text:
31 авг. 2012 г.
Яңылыҡтар
2012 йылдың 15 сентябрендә Башҡортостан буйынса “Бөтә донъя тирә-яҡты таҙартыу көнө – 2012: әйҙәгеҙ, быны бергәләп эшләйек!” тигән киң күләмле граждандар экологик акцияһы үткәрелә. Был көндө республикабыҙ ауыл, ҡала биләмәләре экологик өмәләр үткәрәсәк.
“Башҡортостандың ете мөғжизәһе” программаһы һәм “Талҡаҫ” һыу аҫты һунарсылары республика клубының берлектәге экологик экспедицияһында ҡатнашыусылар Учалы, Сибай, Баймаҡ ҡалаларында, Түбә, Йомағужа һәм Нөгөштә булып, Урал аръяғының мөғжизәле тәбиғәтен видеокамераларға төшөргәйне. Ошо көндәрҙә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы шул хаҡта тапшырыуҙар күрһәтә башланы. 31 августа 20.45 сәғәттә һеҙ “зәңгәр экрандар”ҙан беҙҙең район тураһында “Ирәндек көҙгөһө” исемле тапшырыу ҡарай алаһығыҙ.
1-2 сентябрҙә 1812 йылғы Ватан һуғышына 200 йыл тулыу айҡанлы Бородино яланында “Бородино көндәре” халыҡ-ара хәрби-тарихи байрам үтәсәк. Был сарала ҡатнашыу өсөн Башҡортостан делегацияһы 27 августа Өфөнән юл алды. Улар составында яҡташтарыбыҙ ҙа бар: Өмөтбай ауылы мәктәбенең тарих уҡытыусыһы Айҙар Мәжитов менән Ҡаратал ауылы эшҡыуары Айбулат Байғотлин.
Мерәҫ ауыл биләмәһе ауылдағы паркты төҙөкләндереү буйынса өмә үткәрҙе. Унда ауылдың ҡатын-ҡыҙҙары, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре айырыуса әүҙем ҡатнашты. Дөйөм хеҙмәт һөҙөмтәһендә парк яңырыу кисерҙе. Биләмә башлығы Т. М. Хафизова әйтеүенсә, бындай эштәр артабан да дауам итәсәк.
2 сентябрҙә ҡаланың физкультура-һауыҡтырыу комплексында ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында район шахмат ярышы үткәрелә. Ул билдәле журналист, шахмат буйынса күп тапҡыр район чемпионы Әбделхай Буранбаев иҫтәлегенә арнала. Турнир сәғәт 10-да башлана.
23 августа Курск һуғышында еңеү көнөнә арнап, ошо аяуһыҙ яуҙа ҡатнашҡан хөрмәтле ветерандарыбыҙ В.Б. Буранбаев, Н.П. Сизиков, И.Х. Сабитов тәбрик ителде. Ветерандар ойошмаһы рәйесе Т.Ш. Бикҡолов әйтеүенсә, бөгөн районда был алыштың тере шаһиттары – өс яугир ғына ҡалған. Осрашыуҙа ветерандар Икенсе бөтә донъя һуғышы тарихында иң ҙур яуҙарҙың береһе тураһында хәтирәләре менән уртаҡлашты. Мәғлүм булыуынса, совет ғәскәрҙәре Курск дуғаһына 1,3 миллион яугир, 19,1 мең ҡорал һәм миномет, 3,44 мең танк, 2711 самолет сығара. Һуғышта еңеүҙән һуң 180 мең ҡаһарман һуғышсы Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.
Г. Иҫәнгилдина.
Ауыл хужалығы
Ураҡты тиҙ Арала тамамлау – төп бурыс
Районда урып-йыйыу, мал аҙығы әҙерләү эштәре, малсылыҡ базаларын ҡышҡа хәстәрләү дауам итә. Ауыл хужалығы бүлегенән алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, кисәге көнгә район буйынса иген культуралары 35678 гектарҙа урып-һуғылған, был планға ҡарата 73 процент тәшкил итә. Гектар ҡеүәте уртаса – 6,8 центнер, тулайым йыйым 24089 тонна. Ужым арышы – 721, бойҙай – 19588, арпа – 10115, һоло – 4466, борсаҡ 788 гектарҙа йыйып алынған. 7936 тонна орлоҡ, 4280 тонна фураж һалынған. Ашлыҡтың уңышы “Толпар” (төшөм 12,1 центнер), Башҡортостан ғилми-тикшеренеү ауыл хужалығы институтының Ҡуянтауҙағы фәнни подразделениеһы (10,2 ц), “Байҡара” (9,5 ц), Ленин исемендәге (8,5 ц) хужалыҡтарҙа, МТС-та (8,5 ц) сағыштырмаса юғары. “Мырҙаҡаев” КФХ-һы, “Толпар” ЯСЙ-һы һәм БҒТАХИ-ның Ҡуянтауҙағы подразделениеһы иң беренселәрҙән булып ураҡ эштәрен тамамланы. Ленин исемендәге, “Баймаҡ” ҒПБ-һы, “Аҡморон”, “Октябрь” хужалыҡтарында ла был тәңгәлдә эштәр аҙағына яҡынлаша. Әммә башҡа хужалыҡтар эш темпын күтәрергә ашыҡмай әле.
Хеҙмәт коллективтарында
“Баймаҡ йылылыҡ селтәре” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә үҙ һөнәренең оҫталары байтаҡ. Шуларҙың береһе – Рәжәп Ишбулды улы Сирғәлин.
Рәсми бүлек
Социаль торлаҡ төҙөү өсөн
Әлеге ваҡытта торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға һәм шәхси торлаҡ алыуға мохтаж ғаиләләр бихисап. Дәүләт тарафынан граждандарҙың был ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн төрлө саралар күрелә: социаль яҡланмаған граждандар өсөн махсус программалар эшләй, торлаҡ төҙөү, һатып алыу өсөн республика һәм федераль кимәлдә субсидиялар бирелә.
Афарин!
Баймаҡ умартасыларына – иң юғары баһа!
Гәзитебеҙҙә хәбәр ителеүенсә, 25-26 августа Өфөлә “Башҡортостан – Рәсәйҙең баллы төбәге” исемле фестиваль үткәйне. Ошо сара сиктәрендә Башҡортостан умартасыларының XII һәм “Йәш умартасы” VI республика конкурстары ойошторолдо. Был ярыштарҙа Икенсе Этҡол ауылынан танылған умартасы Азат Ниәтшин һәм Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбенән 9-сы класс уҡыусыһы Юнир Кайниев район намыҫын яҡлап сығыш яһаны һәм ҙур еңеүҙәр яулап ҡайтты. Фестивалгә муниципаль район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге начальнигы М.Ғ. Кайниев та барҙы.
Юрист кәңәше
Һәр кем үҙен яҡлай ала
Судта эшеңде үҙеңә алып барырғамы йәки юридик ярҙам һорарғамы – һәр кем үҙе хәл итә. Әлбиттә, юғары квалификациялы юристың эше өсөн түләргә кәрәк, әммә ҡайһы саҡта унһыҙ эште атҡарып булмай.
Йылы һүҙ – йән аҙығы
Һинең менән ғорурланабыҙ, әсәй !
Әсәй... Күҙҙәремде йомоп, бер нисә секундҡа тымып ҡалам. Шунда уҡ әсәйемдең тауышын ишеткәндәй булам. Уны башҡа бер кем менән бутауы мөмкин түгел. Хатта ҙурайып, оло тормош юлына аяҡ баҫҡас та, әсәйҙең тауышы, күҙҙәре, ҡулдары һәр саҡ иҫтә.
Хаттарҙан юлдар
...Ауылыбыҙҙа мәсет асылыуға күп ваҡыт үтмәһә лә, ул һүҙҙең ысын мәғәнәһендә иман йортона әүерелде. Оло йәштәге кешеләр, еңгәйҙәребеҙ унда ихлас йөрөй. Үҫмерҙәр, йәштәр ҙә килә. Тик йәш быуындың тағы ла күберәк йөрөүен теләге килә. Изге Рамаҙан айында мәсеттә төрлө саралар үткәрелде, намаҙ-аяттар уҡып, вәғәздәр тыңлап, ҡәҙер төнөн ҡаршыланыҡ. Шәхси эшҡыуарҙар Илүзә һәм Илшат Исҡужиндар ҙа беҙгә ҙур ярҙам күрһәтте. Әлбиттә, ауылдағы бар иманлы саралар Әмин ауылының имам-хатибы М.Р. Йосопов, мәзин Ф.М. Юнысовтың тырышлығы менән үтә. Уларға арымай-талмай ярҙам иткән Фәйзулла Үтәбаев, Фәнил Ишҡыуатов, Ришат Йосопов, Ғәрифә Юнысова, Вәкилә Йосопова, Миңзәлә Исҡужиналарға ла рәхмәт әйтергә кәрәк.
Зәйтүнә Күлдебаева.
Әмин-Күнзавод ауылы.
* * *
...Бер төркөм йәш йырсыларҙың, Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының йәштәр бүлеге етәкселегендә, экстремизм һәм терроризмға ҡаршы йүнәлтелгән концертын һәр кем йылы ҡабул итте. Миңә уларҙың сығышын Ҡарамалы ауылында ҡарарға насип булды. Тамашаны көслө алҡыштар менән оҙатып, халыҡ үҙенә әллә күпме дәрт-дарман алды. Тимәк, йәштәрҙең сығышы кешеләрҙең күңеленә үтеп инеп, рух осҡонон тоҡандырҙы. Дини мәғлүмәттәр биргәндә, халыҡ йырҙары яңғырағанда, ҡурай һыҙҙырғанда, әйтерһең дә, халҡыбыҙ бер-береһенә зиннәтле әйберҙәрен, саҙаҡалар биреп ҡыуанды.
Арабыҙҙа дин тотҡан йәштәребеҙҙең артыуын иҫәпкә алып, уларҙың мәнфәғәтен күҙәтеү зарур. Динебеҙҙе лә, милләтебеҙҙе лә һаҡлау – һәр кемебеҙҙең изге бурысы ул.
Бибинур Ғиззәтуллина.
Сибай ҡалаһы.
* * *
...Йәй мәле етһә, тыуған яҡты, ауылды һағынып, ял итергә ашҡынып ҡайтабыҙ. Оҙон юлда төрлө өлкәләрҙе, ҙур ҡалаларҙы үтеп, эҫелә һыуһап, киоск, магазиндарҙан минераль һыу, татлы һуттар алабыҙ. Туҡталыштарҙа ниндәй генә һыуҙар эсергә тура килмәй! Юҡ инде! Беҙҙең Дауыт ҡоҙоғоноң һыуына етмәй! Шундай уйҙар менән юлда саҡрымдарҙы, сәғәт-минуттарҙы һанап киләбеҙ.
Эйе, бер ерҙә лә юҡ бындай шифалы һыу. Беҙҙең Ишмөхәмәт ауылында ғына барҙыр ул. Алыҫ, оҙон юлдан арып-талып, ҡайтышлай туҡталып, бер ус һыу эсһәң, бөтә арыу-талыуҙарың юҡҡа сыға. Дауыт ҡоҙоғо кешеләргә бәхет, шатлыҡ килтерә ул. Шуға күрә кейәүгә сығып, яңы тормош башлаған йәш киленсәктәр һыу юлын унан башлай. Мин дә ҡайтҡан һайын көйәнтә-биҙрәләремде алып, бала сағымды иҫләп, һағынып Дауыт ҡоҙоғона төшәм.
Һыуҙарың мул, өҫтәлеп артып торһон, бер ваҡытта ла кәмемәһен ауылыма дәрт, көс, ҡеүәт биреп торған Дауыт ҡоҙоғо!
Гүзәл ӘХМӘРОВА.
Нефтеюганск ҡалаһы.
Зәйтүнә Күлдебаева.
Әмин-Күнзавод ауылы.
* * *
...Бер төркөм йәш йырсыларҙың, Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының йәштәр бүлеге етәкселегендә, экстремизм һәм терроризмға ҡаршы йүнәлтелгән концертын һәр кем йылы ҡабул итте. Миңә уларҙың сығышын Ҡарамалы ауылында ҡарарға насип булды. Тамашаны көслө алҡыштар менән оҙатып, халыҡ үҙенә әллә күпме дәрт-дарман алды. Тимәк, йәштәрҙең сығышы кешеләрҙең күңеленә үтеп инеп, рух осҡонон тоҡандырҙы. Дини мәғлүмәттәр биргәндә, халыҡ йырҙары яңғырағанда, ҡурай һыҙҙырғанда, әйтерһең дә, халҡыбыҙ бер-береһенә зиннәтле әйберҙәрен, саҙаҡалар биреп ҡыуанды.
Арабыҙҙа дин тотҡан йәштәребеҙҙең артыуын иҫәпкә алып, уларҙың мәнфәғәтен күҙәтеү зарур. Динебеҙҙе лә, милләтебеҙҙе лә һаҡлау – һәр кемебеҙҙең изге бурысы ул.
Бибинур Ғиззәтуллина.
Сибай ҡалаһы.
* * *
...Йәй мәле етһә, тыуған яҡты, ауылды һағынып, ял итергә ашҡынып ҡайтабыҙ. Оҙон юлда төрлө өлкәләрҙе, ҙур ҡалаларҙы үтеп, эҫелә һыуһап, киоск, магазиндарҙан минераль һыу, татлы һуттар алабыҙ. Туҡталыштарҙа ниндәй генә һыуҙар эсергә тура килмәй! Юҡ инде! Беҙҙең Дауыт ҡоҙоғоноң һыуына етмәй! Шундай уйҙар менән юлда саҡрымдарҙы, сәғәт-минуттарҙы һанап киләбеҙ.
Эйе, бер ерҙә лә юҡ бындай шифалы һыу. Беҙҙең Ишмөхәмәт ауылында ғына барҙыр ул. Алыҫ, оҙон юлдан арып-талып, ҡайтышлай туҡталып, бер ус һыу эсһәң, бөтә арыу-талыуҙарың юҡҡа сыға. Дауыт ҡоҙоғо кешеләргә бәхет, шатлыҡ килтерә ул. Шуға күрә кейәүгә сығып, яңы тормош башлаған йәш киленсәктәр һыу юлын унан башлай. Мин дә ҡайтҡан һайын көйәнтә-биҙрәләремде алып, бала сағымды иҫләп, һағынып Дауыт ҡоҙоғона төшәм.
Һыуҙарың мул, өҫтәлеп артып торһон, бер ваҡытта ла кәмемәһен ауылыма дәрт, көс, ҡеүәт биреп торған Дауыт ҡоҙоғо!
Гүзәл ӘХМӘРОВА.
Нефтеюганск ҡалаһы.
Һаулығым – байлығым
Матур булып олоғайыу – үҙе бәхет...
Яңылыҡтар
Иң көслө умартасылар – Баймаҡтан!
25-26 августа Өфөлә “Башҡортостан – Рәсәйҙең баллы төбәге” исемле фестиваль үтте. Ошо сара сиктәрендә Башҡортостан умартасыларының XII һәм “Йәш умартасы” VI республика конкурстары ойошторолдо. Был ярышта Икенсе Этҡол ауылынан Азат Ниәтшин, 100 мөмкинлектән 99 балл йыйып, Башҡортостандың иң көслө умартасыһы булып танылды. Йәш умартасылар конкурсында тәүгә ҡатнашҡан ҡаланың 2-се мәктәбе уҡыусыһы Юнир Кайниев та һынатманы һәм маҡтаулы 2-се урынды яуланы. Башҡортостан умартасыларының республика конкурсы киләһе йыл инде Баймаҡта үтәсәк.
Мөлкәтте һаҡлау өсөн
Баймаҡ эске эштәр бүлеге “Хәүефһеҙ йорт, фатир, автомобиль” профилактик операцияһын үткәрҙе. Сараның төп маҡсаты – халыҡтың мөлкәтен һаҡлау. Шулай уҡ фатир, йорт, автомобилдәрҙе һаҡ аҫтына алыу ойошторолдо. Граждандар ҡыҙыҡһындырған һорауҙарына 3-19-12, 2-16-54, 3-10-50 телефондары буйынса яуап алыуы мөмкин.
Акцияға ҡушылдылар
Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге “Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит!” мәрхәмәтлелек акцияһын дауам итә. Мерәҫ ауылы халҡы 3 мең һум фитыр саҙаҡаһын тапшырып, ошо изге сараға ҡушылған. 31 авгусҡа тиклем дауам иткән шәфҡәтлелек акцияһы башҡаларҙы ла битараф ҡалдырмаҫ тип ышанабыҙ.
Уңыштар һеҙгә!
29 августа Сибайҙа Бөтә Рәсәй инвалидтар ойошмалары араһында үткән “Сикһеҙлек” фестиваленең төбәк-ара ярышы ойошторола. Унда Баймаҡ инвалидтар ойошмаһынан 5 кеше көсөн һынап ҡараясаҡ. Ҡул эштәренә оҫта булған, йыр-моңға ла маһир яҡташтарыбыҙҙың ҙур уңыштар яулауын теләйбеҙ.
Сабыйға исем ҡушылды
“Мәрхәбә” мәсетендә Флүрә һәм Вилюр Иҙрисовтарҙың сабыйҙарына исем ҡушылды. Имам-хатип Рәфҡәт Хисаметдинов, балаға Әминә исемен ҡушып, мосолмандарҙың изге бурысын еренә еткереп үтәне. Ошондай саралар үткән һайын, халыҡты иманға ҡайтарған йортто төҙөгән Шәриповтарға оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.
Нәфисә Ғәйетбаева.
Ҡаратал ауылы.
Нәфисә Ғәйетбаева.
Ҡаратал ауылы.
Президент маршруттары
Р.З. Хәмитов: “Баймаҡ – үҫеш перспективаһы ҙур төбәк”
БР Президенты райондың бөгөнгө үҫешенә юғары баһа бирҙе
Билдәле булыуынса, үткән аҙнала районда рәсми эш сәфәре менән БР Президенты Р.З. Хәмитов булғайны. Республика башлығы үҙенең визиты ваҡытында райондың бөгөнгө социаль-иҡтисади тормошо менән яҡындан танышты, ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тармаҡтарының, төҙөлөш комплексының эшмәкәрлеген баһаланы, яңы проекттарҙы, Урал аръяғы төбәген иҡтисади үҫтереүҙең комплекслы программаһын тормошҡа ашырыу барышы менән ҡыҙыҡһынды, инвестицияларҙы йәлеп итеү мөмкинлеген тикшерҙе. Был хаҡта район гәзиттәрендә ентекле материалдар ҙа донъя күрҙе.
Һайлау–2012
Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районы территориаль һайлау комиссияһы составындағы үҙгәрештәр тураһында мәғлүмәт
1. Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһының 2012 йылдың 15 авгусындағы 4/6-5-се ҡарары менән “Ғәҙел Рәсәй” сәйәси партияһының Башҡортостан Республикаһындағы төбәк бүлексәһе тарафынан күрһәтелгән “Народный дом” ОУ-һы директоры Зәйнуллин Динар Фәрүәш улы Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районы территориаль һайлау комиссияһы ағзаһы итеп тәғәйенләнде.
2. Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһының 2012 йылдың 22 авгусындағы 5/11-5-се ҡарары менән Башҡортостан Республикаһы “Һаҡмар” редакция-нәшриәт комплексы дәүләт унитар предприятиеһы “Һаҡмар” гәзитенең сәнәғәт бүлеге мөдире Кейекбирҙина Сәлимә Фәрит ҡыҙы Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районы территориаль һайлау комиссияһы ағзаһы итеп тәғәйенләнде.
Ш. Моталлапов,
территориаль һайлау комиссияһы рәйесе.
территориаль һайлау комиссияһы рәйесе.
Уҡырға саҡырабыҙ
Магнитогорск дәүләт университеты
(лиц. – 26.09.2011, рег. №1842, ААА №001925, аккредитация – 08.12.2011, рег. №1235, ВВ №001248)
Төбәкте үҫтереү комплекслы программаһы
Ауыл мәктәптәрендә умартасылыҡ нигеҙҙәре
1 сентябрҙән Башҡортостан буйынса ауыл мәктәптәрендә белем алыусы балалар умартасылыҡ нигеҙҙәрен өйрәнә башлаясаҡ. Был дәрес мәктәп программаһына Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең уртаса сроклы комплекслы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә 2011-2015 йылдарға Урал аръяғында умартасылыҡты үҫтереү планына ярашлы индерелә.
Абау!
Бәлә аяҡ аҫтында,
йәки Граждандар һуғышы ваҡытындағы снаряд юҡ ителде
Граждандар һуғышы, илдәге ҡан ҡойош, ағай-эне талашҡан буталсыҡ йылдар тураһында һәр кем яҡшы беләлер. Ҡыҙылдармы, аҡтармы – барыһы ла халыҡты зар илатҡан, талаған. Кешеләрҙең бар теләге – ниндәй погон тағыуына ҡарамаҫтан, һалдаттарҙың күҙенә күренмәй, ҡасып ҡалыу булған. Күптәр ололарҙың ауыл эсендә, тирә-яҡта нисек атышыуҙарын, ҡурҡыныс шартлау тауыштары яңғырауы тураһындағы хәтирәләрен иҫләйҙер, моғайын.
ХАЛЫҠ ИҒТИБАРЫНА
2012 йылдың 1 сентябренән коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеүҙең яңы федераль ҡағиҙәләре үҙ көсөнә инәсәк
РФ Хөкүмәте тарафынан 2012 йылдың 28 мартында раҫланған “Коммуналь хеҙмәттәр ҡулланыу нормативтарын тәғәйенләү һәм билдәләү ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы 258-се ҡарар менән коммуналь хеҙмәттәргә түләү ҡағиҙәләре үҙгәрә. Төп үҙгәрештәрҙең береһе йылытыу өсөн тик йылытыу миҙгелендә генә түләү кәрәклегенә ҡағыла, был үҙ сиратында “ҡышҡы” түләүҙәрҙе һиҙелерлек арттырасаҡ һәм “йәйге” түләүҙәрҙе кәметәсәк.
РФ Хөкүмәте тарафынан 2012 йылдың 28 мартында раҫланған “Коммуналь хеҙмәттәр ҡулланыу нормативтарын тәғәйенләү һәм билдәләү ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы 258-се ҡарар менән коммуналь хеҙмәттәргә түләү ҡағиҙәләре үҙгәрә. Төп үҙгәрештәрҙең береһе йылытыу өсөн тик йылытыу миҙгелендә генә түләү кәрәклегенә ҡағыла, был үҙ сиратында “ҡышҡы” түләүҙәрҙе һиҙелерлек арттырасаҡ һәм “йәйге” түләүҙәрҙе кәметәсәк.
Коммуналь хеҙмәттәргә яңыса түләү
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ошоға тиклем беҙҙең фатирҙарҙы йылытыуға сығымдар йыл дауамына бүленгән ине, беҙ ай һайын ошо сумманың 1/12 өлөшөн түләй инек.
Хәҙер дөйөм йорт йылылыҡ иҫәпләгесе буйынса иҫәпләнгән суммаларҙан тыш, беҙгә дөйөм йорт милкен (сарҙаҡтарҙы, подъездарҙы) йылытыуға киткән йылылыҡ өсөн үҙ фатирыбыҙҙың майҙанына ярашлы рәүештә түләргә тура киләсәк. Күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүселәр өсөн был яңылыҡ отошлораҡ буласаҡ, сөнки өҫтәмә түләү уларҙың сығымдарына кәмерәк күләмдә йоғонто яһаясаҡ.
Хәҙер дөйөм йорт йылылыҡ иҫәпләгесе буйынса иҫәпләнгән суммаларҙан тыш, беҙгә дөйөм йорт милкен (сарҙаҡтарҙы, подъездарҙы) йылытыуға киткән йылылыҡ өсөн үҙ фатирыбыҙҙың майҙанына ярашлы рәүештә түләргә тура киләсәк. Күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүселәр өсөн был яңылыҡ отошлораҡ буласаҡ, сөнки өҫтәмә түләү уларҙың сығымдарына кәмерәк күләмдә йоғонто яһаясаҡ.
Тотонолған йылылыҡ өсөн йорттары йылылыҡ иҫәпләү приборҙары менән тәьмин ителгән фатир хужалары ғына түләй аласаҡ. Иҫәпләгестәр булмаһа, иҫәпләүҙәр яҡын көндәрҙә артасаҡ нормативтар буйынса башҡарыласаҡ. Идара итеүсе компания дөйөм йорт иҫәп приборҙарының фактик операторы һәм уларҙы файҙаланыуҙы ойоштороусы булып тора. Улар йылылыҡ иҫәпләү приборынан ай һайын күрһәткестәр алыу, уларҙы теркәп барыу һәм ҡулланыусы мөрәжәғәт иткән көн эсендә был күрһәткестәрҙе уға биреү өсөн яуаплы. Идара итеүсе компания шулай уҡ фатирҙарҙа йәшәүселәргә коммуналь ресурстарға тарифтар күләмдәре, уларға өҫтәмәләр, тәғәйенләнгән норматив хоҡуҡ акттары тураһында мәғлүмәт еткерергә тейеш.
Иҫәп приборҙары күрһәткестәре буйынса йылытыу миҙгелендә тотонолған йылылыҡ өсөн генә түләү яҡшымы әллә насармы? Эксперттар фекеренсә, яңылыҡтың ыңғай һәм кире яҡтары бар. Бер яҡтан, финанс йылы тамамланыуға бәйле яңынан иҫәпләүҙәр башҡарыуға нигеҙ булмай. Шул уҡ ваҡытта йыл дауамында түләүҙәр төрлөсә буласаҡ, һалҡын айҙарҙа түләүҙәр артасаҡ. Был иһә аҙ тәьмин ителгән кешеләр өсөн ауырға тура киләсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: торлаҡҡа һәм торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә түләү сығымдары дөйөм ғаилә килеменең 22 процентынан артһа, килемдәре түбән булған аҙ тәьмин ителгән граждандарға социаль ярҙам маҡсатынан субсидия бирелә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: торлаҡҡа һәм торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә түләү сығымдары дөйөм ғаилә килеменең 22 процентынан артһа, килемдәре түбән булған аҙ тәьмин ителгән граждандарға социаль ярҙам маҡсатынан субсидия бирелә.
С. Фәритова.
(РФ Торлаҡ-коммуналь министрлығы сайты мәғлүмәттәре файҙаланылды).
(РФ Торлаҡ-коммуналь министрлығы сайты мәғлүмәттәре файҙаланылды).
Һыуҙы үлсәп тотонайыҡ
2012 йылдың 1 майынан алып халыҡ эсәр һыу менән тәьмин итеү һәм һыу сығарыу селтәрҙәрен файҙаланған өсөн “Водоканал” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт менән туранан-тура иҫәпләшә башланы. Был сараһыҙҙан күрелгән аҙым үҙенең тәүге ыңғай һөҙөмтәләрен бирҙе.
Әйтергә кәрәк, ҡулланыусылар квитанцияларға индерелгән үҙгәреште һәм килешеүҙе ҡайтанан төҙөү мәжбүрилеген аңлап ҡабул итте. Был иһә беҙҙең эште бер аҙ еңелләштерҙе. Түләүгә ҡарата аңлашылмаусанлыҡ килеп тыуған осраҡта һәм квитанциялағы мәғлүмәт дөрөҫ яҙылмаған булһа, уны шунда уҡ төҙәтеү сараһы күрелә.
“Водоканал” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт менән килешеү төҙөп өлгөрмәүселәрҙең ошо көндәрҙә йәмғиәттең һыу һатыу бүлегенә килеүҙәре һорала.
2012 йылдың 1 июленән закон буйынса фатирҙарға ҡулланылған һыуҙы иҫәпләүсе ҡоролмалар урынлаштырыу ваҡыты тамамланды. Шунлыҡтан, кемдәр уны ҡуйҙыртып өлгөрмәгән, ашығығыҙ. Был хеҙмәтте беҙҙең бүлек тә күрһәтә. Уның өсөн ғариза яҙып заявка бирергә кәрәк. Ҡуйылған приборҙар һыу һатыу бүлеге хеҙмәткәрҙәре тарафынан ҡабул ителә һәм пломба ҡуйыла.
Ә инде шәхси йорттарҙа йәшәүселәр менән хәлдәр бер аҙ икенсерәк. “Водоканал” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт ҡулланылған һыу өсөн түләмәүселәргә ҡарата етди саралар күрә башланы. Бурыстары ҙур булғандарҙың эшен судҡа тапшырыу өсөн документтар әҙерләнә. Өс һәм унан да күберәк айға һыу өсөн бурыстары йыйылғандарға ҡарата суд ҡарары сығарылған. Шундай уңайһыҙ хәлгә ҡалмаҫ өсөн һыуға ваҡытында түләп барығыҙ.
Ә. Мостафин,
“Водоканал” ЯСЙ-һының һыу һатыу бүлеге начальнигы.
“Водоканал” ЯСЙ-һының һыу һатыу бүлеге начальнигы.
Росреестр хәбәр итә
Башҡортостан Республикаһы буйынса
Росреестр идаралығының “Антикоррупция”
телефоны һандары үҙгәрҙе
2012 йылдың 10 авгусынан башлап граждандар Башҡортостан Республикаһы буйынса Росреестр идаралығына коррупция факттары тураһындағы мәғлүмәтте (347) 273-64-01 телефоны аша хәбәр итә ала.
Мәғлүмәт тәүлек әйләнәһенә ҡабул ителә. “Антикоррупция” телефоны буйынса ғаризалар программа-техник комплекс ярҙамында яҙып алына һәм махсус журналда теркәлә. Мәғлүмәт буйынса идаралыҡтың структур подразделениелары һәм айырым хеҙмәткәрҙәре пландан тыш тикшереүҙәр үткәрә, аңлатмалар бирә һәм башҡа саралар күрә.
Мәғлүмәт тәүлек әйләнәһенә ҡабул ителә. “Антикоррупция” телефоны буйынса ғаризалар программа-техник комплекс ярҙамында яҙып алына һәм махсус журналда теркәлә. Мәғлүмәт буйынса идаралыҡтың структур подразделениелары һәм айырым хеҙмәткәрҙәре пландан тыш тикшереүҙәр үткәрә, аңлатмалар бирә һәм башҡа саралар күрә.
Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы
“Атайым менән йәшәргә теләйем!”
Бала... Донъялағы иң ғәзиз, иң яҡын йән эйәһе. Үкенескә ҡаршы, арабыҙҙа ошо гонаһһыҙ сабыйҙарға хыянат иткән, уларҙың тормошон кескәй саҡтан тамуҡҡа әйләндергән ата-әсәләр, өләсәй-ҡартатайҙар бар.
Рәсәй киноһы көнөнә ҡарата
Киномеханик апай
Йәшлек дәрте менән ғүмерҙең уҙғанын һиҙмәйһең дә, өлкәнәйгәс тормоштоң йәмен, тәмен, асылын, бар мәғәнәһен төшөнә башлайһың. Ҡайһы арала балалар ҙа үҫеп еткән, донъя көтөлгән, эш менән йорт араһында нисек өлгөрөлгән?! Шулар хаҡында һүҙ сыҡһа, Әсмә Фазылйән ҡыҙы матур хәтирәләргә төшөп китә.
Подписаться на: Сообщения (Atom)


