text:
Молдавия гербы
Молдавия гербы өҫкө яғы — ҡыҙыл, аҫҡы яғы зәңгәр өлөшкә бүленгән ҡалҡандан тора. Ҡалҡандың уртаһына тур башы төшөрөлгән, уның мөгөҙҙәре араһында — һигеҙ ҡанатлы йондоҙ, баштың уң яғында — биш тажлы роза, һул яғында — бер аҙ һулға ҡарап ауышҡан ярым ай. Ҡалҡандағы бөтә элементтар алтынһыу (һары) төҫтә. Ҡалҡан бөркөт күкрәгенә урынлаштырылған, уның суҡышына алтын тәре (тәре йөрөтөүсе бөркөт) тотторолған, тырнаҡтарында: уңда — йәшел зәйтүн ботағы, һулда — алтын скипетр.[1][2]
Молдавия гербы Молдавия флагының уртаһына төшөрөлгән.
Йөкмәткеһе
Барлыҡҡа килеү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1990 йылдың яҙында МССР Юғары Советы Молдаван ССР-ы гербы урынына яңы герб эшләүгә конкурс иғлан итә. 1990 йылдың 12 майында 13 депутаттан (улар араһында Мирча Снегур (рәйес), Ион Боршевич, Николае Дабижа, Михай Которобай һ. б. була) торған конкурс баһаманы билдәләнә. Йөҙ рәссам төшөргән 130 эш тәҡдим ителә (ҡайһы берәүҙәр бер нисә вариант бирә). Иң яҡшы алты эштең төҫлө фотоһүрәттәрен Бухарестҡа дәүләт геральдика комиссияһына алып баралар.
Рәссам Георге Врабие тәҡдим иткән вариант һайлап алына. Геральдика буйынса комиссия рәйестәше Мария Догару теория буйынса гербтың авторҙашы була. Һүрәттең аҫҡы өлөшөнә халыҡтың тыныслыҡҡа ынтылышын кәүҙәләндергән зәйтүн ботағы урынлаштырыу идеяһын ул бирә. Башта бөркөт ҡалҡан эсендә була, уны алып ташларға ҡарар ителә.
1990 йылдың 2 ноябрендә Молдавияның яңы гербы МССР Юғары Советы Президиумында раҫлана, ә 3 ноябрҙә Юғары Советтың пленар ултырышы була, унда Врабие-Догару герб проекты өсөн 243 депутат — ыңғай, 2 депутат ҡаршы тауыш бирә, 11-е тауыш бирмәй ҡала. Тиҙҙән дәүләт гербының һүрәте «Молдова Суверанэ» гәзитенең заказы буйынса «Универсул» нәшриәтенең типографияһында 20 мең дана тираж менән баҫылып сыға.
Молдавияның тарихи гербтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Молдавия кенәзлеге гербы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Молдавия кенәзлеге гербының үҙәк фигураһын тур (зубр) башы тәшкил итә. Тур башын суверен территорияның символы итеп күреү ҡасан барлыҡҡа килгәндер — тикшеренеүселәр был турала аныҡ ҡына бер ни ҙә әйтә алмай. Ҡайһы берҙәре уның боронғо һунар культы менән бәйләй.
Молдавия гербы барлыҡҡа килеүен берәүҙәр Богдан I менән, икенселәр Петр I Мушат исеме менән бәйләй.
Молдавияның беренсе билдәле герб һүрәте — мөгөҙҙәре араһына йондоҙ, ике яғына роза һәм ярым ай төшөрөлгән тур (зубр) башы Петр Мушаттың 1377 йылғы мисәтендә барлыҡҡа килә. Мисәткә былай тип яҙылған: «Petrus voivoda Moldaviensis». Герб Петр Мушат һуҡтырған тәңкәләргә лә төшөрөлгән була.
-
-
-
Stema Moldovei 1476.jpg
Герб Молдавии 1476 года
-
Stema Moldovei 1479.jpg
Герб Молдавии 1479 год
-
-
-
-
Stema Moldovei 1641.jpg
Герб Молдавии 1641 года
-
Stema Moldovei 1646.JPG
Герб Молдавии 1646 года
-
-
Stihuri la luminatul herb a Ţărîi Moldovei. Dosoftei 1679.jpg
Герб Молдавии 1679 года
-
Stema Moldovei din 1716.png
Герб Молдавии 1716 года
-
-
-
Insigna de deputat in Divanul Ad-hoc.jpg
Герб Молдавии 1857 года
МДР-ҙың 1917-1918 йылдарҙағы гербы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гербтың төп элементы — ҡалҡан, уға тур башы төшөрөлгән.Мөгөҙҙәре араһында — биш ҡанатлы йондоҙ, уңда — роза, һулда — ярым ай.
Молдаван АССР-ы гербы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Молдаван АССР-ының Конституцияһында (23.04.1925) былай тиелә (48-се статья): «Автономиялы Молдаван Социалистик Совет Республикаһы Молдаван Үҙәк Башҡарма Комитеты тарафынан булдырылған һәм Бөтә Украина Үҙәк Башҡарма Комитеты тарафынан раҫланған үҙ дәүләт гербына һәм флагына эйә». 1925 йылдың 4 сентябрендә АМССР Үҙәк Башҡарма Комитеты (АМССР ҮБК) Президиумы ултырышында «АМССР дәүләт гербы һәм флагы проектына конкурс тураһында» мәсьәлә тыңлана, проекттарҙы ҡарау эше махсус ойошторолған комиссияға йөкмәтелә. 21 сентябрҙә ЦИК АМССР ҮБК һайлап алынған герб һәм флаг проекттарын ҡарай. ҮБК-ның кесе Президиумы проекттаҙы хуплай, әммә үҙгәрештәр индерә. 1925 йылдың 19 октябрендә АМССР ҮБК үҙенең ултырышында был проекттарҙы раҫлай.
Молдаван ССР-ы гербы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Молдаван Совет Социалистик Республикаһының 1941—1990 йылдарҙағы гербы ҡояш нурҙары эсендәге һәм бойҙай башаҡтары, кукуруз, йөҙөм тәлгәштәре уратыуындағы ураҡ һәм сүкештән тора, ҡыҙыл таҫмаға аҫта — «РССМ», уңда — русса «Пролетарии всех стран, соединяйтесь!», һулда молдаван телендә «Пролетарь дин тоате цэриле, уници-вэ!» тип яҙылған. Гербтың өҫкө өлөшөндә — биш ҡанатлы йондоҙ.
Молдавияның башҡа гербтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Анатольева И. Как появился герб Молдовы // Независимая Молдова. — Кишинёв, 25.08.2006.(недоступная ссылка)
- Как подменили герб // Время. — Кишинёв, 29.08.2003.
- Садовников С. П. Некоторые наблюдения над изображением герба молдавского государства конца XIV – начала XVI в..
- Mischevka V., Negrei I., Nichitici A. Siimbolurile Ţării Moldovei.
- Ломанцов В. Гербы Молдовы.


c: text/html

text:
Ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәргә өҫтәмә средстволар бүленәсәк
Шишәмбе, 23 ноябрҙә, Рәсәйҙең беренсе вице-премьеры Виктор Зубков Рәсәй Федерацияһы субъекттары етәкселәре менән малсылыҡҡа ярҙам һәм миҙгелле баҫыу эштәрен үткәреү буйынса саралар тураһындағы мәсьәлә буйынса селектор кәңәшмәһе үткәрҙе. Ул, быйыл аграрийҙар өсөн ҡатмарлы йыл булды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Башлыса, сиктән тыш ҡоролоҡ арҡаһында. Виктор Зубков, көҙ РФ Хөкүмәте ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәргә 20 миллиард һум күләмендә транш йүнәлтте, тип хәбәр итте.
—Декабрҙә тағы 15 миллиард һум йүнәлтеләсәк, — тип билдәләне ул. – Был средстволарҙы бүлгәндә беренсе траншты файҙаланыу һөҙөмтәлелеге иҫәпкә алынасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан бөтәһе 3,88 миллиард һум алғайны инде. Был средстволар мал һанын һаҡлаясаҡ хужалыҡтарға иҫәпләнгән.
Вице-премьер, Рәсәйҙә ит һәм һөт етештереү темптары артты, тип хәбәр итте. Был күрһәткестәр буйынса ул бер нисә төбәкте билдәләне. Башҡортостан Республикаһы улар иҫәбендә телгә алынманы.
Виктор Зубков шулай уҡ быйыл 15,4 миллион гектар майҙанға ужым орлоғо сәселеүе хаҡында хәбәр итте, был былтырғы кимәлдән 20 процентҡа кәмерәк. Уның әйтеүенсә, был кәметеүҙе компенсациялау өсөн яҙғы сәсеүҙе 25 процентҡа арттырырға кәрәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты шәжәрә конкурсын үткәрергә планлаштыра
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Башҡорт халҡының телен һәм рухи мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләләре буйынса комиссияһы Башҡортостан Республикаһының социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларына федераль бюджеттан алынған аҡсалар иҫәбенә субсидия биреүгә конкурста ҡатнаша. Сараны төбәктең Иҡтисади үҫеш министрлығы үткәрә.
«Башинформ» агентлығына Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппаратының сектор мөдире Азамат Сөләймәнов һөйләүенсә, был йәмәғәт ойошмаһы үҙенең проекты — «Шәжәрә-родословная» тикшеренеү проекттары конкурсын тәҡдим итте. Уның сиктәрендә йәмәғәтселек иғтибарын ғаилә, тыуған яҡ тарихын өйрәнеүгә, халыҡтың милли йолаларын, быуындар араһындағы күсәгилешлекте һаҡлап ҡалыуға йүнәлтеү планлаштырыла. Ойоштороусылар был эшкә Башҡортостан халҡын ғына түгел, Силәбе, Ырымбур өлкәләрендә, Пермь крайында, Татарстан Республикаһында йәшәүселәрҙе лә йәлеп итмәксе. Конкурс йомғаҡтары буйынса электрон йыйынтыҡ булдырыласаҡ. Был эшкә Башҡортостандың ғилми учреждениелары хеҙмәткәрҙәре йәлеп ителәсәк.
Конкурс комиссияһы ыңғай хәл итһә, проектта ҡатнашыусы белгестәр тарафынан әҙерләнгән положение Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының рәсми сайтында урын аласаҡ.


text:
Күмертауҙың «Ышаныс.Өмөт.Мөхәббәт» клубы инвалид балаларҙың ата-әсәләрен берләштерә
Күмертауҙың Социаль-психологик ярҙам үҙәгендә «Ышаныс.Өмөт.Мөхәббәт» клубында ҡатнашыусыларҙың сираттағы осрашыуы үтте. Унда физик мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың ата-әсәләре, шулай уҡ ҡала ҡатын-ҡыҙҙар Советы ағзалары ҡатнашты.
Осрашыуҙа инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләрҙең проблемалары, уларҙы хәл итеү юлдары тикшерелде. Шулай уҡ ата-әсәләр өсөн психологик тренинг үткәрелде. Сараны ойоштороусылар билдәләүенсә, инвалид бала тәрбиәләгән ата-әсәләрҙең йәмәғәт ойошмаларын булдырыу бөгөн бик мөһим. Бындай ойошмалар тәжрибә уртаҡлашыу, файҙалы кәңәштәр менән бүлешеү, инвалид балаларҙы реабилитациялау, улар өсөн кәрәкле шарттар булдырыу буйынса мәсьәләләрҙе хәл итеү йәһәтенән ата-әсәләр өсөн ҙур ярҙам булып тора.


text:
Беренсе класс уҡыусылары өсөн дәрес ваҡыты ҡыҫҡарҙы — Башҡортостан буйынса Роспотребнадзор Фото: Олег Яровиков
Беренсе класс уҡыусылары өсөн дәрес ваҡыты ҡыҫҡарҙы — Башҡортостан буйынса Роспотребнадзор
Беренсе класс уҡыусылары өсөн дәрес ваҡыты ҡыҫҡарҙы — Башҡортостан буйынса Роспотребнадзор Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылдың 2 ғинуарынан «Дөйөм белем биреү ойошмаларында уҡытыуҙы ойоштороуға һәм шарттар булдырыуға санитар-эпидемиологик талаптар» санитария ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр ғәмәлгә инде. Үҙгәрештәр 2015 йылдың 24 ноябрендәге Рәсәйҙең баш дәүләт санитар табибы ҡарары менән раҫланған. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
Көн дауамында йөкләмәнең дөйөм күләме беренсе класс уҡыусылары өсөн дүрт дәрестән һәм аҙнаһына бер тапҡыр физкультура дәресе иҫәбенә биш дәрестән; 2-4 класс уҡыусылары өсөн биш дәрестән һәм аҙнаһына бер тапҡыр физкультура дәресе иҫәбенә алты дәрестән; 5-7 класс уҡыусылары өсөн — 7; 8-11 класс уҡыусылары өсөн һигеҙ дәрестән артмаҫҡа тейеш, тип билдәләнә ведомствоның белдереүендә. Физкультуранан икешәр дәрес уҙғарырға мөмкин (саңғыла шыуыу, бассейнда йөҙөү).
Беренсе класс уҡыусыларын уҡытыуға талаптар үҙгәрҙе — ғинуар-майҙа көнөнә һәр береһе 40 минутлыҡ дүрт дәрес үткәрелә. Шулай уҡ үҙгәртелгән санитар ҡағиҙәләрҙә 1-11 класс уҡыусылары өсөн компьютер һәм интерактив таҡта менән эшләү ваҡыты яҙылған. Мәҫәлән, 1-2 класс уҡыусылары өсөн дәрестә компьютер менән эшләү ваҡыты 20 минут, 3-4 кластар өсөн — 25, 5-6 кластар өсөн — 30, 7-11 кластар өсөн 35 минут тәшкил итә.


text:
Газета "Йәшлек" » Экономика » Үҙ эшеңде башла! » Матурлыҡҡа ынтылған күңел
Матурлыҡҡа ынтылған күңел
Күңеле матур кеше генә тирә-яғын, йәшәгән йортон, көнкүрешен матурлыҡҡа сорнарға тырыша. Ә матурлыҡ төшөнсәһен һәр кем үҙенсә аңлай. Кемдер магазиндан һатып алынған затлы әйберҙәрҙе баһалаһа, кемдер үҙ ҡулдары менән тыуҙырған матурлыҡты өҫтөн күрә. Ейәнсура районының Биштирәк ауылында йәшәүсе Гөлһылыу Тимербаева – ҡул эштәренә маһир уңғандарҙың береһе. Ябай ғына ептән ысын сәнғәт өлгөһө тыуҙырған етеҙ ҡулдарға һоҡланмау мөмкин түгел.
Гөлһылыу сәләмәтлеге арҡаһында бала саҡтан уҡ мәктәптә белем алыуҙан мәхрүм ҡала. Хәҙерге заман булһа, Рәис ағай менән Көнһылыу апай мотлаҡ ҡыҙҙарына өйҙә белем биреү өсөн уҡытыусы юллар, бик булмаһа, махсус интернатта уҡытыу сараһын күрер ине. Тик бынан 25 йыллап элек, райондың иң төпкөл ауылында изге күңелле, матурлыҡ яратыусы кескәй ҡыҙ балаға ярҙам ҡулы һуҙырға теләүселәр һирәк була. Шулай ҙа Гөлһылыуға ата-әсәһе үҙ аллы уҡырға, белем серҙәренә төшөнөргә ярҙам итә. Һүрәт төшөрөргә таланты барлығын белгәс, атаһы уға магазиндан альбом һәм төҫлө буяуҙар, ҡәләмдәр алып ҡайта. Әсәһе иһә Ейәнсура ҡатындарына хас һөнәр – шәл бәйләү серҙәрен өйрәтә башлай. Тик бәләкәй ҡыҙ ҡулына энә тоторға өйрәнеү менән төҫлө ептәргә тартыла. Тәүҙә ойоҡбаштар, бейәләйҙәр бәйләргә өйрәнә, артабан ырғаҡ ярҙамында биҙәкле шәлдәргә, косынкаларға, кофталарға тотона. Бөгөн инде Гөлһылыу күберәк бәйләнгән күлдәктәрен генә кейергә тырыша. Интернет мөмкинлектәре асылғас, ҡыҙ яйлап ҡына сәйлән, мәрйендәр менән биҙәлгән сувенирҙар эшләргә өйрәнә, сигеү менән дә ҡыҙыҡһына башлай. Көнһылыу апай төҫлө ептәр алырға, махсус журналдар яҙҙырырға аҡсаһын йәлләмәй. Гөлһылыу ғына күңелен төшөрмәһен, яратҡан шөғөлө менән матурлыҡ тыуҙырһын. Хәҙер инде туғандары ла, уның ҡыҙыҡһыныуын иҫәпкә алып, бүләккә кәрәкле материалдар алып килә. Ә ҡыҙ, уларға яуап итеп, әҙер ҡул эштәрен бүләк итә.
Гөлһылыу Тимербаева “Башҡортостан ҡыҙы” журналы, “Башҡортостан” гәзите ойошторған ҡул эштәре конкурстарында ҡатнашҡан, ә Ейәнсурала ойошторолған байрам күргәҙмәләре уның әйберҙәре ҡуйылмайынса үтмәй тиергә лә мөмкин. Матурлыҡты үҙ ҡулдары менән тыуҙыра алған кешегә һәр ваҡыт һоҡланып ҡарайһың, хатта бер аҙ көнләшеү менән, эстән генә: “Их, уның кеүек булдыра алһаң икән!” – тип уйлай-уйлай, ҡул эштәрен ҡабат-ҡабат тотоп ҡарайһың. Ябай ғына нәмәнән зауыҡлы, һәр береһе сәнғәт өлгөһөнә тиң әйбер эшләй алыусы, шул уҡ ваҡытта мөмкинлектәре сикләнгән булып та, тормоштарын биҙәп йәшәүсе кешеләргә ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Бына шундай көслө рухлылар беҙҙең тормошҡа, һәр көнөбөҙгә йылылыҡ, йәнлелек һәм матурлыҡ өҫтәй ҙә инде.
Һуңғы арала Гөлһылыу интернет селтәрендә шиғырҙар уҡыу менән дә мауыға. Йәш шағирҙарҙың ижады менән таныша, күңеленә ауаздаш шиғырҙарҙы ҡабат-ҡабат уҡыу өсөн үҙ сәхифәһенә лә күсерә. Кескәй генә йөрәктә яралған тормошҡа мөхәббәт хисе йәш күңелдә шулай матурлыҡ булып тышҡа урғылалыр...
Нургөл ШӘРИПОВА.
Тимур ИШКИНИН фотолары.
Гөлһылыу сәләмәтлеге арҡаһында бала саҡтан уҡ мәктәптә белем алыуҙан мәхрүм ҡала. Хәҙерге заман булһа, Рәис ағай менән Көнһылыу апай мотлаҡ ҡыҙҙарына өйҙә белем биреү өсөн уҡытыусы юллар, бик булмаһа, махсус интернатта уҡытыу сараһын күрер ине. Тик бынан 25 йыллап элек, райондың иң төпкөл ауылында изге күңелле, матурлыҡ яратыусы кескәй ҡыҙ балаға ярҙам ҡулы һуҙырға теләүселәр һирәк була. Шулай ҙа Гөлһылыуға ата-әсәһе үҙ аллы уҡырға, белем серҙәренә төшөнөргә ярҙам итә. Һүрәт төшөрөргә таланты барлығын белгәс, атаһы уға магазиндан альбом һәм төҫлө буяуҙар, ҡәләмдәр алып ҡайта. Әсәһе иһә Ейәнсура ҡатындарына хас һөнәр – шәл бәйләү серҙәрен өйрәтә башлай. Тик бәләкәй ҡыҙ ҡулына энә тоторға өйрәнеү менән төҫлө ептәргә тартыла. Тәүҙә ойоҡбаштар, бейәләйҙәр бәйләргә өйрәнә, артабан ырғаҡ ярҙамында биҙәкле шәлдәргә, косынкаларға, кофталарға тотона. Бөгөн инде Гөлһылыу күберәк бәйләнгән күлдәктәрен генә кейергә тырыша. Интернет мөмкинлектәре асылғас, ҡыҙ яйлап ҡына сәйлән, мәрйендәр менән биҙәлгән сувенирҙар эшләргә өйрәнә, сигеү менән дә ҡыҙыҡһына башлай. Көнһылыу апай төҫлө ептәр алырға, махсус журналдар яҙҙырырға аҡсаһын йәлләмәй. Гөлһылыу ғына күңелен төшөрмәһен, яратҡан шөғөлө менән матурлыҡ тыуҙырһын. Хәҙер инде туғандары ла, уның ҡыҙыҡһыныуын иҫәпкә алып, бүләккә кәрәкле материалдар алып килә. Ә ҡыҙ, уларға яуап итеп, әҙер ҡул эштәрен бүләк итә.
Гөлһылыу Тимербаева “Башҡортостан ҡыҙы” журналы, “Башҡортостан” гәзите ойошторған ҡул эштәре конкурстарында ҡатнашҡан, ә Ейәнсурала ойошторолған байрам күргәҙмәләре уның әйберҙәре ҡуйылмайынса үтмәй тиергә лә мөмкин. Матурлыҡты үҙ ҡулдары менән тыуҙыра алған кешегә һәр ваҡыт һоҡланып ҡарайһың, хатта бер аҙ көнләшеү менән, эстән генә: “Их, уның кеүек булдыра алһаң икән!” – тип уйлай-уйлай, ҡул эштәрен ҡабат-ҡабат тотоп ҡарайһың. Ябай ғына нәмәнән зауыҡлы, һәр береһе сәнғәт өлгөһөнә тиң әйбер эшләй алыусы, шул уҡ ваҡытта мөмкинлектәре сикләнгән булып та, тормоштарын биҙәп йәшәүсе кешеләргә ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Бына шундай көслө рухлылар беҙҙең тормошҡа, һәр көнөбөҙгә йылылыҡ, йәнлелек һәм матурлыҡ өҫтәй ҙә инде.
Һуңғы арала Гөлһылыу интернет селтәрендә шиғырҙар уҡыу менән дә мауыға. Йәш шағирҙарҙың ижады менән таныша, күңеленә ауаздаш шиғырҙарҙы ҡабат-ҡабат уҡыу өсөн үҙ сәхифәһенә лә күсерә. Кескәй генә йөрәктә яралған тормошҡа мөхәббәт хисе йәш күңелдә шулай матурлыҡ булып тышҡа урғылалыр...
Нургөл ШӘРИПОВА.
Тимур ИШКИНИН фотолары.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Экономика » Страница 16
Ит «уңған» икән ауылда!
Экономика // 15-02-2011, 09:36
«ҺАЛЫМЫҢДЫ ТҮЛӘ ҺӘМ ТЫНЫС ЙОҠЛА!»
Экономика // 5-02-2011, 10:46
йәки Ер пайҙары өсөн һалым түләргә лә кәрәк
Быйылғы йылдың башында беҙҙең редакцияға ауылдарҙан: «Ерҙе күргәнебеҙ ҙә юҡ, ә беҙгә уның өсөн ҙур ғына күләмдә һалым түләргә ҡушалар!» – тип аптырап шылтыратыусылар булды....
Быйылғы йылдың башында беҙҙең редакцияға ауылдарҙан: «Ерҙе күргәнебеҙ ҙә юҡ, ә беҙгә уның өсөн ҙур ғына күләмдә һалым түләргә ҡушалар!» – тип аптырап шылтыратыусылар булды....
Хаҡтар артыуы көнитмешегеҙгә нисек йоғонто яһаны?
Экономика // 29-01-2011, 11:55
Яңы йылдан һуң хаҡтар артыуы барыһын да борсоуға һалды. Ил башлыҡтары халыҡтың эш хаҡын, пенсияларын күтәреү сараларын күрһә лә, баҙарҙағы хаҡтарҙы бер кем ауыҙлыҡлай алмай. Ә ҡиммәтселек тәү сиратта халыҡтың аҙ тәьмин ителгән ҡатламының кеҫәһенә һуға. Хаҡтар артыуы кемгә нисек йоғонто яһаны икән? Ошо һорау менән беҙ бер нисә кешегә мөрәжәғәт иттек....
КЕШЕ НИМӘ АШАРҒА ТЕЙЕШ?
Экономика // 29-01-2011, 11:53
Үкенескә күрә, быйыл ҡоролоҡ Башҡортостанда ғына түгел, планетаның байтаҡ илендә күҙәтелде. Ҡоролоҡтан тыш, төрлө тәбиғәт катаклизмдары ла кешелеккә ҙур зыян килтерҙе. Донъя баҙарына иң күп бойҙай сығарыусы Австралияны, кофе, какао, шәкәр һатыусы Бразилияны һыу баҫыуы хаҡтарҙың артабан да артыуына килтерәсәк, тигән фекер уята....
Ҡарабойҙай табылманы
Экономика // 15-01-2011, 16:05
Тағы артты... хаҡтар
Экономика // 8-01-2011, 14:39
Һәр йыл башында илебеҙҙә йола буйынса хаҡтар күтәрелә. Хәйер, улар йыл дауамында йә һиҙелеп, йә һиҙелмәй генә барыбер артып тора. Ә бына йыл башында яғыулыҡҡа, аҙыҡ-түлеккә, коммуналь хеҙмәткә тарифтар апаруҡ «һикерә». Шул ваҡытта эш хаҡы урынында «тора», ярты йыллап алдан һөйөнсөләй башлаған пенсия 100 һум самаһына ғына күтәрелә. Аналитиктар баһалауынса, хаҡ артыуы инфляцияға, хеҙмәт хаҡы күтәрелеүгә (?), электр энергияһына сығымдар үҫеүенә һәм төп фондтарҙы яңынан иҫәпләүгә бәйле....
Тырыштарға эш ҡарышмай
Экономика // 8-01-2011, 14:01
Илеш районының Куйбышев исемендәге хужалыҡҡа бына 23 йыл инде Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, республиканың күп һанлы Маҡтау грамотаһына лайыҡ булған Рәзиф Ихсанов етәкселек итә. Хужалыҡ игенселек һәм малсылыҡ буйынса уңышлы эшмәкәрлек алып бара. Малсылыҡ продукттарын етештереүҙәге уңыштары өсөн кооператив 2004 йылда УАЗ автомобиле менән бүләкләнгән. 2005 йылда иһә БР Президентының рәхмәт хатына лайыҡ булғандар. Былтыр Рәзиф Хәтмулла улына Салауат Юлаев ордены тапшырылды....
Иҡтисадты «терелтергә» теләһәң, һалымды күтәр
Экономика // 25-12-2010, 11:11
йәки Аптыраған өйрәк арты менән күлгә сума
Беҙҙең ил етәкселеге нәҡ ошолай уйлай. Бары тик һалымдарҙы даими күтәргәндә генә иҡтисад үҫәсәк, ти улар. Ҡыҙыҡ: ә башҡа илдәр инвестицияларҙы стимуллау өсөн тап киреһен эшләй. Мәҫәлән, әле бер нисә көн элек кенә Япония хөкүмәте предприятиеларға һалым һалыуҙы ҡыҫҡартыу тураһында хәбәр иткән. Рәсәйҙә иһә эске тулайым продукттың (ВВП) ике процентына һалым «ҡыҫымын» күтәреүгә нигеҙ һалына....
Беҙҙең ил етәкселеге нәҡ ошолай уйлай. Бары тик һалымдарҙы даими күтәргәндә генә иҡтисад үҫәсәк, ти улар. Ҡыҙыҡ: ә башҡа илдәр инвестицияларҙы стимуллау өсөн тап киреһен эшләй. Мәҫәлән, әле бер нисә көн элек кенә Япония хөкүмәте предприятиеларға һалым һалыуҙы ҡыҫҡартыу тураһында хәбәр иткән. Рәсәйҙә иһә эске тулайым продукттың (ВВП) ике процентына һалым «ҡыҫымын» күтәреүгә нигеҙ һалына....
Урман мәсьәләһе киҫкен тора
Экономика // 4-12-2010, 14:47
Бик матур һәм ғәләмәт бай төбәктә йәшәйбеҙ. Үҙе бер ожмах! Ата-бабаларыбыҙ ҡайҙа төйәкләнергә белгән шул. Улар ошо гүзәл төбәгебеҙҙе һаҡлап ҡалыу өсөн күпме ҡан түккән. Башҡорт өсөн тыуған ер, тәбиғәттән дә бөйөк, ғәзиз нәмә юҡ.
Иҙел башында заводтар төҙөлөп, урман күпләп ҡырҡыла башлағас, ризаһыҙлыҡ белдереп, баш күтәреүселәр ҙә аҙ булмаған. Уйлап ҡараһаң, ул заманда тәбиғәт тәүге матурлығын юғалтмаған, тирә-яҡта ҡалын урмандар булған, ә шулай ҙа киләсәк быуынға нимә ҡалдырабыҙ, тип саң ҡаҡҡан ата-бабаларыбыҙ. Улар бөгөнгө менән генә йәшәмәгән, киләсәк быуын хаҡында ла ҡайғыртҡан. Ә беҙ ошо турала уйламайбыҙмы ни? Уйлаһаҡ та, файҙа юҡ, урмандар ҡуртымға бирелгән. Уларҙа яңы хужалар нисек теләй, шулай эш итә. Әммә «ҡуртым» һүҙе тулы хоҡуҡлы хужа тигәнде аңлатмай. Был һүҙ артында ҙур яуаплылыҡ, төбәгебеҙҙең сәйәси-иҡтисади тормошо ята....
Иҙел башында заводтар төҙөлөп, урман күпләп ҡырҡыла башлағас, ризаһыҙлыҡ белдереп, баш күтәреүселәр ҙә аҙ булмаған. Уйлап ҡараһаң, ул заманда тәбиғәт тәүге матурлығын юғалтмаған, тирә-яҡта ҡалын урмандар булған, ә шулай ҙа киләсәк быуынға нимә ҡалдырабыҙ, тип саң ҡаҡҡан ата-бабаларыбыҙ. Улар бөгөнгө менән генә йәшәмәгән, киләсәк быуын хаҡында ла ҡайғыртҡан. Ә беҙ ошо турала уйламайбыҙмы ни? Уйлаһаҡ та, файҙа юҡ, урмандар ҡуртымға бирелгән. Уларҙа яңы хужалар нисек теләй, шулай эш итә. Әммә «ҡуртым» һүҙе тулы хоҡуҡлы хужа тигәнде аңлатмай. Был һүҙ артында ҙур яуаплылыҡ, төбәгебеҙҙең сәйәси-иҡтисади тормошо ята....
Маҡсатһыҙ тотонолған аҡса бюджетҡа кире ҡайтарылған
Экономика // 30-11-2010, 20:27
Быйыл республиканың Контроль-иҫәп палатаһы бюджет аҡсаһын маҡсатҡа ярашлы файҙаланыу буйынса 56 тикшереү үткәргән. Һөҙөмтәлә ҡаҙнаға 764 миллион һум аҡса кире ҡайтарылған.
Республикала РФ Иҫәп палатаһының биш аудиторынан торған команда 29 ноябрҙән тикшереү эштәрен башлаясаҡ. Был процесс 4 февралгә тиклем дауам итәсәк. Тимәк, ҡаҙнабыҙға тағы ла әллә күпме аҡса кире ҡайтасаҡ!...
Республикала РФ Иҫәп палатаһының биш аудиторынан торған команда 29 ноябрҙән тикшереү эштәрен башлаясаҡ. Был процесс 4 февралгә тиклем дауам итәсәк. Тимәк, ҡаҙнабыҙға тағы ла әллә күпме аҡса кире ҡайтасаҡ!...


text:
“Һаҡмар” редакция-нәшриәт комплексы директоры З.З. Сәфәрғәлин викторинала әүҙем ҡатнашҡан һәм һайлауға ҡағылышлы һорауҙарға дөрөҫ яуап биргән ханымдарҙы тәбрикләп, уларға артабан да актив гражданлыҡ позицияһын һаҡларға, гәзитебеҙҙең тоғро дуҫтары булып ҡалырға саҡырҙы. Шулай уҡ территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Ш.Ш. Моталлапов та сығыш яһап, үҙенең изге теләктәрен еткерҙе. Ул даими рәүештә үтеп торған төрлө кимәлдәге һайлауҙарҙа район халҡының әүҙем ҡатнашыуын, һәр ваҡыт киң мәғлүмәт саралары менән тығыҙ бәйләнештә эшләүҙәрен һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм ошондай саралар һайлаусыларҙың әүҙемлеген күтәрә, уларҙа сәйәси ваҡиғаларға ҡарата ҡыҙыҡһыныу уята, тип билдәләне.
Аҙаҡтан еңеүселәргә редакция һәм территориаль һайлау комиссияһы әҙерләгән дипломдар, иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.
Сәлимә КЕЙЕКБИРҘИНА.


text:
Мартта Мәскәүҙә Халыҡ-ара инновацион торлаҡ проекттары форумы үтәсәк
1-2 мартта Мәскәүҙә Халыҡ-ара инновацион торлаҡ проекттары форумы үткәреләсәк. Уның төп маҡсаты Рәсәй торлаҡ баҙарының конкуренцияға һәләтлелеген күтәреүгә һәм торлаҡты үҫтереү инновацион проекттарының халыҡ-ара смотрын үткәреүгә ҡайтып ҡала.
Форум программаһында пленар ултырыш, түңәрәк өҫтәлдәр үткәреү, йорт өсөн инженер ҡорамалдар, материалдар һәм инновацион технологиялар халыҡ-ара махсус күргәҙмәһен ойоштороу ҡарала.
Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, сарала дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, Рәсәйҙең профилле министрлыҡтар һәм ведомстволары вәкилдәре, Рәсәй Федерацияһы субъекттары һәм сит илдәр эксперттары, аналитиктары, хакимиәт етәкселәре һәм белгестәре ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ форумда ҡатнашыуға Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһе һәм төҙөлөш тармағы предприятиелары һәм ойошмалары вәкилдәре саҡырыла.


text:
Франко Иван Яковлевич
Ива́н Я́ковлевич Франко́ (укр. Іван Якович Франко; 1856 йылдың 27 авгусы — 1916 йылдың 28 майы) — украин яҙыусыһы, шағиры, беллетрист, ғалим, публицист һәм Австро-Венгрия Империяһының Галиция һәм Лодомерия короллегенең революцион социалистик хәрәкәте эшмәкәре. 1915 йылда[1] Нобель премияһына тәҡдим ителгән була, әммә ваҡытынан алда үлеп ҡалыуы уның кандидатураһын ҡарауға ҡамасаулай.
Австро-Венгрия территорияһында эшен йәйелдергән "Рус-украин радикаль партияһы"на (һуңғараҡ «Украина радикаль партияһы» — УРП) нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Франконың исемен мәңгеләштереү маҡсатында элекке Станислав ҡалаһына Ивано-Франковск, ә Львов өлкәһендәге Янов посёлогына — Ивано-Франково тигән исем бирелә.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иван Франко хәлле тимерсе-крәҫтиән ғаиләһендә тыуған; әсәһе, Мария Кульчицкая, Галиция короллеге һәм Буковина герцоглығы Сас герблы шляхтаһының ярлыланған русин Кульчицкийҙар нәҫеленән, һәм иренән 33 йылға йәш булған. Хикәйәләрендә үҙенең балалыҡ йылдарын ул сағыу асыҡ буяуҙар менән һүрәтләгән. 1865 йылда Иван вафат булған. Үгәй атаһы, Гринь Гаврилик, балаларға иғтибарлы булған, малайға ысынлап атаһын алмаштырған. Франко үгәй атаһы менән ғүмер буйына дуҫтарса мөнәсәбәттә булған. 1872 году йылда Ивандың әсәһе үлгән, балаларҙы үгәй әсә тәрбиәләй башлаған.
Тәүҙәрәк Ясеница-Сольная ауылы мәктәбендә уҡыған (1862—1864), шунан Дрогобычтағы Базилиан орденына ҡараған василиан монастырының нормаль мәктәбендә (1864—1867) уҡыған. Дрогобыч гимназияһын 1875 йылда (хәҙерге Дрогобыч педагогия университеты) тамамлағандан һуң, репетиторлыҡ менән шөғөлләнеп аҡса эшләгән. Шәхси китапханаһын яңы китаптар менән тулыландырыу өсөн эш хаҡынан һәр саҡ аҡса бүлгән.
Күп кенә автобиографик хикәйәләрендә Франко («Грицевтең мәктәп фәне», «Ҡәләм», «Schönschreiben») художестволы итеп, мәктәптәге схоластиканы, тән язаларын, уҡыусыларҙы кәмһетеүҙе тасуирлап, ул саҡтағы белем биреү атмосфераһын тергеҙгән. Был әҫәрҙәр һәләтле крәҫтиән улына белем алыуы ни тиклем ҡыйын икәнен күрһәтә. Франко Дрогобыч ситендәге йыраҡ туғаны Кошицкаяла йәшәгән, уның ағас әйберҙәр эшләй торған оҫтаханаһында әҙер табуттарға ятып йоҡлаған («Балтасы оҫтаханаһында»). Гимназияла уҡығанда уҡ үҙен феноменаль һәләтле итеп күрһәткән: уҡытыусы бер сәғәт буйы һөйләгән лекцияны иптәштәренә һүҙмә-һүҙ ҡабатлап бирә алған; бөтөн «Кобзарь» әҫәрен яттан һөйләгән; поляк теленән өйгә эште йыш ҡына шиғыр формаһында үтәгән; уҡыған китаптарының йөкмәткеһен тәрән һәм ғүмерлек хәтерҙә тоторлоҡ итеп үҙләштергән. Уның уҡыған әҫәрҙәре даирәһен Европа классиктары әҫәрҙәре, культурологик, тарихи хеҙмәттәр, тәбиғи-ғилми темаларға популяр китаптар тәшкил иткән. Шулай итеп, Франко-гимназистың шәхси китапханаһы төрлө телдәрҙә яҙылған 500-гә яҡын китаптан торған. Был ваҡытта Франко антик авторҙар (Софокл, Еврипид) әҫәрҙәрен тәржемә итә башлаған; под влиянием творчества Маркиан Семёнович Шашкевич һәм Тарас Григорьевич Шевченко ижады тәьҫирендә украин теленең байлығы һәм матурлығы уны арбаған, мауыҡтырған, халыҡ ауыҙ-тел ижады өлгөләрен (йырҙар, легендалар һ. б.) йыя һәм яҙа башлаған.
1875 йылдың көҙөндә ул Львов университетының философия факультеты студенты булып киткән. Уҡыған ваҡытында Франкоға Емельян Осипович Партицкий матди ярҙам күрһәткән. Йәш шағир, әҙәби тел сифатында «язычие» менән файҙаланыуҙы хуплаған Карпат буйы Русе (русофиль) рус хәрәкәте йәмғиәтендә ағза булып торған. Франконың тәүге әҫәрҙәре — студент-русофилдарҙың «Дуҫ» баҫма органында «Халыҡ йыры» шиғыры (1874) һәм Эрнст Теодор Амадей Гофман стилендә яҙылған «Петрии и Довбущуки» (1875) тигән оҙон фантастик романы язычие телендә яҙылған. Тәүгеләрҙән булып йәш Франко ижадына украин шағиры Кесарь Александрович Белиловский иғтибар иткән, 1882 йылда «Хеҙмәт» гәзитендә (Киев) уның "Иоһанн Вольфһанг Гёте әҫәре "Фауст"ы Иван Франконың тәржемәһе тураһында бер кәлимә һүҙ" мәҡәләһе баҫылып сыҡҡан.
Йомғаҡлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Дуҫ» («Друг») баҫмаһы тирәләй төркөмләнгән йәштәр, киев профессоры Михаил Петрович Драгоманов хаттары тәьҫирендә бөйөк реформалар эпохаһы рус әҙәбиәте менән, дөйөм алғанда, рус яҙыусылары менән танышҡан, демократик идеалдар менән һуғарылған, шунан һуң үҙҙәренең әҙәби тел ҡоралы итеп галицкий ябай халҡының телен һайлаған; шулай итеп, русин әҙәбиәте үҙ сафтарына, башҡа бик күп һәләтле хеҙмәткәрҙәр менән бергә, Франконы ла йәлеп иткән. Ҡарт русофилдар, бигерәк тә «Һүҙ» («Слово») баҫмәһы редакторы Венедикт Михайлович Площанский, австрия полицияһына, «Дуҫ» редакцияһы тураһында яла хаттары (донос) яҙған.[2] 1877 йылда редакцияның бөтөн ағзалары ла ҡулға алынған, һәм Франко 9 ай буйы, бурҙар һәм берәҙәктәр менән бер камерала, ҡот осҡос гигиена шарттарында, төрмәлә ултырған. Төрмәнән сығыуына, уға, ҡурҡыныс кеше булараҡ, бөтөн галицкий консерватив йәмғиәте — русофилдар ғына түгел, "народовцы"лар, йәғни өлкән быуын украинофиль милләтселәре лә, арты менән боролған. Франкоға университетты ла ҡалдырырға тура килгән (һуңлап, 15 йыл үткәс кенә, профессор кафедраһына әҙерләнгәндә, курсты тамамлап ҡуйған).
Төрмәгә был эләгеүендә лә, икенсеһендә, 1880 йылда ла, һәм тағы, 1889 йылда ултырыуында ла Франко йәмғиәттәге төрлө типтағы әтрәгәләм һәм нужа, эксплуатация арҡаһында төрмәгә эләккән ярлы хеҙмәтсәндәр менән таныша,һәм был тормош тәжрибәһе Франкоға яҙыласаҡ беллетристик әҫәрҙәре өсөн темалар биргән. Был әҫәрҙәр яҙыусы үҙе мөхәррирләгән драгоман йүнәлешле журналдарҙа баҫылып сыҡҡан; улар Франко ижадының данын арттырыусы төп әҫәрҙәренә әйләнгән һәм, кисектермәҫтән, сит телдәргә тәржемә ителә башлаған. Шуның араһында Борислав нефть приискыларындағы пролетарий-эшселәрҙең һәм бай эшҡыуарҙарҙың көнкүрешенә бағышланған хикәйәләр циклы, бурҙар һәм «элек кеше булғандар» тураһындағы, уларҙың кешелек дәрәжәһенә гуманлы мөнәсәбәт менән һуғарылған повестары, еврей көнкүреше тураһындағы, дини һәм милли антагонизм ят булған, хикәйәләре һәм повестары айырылып тора.
Франконың лирик әҫәрҙәр циклы ла төрмә темаһына яҡынайтылған, ҡайһы бер тәнҡитселәр баһаһы буйынса, талантлыраҡ та, әммә аҙ популяр, киң дөйөм кешелек мотивтарына идеалистик һағыш менән һуғарылған, ә башҡалары, юғары дәрәжәлә популяр булғандары, йәмәғәтселекте тормоштағы синфи һәм иҡтисади ғәҙелһеҙлеккә, ялғанлыҡҡа ҡаршы әүҙем һәм һөҙөмтәле көрәшкә саҡырған. Франко үҙен объектив тарихи романдың талантлы ижадсыһы итеп тә күрһәткән: «Захар Бөркөт» әҫәрендә (1883, XIII быуттағы татар баҫҡынсылығы заманы) милли-буржуаз журнал «Зоря» «Эмиль Золя натурализмын» тапмаған (псевдоклассиктар һәм схоластиктар — галичандар Франкоға йыш ҡына шуға оҡшаған үпкә белдергәндәр) һәм уны хатта конкурс премияһы менән бүләкләгән. Рәсәй империяһының украин губернияларында был роман авторға уҡыусыларҙың етди иғтибарын йәлеп иткән, сөнки ул Галиция һәм Лодомерия короллегендә мәҙәни хәрәкәт хеҙмәткәрҙәренең күпселегенә оҡшамаған булған, һәм был Иван Яковлевичтың Рәсәй империяһы украиндары менән тығыҙыраҡ аралашыуына юл асҡан.
Франконың «натуралистик» һәм «радикаль» әҫәрҙәрендә, уларҙа бөтөн буржуаз-клерикаль галич йәмәғәтселегенә шелтә белдерелһә лә, галичандар уның сағыу талантын танымай ҡалмаған, әлбиттә; Франконың уҡымышлылығы, әҙәби белемле һәм сәйәси-йәмғиәти һәм сәйәси-иҡтисади һорауҙар буйынса хәбәрҙар булыуы «народовцылар» өсөн үҙҙәренең органдарында уның менән хеҙмәттәшлек итеү юлдарын эҙләү теләген тыуҙырған.
1885—1892 йылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иван Франко һәм народовцылар араһында аҡрынлап тыныс мөнәсәбәттәр барлыҡҡа килгән, һәм 1885 йылда уны үҙҙәренең әҙәби-ғилми органы «Зоря»ға баш редактор итеп саҡырғандар. Франко "Зоря"ны ике йыл дауамында уңышлы етәкләгән, бөтөн Малороссияның иң талантлы яҙыусыларын баҫмаға хеҙмәткәрҙәр итеп йәлеп иткән, униат руханиҙарына килешеүсән мөнәсәбәтен «Панські жарти» («Барҙар шаярыуҙары») тигән поэмаһында сағылдырған, бында «үҙенең һарыҡтары өсөн» рухын биреүсе ҡарт ауыл руханийы идеаллаштырылған. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, 1887 йылда бик хирес клерикалдар һәм буржуа Франконы редакциянан ҡыуып сығарыуға өлгәшкән; башҡа народовцыларға Франконың рус яҙыусыларына артыҡ ныҡ мөхәббәте оҡшамаған (Франко рус теленән күп тәржемә иткән һәм күбеһенсә рус телендә баҫтырған), ә галич милләтселәре быны москвофильство (мәскәүфиллек) тип атаған.
Уның ҡарауы Рәсәй империяһы украиндары Франкоға иң юғары симпатияларын күрһәткән. Ул заманда Эмский указ буйынса Рәсәйҙә украин телендә әҫәрҙәр баҫтырыу ныҡ сикләнгәнлектән, уның «З вершин і низин» («Бейеклек һәм уйһыулыҡтан», 1887; 2-се баҫма, 1892) шиғри йыйынтығы күптәр тарафынан күсереп һәм ятланып алынған, Киевҡа бер нисә йөҙ дана ғына килтерелгән эшсе тормошо тураһындағы хикәйәләр йыйынтығып псевдонимы менән ҡайһы бер әйберҙәрен "Киевская Старина"ла баҫтырып сығарған; ләкин Галицияла ла народовцылар ирекһеҙҙән уның менән хеҙмәттәшлеккә ынтылған һәм иезуитлыҡҡа ҡаршы йөкмәткеле «Миссія» («Ватра», 1887) повесын хатта баҫтырып сығарғандар. Уның дауамы, «Тағун» («Чума») («Зоря», 1889; 3-сө баҫма — «Вик», Киев, 1902), народовцыларҙы Франко менән дуҫлаштырырға тейеш ине, сөнки повесть геройы — ифрат һөйкөмлө униат руханийы; Франконың милләтселәрҙең «Хәҡиҡәт» («Правда») журналында эшләүе лә татыулыҡ булырын иҫкәртә кеүек ине; әммә 1890 йылда галич народовцыларының поляк шляхтаһы, иезуиттар һәм австрия хөкүмәте менән килешеү төҙөүе Франконы, Павликты һәм Галичинаның бөтөн прогрессив русиндарын айырым бер партияға бүленеп сығырға мәжбүр иткән.
1890 йылдағы килешеү буйынса (йәғни «яңы эра») русин теле Австриялағы йәмғиәт тормошонда һәм мәктәптә, бында университетты ла индереп, бик мөһим өҫтөнлөктәр менән файҙаланған. Франко һәм Павлик тарафынан «яңы эраға» ҡаршы тороусы көс булараҡ ойошторолған ҡәтғи демократтар партияһы «Русько-украінська радикальна партия» тигән атама алған; уның органы булған "Народ"та (1890—1895) Франко үҙенең бик күп публицистик мәҡәләләрен баҫтырған, һәм был баҫма Драгомановтың вафатына тиклем (профессор мәҡәләләрен Софиянан ебәрә торған булған) йәшәгән; һуңынан, «Халыҡ» («Народ») сыҡмай башлағас, көсәйеп киткән был партия башҡа гәзит һәм журналдарға ла эйә булған.
«Народ» крәҫтиән мәнфәғәттәренә фиҙаҡәр тоғролоҡ вәғәзләгән, крәҫтиәндең етеш тормошон булдырырлыҡ файҙалы сара — ул община ер биләүселеге һәм артелдәр төҙөү тип һанаған; герман социализмы идеалдары «Народ» өсөн йыш ҡына ниндәйҙер казарманыҡы, «Аракчеевса хәрби ултыраҡтар» (Драгомановтың һүҙҙәре) кеүек, халыҡты пролетаризациялауға булышлыҡ итеү кеүек марксистик теория — кешелекһеҙ тойолған; Һуңғараҡ Франко («Житті і Слові» ла) инглиз фабианлығын популярлаштырыу менән тамамлаған. Дингә мөнәсәбәтендә «Народ» унияның ажар дошманы булған һәм выждан азатлығын талап иткән. Милли яҡтан «Народ», «яңы эралылар» кеүек, шулай уҡ русин теленә ныҡ бәйле булған, һәм украин интеллигенцияһы телмәрендә уны мотлаҡ ҡулланырға тейеш тип иҫәпләгән, бының кәрәклеген тик демократик мотивтар менән аңлатҡан һәм шовинизмға, рустарға ҡаршы булыуға (русоедство) көрәш иғлан иткән. «Народ» баҫмаһының «Правда» тар милләтселегенә ҡаршы көрәшендә иң зәһәр мәҡәләләре Франконыҡы булған; ул баҫып сығарған сәйәси шиғырҙар томы («Німеччина», «Ослячі вибори» һ.б.) милләтселәрҙе бигерәк ныҡ енләндергән. Көслө публицистик эшмәкәрлекте һәм радикаль партия менән етәкселекте Франко бөтөнләй түләүһеҙ атҡарған; тамаҡ аҫырарлыҡ аҡсаны ул поляк гәзиттәрендә тырыш хеҙмәт итеп тапҡан. Шуның өсөн "Народ"ты тәүге ике йыл баҫтырған дәүерҙә Франконың беллетристик ижады һәм ғилми эше бөтөнләй туҡталып торған тиергә була; публицистиканан һәм сәйәсәттән буш ваҡыты Франкоға ҡыҫҡа лирик шиғырҙар ижад итергә генә еткән (1893 йылда «Һулыған япраҡтар» — «Зівяле листье» — «Увядшие листья» йыйынтығы — нәфис-меланхолик мөхәббәт йөкмәткеле, уҡыусыға ҡарата йүнәлтелгән: «Кеше бул һәм минән өлгө алма» девизы менән сыҡҡан (Sei ein Mann und folge mir nicht — «Будь человеком и не бери с меня пример»)).
1893 йыл һәм артабанғы йылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1893 йылдарҙа Франко үҙен башлыса ғилми эштәргә бағышлаған, Львов университетына ҡабат яҙылған, шунда профессор Омельян Михайлович Огоновский боронғо уны рус һәм украин әҙәбиәте кафедраһына үҙенең урынына ҡалдырырға тәҡдим иткән, Вена университетын, академик Игнатий Викентьевич Ягич семинарҙарында ҡатнашып, тарих-филология ғилеме буйынса тамамлаған, Ҡалып:Уточнить 2 Иоанн Вышенский тураһында «Варлаам һәм Йоссаф» тип аталған күләмле психологик тикшеренеү эшен яҙып бөтөргән һәм докторлыҡ диссертацияһын яҡлаған. 1894 йылдан «Життье і Слово» әҙәби-тарихи-фольклор журналын сығарған, боронғо рус ҡулъяҙмаларын баҫтырған һ. б. 1895 йылда, Львов университетындағы уңышлы лекцияһынан һуң, профессор сенаты Франконы украин һәм боронғо рус әҙәбиәте кафедраһына тәҡдим иткән, һәм Франко «барщина ҡамыты»нан туғарыла алыу мөмкинлегенә (үҙен һәм ғаиләһен ашатыу хаҡына поляк гәзиттәрендә мәжбүри эшләүҙе ул шулай тип атаған) шатлана алыр һәм үҙен туған фәненә һәм әҙәбиәтенә бағышлар ине лә. Әммә Галиция урындағы идарасыһы (наместнигы) граф Казимир Бадени «өс тапҡыр төрмәлә ултырған» кешене профессураға раҫламаған.
Франконың ауыр пессимистик кәйефе уның «Мій Ізмарагд» (1898, боронғо рус «Измарагды»лары өлгөһөндә төҙөлгән) шиғри йыйынтығында сағылған; бер шиғырында ғазаплы шағир үҙенең инерт, әүҙем булмаған милләтен яратырлыҡ көс таба алмауын, ә үҙен яратмаған хужаһына тоғро ҡалған йорт эте кеүек халҡына тоғро булыуын әйтеп биргән. Поляк-шляхет йәмғиәтенең боҙоҡлоғон Франко «Йәмғиәттең таянысы» («Основи суспільности» - «Столпы общества»), «Ғаилә усағы хаҡына» («Для домашнього огнища» - «Ради семейного очага» 1898) һ. б. романдарында һүрәтләгән. Франконы күрә алмаған поляк дошмандары уның «Йәмғиәттең таянысы» кеүек әҫәрҙәрен поляк дворяндарын хөкөм итеү тип түгел, бөтөн поляк халҡын ғәйепләү тип аңлатырға тырышҡандар.
Франко бигерәк тә үҙенең, Мицкевичтың юбилейы айҡанлы яҙылған һәм Вена журналы «Zeit»та баҫылған «Хыянат шағиры» («Der Dichter des Verraths» - «Поэт измены»), Адам Мицкевич ижадының психологияһы тураһындағы хеҙмәте арҡаһында бәләгә тарыған. Поляк йәмғиәтенең дөйөм ризаһыҙлығы бөтөн поляк гәзит-журналдарына, хатта бер яҡты ла яҡламағандарына ла, шағирҙың юлын япҡан. Йәшәү сығанағы булып немец, чех, рус («Киевская Старина», «Северный Курьер») журналдары ғына ҡалған, әммә бындай осраҡлы эш хаҡы етерлек булмаған һәм шағирға ҡараңғы фатирҙа йәшәү һөҙөмтәһе булараҡ һуҡырлыҡ һәм ғаиләһе-ние менән асҡа үлеү янаған.
Тап ошо дәүерҙә профессор Михаил Сергеевич Грушевский рәйеслегендәге «Львов Шевченко исемендәге ғилми йәмғиәте» прогрессив төҫ (характер) алған, ғилми һәм әҙәби баҫмалар серияһына тотонған; был баҫмалар хеҙмәт хаҡы түләй башлаған, Иван Франко, төп хеҙмәткәр булараҡ, унда йәлеп ителгән. 1898 йылдан ул Шевченко исемендәге украин йәмғиәте баҫтырған «Літературно-Науковой Вістник» украин журналының редакторы булған; бында уның беллетристик, поэтик, критик һәм тарихи-әҙәби әҫәрҙәренең күпселеге баҫылып сыҡҡан. Уның «Сатлыҡ һуҡмаҡтары» («Перехресні стежки» - «Перекрестные тропинки», 1900) әҫәре намыҫлы йәмғиәт эшмәкәре-русиндың Галичиналағы ауыр тормошон күрһәтә, уның энергияһы күпселеген ваҡ-төйәк ыҙғыш-талашты кәметергә тырышыуға һәм сәйәси дошмандарҙың шәхси тормошона ҡыҫылыуына ҡаршы тороуға китә. Ҡайғылы үткән ғүмере тураһындағы лирик иҫтәлеге тип «Хәсрәтле көндәрҙән» («Із днів журби» - «Из дней скорби», 1900) шиғри йыйынтығын атарға кәрәк. Тарас Григорьевич Шевченко исемендәге ғилми йәмғиәттең «Яҙмалар»ында («Записки») Франконың тарих, әҙәбиәт, психология, социология, археология, этнография буйынса ғилми хеҙмәттәре — монографиялар рәүешендә — йәмғиәт секцияларының (шуларҙың береһендә Франко рәйес булып торған) күп һанлы «Хеҙмәттәр»ендә донъя күргән. М. Павлик тарафынан төҙөлгән Франко хеҙмәттәренең атамаларының тулы булмаған исемлеге генә хатта күләмле бер китап барлыҡҡа килтергән (Львов, 1898).
Франко вена модерны лидерҙары Артур Шницлер, Герман Бар, чех фәлсәфәсеһе һәм Чехословакияның буласаҡ президенты Томаш Масарик, сионизмға нигеҙ һалыусы Теодор Герцль, поляк символистары башлығы Станислав Пшибышевский менән таныш булған, поляк әҙәбиәте классигы Элиза Ожешко менән хат алышҡан.
1895 йылда бөтөн партиялар һәм илдәрҙәге украиндар тарафынан Франконың 25 йыллыҡ әҙәби юбилейы тантаналы байрам ителгән. Рәсәйҙең һәм Австрияның иң яҡшы яҙыусылары, йүнәлештәре төрлөлөгөнә ҡарамаҫтан, ошо уңайҙан «Сәләм» («Привіт», 1898) йыйынтығын баҫтырып сығарғандар. Үҙе тере саҡта уҡ Франконың ҡайһы бер әҫәрҙәре немец, поляк, чех һәм — башлыса ғүмер ахырында — рус теленә тәржемә ителгән.
Франко, сәйәсәт менән шөғөлләнеүен ташлап, умер во время Беренсе бөтөн донъя һуғышы барған йылдарҙа фәҡирлектә тормош юлын тамамлаған һәм Львовтағы Лычаковский зыяратында ерләнгән. И. Я. Франконың улдары, өлкәне Тарас Иванович Франко һәм кесеһе - Пётр Иванович Франко яҙыусы булып киткәндәр. Пётр Иванович контракт менән СССР-ҙа химия өлкәһендә эшләгән. Улар 1939 йылда Галицияның СССР-ға ҡушылыуын хуплағандар. Пётр УССР Юғары Советына һайланған, әммә совет власы уны лояль булмауҙа ғәйепләгән, 1941 йылдың июнендә ҡулға алынған һәм немец ғәскәрҙәре Львовҡа яҡынлашҡан ваҡытта НКВД зинданында хәбәрһеҙ юғалған. Тарас һуғыштан һуңғы йылдарҙа әҙәбиәт уҡытҡан һәм атаһы тураһында иҫтәлектәр яҙған. Франконың ейәнсәре Зиновия Тарасовна олатаһының йензура аша үтмәгән әҫәрҙәр томын тәртипкә килтергән.
- ↑ архив Фонда Нобеля
- ↑ я в «Літ.-Н. Вістн.» (1898, книга XI); 4) «I в. Франко» — обзор професс


text:
Зинһар, килегеҙ был биттәрҙә ғариза яһау онлайн.
Рәхим итегеҙ, иғтибар итегеҙ: Үҙенсәлекле тел "Ҡабул Итеү Үҙәге Украина" рухи байлыҡ урыҫ теле. Ҡалғандары телдәрен һеҙҙең өсөн комфорт, әммә уларҙың тәржемәһен мөмкин неправильноТәржемәюҡҡа бонустар
көн
сәғәт
минут
секунд
Килгән студенттар Свазиленд виза алырға-се тейеш илселеге Украина көньяҡ АФРИКАЛАҒЫ республикаһы. Студенттар ала ғариза онлайн йәки святитель менән урындағы етәксе һ. б. был вәкиле Свазиленд ҡабул итеү һәм эшкә урынлаштырыу виза.
ВИЗА:
Студенттар ала күсергә тура ЮАР йәки атаһыҙ бирергә, үҙҙәренең барлыҡ етәксе һ. б. документтар вәкиленә өсөн виза алыу. Беҙҙең вәкиле ҡалыуым шунда ҡабул итеү өсөн барлыҡ студенттары менән бергә визой.
Украинской илселеге урынлашҡан Претор, Көньяҡ Африкалағы Ар.
Өсөн тейешле документтар өйрәнеү өҫтәрәк ҡушыла виза:
1. Оригинал Паспорт (булырға тейеш действительно бер йыл дауамында)
2. Алты фотография күләмен паспорт (6 х 4)
3. Анкета тултырығыҙ (һеҙ бында скачать)
4. Оригинал тикшеренеүҙәр саҡырыу-се украина Үҙәге булып китеү
5. Баштараҡ ВИЧ-тест сертификат- (Илселек буласаҡ, күсерергә, был документ)
6. Оригинал мәктәп аттестаты менән оценками йәки балл (тейеш менән Апостиль матбуғат бирелә) – (Илселегенә буласаҡ, күсерергә һәм заверить был документ)
7. Тыуыу Тураһында Таныҡлығының Төп Нөсхәһе (тейеш менән Апостиль матбуғат бирелә) – (Илселегенә буласаҡ, күсерергә һәм заверить был документ)
8. Оригинал освидетельствование медицина белешмәһе, рәсми органдар белдерҙе. (тейеш менән Апостиль матбуғат бирелә) – (Илселегенә буласаҡ, күсерергә һәм заверить был документ)
ВИЗА БӘЙӘҺЕ ҠАҘАНДА ДЕТАЛДӘРЕН:
1. Виза Йыйымы: 680 Ранс
2. Тәржемә һәр документ: 400 Энд (4 документтар өсөн, һәр студент булырға тейеш күсерелде). Дөйөм сумма өсөн Transtion был тел украин теле: 1600 Энд.
3. Завершение тәржемә итеү, һәр документ: 400 Энд (4 документтар өсөн, һәр студент булырға тейеш күсерелде). Дөйөм сумма өсөн Завершение тәржемә итеү: 1600 Энд.
4. Легализация һәр документ: 400 Энд (3 документтар өсөн, һәр студент булырға тейеш күсерелде). Дөйөм суммаһы легалләштереү 3 документтар: 1200 Энд.
5. Беҙҙең вәкиле яуап биреү: 1620 Нәмәскә Доллар.
Дөйөм хаҡы украина өсөн виза: 6700 Доллар һәм көньяҡ африка намибийский Рэнд.
С. П.: Студенттар Свазиленд осраша менән ауырлыҡтар күп кенә алыуҙа виза шуға күрә беҙ булдыҡ ойошоторорға виза хеҙмәттәре өсөн генә түгел, студенттар етәксе һ. б.. Хәҙер студенттар түгел, буласаҡ осрашырға проблемалар менән аласаҡһыҙ үҙ виза.


text:
8-02-2013, 16:29 / Мәҙәниәт
Йәштәр, һѳйѳнсѳ!
Яҡташыбыҙ Заһит Ҡунафин бѳгѳнгѳ кѳндә иң популяр эстрада йырсыларының береһе. Йырсы беҙҙе - яҡташтарын йыл да үҙенең ѳр-яңы йырҙары, концерттары менән ҡыуандырып тора. Ниһайәт, Заһит үҙенең дуҫтары менән беҙгә килә. Ғашиҡтар кѳнѳнә арналған был кисәлә МС Баш, Анжелика, Илмир Моталов, Айнур Мансуров, Нагира, Ильяс Күсембаев, Фаил Юмалин, Йәмил Баймурзин, “Хыял” тѳркѳмѳ, башҡа популяр башҡарыусылар ҡатнаша. Тамаша уйын-кѳлкѳгә, конкурстарға бай булмаҡсы, шулай уҡ ҡунаҡтарҙы иҫтәлекле бүләктәр ҙә кѳтә. Бѳтә ғашиҡтарҙы ошо байрамға арналған тамашаға кѳтѳп ҡалабыҙ. Концерт бик күңелле һәм...


text:
Башҡортостан Президенты Өфө районының «Алексеевка» совхозында булдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Өфө районының «Алексеевка» совхозында булды
Башҡортостан Президенты Өфө районының «Алексеевка» совхозында булдыФото: Олег Яровиков
18 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфө районы буйлап эш сәфәре барышында «Алексеевка» совхозында булды. Бында төбәк башлығы йәшелсә үҫтереү һәм һөт продукцияһы етештереү технологиялары менән танышты, шулай уҡ ике мең башҡа иҫәпләнгән малсылыҡ комплексын һәм хеҙмәткәрҙәр өсөн профилакторийҙы ҡараны, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән.
Совхозда ҡыяр, томат, еләк, бәшмәк, редис, борос, баклажан һәм башҡа культуралар үҫтерелә. Йыл һайын унда ябыҡ грунтта 14 мең тоннанан ашыу йәшелсә, асыҡ грунтта 9 мең тонна йәшелсә һәм картуф, 8,5 мең тонна иген, 20 мең тоннаға яҡын мал аҙығы, 7 мең тонна һөт етештерелә. Совхозда бойҙайҙы тәрән эшкәртеү буйынса иген таҙартыу комплексы, алты мең тонна игенгә иҫәпләнгән иген һаҡлағыс, ҡатнаш аҙыҡ заводы (етештереү ҡеүәте – тәүлегенә 48 тонна), тирмәндәр (етештереү ҡеүәте – тәүлегенә 24 тонна) бар.
Хужалыҡта 15 төр һөт продукцияһы етештереү буйынса цех эшләй. 2012 йылдың тәүге ярты йыллығында һөт етештереү күләме 3306 тонна тәшкил итте.
Совхозда 1,3 мең хеҙмәткәр эшләй, уртаса айлыҡ эш хаҡы — 18 мең һум.
Рөстәм Хәмитов совхозда булған агротехнологияларға юғары баһа бирҙе. Производствоны киңәйтеү предприятиены үҫтереү буйынса киләһе аҙым булып тора, тип билдәләне Башҡортостан Президенты. Бының өсөн совхозға өҫтәмә ер бүлеп биреү мәсьәләһен ҡарау планлаштырыла.


text:
Башҡортостан Президенты Хакимиәтенең структураһын үҙгәртеү тураһында Указға ҡул ҡуйылды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең структураһын оптималләштереү тураһында Указға ҡул ҡуйҙы.
Документҡа ярашлы, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтендә ҡайтанан ойоштороу үткәреләсәк, дәүләт хеҙмәткәрҙәре һаны кәмендә биш процентҡа ҡыҫҡартыласаҡ.
Указға Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәреү һәм Башҡортостан Республикаһы бюджеты сығымдарын кәметеү маҡсатында ҡул ҡуйылды.


text:
“Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылып, бүләк отоғоҙ!
Матур традициябыҙға тоғро ҡалып, быйыл да “Аҙна һайын бүләк” конкурсын башлап ебәрҙек. 11 майҙа 2018 йылдың икенсе ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыусылар араһынан лото-уйындың тәүге еңеүселәрен билдәләнек.
Шулай итеп, беҙҙең еңеүселәр:
1. Шәғәлиева Мәхмүзә, Бүздәк районы Ҡаңны-Төркәй ауылы; бүләк – сәй сервизы.
2. Мәһәҙиева Сәүиә – өфө ҡалаһы; бүләк – сәй сервизы.
Был бәйгелә ҡатнашыу өсөн 2018 йылдың 2-се ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы” журналына яҙылып, квитанция күсермәһен хат менән редакция адресына ебәреү шарт, шулай уҡ электрон почтабыҙға ла ебәрә алаһығыҙ: bashkizi@yandex.ru
Әйҙәгеҙ, уйынға дәррәү ҡушылығыҙ, бүләктәребеҙ һеҙҙе көтә!
Теги: журнал подписка лото-уйын


text:
Баскетбол – иң мауыҡтырғыс спорт төрө
01 декабря 2017 йыл | Спорт
Билдәле булыуынса, баскетбол – ул иң хәрәкәтле һәм иң мауыҡтырғыс спорт төрө. Беҙҙең районда ла бас-кетбол киң популярлыҡ яулап, уны үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелә.
Әйткәндәй, районыбыҙҙа ул совет ваҡытынан уҡ үҫеш алып, талантлы тренерҙар һәм остаздар тырышлығы менән һәйбәт һөҙөмтәләргә ирешеп киленә. Быға миҫал булып беҙҙекеләрҙең бар республикаға билдәле "КЭС-БАСКЕТ” турнирындағы күрһәткестәрендә сағылыш таба. Уның сираттағыһы күптән түгел Красноусолда үтте.
Баскетбол
ярышын-да районы-быҙҙың ун мәктәбенән өлкән класс уҡыусыларынан торған командалар ҡатнашты. Район үҙәгенең дүрт мәктәбенән тыш, Табын, Аҡкүл, Сәйетбаба, Яңғыҙҡайын кеүек ҙур ауылдарҙың мәктәптәре баскетболсылары үҙ-ара көс һынашты.
Бәйгелә күпселекте ҡыҙҙар командалары тәшкил итеп, тап уларҙың уйыны
сәмлелеге һәм мауыҡтырғыс булыуы менән айырылып торҙо. Һәр бер туп өсөн көрәш шул тиклем дә сәмле барҙы, хатта һуңғы йылдарҙа чемпион титулын яулаған Красноусолдағы 1-се һәм 2-се мәктәп баскетболсы ҡыҙҙары ла финалға сыға алманы. Әммә шулай булыуға ҡарамаҫтан, 1-се мәктәп вәкилдәре (тренеры Ф.З.Алтынбаев) Сәйетбаба командаһын еңеп, 3-сө урын яулауға өлгәште. Ә беренселек өсөн көсөргәнешле бәйге финалында Аҡкүл мәктәбе (тренеры И.А.Ишмөхәмәтов) менән Табын мәктәбе баскетболисткалары (тренеры Н.В.Николаев) осрашып, ике команда ла бирешергә теләмәй, сәмле алышты, әммә матчтың һуңғы секундында аҡкүлдәр үҙ иҫәптәренә бер мәрәй өҫтәп, 23:22 иҫәбе менән еңеү яуланы. Турнирҙың иң яҡшы һөжүм итеүсеһе булып Вероника Макарова (Табын мәктәбе) танылһа, ә Татьяна Кириллова (Аҡкүл мәктәбе) иң яҡшы уйынсы тип табылды.
Егеттәр араһындағы турнирҙа Красноусол башҡорт гимназия-интернаты командаһын 31:18 иҫәбенә еңеүгә өлгәшкән Табын мәктәбе командаһы (тренеры Н.В.Николаев) 3-сө урын яуланы. Финалда "КЭС-БАСКЕТ” Баскетбол лигаһы кубогы өсөн көрәш Аҡкүл командаһы (тренеры С.Г.Шаров) менән Красноусолдағы 2-се мәктәптең йыйылма командалары (тренеры А.В.Яковлев) араһында барҙы. Һәм красноусолдар иң таҫылдары булып сыҡты, ҙур өҫтөнлөк - 72:33 иҫәбе менән көнәркәштәрен (ҡаршы яҡ команда) "ҡыйратып”, дүртенсе тапҡыр рәттән чемпион кубогын яулауға өлгәштеләр. Турнирҙың иң яҡшы һөжүм итеүсеһе – Владислав Яковлев, 2-се мәктәп командаһы капитаны Никита Шуваев иң яҡшы уйынсы тип билдәләнде.
Бәйге еңеүселәрен ноябрь аҙағы - декабрь башында Өфө районының Алексеевка ҡасабаһында уҙасаҡ зона этабы көтә. Ике командаға ла уңыштар һәм еңеүҙәр теләйбеҙ!
И.ӘЛИБАЕВА әҙерләне.
Әйткәндәй, районыбыҙҙа ул совет ваҡытынан уҡ үҫеш алып, талантлы тренерҙар һәм остаздар тырышлығы менән һәйбәт һөҙөмтәләргә ирешеп киленә. Быға миҫал булып беҙҙекеләрҙең бар республикаға билдәле "КЭС-БАСКЕТ” турнирындағы күрһәткестәрендә сағылыш таба. Уның сираттағыһы күптән түгел Красноусолда үтте.
Баскетбол
ярышын-да районы-быҙҙың ун мәктәбенән өлкән класс уҡыусыларынан торған командалар ҡатнашты. Район үҙәгенең дүрт мәктәбенән тыш, Табын, Аҡкүл, Сәйетбаба, Яңғыҙҡайын кеүек ҙур ауылдарҙың мәктәптәре баскетболсылары үҙ-ара көс һынашты.
Бәйгелә күпселекте ҡыҙҙар командалары тәшкил итеп, тап уларҙың уйыны
сәмлелеге һәм мауыҡтырғыс булыуы менән айырылып торҙо. Һәр бер туп өсөн көрәш шул тиклем дә сәмле барҙы, хатта һуңғы йылдарҙа чемпион титулын яулаған Красноусолдағы 1-се һәм 2-се мәктәп баскетболсы ҡыҙҙары ла финалға сыға алманы. Әммә шулай булыуға ҡарамаҫтан, 1-се мәктәп вәкилдәре (тренеры Ф.З.Алтынбаев) Сәйетбаба командаһын еңеп, 3-сө урын яулауға өлгәште. Ә беренселек өсөн көсөргәнешле бәйге финалында Аҡкүл мәктәбе (тренеры И.А.Ишмөхәмәтов) менән Табын мәктәбе баскетболисткалары (тренеры Н.В.Николаев) осрашып, ике команда ла бирешергә теләмәй, сәмле алышты, әммә матчтың һуңғы секундында аҡкүлдәр үҙ иҫәптәренә бер мәрәй өҫтәп, 23:22 иҫәбе менән еңеү яуланы. Турнирҙың иң яҡшы һөжүм итеүсеһе булып Вероника Макарова (Табын мәктәбе) танылһа, ә Татьяна Кириллова (Аҡкүл мәктәбе) иң яҡшы уйынсы тип табылды.
Егеттәр араһындағы турнирҙа Красноусол башҡорт гимназия-интернаты командаһын 31:18 иҫәбенә еңеүгә өлгәшкән Табын мәктәбе командаһы (тренеры Н.В.Николаев) 3-сө урын яуланы. Финалда "КЭС-БАСКЕТ” Баскетбол лигаһы кубогы өсөн көрәш Аҡкүл командаһы (тренеры С.Г.Шаров) менән Красноусолдағы 2-се мәктәптең йыйылма командалары (тренеры А.В.Яковлев) араһында барҙы. Һәм красноусолдар иң таҫылдары булып сыҡты, ҙур өҫтөнлөк - 72:33 иҫәбе менән көнәркәштәрен (ҡаршы яҡ команда) "ҡыйратып”, дүртенсе тапҡыр рәттән чемпион кубогын яулауға өлгәштеләр. Турнирҙың иң яҡшы һөжүм итеүсеһе – Владислав Яковлев, 2-се мәктәп командаһы капитаны Никита Шуваев иң яҡшы уйынсы тип билдәләнде.
Бәйге еңеүселәрен ноябрь аҙағы - декабрь башында Өфө районының Алексеевка ҡасабаһында уҙасаҡ зона этабы көтә. Ике командаға ла уңыштар һәм еңеүҙәр теләйбеҙ!
И.ӘЛИБАЕВА әҙерләне.


text:
Керамика плитәһе һәм төҙөлөш ҡатнашмалары етештергән “Ласселсбергер” – ҡеүәте буйынса Европала дүртенсе урынды биләгән компания. Уның Өфөлә төҙөлгән заводы – Рәсәйҙә берҙән-бер.
Әйткәндәй, Сочиҙа уҙған Рәсәй инвестиция форумы сиктәрендә “Төбәктәргә инвестиция – киләсәккә инвестиция” тигән пленар ултырышта Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев сығыш яһаны, унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
Илшат ТАЖЕТДИНОВ, Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары:
– Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса былтыр Әбйәлил районында ҡоро төҙөлөш ҡатнашмаһын етештереү тураһында инвестицион проектты тормошҡа ашырыу тураһында уй-ниәттәр протоколына ҡул ҡуйғайныҡ. Ойоштороусыһы – Lasselsberger GmbH компанияһы һәм уның етәксеһе Йозеф Ласселсбергер. Шулай уҡ төбәктә эш урындарын тағы ла арттырыу мәсьәләһе хаҡында ла фекер алыштыҡ. Хөкүмәт аппаратында проектҡа яуаплы махсус эшсе төркөм төҙөлдө. Ошондай башланғыстар Көньяҡ Уралды иҡтисади йәһәттән үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһына көслө этәргес бирәсәк.
Рим СЫҢҒЫҘОВ, Әбйәлил районы
хакимиәте башлығы:
– Ауылдың йөҙө кешеләрҙең кәйефенә туранан-тура бәйле, ә инде уларҙың һәр береһенең шөғөлө булһа, был икеләтә ҡыуаныс. Первомайский ауылы эргәһендәге төҙөлөшкә ер участкаһы бүленде, сеймал етерлек. Завод эшләй башлау менән, ауыл икенсе һулышын кисерәсәк. Артабан да ошо йүнәлештә эште да-уам итәсәкбеҙ.


text:
Төрөпкәлеләр
Төрөпкәлеләр (лат. Tubifex tubifex) — аҙ төклө селәүсендәр төрө. Төрөпкәлеләр — ҡыҙыл төҫтәге нәҙек еп һымаҡ 40 мм оҙонлоғондағы селәүсендәр. Кәүҙәнең һәр сигментында 4-әр төк бар.
Һыу төбендә йәшәүсе олигохеттарның төп вәкилдәре — төрөпкәлеләр, уларның иң ябайҙары Tubifex tubifex, Limnodrilus hoffmeisteri, Nais communis, Lumbriculus variegatus һ.б. Һыу олигохеттарының, бигерәк тә төрөпкелеләрҙең ҡандарында гемоглобин булыу сәбәпле, кәүҙәләре ҡыҙыл төҫтә. Был уларга бөтенләй тийәрлек кислород булмаған ләмле һыулыҡтар төбөндә урынашырға мөмкинлек бирә. Тупраҡ олигохеты 5 тән 20—25 см-ға ҡәҙәр, ә һыуҙыҡылар мм өлөштәренән башлап 10 см-ға ҡәҙәр оҙонлоҡта. Олигохеттар органдарының кәүҙә үҙәге буйлап дөрөҫ ҡабатлануы менән характерланалар (метамерия). Селәүсен һамаҡ кәүҙә төрөпкеләргә йәғни сегменттарга бүленә, уларның һаны төрлөсә, 5 тән 600 гә ҡәҙәр. Кәүҙәнең алғы осонда баш ҡалағы, ауыҙ сегменты урынашҡан. Ҡалған барлыҡ сегменттарҙа 4 бәйләмгә ҡәҙәр төктәр була, уларҙың һаны күп төклө селәүсендәр менән сағыштырғанда әҙерәк — 3 тән алып 150 гә ҡәҙәр (исеме шунан).
Эске ҡыуышлығы шыйыҡлыҡ менән тулған һәм тышҡы сегментацияға тәңкәл рәүештә айырым быуынтыктарга бүленгән. Быуынтыҡтарҙа эске органдар урынашҡан. Аҙ төклө селәүсендәр гермафродиттар. Олигохеттарҙың күп төрҙәре партеногенетик, енесһеҙ, вегетатив юл менән үрсергә мөмкин. Тупраҡ олигохеттары тупраҡ йотып тукланалар. Иҫәпләүҙәр күрһәтүенсә, олигохеттар тәүлек һайын уртаса һәр гектарда 250 кг самаһы ер эшкәртәләр (2—3 т га ҡәҙәр), шуның менән олигохеттар тупраҡты минераль матдәләр менән байыталар, шулай уҡ аралаштыралар һәм күпертәләр, йәғни тупраҡтың уңдырышлылығын арттыралар. Ләмле грунттарҙа йәшәүсе һыу олигохеттары, грунттың органик матдәләрен файҙаланып, һыулыҡтарҙың үҙлегенән таҙартыуҙа ҡатнашалар, балыҡтар өсөн аҙыҡ булып торалар, күп кенә төрҙәре — һыулыҡтарҙыәың бысыраныуу индикаторы. Аҡ энхитрей (Enchytraeus albidus) олигохет — аквариум балыҡтары өсөн уңайлы аҙык.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Известия Иваново-Вознесенского политехнического института имени М. В. Фрунзе. Иваново-Вознесенск: Основа, 1927. Том 10.
- Жизнь животных. М., 1968; Т. 1. Краткий определитель водных беспозвоночных Среднего Поволжья. Казань, 1977; Определитель пресноводных беспозвоночных Европейской части СССР. Л., 1977.
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Термодинамика тарихы
Термодинамика тарихы — физика тарихы, химия тарихы, һәм бөтә фәндәрҙең нигеҙе менән бәйле.
Боронғолар йылылыҡ миҡдарын (количество теплоты, heat) ут менәй бәйле тип уйлағандар. Б.э.т. 3000 йылдарҙа боронғо Египетлеләр йылылыҡты мифология менән бәйләгән. Сократ философияһына тиклемге заманда Көнбайыш философияһында ҡыҙыу бәхәстәр бара.
Боронғо грек философы Эмпедокл Акрагантский бөтә мәтдәләрҙә дүрт элементтан (ябай берәмектән): ер,һыу, һауа, уттан тора тигән тәғлимәт индерә. Һуңынан барлыҡҡа килгән флагистон һәм калорик төшөнсәләре Эмпедокл тәкдим иткән ут элементы менән бәйле. Боронғо грек философы Гераклит «Был донъла бөтә нәмә лә үҙгәрә» тигән әйтем менән билдәле була. Ул тәбиғәт өс элементан (ут, ер, һыу) тора тигән бәхәстәр йөрөтә.
Атомизм — термодинамика һәм статик механиканы бәйләй торған тәғлимәт. Левкипп, Демокрит кеүек боронғо аҡыл эйәләре атом теорияһына нигеҙ һала. Эксперименталь рәүештә атом теорияһы XX быуатта ғына иҫбат ителә, шуға күрә боронғо аҡыл эйәләре философик фекерҙәр менән генә был теорияға нигеҙ һала. Боронғо аҡыл эйәре Парменид һәм Аристотель тәбиғәттә бушлыҡ (хәҙер вакуум тип йөрөтәләр) булыуы мөмкин түгел, тигән фекер йөрөтәләр. XI быуатта Әбүғәлисина, XVI быуатта Европа ғалимдәре Галилео Галелей һәм башҡалар һауа сағыштырмаса «йылыраҡ» йәки «һалҡыныраҡ» икәнен билдәләү өсөң ябый ғына прибор — термоскоп (термометр) файҙалана башлайҙар.
1600 йылда инглиз философы һәм ғалимы Френсис Бакон «юғары температура бары тик хәрәкәт эшмәкәрлеге» тигән фараз йөрөтә. 1643 йылда Галилео Галилей Аристотельдең «тәбиғәттә бушлыҡ булыуы мөмкин түгел, вакуум мәтдәне үҙенә һура» тигән фекере дөрөҫ булмауын иҫбат итә. Ул вакуум насосы ярҙамында шахталағы һыуҙы 30 футҡа тиклем генә күтәрергә мөмкин икәнен күҙәтә. Был ҡыҙыҡлы факты тикшерергә үҙенең уҡыусыһы Торричеллиға ҡуша. Торричелли насос ярҙамында һыуҙы күтәргәндә вакуум һурып ала тип түгел, һыуҙы һауа баҫымы күтәрә иҫәпләй. Үҙенең теорияһын иҫбатлау өсөн, ул бер башы эретеп йәбештерелгән быяла торба эсенә терекөмөш тултыра. Был торбаны баштүбән әйләндереп эсенә терекөмөш һалынған табаҡҡа ҡуя. Торба эсендә терекөмөш бер аҙ аҫҡа төшә һәм торбаның өҫкө өлөшөндә вакуум барлыҡҡа килә. Был яһалма юл менән алынған беренсе вакуум була. Аристотельдең тәбиғәттә бушлыҡ юҡ, вакуум мәтдәне уҙенә һурып ала тигән теорияһы юҡҡа сыға.
Химиянан термохимияға күсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVII быуатта флогистон (теплород) теорияһы өҫтөнлөк итә. Флогистон бер есемдән икенсе есемгә күсә — шуға бер есем йылыһа икенсеһе һыуына, һәм флогистонды яһалма юл менән алып булмай тип иҫәпләйҙәр. 1798 йылда Б. Румфорд ҡуйған тәжрибә флогистон теорияһын юҡҡа сығара
.
Ул ваҡытта пушкаларҙы, эсендә көбәген ҡалдырмайса, металдан ҡойоп эшләгәндәр. Пушканың көбәген һуңынан, аттар көсө менән эшләй торған станокта, быраулап тишкәндәр. Быраулап тишкән ваҡытта Румфорд көбәктең йылыныуына иғтибар итә. Ул механик эш башҡарғанда йылылыҡ бүленеп сыға тип иҫәпләй. Үҙенең фаразын тикшереп ҡарау өсөн пушка көбәген бер мискә һыу әсенә ҡуя. Ике сәғәт ярымдан, барыһын да таң ҡалдырып, мискәләге һыу ҡайнап сыға! Был тәжрибә тәбиғәттә флогистон бөтөнләй юҡ, ә йылылыҡты механик эш башҡарғанда яһалма юл менән алып була икәнен күрһәтә.
Ярты быуаттан һуң термодинамикаға майҙанына үҙенең калориметры (йылылыҡ миҡдарын үлсәй торған прибор) менән Д. Джоуль сыға. Уның ҡоролмаһында калориметр эсендәге болғауысты аҫҡа тартып тороусы гер хәрәкәткә килтерә. Ышҡылыу көсө ярҙамында калориметр эсендәге һыу йылына. Герҙең ниндәй арауыҡҡа төшкәнен үлсәп, ниндәй механик эш башҡарылғанын һәм күпме йылылыҡ бүленеп сыҡҡанын иҫәпләп сығарырға була.
Термодинамиканың фән булараҡ барлыҡҡа килеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Термодинамиканың башлап ебәреүсеһе булып немец ғалимы Отто Герике була. Ул беренсе булып вакуум насосы эшләй һәм уның ярҙамында беренсе иң түбән вакуум булдыра. Уның тәжрибәләре Магдебург ярымшарҙары исеме менән билдәле. Был тәжрибәлә Аристотельдең тәбиғәттә бушлыҡ юҡ, вакуум мәтдәне уҙенә һурып ала тигән теорияһы дөрөҫ түгел икәнлеге иҫбат ителә. Эсенән һауа һурып алынған ярымшарҙарҙы һауа баҫымы ҡыҫып тота, тип аңлата ул.
Тиҙҙән ирлан физигы һәм химигы Роберт Бойл, инглиз ғалимы Роберт Хук менән берлектә һауа насосын ижад итәләр. Был насосты файҙаланған ваҡытта күләм V һәм баҫым P кире пропорцтональ бәйләнештә булыуын асыҡлайҙар. Ул ваҡытта һауа молекулалары хаотик рәүештә күсеп йөрөй икәнен белмәйҙәр, шуға күрә һауа — пружина, тигән фекер йөрөтәләр. Һуңынан, термометр уйлап сығарылғас, Гей-Люссак газдың температураһын улсәп, идеаль газ законын аса.
1690 йылдп француз уйлап сығарыусыһы Дени Папин, пар киңәйеүе һәм кондесация, иҫәбенә эшләй торған пар двигателен ижад итә. 1698 йылда инглиз механигы һәм уйлап сығарыусыһы Томас Савери беренсе мәртәбә пар энргияһын техникала ҡуллана. Ул шахталағы һыуҙы пар двигателенән эшләй торған насос ярҙамында һурып алыу ҡоролмаһына патент ала.
1824 йылда француз физигы һәм математигы Сади Карно «Хәрәкәткә килтереүсе ут көсө тураһында уйланыуҙар» ( Réflexions sur la puissance motrice du feu , Reflections on the Motive Power of Fire) тигән хеҙмәт яҙа.
Был фәнни хеҙмәт хәҙерге заман термодинамикаһына нигеҙ һала. Ә Сади Карно тарихҡа «термодинамиканың атаһы» булараҡ инеп ҡала.


text:
- Подробности
- Просмотров: 216
СИФИЛИС, хроник, системалы ҡабатланып торған йоғошло ауырыу, башлыса енси юл аша йоға. Тыуҙырыусыһы — Treponema pallidum (төҫһөҙ трепонема). Инфекция көнкүреш йәки трансплацентар (тыумыштан бул- ған С.) юл м‑н йоғоуы мөмкин. Беренсел (6—8 аҙна), икенсел (2— 5 йыл) һәм өсөнсөл (бер нисә йылдан унлаған йылғаса) инкубация осорона (14—28 көн) айыралар. Диагностика өсөн клиник һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. С. һәр осороноң клиник сағылышы специфик үҙенсәлектәргә эйә. Дауалау медикаментоз (пенициллин сығарылмалары һ.б.). С. м‑н ауырыусы йәки элек ауырыған йөклө ҡатындарға һәм улар тыуҙырған балаларға үҙенсәлекле профилактика үткәрелеп тора. Башҡортостанда 100 мең кешегә С. м‑н ауырығандар түбәндәгесә теркәлгән: 2004 й. — 85,7; 2006 — 77,5; 2008 — 53,4 кеше. С. проблемалары б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 1930—65 йй. Башҡ‑н тире‑венерология ҒТИ‑нда (ҡара: Тире‑венерология диспансеры) һәм 30‑сы йй. уртаһынан БДМИ‑ла (ҡара: Медицина университеты) алып барыла. 30—40‑сы йй. С. гистопатологияһы, патогенезы һәм клиникаһы өйрәнелә (М.Т.Бриль, А.И.Картамышев, С.М.Трайнин, Д.А.Элькинд, А.К.Якубсон), ауырыуҙы ликвор(Якубсон) һәм серодиагностика (Р.Э. Вевер, А.И.Хованский), ш. иҫ. экспресс‑реакция (Г.С.Максимов), дауалау (Ховансий, П.Н.Шишкин, Л.А.Шор) ысулдары эшләнгән. 50—60‑сы йй. тыумыштан булған С. патогенезы (В.А.Майорский), бауырҙың (Г.Э.Шинский) һәм нервы системаһының (Н.Ф.Воробьёв, Н.И.Савченко) функциональ торошо өйрәнелә, С. диагностикалау (Г.В.Вехновский, Л.Л. Исхаҡова, Максимов) һәм дауалау (М.М. Брумберг, Г.В.Галанова, И.З.Ильясов, М.М.Кузнец, Г.П.Шабыкин) ысулдары камиллаштырыла. 70‑се йй. С. эритромицин, пенициллин терапияһының тиҙләтелгән ысулы м‑н дауалау һөҙөмтәлелеге өйрәнелә (Е.А. Медведева, А.А.Сыроежкина). 2000 й. алып БДМУ‑ла М.М.Ғафаров етәкс. С. ваҡытында нервы системаһының торошо өйрәнелә (З.З.Солтанова, Ф.З.Төхвәтуллина, М.М.Хәйҙәров), диагностикалау һәм дауалау ысулдары камиллаштырыла (А.Д. Аленникова, З.Р.Мөхәмәтйәнова, Солтанова, Төхвәтуллина), БР‑ҙа, ш. иҫ. ауыл ерендә (С.А.Арыҫланова, З.Р. Хисмәтуллина, Н.Х.Шәрәфетдинова) һәм йөклөләр араһында (Латипов, О.А.Петрасюк, Хисмәтуллина), С. б‑са эпидемиологик хәл өйрәнелә (Аленникова, И.В.Выговская, Т.Л. Выговская, Б.Г.Латипов).
М.М.Ғафаров
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Өфөгә ТӨРКСОЙ делегацияһы килә
15 — 16 февралдә Өфөгә Халыҡ-ара төрки мәҙәниәт ойошмаһы (ТӨРКСОЙ) делегацияһы килә. Был рәсми визит Башҡортостан Республикаһында Әхмәтзәки Вәлиди Туған көндәрен үткәреү сиктәрендә планлаштырылған.
Төркиә делегацияһы составына ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара төрки мәҙәниәт ойошмаһының генераль секретары Дюсен Касеинов, ТӨРКСОЙ ойошмаһы генераль секретары урынбаҫары Фырат Пурташ,Төркиә Республикаһының мәҙәниәт һәм туризм министры урынбаҫары Кемаль Фахир Генч, Анкараның Кечиорен районы мэры Мустафа Ак, Төркиә бизнес-берләшмәһе һәм мәҙәниәте вәкилдәре инә.
Визит сиктәрендә Башҡорт дәүләт аграр университетына, Өфө ҡалаһының 84-се балалар баҡсаһына барыу планлаштырылған. Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Совет районы Хакимиәте менән Төркиә Республикаһы Анкара ҡалаһының Кечиорен районы Хакимиәте араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйыу тантанаһы төп сараларҙың береһе буласаҡ.
Протокол иҡтисад, ауыл хужалығы, мәғариф, туризм, фән һәм техника, социаль мәсьәләләр өлкәһендә ике яҡҡа ла отошло хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә йүнәлтелгән саралар үткәреүҙе, проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙы күҙ уңында тота.
Делегация визиты программаһына шулай уҡ Өфө ҡалаһының иҫтәлекле урындарын, сәнғәт оҫталары концертын ҡарау индерелгән, тип хәбәр иттеләр Өфө Хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө Фото: Олег Яровиков
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Йыл һайын музей хеҙмәткәрҙәре 18 майҙа үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Был көндө 1977 йылда Халыҡ-ара музейҙар советы ултырышында, совет делегацияһы тейешле тәҡдим менән сығыш яһағандан һуң, билдәләргә хәл ителә. Халыҡ-ара музейҙар көнө донъяның 150-нән ашыу илендә рәсми байрам тип һанала.
Был көндө донъя музейҙары үҙ ишектәрен аса, һәр кем күргәҙмәләр залын, яңы экспонаттарҙы ҡарай ала. Төрлө лекциялар, экскурсиялар, театр тамашалары ойошторола.
Халыҡ-ара музейҙар көнөн байрам итеү сиктәрендә 1999 йылдан «Музейҙар төнө» акцияһы уҙғарыла башланы. Тәүге тапҡыр ул Францияла үткәрелде һәм «Музейҙа яҙ» тип аталды. 2001 йылда акцияла донъяның 39 иле ҡатнашты. Бөгөнгө көндә ул 42 илдә ойошторола.
Рәсәйҙә ошо сарала беренселәрҙән булып Красноярск ҡалаһының музей үҙәге, 2007 йылдан Мәскәү музейҙары ҡатнаша башлай. Өфөлә акция бишенсе йыл уҙғарыла. Төп маҡсаты — заманса музейҙың ресурстарын һәм мөмкинлектәрен күрһәтеү, килеүселәрҙе йәлеп итеү.
Башҡортостанда 90-дан ашыу музей иҫәпләнә, шуларҙың өстән бер өлөшө — дәүләт, ҡалғандары муниципаль музейҙар. Тәүгеһенә Башҡортостандың Милли, Милли әҙәбиәт, Хәрби Дан, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейҙары һәм уларҙың филиалдары , икенсеһенә тыуған яҡты өйрәнеү һәм мемориаль музейҙар ҡарай.


text:
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итәФото: Андрей Старостин
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итә
Ғ.Камал исемендәге татар театры Өфө тамашасыһына 10 иң яҡшы спектаклен тәҡдим итәФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
10 сентябрҙән 17-нә тиклем Өфөлә Ғ.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры гастролдәре үтә. Быйылғы гастролдәрҙең үҙенсәлеге шунда: тәүге тапҡыр Ҡазан ҡунаҡтарын бер юлы ике театр — М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры һәм Өфө «Нур» татар театры ҡабул итә. Спектаклдәр һәм театрҙың ижади тормошо хаҡында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында директор Илфир Яҡупов, баш режиссер Фәрит Бикчәнтәев һәм Ғ.Камал исемендәге театр актеры Радик Барыев, шулай уҡ ҡабул итеүсе театрҙарҙың етәкселәре Олег Ханов һәм Илдар Хәзиев һөйләне.
«Беҙ ике йылға бер тапҡыр Рәсәй төбәктәре буйлап гастролдәргә сығабыҙ. Быйыл Мәскәүҙә, Һамарҙа, Ырымбурҙа булдыҡ, тиҙҙән Өфөгә киләбеҙ. Быны гастролдәр менән алмашыу тип әйтергә мөмкин: М.Ғафури исемендәге һәм «Нур» театрҙары ла беҙгә гастролдәргә килә», — тип билдәләне директор Илфир Яҡупов.
Камал исемендәге театр 10 спектакль ҡуясаҡ, уларҙың бөтәһе лә тиерлек Өфө тамашасыһына тәүге тапҡыр тәҡдим ителә. Спектаклдәр араһында — дүрт премьера. Гастролдәр 10 сентябрҙә М.Ғафури исемендәге театр сәхнәһендә Йон Фоссеның «Йәйҙең бер көнөндә» спектакле менән асыла.
Кәрим Тинчуриндың «Зәңгәр шәл» спектакле 1926 йылдан бирле сәхнәнән төшмәй. Театрҙың директоры әйтеүенсә, 11 сентябрҙә баш ҡалала ҡуйыласаҡ спектаклгә билеттар ҡалмаған. 14 һәм 16 сентябрҙә өфөләр быйыл арабыҙҙан киткән драматург Флорид Бүләковтың иҫтәлегенә арналған «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме…» мелодрамаһын ҡараясаҡ.
«Нур» театры сәхнәһендә ҡазандар ете спектакль ҡуя: «Хужа Насретдин» (Нәҡи Иҫәнбәт һәм Саадалла Ваннус), «Ауыл эте Аҡбай» һәм «Диләфрүз-Remake» ( Туфан Миңнуллин), «Мөхәббәт FM» (Илгиз Зәйниев), «Иҫкән елдәр көйөнә» (Зөлфәт Хәким), «Ричард III» (Уильям Шекспир), «Банкрот» (Ғәлиәскәр Камал).
Ҡунаҡтар ижади пландары менән дә уртаҡлашты: Камал исемендәге театр алдағы миҙгелдә М.Фәйзиҙең «Ғәлиәбаныу», Ж.Б.Мольерҙың «Дон Жуан» һәм А.Островскийҙың «Урман» спектаклдәрен сәхнәләштерергә йыйына. Киләһе миҙгелде Мансур Ғиләжевтың, Салауат Юзеевтың, Сөмбөл Ғафарованың әҫәрҙәренә арнау күҙаллана.


text:
- Подробности
- Просмотров: 491
ЕТЕНСӘ (Thesium), һандал һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 350 төрө билдәле. Евразияның һәм Африканың тропик, субтропик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда ҡолаҡсынһыҙ Е., ялан Е., һындырылған Е. үҫә. Күп йыллыҡ ярым паразит үлән, бейеклеге 7—45 см. Һабағы нәҙек, ҡырлы йәки бураҙналы, төҙ йәки күтәрелеүсән, тармаҡлы, ҡолаҡсынһыҙҙыҡы ябай, йышыраҡ яңғыҙ, ҡыҫҡа япраҡтарҙан торған өлпө м‑н тамамлана. Япрағы тар, ҡыяҡ йәки ланцет‑ҡыяҡ формаһында, шыма ситле, сиратлы. Сәскәһе ваҡ, йәшкелт йәки һарғылт, ике енесле, ултырма йәки ҡыҫҡа сәскә һабында, япраҡтарға ҡапма‑ҡаршы йәки уларҙың ҡуйынында урынлашҡан. Сәскәлеге — ябай һепертке һымаҡ йәки тармаҡланмаған суҡ. Май— июлдә сәскә ата. Емеше — сәтләүек. Болонда, ҡоро урман ситендә, далала үҫә; Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының иң бейек тауҙарынан тыш, респ. барлыҡ терр‑яһында таралған. Составында алкалоидтар бар. Ағыулы үҫемлек.
Ә.Х.Ғәлиева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 529
ЕР АҪТЫ ҺЫУҘАРЫ, Ер ҡабығының бөтә агрегат хәлендәге (шыйыҡ, быу кеүек, ҡаты) һыуҙары. Е.а.һ. башлыса инфильтрация иҫәбенә, ҡоро климат шарттарында, Фольгер (1877) һәм Лебедев А.Ф. (1907—19) б‑са, һыу быуының конденсатҡа әйләнеүе арҡаһында формалаша. Химизмы б‑са — сөсө (1 г/л аҙыраҡ), минераль һыуҙар; т‑раһы б‑са — һалҡын (20°С түбәнерәк), термаль; ятышы б‑са тупраҡтағы, тупраҡлы грунттағы, грунттағы баҫымһыҙ, аҙ баҫымлы һәм артезиан Е.а.һ. айыралар. Е.а.һ. сығанаҡтарын тәбиғигә һәм яһалмаға; түбәнәйгән һәм урғылып сыҡҡан; дебиты, режимы б‑са даимиға, ваҡытлыға һәм миҙгеллегә бүләләр. БР‑ҙың көнбайыш өлөшө Көнсығыш Рәсәй ҡатмарлы бассейнына һәм Урал алды ҡатмарлы бассейнына (ҡара: Гидрогеологик районлаштырыу) ҡарай. Йылғаларҙы туйындырыусы Е.а.һ. 90%‑тан ашыуы юғары хәрәкәт тиҙлеге, яуым-төшөмдөң интенсив инфильтрацияһы м‑н билдәләнгән әүҙем һыу алмашыныу зонаһынан килә. Өфө яйлаһының һәм Уралдың ситке һырттарының ярғыланған һәм карсланған тау тоҡомдарында уның ҡалынлығы 150—550 м тәшкил итә; Урал алды бөгөлөндә — үҙәндәрҙә 20—60 м алып һыу айырғыстарҙа 70—140 м тиклем; платформа өлөшөндә — үҙәндәрҙә 20—50 м алып Ағиҙел буйы тигеҙлегендә 100—150 м тиклем һәм Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында — 200—270 м. Һыулы горизонттарҙың тау тоҡомдарынан иретмәле химик элементтар һарҡып төшөү сәбәпле, төрлө составлы аҙ тоҙло һәм тоҙло һыуҙар барлыҡҡа килә. Бассейндың гидростратиграфик киҫелешендә һыу м‑н тәьмин итеүҙең төп сығанағы булған бер нисә һыу комплексы айырыла. Башҡортостан Уралы һәм Урал аръяғы Е.а.һ. Оло Урал ҡатмарлы бассейнының ярыҡ, ярыҡ-юлаҡ, карст һыуҙарына ҡарай. Ултырма, магматик, метаморфик тау тоҡомдарының ныҡ ярылыусан урындарында һыу м‑н туйындырылған зонаның ҡалынлығы 40—60 м, урыны м‑н 150 м тиклем, карст һәм сатнау зоналарында — 200 м һәм унан да күберәк. Е.а.һ. ятышы тәрәнлеге далаларҙа 1—10 м алып текә битләүҙәрҙә һәм һыу айырғыстарҙа 40—50 м тиклем; һыуҙар башлыса баҫымһыҙ. Урал гидрогеол. өлкәһендә химик составы һәм һыуға муллығы б‑са дүртенсел осорҙан алып протерозойға тиклем һыу комплекстарын айыралар. Эсәр Е.а.һ. дөйөм запасы тәүлегенә 2569,17 мең м3 булған 125 ятҡылыҡ тикшерелгән, ш. иҫ. Кама й. басс. — тәүлегенә 2403,66; Урал — 164,25; Тубыл — тәүлегенә 1,27 мең м3 (2011). Шулай уҡ ҡара: Карст һыуҙары.
В.А.Загорский
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Генпрокуратура сайтында ветерандар хоҡуҡтарына арналған бүлек барлыҡҡа килде
Генпрокуратура үҙенең рәсми сайтында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә һәм ветерандар хоҡуҡтарын яҡлауға арналған бүлек асты. Был бүлектә Прокуратура органдарының һуғыш йылдарындағы эшмәкәрлеге тураһында тарихи белешмә, Прокуратура ветерандары – һуғышта ҡатнашыусыларҙың иҫтәлектәре, шулай уҡ ветерандар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса Прокуратура органдары эшмәкәрлеге хаҡында яңылыҡтар бүлеге ҡуйылған, тип хәбәр итә Новости Рәсәй мәғлүмәт агентлығы.
Ведомство вәкиле Марина Гридневаның билдәләүенсә, Прокуратура органдары “Ветарандар тураһында” Федераль закон үтәлешен даими тикшерә һәм бар хоҡуҡ боҙоуҙар буйынса кисектергеһеҙ саралар күрә. Ул һуғыш ветерандарын һәм уларҙың туғандарын Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары хоҡуҡтарын ҡыҫыу осраҡтары тураһында РФ Генпрокуратураһы сайтының интернет-мөрәжәғәте ярҙамында Прокуратура органдарына хәбәр итеүҙе һораны.


text:
2011 йылда юл комплексын финанслауҙы арттырырға планлаштыралар
— Бөгөн беҙ республика Президентына 2011 йылда социаль-мәҙәни объекттар төҙөлөшөн ҡыҫҡартып, төп сумманы муниципаль һәм республика юлдарын тотоу һәм ремонтлауға йүнәлтергә тәҡдим иттек, — тип хәбәр итте бөгөн парламентарийҙарға БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры Раил Сарбаев.
Депутаттарҙың ауылдағы юлдарҙы ремонтлау тураһындағы һорауына яуап биреп, юлдар торошо ҡәнәғәтләнерлек булмаһа ла, әлеге ваҡытта булған ихтыяжды тулыһынса ҡаплау мөмкинлеге юҡ, тип билдәләне Премьер-министр.
— Ауылдар араһындағы юлдарға ғына 5,7 миллиард һум кәрәк, ә республика буйынса дөйөм алғанда – 12,5 миллиард, — тине Раил Сарбаев. – Ә беҙ бер миллиард 49 миллион һум сумманы раҫланыҡ. Шуларҙан 233 миллион һум – ауылдағы юлдарҙы ремонтлауға һәм 333 миллион һум самаһы уларҙы тотоуға тәғәйенләнгән.


text:
Фото:
Реконструкциянан һуң Салауаттағы берҙән-бер ҡала паркы асылды
Фото:
6 июндә Салауатта реконструкциянан һуң ҡалалағы берҙән-бер мәҙәниәт һәм ял паркы асылды. Паркты асыу тантанаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм республикаға эш визиты менән килгән Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин ҡатнашты.
— Республикала ошондай объекттар төҙөргә тейешбеҙ. Был беҙҙең өсөн мотлаҡ программа, ярҙамсы түгел, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
«Башинформ» агентлығына «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ветераны, ошо предприятиела 45 йыл эшләгән, 1965 йылда ҡала паркына нигеҙ һалыуҙа ҡатнашҡан Миңлебай Саттаров әйтеүенсә, ҡала халҡы өсөн бындай мәҙәни ял итеү урынының әһәмиәте тураһында һөйләп торорға кәрәкмәй. Яңыртылған паркта халыҡ рәхәтләнеп ял итә, көс-ғәйрәт туплай аласаҡ. Бынан тыш, бында һәр төрлө спорт ярыштары үткәреү мөмкинлеге бар.
Салауаттың мәҙәниәт һәм ял паркын асыу тантанаһы сиктәрендә уның биләмәһендә бөгөн сағыу саралар — коляскалар парады, һабын ҡыуығы фестивале, ҡул эштәре күргәҙмәһе үтте, шулай уҡ паркка килгәндәргә «Парк тылсымы» дизайн-проекты күрһәтелде.
Парк 210 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанды биләй. Уны тергеҙеү 2010 йылдың октябрендә парктағы күлде таҙартыу һәм яр буйын нығытыу эштәренән башланған. Былтыр майҙа биләмәһен төҙөкләндереү эштәренә күскәндәр. Реконструкция барышында парктағы ағастарҙы мөмкин тиклем һаҡлап ҡалырға ҡарар ителгән. Шуға күрә бындағы һуҡмаҡтар ҙа үҙенең боролоштары менән йылға үҙәнен хәтерләтә.
Әйтергә кәрәк, бында ҡарт ағастар ғына бысылған. Уларҙың урынына меңләгән тирәк, ҡарағай, йүкә, балан, миләш үҫентеләре ултыртылған. Парктың хәҙер кедр аллеяһы ла бар.
Реконструкция барышында иҫке биналар һүтелгән. Территорияһында дөйөм алғанда 15 километр оҙонлоғондағы йүгереү, велосипедта йөрөү өсөн яңы юлдар, йәйәүлеләр һуҡмаҡтары барлыҡҡа килгән. Шулай уҡ төрлө йәштәге балалар өсөн ике спорт-уйын майҙансығы йыһазландырылған.
Быларҙан тыш, периметры буйынса 1,2 километрға һуҙылған яңы ҡоймалар эшләнгән. Уңайлы эскәмйәләр, фонарлы бағаналар ҡуйылған, парк яңы хәүефһеҙлек системаһы менән йыһазландырылған.


text:
Рөстәм Хәмитов Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы мәсьәләләре буйынса эш төркөмө ойошторорға ҡушты
Башҡортостанда Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүе мәсьәләләре буйынса эш төркөмө ойоштороласаҡ. Был эште Республика Президенты Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт Премьер-министры Азамат Илембәтовҡа йөкмәтте.
— Беҙ әле процестарҙың нисек барыуына еңел ҡарайбыҙ (Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүе сиктәрендәге – авт.), — тип белдерҙе Президент. — Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы сифатында тышҡы йоғонто килеп етеүгә бөтә хәүефтәрҙе лә кире ҡаға белер өсөн, махсус эш төркөмө ойошторорға кәрәк.
Илдең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүенең республика иҡтисадына йоғонтоһо һөҙөмтәләре кисә Сибайҙа «Урал аръяғы-2012» инвестфорумы сиктәрендә үткән Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Инвестицион мөхитте яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советы ултырышында тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, был килешеүҙә иҡтисадыбыҙға зыян килтереүгә һәләтле етешһеҙлектәр булыуы барыһына ла билдәле.
— Ил етәкселеге кимәлендә иҡтисадты һаҡлау саралары күрелә, шул уҡ ваҡытта беҙ был протекционизм сараларының – мәҫәлән, ауыл хужалығында — әле тулы күләмендә эшләмәүен беләбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров һүҙҙәренсә, Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүгә әле республикалағы хужалыҡ итеүсе субъекттарҙың ете проценты ғына әҙерләнә. Уның билдәләүенсә, илдең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүенең ыңғай һәм кире яҡтарын тикшергәндә беҙ «ниндәйҙер парадоксҡа юлығабыҙ», илдең сәйәси етәкселеге кимәлендә — был именлек һәм стратегик юҫыҡтан ҡарағанда отошло — конкуренцияға һәләтһеҙ предприятиелар юҡҡа сыға, конкурентлыҡҡа һәләтлеләре арта, әммә шул уҡ ваҡытта проблема түбәнгә — район, ҡалалар, тармаҡтар, предприятиелар кимәленә төшә, һәм уны хәл итеүҙә федераль үҙәк ярҙамына өмөт бағлап булмай. Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеү һөҙөмтәһендә отоласаҡ тармаҡтар иҫәбендә БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы башлығы, атап әйткәндә, машиналар эшләү өлкәһен атаны:
— Автомобилдәр, станоктар, төҙөлөш техникаһы эшләү өлкәләренең юҡҡа сығыуы ихтимал, — тип белдерҙе Юрий Пустовгаров.
Һүҙҙәренә дәлил итеп ул миҫал килтерҙе: көрсөккә ярты йыл ҡалғас, 2008 йылда, баҙарға Ҡытайҙың бер тапҡыр файҙаланыусы бетон болғағыстары сыҡҡас, беҙҙең Туймазылағы завод туҡтай, әгәр шул ваҡытта уның профиле үҙгәртелмәһә, ул бөтөнләй ябылыр ине.
Башҡалар рәтендә ул аҙыҡ-түлек, еңел сәнәғәт һәм фармакологияны ла атаны. Перспективалы тармаҡтар иҫәбендә иһә республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты, атап әйткәндә, фәнни-проектлау ойошмалары үҫешен, тәү сиратта, нефть сәнәғәте өлкәһендәгеләрҙе, ИТ-тармаҡты һәм бал, хәләл продукция етештереү, тире эшкәртеү кеүек ауыл хужалығы тармаҡтарын атаны.


text:
Башҡортостанда 428 мең тонна бесән әҙерләнгән
Башҡортостанда 428 мең тонна бесән (планға ҡарата был 59 процент), 1 миллион тонна сенаж (45%) әҙерләнгән. Уртаса һәр шартлы мал башына 10 центнер мал аҙығы берәмеге тупланған, тип хәбәр иттеләр республиканың Ауыл хужалығы министрлығынан. Күп йыллыҡ үләндәр сабып алынған. Әлеге ваҡытта ауыл халҡы 200 мең гектар майҙанда бер йыллыҡ үләндәрҙе сенажға сабырға төшкән.
Шул уҡ ваҡытта Баймаҡ, Ғафури, Йылайыр, Ишембай, Ҡариҙел, Ҡыйғы, Салауат райондарында мал аҙығы әҙерләү буйынса көсөргәнешле хәл күҙәтелә – һәр шартлы мал башына 2,7-8,7 центнер мал аҙығы берәмеге тупланған.
Дөйөм алғанда ҡышҡылыҡҡа һәр шартлы мал башына кәм тигәндә 29 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләү бурысы ҡуйылған.


text:
2013 йыл Рәсәйҙә Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан ителде
Алда көткән 2013 йыл Рәсәйҙә Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан ителде. Тейешле Указға Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡул ҡуйҙы.
Документ һәр кешенең уңайлы тирә-яҡ мөхиткә хоҡуғын тәьмин итеү маҡсатында ҡабул ителде, тип хәбәр ителә «Greenpress» федераль урман мәғлүмәт агентлығы сайтында. Ошоға ярашлы, ил Хөкүмәте төп экологик саралар планын әҙерләргә бурыслы. Уларҙы тормошҡа ашырыу субъекттарҙың башҡарма власть органдарына йөкмәтеләсәк.
2012 йылда тәбиғәтте һаҡлаусылар Владимир Путинға төрлө экологик мәсьәләләрҙе хәл итеү үтенесе менән бер генә тапҡыр мөрәжәғәт итмәне. Селигерҙа ил башлығы менән осрашыу барышында улар экологияны Рәсәй өсөн милли идея тип танырға тәҡдим итте.


text:
Төбәктә төндә урыны менән 30 градусҡа тиклем һалҡынайтыуы көтөлә
Башҡортостанға һыуыҡтар кире килә, тик оҙаҡҡа түгел, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева.
Кесе аҙнанан йомаға ҡарата төндә, 20 декабрҙә, һауа температураһы 15-20 градусҡа тиклем түбән төшөүе күҙаллана. Республиканың төньяҡ райондарында минус 30 градусҡа тиклем һыуыҡ көтөлә.
Йоманан шәмбегә ҡарата төндә һыуыҡ 20-25 градусҡа тиклем көсәйәсәк.
— Ғәҙәттән тыш хәлдәр көтөлмәй, — тине Анна Козаева. — Һыуыҡтар – йылдың был ваҡытына хас ғәҙәти күренеш.


text:
9 май – иң оло һәм изге байрам. Ул бөтә халыҡ ғорурлығы, илһөйәрлек, ҡаһарманлыҡ өлгөһө һәм әсе юғалтыуҙар көнө. Ошо уңайҙан 8 майҙа Малаяҙ башҡорт гимназияһында гимназистар Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Шакиров Тәүил Ниғмәтйән улы менән осрашты. Ветеран үҙенең һуғыш хәтирәләре менән уртаҡлашты, балаларға тыуған илдәге халыҡтар дуҫлығының , тыныслыҡтың ҡәҙерен белергә өндәне. Уҡыусылар олатайҙың һәр бер һүҙен йотлоғоп тыңланы, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап алды. Сара барышында ауыр һуғыш йылдары тураһындағы фильм балаларҙы уйға һалды. Осрашыу уҡыусыларҙың йыр-моңдары, тасуири шиғыр һөйләүҙәре менән аралашып барҙы.Сара аҙағында балалар ветеран менән иҫтәлеккә фотоға төштө. Гәрәева Ф.Й. - тәрбиә эше буйынса директор урынбаҫары.
Поиск
Сведения об образовательной организации
- Основные сведения
- Структура и органы управления образовательной организацией
- Документы
- Образование
- Образовательные стандарты
- Руководство. Педагогический (научно-педагогический) состав
- Материально-техническое обеспечение и оснащенность образовательного процесса
- Стипендии и иные виды материальной поддержки
- Платные образовательные услуги
- Финансово-хозяйственная-деятельность
- Вакантные места для приема (перевода)
- Предписания


text:
Абҙаҡтар менән ОсрашыуОсрашыу күңелдә ике тѳрлѳ тойғолар уятты - гәзитебеҙ ѳсѳн янып-кѳйѳп йәшәүсе дуҫтарыбыҙға шат булһаҡ, “Урал” гәзитенә яҙылыусыларҙың әҙерәк булыуына күңел ҡырылды. Почтальондарҙың халыҡ менән уртаҡ тел табып, гәзитебеҙҙең тиражын арттырыу ѳҫтѳндә эшләйәсәктәренә ҙур ѳмѳттәр бағлап ҡайттыҡ....
КѲЛѲҮҘӘН ШАТЛЫҠ ГОРМОНДАРЫ КҮБӘЙӘ, Ә СТРЕСС ГОРМОНДАРЫ ТҮБӘНӘЙӘҠатыны иренән һорай: - Яңы секретарь ҡыҙ алғанһың тип ишеттем. - Эйе. - Нисек һуң эше? - Әйбәт. Ѳлгѳрә. - Сибәрме? - Матур. - Нисек кейенә? - Тиҙ......
Нимә ул экстремизм?Һуңғы ваҡытта ҡайҙа ҡарама, ҡайҙа барма экстремизм тураһында һѳйләйҙәр. Был һүҙ, ысынлап та, хәҙер аҙым һайын осрай. «Нимә ул экстремизм?» тигән һорауға яуап табыу маҡсатында Белорет район-ара прокуроры ярҙамсыһы Артур Сафинға мѳрәжәғәт иттек: - 2002 йылдың 25 июленән кѳсѳнә ингән «Экстремистик эшмәкәрлеккә ҡаршы тороу тураһында» Федераль закон кеше һәм граждандың хоҡуғын һәм иркен яҡлау маҡсатында экстремизм эшмәкәрлегенә ҡаршы тороуға йүнәлтелгән....
Балалар йортонда ҡурай түңәрәгеНоябрҙә яҡташыбыҙ, БР Мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаев Сермән балалар йортонда булды. Ул: «Сермән балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен ҡурайҙа ѳйрәтеү ѳсѳн», - тип 20 ҡурай һәм 10 футболка бүләк итте....
Ҡаҙаныңа ни һалһаң, ҡалағыңда шул булырҒәҙәттә, ауылда йәшәп тә мал тотмай, ҡош-ҡорт үрсетмәй йә иһә баҡса үҫтермәй йәшәгән ғаиләләргә элек-электән ҡырын ҡараш ташлап, ғәйеп итеп ҡарайҙар. Рәхәтләнеп үҙ итеңде, май-ҡаймағыңды, йәшелсәңде ашап ғүмер итмәгәс, ауылда тороуҙың бер ҡыҙығы ла, файҙаһы ла юҡ, тип һанай ундайҙар. Шуға күрә, ҡасандыр һәр ғаиләгә бер баштан да артыҡ һыйыр тотоуҙы тыйған закон үҙ көсөн юғалтҡас, йүнселдәр, етеш йәшәргә тырышҡандар күпләп мал үрсетеп тормошон яйға һалырға тырыша. Кәртәһендә бер түгел буралай ике һыйыры, тиҫтәләгән ҡош-ҡорто булғанда, кешенең иртәгәһе көнгә ышанысы ла, өмөтө лә ҙурая...
Һәйбәт ужым - уңыш нигеҙеДекабрь тамамлана. Ҡыш һауа температураһының йыш алмашыныуы менән башланды - тәүлек эсендә ямғыр яуҙы, ҡарҙы иретте, тѳндәрен һалҡынайтты. Ошондай ҡатмарлы һауа шарттарында баҫыуҙарҙа ужым культуралары нисек һаҡланды икән? БР Ауыл хужалығы министрлығының үҫемлекселек һәм мелиорация бүлеге начальнигы Артур Ноғоманов был турала үҙ фекерен белдерҙе....
Башҡорт фильмдарын ҡарап кинәндекҮткән ялда ҡаланың «Металлург» кинотеатрында Башҡорт киноһы кѳнѳ үтте. Сараны БР Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан» киностудияһы, Белорет районы муниципаль район хакимиәте һәм «Металлург» кинотеатры (ген. директоры Д.С. Йыһаншин) ойошторҙо....
ҺЕҘГӘ ышанабыҙ!Хѳрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ! Бына йыл тамамланырға ла һанаулы ғына кѳндәр ҡалды. Гәзитебеҙ ғинуарҙың беренсе кѳндәренән үк килһен ѳсѳн 26 декабргә тиклем яҙылып ҡалығыҙ. Әлегә урындағы почта бүлексәләренән алған һандар бер ҙә ҡыуандырмай. Быйыл беҙ мѳмкинлегебеҙ еткәнсе, ҙурыраҡ ауылдарға барып, гәзитебеҙҙең 90 йыллыҡ тарихына байҡау яһап, матур саралар ойошторҙоҡ. Был сараларға халыҡ бик аҙ йыйылды. Нишләптер, бигерәк вайымһыҙбыҙ, битарафбыҙ. Гәзитебеҙҙе алдырыусылар ғына беҙҙең менән осрашыуға килде. Уларға ҙур рәхмәт!...
Комплекслы спартакиадаКүптән түгел Йәштәрҙең ял итеү үҙәгендә мѳмкинлектәре сикләнгән спортсыларҙың пауэрлифтинг, бильярд һәм ѳҫтәл теннисы буйынса комплекслы спартакиадаһы уҙҙы....
«Игеҙәк һыңарымды эҙләйем»Светлана Данилова Украинала йәшәй. Ул 1962 йылдың 7 майында Благовар районының Ҙур Покровка ( Коб-Покровка) ауылында тыуған. Әсәһенең яҡты донъяға игеҙәк ҡыҙ бала тыуҙырғанын үҫеп буй еткәс кенә белә Светлана. Уныһы ла осраҡлы рәүештә генә: үҙен тәрбиәләгән апайы ҡыҙҙың тыуыу тураһында таныҡлығын юғалтҡас, ҡайҙандыр икенсе таныҡлыҡ килтереп сығара. 1962 йылдың 7 майында тыуған Данилова Зинаида Анатольевна исеме яҙылған таныҡлыҡты күреп, ҡыҙ телһеҙ ҡала....
Новости Башкортостана
Жители Башкирии могут принять участие в публичных слушаниях об исполнении бюджета
23 мая 2018 14:01
В Уфе на подземной парковке торгового комплекса «загорелся» автомобиль
23 мая 2018 13:59
В Башкирии МЧС предупреждает о шквалистом усилении ветра до 21 м/с
23 мая 2018 13:52
Новое реалити-шоу «Свадьба наизнанку»
23 мая 2018 12:44
Делегация Башкирии представила Россию на конференции пчеловодов в Словении


text:
Башҡортостанда малайҙар ҡыҙҙарға ҡарағанда йышыраҡ тыуа
Республикала 2011 йылдың тәүге ярты йыллығында тыуыу тураһында 26 847 акт теркәлгән, тип хәбәр итте БР Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығы начальнигы Зифа Әбүбәкирова. Былтырғыға ҡарағанда был һан 4,8 процентҡа йәки 1346 теркәлеүгә кәмерәк.
Яңы тыуған сабыйҙарҙың 50 проценты – ғаиләлә беренсе бала, 35% – икенсе, 10% — өсөнсө, 3% – дүртенсе, 2% – бишенсе.
Өфөлә тыуым 0,4 процентҡа йәки 29 теркәлеүгә кәмегән һәм тыуыу тураһында 7 228 акт тәшкил иткән. Стәрлетамаҡта яңы тыуған балалар һаны былтырғыһы менән тап килә — 1 952.
Малайҙар ҡыҙҙарға ҡарағанда күберәк тыуған. Тәүгеләре – 13 691, икенселәре – 13 156. Айырма 805 тәшкил итә. Шул уҡ мәлдә 253 игеҙәк һәм 5 өс игеҙ бала донъяға ауаз һалған.


