text:
Башҡортостан республикаһы
Федоровка районы Динес муниципаль
бюджет дөйөм белем биреү м2кт2бе
“?аралды”
Методик берләшмә ет2ксе3е
_______.
Протокол №1,
“___” ___________ 2014 йыл
“ Килешелгән ”
Укыу-укытыу эштәре буйынса директор урынба9ары ______Сабитова С.К
“___” ___________ 2014 йыл
“Ра9лайым”
Директор:
_________ Муллабаева Р.М
“___” ___________ 2014 йыл.
2014-2015 уҡыу йылына
9-сы класс өсөн
башҡорт (дәүләт) теленән
эш программаһы
йылына-68с24
а6на4а-2 с24
Сабитова Эльвира Фл1с ҡыҙы төҙөнө
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы. (Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х.,Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә., Хажин В.И.– Ижевск: «КнигоГрад», 2008 йыл
нигеҙендә төҙөлдө.
Дәреслек: Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
2014 йыл
Аңлатма яҙыу.
Башҡортостан Президентының 1999 йылдың 15 февралендәге Указы менән башҡорт теле республикабыҙҙа, рус теле менән бер рәттән, дәүләт теле итеп раҫланды. Ошо указға ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы нигеҙендә республика мәктәптәрендә уҡытыу һәм тәрбиә биреү Концепцияһы төҙөлдө. Унда милли мәктәптәрҙә туған телдәрҙе уҡытыуҙың мөһим проблемалары, бурыстары һәм юлдары билдәләнде.
1995 йылда үткәрелгән Беренсе Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы, башҡорт халҡын тергеҙеү, туған телде, тарих менән йолаларҙы, әҙәбиәт менән мәҙәниәтте өйрәнеү кәрәклеген билдәләп, тейешле ҡарарҙар ҡабул итте.
Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Башҡортостан Республикаһы Федоровка районы Динес муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының уҡыу планына ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.
Эш прогаммаһы 68 сәғәткә бүленгән (аҙнаға2 сәғәт).
Дәреслек: Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Программа кимәле : базис
Программа буйынса башҡорт теленә өйрәтеүҙең маҡсаты һәм бурыстары:
Уҡыусыларҙы башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ һөйләшергә, өйҙә, йәмәғәт урындарында, хеҙмәт процесында башҡорт әҙәби телен практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт теленең фонетик, лексик, грамматик нормалары буйынса белем һәм күнекмәләр биреү.
Дәреслектәге, уҡыу ҡулланмаларындағы текстарҙы, башҡорт телендә сыға торған «Йәншишмә», «Аҡбуҙат», «Аманат», «Шоңҡар», «Йәшлек» гәзит-журналдарын үҙ аллы һәм аңлы уҡыу күнекмәләрен биреү.
Аралашыуҙа кәрәк була торған типик һөйләмдәрҙе күсереп, үҙ фекерҙәрен билдәле кимәлдә үҙ аллы яҙыу күнекмәләрен булдырыу.
Башҡорт телен өйҙә, йәмәғәт тормошонда, хеҙмәт процесында практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт телен практик өйрәнеүгә бәйләп, балаларҙы башҡорт халҡының тарихы, мәҙәниәте, сәнғәте, әҙәбиәте, милли йолалары, башҡорт халҡының күренекле шәхестәре, уларҙың эшмәкәрлеге, ижады һәм башҡалар менән таныштырыу, балаларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, башҡорт халҡына, үҙҙәре йәшәгән төйәккә ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләү.
Уҡытыусының тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты:
«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн). Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге. Өфө: Китап, 2001.
М.Ғ Усманова, З.М Ғәбитова. Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы. Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 5-11 синыф уҡыусылары өсөн ҡулланма. Өфө, “Китап”, 2002.
Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев: уҡытыусығы ярҙамға. Башҡортостан Республикаhы фәндәр акад. Рәсәй фәндәр акад. ТТӘИ «Эшлекле династия». Өфө, 2009 й.
Ринат Камал: уҡытыусығы ярҙамға. Башҡортостан Республикаhы фәндәр акад. Рәсәй фәндәр акад. ТТӘИ «Эшлекле династия». Өфө, 2009 й.
Раҡаева А.С., Дәүләтшина М.С. «Башҡорт теленән контроль һорауҙар». Өфө, Педкнига – 2008 й.
Псәнчин В.Ш. Телдең күркәмлек саралары. Өфө: Китап, 2003 й.
Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы. 3-сө баҫма. - Өфө: Китап, 2004й.
Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты :
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2007.
Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.
Программа үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа «10-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе» муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
Программа йөкмәткеһе 3 йүнәлештән тора: телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу һәм камиллаштырыу; телдең системаһын ( фонетика, орфография, орфоэпия, грамматика, пунктуация) өйрәнеү; бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ унда милли тәрбиә тураһында ла мәсьәлә күтәрелә.
Программаның йөкмәткеһе һәм төҙөлөшө.
Башҡорт (д21л2т) телен өйрәтеүҙең байтаҡ үҙенсәлектәре бар. Уларҙың иң мөһимдәрен һанап китәбеҙ:
Башҡорт телен башланығыс кластарҙа алған белем һәм күнекмәләрҙе талаптарға ярашлы практик йүнәлештә тәрәнәйтеү, башҡорт теленең өндәр системаһы, лексик байлығы, морфологик категориялары һәм синтаксик төҙөлөшө тураһында белем биреү.
әҙәбиәт материалы еңелдән ауырға барыу принцибына ярашлы урынлаштырыла. Йөкмәткеһендә нигеҙҙә идея-тематик, тарихи-хронологик һәм жанр принцибы һаҡлана. Башҡортостандың мәҙәниәте, әҙәбиәте, сәнғәте өйрәнелә.
Башҡорт теле мотлаҡ практик рәүештә өйрәнелә.
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
Башҡорт халыҡ ижады – 18 сәғәт
Һүҙлек менән эш. Эпоста күтәрелгән философик, педагогик һәм әхлаҡ-этик проблемалар. Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә биреү, һөйләм төрҙәрен, тыныш билдәләрен үҙләштереү.
Сәсәндәр ижады – 3 сәғәт
Сәсәндәр ижады тураһында белешмә. Әҫәрҙәрҙең төп идеяһы, образдар системаһы, сағыштырмаса характеристика. Әйтеш тураһында төшөнсә.
Салауат Юлаев – 7 сәғәт.
Яугир-шағирҙың тормошо һәм яҙмышы. Салауат – яугир, шағир, сәсән. Шиғырҙарының тематикаһы һәм проблематикаһы. Тыуған ил, тәбиғәт, мөхәббәт, азатлыҡ һәм батырлыҡ тураһындағы шиғырҙары. Тарихи шәхес, әҙәби герой, тарихи ваҡиға һәм художестволы әҫәр тураһында төшөнсә. Картиналар буйынса эш. Эйәрсән һөйләм төрҙәре.
Тажетдин Ялсо4ол-1 сәғәт. Биографик белешмә
;2бдр2хим Усман-6 сәғәт. Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә.К1п эй2рс2нле 7ушма 30йл2мд2р 32м улар6а тыныш билд2л2ре.
Аҡмулла – 12 сәғәт.
Биографик белешмә. Философик лирика. Тәбиғәт лирикаһы. Шиғыр-ҡобайырҙар. Эйәрсән һөйләм төрҙәре.
Өмөтбаев –7 сәғәт.
М.Өмөтбаевтың ғилми-ағартыу, тарих, этнография, фольклор, тәржемә өлкәһендәге эшмәкәрлеге. Ҡатмарлы синтаксик төҙөлмәләр. Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре.
Сафуан Яҡшығолов –3 сәғәт.
Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә. Ҡатнаш ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре.
Мәжит Ғафури –6 сәғәт.
Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә. Әҫәрҙәрендә социаль тигеҙһеҙлекте, ғәҙелһеҙлекте фашлау. Художество методы, художество образ тураһында төшөнсә. Рәшит Нурмөхәммәтовтың картинаһы буйынса эш. Һыҙыҡ, нөктәле өтөр, ике нөктәнең ҡуйылыу осраҡтары.
Ш.Бабич – 8 сәғәт.
Шағирҙәың тормош һәм ижад юлы тураһында белешмә. Башҡортостан, азатлыҡ өсөн көрәш, тәбиғәт, мөхәббәт темаһы. Йәйәләр һәм тырнаҡтар ҡуйылыу осраҡтары. Синтаксис һәм пунктуация буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм системаға һалыу.
Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар
Ҙур булмаған эпик әҫәрҙәрҙе йәки уларҙың өҙөктәрен һөйләп биреү.
Художество әҫәрҙәрҙе инсценировкалау.
Уҡытыусы ҡуйған проблемалы һорау ярҙамында геройға характеристика биреү.
Тәҡдим ителгән әҫәрҙәрҙе тәржемә итә белеү, таныш булмаған һүҙҙәрҙе айыра белеү.
8-10 шиғырҙы яттан тасуири һөйләй белеү.
Эпик, лирик, лироэпик һәм драматик әҫәрҙәрҙе айыра белеү.
Һорауҙарға тулы яуап һәм геройҙарға баһалама биреү
Уҡылған әҫәрҙәргә үҙ мөнәсәбәтеңде белдерә белеү.
Телмәр ағышында өндәрҙең үҙгәреүен айыра һәм аңлата белеү.
Диалогтарҙа башҡа кешеләрҙең телмәрендәге орфоэпик хаталарҙы күҙәтә һәм төркөмләй белеү.
Һүҙлектәр менән файҙалана белеү
Диктант, изложение һәи иншалар яҙыу
Уҡыу-уҡытыу программаһында планлаштарылған һөҙөмтәләрҙе үҙләштерелеүен баһалау
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау контроль эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән һәр класта түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
Диктант – 4
Изложение - 2
Инша - 2
Яҙма эш төрҙәре (изложение,инша) яҙыу уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡарамағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:
-карточкалар менән эш;
-тест;
-һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;
-текста һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибе;
-терәк текстар менән инша яҙырға өйрәнеү:
-һүҙлек диктанты;
-һөйләмдәр төҙөү;
-һүҙлек менән эш;
-һүрәтләү иншаһы;
-синквейн төҙөү (слайд төҙөү: шәжәрәләр, минең ғаиләмде…)
Календарь-тематик план
№
Тема
Үткәрелеү ваҡыты
Иҫкәрмә
План.
Үткәрел.
1
Морфология буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.Исем, сифат, алмаш
2
Ябай һөйләм синтаксисы буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Һүҙбәйләнештәр
3
Ябай һөйләм синтаксисы буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Айырымланған эйәрсән киҫәктәр.
Башҡорт халыҡ ижады
4
«Урал батыр» эпосы.
5
Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә.
6
Ҡушма һөйләм һәм уның төрҙәре
7
Теҙмә һәм эйәртеүле ҡушма һөйләмдәр.
8
Теҙмә ҡушма һөйләмдәр.
9
И6е1к2й мен2н Мора6ым
10
Эйәртеүле ҡушма һөйләмдәр. Баш һәм эйәрсән һөйләм
11
Эйәрсән һөйләмде баш һөйләмгә бәйләүсе саралар. Тыныш билдәләре
12
Боронғо әҙәби ҡомарҡылар. Ҡол Ғәли. Ҡисса-и Йософ.
13
Урта быуат әҙәби ҡомарҡылары
14
Йырауҙар. Һабрау
15
Контроль диктант
16
Хаталар өҫтөндә эш Эйә һөйләм.
17
Хәбәр эйәрсән һөйләм.
18
Аныҡлаусы ,тултырыусы һөйләмдәр
Сәсәндәр ижады.
19
. Сәсәндәр ижады
20
Сәсәндәр ижады. Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағыш сәсәндең әйтешкәне
21
Хәл, ваҡыт һөйләмдәр.
Салауат Юлаев.
22
Салауат Юлаевтың тормошо.
23
Салауат Юлаев шиғырҙары.
24
Телмәр үҫтереү. Изложение.
25
Хаталар өҫтөндә эш Р21еш 30йл2м
26
С2б2п 30йл2м
27
Ма7сат 30йл2м.
28
Салауат Юлаев поэзияһы тураһында.
Тажетдин Ялсы4ол
29
Тажетдин Ялсы4ол ижады
;2бдр2хим Усман
30
;2бдр2хим Усман ижады
31
Контроль диктант
32
Хаталар өҫтөндә эш.. Күләм-дәрәжә һөйләм.
33
Шарт, кире һөйләмдәр
34
Урыҫ ғалимдары һәм яҙыусылары ижадтарында Башҡортостан темаһы.
35
Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре
;2ли Со7орой
36
;2ли Со7орой ижады
37
Ҡатнаш ҡушма һөйләмдәр.
Мифтахетдин А7мулла
38
Мифтахетдин Аҡмулла. Тормошо һәм ижады.
39
М Аҡмулла . Атайға хат.
40
М. Аҡмулла. Урыным – зиндан
41
М.Аҡмулланың тәбиғәткә арналған шиғырҙары. “Яҙ”, “ Көҙ”.
42
Те6емд2р 32м улар6а тыныш билд2л2ре
43
Ҡушма һөйләм буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
М. Өмөтбаев
44
Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың тормош юлы һәи ижады
45
Тыныш билдәләренең ҡуйылышын ҡабатлау
46.
Һөйләм аҙағында тыныш билдәләре
47
Контроль диктант
48
Хаталар өҫтөндә эш Өтөрҙөң ҡуйылыу осраҡтары
49
Нөктәле өтөрҙөң ҡуйылыу осраҡтары
50
Йәйәләрҙең ҡуйылыу осраҡтары.
Сафуан Яҡшығолов
51
Сафуан Яҡшығолов. Тормошо, ижады
Ф2тхел7адир С0л2йм2нов
52
Ф2тхел7адир С0л2йм2нов ижады
53
Морфология һәм синтаксис буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм ҡабатлау
54
Телмәр үҫтереү. Изложение
55
Хаталар өҫтөндә эш Морфология һәм синтаксис буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм ҡабатлау
Мәжит Ғафури
56
. Мәжит Ғафури. Тормошо һәм ижады.
М.Ғафуриҙың Октябрь революцияһына тиклем ижады.
57
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы
58
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.
59
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.I
60
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.
Ш.Бабич
61
Ш.Бабич ижадында азатлыҡ өсөн көрәш мотивтары
62
Ш.Бабич ижадында мөхәббәт лирикаһы. Мәҫәлдәре, тәмҫилдәре һәм балладалары
63
Ш.Бабич ижадында тормош-көнкүреш мотивтары. Тәбиғәт лирикаһы
64
Контроль диктант.
65
Хаталар өҫтөндә эш. Ш. Бабич ижадында Башҡортостан темаһы һәм халыҡ образы
66
. Кластан тыш уҡыу.
67
Кластан тыш уҡыу.
68
Йомғаҡлау дәресе.
Материаль-техник ҡулланмалар
телевизор;
видеомагнитофон;
компьютер;
фортепиано; баян; ҡубыҙ;
DVD;
мультимедиа проектор.
Әҙәбиәт исемлеге
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө: Китап, 2009.
Башҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 1994.
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2007.
Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.
Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
Журналдар «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат».
Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
Башҡорт шиғриәте антологияһы. Тарих, тел һәм әҙәбиәте институты. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар. Рауил Бикбаев. Өфө: Китап, 2001й.
Әбсәләмов З.З. Башҡортса-русса грамматик-оргографик һүҙлек. Рус мәктәптәрендә уҡыған башҡорт балалары өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 1993й.
Хажин В.И. Башҡортса-русса һәм русса-башҡортса кеҫә һүҙлеге. Өфө: Китап, 2006 й.
Ғ.Ғ.Хөсәйенов һ.б. Башҡорт әҙәбиәте тарихы (6 томда). Өфө: Китап, 1990-1996й.
Шарапов И. Ә. Дәрестәрҙә әҙәбиәт теорияһын һәм тыуған яҡты ѳйрәнеү / Ишмѳхәмәт Шарапов. – Ѳфѳ : Китап, 2008. – 96 б.
Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Мәктәп уҡыусылары һәм юғары уҡыу йорттарына уҡырға инеүселәр өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 2000й.
Күсәйев А.Н. Русса-башҡортса техника терминдары һүҙлеге. – Өфө: Китап, 2003й.
Псәнчин В.Ш. Телдең күркәмлек саралары. Өфө: Китап, 2003 й.
Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы. 3-сө баҫма. - Өфө: Китап, 2004й.
Әхмәҙиев Р.Х. Драматургияла жанр формалары. Өфө: Китап, 2003 й.
Сәлимов Н.Р. Башҡорт әҙәби теленең публицистик стиле. Өфө: Китап, 2003 й.
Харисов Ә.И. Башҡорт халҡының әҙәби мираҫы: XVIII-XIX быуаттар. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1965й.
Шәхиев Р.В. Әҙәбиәттә герой орбитаһы: әҙәби тәнҡит мәҡәләләре, рецензиялар, ижади портреттар. Өфө: Китап, 2010 й.
Әхтәмов М.Ә. Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге. Өфө: Китап, 2008 й.
Шарапов И. Ә. Йырауҙар, сәсәндәр, мәғрифәтселәр. Өфө: Китап, 2007 й.
Номер материала: ДВ-123601
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