c: text/html

text:
Ошо көндәрҙә Башҡортостандан Төньяҡ Кавказ биләмәһендә хеҙмәт иткән 88 полицейский Өфөгә әйләнеп ҡайтты.
Республика буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, ярты йыл эсендә тәртип һаҡсылары юлдарҙа һәм контроль-үткәреү пункттарында меңдәрсә машинаны тикшерҙе, федераль розыскылағы бер нисә автомобиль, байтаҡ наркотик тапты. Суд хөкөмөнән ҡасҡан бер нисә граждан тәфтиш органына тапшырылды. Башҡортостандың полиция отряды эш һөҙөмтәләре буйынса икенсе урын яуланы.
— Тәүге командировка бик ауыр булды.
Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов “Эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлауҙың хоҡуҡи алымдары” тигән “түңәрәк өҫтәл” ултырышында ҡатнашты.
Унда шулай уҡ Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил Борис Титов, “Граждан дәрәжәһе” дөйөм Рәсәй йәмәғәт хәрәкәте президиумы рәйесе, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереүгә булышлыҡ итеү һәм кеше хоҡуҡтары буйынса совет рәйесе Элла Памфилова, башҡа рәсми кешеләр ҡатнашты.
Ултырышта эшҡыуарҙарҙың көндәлек эшмәкәрлегендә осраған проблемалар тикшерелде.
Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил Борис Титов менән эшлекле осрашыу үткәрҙе. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү, эш шарттарын яҡшыртыу һәм хеҙмәттәшлекте яйға һалыу мәсьәләләре тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов, ҡунаҡты сәләмләп, эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил сифатындағы тәүге сәфәрен республикабыҙҙан башлағаны өсөн рәхмәт белдерҙе.
— Һеҙҙең килеүегеҙ — беҙҙең өсөн иҫтәлекле ваҡиға, — тине Президент. — Күптән түгел генә республикабыҙҙа ла эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса ошондай уҡ вәкил вазифаһы булдырылды.
Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте көндәренең нисек үтеүе хаҡында “Башҡортостан” гәзитендә ентекле генә мәҡәлә баҫылып сыҡҡайны. Ошо сәфәребеҙ хаҡында мин дә үҙемдең тәьҫораттарым, тәҡдимдәрем менән уртаҡлашмаҡсымын.
Беҙҙең делегация данлыҡлы Переделкино ижад йортонда йәшәне. Был йорт заманында СССР Әҙәбиәт фондына ҡарай ине, хәҙер ул — Рәсәй Әҙәбиәт фонды ҡарамағында. Элек бында өс тапҡыр булғайным, ҡайһы бер әҫәрҙәремде лә ошонда яҙҙым.
Туҡһанынсы йылдарҙа ике әрмән кешеһе — Галустян менән Саакян — ижад йортон ҡулдарына төшөрөп хосусилаштыра. Төп корпустарға ҡаршы, юл аша ҙур ялан бар ине.
Европаны көрсөктөң икенсе тулҡыны ҡаплап килә. Бөгөн күп илдәрҙең иҡтисадсыларын, сәйәсмәндәрен, етәкселәрен, 2008 йылдарҙағы хатаны ҡабатламайынса, һаҡланыу алымын ҡулланырға кәрәклеге борсой. Күмәкләгән — яу ҡайтарған, тиҙәр. Был йәһәттән Европа зонаһында тарҡаулыҡ һиҙелә — һәр кемгә үҙ “күлдәге” яҡын.
Билдәле, Рәсәй иҡтисадсыларын да борсомай ҡалмай киҫкен хәл. Петербург иҡтисад форумында Рәсәй Президенты Владимир Путин асыҡтан-асыҡ былай тине: “Финанс һәм бюджет дефициты менән бергә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мәсьәләне кисекмәҫтән хәл итеү дефициты ла бар. Алдынғы донъя иҡтисадының бөгөнгө эске сәйәси хәле, көндәлек ығы-зығылары арҡаһында күп аныҡ һәм принципиаль аҙымдарҙың сәйәси, партия, төркөм ҡаршылыҡтарына осрап килеүен күрәбеҙ.
Барыбыҙға ла билдәле: әгәр шарттар ҡәнәғәтләндерерлек икән, предприятиеларҙа, фермаларҙа, ғөмүмән, бар ерҙә лә күрһәткестәр юғары була. Мәҫәлән, Киров исемендәге тоҡомсолоҡ заводы малсыларының яҡшы эш һөҙөмтәләре шуға бәйле. Беҙ быға Өсбүлә һөтсөлөк фермаһына барғас инандыҡ.
— Былтыр ферма биналарының береһендә реконструкция үткәрҙек, дөрөҫөрәге, уны тулыһынса яңырттыҡ, быға 6 миллион һум аҡса тотонолдо. Тағы 2 миллион һум малсылар йортон ремонтлауға китте. Бындай сығымдарҙың, һис шикһеҙ, үҙен аҡлаясағына ышанабыҙ, сөнки кешеләрҙең эшкә теләге ундағы хеҙмәт шарттарына бәйле, — ти завод етәксеһе Рәис Шакиров.
Быйыл Ауырғазы районының Үтәймулла мәктәбендә һуңғы ҡыңғырау яңғырамаған, сөнки IХ класта уҡыусылар булмаған. Уҙған быуаттың 90-сы йылдарында тыуымдың кәмеү һөҙөмтәһе был. "Тора-бара боронғо башҡорт ауылы мәктәбенә йөрөрлөк уҡыусылар бөтөнләй ҡалмаҫмы икән?!" тигән борсоулы уй беҙҙе шул тарафтарға илтте.
— Мәктәптә балалар һанының кәмеүе — ваҡытлыса күренеш. Уҡыусылар бөтөр тип ҡурҡырға ярамай, — тип беҙҙе тынысландырырға ашыҡты Нуғаҙаҡ ауыл Советы рәйесе Рәфис Баязитов. — Бында 350-нән ашыу кеше йәшәй, туғыҙ йыллыҡ белем усағы, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушерлыҡ пункты бар, балалар баҡсаһы уңышлы эшләй. Йылдан-йыл яңы эшҡыуарҙарҙың барлыҡҡа килеүе Үтәймулланың киләсәген тағы ла өмөтлөрәк итә.
“Михайловка” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте уңғандары “Йәйҙең бер көнө йылды туйҙыра” тигән халыҡ мәҡәлен эш девизы итеп алған һәм бөгөн, ваҡыт менән иҫәпләшмәй, ең һыҙғанып мал аҙығы әҙерләү менән мәшғүл.
Беҙ килгәндә баҫыу бал ҡорто күсендәй гөжләй ине. Хужалыҡ етәксеһе Илдар Бәҙретдинов, ваҡыт табып, эш барышы менән таныштырҙы. Үлән сабыуҙа Олег Кольцов менән Александр Слободин тырышлыҡ күрһәтә. Андрей Аракчеев, Рөстәм Мостафин, Павел Михайлов йәшел массаны ферма янына өҙлөкһөҙ ташый. Бында ла эш ҡайнай: тәжрибәле тракторсы Сергей Ғәлимов үләнде яҡшылап тығыҙлай, ә Рәмил Фәррәхов килгән машиналарҙың иҫәбен алып бара.
— Хеҙмәт хаҡын ваҡытында түләйҙәр, дәртләндереү саралары ла бар. “Тимер ат”ым һынатмай, бары тик ваҡытында ҡараштырып торорға кәрәк, — ти Андрей Аракчеев.
Ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәре өсөн иң киҫкен һәм яуаплы мәл – ураҡ ваҡыты етте. Быйыл улар 1 миллион 700 мең гектар ерҙә игенде урып һуғырға тейеш. Йәйҙең ҡоро килеүе, әлбиттә, уңыш күләменә кире йоғонто яһай, шуға ла ул былтырғынан аҙыраҡ булыр тип көтөлә. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығындағы иҫәпләүгә ярашлы, быйыл иң яҡшы осраҡта бураларға ике миллион тоннаға яҡын иген һалынасаҡ. Ошо һәм башҡа мәсьәләләр тураһында Хөкүмәттә үткән кәңәшмәлә һүҙ булды.
Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Николай Коваленко әйтеүенсә, 19 июлдән 52 район ураҡҡа төшкән, бөгөнгә 200 мең гектарҙа иген урылған. Район һәм хужалыҡ етәкселәренә техниканың төҙөклөгөнә етди иғтибар бүлергә ҡушылды, сөнки йыш ҡына тап ошо арҡала эш тотҡарлана икән.
"Гидрометүҙәк" күҙаллауы буйынса, республикала яҡын арала һауа торошо үҙгәрмәйәсәк, көндәр һаман эҫе торасаҡ.
Артҡа 1 ... 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ... 44 Алға
Бит башына
Күптәрҙе донъя иҡтисады борсомай ҡалмай. Беҙ бөгөн шундай шарттарҙа йәшәйбеҙ, илдәр был йәһәттән бер-береһенә бик тығыҙ бәйләнгән. Улар араһындағы алыш-биреш, һәр береһенең тотҡан урыны халыҡтарҙың көнкүрешенә туранан-тура йоғонто яһай, күпмелер кимәлдә иҡтисади ғына түгел, социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын да уртаҡ итә. Шуға Европа илдәрен ялмап ала барған иҡтисади көрсөккә битараф ҡала алмайбыҙ. “Донъя иҡтисади көрсөгө тағы ҡабатланырмы?” Күңелдәрҙе өйкәгән ошо һәм башҡа һорауҙар менән иҡтисад фәндәре докторы Вил НОСРАТУЛЛИНҒА мөрәжәғәт иттек.
— Вил Ҡасим улы, бөгөн күп сәйәсмәндәр, иҡтисадсылар араһында донъя иҡтисади көрсөгөнөң ҡабатланыуы тураһында бәхәс тынмай. Тәүгеһенән әллә ни алыҫ та китмәнек шикелле, 2008 йыл артта ҡалып, эҙемтәләре бөтөп тә өлгөрмәгән. Һеҙҙеңсә, көрсөктөң ҡабатланыуы, хатта тәүгеһенән дә нығыраҡ булыуы мөмкинме?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Страница 474
Беренсе уҡытыусыға – тәүге һәйкәл
Новости / Мәғариф // 31-08-2010, 11:47
Белем көнө алдынан Стәрлетамаҡ ҡалаһында беренсе уҡытыусыға арналған һәйкәл асылды. 31-се мәктәп янындағы үҙенсәлекле һәйкәл мәктәпте генә түгел, ҡаланы ла биҙәп тора.
– Был – беҙҙе белем донъяһына тәүге аҙымдарыбыҙҙы яһарға ярҙам иткән, яҡшыны насарҙан айырырға өйрәткән, һәр бер уҡыусыһы тураһында уларҙың әсәйҙәре кеүек хәстәрлек күргән кешеләргә бәләкәй генә хөрмәт билдәһе, – тине ҡала хакимиәте башлығы Вәхит Әбдрәхимов, һәйкәлде асыу тантанаһында сығыш яһап....
Үҙебеҙҙә етештереләсәк
Новости // 31-08-2010, 11:45
Сит илдән ҡайтарылған ҡиммәтле ауыл хужалығы техникаһына запас частарҙы урындағы предприятиеларҙа етештереү һәм туҙған деталдәрҙе тергеҙеү сығымдарҙы ярайһы уҡ кәметеү мөмкинлеге бирә. Башҡортостан 700-ҙән ашыу деталде сит илдән һатып алмаҫҡа булды.
Әлеге ваҡытта сит илдә етештерелгән иген урыу комбайндарының һәм үҙйөрөшлө сапҡыстарҙың двигателдәрендә үҙебеҙҙә етештерелгән мотор майын файҙаланыу буйынса һынауҙар алып барыла.
«Башинформ»....
Әлеге ваҡытта сит илдә етештерелгән иген урыу комбайндарының һәм үҙйөрөшлө сапҡыстарҙың двигателдәрендә үҙебеҙҙә етештерелгән мотор майын файҙаланыу буйынса һынауҙар алып барыла.
«Башинформ»....
Донъя яңылыҡтары
Новости // 31-08-2010, 11:45
Ҡоролоҡтан күрелгән зыян ҙур, әммә...
Быйылғы ҡоролоҡ һәм аномаль эҫелек Рәсәйҙең ауыл хужалығына 37 млрд һум күләмендә зыян килтергән.
«Тәбиғәт ҡазаһы күҙәтелгән 37 төбәктең барыһында ла күпме зыян килеүенә экспертиза үткәрҙек. Хужалыҡтар октябрҙә үк тейешле ярҙам аласаҡ», – ти «Российская газета»ға биргән интервьюһында РФ ауыл хужалығы министры Елена Скрынник....
Быйылғы ҡоролоҡ һәм аномаль эҫелек Рәсәйҙең ауыл хужалығына 37 млрд һум күләмендә зыян килтергән.
«Тәбиғәт ҡазаһы күҙәтелгән 37 төбәктең барыһында ла күпме зыян килеүенә экспертиза үткәрҙек. Хужалыҡтар октябрҙә үк тейешле ярҙам аласаҡ», – ти «Российская газета»ға биргән интервьюһында РФ ауыл хужалығы министры Елена Скрынник....
Өфө вузы – еңеүсе!
Новости // 31-08-2010, 11:44
Рәсәйҙең инновацион инфраструктура үҫеше өсөн ҡаҙнанан субсидиялар алыуға конкурста еңгән 56 юғары уҡыу йорто исемлегендә Өфө дәүләт нефть техник университеты ла бар.
Еңеүселәрҙе вуздың һуңғы өс йылдағы фәнни, белем биреү һәм инновацион потенциалын анализлау һөҙөмтәләре һәм улар нигеҙендә тәҡдим ителгән үҫеш программалары буйынса конкурс комиссияһы билдәләгән....
Еңеүселәрҙе вуздың һуңғы өс йылдағы фәнни, белем биреү һәм инновацион потенциалын анализлау һөҙөмтәләре һәм улар нигеҙендә тәҡдим ителгән үҫеш программалары буйынса конкурс комиссияһы билдәләгән....
Картуф һәм йәшелсәне ситтән аласаҡбыҙ
Новости // 31-08-2010, 11:42
Быйыл республикала иген генә түгел, картуф менән йәшелсә лә уңманы. Хатта һуғарылған участкаларҙа ла «икенсе икмәк»тең уңышы былтырғынан кәмендә бер ярым тапҡырға түбәнерәк булды.
Хөкүмәт муниципаль властарға үҙ бюджет учреждениеларын һәм халыҡты картуф һәм йәшелсә менән тәьмин итеү мәсьәләһе менән үҙ аллы шөғөлләнергә ҡушты.
...
Хөкүмәт муниципаль властарға үҙ бюджет учреждениеларын һәм халыҡты картуф һәм йәшелсә менән тәьмин итеү мәсьәләһе менән үҙ аллы шөғөлләнергә ҡушты.
...
“Әсәлек капиталы”ның күләме йыл һайын ҡарала
Новости // 31-08-2010, 11:42
Бөгөн беҙҙең республикала “әсәлек капиталы”на дәүләт сертификаты алыусылар һаны 85 меңдән ашыу. Пенсия фондынан хәбәр итеүҙәренсә, 1 сентябргә “әсәлек капиталы”ның суммаһы 343378,80 һум тәшкил итә.
Әле бер тапҡыр бирелә торған түләүҙе алыр өсөн республика ҡала һәм райондарынан 5110 кеше ғариза яҙған. Әйткәндәй, уны сертификаты булған һәр кем, шул иҫәптән былтыр үҙ кәрәгенә 12 000 һум аҡса алыусылар ҙа яҙырға мөмкин. Ғаризалар ике айҙан да һуңға ҡалмай ҡаралып, аҡса күрһәтелгән иҫәпкә күсерелергә тейеш....
Береһе лә торлаҡһыҙ ҡалмаясаҡ
Новости / Башҡортостан // 31-08-2010, 11:41
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә муниципалитеттар башлыҡтары ҡатнашлығында үткән кәңәшмәлә 2005 йылдың 1 мартынан һуң иҫәпкә торған Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе тикшерелде.
РФ Төбәктәр үҫеше министрлығына Рәсәй Президенты тарафынан 2010 йылда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм һуғыш инвалидтарының 90 процентын торлаҡ менән тәьмин итеү бурысы ҡуйылды, тип хәтерҙәренә төшөрҙө кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов. Әлегә үҙенең торлаҡ шарттарын 700-ҙән ашыу ветеран яҡшыртҡан.
...
РФ Төбәктәр үҫеше министрлығына Рәсәй Президенты тарафынан 2010 йылда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм һуғыш инвалидтарының 90 процентын торлаҡ менән тәьмин итеү бурысы ҡуйылды, тип хәтерҙәренә төшөрҙө кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов. Әлегә үҙенең торлаҡ шарттарын 700-ҙән ашыу ветеран яҡшыртҡан.
...
Ғафури районында – ваҡытлыса яңы башлыҡ
Новости / Башҡортостан // 31-08-2010, 11:40
28 августа Ғафури районы муниципаль район советы ултырышында район хакимиәте башлығы вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу һәм хакимиәт башлығы бурыстарын ваҡытлыса йөкмәтеү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды.
Совет ҡарары менән район хакимиәте башлығы Әхәт Шаһиев, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, вазифаһынан үҙ ирке менән бушатылды. Совет депутаттары район хакимиәте башлығы бурысын ваҡытлыса башҡарыуҙы Ващенко Анатолий Константиновичҡа йөкмәтте. Хакимиәт башлығы бурысын ул конкурс һөҙөмтәләре буйынса муниципаль район советы тарафынан кеше тәғәйенләнгәнгә тиклем башҡарасаҡ....
Совет ҡарары менән район хакимиәте башлығы Әхәт Шаһиев, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, вазифаһынан үҙ ирке менән бушатылды. Совет депутаттары район хакимиәте башлығы бурысын ваҡытлыса башҡарыуҙы Ващенко Анатолий Константиновичҡа йөкмәтте. Хакимиәт башлығы бурысын ул конкурс һөҙөмтәләре буйынса муниципаль район советы тарафынан кеше тәғәйенләнгәнгә тиклем башҡарасаҡ....
Медсоветҡа әҙерлек тикшерелде
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 31-08-2010, 11:39
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә вице-премьер Фидус Ямалетдинов рәйеслегендә һаулыҡ һаҡлау буйынса республика Советының 2010 йылдағы күсмә ултырышы капиталь төҙөлөш объекттарының әҙерлек мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрелде.
Тәүге тапҡыр быйыл ул республиканың баш ҡалаһы Өфөлә үтәсәк. Раҫланған планға ярашлы, сираттағы медицина форумына әҙерлек барышында Өфөлә ҡайһы бер һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөү, капиталь ремонтлау, уларҙы медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыу, шулай уҡ юлдарҙы рәтләү һәм территорияларын төҙөкләндереү ҡаралған. Атап әйткәндә, әлеге ваҡытта дүрт объект – Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының акушер-гинекология корпусы, Республика клиник онкология диспансерының хирургия корпусы, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерының хирургия корпусы һәм Республика психиатрия дауаханаһы комплексы төҙөлә....
Тәүге тапҡыр быйыл ул республиканың баш ҡалаһы Өфөлә үтәсәк. Раҫланған планға ярашлы, сираттағы медицина форумына әҙерлек барышында Өфөлә ҡайһы бер һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөү, капиталь ремонтлау, уларҙы медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыу, шулай уҡ юлдарҙы рәтләү һәм территорияларын төҙөкләндереү ҡаралған. Атап әйткәндә, әлеге ваҡытта дүрт объект – Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының акушер-гинекология корпусы, Республика клиник онкология диспансерының хирургия корпусы, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерының хирургия корпусы һәм Республика психиатрия дауаханаһы комплексы төҙөлә....
Ҡышҡы спорт төрҙәрен үҫтереү өсөн
Новости / Спорт // 31-08-2010, 11:38
Рәсәйҙең Тау саңғыһы спорты һәм сноуборд федерацияһы президенты Светлана Гладышева менән осрашыуҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов беҙҙә сноуборд буйынса донъя кубогы этабын үткәреү хаҡында һөйләште.
Һәм 2011 – 2012 йылдарҙағы миҙгелдә республикала параллель слаломда сноуборд буйынса донъя кубогы этаптарының береһен үткәрергә тәҡдим итте. Башҡортостан Президенты, республикала халыҡ-ара ярыштар ойоштороу өсөн тейешле шарттарҙың барыһы ла булдырыласаҡ, тип билдәләне. Светлана Гладышева үҙ яғынан ойоштороу буйынса ярҙам күрһәтергә вәғәҙә итте....
Һәм 2011 – 2012 йылдарҙағы миҙгелдә республикала параллель слаломда сноуборд буйынса донъя кубогы этаптарының береһен үткәрергә тәҡдим итте. Башҡортостан Президенты, республикала халыҡ-ара ярыштар ойоштороу өсөн тейешле шарттарҙың барыһы ла булдырыласаҡ, тип билдәләне. Светлана Гладышева үҙ яғынан ойоштороу буйынса ярҙам күрһәтергә вәғәҙә итте....


