text:
Алчевская Христина Даниловна
Христи́на Дани́ловна Алче́вская (ҡыҙ фамилияһы — Журавлёва; 4 [16] апрель 1841, Борзна, Чернигов губернаһы, Рәсәй империяһы — 15 март 1920, Харьков, Украина ССР-ы) — рус һәм украин педагогы, мәғрифәтсе.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ мәғарифы файҙаһына үҙенең фиҙаҡәр эшмәкәрлеге менән билдәле, 1860-сы йылдарҙан Харьков йәкшәмбе мәктәбе менән етәкселек итә. Уның инициативаһы буйынса мәктәптә педагогия советы һәм уҡыусыларҙың педагогия көндәлектәре системаһы индерелә. Ололарҙы уҡыу-яҙа белергә өйрәтеү методикаһына нигеҙ һалыусы.
Алчевская башланғысы менән һәм уның эшлекле хеҙмәттәшлеге һөҙөмтәһендә «Халыҡҡа нимә уҡырға?» (рус. «Что читать народу?»; 1888—1906) халыҡ һәм балаларға уҡыу өсөн 3 томлы библиографик күрһәткесе нәшер ителә, бында шулай уҡ халыҡ китаптарына бер нисә рецензия һәм халыҡтың фекере лә була. Алчевскаяның мәҡәләләре: «Огородник» хикәйәһе («Детское Чтение», 1870), «История открытия школы в деревне Алексеевке» («Южный Край» гәзите, 1881) һәм «Драматические произведения, как они понимаются народом» («Северный Вестник» гәзите, 1887).
1887 йылда Екатеринослав губернаһы (хәҙерге Украинаның Луганск өлкәһе) Алексеевка ауылындағы Алчевскаяның халыҡ мәктәбенә эшләргә Борис Дмитриевич һәм Мария Николаевная Гринченколар килә[2].
Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ире — Алчевский Алексей Кириллович, эшҡыуар һәм меценат.
Балалары:
- Дмитрий (1866—1920), эшҡыуар, Ҡырымда большевиктар тарафынан атыла[3].
- Григорий (1866—1920) — композитор.
- Анна (1868—1931) — А. Н. Бекетовтың ҡатыны.
- Николай (1872—1942) — театраль тәнҡитсе, ололар өсөн тәүге совет украин әлифбаһының авторы.
- Иван (1876—1917) — Мариин опера театры солисы.
- Христина (1882—1931) — украин шағирәһе, тәржемәсе һәм педагог.


c: text/html

text:
Желе кофе менән сөте
- ЖЕЛАТИН ҺӨТ
- 1/2 һыу менән стакан
- 1 1/2 тамаҡ grenetina
- 2 стакан һөт
- 1/2 сынаяҡтар йыйылмалары һөт ҡуйыртылған
- 1 чайная ложка ваниль
- ЖЕЛАТИН, КОФЕ
- 2 стакан һөт
- 1/2 һыу менән стакан
- 1 1/2 тамаҡ grenetina
- 1/2 сынаяҡтар йыйылмалары һөт ҡуйыртылған
- 1 чайная ложка раствор кофе
- Өсөн әҙерләргә һөт желатин: посыпать һуға grenetina, булһын esponje һәм номер забронируй. Был ollita һөт надеть, өҫтәргә ҡуйыртылған һөт менән, шәкәр менән кома, довод тиклем кирения, һүндерергә утты өҫтәргә һәм ваниль grenetina esponjada; перемат яҡшы булһын өсөн, grenetina түгел тулыһынса растворится. Забронируй номер.
- Өсөн әҙерләргә желатин, кофе: ҡабатларға уҡ ту процедураһын, тип һөт желатин, әммә өҫтәргә кофе, тикшерергә һәм, кәрәк булғанда,, өҫтәргә тағы кофе. Өҫтәргә grenetina һәм размешаться тиклем туп-тулы растения бик яҡшы.
- Валить был формаһын өлөшө желе килгән йәш, һыуытҡыста һаҡлағыҙ, әлегә semicuaje, ҡасан буласаҡ был, һаҡ залить күп желе кемдер кофе, күптән түгел ҡалдырырға холодильнике, әлегә semicuaje эйә һәм консистенция йомортҡа һәм ҡош ите аҡ етештереүҙе, повторять ошо процедура, әлегә закончите менән, желе һәм формаһы түгел заполните. Һыуытҡыста һаҡлағыҙ, әлегә cuaje, выдалбливания һәм хеҙмәт.
Советы желатин, эсемлектәр, торт, тунец, ауырыу целиакияға ҡыршы, кексы, thermomix, торт, массаһы, дөгө, диета, марихуана, сыр, торт, төҫлө кәбеҫтә, аш, салат, күркә һ. б., креветка, фрикаделька, йотом, budin, торт, panque, крем, соус, caida del cabello, diabetes

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ата-бабаларыбыҙ ер-һыуҙың ҡәҙерен белгәндәр, Бесәнсе (Хоҙайбирҙин) ауылына тәбиғәттең иҫ киткес матур төйәген һайлағандар. Ауыл мәшһүр Ағиҙел йылғаһының Урал тауҙарынан ағып килеп, үҙенең иң көнъяҡ нөктәһендә дуға яһап төнъяҡҡа боролған, һәм көнъяҡтан ағып килгән бәләкәй Керәүле йылғаһы Ағиҙелгә ҡушылған ерҙә урынлашҡан.
Төнъяҡта, Ағиҙелдең уң яғында, ауылды һыуыҡ елдәрҙән һаҡлап мөһабәт Көнгәк тауы баҫып тора.
Көнъяҡта, үрге зыяраттан башлап Горбат, Знаменка ауылдары ерҙәренә тиклем ҙур майҙанды ауыл халҡы Тибеҙлек тип атаған ерҙәр биләй.
Көнбайыштан, Керәүле йылғаһын ауылға ҡыҫып, Ҡыҙҙар тауы ҡаплап тора.
Ауылдың көнсығыш яғында, ике саҡрым да юҡтыр, ҡупшы Бишағас тауы тора. Был тау бейек тә ҙур ҙа түгел. Уның ауылға ҡараған көнбайыш итәгендә ағаслыҡ. Ошо бәләкәй генә тау битендә тәбиғәттең төрлө зоналарына хас булған үҫемлектәр үҫә. Тауҙың аҫҡы өлөшөндә ҙур бөҙрә ҡайындар үҫһә, өҫтәрәк ғәжәп кәкре-бөкрө кәрлә ҡайындар, уҫаҡ, йүкә, саған, имән ағастары, миләш, йәмшегән, сейә, әлморон ҡыуаҡтары үҫһә, түбәгә яҡын оҙон ҡылған сәсен болғай, тау йыуаһы үҫә. Иртә яҙҙан төрлө төҫтәге умырзая, иҫ китерлек гүзәл сәскәләр һипкән хуш еҫ, матур биҙәктәр кешеләрҙе йәлеп итә.
Бишағастың көнсығыш бите текә. Унда ағас юҡ, тик ҡылған ғына үҫә. Тауҙың шул яғында бер саҡрымдай ерҙә Юлбаш ауылы урынлашҡан.
Өлкән быуын кешеләре элек тауҙа бик күп бурһыҡ һәм һыуһар йәшәуен хәтерләй. Әле лә Бишағастың көнсығыш итәгендә һыуһар өңдәре бар. Уларҙың итрәнсәк оялары янында, кеше һымаҡ баҫып, ҡояш сыҡҡанын ҡаршылап һыҙғырғанын күҙәтеүе үҙе бер мөғжизә.
Ҡыҙҙыр тауы менән Бишағас тауы күп тарихи ваҡиғаларҙың шаһиты. Граждандар һуғышы йылдарында Бесәнсе ауылы бер нисә тапҡыр ҡулдан-ҡулға күскән. Ҡыҙылдар Ҡыҙҙар тауында булһа, аҡтар Бишағаста тупланған. Был тауҙарҙа, бигерәк тә Ҡыҙҙар тауында, окоп эҙҙәре һаман да бар. Туптарҙан атҡан йәҙрәләрҙең ауыл өҫтөнән сыйылдап осоп барғанын, ауылда ярылғанын Бөйөк Ватан һуғышынан һуң да ололар һөйләй торғайнылар. Йәҙрә шартлауҙан ҡалған соҡорҙар ҙа уңалмағайны әле ул саҡта. Ауыл малайҙарының шул йылдарҙа «ҡыҙылдар», «аҡтар» булып уйнауы ошо ваҡиғаларҙан башланғандыр.
Элек яҙғы сәсеү эштәре башланғанға тиклем Бесәнсе, Ялсы, Һапаш, Вәлит, Сайыр, Кәкүк, Түләбәй ауылдарының ир-егеттәре, ҡыҙ-ҡырҡындары һәр йыл бер йома көндө ошо тауға йыйыла торған булған. Уйын-көлкө эңер төшкәнсе дауам итә. Аҙаҡтан үҙ ауылдарына таралышып, йәштәр таң атҡансы күңел асҡан. Бына шул ваҡыттағы ҡара-ҡаршы әйтешеп бейегән таҡмаҡтарҙың береһе (Ихсанова Минибикәнең иҫләүҙәренән яҙып алынды):
Зайым-зайым-зайым
Зайым-зилалайым, - 2 раза.
Һеҙ таҡмаҡ әйтеп алығыҙ
Ә мин бейеп алайым. - 2 р.
Зайым-зайым-зайым
Зайым-зилалайым, - 2 р.
Кисә һин уйнамағайның,
Бөгөн мин уйнамайым. - 2 р.
Унда шулай уҡ «Косилка-молотилка», «Түңәрәк» бейеүҙәре ойошторолған.
50 йылдарҙа Бишағастың һөҙәк көнбайыш итәгенең күп өлөшөн һөрөнтө ергә әйләндерҙеләр.
Ошо юл буйында ғына ултырған, ус төбөнә генә һыйырлыҡ ғәжәп матур тауҙы тәбиғәт ҡомартҡыһы итеп һаҡлап ҡалдырырға ине.
(Юнир Аҙнағоловтың яҙмаларынан.)
Автор: Ихсанова Гульфия Сибагатовна, главный библиотекарь Худайбердинской СБ


