text:
БР Хөкүмәте, Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды һәм «Сбербанк» араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды
Башҡортостан Хөкүмәте, Сбербанк һәм Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү тураһында өс яҡлы килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
Килешеүгә ҡул ҡуйыу сараһы «Сочи-2011» X халыҡ-ара инвестиция форумы сиктәрендә үтте.
Документ республиканың торлаҡ-коммуналь хужалығын үҙгәртеп ҡороу буйынса берлектәге программаларҙы һәм инвестицион проекттарҙы әҙерләү һәм тормошҡа ашырыуға, был өлкәләге хеҙмәттәрҙең сифатын күтәреүгә һәм төбәктә күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү системаларын булдырыуға йүнәлтелгән. Бынан тыш, документ Башҡортостанда күп фатирлы йорттарҙы һәм коммуналь инфраструктура объекттарын реконструкциялау һәм уларға капиталь ремонт үткәреү буйынса проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн банк финанслауын йәлеп итеүҙе күҙ уңында тота.
Сбербанк һәм Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды ошондай уҡ килешеүҙе бөгөн Краснодар крайы, Ярославль һәм Мурманск өлкәләре менән дә төҙөнө.


c: text/html

text:
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә өлөш индергән өсөн премия тапшырыласаҡ
Рәсәйҙә «Беҙҙең киләсәк» фонды ярҙамында илдә социаль эшкыуарлыҡты үҫтереүгә өлөш индергән өсөн йыл һайын тапшырыласаҡ премия булдырылды.
Иң яҡшы социаль эшҡыуарҙарҙың эшмәкәрлеген дәртләндереү, шулай уҡ йәмәғәтселек иғтибарын социаль эшҡыуарлыҡҡа йүнәлтеү был башланғыстың төп маҡсаты булып тора.
Әлеге ваҡытта һигеҙ номинация билдәләнгән. Әммә, фондтың башҡарыусы директоры Евгений Живоглазов билдәләүенсә, киләсәктә улар күберәк буласаҡ.
Премия лауреаттарының һәр береһенә статуэтка тапшырыласаҡ. Шулай уҡ күп кенә номинацияларҙа аҡсалата премия ла ҡаралған.
Конкурста физик шәхестәр – социаль эшҡыуарҙар, шулай уҡ юридик шәхестәр ҙә ҡатнаша ала. Заявкалар ағымдағы йылдың 2 мартына тиклем ҡабул ителә. Еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы апрель аҙағында үткәреләсәк.
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә эшмәкәрлеге социаль эшҡыуарлыҡ принциптарына тап килгән эшҡыуарҙар аҙ түгел. Тимәк, улар әлеге конкурста ҡатнаша ала.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы яҙғы сессияһының тәүге ултырышы 27 ғинуарҙа үтә
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың яҙғы сессиялағы тәүге пленар ултырышы 27 ғинуарҙа үтә. Көн тәртибендә 35-тән ашыу һорау иҫәпләнә. Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев әйтеүенсә, яҙғы сессияла бөтәһе 50-гә яҡын закон проектын ҡарау күҙаллана.
— Бынан тыш, закон проекттарының көтөлмәгән варианттары булыуы ихтимал, сөнки иҡтисадтағы һәм сәйәсәттәге хәл тиҙ иғтибар итеүҙе талап итә, — тип өҫтәне парламент спикеры. — Хәлдәр йыш үҙгәреп тора, закондар дөрөҫ ҡарар ҡабул итеү өсөн ҡаршылыҡ булырға тейеш түгел. Бюджетта ла үҙгәрештәр булыр, моғайын.
Киләһе ултырышта икенсе уҡыуҙа депутаттар «Географик объекттарға атама биреү йәки үҙгәртеү тураһында тәҡдимдәр хаҡында халыҡ фекерен иҫәпкә алыу, мәғлүмәт биреү һәм асыҡлау тәртибе тураһында» Закон проектын ҡараясаҡ. Новелла географик объекттарға атама биреү тураһында тәҡдимдәрҙең йөкмәткеһенә талаптар, шулай уҡ документтар исемлеген билдәләргә тәҡдим итә. Федераль ҡануниәткә ярашлы, Рәсәй субъекттарының дәүләт власы органдары географик объекттарға атамалар биреү тураһында тәҡдимдәрҙе ҡарағанда халыҡ фекерен иҫәпкә алырға, сығымдар хаҡында мәғлүмәт бирергә тейеш.
Беренсе уҡыуҙа «Башҡортостан Республикаһында торлаҡ мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» инициатива ҡараласаҡ. Төҙәтмәләр ағымдағы йылдың 1 мартынан көсөнә инәсәк федераль ер ҡануниәтендәге үҙгәрештәргә бәйле. Улар социаль торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүгә йүнәлтелгән. Рәсәй Федерацияһының Ер кодексына төҙәтмәләр индереүҙе Башҡортостан парламентарийҙары башланы. Үҙгәрештәргә ярашлы, муниципаль һәм дәүләт милкендә булған ер участкалары торлаҡ төҙөлөшө маҡсатында булдырылған коммерция булмаған ойошмаларға бушлай файҙаланыуға бирелеүе мөмкин.
«Мәҙәниәт тураһында», «Мәғариф тураһында» һәм «Башҡортостан Республикаһында граждандарҙың һаулығын һаҡлау» республика закондарына төҙәтмәләр индереүҙе күҙ уңында тотҡан республика закондарының өс проекты ошо өлкәләрҙә хеҙмәт күрһәтеү сифатына бойондороҡһоҙ баһа үткәреүҙе ойоштороуға бәйле.
Бынан тыш, көн тәртибенә «Башҡортостан Республикаһында ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙең уңдырышлылығы тураһында» парламент тыңлауҙарын үткәреү мәсьәләһе индерелгән.


text:
Төбәктең ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәрен Һарытау йәрминкәләренә саҡыралар
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Һарытау Башҡортостандың ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәрен «Көҙ байлыҡтары» йәрминкәләрендә ҡатнашырға саҡыра. Был хаҡта республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Һарытау хакимиәте мәғлүмәттәре буйынса, йәрминкәләр 1 августа башлана. Улар ваҡлап һатыу баҙарҙары, сауҙа комплекстары янында ойоштороласаҡ.
Ойоштороусылар ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәренә йәрминкәләрҙә, сауҙа майҙандарында урынлашыу, кәрәкле мәғлүмәт биреү буйынса ярҙам күрһәтергә әҙер.
Тулыраҡ — республика Ауыл хужалығы министрлығы сайтында.


text:
22 апрелдә наркополицияла хеҙмәт итергә теләүселәр өсөн телефондан тура бәйләнеш ойошторола
Наркополиция хеҙмәткәрҙәре ниндәй шарттарҙа эшкә ҡабул ителә? Наркобизнесҡа ҡаршы эшмәкәрлектә ниндәй белгеслектәр талап ителә?
Ошо һәм ошоға бәйле башҡа төрлө һорауҙарға 2010 йылдың 22 апрелендә 11.00-12.00 сәғәттәрҙә үтәсәк «тура бәйләнеш» дауамында Рәсәй Федерацияһы Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының кадрҙар һәм тәрбиә эше бүлеге начальнигы, полиция подполковнигы Елена Павловна Шабалина яуап бирә.
Шылтыратыуҙар Башҡортостан наркоконтроленең һәр кешегә таныш ышаныс телефон номеры буйынса ҡабул ителә: 250-20-30 (Өфө). Республика ҡалалары һәм райондары халҡы шулай уҡ 8-800-347-20-30 номерына ла бушлай шылтырата ала.


text:
Фото:
Ике сәғәт эсендә Ауырғазы районында өс тонна макулатура йыйылған
Фото:
«Макулатура тапшыр – ағасты ҡотҡар!» акцияһы дауамында Ауырғазы районында өс тонна ҡағыҙ сеймал йыйылған. Ике сәғәт барышында, 11-ҙән 13-кә тиклем, Талбазыла махсус автомобиль район халҡынан һәм ойошмаларынан макулатура ҡабул иткән.
Тәбиғәтте һаҡлау акцияһының ойоштороусылары булып БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Өфө территориаль идаралығы һәм Ауырғазы район хакимиәте сығыш яһаған.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акцияла урта һөнәри белем биреү учреждениелары уҡыусылары һәм волонтерҙар әүҙем ҡатнашҡан. Акцияның икенсе этабы киләһе йылдың ғинуарында үткәреләсәк.


text:
2015 йылда төбәк бюджеты дефицитын ҡаплауға 8 миллиард һум йәлеп итеү планлаштырыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2015 йылда Башҡортостан бюджет дефицитын ҡаплауға 8 миллиард һум самаһы йәлеп итеүе ихтимал. Был хаҡта Башҡортостан Финанс министрлығы коллегияһы ултырышында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
— Быйыл беҙ бюджет дефицитын ҡаплауға өҫтәмә 8 миллиард һум йәлеп итергә планлаштырҙыҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республикабыҙ Хөкүмәте бурысҡа алыу мәсьәләһен һәр саҡ уйлап хәл итте. Бөгөнгө көндә бурысыбыҙ 24-25 миллиард һум кимәлендә. Иҫәпләүе еңел: 100 миллиард — республикабыҙ бюджеты, тимәк, бюджет күләменән 24-25 процент.
Башҡортостандың Финанс министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, март баштарына республиканың дәүләт бурысы 24 миллиард 669,2 миллион һум, шул иҫәптән дәүләттең ҡиммәтле ҡағыҙҙары — 13,1 миллиард һум, бюджет кредиттары — 6,7 миллиард һум, банк кредиттары — 4,4 миллиард һум, дәүләт гарантиялары 0,5 миллиард һум тәшкил иткән.


text:
29 февраль
29 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 60-се көнө кәбисә йылында. Йыл аҙағына тиклем 306 көн ҡала. Кәбисә түгел йылында берҙән-бер булманған көн.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- — Оверклокер көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1504 — Христофор Колумб Ай тотолоу күренешен Ямайка индеецтарын ҡурҡытыу өсөн файҙалана.
- 1860 — Герман Холлерит иҫәпләү машинаһын уйлап таба.
- 1936 — Нильс Бор атомдың планетар төҙөлөшөн тәҡдим итә.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1920 — Илья Исаакович Нусинов, совет драматургы, киносценарийҙары авторы.
- 1920 — Мишель Морган, француз киноактрисаһы.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2008 — Джанет Каган, америка фантаст-яҙыусыһы.


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
…Ҡулымда сәскәләр гөлләмәһе, өҫтөмдә аҡ алъяпҡыс, арҡамда портфель… Шат, көләс йөҙлө балалар мәктәпкә ағыла… Бөгөн 1 сентябрь! Белем көнө! Мин ғүмеремдә беренсе тапҡыр белем һуҡмағы буйлап атлайым… Мәктәп алдында беҙҙе ҡулына ҙур алтын асҡыс тотҡан мөләйем йөҙлө бер апай ҡаршылай. Әллә алтын асҡыстан, әллә мөләйем йөҙлө апайҙан яҡтылыҡ нуры һибелә. «Бына ошо алтын асҡыс менән белем ишеген асабыҙ»,- ти ул йылмайып. Яҡтылыҡ нуры тағы ла нығыраҡ һибелгәндәй була уҡытыусы апайҙан… Бар ҡурҡыуҙарым, шик-шөбһәләрем юҡҡа сыға… Уянып китәм…
…Оҙаҡ ҡына уйланып ятам… Беренсе уҡытыусым Әлфиә Хәмиҙулла ҡыҙын иҫкә төшөрәм. Яҡтылыҡ нурын таратыусы апай башҡорт теленең бөйөклөгө тураһында күп һөйләне беҙгә. «Ошо апай кеүек күпте белергә ине», тигән фекер бәләкәйҙән мине ҡалдырманы. Бәлки шул сәбәптәндер ҙә мин бәләкәйҙән уҡытыусы һөнәренә вайымһыҙ түгел инем.
Телемә, илемә, халҡыма булған һөйөүем мине Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетына алып килде лә инде. Һайлаған һөнәремә ғүмерлеккә тоғро ҡалырға әҙер булып, уҡыу йылдарында тейәгән белемемде, аҙ-маҙ тәжрибәмде йөкмәп, юлға сыҡтым. Ниҙәр көтә мине киләсәктә?..
Бына, ниһайәт, тәүге дәресем! Тулҡынланыуҙарымдың, ҡаушауымдың, шул уҡ ваҡытта ғорурлығымдың сиге юҡ! Мин — уҡытыусы! Күпме күҙҙәр, өмөт һәм ышаныс тулы ҡараштар һиңә төбәлгән! Улар өлкән дуҫына ышаныс менән баға. Өмөттәрен аҡлай алырмынмы? Юлымды дөрөҫ һайланыммы? Нимәгә өйрәтермен балаларҙы? Минең ҡулымда нескә бала күңелдәре. Ҡурҡыныс та, яуаплы ла: берәй уйламай әйтелгән һүҙ, яйһыҙ хәрәкәт — һәләкәткә алып киләсәк. Улар миңә ышанмаясаҡ… Шуға ла минең хаталанырға хаҡым юҡ!
Мин — башҡорт теле уҡытыусыһы. Ҡатмарлы һәм яуаплы һөнәр. Балаларға телебеҙҙең матурлығын, нескәлеген, байлығын еткереү бурысы тора минең алдымда. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күпселек рус һәм башҡа халыҡ вәкилдәре башҡорт телен өйрәнергә теләмәйҙәр. Был тел улар өсөн сит. Ә инде күпселек башҡорт, татар балаларының үҙ телен белмәүҙәре, хатта унан ситләшеүҙәре — ҡот осҡос хәл!..
Ҡулыма уҡыусым яҙған иншаны алам: «…Мәктәпкә ашығам. Юлымда әле бер әхирәтем, әле икенсеһе осрай. Барыһы ла мине: «Привет!»- тип сәләмләй. «Как дела!»- тип хәл һораша. Ә улар бит башҡорт! Урыҫса һөйләшеү уларҙың «туған» теленә әйләнгән, үҙ телдәрен сит телгә алыштырып юғалтыуҙарын һиҙмәйҙәр ҙә. Быны ишетеү ҙә, күреү ҙә, әлбиттә, минең өсөн ауыр. Беҙ үҙебеҙ үҙебеҙҙең туған телебеҙҙең һүҙлеген байытыу урынына, киреһенсә, бөтөнләй юҡ итергә тырышабыҙ. Көндән-көн әйткән фекерҙәребеҙҙең яртыһын башҡортса белмәй рус һүҙҙәре менән алыштырып әйтәбеҙ. Кемдер быға бик етди ҡарай, кемгәлер бөтөнләй кәрәкмәй үҙ теле, ә кемгәлер, ябай итеп әйткәндә, дуҫтары алдында үҙенең «бөйөклөгөн» күрһәтеп маташа. Был, минеңсә, дөрөҫ түгел. Һин башҡорт кешеһе икән – үҙ телеңдә һөйләшергә тейешһең…» Дөрөҫ, һәр кеше үҙенең әсә телен һаҡларға, ҡәҙерләргә тейеш. «Телде һаҡлау – илде һаҡлау, илде яҡлау, тел ҡәҙере – ил ҡәҙере »,- тип юҡҡа ғына әйтмәгәндәр бит.
К.Паустовский яҙыуынса «Үҙенең теленә вайымһыҙ кеше – ул ҡырағай кеше. Ул үҙенең асылы менән зарарлы кеше. Сөнки әсә теленә ҡарата уның ғәмһеҙлеге үҙ халҡының үткәненә, хәҙерге хәленә һәм киләсәгенә ғәмһеҙ ҡарауҙан килә.» Үҙ телен кәмһетеп ҡараусылар – улар бөтә яҡтан да кәм күңелле кешеләр.
Бөгөнгө башҡорт теле уҡытыусыһының төп бурысы үҙ телен кәмһетеп ҡараусы, ғәмһеҙ, ҡырағай кешеләр булдырмауҙа. Беҙ уҡыусыларҙы башҡорт теленең бөйөклөгө, халҡыбыҙҙың бай ижады менән таныштырып ҡына ҡалмай, уларҙа рух, милли ғорурлыҡ, туғанлыҡ тойғоларын тәрбиәләргә тейешлебеҙ. Халҡым, телем тип инанған шәхестәр үҫтерергә кәрәк беҙгә!
Хәҙер башҡорт теле башҡа телдәр менән тиң милли тел булып йөрөй. Теле булғас, тимәк, иле лә бар. Илһеҙ, телһеҙ милләт – киләсәкһеҙ милләт. Шуға күрә, үҙ телебеҙҙе беләйек, өйрәнәйек, хөрмәт итәйек !
…Һыҙылып таң атып килә… Шундай илаһилыҡ, сихрилыҡ. Таң нурҙары аҡрынлап бөтә тирә-яҡҡа тарала. Төн ҡараңғыһында булған яландар, тауҙар, өйҙәр ҡояш яҡтыһына, нурҙарына төрөнә. Яландағы төрлө-төрлө сәскәләр ҡояш нурына үрелеп тағы ла сафлыраҡ, йәмлерәк булып китәләр. Бар кешелеккә яҡтылыҡ, илаһилыҡ, йылылыҡ нурҙарын тарата ҡояшҡай…
… Уйҙар йомғағы тағы ла мине бала сағыма алып ҡайта… Нур өләшеүсе, яҡтылыҡ нурын таратыусы тәүге уҡытыусым күҙ алдыма баҫа. Ул, гүйә күктәге балҡыу йондоҙ, йомарт ҡояш апай. Үҙенең йылы, яҡты нурҙарын беҙгә, уҡыусыларына, өләшә… Белем, ғилем, тәрбиә, тәжрибә нурҙары улар.
Мин — уҡытыусы. Тимәк, мин — күктәге йомарт ҡояш, мәңге балҡыр йондоҙ. Ошо белем, тәрбиә нурында ҡойоноусы төрлө-төрлө сәскәләр — балаларым. Матур сәскәләр тағы ла нығыраҡ балҡыһын, йәмләнһен өсөн йомарт ҡояш апай үҙенең йылыһын, яҡты нурҙарын йәлләмәйенсә өләшергә тейеш. Ышанам, белем, тәрбиә, тәжрибә нурҙарым минең сәскәләремде сафландырыр, ғәм һәм өмөт бирер, ышанысҡа әйҙәр!
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Өфөлә РФ Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ассоциацияһы съезы үтәсәк
Өфөлә Рәсәй Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһы съезы үтәсәк. Был хаҡта Өфө ҡала Советының сираттағы ултырышында Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Төбәк башлығы билдәләүенсә, съезға Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән меңгә яҡын делегат киләсәк.
— Был ҙур сара. Ваҡыт самалы ҡалды, әҙерләнергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Президенты һүҙҙәренсә, съезд өс-дүрт аҙнанан үтәсәк. Уны үткәреү тураһында ҡарар көн элгәре Мәскәүҙә ҡабул ителде.
Рәсәй Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһы 1990 йылдың ғинуарында булдырылды. Ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр йөҙөндә Рәсәй крәҫтиәндәренең һәм фермерҙар берләшмәһенең хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау Ассоциацияның төп маҡсаты булып тора. Әлеге ваҡытта уның составына 68 төбәк крәҫтиәндәр союзы һәм ассоциацияһы инә, улар район кимәлендәге 600-гә яҡын фермер ойошмаһын, шулай уҡ фермер инфраструктураһының яҡынса 1500 кооператив берләшмәһен һәм предприятиеһын берләштерә.


