаһы тейә. Үпкә туберкулеҙы булғанда ыңғай йоғонтоһо күҙәтелә. Халыҡ медицинаһында башҡа бик күп сирҙәргә ҡаршы ла файҙаланалар.
Һары мәтрүшкәне башҡа төр дарыуҙар эскәндә бик һаҡ ҡулланырға кәрәк. Беренсе сиратта иммуносупрессанттар менән бер ваҡытта эсеү тыйыла.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. — ISBN 5-295-01499-1
- Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 904. Hypericum perforatum L. — Зверобой продырявленный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 559. — ISBN 9-87317-128-9.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һары мәтрүшкә GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.) (Тикшерелгән 9 октябрь 2009)
- Һары мәтрүшкә: «Тормош энциклопедияһы» сайтында мәғлүмәт(EOL) (инг.) (Тикшерелгән 6 июнь 2010)


text:
Башҡортостанда 10 класҡа ҡабул итеү мәсьәләһе буйынса ҡыҙыу линия асылды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда 10 класҡа ҡабул итеү мәсьәләһе буйынса ҡыҙыу линия асылды
Башҡортостанда 10 класҡа ҡабул итеү мәсьәләһе буйынса ҡыҙыу линия асылды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан Мәғариф министрлығы 10 класҡа ҡабул итеү мәсьәләһе буйынса ҡыҙыу линия асты. Уҙған аҙнала туғыҙынсы кластарҙа дәүләт имтихандарының төп этабы тамамланды. Мәктәптәрҙә аттестат тапшырыу тантаналары уҙҙы. Кемдер колледждарға, техникумдарға уҡырға инә. Әммә күптәр урта белем алыу һәм артабан юғары уҡыу йорттарына инеү өсөн уҡыуҙарын 10 класта дауам итә.
Ҡағиҙә булараҡ, уҡыусылар һәм ата-әсәләр белем биреү кимәле яҡшы булған мәктәпте һайлай. Ҡайһы берҙә ата-әсәләр яғынан да, дөйөм белем биреү ойошмаһы яғынан да аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуа. 10 класҡа ҡабул итеүгә бәйле һорауҙарҙы хәл итеү өсөн ҡыҙыу линия асылды. 218-03-81, 218-03-28 телефондары буйынса шылтыратырға мөмкин.


text:
Төбәктә Берҙәм дәүләт-шәхси партнерлыҡ үҙәге булдырыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда Берҙәм дәүләт-шәхси партнерлыҡ үҙәген асыу буйынса эштәр бара. Был хаҡта Эшҡыуарлыҡ аҙналығы сиктәрендә үткән түңәрәк өҫтәлдә республика Дәүләт Йыйылышы депутаты Рөстәм Мосабиров хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, яңы институтты булдырыу өҫтөндә Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Үҫеш корпорацияһы менән берлектә депутат корпусы эшләй.
«Дәүләт-шәхси партнерлыҡ — бик ҡатмарлы. Был мөнәсәбәттәрҙе ҡороу, ғәмәлгә ашырыу ауыр, шуға күрә илебеҙҙә бындай миҫалдар күп түгел. Ошо өлкәлә белгестәр кәрәк. Ҡайһы бер төбәктәр һәр министрлыҡта бының менән шөғөлләнеүсе бүлектәр аса. Әммә был 8-10 команда. Бер команда булдырған төбәктәр ҙә бар. Ул бөтә ведомстволар өсөн дәүләт-шәхси партнерлыҡ проекттарын әҙерләй», — тип һөйләне Рөстәм Мосабиров.
Уның фекеренсә, Башҡортостан өсөн икенсе үҫеш варианты ҡулай: «Министрлыҡтарҙың эштәрен ҡабул итеүсе бер команда кәрәк. Эштәрҙе ҡарағандан һуң, улар әҙер дәүләт шәхси-партнерлыҡ концепцияһы булараҡ ведомстволарға кире ҡайтарыласаҡ. Артабан министрлыҡтар уны хөкүмәт комиссияһына тәҡдим итә ала».
Депутат һүҙҙәренсә, үҙәк төбәктәге үҫеш институттарының береһендә булдырыла.


