text:
Санкт-Петербург
Санкт-Петербу́рг — Рәсәйҙәге федераль әһәмиәтендәге ҡала, Төньяҡ-Көнсығыш федераль округы һәм Ленинград өлкәһе үҙәге. Ҡалала РФ-ның Конституция суды урынлашҡан.
Ҡаланың һәйкәлдәре һәм ҡайһы бер тарихи биналары Рәсәйҙең 50 һумлыҡ аҡса банкнотында һүрәтләнгән.
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Сәнәғәте һәм иҡтисады
- 3 Архитектура һәйкәлдәре
- 4 Влас органдары
- 5 Административ ҡоролошо
- 6 Юғары уҡыу йорттары
- 7 Климат
- 8 Санкт-Петербург водоканалы
- 9 Транспорт
- 10 Галерея
- 11 Иҫкәрмәләр
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1703 йылда Рәсәй императоры Петр I тарафынан нигеҙ һалына. Ҡала Изге Пётр апостолы исемен йөрөтә.
1712—1918 йылдарҙа Рәсәй дәүләтенең баш ҡалаһы була.
1941 йылдың 8 сентябренән алып 1944 йылдың 27 ғинуарынаса ҡала фашистар тарафынан блокадала тотола.
Сәнәғәте һәм иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалала күп фәнни һәм тикшереү-проектлау институттары бар (Гипромез, Арктика һәм Антарктика ҒТИ, Цитология институты, Норильск никеленең Гипроруда институты һәм башҡалар).
Ҡаланың машиналар төҙөү сәнәғәте әһәмиәтле. Рәсәйҙә йыйылған сит ил машиналары заводтары бар.
Сауҙа сәнәғәте (Дикси, Карусель, Спортмастер супермаркеттар).
Финанс тармағы -(Рәсәй Һаҡлыҡ Банкыһының аҡса сығарыу дворы, Финам, Рәсәй Һаҡлыҡ Банкыһы).
Транспорт- Пулково аэропорты
Төҙөлөш. «Мостострой № 6» ПАО — төҙөлөш компанияһы. Бөгөн ойошма Ростов АЭС-2, универсаль оффшор бассейнды һ. б. ҡоролмаларҙы төҙөй. 1979 йылда ойошма Череповецта «Октябрьский күперҙе» төҙөнө[2].
Архитектура һәйкәлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡышҡы һарай — Рәсәй императорҙары йәшәгән урын. Хәҙерге ваҡытта йортта Эрмитаж Дәүләт Музейы урынлашҡан.
- Заячий утрауҙа урынлашҡан Петропавловск соборы. Рәсәй императорҙарҙы зыяраты. 1742 йылдан 1858 йылға тиклем кафедраль, Санкт-Петербург һәм Ладога епархияның үҙәге. Рәсәй императорҙарын вазифаға тәғәйенләнеү йолаһын үткәреү урыны.
- Ҡазан соборы.
- Ҙур Обухов вант күпере
- Баҡыр һыбайлы, Петр I һәйкәле. Үҙенең власын нығытыу өсөн, Петр I хөрмәтенә Екатерина II тарафынан ҡуйылған.
- Исаакий соборы. Төҙөлөү ваҡытынан 1918 йылға тиклем Рәсәйҙең иң баш кафедраль соборы.
- Сенат майҙаны, совет власы ваҡытында Декабристар майҙаны
- Сенат һәм Синод йорттары. Урыҫ православ сиркәүнең юғары власть органы — Изге Синод урынлашҡан йорто. Рәсәй империяһында сиркәү власы мөһим һәм ҙур булһаның күрһәтә.
- Адмирайлтейство
- Баш штаб, Дворцовая майҙанында
- Александр колоннаһы
- Мариин театры
- Михайл һарайы.
- Дворец майҙаны. Зимний һарайы янында майҙан.
- Николай I һәйкәл.
- Санкт-Петербург дәүләт университеты урынлашҡан 12 коллегиялар йорто
- Мариинский һарайы — Закондар сығарыу йыйылышы
Константин һарайы[үҙгәртергә
| вики-тексты үҙгәртергә]
Константин һарайы, Большой Стрельнинский һарайы — XVIII быуаттағы архитектура һәйкәле. омановтарҙын элекке йәй ваҡытта резиденцияһы. Архитектор - Николо Микетти. Барроко стилендэ. Һарайҙа 5.09-6.09.2013 көндәрҙә G20 саммиты үтте. Ошо йортта 2006 йылда ҙур восьмерка илдәре самиты үҙҙы. 2003 йылдан һарайҙа Рәсәй Федерацияһы Президенты эштәр идаралығының «Дворец конгрессов» дәүләт комплексы урынлаша. Мәскәү өлкәһенең Бережки ауылында һарайҙын копияһы – Миллергоф бар.
Чапаевҡа һәйкәл[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Чапаевҡа һәйкәл —граждандар һуғышы актив ҡатнашыусы Василий Иванович Чапаевҡа монумент. Санкт-Петербургтын С. М. Будённый исемендәге элемтә хәрби академияһы алдында майҙанд 1000 а урынлашҡан. Дөйөм бейеклеге 4,5 м (постамент бейеклеге 1,3 м һәм скульптур төркөмө бейеклеге— 3 м). Бронза массаһы— 12 тонн. М. Г. Манизер скульпторы эше 1942-1943 йылдағы ҡышында ҡуйылды [3]. Композицияның үҙәгендә Василий Иванович Чапаев. Уның янында 7 кеше: башҡорт, комиссар, матрос, һалдат, эшсе, партизан, ҡыҙыл армейсы[4]. Һәйкәл Һамарҙа ҡуйылған монументының копияһы. Һамарҙыҡы оригинал 1932 йылда Монументскульптура заводында ҡойолған. 1932 йылда Һамарҙа ҡуйылған. Санкт-Петербург өсөн копия 1932-1933 йылда ҡойолған. 2006 йылда Харбинда ул боҙдан эшләнғән.
Смольн 1000 й[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Смольный институты — Санкт-Петербургта урынлашҡан йорт, архитектура һәйкәле, Санкт-Петербург Губернаторы резиденцияһы. XIX — XX башында йортта ҡатын-ҡыҙар Смольный институты урынлашҡан. 1917-се йылдын революциянан һуң йортта Ленсовет һәм КПСС-тын ҡала комитеты урынлашҡан.
Исем тураһында.Санкт-Петербург нигеҙләнғән һуң Смольный институт урынында Адмиралтейск верфь һәм флот өзн ыҫмаланы һаҡлағандар (русса смола).
Партия етәкселеғе резиденцияһы.1925 йылда В. А. Щукоһәми В. Г. Гельфрейх архитекторҙар менән йорт революцияһында әһәмиәтенең күрһәтеү өсөн пропилеялар төҙөлгән. 1934 йылда Смольныйҙа Сергей Киров үлтерелгән.
-
Санкт-Петербург, Смольный юлы, 1-се йорт. Дж. Кваренги эше.Классицизм. 1790-1806 йй.
-
И. И. Бродский, «В. И. Ленин Смольныйҙа 1917 йылда», 1930
-
Смольный питер.jpg
Смольный (2009)
-
Влас органдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дәүләт власы 14.01.1998 көндә ҡабул ителгән Уставына ярашлы эшләй. Юғары вазифаһы — Губернатор. Санкт-Петербурга йәшәғән граждандары менән 5 йылға һайлана[5]. 2011 йылдан августан Губернатор — Георгий Полтавченко.
Гидрография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә] 43a
Санкт-Петербургтын йылғалары оҙонлоғо дөйөм 282 км. Ҡаланың майҙаның 7 %-һыу. Санкт-Петербург һаҙлыҡта төҙөлгәс, биҡ күп каналадар төҙөргә тура килде (ерҙе ҡоротоу өсөн). XIX быуатында Нева дельаһы 48 йылға һәм 101 утрауҙан торҙо. XX быуатта каналдарҙы күмеп, бер нисә йылғалар бөтөрөп, утрауҙар һаны 48 тиклем кәмене. Ҡаланың иң баш йылғаһы — Нева, Балтик диңгеҙғә аға.
Утрауҙар:
Административ ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юғары уҡыу йорттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Санкт-Петербург дәүләт университеты
- Политехник
- Аграр
- Архитектура-төҙөлөш
- Иҡтисад һәм финанс
- Тау
- Юғары иҡтисад мәктәбе филиалы
- Cкульптура, архитектура һәм рәсем сәнғәте
- Рәсәй Президенты янында халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәт Рәсәй академияһы(РАНХиГС) филиалы.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала байрамдар һәм иҫтәлекле даталар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 14 ғинуар — Санкт-Петербургтын Уставы көнө
- 18 ғинуар — 1943 йылда Ленинградтын блокаданы йыртыу көнө
- 27 ғинуар — 1944 йылда Ленинградтын блокаданы тулығынса сыгыу көнө
- 10 февраль — Пушкин хәтере көнө (1837 вафат булды)
- 27 май — Ҡала көнө (1703 йылда һалынған)
- 5 июнь — Диңгеҙҙән мина блокаданы бөтөрөү көнө (1946 йыл; 2006 йылдан байрам ителә);
- 9 июнь — Петр I тыуған көнө (1672)
- июнден 20-сы көндәре — «Алые паруса», мәктәп тамамлаусылар көнө (1968 −1979 һәм 2005 йылдан алып байрам ителә);
- 1 июль — Реставратор көнө (2006)[8];
- 15 август — Старая Ладога көнө — первой столицы Руси, предшественницы Санкт-Петербур 1000 а (основана в 753 году);
- 8 сентябрь — Ленинградтын блокаданын корбандары хэтере көнө
- 12 сентябрь — Александр Невский изге мәйеттәрзе Санкт-Петербургка кусереу (1724 йыл), Ништадтского мир килешеу көнө(1721 йыл).
Санкт-Петербург водоканалы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Санкт-Петербург водоканалы — дәүләт унитар предприятиеһы, Санкт-Петербургсыларҙы һыу менән тьәминь иткән ойошма. Инфраструктура:
- Канализация селтәре оҙонлоғо — 8245,58 км
- Тоннель колллекторҙар оҙонлоғо — 232,17 км
- Һыу тапшырыу селтәре оҙонлоғо — 6665,42 км
Тәүлек сигендә һыу тапшырыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тек 1000 сты үҙгәртергә]
Ҡалала 5 тимер юл вокзалы бар.
1 аэропорт. Пу́лково (IATA: LED, ICAO: ULLI) (1974 йылға тиклем — «Шоссейная») — Санкт-Петербургтың берҙәм аэропорты. Терминалдар Мәскәү районда урынлашҡан. 2014 йылда ошо терминалдарҙан тора:
- Пулково-1 (эске һәм халыҡ-ара рейстар)
- Пулково-2 (халыҡ-ара рейстар)
- Пулково-3 (бизнес-авиация)
Мәскәү вокза́лы (1924 йылға тиклем — Николаевский) — Санкт-Петербургтын төп тимер юл вокзалы, пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү үҙәге. Санкт-Петербургтың 5 тимер юл вокзалдарының береһе. Бина 1847—1851 йылдарҙа төҙөлә, архитекторҙары К. А. Тон, Р. А. Желязевич. Мәскәүҙәге Ленинград вокзалының күсермәһе. 1931 йылда вокзалдан беренсе фирма поезы — «Красная стрела» китә. 1993 йылда вокзалда урынлашҡан В. И. Ленин бюсы Пётр I бюсына алмаштырыла[9].
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
Клодт Пётр Карловичтын Санкт-Петербургта Николай I һәйкәл.
-
Санкт-Петербург дәүләт университеты Көнсығыш факультеты эргәһендә Төрөк үҙәге янында Әхмәтзәки Вәлиди Туған һәйкәле (Санкт-Петербург, Василеостровский районы
-
-
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/Popul2016.xls
- ↑ 30 лет Октябрьскому мосту // Голос Череповца. — № 47 (1565) (от 29 ноября 2011 г.)
- ↑ Мемориальная табличка на постаменте памятника
- ↑ Б. Н. Калинин, П. П. Юревич. Памятники и мемориальные доски Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1979. — 519 с.
- ↑ О выборах высшего должностного лица Санкт-Петербурга - Губернатора Санкт-Петербурга (с изменениями на 22 марта 2013 года). Официальный портал администрации СПб. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 май 2013. 27 май 2013 тикшерелгән.
- ↑ Ленинград: Историко-географический атлас — М.: Главное управление геодезии и картографии при Совете министров СССР, 1981. — Б. 59.
- ↑ Санкт-Петербурга «О территориальном устройстве Санкт-Петербурга» (с изменениями на 13 июля 2011 года) О территориальном устройстве Санкт-Петербурга. gov.spb.ru. 12 август 2011 тикшерелгән.
- ↑ День реставратора (урыҫ.). «Союз реставраторов Санкт-Петербурга» (2006-07-02). Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 октябрь 2012. 2 октябрь 2012 тикшерелгән.
- ↑ Московский вокзал
Волгоград | Керчь | Киев | Ленинград | Минск | Мурманск | Мәскәү | Новороссийск | Одесса
Севастополь | Смоленск | Тула | Брест ҡәлғәһе (герой-ҡәлғә)
- Алфавит буйынса тораҡ пункттары
- Алфавит буйынса Бөтә донъя мираҫы
- Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
- СССР-ҙың герой-ҡалалары
- Санкт-Петербург
- Рәсәй ҡалалары
- Исемдәре алыштырылған тораҡ пункттар
- Миллионер ҡалалар
- Ленинға арнап аталған объекттар
- Кеше исемдәре бирелгән ҡалалар
- Рәсәй субъекттары баш ҡалалары
- Рәсәйҙең федераль әһәмиәттәге ҡалалары
- Элекке баш ҡалалар
- XVIII быуатта нигеҙләнгән ҡалалар


c: text/html

collection: archivebot

text:
Мәскәүҙең
Лубянка майҙанында
Рәсәй Федераль имәнлек хеҙмәте урынлашҡан бина
Рәсәй Федерацияһы Федераль именлек хеҙмәте (урыҫ. Федеральная служба безопасности Российской Федерации) — Рәсәй башҡарма федераль власының туранан-тура Рәсәй Президентына буйһонған дәүләт органы. Рәсәйҙең дәүләт именлеген тәьмин итеүсе махсус хеҙмәт. Дәүләт именлеге органдары эшмәкәрлеге ғәмәлдәге дәүләт (конституцион) ҡоролошҡа ҡаршы енәйәттәргә юл ҡуймауға һәм эшләнгәндәрен асыуға, дәүләттең тышҡы һәм эске именлеген тәьмин итеүгә йүнәлтелгән.
Дәүләт именлеге органдары эшмәкәрлегенең норматив-хоҡуҡи базаһын РФ Конституцияһы, Рәсәй Федерацияһының «Федераль именлек хеҙмәте тураһында»ғы Законы (1995) тәшкил итә.
РФ Дәүләт именлеге органдарының төп бурыстары:
- Рәсәй Федерацияһының директив органдарын дәүләт именлегенә янаған хәүефтәр тураһында иҫкәртеү;
- сит илдәрҙең махсус хеҙмәттәре һәм ойошмаларының, айырым кешеләренең разведкалау һәм башҡа төр эшмәкәрлеген асыҡла
1000
, иҫкәртеү һәм булдырмау;
- терроризм һәм диверсия эшмәкәрлегенә ҡаршы көрәш алып барыу;
- дәүләт власы органдары менән берлектә ойошҡан енәйәтселеккә, коррупцияға, контрабандаға, енәйәтсел килемдәрҙе легалләштереүгә, халыҡ миграцияһына ҡағылышлы закон боҙоуҙарға, ҡорал, һуғыш припастары, наркотик һәм психотроп матдәләр, мәғлүмәтте йәшерен юл менән алыу өсөн ҡулланыла торған техник саралар әйләнешенә ҡаршы көрәшеү;
- көс ҡулланып, конституцион ҡоролошто үҙгәртеү, власты баҫып алыу йә ҡулда тотоу маҡсатын ҡуйған ҡораллы фетнәләрҙе ойоштороуға ҡаршы тороу;
- үҙ вәкәләттәре сиктәрендә дәүләт серенә индерелгән мәғлүмәттәрҙе һаҡлау;
- РФ именлеге, уның иҡтисады, фәнни техник һәм оборона потенциалын күтәреү мәнфәғәттәрендә үткәрелеүсе сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа дәүләт власы органдарына булышлыҡ итеү һ.б.
Ҡарағыҙ: Рәсәй дәүләт именлеге органдары тарихы
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы (урыҫ. Управление ФСБ России по Республике Башкортостан) — Рәсәй Федерацияһы федераль именлек хеҙмәтенең территориаль органы. Дәүләт именлеге органдары дәүләттең хоҡуҡ һаҡлау системаһының өлөшө булып тора.
2011 йылдан алып Федераль именлек хеҙмәте һәм башҡа федераль органдарҙың территориаль идаралыҡтары вәкилдәре Башҡортостандың контроль-иҫәп палатаһы Коллегияһы составына индерелә ала. Был турала закон проектын БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары 2011 йылда Бюджет, һалым, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитет ултырышында хуплап сыҡты.
Башҡортостанда тарихтары 1918 йылдың 17 мартынан башлана: был көндә ВЧК (Всероссийская Чрезвычайная комиссия) составында Өфө губернияһының Ғәҙәттән тыш комиссияһы (Уфимская губЧК) ойошторолған.
Уның рәйесе итеп Петр Зенцов тәғәйенләнә.
1919 йылда Башҡорт автономиялы республикаһы төҙөлгәс, ул саҡтағы Бәләкәй Башҡортостан сиктәрендә БашЧК эшләй башлай.
Уның етәксеһе Әхмәҙулла Биишев була.
Был ваҡытта башлап ВЧК органдарының функциялары һиҙелерлек киңәйтелә: улар р
1000
азведка, сәйәси эҙләнеү, шпиондар һәм советтарға ҡаршы подполье менән әүҙем көрәш ойоштора.
1922 йылдың 6 февралендә ВЧК органдары РСФСР Эске эштәр Халыҡ Комиссариаты эргәһендәге Дәүләт сәйәси идаралығы (Государственное политическое управление при НКВД РСФСР) итеп үҙгәртелә.
Шул уҡ йылда, Өфө губернияһы БАССР составына ингәс, ике именлек органы бергә ҡушыла, һәм БашГПУ-ға әйләнә.1923 йылдың 2 ноябрендә ГПУ органдары СССР Халыҡ Комиссариаты эргәһендәге Берләштерелгән Дәүләт Сәйәси Идаралығы (Объединенное Государственное Политическое Управление (ОГПУ) при СНК СССР итеп үҙгәртелә.
1934 йылдың 1 июлендә ОГПУ-ның исеме Главное управление госбезопасности (ГУГБ) при НКВД СССР булып китә.
Быға бәйле республиканың именлек органдары атамаһы ла алмашынып тора. Был йылдарҙа республика именлек органдарын етәкләүселәр:
- П. И. Зенцов (04-07.1918),
- А. П. Павлуновский (12.1918-04.1919),
- Н. А. Долгирев (06-07.1919),
- С. Т. Галкин (07.1920-07.1922),
- А. Е. Белогуров (07.1922-1923).
- А. А. Биишев (03-06.1919),
- С. Ш. Мурзабулатов (06.1919-01.1920),
- Ф. Н. Тухватуллин (03-05.1920),
- С. С. Лобов (06-12.1920),
- И. Д. Каширин (12.1920-04.1921),
- П. В. Гузаков (04-10.1921),
- Н. Л. Волленберг (12.1921-04.1923),
- А. С. Ермолаев (05.1923-12.1926),
- В. И. Музыкант (12.1926-02.1928),
- Н. А. Извеков (02.1928-04.1929),
- Н. П. Зеликман (04.1929-1930),
- М. С. Погребинский (1930—1934).
- Н. П. Зеликман (1934—1937),
- С. А. Бак (04-09.1937),
- А. А. Медведев (09.1937-1938),
- А. Г. Соколов (1939—1945),
- Д. Р. Быков (06.1945-1946).
- Д. В.Ҡасимов (1946—1953),
- К. Ф. Фирсанов (1953—1954).
- П. П. Матвиевский (1954 й. алып),
- В. Г. Соколов (1956 й. алып),
- Я. П. Никулькин (1961 й. алып),
- Г. А. Нагорный (1962 й. алып),
- А. П. Рагозин (1967 й. алып),
- А. Н. Лебедев (1969 й. дек. алып),
- И. А. Маркелов (1970 й. алып),
- Л. Н. Чириков (1974 й. июненән алып),
- В. Г. Мищенко (1979 й. дек. алып),
- В. А. Поделякин (1987 —91).
Башҡортостан Республикаһы буйынса федераль именлек хеҙмәте идаралығы начальниктары[үҙгәр
1000
тергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- В. П. Наумов (1991 йылдын июненән алып)
- В. В. Евтушенко (1997 йылдын алып)
- И. В. Черноков (2002 ылдын мартынан алып)
- В. Н. Палагин (2008 йылдын алып)
- Гайденко Олег Николаевич (2013 йылдың октябрь айынан)
Гайденко Олег Николаевич, Генерал-майор. 1967 йылда Ростов өлкәһендә тыуған.
2011—2013 йй. Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Һарытау өлкәһе буйынса Идаралығы начальнигы.
2013 йылдын октябрь айынан Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы начальнигы.
450000, Башҡортостан Республикаһы, Өфө, Крупская урамы, 19
Телефон: 8(3472) 72-99-44
«Ышаныс» юл: 8 (3472) 73-73-72
e-mail: ufsb@fsb.ru
- Башҡортостан Республикаһы буйынса федераль именлек хеҙмәте идаралығы
- "Биатлон"да саңғы буйынса Рәсәй федераль именлек хеҙмәте чемпионаты старт алды
- Башҡортостан Контроль-иҫәп палатаһына Федераль именлек хеҙмәте вәкиле инде