text:
Өфөлә Халыҡтар дуҫлығы һәм Берҙәмлек проспекттары барлыҡҡа килде Фото: Хәниф Сөнәғәтуллин
Өфөлә Халыҡтар дуҫлығы һәм Берҙәмлек проспекттары барлыҡҡа килде
Өфөлә Халыҡтар дуҫлығы һәм Берҙәмлек проспекттары барлыҡҡа килде Фото: Хәниф Сөнәғәтуллин
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Халыҡтар дуҫлығы һәм Берҙәмлек проспекттары барлыҡҡа килде. 31 майҙа ҡала Советы депутаттары Өфөнөң төрлө урындарында 62 яңы урамға исем биреү тураһында өс ҡарар ҡабул итте.
Халыҡтар дуҫлығы проспекты — ҡаланың төп өлөшөн Затон биҫтәһе менән тоташтырған трасса. Ул Ағиҙел йылғаһы аша күперҙән башлана һәм Әхмәтов урамына тиклем дауам итә.
Баш ҡаланың Октябрь районындағы Өфө — Нуғай автомобиль юлынан алып Калинин районы Йылҡыбай ауылына тиклем магистраль урам Берҙәмлек проспекты тип атала.


text:
Башҡортостанда тикшерелгән яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары орлоҡтарының 93 проценты – кондициялы
Башҡортостанда 1 мартҡа ҡарата дәүләт стандарттары талаптарына ярашлылыҡҡа 261 мең тонна яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары орлоҡтары тикшерелгән, йәғни план буйынса һалынған орлоҡтоң 88 проценты. Бындай мәғлүмәттәрҙе «Россельхознадзор»ҙың Башҡортостан референт үҙәге килтерә.
Тикшерелгән орлоҡтоң 93 проценты, йәғни 243,3 мең тоннаһы, кондицияға ярашлы тип табылған. Ете процентын, йәғни 17,7 мең тоннаһын, яраҡһыҙға сығарғандар. Уларҙан 9,3 мең тонна орлоғо сүпле булып сыҡҡан, сығышы буйынса – 8,7 меңе, дымлылығы буйынса – 2,5 меңе, келәттә ҡоротҡостар булыу арҡаһында – 0,4 меңе, тип хәбәр иттеләр «Россельхознадзор»ҙың Башҡортостан буйынса идаралығы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостандың хәрби комиссариаты – хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу һөҙөмтәләре буйынса Үҙәк хәрби округта иң яҡшыһы
Үҙәк хәрби округтың хәрби комиссариаттары 2011 йылдың көҙөндә хәрби хеҙмәткә Волга буйынан, Уралдан, Көнбайыш Себерҙән һәм Байкал буйынан 60 меңдән ашыу призывникты оҙатҡан. Әммә уларҙың дүрттән бер өлөшө генә округ биләмәһендә хеҙмәт итәсәк, тип хәбәр итә Үҙәк хәрби округтың матбуғат хеҙмәте.
2 меңдән ашыу егет – Хәрби-диңгеҙ флотына, 10 меңдән ашыуы – Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәренә, 4 меңдән ашыуы Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәренә ебәрелгән. 77 кеше альтернатив граждан хеҙмәтен һайлаған. Һөҙөмтәләр буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырыу кампанияһы тейешле сроктарҙа, ойошмалы рәүештә үткәрелгән, призывниктар һаны план күрһәткестәренә ҡарата бер аҙға артҡан. Мәҫәлән, Башҡортостан Республикаһының хәрби комиссариаты ғәскәрҙәргә пландан тыш 14 процент егетте ебәргән, тиелә Үҙәк хәрби округтың матбуғат хеҙмәте мәғлүмәтендә.
Иң күп егеттәрҙе Башҡортостан һәм Татарстан республикаларының, Силәбе һәм Свердловск өлкәләренең, Красноярск крайының хәрби комиссариаттары ебәргән.
Хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу 31 декабрҙә тамамланған.


text:
Краснокама районында «Алтын көҙ» байрамы үтәсәк
Краснокама районында 8 сентябрҙә «Алтын көҙ» байрамы үтә. Райондың мәҙәниәт бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Николо-Березовка ауылының үҙәк майҙанында был көндө ауыл хужалығы йәрминкәһе ойоштороласаҡ, унда урындағы ауыл хужалығы кооперативтары, шулай уҡ мәктәптәр ҡатнашасаҡ. Белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре мәктәп участкаларында үҫтерелгән продукцияһын тәҡдим итәсәк.
Концерт программаһы сиктәрендә художестволы үҙешмәкәр коллективтар үҙ оҫталыҡтарын күрһәтәсәк. Байрам ҡунаҡтары өсөн спорт ярыштары, викториналар, төрлө конкурстар ҡаралған.
Краснокама районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы Лира Мостаева һүҙҙәренсә, «Алтын көҙ» байрамын үткәреү уларҙың төбәгендә матур йолаға әүерелгән.


text:
Әлшәй районы
Әлшәй районы (урыҫ. Альшеевский район) — Башҡортостандың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Дим йылғаһының урта ағымында урынлашҡан район. 1935 ғинуарында ойошторолған. Майҙаны — 2415 км².
Биләмәһенә 3 ҡасаба (Раевка, Аксен, Шафран) һәм 104 ауыл инә. Халҡы 44,2 мең кеше (2010), шул иҫәптән Район үҙәге Раевкала 18,3 мең кеше, Шафранда — 3,1, Аксенда — 1,2 мең кеше йәшәй. Халыҡтың урта тығыҙлығы 1 км²-ға 20 кеше. Күпселеге башҡорттар, татарҙар, урыҫтар.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Райондың көньяҡ-көнбайыш өлөшө Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында ята, көньяҡ сите Дөйөм Һырттың төньяҡ армыттарына барып тоташа, ҡалған өлөшө Ағиҙел буйы убалы тигеҙлеге буйлап һуҙылауылы Дим менән Сәрмәсән аҡҡан уйһыулыҡ Дим-Сәрмәсән дала коридоры тип аталауылы Карбонатлы һәм һелтеһеҙләнгән ҡара тупраҡлы ер күберәк. Ландшафы даланыҡына тартым. Урманлы ере 15%-тан артмай. Климаты йылы, ҡоро. Дөйөм майҙаныдың 82% ауыл хужалығы ерҙәре биләй, шуның 72,5% һөрөлгән. Ерҙәр һыу, һыу менән ел эрозияһы һәм саң бурандарынан боҙола.
Ҙур булмаған (Раевканы иҫәпләмәгәндә) Балҡан, Асҡар, Шафран, Каменка, Аксен, Черниговка нефть ятҡылыҡтары табылған. Төҙөлөш материалдары: эзбизташ (Әүрез, Шафран), ҡыҙыл балсыҡ (Гәйнәямаҡ, Ҡармыш, Иҙрис), ҡом (Иҫке Сәпәш), ҡом ҡатыш ҡырсынташ (Һарыш) ятҡылыҡтары бар. Дим йылғаһының туғайҙарында торф һаҙлыҡтары байтаҡ. Аксен лесничествоһында, Димдең туғайҙарында дарыу үҫәмлектәр һаҡлау буйынса заказниктар ойошторолған.
Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әлшәй районы — сәнәғәт һәм ауыл хужалығы районы. Нефть ятҡылыҡтары “Аксаковнефть" НГДУ-һы тарафынан үҙләштерелә. Раевкала шәкәр, йәшелсә консервалау, ҡатнаш аҙыҡ, май заводтары, ит комб-ты, тирмән, ремонт-техн. предприятиелары эшләй. Төҙөлөш материалдары, асфальт-бетон етештереүсе район әһәмиәтендәге предприятиелар бар.
Бөртөклөләрҙән иген үҫтереү хужалығы үҫешкән, һыйыр малы, сусҡа, һарыҡ, ҡош-ҡорт үрсетәләр. Традицион тармаҡтар: ҡымыҙ эшләү өсөн йылҡысылыҡ, умартасылыҡ.
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Районды Силәбе —Өфө — Һамар т. юлы һәм Шишмә — Дәүләкән — Ҡырғыҙ- Миәкә, Раевка — Стәрлетамаҡ автомоб. юлдары киҫеп үтә.
Соцаль-мәҙәни өлкә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Районда 62 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 22 урта мәктәп, Аксен ауыл хужалығы техникумы, Раевка һәм Шафран ПУ-лары, 33 дөйөм китапхана, 43 клуб учреждениеһы, 6 дауахана бар, климат һәм ҡымыҙ менән дауалаусы А.П.Чехов исемендәге һәм “Шафран" шифаханалары эшләй.
Урыҫ, башҡорт, татар телдәрендә “Альшеевские вести" гәзите сыға.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан. Ҡыҫҡа энциклопедия. «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәте. Өфө, 2007.
- Администрация Альшеевского района
- Каталог-справочник «Официальный и деловой Башкортостан», 1998/99]
- Новостной сайт села Раевский и Альшеевского района


text:
Баш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә Фото: Андрей Старостин
Баш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә
Баш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Өфөлә «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә.
Мәҫәлән, 12,7 мең вакантлы урындарҙың 3,7 меңдән ашыуында хеҙмәт хаҡы — 15-20 мең, 3,1 мең буш эш урындарында 20 мең һумдан ашыуыраҡ.
Меңгә яҡын вакансия 8-10 мең һум күләмендәге эш хаҡын күҙ уңында тота.
Тағы ла 500-ҙән ашыу буш эш урынында айына 6,9-8 мең һумлыҡ хеҙмәт хаҡы вәғәҙәләйҙәр.
Йәйге каникулдар ваҡытында уҡыусылар һәм студенттар өсөн эш урындарын иҫәпкә алып, 1,5 мең самаһы вакансия 6,9 мең һумдан артмаған хеҙмәт хаҡына тура килә, тип хәбәр иттеләр Өфөләге халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә.


text:
Мостай Кәримдең тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған театр фестивале
Өфөлә 14 октябрҙән 20-һенә тиклем Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған Республика театр фестивале үтәсәк. Уны асыу тантанаһы бөгөн, 14 октябрҙә, Мостай Кәрим исемендәге БР Милли йәштәр театрында үткәрелә. Фестиваль программаһын театрҙың башҡорт труппаһы башҡарыуында “Беҙҙең өйҙөң йәме” спектакле асасаҡ.
“Башинформ” агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, ҙур театр форумында ҡатнашыу өсөн Башҡортостан баш ҡалаһына республиканың бөтә театрҙары киләсәк, сөнки уларҙың һәр береһенең репертуарында Мостай Кәрим әҫәре буйынса ҡуйылған спектаклдәр бар.
Фестиваль көндәрендә өфөлөләргә 16 театраль-музыкаль тамаша күрһәтеләсәк. Улар араһында милли театр сәнғәте классикаһы – “Ай тотолған төндә”, “Ташлама утты, Прометей” трагедиялары, “Ҡыҙ урлау” комедияһы, “Оҙон-оҙаҡ бала саҡ” драмаһы һәм башҡалар.
Фестиваль Йәштәр театрында уҡ Мостай Кәримдең тыуған көнөндә — 20 октябрҙә тамамлана.


text:
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығында Ecolab Америка компанияһы менән хеҙмәттәшлек варианттары тикшерелде
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығында бөгөн, Башҡортостан менән малсылыҡ, ҡошсолоҡ, ветеринария, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәтенең бер төркөм йүнәлеше буйынса хеҙмәттәшлеккә әҙерлеген белдереүсе, Ecolab Америка компанияһы вәкилдәре менән осрашыу уҙҙы.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа республикала был компанияның бер нисә продуктын тест буйынса һынау, бушлай семинарҙар үткәреү килешелде. Тап ниндәй семинарҙар үткәреүҙәре тураһында Ecolab тәҡдимдәр пакетын ентекле өйрәнеүҙән һуң билдәле буласаҡ.
«Ecolab» Америка компанияһы баҙарҙа 90 йылдан ашыу. Етештереүҙең бөтә тармаҡтарында ла, шул иҫәптән ауыл хужалығында, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәтендә профессиональ гигиена өлкәһендә махсуслаша. Аҙыҡ-түлек етештереүҙә, һаулыҡ һаҡлау, энергетика, сәнәғәт производствоһы һәм ҡунаҡхана бизнесы производствоһы индустрияһында комплекслы программалар һәм хеҙмәттәр тәҡдим итә. Рәсәйҙә Ecolab сирек быуат самаһы эшләй. Башҡортостанда Америка компанияһын «Налко-Элемент» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте тәҡдим итә.


text:
Әмирхан Сәмирханов: БР Президенты Мөрәжәғәтнамәһе магистраль характерҙа
Башҡортостан Республикаһы Президентының БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе магистраль характерҙа һәм ирешелгән һөҙөмтәләр призмаһы аша киләсәккә хәрәкәт итеүсе векторҙарҙың йүнәлешен билдәләй. Шундай фекерен белдерҙе «Башинформ» агентлығына комментарийында БР Профойошмалар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмирханов.
—Президент Мөрәжәғәтнамәһендә профсоюздар хәл итеүҙә ҡатнашҡан бөгөнгө көндөң бар социаль-иҡтисади мәсьәләләре лә сағылыш тапҡан, — тине ул. – Был документта хеҙмәтсәндәрҙең йәшәү шарттарын яҡшыртыуға һәм ветерандарға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән стратегик программалы бурыстар ҡуйылған. Мортаза Рәхимов йәштәрҙе яҡлау механизмын әҙерләүгә лә иғтибар иткән. Йәштәр – төбәктең киләсәге, респулика именлеге лә киләсәктең ниндәй булыуына бәйле бит.