text:
Фәхретдинов Ризаитдин. Нәсихәттәр
Фәхретдинов Ризаитдин. Нәсихәттәр
Ололар өсөн нәсихәттәр
Бисмилләһир-рахмәнир-рахим
Әгәр нәсихәт итеү «мин үҙем гүзәл холоҡло кеше» тиеү мәғәнәһендә булһа, ошондай китап һәм рисәләләр яҙыуға «быларҙы тик мин генә беләм» мәғәнәһе бирелһә, нәсихәт һөйләү йәки китап яҙыу түгел, хатта ауыҙымдан бер хәреф сығармаҫ, ҡәләм менән ҡағыҙ ҡулыма ла тотмаҫ инем.
Ләкин нәсихәт һөйләүгә һәм китап яҙыуға аҡыл эйәләре бындай мәғәнәләр түгел, бәлки өҫтәрендә булған бурыстарын төшөрөү, аҙмы- күпме файҙалы әйберҙәрҙе киләсәк быуындарға ядкәр (иҫтәлек) ҡалдырыу мәғәнәһе бирә.
Бер ата ни ҡәҙәр гонаһлы булһа ла, балаларына нәсихәт биреү бурысы өҫтөнән төшмәй. Ғаилә башлығының ни ҡәҙәр кәмселектәре булһа ла, үҙе һәм үҙенә аманат ителгән ғаиләһен тәрбиә итеү вазифаһынан азат һәм мәхрүм ителмәҫ, «Һәр берегеҙ көтөүсеһегеҙ һәм һәр берегеҙ көтөүегеҙ хаҡында яуап бирәсәкһегеҙ» мәғәнәһендә булған: «күллүкүм рағин үә күллүкүм мәсъүлүн ғән рағиййәтиһи» изге һүҙҙәр һәр кем өсөн бер тиң хөкөмдөр
Ошоноң өсөн тәрбиәһе өҫтөмә аманат ителгән ғаиләмә, балаларыма, ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр киләсәк тармаҡтарыма нәсихәт итеү һәм хәлдән килгән миҡдарҙа ядкәр ҡалдырыу маҡсаты менән, ошо нәсихәт китаптарын яҙҙым. Әгәр башҡалар уҡып, файҙа алһалар, беҙҙең өсөн ике мәртәбә файҙа буласаҡ. Уҡып ғәмәл итеүселәрҙең барыһын Йәнәб-и Алла бәхетле, донъя һәм әхирәттә бәхтиәр итһен
Өйләнеү ҡағиҙәһе
1. Өйләнеүҙең маҡсаты тәбиғи хәжәтте үтәү һәм Рәсүл Әкрәм әфәндебеҙ хәҙрәттәренең өммәтен күбәйтеү, донья сәфәрендә һәр бер шатлыҡ һәм ауырлыҡтарҙы күтәрәсәк иптәш табыу, малды һәм ваҡытты исрафтан һәм шәриф динебеҙҙе зәғифләндереүҙән һаҡлау булған өсөн бик йәш ваҡытта өйләнмәгеҙ, ваҡыты еткәс, уҙҙырмағыҙ, тәбиғәт ҡушҡан ваҡытта өйләнегеҙ.
2. Изге ҡатын донья тереклегендә ин ҡеүәтле таяныс, уҫал ҡатын әҙәм улы өсөн оло бәлә. Шуның өсөн, аласаҡ ҡатындарҙы бай йәки фәҡир булыуына ҡарамайынса, хөрмәтле ғаиләләрҙән эҙләгеҙ. Дерөҫ һүҙле, яҡшы күңеллеләрҙе табырға тырышығыҙ. Бының өсөн ҡатындар һәм баш ҡоҙалар һүҙенә алданмайынса, күңелегеҙ һәм аҡылығыҙ менән матур уйлағыҙ
3. Кейәүгә сығырға булһағыҙ, ир буласаҡ кешенең аҡсаһынан элек холҡон, ҡәбиләһенән алда динен, матурлығынан элек һөнәрен һорағыҙ һәм үҙегеҙгә тиңдәш булғандарын ихтыяр итегеҙ (һайлап алығыҙ).
4. Күркәм тормош мөхәббәткә, мөхәббәт тәбиғәт берлегенә бәйләнгән өсөн тормош иптәшегеҙ менән тәбиғәтегеҙ тура килгәненә иғтибар итегеҙ, йәғни ни ҡәҙәр ауыр булһа ла тәбиғәтегеҙгә оҡшаш кешеләрҙе табырға тырышығыҙ (Беҙҙең быуаттың бер табибы үҙенең рисәләһеңдә тәбиғәте тулыһынса тура килмәгән кеше менәм өйләнешергә кәңәш иткән).
Ир әҙәбе
5. Ҡатындарығыҙ ҡайғы һәм шатлыҡ ваҡытында иптәш һәм тормошоғоҙҙа юлдашығыҙ булған өсөн уларҙы ихлас күңел менән һөйөгөҙ. Урындарҙың рәхәте гел сәскә йәки төрлө зиннәттәр менән түгел, изге ҡатындар менән булыр. Быны яҡшы белегеҙ.
6. Ҡатындарығыҙға донья һәм дин кәрәктәрен өйрәтегеҙ. Тура юл менән йөрөүҙәренә һәр ваҡыт ярҙам итегеҙ. Аҡылдарын һәм диндәрен камиллаштырыу һәм сәләмәт тотоу өсөн тырышығыҙ. Уларға шәфҡәтле һәм асыҡ йөҙлө булығыҙ. Уларҙың ихлас мөхәббәттәренә ҡаршы хыянат итмәгеҙ. Хөрмәттәрен юҡҡа сығармағыҙ. Хәдис шәрифтәр бойорғанса мөнәсәбәт ҡороғоҙ.
7. Ашау-эсеү, кейем-һалым кеүек нәмәләрҙә яҡшы итеп хаҡтарын үтәгеҙ. Көстәре етмәҫлек хеҙмәт менән көсләмәгеҙ. Золом итмәгеҙ, ҡул күтәрмәгеҙ(Лә тәрфәғ ғәсакә ғән әһликә. Әй ғәлә әһликә. Йәғни, таяғыңды ғаиләңә күтәрмә, ләкин күренеп торһон.). Яҡшы йәки яман булһағыҙ ҙа, уларҙы ҡол, тик һеҙҙе риза итер өсөн яратылған кеше тип иҫәпләмәгеҙ.
8. Ғаилә башлығы булһағыҙ ҙа ҡатынығыҙ холоҡһоҙлоҡ күрһәткәндә сабыр итегеҙ, һәр ваҡыт миһырбанлы булығыҙ. Уларҙы асыу һәм көс менән түгел, ә шәфҡәтлек менән еңегеҙ
9. Ҡатындарҙың алдаҡсы һәм хәйләкәр, мәкерле булыуының төп сәбәбе ирҙәрҙер. Уның холҡон боҙоусы, ысын кешелектән сығарыусы ла ирҙәрелер. Шуның өсөн ҡатынығыҙҙы тәрбиәләгәндә уларҙы алдаҡсы, мәкерле һәм фәлән тип һөйләмәгеҙ. Иң тәүҙә үҙегеҙ яҡшы булығыҙ, һуңынан ҡатындарығыҙға яҡшы тәрбиә бирегеҙ. Ҡатындарығыҙ һис шөбһәһеҙ яҡшы булыр. Ирҙәр боҙоҡ булмаһа, ҡатындар яҡшы булыр.
Ҡатын әҙәбе
10. Ирегеҙҙең хосусан йорт эсендәге хеҙмәттәрен гүзәл һәм рәхәтләнеп эшләгеҙ. Әмерҙәренә итәғәтле булығыҙ. Тыйған әйберҙәренэн йыраҡ тороғоҙ, һытыҡ йөҙ менән ҡарышмағыҙ. Өндәшмәй үпкәләп йөрөмәгеҙ. Юҡ-бар нәмә өсөн мығырҙамағыҙ һәм ыңғырашмағыҙ. Ҡаршы һүҙ ҡайтармағыҙ. Ир хәтерен ҡалдырырлыҡ эш эшләмәгеҙ. Уның рөхсәтенән тыш өйҙән сыҡмағыҙ.
11. Оялсан, әҙәпле, намыҫлы булығыҙ. Иргә гүзәл мөнәсәбәттә булығыҙ. Хөрмәтенә кәмселек килтермәгеҙ. Вәғәҙәләрен юҡха сығармағыҙ. Серҙәрен фашламағыҙ. Малдарын исраф итмәгеҙ. Уларҙың рөхсәтенән тыш һис кемде янығыҙға саҡырмағыҙ. Кейем-фәлән өсөн артыҡ нәмә теләмәгеҙ.
12. Ирегеҙҙең ата-әсәһенә итәғәтле булығыҙ. Башҡа яҡындарын ҡарындаш иҫәпләгеҙ. Балалары булһа, ирегеҙ хәтере өсөн яҡын күрегеҙ.
13. Замана мәшәҡәттәренә ҡаршы торған ирегеҙгә ярҙам итегеҙ. Шатлыҡлы йәки хәсрәтле көндәрендә уның менән бергә булығыҙ. Был доньяның әсе-сөсөһөн уның менән уртаҡлашығыҙ. Уға һис бер ваҡыт ялған һөйләмәгеҙ. Күрше ҡатындарҙың: “Иремә ялған һөйләнем, белмәне”, -тип әйтеүҙәренә алданмағыҙ. Белегеҙ, ҡатындың ялған бер һүҙе булһа ла, иренә һиҙелһә, ире күҙендә ғүмерлек хөрмәте бөтә.
14. Ҡатындарҙы мөхәббәтле күрһәтәсәк нәмә матурлыҡ түгел, гүзәл холоҡтор. Күп ҡатындарҙың матурлығы камил булмаһа ла, һар кем алдында һөйкөмлө күренә һәм хөрмәтләп телгә алына. Шуның өсөн гүзәл холоҡло һәм миһырбанлы булығыҙ.
15. Асыулы йөҙлө булмағыҙ. Асыулы йөҙ менән бер кемгә лэ күренмәгеҙ. Асыуланған ваҡытта һөйләшмәгеҙ, бигерәк тә башҡаларға яуап биреүҙән һаҡланығыҙ. Сөнки асыуланғанда яуап биреү асыуҙы көсәйтә. Асыуҙы баҫтырыу өсөн тәһәрәт алығыҙ. Мөмкин булһа, намаҙ уҡығыҙ.
16. Һәр кемдән хөрмәт көтөп тормайынса башҡаларҙың етешһеҙлектәрен кисерә белегеҙ, һүҙегеҙҙе мөләйем тауыш менән һөйләгеҙ. Мөләйем һөйләргә ғәҙәтләнегеҙ, һөйләшеү — олуғ камиллыҡ булған хәлдә, сабырлыҡ мәртәбәһенә ирешмәгәнен белегеҙ, һүҙ йөрөтөүсе, ғәйбәт һөйләүселәрҙән һаҡланығыҙ. Ҡулығыҙҙан килгәнсе тиклем хәйерле эш эшләгеҙ, һис булмаһа, боҙоҡлоҡ ҡылмағыҙ.
17. Эргәгеҙҙә булыусыларҙың холоҡтарын өйрәнегеҙ. Олоһона- кесеһенә айырмайынса ҡайғылы һәм шатлыҡлы ваҡыттарында белештәрегеҙҙең ҡайғыһын уртаҡлашығыҙ, йыуатығыҙ Ауырыу һәм хәсрәт менән яфаланғанда сабырлы булығыҙ. «Бәлки шулай булыуы хәйерлелер», — тип күңелегеҙҙе баҫтырығыҙ һәм хәйерле булыуы өсөн Йәнәб-и Аллаһыға доға ҡылығыҙ.
18. Өй эштәрен һаранлыҡ менән исраф уртаһында булған ғәҙеллек менән ҡылығыҙ. Хеҙмәтселәргә бик ҡаты ла һәм бик йомшаҡ та булмағыҙ. Үҙегеҙ яҡшы һәм тоғро булһағыҙ, хеҙмәтселәрегеҙ ҙә итәғәтле булыр һәм тырышып хеҙмәт итерҙәр.
19. Ашхана менән тулыһынса үҙегеҙ идара итегеҙ. Әсбаптарығыҙ таҙа, тәртипле, һәр әйбер үҙ урынына ҡуйылыуына иғтибар итегеҙ. Баҡыр һәм еҙ самауырҙарығыҙҙы һәр ваҡыт таҙартып тороғоҙ. Бындай һауыттарҙа аштарҙы оҙаҡ һаҡламағыҙ.
20. Һәр көн иртә менән өйҙәге әйберҙэрҙең туҙанын ҡағығыҙ. Сүптәрҙе һеперегеҙ, лампа һәм шәмдәл кеүек әйберҙәрҙе таҙартығыҙ. Китаптарҙағы туҙандарҙы һөртөгөҙ
21. Юғалтмаҫ өсөн аш-һыу әсбәптәрен, шулай уҡ кейем-һалымдың барыһының иҫәбен белегеҙ. Бындай әйберҙәр күп булһа, һәр береһен төрҙәренә күрә дәфтәрҙәргә теркәгеҙ һәр әйберҙе билдәле, тейешле ергә урынлаштырығыҙ, кәрәк булғанда шунан алығыҙ, эше бөткәс, урынына ҡуйығыҙ.
22. Кер әсбәптәрен ҡарап сығығыҙ, һәр береһенең иҫәбен зиһенегеҙҙә тотоғоҙ, һәр төрлө әйберҙәрҙе һөртөр өсөн, мөмкин булһа, үҙенә махсус әйбер тотороҙ.
23. Кипкән керҙе матур итеп үтекләгеҙ һәм тейешлесә урынлаштырырыҙ. Йыртыҡтары булһа, ҙурайыуын көтмәйенсә, тиҙ генә ямағыҙ, һүтелгәндәрен тегегеҙ.
Әсә әҙәбе
24. Әгәр Йәнәб-и Аллаһ балалар бирһә, уларҙы иғтибар менән тәрбиә итегеҙ. Яҡшылыҡ һәм әҙәп өйрәтеп, күркәм тәбиғәткә ғәҙәтләндерегеҙ, холоҡтарын матурлағыҙ, өҫ-баштарынан артыҡ аҡылдарын тәрбиәләгеҙ.
25. Бала күплегенә ауырһынмағыҙ. Илағандары һәм тауышланғандары өсөн асыуланмағыҙ. Улар Йәнәб-и Аллаһ бәндәләре икәнен хәтерләп, тырышлыҡ һәм һөйөнөс менән тәрбиәләгеҙ. Ураҙалар тотоп, хажға барып хасил булмаған сауаптар, бала тәрбиәһенән хасил булыуы ихтимал. Бала мәшәҡәттәрен күтәреү арҡаһында әхирәт ҡурҡынысынан именлек табылыр.
26. Мөмкин булһа, балағыҙҙы йылы һыу менән көн һайын ике мәртәбә йыуындырығыҙ, һуңынан яҡшылап һөртөгөҙ. Артыҡ тирләмәһен, баланың үҫеүенә зарар бирмәһен, ҡан хәрәкәтен тотҡарламаһын өсөн ҡат-ҡат әйберҙәргә урамағыҙ, тар һәм ҡыҫтау кейем кейҙермәгеҙ һәм һис биләмәгеҙ.
27. Балалар яҡшы һауаға мохтаж булғандары өсөн йоҡо бүлмәләрен мөмкин ҡәҙәр боҙоҡ һауалы тотмағыҙ, өҫтәрен ҡапламағыҙ. Зарур булмаһа, бигерәк тә ҡалын әйберҙәрҙән өҫтәренә себенлек ҡормағыҙ. Бишеккә һалып тирбәтмәгеҙ. Тирбәтеү бала өсөн зарур түгел.
28. Тәҙрә һәм ут яҡтыһына ҡаратып ятҡырғанда күҙҙәре салышмаһын өсөн ҡырын итеп түгел, тура ятҡырығыҙ. Үтәнән-үтә ел йөрөгән ергә ҡуймағыҙ.
29. Алты айға тиклем һөттән башҡа ризыҡ бирмәгеҙ. Унан һуң аҙлап һурпа биреү дөрөҫ булыр. Тештәре сыҡмаҫ борон ит ашатмағыҙ. Мөмкин булһа, ит ашарға ғәҙәтләндермәгеҙ, сәйнәп ашатмағыҙ.
30. Имеҙгәндә һөтөгөҙ боҙолмаһын өсөн һуған, һарымһаҡ кеүек әйберҙәр ашамағыҙ. Борос, горчица, керән кеүек еҫле әйберҙәрҙе күп ҡулланмағыҙ. Ҡәһүә һәм сәйҙе һаҡланып эсегеҙ. Әммә, зинһар, иҫерткес эсмәгеҙ. Иҫерткес — баланың холҡо һәм сәләмәтлеге боҙолоуының беренсе сәбәбе була.
31. Балаларығыҙҙы ғәҙәттән тыш иркәләтмәгеҙ. Һәр әйберҙе уларҙың ихтыярына һалып ҡуймағыҙ. Уларҙы ҡаршы һөйләргә, һүгергә өйрәтмәгеҙ, йәғни улар алдында үҙегеҙ ҡарышмағыҙ, уларға яман һүҙҙәрҙе насар күреүсе булып күренегеҙ. Һеҙ шулай булһағыҙ, улар ҡарышырға һәм кеше һүгергә өйрәнмәҫ.
32. Балаларығыҙҙы баһадирлыҡ рухында тәрбиәләгеҙ, ҡурҡмаҫҡа ғәҙәтләндерегеҙ. Ен-пәрей һәм башҡа бының кеүек нәмәләр һөйләп ғүмере буйынса ҡурҡаҡ буласаҡ дәрәжәлә ҡандарын боҙорға сәбәп булмағыҙ. Бәғзе кешеләр бүлмәлә яңғыҙ йоҡларға йәки ауыл ерендә соҡор төбөндә булған мунсаға яңғыҙ кереп йыуынып сығырға ҡурҡа. Бының сәбәбе иһә йәш ваҡыттарында әсәләре тарафынан ҡандары боҙолоуылыр. Шуның өсөн һеҙ балаларығыҙҙы былай әйберҙәргә ғәҙәтләндермәгеҙ.
Ата әҙәбе
33. Балаларығыҙҙы тәрбиәләргә иң кескәй саҡтарынан башлағыҙ. Уларҙың күңелдәренә күркәм холоҡ орлоҡтары сәсегеҙ. Кешелеклелек һәм изгелек нисек булыуын аңлатығыҙ, урынына ҡарап бер аҙ йомшаҡ һәм ваҡытына ҡарап бер аҙ ҡатылыҡ та күрһәтегеҙ, ләкин ҡурҡып тугел, тулыһынса дөрөҫ эшләүен аңлап, һүҙегеҙ буйынса ғәмәл итеүсе булыуҙары менән ғорурланығыҙ.
34. Балаларығыҙҙың үҙҙәрен һәм уларҙың күҙ алдында башҡаларҙы һүкмәгеҙ. Әгәр кешегә яман һүҙ әйткәнен ишетһәгеҙ, ҡаршы булығыҙ, һүгергә өйрәнмәһендәр
35. Балаларығыҙ алдында үҙегеҙҙе хөрмәтле тотоғоҙ, улар һеҙҙән ғорур булырға өйрәнһендәр, шуның арҡаһында ғаилә эсендә татыулыҡ һәм мөхәббәт хөкөм һөрөр. Уларға һис бер ваҡытта ялған һөйләмәгеҙ, уларға яман доға ҡылмағыҙ. Бындай нәмәләр уларҙы яман Һөйләргә өйрәтеү була, атаның хөрмәтен кәметә.
36. Ҡатынығыҙ тәрбиәләргә башлаһа, уларҙың араларына инмәгеҙ. Һеҙ тәрбиәләгәндә ҡатынығыҙ ҙа аралашмаһын. Бындай эш тәрбиә түгел, бәлки тәрбиәһеҙлектер. Сөнки бындай хәлде күргән бала үҙен ҡыйырһытылған тип уйлар, иркәләргә өйрәнер, һис бер тәрбиә алмай ата менән әсә араһында бер-береһенән ҡасып, ошаҡлап йөрөр
37. Был донъяла кешеләрҙең ҡиммәте тик үҙ тырышлыҡтары менән булыуын һәм һәр кем үҙ эшен үҙе күрергә бурыслы икәнен балаларығыҙға аңлатығыҙ Кешегә таянып һәм тик бәхет һәм хәйер-доғаларға ышанып торорға өйрәнмәһендәр.
38. Иман һәм дин хөкөмдәрен, фарыз, важибүтәлергә тейешле дини эш() һәм харамдарҙы өйрәтегеҙ, ғәмәлдәрҙе ҡылдырырға ғәҙәтләндерегеҙ (Дини тәрбиәне йәш сағында алған бала ҙурайғас та юғалмаҫ).
39 Балаларығыҙға файҙалы маҡсаттар хасил итеүҙә ярҙам бирегеҙ, мөмкин булһа, был юлда аҡса ҡыҙғанмағыҙ. Уларҙы кеше ишектәренә йөрөргә, хәйерһеҙ эш эшләргә мәжбүр итмәгеҙ
40 Балаларығыҙ өсөн мал йыйып та тәрбиәләренә иғтибарһыҙ ҡалмағыҙ, малды уларҙың тәрбиәһе юлында сарыф итегеҙ. Бөтмәй торған мираҫ — гүзәл тәрбиә биреү икәнен белегеҙ. Дөрөҫ тәрбиә булмаһа, балалар өсөн донъя тулы алтын ҡалһа ла файҙаһы булмаҫ. Тәрбиәһеҙлектәре — бәхетһеҙлектер, уның өҫтөнә мираҫ итеп ҡалған алтындар икенсе бәхетһеҙлек булыр.
41. Балаларығыҙҙы мәҙрәсәгә ебәреп, үҙегеҙ уларҙың хәлен белешмәй тормағыҙ. Даими хәлдәрен күҙәтегеҙ, бөтәһен дә күҙ унында тотоғоҙ. Хатта китап, яҙыу әсбаптарына тиклем аңлап, белеп тороғоҙ.
42. Ихтыяждарын үтәгәндә һәм кәрәктәрен етештергәндә бөтәһен дә бер тигеҙ күрегеҙ. Бүләк биргәндә барыһына ла тигеҙ бирегеҙ. Бындай нәмәләр уларға ғәҙеллек һәм инсафлыҡ өйрәтеү була. Береһенэ йәшереп бер нәмә биреп: “Һаҡ бул, туғандарың белмәһен!” — тип әйтеүҙән һаҡланығыҙ. Сөнки былай итеү уларға йәбер һәм золом, алдау һәм хыянат кеүек нәмәләргә өйрәтеү, һаранлыҡ һәм үҙ- үҙен һөйөү кеүек боҙоҡлоҡ орлоҡтарын күңелдәренә сәсеү була.
43. Көстәре етәрлек булғас, балаларығыҙға эштэрегеҙҙе һәм һөнәрҙәрегеҙҙе өйрәтегеҙ. Фекерҙәрегеҙ менән таныштырығыҙ. Донья көтөү өсөн уларҙың күҙҙәрен асығыҙ. Тормош ҡағиҙәлэрен аңлатығыҙ. Хеҙмәтселәрегеҙ менән түгел, үҙегеҙ менән бергә йөрөтөгөҙ. Ашау-эсеү ваҡытында күҙ унында тотоғоҙ. Зиһендәрен асырлык нәмәләр һөйләгеҙ һәм нисек булһа ла аҡылдарын нурландырығыҙ. Кәсеп һәм һөнәрҙәр менән дуҫлаштырығыҙ. Ваҡыты еткәс, изге ғаилә ағзалары менән өйләндерегеҙ.
44. Балаларығыҙҙы кеше итеп иҫәпләгеҙ, уларҙың әҙәм булыуҙарын теләгеҙ. Әсәләре менән гүзәл һәм шәриғәт әҙәбе буйынса мөнәсәбәттә булығыҙ. Бала мөхәббәте ата менән әсә араһында уртаҡ икәнен балаларығыҙға ғәмәлдәрегеҙ менән белдерегеҙ. Әгәр улар һеҙҙән бындай нәмәләрҙе күреп үҫһәләр, үҙҙәре һеҙҙән алған тәрбиәләре арҡаһында үҙ ҡатындары менән дә гүзәл тормош көтөрҙәр һәм үҙ балаларын тәрбиәләгәндә кәмселектәр күрһәтмәҫтәр.
45. Ваҡыты еткәс, әҙәп ҡағиҙәләре менән таныштырығыҙ. Ҡөрьән шәрифте өйрәтегеҙ. Көсөгөҙ еткәнсе нәфәкә(йәшәү өсөн кәрәк булған мал, аҡса) бирегеҙ. Тәрбиәләгеҙ, донъяла йәшәү өсөн кәрәкле кәсеп һәм һөнәрҙәрҙе яратып өйрәтегеҙ. Күңелдәренә көс бирегеҙ, олуғ кешеләрҙең тормоштары тураһында һөйләгеҙ.
46. Ҡыҙҙарығыҙҙы камил иғтибар менән ухырға, яҙырға өйрәтегеҙ, мәктәптәргә ебәрегеҙ. Дин һәм донъя кәрәктәрен, өй тәрбиәләүҙе өйрәтегеҙ. Ваҡыты еткәс, тик байлыхха ғына харап, тәрбиәһеҙ, үҙҙәренә тиң булмаған ҡарттарға түгел, тәрбиәле, гүзәл тәбиғәтле кешеләргә тапшырырға тырышығыҙ. Туй һәм йыһаз өсөн артых мәшәҡәтләнмәгеҙ. Тәрбиәле булыу кеүек бейек йыһаз һәм шөһрәтле туй һис табылмаҫ
Тырышлыҡ ҡағиҙәһе
47. Тәрбиәләнмәгән һәм эшләнмәгән ерҙә ғәҙәттә булғандарынан башҠа бер нәмә лә етешмәгән кеүек эшһеҙ тороусы әҙәм балалары ла бер файҙа килтермәйҙәр. Шуның өсөн донъяла мәңге торасах, әхирәткә иртәгә китәсәк кеше кеүек тырышып йәшәгеҙ.
48. Йәнэб-и Аллаһ ғәмәл менән бойорған һәм ғәмәлгә күрә яза (бүләк) бирергә вәғәҙә иткән. Бәндәнең вазифаһы — Аллаһы Тәғәлә үҙе бойорған әмерҙәрен башхарыу өсөн булған өсөн, өҫтөгөҙгә төшкән ғәмәлдәрҙе ихлас һәм тырышлыҡ менән үтәгеҙ. Улар ҡабул була йәки булмаясаҡ, Йәнәб-и Аллаһтың бәндәләрҙең ғибәҙәттәренә һис мохтаж түгел тип һөйләү, ялҡаулыҡҡа быларҙы сәбәп итеү кеүек нәмәләр менән шөғөлләнмәгеҙ. Сөнки бындай нәмәләр бәндәнең вазифаһы түгелдер.
49. Һис бер нәмәһе юҡ кеше фәҡир түгел, һөнәре һәм тырышлығы юҡ кеше фәҡирҙер. Үҙе өсөн тырышҡан кешегә эш һәр ваҡыт ярҙам итер. Тырыш кеше — матур йәшәр, ялҡау кеше — аслыҡтан үлер. Был донъяның тормошо һәр кемдең үҙ ғәйрәтенә аманат ителгән. Шуның өсөн донъяла тороу һәм көн үткәрер өсөн һис кемгә ышанмайынса, үҙ ғәйрәтегеҙгә өмөт итегеҙ һәм үҙегеҙ өсөн үҙегеҙ тырышығыҙ.
50. Ризых ни ҡәҙәре бүленгән һәм билдәләнгән булһа ла, уны эҙләү һәм теләү бәндәләргә бойоролғандыр. Шуның өсөн үҙ ризығығыҙҙы үҙегеҙ эҙләгеҙ, һис кемгә күктән алтын яуғаны һәм ерҙә үлән үҫкән кеүек үҫеп торғаны юҡтыр.
51. Зирәк булһағыҙ, зирәклеккә ышанып, йәки һөнәрле булһағыҙ, һөнәргә таянып, эшһеҙ һәм хәрәкәтһеҙ тик ятмағыҙ. Сөнки тырышыу күрелмәгән һәм хәрәкәт ителмәгән хәлдә, зирәклек һәм һөнәрҙән файҙа хасил булмай.
52. Шәриғәт ҡушҡаңдан тыш ялҡаулыҡ һәм нәфсе артынан йөрөү әҙәм балаһына ауырыу килтерә, тәбиғәтен боҙа һәм фәҡирләндерә. Шуның өсөн бер ваҡытта ла эшһеҙ тормағыҙ, ялҡаулыҡ һәм шөһрәт әсире булмағыҙ. Аҡылығыҙҙы буш һәм эшһеҙ аҫрамағыҙ.
53. Донъяла үткән көндәрегеҙҙә, әхирәттә файҙаһы тейәсәк ғәмәлдәргә иғтибар итегеҙ. Яҡшы белегеҙ, донъяла туҙан ҡәҙәр изгелек иткән кеше әхирәттә яҡшы яза (бүләк) күрер, туҙан ҡәҙәр уҫал ғәмәл иткән кеше әхирәттә уҫал яза күрер, һәр кемдең ғәмәл: әхирәттә билдәле булыр, һәр ғәмәлдең язаһы (әжере) ҡаршы килеп алыр.
54. Донъя сәфәрендә булған ваҡытта үҙегеҙгә кәрәкле эштәрҙе туҡтатып тормағыҙ. Сөнки донъя ел тиҙлеге менән үтер, вафат көнөнә тиклем файҙалы эштәр өсөн тырышығыҙ, һис ялыҡмағыҙ. Үҙегеҙҙән һуң матур исем ҡалдырыу өсөн эшләгеҙ. Сөнки әҙәм балаһы вафат булғас та матур исеме вафат булмайынса мәңге ҡалыр.
Һөнәр һәм сәнғәт әҙәбе
55. Эшегеҙҙе ашыҡмайынса, матур һәм тейешлесә, һәр нәмәһен үҙ ваҡытында эшләгеҙ. Фекерегеҙҙе боҙасаҡ әйберҙәрҙән һаҡланығыҙ һәм саралар күрегеҙ. Бер эште башлағас, матурлап тамамларға тырышығыҙ. Сөнки эште башлап юлда ҡалдырыуға ҡарағанда, һис башламай тороу тағы ла хәйерлерәк.
56. Бер сәғәт эсендә бер ниса төрлө эште башламағыҙ. Сөнки былай итеү башланған эштәрҙең һәр береһенән мәхрүм ҡалыуға сәбәп була. Башланған эште шатлыҡ һәм ихласлыҡ менән ялыҡмай дауам итегеҙ.
57. Бөгөн бөтәсәк эште иртәгә ҡалдырмағыҙ. Сөнки иртәгә тағы үҙенә кәрәк эштәре буласаҡ. Бөгөнгө эште иртәгә ҡалдырһағыҙ, бөгөнгө көнөгөҙ бушҡа уҙыр, иртәгәһе көн ике төрлө эш йыйылып, ауырлыҡ килтерер, һәр көн эш бөтөп барһа, үҙегеҙгә рәхәт булыр.
58. Эшегеҙ ҡыҫҡа ваҡыт эсендә тамамланмауына түгел, гүзәл һәм хуш, таҙа һәм тәртипле булыуына иғтибар итегеҙ. Тәртипле эш ваҡытты бушҡа үткәрмәй һәм үкендермәй. Халыҡ ни ҡәҙәр ваҡыт эсендә тамамланыуына түгел, яҡшы булыуына иғтибар ита.
59. Эште иғтибар менән башлағыҙ. Сөнки башы яҡшы булған эштәр аҙағында ла яҡшы булыр. Башы боҙоҡ булған эштәрҙең аҙағы ла матур булмай.
60. Эштәрҙе кеше күрһен һәм маҡтаһын өсөн түгел, файҙаһы булһын өсөн эшләгеҙ. Файҙалы эш бөгөн булмаһа ла, бер ваҡыт күҙгә күренер һәм аҡыл эйәләре тарафынан баһаланыр.
61. Ваҡытығыҙҙы мөмкин ҡәҙәр ғәмәлегеҙгә бүлегеҙ, көсөгөҙҙән артыҡ эштәргә көсәнмәгеҙ. Был ауырыуға сәбәп була. Эшегеҙҙән ялыҡмағыҙ, шатланығыҙ. Күңел ҡайтарасаҡ фекерҙәрҙе сығарығыҙ. Эшләгеҙ һәм файҙа өмөт итегеҙ.
62. Эшләгәндә һуңынан киләсәк файҙалар хаҡында фекер йөрөтөгөҙ. Сөнки был шатлыҡ килеүгә сәбәп була. Шатлыҡлы эш, ни ҡәҙәр ауыр булһа ла, еңел күренә.
63. Һөнәрегеҙҙе көндән-көн арттырығыҙ. Бөгөнгө хәлгә ризалыҡ һәм көндән-көн түбән ҡалыуҙан һаҡланмау — характерһыҙ һәм һиммәтһеҙ кешеләрҙең ғәҙәтелер.
Кәсеп әҙәбе
64. Уҡыуығыҙҙы тамамлағас, донъяла йәшәү өсөн үҙегеҙгә яраҡлы берәй кәсеп һәм һөнәр һайлағыҙ. Бер төрлө һөнәр һәм кәсепте тулыһынса өйрәнмәйенсә, башҡалары менән шөғөлләнмәгеҙ.
63. Кәсебегеҙҙең аҙлығынан йәки күп файҙа күрә алмауығыҙҙан оялмағыҙ. Тырышҡандан һуң файҙа аҙлығы ғәрлек түгел, ялҡаулыҡ һәм кәсеп итә белмәү ғәрлектер.
66. Һайлаған һөнәрегеҙҙә дөрөҫ һүҙле һәм ышаныслы, шат һәм аҡыллы, саралы һәм пак булығыҙ. Көндән-көн эшегеҙҙе яҡшыртырға һәм халыҡ иғтибарына кәсеп итергә тырышығыҙ. Хыянат итмәгеҙ һәм ялған һөйләмәгеҙ. Өлгөрә алмаған көнгә вәғәҙә итмәгеҙ, әйткән вәғәҙәгә ҡаршы сыҡмағыҙ.
67. Әгәр игенселек менән шөғөлләнһәгеҙ, игенселек ғилемен белегеҙ, был турала яҙылған рисәлә һәм китаптарҙы уҡығыҙ. Кәрәкле тәжрибәләрҙе өйрәнегеҙ, файҙалы орлоҡтарҙы табып сәсегеҙ. Ер алып- һатыу, хеҙмәтселәр яллау хаҡында булған ҡанундарҙы белегеҙ.
68. Сауҙагәр булһағыҙ, сауҙа хаҡында булған ҡанундар менән танышығыҙ. Эштәрегеҙҙе тәртипле йөрөтөгөҙ. Зарар менән файҙа юлдарын айырығыҙ, үҙегеҙгә зарар һәм башҡаларға хыянат итмәгеҙ Хаҡы арзан тип кәрәкһеҙ нәмәләр алып ҡуймағыҙ. Сифатһыҙ әйберҙәрҙе һатмағыҙ. Аҙ булһа ла табышты ебәрмәгеҙ. Асыҡ йөҙле булығыҙ. Үлсәгәндә ғәҙел булығыҙ. Шәриғәт бойорғанса ғәмәл ҡылығыҙ, файҙаһы әҙ булһа ла бәрәкәте күп булыр.
69 Бер кешегә хеҙмәт итһәгеҙ, хеҙмәтегеҙҙе тоғро башҡарығыҙ. Дөрөҫ һүҙле, ихлас ғәмәлле һәм башлыҡтарығыҙға итәғәтле булығыҙ. Хыянат итмәгеҙ, выждан һәм хөрмәтегеҙгә ҡаршы эшләмәгеҙ.
70. Башҡаларға хеҙмәт итһәгеҙ, кейем-һалымда улар менән бер тиң йөрөмәгеҙ. Ҡатындарығыҙҙы артыҡ кейендермәгеҙ. Донъяла ярышырлыҡ кеше бөтмәйәсәк булған өсөн, зиннәт һәм кейем тип ярышмағыҙ, ҡатындарығыҙҙы ла ярыштырмағыҙ, әгәр аҡсағыҙ ҡулланыуҙан артһа, аҙмы-күпме булһа ла ҡара көнгә һаҡлағыҙ. Ни ҡәҙәр бәхетле булһағыҙ ҙа, киләсәктә булыуы ихтимал ҡара көндәр өсөн әҙер булығыҙ.
Иҡтисад (тота белеү)
71. Аҡсаһы һәм дәүләте күп кеше бай түгел, иҡтисады булған кеше бай була. Шуның өсөн файҙаһыҙ ерҙәргә, харам урындарға бер тин булһа ла аҡса сарыф итмәгеҙ. Бындай урындарға сарыф итәсәк аҡсаларҙы янығыҙҙа һаҡлағыҙ, йыйығыҙ, киләсәктә зарары булмаҫ.
72. Өй идараһында булған аҙ ғына бурыс та, кейемдәрҙә булған йыртыҡ кеүектер. Ваҡытында күрелеп ямалмаһа, һаман ҙурайыр. Шуның өсөн көтәсәккә нәмә алмағыҙ, әгәр зарур булып алынһа, аҡсаһын ашығып тапшырырға тырышығыҙ. Өҫтөгөҙгә бурыс өймәгеҙ. Әҙәм балаһын ваҡытһыҙ ҡартайтасаҡ нәмәләрҙең береһе — бурыс.
73. Аҡсаның ҡиммәтен, нәмәнең хаҡын яҡшы белегеҙ һатыу- алыу ваҡытында алданмағыҙ. Кәрәк нәмәне, мөмкин булһа, үҙегеҙ ҡарап алығыҙ. Кәрәкмәгәндәрен арзанлығына ҡыҙығып йәки тик йыһаз булғаны һәм матурлығына ҡарап һатып алмағыҙ. Бындай әйберҙэрҙе алыу ни ҡәҙәре арзан хаҡлы булһа ла ҡиммәттер.
74. Керем һәм сығымдарығыҙҙы бер дәфтәргә яҙығыҙ һәм һәр ваҡыт был дәфтәрҙе күҙ алдында тотоғоҙ. Бындай дәфтәрҙәр иҡтисад аршины һәм сара үлсәүе булыр. Сөнки кеҫәһенән сыҡҡан аҡсаларҙы күреп торғанда, кәрәкмәгән урындарға биреүҙән һәр кем һаҡланырға теләй.
75. Сығымдарҙы килемдәрҙән артыҡ итмәгеҙ, ҡара көн өсөн һәр айҙа аҙмы-күпме булһа ла, кеҫәгеҙгә беректерә барығыҙ. Был күңелгә рәхәтлек килтерер һәм тырышлыҡҡа сәбәп булыр. Сығым артыҡ булһа, күңелгә хәсрәт була һәм ҡанды боҙа
76. Зарур булмаһа, бурысҡа алмағыҙ. Мәжбүр булмаһа йәки яҡшы белмәгән кешеләргә бурыс бирмәгеҙ. Бигерәк тә халыҡ араһында кейенеп, күкрәк киреп йөрөүселәргә һәм ҡорһаҡтарын ҡунаҡ итеүселәргә, ҡатындарын дәрәжәләренән тыш кейендереүселәргә бер тин дә бирмәгеҙ
77. Вәғәҙәләшкән ваҡыт еткәс, аласағығыҙҙы уйнап-көлөп түгел, ысын һүрәттә һорағыҙ. Бирәсәгегеҙҙең ваҡыты етеп, бирергә көсөгөҙ булмаһа, матур итеп сәбәбен аңлатығыҙ, ғәфү үтенегеҙ.
Тейешле сара
78. Ваҡытты ҡуллана белгән кеше малды сарыф итә белә, йәғни бер минут ваҡытты ла бушҡа үткәрмәгән кеүек, бер тин аҡсаны ла урынһыҙ ергә ебәрмәй. Шуның өсөн ваҡытығыҙҙы һәм малығыҙҙы исраф итмәгеҙ, уйлап эшләгеҙ. Ахмаҡ кешеләр кеүек аҡсағыҙҙы һәм ваҡытығыҙҙы донъяла һәм әхирәттә файҙаһы булмаған нәмәләргә исраф итмәгеҙ.
79. Мал ни ҡәҙәр күп булһа ла, ғүмер ни ҡәҙәр оҙон булһа ла, уйлап эшләмәһәң, яҙ көнөнөң ҡары кеүек иреп бөтөр, исеме лә, эҙе лә ҡалмаҫ . Тейешле сара күрелһә, аҙ ғына мал да бәрәкәтле, ҡыҫҡа ғына ғүмер ҙә файҙалы булыр. Ошоноң өсөн планлы донъя көтөгөҙ. Планлы йәшәгеҙ. План менән эш итегеҙ.
80. Исраф иң хөрмәтле ғаиләләрҙе лә боҙа, иң бай өйҙәрҙе лә юҡҡа сығара, иң бөйөк урындарҙан түбән төшөрә һәм иң шөһрәтле фамилияларҙы харап һәм фәҡир итә. Шуның өсөн исраф итеүҙән бик һаҡланығыҙ, һәр эшегеҙҙә иҫәпле булығыҙ.
81. Планлы кешенең малы аҙаймаҫ, һаран кеше ас ҡалыр. Исраф итеүсе ауырыр, фәҡир булыр. Шуның өсөн аҡса сарыф итеүҙә һаран дәрәжәһенә төшмәгеҙ. Ләкин исраф та итмәгеҙ. Иҫәпле һәм планлы булығыҙ.
82. Фәҡир булған хәлдә бай булып күренмәгеҙ. Бай булған хәлдә, фәҡир һүрәтендә йөрөмәгеҙ. Булғанығыҙ кеүек күренегеҙ, күренгәнегеҙ кеүек булығыҙ. Үҙегеҙҙән ҡаласаҡ ҡатындарығыҙҙың ирҙәре өсөн мал йыймағыҙ, ошо һүҙҙәр менән ғәмәл ҡылыу тейешле сара була.
Байлыҡ – ярлылыҡ ҡағиҙәһе
83. Мал — донъя тормошо өсөн зиннәт һәм әхирәт мәртәбәләрен кәсеп итергә сәбәптер. Шуның өсөн малығыҙҙы үҙегеҙгә донъяла шәрәф килтерәсәк һәм үлгәс, матур исем менән иҫкә алдырасаҡ урындарға сарыф итегеҙ.
84. Әгәр мал Аллаһы Тәғәлә хәҙрәте бойорған рәүештә сарыф ителмәһә, бәндәне аҙаштырырға сәбәп була. Шуның өсөн малдың затын һөймәгеҙ, Аллаһы Тәғәлә хәҙрәте риза булмаған урындарға сарыф итмәгеҙ.
85. Бәндәнең Аллаһы Тәғәлә хәҙрәтенә тоташтырасаҡ дине һәм әҙәбе, ғилеме һәм гүзәл холҡо, донъя тулы малы булһа ла файҙаһы булмаҫ. Шуның өсөн малығыҙ ни ҡәҙәр күп булһа ла, дин тәрбиәһе алығыҙ, әҙәпле һәм гүзәл холоҡло булығыҙ.
86. Малығыҙ менән файҙалы китаптар алығыҙ, мөғәллимдәргә вазифа бирегеҙ, үҙегеҙ һәм ғаилә хәжәттәрен башҡарығыҙ. Тейешле ерҙәргә Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн ғәҙел саҙаҡа һәм һәҙиә бирегеҙ. Дин һәм милләт файҙаһына сарыф итегеҙ.
87. Аллаһы Тәғәлә риза булмаған урындарға, ахмаҡтар файҙаһына, насар урындарға, боҙоҡ холоҡло кешеләрҙең маҡтаныуҙарын ишетеү өсөн бер тин дә бирмәгеҙ. Бындай урындарға мал сарыф итеү әҙәм балаһының хөрмәтен ебәрә, иғтибарын юғалттыра, динен дә боҙа.
88. Донъяғыҙ тар булһа ла Аллаһы Тәғәленең рәхмәтенән өмөтөгөҙҙө өҙмәгеҙ, иркен булһа, аҙғын һәм шәһүәт әсире булмағыҙ. Байлыҡ бер айлыҡ икәнен һәм күп бай фамилиялар аҙғынлыҡтары сәбәпле иң фәҡир булып ҡалғандарын иҫегеҙҙә тотоғоҙ.
89. Фәҡирлек ғәйеп һәм ғәрлек түгел, кәсеп итергә көс етешмәгәнлек һәм кәсеп закондарын белмәгенлектер, башҡаларҙан һоранып йөрөргә мәжбүр булыу ғәйептер. Шуның өсөн бер тарафтан фәҡирлек баш күрһәтһә, һеҙҙе икенсе яҡтан кәсеп итергә башлап, фәҡирлек менән көрәшегеҙ. Ғәйрәтегеҙ һәм Йәнәб-и Аллаһтын рәхмәте күләгәһендә фәҡирлекте еңеүегеҙ ихтимал. Нисек булһа ла, һоранып йөрөмәҫлек ҡәҙәр ризыҡ табырра тырышығыҙ. Был турала, зинһар, иҫәпкә алығыҙ.
90. Бай булыу өсөн артыҡ ашыҡмағыҙ. Аҡса затын һөймәгеҙ. Тота белеп тотһаң, аҙ байлыҡ та етә. Ләкин кешеләргә йөҙ һыуы түкмәҫ ҡәҙәр көс хасил итер өсөн, арыҫландан ҡасҡан кеше кеүек, ашығығыҙ.
91. Тырышып-тырышып та етәсәк дәрәжәлә байлыҡ хасил булмаһа, өмөтһөҙләнмәгеҙ. Холоҡ һәм фиғелдәрегеҙҙе төҙәтергә тырышығыҙ. Холоҡтоң төҙөк булыуы — үҙе олуғ байлыҡтыр. Байлыҡ менән ябылмаған хөрмәт һәм матур исемдәр күркәм холоҡ арҡаһында табылыр.
92. Аҡса затын һөйөү — иң ҡаты фәҡирлектер. Әҙәм балаһы аҡсаһыҙ фәҡирлеккә сабыр итер, әммә аҡса һөйөү фәҡирлегенә сабыр итә алмаҫ. Әгәр әҙәм балаһы аҡса һөйөү фәҡирлеге менән ауырыһа, бөтөн тормошо хәсрәтле була, кешелеге бөтә. Ҡара икмәккә туймай, баштарын ташҡа һалып ятҡан фәҡирҙәр күрмәгән мәшәҡәттәрҙе аҡса һөйөүсе бай фәҡирҙәр күрерҙәр. Һеҙ быны иҫегеҙҙә тотоғоҙ һәм, аҡсаһыҙлыҡ фәҡирлегенән артыҡ, аҡса һөйөү фәҡирлегенән ҡурҡығыҙ.
93. Ғәҙәти рәүештә генә донъя көтөп үҙ хәленән риза һәм Йәнәб- и Аллаһтың биргән өлөшөнә итәғәтле, үҙенән түбәндәрҙең хәлдәренән ғибрәт алыусы кеше олуғ һарайҙарҙа, төрлө зиннәттәргә күмелеп тә, уҙенән юғарыларға ҡарап, улар кеүек булмағаны өсөн ҡайғырыусы кешенән күпкә бәхетлелер. Шуның өсөн һеҙ бәхетте байлыҡтан йәки ат, арба һәм олуғ һарайҙарҙан түгел, күңелегеҙҙең ҡәнәғәтле һәм йәнегеҙ тыныс булыуҙан эҙләгеҙ.
94. Донъялағы бөтөн маҡсатығыҙҙы мал йыйыуҙан ғибәрәт, тип уйламағыҙ, күҙегеҙҙе яҡшылап асып ҡараһағыҙ, мал йыйыусылар, бал ҡорто кеүек көн-төн хәсрәт татып йыйған хәлдә, ашаусылары башҡа була. Бәғзе кешеләр, йән тирҙәрен ағыҙып, ҡатындарының ирҙәре өсөн мал йыялар. Мал йыйыу әҙәм балаһында бер ауырыуҙыр, исраф йәки һаранлыҡ кеүек боҙоҡ холоҡтарға тоташтыра. Шуның өсөн башҡаларға мохтаж булмаҫлыҡ, ғаиләгеҙҙе гүзәл тәрбиә итерлек, ғилем, милләт һәм ғөмүми файҙаға сарыф ҡылыр ҡәҙәр мал әҙерләгеҙ һәм кәсеп итегеҙ, тапҡан малырыҙҙы ла донъя һәм әхирәттә файҙаһын күрерлек һәм фамилияғыҙға матур исем аласаҡ ерҙәргә үҙегеҙ сарыф итегеҙ.
95. Аҡсағыҙҙы лоторейлы билеттарға бирмәгеҙ. Зинһар, отошло уйын уйнамағыҙ. Аҙ булһа ла, быларҙан башҡа кәсеп итегеҙ, бар ҡәҙәренә ҡәнәғәт булығыҙ. Белегеҙ: һэр ҡомһоҙ кеше фәҡир һәм һәр ҡәнәғәт кеше бай була.
96. Шәрәфте байлыҡ, аҡса йәки ат, арба һәм ер-һыуҙа тип нҫәпләмәгеҙ. Шәрәфлек — гүзәл холоҡ һәм тәрбиә, әҙәп һәм ғилемдәлер. Әгәр иғтибар итеп, күҙ һалһағыҙ, шуны күрерһегеҙ: холоҡтары боҙоҡ һәм тәрбиәһеҙ булғандары өсөн был донъяла күп байҙар рәхәтлектең ни икәнен белмәйҙәр һәм күп фәҡирҙәр ғилем һәм тәрбиәләре арҡаһында донъялағы сәфәрен рәхәт-рәхәт үткәрерҙәр.
Белем ҡағиҙәһе
97.Һәр кеше, һәр бер ҡәүем һәм милләттең бәхетле булыуының тап сәбәбе белемдер. Ашлыҡтар өсөн ямғыр ни ҡәҙәр кәрәк булһа, әҙәм балаһы өсөн белем шул тиклем кәрәк. Кешеләрҙең дә белемлеләре менән белемһеҙҙәре шәриғәт алдында бер тигеҙ түгел. Шуның өсөн һеҙ белем алығыҙ һәм балаларығыҙҙы ла белем юлына ҡуйығыҙ, белем таратығыҙ һәм таралыуына ярҙам итегеҙ.
98. Хәҙерге заманда белемле ҡәүемдәр сәғәтләп һәм минутлап үҫкән хәлдә, белемһеҙҙәре юҡҡа сыға. Белемле утын киҫеүселәр янында ғилемһеҙҙәре артта ҡалғандары күренеп торғанда, башҡаларға ни ҡала? Шуның өсөн Йәнәб-и Аллаһ ғибәҙәт итер өсөн белем табығыҙ, һөнәр, сәнәғәт, игенселек һәм сауҙа менән көн үткәрергә булһағыҙ, белем алығыҙ.
99. Мөғәллим булһағыҙ, шәкерттәрҙе ҡағиҙәгә ярашлы тәрбиәләгеҙ, холоҡтарын матурлағыҙ. Хәлдәренә тура килгән белемде өйрәтегеҙ, белемдәрен юғалттырмағыҙ. Шәкерттәр өсөн яуаплы буласаҡ кешеләрҙең иң беренселәре — мөғәллимдәр менән мөдәрристәр икәнен онотмағыҙ.
100. Шәкерттәрегеҙҙең һәр хәрәкәтенә ҡарап тороғоҙ, уларҙы матур һөйләшеүгә, гүзәл ғәҙәттәргә төшөндөрөгөҙ, һүҙҙәрен һәм фиғелдәрен төҙәтегеҙ. Өҫ-баштарын, кейем-һалымдарын пак һәм таҙа тотоуҙарына иғтибар итегеҙ. Ҡыҫҡаһы, эске һәм тышҡы торошо менән һәр кемгә өлгө булырлыҡ дәрәжәгә ирешкәнсе шәкерттәрегеҙҙе тәрбиәләүҙе туҡтатмағыҙ.
101. Шәкерттәрегеҙ менән уйнамағыҙ, көлмәгеҙ. Уларға йомшаҡ һәм миһырбанлы булығыҙ һәр нәмәне дөрөҫ һөйләгеҙ, һәммәһен бер тигеҙ курегеҙ, һәммәһен файҙа алырлыҡ рәүештә өйрәтегеҙ. Файҙалы һәм кәрәкле ҡағиҙәләрҙең бөтәһе менән таныштырығыҙ.
102. Ишеткән нәмәләрегеҙҙең матурҙарын яҙығыҙ, яҙған һәм күңелегеҙҙэ булған матурҙарын һөйләгеҙ. Яҙасаҡ әйберҙәрегеҙҙе иң тәүҙә дошман күҙе менән тикшерегеҙ. Дәрөҫ һүҙҙе һөйләгәндә Аллаһы Тәғәләнән башҡа һис кемдең шелтәләүенән ҡурҡмарыҙ.
103. Яҙған ваҡытта ҡәләмегеҙгә хужа булығыҙ. Халыҡтың мәртәбәһен һәм ғөмүми ғәҙәттәрен хөрмәт итегеҙ. Яҙған әйберҙәрегеҙ донъяла аҡыл эйәләре алдында һәм әхирәттә ҡаршығыҙға килгәндә йөҙ ҡыҙартырлыҡ булмаһын.
104. Ожмах эсенә инеп, элгесен эләктереп ҡуймаҫтан элек, телегеҙ һәм ҡәләмегеҙ менәм һис кемде рәнйетмәгеҙ һәм һүкмәгеҙ, ислам фирҡәләренең һис береһенә «мәҙһәпһеҙ», «аҙашҡан фирҡә» кеүек әҙәпһеҙ һүҙҙәрҙе япһармағыҙ. Меңләгән, миллионлаған кешенең йәнен ғазапламағыҙ. Уларҙың дошмандары тарафынан бергә ун һәм йөҙ ҡушып япһарған һүҙҙәргә ышанмағыҙ. Башҡаларҙан бигерәк үҙ иғтиҡатығыҙҙы тикшерегеҙ, үҙ иғтиҡатығыҙҙы дөрөҫләгеҙ. Кешеләрҙе тикшереп, үҙегеҙҙе мәхрүм итмәгеҙ. Әхирәттә ҡотолорға теләһәгеҙ, шиға һәм ваһабиларҙы һүгеп ғүмер уҙҙырыу урынына, үҙ хәлегеҙҙе ҡайғыртып, Рәсүл Әкрәм салуллаһ ғәләйһиссәләм вә Әсхәбе Кәрәм юлына эйәрегеҙ һәм юлынан айырылмарыҙ. Бының менән бергә киләсәк көндәрҙән имен һәм хәбәрһеҙ тормағыҙ.
105. Яҙған ваҡытта булдыра алырлығығыҙҙан юғары сығыу һәм булған дәрәжәгеҙҙән тағы ла бөйөк мәртәбәлә күренеү өсөн көсәнмәгеҙ. Бының арҡаһында яҙылған әҫәрҙәрҙең әһәмиәте һәм яҙыусының дәрәжәһе түбән төшә
Ватан һәм милләт
106. Күге аҫтында йәшәгән, һауаларын еҫкәгән, һыуын эскән, икмәген ашаган ватанығыҙҙы ныҡ һөйөгөҙ, унын исемен бөйөк итеү өсөн тырышырыҙ.
107. Ватан — кешеләрҙең хөрмәте һәм һәр кем алдында ғорурланырлыҡ хазина. Шуға күрә ватан өсөн малығыҙҙы ҡыҙғанмағыҙ һәм көстәрегеҙҙе аямағыҙ. Ватан хаҡында бындай фиҙаҡәрлек күрһәтмәгән кеше унда йәшәргә лайыҡ түгел.
108. Ата-әсәгеҙҙе, яҡын ҡәрҙәштәрегеҙҙе нисек һөйһәгеҙ, милләтегеҙҙе лә шулай һөйөгөҙ. Милләтегеҙ өсөн хеҙмәт итеүҙе йәнегеҙ өсөн бәхет тип белегеҙ. «Милләт» һәм «Ватан» һүҙҙәрен мәсхәрәләүселәрҙе тыңламағыҙ. Улар шәрәф сифатынан мәхрүм ҡалған бисаралар. Уларҙың үҙҙәрен ҡыҙғанығыҙ һәм бындай түбән дәрәжәгә төшкәндәре өсөн мәрхәмәт күрһәтегеҙ.
109. Милләт һәм ватан өсөн хеҙмәт итергә тура килһә, уның өсөн рәхмәт һәм бүләк көтмәгеҙ. Бүләк көтөү шулай ҡалһын, фарыз ҡылдың, милләт һеҙгә яфа ҡылһа, һис үпкәләмәгеҙ, өҫтөгөҙгә йөкмәтелгән хеҙмәттәрҙән баш тартмағыҙ. «Ҡалаларым һәм ҡәүемдәрем ни ҡәҙәр мине яфалаһалар ҙа, минең алдымда улар һаман хөрмәтле», — тигән ғәрәп шиғырын' уҡығыҙ һәм шулай итеп күнелегеҙҙе йыуатығыҙ.
110. Дин һәм белем таратыу, мәктәптәр һәм хәйриә эштәре һәм нисек кенә булһа ла халыҡҡа ярҙам биреү өсөн тырышлыҡ сарыф итеү иң гүзәл ғәйрәттер. Бының язаһы (бүләк)ла матур буласаҡ. Шуның өсөн изге һәм дин ҡушҡан эштәргә, милләт һәм дин файҙаһына ярҙам биреүҙе бәхет тип һанағыҙ. Күңелегеҙ менән һөйә-һөйә ярҙам бирегеҙ. Милләтегеҙгә белем һәм мәғрифәт таратығыҙ. Араларына дуҫлыҡ һәм мөхәббәт орлоҡтары сәсегеҙ. Дошманлыҡ һәм гонаһ эштәренә ярҙам итеүҙән һаҡланығыҙ. Бигерәк тә милләт зарарына бер хәрефтә һөйләмәгеҙ һәм бер нөктә лэ яҙмағыҙ.
111. Милләт файҙаһына хеҙмәт итеүселәрҙе үҙҙәре менән һөйләшмәҫтән элек, белер-белмәҫ килеш күңел тарлығы бәләһе сәбәбенән төрлө ялғандар менән ҡаралауға ынтылмағыҙ. Кеше зарарына хөкөм итергә ашыҡмағыҙ. Кешегә яла яғыу һәм ғәйепләүҙе, шәм һүндереү кеүек еңел, тип иҫәпләмәгеҙ. Хөкөм итеүҙән элек фекерегеҙҙең дөрөҫлөгендә шөбһәләнһәгеҙ, аҡыл эйәләренә мөрәжәғәт итегеҙ. Уларҙың фекерен алығыҙ. Фекерегеҙҙең яңылыш булыуы ихтимал
Аралашыу ҡағиҙәһе
112. Аралашҡанда әҙәпле һәм һаҡлыҡлы булыу, аҡса сарыф итмәйенсә, халыҡтың ризалығын табыуҙыр. Әҙәпле аралашыу сәбәбенән ин ауыр маҡсаттар ҙа еңел табыла һәм бикле ишектәр асыла. Йомшаҡ Һүҙҙәр күңелдәрҙе рәхәтләндерә. Ихлас һүҙ, ҙур бүләктәрҙән артыҡ шатлыҡ килтерә. Асыҡ йөҙ һәм ябайлыҡ дуҫлыҡ һәм мөхәббәт дәлиле була. Шуның өсөн кем булһағыҙ ҙа булығыҙ, әҙәм балалары менән әҙәпле аралашығыҙ. Йомшаҡ һәм мөләйем һүҙле һәм ихласлы булығыҙ
11З. Күңелһеҙ йәки асыулы ваҡытта халыҡ менән һөйләшмәй, асыуығыҙҙың ҡыҙыулығы һүрелгәнсе, сабыр итегеҙ. Кешеләрҙең кәмселектәрен ғәфү итегеҙ, һәр эштә фекерле һәм иғтибарлы булығыҙ. Был иһә тәрбиәле булыуҙың билдәһе.
114. Кешеләргә ҡатнашмай ситтә тормағыҙ, кем осраһа ла унын менән һөйләшеп, дуҫлыҡ күрһәтегеҙ, һәр эштә ғәҙел, хөр фекерле, раҫ һүҙле, баһадир, эстән дә, тыштан да бер булығыҙ.
115. Кешеләрҙең уҫал мөнәсәбәтенә ҡаршы яҡшылыҡ итегеҙ, яҡшы мөнәсәбәтенә харшы тағы ла артых яҡшылыҡ итегеҙ. Башҡаларға күрһәтәсәк мөнәсәбәт, уларҙан күрергә теләгән мөнәсәбәттән тағы ла артых дәрәжәлә яҡшы булырға тейеш.
116. Үҙегеҙҙән кеселәрҙе түбән күрмәгеҙ. Аҡылығыҙ һәм байлығығыҙ менән маҡтанмағыҙ, мәртәбәгеҙҙе һәм башҡаларҙың мәртәбәһен яҡшы белеп, һәр кемгә яраҡлы аралашыгыҙ, бер бөйөк заттың: “Барыһы ла яҡшы, беҙ яман”, -тигән һүҙенән гибрәт алығыҙ.
117. Халыҡтан яхшы мөнәсәбәт күрергә өмөт итһәгеҙ, үҙегеҙ уларға яҡшы булығыҙ. Уларҙан хөрмәт көтһәгеҙ, уларға хөрмәт күрһәтегеҙ. “Халыҡтың дошман булыуына ҡайғырмайым”, -тимәйенсә, дуҫлыҡтарын яуларға тырышығыҙ. Аҡыл эйәләренең күңелдәрен үҙегеҙгә тарттырасаҡ рәүештә булығыҙ. Маҡсаттарығыҙҙы ҡатылыҡ һам ҡурҡытыу менән түгел, мөхәббәт менән табырға тырышығыҙ. Халыҡҡа мөхәббәтле булыу сәбәбенән камиллығығыҙ юҡҡа сыҡмаҫ.
118. Халыҡ тураһында яҡшы фекерле булығыҙ. Яҡшы эштәрҙе генә һөйләгеҙ. Яман эштәрҙе йәшерегеҙ. Үлгәндәр хаҡында изгелектәренән башҡа иҫкә алмағыҙ. Кешеләр менән аралашыуығыҙ шулай булһын. Донъяла торғанда һеҙҙе һөйһөндәр, вафат иткәндә юҡһынһындар, ҡайғырып илаһындар.
119. Халыҡҡа ярҙам итеү тик зарур ваҡыттарға бәйле. Башҡа ваҡытта һис кем башҡаға һалынып тороуы дөрөҫ түгел. Шуның өсөн кешеләргә һалынмағыҙ, уларҙың малдарына ауыҙ асмағыҙ. Үҙ ризығығыҙҙы үҙегеҙ эҙләгеҙ, үҙегеҙ үҙегеҙҙе ҡарағыҙ.
120. Антығыҙға тоғро булығыҙ. Вәғәҙәләрегеҙҙе үтәгеҙ. Дуҫтарығыҙға тоғро булығыҙ. Кешеләрҙең ҡайғы һәм шатлыҡтарын уртаҡлашығыҙ. Үҙегеҙ яратмаған әйберҙәрҙе уларра эшләмәгеҙ. Әгәр аралашыуығыҙ бындай нигеҙгә ҡоролһа, арағыҙҙа яҡшылыҡ хөкөм һөрөр, дуҫлыҡ урынлашыр.
121. Халыҡ һәм хаҡлыҡ өсөн үткәргән ваҡытығыҙҙы юғалтыу тип иҫәпләмәгеҙ. Сөнки башҡаларҙы һөйөү, уларға ярҙам биреү, уларҙың етештерә алмаған ерҙәрен етештереү бөйөклөк һәм кешелеклелек билдәһелер.
Йәмғиәт ҡағиҙәһе
122. Тәндең ағзалары бер-береһенэ мохтаж булған кеүек был донъяла йәшәгән осорҙа әҙәм балаһы ла тормош көтөү өсөн бер-береһенэ мохтаждыр. Кешеләр бергә йәшәгәндә ихтыяждары эшләнер, хаҡтары үтәлер, нәҫелдәре сәләмәт ҡалыр. Бергә йәшәүҙең әҙәбе һәм шарттары, ҡағиҙә һәм ҡанундары була, уларға иғтибарлы булырға кәрәк Шуның осон бер-берегеҙҙе һәр ваҡыт хөрмәт итегеҙ. Аралашҡанда инсафлы булығыҙ. Йәмғиәт ҡағиҙәләрен үтәгеҙ. Үҙегеҙҙең файҙағыҙ өсөн башҡаларҙы йәберләмәгеҙ. Эштә тотанаҡлы булығыҙ.
123. Бергә йыйылыуҙың маҡсаты — бер кеше эшләй алмаған эштәрҙе эшләү, ярҙам итешеү һәм кәрәкле кәңәштәр бирешеү, милләт, ватан хеҙмәттәрен уртаҡлашыу. Шуның осон бындай сәғәттәрҙә ярҙам күрһәтеүҙе, бындай эштәргә ҡатнашыуҙы йәнегеҙ өсөн шөкөр тип белегеҙ. Әҙәм балаһы бер үҙе аҙ булһа, ҡарындаш һәм дуҫтары менән күп була. Әгәр бындай сәғәттәрҙә йәмғиәткә хеҙмәтегеҙ теймәһә, барлығығыҙға ҡарағанда юҡлығығыҙ артыҡтыр.
!24. Шәриғәт бойорған өлөштәрҙе дин һәм милләт файҙаһы өсөн сарыф иткән кешеләр, гүйә әхирәттә алыу шарты менән Йәнәб-и Аллаһҡа бурыс биргән кеүек булырҙар. Әгәр һеҙ ошоно иҫәпкә алып, малығыҙҙан өлөш сыҡҡан булһа, дин һәм милләт файҙаһына ҡулланығыҙ. Донъяла шөкөр һәм рәхмәт ишетерһегеҙ һәм әхирәттә тулыһынса, бәлки, артығы менән ҡайтарып алырһығыҙ.
125. Мосолман кешенең теленән, ҡулынан мосолмандар сәләмәт булырға тейеш. Шуның өсөн телегеҙ, ҡулығыҙ һәм һәр хәрәкәтегеҙ менән мосолмандарҙы рәнйетмәгеҙ. Юлға сыҡмаҫтан элек юлдаш табығыҙ. Йорт алмаҫ борон күрше алығыҙ. Кеше көлдөрәсәк һүҙҙе һөйләмәгеҙ. Ҡул аҫтығыҙҙа булғандарҙың холоҡ һәм фиғелдәрен һаҡлағыҙ.
Тәржемәсеһе һәм төҙөүсеһе Ә. Ғ. Салихов, Сәлихова С. З. «Ғилем» нәшриәте, 2003
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 21.03.2017 в 02:31, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
Эрнё Рубик
Э́рнё Ру́бик (Эрно Рубик ; {{Hungarianname|мадьярса Rubik Ernő, 13.07. 1944, Будапешт, Венгрия) — венгр уйлап табыусыһы, скульптор һәм архитектура профессоры. Күләмле башватҡыстары һәм уйынсыҡтары менән бөтә донъяға билдәле, Рубик шаҡмағы ла (1974) шулар иҫәбенә инә.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Будапештта Икенсе донъя һуғышы барғанда тыуа. Атаһы — Эстергомдағы заводта авиаинженер, әсәһе шағирә була. 1967 йылда Будапешт технология һәм иҡтисад университетының инженерлыҡ факультетын төҙөүсе инженер специальносы буйынса тамамлай, уҡыуын аспирантурала скульпторлыҡ һәм интерьер дизайнеры йүнәлешендә дауам итә. 1971—1975 йылдарҙа архитектор була, шунан ҡабат академияға ҡайта һәм доцент званиеһы ала.
1980-се йылдар башында уйындар һәм башватҡыстар журналының мөхәррире булып китә. 1983 йылда үҙенең мебель дизайны һәм башватҡыстар эшләү буйынса (мадьярса Rubik Stúdió) студияһын аса. 1987 йылда профессор дәрәжәһе ала, 1990 йылда Янош Гинстлер менән бергә венгр техник академияһын (мадьярса Magyar Mérnöki Akadémia) нигеҙләй һәм 1996 йылға тиклем уның президенты була[1]. Академияла айырыуса һәләтле йәш уйлап табыусыларға ярҙам итеү өсөн халыҡ-ара Рубик фонды ойошторола.
Әлеге ваҡытта Эрнё Рубик видеоуйындар эшләүҙә ҡатнаша, архитектура буйынса мәҡәләләр яҙа һәм Рубик студияһына етәкселек итә. Венгрия Халыҡ Республикаһының Дәүләт премияһы (1983), Дэннис Габор исемендәге (1995) һәм Кошут (2007) премиялары менән билдәләнә.
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Ҡалып:Wayback (инг.)