text:
Шәкәр диабеты
Шәкәр диабеты (лат. diabetes mellītus) — инсулин (ашҡаҙан аҫты биҙе гормоны) етешмәгәнлектән, аҙыҡ менән углеводтарҙы үҙләштереүҙең боҙолоуы арҡаһында барлыҡҡа килгән сир.
Беҙ көн һайын ҡулланған аҙыҡ ҡанға шәкәр (глюкоза) биреп, бөтә тән буйлап тарала һәм энергия сығанағы булып тора. Организм был шәкәрҙе дөрөҫ файҙаланмаһа, уның ҡандағы кимәле норманан артыҡ күтәрелә. Был ҡанда һәм бәүелдә шәкәрҙең артыуына килтерә.
Йөкмәткеһе
Сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәкерле сирҙең төп сәбәбе — дөрөҫ туҡланмау һәм аҙ хәрәкәтләнеү, артыҡ тән ауырлығы. Бынан тыш, ауырыу нәҫелдән күсә, сир йәки йәрәхәт һөҙөмтәһендә көсөргәнеш кисереү ҙә ауырыуға юлыҡтырыуы мөмкин.
Саманан тыш күп ашау, организмға физик эш, көсөргәнеш етмәүе, өйҙәге һәм эштәге күңелһеҙ хәлдәр, стресс — шәкәр диабетына килтереүсе төп сәбәптәр булыуы ихтимал. Организмдағы ген кодтары менән программаға һалынған матдәләр алмашыныуы: углеводтар, майҙар һәм аҡһымдар әйләнеше тиккә генә боҙолмай. Нәҡ бына ошо тайпылыштарға бәйле лә инде шәкәр диабеты.
Глюкоза — организмдағы төп энергия сығанағы. Аш һеңдереү тракты аша ул барлыҡ күҙәнәктәргә лә тарала. Ләкин глюкозаны энергияға әйләндереү өсөн инсулин гормоны кәрәк. Ул ашҡаҙан аҫты биҙендә барлыҡҡа килә. Тап ул глюкозаның күҙәнәктәргә үтеүен тәьмин итә. Шәкәр диабеты йәки шәкәр сире организмда инсулиндың бөтөнләй бүленмәгән йәки әҙләп бүленгән осраҡтарында барлыҡҡа килә.
Ауырыуҙың билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыҙ кибеүе, сарсау, хәлһеҙлек, хәтерҙең һәм иғтибарҙың насарайыуы — шәкәр диабетының төп билдәләре. Организм ҡанда күпләп тупланған глюкозаны һейҙек аша тиҙерәк сығарырға ынтыла һәм шунлыҡтан кешенең һыу эсеү теләге көсәйә. Сирлеләрҙә асығыу тойғоһо барлыҡҡа килә, күптәре һимерә, ҡайһы берҙәре иһә ябыға. Артерияларҙағы ҡан йөрөшө боҙолоуы тромбозға, гангренаға килтереүе ихтимал. Тән тиреһе лә үҙгәрә, йәрәхәттәр оҙаҡ уңала, күреү һәләте кәмей, бөтөнләй һуҡырайыу ихтималлығы ла бар. Ҡаты диабет йыш ҡына бөйөрҙәрҙең, күҙҙәрҙең, артерияларҙың эшмәкәрлеге ҡатмарлашыуына килтерә һәм күп миҡдарҙа инсулин талап итә.
Дауалау юлдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Диабет менән сирләгәндә физкультура менән әүҙем шөғөлләнергә һәм мотлаҡ артыҡ ауырлыҡтан ҡотолорға кәрәк. Шәкәр диабетын дауалау, иң тәүҙә, организмдағы сафтан сыҡҡан матдәләр алмашыныу процесын яйға һалыуға йүнәлтелергә тейеш. Диабет менән сирләгән кешегә диета тотоу мотлаҡ. Күпселек ауырыуҙар һимереүгә дусар, шуның өсөн дә калорияларҙы сикләү ҡамасауламаҫ.
Иң мөһиме - организмда ниндәй ҙә булһа тайпылыш һиҙелгәндә, мотлаҡ табипҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк. Үҙ белдегеңә дауаланып, был мәкерле сирҙе еңеп булмай. Диабетты дауалауҙа өс төп ысул бар: диета, шәкәр кимәлен кәметеү һәм инсулин терапиялары. Ҡандағы шәкәрҙе кәметеү өсөн махсус дарыуҙар ҡулланырға кәрәк.
Диабетты иҫкәртеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Углевод алмашыныуын яйға һалыу, көндәлек туҡланыу рационына иғтибарҙы арттырыу. Был сирҙең билдәләре булмаһа ла, ҡандағы шәкәр кимәлен контролдә тотоу мотлаҡ. Анализ шәкәр ҡанда аҙ булған ваҡытта — иртәнсәк алына. Йоҡлар алдынан шәкәр кимәлен үлсәргә мөмкинлегегеҙ булмаһа, бер телем икмәк ашағыҙ, ул шәкәр кимәлен кәметергә булышлыҡ итә. Шәкәр диабеты менән сирләп тә, тулы ҡанлы тормош менән йәшәргә була, бының өсөн сәләмәт йәшәү рәүеше алып барырға, диета тоторға, йышыраҡ дауаханаға мөрәжәғәт итергә һәм даими анализ бирергә кәрәк.
Шәкәр нормаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
14 йәшкә тиклемге балаларҙа — 3,33-5,55 ммоль/л;
өлкәндәрҙә — 3,89-5,83 ммоль/л;
60 йәштән уҙғандарҙа — 6,38 ммоль/л;
ауырлы саҡта — 3,3-6,6 ммоль/л булырга тиеш
Дауалау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1922 йылдан алып шәкәр диабетын инсулин менән дауалайҙар. Күптәр өсөн йәшәү сығанағы булган әлеңге инъекцияны Канаданың йәш ғалимы Фредерик Бантинг уйлап таба һәм беренсе тапҡыр уны ҡулланып, 14 йәшлек малайҙың ғүмерен һаҡлап ҡала. 1991 йылдан башлап ноябрь айында (14 ноябрҙә — инсулинды уйлап табыусының тыуған көнөндә) Бөтә донъя шәкәр ауырыуы менән көрәш көнө билдәләнә. Бантингҡа һәм уның хеҙмәттәше Маклеодка Нобель премияһы тапшырыла.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Диабетический информационный портал (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- Сахарный диабет и всё о нём (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- Школа диабета - информационный портал (рус.) (2011-12-01). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 ғинуар 2012.
- Сахарный диабет и его лечение - Диа-Клуб (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 5 ғинуар 2011 тикшерелгән.
- Российская диабетическая ассоциация (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- Инвалидность при сахарном диабете (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2011. 20 август 2011 тикшерелгән.
- Современные стандарты медицинской помощи пациентам с сахарным диабетом (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- American Diabetes Association (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- International Diabetes Federation (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- Отчёт экспертной комиссии по сахарному диабету. Отчёт комитета по диагностике и классификации сахарного диабета (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 7 август 2009 тикшерелгән.
- Стандарт медицинской помощи больным сахарным диабетом. Диагностика. Лечение. Медикаменты. Утвержден приказом Министерства здравоохранения и социального развития Российской Федерации № 262 от 07.04.2005 (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2011. 3 ғинуар 2011 тикшерелгән.
- Сахарный диабет 2 типа – коварство «двуликого Януса». Статья из журнала НМТ 01.2007 (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 ғинуар 2012. 22 февраль 2011 тикшерелгән.
- Сахарный диабет — Помощь больным сахарным диабетом. Истории людей с сахарным диабетом.
- Сайт посвященный сахарному диабету (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 ғинуар 2012. 17 ғинуар 2012 тикшерелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алан Л. Рубин. Диабет для «чайников» = Diabetes For Dummies — 2-е изд. — М.: «Диалектика», 2006. — Б. 496. — ISBN 0-7645-6820-5.
- Клиническая эндокринология. Руководство / Н. Т. Старкова — издание 3-е переработанное и дополненное. — Санкт-Петербург: Питер, 2002. — 576 б. — («Спутник Врача»). — ISBN 5-272-00314-4.
- Михайлов В. В. Основы патологической физиологии. Руководство для врачей / Б. М. Сагалович — М.: Медицина, 2001. — 704 б. — ISBN 5-225-04458-1.
- Питер Дж Уоткинс. Сахарный диабет = ABC of Diabetes / М. И. Балаболкин — 2. — М.: Бином, 2006. — 134 p. — 3000 экз. — ISBN 5-9518-0156-7.
- Книга «Diabetes» Автор: John A. Colwell
- Ягудина Р. И., Куликов А. Ю., Аринина Е. Е. Фармакоэкономика сахарного диабета второго типа // М.: OOO «Медицинское информационное агентство», 2011. — 352С.
- Х. Астамирова, М. Ахманов Настольная книга диабетика. Пятый вариант — М.: Эксмо, 2010. — 7 000 экз. — ISBN 978-5-699-42830-4.
- Х. Астамирова, М. Ахманов Большая энциклопедия диабетика — М.: Эксмо, 2003. — 5 000 экз. — ISBN 5-699-04606-2.
- М. Ахманов Диабет в пожилом возрасте — СПб.: Невский проспект, 2000. — (Советует доктор). — 15 000 + 15 000 экз. — ISBN 5-8378-0068-9.
- И. И. Никберг, И. А. Чайковский, М. С. Ахманов Лечение диабета в XXI веке. Реальность, мифы, перспективы — СПб.: Вектор, 2011. — (Школа диабета). — 2 000 экз. — ISBN 978-5-9684-1714-5.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Рөстәм Хәмитов РФ һәм БР дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов РФ һәм БР дәүләт наградаларын тапшырҙы
Ордендар, айырмалыҡ билдәләре, Почет грамоталары һәм исемдәр менән барлығы 54 кешенең һөнәри ҡаҙаныштары баһаланды. Улар сәнәғәт, транспорт һәм элемтә, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, банк өлкәһе, дәүләт хеҙмәте, муниципаль идара итеү, һайлау системаһы, хәүефһеҙлек, социаль хеҙмәттәр, ҡунаҡхана комплексы, сервис, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм фән, мәҙәниәт, китапхана эше, физкультура һәм спорт, матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә эшләй.
Исемелек - беркетелгән файлда
Исемелек - беркетелгән файлда
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Төбәк-ара көйәрмәндәр ойошмаһы теркәлде
РФ Юстиция министрлығының БР буйынса идаралығы тарафынан "Салауат Юлаев" көйәрмәндәренең Төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы — "СоЮз"ды теркәү тураһында ҡарар ҡабул ителде, тип хәбәр итте Идаралыҡтың йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса етәксеһе ярҙамсыһы Андрей Игнатенко. Яңы ғына төҙөлгән коммерция булмаған ойошма уставынан күренеүенсә, "СоЮз"ды ойоштороусылар үҙ алдарына бик лайыҡлы маҡсаттар ҡуя. Был, атап әйткәндә, "клуб көйәрмәндәрен берләштереү, уларҙың мәнфәғәттәрен яҡлау, хоккей клубын юғары спорт һөҙөмтәләренә өлгәшеүгә рухи дәртләндереү, хоккейҙы популярлаштырыу һәм пропагандалау, көйәрмәндең объектив, хоккейҙы аңлаған, агрессив булмаған, интернациональ һәм командаға тоғро кеүек ыңғай әхлаҡи йөҙөн формалаштырыу, көйәрмәндәр хәрәкәте инфраструктураһын булдырыу һәм күмәк спортты үҫтереү".
"СоЮз" ағзалары Өфөлә генә түгел, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында ла йәшәүе һәм эшләүе арҡаһында йәмәғәт ойошмаһы төбәк-ара статус алды. Атап әйткәндә, яңы коммерция булмаған ойошманың әле үк Мәскәүҙә, Санкт- Петербургта һәм Когалымда бүлексәләре бар.


text:
ӨДАТУ-ла халыҡ-ара конференция асылды
Өфө дәүләт авиация-техник университетында "Симметриялар һәм дифференциаль, интеграль-дифференциаль тигеҙләмәләрҙе аныҡ сисеү" MOGRAN-13 халыҡ-ара конференцияһы асылды.
Рәсәй, Швеция, Төркиә, Иран, Германия һәм Румынияның төп ғалимдары математик моделләү проблемаларына төркөм анализының математик ысулдары һәм ҡушымталары өлкәһендә яңы идеяларҙы тикшерәсәк.
Бындай юғары кимәлдәге ғилми конференцияны Өфөлә үткәреү ғалимдарыбыҙҙың фундаменталь математик тикшеренеүҙәр өлкәһендә статусы юғары булыуын иҫбатлай.


text:
Башҡортостанда ислам академияһы буласаҡ
— Башҡортостандан бер төркөм студенттар артынан самолет ебәреү республикала исламға уҡытыу өсөн мөмкинлектәрҙе киңәйтеү зарурлығын күрһәтте, — тине 3 февралдә үткән матбуғат конференцияһында БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе урынбаҫары Аббас Ғәлләмов.
Бөгөн Мысырҙан алып ҡайтылған студенттарҙың күбеһе «Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университетында уҡый. Был университет һуңғы ваҡытҡа тиклем теләүселәрҙең барыһын да ҡабул итте, шуға күрә исламды тәрән өйрәнергә ынтылыусы йәштәр араһында айырыуса ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Сит илдә уҡытыу был өлкәлә Рәсәйҙә юғары квалификациялы уҡытыусылар етешмәүе менән дә аңлатыла. Шуға ҡарамаҫтан, Башҡортостан властары, БР мосолмандарының Диниә назараты менән килешеп, республикала ислам академияһы ойошторорға ниәтләй, унда уҡытыу өсөн сит илдән белгестәр ҙә саҡырыласаҡ.
— Шул рәүешле беҙ сит ил ислам университеттарына тулы хоҡуҡлы альтернатива булдырасаҡбыҙ, Ҡөрьәнде иң юғары кимәлдә өйрәнеү мөмкинлеге ойошторасаҡбыҙ, — тип билдәләне Аббас Ғәлләмов.


text:
Фото:
Күмертау эшҡыуарҙары менән Рөстәм Хәмитов бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫеше мәсьәләләрен тикшерҙе
Фото:
16 апрелдә Күмертауҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың көньяғына эш сәфәре сиктәрендә ҡала вәкилдәре менән осрашты. Улар республика башлығына бизнес үҫешен тотҡарлаған бер нисә мәсәьәлә хаҡында һөйләне. Шулар иҫәбендә – әйләнештә средстволарҙың етешмәүе, кредиттар буйынса ставкаларҙың көс еткеһеҙ булыуы, административ кәртәләр һәм электр энергияһына юғары тарифтар.
Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәтенең Рәсәй Энергетика министрлығы менән үҙ-ара килешеп эш итеүе арҡаһында Башҡортостанда электр энергияһы тарифтарына бәйле хәлдәрҙе тотороҡландырыуға өлгәштек, тип билдәләне. Һөҙөмтәлә тарифтар үҫеше ярайһы кәмегән һәм 2011 йылда бәләкәй һәм урта бизнес субъекттарына, шулай уҡ бюджет ойошмаларына 10-15 процент тәшкил итәсәк. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда электр энергияһына тарифтар күрше төбәктәргә ҡарағанда күпкә кәмерәк.
Кредиттар хаҡында һөйләгәндә, эшҡыуарҙар үҙҙәре өсөн 10 процентҡа тиклемге күләмдәге ставканы ҡулай тип һанай.
— Банктарҙың аҡсаһы бар, әммә кредиттарҙы теләр-теләмәҫ кенә бирәләр, — тине Рөстәм Хәмитов. – Был проблеманы тикшерербеҙ.
Эшҡыуарҙар Рөстәм Хәмитовҡа атап әйткәндә федераль күҙәтеү органдары менән булдырылыусы административ кәртәләргә зарланды. Республика Президенты эшҡыуарҙарҙан был тема буйынса бөтөн мәғлүмәтте йыйыуҙарын һораны, артабан йыйылған материалдар нигеҙендә Рәсәй Хөкүмәтенә дәғүәләр белдерергә мөмкин буласаҡ.
— Кәртәләрҙе чиновниктар булдыра. Мәҫәлән, экологтар тирә-яҡ мөхиткә йоғонто яһауға түләү индерә. Форма буйынса был дөрөҫ, ләкин асылда – мыҫҡыллау, — тине Рөстәм Хәмитов, эшҡыуарҙарҙың был йыйым буйынса иҫәп-хисап биреүҙең үтә ҡатмарлы булыуына зарланыуын ишеткәс.
Рөстәм Хәмитов, тиҙҙән йыйылған һалымдарҙың ҙур өлөшө урындағы бюджеттарҙа ҡалдырыласаҡ, тип хәбәр итте.
— Республиканың Финанс министрлығы ла ошоға ориентирланған, — тине Рөстәм Хәмитов.
Билдәләп үтәйек, Күмертау бюджеты 48 процентҡа үҙенең ресурстары иҫәбенә формалаша. Был күрһәткесте арттырыу өсөн яңы предприятиелар һәм эш урындары булдырырға кәрәк, ә был мәсьәлә инвесторҙар йәлеп итеүҙе талап итә.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Бәләбәй предприятиеларында булды
Фото:
1 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Бәләбәй районында булды.
Бәләбәй районы буйлап эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты «Почет билдәһе» орденлы Бәләбәй һөт комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды. Предприятие 1932 йылда булдырылған. Һөт эшкәртеү һәм һөт аҙыҡтары етештереү комбинат эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булып тора. 2011 йылдың 1 сентябренә ҡарата оҙатылған продукция күләме 1 миллион 300 мең һум тәшкил иткән. Предприятиела йәмғеһе 500-ҙән ашыу кеше эшләй, уртаса эш хаҡы – 17 мең һум.
Һуңғы өс йыл эсендә һөт комбинатында технология процестары яңыртылған. Был маҡсаттарҙа ҡулланылған инвестицияларҙың дөйөм күләме 515 миллион һумдан артҡан. Бынан тыш, ағымдағы йылдың аҙағына тиклем предприятие сырҙарҙы фасовкалау буйынса 80 миллион һумлыҡ ике автоматлаштырылған линия алырға планлаштыра. Киләсәктә бында сырҙарҙың яңы төрҙәрен етештерергә уйлайҙар.
Башҡортостан Президенты комбинаттың етештереү майҙансыҡтарын ҡараны. Заманса һәм Рәсәйҙә уникаль булған ҡорамаладар менән йыһазландырылған яңы сыр етештереү цехында Рөстәм Хәмитов сыр етештереүҙең тулы циклы менән танышты. Бынан һуң республика башлығы продукцияны төрөү участкаһында, сыр һаҡлау бинаһында һәм башҡа участкаларҙа булды.
Шулай уҡ Бәләбәйҙә Рөстәм Хәмитов "Бәләбәй "Автонормаль" заводы" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятиеға 1971 йылда нигеҙ һалынған. Уның эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – автомобиль сәнәғәте өсөн беркетеү изделиелары һәм тулы цикллы пружиналар етештереү. Ағымдағы йылдың аҙағына тиклем бында 4,8 миллиард һумға йәмғеһе 44,8 мең тонна беркетеү изделиелары етештереү планлаштырыла.
Һуңғы йылдарҙа предприятиела бер нисә эре инвестицион проект тормошҡа ашырылған. Техник үҫешкә ҡулланылған инвестицияларҙан тыш, 160 миллион һумдан ашыу аҡсаны завод социаль өлкәгә, атап әйткәндә бассейнлы спорт-һауыҡтырыу комплексын төҙөүгә йүнәлткән.
Производствоны диверсификациялау сиктәрендә быйыл нефть һәм газ сәнәғәте предприятиелары өсөн етештерелгән продукция исемлеген үҙләштереү һәм киңәйтеү буйынса эштәр алып барыла.
«БелЗАН»да йәмғеһе 5600 кеше эшләй. Уларҙың уртаса эш хаҡы 14 мең һумдан аша.
Предприятиела Рөстәм Хәмитов завод цехтарын ҡараны һәм изделиелар етештереү технологиялары менән танышты.
Башҡортостан Президенты предприятиела ҡул менән эшләүҙең ҡайһы саҡта урынһыҙ булыуын, ҡайһы бер участкаларҙа эште автоматлаштырырға мөмкин булыуын билдәләне. Рөстәм Хәмитов завод етәкселегенә артабан производствоны яңыртыу юлдары хаҡында уйларға тәҡдим итте, тип хәбәр итә республика Президентының матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан — кадастр инженерҙары һаны буйынса лидерҙар рәтендә
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Берҙәм федераль реестрҙа иҫәптә торған 36 мең профессиональ кадастр инженерҙарының 1237-һе Башҡортостанда эшмәкәрлек алып бара.
Республика ошо күрһәткес буйынса Татарстанды, Пермь крайын, шулай уҡ Ырымбур, Һарытау, Һамар һәм Нижегород өлкәләрен уҙып китеп, Волга буйы федераль округында алдынғы урынды биләй. Әлеге төбәктәрҙең һәр береһендә кадастр инженерҙарының һаны 900 кешенән артмай. Волга буйының башҡа субъекттарында был күрһәткес тағы ла түбәнерәк.
Башҡортостан Краснодар крайынан, Мәскәү өлкәһенән һәм Мәскәү ҡалаһынан ғына бер аҙ ҡалыша.
«Кадастрҙар эше баҙарында ер участкаларына ҡарата монополистарҙың булмауы, белгестәр араһындағы конкуренция төбәктә кадастр инженерҙарының уңышлы эшләүе өсөн бөтә шарттар ҙа булдыра», — тип белдерҙе Росреестрҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Игорь Шеляков.


