text:
Мәғариф – Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының хеҙмәте түгел — дөйөм милләт милке
ӨФӨ, 2014 йыл, 21 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы киңәйтелгән ултырышта Пензала, Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында, уҙған Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының «Ил өсөн сифатлы белем биреү» форумы йомғаҡтарына фекер алышты.
— Форум Рәсәйҙең мәғариф системаһы өсөн кәрәкле ине, — тип билдәләне Дөйөм Рәсәй Халыҡ фронтының төбәк штабы рәйесе Эльвира Айытҡолова. — Һуңғы йылдарҙа был тармаҡты модернизациялауға федераль һәм төбәк бюджеттарынан, алдан бер ҡасан да йүнәлтелмәгән, ҙур күләмдәге саралар бүленә. Ҡеүәтле финанслауҙа, әлбиттә, ил мәғарифта сифатлы алға китеште көтә, әммә ниңәлер сифат йылдан-йыл түбәнәйә. Был кире пропорционаллек менән бәйле системаның мониторингы уҙғарылды. Әйтеп үтергә кәрәк, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты мәғлүмәттәре төбәктәрҙең башҡарма власы ебәргән отчет һөҙөмтәләре буйынса РФ Мәғариф министрлығы күрһәткән мәғлүмәттәрҙән ныҡ ҡына айырыла. Отчеттар буйынса мәғариф системаһында барыһы ла яҡшы килеп сыға, ә ысынында иһә ғөмүмән икенсе хәлде күрәбеҙ. Шуға күрә беҙгә мәғариф системаһын яҡшыртыу буйынса эштең алгоритмын яҡшылап эшләргә кәрәк, ул аҙаҡтан Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабына йүнәлтеләсәк.
Киңәйтелгән ултырышта Пензала уҙған форумда күтәрелгән бер нисә һорау ҡаралды: белем биреү киңлегенең берҙәмлеген тергеҙеү, уҡыу йорттарында отчет документ әйләнешен ҡыҫҡартыу, инженерҙар һәм педагогтар өсөн биш йыллыҡ специалитетҡа ҡайтыу, мәғариф идара итеү советтары өсөн методик кәңәштәр әҙерләү, коррекция мәктәптәрен бөтөрөү, уҡытыусыларҙың эш хаҡын арттырыу, мәктәп һәм урындағы власть менән конструктив диалогтың әһәмиәте.
Мәғариф форумында ҡатнашыусы Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы ағзалары проблеманың илдең бөтә төбәктәрендә ла бер үк булыуын, Владимир Путин менән бергәләп уларҙы асыҡтан-асыҡ тикшереүҙәрен билдәләнеләр.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы вәкилдәре оҡшаш форумды республикала ла үткәреү фекере менән сығыш яһаны.


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 325
ҠАРАТАУИ, рифейҙың үрге хроностратиграфик бүлексәһе, уның стратотип киҫелешен тамамлай. Йәше 1030±30 млн йыл — 600±10 млн йыл. Юрматыни өҫтөндә ята, йыуылыу аша венд м‑н ҡаплана. Микрофоссилийҙар, строматолиттар һәм микрофитолиттар хас. Б.М.Келлер тарафынан айырып күрһәтелә (1952). О.П.Горяинова, Э.А.Фалькова (1937, 1940), А.И.Олли (1948), А.И.Иванов (1949), В.И.Козлов (1982, 1986) һ.б. тасуирлай. Ҡ. ултырмалары Башҡорт мегантиклинорийы ҡанаттарында таралған, унда улар ҡаратау серияһына берләшкән (тәүге тапҡыр 1945 й. Н.С.Шатский тарафынан Ҡаратау структуралы комплексы киҫелештәрендә стратотиплы өҫкө рифей тибы булараҡ айырып күрһәтелә). Ҡ. (ҡалынлығы 2800—5300 м) үҙгәреүсән карбонат‑терриген составы м‑н характерлана, балсыҡлы һәүерташ ҡатлауҙары һәм ҡатламдары бар. Ҡ. тоҡомдары сыбар төҫмөрлө (шуның м‑н аҫта ятҡан рифей ҡатламдарынан ныҡ айырыла), башлыса йәшкелт‑һоро, һары, йәшкелт‑күкһел, алһыу, көрән, һорғолт‑ҡыҙыл һ.б. төҫтәр өҫтөнлөк итә. Состав һәм беленгән цикллы төҙөлөшө үҙенсәлектәре б‑са Ҡ. (аҫтан өҫкә) елмәрҙәк свитаһына, ҡытау свитаһына, инйәр, минйәр свиталарына, уҡ, криволук свиталарына бүленә. Ҡ. фанерозой системаларына тап килгән (Козлов, 1986 һ.б.) 3 ярым серия (горизонт) айырыла: аҫҡы ҡаратау (елмәрҙәк һәм ҡытау свиталары составындағы ҡыпсаҡ горизонты), урта ҡаратау (инйәр һәм минйәр свиталарын берләштергән түңгәүер горизонты) һәм өҫкө ҡаратау (уҡ һәм криволук свиталарын индергән ҡоҙаш горизонты). Елмәрҙәк свитаһы (үҙгәреүсән ялан шпатлы‑кварц составлы ҡомташ һәм алевролит, полимикт, төрлө бөртөклө, балсыҡлы һәүерташ, конгломерат һәм карбонат тоҡомдарының ҡатлауҙары һәм линзалары; ҡалынлығы 1400—3000 м) бирйән, нөгөш, ләмәҙ һәм бәҙәреш ярым свиталарына бүленә. Ҡытау свитаһы сыбар эзбизташтарҙан, уларҙың доломитлы һәм балсыҡлы төрҙәренән һәм мергелдәрҙән тора; ҡалынлығы 200— 400 м. Инйәр свитаһы (йыш ҡына глауконитлы ялан шпатлы‑кварцлы һәм кварцлы ҡомташ һәм алевролит, балсыҡлы һәүерташ, эзбизташ һәм доломит; ҡалынлығы 400—700 м) Бәҙәреш, Ләмәҙ, Ҡытау, Еҙем, Инйәр, Күжә йй. басс., ш. уҡ Ағиҙел й. уң ҡушылдыҡтары (Кәлтәгәү, Бөһөндө һ.б. йылғалар) буйлап байтаҡ майҙанды биләй. Аҫҡы һәм өҫкө ярым свиталарға бүленә. Минйәр свитаһы доломиттарҙан, һирәгерәк эзбизташтарҙан ғибәрәт, үрге өлөшөндә кремний ҡатлауҙары билдәләнә; ҡалынлығы 500—600 м. Уҡ свитаһы (эзбизташ, глауконит‑кварцлы, кварцлы һәм полимикт ҡомташ һәм алевролит; ҡалынлығы 200—400 м) башлыса Башҡ. мегантиклинорийының көнсығыш ҡанатында таралған (Уҡ, Әшә, Баҫыу, Еҙем, Оло Нөгөш йй. басс.); структураның көнсығыш ҡанатында өлөшләтә Тирлән һәм Криволук синклиналдәрендә билдәләнә. Өҫкө һәм аҫҡы ярым свиталарға бүленә. Криволук свитаһы (башлыса кварц составлы алевролит һәм ҡомташ, киҫелештең үрге өлөшөндә балсыҡлы һәм углеродлы‑балсыҡлы һәүерташ ҡатлауҙары; ҡалынлығы 100—200 м) Криволук һәм Тирлән синклиналдәрендә сикле таралған. Ҡ. ҡатламдарына Ләмәҙ һәм Тирлән тимер мәғдәне райондарында һоро тимер мәғдәненең 30‑ға яҡын ваҡ ятҡылығы һәм сығанағы; Мәхмүт, Яҙдаубәк, Клюкваға — гематит; Сырышҡы, Еҙем, Инйәр, Талмен һ.б. — титан; Аҡташҡа — алтын; Бөркөт, Балтайорт, Талменға — полиметалл; Маты, Талмен, Әршә, Һөйөндөккә — тау гәлсәре; Күжәгә барит сығанаҡтары һәм ваҡ ятҡылыҡтары тура килә. Башҡортостандың көнбайышында Ҡ. йәше б‑са аналогтары Леонидовка, Приют, Шихан, Ләүйылға, Серафимовка, Асылыкүл, Әхмәр һ.б. разведкалау майҙандарында тәрән скважиналар м‑н асылған (ҡалынлыҡтары 1050—1850 м, ятыш тәрәнлектәре 1800—3730 м) сыбар карбонат‑терриген тоҡомдарынан торған абдулла серияһына тупланған. Серия бер‑береһенә әкренләп күскән леонидовка, приют, шихан һәм ләүйылға свиталарын берләштерә. Леонидовка свитаһы кварцлы, йыш ҡына кварцит һымаҡ, каолинит тупланмалары булған ҡомташтарҙан тора, ҡырҡа буйһонмалы һандарҙа алевролиттарҙың һәм аргиллиттарҙың йоҡа ҡатлауҙары бар; ҡалынлығы 500—600 м. Приют свитаһы ялан шпатлы‑кварцлы алевролиттар һәм һирәгерәк ҡомташтар, доломитлы мергелдәр, доломиттар м‑н тигеҙһеҙ сиратлашҡан сыбар аргиллиттарҙан ғибәрәт; ҡалынлығы 150—670 м. Шихан свитаһы аргиллит һәм мергель ҡатыш эзбизташтарҙан тора; ҡалынлығы 170—360 м. Ләүйылға свитаһы нигеҙендә эзбизташ ҡатыш доломиттарҙан ғибәрәт; ҡалынлығы 235 м. Леонидовка (Баулы‑16 һәм Сүл‑7 скважиналары, ТР) һәм приют (Ләүйылға‑1, Шкапов‑59 һәм Шихан‑5 скважиналары) свиталарының ҡомташтарында углеводород сығанаҡтары булыуы раҫланған.
Әҙәб.: Стратиграфия древних “немых” толщ западного склона Южного Урала //Труды Всесоюзного геолого‑разведочного объединения. М., 1931. Т.52. Вып.70; Козлов В.И. Верхний рифей и венд Южного Урала. М., 1982; Стратиграфическая схема рифейских и вендских отложений Волго‑Уральской области: объясн. зап. Уфа, 2000.
В.И.Козлов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Тирмәкәй"гә килегеҙ, уңыштарын күрегеҙ!
Ҡаланың 25-се «Тирмәкәй» башҡорт балалар баҡсаһының эшмәкәрлеге тураһында район- ҡалала белмәгәндәр бик һирәктер бөгөн. Заман талаптарына ярашлы эшләгән, быуындар күсәгилешлеген уңышлы файҙаланған, милли мәҙәни традицияларҙы һаҡлаған һәм яҡлаған мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы булараҡ даны таралған уның. Шуға күрә лә, уның мөдире Таңсулпан Нуретдин ҡыҙы Бүләкбаеваның алдынғы ҡарашлы булыуын, талапсанлығын һәм балалар баҡсаһын юғары кимәлгә еткереү өсөн һалған тырышлығын баһаламайынса булмай. Ул етәкселек иткән коллективта ижади ҡарашлы, телен, ғөрөф-ғәҙәттәрен хөрмәт иткән һәм үҙ эшен яҡшы белгән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Яңыраҡ улар район һәм ҡала кимәлендә милли мәҙәни традицияларҙы яҡлау һәм һаҡлауға йүнәлтелгән ғәмәли семинар уҙғарҙы. Унда район-ҡаланың тәрбиәселәре, мәғариф идаралығы вәкилдәре ҡатнашты.
Таңсулпан Нуретдин ҡыҙы барыһын да сәләмләп, балалар баҡсаһының уңыштары, ҡаҙаныштары һәм перспективалары менән таныштырҙы. Мәғариф идаралығының мәктәпкәсә белем биреү буйынса методисы Светлана Геннадьевна Нестерова 25-се балалар баҡсаһының уңышлы эшләүен, тәрбиә биреүҙә милли традицияларҙы оҫта файҙаланыуын һәм быуындар күсәгилешлеген һаҡлауын юғары баһаланы. Бында тәрбиәләнгән балаларҙың күбеһенең башҡорт гимназияһында уҡып, артабан илебеҙҙең төрлө ҡалаларында, хатта сит илдәрҙә лә уңышлы белем алыуын билдәләне. Икенсе дәүләт теле һаналған башҡорт телен, республикабыҙҙың тарихын һәм мәҙәниәтен башҡорт ҡына түгел, рус балалары ла яҡшы белергә, хөрмәт итергә тейеш. Бындай мөнәсәбәт милләттәр араһындағы дуҫлыҡты тағы ла нығыраҡ итәсәк, тине ул сығышында.


text:
Джон Уэйн
Джон Уэйн (ингл. John Wayne, тыумыштан Мэрион Роберт Моррисон, ингл. Marion Robert Morrison, (26 май 1907 — 11 июнь 1979) — «вестерн короле» ҡушаматлы америка актёры. «Оскар» һәм «Алтын глобус» премиялары лауреаты (1970). Тауышлы кино заманында иң популяр голливуд актёрҙарының береһе булып, йыл һайын биш фильмдә төшә. 1999 йылдың июнендә, AFI юрауы буйынса, 100 йыл арауығындағы 100 иң бөйөк «кино йондоҙы» араһында Америка кино сәнғәте институты уны 13—се урынға ҡуя.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Джон Уэйн 1907 йылдың 26 майында Уинтерсеттә, Айова, 224 икенсе Көньяҡ урамында тыуған. Атаһы Клайд Леонард Моррисон АҠШ—тағы граждандар һуғышы ветераны Марион Мичтелл Моррисондың улы була. Әсәһе, Мэри Альберта Браун, Небраска штатының Ланкастер округында тыуа. Джон Уэйн пресвитериан тәрбиәһе ала[1][2]. Уэйн әшнәһе Джон Фордтың телһеҙ киноларында төшә башлай. Форд Америкала киң танылыу алғас, режиссерҙың Уэйн ҡатнашмаған кинолары бик һирәк була. Утыҙынсы йылдарҙа Америка халҡы Уэйнды батырлыҡ һәм шәхсисәнлек өлгөһө итеп ҡабул итә. Актёр «Ҙур һуҡмаҡ» исемле ковбойҙар хаҡындағы фильмдан (1930) башлап, төрлө ҡораллы бәрелештәр, һуғыш-талаш һәм үлтереште сағылдарған, әллә ни күп сығымдар талап итмәгән фильмдарҙа ("боевик"тарҙа) уңыш ҡаҙана.
Уэйндың 1939 йылда сыҡҡан «Дилижанс» вестерндағы роле иң сағыу тип һанала. Был фильм совет кинотеатрҙарында ла тамашасы һөйөүен яулай.
Икенсе донъя һуғышы йылдарында харби темаларға арналған күп постановкаларҙа төшә. Уның Америка армияһы сафына инеү теләге күп тапҡыр кире ҡағыла. Тормошондағы был ваҡиғаны ул ауыр кисерә. Аҙаҡтан уның тол ҡатыны шулай иҫкә ала: «Ул тормошоноң һуңғы көнөнә тиклем, өйҙә ятып ҡалыу ғәйебен юйырға тырышып, суперпатриот булды.»(ингл. He would become a 'superpatriot' for the rest of his life trying to atone for staying home.)[3]. Һуғыш бөткәс, Уэйн улдары менән вестерндар сығарыусы махсус студия аса. Был йылдарҙағы иң айырылып торғандарының береһе үҙе ҡуйған «Форт Аламо» фильмы (1960).
Таборсильо утрауының шәхси хужаһы була.
Йәшлек йылдарында Уэйн АҠШ-тың демократик партияһы яҡлы була.[4] Карьераһының күп өлөшө республикансылар партияһының консерватив яғында үтә, ультрапатриот була (бигерәк тә ғүмеренең һуңғы йылдарында), ялҡынлы антикоммунист, президент һайлауында Никсонды яҡлай.
Уэйн, үлеренән туғыҙ йыл алда, киң билдәлелек алған «Ысын батырлыҡ» вестерндағы роле өсөн «Оскар» премияһына лайыҡ була. Уэйндың һуңғы проекты — «Иң мәргән» — АҠШ экрандарында 1976 йылда сыға. Джон Уэйн "Лос—Анджелес"та Рональд Рейган исемендәге медицина үҙәгендә, ашҡарын яман шешенән дауаланғанда, 1979 йылдың 11 июнендә вафат була. Уэйндың ҡәбер ташында «Плейбой» журналында сыҡҡан ғауғалы интервьюһендә әйткән һүҙҙәре уйылған:
Һайланған фильмография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Оскар» — «Иң яҡшы ирҙәр роле» («Ысын ҡаһарманлыҡ»)
- «Алтын глобус» — «Иң яҡшы ирҙәр роле — драма» («Ысын ҡаһарманлыҡ»)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ http://www.genealogy.com/famousfolks/john-wayne/d0/i0000094.htm
- ↑ http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/wayne.htm
- ↑ Wayne, Pilar, John Wayne, pp. 43-47.
- ↑ Interview: John Wayne. Playboy. Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 июль 2010. 29 август 2010 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Официальный сайт
- Джон Уэйн (инг.) Internet Movie Database сайтта
- 26 майҙа тыуғандар
- 1907 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Айовала тыуғандар
- 11 июндә вафат булғандар
- 1979 йылда вафат булғандар
- Лос-Анджелеста вафат булғандар
- АҠШ актёрҙары
- Алфавит буйынса актёрҙар
- Вестерндар актёрҙары
- Артистар псевдонимдары
- «Алтын глобус» премияһы лауреаттары
- «Оскар» премияһы лауреаттары
- Конгресстың Алтын Миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- Азатлыҡ Президент миҙалы менән наградланыусылар
- Сесил Б. Де Милль премияһы лауреаттары
- АҠШ масондары
- АҠШ Республика партияһы ағзалары
- Антикоммунистар