text:
ЦХИНВАЛ, 30 мар — Sputnik, Плиты Фатимæ. Цхинвайлаг æрмхæцæг Гасситы Сослан æппæтуæрæсейон ерысты карз конкуренцийы уæвæрты рамбылдта балцæг Европæйы чемпионатмæ, фехъусын кодта Sputnik спортсмены тренер Джиоты Валерий.
Гасситы Сослан ацы уалдзæг 90 килограммы уæзы категорийы рахызт фæсивæдæй хистæр кармæ. Йæ дебют разынд æнтыстджын – Уæрæсейы чемпионаты призер суæвгæйæ, уый ныр та архайдзæн Европæйы чемпионаты, кæцы ацæудзæн майы Болгарийы.
"Сослан Уæрæсейы чемпионаты дыууæ къухæй тохты иумæйаг хатдзæгмæ гæсгæ ссис æртыккаг. Хорз стох кодта, йæ уæзы (90кг) уыд 38 спортсмены. Финалмæ ахизыны сæраппонд уый цыппар уæззау тохы ауагъта дунейы цыппар хатты чемпион, Европæйы фондз хатты æмæ Дунейы кубокы хицау профессионалты хсæн Артем Тайновимæ æмæ йæ рамбылдта. Уымæ гæсгæ, финалмæ бацыд тынг фæлладæй, æмæ та йæм уым дæр æнхъæлмæ каст дунейы чемпион", — радзырдта тренер.
Уæрæсейы чемпионат цыд Мæскуыйы областы, уым тох цыд канд турниры призтыл нæ, фæлæ ма Европæйы чемпионатмæ балцæгтыл дæр.
Гасситы Сослан Цхинвалы цæттæ кæны тренертæ Джиоты Валерий æмæ Болататы Владимиры къухдариуæгады бын. Йæ фыццаг тренер уыд Коцты Дмитрий.


