text:
Беҙ шат һезгә барлыҡ тапшырырға яңы етәксе һ. б. WordPress плагин релиз. Был Роллинг-релиз, ул үҙ эсенә алмай, әллә ниндәй ҙур үҙгәрештәр йәки нәмә тора, был артыҡ новаторский. Шуға күрә беҙ ябай йөрөргә changelog һәм аңлатып биреү, яңалыклары.
- Беҙ импортировать бер ни тиклем яҡшыртыу ябай HTML-документ, ул хеҙмәт итә өсөн нигеҙ етәксе һ. б. парса яңы сығарыу фаворского, түгел, бик күп бында яңалыклары
- Рөхсәт ителә урынлаштырыу пост/биттәре тел менән, ябай ғына кеүек ҡыры Select. Был яңы функция, нисек, ни өсөн һуң эшкәртелергә минең һуңғы добавления tp_language Мета был посттар ҡул менән яңыртты, әммә был бер ҙә процессы еңелләштереү, һәм был, шулай уҡ, инанысы күсерергә тел шаблон буйынса индерелгән, шулай булғас, функцияһы ысынлап та ла эшләйәсәк.
- Кисергә тураһында ҡайһы бер шарттарына, улар алмайбыз төнәтергә һәм Ҡулланыусы, һис шикһеҙ, мотлаҡ хәбәрҙар булырға,. Хәҙерге ваҡытта ике бар хәле, беҙ кистә тураһында, булып торған кешеләр яһалған күбеһе етәксе һ. б. ярҙам мәсьәләләре Дата. Тәүге осорҙа беҙ кистә етмәү тураһында хәтер, һәм беҙ призыва кешеләр өҫтәү өсөн уларҙың лимиты хәтер PHP (йәки переключаться өсөн яҡшы ғына хостинг). Икенсе юл ҡуймау уңайынан булмау APC йәки шундай уҡ мөмкин булған йәшерергә ҡырҡа етештереүсәнлеге (күптән түгел, выключатель яҡшыраҡ хостинг!). Иҫкәртеү һау-сәләмәт булырға мөмкин удалены, ажау на ҙур булмаған символы " х " һәм яғынан, ул буласаҡ тип гарантия бирә, Һеҙ генә күрерһең был иҫкәртеү менән киләсәктә.
- Иғландары урып-йыйыу анонимно statisics ризалығы менән улланыусының. Зинһар өсөн, зинһар, рөхсәт итегез безгә ҡайһы бер мәғлүмәттәр йыйырға! беҙ бик теләйбез, суета статистика әллә ниндәй, нисек беҙ был белем 1 миллионлаған сайттар һәм переводе миллион биттән секундына!
- Исправлено ҡайһы бер незначительный иҫкәртеү, хәбәр итеү улар тураһында хәбәр иттеләр кулланыусылар. Күберәк буласаҡ һеҙҙең журналдар буласаҡ заты һуң уйындан алыу бүлеге етәксе һ. б.!


c: text/html

text:
Газета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Страница 6
“Йәшлек” менән булырға бер ҡасан да һуң түгел
Гәзиткә яҙылыу // 17-01-2014, 11:34
Ҡәҙерле гәзит уҡыусылар! Ошо юлдарҙы уҡыйһығыҙ икән, тимәк, һеҙ беҙҙең тоғро дуҫыбыҙ. “Йәшлек”кә яҙылғандарға ысын күңелдән рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Алдағы ярты йылда һәм, әлбиттә, унан һуңғы бихисап йылдарҙа ла бергә ҡалырға яҙһын.
Ә кемдәр әлеге ярты йыллыҡҡа яҙылып өлгөрмәгән, шуларға тағы ла бер мөмкинлек бүләк итәбеҙ – әгәр ҙә гәзитебеҙгә ғинуарҙың 20-һенә тиклем яҙылһағыҙ, ул һеҙгә февраль башынан килә башлар....
Ә кемдәр әлеге ярты йыллыҡҡа яҙылып өлгөрмәгән, шуларға тағы ла бер мөмкинлек бүләк итәбеҙ – әгәр ҙә гәзитебеҙгә ғинуарҙың 20-һенә тиклем яҙылһағыҙ, ул һеҙгә февраль башынан килә башлар....
“Йәшлек”кә яҙылдыҡ,тип ҡыуандырыусылар күп әле
Гәзиткә яҙылыу // 13-12-2013, 04:37
Матбуғат баҫмаларына киләһе йылдың беренсе ярты йыллығына яҙылыу кампанияһы тамамланыуға табан бара. Почтанан алған мәғлүмәттәргә күҙ һалһаҡ, “Йәшлек”те бығаса ла алдырып уҡыусы дуҫтарыбыҙҙың күбеһе беҙгә тоғро ҡалған. Уларға “Афарин!” тибеҙ. Тап һеҙгә өндәшәбеҙ, дуҫтар, үҙегеҙ яҙылғас, күршеләрегеҙҙең дә, туған-таныштарығыҙҙың да иҫенә төшөрөгөҙ: гәзиттә уларға ҡыҙыҡлы, файҙалы мәғлүмәттәр мотлаҡ буласаҡ, әйҙә, яҙылһындар. Кешене әйҙүкләү, яҡшы нәмәләргә өндәү, саҡырыу – беҙҙең халыҡта борондан килгән йола....
Хөрмәтле көләкәс дуҫтарыбыҙ!
Гәзиткә яҙылыу // 13-12-2013, 04:09
Иң ауыр замандарҙа ла уйын-көлкө кешенең юлдашы булған, ауырлыҡтарҙы, ҡайғыларҙы еңергә ярҙам иткән. Шаян йырҙар, көләмәстәр тыуған, төрттөргөс таҡмаҡтар таралған; киске йыйындар, табындар уйын-көлкөһөҙ үтмәгән. Бала тыуып, бер нисә көн үткәс тә йылмая башлай. Әйтерһең дә ул, мин донъяға илап тыуһам да, шат йәшәргә килдем, тигәнде ошо йылмайыу аша аңлатырға теләй. Тимәк, йылмайыу-көлөү беҙгә Хоҙай бүләге. Дөрөҫ, тормош гел ҡыуаныстарҙан ғына тормай. Әммә ҡайғы-хәсрәттәрҙе таратырға әлеге лә баяғы йылмайыу-көлөү бар. Беҙҙең үткер телле, шаян һүҙле авторҙарыбыҙ, йәғни республикаға киң билдәле сатириктарыбыҙ һәм юмористарыбыҙ тап ана шул тормошто күңеллерәк итеү, кешеләрҙе рухи сафландырыу, йәмғиәтебеҙҙе камилыраҡ итеү өсөн тырыша ла инде. Төрлө төбәктәрҙә йәшәүсе, “Һәнәк” журналын даими алдырыусы уҡыусыларыбыҙ ижадына ла мул урын бирәбеҙ. Улар өсөн махсус рубрикаларыбыҙ бар....
Үтек кәрәкме, әллә һыуытҡысмы?
Гәзиткә яҙылыу // 6-12-2013, 13:48
Һүҙ көрәштерергә яратмайым. Юҡ икән – юҡ, эйе икән – эйе. Шуға ла түбәндә яҙғандарымды, нимәлер иҫбат итергә йыйына был, тип ҡабул итә күрмәгеҙ. Минең маҡсат бер генә – фекеремде еткереү, ҡалғанын һәр кем үҙ зауығынан сығып хәл итер.
Һуңғы ваҡытта беҙҙең йәмғиәт, интернет яҡшыраҡмы, әллә инде гәзит кеүек мәғлүмәт сығанағымы, тип “тәрән уйлана” башланы. Юҡ, ҡулланыусылар ғына түгел, бәғзе бер журналистар үҙҙәре лә ошо айҡанлы бәхәстәр ойоштороп ала. Миңә ҡалһа, был, үтек яҡшыраҡмы, әллә һыуытҡысмы, тип баш ватыуға тиң....
Һуңғы ваҡытта беҙҙең йәмғиәт, интернет яҡшыраҡмы, әллә инде гәзит кеүек мәғлүмәт сығанағымы, тип “тәрән уйлана” башланы. Юҡ, ҡулланыусылар ғына түгел, бәғзе бер журналистар үҙҙәре лә ошо айҡанлы бәхәстәр ойоштороп ала. Миңә ҡалһа, был, үтек яҡшыраҡмы, әллә һыуытҡысмы, тип баш ватыуға тиң....
Кистәрегеҙ “Йәшлек” менән үтһен
Гәзиткә яҙылыу // 22-11-2013, 17:07
Бер саҡ дуҫтар йыйылышҡан. Оҙаҡ күрешмәгәс, һөйләшер һүҙҙәре лә, уртаҡлашыр яңылыҡтары ла йыйылып киткән икән. Тик ниндәй генә темаға һүҙ башланмаһын, эш аҡсаға, матди байлыҡҡа бара ла төртөлә, ти. Үҫкән саҡтарында иң тәүге сиратҡа рухиәтте, илһөйәр-телһөйәрлекте ҡуйырға вәғәҙәләшкән был төркөм үҙҙәренең ни тиклем үҙгәргәненә аптыраған. Бик кәйефтәре төшкән был хәлгә. Былай барһа, беҙ бик тиҙ ҡартайырбыҙ, тип, улар күп йылдар элек бирешкән анттарын иҫтәренә төшөргән һәм шуны яңыртып, йышыраҡ осрашырға һүҙ ҡуйышҡан....
«Йәшлек»тең тоғро дуҫтарына ғына
Гәзиткә яҙылыу // 1-11-2013, 14:38
Гәзитебеҙ менән дуҫлығын йылдар буйына өҙмәгән уҡыусыларыбыҙ быйыл үткәргән «Йәшлек»- фараз» конкурсында үҙенең бүләктәрен алып ҡыуанды инде. Улар менән һеҙҙе гәзит биттәрендә лә таныштырып барҙыҡ.
2014 йылдың тәүге яртыһында ла баҫмабыҙҙы алдырыусыларға, «Йәшлек»- фараз» конкурсында ҡатнашып еңеүселәргә шәп бүләктәр әҙерләнек. Һеҙгә тиҙерәк почтаға барып, «Йәшлек» гәзитенә яҙылырға ла, түбәндәге купонда тәҡдим ителгән буш шаҡмаҡтарға биш һанды − «Йәшлек»кә икенсе ярты йыллыҡҡа күпме кеше яҙыласағын фаразлап, тулыһынса исем-шәрифегеҙҙе, адресығыҙҙы, телефон һандарын асыҡ итеп тултырып яҙып, гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияғыҙҙың күсермәһен ҡушып, купонды редакцияға ебәрергә генә кәрәк....
2014 йылдың тәүге яртыһында ла баҫмабыҙҙы алдырыусыларға, «Йәшлек»- фараз» конкурсында ҡатнашып еңеүселәргә шәп бүләктәр әҙерләнек. Һеҙгә тиҙерәк почтаға барып, «Йәшлек» гәзитенә яҙылырға ла, түбәндәге купонда тәҡдим ителгән буш шаҡмаҡтарға биш һанды − «Йәшлек»кә икенсе ярты йыллыҡҡа күпме кеше яҙыласағын фаразлап, тулыһынса исем-шәрифегеҙҙе, адресығыҙҙы, телефон һандарын асыҡ итеп тултырып яҙып, гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияғыҙҙың күсермәһен ҡушып, купонды редакцияға ебәрергә генә кәрәк....
Ҡайҙа “Йәшлек”те күп алдыралар – шунда яңы почтальон көтөгөҙ!
Гәзиткә яҙылыу // 25-10-2013, 12:15
“Йәшлек” бүләк иткән гармун “Байыҡ”тың гала-концертында ҡатнашасаҡ!
“Альберт ағай Буранғолдан сыҡҡан тинеләр, хәҙер килеп етер”, – шулай тип Амангилде почта бүлексәһе начальнигы Гөлйөҙөм Кирәева беҙҙе, почтальондарҙы, тынысландырҙы. Хәйер, бер мин генә, беренсе тапҡыр почтаға “эшкә сыҡҡас”, ҡуҡанлап, үҙемә урын таба алмай ултырам, ә Илүзә Бикҡужина, Хәлисә Төхбәтова, Рәмилә Рәхимова ҡыштыр-ҡыштыр килеп үҙ эштәре менән була – газ һәм электр уты өсөн квитанцияларҙы бүлешә. Был яуаплы эшкә мине ҡыҫтырмайҙар, йә бутап ҡуйыр ҙа, аҙаҡ осона сығыуы бер бәлә булыр, тиҙәрҙер инде. Шулай ҙа йә Гөлйөҙөмдө, йә гәзит таратыусыларҙы эшенән айырып, тегеһен-быныһын һорашам....
“Альберт ағай Буранғолдан сыҡҡан тинеләр, хәҙер килеп етер”, – шулай тип Амангилде почта бүлексәһе начальнигы Гөлйөҙөм Кирәева беҙҙе, почтальондарҙы, тынысландырҙы. Хәйер, бер мин генә, беренсе тапҡыр почтаға “эшкә сыҡҡас”, ҡуҡанлап, үҙемә урын таба алмай ултырам, ә Илүзә Бикҡужина, Хәлисә Төхбәтова, Рәмилә Рәхимова ҡыштыр-ҡыштыр килеп үҙ эштәре менән була – газ һәм электр уты өсөн квитанцияларҙы бүлешә. Был яуаплы эшкә мине ҡыҫтырмайҙар, йә бутап ҡуйыр ҙа, аҙаҡ осона сығыуы бер бәлә булыр, тиҙәрҙер инде. Шулай ҙа йә Гөлйөҙөмдө, йә гәзит таратыусыларҙы эшенән айырып, тегеһен-быныһын һорашам....
Мәшәҡәттәр бөтмәҫ, “Йәшлек”кә яҙылып өлгөрөгөҙ!
Гәзиткә яҙылыу // 4-06-2013, 14:21
Зиһенем яҡты «Йәшлек» менән!
Гәзиткә яҙылыу // 28-05-2013, 12:28
Зиһенем яҡты икән,
Йәшәү дәртем яна икән −
Айырылаһым юҡ «Йәшлек»тән!
Сөнки унда ишетәмен
Республикам,
Халҡым − тын алышын,...
Йәшәү дәртем яна икән −
Айырылаһым юҡ «Йәшлек»тән!
Сөнки унда ишетәмен
Республикам,
Халҡым − тын алышын,...
«78 йәштә Өфөнө тәүгә күрҙем, «Йәшлек»кә рәхмәт», –
Гәзиткә яҙылыу // 28-05-2013, 12:26
ти еңеүсебеҙ Вәғиз Оморҙаҡов
«Йәшлек»-фараз» конкурсы еңеүсеһе − Әбйәлил районының Буранғол ауылынан Вәғиз Оморҙаҡовты бүләген алырға телевидениеға саҡырырға тейеш инек. Әммә билдәле сәбәптәр арҡаһында килеп сыҡманы. Беҙҙең өсөн уның бүләк алыу маҡсаты менән үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр Өфөгә килеүе яңылыҡ булһа, Матбуғат йортона аяҡ баҫып, шәхсән үҙенең ҡулына термопотты тапшырыуыбыҙҙы оло мәртәбәгә һананыҡ. Гәзитебеҙҙе ғүмере буйына алдырып уҡыған, тырыш хеҙмәте менән районында абруй ҡаҙанған, өлгөлө ғаилә башлығы булған тоғро дуҫтарыбыҙҙың инселәгән бүләктәребеҙҙе отоуы күңелгә икеләтә ҡыуаныс өҫтәй....
«Йәшлек»-фараз» конкурсы еңеүсеһе − Әбйәлил районының Буранғол ауылынан Вәғиз Оморҙаҡовты бүләген алырға телевидениеға саҡырырға тейеш инек. Әммә билдәле сәбәптәр арҡаһында килеп сыҡманы. Беҙҙең өсөн уның бүләк алыу маҡсаты менән үҙ ғүмерендә тәүге тапҡыр Өфөгә килеүе яңылыҡ булһа, Матбуғат йортона аяҡ баҫып, шәхсән үҙенең ҡулына термопотты тапшырыуыбыҙҙы оло мәртәбәгә һананыҡ. Гәзитебеҙҙе ғүмере буйына алдырып уҡыған, тырыш хеҙмәте менән районында абруй ҡаҙанған, өлгөлө ғаилә башлығы булған тоғро дуҫтарыбыҙҙың инселәгән бүләктәребеҙҙе отоуы күңелгә икеләтә ҡыуаныс өҫтәй....