text:
ISBN
Фольклорный архив Башкирского государственного университета
Энем һары ат
Сәхипъямал Хәбибулла ҡыҙынан (67 йәштә) Әхәт Мифтахов, Ислам Янбаев, Түләк Ғирфановтар яҙып алды.
Бабай менән әбей йәшәгән, ти. Уларҙың бер улы булған, йорттары иҫкереп бөткәс, яңы йортҡа күсергә булғандар, ти. Уларҙың ике һары аты ла булған, имеш. Бабай аттарын һыу эсерергә мәкегә төштө, ти. Ошо мәл мәкенән убыр килеп сыҡты, ти.
Бабай, йәнеңде бирәһеңме, атыңды бирәһеңме?
йәнемде лә, атымды ла бирмәйем.
Нәмә бирәнең һуң?
Минең өйҙә улым бар, шуны бирермен.
Улыңды мин ҡайҙан тотормон?
Ошо көндәрҙә беҙ иҫке йорттан яңы йортҡа күсәбеҙ, шул ваҡытта тоторһоң, тип әйтте, ти бабай. Шулай булды ла, ти. Күсенгән ваҡытта убыр малайҙы тотмаҡ булды ти. Малай ҡойолоп ҡалманы, һары атҡа атланып, сылбырға тотондо, ти.
Улың ҡасты, нәмә эшләйһең?- ти убыр бабайға.
Ана тора һары ат, тот та сап.
Убыр ҙа һары атҡа менеп сапты, ти. Саба, саба, ләкин һары ат тегенеһен ҡыуып етә алмай, ти. Шул ваҡытта һары ат:
Туҫтактай күҙем һыу алды,
Туҡмактай сәсем таралды.
Энем һары ат, туҡтап тор.
Уға ҡаршы малай менгән һары ат яуапланы, ти:
Туҫтактай күҙең һыу алһа,
Туҡмаҡтай сәсең таралһа,
Өҫтөңдәге убырыңды һелкеп ташлап китһәнә.
Убыр менән һары ат ары һелкенде, бире һелкенде. Убыр ныҡ йәбешкән икән, ҡәһәрең, төшмәй ти. Эй саба, эй саба, эй баҫтыра ти убыр малайҙы. Малай ҡасып урман эсендәге бер өйгә килеп туҡтаны, ти. Эстә бер әбей ултыра ине, ти.
һаумы, әбей, тип һаулыҡ һорашты ти малай. Әбей уға ҡаршы:
Әғәр шул һаулығың булмаһа, уртаға бөкләп ҡабыр инем яуапланы, ти. Малай йомшаҡ ҡына итеп:
Улһыҙға ул булырмын, ҡыҙһыҙға ҡыҙ булырмын, тигәс, әбей уны ашатты, эсерҙе, ти. Малай юлға сығыр алдынан уға ике этен бирҙе, ти. Малай уларҙың береһенә Һаҡҡолак, икенсеһенә Ташйөрәк тип исем бирҙе, ти. Иртән тороп тағы ҡасты, ә убыр һары ат менән ҡыуа башланы, ти. Убырҙың һары аты тағы һамаҡланы, ти:
Туҫтактай күҙем һыу алды,
Туҡмаҡтай сәсем таралды,
Энем һары ат тороп тор.
Уға ҡаршы был Һары ат яуапланы ти:
Туҫтаҡтай күҙең һыу алһа,
Туҡмактай сәсең таралһа
Өҫтөңдәге убырыңды
һелкеп ташлап китһәнә.
Убырҙың һары аты ары һелкә, бире һелкә, убыр төшмәй, ти.
Саптылар ти, киттеләр ти былар. Әллә ни ҡәҙәр ер үттеләр
Малай менгән һары ат арыны, ти. Үҙенең егетенә өндәште, ти.
Бара алмайым, егет, ары. Мине салып, ялҡайҙарымды ергә сәнс, ул тирәк булып үҫеп сығыр, һин уның башына менеп ултырырһың.
Егет шулай эшләне лә ти. Мәлғүн убырлы ҡарсыҡ та килеп етте, ти. Шул ук сәғәттә эттәрҙең ҡолағына ҡурғаш ҡойоп, Һаҡҡолак менән Ташйөрәкте таш һарайға бикләп ҡуйҙы, ти. Унан усына төкөрөп, балта яһап алды ла ағасты тумырырға тотондо, ти, мәлғүн. Инде тумырҙым тигәндә генә төлкө килеп сыҡты, ти:
Әбей, ҡайҙа, ҺИН арығанһыңдыр, мин тумырайым, ҺИН Ял ит, тип әйтте, ти төлкө. Мәлғүн убырлы ҡарсыҡ быға риза булды, ти. Убыр йоҡлаған арала төлкө тумырылған ерҙе ямап бөтәштерҙе лә, егеткә уңыш теләп сабып китеп барҙы, ти. Убыр йоҡоһонан уянһа, ағас
Әбей, ҡайҙа, мин тумырайым.
Булмаҫ, бына әле генә берегеҙ алдап ҡасты.
Беләм мин уларҙы, ул бит ҡыҙыл төлкө булған, ә мин ҡара.
Шулай тигәс, убыр ышанды, ти. Үҙе йоҡларға ятты. Ошо арала ҡара төлкө тирәкте ямап бөтәштерҙе лә ары китте, ти. Убыр, уянып китһә, ағас бөтөн көйө ултырмаһынмы?!Ҡабат ышанмаҫҡа әйтеү әйтеп, йәнә тирәкте өҙөргә керешеп китте, ти. Ошо мәл ҡара төлкө аҡҡа буялып килеп сыҡты, ти.
Ҡайҙа, мин тумырышайым, ҺИН арығанһыңдыр.
Әйе бына, икеғеҙ алдатты, инде ышанмайым, тип әйткәйне, аҡ төлкө:
Ҡара төлкө менән ҡыҙыл төлкөгә ышанма. Улар харап хәйләкәр. Бына аҡ төлкөләргә ышан, тигәйне, убыр ышанып балтаһын бирҙе лә үҙе йоҡларға ятты, ти. Шул арала аҡ төлкө сабылған ерҙе ямап бөтәйтте лә сабып китте, ти.
Ағас башында егет төлкөнөң: «Инде мин килә алмайым, егет»" тигәнен генә ишетте, ти.
Уянғас, убыр йәне көйөп тирәкте
Турғай таш һарайға бәләкәй генә тишектән инә лә, Һаҡҡолаҡ менән Ташйөрәккә эйәләренең ҡыйын хәлдә ҡалғанлығын әйтте, ти. Ҡолаҡтарына ҡойолған ҡурғашты ла соҡоп алды, ти. Эттәр ташты емереп сығып, тирәккә яҡынлаштылар, ти. Быны һиҙеп ҡалған убыр:
Дөбөрҙәй, улым, ни елберҙәй, тип һораны, ти.
Был Һинең бәхетең, ел ағасты ауҙарырға итә, тип яуап бирҙе ти егет.
Ошо саҡ Һаҡҡолаҡ менән Ташйөрәк тә килеп етте, ти. Егеткә өндәштеләр, ти:
Убыр үлһә, ҡара ҡан сығыр, беҙ үлһәк, ҡыҙыл ҡан сығыр. Шулай тинеләр ҙә, убыр менән һыу эсендә һуғыша башланылар, ти, былар. Убыр эттәрҙе тешләгәйне, ҡыҙыл ҡан урғылып килеп сыҡты, ти. Егет ҡурҡып, ҡысҡырып ебәрә яҙҙы, ти.
Күп тә үтмәй һыу ҡараған булып ҡайнай башланы, ти. Оҙаҡ ваҡыт үтмәне, һыуҙан эттәр ҙә сыҡтылар, өсәүләп шатланышып ҡайтып киттеләр, ти.
Ссылка на эту публикацию:
Энем һары ат [Электронный документ] // Фольклорный архив Башкирского государственного университета: электронное научное издание / под ред. Б. В. Орехова, А. А. Галлямова. [20112018]. Дата обновления: 11.02.2014. URL: http://lcph.bashedu.ru/editions/efolk.php?go=folk_id.3 (дата обращения: 23.05.2018).


text:
«Йәш ғаилә-2013» республика конкурсының финалы Нефтекамала үтәсәк
2013 йылда республиканың Иң яҡшы йәш ғаиләһен 22 ноябрҙә иғлан итәсәктәр. Конкурс финалы Нефтекама ҡалаһының Йәштәр һарайында үтәсәк.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында аңлатыуҙарынса, төп бүләккә 22 ғаиләнән тик етәүһе генә көс һынашасаҡ. Улар иҫәбендә Стәрлетамаҡ районынан Насыровтар, Нефтекаманан Дәүләтшиндар, Ишембайҙан Слеповтар, Өфө районынан Әҙеһәмовтар, Өфөнән Потехиндар, Дүртөйлө районынан Исламғәлиевтар, Борай районынан Исламовтар.
Ғаиләләргә үҙҙәренең балалары менән «Визитка», «Мин — буласаҡ йондоҙ!», «Үткәнде иҫләйбеҙ, киләсәкте төҙөйбөҙ!» номинацияларында ижади һынауҙар аша үтергә кәрәк буласаҡ.
Еңеүселәр һәм призерҙар йәштәр-спорт ведомствоһы дипломдары һәм ҡиммәтле приздар менән бүләкләнәсәк.
Сара 13 сәғәттә башлана.
Белешмә. «Йәш ғаилә» конкурсы республикала 1998 йылда ойошторолдо һәм шунан алып йыл һайын уҙғарыла. Ярыш шарттары буйынса унда биш йәштән ун дүрт йәшкә тиклемге балалары менән ғаиләләр ҡатнаша. Ир менән ҡатындың йәше 35 йәштән ашмаҫҡа тейеш.


text:
“Улайһа, уны үҙем эшкә алам, — тип әйтеп һала шул саҡ бығаса шым ғына ситтә баҫып торған күрше мәктәп директоры. — Эш буйҙа түгел бит, ә был ҡыҙҙың яҡшы уҡытыусы булып китәсәгендә һис шигем юҡ”. Коллегаһының һүҙҙәрен ишеткәс, лицей директоры ҡыҙға иғтибар менән ҡарап тора ла: “Юҡ, ул беҙҙә уҡытасаҡ”, — тип белдерә.
“Улайһа, уны үҙем эшкә алам, — тип әйтеп һала шул саҡ бығаса шым ғына ситтә баҫып торған күрше мәктәп директоры. — Эш буйҙа түгел бит, ә был ҡыҙҙың яҡшы уҡытыусы булып китәсәгендә һис шигем юҡ”. Коллегаһының һүҙҙәрен ишеткәс, лицей директоры ҡыҙға иғтибар менән ҡарап тора ла: “Юҡ, ул беҙҙә уҡытасаҡ”, — тип белдерә.
Төҙөлөш һәм үҙгәртеп ҡороу бында ҡыҙыу бара. Декабрҙә 550 баш һыйыр малына иҫәпләнгән өс ферма сафҡа инәсәк. Бынан тыш, заманса механизацияланған бер һауын залы менән быҙаулатыу бүлексәһе лә үҙ ишеген асасаҡ. Төҙөлөш тамамланғас, малсыларға эшләү өсөн уңайлы шарттар буласаҡ. Ашхана, ял бүлмәләре ҡаралған, ҡатын-ҡыҙ һәм ирҙәр өсөн айырым йыуыныу бүлмәләре асыласаҡ.
Ата-әсәһенең оло хәстәрлеге һәм дөрөҫ йүнәлеш биреүе арҡаһында йәштән үк аҡылды мөмкин тиклем күберәк алып ҡалырға тырыша Азат. Эйе, башта белем тауҙарын яулай. Нисек кенә ауыр булмаһын, күпме генә көс сарыф ителмәһен, алға барыуын дауам итә үҫмер. Һуң Табын ырыуы егеттәре туҡталып ҡала буламы! Тырышлыҡ бушҡа китмәй, бер нисә юғары уҡыу йортонда белем алыу уға артабан ниәттәрен тулыһынса тормошҡа ашырыу өсөн көслө этәргес була, йүнәлеш бирә.
Рәсәй буйынса 5,52 миллион гектарҙа (дөйөм сәсеү майҙанының 7,3 проценты) сәсеүлектәр юҡҡа сыҡҡан. Республикала ҡоролоҡтан 46 райондың, өс ҡала округының 1526 хужалығы ҡаза күргән. Бөтәһе 585 мең гектар сәсеүлек (дөйөм майҙандың 19 проценты) көйөп бөткән. Ил буйынса төбәк аграрсылары 43 миллиард һумлыҡ зыян күреүҙәре тураһында белдерһә, Хөкүмәт ҡаза эҙемтәләрен 6 миллиардҡа баһалаған.
Төҙөлөштөң тәүге этабы былтыр уҡ тамамланғайны. Беренсе сираттағы проекттың хаҡы 914,5 миллион һум тәшкил итә. Яңы сыҡҡан себештәр, ҡатнаш аҙыҡ һатып алыу, ветеринар ярҙамы һәм башҡа хеҙмәттәр күрһәтеү өсөн 196,8 миллион һум бүленгән. Төҙөлөштә 2010 йылда уҡ 24 миллион һумлыҡ эш башҡарылғайны.
Проектты "Башҡорт бройлеры" ябыҡ акционерҙар йәмғиәте үҙ иҫәбенә һәм банктан аҡса йәлеп итеп финанслай.
1930 йылда руданан алтын айырып алыу фабрикаһында эшләй башлаған комбинат, төрлө йылдарҙа үҫештең төрлө баҫҡысын үтеп, 2004 йылдан Урал тау-металлургия компанияһының иң тотороҡло һәм перспективалы эшләгән ойошмалары сафын тулыландыра. Комбинатҡа бөгөн йәш һәм дәртле Рөстәм Аблаев етәкселек итә.
Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты республикала ғына түгел, ил күләмендә лә продукцияһының үҙҡиммәте түбәнлеге, ә концентратының юғарылығы менән айырылып тора.
Йортто асыу тантанаһында Башҡортостан буйынса эске эштәр министры, полиция генерал-майоры Михаил Закомалдин, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Махсус тәғәйенләнешле һәм авиация подразделениелары идаралығы начальнигы, полиция полковнигы Андрей Тарасов, Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Ирек Ялалов һәм башҡа рәсми ҡунаҡтар, хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.
— Атайымдың һөйләгәндәрен, иҫтәлектәрен яҙып бармағаныма бик үкенәм. Ғүмер буйы тыуған ерен, Башҡортостанын һағынып, юҡһынып йәшәне. Кем уйлаған инде, хаҡлы ялға сыҡҡас, атайҙың тыуған төйәге беҙҙе шундай ҙур көс менән үҙенә тартыр тип.
Киләһе йылдың 14 февралендә, Ғашиҡтар көнөндә, уның төп аттракциондары ишектәрен асасаҡ. Эйе, һүҙ ҙә юҡ, Өфө, республика халҡы комплекста элегерәк ял итергә тейеш ине, ләкин донъя иҡтисади көрсөгө кеҫәгә һуҡты — 2008 йылда төҙөлөш туҡталып торҙо. Ниһайәт, өс йыл "туңып" торғандан һуң, "РосЕвроДевелопмент" компанияһы ҡайтанан эш башланы.
Аквапарктың дөйөм майҙаны 13 мең квадрат метр буласаҡ. Алда телгә алған инвесторҙың белгестәре әйтеүенсә, көн һайын 1500 кешене ҡабул итерлек һәм уларға ял ойошторорлоҡ мөмкинлек булдырыу мөһим.
Ирмен тигән ирҙең даны үҙенән алда йөрөй: Таһир Ғафар улы тураһында район хакимиәтендә лә, халыҡтан да тик йылы һүҙҙәр ишеттек. Баҡһаң, ул бөлөп барған колхоздарҙы тергеҙә, үҙ эшсәндәрен диңгеҙ буйына, санаторийҙарға ялға оҙата, мохтаждарға хәйриә ярҙамы күрһәтә.
Дыуан районының Иҫке Хәлил ауылы егете йүнселлеккә тотонор алдынан 15 йыл урман хужалығында эшләгән, ситтән тороп урман хужалығы техникумын, институт тамамлаған.


text:
Башҡортостанда 208 уҡыусы география һәм әҙәбиәт буйынса БДИ-ны тапшыра алманы
Башҡортостанда география һәм әҙәбиәт буйынса беренсе Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре билдәле булды.
— Географияны 1259 кеше тапшыра. Уларҙың 140-ғы минималь 37 балды йыя алмаған. Уртаса балл 53,6 тәшкил итә (2013 йылда – 56,4, 2012-лә – 56,8). Биш сығарылыш уҡыусыһы эштәрен 100 балға яҙа.
932 уҡыусы әҙәбиәт буйынса тест яҙҙы. 68 кеше ыңғай билдә алыу өсөн 32 балл йыя алманы. Бында уртаса балл 51,7-гә тиң (2013 йылда – 67,7, 2012-лә – 59,9). 100 балға бер кем дә тапшыра алмаған, — тип һандар килтерҙе БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге баш белгес-эксперты Жанна Минекәева.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Был фәндәр буйынса БДИ 26 майҙа үтте.
Кисәге математика буйынса Берҙәм дәүләт имтиханынан дүрт тәртип боҙоусыны сығаралар. Балаҡатай, Туймазы райондары һәм Өфө уҡыусылары «шпаргалкалар» һәм мобиль телефондар менән ҡулланырға маташҡан.


