text:
Дүртөйлө районында яңы социаль торлаҡ төҙөләсәк
Дүртөйлө районы хакимиәтендә Башҡортостанда социаль торлаҡ төҙөлөшөн әүҙемләштереү буйынса кәңәшмә үтте. Унда республика ведомстволары етәкселәре, республика райондарынан вәкилдәр ҡатнашты.
Кәңәшмәлә билдәләнеүенсә, һуңғы йылдарҙа төбәктә арзан торлаҡ төҙөү күләме халыҡ ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерлек кимәлгә етмәй. Башҡортостан Хөкүмәте ҡуйған бурыстар иҫәбендә — социаль торлаҡ төҙөлөшөн арттырыу, төҙөлөш сифаты һәм тиҙлеге. Ҡатнашыусылар фекеренсә, былтыр ойоштороу һәм әҙерлек эштәре башҡарылған. Быйыл иһә һәр муниципалитетта мохтаждар өсөн торлаҡ йорттар төҙөлөргә тейеш. Тәү сиратта был ветерандар, күп балалы ғаиләләр, етемдәр һәм йәштәргә ҡағыла. Был маҡсатҡа федераль бюджеттан аҡса бүленә.
Дүртөйлө районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Дүртөйлөлә 612 ғаилә торлаҡ биналары һатып алыуҙа ярҙам итеүгә мохтаждар булараҡ иҫәптә тора. Был 1800-ҙән ашыу кеше. Социаль йүнәлештәге һуңғы йорт 20 йыл элек тиерлек — 1995 йылда төҙөлгән.
Бөгөн ҡалала торлаҡ шартарын яҡшыртыуға мохтаж һәм дәүләт ярҙамына хоҡуғы булған граждандар өсөн өс ҡатлы торлаҡ йорт төҙөлә. Төҙөүсеһе — «БР Социаль торлаҡ төҙөлөшө фонды» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы. Заказсы ролендә — БР Торлаҡ төҙөлөшө фонды, подрядсыһы булып «Стройгаз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте сығыш яһай. Объектты быйыл көҙ үк төҙөп бөтөүҙәре ихтимал.
Ошоноң менән ҡалала социаль торлаҡ төҙөлөшө туҡтап ҡалмаясаҡ. Торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар өсөн тағы яңы биш ҡатлы йорт төҙөү планлаштырыла.


c: text/html

text:
Башҡортостанда ял көндәрендә янғындар дүрт кешенең ғүмерен өҙгән
Уҙған ял көндәрендә Башҡортостанда 35 янғын һөҙөмтәһендә дүрт кеше һәләк булған, йәнә бер кеше зыян күргән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Ведомство хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, электр йылытҡыстарын һәм мейестәрҙе файҙаланыу ҡағиҙәләрен боҙоу көҙгө-ҡышҡы осорҙағы янғындарҙың киң таралған сәбәбе булып тора, ә был өлкәлә төп зыян күреүселәр – ололар.
27 февралдә иртәнге алтылар тирәһендә Благовещен районының Николаевка ауылында етди янғын сыға. Йорт хужаһы – пенсионер мунса яғырға сығып, унан кире әйләнгәндә ҡатыны тороп ҡалған йорттан төтөн сығыуын күрә. Ир-уҙаман янғын башланған бинаға инеп, хәләл ефетен ҡотҡара, 67 йәшлек ҡатын 80 процент тән бешеүҙәре менән үҙәк район дауаханаһының реанимацияһына оҙатыла.
Ул арала шаһиттар янғын һүндереүселәрҙе саҡырта. Янғын һүндерелә, әммә йорт ярайһы ныҡ зыян күрә.
Янғын электр селтәрен файҙаланыу ҡағиҙәләрен боҙоу арҡаһында сыҡҡан, тип күҙаллана.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты менән тура эфир
Фото:
Бөгөн Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында тура эфирҙа БР Президенты Рөстәм Хәмитов менән һөйләшеү ойошторола. Өфөләге 250-45-00 телефоны буйынса студияға шылтыратып, республика башлығына һорау бирергә мөмкин. Шулай уҡ тура эфир "Спутник FM" һәм "Юлдаш" каналдарында трансляцияланасаҡ. Президент менән телекүпер аша ла аралашырға мөмкин. Республикала ике күсмә телевизион станция эшләйәсәк – береһе Салауат Юлаев һәйкәле майҙансығында, икенсеһе Әлшәй районының Иҫке Аҡҡолай ауылында.
Тура эфир 20.00-дә башлана.


text:
Башҡортостан йәштәре «Селигер ауазы-2012» форумына йыйылды
«Селигер» бөтә Рәсәй форумында ҡатнашыусыларҙың өсөнсө төбәк форумы йома, 17 августа, «Энергетик» ял базаһында асыла. Үткән сараларҙан айырмалы рәүештә, ул уртаҡ идеяларҙы тормошҡа ашырыу, дәүләт программаларының һөҙөмтәлелеген арттырыу маҡсатында яңыса фекерләгән йәштәр менән власть органдары араһында диалог форматында үткәрелә.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, форум барышында ҡатнашыусылар йәштәр проекттарына ярҙам итеү механизмдары, башҡа төбәктәрҙән килгән ҡунаҡтарҙың уңышлы тәжрибәһе хаҡында мәғлүмәт туплап, проект үҫешенә булышлыҡ иткән бөтөнләй яңы эшлекле мөхит булдырыуға үҙ өлөшөн индерә аласаҡ.
Һөҙөмтәләр буйынса йәш эшҡыуарҙар һәм новаторҙар берләшмәһенең эш программаһы әҙерләнәсәк, дәүләт власы органдары һәм бизнес-берләшмә вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек итеү механизмдары билдәләнәсәк.
«Селигер ауазы-2012» үҙенең эшен 19 августа тамамлай.
Сараны ойоштороусылар булып БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, «Быуын көсө» («Сила поколения») эшҡыуарҙар һәм новаторҙар берләшмәһе сығыш яһай.


text:
Башҡортостан делегацияһы — Ҡырымдың Белогорск районында Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан делегацияһы — Ҡырымдың Белогорск районында
Башҡортостан делегацияһы — Ҡырымдың Белогорск районында Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Белогорск районына ярҙам күрһәтеүҙә Башҡортостан дәүләт власы башҡарма органдарының үҙ-ара килешеп эш итеүен ойоштороу буйынса оператив штаб етәксеһе Сергей Новиков етәкселегендәге республика делегацияһы рәсми визит менән Ҡырымға юлланды.
Сәфәрҙең төп маҡсаты — шефлыҡҡа алынған төбәккә социаль-иҡтисади ярҙам күрһәтеүгә йомғаҡ яһау.
19 февралдә ҡунаҡтар Зуя, Крымская Роза, Зыбин, Богатовка ауылдарындағы, шулай уҡ Белогорск ҡалаһындағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм социаль инфраструктура объекттарында буласаҡ. Визит сиктәрендә оператив штаб вәкилдәренең кәңәшмәһе үтәсәк һәм 2014 йылда уҙғарылған саралар буйынса ике яҡлы документҡа ҡул ҡуйыласаҡ.
Оператив штабтың мәғлүмәттәре буйынса, былтыр Башҡортостандан Белогорск районына гуманитар ярҙам йөҙөнән мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт һәм социаль яҡлау учреждениелары, ветеринар дауахана, йылҡы хужалыҡтары өсөн продукция, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн махсус техника килтерелде, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм тыл эшсәндәренә бүләктәр тапшырылды.
37 объект, атап әйткәндә, Крымская Роза ҡасабаһындағы «Розочка» балалар баҡсаһы, Чернополье ауылындағы табип амбулаторияһы, Белогорскиҙағы йорт һәм лицей төҙөкләндерелде.
Ауыл хужалығына ярҙам сиктәрендә Белогорск районында йәшәүселәр 15 комбайн һәм башҡа техника, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары 267 тонна яғыулыҡ-майлау материалдары алды, районда «Центральная» МТС-ы филиалы асылды.


text:
Башҡортостандың аҙыҡ-түлек баҙарында иң күбеһе йәшелсә ҡиммәтләнә – статистика
Башҡортостандың аҙыҡ-түлек тауарҙары йыл башынан алып 2,6 процентҡа ҡиммәтләнгән. Күбеһенсә хаҡтар йәшелсәләргә артҡан, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Бына шулай, картуф ғинуар-февралдә өстән бер өлөшкә (30,1 процентҡа) тиерлек артҡан, кәбеҫтә һәм һуған – 1,4 тапҡырға, ҡыяр, кишер, сөгөлдөр – 1,2 тапҡырға. Статистика күҙәтеүе алып барылған йәшелсәләрҙән февралдә помидорға хаҡ төшкән – 9,2 процентҡа.
Һөт, эремсек һәм шәкәр ҡомо үткән айҙа хаҡта артҡан – 1,2 – 2,8 процентҡа, араҡы – 2,7 процентҡа. Шул уҡ ваҡытта ҡош ите, сусҡа ите, бойҙай оно, макарон аҙыҡ-түлеге, көнбағыш майы, һәм тауыҡ йомортҡалары, киреһенсә, арзанайған — 1,1 — 5,5 процентҡа.
Хеҙмәттәр секторында статистиктар эҫе һыу менән тәьмин итеүгә хаҡтың 12,8 процентҡа артыуын билдәләгән. Йолалар хеҙмәтенең айырым төрҙәре лә ҡиммәтләнгән — 12,7 процентҡа.
Башҡортостанда инфляция февралдә 0,6 процент тәшкил иткән, йыл башынан алып – 1,4 процент.


text:
Фото:
«Информреклама» нәшриәтендә Алик Шакировтың «Мой Кужанак» китабы баҫылып сыҡты
Фото:
Өфөнөң «Информреклама» нәшриәтендә билдәле журналист Алик Шакировтың «Мой Кужанак» китабы баҫылып сыҡты. Аннотацияла әйтелеүенсә, был «автобиографик, художестволы-документаль, мемуар элементтары хас әҫәр». Унда автор ваҡыт һәм үҙе хаҡында бәйән итә. Китапта уның бала саҡ, мәктәп, студент йылдары, үҫмер сағы, гәзит редакцияларында эшләүе, республика Хөкүмәтенең һәм Президентының матбуғат хеҙмәттәрен булдырыусы һәм уларҙың етәксеһе булараҡ власть органдарында эшләүе, журналистикаға кире ҡайтыуы тураһындағы хәтирәләре урын алған.
Был Алик Шакировтың тәүге китабы. 92 биттә автор тормошоноң төрлө осорҙарын сағылдырған «Бала саҡ моңдары» («Звуки детства»), «Атай йорто» («Родительский дом, начало начал»), «Дуҫым Колька» («Мой друг, Колька»), «Гармун, китаптар һәм Роза» («Гармонь, книги и Роза»), «Тел уҡытыусыһы» («Учитель словесности»), «Alma mater», «Ленинец» мәктәбе» («Школа «Ленинца»), «Профсоюз босы» ярҙамсыһы» («Помощник «профсоюзного босса»), «Ҡайтыу» («Возвращение «блудного сына»), «Власть коридорҙарында» («В коридорах власти»), «Яңылыҡтар – беҙҙең һөнәр» («Новости – наша профессия») исемле 11 бүлек урын алған. Тәүге китабын Алик Фәйез улы атай-әсәйе – Фәйез Зариф улы һәм Нәйлә Яҡуб ҡыҙының яҡты иҫтәлегенә арнаған. Улар алты бала тәрбиәләп үҫтергән.
Китаптың ҡушымтаһында авторҙың матбуғатта баҫылып сыҡҡан ҡайһы бер мәҡәләләре лә урынлаштырылған.
Белешмә өсөн. Алик Фәйез улы Шакиров – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, РФ һәм РБ Журналистар союзы ағзаһы, Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. «Ленинец», «Советская Башкирия» республика гәзиттәрендә хәбәрсе, бүлек мөдире булып эшләй, Башҡортостан өлкә профсоюздар советы рәйесе ярҙамсыһы була. 90-сы йылдар башында БР Хөкүмәтенең һәм Президентының матбуғат хеҙмәттәрен булдырыусы һәм уларҙың тәүге етәксеһе була. 1996 йылдан «Башинформ» агентлығында эшләй.
Автор хәбәр итеүенсә, «Башинформ» агентлығындағы эшмәкәрлеге хаҡында ул айырым китап яҙырға уйлай.
Хеҙмәттәшебеҙҙе ысын күңелдән тәүге китабы менән ҡотлайбыҙ һәм уға яңы ижади уңыштар теләйбеҙ!


text:
Константин Толкачев Төркиәнең Бөйөк Милли Йыйылышы делегацияһы менән осрашты
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылыш Йортонда республика парламенты Рәйесе Константин Толкачев Төркиәнең Бөйөк Милли Йыйылышы делегацияһы менән осрашты. Дәүләт Йыйылышы спикеры Төркиәнең Бөйөк Милли Йыйылышының Рәсәй менән Дуҫлыҡ төркөмө етәксеһе Сәлих Капусуз менән әңгәмәләште, яҡтар иҫтәлекле бүләктәр биреште.
Константин Толкачев Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеше тураһында һөйләне, 2015 йылда республиканың ШОС һәм БРИКС эре халыҡ-ара саммиттарын уҙғарыу урыны буласағын хәтергә алды.
— Башҡортостан ошондай юғары кимәлдәге саммиттарҙы уҙғарыу урыны итеп тиккә генә һайланмаған. Республикабыҙ халыҡ-ара һәм тышҡы иҡтисади хеҙмәттәшлекте әүҙем үҫтерә, донъяның 90-дан ашыу иле менән сауҙа-иҡтисади бәйләнеште тота. Төркиә Республикаһы менән хеҙмәттәшлегебеҙ уңышлы тышҡы сауҙа бәйләнештәре үҫешенең миҫалы булып тора ала. 1996 йылдың июненән алып Башҡортостан Республикаһы һәм Төркиә Республикаһы Хөкүмәттәре араһында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһындағы Килешеү ғәмәлдә, — тип хәбәр итте Константин Толкачев.
БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе ике яҡлы хеҙмәттәшлектең машина эшләүҙә, нефть химияһында, ауыл хужалығында, туризмда, шулай уҡ еңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәттәрендә уңышлы үҫеүен билдәләне.
— Республикабыҙҙан яғыулыҡ-энергетика комплексы продукцияһы, дизель яғыулығы, органик химия, ашламалар, полиэтилен, синтетик каучук экспортлана. Төркиәнән машиналар һәм ҡорамалдар, резина, быяла ҡойоу өсөн формалар, экскаваторҙар, тағылмалар һәм цистерналар, металдар һәм уларҙан изделиелар, шулай уҡ аҙыҡ-түлек индерелә, — тип аңлатты Константин Толкачев.
Республика парламенты Рәйесе Башҡортостанда Төркиә капиталы ҡатнашлығында ойошторолған 93 предприятиеның эшләгәненә аныҡлыҡ индерҙе. Уртаҡ предприятиелар күбеһенсә күмәртә һәм ваҡлап һатыуҙа, төҙөлөштә, аҙыҡ-түлек, йорт йыһазы, кейем, ҡорамалдар етештереүҙә, шулай уҡ кафе һәм ресторандар эшмәкәрлеген ойоштороуҙа махсуслаша.
Үҙ сиратында, Сәлих Капусуз сәфәрҙең әһәмиәтен билдәләне.
— Көнбайыштың күп кенә илдәре Рәсәйгә ҡаршы санкциялар индерҙе, бәхәстәр шулай уҡ Төркиә эргәһенә лә яҡынлаша. Дуҫлыҡ тарихтың нәҡ ошондай ҡатмарлы осоронда билдәләнә, — тине Төркиә делегацияһы башлығы.
Ул Башҡортостан менән Төркиә араһында сауҙа мөнәсәбәттәрен артабан да үҫтереү, уларҙы яңы кимәлгә сығарыу кәрәклеген айырып әйтте.