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 336
ҠЫҘЫҠҺЫНЫУ БУЙЫНСА КЛУБТАР, һәүәҫкәрҙәр берекмәләре, фәнни, нәфис, спорт һ.б. ҡыҙыҡһыныуҙарға бәйле аралашыу өсөн йыйылған кешеләрҙе берләштергән клуб ойошмалары. 20 б. 70— 80-се йй. Башҡортостанда художество һәм сәнғәт ғилеме йүнәлешендәге Ҡ.б.к. (шиғриәт, музыка, кино яратыусылар һ.б. клубтары) киң таралыу ала. Орджоникидзе С. исемендәге мәҙәниәт һарайында — шиғриәт һөйөүселәр клубы (етәксеһе В.А.Ольте), “УЗЭМИК”тың мәҙәниәт һәм техника һарайында, “Синтетик Каучук” мәҙәниәт һарайында үҙешмәкәр йыр клубтары һ.б. эшләй. Дискоклубтар, ш. иҫ. “Синтетик Каучук” мәҙәниәт һарайында “Мелотрон” (етәксеһе А.В.Марухин) клубы, асыла, уларҙа тематик (билдәле музыканттарҙың, комп., рәссамдарҙың ижадына арналған), патриотик (Бөйөк Ватан һуғышына арналған) программалар булдырыла. Мәләүез ҡ. “Шәкәрсе” мәҙәниәт һарайының дискоклубы (етәксеһе — БАССР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре В.Б.Кудин) йәштәрҙең ял үҙәгенә әйләнә. Ижт.‑сәйәси профилдәге Ҡ.б.к. араһында тыуған яҡты өйрәнеүселәр берекмәләре, интернациональ дуҫлыҡ, революцион, хәрби һәм хеҙмәт даны клубтары айырыуса таралыу ала. Химиктар мәҙәниәт һарайы эргәһендәге интернациональ дуҫлыҡ клубы сит ил делегациялары м‑н осрашыуҙар, йәрминкәләр һәм дуҫлыҡ кисәләре ойоштора.
Ошо уҡ осорҙа мәҙәниәт йорттары һәм һарайҙары (ҡара: Мәҙәният учреждениелары) эргәһендә Б.В. һуғышы һәм хеҙмәт ветерандары клубтары барлыҡҡа килә: Химиктар мәҙәниәт һарайы эргәһендә “Фронт әхирәттәре” (рәйесе В.И.Смирнова) клубы һ.б. Бында уҡ мәктәп уҡыусыларын хәрби- патриотик тәрбиәләү б‑са буласаҡ командирҙар мәктәбе эшен башлай, уның нигеҙендә хәрби дан музейы булдырыла. Һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары клубтары хор коллективтарын һ.б. ойоштороуға булышлыҡ итә: Химиктар мәҙәниәт һарайында (етәксеһе — БР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре Г.В.Хомич), “Сода”ның мәҙәниәт һарайында (етәксеһе — БР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре Н.М.Ғабдрахманова), “УЗЭМИК” тың мәҙәниәт һәм техника һарайында (етәксеһе Н.Л.Мальцева), “Мотор эшләүсе” мәҙәниәт һарайында (етәксеһе — БР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре Л.И.Богатырёва) һ.б. 20 б. 80‑се йй. ял көнө клубтары киң үҫеш ала. “Мотор эшләүсе” мәҙәниәт һарайында 30 йылдан ашыу кактус үҫтереүселәр клубы (етәксеһе З.А.Коковина) эшләй.
Шулай уҡ нумизматтар, туристар, филофонистар, шахматсылар һ.б. клубтары (“УЗЭМИК”тың мәҙәниәт һәм техника һарайы эргәһендәге М.В.Соколова етәкс. хайуандарҙы һөйөүселәр клубы, Комаров В.М. исемендәге балалар ижады һарайы эргәһендәге А.П.Чулкина етәкс. туристар клубы һ.б.) эшләп килә. Рационализаторҙар һәм уйлап табыусылар берекмәләре үҫеш ала. Күп ойошмаларҙа йәш белгестәр клубтары эшләй.
С.Д.Фазылова
Тәрж. Р.Р.Абдрахманов


text:
Донъя көткәндә һәр минуттың ҡәҙерен белеп, яҡын-тирәләге кешеләргә, тәбиғәткә йышыраҡ күҙ һалып, мохтаждарға ярҙам итеү – һәр кемдең бурысы. Быйылғы Ирекмәндәр йылында был айырыуса мөһим. Улар үҙҙәренең сафына бик күп йәштәрҙе йәлеп итә. Ысын күңелдән башҡарылған эш йөрәккә барып етә.
Баш ҡалалағы Ҡасим Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт интернат-гимназияһының китапханаһында үткән сара Рәсәйҙә иғлан ителгән ошо Ирекмәндәр йылына арналды. VI «А», VI «Б», VII «А» синыфтары уҡыусылары йыл эмблемаһы, кем ул ирекмән, улар ниндәй эш башҡара кеүек һорауҙарға яуап алды. «Ирекмән булыу өсөн ниндәй булырға?», «Мин – ирекмән» уйындарында ҡатнашып, үҙҙәренең уй-фекерҙәрен дә белдерҙеләр.
Бәләкәй генә башҡарылған изге эш һәр ваҡыт оло эшкә килтерә. Бына ошо ҡағиҙәне иҫкә төшөрөп, уҡыусылар «Китапханаға китап бүләк ит!» акцияһын ойоштороп, унда әүҙем ҡатнашырға теләк белдерҙе.
Венера БИЛАЛОВА, китапханасы.
Өфө ҡалаһы.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Бөрйән районында булды
Фото:
24 мартта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Бөрйән районында булды, районды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса кәңәшмә үткәрҙе.
Яңы Собханғол ауылында төбәк башлығы урындағы мәктәп торошона баһа бирҙе. 1966 йылда төҙөлгән бина ныҡ иҫкергән һәм ул капиталь ремонт талап итә. Рөстәм Хәмитов уҡытыу бүлмәләрендә булды һәм уҡытыусылар менән аралашты. Республика Президенты уҡыусыларҙың уңыштары хаҡында ҡыҙыҡһынды һәм яңы бина төҙөү мөмкинлектәрен тикшерҙе. Мәктәптә Яңы Собханғол һәм Иҫке Мөсәт ауылдарынан 82 бала белем ала.
Бөрйән районында Рөстәм Хәмитов шулай уҡ «Морат туғайы» туристик ял йортонда булды, ул Шүлгәнташ мәмерйәһенән өс километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Был хаҡта Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Ял базаһы ике йыл элек төҙөлә башлаған, әммә финанс мәсьәләһе арҡаһында 2011 йылда төҙөлөш эштәре туҡтатылған. Йәмғеһе 37 миллион һум тотонолған, төҙөлөштө тамамлау өсөн йәнә 40 миллион һум аҡса кәрәк. Ял итеү базаһы 92 урынға иҫәпләнгән. Рөстәм Хәмитов туристик комплексты артабан үҫтереү мәсьәләһен үҙ контроле аҫтына алды. Башҡортостан Хөкүмәте бойороғо менән «Морат туғайы» кемпингы Бөрйән районы муниципалитеты ҡарамағында иҫәпләнә.
Бынан тыш, Иҫке Собханғол ауылында Президент «Бөрйәнлеспром» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшмәкәрлеге менән танышты. Фабрика ағас әҙерләү һәм мебель эшләү өсөн материалдар етештереү менән шөғөлләнә. Рөстәм Хәмитов предприятиеның финанс хәле менән ҡыҙыҡһынды. Һуңғы иҡтисади күрһәткестәр буйынса, рентабеллек әлегә бер процент тәшкил итә. Предприятие етәкселеге етештереү күләмдәрен арттырыу һәм яңы ҡорамалдар һатып алыу иҫәбенә балансты яҡшыртырға планлаштыра.
Рөстәм Хәмитовтың Бөрйән районын социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса сығышының стенограммаһы менән Башҡортостан Президентының рәсми сайтында танышырға була.


text:
24 майҙа «Башинформ»да «Урал моңо – 2012» фестиваленә арналған матбуғат конференцияһы үткәрелә
24 — 26 майҙа Өфөлә төрки йәштәренең XVI «Урал моңо-2012» халыҡ-ара музыкаль конкурс-фестивале үтәсәк. Йола буйынса йыр марафонында Ҡабарҙы-Балҡарҙан, Дағстандан, Ҡаҙағстандан, Башҡортостан, Хакасия, Тува, Алтай, Татарстан, Ҡырғыҙстан, Төркмәнстан, Саха (Якутия), Сыуашстан, Төркиәнән, Үзбәкстандан һәм Ҡарасәй-Черкес Республикаһынан йырсылар һәм ижади коллективтар ҡатнаша.
24 майҙа «Башинформ» агентлығында ойоштороусылар, жюри ағзалары һәм фестиваль конкурсанттары ҡатнашлығындағы матбуғат конференцияһы үткәрелә. Атап әйткәндә, журналистарҙың һорауҙарына БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Рәис улы Алтынбаев, Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директоры Байрас Вәли улы Ишбирҙин, шулай уҡ жюри ағзалары: жюри рәйесе - композитор, Ш.Бабич исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Урал Мирас улы Иҙелбаев, Әхмәт Байтурсынов исемендәге Костанай дәүләт университетының «Өнер» студияһы музыкаль етәксеһе Азамат Кабжалелулы Моҡатов, Рәсәй Федерацияһы йәштәр сәйәсәте өлкәһенең почетлы хеҙмәткәре, Тува Республикаһының Бейеү спорты федерацияһы президенты Кызыл Калдар-оолович Куулар, Дағстандың Дәүләт хоры артисткаһы Фатима Явгайтар ҡыҙы Нурлыбаева яуап бирәсәк.
Матбуғат конференцияһы 15.00-дә башлана.


text:
Мәләүез районында ҡаҙ өмәләре тамамландыФото: В. Фадеева
Мәләүез районында ҡаҙ өмәләре тамамланды
Мәләүез районында ҡаҙ өмәләре тамамландыФото: В. Фадеева
Республиканың Мәләүез районы ауыл биләмәләрендә «Ҡаҙ өмәһе» халыҡ байрамы үтте. Иң һуңғыһы Боһорман ауылында ирле-ҡатынлы Фәиз һәм Флүрә Бикташевтар ғаиләһе йортонда үтте. Быйыл улар 25 баш ҡаҙ, шул тиклем үк өйрәк һәм тауыҡ үҫтергән. Ҙур хужалыҡта шулай уҡ эре мал да бар.
Байрамда ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, Әбет ауылы биләмәһе башлығы Муса Уразбәхтин, ҡаҙ өмәһе – ауылдарҙа иң яратҡан байрамдарҙың береһе, ул байлыҡты һәм милли мәҙәниәт үҙенсәлеген күрһәтә, тип билдәләп китте. Бөгөн күпселек ауыл халҡы ҡаҙ үрсетеп, ҡош-ҡорт ите әҙерләүҙе йолаға ярашлы ысын байрамға әүерелдерә. Ҡаҙ итен ғаиләлә ҡалдыралар, балаларға һәм туғандарға күстәнәс итеп бирәләр. Бынан тыш, ҡаҙ яҡшы килем дә килтерә – баҙарҙа уны тиҙ арала һатып алалар, айырыуса яңы йыл байрамдары алдынан.
Бикташевтар сценарийҙы алдан ентекле уйлаған. Улар байрамды ата-әсәйҙәре кеүек ойошторған. Бында Фәиз Фәтих улының әсәһе – Ғәлимә Нәғим ҡыҙы уларға ҙур ярҙам күрһәткән. Ҡаҙ йолҡҡан ваҡытта халыҡ йырҙары башҡарылды. Өлкән кешеләр йәштәрҙе нисек дөрөҫ эшләргә, мендәрҙәрҙе йомшаҡ йөн менән тултырырға, ҡаҙ итенән тәмле ашамлыҡтар әҙерләргә өйрәтте, һалҡын тейгәндә ҡаҙ майы менән дауалау серҙәрен аңлатты.
Ҡаҙҙарҙы боҙло һыуҙа йыуыу итте тәмлерәк һәм һутлыраҡ итә, тип иҫәпләнә, шуға күрә ҡаҙҙың эсен алғандан һуң өмәлә ҡатнашыусылар Нөгөш йылғаһына китте. Быуала ҡаҙҙарҙы ентекле «сайҡағандан» һуң, һыуыҡтан биттәре алһыуланған дәртле өмәселәр, ҡулбаштарына көйәнтәләрен һалып, киренән хужа йортона юлланды, уларҙы гармунсылар таҡмаҡтар һәм йырҙар менән оҙатып барҙы.
Байрам кискә тиклем дауам итте. Ҡатнашыусылар өсөн конкурстар һәм уйындар ойошторолдо. Артабан бөтәһе лә өҫтәл артына йыйылды, унда уларҙы ҡаҙ итенән тәмле ризыҡтар, милли аш-һыу көттө, тип хәбәр итте Мәләүез районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Юлиә Мырҙабулатова.
Башҡортостанда ҡаҙ үрсетеү менән шәхси ярҙамсы хужалыҡтар ғына түгел, ә крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы ойошмалары ла шөғөлләнеүен билдәләп үтергә кәрәк. БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 2013 йылдың туғыҙ айында республика ауыл хужалығы предприятиелары тарафынан барлығы 150 мең баш ҡаҙ һатылған һәм 600 тонна ҡаҙ ите етештерелгән.


text:
23-01-2013, 16:10 / Социаль ѳлкә
Бала күңеле быяла...
Азат бѳгѳн бик уйсан кеүек, бала күңелен ниҙер борсой, тигән ауыр уйҙар менән ҡайтырға сыҡты тәрбиәсе. Ә Азат, һәр кѳндәгесә, түҙемһеҙлек менән ѳйҙәренә ашыҡты, күрше апайҙың уны баҡсанан алыуы тиктән түгеллеген аңлай ул. Бына ул ѳйҙә. Үҙе сисенде, аяҡ кейемдәрен урынына ҡуйҙы. Әсәһенең итеге тора, ә атаһыныҡы юҡ. Тѳпкә үтте. Әсәһе карауатта ята, күҙҙәре йомоҡ, йоҡлайҙыр, күрәһең. Ул ипләп кенә әсәһе эргәһенә сүгәләне. “Ҡайттыңмы, улым?” - тип хәлһеҙ генә тауыш менән ѳндәште әсә. Азат уның ауырып киткәнен шунда уҡ аңланы. Аш бүлмәһенә сығып һыу ҡайнатты, ғәзиз кешеһенә сәй эсерҙе. Малайға...


text:
«Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» республика марафонында 305 мең һумдан ашыу аҡса йыйылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда «Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» хәйриә марафоны барышында 305 856 һум аҡса йыйылды. Милләт сәләмәтлеге лигаһы фондынан башланғыс алған акция 9 майҙа тамамлана.
Марафон Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына ярҙам күрһәтеү өсөн республика халҡының, учреждение һәм предприятиеларҙың, урындағы үҙидаралыҡ органдары һәм йәмәғәт ойошмаларының көстәрен берләштерергә саҡыра. Барыһы ла изге эшкә үҙ өлөшөн индерә ала.
Социаль проект сиктәрендә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн аҡса йыйыу ойошторолған. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, бөгөнгө көндә хәйриә марафоны иҫәбенә — 273 590 һум, SMS-каналға 32 266 һум аҡса күскән. Йыйылған аҡсаға ветерандарға һыу таҙартыу өсөн күсермәле фильтрҙар һатып алына. Әлегә һуғышта ҡатнашыусыларға ғына ярҙам күрһәтеү планлаштырыла, республика ҡала-райондарында уларҙың һаны — 4834 кеше.
Хәйриә марафонында ҡатнашырға теләүселәр ике ысул менән аҡса күсерә ала. Милләт сәләмәтлеге лигаһы Хәйриә фонды иҫәбенә:
БАШҠОРТОСТАН БҮЛЕКСӘҺЕ № 8598 Өфө ҡалаһы
БИК 04807360130101810300000000601
Сч. № ИНН 0274990078
КПП 027401001
Сч. № 40703810206000008918
БРБФ ЛЗН
Түләүҙең тәғәйенләнеше — «Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» марафоны буйынса хәйриә иғәнәләре».
Бынан тыш, 3443 һандарына ПОБЕДА һүҙен яҙып смс-хәбәр ебәрергә мөмкин. Хаҡы — 50 һум. Оператор сумманы ҡабул итһен өсөн түләүҙе раҫларға кәрәк.


text:
10 сентябрь Темәс ауылы “Атайсал” клубы ағзалары эстафета альбомын ҡабул итте. 10 кешенән торған Сосновка ауылы делегацияһын мәктәп алдында йыр-бейеү менән ҡаршы алдылар. Төп сара мәктәп уҡыусылары, “Атайсал”, “Ағинәйҙәр” клубы ағзалары , уҡытыусылар ҡатнашлығында үтте. 1812 йылғы Ватан һуғышының 200 йыллығына арналған йөкмәткеле , мәғлүмәтле сығыштарҙы тарих уҡытыусылары Мусин Юлай Исмәғил улы, Ғүмәров Илнур Мөхәммәт улы, “Атайсал” клубы рәйесе Вәлиев Сәлимйән Ғәлләм улы , “Атайсал” клубы ағзалары Якупов Ришат Әҙеһәм улы һәм Ғәлимова Ләлә Әсҡәт ҡыҙы яһанылар. “Ағинәйҙәр” клубы ағзаһы Салихова Шәмсинур “Ерән ҡашҡа” йырының тарихы менән таныштырҙы һәм йырлап ишеттерҙе. Мәктәп уҡыусыһы Ахунйәнова Нәркәс “Ҡаһым түрә” йырын, 8 синыф уҡыусылары “Любизар” йырын бик оҫта башҡарҙылар. 1812 йылғы Ватан һуғышын сағылдырған китаптар менән модель китапхана хеҙмәткәрҙәре Салихова Венера Владислав ҡыҙы таныштырҙы. Сосновкалар ҙа буш килмәгән, фольклор төркөмө Темәстәргә таҡмаҡтарын, “Ағинәйҙәр” клубы ағзаһы Мәхмүтова Р. “Шәл бәйләнем” бейеүен бүләк итте.
Мәғариф ветераны З. Х. Ҡаһарманова Сосновка ауылы тарихы, арҙаҡлы кешеләре тураһындағы сығышы бик ҡыҙыҡлы һәм фәһемле булды. Темәс ауылы “Атайсал” клубы рәйесе Вәлиев С.Г. Сосновкаларға иҫтәлеккә бүләк тапшырҙы.
Артабан ҡунаҡтар өсөн экскурсия ойошторолдо. Тау башына менеп Темәстең тарихи урындары менән танышыу, музейҙа булыу онотолмаҫ иҫтәлектәр ҡалдырҙы.
Йомғаҡлау Темәс модель китапханаһында ойошторолдо. Баймаҡ “Атайсал” клубы рәйесе Баймурзин Ғ.С. эстафетаның әһәмиәте тураһында әйтеп китте, Баймаҡ биләмә -ара китапханаһының баш библиографы Йәнтурина Р.Ә. Башҡортостандың Почетлы краеведы Ә.З. Сәйғәфәровтың “Илһөйәр, ғәййәр яҡташтарыбыҙ” исемле китабы менән таныштырҙы.