text:
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булдыФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булды
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булдыФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө сәнғәт училищеһының «Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, башҡорт музыканттары икенсе дәрәжә диплом менән ҡайтты. Уларға йөҙ мең тәңкәлек сертификат тапшырылды.
Өфө музыканттары жюри иғтибарына «Урал», «Ҡара өйрәк», «Казачий», «Хан ҡыҙы», «Ҡара ҡаш» һәм «Еҙ үксә» башҡорт халыҡ көйҙәренә импровизация тәҡдим итте. Гала-концертта төркөм Роберт Юлдашев эшкәртеүендәге «Саптар» көйө менән сығыш яһаны. Иршат Ильясов (хайран, думбыра, өзләү), Рәфис Заһиров (һуҡма һәм ҡурай), Гөлфиә Һөйөндөкова (думбыра), Байрас Күсәрбаев (бас-гитара, ҡурай) үҙ сығыштарында халыҡ уйын ҡоралдарында уйнау оҫталығын күрһәтте. Баһалама ағзаларына хайранда уйнау һәм өзләү айырыуса оҡшаны. Шулай уҡ улар Әхмәт Жубановтың «Ҡарлығаш» йырын үҙенсәлекле башҡарыуҙарын билдәләп үтте. Төркөмдөң ҡурайсыһы Юлай Ҡасимов профессиональ башҡарған өсөн солист булараҡ фестиваль лауреаты дипломын алды.
Фестиваль Аҡтүбә ҡалаһында Г.Жубанова исемендәге өлкә филармонияһында уҙҙы. Сәнғәт училищеһының II-III курс студенттарынан торған «Саптар» төркөмө танылған профессиональ ансамблдәр һәм оркестрҙар менән ярышты. «Жубанов яҙы — 2016» фестиваленең Гран-приһын Ҡырғыҙстандың Бешкәк ҡалаһы мэрияһының халыҡ уйын ҡоралдары оркестры яуланы.
Саптарҙар Ҡаҙағстанға сәфәрҙе ойошторорға булышлыҡ иткәне өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетына, ҡаҙаҡ ерендә ярҙам күрһәткәне өсөн Аҡтүбә ҡалаһының башҡорт-татар диаспораһы вәкилдәренә һәм танылған фольклорсы, сәсәниә Розалиә Солтангәрәеваға рәхмәт белдерә.


text:
Айдахо
Айдахо (ингл. State of Idaho) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 14. 1890 йылдың 3 июлендә төҙөлгән. Элек Айова территорияһы исеме менән йөрөгән. Штаттың ҡушаматы — Аҫыл-таш штат.
2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Айдахо штатында ▲1 584 985 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 7,3 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 39.
Майҙаны 216 632 кв.км, шуның 0,98 % һыу майҙаны.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эре ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тағы ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Census 2010: Idaho › Cities (инг.). The Spokesman-Review. Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 июнь 2012. 23 май 2012 тикшерелгән.


text:
Учалы районы Әүешкүл
ауылында Әүлиә тауы һәм
шишмәһе бар.
Көн тағы ла һалҡыная төшкән. Өҫтөндә оҙон ҡама тун, башында ҡалын мамыҡ шәл, аяғында йылы быйма булһа ла, өшөй башланы ҡатын. Ниһайәт, йортона килеп етте. Асҡысын алырға тип кеҫәһен һәрмәне. Бәй, юҡ... Аптырап, ҡулындағы бәләкәй сумкаһын аҡтарҙы. Юҡ... Шунда ғына асҡысының киленендә икәнлеген иҫенә төшөрҙө ҡатын. Фатирына домофондан шылтырата башланы, әммә яуап булманы. Килене өйҙә ҡалғайны, бер ҡайҙа ла йыйынмай ине. Бәлки, кибеткә аҙыҡ-түлеккә сыҡҡандыр, хәҙер ҡайтып етер тип Гөлдәр йорт эргәһендәге эскәмйәгә барып ултырҙы. Бөтмәҫ-төкәнмәҫ уй-хәтирәләргә сумды...


text:
Ҡандалагөл
Ҡандалагөл — әүернә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡынса 150 төрө билдәле, ер шарының арктик булмаған өлкәләрендә таралған. Башҡортостанда 5 төрө үҫә. Бер, ике йәки күп йыллыҡ үлән, бейеклеге 10—80 см.
Һыу ятҡылыҡтары ярҙарында, ҡалдауҙарҙа, ташландыҡ ерҙәрҙә, юл ситтәрендә, ҡоро далаларҙа үҫә. Сүп ҡандалагөлө республиканың бөтә биләмәһендә таралған, киң япраҡлы ҡандалагөл башлыса Башҡортостандың Урал алдында, итләс япраҡлы ҡандалагөл шулай уҡ. Хәйбулла районында, ҡуйы сәскәле ҡандалагөл һәм теҙмә ҡандалагөл Өфөлә, Өфө районында осрай.
Ботаник яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һабаҡтары төҙ, ябай йәки тарбаҡлы. Япраҡтары йомортҡа, ланцет йәки таҫма формаһында, бөтөн ситле йәки теленмә, сиратлы, ултырма йәки япраҡты яртылаш уратып алған. Сәскәләре аҡ йәки һары төҫтә, һирәк йәки ҡуйы тәлгәштәргә йыйылған. Май—августа сәскә ата. Емеше — пәрҙәле бәләкәй ҡуҙаҡ, июль—сентябрҙә өлгөрә.
Файҙаланылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡандалагөл составында С, Е витаминдары, каротин, дуплаусы матдәләр, кумариндар, сапониндар, флавоноидтар һ.б. бар. Халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Баллы, инсектицид ҡый үләне. Киң япраҡлы Ҡ. — ашарға яраҡлы үҫемлек. Культурала сәсеүлек Ҡ. йәки кресс‑салатты ҡулланалар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- León, J. (1964) — The «Maca» (Lepidium meyenii), a little known food plant in Peru. — Econ. Bot. 18: 122—127 (инг.)
- Tello, J., M. Hermann & A. Calderón (1992) — La maca (Lepidium meyenii Walp.): cultivo alimenticio potencial para las zonas altoandinas. — Bol. Lima 81: 59-66 (исп.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡандалагөл GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.) Проверено 14 октября 2008 г.
- Мака перуанская на сайте USDA NRCS (инг.) Проверено 14 октября 2008 г.


text:
Төбәктең туғыҙ айлыҡ үҫеш йомғаҡтары
Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы Башҡортостандың туғыҙ айҙағы социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһаны. Уның мәғлүмәттәренә ярашлы, ойошмаларҙың отчет осорондағы әйләнеше 985,5 миллиард һум тәшкил иткән. Үҙ көстәре менән 619 миллиард һумдан ашыулыҡ тауарҙар тейәп оҙатылған, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарылған.
Йыл башынан алып республикала 1,4 миллион квадрат метр дөйөм майҙан менән торлаҡ йорттар файҙаланыуға тапшырылған.
Ғинуар-сентябрҙә ауыл хужалығында етештереү күләме 79,7 миллиард һум самаһы тәшкил иткән.
Транспорт йөк әйләнеше 141 миллиард тонна-километрға еткән.
Ваҡлап һатыу сауҙа әйләнеше – 310,8 миллиард һум, ә күмәртә сауҙаһы – 255,3 миллиард һум кимәлендә.
Йыл башынан алып тауарҙарға һәм хеҙмәтләндереүҙәргә ҡулланыу хаҡтары һәм тарифтар индексы – 107,6 процент, ә сәнәғәт тауарҙары етештереүселәр индексы 138,6 процент тәшкил иткән.


text:
Рәсәй көнөндә грузин һәм азербайжан диаспораһы вәкилдәре Дуҫлыҡ монументына сәскәләр һалды
Рәсәй көнөндә грузин һәм азербайжан диаспораһы вәкилдәре Өфөләге Дуҫлыҡ монументына сәскәләр һалды.
— Халыҡтар дуҫлығы – ул уйлап сығарылмаған, ә кешеләрҙаң бер территорияла бергәләп йәшәүенең иң яҡшы варианты, был дуҫлыҡ нигеҙендә Рәсәйҙең бөтә халыҡтарының реаль мәнфәғәттәре ята бит, — тине Башҡортостан Республикаһындағы Шота Руставели исемендәге Грузин милли-мәҙәни үҙәге Төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Давид Гурешидзе. – Рәсәй көнө – илебеҙ халыҡтарының берҙәмлеген сағылдырыусы төп байрам. Асылда, ул дөйөм милли идеяны ғәмәлгә ашыра. Рәсәйҙә йәшәүсе халыҡтар мәҙәниәттәренең тап күп төрлөлөгө уның иң ҙур байлығы булып тора һәм илдең бөйөклөгөн билдәләй. Рәсәй көнө ватансылыҡ тойғоһо тәрбиәләүҙең, беҙҙе рухи яҡтан байытҡан милли мәҙәниәттәрҙе күрһәтеүҙең мөһим факторы булып тора.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов һәм Валерий Тишков милләт-ара мөнәсәбәттәр һәм этномәҙәни сәйәсәт мәсьәләләрен тикшерҙе
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәй фәндәр академияһының Этнология һәм антропология институты директоры академик Валерий Тишковтың осрашыуында милләт-ара мөнәсәбәттәр һәм этномәҙәни сәйәсәт мәсьәләләре тикшерелде.
— Башҡортостандағы дини хәлдәр, этнос-ара татыулыҡты нығытыу хаҡында һүҙ барҙы, — тип осрашыу һөҙөмтәләренә аңлатма бирҙе Валерий Тишков. – Йәнә беҙ Мәскәү менән Башҡортостан ғалимдарының йәштәр субкультураһы һәм республикала тел сәйәсәте кеүек проблемалар буйынса берлектәге проекттарын башлау мөмкинлеге хаҡында ла һөйләштек.
Валерий Тишков билдәләүенсә, уның фекеренсә, Башҡортостан өсөн рус халҡының республиканан ситкә ағылыуы кеүек проблема ла көнүҙәк. Был хәл илебеҙҙәге һәр республикала ла тиерлек күҙәтелә.
—Башҡортостанда был мәсьәлә Төньяҡ Кавказ республикаларындағы кеүек киҫкен түгел, әлбиттә, — тине Валерий Тишков. – Рустарҙың башҡа төбәктәргә күсеү кимәле юғары түгел. Әммә был тенденцияны барыбер туҡтатырға кәрәк, сөнки рус халҡы ил күләмендә бик мөһим туплаусы ролен уйнай. Ул теге йәки был милләткә үҙенең компактлы йәшәү урынында тышҡы донъянан айырымланырға ирек бирмәй.
Валерий Тишков фекеренсә, бөтә Рәсәй халҡы, бар төбәктәр уртаҡ мөһим эштә – берҙәм Рәсәй милләтен формалаштырыуҙа ҡатнашырға тейеш. Әйткәндәй, ағымдағы йылдың февралендә Өфөлә үткән Рәсәй Дәүләт Советы Президиумы ултырышында ил Президенты Дмитрий Медведев та ошо бурысты ҡуйғайны.
—Айырмаларға ҡарағанда, илебеҙ халҡы араһында уртаҡлыҡтар күп,— тип иҫәпләй Валерий Тишков. — Рәсәй халыҡтарының этник яҡтан төрлө булыуына ҡарамаҫтан, рәсәйлеләр – бер халыҡ. Беҙҙә бер иҡтисад, милли ҡыҙыҡһыныуҙар һәм проблемаларыбыҙ ҙа берәү, милли проекттарыбыҙ уртаҡ, бер милли йыйылма командабыҙ бар. Шуға күрә Рәсәй халҡына полиэтник милләт булараҡ ҡарарға кәрәк. Был уның милли төрлөлөгөн инҡар итмәй. Рәсәйлеләр – этностан юғарыраҡ үҙаң формаһы. Беҙҙең ил кешеһе мотлаҡ рус булырға тейеш түгел. Шиғырҙа әйтелеүенсә, рус түгел мин, ләкин россиянмын. Бындай берҙәм полиэтник милләт беҙҙең илдә Совет заманында уҡ формалашҡан, һәм беҙгә ошоға әйләнеп ҡайтырға кәрәк.


text:
Башҡортостанда 76 мең тонна бесән әҙерләнгән
Мал аҙығы кампанияһы башланғандан алып республикала 76 мең тонна бесән һәм 446 мең тонна сенаж әҙерләнгән. Планға ҡарата был 10 һәм 20 процент.
Һәр шартлы мал башына ҡышҡылыҡҡа әлегә 3,2 центнер мал аҙығы берәмеге тупланған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының мал аҙығы производствоһы бүлегенән.
Бөгөнгө көнгә ҡарата ауыл халҡы 209 мең гектар майҙанда мал аҙығы культураларын бесәнгә сапҡан.
Иң күп мал аҙығын Ҡырмыҫҡалы районы аграрийҙары әҙерләгән. Һәр шартлы мал башына бында 7,7 центнер мал аҙығы берәмеге булдырылған. Саҡмағош һәм Борай райондарында 6,8-шәр центнер запас тупланған.
Белгестәр үлән массаһының юғары уңдырышлылығын билдәләй һәм шуға ла республикала мал аҙығы менән тәьмин итеү өсөн сеймал ресурстарының етерлек булыуына ышана. Иң мөһиме — ваҡытын үткәрмәй, үләндәрҙе вегетацияһың иң яҡшы осоронда йыйып алыу.


text:
Март айында Башҡортостанда ғәҙәттәгенән йылыраҡ буласаҡ
Ял көндәре Башҡортостанда йылы һәм аяҙ буласаҡ. Рәсәй Гидрометеоүҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, республикала төнөн 8-ҙән 14 градусҡа тиклем һыуыҡ булыуы көтөлә. Көндөҙ бер градусҡа тиклем йылытасаҡ. Яуым-төшөмдәр көтөлмәй.
Киләһе аҙнала иһә бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал. Һауа температураһы артыҡ үҙгәрмәйәсәк.
Бынан тыш, Рәсәй Гидрометеоүҙәге, айлыҡ уртаса температура норманан бер градусҡа юғарыраҡ буласаҡ, тип хәбәр итә. Айлыҡ яуым-төшөм буйынса иһә норманан ситләшеү күҙалланмай.


text:
Өфөнөң йәш парламентарийҙары Рима Баталова исемендәге «Милләт йәшлеге» фонды менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Өфө ҡалаһы Советы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы Башҡортостан Республикаһының Рима Баталова исемендәге «Милләт йәшлеге» төбәк йәмәғәт фонды менән хеҙмәттәшлек итәсәк. Был хаҡта Йәштәр йәмәғәт палатаһының хоҡуҡи мәсьәләләр, хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары менән үҙ-ара килешеп эш итеү буйынса комиссияһы ағзаһы Павел Краснов хәбәр итте.
Йәш парламентарийҙар фонд менән 2013 йылғы VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары сиктәрендә хәйриә концертын ойоштороу барышында танышты. Тантаналы кисә Фонд асыуға һәм Сергей Кораблевтың «Рима Баталова — спорт легендаһы» китабының презентацияһын үткәреүгә арналды.
Ошо көндәрҙә Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Йәштәр палатаһы ағзаларына ойоштороу комитеты эшендә ҡатнашҡаны өсөн рәхмәтен белдерҙе.
Рәхмәт хатында билдәләнеүенсә, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең проблемаларына иғтибарлы ҡараш, үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү эшендә әүҙем ҡатнашыу, республикала Паралимпия хәрәкәтен үҫтереүгә етди ҡараш Йәштәр палатаһы ағзаларының эшмәкәрлеген тик ыңғай яҡтан баһалай.
— Сараға әҙерлек барышында ҙур тәжрибә тупланыҡ. Хәйриә фонды менән хеҙмәттәшлек итеүҙе дауам итергә ҡарар иттек. Балаларға ярҙам итеү беҙҙең эшмәкәрлектең төп йүнәлештәренең береһе булып ҡала, — тип һөйләне Павел Краснов.


text:
Республикаға эш сәфәре менән Афғанстан делегацияһы килдеФото: Андрей Старостин | Видео: Мирон Доровских
Республикаға эш сәфәре менән Афғанстан делегацияһы килде
Республикаға эш сәфәре менән Афғанстан делегацияһы килдеФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанға эш сәфәре менән Афғанстан Ислам Республикаһының рәсми делегацияһы килде. Сәфәр сиктәрендә Башҡортостан менән Афғанстандың футбол командалары араһында иптәштәрсә матч уҙғарыу, ҡунаҡтарҙың республика башҡарма власть органдары етәкселәре менән осрашыуы ҡаралған. «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында һүҙ ошо хаҡта барҙы.
Рәсәй Федерация Советы вәкиле Вячеслав Некрасов Афғанстандың бай тарихлы боронғо ил булыуын билдәләне. Ул шулай уҡ ошо сәфәргә алдан ҙур әҙерлек алып барылыуы хаҡында һөйләне. Спортта үҙ-ара эш итеү 2012 йылда уҡ башланды. 2013 йылдың апрелендә Рәсәйҙең ветерандар йыйылма командаһы Афғанстанда футбол уйнаны. Бөгөнгө уйын спорт байрамы ғына түгел, ул илдәребеҙ араһында дуҫлыҡ күпере булараҡ ҙур әһәмиәткә эйә, тине Вячеслав Некрасов.
Афғанстандың милли йыйылма командаһы тренеры Мөхәммәт Йософ Каргар Башҡортостанға йылы ҡабул итеүе өсөн рәхмәт белдерҙе. Спорт Рәсәй менән Афғанстанды берләштерә, тип билдәләне ул.
«Беҙ рухи яҡтан халҡығыҙға яҡын. Советтар Союзы беҙгә ярҙам иткән заманды һаман да иҫкә алабыҙ. Ҙур объекттар, шул иҫәптән спорт менән шөғөлләнеү залдары төҙөлдө. Спорт кешеләрҙе берләштерә. Киләсәктә лә дуҫлығыбыҙ дауам итер, тип ышанабыҙ», — тине Афғанстандың милли йыйылма командаһы тренеры.
Футбол уйынынан тыш, ҡунаҡтар өсөн Өфө буйлап экскурсия, музейҙарға һәм мәсеттәргә барыу ойошторола. Афғанстан делегацияһы составында ижади төркөм дә бар, улар Башҡортостанға сәфәр хаҡында фильм төшөрә.


