text:
Наши новости
Опрос
Как Вы оцениваете работу филармонии?
2018 - Год Семьи
2018 год объявлен в Башкортостане Годом семьи
Абонементы
Всероссийский старт продажи абонементов
ЭЛЕКТРОННЫЕ БИЛЕТЫ
Продажа билетов онлайн
Получить всю информацию о наличии и стоимости билетов теперь легко: не выходя из дома, с мобильных устройств, подключенных к сети Интернет.
Наш репертуар
Апрель 2018
Май-Июнь 2018
Пресса ⇒ СӘНҒӘТЕБЕҘ ЙӨҘӨН ПРОФЕССИОНАЛЬ МУЗЫКА БИЛДӘЛӘЙ
СӘНҒӘТЕБЕҘ ЙӨҘӨН ПРОФЕССИОНАЛЬ МУЗЫКА БИЛДӘЛӘЙ
Автор: Ләйсән НАФИҠОВА / "Киске Өфө" гәзите
Дата: 09.10.2014
Уның кеүек үтә лә нәзәкәтле гүзәл заттың ҙур хор менән дирижерлыҡ итеүе бер аҙ сәйер күренеш кеүек. Бының сәбәбе, бәлки, классик музыка донъяһы һәр заманда ла көслө зат батшалығы булып иҫәпләнеүендәлер? Бәлки, дирижерлыҡ һөнәренең төп асылы - көс һәм ҡеүәт булғанлыҡтан, төп асылы көсһөҙлөк булған ҡатын-ҡыҙға унда урын юҡ тигән ҡараш үҙе хаталыр? БР-ҙың Дәүләт академик хор капеллаһының художество етәксеһе һәм төп дирижеры, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының тәрбиә эштәре буйынса проректоры һәм хор дирижерлығы кафедраһы мөдире Алһыу Афған ҡыҙы ХӘСБИУЛЛИНА ошо һәм классик сәнғәткә ҡағылған башҡа һорауҙарға яуап эҙләй.
"Аҡ ҡуянҡайҙарҙан тун тектерҙем..."
Әсәйем - Тамара Хәсбиуллина профессиональ йырсы, Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге конкурс лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Атайымдың яғынан да нәҫелебеҙҙә һөнәрен музыка менән бәйләүселәр бар. Илеш районының үҙәгендә, Үрге Йәркәйҙә йәшәгәс, минең музыка мәктәбенә йөрөргә мөмкинлегем булды. Музыка менән шөғөлләнеү дөйөм белем биреү мәктәбендә математик класта уҡырға ла, спорт менән дуҫ булырға ла ҡамасауламаны. Шуға ла минең бала сағым бик ҡыҙыҡлы үтте, тип әйтә алам. Тиҫтерҙәремдән айырмалы рәүештә, мин бары тик бәләкәйҙән әсәйем башҡарыуында башҡорт халыҡ йырҙарын, профессиональ композиторҙарҙың арияларын тыңларға ярата торғайным. Ни өсөндөр "Бейеш"те ҡабат-ҡабат йырлатҡанмын. Мин тыуғансы әле атайым менән әсәйем композитор Шамил Ибраһимов етәкселегендәге үҙешмәкәр хорҙа йырлағандар, шуғалыр ҙа, бәлки, йыр-моң минең өсөн үтә лә таныш мөхит ине.
Өфө сәнғәт училищеһынан һуң академияға уҡырға ингәс, әсәйем дирижерлыҡ йүнәлешен һайларға кәңәш бирҙе. Коллектив менән эшләү һәм ым-ишара аша үҙеңде асыу миңә оҡшай икәнлеген һуңғараҡ аңланым.
Иң мөһиме - һәләт һәм белем
Ҡатын-ҡыҙ дирижер менән ир-егет дирижер араһында айырма, әлбиттә, бар. Ғөмүмән, башҡорт музыка сәнғәтендә танылыу алған ҡатын-ҡыҙ дирижерҙар байтаҡ, мәҫәлән, Эльвира Ғәйфуллина оҙаҡ йылдар Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш хормейстеры булып эшләне. Хор капеллаһында Нәфирә Иҡсанова дирижер була. Дөйөм республика буйынса алып ҡарағанда ла, балалар хорҙары менән тик ҡатын-ҡыҙҙар етәкселек итә. Балалар хорына килгәндә, уларҙа ҡатын-ҡыҙ дирижер булыуы дөрөҫөрәктер, ә профессиональ хор, бәлки, ир-егеттең эшелер, тип тә уйлайым. Әммә был тышҡы яҡтан ҡарағанда ғына шулай тойола. Үҙенең тәбиғи сифаттары менән ҡатын-ҡыҙ хорҙың нескәлектәрен күберәк аңлай ҙа кеүек. Хорҙағы 50 кешенең 50 төрлө холоҡ, уларҙың һәр береһенең иң яҡшы яҡтарын айыра белеп, күңелен дә, һөнәри яҡтан да үҫтерергә бурыслы етәксе кеше. Белемең, тәбиғи һәләтең булһа, бер ҡыйынлығы ла юҡ. Хор капеллаһында шул тиклем юғары интеллигентлы, тәрбиәле кешеләр йыйылған, мин уларҙан иң кәмендә 30 йәшкә кесерәк булһам да, береһе насар һүҙ әйткәне юҡ, ышаныс белдереп, ярҙам итеп кенә торалар.
Башҡорт музыкаһын танытабыҙ
1970 йылда нигеҙ һалынғанда уҡ БР-ҙың Дәүләт академик хор капеллаһының төп маҡсаты - башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен пропагандалау, тип билдәләнгән икән, коллектив әле лә был бурысты оло намыҫ менән үтәй. Әҫәрҙәргә ҡытлыҡ юҡ, шөкөр. Ике йыл элек заман башҡорт композиторҙары әҫәрҙәренән торған ҙур концерт эшләгәйнек. Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Рим Хәсәнов, Нур Дауытов, Роза Сәхәүетдинова, Салауат Сәлмәнов, Айһылыу Сәлмәнова һ.б. композиторҙар рәтенә баҫырҙай исемдәр байтаҡ. Сәнғәт академияһының композиция бүлеге студенттарының ижадын да күҙәтеп барам. Араларында техник яҡтан ауыр, ҡатмарлы ғына әҫәрҙәр ижад итеүселәр бар. Башҡорт халыҡ йырҙары һәм көйҙәре буйынса циклдар булдыралар. Халыҡ йырҙарын хор өсөн эшкәртеү йүнәлеше лә яйға һалынған. Мәҫәлән, Нур Дауытов эшкәртеүендәге "Буранбай"ҙы бар ерҙә лә ихлас ҡабул итәләр. Һис шикһеҙ, халыҡ йырын эшкәртеү - уны тағы ла юғарыраҡ үргә күтәреү, үҫтереү, тип ҡабул итергә кәрәк. Иң мөһиме, композитор йырҙың тәрәнлеген һәм драматизмын дөрөҫ тоя белһен. Заманға хас яңы техник мөмкинлектәр, заман интонацияларын өҫтәп ебәреү уны байыта ғына. Афарим Аҡсурин "Шәл бәйләнем" йырында, мәҫәлән, джаз яңғырашын да ҡуллана.
Быйылғы ижад миҙгеле хор капеллаһы өсөн юбилей йылы, 45-се миҙгел бик эстәлекле генә булырға оҡшай. Әлеге мәлдә "Волга менән Урал араһында" Бөтөн Рәсәй композиторҙар фестивалендә ҡатнашасаҡ әҫәрҙәрҙе өйрәнәбеҙ. Хорҙа эшләүҙең тағы бер ҡыҙыҡлы яғы инде ул сит телдә йырҙар башҡарыу. Ҡайһы бер телдәр буйынса белгестәр саҡырып, өйрәнергә була, шулай ҙа дәреслектәр менән генә сит телде үҙләштергән сағыбыҙ ҙа күп.
Эстрада - юғары сәнғәт түгел әле
Бөгөнгө заман башҡорт музыкаһы хаҡында һүҙ йөрөткәндә, иң тәүҙә профессиональ музыка кимәле тураһында әйтергә кәрәк. Сөнки эстрада бер нисек тә милли профессиональ сәнғәттең күрһәткесе һәм йөҙө була алмай. Был йәһәттән ҡарағанда, профессиональ башҡорт композиторҙарын ситтәр яҡшы белә, уларҙың әҫәрҙәре күптән донъя сәхнәләрен яулай. Яңы ғына Ләйлә Исмәғилеваның балеты Испанияла ҡуйылды, Нур Дауытовтың әҫәрҙәрен башҡа консерваториялар яратып башҡара. Былар әле ҡапыл иҫкә төшкән исемдәр генә, ә былай бер кемде лә айырып әйткем килмәй, композиторҙарыбыҙҙың һәр береһе иҫ киткес һәләтле шәхестәр.
Ә бына үҙебеҙҙең башҡорт тамашасыһының классик концерттарға йөрөмәүе тураһында һүҙ йөрөткәндә, уныһы бөтөнләй икенсе мәсьәлә. Был беҙҙең, мәҙәниәт кешеләренең, проблемаһы түгел, был дөйөм йәмғиәттең проблемаһы. Мәктәптәрҙә музыка дәрестәрен махсус белгестәр түгел, ә кемдең сәғәте тулмай, шулар уҡытып йөрөгәндә, балаларыбыҙҙың бәләкәйҙән музыка тәрбиәһе алмауына ҡарағанда, хәл әле генә ыңғай яҡҡа үҙгәрмәҫ, үкенескә күрә. Был беҙҙә генә түгел, тотош Рәсәйҙә шундай уҡ хәл. Валерий Гергиев етәкселегендә бөгөн Бөтөн Рәсәй хор йәмғиәте тергеҙелә башланы. Был йәмғиәт тә төп маҡсатыбыҙ - музыка дәрестәренең бәҫен күтәреү икәнлеген таный. Халыҡ хатта табын артында ла йырламай башланы. Әсәйемдәр быуыны матур итеп йырлашып ултыра торғайны, ә хәҙерге йәштәр йырлау тигән нәмәне бөтөнләй белмәй. Икенсе ҡиммәттәр хөкөм һөрә йәмғиәттә.
Уңыш әүҙемдәрҙе ярата
Дирижер һөнәре һинең тормоштоң бөтөн йүнәлешендә лә әүҙем булыуыңды талап итә. Юғиһә, был яуаплы бурысты атҡарыуы ауыр. Коллективыңды аңлау өсөн улар менән күберәк аралашырға тейешһең, алдыңа ҡуйған маҡсаттарыңа өлгәшеүҙә лә һүлпәнлек һинең файҙаңа түгел. Ихтыяр көсө тураһында айырым әйтеп тормайым, ул да тап ана шул әүҙемлеккә килтерә лә инде. Нисек бар нәмәгә өлгөрәһең ул, тип аптырағандарға: "Әүҙем булығыҙ, уңыш әүҙемдәрҙе ярата", - тип яуаплайым. Әсәйем үҙе тыйнаҡ кеше булараҡ, мине гел генә сабыр итә бел, тип өйрәтә. Тормошта сабыр була белеү иһә юҡҡа ашҡыныуҙарҙан, күңел кителеүҙәрҙән һаҡлай.
Бер юлы уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеген дә алып барыуы ауыр түгел. Практик дирижер булған өсөн миңә уҡытыуы еңел. Ә инде дирижер булараҡ коллектив менән эшләгәндә уҡытыусы булыуым ярҙам итә. Был ике һөнәр бер-береһен шул тиклем тулыландыра.
Шулай итеп...
"Һеҙ ҡатын-ҡыҙҙың ниндәй сифатын юғары баһалайһығыҙ?" тигән һорауға күп кенә бөйөк шәхестәр: "Көсһөҙлөктө", - тип яуап биргән, тиҙәр. Һөнәре көслө ихтыярлы булыуҙы талап итһә лә, тормошта барыһы ла Алһыу Хәсбиуллинаны матур холоҡло, нескә күңелле, сибәр гүзәл зат итеп белә. Тимәк, һөнәр кешенең үҙ асылын барыбер ҙә үҙгәртмәйҙер, моғайын. Шулай ҙа, кем әйткән әле, дирижер - ҡатын-ҡыҙ һөнәре түгел, тип?..
Ләйсән НАФИҠОВА / "Киске Өфө" гәзите


c: text/html

text:
Бер күрешеү – үҙе бер ғүмер
Рысҡужа тәбиғәттең хозур ерендә, Ҡыҙыл, Ырғайҙы йылғалары буйында, урынлашҡан, тауҙар һәм урмандар менән уратып алынған. Мәғариф ветераны Рәжәп Яҡупов ауылға 460 йыл элек Нөгөш буйҙарынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалыуы хаҡында бәйән итте. 1900-сө йылдарҙа ауылда мәҙрәсә эшләүе, унда бар тирә-яҡ балалары белем алыуы тураһында һөйләне. 1911 йылға тиклем ауыл бер генә урамдан торған. Бөгөн иһә бында 174 йорт иҫәпләнә, 550 кеше ғүмер итә. Башҡа ауылдарҙа байтаҡ йәштәр яҡшы тормош эҙләп ситкә китһә, мәктәптәр ябылыу алдында торһа, Рысҡужала йәш ғаиләләр күп, мәктәптә иһә ҡырҡ бала уҡый. Был – райондағы башланғыс мәктәптәр араһында иң күп һан. Быйыл уны ун ике уҡыусы тамамлаһа, беренсе синыфҡа ла шунса уҡ бала киләсәк. Сағыштырмаса ҙур булмаған ауылда балаларҙың байтаҡ булыуы, әлбиттә, ҡыуандыра. Артабанғы йылдарҙа уҡыусылар һаны тағы ла артасаҡ.
Тимәк, Рысҡужа халҡы кәмемәйәсәк. Ауылдың иң өлкән кешеләре булып Насирйән Асҡаров менән Фариза Шәйәхмәтова һанала, ә бына иң йәш кешене билдәләгәндә ҡыҙыҡ хәл тыуҙы. Алдан комиссия был исемде Юлиә һәм Самат Асҡаровтарҙың бәпестәренә “бирергә” ҡарар итһә, тарихҡа инеп ҡалырға теләгәндәй, Илүзә һәм Тимерхан Сөләймәновтарҙың ҡыҙҙары донъяға килде.
Ғүмер буйы татыулыҡтары менән башҡаларҙы һоҡландырған ҡәйнәләр һәм килендәр ҙә маҡтауҙарға лайыҡ булды – Хәмирә һәм Сәбилә Ҡорбанғәлиналар, Сәбилә Һәм Айһылыу Әхтәмовалар йәш ғаиләләргә бар яҡлап өлгө һанала. Байрамда шулай уҡ ярты быуат бергә ғүмер иткән “алтын”парҙар – Хәҙисә һәм Рафиҡ Яҡуповтарҙы ололап, хөрмәтләп тәбрик иттеләр.
Иң ҡатмарлы эш өлгөлө йорттарҙы билдәләү булғандыр. Комиссия ағзалары өй торошон ғына түгел, хужаларҙың матур көнитмешен дә, уларҙың балаларҙы нисек тәрбиәләүен дә, йәмәғәт тормошонда ҡатнашыуын да иҫәпкә алды. Һөҙөмтәлә Таңһылыу һәм Рәжәп Яҡуповтар, Зилә һәм Сәрим Мостафиндар, Фәүзиә ћәм Хәлил Зәйнуллиндар, Гөлфиә һәм Илфат Зыяевтар, Фәһимә һәм Вәкил Баҡыевтар, Зөһрә Мәһәҙиева өлгөлө йорт хужалары тип табылды. Бынан тыш, күркәм ғаиләләр, бик матур өйҙәр, шулай уҡ алтын ҡуллы оҫталар айырым билдәләнде. Абруйлы аҡһаҡал Булат олатай Абдуллин, урта мәктәпте тамамлаусы ҡыҙҙарѓа һәм егеттәргә мөрәжәғәт итеп, өгөт-нәсихәттәрен, кәңәштәрен еткерҙе, ауылды артабан да өлгөлө итеп тоторға саҡырҙы, уларға быуындар эстафетаһын тапшырҙы. Йәштәр иһә, үҙ сиратында, ауыл намыҫына тап төшөрмәҫкә, ололарҙың матур ғөрөф-ғәҙәттәрен ҡәҙерләп һаҡларға вәғәҙә бирҙе.
Байрам йәме – ҡунаҡта ла бүләктә. Уға һәйбәт әҙерләнгәндәре өсөн депутаттарға, мәктәп, клуб хеҙмәткәрҙәренә, бөтә ауыл халҡына рәхмәт әйтеп, район хакимиәте исеменән муниципаль район Советы секретары Булат Исламбаев рысҡужаларға 20 мең һум аҡса бүләк итте. Ошо ауылда тыуып үҫкән район мәғариф бүлеге етәксеһе Вєлит Зәйнуллин менән мәҙәниәт бүлеге баш инспекторы Элиза Ҡунафинаның бүләге музыкаль үҙәк һәм ҡумыҙҙар булһа, йәнтөйәктәренән ситтә йәшәүсе башҡалар ҙа буш ҡул менән ҡайтмағайны.
Ҡунаҡтарҙың сығышы ауыл һәүәҫкәр артистарының, район мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәренең концерты менән аралашып барҙы. Билдәле йырсы, Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты Хәсән Усманов һәм уның ҡатыны Зиләнең сығышы тамашаның йөҙөк ҡашы булып, йәм өҫтөнә йәм өҫтәгәндер. Усмановтарҙың байрамға ҡайтыуы ла осраҡлы түгел – Хәсәндең атаһы Хажиәхмәт ағай тамырҙары менән ошо ауылдан.
Алыҫ араларҙы яҡын итеп, тыуған ауылдарын һағынып ҡайтыусылар ҙа, рысҡужалар үҙҙәре лә был матур байрамдан көс-ҡеүәт, илһам алып таралышты. Бер күрешеү – үҙе бер ғүмер, тип юҡҡа ғына йырланмай бит йырҙа ла.
Земфира СӘЛИМЙӘНОВА.
Иштимер ЙОСОПОВ фотолары.
Әбйәлил районы.
Теги:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Намаҙ тәғлимәттәре
Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ!
Һеҙҙең үтенесегеҙ буйынса намаҙға баҫыу тәртибен өйрәтеүҙе башлайбыҙ.
Ни өсөн намаҙ уҡыу кәрәк? Ислам динен тотоусылар өсөн намаҙ фарыз, йәғни мотлаҡ башҡарылырға тейешле ғәмәл һанала. Ҡөрьәндә Аллаһы Тәғәлә: «Мин ендәрҙе һәм кешеләрҙе Үҙемә ғибәҙәт ҡылһындар өсөн генә барлыҡҡа килтерҙем», – ти («Әҙ-Ҙәрийәт» (Елгәреүселәр) сүрәһе, 51:56). «…Ысынлап та, намаҙ – иман килтергән кешеләр өсөн ваҡыты билдәләнгән йөкләмә» («Ән-Ниса» (Ҡатындар) сүрәһе, 4:103). «Мине иҫкә алығыҙ, Мин һеҙҙе иҫкә алырмын, Миңә ышаныусыларҙан булығыҙ, Миңә шөкөр итегеҙ! Эй, һеҙ, иман килтергән кешеләр! Сабырлыҡтан һәм намаҙҙан ярҙам һорағыҙ. Ысынлап та, Алла сабыр иткәндәр менән!» – тиелә («Әл-Бәҡара» (Һыйыр) сүрәһе, 152:153). Әгәр уны ҡылмаһаҡ, беҙгә гонаһ яҙыласаҡ. Белеүегеҙсә, донъяла ҡылған һәр ғәмәлебеҙ, әйткән һүҙебеҙ өсөн яуап бирәсәкбеҙ, иң тәүге һорау намаҙ хаҡында буласаҡ. Шуға ла намаҙыбыҙ менән Аллаһы Тәғәлә риза булһын өсөн, уны ысын күңелдән ихлас һәм дөрөҫ итеп ҡылыу фарыз. Пәйғәмбәребеҙ хәҙрәттәре «Намаҙ – диндең терәге» тип намаҙҙың динебеҙҙәге әһәмиәтен аңлатҡан. Ул кешене тәртипкә өйрәтә, ихтыяр көсөн, һаулығын нығыта, күңелен тынысландыра, әхлаҡи яҡтан таҙарта. Намаҙыбыҙ ҡабул булһын өсөн иң элек ғөсөл һәм тәһәрәт алыуҙы тейешенсә өйрәнеү бурыс. Әгәр кеше үҙ ғүмерен намаҙ уҡып, Аллаһы Тәғәләгә ышанып, әҙәпле, иманлы итеп уҙғарһа, фанилыҡта ла, әхирәттә лә уны бәхет көтә.
Был донъяға яратылыуыбыҙҙың асыл нигеҙе – Аллаһы Тәғәләне таныу, Уға ысын күңелдән ғибәҙәт ҡылыу һәм һәр ваҡыт Уны иҫтә тотоу. Йыһанда бөтә нәмә лә Уға буйһона. Мосолман кешеһенә Раббыһына инанып, Уның ҡушҡандарын тулыһынса үтәргә тырышыу мотлаҡ. Намаҙ – ислам фарыздарының береһе.
Иман шарттары
Мосолмандың тәүге бурысы – Аллаһы Тәғәләнең барлығына һәм берлегенә, Хәҙрәти Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең пәйғәмбәрлегенә ышаныу. Аҡылы камил һәм бәлиғ булыу осорона еткән һәр кеше беренсе сиратта иман нигеҙҙәрен белергә тейеш. Уны «Иман шарттары» тип тә әйтәләр.
Иман шарттары:
1) Аллаһы Тәғәлә барлығына һәм берлегенә,
2) Аллаһы Тәғәлә фәрештәләренә,
3) Аллаһы Тәғәлә китаптарына,
4) Аллаһы Тәғәлә пәйғәмбәрҙәренә,
5) Яуап көнөнә,
6) Яҙмышҡа (насипҡа) – яҡшылыҡ һәм яманлыҡтың Аллаһы Тәғәлә тарафынан булыуына ышанырға тейешбеҙ.
Ислам шарттары
Иң әһәмиәтле булған вазифабыҙ – «Ислам шарттары»н белеү. Ислам шарттары бишәү:
1) Кәлимәи Шәһәҙәт килтереү:
Кәлимәи Шәһәҙәт: «Әшһәдү әл-ләә иләәһә илләл-лааһү үә әшһәдү әннә Мөхәммәдән ғәбдүһүү үә рәсүүлүһ».
Мәғәнәһе: «Аллаһтан башҡа һис бер тәңре юҡ. Хәҙрәти Мөхәммәт Уның ҡоло һәм Илсеһе икәнлегенә таныҡлыҡ бирәм». Был изге һүҙҙәр ислам динен ҡабул итеүҙе аңлата. Кәлимәи Шәһәҙәтте йыш ҡабатлап йөрөүҙең сауабы ҙур, уны тел һәм йөрәк менән ихлас, ысын күңелдән ышанып әйтеү мөһим.
2) Намаҙ: көнөнә биш тапҡыр намаҙ ҡылыу.
3) Ураҙа тотоу: һәр йыл Рамаҙан айында ураҙа тотоу.
4) Зәҡәт биреү.
5) Хаж ҡылыу: матди мөмкинлеге, һаулығы булған кешегә хажға барырға тырышыу кәрәк.
«Балалар өсөн рәсемле намаҙ» китабынан.
Теги:


