text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Өфөлә режиссер Булат Йосоповтың «Беренсе Республика» фильмының символик тәрилкәһен ваттылар. Был иһә фильмды төшөрөүгә старт бирелде тигән һүҙ. Кинематография йолаһына ярашлы, тәүге көндә фильмдың исеме яҙылған тәрилкәне ваталар һәм процеста ҡатнашыусылар ярсыҡтарҙы иҫтәлеккә үҙҙәренә ала.
Кисә ижади төркөм Башҡорт опера һәм балет театрында ҡасандыр Рудольф Нуриевты илһамландырған Лев Степанов һәм Заһир Исмәғилевтың «Сыңрау торна» спектаклен төшөрҙө. Унда балет труппаһы ла, профессиональ актерҙар — ролдәрҙе башҡарыусылар ҙа ҡатнашты.
Башҡорт опера һәм балет театры директоры Ильмар Әлмөхәмәтов, тамашасыларҙы сәләмләп, ижади төркөм менән таныштырҙы, ошондай фильмдарҙың әһәмиәте һәм республиканың 100 йыллығы хаҡында һөйләне.
«Беҙҙә сюжет буйынса — 1944 йыл, БАССР-ҙың 25 йыллығын байрам итеү. «Сыңрау торна» балеты йылы тәьҫораттар ҡалдырҙы, — тип хәбәр итте Булат Йосопов «Башинформ» агентлығына. — Иң мөһиме, һәр кадрҙы аңлы рәүештә төшөрөү өсөн көс, эмоциялар һәм ваҡыт етһен».
«Уйлап ҡараһаң, ниндәйҙер традиция йәки законлылыҡ барлыҡҡа килә. Тап ике йыл элек «Бабич» фильмының тәүге кадрҙары төшөрөлгәйне, бөгөн — «Беренсе Республика»ның тәүге кадрҙары, — тип хәбәр итте фильмдың продюсеры Леонид Филинов. — Операторҙар һүҙҙәренсә, балет иҫ киткес матур булған, улар һоҡланырға ла, төшөрөп өлгөрөргә лә тырышҡан. Опера һәм балет театрының барлыҡ хеҙмәткәрҙәренә ихлас рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ. Ижади төркөмдө бик йылы ҡабул иттегеҙ. Тыуған илебеҙ мәҙәниәтенә индергән өлөшөгөҙ баһалап бөткөһөҙ!».
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: бынан алда фильмға халыҡтан аҡса йыйыу ойошторолдо, махсус бит асылды.


c: text/html

text:
Фото:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» конкурсының беренсе туры
Фото:
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» педагогик оҫталыҡ конкурсы дауам итә. Унда бөтәһе 120-нән ашыу кеше ҡатнаша. Төп ярышта еңеүсе менән бер рәттән, рус теле һәм әҙәбиәтенән, татар теле һәм әҙәбиәтенән иң яҡшы уҡытыусылар билдәләнәсәк. Беренсе тур сиктәрендә унда ҡатнашыусы педагогтар тәжрибә уртаҡлаша, асыҡ дәрестәр үткәрә, инновацион педагогик проекттары менән таныштыра. 10 апрелдә башланасаҡ икенсе этапҡа һәр конкурста 15-әр ярымфиналсы үтәсәк. Улар алдында мастер-кластар үткәреү, халыҡ алдында лекция менән сығыш яһау һәм дебаттарҙа ҡатнашыу бурысы тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйылғы конкурс 20-се булып тора. БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров билдәләүенсә, конкурста ҡатнашыусыларҙың тәжрибәһе йылдан-йыл арта бара.
— Был конкурстар ысынлап та иң яҡшыларҙы асыҡларға мөмкинлек бирә, – тип таный жюри ағзалары. – Етмәһә, төрлө дисциплиналар педагогтары үҙ оҫталыҡтарын күрһәтә. Бынан тыш, быйыл ҡатнашыусылар араһында туғыҙ ир-егет булыуы ҡыуаныслы күренеш.
Еңеүселәрҙең исемдәре 13 апрелдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтәсәк ябыу тантанаһында иғлан ителәсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән таныштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән танышты
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән таныштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Туймазыға эш сәфәре сиктәрендә «САВА-бетон» предприятиеһында булды. Төбәк башлығы производствоның нисә йыл эшләүе һәм һуңғы йылдарҙа ниндәй үҙгәрештәр булыуы хаҡында ҡыҙыҡһынды.
Ойошма 2008 йылдан башлап эшләй. Бында бетон һәм бетон иҙелмәһе әҙерләнә. 2010 йылда тимер-бетон изделиелар, плитә, ҡоҙоҡ ҡулсалары, фундамент блоктары етештереү буйынса цех эшләй башлаған. 2012 йылда керамзит, бетон блоктар, брусчатка һәм бордюр етештереү буйынса участка файҙаланыуға тапшырылған.
Рөстәм Хәмитов әҙер продукция һаҡланған келәтте, производство бүлмәләрен ҡарап сыҡты, продукция етештереү процесы менән танышты, брусчатка сифатын баһаланы. Президент шулай уҡ һуңғы йылдарҙа һатып алынған техниканы, атап әйткәндә, бетон һәм бетон иҙелмәһен әҙерләү буйынса уникаль ҡоролманы ҡараны. Уның һүҙҙәренсә, бындай агрегаттарҙы үҙебеҙҙә, мәҫәлән, «Туймазы автобетоновоздар заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештерергә мөмкин. Республика кимәлендә улар ҙур һорау менән файҙаланмаһа, бындай комплекстарҙы Рәсәй кимәленә сығарырға була, тип иҫәпләй төбәк башлығы.


text:
Рөстәм Хәмитов Кубаның Рәсәйҙәге илсеһе Эмилио Лосада Гарсиа менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Кубаның Рәсәйҙәге илсеһе Эмилио Лосада Гарсиа менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Кубаның Рәсәйҙәге илсеһе Эмилио Лосада Гарсиа менән осраштыФото: Андрей Старостин
14 ноябрҙә республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Куба Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Эмилио Лосада Гарсиа менән осрашты. Осрашыу барышында төрлө йүнәлештәр буйынса хеҙмәттәшлекте үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Куба ҡунаҡтарын тәбрикләп, Рөстәм Хәмитов, беҙҙең республиканы Куба менән бик тығыҙ һәм яҡшы мөнәсәбәттәр бәйләй, тине.
Республиканың Куба менән хеҙмәттәшлеген артабан үҫтереү тураһында һөйләп, Президент, «беҙ, әлбиттә, Өфө дәүләт нефть университеты, авиация университеты кеүек юғары уҡыу йорттарыбыҙҙа Куба белгестәрен әҙерләүҙе әүҙемләштерергә теләр инек. Һис шикһеҙ, Кубаның нефть эшкәртеү заводтарын модернизациялауҙа ҡатнаша алабыҙ. Әйткәндәй, был эште башланыҡ, белгестәребеҙ һеҙҙә булып ҡайтты ла инде. Беҙҙә нефть эшкәртеү, нефтехимия, химия әлкәһендә юғары компетенцияға эйә булған 80-ләп предприятие һәм учреждение бар. Һеҙҙең менән был эште лә әүҙемләштерә алыр инек».
Президент медицина һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге мөнәсәбәттәргә лә ҡағылды.
— Беҙ Кубала һаулыҡ һаҡлау алдынғы булыуы тураһында ишетеп беләбеҙ. Бик теләп үҙ белгестәребеҙҙе һеҙгә ҡайтанан әҙерлек үтергә ебәрер инек. Үҙ сиратында, беҙҙең Башҡорт дәүләт медицина университеты белгестәр әҙерләү буйынса эшмәкәрлеккә ҡушылыуы һәм беҙҙең студенттарҙы стажировка үтеү өсөн Кубаға ебәреүе яҡлыбыҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Эмилио Лосада Гарсиа, үҙ сиратында, Башҡортостан Кубаның Рәсәй Федерацияһындағы мөһим партнерҙарының береһе булып тора, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Был минең Рәсәй Федерацияһы субъекттарына тәүге рәсми сәфәрем. Шуға күрә мин, тәүге сәфәр Башҡортостанға булырға тейеш, тип ҡарар иттем. Советтар Союзы заманында бында кубин белгестәре уҡыны. Бөгөн улар беҙҙең иҡтисадҡа ҙур өлөш индерә. Шуға күрә һеҙҙең халҡығыҙҙың тырышлығы менән беҙ был өлкәлә уңышҡа өлгәшә алдыҡ. Бының өсөн ҙур рәхмәт, — тине Куба илсеһе. Ул «республикаларыбыҙ араһында мөнәсәбәттәр үҫешәсәк, мөмкинлектәр бар. Нефть өлкәһендә генә түгел, һеҙҙең эшҡыуарлыҡ өсөн төрлө өлкәләрҙә – ауыл хужалығы, медицина, туризм – мөмкинлектәр тыуҙырыласаҡ. Беҙ яңы пландар һәм проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн Башҡортостан делегацияһын көтәбеҙ. Хөкүмәтебеҙ исеменән мин һеҙгә киләһе йыл үҙегеҙ теләгән ваҡытта Кубаға килеү өсөн саҡырыу ҡағыҙы килтерҙем» тигән ышаныс белдерҙе.


text:
Республика музейҙары «Музейҙар төнө» акцияһына әҙерләнә
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
21 майҙан 22-нә ҡарай төндә күптән көтөлгән мәҙәни ваҡиға — «Музейҙар төнө-2016» акцияһы уҙа. Башҡортостандың 100-ҙән ашыу дәүләт, муниципаль, ведомство һәм шәхси музейҙары үҙ ишектәрен асасаҡ. Ғәҙәти акция Рәсәй киноһы йылына арнала.
Был кистә республика музейҙары 300-ҙән ашыу сара: яңы күргәҙмәләр, интерактив экскурсиялар, уйын программалары, әҙәби-музыкаль кисәләр, театрлаштырылған тамашалар, оҫталыҡ дәрестәре, кинолекторийҙар тәҡдим итә. Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, киске сәғәт 6-нан төнгө 12-гә тиклем Өфөләге 13 майҙансыҡта «Музейҙар төнө» уҙа. Башҡортостандың Милли музейы, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы, С.Т. Аксаковтың мемориаль йорт-музейы, Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы, республика Хәрби Дан музейы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейы һәм башҡа музейҙар баш ҡала халҡын һәм ҡунаҡтарын көтөп ҡала. Шулай уҡ «Башҡортостан» сауҙа үҙәгендә өс майҙансыҡ — «Интеллектус» музейы, «Урман вәкиллеге» зоопаркы, Политехник музейҙың «Алиса Фәндәр илендә» интерактив күргәҙмәһе эшләй.
Йыл һайын Халыҡ-ара музейҙар көнө уңайынан «Музейҙар төнө» акцияһы ойошторола. Республика музейҙары алтынсы йыл рәттән халыҡ-ара акцияла ҡатнаша.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Ил етәксеһе өсөн Башҡортостан әһәмиәтле республика
Ил етәксеһе өсөн Башҡортостан әһәмиәтле республика
Ошо аҙнала Рәсәй Президенты Владимир Путин Башҡортостанға килеп ҡайтты.
Дәүләт башлығы «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» йәмғиәтендә булды. Унда оборона-сәнәғәт комплексы ойошмаларының гражданлыҡ тәғәйенләнешендәге юғары технологик продукция етештереүҙе киңәйтеү һәм яңы төрҙәрҙе үҙләштереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙҙы.
Предприятие импортты алмаштырыу программаһында ҡатнаша. Бында «Ми» һәм «Ка» вертолеттары өсөн ВК – 2500 двигателдәре өлөштәрен етештереү күҙ уңында тотола. Бығаса двигателдәр Украинанан алына ине. Владимир Путинға Өфөлә ВК – 2500-ҙөң 900-ҙән ашыу детале етештереләсәге хаҡында һөйләнеләр. Ил етәксеһе предприятиеның бүтән продукцияһы менән дә танышты, эшселәр менән дә аралашты. Әйткәндәй, уға иң яҡшы хеҙмәт коллективтарын билдәләү йолаһын кире ҡайтарырға кәрәк тигән тәҡдим дә еткерелде.
Владимир Путиндың тағы бер осрашыуы иғтибарға лайыҡ. Ул, Рәсәй Үҙәк Диниә назараты рәйесе, баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, Президенттың Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән берлектә, әңгәмә ҡороп, республикала мәсеттәрҙең күбәйеүен, ислам белгестәре әҙерләү кимәлен хупланы.
Белеүегеҙсә, Владимир Владимирович бик диндар кеше (бер нисә көн элек үткән суҡындырыу кисендә һыуға ла сумды), ул Өфөләге иң тәүге йәмиғ мәсетенә инеп сыҡты, ирҙәр өсөн бүленгән ғибәҙәт бүлмәһен ҡараны, мәсеттең тарихы менән ҡыҙыҡһынды.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән әңгәмәһендә һүҙ республиканың социаль-иҡтисади үҫеше тураһында барҙы. Төбәк етҫәксеһе әйтеүенсә, үткән йылғы етештереү күрһәткестәре насар түгел. Килем дә үҫә, “май указдары” ла үтәлә. Мәҫәлән, шул юҫыҡта Башҡортостанда хеҙмәт хаҡы уртаса 3,4 процентҡа артҡан.
Беҙҙә быйыл Ғаилә йылы иғлан ителде, Рөстәм Хәмитов Президентҡа балалы ғаиләләргә булышлыҡ итеү саралары тураһында ла һөйләне.
Владимир Путин Башҡортостанға аҙаҡҡы тапҡыр 2015 йылда БРИКС һәм ШОС дәүләттәре саммитына килгәйне.
Президенттың Башҡортостан, башҡорттар тураһында әйткән фекерҙәре иҫкә төштө. Шул саммит һуңындағы матбуғат конференцияһында Владимир Путинға шундай һорау бирелгәйне: ”Һеҙ 10 – 20 йылдан һуң донъяны нисегерәк итеп күрәһегеҙ, беҙҙә БРИКС карталары буласаҡмы, балаларыбыҙға ниндәй телдәрҙе өйрәнергә кәрәк?..” Яуапты хәтерләйек әле, ҡыҫҡа һәм тура: ”Рус телен өйрәнергә кәрәк, башҡорт телен…”
2016 йылдың 23 декабрҙә “тура эфир”ҙағы ҙур матбуғат конференцияһындағы сығышы ла иғтибарға лайыҡ. Беҙҙең республиканан барған журналист илйөһәрлек тураһында һорау биргәс, ил башлығы патриотлыҡ кимәле беҙҙә һәр ваҡыт, борондан алып, юғары булыуын билдәләне һәм 1812 йылғы Ватан һуғышына Башҡортостандың 16 йәше тулған һәр ир затын атҡа атландырып, ҡоралландырып яуға ебәргәне хаҡында телгә алды. “Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла шулай булды. Беҙ бының менән ғорурланырға тейешбеҙ”, – тип тә өҫтәне.
Элегерәк тә, Башҡортостанға килгәнендә, йәнтөйәгебеҙ хаҡында әйткәне “ҡанатлы һүҙ” булып китте: ”Башҡортостанда, ике тамсы һыу кеүек, мәҙәниәт, дин, тел һәм халыҡтар дуҫлығының күп төрлөлөгө менән, беҙҙең бөтә Рәсәй сағыла”.
Ни әйтәйек, Путин өсөн илдең һәр төбәге ҡәҙерле. Башҡортостан иһә ҙур һәм етди урында торған республика.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай ҡарамағындағы икенсе саҡырылыш Йәштәрҙең йәмәғәт палатаһын ойоштороу башланды
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай ҡарамағындағы 2007 йылда ике йылға һайланған Йәштәрҙең йәмәғәт палатаһының вәкәләтлек срогы тамамланыу сәбәпле икенсе саҡырылыш Йәштәрҙең йәмәғәт палатаһын ойоштороу башланды.
Республика парламентының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн БР Президенты һәм БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай Президиумы күрһәткән Йәштәрҙең йәмәғәт палатаһының 20 ағзаһын БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайы раҫланы. Палатаның тағы ла 15 ағзаһы йәштәр һәм балалар йәмәғәт берләшмәләре вәкилдәре араһында конкурс һөҙөмтәләре буйынса билдәләнәсәк.
Йәштәр һәм балалар йәмәғәт берләшмәләренең Йәштәрҙең йәмәғәт палатаһына үҙ вәкилдәрен индерергә теләк белдергән ғаризалары 21 октябрҙән 30 октябргә тиклем ҡабул ителәсәк.


text:
Стәрлетамаҡ тамашасыларына «Аҫылйәр» музыкаль комедияһы тәҡдим ителәсәк
«Аҫылйәр» музыкаль комедияһын Стәрлетамаҡ тамашасылары 31 ғинуарҙа Дәүләт театр-концерт берләшмәһенең Зур залында ҡарай аласаҡ, тип хәбәр итә «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» интернет-порталы.
Спектаклдең режиссер-ҡуйыусыһы – БР атҡаҙанған артисы, Ш.Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Азат Йыһаншин, рәссам-ҡуйыусы – Альберт Нестеров, композитор – Ш.Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Урал Иҙелбаев, хореограф – БР атҡаҙанған артисы Рәмизә Мөхәмәтшина.
Спектакль саф һәм яҡты мөхәббәт тураһында һөйләй. Сюжет буйынса – етем малай менән бай ғаиләнән ҡыҙ дуҫлаша башлай. Тәүҙә бай ата-әсәләр уларҙың мөнәсәбәттәрен үҫмерҙәрсә шаярыу кеүек ҡабул итә. Тик йылдар үтеү менән үҫмерҙәрсә шаярыу асыҡ хистәргә үрелә. Ҡыҙҙың ата-әсәләре йәштәрҙең хис-тойғоларын һыуытыу өсөн хәйләле мәкер уйлай башлай. Ғашиҡ булғандар үҙҙәренең мөхәббәттәрен һаҡлап ҡала алырмы?
Спектакль 19 сәғәттә башлана.


text:
Баш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде
Баш ҡалала август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә август айында дүртенсе температура рекорды теркәлде. Был хаҡта Башҡортостан гидрометеорология үҙәге хәбәр итә. Шаршамбы Өфө-Дим метеостанцияһында термометр 35,6 градус күрһәткән. Быға тиклемге максимум — 34,8 градус 2014 йылда булған.
Өфө-Авиация метеостанцияһында һауа температураһы — 35,1, Өфө-Гидрометүҙәк посында 35,3 градусҡа еткән. 17 августа республикала иң юғары һауа температураһы 32-36,9 градус булған.
Алдағы көндәрҙә һауа торошонда үҙгәрештәр көтөлмәй.


