text:
Ир-егеттең күңелендә эйәрле-йүгәнле ат ятыр9-01-2018, 00:05 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға
Ҡаршыбыҙға сыҡҡан һарыҡ көтөүен йырып үтеп, фермер янына барып туҡтаныҡ. Тау башында булам, тигәйне ул. Ысынлап та, ауыл яғына ҡараһаҡ, тау битләүендә урынлашҡан икән ферма. Аҫта ғына Өршәк йылғаһы, өйҙәр теҙелеп киткән, тирә-яҡта – икһеҙ-сикһеҙ ялан-ҡырҙар, Дәүләкән, Ауырғазы райондары ауылдары йәйрәп ята.
Сәхнәлә генә күреп өйрәнгән иҫ киткес тауышлы йырсы Дамир Әхмәтовты икенсе тармаҡта эш өҫтөндә күреү мауыҡтырғыс булып китте. Ул ихлас әңгәмәсе лә икән. Бер-бер артлы яуҙырған һорауҙарға тулы итеп яуаптарын биреп кенә торҙо.
– Атай-әсәйем Нәбирә менән Хажи Әхмәтовтарҙың ишле ғаиләһендә һигеҙенсе бала булып донъяға килгәнмен. Төпсөк булғанғалырмы, бигерәк тә әсәйемә яҡын инем. Ҡул араһына инә башлау менән йорт-ҡура эштәрендә ярҙамсы булдым. Шуныһы хәтерҙә уйылып ҡалған: әсәйемдең әхирәттәре менән Дәүләкән районындағы күрше ауылға магазинға китеүҙәрен белеп ҡалам да, сумкаларын күтәрешергә тип, ҡаршыларына йүгерәм. Үҙем оло кеше ҡиәфәтенә инеп, мыйыҡ һыҙып, кәпәсемде батырып кейәм дә, һаумыһығыҙ, тип эргәләренән үтеп киткән булам. “Әллә Дамир улыбыҙ булды инде”, – тип эй көлөшә ине апайҙарым.
Ошоларҙы иҫләп, артист булыуым шунан киләме икән, тип уйлап ҡуям үҙем дә. Атайым ҡурайҙа уйнай торғайны, ә минең гармунға әүәҫлегем көслө булды. Мәктәп йылдарында колхозда эшләп алған аҡсаға әсәйем менән магазинға баян алырға барҙыҡ. Футлярһыҙ – 38 һум, уның менән ҡиммәтерәк икән. “Миңә уның футляры кәрәкмәй”, – тим. Һатыусы апай “улай һатмайбыҙ” тигәс, ярай улайһа, тип ҡумтаһы менән алдыҡ. Гармунда ла, баянда ла үҙаллы уйнарға өйрәндем. Мәктәпкә Ауырғазы районының Собханғол ауылына йөрөп уҡыныҡ. Х класты тамамлағас, Стәрлетамаҡ ауыл хужалығы техникумына уҡырға индем, ләкин унда уҡыуымды өсөнсө курстан һуң ташланым. Күңелем сәнғәт юлын һайланы. Өфө сәнғәт училищеһында яҡташыбыҙ Флүрә Ноғоманованан дәрестәр алыуым үҙе бер ғорурлыҡ.
Ҡулыма диплом алыу бәхетенә ирешкәндән һуң хеҙмәт юлымды Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһында башланым. Тәүге хеҙмәт сынығыуымды нәҡ унда алыуымдың артабан эшләгәндә файҙалы яҡтары күп булды. Ул саҡтарҙа мәҙәниәт усаҡтары гөрләп торған ваҡыт ине бит. Яратҡан шөғөлөмдө рәхәтләнеп башҡарҙым.
Х. Шаһиев эшләгән осорҙа Ҡырмыҫҡалыға ҡайттым. Һәүәләй ауылы мәҙәниәт йортона саҡырҙылар. Әлеге көндә район мәҙәниәт һарайында килешеү буйынса эшләп йөрөйөм.
Ҡайҙа ғына эшләһә лә, Дамир Әхмәтов тамашасыларҙың яратҡан йырсыһына әүерелә. Төрлө конкурстарҙа, йыр бәйгеләрендә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшә. Мәғәфүр Хисмәтуллин, Зәки Мәхмүтовтар исемендәге йыр бәйгеләрендә еңеү яулауы, төбәк-ара конкурста башҡорт халыҡ йырын башҡарып лауреат исеменә лайыҡ булыуы ла уның таланты хаҡында һөйләй. “Барыһы ла аңлашыла, ә бына фермерлыҡ эше ҡасандан алып һеҙҙе ҡыҙыҡһындыра башланы?” – тип һорайым.
– Йырлап йөрөп кенә аҡса еткереп булмай бит, – ти ул, көлөп.
Үҙгәртеп ҡороу елдәре ныҡлы иҫә башлағас, Дамир Әхмәтов үҙен төрлө тармаҡта һынап ҡарай. Тәүҙә заказ буйынса тәҙрә рамдарын эшләп һатыу менән шөғөлләнә. Уның тәҙрәләре 1-се мәктәптә, 1-се һәм 2-се балалар баҡсаларында ҡуйылған. Башта цехы Боҙаяҙ, Иҫке Муса ауылдарында эшләй. Үҙ эшенә ауыл егеттәрен дә йәлеп итә.
2008 йылда иһә малсылыҡ менән шөғөлләнергә ҡарар итә, Йәнбәктәге фермаларҙы ҡуртымға биреүҙәрен һорай. Эшен 25 баш һыйыр малы, 40 баш һарыҡ аҫрауҙан башлай. Бөгөн иһә фермерҙың 400-ләп һарығы, 100-ләп тауығы, 100-ләгән бейәһе, ике айғыры, ике сабыш аты, 700 гектарға яҡын бесәнлеге бар. Бесәнде быйыл төргәктәргә йыйыу өсөн ситтән көс йәлеп иткән. Киләһе йылға бесән тығыҙлатҡыс һатып алырға теләй. Техникаға килгәндә, өс тракторы бар, әлеге көндә ватылып ултырған “Т-150” тракторын да йүнәтергә иҫәпләй. Иң мөһиме – ул барлыҡ эштәрен бик күптәребеҙ кеүек кредиттарға батып башҡармай. Һәр ваҡыт үҙ көсөңә таянып эшләргә тигән девиз менән йәшәй.
Тау битләүе булғанға күрә, сабынлыҡтар туҡлыҡлы һәм шифалы. Фермер ауыл тирәһендәге бесәнде сабырға тырыша, был, бер яҡтан, таҙалыҡты һаҡлаһа, икенсе яҡтан, янғын хәүефһеҙлеге өсөн мөһим.
Бейәләрҙе Дамир Хажи улы Әбйәлилдән алып ҡайта, шуға күрә Японияла етештерелгән махсус йөк фургонын да алған. Уға егерме баш ат һыя икән. Йәй осоронда бейә һөтөнән ҡымыҙ эшләп һатҡандар. Артабан машина менән һауыу аппараттары һатып алырға һәм бер бинаны ҡымыҙ эшкәртеү цехы итеп үҙгәртергә ҡорорға ниәтләйҙәр.
Ит һатыу менән проблема юҡ, үҙенең клиенттары бар. Былтыр байтағын Ҡорбан байрамына алғандар. Һарыҡ йөнөн Татарстандан килеп алалар икән. “Шул тиклем тауыҡтың йомортҡаһын ҡайҙа ҡуяһығыҙ?” тигән һорауыма, килеп алып торалар, бер нәмәне лә әрәм иткәнебеҙ юҡ, тине. Әйткәндәй, барлыҡ эштәрҙе башҡарыуҙа уға Раушан һәм Рәхим Игамбердиевтар, ауылда тормош көткән бер туған ағай-еңгәләре ярҙам итә. Апаһы Мөнирә эшселәрҙе төшкө һәм киске аш бешереп һыйлай икән. Бәләкәй махсус йортта аш-һыу кәрәк-ярағы бар.
– Эшләгән кешене һәр ваҡыт дәртләндереп тороу мөһим. Хеҙмәт хаҡын ваҡытында түләп барһаң, эшкә лә күңел төшә. Ваҡытында үҙемдә эшләгән егеттәрҙе эскелектән арынырға ла ярҙам иттем, – ти Дамир Хажи улы.
Башҡорт халҡында ат яратмаған кеше һирәктер ул. Дамир Әхмәтовтың да аттарҙы яратыуы барлыҡ булмышына, ҡанына һеңгән.
– Халҡыбыҙ кеүек талымһыҙ ул башҡорт аттары. Юҡҡа ғына Әбйәлил яҡтарында башҡорт тоҡомло аттарҙы һаҡлап алып ҡалмағандар. Улар беҙҙең тарихҡа кешелек менән бергә килгән бит, – тип бәйән итә әңгәмәсем.
Ә инде “Аҡбуҙат” ипподромынан алып ҡайтҡан Американың мустанг тоҡомло сабыш аттары хаҡында иһә айырыуса дәртләнеп һөйләй ул. Быйыл һабантуйҙағы ат ярышында һигеҙ йәшлек Феба ҡушаматлыһында бер туған ағаһы Рәмил Әхмәтов өсөнсө урынды яулап, бүләк алып ҡайтҡан. Фебаның кәртә эсендә дөлдөлдәй сабып йөрөүен күреп, беҙ ҙә һоҡландыҡ.
Аттарға килгәндә, Дамир Хажи улының хыялы бик ҙур. Туризм өлкәһенең отошло булыуын күҙ уңында тотоп, уларҙы килгән кешеләргә, балаларға күрһәтеү өсөн махсус майҙансыҡ эшләргә ниәтләй. Шунда уҡ прокатҡа аттар, саңғыла йөрөргә мөмкинлек буласаҡ. Алла бойорһа, туристар ҡунып, ял итһен өсөн йорт, мунса төҙөргә лә хыяллана алдынғы ҡарашлы эшҡыуар.
– Киләсәккә уй-ниәттәрем бик ҙур. Ике гектар диләнкә алдым. Баҡса эшләп, шунда 30 – 40 баш умарта ултыртырға ла иҫәбем бар. Тау башына мәсет төҙөтөп, ауылға аҙан тауыштарын ишеттергем килә.
Үҙен төрлө яҡтан үҫтереү, һынап ҡарау өсөн Дамир ағайға сәнғәт кешеһе булыуы ла булышлыҡ итмәй ҡалмайҙыр. Ул Йәнбәктең 200 йыллығына тау башында таштан ауыл ҡапҡаһы эшләткән. Класташы Мөнир Сәғитов тимер бетондан Аҡбуҙат һәйкәлен эшләй башлаған. Уның ҡайһы бер деталдәрен беҙгә лә күрһәтте. Ат төшөрөлгән картинаһы ла бәләкәй өйҙөң стенаһын биҙәп тора. Артабан да шундай картиналар яҙҙыртып алып, биҙәү эштәрендә ҡулланырға уйлай. Күҙебеҙгә ҡыңғырауҙар тағылған ат дуғаһы салынды.
– Ә мин төрлө ҡыңғырауҙар йыям. Ә был дуғаны Ҡырмыҫҡалы ауылынан ғүмер буйына ат ҡараусы булып эшләгән Фәрит Вәлиевтән алдым. Ошо дуғаны тағып, ауыл буйлап ҡыңғырау сыңлатып үткеләп алам. Әйҙә, кешеләргә байрам кәйефе өҫтәлһен, йоҡоларынан айнып китһендәр, – ти ул.
Ғөмүмән, һәр кәсептән ләззәт алып эшләргә ярата мәҡәләм геройы. Ауырғазыла үткәрелгән һабантуйҙа гармунда уйнап ултырып, яйлап ҡына ҡымыҙымды ла һатып бөттөм, тип көлөп һөйләп алды.
Ҡөрьән сүрәһен яттан көйләп ебәргәс, Дамир Хажи улының дингә яҡын кеше булғанлығы ла күренде.
– Һәр ваҡыт яттан сүрәләр уҡып йөрөйөм, зыярат эргәләренән үткәндә, атай-әсәйемдең, яҡындарымдың исемдәрен иҫкә алып, рухтарына доға ҡылам. Ауылыбыҙҙың муллаһы, 99 йәшенә етеп донъя ҡуйған ҡартатайым Хәсән дә иманлы кеше булған, дингә тартылыуым унан килә, – тип уртаҡлашты ул.
Башҡорт дәүләт медицина университетының стоматология бүлеген тамамлап, ординатурала уҡып йөрөгән улы Ильяста һәм кескәй ҡыҙы Әмиләлә ата-бабаларының тамырҙарына, тыуған яғына һөйөү тәрбиәләргә тырыша Дамир ағай. “Кеше үҙ тамырҙарын белеп үҫкәндә генә көслө була”, – ти ул.


c: text/html

text:
Январь 1970
Фәрзәнә АҠБУЛАТОВА
Январь 1970
Хикәйә
Атаһы Һеләүһендең арҡаһынан ҡаҡты.
– Һеләүһен улым, мин һиңә, һрансуз яуына китмә, тороп ҡал, тип әйтә алмайым. Яҙмыш йөрөтә әҙәм балаһын… Йәнә лә, ата һүҙе түгел был, – Сәмерхан ҡарт, хис-тойғоһон тышҡа сығармаҫҡа тырышып, туҡталыбыраҡ торҙо, тамағын ҡырып алған булды, шунан һүҙен дауам итте. – Хәбибйән ағайың менән икегеҙ ҙә имен-аман әйләнеп ҡайтырһығыҙ, тип өмөт итәм. Тик нығытып әйтеп ҡуяйым: иллә-алла, ағайың менән бер-берегеҙгә терәк булығыҙ.
Сәмерхан ҡарт хәҙер өлкән улына табан боролдо.
Артабан уҡырға
Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай
Январь 1970
Хикәйә
– Бәү, бәү!
Ыржайҙар уларға уйламағанда-көтмәгәндә ташланды. Уларҙың тәрән көрттө көслө күкрәктәре менән ярып, ырғый-ырғый йәнлектәр утлап йөрөгән аҡланға яҡынлай башлауҙары булды, ҡар бураны сыҡтымы ни: ташланыусыларҙың берсә өҫкә, берсә аҫҡа ырғандаған кәүҙәләре ҡар болото араһында сала-сола ғына күҙгә эленеп ҡалды. Тертелдәк менән Тырт-Мырттың әсәһе Инәк уларҙы, тештәре һәр саҡ ыржайып торғанға күрә, шулай ыржай тип атай. Ҡанэскестәр, аяуһыҙ заттар улар, күпме тоҡомдаштарының башына еттеләр. Ыржайҙар, кешеләр теле менән әйткәндә, – бүреләр. Ә бүреләрҙе иң яуыз йән, ыржай тип иҫәпләүсе үлән менән туҡланыусы йәнлектәрҙе кешеләр яғымлы ғына итеп ҡоралай, илек йә ҡыр кәзәһе тип йөрөтә.
Артабан уҡырға
Телеграмма
Январь 1970
Журнал редакцияһында эшләүсе коллегалар!
Һеҙҙе республикабыҙҙағы иң абруйлы баҫмаларҙың береһе, төп әҙәби-нәфис журналыбыҙ «Ағиҙел»дең 90 йыллыҡ юбилейы айҡанлы ихлас йөрәктән ҡотлайбыҙ, һаулыҡ, ижади уңыштар теләйбеҙ.
Был журнал «Яңы юл» исеме менән 1923 йылдың март айында сыға башлай. Илебеҙ өсөн ауыр, һынылышлы осор булыуға ҡарамаҫтан, уның даими донъя күреүе өсөн ыңғай шарттар тыуҙырыла. Яңы башҡорт әҙәбиәтенең нигеҙ таштары – тәүге әҫәрҙәр ошо баҫма аша халыҡҡа еткерелә. Тап ошо журнал ижади көстәрҙе үҙ тирәһенә туплай, башҡорт әҙәби телен рәсмиләштереү буйынса күп эштәр атҡара.
Артабан уҡырға
Гөлназ Ҡотоева
Январь 1970
Артабан уҡырға
Таңһылыу Ҡарамышева
Январь 1970
Артабан уҡырға
Әнисә Таһирова
Март 2013
Артабан уҡырға
Рәсәй Яҙыусылар берлеге идара
Рәсәй Яҙыусылар берлеге идараһы Һеҙҙе – редакция коллективын, журнал авторҙарын һәм уҡыусыларҙы «Ағиҙел»дең тәүге һаны сығыуға 90 йыл тулыуы менән ҡотлай!
Артабан уҡырға

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ҡар ирей...17-04-2018, 00:03 // Информация // Баҫып сығарырға
— Тиҫтәнән ашыу муниципаль берәмек контролгә алынғайны. 216 йорт биләмәһе, 461 кеше йәшәгән 24 торлаҡ йорт һыу баҫыу зонаһына эләкте. Зыян күргәндәрҙең барыһы ла эвакуацияланды. Улар ваҡытлыса урынлаштырыу пункттарына барыуҙан баш тартып, туғандарында туҡталды, — тине Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығы начальнигы Марат Латипов.
Ҡотҡарыусылар әйтеүенсә, әле биш ауылда 40 йорт ихатаһы хәүеф зонаһында ҡала. Тағы ла бер юл участкаһы һыу аҫтында. Өфө районының Зубов ҡасабаһында Бәрҫеүән йылғаһы ярҙарынан сыҡҡайны. Бында 14 йорт ихатаһын һыу баҫҡан. Был биләмәлә ҡотҡарыусылар дамба ҡорҙо, әле һыу кимәленең түбәнәйеүе күҙәтелә.
Марат Латипов билдәләүенсә, биләмәлә һыуҙы һурҙыралар, ике насос станцияһы ҡуйылған. Баш ҡалабыҙҙың ташҡынға эләккән урындарынан 20 мең кубометрҙан ашыу һыу һурҙырылған.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 10.02.2018
Һүрәте – һүрәт…
Новости / Мәғариф // 10-02-2018, 08:00
Күҙ генә тейәме?
Ата-әсәләр араһында баланың фотоһын интернетҡа элеү түгел, хатта башҡаларға сабыйын фотоға төшөрөргә рөхсәт итмәүселәр бар. Кемдер – дини ҡарашлы, икенсеһе – ғаиләһе тураһында мәғлүмәт таратырға теләмәгән йомоҡ кеше. «Бәләкәстең фотоһын интернетҡа ҡуйғайным, бик күп «лайк» йыйҙы. Тик икенсе көнөнә ул сәсрәп ауырып китте, әллә күҙ тейҙе инде?» – тип зарланғандарын йыш ишетәһең. Бәлки, был осраҡлы хәлдер, ә бәлки, күҙһенгәндер.
Америка ғалимдары ла баланың фотоһын интернетҡа ҡуйыуға ҡырҡа ҡаршы....
Байлыҡтарҙан өҫтөн ғаилә бәхете
Махсус бит // 10-02-2018, 07:00
Йәшәү өлгөһө булырлыҡ Ғүмәровтар
Стәрлетамаҡ районының Күсәрбай ауылында үтә лә матур ғаилә йәшәй. Тәү ҡарамаҡҡа ябай ғына, әммә ошо ябайлыҡ менән улар ауылды йәмләй, кешеләргә өлгө булып тора. Һүҙем – 54 йыл бергә татыу ғүмер итеүсе Ғәйшә һәм Венер Ғүмәровтар тураһында. Улар менән танышыуымды яҙмыш бүләге тип ҡабул итәм. Йор һүҙле, шаян, моңло тауышлы, ҡартлыҡта ла мөһабәт ир ҡиәфәтен ташламаған ғаилә башлығы менән уның һәр һүҙенә ҡеүәт биреп ултырған нәзәкәтле, йомшаҡ күңелле һылыу ханымға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Уларҙың ғаилә тарихы 54 йыл элек түгел, унан әҙ генә алдараҡ, Ғәйшә Ғибаҙулла ҡыҙының ауылға эшкә килгән ваҡытынан, башланғандыр ул. 10-сы класта уҡып йөрөгән егет, танышырға теләп: “Фамилияң кем?” – тип һорауына, ул, алдап: “Ғүмәрова”, – тип яуаплай. Кем генә белһен инде, был һүҙҙәр фәрештәнең “амин” тигән сағына тура килер тип....


