c: text/html

text:
Описание презентации по отдельным слайдам:
М. Кәрим – беҙҙең өйҙөң, беҙҙең илдең йәме. Әҙерләне: Илеш районы Үрге Йәркәй 4-се урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ғәлләмова Гөлүсә Раил ҡыҙы Үрге Йәркәй - 2014
Йыр әйтәм һинең хаҡында, Ипле Илештәр иле, Сылтыр-сылтыр көй көйләгән Көмөш инештәр иле. Мин хайран ерең йәменә Күгеңдең төҫтәренә, Һине өндә бер ҡат күргәс, Мең керҙең төштәремә. Һиндә ергә табыналар, Табынмайҙар Мәккәгә. Һиндә икмәк иманға тиң, Һиндә намыҫ-мәртәбә. Егет-елән сая һиндә, Ҡыҙҙар сибәр,әҙәпле- (Был хаҡта һүҙ ҡуйыртмайым Йәшем үтеү сәбәпле). Әгәр ҙә, тим, был донъяла Йәннәт булһа, имештер, Ул,моғайын, Базы буйы, Ул,моғайын, Илештер. Гел имен бул,игелектә бул, Ипле Илештәр иле, Сылтыр-сылтыр көй көйләгән Көмөш инештәр иле.
Башҡортостандың төҫ ташламаҫ гәүһәрҙәре араһында тыуған ер ҡуйынынан урғылған Ағиҙел кеүек олпат һәм моңло, Урал кеүек олпат һәм уйсан, далаларыбыҙ кеүек киң һулышлы һәм бәрәкәтле, тормоштоң үҙе кеүек тәрән тамырлы Мостай Кәрим ижады бар. Рауил Бикбаев
Ошондай ҙур шәхесте беҙгә бүләк итеүсе Мостафа Кәримовтың әсәһе Вазифа инәйҙе бөгөн иҫкә төшөрмәй мөмкин түгелдер.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда ул институт тамамлап, өйләнеп, Рауза ханым менән Йәрмәкәй районына эшкә, башҡорт һәм рус телдәрен уҡытырға ебәрелә. Ләкин уға уҡытырға насип булмай, һуғыштың беренсе көнөнән үк, фронтҡа китә.
Һуғыш ваҡытында, йәғни 1942 йылда, фашист снаряды ярсығы уның комсомол билетын тишеп йөрәгенән бер нисә мм ғына ситтәрәк үтә. Был билет хәҙер муҙейҙа һаҡлана.
М.Кәрим үҙен тормошта бик бәхетлеләрҙән һанай. Һуғышҡа киткәндә Илгиз исемле улы тыуып ҡала. Һуғыштан иҫән ҡайтыуын ул:” Хоҙай мине йәлләгәндер, уның бит ҡыҙы Әлфиә тыуырга тейеш, тигәндер”, - тип аңлата.
Мостай Кәрим – бөгөн башҡорт әҙәбиәтенең генә түгел, ә донъя әҙәбиәте классигы. Уның ижады мәңгелек. Уның аҡыллы, тормошсан китаптары, образдары киләсәк быуындарға ла етәсәк.
”Республикабыҙҙың халыҡ шағиры әҙәбиәттең данын бөтә ил,хатта бөтә донъя киңлегенә алып сыҡты,халыҡ күңеле күгенең,оло поэзияның яҡты йондоҙо булып балҡыны.” Ғайса Хөсәйенов
М. Кәрим беҙҙең замандың иң популяр, иң күренекле әҙиптәренең береһе, аҡһаҡалы. Уның хеҙмәттәрен юғары баһаланылар. 1963 – «Башҡортостан халыҡ шағиры» исеменә лайыҡ була. 1967 – «С. Юлаев премияһы» бирелә. 1967 – «Станиславский» премияһына лайыҡ була. 1972 – «Рәсәйҙең дәүләт премияһы» бирелә. 1977 – «Андерсон исемендәге бөтә донъя дипломы»на лайыҡ була. 1984 – «Ленин премияһы» бирелә. 1999–«Шолохов премияһы», «Өфө ҡалаһының почетлы гражданины».)
М.Кәрим шағир ҙа, яҙыусы ла, драматурк та, публицист та, йәмәғәт эшмәкәре лә. Бына ошоларҙың барыһын да бергә туплаһаҡ, ул бөйөк – Уҡытыусы.