c: text/html

text:
Комментарий
Шағир астым...
Хисмәт Юлдашев тураһындағы тапшырыуҙы тыңлап сыҡтым. Бик ҡыҙыҡлы шәхес икән ул. Үҙем өсөн башҡорт әҙәбиәтендә яңы шағир астым ошо тапшырыу аша. Афарин "Ашҡаҙар"ға һәм алып барыусы Фәрзәнә Аҡбулатоваға!
Зөмәйрә Сафинаға
Зөмәйрә Сафинаның барлыҡ тапшырыуҙарын көтөп,яратып тыңлайым. Фәлсәфә, аҡыл - ҡиммәттәр, информация туплаған һәр бер сығарылыш өсөн сикһеҙ рәхмәтлемен. Ҡунаҡтар менән әңгәмә юғары кимәлдә үтә. Тәбиғәттән бирелгән тауыш менән бергә профессионал булыуығыҙ өсөн рәхмәт һүҙҙәремде еткерәм. Туғаным, артабан да эшеңдә уңыштар, иҫәнлек - һаулыҡ һәм оҙон ғүмерле булыуыңды теләйем. Ҙур сәләмдәр еткереп Өфө ҡалаһынан Резеда апайың.
Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт
Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт һеҙгә, Резеда апай. Матур теләктәрегеҙ беҙгә көс өҫтәй, артабан да рухланып ижад итергә дәртләндерә. Һеҙгә лә именлек, тыныс тормош теләйбеҙ, киләсәктә лә беҙҙең яҡын дуҫтарыбыҙҙың береһе булып ҡалығыҙ. Рәхмәт.
Марат Моратовтың яҡты иҫтәлегенә бағышлап
"Ашҡаҙар" радиоһында Нефтекама ҡалаһының иң талантлы шәхестәребеҙҙең береһе - Марат Моратов хаҡында тапшырыуҙы тыңланым. Структур-композицион йәһәттән шундай матур итеп эшләнгән,бай йөкмәткеле, әҙииптең бөтә тормош юлы һәм ижады, рухиәте, күңел донъяһы, хис-тойғолары сағылыш тапты. Коллегалары, ҡәләмдәштәре, дуҫтары Рәлиф Кинйәбаевтың, Азат Үтәкәевтың уның тураһындағы хәтирәләре был тапшырыуға мәртәбә өҫтәне. Ә Башҡортостандың халыҡ артисы Әхәт Мортазин тарафынан уҡып ишеттерелгән шиғырҙар тағы ла тыңлаусыларҙы Марат Моратов ижадының тәрәнлеген, фекер ҡеүәһенең тослоғон тойорға ярҙам итте.
Зөмәйрә Сафинаға
Зөмәйрә Сафинаның үтә лә моңло,матур тауышы йыр булып яңғырай, эшләнгән тапшырыуҙарын айырыуса көтөп аламын. Зөмәйрә ханым, һеҙгә уңыштар, илһам һәм эшегеҙҙә яңы үрҙәр теләйем. Иң изге теләктәр менән даими тыңлаусығыҙ Римма. Ҙур рәхмәт һеҙгә.
Иғтибарығыҙ өсөн рәхмәт.
Римма! Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт, тыңлаусыларыбыҙҙың фекерҙәре беҙҙе ҡыҙыҡһындыра, тапшырыуҙарыбыҙға шулай үтә ихтирамығыҙ өсөн рәхмәтлебеҙ. Матур теләктәрегеҙ дәрт өҫтәй, күтәренке кәйефтә артабан да хеҙмәтебеҙҙе дауам итербеҙ, даими тыңлаусыларыбыҙҙың булыуы миңә ҙур яуаплылыҡ өҫтәй, артабан да һеҙҙе ҡыуандырып эшләү маҡсатын тормошҡа ашырып, хеҙмәтебеҙҙән ҙур кинәнес алып эшләрбеҙ. Рәхмәт!
как сахранить на компьютер
Бик матур, эстәлекле тапшырыуҙар. Рәхмәт бөтә Ашҡаҙар эшмәкәрҙәренә.
Ижади портреттарығыҙ
Ижади портреттарығыҙ шәхестәрҙе төрлө яҡлап асып бирә. Айгөл Һағынбаеваны матур, талантлы ғыналыр тип уйлай инем, хәтәр аҡыллы ла булып сыҡты, Мәжит Алкинға халыҡ артисы исеме бирелмәүе аптыратты, хәҙер уңға ла һулға ла таратылған исем элек бик ҡиммәтле булған, һәр кемгә лә бирелеп бармағаны аңлашыла, әммә тағы ла ни тиклем башҡарыу оҫталығы кәрәк булған икән элекке замандарҙа. Филүс Ҡаҙаҡбаевты бик һәләтле бейеүсе тип белә инек, бюрократ итеп әрәм иткәндәр икән. яңы портреттар көтәбеҙ. Дәүләкәндәр.
Тапшырыуҙарҙы тыңлап, ҙур ҡәнәғәтлек тойғоһо кисерәм…
Һаумыһығыҙ ! Бөгөн интернеттан Зөмәйрә Сафинаның «Халыҡ гәүһәрҙәре» рубрикаһындағы тапшырыуҙарын тыңлап, ҙур ҡәнәғәтлек тойғоһо кисерҙем. Мәктәптә йыр дәресендә, төрлө мәҙәни сарала файҙаланыу өсөн ниндәй һәйбәт материал! Ә «Яңы китап»ты тыңлағас, телгә алынған китапты тиҙерәк ҡулға алып, танышыу теләге уяна. Уҡымаҫ ерҙән уҡырһың! Таһир Дәүләтҡолдоң «Фатиха»һы иһә һәр кемгә һабаҡ! Быларҙы ни өсөн яҙам һуң? 29 ноябрҙә, «Башҡортостан» гәзитендә, Рауил Бикбаев «Яңы ҡанундар әхләҡ ҡануниәтенә ярашлымы?» тигән мәҡәлә баҫтырҙы.Автор мәктәп дәреслегендәге, тәрбиә өлкәһендәге етешһеҙлек тураһында әсенеп яҙа. Ә һеҙҙең радиотапшырыуҙарығыҙҙы бер усҡа туплап, йә китап, йә диск итеп сығарғанда, уҡытыусыға ниндәй ҙур файҙа булыр ине! Мәҫәлән, Әлфиә Батталованың «Һүҙ ҡәҙере» тапшырыуы торғаны – хазина! Уның әңгәмәһе бала күңеленә нығыраҡ һеңер, шулай бит!
Миңә Гөлназ Ҡотоеваның әңгәмәләшеү манераһы бик оҡшай. Әңгәмәсеһе менән ипле генә һөйләшеүе, үҙ темаһын тәрән яҡтырта белеүе әҙәбиәткә һөйөү тәрбиәләүҙә ҙур роль уйнамай ҡалмаҫ. Әйтәйек, әҙәбиәт дәресендә күренекле шәхес, яҙыусы Мәүлит Ямалетдиновтың биографияһын, романы йөкмәткеһен һөйләп ултырыуға ҡарағанда, «Ашҡаҙар»ҙағы әңгәмәһен ишеттереү күпкә отошлолор, моғайын. Фәймә Мәжитова әҙерләгән тапшырыу, миңә, оло йәштәге кешегә, «белемеңде камиллаштырыу өҫтөндә эшлә!», тигәндәй тойола, сөнки ул теләһә ниндәй теманы ла юғары кимәлдә асып биреү һәләтенә эйә. Шулай булғас, уның мәктәп уҡыусыһына тәъҫире тураһында һөйләп тороу кәрәкме? Фәнүзә Баһауетдинованың гәзит-журнал мөхәррирҙәре, хәбәрселәр менән таныштырыуы, журналист булам, тип хыялланғандарға, һис шикһеҙ, ҡанат ҡуйыр. «Тере журналист тауышын ишетсәле! Ниндәй бәхет!»- тип һөйөнөр йәштәр. Урал Ниғмәтуллин, Марсель Ҡотлоғәлләмов, Нурия Кинйәбаева тапшырыуҙары донъяға айығыраҡ ҡарарға, белем алырға ынтылышты көсәйтә, минеңсә. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы: радионы һәр кем дә тыңлап ултыра алмай.Ололар – эштә, балалар – мәктәптә. Шулай булғас, китап йә диск әҙерләп, республика мәктәптәренә таратылһа, йәш быуындың аң-белемен күтәреүҙә башҡарылған мөһим эш булыр ине. Был – минең фекер. Башҡалар ни уйлай? Ихтирам менән, Рәмилә Вахитова.
Рәмилә апай Вәхитованы үтә
Рәмилә апай Вәхитованы үтә иғтибарлы тыңлаусы ғына итеп түгел, үҙебеҙҙең яҡын дуҫыбыҙ итеп ҡабул итәбеҙ, сөнки дуҫтар ғына урынлы маҡтай, кәрәк саҡта тәнҡит утында тота. Беҙ һеҙгә шуның өсөн бик рәхмәтлебеҙ. Уйланылған тәҡдимдәрегеҙ ҙә бик ваҡытлы. һеҙҙең фекергә таянып, тапшырыуҙарҙың йүнәлешен үҙгәртеп ебәргән осраҡтар ҙа бар. Башҡаларҙы ла уйланырға мәжбүр итәһегеҙ. Беҙ шундай рухлы, битараф булмаған тыңлаусыларбыҙ барлығы менән көслө лә, бәхетле лә. Рәхмәт һеҙгә. тәҡдимдәрегеҙ бушҡа китә тип уйламағыҙ. Күңелдәргә һалынған орлоҡтар ҡасан да булһа емеш биреүсән...
…ҡалыпҡа һалынмаған матур тапшырыу…
Фәһимә Мәжитованың Әхмәр Үтәбай менән алып барған әңгәмәһе мине генә түгел, бик күптәрҙе уйланырға мәжбүр иткәндер. Ҙур рәхмәт, ҡалыпҡа һалынмаған матур тапшырыуығыҙ өсөн.
Тыңлаусығыҙ Гәүһәр Мозафарова. Учалы.
…журналистың һәр һүҙе, һорауы уйланылған…
Юғары кимәлдәге ике профессионалдың (Фәймә Мәжитова – Әхмәр Үтәбай) әңгәмәһе бик оҡшаны. Иң мөһиме: журналистың һәр һүҙе, һорауы уйланылған, ыҡсым. Ә яҙыусы Үтәбай радио тыңлаусының күҙ алдына фәйләсүф тә, һүҙ оҫтаһы ла, аҡыл эйәһе лә булып баҫа. Рәхмәт!
Р.Вахитова.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Груша ҡайнат-маһы
17 августа 2013 йыл | Кәңәштәр
Ҡайнатыр алдынан грушаны сорттарға айы-ралар, йыуып ҡабығын әрсейҙәр һәм үҙәген алалар. Ваҡ грушаларҙы икегә йәиһә дүрткә, эреләрен тағын да күберәккә киҫеп турайҙар.
Былар ҡыҙыҡлы
17 августа 2013 йыл | Хаттар
Джинсыларға бишенсе кеҫә ниңә кәрәк
Бындай кеҫә беренсе тапҡыр 1873 йылда Levi’s джинсы маркаһында тегелә башлаған. Уның килеп сығыуының бер нисә версияһы бар. Береһе буйынса, кеҫә сылбырлы сәғәт һалып йөрөү өсөн тегелгән – ул ваҡытта бишенсе кеҫә әҙерәк ҙурыраҡ булған, шуға сәғәттәр еңел генә һыйған. Икенсе версия буйынса - был кеҫә эшселәргә ваҡ-төйәк өсөн (мәҫәлән, ҡаҙаҡтар һалырға) кәрәк булған, ә алтын приискыһында эшләүселәр эре булмаған табыштарын һалғандар.
Бындай кеҫә беренсе тапҡыр 1873 йылда Levi’s джинсы маркаһында тегелә башлаған. Уның килеп сығыуының бер нисә версияһы бар. Береһе буйынса, кеҫә сылбырлы сәғәт һалып йөрөү өсөн тегелгән – ул ваҡытта бишенсе кеҫә әҙерәк ҙурыраҡ булған, шуға сәғәттәр еңел генә һыйған. Икенсе версия буйынса - был кеҫә эшселәргә ваҡ-төйәк өсөн (мәҫәлән, ҡаҙаҡтар һалырға) кәрәк булған, ә алтын приискыһында эшләүселәр эре булмаған табыштарын һалғандар.
Уңышһыҙлыҡҡа рәхмәт әйт
17 августа 2013 йыл | Йәмғиәт
Кеше яҙмыштары төрлө. Берәүҙәр баш әйләндерерлек уңыштарға өлгәшеп, бәхет күгенең ете ҡатын да иңләһә, икенселәр, яҙмыштың рәхимһеҙлегенә туҡтауһыҙ зарланып, тормош төпкөлөндә үҙенсә ҡайнай бирә. Әммә һеҙ – үҙ яҙмышығыҙҙың хужаһы һәм оҫтаһы. Уны нисек теләйһегеҙ, шулай үҙгәртә алаһығыҙ. Яҙмышығыҙ биттәре матур хәтирәләр, күңелле хәл-ваҡиғалар менән тулһын, уй-хыялдарығыҙ бойомға ашһын тиһәгеҙ, яҙмыш дилбегәһен үҙ ҡулығыҙға алырға тура киләсәк. Ҡытайҙарҙа «Тауҙы юлынан алып ташларға теләгән кеше эште бәләкәй таштарҙан башлай» тигән бик аҡыллы әйтем бар. Беҙ ҙә яҙмышты яҡшы яҡҡа үҙгәртеүҙе уй-хыялдарҙы тәртипкә килтереүҙән башларға кәрәк, тигән фекерҙәбеҙ.
Һыйыр йәл
17 августа 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Юмореска
Мал йәнле кеше мин. Ә бына техникаға йәштән барымым булманы. Шуға ғүмерем буйы малсылыҡта эшләнем. Әммә техника заманы киң сәхрәләрҙә ирәүәнләп йөрөргә өйрәнгән мине лә машина алырға күндерҙе. Дөрөҫөрәге, еңгәгеҙҙең: "Берәй ҡасан рәхәтләнеп үҙ машинамда йөрөй алырмынмы-юҡмы?!” – тип туҡтауһыҙ игәүе мәжбүр итте.
Мал йәнле кеше мин. Ә бына техникаға йәштән барымым булманы. Шуға ғүмерем буйы малсылыҡта эшләнем. Әммә техника заманы киң сәхрәләрҙә ирәүәнләп йөрөргә өйрәнгән мине лә машина алырға күндерҙе. Дөрөҫөрәге, еңгәгеҙҙең: "Берәй ҡасан рәхәтләнеп үҙ машинамда йөрөй алырмынмы-юҡмы?!” – тип туҡтауһыҙ игәүе мәжбүр итте.
Баҙарҙа хаҡтар ни хаҡ?
17 августа 2013 йыл | ---
Юғары сортлы он (1 тоҡ) – 1200-1250 һум
Беренсе сортлы - 1150 һум
Шәкәр ҡомо (1 тоҡ)
(Ҡарлыман) - 1900 һум
(Мәләүез) - 1600 һум
Беренсе сортлы - 1150 һум
Шәкәр ҡомо (1 тоҡ)
(Ҡарлыман) - 1900 һум
(Мәләүез) - 1600 һум


text:
Законодатель аҡш. Конгресс технологиялар блокчейн тыңлауҙары үткәрергә ниәтләйбеҙ был’s файҙаланып тәьмин глобаль сылбырын киләһе аҙна..
АҠШ ике ярҙамсы. Палатаһының фән буйынса комитеты, Һәм йыһан технологиялары – буйынса тикшеренеү һәм технология, һәм күҙәтеү – май осрашты. 8, күптән квитанцияларҙы баҫтыра асылды. Хоҡуғы бар, имеш-мимеш “Яҡшыртыу технологияһы ҡулланыу һәм һатылған продукция өсөн көрәш сылбыры менән идара контрафактный blockchain.”
Киләһе атнала’булғанын тәүгә ишеттек, иғтибар өсөн конкрет осраҡта ҡулланыу – сылбыр менән тәьмин итеү идаралығы – бөтә донъя буйынса бер нисә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра тип корпорацияһы.