text:
Башҡортостандың Балалар фонды етем һәм инвалид балаларға ярҙам йөҙөнән хәйриә акцияһы үткәрә
Рәсәй балалар фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһе 25 майҙан 15 июнгә тиклем «Балаларға посылка ебәр» хәйриә акцияһы үткәрә. Сара етем һәм инвалид балаларға, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән.
Акцияла теләгән һәр кеше ҡатнаша ала. Бының өсөн кейемдәрҙе, шәхси гигиена әйберҙәрен, китаптарҙы, зиһенде үҫтереүсе уйнындарҙы Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 72 адресы буйынса урынлашҡан Рәсәй балалар фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһенә ебәрергә кәрәк, шулай уҡ «Акция» билдәһе менән түбәндәге реквизиттар буйынса аҡса күсерергә мөмкин: 40703810307390000149 в ОАО Социнвестбанк г. Уфа.


text:
Башҡортостанда иң белемле һайлаусылар ҡиммәтле бүләктәр аласаҡ
Башҡортостанда иң белемле йәш һайлаусы билдәләнәсәк. Уны республиканың йәштәр баҫмалары уҡыусылары араһында үткәрелгән викторина асыҡларға ярҙам итәсәк. Бының менән төбәктә йәштәр иғтибарын Дәүләт Думаһына һайлауҙарға йәлеп итергә һәм уларҙың сарала ҡатнашлығын тәьмин итергә иҫәп тоталар.
Октябрҙә һәм ноябрҙә «Йәшлек», «Молодежная газета» һәм «Омет» биттәрендә Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы белгестәре менән әҙерләнгән һайлау хоҡуғы, һайлау процесы һәм башҡа темаларға төрлө һорауҙар баҫтырыласаҡ. Яуаптарға ҡарап ҡатнашыусыларға балдар ҡуйыласаҡ. Иң күп балл йыйыусы еңеүсе тип табыласаҡ. Беренсе урын өсөн 4000 һум ҡаралған, икенсе урын яулаусылар (улар икәү буласаҡ) 3000 һум аласаҡ, өсөнсө урынға (өс кеше) – 1500 һум. Бынан тыш, биш ҡатнашыусы 500 һум күләмендә дәртләндереү призы аласаҡ.
Викторина һөҙөмтәләре һәр гәзит буйынса айырым баһаланасаҡ. Сарала 30 йәшкә тиклемге Башҡортостандың һәр гражданы ҡатнаша ала. Викторина тураһында положениеның тулы тексы Башҡортостандың Журналистар союзы сайтында урынлаштырылған.


text:
Йыл башынан алып Өфөлә 5 меңдән ашыу фатир сафҡа индерелгән
Ағымдағы йылдың туғыҙ айында 400 мең квадрат метрҙан ашыу торлаҡ (5169 фатир) төҙөлгән һәм сафҡа индерелгән, был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 115,2 процентты тәшкил итә. 195,5 мең кв.м. күп ҡатлы һәм 206 мең кв.м. шәхси торлаҡ төҙөлгән. Быйылғы йылда күҙалланған күләмдең яртыһынан ашыуы файҙаланыуға тапшырылған. Был хаҡта Өфө мэрияһында үткән матбуғат конференцияһында ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Владислав Никитин хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, йыл башынан алып ҡала социаль ипотекаһы буйынса йәлеп ителгән средстволар иҫәбенә дөйөм майҙаны 17,3 мең кв.метрлыҡ торлаҡҡа 464 миллиондан ашыу суммаға 324 килешеү төҙөлгән. Төҙөлөш барған торлаҡ йорттар буйынса килешеү төҙөү ҡала социаль ипотекаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә вәкәләтле предприятиелар (Өфө ҡала ипотека кредитлауы агентлығы, БР Торлаҡ төҙөлөшө фонды, Өфөнөң Инвестиция-төҙөлөш комитеты) аша алып барыла.
Йәнә Владислав Никитиндың билдәләүенсә, ҡала эсендәге шәхси йорттар төҙөлгән райондарҙы электр һәм һыу менән тәьмин итәсәк инженерлыҡ селтәрҙәрен төҙөүгә быйыл 45,3 мең һум бүлеү ҡаралған. Шәхси секторға ҡала бюджетынан инженерлыҡ коммуникацияларын проектлау һәм һуҙыуға 51 миллион һумдан ашыу аҡса биреләсәк. Капиталь төҙөлөш буйынса ҡала адреслы программаһын тормошҡа ашырыуға иһә быйыл 221 миллион һум самаһы бүленәсәк.


text:
Башҡортостанда 1783 кеше — йәмғиәтте өйрәнеү, 264-е химия буйынса БДИ тапшыра алманы Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда 1783 кеше — йәмғиәтте өйрәнеү, 264-е химия буйынса БДИ тапшыра алманы
Башҡортостанда 1783 кеше — йәмғиәтте өйрәнеү, 264-е химия буйынса БДИ тапшыра алманы Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Быйыл Башҡортостанда 1783 сығарылыш уҡыусыһы йәмғиәтте өйрәнеү буйынса Берҙәм дәүләт имтиханында минималь балды йыя алманы. Һайлау буйынса өҫтәмә предметтар араһында йәмғиәтте өйрәнеү фәне бик популяр — уны 10403 кеше һайлаған.
194 имтихан тапшырыусы 80 һәм унан күберәк балл туплаған. Йөҙ балға яҙыусылар теркәлмәгән, әммә Өфөлә, Күмертауҙа һәм Нефтекамала дүрт кеше 96 балл йыйған. Уртаса балл – 51,9.
Химия буйынса Берҙәм дәүләт имтиханында 3596 сығарылыш уҡыусыһы ҡатнашҡан. Уртаса балл — 57,4, 264 кеше минималь балды йыя алмаған.
Стәрлетамаҡтан, Күмертауҙан һәм Әлшәй районынан өс кеше 100 балға яҙған, 226 уҡыусы 80 һәм унан күберәк балл туплаған, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәғариф министрлығынан.


text:
Һолоүлән
Һолоүлән (лат. Festuca pratensis, урыҫ. Овсяница луговая ) — Бөртөклөләр (Poaceae) ғаиләһендәге күп йыллыҡ үләнсел үҫемлек.
Тарҡау ҡыуаҡлы, уртаса өлгөрөшлө, көҙҙән сәсеп үҫтерелә торған үҫемлек. Болондарҙа, аҡландарҙа һәм урман буйҙарында ҡырағай рәүештә үҫә. Ауыл хужалығында культуралы бесәнлектәр һәм көтөүлектәр булдыру өсөн файҙаланыла. Һолоүләндең 1 гектарынан 3,5-4,5 т бесән сабыла, иң күп уңышты беренсе 2-3 йылда бирә. Ҡышҡы һалҡынға сыҙам. Балсыҡлы һыу баҫар ерҙәрҙә яҡшы үҫә. Ташҡан һыуҙар аҫтында 3 аҙнаға тиклем сыҙай. Бейеклеге 1,2 метрға тиклем етә торған нескә һабаҡлы үҫемлек, башҡа төрҙәре менән сағыштырғанда һыуҙа эреүсән углеводтар микъдары артыҡ (10-12 % -ҡа тиклем), һәм был мал өсөн шәкәр-протеин нисбәтен яҡшырта. Азотлы ашламаларҙы ярата.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Об условности отнесения описываемой в данной статье группы растений к классу однодольных см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Справочник по кормопроизводству. М., 1993; Шайтанов О. Л. Подбор многолетних трав и травосмесей для организации зелёных и сырьевых конвейеров на орошаемых землях Среднего Поволжья: Дис. … М., 1995.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Тилермән
Тилермән (рус. Дурнишник обыкновенный, Дурнишник зобовидный, лат. Xanthium strumarium) — бер йыллыҡ үлән үҫемлек. Төрө Тилермәндәр (Xanthium) ғаиләһе Астралар (Asteraceae).
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бер йыллыҡ ағыулы үлән үҫемлек; бейеклеге 15-80 см. Июль айында сәскә ата, августа орлоғо өлгөрә.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сүп үләне булараҡ, юл буйында, ташландыҡ ерҙә, йылғаларҙың ҡомло урындарында үҫә. Республикабыҙҙың бар райондарында ла таралған, шулай ҙа Өфө, Благовещен, Дүртөйлө, Яңауыл райондарында айырыуса йыш осрай.
Cоставы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Уларҙың составында алколоидтар, йод микроэлементы, С витамины, минераль тоҙҙар һәм башҡа биологик актив матдәләр бар.
Халыҡ медицинаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тилермән үләненән әҙерләнгән ҡайнатма ҡалҡан биҙе шешкәндә, нервылар ҡаҡшағанда, биҙгәк тотҡанда тирләттереү өсөн ҡулланырға кәңәш ителә.
Сеймал әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үлән сәскә атҡанда әҙерләнә, тамыры көҙгөһөн ҡаҙып алына. Дауалар күләгәлә һәм ҡоро урында киптерелә. тамырҙары киптерер алдынан һалҡын һыу менән йыуыла. Кипкән дауалар ғәҙәттәгесә һаҡлана.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1
- Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1444. Xanthium strumarium L. — Дурнишник обыкновенный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 508. — ISBN 5-87317-163-7. (урыҫ.)


text:
Республиканан Ҡырымдың Белогорск районына сираттағы автоҡарауан юлланды
Башҡортостандан Ҡырымдың Белогорск районына сираттағы автоҡарауан юлланды. Был республикабыҙ халҡынан һәм предприятиеларынан ҡырымдарға өсөнсө гуманитар акция. Колонна составында – торлаҡ-коммуналь хужалығы ихтыяждары өсөн техника: ике сүп-сар ташыу машинаһы, йөк күтәргес, бульдозер, трактор һәм «УАЗ» автомобиле. Рәсәй гражданлығын тиҙ рәсмиләштереү менән бәйле Ҡырым халҡы өсөн тиҫтәләгән компьютер оҙатылды. Шулай уҡ йөк составында биш таҙа тоҡомло башҡорт айғыры.
«Башинформ» агентлығына ҡарауан етәксеһе Илнур Такаев хәбәр итеүенсә, «гуманитар йөк менән автоҡарауан штатлы режимда бара, Һамар өлкәһендә беренсе туҡталышҡа туҡтаныҡ. Миссия ағзаларының кәйефтәре күтәренке. Тоҡомло айғырҙар шулай уҡ үҙҙәрен яҡшы тоя».
Юл оҙон – 2,5 мең километрҙан ашыу. Шуға күрә хайуандарҙың торошон даими контролдә тоталар.
«Бөгөн Белогорск районына ярҙам – ул хәйриә эшмәкәрлеге менән генә бәйле ярҙам түгел. Беҙ бизнес йүнәлеше буйынса үҙ-ара килешеп эш итеүҙе үҫтерәсәкбеҙ. Июндә республика Президенты ҡушыуы буйынса эш даирәләренең барыуы көтөлә. Белогорск районының һәм, бәлки, берәй ниндәй икенсе территорияларҙың иҡтисади потенциалын баһалау, шулай уҡ иҡтисади йүнәлештә ике яҡ өсөн дә отошло булған хеҙмәттәшлекте юлға һалыу өсөн», — тип Башҡортостан юлдаш телевидениеһына комментарий бирҙе Ҡырым Республикаһының Белогорск районына ярҙам күрһәтеү буйынса оператив штаб етәксеһе, Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты башлығы Сергей Новиков.


text:
Өфөлә вакансиялар кәмей
Бер вакантлы эш урынына Өфөлә, әүәлгесә, берәүҙән әҙерәк кеше тура килә. Баш ҡаланың хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты бөгөн 0,72-гә тиң. Уҙған аҙна аҙағына ҡарата ҡалала эшһеҙлек кимәле 1,6 процентты тәшкил иткән.
Шуның менән бергә, Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендәге вакансиялар банкында әлегә 13 меңдән ашыу буш эш урыны иҫәпләнә. Бер ай элек кенә вакансиялар өс меңгә күберәк ине.
«Башинформ» агентлығына Өфөның Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандың баш ҡалаһында рәсми рәүештә теркәлгән 8750-нән ашыу эшһеҙ иҫәпләнә, шуларҙың 7800-ө пособие ала. Әлеге ваҡытта йәмғеһе 9500 кеше ҡаланың хеҙмәт биржаһында иҫәптә тора.


text:
Фото:
Германия Өфөлә покрышкаларҙы эшкәртеү заводы аса
Фото:
Германия Өфөлә иҫке автомобиль покрышкаларын эшкәртеү буйынса завод төҙөүгә инвестициялар һалырға ниәтләй. Бындай хеҙмәттәшлек перспективаһы 3 мартта немец делегацияһының Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашыуында тикшерелде.
Завод төҙөү инициативаһын полимер һәм резина эшкәртеү өсөн машиналар һәм ҡорамалдар етештереүгә махсуслашҡан «Ермафа» фирмаһы күтәрҙе. Уның етәксеһе Уве Хартманндың һүҙҙәренә ҡарағанда, компания Өфөнөң проектты тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашырға әҙер булған эшҡыуарҙар даирәләре араһында яҡлау тапты.
Яңы производствоны төҙөүгә һалырға планлаштырылған инвестициялар күләме 300 миллион һум тип баһалана. Завод йылына 400 мең иҫке покрышкаларҙы эшкәртәсәк. Бынан алынған эшкәртеү продукттарын артабан битум сәнәғәтендә файҙаланырға мөмкин буласаҡ.
Уве Хартманн әйтеүенсә, «Ермафа» Рәсәйҙә күптән инде эшләүгә һәм Санкт-Петербургта, Түбәнге Новгородта яҡшы эшлекле контакттар булдырыуға ҡарамаҫтан, фирма илебеҙ территорияһында әлегә тиклем бындай производство асҡаны булмаған.
— Беҙ бында күпкә компетентлыраҡ партнерҙар таптыҡ, — тине Уве Хартманн. – Киләсәктә башҡа төбәктәрҙә лә ошондай заводтар асырға планлаштырабыҙ.
Проект инициаторҙарының һүҙҙәренә ҡарағанда, покрышкалар эшкәртеү заводы экологик яҡтан бөтөнләй зыянһыҙ буласаҡ.
«Ермафа» компанияһы 1837 йылда ойошторолған. Әлеге ваҡытта ул донъяның 40 илендә эшләй. Покрышкалар эшкәртеү производствоһынан тыш, фирма Башҡортостанда тағы бер инвестицион проектты – йылылыҡ һаҡлаусы стена панелдәре етештереүҙе ғәмәлгә ашырырға тәҡдим итә.