«Асыҡ дәрес» тигәне, минеңсә, шулдыр:теләгәне инә дәрескә,теләмәгәне инмәй, теләгәне тыңлай,теләмәгәне тыңламай. Әгәр шулай икән,ул дәресте мин илле йылдан ашыу бирәм инде.Йәғни китаптар яҙам.Дәрт иткән кеше уларҙы уҡый һәм ниндәйҙер фәһем ала,дәрт итмәгәндәр ҡағылып та ҡарамай.Мин быға күнеккәнмен. Шуға күрә бөгөнгө асыҡ дәресте бөтәһе лә ишетер,тыңлар,күңел һалыр,тип өмөтләнмәйем.Күңел һалып тыңлағандарға –рәхмәт. Минең күҙәтеүемсә, уҡыуында ла,йәмәғәт эшендә лә,башҡа төрлө файҙалы һөнәрҙәрҙә лә ырата алмағандар шикле саралар менән үҙҙәренә иғтибар иттерергә тырыша. Улар бер кемгә лә,йәнәһе,баш бирмәй,директорҙы һанға һуҡмай,уҡытыусылар менән телләшә,көсө еткәнде рәнйетә. Әлбиттә, тәмәке тарта, һүгенә, хатта шарап эсә, ҡыҫҡаһы, «егетлек» күрһәтә. Аҡты ҡаранан айырмағаныраҡ ҡыҙыҡайҙар ошондай йүнһеҙҙәр араһынан үҙенә «батыр» һайлай,йоҡараҡ башлы кесерәк малайҙар,уларға оҡшарға тырышып,һүгенергә,тәмәке тартырға,һуғышырға өйрәнә. Ә бит ғәрип ҡылыҡтар менән үҙенә иғтибар яулау кешене кәмһетә,меҫкенәйтә. Ғәрип кешене күреп, берәү ҙә һоҡланмай,бары уны ҡыҙғана ғына. Намыҫ,тоғролоҡ, батырлыҡ, ихласлыҡ тураһында асыҡ дәрестәрҙе һеҙ ҙә йышыраҡ үткәрһәгеҙ икән. Уҡытыусыларҙан башҡа. Үҙегеҙ генә йыйылышып.Һис нәмәне үҙеңдән дә ,кешенән дә йәшермәй һөйләшеп,эс бушатыу намыҫты таҙартып,күңелде елкендереп ҡала ул.Әммә үҙ-ара әйтелгән тура һүҙҙәр өсөн үсләшеп,кенә ҡыуып йөрөүҙән, хәйләһеҙ асылған серҙәр өсөн бер-береңде ирештереүҙән булмаһын.Ундай хурлыҡҡа төшмәгеҙ. «Башҡортостан пионеры»,1989 йыл,27 сентябрь
Һуғыш ҡот осҡос хәл. Ул ерҙе ҡан һәм күҙ йәштәре менән һуғара. Украиналағы һуғыш туҡтап Бөйөк еңеүҙең 70 йылын тыныс ҡаршыларға яҙһын. Һәр бер кеше ил аҡһаҡалы М.Кәрим кеүек илебеҙҙең, еребеҙҙең, өйөбөҙҙөң йәме булып йәшәһен. Һәр кеше, ваҡыты етеп яҡты донъя менән һушлашҡас та, һағынып иҫкә алырлыҡ яҡты эҙ ҡалдырһа ине.
Үҙенең гүзәл әҫәрҙәре менән М.Кәрим бөтә халыҡ мөхәббәтен яуланы. Әҙәбиәтебеҙ алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн 1963 йылда М. Кәримгә Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән маҡтаулы исем бирелә. М. Кәрим – Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР премияһы лауреаты, Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, шулай уҡ Шолохов исемендәге, Г.Х. Андесен исемендәге, Ленин премияларына лайыҡ булған әҙип.
М.Кәрим шағир ҙа, яҙыусы ла, драматурк та, публицист та, йәмәғәт эшмәкәре лә. Бына ошоларҙың барыһын да бергә туплаһаҡ, ул бөйөк – Уҡытыусы. Үҙенең әҫәрҙәре менән Мостай ағай беҙҙетәрбиәләүгә ҙур өлөш индерә.Уның һәр бер әҫәре яҡтылыҡ һәм нур менән һуғарылған. Һәр геройы ысын тормоштан алынған.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Башҡортостан ҡыҙы»н «Китап» нәшриәте магазинынан һатып алырға була
«Китап» нәшриәте магазинынан ҺАТЫП АЛЫРҒА БУЛА
ДУҪТАР!
Әгәр ҙә Һеҙ «Башҡортостан ҡыҙы»на ЯҘЫЛМАҒАН БУЛҺАҒЫҘ йәки кемгәлер өҫтәмә рәүештә ЖУРНАЛ КӘРӘКҺӘ, З.Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте магазинына МӨРӘЖӘҒӘТ ИТЕГЕҘ.