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Күрәҙәсегә барып, гонаһ алмағыҙ
Күрәҙәсегә барып, гонаһ алмағыҙ
йәки Кемде нимә көткәнен Хоҙай ғына белә
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, милләттәштәребеҙ араһында төрлө хөрәфәттәргә, йондоҙнамәгә, күрәҙәселәргә, бетеүҙәргә ышаныу киң таралған. Күптәр был хәлде ғәҙәти хәл итеп кенә түгел, хатта диндең бер өлөшө тип тә ҡабул итә. Халыҡ уларға ата-бабаларҙан ҡалған, быуындан-быуынға күсә килгән ғәҙәт, йола тип ҡарай. Бөтәһе лә шулай эшләгәс, шулай кәрәк, шулай эшләү дөрөҫ, тип уйлай шул күптәр. Әммә теләһә ниндәй хөрәфәттәргә ышаныу, йондоҙнамәне, күрәҙәселәрҙең әйткәндәрен дөрөҫ тип ҡабул итеү, бетеүҙең бәлә-ҡазаларҙан һаҡлауына өмөтләнеү дини тәғлимәткә ҡаршы килә. Уларҙың дингә бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ. Бындай ышаныуҙар кешене бөтөнләй кафыр итеп, хаҡ динебеҙҙән сығарып ташларға ла мөмкин.
Киләсәктә ни булырын бары тик Аллаһы Тәғәлә генә белә, төрлө бәлә-ҡазаларҙан да бары Ул ғына һаҡлай, теге йәки был хәлдең үҙгәреп китеүенә тик Раббыбыҙ ғына булышлыҡ итә. Башҡа нәмәләр бер нисек тә киләсәккә, именлеккә, яҙмышҡа йоғонто яһай алмай.
Алда ни булырын белеү хоҡуғы бер кемгә лә бирелмәгән. Киләсәкте йондоҙҙар ҙа, күрәҙәселәр ҙә билдәләй алмай. Уларға ышаныу кешене оло гонаһҡа батыра. Ҡыҙыҡ өсөн генә лә йондоҙнамәгә күҙ һалыу, күрәҙәсегә барыу тыйыла. Киләсәкте әйтеп маташыусылар – шайтандар менән эш итеүселәр, баш бутаусылар. Әгәр ҙә кемдер өшкөрөү-имләүҙәрен дин менән бәйләп, киләсәкте әйтә башлаһа, унан ары торорға кәрәк. Тимәк, ул бары тик дин менән ышыҡлана, Ҡөрьән аяттарын уҡыған булып, башты ғына әйләндерә. Ҡөрьән менән дауалаусы бары тик Аллаһтың ҡөҙрәтенә генә ышана, Уға ғына тәүәккәлләй. Ундай кеше һис ҡасан шайтан ҡотҡоһона бирелеп, күрәҙәселеккә бармаясаҡ.
Йондоҙнамәңә тап килгән таштар, әллә ниндәй күҙҙәр, аяттар яҙылған бетеү тағып, шул мине төрлө бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай, тип йөрөү – оло яңылышлыҡ, гонаһлы ғәмәл. Бетеү таҡҡан кеше йөрәге менән шул әйбергә бәйләнгән була. Тимәк, ул Аллаһтың ҡөҙрәтлелеген, Уның ғына бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай алыуын инҡар итә, йә тулыһынса ошо хәҡиҡәтте йөрәге менән ҡабул итеп бөтөрә алмай. Аллаһы Тәғәләнең ихтыярынан тыш бер нәмә лә беҙгә зыян да, файҙа ла килтерә алмаясаҡ. Өй тупһаһына эленеп ҡуйылған дағаның да, әллә ниндәй күҙҙәрҙең дә, баланың маңлайына һөртөлгән ҡоромдоң да, төрлө-төрлө бетеүҙәрҙең дә, хатта ишек башына эленеп ҡуйылған “Аятел Көрси”ҙең дә беҙҙе бәлә-ҡазаларҙан, күҙ тейеүҙән һаҡлар көсө юҡ. Ислам дине өсөн бындай күренештәр бөтөнләй ят нәмә. Теләһә ниндәй хөрәфәттәргә бирелеп, ырымдарға, күрәҙәлеккә ышанып йөрөгәнсе, намаҙ уҡып, бәлә-ҡазаларҙан яҡлауын һорап, Аллаға мөрәжәғәт итеү тик яҡшыға ғына булыр. “Көрси” аятын ишек башына элеп ҡуйырға түгел, ә һәр ваҡыт уҡып йөрөргә кәрәк. Ихлас күңелдән “Әл-Бәҡара” сүрәһен уҡыу, бик булмаһа, тыңлау төрлө күҙ тейеүҙәрҙән, сихырҙан аралар. Нимәгәлер күҙ тейҙерергә теләмәһәгеҙ, төкөрөнөргә түгел, ә “Әл-Фәләҡ”, “Ән-Нәс” сүрәләрен уҡығыҙ.
Теләһә ниндәй “аҡса гөлдәре”нең дә, “муллыҡ килтереүсе өй эйәләре”нең дә файҙа килтерерҙәй ҡөҙрәте юҡ. Улар бары әйбер генә. Ризыҡты ла, муллыҡты ла бары тик Аллаһы Тәғәлә генә бирә. Әгәр ҙә уның теләге һәм ихтыяры булмаһа, өйөңә тиҫтәләгән “байлыҡ гөлө”н, “аҡса өләшеүсе өй эйәләре”н теҙеп сыҡһаң да, байып китмәйәсәкһең. Аллаһы Тәғәлә Үҙен гел иҫтә тотоп, Уға мөрәжәғәт итеүселәрҙе ярата. Шуға күрә хәләл юл менән ризыҡ табыу мөмкинлектәрен, барлыҡ һорап тик Раббыбыҙға ғына мөрәжәғәт итегеҙ. Һәр кем үҙ ризығы менән тыуа. Үҙенә ышанғандарҙы, Уға ғына өмөт иткәндәрҙе Хоҙай һис ҡасан ҡалдырмаясаҡ.
Төрлө ырымдар күңелегеҙгә шик-шөбһә һалған хәлдә лә, шул арҡала ниндәйҙер эште ҡалдырырға ярамай. Бар эште Аллаға тапшырып, Уға ғына тәүәккәлләгеҙ. Бар нәмә лә Раббыбыҙ ихтыярында. Ул ни теләй, шул буласаҡ. Бер нәмә лә эштәребеҙҙе үҙгәртеп, яҙмышыбыҙға йоғонто яһай алмаясаҡ.
Ҡара бесәй юлды ҡыйһа, буш биҙрәгә тап булһаң уңмайһың, тигән ышаныс бар халыҡта. Ҡара төҫтәге йән эйәһе, осраҡлы рәүештә биҙрәһен шалтырлатып сыҡҡан кеше бер нисек тә һинең эштәреңдең уңышлылығына булышлыҡ итә алмай. Улар алда буласаҡ ғәмәлдәр менән нисек эш итһен? Ҡара бесәй йә буш биҙрәле берәү үтеп киткән икән, бара бирһен. Шул арҡала башлаған юлыңдан баш тартырға кәрәкмәй. Хоҙай насип итһә, юлың уңыр, яҙмаһа – туңыр. Тимәк, шулай кәрәк булған. Бында бер кемде лә ғәйепләргә кәрәкмәй. Нимәнелер онотоп, кире боролоу ҙа юлыңдың уңмаясағына ишара түгел. Шулай уҡ төндә аҡса алыу йәки ишек аша ниҙер ҡабул итеү ҙә аҡсаның, әйберҙең бәрәкәтлелегенә бер нисек тә йоғонто яһамай.
Хөрәфәттәр тигәндән, халыҡ араһында киң таралған тағы бер ышаныс бар. Ул да булһа, мәйеттәрҙең ҡөҙрәтенә ышаныу. Йәнәһе, кемдер үлгәндән һуң эш эшләргә ярамай. Юғиһә ул: “Унда берәү эштәрен бөтөрөп ҡалырға ашыға, йәнен алығыҙ”, – тип әйтәсәк имеш. Йә булмаһа, зыярат яғына бармағың менән төртөп күрһәткәндән һуң бармағыңды тешләп ҡуймаһаң, ул серей. Йәки кешеләр бер-бер артлы үлә башлаһа, тәүге мәйет уларҙы һөйрәп ята. Ҡәбергә инеп ятҡан кеше ниндәйҙер хәбәр ташып, кемделер саҡырып, һөйрәп ятмай. Үлектәрҙең ниндәйҙер зыян килтереү көсө лә юҡ. Мәрхүмдәр унда үҙҙәре ярҙамға мохтаж. Кемеһелер ғазап күреп, кемеһелер рәхәтлек кисереп, Тамуҡҡа инер, йә Ожмахҡа аяҡ баҫыр мәлдәрен көтөп ята. Улар инде әхирәттә – мәңгелек донъяла. Был донъяла инде уларҙың бер нәмәһе лә юҡ. Мәйеттәр бер нисек тә бер кемгә лә ярҙам да итә алмай, зыян килтерер мөмкинлеге лә юҡ.
Ғөмүмән, ошондайыраҡ хөрәфәттәрҙең дингә бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ. Киреһенсә, уларға ышанған кеше дини тәғлимәткә ҡаршы килә, гонаһ ҡыла. Төрлө хөрәфәттәргә ышанып, уларҙы диндең бер өлөшө итеп ҡабул итеп, мосолмандарға: “Диндә йөрөп, шуны ла белмәйһеңме?” – тип ахмаҡтарса ғәйеп ташлап, буш менән булғансы, Хоҙай ризалығын эҙләп, дини ҡиммәттәрҙе өйрәнеп йәшәһәгеҙ ине.
Нәркәс АЛСЫНБАЕВА.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, милләттәштәребеҙ араһында төрлө хөрәфәттәргә, йондоҙнамәгә, күрәҙәселәргә, бетеүҙәргә ышаныу киң таралған. Күптәр был хәлде ғәҙәти хәл итеп кенә түгел, хатта диндең бер өлөшө тип тә ҡабул итә. Халыҡ уларға ата-бабаларҙан ҡалған, быуындан-быуынға күсә килгән ғәҙәт, йола тип ҡарай. Бөтәһе лә шулай эшләгәс, шулай кәрәк, шулай эшләү дөрөҫ, тип уйлай шул күптәр. Әммә теләһә ниндәй хөрәфәттәргә ышаныу, йондоҙнамәне, күрәҙәселәрҙең әйткәндәрен дөрөҫ тип ҡабул итеү, бетеүҙең бәлә-ҡазаларҙан һаҡлауына өмөтләнеү дини тәғлимәткә ҡаршы килә. Уларҙың дингә бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ. Бындай ышаныуҙар кешене бөтөнләй кафыр итеп, хаҡ динебеҙҙән сығарып ташларға ла мөмкин.
Киләсәктә ни булырын бары тик Аллаһы Тәғәлә генә белә, төрлө бәлә-ҡазаларҙан да бары Ул ғына һаҡлай, теге йәки был хәлдең үҙгәреп китеүенә тик Раббыбыҙ ғына булышлыҡ итә. Башҡа нәмәләр бер нисек тә киләсәккә, именлеккә, яҙмышҡа йоғонто яһай алмай.
Алда ни булырын белеү хоҡуғы бер кемгә лә бирелмәгән. Киләсәкте йондоҙҙар ҙа, күрәҙәселәр ҙә билдәләй алмай. Уларға ышаныу кешене оло гонаһҡа батыра. Ҡыҙыҡ өсөн генә лә йондоҙнамәгә күҙ һалыу, күрәҙәсегә барыу тыйыла. Киләсәкте әйтеп маташыусылар – шайтандар менән эш итеүселәр, баш бутаусылар. Әгәр ҙә кемдер өшкөрөү-имләүҙәрен дин менән бәйләп, киләсәкте әйтә башлаһа, унан ары торорға кәрәк. Тимәк, ул бары тик дин менән ышыҡлана, Ҡөрьән аяттарын уҡыған булып, башты ғына әйләндерә. Ҡөрьән менән дауалаусы бары тик Аллаһтың ҡөҙрәтенә генә ышана, Уға ғына тәүәккәлләй. Ундай кеше һис ҡасан шайтан ҡотҡоһона бирелеп, күрәҙәселеккә бармаясаҡ.
Йондоҙнамәңә тап килгән таштар, әллә ниндәй күҙҙәр, аяттар яҙылған бетеү тағып, шул мине төрлө бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай, тип йөрөү – оло яңылышлыҡ, гонаһлы ғәмәл. Бетеү таҡҡан кеше йөрәге менән шул әйбергә бәйләнгән була. Тимәк, ул Аллаһтың ҡөҙрәтлелеген, Уның ғына бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай алыуын инҡар итә, йә тулыһынса ошо хәҡиҡәтте йөрәге менән ҡабул итеп бөтөрә алмай. Аллаһы Тәғәләнең ихтыярынан тыш бер нәмә лә беҙгә зыян да, файҙа ла килтерә алмаясаҡ. Өй тупһаһына эленеп ҡуйылған дағаның да, әллә ниндәй күҙҙәрҙең дә, баланың маңлайына һөртөлгән ҡоромдоң да, төрлө-төрлө бетеүҙәрҙең дә, хатта ишек башына эленеп ҡуйылған “Аятел Көрси”ҙең дә беҙҙе бәлә-ҡазаларҙан, күҙ тейеүҙән һаҡлар көсө юҡ. Ислам дине өсөн бындай күренештәр бөтөнләй ят нәмә. Теләһә ниндәй хөрәфәттәргә бирелеп, ырымдарға, күрәҙәлеккә ышанып йөрөгәнсе, намаҙ уҡып, бәлә-ҡазаларҙан яҡлауын һорап, Аллаға мөрәжәғәт итеү тик яҡшыға ғына булыр. “Көрси” аятын ишек башына элеп ҡуйырға түгел, ә һәр ваҡыт уҡып йөрөргә кәрәк. Ихлас күңелдән “Әл-Бәҡара” сүрәһен уҡыу, бик булмаһа, тыңлау төрлө күҙ тейеүҙәрҙән, сихырҙан аралар. Нимәгәлер күҙ тейҙерергә теләмәһәгеҙ, төкөрөнөргә түгел, ә “Әл-Фәләҡ”, “Ән-Нәс” сүрәләрен уҡығыҙ.
Теләһә ниндәй “аҡса гөлдәре”нең дә, “муллыҡ килтереүсе өй эйәләре”нең дә файҙа килтерерҙәй ҡөҙрәте юҡ. Улар бары әйбер генә. Ризыҡты ла, муллыҡты ла бары тик Аллаһы Тәғәлә генә бирә. Әгәр ҙә уның теләге һәм ихтыяры булмаһа, өйөңә тиҫтәләгән “байлыҡ гөлө”н, “аҡса өләшеүсе өй эйәләре”н теҙеп сыҡһаң да, байып китмәйәсәкһең. Аллаһы Тәғәлә Үҙен гел иҫтә тотоп, Уға мөрәжәғәт итеүселәрҙе ярата. Шуға күрә хәләл юл менән ризыҡ табыу мөмкинлектәрен, барлыҡ һорап тик Раббыбыҙға ғына мөрәжәғәт итегеҙ. Һәр кем үҙ ризығы менән тыуа. Үҙенә ышанғандарҙы, Уға ғына өмөт иткәндәрҙе Хоҙай һис ҡасан ҡалдырмаясаҡ.
Төрлө ырымдар күңелегеҙгә шик-шөбһә һалған хәлдә лә, шул арҡала ниндәйҙер эште ҡалдырырға ярамай. Бар эште Аллаға тапшырып, Уға ғына тәүәккәлләгеҙ. Бар нәмә лә Раббыбыҙ ихтыярында. Ул ни теләй, шул буласаҡ. Бер нәмә лә эштәребеҙҙе үҙгәртеп, яҙмышыбыҙға йоғонто яһай алмаясаҡ.
Ҡара бесәй юлды ҡыйһа, буш биҙрәгә тап булһаң уңмайһың, тигән ышаныс бар халыҡта. Ҡара төҫтәге йән эйәһе, осраҡлы рәүештә биҙрәһен шалтырлатып сыҡҡан кеше бер нисек тә һинең эштәреңдең уңышлылығына булышлыҡ итә алмай. Улар алда буласаҡ ғәмәлдәр менән нисек эш итһен? Ҡара бесәй йә буш биҙрәле берәү үтеп киткән икән, бара бирһен. Шул арҡала башлаған юлыңдан баш тартырға кәрәкмәй. Хоҙай насип итһә, юлың уңыр, яҙмаһа – туңыр. Тимәк, шулай кәрәк булған. Бында бер кемде лә ғәйепләргә кәрәкмәй. Нимәнелер онотоп, кире боролоу ҙа юлыңдың уңмаясағына ишара түгел. Шулай уҡ төндә аҡса алыу йәки ишек аша ниҙер ҡабул итеү ҙә аҡсаның, әйберҙең бәрәкәтлелегенә бер нисек тә йоғонто яһамай.
Хөрәфәттәр тигәндән, халыҡ араһында киң таралған тағы бер ышаныс бар. Ул да булһа, мәйеттәрҙең ҡөҙрәтенә ышаныу. Йәнәһе, кемдер үлгәндән һуң эш эшләргә ярамай. Юғиһә ул: “Унда берәү эштәрен бөтөрөп ҡалырға ашыға, йәнен алығыҙ”, – тип әйтәсәк имеш. Йә булмаһа, зыярат яғына бармағың менән төртөп күрһәткәндән һуң бармағыңды тешләп ҡуймаһаң, ул серей. Йәки кешеләр бер-бер артлы үлә башлаһа, тәүге мәйет уларҙы һөйрәп ята. Ҡәбергә инеп ятҡан кеше ниндәйҙер хәбәр ташып, кемделер саҡырып, һөйрәп ятмай. Үлектәрҙең ниндәйҙер зыян килтереү көсө лә юҡ. Мәрхүмдәр унда үҙҙәре ярҙамға мохтаж. Кемеһелер ғазап күреп, кемеһелер рәхәтлек кисереп, Тамуҡҡа инер, йә Ожмахҡа аяҡ баҫыр мәлдәрен көтөп ята. Улар инде әхирәттә – мәңгелек донъяла. Был донъяла инде уларҙың бер нәмәһе лә юҡ. Мәйеттәр бер нисек тә бер кемгә лә ярҙам да итә алмай, зыян килтерер мөмкинлеге лә юҡ.
Ғөмүмән, ошондайыраҡ хөрәфәттәрҙең дингә бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ. Киреһенсә, уларға ышанған кеше дини тәғлимәткә ҡаршы килә, гонаһ ҡыла. Төрлө хөрәфәттәргә ышанып, уларҙы диндең бер өлөшө итеп ҡабул итеп, мосолмандарға: “Диндә йөрөп, шуны ла белмәйһеңме?” – тип ахмаҡтарса ғәйеп ташлап, буш менән булғансы, Хоҙай ризалығын эҙләп, дини ҡиммәттәрҙе өйрәнеп йәшәһәгеҙ ине.
Нәркәс АЛСЫНБАЕВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » Телебеҙ йәшәһен, үҫһен!
Телебеҙ йәшәһен, үҫһен!
– Тор, ҡыҙым, тор, дәрестәреңә һуңлап ҡуйма, – тип атайым йомшаҡ ҡына тауышы менән мине иртәнге йоҡонан уятты.
Уның шулай иркәләп өндәшеп уятыуын бик яратам. Моңло бер йыр кеүек бит ул башҡорт теле.
Атайым – башҡорт, ә әсәйем татар милләтенән. Шуға ла мин башҡортса ла, татарса ла, мәктәптә дуҫтарым менән русса ла иркен аралашам. Сит ил теле дәрестәрендә инглизсә һөйләшәбеҙ. Шулай итеп төрлө телдәр белеү, һөйләшеү, уҡый-яҙа белеү, минеңсә, үҙе ҙур бәхет. Ундай кешегә төрлө белемгә юл асыҡ.
Атайым миңә һәр саҡ тик башҡортса өндәшә. Ауылға өләсәйемдәргә барғанда туған телемде шымартам. «Тел – ул кешегә Хоҙай тарафынан бирелгән гүзәл бер байлыҡ, – ти өләсәйем. – Кеше тыуғанда уҡ үҙенең туған теле менән тыуа. Ул тәндең бер ағзаһы кеүек. Уны белмәһәң, өйрәнмәһәң, ҡырҡып ташланың, тигән кеүек. Нисек инде һин тәнеңдең бер ағзаһын киҫеп ташлайһың инде?!» Мин уның тормош хикмәттәрен йотлоғоп тыңлайым.
Туған телде белмәй тороп, бүтән телде өйрәнеп тә булмай. Беҙҙең ғаиләлә бөтәбеҙ ҙә шул телдә аралашабыҙ. Атайым да телен ярата, мин дә уға оҡшағанмын. Телем миңә башҡа телдәргә асҡыс кеүек, ул ҡырҡлап төрки халыҡ менән аралашыу мөмкинлеге бирә, әҙәбиәтен, тарихын өйрәнеүгә юл аса. Тышҡы рәүешем кейгән кейемем булһа, эске халәтемдең «кейеме» – туған телем, йәғни башҡорт теле.
Телем, ерем, илем – минең өсөн бик изге төшөнсәләр. Улар халыҡты бергә туплай. Үҙ илемдә генә мин туған телемдә рәхәтләнеп һөйләшә алам, үҙ халҡымдың бәләкәй генә бер өлөшсәһе булып, ғорур йәшәйем.
Көн дә иртән мин шатланып белем алырға мәктәпкә йөрөйөм. Уҡытыусыларымды, класташтарымды һағынып киләм. Гүзәл ҡалам – Өфөм менән һоҡланып атлайым. Урам исемдәренең, ойошмаларҙың атамаларының башҡортса ла, русса ла яҙылыуы оҡшай. Мәктәбем СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков урамында урынлашҡан. Ана, СССР-ҙың халыҡ артисы Заһир Исмәғилев урамы. Артабан – Ғабдулла Амантай урамы. Халҡым үҙенең данлыҡлы улдарын һәм ҡыҙҙарын онотмай – күңелемдә сикһеҙ ғорурлыҡ тойғолары уяна.
Тик күңел ҡырылып ҡуйған саҡтар ҙа була. Сөнки руссанан башҡортсаға тәржемәләрҙә хаталар киткән осраҡтар бар. Бына, мәҫәлән, «Улица С. Кувыкина»ны «С. Кувыкина урамы» тип яҙып ҡуйғандар. Степан Кувыкин ир кеше исеме бит ул, нишләп Кувыкинаға әйләндерҙеләр икән? Тағы бара бирһәң, «Шатлык. Люкс» тигән яҙыуҙы күреп ғәжәпләнәһең. Ниндәй матур шатлыҡ һүҙен боҙоп, хаталы яҙып ҡуйғандар бит!
Башҡорт телен белгән һайын күберәк белге килә. Ә быйыл ни эшләптер уны аҙнаһына ике сәғәт урынына тик бер сәғәт кенә өйрәнәбеҙ. Минеңсә, бер генә сәғәт етмәй, барыһына ла өлгөрөп булмай. Башҡорт теле китаптарын яҙыусы ғалимдар, ана, ғүмер буйы эҙләнә, эшләй. Ә мәктәптә республикаға исем биргән халыҡтың телен өйрәнеүгә ни бары бер сәғәт бүленгән. Уныһын да ата-әсәләрҙән йыйылған ризалыҡ ғаризалары менән генә уҡырға була. Башҡорт теле шулай уҡ юҡҡа сығып ҡуйырмы икән? Ҡайһы бер әхирәттәрем һөйләүенсә, ниндәйҙер класс уҡыусыларына телебеҙ быйыл бөтөнләй уҡытылмай икән. Уларҙың ата-әсәләре, башҡорт телен кәрәкмәгән предметҡа һанап, БДИ-ға әҙерләнергә артыҡ дәрес кәрәк, тип, ғариза яҙып, баш тартҡандар.
Туған тел тураһындағы һорауҙарымдың осо-ҡырыйы юҡ. Кем уларға асыҡлыҡ индерер? Меңәр йыллыҡ тарихы булған телебеҙгә бөтөү ҡурҡынысы янай. Был афәт була ҡалһа, кем милли баҫмаларыбыҙҙы уҡыр, башҡорт йырҙарын йырлар? Яратҡан яҙыусыларыбыҙ Зәйнәб Биишева, Ноғман Мусиндың әҫәрҙәрен дә уҡымағас, ниндәй кешеләр булырбыҙ? Мостай Кәрим, Рауил Бикбаевтың шиғырҙарын ятламағас, мәктәптәрҙә шиғыр бәйгеләре лә үтмәҫме икән ни?!
Туған телебеҙ йәшәһен, үҫһен! Ағайҙар, апайҙар, дәрестәр һанын ҡыҫҡартмағыҙ, зинһар! Телебеҙ булһа, илебеҙ ҙә йәшәр. Мәшһүр Рәмиебеҙ әйтеүенсә, «Теле юҡтың – иле юҡ!». Минең дә илһеҙ, телһеҙ, көйһөҙ, моңһоҙ, нурһыҙ йәшәгем килмәй.
Лиана ЗАКИРОВА,
9 «Д» класс уҡыусыһы.
Өфө ҡалаһы,
18-се мәктәп.
Уның шулай иркәләп өндәшеп уятыуын бик яратам. Моңло бер йыр кеүек бит ул башҡорт теле.
Атайым – башҡорт, ә әсәйем татар милләтенән. Шуға ла мин башҡортса ла, татарса ла, мәктәптә дуҫтарым менән русса ла иркен аралашам. Сит ил теле дәрестәрендә инглизсә һөйләшәбеҙ. Шулай итеп төрлө телдәр белеү, һөйләшеү, уҡый-яҙа белеү, минеңсә, үҙе ҙур бәхет. Ундай кешегә төрлө белемгә юл асыҡ.
Атайым миңә һәр саҡ тик башҡортса өндәшә. Ауылға өләсәйемдәргә барғанда туған телемде шымартам. «Тел – ул кешегә Хоҙай тарафынан бирелгән гүзәл бер байлыҡ, – ти өләсәйем. – Кеше тыуғанда уҡ үҙенең туған теле менән тыуа. Ул тәндең бер ағзаһы кеүек. Уны белмәһәң, өйрәнмәһәң, ҡырҡып ташланың, тигән кеүек. Нисек инде һин тәнеңдең бер ағзаһын киҫеп ташлайһың инде?!» Мин уның тормош хикмәттәрен йотлоғоп тыңлайым.
Туған телде белмәй тороп, бүтән телде өйрәнеп тә булмай. Беҙҙең ғаиләлә бөтәбеҙ ҙә шул телдә аралашабыҙ. Атайым да телен ярата, мин дә уға оҡшағанмын. Телем миңә башҡа телдәргә асҡыс кеүек, ул ҡырҡлап төрки халыҡ менән аралашыу мөмкинлеге бирә, әҙәбиәтен, тарихын өйрәнеүгә юл аса. Тышҡы рәүешем кейгән кейемем булһа, эске халәтемдең «кейеме» – туған телем, йәғни башҡорт теле.
Телем, ерем, илем – минең өсөн бик изге төшөнсәләр. Улар халыҡты бергә туплай. Үҙ илемдә генә мин туған телемдә рәхәтләнеп һөйләшә алам, үҙ халҡымдың бәләкәй генә бер өлөшсәһе булып, ғорур йәшәйем.
Көн дә иртән мин шатланып белем алырға мәктәпкә йөрөйөм. Уҡытыусыларымды, класташтарымды һағынып киләм. Гүзәл ҡалам – Өфөм менән һоҡланып атлайым. Урам исемдәренең, ойошмаларҙың атамаларының башҡортса ла, русса ла яҙылыуы оҡшай. Мәктәбем СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков урамында урынлашҡан. Ана, СССР-ҙың халыҡ артисы Заһир Исмәғилев урамы. Артабан – Ғабдулла Амантай урамы. Халҡым үҙенең данлыҡлы улдарын һәм ҡыҙҙарын онотмай – күңелемдә сикһеҙ ғорурлыҡ тойғолары уяна.
Тик күңел ҡырылып ҡуйған саҡтар ҙа була. Сөнки руссанан башҡортсаға тәржемәләрҙә хаталар киткән осраҡтар бар. Бына, мәҫәлән, «Улица С. Кувыкина»ны «С. Кувыкина урамы» тип яҙып ҡуйғандар. Степан Кувыкин ир кеше исеме бит ул, нишләп Кувыкинаға әйләндерҙеләр икән? Тағы бара бирһәң, «Шатлык. Люкс» тигән яҙыуҙы күреп ғәжәпләнәһең. Ниндәй матур шатлыҡ һүҙен боҙоп, хаталы яҙып ҡуйғандар бит!
Башҡорт телен белгән һайын күберәк белге килә. Ә быйыл ни эшләптер уны аҙнаһына ике сәғәт урынына тик бер сәғәт кенә өйрәнәбеҙ. Минеңсә, бер генә сәғәт етмәй, барыһына ла өлгөрөп булмай. Башҡорт теле китаптарын яҙыусы ғалимдар, ана, ғүмер буйы эҙләнә, эшләй. Ә мәктәптә республикаға исем биргән халыҡтың телен өйрәнеүгә ни бары бер сәғәт бүленгән. Уныһын да ата-әсәләрҙән йыйылған ризалыҡ ғаризалары менән генә уҡырға була. Башҡорт теле шулай уҡ юҡҡа сығып ҡуйырмы икән? Ҡайһы бер әхирәттәрем һөйләүенсә, ниндәйҙер класс уҡыусыларына телебеҙ быйыл бөтөнләй уҡытылмай икән. Уларҙың ата-әсәләре, башҡорт телен кәрәкмәгән предметҡа һанап, БДИ-ға әҙерләнергә артыҡ дәрес кәрәк, тип, ғариза яҙып, баш тартҡандар.
Туған тел тураһындағы һорауҙарымдың осо-ҡырыйы юҡ. Кем уларға асыҡлыҡ индерер? Меңәр йыллыҡ тарихы булған телебеҙгә бөтөү ҡурҡынысы янай. Был афәт була ҡалһа, кем милли баҫмаларыбыҙҙы уҡыр, башҡорт йырҙарын йырлар? Яратҡан яҙыусыларыбыҙ Зәйнәб Биишева, Ноғман Мусиндың әҫәрҙәрен дә уҡымағас, ниндәй кешеләр булырбыҙ? Мостай Кәрим, Рауил Бикбаевтың шиғырҙарын ятламағас, мәктәптәрҙә шиғыр бәйгеләре лә үтмәҫме икән ни?!
Туған телебеҙ йәшәһен, үҫһен! Ағайҙар, апайҙар, дәрестәр һанын ҡыҫҡартмағыҙ, зинһар! Телебеҙ булһа, илебеҙ ҙә йәшәр. Мәшһүр Рәмиебеҙ әйтеүенсә, «Теле юҡтың – иле юҡ!». Минең дә илһеҙ, телһеҙ, көйһөҙ, моңһоҙ, нурһыҙ йәшәгем килмәй.
Лиана ЗАКИРОВА,
9 «Д» класс уҡыусыһы.
Өфө ҡалаһы,
18-се мәктәп.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Наши новости
Опрос
Как Вы оцениваете работу филармонии?
2018 - Год Семьи
2018 год объявлен в Башкортостане Годом семьи
Абонементы
Всероссийский старт продажи абонементов
ЭЛЕКТРОННЫЕ БИЛЕТЫ
Продажа билетов онлайн
Получить всю информацию о наличии и стоимости билетов теперь легко: не выходя из дома, с мобильных устройств, подключенных к сети Интернет.
Наш репертуар
Апрель 2018
Май-Июнь 2018
Пресса ⇒ Моң иленә сәфәр
Моң иленә сәфәр
Автор: Наҙлыгөл Аҙнабаева / "Башҡортостан” гәзите
Дата: 19.05.2014
Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы тамашасыларҙы йыл һайын төрлө жанрҙағы йөкмәткеле тамашалары, башҡорт һәм татар сәнғәте йондоҙҙарының концерттары менән ҡыуандыра. Быйылғы 75-се ижад миҙгеле филармония өсөн иҫтәлекле ваҡиғаларға айырыуса бай булды. Мәшһүр композитор, филармонияға исеме бирелгән Хөсәйен Әхмәтовтың 100 йыллығына арналған тамаша, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусы күренекле халыҡ йырсыһы Абдулла Солтановтың, нәфис һүҙ оҫтаһы Лилиә Фәтихованың юбилей концерттары, йырсы Мәхмүт Нәҙершиндың ижад кисәһе һәм башҡа күркәм саралар һәр кемдең күңеленә хуш килде.
Традицияға әүерелгән, күп тамашасы көтөп алған “Өфө – Зальцбург”, “Раштыуа осрашыуҙары”, “Алһыу пантера” халыҡ-ара фестивалдәре лә уҙҙы. Ял көндәрендә мәҙәниәт усағы балалар тауышына күмелде: ғаиләләр “Бергә музыка тыңлайбыҙ” тип аталған концерт циклына ашыҡты.
Филармония данлыҡлы сәнғәт әһелдәре тураһында ла онотмай. Быға миҫал итеп арабыҙҙан бик иртә киткән талантлы композитор Салауат Низаметдиновтың яҡты рухына арналған сараны әйтергә мөмкин. “Туҡтаны моң…” исемле концертта тамашасы композитор менән яңынан осрашҡандай булды, уның әҫәрҙәрен тыңлап кинәнде, һоҡланды һәм тетрәнде.
Юбилей миҙгелендә мәҙәни усаҡ өфөләрҙе яңы проекттар менән дә һөйөндөрҙө. “Ҡом һәм музыка” проекты ғына ни тора! Унда орган, флейта, академик хор капеллаһы моңо аҫтында рәссам, ҡом менән төрлө ғәжәйеп һүрәттәр, образдар тыуҙырып, тамашасыларҙы хайран ҡалдырҙы. “Тәбиғәт моңо” тип аталған проект тәбиғәт тауышына сарсаған һәр кемде шишмә сылтырауы, ҡоштар һайрауы, урман шаулауына күмде.
Моң иленә сәфәрШулай итеп, шаулап-гөрләп 75-се ижад миҙгеле аҙағына ла яҡынлашты. Ошо уңайҙан мәҙәниәт усағы халыҡҡа “75-се экспресс” тип исемләнгән тамаша бүләк итте. Концерттың режиссеры Илшат Фәхертдинов уны юҡҡа ғына шулай атамағандыр. “75-се экспресс” залдағыларҙы филармония барлыҡҡа килгәндән алып бөгөнгә тиклемге иҫтәлекле хәл-ваҡиғалар, легендар сәнғәт оҫталарының ижады, республикабыҙҙағы берҙән-бер Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры, академик хор капеллаһы, эстрада-джаз оркестры һәм башҡаларҙың ижады менән таныштырҙы. Ҡыҙыҡлы “сәфәр”ҙә филармонияның барлыҡ артистары һәм коллективтары ҡатнашты. Мәҫәлән, “Башланғыс” станцияла мәҙәниәт усағының тарихы сағылдырылды. “Ретро” станцияһында башҡорт эстрадаһына нигеҙ һалған Фәриҙә Ҡудашева, Бәхти Ғайсин, Илфаҡ Смаков, Мәғфирә Ғәлиева һәм башҡа легендар шәхестәрҙең мәңгелек йырҙары башҡарылды. Башҡорт халыҡ бейеүен профессиональ кимәлгә күтәргән, халҡыбыҙҙың бейеү ынйыларын бөртөкләп йыйып донъяға танытҡан Фәйзи Ғәскәров ижадына “Бейеү” станцияһында дан йырланды.
Күренекле башҡорт композиторы Хөсәйен Әхмәтов менән дә “күреште” халыҡ: “Маэстро” станцияһында композиторҙың әҫәрҙәрен тыңлап кинәнделәр.
Тамашаның икенсе бүлегендә күренекле сәнғәт әһелдәренең эшен дауам итеүсе йәш артистар сығыш яһаны. Уны Марсель Ҡотоев, Рөстәм Шаһыбалов һәм Азат Биксурин “Уралым” йыры менән асып ебәрҙе. Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова, Заһир Иҫәнсурин, Римма Амангилдина, Руслан Сәйфетдинов, Валентина Суходоевалар моңло тауышы, сағыу сығышы менән тамашасы күңелен әсир итте.
Әйтергә кәрәк, филармонияның “тыуған көнө”нә коллектив ентекле әҙерләнгән. Концерт башланғанға тиклем һәм антракт ваҡытында тамашасы фойела “шоколад фонтаны”нан ауыҙ итте, антик осорҙо сағылдырған һындар янында иҫтәлеккә фотоға төштө.
Наҙлыгөл Аҙнабаева / "Башҡортостан” гәзите


