text:
Ҡырғыҙ теле
Ҡырғыҙ теле – ҡырғыҙ халҡының милли теле, Ҡырғыҙстан Республикаһының дәүләт теле. Төрки телдәренең Үрге Алтай (үҙәк-көнсығыш) төркөмөнөң Ҡырғыҙ-ҡыпсаҡ төркөмсәһенә ҡарай. Ҡырғыҙ телендә 5,1 млн самаһы кеше һөйләшә, күпселеге Ҡырғыҙстанда йәшәй. 1928 йылғаса ҡырғыҙ теле ғәрәп әлифбәһендә яҙылған; Ҡытайҙа йәшәгән ҡырғыҙҙар әле лә ғәрәп яҙмаһын ҡуллана. Заманса ҡырғыҙ яҙмаһы кириллица яҙмаһында нигеҙләнгән, 3 өҫтәлмә хәреф (Өө, Үү, Ңң) индерелгән.
Башҡа төрки телдәр араһында ҡырғыҙ теленең урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырғыҙ теле Үрге Алтай телдәре менән оҡшаш, сығышы менән көнсығыш төрки телдәрҙең бере булып тора, хакас, тува, алтай телдәренә яҡынлығы бар. Әммә Урта Азияла таралған телдәрҙең бере булараҡ, хәҙерге ҡырғыҙ теле лексик яҡтан ҡыпсаҡ телдәренә яҡын.
Тәүге яҙма сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуң урта быуат дәүерендә ҡырғыҙ телендә күп фольклор текстар яҙылып ҡалған.
XVII—XVIII быуаттарҙа ҡырғыҙҙар Джунгар ханлығына ҡушыла һәм үҙ үҙен тамам берҙәм милләт тип күрә башлай. Ошо осорҙа Манас эпосы һалынып бөтә — ул ҡырғыҙ халҡының берҙәм үҙаңы барлыҡҡа килә.
XVIII—XIX быуаттарҙа ҡырғыҙҙар Коканд ханлылығына инә, сағатай телендә яҙа.
XIX быуатының икенсе яртыһында ҡырғыҙҙар Рәсәй империяһының составына инә; Ҡырғыҙ теленә урыҫ теле йоғонто яһай башлай.
Бөгөнгө көндә ҡырғыҙ теленең нормаһы актив рәүештә төҙөлә һәм урыҫ теленең артыҡ йоғонтоһонан таҙалана.


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 318
ҠОЙОШТО, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. Белорет р‑ны буйлап Оло һәм Ҡоро Ҡотҡор йй. (Ағиҙел й. басс.) араһында субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 7 км, киңлеге яҡынса 2 км, абс. бейеклеге 817 км. Рельефында яҫы түбәләр, текә төньяҡ һәм көньяҡ битләүҙәре айырылып тора. Үҙәк һәм көньяҡ өлөшөндә таш ишелмәләре бар. Көнбайыш битләүҙәре күп һанлы йырындар м‑н ҡатмарланған. Елмәрҙәк свитаһының кварцитлы ҡомташтарынан тора. Ландшафы тау һоро урман тупрағындағы һәм кәҫлекөлһыу тупраҡтағы ҡарағай, ҡарағас, ҡайын урмандарынан ғибәрәт. Түбәһендә себер артышы осрай.
И.М.Япаров
Тәрж. А.Н.Күсеев

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республика райондарының береһендә ете гектар урман янды
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Кисә Ейәнсура районындағы Тирәкле ауылынан биш саҡрым алыҫлыҡта ете гектар урман янды.
Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, быға уттың ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙән күсеүе сәбәпсе. 28 сентябрҙә иртән янғын һүндерелгән, тип билдәләнеләр министрлыҡ ҡарамағындағы төбәк диспетчер хеҙмәтендә.
Быйыл янғын йәһәтенән хәүефле миҙгел башланғандан алып республиканың урман фонды биләмәһендә 35 янғын теркәлгән, уларҙың дөйөм майҙаны 113,49 гектар тәшкил иткән.
Әгәр ҙә урманда янғын башланғанын күрһәгеҙ, 8-800-100-94-00 телефоны буйынса шылтыратыуығыҙ һорала.


text:
Стәрлетамаҡтан физика уҡытыусыһы адронлы коллайдерҙа булды Фото: «Стәрлетамаҡ эшсеһе» гәзите
Стәрлетамаҡтан физика уҡытыусыһы адронлы коллайдерҙа булды
Стәрлетамаҡтан физика уҡытыусыһы адронлы коллайдерҙа булды Фото: «Стәрлетамаҡ эшсеһе» гәзите
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
3-сө башҡорт лицей-интернатының физика уҡытыусыһы Илдар Ҡаҙнабаев Швейцарияла Ҙур адронлы коллайдерҙа булып ҡайтты, тип яҙа «Стәрлетамаҡ эшсеһе» гәзите.
«Ике йыл элек Швейцарияла физика уҡытыусылары өсөн мәктәп барлығын белеп ҡалдым. Ғариза биреп, һайлап алыуҙы үттем (бер урынға биш кеше) һәм CERN ойошмаһына эләктем. CERN — Европа ядро тикшеренеүҙәре ойошмаһы, донъялағы ҙур юғары энергия физикаһы лабораторияһы. Унда физика уҡытыусыларын хәҙерге заман фәненең мөһим йүнәлештәре, CERN-дың интеллектуаль һәм техник ҡеүәте менән таныштырыу өсөн мәктәп ойошторғандар», — тип хәбәр итте Илдар Ҡаҙнабаев.
Уҡытыусы һүҙҙәренсә, программа күп яҡлы булған. Уҡытыусылар Ҙур адронлы коллайдерҙа тәжрибәләр менән танышҡан, экскурсияларға йөрөгән. Билдәле ғалимдар элементар өлөшсәләр физикаһы, космология, тиҙләткестәр һәм өлөшсәләр детекторы буйынса лекциялар уҡыған.
2006 йылдан CERN физика уҡытыусылары өсөн милли программалар ойоштора. Йыл һайын төрлө сараларҙа донъяның байтаҡ илдәренән 1000-дән ашыу уҡытыусы ҡатнаша. Фәнни мәктәптең маҡсаты — йәштәр араһында фундаменталь физиканы популярлаштырыу. Быйыл илдең физика уҡытыусылары өсөн фәнни мәктәпте Европа ядро тикшеренеүҙәре ойошмаһы менән берлектә Берләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институты һәм М.В Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының милли интеллектуаль резерв үҙәге ойошторҙо.


text:
- Подробности
- Просмотров: 268
МАРУШКИН Борис Константинович (28.4.1921, Пенза губ. Трубетчина а. – 15.8.1994, Өфө), химик‑технолог. Техник ф. д‑ры (1977), проф. (1979). БАССР‑ҙың атҡ. фән һәм техника эшмәкәре (1971). И.М.Губкин ис. Мәскәү нефть ин‑тын тамамлаған (1945). 1948—94 йй. ӨДНТУ‑ла эшләй: нефть һәм газ технологияһы, 1954—63 йй. химия технологияһы процестары һәм аппараттары каф. мөдире, 1980—84 йй. технология ф‑ты деканы. Фәнни эшмәкәрлеге масса алмаштырыу процестарын тикшереү һәм масса алмаштырыу аппараттарын уйлап табыуға арналған. М. ҡатнашлығында нефть продукттарын айырыу һәм таҙартыу процестарының моделдәрен әҙерләү, ректификация колонналарын реконструкциялау б‑са эштәр башҡарылған. Асыштары БР‑ҙың, РФ‑тың башҡа төбәктәренең һәм БДБ илдәренең НЭЗ‑дарында индерелгән. 150‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 72 уйлап табыу авторы.
Н.А.Самойлов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Хәйҙәрабад
Хәйҙәраба́д, шулай уҡ Хәйҙерәбад йәки Хәйҙрәбад (Ҡалып:Lang-te, урду حیدر آباد, ингл. Hyderabad) —кѳньяҡ Һиндостан ҡалаһы. Телангана штатының административ үҙәге. 2014 йылдың 2 июненән 10 йыл тирәһе Андхра-Прадеш штатының баш ҡалаһы булып ҡала. [1]. Муси (инг.)баш. йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡының иҫәбе 3,69 млн кеше. (2001 йыл; агломерацияла — яҡынса 6 млн.кеше), халыҡтың тығыҙлығы бер квадрат километрға 16 990 кеше, майҙаны 650 км².
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалаға XVI—XVII быуаттар дәүерендә Голконданың баш ҡалаһы булараҡ нигеҙ һалынған. 1724—1956 йылдарҙа Хәйҙәрабад Хәйҙәрабад (кенәзлеге) баш ҡалаһы һәм Хәйҙәрабад низамы резиденцияһы була. 1956 йылда Андхра-Прадеш штатының баш ҡалаһы һанала. Ҡала Бѳйѳк Моголдар империяһы хаҡимдары тарафынан тѳҙѳлә. Уларҙан бик күп матур һарайҙар, мәсеттәр, кәшәнәләр, тораҡ йорттар ҡала. Хәйҙәрабад Һиндостандың башҡа ҡалалары менән сағыштырғанда күпкә йәш ҡала. Уға бынан 400 йыл элек Кутб Шахтар династияһының бишенсе мосолман солтаны Мѳхамәт Кули Кутб-шах нигеҙ һала. Ҡала хаҡ халиф Али ибн Абу Талибтың исемен йѳрѳтә. Хәйҙәрабадты икенсе тѳрлѳ «Ынйы ҡала» тип тә йѳрѳтәләр, сѳнки ул инде бер нисә йыл тѳрлѳ тѳрҙәге ынйы һатып алыу урыны булып һанала.
Демографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәйҙәрабатдың дѳйѳм майҙаны — 650 км², халҡының иҫәбе 6 809 970 кеше. Был уны Һиндостанда дүртенсе эре ҡала итеп күрһәтә. [2]. Ҡала агломерацияһы халҡы — 7749 334 кеше. 2001 йылғы иҫәп алыуҙар мәғлүмәте буйынса ҡала халҡы 3 637 483 кеше тәшкил итә. 2011 йыл мәғлүмәте буйынса гендер состав: 1000 ир-егеткә 945 ҡатын-ҡыҙ.[3]. Халыҡтың күпселек ѳлѳшѳ тѳпкѳлдә, емерек ѳйҙәрҙә йәшәй. Грамота кимәле 82,96 % (85,96 % ир-егет һәм 74,04 % ҡатын-ҡыҙ). Тѳпкѳлдә йәшәүселәрҙең грамотаһы күпкә түбәнерәк. Ҙур Хәйҙәрабад халҡының тығыҙлығы бер квадрат километрға яҡынса 21 048 кеше тәшкил итә.[4]. Ҡаланың дини составы — 50 % мосолмандар, 44 %— индустар, 2,4 %— джайнистар, 2 %— буддистар, 1 %— христиандар. Иң киң таралған телдәр — телугу, урду һәм инглиз теле. Халыҡтың бер ѳлѳшѳ шулай уҡ хинди, бенгали, тамиль, маратхи һәм башҡа телдәрҙә аралаша.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаланың климаты саванналарҙың тропик климатына оҡшаған. Йыш яуым-тѳшѳм осоро июндән сентябргә тиклем була. Хәйҙәрабадтағы максималь температура 1966 йылдың 2 июнендә 45,5°С. тип билдәләнгән. 1946 йылдың 8 ғинуарында иң түбән температура 8°С булған. Бер тәүлек эсендә иң күп яуған яуым-тѳшѳм кимәле 2000 йылдың 24 авгусында теркәлгән һәм 241,5 мм тәшкил иткән.
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәйҙәрабад — Һиндостан сәнәғәте һәм сауҙаһының мѳһим үҙәктәренең береһе. Еңел (туҡыу һәм күн), аҙыҡ-түлек, быяла, ҡағыҙ, тәмәке һәм фармацевтика сәнәғәте, машиналар тѳҙѳү (башлыса тимер юлы, станоктар тѳҙѳү һәм ауыр электр ҡорамалдары етештереү), һѳнәрселек үҫешкән. Хәйҙәрабад компьютер индустрияһы үҙәге лә булып тора. Ул Бангалор менән юғары технологиялар баш ҡалаһы исеме ѳсѳн ярыша. Ҡала шулай уҡ, Һиндостандың оборона сәнәғәте комплексының фәнни-тикшеренеүҙәр һәм конструкторҙар ойоштороу үҙәге лә. Бында National Mineral Development Corporation, State Bank of Hyderabad һәм LifeSpring Hospitals компаниялары эшләй.
Транспорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Раджив Ганди исемендәге халыҡ-ара Хәйҙәрабад аэропорты ҡала үҙәгенән 22 саҡрым алыҫлыҡта, Шамшабад биҫтәһендә урынлашҡан. Был илдең иң оҙон осоу-ултыртыу һыҙаты булған, иң тығыҙ аэропорты һанала[5]. Бынан тыш, Skytrax компанияһы хеҙмәтләндереү сифаты буйынса Хәйҙәрабад аэропортын Сеуль, Сингапур, Гонконг һәм Пекиндан ҡала, донъялағы бишенсе иң яҡшы аэропорт тип билдәләй[6]. Аэропорттан Бангалор, Ченнаи, Дели, Әхмәдәбад, Мумбаи, Пуна, Дубай, Абу-Даби, Калькутта, Джайпур, Лакнау, Коччи, Маскат, Сингапур, Варанаси, Бангкок һәм башҡа ҡалаларға рейстар яһала. Ул ҡала менән ѳс тѳп транспорт артерияһы менән тоташҡан. Хәйҙәрабад тәүге тапҡыр тимер юлы менән 1870 йылда тоташа[7]. Ҡаланың иң эре станцияһы Секундарабад. Бында Һиндостан тимер юлдарының кѳньяҡ-үҙәк зонаһының штаб-фатиры урынлашҡан. Бынан тыш, ҡала сигендә Хәйҙәрабад-Декан, Качигуда һәм Бегумпет кеүек башҡа эре станциялар ҙа бар[8]. Метрополитен тѳҙѳлѳшѳ алып барыла. Уның 3 линия һәм 71 саҡрым юл ингән тәүге фазаһын 2017 йылда асыу планлаштырылған. Хәйҙәрабад аша NH-7, NH-9 и NH-202 милли автоюлдары уҙа. Тѳп йәмәғәт транспорты булып автобустар тора, улар Хәйҙәрабадтың айырым ѳлѳштәрен ҡала менән бәйләй.
Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫтәлекле урындар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киноиндустрия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәйҙәрабад Һиндостандың иң эре ѳс киноиндустрияһының береһе, телугу телендәге телугу кинематографы (Толливуд) үҙәге булып тора. [9][10]. Ҡаланан бер нисә саҡрым алыҫлыҡта Телугу Кинематографы # Рамоджи Кинокомплексы бар. Ул донъялағы иң эре киностудия булараҡ, Гиннестар рекорды китабына индерелгән[11]. Йыл һайын Раможиға миллиондан ашыу турист килә.[12]. Хәйҙәрабадта шулай уҡ, донъялағы иң ҙур IMAX (IMAX 3D) экранлы кинотеатр бар.[13].
Архитектураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала ҙур Мәккә мәсете менән билдәле. Ул XVIII быуатта данлыҡлы Мәккә мәсете ѳлгѳһѳндә тѳҙѳлгән. Уның дүрт манаралы триумфаль Чарминар ҡапҡаһы бар, шуға ҡайһы саҡта уны Кѳнсығыштың Триумфаль аркаһы тип тә йѳрѳтәләр; 1918—1960 йылдарҙа тѳҙѳлгән университет биналары бар, улар араһында 1918 йылда тѳҙѳлгән Ғосман университеты, һин-сарацинск стилендәге гуманитар фәндәр колледжы бинаһы; 1962 йылда тѳҙѳлгән театры; Чаумахалла һарайы һәм {{iw|Флакнум һарайы (Ҡалып:Lang-te) бар. Ҡала сигендә бер нисә мавзолейы булған Голконда (XVII—XVIII б.) ҡәлғәһе бар. Бейек ҡалҡыулыҡта урынлашҡан Голконда форты кис һайын ойошторолған тѳрлѳ тѳҫтәр шоуы һәм уникаль һыу биреү системаһы менән билдәле. Форттан йыраҡ түгел ерҙә Голконда менән 170 йыл идара иткән Котобшах династияһы солтандарының кәшәнәләре урынлашҡан. Шуныһы ҡыҙыҡ, кәшәнәнең иң ябайы династияға нигеҙ һалыусы Солтан Ҡотоб-уль-Мѳлѳктѳкѳ. Ул кәшәнәне иҫән сағында уҡ үҙе проектлап, тѳҙѳп ҡуя. Комплекс Һинд, фарсы, патан[14] һинд-фарсы архитектур стиленең берләшеүе менән уникаль һанала.[15]. Хәйҙәрәбадтың тѳп иҫтәлекле урындары араһында Закондар сығарыу Ассамблеяһы бар. Ул ҡаланың иң бѳйѳк, тәьҫирләндерерлек биналарының береһе[16].
Башҡа иҫтәлекле урындар:
- Бирл фәнни үҙәге — Һиндостандың иң абруйлы учреждениеларының береһе.[17].
- HITEC City— күп һанлы юғары технологиялы IT и ITES компаниялар урынлашҡан урын[18]. Хәйҙәрәбад силикон уйһыулығы исеме алыу ѳсѳн Бангалор менән ярыша.[10].
- Изге Георгий сиркәүе— ҡалалағы боронғо христиан храмы.
- Бирла Мандир (Хайҙәрәбад) — 1976 йылда тѳҙѳлгән һәм Венкатешвар аллаһына арналған индуист храмы. Ҡаланың халыҡ иң күп йѳрѳгән урыны. Унда кѳнѳнә 8-10 мең кеше була.
Парк һәм музейҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ошо иҫәптәге бер нисә музей:
- Салар Джунг музейы. Музейҙың тѳп коллекциялры күберәк Салар Джунг III исеме менән билдәле булған меценат Мир Йософ Али Хан тарафынан йыйылған. 1968 йылда музей «милли әһәмиәттәге учреждение» тип иғлан ителә.[19]. Музейҙың айырылғыһыҙ ѳлѳшѳ булып, 8 мең манускрипты һәм урду, ғәрәп, фарсы, санскрит, телугу, хинди, инглиз һәм башҡа телдәрҙә баҫылған һәм тѳрлѳ темаларға яҙылған 60 мең китабы булған китапхана һанала.[20].
- Андхра-Прадеш штатының археологик музейы (здание һинд-сарацинск стилендә тѳҙѳлгән]]).
Ҡалала бик күп парктар бар:
- Неру зоопаркы Һиндостандағы һәм Кѳньяҡ Азиялағы иң зур зоопарктарҙың береһе.[10].
- Махавир Харин Ванастхали милли паркы. Хәйҙәрәбадтан 15 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
- Ботаника баҡсаһы. Бында 600 тѳр дарыу, декоратив үләндәре һәм киммәтле ағас тоҡомдары, емеш ағастары бар.[21].
Мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бында 11 университет бар: 3 үҙәк университет, «Deemed University» класындағы 2 университет, 6 штат университеты.[10]. Ғосманс университеты флагман булып һанала. Ул илдә боронғо ете юғары уҡыу йорто ингән исемлектә тора һәм үҙ эсенән 10 факультетты, 52 кафедраны, 500 колледж һәм кампусты ала; белгес дипломынан алып, постдокторантураға тиклем бѳтә кимәлдәге һәм дәрәжәләге белемде лә бирә. [10][22]. 26 эре институт бар.
Билдәле кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Редди-Наги, Шобха|Шобха Редди-Наги (1968—2014)— Һинд сәйәсмәне.
- Наделла, Сатья|Сатья Наделла (9 февраля 1967) йылда тыуған—2014 йылдың 4 февраленән Microsoft компанияһының генераль башҡарма директоры.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хәйҙәрабадта теракт
- Джубили Хилс
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ В Индии появился новый штат, ставший по счету 29-м
- ↑ Cities having population 1 lakh and above. censusindia. The Registrar General & Census Commissioner, India. 17 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Hyderabad (Greater Hyderabad) City. Government of India. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 июнь 2012. 18 февраль 2012 тикшерелгән.
- ↑ Demography, Economy and Land Use Pattern. Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 июнь 2012. 19 февраль 2012 тикшерелгән.
- ↑ Delhi's new airstrip, touted India's longest, is just seventh. Thaindian News (25 October 2008). Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 июнь 2012. 17 май 2010 тикшерелгән.
- ↑ Hyderabad airport adjudged amongst top five in world, The Hindu (17 February 2010). 17 февраль 2010 тикшерелгән.
- ↑ HH the Nizam's Railway, Poosapally gorge.. The British Library. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 июнь 2012. 8 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ History. src.indianrailways.gov. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 июнь 2012.
- ↑ Hyderabad Film Industry (Tollywood). Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 About Hyderabad, Bharat.
- ↑ Largest film studio. Official Site of Guinness World Records.
- ↑ Gautam, Manish. Ramoji film city, SlideShare (26 апрель 2011).
- ↑ 10 of the world's most enjoyable movie theaters. CNN Travel (2013-04-21).
- ↑ Патханы, или патаны — пуштундарҙың һинд-арий атмаһы
- ↑ Qutub Shahi Tombs. Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
- ↑ Legislative Assembly. Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
- ↑ irla-planetarium Birla Planetarium. Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
- ↑ HITEC City. Hyderabad, An. dhra Pradesh, India.
- ↑ SJM to dig out artifacts’ facts from state archives, at last (инг.). The Times of India (2011-10-21). 12 октябрь 2015 тикшерелгән.
- ↑ Library. Official cite of Salarjung Museum.
- ↑ Botanical Garden. Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
- ↑ Osmania University. Hyderabad, Andhra Pradesh, India.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалып:Һиндостандың союз территориһы һәм штаттарының баш ҡалалары Ҡалып:Һиндостандың миллионлы ҡалалары