text:
Башҡортостан Республикаһы мәғариф министрлығы Республика спорт йүнәлешле 5-се мәктәп интернаты.
Ғилми конференция.
Доклад.
“Башҡортостандың кино тарихы”.
Әҙерләне: 7 синыф уҡыусыһы
Динисламов Айгиз
Етәксеһе: Сәғитова Г.Ә.
Башҡортостандың кино тарихы.
Башҡортостандағы кино китабының авторы – Радмир менән Рәшит Янгировтар. Улар республикала кино сәнғәтенең таралыуын, уның халыҡ өсөн танһыҡ булыуын, күңел асыу һәм тәрбиә, белем арттырыу сараһы булыуын тасуирлай.
Ә икенсе автор Марсель Ҡотлоғәләмовтың “Тылсымлы нур” китабы Башҡортостан киностудияһының тарихына һәм эшмәкәрлегенә байҡау яһай.
Әммә Башҡортостан тамашасыһына үтә таныш, яҡын, башҡорт теленә тәржемә ителгән нәфис һәм документаль фильмдар хаҡында ике китапта ла бер генә лә һүҙ юҡ.
Тап улар 50йылға яҡын иң төпкөл ауылдарҙа ла ҡәҙерле ҡунаҡ булған. Совет осоронда йылына 15-20 фильм башҡорт теленә ауҙарылып экранға сыға.
Тәржемә тамамланғас һәр дубляж радио аша иғлан ителә.
Халыҡ белеп тора, көтөп ала. Режиссер дублер Акмир Нуретдинов әйтеүенсә дубляж идеяһы тарих буйынса ул 1946-йылдан бара. Был турала миңә актер-дублер Зариф Каюмов һөйләне, тип хәтерләй ул.
Актер-дублер Зариф Каюмов ул ваҡытта алмаштырғыһыҙ администратор булды. Үҙенең дубляж идеяһы менән ул Европа илдәрендә лә булған. Элек, ул ваҡытта Бащҡортостанға Мәскәүҙән, Свердловскийҙан актерҙар кино дубляж эше менән килделәр.
Бик ҙур режиссерҙар килә торғайны. Улар тарафынан хатта шиғырҙарҙа “Гамлет” тәржемә ителә. Тағы ла “Атайҙар” фильмы ителгән.
Фильмдың дубляж, уның икенсе телдә яңғырауы, актер һөйләшкәндә ирендәрҙең ҡыбырҙауы экрандағы һүрәткә тап.
Образдың характере, телмәр тауышы, интонацияһы дубляжда тулыһынса сағылырға тейеш булған.
Советтар союзындағы күп милләттәр үҙ телдәрендә дубляж фильмдар ҡарағандар.1948 йылда башҡортса телгә килгән беренсе фильмдар “Ауыл уҡытыусыһы”, “Чапаев”, “Эскадрон һәләкәте”.
Дубляжды мин көтмәгәндә башланым тип хәтерләй Зариф Каюмов.
Мин телевиденияла ул ваҡытта тауыш режиссеры булып эшләй инем. Бер ваҡыт бер төркөм кешеләр эш урынына килеп инделәр. Улар Ҡазан ҡалаһы киностудияһынан инеләр. Минең тауыш режиссеры икәнлеген белеп улар миңә фильмда ҡатнашырға һоранылар. Беренсе тапҡыр “Посол Советского Союза” фильм дубляж яһаным. Ошо дубляж өсөн беренсе наградамды алдым. Дубляжлык эшем шунан һуң башланды ла инде.
1962 йылдан Башкино дубляж эшен Акмир Нуретдинов, Вәли Ғәлимов, Нәжиб Хафизовтар дауам итә.
Иң тәжрибәле тәржемәүселәр – Фәрит Иҫәнғолов, Рәшит Солтангәрәев, Риф Мифтахов Һәм башҡалар эшләй.
Редакторҙар Нәжиб Хафизов, Раил Байбулатов.
Дубльгә телмәр һалыусылар Әхтәм Абушахманов, Фаиз Вахитов, Риф Мифтахов. Шулай ҙа фильм тәржемә ителгәндә иң яуаплы кеше режиссер.
Акмир Хисам улы Нуретдинов етәкселегендә 34 йыл буйына 600-ҙән ашыу фильм башҡортса һөйләй башлай. Үҙенсә ул ҡатмарлы эш. Телевизорҙан шул осорҙа тәржемә ителгән фильмдар эле лә күрһәтелә.
Башҡортса тәржемә ителгән фильмдар Министрҙар кабинеты янындағы Башкиновидеопрокат дәүләт иждимағи производство идаралағы ҡарамағында. Бында үҙ эшен яратҡан кешеләр эшләгән, эшләй.
Башҡортостан кинотеатрҙарында, ауыл клубтарында күрһәтелгән фильмдар ошо алтын ҡуллы кешеләр тарафынан Башкино дубляждың күп фильмдары яңыртыла.
Сифаттары юғалған, туҙған берәр экземплярҙа ҡалған фильмдарыбыҙҙға оло артистарыбыҙҙан Рим Сыртланов, Хөсәйен Кудашев, Арыҫлан Мөбәрәков, Ильшат Йомағолов, Галли Мөбәрәковтарҙың тауыштары һаҡлана.
Башкино видеопрокат етәксеһе Нариф Хафизов әйтүенсә башҡорт артистары уйнаған башҡортса фильмдар сығарылһа бигерәк яҡшы булыр ине.
Башҡорт телендә ижад ителгән яңы сифатлы фильмдарҙы беҙ Башҡортостан киностудяһынан көтәбеҙ.
Башҡорт кино сәнғәтенә нигеҙ һалған режиссерҙар Азат Иманаев, Малик Якшембәтов, Әмир Абдразаков эштәрен әлеге көндә йәштәрҙән Булат Йосопов, Дамир Халитов дауам итә.
Башҡортостан киностудияһы фильмдарҙы ике телдә башҡортса һәм русса төшөрәләр.
Туған телдең яңғырауы төп принцип итеп алынғаны ҡыуандыра.
Тәржемә ителгән фильмдарҙың ҡыҙыҡлығы юғала.
Ысынлап та башҡорт кино сәнғәте телевидения Һәм матбуғат ярҙамына мохтаждыр. Әле бөтә телевидения Галивудты рекламалай, ә башҡортса яңы фильмдар ошо ағым араһында юғалмаҫҡа тырыша.
Киностудиябыҙҙың 50-нән ашыу фильмы - нәфис, документаль һәм мультфильмдары тураһында кем белә? Уларҙы бөтә Рәсәй буйлап таратыу мотлаҡтыр.
Икенсенән был яңы фильмдарҙы ауыл ерендә йәшәүсе йәш үҫмерҙәр, ололар рәхәтләнеп үҙ телендә барған фильмдарҙы ҡарап ҡыуанырҙар ине - тигән өмөттә ҡалам мин.
Быйылғы йыл кино йылы, яңынан яңы уңыштар менән килһен ине.
Баш ҡаланың “Родина” кинотеатрында Рәсәйҙә кино йылын асыуға йыйылыусылар “кино геройҙар” булып тарихҡа, йәғни кинояҙмаға инеп ҡалды. Мәҙәниәт министры Әминә Шәфиҡова, тантаны асып, кино оҫталарын, ҡунаҡтарҙы тәбрикләне, йыл дауамында республиканың барлыҡ район һәм ҡалалары буйлап үтәсәк марафонға старт биреүен иғлан итте.
Өфөләр йәш режиссер Айнур Асҡаровтың “Әсә” фильмын, “Пилорама” комедияһын, Рөстәм Юлаевтың “Өс хат”, Таңсулпан Бураҡаеваның “Ике лә генә егет” нәфис фильмдарын, Вилүрә Иҫәндәүләтованың “Тәүбә” документаль, “Уралтау менән айҙың барлыҡҡа килеүе”, “Алдар менән бүре” йәнһүрәттерен ҡараны.
Республиканың Милли музейында иһә “Башортостандың кино тарихы” күргәҙмәһе асылды. Экспонаттар араһында фильм төшөрөү өсөн ҡулланылған тәүге совет телевизоры, кино күрһәтеү, элекке камералар, таҫмалар, монтаж өҫтәле һ.б. бар. Тәүге бащҡорт фильмдарын эшләүсе режиссер Малик Якшимбәтов, оператор Ғилиан Әмировтың тормошона арналған бүлек айырыуса ҡыҙыҡлы.
Башҡортостандағы кино китабының авторы – Радмир менән Рәшит Янгировтар. Улар республикала кино сәнғәтенең таралыуын, уның халыҡ өсөн танһыҡ булыуын, күңел асыу һәм тәрбиә, белем арттырыу сараһы булыуын тасуирлай.
Ә икенсе автор Марсель Ҡотлоғәләмовтың “Тылсымлы нур” китабы Башҡортостан киностудияһының тарихына һәм эшмәкәрлегенә байҡау яһай.
Әммә Башҡортостан тамашасыһына үтә таныш, яҡын, башҡорт теленә тәржемә ителгән нәфис һәм документаль фильмдар хаҡында ике китапта ла бер генә лә һүҙ юҡ.
Тап улар 50йылға яҡын иң төпкөл ауылдарҙа ла ҡәҙерле ҡунаҡ булған. Совет осоронда йылына 15-20 фильм башҡорт теленә ауҙарылып экранға сыға.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:


text:
Брянск өлкәһе
Бря́нск өлкәһе — Рәсәйҙең көньяк-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан регионы. 1944 йылдың 5 июлендә Орел өлкәһенән бер -нисә районды бүлеп төҙөлгән.
Йөкмәткеһе
Сиктәшлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Көнбайыш — Белоруссия (Гомель, Могилёв өлкәләре)
- Көньяк — Курск өлкәһе, Украина (Чернигов, Сумы өлкәләре)
- Көнсығыш — Калуга һәм Орел өлкәләре
- Төньяк — Смоленск өлкәһе
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Брянск өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.
Башҡарма влас[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе Хөкүмәте
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе Губернаторы
Брянск өлкәһе Губернаторы — Брянск өлкәһе башлығы һәм Брянск өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Брянск өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе. Брянск өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Брянск өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Брянск өлкәһе суд системаһы составында:
- Брянск өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
- Брянск өлкәһе арбитраж суды , Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Брянск өлкәһе өлкә думаһы
Өлкә Парламенты — Брянск өлкәһе өлкә думаһы.
Сәнәғәт һәм иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эре ойошмалар:
- «Мальцовский портландцемент» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Фокино). Европала эре цемент етештереүсе предприятиеларҙан һанала.
- «Брянский машиностроительный завод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Рәсәй тимер юлдары (баш заказсы) өcөн вагондар, судо дизелдәр, тимер юл локомотивтары етештерә.
- «Брянский автомобильный завод» (БАЗ) Асыҡ акционерҙар йәмғиәте.
- «Брянсксельмаш» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Группа Кремний-Эл» Ябыҡ акционерҙар йәмғиәте. Ярымүткәргестәр һәм электроника етештереүсе предприятие.
- «Жуковский мотовелозавод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Жуковский завод технологического оборудования» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Бежицкий сталелитейный завод» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте
- «Брянский Арсенал» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Грейфер, Драглайн, төрлө төҙөлөш һәм юл-ремонталау машиналары етештерә.
- «Ирмаш» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте(элеккке ирригация машиналары етештереүсе).
- Клинцовский автокрановый завод. Автокрандар етештереүсе.
- НИИ «Изотерм» — разработка, изготовление специального технологического оборудования для микроэлектроники, выращивания кристаллов, оборудования для атомных станций, медицины, железнодорожных депо;
- «Погарская сигаретно-сигарная фабрика» — единственный производитель российских сигар;
- «Метаклэй» Ябыҡ акционерҙар йәмғиәте


text:
Өфөлә «BashMult» йәнһүрәттәр фестивале уҙа
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Республика Хәрби Дан музейында «BashMult» йәнһүрәттәр фестивале ойошторола. Сара Бөтә донъя балалар көнөнә һәм Рәсәй киноһы йылына арналған. 25 ноябрҙә ике майҙансыҡта яңы һәм барыһы ла яратып өлгөргән йәнһүрәттәр, студенттар һәм балалар студияларының эштәре, бер нисә легендар йәнһүрәт күрһәтелә. «Үҙ ҡулдарың менән йәнһүрәт» тип аталған интерактив майҙансыҡта балалар аниматорҙар һәм рәссамдар етәкселегендә төрлө стилдәрҙә анимациялы кино төшөрөргә өйрәнә ала.
Фестиваль программаһында ижади осрашыуҙар, матбуғат конференцияһы, автограф таратыу, оҫталыҡ дәрестәре, «Изге әкиәтсе» ҡурсаҡ театрының эше, аквагрим, пантомима, күңел асыу программалары ҡаралған.
Проекттың маҡсаты — балаларҙың һәм ата-әсәләрҙең иғтибарын Башҡортостан студияларында төшөрөлгән йәнһүрәттәргә йәлеп итеү, йәш һәләттәрҙе анимация сәнғәте менән таныштырыу, мәҙәни потенциалды һаҡлау һәм үҫтереү, башҡорт легендаларына, риүәйәттәренә ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу.
Белешмәләр өсөн телефон: 260-44-64, 260-44-55. Инеү ирекле.


text:
Класташым Әнисә Таһированың тыуған көнө яҡынлашҡан һайын күңелемдә бала саҡ хәтирәләре яңыра, бергә уҡыған йылдар иҫкә төшә. Беҙ, 1940 – 1942 йылғы балалар, Ишембай районындағы Маҡар мәктәбен 1959 йылда тамамланыҡ. Барыбыҙ бергә 60 уҡыусы инек. “А” класында – маҡарҙар (улар араһында Әнисә лә бар), ә икенсеһендә – яҡын-тирәләге ауылдарҙан етенсене тамамлап килгәндәр. Беҙ сабата кейеп, арҡаға картуф, икмәк һалынған моҡсай йөкмәп, 18 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Көҙәндән йөрөп уҡыныҡ. Юлда ҡар-ямғырға эләккән, битте, аяҡ-ҡулды туңдырған саҡтар күп булды.
Сәмәрә Ғариф ҡыҙы Ғәлимова-Хәмитованы күркәм юбилейы менән ихлас ҡотлайбыҙҠотлауҙар » Тыуған көндәр // 6-12-2016, 01:02
Балаларыңдың һәм ейән-ейәнсәрҙәреңдең яҡты киләсәген күреп, уларҙың һөйөнөстәренә ҡыуанып, донъя рәхәтлектәре кисереп, яҡындарыңа йәшәйеш сығанағы булып, күңелең нуры менән килер көндәребеҙҙе яҡтыртып йәшә!