text:
Рөстәм Хәмитов: «Яғыулыҡ-энергетика комплексын һатыуҙан аҡсаны һөҙөмтәле файҙаланасаҡбыҙ»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 29 ноябрҙә республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмә барышында, төбәктә нефть сығарыу һәм нефть эшкәртеү предприятиеларын һатыуҙан алынған аҡсаға идара итеү көрсөгө еңеп сығылды, тип белдерҙе.
Республика яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиеларын һатыуҙан алынған аҡса тупланасаҡ Хәйриә фондының процент күләме Башҡортостан Хөкүмәтенә ҡала һәм райондарҙан бирелгән заявкалар нигеҙендә асыҡтан-асыҡ бүленәсәк.
"Әле Башҡортостандың нефть сығарыу һәм нефть эшкәртеү предприятиеларын һатыуҙан килгән ресурстар базаһында ойошторолған дүрт республика Хәйриә фондынан берҙәм структура – "Урал" хәйриә фонды ойошторола. Ете кешенән торған Фонд советына Башҡортостан Президентының 4-6 вәкиле инәсәк. Республиканың тәүге Президенты Мортаза Рәхимовтан фондҡа етәкселек итеүен һораным. Фонд средстволарын бүлеүҙең берҙәм сәйәсәтен тормошҡа ашырыу өсөн аҡса бүлеүгә барлыҡ заявкалар Башҡортостан Хөкүмәтендә хуплау үтәсәк. Республика үлсәмдәре буйынса фондта аҡса күп булмаһа ла (63 миллиард һум самаһы), беҙ уларҙы һөҙөмтәле файҙаланасаҡбыҙ", — тине Рөстәм Хәмитов.
Фонд аҡсаһын урынлаштырыуҙан алынған йыллыҡ процент килеме 4,5 миллиард һум тәшкил итеүе ихтимал. Йыл һайын шуның 2,5 миллиард һум самаһы – спортты, 1,5 миллиард һумы Башҡортостандың социаль инфраструктураһын үҫтереүгә йүнәлтеләсәк.
Фонд аҡсаһының һөҙөмтәле файҙаланылыуын Попечителлек советы күҙәтәсәк. Уға республика Президенты, Башҡортостан Хөкүмәте һәм йәмәғәт ойошмалы вәкилдәре инәсәк. Финанслауға тәҡдим ителгән проекттар асыҡтан-асыҡ һайлап алынасаҡ. Ҡануниәттә билдәләнгән тәртиптә фонд аҡсаһын файҙаланыу тураһында отчет биреләсәк һәм ул киң мәғлүмәт сараларында баҫылып сығасаҡ.