text:
Салауат Юлаевтың тыуған көнө
Йәшләй азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылып, Емельян Пугачевтан бригадир дәрәжәһе алған Салауат яугир ғына түгел, шағир, йырсы-импровизатор булараҡ та танылыу ала.
Тарихсылар фекеренсә, Салауаттың тормош һәм ижад юлы тулыһынса өйрәнелеп бөтмәгән. Ул һөргөнгә оҙатылғас, Салауатҡа ҡағылышлы документтар йә сер итеп һаҡланған, йә юҡҡа сығарылған. Дошман ҡулына эләкмәһен өсөн яугирҙең үҙе тарафынан бер арба рәсми ҡағыҙҙарҙы яндырыуы ла билдәле.
Башҡорт дәүләт университеты профессоры, филология фәндәре докторы Мирас Иҙелбаев әйтеүенсә, Салауат исемен мәңгеләштереү, донъя кимәленә сығарыу өсөн фильм төшөрөү һәм фәнни эштәрҙе сит телдәргә тәржемә итеп баҫтырыу мөһим. Әммә ҡыҙғанысҡа был йылдан-йыл әйтелә торған һүҙҙәргә генә әйләнә бара.
Халҡыбыҙҙың милли геройы Салауат Юлаев-Башҡортостан тарихында ҙур урын алып тора. Уның исемен ҡала һәм райондар, спорт командалары йөрөтә. Бер үк ваҡытта Салауат Юлаев һәйкәле Европала иң ҙурҙарҙан иҫәпләнә. Салауат Юлаев һәйкәлен Башҡортостандан ситтә лә бик күптәр белә, ул башҡала ҡунаҡтарының, Өфө халҡының яратҡан ял урындарының береһе.
Салауат Юлаев исеменең мәртәбәһе йылдан-йыл үҫә бара. Уның тураһында тиҫтәләгән фәнни мәҡәләләр, китаптар баҫыла, конференциялар уҙа, күптән түгел махсус энциклопедия донья күрҙе.


text:
Өфөлә ҡышҡы йәрминкәләр миҙгеле асыла
Алдағы ял көндәрендә Өфөлә ҡышҡы ауыл хужалығы йәрминкәләре асыла. Шәмбе һәм йәкшәмбе, 4 һәм 5 декабрҙә, йәрминкәләр Өфөнөң алты районы майҙанында үтәсәк.
Дим районында ауыл хужалығы йәрминкәһен үткәреү урыны тип Хәҡиҡәт урамындағы 20-се йорт алдындағы майҙан билдәләнгән.
Калинин районында йәрминкәләр өсөн бүленгән майҙандар бер нисәү: «Ауыл хужалығы йәрминкәһе» сауҙа комплексы янындағы майҙан (Интернациональ урамы, 139), Баландин бульварындағы 15-се магазин алдындағы майҙан (Инорс), «Беренсе ауыл хужалығы йәрминкәһе» —«Юлдаш» экологик агромаркеты (Өфө – Шакша юлының өсөнсө километры), «Шакша» сауҙа комплексы эргәһендәге майҙан (Гвардия урамы – Йәшел урам), «Шарк-Сити» сауҙа комплексы эргәһендәге майҙан (Глинка урамы, 9).
Киров районында ауыл хужалығы йәрминкәләре элекке «Аврора» кинотеатры бинаһы алдындағы майҙанда (Эшсе хәбәрселәр урамы, 7), Ленин районында –Профсоюздар йорто алдындағы майҙанда (Киров урамы, 1), «Йылға аръяғы» баҙарында (Әхмәтов урамы, 324/1, Затон), Октябрь районында — СССР-ҙың 50 йыллығы урамында (Р. Зоргенан Октябрь проспектына тиклем), «Карауан» сауҙа комплексының «Зинино» майҙанында (Нуғай ҡасабаһына барған юлда), Совет районында йәрминкә Йәштәр мәҙәниәт һарайы алдында эшләйәсәк (Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 21). Был турала Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге хәбәр итә.