text:
Республикала география буйынса Берҙәм дәүләт имтиханынан уртаса балл 80,61 тәшкил итте
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
14 февралдә Башҡортостанда 18 кеше Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырҙы. 15 ҡатнашыусы — рус телен, өс сығарылыш уҡыусыһы географияны һайланы.
Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Миникеева һүҙҙәренсә, рус теле буйынса уртаса балл — 57, география буйынса 80,61-гә тиң.
— Берҙәм дәүләт имтиханын алдан тапшырғанда тәртип боҙоуҙар теркәлмәне. Имтихандар барышында видеокүҙәтеү булды, — тине Жанна Миникеева.
17 мартта республикала база кимәле буйынса математиканан Берҙәм дәүләт имтиханы репетицияһын үткәреү ҡаралған. Ул бөтә муниципалитеттарҙа ла ойошторола. Контроль-үлсәү материалдары федераль үҙәктән килтереләсәк.


text:
Башкортостанда кеше сәләмәтлеге өсөн хәүеф осраҡтары йышая
Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, уларҙың барыһы ла тиерлек дауаханала. Сир йоҡторғандар бәлеш, йәшелсә салаты һәм ҡыҙҙырылған тауыҡ ашаған булған. “Окей” маркетын тикшергәндә ризыҡ әҙерләүҙә гигиена талаптарын тупаҫ боҙоу осраҡтары асыҡланған. Әлегә был эште тикшереү дауам итә.
Күгәрсен районында себер язваһы, йәғни түләмә осрағы асыҡланған. Ун көн самаһы элек ат һуйып ашайҙар. Бер аҙналай ваҡыт үткәс хужабикәнең хәле насарая башлай, уның тән ҡыҙыулығы күтәрелә, тәненә ҡыҙыл таптар сыға. Табиптар сирлене Мораҡ район дауаханаһына оҙата. Эпидемиологтар йылҡы итен йыйып алған, хәҙер лаборатор тикшереүҙәр үтә.
Республика биләмәләрендә һыуҙа батыусылар һаны арта. Нагаево ҡасабаһы эргәһендә Ағиҙелдә 24 йәшлек ҡыҙҙың ғүмере өҙөлгән. Иглин районында 43 йәшлек кеше Ләмәҙ йылғаһына батҡан. Ул иҫерек булған. Йыл башынан Башҡортостанда 97 кешенең ғүмере һыуҙа өҙөлгән, уларҙың 30-ы июлдә батҡан.


text:
Өфөләге 4-се бала табыу йортонда Балаларҙы яҡлау көнөн ҙур тантана менән ҡаршыланыларФото: Георгий Шишкин
Өфөләге 4-се бала табыу йортонда Балаларҙы яҡлау көнөн ҙур тантана менән ҡаршыланылар
Өфөләге 4-се бала табыу йортонда Балаларҙы яҡлау көнөн ҙур тантана менән ҡаршыланыларФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөләге 4-се бала табыу йортонда Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөн байрамса тантана менән ҡаршыланылар. Йәйҙең тәүге байрамы Башҡортостанда ғына түгел, илдә лә ҙур бала табыу учреждениеларының береһе өсөн бик үҙенсәлекле. Сабый тыуыуы — бөтә коллектив өсөн ҙур шатлыҡ. Йыл һайын бында 7,5 меңдән ашыу бала тыуа.
«Беҙҙең бала табыу йорто илдәге иң яҡшы биш учреждение иҫәбенә инә. Киләһе йылда уға 40 йыл тула. Ошо йылдар эсендә табиптарыбыҙ 200 мең самаһы сабыйға донъяға килергә ярҙам иткән, — тине баш табиптың акушер-гинекология ярҙамы буйынса урынбаҫары, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Владимир Иваха. — Бала табыу йортонда ошондай саралар уҙғарыу изге йолаға әйләнгән. Беҙ быға бик шатбыҙ. Ғаиләгеҙгә бәхет, һаулыҡ һәм шатлыҡ теләйем. Беҙгә тағы ла килегеҙ!».
1 июндә һигеҙ ғаилә тантаналы шарттарҙа бала табыу йортонан сыҡты, уларҙың икәүһендә игеҙәк балалар тыуған. Конференциялар залына яңы тыуған сабыйҙарын күтәргән әсәләрҙең инеүе иң тулҡынландырғыс мәл булды. Атайҙар балаларын тиҙерәк күреү өсөн түҙемһеҙләнеп күк һәм алһыу конверттарға күҙ һалды.
Гөлнара һәм Илмир Фәризовтарҙың ғаиләһендә ике йәшлек Әминә исемле ҡыҙ үҫә, ул да бөгөн туғандары менән бергә ике ҡустыһын — Әнүәр менән Асҡарҙы ҡаршы алырға килгән. Малайҙар 23 майҙа тыуған. Уларҙың ауырлығы — 2450 һәм 2200, икеһенең дә буйы 44 сантиметр. Атай кеше, «Өфө инженер селтәрҙәре» предприятиеһы мастеры, әйтеүенсә, ул малай хаҡында хыялланған.
Дауалау учреждениеһе етәкселеге, табиптар, Өфө ҡалаһы Киров районындағы ЗАГС бүлеге етәксеһе Наилә Сәйетғәлина бәхетле ата-әсәләргә һәм яңы тыуған сабыйҙарға үҙҙәренең теләктәрен еткерҙе. Ул шулай уҡ бүләктәр — яңы тыуған балалар өсөн комплекттар һәм тыуыу тураһында таныҡлыҡтар тапшырҙы.


text:
Яңы йыл каникулдарында Башҡортостанда дөгөгә һәм йәшелсәгә хаҡтар һиҙелерлек күтәрелде Фото: Олег Яровиков
Яңы йыл каникулдарында Башҡортостанда дөгөгә һәм йәшелсәгә хаҡтар һиҙелерлек күтәрелде
Яңы йыл каникулдарында Башҡортостанда дөгөгә һәм йәшелсәгә хаҡтар һиҙелерлек күтәрелде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
31 декабрҙән 12 ғинуарға тиклем республиканың ҡулланыусылар баҙарында аҙыҡ-түлек тауарҙарының ҡайһы бер төрҙәре ҡиммәтләнгән. Хаҡтар күбеһенсә дөгөгә һәм йәшелсәләргә артҡан, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Ике аҙна тигәндә дөгө 8 процентҡа ҡыйбатланды — 12 ғинуарға уның килограмы уртаса 52,96 һум тора ине. Башлы һуған 9,4 процентҡа (килограмы 29,02 һум), кишер — 8,1 процентҡа (29,88 һум), картуф — 6,3 процентҡа (26,85 һум) ҡиммәтләнде.
Шулай уҡ аҡ күсәнле кәбеҫтәгә (5,9 процентҡа, килограмы 32,31 һумға тиклем), ҡара бөртөклө сәйгә (3,9 процентҡа, 504,49 һумға ), вермишелгә (3,6 процентҡа, 40,79 һумға), шәкәргә (3,7 процентҡа, 50,56 һумға) хаҡтарҙың артыуы билдәләнгән.
Бойҙай оно (2,2 процентҡа, килограмы 28,03 һумға тиклем), шулай уҡ икмәк һәм икмәк-ҡалас изделиелары (1,7-2,9 процентҡа), аҡ май (2,4) һәм көнбағыш майы (1,5), тары ярмаһы (2), алмалар (2,2), һөт (1) ҡиммәтләнде.
12 ғинуарға һыйыр итенең килограмы республика буйынса уртаса 268,47 һумға (плюс 1,1 процент), һарыҡ ите 314,5 һумға (плюс 1 процент), сусҡа ите 251,06 һумға (плюс 0,1 процент) һатылды. Һыуытылған һәм туңдырылған тауыҡтар 1,5 процентҡа ҡиммәтләнде һәм бер килограмы 131,95 һумға тәҡдим ителә. Туңдырылған балыҡҡа хаҡтар 2,8 процентҡа артты, уртаса хаҡы — килограмы 110,2 һум.
Үткән йылғы һөҙөмтәләр буйынса инфляция 11,2 процент тәшкил итте, был һуңғы биш йылдағы күрһәткестәрҙән юғары. Туҡланыу продукттарына хаҡтар 2013 йылға ҡарата 15,4 процентҡа артты.


text:
Башҡортостанда 19 Александровка ауылы иҫәпләнә
“Яндекс” компанияһының аналитика төркөмө үтә ҡыҙыҡлы географик күҙәтеүҙәр яһаған. Рәсәйҙә иң ныҡ таралған ауыл исемдәренең береһе – Александровка.
Башҡортостанда улар 19 иҫәпләнә. Бындай исемле ауылдар Благовещенда – ике, Ҡырмыҫҡалыла – дүртәү,уларҙың икәүһе 1-се Александровка һәм 2-се Александровка тип йөрөтөлә. Беҙҙә шулай уҡ өс Яңы Александровка бар.
Республикала Покровка ауылдары ла күп икән, уларҙың һаны шулай уҡ 19. Ирҙәр исеменән барлыҡҡа килгән ауылдар һаны ла байтаҡ: Николаевка (18), Ивановка (15), Дмитриевка (12), Алексеевка һәм Андреевка (10-шар).
Рәсәйҙә “Яңы”,“Үрге”,“Оло” ҡушымталы ауылдар һаны “Иҫке”, “Түбәнге”, “Бәләкәй” ҡушымталыларҙан күберәк.
Беҙҙең илебеҙҙә иң популяр урам исемдәре – Урман, Үҙәк һәм Баҡса урамдары икән. Ә бына һәр ҡалала булған Ленин урамы рейтингтың ни бары 23-сө юлында ғына булып сыҡты.
Миллиондан ашыу халыҡ йәшәгән ҡалалар араһында Өфө иң иркене икән. Бындай ҡалаларҙың иң тығыҙы – әлбиттә,"резинанан эшләнмәгән" Мәскәү. Бында бер кешегә ни бары 101 квадрат метр тура килә. Иркен Өфөлә бер кеше 698 “квадратҡа” иҫәп тота ала.


text:
Өфөлә фермерҙар баҙары барлыҡҡа килә
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфөлә ун фермер баҙары барлыҡҡа киләсәк, шуларҙың өсәүһе эшләй башланы. Был хаҡта 7 апрелдә үткән матбуғат конференцияһында ҡала хакимиәтенең сауҙа һәм хеҙмәттәрҙе координациялау бүлеге начальнигы Ольга Завьялова хәбәр итте.
— Йәрминкәләр төп туҡланыу продукттарына хаҡтарҙың артыуын туҡтатырға ярҙам итә, — тип билдәләне Ольга Завьялова. — Фермер баҙарҙары ял көндәрендә генә түгел, аҙна буйына эшләй. Бының өсөн баш ҡалала ун майҙансыҡ бүленгән.
Бөгөнгө көндә өс фермер баҙары — «Өфө — Затон» трассаһында, Эшсе хәбәрселәр урамында һәм Дим районында — һатып алыусыларҙы ҡабул итә башланы. Ҡалғандары май байрамдары алдынан асыла.
Яңы форматтағы баҙарҙар санитар нормаларға ярашлы итеп йыһазландырыласаҡ. Көн һайын ауыл хужалығы етештереүселәре урын өсөн аҡса түләйәсәк. Сауҙа урынын ҡуртымға алыу хаҡы көнөнә 300 һумдан ашмаясаҡ.


text:
Раил Сарбаев Moody’s Investors рейтинг агентлығы вәкилдәре менән осрашты
Төбәк иҡтисадының кредит түләүгә һәләтлелеге һәм республиканың инвестицион үҫеш перспективалары бөгөн Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры Раил Сарбаев менән Moody’s Investors Service Inc компанияһының баш аналитигы, вице-президент Александр Прокловтың эш осрашыуында тикшерелде .
Иң абруйлы рейтинг агентлығының береһе Moody’s Investors Service Inc аналитиктары Башҡортостанға төбәктәге социаль-иҡтисади хәлде билдәләү, хәүефтәрҙе анализлау өсөн материалдар йыйыу һәм аналитик тикшереүҙәр үткәреү өсөн килгән. Тәүге тапҡыр Башҡортостанға кредит рейтингы 2001 йылдың апрелендә билдәләнгән һәм ул даими раҫланып торған. Ун йыл хеҙмәттәшлек итеү дәүерендә агентлыҡ республиканың кредит рейтингын өс тапҡыр күтәрҙе.
Уҙған йылда агентлыҡ аналитиктары Башҡортостандың юғары кредит рейтингын һәм республика иҡтисады үҫеше тотороҡлоғон раҫланы — Ba1, тотороҡло, һәм был финанс көрсөгө арҡаһында ҡайһы бер илдәрҙең кредит рейтингы кәметелгән, ә бер нисә Рәсәй Федерацияһы субъектының рейтингын күҙаллау “кире”гә үҙгәртелгән осраҡта.
Әлеге визиттары дауамында агентлыҡ белгестәренә төбәк иҡтисадының төп блоктары – Башҡортостан Республикаһының социаль-иҡтисади үҫеше, мөлкәт комплексы менән идара итеү, бюджет һәм бурыс сәйәсәтен үтәү буйынса тулы мәғлүмәт бирелгән. Бер нисә ай эсендә Moody’s аналитиктарына материалдарҙы анализлап, төбәк иҡтисады торошо хаҡында ентекле иҫәп-хисап әҙерләргә тура киләсәк.
Осрашыуҙа БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары – финанс министры Айрат Ғәскәров та ҡатнашты.


text:
Владимир Путин Өфөлә ветерандар госпитале өсөн яңы корпус төҙөүҙе хупланы
Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин Өфөлә һуғыш ветерандарының Башҡортостан республика клиник госпитале өсөн яңы корпус һәм поликлиника төҙөү идеяһын хупланы. Был хаҡта Һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының Башҡортостан республика Советының киңәйтелгән пленумында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, республика етәкселеге Рәсәй Хөкүмәтенә яңы корпус төҙөү тураһында тәҡдим менән сығып, Владимир Путиндан был мәсьәлә буйынса яҡлау тапҡан. Рөстәм Хәмитов был объектты Федераль маҡсатлы программаға индереү тураһында үтенес менән уға махсус рәүештә мөрәжәғәт иткән. Хәҙер корпус төҙөү мәсьәләһенең уңышлы хәл ителеүе республика властарының илдең Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы менән был һорау буйынса һөҙөмтәле эшләүенән тора. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, ул республика Хөкүмәтенә тейешле күрһәтмә биргән һәм уның үтәлешен үҙ контроле аҫтына алған.
Госпиталдең яңы корпусын, поликлиника төҙөү һәм уларҙы заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу өсөн яҡынса бер миллиард һум аҡса кәрәк буласаҡ.


text:
Баш ҡалала иң яҡшы шәжәрә төҙөүселәрҙе асыҡланылар
ӨФӨ, 2014 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә иң яҡшы шәжәрә төҙөүгә республика конкурсы уҙҙы. Шәжәрә байрамы Башҡортостан райондарының бөтә ауыл биләмәләрендә һәм ҡалаларында йыл һайын уҙғарыла.
Конкурстың маҡсаты һәм бурысы – халыҡта үҙ ырыуы, халҡы, тыуған төйәге тарихына ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу; ғилми-тикшеренеү, крайҙы өйрәнеү, этнография йүнәлешендәге эшмәкәрлекте киңәйтеү; йәш быуынды тикшеренеү һәм ғилми эшкә йәлеп итеү; илһөйәрлек һәм Ватаныбыҙҙың тарихи һәм мәҙәни мираҫына һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү.
Конкурсҡа 41 эш тәҡдим ителде, тип хәбәр итә Республика халыҡ ижады үҙәге. Бөтә шәжәрәләр ҙә бай документаль һәм күрһәтмәле сығанаҡтар менән иҫбатланған.
Жюри составына Башҡортостандың билдәле фән эшмәкәрҙәре: БР Үҙәк дәүләт тарихи архивтың бүлек начальнигы Зөфәр Ғәтиәтуллин, БР Фәндәр академияһы Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының Шәжәрәләр үҙәге мөдире Рәфил Асылғужин, БР Фәндәр академияһы Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының бүлек мөдире Юлдаш Йосопов, Башҡорт дәүләт университетының Рәсәй тарихы кафедраһы доценты Марат Зөлҡәрнәев, Ауырғазы районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы Риф Вәлиев инделәр.
Конкурс еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы 18 октябрҙә Ауырғазы районында «Шәжәрә байрамы» республика халыҡ ижады байрамында үтәсәк.
Конкурстың ойоштороусылары – БР Мәҙәниәт министрлығы һәм Республика халыҡ ижады үҙәге.