text:
Башҡортостан таможняһы бюджетты 8 млрд 700 млн һумға тулыландырҙы
— Башҡортостан таможняһы федераль бюджетҡа 8 миллиард 705 миллион һум күсергән, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында ведомство етәксеһе, полковник Валерий Бышовец.
Һөнәри байрамға — Рәсәй Федерацияһы таможня хеҙмәткәрҙәре көнөнә ҡарата ойошторолған журналистар менән осрашыуҙа Башҡортостан таможняһы начальнигы туғыҙ айҙағы эшмәкәрлеккә йомғаҡ яһаны.
Валерий Бышовец республика предприятиеларының тышҡы баҙарҙағы әүҙемлеге артыуын билдәләне. Быйыл тышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашҡан 160 предприятиеға таможня рөхсәт биргән һәм декларация яһаған.
Республика хеҙмәте башлығы һүҙҙәренсә, тышҡы сауҙа әйләнеше төбәктә 2741 млн долларҙан ашҡан. Экспорт — 2283 млн (83,3%), импорт 458,2 млн доллар тәшкил иткән. Уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, тауар әйләнеше лә артҡан.
Шул уҡ ваҡытта белгестәр тауар экспортының ҡыҫҡарыуын һәм импорттың артыуын билдәләй. Мәҫәлән, сит илгә продукция сығарыу 4,2 процентҡа кәмегән, ә импорт 50 процентҡа тиерлек артҡан. Ведомствола әйтеүҙәренсә, был нефть эшкәртеүҙән алынған продукттарҙың төп өлөшөнөң 26 апрелдән үҙәк энергетика таможняһында декларацияланыуына бәйле.
Республиканың тышҡы сауҙаһы географияһы ла киңәйгән. Быйыл тағы өс ил менән сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәр булдырылған. Хәҙер Башҡортостандың донъялағы 95 илдә партнерҙары бар. Урында етештерелгән тауарҙар ҙур күләмдә Финляндияға, Нидерландтар, Ҡытай, АҠШ, Төркиәгә оҙатыла. Үзбәкстандан, Украина, Германия, Ҡытайҙан тауар ҡайтарыла.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар менән осрашты
Фото:
Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһында Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар менән осрашыу үткәрҙе. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай залында был проектта ҡатнашыусыларҙың барыһы ла – йөҙгә яҡын кеше йыйылды. Осрашыуҙа шулай уҡ Сәйәси тикшеренеүҙәр институты директоры, Г.В.Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты проректоры, Мәскәү дәүләт университеты доценты Сергей Марков, «Берҙәм Рәсәй» партияһының Юғары советы рәйесе советнигы Юрий Котлер, Социаль-консерватив сәйәсәт үҙәгенең генераль директоры Людмила Шувалова, БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев һәм «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Альберт Мифтахов ҡатнашты.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, Рәсәй сәйәсәте мәктәбе кеүек бындай проект республика өсөн юғары кимәлдәге белгестәр әҙерләргә ярҙам итәсәк, улар алдағы ваҡытта сәйәси өлкәлә генә түгел, ябай тормошта ла әүҙем эшләйәсәк.
Башҡортостан Президенты республиканың, дөйөм ил кеүек үк, ауыр осор кисереүен билдәләне. Төбәк үҙенең артабан үҫешеү вариантын эҙләй, башҡа төбәктәр менән конкурентлыҡ итә. Федераль үҙәк менән бүленгән ресурстар, перспективалы инвестицион проекттар һәм иң мөһиме – кеше аҡылы өсөн конкурентлыҡ итергә тура килә.
Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, Рәсәй сәйәсәте мәктәбе яҡшы башланғыс булып тора. Һәм уның тәүге өс сығарылышы – үҙенә күрә «йөҙ алтын». Улар араһында проекттары дәүләт кимәлендә яҡлау тапҡан кешеләр ҙә, партия структураларында, башҡарма власть органдарында эшләүселәр ҙә бар.
— Был процестың башы ғына әле, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Белгестәр һаны артасаҡ әле, тип уйлайым.
Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусыларҙың проекттарына республика бөгөн ҙур өмөттәр бағлай. Әммә уларҙы тормошҡа ашырыуҙа йыш ҡына төрлө бюрократик ҡаршылыҡтар ҡамасаулай. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, ҡыҙыҡлы идеяларға бындай ҡаршылыҡтар күрһәтеү тураһында ул яҡшы хәбәрҙар. Төбәк башлығы уларға ҡаршы бергәләп көрәшергә тәҡдим итә.
Бюрократик ҡаршылыҡтарҙан тыш, Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, йәмғиәтебеҙҙә тағы ла бер күңелһеҙ күренеш бар. Был халыҡтың күпселек өлөшөнөң пассив булыуы. Был йәһәттән төбәк башлығы Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусыларҙан ярҙам көтә.
Осрашыу сиктәрендә Рөстәм Хәмитовҡа һәм башҡа ҡунаҡтарға Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең өсөнсө сығарылыш уҡыусыларының биш иң яҡшы проекты тәҡдим ителде. Улар — «Тәмәкеһеҙ республика», «Стартҡа хоҡуҡ – ғәмәлдә», «Башҡортостан Республикаһының Халыҡ хөкүмәте», «Ауыл халҡы өсөн медицина-диагностика үҙәге», «Һәүәҫкәр хоккей лигаһы».
Осрашыуҙа тәҡдим ителгән проекттар Рәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаусылар башҡарған эштең тик бер генә өлөшөн күрһәтә. Ваҡыт тығыҙ булыу сәбәпле, күп ҡыҙыҡлы проекттар был юлы тәҡдим ителмәне. Әммә республика етәкселеге уларҙың барыһын да ҡарап сығасаҡ һәм ярҙам итәсәк.


text:
Силәбе өлкәһендә йәш башҡорт йырсыларының концерты үтәсәк
18-19 майҙа Силәбе өлкәһенең Арғаяш һәм Ҡоншаҡ райондарында Башҡортостан йәш артистарының «Иң яҡшыһы — һинең өсөн!» исемле концерты үтә. Ауыл йәштәре алдында йырсылар Раил Өмөтбаев, Ғайсар Миңлеғолов һәм алып барыусы Әлмир Бамбучо сығыш яһай. Концерттарҙы Арғаяш районының Башҡорт йәштәре иттифағы һәм «Салауат» продюсер үҙәге ойоштора. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итте.


text:
Республикала теплицала үҫтерелгән йәшелсәләрҙе һатыу буйынса берҙәм логистик үҙәк төҙөлә Фото: Олег Яровиков
Республикала теплицала үҫтерелгән йәшелсәләрҙе һатыу буйынса берҙәм логистик үҙәк төҙөлә
Республикала теплицала үҫтерелгән йәшелсәләрҙе һатыу буйынса берҙәм логистик үҙәк төҙөлә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостан аграрийҙары сит ил ауыл хужалығы продукцияһын үҙебеҙҙекенә алмаштырыу буйынса эште әүҙемләштерә. Айырыуса теплицала йәшелсә үҫтереүселәрҙең эштәре һәйбәт бара. Атап әйткәндә, Туймазы районында урындағы йәшелсәселәр муниципалитет хакимиәте менән берлектә продукция етештереү һәм һатыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса стратегия билдәләгән. Был ябыҡ тупраҡта йәшелсә үҫтереүҙе ғилми-механизацияланған нигеҙгә күсереү, теплицаларҙы йылытыуҙы яңыртыу һәм берҙәм логистик үҙәк аша сауҙа системаһын булдырыу.
Район хакимиәтендә хәбәр итеүҙәренсә, берҙәм логистик үҙәктең функцияларын «Туймазы» крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ассоциацияһы ағзалары ойошторған кооператив үтәйәсәк. Тәжрибә туплағандан һуң үҙәк ассоциацияға ингән 56 хужалыҡтың ғына түгел, бөтә теләүселәрҙең дә йәшелсәләрен һатыуҙы тәьмин итәсәк.
Әлеге ваҡытта Төмәнәк ауыл советы биләмәһендә майҙаны 648 квадрат метрлыҡ йәшелсә һаҡлағысҡа нигеҙ һалынған. Шундай йәшелсә һаҡлағыс Иҫке Туймазы ауылында ла төҙөлгән һәм хәҙер юридик яҡтан рәсмиләштерелә. Объекттар файҙаланыуға тапшырылғас, йәшелсәселәр кәбеҫтә өсөн ябыҡ тупраҡ майҙандарын киңәйтә башлаясаҡ. Киләсәктә кооператив шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға, фермерҙарға заявка бирәсәк һәм улар үҙҙәренең продукцияһын йәшелсә һаҡлағыстарға килтерә аласаҡ. Артабан Туймазы логотибы төшөрөлгән продукция республикала ғына түгел, унан ситтә лә һатыласаҡ. Бөгөнгә «Полушка», «Байрам», «Челны-хлеб», «Молния» сауҙа селтәрҙәрен теплица продукцияһы менән тәьмин итеү яйға һалынған. Ошо көндәрҙә ҙур партия Мәскәүгә ебәрелгән, тип билдәләнеләр муниципалитетта.


text:
Дәртмәнд
Татар әҙәбиәте классигы, нәшир, меценат, алтын сәнәғәтсеһе,
Дәүләт Думаһы депутаты.
Татар классик поэзияһының күренекле вәкиле Дәртмәнд (Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы Рәмиев) 1859 йылдың 23 ноябрендә Ырымбур губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районы) Зиргән ауылында сауҙагәр ғаиләһендә донъяға килә. 1862 йылда (Закирға өс йәш сағында) Мөхәмәтсадиҡ үҙенең бөтә ғаиләһе менән Зиргәндән Орск өйәҙендәге (Баймаҡ районы) Юлыҡ ауылына күсә һәм ошо төбәктә тәүҙә - сауҙа, һуңыраҡ алтын сығарыу эштәре менән шөғөлләнә.
Закир башланғыс белемде ғаиләлә ала, унан һуң, үҙенән ике йәшкә өлкән ағаһы Шакир менән бергәләп,Баймаҡ районының Муллаҡай мәҙрәсәһендә уҡый. 1880 йылда мәҙрәсәне тамамлағас, Төркиәгә китеп, бер ни ҡәҙәр ваҡыт Стамбул ҡалаһында йәшәй, төрөк телен, әҙәбиәтен өйрәнә, әҙиптәр менән аралаша, мәҙәниәт мәсьәләләре, матбуғат эштәре менән ҡыҙыҡһына. Закир Рәмиевтың әҙәби ижад эше менән шөғөлләнә башлауы ла ошо йылдарға тура килә.
Матбуғатта ул беренсе мәртәбә 1903 йылда имзаһыҙ урынлаштырылған “Үткән көндәр” тигән шиғыры менән күренә.
1905 йыл революцияһы ағалы-ҡустылы Рәмиевтарға матбуғат таратыу һәм типография ойоштороу тураһында күптән уйлап йөрөгән пландарын тормошҡа ашырырға мөмкинселек тыуҙыра. 1906 йылдың 21 февраленән улар Ырымбурҙа “Ваҡыт” исемле көндәлек газета һәм 1908 йылдың ғинуарынан “Шура” исемле әҙәби-ижтимағи журнал сығара башлайҙар. 1918 йылға ҡәҙәр сығарылған һәм маҡсаты, тотҡан юлы менән буржуаз характерҙа булһа ла, демократик прогрессив идеяларҙы яҡлаған материалдарға үҙ биттәрендә киң урын биргән “Ваҡыт” газетаһы һәм “Шура” журналы татар ижтимағи фекере, мәҙәниәте һәм әҙәбиәте үҫешенә шаҡтай уңай йоғонто яһай. Был газета һәм журналға Ғ.Ибраһимов, Ш.Камал кеүек яҙыусылар актив яҙыша.
Дәртмәнд үҙе лә шағир булараҡ ошо матбуғат органдары аша таныла. 1906-1912 йылдар араһында “Ваҡыт” газетаһы һәм “Шура” журналы биттәрендә уның ҡырҡҡа яҡын шиғыры донъя күрә.
Дәртмәнд – Рәмиев Октябрь революцияһына тиклем татар донъяһында күренекле урын биләгән абруйлы, мөхтәрәм бер шәхес була. Шағир ҙа ул, нәшир ҙә, Дәүләт думаһына һайланған йәмәғәт депутаты ла, алтын приискалары тотҡан бер бай ҙа.
Тәрән фәлсәфәүи эстәлекле “Караб”, “Беҙ” һәм башҡа шиғырҙары киләсәк өмөт һәм йәшәйеш, яҙмыш хаҡында уйланыуҙарынан тыш, милләткә хеҙмәт итеү рухы менән һуғарылғандар.
Ул , замандаштарын уяу булырға өндәп кенә ҡалмай, ил-караб йүнәлешен дөрөҫ юлға сығарыу, халҡын аң-белемле, мәғрифәтле итеү йүнәлешендә лә ең һыҙғанып арымай-талмай эшләй. Ошо изге маҡсат өсөн ике-өс быуын тир түгеп тапҡан мал-мөлкәтен дә, аҡсаһын да ҡыҙғанмай.
Октябрь революцияһынан һуң Дәртдмәнд, сит илгә ҡасып китмәй, үҙ теләге менән Совет илендә йәшәргә ҡала. Тәүҙә ул ғаиләһе менән Ырымбурҙа тора, һуңыраҡ Орск ҡалаһына күсә. Ижтимағи тормоштан ситләшһә лә, шиғыр яҙыуынан туҡтамай, үҙ кисерештәрен әленән-әле ҡағыҙға төшөрөп бара.
Дәртмәнд 1921 йылдың 9 октябрендә Орск ҡалаһында вафат була.
Дәртмәндең хәҙергә мәғлүм булған әҙәби мираҫы күләм яғынан ҙур түгел – ни барыһы мең юл самаһы шиғыр, бер нәҫер (“Сабый”), балалар өсөн ваҡ хикәйәләр һәм бер нисә иҫтәлек – парсанан ғибәрәт. Ләкин был бәләкәй генә мираҫ үҙенең сәнғәтсә эшләнеше, эстетик тәьҫир итеү көсө яғынан татар әҙәбиәтенең бер ҡаҙанышы , хазинаһы булып тора.
Дәртмәнд поэзияһы үҙенән һуң килгән күп кенә татар шағирҙары өсөн оҫталыҡҡа өйрәнеү мәктәбе булып хеҙмәт итте.