text:
Башҡортостан спортсыһы — самбо буйынса Европа чемпионы
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан спортсыһы Рөстәм Арыҫланов Загреб ҡалаһында уҙған спорт самбоһы буйынса Европа чемпионатында алтын миҙал яуланы.
100 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында Рөстәм Арыҫланов (тренеры Соломон Кобиашвили) Болгария спортсыһы Иван Ильевты еңде. Өсөнсө урынды белорус Юрий Рыбак менән украин Размик Тоноян бүлеште.
Чемпионат йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙең йыйылма командаһы 25 миҙал яуланы: 11 алтын, ете көмөш, ете бронза.
Рөстәм Арыҫланов самбо менән генә шөғөлләнмәй, шулай уҡ ул дзюдо, билбау һәм милли көрәш буйынса ярыштарҙа еңеүсе була һәм призлы урындар яулай.


text:
Республикала балалар лагерҙарын тикшереүҙең тәүге һөҙөмтәләре билдәле булдыФото: Георгий Шишкин
Республикала балалар лагерҙарын тикшереүҙең тәүге һөҙөмтәләре билдәле булды
Республикала балалар лагерҙарын тикшереүҙең тәүге һөҙөмтәләре билдәле булдыФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Карелиялағы лагерҙа булған фажиғәнән һуң Башҡортостанда урынлашҡан балалар һауыҡтырыу лагерҙарын ҡабаттан тикшерәләр. Унда Мәскәүҙән 14 уҡыусы һәләк булды.
Дүрт көн буйына балалар ял итеү һәм һауыҡтырыу ойошмалары тикшерелергә тейеш, тип билдәләне «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында республиканың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова.
Айырыуса уҡытыусыларҙың, инструкторҙарҙың, балалар менән эшләгән бөтә хеҙмәткәрҙәрҙең составына, уҡыусылар өсөн тәғәйенләнгән программаның йөкмәткеһенә, ундағы шарттарға ҙур иғтибар бүленә.
«Тикшереү менән 25 мобиль төркөм шөғөлләнә, уға авария-ҡотҡарыу хеҙмәте, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, Роспотребнадзор вәкилдәре, бөтә хәүефһеҙлек бүлектәре инә. Кисә улар Ауырғазы, Архангел, Благовещен, Ғафури, Иглин, Ҡырмыҫҡалы, Шишмә, Өфө райондарында һәм Өфө ҡалаһында булды, — тине Гөлназ Шафиҡова. — Тәүге тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, хәүефһеҙ ял итеү буйынса балаларға инструктаж үткәреүҙә, документтарҙы дөрөҫ тултырыуҙа, туҡланыуҙы ойоштороуҙа бер ни тиклем етешһеҙлектәр бар».
Быйыл йәй республикала 95 ҡала яны, 120 палатка лагерҙары эшләй, мең поход ойошторолған. Мәғариф министрлығы көн һайын был хәлде һәм уларҙа балаларҙың хәүефһеҙ ялын тәьмин итеүҙе күҙәтә, тип билдәләне Башҡортостандың мәғариф министры урынбаҫары Венера Вәлиева.


text:
Белорет районының ике балалар йорто өс меңдән ашыу китап алдыФото: Ольга Колесникова
Белорет районының ике балалар йорто өс меңдән ашыу китап алды
Белорет районының ике балалар йорто өс меңдән ашыу китап алдыФото: Ольга Колесникова
Шишәмбе, 21 майҙа, Белорет районы хакимиәтендә күңелле сара үтте. Район хакимиәте башлығы, «Берҙәм Рәсәй» партияһының урындағы бүлексәһе секретары Владислав Миронов «Китаптар — балаларға» проекты сиктәрендә Үҙән һәм Сәрмән балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәргә китаптар тапшырҙы.
— Бөгөн балалар йорттарына өс меңдән ашыу китап бүләк итәбеҙ. Балалар өсөн китаптарҙы республика халҡы йыйҙы. Уҡыусыларға һәм уҡытыусыларға уларҙың файҙаһы тейер, тип ышанабыҙ. Тиҙҙән йәйге каникулдар башлана, балаларҙың буш ваҡыты күберәк була. Ул ваҡытты китап уҡыу өсөн файҙаланырға мөмкин. «Китап – иң яҡшы бүләк» тигән боронғо әйтем бер ҙә иҫкермәҫ, тип ышанам, — тине Владислав Миронов.
— Бөгөн иң мөһиме – яҡшы уҡыу, белемде камиллаштырыу, китаптар был йәһәттән иң яшы ярҙамсы булып тора, — тип билдәләне ул.
Балалар йорттары етәкселәре Мария Калуцкая һәм Нурия Шаһиморатова тәрбиәләнеүселәр исеменән акцияны ойоштороусыларға һәм был проектта ҡатнашҡан барлыҡ кешеләргә рәхмәт әйтте, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Ҡурай Иранда икенсе тыуған ерен тапты
Башҡорт халҡының милли музыкаль инструменты иҫәпләнгән ҡурай икенсе ватанын тапты. Был турала шаршамбы көндө «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назаратының йәштәр бүлеге етәксеһе Айнур Арсланов хәбәр итте.
— Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назаратының Иранға рәсми сәфәре барышында беҙ был дәүләттең һәр төрлө мәҙәни берекмәләре менән осраштыҡ, — тине ул. – Һәм бығаса башҡорт халыҡ музыкаль инструменты тип иҫәпләнгән ҡурайҙың Иранда киң таралыуын күреүе беҙҙең өсөн көтөлмәгән хәл булды. Шул уҡ ваҡытта Иран музыканттары башҡарған көй-моңдар ҙа башҡорттарҙыҡын хәтерләтә.