text:
Туймазыла «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһы сиктәрендә 100 мең квадрат метр торлаҡ төҙөләсәкФото: Олег Яровиков
Туймазыла «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһы сиктәрендә 100 мең квадрат метр торлаҡ төҙөләсәк
Туймазыла «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһы сиктәрендә 100 мең квадрат метр торлаҡ төҙөләсәкФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Туймазы ҡалаһының Сулпан биҫтәһендә «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһы сиктәрендә 100 мең квадрат метр торлаҡ төҙөү планлаштырыла. Был хаҡта республика Башлығына уның Туймазы районына эш сәфәре барышында «3-сө төҙөлөш фиомаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Илфир Миңлебаев хәбәр итте.
Төбәк етәксеһе күп фатирлы йорттарҙы төҙөү барышы менән танышты. Былтыр дөйөм майҙаны 8 мең квадрат метрлыҡ йорт файҙаланыуға тапшырылған. Быйыл 144 фатирлыҡ – ике, 160 фатирлыҡ бер йортто тапшырыу күҙаллана.
Илфир Миңлебаев хәбәр итеүенсә, Сулпан биҫтәһендә 300 мең квадрат метр торлаҡ, шулай уҡ 264 урынлыҡ мәктәп һәм 120 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһын төҙөү планлаштырыла.
Илфир Миңлебаев һүҙҙәренсә, граждандарҙың ипотека йөкләмәһен еңеләйтеү өсөн фирма берлектә финанслау шарттарында тәүге иғәнәне түләргә ярҙам итә. Бынан тыш, 2007 йылдан предприятие каркаслы йорт һалыу технологияһы буйынса тиҙ төҙөлә торған торлаҡ төҙөлөшө менән шөғөлләнә. Уның квадрат метрының хаҡы 12 мең һум тәшкил итә.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Туймазы районында «Тәм-том фабрикаһы»нда ла булды.


text:
Башҡортостанда минималь аҙыҡ-түлек тупланмаһы 2068,28 һум тора
2068,28 һум – тап ошо хаҡ менән билдәләнә айына бер кешегә Башҡортостанда минималь аҙыҡ-түлек тупланмаһы. Рәсәй буйынса ул уртаса 2354,6 һум тәшкил итә. Июль айы өсөн хаҡтарҙы Башҡортостанстат килтерә.
Июлдә иң арзан «аҙыҡ-түлек минимумы» Һарытау өлкәһендә: 1899,98 һум. Белгород, Курск, Липецк, Тамбов, Ырымбур өлкәләрендә, Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһында һәм Татарстанда аҙыҡ-түлек кәрзиненең хаҡы ике меңдән ашмай.
Ошондай уҡ аҙыҡ-түлек тупланмаһы Чукотка автономиялы округы халҡы өсөн илдә иң ҡиммәткә төшә: 6539,44 һум.


text:
Республикала тирә-яҡ мөхит торошон күҙәтеү буйынса эшмәкәрлек әүҙемләшә
Башҡортостанда айырыуса һаҡланған тәбиғәт территорияларын үҫтереү, хайуандар донъяһын һаҡлау, шулай уҡ тирә-яҡ мөхит торошона экологик мониторинг алып барыу һәм күҙәтеү һөҙөмтәлелеген арттырыу буйынса эшмәкәрлек әүҙемләшә.
16 ғинуарҙа Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылын үткәреү буйынса ойоштороу комитетының беренсе ултырышында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев хәбәр итеүенсә, экологик именлек Рәсәйҙе үҫтереү буйынса мөһим йүнәлештәрҙең береһе булып тора.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, республикала тирә-яҡ мөхит торошо ҡатмарлы мәсьәлә булып тора. Атмосфера һауаһының автотранспорт һәм сәнәғәт предприятиелары менән бысратылыуы айырыуса хәүеф тыуҙыра. Производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары әйләнеше проблемаһы асыҡ ҡала. Шулай уҡ эсәр һыу сифатын яҡшыртыу һәм һыу менән тәьмин итеү объекттары менән идара итеү мәсьәләләре лә хәл итеүҙе талап итә, — тине вице-премьер.
Төбәктең экологик торошона контроллек итеүҙең заманса кимәленә күсеү экология өлкәһендә республика алдында торған төп бурыстарҙың береһе булып тора. Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүҙе иҫәпкә алып, предприятие һәм ойошмаларҙың тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләләренә ҡарашын ҡырҡа үҙгәртеү ҙә бик мөһим.
Бынан тыш, ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өлкәһендә эшмәкәрлекте әүҙемләштереү, экологик эшҡыуарлыҡҡа бизнесмендарҙы йәлеп итеү зарур. Халыҡтың экологик мәҙәниәтен күтәреү һәм йәмәғәт ойошмалары, экологик партиялар менән бәйләнеш булдырыу ҙа оло әһәмиәткә эйә.
— Йәмәғәт ойошмаларының төрлө акциялары аша, киң мәғлүмәт саралары ярҙамында тирә-яҡ мөхитте һаҡлау темаһын йышыраҡ күтәрергә кәрәк. Республикабыҙ бай тәбиғәт мөмкинлектәренә эйә. Уларҙы файҙаланыу һәм һаҡлау беҙҙең эшмәкәрлектә стратегик мөһим мәсьәлә булып тора, — тип билдәләне ултырышта Эрнст Исаев.


text:
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары ҡатнашлығында хәйриә концерты була
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
7 апрелдә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Иман нуры — халҡыма» республика хәйриә акцияһы сиктәрендә башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары ҡатнашлығында хәйриә концерты үтә. Был ғәҙәти концерт йәки тамаша түгел. Ойоштороусылар әйтеүенсә, һәр тамашасы, сәхнәлә сығыш яһаусы һәр артист мәсет төҙөүгә үҙ өлөшөн индерә. Концертҡа билет һатыуҙан йыйылған аҡса билдәле диктор Флүрә Мурзинаның тыуған яғында — Балаҡатай районы Үрге Үтәш ауылында мәсет төҙөүгә күсерелә.
2012 йылда «Ҡурай» телеканалы ойошторған тәүге хәйриә акцияһында йыйылған килем мәсеттең нигеҙен һалыу өсөн тотонолған. Бөгөнгө көндә мәсет төҙөлөп, ҡыйығы ябылған. Быйыл сараны ойоштороуҙы «Башҡортостан» ТРК ДУП-һы үҙ өҫтөнә алды. Проекттың продюсеры — Айгөл Әхмәҙиева, ҡуйыусы режиссеры — Франгизә Илбәкова.
— Иншалла, һуңғы ваҡытта динебеҙ нығына бара. Республика ҡала һәм райондарында мәсеттәр ҡалҡа, манараларынан яңғыраған аҙан тауыштары быуындарҙы, тарих һәм хәҙерге заманды бәйләй кеүек. Халыҡҡа абруйлы кешеләрҙең өлгөһө кәрәк. Һәр беребеҙ ил бәҫен күтәрә ала, — тип билдәләне Айгөл Әхмәҙиева.
Концертта йырсылар Светлана Арғынбаева, Азалия һәм Урал Рәшитовтар, Альберт Шаһиев, Әлфиә Юлсурина, Резеда Әминева, Фәрүәз Урманшин, Рәдиф Зарипов, Радик Динәхмәтов, Гүзәл Аҫылбаева, Вилдан Яруллин, Зилә Бәхтиева һәм «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө ҡатнаша. Алып барыусылар — Флүрә Мурзина менән Таһир Вәхитов.
Тамаша киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Башҡортостан студенттары «Рәсәй студент яҙы» фестиваленән еңеү менән ҡайттыФото: Рәсәй Йәштәр союзының төбәк бүлексәһе
Башҡортостан студенттары «Рәсәй студент яҙы» фестиваленән еңеү менән ҡайтты
Башҡортостан студенттары «Рәсәй студент яҙы» фестиваленән еңеү менән ҡайттыФото: Рәсәй Йәштәр союзының төбәк бүлексәһе
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Ҡазанда «Рәсәй студент яҙы» фестивалендә ҡатнашыусыларҙың сығышы тамамланды. Унда илдең 2500-ҙән ашыу юғары уҡыу йорто студенттары ҡатнашты. Башҡортостан делегацияһы бер юлы бер нисә номинацияла еңеү яуланы.
Башҡорт дәүләт университетының «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле халыҡ бейеүҙәрендә I дәрәжә лауреат, Башҡорт дәүләт аграр университеты студенты Тимур Чугаев эстрада бейеүҙәрендә II дәрәжә лауреат, Өфө дәүләт нефть техник университетынан Лилиә Ҡолсәйетова «цирк» номинацияһында III дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булды, БДУ-нан Закир Аралбаев яңғыҙ бейеүҙә өсөнсө урын алды, «Ирәндек» ансамбле триоһы ла өсөнсө урында.
Ҡазанда Студент яҙын ойоштороусылар жюриға дүрт тиҫтәнән ашыу экспертты йәлеп иткән. Улар иҫәбендә MTV телеканалының Рәсәйҙәге филиалының генераль директоры Яна Чурикова, хореограф Егор Дружинин, Рәсәйҙең халыҡ артисы Аскольд Запашный, алып барыусы Борис Корчевников, «Уральские пельмени» шоуын ойоштороусы Сергей Нетиевский, театр һәм кино актеры Александр Носик, «Пицца» төркөмө солисы Сергей Приказчиков бар. Кисен ҡайһы бер жюри ағзалары фестивалдә ҡатнашыусылар өсөн оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте.
«Гала-концерттан һуң студенттарҙың күҙҙәрендә осҡон ҡабыныуын күрҙем. Хәҙер улар артабан үҫешергә, профессионаллек өҫтөндә эшләргә, ҡабатланмаҫ номерҙар уйлап табырға теләй. Киләһе йылда улар тағы ла яҡшыраҡ сығыш яһар тип ышанам», — тип уртаҡлашты делегация етәксеһе Екатерина Зырянова.
2017 йылда һәләтле студенттар Тула ҡалаһына йыйыла. XXV «Бөтә Рәсәй студент яҙы» фестивале тап ошонда уҙа.


text:
Яңалиф
.
Яңалиф (яңы əлифба һүҙҙәренән ҡыҫҡартыу; рәсми совет матбуғатында - Новый тюркский алфавит) — Советтар Союзының бар төрки телдәре өсөн (шулай уҡ ҡайһы бер Төньяҡ Кавказ телдәре, монгол теле һәм был осорҙа бойондороҡһоҙ дәүләтле тыва теле өсөн) 1928-1940 йылда ҡулланылған латин яҙмаһына нигеҙләнгән алфавит. 1920-1930 йылдарҙа Совет власы илдең аҙсылыҡ телдәрен латин әлифбаһына күсереүгә йүнәлтелгән сара алып барҙы. Тәүҙә (1921) күрше төрөк теленән үрнәк алып, латин әлифбаһына әзербайжан теле күсте; тиҙҙән быға өс Төньяҡ Кавказ теле - осетин, ингуш һәм балҡар теле ҡушылды. 1926 йылдың мартында Баҡыла үткән тюркология съезында төрки халыҡтар вәкилдәре ошо тәжрибәне өйрәнеп, уны башҡа телдәргә лә киңәйтеү файҙалы булыр, тип тапты. Махсус ойошторолған Яңалиф комитеты 1927 йылда ҡайтанан Баҡыла йыйылып, бар төрки телдәр өсөн латин яҙмаһында нигеҙләнгән яңы әлифбаны ҡабул итте. Яңы "Дөйөм төрки әлифба" 34 хәрефтән торған; айырым төрки телдәр өсөн (шул иҫәптән башҡорт теле өсөн дә) кәрәкле осраҡта өҫтәлмә хәрефтәр индерелгән. Яңалиф 1928 йылда СССР-ҙың бөтә төрки телдәре өсөн рәсми рәүештә индерелә. 1930 йылдарҙа Төркиә менән Советтар Союзының мөнәсәбәттәре шаҡтай насарайғас, яңалиф ашығыс рәүештә кирилл әлифбаһына нигеҙләнгән яңы алфавиттарға күсерелә. Хәҙерге ваҡытта яңалиф ҡулланыуҙан сыҡҡан. Яңалифтың 34 хәрефенең туғыҙы һуҙынҡы өндәрҙе билдәләй; береһе - тамаҡ төбө ҡымтыу өнө өсөн (башҡортса Ҡөрьән, тәьҫир һүҙҙәрендә һымаҡ) ҡулланылған апостроф ('). Сит телдәрҙән алынған исемдәрҙә өҫтәлмә хәрефтәр ҡуллынылыуы ла ихтимал булған.
Башҡорт яңалифы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йөкмәткеһе
Башҡорт яңалифы дөйөм яңы төрки әлифбаһына нигеҙләнеп, үҙенсәлекле өндәр өсөн ике өҫтәлмә хәреф индергән. 1930-сы йылдарҙа күп башҡорттар яңалиф нигеҙендә уҡырға-яҙырға өйрәнә. Бөйөк Ватан һуғышына киткән башҡорт ир-атының күпселеге туған-ырыуҙарына хаттарын был алфавитта яҙған; ошо осорҙа ситкә күскән башҡорттар 1950 – 1960 йылдарҙа ла яңалиф менән яҙыуы билдәле. 1940 йылда башҡорт теле хәҙерге кириллица нигеҙле алфавитҡа күсерелә.


text:
Фото:
«Каустик» Өфөлә нефть-газ тармағы өсөн продукция тәҡдим итте һәм партнерҙар менән һөйләшеүҙәр үткәрҙе
Фото:
Коррозия ингибиторҙарын һәм нефть-газ комплексында файҙаланылған башҡа төрлө продукцияһын тәҡдим итә «Газ. Нефть. Технологиялар-2010» күргәҙмәһендә Стәрлетамаҡтың «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. 20 квадрат метр майҙанда урынлашҡан экспозицияла компания менән етештерелгән продукцияның ассортименты хаҡында тулы мәғлүмәт бирелә.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, күргәҙмә ошо көндәрҙә Өфөнөң Спорт һарайында бара.
Унда «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте белгестәре, шул иҫәптән генераль директор Ан Ен Док та булып китте. «Каустик» йәмғиәтенең мәғлүмәт һәм йәмәғәтселек менән бәйләнештәр бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, продукцияны ҡулланыусылар һәм ҡорамалдар менән тәьмин итеүселәр, ғилми-тикшеренеү институты вәкилдәре, химия предприятиелары өсөн яңы эшләнмәләр авторҙары менән һөйләшеүҙәр үткәрелгән.


text:
Тимер юлда ҡайһы бер санитария ҡағиҙәләре үҙгәрҙе
2010 йылдың 12 июленән тимер юл транспортында пассажирҙар йөрөтөүҙе ойоштороу буйынса санитария ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр индерелде. РФ баш дәүләт санитар врачының 2010 йылдың 16 июнендәге 68-се "2.5.2647-10 ҡарарҙы раҫлау тураһында" тейешле ҡарар РФ Юстиция министрлығында 2010 йылдың 10 июлендә 17750-се номер менән теркәлде.
Күп һанлы үҙгәрештәр, атап әйткәндә, вокзалдарҙы елләтеүгә, йылытыуға, кондициялауға, яҡтыртыуға, планлаштырыуға, локомотив пассажир вагондарын конструкциялауға, планлаштырыуға һәм йыһазландырыуға талаптарға ҡағыла.