text:
- Подробности
- Просмотров: 301
ҠОЯШСӘСКӘ (Helianthemum), ладанник һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 100 төрө билдәле; Евразияла, Төньяҡ Африкала таралған. Башҡортостанда башҡорт Ҡ. һәм тәңкәле Ҡ. үҫә. Мәңге йәшел ваҡ ярым ҡыуаҡ. Һабағы тармаҡлы, төҙ, күтәрелеүсән йәки түшәлеүсән, аҫҡы өлөшөндә ағасланған, япраҡ йөйҙәренән алып ҡыҫҡа быуынлы (башҡорт Ҡ.), үрмәксе ауы һымаҡ төклө (тәңкәле Ҡ.), бейеклеге 10—30 см.
Япрағы ҡапма‑ҡаршы, бөтөн, оҙонса‑овал, ланцет йәки ҡыяҡ‑ланцет, ҡолаҡсынлы йәки ҡолаҡсынһыҙ, өҫ яҡтан һирәк төк м‑н ҡапланған, аҫ яҡтан аҡ кейеҙ һымаҡ төклө. Сәскәһе ҡара‑һары йәки ҡыҙғылт һары төҫтә, яңғыҙар йәки һирәк бөтөркәлә, суҡҡа йыйылған, һәр ваҡыт ҡояшҡа табан борола. Май—авг. сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы күп орлоҡло ҡумта, авг.—сент. өлгөрә. Эзбизташ, аҡбур һәм ҡырсынташлы битләүҙәрҙә, тәңкәле Ҡ. ҡарағай урмандарының аҡландарында үҫә.
Эндемик башҡорт Ҡ. — һирәкләп Башҡортостандың Урал алдында (Дыуан р‑ны), Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында (Бөрйән, Ишембай, Учалы р‑ндары); тәңкәле Ҡ. башлыса Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында осрай. Составында алкалоидтар, дуплаусы матдәләр, флавоноидтар һ.б. бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Декоратив, баллы үҫемлектәр. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ә.Х.Ғәлиева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйттеФото: Олег Яровиков
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйтте
Сораман ауылы халҡы Рөстәм Хәмитовҡа яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйттеФото: Олег Яровиков
Учалы районының Сораман ауылында һыу үткәргесе астылар. Хәҙер урындағы халыҡҡа һыуға ике километр алыҫлыҡҡа йөрөргә йәки ауылдағы берҙән-бер ҡойоға сиратҡа баҫырға кәрәкмәй. Уның урынына 15 һыу колонкаһы килде. Таҙа һыу йорт эргәһендә генә – бының турала Сораман халҡы күптән хыяллана ине. Ауыл халҡы шәмбе, 18 ғинуарҙа, Учалы районы буйынса эш сәфәрендә булған республика Президентына яңы һыу үткәргесе өсөн рәхмәт әйтте.
Дөйөм 4,2 километр оҙонлоҡтағы һыу үткәргесе төҙөлөшө 2012 йылдың октябрендә «2013 йылға тиклем ауыл үҫеше» федераль маҡсатлы программаны тормошҡа ашырыу сиктәрендә башланды. Был маҡсатҡа республика адреслы инвестиция программаһынан һигеҙ миллион һум самаһы, РФ бюджетынан миллион ярымдан ашыу аҡса бүленде. Төҙөлөш-монтажлау эштәрен «Техноресурс» йәмғиәте (Сибай ҡалаһы) башҡарҙы.
Шул арала өҫтә әйтелгән программа средстволарына 2013 йылда Иманғол ауылында һыу үткәргесе төҙөлгән, алдағы йылдарҙа һыу үткәреү селтәре тағы ла 12 ауыл биләмәһендә төҙөләсәк – 2014 йылға Иҫке Байрамғол, Сәфәр, Ҡунаҡбай, Мансур ауылдарында селтәр төҙөлөшөнә дәүләт экспертизаларының ыңғай һығымтаһы алынған.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә капиталь ремонт үткәреүгә аҡса бүлеү тәртибен һәм шарттарын раҫланылар
Башҡортостан Хөкүмәтендә капиталь ремонт үткәреүгә дәүләт ярҙамын күрһәтеү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
Дәүләт ярҙамы Башҡортостан бюджетынан милекселәрҙең күп фатирлы йортты капиталь ремонтлауға һайланған аҡса йыйыу алымына ҡарамаҫтан бүленсәк.
Торлаҡ хужалары 10 июлгә тиклем күп фатирлы йорттарҙың дөйөм мөлкәтен капиталь ремонтлау өсөн аҡсаны йыйыу ысулы менән билдәләнергә тейеш: йәки «БР Төбәк операторы» иҫәбендә, йәки махсус иҫәп асырға. Түләмдәрҙе граждандар октябрҙән башлап түләй башларға тейеш: алты ҡатҡа тиклемге йорттарға дөйөм майҙандың бер квадрат метры өсөн 5 һум 20 тин һәм алты ҡаттан күберәк булған йорттарҙа дөйөм майҙандың бер квадрат метры өсөн 5 һум 80 тин.
БР Хөкүмәтенең ҡарарына ярашлы шулай итеп дәүләт ярҙамын алыусылар – «Төбәк операторы» фонды, торлаҡ милекселәре ширҡәте, торлаҡ-төҙөлөш кооперативтары һәм мотлаҡ шарттарҙы үтәгән идара итеү ойошмалары.
Дәүләт ярҙамын күрһәтеү күләме, ваҡыты һәм тәртибе күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау республика программаһының ҡыҫҡа ваҡыттағы тормошҡа ашырыу пландары менән билдәләнә.


text:
Төбәк иҡтисады үҫешенә инвестициялар күләме 2013 йылда - 266,2 миллиард һумға тиклем үҫкән
2013 йылда республика иҡтисады үҫешенә йүнәлтелгән, төп капиталға инвестициялар күләме 266,2 миллиард һум суммаһы менән баһалана, ул 2012 йылғы күрһәткестәрҙән 8 процентҡа күберәк, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Абсолют күрһәткестәр буйынса республика Рәсәйҙә 12 урында тора. Волга буйы федераль округында Башҡортостан Татарстандан (520,5 миллиард һум) һәм Түбәнге Новгород өлкәһенән (272,2 миллиард һум) һуң тора.
Төп капиталға төп аҡса һалыуҙар күләме биналар һәм ҡоролмалар төҙөлөшө (иҡтисадҡа бөтә инвестициялар суммаһының 37,6 процент) һәм машиналар, ҡорамалдар һәм транспорт саралары алыуға (33,3) тура килгән. Торлаҡ төҙөлөшөнә бөтә инвестицияларҙың 23,7 проценты йүнәлтелгән.