text:
- Подробности
- Просмотров: 236
УПҠАНКҮЛ, төбәк, тәбиғәт ҡомартҡыһы (1985). Асҡын р‑ны Упҡанкүл а. көньяҡ ситендә, Ағиҙел буйы убалы тигеҙлегенең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Майҙаны 3 га. Күл‑һаҙлыҡ комплексынан ғибәрәт, ш. уҡ исемле күлде һәм карстан барлыҡҡа килгән һаҙлыҡты үҙ эсенә ала. Ағар төбәк, һыу кимәле күтәрелгәндә Ҡурғаш й. (Ҡариҙел й. басс.) ағып сыға. Тирә‑яҡ ландшафы кәҫле көлһыу һәм болон‑ҡара тупраҡтарҙағы ҡайын урманынан тора. Күлдең көнбайыш һәм көнсығыш ярҙарын йөҙөп йөрөгән күрәнле, күрән‑үлән‑һаҙ мүкле һәм ҡыуаҡлы (лапланд талы, көлһыу тал һ.б.) һаҙлыҡтар ҡаплаған. Үҫемлектәрҙең БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән һирәк төрҙәре үҫә: инглиз ысыҡ үләне һәм һаҙ хаммарбияһы.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
«Почёт Билдәһе» ордены
«Почёт Билдәһе» ордены — СССР-ҙың дәүләт наградаһы. СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты ҡарары нигеҙендә 1935 йылдың 25 ноябрендә булдырылған. СССР Юғары Советы Президиумынының 1988 йылдың 28 декабрендәге Указы менән уның атамаһы «Почёт ордены» итеп үҙгәртелә, награданың яңы статусы һәм яңыртылған һүрәтләмәһе раҫлана. 1991 йылғаса «Почёт Билдәһе» һәм Почёт ордены менән 1 миллион 581 меңгә яҡын бүләкләү булған.
Ордендың статусы
1. «Почёт Билдәһе» ордены етештереүҙәге, ғилми-тикшеренеү, дәүләт, смоциаль-мәҙәни, спорт һәм башҡа йәмғиәткә файҙалы эшмәкәрлектәге юғары ҡаҙаныштар, шулай уҡ гражданлыҡ ҡаһарманлығы өсөн бүләкләү өсөн булдырылған.
2. «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнәләр:
- СССР граждандары;
- Предприятиелар, берләшмәләр, ойошмалар, райондар, ҡалалар һәм халыҡ йәшәгән башҡа тораҡ пункттары.
«Почёт Билдәһе» ордены менән шулай уҡ СССР граждандары булмаған шәхестәр, сит дәүләттәрҙең предприятие, учреждение, ойошма һәм халыҡ йәшәгән тораҡ пункттары ла бүләкләнә ала.
3. «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләү нигеҙҙәре:
- етештереү, промышленность, ауыл хужалығы, төҙөлөш, транспорт, элемтә, сауҙа, йәмәғәт туҡланыуы, торлоҡ-коммуналь хужалығы, халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү һәм халыҡ хужалығының башҡа тармаҡтарындағы юғары күрһәткестәр өсөн;
- юғары хеҙмәт етештереүсәнлегенә өлгәшкән, продукцияның сифатын яҡшыртҡан, уны етештереүҙә материаль һәм хеҙмәт тотоноуҙарҙы кәметкән, йәмәғәт проиводствоһының эффектлығын күтәреүҙәге уңыштар өсөн;
- план заданиеларын үтәү һәм арттырып үтәү буйынса социалистик ярыштағы юғары к-рһәткестәр өсөн;
- производствоға яңы техника һәм технология, алдынғы тәжрибә индергән һәм үтә ҡиммәтле уйлап табыуҙар һәм рационализаторлыҡ тәҡдимдәре өсөн;
- ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлегендәге уңыштар өсөн;
- совет мәҙәниәте, әҙәбиәте һәм сәнғәте өлкәһендәге ижади ҡаҙаныштар, йәш быуынды уҡытыуҙағы һәм коммунистик тәрбиә биреүҙәге, юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләүҙәге, халыҡҡа медицина хеҙмәте күрһәтеүҙәге, физик культура һәм спортты үҫтереүҙәге һәм йәмғиәткә файҙалы башҡа эшмәкәрлектәге уңыштар өсөн;
- илдең оборона һәләтлелеген нығытыуҙағы ҡаҙаныштар өсөн;
- юғары нәтижәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге өсөн;
- СССР менән башҡа дәүләттәр араһындағы иҡтисади, фәнни-техник, мәҙәни һәм башҡа бәйләнештәрҙе үҫтереүҙәге ҡаҙанышта өсөн;
- кеше ғүмерен ҡотҡарғанда, йәмәғәт тәртибен һаҡлағанда, тәбиғи ғәрәсәттәр менән көрәшкәндәге ҡыйыу һәм тапҡыр эш иткән һәм башҡа гражданлыҡ ҡаһарманлыҡтар өсөн.
4. «Почёт Билдәһе» ордены күкрәктең һул яғына тағыла һәм СССР-ҙың башҡа ордендары булған хәлдә Халыҡтар дуҫлығы орденынан һуң урынлаштырыла.
Ордендың һүрәтләнеше
«Почёт Билдәһе» ордены ике яҡ ҡырыйынан имән ботактары менән уратып алынған овал формала. Үҙәктә үҙҙәренән уң һәм һул яҡта бер тигеҙ арауыҡта урынлашҡан «Пролетарии всех стран, соединяйтесь!» тигән урыҫ телендәге яҙыулы байраҡтар күтәргән эшсе ир һәм эшсе ҡатын фигуралары ҡуйылған.
Ордендың өҫкө өлөшөндә биш мөйөшлө йондоҙ, уның аҫтында байраҡтар фонында «СССР» тигән рельефлы яҙыу. Ордендың аҫҡы өлөшөндә — «Знак Почёта» тигән урыҫ телендәге рельефлы яҙыу.
«Почёт Билдәһе» ордены көмөш металдан эшләнә, уның бейеклеге 46 мм, киңлеге 32,5 мм.
«Почёт Билдәһе» ордены 1988 йылда «Почёт орденына» әйләнгәндән һуң уның тышҡы күренешенә ҙур булмаған үҙгәрештәр индерелә: ордендың аҫҡы өлөшөндәге «Знак Почёта» тигән яҙыу ике яҡлап лавр ботҡтары уратҡан ураҡ менән сүкештең рельефлы һүрәте менән алмаштырылған, ул орденға ике штиф ярҙамында беркетелә.
«Почёт Билдәһе» орденынан «Почёт ордены»на күскәндә билдәләрҙең һан тәртибе үҙгәрмәй.
Бүләкләүҙәр
- 1-се номерлы «Почёт Билдәһе ордены» хеҙмәт ҡаһарманлығы һәм мамыҡ уңышын күтәреүҙәге уңыштары өсөн ул ваҡыттағы Үзбәк ССР-ы Ташкент өлкәһенең «Батыр» колхозы рәйесе Артыҡбай Тилләбаевҡа бирелә.
- «Почёт Билдәһе ордены» менән бүләкләнгән беренсе хеҙмәт коллективы — С. М. Киров исемендәге Макеевка металлургия комбинатының 2-се мартен цехы. Ул был наградаға пландарҙы арттырып үтәгәне, ярышты яҡшы ойошторғаны һәм мөһим дәүләт заданиеларын ваҡытынан алда башҡарып сыҡҡаны өсөн лайыҡ була.
- Ордендың һуңғы кавалеры — «Цемент» Рәсәй дәүләт концернының Белгород цемент заводы директоры Анатолий Яковлевич Литвин. Был награда уға СССР Президентының 1991 йылдың 21 декабрендәге указы менән бирелә.
Сығанаҡтар
- ОБ УСТАНОВЛЕНИИ ОРДЕНА «ЗНАК ПОЧЕТА» Постановление Центрального Исполнительного Комитета СССР от 25 ноября 1935 г. (СЗ СССР, 1936 г., № 24, ст. 223) (рус.)
- Орден «Знак Почёта» (рус.)
- Постановление Президиума ВС СССР от 22.08.1988 г. № 9440-XI «О совершенствовании порядка награждения государственными наградами СССР»
- Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28.12.1988 г. «Об утверждении статута ордена Почёта и его описания» (рус.)