text:
Музейҙар Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра
1 сентябрҙә Өфөнөң бер нисә музейында – Асыҡ ишектәр көнө. Шул рәүешле республика музейҙары Рәсәйҙә йола буйынса көҙҙөң беренсе көнөндә билдәләнгән Белем көнөнә ҡушылырға булған.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, акцияға Башҡортостан Республикаһының Милли музейы, Республика Хәрби Дан музейы, БР Милли әҙәби музей, Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы ҡушылған.
Был музейҙарға килеүселәр 1 сентябрҙә билеттарҙы бушлай аласаҡ. Теләгәндәр экскурсияға заказ бирә ала.


text:
Республикала 2013 йылдың бокс буйынса чемпиондары билдәләндеФото: БР Бокс федерацияһы
Республикала 2013 йылдың бокс буйынса чемпиондары билдәләнде
Республикала 2013 йылдың бокс буйынса чемпиондары билдәләндеФото: БР Бокс федерацияһы
Өфөлә бокс буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионаты үтте.
Ярыштарҙа Өфө, Стәрлетамаҡ, Ишембай, Нефтекама, Октябрьский, Мәләүез, Күмертау, Бәләбәй, Белорет, Учалы һәм Баймаҡ ҡалаларынан 20 команда составында 60-тан ашыу спорты ҡатнашты.
Ун ауырлыҡ категорияһында 7 спорт мастеры, 26 спорт мастерлығына кандидат, 28 беренсе разрядлы спортсы көс һынашты.
Һөҙөмтәлә 2013 йылдың бокс буйынса Башҡортостан чемпиондары исеменә түбәндәгеләр лайыҡ булды: Айтуған Көнсыуаҡов (49 кг, БДАУ), Рәхәт Арынов (52 кг, «Гонг» спорт клубы), Рөстәм Фәтхуллин (56 кг, «Ника» спорт клубы), Артур Собханғолов (60 кг, БДАУ), Марат Шакиров (64 кг, Нефтекама), Артем Кошевец (69 кг, РФ Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты), Эдуард Абдрахманов (75 кг, Стәрлетамаҡ), Егор Хлынцев (81 кг, Стәрлетамаҡ), Данис Латипов (91 кг, Ишембай), Гаменков Илья (91 килограмдан ашыу, БашДУ).
Башҡортостандың бокс буйынса баш тренеры Рим Башаров иң яҡшы боксерҙарға наградалар тапшырҙы. Артур Собханғолов — «Иң яҡшы техник-тактик әҙерлек өсөн», Павел Никонов — «Еңеүгә ынтылыш өсөн», Данис Латипов — «Иң ҡыҫҡа көрәш өсөн» приздарына, ә Стәрлетамаҡтың бокс мәктәбе уҡыусыһы, Рәсәйҙең спорт мастеры Эдуард Абдрахманов «Иң яҡшы боксер» кубогына эйә булды.


text:
Рәсәй төбәктәренең ҡышҡа әҙерлек мәсьәләһе буйынса селектор кәңәшмәһеФото: Андрей Старостин
Рәсәй төбәктәренең ҡышҡа әҙерлек мәсьәләһе буйынса селектор кәңәшмәһе
Рәсәй төбәктәренең ҡышҡа әҙерлек мәсьәләһе буйынса селектор кәңәшмәһеФото: Андрей Старостин
27 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһы субъекттарының 2013-2014 йылдарҙың көҙгө-ҡышҡы осорона әҙерлек мәсьәләһе буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты, тип хәбәр итә БР Президенты матбуғат хеҙмәте. Видеоконференция режимында кәңәшмәне Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев үткәрҙе.
Ҡышҡылыҡҡа 2,5 миллиард квадрат метр торлаҡты әҙерләргә кәрәк ине.
— Уртаса ил буйынса план үтәлде, әммә тулыһынса үтәмәгән төбәктәр бар – былар Тыва, Бурятия, Коми, Тверь һәм Калининград өлкәләре. Был хәлде төҙәтергә кәрәк, — тине Хөкүмәт Рәйесе.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан ҡышҡылыҡҡа әҙерлек сифаты буйынса Рәсәй төбәктәре рейтингында дүртенсе урынды яуланы. Рейтингты төҙөүсе — РФ Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы — Рәсәй Федерацияһы субъекттарының башҡарма власть органдары эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелеген көҙгө-ҡышҡы осорға әҙерлек һәм уны үткәреү мониторингы йомғаҡтары буйынса баһаланы.


text:
Билдәле журналист Зөфәр Сабирйәнов арабыҙҙан китте
ӨФӨ, 2014 йыл, 25 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Республика мәҙәниәте ҙур юғалтыу кисерҙе. Билдәле журналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зөфәр Сабирйәнов 80-се йәшендә вафат булды.
Зөфәр Сабирйән улы Сабирйәнов 1935 йылдың 1 октябрендә Балтас районының Иҫке Балтас ауылында донъяға килгән. Иҫке Балтас мәктәбен тамамлағандан һуң, 1953-1955 йылдарҙа хәрби авиация училищеһында белем ала. Офицер булараҡ, 1958 йылға тиклем Хәрби-һауа көстәрендә хеҙмәт итә. Йәштән үк ижадҡа ынтыла, демобилизацияланғас, Балтас, Бөрө, Яңауыл, Ғафури райондары гәзиттәрендә эшләй, хәбәрсенән мөхәрриргә тиклем үрләй. 1966 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1973 йылдан алып Зөфәр Сабирйәнов «Ҡыҙыл таң» республика гәзитендә эшләй. 1998 йылға хәтлем эшләү дәүерендә баҫманы үҫтереүгә, йәш журналистарҙы тәрбиәләүгә күп көс һала.
«Башинформ» агентлығы мәрхүмдең туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.


text:
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ" ЖУРНАЛЫНА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ!
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ" ЖУРНАЛЫНА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ!
1 - 10 декабрь арауығында Рәсәй почтаһы 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө уҙғара. Ошо 10 көн дауамында һеҙ “Башҡортостан ҡыҙы” журналына ташламалы хаҡ менән – бер айға 89 һум 75 тингә, ярты йылға 538 һум 50 тингә яҙылып ҡала алаһығыҙ (төп подписка осоро өсөн хаҡ 600 һум самаһы).
Ун көнлөк барышында баҫмабыҙға яҙылыу өсөн индекс: П2719.
Теги: журнал подписка декада


text:
Шайтан
Шайтан —— башҡорт мифологияһында иблес исемдәренең береһе.
Ул Библия термины Сатанаға тура килә. Ҡөрьәндә алланы антагонисы булараҡ иҫкә алына. Шайтан йыш ҡына дейеү, ендәр менән ассоциациялаштырыла. Мосолмандар күҙаллауы буйынса һәр бер кешенең фәрештә һәм шайтан оҙатып йөрөй. Улар кешене йә изге эштәр, йә гонаһ ҡылырға мәжбүр итәләр. Шайтан кеше ҡиәфәтенә керә ала. Борон, йәнәһе, шағирҙар һәм күрҙәселәр ҡолаҡтарына шайтан бышылдаған һүҙҙәрҙе ҡабатлайҙар тигән ышаныс таралған булған.
Башҡорт халыҡ ижадында кешеләргә яманлыҡ ҡылыусы зат булараҡ һүрәтләнә. Шайтан образы әкиәттәрҙә, көләмәстәрҙә йыш осрай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт халыҡ ижады. 1-16 томдар
- Батырҙар тураһында әкиәттәр. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сулейманов А. М. Шайтан // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8.
- Башҡорт мифтары (рус.)


text:
Фото:
Өфөлә IMAX (Аймакс) кинозалы рәсми асылды
Фото:
IMAX (Аймакс) цифрлы кинозалы хәҙер Башҡортостан баш ҡалаһында ла бар. Бөгөн “Искра” кинокомплексы базаһында Өфө IMAXын рәсми асыу уҙғарылды. Унда БР Премьер–министрының беренсе урынбаҫары – финанс министры Айрат Ғәскәров, Өфө ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев, Өфөнөң Октябрь районы хакимиәте башлығы Владимир Дмитрюк һәм “Планета кино” кинокомплекс селтәренең генераль директоры Константин Воронцов ҡатнашты. Тантанала булған хөрмәтле ҡунаҡтарға, һәм шулай уҡ уҡыусыларға IMAX 3D форматында “Космик станция” документаль фильмы күрһәтелде.
Константин Воронцов әйтеүенсә, IMAX – Канада технологияһының бөтә стандарттары буйынса рекордлы ҡыҫҡа ваҡытта төҙөлгән Рәсәйҙәге тәүге цифрлы кинозал. Уны төҙөү 2009 йылдың 7 сентябрендә башланғайны.
IMAX залында киттың ысын ҙурлығын күрһәтә алырлыҡ 21 метрҙан ашыуыраҡ ҙур экран ҡуйылған. Фильмдарҙы күрһәтеү бында тетрәндергес цифрлы тауыштар менән оҙатылып бара.
Өфө IMAX-ы 350 урынға иҫәпләнгән, әлегә кинозалда бер генә фильм – Джеймс Кэмерондың “Аватар” картинаһы күрһәтелә. Сеанстар көнөнә алты тапҡыр үтә.
Әйткәндәй, IMAX социомәҙәниәт өлкәһендә мөһим урын биләй, сөнки бындай залдарҙа дөйөм белем биреү, фәнни, социаль йүнәлешле фильмдар күрһәтелә.
Бөгөнгө көндә 400 IMAX кинотеатры асылған. Рәсәйҙә улар дүртәү ине: Мәскәүҙә икәү, Санкт-Петербургта һәм Ҡазанда – берәү. Өфөләге IMAX иһә — бишенсе .


text:
Өфө үҙәгендә 1 сентябрҙән бер яҡлы хәрәкәт ойоштороласаҡ
Өфө үҙәгендә автотранспорт хәрәкәте системаһы 1 сентябрҙән үҙгәртеләсәк. Бер нисә урамда бер яҡлы хәрәкәт ойоштороласаҡ. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы павел Качкаев хәбәр итте. Үҙгәрештәр тәү сиратта Ленин һәм Цюрупа урамдарына ҡағыласаҡ.
Павел Качкаев шулай уҡ ҡаланың 2012 йылда урамдарҙы киңәйтеү буйынса пландары менән таныштырҙы. 25 юлды киңәйтеү һәм быға бер миллиардтан ашыу аҡса тотоноу ҡарала. Сағыштырыу өсөн, быйыл 23 урам киңәйтелә.


text:
Торлаҡты бушлай хосусилаштырыу тиҙҙән тамамланасаҡ
24 ноября 2014 йыл | Яңылыҡтар
Башҡортостанда 2014 йылдың 1 ноябренә торлаҡ биналарына 1.139.478 хоҡуҡ теркәлгән.
“Ғаиләм – минең байлығым”
24 ноября 2014 йыл | Хаттар
Красноусолдағы 2-се урта мәктәптең 6-сы класында үткән класс сәғәтенең төп темаһы шулай аталды.
Заманса йәшәйек
24 ноября 2014 йыл | Хаттар
Замана, бер уйлап ҡараһаң, эшләп ашарға өйрәтә. Булдыҡлыларҙы, йүнселдәрҙе, уңғандарҙы әленән-әле тыуҙыра.
Ярты быуаттан һуң осраштыҡ
24 ноября 2014 йыл | Хаттар
1961 йылдың февралендә Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы төҙөлөш ойошмаһында эшләп, дөйөм ятаҡтағы бер бүлмәлә йәшәгән һәм бер һауыттан тиерлек ашап йөрөгән ике әхирәттең береһе, йәғни Әсмә әхирәтем кейәүгә сыҡты. Ә мин туйҙа уның шаһиты булдым. Стәрленән поезд менән килдек, ниндәйҙер станцияла беҙҙе уның ҡустылары ат менән ҡаршы алды. Ауылының исемен дә иҫләмәйем, ниндәйҙер ҡоштоң атамаһы тип хәтерҙә ҡалған. Ул туйҙа кейәү егетенән йәшенеп төн уртаһына ҡәҙәр әхирәтем менән күршеләренең һарай башында, бесән араһында ултырыуыбыҙ иҫтән сыҡмай. Тегеләр ни, эҙләп-эҙләп тапмағас, өйгә кергәндәр ҙә ҡунаҡ була башлағандар. Өшөп-туңа башлағас үҙебеҙ йүгерешеп өйгә ҡайтып кермәбеҙме?!
Мәҙәни усаҡты дөрләтеүсе булды
24 ноября 2014 йыл | Хаттар
Мине 1960 йылда хәҙер инде бөткән Яңы Заһит (Биҙәүләт) ауылына фельдшер итеп эшкә ебәргән саҡтар иҫкә төшә. Тормош иптәшем Талип Искәндәр улы менән икәүләшеп ошо ауылда дәртләнешеп эш башлағайныҡ, ул – ауыл клубында, ә мин - медпункт-та.


text:
Баш ҡалала журналистар һәм эксперттар производствола хеҙмәтте һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙе
«Башинформ» агентлығында БР Эшлекле һәм иҡтисади журналистика ассоциацияһының, сәнәғәт хәүефһеҙлеге һәм хеҙмәтте һаҡлауға арналған, быйыл тәүге осрашыуы үтте.
Журналистарҙан тыш, түңәрәк өҫтәл форматында ойошторолған, фекер алышыуҙа Башҡортостандың хеҙмәт һаҡлау, производствола экология һәм хәүефһеҙлек тармаҡ-ара институты, БР-ҙа Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы, Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең БР буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ республиканың эре сәнәғәт предприятиелары вәкилдәре ҡатнашты.
Эшлекле һәм иҡтисади журналистика ассоциацияһы етәксеһе, «Республика Башкортостан» гәзитенең баш мөхәррире Эльза Хорева билдәләүенсә, «ассоциация темаға максималь сумып эшләйәсәк». Йыл йомғаҡтары буйынса иң яҡшыларҙың яҡшыларына алдынғы федераль баҫмаларҙа стажировка үтеү мөмкинлеге биреләсәк.
Фекер алышыу өсөн сәнәғәт хәүефһеҙлеге һәм производствола хеҙмәт һағы темаһы тиккә генә һайланмаған.
— Производство йәрәхәте тураһында һөйләгәндә, беҙ, журналистар, һирәк түгел һәләк булған һәр хеҙмәткәрҙең артында ғаиләһе, кеше яҙмыштары тороуон онотабыҙ, — тип билдәләне «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы директорының телевидение буйынса урынбаҫары Азамат Әлмөхәмәтов.
Бөгөнгө көнгә производство хәүефһеҙлеге һәм хеҙмәт һағы мәсьәләһе элеккесә һәр предприятиела тиерлек иң көнүҙәк иҫәбендә ҡала.
Эксперттарҙың фекеренсә, дәүләттең производство хәүефһеҙлеге һәм хеҙмәт һағы өлкәһендә яйға һалынған сәйәсәте, хәүеф-хәтәрҙең объектив баһаһы, яңы технологиялар индереү һәм, әлбиттә, был проблемаға сәнәғәт предприятиелары етәкселәре яғынан көсәйтелгән иғтибар ғына был хәлде үҙгәртә ала.
Кәңәшмәлә Башҡортостанда Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе урынбаҫары Владимир Гребенников хәбәр итеүенсә, производство йәрәхәтенең кимәле республикала һәр йыл һайын кәмей.
Ведомство башлығы фекеренсә, быға «республика власть органдарының, йәмәғәт ойошмаларының һәм хеҙмәткәрҙәрҙең комплекслы, әүҙем эше» һөҙөмтәһендә өлгәшеп булды.


text:
Берҙәм тауыш биреү көнө ноябргә күсерелмәй
Дәүләт Думаһы берҙәм тауыш биреү көнөн ноябргә күсереү тураһында индерелгән закон проектын кире ҡаҡты. Берҙәм тауыш биреү көнө алдан билдәләнгән сентябрҙең икенсе йәкшәмбеһе.
Тауыш биреү көнөн күсереү тураһындағы башланғыс менән «Ғәҙел Рәсәй» депутаттары сыҡты. Эсерҙар фекеренсә, һайлауҙарҙы ноябргә күсереү һайлаусыларҙы күберәк йәлеп итеүгә йүнәлтелгән һайлау алды агитацияһын тулыһынса үтәргә, белем биреү йорттарында уҡыу процесын боҙмаҫҡа мөмкинлек бирер ине, тип хәбәр итә « РИА Новости».
Дәүләт Думаһының Конституция ҡануниәте һәм дәүләт төҙөлөшө буйынса профилле комитеты закон проектын кире ҡағырға кәңәш итте. Депутаттар был фекерҙе хупланы.


text:
Ауыл хужалығы министрлығы белгестәрҙе әҙерләүгә Рәсәйҙең өс юғары уҡыу йорто менән килешеү төҙөнө
БР Ауыл хужалығы министрлығы аграр профиле буйынса Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттарында белем алыу өсөн дәғүә итеүселәрҙе йыя. Быйыл дөйөм алғанда ете маҡсатлы урын ҡаралған, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте. Буласаҡ тармаҡ белгестәрен әҙерләүгә килешеүҙәр Рәсәйҙең өс юғары уҡыу йорто менән төҙөлгән.
Рәсәй дәүләт аграр университеты «Агрономия» һәм «Биотехнология» һөнәрҙәре буйынса маҡсатлы юллама менән ике абитуриентты ҡабул итергә әҙер.
Горячкин исемендәге Механика һәм энергетика институтында «Агроинженерия» һәм «Теплоэнергетика һәм теплотехника» һөнәрҙәре буйынса икешәр урын ҡаралған.
Тағы ла бер юллама «Ветеринария» һөнәре буйынса Урал ветеринар медицина академияһында белем алыу өсөн бүленә.
Конкурста ҡатнашыу өсөн документтар 16 июндән алып 27-һенә тиклем Өфө ҡалаһы Пушкин урамы, 106 адресы буйынса 324-се кабинетта (ғилми-белем биреү учреждениелары менән эш итеү, тышҡы бәйләнеш һәм киң мәғлүмәт саралары менән бәйләнеш бүлеге) ҡабул ителә. Телефон: (347) 218-05-46.