text:
Республикала мәктәп уҡыусылары араһында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса олимпиада старт ала
7 декабрҙә Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты башланғысы менән башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса дистанцион олимпиада старт ала. 12 декабргә тиклем дауам итәсәк ярыштарҙа дөйөм белем биреү учреждениеларының 8-11 класс уҡыусылары ҡатнаша ала.
Университеттың матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, мәктәп уҡыусыларын башҡорт телен һәм әҙәбиәтен тәрән өйрәнеүгә, мәғариф өлкәһендә заманса мәғлүмәт технологияларын ҡулланыуға йәлеп итеү, шулай уҡ уларҙы сығарылыш имтихандарын тапшырыуға әҙерләү ярыштарҙың төп маҡсаты булып тора.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса олимпиада ике этапта үткәреләсәк. Беренсе этап сиктәрендә балалар тест һорауҙарына яуап бирәсәк. Улар БДУ-ның рәсми сайтында, башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты бүлегендә 7 декабрҙә урынлаштырыласаҡ. Яуаптарҙы түбәндәге электрон адресҡа ебәрергә кәрәк: olimpiada.bash2012@yandex.ru.
Икенсе этап – йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе тәбрикләү – 12 декабрҙә Башҡорт дәүләт университетының төп корпусында үтә. Сара 14 сәғәттә башлана. Олимпиадала еңеүселәр БР Мәғариф министрлығы дипломдары һәм ҡиммәтле бүләктәр менән наградланасаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн телефон: (347) 273-82-72 (Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканаты).


text:
Фото:
Ҡала һәм райондарҙа «Бергәләп таҙа йорт өсөн» экологик акцияһы үтте
Фото:
20 сентябрҙә республика ҡалаларында һәм райондарында «Бергәләп таҙа йорт өсөн» экологик акцияһы башланды. Акцияны ойоштороусы – республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы ярҙамында «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы.
Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Туймазыла, Шишмә ҡасабаһында парктар, скверҙар һәм рекреацион зоналар территориялары таҙартылды.
ГУП «Тәбиғәт" дәүләт унитар предприятиеһының Стәрлетамаҡ филиалы Стәрлетамаҡ педакадемияһы уҡыусылары менән бергә Ленин проспекты буйлап сквер территорияһын йыйыштырҙы һәм төҙөкләндерҙе. Акцияла 30 студент ҡатнашты, улар ике тоннанан ашыу сүп-сар йыйҙы.
25 сентябрҙә акция Өфөнөң Октябрь районында үтте. Өфө эшҡыуарлыҡ, экология һәм дизайн колледжы, Өфөнөң 1-се педагогия колледжы, Өфө дәүләт радиоэлектроника колледжы уҡыусылары һәм район халҡы «Башҡортостан» сауҙа үҙәге ҡаршыһындағы урман паркы зонаһын таҙартты. Сүп-сарҙы төрҙәре буйынса айырып йыйҙылар. 150-нән ашыу кеше 18 кубометрҙан артыҡ ҡалдыҡ йыйҙы. Өс сәғәт эсендә урман паркы зонаһы территорияһы күҙгә күренеп таҙарҙы!
Республика акцияһында бөтәһе 500-ҙән ашыу кеше ҡатнашты. Алты тоннанан ашыу ҡый йыйылды.


text:
Республикала йыл башынан 79 кеше адвокат статусын алды
Рәсәй Юстиция министрлығының БР буйынса Идаралығы мәғлүмәттәре буйынса 2011 йылда адвокаттар исемлегенә йәнә 79 кеше өҫтәлде.
Әлеге ваҡытта республикала 1495 профессиональ хоҡуҡ яҡлаусы, шулай уҡ 198 нотариус бар. Уларҙың берәүһе дәүләт нотариаль контораһында эшләй, ҡалғандары шәхси эш менән мәшғүл.
Тәүге ярты йыллыҡта Рәсәй Юстиция министрлығының БР буйынса Идаралығы шәхси нотариустар, адвокаттар һәм ЗАГС органдары хеҙмәткәрҙәренең эшмәкәрлегенә ҡарата граждандарҙан йәмғеһе 72 мөрәжәғәт ҡабул иткән.
ЗАГС бүлектәрен тикшереү һөҙөмтәләре буйынса гражданлыҡ хәле акттарын теркәгән саҡта асыҡланған закон боҙоуҙарҙы бөтөрөү тураһында алты ҡарар индерелде.
Бынан тыш адвокаттар һәм профессиональ этика тураһындағы закондарҙы боҙоу өсөн Идаралыҡ тарафынан адвокат статусын туҡтатыу тураһында өс рәсми тәҡдим индерелде.


text:
Ырыу (биология)
Ырыу (лат. genus) — биологияла: ғаиләнән һәм трибанан түбәнерәк, төрҙән биегерәк таксон. Бинар нуменкулатурала хайуандың иҫемендә беренсе урында тора, ҙур хәрефтән яҙыла: Cervus eldii — болан-лира. Ырыуҙар иҫемдәрендә омонимия рөхсәт итенмәй.
Ырыу Линней классификацияһында бар.
Күплеге буйынса ырыуҙар 3 төркөмгә бүленә:
- политип ырыу — күп төрҙәр инһә;
- олиготип ырыу — аҙ төрҙәр инһә;
- монохет ырыу — бер төр инһә.
Гибрид ырыу — ике һәм күберәк ырыуҙан яһаған гибридтарҙың ырыуҙары. × тамғаһы менән белдерелә. Ҡыҫҡартылған һәм бер-береһенә ҡушҡан ырыуҙар иҫемдәренән (×Amarine [= Amaryllis × Nerine]) йәки фамилияларҙан, фамилияға -ara ҡушымсаһы ҡушыуынан (×Vuylstekeara [= Cochlioda × Miltonia × Odontoglossum], Charles Vuylstekе менән теркәләнгән) яһала.


text:
Республикала ветерандар хәрәкәте активистары дәүләт наградаларына лайыҡ
Совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуҙың 25 йыллығын һәм Ватан һаҡлаусылары көнөн байрам итеү алдынан Башҡортостан Президенты ветерандар хәрәкәте үҫешенә ҙур өлөш индергәне, һөҙөмтәле йәмәғәт эшмәкәрлеге һәм оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте өсөн граждандарҙы дәүләт наградалары менән наградлау тураһындағы бер нисә указға ҡул ҡуйҙы.
Дәүләт Йыйылышы депутаты, парламенттың Һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт һәм ветерандар эштәре буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Наил Ғиззәтуллин Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры булды. Ул шулай уҡ БР Хәрби хәрәкәттәр ветерандары йәмәғәт ойошмаларының координация советы рәйесе булып тора. Наил Ғиззәтуллин – хәрби летчик, уның яурынында 900-ҙән ашыу хәрби осоу. Афғанстанда һәм Кавказда хәрби хәрәкәттәрҙә, Чернобыль атом электростанцияһында авария, Әрмән ССР-ы Спитак ҡалаһында ер тетрәү эҙемтәләрен бөтөрөүҙә, Әзербайжанда, Үзбәкстанда, Приднестровьела милләт-ара конфликттарҙы көйгә һалыуҙа ҡатнаша.
БР Мотлаҡ медицина страховкалау территориаль фондының Дүртөйлө филиалы директоры Йәмил Исхаков «Башҡортостан Республикаһында фиҙәҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе менән наградланды.
Октябрский ҡалаһының һуғыш һәм хәрби хеҙмәт ветерандары комитеты рәйесе Мәсғүт Ғәлләмов, Өфө ҡалаһының Октябрь районы хәрби хәрәкәттәр ветерандары советы рәйесе Илдар Иҙрисов, хәрби пенсионер Анатолий Мурзин, хеҙмәт ветераны Анатолий Кузнецов Башҡортостандың Почет грамотаһы менән бүләкләнде. Шулай уҡ был исемлектә – Республика һуғыш ветерандары госпиталенең граждандар оборонаһы штабы начальнигы Әлфит Лоҡманов, Иглин район дауаханаһының ренгент-лаборанты Роза Исламова һәм Өфө фәнни-техник үҙәге директоры Альберт Иҡсанов.
Башҡортостан Президентының Рәхмәт хаты менән Башҡортостан Республикаһы Хәрби комиссариатының Өфө ҡалаһының Киров һәм Ленин райондары буйынса бүлек начальнигы ярҙамсыһы Мәүлет Гаймалов билдәләнде.


text:
Фото:
Алданған өлөшсөләр аслыҡты туҡтатыу тураһында иғлан итте
Фото:
Башҡортостандың баш ҡалаһында алданған өлөшсөләр бер нисә көн дауам иткән аслыҡты туҡтатыуҙары хаҡында иғлан итте. Был хаҡта уларҙың вәкилдәре кисә Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин алып барған шәхси мәсьәләләр буйынса граждандарҙы ҡабул итеү барышында хәбәр итте.
— Беҙ берлектәге эштәр планын әҙерләнек, һәм өлөшсөләр аслыҡты туҡтатырға ҡарар итте, — тине вице-премьер «Башинформ» агентлығына. – Байрамдан һуң беҙ улар менән ҡабаттан осрашасаҡбыҙ һәм артабанғы эштәр планын төплөрәк тикшерәсәкбеҙ.


text:
Фото:
Был аҙнала далалағы йылғаларҙа боҙ китеүе көтөлә
Фото:
Килеп тыуған гидрометеорологик шарттар арҡаһында был аҙнала Башҡортостандағы дала йылғаларында — Ағиҙел һәм Уралдың ҡушылдыҡтарында боҙ китеүе көтөлә. Улар араһында Дим, Кесе һәм Оло Ҡыҙыл, Таналыҡ, Быҙаулыҡ һәм Йәнгел йылғалары күрһәтелгән.
Башҡортостан Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, дала йылғаларында боҙ киткәндә тар урындарҙа боҙ тығылыуы һәм һыу кимәленең кинәт күтәрелеүе ихтимал.
Тығындар булғанда һыуҙың күтәрелеп, үҙәненән сығыуы көтөлә. Йылға бассейндарындағы ауылдарҙың ярға яҡын урынлашҡан урындарын һыу баҫыуы ихтимал. Идаралыҡта билдәләүҙәренсә, боҙ тығылыуы арҡаһында йылғаларҙағы һыу кимәленең күҙалланған кимәлдән ашып китеүе лә мөмкин.


text:
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйттеФото: Олег Яровиков
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйтте
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйттеФото: Олег Яровиков
Учалы районының Сораман ауылында һыу үткәргесе астылар. Хәҙер урындағы халыҡҡа һыуға ике километр алыҫлыҡҡа йөрөргә йәки ауылдағы берҙән-бер ҡойоға сиратҡа баҫырға кәрәкмәй. Уның урынына 15 һыу колонкаһы килде. Таҙа һыу йорт эргәһендә генә – бының турала Сораман халҡы күптән хыяллана ине. Ауыл халҡы шәмбе, 18 ғинуарҙа, Учалы районы буйынса эш сәфәрендә булған республика Президентына яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйтте.
Дөйөм 4,2 километр оҙонлоҡтағы һыу үткәргесе төҙөлөшө 2012 йылдың октябрендә «2013 йылға тиклем ауыл үҫеше» федераль маҡсатлы программаны тормошҡа ашырыу сиктәрендә башланды. Был маҡсатҡа республика адреслы инвестиция программаһынан һигеҙ миллион һум самаһы, РФ бюджетынан миллион ярымдан ашыу аҡса бүленде. Төҙөлөш-монтажлау эштәрен «Техноресурс» йәмғиәте (Сибай ҡалаһы) башҡарҙы.
Шул арала өҫтә әйтелгән программа средстволарына 2013 йылда Иманғол ауылында һыу үткәргесе төҙөлгән, алдағы йылдарҙа һыу үткәреү селтәре тағы ла 12 ауыл биләмәһендә төҙөләсәк – 2014 йылға Иҫке Байрамғол, Сәфәр, Ҡунаҡбай, Мансур ауылдарында селтәр төҙөлөшөнә дәүләт экспертизаларының ыңғай һығымтаһы алынған.


text:
Башҡортостан Волга буйы федераль округында эш хаҡы кимәле буйынса алтынсы һәм уның үҫеше буйынса һуңғы урында
Ғинуар-февралдә бөтә ойошмалар буйынса хеҙмәткәрҙәрҙең уртаса айлыҡ эш хаҡы Башҡортостанда 21 752,8 мең һум тәшкил итте. Ул Волга буйы федераль округында алтынсы күрһәткес, тиелә Башҡортостанстат мәғлүмәттәрендә.
Иң юғары уртаса эш хаҡы менән Татарстан (айына 25 470,9 һум) айырылды. Унан һуң Башҡортостанды уҙып китә Пермь крайы (24 953,4), Һамар (23 387,2) һәм Түбәнге Новгород (23 366) өлкәләре һәм Удмуртия Республикаһы (21 890,3). Округта иң әҙ уртаса айлыҡ эш хаҡы – Мордовияла (17 874,5 һум).
Реаль сағылышта (инфляцияға төҙәтмә менән) төбәк буйынса уртаса эш хаҡы күбеһенсә Удмуртия Республикаһында (2013 йылдың ғинуар-февраленә 9,5 процентҡа) һәм Пермь крайында (8,9-ға) үҫкән. Башҡортостан реаль эш хаҡының артыуы буйынса округ рейтингында 2,4 процент күрһәткесе менән һуңғы позицияла.


text:
Шына (механика)
Шына — эш йөҙө осло мөйөшлө, призма формаһындағы ябай механизм. Эшкәртеүсе предметты айырыу, ярау, бүлеү өсөн ҡулланыла. Шына — «ауыш тигеҙлек» исемле механиканың төрө.
Башҡорт телендә «йүкә шына ҡағыу» — «нимәлер алыу йәки нимәлер эшләтеү өсөн юрамал маҡтау» тигәнде аңлата.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шына ҡағыу бик күптән билдәле. 9000 йылдар элек Боронғо Мысырҙа карьерҙа таш аҡтарыу өсөн бронза шыналар ҡулланғандар. Шулай уҡ ағас шыналар ҡулланғандар. Ағас шыналарҙы еүешләгәс, улар бүртеп киңәйгәндәр. Индейҙар болон мөгөҙөн эшләгән шына менән ағас ярған, каноэ, торлоҡ һәм башҡа предметтар эшләгән.
Эш принцибы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эш йөҙөнә перпендикуляр йоғонто яһаған ике көс эш башҡара. Шына башҡарған идеаль отош — оҙонлоғоноң һәм тупаҫ яғы киңлеге сағыштырмаһына тиң. Шына оҙонораҡ һәм ослораҡ булған һайын көсө ҙурыраҡ була. Реаль отош ҡаршылыҡ көсөнә бәйләнгән. ; IMA — идеаль отош, W — киңлеге, L — оҙонлоғо.
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шына ер өҫтөндә ятҡан ауыр предметтарҙы күтәреү, ағас ярыу өсөн ҡулланыла. Балта оҫталары предметтарҙы тура килтереү өсөн ҡуллана. Шына принципы балта, ҡырҡҡы, бысаҡ, ҡаҙаҡ, энә, ҡаҙыҡ кеүек эш ҡоралдарында ҡулланыла.


text:
Сибайҙың 22 магазинында пенсионерҙар өсөн ташламалар ҡаралған
Шәмбенән алып Сибайҙа «Мәрхәмәтлек айлығы» старт алды, уның дауамында ололар бер нисә сауҙа, йәмәғәт туҡланыу һәм көнкүреш хеҙмәтләндереү предприятиеларында ташламаларҙан файҙалана аласаҡ, тип хәбәр иттеләр Сибай хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Акция 1 октябрҙә билдәләнеүсе Халыҡ-ара ололар көнөнә ҡарата ойошторолған.
Оло йәштәгеләр, пенсия таныҡлығын күрһәтеп, тауар йәки хеҙмәт хаҡынан 2- проценттан 20 процентҡа тиклем ташлама ала аласаҡ. Ололар өсөн ташламалар ҡаралған 22 предприятие араһында аҙыҡ-түлек, өҫ кейеме, аяҡ кейеме, көнкүреш һәм компьютер техникаһы, мебель, уйынсыҡ, туҡымалар, косметика, көнкүреш химияһы, үҫемлектәр, һауыт-һаба магазиндары, шулай уҡ дөйөм туҡланыу объекттары һәм бер автосервис бар.
«Мәрхәмәтлек айлығы» 10 октябрҙә тамамланасаҡ.