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Страница 12
Депутаттарға яҙ етте
Новости / Сәйәсәт // 25-01-2013, 12:36
Рәсәйҙең Иҫәп палатаһы, үткән йылдың һуңғы айҙарында финанс мутлыҡтары асыла төшкән “Оборонсервис” йәмғиәтенең 2009 − 2011 йылдарҙағы эшмәкәрлеген ентекле тикшереп, хоҡуҡ боҙоуҙар күләменең 11 миллиард һумға етә яҙыуын белдергән. Ябай тел менән әйткәндә, дәүләттең шул сама аҡсаһы “елгә осҡан”, йәғни, мәҫәлән, беҙгә килеп етмәгән, тип тә аңларға була....
Их, кейем, өшөтәһеңме, кеҫәгә һуғаһыңмы, әллә иҡтисадҡа өлөш индерәһеңме?
Новости / Сәйәсәт // 18-01-2013, 12:25
Рәсәй Президенты Хакимиәтендә ҡыҙыҡ ҡына һорашыу үткәргән әле “Известия” гәзите. Министрҙарҙың эшенең һөҙөмтәлелеге тураһында белешкән.
Мәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов, төбәк үҫеше министры Игорь Слюняев, Алыҫ Көнсығыш эштәре буйынса министр Виктор Ишаев, хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилиндың “әҙ һөҙөмтәле” етәкселәр булыуы асыҡланған. Һорашыуҙа Президент кәңәшселәре, ярҙамсылары, хакимиәт департаменттары һәм идаралыҡтарының ҡайһы бер етәкселәре ҡатнашҡан. Баһа, әлбиттә, рәсми түгел. Дөйөм алғанда, ете министр шәп эшләй, туғыҙы – тотороҡло һәм дә баяғы бишәү....
Мәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов, төбәк үҫеше министры Игорь Слюняев, Алыҫ Көнсығыш эштәре буйынса министр Виктор Ишаев, хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилиндың “әҙ һөҙөмтәле” етәкселәр булыуы асыҡланған. Һорашыуҙа Президент кәңәшселәре, ярҙамсылары, хакимиәт департаменттары һәм идаралыҡтарының ҡайһы бер етәкселәре ҡатнашҡан. Баһа, әлбиттә, рәсми түгел. Дөйөм алғанда, ете министр шәп эшләй, туғыҙы – тотороҡло һәм дә баяғы бишәү....
Байҙар арта, хаҡтар арта, крәҫтиән шым ғына үҙ йөгөн тарта…
Новости / Сәйәсәт // 11-01-2013, 12:22
Рәсәй паспорты алған Депардье, Премьерға былтырғы хаттар һәм башҡалар тураһында
Ниһайәт, оҙайлы ҡышҡы ялдар тамамланды, йәмәғәт. Иң мөһиме – яңы йыл именлектә-тыныслыҡта башланды. Ниһайәт, тиеүемдең дә сәбәбе бар: әлбиттә, эштән ял итергә кәрәк-кәрәклеккә, тик беҙҙәгесә, Рәсәйҙәгесә түгел. Ауылда, ярай, бер ҡасан да ял юҡ – һәр кемдең үҙ хужалығында мәшәҡәттәре булып тора. Бына ҡалала, кем әйтмешләй, арт яҡты диванға йәбештереп, көндәр буйы телевизорға текәлеп ятыу, ай-һай, еңел түгел. Эйе, тап ошо һүҙҙәр йыш ишетелде был көндәрҙә. Ҡәрҙәш халыҡтың бер бик ҡыҙыҡ ҡына көлкө театры бар. Шуның бер сығышындағыса, “ашап, йоҡлап, сүп сығарып” ҡына әллә күпме ваҡытын әрәм итте, буғай, күптәр....
Ниһайәт, оҙайлы ҡышҡы ялдар тамамланды, йәмәғәт. Иң мөһиме – яңы йыл именлектә-тыныслыҡта башланды. Ниһайәт, тиеүемдең дә сәбәбе бар: әлбиттә, эштән ял итергә кәрәк-кәрәклеккә, тик беҙҙәгесә, Рәсәйҙәгесә түгел. Ауылда, ярай, бер ҡасан да ял юҡ – һәр кемдең үҙ хужалығында мәшәҡәттәре булып тора. Бына ҡалала, кем әйтмешләй, арт яҡты диванға йәбештереп, көндәр буйы телевизорға текәлеп ятыу, ай-һай, еңел түгел. Эйе, тап ошо һүҙҙәр йыш ишетелде был көндәрҙә. Ҡәрҙәш халыҡтың бер бик ҡыҙыҡ ҡына көлкө театры бар. Шуның бер сығышындағыса, “ашап, йоҡлап, сүп сығарып” ҡына әллә күпме ваҡытын әрәм итте, буғай, күптәр....
Йылды йыл алмаштыра, проблемалар шул уҡ
Новости / Сәйәсәт // 30-11-2012, 13:42
Яңыраҡ “Хаҡ эш” (“Правое дело”) партияһы фәхишәлекте легалләштереү ниәтен белдергән. Партия рәйесе Андрей Дунаев киң мәғлүмәт сараларына 15 минут интервью биргән. Шул саҡта әлеге уйын да әйткән булған. Бөтөн сығыштан тап ошо проституцияны рөхсәт итеү тураһындағы ниәте генә йәмәғәтселеккә “барып еткән”, ахыры.
...
...
Һуғыштың да төрлөһө була
Новости / Сәйәсәт // 23-11-2012, 15:25
Рәсәйҙең “Ер һылыуҡайы” (“Мисс Земля”) конкурсындағы вәкиле Наталья Переверзева илебеҙҙең бөгөнгө хәле тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләп биреүе менән шау-шыу ҡуптарҙы.
“Минең илем – ҡомһоҙ, намыҫһыҙ, иманһыҙ кешеләр тарафынан таланған, ҙур, ярлы, зарлы ил. Рәсәйем – бер нисә һайланма кеше бөтөн байлығын “һурыусы” ҙур артерия ул....
“Минең илем – ҡомһоҙ, намыҫһыҙ, иманһыҙ кешеләр тарафынан таланған, ҙур, ярлы, зарлы ил. Рәсәйем – бер нисә һайланма кеше бөтөн байлығын “һурыусы” ҙур артерия ул....
Бюджетты һаҡлайыҡ! Кемдән? Үҙебеҙҙән!
Новости / Сәйәсәт // 16-11-2012, 15:27
Ошо көндәрҙә Рәсәйҙең яңылыҡтар донъяһына ике “елле” генә ”бомба” ырғытылды ла, шаңдауы халыҡта: “Әһә, бына бит нисек!” тигән тел шартлатыуҙар булып яңғыраны. Тәүгеһе һөҙөмтәһеҙ вуздарҙы иғлан итеү булһа, икенсеһе − Оборона министрлығына ҡағылышлы хәтәр “асыштар”.
Юғары уҡыу йорттарының эшмәкәрлегенә әллә ни оҙаҡ туҡталып тормаҫҡа ла була. Сөнки бөгөн студенттарҙың күбеһенең барыбер уҡыуы осоронда профессорҙарға әллә нисәшәр тапҡыр ришүәт биреүе тураһында ишетеп тә, күреп тә, хатта үҙ елкәбеҙҙә татып та беләбеҙ....
Юғары уҡыу йорттарының эшмәкәрлегенә әллә ни оҙаҡ туҡталып тормаҫҡа ла була. Сөнки бөгөн студенттарҙың күбеһенең барыбер уҡыуы осоронда профессорҙарға әллә нисәшәр тапҡыр ришүәт биреүе тураһында ишетеп тә, күреп тә, хатта үҙ елкәбеҙҙә татып та беләбеҙ....
Бай әфәндегә нимәбеҙ оҡшамай?
Новости / Сәйәсәт // 2-11-2012, 12:12
йәки Олигарх Прохоров милли республикаларҙы бөтөрөү яҡлымы?
Рәсәйҙе алда нимә көтә? Берәү ҙә аныҡ ҡына әйтә алмай, шулай ҙа, вәғәҙәләүҙәренсә, беҙ бик шәп кенә “ергә” китеп барабыҙ. Өлкән быуындың хәтерендәлер әле “… алға, коммунизмға-а-а” тигән кеүегерәк һүҙҙәре булған йыр. Бөгөнгө заман кешеһен, әлбиттә, унда уҡ әйҙәмәйҙәр, әммә күптәр тап шул коммунизмдың һәйбәтерәк яҡтарын торған һайын нығыраҡ иҫкә төшөрә. Бигерәк тә әлеге мәлдә эшһеҙлектән бөлгән ауылдар халҡы....
Рәсәйҙе алда нимә көтә? Берәү ҙә аныҡ ҡына әйтә алмай, шулай ҙа, вәғәҙәләүҙәренсә, беҙ бик шәп кенә “ергә” китеп барабыҙ. Өлкән быуындың хәтерендәлер әле “… алға, коммунизмға-а-а” тигән кеүегерәк һүҙҙәре булған йыр. Бөгөнгө заман кешеһен, әлбиттә, унда уҡ әйҙәмәйҙәр, әммә күптәр тап шул коммунизмдың һәйбәтерәк яҡтарын торған һайын нығыраҡ иҫкә төшөрә. Бигерәк тә әлеге мәлдә эшһеҙлектән бөлгән ауылдар халҡы....
Рәсәй һәм Төньяҡ Кавказ
Новости / Сәйәсәт // 2-11-2012, 12:10
Рәсәй һәм Кавказ араһындағы ҡан ҡойош ике йөҙ йылға яҡын бара. Әммә улар һәр саҡ һуғышып йәшәмәгән. Илебеҙгә фашизм ябырылған саҡта ата-бабаларыбыҙ арҡаға-арҡа терәшеп, дошманға ҡаршы көрәшкән. Әммә бөгөн ундағы граждандар һуғышы һаман тынмай. Шул тарафтан ҡурҡыныс яңылыҡтар туҡтауһыҙ ағылғас: “Ни эшләп даулаған иректәрен биреп кенә ҡуймайҙар?” – тип ил етәкселәрен битәрләйбеҙ.
Рәсәйгә Төньяҡ Кавказ кәрәкме? “Эйе, кәрәк!” – ти сәйәсәт өлкәһендәге эксперттар. Ә ни өсөн Рәсәй һәм Кавказ бергә булырға тейеш? Түбәндә быға ун дәлил....
Нахаҡҡа рәнйетелгәндәр
Новости / Сәйәсәт // 30-10-2012, 11:51
Төрлө сәйәси сәбәптәр арҡаһында иректән мәхрүм ителгән, үлтерелгән, психиатрик дауалау учреждениеларына ябылған, гражданлыҡ хоҡуғынан мәхрүм ителеп, илдән һөрөлгән, йәшәгән ерҙәренән икенсе урынға күсерелгән, һөргөнгә йә махсус йәшәү урынына ебәрелгән кешеләр сәйәси золом ҡорбандары тип һанала.
Элек был турала бик һағайып, хатта шыбырлап ҡына һөйләштеләр. Йәмғиәтебеҙҙең алдынғы, хөрмәтле кешеләре тураһында һүҙ барғанда ла кешеләр, хатта иң яҡын туғандары, яҡындары ла шикләнде....
Элек был турала бик һағайып, хатта шыбырлап ҡына һөйләштеләр. Йәмғиәтебеҙҙең алдынғы, хөрмәтле кешеләре тураһында һүҙ барғанда ла кешеләр, хатта иң яҡын туғандары, яҡындары ла шикләнде....
Һүҙ – турғай… осоп китһә?!
Новости / Сәйәсәт // 26-10-2012, 13:00
йәки Ошо көндәрҙә беҙҙең ҡолаҡҡа ишетелгәндәрҙән бер кәлимә
Бөгөн бер нәмәгә лә аптырарға ярамай. Ана, Калифорнияла аҡ кит кеше тауыштары сығарған, ти. Уны берәү ҙә өйрәтмәгән, берәү ҙә ирекһеҙләмәгән – үҙе тотҡан да “һөйләшкән”. Ярай әле, дәлил булһын, тип тауышты яҙып алырға өлгөргәндәр. Был кит, әлбиттә, океандан йөҙөп килеп, кеше тауышын ҡабатларға өйрәнмәгән, ә махсус бассейнда аҫралған. Шундағы бер хеҙмәткәргә, “бар бынан сыҡ” тигән кеүегерәк һүҙ әйткән тиме шул. Һәр хәлдә, баяғы кеше, коллегаларым бассейндан сығырға ҡуша, тип уйлаған. Аҙаҡ янында киттан башҡа бер кем дә булмауын аңлап, саҡ артына ултырмаған.
...
Бөгөн бер нәмәгә лә аптырарға ярамай. Ана, Калифорнияла аҡ кит кеше тауыштары сығарған, ти. Уны берәү ҙә өйрәтмәгән, берәү ҙә ирекһеҙләмәгән – үҙе тотҡан да “һөйләшкән”. Ярай әле, дәлил булһын, тип тауышты яҙып алырға өлгөргәндәр. Был кит, әлбиттә, океандан йөҙөп килеп, кеше тауышын ҡабатларға өйрәнмәгән, ә махсус бассейнда аҫралған. Шундағы бер хеҙмәткәргә, “бар бынан сыҡ” тигән кеүегерәк һүҙ әйткән тиме шул. Һәр хәлдә, баяғы кеше, коллегаларым бассейндан сығырға ҡуша, тип уйлаған. Аҙаҡ янында киттан башҡа бер кем дә булмауын аңлап, саҡ артына ултырмаған.
...