text:
Тағы ла бер авиакомпания Өфөнән Сочиға билеттар һатыла башлауы хаҡында иғлан итте Фото: Олег Яровиков
Тағы ла бер авиакомпания Өфөнән Сочиға билеттар һатыла башлауы хаҡында иғлан итте
Тағы ла бер авиакомпания Өфөнән Сочиға билеттар һатыла башлауы хаҡында иғлан итте Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 23 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
2018 йылдың 20 июненән 5 сентябренә тиклем Өфө-Сочи-Өфө маршруты буйынса даими рейстарҙы «КрасАвиа» авиакомпанияһы башҡара.
Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты хәбәр итеүенсә, осоштар Як-42 һауа судноһында аҙнаһына өс тапҡыр: дүшәмбе, шаршамбы һәм йома көндәренә планлаштырылған. Пассажирҙарға уңайлы булһын өсөн самолет Өфөнән һәм Сочиҙан кискә ҡарай юлға сыға. Билет хаҡына һәр пассажирға 20 килограмм багажды бушлай ташыу инә. Балалар өсөн тарифтан 30 процент күләмендә ташлама ҡаралған.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты — илдең ISAGO (IATA Safety Audit for Ground Operations) етештереү стандарттарына тап килеүен раҫлаған тәүге төбәк аэропорты. Аэропорттың хеҙмәттәре менән 40-тан ашыу Рәсәй һәм сит ил авиакомпаниялары файҙалана, аэропортта ике осоу-ултырыу һыҙаты һәм ике терминалдан торған аэровокзал бар.
http://www.bashinform.ru/news/1107063-eshche-odna-aviakompaniya-obyavila-o-nachale-prodazh-biletov-iz-ufy-v-sochi/


text:
- Подробности
- Просмотров: 384
ҠЫМЫҘЛЫҠТАР (Polygonum), ҡарабойҙай һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 300 төрө билдәле, бөтә Ер шарында таралған. Башҡортостанда 15 төрө үҫә: альп Ҡ., йәки башҡорт кәбеҫтәһе; кескәй Ҡ.; ауыш Ҡ.; һыу боросо; бәпкә үләне, йәки күгүлән һ.б. Бер йәки күп йыллыҡ үләндәр.
Һабаҡтары төҙ, ҡайһы берҙәре уралыусан, бейеклеге 10—150 см. Япраҡтары бөтөн, нигеҙендә шына формаһында, һирәгерәк йомро, ҡытыршы йәки шыма. Сәскәләре ике енесле, тәлгәш йәки һепертке һымаҡ сәскәлектәргә йыйылған аҙ сәскәле төргәктәрҙә. Май—сент. сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы йәки ҡанатлы сәтләүек. Ҡ. күп төрө дымлы урындарҙа осрай. Һыу боросоноң һыу һәм ер өҫтө формалары бар.
Ирәмәл Ҡ. (сәскәлегенең аҫҡы өлөшөндә һуғанбаштары бар) — тау тундраһында; альп Ҡ. — тауҙарҙа; йылан тамыр (йыуан йылан һымаҡ бөгәрләнгән тамырһабағы бар) — һыубаҫар болондарҙа; ялған ҡомлоҡ Ҡ. — далала; татырлауыҡ Ҡ. ныҡ тоҙланған тупраҡтарҙа үҫә. Ҡ. күп төрө республиканың бөтә терр‑яһында таралған, ҡайһы берҙәре Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостандың Урал аръяғында осрай. Ҡ. составында дуплаусы матдәләр, флавоноидтар, витаминдар күп булыуы м‑н айырылып тора. Декоратив үҫемлектәр (йылан тамыр), дарыу үҫемлектәре (һыу боросо, геморрой Ҡ. һ.б.), баллы үҫемлектәр (йылан тамыр, яҫы Ҡ. һ.б.), мал аҙығы үҫемлектәре (һыу боросо, ауыш Ҡ. һ.б.), ашарға яраҡлы үҫемлектәр (альп Ҡ., бәпкә үләне һ.б.), ҡый үләндәре (монпелье Ҡ., яҫы Ҡ. һ.б.). Геморрой үләне орлоҡтары хайуандар өсөн зарарлы.
Е.В.Кучеров, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Беҙҙең районда бар күңелен балаларға, яратҡан эшенә бағышлаған уҡытыусылар бихисап. Уларҙың һәр береһе маҡтауға һәм оло хөрмәткә лайыҡ. Өлкән, тәжрибәле уҡытыусыларҙан йәш белгестәр ҙә ҡалышмай.
Ошо көндәрҙә Иҫке Собханғол мәктәбендә матур йолаға әүерелгән «Йәш белгестәр» фестивале ойошторолдо. Унда барлығы 13 педагог ҡатнашты. Физкультура, урыҫ теле, инглиз теле, биология, физика, математика фәндәренән асыҡ дәрестәр күрһәтелде, артикуляцион күнегеүҙәр үткәрелде. Тәжрибәле уҡытыусылар Лилиә Черкасова, Флүрә Ғүмәрова, Резеда Сәғитовалар конкурсанттарға үҙ кәңәштәрен бирҙе, яҡшы дәрес серҙәре менән бүлеште, йәштәрҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе.
Аҙаҡ инде программа буйынса йәш белгестәр «Мин ни өсөн уҡытыусы һөнәрен һайланым?» темаһына эссе яҙҙы, йыл дауамында башҡарған эштәрен барланылар.
Был фестиваль бар йәш уҡытыусылар өсөн фәһемле лә, ҡыҙыҡлы ла булды. Барыһы ла йылы тәьҫораттар, яңы ижади үрҙәргә дәртләнеп, яҡты хыялдар менән таралышты.
Нурзилә ҒӘЛИЕВА.
Бөрйән районы.


text:
Министрҙар имтихан тотто30-06-2012, 01:48 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Был программа тармаҡтың өҫтөнлөклө йүнәлештәренә — ауыл хужалығын яңыртыу, финанс тотороҡлолоғона өлгәшеү, ауылда йәшәүсе халыҡтың тормош кимәлен күтәреү һәм мәшғүллеген тәьмин итеү, ауыл хужалығы тауарҙары баҙарын көйләүҙе тотороҡло үҫтереүгә арналған. Дөрөҫөн генә әйткәндә, программаны тормошҡа ашырыу ауыл хужалығы өсөн еңел булмаған осорға тура килде. 2008 йылғы иҡтисади көрсөк, 2009–2010 йылғы ҡоролоҡ үҙенең кире йоғонтоһон яһамай ҡалдырманы, әлбиттә. Дәүләт программаһында билдәләнгән 16 бурыстың 11-е үтәлгән.
— Ауырлыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, 2011 йыл күрһәткестәрҙе тигеҙләне һәм тотороҡландырҙы. Ауыл хужалығы тауарын етештереү күләме 103 миллиард 900 миллион һумға етте. Былтырғы ошо уҡ ваҡыт менән сағыштырғанда үҫеш — 39 процент. Дөйөм Рәсәй күләмендә республиканың өлөшө 3 процент тәшкил итә. Ошо күрһәткес буйынса республика илдә — тәүге ун, Волга буйы федераль округында тәүге өс төбәк иҫәбендә, — тине Эрнст Исаев.
Тағы ла һандарға мөрәжәғәт итеп, вице-премьер түбәндәге мәғлүмәттәргә иғтибарҙы йүнәлтте. 2011 йылда етештерелгән тауарҙың 53 проценты малсылыҡҡа һәм 47 проценты үҫемлекселеккә тура килә. Былтыр 3,2 миллион тонна иген, 1,4 миллион тоннанан ашыу шәкәр сөгөлдөрө, 300 мең тонна майлы культура, 1,2 миллион тонна бәрәңге, 340 мең тонна йәшелсә йыйылған. Шул уҡ осорҙа йыл ярымға етерлек мал аҙығы ла әҙерләнгән. Тик малсылыҡ буйынса юғары күрһәткестәргә өлгәшеп булмаған.
Ауыл хужалығы өлкәһе һәр ваҡыттағыса дәүләт ярҙамына мохтаж. Агросәнәғәт комплексына ярҙам күрһәтеү йөҙөнән 15,4 миллиард һум (капитал һалыуҙы ла иҫәпләп) аҡса йүнәлтелде. Уның 13,2 миллиарды — республика, 2,2 миллиард һумы — федераль ҡаҙнанан.
— Дөйөм алғанда, беҙ маҡсатлы программаға ярашлы ауыл эшсәндәренә дәүләт ярҙамы күрһәтеү бурысын ҡуйғайныҡ. Бөгөн уның буйынса эш алып барыла, — тине Эрнст Исаев.
Республиканың иҡтисади үҫеш министры Евгений Мавринға ла, ауыл хужалығы министры Эрнст Исаевҡа ла депутаттарҙан бихисап һорауҙар яуҙы. Уларҙың сығышынан һуң ултырышта ҡатнашҡан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡәнәғәт булыуын белдерҙе. “Хөкүмәт төплө отчет яһай, депутаттар һорауҙар бирә һәм тулы яуап ала. Был ғәҙәти эш барышы миңә оҡшай”, — тине ул.