text:
Башҡортостанда ураҡ эштәре тамамлана
Республика аграрийҙары 1,822 миллион тонна иген йыйып алған. Әлеге ваҡытта дөйөм территорияның 93 проценты эшкәртелгән.
Шул уҡ ваҡытта 25 районда ураҡ эштәре тулыһынса тамамланған. Иң күп өлөш индергәндәр иҫәбендә: Стәрлетамаҡ (121,3 мең тонна), Илеш (92 мең тонна), Саҡмағош (79,6 мең тонна), Дүртөйлө (71,5 мең тонна) һәм Ауырғазы (68 мең тонна) райондары эшсәндәре.
Республика буйынса иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының уртаса уңышы гектарынан 11,5 центнер тәшкил итә.
Ураҡ менән бер рәттән яҙғы сәсеүгә тупраҡ әҙерләү эштәре лә алып барыла. Әлегә 725 мең гектар ер туңға һөрөлгән, планға ҡарата был 67 процент тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 178
САФ КӨМӨШ, саф элементтар класы минералы, Ag. С.к. Ag миҡдары 98—99%. Алтын, һөрмә, висмут, мышаяҡ, баҡыр, тимер, цинк ҡушылмалары бар. Төрҙәре: кюстелит (Au 10%‑ҡа тиклем), конгсбергит, аркверит, бордозит (Au 5,13%‑ҡа һәм Hg 30%‑ҡа тиклем), анимикит, алларгентум (Au 11%‑ҡа һәм Sb 15%‑ҡа тиклем), чиленит (Bi 5%‑ҡа тиклем), баҡырлы көмөш. Кристалдары куб һәм кубоктаэдр формаһында. Бүленде формалары: пластинкалар, бөртөктәр, сәс һымаҡ һөлдәләр һәм дендриттар. Төҫө аҡ, яңы һынған урында көслө, металл кеүек ялтыр. Ҡатылығы 2,5— 3, тығыҙлығы 10100—11100 кг/м3. Һынылышы ырғаҡлы‑шыраулы; еңел сүкелә, йомшаҡ. Гидротермаль ятҡылыҡтарҙа һәм ҡурғаш‑цинк, баҡыр колчеданы ятҡылыҡтарының окисланыу зонаһында, һирәк осраҡта аллювиаль ишелмәләрҙә таралған. Көмөшкә бай мәғдән. БР‑ҙа колчедан ятҡылыҡтарының борнитлы һәм баритланған мәғдәндәрендә осрай, уларҙа тоноҡ мәғдәндә һәм штромейеритта ваҡ ҡына инештәр барлыҡҡа килтерә; электрумда тарҡалыуҙың пластинкалы структуралары рәүешендә С.к. айырым бер табышы билдәле (Баймаҡ р‑нындағы алтын‑полиметалл ятҡылыҡтары). Сибай баҡыр колчеданы ятҡылығының “тимер эшләпәһе” нигеҙендә С.к. бөртөктәр (0,5 мм тиклем) һәм ойошҡан киҫәктәр (2—3 мм тиклем) рәүешендә күҙәтелә. 20 б. 50‑се йй. Башҡорт мегантиклинорийында С.к. Г.Б.Яковлев (Бөркөт, Балтатау) һәм О.А.Осетров (Үрге Арша ятҡылығы; бөтәһе лә — Белорет р‑ны) тарафынан табыла.
А.А.Алексеев
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
20 июнь
20 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 171-се (кәбисә йылында 172) көнө. Йыл аҙағына тиклем 194 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Халыҡ-ара
Милли
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Виноградов Илья Васильевич (20.06.1906—15.02.1978), совет хәрби эшмәкәре, генерал-лейтенант. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Түбәнге Әүжән ауылынан.
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2003 — Домашников Борис Фёдорович, СССР-ҙың халыҡ рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты (1977).


text:
- Подробности
- Просмотров: 411
ҠАРАҒУЖАҠ БЕЙ МӨШӘҮӘЛИ, ҡыпсаҡ ҡәбиләһе башлығы. Ҡыпсаҡтарҙың Нуғай Урҙаһына ҡаршы көрәшенең башында тора. Шәжәрә һ.б. тарихи сығанаҡтарҙа яҙылыуынса, Бикбау бей, Иҫке бей һәм Шәғәле Шаҡман бей м‑н көньяҡ- көнсығыш башҡорттарының Мәскәү дәүләте составына инеү шарттары т‑да һөйләшеүҙәр алып барған (ҡара: Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуы). Килешеү төҙөлгәндән һуң Рәсәй подданныйлығын ҡабул итеү т‑да жалованный грамота ала. Ҡ.б.М. тархан титулы бирелә.
Әҙәб.: Иҫкебей мәҡ. ҡарағыҙ.
И.Ғ.Аҡманов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Башҡортостан 2012 йылғы йәйге биатлон буйынса Донъя чемпионатын ҡаршы алырға әҙерләнә
13 октябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллинаның 2012 йылғы йәйге биатлон буйынса Донъя чемпионатының шеф-директоры Венцислав Илиев менән осрашыуы барышында Халыҡ-ара биатлонсылар союзының өс көнлөк инспекцияһы һөҙөмтәләре тикшерелде.
– Комплекстың торошо ҡәнәғәтләнерлек, уны Донъя чемпионатын ҡабул итергә әҙерәү буйынса ҙур эштәр башҡарылыуы күренеп тора, — тине Венцислав Илиев. Шулай уҡ ул комлекстың донъя кимәлендәге сараларҙы үткәреү өсөн барлыҡ замана талаптарына ла яуап биреүен билдәләне.
Вице-премьер башҡарылған эштәр хаҡында хәбәр итте. Эш төркөмдәре менән чемпионатта ҡатнашыусыларҙың йәшәү урындары билдәләнгән, ҡатнашыусыларҙы урынлаштырыу буйынса ҡунаҡхана етәкселәре менән алдан һөйләшеүҙәр үткәрелгән.
Әлеге инспекция отчеты 2012 йылғы Донъя чемпионатын әҙерләү һәм үткәреү тураһындағы Халыҡ-ара биатлонсылар союзының декларацияһы нигеҙен тәшкил итәсәк. Декларация рәсми рәүештә Өфөнө Чемпионат хужаһы статусында теркәйәсәк.
2012 йылдың июнь айында Башҡортостан Халыҡ-ара биатлонсылар союзының инспекцияһын ҡабул итәсәк, документ республика баш ҡалаһының Донъя чемпионатын ҡабул итергә әҙер булыуын күрһәтәсәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте Санкт-Петербург халыҡ-ара тауар-сеймал биржаһы менән килешеү төҙөнө
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Өфөләге «Ҙур химия» форумында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «Санкт-Петербург халыҡ-ара тауар-сеймал биржаһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. Документҡа вице-премьер Дмитрий Шаронов һәм биржаның президенты Алексей Рыбников ҡул ҡуйҙы.
Килешеү бер йылға иҫәпләнгән, әммә уны артабан да оҙайтыу мөмкинлеге бар.
«Башинформ» агентлығына республика Хөкүмәтенән аңлатыуҙарынса, килешеүҙең маҡсаты — биржа сауҙаһын үҫтереү һәм төбәк биләмәһендә биржаның алдынғы технологияларын индереү. Килешеү республикала урман сәнәғәте кластерын булдырыу буйынса эш барышында әҙерләнде. Алдан көтөлгәнсә, биржа инструменттары урман сәнәғәте, яғыулыҡ-энергетика, агросәнәғәт комплекстары, машиналар эшләү һәм республика иҡтисадындағы башҡа тармаҡ продукцияларына баҙар хаҡтарын билдәләү өсөн шарттар булдырырға мөмкинлек бирәсәк.
«Санкт-Петербург халыҡ-ара тауар-сеймал биржаһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте — Рәсәйҙәге ҙур тауар биржаһы. Ҡатнашыусылар араһында — 1667 компания. Нефть продукттары, нефть, газ, урман һәм төҙөлөш материалдары, ауыл хужалығы продукцияһы баҙарында биржа сауҙаһын ойоштора. «Урман һәм төҙөлөш материалдары» секцияһында сауҙа 2014 йылдың июленән алып барыла, уның 2014 йыл аҙағына тиклем әйләнеше 66,5 миллион һум тәшкил иткән. Биржаның устав капиталы — 435 миллион һум.


text:
Өфөлә Рәсәй көнөн һәм Ҡала көнөн байрам итеү салют менән тамамлана Фото: Олег Яровиков
Өфөлә Рәсәй көнөн һәм Ҡала көнөн байрам итеү салют менән тамамлана
Өфөлә Рәсәй көнөн һәм Ҡала көнөн байрам итеү салют менән тамамлана Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә Рәсәй көнөн һәм Ҡала көнөн байрам итеү ун минутлыҡ салют менән тамамлана. Баш ҡала хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралыҡ етәксеһе Исламетдин Мәмбәтов Рәсәй көнө, Салауат Юлаевтың тыуыуына — 262 һәм Өфө ҡәлғәһенә нигеҙ һалыныуға 442 йыл тулыуҙы билдәләү тураһында хәбәр итте.
Ҡаланың бөтә райондарында ла байрам саралары уҙғарыла, төп тамаша Ленин исемендәге майҙанда ойошторола. Бында балалар өсөн «Дуҫлыҡ каруселе» байрамы, театрлаштырылған тамаша, акциялар, концерт ҡаралған. Киске сәғәт 11-ҙә салют була.
Байрамдар үҙ көсөбөҙ менән үткәрелә, тип билдәләнеләр мэрияла. Урындағы ижади коллективтарға үҙҙәрен күрһәтеү мөмкинлеге бирелә. Бер нисә йылдар элек ошондай сараларҙа саҡырылған йондоҙҙар сығыш яһай ине.


text:
Өфөлә торлаҡҡа яңы хаҡ билдәләнде
РФ Төбәктәрҙе үҫтереү министрлығы Өфө өсөн торлаҡтың яңы хаҡын, йәғни төҙөүселәрҙән торлаҡты һатып алыу хаҡын билдәләне. Министрлыҡ мәғлүмәттәренә ҡарағанда, быйыл икенсе кварталда Өфөлә төҙөүселәрҙән фатирҙар бер квадрат метры 29850 һумдан һатып алынасаҡ. Был бынан алдағыға ҡарағанда ун процентҡа күберәк.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, хәҙер Өфөнөң икенсел күсемһеҙ милек баҙарында бер квадрат метрҙың уртаса баҙар хаҡы 43,29 мең һум тәшкил итә. Беренсел баҙарҙа (мәғлүмәттәр апрель башына) — бер "квадрат" өсөн 43 мең һум.


text:
Ағиҙел ярындағы микрорайонды планлаштырыу буйынса тыңлауҙар үткәрелә
Ҡала хакимиәте Өфөнөң Ленин һәм Киров райондарында Нехаев, Красин, Аксаков, Зәки Вәлиди, Алтай урамдары һәм Ағиҙел йылғаһы менән сикләнгән биләмәне планлаштырыу проекты буйынса тыңлауҙар үткәрәсәк. Өфө ҡала Советы депутаттары ошондай ҡарар ҡабул итте.
Ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Сатаров хәбәр итеүенсә, тыңлауҙар кешенең уңайлы тормош шарттарына хоҡуҡтарын күҙәтеү маҡсатында үткәреләсәк. Тораҡ микрорайонын планлаштырыу 259 гектар майҙанды солғап ала һәм әлеге ваҡытта унда йәшәүсе 27,6 мең кешенең мәнфәғәттәренә ҡағыла.
Биләмәне планлаштырыу проекты буйынса үҙ тәҡдимдәрен өфөләр ҡала округы Советына бер ай эсендә ебәрә ала. Тыңлауҙар Өфө хакимиәтенең Баш архитектура һәм ҡала төҙөлөшө идаралығы бинаһында 2010 йылдың 27 февралендә сәғәт 10-да үткәреләсәк.


text:
Фото:
Күмертауҙа авиасәнәғәтте үҫтереүгә арналған студенттар конференцияһы үтте
Фото:
Өфө дәүләт авиация техник университетының (ӨДАТУ) Күмертау филиалында һигеҙенсе тапҡырына студенттар ғилми-ғәмәли конференцияһы үтте. Был юлы ул «Рәсәй авиасәнәғәте: реалийҙар, күҙаллауҙар, перспективалар» темаһына арналды. Конференция 13 йәштән 29 йәшкә тиклем диапазонда Күмертау урта мәктәптәре, урта махсус һәм юғары уҡыу йорттары уҡыусыларын йыйҙы. Тәүге тапҡыр 42 кеше үҙ эштәрен тәҡдим итте.
Пленар ултырышта ӨДАТУ-ның Күмертау филиалы директоры, профессор, техник фәндәр кандидаты Әнүәр Дауытов; «КүмАПП» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе директоры Сергей Микрюков, ӨДАТУ-ның Күмертау филиалы кафедраһы мөдире, профессор, философия фәндәре докторы Андрей Свириденко, шулай уҡ Республика политехник лицей-интернаты, 6-сы һәм 11-се урта мәктәптәр уҡыусылары, Күмертау авиация техникумы, Күмертау тау колледжы, Ырымбур дәүләт университетының Күмертау филиалы, ӨДАТУ-ның Күмертау филиалы студенттары сығыш яһаны.
Конференция сиктәрендә биш секция эшләне: «Технологик процестарҙы һәм производстволарҙы автоматлаштырыу», «Материалдарҙың һәм технологияларҙың яңы төрҙәре», «Йәмғиәттәге иҡтисади процестар», «Тәбиғәт фәндәрен ҡушма ҡулланыу», «Хәҙерге заман фәненең гуманитар аспекттары». Дөйөм алғанда, секция ултырыштарында 93 доклад тыңланды.
Конференцияның йомғаҡлау ултырышында иң яҡшы докладтар авторҙары дипломдар менән наградланды. Ә конференцияла ҡатнашҡан уҡыусыларға ӨДАТУ-ның Күмертау филиалында уҡыуға саҡырыуҙар тапшырылды.


text:
Өфө урамдарында авариялар: ярты йыл эсендә 28 үлем
2010 йылдың алты айында Өфө урамдарында 873 юл-транспорт һәләкәте теркәлгән, улар һөҙөмтәһендә 28 кеше һәләк булған һәм меңдән ашыуы төрлө тән йәрәхәттәре алған.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы мәғлүмәте буйынса, 591 юл-транспорт һәләкәте ир-азаматтар ғәйебе арҡаһында булған. 712 йәрәхәтләнеүсе һәм 16 һәләк булған кеше улар намыҫында. Ошо иҫәптән биш үлемгә машина менән айыҡ булмаған килеш идара иткән водителдәр ғәйепле.
Ҡатын-ҡыҙ водителдәр ғәйебе арҡаһында Башҡортостандың баш ҡалаһы урамдарында 101 юл-транспорт һәләкәте булған, уларҙа өс кеше үлгән һәм 112-һе имгәнгән. Бер осраҡта автоһәләкәттә ҡатнашыусы ҡатындың иҫерек булыуы асыҡланған.


text:
Фото:
Башҡортостанда Суд департаменты идаралығы начальнигы тәғәйенләнде
Фото:
Рәсәй Федерацияһы Юғары Суды ҡарамағындағы Суд департаменты Генераль директоры Александр Гусевтың приказы менән Башҡортостан Республикаһында Суд департаменты идаралығы начальнигы итеп Богдан Иванкович тәғәйенләнде.
Уның кандидатураһы БР Юғары суды һәм БР Судьялар советы менән килешелде.
Биографик белешмә.
Богдан Павлович Иванкович 1963 йылдың 11 октябрендә Украина ССР-ы Львов өлкәһенең Верхняя Рожанка ауылында тыуған. 1982 йылда Львов төҙөлөш техникумын тамамлап, ул техник-төҙөүсе һөнәре ала. 1990 йылда Алыҫ Көнсығыш дәүләт университетын тамамлағандан һуң уға юрист квалификацияһы бирелә. 1990 йылдан 1992 йылға тиклем Сахалин өлкәһенең Анивский районы прокурор ярҙамсыһы, прокуратура тәфтишсеһе булып эшләй. 1992 йылдан 2009 йылға тиклем Сахалин һәм Ростов өлкәләрендә судья була.
Өйләнгән, ике балаһы бар.


text:
Фото:
Дыуан районында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡабул итеү бүлмәһе асылды
Фото:
Дыуан районында Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе эшләй башланы. Ул республика дәүләт власы органдарының гражданлыҡ йәмғиәте институттары һәм халыҡ менән үҙ-ара һөҙөмтәле эш итеүен тәьмин итеү маҡсатында асылған. Бындай бүлмәләр граждандарға власть структуралары менән яҡындан аралашыу мөмкинлеге бирә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе Мәсәғүт ауылында И. Усов урамы, 96-сы йорт адресы буйынса район хакимиәте бинаһында урынлаштырылды. Ҡабул итеү бүлмәһе эшмәкәрлеге өсөн яуаплы тип район Советының баш белгесе Ирина Литовченко тәғәйенләнгән.
Бындай йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе Сибайҙа эш башлаған да инде. Яҡын арала Президенттың йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәләре Күмертауҙа, Нефтекамала, Учалыла һәм Октябрьскийҙа ла булдырылырға тейеш. Уларҙы ойоштороу Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйған «Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәрендә Башҡортостан Республикаһы Президентының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәләре тураһында»ғы Указына ярашлы алып барыла.