text:
- Подробности
- Просмотров: 394
ҠОРМАНТАУ МӘҘӘНИӘТЕ, бронза быуаты аҙағы — иртә тимер быуат башы археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 11—6 бб. ҡарай. Ғафури р‑ны Ҡормантау а. эргәһендәге торама исеме б‑са аталған. Башҡортостанда Ҡ.м. ҡомартҡылары (40‑ҡа яҡын) Ағиҙел й. урта һәм түбәнге ағымында тупланған (Иҫке Нуғай торалары, Касьянов тораһы, Удельно-Дыуанай торамаһы). Торамалар ҡалҡыу урындарҙа урынлашҡан. Ярым ер өйҙәр һәм тура мөйөшлө бағана конструкциялы ҡоролмалар торлаҡ хеҙмәтен үтәгән. Керамика тышҡа йәки эскә ҡарай бөгөлгән ҡыҫҡа верти‑ каль муйынлы, бәләкәй генә соҡорло биҙәк аралаштырып, ҡыя һыҙыҡтар, шаҡмаҡтар, ишелгән бау эҙе м‑н биҙәлеп, әүәләп эшләнгән түңәрәк төплө, көршәк рәүешендәге һәм йомро ҡорһаҡлы һауыттарҙан ғибәрәт. Ерләү ҡомартҡыларының күбеһе — ҡурғанлы ҡәберлектәр. Төп ерләү ысулдары: һул ҡабырғаға бөгәрләнгән килеш һалып, башы м‑н көнсығышҡа йәки көнбайышҡа ҡаратыу. Бронза (сикә сулпылары, бырау, уҡ башаҡтары һәм һөңгө остары, сулпылар, һырғалар, беҙҙәр), таш (иген онтағыстар, бысаҡ рәүешендәге пластиналар, уҡ башаҡтары, бысаҡтар, ярғыстар, тишкестәр, ҡырғыстар) әйберҙәр табылған.
Түбәнге Кама буйында Ҡазан эргәһе мәҙәниәте нигеҙендә формалашҡан. Малсылыҡ (башлыса һыйыр малы, сусҡа, йылҡы үрсеткәндәр), игенселек, һунарсылыҡ (ҡондоҙ, төлкө, ҡоралай, мышыға һунар иткәндәр) төп хужалыҡ тармаҡтары булған. Баҡыр ҡойоу эше м‑н дә таныш булғандар. Ҡ.м. вәкилдәре Бура мәҙәниәте, Межа мәҙәниәте һәм Черкаскүл мәҙәниәте халҡы м‑н бәйлә‑ неш тотҡан. Ҡормантау ҡәбиләләре Ананьин мәҙәниәте һәм Ҡара Абыҙ мәҙәниәте халҡы формалашыуы компоненттарының береһе булған. Ҡ.м. өйрәнеүселәр: В.А.Иванов, М.И.Касьянов, К.В.Сальников һ.б.
Әҙәб.: Иванов В.А. Проблема культуры курмантау //Приуралье в эпоху бронзы и раннего железа. Уфа, 1982.
В.А.Иванов
Тәрж. М.В.Хәкимова


text:
Бал ҡорттары
Бал ҡорто (йәки иңгеж, лат. Apis mellifera) — осоусы ҡорт, күмәкләп тереклек итеүсе, ҡаяулы, ярыҡ ҡанатлы бөжәктәр вәкиле.
Йөкмәткеһе
Бал ҡорттары күсенең тереклеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Умартала йәшәгән бал ҡорттары күсендә түлле бер инә ҡорттоң (ҡорт инәһенең йәки батшабикәнең) нәҫеле булған 10 000 – 50 000, ә ҡайһы берҙә 100 000 эшсе ҡорт була. Бал ҡорттарында яңы күс май-июнь айҙарында барлыҡҡа килә. Бының өсөн умартала ата ҡорттар, йәки әреғорттар, үҫтерелә һәм яңы инә ҡорт үҫтереү өсөн күҙәнәктәр яһала. Йәш инә ҡорт күҙәнәктән сыҡҡас, эшсе ҡорттарҙың сама менән яртыһы ҡарт инә ҡорт менән бергә умартанан сығып китә – күс айырыла. Был күс тәүҙә, эшсе ҡорттар яңы оя өсөн урын эҙләп тапҡансы, ниндәй булһа ла ағас ботағына һырый.
Иҫке умартала ҡалған йәш инә ҡорт әреғорттар менән умартанан осоп сығып, һауала аталана. Шунан умартаға ҡайтып, йомортҡа һалырға тотона.
Яңы ояла йәки умартала эшсе ҡорттар балауыҙҙан алты ҡырлы бик күп күҙәнәктәрҙән тороусы кәрәҙҙәр яһай. Күҙәнәктәргә улар запас аҙыҡ – нектар һәм сәскәләр һеркәһе йыя. Шул уҡ аҙыҡ менән үҫеп килеүсе быуын һәм бала сығарыусы инә ҡорт та туҡлана. Яҙын, көндәр йылынғас, ҡышлаған эшсе ҡорттар ояларынан осоп сыға. Тәүге сәскәләр күренеү менән, эшсе ҡорттар уларҙан сәскә һеркәләре һәм нектар йыя башлай. Инә ҡорт кәрәҙ күҙәнәктәренә йомортҡалар һалырға тотона. Йомортҡаларҙан сыҡҡан личинкаларға бал ҡорттары бал менән сәскә һеркәһе ҡатнашмаһын ашата. Инә ҡорттарҙың һәм әреғорттарҙың личинкалары эрерәк күҙәнәктәрҙә үҫә.
Йәйҙең икенсе яртыһында эшсе ҡорттар ҡышҡа бал запасы әҙерләй. Һалҡындар башланғас, бал ҡорттары умарталағы бөтә ярыҡтарҙы балауыҙ менән һылай һәм ҡышлауға әҙерләнә. Ҡышын улар кәрәҙҙәр өҫтөндә тығыҙ булып йыйылып ултыра һәм әҙерләнгән бал менән туҡлана.
Умартала бал ҡорттары бер-береһенә хәбәр тапшыра ала. Мәҫәлән, нектарға бай сәскәле үҫемлектәрҙе эҙләп тапҡан бал ҡорто умартаһына әйләнеп ҡайта. Ул ҡорһағын төрлөсә бороп, кәрәҙ өҫтөндә әйләнеп йөрөй башлай. Ҡорт ошолай бейегәндәй тойола. Әммә ул шул юл менән башҡа эшсе ҡорттарға табыш артынан ҡайҙа һәм ниндәй алыҫлыҡҡа осорға кәрәклеген хәбәр итә. Ул шулай уҡ башҡаларға әле күптән түгел үҙе нектар һәм һеркә йыйған сәскәләрҙең еҫен дә тапшыра. Шунан һуң эшсе ҡорттар разведчик бал ҡорто күрһәткән үҫемлектәрҙән аҙыҡ йыйырға осоп китә.
Эшсе ҡорттоң төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бал ҡортоноң төктәр менән ҡапланған ҙур башының ян-яҡтарында ике ҡатмарлы күҙ, ә улар араһында өс бәләкәй ябай күҙ урынлашҡан. Алдан кәкре оҙон мыйыҡтары һуҙылып киткән.
Һиҙеү ағзалары бал ҡорттарының тереклегендә бик мөһим роль уйнай. Ҡараңғы умарта эсендә тейеп һиҙеү ағзалары иң ҙур әһәмиәткә эйә, улар башлыса мыйыҡтарҙа урынлашҡан. Еҫ һиҙеү һәм күреү һәләте бал ҡорттары сәскәләр эҙләгәндә кәрәк. Бал ҡорттары һары һәм күк төҫтәрҙе айыра һәм хатта кеше күрә алмай торған ультрафиолет нурҙарҙы ла күрә, әммә ҡыҙыл төҫтө улар күрмәй.
Бал ҡортоноң кимереүсе өҫкө яңаҡтары ныҡ үҫешкән. Улар ярҙамында бал ҡорто күҙәнәктәр төҙөгәндә балауыҙҙы иҙеп эшкәртә, ә сәскәләргә ҡунғанда һеркә япраҡтарынан һеркәне йыйып ала. Аҫҡы яңаҡтары һәм оҙон аҫҡы ирене менән бал ҡорто нектарҙы ялай һәм һура, шуға күрә бал ҡортоноң ауыҙ ағзаларын кимереүсе-ялаусы ағзалар тип атайҙар.
Бал ҡорто сәскәнән һурып алған нектар ҙур ғына боғаҡҡа килеп инә һәм боғаҡ биҙәре бүлеп сығарған матдәләр менән ҡушыла. Унан һуң бал ҡорттары нектарҙы кәрәҙ күҙәнәктәренә һала, шунда ул балға әүерелә.
Бал ҡортоноң күкрәге ҡуйы төк менән ҡапланған, арҡаһында ике пар ярым үтә күренеүсән яры ҡанаттары бар. Эшсе ҡорттоң аяҡтары сәскәләрҙән һеркә йыйыуға һәм кәрәҙ күҙәнәктәрен төҙөүгә яраҡлашҡан. Эшсе ҡорт ҡорһағының осонда ҡаяуы була. Ҡорт уны хайуан йәки кеше тәненә ҡаҙағанда, яраға бал ҡортоноң ағыуы эләгә һәм тәндең сағылған урыны ныҡ һыҙлай башлай. Ҡаяу ҙа ярала ҡала, шунлыҡтан саҡҡан ҡорт үҙе лә йәрәхәтләнә һәм һәләк була.
Бал ҡортоноң файҙаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бал ҡортоноң файҙаһы бик ҙур һәм күп төрлө. Бал ҡорттары туҡлыҡлы һәм шифалы бал, шулай уҡ төрлө техник маҡсаттарҙа ҡулланыла торған балауыҙ бирә. Бал ҡорто ағыуы ла шифалы үҙенсәлеккә эйә, уны байтаҡ аурыуҙарҙы дауалауҙа файҙаланалар. Бал ҡорттары күп үҫемлектәрҙе һеркәләндереүҙә мөһим роль уйнай…[1]
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Биология: Хайуандар: Урта мәктәптең 7 – 8-се кластары өсөн дәреслек / Б. Е. Быховский, Е. В. Козлова, А. С. Мончадский һ. б.; М. А. Козлов редакцияһында. – Яңынан эшләнгән 19-сы баҫманан тәржемә. – Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990. – Һүрәттәре менән 268 бит. ISBN 5-295-00538-0
Башҡортсаға тәржемә. Мырҙаҡаев Ф. С., Мырҙаҡаева Д. Ғ., 1990