text:
16-08-2016, 14:33 / Йәмғиәт
Иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре
Һабантуйҙа “Иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре” булып танылған Сәғирә Сабирйән ҡыҙы ШӘРӘФЕТДИНОВА тураһында район-ҡалала белмәгән кеше юҡтыр. Һәр яҡлап та килгән, күп ҡырлы талантлы, һәләтле ҡатынды мәғрифәтсе лә, мәҙәниәтсе лә, әҙәбиәтсе лә тиергә була, сөнки ул оҙаҡ йылдар мәктәптә эшләне, шиғырҙар, хикәйәләр яҙа, хәҙер инде Шығай мәҙәниәт йорто директоры, “Өлкәр” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе булып эшләй. Бөтә булмышы, күңеле һәм йөрәге менән илһөйәр, телһөйәр ижадсының һәр әҫәре саҡматашҡа тиң. Уның теле лә, сылтырап аҡҡан шишмә кеүек, һутлы ла, моңло ла. Юғары мәҙәниле кешенең мәҙәниәткә...


text:
Рәхмәт һеҙгә, ветерандар!
тапшырыу тантанаһы үтте.
Сарала муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев ҡатнашты һәм ветерандарға миҙалдар тағып, ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе. Шығай ауыл хакимиәте башлығы Рәмил Сабирйән улы Шәрәфетдинов, ауыл хакимиәтенең ветерандар советы рәйесе Фәтих Һаҙый улы Мѳхәмәтдинов ауыл халҡы исеменән һуғыш яугирҙәренә рәхмәт белдерҙе. Шығай мә-ҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре етәкселегендә мәктәп уҡыусылары һәм балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре матур концерт ҡуйҙы. Ауылдың тыл ветерандарына миҙалдарҙы ѳйҙәренә барып тапшырҙылар.
Ошо уҡ кѳндѳ Сермән ауылында ла һуғыш һәм тыл ветерандарына миҙал тапшырыу тантанаһы булды.
Ауылда ике һуғыш ветераны иҫән. Сәләмәтлеге насар булыуы сәбәпле тантанаға килә алмағандарға миҙалды ѳйҙәренә алып барҙылар. Һуғыш ветераны Сабит Заһит улы Ғәлиуллинды Илгиз Сафый улы Теләүбаев, Сермән ауыл хакимиәте башлығы Айытбай Зәбир улы Әйүпов, ауыл хакимиәтенең ветерандар советы рәйесе Мостафа Әхмәт улы Харисов ѳйѳнә барып ҡотланылар. Шулай уҡ тыл ветерандары Сабира Заһит ҡыҙы Дәүләтҡужинаға, Ғәләнфүр Ғилметдин ҡыҙы Нәбиуллинаға, Рәшит Абдрахман улы Лутовҡа, Хѳббѳниса Босҡон ҡыҙы Ғариповаға, Зѳлхизә Сәлим ҡыҙы Дәүләтҡужинаға миҙалды ѳйҙәрендә тапшырҙылар. Артабан сара социаль-мәҙәни үҙәктә дауам итте. Һуғыш һәм тыл ветерандарын Илгиз Сафый улы ҡотлап, Бѳйѳк Еңеүҙе яҡынайтыуға тос ѳлѳш индергән һәр ветеранға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. “Бѳйѳк Ватан һуғышында 28 миллион кешенең ғүмере ѳҙѳлдѳ. Күп афәт, һәр ғаиләгә ҡайғы килтергән һуғыш ул. Минең ике олатайым да һуғыштан әйләнеп ҡайтмаған”, - тип, һуғыштың үҙ ғаиләһенә ниндәй юғалтыуҙар килтереүе тураһында ла иҫкә алып китте сығышында. Һуңынан Илгиз Сафый улы Бѳйѳк Ватан һуғышы ветераны Аҙаубай Фәйзулла улы Ғаб-дуллиндың күкрәгенә миҙал таҡты. Сермәндәр миҙал тапшырыу тантанаһын үҙенсәлекле итеп ойошторған: ауылда урынлашҡан предприятие һәм учреждение етәкселәре, ауылдың абруйлы кешеләре ҡатнашты һәм улар үҙҙәренә беркетелгән тыл ветеранына миҙал таҡты. Шулай итеп, Мѳхтәримә Абдрахман ҡыҙы Әйүповаға - улы Айытбай Зәбир улы Әйүпов, 91 йәшлек Шәмсиямал Мосауир ҡыҙы Сиражетдиноваға - ҡустыһы Солтан Мосауир улы Сиражетдинов, Мәхмүт Ҡолсобай улы Бикбаевҡа -Мостафа Харисов, Арслан Заһит улы Вәлиуллинға — район электр селтәрҙәре начальнигы Сергей Александрович Чернецов, Мотаһар Әхмәҙей улы Ғимрановҡа - Сермән музыка мәктәбе директоры Әлфиә Мидхәт ҡыҙы Иҙиәтуллина, Моталап Әхмәҙей улы Ғимрановҡа - Сермән балалар йорто директоры Наил Ғәббәс улы Хәмзин, Мәрхиә Ғариф ҡыҙы Кәримоваға мәктәп директоры Ғаян Риф улы Аҙнабаев миҙал тапшырҙы. Латифа Ишмѳхәмәт ҡыҙы Хәлитова сараға килә алмауы сәбәпле, Сермән амбулаторияһының баш табибы Альберт Лев улы Ғарипов тыл ветеранының ѳйѳнә барҙы. Һәр ветеранға ауыл эшҡыуарҙары әҙерләгән күстәнәстәр бирелде. Ҡунаҡтар ѳсѳн концерт та ойошторғандар. Осрашыу «Урал» ПКС-ы ярҙамы менән ойошторолған сәй табыны артында дауам итте.
Р. МУСИНА.
Автор фотолары.
Әзекәй ауылы хакимиәтенә ҡараған Әзекәй, Боғанаҡ, Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында йәшәгән 17 ветеран юбилей миҙалына лайыҡ булды.
Миҙалды Ҡоҙғон-Әхмәр ауылының мәҙәниәт йортонда тапшырҙылар. Сараны ойоштороуға ауылдың мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм староста Нажия Вәлиева, ауыл хакимиәте башлығы Русим Баймөхәмәтов ҙур көс һалған. Ветерандарға концерт программаһы күрһәтелде, сәй табыны ойошторолдо. Уларҙы Әзекәй ауылы старостаһы Сәйфулла Таһиров менән эшҡыуар Мортаза Байморатов ҡотланы һәм бөгөнгө матур, тыныс тормош өсөн ветерандарға рәхмәт һүҙҙәрен еткереп, оҙон ғүмер, тыныс ҡартлыҡ теләне. Сара иҫтәлеккә фото төшөү менән тамамланды.
Э. МѲХӘМӘҘИЕВА.
Автор фотоһы.


text:
Республикаға сит телдәрҙе белгән волонтерҙар кәрәк буласаҡ
Алдағы арала Башҡортостанға сит телдәрҙе белгән волонтерҙар кәрәк буласаҡ. Был хаҡта бөгөн «Ижтимағи электрон гәзит»тә үткән онлайн-конференцияла Башҡортостан Республикаһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарма директоры Өлфәт Йомағужин хәбәр итте.
— Башҡортостанда тиҙҙән ҙур халыҡ-ара саралар үтәсәк, һәм беҙ волонтерҙарҙы, айырыуса йәштәрҙе, уларҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ, бының өсөн ЮНЕСКО эштәре буйынса БР комитетында теркәлеү кәрәк, — тине Өлфәт Йомағужин. – 2013 йылдың 26 февраленән 3 мартына тиклем республикала Халыҡ-ара балалар уйындары үтәсәк, беҙгә төрлө илдәрҙән меңләгән уҡыусы киләсәк. Республика ҡаҙаныштары тураһында матур итеп һөйләп, саралар барышында ҡунаҡтарҙы оҙатып йөрөй алырлыҡ Башҡортостан ватансыларын саҡырабыҙ. Төп талаптарҙың береһе – сит телдәрҙе белеү. Әгәр ҙә кемдер ике-өс телде белә икән, бик яҡшы буласаҡ. Кешеләр үҙҙәренең туған телдәрендә аралашҡыһы килә.
2013 йылдың октябрь һәм ноябрь айҙарында ЮНЕСКО-ның Генераль конференцияһы сиктәрендә Башҡортостан Парижда ҙур халыҡ-ара презентацияла ҡатнашасаҡ. Төбәкте был форумда тәҡдим итеү өсөн республикала төрлө саралар әҙерләнә. Башҡортостанға сит ил ҡунаҡтарының килеүе көтөлә, уларҙы оҙатып йөрөү өсөн тәржемәселәр кәрәк буласаҡ.


text:
Бөгөн — Хәтер һәм ҡайғы уртаҡлашыу көнө Фото: Олег Яровиков
Бөгөн — Хәтер һәм ҡайғы уртаҡлашыу көнө
Бөгөн — Хәтер һәм ҡайғы уртаҡлашыу көнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
22 июндә Рәсәйҙә Хәтер һәм ҡайғы уртаҡлашыу көнө билдәләнә. Тап 1941 йылдың 22 июнендә Бөйөк Ватан һуғышы башланды. 30 миллиондан ашыу Рәсәй халҡы һәләк булды, тиҫтәләрсә, йөҙҙәрсә меңе концлагерҙа яфа сикте һәм тылда аслыҡтан интекте, һуғыштан һуңғы йылдарҙағы бөлгөнлөк әллә күпме кешенең ғүмерен алып китте.
Был көндө республикала төрлө патриотик акциялар уҙғарыла. Мәҫәлән, Дәүләт Йыйылышы йортонда республика парламенты Рәйесе Константин Толкачев Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се балалар йорто тәрбиәләнеүселәре менән осрашасаҡ. 40 бала Республика парламенты тарихы музейын, Геральдика залын, Дәүләт Йыйылышының пленар ултырыштары уҙғарылған ҙур залды ҡараясаҡ. Бынан тыш, ҡунаҡтар республика парламенты Рәйесенә һорауҙар бирә ала. Уҡыусылар өсөн байрамса сәй эсеү һәм фотоға төшөү ойоштороласаҡ.
Осрашыуҙа Константин Толкачев балалар йорто етәкселегенә Бөйөк Ватан һуғышына арналған китаптар тапшырасаҡ. «Китап» нәшриәтенең ун бер китаптан торған коллекцияһына өс телдәге художестволы әҫәрҙәр индерелгән. Уларҙың күбеһе автор-фронтовиктарҙың (Мостай Кәрим, Назар Нәжми, Хәким Ғиләжев һәм башҡаларҙың) хәтирәләре нигеҙендә яҙылған.
Был көндө өлкәндәр йәш быуынға Башҡортостандың дошманды еңеүҙә баһалап бөткөһөҙ роле хаҡында бәйән итә. Александр Матросов менән Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың исеме бөтә илгә билдәле. Легендар осоусы Муса Гәрәев ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булды. 37 яугир — Дан орденының тулы кавалеры.


text:
- Подробности
- Просмотров: 664
“ҠАРА ЮРҒА”, башҡ. ауыҙ‑тел ижады ҡомартҡыһы, эпос. Шиғри‑сәсмә формала йәшәй. 1907 й. М.А.Буранғолов тарафынан Һамар губ. Быҙаулыҡ өйәҙе Үрге Ильяс а. (Ырымбур өлк. Красногвардейский р‑ны) Хәсән Буранғоловтан яҙып алынған. Эпостың ш. уҡ исемле варианттарын К.Мәргән, И.В.Салтыков, Ғ.З.Сөләймәнов, Ә.М.Сөләймәнов һ.б. яҙып алған.
“Ҡ.ю.” хайуандар т‑дағы башҡ. хикәйәттәре циклына (“Аҡһаҡ ҡола”, “Ҡуңыр буға”) ҡарай. Әҫәрҙә башҡорттарҙың атты изге хайуан тип ҡабул иткән боронғо инаныуҙары сағыла (ҡара: Ат культы). Һунарсы Әбләй Мәсем байҙың ҡыҙы Маҡтымһылыуға ғашиҡ була, әммә ҡалым түләй алмауы арҡаһында уға өйләнә алмай. Уның аты Ҡара юрға ҡыҙҙы хужаһы өсөн урлай. Әбләй атына арнап йыр (ҡара: “Ҡара юрға”) сығара. 1998 й. Урыҫ драма театрында эпос мотивтары б‑са Ғ.Ғ.Шафиҡовтың “Ҡара юрға” спектакле ҡуйыла (реж. М.И.Рабинович, ҡуйыусы рәссамы А.В.Коженкова, комп. С.С.Миролюбов).
Эпостың 10‑дан ашыу варианты Ғилми архивта, ТТӘИ‑нең Ғ.Б.Хөсәйенов ис. ғәрәп графикалы һәм иҫке баҫма китаптар фондында һаҡлана, улар БР һәм Ырымбур өлк. терр‑яларында яҙып алынған.
Әҙәб.: Башҡорт халыҡ ижады. 3‑сө т. Эпос. Өфө, 1998; К и р е е в А.Н. Башкирский народный героический эпос. Уфа, 1970.
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Хәтерҙе яҡшыртыу юлы бар26-12-2017, 00:03 // Пенсионер // Баҫып сығарырға
Бының өсөн ҡысҡырып уҡыу, эстән уҡыу, үҙеңдең йәки башҡа кешенең тауыш яҙмаһын тыңлау кеүек алымдарҙы файҙаланырға кәңәш итәләр.
Асыҡланыуынса, бер үк ваҡытта телмәр һәм тыңлау һәләте йәлеп ителгән осраҡта яҙылғандар иҫтә ҡалыусан. Шуға күрә белгестәр хәтерҙе яҡшыртыу өсөн ҡысҡырып уҡыу бик файҙалы тигән һығымтаға килгән. Ғалимдарҙың фекеренсә, мәғлүмәтте хәтерҙә нығытыу өсөн ниндәй ҙә булһа әүҙем ғәмәл, мәҫәлән, тексты ҡулдан күсереп яҙыу йәки компьютерҙа йыйыу бигерәк тә файҙалы. Мемуарҙар яҙыу ҙа артыҡ булмаҫ, сөнки үткәндәрҙә ҡалған сағыу ваҡиғаларҙы, кескәй генә деталдәрҙе иҫкә төшөрөп, беренсенән, йәш быуынға үҙенсәлекле мираҫ ҡалдырырһығыҙ, өҫтәүенә хәтерегеҙҙе лә яҡшыртырһығыҙ. Кроссворд, сканворд, башватҡыс сисеү ҙә отошло.


text:
Өфө ҡалаһы Киров районы хакимиәте Коммуналь хужалыҡ идаралығы ҡарамағына юлдар, ихаталар һәм йорттар, парктар, тыҡрыҡтар ҡарауын, ә ихаталар, йорттар үҙҙәре, ихаталарҙан сығыу юлдары - Өфө ҡалаһы Киров районы Торлаҡ хужалығы идараһы ҡарамағында булыуын иҫкә төшөрәбеҙ.
Торлаҡ хужалығы идаралығы йорт алды территорияларын таҙартыу өсөн 21 күп маҡсатлы коммуналь-төҙөлөш машинаһы (шул иҫәптән тәгәрмәсле, сылбырлы), көн һайын йорт алды территорияларын таҙартырға 143 урам һепереүсе сыға.
Өфөнөң урам-юл селтәрен таҙартыу өсөн Киров районында 30 берәмек техника талап ителә, 28 эшсе. Урамдарҙы таҙартыуҙан тыш, коммуналь хеҙмәттәр сүпте полигонға сығарыу менән дә шөғөлләнә.


text:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ комплексын реформалаштырыуға средстволар үҙләштерелә
Өфөгә федераль үҙәк тарафынан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу программаһы буйынса бүленгән средстволар тулыһынса үҙләштерелде. Был турала бөгөн ҡала хакимиәтендәге кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Хәҙерге ваҡытта капиталь ремонтлау буйынса эштәр 100 процентҡа башҡарылды, — тине мэр. – Бер нисә йортта подвалдарзы һәм подъездарҙы ремонтлау буйынса ғына хәл ителмәгән мәсьәләләр ҡалған. Әммә был ҡала бюджеты средстволары иҫәбенә алып барыла ла инде һәм ошо аҙна эсендә тамамланасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, дөйөм алғанда, Өфөлә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу программаһы буйынса быйыл 250-ләп йорт капиталь ремонтланды.


text:
1-10-2015, 08:51 / Ауыл тормошо
Дәүләт үҙе, мә, тип тора
Ғәҙәттә, кешенең ниндәй маҡсат менән, нисегерәк йәшәүе ул йәшәгән мѳхиткә туранан-тура бәйле була. Эргә-тирәһендәгеләр әүҙем, дәртле булып, етеш тормошта кѳн күрә икән, күңелендә саҡ ҡына сәме, ғәме булғандар ундайҙарҙан ѳлгѳ алырға, улар артынан эйәрергә тырыша. Күбеһенсә милләттәштәребеҙ йәшәгән ауылдарҙа бындай кешеләрҙең күп булыуы, халыҡтың етеш, матур тормошҡа ынтылыуы күңелдә һоҡланыу уята. Ә инде булдыҡлылығы, егәрлелеге менән үҙенә генә түгел, башҡаларға ла файҙа килтергән кешеләрҙе ваҡытында күрә белгән һәм кәрәкле ярҙамын күрһәткән, кәңәштәрен биргән етәкселәр иһә бары тик маҡтауға...


text:
Өфөнөң вакансиялар йәрминкәһендә ашнаҡсылар һәм кондитерҙар иң кәрәклеһе тип табылды
Өфөлә күмәртә һәм ваҡлап һатыу сауҙаһы, дөйөм туҡланыу, шулай уҡ ҡунаҡхана һәм ресторан бизнесы предприятиелары өсөн үткәрелгән вакансиялар йәрминкәһендә ашнаҡсылар һәм кондитерҙар иң кәрәклеһе тип табылды. Сарала йәрминкәгә килеүселәргә 500-гә яҡын эш урыны тәҡдим иткән 30-лап эш биреүсе ҡатнашҡан.
— Беҙҙең йәрминкәлә бөгөн 500-ләп кеше ҡатнашты. Эш тәҡдим итеүселәр менән әңгәмәләшеүҙән һуң уларҙың йөҙгә яҡыны эшкә саҡырыу алды. Йәнә 300-ҙән ашыу кандидатты эш биреүселәр беҙҙең мәғлүмәт базаһынан һайлап алды. Иң кәрәкле һөнәр тип бөгөн ашнаҡсылар һәм кондитерҙар табылды. Дөйөм туҡланыу өлкәһендә баш ҡала предприятиелары тарафынан эш эҙләүселәргә тәҡдим ителгән эш хаҡы кимәле ете меңдән 13 мең һумға тиклем тәшкил итте. Сауҙала – һигеҙ меңдән 12 мең һумға тиклем, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Өфө халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең эш биреүселәр менән бәйләнеш буйынса бүлектең баш инспекторы Ольга Перминова.
Киләһе вакансиялар йәрминкәһе Өфөлә кесе йома, 1 сентябрҙә үткәреләсәк, үҙҙәренең вакансияларын сәнәғәт предприятиелары тәҡдим итәсәк.


text: Рәсәйҙә «Мәктәп хәүефһеҙлеге» тигән проект булдырыла. Дума депутаттары ошондай мәғлүмәт-белем биреү порталы ойошторорға тәҡдим итә. Унда балалар һәм ата-әсәләр өсөн именлек һәм хәүефһеҙлек дәрестәре бирелә. Һәр төбәк өсөн климат, инфраструктура һәм башҡа үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алып, тирә-яҡ һәм тормош хәүефһеҙлеге буйынса айырым программа булдырыу ҡарала. Балаларҙы проектҡа нығыраҡ йәлеп итеү өсөн мобиль ҡушымта уйлап сығарырға тәҡдим ителә. Депутаттар бындай проектты хөкүмәт ҡарамағына ебәргән дә инде.


text:
Фото:
Өфөлә йәш быуындың интернет-хәүефһеҙлеген тикшерҙеләр
Фото:
Бөтә донъя селтәре менән ҡулланған Рәсәй балалары һәм үҫмерҙәренең 40 проценты даими рәүештә агрессив һәм легаль булмаған интернет-сайтҡа инә һәм кибер эҙәрлекләүгә, виртуаль дәғүә белдереүҙәргә дусар була. Был турала “Балалар һәм интернет” темаһына арналған түңәрәк өҫтәл барышында республикала Балалар хоҡуҡтары буйынса вәкил Лилиә Ғүмәрова хәбәр итте. Интернет-янауҙарға нисек ҡаршы торорға, Бөтә донъя селтәрендә балалар хәүефһеҙлеге буйынса һөҙөмтәле саралар системаһын нисек булдырырға - фекер алышыуға саҡырылған республика министрлыҡтары, ведомстволары вәкилдәре, уҡытыусылар, мәктәп уҡыусылары өсөн ошолар төп темаға әйләнде.
Лилиә Ғүмәрованың билдәләүенсә, Рәсәйҙә Рунеттың 14 йәшкә тиклемге балалар аудиторияһы 8-10 миллион ҡулланыусы иҫәпләнә, һәм йыл һайын уларҙың иҫәбе арта ғына бара. Иң элек был белем биреү учреждениеларының мәғлүмәтләштерелеүенә бәйле. 6,5 миллион самаһы бала мәктәптәр интернетҡа тоташтырылғанға күрә селтәргә инә.
— Интернет белем алыу, ял итеү, дуҫтар менән аралашыу өсөн бик уңайлы, ләкин тормоштағы кеүек, интернет та хәүефле була ала, — тип иҫәпләй БР-ҙың балалар омбудсмены. Көнбайыш илдәре глобаль селтәр менән бик иртә ҡуллана башлағанға күрә, балаларҙың интернет-хәүефһеҙлеге проблемаһын да шул ваҡыттан уҡ хәл итеү юлдарын эҙләй башлаған.
АҠШ-тың Мәғариф буйынса департаменты мәғлүмәте буйынса, 2001 йылда уҡ АҠШ-та биш йәшлек балаларҙың 25 проценты интернет менән файҙалана икән. Был һан 15-17 йәштәрҙә 75 процентҡа етә.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының бәлиғ булмағандар эше буйынса бүлек начальнигы Андрей Шитовтың билдәләүенсә, бөтә донъя селтәре мөмкинлектәре артыуы арҡаһында, интернет-янауҙар иҫәбе лә артҡан. Һәм бала психикаһы, уның шәхес булараҡ формалашыуы өсөн хәүефле мәғлүмәттәр киң таралғандар иҫәбендә тора. Быларға экстремистик материалдар баҫмаһы, шәхси мәғлүмәттәрҙе законһыҙ ҡулланыу, енәйәт эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, кибер-эҙәрлекләүҙе ойоштороу инә. 10 йәшлек ҡыҙҙы урлауҙарын ул миҫал сифатында килтерҙе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был ғәҙәттән тыш хәл ошо йылдың 1 апрелендә булып үтте. Яңы виртуаль «дуҫы» менән мәктәп уҡыусыһы тап интернетта танышҡан.
Йәнә бер трагедия интернет-сайттарҙың береһендә шартлатҡыс әҙерләү ысулын тапҡан малай менән була. Инструкцияла күрһәтелгәнсә йыйып, малай уны һынап ҡарарға теләй. Заряд йәш химиктың ҡулында шартлай. Һөҙөмтәлә ҡулының бер нисә бармағы өҙөлә.
— Был проблема тураһында һөйләшергә, ата-сәсәләр өсөн интернет-ликбездар ойошторорға кәрәк. Ләкин иң мөһим мәсьәлә – анонимлыҡ менән көрәш. Был бик ауыр мәсьәлә, ләкин башҡаса юл юҡ.
Юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары интернеттан янаған хәүеф тураһында һөйләгәндә, интернетҡа бәйлелек проблемаһы булыуын да әйтеп үтте. Уға профилактика ярҙамында ғына ҡаршы торорға мөмкин булыуын билдәләне улар. Һәм уны бәләләкәй кластарҙа уҡ башлау мөһим. Балаларға интернет менән бәйле мөмкин булған хәүефтәр тураһында ваҡытында аңлатырға кәрәк. Шулай ҙа тәүҙә һәр мәктәптә ата-әсәләр өсөн лекторий ойоштороуҙан башлау яҡшыраҡ.
Өфө мәктәбе уҡыусылары күп осраҡта нимә менән шөғөлләнергә белмәгәндә, ял итеү, аралашыу маҡсатында интернетҡа инеүҙәрен билдәләне. Шулай ҙа ҡайһы бер уҡыусылар интернетһыҙ йәшәй алмауын, ниндәйҙер бәйләнгәнлек булыуын да инҡар итмәне.
— Байтаҡ ата-әсәләр интернет тураһында күп нәмә белмәй, — ти уҡыусылар. Бынан тыш, ололар һәр ваҡыт үҙ эше менән мәшғүл. Әгәр нимәлер өйрәнергә, тиҙ генә яуап табырға теләһәң, быны интернет аша эшләүе еңелерәк тә, тиҙ ҙә.
Өлкән класс уҡыусылары фекеренсә, интернет селтәре менән ҡулланыуҙы тыйыуға ҡәтғи талап булырға тейеш түгел.
— Ата-әсәләр беҙҙең менән бергә ултырып, интернеттың хәүефле һәм насар яҡтарын уртаға һалып һөйләшергә ваҡыт тапһа, яҡшыраҡ булыр ине, — ти йәштәр.
Түңәрәк өҫтәлде тамамлап, ҡатнашыусылар интернет селтәрендә эҙәрлекләүгә, янауға дусар булған балалар өсөн ҡыҙыу линия булдырыу, интернетҡа бәлиғ булмағандарға ҡаршы енәйәтсел алымдар ҡулланыуҙан һаҡланыу сараларын индереү, үҫеп килеүсе быуындың интернет менән аралашыуын йыл һайын тикшереү, балалар өсөн төҙөлгән интернет-ресурстарҙы даими тикшереү, был мәсьәләлә закондар сығарыу базаһын камиллаштырыу һәм башҡа төрлө саралар бөтә донъя селтәрен хәүефһеҙ итергә мөмкинлек биреүен билдәләне.


text:
Башакадемтеатр имен булмаған ғаиләләрҙең балаларына Яңы йыл иртәлеге ойоштора
24 декабрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында имен булмаған ғаиләләрҙең балаларына Яңы йыл иртәлеге ойоштороласаҡ. Байрамға ҡаланың Сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар һәм үҫмерҙәр реабилитация үҙәгенән, Өфөнөң Октябрь районы Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәгенән, ҡаланың «Индиго» психологик-медик-социаль оҙата барыу үҙәгенән балалар саҡырылған, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына театрҙа.
Был көндө Башҡорт академия драма театрының йәш тамашасыларын шыршы тирәләй байрам тамашаһы, уйындар, конкурстар, шулай уҡ ысын Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу көтә. Бынан тыш ҡунаҡтарға 22 декабрҙә театрҙа премьераһы үткән Яңы йыл спектакле — «Буратино» тәҡдим ителәсәк.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Авиация - база тармағы һәм ул артабан үҫтереүгә мохтаж»
Фото:
«Өфө» халыҡ-ара аэропортында кисә беренче Төбәк эшлекле авиация форумы үтте. Уны асыу тантанаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
Үҙенең сығышында республика башлығы, авиация — доньяның база тармаҡтарының береһе, тип билдәләне. Эшлекле авиацияның әһәмиәте лә йыл һайын арта бара. «Бизнес-джет» сегментындағы самолеттар паркы 28 мең берәмектән ашып киткән. Был тармаҡта бихисап миллиард һум аҡса әйләнештә йөрөй, бында меңдән ашыу кеше эшләй, унан бюджетҡа һалым түләүҙәре аша ярайҙы ҙур керем килә. Эшлекле бәйләнештәрҙе киңәйтеү, төбәк иҡтисадын нығытыу кәрәклеге эшлекле авиация баҙары үҫешенең төп шартына әүерелә.
Башҡортостан Президенты фекеренсә, бөгөнгө көндә был сектор граждандар авиацияһы менән сағыштырғанда юғарыраҡ темптар менән үҫешә.
— Әлбиттә, Рәсәй эшлекле авиацияһы үҫеш юлының әлегә башланғыс этабында ғына, ләкин илебеҙ масштабын иҫәпкә алғанда, баҙарҙың был сегментының мөмкинлектәре ҙур, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. — Һәм ул даими үҫә, сөнки бизнес бәйләнештәрҙе киңәйтеү эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлегенең айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Ләкин бер ниндәй техник саралар ҙа эшлекле өлкәлә күҙгә-күҙ ҡарап аралашыуҙы алыштыра алмай.
Яҡын киләсәктәге перспективаларға килгәндә иһә, төбәк башлығы билдәләүенсә, бөгөн аэропорт инфраструктураһына күләмле модернизация үткәреү, осоштар хәүефһеҙлеген арттырыу маҡсатында аэронавигация хеҙмәтләндереүен камиллаштырыу талап ителә.
—Ведомстволарҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлеге кәрәклеген аңлайбыҙ, — тине Президент. – Башҡортостан граждандар авиацияһы үҫешенә һиҙелерлек ярҙам күрһәтә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2006-2007 йылдарҙа Өфө аэровокзалы тулыһынса үҙгәртеп ҡоролдо. Һөҙөмтәлә «Өфө» аэропортының пассажирҙар ағымы сәғәтенә 800 кешегә еткерелде. Аэропорт территорияһы төҙөкләндерелде, эргә-тирәһендәге юлдар киңәйтелде. Былтыр Башҡортостандың Урал аръяғының баш ҡалаһы Сибайҙа аэропорт тергеҙелде, был ҡалаға даими рейстар асылды. Республиканың төньяғында Нефтекама ҡалаһы Өфөнән даими рейстар ҡабул итеүгә әҙерләнә. Сиратта – Белорет.
— Башҡортостан киләсәктә лә авиация ярҙамында пассажирҙар һәм йөк ташыу тармағындағы перспективалы башланғыстарға ярҙам итергә әҙер, — тине Рөстәм Хәмитов. — Был өлкәләге уңыштар беҙгә һалым түләүҙәре сифатындағы дивидендтар алып килеүҙән тыш, төбәктәр, алыҫ һәм яҡын сит илдәр менән бәйләнештәрҙе киңәйтеүгә булышлыҡ итәсәген дә аңлайбыҙ.
Һүҙ аҙағында Рөстәм Хәмитов форумда ҡатнашыусыларға уңышлы эш һәм ике яҡҡа ла файҙалы контакттар булдырылыуын теләне.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты биләмәһендә айырым майҙан билдәләнгәйне, унда эшлекле авиация сегментына ҡараған авиатехника өлгөләре, шулай уҡ аэродромды хеҙмәтләндереүсе махсус техника менән танышырға мөмкинселек булды.
Форумды асыу тантанаһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин, президенттары Валерий Очиров етәкселегендә Эшлекле авиацияның берләшкән милли ассоциацияһы вәкилдәре, «Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәмил Тимерғазин, авиапредприятиелар, авиакомпаниялар һәм авиацияға ҡатнашлығы булған башҡа төрлө ойошмалар етәкселәре ҡатнашты.