text:
Өфөлә йәшәүсе 14 мең эшһеҙ халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамында эшкә урынлашҡан
2012 йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә эш тәҡдим итеүселәр менән 74 меңгә яҡын вакантлы урын тәҡдим ителгән. Бөгөнгө көнгә Башҡортостан баш ҡалаһының вакансиялар банкында яҡынса 18600 позиция иҫәпләнә.
«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ағымдағы йыл башынан ҡалала 14 мең эшһеҙ эшкә урынлаштырылған, 10300-ҙән ашыу кеше иҫәптән төшкән, 8800 өфөлө эшһеҙ тип танылған. Шулай уҡ 13200-ҙән ашыу кеше эш эҙләүсе булараҡ иҫәпкә ҡуйылған.
Әлеге ваҡытта Башҡортостан баш ҡалаһында эшһеҙлек кимәле 1,31 процентҡа тиң. Хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлек коэффициенты – 0,41.
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә йәмғеһе 7700-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора, уларҙан 7300 кеше – эшһеҙ.


text:
Журналист Марсель Ҡотлоғәлләмов Салауат Юлаев орденына лайыҡ булды.
Танылған публицист, РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Халыҡ-ара Төрки Академияһының почетлы ағзаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге һәм Әбйәлил районының Ким Әхмәтйәнов исемендәге премиялар лауреаты Марсель Ҡотлоғәлләмов республика Президенты Указына ярашлы Салауат Юлаев ордены менән наградланды.
Марсель Әҡсән улы Ҡотлоғәлләмов 1941 йылды Әбйәлил районының Ҡалмаҡ ауылында тыуған. Ул «Осҡон» район гәзите мөхәррире, «Совет Башҡортостаны» гәзитендә үҙ хәбәрсе, мөхәррир урынбаҫары, партияның Башҡортостан өлкә комитеты секторы мөдире, Башҡортостан телевидениеһының баш мөхәррире, «Известия Башкортостана» гәзите мөхәррире, республика матбуғат һәм киң мәғлүмәт министры урынбаҫары булып эшләгән. Документаль очерктар һәм эсселар, шулай уҡ публицистик китаптар авторы.
Марсель Әҡсән улы бөгөн дә осло ҡаурыйын ҡулынан төшөрмәй, республика гәзиттәрендә үҙенең көн үҙәгендә торған публицистик мәҡәләләрен баҫтыра, «Ашҡаҙар» радиоһына көнүҙәк темаларға тапшырыуҙар әҙерләй.
«Башинформ» агентлығы коллективы коллегабыҙҙы юғары наградаһы менән ысын күңелдән ҡотлай һәм артабан да ижади уңыштар теләй.


text:
- Подробности
- Просмотров: 341
МОНАР КӨПШӘҺЕ (Сonium), сатыр һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 4 төрө билдәле, Евразияла һәм Төньяҡ Африкала таралған. Башҡортостанда бөрсөклө М.к. үҫә. Ике йыллыҡ үлән. Һабағы нескә бураҙналы, төҙ, тармаҡлы, буҙ төҫтәге ҡуныҡ һәм ҡыҙғылт көрән төҫтәге таптар м‑н, бейеклеге 60—200 см. Аҫҡы япраҡтары ҡыуыш һаплы өс ҡауырһынлы; урта һәм өҫкөләре — вағыраҡ, ултырма тиерлек, тар еңсәле. Сәскәләре аҡ төҫтә, сәскәлеге — урамалары һәм ваҡ урамалары булған овал‑ланцет формалағы ҡатмарлы сатыр. Июнь—авг. сәскә ата. Емеше — боролмалы ҡырлы һалынҡы емеш, июль—сент. өлгөрә. Урман ситтәрендә, ташландыҡ ерҙәрҙә, баҫыуҙарҙа, торлаҡ янында үҫә; респ. бөтә терр‑яһында осрай. Ҡый үләне, ҡырҡыу сысҡан еҫе аңҡытҡан ағыулы үҫемлек. Составында алкалоидтар бар.
Ғ.М.Фазылова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 383
ЛИЦЕЙҘАР (гр. lykeion — Афина эргәһендә Аполлон Ликейский ҡорамына ҡараған сауҡалыҡ исеме), 1) 1917 й. тиклем Рәсәйҙә дворян балаларынан дәүләт чиновниктары әҙерләй торған өҫтөнлөклө урта йәки юғары уҡыу йорттары; 2) РФ‑та үҙ уҡыу программалары б‑са эшләгән (1988 й. алып) ҡайһы бер урта дөйөм белем биреү һәм проф. уҡыу йорттары. РФ Мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағында була. Дөйөм белем биреү учреждениелары т‑дағы типовой положениеға (2001) ярашлы, Л. техник йәки тәбиғәт фәндәре профиле предметтары б‑са уҡыусыларға өҫтәмә (тәрәнәйтелгән) әҙерлек тәьмин итеүсе төп уҡыу һәм урта (тулы) дөйөм белем биреүсе дөйөм белем программаларын ғәмәлләштерә һәм башланғыс дөйөм белем биреүсе дөйөм белем программаларын тормошҡа ашыра ала. Башҡортостанда тәүге Л. 1991 й. Бөрө ҡ. асыла. 2010 й. 82 Л. була, уларҙың 50-һе — урта белем биреү һәм 32‑һе — башланғыс проф. белем биреү учреждениелары, 2013 й. — 58 Л. (дөйөм белем биреү) иҫәпләнә, ш. иҫ. Башҡорт лицей‑интернаты, Компьютер лицей‑интернаты, Күмертау политехник лицей‑интернаты, Лицей №136, Мәсәғүт ли‑ цейы, Оло Ыҡтамаҡ лицейы №1, Раевка башҡорт лицейы, Стәрлетамаҡ лицей‑интернаты №2, Талбазы лицейы һ.б.
Әҙәб.: МухамедьяноваГ.М. Модернизация школьного и начального профессионального образования на рубеже веков (на примере системы образования Республики Башкортостан). Уфа, 2005.
Г.М.Мөхәмәтйәнова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Башҡортостан Республикаһы Президенты вәкәләттәрен йөкмәтеү өсөн Рөстәм Хәмитовтың кандидатураһы индерелде
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведев шәмбе көнө, 2010 йылдың 17 июлендә, Рөстәм Хәмитовҡа республика Президенты вәкәләттәрен йөкмәтеү өсөн уның кандидатураһын Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарауына индерҙе, тип хәбәр итә Кремлдең матбуғат хеҙмәте.
"Берҙәм Рәсәй" партияһы тәҡдим иткән дүрт кандидатуранан дәүләт башлығы Рөстәм Хәмитовты һайланы.
Бындай сәйәси процедура 1999 йылдың 6 октябрендәге «Рәсәй Федерацияһы субъекттарының закондар сығарыу (вәкәләтле) һәм башҡарма дәүләт власы органдарын ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында» 184-се Федераль закондың 18-се статьяһына һәм 2001 йылдың 11 июлендәге «Сәйәси партиялар тураһында» 95-се Федераль закондың 26-сы статьяһына ярашлы үтә.
Бөгөн, 19 июлдә, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортонда (Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 40) Башҡортостан парламентының егерме туғыҙынсы (сираттан тыш) ултырышы үткәреләсәк, унда Башҡортостан Президенты вәкәләттәрен йөкмәтеү өсөн Рөстәм Хәмитовтың кандидатураһы индереләсәк тә.


text:
БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты: «Дәүләт торлаҡ мәсьәләһен комплекслы хәл итеү яҡлы»
Башҡортостандың төҙөлөш тармағы яңы үҫеш векторына — территорияларҙы комплекслы үҙләштереүгә күсә. Бындай үҙләштереү торлаҡ һәм коммерция күсемһеҙ милкенең, социаль, инженерлыҡ һәм транспорт инфраструктураһының оптималь нисбәттә булыуы арҡаһында йәшәү өсөн яңы күркәм мөхит булдырыуҙы күҙ уңында тота.
Бөгөн социаль торлаҡ төҙөлөшө мәсьәләһенә арналған Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығының күсмә кәңәшмәһендә БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүдовтың хәбәр итеүенсә, дәүләт үҙе лә торлаҡ мәсьәләһен хәл иткәндә комплекслы ҡараш технологияларын ҡулланыу яҡлы.
Быны «Рәсәй граждандарына – арзан һәм уңайлы торлаҡ» милли проекты сиктәрендәге Хөкүмәт эштәренең өҫтөнлөклө йүнәлештәре лә раҫлай. Улар араһында — территорияларҙы генераль планлаштырыу эштәрен әүҙемләштереү, ипотека кредитлауы системаһын үҫтереү, торлаҡ төҙөлөшө мәсьәләләрендә бизнес менән дәүләттең үҙ-ара хеҙмәттәшлеген арттырыу.
— Был мәсьәләләрҙе системалы хәл итеү генә Рәсәйҙә торлаҡ проблемаһын хәл итәсәк һәм төрлө халыҡ ҡатламдарына торлаҡ һатып алыу мөмкинлеге бирәсәк, — тип иҫәпләй Хәлит Мәхмүдов.
БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты башлығы һүҙҙәренсә, ошо маҡсатты күҙ уңында тотоп, республика айырым граждандар категорияларына ярҙам итеү ҡаралған төбәк программаларын өҫтәп финанслау буйынса федераль бюджет средстволарын бүлеүҙә әүҙем ҡатнаша. Федераль һәм республика бюджеттарынан һоралған средстволарҙың дөйөм суммаһы 4,2 миллиард һум тәшкил итә.


text:
Тауыш бирергә әҙерһеңме?29-09-2012, 01:56 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Хәйбулла районында мөһим ваҡиғаға әҙерлек күптән башланған. Территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Мөхәмәт Рәхмәтуллин әйтеүенсә, район 15 һайлау округына бүленгән. Муниципаль район Советына 15 депутат һайланасаҡ. Һәр округка яҡынса 1500–1700 һайлаусы тура килә. 59 һайлау участкаһын хеҙмәтләндереүгә барлығы 271 кеше йәлеп ителәсәк. Әлеге ваҡытта һайлаусыларҙың исемлеген аныҡлау дауам итә.
Теркәлгән 46 кандидат араһында быйыл “Ғәҙел Рәсәй”, КПРФ партиялары вәкилдәре лә бар. “Берҙәм Рәсәй”ҙән — алтау. Район Советына депутаттар һайлауҙан тыш, Федоровка ауыл Советында, бер мандат бушағанлыҡтан, өҫтәмә һайлау үткәреләсәк.
Депутатлыҡҡа дәғүә итеүселәр һайлаусылар менән осрашыуҙар үткәрә башлаған. Сөнки һәр кем тауышын кемгә һәм ни өсөн бирәсәген алдан уҡ белергә тейеш. 14 октябрҙәге һайлауҙа “тауышыңды бирергә әҙерһеңме?” тигән һорауға хәйбуллаларҙың “эйе” тип яуап биреүенә һис тә аптырарға түгел: районда һайлауға бәйле эштәр маҡсатҡа ярашлы алып барыла.
Хәйбулла районы.


text:
Хуш бул, Әтәс!27-12-2017, 00:03 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға
Мине өнәмәгән
Эй, Әтәс?!
Ҡуҡырыҡлыҡты яратмаған өсөн
Суҡып кинәндеңме?
Был – йәтәс.
Тормош менән ике арабыҙҙа
Бара торған отош уйыны.
Әнейемде, мырҙамды ла алдың...
Мин һыҡрандым...
Күңелең булдымы?
Хәләл булыр кәрәк, Әтәс,
Ғәҙел.
Мөсәл үтеп йәнә күрешһәк,
Мин ҡаҙанға һалмам,
Һин ымһынма
Яҙмышыма яҙған өлөшкә.
Йә, ярар, хуш!
Ана тупһабыҙҙа
Һаҡсы Аҡбай,
Тоғро Эт өрә.
...Әллә ниҙән манма ғүмерем ҡошо
(Бирешмәҫкә уға үҙем ҡуштым!)
Көн битендә ҡанат киптерә.
Тамара ҒӘНИЕВА.
Өс көсөк
Тәҙ(е)рәнән ҡарап тора
Моңһоу ғына, һаҡ ҡына
Бөҙрә генә бер көсөк,
Әллә иркә саҡ ҡына?
Ояһынан сығып килә
Өрә-өрә, һаҡсылай,
Бәйҙә торған бер көсөк –
Уҫал икән ҡайһылай!
Тышта иректә тәгәрләп
Уйнап йөрөй шуҡ ҡына
Ала ғына бер көсөк, –
Унан матур юҡ бына!
Өс төрлө шул өс көсөк:
Өйҙәгеһе – өйҙәсә,
Иректәге – иректәсә,
Бәйҙәгеһе – бәйҙәсә.
Гөлнур ЯҠУПОВА.
Эттәр –
халыҡ ижадында
Элек йылдарҙы мөсәл буйынса ҡылыҡһырлаһалар, хәҙер бар һынамыштар селпәрәмә килде тиерлек. Шулай ҙа боронғолар ни әйткәнен иҫкә төшөрөп алайыҡ әле.
Эт йылы буран булыр.
Эт йылында мал үҫер, барыҫ йылы бары үҫер.
Тимәк, буранлы ҡышты көтәһе лә күберәк мал үрсетәһе!
Халҡыбыҙҙа мөсәл йылдарын кеше яҙмышына, холҡона бәйләмәгәндәр, улар тик тәбиғәт күренештәрен, йыл нисек килерен юраған.
Ә бына “эт” һүҙен кеше сифаты итеп йә халәте итеп ҡулланыу булған: эт кеше (яман кеше), этләшеү (яуызлыҡ, яманлыҡ ҡылыу), этләнеү (яфа сигеү), этләндереү (интектереү). Шуныһы ҡыҙыҡ – “Вәт эт кеше” тип аптырап һоҡланыу ҙа булған.
Эт тоғролоғо ла бар.
Эт һүҙе менән беҙҙә теләгән бер хәлде һүрәтләп була шикелле ул. Бүлмәгә килеп индең – эт тә юҡ (бер кем юҡ).
Ауыҙынан сыҡҡанды эт ашамаҫ.
Бәйҙән ысҡынған эт кеүек.
Этем тип тә белмәй (һанға һуҡмай).
Майлап ташлаһаң эт тә ашамаҫ.
Энә йотҡан эт кеүек (эсе эскә йәбешкән ябыҡ).
Эт алғыһыҙ (ылбыраған, иҫке кейемгә ҡарата).
Эт аяғы ҡортлаған ер (халыҡ ҡайнап торған ер).
Эт ҡолағы ҡортлаған ваҡыт (эҫе, селлә).
Эт булыу (арманһыҙ булыу).
Эт бәйләһәң дә торғоһоҙ (һыуыҡ өй).
Эт бәләһе менән ( яфаланып).
Эт бәхетле (бик бәхетле, юлы уңып торған кеше).
Эт итеп әрләү, туҡмау ( аяуһыҙ, уҫал).
Эт көпшәһе (шыма, йылғыр кеше).
Эт йәнле (түҙемле, сабыр).
Эт күрмәгәнде күреү (күп ауырлыҡтар күреү).
Эт ҡайышы (бик түҙем, йәки әрһеҙ кеше).
Эт өйөрө булып йөрөү (йыйнаулашып, тәртипһеҙләнеп йөрөү).
Эт тиреһен башына ҡаплау (яман һүҙҙәр менән әрләү).
Эт тиҙәге тибеп йөрөү (эшлекһеҙ, ялҡау кеше тураһында).
Эт тубығынан (күп, һанһыҙ).
Эт туйы (шау-шыулы, тәртипһеҙ мәжлес).
Эттән тыуған (мәсхәрәләп әйтеү).
Эт һуғарыу (эшһеҙ йөрөү, ялҡауланыу).
Эт эткә, эт ҡойроҡҡа (үҙенә ҡушҡанды башҡаға ауҙарыу).
Эт ҡойҡаһы (мыҫҡыл һүҙе).
Эт типкеһе (йәберһетеү).
Эт яшығы (әрләү һүҙе).
Эт менән бесәй кеүек (талашып йәшәү).
Эт талағыры (ҡарғыш һүҙе).
Эт һүҙе менән бәйле үҫемлектәр ҙә, хайуандар ҙа бар:
Эт алабуға (диалект) – йыланбалыҡ.
Эт балығы – сүмесбаш.
Эт бауыры – тауҙа үҫкән ҡыҙыл емешле ҡыуаҡ.
Эт еләге (эт сейәһе).
Эт ҡаҡыһы.
Эт муйылы.
Эт үләне.
Миңә Белореттан Инйәргә тар колеялы тимер юлдан төндә килеп төшөп, утыҙ саҡрымлап араны тау юлдарынан яңғыҙ йәйәү үтеп йөрөргә тура килә торғайны. Өләсәйем менән инәйҙәрем яңғыҙ ебәргеһе килмәй, эт-ҡош осрауы бар бит, тип хафаланып тороп ҡала торғайны. Ҡайтҡы килә бит, беҙҙең яҡҡа кеше лә һирәк йөрөй торғайны етмәһә. Нисек ҡайтып килеүгә өс көн генә бирелгән көйө көтөп ятаһың! Әлдә эт-ҡош осраманы.
Гүзәл СИТДИҠОВА.