text:
Һәр уҡытыусы хөрмәткә лайыҡ
Уҡытыусы - Ватанабыҙҙың киләсәген тәрбиәләүсе, ил ғорурлығы һәм таянысы. Балаларға белем биреү менән бер рәттән улар кешене шәхес итеп тәрбиәләүҙә лә ҙур роль уйнай. Ҙур асыштар яһаусы ғалим, сәхнәләрҙе балҡытыусы артист, Йыһан киңлеген гиҙеүсе космонавт, төҙөүсе, игенсе булһынмы - бөтәһе лә уҡытыусыға бурыслы.
Уҡытыусылар көнө уңайынан ҡала-район педагогтары, ғүмерҙәрен ошо изге һөнәргә бағышлаған мәғариф ветерандары ҡаланың 14-се гимназияһына матур сараға йыйылды. Байрам көнөндә ғәҙәттә оҙаҡ йылдар мәғариф өлкәһендә эшләгән ветерандарҙы, хеҙмәт алдынғыларын тәбрикләйҙәр. Был юлы ла матур йола теүәл үтәлде. Ҡала-район етәкселеге бер төркөм уҡытыусы һәм тәрбиәселәргә маҡтаулы хеҙмәттәре өсөн Рәсәй, республика һәм район наградаларын тапшырҙы, лайыҡлы хеҙмәттәре өсөн мәғариф ветерандары, юбилейҙарын билдәләгән педагогтар, профсоюз өлкәһендә ҙур эш башҡарған хеҙмәткәрҙәр бүләкләнде.
Йыл да мәктәпкәсә белем биреү һәм төп белем биреү учреждениелары төрлө конкурстарҙа, фе- стивалдәрҙә, олимпидаларҙа үҙҙәрен һынап ҡарай һәм яҡшы һөҙөмтәләргә ирешә. Ҡаланың 2-се балалар баҡсаһы “Иң яҡшы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы-2015” Бөтә Рәсәй фестива- лендә ҡатнашып, лауреат булды һәм “Иң яҡшы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы” исемен лайыҡлы йөрөтә.
Өҫтәмә белем биреү педагогтары ла балалар тормошонда мөһим роль уйнай. Балалар улар ярҙамында үҙҙәрен ижади яҡтан үҫтерә, спортты үҙ итә, буш ваҡыттарын дөрөҫ ойоштора. Был көндө өҫтәмә белем биреү учреждениелары, педагогтары ла билдәләнде. Быйыл Белорет ерендә география уҡытыусыларының I слеты үтте. Республиканың 40-лаған мәктәбе ҡатнашҡан слетта район-ҡала уҡытыусылары намыҫлы сығыш яһаны. Ошо уңайҙан “Уҡыусылар араһында туристик-крайҙы өйрәнеү эшен үҫтереүҙә өлөш индергәне өсөн” ҡаланың Туризм үҙәге һәм бер нисә педагог Республика Йәмәғәт палатаһының Рәхмәт хатына лайыҡ булды.
Республика Хөкүмәте бойороғо менән иң яҡшы башҡорт һәм рус телдәре уҡытыусылары исемлегенә ингән 14-се гимназияның рус теле уҡытыусыһы С.А. Копытоваға, “Иң яҡшы уҡы- тыусы” Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәре - шул уҡ гимназияның рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы А.Н. Марачок һәм тарих, йәмғиәтте өйрәнеү фәндәре уҡытыусыһы М.А. Евстифеева аҡсалата грант алды һәм тантаналы шарттарҙа Өфөлә бүләкләнде.
Яныбай Хамматов исемендәге гимназияның юғары категориялы уҡытыусыһы С.М. Ҡаһарманова, 14-се гимназия уҡытыусыһы Е.Б. Хәсәнова, ҡала лицей-интернаты директоры урынбаҫары М.И. Минниғәлиева, Боғанаҡ балалар баҡсаһы мөдире Г.П. Желнина, Инйәрҙең 1-се мәктәбе ди- ректоры урынбаҫары Р.М. Ғәликәева, 29-сы бала- лар баҡсаһының өлкән тәрбиәсеһе О.А. Желнина, 44-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе И.А. Сәфәрғәлиева “Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү буйынса Почетлы хеҙмәткәре” тигән маҡтау- лы исемгә лайыҡ булды.
Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығының Почет грамо- талары 21-се мәктәптең тарих һәм йәмғиәтте өй- рәнеү фәне уҡытыусыһы Э.С. Сафиуллина, 17-се гимназия директоры урынбаҫары И.Ғ. Шәғәлина, 20-се мәктәптең информатика уҡытыусыһы А.В. Рыжов, ҡаланың 1-се балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбенең йөҙөү буйынса тренер-преподавателе Д.А. Назаренко, 19-сы балалар баҡсаһының өлкән тәрбиәсеһе Л.И. Горбунова, 14-се гимназияның физика уҡытыусыһы М.Б. Казанцеваға бирелде.
Сосновка мәктәбенең юғары категориялы уҡытыусыһы И.И. Әбсәләмова, 16-сы мәктәп- тең директоры урынбаҫары Н.В. Ғиниәтуллина, 8-се мәктәп уҡытыусыһы Н.В. Мишанова, 20-се мәктәп Д.П. Пермяков, 13-сө мәктәптән юғары категориялы уҡытыусы С.Б. Шәғәлиева, 23- сө балалар баҡсаһының өлкән тәрбиәсеһе С.П. Вербицкая, 3-сө балалар баҡсаһының музыка етәксеһе О.Н. Леванина, 1-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе М.С. Нәбиуллина һәм район мәғариф идаралығы методисы Н.Ю. Зинченко “Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы” күкрәк знагына лайыҡ булды. Ә 20-се мәктәптән Е.И. Архиповаға, Инйәрҙең 3-сө мәктәбе уҡытыусыһы М.Н. Әсәҙуллинаға, мәғариф идаралығы методисы Т.Н. Байковаға, Ишле мәктәбе уҡыты- усыһы Л.И. Зиброваға, 17-се гимназиянан В.А. Перминоваға, Үҙән балалар баҡсаһы мөдире Т.Л. Лавреноваға, 44-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Н.М. Карповаға, 31-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Е.В. Дамбровскаяға, Сермән мәктәбе уҡытыусылары - Э.Т. Аҡкужинаға һәм А.Р. Мөхәмәтйәновҡа Башҡортостан Республикаһының Почет грамоталары тапшырылды.
Хакимиәт башлығы премияһына Яныбай Хамматов исемендәге гимназияның башланғыс кластар уҡытыусыһы Г.Г. Сәлихова, 20-се мәктәптән башланғыс кластар уҡытыусыһы С.А. Буйских, 24-се балалар баҡсаһынан уҡытыусы-дефектолог Н.Е. Курочкина, 19-сы балалар баҡсаһынан уҡытыусы-логопед Л.В. Васильева, 17-се гимназиянан география уҡытыусыһы Г.Т. Ғимранова һәм рус теле уҡытыусыһы Ю.М. Каледина, 3-сө мәктәптең һыҙма дәресе уҡытыусыһы Е.Б. Миронова, 21-сенән рус теле уҡытыусыһы Г.Б. Хәбирова, Мәктәптән тыш эштәр үҙәгенең өҫтәмә белем биреү педагогы Т.Ю. Калинчева лайыҡ булды. Ә Шығай мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы Г.Ғ. Сәхәүетдиноваға Советтар Союзы Геройы Зөбәй Үтәғолов исемендәге премия тапшырылды
Байрам тантанаһы 14-се гимназия уҡыусыла- ры, өҫтәмә белем биреү педагогтары көсө менән әҙерләнгән концерт программаһы менән үрелеп барҙы. Тантаналы сарала балаларҙың сағыу сығыштарын, дәртле йырҙарын тыңлап, уҡытыусылары ла ғорурланып ултырғандыр. Был балаларҙың һәләтен үҫтереүҙә уларҙың роле, һис шикһеҙ, баһалап бөткөһөҙ.
ҺҮРӘТТӘ: бүләкләнеүселәр (һулдан уңға) - С.Б. Шәғәлиева, Э.С. Сафиуллина, М.С. Нәбиуллина, И.И. Әбсәләмова, С.М. Ҡаһарманова һәм Г.Г. Сәлихова.


text:
Августа Өфөлә Нанотехнологиялар конгресы үтәсәк
23-25 августа Өфөлә Нанотехнологиялар конгресы үтәсәк. Конгресс сиктәрендә II махсуслаштырылған юғары технологиялар күргәҙмәһе, «Күләмле наноструктуралы материалдар: фәндән BNM инновацияларына-2011» өсөнсө халыҡ-ара симпозиумы, нанотехнологиялар үҫешенең төрлө йүнәлештәре буйынса түңәрәк өҫтәлдәр һәм секция ултырыштары ойоштороласаҡ.
Сараны ойоштороусылар – Башҡортостан Хөкүмәте, БР Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, республика Фәндәр академияһы, Өфө дәүләт авиация техник университеты.
Конгресс эшендә донъяның төрлө илдәренән, шул иҫәптән Рәсәй, Украина, Германия, АҠШ, Япония, Ҡытай, Австрия, Төркиә, Көньяҡ Корея, Чехия, Иран, Бөйөк Британиянан алдынғы ғалим һәм белгестәр ҡатнашасаҡ. Нанотехнологиялар өлкәһендәге ҙур ғалимдарҙың сығыштары планлаштырыла. Был хаҡта БР Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы хәбәр итә.


text:
Фото:
Геннадий Букаев Башҡортостан Президенты советнигы итеп тәғәйенләнде
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең бойороғо менән Геннадий Букаевты республика Президенты советнигы итеп тәғәйенләне.
Белешмә өсөн. Геннадий Иванович Букаев 1947 йылдың 15 сентябрендә Ырымбур өлкәһенең Степное ауылында тыуған. Өфө нефть институтын, Свердловск юғары партия мәктәбен тамамлай.
1975-1977 йылдарҙа — Өфө нефть институтының капиталь төҙөлөш бүлеге начальнигы.
1977-1978 йылдарҙа — Өфөнөң Орджоникидзе район советының башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1978-1980 йылдарҙа – Юғары партия мәктәбендә уҡый (Свердловск ҡалаһы).
1980-1985 йылдарҙа – КПСС-тың Өлкә комитеты инструкторы.
1985-1990 йылдарҙа – КПСС-тың Бәләбәй ҡала комитеты секретары.
1990-1992 йылдарҙа – БАССР Министрҙар Советында бүлек мөдире.
1992-1999 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы буйынса дәүләт һалым инспекцияһы начальнигы.
1999-2000 йылдарҙа – РФ Һалымдар һәм йыйымдар министрлығының Мәскәү ҡалаһы буйынса идаралығы етәксеһе.
2000-2004 йылдарҙа – РФ һалымдар һәм йыйымдар министры.
2004-2008 йылдарҙа – РФ Хөкүмәте Премьер-министры ярҙамсыһы.
2008-2012 йылдарҙа – РФ Хөкүмәте рәйесенең беренсе урынбаҫары ярҙамсыһы.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостан Хөкүмәтенең 2015 йылдың 24 ноябрендәге 1284-р бойороғо менән республиканың 2016 йылға һәм 2018 йылға тиклемге осорға социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауы хупланды. Башҡортостан Хөкүмәтенең рәсми сайты ошо хаҡта хәбәр итте.
Иҡтисади эшмәкәрлектең бер нисә төрө, республика ҡаҙнаһының айырым күрһәткестәре буйынса статистик база, шулай уҡ Рәсәй иҡтисадының эшләү шарттары үҙгәреүгә бәйле документҡа төҙәтмәләр индерелде.
Төҙәтмәләр тулайым төбәк продуктына, берәмләп сауҙа итеү әйләнеше күләменә, тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек индикаторына һәм башҡа күрһәткестәргә ҡағылды. Республика ҡануниәтенең положениеларына ярашлы был аҙнала төҙәтмә индерелгән күҙаллау Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы ултырышында ҡараласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 305
МЕТЕОРОЛОГИЯ СТАНЦИЯҺЫ, гидрометеорология хеҙмәтенең атмосфераның Ер йөҙө м‑н тәьҫир итешеүе ваҡытында унда барған физик процестарҙың торошон һәм үҙгәреүен билдәләү өсөн тәғәйенләнгән күҙәтеү бүлексәһе. Метеорологик шарттарҙың бөтә төрҙәре б‑са прогноз әҙерләү өсөн мәғлүмәт алыу, насар һауа торошо т‑да алдан иҫкәртеү, терр‑ялағы метеорологик хәл т‑да мәғлүмәт туплау һәм уны дөйөмләштереү маҡсатында М.с. билдәләнгән ваҡытта атмосфераның баҫымын, елде, т‑раны, һауаның дымлылығын, яуым‑төшөмдө, ҡар ҡатламын һ.б. даими рәүештә күҙәтә, радиоактив һибелмәләрҙе йыйып ала, тупраҡтың т‑раһын үлсәй. Ҡуйылған бурыстарҙың кимәленә бәйле рәүештә М.с. түбәндәгеләргә бүленә: реперлы (киң һәм планета масштабында барған процестарҙы тикшерә), төп (метеорологик дәүмәлдәрҙең әйләнә‑тирә өсөн булған ҡиммәттәрен терр‑я станциялары араһындағы теләһә ниндәй нөктәһе өсөн эшкәртеп бирә) һәм өҫтәмә (үҙенсәлекле гидрометеорологик шарттарҙы иҫәпкә ала, төбәк кимәлендәге мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн халыҡҡа һәм ойошмаларға мәғлүмәт бирә); күҙәтеүҙәрҙең программаһы б‑са — 1‑се разрядлы (күҙәтеүҙәр тәүлек әйләнәһенә алып барыла һәм уларға буйһонған М.с. мәғлүмәттәрен эшкәртә), 2‑се разрядлы (тәүлек әйләнәһенә күҙәтеүҙәр алып бара, уларға буйһонған постарҙың мәғлүмәттәрен эшкәртә һәм тапшыра), 3‑сө разрядлы (күҙәтеүҙәр тәүлек әйләнәһенә алып барылмай). М.с. төбәк өсөн типик булған урында (участка майҙаны 1 га), һыу ятҡылыҡтарынан һәм бейек кәртәләрҙән (ағастар, ҡаралтылар) алыҫта урынлаштырыла; бер яғы төньяҡ- көньяҡ йүнәлештә ятҡан квадрат формаһындағы майҙансыҡты (26 м2) үҙ эсенә ала, унда метеорологик үлсәү приборҙары һәм ҡорамалдары билдәле ҡәтғи тәртиптә урынлаштырыла. Башҡортостанда тәүге метеокүҙәтеүҙәр 19 б. уртаһынан башлана. М.с. 1892 й. Бөрө ҡ., 1912 й. — Өфө өйәҙенең Шишмә ҡасабаһында, 1914 й. — Бөрө өйәҙенең Асҡын а. һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенең Мәләүез а., 1917 й. — Бәләбәй өйәҙенең Баҡалы а. асыла. 1916 й. ҡарата Өфө губ. 88 М.с. һәм пункты була, 1920 й. — 64 (9 эшләй). 1931 й. 2‑се разрядлы 35 М.с. һәм 45 яуым‑төшөм үлсәгес пост иҫәпләнә. 1936 й. тиклем М.с. күҙәтеүҙәр урта ҡояш ваҡыты б‑са тәүлегенә 3 тапҡыр, 1965 й. тиклем — 4, 1966 й. алып Мәскәү ваҡыты б‑са 8 тапҡыр, 1993 й. — урта Гринвич ваҡыты б‑са, 2006 й. — аныҡланған Бөтә донъя ваҡыты б‑са алып барыла. 2013 й. ҡарата БР терр‑яһында 2‑се разрядлы 32 М.с. эшләй, уларҙың 7‑һе — реперлы, 17‑һе — төп, 8‑е — өҫтәмә, 3‑өһө гидрологик станциялар (Павловка, Йылайыр, Стәрлетамаҡ) составында, 1‑еһе — аэрологик ст. (Өфө—Дим) составында, 1‑еһе — берләштерелгән гидрометеорологик ст. (Туймазы) составында, 2 автоматлаштырылған ст. бар (Белорет р‑ны). Систематик рәүештә алып барылған стандарт күҙәтеүҙәрҙән тыш, 8 М.с. ҡояшлы ваҡытты теркәй, 7 — ямғыр интенсивлығын, 9 — тупраҡ т‑раһын тәрәндә тәбиғи япма аҫтында үлсәй, 17 — тәбиғи япма булмаған урында, 3 — һыу өҫтөнән парға әйләнеүҙе үлсәй, 5 — яуым‑төшөм өлгөләрен, 9 — ҡарҙы химизмға тикшереү өсөн проба ала, 32 — радиометрик күҙәтеүҙәр һәм 1 — актинометрик һәм йылылыҡ балансы б‑са күҙәтеүҙәр (Кушнаренко метеостанцияһы) алып бара.
Л.Р.Байымбәтова
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Башҡортостан Республикаһының экология порталы асылды
Башҡортостан Республикаһы экология порталының беренсе этабын ойоштороу буйынса эштәр тамамланды. Проект маҡсаты — Башҡортостан экологияһы, уникаль тәбиғәте һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса мәғлүмәтлелекте арттырыу, белем кимәлен күтәреү.
Экология порталының икенсе этабы ла эшләнеү өҫтөндә, уның функционалы ҡулланыусыларға белгес-экологтар менән бәйләнешкә инергә мөмкинлек бирәсәк. Портал был темалар буйынса үҙ-ара аралашырға, экология һәм тәбиғәтте һаҡлау тематикаһы буйынса дөйөм мәғлүмәт киңлегендә урын алырға, шулай уҡ һәр төрлө конкурстарҙа һәм сараларҙа ҡатнашырға юл асасаҡ.


text:
Бөгөн Рәсәйҙә матәм көнө
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев 7 декабрҙе Пермь фажиғәһендә һәләк булыусылар буйынса Бөтә Рәсәй матәм көнө тип иғлан итте.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, Пермь ҡалаһындағы ҡот осҡос янғын үткән шәмбе сыҡты. Алдан фаразлауҙар буйынса, янғындың сәбәбе - ябыҡ бинала пиротехника ҡулланыуҙың ябай ҡағиҙәләрен боҙоу. Һөҙөмтәлә йөҙҙән ашыу кеше һәләк булды, ауыр йәрәхәттәр алыусылар һаны бихисап.
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Пермь ҡалаһының төнгө клубында янғын сығыу сәбәпле Пермь крайы губернаторы Олег Чиркуновҡа ҡайғы уртаҡлашыу телеграммаһы ебәрҙе.
“Башҡортостан халҡын Пермдәге фажиғә — төнгө клубта сыҡҡан янғын арҡаһында кешеләрҙең һәләк булыуы тураһындағы хәбәр — тетрәндерҙе. Крайҙа йәшәүселәрҙең барыһының да, һәләк булыусыларҙың яҡындарының һәм туғандарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ”, — тиелә Мортаза Рәхимовтың телеграммаһында.