text:
БашДУ һәм Мартин Лютер исемендәге университет үҙ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтерә
Мартин Лютер исемендәге университет (Галле, Германия) делегацияһы эш визиты менән Башҡорт дәүләт университетына килде. Сит ил ҡунаҡтары араһында – профессор Gesine Foljanty-Jost (хәҙерге Япония иҡтисады һәм сәйәсәте буйынса белгес), профессор Manfred Frühauf (геология буйынса белгес), профессор Georgia Kroll (социаль география буйынса белгес).
«Башинформ» агентлығына уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, үҙ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереү буйынса пландар хаҡында һөйләшеү Германия ҡунаҡтарының төп маҡсаты булып тора. Ике яҡ та уҡыу йорттары араһындағы бындай тығыҙ мөнәсәбәттәрҙең мөһим булыуын һәм уларҙы артабан үҫтереүгә әҙер булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Хеҙмәттәштәр менән һөйләшеү барышында Башҡорт дәүләт университетының уҡытыу эштәре буйынса проректоры Николай Морозкин Германия университеты профессорҙарының килеүе уҡыу йорттары араһында хеҙмәттәшлекте нығытыуға булышлыҡ итер, тигән өмөтөн белдерҙе.
Осрашыу дауамында артабанғы хеҙмәттәшлек тураһында күп идеялар тәҡдим ителде. Улар иҫәбендә — йәйге мәктәптәр, берлектәге конференциялар ойоштороу.
Әйткәндәй, Башҡорт дәүләт университеты тәүге килешеүен 1968 йылда Галле ҡалаһында нәҡ Мартин Лютер исемендәге университет менән төҙөгән.


text:
Фото:
Эльшад Теләшев Башҡортостан Республикаһы Президенты советнигы итеп тәғәйенләнде
Фото:
Башҡортостан Президенты Указы менән Эльшад Теләшев республика етәксеһенең нефть сығарыу, эшкәртеү һәм нефть химияһы буйынса советнигы итеп тәғәйенләнде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Белешмә өсөн. Теләшев Эльшад Ғүмәр улы 1956 йылдың 21 ноябрендә Өфөлә тыуған. Юғары белемле – 1979 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1979 йылда Өфө нефть институтының «Органик химия» кафедраһында инженер булып башлай. 1980-1993 йылдарҙа Өфө нефть институтының «Физик һәм органик химия» кафедраһы хеҙмәткәре булып эшләй. 1993 йылда «Башҡортостан Республикаһының нефть химияһы һәм эшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиеһында эшләй башлай. Унда 1997 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем етәкселек итә.
1980 йылда тикшеренеү эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә башлай. 1992 йылда техник фәндәр докторы ғилми дәрәжәһенә эйә була.
Әлеге ваҡытта — Өфө дәүләт нефть техник университетының «Нефть һәм газ технологияһы» кафедраһы профессоры һәм мөдире. 2009 йылдан – Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты.
«Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы нефтехимигы» һәм «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» исемдәренә лайыҡ.


text:
Фото:
Башҡортостанда велосипед спортына тейешле ярҙам күрһәтеләсәк
Фото:
Башҡортостанда велосипед спортына тейешле ярҙам күрһәтеләсәк. Был турала Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 15 сентябрҙә Республика йортонда Рәсәй велосипед спорты федерацияһы президенты, "ИТЕРА" нефть-газ компанияһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе Игорь Макаров менән осрашыуҙа хәбәр итте.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов Велосипед спорты федерацияһы етәксеһенең велосипед спортын үҫтереү өлкәһендәге үҙ-ара хеҙмәттәшлек буйынса инициативаһын ыңғай баһалай. Осрашыуҙа велосипед спортының популяр ярыш төрҙәренең береһе булыуҙан тыш, Олимпия уйындарында командаға 18 комплект миҙалдар яулау мөмкинлеге биреүе лә билдәләнде.
Игорь Макаров әйтеүенсә, Башҡортостан — илебеҙҙәге «СССР тарҡалғандан һуң велосипед спорты үҙәген һаҡлап ҡалыу ғына түгел, яҡшы һөҙөмтәләргә ирешә алған» бик аҙ төбәктәрҙең береһе.
— Башҡортостан велосипед спорты мәктәбенең бай тәжрибәһе бар. Һәм беҙ үҙәкте үҫтерәсәкбеҙ, ярҙам итәсәкбеҙ, — тине Игорь Макаров.
Шулай уҡ осрашыу барышында Башҡортостан менән «ИТЕРА» компанияһының газ сәнәғәтендә хеҙмәттәшлек перспективалары, республика иҡтисадына һәм социаль өлкәгә инвестициялар йәлеп итеү мәсьәләләре ҡаралды.


text:
Төбәктә һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы партиялар һәм йәмәғәт ойошмалары исемлеге билдәләнде
Рәсәй Юстиция министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы сәйәси партиялар, уларҙың төбәк бүлексәләре һәм йәмәғәт ойошмалары исемлеген баҫтырҙы.
25 июлгә ҡарата дөйөм исемлектә 86 исем тәҡдим ителә. Улар араһында – 27 сәйәси партия, партияларҙың 16 төбәк бүлексәһе һәм 43 йәмәғәт ойошмаһы. Улар урындағы үҙидара органдарына һайлауҙарҙа ҡатнаша ала.
Был «Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыуға хоҡуғының төп гарантиялары тураһында»ғы Федераль закондың 35-се статьяһына ярашлы эшләнде. Законға ярашлы, йәмәғәт ойошмаларын һәм сәйәси партияларҙы теркәү өлкәһендә функциялар үтәүгә хоҡуҡлы федераль башҡарма власть органы, уның территориаль органдары «Сәйәси партиялар тураһында»ғы Федераль законға ярашлы һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы сәйәси партиялар һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары исемлеген төҙөй.


text:
Фото:
Бәләбәйҙә «Илһам шишмәләре-2013» төбәк-ара фестивале үтте
Фото:
Бәләбәйҙә үткән XIV «Илһам шишмәләре-2013» шиғриәт фестивале Гран-прийына өфөлө Кристина Андрианова лайыҡ булды.
Беренсе урынды – Дәүләкән районынан Миңзәлә Хәлилова, икенсе урынды – Ишембайҙан Валентин Осадчий һәм Благовар районынан Фәнирә Ибраһимова, өсөнсө урынды Айгөл Айытҡолова, Лидиә Мәүлитова һәм Татьяна Мәсәғүтова яуланы.
Быйыл фестивалгә Башҡортостан, Татарстан һәм Сыуашстан республикаларынан йәмғеһе 250 автор эштәрен ебәргән.
Ете номинацияла дипломдарға һәм бүләктәргә Эльза Шевяхова, Рәзилә Рысҡужина, Нур Шафиҡов, Геннадий Данилов, Николай Дымов, Асия Яппарова, Вероника Иванова, Светлана Васикова, Оксана Сальникова һәм Анатолий Тимофеев лайыҡ булды.
«Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, Фәтих Кәрим исемендәге әҙәби премия Алла Докучаеваға, Барый Ноғомановҡа, Рауил Шаммасҡа, Рәйсә Сәрбигә, Ринат Әйүповҡа һәм Роберт Шәймәрҙәновҡа тапшырылды.
«Белебеевские известия» гәзитенең Динис Бүләков исемендәге әҙәби премияһына татар телендә сыҡҡан «Күңелем аҡланында» шиғырҙар йыйынтығы өсөн Фәүзиә Мәхмүтова лайыҡ булды.


text:
2014 йылда Рәсәйҙә яңы йыл каникулдары һигеҙ көнгә һуҙыласаҡ
Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев 2014 йылда ял көндәрен күсереү тураһында ҡарарға ҡул ҡуйҙы.
Алдағы яңы йыл каникулдары һигеҙ көнгә һуҙыласаҡ – 1 ғинуарҙан 8-нә тиклем. Был осорҙа ике ял көнө — 4 һәм 5 ғинуар (шәмбе һәм йәкшәмбе) байрам көндәренә тура килә. Шуға күрә, РФ Хеҙмәт кодексының 112 статьяһы 2-се бүлегенә ярашлы, 2014 йылда хеҙмәткәрҙәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙалана алһын өсөн, хөкүмәт был көндәрҙе 2 майға һәм 13 июнгә күсерергә ҡарар итте.
2014 йылдың 23 феврале ял көнөнә (йәкшәмбегә) тура килеү сәбәпле, был ял көнөн 3 ноябргә күсерергә тәҡдим ителде. Шулай итеп, киләһе йылдың ноябрендә Рәсәй халҡын дүрт көн рәттән ял итеү көтә – 1 ноябрҙән 4-нә тиклем.
«Российская газета» сайтында хәбәр ителеүенсә, социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү комиссияһы 2014 йылда байрам көндәре графигын раҫланы.
Үрҙә әйтелеп үтеүенсә, яңы йыл каникулдары 1 ғинуарҙан 8-нә тиклем дауам итәсәк. Ватанды һаҡлаусылар көнөндә 22 һәм 23 февраль ял көндәре буласаҡ. Мартта ил халҡы 8 марттан 10-на тиклем ял итәсәк.
Май байрамдарында, быйылғы кеүек, эшкә бүленәсәктәр – ял көндәре 1 майҙан 4-нә тиклем һәм 9 майҙан 11-нә тиклем. Рәсәй көнөн дүрт көн рәттән байрам итергә мөмкин буласаҡ – 12 июндән 15-нә тиклем һәм ноябрҙә Халыҡтар берҙәмлеге көнөндә лә шул тиклем үк – 1 ноябрҙән 4-нә тиклем.
Бынан тыш, Башҡортостан халҡын үҙҙәренең, республика һәм мосолман байрамдары көтә – Республика көнө, Ураҙа байрамы һәм Ҡорбан ғәйете.
Быйылға килгәндә, Рәсәй халҡы ноябрҙә өс көн рәттән ял итә ала. 4 ноябрь – Халыҡтар берҙәмлеге көнө – быйыл дүшәмбегә тура килә, шуға ла байрам көнөн күсерергә тура килмәйәсәк. Шул уҡ ваҡытта эш сәғәте йома, 1 ноябрҙә, ҡыҫҡартылмаясаҡ, тип аңлаттылар Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында, Халыҡтар берҙәмлеге көнөн билдәләү менән бәйле, Башҡортостанда 2013 йылдың 2,3 һәм 4 ноябре ял көндәре буласаҡ. Йыллыҡ төп һәм йыллыҡ өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә 4 ноябрҙәге байрам көнө отпускының календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй.


text:
Рөстәм Хәмитов: Ҡорбан байрамы – рухи таҙарыныу көнөФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: Ҡорбан байрамы – рухи таҙарыныу көнө
Рөстәм Хәмитов: Ҡорбан байрамы – рухи таҙарыныу көнөФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
24 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә булды. Бында ла башҡа мәсеттәрҙәге кеүек үк Ҡорбан байрамы уңайынан вәғәз уҡылды.
Республика етәксеһе мосолмандарҙы байрам менән ҡотланы, йәмәғәт намаҙында ҡатнашты һәм диндарҙар менән аралашты.
– Һеҙҙе изге Ҡорбан байрамы менән ихлас ҡотлайым! Бөгөн – рухи таҙарыныу көнө. Ошо байрамды яҡшы эштәр, изге ниәттәр, яҡты уйҙар менән ҡаршы алабыҙ. Һәр йортта тыныслыҡ, йәм һәм муллыҡ булһын, халыҡтар дуҫлығы нығынһын, – тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығының Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашыуы барышында республикала конфессия-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ «Ихлас» мәсетендә лә булды. Мәсеттә ул Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин менән осрашты, диндарҙарҙы Ҡорбан байрамы менән ҡотланы, Иран биҙәү-ҡулланма сәнғәте һәм каллиграфияһы күргәҙмәһен ҡарап сыҡты.


text:
Республикала торлаҡ-коммуналь хужалыҡҡа тарифтарҙың артыуын 2014 йылда алты процент менән сикләнеләр
Башҡортостанда 2014 йылда коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрҙең үҫеше алты проценттан артмаҫҡа тейеш. Рәсәй Федерацияһының айырым субъекттарына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре өсөн түләүгә үҙгәреш индекстары РФ Хөкүмәтенең 30 апрелендәге Бойороғо менән раҫланған. Документ шишәмбе көнө Рәсәй Хөкүмәте сайтында баҫылған.
Төбәк буйынса уртаса индексҡа өҫтәп унан айырым муниципаль берәмектәр буйынса рөхсәт ителә торған тайпылыштар раҫланған, шулай уҡ алты процент кимәлендә. «Башинформ» агентлығына БР Тарифтар буйынса дәүләт комитетының торлаҡ-коммуналь һәм социаль хеҙмәттәрҙе көйләү бүлегенән аңлатыуҙарынса, ҡайһы бер муниципалитеттарҙа коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙар 12 процентҡа тиклем дә артыуы ихтимал, әммә шул уҡ ваҡытта тотош Башҡортостан буйынса тарифтар үҫешенең уртаса кимәле раҫланған алты проценттан арта алмай. Республиканың айырым райондарына тарифтар үҫешенең сиген яҡын көндәрҙә Башҡортостан Хөкүмәте билдәләргә тейеш.
Илдә коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәр иң күберәге Яҡут Республикаһында һәм Камчатка крайында 6,7 процентҡа артыуы ихтимал. Иң аҙ индекс Төньяҡ Осетия – Алания өсөн билдәләнгән: 3,2 процент.


text:
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда һауа торошоноң һалҡын, күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән 3-4 градусҡа түбәнерәк булыуы көтөлә. Был хаҡта республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.
Синоптиктар төньяҡ һәм таулы райондарҙа ҡырау төшөүе тураһында иҫкәртә. Айырым райондарҙа бер аҙ ямғыр, төндә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы ихтимал.
Шишәмбе, 31 майҙа, республиканың төньяҡ райондарында ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә, һауа температураһы көндөҙ +12,+17 градус буласаҡ. Шаршамбы, 1 июндә, бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Төндә +2, +7 градус, урыны менән 2 градусҡаса һалҡын, тупраҡта ҡырау төшәсәк, көндөҙ +13,+18 градус. Кесаҙна, 2 июндә, айырым райондарҙа бер аҙ ямғыр яуасаҡ. Һауа температураһы төндә +2,+7, урыны менән 2 градусҡаса һалҡын, тупраҡта ҡырау төшәсәк, көндөҙ 15-20 градус йылы.
Аҙна аҙағында һәм ял көндәрендә күпселек райондарҙа яуым-төшөм кимәле арта.