text:
Йыһат Солтанов. Фәһемле ҡиссалар яҙыусы23.03.2017 14:13
ФӘҺЕМЛЕ ҠИССАЛАР ЯҘЫУСЫ
(Мастер поучительных, мудрых рассказов)
на башкирском языке
Миләүшә Годбод (ҡыҙ фамилияһы Ҡолмөхәмәтова) һылыуҙың 2015 йыл Өфөлә З. Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә донъя күргән «Йылдар тыуҙырған юлдар» исемле тос йыйынтығын ҡәнәғәтләнеп уҡыным. Республикабыҙ ваҡытлы матбуғатында төрлө жанрҙағы сығыштары менән ярайһы уҡ билдәле булған әҙибәнең тәржемәи хәле менән яҙа-йоҙа ғына белештерә инем: баш ҡалабыҙҙың төрлө мәктәптәрендә башҡорт теле уҡытыусыһы, гәзит-журнал редакцияларында (башҡорт һәм урыҫ телдәрендә) уңышлы эшләгән журналист һәм... көтмәгәндә Европаның үҙәгендә урыҫ телендә яҙыусы Готбод булып танылған, шул уҡ ваҡытта үҙенең матур әсә телендә яҙышыуынан өҙөлмәй, республикабыҙ баҫмаларында ҡатын-ҡыҙҙарса әүҙемән ҡатнашыуын дауам иткән егәрле ҡәләм эйәһе...
Эйе, «ете диңгеҙ аръяғында» ятҡан сит ил тупрағында ла тап күркәм Уралындағылай һутлы бөрөләнеп япраҡ ярырға, сәскә атырға һәм татлы ижад емештәрен бирергә була икән, әгәр ҙә ки рухи тамырҙарың тыуған тупрағыңдан йолҡонмаһа, гөлсәскәле ябалдашың йәмле Һаҡмар һәм Ағиҙел буйҙарының йәнсихәтле ел-ямғырҙарынан һутланһа һәм һулаһа... Мәҡәләмде «ҡиссалар» һүҙенән башлауымдың хикмәте – китаптағы әҫәрҙәрҙең шәхсән үҙем тоҫмаллаған (бәлки, яңылышамдыр ҙа!) жанр үҙенсәлегендә. Билдәле булыуынса, боронғо матур әҙәбиәттәге ҡисса жанры – изге пәйғәмбәрҙәрҙең (ғөмүмән, күренеклеләрҙең) матди ҙа, рухи ҙа тормош сәхифәләрен берҙәй иңләгән хикәйәт, француздарға ул, берәүҙәр билдәләүенсә, тарыраҡ ҡоласлы (шәхестең күп ҡырлы булмышының мөһим бер һырын ғына күҙаллаған) «эссе» жанры булып кергән. Ә китап авторы, миңә ҡалһа, алымдарҙың икеһенә лә эйә.
Йыйынтыҡтың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти тураһындағы эссе менән асылыуы күңелемде яуланы. Сөнки һуңғы заман «халыҡ»лыларҙың ҡайһы берҙәренең самаһыҙ мин-минлек күләгәһе һуҙылыуҙан мәшһүребеҙҙең ижады ҡапланып уҡ бара ине, Миләүшә һылыуҙы ла, моғайын, ошо хәл борсоғандыр. Ә ниңә ул ҡиссаның ҡыҫҡарағын, эссены, һайланы икән, тиһәк, әҙәбиәт һөйөүселәрҙең теманан ныҡ хәбәрдарлығы иҫәпкә алынғандыр. Шуға күрә «пәйғәмбәр»ҙең сағыу ике балҡышына иғтибарҙы йүнәлтә: кешелеклелек сифаты һәм лирика. Тәүгеһенә, сурытып тормайынса, бер генә миҫал килтерә: «Мәҫәлән, – ти ул, – данлы генерал Доваторҙың атлы корпусында хеҙмәт итеүсе шағиркавалерист Яҡуп Ҡолмойҙоң яу яланында эйәргә һалып яҙған шиғырҙарын 1942 йылда ул бер йыйынтыҡҡа туплап китап итеп баҫтырып сығара». Һуғыш осороноң матди һәм рухи ауырлығын, ҡатмарлылығын иҫәпкә алайыҡ. Шул замандағы әллә ҡайҙа ут эсендә «юғалып» йөрөгән йәш шағирҙың һуғыштан һуң мәшһүр лирик шағир булып өлгөрәсәген яҡшы белгән, тиерһең!
Икенсе балҡышын асҡанда ла шиғырҙарҙы анализлауға иғтибарҙы сарыф итмәй әҙибә, был йәһәттән аҙмы-күпме әҙерлекле уҡыусының киң зауҡына таянып, күҙ төбәлгән ижад һырын мөһимерәк бер тәңгәлдән яҡтырта. «Шағирҙың күп популяр әҫәрҙәре, – ти ул, – Владимир Маяковский стилендә ижад ителгән. Ябай ғына күренгән ваҡиғаларҙы автор һутлы башҡорт телендә әһәмиәтле итеп тасуирлай белә, уларҙың барыһына ла фекер тәрәнлеге, тойғолар балҡышы хас. Ниғмәти шиғырҙарын һәмпоэмаларын поэтик формалар байлығы, ритмикинтонацион төрлөлөк күркәмләй; яңылыҡты раҫлау пафосы лирикаһының төп үҙенсәлеген билдәләй. Тантаналы ваҡиғаларҙы һүрәтләгәндә шағир хатта марш ритмына тартым интонацияларҙы ла оҫта ҡуллана. Бәлки шуға күрә лә ул замандарҙа Рәшит Ниғмәти шиғырҙарын, поэмаларын иген баҫыуҙарында, ауыл клубтарында яттан һөйләгәндәр, һәр бер яңы сыҡҡан әҫәрен ҡулдан-ҡулға күсереп яҙыр булғандар... Йыйып әйткәндә, Рәшит Ниғмәти ижады егерме беренсе быуат әҙәбиәтенә лә ҡыйыу аҙымдар менән инде, халыҡ шағирының әҫәрҙәре башҡорт әҙәбиәтендә күренекле урын тота, тотасаҡ».
Йыйынтыҡҡа инеш өлөш, шулай итеп, Рәшит Ниғмәти шиғриәтенә хас аккорд булып яңғыраһа, артабанғы хикәйәтләүҙәрҙең күбеһе уйсан-моңло йыр төҫөндәге мыҡты йылға талғынлығына эйә. Драматург Нәжиб Асанбаев ижадында («Ҡаһарман, тыныслыҡ йырсыһы») Бөйөк Ватан һуғышы офицеры булараҡ үҙе ҡатнашҡан һәм белгән фиҙакәрлек, батырлыҡ өлгөләре сәнғәтсән оҫта кәүҙәләндерелеүен күрәбеҙ. Фашист танкыларына ҡаршы ут яуҙырып һуңғы тамсы ҡанынаса алышыусы артиллерист-командирҙың, бөтә расчет ҡырылып бөтөп яңғыҙы ҡалғанда ла, дошманды еңеп сығыуы, әммә «смерш» тарафынан уның иҫән ҡалыуы шиккә алынып, зинданда үлем приговоры көтөп ултырыуҙары («Яралы яҙмыш», «Алтын бишек» кеүек драмалар) тетрәтә... Советтар Союзы Геройы Муса Йәлилдең Ырымбурҙағы йәшлегенә бағышланған «Ҡанат йәйгәндә» спекталендә әҙәмгә хас ҡаһарманлыҡ сифатының сығанаҡтары асыла... Һуғыштан һуңғы тыныс тормош шарттарында ла була торған кеше драмалары Асанбаевтың үҙенең күңел драмалары менән һуғарылып, «Зәйтүнгөл», «Сирень сәскәһе», «Рәйсә», «Ҡыҙлы йорт», «Һыу юлы» һәм башҡа пьесаларында йөрәктәрҙе тулатты. Уларҙың яҙылыу, сәхнәгә ҡуйылыу тарихтарын Миләүшә һылыу оҫта һәм һаҡсыл аса, китап уҡыусылары менән дуҫтарса уртаҡлаша. Шул йәһәттән киң билдәле «Ҡыҙыл паша» спектакленең яҙмышы ифрат фәһемле һәм ҡыҙыҡлы. Бөйөк милли лидерыбыҙ Әхмәтзәки Вәлиди хаҡындағы драматик трилогия ла шундайҙар ҡатарынан. Ҡыҫҡа ғына әйткәндә, ҡисса сәхифәләрендә драматург Асанбаев донъяһы тулап йәшәй.
Ошондай кисерештәр менән нәүбәттәге ҙур күләмле әҫәрҙе аҡтара башлағас, йәшермәйем, һәйбәт түтәнән шыма ғына шыуып барған саңғымдың башы сутырмаҡлы туң ергә төртөлгәндәй тойҙом. Сөнки автор ихласланып сырамытырға теләгән мул емешле ижад алмағасының олпат һыны төбөнән алып ябалдашынаса яртылаш ҡыуарғанлығы күҙгә бәрелде, ирекһеҙҙән, «аҫтындағы эйәр атҡа тейер, эйәре лә белмәҫ, ат белә», тигән сая йыр юлдары иҫкә килеп, ни өсөндөр автор үҙе генә белмәй, ахыры, быны, тип үкенә биреп ҡуйҙым... Бының өсөн алмағасты (ҡисса геройын) ғәйепләп булмай, әлбиттә, сөнки беҙҙәр буй ебәргән етмеш йыллыҡ данлы совет осоронда асы яҙмыш ижадсыларҙың бер килкеһен тап ошолай ҡыу ярымтаҡлап имгәтте, ә сәбәбе –бөйөк юлбашсыларыбыҙ үҫеш өсөн һыҙып биргән тайпылмаҫлыҡ юл ине: пионерия – комсомол – партия – вузда тарих факультеты – партия үҙәккомитеты ҡаршыһындағы партия мәктәбе – вуздың марксизм-ленинизм тигән юҡмыш фән кафедраһы...
Шул юҫыҡтан юртаҡлаған бәндәнең ижад алмағасы ваҡыт-ваҡыт ҡотороп сәскә атһа ла, төптән сысҡан (баяғы идеология!) зарарлаған ярты яғы ҡыу ағас хәлендә ҡалды... Башҡорт мәҙәниәтенең ысынлап та күрке булған Нәжиб Асанбаев ижады кимәленә (хатта унан да бейегерәк!) күтәреп ҡуйылған әһелдең тәржемәи хәле лә, ижад емештәре лә, үҙем татып белгәнлектән, үкенесемә ҡаршы, әлеге ярымтаҡ алмағасты хәтерләтте, текст туҡымаһы ла, ҡиссанан да бигерәк, рәсми рухлы күп бүлектәрҙән ғибәрәт трактатҡа тартым ине. Бүлектәрҙең исемдәре үҙҙәре генә лә ни тора: Тарихсы Нурғәлин ҡараштары. З. Нурғәлин – сәнғәт һәм театр белгесе. Ҡурай уҡытыу тарихы хаҡында. Башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарынан торған мили оркестр нисек барлыҡҡа килә? Фәлсәфәүи ҡараштары ниҙән ғибәрәт? Телсе һәм әҙәбиәтсе Нурғәлин. Театр белгесе... Әҫәр башы уғата ғибрәтлерәк: «Тәнҡитсе плюс тарихсы плюс әҙәбиәтсе плюс театр белгесе плюс академик»...
Хикәйәтләү үҙе иһә ошбу башҡа лайыҡлы олпат һүҙ менән бисмиллалана: «Һәр халыҡтың тормошонда яҡты эҙ ҡалдырған шәхестәр була. Улар араһында халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улдары Ҡол Ғәли, Ҡараһаҡал, Килмәк Нурушев, Салауат Юлаев, Алдар батыр, Исмәғил Тасимов, Мирсәлих Биксурин, Зәйнулла Рәсүлев, Ризаитдин Фәхретдин, Мөхәмәтша Буранғолов, Муса Мортазин, Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Жәлил Кейекбаев... Тап ана шундайҙарҙың береһе – олуғ ғалимыбыҙ Зиннур Әхмәҙи улы Нурғәлин». Тап Нурғәлин ректор булып торған Өфө дәүләт сәнғәтинститутында тап шуның егәрле ҡулы аҫтында егелеп эшләүсе, йәки уның яҡындары Айрат Ҡобағошов, Марат Зәйнуллин, Тимерғәле Килмөхәмәтов, журналист Сәлмән Ярмуллин кеүек хөрмәтле уҙамандарҙың маҡтауы менән нығытыла был раҫлау (әлбиттә, ал да гөл булыр ине, әгәр ҙә ки күҙ алдында баяғы ярымтаҡ алмағас һерәйеп тормаһа!). Ә бит атаҡлының шәхсән төп булмышы, эшмәкәрлеге, авторҙың уҡ хикәйәте буйынса, ижадсылыҡтан да бигерәк, яҡшы мәғәнәһендәге ҡоро чиновниклыҡ карьераһына тартым: «1968 йылдың көҙөндә яҙмыш уны Өфө сәнғәт институтының марксизм-ленинизм (бармаҡтан һурып уйлап сығарылған «фән»! – Й. С.) кафедраһы менән бәйләй. Ул ошо кафедраның мөдире һәм доценты була (юҡ фәндең юҡмыш кафедраһы мөдире! – Й. С.). Бер-нисә тапҡыр партбюро секретары, Өфө ҡала советы депутаты итеп һайлана... һәм артабан ошо институттың ректоры була». Әлеге лә баяғы: алмағасты ярымтаҡлаған дөйөм сир!
Ошо зәхмәт ул заман ижадсыларының барыһына ла тейҙе, талантылар уны бирешмәй еңде, ә урта ҡул һәләтлеләр сәскә атам тип алданып йөрөп ҡыуарҙы... Тәжрибәле, бай тойғоло әҙибәбеҙ был юлы ниңә ябай ялтырҙы затлыһы менән бутаны икән, тип аптырап та ҡалаһың. Әйтәйек, геройының ысынлап та таланты эшмәкәр-ойоштороусы сифатына төбәлеп, сағыу эссе тыуҙырырға була ине ләһә! Хәйер, былай ҙа эссе бызырлай: муйынсаҡтағы быяла төймә йәнәшәһендә ынйылай йымылдап тора. Сөнки әҫәр геройының ижадсы булараҡ көслө яғы – мили сәнғәтте ысын ғилми кимәлдә уҡытыуҙы юлғаһалыуҙа. Мәҫәлән, авторҙың үҙ һүҙҙәре менән әйткәндә, института «башҡорт ҡурайын махсус рәүештә профессиональ кимәлдә уҡытыуҙы индереү, башҡорт телен белгән музыка белгестәрен әҙерләү кеүек мөһим проблемаларҙы дәүләт кимәлендә» хәл итеү, «Каруанһарай» ижади төркөмөнөң барлыҡҡа килеүе лә уға бәйле. 1995 йылдың 18 ғинуарында «Известия Башкортостана» гәзитендә З. Нурғәлиндең «Нужно ли кураисту высшее образование?» тигән мәҡәләһе донъя күрә. Хөрмәтле ғалимыбыҙ унда башҡорт традицион музыка ҡоралдары ҡурай, ҡумыҙ, думбыра, өзләү сәнғәте милләтебеҙҙең айырылғыһыҙ рухи донъяһы икәнлеген билдәләй, башҡорт ҡурайында уйнаусыларҙың әҙерлеге юғары кимәлдә уҡытылып та, улар көнбайыш музыка инструменттары габой, кларнет, торба кеүек үк уйнарға өйрәнергә тейешлеге тураһында яҙа. Оҙаҡламай, башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарынан торған оркестрыбыҙ тыуа» – тап ошолар әҫәр геройын һоҡланғыс яһай түгелме?!