text:
Баш ҡаланың «Каруанһарай» сауҙа-эш комплексы янында халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенең мобиль офисы эшләйәсәк
Шаршамбы, 22 майҙа, Өфөнөң «Каруанһарай» сауҙа-эш комплексы янында ҡаланың халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенең мобиль офисы эшләйәсәк. Сара Халыҡ-ара эшһеҙлектән яҡлау көнө сиктәрендә ойошторола.
«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, теләгән һәр кешегә төрлө дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеләсәк. Улар араһында — вакансиялар эҙләү, һөнәри йүнәлеш биреү буйынса тестар үткәреү, консультация биреү.
Мобиль офис 14-17 сәғәттәрҙә эшләйәсәк. Барлыҡ хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә.


text:
Әлфиә әлморон йыя Әлморон ул-витамин Әсәһе Әлфиәгә гел Әҙерләй емеш һутын.
Ҡылымдың заман,зат,һан менән үҙгәреүе Урман аптекаһында
Шифалы үләндәр Юл япрағы -Подорожник Үгәй инә үләне -Мать-и-мачеха Меңъяпраҡ -Тысячелистник Аҡ сәскә -Ромашка Мәтрүшкә -Душица Һары мәтрүшкә -Зверобой Әлморон –Шиповник Йүкә сәскәһе -Липовый цветок
Юл япрағы
Мәтрүшкә,һары мәтрүшкә
Аҡ сәскә
Миләш
Йүкә сәскәһе
Шифалы үләндәр Юл япрағы -Подорожник Үгәй инә үләне -Мать-и-мачеха Меңъяпраҡ -Тысячелистник Аҡ сәскә -Ромашка Мәтрүшкә -Душица Һары мәтрүшкә -Зверобой Әлморон –Шиповник Йүкә сәскәһе -Липовый цветок
Ҡылым замандары Үткән заман Хәҙерге заман Киләсәк заман
Ошо һүҙҙәрҙе үҙгәртегеҙ: Тор, өҙ,йый.
Өй эше: 2 һөйләм төҙөргә


text:
«Ҡатын-ҡыҙҙар» йәрминкәһендә 600 эш урыны тәҡдим ителде
Бөгөн Өфөлә үткән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн вакансиялар йәрминкәһендә 600-ҙән ашыу буш эш урыны тәҡдим ителгән. Өфөнөң мәшғүллек хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәлә 40-лаған күмәртәләп һәм ваҡлап сауҙа итеүсе, йәмәғәт туҡланыу предприятиелары һәм ойошмалары, ҡунаҡханалар, ресторандар ҡатнашҡан.
Йәрминкәгә дөйөм алғанда 500 кеше килгән. Уларҙың 130-ы әңгәмәләшеү үткән һәм уның һөҙөмтәһендә 90-ға яҡын кеше эшкә урынлашыуға саҡырылған.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2012 йыл башынан алып был ҡатын-ҡыҙҙарға тәғәйенләнгән дүртенсе махсус вакансиялар йәрминкәһе.
Киләһе «вакантлы» йәрминкә Өфөлә 31 майға билдәләнгән һәм дәүләткә ҡарамаған милек формаһындағы предприятиеларға арнала.


text:
Ер мәсьәләһе хөкүмәт контролендә
2 — 3 декабрҙә Өфөлә «Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәрен үҫтереү һәм камиллаштырыуҙың төбәк проблемалары» төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтәсәк. 18 ноябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтенең тейешле бойороғона ҡул ҡуйылды.
Документҡа ярашлы конференцияның ойоштороу комитеты булдырылды, уны Премьер-министр урынбаҫары – БР Хөкүмәте Аппараты Етәксеһе Илшат Тажетдинов етәкләй. Форум үткәреү операторы итеп БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы билдәләнде.
Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы, «Башҡортостан» телерадикомпанияһы, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы конференцияны әҙерләү һәм үткәреү буйынса сараларға мәғлүмәти ярҙам күрһәтә. Бойороҡ үтәлешенә контроль республиканың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығына йөкмәтелде, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан Президенты РФ Паралимпия комитеты президенты Владимир Лукин менән осраштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты РФ Паралимпия комитеты президенты Владимир Лукин менән осрашты
Башҡортостан Президенты РФ Паралимпия комитеты президенты Владимир Лукин менән осраштыФото: Олег Яровиков
23 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Рәсәй Федерацияһы субъекттарында кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил, РФ Паралимпия комитеты президенты Владимир Лукин менән осрашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Республика башлығы Башҡортостандың паралимпия спортындағы ҡаҙаныштарын иҫкә төшөрҙө.
– Спортты үҫтереүгә күп көс һәм ресурстар йүнәлтәбеҙ, һөҙөмтә булараҡ яҡшы ҡаҙаныштарға өлгәшәбеҙ. Темптарҙы кәметергә йыйынмайбыҙ, киреһенсә, уларҙы арттырасаҡбыҙ, һәр яҡлап ярҙам итеүҙе үҫтерәсәкбеҙ. Бының өсөн ресурстар, ә иң мөһиме компетенция, белгестәр бар. Халыҡ паралимпия спортын үҫтереү яҡлы, — тине Президент. Шул уҡ ваҡытта ул төбәккә объекттар төҙөүҙә федераль үҙәктән ярҙам кәрәклеге хаҡында әйтте.
– Беҙ тиҙ ышаныусан кешеләр, ышанып, ҙур паралимпия үҙәген төҙөй башланыҡ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төрлө сәбәптәр арҡаһында быйыл федераль финанслау туҡтатылды. Әлбитә, 2013 йылда төҙөлөштө дауам итеп, уны 2014 йылда тамамларға тейешбеҙ. 2015 йылда Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре саммиттары үткәрелә. Был ваҡытҡа объекттың файҙаланыуға тапшырылыуын теләр инек. Уның ярҙамында Өфөлә һәм Башҡортостан Республикаһында спорт, тәү сиратта паралимпия спорты мәсьәләләренең нисек хәл ителеүен күрһәтә алыр инек. Дәүләт Думаһына паралимпия спорты вәкиле, күп тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы Рима Баталованы делегат итеп ебәрҙек. Ул әүҙем эшмәкәрлек алып бара. Беҙҙә яңы спортсылар, яңы быуын тәрбиәләнә башланы. Паралимпия спортын үҫтереү эшен яҡшы беләбеҙ. Иғтибар, ресурстар, лидерҙар – быларҙың барыһы ла беҙҙә бар һәм артабан үҫтереләсәк. Республика был йәһәттән тырышып эшләйәсәк.
– Бынан тыш, — тип дауам итте Президент, — артабан беҙҙә Паралимпия уйындарына индерелгән спорт төрҙәре буйынса халыҡ-ара кимәлдәге ҙур ярыштар, донъя һәм Европа чемпионаттарын үткәрергә тәҡдим итә алыр инек. Рәсәй чемпионаттарын үткәреү тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр спорт объекттарына ирекле йөрөй алһын өсөн, уларҙы ҡулайлаштырыу өҫөндә эшләйбеҙ, беҙҙә ундай программа бар. Был эш спорт объекттарына ғына түгел, ҡала һәм ауыл инфраструктураһына ла ҡағыла. Барыһы ла бер юлы килеп сыҡмай, әлбиттә, бының өсөн ваҡыт кәрәк. Әммә процесс дөрөҫ йүнәлештә бара. Был йәһәттән дә ҙур, мөһим саралар үткәреү өсөн беҙҙең базаны, беҙҙең мөмкинлектәрҙе ҡулланырға тәҡдим итер инем.
Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил эшмәкәрлегенә килгәндә, бында Рөстәм Хәмитов, «беҙ яҡшы эшләйбеҙ, үҙ-ара тығыҙ бәйләнеш булдырғанбыҙ, бер-беребеҙҙе аңлайбыҙ һәм ярҙам итәбеҙ», тип билдәләне.
Владимир Лукин билдәләүенсә, паралимпия эштәре менән ул 16 йыл шөғөлләнә һәм был ваҡыт эсендә илдә паралимпия спортын үҫтереү йәһәтенән күп эштәр башҡарылған. Башҡортостандың паралимпия хәрәкәтендәге ҡаҙаныштарына ул юғары баһа бирҙе.


text:
Фото:
Экологик форум асыласаҡ
Фото:
12 октябрҙә Өфөнөң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында Экологик форум асыла. Уны ойоштороусылар — Башҡортостан Хөкүмәте, Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса Федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы, Урал буйы экологик, технологик һәм атом күҙәтеүе идаралығы (Ростехнадзор), БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, «Лигас» үҙәге.
Форум сиктәрендә «УралЭкология. Сәнәғәт хәүефһеҙлеге — 2010» күргәҙмәһе үтәсәк. Унда Рәсәйҙең ете төбәгенән 50-нән ашыу предприятие ҡатнашасаҡ.
«Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә дәүләт сәйәсәте һәм тәбиғи ресурстарҙы рациональ файҙаланыу» ғилми-ғәмәли конференцияһы, шулай уҡ экология тематикаһы буйынса семинарҙар һәм түңәрәк өҫтәлдәр үткәреләсәк.
Бик күп химия, нефтехимия, нефть табыу, нефть эшкәртеү, руда табыу предприятиелары урынлашҡан Башҡортостан өсөн сәнәғәт хәүефһеҙлеге проблемаһы айырыуса мөһим.
Тәбиғәтте, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау сәнәғәт һәм көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү, предприятиеларҙан ағып сыҡҡан бысраҡ һыуҙарҙы, газ ҡалдыҡтарын таҙартыу өлкәһендә тирә-яҡ мөхиткә һәм кешеләр һаулығына зыянды кәметеүсе хәҙерге ҡорамалдар һәм өр-яңы технологиялар индереүҙе һәм файҙаланыуҙы талап итә.
Форум үҙ эшен 14 октябрҙә тамамлай.


text:
Өфөлә иң яҡшы 30 белгес бүләкләнде
Өфө ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин кесе йомала ҡаланың 2010 йыл дауамында хеҙмәт өлкәһендә үҙен күрһәткән 30 кешеһенә республика һәм ҡала наградаларын тапшырҙы. Иң юғары хәрмәт был юлы Өфөнөң Совет районы Халыҡ мәшғүллеге үҙәге директоры Геннадий Шубочкинға күрһәтелде – ул Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһын – беҙҙең төбәктең иң юғары наградаһын алды.
Тағы бер Хөкүмәт наградаһы Өфөнөң Совет районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Вилорий Угаровҡа тапшырылды – уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы» исеме бирелде. Туғыҙ кеше республика баш ҡалаһының почет грамоталары һәм «Ҡала алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» билдәләре менән бүләкләнде. Улар араһында «Айҙар» театр студияһы директоры Айҙар Ғәлимов, «Берҙәм Рәсәй» гәзитенең фотохәбәрсеһе Вячеслав Стрижевский, 3-сө гимназия директоры Әлфиә Кириллова һәм башҡалар бар.
Йәнә 19 кеше Өфө ҡала Советы почет грамоталарын алды.