text:
Раил Сарбаев Мәскәүҙә бер нисә осрашыу үткәрҙеФото: Гульнур Галиева
Раил Сарбаев Мәскәүҙә бер нисә осрашыу үткәрҙе
Раил Сарбаев Мәскәүҙә бер нисә осрашыу үткәрҙеФото: Гульнур Галиева
Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев федераль министрлыҡтар, Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды етәкселәре һәм Урал тау-металлургия компанияһы етәкселеге менән осрашты.
РФ төбәктәр үҫеше министры Виктор Басаргин менән осрашыу барышында Раил Сарбаев, 2005 йылдың 1 мартына тиклем иҫәпкә торған Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү республикала тамамланды, тип хәбәр итте. Хәҙерге ваҡытта торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған һәм 2005 йылдың 1 мартынан һуң иҫәпкә баҫҡан Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына танытлыҡ биреү дауам итә – бөгөн ундайҙар 2000-дән ашыу кеше.
Торлаҡ һатып алыуға социаль түләү биреү тураһында 610 таныҡлыҡ тапшырылды, ә 2005 йылдың 1 мартынан һуң иҫәпкә торған 154 ветеран үҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртты ла инде.
Раил Сарбаев билдәләүенсә, федераль үҙәктән финанс ярҙамы ваҡытында һәм кәрәкле күләмдә күрһәтелде. Республикаға 1 миллиард 88 миллион һум аҡса бүленде. Бынан тыш, өҫтәмә рәүештә 582 миллион һум бүлеү планлаштырыла. Премьер-министр Төбәктәр үҫеше министрлығы башлығына БР Президенты һәм республика ветерандары исеменән рәхмәт белдерҙе.
Виктор Басаргин менән һөйләшеүҙең икенсе темаһы Өфөлә киләсәктә энергияны һаҡлаусы йорттар төҙөлөшөнә ҡағылды. Проект әҙер, төҙөлөшкә ер бүленгән, эштәр башланған да инде, процесты тиҙләтеү өсөн йылдам финанслау талап ителә. Нигеҙенән һәм стеналарынан алып йылылыҡ, һыу, электр менән тәьмин итеүгә тиклем «энергияны һаҡлау» форматында башҡарылған был проект бөтә Рәсәй территорияһында таратыу өсөн өлгө булып торорға тейеш.
Министр урынбаҫары Юрий Осинцев менән моноҡалаларҙы хәүеф зонаһынан сығарыу тураһында һүҙ алып барылды. БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, был мәсьәлә бик ҡатмарлы, бер төрлө генә рецептар юҡ, тип билдәләне.
Дәүләт корпорацияһы – Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды генераль директоры Константин Цицин менән осрашыуҙа, яҡтар үҙ һүҙҙәрен тотто, тип билдәләнде. Республика үҙ йөкләмәләрен ваҡытында һәм тулыһынса үтәне, ә намыҫлы үтәү бонусҡа дәғүә итергә ярҙам итте. Быйыл республика Фондтан 1 миллиард 452 миллион һум аҡса ала аласаҡ. Шуның 871 миллионы торлаҡ йорттарҙы капиталь ремонтлауға файҙаланыласаҡ, ә 581 миллионы –граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә.
«Урал тау-металлургия компанияһы-холдинг» компанияһы етәкселеге – президент Искәндәр Мәхмүдов һәм генераль директор Андрей Козицын менән Раил Сарбаев республиканың УТМК составына ингән предприятиелар урынлашҡан ҡалалары һәм райондарының социаль үҫеше тураһында төҙөләсәк килешеү пункттарын тикшерҙе. Килешеүгә рәсми рәүештә май аҙағында ҡул ҡуйыласаҡ, тип планлаштырыла.


text:
1 июндә өфөләргә яңыртылған балалар баҡсаһы бүләк ителдеФото: Олег Яровиков
1 июндә өфөләргә яңыртылған балалар баҡсаһы бүләк ителде
1 июндә өфөләргә яңыртылған балалар баҡсаһы бүләк ителдеФото: Олег Яровиков
Өфөлә Иртыш урамында 50-се балалар баҡсаһын асыу Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә яҡшы бүләк булды. Шишәмбе, 1 июндә, уның хеҙмәткәрҙәре, тәрбиәләнеүселәре һәм ата-әсәләр менән был шатлыҡты Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов уртаҡлашты. Был балалар баҡсаһы бинаһы 1957 йылда уҡ төҙөлгән һәм күптән инде санитар нормаларға ла, педагогик талаптарға ла яуап бирмәгән булған. 2007 йылдың апрелендә мәктәпкәсә балалар учреждениеларына талап артыу менән бәйле район һәм ҡала хакимиәте уны реконструкцияларға ҡарар итә.
180 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы бинаһының майҙаны өс мең квадрат метрға яҡын. Проект менән ике йәштән һигеҙ йәшкә тиклемге балалар өсөн һигеҙ төркөм, шулай уҡ ике ҡыҫҡа ваҡытҡа килтереү төркөмө (унда балалар көнөнә өс сәғәткә тиклем була ала) ҡаралған.
Балаларҙың үҫешен дефектологтар, логопедтар, педагог-психологтар күҙәтәсәк. Тәүге сабыйҙарҙы балалар баҡсаһы быйыл июлдә үк ҡабул итәсәк. Төркөмдәр комплектланған.
Яҡты иркен бүлмәләр, яңы мебель, инвентарь һәм уйынсыҡтар, музыка һәм спорт залдары, заманса йыһазландырылған физиотерапия кабинеты менән медицина блогы, тоҙ шахтаһы, аҙыҡ-түлек блогы – барыһы ла ентекле уйланылған. Баҡсаның территорияһы ла уңайлы итеп йыһазландырылған.
Балалар баҡсаһы мөдире Зөлфиә Мәҡсүтова әйтеүенсә, иң мөһиме, балалар үҙҙәрен өйҙәге кеүек тойһон.
Балалар республика Президентын матур театрлаштырылған тамаша менән ҡаршы алды. Мортаза Рәхимов, социаль мөһим объекттарҙы асыу республикала күптән инде яҡшы традицияға әйләнде, тип билдәләне.
Һуңғы биш йылда балалар баҡсаларында урындар менән тәьмин итеү проблемаһын хәл итеү өсөн байтаҡ эштәр башҡарылды. Был яңы балалар баҡсаһы һуңғы ваҡытта Өфөлә төҙөлгән 17-се мәктәпкәсә тиклемге балалар учреждениеһы. Өҫтәүенә, 12 балалар баҡсаһы мәктәпкәсә учреждениелар селтәренә ҡайтарылды. Быйыл тағы ике балалар баҡсаһы асыу планлаштырыла. Былар барыһы ла Башҡортостанда тыуым арта барыуын раҫлай. Мәҫәлән, республика баш ҡалаһында беренсе синыфҡа барыусылар һаны уҙған йыл менән сағыштырғанда мең балаға артты.
Мортаза Рәхимов яңы балалар баҡсаһы бинаһын ҡарап сыҡты, балалар менән аралашты, уларға бында оҡшаймы, тип ҡыҙыҡһынды. Ул аҙыҡ-түлек блогының йыһазланышы менән ҡәнәғәт ҡалыуын белдерҙе.


text:
Аллаяр суфый
Аллаяр суфый (1644—1721) — үзбәк шағиры, фәйләсүф, Мәүераннахрҙа суфый тәғлимәте вәкиле.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аллаяр суфый 1644 йылда Бохара ханлығы составында булған Минглар ауылында (Сәмәрҡәндтан көнбайышҡа табан 90 саҡрым алыҫлыҡта) тыуған. Ул сығышы менән үзбәк утарча ырыуынан[1]. Уның атаһы Аллакули дини белемле кеше булған һәм үҙенең улына дини белем биреүгә айырым иғтибар бүлә. Аллаяр суфый урындағы мәктәпте тамамлағас, белем алыуҙы Бохара мәҙрәсәһендә дауам итә. Бында ул Нәҡшбәндиә шәйехтәренең (Хужа Мөьмин, Мөхәммәт Ғәзни, Пири Камил Шәйех Суфи Навруз Бухари, Пири Камил Шәйех Хәбибулла) мөрите була.
Аллаяр суфый тормошо һәм эшмәкәрлегенең күпселек ваҡыты Аштархан хакимдары хакимлыҡ иткән дәүерҙә үтә: Әбуләзиз-хан (1645—1680), Сөбханкулихан (1680—1702), Үбәйҙулла-хан II (1702—1711) һәм Әбулфәйез-хан (1711—1747). Ул 25 йәшендә Бохарала һалым йыйыусыларҙың (таможня хеҙмәте) башлығы итеп тәғәйенләнә. Ғүмеренең күп өлөшөн шағир Кәттәҡурған ҡалаһында үткәрә. Ғүмеренең аҙағында ул күп сәйәхәт итә. Уның ағайы Фәрхәд бер осор Кәттәҡурғандың губернаторы була.
Аллаяр суфыйҙың үзбәк телендә яҙылған суфый фәлсәфәһенә бағышланған данлыҡлы шиғри әҫәре «Ҫабат әл‑ғажизин» («Көсһөҙҙәр ныҡлығы», «Саботул ожизин») һуңыраҡ Бохара, Коканд һәм Хива мәҙрәсәләре өсөн уҡыу әсбабы булып китә. Әҫәре бер нисә тапҡыр Төркиәлә, Пакистанда, Сауд Ғәрәбстанында һәм Рәсәйҙә (Ҡазан) яңынан баҫылып сыға. Аллаяр суфый шулай уҡ фарсы-тажик һәм ғәрәп телдәрендә яҙа.
Үлеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аллаяр суфый 1721 йылда Сөрхандарья өлкәһе Алтынсай районының Катта Вахшивор ауылында вафат була. Был ауылда әлегә тиклем уның тоҡомдары йәшәй.
Аллаяр суфый тураһында риүәйәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Риүәйәт буйынса Аллаяр суфый Кәттәҡурған ҡалаһына нигеҙ һалыусы була.
Легендаларҙың береһендә ҡаланың барлыҡҡа килеү тарихы әмир чиновниктарына — үзбәк утарча ырыуы вәкилдәре — Фәрхәд-Аталык, Алла Назарбай һәм Аллаяр суфыйға ҡайтарып ҡалдырыла. Легендала һөйләнеүенсә, Аллаяр суфый төҙөлөш өсөн урын һайлай һәм шәйехтән фатиха алырға китә. Фәрхәд-Аталык, ағайының ҡайтҡанын көтмәйенсә, өйөп яһалған ҡурғанда — убала ҙур ҡәлғә төҙөргә тотона.
Аллаяр суфый әйләнеп ҡайтҡас, ҡурғанда ҙур ҡала күрә, һәм төҙөлөш унһыҙ башланыуына бик ныҡ асыуланып, күрше Гузар беклығына китә, шунда вафат була. Ошонан ултыраҡ Кәттәҡурған исеме аҫтында билдәле була, йәғни ҙур ҡәлғә. Тәүҙә бында Фәрхәд-Аталык үҙе хеҙмәтселәре һәм ғаиләһе менән йәшәгән. Артабан ҡурғанда һәм унан алыҫ түгел туғандары һәм ырыуҙаштары килеп төпләнә, улар Фәрхәдте үҙҙәренең бегы (бек-хаким) итеп таныйҙар. Ваҡыт үтеү менән ауыл үҫә, ҡурған яңы өйөмдәр менән ҙурая, диуар менән уратып алына, һәм нығытма Урҙа тип атала башлай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Маханова Резеда Равиловна. Творчество Суфи Аллаяра и его традиции в татарской литературе: диссертация кандидата филологических наук. — Казань, 2008. — 190 с.
- Аллаяр Суфий // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Сувонкулов И., Суфи Оллоёр // Узбекистон буюк алломалар юрти. Тошкент, Маънавият. Мовароуннахр,2010, с.379
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Каттакурган краткий путеводитель, 1968г, часть 1,2 И. Б. Бекмурадов (недоступная ссылка — история). «Ташкент» (1968 год). — Об образовании Каттакургана.
(недоступная ссылка)


text:
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланыларФото: Андрей Старостин
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланылар
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланыларФото: Андрей Старостин
Традиция буйынса Йәштәр көнө алдынан Хөкүмәт Йортонда 2009 йыл өсөн әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Шәйехзада Бабич исемендәге Республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһы үткәрелде. Комиссия ҡарауына 11 эш тәҡдим ителгәйне. Лауреаттар исеменә Милли йәштәр театры актеры Андрей Ганичев, скульптор Руслан Ниғмәтуллин, архитекторҙар Рөстәм Ямалетдинов менән Павел Мазин лайыҡ булды. Дан һәм 50 мең һумлыҡ аҡсалата түләү еңеүселәргә награда булды.
Андрей Ганичев Йәштәр театрында 2000 йылдан алып эшләй, был ваҡыт эсендә 30-ҙан ашыу роль башҡарҙы, башлыса төп ролдәр. Премия уға «Ночевала тучка золотая» спектаклендәге роль өсөн бирелде.
Руслан Ниғмәтуллин премияға хәҙерге башҡорт скульптураһының күп төрлө традицияларын һынландырған әҫәрҙәр ижад иткән өсөн лайыҡ булды.
Рөстәм Ямалетдинов менән Павел Мазин Дәүләткилдиев исемендәге Республика художество гимназия-интернатын реконструкциялау проекты өсөн танылыу яуланы.
Лауреаттарҙы Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев ихлас ҡотланы.
— Ошо премия арҡаһында йәш ижадсылар йыл һайын үҙе хаҡында белдереү, киң танылыу һәм билдәлелек алыу мөмкинлегенә эйә була, — тине Раил Салих улы. — Премия һеҙгә артабан үҫешеү, бына тигән яңы әҫәрҙәр һәм проекттар ижад итеү өсөн стимул булып торор, тип ышанам.
Шәйехзада Бабич исемендәге премия республика Хөкүмәте тарафынан 1995 йылда булдырылғайны. Был ваҡыт эсендә 60 йәш ижади һөнәр кешеһе уның лауреаттары булды.


text:
Оптималләштереү: эште еңелләштереүме, әллә ауырлаштырыумы?
Оҙаҡ йылдар мәктәптә эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан бер тәжрибәле уҡытыусының һүҙҙәренә ҡарағанда, был ысулды уйлап тапҡан кеше, ысынлап та, бик ҡаты бәғерле булғандыр. Бәлки, ул беҙҙең ауыл мәктәптәрен күҙ алдына ла килтермәгән кешелер? Ғәҙәттә, ниндәйҙер реформа алдынан референдум үткәреү ҡаралған. Ни ѳсѳн балаларға ҡағылған реформалар референдумһыҙ үтеп китергә тейеш әле? Бының менән кешелек үҙ-үҙенә ҡаршы килә түгелме? Тәүге планда - балалар, иң яҡшыһы - балаларға, тигән һүҙҙәр буш булып сыға түгелме? Балаларға киткән сығымдарҙы ҡыҫҡартып ҡына алға китеп буламы икән.
Баланы атай-әсәй йортонан айырып ситтә уҡытыуҙың кире яҡтарын һәр кем аңлай, сѳнки атай-әсәй, олатай-ѳләсәй наҙын тойоп үҫкәндәр генә ысын кеше булып үҫә. Хәҙер мәктәп-интернаттарҙа, балалар йорттарында баланы эшкә ҡушыу ҙа енәйәт һанала. Тормошҡа яраҡлашмаған ҡаты бәғерле кешеләрҙең йәмғиәтебеҙгә ниндәйҙер файҙа килтереүе икеле. Беҙ әле үк эшсе ҡулдар етешмәүгә зарланабыҙ түгелме?
Оптималләштереүҙе демогра-фик хәлде еңеләйтеүҙең бер ысулы микән тип тә уйлап ҡуяһың. Уҡыусылар һаны күберәк булһын ѳсѳн ауылдарҙа ла, ҡалала ла күпләп бала табырға тейешле булып сығалар инде. Бәлки, иң беренсе сиратта, эшһеҙлек проблемаһын хәл итергә кәрәктер? Һәр ауылда тиерлек сәскә атҡан эскелек афәте менән халыҡ һанының артыуы ла икеле. Балаларға булған бѳгѳнгѳ мѳнәсәбәт менән киләсәгебеҙҙе күҙаллау аяныс.
Мәктәп директорҙары һәм уҡытыусылары ошо турала нимә уйлай һуң? Һүҙ - уларға.
Әнисә АҪЫЛҒУЖИНА, 1-се Инйәр мәктәбенең юғары категориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
- Мәғарифтағы барған оптималләштереү башҡорт теленә генә ҡағылды кеүек, башҡорт теле уҡытыусыларының эшһеҙ ҡалыуына, ауыл ерендәге башҡорт мәктәптәре ябылыуға, ғѳмүмән, Башҡортостан мәғариф системаһының, уҡыу-уҡытыу эшенең бер баҫҡысҡа түбән тѳшѳүенә килтерҙе, тип уйлайым.
Мәғариф - ул халыҡ тормошонда иң мѳһим тармаҡ. Иң изге тармаҡ, тиер инем, сѳнки ауылың да, ҡалаң да, республикаң да, дәүләт тә, мәктәп тә мәғарифтан башлана. Һуңғы йылдарҙа мәғарифта барған реформаларҙың, тәжрибәләрҙең күбеһе данлыҡлы мәғариф системаһынан баш тартып, һуҡыр рәүештә кѳнбайышҡа эйәреү һѳҙѳмтәһендә атай-бабайҙарыбыҙҙың матур традицияларынан баш тартыу, уларҙы юғалтыу. Милли тѳбәк компонентын белем биреү стандартынан алып ташлау - телһеҙ, милли рухһыҙ киләсәк тәрбиәләнәсәгенә килтереүе кѳн кеүек асыҡ. Мәҫәлән, һуңғы йылдарҙа мәғариф ѳлкәһендә индерелгән БДИ-ның ыңғай яғы: балаларға юғары уҡыу йорттарына инеү еңелләште. Әммә бының кире яғы ла бар: уҡыусылар тик БДИ-ға әҙерләнеп, бѳтѳнләй башҡа предметтарға ҡул һелтәп ҡарай. Мәҫәлән, башҡорт теленән дәүләт имтиханын бирергә кәрәкмәй һ.б., тип, нәфис әҙәбиәтте бѳтѳнләй уҡымайҙар, шуға ла уларҙың телмәре лә, уйлау һәләте лә насар үҫешә башланы, дәрестәргә лә ҡул һелтәп ҡарау кеүек кире күренештәр артты. Милли әҙәбиәтте уҡымағас, балалар халҡыбыҙҙың традициялары, халыҡ ижадының матур ѳлгѳләре, тарихыбыҙ менән таныш түгел.
Хәҙер мәғариф системаһында оптималләштереү процесы бара: мәктәптәр ябыла, уҡытыусылар ҡыҫҡартыла, эшһеҙ ҡала. Кемдәр бит әле - башҡорт теле уҡытыусылары! Туған телен, халҡының ғѳрѳф-ғәҙәттәрен, тарихын, тел, милләт, ил яҙмышы кеүек мѳһим мәсьәләләр уның шәхесенә, ижади эшләй алыуына туранан-тура бәйләнгәнлектән, башҡорт теле уҡытыусылары алдан күреүсе, юл ярыусы, әйҙәүсе шәхестәр. Тимәк, башҡорт халҡының юл ярыусы, әйҙәүсе шәхестәрен эшһеҙ ҡалдырыу. Мәғариф министрлығында милләтебеҙҙең йѳҙѳк ҡашы булған бер етәксене эштән ҡыҫҡартыу - башҡорт телен бѳтѳрѳүгә килтергән бер аҙым, был кирегә тәгәрәү бит - башҡорт телен туған тел, дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙа ѳлгәшелгәндәрҙән ҡолаҡ ҡағып, яңынан туҡһанынсы йылдар кимәленә тәгәрәү күҙ алдына баҫа лаһа. Иң аптыратҡаны шул: быйылғы уҡыу йылында индерелә башлаған «Дини мәҙәниәттәр һәм донъяуи этика нигеҙҙәре» дәресе туған тел дәрестәре иҫәбенә уҡытыла. Йәғни, федераль компонент милли-тѳбәк компоненты иҫәбенә уҡытыласаҡ. Ни ѳсѳн был предмет башҡорт теле иҫәбенә уҡытылырға тейеш? Был бит башҡорт телен уҡытмау ѳсѳн бер сәбәп кенә ләһә…
Ошо ерҙә мин йәмәғәт эшмәкәре, ғалим Фәнзил Фәйзуллиндың: «Үҙ ереңдә, үҙ илеңдә, үҙ тыуған ереңдә үҙ туған телеңде, үҙ тарихыңды ѳйрәнә алмау - трагедия», тигән һүҙҙәрен әрнеү менән ҡабатлайым.
Эйе, ҡайҙа башҡорт телен яратмайҙар, шунда уны уҡытмау ѳсѳн сәбәп табалар икәне билдәле. Ә ниңә беҙ кемдәндер һорарға тейешбеҙ».
Дүрт быуатлыҡ тарихлы «Урал батыр» эпослы, шанлы тарихлы ғорур халыҡ үҙ ерендә Рәсәй гражданины шәхесен тәрбиәләп, үҙ дәүләтендә дәүләт телен, үҙ балаһына туған телен уҡыта алмаһа, нисек рухи тәрбиә бирә, ниндәй илһѳйәр шәхес үҫтерә алыр һуң?
Данлы тарихлы, теле менән ғорурлана алырлыҡ халыҡтың үҙ ерендә еренә, теленә, мәҙәниәтенә булған хоҡуғын яҡлай алырына, рухи кѳсѳнә ышанғы килә.
З. СѲЛӘЙМӘНОВА әҙерләне.