text:
Мод apk бушлай взломать android скачать спортсылар өсөн трафик
Скачать спортсы apk трафик: Башҡа спортсылар нигеҙ һала шедеврҙары менән бер трафик . Был юлы., һеҙ’артыҡ өсөн уйын тәжрибәһе ентекләп ҡабаттан йәмғиәте яғынан мотоцикл., әммә бынан тыш, модалы еңел һәм күңелгә ятышлы һаҡлау.
Скачать спортсы apk трафик
Һыбайлы горностай трафик сикһеҙ биләй стиле бөтөнләй яңы дәрәжәгә, һөнәре тулы режимы индерелде , беренсе перспективаларын аныҡ кеше. , ысын велосипед тормошо графика һәм юғары тауыш. Аркадный буйынса ярыштар асылда ябай-унда элекке була, әммә иң дәүе түбәндәге тышлыҡ.. Юл буйы шоссела велосипедтарҙа сәйәхәткә килеүселәр сикһеҙ обгон сайты , велосипед һатып ала һәм яңы яҡшыртыу, режим ҡуйған миссия өсөн һөнәри. .
Хәҙер был’s ваҡытта юлдарҙа велосипед менән таң өсөн!
- Такси уйын скачать – Уйындар Android өсөн бушлай Симулятор
- Биҙгәк Горностай: Скачать моторҙар – Уйындар Android өсөн бушлай горностай
- Һауа лаунчер – Тиҙ арала & Аҡыллы, Темалар apk бушлай скачать
- Скачать Н Jetpack Joyride (Мода, тәңкәләр неограниченный) 1.10.7 Өсөн Android
- Был badoo – Ч & Скачать танышыу өсөн ҡушымта
- Пуля Көсөн 1.36 АГРОСӘНӘҒӘТ – Аҡса Неограниченный
- Ярыш Велосипедтарҙа Бушлай – Скачать н мотоцикл ярыштары яҡшы уйын apk
Үҙенсәлектәре
– Беренсе цифрлы камералар күренеш конкрет шәхес
– 26 мотоцикл, һайлау
– Мотор тауышы, мотоцикл менән яҙылған реаль
– Көн менән төн үҙгәрештәр ваҡытында һәм тулы мөхиттә
– Режим менән һөнәри 70+ миссияһы
– Онлайн һәм leaderboards 30+ ҡаҙаныштар
– Ярҙам өсөн 19 теле
Советы
– Һеҙ сәйәхәт ҡарағанда иртәрәк, һеҙҙең өҫтәмә балл аласаҡ.
– Abschussfahrt ваҡытында өҫтәрәк 100 кмч, сара перегнать сосредоточенно килеүселәре сайтында алырға өсөн аҡса һәм бал Бонусный
– Шул яҡтан йөрөтөп, ике йүнәлешкә аҡса рейтинг тәьминәте һәм өҫтәмә.
– Wheelies яһап, өҫтәмә аҡса ала һәм клиенттарына өсөн
*** Юҡ Тайм, Газ Юҡ *** Ябай ап-ҡыуанысы сикһеҙ!
Йыш ҡына һеҙҙең менән бергә булырға мөмкин. трафик курс стратегияһы Райдер. Исегездә тотоғоз, һеҙҙең менән бергә китергә тәҡдим күҙәтеү өсөн.


text:
Сәхнә әһелдәренең йыр-бейеүен, уйнауын яратып ҡарап ҡына ҡалмайбыҙ, уларҙың тормошондағы яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһынабыҙ, үҙен тотошон, тышҡы ҡиәфәтен дә күҙ уңынан ысҡындырмайбыҙ, ҡайһы саҡ хатта ҡабатларға тырышабыҙ. Башҡаларҙан айырылып торорға, үҙ зауығын һыҙыҡ өҫтөнә алырға яратҡан йондоҙҙар һәр саҡ камиллыҡҡа ынтыла. Ә оҫта дизайнер-тегеүсе Сайма ХӘСӘНОВА, һәр кемеһенең үҙенсәлеген иҫәпкә алып, ҡабатланмаҫ образ тыуҙырырға ярҙам итә.
Стилләштерелгән костюмдар бөгөн киң таралыу ала. Бар йәһәттән дә өлгө булырҙай артисткаларыбыҙ бер аҙым алда барып, халыҡтың үҙаңын уятыуға булышлыҡ итә, гүзәллек, камиллыҡ донъяһына әйҙәй.
Гөлшат ҠУНАФИНА.Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 1-се (2017) һанында уҡығыҙ.
Александр ДАНИЛОВ фотолары.


text:
16-08-2016, 14:59 / Йәмғиәт
Халҡыбыҙ белемле кешеләре, матур ғаиләләре менән кѳслѳ
Уҡыу, белем эстәү борон-борондан килгән мәртәбәле, изге эш. Уҡыған кешегә электән үк хѳрмәт, ихтирам менән ҡарағандар, улар менән кәңәшләшкәндәр, һүҙҙәренә ҡолаҡ һалғандар. Бушҡа ғына хәҙистә лә бит ”Ҡытайға барып булһа ла белем ал” тип әйтелмәгән. Шуға күрә, техника түгел, күптәрҙең аты ла булмаған заманда ла меңәр саҡрымдарҙы йәйәүләп үтеп, белем алыу ғәҙәти эш һаналған. Хәйер, хәҙер әллә ҡайҙа ер аяғы - ер башына китеү ҙә кәрәкмәй, бѳгѳн бының ѳсѳн мѳмкинлектәр етерлек. Тѳрлѳ йүнәлештә камиллашырға, теләгән һѳнәреңде үҙләштерергә була. Заман менән бергә атлаған белемле, алдынғы ҡарашлы...


text:
Башҡорт милли сәнғәтендә һынлы сәнғәт, төҫлө һүрәт айырым бер әһәмиәтле урын тота. Сөнки был өлкәләге ҡаҙаныштар профессиональ оҫталарҙа ла һоҡланыу тыуҙыра. Уны өйрәнәләр, унан өйрәнәләр.
Ағас һырлау, күнгә биҙәк һалыу, биҙәнеү әйберҙәре кеүек нескә зауыҡ талап иткән әйберҙәр эшләү, сигеү-ҡайыу, нағышлау, ҡорама ҡорау, келәм-балаҫ һуғыу, селтәр һәм дебет шәлдәр бәйләү – былар бөтөнөһө лә күңел матурлығы, бик ентекләп, тәфсирләп эшләүҙе талап иткән оҫталыҡ.
Мәҙәниәттең бөтөн тармаҡтары кеүек үк, XIX быуаттың 20–30-сы йылдарында һынлы сәнғәт, төҫлө һүрәт, сәнғәт төрө булараҡ, ныҡлы үҫеш ала башлай. Илдәге революцион үҫештәрҙән һуң был йүнәлеш ғилми нигеҙҙә алға китә. Һынлы, төҫлө һүрәт ғилеме үҫешенә әлбиттә, халыҡтың фекерләүе һәм ғәмәли эштәре нигеҙ була. Был йылдарҙа Өфөлә бик күп сәнғәт оҫтаханалары барлыҡҡа килә. Тимер юлсылар клубы эргәһендә – А. П. Лежнев ҡулы аҫтында, В. И. Ленин исемендәге клуб эргәһендә Ҡ. С. Дәүләткилдеев етәкселегендә изостудиялар эшләй башлай. Башҡорт һынлы сәнғәтенең формалашыуында рәссам Д.Д. Бурлюковтың йоғонтоһо көслө була. 1919 йылда Пролетариат художество музейы (М. В. Нестеров исемендәге Художество музейы) төҙөлә. Ундағы картиналарҙы башҡорт рәссамдары өсөн оҫталыҡ мәктәбе тип һанап та була. Башҡортостан рәссамдары 1927-1928 йылдарҙа Мәскәүҙә күргәҙмәлә ҡатнаша. Улар шулай уҡ республиканың райондарына командировкаларға сығалар. Командировкаларҙың халыҡ тормошон өйрәнеүҙәге әһәмиәтен баһалап бөткөһөҙ була.
Стилистик төрлөлөк, нәфис телде һәм сәнғәттең проблематикаһын яңыртыуға ынтылыш йәш рәссамдарҙа ғына күренмәй, ә үткән дәүерҙең мастерҙары ижадында ла тасуирлана. Һуңғыларҙың ижади активлығы хәҙерге заман һынлы сәнғәтенә нисек берләшеүенән тора. Кемдерҙеңдер ижади кризисы башлана, ә иң көслөләре республиканың сәнғәт тормошонда ғына ҡатнашып ҡалмай, ә бөгөнгө һынлы сәнғәткә лә тәьҫир итәләр. Шуларҙың араһында: Ә.Ф. Лотфуллин, М.А. Назаров. Драматизм уларҙың эштәрендә күренә, был драматизмда башҡорт халҡының тормошо, ҡайғы-өмөттәре тасуирлана. Лотфуллин етәкселегендә "Артыш" исемле ижади берекмә төҙөлә. Ойошманың стилистик төрлөлөгө - рәссамдарҙың милли рухты һәм традицияларҙы төрлө ижади юлдарҙа һүрәтләү.
М. Назаровтың ижади юлын республиканың күп рәссамдары дауам иткән. М. Назаров беренселәрҙән булып 1910-сы йылдарҙа рус авангардына мөрәжәғәт итә.
Назаров артынан рус авангард тәьҫирен башҡа төрлө рәссамдар ҙа тоя, ошоноң нигеҙендә 80-се йылдарҙа "Һары бейә" төркөмө барлыҡҡа килә.
С. Лебедев ижадында крәҫтиән темаһы ҡала рәссамы күҙлегенән күрһәтелә: ауыл тормошон, образын идеаллаштыра.
Д. Ишемғолов, Р. Загидуллин һәм Х. Фазылов һүрәттәрендә башҡорт ауылы тураһында ябай хикәйәләр, ауыл кешеләренең матурлығы һәм ғорурлығы, башҡорт халҡының яңынан тыуа башлаған рухи байлыҡтары тасуирлана.
Республика рәссамдары илһамы – ул фольклор. 50-60 йылдар дәүерендә А. Ситдикова һәм А. Бурзянцев рәссамдарының ижади юлы башлана. Уларҙың төҫ палитралары сағыу һәм байрамса, был факт шул йылдарҙа тыуҙырылған оптимистик пафос менән аңлатыла. Әммә иң беренсе булып уларҙың эштәрендә халыҡ ижады тора.
Һуңғы дүрт тиҫтә йылдың һынлы сәнғәтен Б. Домашников ижадынан башҡа күҙ алдына килтереп булмай. 60-сы йылдарҙа йәшәгән һыҙатҡа ҡарап, уның ижады эмоциональ күтәренкелек менән тасуирлана.
Башҡортостандың һынлы сәнғәте динамик һәм күп ҡатлы. Ул классификацияға ауыр бирелә, сөнки бер рәссамдың ижадында төрлө һынлы сәнғәт стилдәре бутала.
Н. Пеганов ижадында үҙенсәлекле "ретро" трактовкаһы бар. Формаларҙың, композицияның ябайлығында илдең үткән тормошона ностальгик рәүештә ҡарауы күҙәтелә.
Р. Хәбировты республикала классик художество принциптарына таянған берҙән-бер рәссам тип тә әйтеп булаҙыр.
С. Игнатенко, Б. Самосюк, С. Краснова, А. Буганина ижады бөтә ил художество мәҙәниәтенә нигеҙләнгән белем һәм уның эшкәртеүе менән тасуирлана. Әлбиттә, уларҙың һәр береһендә индивидуаль, үҙенсәлекле принциптар бар.
"Чингизхан" - 80-се йылдарҙа Н. Лотфуллин, В. Ханнанов, Р. Харисов, Р. Ахмәтвәлиев, Р. Ғәрифуллин, Н. Байбурин ҡатнашлығында тыуған ижади төркөм, был төркөмдә башҡорт рәссамдарының күп йүнәлештәре үҙенең урынын тапҡан.
Приглашаем к участию в акции «Мой язык – язык дружбы. Минең телем – дуҫлыҡ теле».
Желающим принять участие в акции необходимо разместить заявку в группу «Вконтакте».


text:
Халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереүгә арналған парламент тыңлауҙары
27 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортоноң Бәләкәй залында (Өфө, Зәки Вәлиди урамы, 40) “Башҡортостан Республикаһында халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереү өлкәһендәге закондарҙы тормошҡа ашырыу барышы тураһында” темаһына парламент тыңлауҙары үткәрелә. Уларҙы үткәреү инициаторы – Дәүләт Йыйылышының Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты. Көҙгө сессиялағы үҙенең тәүге ултырышында Комитет ағзалары республикала халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереү өлкәһендәге закондарҙың үтәлеше менән ҡәнәғәт булмауҙарын белдереп, был темаға парламент тыңлауҙары үткәреү тураһында ҡарар проектын ҡабул иткәйне.
Июндә депутаттар маршрут һәм еңел таксиҙар менән пассажирҙар ташыуҙы ойоштороу һәм уны бойомға ашырыу тураһында закондың үтәлешен тикшерҙе һәм эштәр торошо менән ҡәнәғәт ҡалманы. БР Дәүләт Йыйылышының парламент тыңлауҙары үткәреү тураһындағы ҡарары сентябрь ултырышында ҡабул ителде.
Тыңлауҙар сәғәт 11-ҙә башланасаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 264
МОРАТША СЫРТЛАНОВ, Крәҫ‑ тиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Ҡазан даруғаһы Ҡыр-Йылан улусы башҡорто. Шул уҡ улустың стар‑ шинаһы. 1759 й. башҡорттар делегацияһы составында С.‑Петербургҡа императрица Елизавета Петровнағабашҡ. ерҙәрен баҫып алыуҙы тыйыу т‑да хат алып бара. 1774 й. 23 мартында Өфө эргәһендә И.И.Михельсон етәкс. хөкүмәт ғәскәренә ҡаршы алышта ҡатнаша, июлдә Ҡәнзәфәр Усаев м‑н берлектә Ҡазан һәм Нуғай даруғаларында һуғыша. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
С.У.Таймаҫов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Рөстәм Хәмитов: «Рәсәй Президенты Мөрәжәғәтнамәһе дәүләт берҙәмлеген нығытыуға йүнәлтелгән»
12 декабрҙә Мәскәүҙә Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен уҡып ишеттерҙе. Был мөһим сәйәси сарала Башҡортостан Презденты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Сарала Федерация Советы ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары, Хөкүмәт ағзалары, Конституция, Юғары һәм Арбитраж судтары етәкселәре, губернаторҙар корпусы, төбәктәрҙең закондар сығарыу йыйылыштары рәйестәре, традицион конфессиялар башлыҡтары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, киң мәғлүмәт саралары етәкселәре ҡатнашты.
Ил башлығының Мөрәжәғәтнамәһенә комментарий биреп, Рөстәм Хәмитов киләһеләрҙе билдәләне:
«Рәсәй Президенты Мөрәжәғәтнамәһе тулыһынса илдең мөһим мәсьәләләренә арналған. Ул дәүләт берҙәмлеген һәм йәмғиәтте нығытыуға йүнәлтелгән. Владимир Владимирович Путин билдәләгән мәсьәләләр буйынса Башҡортостан Республикаһында беҙ күп эштәр башҡарабыҙ, ошо йәһәттән әлеге Мөрәжәғәтнамә минең өсөн сағыштырып ҡарау, өлгәшкән ҡаҙаныштарға баһа биреү һәм киләсәктә башҡарыласаҡ эштәрҙе билдәләү мөмкинлеге кеүек яңғыраны. Демографик хәлде яҡшыртыу өсөн байтаҡ эштәр эшләнә – Башҡортостанда халыҡ һаны арта. Йәмәғәтселектә киң таралған спорт төрҙәрен үҫтерәбеҙ, халыҡ-ара ярыштар үткәрәбеҙ. Декабрь-ғинуар айҙарында Өфөлә тәүгә йәштәр командалары араһында хоккей буйынса Донъя чемпионаты үтә, 2013 йылдың яҙында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары ойошторола. Көн элгәре Владимир Путин РФ Президенты ҡарамағындағы Физик культураны һәм спортты үҫтереү буйынса советы ултырышы һөҙөмтәләре буйынса бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, Өфөлә Паралимпия үҙәген төҙөп, уны 2014 йылдың 30 декабренә тиклем файҙаланыуға тапшырыу ҡарала.
Граждандарҙың сәләмәтлеген нығытыу, бала баҡсаларына сираттарҙы кәметеү һәм шәхси бала баҡсаларын үҫтереү мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүләбеҙ. Декабрҙә мәғариф системаһы хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу һәм уҡытыусылар килемен иҡтисад буйынса уртаса күрһәткескә еткереү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙым. Башҡортостанға әүҙем рәүештә инвестициялар йәлеп ителә, тимәк, яңы эш урындары булдырыла, һалымдар һалыу базаһы киңәйә. «Аҡыллы» йәмғиәт төҙөүҙең яңы, заманса принциптарына таянып, йәмғиәтебеҙҙе үҙгәртә башланыҡ. Бер һүҙ менән әйткәндә, Президент талап иткән барлыҡ йүнәлештәр буйынса эш алып барабыҙ.
Дәүләт һатып алыуҙары темаһына ҡағылып, Владимир Путин федераль контракт системаһы тураһындағы законды ҡабул итеү буйынса эштәрҙе тиҙләтеү кәрәклеген билдәләне. Беҙҙең өсөн был тезис айырыуса актуаль, сөнки Башҡортостан был системаны индереү буйынса пилот төбәк булып тора һәм беҙ һәр ваҡыт һатып алыуҙар асыҡлығы өсөн көрәшәбеҙ. Һәм был уңышлы үтәлә. Быйыл республика һатып алыуҙар асыҡлығы буйынса милли рейтингтың иң юғары баһаһын алды, был күрһәткес буйынса беҙҙең төбәк 34-се урындан (2009 йылда) икенсе урынға күсте.
Бер һүҙ менән әйткәндә, ил үҙенең төбәктәрен үҫтереү менән көслө. Рәсәй Президенты билдәләүенсә, сәйәси системаны камиллаштырыуға, милләт-ара татыулыҡты һәм ил берҙәмлеген нығытыуға, уның граждандарының именлеген яҡшыртыуға йүнәлтелгән курс артабан да дауам ителәсәк».