text:
Өфөнөң Муниципаль милек менән идара итеү комитетына 1500-ҙән ашыу мөрәжәғәт килгән
Өфө хакимиәтенең Муниципаль милек менән идара итеү комитетында документтар әйләнешен ойоштороу бүлегенең беренсе ярты йыллыҡтағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды.
Бүлек начальнигы Наталья Тимофееваның билдәләүенсә, был осорҙа Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары — Муниципаль милек менән иадара итеү комитеты рәйесе һәм уның урынбаҫарҙары адресына 1502 мөрәжәғәт килгән. Былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда был 7363 мөрәжәғәткә аҙыраҡ.
Комитеттан әйтеүҙәренсә, мөрәжәғәттәрҙең кәмеүе ҡала биләмәһендә ер мөнәсәбәттәрен көйләү өлкәһендә урындағы әһәмиәттәге мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса Комитет вәкәләттәренең Ер ресурстары идаралығына тапшырылыуы менән аңлатыла.


text:
Рөстәм Хәмитов Мәрхәмәтлек буйынса республика советы кәңәшмәһен үткәрҙеФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Мәрхәмәтлек буйынса республика советы кәңәшмәһен үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов Мәрхәмәтлек буйынса республика советы кәңәшмәһен үткәрҙеФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Мәрхәмәтлек эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса республика советы кәңәшмәһен үткәрҙе. Совет эшендә республика министрлыҡ һәм ведомство, муниципалитет, традицион конфессия, хәйриә фондтары һәм ижтимағи ойошмалар вәкилдәре ҡатнашты.
Кәңәшмәне асып, Рөстәм Хәмитов республиканың Ҡырымға ярҙам итеү өсөн индергән өлөшөн билдәләне.
— Федераль кимәлдә Башҡортостандың үҙенә беркетелгән территорияла системалы эш ойоштороу өлөшөндә күп төбәктәргә яҡшы өлгө күрһәтеүе билдәләнде. Республика халҡы ҡырымдарға улар өсөн ҡатмарлы ваҡытта беренселәрҙән булып ярҙам күрһәтә башланы. Был эштә ябай граждандар ҙа, предприятиелар, бюджет учреждениелары, власть органдары хеҙмәткәрҙәре ситтә тороп ҡалманы. Һөҙөмтәлә ярҙам фондында бөгөн 180 миллион һумдан ашыу аҡса йыйылған, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Белогорск районы хакимиәте үтенесенән ситтә ҡалмаған һәм ысынлап та Ҡырым халҡына ярҙам итә алған кешеләргә ҙур рәхмәт.
Хәйриә эшмәкәрлеге тураһында һөйләгәндә, Рөстәм Хәмитов, «һуңғы йылдарҙа ул киң тарала», тип билдәләне.
— Тик былтыр ғына хәйриә ойошмаларының һаны 230-ҙан 300-гә тиклем артты. 2006 йылдан алып республикала ҡала һәм райондарҙың социаль үҫешенә ярҙам итеү өсөн 43 фонд теркәлгән, уларҙан 15-ше былтыр. Бындай эшмәкәрлек муниципалитеттар кимәлендә үҫешә, — тине Рөстәм Хәмитов.
Шулай уҡ төбәктә шәфҡәт күрһәтеүсе, волонтерҙар һәм ярҙамға мохтаж кешеләрҙең реестры төҙөлә. Тик Өфөлә генә изгелек күрһәтеүселәр реестрына 600-ҙән ашыу юридик һәм физик кеше, 27 хәйриә фонды ингән.