Әлеге мәлдә баҫмабыҙҙың МАРТ, АПРЕЛЬ ҺАНДАРЫ ҺАТЫУҘА бар.
Магазиндың адресы: Өфө ҡалаһы, Октябрь проспекты, 2-се йорт.
Сауҙа нөктәһе көн һайын 9.00 – 20.00 сәғәттәрҙә эшләй.
Йәкшәмбе эш көнө 10.00 сәғәттә башлана.
Теги: журнал Китап магазины яңы һан


text:
Моңдай урғып үтһә көндәрең...
Арҙаҡлы педагог, Өфө дәүләт сәнғәт академияһының вокал кафедраһы мөдире, профессор Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы Сәғитованың яратып башҡарған эшендә генә түгел, ғаиләһендә лә йондоҙ булып балҡыуына бер һоҡланаһың, бер ғәжәпләнәһең.
Хеҙмәт һөйөүсән, ғилемгә ынтылған, алдынғы ҡарашлы, баҫалҡы холоҡло Вәлитовтар ғаиләһенә тормош еңел бирелмәй. Халыҡ дошманы тигән мөһөр тағылып, тыуған иленән ҡыуылған Зәки Вәлиди менән бер нәҫелдән булыуҙары ярайһы уҡ ҡатмарлыҡтар тыуҙыра. Фәтҡулла ағай менән Зәки Вәлидиҙең аталары бер туған ғына. Бәйләнерлек бер генә сәбәп булмаһа ла, ғаилә башлығын һорау алыуҙар менән яфалайҙар. Ирен Стәрлетамаҡҡа саҡыртҡандары һайын, Тәзкирә апай алдан киптереп әҙерләгән шөкәрәләрен һалып ебәрә. Зинданға яба ҡалһалар, тамаҡ ялғарлыҡ тәғәм ризығы булһын, ти, күрәһең. Кескәйҙәргә, улар араһында Фәрзәнәгә лә, был хаҡта өндәшеүсе юҡ. Аталарының: “Балалар, шым, ипле булығыҙ. Үҙегеҙҙе кешенән өҫтөн тотмағыҙ. Уҡырға, белемле булырға тырышығыҙ”, – тигәне хәтерҙәренә ныҡлы уйылып ҡала. “Атайымдың әйткән һүҙҙәре һәр ваҡыт ҡолағымда сыңлап, мине сабырлыҡҡа, баҫалҡылыҡҡа, иплелеккә өндәп торҙо. Һуңынан уҡыуҙа ла, ғаиләлә лә, эштә лә, баш күтәрмәй, күндәм һәм шым ғына эш менән мәшғүл булыуымда атайымдың йөрәгемә һеңеп ҡалған тәрбиә асылын тоям”, – ти Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы.
1949 йылда Вәлитовтарға ҡаты ҡарар сығарыла: ғаиләгә ауылдан сығып китеү өсөн бер тәүлек ваҡыт бирелә. Фәтҡулла ағай менән Тәзкирә апай алты балаһын, бер һыйырын эйәртеп, яңы төҙөлә башлаған Салауат ҡалаһына юллана. Өлкән ҡыҙҙары кейәүгә сыҡҡан була.
“Оҙон рәт буйлап теҙелеп киткән палаткалар әле лә күҙ алдымда. Беҙ ҙә палатка ҡороп, эргәһенә һыйырҙы бәйләнек тә, ҡәҙимге генә йәшәп алып киттек. Атайым иҫәп-хисап эшен теүәл белгән, һәйбәт бухгалтер ине. Шуға эш табыу уға ҡыйын булманы. Яҡын-тирәлә ҙур төҙөлөш бара. Ҡала ситендәге барактарҙа әсирлеккә төшкән немец һалдаттары ла йәшәй. Улар шул хәтлем күп. Хатта, машиналарға тейәп, Торатау яғынан да килтерәләр. Эргәнән генә оло юл үткәс, беҙ, бәләкәстәр, үткән-ћүткәнде ҡыҙыҡһынып күҙәтәбеҙ. Бер нисә йылдан, ниһайәт, кире ауылға ҡайттыҡ. Хәҙерге күҙлектән сығып, атайым менән әсәйемә ул заман кисергеһеҙ ауыр булғанлығын аңлайым, әммә бер ҡасан да йөҙҙәренә зарланыу, үкенеү, һыҙланыу йәки асыу сатҡыһы сығарманылар. Һүҙҙә лә үтә итәғәтле, тотанаҡлы булдылар. Атайымды Зәки Вәлидиҙең туғаны булғаны өсөн генә интектереүҙәре, ауылдан ҡыуылыуыбыҙ хаҡында беҙ олоғайғансы белмәнек. Итәк тулы баланы нисек тә аяҡҡа баҫтырыу, уҡытыу өсөн шулай күсенеп йөрөргә мәжбүр булғандарҙыр, тип уйлай инек. Үткән ваҡиғаларҙың ысынбарлығын, атайымдың 100 йәшен билдәләгәндә, Зәкиә апайым һөйләп ишеттерҙе. Шундай ситләтеүгә, баҫырылыуға дусар булып та, эске ныҡлығын юғалтмай, изгелеген, күңел нурын төшөнкөлөклө уйҙарға тарҡатмай, киреһенсә, балаларында һүнмәҫ йәшәү ҡуҙы ҡабыҙа алған һәм итәғәтлек, тотороҡлоҡ өлгөһө булған атайыма хөрмәтем тағы ла артты”, – ти мөғәллимә, ҡәҙерле кешеһенә сикһеҙ һоҡланыуын белдереп.