text:
Өфө ҡала Советы депутаттары 2009 йылға йомғаҡ яһаны
Өфө ҡала Советының быйылғы тәүге ултырышында депутаттарҙың 2009 йылдағы эшенә йомғаҡ яһалды. Иҡтисади көрсөктөң ил, республика, ҡала үҫешенә кире йоғонто яһауы бер кемгә лә сер түгел. Әммә, ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, бөтә ҡыйынлыҡтарға ҡарамаҫтан, Өфө муниципалитеты ҡала халҡы алдындағы үҙ йөкләмәләрен тулы күләмдә үтәй алды.
— Көрсөк эҙемтәләрен мөмкин тиклем кәметеү буйынса көсөргәнешле эшләү ҡаланың социаль-иҡтисади һәм мәҙәни үҫешендә ярайһы уҡ һөҙөмтәләргә өлгәшергә булышлыҡ итте, һөҙөмтәлә Башҡортостан баш ҡалаһы Рәсәйҙең иң имен ҡалалары араһында үҙенең алдынғы позицияларын һаҡлап ҡала алды, – тине Ирек Ниғмәтуллин.
Былтыр Өфө халыҡтың тәбиғи үҫеше һаҡланған илдә берҙән-бер миллионлы ҡала булды. Өфөлә 2009 йылда сәнәғәт производствоһы индексы 2008 йылға ҡарата 97,6 процент тәшкил итеү факты ла ҡаланың тотороҡло үҫеш күрһәткесе булып хеҙмәт итә.
Шул уҡ ваҡытта, Ирек Ниғмәтуллин әйтеүенсә, 2009 йылда һуңғы бер нисә йылда тәүге тапҡыр Өфө бюджеты ҡытлыҡлы булды. Ҡала сығымдары килемдән 100 миллион һумға артығыраҡ килеп сыҡты.
— Шулай ҙа, йыл ауыр булыуға ҡарамаҫтан, 2009 йылда ҡала бюджетына төҙәтмәләр унан алдағы йылға ҡарағанда һирәгерәк индерелде, — тип билдәләне Ирек Ниғмәтуллин. – Ә был ҡала етәкселегенең яҡшыраҡ планлаштыра, хужалыҡ сығымдарын оптималләштерә һәм экономиялай башлауы тураһында һөйләй. Мәҫәлән, Өфө Советы ла, хакимиәте лә 2009 йылда үҙ ихтыяждарына сығымдарҙы дүрттән бер өлөшкә ҡыҫҡартты.
Ҡала Советы депутаттары былтыр Өфө биләмәһендә “Мәғариф”, “Һаулыҡ һаҡлау”, “Рәсәй граждандарына – арзан һәм уңайлы торлаҡ”, “Агросәнәғәт комплексын үҫтереү” өҫтөнлөклө милли проекттарын тормошҡа ашырыуға ҙур иғтибар бирҙе. Социаль-мәҙәни тәғәйенләнештәге объекттар төҙөү ҙә ҡала инфраструктураһын үҫтереүҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе булды.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә лә хәлдәр ярайһы уҡ яҡшы. Быға башлыса Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды менән уңышлы хеҙмәттәшлек ыңғай йоғонто яһаны. Ҡалала күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса маҡсатлы программалар әҙерләнде.
Ҡала Советы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеүгә ҙур иғтибар бүлде. Ҡала үҫешендә иҡтисадтың был секторының роле баһалап бөткөһөҙ. Бәләкәй һәм урта бизнес предприятиелары өҫтәмә эш урындары бирә, баҙарҙа тауарҙар һәм хеҙмәтләндереүҙәр ассортиментын киңәйтә, ҡала ҡаҙнаһын тулыландырыуҙың төп һәм, иң мөһиме, тотороҡло сығанаҡтарының береһе булып тора.
Үҙ сығышында Ирек Ниғмәтуллин ҡала маҡсатлы программаларын тормошҡа ашырыу, граждандарҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү мәсьәләләрен дә ҡуҙғатты һәм Советтың 2010 йылға эш пландарын яҡтыртты.


text:
Фото:
Раил Сарбаев: «Торлаҡ-коммуналь хеҙмәткә ни өсөн түләгәнебеҙҙе белергә тейешбеҙ»
Фото:
Торлаҡ-коммуналь хеҙмәт өлкәһендә тариф сәйәсәте асыҡ һәм барыбыҙға ла аңлайышлы булырға тейеш. Был турала 1 мартта үткән оператив кәңәшмәлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев белдерҙе.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтары мәсьәләһе — халыҡ өсөн көнүҙәклеген юғалтмаған темаларҙың береһе. Премьерҙың билдәләүенсә, мониторинг үткәреү һәм бар түләүҙәр буйынса объектив йыйылма бит тултырыу өсөн махсус эш төркөмө төҙөү мөһим.
— Асыҡлағыҙ әле, — тип ул Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғеман Әсәҙуллинға мөрәжәғәт итте, — теге йәки был хеҙмәттәргә нигеҙләнмәгән хаҡ күтәреүҙәр юҡмы, идара итеүсе компаниялар менән мотлаҡ булмаған хеҙмәттәр күрһәтеү тураһында ҡарарҙар ҡабул ителмәйме? Халыҡ нимә өсөн түләгәнен белергә тейеш. Һәм күрһәтелгән хеҙмәттәренең сифаты хаҡына торошломо икән?
Премьер лифт менән ҡулланыуға айырым иғтибар итте – лифт талап ителмәгән 1-2 ҡатта йәшәүселәрҙең лифт өсөн түләүҙәре логикаға тап килеү-килмәүенә яуап бирергә ҡушты.
БР Торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығына ҡыҫҡа арала анализ үткәреү йөкмәтелде.


text:
11 майҙа Башҡортостанда Поляк мәҙәниәте көндәре башлана
Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Башҡортостанда Поляк мәҙәниәте көндәре асыла. Быйыл улар «Яңырыу» поляк мәҙәниәте һәм мәғарифы үҙәгенә 15 йыл тулыуға, Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына һәм Польшала иғлан ителгән Януш Корчак йылына арнала.
11-16 майҙа үтәсәк Польша мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһы Башҡорт дәүләт университетында уҙғарыла. Унда Польша Республикаһы Варминск-Мазурск воеводалығы Олецко ҡалаһында урынлашҡан мәғариф учреждениелары вәкилдәре ҡатнаша.
Бөгөн үк Благовещен районында XIX быуат аҙағы — XX быуат башында поляктар ерләнгән элекке зыярат урынында иҫтәлекле билдә асыу тантанаһы була.
12 майҙа Өфө районы Октябрьский ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбендә билдәле поляк педагогы, яҙыусы, табип һәм йәмәғәт эшмәкәре Януш Корчакка бағышланған асыҡ дәрес үтә. Дәрестән һуң, йола буйынса, Януш Корчак иҫтәлегенә күккә ҡағыҙ осорғос ебәрелә. Бынан һуң Вольдзики тигән поляк ауылы иҫтәлегенә мәктәп янында урынлашҡан мемориаль таҡтаташҡа сәскәләр һалыу тантанаһы була.
13 майҙа Поляк мәҙәниәте көндәре сиктәрендә «Йылмайыу бүләк ит!» хәйриә акцияһы үтә. Сарала ҡатнашыусылар Өфө районы Михайловка ауылындағы балалар һәм үҫмерҙәр өсөн приютҡа бара. Шул уҡ көндө 17-се балалар китапханаһында уҡытыусылар һәм студенттар өсөн поляк теле һәм фольклоры буйынса методик курстар уҙғарыла. Бында Польшаға арналған музей ҙа эшләп килә.
14 майҙа М.Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университетында юғары уҡыу йорто һәм Олецко ҡалаһы хакимиәте араһындағы хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә арналған түңәрәк өҫтәл үтә.
16 майҙа Польша ҡунаҡтары Краснокама районы Николо-Березовка ауылындағы «Никольский храм» тарихи-мәҙәни үҙәгенә бара.


text:
2012 йылда Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамында яҡынса 21000 өфөлө эшкә урынлашҡан
2012 йылда Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамында 21000 кеше эшкә урынлашҡан. Йәнә 2300-ҙән ашыу кеше бөгөн хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәргә ҡайтанан бушлай уҡытырға ебәрелгән.
«Башинформ» агентлығына баш ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәге – йәштәр хеҙмәт биржаһынан хәбәр итеүҙәренсә, 2012 йылда 15700-ҙән ашыу кеше эшһеҙ тип танылған. Эш эҙләүселәр сифатында 22000 өфөлө иҫәпкә ҡуйылған. Был ваҡыт эсендә 17 меңдән ашыу эшһеҙ иҫәптән төшкән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөнгө көндә Өфөлә рәсми рәүештә теркәлгән 7500 эшһеҙ иҫәпләнә. Баш ҡаланың вакансиялар банкында яҡынса 11500 буш эш урыны тураһында мәғлүмәт бар.


text:
Күренекле актер Муллайән Сөйәрғолов юбилейын Башҡорт драма театры сәхнәһендә билдәләйәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
27 декабрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында Башҡортостандың халыҡ артисы Муллайән Сөйәрғоловтың 80 йәшлек юбилейы билдәләнәсәк.
Юбилей айҡанлы театрҙа мәҙәни йәмәғәтселек, актерҙың дуҫтары һәм коллегалары йыйыласаҡ. Кисәлә Наил Ғәйетбаевтың «Аты барҙың — дәрте бар» спектакле ҡуйыласаҡ.
— Был комедияла геройыбыҙ төп ролде башҡармаһа ла, спектакль осраҡлы һайланмаған. Һатыбал — ғүмере буйына берҙән-бер мөхәббәте хаҡында хыялланып йәшәгән кеше. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, Муллайән Зыяитдин улының дәрте һүнмәгән, барыһы ла яҡшы булыр тигән ышаныс менән йәшәй ул.
Муллайән Сөйәрғолов 55 йыл Башҡорт драма театрында эшләй. «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Көнләш, Америка, көнләш!..», «Их, кәләше лә кәләше!..», «Аттила», «Ҡыҙыл яулыҡлы тирәккәйем», «Аты барҙың — дәрте бар», «Нәркәс» спектаклдәрендә уйнаған ролдәре меңдәрсә тамашасыларҙың хәтерендә уйылып ҡалған.
Спектакль киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Илнур Әминев Өфө ҡалаһының Йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Илнур Әминев Өфө ҡалаһы хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде. Был хаҡта ведомствоның рәсми сайтында хәбәр ителә.
Илнур Ғәбдинур улы Әминев 1988 йылда Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт университетын, «Юғары иҡтисад мәктәбе» милли тикшеренеү университетын һәм О.Е.Кутафин исемендәге Мәскәү дәүләт юридик университетын, Юғары иҡтисад мәктәбе аспирантураһын тамамлаған. Федераль һәм республика власть органдарында, Мәскәүҙең һәм Башҡортостандың ғилми ойошмаларында эшләгән.


text:
Йыл башынан алып Сибайҙа 15 сауҙа объекты асылған
Туғыҙ ай эсендә Сибайҙа 15 сауҙа объекты асылған, ике объект реконструкцияланған. Был хаҡта ҡала хакимиәте хәбәр итә. Сафҡа индерелгән объекттарҙың дөйөм майҙаны — 1498,7 квадрат метр, шул иҫәптән сауҙа майҙандары 1110,3 квадрат метрҙы тәшкил иткән.
Инвестициялар күләме 15 миллион һумдан ашҡан. Бынан тыш, 37 эш урыны булдырылған.
Яңы, заманса биҙәлгән магазин фасадтары ҡала йөҙөн йәмләһә, биналар интерьеры һатып алыусылар өсөн уңайлыраҡ, матурыраҡҡа әйләнгән.


text:
Фото:
Өфө нефть университеты Ҡытайҙың юғары уҡыу йорто менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө дәүләт нефть техник университеты Ҡытайҙың юғары уҡыу йорто менән хеҙмәттәшлек итәсәк. Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры Рәмил Бәхтизиндың, стратегик үҫеш буйынса проректор Марат Хөсәйеновтың һәм Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек идаралығы етәксеһе Наил Чанышевтың Ҡытай нефть университетына рәсми сәфәре барышында ошо хаҡта һөйләшеп килешелде.
Уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, сәфәр сиктәрендә ике вуздың фәнни һәм белем биреү хеҙмәттәшлеге, академик мобиллек хаҡында килешеүҙәргә ҡул ҡуйылған. Атап әйткәндә, документ студенттарға телде өйрәтеү өсөн уҡытыусылар менән алмашыуҙы күҙ уңында тота. Ҡытай нефть университеты хеҙмәткәрҙәре Өфө нефть университетында — ҡытай, ә Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусылары Пекин университетында рус теленән уҡытасаҡ. Шулай уҡ бакалавр һәм магистр программалары буйынса «икеләтә диплом» программаһы ла ҡарала. Бынан тыш, өҫтәмә һөнәри белем биреү программалары, ғилми эштәр буйынса мәғлүмәт менән алмашыу булдырыласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 262
МИЛЛИ БАЙЛЫҠ, илдең финанс йөкләмәләре ҡиммәтенә кәметелгән иҡт. активтары йыйылмаһы. Иҡт. активтар — институциональ берәмектәрҙең милек хоҡуғы булып, уларға эйә булыуҙан йәки улар м‑н файҙаланыуҙан табыш алынған иҡт. объекттар (схеманы ҡара). СССР барлыҡҡа килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Үҙәк статистика идаралығы 1923—24 йй. халыҡ хужалығы балансын төҙөү сиктәрендә илдең халыҡ байлығын иҫәпләп ҡарай. Халыҡ байлығы халыҡ килеменә һәм халыҡ мөлкәтенә бүленә, ш. уҡ ваҡытта был методика әйләнештәге фондтарҙы, затлы металдарҙы, дәүләт заёмы ҡағыҙҙарын иҫәпкә алмай. Артабан СССР һәм союздаш республикалар кимәлендә М.б. балансы билдәле бер ваҡытҡа бөтә йәмғиәт, айырым коллективтар, айырым соц. төркөмдәр һәм халыҡ милкендә булған матди ресурстар (етештереү һәм етештереүгә ҡарамаған фондтар, халыҡтың йорт мөлкәте) йыйылмаһы булараҡ ҡарала. Рәсәйҙең баҙар иҡтисадына күсеүе халыҡ хужалығы балансы системаһын милли иҫәптәр системаһына алмаштырыуға, һәм ошоға ярашлы, М.б. составының үҙгәреүенә килтерә. БР‑ҙа 2012 й. М.б. 8,3 трлн һум, ш. иҫ. яһалма активтар — 1,7, яһалма булмағандары — 6,6 трлн һум тәшкил итә. Асыҡланған нефть запастарының хаҡы 3,0 трлн һумға баһалана,__ был БР‑ҙың бөтә минераль-сеймал ресурстары хаҡының 45,4%‑ын тәшкил итә.
Әҙәб.: Региональная экономика /К.Н.Юсупов [и др.]. М., 2006.
А.В.Йәнгиров
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина
Илл.: Иҡтисади активтар классификацияһы


text:
Даниил Квят Бельгияла дүртенсе урын яуланы Фото: Red-Bull Racing матбуғат хеҙмәте
Даниил Квят Бельгияла дүртенсе урын яуланы
Даниил Квят Бельгияла дүртенсе урын яуланы Фото: Red-Bull Racing матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Виктория Гаврилова/.
Өфө спортсыһы Даниил Квят Спа ҡалаһында 12-се урында тип баһаланды. Шул уҡ ваҡытта уның ише Даниэль Риккьярдо алтынсы ваҡыт күрһәтһә лә, бишенсе булып старт алды, сөнки Ромэн Грожанға яза бирелгәйне.
Старттан һуң Даниил Квят тәүге унау иҫәбендә ине, бер аҙҙан ул Маркус Эрикссонды, һуңынан Филиппе Массаны уҙып китте.
Шулай итеп, ярыш яҡташыбыҙ өсөн уңышлы ғына башланды.
Финишҡа тиклем Даниил бишенсе урынға күтәрелде, Себастьен Феттель төшөп ҡалғандан һуң дүртенсе позицияла нығынды. Хәҙер ул 57 мәрәй менән шәхси зачетта етенсе урынды биләй.
Тәүге ике урынға Льюис Хэмилтон һәм Нико Росберг лайыҡ булды, өсөнсөлә — Ромэн Грожан.
Киләһе ярыш 4 сентябрҙә Италияның Монца ҡалаһында уҙғарыла. 9-11 октябрҙә Сочиҙа үтәсәк Рәсәй тарихындағы икенсе Гран-приға ла күп ҡалмай.


text:
Декабрҙә өфөлөләр 70-тән ашыу муниципаль электрон хеҙмәт аласаҡ
Өфө халҡының электрон төрҙә алған муниципаль хеҙмәттәр иҫәбе декабрҙә 70-тән ашасаҡ. Был турала III БР муниципаль берәмектәр съезында Өфө ҡалаһының хакимиәт башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Дәүләт сәйәсәте векторы яйлап дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе электрон төрҙә биреүгә күсә, — тине ул. – Бөгөн Өфөлә медицина, социаль сәйәсәт, административ идара итеү именлеге өлкәһендә 100-ҙән ашыу мәғлүмәт системаһы файҙаланыла. Муниципалитеттың мәғлүмәт асыҡлығы туранан-тура урындағы үҙидара асыҡлығына йоғонто яһағанға күрә, был йүнәлештәге эштәрҙе дауам итергә кәрәк. Шул уҡ мәлдә республиканың муниципаль берәмектәрен мәғлүмәтләштереү буйынса маҡсатлы программа әҙерләү зарур. Уны ғәмәлгә ашырыу урындағы үҙидара органдары араһында электрон мәғлүмәт менән алмашыуҙың үҙәкләштерелгән системаһын булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
Башҡортостанда «Дуҫлыҡ гөлләмәһе» фестивале башланды
IV «Дуҫлыҡ гөлләмәһе» республика үҙешмәкәр художестволы халыҡ коллективтары фестивале шаршамбы, 15 февралдә Бәләбәйҙә асылды.
Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ул өс йылға бер үткәрелә. Фестивалдә, театр коллективтарынан тыш, «халыҡ» һәм «өлгөлө» исемен йөрөткән үҙешмәкәр художестволы коллективтар ҡатнаша. Улар ҙур булмаған концерт программаһын тәҡдим итә. Уларҙың сығыштарын аттестация комиссияһы баһалай.
Коллективҡа баһа биргәндә яңы постановкаларҙың булыуы, башҡарыу кимәле, сәхнә мәҙәниәте, музыка сифаты, костюмдар һәм коллективтың ижади эшмәкәрлегенең тотороҡлоғо иҫәпкә алына, тип асыҡланылар БР Мәҙәниәт министрлығынан.
Өҫтәп китәйек, һәүәҫкәр үҙешмәкәрлек ҡаҙаныштарын пропагандалау, халыҡ коллективтарының художестволы кимәлен арттырыу, күп милләтле Башҡортостандың халыҡ ижадының, этник мәҙәниәтенең барлыҡ жанрҙарын үҫтереү фестивалдең төп маҡсаттары булып тора.
Мәҙәни сара 2012 йылдың ноябрендә тамамланасаҡ. «Дуҫлыҡ гөлләмәһе» республика үҙешмәкәр художестволы халыҡ коллективтары фестиваленең гала-концертын 22 ноябрҙә «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үткәреү планлаштырыла.
Сараны ойоштороусылар булып БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Башҡортостандың муниципаль райондары һәм ҡала округтары хакимиәттәре сығыш яһай.