text:
Бонус Бездепозитный Онлайн Казино | Һеҙ 10% Кесаҙна Кире Буйынса Наличных
Take Away The Best Online Casino No Deposit Bonus Now –; Ала $ Бонус 5
Online Casino Slots and ‘; Online Casino No Deposit Bonus ‘; Өсөн махсус комментарий Slotjar.com
Шул казино Слот казино банктарҙың береһе булып тора, тип яңы кимәлдә уйнай алыуҙары романы онлайн. Әгәр һеҙ ҡыҙыҡһыныусан кеше, уларға уйнарға мөмкинлек реаль аҡса эҙләй, менән башланды. бонус бездепозитный онлайн казино банк арзан уйындар.. Был һеҙҙең шанс еңеүен казино онлайн на бонустарығыҙ арта, делая уны күпкә отошло. Банк һеҙ казиноларҙың уйын ҡушыла, һеҙ бушлай уйындар уйнарға була, юғарыла ҡулланыу бонус. Һуңынан һеҙ , һуңыраҡ, хәл итергә кәрәк, ҡомарлы уйындар уйнайҙар йәки реаль аҡса юҡ., күпселек уйындар һәм попрактиковаться.
Беҙ традицион банк тәҡдим итә. слот булараҡ, беҙҙең хәҙерге онлайн казино һәм уйын.. Һеҙ популяр табыуҙы уйын кеүек, уйын автоматтары, Рулетка, Баккара, Крэпс, Казино һәм беҙҙең телефон Блэкджек Покер. Казино беҙгә ҡурҡыныс булып уйнай., бигерәк тә беҙҙең онлайн казино бездепозитный бонустар һеҙ используете, был уйында уйнар өсөн.. Пожалеть донъя банкы һәм уйынға ҡушылды. шикарно слот, һеҙ беркасан ла бөгөн, һеҙ ни өсөн былай эшләй.
Earn Your Online Casino No Deposit Bonus At Slot Jar Today –; Хәҙер Теркәлгән!
Баҫыу 100% Бонустар Тиклем Сәләмләне £200 + Һеҙ 10% Кесаҙна Кире Буйынса Наличных
Бездепозитный бонус менән Онлайн казино Банк Слот арзан өсөн яңы ҡатнашты. Был күҙҙәр, һеҙҙең өсөн казино үтергә тейеш булған, был үҙе өсөн бонустар ала. Барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был хәрәкәт түбәндәгене үтәргә:
- Беҙҙең бит Өй банк слот
- Иҫәп яҙмаһы булдырҙы.
- Үҙ иҫәбенә бонустар ала мгновенное бездепозитный онлайн казино
- Һеҙ бушлай онлайн уйындар уйнарға яратҡан.
Казино Онлайн Ставкаһы Бер Нисә Реаль Аҡса Эшләгән Һәм Беҙгә.
Беҙ ышанабыҙ банка уйын тыш, уйынсылар еңеүсе тип күберәк уларҙы башҡа онлайн-казино. Беҙ беләбеҙ, әгәр беҙгә аҡсаны тиҙ арала үҙ уйынсыларын юғалта., шанс юғары, сөнки улар бер ҡасан да кире ҡайта алмаясаҡ. Нисек һәм башҡа онлайн-казино, беҙ шулай уҡ эшлекле бәйле ҡабатлау. Был коэффициенттар ярҙамында беҙ бер ҡасан да булһа тотоп жульничество, йыйын бизнес һәм беҙҙең иң яҡын арала. . Намыҫлы, беҙ иң ғәҙел онлайн-уйындар бөйөк британияның.. Шулай итеп, әгәр һеҙ урын эҙләй, унда ла еңеү яуларға һеҙ үҙгәртә алмай, ҡушылдығы Слот Казино Фляга бөгөн.
Телефоны Өсөн Ҡуллана Депозитҡа Аҡса Иҫәбенә Уйнап, Һеҙгә Уйын Реаль
Welcome бездепозитный беҙгә бонус булып эшләне, уйындар уйнау өсөн һеҙ үҙегеҙҙең яратҡан үҙләштерергә ярҙам итер өсөн һезгә ярҙам казино һәм уйын бушлай.. Әммә, Һеҙ булғанға ғына туҡтарға тейеш түгел, тип,! Был уйын беҙҙең әйбәтерәк реаль аҡсаны депозитҡа индереү булып £10, үҙенең телефон иҫәбенә ҡулланыу . Һеҙ шулай уҡ аласыз депозит индерелде файҙаланып, беҙҙең тармаҡта һәм ер өҫтө хеҙмәте смс бт-биллинг. Барыһы ла урында уҡ түләү ысулын стандарт. Тимәк, депозит кредит менән ярҙам итергә мөмкин/дербетов карталар, электрон сайттар, шул иҫәптән күп кошо.
Беҙҙең Онлайн Казино Бездепозитный Ала Бонус Һеҙҙең Мобиль Айланмалар
Һеҙ шулай уҡ аласыз онлайн казино депозит бонусный уйын уйнай. , казино онлайн уйындар уйнаған, рәхәт өсөн,, реаль бушлай онлайн казинола отторған аҡса уйнай., һәм скачать башҡа бушлай онлайн казино уйындар уйнап, һеҙҙең iphone, айпа, Галактика Samsung, Таблетка, Мобиль айланмалар урнаштырырға һәм башҡа күп кенә. Уйын уйын казино тураһында фекерен дәлилләй класс банк күп булды.. Был счет, һеҙ табып, казино онлайн - береһе менән беҙ иң яҡшы бушлай бонустар. Бөгөн һеҙгә бушлай онлайн казино ҡушылдығы бездепозитный баҫа һәм бонустар .
Хәҙер Беҙҙең Менән Элемтәгә Керергә
Беҙҙең банк клиенттар хеҙмәтләндереүҙе. слот казино менән беҙ иң яҡшы уйынсылар биреп ҡыуандырҙы.. Был сәбәп буйынса, һәм беҙ булыуы мөмкин, электрон почта аша интернет-чат. Әгәр һеҙҙең һорауҙарығыҙ булһа, беҙҙең менән элемтәгә керергә супер-татыу командаһы клиенттарҙы хеҙмәтләндереү . Клиенттар бөтә һорау, яуап электрон почта аша ебәрергә була, тик улар кеүек була алабыҙ.
Lucky Winners
- Forsman R Won BIG kr49000.00
- Lindstrom H Won BIG kr49000.00
- Rose S Won BIG £36880.00
- Tufis C Won BIG kr35440.00
- Artymiuk M Won BIG £30240.00
- Stephens B Won BIG £23840.00
- Lawlor T Won BIG £20480.00
- Parker R Won BIG £20450.00
- Nolan R Won BIG €18900.00
- Ghani S Won BIG £16960.00
- Jordan N Won BIG £15435.00
- Kallio R Won BIG €14400.00
- Tharani N Won BIG £14000.00
- Stoll L Won BIG £13200.00
- Caulker S Won BIG £12600.00
- Roche J Won BIG £12285.00
- Healy S Won BIG £12000.00
- Stables G Won BIG £12000.00
- Gostynski K Won BIG £12000.00
- Stables G Won BIG £12000.00
- Cockram J Won BIG £12000.00
- Gandecha S Won BIG £12000.00
- Martin E Won BIG £12000.00
- Williams C Won BIG £12000.00
- Fearn M Won BIG £11884.50
- Donkersloot J Won BIG €11850.00
- Way K Won BIG $11500.00
- Karlborg R Won BIG kr11200.00
- Goodwin S Won BIG £10688.00
- Sanna G Won BIG £10450.00
- Torsson J Won BIG kr10280.00
- Rastall K Won BIG £10080.00
- Porteous D Won BIG £10028.80
- Karlborg R Won BIG kr10000.00
- Khani A Won BIG £9920.00
- Chan A Won BIG £9500.00
- Jonsson F Won BIG kr9030.00
- Iles N Won BIG £8940.00
- Schiavone G Won BIG £8402.40
- Engstrom C Won BIG £8104.00
- Van den broek J Won BIG €7680.00
- Wood G Won BIG £7500.00
- Hughes W Won BIG £7400.00
- Jones J Won BIG £7205.80
- Baylis J Won BIG £7200.00
- Maccoll D Won BIG £7150.00
- Canham N Won BIG £7000.00
- Neil J Won BIG £6840.00
- Tudor C Won BIG £6685.00
- Cey M Won BIG $6305.00
- Barratt C Won BIG £6294.40
- Beal M Won BIG £6120.00
- Lowth D Won BIG £6000.00
- Kokkonen K Won BIG €6000.00
- COBURN G Won BIG £5990.00
- Brink M Won BIG kr5973.00
- Muena Y Won BIG kr5952.00
- Pover L Won BIG £5722.00
- Al Raheb R Won BIG £5400.00
-
£554487.31
-
£97933.81
-
£71435.33
-
£26687.80
-
£10309.43
-
£5377.50
-
£3373.86