text:
Газета "Йәшлек" » Последние публикации на сайте » Страница 3
«Йәшлек»кә яҙыл да, бүләк от!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 15-05-2018, 12:09
"Аҙна һайын - бүләк!" уйыны дауам итә. Гәзитебеҙгә икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылып, квитанцияларығыҙҙың күсермәләрен тиҙерәк ебәрергә ашығығыҙ. Ә инде «Республика Башкортостан» дәүләт унитар предприятиеһы уйнатҡан тағы ла ҡиммәтле бүләктәргә эйә булғығыҙ килһә, «Йәшлек» менән район гәзитенә яҙылған квитанцияғыҙҙың да күсермәһен ебәрергә кәрәк.
Сәй сервизы, сәйнүктәр, термостар эйәләрен көтә....
Сәй сервизы, сәйнүктәр, термостар эйәләрен көтә....
Глицериндан битлек
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 15-05-2018, 08:00
Көн һайын йоҡларҙан бер сәғәт алда ошо битлекте һөртһәгеҙ, йыйырсыҡтарығыҙҙың кәмеп, битегеҙҙең шымарып, матурайып китеүен күрерһегеҙ. Уны әҙерләүе еп-еңел. Глицерин менән Е витаминын дарыуханала арзан хаҡҡа һатып алырға була.
30 г глицеринға 10 капсула Е витамины кәрәк. Капсулаларҙы энә менән тишеп, майын глицеринлы шешәгә һығырға. Һөртөр алдынан, битте таҙартып, еңелсә массаж эшләп алырға мөмкин. Биткә һөрткәндән һуң, глицерин һеңгәнсе ул бер аҙ йәбешкәкләнеп тора. Был осраҡта бер аҙ тоник һиптерергә була....
Ниәт һәм ифтар доғалары
Новости / Иман // 15-05-2018, 07:00
Ҡояш ҡалҡырҙан ике сәғәт алда сәхәр ашап бөтөп, фарыз ураҙаны тотоу өсөн ошондай ниәт әйтелә:
«Нәүәйтү ән әсүмә саумә шәһри рамаҙан. Минәл-фәжри иләл-мәғриб. Халисал-лилләһи тәғәлә».
Мәғәнәһе: «Аллаһы Тәғәлә өсөн ихласлыҡ менән таң ваҡытынан башлап, ҡояш байығанға тиклем Рамаҙан ураҙаһын тоторға ниәт ҡылдым».
...
Ырыҫтары булғас
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 15-05-2018, 07:00
«Аҙна һайын – бүләк!» уйынында был аҙнала тәүгеләрҙән булып икенсе ярты йыллыҡҡа «Йәшлек» гәзитенә яҙылып ҡуйған Мансур ҒӘЛИЕВ (Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес ауылынан) – сәғәт, Г. МӨХӘМӘТВӘЛИЕВА (Мәсетле районының Оло Ыҡтамаҡ ауылынан) салат һауыттары йыйылмаһы отто.
Еңеүселәргә бүләктәрен килеп алғанда паспорт, СНИЛС, ИНН күсермәләрен килтерергә кәрәк.
Уйын дауам итә, бүләктәр эйәләрен көтә. Квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә ашығығыҙ....
Ураҙа айы мөбәрәк булһын!
Яңылыҡтар таҫмаһы / Иман // 15-05-2018, 06:00
15 майҙа, ҡояш байыу менән, изге Рамаҙан айы башлана. Мосолман ҡәрҙәштәребеҙ был айҙа, Аллаһы Тәғәләнең ризалығына ирешергә ынтылып, әжер-сауаптар өмөт итеп, ураҙа тота. Сөнки был – бер изгелеккә мең сауап яҙылған, ураҙа тотҡан өсөн хисапһыҙ әжер ала торған ваҡыт.
Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Әгәр ҙә кешеләр Рамаҙан айында нимә бар икәнен белһәләр, был айҙың йыл буйы булыуын теләрҙәр ине», – тигән.
Мосолман ҡәрҙәштәр, Рамаҙан айының ниндәй ҡәҙерле изге ай икәнен онотмайыҡ. Был айҙы ғибәҙәттә үткәрәйек!...
Йондоҙнамә (14-20 май)
Махсус бит // 14-05-2018, 09:47
Организм нимә хаҡында иҫкәртә?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 14-05-2018, 08:00
Табиптар, организмдағы үҙгәрештәр юҡтан ғына булмай, тип бара. Тимәк, һаулыҡ менән ниндәйҙер проблема бар. Әйтеп тораһы ла түгел, арабыҙҙа даими рәүештә медицина тикшереүе үтеп тороусылар бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Исмаһам, организм ебәргән сигналдарға ҡолаҡ һалырға өйрәнәйек. Улар беҙҙе теге йәки был органдың сәләмәтлеге ҡаҡшауы хаҡында иҫкәртә.
...
Уңайлы ун көнлөктә өлгөрөп ҡалығыҙ!
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 14-05-2018, 07:30
10 – 20 майҙа Бөтә Рәсәй матбуғатҡа яҙылыу декадаһы ойошторола. Гәзит-журнал һөйөүселәргә 2018 йылдың икенсе ярты йыллығына арзаныраҡ хаҡҡа яҙылыу мөмкинлеге бар.
“Рәсәй почтаһы” йылына ике тапҡыр ошондай уңайлы көндәр уҙғарып тора, беҙҙең гәзит уҡыусылар был мөмкинлектән файҙалана. Был юлы ла ситтә тороп ҡалмаҫһығыҙ – “Йәшлек”кә 10 процентҡа арзарынаҡ хаҡ менән яҙылып ҡуйырһығыҙ, тип ышанабыҙ.
Ошо көндәрҙә “Йәшлек”кә яҙылһағыҙ, 93 һум 90 тин аҡсағыҙ янығыҙҙа ҡаласаҡ. “Йәншишмә” гәзитенә экономия 57 һум 12 тин буласаҡ.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альберт САЛАУАТОВ: “Йырһыҙ йәшәй алмайым”
Новости / Мәҙәниәт // 13-05-2018, 08:00
Тамашасы бер йырсыны икенсеһе менән сағыштырырға ярата. Ә бына Альберт САЛАУАТОВТЫ бер кем менән дә йәнәш ҡуйып булмай: уның тауышы ла үҙенсәлекле, төҫ-ҡиәфәте лә башҡаларҙан айырылып тора. Хатта тормош юлы ла башҡаларҙыҡын ҡабатламай кеүек. Үҙ тормошона фотоһүрәттәр аша күҙ һалған йырсы ғүмеренең төрлө мәле хаҡында бәйән итә....
Һөйәктәр ныҡ булһын тиһәгеҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 13-05-2018, 07:30
Олоғая барған һайын, кешенең һөйәктәре ныҡлығын юғалта, һынып барыусанға әйләнә, сөнки организмға кальций етмәй. Айырыуса ҡатын-ҡыҙҙарҙа ул йыш күҙәтелә. Ә инде бер ерең һындымы, тиҙ генә төҙәлеп китер, тимә. Шуға күрә һөйәктәрҙе нығытыу, организмды кальций һәм витаминдар менән байытыу сараһын күрергә кәрәк.
Һөйәктәр өсөн ҡара емештең файҙаһы ҙур. Ғалимдар асыҡлауынса, ул остеопороздан һәм һөйәктәрҙең һыныуынан һаҡлай. Бының өсөн көнөнә бер-ике ҡара емеш ашау ҙа етә. Бынан тыш, уны бутҡаға, салатҡа ҡушырға мөмкин. Тәмле лә, файҙалы ла!...


text:
Сабит Суфияновтың тыуыуына 105 йыл тула
Бөгөн башҡорт шағиры Сабит Суфияновтың тыуыуына 105 йыл тула. Ул Әбүс әҙәби ҡушаматы менән замандаштар хәтерендә ҡалған.
Сабит Суфиянов 1904 йылда Учалы районы Сәфәр ауылында тыуа. Бик иртә етем ҡалып, Сәрмән балалар йортонда тәрбиәләнә. Әбүс 1924-29 йылдарҙа Ырымбур педагогик техникумында белем ала. Техникумды тамамлағандан һуң йәш шағир “Ударник” Учалы район гәзитенең мөхәррире, “Башҡортостан” гәзитенең үҙ хәбәрсеһе булып эшләй. 1933 йылда Әбүс Өфөгә күсеп килә һәм “Һәнәк” журналында яуаплы сәркәтип булып эшләй башлай. 1934-1935 йылдарҙа Сабит Суфияновты дәүләт идеологияһына тап килмәүсе мәҡәләләре өсөн фашлайҙар. Шағир эшһеҙ ҡала һәм Ҡазанға күсеп китергә мәжбүр була. Ләкин Әбүсте 1936 йылда ҡулға алалар һәм өс йылға хөкөм итәләр. 1949 йылдың октябрендә ҡабат ҡулға алына һәм ғүмерлеккә хөкөм ителә. 1957 йылдың декабрендә реабилитацияланғандан һуң шағир Өфөгә ҡайта, әммә эшкә төшә алмай. Ғүмеренең һуңғы йылдарында ул Мосолман зыяратында ҡәбер ҡаҙыусы булып эшләй.
Сабит Суфияновтың әҙәби эшмәкәрлеге балалар йортонда һәм педагогик техникумда уҡыған ваҡытта уҡ башлана. Үҙенең тәүге “Дауыл йыры” (1931) поэмаһында ул Уралын һәм халҡын хәстәрләүсе патриот булараҡ сығыш яһай. Ауыл, тәбиғәт темаһы, пейзаж лирикаһы шағир ижадында үҙәк урынды биләй.
Төрмәлә яҙылған шиғырҙарында ул хөкөм итеүселәрҙе фаш итә, тыуған яғын, иректе һағына. Әбүс ғүмеренең аҙаҡҡы көнөнә тиклем яҡшы киләсәккә ышана һәм шиғыр йыйынтыҡтарын сығарырға әҙерләнә. Тик уларҙың берәүһе генә, “Урал мөхәббәте” исеме аҫтында, үҙе үлгәндән һуң, 1998 йылда ғына сығарыла.
2007 йылда Башҡортостан “Китап” нәшриәте Сабит Суфияновтың “Яҙмалар. (Хикәйәләр, көндәлектәр, хаттар)” китабын баҫып сығара.


text:
Фото:
Башҡортостандың алдынғы селтәр ресурстары Интернет-журналистика хартияһына ҡул ҡуйҙы
Фото:
Кисә Башҡортостандың селтәр ресурстары вәкилдәре Интернет-журналистика хартияһына ҡул ҡуйҙы. Шулай итеп, киң мәғлүмәт саралары документта билдәләнгән мораль-этик йүнәлештәге ҡайһы бер положениеларҙы үтәү йөкләмәһен үҙ өҫтөнә алды һәм үҙҙәренең сайттарында үҙенсәлекле логотип урынлаштырыу хоҡуғын алды. Логотип сифат билдәһе булырға тейеш.
Уҡыусыларҙың ышанысын яулау һәм донъя селтәрен дөйөм «сүплек» тигән мөһөрҙән арындырыу маҡсатында килешеүҙә ҡатнашыусылар үҙҙәренең баҫма сайтында редакция менән бәйләнеш телефондарын күрһәтергә, мәҡәләлә телгә алынған яҡтарға үҙ позицияһын белдереү мөмкинлеген бирергә, этник, социаль һәм башҡа билдәләр буйынса кәмһетеү һүҙҙәрен үҙ эсенә алған мәҡәләләрҙе таратмаҫҡа, норматив булмаған лексиканы ҡулланмаҫҡа һәм бер ниндәй нигеҙҙә лә дошманлыҡ ҡуҙғатмаҫҡа йөкләмә ала.
Хартия проекты буйынса фекер алышҡандан һуң уның тексына башҡа сайттарҙан алып материалдар баҫҡанда авторлыҡ хоҡуҡтары тураһындағы законды тайпылышһыҙ үтәү хаҡындағы пункт та өҫтәлде.
Шунда уҡ логотипты ла раҫланылар. «ЧИЖ» билдәһе намыҫлы журналистарҙың символына әүерелде – ул рус телендәге Честный Интернет-Журналист һүҙенән ҡыҫҡартып алынған («Намыҫлы Интернет-Журналист»). Ҡошсоҡ уҡыусылар аудиторияһы өсөн үҙенсәлекле маяҡ буласаҡ: сайтта ошондай билдә күрһәгеҙ, тимәк, был сығанаҡҡа ышанырға ярай. «Сифат билдәһен» хоҡуҡһыҙ файҙаланыуға юл ҡуймау өсөн Хартияға ҡул ҡуйған ресурстар исемлеге республика Журналистар союзының асыҡ Интернет-битендә урынлаштырыласаҡ.
— Башҡортостан илдә ошондай мораль-этик ҡағиҙәләр йыйылмаһы ҡабул ителгән тәүге төбәк булды, – тине «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһе менән әңгәмә ваҡытында БР Журналистар союзы идараһы рәйесе Артур Дәүләтбәков. – Үҙебеҙҙән башҡа бер кем дә Интернеттағы киң мәғлүмәт сараларында тәртип урынлаштырмаясаҡ. Әлегә ҡултамғалар күп түгел, ләкин киләсәктә беҙгә күптәр ҡушылыр, тип ышанам. Бының өсөн теләге булғандарға Журналистар союзы менән элемтәгә инеү ҙә етә.
Бөгөнгө тантанала «Намыҫ кодексын» тиҫтәгә яҡын баҫма ҡабул итте. Улар рәтендә «Ватандаш», «RB-XXI век», «Кызыл тан», «Йәшлек», «Башпортал», «Молодежная газета», «Өмет», «Шоңҡар», Йәмәғәт электрон гәзите», бойондороҡһоҙ блогер Айҙар Хөсәйенов (husainov), шулай уҡ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ufa1 ҡала мәғлүмәт сайты һәм Бойондороҡһоҙ башҡорт форумы бар.


text:
Фото:
Ҡырмыҫҡалы районында яңы етәксе
Фото:
Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәтен контракт буйынса Фәнзил Сыңғыҙов етәкләйәсәк. 29 апрелдә был вазифаға ул конкурс һөҙөмтәләре буйынса муниципаль район Советы менән тәғәйенләнде.
Белешмә өсөн. Фәнзил Фәиз улы Сыңғыҙов 1969 йылдың 21 майында Ҡырмыҫҡалы районының Мөкәй ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң 1993 йылда Вәлиди исемендәге крәҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһында рәйес урынбаҫары булып бушлай.
Түбәнге Төкөн һәм Прибельский урта мәктәптәре уҡытыусыһы, директоры булып эшләй.
Ҡырмыҫҡалы районында халыҡ мәғарифы идаралығын етәкләй, хакимиәттең мәғариф бүлеге начальнигы була.
2009 йылда мәғариф һәм фән бүлеге мөдире урынбаҫары вазифаһында БР Хөкүмәтенә эшкә күсә.
2010 йылдан әлегә тиклем — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратының мәҙәниәт, спорт, йәштәр эштәре һәм милләт-ара мөнәсәбәттәр бүлеге мөдире.
Фаәнил Сыңғыҙов — Рәсәй Федерацияһының Почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.


text:
Башҡортостанда кафе һәм ресторандарҙа кальян тартыуҙы тыйырға ниәтләйҙәр Фото: Сочи ҡалаһы сайты
Башҡортостанда кафе һәм ресторандарҙа кальян тартыуҙы тыйырға ниәтләйҙәр
Башҡортостанда кафе һәм ресторандарҙа кальян тартыуҙы тыйырға ниәтләйҙәр Фото: Сочи ҡалаһы сайты
ӨФӨ, 2017 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рәсәйҙә кафе һәм ресторандарҙа кальян файҙаланыуҙы тыймаҡсылар. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы «Халыҡтың һаулығын тәмәке төтөнө йоғонтоһонан һәм тәмәке тартыу эҙемтәләренән һаҡлау тураһында» законға төҙәтмәләр әҙерләгән. Был акция тәмәкене рекламалауға ҡаршы көрәш булараҡ ҡаралған, сөнки кальян тәмәке тартыуҙы күҙ уңында тотмай. Закон проекты федераль норматив-хоҡуҡи акттар проекттары порталында урынлаштырылған. Төҙәтмәләр 2018 йылдың 1 июленән үҙ көсөнә инер тип көтөлә, кальянды иһә 2019 йылдың ғинуарынан тыйырға ниәтләйҙәр, тип хәбәр итә «Известия» гәзите.
Бынан тыш, йәмәғәт урындарында тәмәке тартыуҙы тыйыу тәжрибәһе киңәйә. Атап әйткәндә, коммуналь фатирҙа тәмәке төтәтеү тыйыла. Бынан тыш, йәмәғәт транспорты туҡталыштарында тәмәке ҡулланырға ярамай. Тәмәке тартыусылар «сауҙа бинаһына ингән ерҙән» өс метр алыҫҡа китергә тейеш.


text:
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
19 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй социологтар йәмғиәте президенты, профессор Валерий Мансуров, Юғары иҡтисад мәктәбенең демография институты директоры, профессор Анатолий Вишневский һәм М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты профессоры Сергей Бобылев менән осрашты. Улар «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнаша.
Осрашыу барышында фәнни ойошмалар һәм төбәк араһында хеҙмәттәшлекте нығытыу мәсьәләләре, шулай уҡ социаль һәм демографик сәйәсәтте формалаштырыуҙа фәндең роле тикшерелде.
– Хөрмәтле коллегалар, киләсәктә һеҙҙең менән хеҙмәттәшлек итербеҙ тип уйлайбыҙ. Беҙ ошо хеҙмәттәшлектең формаларын, килешеү, иптәштәрсә, консультатив булһынмы, тикшерергә әҙер, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Сергей Николаевич Башҡортостандың йәш белгестәрен маҡтаны. Улар кеше потенциалын үҫтереү тураһында доклад әҙерләгән. Фәнгә, берлектәге ғилми эшмәкәрлеккә таянып, артабан да үҫешергә теләйбеҙ.
– Илдә Башҡортостандың рейтингын күтәреү хаҡында һүҙ барҙы, – тине журналистарға Анатолий Вишневский. – Башҡортостанды яңыртыу урбанизацияға бәйле булырға тейеш. Был да еңел түгел, сөнки технологиялар һәм хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырырға кәрәк. Әммә быны эшләү зарур.