text:
Быйыл билдәләнгән Тарих һәм 1812 йылғы Ватан һуғышының 200 йыллығына Баймаҡ район үҙәк китапханаһы ойошторған “Хәтерләйбеҙ, баш эйәбеҙ” эстафетаһы яҙ айҙарында Баймаҡ - Йомаш маршруты менән башланып китте. “Атайсал тип янған йөрәктәр” һәм “Ағинәйҙәр” клубтары райондың төрлө ауылдарында осрашып, 1812 йылғы Ватан һуғышының тарихы тураһында һөйләне, батырҙарҙың исемдәрен асыҡланы, эстафета альбомы тултырҙы.
Ниһайәт, сентябрь айында Темәстәр Ниғәмәт ауылына бай йөкмәткеле сығыш-концерттар менән килеп ҡайтҡандан һуң, урындағы “Атайсал”һәм “Ағинәйҙәр ” клубтары ағзалары Ирәндектең арьяғында урынлашҡан Төркмән ауылына юл алдыҡ. Ауыл хаҡимиәте башлығы М. С.Солтанғазин , “Атайсал”, “Ағинәйҙәр” клубтары рәйестәре, мәҙәниәт,китапхана хеҙмәткәрҙәре ихлас ҡаршы алды. Мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана, балалар баҡсаһы ,дауахана менән танышҡандан һуң, беҙ данлыҡлы ҡурайсы, актер Ғата Сөләймановтың музейында булдыҡ. Музей директоры Ф.Ишморатов мәшһүр яҡташыбыҙ һәм экспонаттар тураһында мауыҡтырғыс итеп һөйләне. Туғажман тауында урынлашҡан Ҡурай һәйкәлен күреү – сәйәхәтебеҙҙең иң күркәм өлөшө булды. Данлыҡлы Ирәндек буйы ҡурайсыларының вариҫтары – Рәмил һәм Рәил Хәсәновтар, Сабырйән Байназаров оло кинәнес һәм ғорурлыҡ менән халыҡ көйҙәрен уйнап ишеттерҙе. Рәмил Хәсәнов башҡорт ҡурайына арнап ижад иткән шиғырын уҡып ишеттерҙе. Осрашыуҙың икенсе өлөшө мәктәптә дауам итте. Урындағы “Атайсал” клубы рәйесе М.Гайсин, “Ағинәйҙәр” М.Ғәипҡолова, З.Ишморатова , тарих уҡытыусыһы Б.Ишморатов сығыштары уҡыусыларҙың йыр-бейеүҙәрен үрелеп барҙы. Сараны оҫта алып барҙы Зилә Ғилманова.Ниғәмәттәр ҙә буш ҡул менән килмәгән. Хәсәновтарҙың йыр, ҡурай моңдары, Г.Кейекбаева етәкләгән “Һаҡмар һандуғастары” вокал ансамбленең, Г.Ғәббәсованың, Үрге Яйыҡбай ағинәйҙәренең йырҙарын, Г.Рахманғолованың бейеүен Төркмәндәр алҡыштарға күмде. Осрашыуҙың иң яуаплы өлөшө эстафета альбомын тапшырған саҡта районыбыҙҙың абруйлы аҡһаҡалы,район башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, Башҡортостандың маҡтаулы тыуған яҡты өйрәнеүсеһе Ә.З.Сәйғафаровтың сығыш яһауы булды. Хаҡимиәт башлығы М.С.Солтанғазин Ниғәмәттәргә иҫтәлеккә бүләк тапшырҙы.
Баймаҡ районының иң төпкөл ауылдарының береһе Төркмәндән Ниғәмәттәр дәртләнеп рухи көс алып байып ҡайтты. Эстафета дауам итә. Тарихыбыҙҙы онотмайыҡ, киләсәк быуынға түкмәй-сәсмәй тапшырайыҡ. Беҙҙең киләсәк быуынға аманатыбыҙ шул булыр.
Баймаҡ үҙәк китапханаһы хеҙмәткәре С.Иҙелбаева


text:
Газета "Йәшлек" » Медиа » Йырлы тәбрикләү – иң ҙур бүләк
Йырлы тәбрикләү – иң ҙур бүләк
Йылы һүҙ – йән аҙығы, ти халыҡ. Ысынлап та, күңел дәрҙе үҫтереп, тормошҡа дәрт өҫтәп ебәреү өсөн кешегә бер йылы һүҙ етә… Сөнки бер-береңә ҡарата ихлас мөнәсәбәт – тормоштоң төп нигеҙе. Тағы ла кешегә ғүмер итеү өсөн, һыу-һауанан, уттан-ерҙән ҡала, иң кәрәкле рухи аҙыҡтарҙың береһе – моң. Ошоно яҡшы аңлаусыларҙы туплаған «Юлдаш» радиоһы көн һайын иң ҡәҙерле кешеләрегеҙҙе тыуған көндәре айҡанлы һүҙ һәм моң ярҙамында тәбрикләй. Музыкаль ҡотлауҙар программаһы көндөҙгө сәғәт 2-нән 3-кә тиклем башҡорт телендә, көндөҙгө сәғәт дүрттән 6-ға тиклем татар телендә эфирға сыға. Заказдар бер ай алдан ҡабул ителә. Өфө халҡы һәм баш ҡала ҡунаҡтары ҡотлауҙы Телеүҙәккә килеп тапшыра ала. Хаттар бүлеге эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске сәғәт 5-се яртыға тиклем тәнәфесһеҙ эшләй.
Район-ҡалаларҙа, күрше өлкәләр ҙә йәшәүселәрҙең һорауы буйынса ҡотлау хатын, банк бүлексәләре аша иҫәпкә тейешле сумманы күсереп, электрон почтаға ебәрергә була. Ҡотлау биреү тәртибен һәм реквизиттарҙы беҙҙең рәсми сайтта yuldashfm.ru адресы буйынса һәм радионың «Бәйләнештә» селтәрендәге төркөмөндә лә ҡарай алаһығыҙ. Заказ эшләү өсөн ҡотлаған кешегеҙ тураһында тулы мәғлүмәтле хат талап ителә.Уның тыуып үҫкән, йәшәгән ере, эшләгән урыны, ғаилә хәле, яратҡан шөғөлдәре, шәхси һыҙаттары тураһында мәғлүмәт яҙыуығыҙ һорала. Һеҙҙең хат нигеҙендә мөхәррирҙәр ҡотлауға йылы һүҙҙәр һәм изге теләктәр өҫтәп тыңлаусы күңеленә еткерә. Исем-шәрифтәрҙе, ауыл-ҡасаба атамаларын баҫма хәрефтәр менән яҙыуығыҙ һорала. Ҡотлауҙы ниндәй көнгә, ниндәй телдә тапшырыуығыҙҙы ла мотлаҡ күрһәтергә кәрәк. Элемтә өсөн телефонығыҙҙы ла яҙырға онотмағыҙ. Эфирҙа йырҙар ҡабатланмаһын өсөн, заказ биреүсе кешегә ҡағылған төп талаптарҙың береһе – йырҙың ике-өс вариантта булыуы. Беҙҙең реквизиттарға үҙегеҙгә уңайлы банк бүлексәһендә йә онлайн тәртиптә аҡса күсереп, хатты компьютерҙа баҫтырып йә иһә ҡулдан аңлайышлы яҙып, квитанция күсермәһе менән бергә ебәреү мотлаҡ. Электрон почтаның адресы: radioufa2013@yandex.ru. Ҡотлау хаҡы – 700 һум, диск менән 750 һум.
Байрамдар уртаҡ булһын!
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Инновацион инфраструктура үҫеш программалары федераль конкурсында еңеүселәр бюджеттан ярҙам аласаҡ
Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы бәләкәй инновацион эшҡыуарлыҡҡа, юғары һөнәри белем биреү учреждениеларына ярҙам күрһәтеүҙе иҫәпкә алып, инновацион инфраструктура үҫеш программалары асыҡ конкурсының икенсе сиратын иғлан итте.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, белем биреү учреждениеларының инновацион инфраструктураһы үҫешенә — конкурста еңеүселәргә ярҙам смета буйынса бюджеттан бүленгән аҡсалата йәки 1 йылдан 2 йылға тиклем субсидия биреп күрһәтелә.
Заявкалар 29 июлгә тиклем тапшырылырға тейеш.
Тулыраҡ мәғлүмәт киләһе адрес буйынса: http://mon.gov.ru/work/konk/8648/


text:
Баш ҡала пенсионерҙарына бушлай төрлө хеҙмәттәр күрһәтеләсәк
Өфөлә 1 һәм 2 октябрҙә, «Ғүмерҙең алтын мәле» проекты сиктәрендә, ололар өсөн бер нисә сара үткәреләсәк, уларға төрлө хеҙмәттәр күрһәтеләсәк. Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, «Аркада» идара итеү компанияһы, социаль сәйәсәт менеджерҙары ассоциацияһы һәм «Уфанет» асыҡ акционерҙар йәмғиәте сараны башлап ебәреүсе булып сығыш яһай.
Шулай итеп, алдағы ял көндәрендә «Өфө» универмагы бинаһында 11-ҙән 16 сәғәткә тиклем ололар юристарҙан, шулай уҡ федераль һәм республика министрлыҡтары һәм ведомстволары вәкилдәренән консультация аласаҡ. Урында уҡ пенсионерҙарға бушлай флюорография үтеү, ҡан баҫымын үлсәү һәм электрокардиограмма эшләү мөмкинлеге биреләсәк. Бынан тыш 10-сы һөнәрселек лицейының уҡыу-эксперименталь оҫтаханаһы уҡытыусылары һәм уҡыусылары өлкәндәргә парикмахер хеҙмәттәрен күрһәтәсәк.
Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова хәбәр итеүенсә, «Уфанет» компанияһы башланғысы менән универмаг бинаһында пенсионерҙар интернетта эшләү серҙәренә лә төшөнә аласаҡ.
Шундай уҡ саралар Башҡортостан баш ҡалаһының Калинин районында Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфөләге филиалы бинаһында ойоштороласаҡ, тип өҫтәне Ленара Иванова.
1-15 октябрҙә «Өфө» универмагы» сауҙа комплексы магазиндары пенсионерҙарға ташламалар тәҡдим итәсәк. Бынан тыш 1 һәм 2 октябрҙә, Халыҡ ара ололар көнө айҡанлы, Өфөнөң ҡайһы бер магазиндарында һәм дарыуханаларында был категория граждандары өсөн шулай уҡ ташламалар буласаҡ.


text:
Башҡортостанда орлоҡ фонды 99 процентҡа тулыланған
Башҡортостандың орлоҡ фонды тулыланып бөттө тиерлек, тип хәбәр иттеләр республиканың Ауыл хужалығы министрлығында. 19 октябргә аграрийҙар 289 мең тонна орлоҡ һалған. Планға ҡарата был 99%. Алты райондан тыш, республиканың бөтә хужалыҡтары ла яҙғы сәсеүгә орлоҡ запасы әҙер. Дүрт районда – Әлшәйҙә, Благовещенда, Илеш һәм Стәрлетамаҡта орлоҡ һалыу буйынса план арттырып үтәлгән.
Игендең республика страховка фондына 33 мең тонна һалынған, был 75 процентты тәшкил итә. 33 районда план үтәлгән. Иң күп иген Стәрлетамаҡ һәм Шаран райондары предприятиеларында – 1,7 һәм 1,8 мең тонна.
Бер үк ваҡытта күсмә фонд та тулылана. Унда әле 76 мең тонна орлоҡ тупланған, йәғни планлаштырылғандың 88 проценты.


text:
Республика Хөкүмәте Социнвестбанкты һауыҡтырыу тәҡдиме менән сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Республика Хөкүмәте Социнвестбанкты һауыҡтырыу тәҡдиме менән сығыш яһаны
Республика Хөкүмәте Социнвестбанкты һауыҡтырыу тәҡдиме менән сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан Хөкүмәте Үҙәк банктың етәкселегенә Социнвестбанкты һауыҡтырыу тураһында үтенес менән мөрәжәғәт итте. Хөкүмәт сайтында хәбәр ителеүенсә, был банктың төбәктәге социаль әһәмиәтен иҫәпкә алып һәм кредит ойошмаһын республиканың финанс баҙарында һаҡлап ҡалыу маҡсатында эшләнә.
Кисә Рәсәй банкы Социнвестбанк ваҡытлы хакимиәтенең функцияларын Вкладтарҙы страховкалау буйынса агентлыҡҡа йөкмәтергә ҡарар итте. Хәбәр ителеүенсә, кредит ойошмаһының финанс хәлен тикшереү ваҡытлы хакимиәттең тәү сираттағы бурысы булып тора.
«Социнвестбанк ваҡытлы хакимиәтенең эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә уның эше тергеҙеләсәк, тип иҫәпләй Башҡортостан Хөкүмәте», — тиелә төбәк Хөкүмәтенең белдереүендә.
«Социнвестбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 1987 йылда Өфөлә СССР-ҙың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм социаль үҫеш банкында теркәлгән. Устав капиталы — 2 миллиард һум. 2015 йылдың 1 авгусына «Социнвестбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең активтары 15,1 миллиард һум тәшкил итә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 293
МИАСТЕНИЯ (грек. my¼(s) — мускул һәм asthe¼neia— көсһөҙлөк, хәлһеҙлек), Э р б — Г о л ь д ф л а м а у ы р ы у ы, аутоиммун нервы‑мускул ауырыуы. Тыумыштан булған һәм тормошта барлыҡҡа килгән М. айыралар. М. үҫешендә аутоиммун процестар ҙур урын тота, М. м‑н ауырыусыларҙың мускул туҡымаһында һәм боғаҡ биҙендә антиесемдәр табылған. Төп симптомдары: хәлһеҙлек һәм мускулдарҙың төрлө төркөмдәренең патологик арыусанлығы (күҙ ҡабағы төшөү, йотоу һәләтенең боҙолоуы, йөрөүҙәге үҙгәрештәр). Диагностика: антихолинэстеразаны ингибиторҙар м‑н һынау, иммунологик һәм электрофизиологик тикшеренеү мәғлүмәттәре. Дауалау: медикаментоз (антихолинэстераза ингибиторҙары, иммуносупрессорҙар), хирургик (тимэктомия, тимомтимэктомия), плазмаферез һ.б. саралар. Башҡортостанда М. м‑н ауырыу 100 мең кешегә 0,5— 6,0 кеше тәшкил итә. М. диагностикалау һәм дауалау б‑са фәнни тикшеренеүҙәр Респ. клиник дауаханаһында (В.Ф.Туник, Ә.А.Хәмитов) һәм Балалар психоневрологияһы һәм эпилептологияһы үҙәгендә (Р.Ғ.Мусин, Л.Г.Цыпина) алып барыла. БР‑ҙа М. б‑са клиник‑эпидемиологик һәм молекуляр‑генетик тикшеренеүҙәр Биохимия һәм генетика институтында (Ә.Т.Ишмөхәмәтова) үткәрелгән.
Ә.А.Хәмитов
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның 110 йыллыҡ юбилейына һәм Башҡортостан «Китап» нәшриәтенә уның исемен биреүгә 10 йылға арналған тантанала нәшриәт хеҙмәткәрҙәре, яҙыусылар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, мәктәп уҡыусылары ҡатнашты.
Бәхетемде хор сәнғәтендә таптым
Башҡортостан республикаһының академия хор капеллаһының художество етәксеһе һәм баш дирижеры,республикабыҙҙың Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты,З.Исмәғилов исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының проректоры Алһыу Хәсбиуллина.
«Мең ырыуы –мең берлеге» йыйыны.
Мең ырыуы башҡорт ырыуҙары араһында биләгән ерҙәре, халҡы менән иң ҙурыһы, меңдәр үҙҙәре генә 11 тармаҡҡа бүленә...
Йөрәгемдә - яҙҙарым
Шағир Ринат Сөләймәнов.
Йөрәгемдә - яҙҙарым
Шағир Ринат Сөләймәнов.
Беҙҙе сәнғәткә булған мөхәббәт осраштырҙы
Зөлфиә менән Рәмил Әүбәкеровтар.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Берҙәм дәүләт имтиханы уҡыусының белемен асыҡларлыҡ берҙән-бер сара түгел...
Башҡортостан мәғарифте үҫтереү институтының БДИ мәғлүмәттәрен эшкәртеү үҙәге етәксеһе Рөстәм Рәмов ҡатнаша.
Яҙыусы Мансур Һиҙиәтов
Бөйөк беҙең телебеҙ. Беҙ уны һаҡларға тейешбеҙ.
Йырла егет,киреп киң күкрәгең
Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Вильдан Яруллин.
Йырламайса нисек түҙәйем?
Башҡортостандың атҡаҙанған артискаһы Фирүзә Париж.
22-24 апрель Башҡортостан Республикаһында үтәсәк Татарстан башҡорттарының мәҙәниәт көндәренә әҙерлек эштәре бара.
Әңгәмәлә Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрлығының этно-мәҙәни үҫеше һәм төбәк-ара хеҙмәттәшлек итеү бүлегенең әйҙәүсе белгесе-эксперт Марат Ғилманов ҡатнаша.
Прозаик Закир Һаҙиҙың тыуыуына – 155 йыл
Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих , тел һәм әҙәбиәт институты ғилми хеҙмәткәре, ғалимә Гөлнара Адбрафиҡова.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
"Илһам шишмәләре - 2017"
Рәхмәт, Фәнүзә ханым! Бик матур тапшырыу әҙерләгәнһегеҙ! Уңыштар Һеҙгә!


text:
Һаман тәртип юҡ бында...9-01-2018, 00:05 // Информация // Баҫып сығарырға
Владимир Владимирович был ойошмаларҙың намыҫһыҙ эш итеүенә – халыҡтан йыйылған аҡсаны ресурс (газ, һыу, йылылыҡ һәм башҡалар) менән тәьмин иткән ойошмаларға үҙ ваҡытында һәм тулыһынса күсермәүе айҡанлы борсолоу белдерҙе. Уның әйтеүенсә, был эштең тейешенсә башҡарылыуын бер кем дә күҙәтмәй.
Статистика хәбәр итеүенсә, фатир хужаларының 95-97 проценты коммуналь хеҙмәт өсөн ваҡытында иҫәпләшә. Торлаҡ йорттарға идара иткән компанияларҙың барыһы ла намыҫһыҙ тип булмай, әлбиттә. Ләкин, “бер тәртипһеҙ һыйыр бөтә көтөүҙе бысрата” тигән кеүек, аҡса йыйыу һәм күсереү сылбырында өҙөклөк тыуҙырған ойошмалар ҙа юҡ түгел. Һөҙөмтәлә был ресурс менән тәьмин итеүҙә ҡатмарлыҡтар тыуа.
Рәсәй Халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы профессоры Евгений Богомольный белдереүенсә, коммуналь хеҙмәт өсөн һыу йәки йылылыҡ биреп торған ойошмаларға туранан-тура түләүгә күсеү проблеманы хәл итә алмаясаҡ. Бындай хеҙмәтләндереү өсөн ваҡытында түләмәүҙе ғәҙәт итеп алған ҡайһы бер фатир хужалары менән, мәҫәлән, торлаҡҡа идара итеү компаниялары үҙҙәре шөғөлләнә, кәрәк булғанда эште судҡа еткерә, ләкин энергетика йәки һыу-канализация ойошмаларының ундайҙар менән булашырға ваҡыты һәм тейешле белгестәре юҡ. Улар ошондай хужалар йәки башҡа төрлө бәхәсле мәсьәләләр менән шөғөлләнеү өсөн штатҡа юристар ҡабул итһә, бүтән төрлө өҫтәмә мәшәҡәттәрҙе иңдәренә алһа, был коммуналь хеҙмәт өсөн түләүҙе арттырмаҫмы?
Ил етәксеһе шулай коммуналь хеҙмәтләндереү хаҡының билдәләнгән норманан ашып китеүенә юл ҡуйылырға тейеш түгеллеген иҫкә төшөрҙө. Рәсәйҙең төҙөлөш министры Михаил Мень, үҙ сиратында, Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт етәкселеге менән берлектә тиҙ арала ошо проблеманы хәл итеүгә тотонасаҡтарын белдерҙе. Эксперттар торлаҡ-коммуналь хужалыҡты тамырынан үҙгәртергә кәрәклеген билдәләй һәм унда йә дәүләт-хосуси эшмәкәрлеге булдырырға, йә концессия (айырым хоҡуҡтарҙы тапшырыу тураһындағы килешеү нигеҙендә эшләү) ысулын ҡулланырға тәҡдим итә.