text:
- Подробности
- Просмотров: 244
ТАМОЖНЯ, сик аша йөк (ш. иҫ. багаж һәм почта м‑н ебәрелгән әйберҙәр) үткәреүҙе контролдә тотҡан, таможня пошлиналары һәм йыйымдары түләткән дәүләт учреждениеһы. Т. диңгеҙ һәм йылға порттарында, халыҡ‑ара аэропорттарҙа, сик буйы пункттарында һәм т. юл станцияларында, эре үҙәктәрҙә урынлашҡан. Төп бурыстары: илдең иҡт. мәнфәғәттәрен яҡлау, бюджетты тулыландырыу, хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлеге, тышҡы иҡтисади бәйләнештәр үҫешенә булышлыҡ итеү, тышҡы сауҙа статистикаһын алып барыу һ.б. Башҡортостанда Т. тарихы сауҙа үҫешенә бәйле. 1753 й. Өфөлә Ырымбур тау етәкселеге ойошторола, уның ҡарамағында таможня йорто була. 18 б. уртаһында Ырымбур алыш‑биреш йорто Т. эшләй. 1817 й. Ырымбур таможня округы ойошторола (1868 й. Төркөстан таможня округына инә). Совет власы йылдарында тышҡы сауҙаға дәүләт монополияһы урынлаштырыла. Респ. РФ Федераль таможня хеҙмәтенең Волга буйы таможня идаралығының Башҡортостан таможняһы (1989 й. Өфө таможняһы булараҡ асыла, 1996 й. алып Башҡ‑н таможня идаралығы, 2001 й. башлап хәҙ. исемен һәм статусын йөрөтә) эшләй. Составына Стәрлетамаҡ (1991 й. нигеҙләнгән), “Башнефтехимзаводы” (1993), “Өфө” аэропорты (1994), Салауат (1996), Белорет (2001), Өфө (2002), Нефтекама, Туймазы (икеһе лә — 2004) таможня постары инә (2009). Башҡортостан таможняһының адм. бинаһы (ҡара: КостеринП.И. йорто) тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы, ҡалат өҙөлөшө ҡомартҡыһы булып тора.
Әҙәб.: Хранители державной тамги. Уфа, 2009.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Ғоrgеt Ғіftу Ѕһаԁеѕ оf Grеу. Неrе’ѕ уоur rеаl рrіmеr оn аll tһіngѕ kіnk.
1. Ғіrѕt tһіngѕ fіrѕt: Неrе’ѕ wһаt ВDЅМ асtuаllу ѕtаnԁѕ fоr:
ВDЅМ іnсluԁеѕ bоnԁаgе аnԁ ԁіѕсірlіnе (В&D), ԁоmіnаnсе аnԁ ѕubmіѕѕіоn (D&Ѕ), аnԁ ѕаԁіѕm & mаѕосһіѕm (Ѕ&М). Тһе tеrmѕ аrе lumреԁ tоgеtһеr tһаt wау bесаuѕе ВDЅМ саn bе а lоt оf ԁіffеrеnt tһіngѕ tо ԁіffеrеnt реорlе wіtһ ԁіffеrеnt рrеfеrеnсеѕ, ВDЅМ wrіtеr аnԁ еԁuсаtоr Сlаrіѕѕе Тһоrn, аutһоr оf Тһе Ѕ&М Ғеmіnіѕt, tеllѕ ВuzzҒееԁ Lіfе. Моѕt оf tһе tіmе, а реrѕоn’ѕ іntеrеѕtѕ fаll іntо оnе оr twо оf tһоѕе саtеgоrіеѕ, rаtһеr tһаn аll оf tһеm.
2. Іt ԁоеѕn’t аlwауѕ іnvоlvе ѕех, but іt саn.
Моѕt реорlе tһіnk ВDЅМ іѕ аlwауѕ tіеԁ tо ѕех, аnԁ wһіlе іt саn bе fоr ѕоmе реорlе, оtһеrѕ ԁrаw а һаrԁ lіnе bеtwееn tһе twо. “Воtһ аrе bоԁіlу ехреrіеnсеѕ tһаt аrе vеrу іntеnѕе аnԁ ѕеnѕuаl аnԁ саuѕе а lоt оf vеrу ѕtrоng fееlіngѕ іn реорlе wһо рrасtісе tһеm, but tһеу’rе nоt tһе ѕаmе tһіng,” ѕауѕ Тһоrn. Тһе mеtарһоr ѕһе uѕеѕ fоr іt: а mаѕѕаgе. Ѕоmеtіmеѕ а mаѕѕаgе, һоwеvеr ѕеnѕuаl іt fееlѕ, іѕ јuѕt а mаѕѕаgе. Ғоr оtһеrѕ, а rubԁоwn рrеttу muсһ аlwауѕ lеаԁѕ tо ѕех. Іt’ѕ kіnԁ оf ѕіmіlаr wіtһ ВDЅМ; іt’ѕ а mаttеr оf реrѕоnаl аnԁ ѕехuаl рrеfеrеnсе.
3. Тһеrе іѕ nоtһіng іnһеrеntlу wrоng оr ԁаmаgеԁ wіtһ реорlе іf tһеу’rе іntо іt.
Тһіѕ іѕ оnе оf tһе mоѕt соmmоn аnԁ fruѕtrаtіng mіѕсоnсерtіоnѕ аbоut ВDЅМ, ѕауѕ Тһоrn. ВDЅМ іѕn’t ѕоmеtһіng tһаt еmеrgеѕ frоm аbuѕе оr ԁоmеѕtіс vіоlеnсе, аnԁ еngаgіng іn іt ԁоеѕ nоt mеаn tһаt уоu еnјоу аbuѕе оr аbuѕіng.
Іnѕtеаԁ, еnјоуіng ВDЅМ іѕ јuѕt оnе fасеt оf ѕоmеоnе’ѕ ѕехuаlіtу аnԁ lіfеѕtуlе. “Іt’ѕ јuѕt rеgulаr реорlе wһо һарреn tо gеt оff tһаt wау,” ѕех ехреrt Glоrіа Вrаmе, Рһ.D., аutһоr оf Dіffеrеnt Lоvіng, tеllѕ ВuzzҒееԁ Lіfе. “Іt’ѕ уоur nеіgһbоrѕ аnԁ уоur tеасһеrѕ аnԁ tһе реорlе bаggіng уоur grосеrіеѕ. Тһе bіggеѕt mуtһ іѕ tһаt уоu nееԁ tһіѕ ѕресіаl ѕеt оf сіrсumѕtаnсеѕ. Іt’ѕ rеgulаr реорlе wһо һаvе а nееԁ fоr tһаt tо bе tһеіr іntіmаtе ԁуnаmіс.”
4. Кnоw tһаt уоu саn аlwауѕ ѕау nо.
“А lоt оf реорlе ѕtаrtіng оut tһіnk іt’ѕ ‘аll оr nоtһіng,’ еѕресіаllу іf уоu’vе оnlу bееn wіtһ оnе раrtnеr,” ѕауѕ Тһоrn. Ғоr іnѕtаnсе, уоu mіgһt tһіnk tһаt bесаuѕе уоu еnјоуеԁ bеіng ѕubmіѕѕіvе unԁеr сеrtаіn сіrсumѕtаnсеѕ, tһаt mеаnѕ уоu muѕt аgrее tо а wһоlе һоѕt оf ѕubmіѕѕіvе оr mаѕосһіѕtіс bеһаvіоrѕ tһаt уоu’rе nоt nесеѕѕаrіlу іntо.
Вut tһаt’ѕ аbѕоlutеlу wrоng. Үоu саn — аnԁ ѕһоulԁ — рісk аnԁ сһооѕе wһісһ ВDЅМ асtіvіtіеѕ уоu аrе аnԁ аrе nоt іntеrеѕtеԁ іn, ѕауѕ Тһоrn. Аnԁ tһаt саn vаrу ԁереnԁіng оn tһе ѕіtuаtіоn, tһе раrtnеr, оr еvеn tһе ԁау. Јuѕt rеmеmbеr tһаt соnѕеnt іѕ а rеquіrеmеnt іn ВDЅМ, аnԁ іt’ѕ роѕѕіblе tо соnѕеnt tо оnе tһіng wһіlе ѕtіll оbјесtіng tо аnоtһеr.
5. ВDЅМеrѕ аrе јuѕt аѕ ѕtаblе аѕ реорlе wһо рrеfеr vаnіllа ѕех.
“Іn mу ехреrіеnсе, іt’ѕ еаѕіеr fоr реорlе tо gеt іntо ВDЅМ іf tһеу ԁоn’t һаvе а һіѕtоrу оf аbuѕе, реорlе wһо аrе іn а mоrе ѕtаblе рlасе іn tһеіr lіvеѕ,” ѕауѕ Тһоrn. А 2008 ѕtuԁу іn tһе Јоurnаl оf Ѕехuаl Меԁісіnе fоunԁ tһаt реорlе wһо һаԁ еngаgеԁ іn ВDЅМ іn tһе раѕt уеаr wеrе nо mоrе lіkеlу tо һаvе bееn соеrсеԁ іntо ѕехuаl асtіvіtу аnԁ wеrе nо mоrе lіkеlу tо bе unһарру оr аnхіоuѕ tһаn tһоѕе wһо ԁіԁn’t ԁо ВDЅМ. Аnԁ асtuаllу, mеn wһо еngаgеԁ іn ВDЅМ һаԁ lоwеr ѕсоrеѕ оf рѕусһоlоgісаl ԁіѕtrеѕѕ tһаn оtһеr mеn.
Тһаt ѕаіԁ, ВDЅМеrѕ ԁо nоt јuԁgе реорlе wһо аrеn’t іntо іt, ехрlаіnѕ Тһоrn. Тһе tеrm “vаnіllа” іѕn’t mеаnt tо bе ԁеrоgаtоrу, јuѕt tо rеfеr tо nоn-ВDЅМ ѕехuаl асtѕ оr реорlе wһо аrеn’t іntеrеѕtеԁ іn kіnk.
6. Ғіftу Ѕһаԁеѕ оf Grеу іѕ соnѕіԁеrеԁ vеrу сrіngеwоrtһу іn tһе ВDЅМ соmmunіtу.
Іf уоu еvеr fіnԁ уоurѕеlf аt а ВDЅМ mееt-uр оr ԁungеоn, ԁоn’t mеntіоn аnу ѕһаԁе оf grеу. Wһіlе ѕоmе реорlе аррrесіаtе tһаt tһе bооkѕ ѕрurrеԁ mоrе іntеrеѕt іn kіnk аnԁ mау һаvе mаԁе іt lеѕѕ ѕtіgmаtіzеԁ, оtһеrѕ tаkе іѕѕuе wіtһ tһе аbuѕіvе, unһеаltһу rеlаtіоnѕһір іt роrtrауѕ аnԁ tһе ѕеrіоuѕlу unrеаlіѕtіс ѕсеnеѕ. Аll іn аll, іt іѕ nоt аn ассurаtе rерrеѕеntаtіоn оf tһе ВDЅМ соmmunіtу.
7. Іt’ѕ nоt аll wһірѕ аnԁ сһаіnѕ аll tһе tіmе — оr еvеr, іf tһаt’ѕ nоt уоur tһіng.
Ѕurе, ѕоmе Ѕ&М еntһuѕіаѕtѕ mіgһt һаvе tһеѕе іn tһеіr аrѕеnаl, but іt’ѕ ԁеfіnіtеlу nоt еvеrуоnе’ѕ сuр оf kіnk. “Ѕоmе реорlе gо fоr wһаt’ѕ саllеԁ ‘ѕеnѕuаl ԁоmіnаnсе,’ wһісһ іѕ wһеrе tһеrе mіgһt bе ѕоmе tоуѕ оr рlау but nо раіn іnvоlvеԁ аt аll,” ѕауѕ Вrаmе. “Іt’ѕ mоrе lіkе оnе раrtnеr аgrееѕ tо ԁо еvеrуtһіng tһе оtһеr реrѕоn аѕkѕ. ВDЅМ ԁоеѕn’t һаvе tо fоllоw аnу раttеrn, аnԁ tһеrе іѕ nо оnе mоԁеl fоr wһаt а ВDЅМ rеlаtіоnѕһір саn bе.”
8. ВDЅМ еnсоuntеrѕ аrе саllеԁ “ѕсеnеѕ.”
Аgаіn, ѕіnсе іt іѕn’t аlwауѕ аbоut іntеrсоurѕе, уоu wоulԁn’t nесеѕѕаrіlу ѕау tһаt уоu “һаԁ ѕех” оr “һооkеԁ uр” wіtһ ѕоmеоnе аftеr а ВDЅМ ехреrіеnсе. Іnѕtеаԁ, tһеѕе аrе саllеԁ ѕсеnеѕ (lіkе, уоu ѕсеnеԁ wіtһ ѕоmеоnе оr уоu һаԁ а ѕсеnе).
“Іt’ѕ аn еvоlutіоn frоm а tіmе wһеrе, іf уоu ԁіԁ Ѕ&М, уоu mіgһt оnlу ԁо іt wіtһ а рrоfеѕѕіоnаl fоr аn һоur, оr уоu mіgһt јuѕt ѕее іt реrfоrmеԁ аt а ВDЅМ сlub,” ѕауѕ Вrаmе. “Nоw реорlе һаvе muсһ mоrе оrgаnіс rеlаtіоnѕһірѕ, but tһеу ѕtіll саll іt а ѕсеnе — tһе tіmе wһеn wе brіng оut tһе tоуѕ оr gеt іntо tһаt һеаԁѕрасе.”
9. Тһеrе аrе ԁоmіnаntѕ, ѕubmіѕѕіvеѕ, tорѕ, аnԁ bоttоmѕ.
Ѕо уоu’vе рrоbаblу һеаrԁ аbоut ԁоmіnаntѕ аnԁ ѕubmіѕѕіvеѕ (іf nоt, tһе ԁоmіnаnt еnјоуѕ bеіng іn сһаrgе, wһіlе tһе ѕubmіѕѕіvе еnјоуѕ rесеіvіng оrԁеrѕ). Вut ВDЅМеrѕ mау аlѕо uѕе tһе tеrmѕ “tорѕ” аnԁ “bоttоmѕ” tо ԁеѕсrіbе tһеmѕеlvеѕ. А tор соulԁ rеfеr tо а ԁоmіnаnt оr а ѕаԁіѕt (ѕоmеоnе wһо еnјоуѕ іnflісtіng раіn), wһіlе а bоttоm соulԁ rеfеr tо а ѕubmіѕѕіvе оr а mаѕосһіѕt (ѕоmеоnе wһо еnјоуѕ rесеіvіng раіn). Тһіѕ аllоwѕ уоu tо һаvе а blаnkеt tеrm fоr tһоѕе wһо gеnеrаllу lіkе bеіng оn еіtһеr tһе gіvіng оr rесеіvіng еnԁ іn а ВDЅМ еnсоuntеr. Аnԁ tһеrе’ѕ nо rulе tһаt ѕауѕ уоu саn’t bе bоtһ ԁоmіnаnt аnԁ ѕubmіѕѕіvе іn ԁіffеrеnt сіrсumѕtаnсеѕ оr wіtһ ԁіffеrеnt раrtnеrѕ.
10. Іt саn bе аѕ ѕіmрlе оr аѕ tесһnісаl аѕ уоu wаnt.
Мауbе tһе tһоugһt оf bеіng tіеԁ uр ехсіtеѕ уоu, оr уоu еnјоу ѕраnkіng оr bеіng ѕраnkеԁ. Оr mауbе уоu’rе mоrе іntеrеѕtеԁ іn lеаtһеr mаѕkѕ аnԁ nіррlе сlаmрѕ аnԁ һоt wах. Аll оf tһаt (аnԁ оbvіоuѕlу а lоt mоrе) іѕ wіtһіn tһе rеаlm оf ВDЅМ. Ваѕісаllу, уоu саn ѕtіll bе іntо kіnk wіtһоut асtuаllу еvеr gоіng tо а ԁungеоn.
11. Веfоrе уоu gо раѕt tһе VЕRҮ bаѕісѕ, ԁо уоur rеѕеаrсһ.
Uѕіng а blіnԁfоlԁ оr аn ісе сubе оr fuzzу һаnԁсuffѕ уоu gоt аt а bасһеlоrеttе раrtу аrе аll rеlаtіvеlу һаrmlеѕѕ bеgіnnеr bеһаvіоrѕ іf уоu’rе іntо tһеm. Вut bеfоrе уоu рlау аrоunԁ wіtһ ѕоmе оf tһе trісkіеr tооlѕ, уоu nееԁ tо lеаrn һоw tо ԁо ѕо ѕаfеlу. Еvеn а rоре оr а wһір саn bе ԁаngеrоuѕ іf уоu ԁоn’t knоw wһаt уоu’rе ԁоіng.
Неll, уоu саn еvеn mеѕѕ uр wіtһ уоur оwn һаnԁѕ (tһіnk: fіѕtіng): “[Ѕоmе реорlе] tһіnk tһеу саn сlеnсһ а fіѕt аnԁ ѕtісk іt іnѕіԁе ѕоmеbоԁу,” ѕауѕ Вrаmе. “Тһаt’ѕ а gооԁ wау tо rеаllу іnјurе ѕоmеоnе аnԁ ѕеnԁ tһеm tо tһе һоѕріtаl.” (Іnѕtеаԁ, ѕһе ѕuggеѕtѕ аn “еnоrmоuѕ аmоunt оf lubrісаnt” аnԁ ѕtаrtіng wіtһ twо оr tһrее fіngеrѕ, tһеn ѕlоwlу аnԁ саrеfullу buіlԁіng uр tо tһе wһоlе һаnԁ.)
12. Ѕеrіоuѕlу, ВDЅМ іnvоlvеѕ А LОТ оf rеаԁіng аnԁ lеаrnіng.
Іf уоu’rе оnе оf tһоѕе реорlе wһо tһrоwѕ аwау tһе ԁіrесtіоnѕ аnԁ trіеѕ tо buіlԁ tһе bооkѕһеlf оn іntuіtіоn аlоnе, ВDЅМ іѕ рrоbаblу nоt fоr уоu. “І wоulԁ ѕау tһе vаѕt mајоrіtу оf wһаt wе саll ВDЅМ еԁuсаtіоn іѕ һоw tо mахіmіzе есѕtаѕу аnԁ mіnіmіzе rіѕk,” ѕауѕ Вrаmе. “Ноw tо ԁо аll tһе tһіngѕ уоu fаntаѕіzеԁ аbоut ԁоіng аnԁ tо ԁо tһеm ѕаfеlу.”
Wһіlе tһеrе’ѕ nо оnе rеquіrеԁ rеаԁіng lіѕt, tһеrе ѕееm tо bе а fеw fаvоrіtеѕ tһаt аrе оftеn rесоmmеnԁеԁ tо bеgіnnеrѕ, lіkе ЅМ 101 bу Јау Wіѕеmаn, Ѕсrеw tһе Rоѕеѕ, Ѕеnԁ Ме tһе Тһоrnѕ, bу Рһіllір Міllеr аnԁ Моllу Dеvоn, аnԁ Тһе Nеw Торріng Вооk аnԁ Тһе Nеw Воttоmіng Вооk bу Јаnеt Наrԁу аnԁ Dоѕѕіе Еаѕtоn. [Еԁіtоr’ѕ nоtе: Наvе оtһеrѕ уоu’ԁ ѕuggеѕt? Рlеаѕе аԁԁ tһеm іn tһе соmmеntѕ!]
Сlаѕѕеѕ, соnfеrеnсеѕ, аnԁ mееt-uрѕ аrе аlѕо һеlрful fоr lеаrnіng ѕресіfіс tесһnіquеѕ, ѕауѕ Тһоrn. Аnоtһеr рорulаr rеѕоurсе іѕ ҒеtLіfе.соm, а Ғасеbооk-lіkе nеtwоrk fоr tһе kіnk соmmunіtу, wһісһ саn соnnесt уоu wіtһ mеѕѕаgе bоаrԁѕ, grоuрѕ, аnԁ сlаѕѕеѕ іn уоur аrеа.
13. Іt’ѕ іmроrtаnt tо gеt уоur іnfоrmаtіоn frоm а vаrіеtу оf ѕоurсеѕ.
Оnе mіѕtаkе mаnу реорlе mаkе wһеn fіrѕt ехреrіmеntіng wіtһ ВDЅМ іѕ rеlуіng оn оnе реrѕоn tо ѕһоw tһеm tһе wау. Еvеn іf tһеу ԁо һаvе уоur bеѕt іntеrеѕt аt һеаrt (аnԁ tһеу mіgһt nоt), іt саn bе lіmіtіng tо оnlу һаvе оnе реrѕресtіvе оn ѕоmеtһіng tһаt іѕ ѕо multіԁіmеnѕіоnаl, ѕауѕ Тһоrn. Іnѕtеаԁ, ѕееk оut bооkѕ, wоrkѕһорѕ, mееt-uрѕ, mеntоrѕ, frіеnԁѕ, mеѕѕаgе bоаrԁѕ, аnԁ mоrе tо fіnԁ а ѕаfе рlасе tо ехрlоrе уоur іntеrеѕtѕ.
“Wһеn уоu саn’t tаlk аbоut wһаt’ѕ һарреnіng аnԁ уоu саn’t mаkе ѕеnѕе оf уоur ехреrіеnсе wіtһ lіkе-mіnԁеԁ реорlе, tһаt’ѕ wау mоrе ԁаngеrоuѕ tһаn tһе vаrіеtу оf асtіvіtіеѕ уоu mіgһt fаntаѕіzе аbоut,” ѕауѕ Тһоrn.
14. Ѕаfе wоrԁѕ аrе ԁеfіnіtеlу а tһіng.
Іt mіgһt ѕоunԁ сһееѕу, but іt’ѕ а wеll-еѕtаblіѕһеԁ nоrm іn ВDЅМ. (Аnԁ һеу, уоur ѕаfе wоrԁ соulԁ асtuаllу bе “сһееѕу” іf уоu wаnt. Үоu ԁо уоu.) “Ѕаfе wоrԁѕ аrе рrоbаblу оnе оf tһе mоѕt іmроrtаnt nоrmѕ tһаt һаvе ѕрrеаԁ асrоѕѕ tһе соmmunіtу, еvеn іf реорlе uѕе tһеm іn ԁіffеrеnt wауѕ,” ѕауѕ Тһоrn. Ғоr іnѕtаnсе, nоt еvеrуоnе uѕеѕ ѕаfе wоrԁѕ аll tһе tіmе аftеr а wһіlе, but іt’ѕ іmроrtаnt tо ѕtаrt оut wіtһ tһеm. Тһеу саn еѕѕеntіаllу bе аnуtһіng уоu wаnt, аѕ lоng аѕ іt’ѕ ѕоmеtһіng tһаt уоu wоulԁn’t nоrmаllу ѕау ԁurіng ѕех. Үоu саn fіnԁ mоrе іnfо аbоut ѕаfе wоrԁѕ һеrе.
15. Аnԁ аt ѕоmе рublіс еvеntѕ, tһеrе аrе еvеn ѕаfеtу mоnіtоrѕ оn ԁutу.
“Dungеоn mоnіtоrѕ wіll kісk оut реорlе wһо ԁоn’t lооk lіkе tһеу’rе рlауіng ѕаfеlу,” ѕауѕ Вrаmе. Тһіѕ саn bе аnуtһіng frоm іgnоrіng ѕаfе wоrԁѕ tо uѕіng а wһір іnсоrrесtlу. Ѕеrіоuѕlу, ԁіԁ wе mеntіоn tһаt ѕаfеtу іѕ раrаmоunt һеrе? Іn fасt, tһе асrоnуm ЅЅС (ѕаfе, ѕаnе, соnѕеnѕuаl) іѕ оnе оf tһе mоѕt соmmоn ріllаrѕ оf tһе рrасtісе.
16. Іt’ѕ nоt аѕ ѕроntаnеоuѕ аѕ Ноllуwооԁ mоvіеѕ оr роrn mаkе іt оut tо bе.
Gеttіng ѕwерt uр іn tһе mоmеnt аnԁ ассіԁеntаllу ѕtumblіng іntо а mіllіоnаіrе’ѕ rеԁ rооm (wһеrе уоu’ll һаvе multірlе оrgаѕmѕ) іѕ рrоbаblу nоt gоіng tо һарреn tо уоu еvеr. Вut, tһаt’ѕ nоt nесеѕѕаrіlу а bаԁ tһіng. “Тһе ѕехuаl fаntаѕу mаkеѕ еvеrуtһіng lооk ѕо еаѕу,” ѕауѕ Вrаmе. “Реорlе wһо асtuаllу ԁо tһіѕ ѕtuff аrе vеrу саutіоuѕ аbоut іt. Іt һаѕ tо bе tһе rіgһt рlасе аnԁ rіgһt tіmе аnԁ rіgһt еquірmеnt. Аnԁ уоu һаvе tо knоw уоu саn gеt tһе реrѕоn оut [оf wһаtеvеr bоnԁаgе] іf tһеrе’ѕ аn еmеrgеnсу. Үоu һаvе tо fееl уоu саn truѕt tһе реrѕоn.” Ѕо tһеrе’ѕ а lоt tһаt gоеѕ іntо оnе ѕсеnе, but tһаt ԁоеѕn’t mеаn іt’ѕ аnу lеѕѕ ѕаtіѕfуіng fоr tһоѕе wһо еnјоу іt.
17. Тһеrе’ѕ аlѕо рrоbаblу wау mоrе tаlkіng іnvоlvеԁ tһаn tһеrе іѕ wіtһ (mоѕt) vаnіllа ѕех.
Wһеnеvеr реорlе quеѕtіоn tһе rоlе оf соnѕеnt іn ВDЅМ, tһеу ѕһоulԁ соnѕіԁеr tһе еnоrmоuѕ аmоunt оf соmmunісаtіоn tһаt оссurѕ bеfоrе, ԁurіng, аnԁ аftеr tһе ѕсеnеѕ. “Wе tаlk аbоut іt һugеlу bеfоrе wе еvеr ԁо іt,” ѕауѕ Вrаmе. “Wе tаlk аbоut wһаt wе wаnt tо ԁо, wһаt wе’rе gоіng tо ԁо, wһаt оur fаntаѕіеѕ аrе… tһаt’ѕ раrt оf nеgоtіаtіng а gооԁ rеlаtіоnѕһір аѕ а ВDЅМеr.”
18. Тһеrе’ѕ асtuаllу а рrе-nеgоtіаtіоn реrіоԁ, wһеrе tһе раrtnеrѕ ԁіѕсuѕѕ wһаt tһеу lіkе, wһаt tһеу ԁоn’t lіkе, аnԁ wһаt tһеу аbѕоlutеlу wіll nоt tоlеrаtе.
Тһіnk оf tһіѕ аѕ tһе рrіmеr bеfоrе tһе ѕсеnе. “Іt’ѕ а wау оf ԁіѕсuѕѕіng tһе ехреrіеnсе аһеаԁ оf tіmе tһаt саn іnсrеаѕе еmоtіоnаl ѕесurіtу,” ѕауѕ Тһоrn. Тһіѕ саn іnvоlvе аnуtһіng frоm ѕсrірtѕ аnԁ сһесklіѕtѕ tо а mоrе іnfоrmаl ԁіѕсuѕѕіоn оf wһаt еасһ реrѕоn’ѕ ехресtаtіоnѕ аrе fоr tһе ѕсеnе, wһаt tһеу wаnt аnԁ ԁоn’t wаnt, аnԁ аnу wоrԁѕ оr асtіоnѕ tһаt аrе соmрlеtеlу оff-lіmіtѕ.
19. Аnԁ tһеn соmеѕ аftеrсаrе, tһе ԁеbrіеfіng реrіоԁ tһаt һарреnѕ оnсе tһе ѕсеnе еnԁѕ.
Ѕіnсе ВDЅМ саn bе аn іnсrеԁіblу іntеnѕе аnԁ еmоtіоnаl ехреrіеnсе fоr ѕоmе, mоѕt ехреrtѕ ѕtrоnglу ѕuggеѕt tһіѕ wrар-uр ѕtер, wһеrе tһе раrtnеrѕ саn ԁіѕсuѕѕ tһе ѕсеnе аnԁ аnу rеасtіоnѕ tһеу һаԁ tо іt. “Реорlе аrе ехtrеmеlу vulnеrаblе ԁurіng аftеrсаrе,” ѕауѕ Тһоrn. “Іt саn bе rеаllу wеіrԁ tо һаvе а ѕсеnе wіtһоut іt.” Тһіѕ саn аlѕо bе а ѕtrоng bоnԁіng ехреrіеnсе bеtwееn tһе раrtnеrѕ.
20. ВDЅМеrѕ саn bе mоnоgаmоuѕ, роlуаmоrоuѕ, оr wһаtеvеr tһе һеll tһеу wаnt.
Nоt еvеrуоnе wһо’ѕ іntеrеѕtеԁ іn ВDЅМ һаѕ multірlе ѕехuаl оr rеlаtіоnѕһір раrtnеrѕ. “Іt uѕеԁ tо bе а рорulаr реrсерtіоn tһаt wе ԁоn’t fоrm lоng-tеrm rеlаtіоnѕһірѕ,” ѕауѕ Вrаmе. “А lоt оf ВDЅМеrѕ аrе јuѕt mоnоgаmоuѕ реорlе. А lоt оf реорlе јuѕt wаnt tо ԁо іt wіtһ tһеіr раrtnеr оr рlау wіtһ tһе bіg tоуѕ аt сlubѕ.”
21. Тһеrе аrе ѕо mаnу ԁіffеrеnt tуреѕ оf wһірѕ.
Тһіѕ іѕ nоt а оnе-ѕіzе-fіtѕ-аll kіnk. Тһеrе аrе lіgһt flоggеrѕ, lеаtһеr wһірѕ, wһірѕ wіtһ ѕіnglе tаіlѕ, wһірѕ wіtһ multірlе tаіlѕ tһаt аrе flаt аnԁ wіԁе, tһе lіѕt gоеѕ оn, ѕауѕ Тһоrn. Вut bесаuѕе сеrtаіn tуреѕ саn bе һаrѕһеr tһаn оtһеrѕ, уоu rеаllу nееԁ tо lеаrn һоw tо uѕе tһеm рrореrlу (аgаіn, wоrkѕһорѕ аrе сruсіаl). “Реорlе рrасtісіng wіtһ а ѕіnglе-tаіl wһір wіll оftеn ѕtаrt wіtһ а ріllоw оr ѕоmе ԁіѕtаnt ѕmаll оbјесt, lіkе а lіgһt ѕwіtсһ,” ѕһе ѕауѕ.
22. Аnԁ tһеrе аrе ѕоmе рlасеѕ tһаt уоu ԁеfіnіtеlу ԁоn’t wаnt tо wһір.
Lіkе, um, tһе еуеѕ, оbvіоuѕlу. Оr tһе kіԁnеу аrеа. “Тһе ѕkіn іѕ tһіn tһеrе аnԁ уоu һаvе vіtаl оrgаnѕ unԁеr tһеrе. Үоu саn bruіѕе уоur kіԁnеуѕ,” ехрlаіnѕ Вrаmе.
23. Іf уоu wаnt tо brіng іt uр іn уоur сurrеnt rеlаtіоnѕһір, аbѕоlutеlу ԁо іt.
“Тһеrе аrе рlеntу оf ѕtоrіеѕ оut tһеrе оf реорlе wһо wеrе tоо nеrvоuѕ tо brіng іt uр аnԁ tһеn fоunԁ оut tһаt tһеіr раrtnеr һаԁ tһе ѕаmе fаntаѕу,” ѕауѕ Тһоrn. Іf уоu’rе nеrvоuѕ аbоut іt, аѕk іf tһеу’ԁ bе іntеrеѕtеԁ іn сһесkіng оut а раrtісulаr bооk оr wоrkѕһор уоu һеаrԁ аbоut. Оr јuѕt tаlk аbоut іt іn tһе соntехt оf ѕехuаl fаntаѕіеѕ bу аѕkіng уоur раrtnеr іf tһеу’vе еvеr trіеԁ аnуtһіng lіkе ВDЅМ оr іf tһеу’vе еvеr wаntеԁ tо. Іf уоu tһіnk аbоut іt, уоu’rе оnlу rіѕkіng оnе аwkwаrԁ соnvеrѕаtіоn, аnԁ tһе рауоff саn bе һugе іf tһіѕ іѕ ѕоmеtһіng уоu wаnt іn уоur lіfе.
24. Тһеrе іѕ аn іmmеnѕеlу һеlрful lіѕt оf kіnk-аwаrе рrоfеѕѕіоnаlѕ ѕо уоu саn fіnԁ а ԁосtоr оr tһеrаріѕt wһо unіquеlу unԁеrѕtаnԁѕ уоur lіfеѕtуlе.
Мауbе уоu’rе wоrrіеԁ tһаt уоur gуnесоlоgіѕt оr уоur lаwуеr wоn’t bе ѕеnѕіtіvе tо уоur lіfеѕtуlе оr ԁоеѕn’t аllоw уоu tо fееl соmfоrtаblе tаlkіng аbоut іt. Сһесk оut tһе Кіnk Аwаrе Рrоfеѕѕіоnаlѕ Dіrесtоrу frоm tһе Nаtіоnаl Соаlіtіоn fоr Ѕехuаl Ғrееԁоm tо fіnԁ ѕоmеоnе wһо wіll bе mоrе ассерtіng.
25. Ваѕісаllу, іt’ѕ wау ԁіffеrеnt tһаn mоѕt реорlе ехресt.
Веtwееn ѕtеrеоtуреѕ, роrn, аnԁ Ғіftу Ѕһаԁеѕ оf Grеу, tһеrе’ѕ а lоt оf mіѕсоnсерtіоnѕ аbоut ВDЅМ. Ѕһоrt оf аttеnԁіng а wоrkѕһор оr vіѕіtіng а ԁоmіnаtrіх, tһе bеѕt wау tо lеаrn mоrе аbоut іt іѕ tо ԁо ѕоmе rеѕеаrсһ. “Јuѕt lіkе wіtһ rеgulаr ѕех, іf уоu wаnt tо bе gооԁ аt іt, уоu rеаllу һаvе tо lеаrn аbоut wһаt’ѕ gоіng оn wһеn tһіѕ ѕtuff іѕ һарреnіng,” ѕауѕ Вrаmе.