Ярай, ҡапҡан һайын ҡалъя булмай, тигәнде иҫәпкә алып, артабан дауамлайыҡ. Автор бына, тәрән моңға бирелеп, баҡыйлыҡтағы ҡәҙерле олатаһы Яҡуп Ҡолмойҙоң шәхси архивын барлай. Һарғайып бөткән ҡағыҙҙарҙы күҙенән кисереп һағышлана, уйлана, ә был иһә талантлы шағир хаҡында, әҙәбиәтебеҙ хаҡында үҙенә күрә бер ҡисса. «Ғүмеренең һуңғы көндәренә ҡәҙәр, – тип бергә кисерешәбеҙ, – шағир Яҡуп Ҡолмой әҙәбиәт һәм сәнғәт әһелдәре менән аралашып, тығыҙ хеҙмәттәшлектә йәшәне. Ҡәләмдәштәренә һәм ижадташтарына битараф ҡалмайынса, улар хаҡында йылы һүҙ әйтеп, күңелдәрен үҫтереүҙе мәртәбәгә һананы. Ул ифрат бай күңелле, ихлас, ябай, дуҫлыҡтың ҡәҙерен белеүсән кеше булды. Олоһо менән дә, кесеһе менән дә уртаҡ тел тапты. Башҡортостан радиоһы һәм телевидениеһында әҙәби-музыкаль тапшырыуҙар программаһының баш мөхәррире булып эшләү дәүерендә бер-нисә тиҫтә әҙәбиәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренең тауышын яҙҙырып алып ҡалды. Үҙе яҡты донъя менән хушлашҡандан һуң донъя күргән «Хәтер хазинаһы» тигән китабында Афзал Таһиров, Төхфәт Йәнәби, Рәшит Ниғмәти, Баязит Бикбай, Ғариф Ғүмәр, Сәйфи Ҡудаш, Ғәлимов Сәләм, Сәғит Агиш, Мөхөтдин Тажи, Сәләх Кулибай, Ҡадир Даян, Низам Ҡәрип, Мөслим Марат, Мәлих Харис, Тимер Арслан, Ғилемдар Рамазанов, Ибраһим Ғиззәтуллин, Жәлил Кейекбаев, Ноғман Мусин, Абдулхаҡ Игебаев; күренекле сәнғәт әһелдәре, композиторҙар Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Рәүеф Мортазин, Халиҡ Заимов, Камил Вәлиев, Шамил Ибраһимов; талантлы йырсылар Мәғәфүр Хисмәтуллин, Зәки Мәхмүтов, Нәжиә Аллаярова, Хәбир Ғәлимов, Илфаҡ Смаков, Баныу Вәлиева, Камил Вәлиев, Хөсәйен Мәжитов, мәшһүр артист Арыҫлан Мөбәрәков һәм башҡалар хаҡында фәһемле ижади портреттар яҙып ҡалдырҙы».
Һоҡланмау мөмкин түгел: бер быуын башҡорт мәҙәниәтен күкрәтеп сәскә аттыртҡан маһир һәм маһираларыбыҙ хаҡындағы сағыу энциклопедия! Әммә иң ҡыҙыҡлыһы – хаттар, хаттар... Хат яҙыусылар: Мөхөтдин Тажи, Баязит Бикбай, Сәләх Кулибай, татар әҙиптәре Хәсән Саръян, Зәки Нури... Автор ошо күренекле әһелдәрҙең хаттары менән аралаш уларҙың ижады һәм ижаддашлығы, мәҙәниәтебеҙ донъяһындағы уларға бәйле ҡыҙыҡлы һәм фәһемле ваҡиғалар менән дә арбай уҡыусыһы күңелен.
Яҡуп Ҡолмой лирикаһының затлы гәлсәрҙәй сыңлап торған илаһилығын «Былбылым» йыры үҙе генә лә тулы нескәлегендә тойҙорталыр:
Яҙ килә лә китә,
Йөрәк көтә-көтә,
Йәшлек үтә-үтә Яҙ һымаҡ.
Һин былбылым минең,
Йырланмаған йырым,
Балҡып кил һин Атҡан таң һымаҡ...
Илаһи хистәр авторын республикала белмәгән кеше бармы?! Композитор Заһир Исмәғилев бына нисек хәтерләй: «Былбылым»ды яҙғас, мәрхүм Яҡуп Ҡолмой шундай шатланып йөрөнө! Ул уны үҙенең кәләшенә, Фатимаһына, арнаған булған. Миңә һүҙҙәре иҫ киткес оҡшаны. Бөтә әйбер һүҙҙән тора. Әгәр ҙә шиғыр матур булһа, моңо ла матур сыға. Шиғыр йырлап тормаһа, моңо булмаһа, унан бер нәмә лә килеп сыҡмай. «Былбылым» шул тиклем халыҡҡа яҡын булды – һүҙҙәре лә, көйө лә халыҡсан бит». Ғөмүмән, тип йомғаҡлай Миләүшә һылыу, Я. Ҡолмой шиғырҙарына йыр яҙмаған берәйкомпозитор бармы икән?! Уларҙы йыйып баҫтырғанда, киләсәк быуын өсөн бынамын тигән баһалап бөткөһөҙ ҡомартҡы ҡалыр ине лә... Үкенескә ҡаршы, йылдар ағылып үтә тора, ә ноталары менән бергә нәшер ителергә тейешле китап һаман артҡараҡ күсә килә. Ә бит бөгөн Яҡуп Ҡолмойҙоң йәмғеһе өс йөҙҙән ашыу йыры иҫәпләнә. Уларҙы юғалтмайынса, йыйып-туплап, айырым китап итеп баҫтырып сығарыу – әллә ҡасан уҡ өлгөрөп еткән мәсьәлә!
Билдәле булыуынса, ысын ижадсының береһе лә бер-береһенә оҡшамай, бер-береһен ҡабатламай – һәр ҡайһыныһы үҙенсә. Ана шундай үҙенсәлекле шағирҙарыбыҙҙың йондоҙлоғо йыйынтыҡҡа уғата нурлы йәм өҫтәй, йымылдай. Нурҙар теҙемендә Фәниә Чанышева («Кешеләр, ҡулығыҙҙа минең йөрәгем»), Марат Кәримов («Йөрәктәрҙә яна һүҙе»), Марат Муллаҡаев («Әҫәрҙәрендә тормош дөрөҫлөгө»), Риф Мифтахов («Йондоҙҙарҙан шағир йылынған»), Тамара Ғәниева («Уйландырыусан ижад»), Мәснәүи Зәйнуллин («Күңел күге йондоҙло ине»), Миңлебай Юлмөхәмәтов («Мәғарифҡа бағышланған ғүмер»), Данис Тикеев («Уҡытыусы, ғалим, яҙыусы»), Марат Әбүзәров («Һин – атылған йыһан йондоҙолай»), Рауил Ниғмәтуллин («Уҡытыусым хаҡында һуңлап әйтелгән һүҙ») кеүек һүнмәҫ-һүрелмәҫ ижад нәжәғәйҙәре. Был донъянан иртә киткән Рауил Ниғмәтуллинды беҙ, ҡәләмдәштәре, илаһи талант эйәһе (бер юлы шағир ҙа, көйҙәр сығарыусы ла) һәм таҫыллы педагог булыуы менән бергә 90-сы елледауыллы йылдарҙың ҡурҡыу белмәҫ көрәшсеһе, Башҡорт халыҡ партияһын нигеҙләүсе итеп тә белә инек. Ҡасандырғы уҡыусыһы был шәхесте моңһоу итеп тасуирлауға өлгәшкән.
Кеше ғүмере ҡыҫҡа, ләкин ысын ижад күкрәүе оҙон – беҙҙән һуң да китап уҡыусыларыбыҙ ошо йыйынтыҡ биттәрендә емелдәшкән йондоҙҙарҙы яратып күҙҙән кисерер, күңелдәре яҡтырыр. Миләүшә һылыуҙың тарихсы-документалист булараҡ та уңышлы эш итеүен билдәләп үтке килә. Бөйөк Еңеүебеҙгә 70 йыл тулыу айҡанлы «Ватандаш» журналының 6-сы һанында донъя күргән «Кем һин, Даян Мурзин?» тигән ҙур күләмле документаль публицистикаһы уның етди тикшеренеүсе икәнлеген дәлилләй. «Әле студент сағымда уҡ Даян Баян улы менән ике тапҡыр осрашҡас, – тип яҙа баш һүҙендә, – эш барышында уның күҙ ҡарашын тойғандай, үҙе менән кәңәшләшкәндәй булам, яугир тормошоноң бығаса билдәһеҙ яңы биттәрен асҡанда үҙемдә ҙур яуаплылыҡ тоям».
Яҙмыш уны бөгөн ҡаһарманыбыҙ фашистарҙы ҡырып йөрөгән төйәктең тап үҙендә – Чехияла төпләнергә һәм батырҙы яҡшы күреп белгән кешеләр менән аралашып йәшәргә, башҡа авторҙарға тәтемәгән тере мәғлүмәттәр алырға насип итте, бынан тыш ул Мурзин хаҡында Рәсәйҙә һәм төрлө сит илдәрҙә сыҡҡан тиҫтәләгән баҫмаларҙы аҡтарҙы, бығаса билдәле булмаған байтаҡ ваҡиғаларҙы беренсе башлап яҙҙы. Һөҙөмтәлә был темаға һуңғы нөктә ҡуйылды, тип һанайым, инде уны китап итеп сығарыу бурысы ҡала. Ҡул аҫтымда маһираның тағы ла бер хеҙмәте – «Башҡортостан рәссамдары» тигән эсселар ҡулъяҙмаһы. Әҫәрҙәрен кинәнеп уҡыһам да, әлегәсә ташҡа баҫылып сығыуҙы көткәнлектәренән, тәғәйен тотоп анализлауҙы киләсәккә ҡалдырып, буласаҡ китаптың мили мәҙәниәтебеҙгә ни дәрәжә мөһимлеген аңғартмаҡҡа ҡыҫҡа ғына аннотацияһын һәм йөкмәткеһе атамаларын килтереү менән сикләнәм.
Был йыйынтыҡ – энциклопедик пландағы очерктар, мәҡәләләр, иҫтәлекле осрашыуҙар, башҡорт рәссамдары ижады һәм һынлы сәнғәте проблемалары хаҡындағы уйланыуҙар, һүрәтләмәләр һәм ижади портреттар йыйылмаһы. Унда милләтебеҙҙең рухи үҫешенә ҙур өлөш индергән Башҡортостан рәссамдары хаҡында ғилми-биографик материалдар тупланған. Йыйынтыҡ уҡыусыларҙа матурлыҡ тәрбиәләү, тыуған илде яратыу, уның байлығы һәм гүзәл тәбиғәте менән ғорурланыу тойғолары тәрбиәләй, китап туған тел, Башҡортостан мәҙәниәте предметын уҡытыусылар, студенттар, китапханасылар, мәҙәниәт йортонда эшләүселәр, шулай уҡ киң аудитория уҡыусылары өсөн тәғәйенләнә.
ЙӨКМӘТКЕҺЕ:
Беренсе бүлек. Башҡорт милли һынлы сәнғәтенең үҫеш этаптары һәм реализм традициялары. Һынлы сәнғәттә 1773–1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы һәм Салауат Юлаев образы. Һынлы сәнғәттә 1812 йылғы Ватан һуғышы һәм темаһы. Карикатура жанры. Икенсе бүлек. Һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусылар. Тәүге башҡорт рәссамы (Ҡ. С. Дәүләткилдиев, 1887–1947). “Бөйөк рәссамдар төпкөлдән сыға” (А. Э. Тюлькин, 1888–1980). Ябайлыҡта – бөйөклөк (В. С. Сыромятников, 1885–1979). Өсөнсө класлы рәссам (Ю. Ю. Блюменталь, 1870–1944). Футурист рәссам (Д. Д. Бурлюк, 1882–1967). П. М. Лебедев (?). М. В. Нестеров (1862–1942). Оло быуын рәссамдары. Үҙ халҡынын улы (Әхмәт Лотфуллин). Асылына тоғро рәссам (Рәшит Нурмөхәмәтов). Монументаль композиция авторы (Виктор Позднов). Ю. Ракша. Халыҡсан ижад (Рәшит Зәйнетдинов, 1938). Карикатуралар оҫтаһы (А. А. Штабель, 1926–2002). “Тәбиғәт – иң шәп уҡытыусы!» (Б. Домашников, 1924–2003). “Тыуған яҡты маҡтап туймайым” (А. Бурзянцев, 1928–1997). “Рәссам булырға бала саҡтан хыялландым” (Э. М. Сәйетов, 1936–2004). Бер портреттың тарихы (Ғабдулла Мостафин). Милли рухлы рәссам (Ф. А. Кащеев, 1934). Салауат Юлаев образын һынландырыусылар. Монументаль һәйкәл авторы (С. Д. Тавасиев, 1894–1974). “Салауат Юлаев” бюсының тәүге авторы (И. Г. Фридрих-Хар, 1893–1978). Башҡорт рухлы рәссам (А. А.Кузнецов, 1927). Тормошомдо Салауатҡа арнаным (М. П. Карташев). Башҡорт рухлы рәссам (Анатолий Лежнев, 1885–1956). Фронтовик-рәссамдар. Һалдат скульптор. (З. Р. Басиров, 1927–2000). Рәссам-журналист (Р. У. Ишбулатов, 1911–1967). В. П. Пустарнаков (1924–2000). Китап биҙәү оҫтаһы. Р. Ғ. Ғүмәров (1911–2003). Яугир рәссам (Ә. С. Арыҫланов (1926–1987). Ҡатын-ҡыҙ рәссамдар. Ҡурсаҡ театрын асыусы рәссам (М. Н. Елгаштина, 1913–2003). Сигеүле-нағышлы ижад (А. Х. Ситдикова, 1913–1999). Сәхнә биҙәү оҫтаһы (Ғ. Ш. Имашева, 1914–1995). «Башҡортостанды тәү күреүҙән яраттым» (Т. П. Нечаева, 1922–2004). В. М. Сорокина (1940). Бөгөн ижад итеүсе башҡорт рәссамдары. Арыҫлановтар династияһы (Мөхәмәт Нуриәхмәт улы һәм Рифҡәт Мөхәмәт улы Арыҫлановтар, 1910–2002, 1946). Йондоҙло ижад (З. Ғәлимова, 1955). «Ысынбарлыҡты шулай күрәм» (В. Г Шәйхетдинов, 1955). Риф Абдуллиндың күнел донъяһы. Һәләттәр ауаздашлығы (Николай Калинушкин, 1948–2004, Николай Пеганов, 1948–2006). Ул баласаҡ иленән (Фәйзрахман Исмәғилев, 1955). «Милләтем бөйөклөгөн шулай күрәм» (Ю. З. Әминев, 1980). Уйсан ижад (Ә. М. Мәжитов, 1955). Рәссам журналист (В. Меос, 1940). «Ысынбарлыҡты шулай күрәм» (В. Г. Шәйхетдинов). Педагог рәссам (Р. Ғ. Вәлиуллин, 1947). Тамғалар моңо (Ф. Ерғәлиев,1952). Графиканың тере донъяһы (З. Ғ. Ғаянов, 1941). Үҙенсәлекле ҡылҡәләм оҫтаһы (Ж. Ә. Сөләймәнов, 1968).
Сәнғәтебеҙҙең ошондай ҙа бай тарихы, мәшһүрҙәре бар икән! Шуларҙы тиҙерәк халыҡҡа, киң йәмәғәтселек иғтибарына еткермәйенсә тороп, нисек түҙергә мөмкин?! Әҙибә киң диапазонлы мәҙәниәт белгесе лә булып тора.
...Алыҫ чех илендә Миләүшә Годбод исемендә танылған, Чехия Республикаһының урыҫ телле яҙыусылары һәм журналистары берлегенең ағзаһы булған талантлы ҡәләм эйәһенең Германияла йәшәүсе Рәүил, Арыҫлан атлы ейәндәре оләсәй менән ҡартатайҙы быйылғы Яңы йыл байрамына саҡырып, көтөп торалар икән. Оләсәй кеше унда быйыл уҡырға барған Рәүил ейәненә биргән изге вәғәҙәһен үтәргә – «Урал батыр» эпосын көйләп-аңлата башларға тейеш. Хәләл ефете Владимир (һөнәре буйынса юрист) менән берлектә «Урал батыр»ҙы чех теленә ауҙарғандар, Аллаһы Тәғәлә бойороғонда нәшер итеүселәре лә бер үк табыла күрһен!
«Ағиҙел», 25.12.2015
© Зигат Султанов, текст, 2015
© Книжный ларёк, публикация, 2017
Теги:
—————