text:
Ауыл эшсәндәренә дан йырланды
Кисә Баймаҡта Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнөнә
арналған тантаналы йыйылыш булды. Унда урып-йыйыу һәм мал аҙығы әҙерләү
эштәренә йомғаҡ яһалды, агросәнәғәт комплексының бөгөнгө эшмәкәрлегенә
баһа бирелде, киләсәккә уй-ниәттәр билдәләнде. Ауыл хеҙмәтсәндәрен
һөнәри байрамдары менән район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов,
Башҡортостан ғилми-тикшеренеү ауыл хужалығы институты директоры В.М.
Шириев, башлыҡтың ауыл хужалығы буйынса беренсе урынбаҫары Р.Р.
Әбүбәкиров ҡотланы һәм төрлө кимәлдәге наградалар тапшырҙы. Аграрийҙарҙы
ҡунаҡтар ҙа тәбрикләне.
Баҫыу эштәре йомғаҡтары буйынса Ленин
исемендәге АХК, “Баймаҡ” ғилми-производство берекмәһе һәм “Рассвет”
АХК-һы еңеүселәр тип табылды һәм уларға дипломдар, аҡсалата премиялар
тапшырылды.
Азамат МӨХӘМӘТШИН.
А. ИШНАЗАРОВ фотоһы


text:
Баш ҡалала иҫке йорттар урынына энергияны һаҡсыл файҙаланыусы йорттарҙан торған яңы кварталдар төҙөләсәк
XII Рәсәй энергетика форумы сиктәрендә Өфөлә ойошторолған ҙур махсус күргәҙмәләрҙә энергияны һаҡсыл файҙаланыу өлкәһендә өр-яңы эшләнмәләр тәҡдим ителде. Төбәктең һәм Рәсәйҙең ҙур предприятиеларынан тыш, быйыл форумда сит ил етештереүселәре лә әүҙем ҡатнашты. Стендарҙа йәмғеһе 130 предприятиеның изделие һәм технологиялары тәҡдим ителде.
Энергетика һәм электротехника өлкәләрендәге ҡаҙаныштар, яңы ҡорамалдар һәм технологиялар Өфөлә осраҡлы рәүештә тәҡдим ителмәне. Башҡортостандың баш ҡалаһында энергияны һаҡсыл файҙаланыу һәм яңы технологиялар ҡулланыу мәсьәләләренә айырыуса ҙур иғтибар бүленә. Өфөлә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды программаһы буйынса энергияны һаҡсыл файҙаланыусы йорт төҙөлдө.
Уның төҙөлөшөндә бинаны файҙаланғанда йылылыҡ юғалтыуҙы минимумға еткерергә мөмкинлек биргән материалдар һәм технологиялар файҙаланылды. Һәр фатирҙа температура режимын йорт хужалары үҙҙәре көйләй. Йорт бүлмәләре автоматик рәүештә яҡтыртыла, ут хужалар ингәндә генә ҡабына. Махсус вентиляция системаһы йыл әйләнәһенә йәшәү өсөн уңайлы шарттар булдырырға мөмкинлек бирә, бина энергияны һаҡсыл файҙаланыуҙың юғары класына тап килә.
«Аҡыллы» йортта авария хәлендәге торлаҡтан күсерелгән кешеләр өй туйланы.
— Был ысынында ла «аҡыллы» йорт, — тине 2012 йылдың июненә тиклем БР торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары вазифаһын башҡарған Дамир Акамов. – Йортто беренсе йыл файҙаланыу осоронда йылыны һаҡсыл файҙаланыуҙан алынған аҡса 300 мең һум тәшкил итһә, һуңғы иҫәпләүҙәр буйынса, йылыны һаҡсыл тотоноу, башҡа йорттар менән сағыштырмаса – 51%, эҫе һыуҙы һаҡсыл тотоноу — 19%, электр энергияһын һаҡсыл файҙаланыу 8% тәшкил иткән.
Алдағы ваҡытта Өфөлә энергияны һаҡсыл файҙаланыусы йорттарҙан торған бер нисә квартал төҙөләсәк.
— Бындай уңайлы биҫтәләр Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре саммиттары барышында тәҡдим ителәсәк, — тип билдәләне Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов. – Баш ҡалалағы иҫке йорттар урынына тап ошондай заманса йорттар төҙөләсәк.
Ҡала властары энергияны һаҡсыл файҙаланыу буйынса проекттарҙы сит илдәр менән берлектә тормошҡа ашыра. Шулай итеп, әлеге ваҡытта Өфөлә Данияның «Данфосс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте продукцияһын һәм технологияларын ҡулланып, энергияны һаҡсыл файҙаланыусы күп фатирлы торлаҡ йорттарҙан торған квартал проектлана.


text:
Башҡортостан 20 йыл эсендә беренсе тапҡыр торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре буйынса Волга буйы федераль округында лидер булдыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан 20 йыл эсендә беренсе тапҡыр торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре буйынса Волга буйы федераль округында лидер булды
Башҡортостан 20 йыл эсендә беренсе тапҡыр торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре буйынса Волга буйы федераль округында лидер булдыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан 20 йыл эсендә беренсе тапҡыр торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре буйынса Волга буйы федераль округында лидер булды, 2013 йылда 2,5 миллион квадрат метр торлаҡ төҙөлдө. Был хаҡта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 28 апрелдә Өфөлә йыл һайын уҙғарыла торған матбуғат конференцияһы барышында хәбәр итте.
— Беҙҙең бурыс – баҙарҙа ихтыяжға ҡарағанда тәҡдим күберәк булһын өсөн, шул саҡлы торлаҡ төҙөү, — тине Рөстәм Хәмитов, алданған өлөшсөлөр тураһында һорауға яуап биреп. — 2010 йылда Башҡортостанда өс мең самаһы алданған өлөшсөләр булды, беҙ бер нисә эре комплекстың мәсьәләләрен хәл итә алдыҡ, әлеге ваҡытта алданған өлөшсөләрҙең иҫәбе бер мең самаһы. «Ҡояшлы» биҫтәһе быйыл файҙаланыуға тапшырылыр тип ышанам. Беҙҙең алда 2015 йылға был мәсьәләне хәл итеү бурысы тора.
Рөстәм Хәмитовтың әйтеүенсә, алданған өлөшсөләр менән хәлдә бер нисә яҡ. Беренсе яҡтан – кешеләрҙе алдаштырыуға белеп барыусы алдаҡсылар, икенсе яҡтан, үҙ көстәрен артыҡ баһалаусы, «йорт төҙөү бер ни ҙә тормай, материалдар, төҙөүселәр бар, иң мөһиме — майҙансыҡ» тип уйлаусы килеп сыҡмаған эшҡыуарҙар. Хәйләле ысулдар менән ҡала властарынан майҙансыҡ алып, төҙөй башлағас һалырға белмәүҙәре лә, көрсөк башланыуы ла асыҡлана. Өсөнсө яҡтан, бер ҡатлы, ышанып барыусан кешеләр бар, улар гәзиттә яҙылғанға һәм телевизор буйынса күрһәткәнгә ышана.
— Граждандарға әйтәбеҙ – төҙөлөш компанияларын һайлағыҙ, документтарҙы өйрәнегеҙ, әммә кешеләрҙе яңылыштыралар, — тине Рөстәм Хәмитов. — Торлаҡ төҙөлөшө менән ҡыйынлыҡтар бар, тәү сиратта ул ер. Ул 10-15 йыл элек власта торған кешеләр араһында яңынан бүленгән. Был мәсьәлә әлегә тиклем хәл ителмәгән, был өлкәлә тәртип урынлаштыра башлаһаҡ «алыштар» башлана, тәртип урынлаштырырға теләүселәргә ҡаршы хоҡуҡ һаҡлау һәм тәбиғәтте һаҡлау структураларын йәлеп итеү – ергә, айырым ресурстарға, бәйләнештәргә эйә булған кешеләр был мөнәсәбәттәргә уларҙың йәлеп итеүен күрәбеҙ ҙә, беләбеҙ ҙә, аңлайбыҙ ҙа. Бынан тыш, беҙ коммуникацияларҙы үткәрергә тейеш – ул ҡиммәт. Өфөнөң үҙәк өлөшөнән ситтә торлаҡ төҙөргә мөмкин, йәнәш территорияларға сығыу варианттары бар. Үҙәктә бөтә нәмә бар – инфраструктура, транспорт, әммә буш майҙансыҡтар юҡ. Өсөнсө мәл – беҙҙең кешеләр аҙ аҡса ала: уртаса 21-22 мең һум, ә ауыл ерендә – 14 мең һум. Былар квадрат метрҙар алыу өсөн етмәй.


text:
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан ПрезидентыФото: Андрей Старостин
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан Президенты
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан ПрезидентыФото: Андрей Старостин
— Социаль сәйәсәтебеҙҙең иң мөһим өҫтөнлөгө – һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына ярҙам итеү. Беҙҙең бурыс – уларҙың һәм ҡайһыһын иғтибар һәм хәстәрлек менән уратып алыу, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 69 йыллығына арналған тантаналы кисәлә.
Хәҙер Башҡортостанда алты мең Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 23 меңдән ашыу һуғышта тол ҡалған ҡатын, 52 меңләп тыл хеҙмәтсәне йәшәй. Йыл һайын ветерандар кәмегәндән-кәмей.
Рөстәм Хәмитов һуғышта ҡатнашыусыларҙың торлаҡ мәсьәләләрен хәл итеү төп бурыстарҙың береһе тине.
— Һуңғы өс йылда 5,5 мең самаһы ветеран, шул иҫәптән былтыр 1740 кеше торлаҡ менән тәьмин ителде,— тине республика башлығы. — Быйыл 639 кеше фатир аласаҡ. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына беҙҙең бөтә ветерандар ҙа мотлаҡ торлаҡ шарттарын яҡшыртасаҡ.
Рөстәм Хәмитов өлкән быуын кешеләре менән эш итеүҙә Башҡортостан Республикаһының һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары ойошмаһы ҙур ярҙам күрһәтә тип билдәләне. «Һеҙҙең ныҡлы ветерандар берләшмәһе социаль ярҙам, өлкән быуын кешеләренең дауалауын һәм ялын ойоштороу буйынса мөһим мәсьәләләрҙе яуаплы хәл итә, өҙлөкһөҙ йәштәрҙең патриотик тәрбиәһе менән шөғөлләнә. Ветерандар ойошмалары менән тығыҙ бәйләнештә буласаҡбыҙ, уларҙың эшенә һәр яҡлап ярҙам күрһәтәсәкбеҙ».
— Ветерандарҙың үтенестәренә яуап бирәсәкбеҙ. Хатта хәҙер, был залға инеп барғанда ветерандар менән аралаштыҡ, улар миңә ветерандар өсөн республика шифаханаларына йыш ҡына путевкалар булмауына зарланды, — тип һөйләне республика башлығы. — Шифаханалар хаҡтарҙы күтәрҙе. Улар кемдәр ял итергә килеүселәргә иғтибар итмәй. Бындай практика яраҡһыҙ тип иҫәпләйем. Һис шикһеҙ, ветерандарыбыҙҙың ялы өсөн мөмкинлектәр булдырыуҙы ҡарарға кәрәк. Мотлаҡ бының өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ.


text:
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты экология һәм урманды һаҡлау проблемалары буйынса Йәмәғәт мониторингы үҙәген булдырҙы Фото: Олег Яровиков
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты экология һәм урманды һаҡлау проблемалары буйынса Йәмәғәт мониторингы үҙәген булдырҙы
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты экология һәм урманды һаҡлау проблемалары буйынса Йәмәғәт мониторингы үҙәген булдырҙы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Үҙәк штабы экология һәм урманды һаҡлау проблемалары буйынса Йәмәғәт мониторингы үҙәген булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
Проекттың төп маҡсаты — Рәсәйҙә урманды вәхшиҙәрсә ҡырҡыуҙы туҡтатыу. Ошо өлкәлә иң күп боҙоуҙар теркәлгән төбәктәрҙә Халыҡ фронты йәмәғәт мониторингының айырым төркөмдәре ойоштороласаҡ. Бөгөнгө көндә Төньяҡ-Көнбайыш төбәк, атап әйткәндә, Карелия, Ленинград һәм Новгород өлкәләре, Алыҫ Көнсығыштың ҡайһы бер төбәктәре урман ҡырҡыу буйынса «лидерҙар» рәтендә.
Тәүге төбәк төркөмдәре март аҙағында уҡ эшләй башлаясаҡ тип күҙаллана.
— Һис шикһеҙ, Халыҡ фронтының башланғысы кәрәкле һәм бик ваҡытлы, — тип билдәләне М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу кафедраһы мөдире, биология фәндәре докторы, профессор Андрей Кулагин. — Рәсәйҙең һанап үтелгән субъекттарындағы проблемалар Башҡортостанға тулыһынса ҡағылмай, әлбиттә. Әммә урмандарҙы һаҡлау һәм тергеҙеүҙе ойоштороуға ҡағылышлы мәсьәләләрҙә белгестәрҙең, чиновниктарҙың һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәренең көсөн берләштерергә кәрәк.
Яңы Үҙәктә эксперттар майҙансығы эшләйәсәк, унда эксперттар берләшмәһе, коммерцияға ҡарамаған ойошмалар, башҡарма власть органдары вәкилдәре ҡатнашлығында урмандарҙы законһыҙ ҡырҡыу мәсьәләләре буйынса аныҡ ҡарарҙар тәҡдим ителәсәк.
— Урман тәбиғәт байлығы ғына түгел, иҡтисадтың перспективалы өлөшө лә. Күптәрҙе ошо ресурстан файҙа алыу ҡыҙыҡһындыра, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы рәйестәше Азат Фазлыев. — Республикабыҙҙа урманды законһыҙ ҡырҡыу һәм йәшерен әйләнеш мәсьәләләре киҫкен тора. Ошо йүнәлештә башҡараһы эштәр байтаҡ. Төбәк штабына ошо өлкәләге хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында хәбәрҙәр килеп тора. Беҙ башҡарма власть органдары менән берлектә тейешле саралар күрергә тырышабыҙ.
Рослесхоз һәм Росстат мәғлүмәттәре буйынса, 2010-2013 йылдарҙа Рәсәйҙә урманды законһыҙ ҡырҡыуҙың 87,8 мең осрағы асыҡланған, 44,2 миллиард һумлыҡ зыян килтерелгән.


text:
Ҡотҡарыусылар төбәктә дауыл буласағы хаҡында иҫкәртә Фото: Олег Яровиков
Ҡотҡарыусылар төбәктә дауыл буласағы хаҡында иҫкәртә
Ҡотҡарыусылар төбәктә дауыл буласағы хаҡында иҫкәртә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Ҡотҡарыусылар төбәктә дауыл буласағы хаҡында иҫкәртә. 19 ғинуарҙан 20-нә ҡарай республиканың көньяғында елдең көсәйеүе көтөлә, тип хәбәр итә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы, Башгидрометҡа һылтанып.
Ел секундына 20-25 метрға тиклем көсәйәсәк. Буран сығасаҡ, ҡайһы бер юл участкаларында — ҡар һырынтылары. Ошондай ҡатмарлы һауа шарттарына бәйле электр тапшырыу линияларының өҙөлөүе, насар нығытылған ҡоролмаларҙың емерелеүе, юл-транспорт ваҡиғаларының булыуы ихтимал.


text:
23 июнь
23 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 174-се (кәбисә йылында 175) көнө. Йыл аҙағына тиклем 191 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Халыҡ-ара
Милли
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманов Фларит Фоат улы (24.06.1957) — Асҡын районы хакимиәте башлығы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007).