text:
Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профкомы эшенә йомғаҡ яһай
Республика мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профсоюзы ХХ отчет-һайлау конференцияһында эшенә йомғаҡ яһаны. Унда Рәсәй мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профсоюзы үҙәк комитеты рәйесе Геннадий Парошин, БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары РБ Ленара Иванова, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры урынбаҫары Розалия Биглова, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, республиканың бер нисә профилле ойошмаһы һәм предприятиеһы етәкселәре, профактив ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығына БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, конференция дауамында профсоюздың БР Мәҙәниәт министрлығы, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия идаралығы һәм башҡа ведеомстволар менән берлектәге эштәренә анализ яһалды. Тармаҡ килешеүҙәре коллектив договорҙар төҙөү өсөн нигеҙ булған һәм улар бөгөн тармаҡ ойошмаларының 97 процентында булдырылған.
Конференцияла яһалған йомғаҡтарға ярашлы, республика мәҙәниәт учреждениеларында хәлдәр тотороҡло булып ҡала. Эш хаҡын тотҡарлау һәм хеҙмәткәрҙәргә стимуллаусы түләүҙәр күҙәтелмәй, ойошмаларға республика һәм урындағы бюджеттарҙан средстволар ваҡытында бүленә, иҡтисади көрсөккә ҡарамаҫтан, күпләп эштән бушатыуға юл ҡуйылмаған.
Конференция нигеҙендә һайлауҙар үтте, уның һөҙөмтәһендә Республика мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профсоюзы рәйесе итеп Александр Кузьменко һайланды.


text:
Фото:
Башҡортостанда халыҡ медицинаһы тураһында мистик фильм төшөрөлә
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда халыҡ медицинаһы тураһында мистик фильм төшөрөлә. Әлегә нәфис-документаль фильм «Башҡортостан мистикаһы» тип атала. Проекттың идея авторы һәм режиссеры — тележурналист һәм режиссер Таңсулпан Ильясова. Фильм башҡорттарҙың халыҡ медицинаһына арналған. Ижади төркөм Әбйәлил һәм Ҡырмыҫҡалы райондары ауылдарында булды, унда халыҡ медицинаһы һәм тылсымлы ғөрөф-ғәҙәттәр әле лә көнкүрештә ҡулланыла.
Фильмдың геройҙары — халыҡ табиптары. Элек-электән башҡорттар быуын ултыртыусыларға, үлән, бал, ҡымыҙ менән дауалаусыларға, шулай уҡ арбаусыларға, өшкөрөүселәргә мөрәжәғәт иткән. Фильмда ноҡот һалыу һәм ҡот ҡойоу кеүек инандырыуға ҡоролған дауа төрҙәре тураһында ла бәйән ителә. Таңсулпан Ильясова әйтеүенсә, бындай алымдар сирҙәрҙе генә түгел, кешенең психик һәм күңел торошон яҡшыртыу өсөн ҡулланылған һәм әле лә ҡулланыла.
«Фильм төшөргәндә ҡыҙыҡлы асыш яһаным. Башҡорттарҙа кешенең физик сәләмәтлегенә уның психик торошо, шулай уҡ уны уратып алған донъяның энергетикаһы тәьҫир итә тип һаналған, — тип һөйләй автор. — Америка яҙыусыһы һәм психолог Луиза Хейҙың бөтә донъяла билдәле тәғлимәтендә лә ошо хаҡта һүҙ бара. Ул хәҙерге заман белгесе, беҙҙә иһә борон-борондан күңел гармонияһы физик торош менән туранан-тура бәйле тип иҫәпләнгән».
Автор йортто ҡара энергиянан дөрөҫ таҙартыу, дарыуһыҙ дауаланыу хаҡында һөйләргә ниәтләй. Фильмда тағы ла бер ҡыҙыҡлы аспект — тәбиғәт менән аралашып тәнде һәм эске психик торошто нығытыу тикшерелә.
Таңсулпан Ильясованың консультанттары булып профессор, филология фәндәре докторы Фирҙәүес Хисаметдинова һәм билдәле башҡорт ғалимы, фольклорсы Фәнүзә Нәҙершина сығыш яһай. Автор халыҡ табиптарын белеүселәрҙең барыһын да sulpanfilm@mail.ru электрон почтаһына яҙыуҙарын һорай.
Тулы метражлы фильмдың премьераһы июнь айында Өфөнөң «Родина» кинотеатрында планлаштырылған.


text:
1 сентябрь
1 сентябрь — григориан стиле буйынса йылдың 244-се (кәбисә йылында 245) көнө. Йыл аҙағына тиклем 121 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй — Белем көнө.
- Словакия — Конституция көнө.
- Үзбәкстан — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1926 — Фәниә Чанышева, башҡорт шағиры һәм журналисы.
- 1930 — Шамил Рәхмәтуллин, башҡорт театр актёры, РСФСР-ҙың (1991), БАССР-ҙың (1976) һәм Татарстан Республикаһының (2000) халыҡ артисы.
- 1935 — Фәтих Иҡсанов, актёр, режиссер, «Йәдкәр» фольклор төркөмөн ойоштороусыларҙың береһе, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
- 1941 — Ҡәҙим Аралбай, Башҡортостандың халыҡ шағиры (2011), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт һәм бик күп әҙәби премиялар лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- 1946 — Нажиә Игеҙйәнова, башҡорт шағиры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- 1948 — Альберт Әсәҙуллин, йырсы, Рәсәйҙең атҡаҙанған (1988), Татарстандың халыҡ артисы (1998).
- 1950 — Хәмит Ирғәлин, башҡорт драматургы.
- 1952 — Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы, башҡорт яҙыусыһы.


text:
Зевс
Зевс (рагон грекъ. Zeύς) — рагон грекъаг мифологийы сæйраг хуыцау, арвы, арвнæрды æмæ арвырттывды бардуаг. Зевс у Кроносы æмæ Рейы фырт, уый тыххæй арæх йæ хуыдтой «Кронид» дæр. Йæ цæрæнуат у Олимпы хох. Зевс у алы æрдзон фазындты хицау — йæ эгидæ куы зилы, уæд къæвдатæ æмæ тымыгътæ уарынц; уый дæр æмвæндагон дымгæ æрвиты æмæ ирд бонтæ дæтты. Арæх йæ хонынц хъысмæты хицау, иннæ хатт тæ йæхадæг у Мойрæты дæлбар.
Зевсы миниуæгтæ уыдысты эгидæ, скипетр, арвырттывдтæ æмæ цæргæс.
Зевсы ус у Герæ. Сæ зæнæгтæ сты Арес, Гебæ æмæ Гефест. Уымæй уæлдæй бирæ зæнæг йæн уыди æндæр сылгоймагтæй — Аполлон, Артемидæ, Персефонæ, Гермес æмæ а.д.
Ромаг мифологийы Зевсы æмхуызон хуыцау уыди Юпитер.


text:
Әберсен
Әберсен, ҡыр күгәрсене (урыҫ. Го́рлицы, горлинки, лат. Streptopelia).
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йорт күгәрсененән бәләкәйерәк. Көҙгәһән күмәкләшеп, башҡа ваҡытта парлашып йөрөйҙәр. Оҙон аяҡлы, йоророланып бөткән ҡойроҡло, төҙөк кәүҙәле матур күгәрсен. Һырты һәи елкәһе күкһел һоро. Муйынының ике яғында дүртәр нәҙек ҡара һыҙыҡ бар. Түше, муйынының алғы яғы ғыҙғылт һоро. Ҡанаттары ҡара таплы. Ҡойроғоноң ике яҡ ситенән осҡа ҡарай киңәйә барған һыҙыҡтар үтә. Башҡа күгәрсендәр менән бутау мөмкин түгел.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: "гөрр-көгөрр"
Йәшәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йылға буйҙарындағы һирәк ағаслыҡтарҙа йәшәй. Үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ояһын ағас баштарына ҡора. 2 бөртөк аҡ йомортҡаһы була Һирәкләп ите өсөн аулайҙар.
Иллюстрациялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
Ике беләҙекле әберсен Индонезияла, Малайзияла, Филиппиндарҙа йәшәй
-
Көньяҡ Африка әберсене Африкала Сахараранан түбәндәрәк таралған
-
Төрткөлө әберсен Көньяҡ һәм көньяҡ- көнсығыш Азияла йәшәйҙәр
-
Африка әберсене Африкала Сахаранан көньяҡтараҡ йәшәйҙәр
-
Streptopelia hypopyrrha Камерун, Чад, Гамбия, Нигерия һәм Сенегал биләмәләрендә таралған
-
Тоноҡ әберсен Үҙәк ҙәм Көнсығыш Африкала, ғәрәп ярымутрауында йәшәйҙәр.
-
-
Көлөүсе әберсен лаборатор маҡсаттарҙа файҙаланыла
-
Ҡыҙыл күҙле әберсен Африкала Сахаранан көньяҡтараҡ һәм Ғәрәп ярым утрауында киң таралған
-
-
Ҡыҫҡа ҡойроҡло әберсен Көньяҡ һәм Көньяҡ -көнсығыш Азияла, Алыҫ Көнсығышта таралған
-
-
-
- ↑ Nesoenas mayeri: информация на сайте Красной книги МСОП (инг.)


text:
Башҡортостанда ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау системаһы тикшереләсәк
Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендәге күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы һәм республиканың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты белгестәре төбәктә ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау системаһын камиллаштырыу буйынса сараларҙы тикшерәсәк. Ултырыш 14 мартта үтәсәк.
Әлеге мәсьәлә буйынса фекер алышыуға дәүләт власы органдары, муниципаль берәмектәр, йәмәғәт ойошмалары, сауҙа өлкәһендәге предприятие вәкилдәре саҡырыла.
Ултырыш сиктәрендә Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендәге күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы менән республиканың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән.
Ултырыш Башҡортостандың Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығында үтәсәк. Башлана – 11.00 сәғәттә.


text:
Башҡортостанда төҙөүселәр конкурсы тамамландыФото: Союз строителей РБ
Башҡортостанда төҙөүселәр конкурсы тамамланды
Башҡортостанда төҙөүселәр конкурсы тамамландыФото: Союз строителей РБ
Өфөлә Республика профессиональ төҙөлөш оҫталары конкурсының дүртенсе йомғаҡлау этабы тамамланды. Унда БР төп төҙөлөш комплексы предприятиелары малярҙары ҡатнашты. Конкурс ике этапта үтте: практика һәм теория буйынса. Баһалағанда башҡарылған эштәр күләменә, производство культураһына, төҙөлөш материалдарын экономиялауға, хәүефһеҙлек техникаһын күҙәтеүгә һәм, әлбиттә, сифатҡа ҙур әһәмиәт бирелде.
Һөҙөмтәлә ҡуйылған бурысты “3-сө БНЗС төҙөлөш фирмаһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте малярҙары Вера Шаверская менән Розалия Ситдиҡова бик яҡшы үтәп сыҡты һәм беренсе урынды яуланы ла. Балдар суммаһы буйынса икенсе урын «3-сө Генподряд төҙөлөш тресы» йәмғиәте малярҙары Зөлфиә Хисмәтуллина менән Фәнилә Мукаева звеноһына бирелде. «Бронза» — «БашУралОтделСтрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте вәкилдәре Екатерина Исанова менән Анастасия Куклиновскаяла.
Бөтә еңеүселәр һәм призерҙар Почёт грамоталары, ҡиммәтле приздар һәм аҡсалата премиялар менән бүләкләнде.


text:
Фото:
Латвия башҡорттары һәм татарҙары Бөйөк Ватан һуғышы геройҙарын хөрмәтләп иҫкә алды
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Ригала Милли мәҙәни ойошмалар ассоциацияһы Латвияла йәшәүсе башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың осрашыуын үткәрҙе. Сараны «Шишмә» татар-башҡорт мәҙәни ойошмаһы ойошторҙо.
Осрашыу Еңеүҙең 70 йыллығына һәм Башҡортостанда, Татарстанда тыуып үҫкән Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәренең иҫтәлегенә арналды. Сарала ҡатнашыусылар яҡташтарын, туғандарын, дуҫтарын һәм таныштарын бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алды.
— Осрашыуға бер нисә ветеран килде. Йәнә бер тапҡыр Икенсе донъя һуғышында күрһәтелгән ҡаһарманлыҡтарҙы һәм мөһим мәлдәрҙе хәтергә төшөрҙөк. Башҡортостанда һәм Татарстанда тыуып үҫкән яугирҙәрҙең күбеһе Латвияла йәшәргә тороп ҡалған, — тип һөйләне сараны ойоштороусы Рәмил Ҡадиров.
Осрашыуҙа милли йыр-моңдар яңғыраны. Йыйылыусылар «Һыу буйлап», «Шайморатов генерал» һәм башҡа йырҙарҙы бергәләп ихлас йырланы. Күренекле татар шағиры Ғабдулла Туҡайҙың апрель айында билдәләнәсәк тыуған көнө уңайынан уның шиғырҙарына яҙылған йырҙар һәм романстар башҡарылды.
Сараға килеүселәр халыҡ уйындарында ҡатнашты, башҡорт режиссеры Айнур Асҡаровтың «Еңмеш» һәм Татарстанда төшөрөлгән «Айһылыу» фильмдарын ҡараны.
— Беҙ фильм геройҙары менән бергәләп ҡайғырҙыҡ, көлдөк һәм йырланыҡ. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар башҡорт һәм татар актерҙарына, режиссерҙарына уңыштар теләне, фильмдар юғары кимәлдә һәм күңел биреп төшөрөлгән тип билдәләне. Барыһы ла яҡташтарыбыҙҙың ижади эштәренең дауамын күрергә теләк белдерҙе, — тип билдәләне Рәмил Ҡадиров.
Башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың осрашыуы «Туған тел» йырын башҡарыу, дәртле бейеүҙәр һәм сәй эсеү менән тамамланды.