text:
Гәзит
Гәзит, газета — даими исем менән билдәле бер ваҡыт йышлығында сығыусы матбуғат баҫмаһы. Боронғо ҡулдан яҙылған яңылыҡ мәғлүмәттәр — гәзиттең боронғо өлгөһө. Был йәһәттән Юлий Цезарь баҫтыра башлаған «Сенат эше», һуңыраҡ «Халыҡтың көндәлек ижтимағи эше» нәҡ шундайҙар. Ваҡиғалар йылъяҙмаһы яҙылған балсыҡ таҡтасыҡтар Боронғо Рим гәзиттәре булып тарихҡа ингән. Яҡынса 911 йылдан башлап Ҡытайҙа «Цзинь бао» («Баш ҡала хәбәрҙәре») сыға башлай.
«Газета» һүҙе ваҡ итальян аҡсаһы (итальянса gazzetta —гасета) исеменән алынған. XVI быуатта батша һарайы торомошо, сауҙа яңылыҡтары, башҡа ҡалаларҙан хәбәрҙәрҙән торған көндәлек мәғлүмәт баҫмаһын уҡыған өсөн бер гасета йәғни һайыҫҡан (итальянса — gazza) һүрәте төшөрөлгән иң ваҡ тимер аҡса түләгәндәр. Артабан баҫмаға нәҡ ошо атама йәбешеп ҡалған. Совет заманындағы дәүләт стандарты ГОСТ буйынса: гәзит — «нәшерләгәндә тәғәйен ваҡытлы матбуғат сараһы үҙенсәлегенә яраҡлаштырылған билдәле бер форматтағы бер йәки бер нисә битле баҫма»[1].
Йөкмәткеһе
Гәзиттәр тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йола буйынса, гәзит Боронғо Римдә таратылған ҡала яңылыҡтары хаҡындағы хәбәрҙәрҙән килә, тип иҫәпләнә. «Рим халҡының көндәлек эштәре» (итальянса — Acta diurna populi romani), урыҫса «Ежедневные дела римского народа») тип аталған һәм ҡулдан күсереп яҙылған ҡағыҙ төргәктәр формаында майҙандарҙа эленеп ҡуйылған, сәйәсмәндәргә йә юғары ҡатлам вәкилдәренә алып барылған. Артабанғы Рим гәзиттәре ваҡиғалар барышы яҙылған балсыҡ йә ағас таҡтасыҡтарҙан торған. Был мәғлүмәттәр Юлий Цезарь Боронғо Рим сенатының ултырыштары тураһында отчётты, полководецтар белдереүҙәрен һәм күрше дәүләт хакимдарының мөрәжәғәттәрен мотлаҡ таратыу тураһында фарман биргәнсе, әлбиттә, рәсми булмаған.
VIII быуатта Ҡытайҙа сыға башлаған «Баш ҡала хәбәрҙәре» («Цзинь бао» «Столичный вестник») донъялағы беренсе баҫма гәзит була. Унда император ҡарарҙары һәм мөһим ваҡиғалар хаҡында хәбәрҙәр урын ала. Гәзит баҫыу өсөн башта таҡталарға иероглифтар уйып яҙғандар, уларҙы тушь менән буяп, оттиск эшләгәндәр. Был ысул бик уңайһыҙ булған, йыш буялған таҡта бик тиҙ яраҡһыҙға әйләнгән.
Артабанғы йөҙ йылыҡтар арауығында гәзиттәрҙә әлли ни үҙгәрмәй: 1450-се йылдарҙа Германияла Иоганн Гутенберг күсереп яҙыусылар ярҙамынан тыш текстарҙы баҫып күбәйтеү мөмкинлеге биргән текст баҫыу өсөн пресс уйлап тапҡансы әле һаман ҡулдан күсереп яҙылған төп яңылыҡтар «төргәге» юғары чиновниктар һәм бай сәүҙәгәрҙәр тормошондағы ғәйәт ҡыйбат атрибут булып ҡалыуын дауам итә. XVI быуатта гәзиттәр үҙҙәренең бөгөнгө йөҙ-ҡиәфәтен ала башлай. Нәҡ шул осорҙа ҡулланылышҡа «газета» һүҙе —Венецияла яңылыҡтар яҙылған мәғлүмәт баҫмаһы өсөн түләнелгән ваҡ итальян тимер аҡсаһы gazzettaның исеме инеп китә лә инде. Хәҙерге мәғлүмәт агентлыҡтарының боронғо өлгөһө булған мәғлүмәт йыйыу буйынса тәүге бюролар нәҡ ошо ҡалала ойошторолған һәм яңы шөғөл — «яңылыҡ яҙыусы» һөнәре бында тыуған тип иҫәпләнә.
Хәҙерге мабуғат баҫмаларына ныҡ оҡшаған тәүге гәзиттәр иҫәбенә Францияла 1631 йылдың 30 майынан сыҡҡан "La Gazette"ны индерәләр. 1200 дана тирәһе тиражы булған был баҫманы ил биләмәләрендә яңылыҡтар таратыуға 1630 йылда патент алған дворян Теофраст Ренодо нәшер итә. "La Gazette"ның сәйәси әһәмиәте шул тиклем юғары була, хатта уға Франция короле Людовик XIII үҙе, шулай уҡ кардинал Арман Жан дю Плесси Ришельёның хәбәрҙәр яҙа. "La Gazette"ның Киң мәғлүмәт сараларының был төрө үҫеүе өсөн әһәмиәте ҙур була: ул түләүле реклама урынлаштыра башлай. 1657 йылда инглиз гәзиттәренең береһе тәүге реклама тәҡдиме баҫа, ә тиҙҙән король Карл II үҙенең яратҡан йорт эте юғалыуы хаҡында иғлан сығара. Ярты быуаттан һуң Даниэль Дефо, «Дәүләт эштәренә күҙәтеү» (урыҫса «Обозрение государственных дел») исемле аҙналыҡ нәшер итеп, сәйәси журналистикаға нигеҙ һала.
Европала ваҡытлы матбуғат 1605 йылда тыуған тип һанала. «Relation: Aller Fürnemmen» һүҙҙәре менән асылған тәүге баҫма Страсбургта донъя күрә. Уның мөхәррир-баҫыусыһы быға тиклем ҡулъяҙма гәзиттәр төҙөү менән шөғөлләнгән типограф Иоганн Каролус (нем.)баш. була. 1609 йылдың ғинуарында Вольфенбюттель ҡалаһында беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған тәүге гәзит — «Aviso» сыға. Унда Кёльн, Антверпен, Рима, Венеция, Вена һәм Прага ҡалаларынан яңылыҡтар[2].
нимес матбуғатына инеп ҡалған итальян һүҙе «avviso» нимес аҙналыҡтарының үҙҙәренең өлгөһө (прообраз) Венеция баҫмалары менән генетик бәйләнеше хаҡында бик асыҡ һөйләй. Нимес матбуғатының форматы һәм яңылыҡтарҙы биреү тәртибе лә avvisiларҙы хәтерләтә.
Тәүге баҫма гәзиттәрҙең аныҡ ҡына атамаһы булмай. Ғәҙәттә уларҙың нәшер ителеү урыны һәм мөхәррир-сығарыусыһының исем-шәрифе күрһәтелмәй. Яңылыҡ хәбәрҙәренең урынлашыуы уларҙа һөйләнелгәндең мөһимлегенә түгел, ә был мәғлүмәттең килгән көнөнә бәйле була. Яңылыҡтарға ғәмәлдә аңлатма бирелмәй, улар бер ниндәй рубрикаһыҙ ҡуйыла, сәйәси хәл-ваҡиғалар күп осраҡта бигүк дөрөҫ һәм хаҡ булмаған шаҡ ҡатырғыс хәбәрҙәр (сенсациялар) менән ҡушып һәм буталып урынлаштырыла.
Рәсәй гәзитәре тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙә баҫма гәзиттәр барлыҡҡа килгәнсе Посольский приказда оҙаҡ ваҡыт батша һәм баярҙар өсөн нимес һәм голланд матбуғатына ҡулъяҙма күҙәтеүҙәр төҙөгәндәр. Улар «куранттар» тип аталған. 1702 йылдың 15 декабрендә Пётр I ҡул ҡуйған указ куранттарҙы үҙ ҡарамағында типографияһы булған Монастырский приказға бирергә һәм «донъя»ға сығарырға ҡуша. Баҫыр алдынан куранттарҙы мөхәррирләгәндәр. Бер нисә тапҡыр Пётр үҙе корректураларҙы уҡый. 1702 йылдың аҙағында уҡ донъя күргән тәүге гәзиттәрҙең бары тик корректуралары һәм ҡулъяҙма күсермәләре генә һаҡланып ҡалған. Беҙҙең көндәргәсә был гәзиттең Мәскәүҙә 1703 йылдың 13 ғинуарында (иҫкесә 2 ғинуарында сыҡҡаны килеп еткән (был дата 1991 йылдан Рәсәй матбуғаты көнө булараҡ билдәләнә). Гәзит ҡағыҙ табағының һигеҙҙән бер өлөшө ҙурлығында була, ситтәрендә буш урындар ҡалдырылмай, текст сиркәү шрифты менән йыйыла (ҡайһы бер осраҡта формат үҙгәргән, шрифт ғәҙәтигә алмаштырылған). Баҫманың даими атамаһы ла булмай, шулай ҙа баш исемдең күп варианттарында «Ведомости» һүҙе осрай. Матбуғат тарихы буйынса әҙәбиәттә нәҡ уны баҫма атамаһы булараҡ ҡарау ҡабул ителгән. Гәзиттең тәғәйен тиражы шулай уҡ булмай, 1-2 меңдән 30 меңгәсә дана менән баҫыла. Уның сығыу аралығы сит ил матбуғатын килтереүсе почтаға, Посольский приказ тәржемәселәренең һәм типография ҡеүәттәренең эш күләменә бәйле булған. Мәскәүҙән тыш «Ведомости» баҫмаһының ҡайһы бер һандары Петербургта ла донъя күрә. Тора-бара яңы баш ҡала гәзитте нәшерләүҙең төп урынына әйләнә, ә сит ил матбуғатына күҙәтеүҙәр Сит ил эштәре коллегияһы өсөн яһала башлай[3].
XIX—XX быуаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гәзиттәрҙең яһалма һәм тиҙ үҫеүе XIX быуатҡа тура килә: нәҡ ошо осорҙа күп кенә Европа илдәрендә сәйәси һәм йәмғиәт тормошоноң үҙәге матбуғатҡа күсә. XX йөҙ йыллыҡта гәзиттәр уңышлы үҫешен артабан дауам итә. Шул уҡ ваҡытта уҙған быуаттың 20-се йылдарында радио, 50-се йылдарында телевидение кеүек яңы электрон матбуғат саралары барлыҡҡа килеү менән баҫма матбуғат бер ни тиклем үҙгәрҙе. Мәҫәлән, мәғлүмәт биреүҙә өлгөрлөк һәм етеҙлек йәһәтенән, хис-тойғоло сюжеттар ойоштороу яғынан радио һәм телевидение менән тиңләшә алмаған гәзиттәр төп иғтибарҙы аңлатма (комментарий) биреүгә, хәл-ваҡиғаларҙы ентекләп анализлауға, шулай уҡ урындағы яңылыҡтарҙы яҡтыртыуға һәм төрлө яҡлы ваҡ белдереүҙәр баҫтырыуға йүнәлтте.
XX быуат аҙағы — XXI быуат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XX быуат аҙағында, Интернет барлыҡҡа килеп, реклама һәм белдереүҙәрҙең һиҙелерлек өлөшө унда киткәндән һуң[4], гәзиттәр көрсөккә килеп терәлде. Уларҙың күптәре, быға яуап итеп, таблоид форматына күсте: был бер яҡтан ҡағыҙҙы бәрәкәтле тотоноуға килтерһә, икенсенән бәләкәй күләмле һәм хис-тойғоға байыраҡ мәҡәләләр менән элекке иҫке ҡарашлы баҫмалар иғтибарынан ситтә ҡалған йәш һәм йылғырыраҡ уҡыусыларҙы үҙҙәренә йәлеп итергә мөминлек бирҙе. Шулай ҙа таблоид форматына күсеү бар бәләләрҙән ҡотҡара торған универсаль сара булып сыҡманы, һәм бар осраҡта ла көтөлгән нәтижә һәм матди файҙа бирмәне. Хәҙерге ваҡытта донъя гәзиттәренең күбеһе материалдар урынлаштырыуҙың һәм уҡыусылар менән реклама биреүселәрҙе күберәк табыуға булышлыҡ итерҙәй яңы формалар эҙләү юлында.
XXI быуатта Ер шарында берҙән-бер ҡулъяҙма гәзит— «Мусальман» Һиндостандың Ченнаи ҡалаһында 1927 йылдан бирле сығып килә. Дүрт матур яҙыу оҫтаһы (каллиграф) урду телендә көндә уның тексын яҙа, аҙаҡтан был өлгө пресс ярҙамында кәрәк булған данала баҫыла.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дерюжинский В. Ф. Газета // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Моисеев В. А. Журналистика и журналисты. К.: Дакор, 2002. — 400 с. — ISBN 966-95845-3-1
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Газета (англ. newspaper) :: Г :: Словари | Большой толковый словарь Владимира Чернышева
- ↑ Майер И. Вести-Куранты 1656 г., 1660—1662 гг., 1664—1670 гг. Часть 2. Иностранные оригиналы к русским текстам. М., 2008. С. 26-27.
- ↑ См.: Шамин С. М. Куранты XVII столетия: Европейская пресса в России и возникновение русской периодической печати. — М.—СПб., 2011. С. 141—145
- ↑ Кто спасет утопающих?. Частный Корреспондент (8 января 2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Газеты Во всех странах
- Интернет-портал «Старые газеты» — Рәсәй империяһы һәм СССР гәзиттәре материалдары.
- Газета, печатное периодическое издание в Энциклопедии на Либрусеке
- Подборка статей о газетах из других энциклопедий
- Иван Скворцов-Степанов. Капитал и газеты Вестник труда № 2 (1909)
- Марк Твен. Разнузданность печати — Речь в клубе журналистов (Хартфорд, 1873)
- Дмитрий Быков. «Правильная газета» // «Новый взгляд» (газета) : газета. — Москва, 2006. — № 08. — С. 03.


text:
Виктор Пчелинцев, Рима Баталова һәм Айрат Шаммазов баҡалылар менән осрашты
Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Виктор Пчелинцев, «Баҡалы яҡташтар берлеге» рәйесе, Паралимпия комитеты вице-президенты, ДәүләтДумаһы депутаты Рима Баталова һәм БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, ӨДНТУ ректоры Айрат Шаммазов Баҡалы районының йәмәғәтселек вәкилдәре менән осрашты. Сара райондың Мәҙәниәт йортонда үтте.
Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Виктор Пчелинцев республиканың социаль-иҡтисади күрһәткестәре, киләсәккә төп бурыстар тураһында һөйләне. Виктор Пчелинцев күп кенә социаль-етештереү күрһәткестәре буйынса Баҡалы районында ыңғай йылдамлыҡтың күҙәтелеүе хаҡында әйтте. Үткән йыл һөҙөмтәләре буйынса район Башҡортостандың 54 төбәге араһында 15-се урында тора.
Осрашыу барышында «Баҡалы яҡташтар берлеге» йәмәғәт ойошмаһының эшмәкәрлеге хаҡында ла һүҙ булды. Ойошма 10 йылдан ашыу эшләп килә. Төрлө проекттарҙа ҡатнашып, берләшмә ағзалары районға һәр яҡлап ярҙам итә. Шулай итеп, ӨДНТУ ректоры Айрат Шаммазов ярҙамы менән Ҡуштирәк ауылы мәктәбендә заманса мультимедиа класы асылды. Класты ремонтлауға һәм уны йыһазландырыуға 1 миллион 300 мең һум аҡса тотонолған. Бынан тыш, ауыл халҡын компьютерҙа эшләү нигеҙҙәренә өйрәтеү өсөн дә аҡса бүленгән.
Осрашыуҙа баҡалылар район халҡын борсоған һорауҙар бирҙе. Мирзаһит ауылы халҡы республика һәм район етәкселегенә ошо көндәрҙә йорттарға ебәрелгән «зәңгәр яғыулыҡ» өсөн рәхмәт әйтте. Кешеләр биатлон үҙәген төҙөп бөтөү сроктары менән ҡыҙыҡһынды. Райондың спорт комитеты рәйесе был мәсьәләне хәл итеүҙә булышлыҡ итеүҙе һораны. Ҡуштирәк ауылы советы хакимиәте башлығы райондың төпкөл ауылдарына автобустарҙың барып етмәү мәсьәләһен ҡуҙғатты. Барлыҡ һорауҙар ҙа контролгә алынды. Осршыу «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбленең концерты менән тамамланды.


text:
Фото:
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу-2010 буйынса Хөкүмәт комиссияһы төҙөлдө
Фото:
Рәсәй Премьер-министры Владимир Путин 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү буйынса РФ Хөкүмәте Комиссияһы төҙөү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Уны РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары —Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Сергей Собянин етәкләне.
Комиссия составына башҡарма власть органдарының кешеләрҙең айырым категорияларын иҫәпкә алыуҙы үткәреү һәм уны үткәргәндә именлекте тәьмин итеү өсөн яуаплы етәкселәре һәм белгестәре, шулай уҡ федераль округтарҙың рәсми вәкилдәре, Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург губернаторҙары һәм Саха (Якутия) Республикаһы Президенты инә.
Беренсе ултырышта федераль округтарҙа 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы ойоштороу буйынса комиссиялар төҙөү тураһында положение ҡараласаҡ.
Башҡортостанда республика Хөкүмәте ҡарамағында БР биләмәһендә халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса Комиссия 2008 йылдың июлендә төҙөлгәйне. Уға Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкселек итә.
Республика комиссияһы ултырыштарында муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәт башлыҡтары үҙ биләмәләрендә алдағы халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек тураһында отчет бирә, ағымдағы әҙерлек сараларына, халыҡ араһында мәғлүмәт-аңлатыу эше барышына, планлы сараларҙы үтәү буйынса алда торған бурыстарға арналған мәсьәләләр ҡарала.
Бындай комиссиялар республиканың һәр муниципаль районында һәм ҡала округында, шулай уҡ Өфөнөң ҡала эсендәге райондарында ойошторолған һәм әүҙем эшләй. Башҡортостанстаттан хәбәр итеүҙәренсә, төрлө кимәлдәге 70 комиссия составына 1300-ҙән ашыу кеше ингән. Улар араһында —федераль һәм республика башҡарма власть территориаль органдары, министрлыҡтар, ведомстволар һәм ойошмалар, урындағы үҙидара органдары вәкилдәре.


text:
Өфөнөң йәш гвардиясылары киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекеренә йоғонтоһон тикшерҙе
«Сәйәси клуб» проектында ҡатнашыусылар йыйылышында киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекеренә йоғонтоһо тикшерелде. Сара Башҡортостандың йәш гвардиясылары тарафынан ойошторолдо. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Берҙәм Рәсәйҙең йәш Гвардияһы»ның Башҡортостан төбәк бүлексәһенең матбуғат секретары Полина Вишневская хәбәр итте.
— Осрашыу Көнсығыш иҡтисади-юридик гуманитар академияһында үтте, — тип комментарий бирҙе ул. – Студенттар алдында Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Ғизәтуллин, элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Марат Ғәзизов, Блогерҙар мәктәбе етәксеһе Евгения Куцуева сығыш яһаны.
Киң мәғлүмәт саралары көн һайын тәҡдим иткән мәғлүмәттән нисек файҙалыһын, кәрәклеһен, ҡыҙыҡлыһын һайлап алырға, нисек алданмаҫҡа – сығыш яһаусылар һәм студенттар бергәләшеп ошо һорауҙарға яуап бирергә тырышты. Һөҙөмтәлә ҡатнашыусылар, мәғлүмәт яңы, файҙалы һәм сифатлы булырға тейеш, тигән фекергә килде.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты «Сәскәләр Арбаты» байрамын ҡараны
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 25, 26 августа Өфөнөң Ленин урамында үткән «Сәскәләр Арбаты» байрамында булды. Республика башлығы бында тәҡдим ителгән сәскәләр композицияларын ҡараны, артистар һәм тамашасылар менән аралашты.
Ленин урамында белем биреү, медицина учреждениелары, дөйөм туҡланыу предприятиелары үҙҙәренең экспозицияларын булдырған, концерт номерҙары әҙерләгән. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры алдында Рөстәм Сөләймәнов етәкселеге аҫтында Милли симфоник оркестр сығыш яһаны.
«Сәскәләр Арбаты»нда эшҡыуарҙар үҙҙәренең продукцияһын тәҡдим итте, белем биреү үҙәктәре программалары хаҡында һөйләне, шулай уҡ төрлө оҫталыҡ дәрестәре үткәрелде.
— Сәскәләр көнө ҡала халҡында ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, «Сәскәләр Арбаты» идеяһын улар дәррәү күтәреп алды, — тине Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов. – Ленин урамын йәйәүле итеү йәһәтенән тәүге бындай сараны 12 июндә үткәргәйнек, ул «Оҫталар ҡалаһы» тип аталды. Бындай тематик байрамдарҙы йышыраҡ ойошторорға планлаштырабыҙ. Уларҙа Өфөнөң һәм республиканың барлыҡ ижади кешеләрен ҡатнашырға саҡырам. Яҡын арала көҙгө йәрминкәләр үткәреүгә айырым баҫым яһаясаҡбыҙ. Уларҙың береһен Ленин урамында үткәрербеҙ, моғайын.
— Сәскәләр байрамы үткән йылдарҙа һәр районда ойошторола торғайны, быйыл уны дөйөм ҡала кимәлендә үткәрергә булдыҡ, — тине Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. – Көн болотло һәм ямғырлы булыуға ҡарамаҫтан, «Сәскәләр Арбаты» ҡала халҡы өсөн ысын байрамға әүерелде. Унда бик күп кеше ҡатнашты. Бындай саралар ҡалабыҙҙа матур йолаға әүерелер, тип ышанам. Улар һәр миҙгелдә лә актуаль.