text:
Standard & Poor's Башҡортостандың рейтингын «ВВВ-» кимәлендә раҫланы, прогнозы «Тотороҡло»
Башҡортостан Республикаһының оҙаҡ сроклы кредит рейтингы «ВВВ-» кимәлендә раҫланды, прогнозы «Тотороҡло». Бындай ҡарар 2014 йылдың 18 апрелендә Standard & Poor's халыҡ-ара рейтинг агентлығы тарафынан сығарылды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был инвестиция категорияһының кредит рейтингы төбәккә 2013 йылдың 30 апрелендә бирелгәйне. Быйыл эмитенттың кредит рейтингын күҙәтеү һәм ҡайтанан ҡарау маҡсаты менән аналитиктар Башҡортостанда 26 мартта булды. Визит сиктәрендә агентлыҡтың Мәскәүҙәге офисының «Төбәк һәм муниципаль финанстар» төркөмө директоры Борис Копейкин һәм төркөмдөң аналитигы Екатерина Ермоленко Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов, иҡтисади блок министрлыҡтары етәкселәре, банк берләшмәһе вәкилдәре менән осрашты. Төбәктең финанс-бюджет һәм бурыс сәйәсәте мәсьәләләренә арналған айырым кәңәшмә БР Финанс министрлығында уҙҙы.
Агентлыҡ тарафынан уҙғарылған аналитика эшенән һуң рейтингты раҫлау тураһында ҡарар сығарылды. S&P эксперттары, Башҡортостан Республикаһының рейтингы ликвидлыҡтың позитив күрһәткестәрен, бурыстың түбән кимәлен, уртаса юғары финанс күрһәткестәрен һәм юғары булмаған шартлы бурыстар кимәлен сағылдыра, тип иҫәпләй.
Шулай итеп, Рәсәйҙең ике төбәгенә – Башҡортостанға һәм Ямал-Ненец автономиялы округына (уның BBB- рейтингы/ Негатив) – кредит рейтингтарын раҫланылар. Башҡа төбәктәргә, шул иҫәптән Мәскәү һәм Санкт-Петербургҡа, шулай уҡ Ханты-Манси автономиялы округына – рейтингтар кәметелде, тип хәбәр иттеләр республика Финанс министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Күпселек кеше мөмкинлек эҙләй, үҙе күреү һәләтен тикшереү өсөн селтәре буйынса төҫтәр.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төҫөн дә бик күп дальтонизм онлайн тест.
Шулай ҙа, бар ҡайһы бер интернет-сайттарҙа, уларҙы төҫтәре буйынса тест үткәреү онлайн.
Әммә, әгәр телисез икән, алырға шарттарын теүәл һәм аныҡ, яҡшы ҡарашта булған, махсус табиб килде.
Тест тулыһынса үтәү мөһим төҫтәрҙең емелдәп, әгәр сездә хисе бар, бер нәмә лә түгел.
Был төрлө тест үткәреү өсөн проблема тулыһынса асыҡланды . Бер аҙҙан улар булып түбәндәге:
Тест буйынса һынауҙы иң билдәле береһе булып тора был төҫтәр . Уға нигеҙләнеп 88 тәрилкә төҫлө.
Ғәҙәттән, ҡамыр дүрт партия күрһәтте кеше 22 ҡатнаш пластиналар төҫлө.
Бөтә кеше эшләргә тейеш, ҡайһы бер дөрөҫ урынлаштырыу тәртибен был дүрт тәрилкә.. Былар барыһы .
Исихар. 38 һынау плиталары, ул исихар пластина кеүек киң билдәле булған да-р. Япония күптән Исихар бик Shinobu.
Ошо ваҡыттан башлап бөтә донъяла иң билдәле башлыса ҡамыр..
Пластиналар торған ҡамыр Исихар 38 төрлө плита pseudoisochromatic.
Һәр конкурсант төрлө тармаҡтары өсөн плита йәшереп йәки күп нөктә. Әгәр был иң еңел һәм ябай ысулдарҙың береһе тикшереү, зыян күреүсе булып тораһы ли һеҙ ниндәйҙер ҡыҙыл-йәшел йәки юҡ дальтонизм.
Аномалоскоп. RGB-был ябай тест ҡулланып диагностикалау өсөн дефициты ҡыҙыл-йәшел төҫ .
The RGB Anomaloscope test is basically based upon the idea of the real anomaloscope.
The real anomaloscope is made from two different light sources which have to be brought to a counterpart.
Был һынамыш., ябай кеше ярҙам менән уңға һулға төҫтәге контейнерҙар тура килергә тейеш түбән ползунок.
Әгәр бер нисә кеше түгел, улар торошона тап килә, тигәнде аңлата булыр был, моғайын, уларҙың ҡыҙыл-йәшел дальтоник.
Иң күп таралған төҫтәре төр тест тест үткәреү өсөн асып, дальтонизм дефициты.
Был һынамыш., the person simply needs to arrange all the given colors in the correct order of colors.
Әгәр кеше ниндәйҙер дальтонизм, ул һуңынан/ул бөтөнләй буйынса ойоштороу төҫкә-башҡа стандарт ҡарағанда, кешеләр менән сағыштырғанда, төҫтәр менән.
Төҫтәр ҡулланыу менән килешеүгә тест , һеҙ алмайсы тикшереү ҡарағанда, төҫкә төрөнә ҡытлыҡ булыуы ғына түгел, ә үҙ брутальность.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һөҙөмтә ышаныслы була алмай абсолют тест, бөтә һынау төрҙәре уңышһыҙлыҡтары өсөн ҡайһы берҙә төҫтәрҙә күреү базаһында онлайн .
Әммә күрһәткестәр юғары булһа һөҙөмтәлә теүәл һәм сифатлы профпригодность төҫө итеп күрәм , бигерәк тә ғәҙәти булмаған хәл-әгәр улар ҡабул була.
Әгәр һеҙ ҡулланыу мөмкин булыуын иҫәпкә алып дальтонизм Күреп бөтә төҫө күрмәгән өсөн идеаль.
Күңеленең, һеҙ тикшерелгән тип үҙенең, йәки һеҙ дальтоникмы булып тора юҡ икәнен күреү менән тест на дальтонизм .


text:
Өфө спорт ҡоролмалары иҫәбе буйынса артта ҡалған
Өфөлә спорт ҡоролмалары менән тәьмин итеү буйынса федераль нормаларҙан артта ҡалыу күҙәтелә. Мәҫәлән, бассейндар менән ҡала бөгөн нормала ҡаралғандың ни бары ете процентына ғына комплектланған. Был турала шишәмбе көндө Өфө хакимиәтендә үткән кәңәшмәлә физкультура һәм спорт буйынса ҡала комитеты рәйесе Сергей Степанов хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, бөгөн ҡалала мең ярым самаһы спорт ҡоролмалары иҫәпләнә. Өфөнөң Киров районы – был күрһәткес буйынса алдынғы урында – 57 процентҡа тәьмин ителгән, иң насары – Калинин районы – 20%.


text:
Ноябрҙә Башҡортостанда аҙыҡ-түлеккә хаҡтар 0,4 процентҡа артты
Бер ай эсендә аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтар 0,4 процентҡа артты. Башҡортостанстат тауар һәм хеҙмәттәргә ҡулланыусылар хаҡтары индексын баҫтырып сығарҙы. Аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙар ноябрҙә 0,5 процентҡа ҡиммәтләнде. Хеҙмәттәргә хаҡ 1,1 процентҡа артты.
Дөйөм алғанда йыл башынан ҡулланыусылар хаҡтары индексы республикала 106,2 процент тәшкил итте. Уртаса Рәсәй буйынса был күрһәткес бер аҙ түбәнерәк – 105,6 процент. Статистиктар мәғлүмәттәре буйынса, Волга буйы федераль округында индекс 104,8 проценттан алып (Һарытау өлкәһе) 106,3 процентҡа тиклем (Киров өлкәһе) тәшкил итә.


text:
Фото:
Баш ҡалала Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көнөн байрам иттеләр
Фото:
Өфөлә Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көнөн байрам иттеләр. Уның сиктәрендә баш ҡаланың Ленин майҙанында байрам концерты уҙҙы.
— Быйыл Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һәм Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы инициативаһы буйынса Славян яҙмаһына һәм мәҙәниәтенә арналған йыр-бейеү марафоны илдең бөтә субъекттарында ла бер үк ваҡытта Мәскәү ваҡыты буйынса 12 сәғәттә башланды, — тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығынан.
Башҡортостан Республикаһы Президенты исеменән концертҡа йыйылғандарҙы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова сәләмләне. Башҡортостан рустары соборынан өфөләрҙе Башҡортостан дәүләт университетының «Таусень» фольклор ансамбле һәм уның етәксеһе Елена Евдокимова ҡотланы.
Рус дәүләт академия драма театры алдындағы сәхнәлә ансамблдәр, билдәле артистар, сиркәү һәм донъяуи хорҙар сығыш яһаны. Байрамда Өфө, Салауат, Ағиҙел, Бәләбәй ҡалалары һәм Өфө районы ижади коллективтары, Салауат һәм Стәрлетамаҡ мәҙәниәт колледждары студенттары, «Ренессанс», «Своими ногами», «Шатлыҡ» бейеү театры, «Йәштәр ижады» йәштәр үҙәге, РТИ һарайы студияһы, Өфө ҡалаһының 13-сө, 113-сө музыка мәктәптәре тәрбиәләнеүселәре ҡатнашты.
Үҙҙәренең ижадтары менән тамашасыларҙы Өфө ҡалаһы хакимиәтенең «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле һәм Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармония артистары: «Далан» фольклор-эстрада төркөмө, Вадим Зәкиев һәм Руслан Сәйфутдинов, шулай уҡ башҡарыусылар Рафаэль Рәхматуллин, Алена Завьялова, фольклор ансамблдәр «Забава», «Кудринки», вокал ансамблдәр «Фанни-Микс», «Романтика», «Седьмое небо», «Кобзарь» халыҡ хоры, «ЕвроАзия» төркөмө ҡыуандырҙы.
Байрам концерты бөтә коллективтар ҡатнашлығында Глинки музыкаһына «Славься!» композицияһы менән тамамланды. Күк йөҙөнә йөҙләгән һауа шарын осорҙолар.
Сараны Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы һәм Өфө ҡалаһы хакимиәте ойошторҙо. Киләһе йылға республиканың Мәҙәниәт министрлығы был тәжрибәне республиканың район һәм ҡалаларына ла таратырға планлаштыра.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Тыныслыҡ һөйөү нигеҙҙәре өндәү менән түгел, ә билдәле изге эштәрҙә ҡатнашыу менән тәрбиәләнә»
ӨФӨ, 2014 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
СССР-ҙың/Рәсәйҙең ЮНЕСКО составына инеүҙең 60 йыллығына арналған «Рәсәй Федерацияһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы хәбәрҙәре»нең («Вестник Комиссии Российской Федерации по делам ЮНЕСКО») быйылғы 21-се һанында Башҡортостан Президенты, Рәсәй Федерацияһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы ағзаһы Рөстәм Хәмитовтың мәҡәләһе баҫылған. Төбәк башлығы баҫмаға республиканың ЮНЕСКО менән 15 йыллыҡ хеҙмәттәшлек тәжрибәһе, был халыҡ-ара ойошманың штаб-фатирында Башҡортостандың былтырғы презентацияһы тураһында һөйләй.
Рөстәм Хәмитовтың фекере буйынса, донъя үҙенсәлекле рухи, әхлаҡи, мәҙәни яҡлауға мохтаж. Был юҫыҡта кешелеклек, тыныслыҡ, рухи байлыҡ, тарихи хәтер идеяларын пропагандалаусы ЮНЕСКО-ның роле баһалап бөткөһөҙ. Республика башлығының ҡарашына, был ойошманың төп тәғәйенләнеше ошоға ҡайтып ҡала ла инде. ЮНЕСКО кешелектең баһалап бөтөргөһөҙ тәбиғи һәм рухи мираҫын һаҡлап ҡалыуҙа төп ролдәрҙең береһен башҡара, тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
— Хәҙерге донъяла кешеләр ҡайһы берҙә ысын ҡиммәттәр хаҡында онота, уларға етерлек кимәлдә иғтибар бүлмәй. Башҡортостан – нефть эшкәртеү сәнәғәте, нефть химияһы, машина эшләү үҙәктәренә эйә булыусы сәнәғәти үҫешкән төбәк. Шул уҡ ваҡытта матди булмаған байлыҡтарыбыҙ тураһында ла оноторға ярамай. Рухи яҡтан үҫеп етмәгән, әхлаҡи мәхрүм ителгән йәмғиәттә иҡтисадтың үҫеше лә була алмай. Сөнки глобаль мәғәнәлә кешелекте валюта ла, нефткә хаҡтар ҙа, Доу Джонс индексы ла берләштермәй, ә тыныслыҡ, изгелек, кеше йәнле булыу, тупланған белем идеологияһы, — ЮНЕСКО пропагандалаған, тәрән дөйөм кешелек ҡиммәттәре. Уларҙа берҙәмлек тора ла инде, бына шуның өсөн күпселек кешеләр өсөн был идеалдар яҡын һәм ҡиммәт, — тип билдәләне баҫмаға Рөстәм Хәмитов.
ЮНЕСКО менән хеҙмәттәшлекте киңәйтеү тураһында һөйләгәндә, республика башлығы программаларҙы арттырыуға түгел, ә булған проекттарға күберәк кешеләрҙе йәлеп итеүгә айырым иғтибар бирҙе. Викториналар, телекүперҙәр, сит илдәрҙә стажировка үтеүҙән башлап биосфера резерваттары һәм тәбиғи ҡурсаулыҡтар булдырыу кеүек глобаль программалар менән тамамлана. «Камиллыҡҡа сик юҡ, шуға күрә, ЮНЕСКО эшмәкәрлегенең мәҙәни, мәғариф һәм ғилми аспекттарын күп көс талап иткән эш менән даими рәүештә туйындырыу мотлаҡ. Һәм был эшкә йәштәребеҙҙе лә йәлеп итергә кәрәк. Бәләкәй йәштән алып толерантлыҡ, кеше йәнле булыу, тыныслыҡ һаҡлау кеүек донъя стандарттары менән тоташып, һуңынан оло тормошта кешеләр йәмғиәтте тарҡатыусы идеологияларҙы хуплап тормаҫ, моғайын, һәм бер ҡасан да тотороҡһоҙлоҡ өсөн ҡулдарына ҡорал алмаҫ. Тыныслыҡты һөйөү нигеҙҙәре өндәүҙәр менән түгел, ә билдәле изге эштәрҙә ҡатнашыу менән тәрбиәләнә», — тип айырып әйтте Башҡортостан Президенты, Рәсәй Федерацияһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы ағзаһы Рөстәм Хәмитов.
«Рәсәй Федерацияһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы хәбәрҙәре» ЮНЕСКО-ның рәсми баҫмаһы булып тора һәм ошо халыҡ-ара ойошманың 195 ағза булған илдәрендә таратыла. Рөстәм Хәмитовтың мәҡәләһенең тулы тексын һәм республика башлығының баҫма һорауҙарына яуаптарын «Детально» бүлегендә уҡый алаһығыҙ.


text:
Ошо шәмбелә өфөләрҙе бал байрамына саҡыралар
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Шәмбе, 12 сентябрҙә, Өфөнөң И.Яҡутов исемендәге паркында бал байрамы ойошторола.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, «Баллы Башҡортостан» йәрминкә-күргәҙмәһендә баш ҡала халҡы һәм уның ҡунаҡтары сифатлы умартасылыҡ продукцияһын һатып ала һәм яңы татлы аҙыҡтар менән таныша ала. Шулай уҡ конкурс ойошторола, унда умартасылыҡ продукцияһының сифаты, уның ассортименты, сауҙа нөктәһен биҙәү һәм районды бал байрамында күрһәтеү баһаланасаҡ. Йәрминкәне үҙешмәкәр артистарҙың сығыштары биҙәйәсәк.
Сара Өфө һәм республиканың муниципаль райондары араһында эшлекле, хужалыҡ һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу маҡсатында үткәрелә, тип билдәләнеләр ведомствола.


text:
Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп йәнә Сергей Молчанов һайланды
Октябрьский ҡалаһы ҡала округы Советы ҡала округы хакимиәте башлығы итеп Сергей Молчановты тәғәйенләү тураһында ҡарар ҡабул итте. Тантаналы сарала Совет рәйесе Айҙар Иманғолов менән Сергей Молчанов тейешле контрактҡа ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр итә ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге.
Был ваҡиғаға ҡала округы хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс үткәрелгән, унда өс кандидат — хакимиәт башлығы Сергей Молчанов, 68-се профессиональ лицей директоры Старт Цуканов һәм «Система администраторы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Рөстәм Ямалетдинов ҡатнашҡан. Конкурс йомғаҡтары буйынса Сергей Молчанов менән Старт Цуканов «БР Муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһының эксперт комиссияһы менән Октябрьский ҡалаһы ҡала округы Советына хакимиәт башлығы вазифаһына тәғәйенләүгә күрһәтелгән.
Ҡала Советы ултырышында депутаттарҙың күбеһе (23 кешенең 20-һе) Октябрьский хакимиәте башлығы итеп Сергей Молчановты тәғәйенләү өсөн тауыш биргән.