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Июнь 2018 года » Страница 8
Хоҙай һорағанына бирер
Новости / Иман // 8-06-2018, 08:00
Рухи остаз Ибраһим ибн Әҙһәм Басра ҡалаһы урамдары буйлап барғанда ҡалала йәшәүсе хәҙрәттәр йыйылып, унан:
− Эй, хәҙрәт, Аллаһы Тәғәлә үҙенең китабында: «Һеҙ минән һорағыҙ. Мин доғаларығыҙға яуап ҡайтарырмын», – тигән. Нимә булды икән беҙгә? Беҙ Аллаһы Тәғәләнән һорайбыҙ ҙа, ни эшләп һуң доғаларыбыҙ ҡабул булмай икән? − тип һораған....
«Салауат Юлаев» – туғыҙынсы
Новости / Спорт // 8-06-2018, 07:30
Континенталь хоккей лигаһы уҙған миҙгел һөҙөмтәһе буйынса клубтарҙың рейтингын билдәләне
Беренсе урында – СКА командаһы. Ул быға тиклем дә юғарыла булды. Ә бына ЦСКА менән Финляндияның «Йокерит» клубтары урындары менән алмашып, әрмеләр икенсегә үрләне.
«Металлург» дүртенсе булһа, быйылғы чемпион – «Аҡ барс» хоккейсылары, уңыш ҡаҙаныуына ҡарамаҫтан, элеккесә, бишенсе. «Локомотив» – алтынсы, «Динамо» (Мәскәү) – етенсе, «Авангард» – һигеҙенсе һәм беҙҙең «Салауат Юлаев» туғыҙынсы урынын һаҡлап ҡалды. Иң түбән күрһәткес – «Лада» менән «Югра»ныҡы. Шуғалыр ҙа улар киләһе миҙгелдән КХЛ-да ҡатнашмаясаҡ.
Рейтинг тигәндән, ул командаларҙың бар күрһәткесенән сығып билдәләнә.
Шулай уҡ үткән аҙнала КХЛ беренселегенә йомғаҡ яһалып, иң яҡшылар төрлө приз менән бүләкләнде. Әйтәйек, СКА клубы һөжүмсеһе Никита Гусев иң көслө хоккейсы булып танылды. Уға «алтын сәкән» призы бирелде. «Салауат Юлаев» клубынан дүрт уйынсы юғары баһа алды. Дания легионеры Филипп Ларсен иң һөҙөмтәле һаҡсы булһа, Йонас Кемппайнен, Линус Умарк һәм Тему Хартикайнен, өсөһөнә 42 шайба индереп, иң һөҙөмтәле «тройка» булараҡ билдәләнде.
...
«Башҡортостандың иҫ киткес кешеләре» интернет-ресурсы эшләй башлаясаҡ
Яңылыҡтар таҫмаһы // 7-06-2018, 14:45
Республикала «Башҡортостандың иҫ киткес кешеләре» интернет-ресурсы эшләй башлай. Инициаторы – Башҡортостандың «Башҡорт энциклопедияһы» дәүләт автономиялы ғилми учреждениеһы.
Сайтта республиканың иҫ киткес кешеләре тураһында мәғлүмәти материалдар (биографиялары, хәтирәләр, очерктар, мәҡәләләр) урынлаштырыу күҙаллана.
Ҡулъяҙмалар (шул иҫәптән һүрәттәр) электрон вариантта, шулай уҡ баҫылған формала ла ҡабул ителә, күләме – рус, башҡорт һәм татар телдәрендә өс биттән артмаҫҡа тейеш. Ҡулъяҙмаларҙы түбәндәге адрес буйынса ебәрергә кәрәк: 450006, Өфө ҡалаһы, Революция урамы, 55, йәки электрон почтаға: imena@bashenc.ru.
Килгән материалдар нигеҙендә 2018 йылдың 31 авгусына тиклем электрон ресурстың һынау төрөн эшләтеп ебәреү күҙаллана. Ул артабан камиллашасаҡ һәм тулыланасаҡ....
Дуҫың һинең менән бергә ҡыуана белһен
Махсус бит / Проблема // 7-06-2018, 07:00
Бер йәш егет бай ирҙән уңышының сере тураһында һорашҡан.
– Мин дуҫтар һайлай беләм, – тип яуаплаған теге кеше.
Һәм егеткә үҙ һорауын биргән:
– Һин “дуҫтар бәлә килгәндә һынала” тигән әйтемде беләһеңме?
– Нисек белмәҫкә, мин тап шуға таянам да.
– Онот был әйтемде. Дуҫ шатлыҡта һынала!
– Нисек инде? Эйе, шатланыуын бергә шатланабыҙ, тик…
Йәш егет аптырай төшкән.
– Тыңла, – тип кәңәш биреүен дауам иткән уңышлы кеше. – Һинең проблемаң булғанда, дуҫың менән бүлешәһеңдер, моғайын, шунан икәүләп ул проблеманы хәл итеү яйын эҙләйһегеҙҙер. Икегеҙ ҙә бойоҡ, икегеҙ ҙә кәйефһеҙ, арыған...
– Шулай була инде, дуҫтар ярҙамға килә.
– Шулайын шулай, тик дуҫың һиңә бер тапҡыр ярҙам итер, икенсе тапҡыр, артабан арыр, һиңә ярҙам итә алмаҫ, бары йәлләп кенә ҡуйыр. Был һине тағы ла борсор. Ә бына минең дуҫтарым мине бер ҡасан да йәлләмәне, проблемаларымды хәл итмәне. Улар минең менән бергә ҡыуанды ғына.
Ысынында, әгәр проблемаң булһа, үҙең хәл итергә тырыш. Шунан дуҫыңа бар һәм икегеҙ (йә күмәкләп) еңеүеңде байрам итегеҙ. Кешене йәлләүе еңел. Ә кемдеңдер уңыштарына ихлас ҡыуана белеү ауырыраҡ. Кем һинең менән шатлығыңды уртаҡлаша ала, шул ул ысын дуҫлыҡ. Бына минең уңыш серем – дуҫтарымда...
Айсын АҠБУЛАТОВА әҙерләне....
Гәзит уҡыуҙы ташламайыҡ
Письма / Гәзиткә яҙылыу // 7-06-2018, 07:00
Һаумыһығыҙ «Йәшлек»тәр! Мин бик өлкән йәштәге кешемен, ләкин йәштән үк баҫмағыҙҙан айырылғаным юҡ. Ул уҡыусыларымды тәрбиәләү, телгә һөйөү уятыу сығанағы булды. Беҙҙең быуын күп уҡыған, ҡосаҡ- ҡосаҡ гәзит-журналдарға яҙыла торған быуын булды шул.
Әле 2018 йылдың икенсе яртыһына яҙылыу бара. Һуғыш ветерандарына I, II инвалидтарына ташлама менән 10 көнлөк иғлан ителгән. Мин 2017 йылдың сентябрендә үк 2018 йылдың тәүге яртыһына яҙылып ҡуйғайным . «Осҡон», «Әбйәлил» район гәзиттәре, «Башҡортостан», «Йома», «Йәшлек», «Киске Өфө», «АИФ – Башҡортостан», «Тамаша», «ЗОЖ», «Тайны здоровья», «Һәнәк» журналдарына яҙылдым, балалар йорто менән хосписҡа ла подписка эшләнем. Үҙемдең дә һаулығым ҡалманы, бер күҙем күрмәй, шулай ҙа матбуғат баҫмаларын алдырып уҡыуымды дауам итәм.
Һеҙгә мәҡәләләр ҙә ебәргеләй торғайным, баҫмай ҡалманығыҙ. Төрлө ярыш, дәртләндереү саралары ойоштора инегеҙ, бүләктәр ҙә ебәрҙегеҙ.
«Йәшлек» – уҡымлы, йөкмәткеле гәзит. Башҡалар әйтмәгәнде (әйтә алмағанды) ул әйтә. Тура һүҙле. Тематикаһы бик бай. Унда ҡыҫҡа һәм тос мәҡәләләр өҫтөнлөк ала.
Баш мөхәррир Артур Хәсән улы Дәүләтбәков гәзиттең уҡымлы булыуы өсөн бөтәһен дә эшләй, ныҡ хөрмәт итәм уны. Телевизорҙа ла йыш үҙен күрәм. Күрһәм ныҡ ҡыуанам. «Һаумы, улым!» – тип сәләмләйем һәм уңыш теләйем.
Нәғимә ИЛҺАМОВА, тыл ветераны.
Әбйәлил районы, Асҡар ауылы....
"Өс таған"да төшөр өсөн малайҙар һәм ҡыҙҙар кәрәк!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 6-06-2018, 15:40
Иртәгә, 7 июндә иртәнге сәғәт 10-дан төшкө сәғәт 5-кә тиклем "Башҡортостан" киностудияһында "Өс таған" тулы метражлы нәфис фильмда төшөү өсөн ҙур һайлап алыу үтәсәк. Төп һәм эпизод ролдәре өсөн башҡортса таҙа һөйләшкән 10-12 йәшлек малайҙар һәм 6-8 йәшлек ҡыҙҙар кәрәк.
Фильм Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған. Уны "Башҡортостан" киностудияһы «Аскарфильм» кинокомпанияһы менән берлектә йәйгеһен төшөрәсәк. Режиссеры - Айнур Асҡаров.
Белешмә өсөн телефон: 8-927-309-55-00....
Фильм Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған. Уны "Башҡортостан" киностудияһы «Аскарфильм» кинокомпанияһы менән берлектә йәйгеһен төшөрәсәк. Режиссеры - Айнур Асҡаров.
Белешмә өсөн телефон: 8-927-309-55-00....
Совет мәлендә ҙур ҡыуаныс килтергән открытка. 1977 йыл
Яңылыҡтар таҫмаһы // 6-06-2018, 10:37
... Тәүҙә эш урынындағы профкомға ғариза яҙаһың. Аҙаҡ йылына ике-өс кешене һайлап алалар. Унан һуң профком, партком һәм директор кем машина алырға лайыҡлы икәнен һайлап ала. "Булды!" тиерһегеҙме - "Юҡ!" тип әйтәсәктәр.
Почта открыткаһын, уға ҡиммәтлерәк марка алып тапшырғас көтөргә лә көтөргә. Йылмы, ике йылмы, ярты йылмы, бер аймы - лотерея.
... Бына почта йәшнигенә һүрәттәге кеүек откртыка килеп төшә. Йәшереп ҡуйылған урындан аҡсаны алып, аҙыраҡ өҫтәп магазинға йүгерәһең.
"Шестерка"! Иң ҡиммәтле, крутой "Жигули!" - төҫө ниндәй, уныһы-быныһы юҡ тигәнен ҡарап тормайһың! Ниндәйенә күрһәтәләр шуны алаһың...
Машина хужаһы аҙаҡтан гараж өсөн, бензин өсөн, запчасть өсөн тиңһеҙ сираттарҙа торасағын аңламай әле...
Ә хәҙер. Аҡсаң ғына булһын! Рәсәйҙекеме, иномаркамы, уңлы-һуллы руллеме, аҡмы-ҡыҙылымы - йәнең теләгән машинаны ал!...
Балаларығыҙ хаҡына үҙегеҙҙә ҡайғығыҙҙы еңерлек көс табығыҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 6-06-2018, 07:30
Ирем үлгәндән һуң йәшәү дәртем һүрелде... Ер һелкетеп баҫып йөрөгән ирем көтмәгәндә, ҡапыл, беҙҙе – ҡатынын, ике балаһын, сикһеҙ ҡайғыға һалып, үлде лә ҡуйҙы. Бөгөн теп-теүәл өс ай. Балалар мәктәптә, мин өйҙәмен... Ошо өс ай эсендә икенсегә ауырыйым. Дауахана тупһаһын тапайым, ҡайһы ерем ныҡлап ауыртҡанын да белмәйем. Ябыҡтым. Хәлем юҡ, хатта ҡайһы саҡта тын алыуы ауыр һымаҡ. Йүнләп йоҡлай алмайым. Күҙем йомолоу менән, тертләп уянам... Иремде юҡһынам, һағынам шул тиклем! Кәйефем юҡ. Гел илағым ғына килеп тора. Бер кем менән дә һөйләшкем дә, аралашҡым да, ишеткем дә, хатта күргем дә килмәй. Гел генә ятҡым килә. Хатта балаларға тамаҡ йүнәтергә саҡ һөйрәлеп торам. Улар, ҡайҙа ғына йөрөһәләр ҙә, минең хәлде күреп, борсолоп, гел генә шылтыратып торалар. Телефонды алмаһам, ҡоттары оса, шуға яуап бирергә тура килә. Хәлем юҡ. Былай итеп нисек йәшәргә һуң?
Зөлфирә.
...
Афарин! Рәйсә инәйгә рәхмәт!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 6-06-2018, 07:00
"Аҙна һайын - бүләк!" уйынында ҡатнашып, бүләк отоусы Федоровка районының Юлдаш ауылынан Рәйсә Ҡотлоюлова: "Мине һөйөндөргән өсөн яратҡан баҫмама рәхмәт. Кем килһə лə, "Йəшлек"тең бүлəге тип сəй эсерəм", - ти.
Лото уйыны дауам итә. Гәзитебеҙгә икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылған квитанцияларығыҙҙы ебәрергә онотмағыҙ....