text:
Башҡортостанда күсемһеҙ милек баҙарының йәнләнеүе көтөлә — республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда күсемһеҙ милек баҙарының йәнләнеүе көтөлә — республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты
Башҡортостанда күсемһеҙ милек баҙарының йәнләнеүе көтөлә — республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Яҡын арала Башҡортостанда күсемһеҙ милек баҙарының йәнләнеүе көтөлә. Был хаҡта Өфөлә үткән түңәрәк өҫтәлдә республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Николай Гавва хәбәр итте.
— Үткән йылдың аҙағында барыһы ла илдә иҡтисади көрсөк буласағын күҙаллап, аҡсаларын нигеҙҙә күсемһеҙ милеккә һалды. Был хәл декабрь айында булды. Һуңынан ипотека буйынса ставканың кәмеүен көтөү арҡаһында килешеүҙәр һаны, шуға ярашлы, төҙөлөш баҙарына керемдәр кәмене. 1 апрелдән ипотека буйынса 12 процентлыҡ ставка ғәмәлгә инә. Бөгөнгө көндә беҙ килешеүҙәр төҙөүҙең һәм төбәктең төҙөлөш комплексына керемдәрҙең әүҙемләшеүен көтәбеҙ, — тип хәбәр итте Николай Гавва.
Николай Гавва әйтеүенсә, ағымдағы йылдың тәүге айҙарында республикала төҙөлөш күрһәткестәре былтырғыға ҡарағанда күберәк.
— Ағымдағы йылдың беренсе кварталында Башҡортостанда 530 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән. Әгәр былтырғы күрһәткестәр менән сағыштырһаҡ, 30 процентҡа күберәк килеп сыға, — тип һөйләне Николай Гавва.
— Былтырғы һөҙөмтәләр буйынса, торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса Өфө илдә алтынсы тиҫтәне биләй. Беҙҙә ихтыяж ҙур. Торлаҡ күп төҙөлөүгә ҡарамаҫтан, булған етешһеҙлектәр саҡ бөтөрөлә башланы, — тине Өфө хакимиәтендәге кәңәшсе Владимир Барабаш.
Республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Николай Гавва ведомствола халыҡты ипотекаға ылыҡтырыуға булышлыҡ итәсәк тәҡдим әҙерләнгән тип билдәләне.
— Дәүләт комитетында халыҡты ипотекаға йәлеп итеү өсөн тәҡдим әҙерләнгән. Әлеге ваҡытта ул республика Хөкүмәтендә тикшерелә. Уның асылы республика аҡсалары иҫәбенә процент ставкаһын субсидиялауға ҡайтып ҡала. «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһында торған кешеләр өсөн ипотека ставкаһын тағы ла ике процентҡа кәметергә, йәғни ставканы 10 процентҡа тиклем төшөрөргә тәҡдим итәбеҙ. Был төбәктә торлаҡ төҙөүҙе әүҙемләштерергә мөмкинлек бирәсәк. Ошондай программа республиканың баш ҡалаһында ла әҙерләнә, — тип йомғаҡ яһаны Николай Гавва.


text:
Бер атеист мосолман байрамдарында ял итергә теләмәй
Башҡортостан юғары судына бер кеше республикала мосолман байрамдарын бөтөрөү үтенесе менән мөрәжәғәт иткән. Ҡорбан байрам һәм Ураҙа байрам уның хеҙмәт хоҡуҡтарын боҙа икән. Суд уның теләген үтәргә риза булмаған.
Башҡортостанда йәшәүсе бер кеше, үҙен атеист тип һанай һәм мосолман байрамдарында ял итергә теләмәй. Әммә христиан байрамдары тураһында ул үҙ фекерен белдермәгән. 11-се июлдә республика юғары судында был осраҡ буйынса хөкөм үткәрелгән. Дини байрамдарҙа ял итеүҙе атеисттарға һәм башҡа дин кешеләренә ҡарата дискриминация тип атай һәм уның конституцияла ҡаралған хеҙмәт хоҡуҡтанын боҙа ти.
Башҡортостан юғары суд рәйесе ярҙамсыһы Елена Макушина уны былай тип аңлатты: «Хөкөмдә республика президенты хакимиәте, ял көндәре указына ҡул ҡуйыусы булараҡ, һәм Ҡоролтай хакимиәте, ҡанунды сығарыусы ағза булараҡ ҡатнашты. Дини байрамдарҙа ял итеү хеҙмәт кодексы менән дә, йә ғөмүмән Рәсәй ҡануниәте менән дә ҡаршылыҡта түгел. Рәсәй төбәктәренең үҙ дини байрамдарын ял көндәре тип иғлан итергә хаҡтары бар. Шуға таянып, юғары суд дәғүәсенең талабын кире ҡаҡты. Әммә хөкөмгә биреүсе был ҡарар менән риза түгел һәм уға ҡаршы ялыу биргән. Хәҙер инде был эштең Рәсәй юғары судына ебәреләсәге ихтимал.»
Белгес фекере
Татарстандың атҡаҙанған юристы Зөбәйҙә Яхина был хаҡта үҙ фекере менән уртаҡлашты: “Беҙҙең төп ҡанун ул Рәсәй федерацияһы конституцияһы. Уның 37-се мәддәһендә хеҙмәт азат булырға тейеш тейелгән. Хеҙмәт итергә теләгән кеше үҙенең шөғөлө буйынса эшкә урынлашырға хоҡуҡлы. Әгәр ҙә ул эшкә кергән икән, ул хеҙмәт килешеүенә ҡул ҡуйған тигәнде аңлата. Хеҙмәт килешеүендә барыһы ла яҙыла: ниндәй көндәр ял көнө, ниндәй көндәр эш көнө, эш хаҡы һәм башҡа. Әгәр кеше был килешеүгә ҡул ҡуя икән, уға буйһонорға тейеш. Ҡанунды былай ҡулланырға тырышыу, минең уйлауымса – мәғәнәһеҙлек. Бөгөнгө көнгә беҙҙең хеҙмәт эйәләренең бөтөн ҡайғыһы бындай төрлө проблемаларҙа ғына булһа, беҙ бик рәхәт йәшәйбеҙ, тип әйтер инем. Әммә беҙҙә башҡа проблемалар ҙа етәрлек бит, эшһеҙлек мәсьәләһе, мәҫәлән.
Ул кеше, үҙенең ризаһыҙлығы менән судҡа мөрәжәғәт итергә хоҡуҡлы, ә инде уның мөрәжәғәте ҡәнәғәтләндерелә ме, юҡ мы - уныһы хөкөм эше. Ләкин конституциянан, хеҙмәт кодексынан, хөкөм практикаһынан сығып, был осраҡта уның дәғүәләре урынһыҙ, тип әйтер инем. Хөкүмәттең ҡарары бар икән, яҡшы мы, яман мы, беҙ уға ҡаршы бара алмайбыҙ. Был яһалма уйлап сығарылған проблема.
Был осраҡта мине иң борсоғаны - ул бындай ғаризалар килеп сығыуы бер ҙә был кешенең ҡаты эшләгеһе килгән өсөн, йә байрам көндәре уға ҡамасаулаған өсөн дә түгел, был милләттәр араһында күрәалмаусылыҡ тыуҙырыу өсөн эшләнә, тип уйлайым. Был минең шәхси фекер, әлбиттә”.


text:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән – Стәрлетамаҡта
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Стәрлетамаҡҡа юлланды. Ул бер нисә иҡтисади һәм социаль әһәмиәтле объектҡа, шул иҫәптән ағас эшкәртеү предприятиеһына, мебель етештереү фабрикаһына, ҡаланың сүп-сарҙы сорттарға айырыу станцияһына барырға, шулай уҡ «Өс капитан» балалар баҡсаһын төҙөү барышы, 1-се ҡала клиник дауаханаһында асылған йөрәк-ҡан тамырҙары үҙәге эшмәкәрлеге менән танышырға планлаштыра.
Көндөң икенсе яртыһына Стәрлетамаҡ халҡы менән осрашыу билдәләнгән.
Тулыраҡ мәғлүмәт — «Башинформ» агентлығының киләһе хәбәрҙәрендә.


text:
Республика парламентының 19-сы ултырышында туғыҙ яңы закон һәм бюджет документтары пакеты ҡабул ителде
Башҡортостан парламентының 19-сы ултырышында депутаттар бюджет документтары пакетын һәм туғыҙ яңы закон ҡабул итте. “Башҡортостан Республикаһының 2010 йылға бюджеты тураһында” һәм "Башкортостан Республикаһының Республика мотлаҡ медицина страховкалауы фондының 2010 йылға бюджеты тураһында" икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙарҙа ҡабул ителгән закон проекттарының закон итеп ҡабул ителеүенән тыш, “Башҡортостан Республикаһында байрам һәм иҫтәлекле көндәр, һөнәри байрамдар һәм башҡа әһәмиәтле көндәр тураһында” БР Законының 1-се һәм 3-сө статьяларына үҙгәрештәр индереү тураһында” закон проектына ла закон статусы бирелде. Уға ярашлы Башҡортостан Республикаһының Конституция көнө байрам көндәренән иҫтәлекле көндәргә күсерелде. “Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында”, “Этил спирты, алкоголле һәм спиртлы продукция етештереү һәм уларҙың әйләнеше өлкәһендәге эшмәкәрлекте көйләү тураһында” БР закондарына, “Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында” БР Законының 30.1 статьяһына, “Башҡортостан Республикаһында ваҡлап һатыу баҙарҙарын ойоштороу тураһында” БР Законына, Башҡортостан Республикаһының Экология кодексына, “Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында БР Законының 213-сө статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында закон проекттары беренсе һәм икенсе уҡыуҙа ҡабул ителде.
“Башҡортостан Республикаһының мировой судьялары тураһында” БР Законының 5-се статьяһына,” “Башҡортостан Республикаһының мировой судьялары тураһында”, “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында” , “Башҡортостан Республикаһында туберкулездың таралыуын киҫәтеү тураһында” , “Башҡортостан Республикаһында социаль партнерлыҡ органдары тураһында” , “Китапхана эше”, “Башҡортостан Республикаһында бала хоҡуҡтарының төп гарантиялары тураһында” БР Закондарына үҙгәрештәр индереү тураһында закон проекттарын депутаттар икенсе уҡыуҙа ҡабул итте.
“Башҡортостан Республикаһында бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкиле тураһында”, “Башҡортостан Республикаһында хоҡуҡи акттар нормативы тураһында” (Башҡортостан Республикаһының норматив хоҡуҡи акттарын һәм уларҙың проекттарын коррупцияға ҡаршы экспертиза үткәреү тәртибен аныҡлау өлөшөндә) БР Законына үҙгәрештәр индереү тураһында, “Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайы тураһында” (БР Конституцияһына ярашлы итеү өлөшөндә), “Башҡортостан Республикаһында дәүләт граждандар хеҙмәте тураһында” БР Законының 7-се статьяһына( Башҡортостан Республикаһында дәүләт граждандар хеҙмәткәренә килемдәрҙе һәм милекте декларациялау тәртибен аныҡлау өлөшөндә), “Башҡортостан Республикаһында муниципаль хеҙмәттә пенсия тәғәйенләү һәм түләү тәртибе тураһында” БР Законына (муниципаль район (Өфө ҡалаһы районы,ҡала округы) хакимиәте башлығы вазифаһын алмаштырыусыларҙы пенсия менән тәьмин итеү мәсьәләләрен аныҡлау өлөшөндә) БР Законына, Башҡортостан Республикаһы Ер аҫты байлыҡтары кодексының 16.1 статьяһына (Интернет селтәрендә ер участкалары менән файҙаланыу хоҡуғына аукцион йәки конкурс үткәреү тураһында иғлан урынлаштырыуҙа тәртип булдырыу өлөшөндә), “Мәҙәниәт тураһында” ( йәш таланттарға һәм ижади йәштәргә дәүләт ярҙамын көсәйтеү өлөшөндә) БР Законына үҙгәрештәр индереү тураһында закон проекттары беренсе уҡыуҙа хупланды.
Депутаттар бюджетты планлаштырыуға нигеҙ булып торған 2010 йылға һәм 2012 йылға тиклем осорҙа Башҡортостан Республикаһының социаль-иҡтисади үҫешен күҙаллау проектына төҙәтмәләрҙе раҫланы.
Дәүләт Думаһына ике закондар сығарыу инициативаһы – “Дарыу препараттары тураһында” Федераль Законына һәм Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында РФ Кодексына үҙгәрештәр индереү тураһында закон проекттарын индереү – ҡабул ителде. Депутаттар БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайы һәм Ҡабардин–Балкар Республикаһы Парламенты араһында закондар сығарыу эшмәкәрлегендә хеҙмәттәшлек итеү тураһында Килешеү йөкмәткеһен хупланы.


text:
Баш ҡалала «Прайм-тайм» телевизион конкурсы еңеүселәре бүләкләндеФото: Олег Яровиков
Баш ҡалала «Прайм-тайм» телевизион конкурсы еңеүселәре бүләкләнде
Баш ҡалала «Прайм-тайм» телевизион конкурсы еңеүселәре бүләкләндеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә, «Башинформ» агентлығының конференц холында, «Прайм-тайм» телевизион конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы булды. Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов иң яҡшы эштәрҙең авторҙарына статуэткалар һәм дипломдар тапшырҙы.
Республика ҡала һәм райондарында 40-тан ашыу урындағы телерадиокомпания эшләй. Һөнәре буйынса иң яҡшыһы конкурсы улар араһында ойошторолдо. Билдәле журналистарҙан, телевизион берекмәләрҙең етәкселәренән торған жюри 10 компанияның эштәрен ҡараны һәм еңеүселәрҙе билдәләне.
Учалы телерадиостудияһы ижтимағи-сәйәси характерҙағы иң яҡшы материал өсөн бүләкләнде. «Салауат» телекомпанияһы — социаль-иҡтисади, Баймаҡ телерадиотапшырыуҙар студияһы мәҙәни-рухи характерҙағы материал тәҡдим итте. Ҡалтасы районының киновидеоселтәре — республикала Әҙәбиәт йылын, Яңауыл телевидениеһы һәм радиоһы дәүләт, Башҡортостан халыҡтары телдәрен үҫтереү проблемаларын яҡтыртыу буйынса иң яҡшы материал менән шатландырҙы. «Салауат» телекомпанияһы операторы иң яҡшы оператор эше өсөн махсус бүләккә лайыҡ булды. Ҡырмыҫҡалы телевидениеһы Миңлеғәле Шайморатовҡа һәйкәл асыуға арналған махсус репортажы өсөн «Еңеүҙең 70 йыллығы» номинацияһында еңеп сыҡты.
«Быйыл 160 самаһы эш тәҡдим ителде. Ҡатнашыусылар төрлө жанрҙа, төрлө телдә эшләй белгән кеүек был да бик ҡыуаныслы күренеш. Төбәк компанияларында кешеләр күп булмаһа ла, улар эшләргә лә, конкурсҡа әҙерләнергә лә өлгөрә. Сифат тураһында шуны әйтке килә: фестивалгә ебәрелгән эштәр ижади яҡтан, идеяһы менән айырылып торорға тейеш», — тип билдәләне «Рәсәй Мәҙәниәт — Башҡортостан» телеканалының баш мөхәррире Татьяна Саттарова.
Ижади бәйгене ойоштороусылар — Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, «Башҡортостан» ДТРК-һы.


text:
Башҡортостанда балалар лагерҙарына вожатыйҙар әҙерләү курстарына заявкалар ҡабул ителә
Е.Поспелова исемендәге «Перспектива» республика вожатыйҙар әҙерләү үҙәге БР Студенттар отрядтары штабы менән берлектә 6 мартҡа тиклем вожатыйҙар әҙерләү курстарына заявкалар ҡабул итә. Бында уҡып сыҡҡандар 2012 йылдың йәйенә республиканың һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренең балалар лагерҙарына һәм үҙәктәренә вожатый (тәрбиәсе), физкультура (йөҙөү) буйынса инструктор, түңәрәк етәксеһе, ди-джей булып эшкә урынлашыу мөмкинлегенә эйә була. Вожатыйҙарҙың яҡынса эш хаҡы – 6500-9000 һум.
Заявкалар Өфө ҡалаһы, Свердлов урамы, 55 (БДПУ-ның 3-сө дөйөм ятағы) адресы буйынса һәр дүшәмбе һәм шишәмбе көндәрендә 16-нан 20 сәғәткә тиклем ҡабул ителә. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн телефон — 89174043731 («Перспектива» республика вожатыйҙар әҙерләү үҙәге директоры Алексей Дуденко).
Әйткәндәй, былтыр был үҙәк йәйге сезонға яҡынса 240 вожатый әҙерләгәйне.