text:
- Подробности
- Просмотров: 519
МӘҘӘНИ МИРАҪ ОБЪЕКТТАРЫ, т а р и х һ ә м м ә ҙ ә н и ә т ҡ о м а р т ҡ ы л а р ы, тарих, археология, архитектура, ҡала төҙөлөшө, һынлы сәнғәт, фән һәм техника, эстетика, этнология, антропология йәһәтенән ҡиммәтле һаналған һәм мәҙәниәттең барлыҡҡа килеүе, үҫеше т‑да мәғлүмәт сығанағы булған күсемһеҙ милек объекттары (ҡара: Тарихи сығанаҡтар). Бөтә М.м.о. дәүләт һаҡлауына алынған (ҡара: Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау). БР‑ҙа 5,6 меңдән ашыу М.м.о. иҫәпләнә (2015), ш. иҫ. 1891 тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы дәүләт һаҡлауы аҫтында. Шуларҙан 593 объект респ. мираҫы, ш. иҫ. 430— тарих, архитектура, 26 сәнғәт ҡомартҡыһы, 126 ҡәберлек, 4 урын тарих ҡомартҡыһы, 7 парк; 1297 федераль әһәмиәттәге ҡомартҡы, 1 урындағы мәҙәниәт ҡомартҡыһы (архитектура һәйкәле), 3733 асыҡланған объект. М.м.о. археологик ҡомартҡылар; архитектура ҡомартҡылары; тарих ҡомартҡылары — тарихи ваҡиғаларға, йәмғиәт һәм дәүләт, фән һәм техника, халыҡтарҙың мәҙәниәте һәм көнкүреше үҫешенә, сәйәси, дәүләт һәм хәрби эшмәкәрҙәр, халыҡ батырҙары, фән, әҙәбиәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре тормошона бәйле урындар һәм объекттар (Ленин В.И. йорт-музейы, Егерме бишенсе уҡсылар дивизияһының Ағиҙел й. кисеп сыҡҡан урыны, М.К.Любавский, А.Ҡ.Мөбәрәков, Г.Ғ.Сөләймәнова, Ш.Ә.Хоҙайбирҙин һ.б. ҡәбере, Б.Я.Нуриманов, А.Д.Цюрупа, Ф.И.Шаляпин һ.б. йәшәгән йорттар); тарих һәм архитектура ҡомартҡылары — бер үк ваҡытта архитектура ҡомартҡыһы ла, һәм тарих ҡомартҡыһы ла булған объекттар (Аксаков халыҡ йорто, Дворяндар йыйылышы бинаһы, Тюлькин А.Э. йорт‑музейы һ.б.; ш. уҡ ҡара: Һынташтар, Кәшәнә); ҡала төҙөлөшө ҡомартҡылары — элек төҙөлгән торама пункттарҙың планировкалы структураһы (урам селтәре һ.б.); тарихи урындарҙа күпләп урынлашҡан архитектур ансамблдәр һәм комплекстар; майҙандар, ағас ултыртылған урындар, баҡсалар һәм парктар (Аксаков С.Т. исемендәге баҡса); индустриаль мираҫ объекттары (Верхотор заводы, Воскресенка заводы); ҡалаларҙың тарихи үҙәктәре (Үрге сауҙа майҙаны ансамбле); монументаль сәнғәт ҡомартҡылары — архитектур йәки тәбиғи мөхит өсөн булдырылған, идея-образ йәһәтенән теүәл әҫәрҙәр (Дуҫлыҡ монументы, Салауат Юлаевҡа һәйкәлдәр), биналарҙы скульптуралар, рәсемдәр һ.б. м‑н биҙәү (ҡара: Витраж, Монументаль сәнғәт) инә.
Әҙәб.: Л е б е д е в А.И. Проблемы охраны памятников истории, градостроительства и архитектуры в республике //Проблемы градостроительного развития Республики Башкортостан: сб. материалов науч.‑практ. конф. Уфа, 1993; О б ы д ё н н о в М.Ф. Историко-культурное наследие народов Башкортостана — объект археологии: вопросы сохранения и использования. Уфа, 2007.
А.И.Лебедев
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Башҡортостанда ауыл хужалығы продукцияһының төп өлөшө ауыл халҡының шәхси хужалыҡтарында етештерелә
Башҡортостанда ауыл хужалығы продукцияһының ҙур өлөшө ауыл халҡының шәхси хужалыҡтарында етештерелә, һәм байтаҡ райондарҙа тап индивидуаль хужалыҡтарға баҫым яһала. Миҫал өсөн, Шаран районында быйылғы йылдың туғыҙ айы йомғаҡтары буйынса малсылыҡ продукцияһы етештереү үткән йыл кимәлендә ҡалған, шул уҡ ваҡытта етештерелгән ит (71%), һөт (76%), йомортҡа (99%) һәм йөндөң (93%) ҙур өлөшө ауыл халҡының шәхси хужалыҡтарына тура килә. Атап әйткәндә, әгәр һөт быйылғы йылдың өс кварталында район буйынса 27173 тонна етештерелһә, был күләмдән ни бары 6,5 мең тоннанан күберәге ауыл хужалығы предприятиеларына тура килә. Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренең продукция етештереүҙең дөйөм күләмендәге өлөшө уҙған йылдың анализланған осоро менән сағыштырғанда һиҙелерлек кәмеүен белгестәр тәү сиратта йәйге ҡоролоҡ менән аңлата. Дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең Шаран бүлексәһе мәғлүмәте буйынса, районда ҡоролоҡтан 16 мең гектарҙан ашыу иген культуралары зыян күргән. Аномаль ҡоролоҡ район иҡтисадына 205 миллион һумдан ашыу суммалыҡ дөйөм зыян килтергән.


text:
Башҡортостан спорты тәрбиәләнеүсеһе Аделина Ибәтуллина Барселонала Европа миҙалдарын яуланы
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Барселонала «А» кадеттары араһында заманса биш төр ярыш буйынса Европа чемпионаты үтте.
Рәсәй йыйылма командаһы составында Башҡортостан спорты тәрбиәләнеүсеһе Аделина Ибәтуллина шәхси зачетта көмөш миҙал яуланы.
Команда беренселегендә рәсәйҙәр (Ксения Фральцова, Аделина Ибәтуллина һәм Екатерина Утина), Италия һәм Бөйөк Британия командаларын артта ҡалдырып, пьедесталдың юғары баҫҡысына күтәрелде.


text:
Баш ҡалала уллыҡҡа алыусыларҙы уҡытыу буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып барыла
Өфөлә уллыҡҡа алыусыларҙы уҡытыу буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып барыла. Махсус курс программаһы төҙөлөшө буйынса ла, эстәлеге йәһәтенән дә уникаль булып тора. Унда семинарҙар, лекциялар, тренингтар үткәреү ҡаралған. Уллыҡҡа алыусылар менән педагог-психологтар, социаль педагогтар, юристар эшләй. Һәр кандидат өсөн психологик диагностика үткәрелә, уның һөҙөмтәләре буйынса граждандың үҙ ғаиләһенә бала алыуға әҙерлек кимәле билдәләнә. Программаны үҙләштергәндән һуң, уллыҡҡа алыусыларға әҙерлек курсы үтеү тураһында танытмалар тапшырыла.
Өфөнөң Опека һәм попечителлек буйынса идаралығында билдәләүҙәренсә, уҡытыу курстары ғаиләләргә үҙҙәренең көслө яҡтарын, тәрбиәгә алынған баланы бағыу буйынса мөмкинлектәрен асыҡларға ярҙам итә.
Уллыҡҡа бала алыуға кандидаттар өсөн сираттағы уҡытыу курсы 4-15 мартта «Ғаилә» психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәгендә үткәрелә.


text:
Рөстәм Хәмитов граждандар мөрәжәғәттәрен ҡарау һөҙөмтәлелеге буйынса кәңәшмә үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов граждандар мөрәжәғәттәрен ҡарау һөҙөмтәлелеге буйынса кәңәшмә үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов граждандар мөрәжәғәттәрен ҡарау һөҙөмтәлелеге буйынса кәңәшмә үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов граждандар мөрәжәғәттәрен ҡарау һөҙөмтәлелеген контролдә тотоу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе. «Власть алдына кешеләр ҡуйған мәсьәләләрҙе хәл итеү өҫтөнлөклө булып тора», тип билдәләне төбәк башлығы. Кәңәшмә барышында Рөстәм Хәмитов үҙе граждандарҙы ҡабул иткәндән һуң биргән йөкләмәләрҙең үтәлеше буйынса отчет ҡабул итте. Ул Шаҡша биҫтәһен һәм Өфөнөң Көньяҡ битләүен төҙөкләндереү, Сибайҙа художество мәктәбен төҙөү, Шамонино ҡасабаһында һәм Нефтекаманың яңы биҫтәләрендә юл һалыу, Ҡырмыҫҡалы ауылында 13 күп фатирлы йортты һыу үткәргесе һәм канализация менән тәьмин итеү.
— Эш башлаған тәүге көндән алып властың асыҡлығы тураһында белдерҙек һәм уны йәмәғәт ҡабул итеүҙәр, социаль селтәрҙәр, «Асыҡ республика» проекты аша раҫланыҡ. Власть органдарының электрон ҡабул итеү хеҙмәттәре булдырылды. Һөҙөмтә булараҡ – 2010 йылдан алып 2012 йылға ҡәҙәр мөрәжәғәт итеүҙәрҙең һаны йыл һайын 25 процентҡа артты. Тимәк кешеләр беҙгә ышанды, беҙҙә үҙҙәренең яҡлаусыларын күрҙе, беҙҙең власты үҙҙәренеке кеүек ҡабул итте. Һәм, әлбиттә, был ышанысты юғалтырға хоҡуғыбыҙ юҡ, — тип белдерҙе республика башлығы. — Хәҙер граждандарҙы шәхси ҡабул итеүгә баҫым яһайбыҙ. 2011 йылдан алып минең башланғыс буйынса Премьер-министр урынбаҫарҙары, министрлыҡ һәм ведомстволарҙың яуаплы кешеләре даими күсмә ҡабул итеүҙәр үткәрә. Ошо йылдан алып Президент Хакимиәте яңы эш итеү формаһын башланы, ә тап – бер үк ваҡытта бер нисә республика һәм федераль власть органдары етәкселеге ҡатнашлығында киңәйтелгән күсмә ҡабул итеүҙәр. Практика күрһәтеүенсә, ул кешеләр менән аралашыуҙың иң һөҙөмтәле формаһы. Ҡайһы берҙә мәсьәләне хәл итеү ысулы шунда уҡ табыла. Һөҙәмтәлә былтыр һәм быйыл почта аша яҙышыу кәмене.
Рөстәм Хәмитов почта кәмеүенең икенсе сәбәбе тип башҡарыу өҫтөндәге контролде атаны.
— 2010 йылда контролгә граждандарҙың 2700 мөрәжәғәте алынғайны. 2013 йылда – 6000, 2,5 тапҡырға күберәк. Беҙ башҡарыусыларҙың яуаптары сифатына талаптарҙы арттырҙыҡ. Яуап алып, мөрәжәғәт бөтә яҡтан ҡаралғанға тиклем уны контролдән төшөрөргә ашыҡмайбыҙ. Кәрәк булғанда башҡарыусыларҙың яуабын яңынан эшләп бөтөрөргә ебәрәбеҙ. Ғөмүмән, һәр осраҡ буйынса һөҙөмтәгә эйә булырға тырышабыҙ. Кешеләр беҙгә ауыр минуттарҙа мөрәжәғәт итә. Улар ҡатмарлы, үҙ проблемаларын хәл итеү юлын тапмаған саҡта. Һис шикһеҙ, ғәҙеллеккә эйә булыуҙа уларға ярҙам итергә тейешбеҙ, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов быға оҡшаш кәңәшмәләрҙең йылына ике тапҡыр үткәреләсәген хәбәр итте.


text:
Импортты алмаштырыу өҫтөндә эшләү өсөн төбәктәргә дөйөм стратегия кәрәк — Рөстәм Хәмитов
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Импортты алмаштырыу буйынса Рәсәй Федерацияһы субъекттарының эшмәкәрлеге килешелгән һәм берҙәм стратегия нигеҙендә төҙөлөргә тейеш, тип иҫәпләй Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.
— Импортты алмаштырыу, яңы тауарҙар етештереү буйынса эшмәкәрлек федераль үҙәктән дә сикләнергә тейеш. Беҙ тарҡау эш итергә тейеш түгел. План буйынса эшләргә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов «РБК» телеканалына биргән интервьюһында.
Шул уҡ ваҡытта импортты алмаштырыу үҙмаҡсат булып тормай.
Дөйөм алғанда, Рөстәм Хәмитов «беҙҙә төрлө яҡлы иҡтисад» һәм «бөтә йүнәлештәр буйынса ла үҙебеҙҙе ышаныслы тоябыҙ », шул иҫәптән ауыл хужалығында ла. Башҡортостанда уңайлы инвестиция мөхите, рейтингтар быға дәлил булып тора.
— Инвесторҙарҙың бөгөнгө эшенә килгәндә, беҙ заманса, уңайлы эш шарттары булдырабыҙ һәм ошо тактиканы дауам итәбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты. — Хәҙерге көндә беҙҙә инвестиция үҫеше үткән йыл менән сағыштырғанда яҡынса 105-106 процент тәшкил итә. Был ҡәнәғәтләнерлек. Ҙур, сәнәғәт яғынан үҫешкән республика өсөн был һандар насар түгел. Был 10 айҙың күрһәткесе. Беҙ инвестиция, сәнәғәт етештереүсәнлеге индексы йәһәтенән йылды уңышлы тамамлаясаҡбыҙ. Һалымдар буйынса ла уҙған йылға ҡарата күберәк, 107-108 процент буласаҡ. Дөйөм алғанда, иҡтисади күрһәткестәребеҙ насар түгел. Әлбиттә, киләһе йылда билдәле бер хәүеф барлығын аңлайбыҙ.
Рөстәм Хәмитовтың «РБК» телеканалына биргән интервьюһы БР Президентының рәсми сайтында бирелгән.