Республиканың власть органдары бюджетҡа ҡарамаған аҡсаларҙы балалар йорттарына, дауаханаларға, социаль учреждениеларға йәлеп итеү өҫтөндә эшләй. Ташламалы шарттарҙа күп балалы һәм аҙ тьмин ителгән ғаиләләрҙән балаларға, һуғыш ветерандарына, аҙ тәьмин ителгәндәргә театрға, музейҙарға барыуҙы ойоштора.
Республика етәксеһенең әйтеүе буйынса, социаль учреждениелар 30 миллион һумдан ашыу хәйриә ярҙам йыя алған – ул 2012 йылға ҡарағанда дүрт тапҡырға күберәк. Һаулыҡ һаҡлау учреждениелары 50 миллион һум йәлеп итә алһа ла, был һан 2012 йылға ҡарағанда әҙерәк. Йыл һайын 200 меңдән ашыу кеше волонтерҙар ойошмалары яғынан ярҙам ала.
Әммә, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, «мәрхәмәтлек әле йәмғиәт тормошоноң тәбиғи өлөшөнә әйләнмәгән».
— Беҙ юлдың иң башында әле. Беҙҙә граждандарҙың тик дүрт процент самаһы ғына ярҙамға мохтаждарға аҡсалата хәйер биреүҙе үҙе өсөн мөһим тип иҫәпләй, — тине республика етәксеһе. — Аҡса, бәлки мәрхәмәтлектә иң мөһиме түгелдер. Иң мөһиме – рәхимлек, изгелек, кешеләргә ҡарата мөнәсәбәт. Шул уҡ ваҡытта башҡа Европа, Төньяҡ Америка илдәрендә был һандарҙың күпкә ҙур булыуын аңларға тейешбеҙ. Унда шәфҡәтлелек менән ил халҡының яртыһы шөғөлләнә. Һәм, әлбиттә, хәйриә фондтарында байтаҡ ҙур суммалар йыйыла.
Рөстәм Хәмитов, был бөтә эштең һөҙөмтәлелеген арттырырға кәрәк, тип иҫәпләй. Шул иҫәптән хәйриә эшмәкәрлегенең бөтә ҡатнашыусылары араһында киң диалог ойошторорға. Апрелдә Өфөлә уҙғарылған социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың беренсе республика форумы был бурысты үтәүгә йүнәлтелгән дә инде.
Бынан тыш, республикала «Башҡортостанда шәфҡәтлелек» мәғлүмәт порталы эшләй башланы, унда һәр кем мохтаждарға ярҙам итә ала.
— Федераль структуралар менән әүҙемерәк эшләргә, федераль бюджет аҡсаларын йәлеп итергә кәрәк. Былтыр республикала 52 коммерцияға ҡарамаған ойошма федераль Социаль-маҡсатлы программалар фонды ярҙамы һөҙөмтәһендә үҙҙәренең проекттарын тормошҡа ашырыуға конкурс нигеҙендә дөйөм алғанда 30 миллион һум алды. Быйыл конкурста 90-лап беҙҙең ойошма ҡатнаша һәм был эште дауам итергә кәрәк, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Өс йыл элек Беренсе канал «Стань первым!» шәфҡәтлелек акцияһын уҙғарҙы. Быға оҡшаш акцияны Башҡортостан юлдаш телевидениеһында ла ойошторорға мөмкин, тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
— Мәрхәмәтлек эшен дәртләндереү өсөн республикала хәйриә ойошмаларға дәүләт ярҙамы сараларын, шул иҫәптән бина, һалым һалыуға ташламалар биреү, административ ҡаршылыҡтарҙы бөтөрөү өлөшөндә, төрлө сараларҙа ярҙам итеү яғынан булышлыҡ итеүҙе булдырырға кәрәк, — тип билдәләне төбәк башлығы.