text:
Башҡортостанда ғинуар-февралдә тыуым 5,1 процентҡа артҡан
Башҡортостанда ғинуар-февралдә 9737 бала тыуған – 2013 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, 5,1 процентҡа күберәк. Тыуым үҫеше республиканың алты ҡалаһында: Өфөлә, Ағиҙелдә, Нефтекамала, Октябрскийҙа, Салауатта һәм Стәрлетамаҡта, шулай уҡ 32 муниципаль районда билдәләнгән.
Үлем кимәле 5,5 процентҡа кәмегән. Ике ай эсендә республикала 8892 кеше үлгән.
Шулай итеп, Башҡортостанда тыуғандар һаны үлгәндәр һанынан, 2013 йылдың ғинуар-февралендәге 1,6 процентҡа ҡаршы, 9,5 процентҡа артҡан.
Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, тотош Рәсәй Федерацияһында үлем кимәле тыуым иҫәбенән 5,5 процентҡа артығыраҡ. Тәбиғи үҫеш илдең 83 субъекттарының 35-ндә күҙәтелгән.
Волга буйы федераль округында тәбиғи үҫеш, Башҡортостандан тыш, Татарстанда, Удмуртияла, Марий Элда, Сыуаш Республикаһында, Пермь крайында һәм Ырымбур өлкәһендә билдәләнгән.


text:
Сәғүд Ғәрәбстанында ғибәҙәт ҡылыусылар Дәүләт Думаһына һайлауҙа ваҡытынан алда тауыш бирә ала Фото: Андрей Старостин
Сәғүд Ғәрәбстанында ғибәҙәт ҡылыусылар Дәүләт Думаһына һайлауҙа ваҡытынан алда тауыш бирә ала
Сәғүд Ғәрәбстанында ғибәҙәт ҡылыусылар Дәүләт Думаһына һайлауҙа ваҡытынан алда тауыш бирә ала Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Сәғүд Ғәрәбстанына хаж ҡылырға барыусылар Дәүләт Думаһына һайлауҙа ваҡытынан алда тауыш бирә ала. Изге ергә республиканан яҡынса 250 диндар юлланды.
13 сентябрҙә ғибәҙәт ҡылыусылар Джидда ҡалаһындағы генераль консуллыҡта тауыш бирә ала. Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы сит илдә, атап әйткәндә, Сәғүд Ғәрәбстанында хаж ваҡытында, һайлаусыларҙың айырым төркөмдәре өсөн алдан тауыш биреү үткәрергә рөхсәт итте, тип хәбәр итә ТАСС.
18 сентябрҙә Дәүләт Думаһына һайлау ҡатнаш система буйынса уҙғарыла: 225 депутат — партия исемлеге, 225-е бер мандатлы округтар буйынса һайлана. Башҡортостанда Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға алты бер мандатлы округтар буйынса 50 кандидат теркәлгән. Бер урынға 8-9 кеше дәғүә итә.


text:
Башҡортостан делегацияһы «Берҙәм Рәсәй»ҙең ХII съезында ҡатнаша
23 сентябрҙә Мәскәүҙә «Ҡунаҡһарай» күргәҙмә үҙәгендә «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһының ХII съезы эшен башланы. Башҡортостан исеменән форумда 16 делегат һәм 35 саҡырылған ҡунаҡ сығыш яһай.
Съезд үҙ эшен алты тематик секциянан башланы. Улар: «Гражданлыҡ йәмғиәте: партнерлыҡ һәм ғәҙеллек», «Социаль сәйәсәт: яңы стандарттарға», «Яңы иҡтисад», «Халыҡ коррупцияға ҡаршы», «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ: үҫеш перспективалары», «Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге – илдең үҫеш нигеҙе».
Съезды асыу тантанаһында Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен иҫәпкә алып, яҡынса 11 мең кеше ҡатнашты.


text:
Рәхмәт һеҙгә!
29 марта 2014 йыл | Йәмғиәт
Үзбәк мәҙәниәт йортонда юбилейыма ҡарата матур сара ойоштороп, мине бик ныҡ ҙурланылар.
Һығылмалылыҡ спортын үҙ итәләр
29 марта 2014 йыл | Спорт
Красноусол башҡорт гимназия-интернатында мәктәп уҡыусылары спартакиадаһы сиктәрендә гимнастика буйынса ярыш үтте. Унда 10-дан ашыу команда ҡатнашты.
Подписка кампанияһы үҙ ваҡытында башланасаҡ
29 марта 2014 йыл | Матбуғат
2014 йылдың икенсе яртыһына ваҡытлы баҫмаларға яҙылыу кампанияһы, йолаға ярашлы,
1 апрелдә башланасаҡ. Рәсәй Почтаһы кампанияның өҙөлөүенә юл ҡуймау
өсөн барыһын да эшләне.
1 апрелдә башланасаҡ. Рәсәй Почтаһы кампанияның өҙөлөүенә юл ҡуймау
өсөн барыһын да эшләне.
Ғүмер юлдары һоҡланырлыҡ
29 марта 2014 йыл | Йәмғиәт
«Ғаилә бәхете – ил бәхете», ти халыҡ. Киләсәккә лә нигеҙ ғаиләлә һалына. Ғаилә һәр кешенең таянысы ла, көйөнөсө лә, һөйөнөсө лә.
Был заманда һәр кешегә йәшәү көсө бирерлек йылы усаҡ, һыйыныр урын, тыныс мөйөш кәрәк. Ғаилә – иң оло таянысыбыҙ ҙа, иң ышаныслы һыйыныр урыныбыҙ ҙа. Көн оҙоно донъя ҡыуып арыған әҙәм балаһы ғаиләлә ял итә, рухи көс һәм дарман йыя, күңел йәрәхәттәрен дауалай. Ил-йортта йәшәү ҡыйынлашҡан һайын, ике йән эйәһе йыуаныс һәм яҡлау эҙләп, бер-береһенә нығыраҡ тартыла. Шулай итеп ғаилә тағы ла нығый.
Был заманда һәр кешегә йәшәү көсө бирерлек йылы усаҡ, һыйыныр урын, тыныс мөйөш кәрәк. Ғаилә – иң оло таянысыбыҙ ҙа, иң ышаныслы һыйыныр урыныбыҙ ҙа. Көн оҙоно донъя ҡыуып арыған әҙәм балаһы ғаиләлә ял итә, рухи көс һәм дарман йыя, күңел йәрәхәттәрен дауалай. Ил-йортта йәшәү ҡыйынлашҡан һайын, ике йән эйәһе йыуаныс һәм яҡлау эҙләп, бер-береһенә нығыраҡ тартыла. Шулай итеп ғаилә тағы ла нығый.
Онотолмай ауыр йылдар
29 марта 2014 йыл | Йәмғиәт
Бала саҡтары һуғыш һәм унан һуңғы ауыр осорға тура килгән оло быуын кешеләре менән осрашып, уларҙың бала саҡта күргән михнәттәре, яҙмыш ҡуйған ауыр һынауҙар аша үтеүҙәре тураһында күп яҙырға тура килде.
Бер уйлағанда, ул осор балаларының яҙмышы бер төрлө һымаҡ. Шул уҡ аслыҡ, яланғаслыҡ. Көс етмәҫлек ауыр хеҙмәт, уртаҡ уй-маҡсат. Еңеү өсөн эшләү һәм йәшәү. Әммә һәр кешенең яҙмышы тик үҙенә генә тәғәйен һәм ошо яҙмышына насип булған бала сағын, ниндәй генә ауырлыҡтарға тура килһә лә, күп йылдар уҙғас та онотмай, иң ҡәҙерле иҫтәлек итеп һаҡлай. Ошо хәтирәләрен, уңайы тура килгәндә, кешеләр менән уртаҡлашҡыһы килә. Аҡташ ауылынан Гөлниса Шәйхетдин ҡыҙы Дауытова ла редакцияға ошондай маҡсат менән килгәйне.
Бер уйлағанда, ул осор балаларының яҙмышы бер төрлө һымаҡ. Шул уҡ аслыҡ, яланғаслыҡ. Көс етмәҫлек ауыр хеҙмәт, уртаҡ уй-маҡсат. Еңеү өсөн эшләү һәм йәшәү. Әммә һәр кешенең яҙмышы тик үҙенә генә тәғәйен һәм ошо яҙмышына насип булған бала сағын, ниндәй генә ауырлыҡтарға тура килһә лә, күп йылдар уҙғас та онотмай, иң ҡәҙерле иҫтәлек итеп һаҡлай. Ошо хәтирәләрен, уңайы тура килгәндә, кешеләр менән уртаҡлашҡыһы килә. Аҡташ ауылынан Гөлниса Шәйхетдин ҡыҙы Дауытова ла редакцияға ошондай маҡсат менән килгәйне.


text:
Яңы йыл турниры үтте
10 января 2018 йыл | Спорт
4 ғинуарҙа район уҡыусылары, спорт ветерандары һәм студент ҡыҙ һәм егеттәр Яңы йылға арналған бас-кетбол турнирында көс һынашты.
Спортта каникул булмай
10 января 2018 йыл | Спорт
Еҙем-Ҡаран урта мәктәбендә уҙған, хәҙер инде традицияға ингән сираттағы спорт уйындарының береһе -волейбол буйынса ярыш уҙҙы. Уйында өс команда: Еҙем-Ҡаран, Ибраһим һәм Юлыҡ ауы-лы егеттәре ҡатнашты. Уйын бик көсөргәнешле булды. Ҡышҡы каникул ваҡыты тип тормағандар, уҡыусылар ҙа килгән ине.


text:
Уҙған йыл йәйге оҙон каникулды мин олатай-өләсәйемдәр йәшәгән Башҡортостаныбыҙҙың хозур тәбиғәтле Бөрйән районында үткәрҙем. Бер матур ҡояшлы йылы көндә беҙ атай-әсәйемдәр, туғандарым менән Инсебикә ҡаяһын күрергә барҙыҡ. Ул – Иҫке Собханғол һәм Яңы Собханғол ауылдары араһында, Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярында йөҙ метрҙар самаһы бейеклеккә ҡалҡып торған теп-текә ҡая таш. Инсебикә ҡаяһының башынан тирә яҡҡа …
Continue reading ‘Инсебикә ҡаяһы’ »
Ишембай районының Иҫәкәй ауылынан төньяҡ-көнсығышта, биш-алты саҡрым алыҫлыҡта, Ыласынташы тигән бейек тау бар. Ярһыу Рәүҙәк тулҡындарының ҡая-таштарға бәрелә-бәрелә йүгергәндәрен күҙәткән меңйәшәр Ыласынташы тауы яланғас түбәһендәге сал ҡылғандарҙы ел ҡыштырлатҡанға һиҫкәнеп китте. Тирә-яҡтағы үҙен уратып баҫҡан тауҙар араһында иң олоһо ла, иң бейеге лә – ул. Инде меңәр йылдар буйы тәбиғәттең, ерҙең ышаныслы һаҡсыһы булып торған …
Continue reading ‘Хәтирәләр һаҡлай таштары’ »
Тыуған ауылымда үҙенсә тарих һаҡлаған матур ғына исемле урындар бихисап: Сигүҙ шишмәһе, Тәкәл тауы, Ҡайрағалған йылғаһы, Ҡәнифә юлы… Шуларҙың береһе Янбраҡ тауы тураһында һөйләп үткем килә һеҙгә.
Бөрйәнемдең тәбиғәте ифрат матур, бик бай, ҡомартҡыларының иҫәбе-һаны юҡ. Ундағы һәр тау-таштың, йылға-күлдең, иҫтәлекле урындарҙың үҙ тарихы бар. Ташһандыҡ ташының исеме нисек килеп сыҡҡан? Шул турала булыр һүҙебеҙ.
Ураҙҙы тирә-яҡтан тауҙар, урмандар уратып алған. Улар ауылыбыҙҙы һаҡлап ултырған кеүек. Өфөнән ҡайтҡанда тәүгеләрҙән булып ҡаршы алыусы тауҙарыбыҙҙың береһе Мышағыр тип атала. Уның тәүге исеме – Мешәҡыр. «Мешәле ҡыр» – бәләкәй ҡарағайлы һырт булған өсөн шулай исемләнгән. Был тау яңғыҙ түгел, ә Шамов һаҙлығынан Ҡотой ауылына тиклем һуҙылған тауҙар теҙмәһенең бер өлөшө генә. Уның мышар …
Continue reading ‘Мышағыр тауы’ »
– Күптән был тирәлә булмағанмын икән. Ҡайһылай матур! – Вәсилә инәйем Башһырт тауҙарына һоҡланып баҡты. – Их, инәй! Аңлайһыңмы, был тауҙарға бөтә булмышым менән бәйле мин! Бөркөт булып һауаларҙа осҡом, ел булып ошо иркенлекте күргем килә. Күпме ҡараһам да, хозур Башһыртҡа һөйөүем дә кәмемәҫ, һоҡланып та туҡтамам. Ҡанат ҡағып осоп китер ҡоштай талпынам.
2019 йылда Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығын байрам итәсәкбеҙ. Ошо юбилей айҡанлы һеҙҙең өсөн яңы конкурс ойошторорға булдыҡ, ҡәҙерле уҡыусылар. Тыуған еребеҙҙә һәр тау, һәр йылға һәм күл тарих һөйләй. Был уларҙың атамаларында сағылыш тапҡан. Ә һеҙ, ҡәҙерле дуҫтар, ауылығыҙҙағы ер-һыу атамаларының ҡайҙан килеп сыҡҡанын беләһегеҙме? «Тарих яҙабыҙ» тип аталасаҡ был конкурс. Әйҙәгеҙ, тыуған яғыбыҙ тарихын …
Continue reading ‘«Тарих яҙабыҙ»’ »