Фәтҡулла ағай күкрәк тауышы менән “Буранбай”ҙы һуҙа, ә Тәзкирә апай “Тәфтиләү”ҙе боронғоларса аһәң менән башҡара. Уларҙы тыңлап, Фәрзәнәнең ҡанаттары үҫә. Көслө яңғырашы, тылсымлы һәм иләрткес моңо менән йөрәген арбаған халыҡ йырҙарын үҙе лә өйрәнеп, эстән генә көйләп, йырлап йөрөргә әүәҫләнә.
Республика буйынса йәш таланттар эҙләп сыҡҡан Хөсәйен Әхмәтов Ишембай районына ла һуғыла. Ул ваҡытта Йәнырыҫ урта мәктәбендә уҡыған Фәрзәнәнең моңло тауышына һоҡланып, уға сәнғәт училищеһына уҡырға килергә кәңәш итә. Мәктәпте тамамлап, ҡулына аттестат алғас, йылдар буйына хыялында йөрөткән уҡыу йортона юллана ҡыҙ. Талантлы мөғәллимә Миләүшә Мортазинаның класына эләгеүе уның ғүмер юлындағы тағы бер уңышы була.
Өфө сәнғәт училищеһында уҡығанында яҡташы Тәлғәт Сәғитов менән таныша. Бер-береһенә ғашиҡ йәштәр тиҙҙән өйләнешә. Училищены тамамлағас, йәш ғаилә тыуған районына ҡайта. Тәлғәт Ниғмәтулла улын Ишембайҙа ВЛКСМ-дың район комитетына икенсе секретарь итеп һайлайҙар. Ә Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы ҡала музыка мәктәбендә сольфеджио, фортепиано, музыка теорияһы дәрестәрен уҡыта башлай. Тәүге улдары Азаматтың тыуыуы йәштәргә тағы ла дәртләнеп йәшәргә һәм эшләргә көс-ҡеүәт өҫтәй, күрәһең. Өфө сәнғәт институты асылып бер йыл үткәс, Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы вокал факультетының көндөҙгө бүлегенә уҡырға инә. Бәхеттәренә күрә, тормош иптәшен дә баш ҡалаға эшкә күсерәләр, уға ВЛКСМ-дың өлкә комитетында пропаганда һәм мәҙәни-ағартыу бүлеге мөдире урынбаҫары эшен йөкмәтәләр. Татыу, тырыш ғаиләлә Азамат та үҙ аллы, ярҙамсыл һәм илгәҙәк булып үҫә.
Институттың дүртенсе курсында белем алған һәләтле һылыуға остазы Миләүшә Ғәли ҡыҙы училищелағы уҡыусыларын ышанып тапшыра. “Хәҙер уйлайым да, тәжрибәле, абруйлы, төплө белемле педагогтың уҡыусыларын уҡытыуҙы нисек ҡурҡмайынса үҙ иңемә алғанмындыр, тип хайран ҡалам. Остазымдың ышанысы, йыр-моңға мөкиббән булыуым, уҡытыу эшен яҡын күреүем дә йоғонто яһағандыр, моғайын.