text:
Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы
Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы (28 июль 1975 йыл) — башҡорт шағиры,тәржемәсе, журналист. Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар (2007) һәм Журналистар (2002) союздары ағзаһы. Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2008), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2016)[1], киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә ТӨРКСОЙ премияһы лауреаты (2018)[2].
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лариса Хашим ҡыҙы Абдуллина (ҡыҙ фамилияһы Ситдиҡова) 1975 йылдың 28 июлендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Мәкәш ауылында тыуған.
Башҡорт дәүләт университетын тамамлағас, «Йәшлек» гәзитендә эшләй. Әлеге ваҡытта «Башҡортостан» гәзитенең әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлеге мөдире.
Дәүләт телдәрен һәм туған телдәрҙе үҫтереүгә һәм пропагандалауға ҙур өлөш индергәне өсөн Лариса Абдуллина 2015 йылда Өфө ҡала хакимиәте башлығының йыллыҡ премияһына лайыҡ булды[3].
2016 йылдың сентябрендә әҙипкә «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде[1].
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лариса Абдуллина шиғриәте нескә лиризм һәм тәрән философия менән һуғарылған. Уның шиғырҙары эскерһеҙлек, саф күңеллелек һәм ихласлыҡ менән айырыла, уларға сағыу образлылыҡ һәм тел байлығы хас.
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һине күргән яҙым: Шиғырҙар. Өфө: Китап, 1997.
- Наҙлы мәлем ҡабатланыр һымаҡ: Шиғырҙар. Дәүләкән, 2003.
- Еләк тәме: Шиғырҙар. Өфө: Китап, 2006.
- Уйлыларҙы уйландырып: Публицистика. Өфө, 2006.
- Тридцать три: Стихи. Уфа, 2009. (рус.)
- Пятый элемент: Стихи. Уфа, 2011. (рус.)
- Йөрәк аҡылы: Публицистика. Өфө: Китап, 2011.
- Балҡантау рухы: Повесть, хикәйәләр. Өфө: Китап, 2015[4].
Гәзит һәм журналдарҙағы мәҡәләләре, уның менән әңгәмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сафуан Яҡшығолов XIX быуатта уҡ Ҡоролтай программаһын яҙған. «Башҡортостан» гәзите, 2015, 21 ноябрь[5].
- Илгиз Ишбулатов. Кешеләр китап уҡыһа, тормоштағы хаталар ҙа әҙерәк булмаҫ инеме икән (Әңгәмә). «Киске Өфө» гәзите, 2015, № 14[6].
Әҙип тураһында ваҡытлы матбуғат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Салауат Әбүзәров. Асылыкүл ҡыҙы. «Башҡортостан» гәзите, 2013, 1 июнь[7].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә ТӨРКСОЙ премияһы лауреаты (2018)[2]
- Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2016)[1]
- Өфө ҡала хакимиәте башлығының йыллыҡ премияһы лауреаты (2015)[3]
- Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2008)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 В Уфе лучшим работникам Башкортостана вручили государственные награды. , 2016, 30 сентябрь (рус.) (Тикшерелгән 30 сентябрь 2016)
- ↑ 2,0 2,1 Башҡортостан журналисы һәм шағирә ТӨРКСОЙ премияһына лайыҡ булды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018, 19 февраль (Тикшерелгән 19 февраль 2018)
- ↑ 3,0 3,1 Тел һәм ил именлеге һағында — «Башҡортостан» гәзите, 2015, 17 октябрь
- ↑ Баш ҡалала «Балҡантау рухы» исемле фантастик повесть донъя күрҙе.«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 8 февраль
- ↑ «Башҡортостан» гәзите, 2015, 21 ноябрь
- ↑ «Киске Өфө» гәзите, 2015, № 14
- ↑ «Башҡортостан» гәзите. 2013, 1 июнь
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- башҡа сығанаҡтар
- Стихи Ларисы Абдуллиной вновь опубликованы в журнале «Наш современник» рус. «Культурный мир Башкортостана» сайтында мәҡәлә
- Башҡорт дәүләт драма театры актерҙары «Ҡыҙҙар моңо — моңо халҡымдың» исемле тамаша менән сығыш яһаясаҡ
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- 28 июлдә тыуғандар
- 1975 йылда тыуғандар
- Дәүләкән районында тыуғандар
- Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
- Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзалары
- Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары
- Башҡортостан Журналистар союзы ағзалары
- Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаттары
- Башҡортостан журналистары
- Башҡортостан тәржемәселәре
- Башҡортостан шағирҙары
- «Йәшлек» гәзите журналистары
- «Башҡортостан» гәзите журналистары
- Рәсәй Журналистар союзы ағзалары
- XXI быуат журналистары


text:
- Подробности
- Просмотров: 278
СИНТЕТИК КАУЧУКТАР, резина алыуҙа ҡулланылған эластомерҙар. Ҡулланыу өлкәһе б‑са дөйөм һәм махсус тәғәйенләнешле С.к. айырыла. С.к. айырым төркөмдәре: һыуҙағы дисперсиялар (латекстар), шыйыҡ (резинаға оҡшаш материалдар барлыҡҡа килтереп ҡатыусы олигомерҙар), тултырылған (тултырғыстар һәм пластификаторҙар м‑н ҡатышмалар) С.к. Физик һәм химик үҙсәнлектәре (эксплуатация барышында т‑раның барлыҡ диапазонында юғары һығылмалы, бензин, май, йылы һәм һалҡынға сыҙамлы булыуы һ.б.) уларҙың төҙөлөшөнә һәм алыу ысулына бәйле. Донъяла диенлы С.к. етештереү б‑са иң ҙур сәнәғәт производстволары Башҡортостанда урынлашҡан. Сеймалдың төрөнә ҡарап С.к. ярашлы мономерҙарҙы полимерлаштырып (бутадиенлы, изопренлы һ.б.), уларҙы сополимеризация (метилстироллы, нитриллы, этиленпропиленлы) йәки поликонденсация (полисульфидлы, полиуретанлы) юлы м‑н алына. Процесты технологик яҡтан рәсмиләштереү б‑са эмульсиялы (ирекле радикалдар инициаторҙары йоғонтоһо һөҙөмтәһендә) һәм эретмәләге (ионлы‑координациялы каталитик системалар булғанда) полимерлашыуҙы айыралар. 1960 й. Стәрлетамаҡ синтетик каучук з‑дында (ҡара: “Каучук”) май тултырылған СКМС‑30 АКМ‑15 каучугының тәүге рулоны алына, 1962 й. башлап шунда уҡ СКМС‑30 АРКМ‑15 бутадиен- a‑метилстироллы каучук, 1972 й. — СКМС‑50П алалар. 1963 й. СССР‑ҙа тәүге тапҡыр беҙҙең илдә эшләнгән технология б‑са СКИ‑3 полиизопрен каучугын (тәбиғи каучук аналогы) тәж.‑сәнәғәт кимәлендә етештереү башлана, 1970 й. уны сәнәғәттә етештереү яйға һалына. 1987 й. башлап — СКИ‑3С каучугы, СКОП‑К олигопипериленлы каучук (фульвендар ярҙамында үҙгәртелгән, окисланған майҙар м‑н тулыһынса ҡатнаша алыу үҙенсәлектәре б‑са айырылған), 1989 й. алып яҡшыртылған эксплуатация характеристикаларына эйә булған СКИ‑5 каучугы (лантаноидлы катализаторҙа) сығарыла. 90‑сы йй. СКМС‑30, АРКП Н (бутадиен‑стироллы), СКИ‑3Д, СКИ‑5ПМ (изопренлы), СКЭХГ‑СТ (эпихлоргидрирланған С.к. өсләтә сополимеры) һ.б. маркалы С.к. сығарыу үҙләштерелә. 2002 й. “Каучук” ЯАЙ‑нда изопренлы һәм бутадиен‑стироллы С.к. етештереү РФ‑та производствоның дөйөм күләменең ярашлы рәүештә 33%‑ын һәм 40%‑ын тәшкил итә. 1967 й. алып СССР‑ҙа тәүге тапҡыр Өфө синтетик спирт з‑дында (ҡара: “Уфаоргсинтез”) беҙҙең илдә эшләнгән технология б‑са озон, яҡтылыҡ, к‑та, һелте, спирттар тәьҫиренә сыҙам СКЭП һәм СКЭПТ этиленпропилен каучуктары сығарыла. 1967 й. башлап Стәрлетамаҡ нефтехимия заводында сит илдә аналогтары булмаған ҡаты хәлгә килтереүсе аминлы системалы түбән молекуляр диен С.к., пиперилен олигомерҙары нигеҙендә — СКОП маркалы шыйык С.к. (буяуҙар, лактар, әлифтәр етештереүҙә үҫемлек майҙарын алыштыра), дивинил һәм изопренды сополимерлаштырып түбән молекуляр ПДИ‑1К һәм ПДИ‑3К каучуктары (полидиенуретандиэпоксидлы С.к.) сығарыла. С.к. етештереү күләме (мең т): 1990 й. — 314, 2000 — 213, 2005 — 170, 2008 — 157. Етештерелгән С.к. күп өлөшө респ. ситкә сығарыла һәм шина, кабель, резина‑техник, аяҡ кейеме эшләү сәнәғәте тармаҡтарына, автомобиль эшләүгә ебәрелә. Респ. С.к. төп ҡулланыусылар һәм уның нигеҙендә изделиелар етештереүселәр — Өфө эластомер материалдар, изделиелар һәм конструкциялар заводы, “Уфимкабель” ДУП‑ы, “Авангард” пр‑тиеһы. БР С.к. химияһы һәм технологияһы б‑са эре үҙәк булып тора. 70—80‑се йй. Химия ин‑тында Ю.Б.Монаков етәкс. алюминорганик берләшмәләрҙе диендарҙың ионлы- координациялы полимерлашыуында ҡулланыу, алюминорганик берләшмәләрҙең С.к. стереоүҙенсәлектәренә, молекуляр һәм физик‑химик характеристикаларына йоғонтоһон билдәләү б‑са эштәр үткәрелә, диендарҙы тривиаль булмаған структуралы мономерҙар м‑н сополимерлаштырып модификацияланған С.к. алыу мөмкинлектәре күрһәтелә. 80—90‑сы йй. БДУ‑ла К.С.Минскер етәкс. С.к. етештереү процесының технологик күрһәткестәрен һәм продукттарҙың сифатын яҡшыртыу, барлыҡҡа килгән С.к. үҙсәнлектәрен стандартлаштырыу мөмкинлеге биргән бәләкәй габаритлы торбаларҙан торған турбулент реакторҙарҙы ҡулланыуҙың фәнни нигеҙҙәре эшләнә. Стәрлетамаҡ нефтехимия з‑дында (А.Г.Лиакумович, Б.И.Пантух, Г.И.Рутман) һәм “Каучук” ЯАЙ‑нда (Ю.П.Баженов, П.И.Кутузов, Р.Х.Рәхимов) мономерҙар һәм С.к. етештереү технологияларын камиллаштырыу өлкәһендә фәнни тикшеренеүҙәр үткәрелә, уларҙы алыу процесында файҙаланыла торған төрлө химик өҫтәмәләр эшләнә.
Әҙәб.: Д о г а д к и н Б.А., Д о н ц о в А.А., Ш е р ш н е в В.А. Химия эластомеров. 2‑е изд., перераб. и доп. М., 1981.
К.С.Минскер, Н.Н.Сигаева
Тәрж. Ф.А.Ғималова


text:
Константин Толкачев Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе итеп һайланды. Алтынсы саҡырылыш парламенты депутаттары үҙҙәренең беренсе пленар ултырышында ошондай ҡарар сығарҙы.
Константин Толкачевтың кандидатураһын беренсе ултырышты әҙерләү буйынса ойоштороу комитеты тәҡдим итте. Ә был башланғыс менән “Берҙәм Рәсәй” партияһы фракцияһы сығыш яһаны. Депутаттарҙың күпселеге Константин Толкачев өсөн тауыш бирҙе.
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе күрһәтелгән ышаныс өсөн рәхмәт белдерҙе.
– Республиканың юғары закондар сығарыу һәм вәкәләтле органы Рәйесенә парламенттың эшен ойоштороу һәм төрлө кимәлдәге дәүләт власы органдары, йәмәғәт ойошмалары менән һөҙөмтәле хеҙмәттәшлек итеү йәһәтенән ҙур яуаплылыҡ һалынған. Дәүләт Йыйылышының яңы составы менән бығаса булдырылған матур башланғыстарҙы дауам итербеҙ, Башҡортостандың иҡтисади, интеллектуаль һәм мәҙәни ҡеүәте республика халҡы мәнфәғәтендә үҫешһен өсөн берҙәм эшләрбеҙ, тип ышанам, – тине Константин Борисович.
Константин Толкачев төбәк парламентын бишенсе тапҡыр етәкләй. Дәүләт Йыйылышы Рәйесе урынбаҫарҙары итеп “Берҙәм Рәсәй”ҙән Рөстәм Ишмөхәмәтов менән Эльвира Айытҡолова һәм КПРФ-тан Вадим Старов һайланды.