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Яңы йылдан – яңы закон буйынса
Яңы йылдан – яңы закон буйынса
РФ Дәүләт Думаһының пленар ултырышында «Рәсәй Федерацияһында мотлаҡ медицина страховкаһы тураһында» федераль закон проекты өсөнсө уҡыуҙа ҡабул ителде.
Закон проектының социаль әһәмиәте иҫ киткес ҙур. Сөнки ул илдәге һәр ғаиләгә, страховкаланған һәр пациентҡа, түләүһеҙ медицина ярҙамынан файҙаланыуға хоҡуҡтарҙы нығытыуға ҡағыла. Мотлаҡ медицина страховкаһы системаһы модернизациялауға ҡыйыу йүнәлеш алмаҡсы. Ошо тәңгәлдәге яңылыҡтар һәм етди үҙгәрештәр тураһында уҡыусыларыбыҙҙы тәрәнерәк таныштырыу маҡсатында РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаеваға мөрәжәғәт иттек.
– Һәр бер страховкаланған граждандың ҡулында түләүһеҙ медицина хеҙмәтенә хоҡуҡ биреүсе полис бар. Пациенттар уның тәғәйенләнешен тулыһынса аңлаһа ла, өҫтөнлөгөн ғәмәлдә татый алманы. Яңы закон проекты ниндәй мөһим положениелар индерелеүе менән әһәмиәтле тип иҫәпләйһегеҙ?
– Закон проектын күптәрҙең «революцион документ» тип баһалауы менән мин дә килешәм. Ул мотлаҡ медицина страховкаһы системаһын модернизациялауға йүнәлтелгән булыуы менән отошло. Ул системала ҡатнашыусыларҙың берҙәм хоҡуҡи ерлектә эшләүенә мөмкинлек аса, һәр кемдең вәкәләттәре асыҡ билдәләнгән булыуы менән уңайлы. Яңы закон проекты системаның финанс тотороҡлоғон күтәреүгә, түләүһеҙ медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса дәүләт йөкләмәләре һәм уларҙы финанс менән тәьмин итеү мөнәсәбәттәрен көйләүгә булышлыҡ итергә тейеш. 2012 йылдан федераль фондта финанс средстволарын үҙәкләштереү ҡарала. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, эшләмәүсе халыҡты мотлаҡ медицина страховкалауына страховка иғәнәһенең иң минималь тариф күләме Федераль закон тарафынан билдәләнәсәк. Тимәк, ул субъекттарҙы социаль яҡтан аҙ яҡланған категориялар – пенсионерҙар, балалар, эшһеҙҙәр өсөн страховка иғәнәләрен түләү буйынса бурыстарҙы тулы күләмдә түләргә мәжбүр итәсәк. Дәғүәселекте үҫтереүгә һәм медицина хеҙмәттәрен яҡшыртыуға йүнәлтелгән саралар билдәләнеүе лә – закондың ыңғай һыҙаттарының береһе. Хәҙер бөтә медицина ойошмалары ла, милек формаларының ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, мотлаҡ медицина страховкаһы системаһында ҡатнаша ала. ММС-тың федераль фонды бюджетынан модернизациялау буйынса төбәк программаларын финанслау ҙа әһәмиәткә эйә. Был үҙ сиратында дауалау-иҫкәртеү учреждениеларын ремонтлау, заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу мәсьәләһен хәл итәсәк. Һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау буйынса төбәк программалары билдәләнгән эштәрҙең, сараларҙың хаҡы нигеҙле-нигеҙһеҙ булыуы өсөн яуаплылыҡ субъекттарҙың башҡарма власть органдары иңенә ята.
– Яңы закон проектының файҙалы, отошло яҡтары тураһында күберәк белге килә. Мәҫәлән, аныҡ ауырыу, пациент өсөн уның тәьҫирле яғы ниҙә, берҙәм полис нисек эшләйәсәк? Ошо хаҡта ла аңлатып китһәгеҙ ине, Сәлиә Шәрифйәновна.
– Һәр кем страховкалаусы ойошманы, медицина ойошмаһын, табипты үҙ аллы һайлау хоҡуғына эйә буласаҡ. Бының өсөн ул үҙе һайлаған страховкалаусы медицина ойошмаһына ғариза менән мөрәжәғәт итә һәм ҡулына мотлаҡ медицина страховкаһы полисы ала. Табипты һайлау өсөн медицина учреждениеһы етәксеһе исеменә ғариза яҙырға кәрәк. Бөтә төбәктәрҙә лә полистар бер төрлө буласаҡ, страховкалаусы медицина ойошмаһын йәки йәшәү урынын үҙгәрткәндә лә полисты алмаштырыу талап ителмәй. Страховкаланған кеше түләүһеҙ медицина ярҙамын Рәсәйҙең теләгән бер мөйөшөндә алырға хоҡуҡлы. Әлегә тиклем был тәңгәлдәге буталсыҡтар, пациент менән медицина учреждениеһы араһындағы аңлашылмаусанлыҡтар бөтөрөлөр, тип уйлайым. Ғинуарҙан ММС-ҡа страховка иғәнәләре тарифтары 3,1 проценттан 5,1 процентҡа тиклем күтәрелә. Тәү ҡарамаҡҡа бик аҙ тойолған 2 процент ММС системаһына алдағы ике йылда 460 миллиард һум аҡса килтерәсәк. Был өҫтәмә аҡса һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау буйынса төбәк программаларын үтәүгә тотоноласаҡ.
Бөгөн пациенттарҙың башын «ауырттырған» мәсьәләләр етерлек: ММС-тың территориаль фондтары араһында үҙ-ара иҫәпләшеү системаһы һөҙөмтәле эшләмәй, кеше бер урында теркәлеп, икенсе урында дауаланһа, төрлө проблемалар тыуа. Шуға күрә электрон полис системаһын һәм берҙәм шәхси иҫәп индереү гражданға түләүһеҙ медицина ярҙамынан файҙаланыу хоҡуғын киңәйтә. Был – медицина ярҙамы менән тәьмин итеүҙә етди аҙым.
– Бушлай дауаланырға тейешле сирҙәр исемлеге үҙгәреш кисерерме?
– Закон проектында «мотлаҡ медицина страховкаһының база программаһы» һәм «территориаль программаһы» тигән ике төшөнсәгә асыҡлыҡ индерелгән. Тәүгеһе пациент өсөн түләүһеҙ медицина ярҙамының төрҙәрен билдәләй, уға тәүге медик-санитар ярҙам, иҫкәртеү, ашығыс медицина ярҙамы, махсус медицина ярҙамы инә. Исемлек 19 пункттан тора. Уны раҫлау барышында Рәсәй Хөкүмәте түләүһеҙ дауаланырға тейешле сирҙәр исемлеген «оҙайта» ала. Төбәктәр үҙ сиратында база программаһына өҫтәп яңы медицина хеҙмәттәрен индерергә хоҡуҡлы. Белеүегеҙсә, медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса стандарттар әҙерләнде. Был төшөнсә теге йәки был сирҙе дауалағанда тейешле медицина процедуралары, дарыуҙар, медицина изделиелары, ҡан препараттары һәм туҡланыу төрҙәрен үҙ эсенә ала. Граждандарҙың һаулығын һаҡлауға бындай стандарттар индереү үҙен аҡлаясаҡ, дауалау сифатын күпкә яҡшыртасаҡ тип көтөлә.
Уларҙың ил биләмәһендә мотлаҡ үтәлергә тейешлегенә талаптар арттырылыуы ла мөһим мәсьәлә.
– Яҡын йылдарҙа һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә тағы нимәләр үҙгәртеүгә, яңыртыуға мохтаж тип иҫәпләйһегеҙ?
– Рәсәй Федерацияһының 1993 йылда ҡабул ителгән граждандарҙың һаулығын һаҡлау тураһында закон нигеҙҙәрен яңыртыу бурысы тора. Граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлау маҡсатында медицина хеҙмәткәрҙәренең профессиональ эшмәкәрлегенә ҡарата талаптарҙы көсәйтеү һәм сикләү, һауыҡтырып булмай торған, ҡаты сирҙәргә дусар ауырыуҙарға паллиатив ярҙам тураһында ла уйланаһы, хәл итәһе мәсьәләләр етерлек.
Мине, балалар табибы булараҡ, тағы ла бер мәсьәлә бик борсой. Төрлө ауыр сирҙәр үткәргән балаларҙы, шул иҫәптән инвалидтарҙы, хәүеф төркөмөндәгеләрҙе реабилитациялау мәсьәләһе әлегә ҡырҡыу тора. Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән айырмалы рәүештә, республикала дауалағандан һуң ауырыуҙы тергеҙеү, һаулығын яҡшыртыу дауаханалары ла, поликлиникалары ла, үҙәге лә юҡ. Бары ҡала балалар поликлиникаһында ғына бындай медицина хеҙмәте булдырылған. Ә бит беҙҙә бына тигән шифахана-курорт учреждениелары селтәре ойошторолған. Кескәйҙәр өсөн 10 муниципаль һәм 9 ведомство шифаханаһы бар, ошо яҡшы базаны балаларҙың сәләмәтлеген ҡайтарыуҙа отошло файҙаланып булыр ине. Шифаханала дауаланыу һауыҡтырыуҙың бер этабына әүерелергә тейеш. Әгәр ҙә беҙ илдә медицина ярҙамы күрһәтеүҙең яңы моделенә тиҙерәк күсергә йыйынабыҙ икән, шифахана-курорт дауаһы һәм медицина реабилитацияһының берҙәм системаһын булдырыу хаҡында хәстәрлек күрергә тейешбеҙ. Минеңсә, республика балалар шифаханаларының береһендә ауырыуҙарҙың һаулығын тергеҙеү, нығытыу һәм реабилитациялау буйынса ғилми-практик үҙәк ойоштороу мәсьәләһен хәл итеү яҡшы һөҙөмтә бирер ине.
Д. АРЫҪЛАНОВА әңгәмәләште.
Закон проектының социаль әһәмиәте иҫ киткес ҙур. Сөнки ул илдәге һәр ғаиләгә, страховкаланған һәр пациентҡа, түләүһеҙ медицина ярҙамынан файҙаланыуға хоҡуҡтарҙы нығытыуға ҡағыла. Мотлаҡ медицина страховкаһы системаһы модернизациялауға ҡыйыу йүнәлеш алмаҡсы. Ошо тәңгәлдәге яңылыҡтар һәм етди үҙгәрештәр тураһында уҡыусыларыбыҙҙы тәрәнерәк таныштырыу маҡсатында РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаеваға мөрәжәғәт иттек.
– Һәр бер страховкаланған граждандың ҡулында түләүһеҙ медицина хеҙмәтенә хоҡуҡ биреүсе полис бар. Пациенттар уның тәғәйенләнешен тулыһынса аңлаһа ла, өҫтөнлөгөн ғәмәлдә татый алманы. Яңы закон проекты ниндәй мөһим положениелар индерелеүе менән әһәмиәтле тип иҫәпләйһегеҙ?
– Закон проектын күптәрҙең «революцион документ» тип баһалауы менән мин дә килешәм. Ул мотлаҡ медицина страховкаһы системаһын модернизациялауға йүнәлтелгән булыуы менән отошло. Ул системала ҡатнашыусыларҙың берҙәм хоҡуҡи ерлектә эшләүенә мөмкинлек аса, һәр кемдең вәкәләттәре асыҡ билдәләнгән булыуы менән уңайлы. Яңы закон проекты системаның финанс тотороҡлоғон күтәреүгә, түләүһеҙ медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса дәүләт йөкләмәләре һәм уларҙы финанс менән тәьмин итеү мөнәсәбәттәрен көйләүгә булышлыҡ итергә тейеш. 2012 йылдан федераль фондта финанс средстволарын үҙәкләштереү ҡарала. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, эшләмәүсе халыҡты мотлаҡ медицина страховкалауына страховка иғәнәһенең иң минималь тариф күләме Федераль закон тарафынан билдәләнәсәк. Тимәк, ул субъекттарҙы социаль яҡтан аҙ яҡланған категориялар – пенсионерҙар, балалар, эшһеҙҙәр өсөн страховка иғәнәләрен түләү буйынса бурыстарҙы тулы күләмдә түләргә мәжбүр итәсәк. Дәғүәселекте үҫтереүгә һәм медицина хеҙмәттәрен яҡшыртыуға йүнәлтелгән саралар билдәләнеүе лә – закондың ыңғай һыҙаттарының береһе. Хәҙер бөтә медицина ойошмалары ла, милек формаларының ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, мотлаҡ медицина страховкаһы системаһында ҡатнаша ала. ММС-тың федераль фонды бюджетынан модернизациялау буйынса төбәк программаларын финанслау ҙа әһәмиәткә эйә. Был үҙ сиратында дауалау-иҫкәртеү учреждениеларын ремонтлау, заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу мәсьәләһен хәл итәсәк. Һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау буйынса төбәк программалары билдәләнгән эштәрҙең, сараларҙың хаҡы нигеҙле-нигеҙһеҙ булыуы өсөн яуаплылыҡ субъекттарҙың башҡарма власть органдары иңенә ята.
– Яңы закон проектының файҙалы, отошло яҡтары тураһында күберәк белге килә. Мәҫәлән, аныҡ ауырыу, пациент өсөн уның тәьҫирле яғы ниҙә, берҙәм полис нисек эшләйәсәк? Ошо хаҡта ла аңлатып китһәгеҙ ине, Сәлиә Шәрифйәновна.
– Һәр кем страховкалаусы ойошманы, медицина ойошмаһын, табипты үҙ аллы һайлау хоҡуғына эйә буласаҡ. Бының өсөн ул үҙе һайлаған страховкалаусы медицина ойошмаһына ғариза менән мөрәжәғәт итә һәм ҡулына мотлаҡ медицина страховкаһы полисы ала. Табипты һайлау өсөн медицина учреждениеһы етәксеһе исеменә ғариза яҙырға кәрәк. Бөтә төбәктәрҙә лә полистар бер төрлө буласаҡ, страховкалаусы медицина ойошмаһын йәки йәшәү урынын үҙгәрткәндә лә полисты алмаштырыу талап ителмәй. Страховкаланған кеше түләүһеҙ медицина ярҙамын Рәсәйҙең теләгән бер мөйөшөндә алырға хоҡуҡлы. Әлегә тиклем был тәңгәлдәге буталсыҡтар, пациент менән медицина учреждениеһы араһындағы аңлашылмаусанлыҡтар бөтөрөлөр, тип уйлайым. Ғинуарҙан ММС-ҡа страховка иғәнәләре тарифтары 3,1 проценттан 5,1 процентҡа тиклем күтәрелә. Тәү ҡарамаҡҡа бик аҙ тойолған 2 процент ММС системаһына алдағы ике йылда 460 миллиард һум аҡса килтерәсәк. Был өҫтәмә аҡса һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау буйынса төбәк программаларын үтәүгә тотоноласаҡ.
Бөгөн пациенттарҙың башын «ауырттырған» мәсьәләләр етерлек: ММС-тың территориаль фондтары араһында үҙ-ара иҫәпләшеү системаһы һөҙөмтәле эшләмәй, кеше бер урында теркәлеп, икенсе урында дауаланһа, төрлө проблемалар тыуа. Шуға күрә электрон полис системаһын һәм берҙәм шәхси иҫәп индереү гражданға түләүһеҙ медицина ярҙамынан файҙаланыу хоҡуғын киңәйтә. Был – медицина ярҙамы менән тәьмин итеүҙә етди аҙым.
– Бушлай дауаланырға тейешле сирҙәр исемлеге үҙгәреш кисерерме?
– Закон проектында «мотлаҡ медицина страховкаһының база программаһы» һәм «территориаль программаһы» тигән ике төшөнсәгә асыҡлыҡ индерелгән. Тәүгеһе пациент өсөн түләүһеҙ медицина ярҙамының төрҙәрен билдәләй, уға тәүге медик-санитар ярҙам, иҫкәртеү, ашығыс медицина ярҙамы, махсус медицина ярҙамы инә. Исемлек 19 пункттан тора. Уны раҫлау барышында Рәсәй Хөкүмәте түләүһеҙ дауаланырға тейешле сирҙәр исемлеген «оҙайта» ала. Төбәктәр үҙ сиратында база программаһына өҫтәп яңы медицина хеҙмәттәрен индерергә хоҡуҡлы. Белеүегеҙсә, медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса стандарттар әҙерләнде. Был төшөнсә теге йәки был сирҙе дауалағанда тейешле медицина процедуралары, дарыуҙар, медицина изделиелары, ҡан препараттары һәм туҡланыу төрҙәрен үҙ эсенә ала. Граждандарҙың һаулығын һаҡлауға бындай стандарттар индереү үҙен аҡлаясаҡ, дауалау сифатын күпкә яҡшыртасаҡ тип көтөлә.
Уларҙың ил биләмәһендә мотлаҡ үтәлергә тейешлегенә талаптар арттырылыуы ла мөһим мәсьәлә.
– Яҡын йылдарҙа һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә тағы нимәләр үҙгәртеүгә, яңыртыуға мохтаж тип иҫәпләйһегеҙ?
– Рәсәй Федерацияһының 1993 йылда ҡабул ителгән граждандарҙың һаулығын һаҡлау тураһында закон нигеҙҙәрен яңыртыу бурысы тора. Граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлау маҡсатында медицина хеҙмәткәрҙәренең профессиональ эшмәкәрлегенә ҡарата талаптарҙы көсәйтеү һәм сикләү, һауыҡтырып булмай торған, ҡаты сирҙәргә дусар ауырыуҙарға паллиатив ярҙам тураһында ла уйланаһы, хәл итәһе мәсьәләләр етерлек.
Мине, балалар табибы булараҡ, тағы ла бер мәсьәлә бик борсой. Төрлө ауыр сирҙәр үткәргән балаларҙы, шул иҫәптән инвалидтарҙы, хәүеф төркөмөндәгеләрҙе реабилитациялау мәсьәләһе әлегә ҡырҡыу тора. Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән айырмалы рәүештә, республикала дауалағандан һуң ауырыуҙы тергеҙеү, һаулығын яҡшыртыу дауаханалары ла, поликлиникалары ла, үҙәге лә юҡ. Бары ҡала балалар поликлиникаһында ғына бындай медицина хеҙмәте булдырылған. Ә бит беҙҙә бына тигән шифахана-курорт учреждениелары селтәре ойошторолған. Кескәйҙәр өсөн 10 муниципаль һәм 9 ведомство шифаханаһы бар, ошо яҡшы базаны балаларҙың сәләмәтлеген ҡайтарыуҙа отошло файҙаланып булыр ине. Шифаханала дауаланыу һауыҡтырыуҙың бер этабына әүерелергә тейеш. Әгәр ҙә беҙ илдә медицина ярҙамы күрһәтеүҙең яңы моделенә тиҙерәк күсергә йыйынабыҙ икән, шифахана-курорт дауаһы һәм медицина реабилитацияһының берҙәм системаһын булдырыу хаҡында хәстәрлек күрергә тейешбеҙ. Минеңсә, республика балалар шифаханаларының береһендә ауырыуҙарҙың һаулығын тергеҙеү, нығытыу һәм реабилитациялау буйынса ғилми-практик үҙәк ойоштороу мәсьәләһен хәл итеү яҡшы һөҙөмтә бирер ине.
Д. АРЫҪЛАНОВА әңгәмәләште.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Башҡортостан Хеҙмәт министрлығы республикала уртаса эш хаҡын атаны Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хеҙмәт министрлығы республикала уртаса эш хаҡын атаны
Башҡортостан Хеҙмәт министрлығы республикала уртаса эш хаҡын атаны Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 15 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда ағымдағы йылдың октябрь айында уртаса эш хаҡы 30 035 һум тәшкил итте, тип хәбәр иттеләр республиканың Хеҙмәт министрлығынан.
Август-октябрь айҙарында уртаса эш көсөн һайланма тикшереү мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә эш көсө һаны яҡынса 2,059 миллион кеше тәшкил иткән. Әлеге мәлдә уларҙан 1,949 миллиондан ашыу кеше иҡтисадта мәшғүл.
Башҡортостанда дөйөм эшһеҙҙәр һаны 110 мең кеше тәшкил итә.
Дөйөм эшһеҙлек кимәле 5,3 процентҡа тиң. Тотош Рәсәй буйынса был күрһәткес бер аҙға түбәнерәк – 5 процент, Волга буйы федераль округында тағы ла түбән – 4,4 процент.
Хәҙер эшкә һәләтле халыҡ өсөн йәшәү минимумы 9 498 һум тәшкил итә.
Башҡортостанда ноябрь айында эшһеҙлек буйынса уртаса пособие күләме 4 112 һумға етте, 2017 йылдың ғинуар-ноябрь айҙарында дөйөм алғанда 4154 һум.
http://www.bashinform.ru/news/1092999-mintrud-bashkirii-nazval-srednyuyu-zarplatu-v-respublike/


text:
Һуңғы йылдарҙа йәштәр ижадында мәңгелек темаларҙың яңыса асылыуы күҙәтелә. Һөйөнөслө лә, күңелле лә күренеш. Бик күптәрҙең күңелендә йөрөтөп тә әйтә алмаған һүҙҙәрен йәтеш кенә итеп сағылдыра ала улар. Улар менән берлектә үткәрелгән осрашыу кисәләре заманса матур була. Шуға ла “Ҡөҙрәтле һүҙ” эстафетаһын алғас, йәнйегеттәр күп уйлап тормай, ауылдаштары Рәзилә Ырыҫҡужина менән осрашыу кисәһе уҙғарҙы.
Contact Us | Design by | Bashnl
Copyright © 2011 . Баймакская межпоселенческая центральная библиотека.


text:
Республикала йәнә ямғыр яуыуы һәм көслө ел сығыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
Республикала йәнә ямғыр яуыуы һәм көслө ел сығыуы көтөлә
Республикала йәнә ямғыр яуыуы һәм көслө ел сығыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостанда йәнә ямғыр яуасаҡ һәм көслө ел сығасаҡ. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республикалағы баш идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, 9 июндә һауа шарттарының боҙолоуы күҙаллана.
Был көндө төбәк биләмәһендә урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуасаҡ, ел көнбайыштан секундына 8-13 метр тиҙлектә иҫәсәк, ваҡыты менән секундына 16-21 метрға етәсәк. Рәсәй Гидрометеорология үҙәге синоптиктары күҙаллауынса, һауа температураһы көндөҙ — 22, төндә 10 градус йылы буласаҡ.
Ошондай һауа шарттарында электр тапшырыу линияларының өҙөлөүе, насар нығытылған ҡоролмаларҙың емерелеүе, юл-транспорт ваҡиғаларының булыуы ихтимал. Электр тапшырыу линияларынан, ағастарҙан ситтәрәк йөрөргә, йәйәүлеләргә һәм водителдәргә юлдарҙа иғтибарлы булырға кәңәш ителә.
Аҙнаның икенсе яртыһында төбәктә ямғырҙар туҡтаясаҡ, ял көндәрендә йылытасаҡ. Йәкшәмбе, 14 июндә, 25 градус йылы буласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 250
МОНОПОЛИЯ (моно... һәм pōleјō — һатам), 1) дәүләткә, пр-тиеға, ойошмаға, физик шәхескә ниндәйҙер эшмәкәрлек алып барыуға бирелгән айырым хоҡуҡ; 2) билдәле бер тауар йәки хеҙмәт күрһәтеү баҙарында өҫтөнлөк иткән эре компаниялар, уларҙың берләшмәләре. М. өс төргә айыралар: ябыҡ (юридик тыйыуҙар һәм сикләүҙәр ярҙамында конкуренциянан яҡланған), тәбиғи (конкуренцияның булмауына продукттың уникаллеге сәбәп булған), асыҡ (конкуренциялы көрәш йәки яңы баҙар асылыу һөҙөмтәһендә бер генә фирма тауарҙы етештереүсе һәм һатыусы булып китә). М. производствоны туплауға булышлыҡ итә, инновациялар өсөн киң мөмкинлектәр аса, фәнни- техник прогресҡа булышлыҡ итә. Икенсе яҡтан, конкуренцияның булмауы иҡтисадта торғонлоҡҡа, етештереү һөҙөмтәлелегенең түбәнәйеүенә, тауар ҡытлығына килтереүе мөмкин һәм етештереүсегә конкуренция баҙарындағы хаҡҡа ҡарағанда күпкә артығыраҡ хаҡ ҡуйырға юл ҡуя. СССР-ҙың команда-адм. иҡтисады М. үҙенсәлекле була. 20 б. 90-сы йй. иҡтисади реформалар иҡтисадта монополияны сикләүгә булышлыҡ итә. Монополизмды һәм иҡтисадта өҫтөнлөктө артыҡ файҙаланыуҙы сикләү юлы м-н конкуренцияны һаҡлау өсөн РФ-та монополияға ҡаршы закондар ҡабул ителгән, Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәт булдырылған (ҡара: Монополияға ҡаршы сәйәсәт). 2013 й. БР б-са Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәт идаралығы тарафынан билдәле бер тауар баҙарында өлөшө 35%-тан артҡан 136 хужалыҡ итеүсе субъект асыҡланған, БР-ҙың 5 пр-тиеһы РФ-та билдәле бер тауар баҙарында өҫтөнлөк итә (ҡара: табл.).
Т.Х.Гәрәев
Тәрж.Г.Ҡ.Ҡунафина
Рәсәй Федерацияһында билдәле бер тауар баҙарында өлөшө 35%-тан артҡан Башҡортостан Республикаһы хужалыҡ итеүсе субъекттарының реестры (2012)