text:
Өфөлә иң юғары һауа температураһы теркәлде Фото: Олег Яровиков
Өфөлә иң юғары һауа температураһы теркәлде
Өфөлә иң юғары һауа температураһы теркәлде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Кисә Өфөлә иң юғары һауа температураһы — 32,2 градус йылы теркәлде. Бары тик 1996 йылда ғына был көндө нәҡ шундай эҫе булған, сентябргә хас булмаған һауа температураһы 29,5 градус тәшкил иткән.
Синоптиктар әйтеүенсә, көндөң йылыныуына республика биләмәһендә өҫтөнлөк иткән йылы һауа массаһы сәбәпсе. Әммә Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығында билдәләүҙәренсә, 9 сентябрҙә һалҡын атмосфера фронты тәьҫир итә башлай, һауа температураһы түбәнәйә. Күпмелер ваҡыт төбәктә йәнә һалҡын буласаҡ.
«Ошо йылы көндәрҙе йәш «әбейҙәр сыуағы» тип атарға мөмкин, унан һуң бер аҙ һалҡынайта, һуңынан йәнә йылыта. Ысын «әбейҙәр сыуағы» — һалҡындарҙан һәм ҡырауҙарҙан һуң көндәрҙең оҙаҡ ҡына йылы тороуы ул», — тип аңлатты Башгидрометтың матбуғат секретары Елена Орлова.
Синоптиктар билдәләүенсә, аҙна аҙағында Башҡортостандың ҡайһы бер таулы һәм төньяҡ райондарында ҡырау төшөүе ихтимал. 12 һәм 13 сентябрҙә һауа температураһы көндөҙ — 14-16 градус, төндә 7-8 градус йылы буласаҡ, тип хәбәр итә Рәсәй Гидрометүҙәге.


text:
- Подробности
- Просмотров: 416
ГИПЕРБОЛИК ТИГЕҘЛӘМӘЛӘР, бүлендек сығарылмалы дифференциаль тигеҙләмәләр класы. Г.т. ысын коэффициентлы 1‑се тәртип тигеҙләмәләре һәм 2‑се тәртип тигеҙләмәләренең ҡайһы бер типтары (тулҡын тибы, мәҫ., ҡыл тирбәлеүе тигеҙләмәһе) инә. Төрлө тәбиғәтле тулҡын күренештәрен тасуирлау өсөн ҡулланыла. Башҡортостанда Г.т. һәм тигеҙләмәләр системалары теорияһы б‑са тикшеренеүҙәр 20 б. 80‑се йй. башлана. Математика институтында 80‑се йй. уртаһынан Г.т. боларыуы (Л.А.Калякин), 90‑сы йй. башынан интеграцияланған Г.т. классификациялау (А.В.Жибер) б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла. Башҡорт дәүләт университетында, Педагогия университетында Г.т. һыҙыҡлы булмаған системаларын аналитик һәм һанса ысулдары м‑н интеграциялау өйрәнелә, улар нигеҙендә газ динамикаһы мәсьәләләрен һанса сығарыуҙың параллель алгоритмдары эшләнә (Ф.Х.Мөҡминов). Стәрлетамаҡ педагогия академияһында 90‑сы йй. башлап һыҙыҡлы булмаған Г.т. өсөн локаль булмаған һәм сик мәсьәләләре б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла (К.Б.Сабитов). Механика институтында гидроһығылмалы системаларҙың периодик һәм периодик булмаған тирбәлеүҙәре режимы тикшерелә (М.Ә.Илһамов), газ динамикаһындағы Г.т. системаларының аныҡ сығарылмалары алына (С.В.Хәбиров).
Л.А.Калякин
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Владимир Гусев «Критериум Дофине Либере» Про-турында «Катюша» өсөн сығыш яһай
6-13 июндә Францияла «Критериум Дофине Либере» Про-турының традицион велоуҙышы үтә.
Рәсәйҙең «Катюша» командаһы вәкилдәре араһында был ярышта «Ағиҙел» велоүҙәге тәрбиәләнеүсеһе Владимир Гусев та сығыш яһаясаҡ.
«Весь спорт» спорт мәғлүмәте агентлығы хәбәр итеүенсә, был миҙгелдә төп старт һаналған «Тур де Франс» алдынан генераль репетицияға әйләнәсәк «Критериум Дофине Либере»ла ҡатнашасаҡ «Катюша»ның составына, шулай уҡ, Егор Силин, Артем Овечкин, Николай Трусов (барыһы ла Рәсәйҙән), Марко Бандиера (Италия), Ласло Бодроги (Венгрия), Стийн Ванденберг, Максим Вантомм (икеһе лә Бельгиянан) ингән.


text:
Өфөлә ике яңы почта бүлексәһе асылды
Өфөлә ике элемтә бүлексәһе асылды — Сипайловола Баязит Бикбай урамы, 17-се йорт һәм Димдә Генерал Күсемов урамы, 15/1 йорт адрестары буйынса. Был турала Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Дим һәм Сипайлово почта хеҙмәтләндереүҙәре менән тәьмин итеү яғынан Өфөнөң иң проблемалы микрорайондары булып тора. Сипайловола дүрт кенә элемтә бүлексәһе эшләй, ә Димдә — өсәү.
Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығы директоры Ирек Ғәлимов әйтеүенсә, яңы бүлексәләр асыу сираттарҙы кәметергә һәм почта объекттарына эште тигеҙ бүлергә булышлыҡ итәсәк. Федераль почта элемтәһе идаралығы етәксеһе, киләһе йылда почта селтәрен киңәйтеү һәм модернизациялау буйынса эш дауам иттереләсәк, тип ышандырҙы. Йыл башында уҡ Рәсәй Почтаһы Ҡандрала үҙ көстәре менән төҙөлгән бүлексәне асасаҡ. Шулай уҡ Башҡортостанда реконструкциялағандан һуң ете элемтә бүлексәһе асырға планлаштырыла, уларҙың икәүһе Өфөлә урынлашасаҡ. Бынан тыш, баш ҡаланың эшләгән бүлексәләре базаһында өҫтәмә рәүештә оҙайтылған эш графигы менән ике посылкалар биреү үҙәге асыласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осраштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осраштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Кисә республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осрашты.
Яҡтар төбәктең социаль-иҡтисади үҫешенең төрлө аспекттарын тикшерҙе. Улар иҫәбендә – инвестиция йәлеп итеү, кесе һәм урта эшҡыуарлыҡтың үҙ-ара эш итеүе, агросәнәғәт комплексын нығытыу, республиканың туристик мөмкинлектәре, ижтимағи башланғыстарға булышлыҡ итеү. Рөстәм Хәмитов Башҡортостан сәнәғәтендә һәм ауыл хужалығында ғәмәлгә ашырылған эре инвестиция проекттары, шулай уҡ алдағы йылдарҙа буласаҡ ҙур ваҡиғалар хаҡында һөйләне. Төбәк Башлығы бөгөн республика Рәсәйҙең алдынғы конгресс майҙансығы булып тороуын билдәләне.
Экология, шул иҫәптән ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын һаҡлау, бүлеү һәм эшкәртеү өлкәһендә Башҡортостан тәжрибәһе фекер алышыуҙың мөһим темаһы булды.
— Мәҫәлән, хәҙер айырыуса Мәскәү өлкәһендә һәм күрше төбәктәрҙә киҫкен тема – ул сүп-сар. Сүп-сар ағымы шул хәтлем ҙур, уны хатта бер кем дә еңеп сыға алмай. Был мәсьәләне күп йылдар элек күтәрергә һәм хәл итергә кәрәк ине. Ә хәҙер халыҡ ҡәнәғәтһеҙ, юлдарҙы яба, Ядровола, Волоколам районында даими митингтар. Халыҡ сүп-сар яғыу заводтарына ҡаршы сыҡҡан мәсьәлә бар, – тип билдәләне Валерий Фадеев осрашыуҙан һуң. – Башҡортостанда был мәсьәлә күп йылдар элек хәл ителә башланы. Бында был мәсьәлә хәл ителгән тиерлек. Республика тәжрибәһен илдең башҡа төбәктәрендә мотлаҡ файҙаланыуҙы өйрәндек.
Әңгәмә барышында Йәмәғәт палатаһы 18 майҙа Рәсәй Президентын һайлауға әҙерләгән күҙәтеүселәр тәжрибәһен файҙаланыу темаһы ҡуҙғатылды.
— Республикала 10 мең күҙәтеүсе, һәр һайлау участкаһына өсөшәр күҙәтеүсе тиерлек әҙерләнде. Республикағыҙ иҫ киткес һөҙөмтә күрһәтте. Минеңсә, ул беренсе урында. Ғәйәт ҙур эш башҡарылды, – тип билдәләне Валерий Фадеев. – Киләһе бурыс – Федерация Советы һәм Дәүләт Думаһы ҡарар иткән – Президент һайлауҙа яҡшы күҙәтеү тәжрибәһен башҡа бөтә һайлауҙарға, шул иҫәптән Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын, закондар сығарыу йыйылыштары һайлауҙарына таратыу. Хәҙер беҙ, бәлки, был көҙ уҡ төбәк закондар сығарыу йыйылышы һәм киләһе йыл республика Башлығын һайлауҙа ошондай күҙәтеү ойошторорға мөмкинлек биргән республика законын ҡабул итеү кәрәклегенә фекер алыштыҡ.
Валерий Фадеев төбәк сәйәсәтенең төп темалары, ил ҡануниәтенә үҙгәрештәр тәҡдим итеү буйынса дискуссия уҙғарыу өсөн Рәсәй Йәмәғәт палатаһы мөмкинлектәрен файҙаланырға тәҡдим итте. Уның фекеренсә, власть һәм бизнес эшмәкәрлеге тәү сиратта кешеләрҙең йәшәү сифатын күтәреүгә, уларҙың матди һәм әхлаҡи именлегенә йүнәлтелергә тейеш.
— Бөтә иҡтисади эшмәкәрлек айырым кешеләр табыш алһын өсөн түгел, – тине Валерий Фадеев. – Ул кешеләр һәйбәт йәшәһен, эш урындары булһын, ҡасабалар, ҡалалар үҫешһен өсөн. Абстракт файҙа бер кемгә лә кәрәкмәй.
http://www.bashinform.ru/news/1149531-rustem-khamitov-vstretilsya-s-sekretaryem-obshchestvennoy-palaty-rossii-valeriem-fadeevym/


text:
Районда
15 августа 2016 йыл | Яңылыҡтар
Районда
* Махсус комиссия тарафынан район белем биреү учреждениеларының яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшереүҙәр – ҡабул итеүҙәр бара.
* Махсус комиссия тарафынан район белем биреү учреждениеларының яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшереүҙәр – ҡабул итеүҙәр бара.
Алда булһа ҙур теләк…
15 августа 2016 йыл | Спорт
Районыбыҙ спортсылары араһында һөнәрҙәре менән спортсы булмаһалар ҙа, ғүмере буйы спорттан айырылмаған, төрлө ярыштарҙа әүҙем ҡатнашҡандар бик күп. Шуларҙың береһе, Красноусолда йәшәүсе Ғайса Әсғәт улы Кейекбаев матур тәбиғәтле, күренекле ғалимыбыҙ Ж.Ғ.Кейекбаевтың йәнтөйәге булараҡ билдәле Ҡаранйылға ауылында тыуып үҫкән.
Спорт - ул йәшәү рәүеше
15 августа 2016 йыл | Спорт
Һуңғы йылдарҙа йәмғиәтебеҙҙә физкультура һәм спортҡа ҙур иғтибар бүленә. Сөнки сәләмәт йәмғиәттең генә киләсәге өмөтлө һәм ышаныслы була.
Рәсәйҙә физкультурниктар үҙҙәренең һөнәри байрамдарын 1939 йылдан бирле август айында билдәләй. Был байрамға бөтә спорт һөйөүселәр әҙерләнә һәм үҙҙәренең уңыштарын, еңеүҙәрен ошо көнгә арнайҙар. Беҙҙең район спортсылары байрамдарын ниндәй уңыштар менән ҡаршылай? Ошо һорау менән беҙ район хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте, физик культура һәм спорт бүлеге етәксеһе Шамил Шакир улы ХӘКИМОВҡа мөрәжәғәт иттек.
Рәсәйҙә физкультурниктар үҙҙәренең һөнәри байрамдарын 1939 йылдан бирле август айында билдәләй. Был байрамға бөтә спорт һөйөүселәр әҙерләнә һәм үҙҙәренең уңыштарын, еңеүҙәрен ошо көнгә арнайҙар. Беҙҙең район спортсылары байрамдарын ниндәй уңыштар менән ҡаршылай? Ошо һорау менән беҙ район хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте, физик культура һәм спорт бүлеге етәксеһе Шамил Шакир улы ХӘКИМОВҡа мөрәжәғәт иттек.
Төнгөлөккә урамдар яҡтыртыла
15 августа 2016 йыл | Хоҡуҡ
Ғафури прокуратураһы район ЮХХДИ инспекторҙары ҡатнашлығында Красноусол ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәте тарафынан юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге һәм төҙөкләндерелеүе тураһында ҡануниәттең нисек үтәлеүен тикшерҙе.
Һыуға тарифтарҙы кем көйләй?
15 августа 2016 йыл | Хоҡуҡ
Ғафури район прокуратураһы урындағы үҙидаралыҡ органдарының Федераль ҡануниәткә ярашлы норматив хоҡуҡи акттарҙың үтәлешен тикшерҙе.