text:
Башҡорт АССР-ының 90 йыллығына арналған күргәҙмә
"Беренсе Автономия". Ошондай исем аҫтында Башҡортостан Республикаһының Үҙәк дәүләт йәмәғәт берекмәләре архивында Рәсәй Федерацияһы составында беренсе автономиялы республика — Башҡорт АССР-ы төҙөлөүенең 90 йыллығына арналған документтар күргәҙмәһе ойошторолдо.
1917 йылда Февраль революцияһынан һуң башҡорт милли хәрәкәте башланыуы һәм уны үҫтереү, автономиялы милли дәүләтселек төҙөү өсөн бөтә тәүшарттар һалына. Күргәҙмә 1917 йылдың май башында Мәскәүҙә үткәрелгән I Бөтә Рәсәй мосолмандар съезы документын сағылдырыуҙан башлана. Унда тәүге тапҡыр Бәләкәй Башҡортостан сиктәрендә башҡорт территориаль автономияһы төҙөү проекты ҡарала. Бында башҡорт делегацияһы тәүге тапҡыр милли-территориаль- федератив нигеҙҙә төҙөлгән демократик Рәсәй яҡлы үҙ позицияһын аныҡ билдәләй.
Ошонда уҡ башҡорт милли хәрәкәте лидеры, Башҡортостан автономияһына нигеҙ һалыусы З. Вәлидиҙең фотоһүрәттәрен күрергә мөмкин. Шулай уҡ Башҡортостан автономияһын төҙөүгә һәм үҫтереүгә баһалап бөткөһөҙ өлөш индергән уның көрәштәштәре М. Халиҡов, Ю. Бикбауов, Х, Йомағолов, М. Ҡулаевтарҙың фотографиялары урынлаштырылған.
Бында шулай уҡ Ырымбурҙа урынлашҡан башҡорт халыҡ йорто — Ҡарауанһарай тураһында ла мәғлүмәт бар, 1917 йылда тәүге өс Дөйөм башҡорт съезы — Ҡоролтайҙың икәүһе ошонда үтә.
Экспозицияла был съездарҙың ҡарарҙарына айырым урын бирелгән. Атап әйткәндә, I съезда ҡабул ителгән ер мәсьәләһе, хәрби төҙөлөш буйынса программалар, башҡорт милли хәрәкәтенең етәксе органы булараҡ Үҙәк (өлкә) Башҡорт Шураһы төҙөү тураһында ҡарар, 1-се фарман (Указ), Башҡорт Шураһының 1917 йылдың 15 ноябрендәге Башҡортостан автономияһын иғлан итеү тураһындағы ҡарары, "Правда" гәзитендә "Башҡортостан автономияһы" тигән баш аҫтында сыҡҡан белдереү урынлаштырылған.
Күргәҙмәнең "Рәсәй Эшсе-Крәҫтиән хөкүмәте менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт Совет Автономияһы тураһындағы килешеү" тигән бүлегендә Килешеү тексы, РСФСР Совет халыҡ комиссариатының милләттәр эштәре буйынса наркомы И. Сталиндың телеграммаһы ҡуйылған. Телеграммала, атап әйткәндә, "...башҡорттар делегацияһы Мәскәүгә килде. Башҡорттар, һис шикһеҙ, Совет Автономияһы аласаҡ, әлегә биләмә сиктәре аныҡ билдәләнмәгән, ошо турала һөйләшеүҙәр алып барыла..." тиелә.
Күргәҙмәгә килеүселәр Ҙур Башҡортостан төҙөү тураһында мәғлүмәттәр ала аласаҡ. З. Вәлидов төҙөгән Башҡортостан сиктәре картаһы күсермәһе бар. Бынан тыш, Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма комитетының Башҡорт АССР-ы сиктәрен киңәйтеү һәм Өфө губернаһын бөтөрөү буйынса 1922 йылдың июлендә, авгусында сыҡҡан декреттары ла урын алған.
1919 йылдың 20 мартындағы Килешеү федератив Рәсәйҙең автономиялы өлөшө булараҡ Башҡортостандың яңы сәйәси һәм дәүләт-хоҡуҡи статусын юридик яҡтан нығыта.


text:
2010 йылда хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү буйынса республика программаһына үҙгәрештәр индерелгән
2010 йылдың 21 июнендә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов үҙенең Указы менән 2010 йылда Башҡортостан республикаһының хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү буйынса өҫтәмә саралар программаһына үҙгәрештәр индерҙе.
Был программа Президент Указы менән 2009 йылдың 18 декабрендә ҡабул ителгән. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең «2010 һәм 2011 йылдарҙа РФ субъекттары бюджеттарына федераль бюджеттан РФ субъекттарының хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеүгә йүнәлтелгән өҫтәмә сараларҙы ғәмәлгә ашырыуға субсидиялар биреү тураһында» Ҡарарына ярашлы, республиканың хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү был документтың төп маҡсаты булып тора.
Указ ҡул ҡуйылған көндән көсөнә инде.


text:
Голоцен
Голоце́н (грек. ὅλoς — «тулы, бөтөн» + kaιvός — «яңы») — дүртенсел периодтың хәҙерге йәки боҙлоҡтан һуңғы эпохаһы һәм дүртенсел системаның (осорҙоң) уға тиңдәш булған һуңғы бүлектәре ултырмалары. Голоцен 10 мең йыл самаһы дауам итә, уның башланғысы булып Европаның, Азияның һәм Төньяк Американың төньяҡ өлөштәрендәге һуңғы материк боҙланыуы бөтөү осоро тора. Археологияла сиге палеолит һәм мезолит сиктәре менән тәңкәл килә. Башлыса, Ерҙә климат, тупраҡ, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы зоналары, ҡоро Ер һәм диңгеҙләрнең хәҙерге контурҙары формалаша. Бынан элекке, 8-4 мең йылдар араһында, урта киңлекләрҙә климат хәҙерге менән сағыштырғанда бер аҙ йылырак һәм дымлыраҡ була. Голоценда Ер йөҙөндә кеше таралып урынлаша башлай, уның культураһы формалаша, малсылыҡ һәм ер эшкәртеү барлыҡҡа килә.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иорданский Н. Н. Развитие жизни на земле — М.: Просвещение, 1981.


text:
Республикала бюджет нигеҙендә ҡабул итеү сифаты буйынса илдә иң яҡшылар иҫәбенә ингән вуздар билдәле булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары «Социаль навигатор» проекты сиктәрендә баһаланды. Рәсәй вуздарының уҡырға ингән абитуриенттарҙың әҙерлек кимәле буйынса рейтингын Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы, Йәмәғәт палатаһы ярҙамында «Социаль навигатор» проекты менән хеҙмәттәшлектә Юғары иҡтисад мәктәбе милли тикшеренеү университетының эшсе төркөмө төҙөгән.
Илдең 425 уҡыу йорто баһаланған. Башҡортостан вуздары араһында бюджет нигеҙендә уҡырға инеүселәрҙең Берҙәм дәүләт имтиханының уртаса балының иң юғары күрһәткесе Башҡорт дәүләт медицина университетында — 75,5 балл.
Икенсе урында — Өфө дәүләт нефть техник университеты (73,1). Быйыл әлеге уҡыу йортона олимпиадаларҙа еңеү яулаған 13 кеше уҡырға ингән.
Былтырғы менән сағыштырғанда, Өфө дәүләт авиация техник университетында БДИ-ның уртаса балы 2,1 балға артҡан, һөҙөмтәлә 66,3 балл. Шулай уҡ быйыл ошо вуз — бюджет урындарына ҡабул ителгән абитуриенттар һаны буйынса төбәктә лидер (1392).
Башҡорт дәүләт университетында — 67,2, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-да 64,9 балл.
Тулыраҡ мәғлүмәт Юғары иҡтисад мәктәбе милли тикшеренеү университетының сайтында бирелгән.


text:
Йәштәр фәне көндәре сиктәрендә дискуссия клубы үтте
"Йәштәрҙә донъяға инновацион ҡараш һәм фекерләү тәрбиәләүҙә йәмәғәт берләшмәләренең роле". Башҡортостан Республикаһында Йәштәр фәне көндәре сиктәрендә үткән дискуссия клубы темаһы шулай аталды. Уны төбәктең тармаҡ министрлыҡтары ярҙамында "Респект" Хоҡуҡ компанияһы ойошторҙо. Клуб ултырышында "Рәсәй терәге" Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе урынбаҫары Рәмзил Ишсарин, Бөтә Рәсәй уйлап табыусылар һәм рационализаторҙар йәмғиәтенең Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Рауил Әхмәтшин, башҡа рәсми кешеләр, БР юғары уҡыу йорттары уҡыусылары ҡатнашты.
Йыйылыусылар "Йәштәр бизнеста", "Йәштәрҙә донъяға инновацион ҡараш һәм фекерләү тәрбиәләү", "Яңы белем биреү программалары һәм креатив уҡытыу методикалары ярҙамында йәштәрҙе инновацион эшмәкәрлеккә ылыҡтырыу", "Инновацион проекттар әҙерләүҙә йәштәр ижтимағи ғилми ойошмаларының роле", "Башҡортостан Республикаһы иҡтисадының өҫтөнлөклө тармаҡтарын үҫтереү өсөн инновацион проекттарҙың әһәмиәте", "Йәштәрҙә донъяға эшлекле ҡараш тәрбиәләүҙең төп принциптары" темаларына фекер алышты.
Шулай уҡ "Һыу һәм һауа транспортының традицион булмаған төрҙәре", "Башҡортостан Республикаһының яғыулыҡ-энергетика комплексы һәм эшкәртеү сәнәғәте предприятиеларында энергия һаҡлау технологиялары", "Умартасылыҡ өсөн феромон синтезы" кеүек инновацион проекттар тикшерелде.
Дискуссия клубының эше "Эшлекле һөйләшеүҙәр ваҡытында коммуникация серҙәре" мастер-класы менән тамамланды.


text:
Ватанды һаҡлаусылар көнөндә өс көн ял итәсәкбеҙ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Ватанды һаҡлаусылар көнөндә бөтә рәсәйлеләр кеүек үк Башҡортостан халҡы ла өс көн ял итәсәк. Яңы йыл каникулдары менән бергә быйыл бөтәһе 28 байрам көндәре. РФ Хөкүмәте ҡарарына ярашлы, йома, 9 ғинуарҙа, рәсәйлеләр шәмбе, 3 ғинуар, өсөн ял итте, ә 4 ғинуарҙағы ял көнө (йәкшәмбе) дүшәмбегә, 4 майға күсереләсәк.
Бынан тыш, Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының раҫланған проектына ярашлы, 2015 йылда 21 февралдән 23-нә, 7 марттан 9-на ҡәҙәр ял буласаҡ. 1 майҙан 4-нә (яҙ һәм хеҙмәт байрамы) һәм 9 майҙан 11-нә тиклем — Еңеү көнө — байрам көндәре булып тора.
Киләһе ял көндәре — 12 июндән 14-нә ҡәҙәр (12 июнь — Рәсәй көнө). Йәнә бер байрам 4 ноябргә — Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә тура килә.


text:
Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың ун икенсе ултырышы
Өфөлә БР-ҙың дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы- Ҡоролтайҙың ун икенсе ултырышы башланды. Уның эшендә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, республика Хөкүмәте ағзалары, Федерация Советы ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары, суд, хоҡуҡ һаҡлау органдары, федераль ведомстволарҙың территориаль органдары, республика башҡарма власть органдары етәкселәре, БР Президенты Хакимиәте, БР Дәүләт Йыйылышы Секретариаты һәм БР Хөкүмәте Аппаратының яуаплы хеҙмәткәрҙәре, йәмәғәт берекмәләре етәкселәре, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнаша.
Ултырыштың көн тәртибенә 40-тан ашыу мәсьәлә индерелгән, улар иҫәбендә — мировой судьялар һайлау, БР судьялары квалификация коллегияһына йәмәғәтселек вәкилдәрен тәғәйенләү, республика парламентының 26 закон проектын һәм депутаттар Дәүләт Думаһы ҡарауына индерергә йыйынған ике закон сығарыу инициативаһын тикшереү. Ләкин бөгөнгө ултырыштың иң мөһим ваҡиғаһы булып, һис шикһеҙ, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе тора. Башҡортостандың 2009 йылдағы төп үҫеш йүнәлештәрен билдәләүсе Программа документы "Маҡсатыбыҙ — кешеләрҙең етеш тормошо, Башҡортостаныбыҙҙың ижади ҡеүәтен арттырыу" тип атала.
Белешмә. Тәүге тапҡыр Мортаза Рәхимов республика парламенты алдында 1995 йылда "Башҡортостан Республикаһының артабанғы үҫеше тураһында" Мөрәжәғәтнамәһе менән сығыш яһағайны. Быйыл Башҡортостан Президенты БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға 15-се тапҡыр мөрәжәғәт итә.
Йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәләр төбәктең үҫеш стратегияһын билдәләй, шуға күрә һәр ваҡыт ҙур ижтимағи резонанс тыуҙыра. Программа документында Башҡортостандың ижтимағи-сәйәси, социаль-иҡтисади һәм рухи-мәҙәни үҫешенең төп йомғаҡтары сағылыш таба, кеше һәм йәмғиәт мәнфәғәттәрендә республиканың артабанғы үҫеш юлдары билдәләнә.
Республика Президенты Мөрәжәғәтнамәһе конкуренцияға һәләтле, инновацион иҡтисад төҙөүгә, социаль өлкәне, һаулыҡ һаҡлауҙы, мәғарифты, фәнде, мәҙәниәтте, спортты нығытыуға һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән. Мөрәжәғәтнамә ижтимағи тормоштоң бөтә өлкәләрен үҫтереү ориентиры булып тора, унда депутат корпусы алдына яңы бурыстар ҡуйыла, ҡануниәт системаһын камиллаштырыу буйынса эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре билдәләнә. Документта дәүләт ҡоролошо, законлылыҡты һәм хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү, граждандарҙың хоҡуҡтарын күҙәтеү, республика һәм урындағы дәүләт власы органдары, урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлеген камиллаштырыу мәсьәләләре мөһим урын биләй.


text:
Фото:
Башҡортостан Президентының эштәр идарасыһы тәғәйенләнде
Фото:
Рөстәм Хәмитов үҙ Указы менән Андрей Труханды Башҡортостан Президентының эштәр идарасыһы итеп тәғәйенләне, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
Андрей Петрович Трухан 1973 йылдың 5 ноябрендә Өфөлә тыуған. Юғары белемле – Өфө дәүләт авиация техник университетын, Бөтә Рәсәй финанс-иҡтисад институтын тамамлаған.
1998 йылдан 2007 йылға тиклем «Акваленд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры була.
2007 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем Ағиҙел йылға бассейнының һыу хужалығы объекттарын һәм ҡоролмаларын файҙаланыу буйынса федераль дәүләт учреждениеһы директоры булып эшләгән.


text:
Фото:
Ригала «Науруз» Балтика халыҡ-ара фестивале 20 милләт вәкилен тупланы
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Латвияның баш ҡалаһы Ригала яҙғы Науруз байрамын билдәләнеләр. Уҙған ял көндәрендә Балтика халыҡ-ара фестивале 20 милләт вәкилен — Латвия, Эстония һәм башҡа дәүләттәрҙә йәшәүселәрҙе бергә тупланы. Сараны ойоштороусы, «Шишмә» татар-башҡорт ойошмаһы етәксеһе Рәмил Ҡадиров хәбәр итеүенсә, байрам һуңғы йылдарҙа Латвиялағы иң яҡшы күп милләтле фестивалдәрҙең береһе булған.
Байрам сиктәрендә конкурстар һәм викториналар үткәрелде, төрлө ил һәм милләт студенттары сығыш яһаны. Концертта Балтика илдәренең күп милләтле ансамблдәре һәм артистары, Рига юғары уҡыу йорттары студенттары: «Грация» (Елена Ахмедова, Эстония), «Терек» (Эстония), «Иридис» (Алина Григорьева, Эстония), «Кавказ» (Латвия), «Дети Сакала» (Алена Мейдра, Эстония), «Натали Берг Данс» (Латвия), «Чорон» (Латвия) ансамблдәре, «Салауат Юлаев» Балтика халыҡ-ара үҙәге (Латвия), «Шишмә» татар-башҡорт ансамбле (Латвия) дәртле бейеүҙәрен һәм моңло йырҙарын бүләк итте.
«Байрамда мәктәп уҡыусылары, студенттар, өлкәндәр, аҡһаҡалдар ҡатнашты. Үзбәк, тажик, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, азербайжан, рус, латыш, татар, башҡорт, яҡут, төрөк, грузин, ҡабарҙа, балҡар телдәрендә йылы һүҙҙәр яңғыраны. Концерттан һуң сәй эсеү ойошторолдо, һәр тамашасы табынға һый-ниғмәт алып килгәйне», — тип һөйләне Рәмил Ҡадиров.
Сараны ойоштороусылар булып шулай уҡ Илона Тхагазитова («Терек» ҡабарҙа бейеү ансамбле) һәм Латвия университетынан Сибел Бурчер сығыш яһаны.