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Тырышлыҡ аша килгән уңыш
Тырышлыҡ аша килгән уңыш
Миңлегөл Баймаҡ районының Сәйғәфәр ауылынан. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетының органик химия кафедраһы уҡытыусыһы. Тырыш, ҡуйған маҡсатына табан ҡыйыу атлаусы йәштәребеҙҙең береһе ул. Ата-әсәһе – Миңзәлә һәм Мөхәмәтдин Исхаҡовтарҙың өлгөлө ғаиләһендә матур тәрбиә ала.
Һигеҙенсе класты тамамлағас, теүәл фәндәрҙе төплөрәк өйрәнеү маҡсатында уҡыуын Беренсе Этҡол республика компьютер лицейында дауам итә. Юлдар уны баш ҡалабыҙҙың төп уҡыу йортоноң химия факультетына илтә. Юғары белем алғас, аспирантураның көндөҙгө бүлегенә уҡырға инә. Тәжрибәләр үткәреү, диссертация яҙыу өсөн Өфө Фәндәр академияһының Органик химия институты ҡарамағына ебәрелә. Миңлегөл киләсәген фән менән бәйләргә ҡарар итә. Ғилми эшенең төп йүнәлеше – яман шеш ауырыуына ҡаршы дарыу уйлап табыу.
− Фәнде аңлаған кеше өсөн был – бик ҡыҙыҡлы һәм яуаплы өлкә, – тип үҙ эше менән таныштырҙы Миңлегөл. – Шуға ла үҙеңдә икеләтә яуаплылыҡ тояһың. Ышанысты аҡлар өсөн бар тырышлығыңды һалаһың.
Тәбиғәт биргән һәләтең, аҡылың өҫтөнә ныҡыш, түҙем, баҫылып эшләүсән булһаң, уңыш та оҙаҡ көттөрмәйҙер. Фәнни-ғәмәли конференцияла ҡатнашырға һәм сығыш яһарға Мәскәү, Волгоград ҡалаларына саҡыралар. Фән өлкәһендә эшләүсе йәш ғалимдарҙы дәртләндереү маҡсатында тапшырылып килгән Йәштәр ғилми-инновация конкурсы ҡатнашыусыһы (“Умник” – “Участник молодежного научно-инновационного конкурса”) премияһы лауреаты булыу яңы үрҙәргә, ынтылыштарға әйҙәй, мөмкинлектәренә киң юлдар асыла.
Йәш ғалимә һайлап алынған темаһы өҫтөндә тағы ла тырышыбыраҡ эшләй башлай. Бирелгән грантҡа заманса йыһаздар, приборҙар ала, сөнки химик тикшеренеүҙәр күп сығым талап итә. Тәжрибәләр үткәрә, сәғәттәр, тәүлектәр буйы күҙәтеп, лаборатор тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләрен яҙа. Быйыл Рәсәй фәне көнөндә йәш ғалимдарға Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең гранты тапшырылды. Улар араһында Миңлегөл Мөхәмәтдин ҡыҙы ла бар. Оҙайлы тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе булған яңы препарат конкурста иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Ул хайуандарҙа һынау үтеп, һөҙөмтәлелеген раҫланы. Әлеге ваҡытта ҡулланылғандарына конкурент булып тора. Баймаҡ ҡыҙы кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлау көнөн түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Ошо көндәрҙә яҡташыбыҙ “Левоглюкозенон нигеҙендә иридоидтарға юлдар табыу“ темаһына ғилми хеҙмәтен яҡланы. Темаға аңлатманы бына шулай бирҙе: “Иридоидтар − һалҡын тейеүгә, рак ауырыуына ҡаршы тора алыусы, антиоксидант булараҡ тәбиғи ҡушылмалар класы. Ә левоглюкозенон – ул шундай ҡушылма, уның нигеҙендә иридоидтар алырға ынтылабыҙ“.
Химия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһен алыу ғалимәгә оло мәртәбә өҫтәй. Яҡташыбыҙ киләсәктә фәндә яңынан-яңы асыштары менән ҡыуандырып торһон.
Д. РАЙМАНОВА.
Баймаҡ районы,
Сәйғәфәр ауылы.
Һигеҙенсе класты тамамлағас, теүәл фәндәрҙе төплөрәк өйрәнеү маҡсатында уҡыуын Беренсе Этҡол республика компьютер лицейында дауам итә. Юлдар уны баш ҡалабыҙҙың төп уҡыу йортоноң химия факультетына илтә. Юғары белем алғас, аспирантураның көндөҙгө бүлегенә уҡырға инә. Тәжрибәләр үткәреү, диссертация яҙыу өсөн Өфө Фәндәр академияһының Органик химия институты ҡарамағына ебәрелә. Миңлегөл киләсәген фән менән бәйләргә ҡарар итә. Ғилми эшенең төп йүнәлеше – яман шеш ауырыуына ҡаршы дарыу уйлап табыу.
− Фәнде аңлаған кеше өсөн был – бик ҡыҙыҡлы һәм яуаплы өлкә, – тип үҙ эше менән таныштырҙы Миңлегөл. – Шуға ла үҙеңдә икеләтә яуаплылыҡ тояһың. Ышанысты аҡлар өсөн бар тырышлығыңды һалаһың.
Тәбиғәт биргән һәләтең, аҡылың өҫтөнә ныҡыш, түҙем, баҫылып эшләүсән булһаң, уңыш та оҙаҡ көттөрмәйҙер. Фәнни-ғәмәли конференцияла ҡатнашырға һәм сығыш яһарға Мәскәү, Волгоград ҡалаларына саҡыралар. Фән өлкәһендә эшләүсе йәш ғалимдарҙы дәртләндереү маҡсатында тапшырылып килгән Йәштәр ғилми-инновация конкурсы ҡатнашыусыһы (“Умник” – “Участник молодежного научно-инновационного конкурса”) премияһы лауреаты булыу яңы үрҙәргә, ынтылыштарға әйҙәй, мөмкинлектәренә киң юлдар асыла.
Йәш ғалимә һайлап алынған темаһы өҫтөндә тағы ла тырышыбыраҡ эшләй башлай. Бирелгән грантҡа заманса йыһаздар, приборҙар ала, сөнки химик тикшеренеүҙәр күп сығым талап итә. Тәжрибәләр үткәрә, сәғәттәр, тәүлектәр буйы күҙәтеп, лаборатор тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләрен яҙа. Быйыл Рәсәй фәне көнөндә йәш ғалимдарға Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең гранты тапшырылды. Улар араһында Миңлегөл Мөхәмәтдин ҡыҙы ла бар. Оҙайлы тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе булған яңы препарат конкурста иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Ул хайуандарҙа һынау үтеп, һөҙөмтәлелеген раҫланы. Әлеге ваҡытта ҡулланылғандарына конкурент булып тора. Баймаҡ ҡыҙы кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлау көнөн түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Ошо көндәрҙә яҡташыбыҙ “Левоглюкозенон нигеҙендә иридоидтарға юлдар табыу“ темаһына ғилми хеҙмәтен яҡланы. Темаға аңлатманы бына шулай бирҙе: “Иридоидтар − һалҡын тейеүгә, рак ауырыуына ҡаршы тора алыусы, антиоксидант булараҡ тәбиғи ҡушылмалар класы. Ә левоглюкозенон – ул шундай ҡушылма, уның нигеҙендә иридоидтар алырға ынтылабыҙ“.
Химия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһен алыу ғалимәгә оло мәртәбә өҫтәй. Яҡташыбыҙ киләсәктә фәндә яңынан-яңы асыштары менән ҡыуандырып торһон.
Д. РАЙМАНОВА.
Баймаҡ районы,
Сәйғәфәр ауылы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Ҡарабаев М.И.
Фольклористика һәм әҙәбиәт ғилеме терминдарының
лексик-семантик үҙенсәлектәре
Башҡорт теленең һүҙлек составында лексик берәмектәр бер генә йәки бер нисә мәғәнәгә эйә булып торалар. Бер мәғәнәле (моносемантик) һүҙҙәргә фәндең төрлө өлкәләренә ингән терминдарҙы, һандарҙы, алмаш һүҙ төркөмөнә ҡараған һүҙҙәрҙе, көн, ай исемдәрен индереп йөрөтәләр.
Фән өлкәһенең төп звеноһын тәшкил иткән терминдар өсөн бер мәғәнәле булыу мөһим шарт.
Беҙҙең тикшеренеү объекты булып торған фольклористика һәм әҙәбиәт ғилеме терминдарының күбеһе бер мәғәнәле һүҙҙәр.
Дөйөм терминология теорияһында терминология һүҙенең үҙенең үк күп мәғәнәле (полисемантик) булыуы билдәләнә. Ғәмәли терминологик эшмәкәрлектә А.В.Суперанская үҙенең хеҙмәтендә терминологияның түбәндәге мәғәнәләрҙә ҡулланылыуын күрһәтә: 1) совокупность или некоторое неопределенное множество терминов - слов вообще; 2) совокупность терминов (понятий и названий) какой-либо определенной отрасли знания (медицинская терминология, географическая терминология); 3) учение об образовании, составе и функционировании терминов вообще; 4) учение об образовании, составе и функционировании терминов определенной отрасли знания, употребляющихся в определенном языке, и их эквивалентах в других языках; 5) общее терминологическое учение [Суперанская, 1981:14].
Семантик структураһы (эпидигматикаһы) йәһәтенән термин үҙ сфераһы сиктәрендә бер мәғәнәле (моносемантик) булһа ла, айырым осраҡтарҙа һәм шарттарҙа уға күп мәғәнәлек тә (полисемантиклыҡ) хас булып ҡуя. Сағыштырыу өсөн беҙ тикшергән абруйлы универсаль фәнни баҫма - «Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия»һының (Уфа, 1996; Өфө, 1997) ябайлаштырылған полисемантик статьяларына мөрәжәғәт итәйек.
1. Драма ике мәғәнәлә ҡулланыла торған термин:
1) сәхнәлә башҡарыу өсөн диалог формаһында автор телмәреһеҙ әҙәби әҫәр төрө. Ике шаршаулы драма; 2) 18 б. 2-се ярт. Франция менән Германияла формалашҡан әҙәби жанр.
Был ике мәғәнәнән тыш БТҺ – 93-тә өсөнсө, күсмә, семантикаһы бирелгән: ауыр ҡайғылы, фажиғәле хәл. “Ҡара йөҙҙәр” повесының үҙәгендә Ғәлимә драмаһы тора.
2. Драматургия. Энциклопедияла был терминдың бер генә мәғәнәһе күрһәтелгән: драма әҫәрҙәре йыйылмаһы. БТҺ – 93-тә һәм “Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге”ндә бынан тыш тағы ла ике мәғәнәһе бирелгән: 1) ижад төрө (проза, поэзия кеүек үк); драматик формала яҙылған әҫәрҙәрҙең дөйөм атамаһы; 2) драматургик әҫәр яҙыу теорияһы. Драматургия курсы. Драматургия нигеҙҙәре.
3. Эпос. 1) фольклористикала халыҡтың мифологик ҡараштарын сағылдырған шиғри һәм сәсмә формала героик-легендар хикәйәт, йыр, поэма, хикәйәләр йыйылмаһы; ҡобайыр. “Урал батыр” эпосы; 2) хикәйәләп яҙылған әҙәби әҫәрҙәр төрө.
Парадигматик мөнәсәбәттәрҙән тармаҡ терминологияларҙа омонимик, синонимик һәм антонимик парадигмалар үҙенсәлекле сағылыш таба. Был йәһәттән терминографик һәм дөйөм лексикографик хеҙмәттәрҙә полисемантик терминология менән махсус лексикалағы омонимик парадигма араһында «киҫешеү нөктәләре» күп булып, улар араһында сиктең юйылыу, береһенең икенсеһенә күсеү осраҡтарын да күҙәтергә мөмкин. Ғөмүмән алғанда, башҡорт теленең терминологик һүҙлектәрендә омонимик мөнәсәбәттәр - омонимик парадигма (ОП) сағыштырмаса һирәк осрай торған күренеш. Беҙ тикшергән энциклопедик һүҙлектә омонимик мөнәсәбәттә торған терминдар осраманы.
Бер үк махсус төшөнсәне конкрет телдең төрлө һәм бер нисә тел саралары (берәмектәре) менән тамғалап булыу терминологияға хас булған синонимик парадигма (СП) хаҡында һөйләргә нигеҙ бирә. СП махсус лексика һәм терминологияның ҡулланылыш сфераһына хас булған үҙенсәлек, уны шулай башҡорт теленең теге йәки был кимәлдә эшләнгән бөтә терминологик һүҙлектәренән дә табырға мөмкин. Терминологик билингвизм (айырым осраҡтарҙа - полилингвизм) шарттарында бер нисә һүҙҙән торған терминдарҙағы бер үк һүҙ, мәғәнәгә ҡарап, ике йәки өс, йә булмаһа киреһенсә, ике йәки өс һүҙ бер үк һүҙ менән тәржемәләнергә мөмкин.
Беҙ тикшергән энциклопедик хеҙмәттә бирелгән фольклористика һәм әҙәбиәт ғилеме терминдарының ҡайһы берҙәре үҙ-ара синонимик мөнәсәбәттә булырға мөмкин. Был терминдарҙың текстарҙа бер-береһен алмаштырып ҡулланылыу осраҡтары бар. “Башҡорт теленең һүҙлеге”н файҙаланып, СП булған терминдарға түбәндәге миҫалдарҙы килтерәйек: эпос – ҡобайыр; легенда - риүәйәт – хикәйәт. Көнбайыштан һәм көнсығыштан үҙләштерелгән атамалар ҡулланыу, этимологик төрлө сығанаҡтарҙы синонимик мөнәсәбәттә ҡарау – фән теленә хас күренеш.
Башҡорт махсус лексикаһы һәм терминологияһында тел универсалийҙарының береһе булған антонимик мөнәсәбәттәргә, йәғни антонимик парадигмаға (АП) тейешле урын бирелә. Билдәле булыуынса, тормош фәлсәфәһе, мифология, культ, диалектика, идеология, фән, закондар (ҡанундар) һәр нәмә үҫешенең ҡапма-ҡаршы яғы аша беленер, тип раҫлай. «Башкортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия»һында бирелгән терминдар араһында антонимик мөнәсәбттә торған берәмектәр шулай уҡ һирәк осрай. Бындай терминдарға түбәндәгеләрҙе күрһәтергә мөмкин: драма – трагедия. Айырым термин-һүҙбәйләнештәрҙең компоненттары үҙ-ара антонимдар булып тора: ҡыҫҡа көй – оҙон көй. Ғөмүмән, был терминдар телдә үҙ-ара антонимдар рәүешендә йөрөмәһәләр ҙә, үҙҙәренең жанр үҙенсәлектәре һәм йөкмәткеләре буйынса ҡапма-ҡаршы булараҡ ҡабул ителәләр.
Шулай итеп, күп кенә лексикографик хеҙмәттәрҙән айырмалы рәүештә «Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия»һында урын алған фольклористика һәм әҙәбиәт ғилеме терминдарының үҙ-ара булған семантик мөнәсәбәттәре сикләнгән. Был өлкәләргә ҡараған терминологик берәмектәр араһында синонимия, омонимия һәм антонимия күренештәре киң таралыш алмаған.
Әҙәбиәт
1. Виноградов В.В. Лексикология и лексикография: Избранные труды. – М.: Наука, 1977. – 314 с.
2. Даниленко В. П. Русская терминология: Опыт лингвистического описания. - М., 1977. – 246 с.
3. Зайнуллина Г.Д. Формирование и развитие башкирской лингвистической терминологии. – Уфа: Гилем, 2002. – 134 с.
4. Ҡаһарманов F.F. Башҡорт теленең лексикаһы һәм терминологияһы: Уҡыу әсбабы. - Стәрлетамаҡ: Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты, 2002. – 242 б.
5. Галин С.Ә. Тел асҡысы халыҡта. Башҡорт фольклорының аңлатмалы һүҙлеге. Төҙәтелгән һәм тулыландырылған 2-се баҫмаһы. – Өфө, 1999. –328 б.
6. Әхтәмов М.Х. Хәҙерге башҡорт теле. Лексикология, фразеология, лексикография: Уҡыу ҡулланмаһы. – Өфө: Башҡорт дәүләт университеты, 2002.- 205 б.