text:
БДУ студенттары Башҡорт дәүләт филармонияһында яҙғы концерт күрһәтәсәк
26 мартта Башҡорт дәүләт филармонияһында «Студент яҙы-2013» фестивале сиктәрендә Башҡорт дәүләт университетының тарих факультеты концерты үтә. Уҡыу йортоноң әлеге факультетынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл сара Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арнала. Студенттар үҙҙәренең һәләттәрен, сараны тейешле кимәлдә үткәреү оҫталығын күрһәтәсәк. Тәжрибә шуны күрһәтә: тарих факультеты концерттары һәр ваҡыт юғары кимәлдә һәм дуҫтарса мөхиттә үтә. Факультетта белем алған студенттарҙың әҙ булыуына ҡарамаҫтан, улар бер нисә йыл рәттән призлы урындар яулай.
Концерт 15.00 сәғәттә башлана.


text:
Туймазылар бесән әҙерләү буйынса планды үтәне
Туймазы районы эшсәндәре ҡышҡылыҡҡа 6 мең тонна бесән запасы әҙерләне, был планға ҡарата 102%. Республикала бесән буйынса планын үтәгән беренсе район был.
Башҡортостан райондарының күбеһендә үткән ҡойма ямғырҙар мал аҙығы әҙерләү темптарында ла сағылды. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ике ял көнөндә 46 мең гектар майҙанда мал аҙығы культуралары сабылған, был пландың дүрт процентын тәшкил итә. Шәмбе һәм йәкшәмбелә 39 мең тонна бесән (6%) һәм 108 мең тонна сенаж (5%) әҙерләнгән.
Башҡортостан буйынса йәмғеһе 386 мең гектар майҙанда үләндәр сабылған, был планға ҡарата 35 процент, 239 мең тонна бесән (33%) һәм 905 мең тонна сенаж (41%) тупланған. Республика буйынса уртаса алғанда шартлы мал башына 7,3 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән.


text:
Баш ҡалала 18 мең вакансияға 7400 эшһеҙ дәғүә итә
2012 йыл башынан ҡала предприятиелары һәм ойошмалары Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә яҡынса 98 мең вакантлы урын тәҡдим иткән. Әлеге ваҡытта баш ҡаланың вакансиялар банкында 18 меңдән ашыу буш эш урыны иҫәпләнә.
Шул уҡ ваҡытта республика баш ҡалаһында 7400 эшһеҙ иҫәпләнә, уларҙан 6500 кеше пособие ала. Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә йәмғеһе 7700-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора.
Эшһеҙлек кимәле 1,29 процентҡа тиң. Көсөргәнешлек коэффициенты йәғни эшһеҙҙәр менән вакансиялар нисбәте 0,42 тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр баш ҡаланың Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенән.


text:
Баҫым
Баҫым — ижектәрҙең береһе көслөрәк тауыш менән әйтелеүе. Бер нисә ижекле һүҙҙәрҙә бер ижек әйтелеше менән айырылып тора.
Башҡорт телендә баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә төшә; һүҙгә ялғау ҡушылған һайын, баҫым аҙаҡҡы ижеккә (ялғауға) күсә бара. Шуға күрә һүҙ яһаусы ялғауҙар баҫымлы булыусан. Мәҫәлән: һайлаусы, атлы, эшлекле, эшлекһеҙ.
Хәбәрлек ялғауҙары, ҡылымдың зат ялғауҙары баҫымһыҙ була: ризамын, һөйләйәсәкмен, ҡайтманыҡ һ. б. Һорау алмаштарында һәм ярҙамсы һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә: нисәнсе, нисә, ҡасан; бәлки, әммә, ләкин һ. б.
Көслө хис-тойғоло телмәрҙә логик (грекса logikos — мәғәнәле, фекерле) һәм эмфатик (грексa emphasis -тәьҫир итеү) баҫымдарын айырып йөрөтәләр.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1
- В.Ш. Псәнчин, Ю.В. Псәнчин. Әсә теле. 10-11 кластар өсөн дәреслек.Өфө-2009 й ISBN 5-295-02834 -8


text:
Юлдағылар юлда булhындар
Һәр кѳн тиерлек, таң менән тороп, “тимер ат”ының тѳҙѳклѳгѳн ҡарап алғандан һуң, Денис ѳйҙән-ѳйгә йѳрѳп пассажирҙар йыя. Кемдер Ѳфѳгә дауаханаға, кемелер уҡыуға, йә бүтән эштәре буйынса бара. Һәр ҡайһыһын урын еренә ваҡытында алып барып еткереп, имен-һау кире әйләнеп ҡайтаһы бар.
Эшенең үтә лә яуаплы һәм ауыр булыуына ҡарамаҫтан, ул быны теләк менән һәм яратып башҡара. “Юлда саҡта пассажирҙар менән аралашып, тѳрлѳ темаларға әңгәмәләшеп барырға тырышам. Уларға ла, үҙеңә лә күңелһеҙ булмай, юл оҙонлоғо ла һиҙелмәй. Әлбиттә, кешеләрҙең тѳрлѳһѳ була, әммә күпселек алсаҡ һәм ихлас кешеләр осрай. Һәр саҡ рәхмәттәр әйтеп, изге теләктәрен теләп тѳшѳп ҡалалар”, - ти бына инде 20 йылдан ашыу юлда йѳрѳгән Денис Иҙрис улы.
Техника заманы булһа ла, һәр кемдең үҙ машинаһы менән Ѳфѳгә барып ҡайтыу мѳмкинселеге юҡ. Бер үҙеңә бер машина яғып барыу кеҫә яғына ла һуға. Ошоларҙы күреп-белеп йѳрѳгән йәштәр - Денис Иҙрис улы Мѳхәмәтдинов менән Алина Айрат ҡыҙы Абдрахмановалар бынан ике йыл элек Ѳфѳ-Белорет маршруты буйынса пассажирҙар ташыу эшен асып ебәргән. “Алина” такси үҙәгендә бѳгѳнгѳ кѳндә биш машина иҫәпләнә. Уларҙың барыһы ла техник яҡтан тѳҙѳк, ваҡытында тейешле тикшереүҙәр үткәрелеп тора. Был юл хәүефһеҙлеге ѳсѳн иң тѳп талап. Шоферҙар - тәжрибәле, үҙ эшен намыҫ менән башҡарған кешеләр.
“Эш буйынса йѳрѳгәндәргә чектар, юл йѳрѳү документтары бирелә, был эштә талап ителгән бѳтә ҡағыҙҙарыбыҙ ҙа теүәл. Посылка, документтар биреп ебәрһәләр, уларҙы ла адрестар буйынса алып барып ҡалдырабыҙ. Пассажирҙарыбыҙ һәр ваҡыт күп. Бигерәк тә байрам, ял кѳндәрендә телефон бер туҡтауһыҙ шылтырай. Урындар бѳткән осраҡта, матур итеп аңлатып, ғәфү үтенәм. Сѳнки бер тапҡыр кеше менән насар мѳғәмәлә итһәң, улар икенсе юлы шылтыратмаясаҡтар. Ә клиенттарҙы бер ҡасан да юғалтырға ярамай,”- ти диспетчер ролен үтәүсе Алина.


text:
2011 йылда Өфөлә 702 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән
Былтыр Өфөлә 702 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән һәм сафҡа индерелгән. Был 2010 йылдағы кимәлгә ҡарата 107,3%. Шәхси торлаҡ төҙөлөшөнөң өлөшө 51,6 процентты тәшкил иткән. Мэрияла үткән матбуғат конференцияһында Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Альбина Йосопованың әйтеүенсә, былтыр торлаҡ менән бер рәттән социаль объекттар ҙа төҙөлгән. Мәҫәлән, «Ҡариҙел», «Инорс-7», «Дим-8», «Сипайлово-1» һәм «Сипайлово-5» биҫтәләрендә балалар баҡсалары сафҡа индерелгән.
Яңы уҡыу йылы башланыуға Өфө дәүләт авиация техник университетының уҡыу корпусы файҙаланыуға тапшырылған. Шулай уҡ РФ Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының Өфөләге филиалының уҡыу корпусына төкәтмә төҙөү эштәре тамамланған. Башҡорт дәүләт университетының К.Маркс урамы, 3/4 адресы буйынса урынлашҡан «И» уҡыу корпусына реконструкция үткәрелгән.
Һаулыҡ һаҡлау объекттарынан Республика клиник дауаханаһының Пушкин урамы, 99 адресы буйынса урынлашҡан 2-се поликлиникаһы корпусы файҙаланыуға тапшырылған. Бынан тыш, Альбина Йосопова спорт объекттарын да билдәләп үтте. «Өфө-Арена» универсаль спорт аренаһының икенсе сираты, «Көньяҡ» биҫтәһендәге ер аҫтында автомобилдәр ҡуйыу урыны булған бассейн, «Затон» биҫтәһендәге 5-се мәктәп-интернатының спорткомплексы, С.Перовская урамындағы фитнес-үҙәк бинаһындағы бассейн сафҡа индерелгән.
Коммуналь хужалыҡ өлкәһендә республиканың баш ҡалаһының көньяҡ ҡапҡаһы булған Таш кисеү районында Ҡариҙел йылғаһы аша һалынған күпер һәм Затон биҫтәһендәге төньяҡ урау юлы файҙаланыуға тапшырылған.


text:
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан Фото: Евгения Сюткина
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан Фото: Евгения Сюткина
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Был миҙгелдә «Башҡортостан милли паркы» федераль дәүләт бюджет учреждениеһы 3 миллион һум аҡса эшләгән — уҙған йылдағы менән сағыштырғанда ете тапҡырға күберәк. Ошо хаҡта милли парктың директоры Владимир Кузнецовҡа һылтанып РБК-Өфө хәбәр итә.
Етәксе әйтеүенсә, туристик хеҙмәттәр, шулай уҡ ауыл хужалығы продукцияһын, атап әйткәндә, бал һатыу, ғилми-методик документация әҙерләү, техниканы ҡуртымға биреү парктың төп килем сығанағы булып тора. Бынан тыш, «Башҡортостан» милли паркы республика ҡаҙнаһынан финанслана. 2016 йылда паркты финанслау күләме 50 процентҡа тиерлек артҡан һәм йылына яҡынса 30 миллион һум тәшкил итә.
Хәҙер «Башҡортостан» милли паркына йылына тиҫтә меңдәрсә кеше килә, тип яҙа баҫма.


text:
Башҡортостан менән Ҡырым мосолмандары хеҙмәттәшлекте үҫтерә
Севастополдең «Мюневвер» мосолмандар ойошмаһы рәйесе Энвер Ресульев етәкселегендә Ҡырым Республикаһы делегацияһы юғары мөфтөй, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдиндың саҡырыуы буйынса Өфөгә килде. Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй өммөһе башлығының тәү сираттағы маҡсаты – РФ яңы ҡушылған субъекттарының туғандаш мосолмандарын берләштереү.
Юғары мөфтөй ҡунаҡтарҙы Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты структураһы менән таныштырҙы, РФ территорияһында исламды ҡабул итеү тарихы тураһында һөйләне, шулай уҡ Өфөнөң беренсе йәмиғ мәсете территорияһында барған ҡунаҡхана, китапхана һәм административ корпус төҙөлөшөн күрһәтте. Байрам өҫтәле артында осрашыуҙа ҡатнашыусылар яҡтар араһында артабанғы хеҙмәттәшлек һәм дөйөм алғанда мосолмандар йәмғиәтен үҫтереү мәсьәләләренә фекер алышты.
Севастополдә бөгөн биш меңләп мосолман йәшәй, ул дөйөм халыҡтың 1,3 процентын тәшкил итә. Ҡырымдың мосолмандар Диниә назараты даими рәүештә төрлө-төрлө социаль акциялар уҙғара. 24 майҙа Ҡырымдың бөтә мосолмандар зыраттарында, мәсеттәрҙә һәм ғибәҙәт йорттарында өмә үткәреү планлаштырыла.


text:
Башҡортостан «Өлкән класс уҡыусылары өсөн бюджет грамоталылығы» проектын тормошҡа ашырыу буйынса пилот төбәге буласаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан «Өлкән класс уҡыусылары өсөн бюджет грамоталылығы» проектын тормошҡа ашырыу буйынса пилот төбәге буласаҡ
Башҡортостан «Өлкән класс уҡыусылары өсөн бюджет грамоталылығы» проектын тормошҡа ашырыу буйынса пилот төбәге буласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан «Өлкән класс уҡыусылары өсөн бюджет грамоталылығы» федераль программаһы тормошҡа ашырыласаҡ төбәктәр иҫәбенә инде.
Рәсәй Финанс министрлығы һәм Бөтә донъя банкының берлектәге проекты — киләһе уҡыу йылында илдең өс төбәгендә һынау үтәсәк белем биреү курсы.
Әлеге ваҡытҡа проект буйынса бөтә материалдар, шул иҫәптән «Уҡыусылар өсөн уҡыу ҡулланмаһы», «Уҡыусылар өсөн эш дәфтәре», «Ата-әсәләр өсөн ҡулланма» һәм «Уҡытыусы өсөн методик материалдар» әҙер. Проектта ҡатнашҡан бөтә төбәктәр ҙә ошо комплекттарҙы аласаҡ.
Май аҙағына тиклем һынау үтәсәк белем биреү ойошмаларын билдәләргә кәрәк. Һәр төбәктә улар ундан артмаҫҡа тейеш.
Башҡортостанда был исемлек билдәле. Дүрт учреждение Өфөлә урынлашҡан: 5-се, 42-се лицейҙар, «Берҙәмлек» лицейы һәм Республика иҡтисад лицей-интернаты. Стәрлетамаҡ, Салауат, Нефтекама, Бөрө ҡалаларында, Туймазы районының Собханғол һәм Благовар районының Языково ауылдарында — берешәр. Август-сентябрь айҙарында проектҡа йәлеп ителгән уҡытыусылар өсөн семинарҙар ойошторола.
Дәрестәр иһә сираттағы уҡыу йылының тәүге ярты йыллығында — сентябрҙән декабргә тиклем үтә. Курс дәрестән тыш эшмәкәрлек йәки өҫтәмә белем биреү программаһына индерелгән һәм 10 класс уҡыусыларына иҫәпләнгән. Курс тамамланғас, һәр уҡыусы программаны үткәнлеге тураһында таныҡлыҡ аласаҡ.
2017 йылдың ғинуар айында тәүге йомғаҡ яһала. Һынау һөҙөмтәләре буйынса курстың программаһына төҙәтмәләр индереләсәк һәм уның һуңғы варианты әҙерләнәсәк. Киләһе йылдың май айында бюджет грамоталылығы буйынса бөтә Рәсәй конференцияһын үткәреү ҡаралған.


text:
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде Фото: Андрей Старостин
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Туризм буйынса федераль агентлыҡтың рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде. Май байрамдарында Мәскәүҙән ун популяр йүнәлештең туғыҙы Рәсәй ҡалаларына тура килгән тип билдәләнә.
Рейтингта беренсе урында Симферополь килә, икенселә — Сочи (Адлер), өсөнсөлә — Минераль Һыуҙар. Ун популяр йүнәлеш исемлегенә Санкт-Петербург, Краснодар, Махачкала, Дондағы Ростов, Өфө һәм Калининград ингән. Исемлектә берҙән-бер сит ил ҡалаһы — Кишинев.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, быйыл йәйге Өфөнө яратыусыларҙың күбеһе — Германияла. Шулай уҡ 2016 йылда Канада, Швеция, АҠШ, Израиль, Норвегия, Бөйөк Британия, Дания, Испания, Чехия илдәрендә йәшәүселәр араһында Башҡортостандың баш ҡалаһында ял итеү бик популяр. Былтыр июнь-август айҙарында Өфөлә Канада, Германия, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Бөйөк Британия, АҠШ, Италия, Испания, Израиль, Дания, Төркиәнән килгән туристар күп булған.


text:
«Бөтә Өфө» телеканалы — «ТЭФИ-Төбәк 2016» конкурсының финалында
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Тольятти ҡалаһында «ТЭФИ-Төбәк 2016» Бөтә Рәсәй телевизион конкурсы финалсыларының исемдәре билдәле булды.
Рәсәй телевидениеһы академиктары «Бөтә Өфө» телеканалының «Уфимский городовой» проектын «Мәғариф һәм күңел асыу тапшырыуҙары» йүнәлешендә иң яҡшыларҙың береһе тип таныны.
«Был беҙҙең өсөн бик мөһим ине. Бер йыл элек канал үҙгәрештәр кисерҙе, баш ҡалабыҙ һәм унда йәшәүселәрҙең тормошо хаҡында яңы проекттар барлыҡҡа килде. Улар араһында «ТЭФИ» финалсыһы «Уфимский городовой» тапшырыуы бар. Шуны билдәләп үткем килә: быйыл конкурсҡа бик күп юғары сифатлы эштәр килгән, «Публицистика» номинацияһында ғына өс йөҙҙән ашыу, шуға күрә төп бүләк өсөн көрәштең көсөргәнешле, конкуренцияның етди булыуына ғәжәпләнәһе түгел», — тип билдәләне «Бөтә Өфө» телекомпанияһының директоры Алина Сөләймәнова.
«Уфимский городовой» проекты 2015 йылдың октябрендә тәүге тапҡыр эфирға сыҡты. Шул ваҡыттан бирле ул Өфөлә генә түгел, унан ситтә лә бик популяр.
«Тапшырыу өҫтөндә ҙур ижади төркөм эшләй, ул — дөйөм ижад емеше, — тине Алина Сөләймәнова. — Сөнки проект тәү сиратта тамашасылар менән эшләүгә йүнәлтелгән, улар ҡаланың проблемалар булған урындарын асыҡларға ярҙам итә. Мәсьәләләрҙе урында һәм телекамера күҙәтеүе аҫтында Өфө хакимиәте вәкилдәре менән бергә хәл итәбеҙ».
Еңеүселәр 22-25 ноябрҙә Өфөлә XV Бөтә Рәсәй телевизион конкурсы финалында билдәләнә.