text:
Ҡолаҡлы сыпҡай
Ҡолаҡлы сыпҡай, сыпҡай, сумҡа, тирҫаяҡ(урыҫ. Красношейная поганка)(лат. Podiceps auritus) — сыпҡайҙар ғаиләһендәге ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өйрәктән бәләкәй. Яҡшы сума һәм йөҙә. Ерҙән атлап йөрөй алмай. Яҙғыһын ата өйрәктең башы сем ҡара, ике яҡлап күҙҙәре өҫтөнән ҡолаҡҡа оҡшаған оҙон ғына ҡауырһындар үҫеп сыға. Сикәләре ҡара, муйыны, ҡабырғалары ҡыҙғылт ерән. һырты ҡара-көрән. Түше, ҡорһағы көмөш кеүек йымылдаҡ аҡ. Ҡара сыпҡайҙан ҡыҙғылт ерән муйыны менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яҙғыһын яғымлы ғына: «түрр-лүрр-лүрр», башҡа ваҡытта: «кейк».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҫемлектәргә бай ҙур булмаған күлдәрҙә, ятыуҙарҙа йәшәй. Балыҡ, тәлмәрйен, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы һыу өҫтөндә, һирәкләп һыуға яҡын ярҙа була. 4—5 бөртөк йәшкелт аҡ йомортҡа һала. Тиреһе өсөн аулайҙар.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы (Энциклопедия природы России). ABF, Москва, 1996, 430 с.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|de}}


text:
Йылайыр районындағы йылҡысылыҡ хужалығында агротуризм үҫешәсәкФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Йылайыр районындағы йылҡысылыҡ хужалығында агротуризм үҫешәсәк
Йылайыр районындағы йылҡысылыҡ хужалығында агротуризм үҫешәсәкФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
2 апрелдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Йылайыр районына эш сәфәре барышында Анатолий Бакановтың крәҫтиән (фермер) хужалығы эшмәкәрлеге менән танышты. Ул иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар үҫтереү, ит етештереү, йылҡысылыҡ һәм һарыҡсылыҡ менән шөғөлләнә.
«2012-2014 йылдарға крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары базаһында ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһында ҡатнашыу сиктәрендә 2,4 миллион һум күләмендә грант алғас, Анатолий Баканов 26 башҡорт тоҡомло ат, трактор, тейәгес-универсал, сапҡыс һатып алған, шулай уҡ ат һарайына электр үткәргән.
Әлеге ваҡытта хужалыҡта 156 баш йылҡы һәм 150 баш һарыҡ иҫәпләнә. Сәсеү майҙансыҡтары 496 гектар тәшкил итә, шул иҫәптән 50 гектар арпа, 100 гектар һоло һәм 346 гектар күп йыллыҡ үләндәр. Бынан тыш, фермерҙың һигеҙ тәгәрмәсле һәм дүрт сылбырлы тәгәрмәсле тракторы, ике иген йыйыу комбайны, йөк автомобиле, ике орлоҡ таҙартыу машинаһы һәм башҡа ауыл хужалығы техникаһы, шулай уҡ ике орлоҡ һаҡлау склады һәм 150 баш атҡа иҫәпләнгән фермаһы бар.
Анатолий Баканов әйтеүенсә, былтыр хужалыҡта 5 тонна ит, 100 тонна арпа һәм 150 тонна һоло етештерелгән. Продукция башҡа фермер хужалыҡтарына һәм халыҡҡа һатыла.
Республика етәксеһе фермерҙан производствоны киңәйтеү пландары менән ҡыҙыҡһынды. Крәҫтиән (фермер) хужалығы башлығы һүҙҙәренсә, киләсәктә ҡымыҙ фермаһы, мал һуйыу цехы һәм һарыҡ аҙбары төҙөү, ҡымыҙ һәм ит етештереү өсөн йылҡы һанын 300 башҡа тиклем арттырыу, ит продукцияһын эшкәртеүҙе ойоштороу һәм агротуризмды үҫтереү күҙаллана. Рөстәм Хәмитов проблемаларҙы бергәләп хәл итеү һәм бөтөнләй икенсе кимәлгә сығыу өсөн бер нисә крәҫтиән (фермер) хужалығын берләштереү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
– Эшҡыуарлыҡ хәрәкәтенең башланыуы, халыҡтың үҙ аллы эшләүгә ҡыҙыҡһыныуы артыуы күренә. Улар ферма йәки урман хужалығы, аҙыҡ-түлек етештереү предприятиелары булдырыу өсөн мөмкинлектәр таба, – тине Рөстәм Хәмитов журналистар менән аралашҡанда. – Йылайыр районында йылҡы фермаһын ҡараныҡ. Эшҡыуарҙар нулдән башлап һәйбәт предприятие асҡан. Унда экологик туризм булдырыла.


text:
22 февралдә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 48-се ултырышы үтәсәк
Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 48-се ултырышы 22 февралдә үтәсәк. Бындай ҡарар республика парламенты Президиумы ултырышында ҡабул ителде. Депутаттар алдағы пленар ултырыштың көн тәртибен раҫланы. Йәмғеһе 23 республика закон проектын ҡарау планлаштырыла. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса ундан ашыу проектты закон статусына күсереү күҙ уңында тотола.
Тәүгә республика парламентының пленар ултырышында унға яҡын закондар сығарыу инициативаһы ҡараласаҡ. Был «Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты статусы тураһында», «Башҡортостан Республикаһында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү тураһында», «Ветеринария тураһында» һәм башҡа республика закондарына үҙгәрештәр индереүгә бәйле закон проекттары.
Төбәктең Дәүләт Йыйылышы ултырышында раҫланған көн тәртибе сиктәрендә Башҡортостан Республикаһында хоҡуҡ тәртибе торошо һәм 2011 йыл өсөн БР Контроль-иҫәп палатаһы эшмәкәрлеге тураһында отчет уҡып ишеттереләсәк.
БР Дәүләт Йыйылышы Президиумы ултырышында закон сығарыусылар алдағы пленар ултырыштың көн тәртибенә «Республика Башкортостан» гәзитенең етәксеһен алмаштырыуға бәйле мәсьәләләрҙе лә индерергә ҡарар итте. Бынан тыш, ете федераль закон проектын ҡарау планлаштырыла.


text:
Юрий Григорович Өфөлә«Корсар» балетының репетицияһын үткәрә
Балетмейстер Юрий Григорович башҡорт балеты артистары менән «Корсар» спектакленең репетицияһын үткәрә. 18-се Нуреев фестивале ошо спектаклдең премьераһы менән асыласаҡ. Халыҡ-ара балет сәнғәте байрамы Өфөлә май аҙағында, миҙгел ябылыуы алдынан үтәсәк.
Опера һәм балет театрынан хәбәр итеүҙәренсә, репетициялар Григоровичтың ассистенты Олег Рачковский менән ғинуар башында уҡ башланған. Хәҙер эштәр барышын тикшерергә маэстро үҙе килгән.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының арҙаҡлы балетмейстер менән хеҙмәттәшлеге 90-сы йылдарҙа башланған. Юрий Григорович Өфөлә дүрт спектакль ҡуйған, улар әле һаман репертуар афишаһынан төшмәй. «Файҙаһыҙ һаҡлыҡ саралары», «Дон Кихот», «Щелкунчик» һәм «Аҡҡош күле» иң популяр пьесалар булып ҡала һәм тулы залдарҙа бара, тип билдәләне театрҙың әҙәби бүлеге хеҙмәткәре Валентина Айшпор.


text:
Йыл башынан Башҡортостанда ВИЧ инфекциялы әсәләрҙән 319 сабый тыуған
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Йыл башынан Башҡортостанда ВИЧ инфекциялы әсәләрҙән 319 бала тыуған. 1997 йылдан республикала шундай 2938 сабый донъяға килгән, 2132 бала иҫәптән алынған (тимәк, сабый сирле түгел). Ҡалғандары иһә күҙәтеү аҫтында, тип хәбәр иттеләр Республика СПИД-ты, йоғошло сирҙәрҙе иҫкәртеү һәм уларға ҡаршы көрәш үҙәгендә.
Хәҙерге ваҡытта 17 093 ВИЧ инфекциялы иҫәптә тора, шуларҙың 62,7 проценты — ирҙәр. Быйыл 2547 кешелә ВИЧ инфекция асыҡланған: 1699 ир-егет һәм 848 ҡатын-ҡыҙ. Тәүге тапҡыр ВИЧ инфекция табылғандарҙың 498-е — Федераль яза башҡарыу хеҙмәте учреждениеларында.
СПИД үҙәге белгестәре билдәләүенсә, енси бәйләнеш — сир йоҡтороуҙың иң таралған юлы (60,71 процент). Икенсе урында — парентераль юл (38,34).
Быйыл республикала сир күрһәткесе былтырғыға ҡарағанда 0,98 процентҡа артҡан. Әгәр 2014 йылда был күрһәткес 100 мең кешегә 61,97 тәшкил итһә, быйыл — 62,58.
Башҡортостанда 100 мең кешегә 420 ВИЧ инфекциялы тура килә, Рәсәйҙә — 482,3, Волга буйы федераль округында — 542,7.


text:
Ҡытайҙың Рәсәйҙәге илселегендә Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Ҡытайҙың Рәсәйҙәге илселегендә Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы
Ҡытайҙың Рәсәйҙәге илселегендә Башҡортостан менән таныштырыу сараһы уҙҙы Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
30 ноябрҙә Ҡытай Халыҡ Республикаһының Рәсәйҙәге илселегендә Башҡортостандың сәнәғәт һәм туристик мөмкинлектәре менән таныштырыу сараһы уҙҙы. Унда эшлекле даирә вәкилдәре һәм рәсми кешеләр ҡатнашты. Сарала ҡатнашыусыларға Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һәм Ҡытай Халыҡ Республикаһының Рәсәйҙәге илсеһе Ли Хуэй сәләмләү һүҙҙәре менән мөрәжәғәт итте.
– Саммиттарҙы яҡшы ойоштороу, урындағы халыҡтың ҡунаҡсыллығы Ҡытай һәм башҡа илдәрҙең делегацияһында ыңғай тәьҫир ҡалдырҙы, – тине илсе. – Һуңғы йылдарҙа республика Ҡытай менән төрлө өлкәләрҙә хеҙмәттәшлеген киңәйтә. Ҡатмарлы үҙгәрештәр заманында Ҡытай-Рәсәй мөнәсәбәттәре тарихта иң яҡшы осорон кисерә.
– Беҙ, ысынлап та, әүҙем эшләй башланыҡ, һуңғы ике айҙа республика һәм Ҡытай провинциялары араһында ҙур саралар ойошторҙоҡ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Тиҙҙән 10-дан ашыу проектты тормошҡа ашырыу, шул иҫәптән металлургия заводы, ауыл хужалығы сеймалын эшкәртеү, аҙыҡ-түлек етештереү, төҙөлөш материалдары предприятиеларын төҙөү ҡаралған. Бынан тыш, Ҡытай эшҡыуарҙары беҙҙә мәҙәни үҙәктәр, сауҙа йорттары һалырға тәҡдим итә. Ошо проекттарҙың күбеһе 2016 йылда ғәмәлгә ашырыла башлаясағына бер ниндәй ҙә шик юҡ.
Ҡытай Халыҡ Республикаһы Башҡортостандың сауҙа партнерҙары араһында бишенсе урынды биләй. 2014 йылда республиканың Ҡытай менән тышҡы сауҙа әйләнеше 685,1 миллион доллар тәшкил иткән, ошо сумманың 79 проценты (541,5 миллион доллар) экспорт тауарҙарына тура килә.
Башҡортостандан Ҡытайға турбореактив двигателдәр, нефть һәм нефть продукцияһы, химия сәнәғәте продукцияһы, вертолеттар, көкөрт, бал һәм башҡа тауарҙар оҙатыла. Ә Ҡытайҙан насостар, электр ҡорамалдары, пластмасса әйберҙәр, торбалар, консерваланған йәшелсә һәм еләк-емеш, аяҡ кейемдәре һәм башҡа продукция килтерелә.
Башҡортостан Хөкүмәте менән Хэйлунцзян, Ляонин һәм Цзянси провинциялары хөкүмәттәре араһында хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеү төҙөлгән.


text:
Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы граждандар йәмғиәте хәле тураһында доклад әҙерләне
Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы 2009 йылда республиканың граждандар йәмғиәтенең хәле тураһында үҙ тарихында тәүге доклад баҫып сығарҙы.
Ул «Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы тураһында» БР Законының 21-се статьяһына ярашлы, республиканың дәүләт, иҡтисади һәм социаль үҫешенең мөһим проблемаларын асыҡтан-асыҡ тикшереүҙе тәьмин итеү, дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары тарафынан ҡарар ҡабул иткәндә йәмәғәтселек фекерен иҫәпкә алыу механизмын камиллаштырыу, граждандар йәмғиәте институттарын ойоштороуға булышлыҡ итеү маҡсатында әҙерләнде.
Докладты әҙерләү барышында Палата эксперттары мониторингтар үткәрҙе, һорау алыуҙар аша йәмәғәтселек фекерен өйрәнде, бик күп статистик мәғлүмәттәргә һәм аналитик материалдарға анализ яһаны.
Йәмәғәт палатаһы ағзаларының фекеренсә, доклад йәмәғәт һәм хоҡуҡ һаҡлау ойошмалары активистарына, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәргә, ғилми берләшмә вәкилдәренә көндәлек эштәрендә ярҙам итәсәк, шулай уҡ XXI быуатта республикалағы граждандар йәмғиәтенең үҫеш проблемалары менән ҡыҙыҡһыныусыларҙың барыһына ла файҙалы буласаҡ.
БР йәмәғәт палатаһының йыллыҡ эксперт доклады менән түбәндә танышырға мөмкин: Йыллыҡ докладтын тулы тексы.


text:
Башҡортостанда инвестиция һәм инновация эшмәкәрлеге әүҙемләшәсәк
Был хаҡта премьер министр Раил Сарбаев белдерҙе.
Инвестицияларҙың байтаҡ өлөшө эшкәртеү, транспорт һәм элемтә сәнәғәтенә, ҡаҙылма байлыҡтар табыуға, күсемһеҙ милек менән операцияларға һәм төрлө көнкүреш хеҙмәттәрен күрһәтеүгә йүнәлтелә. Шул уҡ ваҡытта, республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев урындарҙа инвестиция мөмкинлектәренең тулы ҡеүәтенә файҙаланылмауын билдәләне.
Раил Сарбаев инвестиция проекттарын бойомға ашырғанда административ кәртәләр ҡуйылыуын айырым билдәләне. Шунлыҡтан уны сикләүгә йүнәлтелгән республиканың “административ регламент хаҡындағы” ҡанун проектын әҙерләүҙе тиҙләтеү кәрәклеге әйтелде. Яңы ҡанун чиновниктарҙың яуаплылығын күтәрергә һәм документтар әйләнеше ваҡытын ҡыҫҡартыу мөмкинлеген бирер, тип көтөлә.