text:
Мул уңыш серҙәреҠыяр нимә ярата? Кетерләп торған ҡыярҙы кемдең үҫтергеһе килмәҫ? Тик мул уңыш алыу өсөн байтаҡ серҙәрен белеү кәрәк. Уларҙы йылытмала (теплицала) ла, асыҡ ерҙә лә үҫтергәндә туҡландырыу мотлаҡ. Тәүгеһендә 2-3 ысын япрағы сыҡҡас та, икенсе тапҡыр...
Мул уңыштың сере барТиреҫ, серетмә булмағанда иң яҡшы органик ашлама – үлән төнәтмәһе. Бының өсөн сүп үләндәрен (иң яҡшыһы – кесерткән) турайҙар ҙа пластмасс йә ағас мискәләргә яртылаш тултыралар, өҫтөнә һыу ҡоялар һәм ябып ҡуялар. Әсегән саҡта ул күперә, шуға ла...
ТҮТӘЛДӘРҘӘ ТАТЫУЛЫҠҠайһы бер йәшелсәләр үҙ-ара бик килешеп үҫә, мул уңыш биреп ҡыуандыра. Икенселәре иһә бер-береһен һис үҙһенмәй. Баҡтиһәң, баҡсала үҫемлектәрҙе лә үҙ-ара тап килеүенә ҡарап сәсергә кәрәк икән. Уларҙың был үҙенсәлектәрен иҫәпкә алғанда, баҡса майҙанын...
«Йәшәүемдең барлыҡ күркәмлеге...»Оло йәштә булһаҡ та, тик тормайбыҙ: баҡсабыҙҙа алма-сейә генә түгел, баланыбыҙ, йөҙөм емешебеҙ ҙә бар. Быйыл йәшелсә-емеш бик уңды, барыһы ла мул булды, шөкөр. Өй буйын уратып сәскәләр үҫтерәбеҙ. Ихата яғынан баҡсабыҙ ҙа – тик гөлдәр өсөн. Ҡар иреү...
Сәскәләр рәхмәтеМай сүлмәге тышынан билдәле, тигән кеүек, был йортта тимерсе йәшәгәне ҡапҡа-кәртәләрҙән үк күренеп тора. Ихаталағы эскәмйәләр ҙә, кәртә-ҡура, хатта сүп һауыттарына тиклем семәрләп эшләнгән. Хәмдиә һәм Фәнил Фәхретдиновтарҙың өйө был. Уңған хужа...
Ҡараһаң көйләп, баҡсалар үҫә гөрләпАуылыбыҙ тәбиғәттең бик матур ерендә урынлашҡан. Бер яғы – дала, икенсе яғында Һәйет тауы йәйрәп ята. Иптәшем Фаил урмансы булып эшләй, ә үҙем – ауылда китапханасы. Фотолағы ҡыҙыҡай – бәләкәсебеҙ Таңсулпан, уға 6 йәш. Ул да беҙҙең ярҙамсыбыҙ....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Башҡортостан рельефы
Башҡортостан рельефының төп өс өлкәһе бар: Көнбайыш Башҡортостан, Таулы Башҡортостан, Башҡортостандың Урал аръяғы.
Йөкмәткеһе
- 1 Көнбайыш Башҡортостан
- 2 Таулы Башҡортостан
- 3 Башҡортостандың Урал аръяғы
- 4 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 5 Әҙәбиәт
- 6 Һылтанмалар
Көнбайыш Башҡортостан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбайыш Башҡортостан Рус платформаһының көнсығыш сигендә һәм Урал алды сик бөгөмөндә урынлашҡан. Уның боронғо нигеҙен магма һәм метаморф тоҡомдар тәшкил итә. Был нигеҙҙе ултырма тоҡомдар ҡатламы ҡаплаған. Нигеҙ горизонталь ятҡан ултырма тау тоҡомдарынан тора. Рус платформаһы Көнбайыш Башҡортостанда ла (Башҡортостандың Урал алды) шундай уҡ төҙөлөшлө. Нигеҙҙең өҫкө яғы тигеҙ түгел, ул ҡалҡып торған ҡатламдар йәки көмбәҙҙәр рәтен хасил иткән. Урал алды Башҡортостанының көнбайышында — Татар көмбәҙе, төньяҡта — Башҡорт көмбәҙе, ә көньяҡ-көнбайышта Ырымбур көмбәҙе айырылып тора.
Рельеф кристалл нигеҙҙең өҫкө йөҙөнөң рәүешен ҡабатлағандай. Мәҫәлән, Татар көмбәҙенә Бөгөлмә- Бәләбәй ҡалҡыулығы рельефы тура килә, ә Башҡорт көмбәҙе өҫтөндә Өфө ялпы таулығы ҡалҡҡан. Ырымбур көмбәҙе менән Дөйөм һырт ҡалҡыулығы бәйләнгән. Өфө ялпы таулығы менән Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы араһында Ағиҙел буйы тигеҙлеге йәйелеп ята. Ул нигеҙҙәге бөгөмгә (һығылған тапҡырға) тура килә. Нигеҙҙең өҫкө яғы көнсығыш йүнәлештә Урал тауҙары буйынан тар һыҙат булып һуҙылған Урал алды сик бөгөмө яғына табан батҡан. Уның тәрәнлеге был тәңгәлдә 10 мең метрға тиклем етә. Бөгөм өҫтөнә Урал тауынан ишелгән тау тоҡомдары ултыра барған.
Рельеф формалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рельеф формаһы менән кристалл нигеҙҙең өҫкө йөҙө араһындағы бәйләнеш бында, әлбиттә, осраҡлы түгел. Ул ошо территорияның оҙайлы геологик үҫеше һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.
Был ерҙәрҙә бик боронғо, кембрийға тиклемге, геологик тарих осоронда тауҙар хасил булыу һәм вулкан урғылыу процестары туҡталған. Барлыҡҡа килгән тау тоҡомдары, йыйырсыҡланып, юғары температура һәм баҫым аҫтында бик ныҡ үҙгәреш кисергән. Хәҙерге ваҡытта улар платформаның нигеҙен тәшкил итә һәм уның гнейс, кристалл һәүерташтарҙан, кварциттан, шулай уҡ магма тоҡомдар — гранит менән диабаздан тороуы билдәле.
Кембрийға тиклемге осорҙан һуң 150 млн йылдан ашыу ваҡыт буйына, йәғни ғәмәлдә бөтә иртә палеозой дәүерендә, был өлкә тигеҙ ҡоро ерҙән торған. Унда инде тау хасил булыу һәм вулкан күренештәре ҡабатланмаған. Фәҡәт тау тоҡомдары емерелеп, шул урындағы ер өҫтө тигеҙләнә барған. Ул бөтөнләй бер ниндәй тереклек булмаған ташлы сүлде тәшкил иткән. Сөнки ул саҡта, иртә палеозой дәүерендә, тереклек Донъя океанынан сыҡмаған булған әле.
һуңғы палеозой башланған осорҙа Көнбайыш Башҡортостан еренә көнсығыштан диңгеҙ бассейны баҫып ингән һәм бында бөтә һуңғы палеозой буйына йәйрәп ятҡан. Ваҡыт-ваҡыт сигенеп торған диңгеҙ төбөндә башлыса мәте һәм эзбизташ ҡатламдары барлыҡҡа килгән. Хәҙерге ваҡытта улар платформаның ултырма өҫкө ҡатламын тәшкил итә һәм был япманы скважина быраулап ҡына асырға мөмкин. Улар араһында девон, таш күмер һәм пермь ҡатламдары айырылып тора. Нигеҙҙе ябып торған ултырма тау тоҡомдары ҡатламы горизонталь яҫылыҡта ята, тик ҡайһы бер урындарҙа ғына улар һөҙәк тулҡындар хасил итеп бөгөлгән.
Палезой дәүере[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуңғы палеозой ахырында, йәғни пермь дәүерендә, диңгеҙ бассейны аҡрынлап һайыға барған. Уның төбөндә таш тоҙ һәм гипс тупланған. Гипстарҙы тау тоҡомдары ер өҫтөнә сығып торған урындарҙа ла күрергә мөмкин. Саф гипс — шәкәр һымаҡ ап-аҡ, йомшаҡ, уны тырнаҡ менән дә сыймаҡлап була. Гипстың был төрө алебастр тип атала. Сүсле гипс — селенит һәм үтә күренмәле, ҡатлы-ҡатлыһы ла осрай. Уны Марья быялаһы тип йөрөтәләр. Ул үтә күренмәле слюдаға оҡшаған, ләкин унан айырмалы рәүештә үтә күренмәле гипс ҡаттары бөгөлмәй, һына ғына. Ер өҫтөнә сығып торған гипс менән бер рәттән палеозой дәүеренең иң йәш тау тоҡомдарын да күрергә мөмкин, улар — ҡыҙыл төҫтәге ҡомташ, балсыҡ һәм уларҙың ҡатнаш¬малары. Был ҡатлам, палеозойҙың диңгеҙ бассейны тамам сигенгәс, ҡоро ер өҫтөндә барлыҡҡа килгән.
Мезозой дәүере[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мезозой дәүере башында был ерҙәрҙә тотош ҡоро ер йәйелеп ятҡан. Был заманда ҡалҡып сыҡҡан Көньяҡ Урал тауҙарынан йылғалар ҡырсынташ һәм ҡомдо йыуып алып төшкән. Был ҡатламдарҙы геологтар триас системаһына индерәләр. Ҡыҙыл төҫтәге балсыҡ, конгломерат һәм ҡомташтан торған был ҡатламдарҙы Көнбайыш Башҡортостандың көньяғында күрергә мөмкин. Был ҡатламдарҙа үле һөйрәлеүселәрҙең һәм ер-һыу хайуандарының таш булып ҡатып ҡалған ҡалдыҡтары осрай.
Мезозой дәүеренең юра осоронда Көнбайыш Башҡортостандың көньяҡ өлөшөн һай һыулы диңгеҙ бассейны баҫып алған. Был диңгеҙҙән ҡалған ултырма тоҡомдар хәҙерге ваҡытта республикабыҙҙың көньяҡ-көнсығышында Таналыҡ йылғаһы бассейнында һаҡланып ҡалған. Улар башлыса — балсыҡ, ҡом һәм ҡырсынташ. Ҡатлам эсендә ҡаҙылдыҡ ҙур-ҙур әкәм-төкәм ҡабырсаҡтарын, тышҡы күренештәре орсоҡҡа оҡшаған белемнит (әкәм-төкәмдәр ғаиләһенән) ҡалдыҡтарын осратып була. Халыҡ һуңғыларын «шайтан бармағы» тип тә йөрөтә.
Аҡбур осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡбур осоронда диңгеҙ Көнбайыш Башҡортостандың күп өлөшөн яңынан баҫып ала. Хәҙерге ваҡытта был диңгеҙҙән ҡалған ултырма тоҡомдар — аҡбур ҡатламдары тулыһынса тиерлек йыуылған һәм Ағиҙелдең уң һәм һул яр буйында Рамазан, Кинйәкәй, Кинйәбулат, Байғужа, Тимаш, Венера, Орловка, Тоҡман, Ергән, Талалаевка һәм башҡа ауылдар тирәһендә генә һаҡланып ҡалған.
Кайнозой дәүере[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кайнозой дәүерендә диңгеҙ бассейны йәнә ике тапҡыр был ергә үтеп ингән, һуңғыһында диңгеҙ көньяҡтан, Каспий диңгеҙе яғынан баҫҡан. Кайнозой дәүерендә тектоник хәрәкәттәр көсәйгән, Рус платформаһының нигеҙе ярылған, уның айырым өлөштәре өҫкә ҡалҡҡан. Шуға бәйле рәүештә рельефтың өҫкә күтәрелгән һәм ҡалҡып торған өлөштәре хасил булған.
Таулы Башҡортостан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таулы Башҡортостан Көньяҡ Уралды биләй. Рельефы буйынса ул ҡулдар менән телгеләнгән тау һырттары теҙмәһенән тора. Тау һырттары меридиан йүнәлешендә һуҙылған.
Урал тау һырты төп һыу айырғыс һырт булып тора. Унан да бейегерәк, мәҫәлән, Машаҡ, Әүәләк һырттары Урал тауынан көнбайышҡа табан урынлашҡан. Улар араһында Көньяҡ Уралдың иң бейек түбәләре — Оло Ирәмәл (1582 м) һәм Ямантау (1640 м) бар. Уларҙан көнбайышҡа табан һырттар баҫҡыс һымаҡ булып тәпәшәкләнә бара. Был тәңгәлде Көньяҡ Уралдың Көнбайыш битләүе тип йөрөтәләр.
Уралтауҙан көнсығышта, Көнсығыш битләүҙә, был «баҫҡыс» ҡыҫҡараҡ, Көньяҡ Урал бында үҙен көнсығыштан уратып алған Көнбайыш Себер тигеҙлегенә табан ҡырт өҙөлә, текә ҡая булып төшә.
Тауҙар көньяҡ йүнәлештә талғын ғына һөҙәкләнә бара. Республиканың көньяҡ сигендә тау һырттары аҡрынлап Йылайыр ялпы таулығына (Көньяҡ Урал ялпы таулығына) барып тоташа.
Урал тауҙарының төҙөлөшө йыйырсыҡлы, өҫтө-өҫтөнә менеп ҡаттарҙан тора. Иң ҙур ҡаттарҙа тектоник ярыҡтар күҙәтелә, һырттар кеүек үк, улар ҙа меридиан йүнәлешендә сатнаған. Башҡортостандың геологик картаһында был ярыҡтар ҡыҙыл һыҙыҡтар менән күрһәтелгән. Йылайыр ялпы таулығында тау тоҡомдары ҡатламдарының яйлап ҡына бата барыуы күҙәтелә.
Көньяҡ Урал төрлө йәштәге тау тоҡомдарынан тора. Көнбайыштан көнсығышҡа табан йүнәлештә тауҙарҙың сит-ситтәрендә һәм Йылайыр ялпы таулығында ер өҫтөндә йәшерәк осор — девон, таш күмер һәм пермь дәүерҙәре ҡатламдарын осратырға мөмкин. Улар араһында ултырма карбонат тоҡомдар — эзбизташтар, доломиттар, мергелдәр өҫтөнлөк итә. Көнсығыш битләүҙәрҙә магма тау тоҡомдары — боронғо лава, туфтар киң таралған. Көньяҡ Уралдың үҙәк өлөштәрендә боронғораҡ — протерозой ҡатламдары яланғасланып тора. Улар башлыса метаморф тау тоҡомдарынан — кристалл һәүерташтарҙан, кварциттарҙан ғибарәт.
Көньяҡ Уралдың тәрәндәге төҙөлөшө, шулай уҡ тау тоҡомдарының составы уның геологик үҫеш тарихы менән бәйләнгән. Әле күптән түгел элек байтаҡ ғалимдар Урал тауҙары ер ҡабығының вертикаль йүнәлештә күтәрелеүенән барлыҡҡа килгән тип иҫәпләгән. Ләкин һуңғы ваҡытта геологтар Уралда тауҙарҙың барлыҡҡа килеүе горизонталь хәрәкәттәр һөҙөмтәһе булыуына ышандырырлыҡ байтаҡ мәғлүмәт тупланы. Был хәрәкәттәр көнсығыштан, Көнбайыш Себер яғынан бер яҡлы баҫым яһалыу сәбәпле хасил булған. Баҫым аҫтында тау тоҡомдары йәнселгән һәм сатнаған. Ярылған һөҙәк урындарға көнсығыштан яйлап ер ҡабығының эре-эре ҡаттары шыуышып өймәкләнгән. Был күренеште йылғала боҙ китә башлау менән сағыштырырға мөмкин, ул саҡта ла бит боҙ сатнай-ярыла һәм оло-оло боҙҙар бер-береһенең өҫтөнә өймәкләнеп аға.
Көньяҡ Уралдың геологик үҫеше тарихында өс төп этап[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тауҙарҙың барлыҡҡа килеүе кембрийға тиклемге дәүерҙең ахырында йыйырсыҡланыуҙың Байҡал осоронда башланған. Шул саҡта уҡ әле ер ҡабығы сатнап, эре-эре ҡатламдар өймәкләшеп тау һырттарын хасил иткән. Палеозойға тектоник хәрәкәттәр һүлпәнәйгән, тауҙар әкренләп емерелгән, Көньяҡ Уралға бик ҙур диңгеҙ бассейны ябырылған.
- Палеозой дәүере ахырында тау барлыҡҡа килеүҙең герцин осоронда Көньяҡ Уралда яңынан тектоник хәрәкәттәр һәм магма процестары көсәйгән. Ҡатламдар өймәкләшеп, яңы тауҙар хасил иткән. Көньяҡ Урал менән Рус платформаһы сигендә ер ҡабығының көнсығыштан ҡыҫылыу ы һөҙөмтәһендә Урал алды сит бөгөмө барлыҡҡа килгән. Ул Рус платформаһын баҫҡан киң диңгеҙ бассейнының сиген тәшкил иткән. Диңгеҙ төбөнөң һай урындарында Көньяҡ Урал буйлап хәҙергеләренә оҡшаш ҡалҡыу рифтар теҙмәһе һуҙылған. Хәҙерге ваҡытта уларҙың бер өлөшө ер өҫтөнә яңғыҙ тауҙар йәки шихандар рәүешендә ҡалҡып сыҡҡан. Бындай шихандарҙы, мәҫәлән, Стәрлетамаҡ ҡалаһына яҡын ерҙә күрергә мөмкин. Мезозой башланғанда диңгеҙ бассейны сигенгән. Уның урынында тигеҙлек йәйелеп ҡалған.
- Тауҙар барлыҡҡа килеүҙең альп осоронда тектоник хәрәкәттәр яңынан көсәйгән, һөҙөмтәлә ҡыҫылып өймәкләнгән оҙон һәм тар ҡатламдар Урал тауҙарының яңынан-яңы һырттарын барлыҡҡа килтергән. Ҡатламдарҙың ҡыҫылыуынан күтәрелгән өлөштәре ер өҫтөндә һырттар булып ҡалҡҡан. Мәҫәлән, Елмерҙәк ҡатламы Елмерҙәк һырты булып күтәрелгән. Ҡағиҙә рәүешендә, һырттар көнбайыштан текә һәм көнсығыштан һөҙәк.
Тикшеренеүселәрҙең баһалауы буйынса, неоген-дүртенсел осорҙа, йәғни 25 млн йыл элек, Уралтау һырты тирәһендә күтәрелгән урындар 700 м һәм унан да бейегерәк, ә Көньяҡ Уралдың башҡа төбәктәрендә 500-ҙән 300 метрға тиклем бейеклектә булған. Хәҙерге ваҡытта Көньяҡ Уралдағы бындай хәрәкәттәр яй ғына дауам итә.
Ер ҡабығының күтәрелештәре менән бер үк ваҡытта тау тоҡомдарының емерелеү процесы көсәйгән. Йылғалар тауҙарҙы йырып, тәрән үҙәндәр хасил иткән. Бына шундай эске, тауҙар барлыҡҡа килтереүсе процестар менән тышҡы, йәғни тауҙарҙы емереүсе, көстәрҙең үҙ-ара тәьҫир итешеүе һөҙөмтәһендә, Көньяҡ Уралдың хәҙерге заманда беҙ күреп белгән ер өҫтө рельефы формалашҡан.
Көньяҡ Урал рельефына ғына хас үҙенсәлек — һырттарҙың төрлө ейеклектә булыуы. 1000—1600 м бейеклектәге яланғас ҡаялы һырттар айырылып тора. Былар — иң бейек күтәрелештәр. Улар тирәләй тәпәшәгерәк һырттар урынлашҡан, бейеклектәре 700—1000 м. Көньяҡ Уралдың ситке өлөштәрендә һырттарҙың бейеклеге 700 метрҙан артмай. Бындай киртләсле рельеф боронғо тигеҙлектәрҙең күтәрелеүенән ҡалған, тип иҫәпләнә. Әгәр һеҙгә Көньяҡ Уралда булырға тура килһә, һырттарҙың ҡырластарына һәм түбәләренә, уларҙың шымарған һөҙәк битләүҙәренә, тәрән итеп йырып аҡҡан, урыны менән тарлауыҡҡа оҡшаш хәҙерге йылға үҙәндәренә иғтибар итегеҙ.
Башҡортостандың Урал аръяғы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостандың Урал аръяғы республиканың көнсығыш сиге буйлап тар һыҙат булып һуҙыла. Көнбайыштан был өлкәнең тәбиғи сиге булып Ирәндек һырты, Ҡырҡтытау, ә унан төньяҡҡа табан Уралтау хеҙмәт итә. Өлкәнең көнбайыштағы ситке өлөшөнә үтә айырғыланған рельеф хас. Урал аръяғының көнсығыш өлөшө бик күп йылға үҙәндәре һәм ваҡ күлдәр менән йырғыланған ваҡ убаларҙан тора. Бында, Таулы Башҡортостандағы кеүек, өймәкләшкән эре һөҙәк шыуҙырмалар осрай. Урыны менән тау тоҡомдары ҡатламдарының аҫҡа батыуы, шулай уҡ тектоник хәрәкәт һөҙөмтәһендә ер ҡабығының айырым өлөштәренең түбәнәйеүе күҙәтелә. Силур, девон, карбон осорҙарына ҡараған һәм магма урғылыуҙан барлыҡҡа килгән тоҡомдар ер өҫтөнә яланғасланып сығып ята. Улар, үҙгәреш кисерә-кисерә, кристалл һәүерташтарға әүерелгән. Ултырма тау тоҡомдары ҡатламдары улар араһына йырып ингән гранит, габбро һәм башҡа магма тоҡомдар менән айырғыланған.
Өлкәнең геологик үҫеш тарихының өс этабы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кембрийға тиклемге осорҙан бирле бында йәшәп килгән бик ҙур ҡитға палеозой дәүере башында икегә бүленгән. Шуның һөҙөмтәһендә Рус һәм Себер платформалары айырылған. Улар араһында киң океан барлыҡҡа килгән. Ҡоро ер өлөштәре утрау-утрау булып һаҡланып ҡалған.
- Палеозойҙың икенсе яртыһында ер ҡабығының һуҙылыуы уның ҡыҫылыуы менән алмашына. Океан ҡабығын ҡыҫып, Уралға көнсығыштан әкрен генә Көнсығыш Урал ҡитғаһы хәрәкәт итә. һөҙөмтәлә океандың майҙаны яйлап бәләкәйлән-гәндән-бәләкәйләнә.
- Палеозой ахырында Рус платформаһы менән Көнсығыш Урал ҡитғаһы яҡыная барып, бер-береһе менән бәрелешә. Уларҙы айырып торған океан ҡоро ер ҡыҫымынан тамам юҡҡа сыға, үрҙә әйтеп кителгәнсә, Уралда тауҙар барлыҡҡа килә, Башҡортостандың Урал аръяғында ла ер ҡабығы йыйырсыҡланып, бер-береһенең өҫтөнә өймәкләнә барған.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ринат Абдуллович Фаткуллин, «Природные условия Башкортостана: учебное пособие». — «Китап», 1994. 174 с.
- Хисмәтов М. Ф., Сухов В. П. «Башҡортостан географияһы». 9 -сы класс. — Өфө, «Китап» 2001 йыл. 200 бит.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Швецов П. Н. Башҡортостан рельефы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Рельеф Башкортостана (рус.)
- Геологическое строение и рельеф (рус.)
- Рельеф Башкортостана (рус.)