text:
Терпеләр
Терпеләр (лат. Erinaceidae) — афроевразия имеҙеүселәре ғаиләһе. Бөжәк ашаусылар отрядына керә. Барлығы 23 төрө билдәле, улар 7 ырыуға бүленә, ике аҫ ғаилә: ысын терпеләр һәм ҡомаҡ һымаҡ терпеләр (гимнурҙар); күпселек илдәрҙә йәшәй, бөжәктәр менән туҡлана торған һәм шул яғы менән ауыл хужалығы өсөн файҙалы булған имсәкле кейек[1]; һырты энә менән ҡапланған бәләкәй йәнлек[2].
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостанда ике төрө бар: ябай терпе һәм ҡолаҡлы терпе. Ябай терпенең оҙонлоғо 23,7-27,2 см тирәһендә була, ауырлығы 240—250 грамға етә. Ул урман ситтәрендә, аҡландарҙа, ҡырҡындыларҙа йәшәй. Һаҙлы урындарҙы, ҡуйы урмандарҙы яратмай.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Терпе эңерҙә, төндә һунарға сыға, көндө ояһында үткәрә. Ауған ағас тамырҙары аҫтында, эре үлән төбөнә япраҡтарҙан, ҡыу үләндәрҙән, ваҡ ботаҡтарҙан оя яһай. Ер һарҡып, һалҡындар бөткәнсе шул ояһында йоҡлай.
Ҡолаҡлы терпе йыш ҡына ирлән, йомран, һыуһар өңөн файҙалана.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Май — июнь айҙарында 2-6 бала килтерә, 3-4 сәғәттән балаларының энәләре ҡалҡа башлай. 5-6 көндән энәләре күренерлек була. Егерме көндән күҙҙәре асыла, энәләре ҡоңғорт төҫкә инә һәм ҡата. Терпе балаларын имеҙеп үҫтерә.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Терпе аҙыҡҡа талымһыҙ, нимә тура килә, шуны ашай.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ёж, млекопитающее отряда насекомоядных // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Валуев В. А. Терпе // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Болезни ежей


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов мәктәп уҡыусылары - «Президент көндәлеге» конкурсында еңеүселәр менән осрашты
Фото:
17 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов мәктәп уҡыусылары — «Президент көндәлеге» конкурсында еңеүселәр менән осрашты. Республика башлығы менән осрашыуға төрлө ҡала һәм райондарҙан 30 уҡыусы килде, уҡыу йылы башынан алып улар иң күп «бишле» алған.
Республика Президенты еңеүселәрҙең һәр береһенең көндәлегендә иҫтәлеккә яҙыу ҡалдарҙы, шулай уҡ уҡыусыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Өфө ҡалаһындағы 136-сы мәктәптең 3 синыф уҡыусыһы республика башлығынан Президент шыршыһына саҡырыу алыу мөмкинлеге тураһында һорашты. Һөҙөмтәлә Рөстәм Хәмитов Яңы йыл тамашаһына конкурста еңеүселәрҙең барыһын да саҡырҙы.
«Һеҙҙең көндәлектәрҙә торған ҡултамғам 21 декабрҙә «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтәсәк Президент шыршыһына инеү билеты буласаҡ», — тине Рөстәм Хәмитов.
«Президент көндәлеге» «Комсомольская правда» Башҡортостанда» нәшриәт йорто менән берлектә Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте менән ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Рөстәм Хәмитов «Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын тикшерҙеФото: Андрей Старостин | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Рөстәм Хәмитов «Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов «Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
10 апрелдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалын тикшерҙе. Республика етәксеһе осоу-ултырыу һыҙаттарын ҡараны, шулай уҡ терминалдың инфраструктураһы менән танышты.
– Ике йыл элек ошо эште башлаған саҡта алда ниндәй ҡатмарлыҡтар буласағын белмәгәнбеҙҙер ҙә, бәлки. Өфөлә йәшәүселәр һәм ҡунаҡтарға аэропортҡа килеү ыңғай тәьҫораттар ҡалдырһын, хеҙмәтләндереү сифаты заманса талаптарға яуап бирһен һәм аэропортыбыҙ Рәсәйҙең иң яҡшы аэропорттары иҫәбенә инһен тигән маҡсат ҡуйҙыҡ, – тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк Башлығы һүҙҙәренсә, терминалды төҙөү республика бюджетына 1,5 миллиард һумға барып баҫҡан. Шуның менән бергә объекттың сағыштырма хаҡы (квадрат метры 100 мең һумдан кәмерәк) – Рәсәйҙәге иң түбән хаҡтарҙың береһе.
Халыҡ-ара терминалды асыу тантанаһы 2015 йылдың майында үтәсәк, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Шул уҡ ваҡытта Өфөлә халыҡ-ара кимәлдәге спорт сараларын транспорт менән тәьмин итеү тәжрибәһе менән алмашыу буйынса ШОС илдәренең транспорт министрҙары кәңәшмәһе һәм БРИКС илдәре конференцияһы ойошторола.
– Дөйөм алғанда, беҙ алға һәйбәт аҙым яһаныҡ. Бөтәһенә ла ҙур рәхмәт! Быларҙың барыһын да республика халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн эшләнек, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, аэропорттағы халыҡ-ара терминал һәм инфраструктура төҙөлөшөнөң проектлаусыһы һәм подрядсыһы – «ПроектСтройКомплекс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте.


text:
Майҙа Башҡортостан халҡын дүрт көнлөк ял көтә
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Май айында рәсәйҙәрҙе оҙайлы каникулдар көтә. Хеҙмәт кодексына ярашлы, 1 май — Яҙ һәм Хеҙмәт байрамы, 9 май — Еңеү көнө — ял көндәре.
Ял һәм байрам көндәрен һөҙөмтәле файҙаланыу маҡсатында 2 ғинуарҙағы ял көнө 3 майға, 1 майҙағы (йәкшәмбе) ял көнө 2 майға (дүшәмбе) күсерелде.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында 30 апрель, 1, 2, 3 һәм 7, 8, 9 май ял көндәре булып тора. Йома 29 апрелдә һәм 6 майҙа эш сәғәттәре ҡыҫҡартылмай.
Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, йыллыҡ төп һәм өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә 1 һәм 9 майҙағы байрам көндәре уның иҫәбенә инмәй.


text:
Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалығы министры Ирек Ялалов фекеренсә, был мәсьәләгә йәмәғәтселекте йәлеп итмәйенсә, тармаҡта үҙгәртеп ҡороу мөмкин түгел. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа ғына республиканың торлаҡ-коммуналь хужалығына 14 миллиард һумдан ашыу аҡса йәлеп ителгән. Мәҫәлән, 7,3 миллиард һум йорттарҙы капиталь төҙөкләндереүгә йүнәлтелһә, халыҡты авария хәлендәге торлаҡтан яңыһына күсереүгә 6,5 миллиард һум киткән.
Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалығы министры Ирек Ялалов фекеренсә, был мәсьәләгә йәмәғәтселекте йәлеп итмәйенсә, тармаҡта үҙгәртеп ҡороу мөмкин түгел. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа ғына республиканың торлаҡ-коммуналь хужалығына 14 миллиард һумдан ашыу аҡса йәлеп ителгән. Мәҫәлән, 7,3 миллиард һум йорттарҙы капиталь төҙөкләндереүгә йүнәлтелһә, халыҡты авария хәлендәге торлаҡтан яңыһына күсереүгә 6,5 миллиард һум киткән.
Был алыш тураһында күп яҙылды, шулай ҙа ҡайһы бер һорауҙар ҡала әле. Мәҫәлән, әгәр ҙә немецтар 1941 йылдың көҙөндә Мәскәүҙе алһа, нимә булыр ине? Баш ҡаланы генерал Власов ҡотҡарып ҡалған, ә Сталин был ваҡытта немецтар менән солох тураһында йәшерен һөйләшеү алып барған, тиеүҙәре дөрөҫмө? Хәрби тарихсы, “Антисуворов”, “Дубнонан алып Ростовҡа ҡәҙәр”, “Харьков өсөн алыш” һәм башҡа китаптарҙың авторы Алексей Исаев “Яңылыҡтар” Рәсәй мәғлүмәт агентлығының ошо хаҡтағы һорауҙарына яуап бирә.
Китапхана директоры Азат Ибраһимовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, уҡыу залдары тейешле талаптарға тулыһынса яуап бирә, шулай уҡ бинаны заманса итеп үҙгәртеүгә иғтибар кәмемәй.
Евразияның Яҙыусылар союзы рәйесе, "Йәш ҡәләмдәр" журналының (Анкара ҡалаһында нәшер ителә) баш мөхәррире Яҡуп Делиомероғлу Башҡортостанда быға тиклем дә булған, килгән һайын ул Өфөнө үҙенсә аса.
Иң тәүҙә 2 ноябрҙән алып 8-енә тиклем Башҡортостан театрҙарында ҡуйылған пьесаларымдың фестивале булды. Был фестивалдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры “Әхмәтзәки Вәлиди Туған” тигән тарихи драмамды, Салауат башҡорт дәүләт драма театры “Зәйтүнгөл”, “Ете ҡыҙ”, “Сейәле тау” пьесаларын Өфөгә алып килеп, баш ҡалабыҙ тамашасыларына күрһәтте. Фестивалдә шулай уҡ “Нур” татар дәүләт театры “Һыу юлы” комедияһын, ә Туймазы татар дәүләт драма театры “Рәйсә+Фәйзи” исемле пьесам буйынса ҡуйылған спектаклде күрһәтте.
Башҡортостандың иң яҡшы коллективтары, башҡарыусылары һәм республиканан бүтән төбәктәргә йәки илдәргә китеп тә, үҙенең Тыуған иле менән бәйләнеште өҙмәгән Рәсәйҙең билдәле “йондоҙҙары” концерты исем туйының төп өлөшөнә әүерелде.
2005 йылда ойошторолған Рәсәйҙең Көрәш сәнғәте союзы әле 50-нән ашыу федерацияны үҙ эсенә ала. Дөйөм алғанда, илдә көрәш төрҙәре менән 4,5 миллиондан ашыу кеше шөғөлләнә.
Союздың Башҡортостандағы филиалы (етәксеһе — Марат Мәһәҙиев) 2006 йылда булдырылды. Ошо уҡ йылда Башҡортостандың Көрәш сәнғәте союзы йәмәғәт ойошмаһы төҙөлдө, уның рәйесе итеп Александр Соснин тәғәйенләнде. Әле ул каратэның бер нисә стиле, айкидо, таэквондо, ушу, кикбоксинг, тай һәм француз боксы, капоэйра, ҡул һуғышы, комбат үҙ-үҙеңде яҡлау, көнсығыш көрәш төрҙәре буйынса 23 төбәк федерацияһын берләштерә.
Әңгәмәләшебеҙ — Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Наилә Фаяз ҡыҙы АЛТЫНОВА.
— Агитация кампанияһы бына-бына иң юғары нөктәһенә етәсәк. Рәйес урынбаҫары булараҡ, һеҙгә комиссия эшендәге иң мөһим йүнәлештәрҙең береһе — һайлауҙа ҡатнашҡан сәйәси партиялар менән эш итеү бурысы йөкмәтелгән.
— Рәсәйҙең ете сәйәси партияһының да Башҡортостан Республикаһында төбәк бүлексәһе бар. Партия вәкилдәре Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы менән күптән аралаша. Әйтергә кәрәк, һуңғы ваҡытта был аралашыу эшлеклерәк төҫ ала.
“Башҡортостан Республикаһында 2011 йылға социаль туризмды үҫтереү” программаһы апрелдә ҡабул ителде.
— Дәүләт әсәләргә ярҙам итеү мәсьәләһен тәүге урынға ҡуя, — тине республика башлығы. — Беҙ әлегә эште башлап ҡына торабыҙ, тәүге аҙымдарҙы яһайбыҙ. Мин, республика етәксеһе булараҡ, беҙҙең әсәләргә еңелерәк булһын өсөн торлаҡ менән дә, ер менән дә, һәр ғаиләлә булған башҡа бик күп мәсьәләләр буйынса ресурстарҙы нисек йүнәлтеү хаҡында йыш уйлайым. Беҙ әле үҙебеҙ теләгәнсә бай һәм уңышлы йәшәмәйбеҙ. Ләкин әсәләрһеҙ, ғаиләләрһеҙ, кешеләрһеҙ илдә бер нәмә лә эшләп булмаясағын аңлайбыҙ. Власть кешеләргә таянып ҡына эшләй ала, кешеләргә ярҙам итеп кенә эш итеүе мөмкин һәм эш итергә тейеш.
Шуға күрә декабрь урталарынан Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында “Шыршыҡай” операцияһы башлана. Ете урман хужалығының дәүләт инспекторҙары һәм ҡурсаулыҡтың оператив төркөмө ылыҫлы ағастарҙы законһыҙ ҡырҡыуҙан һаҡлаясаҡ, ауылдар, юл буйҙарына патрулгә сығасаҡ.
Ылыҫлы урмандарҙы юҡ итеү тәбиғәткә зыян килтерә.


text:
Ян Сибелиус
Ян Сибе́лиус (швед. Jean Sibelius; 8 Аҡъюлай 1865, Хэмээнлинна ҡ., Бөйөк Финляндия Кенәзлеге — 20 Һарысай 1957, Йэрвэнпээ ҡ., Финляндия) — Финляндияның бөйөк композиторы. Шулай ул скрипач һәм дирижёр.
Атаһы — доктор Кристиан Густав Сибелиус, әсәһе — Мария Шарлотта Борг. Милләте — швед (әммә ул финн урта мәктәбендә уҡыған). 1885 йылда Хельсинки ҡалаһында Император Университетын тамамлаған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 8 декабрҙә тыуғандар
- 1865 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Рәсәй империяһында тыуғандар
- 20 сентябрҙә вафат булғандар
- 1957 йылда вафат булғандар
- Финляндияла вафат булғандар
- Алфавит буйынса музыканттар
- Алфавит буйынса композиторҙар
- Финляндия композиторҙары
- XIX быуат композиторҙары
- XX быуат композиторҙары
- Алфавит буйынса дирижёрҙар
- Финляндия дирижёрҙары
- XIX быуат дирижёрҙары
- XX быуат дирижёрҙары
- Финляндияның Аҡ роза ордены кавалерҙары
- Музыканттар