text:
Мәҙәниәт
Мәҙәниәт — (үҫтереү, һуңғараҡ — тәрбиәләү, белем биреү ҡылымдарынан) кеше эшмәкәрлегенең төрлө өлкәләрендә бик ҙур мәғәнәгә эйә булған төшөнсә. Мәҙәниәт философия, культурология, тарих, сәнғәтте өйрәнеү, лингвистика, этнолоингвистика, политология, психология, иҡтисад, педагогика фәндәрендә өйрәнелә.
Мәҙәниәт төшөнсәһенә кеше эшмәкәрлеге — уның сағылышы, үҙ-үҙен танытыуы, оҫталығы, таҫыллығы инә. Шулай уҡ кешенең характер, компететлыҡ, оҫталыҡ, һәләт, белем объективлығы һәм субъективлығында ла мәҙәниәт күренә. Мәҙәниәт — кеше эшмәкәрлеге йыйылмаһының нығынған формалары, унһыҙ ул йәшәй алмай.
Мәҙәниәт — кешегә хас борсолоу, фекерҙәр менән билдәле бер ҡағиҙәләрҙе үтәү буйынса кодтар йыйылмаһы, шуның менән идара итеү тәьҫире яһау. Мәҙәниәттең килеп сығыу сығанағы булып, кеше эшмәкәрлеге, ижад, үҙ-үҙеңде танытыу тора. Мәҙәниәттең төрлө билдәләмәләре.
Донъяла мәҙәниәттең фәлсәфәүи, фәнни билдәләмәһе күп булыуы был төшөнсәгә мәҙәниәт предметы һәм объектына бәхәсһеҙ билдә кеүек һылтанырға ирек бирмәй һәм аныҡ, тар итеп конкретлауҙы талап итә. Мәҙәниәт дөйөм кешелек һәм рухи ҡиммәттәрҙе тормошҡа ашырыу сығанағы.
Йөкмәткеһе
Терминдың тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғолоҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо Грецияла “мәҙәниәт” терминына, “эске мәҙәниәт”, йәки икенсе төрлө “күңел мәҙәниәте” тигәнде аңлатҡан пайдейя яҡын була.
Латын сығанаҡтарында был һүҙ тәү башлап, Марк Порций Катондың латын прозаһының иң тәүге ҡомартҡыһы булған игенселек тураһындағы трактатында осрай. Был трактат баҫыуҙарҙы тәрбиәләүгә генә түгел, ә ер эшкәртеүгә айырыуса ҙур күңел йылыһы биреүгә арналған. Мәҫәлән, ер участкаһына эйә булыу өсөн Катон шундай кәңәш бирә: һатып алған ерҙе ялҡауланмай ғына бер нисә тапҡыр урап сығырға; әгәр участка яҡшы булһа, уны ҡараған һайын ул нығыраҡ оҡшаясаҡ. Бына ошо «оҡшай» тигән һүҙ мотлаҡ булырға тейеш, әгәр юҡ икән, яҡшы тәрбиә лә, йәғни мәҙәниәт тә булмаясаҡ.
Римда йәшәүселәр «мәҙәниәт» һүҙен ниндәйҙер бер объект менән эйәлек килештә ҡулланған, йәғни, бары тик камиллашыуҙы, яҡшырыуҙы белдергән һүҙбәйләнештәрҙә: «culture juries» — үҙ-үҙеңде тотоу ҡағиҙәләрен үтәү сифаты, «culture lingual» — телде камиллаштырыу һ. б.
Рим ораторы һәм философы Марк Туллий Цицерон (беҙҙең эраға тиклем 106—43) үҙенең «Тускулан әңгәмәләре»ндә «мәҙәниәт» һүҙен күсмә мәғәнәлә ҡуллана һәм фәлсәфәне «күңел мәҙәниәте» («cultura animae») тип атай. Ул фәлсәфә менән шөғөлләнгән кеше күңел һәм аҡыл мәҙәниәтенә эйә, тип һанай.
XVII—XVIII быуаттарҙа Европала[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙаллы «мәҙәниәт» төшөнсәһенең мәғәнәһе немец юрисы һәм тарихсыһы Самуэль Пуфендорф (1632—1694) хеҙмәттәрендә барлыҡҡа килә. Ул был һүҙҙе йәмғиәтә тәрбиәләнгән «яһалма кеше»-не «тәбиғи» кешегә ҡаршы ҡуйғанда ҡуллана.
Тәүгеләрҙән булып “мәҙәниәт” һүҙен фәлсәфәүи, аҙаҡ фәнни һәм көндәлек ҡулланылышҡа 1782 йылда «Опыт истории культуры человеческого рода»китабын сығарған немец мәғрифәтсеһе И. К. Аделунг индерә.
XVIII быуаттың 80-се йылдар аҙағында фәнни ҡулланылышҡа "мәҙәниәт" терминын индергән И. Г. Гердер (1744—1803), был һүҙҙең латын теленән килеп сығыуына һәм «игенселек» һүҙе менән этимологик бәйләнешенә туранан-тура ишара итә. Үҙенең «Идеи к философии истории человечества» (1784—1791) хеҙмәттәренең һигеҙенсе китабында ул «кешелек затын тәрбиәләү»-ҙе «генетик һәм органик процесс» булараҡ характерлап: беҙ кешенең икенсе мәғәнәләге был генезисын төрлөсә атай алабыҙ. Уны мәҙәниәт, йәғни ерлек әҙерләү тип тә, яҡтылыҡ образын иҫләп, мәғрифәт тип тә атай алабыҙ, ул ваҡытта мәҙәниәт һәм яҡтылыҡ сылбыры ерҙең сигенә тиклем һуҙыласаҡ, — тип яҙа.
И. Кант, мәҫәлән, белеү, оҫталыҡ мәҙәниәтен, тәрбиә мәҙәниәтенә ҡаршы ҡуя. «Эске, техник» мәҙәниәт тип ул цивилизацияны атай, тип билдәләй А. В. Гульга. Кант цивилизацияның ҙур үҫешен күрә һәм һәм уның мәҙәниәттән айрылыуына борсола. Мәҙәниәт тә үҫешә, ләкин тәүгеһенән күпкә ҡалыша, был диспропорция күп бәләләргә сәбәпсе, ти ул.[1].
XVIII—XIX быуаттарҙа Рәсәйҙә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVIII быуатта һәм XIX быуаттың тәүге сирегендә рус теле составында «мәҙәниәт» лексемаһы булмай. Был турала Николай Максимович Яновский төҙөгән «Новый словотолкователь, расположенный по алфавиту» (СПб., 1804. Ч. II. От К до Н. С. 454) китабы белдерә. Ике телдәге һүҙлектәр был һүҙҙе руссаға тәржемә итеүҙең мөмкин булған варианттарын тәҡдим итә. Яңы төшөнсәне билдәләү өсөн Гердер тәҡдим иткән ике немец һүҙенә рус телендәге мәғрифәт тигән һүҙ генә тура килә.
“Мәҙәниәт” һүҙе рус теленә бары тик XIX быуаттың 30-сы йылдар уртаһында ғына килеп инә. Был һүҙҙең барлығын И. Ренофанцтың 1837 йылда сыҡҡан «Карманная книжка для любителя чтения русских книг, газет и журналов» китабында билдәләнә.[2]. Названный словарь выделял два значения лексемы: во-первых, «хлебопашество, земледелие»; во-вторых, «образованность».[3] Был һүҙлек лексеманы ике мәғәнәгә айыра. Тәүгеһе “игенселек”, икенсеһе “белемлелек”.
Ренофанцтың, мәҙәниәт һүҙе фәнни термин, фәлсәфәүи категория булараҡ йәмғиәт аңына инмәгән әле, тип билдәләгән һүҙлеге сығырҙан бер йыл алда, Рәсәйҙә «мәҙәниәт» төшөнсәһенә мөрәжәғәт итеп кенә ҡалмай, ә уға теоретик яҡтан дәлилләнгән ентекле билдәләмә биргән эш килеп сыға. Һүҙ Санкт-Петербург император медик-хирургия академияһының атҡаҙанған профессоры, академик Д. М. Велланский-ҙың (1774—1847) «Основные начертания общей и частной физиологии или физики органического мира» тигән яҙмалары тураһында бара. Нәҡ ошо фәлсәфәсе-шиллингианец һәм ғалим-медиктың тәбиғи фәлсәфәүи хеҙмәтенән «мәҙәниәт» терминының көндәлек ҡулланышҡа идерелеүен генә түгел, ә уның Рәсәйҙә мәҙәни-фәлсәфәүи идея булып китеүен да иҫәпләргә кәрәк.
Мәҙәниәт тарихын осорҙарға бүлеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге культурологияла Европа мәҙәниәте тарихы түбәндәгесә бүленә:
- Тәүтормош мәҙәниәте (беҙҙең эраға тиклем 4 мең);
- Боронғо донъя мәҙәниәте (беҙҙең эраға тиклем 4 мең — беҙҙең эраның V быуаты). Уға боронғо көнсығыш һәм антик мәҙәниәт инә;
- Урта быуат мәҙәниәте (V—XIV быуаттар);
- Яңырыу йәки Ренессанс мәҙәниәте (XIV—XVI быуаттар);
- Яңы дәүер мәҙәниәте (XVI—XIX быуаттар);
- Мәҙәниәт тарихын осорҙарға бүлеүҙә мөһим үҙенсәлек булып, Яңырыу дәүере мәҙәниәтен үҙаллы мәҙәниәт үҫеше осоро, тип айырып ҡарау тора. Ул ваҡытта тарихи фәндәге кеүек был дәүер Һуңғы урта быуат йәки Иртә яңы дәүер тип һанала.
Мәҙәниәт һәм тәбиғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәҙәниәттең тәбиғәт менән бәйләнеше — культурология проблемаһының береһе булып тора.
Марк Порций Катон Старший мәҙәниәт төшөнсәһен ер эшкәртеүгә индереп, уны эшкәртеүсе, яҡшыртыусы, хөрмәт итеүсе тип билдәләй. Был йәһәттән мәҙәниәт һүҙе кешенең тәбиғәт менән уртаҡ файҙаға йүнәлтелгән хемәттәшлеге кеүек күҙ алдына баҫа. Бындай хеҙмәттәшлектә кеше тәбиғәтте үҙ хеҙмәтенең ижады менән байытып, йәнләндереп, унан матди тупланма ҡабул итеп ала, фекер йыя, өйрәнә. Тәбиғәтте ҡыйратыу кешелеккә лә зыян итмәй ҡалмай. Мәҙәниәтте күрһәткән бындай күренеш юғары аң эшмәкәрлеге була алмай.
Кешенең тәбиғәт менән аңлы хеҙмәттәшлек итеү принцибынан ситләшеүе тупланған мәҙәни байлыҡтың түбәнәйенә килтереүенә ышаныу ҡыйын түгел. Быға миҫал булып, күп кенә үҫешкән боронғо донъя дәүләттәренең тарҡалыуы һәм хәҙерге мегаполистар тормошонда мәҙәниәт кризисы асыҡланыуы тора.
Мәҙәниәттең заманса төшөнсәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Антропологик мәҙәниәт — эшмәкәрлек яғынан — матди һәм рухи ижад продукттарында тәбиғәтте, йәмғиәтте, үҙ-үҙеңде үҙгәртеү буйынса кеше эшмәкәрлеге алымы.
Аксиологик культура — («аксиоc»— ҡиммәт) — ҡиммәтле баһа — кеше эшмәкәрлегенең хеҙмәт емеше йыйылмаһы. Уның ҡиммәте билдәле бер социаль система эсендә дөйөм танылған. Был йыйылма ошо социаль ойошманың рухи нигеҙе булып хеҙмәт итә.
Мәғлүмәт семиотик мәҙәниәте — ҡиммәттәрҙә, ниндәйҙер нормаларҙа, мәғәнәләрҙә, билдәләрҙә сағылған һәм быуындан-быуынға ташырылған социаль мөһим мәғлүмәт.
Мәҙәниәт һәм цивилизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайҙа мәҙәниәт үлә , шунда цивилизация барлыҡҡа килә Освальд Шпенглер.
Хәҙерге «мәҙәниәт» төшөнсәһе цивилизация булараҡ XVIII быуатта — XIX быуат башында Көнсығыш Европала формалаша. Һуңғараҡ был төшөнсә, бер яҡтан, Европала төрлө төркөмдәге кешеләр араһындағы, икенсе яҡтан — бөтә донъя буйынса метрополия һәм колониялар араһындағы айырмалыҡтарҙы үҙ эсенә ала башлай. Ошонан сығып, был осраҡта «мәҙәниәт» төшөнсәһе «цивилизация» эквиваленты булып тора. Бындай билдәләмәне файҙаланып, айырым кешеләрҙе, хатта тотош илдәрҙе мәҙәни кимәле буйынса классификацияларға була. Хатта ҡайһы бер айырым авторҙар мәҙәниәтте "Донъялағы әйтелгән һәм булдырылған иң яҡшы нәмәләр "(Мэтью Арнольд), ә инде был билдәләмәгә инмәгәндәрҙе хаос һәм анархия тип атай. Был фекергә ярашлы, мәҙәниәт йәмғиәттәге социаль үҫеш һәм прогресс менән тығыҙ бәйләнгән. Арнольд үҙенең билдәләмәһен файҙалана: «…мәҙәниәт беҙгә ҡағылышлы бөтә нәмә тураһында ла белем алыу процессында бер туҡтауһыҙ камиллашыу һөҙөмтәһе…» (Арнольд, 1882).
Практикала мәҙәниәт төшөнсәһе иң яҡшы изделиелар һәм ҡылыҡтарға ҡарай, шул иҫәптән сәнғәт, классик музыка өлкәһенә. Был ҡараш буйынса, мәҙәни кеше категорияһына ошо өлкәләр менән бәйле кеше инә. Билдәләмәгә ярашлы, классик музыкаға ҡағылышлы кешеләр эшсе кварталдарҙың рэп яратыусылары йәки Австралияның традицион абориген тормош алып барыусыларына ҡарағанда юғары кимәлдә һанала.
Әммә бындай ҡарашҡа ярашлы, аҙ мәҙәниәтле кешеләр тәбиғирәк, ә юғары мәҙәниәт — «кеше тәбиғәтен» баҫыу, тип ҡараған йүнәлеш тә бар. XVIII быуаттан башлап, бындай фекер күп кенә авторҙарҙың эшендә осрай. Улар мәҫәлән, халыҡ музыкаһы ябай кешеләр тарафынан булдырылған булараҡ, тәбиғи тормошто ысыныраҡ сағылдыра, ә классик музыка өҫтән-мөҫтән генә яҙылған, тип һыҙыҡ өҫтөнә ала.
Был фекер буйынса, “көнсығыш цивилизацияһы”-нан ситтә йәшәүселәр - капитализм менән боҙолмаған “аҫыл затлы ҡырағайҙар”, тип һанала.
Бөгөн күп тикшеренеүселәр ике ҡапма-ҡаршылыҡты ла кире ҡаға. Улар «берҙән-бер дөрөҫ мәҙәниәт»-те концепция булараҡ та, уның тәбиғәткә ҡаршы ҡуйылыуын да ҡабул итмәй. Был осраҡта элиталы булмағандар, элиталы кеүектәр кеүек юғары мәҙәниәткә эйә булырға, ә көнсығышта йәшәмәгәндәр шул уҡ юғары мәҙәниәтле, тик уның икенсе төрлө сағылыуы ихтимал, тип билдәләнә. Шулай уҡ, ҡайһы бер эштәрҙә ике мәҙәниәт төрө лә: «юғары» һәм «түбән»-е лә төрлө субкультураға ҡарай.
Мәҙәниәт донъяға ҡараш булараҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Романтизм дәүерендә айырым кенәзлектәрҙән илде берләштереүгә һәм Австро-Венгер империяһына ҡаршы булыуға йүнәлтелгән әҙселек милли хәрәкәттәре менән айырыуса ҡыҙыҡһыныусы Германия ғалимдары мәҙәниәтте «донъяға ҡараш» тип формалаштыра. Бындай фекер системаһында бер-береһенә тура килмәгән донъяға ҡараш этник төркөмдәрҙең төп айырмаһы булып тора.
Тәүге ҡараштар менән сағыштырғанда үҫешенә ҡарамайынса, бындай мөнәсәбәт цивилизациялы мәҙәниәт һәм камиллашмаған, ябай мәҙәниәт араһында әлегә тиклем айырмалыҡ һаҡлаған.
XIX быуат аҙағына антропологтар мәҙәниәт төшөнсәһен киңәйтә һәм ул йәмғиәттең күберәк төрлөлөгөн үҙ эсенә ала. Улар, эволюция теорияһынан сығып, кешеләр бер төрлө үҫешергә тейеш, тип уйлай. Шул уҡ ваҡытта улар билдәле бер мәҙәниәттәрҙәге айырмалыҡтарҙы күрһәтеүҙә биологик эволюцияны иҫәпкә алырға теләмәүҙәрен дә белдерә. антропологтар биологик эволюция мәҙәниәт төшөнсәһен тулыһынса сағылдыра, тип ышана. Быны, үҙ эволюцияһы барышында кеше белем алыу һәм файҙаланыу буйынса берҙәм система һәм уны абстракт символдар рәүешендә башҡаларға тартыу һәләтен булдырған тип аргументлайҙар.
Кеше индивидуумы был символик системаларҙы белеү һәм өйрәнеү менән, улар биологик эволюцияға бойондороҡһоҙ рәүештә үҫешә башлай (икенсе төрлө әйткәндә, биологик яҡтан бәйләнмәгән булһалар ҙа, бер кеше икенсе кешенән белем ала). Символдарға таянып, социаль оҫталыҡҡа эйә булыу һәләте элекке аргументтарҙы "кеше тәбиғәте" һәм «тәрбиәләү» бәхәсендә ҡуша.