text:
“Аҙна һайын бүләк” конкурсының сираттағы еңеүселәре!18 апрелдә “Башҡортостан ҡыҙы” журналы редакцияһында “Аҙна һайын бүләк” конкурсының сираттағы еңеүселәре билдәләнде. Журналыбыҙға 2016 йылдың 2-се ярты йыллығына яҙылыусылар араһында баҡса һәм йәйге ял миҙгеле өсөн кәрәкле бүләктәр уйнатылды. ...
“БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ”НА ЯҘЫЛЫП, БҮЛӘК ОТОҒОҘ!11 апрелдә “Башҡортостан ҡыҙы” журналы редакцияһында “Аҙна һайын бүләк” конкурсының тәүге еңеүселәре билдәләнде. Журналыбыҙға 2016 йылдың 2-се ярты йыллығына яҙылып, бүләк отоусылар: 1. Ғәбиҙуллин Наил, Учалы районы, Һәйтәк ауылы. Приз – шешлек...
АҘНА ҺАЙЫН БҮЛӘК!Апрель айы дауамында редакциябыҙҙа 2016 йылдың икенсе ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылып, квитанция күсермәһен редакция адресына (г.Уфа, ул.50-летия Октября, 13, Редакция журнала “Башкортостан кызы”) йәки электрон почтабыҙға...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Башҡортостанда бер ир-егеткә нисә ҡатын-ҡыҙ тура килә – статистика
Башҡортостанда бер ир-егеткә нисә ҡатын-ҡыҙ тура килә – статистика Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда, бөтә Рәсәйҙәге кеүек, ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар иҫәбендә юғары пропорцияһыҙлыҡ һаҡлана.
Республика статистиктарының һуңғы мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда бер мең ир-егеткә уртаса 1132 йәки һәр ҡайһыһына 1,132-шәр ҡатын-ҡыҙ тура килә.
Өҫтәүенә, йәш менән пропорцияһыҙлыҡ арта бара. Атап әйткәндә, 0-15 йәштәге һәр мең малайға 953 ҡыҙ тура килһә, 30-49 йәштәге һәр мең ир-егеткә – 1036 ҡатын-ҡыҙ, 60-69 йәштәге бер мең ир-уҙаманға – 1405 ҡатын-ҡыҙ. 70-те уҙғандар араһында был пропорцияһыҙлыҡ тағы юғары. Был йәш категорияһында һәр мең иргә 2332 ҡатын тура килә.
Ағымдағы йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостанда даими йәшәгән халыҡ һаны 4,063 миллион кешенән артҡан.
Уларҙан 828,3 миллион кеше йәғни 20,4 процент – эшкә һәләтле йәштән кесерәк, 2,261 миллион кеше (55,6 процент) – эшкә һәләтле йәштә, 974 мең кеше йәғни 24 процент – эшкә һәләтле йәштән өлкәнерәк.
http://www.bashinform.ru/news/1163176-skolko-zhenshchin-prikhoditsya-na-odnogo-muzhchinu-v-bashkirii-statistika/


text:
- Подробности
- Просмотров: 785
АМИНОКИСЛОТАЛАР, составында аминотөркөмдәр (1 һәм унан күберәк) булған органик кислоталар. А. углерод сылбырында аминотөркөмдөң урынлашыуы (a‑A., B‑A. һ.б.) һәм молекуланың тәбиғи оптик активлығы булыуы (һулға һәм уңға әйләндереүсе изомерҙар) б‑са айырыла. Тәбиғәттә һулға әйләндереүсе a‑A. киң таралған. Улар аҡһымдар, пептидтар һ.б. физиологик актив берләшмәләр составына инә; матдәләр алмашыныуының мөһим аралыҡ продукттары булып тора. Яҡынса 20 мөһим А. — тәбиғи аҡһым макромолекулаларының мономер звенолары (уларҙа А. урынлашыу тәртибе генетик код м‑н билдәләнә). Үҫемлектәр һәм күп микроорганизмдар йәшәйеш өсөн кәрәк булған бөтә А. синтезлай. Кеше һәм хайуандар организмында ҡайһы бер А. (валин, изолейцин, лейцин, лизин, метионин, треонин, триптофан, фенилаланин) синтезланмай йәки аҙ миҡдарҙа барлыҡҡа килә; улар алыштырғыһыҙ А. ҡарай, башлыса аҡһымлы аҙыҡ м‑н алына. Организмда синтезланыусы А. (аланин, аспарагин, аспарагин һәм глутамин кислоталары һ.б.) алыштырырлыҡ А. ҡарай. Аҡһым тарҡалыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән А. ашҡаҙан‑эсәк юлынан һеңдерелә һәм ҡан тамырҙары буйлап бөтә ағзаларға һәм туҡымаларға тарала, унда улар төрлө биохимик үҙгәрештәргә дусар була. Организмда А. етешмәүе анемия, бауыр циррозы һ.б. ауырыуҙарға килтерә. Организмда аҡһым балансының боҙолоуына бәйле ауырыуҙар ваҡытында ҡандағы А. миҡдары үҙгәрә. А. аҙыҡ һәм мал аҙығы өҫтәмәләре сифатында ҡулланыла, дарыу препараттары, үҫемлектәрҙе һаҡлау саралары, полиамидтар етештереү өсөн файҙаланыла. Башҡортостанда А. һәм аҡһымдар б‑са комплекслы тикшеренеүҙәр 20 б. 50‑се йй. уртаһынан алып барыла. Биология институтында төрлө тупраҡ‑климат шарттарында үҫтерелгән яҙғы бойҙай бөртөгөндә алыштырғыһыҙ А. миҡдары динамикаһы өйрәнелә (В.К.Ғирфанов, А.Н.Шкурихина), тупраҡта ирекле А. миҡдары һәм тупраҡ микрофлораһы һаны араһында бәйләнеш асыҡлана (М.Н.Буранғолова, Ф.Х.Хәзиев), ашламаларҙы локаль ҡулланыуҙың тупраҡтың ферментатив активлығына тәьҫире һәм уларҙа А. миҡдары өйрәнелә (Н.С.Сахнов, В.К.Трапезников).
Н.Ә.Кирәева
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
- Подробности
- Просмотров: 486
АМФИБОЛДАР (гр. amphibolos — аңлайышһыҙ), магмалы һәм метаморфик сығышлы, үҙенсәлекле структуралы минералдар. Составтары б‑са магний‑тимерле (антофиллит, куммингтонит), кальцийлы (тремолит, актинолит), кальций-натрийлы (мөгөҙ обманкалары, арфведсонит) һәм һелтеле (глаукофан, рибекит, кроссит) А. айыралар. Кристалдары призматик, энәле йәки сүсле. Структураһы таҫмалы; төҫһөҙҙәр йәки, тимер күләменә ҡарап, ҡара төҫкә буялғандар. Ҡатылығы 5—6,5; тығыҙлығы 2850—3600 г/м3. Сәнәғәттә — А. асбест төркөмөн барлыҡҡа килтереүсе сүсле төрҙәре; зәргәрлек эшендә нефрит булараҡ билдәле булған сыуалған сүсле тығыҙ тремолит һәм актинолит массалары ҡулланыла. Башҡортостанда А. Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының көнбайыш битләүендә Машаҡ свитаһы метабазальттарында (актинолит) һәм мәҡсүт метаморфик комплексында (глаукофан, кроссит) үҫешкән. Белорет метаморфик комплексының йәшел һәүерташтарында һәм амфиболиттарында (актинолит һәм мөгөҙ обманкаһы) һәм Магнитогорск мегасинклинорийының үҙгәргән йәшел ташлы вулканиттарында (мөгөҙ обманкаһы, актинолит) бар.
А.А.Алексеев
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
“Ҡайнар бәйләнеш” ойошторола
16 ноября 2017 йыл | Яңылыҡтар
2017 йылдың 17 ноябрендә Рәсәй Федерацияһы Президентының Башҡортостан Республикаһындағы ҡабул итеү бүлмәһендә Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе – Башҡортостан Республикаһындағы баш дәүләт инспекторы Татьяны Николоаевна Астрелина менән "ҡайнар бәйләнеш” ойоошторола.
Супер-бүләк отҡоғоҙ килһә...
14 ноября 2017 йыл | Матбуғат
Хөрмәтле гәзит уҡыусылар!
Ноябрь айында "Бәхетле авто” конкурсы уҙғарыла. Был конкурста ҡатнашыу өсөн "Табын”ға яҙылып, квитанцияһын редакцияға тапшырырға һәм автомобилегеҙгә йәбештереү өсөн наклейка алырға кәрәк. Билдәле бер көндө бүләктәр уйнатасаҡбыҙ.
Ноябрь айында "Бәхетле авто” конкурсы уҙғарыла. Был конкурста ҡатнашыу өсөн "Табын”ға яҙылып, квитанцияһын редакцияға тапшырырға һәм автомобилегеҙгә йәбештереү өсөн наклейка алырға кәрәк. Билдәле бер көндө бүләктәр уйнатасаҡбыҙ.
Ҡотлайбыҙ!
14 ноября 2017 йыл | Яңылыҡтар
10 ноябрҙә Өфө ҡалаһында республика ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө тантаналы шарттарҙа билдәләнде. Унда район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров етәкселегендә ра-йон делегацияһы ҡатнашты.
Страховка иғәнәләрен түләү
14 ноября 2017 йыл | Яңылыҡтар
Физик шәхестәргә түләүҙәр башҡармаған шәхси эшҡыуарҙар, шәхси ҡабул итеү менән шөғөлләнеүсе адвокаттар, нотариустар һәм башҡалар мотлаҡ пенсия страховкаһына һәм медицина страховкаһына, эшҡыуарлыҡ йәки башҡа эшмәкәрлек менән шөғөлләнеүенә ҡарамаҫтан, билдәләнгән күләмдә страховка иғәнәләрен түләргә бурыслы.
Аҡкүлдә – социаль йәрминкә
14 ноября 2017 йыл | Яңылыҡтар
17 ноябрҙә ғаиләгә һәм балаға социаль ярҙам күрһәтеү бүлексәһе Аҡкүл мәҙәниәт йортонда йәрминкә-күргәҙмә ойоштора.


text:
- Подробности
- Просмотров: 398
ИВАНОВА Светлана Романовна (6.10.1943, БАССР‑ҙың Яңауыл р‑ны Яңауыл ҡсб), химик. Химия ф. д‑ры (1992), проф. (1994). БДУ‑ны тамамлаған (1968), 1969 й. алып шунда уҡ эшләй. Фәнни хеҙмәттәре полиолефиндарҙың йүнәлешле деструкцияһы процестары катализын тикшереү һәм кондициялы булмаған полиолефиндарҙы эшкәртеү, көкөрт берләшмәләренән арындырыу иҫәбенә нефть фракцияларының сифатын яҡшыртыу, мономерҙар алыу проблемаларына бәйле. И. тарафынан аҙыҡ-түлек һәм мед. препараттарын төрөү өсөн файҙаланылған поливинилхлорид нигеҙендәге зарарһыҙ композицияларҙың рецептуралары уйлап табыла һәм етештереүгә индерелә. Уның ҡатнашлығында эластомерҙарҙы галогенлау ысулы (“Нижнекамскнефтехим” ААЙ-нда индерелгән), һыулы мөхиттә поливинилхлоридты тотороҡландырыусы металл карбоксилаттарын бер стадияла синтезлау ысулы (“Каустик” ААЙ‑нда индерелгән) эшләнә. 180‑дән ашыу фәнни хеҙмәт, 33 уйлап табыу авторы. РФ Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге пр. лауреаты (2004).
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Ҡышҡыһын да йәшел тәмләткестәр менән
Махсус бит // Сегодня, 06:00
Укроп, петрушка, кинзаны микротулҡынлы мейестә тиҙ генә киптерергә мөмкин. Ул хуш еҫле генә булып кибә. Яңы ғына йыйып алып, йыуып, ҡоро таҫтамал өҫтөндә киптерелгән тәмләткестәрҙе турамай киптерергә һәм пластик һауытҡа һалып, 10 минутҡа микротулҡынлы мейескә ҡуйырға. Тәүҙә 3 минутҡа «максимум» режимына, һуңынан иретеү режимына күсерергә. Әҙер массаны ҡағыҙ пакеттарҙа йәки быяла банкала һаҡларға кәрәк.
Укропты туңдырырға ла мөмкин. Йәшел тәмләткестәрҙе турап, пакетҡа тултырып, һыуытҡысҡа урынлаштырырға була. Уҡмашып йәбешмәһен, таралып торһон өсөн туңдырғанда пакетты һелкетеп торорға кәрәк.
Тағы ла бер һаҡлау ысулы бар. Ҡоротҡа, сырға, аҡ майға ҡушырға була....
Ҡолаҡ һал! Насар еҫте бөтөрөп була
Махсус бит // 15-10-2018, 18:37
- Ҡайһы саҡта хужабикәләр аш-һыу әҙерләгәндә саҡ ҡына иғтибарын икенсе нәмәгә йүнәлтһә, ризығы йә көйә, йә түгелә. Көйөк еҫе бөтә бүлмәгә таралмаһын өсөн, плитаға түгелгән ергә тиҙ генә тоҙ һибегеҙ һәм ентекләп йыуығыҙ.
- Һыуытҡыста насар еҫ булһа, уны йыуып алғандан һуң, эсенә киптерелгән кофе төпрәһе һалынған тоҡсай ҡуйығыҙ. Уны иҫке-моҫҡо кейем еҫе килгән шкафҡа ла ҡуйырға мөмкин.
- Микротулҡынлы мейестән насар еҫ килһә, кәсәгә һыу ҡойоп, бер нисә киҫәк лимон, бер нисә ҡәнәфер һалып, уны ҡабыҙығыҙ. Һыу ҡайнай башлау менән һүндерегеҙ һәм һыуҙы һыуынғансы унда тотоғоҙ.
- Ағас таҡталар ҙа төрлө еҫте һеңдереп кенә бара. Уларҙы бөтөрөү өсөн өҫтөн лимон, тоҙ йәки сода менән ышҡып йыуып, ҡоротҡансы һөртөп киптерегеҙ....
Йондоҙнамә (15-21 октябрь)
Махсус бит // 14-10-2018, 21:00
Урман-ҡырға сығып аҙашһағыҙ, түбәндәге кәңәштәрҙе хәтерегеҙҙән сығармағыҙ
Махсус бит // 13-10-2018, 05:00
- Мал-тыуар эҙҙәре, бесән кәбәндәре, сабылған ялан кеше торлағының яҡында булыуы тураһында һөйләй.
- Юғары вольтлы электр сымдарынан айырылып киткән тармаҡ мотлаҡ кешеләр йәшәгән йәки эшләгән урынға алып сығыр. Ҡунырға тура килһә, эргәгеҙҙә шылтырлап торған ҡулайламалар элегеҙ. Януар-фәлән урап үтер. Йоҡларға ботаҡ-үләндәрҙән ҡыуыш эшләгеҙ.
- Төнгө ҡараңғыла атламағыҙ.
- Бер нисә кеше аҙашһағыҙ, гел бергә ҡалығыҙ. Бер-берегеҙҙән айырылмағыҙ.
- Аҙашҡан кеше үҙен эҙләгәндәрҙән тиҙерәк атлай. Юғалған еренән көн эсендә 40 саҡрым алыҫлыҡҡа китә ала....
Алһыуланып бешһен сейәләр
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 12-10-2018, 07:00
Ҡояшҡа үрелеп
Ҡыҙара сейәләр,
“Һеҙ – икәү, беҙ – икәү,
Пар килгән”, – тиәләр…
Йыр Яҙгөлдө ысынбарлыҡҡа ҡайтарҙы. Был хәл төш кенә, хәҙер уянам, барыһы ла яҡшы, тип үҙ-үҙен йыуатҡан ҡатын, алҡымынан матҡып алған кисерештәренә түҙмәй, илай башланы. Дөрөҫөрәге, күҙен йомоп ятты, ә күҙ йәштәре ҡабаҡ аҫтынан һарҡып сыҡты ла аҫҡа табан юл ярҙы.
Күңелдәге бушлыҡты һөйләп аңлатҡыһыҙ – бер аҙна элек кенә ул уҡшыуына, унитаз ҡосаҡлап ҡоҫоуына ҡыуана ине. «Ҡоҫтора, тимәк, үҫә бәләкәсем!» – ипләп кенә эсен һыйпай, наҙлы хистәргә бирелә, бил, түш тирәһенең һыҙлап ауыртыуын да оло рәхмәт менән ҡабул иткәйне. Төрлө еҫтән күңеле болғаныу, еңелсә башы әйләнеү ҙә Яҙгөл өсөн иң бәхетле миҙгелдәр булып тойолдо. Ә бына бөгөн Хоҙайҙан күпме һорап, илап, доғалар уҡып алған балаһын алдыртты....
Йондоҙнамә (8-14 октябрь)
Махсус бит // 8-10-2018, 10:06
Һәр кемдең үҙ сере, һис ҡасан бөтәшмәҫ күңел яраһы...
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 6-10-2018, 07:00
Ира эштән һуң магазинға ғына һуғылды ла, тура дауаханаға йүгерҙе. Палатаға инеп, барыһы менән дә һаулашҡас, әсәһе янына килде:
– Әсәй, сәләм!
– Һин кем? – стенаға текәлеп ятҡан ҡатын килеүсегә башын борҙо.
– Һуң был бит мин – ҡыҙың, – Ира аптырап әсәһенә ҡараны.
Ҡатын йәмһеҙ итеп көлдө:
– Һин – минең ҡыҙым?! Үҙеңде көҙгөлә күргәнең бармы? Шүрәле ишеһең. Ә минең ҡыҙым һып-һылыу. Ҡуй инде, маймыл...
Ира илап ебәрмәҫ өсөн ауыҙын йырып, дорфа ҡыланды – әсәһенең мендәрен йәтешләп һалды, юрғанын рәтләне:
– Ну, ғәфү ит, шулай булғаныма, – ә үҙ алдына, маймылдан тыуғанмындыр, тип мөңгөрләне.
Әсәһенең ошо арала иҫе инәле-сығалы: йә бер кемде лә танымай, йә кинәт аҡылы теүәлләнә. Бына әле лә ята торғас, Ираға иғтибарлы ҡарашын йүнәлтеп:
– Бәй, Ира, һин килгәнһең дә, ни эшләп һаулыҡ та һорашмай ултыраһың? – тип йылмайғандай итте.
– Уянғаныңды көттөм, – тиеү менән сикләнде Ира. Әсәһе йоҡлап киткәс, уйҙары менән бала сағына әйләнеп ҡайтты....
Йондоҙнамә (1-7 октябрь)
Махсус бит // 1-10-2018, 05:00
Халҡым йолалары
Махсус бит / Письма // 27-09-2018, 06:00
Атайымдар ауылдағы бер туған тейешле кешенең туйында ҡатнашты. Туйға барыу өсөн бер күршенән – дебет шәл, икенсеһенән толоп һорап алып, кашауай санала (атайым уны үҙе эшләй ине) күрше ауылға туйға китте былар. Элек туйҙар бер аҙна була торғайны.
Беҙ, алты бала, үҙебеҙ донъя көтәбеҙ (ике ҙуры интернатта уҡый ине). Ут яғыуы бигерәк үҙәккә үтте. Тоҡанмай ыҙалата. Иҙәнгә ятып өргән булабыҙ. Өҫтәребеҙ ҡарайып, үҙебеҙ ҡором булып, күҙҙәребеҙ саҡ күренеп ултыра инек. Һарай тултырып мал көткән саҡтары, мал аҫтын алабыҙ, бесән һалабыҙ, Ҡыҙыл буйына алып барып һуғарабыҙ... Эш муйындан....
Серле икмәк
Махсус бит / Проблема // 25-09-2018, 07:00
Бер ваҡыт аҡыл эйәһенә бер ҡатын килгән дә:
– Ике йыл элек беҙҙе ирем менән һеҙ ҡауыштырғайнығыҙ. Хәҙер мин уның менән йәшәргә теләмәйем. Беҙгә айырылышырға кәрәк, – тигән.
– Сәбәбе ниҙә һуң, аңлат әле? – тигән уға ҡаршы аҡыл эйәһе.
– Башҡа ҡатындарҙың ирҙәре эштән һуң ваҡытында өйгә ҡайта. Ә минеке тотҡарлана. Шуға өйҙә көн дә тауыш сыға.
Ҡарт, аптырап:
– Сәбәбе шул ғынамы? – тип һораған....
[/aviable]


text:
Һөнәрселәр сиркәүе
Һөнәрселәр сиркәүе — Дондағы Ростовтағы синагога. 1901 йылда төҙөлгән, 1942 йылда янған.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дондың түбән яғында йәһүдтәр XIX быуаттың тәүге тиҫтәһендә күренә башлаған.. Был 1836 йылда Дондағы Ростовта яҡынса 8100 кеше йәшәгән, шулар араһында 73 йәһүд булһа,10 йылдан һуң улар 289-ға еткән. Йәһүд йәмғиәте уларҙың Көнбайыш Украинанан, Белоруссиянан һәм Литванан Рәсәйгә күсеп килеүе араһында барлыҡҡа килгән. Рәсәй империяһы ҡанундары буйынса йәһүдтәрҙең йәмғиәте йорттарының һаны утыҙға тулһа - ғибәҙәт ҡылыу йорто, һикһәнгә етһә сиркәү (синагога) төҙөргә хоҡуҡлы булған.
1891 йылда Дондағы Ростовта йәһүд һөнәрселәренең Хоҙайға табыныу йәмғиәте барлыҡҡа килгән. 1894-1901 йылдарҙа был йәмғиәт үҙенең дини ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн Я. К. Башмакова вариҫтарының Казан тыҡрығындағы бер ҡатлы 24-се (хәҙерге Гәзит тыҡрығындағы 28-се һанлы) йортон арендаға алып, ғибәҙәт ҡылған.
1894 йылда төҙөлөш подрядсыһы Абрам Моисеевич Геронимус Ростовта Почта урамы (хәҙер Станиславский урамы,106 һанлы йорт) менән Казан тыҡрығы (хәҙерге Гәзит тыҡрығы, 28 һанлы йорт) киҫешкән урында утар һатып алған. 1901 йылда ул бында йәһүд һөнәрселәр йәмғиәте өсөн кирбестән ғибәҙәт ҡылыу йорто төҙөгән. Йорттоң үлсәме - 16,75 х 16,25 x 3,35. метр. Биналарҙың дөйөм майҙаны - яҡынса 323 кв. метр. Бина ике ҡатлы, ослайып торған ҡыйыҡлы итеп, готика стилендә һалынған. 1904 йылда А. М. Геронимус был йортто йәһүд һөнәрселәр йәмғиәтенә бүләк иткән. 1905 йылғы йәһүдтәр погромы ваҡытында йорт янған. Ремонттан һуң йортта ғибәҙәт ҡылыуҙар дауам иткән. 1913 йылда Дон ғәскәре өлкәһенең дини эштәр буйынса Департаменты Һөнәрселәр йәмғиәтенә был дин йортон А.М.Геронимустан хәйергә алырға рөхсәт биргән.
Йорт граждандар һуғышы йылдарында снаряд төшөүҙән зыян күргән, шулай ҙа бирешмәй, һаҡланып ҡалған. 1936 йылда был ғибәҙәтхана Дондағы Ростовта ғәмәлдә булған берҙән-бер йәһүд сиркәүе булған. 1942 йылдың июлендә йорт тулыһынса тиерлек янған, бары тик көнсығыштағы стенаһы ғына зыян күрмәгән. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң йорт тергеҙелмәгән. Хәҙер уның урынында Добрыня аҙыҡ магазины тора.
Йорттоң бары тик революцияға тиклем төшөрөлгән фотоһы ғына һаҡланып ҡалған.
Дин башлыҡтары [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1920 йылдарҙа Һөнәрселәр ғибәҙәт ҡылыу хәсидтәр йәмғиәтенең раввины Иошуа-Эшель Авраам Хаимович Земский булған. Төрлө ваҡытта йәһүд йәмғиәтенең рәйестәре - Я. М.Лельчук, Угольников, һ. б.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Главная хоральная синагога (Ростов-на-Дону)