text:
Әхмәҙуллина Белла Әхәт ҡыҙы
Белла (Изабелла) Әхәт ҡыҙы Әхмәҙуллина (10 апрель 1937 — 29 ноябрь 2010) — совет һәм Рәсәй шағиры, яҙыусы һәм тәржемәсе, XX быуаттың күренекле лирик шағирҙарының береһе. СССР-ҙың һәм Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премиялары лауреаты. Рәсәй Яҙыусылар союзы, рус ПЕН-үҙәге башҡарма комитеты, А. С. Пушкин исемендәге һынлы сәнғәт музейы дуҫтары йәмғиәте ағзаһы. Америка сәнғәт һәм әҙәбиәт академияһының Маҡтаулы ағзаһы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Белла Әхмәҙуллина 1937 йылдың 10 апрелендә Мәскәүҙә тыуған. Уның атаһы Әхәт Вәли улы, министр урынбаҫары, әсәһе — рус- итальян сығышлы, тәржемәсе. Белла мәктәптә уҡығанда шиғырҙар яҙа башлай. Әҙәбиәт белгесе Дмитрий Быков әйтеүенсә, шағир үҙенең яҙыу манераһын ун биш йәштә таба. Уның шиғриәткә маһир булғанлығын беренсе булып Павел Антокольский күреп ҡала[1].
Белланың шиғырҙарын 1957 йылда «Комсомольская правда» гәзитендә тәнҡитләйҙәр. 1960 йылда Максим Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай. Борис Пастернакты эҙәрләүҙе яҡлауҙан баш тартҡанға, (рәсми рәүештә марксизм-ленинизм фәненән имтихан бирә алманы тигән сәбәп менән) институттан ҡыуалар[2]), һуңынан яңынан алалар[3].
1959 йылда 22 йәшлек Әхмәҙуллина үҙенең иң билдәле «По улице моей который год…»" тигән шиғырын яҙа[4]. 1975 йылда композитор Микаэл Таривердиев был шиғырҙы көйгә һала, һәм романс Элдар Рязановтың «Ирония судьбы, или с легким паром!» фильмында бик урынлы яңғыраш таба.
1964 йылда Василий Шукшиндың «Йәшәй шундай йәш кеше.(Живет такой парень» фильмында Белла журналист ролен башҡара. Венецияла уҙған кинофестивалдә был фильм «Золотой лев» премияһы менән бүләкләнә. 1970 йылда Әхмәҙуллина «Спорт, спорт, спорт» фильмендә уйнай..
1962 йылда «Струна» исемле беренсе шиғырҙар йыйынтығы баҫыла. Артабан «Озноб» (1968), «Уроки музыки» (1970), «Шиғырҙар» (1975), «Метель» (1977), «Свеча» (1977), «Тайна» (1983), «Сад» (СССР-ҙың Дәүләт премияһы, 1989). Әхмәҙуллина шиғырҙарына ҡырҡыу лиризм, зауыҡлы формалар, үткән замандың традицияларына бәйлелек хас.
1970-се йылдарҙа шағирә Грузияға бара һәм ошо ваҡыттан башлап был ил Белланың ижадында һиҙелерлек ҙур урын ала. Әхмәҙуллина Н. Бараташвили, Г. Табидзе, И. Абашидзе һәм башҡа грузин авторҙары әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә итә.
1979 йылда Әхмәҙуллина цензураһыҙ «Метрополь» әҙәби альманахын сығарыуҙа ҡатнаша. Ул бер нисә тапҡыр совет диссиденттары — Андрей Сахаровты, Лев Копелевты, Георгий Владимовты, Владимир Войновичтарҙы яҡлап сыға. Уның яҡлау һүҙҙәре «Нью-Йорк Таймс» гәзитендә баҫылып сыға, бер нисә тапҡыр "Азатлыҡ радиоһы " һәм " Голос Америки " радиостанциялары тапшырыуҙарында яңғырай.[3].
Әхмәҙуллина бик күп бөтә донъя әҙәби фестивалдәрендә, шул иҫәптән Куала-Лумпурҙа (1988) үткән Халыҡ-ара шиғриәт байрамында ҡатнаша.
Әхмәҙуллина үҙ заманының шағирҙары тураһында иҫтәлектәр һәм шулай уҡ А. С. Пушкин һәм М. Ю. Лермонтов тураһында эссе яҙған.
Һуңғы йылдарҙа Белла Әхмәҙуллина ҡаты ауырый, күҙҙәре насар күреү сәбәпле, тоҫмаллап ҡына йөрөй[5].
2010 йыл 29 ноябрь ашығыс ярҙам күрһәтеү машинаһында үлә. Шағирәнең ире Борис Мессерер һүҙҙәренә ҡарағанда, ул йөрәк -ҡан тамырҙары кризы сәбәпле үлә[6]. Рәсәй президенты Д. А. Медведев шағирәнең яҡындарына уларҙын ҡайғыларын уртаҡлашыуын рәсми белдерҙе.
Белла Әхмәҙуллина менән хушлашыу 2010 йылдың 3 декабрендә Әҙәбиәтселәрҙең Үҙәк Йортонда Мәскәүҙә үтте[7]. Шул уҡ көндө ул Новодевичье зыяратында ерләнде[8].
Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1955—1958 йылдарҙа Әхмәҙуллина Евгений Евтушенконың беренсе ҡатыны була[1]. 1959 йылдан алып 1968 йылдың 1 ноябренә тиклем[9] — Юрий Нагибиндең бишенсе ҡатыны була.[10][1][9]. Был никах,Нагибиндың « Көндәлегендә» («Дневник»), үҙе әйтеүе буйынса һәм Василий Аксеновтың « Таинственная страсть» мемуар беллетристик әҫәрендә ҡыйыу сексуаль эксперименттар тураһында яҙылыуы арҡаһында, уларҙың никахы тарҡала. 1968 йылда, Нагибин менән айырылышҡас, Әхмәҙуллина үҙе янында тәрбиәгә ҡабул ителгән ҡыҙҙары Аннаны ҡалдыра[11].
Балҡар классигы Ҡайсын Кулиевтың улы — Эльнар Кулиевтан (тыуған 1951) — 1973 йылда Әхмәҙуллина Елизавета исемле ҡыҙ таба.
1974 йылда, үҙенең балаларын әсәһе һәм өйҙәге ярҙамсы ҡатынға ҡалдырып, театр рәссамы Борис Мессерерға дүртенсе һәм һуңғы тапҡыр кейәүгә сыға.
Беренсе ҡыҙҙары Анна Полиграфик институтты тамамлай. Ул китаптар сығарған ерҙә иллюстратор булып эшләй. Елизавета Кулиева, әсәһе кеүек, Әҙәбиәт институтын бөтөргән.
Һуңғы йылдарҙа Белла Әхмәҙуллина ире менән Переделкинола йәшәй.
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Поэзия Әхмәҙуллина өсөн — шағирҙың эске донъяһы менән яңы (магнитофон, самолет, светофор) һәм традицион (свеча, дуҫ йорто) әйберҙәрҙе осраштырыу урыны. Уның шиғриәте өсөн бөтә әйберҙәр ҙә, хатта теләһә ниндәй ваҡ-төйәк тә, фантазияны ҡанатландырыусы предметтар булып тора һәм, тәбиғәттең һәр бер күренеше нисек символ булһа, шулай шағирә күңелендә үтә ҡыйыу образдар барлыҡҡа килтерә, уларҙы тулыландыра, йәнләндерә («Сказка о дожде», 1964). Әхмәҙуллина үҙ лексикаһын һәм синтаксисын, боронғо тел элементтарына мөрәжәғәт итеп, заманса тел менән оҫта бәйләй. Онотолоп ,ҡулланыуҙан сыҡҡан һүҙҙәргә контекст эсендә һүҙҙәрҙең тәүге мәғәнәһен ҡайтарып бирә. Әхмәҙуллина шиғырҙарының ритмында ҡатып, хәрәкәтһеҙ ҡалыу түгел, ә бер туҡтауһыҙ алға ынтылыу, динамика ята. Вольфганг Казак әйтеүенсә, Әхмәҙуллина шиғырҙарының ғәҙәти булмаған өлөшө, башҡа шағирҙәр менән сағыштырып ҡарағанда, бик ҙур була. Һуңғараҡ уның поэзияһы ябайыраҡҡа әйләнә.[10].
Әҙәбиәт белгесе И. Снеговая,2008 йылда Әхмәҙуллина ҡатшашлығында үткән Әхмәтова кисәһендә, шағирәнең Репино һәм Комаровоға арнап яҙылған шиғырҙарын билдәләп үтә. Уның шиғырҙарында боронғо замандың һулышы тойолоуы, элекке, иҫке дачаларҙың күренеше, уларҙа ҡасандыр йәшәгән кешеләрҙең яҙмышы шағирә әҫәрҙәренең төп йөкмәткеһе булып тора тип билдәләй. «Уның Әхмәтоваға бағышланған кисәлә ҡатнашыуы бик урынлы һәм шатлыҡлы булды. Заманыбыҙҙың Гүзәл ҡатын-ҡыҙ заты, үҙенең зауыҡлы, нәфис теле һәм үҙенең буй-һыны, үҙен-үҙе тотоуы менән, классик традицияларҙы дауам итә. Уның Әхмәтоваға арналған шиғырҙарында шағирә менән һоҡланыу һәм уның менән бәхәсләшеү ята. Быларҙан башҡа шиғриәттә дауамлылыҡ булмаҫ ине».
Иосиф Бродский Әхмәҙуллинаны рус шиғриәтенең лермонтов-пастернак һыҙығы мираҫсыһы тип атаны.
Дмитрий Быков, Әхмәҙуллина шиғриәтенең төҫлө сәнғәттәге импрессионизмға оҡшаш булыуын билдәләп үтә. Ул ҡатмарлы лабиринттар аша ассоциатив юлдар менән уҡыусыларҙың иҫендә ауыр ҡала торған шиғырҙарын матур, тулы образдар тыуҙырып, йөрәккә керерлек итеп, ҡыйыуһыҙлыҡ менән үҙеңдең баһаңды белеп тороуҙы бер-береһенән айырмай, тормошто белеүҙе көсһөҙлөк менән, ҡурҡыусанлыҡты еңелмәүселек менән бергә ҡушып күрһәтә алған. Әхмәҙуллинаның бөтә ижады аша үткән тема булып оялыу хисе тора. Был хис шағирәне ғүмере буйына оҙатып йөрөй. Был хисте уның бик артыҡ ҡыйыу, юлға һалынмаған тормошо иҫендә тоторға мәжбүр иткәндер. Быков фекерләүенсә, был доминант тема шулай уҡ ижади иреклелектең етешмәүе, кәрәк булмаған кешеләр менән төрлө мөнәсәбәттәргә инеп, кәрәкмәгән кешеләр менән эсеүе арҡаһында килеп сыҡҡандыр. Шағирәнең биографы фаразлауса, ошо язалаусы гонаһлылыҡ тойғоһо, үҙен-үҙе битәрләүе Әхмәҙуллинаның Борис Пастернак шиғриәтенең традицияларын дауам итеүе арҡаһында килеп сыҡҡандыр: сөнки «ике лирик шағирҙың тормошонда ла, шиғриәтендә лә ҙур оҡшашлыҡ бар,- тигән ул.- Кешелекһеҙ донъя уртаһында Әхмәҙуллинаның кешелеклелек һыҙаттары боҙға ҡатҡан донъяла йылы йотом кеүек ине».
2013 йылдың 9 февралендә Ата-әсәләрҙең беренсе съезында Рәсәй Федерацияһының президенты В. В. Путин Әхмәҙуллинаның шиғырҙарын әҙәбиәт фәненең мотлаҡ мәктәп программаһына индерергә ҡушты[12].
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2012 йылдың май айында Әхмәҙуллинаның иҫтәлеге өсөн, уның итальян тамырҙарын иҫәптә тотоп, Борис Мессерер инициативаһы буйынса 18 йәштән алып 35 йәшкә тиклемге йәш шағирҙар өсөн «Белла» тигән Рәсәй — Италия премияһы булдырылды. Был премия рус һәм итальян телдәрендә яҙылған шиғырҙар һәм шулай уҡ «Хәҙерге шиғриәттә рус һәм итальян телендә яҙылған шиғырҙар һәм биографик эссе» номинацияһында биреләсәк. Премияның уникаллеге булып премияны шиғырҙар китабы өсөн түгел, ә айырым шиғыр өсөн бирелеү мөмкинлеге тора. Премияның жюриһе икәү - рус һәм итальян жюриҙәре. Еңеүселәр өсөн бүләк 3000 евро тәшкил итәсәк. Бүләкләү церемонияһы йыл һайын Әхмәҙуллинаның тыуған айы апрелдә Рәсәйҙә һәм Италияла үткәреләсәк.
- Тарусалағы һәйкәл. 2013 йылдың сентябрендә асылған.
- Мәскәүҙәге һәйкәл. 2014 йылдың ноябрендә асылған.
Шиғри йыйынтыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Струна» (М., Советский писатель, 1962)
- «Озноб» (Франкфурт, 1968)
- «Уроки музыки» (1969)
- «Стихи» (1975)
- «Свеча» (1977)
- «Сны о Грузии» (1977, 1979)
- «Метель» (1977)
- альманах «Метрополь» («Много собак и собака», 1980)
- «Тайна» (1983)
- «Сад» (1987)
- «Стихотворения» (1988)
- «Избранное» (1988)
- «Стихи» (1988)
- «Побережье» (1991)
- «Ларец и ключ» (1994)
- «Шум тишины» (Иерусалим, 1995)
- «Гряда камней» (1995)
- «Самые мои стихи» (1995)
- «Звук указующий» (1995)
- «Однажды в декабре» (1996)
- «Созерцание стеклянного шарика» (1997)
- «Собрание сочинений в трёх томах» (1997)
- «Миг бытия» (1997)
- «Нечаяние» (стихи-дневник, 1996—1999)
- «Возле ёлки» (1999)
- «Друзей моих прекрасные черты» (2000)
- «Стихотворения. Эссе» (2000)
- «Зеркало. XX век» (стихи, поэмы, переводы, рассказы, эссе, выступления, 2000)
- «Пуговица в китайской чашке» (2009)
- «Нечаяние» (2010)
Фильмография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Актер эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1964 — Живёт такой парень
- 1970 — Спорт, спорт, спорт
Сценарий авторы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1965 — Чистые пруды
- 1968 — Стюардесса
Яңғыраған шиғырҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1964 — Застава Ильича
- 1973 — Друзья мои… (киноальманах)[13]
- 1975 — Ирония судьбы, или С лёгким паром!
- «По улице моей», исполняет Надя (Алла Пугачёва)
- 1976 — Ключ без права передачи — сама автор читает стихи
- 1978 — Служебный роман
- «Озноб» («О, мой застенчивый герой»), читает Светлана Немоляева
- 1978 — Старомодная комедия
- 1984 — Пришла и говорю
- «Взойти на сцену» («Пришла и говорю»), исполняет Алла Пугачёва
- 1984 — Жестокий романс
- «А напоследок я скажу», исполняет Валентина Пономарёва
- «Романс о романсе», исполняет Валентина Пономарёва
- «Снегурочка», исполняет Валентина Пономарёва
Бүләктәр һәм премиялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Орден «За заслуги перед Отечеством» II степени (11 августа 2007 года) — за выдающийся вклад в развитие отечественной литературы и многолетнюю творческую деятельность[14].
- Орден «За заслуги перед Отечеством» III степени (7 апреля 1997 года) — за заслуги перед государством и выдающийся вклад в развитие отечественной литературы[15].
- Государственная премия Российской Федерации в области литературы и искусства 2004 года (6 июня 2005 года) — за продолжение и развитие высоких традиций отечественной поэзии[16]
- Премия Президента Российской Федерации в области литературы и искусства 1998 года (12 января 1999 года)[17]
- Премия имени Булата Окуджавы 2003 года (14 февраля 2004 года)[18]
- Орден Дружбы народов (1984)
- Лауреат Государственной премии СССР (1989)
- Лауреат премии фонда „Знамя“ (1993)
- Лауреат „Носсиде“ (Италия, 1994)
- Лауреат премии „Триумф“ (1994)
- Лауреат Пушкинской премии фонда А. Тепфера (1994)
- Лауреат премии Президента Российской Федерации в области литературы и искусства (1998)
- Лауреат „Брианца“ (Италия, 1998)
- Лауреат журнала „Дружба народов“ (2000)
- Почётный член Российской академии художеств[19]
Ҡарарға шулай уҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шестидесятники
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Bella | Дмитрий Быков | Собеседник.ру. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 февраль 2013. 14 февраль 2013 тикшерелгән. Өҙөмтә хатаһы:
тег дөрөҫ түгел: «ReferenceA» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
- ↑ Борис Мессерер. Промельк Беллы «Знамя», 2011, № 9
- ↑ 3,0 3,1 Умерла Белла Ахмадулина — тонкий лирик и защитница диссидентов
- ↑ «По улице моей который год…» — Белла Ахмадулина
- ↑ Поэтесса Белла Ахмадулина скончалась в возрасте 73 лет
- ↑ Соболезнования в связи со смертью Беллы Ахмадулиной. — 29 ноября 2010 года, 20:30
- ↑ Объявлены дата и место прощания с Беллой Ахмадулиной
- ↑ Белла Ахмадулина похоронена на Новодевичьем кладбище/«Российская газета»
- ↑ 9,0 9,1 Тайна утраты личности | Номер 23 (2006) | Литературная Россия. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 февраль 2013. 14 февраль 2013 тикшерелгән.
- ↑ 10,0 10,1 Казак В.
- ↑ Собеседник.
- ↑ Вести.Ru: На первом Съезде родителей пообещали построить новое гражданское общество. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 февраль 2013. 13 февраль 2013 тикшерелгән.
- ↑ http://www.kino-teatr.ru/kino/movie/sov/12103/annot/, http://www.youtube.com/watch?v=M-nGWEtivys, http://www.youtube.com/watch?v=NEi5dEg-1QY, http://www.youtube.com/watch?v=6ek7NGer54o, http://www.youtube.com/watch?v=0yrP82CgQJs
- ↑ Указ Российской Федерации от 11 августа 2007 года № 1067 "O награждении орденом «За заслуги перед Отечеством» II степени Ахмадулиной И.
- ↑ Указ Российской Федерации от 4 апреля 1997 года № 302 «O награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ III степени Ахмадулиной И.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 6 июня 2005 года № 614 „О присуждении Государственных премий Российской Федерации 2004 года“
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 12 января 1999 года № 93 „О присуждении премий Президента Российской Федерации в области литературы и искусства 1998 года“
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 14 февраля 2004 года № 200 „О присуждении Премиялары имени Булата Окуджавы 2003 года“
- ↑ Состав РАХ
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Белла Ахмадулина в «Журнальном зале»Журнальном зале»
- Белла Ахмадулина читает свои стихи
- Произведения Беллы Ахмадулиной в Библиотеке поэзии
- www.abella.in — Белла Ахатовна Ахмадулина. Биография и стихотворения
- Ахмадулина на Стихии
- Библиография переводов на немецкий язык
- Белла Ахмадулина «Озноб» (1968), pdf
- Стихи Ахмадулиной на stroki.net
- Михаил Берг. Она была поэт
- Анатолий Королев, писатель, член Русского Пен-Клуба. Белла Ахмадулина: свеча на ветру
- Виталий Диксон, писатель, член Русского Пен-Клуба. Иркутская история про двух дам с собачкой
- Белла Ахмадулина в Нью-Йорке. История одной фотографии. Автор Наташа Шарымова, RUNYweb.com — Русский Нью-Йорк онлайн
- Е. Евтушенко, М. Берг и В. Диксон о Белле Ахмадулиной на сайте режиссёра и драматурга В. Карпа «Зеркало сцены».
- Перевод стихотворения Б. Ахмадулиной на малайский язык
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- 10 апрелдә тыуғандар
- 1937 йылда тыуғандар
- Мәскәүҙә тыуғандар
- 29 ноябрҙә вафат булғандар
- 2010 йылда вафат булғандар
- Переделкинола вафат булғандар
- РФ Дәүләт премияһы лауреаттары
- Рәсәй Федерацияһы Президенты премияһы лауреаттары
- СССР Дәүләт премияһы лауреаттары
- II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
- М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлаусылар
- Шағирәләр
- Алфавит буйынса шағирҙар
- Рус шағирҙары
- 2010 йылда вафаттар


text:
«Башҡорт теле» буйынса 10-сы кластарҙа башҡорт телен уҡытыу өсөн тәғәйенләнгән был эш программаһы милли мәктәптәр өсөн эшкәртелгән уҡыу планына таянып ҡоролдо.
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
Мәктәпкә юғары мәҙәниәткә эйә булған, грамоталы, һәр яҡлап камил булып өлгөргән, ил алдындағы изге эштәрҙе башлап йөрөүсе кешеләр әҙерләп сығарыу йөкмәтелгән. Ул мөһим бурысты заман талабынса хәл итеүҙә әсә теле ҙур роль уйнай.
Башҡорт әҙәби теле - башҡорт милли мәҙәниәтенең нигеҙе, шуға күрә мәктәптәрҙә уны өйрәнеүгә төп урын бирелә. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә белем менән бер рәттән тәрбиә биреүҙе тығыҙ бәйләнештә алып барыу мөһим.
Программала уҡыусыларғыҙ туған телгә, һүҙгә булған ҡыҙыҡһыныуын һәр саҡ үҫтерә барыу, телдең байлығын, һүрәтләү сараларын күрһәтеү, һүҙ һәм уның формалар төрлөлөгөн телмәрҙә ҡулланыуға ынтылыш тәрбиәләү, уҡыусыларҙы туған телдән ныҡлы, аңлы белем алырлыҡ итеп уҡытыу бурысы ҡуйыла.
Туған тел программаһының һәр бүлеген, һәр темаһын өйрәнеү уҡыусыларҙың фекерләү ҡеүәһен, телмәрен үҫтереүгә ныҡлы ярҙам итергә тейеш.
- Фонетика һәм графика, офография кеүек төшөнсәләр.
Күнекмәләр:
- Һөйләмдең баш киҫәктәрен, һөйләмдең эйәрсән киҫәктәрен өйрәнеү, дөрөҫ һорау ҡуя белеү. (Аныҡлаусы. Тултырыусы. Хәлдәр.)
Ҡулланылған әҙәбиәт:


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 26(2011) » Страница 3
Ғаилә мәнфәғәттәре һағында
Новости / Рәсәй // 5-04-2011, 09:41
Рөстәм Хәмитов РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы советтың «Балаларҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлауҙы, әсәлеккә, ғаиләгә һәм балалыҡҡа ярҙамды тәьмин итеү буйынса Волга буйы федераль округында тормошҡа ашырылған дәүләт саралары тураһында» темаһына ултырышында ҡатнашты....
Милли һөт етештереүселәр союзы менән килешеүгә ҡул ҡуйылды
Новости / Башҡортостан // 5-04-2011, 09:41
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы һәм Милли һөт етештереүселәр союзы (Рәсәй Һөтсөлөк союзы) араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Милли һөт етештереүселәр союзы рәйесе Андрей Даниленко ҡул ҡуйҙы.
Документ Башҡортостандың һөтсөлөк тармағын үҫтереүгә һәм уны ҡулайлаштырыуға йүнәлтелгән. Бындағы тәжрибәне артабан илдең башҡа төбәктәрендә лә файҙаланыу күҙаллана.
Андрей Даниленко фекеренсә, Башҡортостан һөтөн төбәктән ситтә лә танытырға кәрәк, бының өсөн һөт һатыуҙың аныҡ системаһын булдырырға кәрәк....
Документ Башҡортостандың һөтсөлөк тармағын үҫтереүгә һәм уны ҡулайлаштырыуға йүнәлтелгән. Бындағы тәжрибәне артабан илдең башҡа төбәктәрендә лә файҙаланыу күҙаллана.
Андрей Даниленко фекеренсә, Башҡортостан һөтөн төбәктән ситтә лә танытырға кәрәк, бының өсөн һөт һатыуҙың аныҡ системаһын булдырырға кәрәк....
Совет ойошторолдо
Новости / Башҡортостан // 5-04-2011, 09:40
Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитовтың Указына ярашлы, БР Президенты ҡарамағында Милләт-ара татыулыҡты һәм тыныслыҡты нығытыуға булышлыҡ итеү мәсьәләләре буйынса совет ойошторолдо.
Документҡа ярашлы, совет консультатив орган булып тора. Ул дәүләт милли сәйәсәтен тормошҡа ашырыуҙа, кеше һәм граждан хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын тәьмин итеү һәм яҡлауҙа, республикала милләт-ара мөнәсәбәттәр өлкәһендәге эштәрҙең торошо тураһында мәғлүмәттәр биреүҙә, милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеүҙә, совет компетенцияһына ингән мәсьәләләр буйынса тәҡдимдәр әҙерләүҙә Башҡортостан Президентына булышлыҡ итеү маҡсатында ойошторолдо....
Документҡа ярашлы, совет консультатив орган булып тора. Ул дәүләт милли сәйәсәтен тормошҡа ашырыуҙа, кеше һәм граждан хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын тәьмин итеү һәм яҡлауҙа, республикала милләт-ара мөнәсәбәттәр өлкәһендәге эштәрҙең торошо тураһында мәғлүмәттәр биреүҙә, милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеүҙә, совет компетенцияһына ингән мәсьәләләр буйынса тәҡдимдәр әҙерләүҙә Башҡортостан Президентына булышлыҡ итеү маҡсатында ойошторолдо....
Өс һөйләм менән
Новости / Башҡортостан // 5-04-2011, 09:39
Башҡортостандың төҙөлөш индустрияһы предприятиелары бетон ҡушып эшләнгән изделиеларҙы быйылғы йыл барышында үткән йылдағынан күберәк етештергән һәм ҡулланған. Дөйөм алғанда, республиканың бетон әҙерләү ойошмалары финанс көрсөгөнән тулыһынса сығып бөтөп бара, әүҙем эшләй тип әйтергә нигеҙ бар. Бөгөн төҙөлөш индустрияһында эшләүселәрҙең уртаса айлыҡ эш хаҡы 12 645 һум тәшкил итә....
Шундай «әсәйҙәр» ҙә бар...
Махсус бит / Проблема // 5-04-2011, 09:38
йәки Ҡатын-ҡыҙҙар ҙа алимент түләй
Үкенескә күрә, тормошта төрлө әсәйҙәр бар. Әсә тигән бөйөк исемгә тап төшөрөүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙы күреп, күңел әрней, йөрәк һыҙлай. Йәмғиәтебеҙҙә ошондай ҡатын-ҡыҙҙар һаны йылдан-йыл арта барыуы хәүефле. Быны алимент түләүсе ҡатын-ҡыҙҙар миҫалында күрергә мөмкин. Ғөмүмән, алиментсылар тураһында һүҙ барғанда, ир-егеттәрҙе генә күҙ алдына килтереп өйрәнгәнбеҙ, әммә һуңғы йылдарҙа алиментсылар сафын ҡатын-ҡыҙҙар ҙа тулыландыра бара. Балаһына алимент түләтеү буйынса башҡарма эш ҡуҙғатылған ҡатындар һаны йылдан-йыл арта. Мәҫәлән, Өфө ҡалаһының Ленин районында 2011 йылдың 15 мартына алиментсыларға ҡарата 477 башҡарма документ булһа, шуларҙың 27-һе ҡатын-ҡыҙға ҡарата ҡуҙғатылған. 2011 йылда алимент буйынса бурыстары булған граждандарға ҡарата дүрт енәйәт эше ҡуҙғатылһа, шуның өсәүһе йәнә лә ҡатын-ҡыҙға ҡағыла....
Үкенескә күрә, тормошта төрлө әсәйҙәр бар. Әсә тигән бөйөк исемгә тап төшөрөүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙы күреп, күңел әрней, йөрәк һыҙлай. Йәмғиәтебеҙҙә ошондай ҡатын-ҡыҙҙар һаны йылдан-йыл арта барыуы хәүефле. Быны алимент түләүсе ҡатын-ҡыҙҙар миҫалында күрергә мөмкин. Ғөмүмән, алиментсылар тураһында һүҙ барғанда, ир-егеттәрҙе генә күҙ алдына килтереп өйрәнгәнбеҙ, әммә һуңғы йылдарҙа алиментсылар сафын ҡатын-ҡыҙҙар ҙа тулыландыра бара. Балаһына алимент түләтеү буйынса башҡарма эш ҡуҙғатылған ҡатындар һаны йылдан-йыл арта. Мәҫәлән, Өфө ҡалаһының Ленин районында 2011 йылдың 15 мартына алиментсыларға ҡарата 477 башҡарма документ булһа, шуларҙың 27-һе ҡатын-ҡыҙға ҡарата ҡуҙғатылған. 2011 йылда алимент буйынса бурыстары булған граждандарға ҡарата дүрт енәйәт эше ҡуҙғатылһа, шуның өсәүһе йәнә лә ҡатын-ҡыҙға ҡағыла....
Ғаилә мәсьәләләренә арналасаҡ
--- // 5-04-2011, 09:37
19 – 20 майҙа Өфөлә «Рәсәй ғаиләһе» тип аталған VIII халыҡ-ара конгресс үтәсәк. Уның темаһы – «Ғаилә һәм демография: милләт-ара татыулыҡты үҫтереүҙең социаль потенциалы».
Конгресс барышында күп милләтле һәм күп конфессиялы йәмғиәттә ғаилә сәйәсәтен тормошҡа ашырыу үҙенсәлектәре һәм перспективалары ҡараласаҡ. Сара йомғаҡтары буйынса, РФ-ның һәм БДБ илдәренең ғаилә сәйәсәте өлкәһендәге алдынғы тәжрибәһен дөйөмләштереп, махсус йыйынтыҡ баҫтырыу күҙаллана....
Конгресс барышында күп милләтле һәм күп конфессиялы йәмғиәттә ғаилә сәйәсәтен тормошҡа ашырыу үҙенсәлектәре һәм перспективалары ҡараласаҡ. Сара йомғаҡтары буйынса, РФ-ның һәм БДБ илдәренең ғаилә сәйәсәте өлкәһендәге алдынғы тәжрибәһен дөйөмләштереп, махсус йыйынтыҡ баҫтырыу күҙаллана....
Бөтәгеҙ ҙә – өмәгә!
Рубрикалар // 5-04-2011, 09:37
БР Хөкүмәтенең 28 марттағы бойороғона ярашлы, 9 апрелдән 21 майға тиклем республикала тораҡ пункттар территорияһын таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса экологик өмәләр үтәсәк.
Министрлыҡтарға, дәүләт комитеттарына, ведомстволарға, муниципалитеттарға, бөтә милек формаһындағы ойошмаларға, йәмәғәт берекмәләренә ихаталарҙы, урамдарҙы, юлдарҙы, парктарҙы, баҡсаларҙы, ойошмаларға беркетелгән территорияларҙы таҙартырға, төҙөкләндерергә һәм йәшелләндерергә ҡушылды.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы өмәләргә10 июнгә йомғаҡ яһаясаҡ....
Министрлыҡтарға, дәүләт комитеттарына, ведомстволарға, муниципалитеттарға, бөтә милек формаһындағы ойошмаларға, йәмәғәт берекмәләренә ихаталарҙы, урамдарҙы, юлдарҙы, парктарҙы, баҡсаларҙы, ойошмаларға беркетелгән территорияларҙы таҙартырға, төҙөкләндерергә һәм йәшелләндерергә ҡушылды.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы өмәләргә10 июнгә йомғаҡ яһаясаҡ....
Йыл уҡытыусыһы кем булыр?
Новости / Мәғариф // 5-04-2011, 09:36
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының профессиональ конкурсы тамамланыуға республика мәктәптәренең башҡа фәндәрҙән белем биреүсе уҡытыусыларының конкурсы башланды.
Кисә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында «Йыл уҡытыусыһы – 2011» республика конкурсын асыу танатанаһы үтте. Быйыл конкурста 123 уҡытыусы ҡатнаша, шул иҫәптән – 37 рус теле һәм 26 татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Конкурс бер аҙна дауам итәсәк. Уҡытыусылар баш ҡала мәктәптәрендә асыҡ дәрестәр күрһәтәсәк, үҙҙәренең инновацион проекттарын яҡлаясаҡ.
12 апрелдә конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ.
С. НИЯЗОВА....
Кисә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында «Йыл уҡытыусыһы – 2011» республика конкурсын асыу танатанаһы үтте. Быйыл конкурста 123 уҡытыусы ҡатнаша, шул иҫәптән – 37 рус теле һәм 26 татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Конкурс бер аҙна дауам итәсәк. Уҡытыусылар баш ҡала мәктәптәрендә асыҡ дәрестәр күрһәтәсәк, үҙҙәренең инновацион проекттарын яҡлаясаҡ.
12 апрелдә конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ.
С. НИЯЗОВА....
Йөрәгендә – балаларға һөйөү, Уйҙарында – бары изгелек
Новости / Мәғариф // 5-04-2011, 09:32
Конкурста ҡатнашыусы һәр уҡытыусы хаҡында шулай тиергә була
Үткән аҙнала баш ҡалабыҙ Өфөлә «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» төбәк-ара конкурсы үтте. Республикабыҙҙа һөнәри бәйгеләр күп уҙа, әммә 1996 йылдан башлап ойошторолған был конкурстың республикабыҙҙа үҙ статусы, үҙ мәртәбәһе. Ошо йылдар арауығында унда барлығы 815 уҡытыусы ҡатнашҡан, 88-е лауреат исеменә лайыҡ булған. Конкурстың бөгөнгө ҡатмарлы заманда уҡытыусы һөнәренең абруйын күтәреүгә, туған телде үҫтереүгә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ....
Үткән аҙнала баш ҡалабыҙ Өфөлә «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» төбәк-ара конкурсы үтте. Республикабыҙҙа һөнәри бәйгеләр күп уҙа, әммә 1996 йылдан башлап ойошторолған был конкурстың республикабыҙҙа үҙ статусы, үҙ мәртәбәһе. Ошо йылдар арауығында унда барлығы 815 уҡытыусы ҡатнашҡан, 88-е лауреат исеменә лайыҡ булған. Конкурстың бөгөнгө ҡатмарлы заманда уҡытыусы һөнәренең абруйын күтәреүгә, туған телде үҫтереүгә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ....
Машинаны номеры менән һатырға мөмкин
Рубрикалар // 5-04-2011, 09:31
Рәсәйҙә тағы бер яңы ҡағиҙә үҙ көсөнә инде. Был юлы ул автомобилдәрҙе теркәүгә ҡағыла. ЮХХДИ етәкселеге өмөтләнеүенсә, яңылыҡ машиналы рәсәйҙәрҙе сиратта оҙаҡ тороуҙан, артыҡ мәшәҡәттәрҙән ҡотҡарасаҡ.
3 апрелдән автомобиль хужаһы бер төбәктән икенсеһенә күскән саҡта машинаһын иҫәптән төшөрөп тормайынса яңы урында теркәй ала, элеккеһенән ул автоматик рәүештә төшә. Тотонолған автомобиль һатып алғанда ла дәүләт номерын һаҡлап ҡалырға мөмкин. Тик элекке һәм яңы хужалар үҙ-ара килешергә тейеш һәм бындай алыш-бирештең бер төбәк эсендә булыуы мөһим....
3 апрелдән автомобиль хужаһы бер төбәктән икенсеһенә күскән саҡта машинаһын иҫәптән төшөрөп тормайынса яңы урында теркәй ала, элеккеһенән ул автоматик рәүештә төшә. Тотонолған автомобиль һатып алғанда ла дәүләт номерын һаҡлап ҡалырға мөмкин. Тик элекке һәм яңы хужалар үҙ-ара килешергә тейеш һәм бындай алыш-бирештең бер төбәк эсендә булыуы мөһим....


text:
15-10-2012, 14:48 / Ветеран
Алтын кѳҙҙә - алтын туй
Аҙналыла Ололар кѳнѳ һәм Ҡаҙыш ауылында йәшәгән Сафиуллиндарҙың алтын туйына арналған матур сара уҙҙы. Уны мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре Рәмзиә һәм Азамат Суфияновтар, Рәшидә Ғәйфуллина әҙерләп үткәрһә, Гѳлназ Муллағәлләмова матур итеп алып барҙы. Иң тәүҙә шиғыр юлдары һәм йыр менән оло йәштәгеләрҙең һәммәһен дә байрамдары менән ҡотлап, изге теләктәр юлланылар. Һуңынан сәхнәгә иңгә-иң терәшеп 50 йыл татыу ғүмер кисергән Зәйтүнә Йомабай ҡыҙы менән Булат Ибраһим улы Сафиуллиндар күтәрелә. Ҡаҙышта иң уңған, иң матур һәм ѳлгѳлѳ ғаилә башлыҡтары үҙҙәренең олоно оло итә, кесене кесе итә белеүҙәре,...