text:
«Электрон муниципалитет» форумында почтаның бер юлы тиҫтәләгән хеҙмәт күрһәтеү мөмкинлеге күрһәтелде
Штрафтар тураһында белергә, һалым буйынса бурыстарҙың күләмен асыҡларға, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләргә, табипҡа ҡабул итеүгә яҙылырға –Башҡортостандың почта бүлексәләрендә хәҙер ошо һәм башҡа бихисап хеҙмәттәрҙән файҙаланырға мөмкин. Ауырғазы районында үткән «Электрон муниципалитет–2012» Бөтә Рәсәй форумында Федераль почта элемтәһенең БР буйынса идаралығы белгестәре почта аша дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеү мөмкинлеге менән таныштырҙы.
— Интернетҡа тоташыу пункттары арҡаһында почта селтәре граждандарға, төрлө инстанцияларға йөрөмәйенсә, бер урында бихисап хеҙмәттәрҙән файҙаланырға мөмкинлек бирә, — тинеләр республика идаралығында. — Һәр почта бүлексәһендә квалификациялы бегестәр эшләй, улар кәрәкле хеҙмәтте һайларға һәм унан файҙаланырға ярҙам итәсәк. Дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр тураһындағы мәғлүмәттән тыш, бында гражданлыҡ, медицина ярҙамы, субсидиялар, мөлкәт мөнәсәбәттәре, һалым һәм йыйымдар, тәртип һаҡлау һәм хәүефһеҙлек мәсьәләләре тураһында ла белешергә була. Почта бүлексәләре аша Башҡортостан халҡы үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙары менән дәүләт власы органдарына мөрәжәғәт итә, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр, элемтә, телевидение һәм интернет өсөн түләй ала. Бер нисә ҡалала табипҡа ҡабул итеүгә һәм Росреестр идаралығына документтар тапшырыуға яҙылыу ҙа ойошторолған. «Рәсәй Почтаһы»ның үҫешкән инфраструктураһы арҡаһында электрон хеҙмәттәрҙән бөтә граждандар ҙа файҙалана ала. Быға халыҡтың ҡайҙа йәшәүе лә, шул иҫәптән төпкөл ауылдарҙан булыуы ла ҡамасауламай.
«Электрон муниципалитет» форумы ауылдарҙы мәғлүмәтләштереү мәсьәләләренә арналған. Иҫәп буйынса өсөнсө форумдың эшенә бөтә Рәсәйҙән йөҙҙән ашыу власть органдары вәкиле һәм мәғлүмәт технологиялары өлкәһе белгестәре йәлеп ителгән. Сарала ҡатнашыусылар IT-инфраструктураһын булдырыуға һәм уға ярҙам итеүгә муниципаль берәмектәр бюджеты сығымдарын ҡулайлаштырыу, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе электрон төрҙә күрһәтеү, кадрҙар әҙерләү, IT-хеҙмәттәрҙе һәм муниципалитеттарҙың мәғлүмәт-аналитика бүлектәрен һөҙөмтәле формалаштырыу һәм эшләтеү мәсьәләләрен тикшерҙе.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың Өфө мэры итеп һайланыуын хупланы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп һайланыуын хупланы.
Президент һүҙҙәренсә, ҡала башлығын һайлау процедураһын ул ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәткән. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ул тауыш биреү барышына нисек тә йоғонто яһау түгел, ә был процедураның нисек үтеүен күреү һәм аңлау өсөн сарала ҡатнашырға рөхсәт һораған.
— Властың алмашыныуы – һәр саҡ мөһим ваҡиға. Был сәйәси, иҡтисади, социаль тормоштағы яуаплы күренеш, — тине Рөстәм Хәмитов.
Ул үҙенең дә күптән түгел был һынау аша үтеүен иҫкә төшөрҙө — уның Башҡортостан Президенты вазифаһында эшләй башлауына йыл ярым тулды. Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, Ирек Ялаловҡа үҙенең булдыҡлылығын иҫбатларға, депутаттар корпусына һәм ҡала халҡына таянып эшләй алыуын күрһәтергә кәрәк буласаҡ әле.
Рөстәм Хәмитов ҡала Советы депутаттарына Өфөлә власть кимәлен түбәнәйтеүгә юл ҡуймауҙары өсөн рәхмәт белдерҙе. Уның фекеренсә, ҡала башлығы вазифаһына әҙерлекле кеше тәғәйенләнгән.
Республика Президенты, Ирек Ялаловтың ҡала мэры итеп һайланыуы – власть алмашыныуы ғына түгел, ә ниндәйҙер кимәлдә күсәгилешлелек тә, тип билдәләне. Ирек Ялалов – ҡала башлығының беренсе урынбаҫары, бынан һуң йыл дауамында республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры булып эшләне. Рөстәм Хәмитов Ирек Ялаловтың был вазифаһындағы эшмәкәрлегенән ҡәнәғәт булыуын билдәләне. Өфө ҡалаһы һәм Башҡортостан көҙгө-ҡышҡы йылытыу осорона әҙерлек, ремонт эштәре, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты яңыртыу буйынса дөйөм алғанда алдынғылар рәтендә булған, төбәктә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә яңы проекттар тормошҡа ашырылған.
— Ҡала мэры вазифаһында ышаныслы, көслө, хужалыҡсыл, ҡала хужалығы менән идара итә алырлыҡ, ҡала халҡы, ҡала округы депутаттары, предприятие етәкселәре менән яҡшы мөнәсәбәт булдырырға әҙер етәксене күрергә теләгәйнем. Был эш өсөн, әлбиттә, әҙерлекле, тормош һәм кәрәкле эш тәжрибәһе булған кеше кәрәк ине, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
11 майҙа Калинин районының 58-се мәктәбендә “Өлгөлө башҡорт ғаиләһе - 2018” конкурсы үтте. Был конкурс Калинин районы ағинәйҙәре тәҡдиме буйынса үткәрелде. 4 башҡорт ғаиләһе: Абдрахмановтар, Фазыловтар, Исламшиндар һәм Абдуллиндар көс һынашты.
Килгән ҡунаҡтарҙы Өфө ҡалаһы ҡала округы Калинин районы Хакимиәте башлығы урынбаҫары Ҡаһарманова Әлфиә Әхәт ҡыҙы тәбрикләне. Әлфиә Әхәт ҡыҙы катнашыусыларға уңыштар, тел асҡысы, маһирлыҡ теләне.
Ғаиләләр 5 һынау тотто: 1-се һынау –“Визитка”, 2-сеһе-“Видеоконкурс”, 3-сө һынау - “Ғаилә йәдкәрҙәре”, 4-сеһе- “Гир күтәреү” һәм 5-се һынау – “Ситуациялар”. Һәр ғаилә үҙзарена гена хас йолаларын, талантын, маһирлығын күрһәтте, ҡыҫҡаһы, сәскә гөлләмәһен хәтерләттеләр. Балаларҙың ихлас сығыштарын тыңлағандан һуң, милләтебеҙҙең киләсәге өмөтлө икәненә тағы ла инандыҡ.
Конкурс барышында янгыраган ҡурай, думбра моңдары конкурсанттарға, килгән ҡунаҡтарға дәрт, көс, илһам өҫтәне.
Алып барыусыларҙың оҫта, юмор менән хар сыгышты дартландереузаре сараны күркәмләндерҙе.
Ғаиләләрҙең сығыштарын жюри ағзалары ғәҙел баһаланы:
1. Абдуллиндар ғаиләһе “Милли йолаларҙы һаҡлаусы” номинацияһына.
2. Абдрахмановтар ғаиләһе “Татыу ғаилә – ил күрке” номинацияһына.
3. Исламшиндар ғаиләһе “Берҙәмлектә - көс” номинацияһына лайыҡ булдылар, а Фазыловтар ғаиләһе - еңеүсе тип танылды.
Һоҡланып та, ғорурланып та бөткөһөҙ ҡатнашыусы ғаиләләргә. Афариндар! Ҡотлайбыҙ! Тап ошондай саралар башҡорт ғаиләләрен, телебеззе һаҡлауға ҙур өлөш индерә.


text:
Ҡөрьән – хәҡиҡәттең үҙе
Новости / Иман // 18-05-2018, 07:00
Дәүләкән районының Ҡаҙанғол ауылында йәшәүсе Гөлсөм Шәмсетдинова ҡабарынҡы ғәрәп хәрефтәре менән «Алла» һүҙе яҙылған тауыҡ йомортҡаһын ҡулыма килтереп тотторғас, төрлө йылда Ер шарының төрлө урынында булған илаһи яҙмаларға бәйле мөғжизәләрҙе иҫкә төшөрҙөм...
2009 йылда Дағстанда Якубовтар ғаиләһендә тәненә Ҡөрьән аяттары яҙылған бала тыуа. Ғалимдар: «Был мөғжизәне хәҙерге фән аңлата алырлыҡ түгел», – тип яуап бирә.
Аллаһы Тәғәләнең ғәрәпсә, Ҡөрьән телендә үҙенең барлығын белдереүен, изге китапта бәндәгә ике донъяла ла бәхетле булыу юлын күрһәтеүен аңлайбыҙ. Раббыбыҙ бойорғандарҙы һәм тыйғандарҙы һанға һуҡмай, юлдан яҙып йөрөгәндәрҙе был фани донъяла ла, Әхирәттә лә күрәсәк ғазаптары, уңышһыҙлыҡтары, бәхетһеҙлектәре тураһында киҫәтә....
Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим!
Новости / Иман // 16-05-2018, 07:00
Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе яҡшы эштәр өсөн сауаптары арттырып яҙылған,гонаһтары ғәфү ителгән, мөьминдәрҙең абруйҙары күтәрелеп, йөрәктәре Хаҡ Тәғәләгә ашҡынып торған билдәле бер бәрәкәтле осорҙар менән бүләкләй. Айҙарҙың солтаны һаналған изге Рамаҙан айы ла шундай ваҡыттарҙың береһе. Был айҙа һәр мосолманға Аллаһы Тәғәләнең ризалығына, уның рәхмәтенә ирешер өсөн ураҙа тотоу фарыз. Быйыл Рамаҙан айы 16 майҙа ҡояш байыу менән башлана....
Ниәт һәм ифтар доғалары
Новости / Иман // 15-05-2018, 07:00
Ҡояш ҡалҡырҙан ике сәғәт алда сәхәр ашап бөтөп, фарыз ураҙаны тотоу өсөн ошондай ниәт әйтелә:
«Нәүәйтү ән әсүмә саумә шәһри рамаҙан. Минәл-фәжри иләл-мәғриб. Халисал-лилләһи тәғәлә».
Мәғәнәһе: «Аллаһы Тәғәлә өсөн ихласлыҡ менән таң ваҡытынан башлап, ҡояш байығанға тиклем Рамаҙан ураҙаһын тоторға ниәт ҡылдым».
...
Ураҙа айы мөбәрәк булһын!
Яңылыҡтар таҫмаһы / Иман // 15-05-2018, 06:00
15 майҙа, ҡояш байыу менән, изге Рамаҙан айы башлана. Мосолман ҡәрҙәштәребеҙ был айҙа, Аллаһы Тәғәләнең ризалығына ирешергә ынтылып, әжер-сауаптар өмөт итеп, ураҙа тота. Сөнки был – бер изгелеккә мең сауап яҙылған, ураҙа тотҡан өсөн хисапһыҙ әжер ала торған ваҡыт.
Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Әгәр ҙә кешеләр Рамаҙан айында нимә бар икәнен белһәләр, был айҙың йыл буйы булыуын теләрҙәр ине», – тигән.
Мосолман ҡәрҙәштәр, Рамаҙан айының ниндәй ҡәҙерле изге ай икәнен онотмайыҡ. Был айҙы ғибәҙәттә үткәрәйек!...
Мосолман тормошонда тиҫбе
Новости / Иман // 11-05-2018, 07:00
Тиҫбе «тәсбих» һүҙенән алынған. Тәсбих – Аллаһы Тәғәләне маҡтау-ололау, етешһеҙлектәрҙән пакланыу, доға, Алланы зекер итеү. Тиҫбе – зекерҙәрҙе һәм нәфел намаҙҙарын һанап барыу өсөн епкә теҙелгән ынйы-мәрйен бөртөктәре, муйынсаҡ. Заманында Мөхәммәт бәйғәмбәр үҙе тәсбихте бармаҡтары менән һанап барған, шулай итергә сәхәбәләрен дә өйрәткән. Ҡатын-ҡыҙға кәңәш биреп, ул: «Тәсбих, тәһлил әйтеп тороғоҙ. Әйткәндәрегеҙҙе бармаҡ менән һанап барығыҙ. Ҡиәмәт көнөндә уларҙан был турала һорау буласаҡ һәм яуап та алынасаҡ», – тигән. Әбү Һөрәйрәнең дә ятҡан килеш тәсбих әйтеп, таштарҙы йәки хөрмә емеше төштәрен ырғытып тороуы билдәле. Уның мең төйөн төйнәлгән ебе булыуы хаҡында ла риүәйәттәр бар. Төйөндәр бөткәнсе тәсбих әйтмәй тороп, ул йоҡларға ятмаған. Зекер әйтеүҙе тиҫбе менән һанап барғанда яңылышыуҙарға урын ҡалмай. Тиҫбе тартып Раббыбыҙҙы ололау, уны иҫкә төшөрөү мосолман тормошонда бик ҡәҙерле.
...
Һәр саҡта, һәр урында уҡыла торған доға
Новости / Иман // 4-05-2018, 07:00
«Әлхәмдүлиллаһи ғәләә күлли хәлин фәиннәһүү мүхәүиилүлйәә хүәәл. Раббәнәә әтиннә фид-дүнйәә хәсәнәтән үә фил-әәхирати хәсәнәтән үә ҡинәә ғәҙәбән-нәәр. Бирахматикә йәә әрхәмәр – рахимин».
Мәғәнәһе: «Һәр бер хәл өсөн Аллаһы Тәғәләгә хәмед ҡылабыҙ. Йә, Раббым, беҙгә донъяла ла, Әхирәттә лә изге хәлдәрҙе насип ит. Үә йәнә беҙҙе йәһәннәм ғазаптарынан һаҡла. Әй, рәхимле Алла, һәр нәмә һинең рәхмәтеңдәлер»....
Сабыр итеүселәргә лә сауап яҙылыр
Новости / Иман // 27-04-2018, 07:30
Түҙемлекте, ауырлыҡ килгәндә сыҙамлыҡ күрһәтеүҙе, үҙеңә хужа булыуҙы, йәмһеҙ һәм яҙыҡ ғәмәлдәрҙән тыйыла белеүҙе сабырлыҡ, тиҙәр.
Был донъя торғаны – имтихан. Кеше донъяла төрлө хәлдәргә тарый. Ҡайһы бер хәлдәр кешеләрҙе шатландыра, ҡайһылары ҡайғыға һала. Шатлыҡ ваҡытында – шөкөр итә, ҡайғылы ваҡытта сабыр итә белеү мосолманға фарыз ҡылынған.
Аллаһы Тәғәлә шулай бойора: «Бары тик сабыр итеүселәргә генә хисапһыҙ мөҡәфәттәр, сауаптар буласаҡ» («Зөмәр» сүрәһе, 10-сы аят).
Бер хәҙисендә бәйғәмбәребеҙ: «Мосолманға шатлыҡлы мәлендә лә шөкөр итеү бер хәйер сауап», – тигән....
Рәнйеш алмағыҙ!
Новости / Иман // 20-04-2018, 07:00
Бер көндө иңбашынан ҡулы ҡырҡылған бер ир урамдағы кешеләргә өндәшеп:
– Мине күргән кешеләр ғибрәт алһын. Ғәҙелһеҙлек ҡылып, кеше рәнйетмәһендәр, – тип ҡысҡырып йөрөй. Уның янында булғандар:
– Һинең менән нимә булды? Ҡайһы ереңә ҡарап ғибрәт алайыҡ? – тип һорайҙар.
– Тормошомда шундай бер хәл булды, – тип һүҙен башлай әлеге сәйер кеше. – Бик уҫал, холоҡһоҙ кеше инем. Кешене нахаҡҡа рәнйетеү минең өсөн бер ни торманы. Бер көндө балыҡсының ҙур ғына балыҡ тотоуын күреп ҡалдым. Балыҡ миңә бик ныҡ оҡшаны һәм хужанан уны миңә биреүен һораным. Ул иһә: «Мин һиңә балыҡты бушҡа бирә алмайым. Сөнки ул бөгөн минең тотҡан берҙән-бер балығым. Әгәр ҙә был табышымды бөгөн баҙарҙа һата алмаһам, балаларым ас ҡаласаҡ», – тип яуап ҡайтарҙы. Әммә мин уның балығын талап алдым....
Шәғбан айында намаҙ ваҡыты
Яңылыҡтар таҫмаһы / Иман // 16-04-2018, 15:10
Бөгөн – Миғраж кисе
Новости / Иман // 13-04-2018, 12:06
Бәйғәмбәр күккә күтәрелгән көн
Миғраж – ислам динендә ҡиммәтле һәм дәрәжәле мөбәрәк кистәрҙең береһе. Был төндә бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм күктәргә күтәрелгән, Аллаһы Тәғәлә әмере менән уға йәннәт һәм йәһәннәм күрһәтелгән.
Миғраж ‒ һүҙлектә баҫҡыс һәм юғары бер ергә күтәрелеү тигәнде аңлата. Миғраж – күккә күтәрелеү, Рәсүлүллаға бәйғәмбәрлек биреүҙең туғыҙынсы йылында Рәжәб айының 27-се кисендә була. Был мөғжизә унан башҡа һис бер бәйғәмбәргә бирелмәй. Ошо ваҡыттан алып мосолмандарға биш ваҡыт намаҙ уҡыу фарыз. Миғраж кисендә мосолмандар доға ҡылып, Ҡөрьән уҡып, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең ҡиссаһын өйрәнеп, уға мәҙхиә әйтеп, риүәйәттәр һөйләп үткәрә. Аллаһы Тәғәләгә шөкөрана итә, гонаһтарын ғәфү итеүҙе һорай....