robotstxt: allowed

filter: keep


c: application/octet-stream

text:
Һүҙҙәрҙән һөйләм төҙөп яҙ. Һөйләмде дөрөҫ итеп дәфтәргә күсер.Ҡустым, һеңлем, менән, ярата, цирк.
Әлифба Ц өн - хәрефе Баймаҡ 4-се һанлы лицейының 1 б класы уҡытыусыһы Мырҙағәлина Динә Ғәфүр ҡыҙының эше.
Матур күлдәк кейәйек тәСәсебеҙҙе тарайыҡ!Шунан, апай, икәүләшепЦирк ҡарарға барайыҡ. (Ф. Ғөбәйҙуллина)
Цирк цифр циркуль
ца цицо цецу еццы юццирк циркуль цифр мотоцикл хужа
Барыһы ла аңлашылды...Өйҙә ҡабатларға кәрәк...Бер нимә аңламаным...
Бирелгән һөйләмде күсер, схемаһын һыҙ.Циркка ике билет алдым.
Төшөп ҡалған хәрефтәрҙе тап һәм күсереп ал._ уян, _ил, ары_лан, _үре, бе_әй.
Ҙур рәхмәт!


text:
А. Карнайҙың "Урманда" әҫәре буйынса дәрес планы
план-конспект урока
Тема:А.Карнайҙың “Урманда” хикәйәһе.
Маҡсат:1.Яҙыусының әҫәрен шыма, тасуири, етеҙ уҡырға;
2.Үҙ фекерҙәрен дөрөҫ, асыҡ әйтергә, иҫбатларға өйрәтеү;
3.Көҙгө тәбиғәт матурлығын күрә белергә,барлыҡ йән эйәләренә лә һаҡсыл,изгелекле булырға өйрәтеү;
Йыһазландырыу:1.Яҙыусының портреты, тейен, йылан, алйырҙан, имән, сәтләүек һүрәттәре, “Көҙгө урман”картинаһы, мәҡәлдәр.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Тема:А.Карнайҙың “Урманда” хикәйәһе.
Маҡсат:1.Яҙыусының әҫәрен шыма,тасуири,етеҙ уҡырға;
2.Үҙ фекерҙәрен дөрөҫ,асыҡ әйтергә,иҫбатларға өйрәтеү;
3.Көҙгө тәбиғәт матурлығын күрә белергә,барлыҡ йән эйәләренә лә һаҡсыл,изгелекле булырға өйрәтеү;
Йыһазландырыу:1.Яҙыусының портреты,тейен,йылан,алйырҙан ,имән,сәтләүек һүрәттәре,“Көҙгө урман”картинаһы,мәҡәлдәр.
Дәрес барышы:
I.Ойоштороу мәле.
-Һаумыһығыҙ,балалар!Әйҙәгеҙ,дәресте әбейҙәр сыуағындағы ҡояш кеүек йылмайып башлайыҡ.Барыһына ла мәрхәмәтле,алсаҡ булайыҡ.
Бөгөн беҙ бер-беребеҙҙе тыңларға,шулай уҡ уйларға,үҙ фекерҙәребеҙҙе әйтергә өйрәнәбеҙ.
II.Өй эшен тикшереү.
-Үткән дәрестә беҙ ниндәй әҙәр менән таныштыҡ?
-Хикәйәнең авторы кем?
-Һеҙ нимәләр әҙерләп килдегеҙ?(Әҫәрҙе өлөштәргә бүлеү һәм тасуири уҡыу)
III.Әйҙәгеҙ,”Һүҙ оҫталары “конкурсы үткәреп алайыҡ.Хикәйәнең иң оҡшаған урынын билдәләгеҙ.Шуны алға сығып,бик матур итеп уҡырға кәрәк.2-3 уҡыусынан уҡытыу(баһалау).
IV.”Артистар”.
Был хикәйәнең геройҙарын һанап бирегеҙ әле:малай,тейен,алйырҙан,йылан.Хәҙер кемдәр үҙҙәрен ошо геройҙар итеп күҙ алдына килтереп,уның уйҙары,эше,тышҡы ҡиәфәте тураһында һөйләп бирә?
1-се уҡыусы.Мин –малай.Мин йәшәгән ауылдың эргәһендә генә матур урман бар.был урманға мин йыш йөрөйөм.Көҙ еткәс,унда имән сәтләүеге йыйырға килдем.Урманда күңелле:ҡоштар һайрай,шишмә йырлай.Ә мин рәхәтләнеп тәмле,тос сәтләүектәрҙе сүпләйем.Мин ҡурҡаҡ малай түгелмен.Нимәнән ҡурҡырға?Бүренәнме,айыуҙанмы-килеп сыҡһалар ни,бысағым бар.Ә күп булһалар инде,эш башҡа:ағас башына менеп ҡасырға тура килер.Тағы мин төрлө йән эйәләрен дә күҙәтергә яратам.Бөгөн,мәҫәлән,өс йәнлекте күрҙем: тейенде,алйырҙанды,йыланды.
2-се уҡыусы.Мин тейен.Үҙем матур ғына,ҡупшы ғына.Башым минең бәләкәй генә,мороном осло,ҡолаҡтарым да өҫкә ҡарап тырпайып тора.Кәүҙәм оҙонса ғына,ә иң матуры-ҡупшы ҡойроғом,ул ҡабарып,өҫкә ҡарап тора.Сәтләүек,бәшмәк,еләк яратам.Көҙ еткәс,уларҙы ҡышҡылыҡҡа йыйып ҡуйҙым.Сәтләүекте аяғым менән тибеп ҡарайым,эсе буш булһа,алмайым,тик һәйбәттәрен генә өңөмә ташыйым.Мин үҙем ағастан ағасҡа һикереп йөрөргә лә яратам.
3-сө уҡыусы: мин –алйырҙан.Оям минең ерҙә,Өңөмә ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ ташыйым.Аяҡтарым ҡыҫҡа ғына,ерҙә йүгереп йөрөйөм.сәтләүекте яратам,уны тәүҙә ауыҙыма тултырам.Тик бынау тейен генә бөтә һәйбәт сәтләүекте ташып бөтә инде.Үҙе етмәһә,көлөп-шаярып ағастан ағасҡа һикереп,маҡтанып йөрөй.Минең кеүек ерҙә генә йәшәһә булмаймы ни?
4-се уҡыусы:Мин һоро йылан.Ерҙә лә ,ағаста ла шыуып йөрөйөм.алйырҙан исемле дуҫым да бар.Ул ҡайһы йәнлекте яратмай,шуны мин дә дошман күрәм.Шаян,күңелсәк тейенде яратмайым мин.Мин уҫалмын,тотоп алһам,сағып та ҡуям.
-Рәхмәт,балалар.Йә,оҡшанымы беҙҙең “артистарҙың” сығышы?Кем ысын артист кеүек һөйләне,кемдең хикәйәһе һеҙгә оҡшаны?Ни өсөн?(Уҡыусылар үҙ фекерҙәрен әйтергә өйрәнәләр).
V.Ял минуты.”Урманда”
Мин барҙым бөгөн урманға,
Тап булдым бер ҡуянға...
Ҡуян йөрөй һикереп(хәрәкәт)
Ҡасты бит мине күреп.
Осраттым хәйләкәрҙе
Йөр 2c9b й атлап бик ҡупшы,(хәрәкәт)
Төлкө үтте янымдан,
Һелкенеп ҡалды шыршы.
Осраны миңә бүре,
Ыржайып тора теше. (хәрәкәт)
Мин ҡурҡыуҙан тиҙ һыҙҙым ,(хәрәкәт)
Соҡорға йығыла яҙҙым.
Урман хужаһы айыу
Сыҡты минең юлыма.
Һыпырттым бик шәп кенә(хәрәкәт)
Ана торған ауылыма.
VI.Әңгәмәләшеү.Урманда бик күп йәнлектәр йәшәй икән.Беҙ һеҙҙең менән хикәйәлә өсөһөн осраттыҡ.Һеҙ был йәнлектәр тураһында нимәләр уйлайһығыҙ?
Бына таҡтала һәр береһенең һүрәте тора,ентекләп ҡарап сығығыҙ.Уларҙың холоҡтары тышҡы ҡиәфәттәре менән тап киләме икән?Был йәнлектәргә ниндәй мәҡәлдәр тап килер ине?Һайлағыҙ.
Тейен
Алйырҙан
Йылан
Һығымта:Кешегә соҡор ҡаҙма,үҙең төшөрһөң.Кешеләргә ҡарата гел изгелекле булырға кәрәк.Яманлыҡ эшләмәҫәк,сөнки ул һинең үҙеңә кире ҡайтырға мөмкин.Беҙҙең хикәйәлә шул хаҡта әйтелә.Йәнлектәр аша кешеләрҙең тормошон да күрҙек.
VII.Бөтә был ваҡиғалар урманда бара.Ә урман үҙе ниндәй һуң?яҙыусы уны ниндәй төҫтәрҙә күрһәткән?(текстан өҙөктө уҡып биреү,тасуирлау тураһында төшөнсә биреү)
-Урманда үҫкән ағастар тураһында әңгәмә.
-Урманға йыш йөрөгән был малайҙы ниндәй итеп күҙ алдына баҫтыраһығыҙ?Уның күңелен,хис-тойғоларын хикәйәнең ҡайһы өлөшө аса?(уҡырға)Малай ниндәй Кеше ул?
-Хикәйне уҡып бөткәс,һеҙҙә ниндәй тойғолар уянды?
-Автор был әҫәре аша беҙгә нимә тип өндәшә икән?
VIII.Йомғаҡлау.Беҙ ошо хикәйәне уҡып,тормошта яҡшылыҡ,изгелек менән бергә яуызлыҡ,яманлыҡ барлығын да асыҡланыҡ.Кешеләр бер-береһенә генә түгел,тәбиғәткә,төрлө йән эйәләренә лә иғтибарлы,һаҡсыл булыр тейештәр.Тәбиғәтебеҙ матур,уны А.Карнай кеүек күрә белергә,яратырға,һаҡларға ынтылырға тейешбеҙ.
Өйгә эш.1.Берәй йәнлекте тасуирлап яҙып килегеҙ.
2.Яҡшылыҡ тураһында биш мәҡәл табығыҙ.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Фәүзиә Рәхимғолова ижады буйынса тест һорауҙары, 4 класс
Туған әҙәбиәттән тестар...
Фәрит Иҫәнғолов ижады буйынса тест һорауҙары, 4 класс
Туған әҙәбиәттән Фәрит Иҫәнғолов ижады буйынса тест һорауҙары, яуабы менән...
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙы ойоштороу буйынса методик тәҡдимдәр
Методик тәҡдимдәр...
А.Йәғәфәрованың "Яҡшылыҡ" әкиәте буйынса ФДББС ярашлы дәрес планы
Предмет. Башҡорт әҙәбиәтеКласс. 5 гТема.Айһылыу Йәғәфәрова. “Яҡшылыҡ” әкиәтен өйрәнеү. Маҡсаттар: 1.Шәхси сифаттарҙы үҫтереү:үҙ аллы эшләргә, беле...
А.Йәғәфәрованың "Яҡшылыҡ" әкиәте буйынса ябай дәрес планы
Предмет. Башҡорт әҙәбиәтеКласс. 5 Тема.Айһылыу Йәғәфәрова. “Яҡшылыҡ” әкиәтен өйрәнеү. Маҡсаттар: 1.Шәхси сифаттарҙы үҫтереү:үҙ аллы эшләргә, ...
А.Йәғәфәрованың "Кемдең күлдәге матур?" әҫәре буйынса балалар театры өсөн презентация
А.Йәғәфәрованың "Кемдең күлдәге матур?" әҫәре буйынса балалар театры өсөн презентация.Сценарий, планы кәрәк осраҡта шәхси һорау-мөрәжәғәт аша ебәрә алам....
"Әлифба"дәресенән "ФФ хәрефе һәм өнө" темаһы буйынса конспект
quot;Әлифба"дәресенән "ФФ хәрефе һәм өнө" темаһы буйынса конспект....
- Мне нравится (1)