text:
- Подробности
- Просмотров: 283
МИНДАЛЬ, д а л а с ә т л ә ү е г е (Amygdalus), роза һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 40 төрө билдәле, Евразияла, Төньяҡ Америкала таралған. Башҡортостанда тәпәш М. үҫә. Япраҡ ҡоя торған яҡтылыҡ яратыусы ҡыуаҡ, бейеклеге 1—1,5 м, үрендеһе төҙ, ҡыҙғылт һоро йәки һоро төҫтә. Япрағы ябай, ҡыяҡ-ланцет, ланцет йәки овал формаһында, осло, бысҡы ситле, һаплы, сиратлы, ҡыҫҡа ботаҡтарҙа — шәлкемдәрҙә урынлашҡан. Сәскәһе эре, алһыу йәки сағыу ал, яңғыҙ, ҡыҫҡа ботаҡтарҙа үҫә. Майҙа бер үк ваҡытта япраҡ яра һәм сәскә ата. Емеше — аҡһыл һары төҫтәге кейеҙ һымаҡ йөнтәҫ йомро төшлө емеш, июль—авг. өлгөрә. Урман ситтәрендә, ҡоро битләүҙәрҙә, һыҙаларҙа үҫә; БР‑ҙың урман- дала һәм дала зоналарында таралған. Декоратив үҫемлек. Һарыҡ һәм кәзәләр өсөн мал аҙығы үҫемлеге, һыйыр малы өсөн ағыулы. Орлоғоноң составында ҡуйы майҙар һәм__ эфир майҙары бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла.
Р.В.Вафин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Йәйҙең онотолмаҫ өс көнө
Ә Ағиҙел буйындағы лагерҙа үткәргән өс көн уның өсөн, балалар йорттарынан, патронат ғаиләләрҙән килгән етмеш малай һәм ҡыҙ өсөн йәйҙең иң ҡояшлы көндәре булып хәтерҙә ҡаласаҡ.
Республикала билдәле «Мәрхәмәт» хәйриә-мәғариф фонды эшмәкәрлегенең бер йүнәлеше – балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәргә тормошто нығыраҡ аңларға, унда үҙҙәрен табырға, йәғни социалләшергә, ярҙам итеү. Фонд «Дуҫлыҡ ебе» һәм «Плюс бер» проекттары сиктәрендә Ауырғазы, Бүздәк, Бөрө, Стәрлетамаҡ балалар йорттарында был тәңгәлдә ҙур эш алып бара. Ата-әсә наҙынан мәхрүм сабыйҙарҙың өшөгән йәндәрен йылытырға теләүсе миһырбанлылар, шөкөр, етерлек. Фонд хеҙмәткәрҙәре оло йөрәкле ошо кешеләр булышлығында йәшәйеш тигән фәнде төшөндөрөүсе оҫталыҡ дәрестәре, тренинг-семинарҙар уҙғара. Бөрө ҡалаһынан алыҫ түгел «Ыласынҡай» лагерында етем балалар өсөн ойошторолған ял иһә эҙмә-эҙлекле, оҙайлы эштең мөһим өлөшө булып тора.
– Йәшәй башлар-башламаҫ борон яҙмыш тарафынан ҡағып-һуғылған малайҙар һәм ҡыҙҙар, күңелдәре менән һиңә тартылһа ла, асылып бөтмәй. Баштарына биш ғүмергә торош ҡайғы-хәсрәт төшкән, етемлектең, хыянаттың әселеген татыу ғына түгел, сөмөргән балалар, өркәк кейек кеүек, тулыһынса ышаныуҙан һаҡлана. Хатта тик яҡшылыҡ теләүеңде белһә лә. Ҡайһы берәүҙәренең йөрәге шәфҡәтһеҙлектән таштай ҡатҡан. Араларында бишәр тапҡыр ғаиләгә алынып, бишәр тапҡыр кире ҡайтарылғандары бар, – тип һөйләй тєжрибєле психолог Лариса Гехт.
Бында нотољ кеүек аҡыллы һүҙҙәр һөйләп түгел, иң матур яҡтарын, йәшерен һәләттәрен асыусы ижади эшмәкәрлеккә йәлеп итеп, ете йоҙаҡҡа бикләнгән күңелдәргә асҡыс яраталар. Мәҫәлән, футболкаларҙы, сынаяҡтарҙы, тәрилкәләрҙе хыялдары ҡушҡанса биҙәгәндә, балаларҙың һәр береһе үҙен ҡабатланмаҫ рәссам итеп тойғандыр. Аҫылташтай мәрйендәрҙән ҡатлы-ҡатлы оҙон муйынсалар теҙгәндә ысын дизайнерҙай хис иткәндер. Ижад емештәрен, йәйҙең иҫтәлеге тип, үҙҙәре менән алдылар. Футболкалағы һүрәттәр оҙаҡ һаҡланһын өсөн, тиҫкәре яғынан үтекләгәс кенә йыуырға кәрәклеге лә хәтерҙәрендә ҡалды.
Һынлы сәнғәттәге эбру тигән яңы йүнәлеш буйынса һүрәт төшөрөүселәрҙең эштәренән тотош күргәҙмә ойошторолдо. Күҙҙе ҡамаштырырлыҡ матурлыҡты тыуҙырыусылар был көндә ысын-ысындан бәхетле ине. Спорт майҙансығында баскетбол, интеллектуаль футбол уйнаусыларҙың шат тауыштарынан иһә бөтә Ағиҙел буйы яңғырап торҙо.
Аш-һыу дәресе күптәр өсөн торғаны асыш булды. Йәйге селләлә яратып ашалған ябай һалҡын ризыҡ – окрошка әҙерләү, баҡһаң, бик ябай ҙа түгел. Ҡаҙна йортонда ашнаҡсылар бешергәнде ашап өйрәнгән балалар колбасаны бөтөнө менән түгел, грамлап үлсәргә, ҡыяр менән йомортҡаны эре киҫәкләп түгел, ваҡлап турарға кәрәклеген белеп, аптыраны. Ә үҙең әҙерләгән ризыҡ телде йоторлоҡ тәмле икән дә!
Балалар йорто – ябыҡ донъя һәм унда тәрбиәләнеүселәрҙең тормош хаҡында күҙаллауы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ысынбарлыҡтан ныҡ айырыла. Был йорт ишектәрен ябып, үҙ аллы йәшәй башлағас, тормошто, кешеләрҙе ғәмәлдә бөтөнләй белмәүҙәре уларға ифрат ҙур ауырлыҡтар тыуҙыра. Шул арҡала күпме яҙмыштар селпәрәмә килә! «Мәрхәмәт» хеҙмәткәрҙәре һәм йөрәк ҡушыуы буйынса уларға проектты ғәмәлгә ашырыуҙа булышыусылар, балаларҙы һәр осраҡтан ҡурсалай алмауҙарын белһә лә, тырышлыҡтарының бушҡа түгеллегенә ышана: бөгөн өлкәндәргә ярҙамлашып йөрөүсе Слава менән Алһыуҙың яҙмышы – шуға сағыу дәлил. Балалар йортонда тәрбиәләнгән егет менән ҡыҙ асылдарын тап ижад йоғонтоһонда асҡан, ә фонд ойошторған сараларҙа ҡатнашыу, бынан алдағы йәйҙәрҙә ошо уҡ лагерҙың кескәй сәхнәһендә йондоҙ булып балҡыу үҙҙәренә ышанысты нығытҡан. Слава менән Алһыу үҙҙәренән бәләкәйерәктәрҙә ошо мөһим сифатты үҫтерешеүҙе бурыстары тип һанай. Слава Стәрлетамаҡ төҙөлөш колледжында программистлыҡҡа уҡый, ә Алһыу Башҡорт дәүләт университетында белем ала, йәшәйеш хаҡында бәләкәйҙән күңелендә йөрөткән һорауҙарға яуап эҙләп, фәйләсүф булырға йыйына. Ләкин йыр-моңдан башҡа йәшәүҙәрен күҙ алдына ла килтерә алмайҙар.
– Бөтә сараларҙы йыр менән һуғарып алып барғанға ғына түгел, балалар йорто донъяһын эстән белгәнгә, унда тәрбиәләнеүселәрҙең күңел торошон бөтәһенә ҡарағанда нескәрәк тойғанға күрә, был егет менән ҡыҙҙың ярҙамы баһалап бөткөһөҙ, – ти проект етәксеһе Ксения Афанасьева. – Уларға ҡарап, һис шикһеҙ, күптәрҙә тырышып уҡып, яҡшы белем алыу теләге уяналыр.
Төп эштәрен ситкә ҡуйып тороп, ваҡыттарын балаларға бүлеүсе волонтерҙар – үҙ өлкәләрендә уңышлы кешеләр. Осрашыуҙарҙа улар һөнәрҙәре, яратҡан шөғөлдәре хаҡында һөйләй, малайҙарҙы һәм ҡыҙҙарҙы саҡырып, эш урындарын күрһәтә. Ћµнєри й∆нєлеш алыу µсµн фекерлє∆ даирєћен кињєйтћендєр, таныш булмаѓан тормош менєн танышћындар, тип тырыша был кешелєр. Лагерҙа уларҙың унауһы ун команданы етәкләй ине. Подряд ойошмаһында программист булып эшләүсе егерме биш йәшлек Лиана Мєхм∆тованың был хәрәкәткә ҡушылыуына өсөнсө йыл.
– Улар һиңә ҡапыл ғына өйрәнеп китә алмай, ә эҫенһәләр, айырылышыу – ғазап. Йөрәгем йылыһынан имшеүҙәрен күреп, йәнә һәм йәнә яндарына тартылам, – тип һөйләй ул.
Онотолмаҫ тәьҫораттар менән тулы өс көн күҙ асып йомғансы үтте лә китте. Ул көндәрҙең ҡайнар ҡояшы оҙаҡ ваҡыт балаларҙың күңелдәрен балҡытыр әле. «Мәрхәмәт»тәге апайҙары һәм ағайҙарына ҡушылып: «Артабан яҙмыш аяулыраҡ булһын һеҙгә, сабыйҙар. Фәрештәләрегеҙ һаҡлаһын, юлдарығыҙҙа Хызыр Ильястай изге йәндәр күберәк осраһын!» – тип әйтәбеҙ.
Бөрө ҡалаһы.
Теги:


text:
Өфөлә Йәштәр театры Мостай Кәримдең тыуған көнөндә уның спектаклдәрен ҡуя
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың Милли йәштәр театры республиканың халыҡ шағиры, прозаик һәм драматург Мостай Кәримдең тыуған көнөн билдәләргә әҙерләнә. Ул 1919 йылдың 20 октябрендә тыуған, быйыл яҙыусының тыуыуына 97 йыл тулыу билдәләнә.
Театрҙың матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, ошо ваҡиға уңайынан 18-20 октябрҙә Ҙур залда Мостафа Сафа улының әҫәрҙәре буйынса спектаклдәр күрһәтелә. Тамашасылар режиссер Мәсәлим Күлбаевтың «Заһир, Гөлшат һәм Берлиндың асҡысы» лирик комедияһын, «Беҙҙең өйҙөң йәме» хәтирәләрен, режиссер Илдар Ғиләжевтың «Башҡорт тотҡонбикәһе» спектаклен ҡарай ала. Театр фойеһында шағирҙың тормошона һәм ижадына арналған экспозиция ойошторолған. Унда шәхси әйберҙәр, фотоһүрәттәр, уның әҫәрҙәре буйынса спектаклдәрҙең афишалары урын алған.
Мостай Кәримдең тыуған көнөндә көндөҙгө сәғәт 12-лә Йәштәр театры хеҙмәткәрҙәре Ленин районы хакимиәте менән бергә халыҡ шағирының һәйкәленә сәскә һаласаҡ, артистар уның шиғырҙарын уҡып ишеттерәсәк. Кисен театрҙа «Ҡыҙ урлау» пьесаһы буйынса «Башҡорт тотҡонбикәһе» спектакле сәхнәләштерелә. Унан алда Мостай Кәрим исемендәге фонд менән берлектә ойошторолған тантаналы өлөш була. Сараға абруйлы ҡунаҡтар — шағирҙың туғандары, шул иҫәптән уның ҡыҙы Әлфиә Мостафа ҡыҙы киләсәк.


text:
— Башҡортостанда ҡышҡы айҙар алдағы йылдарҙыҡынан әллә ни айырылмаясаҡ, фәҡәт февраль менән марттың ғына ғәҙәттәгенән һалҡыныраҡ булыуы көтөлә, — тине ул, беҙҙең һорауға яуап биреп. – Рәсәй Гидрометеорология үҙәге йылытыу миҙгеле башланыр алдынан яҙға тиклем прогноз төҙөй. Әле шул фаразды төбәктәр буйынса аныҡлайбыҙ. Был эш айҙар, декадалар һәм аҙналар буйына үҙгәреп торасаҡ.
— Башҡортостанда ҡышҡы айҙар алдағы йылдарҙыҡынан әллә ни айырылмаясаҡ, фәҡәт февраль менән марттың ғына ғәҙәттәгенән һалҡыныраҡ булыуы көтөлә, — тине ул, беҙҙең һорауға яуап биреп. – Рәсәй Гидрометеорология үҙәге йылытыу миҙгеле башланыр алдынан яҙға тиклем прогноз төҙөй. Әле шул фаразды төбәктәр буйынса аныҡлайбыҙ. Был эш айҙар, декадалар һәм аҙналар буйына үҙгәреп торасаҡ.
Бында байрам табыны, тантаналар урынына күңелле старт уйынын үткәрҙеләр. Унда 15 йәшкә тиклемге балалары булған водитель һәм кондуктор, механик һәм слесарь ғаиләләре ҡатнашты. Конкурсты “Минең автоғаиләм” тип атанылар. Ошо рәүешле предприятие етәкселеге хеҙмәткәрҙәренең кәйефен күтәреп кенә ҡалманы, киләсәктә “Башавтотранс” сафын тулыландырасаҡ йәштәргә лә һөнәр һайлауға йүнәлеш бирҙе.
“1962 йылдың октябрендәге, Ҡушма Штаттар менән Советтар Союзы йәҙрә упҡыны ситендә генә туҡтай алған ун өс көнгә оҡшаш бүтән мәлдәрҙе, тарих белмәй. Күп ғүмерҙәрҙең көтмәгәндә өҙөлөү ихтималы юғары булған саҡ уғаса күрелмәгәйне. Әгәр һуғыш ҡуба ҡалһа, был 100 миллион американдың.., шулай уҡ миллиондарса европалының һәләк булыуын аңлатыр ине”, — тип яҙғайны америка профессоры Г. Аллисон.
Стәрлебашта VIII төрҙәге махсус коррекция мәктәп-интернаты асылыуға — 12 йыл. Мәктәп физик мөмкинлектәре сикләнгән, үҫеше тотҡарланған балаларҙы уҡытыу, тәрбиәләү, йәмғиәт тормошона яраҡлашырға өйрәтеү, уларға социаль-психологик ярҙам күрһәтеү маҡсатында ойошторолдо.
Социологтар тотош донъялағы үҙгәрештәрҙең Рәсәйҙәге, уның төбәктәрендәге социаль күренештәргә, атап әйткәндә, шәхестең ҡиммәттәренә, быуындарҙың йәшәү рәүешенә, этностарға, территориаль һәм конфессия берләшмәләренә йоғонтоһон тикшерҙе.
— Конгресты үткәреү урыны осраҡлы һайланмаған. Башҡортостанда был өлкәне үҫтереү йәһәтенән тәжрибә ҙур, — тигән фекерҙә Өфөнөң “Симакс” йәмәғәтселек фекерен өйрәнеү үҙәге директоры Тимур Саблин. — Халыҡ-ара белгестәрҙең йыйынында ҡатнашыу беҙҙең өсөн бик мөһим. Фекер алышыу, аралашыу барышында социологияның үҫеш кимәле билдәләнә. Абруйлы белгестәр менән һөйләшеү бик әһәмиәтле. Мин сәйәсәт социологияһы менән бәйле секция эшендә ҡатнаштым, сөнки бөгөн сәйәсәттең үҙгәрештәр кисереүе — төбәк, тотош ил тормошондағы мөһим мәсьәлә.
— Двайер әфәнде, был Рәсәйгә тәүге сәфәрегеҙме?
— Юҡ, бәләкәй сағымда һеҙҙең гүзәл илегеҙҙә булырға тура килгәйне. Был юлы Рәсәйгә ҙур әҙерлек менән килдем, айырыуса республикағыҙ, Өфө хаҡында күберәк уҡырға, байыраҡ мәғлүмәт алырға тырыштым.
Мостай рухының быуындан быуынға күсә килеүе айырыуса һөйөнөслө. Быға М. Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында үткән әҙәби-музыкаль кисәлә тағы ла бер инандыҡ. Белем усағында шағирҙың тыуған көнө уңайынан бындай сара йыл да ойошторола.
Илсур Сәғит улы Хәбиров... Өфө йәштәр театрының тыуыу тарихына үрелеп бара был актерҙың сәхнә яҙмышы. Быйыл театр үҙенең егерме өсөнсө миҙгелен асты. Ике тиҫтәнән ашыу йыл арауығында башҡорт һәм урыҫ труппалары булған был театр үҫте, бил нығытты, Башҡортостанда ғына түгел, донъя театрҙары сәхнәләрендә лә йәштәргә хас саялыҡ, дәрт, дарман менән майҙан тотто.
Өфөнөң сәнғәт институтын тамамлау менән “Йәш тамашасы” театр студияһына (хәҙерге М. Кәрим исемендәге Йәштәр театры башта шулай атала ине) эшкә ҡалдырылған Илсур Хәбиров ошо дәүер эсендә 60-тан ашыу роль ижад итте. Һайланманы.


text:
Саҡмағошта ҡыҙыу нөктәләрҙә һәләк булғандарға һәйкәл асылды
Саҡмағош ауылында ҡыҙыу нөктәләрҙә һәләк булғандарға һәйкәл асылды. Тантаналы сарала Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар, Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов, Саҡмағош районы, ауыл биләмәләре етәкселеге, хеҙмәт коллективтары вәкилдәре һәм мәктәп уҡыусылары ҡатнашты.
— Бөйөк Ватан һуғышында еңеү беҙгә бик ҡиммәткә төштө. Рәсәй халҡы һәләк булғандарҙы рәхмәт һүҙҙәре менән иҫкә ала, иҫән ветерандарға иғтибар йылдан-йыл арта бара. Ҡалаларҙа ғына түгел, барлыҡ ауылдарҙа ла һәләк булған яугирҙарға һәйкәлдәр ҡуйылған. Ағымдағы йылда һуғышта ҡатнашыусыларҙың һәм уларҙың тол ҡатындарының торлаҡ мәсьәләләре тулыһынса хәл ителер, тип ышанам.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Ер шарында көн һайын унлаған локаль һуғыш бара. Уларҙа ҡатнашҡан Совет һәм Рәсәй Армияһы яугирҙары үҙ бурысын намыҫлы үтәне.
— Афғанстанда һәм Төньяҡ Кавказда хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы булараҡ, мин Саҡмағош районы хакимиәте башлығы Риф Йосоповҡа, уның командаһына, хәрби хәрәкәттәрҙә һәләк булғандарға һәйкәл булдырыуҙа ҡатнашҡан барлыҡ кешеләргә сикһеҙ рәхмәтемде белдерәм, — тине Иршат Фәхретдинов.
Дәүләт Думаһы депутаты һәм район башлығы һәйкәл асыуҙа әүҙем ҡатнашҡан кешеләргә миҙалдар тапшырҙы һәм сарала ҡатнашыусыларҙы Бөйөк Еңүегә 68 йыл тулыу менән ҡотланы.


text:
Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе бөтә Рәсәй кәңәшмәһендә ҡатнаша
Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау һөҙөмтәләре һәм Рәсәй Федерацияһы Президенты һайлауҙарын үткәреүгә әҙерлек буйынса Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һайлау комиссиялары рәйестәренең ике көнлөк бөтә Рәсәй кәңәшмәһендә ҡатнаша.
Көн элгәре Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров кәңәшмәлә Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауға йомғаҡ яһаны һәм Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлауға әҙерлек барышында һайлау комиссиялары башҡарасаҡ бурыстарҙы билдәләне. Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Станислав Вавилов Дәүләт думаһына депутаттар һайлауға әҙерлек һәм уны үткәреү барышында һайлау комиссияларына килгән мөрәжәғәттәр менән эшләү тураһында сығыш яһаны. Кәңәшмәлә РФ Эске эштәр министрлығы, Федераль миграция хеҙмәте, РФ Граждандар оборонаһы эштәре, ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм стихия ҡазалары эҙемтәләрен бөтөрөү министрлығы вәкилдәре сығыш яһаны. РФ Юстиция министрлығы менән теркәлгән барлыҡ ете сәйәси партия вәкилдәренә лә кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға һорау бирергә мөмкинлек бирелде.


text:
Сит ил журналистары Башҡортостан буйынса матбуғат турына юлланды Фото: Розаляи Вәлиева, Татьяна Кадыкова, Лариса Ветлугина инфографикаһы
Сит ил журналистары Башҡортостан буйынса матбуғат турына юлланды
Сит ил журналистары Башҡортостан буйынса матбуғат турына юлланды Фото: Розаляи Вәлиева, Татьяна Кадыкова, Лариса Ветлугина инфографикаһы
Сит ил журналистары – ШОС һәм БРИКС илдәре – Бразилия, Һиндостан, Ҡытай, Ҡаҙағстан һәм Италия киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре өсөн матбуғат туры Башҡортостанда 24-28 июндә үтә.
Ҡунаҡтар Өфө музейҙарында булып, сәнәғәт предприятиелары менән танышып өлгөрҙө.
Шаршамбы, 25 июндә, журналистар Белорет районында Уҫманғәле мәсетендә һәм Ар ташында, Әбйәлил районы буйынса экскурсияла буласаҡ, Яҡтыкүл, Сабаҡлы, Ҡарабалыҡлы күлдәрен фотоға төшөрәсәк.
Шунан һуңғы көндәрҙә журналистар Темәс тарихи-мәҙәни үҙәктә ҡымыҙ етештереү һәм кейеҙ баҫыу менән танышасаҡ, милли башҡорт ашамлыҡтарынан ауыҙ итә аласаҡ. Шулай уҡ улар Шүлгәнташ мәмерйәһенә һәм ҡурсаулығына сәйәхәт ҡыласаҡ. Матбуғат туры һуңында ҡатнашыусылар республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ.


text:
Башҡортостан һалым инспекцияларының төп мәғлүмәтен Рәсәй һалым хеҙмәте сайтында табырға мөмкин
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Рәсәйҙең Федераль һалым хеҙмәте сайтында «Мәғлүмәт стенды» бүлеге эшләй башланы. Граждандар унда төбәкте һәм һалым инспекцияһын һайлап, Башҡортостан һалым органдарының хеҙмәтләндереү залдарындағы мәғлүмәт стендтарының йөкмәткеһе менән таныша ала. Был хаҡта Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Бүлектәге мәғлүмәт түбәндәге категориялар буйынса бүленгән: ойоштороу мәғлүмәте, дәүләт теркәүе, физик шәхестәрҙе иҫәпкә алыу, һалым декларацияларын биреү, түләү документтарын рәсмиләштереү, контроль-касса техникаһын теркәү, урындағы һалымдар, физик шәхестәр килеменә һалым.
Идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, ошо сервисты индергәс, һалым хеҙмәте тәү сиратта һалым түләүселәрҙең мәғлүмәтлеген күтәрәсәк, шулай уҡ һалым инспекциялары стендтарында мәғлүмәтте стандартлаштырыу буйынса мәсьәләләрҙе хәл итәсәк.