Мөғәллимәлек һөнәренә бағышлаған ярты быуатҡа яҡын ғүмер эсендә йөҙәрләгән уҡыусыға сихри сәнғәт донъяһының тылсымлы ишектәрен астым, күңелдәренә илһам нуры сәстем, ышаныс уты ҡабыҙҙым. Уларҙың күңел түрендә, баҙлап янған йондоҙҙай, минең дә хыялым, изге ынтылышым, һүнмәҫ моңом йәшәй. Уҡыусыларымдың һөнәри үҫешен, уңыштарын, тормошта ла һынатмауын күреү ғорурлыҡ тойғоһо, йәшәйешемә мәғәнә өҫтәй”, – ти арҙаҡлы профессор.
Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәренең уҡыусылары араһында республика һәм Рәсәй сәхнәләрен биҙәгән, хәҙер үҙҙәре юғары исемдәргә өлгәшкән танылған йондоҙҙар: Лилиә Букеева, Фәнәүи Сәлихов, Миңзифа Исҡужина, Римма Амангилдина, Филүс Ҡалмурзин, Баязит Байназаров, Лилиә Биктимерова, Илһам Вәлиев, Зөлфиә Шакирова, Флорида Исмәғилева, Рөстәм Асаев, Елена Сәғәҙәтуллиналар бар. Әйткәндәй, 2012 йылда талантлы опера йырсыһы Илһам Вәлиевтың Мәскәүҙә үткән “Алтын битлек” Рәсәй милли театрҙары фестивалендә махсус бүләккә лайыҡ булыуы остаз өсөн оло мәртәбә. Абруйлы бәйгенең бындай бүләге башҡорт вокал мәктәбе вәкилдәренә тәүге тапҡыр бирелеүе менән дә ҡәҙерле. Әлеге көндә Илһам Вәлиев – Екатеринбург опера һәм балет театры солисы.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы үҙе лә бик моңло тауышлы һәм һис шикһеҙ сағыу сәхнә йондоҙо булып балҡый алыр ине. Әммә сәхнә йәки ғаилә тигән һорау тыуғанда, ул, күҙ ҙә йоммай, ғаиләһен һайлай. “Тормош иптәшем гел яуаплы вазифаларҙа эшләне. Икебеҙ ҙә һуңға тиклем эштә йөрөһәк, улдарыбыҙ бөтөнләй ҡарауһыҙ ҡалыр, тип ҡурҡтым. Ҡарашыр кешебеҙ юҡ ине. Ә хәҙер, йылдар үтеү менән, уҡытыу маңлайыма яҙылған тәҡдирем булғандыр, тигән һығымтаға киләм. Яҙмыш билдәләре лә шуны дәлилләй. Сөнки концерттарҙа сығыш яһай башлауым була, ниндәйҙер күңелһеҙ ваҡиғаға тарыйым да ҡуям. Быны аңлап, сәхнәгә башҡа атлыҡманым. Татыу ғаиләм, бәһлеүәндәй уландарым, һәләтле уҡыусыларым, уларҙың уңыштары, ҡаҙаныштары менән былай ҙа бәхетлемен”, – ти ул.
1981 йылда Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы менән Тәлғәт Ниғмәтулла улы юл фажиғәһенә осрай. Ауыр йәрәхәттәр менән икеһе лә дауаханаға эләгә. Гел эш, донъям тип өлтөрәп торған ҡатындың йәрәхәтләнеп түшәккә ятыуы яҡындарын ауыр тетрәнеүгә дусар итә. Әсәһе тороп йөрөй алмағас, үҫмер Азаматҡа Салауат ҡустыһын да ҡарашырға тура килә. “Тәлғәт һәр саҡ хәстәрлекле, иғтибарлы булды, етеш йәшәнек. Ә беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, өйҙәге ваҡ-төйәк эште әллә нәмәләй күреп, ҡайһы саҡ зарланып та алабыҙ. Эштән ҡайтҡас, өйҙә ашарға бешереү, һауыт-һаба йыуыу, кер сайҡатыу, үтекләү, иҙән һөртөү кеүек мәшәҡәттәр ысынында ялҡытып та китә. Түшәктә хәрәкәтһеҙ ятҡанымда, тормошомдо яңынан барлап сығып, донъяла йәшәүҙең, сәләмәтлектең ни хәтлем оло хазина, бәхет икәнен аңланым. Атаһы өлгөрмәһә, Азамат балалар баҡсаһына йөрөгән ҡустыһының кейемдәрен үҙе йыуып элә, үтекләй. Эх, тороп ҡына үҙем эшләһәм ине, тип ҡайғырып ятам. Үҙ балаңдың, иреңдең күлдәген йыуыу, улар өсөн тәмле итеп аш-һыу хәстәрләү иң оло бәхет икәненә тағы бер инандым. Аяҡҡа баҫһам, ваҡ-төйәккә зарланмаҫҡа, ғүмерҙең һәр минутының ҡәҙерен белеп йәшәргә үҙемә һүҙ бирҙем. Ошо мәлдә Тәлғәт тә, балалар ҙа күп нәмәне аңланы. Хоҙайға рәхмәт, яңынан үҙ аяҡтарыма баҫтым һәм имен атҡан һәр таңыма ҡыуанам”, – тип кисерештәре менән бүлешә яғымлы әңгәмәсем.