text:
- Подробности
- Просмотров: 191
СИРЕНИЯ (Syrenia), әүернә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 10 төрө билдәле, Европаның уртаса бүлкәтендә һәм Себерҙә таралған. Башҡортостанда тау С., сал С., пәрҙәле С. үҫә. Бер һәм ике йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, ғәҙәттә тармаҡлы, бейеклеге 30—90 см тиклем. Япрағы һорғолт төҫтә, сиратлы, ҡыяҡ, шыма ситле йәки һирәк киртләсле, икегә бүленгән төктәре бар. Сәскәһе һары төҫтә, ултырма тиерлек, ҡуйы тәлгәшкә йыйылған. Май—авг. сәскә ата. Емеше — оҙонса ялпаҡ‑дүрт ҡырлы ҡуҙаҡ, һәр бер ояла ике рәтле орлоҡтары бар, бағанаһынан оҙонораҡ, июнь—сент. өлгөрә. Башҡортостандың Урал алды ташлы һәм ҡырсынлы битләүҙәрендә, ҡомло далаларында үҫә. Составында алкалоидтар, флавоноидтар һ.б. бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Пәрҙәле С. — ағыулы үҫемлек. Сал С. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
А.Р.Ишбирҙин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Унда һуғыш
Әлеге ваҡытта Белоретҡа һуғыштан ҡасып 44 кеше килде. Уларға ярҙам итеү ѳсѳн муниципаль район хакимиәте бар сараларҙы ла күрә. Берҙәм дислокация үҙәге етәксеһе Антон Локоцков хәл-торош тураһында былай тине: “Беҙгә килгән ҡасаҡтарҙың күбеһе туғандарында урынлашты. Күпселек осраҡта ғаиләләре менән киләләр. Уларҙа эшкә урынлашыу теләге ҙур, тик статустары билдәле булмау сәбәпле, ҡытыршылыҡтар килеп тыуа. Статус алғансы ике ай билдәһеҙлектә ҡалалар. Әлеге ваҡытта уларға медицина ярҙамы бушлай күрһәтелә. Абҙаҡ, Үрге Әүжән, Ломовка, Ҡағы ауылдарынан торлаҡ менән ярҙам итергә әҙер булыуҙарын белдереп шылтыратыусылар бар. Ҡала Советы депутаттары ла ярҙам итә. Ғѳмүмән, ҡасаҡтарға ярҙам итеү буйынса эш яйға һалынған”.
Украинанан килгәндәр араһында биш балалы Татьяна Михайловна менән Александр Владимирович Козырь ғаиләһе бар. Уларҙың бында туғандары юҡ, әммә Сергей исемле мәрхәмәтле кеше ғаиләгә бѳтә уңайлыҡтары ла булған торлағын биреп торған.
Козырь ғаиләһе менән беҙ ҙә аралаштыҡ.
- Татьяна Михайловна, һеҙ ҡасан Украинаны ташлап китергә ҡарар иттегеҙ?
- Луганск ѳлкәһе Рубежная ҡалаһын 22 майҙа бомбаға тота башланылар. Шунда уҡ Донец йылғаһындағы күперҙәрҙе, тимер юл вокзалын шартлаттылар. Шул ваҡыттан ҡаланы уратып урмандарға миналар һалдылар, блокпостар ҡуйҙылар. Беҙҙекеләр Украина ғәскәрен ҡыуып сығарғас, улар ҡаланы блокадаға алды. Тәүге ваҡытта аҙыҡ-түлек индереү мѳмкинлеге лә булманы. Кѳн дә киске сәғәт 9-10-да снаряд ташлай башлайҙар, тѳндә бер аҙ тынып торалар ҙа, таңғы 4-тә тағы ла мәхшәр башлана. Шулай бер туҡтауһыҙ дауам итә. Тѳндәрен бигерәк тә ҡурҡыныс. Самолеттар оса башлаһа, балалар илай, түҙеп торғоһоҙ хәл. Әле әсәйем унда ҡалды, тѳндәрҙе подвалда үткәрәбеҙ, ти.
Беҙҙең биш бала, шуға ла уларҙың ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуймаҫҡа ҡарар иттек. 15 июндә Украинанан билдәһеҙлеккә сығып киттек. Интернетта күп балалы ғаиләгә торлаҡ менән ярҙам итәм тигән иғланды күрҙек һәм Белоретҡа килергә булдыҡ.
- Һеҙ киткәндә тыуған илегеҙ ниндәй хәлдә ҡалды?
- Әлеге ваҡытта Украинаның милли гвардияһы йәштәрҙе кѳс менән алып китә, уларҙы блокпостарға тере ҡалҡан итеп ҡуя. Йәштәр ҡалманы тип әйтергә лә була. Хәҙер унда күпселеге пенсионерҙар һәм китеү мѳмкинлеге булмағандар ғына ҡалды. Пенсия түләнмәй, эш хаҡын ҡасан бирерҙәре билдәһеҙ. Украина ғәскәрҙәре социаль объекттарҙы, инфраструктураны, предприятиеларҙы утҡа тота. Былай ҙа хәйерсе йәшәй ине халыҡ, ә хәҙер нисек аяҡҡа баҫырҙары билдәһеҙ. Ирем Киевҡа ҡараған предприятие филиалының директоры ине. Ул, ниңә беҙҙе утҡа тотаһығыҙ, тип Киевтағы етәкселәренә шылтыратты, улар: “Беҙ түгел, ополченецтар”, - тиҙәр. Ә беҙ бит ҡайһы яҡтан снарядтар яуғанын күреп торабыҙ.
Ополченецтар Украина ғәскәрҙәренең сроклы хеҙмәтендә булған 30 егетте ҡулға алды, тик улар, үҙҙәрен һатлыҡ йән тип атауҙарынан ҡурҡып, Украина ғәскәрҙәренә кире ҡайтарыуҙарын һораны. Ополченецтар 18-19 йәшлек һалдаттарҙы автобусҡа тейәп, Украина ғәскәре торған яҡҡа ебәрҙе, тик күперҙә егеттәрҙе Украина һалдаттары атып үлтерҙе. Украина телевидениеһы бѳтә мәғлүмәтте үҙ файҙаларына бороп һѳйләй, ә Рәсәй телевидениеһы Луганскиҙа күрһәтмәй.
Июндә дауахананы утҡа тоттолар. Сирена һыҙғыра башлау менән бѳтәһе лә йәшенеү урынына ҡаса. Әлеге ваҡытта унда ҡалған туғандар ҡурҡыныс фотолар ебәрә, хәл кѳндән-кѳн ҡырҡыулаша.
- Бында һеҙҙе нисек ҡаршы алдылар?
- Шундай яҡшы ҡабул иттеләр, бындай ҡарашҡа ѳмѳт итмәгәйнек. Ә беҙҙә, СССР тарҡалғандан һуң, хакимиәткә яҡын барып булмай, мѳрәжәғәтеңде ҡарап та тормайҙар. Белоретҡа килгәс, шаршамбы кѳндѳ хакимиәткә барҙыҡ, ә йома беҙҙе теркәү мәсьәләһен хәл иттеләр. Ѳлкән улыбыҙ шәмбе кѳндѳ институтта имтихан бирҙе. Ошо уҡ кѳндѳ, ярҙам тәҡдим итеп, кешеләр ҙә килә башланы. Вера Самсоновна ире менән кейем, күп итеп аҙыҡ-түлек алып килде. Кисә эшҡыуар ҡатын Кристина менән икебеҙгә ѳр-яңы йылы кейемдәр килтерҙе. Йәшәргә ѳйѳн биргән Сергейға сикһеҙ рәхмәтлебеҙ.
- Эшкә урынлашыу мәсьәләһе хәл ителәме?
- Александрға яҡшы эш тәҡдим иткәстәр, беҙ 1998 йылда Пермь ҡалаһына йәшәргә килгәйнек. 2000 йылда Рәсәй Федерацияһы гражданы паспорттарын алдыҡ. Унда фатир яллап йәшәүе ауыр булғас, 2004 йылда кире Украинаға ҡайттыҡ. Үҙебеҙҙең яҡшы фатирыбыҙ, Сашаның эш урыны булды. Мин һѳнәрем буйынса шәфҡәт туташы, шуға ла эшкә урынлашыуҙа ауырлыҡтар тыумаҫ. 20 йыл етәксе булып эшләгән иремә эш табыуы еңелдән булмаҫ. Теркәү үтеү менән эш эҙләй башларбыҙ.
- Украинала һуғыш бѳткәс, кире ҡайтырға уйығыҙ бармы?
- Юҡтыр, сѳнки беҙ ополченецтарға ярҙам иттек, ә унда уларға ярҙам иткәндәргә кѳн күрһәтмәйҙәр. Әлеге ваҡытта блокпостарҙан үткән әбейҙәргә автоматтарын терәп ҡурҡытып, мыҫҡыл итеп ҡалалар. Украина гимнын йырларға мәжбүр итәләр, әгәр белмәһәң, бѳттѳ баш инде. Шуға ла блокпостан үтер ѳсѳн беҙҙең балалар гимнды ятланы. Кем оҡшамай, уларҙы сисендереп ҡарайҙар. Әгәр ҙә тәндәрендә күгәргән йәки ышҡылған урын булһа, шунда уҡ ҡулға алалар һәм автобусҡа ултыртып, билдәһеҙ яҡҡа алып китәләр. Украина ғәскәре Красный Лиман ҡалаһын алғандан һуң ирҙәрҙе аттылар, ҡайһы берҙәрен ҡайҙалыр алып киттеләр, ҡатын-ҡыҙҙарҙан кѳлдѳләр. Үҙ халҡынан фашистарҙан да нығыраҡ мыҫҡыл итәләр.
Һатлыҡ йәндәр ҙә бар. Украина ғәскәре килһә, референдумда ҡатнашҡандарҙы, ополченецтарға ҡағылышы булғандарҙы әйтеп бирәләр. Һалдаттар тәүҙә “ҡара исемлеккә” ингәндәрҙең адрестары буйынса йѳрѳп, үстәрен ала.
Северо Донецкиҙа һәм Лисичянскиҙа нефть эшкәртеү заводтары, химик предприятиелар урынлашҡан, әгәр ҙә унда снаряд эләкһә, был тирәләге ҡалаларҙан бер нәмә лә ҡалмаясаҡ. Шуға ла бер тѳркѳм етәкселәр авиация аша утҡа тотмауҙарын һорап, Украина ғәскәрҙәренә осрашыуға барҙы. Уларҙы ҡулға алып, баштарына тоҡ кейҙереп, Киевҡа алып киттеләр. Илдә шундай хәлдәр барған саҡта, илгә ҡайтыу мѳмкинме?!
- Бик талантлы ҡыҙығыҙ бар, тип ишеткәйнек...
- Эйе, Полина ағаһынан ҡалмай илап, дүрт йәштә уҡырға барҙы. Мәктәптә һәләтен тикшереп ҡаранылар ҙа ҡабул иттеләр. Хәҙер уға 8 йәш һәм V класҡа уҡырға бара. Оло улыбыҙ институтҡа уҡырға инергә йѳрѳй, тағы ла балалар баҡсаһы йәшендәге ике бәләкәсебеҙ бар. Үҙебеҙ менән танышыбыҙҙың ҡыҙын - Кристинаны ла алып килдек.
Илен, тыуған йортон ташлап китергә мәжбүр булған ғаиләгә тормоштарын ѳр-яңы биттән башлап ебәреүе еңелдән булмаҫ, әлбиттә. Татьяна һәм Алексейҙең бер-береһенә булған хѳрмәте, татыу ғаиләһе уларҙың был тормошта юғалып ҡалмаҫтар, тигән ышаныс тыуҙыра. Түҙемлек теләйек уларға...
Илебеҙ тыныс булһын.
Р. Мусина.


text:
- Подробности
- Просмотров: 373
ЛЯКИШЕВ Николай Павлович (5.10.1929, Үҙәк Черноземье өлк. Покровка а. — 18.11.2006, Мәскәү), металлург. РФА акад. (1987), БР ФА‑ның почётлы акад. (1991), техник ф. д‑ры (1975), проф. (1979). Мәскәү ҡорос ин‑тын тамамлағандан һуң (1954) И.П.Бардин ис. Үҙәк ҡара металлургия ҒТИ‑нда эшләй (1977 й. алып дир.), 1987—2004 йй. А.А.Байков ис. Металлургия һәм материалдарҙы өйрәнеү ғилеме ин‑ты (икеһе лә — Мәскәү) директоры. Фәнни тикшеренеүҙәре металдарҙы металл-термик тергеҙеү процестарына, атап әйткәндә, ферроиретмәләрҙе сәнәғәттә етештереү нигеҙенә ятҡан оксидтарҙы селектив тергеҙеүгә арналған. Л. етәкс. ванадийҙың биш окисын, аморф һәм микрокристаллик төҙөлөшлө иретмәләр алыу өсөн технологиялар һәм ҡорамалдар уйлап табыла, уларҙы сәнәғәттә етештереү ойошторола, нанотехнологиялар һәм наноструктуралы конструкция материалдары эшләү б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә. Л. тарафынан металдың рациональ төҙөлөшөн булдырыу юлы м‑н һығылмалылыҡты кәметмәйенсә углеродлы ҡоростоң ныҡлығын 20—30%‑ҡа күтәреү мөмкинлеге дәлилләнә. 450‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 100‑ҙән ашыу уйлап табыу авторы. Ленин пр. (1976), СССР‑ҙың Дәүләт пр. (1970), РФ Хөкүмәте пр. (2002), Демидов пр. (2005) һ.б. лауреаты. Ленин (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) орд. м‑н бүләкләнгән.
Хеҙм.: Физикохимия и технология электроферросплавов. М., 2005 (авторҙ.).
В.Я.Дашевский
Тәрж. Г.Ю.Ғатауллина


text:
Көтмәгәндә йыға торған сир
Инсульт – мейелә ҡан әйләнешенең киҫкен боҙолоуы. Ул баш мейеһе артерияларында ҡан ағымының әкренәйеүенән йәки тулыһынса туҡталыуынан, йә мейегә ҡан һауыуҙан ғибәрәт.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, киҫкен инсультҡа дусар ауырыуҙарҙың 40 процентҡа яҡыны табипты бер тәүлек, хатта бер нисә көн үткәс кенә саҡырта. Ул арала мейенең зыян күргән өлөшө арта, ауырыуҙың хәле сәғәтләп түгел, минутлап насарая. Был осраҡта ваҡытты һуҙыу туранан-тура мәғәнәлә үлемгә тиң.
Иң мөһиме – ауырыуҙы тәүге 3 – 6 сәғәт эсендә заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған, махсуслаштырылған дауаханаға илтеп өлгөрөү. Унда компьютер йәки магнит-резонанс томографияһында тикшереү мөмкинлеге булырға тейеш. Мейелә ҡан ағымын яйға һалыусы дауа алмағанда мейе күҙәнәктәре үтә тиҙ зарарлана йәки үлә. Был иһә инвалидлыҡҡа йәки үлемгә килтерә.
Инсульттың ишемик һәм геморрагик төрө бар, уларҙың билдәләре лә айырыла. Инсультҡа тарыусыларҙың 80 – 90 процентында уның ишемик төрө, икенсе һүҙ менән әйткәндә, мейе инфаркты асыҡлана. Ул нисек барлыҡҡа килә? Ойошҡан холестерин төйөрө артерияны ҡаплау арҡаһында мейегә ҡан килеүе ҡырҡа кәмей йә бөтөнләй туҡтай һәм шул сәбәпле мейенең бер өлөшө кислород, туҡлыҡлы матдәләр алмай башлай. Төйөр кеше организмының теләһә ниндәй ағзаһында барлыҡҡа килеүе һәм мейене туҡландырыусы берәй ҡан тамырын ҡаплағансы шулай «йөрөүе» ихтимал. Ишемия инсульты билдәләре аҡрынлап көсәйә. Баш әйләнә, ауырта, кәүҙәнең бер яғын хәлһеҙлек солғай, күҙ алды ҡараңғылана, телмәр боҙола, аяҡ-ҡул ойой, көҙән йыйыра, зиһен томалана, уҡшыта, ҡоҫтора.
Геморрагик инсульт булғанда ҡапыл тамыр шартлау йәки уның стенкаһы зарарланыу арҡаһында ҡан мейе туҡымаһына эләгә, халыҡ теле менән әйткәндә, башҡа ҡан һауа. Ауырыу, ғәҙәттә, көн аҙағына баш ауыртыуға, уҡшытыуға зарлана. Шунан бөтә әйберҙәр ҡыҙғылт төҫтә күренә башлай. Артабан уның хәрәкәт итеүе боҙола, һөйләшеүе ауырлаша. Ҡапыл ҡан баҫымы һәм температура күтәрелеүе, маңлайына тир бәреп сығыуы, ҡоҫоуы, ныҡ итеп һеләгәй бүленеп сығыуы мөмкин. Кеше үҙен еңелсә шаңҡығандай тоя. Кинәт аңын юғалтыуы, бер яғын фалиж һуғыуы, сәләмәт аяҡ-ҡулының тартышыуы бар.
Инсульттың һәр төрөнә лә баш мейеһендәге, ғөмүмән, бөтә тәндәге ҡан тамырҙарының насар торошо сәбәпсе. Әйтеп үтеүебеҙсә, уға тамырҙа барлыҡҡа килгән холестерин, кальций, май төйөрҙәренең ҡан ағышын ҡаплауы йәки хәлһеҙ тамырҙың шартлап, башҡа ҡан һауыуы килтерә. Артыҡ ауырлыҡ, тәмәке тартыу, иҫерткес эсемлектәр менән мауығыу, аҙ хәрәкәт итеү, көсөргәнештә йәшәү инсульт ҡурҡынысын арттыра. Быларға юғары ҡан баҫымы, ҡанда холестерин күплеге, йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре, йөрәк инфарктын кисереү, шәкәр диабеты ла өҫтәлә икән, ул хәүеф бермә-бер көсәйә.
Донъяның алға киткән илдәрендә һуңғы бер нисә тиҫтә йылда инсульттан үлеү 30 проценттан ашыуға кәмене. Был сәләмәт йәшәү рәүеше модаға инеү, инсульт ҡурҡынысын тыуҙырған сәбәптәрҙе ваҡытында бөтөрөү, ҡан баҫымын көйләү, баш мейеһе ҡан тамырҙарында атеросклероз үҫешен булдырмау хаҡында хәстәрлек күреү менән аңлатыла. Инсультты дауалауға ҡарағанда иҫкәртеү йөҙ мәртәбә еңелерәк икәнен иҫтә тотоп, һаулығығыҙҙы ҡайғыртһағыҙсы.
табип-невролог.
Теги: Инсульт