text:
Рәсәй ауыл хужалығы министры рәхмәт белдерҙе
Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы министры Елена Скрынник Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә хат ебәргән. Был хатта Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы юғары уҡыу йорттарының IV ҡышҡы Универсиадаһын ойоштороу һәм уңышлы үткәреү буйынса берлектәге эш өсөн рәхмәт белдерелә.
Хатта шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы исеменән һәм шәхсән үҙемдең исемдән Универсиаданы үткәреүҙә ҙур ярҙам күрһәткәнегеҙ өсөн рәхмәт белдерәм. Ул төп маҡсатҡа өлгәшеүгә — йәштәребеҙҙә сәләмәт йәшәү рәүеше тәрбиәләүгә, юғары аграр уҡыу йорттары студенттарын һәм аспиранттарын физкультура һәм спорт сараларында ҡатнашыуға ылыҡтырыуға булышлыҡ итте.
Рәсәйҙең 43 аграр юғары уҡыу йорто вәкилдәрен Башҡортостан ерендә йылы, ихлас ҡабул иттеләр. Өфөлә үткәрелгән көндәр уларҙың хәтерендә оҙаҡ йылдар һаҡланасаҡ.
Һеҙгә ихлас күңелдән ныҡлы һаулыҡ, бәхет һәм именлек теләйем!
Ихтирам менән, Е.Б. Скрынник".


text:
Етенсе мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа өс йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крb7, Лd4, Кс6, па2 (4 фигура), ҡаралар – Крb5 (1 фигура). Был мәсьәләнең авторы – Ф. Форстер (1894). Аттың ҡыҙыҡлы йөрөшө менән сиселә.
Бишенсе мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа өс йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крс7, Фһ7, Сс3, Сһ1 (4 фигура), ҡаралар – Кре6, Кg8, пе7 (3 фигура). Был ҡыҙыҡлы миниатюраның авторы – атаҡлы урыҫ шахмат композиторы Леонид Куббель (1909). Сиселеш аҡ филдең алыҫ йөрөшө менән башлана. Ә мат ҡара атты файҙаланып ҡуйыла. Бер генә вариантты күрһәтергә …
Continue reading ‘Өсөнсө тур’ »
Өсөнсө мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа ике йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крһ3, Ла8, Лd3, Сb6, Сg6 (5 фигура), ҡаралар – Крf4 (1 фигура). Был миниатюраның авторы – И. Тейлор (1878). Аҡ фигураларҙың береһе тәүге йөрөштә үк көтөлмәгән һөжүм өсөн уңайлы булған шаҡмаҡҡа күсеп ултыра. Сиселештең ике вариантын табырға.
2018 йылға «Йәншишмә» гәзитенә яҙылғандар өсөн «Серле шаҡмаҡтар» конкурсын дауам итәбеҙ. Ул ғинуарҙа башланып, май аҙағына тиклем барасаҡ. Һеҙгә, йәш шахматсылар, тағы ла 10 мәсьәлә тәҡдим ителәсәк. Бәйгелә мәктәп, лицей, гимназия уҡыусылары, шахмат түңәрәктәрендә шөғөлләнеүселәр ҡатнаша ала. Еңеүселәргә редакцияның Почёт грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәре тапшырыласаҡ. Яуаптарығыҙҙы ебәргәндә исем-фамилияғыҙҙы, нисәнсе синыфта, ҡайһы мәктәптә уҡығанығыҙҙы, тулы адресығыҙҙы …
Continue reading ‘Беренсе тур’ »
Туғыҙынсы мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа дүрт йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крg2, Сf4, Ке3, пg4 (4 фигура), ҡаралар – Крһ4, ппһ6, һ7 (3 фигура). Мәсьәләнең авторы – С. Яцкевич. Миниатюра тәүге тапҡыр 1861 йылда баҫылып сыға.
Бишенсе мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа өс йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крһ4, Фе5, Кf3, Кg5 (4 фигура), ҡаралар – Крһ6, Ла8, Сb1, ппg4, g6, g7 (6 фигура). Мәсьәләнең авторы – Американың билдәле шахмат композиторы Самуэль Лойд. Композиция тәүге тапҡыр 1855 йылда баҫылып сыға. Сиселеш көслө аҡ фигураның юҡ ителеүе менән башлана. Ике вариантты …
Continue reading ‘Икенсе тур’ »
Ҡәҙерле йәш шахматсылар, һеҙ әҙерһегеҙме? Яңы шахмат конкурсын иғлан итәбеҙ. Октябрҙә башлап, декабрь бөткәнсе 10 мәсьәлә, башлыса миниатюралар (фигуралар һаны 7-гә тиклем), тәҡдим ителәсәк. Һөҙөмтәләр ғинуарҙа билдәле буласаҡ. Тимәк, 2018 йылға «Йәншишмә»гә яҙылып ҡуйырға кәрәк инде. Бәйгелә мәктәп, лицей, гимназия уҡыусылары, шахмат түңәрәге ағзалары ҡатнаша ала. Еңеүселәрҙе редакцияның Почёт грамотаһы һәм иҫтәлекле бүләге көтә. Яуаптарығыҙҙы …
Continue reading ‘Бәйге башланды!’ »
2017 йылдың беренсе ярты йыллығында шахмат мәсьәләләре сисеү конкурсында ҡатнашыусылар Ейәнсуранан күп булды. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы турға уларҙың береһе лә яуап ебәрмәне. Ә бына Зөлфәт Мәмбәтов менән Коля Шибаев ҡыуандырҙы. Был егеттәр беҙ тәҡдим иткән 10 мәсьәләгә лә дөрөҫ яуап ебәрҙе. Тимәк, икеһе лә еңеүсе инде. Ҡотлайбыҙ! Уларға редакцияның Почёт грамотаһы һәм иҫтәлекле бүләктәре тапшырыласаҡ. …
Continue reading ‘Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ!’ »
Туғыҙынсы мәсьәлә Аҡтар башлай ҙа дүрт йөрөштән мат ҡуя. Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Кре6, Сd1, Кf5, Кg5 (4 фигура), ҡаралар – Кре8 (1 фигура). Был бәләкәй мәсьәлә – аристократ, пешкалар бөтөнләй юҡ. Авторы – В. Резинкин (2006). Сиселештең ике вариантын да табырға.
Был һүрәттәрҙә һеҙ Ейәнсура йәш шахматсыларын күрәһегеҙ. «Серле шаҡмаҡтар» конкурсында иң әүҙем ҡатнашыусы улар. Бының өсөн Көйөргәҙенән районына күсеп ҡайтҡан Айрат Хәсән улы Хәсәевкә рәхмәт әйтке килә. Ул балаларҙы бәйгегә дәртләндерә икән. Афарин!


text:
Ғәлиәне алып киттеләр...
Беҙҙең үҙ ҡайғыбыҙ ҡайғы - кисә нишләптер Ғәлиәнең кѳйѳ-яйы юҡ ине. Мин бер телем икмәк, Хәмиҙә бер картуф, Рәшидә бер ѳшә алып барған, шулар менән Ғәлиәне һыйлап ҡайттыҡ. Әҙерәк һѳйләшеп, күңеле күтәрелеп китте. Ғәлиәнең әсәһе, апалары, ағалары бар, ләкин беҙ уларҙы һирәк күрәбеҙ. Үҙебеҙ уларҙың урамында ѳй ҡорошоп, ҡунаҡҡа саҡырышып уйнайбыҙ, әҙерәк кенә булһа ла Ғәлиәне һыйлайбыҙ. Әсәйем дә йыш ҡына йә ойотҡан, йә айыртылған һѳт, ҡатыҡ индереп биреп тора. Ул ғына ашау етмәгәндер инде, Ғәлиә кѳндән-кѳн ябыға, хәлһеҙләнә бара.
Бер кѳндѳ мин йоҡлай алманым, иртә уяндым. Кѳн шундай йылы, сыуаҡ. Әсәйем тиҙ генә һыйырҙарҙы ҡыуып сығарҙы, самауыр ҡуйҙы. Икәүләп быҙау ҡыуҙыҡ. Һѳт үткәреп алдыҡ, мин күбек яланым. Тиҙҙән апайҙар уянды, сәй эстек. Мин бер телем икмәк тотоп, уйынсыҡтарҙы алып, тиҙерәк Ғәлиә янына йүгерҙем. Рәшидә менән Хәмиҙә юҡ әле. Хәмиҙәне ѳләсәһе иртәнге эштәрҙе эшләп бѳтѳрмәйенсә сығармай шул, ул гел һуңлап сыға. Ә минең апайҙар булғас, миңә эш теймәй. Эй, кѳтәм әхирәттәрҙе, һаман сыҡмайҙар. Ғәлиә лә күренмәй. Ѳйгә инеп саҡырайым тиһәм, ишектәре ҡатыулы, күгәнен генә кейҙергәндәр ҙә тапсыҡ тыҡҡандар. Тимәк, ѳйҙә юҡтар. Ғәлиә, моғайын, йоҡлайҙыр, нигеҙ буйына менеп тәҙрәнән эскә ҡарайым. Тәҙрә тап-ҡырында иҙәндә бер кеше ята, ѳҫтѳ-башына тиклем әрмәк менән ябылған, бите күренмәй. Ул арала ҡулдарына берәр картуф тотоп Хәмиҙә менән Рәшидә килде. Ғәлиәне күрһәткәс, ѳйгә инергә батырсылыҡ иттек. Йоҡлайҙыр, уятырға булдыҡ. Бына ишектең күгәнен асып индек, Ғәлиәгә ѳндәшәбеҙ, ҡулынан тартҡылайбыҙ, уянмай. Мин күҙен асып ҡарайым, барыбер уянмай. Ѳйҙәгеләрҙең ҡалғандары ҡайҙа булғандыр - был беҙгә сер булып ҡалды. Хәмиҙә беҙҙән олораҡ, ул, күрәһең, аңлағандыр. «Ғәлиә үлгән бит ул!» - ти. «Үлгән» һүҙен ишеткәс тә ѳсәүләп ишеккә ташландыҡ, мәғәнәһен бик үк аңлап бѳтмәһәк тә, ниндәйҙер ҡурҡыныс хәл икәненә тѳшѳндѳк. Йүгерешеп ѳйгә ҡайтып, әсәйемә һѳйләгәс, әсәйем сығып йүгерҙе. Бер аҙҙан ҡайтып инде лә: «Бар, ана, иптәшеңде оҙатып ҡал, алып китәләр үҙен», - тине.
- Ҡайҙа? Ниңә?
- Түшкә, зыяратҡа. Меҫкен бала аслыҡтан ҡотолған шул.
Мин йүгереп урамға сыҡҡанда, бер бабай Ғәлиәне әрмәккә тѳрѳп, ҡултығына ҡыҫтырып ҡына зыярат яғына алып китте. Рәшидә менән Хәмиҙә лә сыҡҡайны. Теге кеше Ғәлиәне күтәреп, түшкә менеп еткәнсе, ѳй алдында ҡарап торҙоҡ та күңелһеҙ генә таралыштыҡ.
Ҙурайғас ҡына был ҡәһәрле һуғыштың беҙҙең тиҫтерҙәрҙең дә башына тѳшкәнен аңланыҡ.
Кистән генә бергә һѳйләшеп, уйнап ултырған әхирәтебеҙҙең һәр ваҡыт бойоҡ йѳҙѳ, моңһоу күҙҙәре, ҡапыл үлеп, түшкә оҙатылыуы бала саҡтың юйылмаҫ бер хәтирәһе булып күңелдә һаҡланып ҡалды.
Шәрғиә ЯҠШЫДӘҮЛӘТОВА.


text:
Cәләмәт ауыл - 2 бит
Ауылыбыҙҙа Бөйөк Еңеүҙең 71 йыллығына арналған саралар гөрләп үтеп китте. Ауылдың ҡатын-ҡыҙҙары тарафынан ветерандар советы, ауыл клубы, собес работниктары, башланғыс мәктәп коллективы, ауыл активы байрам хөрмәтенә ауыл клубына ауылдың оло быуын кешеләрен, хеҙмәт ветерандарын матур сәй табынына саҡырҙылар, ҡунаҡтарҙы үҙ көстәре менән әҙерләнгән тәмле сәй менән һыйланылар, ҡунаҡтар алдында матур концерт номерҙары менән сығыш яһап, ололарҙы ҡыуандырып ҡайтарҙылар.
Шулай уҡ күп ауыл-ҡалаларҙағы кеүек беҙҙә лә Үлемһеҙ полк парады ла үтеп китте. Был сараның үҫеп килгән быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләүҙә роле сикһеҙ ҙур.
Элек-электән башҡорт халҡы ҡайһы бер эштәрҙе күрше-күләндәре менән бергәләп, өмәләп башҡарған. Былай эшләү кешеләр араһында дуҫлыҡ, туғанлыҡты нығытҡан, бер-береңә ярҙамсыл булып йәшәүгә этәргән. Ошондай күмәкләп башҡарыла торған эштәрҙең береһе - Һарыҡ ҡырҡыу өмәһе. Быйылғы йылда был өмәләр гөрләп уҙып китте. Ошо эштәр Зәйнуллиндар ғаиләһендә лә булып үтте:
28 май көндө Рысҡужа мәктәбенең спорт майҙансығы гөрләп торҙо: бында Сәләмәт ауыл конкурсы сиктәрендә тренер Азамат Йомадил улы Әхтәмов тарафынан ойошторолған гир спорты ярыштары үтте. Ярыштар төрлө йәш категорияларында ир-егеттәр һәм ҡыҙҙар араһында үтте. Ярышта төрлө ауылдарҙан спортсылар ҡатнашты. Буранғол, Таштуй, Ҡаҙмаш, Рысҡужа ауылынан ҡатнашыусылар төп составты тәшкил итте.
На следующую страницу
Наверх


text:
«Бәләкәй Ватаныбыҙҙа - ҙур эштәр» конкурсына эштәр ҡабул итеү дауам ителә
2010 йылдың 20 мартына тиклем БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы «Бәләкәй Ватаныбыҙҙа — ҙур эштәр» социаль проекттар конкурсында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеүҙе дауам итә.
Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең гражданлыҡ әүҙемлеген арттырыу, үҫеп килеүсе быуындың лидерлыҡ сифаттарын, ойоштороу, проект, коммуникатив мәҙәниәтен үҫтереү, ауылдарҙа көнүҙәк мәсьәләне хәл итеүҙә балалар һәм йәштәрҙең социаль һәм ижади инициативаһына булышлыҡ итеү был сараның төп маҡсаты иҫәпләнә.
Конкурста БР муниципаль берәмектәренең мәғариф һәм йәштәр сәйәсәте учреждениеларында урынлашҡан балалар һәм йәштәрҙең йәмәғәт ойошмалары, уларҙың филиалдары һәм бүлексәләре ҡатнаша ала.
Проекттарҙың темалары — «Тәртип һәм хәүефһеҙлек», «Мәҙәниәт», «Мәғариф», «Һаулыҡ», «Ял», «Төҙөкләндереү», «Экология», «Үҙидара», «Үҫмерҙәр-йәштәр мөхитендә ирекле берекмәләр үҫеше буйынса ойоштороу эштәре».
Ойоштороусылар әйтеүенсә, ниндәй йүнәлешле булыуына ҡарамаҫтан, эштәр көнүҙәк булырға, ғәмәлгә ашырыу планы һәм аныҡ иҫәпләүҙәре күрһәтелергә тейеш (проектты ғәмәлгә ашырыуға ҡулда булған һәм талап ителгән сумманы күрһәтеп, заявкаға сығымдар сметаһы ҡушып бирелә).
Проектты тормошҡа ашырыуҙа күмәк йәштәр ҡатнашасаҡ эшләнмәләргә айырым иғтибар бирелә.
Оҙайлы ваҡытҡа иҫәпләнгән проекттар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ.
Эштәр түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: 450000, Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10-сы йорт. Белешмәләрҙе 251-57-19 телефонынан алырға мөмкин.


text:
Өфөлә «Социаль шылтыратыу» акцияһы дауам итә
Өфөлә 12 октябрҙә башланған «Социаль шылтыратыу» акцияһы 21 октябргә тиклем дауам итәсәк. Ҡаланың «ИНДИГО» психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге уны ҡатмарлы хәлгә дусар булған кешеләргә квалификациялы ярҙам күрһәтеү маҡсатында үткәрә. Психологтар, психотерапевтар, юристар, министрлыҡтар һәм ведомстволар белгестәре, ял көндәренән тыш, көн һайын 16 сәғәттән 17 сәғәткә тиклем һорауҙарға яуап бирә. Телефон — 223-22-11. Белгестәр акцияны бер нисә йүнәлешкә бүлде. Мәҫәлән, йома көндө, 15 октябрҙә социаль ярҙам мәсьәләләре буйынса студенттарҙан һәм студенттар ғаиләләренән шылтыратыуҙар ҡабул ителә. Дүшәмбе көнө, 18 октябрҙә, балалар менән ҡаты мөғәмәлә итеү проблемаһы менән осрашыусылар шылтырата ала, 19 октябрҙә – шартлы хөкөм ителеүселәрҙе һәм хөкөм язаһы срогын тултырып ҡайтыусыларҙы социаль яҡлау һәм реабилитациялау мәсьәләләре буйынса, 20 октябрҙә – балалар һәм үҫмерҙәр араһында криминаль әүҙемлекте иҫкәртеү буйынса, 21 октябрҙә – яңғыҙлыҡ, социаль етемлек һәм өлкән йәштәге граждандар менән ҡаты мөғәмәлә итеү проблемалары буйынса.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: Эш хаҡын күтәреү – республика Хөкүмәтенең төп йүнәлештәренең береһе
Фото:
Башҡортостан Хөкүмәте Йортонда Өс яҡлы Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Уға ярашлы, 2011 йылдың 1 ғинуарынан бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре өсөн минималь эш хаҡы айына 5500 һум күләмендә билдәләнде. Яңылыҡ федераль бюджеттан финансланған ойошмаларға ҡағылмаясаҡ.
Документҡа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Анатолий Бондарук һәм БР Эш биреүселәр союзы рәйесе Владимир Шолом ҡул ҡуйҙы.
Минималь эш хаҡы күләме республика бюджеты средстволары, бюджеттан тыш средстволар иҫәбенә тәьмин ителә.
Килешеү республиканың Килешеү төҙөгән йәки уға ҡушылған индивидуаль эшҡыуарҙарына ла ҡағыла.
Документҡа ҡул ҡуйғандан һуң уға аңлатма биреп, республика Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе булып эш хаҡын күтәреү тора, тип тағы бер тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә алды. Быйылғы туғыҙ ай йомғаҡтары буйынса Башҡортостан эш хаҡы кимәле буйынса Волга буйы федераль округында бишенсе урынды биләй һәм Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән 23 процентҡа ҡалыша. Бының менән һис тә килешергә ярамай, тип билдәләне Президент. Был проблеманы хәл итеү өсөн тәүге аҙым – хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен 5500 һумға тиклем арттырыу. Был айҡанлы бәхәстәр һәм дискуссиялар күп булды, әммә ахыр килеп, ҡарар ҡабул ителде. Был эш системалы характерҙа буласаҡ, һәм 2015 йылға, тип иҫкәртте Рөстәм Хәмитов, бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы кимәле бер ярым тапҡырға артасаҡ. Президент 2011 йылдың 1 ғинуарына тиклем бюджет хеҙмәткәрҙәренә бер оклад күләмендә бер тапҡыр бирелә торған пособие түләнәсәге тураһында ла тағы бер тапҡыр иҫкәртеп уҙҙы. Был маҡсаттарға 1 млрд. 400 млн. һум аҡса бүленә. Бынан тыш, мәғариф системаһы хеҙмәткәрҙәре сифатлы хеҙмәте өсөн тағы 680 млн. һум аҡса аласаҡ. 2011 йылдың 1 июненән республиканың бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 6,5 процентҡа арттырыла. Был күтәреүгә тағы 1,4 млрд. һум аҡса резервҡа һалынған.
БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов Рөстәм Хәмитовҡа минималь эш хаҡы күләмен 5500 һумға тиклем арттырыу тураһында ҡарар ҡабул иткән өсөн рәхмәт белдерҙе. "Президентыбыҙ халыҡ тауышын ишетеүгә шатмын. Беҙ быға оҙаҡ килдек, һәм бына, ахыр килеп, ҡарар ҡабул ителде", — тине Башҡортостан профсоюздары лидеры.


text:
Һайлау бюллетендәре тейәлгән машиналар территориаль һайлау комиссияларына йүнәлде
БР Үҙәк һайлау комиссияһының заказы буйынса «Белая река» нәшриәте алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауҙа тауыш биреү өсөн 3067700 һайлау бюллетене сығарған. Был сама бюллетендәр иҫәбе Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы менән билдәләнгән.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы хәбәр итеүенсә, республика Үҙәк һайлау комиссияһының һайлау бюллетендәрен етештереү һәм тапшырыуға контроль буйынса эш төркөмө ағзалары (Рөстәм Бикмәтов, Валерий Гета, Михаил Егоров, Марат Хәкимов) заказ үтәлешен, артабан бюллетендәрҙе төргәктәргә төрөүҙе контролдә тотҡан һәм төргәктәрҙе Башҡортостан территориялары буйынса таратыуҙа туранан-тура ҡатнашҡан.
ГЛОНАСС приборҙары менән йыһазландырылған махсус элемтә машиналары менән һайлау бюллетендәре Бөрө, Салауат, Стәрлетамаҡ һәм Өфө кеүек Башҡортостан территорияларының территориаль һайлау комиссияларына оҙатылған.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаларының «Белая река» нәшриәтенән һайлау бюллетендәрен алғанда, артыҡ бюллетендәрҙе юҡ иткәндә һәм уларҙы махсус элемтә хеҙмәткәрҙәренә тапшырғанда «Ғәҙел Рәсәй» һәм «Хаҡ эш» сәйәси партиялары вәкилдәре, сит ил күҙәтеүселәре һәм журналистар ҙа ҡатнашҡан.


text:
Иғтибар! Башҡортостанда ЮХХДИ приставтар һәм һалым хеҙмәте менән бергә рейдтар уҙғара Фото: Олег Яровиков
Иғтибар! Башҡортостанда ЮХХДИ приставтар һәм һалым хеҙмәте менән бергә рейдтар уҙғара
Иғтибар! Башҡортостанда ЮХХДИ приставтар һәм һалым хеҙмәте менән бергә рейдтар уҙғара Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Башҡортостан ЮХХДИ суд приставтары һәм һалым хеҙмәте менән түләнмәгән штрафтары булған водителдәрҙе асыҡлауға йүнәлтелгән берләштерелгән рейдтар уҙғара.
Республика Дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, транспорт ағымында бурыслыларҙы билдәләргә «Юл приставы» автоматлаштырылған комплексы ярҙам итә. Был прибор хәрәкәт иткән автомобилдең номеры буйынса уны хужаһына ҡарата башҡарыу эше барлығын асыҡлай. Система ошо хаҡта тауыш бирә һәм бер үк ваҡытта экранға автомобилдең номерын сығара. ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре был автомобилде туҡтатыу өсөн кәрәкле саралар ҡабул итә. Шунан һуң суд приставтары транспорт сараһын ҡулға ала һәм эвакуациялай. «Иғтибарлы булығыҙ! Штрафтарҙы ваҡытында түләгеҙ», — тип иҫкәртә полиция хеҙмәткәрҙәре.
http://www.bashinform.ru/news/1150011-vnimanie-v-bashkirii-gibdd-provodit-sovmestnye-reydy-s-pristavami-i-nalogovoy-sluzhboy/


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Республика баҫмаларына яҙыл да, Ш. Хоҙайбирҙин йорт-музейына кил!
Республика баҫмаларына яҙыл да, Ш. Хоҙайбирҙин йорт-музейына кил!
"Республика баҫмаларына яҙыл да, Ш. Хоҙайбирҙин йорт-музейына кил!" акцияһын иғлан итәбеҙ. Бер гәзит йә журналға (2018 йылға!) яҙылған квитанция менән бөтә ғаиләгеҙ бушлай инә ала. Тик бер генә нәмәне күҙ уңынан ысҡындырмағыҙ, яҙылған квитанция, кәмендә ярты йылға булыуы мотлаҡ. Шул серле квитанцияны ғына күрһәтһәгеҙ, музейға һеҙҙе бушлай үткәрәсәктәр. Был акция декабрь буйы ғына барасаҡ, һуңлап ҡалмағыҙ!
Ш. Хоҙайбирҙин йорт-музейы Өфөнөң Яңы күпер (Новомостовая) урамының 20-се йортонда урынлашҡан. Һеҙҙе шишәмбенән йомағаса 10.00 сәғәттән 17.00 сәғәткә тиклем, шәмбе көндөҙгө 12.00 сәғәттән 19.00 сәғәткәсә көтөп ҡалабыҙ. Йәкшәмбе һәм дүшәмбе - ял көндәре. Телефон: 8 (347) 272-65-43.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
- Подробности
- Просмотров: 449
БАШКИРСКАЯ 245, ҡабаҡ сорты. 1954 й. С.С.Умов тарафынан (Башҡ‑н малс‑ҡ тәжрибә ст.) урындағы популяциянан индивидуаль-күпләп һайлап алыу ысулы м‑н сығарылған. Ауырлығы 3,4—6,1 кг, ҡаты ҡабыҡлы, түңәрәк, бер аҙ йәйенке йәки йомортҡа формаһында. Тәүҙә ҡабаҡ йәшел төҫтә була, өлгөрә башлағас, ҡабығында буй-буй һары һыҙаттар барлыҡҡа килә; өлгөрөп еткәндән һуң ҡуйы һары төҫкә инә. Составында 12,7% ҡоро матдә, 2,93% сахароза, 4,3 мг/кг каротин бар. Ҡоролоҡҡа, оҙаҡ ваҡыт (8 айға тиклем) һаҡлауға сыҙамлы. Вегетация осоро 85—90 көн. Уңдырышлылығы 295 ц/га (Өфө тәжрибә-производство хужалығы, 1981). 1957 й. ҡулланылышҡа индерелгән, бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә.
Э.М.Кузеев
Тәрж. С.М.Рәхимова


text:
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләнеФото: Олег Яровиков
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләне
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләнеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһында дәүләт граждандар хеҙмәтендә кадрҙар резервы тураһында Положение һәм иҡтисадты һәм социаль тармаҡты кадрҙар менән тәьмин итеү буйынса өлкә программаларын әҙерләү; республикала муниципаль хеҙмәт һәм дәүләт граждандар хеҙмәте мәьәләләре буйынса фәнни-методик тәьмин итеүҙең берҙәм система концепцияһын булдырыу; дәүләт һәм урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлектәренең һөҙөмтәлелеген йыл һайын мониторлау; Башҡортостанда Волга буйы федераль округының “Граждандар хеҙмәтенең асыҡлығын, дәүләт хеҙмәткәрҙәренә ышанысын арттырыу” буйынса “пилот” проектын бойомға ашырыу мәсьәләләрен һәм дәүләт кадрҙар сәйәсәтенең һөҙөмтәлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән башҡа сараларҙы бөгөн Президент Советы раҫланы.
– Кадрҙар менән эш дәүләт власы һәм урындағы үҙидараның төп звеноһы, йәмғиәт, дәүләт һәм халыҡ хужалығы үҫешенең мөһим факторы булып тора, – тине республика Президенты Мортаза Рәхимов. – Дөйөм алғанда, дәүләт хеҙмәте системаһын реформалау беҙҙең республикала яҡшы темпта бара. Федераль Программа дәүләт хеҙмәтенә идара итеү органын ойоштороу тураһындағы мәсьәләне әле күтәрә генә, ә республикала Президент Хакимиәтенең Дәүләт граждандар хеҙмәте һәм муниципаль кадрҙар сәйәсәте эшләй.
Президент, кадрҙар менән эшләүҙең элекке системаһынан яңыһына төптән уйлап, тетрәнеүһеҙ күсеүгә өлгәшелде, был бөтә ҡиммәттәрҙе һаҡлау һәм тәрән үҙгәртеп ҡороуҙар булдырыуҙы тәьмин итеү мөмкинлеген бирҙе, тип билдәләне.
БР Хөкүмәте Премьер- министры Раил Сарбаев әйтеп үтеүенсә, республикала булдырылған иҡтисади ҡеүәт, производствоны ваҡытлы диверсификациялау һәм модернизациялау уны көрсөк йоғонтоһона бирелмәгән төбәктәр иҫәбенә индерҙе. Артабан да ҡеүәтле, конкурентлыҡҡа һәләтле төбәктәр иҫәбендә ҡалыр өсөн иҡтисад үҫешенең аныҡ дәүләт планы булырға тейеш. Иҡтисадты алға этәреүсе өҫтөнлөклө проекттарҙы асыҡлау өсөн, беренсе сиратта, кадрҙар менән эште яҡшыртыу талап ителә.
– Беҙгә профессионалдар, республикаға тоғро, дәүләт кимәлендә фекер йөрөтөүсе кадрҙар кәрәк. – тине Раил Сарбаев.
Президент Советында дәүләт кадрҙар сәйәсәте мәсьәләләрен тикшереүҙә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры Мансур Әйүпов, Туймазы районы хакимиәте башлығы Рәшит Хәйруллин һәм “Учалы тау–байыҡтыру комбинаты” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Ильяс Абдрахманов ҡатнашты.
Президент Советының киләһе ултырышы 2010 йылдың мартында үтәсәк һәм “Башҡортостандың үҫеш факторы булараҡ юғары мәктәпте инновацион үҫтереү” темаһына арналасаҡ.


text:
Өфө халҡы онлайнда аҡсаға уйнарға тейеш түгел
Өфө прокуратураһы баш ҡалалағы интернет-провайдерҙарға дәғүәләр белдерҙе. Беренсе булып ҡалалағы иң ҙур «Уфанет» провайдеры тикшерелде. Уның йомғаҡтары буйынса ҡомарлы уйындар ойоштороу тураһындағы федераль законды боҙоу осраҡтары асыҡланды. Интернет-провайдерҙар онлайн-уйындар үткәрелгән сайттарға инеү мөмкинлеген сикләргә тейеш. Әммә Өфө компанияһының ошондай 21 ресурстың эшмәкәрлеген көйләүе асыҡланған.
Судҡа провайдерға уйын сайттарына инеүҙе ябыуҙы талап иткән дәғүәләр һәм яуаплыларға ҡарата хеҙмәт күрһәтеүҙе тыйыу буйынса саралар ҡулланыу тураһында үтенес ҡағыҙы ебәрелгән. Өфө прокуратураһынан аңлатыуҙарынса, был сараны ҡулланыу-ҡулланмауҙы суд үҙе хәл итә.
— Судта ҡаралғанға тиклем провайдер үрҙә билдәләнгән сайттарҙы үҙ теләге менән фильтрҙар ярҙамында блокка ҡуйып, был турала тейешле документтар тапшыра ала, — тип хәбәр итте Өфө прокуроры вазифаһын башҡарыусы Руслан Кәримов. — Прокуратура хеҙмәткәрҙәре бер «Уфанет»ты ғына тикшермәне, әлеге ваҡытта тағы ла туғыҙ провайдерға ҡарата ошондай уҡ дәғүәләр әҙерләнә.


text:
Республиканың 42 районында ужым культураларын сәсеүгә төштөләр
Башҡортостандың 42 районында ужым культураларын сәсеүгә төштөләр. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала сәсеү эштәре әлегә 30 мең гектар майҙанда башҡарылған, планға ҡарата был биш процент тәшкил итә.
Краснокама, Көйөргәҙе, Миәкә һәм Тәтешле райондарында был эш яҡшы темптар менән бара. Сәсеү эштәре әлеге төбәктәрҙә 12-19 процент майҙанда тамамланған.
Сәсеү эштәре менән бер рәттән Башҡортостан аграрийҙары башҡа баҫыу эштәре, шул иҫәптән орлоҡто ағыулау һәм баҫыуҙарҙы эшкәртеү менән мәшғүл.
Шулай итеп, республика хужалыҡтарында бөгөнгө көнгә 27 мең тонна орлоҡ ағыу менән эшкәртелгән, планға ҡарата был 45 процент тәшкил итә.