text:
Өфөлә эшсе йәштәр проблемаларына арналған халыҡ-ара форум үтте
Өфөнөң «Динамо» спорт комплексында Евразия Металлистар федерацияһының 20 йыллығына арналған Халыҡ-ара йәштәр форумы үтте. Сараны ойоштороусы — машиналар эшләү тармаҡтарының Профсоюздар ассоциацияһы.
Форумда Рәсәйҙең машиналар эшләү предприятиеларынан эшсе һөнәрҙәре вәкилдәре, Украинанан һәм Төркиәнән, Башҡортостан ҡалаларынан һәм райондарынан делегациялар — бөтәһе 900-гә яҡын кеше ҡатнашты.
Конференцияла йәштәрҙе борсоған проблемалар күтәрелде. Ҡатнашыусылар түбән эш хаҡы кимәлен, торлаҡ һатып алыу мөмкин булмауын, квалификациялы кадрҙар етешмәүен һәм башҡа бик күп мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Һәр ҡатнашыусы БР министрлыҡтары һәм ведомстволары вәкилдәренә һорауҙар бирә һәм уларға яуап ала алды.
— Белем алдыҡ, ә артабан нимә? Беҙ предприятиеларҙағы күп проблемаларҙы хәл итергә маташабыҙ, ләкин дәүләт органдары ярҙамынан тыш хәл итеп булмаҫтайҙары байтаҡ, — тип билдәләне республиканың сәнәғәт предприятиеларынан йәштәр вәкилдәре.
Форум барышында презентациялар менән Төркиәнән һәм Украинанан делегациялар вәкилдәре, БР машина эшләүселәр профсоюзы һәм Рәсәй авиация сәнәғәте хеҙмәтсәндәре профсоюзының Республика ойошмаһы командалары сығыш яһаны.
Конференция йомғаҡтары буйынса бер тауыштан резолюция ҡабул ителде, ул Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәттәренә, Эш биреүселәр союзына, Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһына һәм уның бөтә кимәлдәрҙәге структура ойошмаларына, Йәштәр профсоюз советтарына һәм уларҙың ағзаларына ебәреләсәк. «Мираҫ», «Арғымаҡ» ижади коллективтарының һәм башҡа артистарҙың сығыштары форумды биҙәне, тип хәбәр иттеләр БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат үҙәгенән.


text:
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итәФото: Андрей Старостин
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итә
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итәФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
10 сентябрҙән 17-нә тиклем Өфөлә Ғ.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры гастролдәре үтә. Быйылғы гастролдәрҙең үҙенсәлеге шунда: тәүге тапҡыр Ҡазан ҡунаҡтарын бер юлы ике театр — М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры һәм Өфө «Нур» татар театры ҡабул итә. Спектаклдәр һәм театрҙың ижади тормошо хаҡында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында директор Илфир Яҡупов, баш режиссер Фәрит Бикчәнтәев һәм Ғ.Камал исемендәге театр актеры Радик Барыев, шулай уҡ ҡабул итеүсе театрҙарҙың етәкселәре Олег Ханов һәм Илдар Хәзиев һөйләне.
«Беҙ ике йылға бер тапҡыр Рәсәй төбәктәре буйлап гастролдәргә сығабыҙ. Быйыл Мәскәүҙә, Һамарҙа, Ырымбурҙа булдыҡ, тиҙҙән Өфөгә киләбеҙ. Быны гастролдәр менән алмашыу тип әйтергә мөмкин: М.Ғафури исемендәге һәм «Нур» театрҙары ла беҙгә гастролдәргә килә», — тип билдәләне директор Илфир Яҡупов.
Камал исемендәге театр 10 спектакль ҡуясаҡ, уларҙың бөтәһе лә тиерлек Өфө тамашасыһына тәүге тапҡыр тәҡдим ителә. Спектаклдәр араһында — дүрт премьера. Гастролдәр 10 сентябрҙә М.Ғафури исемендәге театр сәхнәһендә Йон Фоссеның «Йәйҙең бер көнөндә» спектакле менән асыла.
Кәрим Тинчуриндың «Зәңгәр шәл» спектакле 1926 йылдан бирле сәхнәнән төшмәй. Театрҙың директоры әйтеүенсә, 11 сентябрҙә баш ҡалала ҡуйыласаҡ спектаклгә билеттар ҡалмаған. 14 һәм 16 сентябрҙә өфөләр быйыл арабыҙҙан киткән драматург Флорид Бүләковтың иҫтәлегенә арналған «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме…» мелодрамаһын ҡараясаҡ.
«Нур» театры сәхнәһендә ҡазандар ете спектакль ҡуя: «Хужа Насретдин» (Нәҡи Иҫәнбәт һәм Саадалла Ваннус), «Ауыл эте Аҡбай» һәм «Диләфрүз-Remake» ( Туфан Миңнуллин), «Мөхәббәт FM» (Илгиз Зәйниев), «Иҫкән елдәр көйөнә» (Зөлфәт Хәким), «Ричард III» (Уильям Шекспир), «Банкрот» (Ғәлиәскәр Камал).
Ҡунаҡтар ижади пландары менән дә уртаҡлашты: Камал исемендәге театр алдағы миҙгелдә М.Фәйзиҙең «Ғәлиәбаныу», Ж.Б.Мольерҙың «Дон Жуан» һәм А.Островскийҙың «Урман» спектаклдәрен сәхнәләштерергә йыйына. Киләһе миҙгелде Мансур Ғиләжевтың, Салауат Юзеевтың, Сөмбөл Ғафарованың әҫәрҙәренә арнау күҙаллана.


text:
Республикала үткән йылда биш мең авария теркәлгән
Үткән йылда, республика прокуратураһы мәғлүмәттәре буйынса, юл-транспорт фажиғәләрендә Башҡортостандан 707 кеше һәләк булған, 6313 кеше йәрәхәт алған. Йәмғеһе биш меңдән ашыу автомобиль аварияһы теркәлгән. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге буйынса закондарҙы үтәүгә күҙәтеү барышында прокурорҙар ике меңдән ашыу закон боҙоу осрағын асыҡлаған. Юлдарҙың төҙөклөгө өсөн яуап биргән хеҙмәтләндереү ойошмалары һәм муниципалитеттар йыш ҡына төҙөлөш материалдарын һатып алыуҙы ойоштороу ҡағиҙәләрен боҙған. Республика райондарында лицензияһыҙ эшләгән йәки автодромдары булмаған автомәктәптәр асыҡланған. 2012 йылда прокурорҙар инициативаһы буйынса алкоголле эсемлектәр һәм наркотиктар ҡулланған 300-гә яҡын кешенең водитель праваһы тартып алынған. «700-гә яҡын күрһәтмә индерелгән, уларға ярашлы 959 кеше дисциплинар яуаплылыҡҡа тарттырылған. Прокурорҙар ҡарары буйынса 65 кеше административ яуаплылыҡҡа тарттырылған, судтарға бер меңгә яҡын ғариза йүнәлтелгән», — тип хәбәр иттеләр БР Прокуратураһының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Стәрлетамаҡ йәштәренә эшкә урынлашыуҙа ярҙам күрһәтеләсәк
21 мартта Стәрлетамаҡтың Мәҙәниәт һарайында «Йәштәргә — эш!» республика йәштәр акцияһы үткәрелә. Программала даими һәм ваҡытлыса эш урындары йәрминкәһе, шулай уҡ һөнәри йүнәлеш биреү буйынса белгестәрҙең консультациялары ҡаралған.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көндә акцияла ҡатнашыу өсөн ҡаланың 90 ҙур предприятиеһы заявка биргән. Улар иҫәбендә — «СОДА», «КАУСТИК», «Синтез-Каустик», «Красный пролетарий» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, Стәрлетамаҡ район-ара элемтә үҙәге, «Востокнефтезаводмонтаж» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Стәрлетамаҡ силикат изделиелар заводы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Сарала 1,5 меңгә яҡын йәш белгестең ҡатнашыуы көтөлә.
Йәштәр өсөн бындай сара Стәрлетамаҡ хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса бүлеге, Республика йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге филиалы, ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәге башланғысы менән ойошторола.
Акция 14-17 сәғәттәрҙә үткәрелә. Белешмәләр өсөн телефон: 8 (3473) 24-22-95.


text:
Республиканың федераль трассаларында тағы ла алты метеопост ҡуйыласаҡ
Быйыл Башҡортостанда тағы ла алты автоматлаштырылған метеорология тәьминәте системаһы ҡуйыу планлаштырыла.
Федераль юл агентлығының Һамар – Өфө – Силәбе автомобиль магистрале идаралығы хәбәр итеүенсә, өс пост Р-240 Өфө — Ырымбур автомобиль юлында ҡуйыласаҡ. Тағы ла икәүһе М-5 «Урал» юлында, берәүһе – Өфөнөң Төньяҡ урау юлында.
Былтыр М-5 «Урал», М-7 «Волга» һәм пост Р-240 Өфө — Ырымбур юлдарында өҫтәмә 11 метеопост ҡуйылды. Әлеге ваҡытта автоматлаштырылған метеорология тәьминәте системаһының иҫәбе 24 берәмеккә етә.
2011-2014 йылдарға эш йомғаҡтары буйынса, уртаса автоматлаштырылған метеорология тәьминәте системаһы төбәктә һәр 30 километр һайын урынлашҡан, тип белдерҙеләр Һамар – Өфө – Силәбе автомобиль магистрале идаралығында.
Өҫтәп әйтергә кәрәк, бындай метеопостарҙан килгән бөтә мәғлүмәттәр ҙә, ысынбарлыҡ режимында эшкәртелә һәм интернет буйынса Идаралыҡ белгестәренә, юлдарҙың торошон күҙәтеүселәргә, Осоу менән идара итеү үҙәге, шулай уҡ тейешле саралар күреү өсөн подряд ойошмаларына ебәрелә.


text:
Төбәктә тулайым һауым 1,6 миллион тоннанан артты
Башҡортостанда йыл башынан алып тулайым һауым 1,617 миллион тоннанан артты. Был күләмдән ауыл хужалығы предприятиелары өлөшөнә 603,7 мең тонна самаһы һөт тура килә.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йыл башынан алып республика ауыл хужалығы ойошмалары, уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, 1411 тоннаға күберәк һөт һауып алған.
Быйыл һөт барыһынан да күберәк Саҡмағош (40,5 мең тоннанан ашыу), Стәрлетамаҡ (36,8 меңдән күберәк), Дүртөйлө (32,9 меңдән ашыу), Илеш (27 меңдән күберәк) һәм Ауырғазы (23,8 мең самаһы) райондары хужалыҡтарында алынған.


text:
Профсоюздар дәүләт учреждениеларының хоҡуҡи хәлен камиллаштырыу хаҡында
Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы БР дәүләт учреждениеларының хоҡуҡи хәлен камиллаштырыу буйынса Саралар планы проектына тәҡдимдәр индерҙе, ул «Дәүләт учреждениеларының хоҡуҡи хәлен камиллаштырыу менән бәйле Рәсәй Федерацияһының айырым закондар сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында» Федераль закон положениеларына ярашлы БР Финанс министрлығында эшкәртелә.
БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, индерелгән тәҡдимдәр профсоюздарҙың бюджет учреждениелары тибын үҙгәртеү тәртибен, уларҙы үҙгәртеп ойоштороу һәм бөтөрөү, дәүләт хеҙмәтләндереүҙәре күрһәтеүгә дәүләт заданиеһын төҙөү тәртибен билдәләүсе норматив документтарын әҙерләүҙә ҡатнашыуын ҡарай.
Профсоюздар шулай уҡ хоҡуҡ статусын үҙгәрткән учреждениелар һаны, учреждениеларҙың кредитор бурысы үҫеше, эш хаҡы кимәле, хеҙмәткәрҙәрҙең һаны кеүек күрһәткестәр буйынса мониторинг үткәрергә тәҡдим итте.


text:
Башҡортостанда һунарсылар ҡырағай йәнлектәрҙе аулауға ғаризалар бирә ала Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда һунарсылар ҡырағай йәнлектәрҙе аулауға ғаризалар бирә ала
Башҡортостанда һунарсылар ҡырағай йәнлектәрҙе аулауға ғаризалар бирә ала Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда дөйөм һунарсылыҡ биләмәләрендә ҡырағай йәнлектәрҙе аулауға ғаризалар ҡабул итеү башланды. Республика Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, 3 августан 7-нә тиклем һыуҙа йөҙөүсе, һаҙ, болон, ҡыр йәнлектәрен, сел, ҡурпысыҡ аулауға рөхсәт биреү тураһында ғаризалар ҡабул ителә.
Яңы һунар миҙгелендә Асҡын һәм Мишкә райондарында ике мышыны, Архангел, Асҡын, Баймаҡ, Белорет, Ғафури, Йылайыр, Иглин, Мәләүез һәм Нуриман райондарында 28 һоро айыуҙы ауларға рөхсәт ителәсәк.
Уҙған йылдарҙағы кеүек үк, быйыл кейектәргә һунар итеүгә рөхсәт алыу йәрәбә буйынса билдәләнә. Уны үткәреү ваҡыты һәм урыны хаҡында һуңыраҡ хәбәр ителәсәк. Тулыраҡ мәғлүмәт Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының сайтында бирелгән.


text:
Константин Толкачев физкультураны берҙәм дәүләт имтихандары исемлегенә индерергә тәҡдим итте
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев БР Дәүләт Йыйылышының Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет ағзаларына «Физик культура» дәресен берҙәм дәүләт имтихандары исемлегенә индереү мөмкинлеген ҡарарға тәҡдим итте. Был хаҡта ул Дәүләт Йыйылышы Президиумы ултырышында «Башҡортостан Республикаһында физик культура һәм спорт тураһында»ғы законға төҙәтмәләр индереү хаҡында фекер алышыу барышында хәбәр итте.
— Беҙ теге йәки был предмет буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын индерергә хоҡуҡлыбыҙ, — тип белдерҙе республика парламенты спикеры. – Бәлки, физик культура буйынса ла Берҙәм дәүләт имтиханын индерербеҙ? Тик сәләмәтлеккә таянып ҡына кеше үҙ мөмкинлектәрен тормошҡа ашыра ала. Һаулыҡ булмаһа – бер ни ҙә эшләп булмаясаҡ. Бындай ҡарар ҡабул итеп, беҙ мәғариф өлкәһендә эшләүсе хеҙмәткәрҙәр иғтибарын тағы ла бер тапҡыр төбәктең дөйөм белем биреү учреждениеларында балаларҙы сәләмәтләндереү кәрәклегенә йүнәлтәсәкбеҙ.


text:
Республиканың финанстар министры хеҙмәттәштәрен һөнәри байрам менән ҡотланы
Башҡортостандың финанстар министры Рузалия Хисмәтуллина финанс хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы.
«Хужалыҡ итеүсе субъекттарҙың, республиканың һәм Рәсәй Федерацияһының уңышлы үҫеше күпселек йәһәттән финанс хеҙмәткәрҙәренең профессионализмы, яуаплылығы һәм яҡшы эшләүенән тора», — тиелә министр ҡотлауында.
Рузалия Хисмәтуллина ветерандарға рәхмәтен белдерҙе, хеҙмәттәштәренә эштәрендә яҡшы һөҙөмтәләргә ирешеүен һәм буласаҡ иҡтисад белгестәре – студенттарға уҡыуҙарында уңыштар теләне.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Финанс хеҙмәткәрҙәре көнө рәсми рәүештә билдәләнгән һөнәри байрам статусына быйыл ғына эйә булды. РФ Президенты Дмитрий Медведев указына ярашлы, ул 8 сентябрь көнө билдәләнәсәк. Был көндө 1802 йылда Рәсәйҙең Финанстар министрлығы булдырылған.