text:
Рәхмәтуллин Шамил Рахман улы
Рәхмәтуллин Шамил Рахман улы (1 сентябрь 1930 — 22 апрель 2001) — башҡорт совет һәм Рәсәй театр актёры, драматург. РСФСР-ҙың (1991), Башҡортостандың (1976) һәм Татарстан Республикаһының (2000) халыҡ артисы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәхмәтуллин Шамил Рахман улы 1930 йылдың 1 сентябрендә Төмән өлкәһенең Каргасок районы Һөрөнтө ауылында тыуған. 1952 йылда Башҡорт дәүләт музыка училищеһының театр бүлеген (педагогы Х. Г. Бухарский) тамамлай, 1959 йылда — А. В. Луначарский исемендәге ГИТИС-ты (Б. В. Бибиков класы) тамамлай. Башҡортостан театрҙарында: 1952—1954 йылдарҙа — Ауырғазы колхоз-совхоз театрында, 1959 йылдан — Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт академия драма театрында эшләй. Драматург булараҡ, Башҡорт академия драма театры, Салауат драма театры, Башҡортостан Республикаһының Милли йәштәр театры сәхнәләрендә «Үлер алдынан» комедияһын (1967), «Түгелмә, шатлығым!» драмаһын (1985), «Алмағастар сәскә атты …» (1990), «Уйынлы-ысынлы» водевилын(1994) ҡуйҙы. Режиссёр булараҡ, Кирәй Мәргән, Ибраһим Абдуллин, Нәжиб Асанбаев, Мөхәммәт Хәйҙәров, Илдар Юзеев, В. Терентьев һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәре буйынса пьесалар ҡуйҙы. Радио- һәм телеспектаклдәрҙә уйнай. 1981 йылда «Чио-чио-сан» («Молдовафильм») фильм-операһында киноға төшә.
Театрҙағы ролдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хужа Насретдин («Хужа Насретдин» комедияһы, Нәҡи Иҫәнбәт), Низами («Кейәү», Хәбибулла Ибраһимов), Әбләй Әүәлбаев («Бажалар», Ибраһим Абдуллин), Талип («Яҙмыштан уҙмыш бар!», Мостай Кәрим — Рифҡәт Исрафилов), Диуана («Ай тотолған төндә», Мостай Кәрим), Ярлыҡапов («Йырланмаған йыр», Мостай Кәрим), Гермес («Ташлама утты, Прометей!», Мостай Кәрим), Аким («Ҡараңғылыҡ хакимлығы», Лев Толстой), Фаюнин («Баҫып инеү», Леонид Леонов), Ҙур сумаҙанлы кеше («Юғалған бер көн», Аяз Ғиләжев), Һатыбал («Мөхәббәткә кәртә юҡ», Наил Ғәитбаев).
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Өфө ҡалаһында Шамил Рәхмәтуллин йәшәгән йортҡа мемориаль таҡта ҡуйылған.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт дәүләт академия драма театры. Төҙөүселәр В .Г .Ғәлимов, C.С.Сәитов. Өфө, 1969.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татарстан Республикаһының халыҡ артисы (2000)
- РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1991)
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1979)
- Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1976)
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1966)


text:
Башкортостан вәкилдәре “Рәсәй берҙәм” форумында ҡатнашты
Башкортостан вәкилдәре Түбәнге Новгород ҡалаһында үткән “Рәсәй берҙәм” XIV халыҡ-ара ғилми-сәнәғәт форумында ҡатнашты. Унда Рәсәйҙең 46 төбәге һәм 22 сит ил вәкилдәре йәмғиәт үҫеше һәм иҡтисадты модернизациялауҙың көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерҙе. Мәҫәлән,РФ Иҡтисади үҫеш министры Эльвира Нәбиуллина рәйеслегендә РФ-ның Иҡтисади үҫеш министрлығы ҡарамағындағы тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек буйынса Совет ултырышы булып уҙҙы. Унда БР-ҙың Сәнәғәт һәм тышҡы бәйләнештәр министрының беренсе урынбаҫары Вилорий Яҡупов ҡатнашты.
Башҡортостан вәкилдәре шулай уҡ Рәсәй халыҡтары конгрессында, “Түбәнге Новгород өлкәһенең юғары технологиялы кластеры миҫалында Рәсәй төбәктәрендә бергә төҙөлгән инновацион – технологик программаларҙы бойомға ашырыуҙа халыҡ – ара кооперацияһы” конференцияһында, нанотехнологиялар буйынса симпозиумда һәм башҡа сараларҙа ҡатнашты.


text:
Фото:
Өфөнөң Киров районының 75 йыллығына китап нәшер ителәсәк
Фото:
Өфө ҡалаһы ҡала округы Киров районының 75 йыллығына китап сығарырға әҙерләнәләр. Унда инглиз теленә лә тәржемә итеп, райондың төп предприятиелары, ойошмалары хаҡында мәғлүмәт биреләсәк.
Юбилей баҫмаһын әҙерләү менән «Башҡортостан матбуғаты» нәшриәт йорто шөғөлләнә. Киров районы хакимиәте был проектта ҡатнашыуға район территорияһында урынлашҡан бөтә ҡыҙыҡһынған ойошмаларҙы саҡыра. Юбилей датаһын быйыл декабрҙә байрам итергә планлаштырыла.


text:
Башҡортостандың бөтөн райондарында миҙгелле ауыл хужалығы эштәре штабтары ойошторолған
Башҡортостандың бөтөн 54 районында ла миҙгелле ауыл хужалығы эштәрен үткәреү буйынса штабтар ойошторолдо һәм эшләй башланы. Уларҙы муниципаль район башлыҡтары, ауыл хужалығы идаралыҡтары (бүлектәре) начальниктары етәкләй, штабтар составына баш агрономдар, инженерҙар, иҡтисадсылар ҙа ингән. Әлеге ваҡытта республика аграрийҙары сәсеү эштәрен башлауға техника әҙерләй, орлоҡтарҙы сәсеү кондицияһына еткерә. Сөнки ике айҙан беренсе тракторҙар баҫыуға сығасаҡ, һәм 2011 йылғы сәсеү кампанияһы башланасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда бер айҙан артыҡ алдағы сәсеү кампанияһына әҙерлек буйынса республика шатбы эшләй. Уны БР Хөкүмәте вице-мэры, Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев етәкләй. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, штаб республиканың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрен орлоҡ материалдары, минераль ашламалар, үҫемлектәрҙе һаҡлау саралары, яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү буйынса саралар күрә. Яҙғы баҫыу эштәренә йәлеп ителгән хеҙмәткәрҙәр хеҙмәтенә түләү һәм матди дәртләндереү буйынса рекомендациялар биреләсәк.


text:
Республикала Инвестиция фонды булдырыла
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 23 декабрендәге 502-се «Башҡортостан Республикаһының Инвестиция фонды тураһында»ғы ҡарарына ҡул ҡуйылды.
Документҡа ярашлы республикала бюджеттан бүленгән аҡсалар иҫәбенә булдырылған Инвестиция фонды ойошторола. Фонд средстволары төбәк һәм төбәк-ара кимәлдәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн йүнәлтеләсәк. Был проекттарҙы һайлап алыу менән өҫтөнлөклө инвестицион проекттарҙы ҡарау һәм уларға ярҙам итеү буйынса республика комиссияһы шөғөлләнәсәк.
Республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығы был проекттарҙы тормошҡа ашырыу барышына контроллек итәсәк, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.
Башҡортостан Республикаһының Инвестиция фонды тураһындағы Положение менән республика Хөкүмәтенең рәсми сайтында танышырға була.


text:
Өфөлә «Мин - әсәй!» конкурсы үтәсәк
Шәмбе, 3 ноябрҙә, Өфө дәүләт нефть техник университетының Йәштәр һарайында (С.Орджоникидзе исемендәге мәҙәниәт йорто) «Мин — әсәй!» ҡала конкурсы үтә.
Өфө хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, бәйгелә 30 йәшкә тиклемге туғыҙ әсә ҡатнашасаҡ.
Сарала ҡатнашыусыларҙы түбәндәге һынауҙар көтә: «Йәгеҙ әле, әсәйҙәр!» тип аталған үҙең менән таныштырыу конкурсы, «Әсәйҙең алтын ҡулдары» кулинария бәйгеһе, «Беҙ барыбыҙ ҙа төрлө» исемле өйгә эш һәм «Тылсымсы» конкурс-күргәҙмәһе.
Әсәләрҙең сығыштарына мәҙәниәт, сәнғәт эшмәкәрҙәре, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре, йәмәғәт эшмәкәрҙәре баһа бирәсәк.
Конкурсты ойоштороусылар булып Өфө хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты һәм Йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге сығыш яһай.
Ғаилә абруйын күтәреү, шулай уҡ ҡала предприятиеларында һәм ойошмаларында эшләгән йәштәр араһында ижади бәйләнеш булдырыу, уларҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлеген үҫтереү бәйгенең төп маҡсаты булып тора.
Сара 18 сәғәттә башлана.


text:
Парижда Башҡортостандың инвестицион мөмкинлектәре тәҡдим ителде
Парижда, «Рәсәй осрашыуҙары-2012» сиктәрендә, Башҡортостандың инвестицион һәм производство мөмкинлектәре тәҡдим ителде. Презентация Халы-ара аренала Франция предприятиеларының иҡтисади эшмәкәрлеген үҫтереү буйынса агентлыҡта (UBIFRANCE) үтте, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән.
Презентацияны Башҡортостан Хөкүмәтендә иҡтисад һәм сәнәғәт өлкәләренә контроллек иткән вице-премьерҙар Евгений Маврин һәм Дмитрий Шаронов үткәрҙе.
Белешмә өсөн. UBIFRANCE – Францияның бер нисә министрлығы һәм Казначейство ҡарамағында булған дәүләт сауҙа-сәнәғәт учреждениеһы. Агентлыҡ Франциялағы коммерция компанияларының продукцияһын экспортлауҙа уларҙың партнеры булып сығыш яһай.


text:
Еңеү көнөндә Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Алмағас төҫө. Хәсән Әхтәмовтың хыялы» фильмының премьераһы була
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан «Башҡортостан» ДТРК-һы «Тамыр» телеканалының ижади төркөмө Стәрлетамаҡ районының Аллағыуат ауылында тыуып үҫкән Советтар Союзы Геройы Хәсән Әхтәмовтың тормошона арналған «Алмағас төҫө» документаль проектын әҙерләне. Ул алма баҡсаһы үҫтерергә хыялланған, әммә теләге тормошҡа ашмай. Хәсән Әхтәмов фронтҡа китә һәм 19 йәшендә Румынияның Яссы ҡалаһы эргәһендә батырҙарса һәләк була. 1944 йылдың 13 сентябрендә, үҙе үлгәндән һуң, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. 9 майҙа Башҡортостан юлдаш телевидениеһында фильмдың премьераһы була.
Телевидение хеҙмәткәрҙәре Дәүләт думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаеваның ярҙамы менән башҡорт һалдаты ерләнгән урынға командировкаға барҙы. Журналист Гөлфиә Раянова, режиссер Альмира Ахунова һәм журналистика ветераны, Бөйөк Ватан һуғышы хаҡында китап авторы Фәрит Вәхитов Хәсән Әхтәмов һәләк булған ерҙә булды. Биш көн эсендә улар Геройға һәм совет һалдаттарына бәйле урындарҙы төшөрҙө. Иң мөһиме, яҡташыбыҙҙың хыялын бойомға ашырҙы — Яссы ҡалаһында Әхтәмов исемендәге алма аллеяһын булдырҙы.
Геройҙың тыуған төйәгендә — Салауат ҡалаһында фильмдың исем туйынан һуң «Юрматы ере» мемориаль комплексы биләмәһендә лә алмағастар ултыртылды. Шуны билдәләп үтергә кәрәк: бына 40 йылдан ашыу уның тыуған ауылы ер йөҙөндә юҡ.
Сәлиә Мырҙабаева билдәләүенсә, Еңеү көнөн байрам итеү алдынан «Берҙәм Рәсәй» партияһы яугирҙәрҙең һәм тыл эшсәндәренең иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса ҙур эш башҡарған. Шуға бәйле ул Гөлназ Ҡолһарина етәкләгән «Тамыр» студияһының ижади коллективын әүҙем тормош позицияһы һәм Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй»ҙең социаль проекттарын ғәмәлгә ашырыуҙа ҡатнашыуҙары өсөн почет грамотаһы менән бүләкләне.


text:
Фото:
Пермь крайының мәктәп делегацияһы Башҡортостан мәҙәниәте менән танышты
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Рәсәй башҡорттары» программаһы сиктәрендә Өфөгә Пермь крайы Барҙа районынан мәктәп делегацияһы килде. Сәфәрҙе ойоштороусы — Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто. Мәҙәни программаны Туризм, тыуған яҡты өйрәнеү һәм экскурсиялар республика үҙәге ғәмәлгә ашырҙы.
Өфө буйлап экскурсия Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатынан башланды. Башҡортостандың Милли музейы балаларҙа ҙур тәьҫораттар ҡалдырҙы, унда улар республика халыҡтарының тарихы һәм этнографияһы менән танышты.
«Өфө.Тарих биттәре» экскурсияһы барышында ҡунаҡтар ҡаланың һәм республиканың тарихы тураһында белде, Дуҫлыҡ монументына, Салауат Юлаев һәйкәленә барҙы һәм башҡа иҫтәлекле урындарҙа булды. Туристарҙы айырыуса «Ләлә-Тюльпан» мәсете һоҡландырҙы. Уҡыусылар «Етенсе күк» күҙәтеү ҡуласаһында йөрөнө һәм Өфө планетарийында фильм ҡараны.
«Һәр көн яңы һәм ҡыҙыҡлы тәьҫораттарға һәм асыштарға бай булды. Беҙ ҡунаҡтарға республика һәм Башҡортостанда йәшәүсе халыҡтарҙың традициялары хаҡында китаптар, брошюралар бүләк иттек», — тип хәбәр иттеләр Халыҡтар дуҫлығы йортонда.