Улдарына Азамат, Салауат, ейән-ейәнсәрҙәренә Шәүрә, Зәлифә, Урал, Буранбай тип ысын башҡорт исемдәре ҡушыуында ла сағыла уның рух ныҡлығы, халыҡ йәнле булыуы, быуындар бәйләнешенә тоғролоғо. Килендәре Гөлйемеш менән Айһылыу ҙа, бейемдәренә оҡшап, өлгөлө әсә, хәстәрлекле хужабикә һәм зыялы ханымдар.
“Балаларымды сабый саҡта халыҡ йырҙарын көйләп йоҡлата инем. Ейәндәрем менән ейәнсәрҙәрем тыуғас, һәр кемде үҙ исеме менән ҙурлап, сәңгелдәк йыры урынына Шәүрәгә – “Шәүрә”, Зәлифәгә – “Зәлифә”, Буранбайға – “Буранбай”, ә бәләкәсебеҙ Уралға “Урал” халыҡ йырын йырланыҡ. Нәфис затҡа хис-тойғо донъяһын тәбиғи тигеҙлектә тотоу, ауыр тойғоларҙан арыныу, зиһенде яҡтыртыу өсөн дә мөһим борондан һаҡланған халҡыбыҙҙың аҫыл ынйыларын күңелдә йөрөтөү һәм яратып башҡарыу”, – ти Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы. Мөғәллимәнең һәр һүҙе тәрән мәғәнә, сәнғәткә һөйөү, йәшәү аҡылы менән һуғарылған.
Оло йөрәкле әсәй менән арҙаҡлы атайҙың улдары ла – Башҡортостаныбыҙҙы, халҡын, тарихын, мәҙәниәтен яратҡан һәм бәрәкәтле киләсәгебеҙ өсөн йән атҡан лайыҡлы шәхестәр. Шуға өлкәндәре Азамат Тәлғәт улының да, кеселәре Салауат Тәлғәт улының да республикала яуаплы вазифаларҙа етди эшмәкәрлек алып барыуҙары тәбиғи.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы ғүмеренең емешкә тулған аҫыл миҙгелендә, үткәндәренә бағып, башҡарған эштәрен, ҡаҙаныштарын барлай, киләсәккә маҡсаттарын билдәләй. Ә бит үткәндәре һис үкенерлек түгел: өлгөлө ғаиләһе, бәхеткә һәм юғары дәрәжәләргә өлгәшкән улдары, шулай уҡ мәртәбәле исемдәр, оло еңеүҙәр яулаған данлыҡлы уҡыусылары – әсәнең һәм уҡытыусының бөйөклөгөн раҫлаған иң ҙур баһа. Гүзәл байрамын билдәләгән абруйлы педагогҡа, аҡыллы һәм фиҙакәр йәнле әсәгә, өләсәйгә бәхет, сәләмәтлек, ижади асыштар һәм балаларының уңышына ҡыуанып, оҙон-оҙаҡ ғүмер итеүен теләйек!
Альбина ҒӨБӘЙҙУЛЛИНА.
P.S. Оценка недвижимости в Уфе от 1500 рублей
Теги:


text:
Республика мәктәпкәсә белем биреүгә 70 миллион һумдан ашыу федераль субсидия аласаҡ
2012 йылда Башҡортостан 2011-2015 йылдарға Мәғарифты үҫтереү буйынса федераль маҡсатлы программа сараларын тормошҡа ашырыуға 70 миллион 360 мең 800 һум федераль субсидия аласаҡ. 2012 йылда федераль бюджеттан Рәсәй Федерацияһы субъекттары бюджеттарына биреләсәк субсидияларҙы бүлеү тураһынағы Указға 24 сентябрҙә Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан төбәк һәм муниципаль мәктәпкәсә белем биреү системаларын яңыртыуға ил буйынса иң ҙур федераль субсидия аласаҡ.