text:
Ҡаҡы
Ҡаҡы (урыҫ. Свербига восточная, лат. Bunias orientalis L.) — әүернә сәскәлеләр ғаиләһенә ҡараған йыуан һабаҡлы, киртләс япраҡлы, һары сәскәле, әскелт тәмле, ашарға ярай торған үҫемлек. Ҡала парктарында ла, болондарҙа ла, юл ситтәрендә лә осратырға мөмкин. Үҙенсәлекле япрағы ла, һабағы ла ҡаҡыны башҡа үҫемлектәрҙән айырырға ярҙам итә. Ашау өсөн ерҙән күтәрелгән япраҡтары уртаһынан үҫкән һабаҡ уратаһы ҡулланыла. Ҡаҡы бик тиҙ күтәрелә һәм ҡата, шуға уны йәш сағында ғына ашайҙар.
Ҡаҡының һабағы ғына түгел, япраҡтары, хатта тамыры ла ашарға яраҡлы. Көҙөн ҡаҙып алынған тамырын шул килеш ашарға мөмкин, бешерергә лә була, тоҙлағанда керәнде лә алмаштыра. Таҙартылған һабаҡты киҫкеләп, бәлеш эслегендә ҡулланырға мөмкин. Сәскәгә тумаланған өлөшөн табала ҡыҙҙырып бик тәмле һәм үҙенсәлекле ризыҡ әҙерләргә була.
Тәме редисты хәтерләтә, шунлыҡтан турамаларға ошо йәшелсә урынына ла һалалар. Һабаҡтарын һәм япраҡтарын ашҡа өҫтәйҙәр, быҡтырып, ит, балыҡ ризыҡтары менән табынға бирәләр. Йәш һабаҡтарында, япраҡтарында С витамины, тимер, баҡыр, бор, марганец, молибден, титан, аҡһымдар, эфир майҙары, азотһыҙ экстрактив матдәләр бар. Халыҡ дауаһы булараҡ ҡаҡыны зәңгегә, бабаһырҙарға ҡаршы ҡулланалар. Ҡаҡыны киптерәләр, тоҙлайҙар, әсетәләр. Тәүгә үҫеп сыҡҡандарының тамырын керән урынына ла файҙаланалар.
Үҫеп еткән ҡаҡы сәскәгә күмелгәс, һап-һары ялбып таждары менән тирә-яҡты йәмләп ултыра. Уның ағас һымаҡ ҡаты һабағы бесәнлектәрҙе сүплеккә әйләндерә.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡаҡы. «Башҡортостан» гәзитендә мәҡәлә
- Экологический центр
- Кладововая леса
- Шәрәфетдинов Д.М. Йәшел байлыҡ. -Өфө; Китап, 2011. ISBN 978-5-295-05347-4
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0. Entry for Bunias L. (инг.) (Тикшерелгән 20 февраль 2012)


text:
Йеңи жилға ишәшлик қәдәм ташлиди
Өз вақтида Қазақстан Җумһурийитиниң Президенти Нурсултан Назарбаев: «Алмута вилайитидә Әмгәкчиқазақ дегән наһийә бар. Шу чоң регионда бирқатар чоң лайиһиләрни әмәлгә ашурушқа мүмкинчиликләр мол. Болупму, йеза егилиги мәһсулатлирини ишләпчиқириш мәркизигә айландурушқа бәк лайиқ. Наһийәдә йәл-йемишниң түр-түри өсиду. Мал беқиш үчүн йери наһайити қолайлиқ», дәп атап өткән еди. Мана шу бәрикәтлик Әмгәкчиқазақ наһийәси 2016-жилни утуқлуқ аяқлап, 2017-жилға ишәшлик қәдәм ташлиди.
Һәқиқәтәнму, наһийәниң аграрлиқ мүмкинчиликлири зор, хәлқиму әмгәксөйгүч. 54 милләтниң вәкили иҗил-инақ яшаватқан наһийәниң ихтисадий тәрәққият қәдәмлириму алаһидә. Мәсилән, Әмгәкчиқазақ наһийәси вилайәттә йеза егилигидики үлүши бойичә – биринчи, ишләпчиқиришта – бәшинчи, инвестиция җәлип қилиш, селиқ төләш бойичә – үчинчи, саламәтликни сақлаш саһаси бойичә – биринчи орунларни егилиди. Билим бериш саһаси бойичә нурғун жиллар мабайнида вилайәт наһийәлириниң ахирида қелип қалған болса, мана бирнәччә жилдин бери әң илғар бәш наһийәниң қатаридин орун елип келиватиду.
Мустәқилликниң 25 жиллиғи – өткән жилниң әң шанлиқ күни болғанлиғи һәқиқәт. Бу мәйрәмни әмгәкчиқазақлиқлар дағдуғилиқ нишанлиди. Наһийә тәрәққияти үчүн тәр төккән йүзлигән инсанларниң әмгиги мунасип баһалинип, мукапатларға еришти. Җүмлидин җумһурийәтлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизи рәисиниң орунбасари, Әмгәкчиқазақ наһийәлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизиниң рәиси Сулайман Мәхсүтов, наһийәлик мәслиһәтниң депутати Аблеким Сәйдуллаев, Тәшкәнсаз йеза округиниң һакими Мәһәммәтҗан Султанияров, йеза егилигиниң ветерани Кәрим Худайбәрдиев, Садир намидики оттура мәктәпниң мудири Тохтахун Садиқов, әмгәк ветеранлири Малик Илиев, Адаләт Ғазиева тәвәллудлуқ медальлар билән, Достлуқ йезисиниң турғуни, жутниң инавәтлик мөтивәри Тохтахун Исламбақиев наһийә һакиминиң Пәхрий ярлиғи билән мукапатланса, шаирә, «Азия бүгүн» гезитиниң баш муһәррири Ташгүл Һезиярова һәм тәвәллудлуқ медальға, һәм «Әмгәкчиқазақ наһийәсиниң Пәхрий граждини» намиға сазавәр болди.
Әмгәкчиқазақлиқларниң әмгиги җумһурийәтлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизи тәрипидин жуқури баһаланди. Мәсилән, көрнәклик шаир Җәмшит Розахунов ҖУЭМ тәсис қилған «Илия Бәхтия намидики», шаир һәм мәрипәтчи Әкрәм Садиров, Тәшкәнсаз йеза округиниң һакими Мәһәммәтҗан Султанияров, әмгәк ветерани Абдуғени Абубәкриев вә Садир намидики оттура мәктәпниң устази Гүлбәһрәм Тайирова «Сахавәт» медальлири, муәллимә, җәмийәтлик ишларниң активисти Арзигүл Абдримова Қазақстан хәлқи Ассамблеясиниң Тәшәккүрнамиси билән мукапатланди.
Рашидәм РӘҺМАНОВА, «Уйғур авази».


text:
Коллекторҙар торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр буйынса бурысы булғандарға күсә
Коллекторҙар торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр буйынса бурысы булғандарға күсә.
Рәсәйҙә коллекторҙар, йәки бурыс ҡайтарыусылар тураһындағы федераль закон был тармаҡта тәртип урынлаштырырға тейеш. Яңы хоҡуҡи акт 2017 йылдың ғинуарынан үҙ көсөнә инә. Уға ярашлы коллекторҙарға кредит буйынса бурысы булғандар менән эшләү отошһоҙ буласаҡ. Әммә законда торлаҡ хеҙмәттәре өсөн бурыстарҙы ҡайтарыуға сикләү юҡ, тимәк коллекторҙар был тармаҡта әүҙем аҡса “һыға” башлаясаҡ тип фаразлай белгестәр.


text:
Баш ҡала предприятиелары әүҙем эшләй
12 майҙа Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Өфө буйлап эш сәфәрендә булды һәм баш ҡаланың бер нисә ҙур предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты.
Мортаза Рәхимов Өфөнөң 1-се троллейбус депоһында предприятие хеҙмәткәрҙәре менән осрашып, хеҙмәт шарттары, эш хаҡы кимәле һәм хеҙмәткәрҙәрҙе социаль яҡлау мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһынды.
Өфө ҡалаһының Калинин районындағы 7-се янғын һүндереү часында Мортаза Рәхимов яңы авария-ҡотҡарыу техникаһы менән танышты. Атап әйткәндә, республика Президентына газ һәм төтөндән һаҡлау хеҙмәте өсөн баллондарға кислород тултырыусы һауа компрессорын күрһәттеләр. Республика башлығына шулай уҡ янғын хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре күнекмәләр үткән йылылыҡ һәм төтөн камераһын күрһәттеләр. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса баш идаралығы начальнигы Марат Мәһәҙиев Башҡортостан Президентына һуңғы ваҡытта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына ниндәй техника ҡайтарылыуы хаҡында һөйләне. Атап әйткәндә, ҡотҡарыусылар хәҙер яңы автобаҫҡыстар һәм автоцистерналар файҙалана ала. Техниканың бер өлөшө республика ҡалаларына һәм райондарына оҙатыласаҡ. Мортаза Рәхимов ҡотҡарыусыларға еңел булмаған хеҙмәттәре өсөн рәхмәт белдерҙе һәм үткән һөнәри байрамдары менән ҡотланы.
Өфө буйлап сәфәре барышында Мортаза Рәхимов Сипайлово биҫтәһендәге ташҡындан һаҡлау дамбаһының беренсе сираты төҙөлөшө менән танышты. Ул Ҡариҙел йылғаһы буйлап 1,2 километрға һуҙыла. Дамбаның дөйөм оҙонлоғо 4,7 километр тәшкил итәсәк.
Президент төҙөлөштө финанслау һәм эргәләге территорияны төҙөкләндереү мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһынды. Төҙөүселәр әйтеүенсә, 2007 йылда һалына башлаған объекттың беренсе сиратын Республика көнөнә файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.
Мортаза Рәхимов "Башҡортостан троллейбус заводы" асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә лә булды. Тиҙҙән предприятиела "КамАЗ" шассийында "НефАЗ"-TROBUS троллейбустары сығарыла башлаясаҡ. Был машина түбән иҙәнле тип иҫәпләнә, етмәһә, салоны һәм ултырғыстары ла бик уңайлы. Пластик деталдәр ҡулланыу иҫәбенә троллейбус еңел. Әлегә тәүге өлгө сертификатлауға әҙерләнә. Республика башлығы, конкуренцияға һәләтле яңы продукция үҙләштереү — дөрөҫ йүнәлеш, һәм был көрсөк осоронда бик мөһим, тип билдәләне.
Төбәк башлығының Өфө буйлап эш сәфәрендә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров, Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Павел Качкаев ҡатнашты.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Беренсе каналдың «Беренсе бул» хәйриә акцияһы сиктәрендә балаларға ярҙамға бер көнлөк эш хаҡын күсерҙе
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡыйбатлы медицина ярҙамына мохтаж балаларға бер көнлөк эш хаҡын күсерҙе. Ауыр хәлдә ҡалған балаларға аҡса йыйыу Беренсе каналдың «Беренсе бул» хәйриә акцияһы сиктәрендә ойошторолған. Быйыл был акция Башҡортостанда үтә.
Тупланған средстволар ҡаты ауырыуҙарҙан яфаланған Өфөләге ете йәшлек ҡыҙҙы һәм Стәрлетамаҡтан 16 йәшлек үҫмерҙе дауалауға йүнәлтеләсәк, тип планлаштырыла. Был балаларға кәрәкле ҡиммәтле дарыуҙар дауалау средстволарының дәүләт реестрына индерелмәгән, шуға күрә уларҙы бюджет аҡсаһына һатып алып булмай.
Башҡортостан Президенты Хакимиәтенең һәм Хөкүмәтенең бик күп башҡа хеҙмәткәрҙәре лә хәйриә акцияһы иҫәбенә бер көнлөк хеҙмәт хаҡын күсерҙе, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
Был акцияға ҡушылырға һәм балаларға ярҙам итергә теләгәндәр өсөн банкта иҫәп асылған:
БР Финанс министрлығы (“Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн республика социаль приюты” дәүләт учреждениеһы л/с 02110120230)
ИНН 0277052425
КПП 027701001
р/с 40603810700003000314 Өфөләге «УралСиб» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалы
к/с 30101810600000000770
БИК 048073770
Алыусыһы: БР Финанс министрлығы (“Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн республика социаль приюты” дәүләт учреждениеһы л/с 02110120230)
Түләүҙең кемгә тәғәйенләнеүендә табыш кодын күрһәтергә /3039902002/848/0000/180


text:
8 август
8 август — григориан стиле буйынса йылдың 220-се (кәбисә йылында 221) көнө. Йыл аҙағына тиклем 145 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бөтә донъя альпинистар көнө.
- Бутан — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Ҡытай Республикаһы — Атайҙар көнө.
- Швеция — Флаг көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1835 — Уайт Уотсон, инглиз геологы, скульпторы.


text:
Эстафета арҡаһында Өфөлә ваҡытлыса транспорт хәрәкәте үҙгәрәсәк
«Бөтәһе лә сәләмәт милләт өсөн» еңел атлетика эстафетаһы үткәрелеүе арҡаһында Өфөнөң Дим районында йәмәғәт транспорты хәрәкәтенең маршруты үҙгәртеләсәк. Сара 28 апрелдә үтәсәк. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, был көндө сәғәт 10.30-ҙан 13.00-гә тиклем 14, 214, 54, 57, 57а, 257к, 235, 216, 216к, 218 һанлы автобустар ЮХХДИ, «Тиҙ ярҙам» станцияһы һәм Дим тимер юл станцияһы ҡаршыһындағы туҡталыштар менән Үҙәк — М.Йәлил — Левитан урамынан йөрөйәсәк.
Ойоштороу комитеты ваҡытлыса ҡыйынлыҡтар өсөн ғәфү үтенә.


text:
Төбәктә социаль проекттар «Реаль эштәр»гә әүерелә
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостан ҡала һәм райондарында «берҙәм рәсәйҙәр»ҙең «Реаль эштәр» партия социаль проектын әүҙем тормошҡа ашыралар. Туймазы районында ошо проект сиктәрендә мәҙәниәт учреждениеларына ярҙам итеү һәм уларҙы үҫтереүгә миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән. Был аҡса Түбәнге Троицкий ауылындағы мәҙәниәт һарайының ҡыйығын һәм биналарын, Туҡай ауылы мәҙәниәт һарайының ҡыйығын, Үрге Троицкий һәм Ҡарат ауылдарындағы мәҙәниәт һарайҙарының ишектәрен ремонтлау өсөн тотоноласаҡ.


text:
Һаҡ
Һаҡ, суҡ, кескәй ябалаҡ, турғай япалаҡ (лат. Glaucidium passerinum) — ваҡ өкө.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыйырсыҡтан бәләкәйерәк. Ҡолаҡһыҙ йомро башлы иң бәләкәй ябалаҡ. Ултырғанда, ҡойроғон күтәрә биреп, ян-яғына әйләнгеләй. Осҡанда киң генә ҡанаттары, ҡыҫҡа ҡойроғо күҙгә ташлана, һырт яғы аҡ төртөклө ҡара-ҡуңыр, кәүҙәһенең аҫ яғы буй-буй көрән өҙөк һыҙыҡлы аҡ төҫтә. Башҡа ябалаҡтарҙан байтаҡ бәләкәй булыуы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яңғырауыҡлы һыҙғыра: «суууҡ-суууҡ» йәки киҫкен генә тауыш сығара: «ҡыуыйт».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йыуан ағаслы ҡуйы урмандарҙа йәшәй. Башлыса сысҡандар, һирәкләп ваҡ ҡоштар, эре бөжәктәр менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош. Һирәк осрай. Ағас ҡыуыштарында оялай. "4—6 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Ҡоротҡос кимереүселәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|de}}