text:
Фото:
Нефтекамала йәш ғаилә янғында һәләк булған
Фото:
Үткән шәмбелә ҙур янғында йәш ғаилә һәләк булған. Ғәҙәттән тыш хәл Нефтекаманың шәхси секторында булған, Колхоз урамындағы янғынды күршеләре бик һуң күреп ҡалған. Республиканың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, диспетчерҙарға 2 сәғәт 54 минутта шылтыратыу булған. Был ваҡытта янғын йортто тулыһынса ялмап алған булған.
Янғын һүндереүселәр 34 йәшлек ир менән ҡатындың һәм уларҙың 6 йәшлек улдарының мәйетен тапҡан. Янғын сәбәбе асыҡлана, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
19 май - Халыҡ-ара гепатитҡа ҡаршы көрәш көнө
19 майҙа бөтә донъя буйлап гепатит менән сирләүселәрҙең 200-ҙән ашыу ассоциацияһын берләштергән Халыҡ-ара Гепатитҡа ҡаршы көрәш алъянсы (World Hepatitis Alliance) тарафынан иғлан ителгән Халыҡ-ара гепатитҡа ҡаршы көрәш көнө билдәләнә. Дата тәүге тапҡыр былтыр бөтә донъя масштабында ойошҡан рәүештә билдәләнде, тип хәбәр итә АМИ-ТАСС.
Был көн вируслы гепатиттарҙың таралыу проблемаһы тураһында бөтә донъяға хәбәр итеүҙе тәьмин итергә тейеш. Белгестәр әйтеүенсә, вируслы гепатит һәм ВИЧ/СПИД менән зарарланыусылар һаны һәм был ауырыуҙарҙан үлеүселәр кимәле бер үк булыуға ҡарамаҫтан, дәүләт кимәлендә был проблеманың етдилеген таныу ВИЧ/СПИД тураһында хәбәрҙарлыҡ кимәле менән һис сағыштырырлыҡ түгел.
Башҡортостанда иһә быйыл беренсе кварталда вируслы гепатит менән ауырыусылар былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 1,7 тапҡырға аҙыраҡ.


text:
Дания илсеһе республика етәкселеген Рәсәй-Дания осрашыуына саҡырҙы
Дания Короллегенең Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Том Рисдаль Йенсен Башҡортостан етәкселегенә 2011 йылдың мартында үтәсәк Иҡтисади хеҙмәттәшлек буйынса хөкүмәт-ара Рәсәй-Дания советының сираттағы сессияһында ҡатнашырға тәҡдим итте. Был турала ул журналистарға республика башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашыуҙан һуң хәбәр итте.
Йенсен әфәнденең һүҙҙәренә ҡарағанда, Совет составына бер нисә эшсе төркөм, шул иҫәптән энергетика буйынса ла, инә. Илсе, Дания менән Башҡортостан араһында энергияны һаҡлау өлкәһендә иҡтисади хеҙмәттәшлек тураһында бөгөнгө килешеүҙе иҫәпкә алып, Башҡортостандың Совет сессияһында ҡатнашыуы бик урынлы буласаҡ, тип иҫәпләй.
— Был сессияла энергетика мәсьәләләрен генә түгел, шулай уҡ башҡа йүнәлештәрҙә, мәҫәлән, ауыл хужалығында хеҙмәттәшлек перспективаларын да күтәрергә мөмкин буласаҡ, — тине Йенсен әфәнде. – Башҡортостан, моғайын, был өлкәлә партнерлыҡ менән дә ҡыҙыҡһыныр.
Илсе, беҙҙең республика территорияһында берлектәге производстволар төҙөүҙе яҡын араларҙа ентекле тикшереү планлаштырылды, тип билдәләне.
— Дания компаниялары Башҡортостан территорияһында инвестиция проекттарына средстволар һалырға әҙер. Был ике яҡ өсөн дә файҙалы буласаҡ, һеҙҙең төбәктә яңы эш урындары барлыҡҡа киләсәк, ә республика бюджеты яңы һалым керемдәре менән тулыланасаҡ, — тине илсе.