text:
77a6
Республикамды данлайым
Башҡортостан – баш илем,
Йыһандағы бишегем.
Ҙур донъяға алып сығыр
Яҙмышымдың ишеге.
Р.Ураҡсина.
Иң ҡәҙерле, иң һөйөклө
Тыуып үҫкән ил бит ул.
Йөрәктәргә тамыр йәйгән,
Шиңмәй торған гөл бит ул.
Тыуған илем… Йөрәккә шул тиклем яҡын, күңел түрендәге иң изге исем бит ул. Был һүҙҙе әйткәндә күңелебеҙ ҡайнар тойғолар менән тула, күҙ алдыбыҙға иң яҡын урындар килеп баҫа.Донъялағы иң ҡиммәтле әйберҙәр менән сағыштырғыһыҙ, бер ҡасан да онотолмаҫ ҡәҙерле тыуған илем!
Башҡортостан - минең тыуған илем. Ата – олатайҙарымда ошо гүзәл төбәктә йәшәгән.Тыуған илем бик ҙур һәм бай. Күккә олғашҡан ғорур, ялтыр ҡаялары, бейек – бейек тауҙары, үтеп сыҡҡыһыҙ, ҡуйы,ҡара урмандары, күҙҙең яуын алып торған мең төрлө сәскәләре, көмөш һыулы, саф йылғалары - күлдәре, урмандарындағы йәнлек - кейектәре, бар тирә -яҡты иртәнән кискә хәтле үҙҙәренең моңона, сихри һайрауҙарына сорнап тороусы иҫәпһеҙ – һанһыҙ ҡоштары – былар барыһы ла минең еремдең матурлығы, мөғжизәһе. Тыуған ерҙең бәпкә үләндәре лә, ыжғыр бурандары ла, йәйрәп ятҡан иген баҫыуҙары ла - һәммәһе лә күңелгә яҡын. Тыуған ерҙә сылтырап аҡҡан шишмә һыуҙары тәмлерәк, ҡоштар йыры моңлораҡ, кешеләре мөләйемерәҡ кеүек тойола. Һәр кемгә үҙ тыуған яғы йөрәгенә бик яҡын һәм ҡәҙерле. Ҡайҙа ғына булһаң да, ниндәй генә матур ерҙәрҙе күрһәң дә, күңел барыбер үҙ тыуған яғына тартасаҡ, сөнки бында тәбиғәт тә матурыраҡ, һауа ла яҡшыраҡ. Башҡортостан йәшел ҡуйы урмандары, саф таҙа һыулы йылғалары, бөйөк Урал тауҙары, тәбиғи байлыҡтары, үҙенсәлекле мираҫы һәм ҡомартҡылары менән дан тота, әҙәбиәте һәм фольклоры телдән төшмәй. Тыуған яҡ- минең яратҡан ғаиләм һәм тыуған йортом ғына түгел, тыуған яғым минең - бөтә Башҡортостан.
Башҡортостан! Һинең гүзәллеккә
Тиң булырлыҡ ерҙәр бар микән?
Аҡҡош кеүек ап –аҡ Ағиҙелкәй
Ҡайһы илдә генә бар икән?
(З.Күлбәков)
Башҡортостандың данлы тәбиғәтле Бөрйән районында, йәмле Ағиҙел йылғаһы буйында минең тыуған ауылым Тимер урынлашҡан.Ошо ерҙә мин тәүге тапҡыр тәпәй баҫҡанмын һәм“әсәй” тип телем асылған.
Тимер ауылында минең иң – иң яҡын, ғәзиз кешеләрем балалыҡ дуҫтарым, тыуған йортом.Тап ҡаҙан эсендә ултырған кеүек ауылымды уратып алған бейек тауҙар, текә ҡаялар, ҡолас етмәҫлек имәнле, зифа буйлы аҡ ҡайынлы, щифалы балына бай йүкәләр һәр саҡ нимәлер серләшкәндәй япраҡтарын туҡтауһыҙ һелкеп ултырыусы уҫаҡлы, төҙ һәм мәғрур ҡарағайлы урмандар, киң яландар - минең күңелемә шул тиклем яҡын. Фәҡәт минең ауылым өсөн генә Ағиҙел йылғаһы ағалыр, тик беҙҙең өсөн генә иртән нурланып ҡояш ҡалҡалыр кеүек.
Тыуған ауылымда мине һәр ваҡыт үҙенә тартып тороусы йортом да- донъялағы иң изге урын. Был өйҙә минең өсөн өҙөлөп тороусы, ҡәҙерлеләрҙән – ҡәҙерле, атайым һәм әсәйем, һеңлем йәшәй. Шуның өсөн дә мин сикһеҙ бәхетлемен, тик күҙ генә тейә күрмәһен!
Ай менән ҡояш, ата һәм әсәй берәү генә булған кеүек, тыуған ил дә ер ҙә, тыуған йорт та берәү генә була. Шуға ла һәр кеше өсөн уларҙан ҡәҙерле, изге нәмә юҡ. Юҡҡа ғына башҡортомдоң мәҡәлендә “ Алтын - көмөш яуған ерҙән, тыуған - үҫкән ил яҡшы” тимәгәндәр бит. Ожмах кеүек, бай, йомарт ерҙә донъяға тыуыуыма, йәшәүемә шатланам да һәм икһеҙ – сикһеҙ ғорурланам. Беҙҙең бурысыбыҙ – ошо тәбиғәт байлыҡтарын, тыуған яғыбыҙҙың матурлығын һаҡлауға барлыҡ көсөбөҙҙө һалыу, тыуған еребеҙгә оло хөрмәт менән ҡарау.Ҡоштарға осор өсөн – ҡанат, үләндәргә үҫер өсөн – тупраҡ, балыҡтарға йөҙөр өсөн – һыу, ә кешегә йәшәр өсөн үҙ тыуған иле кәрәк.Ғәзиз төйәгебеҙ булған Башҡортостаныбыҙ биҙәктәрен киләсәк быуынға күҙ ҡараһылай һаҡлап, тапшырайыҡ. Мин бәхетлемен икән был ерҙә, киләсәк быуындарыбыҙ ҙа шулай уҡ бәхетле булыр, тип ышанам.Илемдең гүзәллегенә, шул ерҙә йәшәүсе халҡына ошо илаһи матурлыҡтың ҡәҙерен белеп, бөтмәҫ – төкәнмәҫ байлығын һаҡлап, алтын бишегебеҙҙе киләсәк быуынға еткерһәк ине тип өндәшкем килә!
Бөрйән районы муниципаль районы Иҫке Монасип мәктәбе
муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының
урта дөйөм белем биреү мәктәбе Тимер филиалы
“ Республикамды данлайым” исемле иншалар конкурсына
Тема: Башҡортостан – баш илем,
Йыһандағы бишегем.
Ҙур донъяға алып сығыр
Яҙмышымдың ишеге.
Р.Ураҡсина.
Башҡарҙы: VII класс уҡыусыһы
Баймырҙина Резеда
Етәксеһе: Ҡолдобаева Дилә
Әхтәр ҡыҙы
2017 йыл
Глупый мальчишка
Всему свой срок
Д.С.Лихачёв. Письма о добром и прекрасном: МОЛОДОСТЬ – ВСЯ ЖИЗНЬ
Ворона
Музыка космоса


text:
Р.Ниғмәтиҙең "Йәмле Ағиҙел буйҙары" помаһы буйынса дәрес өлгөһө
план-конспект урока (7 класс)
7-се класта Рәшит Ниғмәтиҙең "Йәмле Ағиҙел буйҙары" поэмаһына анализ
Скачать:
Предварительный просмотр:
7 класс Тема: Рәшит Ниғмәти “Йәмле Ағиҙел буйҙары” поэмаһы
Маҡсат: 1.Р. Ниғмәтиҙең тормош юлы менән танышыуҙы дауам итеү;
2.”Йәмле Ағиҙел буйҙары” поэмаһының йөкмәткеһен үҙләштереү;
3.Һүҙлек запастарын байытыу һәм тасуири уҡырға өйрәтеү;
4. Тыуған ергә, Ватанға һөйөү тәрбиәләү.
Йыһазландырыу: Р. Ниғмәтиҙең портреты, Башҡортостан картаһы, Ағиҙел
йылғаһы һәм тәбиғәт төшөрөлгән картиналар, поэманан өҙөк тыңлау өсөн, интерактив таҡта.
Дәрес барышы.
1.Ойоштороу моменты.
-Һаумыһығыҙ! Хәйерле көн!
2. Өй эшен тикшереү.
-Ҡарағыҙ әле, уҡыусылар, таҡтала һеҙ кемдең фото рәсемен күрәһегеҙ?
-Уҡыусылар яуабы.
-Эйе, дөрөҫ. Ул -Рәшит Ниғмәти.
-Ә кем һуң ул Рәшит Ниғмәти?
- Дөрөҫ,ул- Башҡортостандың халыҡ шағиры.
Әйҙәгеҙ әле уның тормош юлы менән яҡыныраҡ танышып үтәйек. Һеҙ өйҙә шағирҙың тормош юлы хаҡында докладтар эшләп килергә тейеш инегеҙ, кем әҙер, тыңлайыҡ. (Уҡыусыларҙың докладтары тыңланыла.) Өй эшенә йомғаҡ яһала.
3.Яңы тема. Инеш әңгәмә үткәрелә. Дәрестең маҡсатын уҡыусылар әйтәләр. Таҡтаға һәм дәфтәрҙәргә число, көн исеме, тема яҙыла.
Таҡтаға Башҡортостан картаһы эленә. Унан Башҡортостанда аҡҡан йылғаларҙы табып күрһәтәләр, тәрбиәүи әңгәмә ойошторола. Йылғалар төшөрөлгән картиналар, һүрәттәр күрһәтелә. (интерактив таҡтанан). Йылға исемдәрен дәфтәрҙәренә яҙып алалар. (Ағиҙел, Ҡариҙел, Һаҡмар, Йүрүҙән, Дим, Әй, Ыҡ, Сәрмәсән һ.б.)
-Ә бына бөгөн беҙ дәрестә Рәшит Ниғмәти ижад иткән бер поэмаһы менән танышып үтәсәкбеҙ. Был поэманың исемен белеү өсөн таҡталағы кроссвордты сисергә кәрәк. Түбәндәге йомаҡтарға дөрөҫ итеп яуап бирһәгеҙ, уртала беҙ үтәсәк поэманың исемен һәм нимә тураһында һүҙ барғанын аңлай алырһығыҙ.
1.Көҙ сисенә, яҙ кейенә.
2.Башы - тауҙа, аяғы – диңгеҙҙә.
3.Аҡ мейескә инеп ята
Йомро-йомро тумалаҡ.
4.Һыуҙа батмай, утта янмай.
5.Энәле, тегенсе түгел.
6.Ҡыҙыл төймә таптым, ауыҙыма ҡаптым.
АҒАС
ЙЫЛҒА
ИКМӘК
БОҘ
ТЕРПЕ
ЕЛӘК
- Уртала н 323f индәй һүҙ килеп сыҡты?
-Эйе, дөрөҫ, Ағиҙел һүҙе. Шулай итеп, беҙ бөгөн дәрестә Р.Ниғмәтиҙең”Йәмле Ағиҙел буйҙары” тигән поэмаһы менән танышып үтәсәкбеҙ.
Рәшит Ниғмәти был поэмаһын 1939 йылда яҙған. Был поэма – Ватаныбыҙҙың ауыр һәм героик үткәне, бәхетле хәҙерге көнө хаҡындағы оло йыр ул. Р.Ниғмәтиҙең үҙ һүҙҙәре менән әйткәндә, “Ватан ул – Тыуған ил, бына беҙ торған урын…” Ватан төшөнсәһе - Урал һәм Ағиҙел аша кәүҙәләндерелә. Ағиҙел образы поэмала үҙе бер композицион роль уйнай: бөтә ваҡиғалар ошо образ тирәһенә ойоша, ваҡиғалар Ағиҙел тураһында башҡорт халыҡ йырҙары, легендалары, ҡобайырҙары менән оҙатыла бара. Поэманың сюжетын иһә башҡорт халҡының башынан үткән тарихи ваҡиғалар тәшкил итә.
4.Әҫәр өҫтөндә эш
А) -Әйҙәгеҙ, поэманы матур итеп тасуири уҡырға өйрәнеү өсөн тыңлап үтәйек. Ә һеҙ, уҡыусылар, тыңлап, күҙәтеп ултырығыҙ.
Уҡытыусы тағы бер мәртәбә тасуири уҡып күрһәтә.
Б)Һүҙлек эше.(Һүҙҙәрҙе интерактив таҡтанан күрһәтергә мөмкин.) Дәфтәрҙәренә таныш булмаған һүҙҙәрҙе яҙып алалар:
Ҡаушырыу-сгибать
Кереш-тетива лука
Ҡайрау-точить
Урғыу-бурлить
Туғай-кустарник, урема
Юлсы-путник, прохожий
Быуын-поколение
Ҡартлас-старина
Мәргән-меткий
В)Өлөштәргә бүлеп комментарийлы уҡытыу һәм уларға аңлатма биреү юлы менән алып барыла.
Г)Әңгәмә үткәреү.
Әҫәрҙе уҡыусылар бер бөтөн итеп ҡабул итеү өсөн яңынан үҙ аллы уҡып сығалар һәм әңгәмә үткәрелә:
1.Поэма нисәнсе йылдарҙа ижад ителә?
2.Әҫәрҙәге төп образ аша автор нимә аңлатырға теләй?
3.Поэмала халыҡ ижады әҫәрҙәре ни өсөн ҡулланыла?
4.Халыҡтың үткән тормошо нисек күрһәтелә?
5.Үткән менән бөгөнгө нисек сағыштырыла?
6.Поэмала Ағиҙел йылғаһы нисек тасуирлана ?
7.Һеҙҙең Ағиҙел йылғаһы тураһында ниндәй әҫәрҙәр уҡығанығыҙ, йырҙар тыңлағанығыҙ бар?
“Йәмле Ағиҙел буйҙары” тигән башҡорт халыҡ йырын тыңлатыу.
Поэма жанрына ҡыҫҡаса аңлатма бирелә.
5.Физкультминутка эшләтеү.
6.Дәфтәрҙә яҙма эш үткәреү.
Әҫәрҙә ҡулланылған сағыштырыуҙарҙы, йәнләндереүҙәрҙе, эпитеттарҙы табып уҡып күрһәтеү. (Бер нисәһен яҙып алыу.)
7.Дәрескә йомғаҡ яһала.
Шулай итеп, был дәресте йомғаҡлап шуны әйтке килә, Р.Ниғмәти башҡорт халыҡ ижады әҫәрҙәре традицияларын үҙенең шиғыр, поэмаларында оҫта ижади үҙләштереүҙең бына тигән үрнәктәрен бирҙе.Башҡорт халыҡ йырҙары, әкиәт, мәҡәл, әйтемдәр “Йәмле Ағиҙел буйҙары” поэмаһының бөтә туҡымаһына шул тиклем оҫта үрелеп бирелгән, уларҙан тыш поэманы күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын кеүек. Шағир халыҡтың үткән михнәтле тарихын кешкеләргә еткереү өсөн Ағиҙел йылғаһы аша күрһәтә алды.Шулай уҡ шағирҙың күңеле үҙ әҫәрҙәре аша бөтә кешеләрҙең дә Тыуған илен яратыуын теләй һәм Ватандың изгелегенә инана.
8.Белемдәрен баһалау.
9.Рефлексия
10.Өйгә эш биреү. Поэманан өҙөк ятларға, Урал тәбиғәте, йә Ағиҙел йылғаһы һүрәтен эшләп килергә.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
: Яҙ темаһы буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Предмет: Башкирский языкКласс:5Учебник: Башкирский языкАвтор учебника: Габитова З.М., Усманова М.Ғ.,Демонстративные материалы:карточки, электронная доскаv...
Р.Ғарипов буйынса йомғаҡлау
Р.Ғариовтың тормошо һәм ижады буйынса йомғаҡлау...
М. Кәримдең "Ярлыҡау" повесы буйынса дәрес-хөкөм
М. Кәримдең "Ярлыҡау" повесы буйынса дәрес-хөкөм...
5 класта "Башҡортостан тәбиғәте. Ҡылым." темаһы буйынса дәрес.
5 класта "Башҡортостан тәбиғәте. Ҡылым" темаһы буйынса дәрескә презентация материалдары....
Ғ. Сәләмдең "Бала" поэмаһы буйынса презентация
презентация...


text:
Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған регион-ара методик семинар
презентация к уроку
Ҡунаҡбай урта дөйөм белем мәктәбендә үткәрелгән Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған регион-ара методик сара
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арнал ғ ан « “ Федераль дәүләт стандарттары шарттарында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа инновацион алымдар ” » темаһы буйынса Өфө ҡалаһы юғары уҡыу йорттарынының ғалимдары менән берлектә б ашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының регион-ара методик семинары
Слайд 2
Туған телен ҡәҙерләгән халыҡ ҡәҙерле булыр. Халыҡ мәҡәле.
Слайд 3
Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы ҡыҙы Фәзлетдинова ҡпоче
Слайд 4
Учалы мәғариф бүлеге начальнигының туған телдәр буйынса урынбаҫары Шәрәфетдинова Зилә Ғизитдин ҡыҙы
Слайд 7
Дәреслектәр һәм уҡыу ҡулланмалары авторы, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре Миндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов
Слайд 9
Дәреслектәр һәм уҡыу ҡулланмалары авторы, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре Миндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов
Слайд 10
Миндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов 1947 йылдың 15 майында Учалы районы Ильинка ауылында эшсе ғаиләһендә донъяға килә . 1954 йылда Сәфәргә күсеп килә . 1956- 1966- Сәфәр мәктәбендә алдынғы уҡыусы ғына түгел , ялҡынлы комсомол етәксеһе , спортсы , конферансье, агитатор, крайҙы өйрәнеү музейын ойоштороусы , йәш әҙәбиәтселәр түңәрәге етәксеһе лә була . Әүҙем тормошта ҡайнап йәшәгән Миндибай БДУ- ла ла һынатмай , .
Слайд 11
Радищев исемендәге стипендия алып уҡый , университетты ҡыҙыл дипломға тамамлай .
Слайд 12
1970- аспирантурала ассистент; 1971-1986- уҡытыусы, Учалы районының Иманғол, Ҡунаҡбай мәктәптәрендә директор; 1986-1987- Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институтының туған телдәр кабинеты мөдире; 1987- БР Мәғариф министрлығында туған телдәр буйынса инспектр; 1987-2001- БР халы ҡ мәғарифы министры урынбаҫары; 2001-2007- БР мәғариф министры урынбаҫары; 2007 йылдан- Республика ғилми-методик уҡытыу үҙәгенең директор урынбаҫары.
Слайд 13
1988-2005- Мәғариф министр лығының аттестация комиссияһы рәйесе . 1988 йылдан - “ Башҡортостан уҡытыусыһы ” журналының мөхәрририәт ағзаһы .
Слайд 14
Әлеге көндә Миндибай Бәхтиәр улының сығарған китаптарын барлаһаҡ : 68 дәреслек һәм методик ҡулланма , унға яҡын уҡытыу программаһы һәм һынау һынауҙар өсөн билеттар , гәзит-журналдарҙа баҫылған , уҡытыу-тәрбиә эштәренә ҡулланма булырлыҡ 35 мәҡәлә , мәғариф эшенә етәкселек итеүгә арналған һәм журналдарҙа баҫылған тиҫтәгә яҡын докладтар ...
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Методик семинар
Информацион чаралар кулланып укытучының һәм укучыларның фәнни-иҗади эшен оештыру...
Методик семинар. Презентация.
Информацион чаралар кулланып укучыларның һәм укытучыларның фәнни-иҗади эшләрен оештыру...
Туған телдәр көнөнә арналған сценарий
Ерем, илем, телем. Туған көндәр байрамына арналған кисә.Үткәреү урыны: Мәсәғүт гимназияһының тамаша залы.Үткәреү ваҡыты:20 февраль 2015 йыл.Ойоштороусы: башҡорт теле һә...
21 февраль-Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған байрам сценарийы
2016 йылда Ҡунаҡбай урта мәктәбендә үткәрелгән Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған байрамға яҡташ ғалим-ғалимәләребеҙ ҡунаҡҡа килде....
Халыҡ-ара туған телдәр көнөндә яҡташ ғалим-ғалимәләребеҙҙең сығыштары, улар тураһында мәғлүмәт.
Туған телен ҡәҙерләгән халыҡ ҡәҙерле булыр. Халыҡ мәҡәле....
Туған телдәр көнөнә арналған кисә.
Башҡорт теленә ҡарата һөйөү, ихтирам, ғорурлыҡ тойғолары уятыу, балаларҙың телмәрен ха ad0 ҡыбыҙҙың йырҙары, бейеүҙәре аша байытыу....
Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә һәм Рәми Ғариповтың тыуған көнөнә бағышланған ярыш-кисә.
Уҡыусыларҙа башҡорт теленә ҡыҙыҡһыныу уятыу, һөйөү тәрбиәләү буйынса сара....


text:
Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә арналған «“Федераль дәүләт стандарттары шарттарында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа инновацион алымдар”» темаһы буйынса Өфө ҡалаһы юғары уҡыу йорттарынының ғалимдары менән берлектә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының регион-ара методик семинары
Радищев исемендәге стипендия алып уҡый, университетты ҡыҙыл дипломға тамамлай.
1970- аспирантурала ассистент; 1971-1986- уҡытыусы, Учалы районының Иманғол, Ҡунаҡбай мәктәптәрендә директор;1986-1987- Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институтының туған телдәр кабинеты мөдире;1987- БР Мәғариф министрлығында туған телдәр буйынса инспектр;1987-2001- БР халыҡ мәғарифы министры урынбаҫары;2001-2007- БР мәғариф министры урынбаҫары; 2007 йылдан- Республика ғилми-методик уҡытыу үҙәгенең директор урынбаҫары.
1988-2005- Мәғариф министр лығының аттестация комиссияһы рәйесе. 1988 йылдан- “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналының мөхәрририәт ағзаһы.
Әлеге көндә Миндибай Бәхтиәр улының сығарған китаптарын барлаһаҡ: 68 дәреслек һәм методик ҡулланма, унға яҡын уҡытыу программаһы һәм һынау һынауҙар өсөн билеттар, гәзит-журналдарҙа баҫылған, уҡытыу-тәрбиә эштәренә ҡулланма булырлыҡ 35 мәҡәлә, мәғариф эшенә етәкселек итеүгә арналған һәм журналдарҙа баҫылған тиҫтәгә яҡын докладтар...
Миндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов 1947 йылдың 15 майында Учалы районы Ильинка ауылында эшсе ғаиләһендә донъяға килә. 1954 йылда Сәфәргә күсеп килә.1956- 1966- Сәфәр мәктәбендә алдынғы уҡыусы ғына түгел, ялҡынлы комсомол етәксеһе, спортсы, конферансье, агитатор, крайҙы өйрәнеү музейын ойоштороусы, йәш әҙәбиәтселәр түңәрәге етәксеһе лә була. Әүҙем тормошта ҡайнап йәшәгән Миндибай БДУ- ла ла һынатмай, .
Туған телен ҡәҙерләгән халыҡ ҡәҙерле булыр. Халыҡ мәҡәле.
Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы ҡыҙы Фәзлетдинова ҡпоче
Учалы мәғариф бүлеге начальнигының туған телдәр буйынса урынбаҫары Шәрәфетдинова Зилә Ғизитдин ҡыҙы
Дәреслектәр һәм уҡыу ҡулланмалары авторы, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәреМиндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов
Дәреслектәр һәм уҡыу ҡулланмалары авторы, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәреМиндибай Бәхтиәр улы Юлмөхәмәтов


text:
Ғ. Хөсәйенов "Һуңғы тарпан".
презентация к уроку (7 класс)
.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1Тема: Ғайса Хөсәйенов. “Һуңғы тарпан” хикәйәте. Эпиграф. Был заманда атҡа мохтажлыҡ юҡ, Һирәк уны хөрмәт итеүсе. Ҡайҙа булды Ат ҡәҙерен белгән Полководец һәм көтөүсе… Мөхәммәт Илбаев.
Слайд 2
;айса Батырг2р2й улы Х0с2йенов 1928 йылды8 10 апреленд2 Баш7ортостан Республика3ыны8 ?ырмы97алы районы !т2г2н ауылында кр29ти2н 4аил23енд2 тыу4ан. !662рене8 ауылында ете йыллы7 м2кт2пте тамамла4ас, Б0й0к Ватан 3у4ышы йылдарында колхозда эшл2й. Бер йыл Е6ем-7аран м2кт2бенд2 у7ып ал4ас, )ф0г2 китеп,интернатлы 9 -сы урта м2кт2пте тамамлай. Унан 1947-1951 йылдар6а Баш7орт д21л2т педагогия институтыны8филология факультетында у7ый. 1951-1954 – М2ск2162 СССР Ф2нд2р академия3ыны8 Б0т2 донъя 262би2те институты аспиранты. Ошонда 262би2т буйынса дессертация я6а 32м филология ф2нд2ре кандидаты тиг2н 4илми д2р2ж2 ала. ;айса Х0с2йенов 1954 йылдан алып 2леге к0нг2с2 )ф0л2ге Тарих, тел 32м 262би2т институтында 4илми хе6м2тк2р булып эшл2й. Институтта 262би2т булеге м0дире вазифа3ын баш7ара. Бер 1к ва7ытта « Ватандаш » журналыны8 баш м0х2ррире л2 булып, я8ы ба9ма4а ниге6 3алды.
Слайд 9
Ғалим Тарихсы Тәнҡитсе Шәхес Әҙәбиәт белгесе Әҙип Йәмәғәт эшмәкәр леге Ғайса Хөсәйенов
Слайд 15
Тәбиғәт – тере китап. Уның хәрефтәре – кейек-ҡоштар, биттәре – урмандар, йылға-күлдәр. Хәҙер тәбиғәт китабының биттәре төшөп, тәләфләнеп, йоҡара бара. Был бик хәүефле хәл. Ғалимдар яҡын арала Ер шарында 1000 төр хайуан, 25 000 үҫемлек төрө юғалыуын фаразлай. Урмандар минутына 20 гектарға кәмей бара. Һуңғы 100 йыл эсендә 36 төр һөтимәр хайуан, 94 ҡош төрө юҡҡа сыҡҡан.
Слайд 18
“ Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы” – кеше эшмәкәрлеге арҡаһында юҡҡа сығыу сигенә килтереп еткерелгән хайуандар тураһында һөйләй, уларҙы һаҡлау юлдарын өйрәтә. Һуңғы йылдарҙа, һәр баҫма һайын унда индерелеүсе төрҙәр һаны артҡандан-арта бара. Тәбиғәтте һаҡлаусылар һәм, ғөмүмән, барлыҡ кешеләр өсөн оло иҫкәртеү булып яңғырай был.
Слайд 21
Башҡорт аты
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Ғайса Хөсәйенов "Һуңғы тарпан" хикәйәте
Тоҡомло аттарҙың ҡороуында кешеләрҙе роле. "Ҡара китап" төшөнсәһе менән таныштырыу....
Ғайса Хөсәйенов "Һуңғы тарпан" хикәйәте
Дәрескә ҡулланма. Төрлө тоҡомло аттар менән таныштырыу. Аттарҙың кеше тормошондағы роле....
Ваҡыт. Ғайса Хөсәйенов, Башҡорт теле 10-11. Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәр өсөн. Авторҙары: М.Ғ. Усманова, З.М. Ғәбитова
Ғайса Хөсәйеновтың ваҡыт тураһында мәҡәләһе....


text:
Халыҡ-ара туған тел көнө
21 февралдә бөтә донъя Халыҡ-ара туған тел көнө билдәләнә.Ул 1999 йылда ЮНЕСКО Генераль конференцияһының 30-сы сессияһы ҡарары менән булдырылды һәм йыл һайын билдәләнә. ЮНЕСКО ойошмаһынан хәбәр итеүҙәренсә, телдәрҙең үҫешенә бер тигеҙ шарттар тыуҙырылмаған, уларҙың күбеһе юғала бара һәм ҡурсалауға, ярҙамға мохтаж. Башҡорт теленә лә юғалыу ҡурҡынысы янай. Белгестәр билдәләүенсә, тел йәшәһен өсөн 100 меңдән ашыу кешенең һөйләшеүе шарт. ЮНЕСКО мәғлүмәттәре буйынса донъяла 6 меңдән ашыу тел бар.


text:
Түңәрәк өҫтәл
методическая разработка
"Башҡорт теле дәрестәрендә Федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу шарттарында инновацион алымдар" темаһына түңәрәк өҫтәл
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1“Аң-белем үҫешен һәм белемде бер кешегә лә биреп ҡуйып булмай. Өйрәнергә теләгәндәр быға үҙенең эшмәкәрләге, үҙенең көсө менән ирешергә тейеш ”. А. Дистервег.
Слайд 2
Федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу шарттарында инновацион алымдар Т үңәрәк өҫтәл
Слайд 3
Круглый стол на тему: «Внедрение инновационных технологий на уроках в целях повышения качества обучения в условиях реализации ФГОС».
Слайд 4
Көн тәртибе: А) Я ңы стандарт шарттарындағы дөйөм белем биреү маҡсаттары , бурыстары . Б) Яңы быуын стандарттарына күсеү шарттарында заманса технологиялар.
Слайд 5
Ҡунаҡбай урта мәктәбендә «Федераль дәүләт стандарттары шарттарында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа инновацион алымдар» темаһына регион-ара методик семинар.
Слайд 6
заместитель директора РУНМЦ М.Б.Юлмухаметов
Слайд 7
доцент БГПУ им. М. Акмуллы Набиуллина Г.М .
Слайд 8
кандидат филологических наук Юнусова Ф.Б
Слайд 9
зав. кафедрой башкирской литературы и культуры БГПУ им. М. Акмуллы Галина Г.Г.
Слайд 10
Я ңы стандарт шарттарындағы дөйөм белем биреү маҡсаттары . Төп тәрбиәүи бурыстар: туған телендә,рус һәм сит телдәрҙә иркен аралашҡан ; м аҡсат ҡуйып,кәрәкле мәғлүмәтте үҙе тапҡан; а лған белемен тормошта дөрөҫ ҡулланыу һәләтенә эйә булған; х аталаныуҙан ҡурҡмай,ышаныслы эш иткән; а ралашыу мәҙәниәтен үҙләштергән; р ухи һәм әхлаҡи яҡтан дөрөҫ тәрбиә алған; ү ҙ ҡарашы һәм фекере булған шәхес тәрбиәләү.
Слайд 11
Дөйөм белем биреү маҡсаты: Универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу (шәхси,регулятив,танып белеү,коммуникатив).
Слайд 12
Психологик комфорт,уңыш,уҡыу ситиуацияһы булдырыу. Уҡыу мәсьәләһе (проблема) ҡуйыу(дәрестең маҡсатын билдәләү). Уҡыу мәсьәләһен хәл итеү. Дәрескә рефликсив анализ. Уҡыусының дәрестәге эшмәкәрлеген баһалау. Яңы быуын стандарттары буйынса дәрес төҙөлөшө
Слайд 13
Инновацион алымдар ҡулланыу. «Дәрес-ҡыҙыҡһыныусанлыҡ һәм әхлаҡи инаныуҙар факелын тоҡандырыусы осҡон» В.А.Сухомлинский.
Слайд 14
Ма ҡсат: Федераль дәүләт стандарттары талаптарын тормошҡа ашырыу шарттарында инновацион технологиялар ҡулланып, уҡыусыларҙың уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыусы ҡыҙыҡлы методтар һәм эш алымдары менән таныштырыу, эш тәжрибәһе менән уртаҡлашыу.
Слайд 15
Инновационные технологии


text:
Кластан тыш сара
методическая разработка (6 класс)
"Әсәйҙәр көнө"нә арналған байрам сценарийы
Скачать:
Предварительный просмотр:
Әсәйҙәр көнө
-Һаумыһығыҙ, тип башлайым әле.
Күрешеү бит шулай башлана
Һеҙҙең менән осрашҡанға, әсәйҙәр,
Күңелебеҙ шундай шатлана.
Тантана бөгөн ерҙә,
Һәр кешенең йөҙөндә.
Шатлыҡ урғый йөрәктән,
Нур һибелә күҙҙәрҙән.
Бөгөн һоҡланғыс байрам-
Әсәйҙәребеҙ көнө.
1-се алып барыусы:
-Әсәй!Күпме наҙ бар был һүҙҙә.”Әсәй” тиеп телебеҙ асыла.Беренсе аҙымдарыбыҙҙы күреп ғәзиз әсәйҙәребеҙ һөйөнә.Беҙҙең иң якын кәңәшсебез,серҙәшсебеҙ ул!
-Аллаһы Тәғәлә ҡатын-кыҙҙы йомшаҡ тәбиғәтле,һүҙсән,нәфис,хиссән итеп яралтҡан һәм гүзәл заттарға ғаиләләге иң яуаплы,сетерекле вазифаны - бала тәрбиәләүҙе йөкмәткән.Ҡатын-ҡыҙ- иң элек әсә һәм ғаилә усағын һаҡлаусы ул.
Көндәр яҡты булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Йоҡо татлы булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Ел-ямғырҙан яҡлар өсөн Әсәй кәрәк!
Дөнья йәмле булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Аштар тәмле булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Беҙҙең көндәр яҡты булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Конкурс «Театр» Алып барыусы тексты уҡый, әсәйҙәр һүҙһеҙ генә ым-ишара менән уйнай . Алып барыусы 2. Таң атты. Сәғәттәге кәкүк 7 тапҡыр кәкүк тип ҡысҡырҙы. Әсә йоҡоһоҙ төндән һуң һис тә уяна алмай. Шул ваҡыт будильник шылтыраны, һәм әсәй урынынан һикереп килеп торҙо. Кухняға йүгерә, плитаны тоҡандыра. Унда бутҡалы кәстрүлде ултырта. Сәғәт тыҡылдай, инде һигеҙенсе яртыны күрһәтә. Әсә баланы уята башлай. Бала тормаҫҡа тырыша, хәленән килгәнсә ҡаршылаша. Әсә ни эшләргә белмәй: ҡулдарынан, аяғынан тартҡылай. Шул саҡ кәстрүлдәге бутҡа түгелә башлай һәм плитала бышылдаған тауыш ишетелә. Етмәһә кәкүкле сәғәт ватыла һәм кәкүге хыялый кеүек бер туҡтамай ҡысҡыра ла ҡысҡыра. Һәм ниһайәт әсә балаһын уятып кейендерә. Балаһын мәктәпкә оҙатҡан ыңғайы плитанан кәстрүлен ала, плитаны һөртә һәм ашыға-ашыға үҙе эшкә йүгерә. Алып барыусы 1. Жюри еңел булмаған бурыс ҡуйылғайны– әсәйҙәрҙең ижади һәләтен билдәләү. Жюри, һеҙгә һүҙ бирелә
“МӘКТӘПКӘ ӘҘЕРЛӘ”
Бала мәктәпкә һуңлай. Ниндәй генә әсә балаһына ярҙамға килмәһен. Балалар ултырғыстарында йоҡонан уяна алмай ултыраю әсәй тиҙ генә расписание буйынса портфель йыйырға тейеш. Баланы кейендереп жюриға алып бара.
Конкурс "Что я знаю о маме”. Приглашаются по 2 ученика.
Вопросы задаются по очереди:
1– мамины любимые цветы
2 – когда у мамы день рождения;
3 – какого цвета глаза у мамы;
4 – сколько маме лет;
6 – мамино любимое блюдо;
7 – любимые мамины телепередачи;
8– на что больше всего сердится мама;
9 – мамино увлечение;
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Кластан тыш сара "Аҡйондоҙ менән Аҡйегет"
Общешкольное мероприятие по творчеству народного поэта Башкортостана Мустая Карима...
Кластан тыш сара "Дуҫлыҡ байрамы"
Общешкольное мероприятие по изучению родословной своей семьи,воспитание дружбы,толерантности среди обучающихся...
Кластан тыш сара "Тик тыныс булһын илдәр"
Әҙәби-музыкаль композиция "Тик тыныс булһын илдәр"...
"Башҡорт халыҡ ижады". Кластан тыш сара
Уйын-ярыш. "Башҡорт халыҡ ижады"...
"Әҙәбиәт белгестәре" кластан тыш сараһына конспект
кластан тыш сара...
"Әҙәбиәт белгестәре" кластан тыш сараһына презентация
презентация...
Кластан тыш сара "Яугир шағирҙар"
Шиғриәт көнөнә, Әҙәбиәт йылына һәм Еңеүҙең 70 йыллығына арналған шиғыр һөйләү конкурсы...


text:
Башҡорт халыҡ әкиәте "Йомарт ҡуян"
книга (2 класс)
Уҡыу һәм һөйләү өсөн әкиәт.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Йомарт ҡуян
Бер байрам көндө бер кеше үҙенең бәләкәс кенә улын ҡунаҡ саҡырырға ебәргән. «Фәлән-фәлән ағайыңды, фәлән-фәлән бабайыңды, фәлән-фәлән еҙнәңде саҡыр»,– тип, ҡырҡмаһа-ҡырҡ кеше исемен әйтеп сыҡҡан. Малай тыңлап торған, тик ҡапҡанан сыҡҡас та, ҡунаҡҡа кемдәрҙе саҡырырға кәрәклеген онотоп бөтөргән, ти. Өйгә кире инеп, ҡайтанан һорашырға ҡыйыулығы етмәгән. Шунан малай: «Тотайым да бөтә ауыл кешеләрен саҡырып ҡайтайым, шулар араһында мин саҡырырға тейеш кешеләр ҙә булыр әле», – тигән. Малай, ауылдың һәр урамын ике яҡлап төшөп алған да, ой беренсә йөрөп, бөтә кешене ҡунаҡҡа саҡырған.
Ҡунаҡтар йыйыла башлаған. Аҡрынлап йортҡа бөтә ауыл халҡы килеп тулған, ата менән әсә ҡаушап ҡалғандар:
– Ни эшләргә инде? Был тиклем күп ҡунаҡҡа етерлек һый-хөрмәтте ҡайҙан алмаҡ кәрәк?– тип аптырашҡандар улар.
Ә малай, кемдәрҙе саҡырырға кәрәклеген онотҡанлыҡтан, бөтә ауыл халҡын саҡырып ҡайтыуын ата-әсәһенә һөйләп биргән.
Ҡунаҡтар һый-хөрмәт көтәләр. Хужалар булған аҙыҡты ҡырып-һепереп ашъяулыҡҡа килтереп ултырталар, һый барыбер етмәне, ти.
Атаһы малайына:
– үҙең эште боҙҙоң, хәҙер үҙең рәтлә! – тигән.
Ата-әсәһен шулай оятҡа ҡалдырғаны өсөн малай, күҙ йәштәрен ағыҙа-ағыҙа, өйҙән сыҡҡан да ауыл артына югергән, унан урманға барып ингән. Ағас төбөнә ултырып, йәнә үкһеп илай башлаған.
Шул ваҡыт ул бер ҡуян югереп килгәнен күргән. Малай былтыр ғына ул ҡуянды үҙ өйөндә аҫырап үҫтергән, үҫкәс, уны урманға ебәргән икән. Ҡуян малайҙы әллә ҡайҙан танып, уның эргәһенә килеп ултырған.
Малай ҡуянға үҙенең ҡайғы-хәсрәтен һөйләп биргән. Ҡуян уны яҡшылап тыңлағандан һуң, оҙон ҡолаҡтарын ҡайсылап, артҡы аяҡтарына ултырып, алғы аяҡтары менән малайҙың ҡулынан тотоп:
– Ярар, ҡайғырма, дуҫҡайым. Бар, өйөңә ҡайт, бөтәһе лә булыр, – тигән. Үҙе һикерә-һикерә урманға инеп киткән.
Малай ҡайтыуға әрһеҙ ҡунаҡтар өйҙә булған һый-хөрмәтте ашап-эсеп бөтөргән булғандар. Урындарынан ҡуҙғалмай, тағы берәй нәмә ашатмаҫтармы, тип ултыралар, ти, былар. Ҡайһы берҙәре хужаға ҡарап:
– Һыйың етерлек булмағас, ниңә беҙҙе ҡунаҡҡа саҡырҙың? – тип асыуланып та ҡуялар икән.
Бер ҡунаҡ тәҙрәнән ҡараһа, ҡаушап ҡалған, уның, артынса башҡалар ҙа ҡараһалар, ни күҙҙәре менән күрһендәр: урам кейек йәнлектәр менәп тулған, бөтәһе лә был өйгә табан киләләр, һәр береһе үҙе менән нимәлер алып килә икән. Айыуҙар бал тулы солоҡ тәгәрәтәләр; бүреләр һарыҡ түшкәләре күтәргән; боландар мөгөҙҙәренә һөт тултырған силәктәр элгәндәр; ҡуяндар кәрзин-кәрзин сәтләүектәр, төлкөләр тауыҡтар, ҡаҙҙар күтәреп килтерәләр, ти.
Был әлеге ҡуян эше икән. Ул үҙенең урмандағы дуҫтарын малайға ярҙам итергә саҡырған икән. Ҡуян уларға был малай уны нисек ҡарап үҫтереүен, үҫкәс иреккә сығарып ебәреүен һөйләп биргән. Шунан инде улар ана шул байлыҡты малайға илтергә булғандар.
Урман йәнлектәре алып килгән һый-хөрмәттәрҙе ишек алдына ҡуйғандар ҙа, үҙҙәре йәшәгән ергә ҡайтып киткәндәр. Т’әжәпкә ҡалған ҡунаҡтар ауыҙ асып һүҙ ҙә өндәшә алмағандар, ти.
Ата менән әсә шатлыҡтарынан ни эшләргә лә белмәгән. Малай уларҙан да былайыраҡ ҡыуанған.
Хужалар өс көн, өс төн буйы кинәнеп ҡунаҡ һыйлаған. Ҡунаҡтар өйҙәренә таралышҡандан һуң да табында ярты һый тороп ҡалған икән, ти.
Һуңынан халыҡ араһында был хәл тураһында оҙаҡ йылдар буйы һөйләп йөрөгәндәр. Ни өсөн тиһәң, бындағылай ҡунаҡ һыйлау бер ҡасан да, бер ҡайҙа ла булмаған икән.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Башҡорт халыҡ әкиәте "Бойҙай бөртөгө". Уҡыу дәресе
Башҡорт халыҡ әкәите "Бойҙай бөртөгө". Әҙәби уҡыу дәресенә яҡынса план-конспект...
Башҡорт халыҡ әкиәте Ҡарсыҡ менән айыу
Башҡорт халыҡ әкиәтен үҙгәртеп, шиғыр өҫтәп яҙҙым. "Һаумы, һаумы әкиәт" конкурсында йырлап, бейеп һөйләп ишеттерҙек....
Һаран менән еңмеш, корея халыҡ әкиәте
Әкиәткә шиғыр өҫтәп яҙҙым, әкиәт конкурстарына ярҙамға!...
Внеклассное мероприятие " Чаваш халах самахлахен тенчинче"
Воспитывть любовь к Родине и чувашскому народу...
Презентация к внеклассному мероприятию " Чаваш халах самахлахан тенчинче"
Воспитывать любовь к родине и чувашскому народу...
Мои стихи.“Бер һүҙ менән әйтһәң - йәшәргә” Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Йәғәфәр улы Ғариповтың 85 йәшенә
Һаумы, Рәми ағай, эйе, беләм,Ана, өҫтән ҡарап тораһың.Миңә, ҡыҙым шиғыр яҙған, тиепАрҡамдан да һөйөп алаһың....
Башҡорт халыҡ әкиәте "Алдар батыр менән генерал"
Алдар батыр менән генерал - башҡорт халыҡ әкиәте...


text:
Использование метода проектов при ознакомлении дошкольников с ОБЖ
методическая разработка по обж (младшая, средняя, старшая, подготовительная группа) на тему
В работе дается понятие метода проектов. Показаны этапы подготовки проектов. Дается план разработки проектов по ОБЖ.Обозначены темы проектов.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Тормош хәүефһеҙлеген ойоштороу эштәрендә проект алымын ҡулланыу
Нимә ул проект?
Руссанан – «брошенный вперед».
Проект – докуменнтар пакеты. Был ниндәйҙер пландарҙың, маҡсаттарҙың тормошҡа ашырыусы саралар тупланған документтар.
Проекттар методы – ниндәйҙер проблеманы тормошҡа ашырыу сараһы.
Бала тыуғандан алып донъяға асыш яһаусы, үҙен уратып алған донъяны өйрәнеүсе итеп күрһәтә. Уның өсөн бөтә нәмә яңы: ҡояш, ямғыр, ҡурҡыныс һәм шатлыҡ тойғолары. Биш йәшлек балаларҙы русса әйткәндә “почемучкалар” тип атайҙар. Сөнки был йәштә балаларҙың аң – зиһенгә алыу һәләте бик юғары кимәлдә була. Мәктәпкәсә йәштәге бала үҙаллы бөтә һорауҙарға ла яуап таба алмай. Уға педагогтар ярҙам итә. Айырыуса проблемалы уҡытыу алымы киң ҡулланғанда баланың аҡыл – зиһен үҫеше алға китә. Проблемалы уҡытыу ул- балаларҙың логик фекерләүҙәрен үҫтереүсе алмыдар ҡулланыу, проблемалаы ситуацияларҙы моделләштереү, тәжрибәләр үткәреү, эҙләнеү – тикшеренеү эштәре ойоштороу, кросвордтар, шарадалар, башватҡыстар сисеү һ б.
Алған белемдәрен нығытыу маҡсатныда комплекслы – тематик тәбиғи белем биреү эшмәкәрлектәре ойошторола. Әгәр ҙә ошо эшмәкәрлектә интеграциялы алымдар ҡулланылһа, был инде яҡшы һөҙөмтәләр бирәсәк кенә. Мәҫәлән, балаларҙың юл ҡағиҙләре тураһында күҙҙалауҙарын үҫтергәндә тәрбиәсе аҡыл – ҙиһен үҫтереү .дәрестәрендә балаларҙы юл ҡағиҙәләренең үтәлеше кешенең ғүмеренә бәйле икәнлеген күрһәтә алһа, художестволы – эстетик тәрбиә биреү дәрестәрендә светофор эшләү, юл ҡағиҙәләре билдәдәрен һүрәтләү, хәрәкәт эшмәкәрлектәрендә уйындар, күңел асыуҙар үткәрһә, музыкаль эшмәкәрлектәрҙә йырҙар өйрәтелһә, сюжетлы – ролле уйындар “Юл инспекторы” ойошторһа балаларҙы төрлө яҡлап был йүнәлештә үҫтерә ала тип әйтергә була. Интеграцияалар тулы йәки өлөшләтә булыуы мөмкин. Тулы интерграция миҫалы: ОБЖ+ нәфис әҙәбиәт+художестволы эшмәкәрлек+ музыка+хәрәкәт эшмәкәрлеге+ уйын .
Интеграцияның бер төрө – берҙәм проект әҙерләү нигеҙендәге интеграция.
Проекттар әҙерләү алымының этаптары:
- Проблемалы ситуацияларҙы үҙ эсенә алған эҙләнеү – тикшеренеү буйынса ТББЭ;
- Комплекслы блоклы – тематик ТББЭ;
- Интеграция:
- Өлөшләтә интеграция (программаның бер йүнәлеше икенсеһе менән);
- Тулы интеграция;
- Аҡыл – зиһен үҫтереү алымдары
- Проекттар алымдары:
- Белем биреү пространствоһын ойоштороу формалары;
- Аҡыл – зиһен үҫтереү алымдары
ПРОЕКТ ӘҘЕРЛӘҮ ПЛАНЫ
- Балалар өйрәнгән проблемалар буйынса маҡсаттар ҡуйыу;
- Маҡсатҡа ирешеү юлдарын һайлау (тәрбиәсе, ата - әсәләр);
- Белгестәрҙе йәлеп итеү;
- Проекттың план – схемаһын әҙерләү;
- Материалдар йыйыу һәм әҙерләү;
- Проекттың план – схемаһына дәрестәр, уйындар , башҡа төрлө эшмәкрлектәр индереү;
- Үҙаллы эштәр;
- Проекттың презентацияһы, асыҡ сара.
Практикала түбәндәге проект эштәре киң ҡулланыла:
- Ижади эҙләнеү проекттары- балалар тәжрибәләр үткәрәләр, һөҙөмтәләрен гәзит, драматизация, балалар дизайны формаларында әҙерләйҙәр;
- Сюжетлы – ролле уйындар- балалар әкиәт персонаждары образына инеп проблемаларҙы үҙҙәренсә хәл итәләр;
Мәғлүмәт – практик проекттар – балалар мәғлүмәттәр йыялар һәм тормошҡа ашыралар (төркөмдө биҙәү, витраждар әҙерләү һ .б.);
- Ижади проекттар – эш һөҙөмтәһен байрам формаһында әҙерләү
Төркөм – ара проекттар ҙа ихлас ҡулланыла. Проект темалары: “ “Юл ҡағиҙәләре ” , “Минең дуҫтарым”, “Тормош хәүефһеҙлеге”, “Янғын хәүефһеҙлеге”, “Бәлә килмәһен тиһәң”, “Транспорт төрҙөре һәм хәүефһеҙлек” , “Мин һәм башҡа кешеләр ”, “Һаулыҡ әлифбаһы”һ.б. оҙонлоғо буйынса проект эштәре ҡыҫҡа ваҡытлы (бер йәки ике дәрес – 1-2 аҙна), оҙайлы – йыл буйына.
Балалар баҡсаһында проект эштәренең төп маҡсаты – ирекле ижади шәхес үҫтереү. Йәш үҙенсәлектәренә ярашлы бурыстар ҙа төрлөсә була.
Кескәйҙәр төркөмөндә:
- Проблемалы сиуацияларға инеү;
- Проблеманы асыу юлдарын эҙләргә теләк уятыу;
- Эҙләнеү эштәренең нигеҙҙәрен һалыу.
Өлкәндәр төркөмдәрендә:
- Эҙләнеү – тикшеренеү эштәре нигеҙҙәрен формалаштырыу;
- Проблеманы сисеү .лдарын эҙләү;
- Проблеманы сисеү алымдарын ҡуллана белеү;
- Махсус терминдар менән ҡулланыу теләге булдырыу.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Статья "Использование метода проектов в развитии познавательной активности дошкольников"
Использование метода проектов...
Использование метода проекта в познавательно-речевом развитии дошкольника
В ФГТ заложено кардинальное изменение подхода к педагогической реальности: от занятий к образовательной деятельности.Ребёнок - дошкольник усваивает только значимую для себя информацию.Сформулированы о...
Педагогический опыт «Использование метода проекта у старших дошкольников для реализации тематической недели»
педагогический опыт...
Дипломная работа:ИСПОЛЬЗОВАНИЕ МЕТОДА ПРОЕКТОВ В ОЗНАКОМЛЕНИИ ДЕТЕЙ МЛАДШЕГО ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА С КОМНАТНЫМИ РАСТЕНИЯМИ.
СодержаниеВведение 3Глава 1Технология проектного обучения в системе дошкольного образования 1.1Метод проектов как средство внедрения педагогических инноваций в деятельности ДОУ 7...
ОЗНАКОМЛЕНИЕ С ПРИРОДОЙ РОДНОГО КРАЯ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ МЕТОДА ПРОЕКТОВ В МЛАДШЕЙ ГРУППЕ
Метод проектов в работе с дошкольниками сегодня – достаточно оптимальный, инновационный и перспективный. Он все больше занимает свое достойное место в системе дошкольного образования....
Проект "Использование метода проектов в экологическом воспитании дошкольников"
Предложенный материал может быть использован педагогами в своей профессиональной деятельности....


text:
Башҡорт халыҡ аштары
учебно-методический материал (5 класс) на тему
Уҡыусыларҙы башҡорт халыҡ ижады аша ризыҡтарыбыҙ менән таныштырыу, ризыҡтарҙы ҡәҙерләргә, исраф итмәҫкә өйрәтеү,һүҙ байлығын, фекерләү ҡеүәһен үҫтереү
Скачать:
Предварительный просмотр:
БАШҠОРТ ХАЛЫҠ АШТАРЫ
Дәрестең маҡсаты: уҡыусыларҙы башҡорт халыҡ ижады аша ризыҡтарыбыҙ менән таныштырыу; ризыҡтарҙы ҡәҙерләргә, исраф итмәҫкә өйрәтеү; һүҙ байлығын, фекерләү ҡеүәһен үҫтереү.
Йыһазландырыу: “Башҡорт халыҡ аштары” слайдтар, таблица, тестар, Хатип Фазыловтың “Иҫке мейес”, Әҙиә Ситдиҡованың “Сәк-сәк” һүрәттәре, И.Ә. Арсланованың “Башкирская кухня” китабы, талҡандар.
Дәрес барышы
Психологик инеш. Хәйерле иртә! Уҡыусылар, әйҙәгеҙ бер-беребеҙҙе сәләмләйек!
Хәйерле көн, уң күршем!
Хәйерле көн, һул күршем!
Хәйерле көн, класташтарым!
Хәйерле көн, уҡытыусым!
Урындарыбыҙға уңайлы итеп ултырҙыҡ. Мин, Римма Фәйзулла ҡыҙы, Таһир Кусимов исемендәге гимназияла уҡытам.
Башланып китте дәрес,
Беҙ матур ултырабыҙ.
Дүртле менән бишлеләрҙе
Беҙ көндә арттырабыҙ.
Антиципация нигеҙендә уҡыусыларҙың яңы теманы асыуы.
- Уҡыусылар, мин һеҙгә һүҙҙәр таратам. Шул һүҙҙәрҙән мәҡәлдәр төҙөйһегеҙ.
Һөттә һаулыҡ, майҙа бәрәкәт. Һаумай һөт булмаҫ, бешмәй май булмаҫ. Йәйен семтеп йыйһаң, ҡыш услап ашарһың. Ағы барҙың туғы бар.
- Әйҙәгеҙ, мәҡәлдәрҙе уҡыйыҡ. Был мәҡәлдәрҙе нимә берләштерә? Төп мәғәнәһен асыҡлайыҡ.
- Шулай итеп, беҙ бөгөн башҡорт халыҡ аштары тураһында һөйләшәсәкбеҙ.
- Уҡыусылар, һеҙ ризыҡтарҙың ниндәй төрҙәрен беләһегеҙ?
- Ниндәй ризыҡтар оҡшай?
Тема өҫтөндә эш.
Башҡорт халыҡ аштарына күҙ йүгертһәң, улар бик күп. Һөттән генә бихисап ризыҡтар әҙерләнә. Улар дауалау йәһәтенән дә файҙалы. Башҡорттар һыйырҙы бик борон замандарҙа уҡ ҡулға эйәләштергән. Был хаҡта “Урал батыр” эпосында ла әйтелә.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Наш отряд "Ырыуҙаштар"
Материалы для организации воспитательной работы с детьми во время летнего отдыха в рамках центра кратковременнего пребывания....
башҡорт халыҡ аштары
название блюд...
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән план-конспект. 6 класс. Башҡорт милли аштары. Василий Власов «Башҡорт балы» (китаптан өҙөк)
Тәбиғәткә, бал ҡорттарына һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү....
Башҡорт теленән 6-сы класта "Башҡорт халыҡ аштары" темаһына дәрес планы
Ҡунаҡ килһә, ҡапҡаң ас,Өйөңә инһә, ҡаҙан аҫ.Дәрестең маҡсаты балаларға башҡорт халҡына хас булған ҡунаҡсыллыҡ тураһында мәғлүмәт биреү, милли аштар менән таныштырыу....
Башҡорт милли аштары буйынса презентация.
Башҡорт милли аштары....
Башҡорт аштары
Башҡорт аштары...
Милли аштар. Ҡ.Даян "Башҡорт ҡымыҙы"
Дәрес конспекты...


text:
Федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу шарттарында балалар баҡсаларының маҡсаты – мәктәпкәсә йәштәге балаларҙың индивидуаль һәм йәш потенциалын, мөмкинселектәрен асыу өсөн шарттар булдырыу.
статья (младшая, средняя, старшая, подготовительная группа) на тему
В статье описывается опыт работы детского сада по использованию инновационных технологий в ДОУ
Скачать:
Предварительный просмотр:
Федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу шарттарында балалар баҡсаларының маҡсаты – мәктәпкәсә йәштәге балаларҙың индивидуаль һәм йәш потенциалын, мөмкинселектәрен асыу өсөн шарттар булдырыу.
Шуның менән бәйле рәүештә балалар баҡсаһында белем биреү йөкмәткеһе тәрбиәләнеүселәрҙең ижади һәм интеллектуаль һәләттәрен үҫтереү, танып белеү үҫешен активлаштырыуға йүнәлтелә. Балалар баҡсаһының белем биреү сифатын күтәреү эштәре инновацион технологиялар ҡулланыу менән бер рәттән бара. Был йәһәттән педагогтарҙың компетентлығы бик мөһим роль уйнай.
Инновациялар өсөн шарттар булдырыу, педагогтарҙың профессиональ оҫталыҡтарын күтәреү өсөн “Сулпылар” балалар баҡсаһында эшмәкәрлек түбәндәге эш йүнәлештәре аша башҡарыла:
- Педагогтар менән эштә инновациялар ҡулланыу;
- Ата – әсәләр менән әүҙем хеҙмәттәшлек итеү;
- Балалар менән инновацион технологияларҙы системалы ҡулланыу.
Педагогтар менән төрлө эш формалары ҡулланабыҙ: ғәҙәти булмаған интерактив формаларҙа үткәрелгән педсоветтар, коучинг элементтары ҡулланылған семинарҙар, ижади ҡунаҡханалар, педагогик рингтар, төрлө конкурстар үткәреү һ.б.
2016 йылдың март айында йәш тәрбиәсе Газина Гөлсибәр Рамаҙан ҡыҙы Сибай ҡалаһы админисрацияһының Гранты өсөн “Йәш педагог” бәйгеһендә ҡатнашып икенсе урын яуланы. Күп кенә педагогтар төрлө Рәсәй кимәлендә әҙерләнеп үткәрелгән интернет селтәрҙәре аша тәҡдим ителгән конкурстарҙа ҡатнашып баһалы урындарға лайыҡ була киләләр. Педагогтар өсөн тәғәйенләнгән социаль селтәрҙәрҙә үҙ биттәре бар, ата – әсәләр, башҡа педагогтар менән интернет селтәрҙәре аша аралашыу өсөн төрлө төркөмсәләр булдырылған.
Иң тәүҙә беҙ яңы технологиялар буйынса мәғлүмиәттәр туплап, уларға анализ яһаныҡ. Инновацион технологиялар буйынса төрлө семинарҙар, консультациялар үткәрҙек. Тик шунан һуң ғына кәрәкле тип һанаған технологияларҙы эшебеҙҙә ҡуллана башланыҡ.
Өлкәндәр төркөмө тәрбиәсеһе Танһыҡҡужина Земфира Ғәлийән ҡыҙы телмәр үҫтереү технологияларын үҙ итте. Бына улар: дидактик синквейн, Пропп карталары, Штернбергтың ребус алымы, Хоменко тәҡдим иткән метафоралар төҙөү технологиялары. Уңған тәрбиәсе төркөмөндә тәрбиәләнеүсе балалар Пропп карталары ярҙамында әкиәттәр һөйләй беләләр, әкиәттәр уйлап сығаралар. Метафоралар төҙөү алымы буйынса балаларҙың образлы телмәрҙәре үҫешә, ә дидактик синквейн төҙөү аша телмәрҙең лексик, фонетик, грамматик системалары еңел үҙләштерелә. Танһыҡҡужина З.Ғ. башҡорт төркөмдәренең Сибай ҡала методик берекмәһендә “Телмәр үҫтереүҙә инновацион технологиялар ҡулланыу ” темаһына эш тәжриәбе менән сығыш яһарға әҙерләнә.
Юғары категориялы тәрбиәсе Ҡәйепҡолова Зөлфиә Ғәлләм ҡыҙы балалар менән эшмәкәрлектә проекттар һәм эҙләнеү – тикшеренеү, ТРИЗ технологияларын әүҙем ҡуллана. Өлкән төркөм балаларының танып белеү активлығын үҫтереү маҡсатында К.Бьюзендың фекерләү карталарын, карта буйлап сәйәхәт итеү алымын иркен ҡуллана. Ижади педагог балаларҙың фекерләү ҡеүәһен активлаштырыу маҡсатында төрлө морфологик таблицалар уйлап сығарҙы. Морфологик таблицалар балаларҙың уйлап сығарыу, күҙ алдына килтереү, телмәр үҫешенә булышлыҡ итә.
Уртансылар төркөмө тәрбиәсеһе Газина Гөлсибәр Рамаҙан ҡыҙы балалар баҡсаһында “Төҫлө буяуаҙар” исемле өҫтәлмә белем биреү эшмәкәрлеге алып бара. Был түңәрәккә йөрөүсе балалар һүрәтләү буйынса заманса технологиялар менән яҡшы таныштар. Мәҫәлән, еүеш марля өҫтөндә һүрәтләү, пуантилизм, айрис- фолдинг. Кескәйҙәргә иң оҡшағаны айрис – фолдинг технологияһы. Айрис-фолдинг –ғәҙәти булмаған техника, “йәйғор һымаҡ” бөкләп һалыу, Голландияла барлыҡҡа килгән. Балалар махсус шаблондар ярҙамында төрлө төҫтәге ҡағыҙ киҫәктәрен төрлө мөйөшсәләргә һалып биҙәктәр эшләйҙәр.
Физик тәрбиә биреү инструкторы Мөхәмәтйәнова Элвира Геннадиевна балаларҙы йөҙөргә өйрәтеүҙә яңыса технологияларҙы актив ҡуллана. Шуларҙың береһе – гидрокинезотерапия. Латын теленән тәржемә иткәндә “гидро” – һыу, “кинезо” – хәрәкәт, “терапия” – һаулыҡ тигәнде аңлата. Ғөмүмән әйткәндә, гидрокинезотерапия хәрәкәттәр ярҙамында һыуҙа һауығыу. Гидрокинезотерапия аша балаларҙың организмы сыныға, тын алыу һәм ҡан тамыры эшмәкәрлеген төҙәтелә, йөҙөү күнекмәләре нығытыла.
Тәжрибәле музыка етәксеһе Ғөбәйҙуллина Рәмилә Әбделхәй ҡыҙы художестволы – эстетик үҫеш өлкәһендәге инновациялы технологиялар өйрәнеү һәм ҡулланыу өсөн күп көс һала. Мәҫәлән, педагог ҡулланған “ҡулдар хоры” технологияһы аша балаларҙы ике тауышлы хор элементтары менән таныштыра, балалар ике тауышлы хорҙа ҡатнашыусылар һәм дирижерҙар булып уйнайҙар.
“Ритмодекламация “– бирелгән ритмда асыҡ итеп шиғри текстты башҡарыу тигән һүҙ,йәки икенсе төрлө әйткәндә, музыка менән шиғриәттең ( поэзияның ) берләшмәһе. Балаларға телмәр үҫтереү күнегеүҙәре бик кәрәк, сөнки музыкаль ишетеү һәләте телмәрҙе ишетеү менән берлектә тығыҙ үҫешә. Ритмодекламация технологияһы балаларҙы тексты тыңларға һәм уны аныҡ итеп бирелгән ритмда әйтергә әйҙәй. Һөҙөмтәлә балалар үҙҙәренең телмәрен контролдә тоторға өйрәнә. Оҫта педагог тағы ла эвритмия элементтарын үҙләштереү өҫтөндә эшләй. Эвритмик шөғөлдәр ярҙамында балалар төрлө образдарға инәләр, образлы хәрәкәттәр башҡаралар. Был технология балаларҙың күҙ алдына килтереү һәләттәрен үҫтерә, хәрәкәттәрҙе музыка аша сағылдырырға өйрәтә.
Эвритмия – ул гармониялы хәрәкәт. Грек теленән тәржемә иткәндә, эвритмия – “ул һоҡланғыс ритм”, “ул һоҡланғыс тауыш”. Эвритмик гимнастика – ул мәктәпкәсе йәштәге балалар менән һаулыҡ нығытыу – үҫтереүсе традицион булмаған эш төрө. Был гимнастика телмәрҙең, музыканың, дөйөм үҫтереүсе күнегеүҙәрҙең, тейешле мәжбүри аҙымдар, аэробика элементтарының ритмик хәрәкәттәренә нигеҙләнә.
Эвритмик күнегеүҙәр аша педагог балаларҙың етеҙлеген үҫтерә, иғтибарҙарын тотороҡлай, ваҡ ул моторикаһын яҡшырта, хәрәкәттәр төҙәтә һәм фекерләү ҡеүәһен дә формалаштыра ала.
Кескәйҙәр төркөмө тәрбиәсеһе Бикбова Светлана Рәшит ҡыҙы уйын технологияларына өҫтөнлөк бирә. Ул ТРИЗ элементтары ҡулланып ойошторолған уйындар аша балаларҙы тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре менән таныштырыу эштәрен бик яҡшы алып бара. Луллия түңәрәктәрен ҡулланып кескәйҙәрҙең телмәрен аса, әүҙемләштерә, ә “морфологик юлдар” уйынын ҡулланып балалар йәш үҙенсәлектәренә ярашлы юл хәрәкәттәре ҡағиҙәләрен өйрәнәләр һәм төрлө эшмәкәрлектәрҙә нығыта баралар.
Ә тәрбиәсе Әбдрәшитова Рафиға Хәмиҙулла ҡыҙы балаларҙы кесе йәштән үк интеллектуаль яҡтан үҫтереү өсөн төрлө инновацион уйын технологияларын ҡуллана. Шундай технологияларҙың береһе – күренекле табип Г.Доман тәҡдим иткән уйындар. Был уйындар ярҙамында балаларҙың мейе эшмәкәрлеге иртә йәштән үк йылдам үҫешә башлай. Кескәйҙәр шулай итеп үҙҙәрен уратып алған донъя менән актив танышалар, төрлө энциклопедик белемдәр үҙләштерә алалар.
Сибай ҡалаһы балалар баҡсалары араһында үткәрелгән педагогик идеялар фестивалендә “Сулпылар” балалар баҡсаһы коллективы ла ҡатнашты һәм инновацион технологиялар буйынса педагогик оҫтахана үткәрҙе. Оҫтаханала педагогтар балалар менән Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы белем биреү өлкәләре буйынса эшмәкәрлектәр күрһәттеләр һәм үҙҙәре ҡулланған технологиялар үҙенсәлектәре тураһында тулыраҡ таныштырып сығыш яһанылар. Өлкән тәрбиәсе Кәримова Йәмилә Сәйфулла ҡыҙы эшмәкәрлекте интерактив технология интервизия формаһында алып барҙы.
Шулай итеп, инновацион технологиялар ҡулланып эшмәкәрлек ойоштороу көн үҙәгенә баланы һәм педагогтарҙы ҡуя. Белем биреү учреждениеһының үҫешен педагогтарҙың ижади потенциалы булыуы ғына хәл итә ала. Тимәк педагогтарға профессиональ яҡтан үҫешергә ынтылырға, эшкә ҡарата ыңғай мөнәсәбәттә булырға кәрәк. Тик шул ваҡытта ғына тәрбиәләнеүселәрҙең мөмкинселектәрен ысын мәғәнәһендә асырға мөмкин.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Яз килэ (беренче кече яшьтэгелэр торкемендэ «Танып белу» белем биру эшчэнлеге буенча ачык шогыль конспекты)
Максат: Танып белу. 1. балаларга язгы куренеш...
Татарстан Республикасы Әтнә районы мәктәпкәчә белем бирү муниципаль бюджет учреждениесе “ Олы Әтнә балалар бакчасы” Тема : “[Җ] авазы белән таныштыру” (Мәктәпкә хәзерлек төркеме балалары белән үткәрелгән эшчәнлек)
Мәктәпкә хәзерлек ...
“Мәктәпкәсә йәштәге балаларға сифатлы белем биреүҙә интерактив технологиялар ҡулланыу”. АМО технологияһы.
Семинар - практикум для педагогов по технологии АМО...
Федераль Дәүләт Белем Биру Стандартлары шартларында мөмкинлеге чикләнгән балаларга белем бирүне оештыру
Выступление...
Мәктәпкәсә ойошмала (балалар баҡсаһында) Федераль белем биреү стандартына ярашлы белем – тәрбиә эшенең яңы йүнәләше
Мәктәпкәсә ойошмала (балалар баҡсаһында) Федераль белем биреү стандартына ярашлы белем – тәрбиә эшенең яңы йүнәләше...
Мәктәпкәсә белем биреүгә федераль дәүләт белем стандарты талаптарына ярашлы балаларҙың бәйләнешле телмәрен үҫтереү
Бәйләнешле телмәр үҫтереү мәктәпкәсә йәштәге балаларҙың һөйләү телмәрен үҫтереүҙә иң мөһим бурыстарҙың береһе. Бәйләнешле телмәр фекер менән бергә үҫешә, йәғни телмәрҙең бәйләнешле булыуы ...
Иртә йәштәге балалар төркөмендә телмәр үҫтереү буйынса ойошторолған белем биреү эшмәкәрлеге.
Тема. "Уйынсыҡтар беҙҙә ҡунаҡта".Маҡсат. Балаларҙың телмәрен үҫтереү.Бурыстар:Өйрәтеүсе: уйынсыҡтарҙың өлөштәрен һәм сифаттарын аңлатҡан һүҙҙәрҙе таныштырыу. Баларзын Һүҙлектарен байытыу.Үҫт...


text:
70 лет Великой Победе.Мой дедушка.
В этой презентации ученик написал о своем дедушке, который работал во время войны. Ещё даны списки учавствовавших (не вернувшихся и ветеранов) в Великой Отечественной войне из деревни Большой Утяш Гафурийского района Республики Башкортостан
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1Ғафури районы Оло Үтәш ауылының 4 класс уҡыусыһы Ғиниәтов Салауаттың ф әнни-эҙләнеү эше. Етәксеһе : Әһлиуллина Гүзәл Әхмәт ҡыҙы
Слайд 2
Минең тема: « Бөйөк Еңеүҙә Оло Үтәш халҡының өлөшө »
Слайд 3
Был тема минең өсөн бик ҡыҙыҡлы булды, үҙем өсөн бик күп яңылыҡтар астым. Үҙемдең ҡартатайым менән өләсәй тормошон да өйрәндем. Һәм белгәндәрем тураһында иптәштәремә лә һөйләргә теләйем. Сөнки бик күп уҡыусылар үҙҙәренең ауыл тарихын, Бөйөк Ватан һуғышының уларҙың ғаиләһендә ниндәй эҙ ҡалдырыуын белмәйҙәр. Беҙ , балалар, ейәндәр, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған, еңеп ҡайтҡан, һуғыш ваҡытында тырышып эшләгән кешеләргә бурыслыбыҙ. Беҙ уларҙың Бөйөк Еңеү өсөн тырышҡандарын, ҡорбан булғандарын оноторға тейеш түгелбеҙ.
Слайд 4
Минең эшемдең маҡсаты : 1.Оло Үтәш ауылынан 1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан кешеләр тураһында күберәк белеү. 2.Ҡартатайым Тагиров Әхмәт Рәхим улы тураһында күберәк белеү, Дания өләсәйемдән ҡартатайым тураһында һорашыу . 3.Мәктәп музейындағы китаптарҙы, документтарҙы өйрәнеү.
Слайд 5
1941 йылдың 22 июнендә фашистик Германия Советтар Союзына баҫып инде. Бөтә совет халҡы фашист илбаҫарҙарына ҡаршы һуғышҡа күтәрелә. Ҡанлы ҡурҡыныс 4 йыл, 1418 көн һәм төнгә һуҙыла Бөйөк Ватан һуғышы. Тыуған илебеҙҙе азат итер өсөн Совет Армияһы һалдаттары йәнен-тәнен аямай көрәшкән һәм еңеп сыҡҡан. Был һуғышта беҙҙең илдән 27 миллион кеше һәләк булған. Башҡортостандан 795 мең кеше фронтҡа киткән, 323 меңдән ашыу кеше кире әйләнеп ҡайта алмай, һуғыш яландарында һәләк була. Беҙҙең Оло Үтәш ауылынан 89 кеше фронтҡа китә , 43 кеше һуғышта баштарын һалған. Улар тураһында “Хәтер”( 9 том), “ Улар еңеү менән ҡайтты “( 5 том ) китаптарында яҙылған.
Слайд 7
Бына улар –Еңеү килтереүселәр !
Слайд 8
26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43
Слайд 10
40 41 42 43 44 45 46
Слайд 11
2015 йылдың 9 майында беҙҙең илебеҙ Бөйөк Ватан һуғышының 70 йыллығын билдәләне . Ләкин Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары , тыл ветерандары сафы йылдан йыл һирәгәйә . Уларҙың бик әҙҙәре генә был Еңеү байрамын күрә ала. Беҙҙең Оло Үтәш ауылында әлеге көндә бер һуғыш ветераны ла юҡ . Ә һуғыш ваҡытында ауылда эшләгән кешеләрҙән Сафаргалина Асия , Башарова Мафруза , Вәлиева Ғәмилә әбейҙәр , Кинйәбаев Әхмәт , Әбделмәнов Тимербәк бабайҙар . Минең өләсәйем Тагирова Дания 78 йәштә . Ҡарта тайым Тагиров Әхмәт былтыр 83 йәшендә вафат булды .
Слайд 13
III. Йомғаҡлау Бөйөк Ватан һуғышы ҡорбандары иҫтәлегенә һәр ауыл-ҡалала, райондарҙа обелискалар , һәйкәлдәр бар. Мәңгелек уттар яна, музейҙар булдырылған. Беҙҙең Оло Үтәш мәктәбендә лә тирә-яҡты өйрәнеү музейы бар. Унда Бөйөк Ватан һуғышына арналған стенд, китаптар, документтар бар.
Слайд 14
Оло Үтәш ауылында быйыл Бөйөк Ватан һуғышы ҡорбандары һәм ветерандары хөрмәтенә яңы обелиск төҙөлдө.
Слайд 15
Уны тантаналы асыу Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығында 9 майҙа булды. Был обелискты төҙөтөүсе, һәр эштә башлап йөрөүсе Ғарипова Нәүфилә әбейгә һәм улдарына бөтә ауылдаштарым рәхмәтле. Шулай уҡ төҙөү эштәрен үҙ өҫтәренә алған Өфөлә йәшәүсе Кинйәбаева Зилиә апайҙың ғаиләһенә ҙур рәхмәт әйтәбеҙ. Һәйкәлдәр үлгәндәр өсөн кәрәкмәй, ул тереләр өсөн кәрәк. Ауылдаштарым ташҡа яҙылған исем-фамилияларға ҡарап үҙҙәренең атай, олатайҙарын, туған кешеләрен таный. Беҙ, балалар ҙа, уларҙы белергә, хөрмәт итергә, бәхетле бала саҡ өсөн рәхмәтле булырға тейешбеҙ.
Комментарии
Мой дедушка
Гузель Ахметовна и Салават, вашу работу прочитают не все, а ветеран защищал большую многонациональную страну, так пусть все и знают своего героя. Переведите, пожалуйста, на русский язык.


text:
Эссе
материал по теме
Эссе
Скачать:
Предварительный просмотр:
Мин – Уҡытыусы.
Мин – Уҡытыусы! Яҡтылыҡҡа, белемгә, әҙәп-әхлаҡҡа әйҙәүсе мөғәллимә! Минең уң яҡ ҡанатым ғаиләм, туғандарым булһа, ә һул яҡ ҡанатым – уҡытыусыларым, уҡыусыларым.
Ә уҡытыусылыҡ һөнәренә ҡарата һөйөү миндә кескәй саҡтан тәрбиәләнде. Сөнки мине уратып алған мөхиттең, туғандарымдың, уҡытыусыларымдың һәм, әлбиттә, әҙәбиәттең роле һанап бөткөһөҙ. Бер яҡтан улар миңә өлгө булһа, ә икенсе яҡтан тормошто яратырға, ҡәҙерләргә, матурлыҡты һөйөргә һәм уға ынтылырға, донъя серҙәрен асырға ярҙам итте, һәм педагог, уҡытыусы, тәрбиәсе булырға юл күрһәтте.
Уҡытыусы булыу бик изге һәм яуаплы һөнәр, сөнки ул кешелек алдында баланың, уҡыусының киләсәге өсөн яуап бирә, уның шәхес булып формалашыуында ҙур роль башҡара.
Кем баланы тәү тапҡыр әҙәбиәт, тарих, сәнғәт, мәҙәниәт менән таныштыра? Кем баланы беренсе тапҡыр ауыр һәм ҡыҙыҡлы белем юлына баҫтыра? Кем уны ысын кеше, ысын шәхес итеп тәрбиәләй? Был, әлбиттә, уҡытыусы: уҡыусы тормошоноң юлбашсыһы, ярҙамсыһы һәм иптәше.
Шуға күрә беҙҙең уҡыусыларға, йәмғиәт, кешелек алдында яуаплылыҡ бик ҙур. Ә педагогик эшебеҙҙе атҡарғанда беҙ нимәгә таянабыҙ? Бәләкәй кешене тәрбиәләүҙә беҙгә нимә ярҙам итә? Әлбиттә, туған телебеҙ, сөнки кеше үҙ туған мөхитендә генә милли рухлы, аңлы, ғәмле, ырыҫлы, моңло, аҡыллы, ҡотло итеп тәрбиәләнә. Ағас тамырһыҙ йәшәй алмаған кеүек, кеше лә үҙ тамырҙарынан айырылып йәшәй алмай.
Донъя күләмендә глобализация барғанда, заман талаптарына яраҡлашыу мәлендә, интернет селтәренең үҫешкән дәүерендә балаларҙа милли рух тәрбиәләүҙә, үҙ теленә ҡарата ихтирам, хөрмәт, һөйөү булдырыуҙа, уның бар нескәлектәрен аңлатыу, байлыҡтары менән таныштырыуҙа башҡорт теле уҡытыусыларының роле ифрат ҙур.
Ә быларҙың барыһын да тормошҡа ашырыуҙа миңә әҙәбиәт, сәнғәт һәм тарих сығанаҡтары, халҡым ҡомартҡылары ярҙам итә. Сөнки улар элек-электән үҙ-ара тығыҙ бәйләнештә булған. Шуға ла телде әҙәбиәтһеҙ, әҙәбиәтте тарихһыҙ, сәнғәтте әҙәбиәтһеҙ, мәҙәниәтте сәнғәтһеҙ күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Уҡытыусы үҙенең педагогик эшмәкәрлегендә шуларҙың барыһын да үрелдереп, милли традицияларға таянып, тығыҙ бәйләнештә ҡулланғанда ғына таҙа рухлы, аңлы, ғәмле, ырыҫлы, моңло, аҡыллы, киң ҡарашлы, әхлаҡлы, белемле шәхес тәрбиәләй ала. Шуның өсөн уҡытыусы яңы технологияларҙы үҙләштереп, алдынғы педагогик тәжрибәләрҙе туплап, системалы рәүештә камиллашыу өҫтөндә эшләргә тейеш.
Мин уҡытыусы булыуым менән ғорурланам! Әҙәп-әхлаҡҡа, белемгә, яҡтыға, яңы үрҙәргә әйҙәүсе, заман менән бергә атлаусы, уны һәм йәмғиәтте төҙөүсе, ысын кешене, шәхесте тыуҙырыусы уҡытыусы мин!
Минең киләсәктә - үтелмәгән юлдар, таныш булмаған офоҡтар, ә ҡулымда - аҡбур менән китап, йөрәгемдә - уҡыусыларым. Башҡортостанымдың һәм халҡымдың киләсәге өсөн хеҙмәт итеү минең изге бурысым.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Эссе
Рассвет. Здравствуй новый день! Спешу в Родную МОУ "первомайская СОШ" к своим незнайкам и почемучкам. Ждут меня там двадцать пять упрямых пытливых ребят. Они непокорны, как горные реки, капризны, бесс...
Мое педагогическое эссе.
Размышление о том, почему я много лет работаю учителем самых маленьких жителей "школьной страны"....
Эссе
Моё педагогическое кредо...
Эссе «Новые информационные технологии в обучении»
Эссе «Новые информационные технологии в обучении». В работе отражается взгляд педагога на данную проблему....
Эссе "Счастливый дар-учить де a3f ей"
Эссе "Счастливый дар-учить детей". ...Есть на земле немало достойных профессий, но педагогами становятся по особому призванию и велению сердца те, кто изо дня в день дарит тепло своей души и отдает се...
Эссе "Дар души" Моя педагогическая философия
Эссе "Дар души"...


text:
Эссе
материал на тему
Эссе
Скачать:
Предварительный просмотр:
Мин- уҡытыусы.
Бер һөнәр бар
Ер йөҙөндә изге бер һөнәр бар
Ябай ғына, үҙе - мәңгелек.
Тарих ҡулсаларын үтеп сыҡҡан,
Остаз булып ҡалған иң элек.
Тәүге тормош дәрестәрен яҙа
Һәр кешенең күңел күгенә.
Унан ғилем ала эшсе, ғалим,
Хатта президент үҙе лә.
Мәңге ҡартаймай ҙа, иҫкермәй ҙә
Ҡитғаларҙы иңләп ул атлай.
Сентябрҙә- беренсе класҡа инһә,
Май айында-мәктәп тамамлай.
Һәр уҡыусы менән бергә үҫә
Өлгө булып ҡарты, йәшенә.
Сәстәренә йылдар ҡар һипһә лә,
Ул һаман да - мәктәп йәшендә...
Рәмилә Иҫәнғолова
Мин - уҡытыусы... Уйҙарыма сумам... Ни өсөн һуң әле мин уҡытыусы һөнәрен һайланым? Атайымдың кәңәше менән педагогия институтына уҡырга ингәндә, мин был һорауға, бәлки, "Туған телемде, әҙәбиәтемде яратам”, "Балаларҙы яратам” тип яуап биргәнмендер. Ул ваҡытта мин үҙ өҫтөмә ниндәй ҙур яуаплылыҡ алғанымды аңланым микән һуң? Бәлки, юҡтыр. Мәктәп ишеген беренсе тапҡыр асып эшкә килгәндә, сит кеше балаларының ап-аҡ ҡағыҙҙай күңеленә ер йөҙөндә булған иң-иң яҡшы сифаттарҙы ғына һалырға тейешлегемде тулыһынса аңлап та етмәгәнмендер әле мин. Үҙем башҡарған эштең ни тиклем яуаплылыҡ талап итеүен мәктәптә 20 йыл эшләгәс төшөнә барам һәм хайран ҡалам...
Һәр йыл 1 сентябрҙе мин тулҡынланып та,ҡыуанып та,өмөтләнеп тә ҡаршы алам.
Тулҡынланам, сөнки быйыл ниндәй уҡыусылар килер, уларға тейешенсә белем бирә алырмынмы.
Ҡыуанам, сөнки тағы ла яратҡан уҡыусыларым менән осрашам, уларға яңынан-яңы белемдәр бирәсәкмен.
Өмөтләнәм, быйылғы уҡыусыларым тағы ла яҡшыраҡ буласаҡ, күберәк һәм төплөрәк белем бирәсәкмен.
Уҡытыусыға ысынлап та бик ауыр. Ул ғүмере буйы уҡырға, өйрәнергә, заман менән бергә атларға, үҙендәге белемде уҡыусыларына түкмәй-сәсмәй еткерергә тейеш.
Мин көн һайын класҡа инәм. Минең алда – күҙҙәр, күҙҙәр... Улар төрлөсә ҡарай: ҡыҙыҡһынып, ҡурҡып, битараф... Һәр ҡайһыһында – үҙенсәлекле дөнъя сағылышы. Мин ошо донъяларҙы саҡ ҡына асырға, уларға үҫергә, яҡшы яҡҡа үҙгәрергә ярҙам итергә тейеш. Минең маҡсатым – һәр уҡыусыға иҗади мөмкинлектәрен табырға ярҙам итеү, үҙенең көсөнә ышандырыу. Балаға уның барлыҡ эштәрҙе булдыра алырҙай шәхес икәнен күрһәтеү – минең маҡсатым һәм педагогик фәлсәфәм. Минең фекеремсә, башҡорт әҙәбиәте дәрестәренең төп бурысы – уҡыусыла эске матурлыҡҡа ынтылыш тәрбиәләү, әйләнә-тирә яҡҡа, дөнъялағы төрлө хәлдәргә дөрөҫ баһа биреү, үҙ аллы белем алыуға өйрәтеү. Ә был маҡсаттарға нисек ирешергә һуң? Был һорауға һәр уҡытыусы үҙенсә яуап бирәлер. Мин үҙем был һорауҙы үҙ-үҙемә һәр иртә һайын бирәм. Яуапты ла көн һайын эҙләргә тура килә. Ҡайһы саҡта – фәнни һәм методик әҙәбиәттә, ә ҡайһы саҡта – уҡыусыларҙың күҙҙәрендә...
Һөнәрем – Уҡытыусы! Ниндәй ябай, наҙлы, яғымлы һүҙ. Белемгә, яҡты донъяға әйҙәүсе изге йәндәр ул уҡытыусылар. Ауыр, яуаплы, әммә бик мауыҡтырғыс һөнәрҙе һайлағаныма үкенмәйем. Минең өсөн эшем, һөнәрем – йәшәү мәғәнәһе, бәхете.
Уҡытыусы булыу бик яуаплы эш. Көн һайын нисә күҙ һинән яңы, фәһемле, мауыҡтырғыс дәрес көтә. Бөгөнгө заман шарттарында туҡтауһыҙ үҙгәрештәр һәм үҫеш кисергән көндәрҙә уҡытыусыға артта ҡалырға ярамай. Ул заман менән бергә атларға тейеш. Уҡыусыларҙың бөгөнгө көндә техника, компьютер менән ҡыҙыҡһыныуын иҫәпкә алып, уҡытыусы үҙенең эшендә балаларҙы ҡыҙыҡһындырырлыҡ эш алымдарын, яңы технологияларҙы ҡулланырға тейеш.
Ниндәй генә педагогик технологиялар юҡ бөгөн. Хәҙерге заман мәктәбе алдына ҡуйылған төп бурыстарҙың береһе – ул гармониялы үҫешкән шәхес тәрбиәләү. Мәктәпте тамамлаған һәр уҡыусы зиһенле булырға, фекер йөрөтә белергә, өҙлөкһөҙ үҙ аллы белем алырға һәм камиллыҡҡа ынтылырға тейеш. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына килгәндә, телебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә ыңғай ҡарашлы сәләмәт рухлы, үҙ халҡының патриоты булған шәхес тәрбиәләү – иң алда торған бурыстарҙың береһе. Быларҙы тормошҡа ашырыр өсөн иң тәүҙә уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырырлыҡ дәрес ойоштороу кәрәк. Үҙ эшемдә бөгөнгө көндә уҡытыусылар киң ҡулланған үҫтереүсе технологияларҙың береһе – Л.В.Занков системаһын ҡулланам. Был технология уҡыусының шәхес булараҡ үҫеш проблемаһын үҙәккә ҡуя һәм баланың дөйөм үҫешенә иғтибар бирә. Л.В.Занковтың үҫтереүсе уҡытыу системаһы уҡыусыларҙың эҙләнеү, тикшеренеү эшмәкәрлектәрен үҫтереүгә ҡоролған. Дөйөм үҫеш системаһының берҙәм булыуын тәьмин итеүсе биш принцип бар.
- Теоретик белем әйҙәүсе ролен үтәй.
- Уҡытыу юғары ауырлыҡта алып барыла.
- Материалды етеҙ темптар менән өйрәнеү.
- Бөтә уҡыусыларҙы төрлө яҡлап үҫтереү өҫтөндә системалы эш алып барыу.
- Уҡыусының уҡыу процесын аңлауы.
Һәр дәресем ҡыҙыҡлы, фәһемле булһын өсөн төрлө эш алымдарын һәм методтарын ҡулланам. Дәрестең темаһын туранан-тура иғлан итмәйем, ә ниндәҙер эш төрө тәҡдим итеп үҙҙәренә асыҡлау өсөн йүнәлеш күрһәтәм. Дәрес барышында һәр уҡыусыға үҙ фекерен иптәштәренә еткереү өсөн мөмкинлек бирәм. Дәрес һайын балалар менән халҡымдың бай тарихы, рухи хазинаһы, арзаҡлы шәхестәре менән танышабыҙ. Уҡыусыларҙы тикшеренеү, эҙләнеү эшмәкәрлегенә өйрәтеү маҡсаты менән
- дәрестең төрлө этаптарында проблемалы һорауҙар, ситуациялар ҡулланам
- семинар, практик-лаборатор эштәр үткәрәм
- тезистар төҙөү һәләтлеген үҫтерәм
- һүҙлектәр менән эш төрҙәрен тәҡдим итәм
- тел ғилеме өлкәһендә эшләүсе ғалимдар менән таныштырам.
Бөйөк Уҡытыусы исеменә лайыҡ булыр өсөн күп эшләргә, эҙләнергә, уҡыусыларға ҡыҙыҡлы, фәһемле булырҙай эш алымдарын ҡулланырға, алдынғы уҡытыусылар тәжрибәһе менән танышырға, яңы технологияларҙы үҙләштерергә кәрәк.
Сыңғыҙ Айтматов:”Берәү ҙә бер кемде лә мәжбүр итә алмай, әлбиттә, ләкин был милләттең аңын уның үҙ тарихынан арындырмай, бигерәк тә туған телдән баш тартырға саҡырырға, ундай эште хуп күрергә ярамай. Был үҙ ата-әсәңдән баш тартыу менән бер тиерлек” тип яҙған. Шуға ла мин киләсәктә минең уҡыусыларым ата-бабаларҙың ғөрөф-ғәҙәтенә, мәҙәниәтенә, тыуған төйәгебеҙҙең тарихына битараф булмаған, юғары мәҙәниәтле быуын булып үҫерҙәр тип уйлайым. Мин белем биргән балалар тормошта үҙ урындарын табып оло шәхес булып үҫһәләр – минең өсөн шул оло бәхет, ҡыуаныс.
Зиннур Ураҡсин да:”Туған тел дә яҙыша, уҡый һәм һөйләшә белеү башҡорт милләтенән булған кешеләрҙең әхлаҡи бурысы” тигән. Милләтебеҙҙең, телебеҙҙең яҙмышы беҙҙең ҡулда икәнен аңлап, шул мөмкинселекте мөмкин ҡәҙәр ҡулланып илһөйәр балалар тәрбиәләү беҙҙең башҡорт теле уҡытыусыларының бурысы.
Яҙмышыбыҙ – тел яҙмышы,
Беләм уның хаҡында
Әгәр телем йәшәй икән,
Йәшәйәсәк халҡым да.(И. Кинйәбулатов)
Мин – Уҡытыусы! Был минең өсөн һөнәр эйәһе генә булыу түгел, ә йәшәү рәүеше. Мин шуның менән йәшәйем һәм бындай тормош миңә оҡшай.
Тағы ла уйланам… Хәҙерге заман уҡытыусыһы ниндәй булырға тейеш һуң? Үҫеп килгән быуынды нимәгә һәм нисек өйрәтергә? Заман үҙгәрә, йәмғиәт һәм кешеләр араһындағы мөнәсәбәт тә үҙгәрә. Ләкин уҡытыусының роле белем биреүсе кеше булараҡ ҡына түгел, ә мөһим тормош һорауҙарына яуап бирергә ярҙам итеүсе остаз булараҡ та үҙгәрмәй ҡала.
Мин мәктәптә. Уҡыусыларым өсөн ҡыуанам, «Афарин!» тип яҡшы яуаптары өсөн маҡтайым. Бында бер минут та ваҡыт юҡ, сөнки мин кемгәлер кәрәкмен. Уҡыусыларым менән аралашыуҙан ҙур ҡыуаныс табам. Бында минең коллегаларым – уҡытыусылар эшләй. Уларҙың хеҙмәтен, тормош тәжрибәһен, йоҡоһоҙ үткәргән төндәрен баһалайым, уларҙы хөрмәт итәм.
Уҡытыусы булып 20 йыл эшләү дәүерендә үҙем өсөн кәрәк тип тапҡан йүнәлештәрҙе һайланым:
1. төп ҡиммәттәр: изгелек, мөхәббәт, ғәҙеллек, намыҫ, талапсанлыҡ;
2. туған тел, уны өйрәнеү, һаҡлау.
Үҙемде бары тик башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы тип кенә һанамайым. Бөгөнгө көндә яңы быуындың рухи ярлылығы, уларҙың һаулығын һаҡлау мәсьәләләре борсой, күңелде ҡыра. Һәм беҙҙең тормошто туҡтауһыҙ үҙгәртеп тороусы заман ошондай профессиональ киңлектә эшләүҙе талап итә. Бар эшләгәнем, минең дә, башҡаларҙың да күңелендә ҡала. Һәм ошо яҡлап ҡарағанда уҡытыусы эше – бәхетле кеше һөнәре ул.
“Бәхет юллап, хыялланып, әллә ҡайҙарға ашабыҙ, күпте көтәбеҙ. Ә бәхеттең эргәлә генә, үҙеңдә үк икәнен абайлап та бирмәйбеҙ. Һау-сәләмәтлегеңдән ирәйеп, иркенләп, эшләп йөрөүҙәрең, донъя,йәшәү йәмен күреп кинәнеүҙәрең, эшең, игелегең менән башҡаларҙы шатландырыуың-үҙе бәхет тә баһа” тип яҙған Ғайса Хөсәйенов. Уҡыусыма үҙ ғүмерендә башҡорт теленән алған белеме бер тапҡыр кәрәк була икән, минең хеҙмәтем бушҡа түгел тимәк. Һәм мин уларҙың төрлө осраҡтарҙа ла үҙҙәрен иркен һәм ышаныслы тотоуҙарын теләйем. Йылдар үткәс, минең сығарылыш уҡыусыларыммәктәпкә мине күрер өсөн килеүҙәрен, үҙҙәренең уңыштары, башҡорт телен аңлауҙары, белеүҙәре менән ғорурланыуҙары, башҡорт теле менән бәйле ҡыҙыҡлы ваҡиғаларҙы һөйләүҙәре- үҙе үк күп нәмә тураһында һөйләй бит.
Кеше ғүмере-йәшнәп үткән йәшен, ялт итеп бер балҡый ҙа һүнә. Ошо ҡыҫҡа ғүмер юлын һәр кеше үҙенсә үтә. Мин ғүмер юлымды уҡытыусы булып үтеүем менән бәхетлемен.Сөнки, көн дә ашҡынып килер эшем, мине аңлаған, хөрмәт иткән, яҡшы күңелле коллегаларым, яҡшылыҡтары, яңылышлыҡтары менән минең күҙемә генә ҡарап ултырған уҡыусыларым булыуы үҙе ҙур бәхет бит.
Нисә тапыр барыһын да ташлыйым микән әллә тигән уйҙар килгәне бар. Дөрөҫө шулай. Ул бөтмәҫ- төкәнмәҫ дәфтәрҙәр, оҙон- оҙаҡ педсоветтар, береһе артынан береһе килгән тикшереүҙәр, тыңлауһыҙ малайҙар, талапсан ата-әсәләр! Класс ишеген асып керергә әйҙәүсе көстөң исеме мөхәббәт икән. Балаларға, уҡытыусы һөнәренә мөхәббәт!
Уҡыу йылы башында ҡурҡып ҡына башҡорт теле кабинетын асып ингән төрлө милләт балаларының уҡыу йылы аҙағында башҡортса матур итеп текстар уҡыуы, диалогтар төҙөүе, саф башҡортса “рәхмәт”, “һаумыһығыҙ”, “һау булығыҙ” тип әйтеүҙәре оло шатлыҡ бит ул.
Эйе, бөгөнгө уҡытыусы үҙ заманы менән бергә атлай. Уның аҙымдары ышаныслы, ул үҙе ихтирамлы, иғтибарлы, аҡыллы булырға тейеш. Район конкурсында ҡатнашыуым да ана шул аҙымдарҙың береһелер.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
ЭССЕ «Учить детей – что может быть прекрасней?». ЭССЕ «Учить детей – что может быть прекрасней?». Эссе "Учить детей, что может быть прекрасней?"
Эссе "Учить детей, что может быть прекрасней?"...
Структура эссе. Алгоритм написания эссе.
Структура эссе . Алгоритм написания эссе....
Критерии оценивания эссе. Примеры эссе и их анализ .
Критерии оценивания эссе . Примеры эссе и их анализ....
Эссе. Темы эссе
В помощь сдающим ЕГЭ по английскому языку...
Форм ed3 рование навыков написания эссе с элементами рассуждения (эссе с выражением собственного мнения)
Статья описывает правила и принципы написания эссе по английскому языку с элементами рассуждения (эссе с выражением собственного мнения), а также типичные ошибки при написании эссе такого типа....
Учебно-методическая разработка "Эссе-мнение: как написать эссе за 50 минут"
УМР учитывает принцип визуализации при подаче материала. Может быть использован как раздаточный материал на вводном уроке по написанию эссе-мнения. (Разработка выполнена для получения зачета на курсах...
Учимся писать эссе: Эссе моих учеников на различные темы на немецком языке
Написание эссе - одно из сложнейших заданий ЕГЭ по ИЯ. Научить писать эссе - нелёгкая задача для любого учителя. Начинать писать эссе стоит уже с 7 класса. Данная публикация содержит оригинальные и не...


text:
курай
презентация к уроку на тему
ман
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1Ка шапова зөлфирә 26-сы урта мәктәптең 6-сы класс уҡыусыһы Ҡурай- башҡорт халҡының айырылғыһыҙ юлдашы.
Слайд 2
Ҡурайсылар ҡурай, ай, уйнамаҫ, Башҡорт ҡурайҙары булмаһа... (Башҡорт халыҡ йыры “Уйыл”).
Слайд 3
Ҡурай тарихынан. Ҡурайҙың барлыҡҡа килеү тарихы халыҡ легендаларында ла сағылған. Ниндәйҙер төбәктә бер яуыз хандың мөгөҙлө булыуы, был сер халыҡҡа таралмаһын өсөн,хандың башын ҡырған ир-аттың юҡ ителә барыуы хаҡында һөйләнелә. Осраҡлы рәүештә тере ҡалған егет бик алыҫҡа,әҙәм аяғы баҫмаған ерҙәргә алып барып ташлана. Ул ас һәм янғыҙ көйө үҙ үлемен көтөргә дусар ителә. Әммә егет ашарға яраҡлы үләндәрҙе, тамыраҙыҡтарҙы белеүе уны ас үлемдән ҡотҡара. Ә ҡурай үләнен табып алып, ҡурайҙа көй уйнауы уға ғүмер бүләк итә. Шул ваҡыттарҙан алып был үҫемлекте лә, көй сығарып уйнарлыҡ музыка ҡоралын да ҡурай тип атай башлайҙар. Ҡурай моңо башҡорт халҡының ҡыуанысын йәки ҡайғыһын уртаҡлашыусы илаһи көскә эйә.
Слайд 4
Ҡурай- сатыр сәскәлеләр төрөнә ҡараған күп йыллыҡ үҫемлек. Халыҡ телендә уны “таҡыя башлы ҡурай”тип атайҙар.Ҡурай үләне янғыҙ үҫә, тирә-яҡҡа таралмай.
Слайд 5
Ҡурайҙы эшләү 1 этап 2 этап 3 этап
Слайд 6
Әҙер ҡурай Ҡурайҙың иң аҫҡы уйымы аҫтан 4 бармаҡ, ҡалғандары 2 бармаҡ. Ә бишенсе уйымы, аҙаҡҡы уйымдан 3 бармаҡ алыҫлығында ҡурайҙың икенсе яғында эшләнә.
Слайд 7
Ҡурайҙың төрҙәре Ҡыйыҡ-ҡурай Сур-ҡурай Сыбыҙғы
Слайд 8
Салауаттың тартҡан ҡурайының Ике башҡайҙары ҡурғашлы... (башҡорт халыҡ йыры “Салауат”).
Слайд 9
Ҡурайҙа уйнағанда, уң аяҡҡа баҫым яһала, ә һул аяҡ аҙ ғына алға ҡуйылырға тейеш.Башты тура тоторға кәрәк.
Слайд 10
Уйнағанда ҡурайҙың баш яғын өҫкө тештәр уртаһына, уң йәки һул яҡҡа терәп, ирендәр менән ҡымтыйҙар. Ауыҙзың ярылары һәм аңҡау тауыш бәүелткесе итеп ҡулланыла. Ҡурайҙа оҫта уйнаусылар күкрәктән сыҡҡан тын менән көпшәгә өрөп моң сығаралар
Слайд 11
Салауат Юлаев Ишмулла Дилмөхәмәтов Йомабай Иҫәнбаев Әҙһәм Исҡужин Ғата Сөләймәнов Абдулла Хәлфетдинов Рәхмәтулла Бүләканов Яппар Шафиҡов Хәмит Әхмәтов Азат Айытҡолов Мөхәмәт Түләбаев Әнүәр Шафиҡов Кәрим Дияров Роберт Юлдашев Юлай Ғәйнетдинов Ҡаһым түрә Байыҡ сәсән Вәкил Шөғәйепов Ришат Рәхимов Ишморат Илбәков Рәмил Ғәзизуллин Зыя Хәлилов Нурғәли Кейекбирҙин Рәис Низаметдинов Азат Биксурин Рәсүл Ҡарабулатов Рәмзин Әбсәләмов Рөстәм Шәрипов Билдәле ҡурайсылар
Слайд 12
XX быуатта ҡурай менән ҡыҙыҡһыныу бер ни тиклем һүнеп, унда уйнарға өйрәнеү бик ныҡ кәмегәйне. Һуңғы ваҡытта ҡурайға ҡараш яҡшы яҡҡа үҙгәрҙе. Бик күп ҡурайсылар төркөмө ойошторолған. Йыл һайын республика күләмендә ҙур күләмле ҡурайсылар бәйгеһе үткәрелә. Был бәйге күренекле башҡорт ҡурайсыһы Йомабай Иҫәнбаев исемен йөрөтә. Ҡурайсылар берләшмәһе төҙөлгән, уның беренсе президенты Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, билдәле ҡурайсы Азат Айытҡолов. Ҡурайҙың бөгөнгөһө.
Слайд 13
Бөгөн ҡурай-башҡорт милли сәнғәтенең сағыу бер биҙәге, халҡыбыҙҙың милли атрибуты булараҡ, Башҡортостан Республикаһының дәүләт гербы, флагы символикаһына ингән.
Слайд 14
Һорауҙар: 1.Нимә ул ҡурай? 2.Ҡурайсыларҙан кемдәрҙе беләһең? 3.Ҡурай моңон ишеткәнең бармы? 4.Ҡурайҙа уйнарға өйрәнгең киләме?
Слайд 15
Яуап биреүҙә бөтәһе 28 уҡыусы ҡатнашты.
Слайд 16
Беренсе һорауға ҡурай-музыка ҡоралы тип 24 уҡыусы, ә үҫемлек тип 3 уҡыусы, 1 уҡыусы гербтағы һүрәт тип яуап биргән.
Слайд 17
Икенсе һорауға 20 уҡыусы бер ҡурайсына ла белмәйем тигән яуап биргән, 4 уҡыусы Азат Айытҡоловты, 2 уҡыусы Ишморат Илбәковты, 1 уҡыусы Салауат Юлаевты, 1 уҡыусы Азат Биксуринды атаған.
Слайд 18
Өсөнсө һорауға 27 уҡыусы ҡурай моңон ишеткәнем бар тип яуап бирһә, бер уҡыусы бер ваҡытты ла ҡурай моңон ишеткәнем юҡ тип яуап биргән.
Слайд 19
Дүртенсе һорауға 20 уҡыусы ҡурайҙа уйнарға теләген белдерһә, 8 уҡыусы теләмәйем тип яуап биргән.
Слайд 20
Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
«Курить или не курить? Вот в чем вопрос!» (Классный час, с использованием здоровьесберегающих технологий).
Классный час «Курить или не курить? Вот в чем вопрос!»направлен на демонстрацию последствий для организма человека и для его личностного становления вредной привычки. В ходе классного часа учащи...
курить или не курить-решай сам!
классный час для среднего возраста воспитанников детских домов...
Развитие речи. Подготовка к сочинению-рассуждению на тему "Курить или не курить"( 7 класс)
Материал представляет собой разработку урока развития речи на тему " Подготовка к сочинению-рассу 1054 дению "Курить или не курить". Подробно рассматривается вопрос об алгоритме работы над рассуждени...
Диспут «Курить или не курить – личное дело каждого?»
Диспут проводился в 10 классе по результатам анкетирования. Данные анкет были представлены в виде презентации....
Классный час "Курить или не курить"
Классный час "курить или не курить" содержит анкету "Предрасположенность к курению"...
Курить или не курить?
Стихотворение посвящено одной из проблем человечества. Стоит ли ........
Решение задач на проценты. Интегрированный урок для 8-9 класса (математика + биология): "Посчитай и подумай.Курить или не курить ?".
Данный интегрированный урок носит ярко выраженную прикладную направленность и вызывает живой познавательный интерес учащихся, помогает понять общую картину мира. Урок является обучающим в 8 клас...


text:
Салауат ЮлаевИшмулла ДилмөхәмәтовЙомабай ИҫәнбаевӘҙһәм ИсҡужинҒата СөләймәновАбдулла ХәлфетдиновРәхмәтулла БүләкановЯппар ШафиҡовХәмит ӘхмәтовАзат АйытҡоловМөхәмәт ТүләбаевӘнүәр ШафиҡовКәрим ДияровРоберт ЮлдашевЮлай ҒәйнетдиновҠаһым түрәБайыҡ сәсәнВәкил ШөғәйеповРишат РәхимовИшморат ИлбәковРәмил ҒәзизуллинЗыя ХәлиловНурғәли КейекбирҙинРәис НизаметдиновАзат БиксуринРәсүл ҠарабулатовРәмзин ӘбсәләмовРөстәм ШәриповБилдәле ҡурайсылар
Салауаттың тартҡан ҡурайыныңИке башҡайҙары ҡурғашлы...(башҡорт халыҡ йыры “Салауат”).
Ҡурайҙың төрҙәреҠыйыҡ-ҡурайСур-ҡурайСыбыҙғы
Әҙер ҡурайҠурайҙың иң аҫҡы уйымы аҫтан 4 бармаҡ, ҡалғандары 2 бармаҡ.Ә бишенсе уйымы, аҙаҡҡы уйымдан 3 бармаҡ алыҫлығында ҡурайҙың икенсе яғында эшләнә.
Ҡурайҙы эшләү1 этап2 этап3 этап
Ҡурай- сатыр сәскәлеләр төрөнә ҡараған күп йыллыҡ үҫемлек. Халыҡ телендә уны “таҡыя башлы ҡурай”тип атайҙар.Ҡурай үләне янғыҙ үҫә, тирә-яҡҡа таралмай.
Ҡурай тарихынан.Ҡурайҙың барлыҡҡа килеү тарихы халыҡ легендаларында ла сағылған. Ниндәйҙер төбәктә бер яуыз хандың мөгөҙлө булыуы, был сер халыҡҡа таралмаһын өсөн,хандың башын ҡырған ир-аттың юҡ ителә барыуы хаҡында һөйләнелә. Осраҡлы рәүештә тере ҡалған егет бик алыҫҡа,әҙәм аяғы баҫмаған ерҙәргә алып барып ташлана. Ул ас һәм янғыҙ көйө үҙ үлемен көтөргә дусар ителә. Әммә егет ашарға яраҡлы үләндәрҙе, тамыраҙыҡтарҙы белеүе уны ас үлемдән ҡотҡара. Ә ҡурай үләнен табып алып, ҡурайҙа көй уйнауы уға ғүмер бүләк итә.Шул ваҡыттарҙан алып был үҫемлекте лә, көй сығарып уйнарлыҡ музыка ҡоралын да ҡурай тип атай башлайҙар. Ҡурай моңо башҡорт халҡының ҡыуанысын йәки ҡайғыһын уртаҡлашыусы илаһи көскә эйә.
Ҡурайсылар ҡурай, ай, уйнамаҫ, Башҡорт ҡурайҙары булмаһа...(Башҡорт халыҡ йыры “Уйыл”).
Кашапова зөлфирә 26-сы урта мәктәптең 6-сы класс уҡыусыһыҠурай- башҡорт халҡының айырылғыһыҙ юлдашы.
Ҡурайҙа уйнағанда, уң аяҡҡа баҫым яһала, ә һул аяҡ аҙ ғына алға ҡуйылырға тейеш.Башты тура тоторға кәрәк.
Уйнағанда ҡурайҙың баш яғын өҫкө тештәр уртаһына, уң йәки һул яҡҡа терәп, ирендәр менән ҡымтыйҙар. Ауыҙзың ярылары һәм аңҡау тауыш бәүелткесе итеп ҡулланыла. Ҡурайҙа оҫта уйнаусылар күкрәктән сыҡҡан тын менән көпшәгә өрөп моң сығаралар
Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!
XX быуатта ҡурай менән ҡыҙыҡһыныу бер ни тиклем һүнеп, унда уйнарға өйрәнеү бик ныҡ кәмегәйне. Һуңғы ваҡытта ҡурайға ҡараш яҡшы яҡҡа үҙгәрҙе. Бик күп ҡурайсылар төркөмө ойошторолған. Йыл һайын республика күләмендә ҙур күләмле ҡурайсылар бәйгеһе үткәрелә. Был бәйге күренекле башҡорт ҡурайсыһы Йомабай Иҫәнбаев исемен йөрөтә. Ҡурайсылар берләшмәһе төҙөлгән, уның беренсе президенты Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, билдәле ҡурайсы Азат Айытҡолов.Ҡурайҙың бөгөнгөһө.
Бөгөн ҡурай-башҡорт милли сәнғәтенең сағыу бер биҙәге, халҡыбыҙҙың милли атрибуты булараҡ, Башҡортостан Республикаһының дәүләт гербы, флагы символикаһына ингән.
Һорауҙар:1.Нимә ул ҡурай?2.Ҡурайсыларҙан кемдәрҙе беләһең?3.Ҡурай моңон ишеткәнең бармы?4.Ҡурайҙа уйнарға өйрәнгең киләме?
Яуап биреүҙә бөтәһе 28 уҡыусы ҡатнашты.
Дүртенсе һорауға 20 уҡыусы ҡурайҙа уйнарға теләген белдерһә, 8 уҡыусы теләмәйем тип яуап биргән.
Беренсе һорауға ҡурай-музыка ҡоралы тип 24 уҡыусы,ә үҫемлек тип 3 уҡыусы, 1 уҡыусы гербтағы һүрәт тип яуап биргән.
Өсөнсө һорауға 27 уҡыусы ҡурай моңон ишеткәнем бар тип яуап бирһә, бер уҡыусы бер ваҡытты ла ҡурай моңон ишеткәнем юҡ тип яуап биргән.
Икенсе һорауға 20 уҡыусы бер ҡурайсына ла белмәйем тигән яуап биргән, 4 уҡыусы Азат Айытҡоловты, 2 уҡыусы Ишморат Илбәковты, 1 уҡыусы Салауат Юлаевты, 1 уҡыусы Азат Биксуринды атаған.


text:
Дөрөҫ һөйләмде тап(найди правильное предложение)Малай китап уҡый.Ҡыҙ шахмат уйнай.Малайҙар һүрәт төшөрҙөләр.Малай һүрәт төшөрә.
АРТИКУЛЯЦИОН КҮНЕГЕҮБашҡортостан – ҡурай иле,Башҡортостан – Урал иле,Башҡортостан – ҡумыҙ теле,Башҡортостан – ҡымыҙ сере.
Башкортостан – страна курая,Башкортостан – земля Урала,Башкортостан – язык кубыза,Башкортостан– секрет кумыса.
уҡырға - читать яҙырға - писатьҺҮРӘТ ТӨШӨРӨРГӘ - РИСОВАТЬуйнарға - играть йырларға – петьбейергә – танцеватьйөҙөргә – плавать
Мин сәйәхәт итергә яратам.
{5C22544A-7EE6-4342-B048-85BDC9FD1C3A}ҮТКӘН ЗАМАН(ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ)ХӘҘЕРГЕ ЗАМАН(НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ)КИЛӘСӘК ЗАМАН(БУДУЩЕЕ ВРЕМЯ)БАРҘЫАШАНЫБАРААШАЙБАРАСАҠАШАЯСАҠ
УйнайУҡыйЯҙа
Дөрөҫ һөйләмде тап(найди правильное предложение)Атай китап уҡыясаҡ.Атай китап уҡымай.Атай һүрәт төшөрә.Атай китап уҡый.
Атай китап уҡый
Малай һүрәт төшөрә