text:
Арғаяштан йәш башҡорт артистары өлкә фестивалендә еңеү яуланы
Силәбе өлкәһенең Халыҡтар дуҫлығы йортонда II «Ватанымды йырлайым» өлкә заманса милли һәм эстрада йыры фестиваленең аҙаҡҡы этабы үтте. Ойоштороусылар — өлкәнең Мәҙәниәт министрлығы, Халыҡтар дуҫлығы йорто һәм Рәсәйҙең Силәбеләге Пенсионерҙар союзы. Сарала өлкәнең төрлө ҡала һәм ауылдарынан 300-гә яҡын башҡарыусы ҡатнашты.
Арғаяш балалар сәнғәт мәктәбе уҡыусыһы Эдвина Йомағужина һәм уның уҡытыусыһы Виктор Осинцев Арғаяш районы исеменән сығыш яһаны. Улар «Минең йортом – Рәсәй» йырын башҡарҙы, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.
Эдвина Йомағужина башҡарған лирик башҡорт халыҡ йырҙары береһен дә битараф ҡалдырманы.
— Арғаяш районында башҡорт телен, тарихын, мәҙәниәтен, фольклорын өйрәнеүсе һәләтле балалар күп, һәм был үҙ һөҙөмтәләрен бирә. Бында Арғаяш муниципаль районы хакимиәтенең роле ҙур, әлбиттә, — тине Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов.
Һөҙөмтәлә Арғаяш әртистәре «Йөрәк хәтере» номинацияһында беренсе урын яуланы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 706
ҠОЛ ҒӘЛИ (12—13 бб.), шағир. “Ҡисса-и Йософ” әҫәренең авторы. Ҡ.Ғ. тормошо т‑да мәғлүмәттәр аҙ һаҡланған. Уның нәҫел‑нәсәбен Т.Ялсығол үҙенең “Тарихнамә-и Болғар” (ҡара: “Тәуарихи Болғарийа”) хеҙмәтендә башҡорттарҙың әйле ырыуына бәйләй. Хеҙмәттә бирелгән мәғлүмәттәргә таянып, татар ғалимы Х.Мөхәмәтов шағирҙың биографияһын реконструкциялай; уға ярашлы, Ҡ.Ғ. 1174 й. тиклем Ҡышан ҡ. йәки Волга буйы Болғары ҡалаларының береһендә тыуған. Мирхажи хәҙрәт уның атаһы булған. Яҡынса 1176 й. Ҡ.Ғ. Харәзмдә мәҙрәсә тамамлай һәм 1220 й. тиклем шунда уҡыта, һуңынан Ургенч ҡ. (Харәзм) күсеп килә, күпмелер ваҡыттан һуң тыуған яғы‑ на ҡайта. Яҡынса 1221—48 йй. Бүләр ҡ. вафат була. Ҡ.Ғ. исеме м‑н Ҡазан, Зәй ҡҡ. урам, Яр Саллы ҡ. бульвар аталған. Ҡазан һәм Улья‑ новск ҡҡ. шағирға һәйкәлдәр ҡуйылған, Татарстанда уның исемендәге пр. булдырылған.
Әҫәрҙ.: Ҡиссаи Йософ. Өфө, 1993.
Әҙәб.: Башҡорт әҙәбиәте тарихы. 1‑се т. Өфө, 1990
Ғ.Б.Хөсәйенов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Командалар кѳс һынашты
Тәүгеләрҙән булып боҙға Сермәндең «Бѳркѳт» һәм майҙан хужаһы «Юность» командалары сыҡты. Ике осор сермәндәр файҙаһына 3:0 менән тамамланһа, ѳсѳнсѳ осорҙа майҙан хужалары үҙҙәренең былтырғы еңеүселәр икәнен иҫбатланы һәм уйын 7:3 иҫәбе менән «Юность» файҙаһына тамамланды. Сермән хоккейсыларын дәртлән- дерергә Сермән хакимиәте башлығы А.З. Әйүпов менән 30-лап кѳйәрмән килгәйне. Мәктәп директоры Ғ.Р.Аҙнабаев уларға автобус биргән. Икенсе уйында «Факел» менән «Стин» командалары кѳс һынашты. Уйын 8:2 иҫәбенә «Факел» файҙаһына тамамланды. Киләһе ярыштарҙа муниципаль район хакимиәте беренселегенә Инйәр, Тирлән, Ломовка, Абҙаҡ командалары ҡушыласаҡ. Был ярыштарҙа 1998 йылғы һәм унан кесерәк хоккейсылар ҡатнаша.
З. СѲЛӘЙМӘНОВА.
Н. БОРИСЕВИЧ фотоһы.


text:
Баш ҡалала Башҡортостандың беренсе мәҙәниәт министры хаҡында китап баҫылып сыҡты
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә «Үлемһеҙлеккә юл: Сөләймән Сәйетбатталов» тигән китап донъя күрҙе. Баҫма күренекле дәүләт эшмәкәре Сөләймән Сәйетбатталовтың тыуыуына 110 йыл тулыуға арнала. Китапта БАССР-ҙың беренсе мәҙәниәт министрының тормошо һәм эшмәкәрлеге хаҡында бәйән ителә.
Ҡушымтала Сөләймән Сәйетбатталовтың матбуғатта баҫылған мәҡәләләре, документтары һәм хаттары бирелгән. Ҡыҙы Алһыуҙың хәтирәләрендә ул үҙ республикаһының илһөйәре, кешеләр яҡшы йәшәһен өсөн бөтә көсөн һалған эшсән булып күҙ алдына баҫа. Китаптың авторы һәм төҙөүсеһе — Алһыу Сәйетбатталова. Баҫмала ғаилә архивынан фотоһүрәттәр һәм документтар файҙаланылған. Йыйынтыҡ рус телендә баҫылған.
Китап продукцияһын «Китап» нәшриәтенең фирма магазинында һатып алырға мөмкин. Адресы: Октябрь проспекты, 2.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Максим Соколов «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау барышы менән таныштыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов һәм Максим Соколов «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау барышы менән танышты
Рөстәм Хәмитов һәм Максим Соколов «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау барышы менән таныштыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
7 октябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һәм илдең транспорт министры Максим Соколов «Өфө» халыҡ-ара аэропортын реконструкциялау барышы менән танышты.
Аэропорттың генераль директоры Александр Андреев әйтеүенсә, эске авиалинияларҙың яңы терминалын проектлау былтыр башланды. Ул ике этапта ғәмәлдәге аэропорт режимында реконструкциялана. Яңы терминалды 2019 йылда файҙаланыуға тапшырыу күҙаллана. Был сәғәтенә 600-ҙән 1,2 мең кешене үткәреү һәләтен арттырырға, шулай уҡ пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү сифатын яңы кимәлгә күтәрергә мөмкинлек бирәсәк. Эске авиалиниялар терминалын реконструкциялауҙың хаҡы – яҡынса 2 миллиард һум.
Төҙөкләндереү эштәре тамамланғас, эске һәм халыҡ-ара терминал сәғәтенә 2000 пассажирҙы үткәреү һәләтенә эйә булған берҙәм архитектура комплексына берләштерелә.
Әлеге ваҡытта аэродром комплексын реконструкциялауҙың икенсе этабы тамамланған. Уға осоу-ултырыу һыҙатын реконструкциялау, перронды нығытыу, яҡтыртыу ҡорамалдарын яңыртыу инде.
Аэропорт Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттары тамамланғандан һуң пассажирҙар ташыу күләмен һаҡлап ҡалыуға өлгәште, тип билдәләне Александр Андреев. Волга буйы федераль округында пассажирҙар ташыуҙың яҡынса 30 проценты Өфө аэропортына тура килә. 2016 йылдың туғыҙ айында 2 миллиондан ашыу пассажир хеҙмәтләндерелгән. Етештереү күрһәткестәре буйынса аэропорт илдең ҙур ун аэропорты иҫәбенә инә.
Рөстәм Хәмитов һәм Максим Соколов реконструкцияланған осоу-ултырыу һыҙатын ҡараны. Уны яңыртыу барышында һыҙаттың япмаһы яңыға алмаштырылды. Аэропорт Boeing 747, Boeing 777, «Руслан», Airbus A330 кеүек һауа судноларын ҡабул итә ала.


text:
Өфө «Бөтә балалар ҙа ҡәҙерле!» конкурсында ҡатнаша
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Башҡортостандың баш ҡалаһы йәнә «Бөтә балалар ҙа ҡәҙерле!» Рәсәй конкурсында ҡатнаша. Былтыр Өфө илдең 161 ҡалаһы араһында икенсе урынды алды.
Баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, быйыл бәйге ауыр тормош хәлендә ҡалған балаларға ярҙам итеүгә, шулай уҡ ата-әсәләрҙең яуаплылығын арттырыуға йүнәлтелгән.
Теләүселәр «Мин — ата-әсә» сайтында теркәлеп, Өфө өсөн тауыш бирә ала.