Субсидияларҙы бүлгәндә төбәк һәм муниципаль мәктәпкәсә белем биреү системаларын үҫтереү буйынса комплекслы программа сараларын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә Рәсәй Федерацияһы субъекттарында мәктәпкәсә йәштәге балалар өсөн булдырылған өҫтәмә урындар һаны тураһындағы статистик мәғлүмәттәр иҫәпкә алынған.
Федераль бюджеттан йәмғеһе 72 субъект субсидия аласаҡ.


text:
ЙӘНГҮЗӘЛДӘР1-12-2017, 00:05 // Аҡмулла // Баҫып сығарырға
Бөгәсә бер хәҡиҡәтте мин аңланым.
Барсағыҙға һоҡланып мин туялманым,
Бишкә бүлдек, унға бүлдек бер алманы.
Йөрәгемдә йәйләгеҙ һеҙ, йәнгүзәлдәр!
Ҡаршы ала беҙҙе, йәйеп ҡосаҡтарын,
Илһам еле, ижад үре, таң нуры ла...
Ә шулай ҙа юлдарыбыҙ айырыла –
Кемдер уңға, кемдер һулға ҡайырыла.
Йәйләгеҙ һеҙ йөрәгемдә, йәнгүзәлдәр!
Берегеҙ бит – ярһыу ҡанлы һыбайлы ҡыҙ,
Аҡыл йыйған ил инәһе – икенсегеҙ.
Нурҙан көлтә бәйләр оҫта – өсөнсөгөҙ,
Рух һағында керпек ҡаҡмаҫ дүртенсегеҙ!
Йәйләгеҙ һеҙ йөрәгемдә, йәнгүзәлдәр!
Балҡыһын, тип, йәшәһен, тип, Башҡорт иле,
Һандуғастай һайраһын, тип, башҡорт теле,
Артһын, тиеп, тыуған ерҙең ҡото, түле,
Ең һыҙғанған, күкрәк ҡуйған һеҙ түгелме?!
Йәйләгеҙ һеҙ йөрәгемдә, йәнгүзәлдәр!
Аҡтирмәмдең бар байлығын, һый-ниғмәтен,
Аҫалы ла балаҫымдың төҫ-һиммәтен,
Ҡашмау, һаҡал, еләнемдең бәҫ-ҡиммәтен
Баһалар ҙа аңлар кеше һеҙ түгелме?!
Йөрәгемдә йәйләгеҙ һеҙ, йәнгүзәлдәр!
Күккә ашҡан тауҙар берсә, берсә дала,
Ил бәғерен бәпләп тотҡан ауыл, ҡала
Аҡылығыҙ, моңоғоҙҙан ҡеүәт ала,
Аҡтирмәмдең – йөрәгемдең – түрен биләр
Йәнгүзәлдәр!


text:
Бар булмышы менән игенсе
09 июня 2014 йыл | Ауыл хужалығы
Заманында "Ленинизм” колхозын данға күмгән көслө механизаторҙар бик һирәк ҡалып бара. Бөгөнгө яҙмала шуларҙың береһе, Яугилде ауылында йәшәфүсе хеҙмәт ветераны, дүрт тиҫтә йыл самаһы ғүмерен иген үҫтереүгә арнаған алдынғы механизатор Тимербай Йәнмырҙа улы Мөхәмәтҡолов менән таныштырмаҡсымын.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
09 июня 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Балаларға белем һәм тәрбиә биреү өлкәһендә оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәндәре өсөн Ғафури районы муниципаль
район Советының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнделәр:
район Советының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнделәр:
Барлыҡ көстө мал аҙығы туплауға
09 июня 2014 йыл | Ауыл хужалығы
Яҙғы баҫыу эштәре тамамланып та өлгөрмәне, ауыл хужалығы эшсәндәре өсөн яңы мәшәҡәт – мал аҙығы әҙерләү мәле етте. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев үткәргән видеоселектор кәңәшмәһе ошо темаға арналды.
Һөҙөмтә көҙөн күренер
09 июня 2014 йыл | Ауыл хужалығы
Яҙғы сәсеү эштәре тамамланғас сәсеүлектәрҙең торошон тикшереп сығыу йолаһы йәшәп килә. Шуға район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге белгестәре редакция хеҙмәткәрҙәре менән берлектә быйыл да Һабантуй байрамы алдынан сәсеүлектәрҙең торошон ҡарап сыҡты.
Рөстәм Хәмитов ғафуриҙарҙың һорауҙарына яуап бирә
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
-Хөрмәтле Рөстәм Зәки улы,
Красноусолда мәктәпкәсә йәштәге балалар һаны йылдан-йыл артыу сәбәпле балалар баҡсаларында урындар етешмәй. Шунлыҡтан йәш әсәләр ваҡытында эшкә сыға алмай өйҙә ултырырға мәжбүр. Красноусолда яңы балалар баҡсаһы төҙөлөрмө?