text:
Ҡоштар
Ҡоштар (лат. Aves) — умыртҡалылар төркөмөнә ҡараған ҡанатлы, ике аяҡлы, тәне ҡауырһын, йөн-мамыҡ менән ҡапланған, йылы ҡанлы, йомортҡа һалыусы хайуандар классы. Яҡшы айырымланған төркөм һанала, вәкилдәренең иң үҙенсәлекле билдәләренең береһе - тәнде температура үҙгәреүенән һаҡлаусы һәм осҡанда мөһим роль уйнаусы ҡауырһын япмаһы тора. Осоу һәләте ҡоштарҙың төп үҙенсәлеге (уның ҡайһы бер төрҙәрендә булмауы — икенсел күренеш). Өҫкө ослоҡтары ҡанат формаһын алған. Ҡоштарҙың һулыш алыу һәм аш һеңдереү ағзалары осоу һәләте менән тығыҙ бәйле булғанлыҡтан, үҙенсәлекле төҙөлөшлө. Ҡоштар башҡа йән эйәләренән суҡышы булыуы менән айырыла. Ер йөҙөндә бөгөнгө көндә 9800 ҡош төрө булыуы билдәле, Рәсәйҙә 600-гә яҡын төр.
Ҡоштар социаль хайуандар һанала, сөнки улар визуаль һәм тауыш сигналдары ярҙамында үҙ-ара аралаша, байтаҡ осраҡта йәмәғәтселек ғәмәлдәрен үтәйҙәр: уртаҡ оя, бергәләп һунар итеү йәки йыртҡыстарҙан һаҡланыу. Байтаҡ төрҙәргә моногамия хас. Ҡағиҙә булараҡ, ояла йомортҡалар һалына һәм уларҙы парҙың бер йәки ике ағзаһы ла баҫа. Ҡоштар нәҫел тураһында ҡайғырталар: ҡошсоҡтарын оҙайлы ваҡыт ҡурсыйҙар, ашаталар, өйрәтәләр.
Күп кенә ҡоштар миҙгелгә ҡарап йәшәү мөхиттәрендәге климат шарттарының үҙгәреүенә, оя ҡора торған биләмәләрендәге үҙенсәлектәргә (аҙыҡ мәсъәләһе, асыҡ һыу ятҡылыҡтарына бәйлелек һәм башҡалар) бәйле күсеп йөрөйҙәр.
Ҡоштар Ер шарының бөтә экосистемаһында, шул иҫәптән Антарктиданың эске өлөштәрендә лә йәшәйҙәр. Халыҡ-ара орнитологтар берләшмәһе мәғлүмәттәренә ярашлы , 2017 йылдың апрель аҙағына хәҙерге көндәрҙә йәшәүсе ҡоштарҙың 10681 төрө (20 087 төрсәһе), шулай уҡ, хәҙерге тарихи ваҡытта юҡҡа сыҡҡан159 төрө билдәле. Рәсәй биләмәләрендә ҡоштарҙың 789 төрө билдәләнгән, шул иҫәптән оялаусы 657 төр; оялауҙары хаҡында мәғлүмәт күрһәтелмәгән 125 төр , һәм юҡҡа сыҡҡан 7 төр.
Йөкмәткеһе
Күсер ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күсер ҡоштар көҙөн һалҡын һәм уртаса климатлы өлкәләрҙән бөтөнләй осоп китеп, ҡышты үткәреү өсөн йылы илдәргә йүнәлә. Был төркөмдәгеләр бөжәк ашаусылар йәки төп туҡланыу урыны — һыу ятҡылыҡтары булған ҡоштар.
Туптарға йыйылып, улар йөҙәрләп һәм меңәрләп: берәүҙәре — көндөҙ, икенселәре төнөн оса. Юлда ҡоштар туҡлана, ял итә һәм, үҙҙәре ғәҙәтләнгән даими ҡышлау урынына барып еткәнсе, артабан оса.
Күсер ҡоштарҙың бер өлөшө оялау райондарынан көҙ аҙағында осоп китә. Мәҫәлән, күп кенә өйрәктәр һәм аҡҡоштарҙың осоп китеүе төп туҡланыу урындары булған һыу ятҡылыҡтарының туңыуына бәйле. тыуған яҡтарында туҡланыр аҙыҡ бөткәс,
Башҡа күсер ҡоштар, мәҫәлән, һандуғастар, һарығоштар, ҡарлуғастар, керәшәләр, оялаған ерҙәрендә һауаның йылы тороуына һәм аҙыҡтың етерлек булыуына ҡарамаҫтан, ҡышлау урындарына йәй аҙағында уҡ осоп китә.
Ҡышлау урындарына барғанда ла, яҙын тыуған ерҙәрендә бала сығарыу өсөн әйләнеп ҡайтҡанда, ҡоштар һәр йылда ла бер үк юл буйлап оса.
Ултыраҡ ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ултыраҡ ҡоштар йыл әйләнәһенә бер урында йәшәй(тумыртҡа, һайыҫҡан, ҡоҙғон һәм башҡалар). Йәй аҙағында уларҙың ҡайһы берҙәре ҡышҡа бәләкәй генә аҙыҡ запасы әҙерләй. Суҡтурғайҙар кедр һәм имән сәтләүектәрен ерҙәге соҡорҙарға һәм мүк араһына йәки ағас ҡыуыштарына йәшерә.
Ҡарабаш турғайҙар һәм шыуышҡаҡ турғайҙар ҡышҡа орлоҡтар һәм бөжәктәр йыя. Уларҙы ағас ҡабығындағы ярыҡтарға һәм ботаҡтарҙағы лишайниктар араһына тығып ҡуя.
Аҙыҡ бөтә ерҙә лә аҙ булған ҡыш һәм яҙ көндәрендә улар ошо запас аҙыҡ менән туҡлана
Күсеп йөрөүсе ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был ваҡытта башҡа ҡоштар, бәләкәйерәк туптарға йыйылып, аҡрынлап көньяҡҡа күсеп китә. Мәҫәлән, ала ҡарғалар, аҡрынлап ҡар аҙ яуған йәки еләктәргә һәм башҡа аҙыҡҡа бай райондарҙы эҙләп оса. Уларҙың даими ҡышлау урындары булмай.
Ҡышларға килеүсе ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төньяҡта оялап, бала сығарғас, беҙҙҙең яғтарға көҙ йәки ҡыш башында осоп киләләр.
Ҡоштарҙың күплеге йәки аҙлығы дүрт төр билдә менән күрһәтелә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бик киң таралған ҡоштар.
- Киң таралған ҡоштар.
- Һирәк осраған ҡоштар.
- Бик һирәк осраған ҡоштар.


text:
БЕҘҘЕҢ ТӘБИҒӘТ
Просмотров 89
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:08-2017
-
- Рубрика:Тәбиғәт, Тыуған илем
- Исеме:БЕҘҘЕҢ ТӘБИҒӘТ
-
- Автор:Дилбәр СӘЛИМЙӘНОВА
-
- Район:Талбазы
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:
-
Тыуған Башҡортостаныбыҙҙың тәбиғәте иҫ киткес матур. Республикабыҙҙың бер яғында йәшел хәтфәләй болондар, икенсе яғында сал ҡылғанлы далалар йәйелгән. Бөйөк Урал тауҙары сылбыр булып һуҙылған. Ағиҙел, Ҡариҙел, Йүрүҙән, Сим һәм Инйәр йылғалары тәбиғәтебеҙҙе тағы ла һоҡланғыс итә. Ҡайын, имән, ҡарағай, ҡарағас, уҫаҡ, шыршы, балан, муйыл, алма һәм башҡа күп төрлө ағас-ҡыуаҡтар үҫә. Бай тәбиғәтле тыуған еремдең ҡәҙерен беләйек!
Дилбәр СӘЛИМЙӘНОВА, 2-се класс уҡыусыһы. Талбазы башҡорт гимназияһы.


text:
Фото:
Өфө ҡыҙы Светлана Гладышева Рәсәй тау саңғыһы спорты һәм сноуборд федерацияһы президенты итеп һайланды
Фото:
2010 йылдың 31 мартынан алып Рәсәй тау саңғыһы спорты һәм сноуборд федерацияһы президенты вазифаһын башҡарыусы Светлана Гладышева “вазифа башҡарыусы” тигән һүҙҙәрҙән ҡотолдо. РФ Тау саңғыһы һәм сноуборд федерацияһының сираттан тыш отчет-һайлау конференцияһында баш ойошманың төбәк федерацияларынан һәм бүлексәләренән 57 делегат ҡатнашты, һәм яҡташыбыҙ Светлана Гладышева бер тауыштан ойошма президенты итеп һайланды.
Светлана 1971 йылдың 13 сентябрендә Өфөлә тыуған. Ул —1994 йылдағы Олимпиадала супер-гигантта (Лиллехаммер) вице-чемпионка, 1991 йылдағы донъя чемпионатында тиҙлектә төшөүҙә бронза миҙал эйәһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (1994). Гладышева –тау саңғыһы спорты буйынса илебеҙ тарихында ике олимпиада призерының береһе. (Икенсеһе — Евгения Сидорова, 1956 йылда Кортина д’Ампеццола слаломда бронза алған).
РИА Новости агентлығында шишәмбелә, 18 майҙа, үтәсәк матбуғат конференцияһы Светлана Гладышеваның федерация президенты итеп һайланыуына һәм уның был вазифала башҡарырға ниәтләгән эштәренә арналасаҡ.


text:
Республика аграрийҙары яғыулыҡ-майлау материалдарын ташламалы хаҡ менән аласаҡ
Ауыл хужалығы етештереүселәре өсөн яғыулыҡ-майлау материалдарына ташламалы хаҡтар быйыл да һаҡланасаҡ. Был хаҡта «Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ-энергетика комплексының 2010 йылдағы эшмәкәрлеге йомғаҡтары һәм 2011 йылға бурыстар тураһында»ғы кәңәшмәлә РФ Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин белдерҙе.
Премьер–министр, ташлама 2010 йылдың ноябрендәге хаҡтың 10 процентын тәшкил итергә тейеш, тип билдәләне. Ә был бөгөнгө хаҡтан яҡынса 30 процент ташлама яһалырға тейешлеген аңлата. Абсолют һандарҙа, тимәк, ауыл хужалығы етештереүселәре10 миллиард һум күләмендә ярҙам аласаҡ.
Был сара 2010 йылда ҡоролоҡтан зыя күргән агросәнәғәт комплексына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. РФ Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Владимир Путин яҙғы сәсеүҙе уңышлы үткәрергә мөмкинлек бирергә, буласаҡ уңышҡа нигеҙ һалырға кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә ала.


text:
Башҡортостан делегацияһы Рәсәй агросәнәғәт ойошмаһының X съезында ҡатнаша
Бөгөн Мәскәүҙә Рәсәй агросәнәғәт ойошмаһының Х съезы үтә. Унда Рәсәйҙең, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙең билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, Рәсәй Федерацияһы субъекттарында агросәнәғәт комплексы идаралығы органдары етәкселәре, тармаҡтың атҡаҙанған хеҙмәткәрҙәре, агрария хәрәкәте ветерандары һәм башҡалар йыйылған. Съезд эшендә БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов етәкселегендә Башҡортостан делегацияһы ла ҡатнаша.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, аграр форумда Рәсәй агросәнәғәт космплексын модернизациялауҙың төп йүнәлештәре тикшереләсәк. Төбәк вәкилдәре ерҙән файҙаланыу, ауыл хужалығы өсөн машиналар төҙөлөшө, малсылыҡ, ауыл хужалығы баҙарҙары, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәте мәсьәләләрен үҙ эсенә алған саралар комплексын ғәмәлгә ашырыу барышы тураһында мәғлүмәт бирәсәк. Съезда 2015 йылға тиклемге осорҙа Рәсәй Агросәнәғәт ойошмаһы үҫеше концепцияһы тәҡдим ителәсәк.


text:
Тарихы
Тан империяһы ҡулъяҙмаһы «Таншу»ла Ашина ырыуының сығышы тураһында артабанғыса бәйән ителә. Табғастар төньяҡ Ҡытайҙы яулаған осорҙа еңелгән ҡәбиләләр араһында
Ашинаның «биш йөҙ ғаиләһе» була. Был «биш йөҙ ғаилә» IV быуатта ҡытайҙарҙан хуннулар һәм сяньбиҙәр тарафынан яулап алынған
Шэньсиның көнбайыш өлөшөндә йәшәгән «төрлө халыҡтарҙың буталыуынан» барлыҡҡа киләләр. Ашина ырыуы Хэсины (Ордостан көнбайышҡа табан Хуанхэ һәм Наньшань араһында урынлашҡан өлкә) биләгән хунну кенәзе Муганюға буйһонған. 439 йылда табғастар хуннуларҙы еңеп Хэсины Вэй империяһына ҡушҡас, «Ашина кенәзе биш йөҙ ғаиләһе менән жужандәргә ҡаса һәм Алтай тауҙарының көньяғына барып урынлаша, жужандәргә тимер сығара» [3].
Боронғо ҡытай хроникаларына нигеҙләнепәүге урыҫ синологы Н. Я. Бичурин боронғо төркиҙәр менән монголдарға ҡараған төшөнсәләрҙең буталыуына иғтибар иткән[4]
Ҡытай сығанаҡтарына ярашлы төркөт ҡәбиләһе (ҡыт. tūjué) хунну ҡәбиләһенән барлыҡҡа килә[5][6]. Византия сығанаҡтарында төрки ҡәбиләләр
скифтар (Ekύθaι) тип атала[7][8]. Пехлеви сығанаҡтарында
турҙар исеме аҫтында төрки ҡәбиләләр телгә алына[9].
Таулы Алтай үҙәгендә телес ырыуы айырым ҡәүем булараҡ XVIII быуатҡа ҡәҙәр һаҡланып ҡалған, бынан һуң улар теленгиттарға ҡушыла.
Л. Н. Гумилёв Б. Х. Кармышеваның этнографик тикшеренеүҙәрендә нигеҙләнеп хәҙер үзбәктәр составында булған төркиҙәр ҡәбиләһен Урта Азияла төркөт ҡәүеменең туранан-тура тоҡомо тип атай[10].


text:
- Подробности
- Просмотров: 424
ГЛАДКИЙ, Салғыя рифы, ҡалдыҡ тау, көньяҡ-көнбайыш өлөшө – тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Дыуан р‑ны Ярославка һәм Салғыя аа. араһында Мәләкәҫ й. уң ярында урынлашҡан. Абс. бейеклеге 364,6 м. Конус формаһында, түбәһе яҫы. Битләүҙәре текә. Ташҡа әйләнгән диңгеҙ риф фаунаһы ҡалдыҡтары м‑н көңгөр ярусының карбонатлы тоҡомдарынан тора. Ландшафы кәҫле көлһыу, болон ҡара тупрағындағы һәм һоро урман тупрағындағы ысын һәм ҡоро болондарҙан, ҡайын урмандарынан ғибәрәт. Үҫемлектәрҙең БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән һирәк төрҙәре осрай: дөйә ҡылғаны, Крашенинников минуарцияһы, ҡылсыҡлы аҡтамыр.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. З.Б.Латипова


text:
Кеше һаулығы, кеше бәхете өсөн30-12-2015, 01:06 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Беҙҙең республика һәм ил өсөн генә түгел, барлыҡ донъяға ауырға тура килгән көрсөк йылында социаль мәсьәләләр нисек хәл ителде?
Ғаиләңде дәүләттән ярҙам көтмәй генә аҫрау өсөн, әлбиттә, тотороҡло эш хаҡы алырға кәрәк. Уртаса хеҙмәт хаҡы, Башҡортостандың статистика идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, быйылғы ғинуар – сентябрҙә 24 мең һум тәшкил итте һәм, алдағы йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда, номиналь алғанда – 10,6 процентҡа, ә реаль иҫәпләгәндә 2,5 процентҡа күберәк булды. Быйылғы туғыҙ айҙа был күрһәткес инфляциянан 0,5 процентҡа алдараҡ бара. Йыл башынан минималь эш хаҡы федераль закон буйынса 5965 һум тип билдәләнгәйне, беҙҙең республикала уны бюджеттан тыш тармаҡтарҙа 6 900 һумдан кәметергә рөхсәт ителмәне.
Эшһеҙлек кимәле республикала быйыл 1 ғинуарға ҡарата 1,16 процент булһа, 1 июлгә ул 1,25 процент тәшкил итте, йыл йомғаҡтары буйынса ошо уҡ күрһәткес 1,4 процент булыр тип көтөлә. Йыл аҙағында уның бер аҙ күтәрелә төшөүе көҙ миҙгелле эш урындарының ябылыуы менән аңлатыла. Яҡын киләсәктә эшһеҙлектең артыуы көтөлмәй, сөнки хеҙмәткә яраҡлы йәштәге ҡатлам кәмей, реаль эш хаҡының аҙайыуы компанияларҙың бюджетына көсөргәнешлекте йомшарта. Шуға күрә иҡтисадсылар 2016 йылдан алып эшһеҙлек кәмей башлаясаҡ тип тә фаразлай. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һөнәр эйәләренең беҙҙең төбәктән ситкә күсеп китеүе дауам итә, республиканың хеҙмәт ресурстары 13 мең кешегә кәмене.
Демографик хәл ҡатмарлы. Был хаҡта республика Башлығының әлеге сығышында айырым билдәләнде: “Илдә демографик хәлдең насарайыуы беҙҙең төбәкте лә урап үтмәне. Быға тыуымдың кәмеүе, бала табыу йәшендәге кешеләрҙең аҙайыуы, тирә-яҡ мөхиткә техноген баҫымдың көсәйеүе, медицина тармағының үҙ бурысын еренә еткереп үтәмәүе сәбәпсе. Айырыуса ауыл ерендә хәл насар: уртаса ғүмер оҙайлығы ҡыҫҡара, үлем осрағы арта. Ауыл кешеһе лә сифатлы дауалау мөмкинлегенә эйә булһын өсөн барыһын да эшләргә бурыслыбыҙ”.
Бала тәрбиәләү өсөн тәғәйенләнгән айлыҡ пособие, Башҡортостан буйынса Социаль страховка фонды мәғлүмәттәренә ҡарағанда, тәүге баланы ҡарағанда 3 126,09 һум, ә икенсе һәм артабанғы балалар өсөн 6 252,17 һум булды. Күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеү буйынса ла дәүләт үҙенә алған йөкләмәләрен үтәне.
Илдәге дөйөм иҡтисади хәл ҡатмарлашыуға ҡарамаҫтан, социаль объекттарҙы сафҡа индереү дауам итте. Быйыл сентябрҙә республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында беренсе тапҡыр яңы мәктәптәрҙе төҙөлөш ойошмаларына эш өсөн һуңынан, йәғни артабанғы йылдарҙа түләү ысулы менән дә алып барыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Ул Башҡортостан Башлығының дөйөм белем биреү мәктәптәрен төҙөүгә бюджеттан тыш сығанаҡтарҙы ла йәлеп итеү хаҡындағы бойороғон үтәү маҡсатында тормошҡа ашырыласаҡ.
Бынан тыш республикала “Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ”, “Рәсәй Федерацияһы граждандарын уңайлы торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәтләндереү менән тәьмин итеү” һәм башҡа социаль программалар ҙа уңышлы үтәлә.