text:
Ысыҡтай саф ҡалыу мәңгелектә
Яңыраҡ шағирә Гөлназ Ҡотоева менән икебеҙгә Төркиә яҙыусылар берлеге төрлө төбәктә ике йылға бер үткәрә килгән “Төрки халыҡтарының шиғыр байрамы”ның унынсы йыйынында ҡатнашыу бәхете тейҙе. Мәғрур Алатау һырттарында урынлашҡан Ҡырғыҙстан ере беҙҙе үҙ күреп ҡаршы алды.
Барып төшкәс тә, “Теүәтәй” ресторанына төшкө ашҡа алып барҙылар. Өҫтәлдә тап беҙҙеңсә итеп өйөп ҡуйылған йыуасаларҙы күреү менән кәйеф күтәрелеп китте. Бауырһаҡтан ауыҙ итегеҙ, тинеләр ҙә, сөсө генә ҡатығын да ҡойоп бирҙеләр, шунан ҡоротло бишбармаҡ ултырттылар. Кибеттә берәр ҡабымлыҡ ҡына итеп ҡаптарға һалынған ҡорот, ҡатырға һауытҡа ҡойолған буҙа һатылыуы лә мәрәкә тойолдо. Ҡымыҙ, ҡаҙы, хатта талҡанды ла беҙҙеңсә атап, беҙҙең һымаҡ яһайҙар икән. Тамъян-түңгәүерҙәр диалектына оҡшатып, “тәмде булһын”, “ҡатышып йәшәйек”, “хөрмәтте ҡунаҡ”, “ҡутарғанса ашаным”, “эштәп торам”, “килә ятам”, “хуш” тип өндәшеүҙәре лә күңелгә май булып яғылды. Ҙур тирмә эсендәге тәғәмханаларҙа ҡулды ҡомған менән тас тотоп йыуындырыуҙары бала саҡҡа алып ҡайтты. Һуғым аштарына саҡырғанда, атайҙар ҡул йыуҙырғанда, беҙ ҙә шулай таҫтамал тотоп эйәрә инек. Ҡыҙыҡ ҡына тойғо биләп алды, бер ҡайҙа ла китмәгән һымаҡмын, әйтерһең дә, ауылға ҡунаҡҡа ҡайтҡанмын.
Ҡырғыҙҙар үҙҙәренең эпослы халыҡ булыуҙары менән сикһеҙ ғорурлана. Һәр икенсе кеше хомусын һуғып, “Манас”тан өҙөктәр һөйләй. Йыраусылыҡ йолалары ла юғалмаған. Йолдозбек Торсонбаев исемле ҡәләмдәшебеҙҙең юл араһында һәр беребеҙгә сығарған арнауҙары ғына ни тора! Йыраусыларға хөрмәт тә бик ҙур. Мәҫәлән, шул уҡ Йолдозбектың атаһы – атаҡлы сәсән. Уны ҙур кешеләрҙең байрам табындарына, хатта туйҙарға махсус саҡыралар икән. Туйҙарында мотлаҡ сәсәндәр йәштәргә арнап ҡобайырҙар әйтеп, эпостан өҙөк тә һөйләйҙәр. Был егеттең атаһына бер эшҡыуар, былай ғына хөрмәт йөҙөнән, сит ил машинаһы бүләк иткән хатта.
Ә инде Рәсәй аҡсаһын урындағы сомға алмаштырып алғас, тағы бер “аһ” иттем. Юҡ, ҡулға аҡса эләккәндән түгел, ә банкноталарҙа шағирҙар, яҙыусылар, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт өлкәһендә дан алған кешеләрҙең рәсемдәрен күреп. Күҙ алдына килтерегеҙ әле: беҙҙең Башҡортостаныбыҙ үҙ аҡсаһын сығарған да, йөҙ һумлыҡҡа – Рәми Ғарипов, биш йөҙлөккә – Мостай Кәрим, меңлеккә Салауат Юлаев төшөрөлгән икән, ти. Был хаҡта хыялланып та булмай һымаҡ. Ә ҡырғыҙҙар биш һумлыҡҡа легендар балерина Бибисара Бейшеналиеваның, ун һумлыҡҡа ҡырғыҙ алфавитына нигеҙ һалған шағир Ҡасым Тыныстановтың рәсемен һуҡҡан. Егерме тәңкәлек аҡсаға – шағир, атаҡлы манассы-аҡын Тоголок Молдо, йөҙ һумға – сәсән, йыраусы Токтогул Сатылганов, ике йөҙ һумда – шағир, тәржемәсе Алыкүл Осмонов, биш йөҙлөккә иһә – билдәле манассы-йыраусы Саякбай Каралаев, меңлеккә – боронғо төрки донъяһы өсөн уртаҡ тип һаналған фәйләсүф һәм шағир, атаҡлы “Ҡотадғу Белек” һүҙлеген төҙөүсе Йософ Баласағунлы, биш меңлеккә ҡырғыҙҙарҙың атаҡлы артисы, актер, халыҡ рәссамы Сүймөнкүл Чокмороноң рәсеме төшкән. Был да ҡырғыҙ халҡының әҙәбиәткә һәм сәнғәткә булған сикһеҙ һөйөүенең, хөрмәтенең сағылышы бит.
Шағирҙы улар аҡын ти. Сәсәнлекте, һүҙ оҫталығын һәм фекерҙе матур итеп, һүҙҙең тәмен тойҙороп әйтә белеүҙе ҡырғыҙ халҡы башҡа төрлө ҡиммәттәрҙән күпкә өҫтөн һанай. Шуға һуңғы тиҫтә йылдарҙа төрлө революциялар һәм болғаныштар шаһиты булған, улай ғына ла түгел, шул ваҡиғаларҙа дәррәү ҡатнашып, әллә күпме бауырҙаштарын юғалтырға мәжбүр булған был халыҡтың матди байлыҡты алдан ҡуймауы әллә ҡайҙан күренеп тора. Баш ҡалалары Бешкәк бүтән бер ерҙә булмағанса йәшеллеккә төрөнөп ултыра, әммә заманса биналарҙың һирәк осрауы, урамдарҙағы һатыу итеү өсөн ҡоролған сатырҙарҙың күплеге, ҡаланың йөҙөн һаман да совет осоро архитектураһы өлгөләре билдәләүе менән ул һикһәненсе йылдарҙағы Өфөнө хәтерләтә. Әйткәндәй, унда беҙҙәге һымаҡ әҙәби фонд юҡ, нәшриәттәре дәреслектәрҙе генә бушлай сығара. Ә инде ҡырғыҙ яҙыусылары китаптарҙы үҙ аҡсаһына сығарып, үҙ аллы таратырға мәжбүр. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, унда әҙәбиәт йылдам үҫешә. Мәҫәлән, урындағы яҙыусылар ойошмаһы рәйесе Чолпанбек Абыкеевтың һуңғы китаптары 150-шәр мең дана менән таралған. Әйткәндәй, Ҡырғыҙстанда әҙәби фонд ҡына түгел, балалар өсөн пособие, әсәлек капиталы кеүек нәмәләр ҙә бөтөнләй юҡ. Уларҙа тыуым былай ҙа етерлек, ғаиләләрендә кәмендә өс бала үҫә. Алтынсы балаға әсәлек капиталы бирә башлаһалар, беҙҙә тыуым тағы ла артыр ине ул, тип шаярта был хаҡта улар үҙҙәре. Уртаса эш хаҡы ла бик түбән, ете меңдән артмай, уның ҡарауы беҙҙәге менән сағыштырғанда, фатирҙар хаҡы күпкә осһоҙ, ләкин барыбер фатирлы булыу ябай халыҡтың ҡулынан еңел генә килерҙәй түгел. Төркөмдәшем, тыумышы менән сит ҡаланан булған Йолдызбек, мәҫәлән, был мәсьәләне үҙенсә хәл иткән, ер алып, аласыҡ ултыртҡан, әле шунда ике балаһы менән йәшәй. Хыялы – таштан йә кирбестән, булмаһа, саман йорт бөтөрөп инеү. Танышымдың бер туған ағаһы Рәсәйҙә, Краснодарҙа йәшәй икән, әле ул әсәлек капиталына Бешкәктән фатир алып йөрөй. Сөнки ҡырғыҙ сит ерҙә ҡалмай, ҡасан да булһа, тыуған еренә ҡайтып йығыла, ти әңгәмәселәремдең береһе. Ағас өйҙәр унда бөтөнләй юҡ, һәр хәлдә, миңә осраманы. Ағасты Украинанан йә Рәсәйҙән ташыйҙар һәм ул ат хаҡылай юғары.
Беҙ ҡатнашҡан төрки донъяһы халыҡтарының шиғыр байрамы бына инде унынсы тапҡыр үтте, ул ике йылға бер ойошторола. Матди яҡты Төркиә хөкүмәте тулыһынса үҙ өҫтөнә алған. Ҡабул иткән яҡ үҙ милләтенең мәҙәниәтен һәм әҙәбиәтен мөмкин тиклем күп яҡлап күрһәтергә тейеш. Ҡырғыҙҙар беҙҙе Сыңғыҙ Айытматов тыуып үҫкән ауылға, яҙыусының ҡәбере эргәһенә алып барҙы. Шунда уның рухына арнап аят уҡып, сәскәләр һалдыҡ.
Алтайҙан килгән профессор Бронтой Бедюров: “Ә беләһегеҙме, башҡорт һүҙе нимә аңлата, баш, тимәк, төп, алдан йөрөүсе, ә ҡорт – бүре, тимәк, башҡорт һүҙенең йәшерен мәғәнәһе әйҙәп барыусы. Ғөмүмән, өләңдәре (эпос) булған халыҡтар – иң боронғоларҙан”, –тине. Барыһы ла бер тынаға шымып ҡалды. Ғөмүмән, был алтай ғалимының мәғлүмәтлелеге һәм һәр һүҙен дәлилләп һөйләүе барыһында ла ҙур хөрмәт уятты. Юҡҡа ғына уға фестивалдең төп өс бүләгенең береһен тапшырмағандарҙыр. Хакас рәссамы Александр Чопрайҙың, мин ата-бабаларым ише шаманлыҡты дауам итә алманым, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әммә алғышсылыҡ һәләттәремде үҫтерә киләм, тип һөйләүе; Саха иленән килгән Еленаның Лена, Енисей йылғалары тураһында тере йән хаҡындай бәйән итеүе; Екатерина Ганеванан Бразилияла депортацияланған ғағауздарҙың ауылдары һаҡланыуын ишетеүебеҙ; Болгариянан һәм Македониянан килгән төркиҙәрҙең дә телен яҡшы аңлай алыуыбыҙ; үҙ дәүләте булмаған уйғырҙарҙың йөрәк яраһын асҡан шиғырҙары; заманында Аляска аша икенсе ҡитғаға киткән, йырҙары ла, тышҡы ҡиәфәттәре һәм риүәйәттәре лә башҡорттоҡона оҡшаш Америка төркиҙәре хаҡындағы әңгәмәләр ҙә күңелгә һеңеп ҡалды. Бешкәк уртаһында ҡара-ҡаршы торған Манас һәм Сыңғыҙ Айытматов һәйкәлдәре лә, Ысыҡкүл буйында урынлашҡан мәҙәни мемориал комплекста урын алған бөйөк Сыңғыҙ Айытматовтың әҫәрҙәре геройҙарының һындары ла, ҡырғыҙ шағирәләре араһында халыҡ шағиры исемен йөрөтөүселәрҙең байтаҡ булыуы ла, төрки донъяһы халыҡтарының берләшеүгә ынтылышы ла, күмәгебеҙҙең ниндәй оло һәм ҡөҙрәтле көс икәнен тойомлау ҙа рухыбыҙға дәрт өҫтәне.
ЮНЕСКО мәғлүмәттәре буйынса ХХ быуатта әҫәрҙәре иң күп уҡылған яҙыусы – төрки донъяһын, төркиҙәр күңелен һүрәтләгән Сыңғыҙ Айытматов. Уның “Йәмилә” тигән повесы ғына, мәҫәлән, немец телендә утыҙ ете тапҡыр сығарылған. Кешелеккә шундай ижадсыны биргән, туған телдәренә, шул тел менән эш иткән сәсәндәргә, шағирҙарға оло хөрмәт менән ҡараған туғандаш халыҡтың киләсәге ышаныслы. Уларҙан беҙгә күп нәмәгә өйрәнәһе бар әле. Тәү сиратта – үҙең булып ҡала белеүгәлер, тием.
Гөлнара ХЄЛФЕТДИНОВА.
Ҡырғыҙстан – Өфө.
Теги:


text:
Дүшәмбе – әүҙем һәм бик уңышлы көн. Килешеүҙәр төҙөү, милек һатып алыу, уҡыу, фәнни эш менән шөғөлләнеү өсөн уңайлы мәл. Шишәмбе шәхси тормошоғоҙға ҡағылышлы мәсьәләләрҙе хәл итеп ҡалығыҙ. Өй эштәре менән булығыҙ. Көндөң икенсе яртыһында төрлө йәрәхәт алыу ихтималлығы арта. Һаҡ булығыҙ.
Дүшәмбе – әүҙем һәм бик уңышлы көн. Килешеүҙәр төҙөү, милек һатып алыу, уҡыу, фәнни эш менән шөғөлләнеү өсөн уңайлы мәл. Шишәмбе шәхси тормошоғоҙға ҡағылышлы мәсьәләләрҙе хәл итеп ҡалығыҙ. Өй эштәре менән булығыҙ. Көндөң икенсе яртыһында төрлө йәрәхәт алыу ихтималлығы арта. Һаҡ булығыҙ.
Вертикаль буйынса: 2. Көлкөгә ҡоролған тамаша. 3. Үгеҙ килә уң яҡтан, өс мөгөҙөн тырпайтҡан, бесәнгә күҙен аҡайтҡан. 5. Берәй темаға ҡараған шиғырҙар йыйынтығы. 6. Яҙын яҙыла, көҙөн йыйыла, йәй һыуына, ҡыш йылына.
— Ҡатыныңдың айырым билдәләре бармы? — тип һорай дежурный.
— Ниндәй айырым билдәләре?
— Мәҫәлән, минең ҡатыным зифа буйлы, зәңгәр күҙле, сәстәре бөҙрә...
— Ә минеке ҡарт, кәкре аяҡлы, холоҡһоҙ, — тип һүҙгә ҡушыла ҡатынын юғалтҡан ир. — Һинекен генә эҙләһәк, яҡшыраҡ булмаҫмы?
13 йәшлек Айнур Ғәлиев һәм 16 йәшлек Илшат Мөхәмәтшин тағы бер иҫбатланы.
Ял көндәре ауыл эргәһендәге быуа янында алма төшөр урын булмай. Ниңәлер өлкәндәр ете һәм биш йәшлек балаларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырған. Тегеләр иһә оҙаҡ уйлап тормай, тын тултырмалы матрасҡа ултырып йөҙөп тә китә. Балаларҙың күл уртаһына барып еткәнен ярҙағылар аптырап күҙәтә. Ҡапыл көслө ел иҫеп, матрасты түңкәрә.
Рөстәм Хәмитов илсенең беҙҙә алты йыл элек булыуын билдәләне.
— Башҡортостан Республикаһының Рәсәй составында ҙур, етди биләмә булыуын иҫәпкә алғанда, был ярайһы уҡ ҙур арауыҡ, — тине Президент. — Беҙҙең республиканың ил иҡтисадында тотҡан урыны һиҙелерлек икәнен аңлайбыҙ. Быйыл апрелдә Рәсәй менән Һиндостан араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыуға 65 йыл тулды.
ПОНЕДЕЛЬНИК
ПЕРВЫЙ КАНАЛ
05.00 “Доброе утро”
09.00 Новости
09.05 “Контрольная закупка”
09.40 “Женский журнал”
09.50 “Жить здорово!”
10.55 “Модный приговор”
12.00 Новости (с субтитрами)
12.25 “Женский доктор”. Сериал.
Тәғзимә үҙен Өфөнән алып ҡайтҡан машинанан төштө лә тура магазинға ҡарай юртты. Бындай эште йыумайса булмаҫ. Магазин ябылмаҫ элек өлгөрөп ҡалырға кәрәк, һуң булып бара. Ҡатын кәстүмендәге миҙалды йәнә бер тапҡыр һыйпап-һыйпап ҡараны. Ауылға ошо миҙалды тағып ҡайтып инһен әле! Барыһының күҙҙәре туҫтаҡ кеүек булыр. Тәғзимә үҙенең уйҙарынан үҙе ҡыуанып, бына күрегеҙ, мин кем тигәндәй, күкрәктәрен алға кирә биреберәк атланы. Әтеү анау бер бөртөк балалы Сара гелән генә теге лә был тип аҡыл һатып маташҡан була. Хәҙер бына һөйләшеп ҡараһын. Уның һымаҡ Өфө һынлы Өфөгә барып миҙал алып ҡайтһа, нишләр ине икән, ә?
Тәғзимә ике йыл элек күрше Мырҙаҡайҙан килен булып төшкәйне. Бер көндө беҙҙең ауылда йәшәүсе апаһына ҡунаҡҡа килгән ҡатын өс балаһы менән үҙенән ун дүрт йәшкә оло Ғәйнисламда торған да ҡалған. Кемделер туҡмаған өсөн төрмәгә ултырған ире хаҡында:
Дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәткән үҙәктә граждандарҙың һәм ойошмаларҙың документтары “берҙәм тәҙрә” принцибында ҡабул ителә, теркәлә һәм тапшырыла. Хеҙмәттәр алыу өсөн граждандарға үҙәккә ике тапҡыр ғына килергә тура киләсәк: тәү килеүҙә ғариза яҙып ҡалдыраһың һәм ҡануниәткә ярашлы документтар тапшыраһың, икенсе килеүеңдә әҙер документты йәки тейешле яуап алаһың. Үҙәк белгестәре төрлө ойошмаларҙың барлыҡ кәрәкле документтарын үҙҙәре туплай.
Рәсәй туризмы йылына арналған “Пекин — Мәскәү-2012” автосәйәхәтендә Ҡытайҙан — 16, беҙҙән 15 журналист ҡатнаша. Улар, руль артында бер-береһен алмаштырып, Great Wall автомобилдәрендә 3 июлдә Мәскәүҙә буласаҡ. Ҡытайҙың “Синьхуа” мәғлүмәт агентлығы, халыҡ-ара радио, үҙәк телевидение, “Рәсәй тауышы”, “Маяҡ” радиолары, “Яңылыҡтар” агентлығы, “Московский комсомолец”, “Коммерсантъ” гәзиттәре вәкилдәре ҡатнашҡан автосәйәхәттең төп маҡсаты — Ҡытай йәмәғәтселегенә Рәсәйҙә туризмдың үҫешен күрһәтеү, был илдән туристарҙы беҙҙең төбәктәргә ылыҡтырыу.
Автосәйәхәттә ҡатнашыусылар Өфөнөң “Амакс-Турист отель” ҡунаҡханаһында матбуғат конференцияһы үткәрҙе.
Ошо көндәрҙә шундай милләттәштәребеҙҙең береһе үҙенең тыуып үҫкән төбәгендә “Башҡортостан” гәзитен нисек итеп таратыуы тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлашты. Ҡулланған алымы һис тә ҡатмарлы түгел, уның өлгөһөнә күптәр эйәрә ала.
Гөлфинә Юламанова тәүге ярты йыллыҡта ун ауылдашына “Башҡортостан” гәзитен бүләк итеп яҙҙырған. Һөҙөмтәлә Балаҡатай районының Айҙаҡай ауылындағы күрше-күләне алты ай буйы кинәнеп гәзит уҡыған.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Осһоҙға хаҡҡа китап кәрәкһә, букинистика магазинына кил
Осһоҙға хаҡҡа китап кәрәкһә, букинистика магазинына кил
Баш ҡаланың һәм республикала йәшәүсе китап һөйөүселәр иғтибарына! Өфө ҡалаһында Пархоменко тыҡрығы, 14 адресы буйынса букинистика магазины асылды. Сауҙала һатыуға сығарылған китаптарҙан айырмалы рәүештә, бында ул йәки был баҫмаға заказ бирергә, китаптар тапшырырға, уларҙы бушлай йәки осһоҙ хаҡҡа һатып алырға мөмкин. Букинистика магазиндар тағы шуныһы менән отошло – уларҙа бик һирәк осраған, раритет булған китаптарҙы, төрлө энциклопедияларҙы, махсус әҙәбиәтте табырға мөмкин.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Өфөлә «Мәҙәни марафон» классик музыка концерты менән башланасаҡ
«Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә «Мәҙәни марафон» проекты әҙерләнә. Уның сиктәрендә мәҙәниәттең төрлө өлкәләрендә алдынғы эксперттарҙың мәғариф программалары, шулай уҡ БР һәм РФ артистарының музыкаль концерттары уҙғарыласаҡ. Мәҙәни саралар теҙмәһен 10 апрелдә «Урыҫ генийы. Сергей Рахманинов» классик музыка концерты башлаясаҡ. Үҙенең уйнауын билдәле музыкант Рөстәм Шәйхетдинов тәҡдим итәсәк.
Рөстәм Шәйхетдинов – Башҡортостандың алдынғы башҡарыусы музыканттарының береһе. Йәш уҡытыусы Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының махсус фортепиано кафедраһы мөдире, БР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, сәнғәт фәндәре кандидаты, профессор, Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Халыҡ-ара пианистар конкурсы лауреаты, Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһы профессоры.
Рөстәм Шәйхетдиновтың концерты 19 сәғәттә башлана.


text:
- Подробности
- Просмотров: 384
ҠЫҘЫЛ БАЛЫҠ (Hucho taimen), һөмбаш һымаҡтар отрядының һөмбаштар ғаиләһенә ҡараған балыҡ. Евразия йылғаларында һәм күлдәрендә (Дунай й. басс. алып Сахалин утрауына тиклем) йәшәй. Кәүҙә оҙонлоғо 1,5 м тиклем, ауырлығы 80 кг тиклем. Тәне ваҡ тәңкә м‑н ҡапланған, тәпәш, уҡ формаһында. Төҫө сыбар, ҡойроғо һәм артҡы йөҙгөсө ҡыҙғылт. Ауыҙы ҙур, яңаҡтарында, аңҡау һөйәктәрендә һәм телендә осло тештәре бар. Енси яҡтан 5—7 йылда өлгөрә. Иртә яҙҙа ыуылдырыҡ сәсә. Үрсеү өсөн йылғаларҙың бәләкәй ҡушылдыҡтарына күсә, ыуылдырығын ҡырсынташлы грунтҡа һала. Үрсемлелеге — 10—35 мең ыуылдырыҡ (диам. 5,3—5,9 мм). Балыҡ, тәлмәрйен, ваҡ йәнлек, ҡоштар м‑н, селбәрәһе осоусы бөжәктәр һәм һыу умыртҡаһыҙҙары м‑н туҡлана. Йәйге эҫелә диапаузаға (ваҡытлы физиол. тынлыҡ) күсә. Башлыса Башҡортостан (Көньяҡ) Уралы йылғалары һәм шишмәләрендә осрай. Ҡиммәтле кәсеп балығы. БР‑ҙың һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән.
И.П.Дьяченко
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Внимание
- Подробности
- Просмотров: 327
ҠЫҘЫЛЪЯР МӘМЕРЙӘҺЕ, Г.А.Максимович исемендәге мәмерйә, тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Белорет р‑ны Инйәр а. төньяҡҡа табан 22 км алыҫлыҡта Инйәр й. үҙәненең һул битләүендә урынлашҡан. Карст мәмерйәһе, Минйәр свитаһы эзбизташтарында барлыҡҡа килгән. Рәшәткә рәүешендәге лабиринт мәмерйәнән ғибәрәт. Оҙонлоғо 2217 м, киңлеге 3 м, бейеклеге 5,6 м, тәрәнлеге 13 м, амплитудаһы 25 м, майҙаны 6,8 мең м2, күләме 30,6 мең м3. Ауыҙы (киңлеге 0,4 м, бейеклеге 0,8 м) Инйәр й. кимәленән 13 м бейеклектә ята. Иҙәне балсыҡ м‑н ҡапланған, кальцит һарҡыуҙары һәм ҙур таш киҫәктәре өйөмдәре осрай. Стеналарында гелектит һәм кальцит кристалдары бар. Уйһыу урындарында һыу йыйылған. Ғәҙәттә яҙғы ташҡын ваҡытында һыу баҫа. Мәмерйәлә быуаярғанаты йәшәй.
Ю.В.Соколов
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Мосцицкий, Игнаций
Игнаций Мосцицкий (варианттæ: Игнатий, Игнацы, Мостицкий, Мосьцицкий) (пол. Ignacy Mościcki, 1867-æм азы 1 декабры, Межанув, Цехановский повят — 1946-æм азы 2 октябры, Версуа, Швейцари) уыдис Польшæйы паддзахадон архæйæг, Польшæйы президент (1926–1936) æмæ химик ахуыргонд, æрхъуыдыгæнæг, Польшæйы химион индустрийы саразджытæй иу.
Цардафыст[ивын | Бындур ивын]
Игнаций райгуырдис 1867-æм азы, 1863-æм азы Польшæйы цы растад уыдис, уый архайæджы бинонты ’хсæн. Скъола каст фæцис Варшавæйы, уый фæстæ 1891-æм азы йæ ахуыр кæронмæ ахæццæ кодта политехникон институты Ригæйы сахары.
1897-æм азы уый уыдис ассистент университеты Фрибурджы (Швейцари). Уым Мосцицкий куыста азоты туагад амал кæныны ног мадзæлттыл, иртæста нефтгуыст, нефт сыгъдæггæнын æмæ æндæр проблемæтæ. 1920–1926 азты уый куыста Политехникон институты Львовы сахары: уыдис физикон хими æмæ техникон электрохимийы профессор, стæй ректор 1925/1926 ахуыры азы.
Мосцицкий у Тарновæйы азоты баиугæндты фабричы бындурæвæрæг. Фабрикæ кæм æрбынат кодта, уыцы квартал ныртæккæ хæссы ахуыргонды ном.
Политикон архайд[ивын | Бындур ивын]
1892-æм азæй Мосцицкий уыдис Польшæйаг социалистты фæсарæйнаг цæдисы уæнг. Майы фæфæлдæхты (1926 аз) фæстæ Юзеф Пилсудскийы рекомендацимæ гæсгæ æвзæрст æрцыдис Польшæйы президентæй æмæ 1926-æм азы 1 июнæй æххæст кодта уыцы хæстæ.
1939-æм азы сентябры советон æфсæдтæ Польшæйы скæсæйнаг зæххытæм куы бацыдысты, уæд Мосцицкийы бахъуыдис бафснайын йæ сæр æмæ уый охыл алыгъдис Румынимæ. Уым хæсты кæронмæ æрцыдис тыхурæд (уырыс. был интернирован) æмæ 25 сентябры уый радта йæ президенты бынат инæлар Болеслав Веняве-Длугошевскийæн. Фæлæ ууыл не сразы сты Францы хицауад æмæ бадомдтой, цæмæй президенты бынат бацахса Владислав Рачкевич. Игнаций Мосцицкий сæххæст кодта уыцы домæн.
1939-æм азы декабры Мосцицкий йæ бинонтимæ æрбынæттон ис Швейцарийы. Уым арвыста Дыккаг дунеон хæсты азтæ.
Йæ марды буар кæм уыдис, уыцы урнæ рахастæуыдис Варшавæмæ 1993-æм азы.


text:
Етәксене хеҙмәт биҙәй28-10-2016, 03:49 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
— Һағындыра шул тыуған яҡтар! Еләк-емешкә, бәшмәккә бай урмандар, сылтырап аҡҡан шишмәләр, аунап уйнаған хәтфә туғайҙар, күп йылдар үтһә лә, күңелгә яҡын һәм ҡәҙерле. Моғайын, һәр кем бала сағын һағынып хәтерләй торғандыр, — ти Азамат Носратуллин, хәтирәләргә бирелеп.
Азамат уҙаман Рима менән Ризуан Носратуллиндарҙың ишле ғаиләһендә өсөнсө бала булып донъяға килә. Өс малай һәм биш ҡыҙ бала саҡтан эш һөйөүсән, итәғәтле, тәртипле булып үҫә, ата-әсәһе лә уларҙы олоно ололарға, кесене кесе итә белергә өйрәтә. Инде үҙҙәре атай-әсәй булһа ла, бөгөн дә ҡәҙерлеләренең кәңәштәре тормош көткәндә ярап ҡала.
Атаһы “Баһау” колхозында оҙаҡ йылдар агроном йөгөн тарта, хужалыҡты алдынғылар рәтенә сығарыуға күп көс һала. Уның хеҙмәтен республика, район етәкселеге лә йыш ҡына юғары баһалай. Үкенескә ҡаршы, Ризуан ағай 47 йәшендә генә фани донъяны ташлап китә. “Атайым бик көслө кеше ине. Уны һәр ерҙә ихтирам иттеләр, намыҫлы хеҙмәт күрһәтте. Ул яңы эш башлаусы йәштәрҙең оло таянысы ла булды”, — тип иҫләй атаһын бөгөн. Әлбиттә, оло ҡайғы уңған һәм дуҫ ғаиләне тағы ла нығыраҡ берләштерә, Рима апайға иһә яңғыҙына донъя йөгөн тартырға тура килә. Әммә бәләкәйҙән хеҙмәт һөйөп үҫкән балалар ауыр мәлдә әсәләренә ныҡлы терәк һәм ярҙамсы була. Шәхси ихатала мал-тыуар тәрбиәләп, ҡош-ҡорт аҫрап, баҡса үҫтереп, колхоз эшенән дә баш тартмай тырышлыҡ һала Носратуллиндарҙың балалары. Әсәләре атайһыҙ ҡалған ғәзиздәрен кеше араһында кәм-хур итмәй үҫтереп, тейешле тәрбиә һәм белем бирергә тырыша. Шөкөр, бөгөн уларҙың барыһы ла матур ғаилә ҡороп, юғары белем алып, һәр береһе вазифалы урын биләй.
— Әсәйемдең сабырлығына, түҙемлегенә әле булһа хайран ҡалам. Һигеҙ балаһын етем итмәй, атайыбыҙ менән икәүләп ҡорған донъяһын туҙҙырмай, матур һәм күптәргә өлгө булырлыҡ йәшәү рәүеше алып барғаны өсөн һаман булһа рәхмәтлебеҙ, — ти Азамат Ризуан улы. — Әле лә уның аҡыл-кәңәштәренә мохтажбыҙ, өгөт-нәсихәттәрен тыңлап, ҡәҙерлебеҙҙең оҙаҡ ғүмер кисереүен теләйбеҙ.
Яңы Күл мәктәбендә Азамат яҡшы билдәләргә генә өлгәшә, төрлө спорт ярыштарында әүҙемлек күрһәтә, түңәрәктәргә ихлас йөрөй. Егет айырыуса мәктәп йылдарында саңғыны, еңел атлетиканы үҙ итә, шуға ла йыш ҡына уға мәктәп намыҫын яҡлап республика һәм район күләмендә ойошторолған ярыш-бәйгеләрҙә ҡатнашырға тура килә. Йәйге каникул осоронда иһә ул тиҫтерҙәре менән колхозда төрлө эштә була, һуған үҫтерә, урманға тал ҡайыры һыҙырырға ла йөрөй. “Эшләп үҫтек, ауыр хеҙмәттән ҡурҡманыҡ, аҡса табырға өйрәндек. Хәләл көс түгеп тапҡан аҡсаға мәктәп кәрәк-ярағы, кейем-һалым, хатта велосипед, мотоцикл һатып алып ҡыуандыҡ”, — тип иҫкә ала ул көндәрҙе Азамат Ризуан улы.
Мәктәптә һигеҙ йыллыҡ белем алғас, ул икеләнеүһеҙ яҙмышын ер менән бәйләргә уйлап, Кушнаренко ауыл хужалығы техникумына документтарын тапшыра. Бала саҡтан ерҙе үҙ иткән егеткә уҡыу осоронда ауырға тура килмәй, Азамат Ризуан улы ҙур тырышлыҡ менән белемен камиллаштырыу өҫтөндә эшләй, үҙен һәр яҡлап таныта. Спорт менән ныҡлап мауыға, һәр ерҙә әүҙемлек күрһәтә. Уҡыу йортон тамамлағас та, уны Тыуған ил алдында изге бурысын үтәргә саҡыралар. Унда ла һынатмай, гел алдынғылар рәтендә була, спорт менән булған дуҫлығы армия хеҙмәтен еңел үткәрергә мөмкинлек бирә.
Армиянан ҡайҡас, ул күп кенә иптәштәре кеүек ҡалаға ашыҡмай, ә туған “Баһау” колхозына агроном булып эшкә урынлаша. Әлбиттә, махсус белемле белгес тәүге көндәрҙән үк эшкә башкөллө сума, төрлө әҙәбиәт менән ҡыҙыҡһынып, ауыл хужалығы өлкәһендә яңы белем туплай. Төбәктең алдынғы хужалыҡтарына барып тәжрибә уртаҡлашырға ла, белгестәр менән осрашырға ла ваҡытын йәлләмәй. Халыҡ та уңған, эшен биш бармағындай һәйбәт белгән, алдынғы ҡарашлы белгесте ихтирам итә. Хаҡлы ялдағы элекке етәкселәр ҙә Носратуллиндан киләсәктә бына тигән хужа үҫеп сығасаҡ тип күҙаллай. Хужалыҡ ул йылдарҙа күп кенә күрһәткестәр буйынса районда алдынғылар рәтенә сыға, шуға ла йыш ҡына бында төрлө кәңәшмә-семинарҙар ойошторола. Ул осорҙа Азамат Носратуллин яҡшы ойоштороусы булараҡ та таныла. Колхоз йәштәрен бергә туплап, концерт номерҙары әҙерләп, төрлө ауылдарға сығырға ла өлгөрә Азамат Ризуан улы. Эшенә яуаплы ҡараған белгестең тырышлығын баһалап, хужалыҡ етәкселеге уны бер аҙҙан баш агроном итеп үрләтә. Үҙенә ышанып тапшырылған оло бурысты намыҫ менән башҡарырға тырыша, хужалыҡ эшмәкәрлеген артабан үҫтереү өҫтөндә лә янып эшләй. “Азамат Ризуан улы менән эшләүе еңел ине, сөнки ул һәр кем менән уртаҡ тел таба белде”, — тип иҫләй бөгөн хеҙмәттәштәре.
Азамат Ризуан улы, колхозда эшләү менән бер рәттән, юғары белем алыу маҡсатында Башҡортостан ауыл хужалығы институтына ситтән тороп уҡырға инә. Ҡулына юғары белем тураһында диплом алғас та, уны район етәкселеге “Нуриман МТС-ы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ауыл хужалығы буйынса директор урынбаҫары итеп тәғәйенләй. Азамат Ризуан улы төрлө йылдарҙа “Иҙел” колхозы рәйесе, аҙаҡ “Иҙел” агрофирмаһы генераль директоры вазифаларын башҡара. Ҡайҙа ғына эшләһә лә, һәр ерҙә ҙур абруй ҡаҙана, халыҡтың ышанысын яулауға өлгәшә. Бөгөн булһа ауыл ҡарттары уны маҡтап телгә ала.
— Ниндәй генә ауыр осорҙар булмаһын, ауыл эшсәндәре һәр ваҡыт уңғанлыҡ, тырышлыҡ күрһәтеп, баҫыу-яландарҙан ҡайтып инмәне. Уларҙың намыҫлы хеҙмәте һөҙөмтәһендә колхоз алдынғылар рәтендә булды, — ти Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Азамат Ризуан улы.
2009 йылдан башлап Азамат Носратуллин Нуриман районы хакимиәте башлығы йөгөн тарта. Ул үҙен ҡуйған маҡсатына ынтылыусан, тәжрибәле, талапсан, инициативалы ойоштороусы һәм етәксе итеп күрһәтте. Хужа булараҡ, Азамат Риз-уан улы кешеләргә йүнәлеш биреү, башланғыстарына йәлеп итеү, ыңғай һөҙөмтә алыу өсөн коллектив хеҙмәткә ылыҡтырыу һәләтенә эйә. 2013—2015 йылдарҙа ”Иң яҡшы муниципаль берәмек” республика конкурсында беренсе урынға һәм призлы номинацияларға лайыҡ булыуы тырыш хеҙмәттең һөҙөмтәһе булды.
Азамат Носратуллин муниципаль район Советы ҡабул иткән ҡарарҙарҙы һәм программаларҙы тормошҡа ашырыуға, бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү, районға инвестиция һәм яңы инвесторҙар йәлеп итеү, төньяҡ-көнсығыш райондарҙы үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһы сараларын ғәмәлгә ашырыу, законлылыҡты һәм хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеү, граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын яҡлау, муниципалитет биләмәһендә сәйәси һәм социаль тотороҡлолоҡто һаҡлау, бюджет учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу, урындағы үҙидара органдарының статусын күтәреү мәсьәләләрен хәл итеүгә күп көс һала.
Азамат Ризуан улы етәкселек иткән осорҙа район социаль-иҡтисади үҫеш йәһәтенән һәр саҡ алдынғылар рәтендә. Мәҫәлән, 2012 йылдан 2016 йылға тиклем етештерелгән продукция, башҡарылған эштәр һәм күрһәтелгән хеҙмәттәр күләме 1085,4 миллион һумдан 2032,6 миллион һумға тиклем, йәғни 87 процентҡа артҡан. Быйыл һигеҙ ай йомғаҡтары буйынса продукция күләме 1688,4 миллион һумға еткән. Былтырғы менән сағыштырғанда, үҫеш — 14,8 процент. Финанслауҙың бөтә сығанаҡтары иҫәбенә районға йәлеп ителгән инвестиция күләме лә һуңғы өс-дүрт йылда 1,95 тапҡырға (637,8 миллиард һумдан 1240,9 миллиардҡа тиклем) күбәйгән. Төҙөлөштөң әүҙемләшеүе һөҙөмтәһендә ошо уҡ осорҙа бер кешегә иҫәпләгәндә, торлаҡ менән тәьмин итеү күрһәткесе 23,5-тән 26,26 квадрат метрға (12 процентҡа) артҡан. Районда бер ҡасан да төҙөлөш туҡталғаны юҡ, киреһенсә, ул ҙур төҙөлөш майҙансығын хәтерләтә. Әле бында, әле тегендә яңы йорттар ҡалҡа, социаль объекттар сафҡа инә. Шулай уҡ шәхси төҙөлөш тә киң ҡолас ала, йәштәр атай-әсәй ярҙамы, үҙ көсө менән дә төҙөй, кредиттан да файҙалана.
Сәсеүлек майҙандары ла, ауыл хужалығында продукция етештереү һәм һатыу күләме лә йылдан-йыл үҫә бара.
Төбәктә сәнәғәт, шулай уҡ ауыл хужалығы тармағында зыянға эшләгән предприятиелар юҡ, муниципаль район ҡаҙнаһына һалым һәм башҡа керемдәр йыл һайын уртаса алғанда ун процентҡа арта.
Бюджет өлкәһендә эксперименталь тәртиптә ауыл биләмәһендәге мәғариф, мәҙәниәт учреждениеларын, хакимиәттәрҙе хеҙмәтләндереү йәһәтенән үҙәкләштерелгән берҙәм бухгалтерия ойошторолған. Әле уның ыңғай эш тәжрибәһе тотош республикала таратыла.
Азамат Ризуан улы ғаиләһенән дә уңған. Ҡатыны Мәҙинә Хәмит ҡыҙы менән ике ҡыҙға ғүмер бүләк иткәндәр. Әйткәндәй, ҡатыны район дауаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләй. Өлкән ҡыҙҙары Зәүрә Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университетын тамамлағандан һуң һөнәре буйынса эшләп йөрөй, кесе ҡыҙҙары Зәлифә Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлап, бөгөн Өфө дәүләт авиация техник университетында икенсе юғары белем ала.