text:
Башҡортостандың һуҡырҙар китапханаһында Салауат Низаметдиновты хөрмәтләп иҫкә алалар
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Ике йыл элек Салауат Низаметдиновтың йөрәге тибеүҙән туҡтаны. Тыумыштан һуҡыр, күп балалы шахтер ғаиләһендә үҫкән ябай ауыл малайы билдәле башҡорт композиторы, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаты, «Филантроп» халыҡ-ара конкурсының тәүге премияһы лауреаты, Дмитрий Шостакович исемендәге премия лауреаты булды.
Салауат Низаметдинов бөтә ғүмерен музыкаға арнаны. Ул опера һәм симфония, хор һәм романс кеүек төрлө жанрҙарҙа ижад итте. Эстрада йырҙары, спектаклдәргә, документаль һәм нәфис фильмдарға музыка яҙҙы.
1968 йылдан Башҡортостан һуҡырҙар китапханаһының даими уҡыусыһы булды. Ғүмере буйына тирә-йүндә барған хәл-ваҡиғалар менән ҡыҙыҡһынды, үҙенең оҫталығын арттырыу өсөн илһам сығанағын эҙләне. Һуңынан был уның ижадында сағылыш тапты.
Танылыу яулаһа ла, композитор китапхана һәм үҙенең дуҫтары менән бәйләнешен өҙмәне. Осрашыу тураһында тәҡдимдәрҙе шатланып ҡабул итте, унда йырҙарын башҡарҙы, шиғырҙар уҡыны.
«Салауат Низаметдинов, уның тормош һөйөүсәнлеге һәм мөхәббәте хаҡында иҫтәлек китап уҡыусыларыбыҙҙың күңелендә һаҡлана, йәшәргә, үҙ көсөңә ышанырға ярҙам итә», — тип һөйләне Башҡортостан һуҡырҙар китапханаһы директорының йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса урынбаҫары Олег Кушнерук.
«Салауат Низаметдинов иҫтәлегенә» виртуаль китап күргәҙмәһен рус һәм башҡорт телдәрендәге һылтанма буйынса ҡарарға мөмкин.


text:
Фото:
Мәскәүҙә «ПониМашка» балалар журналы башҡорт халыҡ әкиәттәрен баҫтырып сығарҙы
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
«Открытые системы» нәшриәте һәм «ПониМашка» аҙналыҡ балалар журналы «Рәсәй халыҡтары әкиәттәре» проектын башлап ебәрҙе. Ай һайын «ПониМашка» журналының бер һаны һәр төбәктең халыҡ эпосына арналасаҡ.
«Рәсәй халыҡтары әкиәттәре» проектының төп маҡсаттары — кескәйҙәрҙе халыҡ эпосы, халыҡ ижадының иң яҡшы өлгөләре менән таныштырыу, Рәсәй халыҡтарының ғөрөф-ғәҙәттәре хаҡында бәйән итеү, илебеҙгә ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу.
25 сентябрҙә «ПониМашка һәм ҡанатлы ат. Башҡорт халыҡ әкиәттәре» тематик һаны һатыуға сыҡты. Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Гөлсәсәк Ханнанова һөйләүенсә, һан Башҡортостан Республикаһы көнөнә арналған. Уны әҙерләүҙә тулы хоҡуҡлы вәкиллек, Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, шулай уҡ «Аҡбуҙат» балалар журналы редакцияһы ярҙам күрһәткән.
Был һанда балалар мауыҡтырғыс башҡорт халыҡ әкиәттәрен уҡыясаҡ. Әкиәттәге Аҡбуҙат, геройҙарҙың һәм батырҙарҙың ярҙамсыһы төбәктең мәҙәниәте һәм йолалары менән таныштыра. Кескәйҙәр өсөн фекерләүҙе һәм иғтибарлылыҡты үҫтереүсе ҡыҙыҡлы эштәр, шулай уҡ хикәйәләр, йомаҡтар һәм мәҡәлдәр урын алған. Бынан тыш, балалар үҙ ҡулдары менән бал ҡорто яһай һәм башҡорт телендә бер нисә фразаны ятлап аласаҡ, тип билдәләнеләр «ПониМашка» журналы редакцияһында.


text:
- Подробности
- Просмотров: 326
ҠАЛЫУ, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт, Оло Ҡалыу һырты армыты. Ишембай р‑ны Кәбәс а. киңлегенән алып Нөгөш й. уң яры буйлап Ишембай һәм Бөрйән р‑ндары аша Яланайры й. тамағы киңлегенә тиклем меридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 26 км, киңлеге 4 км., абс. бейеклеге 771 м. 700 м тиклем бейеклектәге бер нисә түбәһе бар. Төньяҡ һәм көньяҡ өлөштәрҙән тора. Төньяҡ өлөшөнөң рельефы тигеҙ; көньяҡ өлөшө йырғыланған, үҙәндәр, биләндәр, ваҡытлыса һыу ағымы йырҙалары м‑н ҡатмарланған. Көнсығыш битләүҙәре текә, төньяғы— һөҙәк. Елмәрҙәк свитаһы ҡомташтарынан, алевролиттарынан һәм һәүерташтарынан тора. Ҡ. Нөгөш й. күп ҡушылдыҡтары башлана. Ландшафтары һоро урман тупрағынындағы, кәҫле көлһыу тупраҡтағы ҡатнаш урмандарҙан тора. Һырттың көньяҡ өлөшө “Алтын Солоҡ” заказнигында урынлашҡан.
И.М.Япаров
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Урал түгел, Яйыҡ12-12-2017, 00:03 // Экология // Баҫып сығарырға
“Дүрт батыр бер йыйылып,
Бергә ултырып уйлаған;
Яйыҡ, Нөгөш, Һаҡмарҙар
Яңы йылға эҙләгән.
Иҙел һымаҡ, былар ҙа
Алмашлашып, бер-бере
Булат менән сапҡан, ти,
– Уларҙан да өс йылға
Сылтырашып аҡҡан, ти.
Былар халыҡты йыйғандар,
Дүрт батырға бүлгәндәр;
Дүрт йылғаны буйлатып,
Торлаҡ ҡороп таралып,
Айырым донъя ҡорғандар.
Дүрт батырҙың исеме
Дүрт йылғаға ат булған,
Онотолмаҫ зат булып,
Быуын-быуын ҡалғандар”.
Бында Яйыҡ батыр һәм Яйыҡ йылғаһы тураһында һүҙ бара! Ә беҙҙә, йылға башланған урында, руссалап “Бында Урал йылғаһы баш ала” тип кенә күрһәтелгән. Учалы башҡорттарының район ҡоролтайы вәкилдәре ошо яҙыҡлыҡты ниндәйҙер мәғәнәлә төҙәтте тиергә мөмкин: тарихи-мәҙәни ҡомартҡыбыҙҙың үрҙә килтерелгән юлдары яҙылған стендты инешкә барып урынлаштырҙы.
– Киләсәктә саф башҡортса “Бында Яйыҡ башлана” һәм “Башҡортостан Республикаһы, Учалы районы” тигән яҙыуҙар ҙа ҡуйылһа, тамам яҡшы булыр. Бәлки, берәй ваҡыт, Ағиҙел башындағы һымаҡ, һыу ярып сығарған ҡылыс монументын урынлаштырыу хыялы ла тормошҡа ашыр, – тип иҫәп тота был акцияны ойоштороусыларҙың береһе, район мәҙәниәт йорто режиссеры, күренекле сәнғәт эшмәкәре Рәйес Низаметдинов. – Яйыҡ башланғысы кәртәләнгән, сүп-сар ҙа юҡ, шишмә һыуы саф, ти, әммә йәмәғәтселәр барыбер экологик өмә үткәрә. Ҡороған-аунаған ағас-ҡыуаҡты, сыбыҡ-сабыҡты алып ташлау ҙа артыҡ түгел бит.
Ә эш тамамланғас, Р. Низаметдинов, ошо тирәлә ҡурай киҫеп алып, Яйыҡ башында мәшһүр “Урал” көйөнөң Тиләү вариантын башҡара.
...Яҙыуы ғына тиҙ, башҡорт милләте патриоттарына былай ҙа төпкөлдә ятҡан Ҡансыра ауылынан йәнә 18 километр трактор арбаһында һелкенеп барырға тура килә. Стенд яһатыу һәм урынлаштырыу ҙа ваҡ эш түгел. Рәйес Йәүҙәт улы ихлас күңелдән һәр яҡлап ярҙам иткән крәҫтиән (фермер) хужалығы башлығы Мозафар Ҡадировҡа, урмансы Нияз Сирановҡа, эшҡыуар Зөфәр Әбхәлимов менән Рөстәм Яппаровтарға, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә рәхмәт белдерҙе. Эйе, бик тә күркәм ғәмәл атҡарылды, үҙ ҡомартҡыларыбыҙҙы үҙебеҙ ҡәҙерләмәһәк, сит-яттар ҡайғыртмаҫ. Образлы әйткәндә, Экология йылында, тәбиғәт экологияһы менән бер рәттән, рух экологияһы ла хәстәрләнде бит.
Учалы районы.


text:
Салехард
Надым
Пуровский
Тарко-Сале
Лабытнанги
Новый Уренгой
Губкинский
Ноябрьск
Когалым
Сургут
Нефтеюганск
Нижневартовск
Радужный
Покачи
Стрежевой
Лангепас
Мегион
Пыть-Ях
Ханты-Мансйск
Нягань
Урай
Межуреченский
Югорск
Советский
Толстой алексей гиперболоид инженера гарина книгу, модель пожарной машины из бумаги для дошкольников
Аудиокнигу Гиперболоид инженера Гарина инженера Гарина. Алексей Толстой. 4.57. Гиперболоид инженера Гиперболоид инженера Гарина". Алексей Толстой в конце. Алексей Толстой. Гиперболоид инженера Гарина стр. 3-272 Рассказы Алексей Толстой.
Гиперболоид инженера Гарина Гиперболоид инженера Гарина - Толстой Алексей. Книга: Гиперболоид инженера Гарина. Автор: Алексей Толстой. Аннотация, отзывы читателей. Гиперболоид инженера Гарина: Автор: Толстой Алексей Николаевич: Жанр: Научная фантастика. Гениальное изобретение инженера Гарина Гиперболоид инженера Толстой Алексей. «Гиперболоид инженера Гарина» Алексей Толстой Скачать бесплатно книгу в форматах Гиперболоид инженера инженера Гарина книгу Алексей Толстой. Алексей Толстой. Гиперболоид инженера Гарина (страница 5 из 23) скачать книгу бесплатно. СОДЕРЖАНИЕ: Гиперболоид инженера Гарина. Роман. Рисунки В. Богаткина Аэлита. Фантастическая повесть. Автор: Толстой Алексей Николаевич. Скачать книгу Гиперболоид инженера инженера Гарина, книгу Алексей Толстой. Гиперболоид инженера Толстой Алексей Гиперболоид инженера Гарина. Это – «Гиперболоид инженера Гарина». Книга, от которой не могли и не могут оторваться юные читатели нашей страны вот уже много десятилетий.
Гиперболоид Инженера книгу Толстой Алексей Инженера Гарина; Толстой. Книгу Гиперболоид инженера Гарина скачать книгу. Алексей Толстой. Книга: Гиперболоид инженера Гарина. Автор: Алексей Толстой. Аннотация, отзывы читателей, иллюстрации. Купить книгу по привлекательной цене. Гиперболоид Инженера Гиперболоид Инженера Гарина - Толстой Алексей книгу.
Гиперболоид инженера Толстой Алексей. Гиперболоид инженера Гарина. Толстой Алексей инженера Гарина, скачать книгу. Алексей Толстой Гиперболоид инженера Гарина Изд. "Худ. лит. ", Москва, 1983 г., собр. соч. Аэлита Гиперболоид инженера Гиперболоид инженера Гарина" Добавить похожую книгу. Гиперболоид инженера Гиперболоид инженера Гарина Толстой Алексей книгу Скачать книгу. Гиперболоид инженера Гарина. Автор: Толстой А.Н. Толстой Алексей.
«Гиперболоид инженера Гарина». Гиперболоид инженера Гарина Толстой Алексей. Алексей Толстой. Гиперболоид инженера Гарина Гиперболоид инженера Гарина. Русская национальная идея - православие, веротерпимость, демократия, личный успех. Гиперболоид инженера Гарина. Автор: Толстой Алексей Николаевич. Купить книгу.
Купить книгу «Гиперболоид инженера Гарина» автора Алексей Толстой и другие произведения в разделе Книги в интернет-магазине OZON.ru. Алексей Толстой конца романа "Гиперболоид инженера Гарина А. Н. Толстой. Гиперболоид. Электронная книга Гиперболоид инженера книгу Гиперболоид инженера Гарина Алексей. Гиперболоид инженера Гарина. Гиперболоид инженера Гарина Толстой Алексей. Гиперболоид инженера Гарина Толстой Алексей. Вы можете читать книгу онлайн и скачать. Чтобы читать онлайн книгу « Гиперболоид инженера Гарина » перейдите по указанной ссылке. Приятного Вам Автор: Алексей Николаевич Толстой. Толстой Алексей Гиперболоид инженера Гиперболоид инженера Гарина скачать книгу. Гиперболоид инженера Гиперболоид инженера Гарина скачать книгу Толстой Алексей. Cкачать epub - 1 Мбайт Cкачать fb2 - 106,5 Кбайт Cкачать rtf - 99,6 Кбайт Cкачать txt - 55,2 Кбайт Читать.
Краткое содержание романа А. Н. Толстого «Гиперболоид инженера Гарина » с экранизацией и фрагментом аудиокниги. Читается за 5 минут. Аэлита. Гиперболоид инженера Гарина Гиперболоид инженера Гарина Толстой Алексей. Гиперболоид инженера Гарина в формате fb2. Толстой Алексей Гиперболоид инженера Гарина. Толстой Алексей Николаевич. Гиперболоид инженера Аппарат инженера Гарина даёт ему. Толстой Алексей. Гиперболоид инженера Гарина Снял с полок несколько книг и все это, вместе с чертежами и частями физических приборов. Гиперболоид инженера Гарина книгу epub Толстой Гиперболоид. Скачать электронную книгу Гиперболоид инженера Гарина Гарина - Алексей Толстой.
К тому же на нашем сайте librebook.ru вам не составит труда скачать книгу Гиперболоид инженера Гарина Алексей Николаевич Толстой в формате Гиперболоид инженера Гарина - Толстой Алексей Николаевич, ЧИТАЛ КНИГУ ЛЕТ 10 НАЗАД. Гиперболоид инженера Гарина, Алексей Толстой. Я имела удовольствие читать вашу книгу. Гиперболоид Инженера Гарина - книга, написанная автором по имени Толстой Алексей Николаевич, находится здесь: всего лишь в один клик. Книга: Гиперболоид инженера Гарина : роман / А. Н. Автор: Толстой Алексей Николаевич.
- Техно сборник мп 3
- На андроид быстрый взломатель паролей wi fi
- Торрент женщины в очках
- Скачать игру терра онлайн
- Ебать ты лох картинки
- Мп3 плеер на люмию 710 с эквалайзером
- Зно 2017 з математики пдф
- Стандартную модель ак 47 css 34
- Копии samsung galaxy s3 mini n9300 прошивка
- Слушать аудиокнигу тарас бульба онлайн в хорошем качестве
- Как снести все драйвера на видеокарту
- Музыку 80 90 2014 через торрент
- Домашний симулятор вождения 2
- Lego mindstorms nxt 2 0 на русском
- Антивирус на самсунг 8910
- И программы исламские для телефона