text:
Мәғрифәт рухы бөркөлә бынан28-02-2015, 01:05 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
– Бөгөн беҙҙән башҡа кеше күренмәй, ә һеҙ иртә менән бында... – тип өндәшәбеҙ музей директоры Ғәзимйән Ибраһимовҡа.
– Арҙаҡлы шәхесебеҙҙең йортонда һәр саҡ тәртип булырға тейеш, – тине ул. – Музейҙан ғилем нуры бөркөлөп, һәр саҡ үҙенә тартып торһон. Ҡунаҡтар ҡайтыр саҡта тағы ла килергә теләк белдергән осраҡта маҡсатыбыҙға өлгәштек тип уйларға була.
Музейҙың ишеген асып ингәс тә ғалим, мәғрифәтсе һәм шағир бюсы менән осраштыҡ. Эргәһенә махсус яҡтыртҡыс ҡуйылғас, һын айырыуса мөһабәт, серле күренә. Ижад әһеленең эш, аш бүлмәләрен ҡарайбыҙ. Ундағы һәр нәмәне ҡулға алғы, тотоп ҡарағы килә. Ҡолаҡлы самауыр, ялтыр сәйнүк, етеле шәм, ағастан семәрләп эшләнгән ултырғыстар, йыуан тояҡлы өҫтәл, ундағы дүрткел ҡара һауыты, боронғо яҙмалар һәм башҡалар – барыһы ла XIХ быуаттың сағылышы.
Беҙҙе мәғрифәтсенең айырыуса Ҡырымда ғүмер иткән осоро ҡыҙыҡһындырҙы. Тарихи сығанаҡтарҙан билдәле булыуынса, 1886 йылдың аҙағында яҡташыбыҙҙы Ҡырымдағы ваҡыф эштәренә йәлеп итеү өсөн Петербургка саҡырғандар. Башта унда Сит ил эштәре министрлығында хеҙмәт иткән, унан инде ярымутрауға юлланып, Симферополь ҡалаһында төп бурысына тотонған. Төрлө сараларҙа ҡатнашҡан, арҙаҡлы шәхестәр менән осрашҡан. Мәҫәлән, Баҡсаһарайҙа танылған мәғрифәтсе Исмәғил Ғаспранский менән тығыҙ аралашҡан.
Ғәзимйән Ғәлекарам улы белдереүенсә, музейҙа 300-гә яҡын экспонат иҫәпләнеп, ул һәр саҡ тулыланып тора. Иҫке Муса ауылында йәшәгән Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың ейәне Рихард (хәҙер мәрхүм) фондты байытыуға ҙур өлөш индергән. Бүтән туғандары ла шағирға бәйле булған күп әйберҙәрҙе биргән. Ғалимдың үҙенә һәм ғаиләһенә ҡағылышлы шәхси әйберҙәр, фоторәсемдәр — шуға асыҡ миҫал. Иң ҡиммәтле ҡомартҡы, әлбиттә, әҙиптең яҙмалары.
Халыҡ музейға йыш йөрөй. Ситтән дә күп киләләр. Әйткәндәй, ҡыҙым Зөһрә гимназияла уҡығанда, утыҙлаған баланы Ырымбурға экскурсияға алып барҙылар. Сәфәр ҡайҙан башланған тип уйлайһығыҙ? Класс етәксеһе Каруанһарайҙы күрһәтер алдынан Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың музейы менән дә таныштырырға булған. Ә яҡташыбыҙҙың тормошоноң бер өлөшө Ырымбур менән бәйле. Үҫмер ҡаланың кадет корпусында С. Күкләшев, М. Биксурин кеүек мөғәллимдәрҙән һабаҡ алған.
Ғәзимйән Ибраһимов иһә музейға килгән һәр кем менән йәнә осрашырға һүҙ ҡуйышып, барыһын да көтөп ҡала.


text:
- Внимание
- Подробности
- Просмотров: 396
ҠАРАБАШ ТУРҒАЙҘАР (Paradoxornithidae), турғай һымаҡтар отрядына ҡараған ҡоштар ғаиләһе. 19 төрө билдәле, төньяҡ ярымшарҙа таралғандар. Башҡортостанда мамыҡас йәшәй. Ултыраҡ ҡош. Кәүҙә оҙонлоғо 14—17 см, ауырлығы 7—10 г, ҡанатының ҡоласы 17—20 см. Ҡауырһын ҡапламы йомшаҡ, ҡабарынҡы, ҡуйы. Башы һәм кәүҙәһенең аҫҡы яғы аҡ, ян‑яҡ сите алһыу төҫтә. Арҡаһы, ҡанаты һәм ҡойроғонда ҡара, аҡ һәм алһыу ерән төҫтәр берләшә. Күҙ эргәһендәге яланғас тиреһе ҡыҙғылт. Суҡышы конус формаһында, еңелсә күпкән. Ҡанаты түңәрәкләнеп бөтә, ҡыҫҡа. Ҡойроғо оҙон, киртләсле, осо уйымлы. Аяғы ҡара, бармаҡтары ҡыҫҡа, көслө һәм ныҡ бөгөлгән тырнаҡлы. Ағас башында оя ҡора. Ояһы ҙур, йомортҡа формаһында, мүктән, үләндәрҙән, лишайниктарҙан һәм туҙҙан төҙөй, төбөнә ҡауырһын, үҫемлек мамығы, йөн түшәй. Йылына 1—2 тапҡыр бала сығара, 6—16 ҡыҙғылт көрән таплы аҡ йомортҡа һала. Башлыса инә ҡош 12—13 көн баҫа. Яҡынса 8 йыл йәшәй. Бөжәктәр, уларҙың балағорттары, йомортҡалары, үрмәкселәр м‑н туҡлана. Йылға үҙәнендә, ваҡ ағаслы һаҙлы ҡайын урманында һәм ҡатнаш урманда йәшәй. Урман культуралары ҡоротҡостарын юҡ итә.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Изгелек нигеҙен һаҡлар оран11-05-2016, 01:06 // Тубырсыҡ // Баҫып сығарырға
Кеше булһын затығыҙ!..”
Район мәҙәниәт һарайынан яңғыраған ошо һүҙҙәр Бөрйәндең оранына әйләнде кеүек. Мәктәпкәсә йәштәге балалар әйтте уны. Кескәйҙәр араһында үткәрелгән “Урал батыр” эпосын яттан һөйләүселәр конкурсында 60-ҡа яҡын йәш бәйгесе майҙан тотто.
Яҙма ҡомартҡыға, уны өйрәнеүгә ҙур иғтибар бүленә Бөрйәндә. Район хакимиәтендәге мәғариф идаралығының методика бүлеге етәксеһе Роза Ғүмәрова әйтеүенсә, эпос төбәктәге һәр балалар баҡсаһында әҙләп ятлатыла башлай. Һөҙөмтәлә башланғыс мәктәпте тамамлағанда уҡыусыларҙың күбеһе әҫәрҙе тулыһынса өйрәнгән була.
Әлбиттә, ата-әсә, олатай-өләсәй ярҙам итмәһә, сабыйын ҡеүәтләп тормаһа, эштә уңыш йылмаймаҫ ине. Төп этәргес – улар. Яҙма ҡомартҡының тәрбиәүи көсөн, күңелдәргә үтеп инеү ҡеүәтен ныҡлы аңлай өлкәндәр. Ана бит, сәхнәлә сығыш яһаған ул-ҡыҙҙарына ҡайһылай һоҡланып, ғорурланып ултыралар!
Ә кескәй сәсәндәрҙең йөрәгенән, гүйә, ут сәселә! Уҡ-һаҙаҡ менән “ҡоралланған” йондоҙ күҙле малайҙарҙың, күбәләктәй осоп-төшөп бейегән ҡыҙсыҡтарҙың ихлас сығышы, ҡурай моңо, думбыра сыңы боронғо дәүергә алып китте кеүек. Яҡшылыҡ һәм яманлыҡ, дөрөҫлөк менән ялған, ғәҙеллек һәм намыҫһыҙлыҡ көрәшендә тәүгеләренең өҫкә сығыуынан бәләкәстәрҙең күңелендә еңеү тантана итте, йөҙҙәрендә ғорурлыҡ, йылмайыу балҡыны.
Сығыштар өс-дүрт, алты-ете йәшлектәр араһында айырым баһаланды. Һәр төркөмдә тәүге урындар билдәләнде, төп бүләктең хужаһы асыҡланды. Өҫтәүенә бәләкәстәр “Иң йәш сәсән”, “Халҡым ҡомартҡыһын һаҡлаусы”, “Өмөт”, “Рух һаҡсыһы”, “Аманат тапшырыусы”, “Ышаныслы киләсәк” һәм башҡа номинацияларҙа еңеү яуланы.
Эпостың 100-ҙән алып 300-гә ҡәҙәр юлын ятлауға өлгәшкән мәктәпкәсә йәштәге балалар ихлас һөйөндөрҙө. Тот та бөгөндән республика конкурсына ебәр үҙҙәрен!
– Балалар, һеҙ барығыҙ ҙа – еңеүсе, – тине сараны ойоштороусылар, йәш бәйгеселәрҙе тәбрикләп. – Байрамдың ҙур майҙан туплауы, эпосты өйрәнгән бәләкәстәрҙең йылдан-йыл арта барыуы өсөн тәү сиратта ата-әсәгә, тәрбиәселәргә, уҡытыусыларға ҙур рәхмәт. Артабан да уртаҡ маҡсатта ең һыҙғанып эшләһәк, Урал батыр эҙҙәрен һаҡлаған сал тарихлы Бөрйән ере киләсәктә лә рух, талант, ихласлыҡ, изгелек төбәге булып ҡалыр.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһының ижади төркөмө эш сәфәре менән Сибай институтында булды. Улар уҡыу йортона ҡуйылған халыҡ яҙыусыһы Һәҙиә Дәүләтшинаның барельефын, бюсын ҡараны, институтта белем алыусы студенттар менән аралашты. Педагогика факультетының дүртенсе курс студенткаһы Динара Йәрмөхәмәтова Һәҙиә Дәүләтшинаның тормош юлына арналған монолог менән сығыш яһаны. Билдәле булыуынса, Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығына арнап, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы “Башҡортостандың 100 шәхесе” тигән конкурс иғлан иткәйне. Асыҡ тауыш биреү һөҙөмтәһендә республиканың үҫешенә тос өлөш индергән йөҙ шәхес һайлап алынды һәм улар хаҡында кинофильмдар төшөрөлә башланы. Ошо исемлектә яҙыусы Һәҙиә Дәүләгшина ла бар. Әҙиптең тормошо һәм ижад юлы хаҡындағы күләмле тапшыпрыу Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында алдағы көндәрҙә эфирға сығасаҡ.
Рәүилә Хәсәнова, матбуғат хеҙмәте етәксеһе
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
Фото:
Башҡортостанда урман янғындары кәмей
Фото:
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда бер урман янғыны ғына теркәлгән. Кушнаренко районында 11 гектар урман яна. Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллиндың хәбәр итеүенсә, янғын уратып алынған һәм әлеге ваҡытта һүндерелә.
— Янғын һүндереүгә 13 кеше һәм 8 техника берәмеге йәлеп ителгән. Яҡындағы тораҡ пунктына өс километр. Халыҡҡа хәүеф янамай.
Янғын хәүефлелеге миҙгеле башланғандан алып республикала 11633 гектар майҙанда 603 урман янғыны булып үткән. Сентябрҙә күп урында урмандар янған, шул уҡ ваҡытта һәр төрлө саралар йылдамыраҡ ҡабул ителгән.
Әлеге ваҡытта Башҡортостанда ауыл хужалығы менән бәйле үрт һалыуҙар күҙәтелә. Шуның арҡаһында тораҡ пункттар һәм урман фонды биләмәһендә ут таралыуына юл ҡуймаҫ өсөн һөҙөмтәле эш алып барыла. Бындай үртәүҙәр менән бәйле янғындар теркәлмәгән.


text:
Кряк Tweakbit Speedtest Оптимизатор Сайты билдәле һәм бик ҡеүәтле инструменттар, компьютер етештереүсәнлеген арттырыу маҡсатында һеҙгә бер нисә минут эсендә.Был ресурстарҙы ҡулланыу мөмкинлеге бирә тиҙләтеү оптимизирован компьютер һәм интернет-берләшмәләр һәм үҙеңде яҡлау Интернет.
Тест Тиҙлек Асҡысы Tweakbit Оптимизатор маҡсатыбыҙ-йәшел программа менән тәьмин итеү, көсәйтеү өсөн һеҙҙең тиҙлеге пк. Ҡул менән етештереүсәнлеген арттырырға мөмкинлек бирә компьютер аша бөтә был проблемалар, уларҙы компьютерҙа эшләй аламы һеҙ әкренләп аҫҡа ағыуланған. Һеҙҙән башлана ярыҡ тиҙләтеү tweakbit П моделе тулы, һәр тапҡыр, ҡасан һеҙҙең компьютер һәм һеҙ чувствуй проблемалары һүлпән алып бара..
Скачать Tweakbit Оптимизатор Сайтында Speedtest Кряк
Кряк Tweakbit Speedtest Оптимизатор Сайты
Һеҙ мөмкин скачать Tweakbit Оптимизатор Сайттарына Асҡыс Лицензия Speedtest ПК моделе тулы тиҙләтеү өсөн, һеҙ беренсе курс дөйөм безупречно оптимизирован өсөн машинаның етештереүсәнлеге. Улай ғына ла түгел, скачать crack keygen һәм беҙ туранан-тура был уҡылмай бында барыһы менән туранан-тура пропорциональ һәм utils. Һеҙҙең актив Төп Фэйсбук Оптимизатор бушлай һәм уның бөтә мөмкинлектәрен файҙаланып, хаҡтарҙы. Pcspeedup сайты 2015 Асҡыс тулыһынса компьютерҙа тест үтте, һуңынан ул табылды һәм һәр ауырлыҡтарҙы бөтөрә оптималләштереү һеҙҙең пк. Беҙ хата эшләмәһәк ҡеүәтле системаһы ҡабул реестры сканер, урталай, шулай уҡ интернет проблема дөрөҫ һәм структураһында машиналар ПАСЕ.
Шулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Кряк Тураһында Рево Деинсталлятор – Тулы Версия Скачать Бушлай
Tweakbit Pcspeedup Ярыҡ Сайты ҡоролма ноутбук, һеҙ тиҙ арала эшләү мөмкинлеген бирә барыһы.. Шуға күрә, дефрагментация диск тиҙ тиҙлекте арттырыу һәм был мөмкин ҡатмарлы оператив хәтер.Тест Тиҙлек Асҡысы Оптимизатор йәшел таҙартыу өсөн бик реестры. Интернет ҡорамал беркетелә һәм үҙгәртә ала инем һеҙгә, көйләр. Нисек настроить һеҙҙең генә башлап ебәрҙе һәм ошо программа, включения ҡоролошо мөмкин булған тиҙ арала тиҙлеге, тиҙ темптар һиҙелерлек өсөн һеҙ системаға эшләй.Һеҙ мөмкин скачать Әүҙемләшеүен Speedtest Оптимизатор Сайттарына Асҡыс Tweakbit .
Тест Оптимизатор Лицензия Асҡысы Тиҙлек Tweakbit ҡоролма ноутбук ярҙамында һеҙ тағы бум яғып индереү реаль ваҡыт менән ул дөйөм етештереүсәнлеге аяҡ бустер.. Гуляя буйынса алам позволить, сезгә аҡса һаҡлау иң автоматлаштырылған компьютер темптары һиҙелерлек беҙ һеҙҙең яҡлау. Pcspeedup Лицензия Сайттарына Асҡыс Tweakbit һеҙ иҫтәлектәр һаҡлай, хәҙерге процессорҙар һәм оптимизирован өсөн пошлина ҡулланыу, файл һеҙ дисктарҙы һаҡлағанһығыҙ әүҙем ярҙамы арҡаһында тиҙ асыу һәм тамаша, компьютер ысулы менән кәметергә ваҡытта загрузки һәм включения. Уны төҙөү өсөн, Һеҙҙең реаль һөҙөмтәләр бирә, сөнки был предметтарҙы бик тиҙ урынлашҡан мөмкин оттягиваться буйынса, иртәрәк.Әгәр һеҙ эҙләсе Speedtest Лицензия Сайттарына Асҡыс Оптимизатор һеҙ дөрөҫ урыны ҡушыла..


text:
- Подробности
- Просмотров: 258
МЕТАЛЛ КОНСТРУКЦИЯЛАР, металдарҙан (формалы һәм табаҡлы) яһалған терәк һәм кәртәләй торған төҙөлөш конструкциялары. Файҙаланылған материалдарына ҡарап — ҡорос һәм еңел иретмәләрҙән яһалған, элементтары үҙ‑ара болттар м‑н тоташтырылған, беркетелгән, иретеп йәбештерелгәндәргә айыралар. М.к. өҫтөнлөктәре: ныҡ ышаныслы, еңел, үткәреүсән, индустриаль булыуы, киҫелештәргә форма бирә алыу, көс һалыуҙы яһалма рәүештә көйләү, терәк һәм кәртәләү функцияларын берләштереп файҙаланыу, ремонтлау мөмкинлегенә эйә булыуы, металл фондының һаҡланыуы. М.к. етешһеҙлектәре: коррозияға бирешә һәм утҡа сыҙамһыҙ. М.к. инженер ҡоролмаларында, ҙур тороҡло (40 м күберәк) ҡоролмаларҙа, мачта ҡоролмаларында, табаҡлы конструкцияларҙа (резервуарҙар, газгольдерҙар, бункерҙар) файҙаланыла. Башҡортостанда 20 б. 50‑се йй. алып “Башнефтезаводстрой”, “Востокнефтезаводмонтаж”, Өфө металл конструкциялар заводы пр‑тиелары һ.б. торлаҡ йорттарын һәм төрлө ҡоролмаларҙы төҙөгәндә М.к. монтажлай. 2008 й. ҡарай Өфөлә М.к. файҙаланылған түбәндәге проекттар эшләнә һәм тормошҡа ашырыла: универсаль “Өфө‑Арена” спорт аренаһының, “Аҡбуҙат” ипподромының (“Башкиргражданпроект” ЯАЙ; Р.Н.Зубов, А.А.Плакс һ.б.), “Июнь”,“Касторама” сауҙа комплекстарының (“БашНИИстрой” ин‑ты; Р.Ф.Ваһапов, А.Л.Готман һ.б.), Өфө трансформатор з‑дының, реконструкцияланған т. юл вокзалының (“Промстройпроект”; Н.М.Коловертнова, В.В.Хәсәнов һ.б.), реконструкцияланған Өфө аэропортының, Конгресс‑холл бинаһының (ӨДНТУ; А.А.Семёнов, С.В.Филипович һ.б.) ҡапламалары һ.б.
А.А.Семёнов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов