text:
Ғинуарҙа республикала инфляция 0,8 процент тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков
Ғинуарҙа республикала инфляция 0,8 процент тәшкил иткән
Ғинуарҙа республикала инфляция 0,8 процент тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Ағымдағы йылдың ғинуар айында Башҡортостанда инфляция 0,8 процент кимәлендә булған, Рәсәй буйынса – 1 процент. Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, 2015 йылдың ғинуарынан 2016 йылдың ғинуарына республикала ҡулланыусылар хаҡтары индексы 8,1 процентҡа артҡан, ил буйынса уртаса — 9,8 процентҡа.
Быйыл ғинуарҙа ҡулланыусылар баҙарының бөтә секторында хаҡтарҙың артыуы былтырғы күрһәткестәрҙән күпкә түбәнерәк булды һәм күберәк 2014 йылдағы кимәлгә тура килде, тип билдәләй статистиктар.


c: text/html

text:
Баш ҡалала «Илһам» әҙәби конкурсында еңеүселәр бүләкләнәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
26 мартта Өфөлә Әҙәбиәт йылына арналған «Илһам» әҙәби конкурсында еңеүселәр һәм призерҙар бүләкләнәсәк. Тантана Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының бәләкәй залында уҙа.
Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бәйге 5-8 һәм 9-11 класс уҡыусылары араһында ойошторолдо. Конкурсҡа башҡорт, рус һәм татар телдәрендә ижад ителгән шиғырҙар һәм проза әҫәрҙәре ҡабул ителде.
Ойоштороусылар — Башҡортостан Яҙыусылар союзы, Өфө хакимиәтенең мәғариф идаралығы, Башҡорт дәүләт драма театры, «Аманат» журналы, «Ҡыҙыл таң» һәм «Истоки» гәзиттәре, Өфө ҡалаһы Октябрь районының Балалар ижады үҙәге. Бағыусыһы — Рәсәй Машиналар эшләүселәр союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе. Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко махсус приз булдырған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Баш ҡалала «Донъя таланттары 2015» халыҡ-ара ижади конкурс лауреаттары билдәләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Өфөлә «Донъя таланттары 2015» халыҡ-ара конкурсы уҙҙы. Фестивалгә илебеҙҙең төрлө төбәгенән, яҡын сит илдәрҙән йөҙҙән ашыу һәләтле бала килде. Уларҙың ижадын Башҡортостандың халыҡ артисы Риф Ғәбитов, Өфө сәнғәт академияһы доценты Наилә Байегетова, «Минута славы» һәм «Голос» телепроекттарында ҡатнашыусылар Екатерина Кибельдене һәм Мира Шарди баһаланы.
Туймазы балалар музыка мәктәбе тәрбиәләнеүселәре түбәндәге номинацияларҙа I дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булды: «Халыҡ инструменттары» — баянсы Салауат Әминев, «Академик вокал» — Азалия Ғиззәтуллина, Валерия Назарова, Азалия Хәйруллина һәм «Йәйғор» триоһы (Валерия Назарова, Әлиә Низамова, Гөлназ Фазлиәхмәтова).
Уларҙың барыһына ла дипломдар һәм бүләктәр, уҡытыусылары Рәмзиә Яруллинаға, Шамил Шакировҡа һәм концертмейстер Дания Яҡуповаға рәхмәт хаттары тапшырылды, тип хәбәр иттеләр Туймазы районы хакимиәтендә.


text:
Мортаза Рәхимов Борай һәм Балтас райондарына юлланды
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн республиканың Борай һәм Балтас райондары буйлап эш сәфәренә сыҡты. Уның иғтибарын иҡтисад һәм социаль өлкә биләйәсәк.
Атап әйткәндә, Борай районында төбәк башлығы ҡайһы бер ауыл хужалығы объекттарына барырға планлаштыра. Былар "Махсус орлоҡсолоҡ хужалығы", ит һәм ит продукттарын эшкәртеү цехы, һөтсөлөк фермаһы — "Урожай" ауыл хужалығы производство кооперативы объекттары.
Бынан тыш, Мортаза Рәхимов "Һөтсөлөк эше — Борай" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә буласаҡ. Был май заводында реконструкция алып барыла. Ул "Борай" инкубатор-ҡошсолоҡ станцияһына ла барасаҡ.
Ауыл хужалығы объекттарынан тыш, республика башлығы социаль тәғәйенләнештәге объекттарҙы ла ҡараясаҡ. Атап әйткәндә, ул Борай ауылындағы 240 урынлыҡ башҡорт гимназияһына барырға планлаштыра.
Балтас районында ла төбәк башлығы район тормошоноң иҡтисади һәм социаль яғы менән ҡыҙыҡһынасаҡ.


text:
I башҡорт йәштәре ҡоролтайында “ТУFАН ТЕЛ" клубының етәксеһе Т.Мохтаровтың сығышы
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 11.06.2010 18:29
Һаумыһығыҙ! Минең исемем Тимур Мохтаров.Мин башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һөйөүселәр "ТУFАН ТЕЛ” клубының етәксеһе булам. Миңә 33 йәш, юрист булып эшләйем. Социология фәндәре кандидатымын. Үҙем ҡала башҡорто булам, Өфө ҡалаһында үҫтем.
Беҙҙең клубыбыҙ 2009 йылдың март айынан башлап эшләп килә.
Баласаҡтан уҡ мин ысын башҡорт ғаиләһен ҡорорға теләнем. Шуның өсөн, буласаҡ хәләл ефетемде башҡорт ҡыҙҙары араһында эҙләнем. Аллаға шөкөр, таптым. Ул да ҡала башҡорто, туған телен белмәгән, шуға алдан уҡ башҡортса өйрәттем мин уны, үҙем башҡортса ауыр һөйләшһәм дә.
Балаға нисек башҡортлоҡ тойғоһо һалырға
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 12.03.2010 11:44
Балаға нисек башҡортлоҡ тойғоһо һалырға тигән һорау менән мөрәжәғәт итәләр йәштәр. Бындай һорау үҙе үк шатландыра. Сөнки, ысынлап та, башҡорт булыу – ул башҡортса һөйләшеү генә түгел, ә башҡортлоғоңдо тойоу.
Башҡорт телендә һөйләшәм
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 02.03.2010 19:13
Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге “Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)” Башҡарма комитетында хәҙерге ҡала шарттарында башҡорт теле һәм телдең йәмғиәттәге проблемалары мәсьәләһе буйынса “түңәрәк өҫтәл” уҙҙы. БДБҠ Башҡарма комитетының Йәштәр советы һәм “Туған тел” башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һөйөүселәр клубы ойошторған сара Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналды. Башҡорт йәштәре ҡоролтайына әҙерлек сиктәрендә үткәрелгән сарала башҡа йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, ғалимдар, талиптар ҡатнашты. Мәғариф системаһынан төбәк компонентын алыу мәсьәләһе, әлбиттә, туған тел уҡытыуға бәйле күп проблемалар тыуҙырҙы. Шулай ҙа “түңәрәк өҫтәл”дә ҡатнашыусылар һуңғы йылдарҙа башҡорт теленең уны йөрөтөүселәре тарафынан юғала барыуын билдәләне.
Ут менән уйнамағыҙ, әфәнделәр!
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 18.02.2010 07:05
Минең булмышым менән сәйәсәт араһында һис уртаҡлыҡ юҡ һымаҡ. Шиғриәткә, йыр-моңға ғашиҡ ҡатын-ҡыҙ, балаларым, тип өҙөлөп ғүмер кисереүсе ябай әсә, өләсәймен. Ни хикмәт менәндер, сәйәсәт үҙе тормошома килә лә инә, халыҡ мәнфәғәтен яҡлап, ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы көрәшкә ылыҡтыра. Ошо йәмғиәттең бер ағзаһы, тыуған еребеҙҙең тере күҙәнәге булып йәшәгәс, илебеҙ, Башҡортостаныбыҙ яҙмышына битараф ҡалыу мөмкин түгел шул...
Минең булмышым менән сәйәсәт араһында һис уртаҡлыҡ юҡ һымаҡ. Шиғриәткә, йыр-моңға ғашиҡ ҡатын-ҡыҙ, балаларым, тип өҙөлөп ғүмер кисереүсе ябай әсә, өләсәймен. Ни хикмәт менәндер, сәйәсәт үҙе тормошома килә лә инә, халыҡ мәнфәғәтен яҡлап, ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы көрәшкә ылыҡтыра. Ошо йәмғиәттең бер ағзаһы, тыуған еребеҙҙең тере күҙәнәге булып йәшәгәс, илебеҙ, Башҡортостаныбыҙ яҙмышына битараф ҡалыу мөмкин түгел шул...
Башҡорт йәштәре ФСБ-ға ҡаршы баш күтәрә
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 16.02.2010 09:41
Башҡорт йәштәре иттифағы Рәсәйҙәң Башкортостан буйынса именлек хеҙмәте башлығы, генерал-майор Виктор Палагинды республиканан ҡыуырға теләй...
"Яныу" - Поэма - Рәйес Түләк
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 26.01.2010 10:02
"Яныу" - Рәйес Түләк
Мин - көтөүсе. Йәйләүҙәрҙән китеп,
Малды ҡыуа инек ҡышлаҡҡа.
Ҡара һыуыҡ. Ямғыр. Уйҙарымда
Усаҡ ҡына ине ул саҡта.
Усаҡ ҡына ине ул саҡта.
2009 йылдың үткәрелгән акциялар хроникаһы
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 26.01.2010 07:41
2009 йыл сәйәси акцияларға бай булды. Уларҙы үткәреүҙә "Күк бүре" башҡорт йәмәғәт хәрәкәте ҙур роль уйнаны. Шулай уҡ был акцияларҙа башҡорт йәмәғәт ойошмаларынан “Аҡтамыр”, “Урал”, Башҡорт йәштәре иттифағы, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы һәм "ТУҒАН ТЕЛ" вәкилдәре әүҙем ҡатнашты.
Башҡорт йәштәре Өфөнөң Ленин майҙанында байрам ойошоторҙо
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 22.01.2010 08:20
21 ғинуар кис Өфө ҡалаһының Ленин майҙанында (Ҡала Советы туҡталышы) бер төркөм башҡорт йәштәре йыйылып, киске уйын ойошторҙо. Әйткәндәй, был осрашыу боронғо төрки Нардуған байрамы хөрмәтенә уҙғарылды. Йәштәр, сәнғәт училищеһынан ҡурайсыларҙы саҡырып, ҡурай моңдарына сорналып, йырлашып, бейешеп, танышып, күңел асты. Нардуған байрамы үткәрер өсөн Ленин майҙанының һайлауы осраҡлы түгел. Ойоштороусыларҙың фекеренсә, тере башҡорт көйө һәм башҡорт теле Өфөнөң көнъяғында ғына түгел, ҡаланың төрлө яҡтарында яңғырарға тейеш.


text:
Мәскәүҙең Халыҡ-ара музыка йортонда Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты үттеФото: Андрей Старостин
Мәскәүҙең Халыҡ-ара музыка йортонда Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты үтте
Мәскәүҙең Халыҡ-ара музыка йортонда Башҡортостандың сәнғәт оҫталары концерты үттеФото: Андрей Старостин
27 апрелдә Мәскәүҙә, Халыҡ-ара музыка йортонда, Башҡортостан көндәре сиктәрендә республиканың сәнғәт оҫталарының гала-концерты үтте.
Тантаналы кисәлә ҡатнашыусыларға һәм ҡунаҡтарға Мәскәү мэры Сергей Собянин һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тәбрикләү һүҙе менән мөрәжәғәт итте.
Концертты Мәскәү халҡы шатланып ҡабул итте. Башҡортостандың сәнғәт оҫталары республиканың бай мәҙәни палитраһын — данлыҡлы Фәйзи Ғәскәров ансамбленең осҡонло бейеүҙәрен, Иҙрис Ғәзиев, Геннадий Родионов һәм башҡа йырсыларҙың һоҡланғыс моңон күрһәтте. Зал һәр сығышты алҡыштарға күмде.


text:
Республикала 2013 йылда 43 меңдән ашыу бала беренсе класҡа бара
Башҡортостанда балаларҙы беренсе класҡа алыу өсөн заявкалар ҡабул ителә башланы. БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ҡаланың барлыҡ мәктәптәре билдәле адрестарға һәм микрорайондарға беркетелгән. 1 авгусҡа тиклем мәктәптәрҙә яҡында урынлашҡан йорттарҙа йәшәгән граждандарҙан заявкалар ҡабул ителә. 1 августан 1 сентябргә тиклем теге йәки был мәктәптә уҡырға теләгән, әммә белем биреү учреждениеһына беркетелгән адрес буйынса теркәлмәгән граждандар заявка бирә ала.
— Мәктәптәрҙе микрорайондарға беркетеү механизмы һәр балаға белем биреү йортонда урын гарантиялай ала. Шул уҡ ваҡытта буласаҡ беренсе класс уҡыусылары өсөн ҡабул итеү буйынса һынауҙар һәм тестар үткәрелмәй, — тип билдәләне БР Мәғариф министрлығының бүлек начальнигы Рәмилә Ишемғолова.
Баланы мәктәпкә биреү өсөн ата-әсәләргә мәктәп администрацияһына мөрәжәғәт итергә кәрәк. Үҙең менән баланың тыуыу тураһында таныҡлығын һәм уның йәшәү урыны буйынса теркәлеү тураһында таныҡлығын алып килеү мотлаҡ.
Төбәктең Мәғариф министрлығы хеҙмәткәрҙәре фаразлауынса, быйыл республикала 43 меңдән ашыу бала беренсе класҡа бара.


text:
Фото:
Өфө волонтерҙарына хоккей буйынса Донъя чемпионатын үткәреүҙә ярҙам күрһәткәндәре өсөн Рәхмәт хаттары тапшырылды
Фото:
Көн элгәре Өфөнөң Спот һарайында «Толпар» һәм «Югра мамонттары» (Ханты-Манси) командалары араһында үткәрелгән Йәштәр хоккей лигаһы чемпионаты матчы ваҡытында 2013 йылғы йәштәр командалары араһында хоккей буйынса Донъя чемпионатын ойоштороу һәм үткәреүҙә ярҙам иткән волонтерҙарҙы тәбрикләү тантанаһы үтте. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, турнир Өфөлә 26 декабрҙән 5 ғинуарға тиклем үткәрелде.
Наградлау тантанаһында БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Павел Мөслимов һәм БР «Спорт сараларын ойоштороу һәм үткәреү буйынса идаралығы» автономиялы коммерцияға ҡарамаған берләшмәһе начальнигы Александр Ефимов ҡатнашты. Волонтерҙар ойоштороу комитетының, шулай уҡ Халыҡ-ара хоккей федерацияһының Рәхмәт хаттары, чемпионат символикаһы төшөрөлгән сувенир продукцияһы менән бүләкләнде.


text:
Өфөлә тәүге балалар автомәктәбе эшләй башланы
Өфөлә балалар өсөн беренсе автомәктәп асылды. Бөтә Рәсәй автомобилистар йәмғиәтенең Башҡортостан филиалы балаларҙы юл хәрәкәте ҡағиҙәләренә уҡытырға ниәтләнә.
Дәрестәрҙе 30 йыллыҡ тәжрибәһе булған инструктор алып бара.
Автомәктәпкә балаларҙы ете йәштән алалар, әммә руль артына 12 йәштән һуң ғына ултыртасаҡтар.
Бер йәки ике йыллыҡ курстарҙы тамамлағандан һуң сығарылыш уҡыусыларына танытма тапшырыла.
Буласаҡ автоһәүәҫкәрҙәрҙең мәҙәнилеген арттырыу — балалар автомәктәбенең төп бурысы.


text:
Өфөлә "Медицина" күргәҙмәһе асыла
5 октябрҙән 7-һенә тиклем Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында "Медицина" XIX Халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе үтәсәк. Уны ойоштороусылар — БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы етәкселегендә Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, "БашЭКСПО" Күргәҙмә үҙәге, "Медтехника" дәүләт унитар предприятиеһы.
Һаулыҡ һаҡлау үҙәгендә күргәҙмә саралар араһында Өфө экспозицияһы — Урал-Волга буйында иң ҙурҙарҙың береһе. 1995 йылда ул Рәсәй күргәҙмәләр һәм йәрминкәләр союзы Билдәһенә лайыҡ булғайны һәм шунан алып йыл һайын үҙенең юғары статусын иҫбатлап килә.
Былтыр "Медицина" күргәҙмәһе 4500 квадрат метр майҙанды биләне, унда 155 фирма ҡатнашты.
Быйыл Рәсәйҙән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән ҡатнашыуға 120 компания заявка бирҙе, уларҙың күбеһе — медицина ҡорамалдары, приборҙар, инструменттар, материалдар, фармацевтика продукцияһы етештереүселәр. Экспоненттар иҫәбендә — Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһе, Санкт-Петербург, Һамар, Ҡазан, Түбәнге Новгород, Пенза, Волгоград, Курск ҡалалары, Рязань өлкәһе, Алтай крайы, шулай уҡ Польша, Һиндостан, Германия, Канада, Франция, Швейцария, Япония, АҠШ, Словения, Финляндия һәм Норвегия вәкилдәре. Күргәҙмәлә Башҡортостан шифаханалары ла ҡатнаша.
"Медицина" ХIХ Халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау процесын тиҙләтеүгә, хәҙерге заман медицина учреждениелары эшен, материалдар һәм технологияларҙы практикаға индереүгә, юғары технологиялы медицина ярҙамы сифатын яҡшыртыуға булышлыҡ итәсәк.


text:
Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осрашты
Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университетында уҡыу йортоноң Хоҡуҡ институты студенттары һәм уҡытыусылары, шулай уҡ Башҡортостан парламентарийҙары менән осрашты. Һөйләшеүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты. Һүҙ юридик фәндәрҙе, мәғарифты, закондар сығарыу эшмәкәрлеген үҫтереү хаҡында барҙы.
— Башҡорт дәүләт университетына ҙур теләк менән килдем. Быуаттан ашыу тарихы булған уҡыу йорто, атап әйткәндә, юридик факультет ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Сергей Нарышкин. – Осрашыу форматы осраҡлы ғына һайланманы, ул 3 декабрҙә билдәләнәсәк һөнәри байрам – Юристар көнө алдынан үткәрелә. Рәсәйҙә юристар кәрәгенән артыҡ, тигән фекер йөрөй. Бында шуны ла өҫтәп китергә кәрәк: беҙҙә квалификацияһы булмаған юристар крәгенән артыҡ. Барлыҡ юғары уҡыу йорттары ла квалификациялы юристар, яҡшы белгестәр әҙерләй алмай, ысын мәғәнәһендә юғары белем бирә алмай. Ысынында иһә юридик йүнәлештәге белемле, әҙерлекле белгестәр етешмәй. Иҡтисадтың төрлө тармаҡтарында, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттә, закондар сығарыу органдарында был айырыуса ныҡ һиҙелә.
Закондар сығарыу процесына килгәндә, Дәүләт Думаһы спикеры федераль кимәлдә ярайһы уҡ ауыр хәл күҙәтелеүен билдәләне.
— Закон сығарыусылар ижтимағи-иҡтисади процестар артынан ҡайһы саҡта өлгөрә алмай һәм барлыҡ был үҙгәрештәрҙе тейешле закондар базаһы менән ваҡытында тәьмин итергә әҙер булмай сыға, — тип иҫәпләй Сергей Нарышкин. – Икенсе яҡтан, Дәүләт Думаһының закондар сығарыу портфелендә бихисап закондар сығарыу башланғыстары йыйылып киткән, улар ғәмәлдәге депутаттарға үткән саҡырылыштарҙан ҡалған. Шул уҡ ваҡытта тәҡдим ителгән проекттарҙың күпселеге техника һәм системалы булыу йәһәтенән эшләнеп бөтөлмәгән. Был тағы ла бер тапҡыр, беҙҙә белемле юристар етешмәй, тигән фекерҙе дөрөҫләй. Илдәге алдынғы юғары уҡыу йоттарының юғары класлы белгестәрҙе мөмкин тиклем күберәк әҙерләүен теләр инек.
Сергей Нарышкин һөйләүенсә, алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы һуңғы 20 йылда башҡарылған эштәргә объектив анализ яһарға тырыша. Уның фекеренсә, бындай эш проблемалы секторҙарҙы асыҡларға мөмкинлек бирәсәк, шулай уҡ Рәсәй парламентының һуңғы 20 йыл эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаясаҡ.
Башҡорт дәүләт университетында ойошторолған осрашыу һорау-яуап форматында үтте. Студенттарҙы һәм уҡытыусыларҙы Дәүләт Думаһында практика үтеү, юридик факультеттарҙы тамамлаған йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу, юғары уҡыу йорттарында физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең белем алыу мөмкинлектәренә, студенттарға матди ярҙам күрһәтеү варианттарына, шулай уҡ мәғариф өлкәһендә эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген үҫтереүгә бәйле һорауҙар ҡыҙыҡһындырҙы.
Сергей Нарышкин бизнес менән мәғарифты ҡушыу идеяһын хупланы, әммә был закон нигеҙендә башҡарылырға тейеш. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та был идеяны күтәреп алды һәм республикала бындай эшмәкәрлектең алып барылыуын билдәләне. Әммә системаны камиллаштырыу һәм белем биреү хеҙмәттәрен күрһәтеү секторын асыҡ майҙанға сығарыу зарур.
— Беҙҙең республикала уҡыу йорттарына йылына яҡынса 30 мең кеше уҡырға инә, — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. – Уларҙың һәр береһе репетиторҙар һәм шәхси уҡытыусылар яллауға уртаса 30 мең һум тотонһа ла, дөйөм алғанда 900 миллион кум күләмендәге сумма килеп сыға.
Осрашыуҙа Сергей Нарышкин алдағы йылда Рәсәй Федерацияһы Конституцияһына һәм Рәсәй парламентына 20 йыл туласағын иҫкә төшөрҙө. Был ваҡиға айҡанлы Дәүләт Думаһы саралар планын әҙерләй. Республика парламенты депутаттары ла, юристар ҙа әҙерлек сараларынан ситтә ҡалмаҫ, тигән ышанысын белдерҙе Дәүләт Думаһы спикеры.


text:
Баш ҡаланың буласаҡ яңы быуын уҡытыусылары Удмуртияла бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнашасаҡ
16-19 апрелдә Удмуртияның Глазов ҡалаһында үтәсәк «Яңы быуын уҡытыусыһы» бөтә Рәсәй конкурсында илдең педагогик йүнәлештәге ун ике юғары уҡыу йортонан студенттар командалары йыйыласаҡ. В.Г.Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты аудиторияларында Ҡазан, Елабуга, Яр Саллы, Тверь, Ырымбур, Пермь, Киров, Һамар, Пенза, Өфө, Һарытау, Махачкала ҡалаларынан иң яҡшы студенттар шәхси һәм коллектив номинацияларҙа көс һынашасаҡ.
Глазов дәүләт педагогия институтынан хәбәр итеүҙәренсә, студенттар араһында педагог һөнәрен популярлаштырыу, йәштәрҙе педагогик эшмәкәрлеккә йәлеп итеү, педагогик белем биреү үҙәктәрен интеграциялау конкурстың төп маҡсаты булып тора. Бәйге йыл һайын үткәрелә, унда еңеү яулаған юғары уҡыу йорто киләһе конкурсты үткәреү хоҡуғына эйә була.
«Яңы быуын уҡытыусыһы» конкурсы сиктәрендә педагогика өлкәһенең көнүҙәк мәсьәләләре буйынса оҫталыҡ дәрестәре, ҡыҙыҡлы кешеләр менән осрашыуҙар үткәреү, тәрбиә биреү процесын ойоштороуҙың практик формаларын презентациялау планлаштырыла.
Башҡортостан исеменән бәйгелә М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты сығыш яһаясаҡ.


text:
Өфөлә ИКЕА компанияһының вакансиялар йәрминкәһе асылды
Өфөлә ИКЕА компанияһының вакансиялар йәрминкәһе эшләй башланы. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, билдәле швед компанияһының сауҙа комплексын асыу көҙгә планлаштырыла. Әлеге ваҡытта компания сауҙа үҙәгендә эшләү өсөн персонал йыя. Аҙна дауамында, 20 апрелгә ҡәҙәр, теләге булғандарҙың барыһы ла халыҡ-ара компания эшмәкәрлеге менән таныша ала. Эш урындарына дәғүә итеүселәр анкета тултырырға һәм ИКЕА вәкилдәре менән әңгәмәләшеү үтергә тейеш. Артабан перспективалы кандидаттар өҫтәмә әңгәмәләшеүгә саҡырыласаҡ.
Компания вәкилдәре әйтеүенсә, вакансиялар йәрминкәһе һөҙөмтәһендә 200-ҙән ашыу яңы хеҙмәткәрҙе эшкә алыу планлаштырыла. Магазинға һәр төрлө профессиялы хеҙмәткәрҙәр — һатыусылар, кассирҙар, визуаль мерчендайзерҙар, декораторҙар, ашнаҡсылар талап ителә. Йәрминкәлә һайлап алынған хеҙмәткәрҙәр магазин асылғанға тиклем компанияның әлеге ваҡытта эшләп килгән икенсе сауҙа комплекстарында уҡыу һәм стажировка үтәсәк.
Һайлап алыуҙың төп критерийҙары иҫәбендә — алсаҡлыҡ, эшһөйәрлек, яуаплылыҡ, белемеңде арттырыуға ынтылыш. Хеҙмәткәрҙәр тулы һәм өлөшләтә эш көнөнә алынасаҡ. Йәш буйынса сикләүҙәр юҡ.
Белешмә. ИКЕА — үҙенең дизайны буйынса 60 йылдан ашыу мебель һәм интерьер әйберҙәре етештереүсе швед компанияһы. Рәсәйҙә ИКЕА магазиндары МЕГА ғаилә сауҙа үҙәктәре составында асыла. Бөгөнгө көндә Рәсәй ҡалаларында ошондай 12 комплекс уңышлы эшләй.


text:
Өфөлә приют балалары өсөн хәйриә байрамы ойошторола
Шәмбе, 15 октябрҙә, Өфөлә Башҡортостан приюттарында тәрбиәләнгән балалар өсөн хәйриә байрамы үткәреләсәк. Төбәктең Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡалаға яҡын райондарҙан 20 бала киләсәк. Акцияны БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Өфө трикотаж фабрикаһы һәм «Аҡбуҙат» ипподромы ярҙамында «Мәрхәмәт» хәйриә фонды ойошторған.
Әйткәндәй, был балалар йорттары тәрбиәләнеүселәре өсөн «Мәрхәмәт» хәйриә фонды менән ойошторолған беренсе байрам түгел. Мәҫәлән, күптән түгел бер төркөм балалар Өфөгә, «Родина» кинотеатрына 3D форматында фильм ҡарарға килеп ҡайтты.
Был юлы иһә балалар Өфө ипподромында ике сәғәт дауамында аттарҙа йөрөйәсәк. Артабан уларҙы «Аҡбуҙат» ресторан комплексында төшкө байрам ашы, шулай уҡ бүләктәр һәм Башҡортостандың баш ҡалаһы буйынса экскурсия көтә. Приюттарҙа тәрбиәләнеүселәр ҡаланың боронғо өлөшөн, Каруанһарайҙы, Салауат Юлаев һәйкәлен, «Ләлә-Тюльпан» мәсете-мәҙрәсәһен, Еңеү паркын һәм башҡа иҫтәлекле урындарҙы күрәсәк.
Иң һуңынан уларҙы Йәштәр һарайында билдәле Юрий Куклачев театрының «Минең яратҡан бесәйҙәрем» спектакле көтә.


text:
Рөстәм Хәмитов менән Анатолий Чубайс ПЭТ-үҙәгенә нигеҙ ташы һалыу тантанаһында ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов менән Анатолий Чубайс ПЭТ-үҙәгенә нигеҙ ташы һалыу тантанаһында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов менән Анатолий Чубайс ПЭТ-үҙәгенә нигеҙ ташы һалыу тантанаһында ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Йома, 3 августа, Өфөлә Позитрон-эмиссион томография, радиохирургия һәм фармацевтика препараттарын етештереү үҙәгенә нигеҙ ташы һалыу тантанаһы үтте. Сарала Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов һәм РОСНАНО идараһы рәйесе Анатолий Чубайс ҡатнашты.
Өфөлә уникаль диагностика үҙәге Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып төҙөләсәк. Уны төҙөү РОСНАНО компанияһының позитрон-эмиссион һәм компьютер томографияһы үҙәктәре селтәрен булдырыу буйынса проектының бер этабы булып тора.
Өфөләге үҙәктә йылына яман шештәрҙе дауалау буйынса кәм тигәндә 660 операция һәм 3 мең диагностик тикшеренеү үткәреү планлаштырыла.
Үҙәктең производство блогында радиохимия лабораторияһы, шулай уҡ сифатҡа күҙәтеү лабораторияһы эшләйәсәк.
Башҡортостандың баш онкологы Вадим Ручкин һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта изотоптар республикаға көн һайын төнгө рейс менән Мәскәүҙән килтерелә. Уларҙы алыҫтағы ҡалаларға поставкалау ҙур проблема булып тора. Өфөлә үҙәк асылғандан һуң, кәрәкле препараттар урында етештерелә башлаясаҡ.
— Яңы үҙәк онкология сирҙәрен дауалау өсөн заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыласаҡ, — тине республика Президенты Рөстәм Хәмитов. – Төбәктә ПЭТ-үҙәген булдырыу яман шештәрҙе дауалау йәһәтенән яңы киңлектәр асасаҡ. Анатолий Борисович Чубайсҡа Өфөлә үҙәк асыу идеяһын хуплағаны өсөн рәхмәтемде белдерәм. Әлеге ваҡытта республикала технологияны артабан үҫтереү тураһында һөйләшеүҙәр алып барыла: бындай үҙәктәр Салауат һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында булдырыласаҡ. Ул ваҡытта бындай дауаланыу мөмкинлектәренә бөтә республика халҡы йәлеп ителәсәк. Онкология сирҙәрен асыҡлау, диагностика үткәреү һәм дауалау буйынса ҙур программа алдағы ваҡытта тормошҡа ашырыласаҡ, тип ышанабыҙ. Башҡортостан медицинаһы яңы кимәлгә күтәреләсәк – бындай ҡорамалдарға эйә булған үҙәктәр Рәсәйҙә бик әҙ. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, халыҡтың бөтә ҡатламдары ла бында дауалана аласаҡ – юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса тарифтар республика бюджетынан түләнәсәк.
— Беҙҙең өсөн нанотехнологиялар микроэлектроника йәки ҡояш энергетикаһы ғына түгел, — тине Анатолий Чубайс. – Беҙҙең эшмәкәрлектең төп йүнәлештәренең береһе – медицина һәм фармацевтика. Бөгөн беҙ старт биргән проект меңләгән кешегә заманса дауаланырға мөмкинлек бирәсәк.
Проекттың дөйөм бюджеты, РОСНАНО компанияһынан ҡушып финанслау тәртибендә йәлеп ителгән 1,2 миллиард һум аҡсаны иҫәптә тотоп, 2,4 миллиард һум тәшкил итә. Өфө үҙәгенә инвестициялар күләме 959 миллион һум тәшкил итәсәк. Уникаль медицина үҙәген 2013 йылдың икенсе кварталында төҙөп бөтөү һәм унда йылына биш меңдән ашыу кешене хеҙмәтләндереү планлаштырыла.


text:
Ҡала ветерандар советының отчет-һайлау конференцияһы үтә
24 июндә сәғәт 10-да Өфө хакимиәтендә һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары Өфө ҡала советының Х отчет-һайлау конференцияһы үткәрелә. Унан алда Башҡортостан баш ҡалаһының бөтә райондарында ошондай уҡ конференциялар үтте.
Конференция барышында шулай уҡ «Күршем — ветеран» социаль акцияһында ҡатнашыусылар араһында үткәрелгән һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Мин ғорурланам!» иншалар конкурсында еңеүселәрҙе бүләкләйәсәктәр.


text:
Италияла Италия-Рәсәй сауҙа палатаһының Башҡортостан вәкиллеге презентацияланды
Италияла Италия-Рәсәй сауҙа палатаһының Башҡортостан вәкиллеген презентациялау үткәрелде. Республиканың Италияға эшлекле миссияһына палата вәкиллеге етәксеһе, "Рәсәй терәге" Дөйөм Рәсәй бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе урынбаҫары Руслан Кинйәкәев етәкселек итте.
Делегация шулай уҡ Наварала "Объективта — Рәсәй" эшҡыуарҙар форумында ҡатнашты.
Итальян бизнесмендары Башҡортостандың сәнәғәт, фәнни-техник ҡеүәте, Италияның бәләкәй бизнесы менән берлектә сәнәғәт кластерҙарын үҫтереү мөмкинлектәре тураһында белде. Ике илдең бәләкәй предприятиелары хеҙмәттәшлеге перспективалары тикшерелде. Итальяндар төбәктең географик өҫтөнлөктәре һәм күп милләтле республиканың мәҙәниәте тураһында мәғлүмәт алды.
Ҡунаҡтарға шулай уҡ Рәсәй нефть һәм газ сәнәғәтселәре Конгресына һәм "Газ. Нефть. Технологиялар-2009" күргәҙмәһенә саҡырыу тапшырҙылар.


text:
Балиғ булмаған ҡыҙ әсирлектән ҡотҡарылды
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре Өфө ҡалаһынан хәбәрһеҙ юғалған балиғ булмаған ҡыҙҙы тапты. Уны Дағстан Республикаһы территорияһында көсләп тотҡандар.
Көс ведомствоһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығына 2009 йылдың ноябрендә Өфөнән балиғ булмаған ҡыҙҙың юғалыуы тураһында яҙып бирелгән ғариза нигеҙендә оператив-эҙләү саралары комплексы ойошторола. Уның барышында йәштәрҙе традицион булмаған дини ағымдарға ылыҡтырыу һәм аҙаҡтан уларҙы Төньяҡ Кавказ территорияһына алып сығыу буйынса схема асыҡлана.
Алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Башҡортостандан 1994 йылғы бер ҡыҙ интернет аша әүҙем яҙышыу барышында дағстанлылар тарафынан ҡаты психологик эшкәртеүгә дусар ителә. Уның аңын томалап, Башҡортостандан ситкә алып китәләр.
Дағстандың бейек тауҙар араһында урынлашҡан бер ауылға килтергәс, бисараның документтарын, аҡсаһын, кеҫә телефонын тартып алып, көсләп кейәүгә бирәләр. Әсирлектәге ҡыҙҙы псевдоире төрлө физик йәберләүҙәргә дусар итә.
2010 йылдың ғинуарында ҡыҙ тотҡонлоҡтан ҡасыу әмәлен таба. Махачкалаға килеп еткәс, ул Шамил исемле бер әҙәм менән таныша. Алынған мәғлүмәттәр буйынса, был кеше бисараны Дағстан Республикаһынан ситкә алып китеп, радикаль ойошмаларҙың береһенең эшмәкәрлегенә йәлеп итергә йыйына. Ваҡытында алынған мәғлүмәттәр һөҙөмтәһендә Өфө ҡыҙы поезға ултыртыр алдынан бер нисә сәғәт алдан ғына Махачкала фатирҙарының береһендә табыла. Дағстанға килеп еткән БР буйынса Эске эштәр министрлығы органдарынан бер төркөм хеҙмәткәрҙәр ҡыҙҙы Өфөгә килтерҙе.
Ҡыҙҙы урлауҙа ғәйепләнеүселәргә ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатыу тураһында мәсьәлә ҡарала.


text:
Пассажирҙар ташыуға махсус рөхсәт алмаған таксистарға штраф һала башланылар
2011 йылдың 1 сентябрендә көсөнә ингән такси тураһындағы федераль законды тормошҡа ашырыу сиктәрендә Башҡортостанда пассажирҙар ташыуға 2800-ләгән рөхсәт ҡағыҙы бирелгән. Эшмәкәрлеген законлаштырырға теләгән автоводителдәрҙән 3 меңдән ашыу заявка алынды, тип хәбәр итә шаршамбы, 4 июлдә, автомобиль транспортында пассажирҙар ташыуҙы ойоштороу һәм уны көйләү өсөн яуаплы БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты.
— Әле эшҡыуарҙар араһында рөхсәт алыуға бәйле әүҙемлек күҙәтелә, сөнки 2012 йылдың 1 июленән махсус рөхсәт ҡағыҙы алмайынса пассажирҙар һәм йөк ташыу буйынса хеҙмәттәр күрһәткән өсөн биш мең һум күләмендә административ штраф һалыуҙы күҙаллаған РФ Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексына үҙгәрештәр көсөнә инде, — тиелә ведомство сайтында.


text:
Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүе республикала 362 партия аҙыҡ-түлекте бракка сығарған
Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы быйылғы йылдың беренсе кварталындағы тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә дөйөм ауырлығы 2115 килограмм тартҡан 362 партия сифатһыҙ һәм хәүефле аҙыҡ продукттарын һәм аҙыҡ-түлек сеймалын бракка сығарған.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бракка сығарылған продукцияның иң ҙур өлөшө һөткә, һөт һәм май продукттарына, минераль һыуҙарға, икмәк һәм кондитер изделиеларына, ҡош итенә һәм ҡошсолоҡ продукцияһына тура килә. 22 литр алкоголь продукцияһы ла бракка сығарылған.


text:
Владимир Путин Рәсәй граждандарына Мысырға барыуҙы тыйҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рәсәй Президенты Владимир Путин Рәсәй граждандарына Мысырға барыуҙы ваҡытлыса тыйыу тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы. Дәүләт башлығы Рәсәйҙең Сит ил эштәре министрлығына Мысыр властары менән илебеҙ граждандарының хәүефһеҙлеге һәм уларҙы тыуған илгә ҡайтарыу мәсьәләләрен көйләргә ҡушты. Туроператорҙарға рәсәйҙәргә Мысырға юлламалар һатмаҫҡа тәҡдим ителгән.
8 ноябрҙә «Рәсәйҙең милли хәүефһеҙлеген тәьмин итеү һәм Рәсәй граждандарын енәйәти һәм башҡа законһыҙ эш итеүҙәрҙән яҡлау буйынса айырым саралар тураһында»ғы Указға ҡул ҡуйылған һәм хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.
Президент Хөкүмәткә Мысырҙан илебеҙ граждандарын һәм уларҙың багажын ҡайтарыу буйынса саралар күрергә ҡушты.


text:
Рәсәй матбуғаты көнөндә Өфөлә журналистика конкурстары еңеүселәрен бүләкләнеләрФото: Олег Яровиков
Рәсәй матбуғаты көнөндә Өфөлә журналистика конкурстары еңеүселәрен бүләкләнеләр
Рәсәй матбуғаты көнөндә Өфөлә журналистика конкурстары еңеүселәрен бүләкләнеләрФото: Олег Яровиков
Республика журналистика конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы Өфөлә, Рәсәй матбуғаты көнө – 13 ғинуарҙа, үтте.
Журналистарҙы һөнәри байрамдары менән ҡотлап республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов йолаларҙың тамырҙары тураһында хәтерләп үтте. Рәсәй матбуғаты көнө – Бөйөк Петрҙың указы буйынса ойошторолған илдәге беренсе баҫма «Ведомости» гәзитен сығарыу иҫтәлегенә арналған. Рус телендәге матбуғаттың беренсе һаны 1703 йылдың 1 ғинуарында (иҫке стиль буйынса 13 ғинуарҙа) донъя күрә. Петр I гәзитте реформаларҙы үткәреүгә ҡаршы көрәшеүҙең мөһим сараһы һәм Рәсәй империяһының ҡеүәтен раҫлаусы итеп күрә.
Үҙҙәренең һөнәри байрамдарында тотош рәт ижади конкурс еңеүселәре дипломдар һәм бүләктәр алды. Уларҙы матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов, уның урынбаҫары Марат Ғәзизов, республиканың Журналистар союзы башлығы Артур Дәүләтбәков, БР Милли банкы рәйесе урынбаҫары Ғәббәс Әхмәтшин һәм республиканың башҡа министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре ҡотланы.
Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылын иң яҡшы яҡтыртыу конкурсында интернет-баҫма вәкилдәре араһында «Башинформ» агентлығы Йәмәғәт электрон гәзитенең әҙәби мөхәррире Евгения Сюткина еңде. Республика гәзиттәре һәм журналдары журналистары араһында йылдың төп темаһы буйынса үҙ мәҡәләләре менән «Башҡортостан» гәзите хәбәрсеһе Лилиә Нуретдинова айырылып торҙо. Иң яҡшы телевизион тапшырыуҙарҙы «Башҡортостан» ТРК-һы редакцияһы – «Башҡортостан юлдаш телевидениеһында тәбиғәт көнө» акцияһы сиктәрендә, тәҡдим итте. «Тәбиғәтте һаҡлау» конкурсында ҡала, берләшкән, район киң мәғлүмәт саралары өсөн номинацияла беренсе урынға «Учалы гәзите» редакцияһы лайыҡ булды.
«Экомиг» республика фотоконкурсында «Кеше һәм тәбиғәт» номинацияһында беренсе урында – «Учалы гәзите»нең фотохәбәрсеһе Рәил Кәлимуллин, «Сәскә ат, Башҡортостан — тыуған төйәгем» номинацияһында – «Башкирская охотничья газета» фотохәбәрсеһе Фаил Абсатаров.
Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының дәүләт һәм туған телдәре мәсьәләләрен яҡтыртыу буйынса ижади ярышта юғары наградаларҙы үҙ номинацияларында «Башҡортостан», «Яңауыл таңдары» гәзиттәре һәм «Юлдаш» ижади берекмәһе яуланы.
Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәре менән өлгөлө ҡулланыу конкурсында «Молодежная газета» хәбәрсеһе Андрей Королев, «Йәшлек» гәзите коллективы һәм «Атайсал» гәзитенең баш мөхәррире Хәйҙәр Тапаков бүләкләнде.
Башҡортостанда район матбуғат баҫмаларының сайттары араһында иң яҡшыһы тип, башҡорт телендә – «Ейәнсура таңдары», «Торатау» и «Ағиҙел» гәзите сайттары, рус телендә – «Архангельский вестник», «Белебеевские известия» и «Молодежная газета» сайттары танылды.
Киң мәғлүмәт сараларында сифат мәсьәләләрен яҡтыртыу конкурсында «Российская газета» хәбәрсеһе Гөлназ Данилова, «Башҡортостан» ТРК-һының «Юлдаш» студияһы вәкилдәре Ильнар Әхмәтгәрәев һәм Вадим Лаврентьев еңде.
Республика халҡының финанс һәм һалым белемен арттырыуға йүнәлтелгән темаларҙы иң яҡшы яҡтыртыу ижади ярыш йомғағында төрлө номинацияларҙа беренсе урынды «Башҡортостан», «Учалы гәзите» гәзите редакциялары һәм «Капитономика» тапшырыуҙары өсөн «Башҡортостан» ТРК-һының «Тамыр» телеканалы яуланы. Республикала финанс белемде иң әүҙем пропагандалаусы тип «Белебеевские известия» гәзитенән Зөлфиә Ғарифуллина танылды.
Хәйриә эшмәкәрлеген яҡтыртыу буйынса конкурста үҙ номинацияларында беренсе урынды «Йәншишмә», «Красное знамя» гәзиттәре һәм «Ҡояш балалары» һәм «Ҡаршылыҡтар юҡ» программалары өсөн «Башҡортостан» ТРК-һының «Тамыр» телеканалының ижади коллективтары яуланы.
Иң яҡшы сәләмәт тормош алып барыуҙы пропагандалау конкурсы еңеүселәре – «Кызыл таң», «Октябрьский нефтяник», «Сельские огни» «Туймазинский вестник» гәзите редакциялары һәм Башҡортостан Юлдаш телевидениеһының «Сәләм+» программаһы.
«Наркотикка ҡаршы көрәш» конкурсының төрлө номинацияларында «Путь Октября», «Белебеевские известия» гәзит редакциялары, «Спутник FM» радиостанцияһы, «Рик-ТВ» ТРК-һы (Бөрө ҡалаһы һәм Бөрө районы) һәм «Саҡмағош-ТВ» телеканалы.


text:
Рөстәм Хәмитов энергия һаҡлау мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов энергия һаҡлау мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов энергия һаҡлау мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
13 февралдә республика Хөкүмәте йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктә энергия һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген арттырыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Унда Рәсәй Федерацияһының энергетика министры урынбаҫары Антон Инюцын, шулай уҡ Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, муниципалитет башлыҡтары, профилле ведомстволар һәм эре сәнәғәт предприятиелары етәкселәре ҡатнашты.
– Ошо мөһим һәм көнүҙәк теманы тәүге тапҡыр ғына тикшермәйбеҙ, сөнки әлегә тиклем йылылыҡ энергияһы өлкәһендә юғалтыуҙар күп. Беҙ энергия ресурстарын һаҡсыл тотона белмәйбеҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһенең һүҙҙәренсә, ошо йүнәлештә алып барылған эштең һөҙөмтәләре күренә башланы ла инде. Төбәк тулайым продуктының энергия талап итеүе 2010 йыл менән сағыштырғанда ике тапҡырға тиерлек кәмегән. Башҡортостандың бер нисә предприятиеһы ла яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә.
Рәсәй Федерацияһының энергетика министры урынбаҫары Антон Инюцын кәңәшмәлә энергия һаҡлау өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен камиллаштырыу һәм энергия һөҙөмтәлелеген федераль кимәлдә арттырыу хаҡында һөйләне.
Антон Инюцындың һүҙҙәренсә, һәр тармаҡ министрлығының, шул иҫәптән төбәк кимәлендә, энергия һөҙөмтәлелеген арттырыу буйынса маҡсатлы күрһәткестәре булырға тейеш. Федераль кимәлдә Рәсәйҙең Энергетика министрлығына тейешле энергетика декларацияларын тапшырыу тәртибе әҙерләнгән. Хәҙер ошоға ярашлы закон проекты ҡул ҡуйыуға әҙерләнә.
– Илебеҙ өсөн иң мөһим мәсьәлә – тәртип булдырыу, шул иҫәптән энергия һөҙөмтәлелеге мәсьәләһендә, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә лә, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәсәйҙең энергетика министры урынбаҫары. – Донъя масштабында энергия ресурстарының 34 проценты ошо тармаҡты тәьмин итеүгә китә. Рәсәй Энергетика министрлығы министрлыҡтар һәм ведомстволар менән берлектә энергияны һаҡсыл файҙаланыу технологиялары буйынса күп фатирлы йорттар төҙөүҙең перспективалы проекттарын әҙерләй.
Башҡортостанда энергия һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса эштәр менән идара итеү һәм көйләү республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығына йөкмәтелгән.
Кәңәшмәлә шулай уҡ республиканың эре сәнәғәт предприятиелары етәкселәре һәм муниципалитет башлыҡтары сығыш яһаны.
Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар энергия һаҡлауҙың билдәле потенциалынан кәм тигәндә 25 процентын сағылдырыусы энергия һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса күрһәткестәрҙе һәм сараларҙы Рәсәй Федерацияһы субъекттарының тармаҡ дәүләт программаларына индерергә кәрәк тигән һығымтаға килде. Бюджеттан финансланыусы яңы төҙөлөшкә һәм капиталь ремонтҡа энергия һөҙөмтәлелеге буйынса талаптар мөһим булырға тейеш. Шуның менән бергә төбәктәргә энергия һөҙөмтәлелеге өлкәһенә шәхси инвестициялар йәлеп итеүҙе дауам итергә тәҡдим ителде.


text:
Ике көн эсендә республика аграрийҙары биржа сауҙаһында алты мең тоннанан ашыу иген һатҡан Фото: Олег Яровиков
Ике көн эсендә республика аграрийҙары биржа сауҙаһында алты мең тоннанан ашыу иген һатҡан
Ике көн эсендә республика аграрийҙары биржа сауҙаһында алты мең тоннанан ашыу иген һатҡан Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2 һәм 3 февралдә Башҡортостан аграрийҙары сираттағы биржа сауҙаһында дәүләт фондына 64,260 миллион һумлыҡ 6075 тонна иген һатҡан. Сауҙа дәүләт һатып алыу интервенциялары сиктәрендә уҙғарыла, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Ведомствоның аҙыҡ-түлек баҙарын үҫтереү бүлеге мәғлүмәттәре буйынса, 2015 йылдың ноябренән әлеге көнгә тиклем ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр дәүләт интервенция фондына 555,3 миллион һумлыҡ 52785 тонна былтырғы ашлыҡ һатҡан. Аграрийҙар 210,4 миллион һумлыҡ 19305 тонна өсөнсө класлы бойҙай, 336,9 миллионға — 32400 тонна дүртенсе класлы бойҙай, 8 миллионға 1080 тонна өсөнсө класлы арыш һатҡан.


text:
Финанс идаралыҡтары начальниктары әҙерлек үтә
БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү буйынса академияһының квалификацияны күтәреү факультетында "Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының финанс һәм бюджет сәйәсәте" программаһы буйынса өс көнлөк курстар башланды. Унда БР Финанс министрлығының 60-тан ашыу территориаль финанс идаралығы начальнигы йыйылды.
Уҡытыу модуль системаһы буйынса алып барыла: беренсе модуль финанстар менән идара итеүгә арналған, икенсеһе — дәүләт граждандар хеҙмәтенең хоҡуҡи һәм ойоштороу тәьминәтенә.
Республика бюджет сәйәсәтенең төп йүнәлештәре менән тыңлаусыларҙы БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, финанс министры Айрат Ғәскәров таныштырҙы. Профессиональ һөйләшеү түңәрәк өҫтәлдә дауам итте, унда БР финанс министрының бөтә урынбаҫарҙары ҡатнашты.


text:
Фото:
Реконструкциянан һуң Салауаттағы берҙән-бер ҡала паркы асылды
Фото:
6 июндә Салауатта реконструкциянан һуң ҡалалағы берҙән-бер мәҙәниәт һәм ял паркы асылды. Паркты асыу тантанаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм республикаға эш визиты менән килгән Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин ҡатнашты.
— Республикала ошондай объекттар төҙөргә тейешбеҙ. Был беҙҙең өсөн мотлаҡ программа, ярҙамсы түгел, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
«Башинформ» агентлығына «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ветераны, ошо предприятиела 45 йыл эшләгән, 1965 йылда ҡала паркына нигеҙ һалыуҙа ҡатнашҡан Миңлебай Саттаров әйтеүенсә, ҡала халҡы өсөн бындай мәҙәни ял итеү урынының әһәмиәте тураһында һөйләп торорға кәрәкмәй. Яңыртылған паркта халыҡ рәхәтләнеп ял итә, көс-ғәйрәт туплай аласаҡ. Бынан тыш, бында һәр төрлө спорт ярыштары үткәреү мөмкинлеге бар.
Салауаттың мәҙәниәт һәм ял паркын асыу тантанаһы сиктәрендә уның биләмәһендә бөгөн сағыу саралар — коляскалар парады, һабын ҡыуығы фестивале, ҡул эштәре күргәҙмәһе үтте, шулай уҡ паркка килгәндәргә «Парк тылсымы» дизайн-проекты күрһәтелде.
Парк 210 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанды биләй. Уны тергеҙеү 2010 йылдың октябрендә парктағы күлде таҙартыу һәм яр буйын нығытыу эштәренән башланған. Былтыр майҙа биләмәһен төҙөкләндереү эштәренә күскәндәр. Реконструкция барышында парктағы ағастарҙы мөмкин тиклем һаҡлап ҡалырға ҡарар ителгән. Шуға күрә бындағы һуҡмаҡтар ҙа үҙенең боролоштары менән йылға үҙәнен хәтерләтә.
Әйтергә кәрәк, бында ҡарт ағастар ғына бысылған. Уларҙың урынына меңләгән тирәк, ҡарағай, йүкә, балан, миләш үҫентеләре ултыртылған. Парктың хәҙер кедр аллеяһы ла бар.
Реконструкция барышында иҫке биналар һүтелгән. Территорияһында дөйөм алғанда 15 километр оҙонлоғондағы йүгереү, велосипедта йөрөү өсөн яңы юлдар, йәйәүлеләр һуҡмаҡтары барлыҡҡа килгән. Шулай уҡ төрлө йәштәге балалар өсөн ике спорт-уйын майҙансығы йыһазландырылған.
Быларҙан тыш, периметры буйынса 1,2 километрға һуҙылған яңы ҡоймалар эшләнгән. Уңайлы эскәмйәләр, фонарлы бағаналар ҡуйылған, парк яңы хәүефһеҙлек системаһы менән йыһазландырылған.


text:
Республика парламентарийҙары Дәүләт Думаһына микрофинанс ойошмаларына талаптарҙы ҡәтғиләштереүсе закон проектын индерә Фото: Олег Яровиков
Республика парламентарийҙары Дәүләт Думаһына микрофинанс ойошмаларына талаптарҙы ҡәтғиләштереүсе закон проектын индерә
Республика парламентарийҙары Дәүләт Думаһына микрофинанс ойошмаларына талаптарҙы ҡәтғиләштереүсе закон проектын индерә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостан парламентарийҙары федераль ҡануниәткә микрофинанс ойошмалары өсөн регламенттарҙы камиллаштырыуға йүнәлтелгән үҙгәрештәр индерергә ниәтләй. Ошо хаҡта Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев белдерҙе.
— Ысынында иһә ғәмәлдәге федераль ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү буйынса закон сығарыу башланғысы парламент ҡарамағында ойошторолған микрофинанс кредит ойошмаларының эшләүен өйрәнеү буйынса эшсе төркөмдөң көҙгө сессияла алып барған эшенең аҙағы булып тора, – тине Константин Толкачев. – Бөгөн «тиҙ займдар» биреүсе контораларҙың, шулай уҡ коллекторҙар хеҙмәтенең эшләүе йәһәтенән хәлде анализлау кире күренеште күрһәтә. Бындай структуралар кешенең ауыр тормош хәлендә тороп ҡалыуынан йәки халыҡтың иҡтисади, хоҡуҡи наҙанлығынан файҙаланып, йыш ҡына бурысҡа алыусыға ҡарата тупаҫ эшмәкәрлеген тормошҡа ашыра. Микрофинанс ойошмалары бер документ нигеҙендә һәм биш минутта ғына түгел, интернет аша ла кредит бирергә әҙер.
Ошондай ойошмаларҙың эшмәкәрлеге федераль кимәлдә контролдә тотола, шуға бәйле «Микрофинанс эшмәкәрлеге һәм микрофинанс ойошмалары тураһында»ғы Федераль законға үҙгәрештәр тәҡдим итергә тигән ҡарар ҡабул ителде, тип билдәләне Дәүләт Йыйылышы Рәйесе. Закон 2010 йылда ҡабул ителгән, ул микрофинанс ойошмаларының эшмәкәрлеген билдәләй. Рәсәйҙең Үҙәк банкы реестрына индерелгән ойошма микрофинанс ойошмаһы статусын ала. Үҙәк банк уларҙың эшен контролдә тота.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев кредиторҙар яғынан ҡайһы бер бурыстарҙы аныҡларға кәрәк тип иҫәпләй. Уның фекеренсә, судҡа тиклемге тәртиптә бурыстарҙы түләтеү менән шөғөлләнгән хеҙмәттәрҙең эшмәкәрлеге айырым тикшереү талап итә.


text:
Өфөлә Euromoney инвестиция форумы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә Euromoney инвестиция форумы асылды
Өфөлә Euromoney инвестиция форумы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөнөң Конгресс-холында Euromoney инвестиция форумы асылды. Сара ағымдағы йылда төҙөлгән хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ярашлы Euromoney компанияһы менән берлектә Башҡортостан Хөкүмәте менән ойошторолдо.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин форумды асыу тантанаһында сығыш яһап, республиканы социаль-иҡтисади йәһәттән тотороҡло үҫтереү буйынса тәҡдимдәр әҙерләүҙә Euromoney компанияһы менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре хаҡында һөйләне.
— Үҫеш йүнәлештәрен аныҡ билдәләнек һәм уларҙы үҙгәртергә йыйынмайбыҙ, — тип билдәләне Евгений Маврин.
Euromoney форумы Өфөлә иҡтисад өлкәһендәге башҡа мөһим саралар — «Газ. Нефть. Технологиялар-2013» күргәҙмәһе һәм «Ҙур химия» форумы – менән бер ваҡытта уҙғарыла.
Euromoney Institutional Investor PLC директоры Тристан Хиллгарт Башҡортостанды үҫтереү программаһының аныҡ булыуын билдәләне. Шул уҡ ваҡытта, уның һүҙҙәренсә, ниндәй ҙә булһа стратегияны һәм ниәттәрҙе тормошҡа ашырыу өсөн, пландарҙы эш һөҙөмтәләре менән бутарға ярамай, бөтә ҡатлам кешеләре был стратегияны аңларға һәм ҡабул итергә тейеш, шулай уҡ кеше капиталының ни тиклем мөһим булыуын аңларға кәрәк. Хиллгарт әфәнде иҫәпләүенсә, Башҡортостанға был факторҙар яҡшы таныш.
Форум көн дауамында фекер алышыуҙар форматында барасаҡ. Тәүгеһе «Башҡортостан 2013 йылда һәм киләсәктә: төп иҡтисади мөмкинлектәрҙе үҫтереү һәм файҙаланыу» темаһы буйынса үтәсәк. Шулай уҡ сара сиктәрендә түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ.
Инвестиция форумы барышында Башҡортостан Хөкүмәте менән Бөтә донъя банкы араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыу, шулай уҡ республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығы менән Ernst&Young компанияһы араһында килешеү төҙөү планлаштырыла.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә вәкәләттәр бүленде
Башҡортостан Республикаһында башҡарма власть органдары структураларын камиллаштырыу сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә вәкәләттәр бүленде. Шулай итеп, бер нисә министрлыҡ һәм ведомство туранан-тура Башҡортостан Президентына буйһона. Улар – Финанс министрлығы, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлыҡ, Мировой судьяларҙың эшмәкәрлеген ойоштороу һәм хоҡуҡ акттары регистрын алып барыу буйынса идаралыҡ.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рәүф Ноғоманов Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы, Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты, Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты, Дәүләт төҙөлөш күҙәтеүе инспекцияһы, Дәүләт торлаҡ инспекцияһы эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илшат Тажетдинов Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова Мәғариф министрлығы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Мәҙәниәт министрлығы, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Мәғариф өлкәһендә контроль һәм күҙәтеү идаралығы, Архив эштәре буйынса идаралыҡ, Мотлак медицина страковкаһы территориаль фонды дәүләт учреждениеһы эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы, Мәғлүмәт технологиялары буйынса агентлыҡ һәм Башҡортостан Республиаһының Фәндәр академияһы эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев Ауыл хужалығы министрлығы, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, Урман хужалығы министрлығы, БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты, БР Үҙйөрөшлө машиналарҙың һәм башҡа төр техниканың техник торошон күҙәтеү буйынса дәүләт инспекцияһы, Ветеринария идаралығы эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин БР Иҡтисади үҫеш министрлығы, БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты, БР Тарифтар буйынса дәүләт комитеты, БР Территориаль үҫеш буйынса агентлығы эшмәкәрлегенә контроллек итә.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, БР Туризм буйынса агентлығы, БР Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығы эшмәкәрлегенә конроллек итә.
Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре халыҡ-ара саммиттарына әҙерләнеү һәм үткәреү мәсьәләләренә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов контроллек итәсәк.


text:
Рәсәйҙә балалар пособиеһы биш процентҡа индексацияланды
2014 йылдың 1 ғинуарынан алып «Балалары булған граждандарға дәүләт пособиелары тураһында»ғы Федераль закон менән ҡаралған пособиелар күләме биш процентҡа индексацияланды. Башҡортостанда бындай пособиелар район коэффициентын иҫәпкә алып түләнәсәк, тип һыҙыҡ өҫтәнә алды республиканың БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Шуға күрә, 1 ғинуарҙан алып Башҡортостанда бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған пособие күләме 15,8 мең һумға тиклем артасаҡ. Мотлаҡ социаль страховкалауға тейеш булмағандарға, йәш ярымға тиклем тәрбиәләү буйынса айлыҡ пособие күләме тәүге баланы тәрбиәләгәнгә – 2,9 мең һумға, икенсе һәм артабанғы балаларҙы тәрбиәләгән өсөн 5,9 мең һумға тиң буласаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәтте Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының сайтында алырға була.


text:
Әрмәнстан
Әрмәнстан Республикаһы (әрм. Հայաստանի Հանրապետություն) — Кавказ аръяғында урынлашҡан унитарлы президент республикаһы. 2011 йылда үткән халыҡ иҫәбе буйынса Әрмәнстан Республикаһында 2 млн. 871 мең кеше йәшәй йәки Әрмәнстан территорияһынан сит йәшәгән граждандары менән 3 018 854. Халыҡ тығыҙлығы: 110 кеше/км².
Әрмәнстан Республикаһы — Көнсығыш Әрмәнстан тарихи төбәгенең төп территорияһы (Таулы Ҡарабах Республикаһы территорияһы менән бергә). Әрмәнстан Республикаһы — Төркиә, Әзербайжан, Грузия, һәм танылмаған Таулы Ҡарабах илдәре менән ситләшеп тора. Әрмәнстан Рәсәй Империяһының составына 1826 — 28 йй. Рәсәй һәм Иран һуғышынан һуң инә. Хәҙерге Әрмәнстан дәүләтлегенең нигеҙе 1918 йылдың 28 майында Кавказ аръяғы Республикаһынан айырылған Әрмән Демократик Республикаһы барлыҡҡа килеүе менән бәйле.
1920 йылда Әрмәнстанға Совет власы килгәс, республикаға Әрмән ССР-ы исеме бирелә. Ул Кавказ аръяғы Федератив Республикаһы аша СССР составына инә. 1936 йылдың 5 декабрендә Советтар Союзының яңы Конституцияһы рөсхәт ителгәс К.а. С. Ф. С. Р. бөтөрөлә, шуға ҡарай Әрмән ССР-ына (Әзербайжан, Грузия менән бергә) союздаш республика статусы бирелә. Советтар Союзы тарҡалғандан һуң 1991 йылдың 23 сентябрендә үткәрелгән референдум нигеҙендә Әрмәнстан Республикаһы бойондороҡһоҙ илгә әйләнә.
Йөкмәткеһе
- 1 Тарих
- 2 География
- 3 Дәүләт төҙөлөшө
- 3.1 Президент
- 3.2 Закондар сығарыу власы
- 3.3 Әрмәнстандың Хөкүмәте
- 3.4 Cуд власы
- 3.5 Әрмәнстан Республикаһының идара-территориаль бүленеше
- 3.6 Әрмәнстан Республикаһының Ҡораллы көстәре
- 3.7 Халыҡ һәм Әрмәнстандың милли составы
- 3.8 Әрмәнстандың Тыш сәйәсәте
- 3.9 Иҫкәрмәләр
- 3.10 Әҙәбиәт
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан тураһында беренсе тапҡыр Бехистун яҙыуҙарында осрай (б.э.т. 520 йыл). Боронғо ваҡыттың тарихсылары һәм географтары Әрмәнстанды Сүриә, Фәрсистан төбәктәре менән бергә күрһәтелгән. Искәндәр Зөлҡәрнәй империяһы ҡырылғас-Айрарат, Софена исемле әрмән илкәйҙәре барлыҡҡа килә. Бәлки улар аҙ ваҡыт үткәс Селефкид империяһы ул илдәрҙе яулап ала. Әммә ул империяны Рим ҡырып ала. Һәм б.э.т II быуаты тирәһендә Бөйөк Әрмәнстан һәм Бәләкәй Әрмәнстан илдәре барлыҡҡа килә.
Тигран II батшаһы (б.э.т. І быуаты) Әрмәнстандың территорияһын Каспий диңгеҙенән Фәләстанға тиклем ҙур итә. Бәлки Тигран Римдарға яуҙа отолғас Бөйөк Әрмәнстандан Әрмән таулығы, Евфрат, Кура, Урмия йылғалары аралығы ҡалған.
Беҙҙең эраның 301-се йылында Донъялағы Христәин динен Дәүләт дине һымаҡ рөсхәт иткән илдәрҙән Әрмәнстан иң беренсеһе булып рөсхәт итә. Бөтә дәүләттең уңыштарына ҡарамаҫтан 387 йылда Әрмән дәүләтенең территорияһын Фәрсистан менән Рим араһына булә. Буленгән ерҙәрән иң күбе Фәрсистандың ҡулына күҫә. Фәрсистанға эләккән әрмән территорияларында 407 йылда бөйөк әрмән ғәлимы Месроп Маштоц әрмән алфавитын барлыҡҡа килтерә.
VII б. уртаһында Әрмәнстанды ғәрәптәр баҫып ала һәм бөтә Кавказ ерҙәрендә «Арменийа» әмираты иғлан ителә. 860-сы йылдарҙа Багратид батшалар династияһы Әрмәнстандың күп ерҙәрен ҡайтарып һәм берҙәмләп Ғәрәп хәлифәтенең власын тартып алала Әрмән иленә бойондороҡһоҙлоҡ ҡайтара. 885 йылда Византия һәм Ғәрәптәр Әрмәнстандың бойондороҡһоҙло илен таный. 1064−1826 йылдарға тиклем Әрмәнстан ерҙәре төрлө илдәрҙең составында ингән, Әрмән халҡы ерҙәренән ҡыуылған, ҡолға әйләнгәндәр, күптәргә сит илдәргә эмиграцияға ҡасырға тура килгән (Спюрк). 1828 й. Туркманчай тыныслыҡ договоры менән Эриван, Нахичеван төбәктәре Рәсәй составына инә. Ул территориялар борондан әрмән халҡының артында булһала, Рәсәйгә ҡушылыу ваҡытына әрмән халҡы иҫәбе 20 процент ҡына күрһәткән. Рәсәй составына ингән Әрмәнстан ерҙәре урынында Эриван губернаһы иғлан ителә. Осман империяһында ҡалған әрмәндәр өсөн төрөктәр яғынан 19 быуаттың уртаһынан − 20 быуаттың башына тиклем Әрмән халҡы геноциды үткәрелгән.
1918 йылдың 28 майында Әрмәнстан Республикаһы барлыҡҡа килә, 1920 йылда исеме Әрмән ССР-ына үҙгәртелгән.
1991 йылдың 23 сентябрендә ӘССР-ҙың Юғары Советы референдум йомғаҡтарына ҡарап Дәүләт Бойондороҡһоҙ тураһында иғлан яһай.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан Әрмән таулыҡтарының көнсығыш яғында урынлашҡан һәм Кесе Кавказ тауҙары менән ситләнгән. center>
Һыу ресурстары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан территорияһы буйлап 9480 төрлө йылға аға, уларҙан 379 йылғаның оҙонлоғо 10 км артыҡ. Әрмәнстандың төп йылғаһы Аракс.
Әрмәнстанда 100-ән артыҡ күл бар, уларҙың иң ҙуры — Севан. Әрмәнстандың һыу ресурстары байтаҡ булһала, илдә һыу дефициты һиҙелә. Шуға Әрмәнстанда 74 һыу һаҡсылығы төҙөлгән. Эсәр һыуҙың 96 проценты ер аҫтынан алына.
Файҙалы ҡаҙылмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстанда баҡыр, ташлы тоҙ, мәрмәр, төрлө мәке породалары, аҫыл таштар ятҡылыҡтары бар. Сәнәғәткә кәрәкле ҡара һәм төҫлө металлдар ятҡылыҡтары бар. Уларҙың иҫәбендә 3 баҡыр, 6-молибден, 5-полиметаллик (Цинк, ҡурғаш),4- алтын, 2-тимер, һәм уран ятҡылыҡтары.
Әрмәнстан иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Валюта[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстандың валютаһы — драм (әрм. դրամ). 1993 йылдың 22 ноябренән йөрөй башлай. Ошо ваҡытҡа тиклем республикала совет тәңкәләре менән ҡулланғандар. 1 драм 100 луманан (әрм. լումա) тора Әрмәнстан валютаһының символы Դ — әрмән алфавитының «да» хәрефен аңлата.
Сәнәғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстандың замандаш сәнәғәте Советтар Союзы ваҡыттарында төҙөлгән. Ул ваҡытта Әрмәнстан СССР-ҙың төбәктәренә станоктар, текстиль, һәм башҡа продукция еткергән, ул продукция мәҫәлән электроэнергия алмаштырылған.
Ауыл хужалығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Малсылыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ӘР ауыл хужалығында малсылыҡтың байтаҡ урыны бәләкәй мал тотоу — һарыҡ һәм кәзә аҫрау менән бәйле. Был тармаҡ ареалы таулы урындарға таралған. Ҙур малды тауҙа тотоуо ҡыйыныраҡ, әммә ошо малсылыҡ төрө бәләкәй малы менән бергә, ҡыйынлыҡтарға ҡарамай районда таралған.
Игенселек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстанда игенселек алып барыуы ауыр сөнки таулы илдә тигеҙ урындары әҙ. Улай булһала Әрмәнстаның күп төбәктәрендә игенселек ҡайһы бер техник культуралары, йөҙөм үҫтереүе генә мөмкин. Бойҙай игенселеге Арарат төбәгендә генә ныҡ үҙләштерелгән.[3]
Энергетика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әрмәнстандың гидроэнергетика комплексы 2 ҙур ГЭС, һәм 70 бәләкәй ГЭС менән уралған шулай уҡ 64 бәләкәй ГЭС, һәм 4 ҙур ГЭС төҙөүҙә.
- Әрмәнстанда Атом энергетикаһы ҡулланыла уны Әрмән АЭСы аша етештерелә. Ул 1970 йылдарҙа төҙөлгән һәм 1988 йылдың Спитак ер һелкекнеүенән һуң станция эшен туҡтатырға булдылар. Әммә 1996 йылда энергетик кризис тарафынан АЭС эшен яңынан башларға булды.
Дәүләт төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан Республикаһының төп документы — Конституция/ 1995 йылдың 5 июлендә ҡабул ителде һәм 2005 йылда үҙгәрештәр теркәлде. ӘР Конституцияһы илде хоҡуҡлы, социаль, демократик дәүләт тип иғлан итте[4].
Президент[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ӘР Конституцияһының 49-сы статьяһы буйынса ӘР Президенты — дәүләттең башлығы, бойондороҡһоҙ, территория һаҡлау гаранты һымаҡ таныла[5]. Суд, башҡарма, закон сығарыу властарының нормаль функциялауын ҡарау. ӘР Президенты булып һайланырға теләгән кеше:
- 35 йәштән һәм өлкәнерәк;
- Әрмәнстандын гражданлығы, һәм унда аҙаҡы 10 йыл йәшәгән һәм һайлау хоҡуҡы булырға тейеш;
ӘР Президенты бер уҡ кешегә ике тапҡырҙан артыҡ һайланырға тыйыла.
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Закондар сығарыу власының иң Юғары органы — ӘР Милли Йыйылышы[6] . Ул орган 131 депутаттан тора. Милли Йыйылышы депутаты булып һайланырға теләгән кеше:
- 25йәштән һәм өлкәнерәк;
- Әрмәнстандын гражданлығы,һәм унда аҙаҡы 5 йыл йәшәгән һәм һайлау хоҡуҡы булырға тейеш.
Әрмәнстандың Хөкүмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ӘР Конституцияһының 85 статьяһы буйынса
- эске һәм тыш сәйәсәтен алып барыу;
- икенсе органдарға бирелмәгән компетенциялары буйынса эштәр алып еткереү;
- ӘР Хөкүмәте министрҙарҙан һәм премьер-министрҙан тора;
- Премьер-Министр президент булмағанда, йәки эшен алып бара алмағанда, урынын баҫырға мөмкинлеге бар.
Cуд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ӘР Төп законының 91 һанлы статьяһы буйынса суд төрәлеген суд органдары менән генә алып барыуы мөмкин. ӘР Суд системаһында ике суд органына бүленә:
- Дөйөм юрисдикция судтары (Кассация суды)[7];
- Конституция суды;
Әрмәнстан Республикаһының идара-территориаль бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан Республикаһы — унитар республика, уның составы өлкәләрҙән (әрм. марз), өлкәләр аймаҡтарҙан тора. Аймаҡ бер нисә тораҡ пункттан тора йәки (Еревандағы һымаҡ) округка бүленә. Өлкәләрҙә Дәүләт идараһы алып барыла, аймаҡтар муниципаль власҡа бойһона. Әрмәнстандың баш ҡалаһы — Ереванда муниципаль власҡа бойһона.
Марз губернаторҙарына Әрмәнстан Хөкүмәтенән һәм Президент растификацияланыуынан һуң влас бирелә һәм шулай уҡ азатлана. Әрмәнстан Республикаһы территорияһы 10 өлкәгә бүленә. Өлкә ситтәре «ӘР Административ Бүленеше», «Урындағы Үҙидара» тураһында Закондарына ҡараш үҙгәртелә. 1999 йылда ӘР 48 ҡала, 953 ауыл, унан 871 ауыл, һәм 61 ҡала аймағынан тора.
Әрмәнстан Республикаһының Ҡораллы көстәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан Республикаһының Ҡораллы көстәре 4 төр ғәскәрҙәрҙән тора:
- Ҡоро ер Ғәскәре
- Күк-Һауаны яҡлау һәм авиация ғәскәре
- Сик һаҡлау ғәскәре.
ӘР Ҡораллы көстәре (әрм. Հայաստանի Զինված Ուժեր) 1992 йылда СССР иле юҡҡа сыҡҡас барлыҡҡа килә. Ул Кавказ аръяғы ғәскәр округының 7-се Әрмеһе базаһында төҙөлә. Бөгөн ӘР ҠК 48 меңдән ашыу кеше хеҙмәт итә. Әрмәнстан ситтәре ғәскәрҙәре бөгөн Әзербайжан һәм Грузия сиктәрен һаҡлай. Ә Иран һәм Төркиә сиктәрен Рәсәй һалдаттары һаҡлауын дауам итә. Әрмәнстан Әрмеһе менән Президент һәм Яҡлау Министрлығы идара итә.
Әрмәнстан ҠК составында:
- 4 пехота бригадаһы
- 10 айырым пехота полкы
- 1 артиллерия бригадаһы
- 2 зенит-ракетлы бригада
- 61 БТР һәм БМП
- 82 төрлө ҡораллы осоу аппараты
Халыҡ һәм Әрмәнстандың милли составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Демография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2012 йылдың 1 февраленә Әрмәнстан Республикаһының халыҡ иҫәбе буйынса Әрмәнстанда — 3 274 300 кеше йәшәй. Шул иҫәптән:
- Ауылда — 1 178 000 кеше
- Ҡалала — 2 097 000 кеше (ул һандан 1 127 000 — Ереванда)[8]
Әрмәнстандың милли составы һәм дини составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстандың милли составы буйынса ул Республика бермилләтле тип әйтергә була. Ул илдең халҡынан 96 % әрмән. Шулай булһала, Әрмәнстанда езидтар, ассириялылар, ҡурдтар, грек халыҡтары йәшәй һәм урыҫ, украин диаспоралары бар.[9]
Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан Республикаһында христианлыҡ тарихы ныҡ бай, мәҫәлән Әрмән Дәүләте христиан динен Дәүләт һымаҡ иғлан иткән илдәр араһынан иң беренсеһе. Әммә бөгөн Әрмәнстан Республикаһының Конституцияһы буйынса Әрмәнстанда Дәүләт дине юҡ, әммә Әрмән Апостол Серкәүенең ижтимағи әһәмиәтлелеге танылған[10], ул диндең яғына бөгөн ӘР 94,4 % халҡы тора. Ҡалғандары: езидтарҙың милли дине (40 000 кеше йәки 1,3 %), йәһүтлек (500—1000 кеше), ислам (Ереванда һәм Абовян районында 1000 кешенән артыҡ)[11]
Әрмәнстандың Тыш сәйәсәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әрмәнстан-бойондороҡһоҙ ил һәм үҙенең тыш сәйәсәтен үҙе алып бара. Әрмәнстандың тыш сәйәсәтен ӘР Президенты һәм Хөкүмәте аша алып барыла. Әрмәнстан Республикаһы 1991 йылда суверенитет ала һәм 1992 йылдың 2 мартында Берләшкән Милләттәр Ойошмаһына ҡабул ителә. Әрмәнстандың суверенитетын бөгөнгө көндә 1 генә ил танымай — Пакистан[12]. Әрмәнстан Республикаһының вәкиләттәре һәм консуллыҡтары күп илдәрҙә бар. ӘР вәҡилләттәре таралыуына Әрмән халҡының бөтә илдәрҙә әрмән диаспоралары ҙур булыуы менән дә бәйле. Әрмәнстан Республикаһының вәҡилләтлеге киң булһала уның араһында әрмән халҡы тарихы факттарын ҡайһы бер күрше халыҡтары янынан танымау илдәр менән аралашыуына проблемалар яһай. Мәҫәлән ул Әрмән геноциды таныуы проблемаһы һәм Ҡарабах проблемаһы ошо проблема Әрмәнстандың Әзербайжан, Төркиә илдәре менән аралашыуында ауырлыҡ өҫтәй. Әрмәнстан Республикаһы бөгөн элекке СССР республикалары менән, Европа, Азия,Африка илдәре менән уңышлы аралашыуы күренә. Рәсәй Федерацияһы менән ӘР иң яҡын арала. Әйтәйек, Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы көстәренең 102-се Ғәскәри базаһы- Гюмри ҡалаһында урынлашҡан. Унан башҡа РФ менән ҙур союзлыҡ арала торала-ӘР РФ яғынан күп халыҡ-ара геополитик, иҡтисади проекттарында ҡатнаша. Әрмәнстан Республикаһы ҡатнашҡан ойошмалар: Бойондороҡһоҙ Илдәр Берлеге (1992 й. 12 февраленән), Европа Советы (2005), Коллектив Хәүефһеҙлек Договорының Ойошмаһы (15.05.1992) һ.б.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Әрмәнстан Республикаһы Конституцияһы
- ↑ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայություն: Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ
- ↑ Туристическая Армения сайтынан алынды
- ↑ Әрмән Республикаһының Конституцияһы
- ↑ Әрмән Республикаһының Конституцияһы
- ↑ Әрмән Республикаһының Конституцияһы
- ↑ Әрмән Республикаһының Конституцияһы
- ↑ Еркрамас сайты Мәғлүмәтенән
- ↑ Әрмән сәфәрлек бюроһы сайтынан алынды
- ↑ Әрмәнстан Конституцияһының 8.1 һанлы статьяһы
- ↑ Әрмәнстан диндәре
- ↑ Әрмәнстанды Пакистан яғынан танымауы Ҡарабах проблемаһында, Пакистандың Әзербайжан яғында тороуо менән бәйле
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Н. М. Лагов. Н. П. Карбасников. Армения: Очерк прошлого, природы, культуры и пр — Петроград, 1915. — Б. 144.
- Б. А. Алексеев, Н. Н. Алексеева, А. И. Даньшин, И. С. Зонн, И. С. Иванова, Е. Н. Самбурова, И. Е. Тимашев (авторы — составители) «Вся Азия. Географический справочник» — Москва: АСТ: Муравей, 2003.


text:
Республика парламентарийҙары машиналар парковкалауҙы тейешенсә ойоштормаған өсөн ҡатыраҡ яза бирергә уйлай
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитеты ағзалары бөгөнгө ултырышта Башҡортостандың административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында Кодексына төҙәтмәләр тураһында һөйләште.
Улар юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген арттырыуға йүнәлтелгән һәм автомобиль транспорты туҡталыштарын һәм дөйөм ҡулланылыштағы юлдарҙа туҡталыштарҙы ойоштороуға ҡағыла.
Закон сығарыусылар муниципалитеттарға һәм төбәк юл хужалығы идаралығына парковкалар, парковкалау урындары, шулай уҡ туҡталыу пункттары автомобиль хәрәкәтенә ҡамасауламаһын өсөн, уларҙы ҡайтанан рәткә һалыу буйынса бурыстар йөкмәтергә уйлай.
Дөйөм ҡулланылыштағы юлдарҙа машиналарҙы парковкалау тәртибен боҙған һәм парковкаларҙы дөрөҫ ҡулланмаған өсөн граждандарға – 500 һумдан 2 мең һумға тиклем, вазифалы кешеләргә — 7-15 мең һум, юридик шәхестәргә 20-50 мең һум күләмдә административ штраф һалына.
Шулай уҡ туҡталыу пункттарын ойоштороу тәртибен боҙған өсөн дә яуаплылыҡҡа тарттырыу тәҡдим ителә. Был осраҡта вазифалы кешеләргә — 2-5 мең һум, юридик шәхестәргә 10-15 мең һум түләргә тура киләсәк.


text:
Баш ҡалала йыл эсендә 140 яңы сауҙа объекты төҙөлгән
2012 йылда Өфөлә 140 яңы сауҙа объекты файҙаланыуға тапшырылған, уларҙың дөйөм майҙаны 96 мең квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта 2200 яңы эш урыны булдырылған. Бындай мәғлүмәт менән шишәмбе, 29 ғинуарҙа, муниципалитетта үткән матбуғат конференцияһында Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Альбина Йосопова таныштырҙы.
Башҡортостан баш ҡалаһында сауҙа объекттары майҙандары менән тәьмин ителеш бер мең кешегә 1010 квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Норма буйынса иһә был һан 903 квадрат метрға тиң. Тимәк, күрһәткестәр Башҡортостан Хөкүмәте менән билдәләнгән минималь кимәлдән юғарыраҡ, был һатып алыусылар өсөн өҫтәмә уңайлыҡтар булдыра.
Өфө предприятиеларының ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше йыл йомғаҡтары буйынса 367 милиард һум тәшкил итергә тейеш. 2011 йыл кимәленә ҡарата был сағыштырмаса хаҡтарҙа 4 процентҡа күберәк булырға тейеш. Эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре буйынса дөйөм йомғаҡ яһалмаған әле.


text:
Башҡортостан белгестәрен АҠШ-ҡа бер йылға стажировкаға саҡыралар
Мәскәүҙәге АҠШ Илселеге Хьюберт Хамфриның 2011-2012 йылдарға иҫәпләнгән программаһы буйынса конкурс иғлан итте. Был программа Рәсәй төбәктәре белгестәренә ғилми эш үткәреү һәм һөнәри оҫталығын күтәреү өсөн АҠШ-ҡа бер йылға стажировкаға барыу мөмкинлеге бирә. Программа ғилми дәрәжә алыуҙы күҙалламаһа ла, профессиональ үҫеш өсөн яҡшы мөмкинлектәр бирә һәм һәр ҡатнашыусының шәхси мәнфәғәтенән сығып эш итә.
Хьюберт Хамфри стипендияһы бер уҡыу йылы менән сикләнә, шулай ҙа уның алдынан кәрәк булғанда инглиз теленән әҙерлек курсы үтеү мөмкинлеге лә бар.
2011-2012 йылдарға иҫәпләнгән программаға конкурс 2010 йылдың 15 авгусына тиклем дауам итәсәк.
Тулыраҡ мәғлүмәтте Мәскәүҙәге АҠШ Илселегенең сайтынан алырға мөмкин http://russian.moscow.usembassy.gov/humphrey.html


text:
17 февралдә хеҙмәт ҡануниәте мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
17 февралдә Рәсәй Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә хеҙмәт ҡануниәтен үтәү һәм хеҙмәт һаҡлау мәсьәләләре буйынса граждандарҙы ҡабул итеү үткәрелә. Халыҡ менән Башҡортостан Республикаһында Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Андрей Цибизов аралашасаҡ.
Ҡабул итеү 16 сәғәттә башлана.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт ("Үҙәк баҙар" транспорт туҡталышы).
Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
1 июлгә республикала 115 меңдән ашыу эшһеҙ граждан эшкә урынлаштырыласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Рәсәй Хөкүмәте Башҡортостанға 1 июлгә тиклем эшһеҙҙәр һанын 115 868 кешегә кәметеү бурысын ҡуйҙы. Был хаҡта республика муниципалитеттары етәкселәре менән видеоселектор кәңәшмәһе барышында төбәктең хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова хәбәр итте.
2014 йылдың 1 декабренән 2015 йылдың 20 апреленә тиклем республикала 1244 хеҙмәткәр менән хеҙмәт килешеүен төҙөгәндә закон боҙоуҙар асыҡланған, тип билдәләне ул. Күрелгән саралар һөҙөмтәһендә 720 кеше менән хеҙмәт мөнәсәбәттәре көйләнгән, әммә был төбәк алдына ҡуйылған контроль күрһәткестең 0,62 проценты ғына.
Эшһеҙ граждандарҙы эшкә урынлаштырыуҙан тыш, республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы иҫәп-хисап эштәренә иғтибарын йүнәлтергә булды. Бер үк ваҡыттта мәшғүллек үҙәктәрендә иҫәптә торған һәм ҡайҙалыр эшләгән кешеләрҙе рәсми булмаған мәшғүллек отчеттарына индерергә тәҡдим ителде.


text:
Башҡорт рәссамы ТӨРКСОЙ-ҙың XVIII пленэрында ҡатнашты Фото: ТӨРКСОЙ-ҙың матбуғат хеҙмәте
Башҡорт рәссамы ТӨРКСОЙ-ҙың XVIII пленэрында ҡатнашты
Башҡорт рәссамы ТӨРКСОЙ-ҙың XVIII пленэрында ҡатнашты Фото: ТӨРКСОЙ-ҙың матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Төркиәнең Аҡһарай ҡалаһында ТӨРКСОЙ-ҙың XVIII пленэрында ҡатнашыусыларҙың күргәҙмәһе асылды, быйыл унда 18 илдән ижадсылар йыйылды. Ике аҙна дауамында төрки илдәре һәм төбәктәренән килгән 21 рәссам төрлө жанрҙа һәм стилдә 100-ҙән ашыу рәсем төшөрҙө. Күргәҙмә ҡала халҡында һәм матбуғат вәкилдәрендә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы.
Азербайжан, Төркиә, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Төркмәнстан, Төньяҡ Кипр, Болгария, Германия һәм башҡа илдәрҙең сәнғәт әһелдәре менән бер рәттән пленэрҙа башҡорт рәссамы Рәлиф Әхмәтшин да ҡатнашты. Төрки донъяһы рәссамдарының сираттағы осрашыуын ТӨРКСОЙ Аҡһарай хакимиәте менән берлектә ойошторҙо. Күргәҙмәне асыу тантанаһында Аҡһарай мэры Халюк Шахин Яҙғы ҡатнашты. Ул экспозиция менән ентекле рәүештә танышты һәм пленэрҙа ҡатнашыусы һәр кемде сәләмләне.
«Бына 18 йыл инде рәссамдарҙың осрашыуы ТӨРКСОЙ-ҙың саралар календарында мөһим урын биләй. Ошо осрашыуҙарҙың ижади мөхите мәҙәниәттәрҙе байытыуға булышлыҡ итә. Бында яҙылған картиналар ТӨРКСОЙ-ҙың коллекцияһын тулыландыра, ул үҙ сиратында донъяның байтаҡ илдәрендә күрһәтелә, кешеләрҙе төрки халыҡтарының мәҙәниәте менән таныштыра», — тип билдәләне ТӨРКСОЙ-ҙың генераль секретары Дүсән Касеинов.
«Һәр пленэр — оло тәжрибә һәм аралашыу. Был ижади, профессиональ яҡтан даирәне киңәйтә. Ошо ике аҙна минең өсөн бик файҙалы булды», — тип тәьҫораттары менән бүлеште Рәлиф Әхмәтшин.


text:
Приют ҡасабаһы халҡы Дан паркын төҙөкләндерҙе
Бәләбәй районы Приют ҡасабаһының Дан паркында төҙөкләндереү эштәре үткәрелде. Парк 60-сы йылдар уртаһында булдырылған. Унда мемориаль комплекс, балалар өсөн аттракциондар, бейеү майҙансығы бар. Муниципаль район хакимиәте паркты төҙөкләндереүгә махсус аҡса бүлгән. Шул аҡсаға шәхси эшҡыуарҙарҙың стационар булмаған объекттарын һүтеп алыу, мемориаль комплексҡа ремонт үткәреү, паркты ҡоро ағастар һәм ҡыуаҡтарҙан таҙартыу, эскәмйәләр буяу, ҡапҡаны ремонтлау кеүек эштәр башҡарылды. Шулай уҡ бейеү майҙансығы ремонтланды.
Паркты төҙөкләндереүҙә йәшәр Советы ағзалары ла ҡатнашты. Улар эргәләге йылғаны сүп-сарҙан таҙартты, тимер күперҙе буяны.


text:
Фото:
Баш ҡалала пенсионерҙар өсөн Халыҡ лекторийы асылды
Фото:
Баш ҡаланың Халыҡ лекторийы – Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы менән Өсөнсө быуын халыҡ университеты сиктәрендә тормошҡа ашырылған йәнә бер проект.
Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы директоры Рөстәм Әхмәҙинуров һүҙҙәренсә, бында гаждандар өсөн аҙна һайын лекциялар ойоштороу планлаштырыла.
— Тәү сиратта, был лекциялар Өсөнсө быуын халыҡ университетында белем алған өлкән йәштәге кешеләр өсөн пенсионерҙарға социаль хеҙмәттәр күрһәтеү мәсьәләләре буйынса Өфө хакимиәте етәкселәре һәм ҡала Советы депутаттары ҡатнашлығында үткәрелә, — тине Рөстәм Әхмәҙинуров.
Халыҡ лекторийында тәүгеләрҙән булып Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов лекция уҡыны.
— Бөгөн Өфөлә 270 мең пенсионер йәшәй, — тине ҡала мэры. – Оло йәштәге кешеләрҙең тормошон лайыҡлы, ҡыҙыҡлы итеү, уларҙың ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү Өфө хакимиәте менән тормошҡа ашырылған социаль сәйәсәттең төп йүнәлеше булып тора.
Бер сәғәтлек лекция барышында Ирек Ялалов ололарға төҙөлөштәге, ҡулланыусылар баҙарындағы хәл тураһында һөйләне, хеҙмәт баҙары, демография темаларына туҡталып үтте. Пенсионерҙар торлаҡ-коммуналь хужалыҡтағы хәл, инвестициялар йәлеп итеү, Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек хаҡында ҡыҙыҡһынды.
Рөстәм Әхмәҙинуров билдәләүенсә, 2012 йыл аҙағынаса Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалында пенсионерҙар өсөн Йәмәғәт һаулығы үҙәген асыу планлаштырыла, ә 2013 йылдан алып бында буласаҡ әсәләр өсөн лекторий ойоштороласаҡ.
Киләсәктә лекцияларҙы онлайн-режимда үткәреү планлаштырыла. Бөгөн Өфөлә Өсөнсө быуын халыҡ университетында 4,5 меңдән ашыу кеше белем ала.


text:
«Первушино» аэродромында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн байрам концерты була
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
9 майҙа «Первушино» аэродромында «Беҙҙең киләсәк» хәйриә фонды Өфөләге инициатив төркөм менән берлектә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн «1945 йылдың күге» тип аталған байрам концерты уҙғара. Сара Еңеүҙең 70 йыллығына арнала.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, байрам программаһында һуғыш йылдары йырҙары, милли һәм этник бейеүҙәр, балалар коллективтары сығышы, ресторандар араһында иң яҡшы һалдат бутҡаһына ярыштар, парашюттан һикереү ҡаралған.


text:
“Ғилем көнө” фәнни –ғәмәли конфренция Күмертау ҡалаһы 2015 йыл.
“Данлы йылдар, шанлы йылдар”
(Һуғыш осоро шағирҙары ижады буйынса)
Толобаева Зәлиә 11 класс уҡыусыһы
Уҡытыусыһы – Сәғитова Г.Ә.
Башҡортостан Республикаһы мәғариф министрлығы Республика спорт йүнәлешле 5-се мәктәп интернаты
Доклад
Тема “Йөрәктәрҙе әрнетерлек йылдар яраһы”
Үтәне: Тулубаева Зәлиә.
11-се синыф уҡыусыһы
Етәҡсеһе: Сәғитова Гөлнур
Әхмәт ҡыҙы
Юғары категориялы уҡытыусы
Доклад буйынса план:
Илем һинең сикһеҙ киңлектәрҙә, күкрәп үтте һуғыш дауылы....
Йыр өсөн, тыуған ил өсөн ,мин фронтҡа китәм иптәштәр!
Мостай Кәримдең тормошо.
Ижады.
Һуғыш хәтирәләре.
Тыуған ергә еңеп ҡайтырмын мин,утеп ошо һуғыш йылдарын!
Назар Нәжмиҙең тормош юлы
Һуғыш лирикаһы.
Онотмаһын мине тыуған ил!
Батырыбыҙ Мәлих Харис тураһында.
Ҡоростар иреп янды – беҙ яҙманыҡ!
1941-1945 йылдарҙа барған Бөйөк Ватан һуғышы
...Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 70 йыл...
Кешелек донъяһын тетрәткән афәттәр...
Дошман менән алышҡан, йәндәрен аямаған яугирҙарыбыҙ...
Йөрәктәр әрней... Шинель кейеп, мылтыҡ тотоп һуғышҡа китеүселәр бик күптәр.
Һуғыш... Ҡорбандар... Еңеү...
Һуғыш әфәтенә бөтә илебеҙ ҡаршы сыҡҡан. Еңеүҙе ҙур юғалтыуҙар менән ҡаршы алған...
Мин илем Башҡортостаным менән ғорурлана алам, сөнки еңеү көнөн яҡынайтыуға Республикам ҙур өлөш индергән төбәктәрҙең береһе.
Ул хаҡта күп әйтелгән, архивтарҙа бай материал тупланған.
Һуғыш башланғандан алып 1944 йылға ҡәҙәр Башҡортостандан СССР Хәрби Көстәренә 559 мен 200 кеше алынған. 1941 йылдың сентябрь, октябрь айҙарында 361-се уҡсылар, 74-се һәм 76-сы кавалерия дивизиялары төҙөлә, ә бер аҙҙан йәнә ике – 112 –се башҡорт кавалерия һәм 113-сө кавалерия дивизиялары туплана.
1942-1943 йылдарҙа республикабыҙҙа тағы ла ике уҡсылар дивизияһы , ундан артыҡ миномет, артиллерия полктары ойошторола. Башҡортостандың бик күп улдары һәм ҡыҙҙары башҡа төбәктәрҙә төҙөлгән хәрби часттәрҙә дошманға ҡаршы батырҙарса һуғыша.
Башҡа һалдаттар менән берлектә беҙҙен шағирҙарыбыҙ ҙа, яҙыусыларыбыҙ ҙа бер рәткә баҫа. Улар, бер ҡулдарына ҡорал, икенсе ҡулдарына ҡәләм тотоп, фашисттарға ҡаршы сығалар.
Әҙип һәм һалдат...
Былар үҙ-ара һыйышмаған төшөнсәләр түгел.
Илде дошман баҫҡанда, борон-борондан сәсәндәр ир-егеттәрҙе изге яуға саҡырып оран һалыр булғандар, ҡулдарына уҡ-һаҙаҡ тотоп ат менгәндәр, батырҙарҙы данлап ҡобайырҙар, йырҙар сығарғандар.
Тыныс илебеҙҙе Гитлер баҫып ингәс, йәштәре еткән яҙыусылар, мөҡәддәс бурысты ана шулай тәрән аңлап, изге яуға сығалар. Күптәре азатлыҡ өсөн сығып яу ҡырында ҡорбан булды. Улар: Маһзар Абдуллин, Ғамир Дәүләтшин, Нур Исмәғилов, Ғайса Йосопов, Сабир Кинйәкәй, Низам Ҡәрип, Төхфәт Морат һәм башҡалар...
Яуҙа шағир...
Шиғыр ҡайғыһымы, күҙгә үлем,
Үлем ҡарап торған сағында.
Ә ул, яуҙан ваҡыт урлай-урлай,
Яуҙа йөрөгән егет хаҡында
Яҙа һаман... Ҡулда ҡәләм икән,
Ә мылтығы тора янында.
(Назар Нәжми)
Яу ҡырында яҙылған шиғырҙарҙы тыныс ҡына бүлмәлә ултырып яҙылған, һунынан ҡат-ҡат уҡылып шымартылған әҫәрҙәр менән сағыштырырға ярамай. Яҙышырға шарттар булмауға ҡарамаҫтан, бында шиғри нәфислеге менән аптыратҡан, ашыҡ-бошоҡ ҡына яҙылғандары ла бар. Ләкин нисек кенә булмаһын , уларҙың иң ялҡынлылары фронт газеталарында баҫылып, совет һуғышсыларының күнелдәрендә Тыуған илгә мөхәббәт, фашизмға нәфрәт уты ҡабыҙып, уларҙы ҡаһарманлыҡҡа этәргәндәр. Улар яҙған өскөл хаттар район йәки республика гәзиттәрендә баҫылып, халыҡтың енеүгә ышанысын арттырған, рухын кутәргән. Профессионал шағирҙар тарафынан яҙылған хаттар, йыр һәм бәйеттәр эҙһеҙ ҡалманы: уларҙы барлыҡ тыуған- тыумаса, күрше-күлән, бөтә ауыл халҡы уҡып, һуғыштың еңеү менән тамамланасағына өмөттәрен нығытты. Һәр кем, хатта ас-яланғас етем ҡалған балалар ҙа, үҙҙәрендә илаһи көс тойоп, Еңеү хаҡына эш, хеҙмәткә тотоналар.
Ҡош осоп етмәҫ ерҙәргә
Ут аша барҙың атлап.
Һәр аҙымын ауыр әкиәт,
Һин ни күрмәнең, һалдат!?
Бомбалар төштө өҫтөңә,
Һушыңдан яҙҙың ҡай саҡ,
Күпме тереләй күмелдең...
Һәм иҫән ҡалдың, һалдат!...
Атасаҡ таң, киләсәк яҙ өсөн,
Яҙын япраҡланыр гөл өсөн,
Тыуыр балам, йырланыр йыр өсөн –
Мин фронтҡа китәм, иптәштәр!
Һуғыш башланғандың беренсе көнөндә үк “ Мин фронтҡа китәм, иптәштәр “ тигән шиғыры менән ил һаҡларға саҡырып яҙа беҙҙең фронтовик шағирыбыҙ Мостай Кәрим.
Мостафа Сафа улы Кәримов – күренекле шағиры һәм драматургы, Башҡортостандың халыҡ шағиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты.
Шағир 1919 йылдың 20 октяберендә Шишмә районы Келәш ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1941 йылда Башҡорт дәүләт факультетының тел һәм әҙәбиәт факультетын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән фронтҡа алына.
Еңеүҙәрем, уңыштарым булды,
Бүләк алдым, хөрмәт татыным;
Менмәһәм дә, һыйпағаным булды
Алтын ялын шөһрәт атының.
Тик тырыштым иреп төшмәҫкә мин
Килеп китер шатлыҡ ҡаршында.
Сөнки бәхет була тиҡ иртәгә,
Тылсымлы ил — диңгеҙ артында.
Ләкин булды бер саҡ бәхетемдән
Түбәләрем күккә тейгәне.
Ул көн миңә: "Иң бәхетле кеше
Ерҙә мин ул!" — тине һөйгәнем.
Мостай Кәримден шундай шағир булып китә алыуына уның ғәилә тәрбиәһе ҙур роль уйнай. Ябай булмаған ғаиләлә үҫә – Оло инәһе, атаһы һәм дә кесе инәһе унын ҙур шәхес булып формалашыуына ҙур өлөш индерәләр. Әммә күбеһенсә уны бала саҡтан алып Оло инәһе күберәк ҡарай. Оло инәһе шағирҙың эске тормошон байыта, халыҡ йолалары традициялары менән бала саҡтан уҡ таныштыра.Оло инәһе уны тик яҡшылыҡҡа ғына өйрәтә: изгелекле, кешелекле булырға өйрәтә. Уның үҙ әсәләренә һоҡланыуын шиғыр юлдарында күрәбеҙ:
Өс мөғжизә мине әсир алды —
Ер,
йәнә күк,
йәнә ҡатын кеше.
Өс сер мине уйға, шомға һалды —
Ер,
йәнә күк,
йәнә ҡатын кеше.
Ерҙең сере бөтә. Күк һайыға.
Төбө күренер бына асылыр ҙа.
Ҡатын кеше генә
Асылмаҫ сер,
Тылсым булып ҡалыр асылында.
Ул фронтовик- шағирҙар рәтендә тороусыларҙың береһе.
Шағир-яугир – ябай яҙыусы ғына туүгел, ә һуғыштың бар ауырлыҡтарын татыған һалдат. Уның хәтирәләренән: “Ярты йыл тирәһе бер нимә лә ижад итә алманым, башыма бер уй ҙа килмәй ине. Һәм килделәр. Шиғырҙар менән бергә килде күңелгә бушлыҡ. Тыуған яҡтарым , туғандарым иҫкә төштө – барыһын да үлеп һағынған инем.” Һуғыш темаһы унын артабанғы китаптарында сағылыш тапты: шиғырҙар йыйынтығы, китабы “Минең атым”, “Шиғырҙар китабы”, “Декабрь йыры”, “Үлмәҫбай” тигән кеүек поэмаларында.
Ҡарҙар ирер, йылы ел иҫһә,
Ҡарҙар китеп барыр, яҙ килһә;
Бәлки, үсем кәмер дошманға,
Тәнемдәге тимер иреһә.
Ун туғыҙ йыл әрней ул яра,
Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа.
Мостай Кәрим азат һәм бәхетле иленең хужаһы булып үҫә. Ул был тормошҡа ҡунаҡҡа түгел, ә хеҙмәткә килеүен аңлай. Шуға ла ул үҙенең тормоштағы шәүлә хужаһы булып йәшәүҙе түгел, ә хеҙмәт итеп йәшәүҙә күрә. “Мин һыбайлы булһам, хеҙмәт – йүгерек ерән” ти ул. Бөйөк һынауҙар килгәс , ул башҡалар менән бергә иң алғы сафҡа баҫа.Шундай ҡыйыу, ғәйрәтле быуындың алғы сафҡа баҫыуы ябырылыусы дошманды кире ҡағасағына шик ҡалдырмай.
Был – окоп түгел, крепость,
Был- минен Ватан,
Был минең быуын яҙмышы,
Намыҫ, иркем, дан!
Был окоп – атайымдың өйө,
Мин үҫкән урам,
Был окоп – еңеү усағы –
Мәскәү һәм Урал!
Шағирыбыҙ халыҡтың еңелмәҫ көс булыуын образлыраҡ күҙ алдына баҫтырыу өсөн, ҡаһарман халыҡты әкиәт батырҙарына, ә дошмандарҙы ул ҡот осҡос аждаһа менән тиңләй:
Әкиәттәрҙә лә юҡ батыр
Халҡымдан ашҡан –
Ике аяғын ике диңгеҙ
Ярына баҫҡан.
Мостай Кәрим уҙенең “Үлмәҫбай” поэмаһында халыҡтың һуғыш йылдарындағы батырлығын хикәйә итә. Белеүебеҙсә батырҙар уҙҙәренең яуҙа ҡылған батырлыҡтары менән маҡтанырға яратмай, шуға ла шағир поэмала Үлмәҫбай һәм Теребай исемле егеттәрҙең атҡарған яу эштәрен мәрәкә итеп, яғымлы шуҡлыҡ менән һөйләп бирә.
Ошо ике образ аша ул башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәттәренә, йолаларына, һуғышсан традицияларына ла мөрәжәғәт итә. Борон башҡорт халҡы һунарсылыҡ менән шөғөлләнгән. Үлмәҫбай ҙа хәрби йомоштарға барыуын “һунарға сығыу” тип ҡарай:
-Һунарсы минең ырыуым,
Һунарсы ата-бабам,
Һунарсы ҡаны үҙемдә,
Һунарсы булыр балам.
Үлмәҫбай образында М.Кәрим ябай һәм ҡыйыу тәбиғәтле яугирҙың образын кәүҙәләндергән. Әҫәрҙең халыҡсан, ябай, юғары художестволы эшләнеше менән был поэма шағирҙың үҙ ижады өсөн генә түгел, ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бөтә башҡорт совет әҙәбиәте өсөн дә күренекле бер әҫәр булып танылды.
Үлемде еңеүсе Мөхәббәт – һис ҡоро һүҙ тугел, ә йәшәүҙең оло мәғәнәһен раҫлаусы, батырлыҡҡа этәреүсе психологик фактор. Ҙур һөйөү һалдатҡа яңы көс өҫтәй. Мостай Кәрим дә үҙенең “ Таш өҫтөндәге гөлдәр”, “Яр ситендә”, “Трубка” тигән шиғырҙарында фронттағы мөхәббәт темаһына ҡағыла.
Мостай Кәрим: “ Окоп лирикаһы тигән термин тик метафора ғына, - ти,- сөнки шиғырҙар окопта тыумай, окопта уларҙың ҡайғыһы юҡ, унда икенсе ҡайғылар башты сорнап алалар... Үҙемдең әҫәрҙәремдең күбеһен мин госпиталдә ятҡан саҡта яҙҙым,”-ти.
Эй Тыуған ил, ап-аяҙ күкле Ватан!
Көндәр уҙа, кис килә, һарғая таң,
Ҡарайһың да ҡояш күмелгән яҡҡа,
Һин көтәһең кеүек беҙҙе тупраҡҡа...
Һәр бер языусыны ҡыҙыҡһындырған кеүек, Мостай Кәримде лә уның ижадын кемдәр уҡый тигән һорау борсой. Тула ҡалаһында госпиталдә ятҡан саҡта, ул үҙенең яҡташын осрата. Ул кеше үҙенен ҡуйынында Мостайҙың шиғырҙар йыйынтығын алып йөрөүен әйткәс, шағирҙың түбәһе куккә тейерҙәй була. Ул үҙе: “ Ошо осрашыу мине бик шатландырҙы. Әгәр ҙә минең китабым берәү ҡуйынында йөрөй икән, тимәк минен ижадым кемгәлер кәрәк,”-тигән.
Үҙенең һуғышта ҡатнашыуын ул : “Мин артыҡ батырлыҡ та күрһәтмәнем, ҡан ҡойғос һуғыштарҙа ла ҡатнашманым, “тел” алып килгәнем булманы...”- ти.
Бына уның һуғыш хәтирәләре:
“Йыш һуғышты иҫкә төшөрәһегеҙме”?
-Мин һуғышты былай йыш иҫкә алмайым. Иҫкә алам кешеләрҙе...
Күптәр минең менән осрашҡанда һуғышта булған осраҡтарҙы һөйләүемде һорайҙар.
Ә мин кешеләрҙе иҫкә алам...
Унда кешеләр араһында оҙайлы осрашыузҙар юҡ ине...
Бына үлем, бына тормош…….
Бына еңеү, бына еңелеү…….
Һәм кешеләр берләшә алдылар, ауырлыҡтарҙа ярҙам иттеләр.Бик күп яҡшы кешеләрҙе осраттым мин һуғышта. Һәр ваҡыт минә яҙышыуҙа ярҙамлаша инеләр.
Мәҫәлән, Тулала госпитәлдә ятҡанымда минен яҙыша-һыҙыша икәнемде белгәстәр, айырым палатаға күсерҙеләр.
Мәскәүҙә резервта булған саҡта , ул ваҡытта яҙ миҙгеле ине, резерв начальнигы сәскә ултыртырға ҡушты. Миңә тағы ике ярҙамсыһын да бирҙе, һаман да иҫләйем сәскә ултыртып йөрөгәнемде. Бик аптыраған инем был хәлгә! 43-сө йыл...Һуғыш бара, ә мин сәскә ултыртып йөрөнөм..
Хәҙер иҫләйем дә, уйлайым, нескә күнелле кеше булғандыр. Кире элекке тыныс тормошто ҡайтарырға теләгәндер...
Һуғышта мине рухи яҡтан һынып төшмәҫкә, ныҡ булырға дуҫтарым өйрәтте. Ысын, ныҡлы һалдаттар дуҫлығы... Тағы ла күңелдәребеҙҙе күтәрер өсөн әртистәр, музыканттар,юмористар килә инеләр...
Фронтта яҙып булмай тиһәләр ҙә, яҙырға тырыша инем.Окоптарҙа яҙышыуы ҡыйын булһа ла, ял итергә сыҡҡан саҡтарҙа, госпитальдәрҙә ятҡанда, яҙыр инем.
Ин ҙур һуғыштан алған һабағым, шул : беҙ ғүмерҙә лә халҡыбыҙ күрһәткән батырлыҡты , улар күргән ыҙалыҡтарҙы оноторға тейеш түгелбеҙ. Снарядтар, миналар ғына ярылманы, кешеләрҙең йөрәктәре ярылды – фронтта һәм дә тылда.Бына ошо ярсыҡтар арҡаһында беҙ енеү яулай алдыҡ та инде. Ошо изге нәмәне оноторға ярамай.
Тағы ла оноторға ярамай шуны: Бөйөк Ватан һуғышы ысында ла Ватан өсөн көрәш булды, тиеүе мине һоҡландыра.
Мин тағы һоҡландырған шағирҙарымдың береһе - Назар Нәжми.
Уның тураһында “Литературная газета” 1970 йылда 23 июль Лев Аннинский былай ти:
“Поэзия Нажми... выявляет состояние человека «на грани»... Человек, от природы мягкий, он становится солдатом, он ощущает жестокую историческую необходимость долга, – в своей душе он остро ощущает оба начала: и суровость, и сострадание, она жестка, как железо, эта солдатская душа, но она же – мягче воска, и – «сочатся слёзы из-под век»”.
Дөйөм әйткәндә Назар Нәжми уҙенең үҙенсәлеклеге, уға ғына хас булған сихрилығы менән уҡыусыларҙы үҙенә тартып тора.
Назар Нәжмиҙең иң яҡшы ижал өлгөләре хәҙерге башҡорт поэзияһының үҫеш кимәлен генә билдәләп ҡалмай, бәлки күп милләтле Рәсәй поэзияһын да байыта. Уның рус теленә тәржемә ителгән шиғырҙары,баллада һәм поэмалары илебеҙ китап уҡыусыларының ихтирамын йылдан-йыл күберәк яулай.
Башҡортостан халыҡ шағиры Мостай Кәрим әйткәнсә: “Назар Нәжми сафтың артында ла, уртаһында ла түгел. Ул – башҡорт лирикалары сафының, бер командиры.
Ә командирның урыны марш ваҡытында ҡайҙа икәнен һәр кем белә. Ул сафтан саҡ ҡына алдарак бара.
Әҙәбиәткә һәр кем үҙенсә килә. Ғайса Хөсәйенов әйтмешләй, «бәғҙеләр», бер, ике, хатта өс китап сығарып та, үҙҙәрен шағир итеп таныта алмай яфалана. Уҡыусы йәш шағирҙың өлгөрөүен, уның үҙ тауышын табыуын сабырлыҡ менән көтә. Көтә-көтә зарығып бөтә. Йәш шағир бара торгас, мораҙына бер сама ирешә, йә бөтөнләй ирешә алмай ҡала.
Назар Нәжми уҡыусының, сабырлығы менән шаярманы. Уның беренсе китабы «Тамсылар» беҙҙең поэзиябыҙға тамсылар булып тамып ҡына түгел, яңы шишмә булып бәреп инде. Шуны ла әйтергә кәрәк, шағир үҙенең тәүге китабын сығарырға ашыҡманы. «Ниңә беренсе китабыңды ҡалыныраҡ сығарманың?» – тигәс, шағир былай тип яуап бирҙе: «Күнекмәләр китап өсөн эшләнмәй, ижад өсөн эшләнә».
Поэзияла... тамаҡ ялғап алырлыҡ бары бер генә ҡыйырсыҡ икмәк һалынған ҡапсыҡты асып, зур таҡыр юлдан атлаусылар ҙа, көткән кешеләренә шатлык килтерерлек ҙур йөк йөкмәп тар һуҡмаҡтан атлаусылар ҙа бар. Хиҡмәт юлда ғына түгел. Әммә шуныһы асыҡ: Назар Нәжми күтәреп килгән йөк мул, шатлыҡлы, ҡәҙерле.”
Нәжметдинов Хәбибназар Нәжметдин улы 1918 йылдың февралендә Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Миңеште ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Беренсе белемде ауылдағы ете йыллыҡ мәктәптә ала. Һуңынан Өфө металалургияһы рабфагында уҡый. 1938 йылда Башҡорт педагогия институтына уҡырға инә, тик артабан уҡый алмай, ул өсөнсө курста һуғышҡа китә.
Назар Нәжмиҙең Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында яҙған шиғырҙары әллә ни күп түгел. Шағирға һуғыштың тәүге йылдарында ижад итергә форсат теймәй. Һалдаттарҙың батырлыҡтарын күреү, һағыныу хисе уны әленән-әле ҡәләмгә тотонорға мәжбүр итә.
Уның фронт лирикаһы үҙәгендә һалдат образы тора.Шағир күңел байлығын, еңеүгә ихтыярын сағылдырырға тырыша. “Совет һалдатына” тигән шиғырында ул ут- һыу кискән яугирҙең үлемһеҙлеген йырлай.
Ҡош осоп етмәҫ ерҙәргә
Ут аша барҙың атлап,
Һәр аҙымың ауыр әкиәт
Һин ни күрмәнең, һалдат!?
Бомбалар төштө өҫтөңә,
Һушыңдан яҙҙың ҡай саҡ.
Күпме тереләй күмелдең...
Һәм иҫән ҡалдың, һалдат!...
Фронтта яҙылған “Окоптағы уйҙар” шиғырында ла окоп тирәләй ут-ғәрәсәт уйнағанда, һалдатты һәр минут үлем һағалап тороуға ҡарамаҫтан, шағир кеше ғүмере, үлемһеҙлеге, еңеү тураһында уйлана:
Тыуған ергә еңеп ҡайтырмын мин,
Үтеп ошо һуғыш йылдарын.
Мин ышанам, барыбер осрашырбыҙ.
Үлем юҡ ул беҙгә, дуҫтарым!-
тип өндәшеп яҙа ул фронттағы дуҫтарына.
Яу йылдары һалдат рухының ныҡлығын да, күңеленең нескәлеген дә асты. Назар Нәжми, фронт һыҙығында һалдаттың тыуған яҡтарын, ғаиләһен, дуҫ-иштәрен өҙөлөп һағыныүын, йырлау аша уның күңел байлығын, тағы тәрәнерәк сағылдыра. Яҡты һағыш шағырҙың күңелен сафландыра, матур хәтирәләр тормоштоң ҡәҙерен нығыраҡ тойорға ярҙам итә,рухи көс бирә. Үҙенең “Иҫән ҡалһам” шиғырында ул ана шул тойғоларын яҙып бирә лә инде:
Тыуған ил һәм хеҙмәт көткән өсөн,
Оҙаҡ көткән өсөн матурым,
Иҫән ҡалмау миңә мөмкин түгел,
Мөмкин түгел – мин һау ҡайтырмын!
Тыуған илебеҙ азатлығы өсөн яу ҡырында ятып ҡалған яүгирҙәребеҙ, уларҙы хәтерләү, эштәрен мәңгеләштереү Назар Нәжмиҙең “Ҡайтманығыҙ тыуған ерҙәргә” поэмаһында яңғырап килә. “Үлемегеҙ менән һеҙ үлемһеҙ,еңеү булып ҡайтты данығыҙ” – ти шағир уларға.Әгәр яуҙа ятып ҡалған һалдаттарға һәр ҡайҙа һәйкәлдәр һалынған икән, билдәһеҙ һалдат ҡәбере өҫтөндә мәңгелек ут яна икән, халыҡтың ил батырҙарының исемен, улемһеҙ дандарын мәңгеләштереү билдәһе ул.
Ут яна ҡәбер өҫтөндә,
Мәңгелек ул ут!
Яна һалдат йөрәгенең
Ялҡыны булып.
“Йыр тураһында баллада”. Йыр һәм батыр тураһындағы баллада, Мәлих Харистың яҡты иҫтәлегенә бағышланған. Ә балладаның эпиграфы итеп Мәлих Харистың үҙенең шиғыры алынған:
...Эй ғүмерҙең һуңғы сәғәте!
Һин миңә лә шулай күкрәп кил.
Уландарын иҫкә алғанда,
Онотмаһын мине Тыуған ил!
Мәлих Харис бик йәшләй Бөйөк Ватан һуғышы яланында батырзарса һәләк булып ҡалған.Шуға ла уның ижад ғүмере бик ҡыҫҡа булған, сәскә ата алмайынса өҙөлгән.Әммә шул бер нисә йыл эсендә уны әҙәбиәт һөйөүселәр уҙ итеп, яратып өлгөргән ине. Һуғыш йылдарында фронттан яу батырҙары тураһында балладалар, шиғырҙар яҙып ебәргән, ләкин “Батыр тураһында баллада” һәм “Онотмаһын мине Тыуған ил!” тигән әҫәрҙәрендә һүрәтләнгән батырҙарса үлеп ҡалған һалдат кеүек, шағир үҙе лә яу ҡырында ятып ҡала. Илгә, дуҫтарына уның тик шиғырҙарын ғына ҡайтаралар.
Шағирҙың яҡын дуҫы, һабаҡташы булараҡ, Назар Нәжми Мәлих Харистың шиғырҙарын йыйып, китап итеп сығарыша, уның ижады хаҡында яҙа. 1962 йылда ижад иткән “Йыр тураһында баллада” әҫәрен ҡәләмдәш дуҫына арнай.
Һеҙ ҡайҙарҙа ятаһығыҙ икән,
Ниндәй тупраҡ, ниндәй ерҙәрҙә?
Ҡайтабыҙ, тип киткәйнегеҙ ҙә бит,
Ҡайтманығыҙ тыуған илдәргә.
( Назар Нәжми)
Ошо йөрәкте әрнеткес һүҙҙәр тыуған яҡтарына ҡайта алмай яу ҡырында мәңгелеккә ятып ҡалған батырҙарыбыҙға арналғандыр.
Мәлих Харис улы Харисов – билдәле башҡорт яҙыусыһы, 1919 йылда Саҡмағош районы Яңыкүл ауылында тыуа. 1941 йылда башҡорт педагогия институтын тамамлай. Ошо уҡ йылда хеҙмәткә алынып , офицерҙар курсын бөтөрә.1944 йылда Украина янындағы һуғышта батырҙарса һәләк була.
Уның ғүмере бик ҡыҫҡа булған. Уның тәүге шиғырҙары 1934 йылда гәзит-журналдарҙа күренә башлай, һәм ул күп тә үтмәй нескә тойғоло, хистәргә бай үҙенсәлекле лирик шағир булып танылып китә. Һуғыш алды көндәрендә ул көр һәм саф тауышлы, күтәренке рух менән һуғарылған әҫәрҙәре менән әленән-әле сығыш яһап тора. Шағир йыш ҡына үҙе кисергән ваҡиғаларҙы тасуирларға тырыша, үҙ мөнәсәбәтен йырлай.
«А. С. Пушкинға», «Йәшлек», «Диңгеҙгә», «Руставели», «Әсә тураһында йыр», «Мин һөйәм» кеүек поэтик ынйылары бөтә башҡорт поэзияһында билдәле урын тоталар. Ихласлыҡ, үҙ иленә сикһеҙ бирелгәнлек тойғолары уның әҫәрҙәрендә төп урын биләй.
Мәлих Харис үҙе иҫән саҡта әҫәрҙәренең айырым китап булып сығыуын күреү бәхетенә ирешә алманы.
Уның «Йөрәк тауышы» тигән беренсе китабы тик ул үлгәндән һуң, 1944 йылда баҫылып сыҡты.
1954 йылда шул уҡ китабы, бер аҙ тулыландырылып, Н. Нәжмиҙең баш һүҙе менән баҫылып сыҡты. Үҙенсәлекле шағир Мәлих Харис поэзияһы әле лә беҙҙең сафта бурысын үтәп килә.
М. Харистың шиғырҙары рус телендә 1974 йыл «Башҡорт лирикаһы өлгөләре» серияһында сыҡты.
Дуҫтары иҫләүе буйынса ул оялсан кеше булған. Ул әҙәбиәткә бик ҡаты ҡараш менән ҡарар булған, шуға ла бөтөр-бөтмәҫ, ашыҡ-бошоҡ шиғырҙарын сығартырға теләмәгән. Ҡыҫҡаҡ ғүмере эсендә ул шул принциптарға таянып йәшәгән.Ул үҙенең фронттан яҙған хаттарының береһендә Сәйфи Ҡудашҡа: “Шиғырҙарға ҡағылғанда күберәк уҡырға кәрәк,ә яҙышҡанда – ысын күңелдән килергә тейешлебеҙ,”-ти.
Күберәк уҡыу – Мәлих Харис өсөн бик мөһим булған, белемле кеше булараҡ ул уҡырға яратҡан. 1940 йылда уға 25 йәше тулыуға Мәлих Харис башҡорт һәм рус классиктарының традицияларын үҙләштереп, һеңдереп алған шағир булып формалаша. Ул күберәк тәржемә итеү менән булыша. Беҙ башҡорт телендә уҡыған Лермонтовтың, Навоиның шиғырҙары – уның бөйөк эше.
Фронтта булһынмы, былай тыныс тормоштамы – Мәлих Харис ижад итеү теләге менән янып йәшәй.
1943 йылда фронтта булғананыда ул Александр Матросов тураһында ҙур поэма яҙыу теләге менән яна. Тик ул теләге тормошҡа ашмай.Үкенескә ҡаршы, хыялдары, теләктәре уның менән бергә мәңгелеккә фани донъяға китә.
“Ул Ватанын һөйҙө, ут эсендә
Уның данын, намыҫын яуланы,
Ул йығылды, ләкин башҡаларға
Ғүмер бирҙе. Юҡҡа ауманы.”
Яугир-шағирҙарыбыҙҙың әҫәрҙәрен уҡыған һайын уҡығы килә,улар күргән михнәттәр күҙ алдынан ҡурҡыныс төш булып уҙа.
Яуғирҙәргә бигерәк тә һуғыш йылдарында күргән михнәттәр тынғы бирмәй – төндәрен һаташтыра,төштәренә ғазаплы юлдарҙа баштарын һалған дуҫтары керәлер.Тамуҡтың үҙендә булған, уның ғазаптарын татытҡан фанилыҡ бөгөнгө булып күҙ алдына баҫалыр.
Олоғайған һайын үҙен нығыраҡ һиҙҙерәлер был һуғыш ҡалдырған яралар.Бәлки тәндә ғүмерлеккә урын алған, инде етмеш йылға яҡын ошо тәненең бер өлөшөндә әйләнгән яранан да бигерәк, яҙмыш һалғандары йөрәкте телгеләйҙер. Кеше олоғайғас уҙенең үткән ғүмеренә күҙ һала тиҙәр: нисек йәшәлгән һуң ул, бушҡа үтмәгәнме? Ошо ваҡытта тормошоңдағы иң иҫтәлекле, шатлыҡлы, йәки йөрәген әрнетеп уйылған хәл- ваҡиғалар ғына мейе һырҙарына йәбешеп ҡала.Ә ҡалғаны хәтер шыйыҡсаһы менән бергә кибеп оса.Ул мәлдәрҙең ҡайһыһы тәнгә рәхәтлек бирә, ә ҡайһылары йөрәккә ҡан һауҙыралыр...
Тән яраһы епшек ҡар яуғанда, болоттар ямғыр алып килгәндә, арҡыры иҫкән ел сығырҙай булып ҡоторғанда һыҙлана. Тормошта күргән ғазаптары яңғыҙ ҡалған һәр минуттарын һағалап торалыр, хәтер муҡсайыңда соҡсоналыр.
Яуғирҙәребеҙ 9 май көнөндә мәңгелек утҡа ҡарап ниҙәр тураһында уйланып баҫаларҙыр, быныһы беҙгә билдәһеҙ.Әммә беҙ шуны беләбеҙ – беҙгә тыныс тормош бүләк иткән батырҙарыбыҙҙы беҙ оноторға хаҡыбыҙ юҡ.
Беҙ уттар эсендә үттек көрәште,
Һәм көрәш беҙҙе һөйөргә өйрәтте.
Һөйөү ҡанаты талыуын белмәнек,
Кирелеп нәфрәт ҡылысын һелтәнек.
Ҡоростар иреп янды, - беҙ янманыҡ,
Онталды таш, ләкин беҙ онталманыҡ.
Эйе, улар онотолманы. Улар Европаға азатлыҡ таңы, ысын тормош яҙы алып килгәндәр һәм, данға күмелеп, үҙебеҙҙең илгә ҡайтҡандар... Бына инде етмеш йыллап ваҡыт үтте, ә һәләк булғандар һаман онотолмай. Онотолмаһын!
1941-1945 йылдарҙа барған Бөйөк Ватан һуғышы киләсәктә лә, рәссамдар, композиторҙар, әҙиптәр иғтибарын йәлеп итһен ине!
Улар киләһе йәш быуыныбыҙға һуғыш мәшхәрәһен һүрәтләүсе, дошман менән алышҡанда йәндәрен аямағандарын онотмаҫ өсөн, тере килеш күңелдәрҙә тоторға теләп яңы әҫәрҙәр ижад итһендәр ине.
Бөгөнгө һәм киләсәктә сафта торған йәштәр,уларға алмашҡа үҫеп килгән үҫмерҙәр,йәғни беҙ ветерандарҙың өмөтөн, ышанысын аҡлаһаҡ ине, тигән теләктә сығышымды тамамлайым.
Эй,ғүмерҙең һуңғы сәғәте!
Һин миңә лә шулай күкрәп кил.
Батырҙарын шулай иҫкә алғанда,
Онотмаһын мине лә Тыуған ил.
Докладта ҡулланылған материалдар:
“Йөрәктәрҙә ҡалыр еңеү көнө” 1995 йыл Өфө китап авторҙар коллективы
“Дәһшәтле йылдар шаңдауы” 2005 йыл авторҙар коллективы, Өфө китап
Әҫәрҙәр. I том: шиғырҙар. — Өфө: Китап, 2009
mega-stars.ru›writers/mustaj_karim.php
Журналдар “Ватандаш” 2005-2015 йылдар
Избранные произведения. II том. Стихи и поэмы. Уфа: «Китап», 2012. 432 с. (на баш. яз.)произведения. I том. Стихотворения. Уфа: «Китап», 2008. 416 с. (на баш. яз.)
Иду к тебе. Стихи и поэмы. Предисловие Г.Рахима. Казань: Таткнигоиздат, 1988. 144 с. (на тат.яз.)
Приближение. Стихи и поэмы. Предисловие Х.Гиляжева. Уфа: «Китап», 1994, 416.с. (на баш.яз.)
Йөрәк тауышы. Өфө, 1954;
Избранная лирика. Предисл. Н. Наджми, Уфа, 1967
“Башҡортостан Уҡытыусыһы”
Доклад о Великой Отечественной войне 1941-1945 гг. на башкирском языке прочитанный ученицей 11 класса на научно-практической конференции "День науки. Годы опаленные войной". В докладе говорится о героях войны выходцах из Башкирии. В их числе писатели и поэты. Так же проводится анализ их произведений о Войне.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Ипотека торлаҡ кредиты биреү буйынса агентлыҡ тәү сиратта мохтаж ғаиләләргә ярҙам итәсәк — Дәүләт ДумаҺы депутаты
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Ипотека торлаҡ кредиты биреү буйынса агентлыҡ ипотека кредитын алыусыларға ярҙам йөҙөнән аҡса бүлгән саҡта тәү сиратта социаль дефолтҡа яҡын ғаиләләргә булышлыҡ итергә тейеш. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Үҙәк ревизия комиссияһы рәйесе урынбаҫары, Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Виктор Климов шундай фекер белдерҙе.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының федераль порталы хәбәр итеүенсә, Рәсәй Хөкүмәте ипотека түләгән осорҙа ауыр финанс хәлендә ҡалған граждандарға булышлыҡ итеү өсөн Ипотека торлаҡ кредиты биреү буйынса агентлығы структуралары аша 4,5 миллиард һум аҡса бүлеү тураһында ҡарар ҡабул иткән.
— Тәү сиратта айырыуса мохтаждарға ярҙам итеү дөрөҫөрәк буласаҡ, — тип билдәләне Виктор Климов. — Үҙгәргән шарттар түгел, ә ғаиләнең социаль дефолт кимәленә яҡынлығы ярҙам күрһәтеү критерийы булырға тейеш.
Парламентарий һүҙҙәренсә, халыҡҡа иғлан ителгән сумма граждандарҙың ипотекаға бәйле проблемаларын хәл итеү өсөн етмәйәсәк. Был хаҡта банк берләшмәһе вәкилдәре лә бер нисә тапҡыр белдерҙе.


text:
Ҡаҙағстан ҡунаҡтары Башҡортостандағы Аҡмулла музейында булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Ҡаҙағстан ҡунаҡтары Милли әҙәбиәт музейының филиалы — Миәкә районының Туҡһанбай ауылындағы Мифтахетдин Аҡмулла музейында булды. Делегацияны яҙыусы, әҙәби тәнҡитсе, Әхмәт Йәсәүи исемендәге Халыҡ-ара ҡаҙаҡ-төрөк университетының вице-президенты, Ҡаҙағстан Яҙыусылар союзы идараһы ағзаһы, филология фәндәре докторы, профессор Ергобек Кулбек етәкләне.
Мәғрифәтсе-шағир, башҡорт шиғриәте классигы Мифтахетдин Аҡмулланың музейы тыуған төйәгендә 1981 йылда, тыуыуына 150 йыл тулыу айҡанлы асылған. Музейҙа 400-ҙән ашыу экспонат һаҡлана. Ҡунаҡтарҙы филология фәндәре докторы, яҙыусы, профессор Мирас Иҙелбаев менән шағирә, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы ағзаһы Гөлфиә Юнысова оҙатып йөрөнө.
«Ҡаҙағстан ҡунаҡтары мәғрифәтсенең тормошо һәм ижады хаҡында яҡшы хәбәрҙар. Ҡайһы бер һорауҙар буйынса бәхәсләшеп тә алдыҡ», — тип билдәләне Аҡмулла музейының мөдире, яҙыусы Фәнис Янышев.
Ҡунаҡтар шулай уҡ Бөрйән районындағы Шүлгәнташ мәмерйәһендә һәм Миәкә районындағы Нарыҫтау изге шишмәһендә булды.


text:
Башҡортостанда малдар юғала
Һуңғы бер нисә көн эсендә Хәйбулла, Дүртөйлө һәм Дәүләкән райондарының полиция бүлексәләренә халыҡтан мөрәжәғәттәр булған. Улар малдарының юғалыуына зарлана. Дөйөм алғанда тиҫтәнән ашыу быҙау һәм ике атты таба алмағандар. Әле урындарҙа оператив төркөмдәр эшләй. Дәүләкәндә юғалған аттарҙың ҡалдыҡтарын ғына тапҡандар. Тәү фараздар буйынса, ҡараҡтар ситтәрәк хужаһыҙ йөрөгән малдарҙы ҡыуып, йә шунда уҡ салып итен алып китә. Малдар юғалған осраҡтарҙа шундай уҡ полицияға барырға кәңәш ителә, үткән һәр көн уларҙы табыу мөмкинлеген кәметә, ти


text:
Ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү йөкләмәһе үтәлде
Кисә Рәсәйҙең төбәктәр үҫеше министры Виктор Басаргин видеоконференция режимында 2010 йылда Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса сираттан тыш селектор кәңәшмәһе үткәрҙе. Төбәктәр вәкилдәре дәүләт башлығының тейешле Указын үтәү тураһында отчет бирҙе.
Басаргин әйтеүенсә, “илдең утыҙ өс субъекты 2005 йылдың 1 мартына тиклем иҫәпкә торған ветерандарға торлаҡ биреүҙе тулыһынса тамамлаған”.
Рәсәй Президенты ҡуйған бурысты Башҡортостан тәүгеләрҙән булып үтәне. Республика һәм федераль бюджет средстволары иҫәбенә төбәктә, инвалидтарҙы һәм һәләк булыусыларҙың ғаилә ағзаларын да индереп, 834 һуғыш ветераны торлаҡ менән тәьмин ителгән. БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев белдереүенсә, “был йәһәттән республикаға ҡарата бер ниндәй ҙә дәғүә юҡ һәм уның булыуы ла мөмкин түгел”.
Ләкин 2005 йылдың 1 мартынан һуң иҫәпкә алынған ветерандар менән хәл ителмәгән мәсьәләләр бар, тип белдерҙе Премьер. Әле 1515 кеше торлаҡ шарттарын яҡшыртыу исемлегендә тора. Шуларҙың 725-е – Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды, ветераны һәм 785-е – һәләк булған һуғыш инвалиды, ветерандың ғаилә ағзаһы. Улар дөйөм ветерандар һанының 3 проценттан ашыуын тәшкил итә.
Раил Сарбаев 389 торлаҡ сертификаты бирелеүе хаҡында хәбәр итте, ә апрель-май айҙарында ҡалған ветерандар аласаҡ. Ошо маҡсаттарға ҡаралған средстволар, шул иҫәптән федераль ҡаҙнанан бүленгән 1 миллиард 88 миллион һум аҡса республикаға килгән һәм банкыларҙағы иҫәптәрҙә ята, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Премьер-министр.
Улай ғына ла түгел, Раил Сарбаев билдәләүенсә, «республика үҙенең ветерандарын бер ваҡытта ла яҙмыш ҡосағына ташламаны». Рәсәй Президенты Указы сыҡҡанға тиклем үк, 2005 йылдан башлап Башҡортостанда муниципаль район һәм ҡала округтары средстволары иҫәбенә 332 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны торлаҡ менән тәьмин ителгәйне.


text:
БДУ-ла ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусы илдәрҙең студенттары менән спорт форумын үткәреү мөмкинлеген тикшерҙеләр
Башҡорт дәүләт университетында эш сәфәре менән «Команда 2018» федераль программа етәксеһе Дмитрий Герцен булды. Башҡорт дәүләт университеты ректоры Николай Морозкин менән эш буйынса һөйләшеүҙәр барышында университетта ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусы илдәрҙең студенттары менән спорт форумын үткәреү мөмкинлеге тикшерелде. Юғары уҡыу йортонда бындай спорт саралары илдә һәм республикала спорт һәм сәләмәт йәшәү рәүешен популярлаштырыуға өндәй, юғары ҡаҙаныштағы спортты үҫтереүгә тәьҫир итә тигән фекерҙәләр.
Шулай уҡ осрашыу барышында студенттар спорты өлкәһендә йәштәр сәйәсәтен үҫтереү стратегияһына ҡағылған мәсьәләләр ҡаралды.
Үрҙә әйтелгән темаларға фекер алышыуҙа уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректор Юлай Янбаев, тәрбиә эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы Светлана Парфенова һәм Башҡорт дәүләт университетында белем алыусыларҙың берләштерелгән советы вәкилдәре ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән.
Белешмә. «Команда 2018» — Рәсәй Федерацияһы йәштәре араһында спорт индустрияһы өлкәһендә спортсыларҙы, проект авторҙарын һәм ойоштороусыларын эҙләүгә һәм уларға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән программа.