text:
Түлтебей буйҙарын гөрләтеп
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
"Урожай” КХ-һы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә байтаҡ йылдар инде матур йола йәшәп килә: йылдың-йылы яҙғы баҫыу эштәре теүәлләнеп, йәйге хәстәрлектәргә күсерҙән алда тотош хужалыҡ эшсәндәрен бергә йыйып, уңыштарҙы барлайҙар, алда торған бурыстар хаҡында һөйләшәләр, хеҙмәт алдынғыларын хөрмәтләйҙәр. Икенсе төрлө әйткәндә, үҙ эшсәндәре өсөн һабантуй байрамы ойошторалар бында.
…Байымбәт ауылына терәлеп ятҡан Түлтебей күле буйында иртә менән ҡаҙандар аҫылды. Әкренләп төрлө ауылдарҙан кемдер машинала, кемдәрҙер ат арбаһына тейәлеп һабантуй сәхнәһе янына йыйыла башланылар. "Урожай”ҙарҙың байрам шатлығын уртаҡ-лашырға Муниципаль ра-йон Советы рәйесе Фаил Зәйнетдинов, ауыл хужалығы бүлеге иҡтисадсыһы Ғәзинур Суфиянов та килеп етте.
Хужалыҡ етәксеһе Нәжип Хисаметдинов Һабантуйҙы асып, йыйылыусыларҙы игенселәрҙең төп байрамы менән тәбрикләне, яҙғы баҫыу эштәре һөҙөмтәләре менән таныштырҙы.
…Байымбәт ауылына терәлеп ятҡан Түлтебей күле буйында иртә менән ҡаҙандар аҫылды. Әкренләп төрлө ауылдарҙан кемдер машинала, кемдәрҙер ат арбаһына тейәлеп һабантуй сәхнәһе янына йыйыла башланылар. "Урожай”ҙарҙың байрам шатлығын уртаҡ-лашырға Муниципаль ра-йон Советы рәйесе Фаил Зәйнетдинов, ауыл хужалығы бүлеге иҡтисадсыһы Ғәзинур Суфиянов та килеп етте.
Хужалыҡ етәксеһе Нәжип Хисаметдинов Һабантуйҙы асып, йыйылыусыларҙы игенселәрҙең төп байрамы менән тәбрикләне, яҙғы баҫыу эштәре һөҙөмтәләре менән таныштырҙы.
Дуҫтар ауыр саҡта һынала
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
Ғафуриҙар Ҡырымдағы туғандаштарыбыҙға ярҙам йөҙөнән 1,5 миллион һум аҡса йыйҙы
Билдәле булыуынса, Рәсәй Хөкүмәте тәҡдиме буйынса Башҡортостан Ҡырым Республикаһының Белогорск районын шефлыҡҡа алды. Был районда йәшәүсе туғандаштарыбыҙ һәр яҡлап ярҙамға мохтаж. Етештереү сәнәғәте юҡ, халыҡ нигеҙҙә ауыл хужалығы менән шөғөлләнә. 23 йыл һуҙымында Украина составында булған Ҡырымда иҡтисадты, социаль өлкәне, мәҙәниәтте үҫтереү тәңгәлендә бер нәмә лә эшләнмәгән, газ, һәйбәт юлдар юҡ, һыу менән тәьмин ителеш ҡәнәғәтләнерлек түгел, һаулыҡ һаҡлау, социаль хеҙмәтләндереү түбән кимәлдә. Дөйөмләштереп әйткәндә, бында йәшәүсе халыҡ бик ауыр шарттарҙа көн итә. Шуға ла улар бәләкәй генә ярҙамға ла ифрат шатланалар. Белогорск халҡының хәлен бер аҙ еңеләйтеү маҡсатында район предприятиелары һәм ойошмаларында, бюджет учреждениеларында, халыҡ араһында Хәйриә акцияһы ойошторолғайны. Район хакимиәтенең иҡтисад бүлеге начальнигы Ирина Небогатова был акцияның нисек үтеүе хаҡында һөйләй. Һүҙ - уға:
Урал батыр рухы йәшәй уларҙа
09 июня 2014 йыл | ---
Күптән түгел Красноусол башҡорт гимназия-интернатында "Урал батыр” эпосын яттан һөйләү буйынса йәш сәсәндәрҙең район бәйгеһе үтте. Ике турҙан торған конкурста гимназия, Красноусолдағы 1-се, Юлыҡ, Сәйетбаба, Йөҙимән, Табын, Родина, Яңғыҙҡайын, Үзбәк мәктәптәре уҡыусылары ҡатнашты.
Маҡсаттары – кешеләргә ярҙам итеү
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
РФ Президентының 2000 йылдың 27 октябрендәге Указына ярашлы, йыл һайын 8 июндә Социаль хеҙмәткәрҙәр көнө билдәләнә. Һуңғы йылдарҙа халыҡты социаль яҡлау системаһын камиллаштырыу, уның һөҙөмтәлелеген тәьмин итеү буйынса бик күп эшләнелә. Һөнәри байрамдарын нисек ҡаршылауҙары хаҡында ҡыҙыҡһынып, БР Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса респуб-лика халыҡты социаль яҡлау үҙәге дәүләт ҡаҙна учреждениеһы филиалының Ғафури районы бүлеге начальнигы Рамазан Миңлегәрәй улы МӨХӘМӘТШИНға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
Продукцияларына ихтыяж ҙур
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
Һыу - йәшәү сығанағы, тибеҙ. Ысынлап та, тормошобоҙҙо һыуһыҙ күҙ алдына ла килтереү мөмкин түгел. Быйылғы эҫе йәйҙә һыуҙың әһәмиәте тағы ла арта төшә. Эҫе селләлә үҫемлектәр генә түгел, кешеләр ҙә эсәр һыуҙы күберәк ҡуллана. Шуға ла минераль һәм эсәр һыу тултырыу менән шөғөлләнеүсе предприятиеларҙа әле ҡыҙыу мәл.


text:
Күҙ урынында ботаҡ тишеге, ҡолаҡ тигәнебеҙ кейеҙ булмаһа, күптән ғәмһеҙлектән сығыр, билебеҙҙе биштән быуыр, “Телебеҙ бөтә инде”, “Туған тел дәрестәрен ҡыҫалар!” тип илаулауҙан туҡтап, эшкә күсер инек.
Ҡуйҙай таралышып киткән милләттәштәр, бер тупҡа берләшерҙәй сара табыр, кемдер сихри таяғы менән тормошобоҙҙо ал да гөл итер, һәйбәт батша килеп, ҡурсауына алыр тип көтөп ятмаҫ, ил дилбегәһен ҡулына алырлыҡ ир-азаматтар табылыр ине. Тыуған ерҙе ситтәр типкеһенә ихтыяр итмәҫ, ер-һыуҙы тапандыға, сүплеккә әйләндереүҙе туҡтатыр, көрсөктө лә көрсөк тип белмәҫ инек.


text:
Республиканың урман хужалығы өлкәһенә инвестициялар талап ителә
Башҡортостанға ағас эшкәртеү буйынса инвестицион проекттар талап ителә. Тәү сиратта был юғары өҫтәмә хаҡлы продукция етештереүгә ҡағыла.
— Ылыҫлы ағасты эшкәртеү өсөн күп көс талап ителмәй, — тип белдерҙе республика Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов, «Ижтимағи электрон гәзит»кә мөрәжәғәт итеүсенең төбәктә урман хужалығы өлкәһен үҫтереүгә ҡағылышлы һорауына яуап биреп. – Беҙгә иһә Башҡортостандағы ағас запасының ҙур өлөшөн тәшкил иткән йомшаҡ япраҡлы ағастарҙы эшкәртеүгә йүнәлтеү зарур. Бының өсөн бер нисә инвестор, шул иҫәптән сит илдәгеләре менән һөйләшеүҙәр алып барабыҙ.
Азамат Илембәтов, бөгөнгө көндә Башҡортостанда диләнкәләрҙең ҙур булмаған өлөшө — туғыҙ миллиондан 2,5 миллион кубометры ғына үҙләштерелә, тип билдәләне.
— Аукциондарҙа ҡатнашыу, урманды ҡуртымға биреү буйынса аныҡ ҡағиҙәләр кәрәк. Бөтә инвесторҙар ҙа урмандарҙы үҙләштереү һәм тергеҙеү буйынса үҙ өҫтөнә алған йөкләмәләрҙе тулыһынса үтәргә тейеш. Урман – стратегик ресурс,һәм уны һөҙөмтәле файҙаланырға кәрәк, — тине Премьер.


text:
БР Хеҙмәт министрлығы Ҡырым Республикаһының Белогорск районы коллегалары менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында Ҡырым Республикаһы Белогорск районының халыҡты социаль яҡлау идаралығы менән скайп-бәйләнеш үтте. Ҡырым ярымутрауының был муниципалитеты Башҡортостан Республикаһы өсөн шефлыҡҡа алынған район сифатында беркәтелгән.
БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова менән онлайн-әңгәмәгә Белогорск районының халыҡты социаль яҡлау идараһы етәксеһе урынбаҫары Ирина Цыганок, БР Серафимовка балалар йорто директоры Юрий Стройкин һәм Күмертау ҡалаһы интернаты директоры Юрий Мельников сыҡты.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уҙған йома республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы тарафынан ике төбәктең шефлыҡҡа алынған социаль учреждениеларҙың параллелдәре билдәләнде. Өфө хакимиәтенең халыҡты социаль яҡлау буйынса идаралығы Белогорск ҡалаһының территориаль социаль хеҙмәтләндереү үҙәгенә шефлыҡ итә. Аҡылы буйынса зәғиф балалар өсөн Серафимовка йорт-интернатына Белогорск балалар йорт-интернаты беркетелгән. Күмертау психоневрологик интернаты бынан алып Белогорск психоневрологик интернатына яуаплы буласаҡ.
Шефлыҡҡа алынған Белогорск районы вәкилдәре менән әңгәмәләшеү барышында БР Хеҙмәт министрлығы башлығы Ленара Иванова тәү сиратта коллегалар өсөн нимә кәрәклеге һәм уларға Рәсәйҙең хоҡуҡи майҙанына тиҙерәк интеграциялауҙа нисек ярҙам итеү тураһында белеште.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яҡын көндәрҙә Башҡортостан менән райондың етәкселеге араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ, был маҡсат менән 23 апрелдә Башҡортостандың рәсми делегацияһы Ҡырымға осасаҡ. Шулай уҡ апрель аҙағына тиклем Хеҙмәт министрлығы Белогорскҡа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн меңдән ашыу бәйләнгән жилеттар ебәрәсәк.


text:
Май байрамдарына өҫтәмә поездар
Май байрамдары ваҡытында "Федераль пассажир компанияһы" асыҡ акционерҙар йәмғиәте ("Рәсәй тимер юлдары" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең ярҙамсы йәмғиәте) 121 өҫтәмә пассажир поезы тәғәйенләне. Был поездар май байрамдары көндәрендә 243 рейс яһаясаҡ.
"Рәсәй тимер юлдары" йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, эске бәйләнештә 205 рейсҡа 96 поезд тәғәйенләнгән, шул иҫәптән Украина менән бәйләнештә — 30 рейсҡа 17 поезд, Белоруссия менән бәйләнештә — 8 рейсҡа 8 поезд.
«Өфө – Мәскәү» маршруты буйынса ике өҫтәмә поезд юлға сығасаҡ. Мәҫәлән, 239/240-сы поезд Өфөнән – 9 майҙа, Мәскәүҙән 10 майҙа сыға. 123/356-сы «Өфө – Ульяновск – Мәскәү» поезы Өфөнән шулай уҡ – 9 майҙа, ә Рәсәй баш ҡалаһынан 11 майҙа сыға.


text:
Өфөнөң Муниципаль милек менән идара итеү комитетына 1500-ҙән ашыу мөрәжәғәт килгән
Өфө хакимиәтенең Муниципаль милек менән идара итеү комитетында документтар әйләнешен ойоштороу бүлегенең беренсе ярты йыллыҡтағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды.
Бүлек начальнигы Наталья Тимофееваның билдәләүенсә, был осорҙа Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары — Муниципаль милек менән иадара итеү комитеты рәйесе һәм уның урынбаҫарҙары адресына 1502 мөрәжәғәт килгән. Былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда был 7363 мөрәжәғәткә аҙыраҡ.
Комитеттан әйтеүҙәренсә, мөрәжәғәттәрҙең кәмеүе ҡала биләмәһендә ер мөнәсәбәттәрен көйләү өлкәһендә урындағы әһәмиәттәге мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса Комитет вәкәләттәренең Ер ресурстары идаралығына тапшырылыуы менән аңлатыла.


text:
Башҡортостандың бар халҡы ла ер пайҙары өсөн яуаплылыҡ алырға әҙер түгел
Башҡортостан халҡының күпселеге ер пайҙарын алырға әҙер түгел. Был турала Өфөлә ер мәсьәләһенә арналған түңәрәк өҫтәлдә БР Ер һәм мөлкәт министрлығы вәкиле Алексей Гнездин хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, пай алырға теләп тә, быны эшләй алмағандар бар, ә кем алған – унан баш тарта.
— Эш шунда, улар үҙ милке өсөн яуаплылыҡ алырға әҙер түгел, — тип аңлата Алексей Гнездин. – Ер пайҙарын теркәү бушлай булғас, улар быны эшләүе лә еңел, тип уйланы. Әммә документтар әҙерләү өсөн барыбер түләргә тура килде. Йәнә ергә һалымды түләп барырға кәрәк. Ә уның суммаһы йылына бер гектарға 600 һум тәшкил итеүе ихтимал. Ауыл халҡы өсөн был ярайһы ҙур аҡса. Шуға күрә күптәр, бындай проблемалар менән осрашҡас, пайҙарын алғандан һуң уларҙан баш тарта.
Фермер Хәсән Иҙиәтуллин:
— Бер нисә йыл элек ауыл хужалығы продукцияһының үҙҡиммәтендә яғыулыҡ-майлау материалдарына сығымдар ни бары өс процент тәшкил итә ине. Хәҙер улар 70 процентҡа етә. Кешеләрҙең пайҙарынан баш тартыуына аптырарға түгел. Илебеҙҙең 20 йыл эсендә профессиональ аграрийҙарының 80 проценты самаһын юғалтыуын да иҫәпкә алырға кәрәк. Шуға күрә ер мәсьәләһенә бик етди ҡараш талап ителә. Илде аҙыҡ-түлек менән тотороҡло тәьмин итеүгә йүнәлтелгән дәүләт кимәлендәге стратегия кәрәк.


text:
Ауылдарҙы урман янғындарынан һаҡлау буйынса саралар күрелә
Башҡортостанда урманға яҡын урынлашҡан 500-ҙән ашыу ауыл иҫәпләнә. Шуға күрә БР Урман хужалығы министрлығы менән 1 июнгә тиклем тораҡ пункттарға яҡын урман массивтарында янғынға ҡаршы саралар үткәреләсәк.
Улар араһында — минералләнгән һыҙаттар булдырыу, был һыҙаттар дөйөм алғанда 1300 километрға һуҙыласаҡ. Ошонда уҡ ярынтылар һалыу ҙа инә. Уларҙың оҙонлоғо яҡынса 270 километрға тиң буласаҡ.
Бынан тыш, янғын сығыу хәүефе булған участкаларҙы контролдә тотоп яндырыу планлаштырыла, уларҙың дөйөм майҙаны 300 гектарҙан аша. Шулай уҡ 400 гектар майҙанда ултыртылған урмандар сүп-сарҙан таҙартыласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Балаңа ярҙам итә алмауҙан да ауыр хәл юҡ! Табиптарҙың әйтеүенсә, улымдың хәлен яҡшыртырға мөмкин. Әле ул дауа ала, массаж, рефлекс терапияһы саралары файҙаланыла, логопед шөғөлләнә. Әммә әллә ни алға китеш күҙәтелмәй. Ҡытайҙа 21 көн дауаланыу ғына һөҙөмтә бирҙе. Баланы һауыҡтырыу өсөн Ҡытай табиптарында икешәр ай буйына кәм тигәндә дүрт тапҡыр дауаланыу талап ителә.
Балаңа ярҙам итә алмауҙан да ауыр хәл юҡ! Табиптарҙың әйтеүенсә, улымдың хәлен яҡшыртырға мөмкин. Әле ул дауа ала, массаж, рефлекс терапияһы саралары файҙаланыла, логопед шөғөлләнә. Әммә әллә ни алға китеш күҙәтелмәй. Ҡытайҙа 21 көн дауаланыу ғына һөҙөмтә бирҙе. Баланы һауыҡтырыу өсөн Ҡытай табиптарында икешәр ай буйына кәм тигәндә дүрт тапҡыр дауаланыу талап ителә.
Яҙыусының “Ағиҙел” журналының 2008 йылғы 9-сы, 10-сы һандарында баҫылып сыҡҡан “Талаҡ!” романы — ҡатын-ҡыҙ менән ир-ат араһындағы мөнәсәбәтте яҡтыртыуға ҡоролған психологик әҫәр. Унда кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәр һүрәтләнә, геройҙар йәшәү мәғәнәһен эҙләй.
“Талаҡ!” романында әхлаҡи-этик күренештәр — төп проблема. Сөнки әҫәрҙең күп темалары һәм мотивтары кешеләр араһындағы ҡатмарлы мөнәсәбәттәрҙе, тәрбиә нигеҙҙәре тирәһендә тупланып, идеяны асып бирә.
Донъя буйлап йырлап киләм,
Йәнгә мең өмөт һыйған.
Йырҙарыма яҡты моң бир,
Бир, Хоҙай, беҙгә иман.
Ул 1937 йылдың 25 июлендә ошо ауылда уңған ғаиләлә тыуған. Атаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була, әсәһе ике баланы яңғыҙ тәрбиәләй. Мәктәпте тамамлағандан һуң Фән Ҡорбанғәле улы Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу техникумын тамамлай, Әбйәлил районының Ташбулат ауылында клуб мөдире булып эшләй.
1959 йылда Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайта. Ҡатыны Фәриҙә Мәҡсүт ҡыҙы менән татыу ғаиләлә өс ул һәм бер ҡыҙ үҫтерәләр, уларға юғары белем бирәләр, аяҡҡа баҫтыралар.
Фән Ҡорбанғәле улы — районда хөрмәт ҡаҙанған ихтирамлы кеше. Оҙаҡ ваҡыт Ҡырмыҫҡалы районының Ҡамышлы ауыл Советында эшләне, депутат итеп һайланды.
Президент Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының эшҡыуарҙар хоҡуғы буйынса вәкиле Борис Титовтың яңы вазифала иң тәүҙә тап Башҡортостанға килеүен юғары баһаланы.
Ике ҡатлы 18 фатирлыҡ йорттоң заказсы-төҙөүсеһе — Башҡортостан Республикаһының Торлаҡ төҙөлөшө фонды, ә генераль подрядсыһы — “КапиталСтрой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Йорт төҙөлөшөн һәр кем онлайн режимында күҙәтеү мөмкинлегенә эйә булды, төҙөүселәр өс сменала эшләне.
Суд билдәләүенсә, Николай Швецов, Сергей Орлов, Игорь Кучумов, Илдар Ғабдрафиҡов һәм Константин Нестеров “Уфа губернская” сайтында экстремизм билдәләре булған мәҡәләләр, дошманлыҡ һәм нәфрәт тыуҙырыуға, кешене милли, тел үҙенсәлектәренә ҡарап кәмһетеүгә йүнәлтелгән комментарийҙар урынлаштырған.
Совет ҡарары менән Фәнил Ҡаҙаҡбаев, үҙ теләге менән отставкаға сығыу сәбәпле, хакимиәт башлығы вазифаһынан бушатылды.
Депутаттар конкурс һөҙөмтәһе буйынса башлыҡ тәғәйенләнгәнгә тиклем уның вазифаһын ваҡытлыса Вәзир Йәнбирҙинға йөкмәтте.
“Геофизика” фәнни-етештереү фирмаһының генераль директоры Әҙиев Айрат Радик улына, Арлан геофизика эштәре идаралығының комплекслы партияһы начальнигы Мамаев Александр Сергеевичҡа, “Геостра” фәнни-етештереү үҙәгенең баш геологы Киселев Валентин Васильевичҡа, Өфө геофизика эштәре идаралығының комплекслы