text:
- Подробности
- Просмотров: 334
ҠОРАЛЛЫ ФОРМИРОВАНИЕЛАР, дәүләткә (законлы Ҡ.ф.), партияға, милли, дини йәки башҡа соц.-сәйәси ойошмаға буйһонған ҡораллы кешеләр берләшмәһе. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң Көньяҡ Уралда барлыҡҡа килгән тәүге даими Ҡ.ф. булып Өфө гарнизоны (хеҙмәтле кешеләр, башлыса стрелецтар һәм казактар) иҫәпләнә. Өфө өйәҙендәге дөйөм Рәсәй Ҡ.ф. м‑н 16 б. һуңғы сирегендә — 18 б. башында — Өфө воеводалары, 18—19 бб. — губернаторҙар, 19 б. һуңғы сирегенән алып хәрби округ ғәскәрҙәре башлығы етәкселек итә. 18 б. Көньяҡ Уралда регуляр армияның тәүге частары булып Ырымбур һәм Өфө гарнизондарының драгун полктары һанала. 1784 й. Ырымбур драгун полкы һәм 1—6‑сы Ырымбур ялан батальондары ойошторола. 1796 й. Ырымбур ялан батальондарынан Бутырск, Рыльск һәм Өфө мушкетёрҙар полктары (ҡара: Бутырск пехота полкы, Рыльск пехота полкы, Өфө пехота полкы) төҙөлә. 1797 й. Ырымбур сик һыҙығының Ырымбур гарнизон полкы һәм гарнизон батальондары, ш. уҡ егерь полктары ойошторола. 19 б. аҙ. төбәктә гарнизон батальондарынан төҙөлгән 1—10‑сы Ырымбур сик буйы батальондары (19 б. аҙ. Төркөстан сик буйы батальондары итеп үҙгәртелә) хеҙмәт итә. 1804 й. башлап Өфөлә 243‑сө Златоуст резерв батальоны [Өфө гарнизон батальоны, 1820 й. алып Өфө эске гарнизон батальоны, 1837 й. — 10‑сы Ырымбур сик һыҙығы батальоны, 1864 й. — Өфө губерна батальоны, 1874 й. — Урындағы Өфө батальоны, 1887 й. — Өфө резерв кадрҙар батальоны, 1891 й. — Златоуст резерв батальоны, 1899 й. тиклем 243‑сө Златоуст батальоны; 1904 й. 243‑сө Златоуст һәм 311‑се Силәбе пехота полкына әйләндерелә (1906 й. батальонға берләштерелә)] урынлаша. 20 б. башында Златоуст ҡ. 214‑се Мокшанск резерв батальоны (1904 й. 214‑се Мокшанск пехота полкы итеп үҙгәртелә) хеҙмәт итә. Златоуст һәм Мокшанск пехота полктары рус-япон һуғышында (1904—05) ҡатнаша. 1910 й. алып Өфөлә Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан 190‑сы Очаков пехота полкы һәм Златоуст ҡ. 196‑сы Инсар пехота полкы урынлаша. 1914—16 йй. запас батальондар ойошторолоп, артабан запас пехота полктарына үҙгәртелә. Өфөлә — 103‑сө, 127‑се, 144‑се, Бәләбәй ҡ. — 152‑се, Златоуста — 128‑се, Силәбелә 109‑сы һәм 163‑сө запас пехота полктары урынлаша; Өфөлә ш. уҡ 696‑сы ополчение дружинаһы була. 19 б. — 20 б. башында төбәктә ғәриптәр һәм урындағы командалар, эске һаҡ ғәскәрҙәре, арсеналдар, хәрби идаралыҡтар һәм уҡыу йорттары (ҡара: Хәрби белем биреү) урынлашҡан.
18 б. 20‑се йй. — 20 б. 10‑сы йй. башҡорт, бобыль, казак, ҡалмыҡ, мишәр һәм типтәрҙәрҙең мең һәм йөҙ кешелек атлы частары һәм подразделениелары (ҡара: Башҡорт ғәскәре, Башҡорт-мишәр ғәскәре, Башҡорт полктары, Башҡорттарҙың хәрби хеҙмәте, Казак ҡатламы, Мишәр полктары, Ставрополь өйәҙе, Типтәр полктары, Урал казак ғәскәре, Ырымбур казак ғәскәре) төбәктең мең һәм йөҙ кешелек атлы иррегуляр ғәскәрҙәрен тәшкил итә. 1731 й. Алексеевск пехота полкынан (1770 й. регуляр армия составына күсерелә) һәм Биләр, Сергиевск, Шишмә драгун ландмилиция полктарынан Кама аръяғы ландмилицияһы (ҡара: Кама аръяғы сик һыҙығы) ойошторола. Һуңғы өсөһөнән 1771—75 йй. хәрби хеҙмәт үтәгән еңел ялан командалары ойошторола. Мең кешелек башҡ. атлыларының Төньяҡ һәм Ете йыллыҡ һуғыштарҙа, 1771—73 йй. Польша кампанияһында ҡатнашыуы билдәле. 1788—90 йй. рус-швед һуғышында, 1792 й. Польша кампанияһында 500 кешелек 1‑се һәм 4‑се (1789—92), 2‑се һәм 3‑сө (1789—90) Башҡ. һәм 1‑се Мишәр (1789—90) полктары, Ырымбур казактары һәм Ставрополь ҡалмыҡтары ҡатнаша. Наполеон Францияһы м‑н һуғыштар осоронда, ш. иҫ. Рус-прусс-француз һуғышында (1806—07), Ватан һуғышында (1812), рус армияһының сит илгә походтарында (1813—14) 10 меңлек башҡ. командаһы (1807), 500 кешелек 1‑се һәм 2‑се (1811), 3—20‑се (1812) Башҡ. һәм 1‑се, 2‑се Мишәр (1812) полктары (1814 й. улар таратыла) ойошторола. 1828— 29 йй. рус-төрөк һуғышы һәм 1830— 31 йй. поляк ихтилалын баҫтырыу ваҡытында 1‑се һәм 2‑се (1828—32), 3—7‑се (1831—32) Башҡ. полктары төҙөлә. Ҡырым һуғышы (1853—56) ваҡытында 1—4‑се Башҡ. полктары (1854—56) ойошторола, уларҙың икеһе һуғышҡан армия составында була. Башҡ. атлыларын әҙерләү м‑н 1852—60 йй. Өйрәтеү Башҡ. полкы, 1874—82 йй. Башҡорт атлы полкы шөғөлләнә. 1790—1845 йй. Өфө казак полкын (1798 й. 1‑се һәм 2‑се Типтәр атлы казак полктарына бүленә; 1819 й. алып 1‑се һәм 2‑се Типтәр регуляр казак полктары; 1835 й. 1‑се Ырымбур казак полкына берләштерелеп, 1841 й. Өфө казак полкы итеп үҙгәртелә) типтәр һәм бобыль ҡатламдары тәшкил итә. Ырымбур һәм Урал казак ғәскәрҙәренең Ҡ.ф. полк һәм йөҙ кешелектәргә бүлеп йөрөтөлә.
Граждандар һуғышы йылдарында Башҡортостанда РККА, Халыҡ армияһы һәм Себер армияһы, артабан Рус армияһы (1918 й. көҙөндә Рәсәй армияһы) берләшмәләре, частары, дружина һәм отрядтары кеүек Ҡ.ф. һуғыша. 1917 й. Өфө губернаһыныңэшсе дружиналары Ҡораллы халыҡ хәрби ойошмаларына берләшеп, уның нигеҙендә 1918 й. йәйендә РККА‑ның Өфө пехота див. һәм Бөрө уҡсылар бригадаһы (ҡара: Уҫы уҡсылар бригадаһы, Өфө уҡсылар дивизияһы) төҙөлә. Запас полктарҙан 1917 й. 1‑се, 2‑се һәм 13‑сө Мосолман полктары ойошторола. 1918—20 йй. Волга буйында, Уралда һәм Себерҙә советтарға ҡаршы армиялар составында 4‑се Өфө уҡсылар див., 8‑се Кама уҡсылар дивизияһы, 2‑се Өфө кавалерия див. (ҡара: Өфө кавалерия дивизиялары), 4‑се Өфө кавалерия полкы, Бәләбәй айырым эскадроны, 4‑се Өфө еңел артиллерия бригадаһы (1918 й. нояб. тиклем 4‑се айырым Өфө еңел артиллерия дивизионы), Өфө уҡсылар артиллерия дивизионы, автомобиль командаһы, осоусылар отряды һәм т. юл батальондары һуғыша. 1918—19 йй. Уралдағы һуғыш хәрәкәттәренең ахырына Башҡорт хөкүмәте тарафынан ойошторолған Башҡорт ғәскәре, Башҡорт ирекле отрядтары хәл иткес йоғонто яһай. Башҡорт ғәскәрҙәре (Беренсе Башҡорт уҡсылар дивизияһы, Икенсе Башҡорт уҡсылар дивизияһы) 1918 й. сент. Башҡорт айырым корпусына туплана; нояб. айында корпус таратылып, башҡ. частары 1‑се Башҡ. уҡсылар див. (нояб. — 10‑сы, дек. — 9‑сы) инә, 1919 й. ғин. Башҡорт корпусы (1‑се һәм 2‑се Башҡ. уҡсылар див., 1‑се һәм 2‑се Башҡ. кавалерия полктары) ҡайтанан тергеҙелә; 1919 й. РККА составында һуғыштарҙа Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы (Көньяҡ фронтта), Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмө (Петроград янында) һәм Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы (Украинала) дан ҡаҙана.
1924—31 йй. БАССР‑ҙа Б.В. һуғышында ҡатнашҡан 100‑сө терр. уҡсылар полкы, 1926—27 йй. 4‑се Башҡ. терр. уҡсылар полкы урынлаша. Икенсе донъя һуғышы йылдарында БАССР‑ҙа 186‑сы Брест уҡсылар дивизияһы, 219‑сы Идрица уҡсылар дивизияһы, 214‑се Кременчуг-Александрия уҡсылар дивизияһы, 21‑се гвардия Невель уҡсылар дивизияһы, 87‑се гвардия Перекоп уҡсылар дивизияһы, 170‑се Речица уҡсылар дивизияһы, йөҙҙә егерме дүртенсе уҡсылар бригадаһы, етмеш алтынсы кавалерия дивизияһы, 112‑се Башҡ. (16‑сы гвардия) Чернигов кавалерия дивизияһы, 469‑сы Кременчуг миномёт полкы, 134‑се Луга миномёт полкы, 467‑се Львов миномёт полкы, 120—123‑сө миномёт полктары, 1097‑се һәм 1098‑се тупсылар артиллерия полктары, биш йөҙһикһән етенсе гаубица артиллерия полкы, 144‑се Ропшин миномёт полкы, Салауат Юлаев ис. мең ике йөҙ туҡһан икенсе танкыға ҡаршы истребитель артиллерия полкы, 25‑се (“Александр Невский” һәм “Полководец Суворов”) һәм 60‑сы (“Салауат Юлаев” һәм “Уфимец”) бронепоездарҙың айырым дивизионы ойошторола (тулыландырыла). Бынан тыш, ун икенсе запас уҡсылар бригадаһы, ҡырҡ туғыҙынсы өйрәнсек уҡсылар дивизияһы, йөҙҙә утыҙ дүртенсе уҡсылар бригадаһы, етмеш дүртенсе кавалерия дивизияһы, йөҙҙә ун өсөнсө кавалерия дивизияһы, икенсе запас кавалерия бригадаһы, 23‑сө айырым запас элемтә полкы (ҡара: Запас полктар) һ.б. запас һәм өйрәтеү Ҡ.ф. армиялағы хәрби хеҙмәткә әҙерлек алып бара. БАССР‑ҙа йыйылған аҡса иҫәбенә танк колонналары (“Халыҡ-ара революция көрәшселәренә ярҙам итеү ойошмаһының Башҡортостан ойошмаһы”, “Башҡортостан Осоавиахимы”, “Башҡортостан пионеры”, “Башҡортостан уҡытыусыһы”) һәм эскадрильялар (“Башҡортостан истребителе”, “Башҡортостан нефтсеһе”, “Белорет металлургы”, “Башҡортостан комсомолы”) ойошторола. Һуғыштан һуңғы осорҙа Башҡортостанда Оборона министрлығының, ЭЭМ‑дың, СССР һәм РФ Граждандар оборонаһының Ҡ.ф. (ш. иҫ. йөҙҙәһикһән алтынсы инженер-сапёрҙар бригадаһы) урынлаша.
Әҙәб.: Филимонов Б.Б. Белая армия адмирала Колчака. М., 1997; Дублённых В.В. Вооружённые формирования Урала периода гражданской войны: исторические справки. Екатеринбург, 2002.
М.Ә.Бикмәев, Р.Н.Рәхимов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Магазиндарҙы ғына алайыҡ. Бөгөн сауҙа нөктәләрендә сират йә этеш-төртөштө һәм уҫал һатыусыларҙы көндөҙ шәм яндырып эҙләһәң дә табырмын тимә, “артҡы” ишектәр ҙә тарихта ҡалды, Аллаға шөкөр. Баҙарҙарҙың да йөҙө үҙгәрҙе, элекке тишек-тошоҡ палаткаларҙа һатыу итеүселәр иркен, яҡты сауҙа урындарына күсенде. Нефтекама, Яңауыл ҡалаһы баҙарҙарында йөрөп бик ҡәнәғәт ҡалдым, ағай-эне: ҡала эшҡыуарҙары, ауыл йүнселдәре өсөн сауҙа итеүгә бөтә шарттар ҙа булдырылған. Ышанмаһағыҙ, килеп ҡарағыҙ, Өлгөрбай ағайығыҙ бушты һөйләмәҫ! Тап Нефтекама баҙарында шәп эшләпә һатып алғас, күтәренке кәйеф менән Дүртөйлө яҡтарына юл тоттом.
Автовокзалға барып төшкәс, туп-тура ҡала баҙарына ыңғайланым. Ни өсөн тиһәгеҙ, быйыл йәй ундағы тәртипһеҙлекте күреп, йөрәгем әрнеп, район хакимиәте башлығына ла инеп сыҡҡайным.


text:
Стәрлетамаҡта кисә ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән мәктәп ғәҙәти режимда эшләй башланы Фото: Розалиә Вәлиева
Стәрлетамаҡта кисә ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән мәктәп ғәҙәти режимда эшләй башланы
Стәрлетамаҡта кисә ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән мәктәп ғәҙәти режимда эшләй башланы Фото: Розалиә Вәлиева
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Стәрлетамаҡта 18 апрелдә ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән мәктәп ғәҙәти режимда эшләй башланы, тип хәбәр итте журналистарға уҡыу йортоноң вәкиле.
«Бөгөн иртән мәктәптә дәрестәр башланды, белем биреү учреждениеһы штат режимында эшләй. Кәрәк булған осраҡта психологтар бригадаһы ҡыйынлыҡ кисергәндәргә ярҙам итергә әҙер», — тип һөйләне әңгәмәсе урындағы «Стерлеград» яңылыҡтар порталына.
Стәрлетамаҡтағы 1-се мәктәптең 9-сы коррекция класы уҡыусыһы уҡыусыларға һәм информатика уҡытыусыһына бысаҡ менән ташланған, һуңынан бүлмәгә ут төрткән. Һөҙөмтәлә дүрт кеше: уҡытыусы, ике уҡыусы ҡыҙ һәм енәйәтсе үҙе яраланған. Уларҙың барыһы ла уртаса ауырлыҡтағы йәрәхәттәр менән ҡала дауаханаһына оҙатылған.
Рәсәй Федерацияһының Башҡортостан буйынса Тәфтиш комитеты 17 йәшлек үҫмергә ике һәм унан да күберәк кешегә үлтереү менән янау тураһында енәйәт эше ҡуҙғатты. Бынан тыш, бәлиғ булмағандарҙың енәйәттәрен иҫкәртеү органдарындағы вазифалы кешеләр юл ҡуйған вайымһыҙлыҡ факты буйынса енәйәт эше асылды.
Әле ғәйепләнеүсегә дауаханала медицина ярҙамын күрһәтеү дауам итә. Тәфтишселәр табиптарҙың рөхсәте менән үҫмерҙән һорау ала. Һуңынан уға яза сараларын ҡулланыу тураһында һорау хәл ителергә тейеш.
http://www.bashinform.ru/news/1146517-shkola-v-sterlitamake-gde-nakanune-proizoshlo-chp-vozobnovila-zanyatiya-v-obychnom-rezhime/


text:
Пиреней ярымутрауы
Пирене́й ярымутрауы (шулай уҡ Иберия ярымутрауы; порт. , исп. , галис. , астур. Península Ibérica, баск. Iberiar penintsula, араг. Peninsula Iberica, кат. península Ibèrica, эстр. península Ibérica, фр. péninsule Ibérique, лат. Iberia Paeninsula) — Европаның көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан ярымутрау. Урта диңгеҙ, Атлантик океан, Бискай ҡултығы һыуҙары менән йыуыла.
Иберия тигән икенсе исеме Боронғо Римға тиклем шул ярымутрауҙа йәшәгән Иберҙар халҡы менән бәйле.
Хәҙерге вакытта Пиреней ярымутрауында Испания, Португалия, Андорра, Франция һәм Бөйөк Британия территорияһы — Гибралтар урынлаша.


text:
Был аҙнала Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Был аҙнала Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ
Был аҙнала Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 25 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Яңы эш аҙнаһында Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ . Һауа температураһының көндән-көн түбәнәйеүе, яуым-төшөм, ҡайһы бер райондарҙа ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә.
Бөгөн, 25 сентябрҙә, көндөҙ +5,+10 градус буласаҡ.
26 һәм 27 сентябрҙә айырыуса көнсығыш райондарҙа ҡар ҡатыш ямғыр яуасаҡ. Төндә -1,+4 градус, -3 градусҡаса һалҡынайтып, ҡырау төшәсәк, көндөҙгө һауа температураһы +5,+10 градус.


text:
- Подробности
- Просмотров: 291
МАКУШКИН Владимир Викторович (17.9.1958, Өфө — 23.11.2009, шунда уҡ), анестезиолог‑реаниматолог, педиатр. Мед. ф. д‑ры (2004), проф. (2007). БДМИ‑ны тамамлаған (1981), 1982 й. алып Респ. балалар клиник дауаханаһында, 2003— 2009 йй. БДМУ‑ла эшләй. Фәнни эшмәкәрлеге балалар хирургияһы һәм педиатрияла эндохирургик (видеоторакоскопия, лапароскопия) һ.б. операциялар ваҡытында, тикшереүҙең инвазив ысулдарын (бронхоскопия, колоноскопия) ҡулланғанда дөйөм ауыртыуҙы баҫыу мәсьәләләренә, реанимация һәм интенсив дауалау ысулдарын эшләүгә, камиллаштырыуға арналған. М. ҡатнашлығында видеоторакоскопия операциялары яһағанда анестезия тәьмин итеү һәм үпкәләрҙе альтернациялаусы яһалма вентиляция ысулдары, хейлоринопластика ваҡытында дөйөм анестезия алымы эшләнә һәм дауалау практикаһына индерелә. 140‑ҡа яҡын фәнни хеҙмәт һәм 3 уйлап табыу авторы. Х е ҙ м.: Эндоскопическая хирургия у детей. М., 2002 (авторҙ.); Общее обезболивание при эндохирургических операциях у детей. Уфа, 2005 (авторҙ.); Вопросы реанимации и интенсивной терапии в детской хирургии и педиатрии. Уфа, 2006 (авторҙ.).
Тәрж.Г.Ҡ.Ҡунафина