text:
- Подробности
- Просмотров: 598
ҠАЯҒА ТӨШӨРӨЛГӘН ҺҮРӘТТӘР, мәмерйә стеналарына һәм түшәмдәренә, асыҡ ҡая өҫтәренә һәм айырым таштарға төшөрөлгән һүрәттәр рәүешендәге археологик ҡомартҡылар. Башҡарыу техникаһы б‑са Ҡ.т.һ. яҙыуҙарға (буяу пигменты м‑н эшләнгән), петроглифтарға (ташҡа соҡоп төшөрөлгән) һәм барельефтарға айырып йөрөтөлә.
Башҡортостан терр‑яһында билдәле булған Ҡ.т.һ. башлыса ҡыҙыл охра м‑н эшләнгән һүрәттәрҙән тора; уларҙың иң боронғолары таш быуатҡа ҡарай. 2—3‑әр фигуралы төркөмдәрҙән торған хайуан (үгеҙ, дөйә, мышы йәки болан, ат, мамонт, айыу һ.б.), ҡош (башлыса һыу ҡошо), кеше һынына оҡшаш һүрәттәр, геом. фигуралар, билдәләр (ҡояшты кәүҙәләндергән һ.б.) йышыраҡ осрай. Палеолит осорона ҡараған Ҡ.т.һ. — Шүлгәнташ мәмерйәһендә, Игнат ғибәҙәтханаһында, Иҙрис яҙыуҙарында, мезолит осороноҡо — Мораҙым тораһы һәм яҙыуында, неолит осороноҡо — Бурановка тораһы һәм яҙыуҙарында, энеолит осороноҡо Ҡолмәт яҙыуында табылған.
Башҡортостанда барлығы 30‑ҙан ашыу Ҡ.т.һ. табылған. Ҡ.т.һ. янында, ҡағиҙә булараҡ, ҡәберҙәр, ғибәҙәтханалар һәм торалар урынлашҡан. Ҡ.т.һ. Көньяҡ Уралда йәшәгән боронғо халыҡтың хужалығын һәм рухи мәҙәниәтен, төрлө дини ҡараштарын (ҡара: Анимизм, Тотемизм), үҫешкән йолалар системаһын сағылдыра.
В.Г.Котов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Дала бөркөтө
Дала бөркөтө (лат. Aquila nipalensis) — Ҡарсығалар ғаиләһендәге йыртҡыс ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һирәк осрай торған ҡош, һирәк ағаслы асыҡ урмандарҙа, яңғыҙ ағастарҙа оя ҡора. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡтарға оҡшағандай була. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Түбәһе ҡара-көрән төҫтә, елкәһе һарғылт ерән, яурындарында аҡ тап бар. Бөркөттән ҡара төҫтәге ҡойроғо, яурындарындағы аҡ таптары менән айырыла. Тауышы яңғырауыҡлы: «ҡъяҡ-ҡъяҡ-ҡъяҡ». Төрлө вак йәнлекте, ҡоштарҙы аулай. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас башында оялай. Ике-өс ояһы була, уларҙың диаметры 1,5 метрға етеүе ихтимал. Ике-өс аҡ йомортҡа һала.
Төçө ҡара-көрән. Түбәһе елкәһе һарғылт ерән, яурынында аҡ тап бар. Төрлө кимереүселәр — йомран, һыуыр, ҙур булмаған ҡуяндар, бәләкәй ҡоштар менән туҡлана.
Башҡортостанда һуңғы йылдарҙа ҡарағоштоң ояһы Ейәнсура, Хәйбулла, Бөрйән һәм Белорет райондарында ғына теркәлгән.
Дөйөм оҙонлоғо 60 — 85 см, ҡанатының оҙонлоғо 51—65 см, ауырлығы 2,7—4,8 кг. Инә ҡоштар ата ҡоштарға ҡарағанда эрерәк була. Ҡаҙ ҙурлыҡ. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡ һымаҡ. Дөйөм төҫө ерәнһыу көрән. Кәүҙәһенең аҫ яғы һарғылт көрән. Башҡа ҡарағоштарҙан ерәнһыу төҫө менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы көслө, яңғырауыҡлы: «ҡыйҡ-ҡыйҡ-ҡыйҡ»
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Асыҡ урындарҙа, яландарҙа, тау-таш араларында йәшәй. Ирлән, йомран, ялман, сысҡандар, һирәкләп ҡош-ҡорт аулай .
Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас баштарында, ҡая таш һикәлтәләрендә оялай. 2 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Ҡоротҡос кимереүселәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Статус[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һирәк осрай торған төр. Яйлап бөтөүгә бара.[1].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ BirdLife International (2004). Aquila nipalensis. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Retrieved on 12 May 2006. Database entry includes justification for why this species is of least concern.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные. — 2-е изд., доп. и перераб. — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 с. — C. 118—119. — ISBN 978-5-904555-77-1
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90
- Башҡортостан. 3 сентябрь 2013 й. № 173 (26523)


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Белем генә түгел, тормош дәресе лә бирҙе
Белем генә түгел, тормош дәресе лә бирҙе
Әле булһа иҫемдә: бынан 11–12 йыл элек Әбйәлил районының Салауат урта мәктәбенә уҡырға барғас, уны тәүләп күргәйнем. Ошо яғымлы апай беҙҙең класс етәксеһе, тәүге уҡытыусым булһа ине, тип уйлағайным. Ысынлап та, бәхеткә күрә, уны беҙгә уҡытыусы итеп ҡуйҙылар. Башланғыс класта төрлө темаларға ул үткәргән төрлө фәһемле класс сәғәттәре, әңгәмәләшеүҙәр һәм журналист кеүек «түңәрәк өҫтәл»дә һөйләшеүҙәр ойоштороуы беҙгә ҡыҙыҡ була торғайны. Һәр нәмәгә иғтибарлы булырға, дөрөҫ йәшәргә өйрәткән уҡытыусым Вәсилә Муса ҡыҙы Амангилдинаны (Мортазина) әле лә һағынып иҫкә алам. Сөнки уның үткәргән дәрестәре, кластан тыш саралары һәр саҡ файҙалы, фәһемле, мауыҡтырғыс булды. Бигерәк тә 2-се класта уҡыған саҡта Балалар һабантуйы үткәргәне хәтерҙә. Тирмә эшләп, боронғоса биҙәнеләр. Ҡаҙан аҫып, аш бешереп, сәй эстек. Төрлө ярыштар, башҡорт милли уйындары – тоҡ менән һуғышыу, ҡалаҡҡа һалып йомортҡа ташыу, тоҡ кейеп һикереү һ.б. ойошторолдо.
Һәр класс концерт номеры күрһәтте, һәр береһе башҡорт милли кейемен табырға тырышҡан.
«Үҙеңдең шәжәрәңде йәки фамилияңды яҡла!» кисәһе бигерәк тә хәтерҙә уйылып ҡалған. Спорт һәм мәктәптәге ярыштарҙа ла, белем яғынан да беҙҙең класс һәр саҡ алда ине.
Һәр бер кеше тормошта күңеленә яратҡан һөнәрҙе һайлай. Вәсилә Муса ҡыҙы, 8-се класты тамамлағас, Сибай педагогия училищеһына уҡырға инә һәм уны 1987 йылда тамамлағас, бер йыл Тупаҡ һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡыта. Шунан Әбйәлил егетенә кейәүгә сыға. Шул йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға инә. Тормош иптәше баш ҡалаға, хәрби вертолет училищеһына эшкә күсерелгәс, ул Өфөләге 99-сы мәктәптә уҡыта.
Әле лә арыу-талыу белмәйенсә, үҙенең педагогик эшмәкәрлеген юғары кимәлдә дауам итә. Бына 27 йыл башланғыс кластарҙа дәрестәр бирә.
– Хеҙмәтемде яратам. Элекке уҡыусыларымдан һәм дә ата-әсәләрҙән рәхмәт һүҙҙәре ишетеү миңә ҡанат ҡуя, дәрт өҫтәй, – ти ул.
Яратҡан уҡытыусыбыҙ әсәһенән ете йәштә етем ҡалып, үҙенән һуң ике һеңлеһенә, ҡустыһына, атаһына терәк булырға тырышҡан. Фирүзә һеңлеһе – фельдшер, ҡустыһы Марсель – водитель, Магнитогорск ҡалаһында эшләй. Рәбиға һеңлеһе, Өфөлә аграр университетта уҡып, иҡтисадсы һөнәрен һайлаған.
Вәсилә Муса ҡыҙы әле лә әсәһенән етем ҡалғас атаһына әйткән һүҙҙәрен хәтерләй. «Атай, һин беҙҙе балалар йортона бирмәһәң, ҡартайған көнөңдә үҙеңде ҡарттар йортона бирмәҫмен», – тип әйтә ул ҡәҙерле кешеһенә. Шул әйткән һүҙендә тора изге күңелле ҡыҙ. Өфөлә атаһы менән бергәләп 15 йыл йәшәп, ҡәҙерле кешеһен һуңғы юлға оҙата.
Уҡыусыларынан рәхмәт хаттары, открыткалар алыу – мөғәллимә өсөн оло ҡыуаныс. «Хеҙмәтемә иң оло баһа – кисәге уҡыусыларымдың рәхмәте», – ти ул.
Нәзифә ҠАРАҒУЖИНА.
Мәскәү ҡалаһы.
Һәр класс концерт номеры күрһәтте, һәр береһе башҡорт милли кейемен табырға тырышҡан.
«Үҙеңдең шәжәрәңде йәки фамилияңды яҡла!» кисәһе бигерәк тә хәтерҙә уйылып ҡалған. Спорт һәм мәктәптәге ярыштарҙа ла, белем яғынан да беҙҙең класс һәр саҡ алда ине.
Һәр бер кеше тормошта күңеленә яратҡан һөнәрҙе һайлай. Вәсилә Муса ҡыҙы, 8-се класты тамамлағас, Сибай педагогия училищеһына уҡырға инә һәм уны 1987 йылда тамамлағас, бер йыл Тупаҡ һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡыта. Шунан Әбйәлил егетенә кейәүгә сыға. Шул йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға инә. Тормош иптәше баш ҡалаға, хәрби вертолет училищеһына эшкә күсерелгәс, ул Өфөләге 99-сы мәктәптә уҡыта.
Әле лә арыу-талыу белмәйенсә, үҙенең педагогик эшмәкәрлеген юғары кимәлдә дауам итә. Бына 27 йыл башланғыс кластарҙа дәрестәр бирә.
– Хеҙмәтемде яратам. Элекке уҡыусыларымдан һәм дә ата-әсәләрҙән рәхмәт һүҙҙәре ишетеү миңә ҡанат ҡуя, дәрт өҫтәй, – ти ул.
Яратҡан уҡытыусыбыҙ әсәһенән ете йәштә етем ҡалып, үҙенән һуң ике һеңлеһенә, ҡустыһына, атаһына терәк булырға тырышҡан. Фирүзә һеңлеһе – фельдшер, ҡустыһы Марсель – водитель, Магнитогорск ҡалаһында эшләй. Рәбиға һеңлеһе, Өфөлә аграр университетта уҡып, иҡтисадсы һөнәрен һайлаған.
Вәсилә Муса ҡыҙы әле лә әсәһенән етем ҡалғас атаһына әйткән һүҙҙәрен хәтерләй. «Атай, һин беҙҙе балалар йортона бирмәһәң, ҡартайған көнөңдә үҙеңде ҡарттар йортона бирмәҫмен», – тип әйтә ул ҡәҙерле кешеһенә. Шул әйткән һүҙендә тора изге күңелле ҡыҙ. Өфөлә атаһы менән бергәләп 15 йыл йәшәп, ҡәҙерле кешеһен һуңғы юлға оҙата.
Уҡыусыларынан рәхмәт хаттары, открыткалар алыу – мөғәллимә өсөн оло ҡыуаныс. «Хеҙмәтемә иң оло баһа – кисәге уҡыусыларымдың рәхмәте», – ти ул.
Нәзифә ҠАРАҒУЖИНА.
Мәскәү ҡалаһы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Өфөлә спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеү тәжрибәһе менән алмашыу буйынса халыҡ-ара конференция бараФото: Андрей Старостин
Өфөлә спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеү тәжрибәһе менән алмашыу буйынса халыҡ-ара конференция бара
Өфөлә спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеү тәжрибәһе менән алмашыу буйынса халыҡ-ара конференция бараФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова, Арина Рәхимҡолова/.
«Өфө-Арена» комплексында спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеүҙе ойоштороу тәжрибәһе менән алмашыу буйынса халыҡ-ара конференция бара. Ҡатнашыу өсөн Башҡортостандың баш ҡалаһына Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләттәрҙең министрҙары етәкселегендә 17 милли делегация һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азия дәүләттәре ассоциацияһы, Азия һәм Тымыҡ океан өсөн иҡтисади һәм социаль комиссия, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе кеүек төбәк халыҡ-ара ойошмаларҙың, дәүләт-ара берләшмәләрҙең етәкселәре килде.
«Хәҙерге ваҡытта беҙҙең төп бурыс — күләмле спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеүҙе ойоштороу тәжрибәһе менән алмашыу һәм транспорт инфраструктураһы объекттары мираҫын файҙаланыу мөмкинлеген тикшереү», — тине Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов.
Уның һүҙҙәренсә, әлеге көндә 2018 йылда үтәсәк футбол буйынса донъя чемпионатына әҙерлек осоро башланды.
«Чемпионат уйындары дүрт сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан Рәсәйҙең 11 ҡалаһында уҙасаҡ. Ҡалалар араһы 600 саҡрым тәшкил итәсәк», — тип билдәләне министр.
Аралар алыҫ булғанлыҡтан, авиация төп транспорт төрө буласаҡ.
Министр Санкт-Петербургта һәм Түбәнге Новгородта яңы метрополитен станцияларын төҙөү пландары хаҡында ла һөйләне. Был автомобилдәргә һәм йәйәүлеләргә йөрөүҙе еңелләштерәсәк. Санкт-Петербургты һәм Мәскәүҙе тоташтырыу өсөн М-11 юғары тиҙлекле автомобиль юлын төҙөү буйынса күләмле проект ғәмәлгә ашырыла.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев билдәләүенсә, «халыҡ-ара кимәлдәге спорт сараларын — йәйге биатлон, йәштәр командалары араһында хоккей буйынса донъя чемпионаттарын, Бөтә донъя балалар уйындарын үткәреү йәһәтенән тәжрибәбеҙ ҙур. Логистиканы ойоштороу, транспорт мәсьәләһен хәл итеүҙә лә тәжрибәбеҙ етерлек».


text:
Республикала башҡорттарҙың төп һәм иң мөһим эпик әҫәре – «Урал батыр» эпосы балалар өсөн рус теленә тәржемә ителә. Тәржемәнең төп маҡсаты – рус телле уҡыусыға эпосты юғары шиғриәт булараҡ тәҡдим итеү. Баҫма Башҡортостан Милли китапханаһының республиканың 100 йыллығына әҙерләгән яңы проект альбомдарының береһе.
Башҡортостанда сәнғәт тураһында бөтәһе дүрт «Башҡортостанда театр: тарих һәм хәҙерге заман», «Башҡорт халыҡ бейеүе: тарих һәм хореография» «Этник стиль: башҡорт образы» исемле сағыу альбомдар нәшер ителәсәк. Проект 9 миллион һум күләмендә Башҡортостан Башлығы грантына лайыҡ булды.
Приглашаем к участию в акции «Мой язык – язык дружбы. Минең телем – дуҫлыҡ теле».
Желающим принять участие в акции необходимо разместить заявку в группу «Вконтакте».


text:
Һеҙҙең тормош - үҙе батырлыҡ
Исмаҡай ауылында “Һеҙҙең тормош - үҙе батырлыҡ” тип исемләнгән кисә үтте. Унда күренекле яҙыусы, романист Яныбай Хамматовтың хеҙмәттәштәре, тыл ҡаһармандары килде. Әлеге кѳндә Исмаҡай ауылында тѳрлѳ йәштәге оло кешеләр йәшәй. Тормош ауырлығы уларҙың рухын һындыра алмаған, бѳгѳнгѳ кѳндә лә улар шатлыҡлы ҡәнәғәт йѳҙҙәре, кѳр күңелдәре менән яҡындарын шатландырып йәшәй. Ололар беҙҙең кәңәшсебеҙ, терәгебеҙ, тормош йәмебеҙ. Шуға күрә лә улар менән бәйләнеште ѳҙмәйбеҙ. Ауылда ойошторолған бер сара, кисә лә уларһыҙ үтмәй.
Сираттағы байрам сараһы ла ололар ѳсѳн арналды. Ҡунаҡтарҙы матур биҙәлгән сәхнә, слайдҡа һалынған фотолар ҡаршы алды. Мәктәп директоры Ғ.Н. Хитауллина байрамды асып, тәбрикләү һүҙҙәрен еткерҙе. Балаларҙың шиғыр һѳйләүе, йыр-бейеүе, ололарҙың сығыштары менән аралаштырылып барҙы. З.Ғ. Иҙрисованың, Ф.Т. Ноғайғолованың, Г.З. Мѳхәмәтғәлинаның, Х.Ғ. Йосопованың, Д.Р. Кравцовтың сығыштары барыһының да күңеленә хуш килде. Мәҙәниәт йорто етәксеһе байрам күстәнәстәре тапшырғас, кисә сәй табыны артында дауам итте. М.Х. Хафизова, Г.Т.Ҡужакова, Ф.Ф.Хәйбуллиналар байрамды тағы ла күркәмләндереп, кәйефтәрҙе күтәреп ебәрҙе.
Исмаҡай ауылында үтәсәк киләһе сара ике дан ғаилә - Фәймә Ғариф ҡыҙы менән Ғәли Дәүләткилде улы Сафиндарға һәм Гѳлсѳм Иманғәле ҡыҙы менән Ғәлим Хәлим улы Абдрахмановтарҙың иңгә-иң терәп 50 йыл бергә ғүмер итеүҙәренә арналасаҡ.
З. ҠУЖАКОВА.