text:
Орхан Памуҡ
Фәри́т Орха́н Паму́ҡ (төр. Ferit Orhan Pamuk; 1952 йылдың июндең 7-һе, Истанбул, Төркиә) — төрөк яҙыусыһы, сығышы менән черкес. Бер нисә милли һәм халыҡ-ара бүләктәр лауреаты, шул иҫәптән Әҙәбиәт буйынса Нобель бүләге (2006). Төркиә Йөмһүриәтендә генә түгел, ә бөтә донъяла танылған яҙыусы, әҫәрҙәре илленән ашыу телгә тәржемә ителгән.
Иң ҙур әҫәре — ғаилә хикәйәһе «Йәүҙәт бәй һәм улдары». Унда Истанбул ғаиләһенең бер нисә быуын тураһында һөйләнә.
Яҙыусының ижадының төп темалары — Мәғриб (көнбайыш) һәм Шәреҡ (көнсығыш), Ислам һәм Христиан дине, ғәҙәт-ғөрөф һәм замансалыҡ араһында ҡаршылыҡтары. Мәҫәлән, Хәҙерге Төркиәләге Исламсылыҡ һәм Мәғрибселек (Көнбайышсылыҡ) араһында ҡаршылыҡ — 2002 йылда сыҡҡан «Ҡар» китабының төп темаһы булып тора.
Памуҡтың китаптарындағы бөтә ваҡиғалар тиерлек Истанбулда үтә. 2003 йылда сыҡҡан «Истанбул: Хәтирәләр һәм Ҡала» китабы — бер береһе менән бәйле хикәйәләр йыйынтығы була һәм Истанбул тураһындағы хикәйәләү менән үҙхикәйәләүсе (автобиографик) көйҙәрҙе бәйләнәштерә.
Һуңғы сыҡҡан «Ғәйепһеҙлек музейе» китабы үткәндәрҙе сағылдырыусы әйберҙәргә бағышлана. Памуҡ әйтмешләй, ул, китабында һымаҡ, иҫке һәм боронғо әйберҙәр музейе өсөн йыйынтыҡ төҙөй.
Әлеге заманда Орхан Памуҡ үҙенең яңы «Пейзаждың өлөштәре» китабы өҫтөндә эшләй.
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Cevdet Bey ve Oğulları («Йәүҙәт бәй һәм улдары» (1979 йыл)
- Sessiz Ev («Тауышһыҙ өй» (1983 йыл)
- Beyaz Kale («Аҡ ҡәлғә» (1985 йыл)
- Kara Kitap («Ҡара китап» (1990 йыл)
- Yeni Hayat («Яңы тормош» (1994 йыл)
- Benim adım Kırmızı («Минең исемем Ҡыҙыл» (1998 йыл)
- Öteki Renkler («Бүтән төҫтәр» (1999 йыл)
- Kar («Ҡар» (2002 йыл)
- İstanbul: Hatıralar ve Şehir («Истанбул. Хәтирәләр һәм Ҡала» (2003 йыл)
- Masumiyet Müzesi («Ғәйепһеҙлек Музейе» (2008 йыл)


text:
- Подробности
- Просмотров: 455
БЕЛОРЕТ МУЗЕЙЫ. Белорет ҡ. урынлашҡан. 1969 й. йәмәғәт башланғысында Белорет тарих‑тыуған яҡты өйрәнеү музейы булараҡ ойошторола, 1990—2006 йй. Милли музей филиалы. Музей фондында 12 меңдән ашыу һаҡлау берәмеге, ш. иҫ. Ватан һуғышы осорона ҡараған ҡорал, обмундирование һәм наградалар коллекциялары, Урал заводтары ҡойолмалары; суйын өҫтәл (19 б. Кәҫле оҫталарының художестволы ҡойоу өлгөһө), нумизматик коллекция; Көньяҡ Урал халыҡтарының ювелир әйберҙәре; 19 б. осоронда кейәүҙәге урыҫ ҡатынының баш кейеме. Коллекцияның нигеҙен инженер‑металлург, тыуған яҡты өйрәнеүсе Е.И.Андреев, М.Ф.Чурконың шәхси йыйылмалары тәшкил итә. 6 залда урынлашҡан экспозиция тәбиғәт, этнография, геология, Белорет, 18—19 бб. тимер иретеүсе Урал аръяғы заводтары, ш. иҫ. Белорет заводы, тарихы бүлектәренән тора.
Л.А.Чишкова
Тәрж. Г.С.Балтабаева


text:
Быйылғы май иртәләренең береһендә фатирыбыҙҙа көтмәгәндә телефон шылтыраны. Трубканы алһам, Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ ауылында йәшәп ятҡан, хәҙер инде өлкән йәштәге Сөнәғәт Яҡупов олатайҙың тауышын ишетәм.
— Рәшит туған, “Башҡорт халҡының тарихы” тигән ете томлыҡ ғилми хеҙмәт сыҡҡан икән, шуны алдырмаҡсы инем. Беҙҙең өсөн шунан да ҡәҙерлерәк тағы нимә бар инде! Ҡайҙа һатыла икән, шуны хәбәр ит әле, хаҡын да белеш, — тине ағай. — Берәй “ГАЗель” машинаһын яллап, Урал улымды ебәреп алдырыр инем. Бер айлыҡ пенсия аҡсаһы етер әле. Улымдың алтмышы тула, пенсия йәшенә етте. Ваҡыты бар...


text:
Күҙәт, тик самаһын белеп22-12-2017, 00:05 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
– Хәтерегеҙгә төшөрәм: контроль-күҙәтеү эше – ил етәкселеге билдәләгән стратегик йүнәлештәрҙең береһе, – тине ултырыштағы инеш һүҙендә республика Башлығы Рөстәм Хәмитов. – Был программаның төп маҡсаты эшҡыуарлыҡҡа баҫымды кәметеүгә ҡайтып ҡала. Ошо эшмәкәрлектә яза биреү моделенән төҙәтеү, ярҙамлашыу ысулына ҡайтырға тейешбеҙ. Беҙҙең күҙәтеү органдарының эшен отчеттар күләменә, тикшереүҙәр һанына, түләтелгән штраф суммаһына түгел, ә граждандарҙың хәүефһеҙлеге күрһәткестәренә ҡарап баһалау талап ителә. Тикшереүҙең таҙалығы ла ошо хәүефһеҙлеккә зыян килтермәү менән тығыҙ бәйләнештә булһын. Күпселек бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ предприятиелары түбән хәүеф кимәленә ҡарай һәм халыҡтың һаулығына ла, мөлкәтенә лә бер ниндәй ҙә зыян килтерерлек түгел. Ләкин контроль-күҙәтеү органдары үҙ эшендә был хәлде йыш ҡына күҙ уңынан ысҡындыра.
Төбәктәге контроль-күҙәтеү эшмәкәрлегенә реформа үткәреү һөҙөмтәһе тураһында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов һөйләне. Уның әйтеүенсә, республикала контроль-күҙәтеү эшмәкәрлеге 22 йүнәлеш буйынса башҡарыла һәм был шөғөлдә 13 дәүләт власы органы ҡатнаша.
– Контроль-күҙәтеү эшмәкәрлегенә реформаның төп маҡсаттары 87 процентҡа үтәлде, был йүнәлештә ҡағиҙәләр бөтәһе өсөн дә асыҡ, улар ошо 13 ойошманың һәр береһенең сайтында урынлаштырылған. Ләкин уны тулыһынса тормошҡа ашырырға ҡайһы бер федераль министрлыҡтарҙың үҙ бурысын атҡарыуҙы һуҙыуы ҡамасаулай, – тине Илшат Азамат улы. – Нигеҙҙә, ветеринария һәм торлаҡ тармаҡтарына контроль тейешенсә ҡарашты талап итә.
Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Марат Вахитов менән Башҡортостанда Эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил Рафаил Ғибәҙуллиндың сығыштары ла ошо уҡ өлкәләге реформаға баһа биреүгә арналғайны. Әлеге пилот проектын тормошҡа ашырыу концепцияһы тураһындағы тәҡдимдәр менән “Россельхознадзор”ҙың беҙҙең республика буйынса идаралығы етәксеһе Юрий Петров, Башҡортостандың Ветеринария идаралығы етәксеһе Азат Йыһаншин, “Роспотребнадзор”ҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Евгений Степанов сығыш яһаны.


text:
Газета "Йәшлек" » Медиа » “Ҡәҙерле кешемә”
“Ҡәҙерле кешемә”
Ҡәҙерле дуҫтар!
Беҙҙең халыҡҡа хис-тойғоларҙы йыр-моң аша әйтеп биреү хас. Сөнки тап йыр-моң аша күңел ҡылдарының иң нескәләрен сиртергә, йөрәктә булып та, телгә килеп етә алмағанды аңлатырға мөмкин.
“Юлдаш” радиоһы алып барыусылары көн һайын һеҙҙең яҡындарығыҙҙы ғүмер байрамдары уңайынан ҡотлай, изге теләктәргә ҡушып йырлы бүләк тапшыра. Көндөҙгө сәғәт 2-нән 3-кә тиклем – башҡорт телендә, 4-тән 6-ға тиклем татар телендә “Ҡәҙерле кешемә” тип аталған музыкаль ҡотлауҙар программаһы эфирға сыға. Ҡотлау заказдары бер ай алдан ҡабул ителә.
Өфө халҡы һәм баш ҡала ҡунаҡтары ҡотлауҙы телеүҙәккә килеп тапшыра ала. Хаттар бүлеге эш көндәрендә, иртәнге сәғәт 9-ҙан көндөҙгө 5-се яртыға тиклем тәнәфесһеҙ эшләй.
Район-ҡалаларҙа, күрше өлкәләрҙә йәшәүселәрҙең һорауы буйынса, ҡотлау хатын банк бүлексәләре аша, иҫәпкә тейешле сумманы күсереп, электрон почтаға ебәрергә була. Ҡотлау биреү тәртибен һәм реквизиттарҙы беҙҙең рәсми сайтта yuldashfm.ru адресы буйынса һәм радионың “Бәйләнештә” селтәрендәге төркөмөндә лә ҡарай алаһығыҙ. Заказ эшләү өсөн ҡотлаған кешегеҙ тураһында тулы мәғлүмәтле хат талап ителә. Яҡын кешегеҙҙең тыуып үҫкән, йәшәгән ере, эшләгән урыны, ғаилә хәле, яратҡан шөғөлдәре, шәхси һыҙаттары тураһында мәғлүмәттәр яҙыуығыҙ һорала. Һеҙҙең хат нигеҙендә мөхәррирҙәр, ҡотлауға йылы һүҙҙәр һәм изге теләктәр өҫтәп, тыңлаусы күңеленә еткерә. Исем-шәрифтәрҙе, ауыл-ҡасаба атамаларын баҫма хәрефтәр менән яҙыуығыҙ мотлаҡ.
Ҡотлауҙы ниндәй көнгә, ниндәй телдә тапшырыуығыҙҙы ла мотлаҡ күрһәтергә кәрәк. Элемтә өсөн телефонығыҙҙы ла яҙырға онотмағыҙ. Эфирҙа йырҙар ҡабатланмаһын өсөн, заказ биреүсе кешегә ҡағылған төп талаптарҙың береһе – йырҙың ике вариантта булыуы. Беҙҙең реквизиттарға үҙегеҙгә уңайлы банк бүлексәһендә йә онлайн тәртиптә аҡса күсереп, хатты компьютерҙа баҫтырып йә ҡулдан аңлайышлы яҙып, квитанция күсермәһе менән бергә ебәрегеҙ. Электрон почтаның адресы: radioufa2013@yandex.ru.
Ҡотлау хаҡы – 700 һум, диск менән – 750 һум.
Белешмәләр өсөн телефон – 8 (347) 291-22-47
Байрамдар уртаҡ булһын!
Гөлназ ХӘЛИТОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Башгидромет: йылы һауа торошо март аҙағына көтөлә Фото: Олег Яровиков
Башгидромет: йылы һауа торошо март аҙағына көтөлә
Башгидромет: йылы һауа торошо март аҙағына көтөлә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда йылы һауа торошо март аҙағына көтөлә. Һауа температураһының нуль градустан күтәрелеүе апрель айының тәүге декадаһында фаразлана. Өфө өсөн – ул 7,8 апрель. Ошо хаҡта республиканың ташҡынға ҡаршы комиссияһының Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса комиссия ултырышында Башҡортостан гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы етәксеһе Вилора Горохольская хәбәр итте.
«Яҡын көндәрҙә яҙ башында килгән ҡыштың дауамын көтәбеҙ әле. Йәғни һауа торошо тотороҡһоҙ була, бер нисә көньяҡ циклон республикабыҙға сығасаҡ. Уртаса ҡар яуыуы, боҙлауыҡ күренештәре көтөлә. Күп йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән түбән, тотороҡһоҙ, йонсоу һауа торошо фаразлана», — тип билдәләне ведомство етәксеһе.
Уның һүҙҙәренсә, быйыл ҡар аҙ яуҙы. Бөгөнгө көнгә ҡарҙа һыу запасы республиканың төрлө райондарында күп йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән 30-60 процент тәшкил итә. Ҡар күләме ташҡынға тәьҫир итмәйәсәк. Республика ҡалаларындағы ниндәй ҙә булһа участкаларҙы һыу баҫыу көтөлмәй, әммә дала йылғалары менән проблемалар буласаҡ. Унда хәҙер ярайһы уҡ туңыу күҙәтелә. Яҙҙың ниндәй булыуына ҡарап, һыу йә йылға өҫтөнә, йә иһә һыу баҫа торған урындарға сығасаҡ һәм тораҡ пункттарын баҫып аласаҡ.
http://www.bashinform.ru/news/1128606-bashgidromet-teplaya-pogoda-ozhidaetsya-k-kontsu-marta/


text:
Республикалағы 70 ауыл хужалығы предприятиеһының һәр береһе мелиорацияға 3,5 миллион һум аласаҡ
Башҡортостанда дөйөм һәм индивидуаль ҡулланылыштағы мелиоратив системаларҙы үҫтереү буйынса айырым маҡсатлы тармаҡ программаһы раҫланды. Ул Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығында күрһәтелгән. Программа 2014 йылға тиклем иҫәпләнгән һәм быйыл ғәмәлгә индереләсәк, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствоның матуғат хеҙмәтендә.
Уға ярашлы һуғарыу системаларын һәм айырым урынлашҡан гидротехник ҡоролмаларҙы төҙөүгә, реконструкциялауға һәм техник яҡтан ҡайтанан йыһазландырыуға субсидиялар бүленәсәк. Хужалыҡтарға мелиорацияға сығымдарҙың 50 проценты ҡайтарылып биреләсәк.
Дәүләт ярҙамы сараларынан 27 райондың башлыса йәшелсә, картуф, мал аҙығы етештереү менән шөғөлләнгән 70 ауыл хужалығы предприятиеһы һәм крәҫтиән-фермер хужалығы файҙалана аласаҡ.
Республика ҡаҙнаһынан был маҡсатҡа 122,5 млн һум бүлеү ҡаралған. Федераль бюджеттан да ошо самаһы сумма күсереләсәк. Республика буйынса дөйөм алғанда программала ҡатнашыусы бер хужалыҡҡа 3,5 миллион һум бүленәсәк.
Бынан тыш, Башҡортостанда 2012 йылда һыу үткәреүгә сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплау өсөн тағы 5 млн һум бүлеү планлаштырыла.


text:
Яңылыҡтар
Башҡортостанда Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестиваленә делегация төҙөлә
2017 йылдың 14-22 октябрендә Сочи ҡалаһында XIX Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале ойошторола. Фестивалгә 150 илдән 20 мең кеше килә. Донъя йәштәрен берләштергән байрамға коммерцияға ҡарамаған сектор, фән, ижад, спорт, педагогика, IT, сәйәсәт өлкәләрендәге йәш лидерҙар, иң яҡшы студенттар, Рәсәй мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған милләттәштәребеҙ һәм сит ил вәкилдәре йыйыла.
Сарала Башҡортостандан 250 кешенән торған делегация ҡатнаша, улар араһында 50 ирекмән бар, тип хәбәр иттеләр республиканың Йәмәғәт палатаһында. Ҡатнашыусыларҙы белем биреү, мәҙәни һәм дискуссия программаһы көтә.
Унда ҡатнашыу йәки волонтер (18- 35 йәшлектәр) булыу өсөн сайтта ғариза ҡалдырырға кәрәк. Шулай уҡ «Рәсәй йәштәре» автоматлаштырылған мәғлүмәт системаһы аша теркәлергә мөмкин.
Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестиваленең маҡсаты — донъялағы йәштәр берләшмәләрен туплау, халыҡ-ара бәйләнештәрҙе нығытыу, милләт-ара һәм мәҙәни-ара эш итеүҙе үҫтереү. Рәсәйҙә фестиваль ике тапҡыр — 1957 һәм 1985 йылдарҙа ойошторолдо.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.


text:
Пионер һәр саҡ әҙер! 19 майҙа Красноусолда Пионерияның 95 йыллығы байрам ителде
26 мая 2017 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
Бер нисә быуын кешеләр өсөн ысын мәғәнәһендә тормош дәреслеге, үҫеш мәктәбе булған пионерҙар хәрәкәтенең юбилейы айҡанлы тантаналы линейка быйыл Геройҙар аллеяһы алдында булды.
Халыҡ ижады байрамында – кескәйҙәр
19 мая 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Йәмле яҙ килеүен белдереп, бар тәбиғәт йәшеллеккә күмелгән бер мәлдә мәктәпкәсә йәштәге балалар араһында "Веснянка” ра-йон фольклор коллективтары бәйгеһе үтте. Кескәйҙәрҙе рухи яҡтан үҫешкән шәхес итеп тәрбиәләүҙе маҡсат итеп ҡуйған был конкурсты район мәғариф бүлеге 2 йылға бер тапҡыр ойоштора һәм һәр бәйге төрлө жанрҙар буйынса үтә. Быйылғыһы халыҡ ижадына һәм Экология йылына арналды.
Ижади осош
19 мая 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
22 апрелдә Күмертау ҡалаһында балалар-үҫмерҙәр мода театрҙарының "Матурлыҡ планетаһы” тигән республика фестиваль-конкурсы үтте. Ул балалар һәм үҫмерҙәр ижадының Бөтә Рәсәй "Алтын сапсан” фестиваль-конкурсы сиктәрендә уҙғарылды.
Күңелле тамаша булды
19 мая 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Беҙ, оло йәштәге кешеләр үҙебеҙҙең Яңғыҙҡайын ауыл мәҙәниәт йортоноң эшмәкәрлеге һәм уның хеҙмәткәрҙәре менән ғорурланабыҙ. Улар ауыл халҡын әленән-әле яңы тамашалар ҡуйып шатландырып тора.
Туғанлыҡ сылбыры өҙөлмәһен
19 мая 2017 йыл | Йәмғиәт
Шәмбе көндәрҙең береһендә Үзбәк ауылы мәҙәниәт йорто гөрләп торҙо. Халиҡовтар башлап ебәргән, Ғәйнуллиндар, Ғәлиндар дауам иткән нәҫелдәр ебе йолаһын был юлы "Туғанлыҡ сылбыры өҙөлмәһен" тигән концерт программаһы менән Шәриповтар дауам итте.


text:
Республикала эшһеҙҙәрҙе иҫәпләнеләр Фото: Олег Яровиков
Республикала эшһеҙҙәрҙе иҫәпләнеләр
Республикала эшһеҙҙәрҙе иҫәпләнеләр Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Аҙна эсендә Башҡортостанда эшһеҙҙәр һаны бер аҙ артҡан һәм яҡынса 19,4 мең кешегә еткән. Сағыштырыу өсөн: йыл башында төбәктә 23,6 мең рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙ иҫәпләнгән.
«Башинформ» агентлығына халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, теркәлгән эшһеҙлек кимәле хәҙер 0,96 процент тәшкил итә, йыл башында 1,17 процент ине.
Бер аҙна эсендә республиканың вакансиялар банкында меңдән ашыу эш урыны кәмегән. Әлеге ваҡытта унда 44,3 мең эш урыны хаҡында мәғлүмәт бар. Ағымдағы йылдың ғинуар башында эш биреүселәр Башҡортостанда 32,4 мең самаһы вакансия барлығын белдергәйне.