Красноусолда мәктәпкәсә йәштәге балалар һаны йылдан-йыл артыу сәбәпле балалар баҡсаларында урындар етешмәй. Шунлыҡтан йәш әсәләр ваҡытында эшкә сыға алмай өйҙә ултырырға мәжбүр. Красноусолда яңы балалар баҡсаһы төҙөлөрмө?


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Гөлсәсәк АҠЫЛОВА: «Бары тик «алға» ғына»
Гөлсәсәк АҠЫЛОВА: «Бары тик «алға» ғына»
Мин Башҡортостандың иң матур төбәктәренең береһе – Хәйбулла районының Әбүбәкер ауылында ерҙе ап-аҡ ҡар ҡаплағанда, ата-әсәйемде ҡыуандырып, 1992 йылдың 1 декабрендә Уҡсы йондоҙлоғо аҫтында донъяға килгәнмен.
Бала саҡтан йыр-моңға, бейеүгә маһир булдым. Н. Мусиндың, З. Биишеваның, Д. Бүләковтың әҫәрҙәрен яратып уҡыйым. Күңелемдә булған хис-тойғоларымды шиғыр юлдарына һалам. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында 1-се курста белем алам. Ҡул ҡаушырып ултырырға яратмайым. Бейеү түңәрәгенә йөрөйөм, китаптар уҡыйым. Был донъяның һәр минутының ҡәҙерен белеп йәшәргә тырышам. Саф күңелле, алсаҡ, мөләйем кешеләрҙе яратам. Киләсәккә маҡсаттарым күп. Теләгем – төплө белем алып, республикама файҙалы кеше булыу.
Бала саҡтан йыр-моңға, бейеүгә маһир булдым. Н. Мусиндың, З. Биишеваның, Д. Бүләковтың әҫәрҙәрен яратып уҡыйым. Күңелемдә булған хис-тойғоларымды шиғыр юлдарына һалам. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында 1-се курста белем алам. Ҡул ҡаушырып ултырырға яратмайым. Бейеү түңәрәгенә йөрөйөм, китаптар уҡыйым. Был донъяның һәр минутының ҡәҙерен белеп йәшәргә тырышам. Саф күңелле, алсаҡ, мөләйем кешеләрҙе яратам. Киләсәккә маҡсаттарым күп. Теләгем – төплө белем алып, республикама файҙалы кеше булыу.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Ильяс Ғәзизов сатраш буйынса Волга буйы федераль округы беренселегендә тәүге унау исемлегендә
Ульяновскиҙа 6 февралдә юғары уҡыу йорттары араһында сатраш буйынса Волга буйы федераль округының VI асыҡ беренселеге башланды. Унда Өфөнән мастерлыҡҡа кандидат Ильяс Ғәзизов ҡатнаша.
Алтынсы турҙан һуң шәхси иҫәптә сығыш яһаған Өфө студенты дүрт мәрәй менән күптәре ФИДЕ мастеры исемен алған ярышта ҡатнашыусы 43 кеше араһында унынсы урында килә. Шулай ҙа Ильястың ярыштың призеры булырына өмөт бар. Ульяновск дәүләт университетының спорт-һауыҡтырыу комплексында барған беренселек 15 февралдә тамамланасаҡ.


text:
Ҡазан нефть һәм химия күргәҙмәһендә ҡатнашыусылар Башҡортостандың сәнәғәт потенциалы менән танышасаҡ
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы республика делегацияһының 7–9 сентябрҙә Ҡазанға, XVIII «Нефть. Газ. Нефтехимия» халыҡ-ара күргәҙмәһенә визитына әҙерләнә башланы.
Сара Татарстан Республикаһы Президенты, Татарстан Хөкүмәте һәм Ҡазан ҡалаһы мэрияһы ярҙамында, шулай уҡ «Татнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡатнашлығында үтәсәк.
Күргәҙмә Волга буйының нефть һәм химия тармағы предприятиеларына яңы технологиялар һәм ҡорамалдарҙы тәҡдим итеүгә, күрше төбәктәрҙең фәнни потенциалын һәм иҡтисади бәйләнештәрен киңәйтеүгә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, коллектив экспозиция ойоштороласаҡ, унда Башҡортостандың сәнәғәт потенциалы күрһәтеләсәк һәм республика предприятиелары тураһында мәғлүмәт биреләсәк. Ҡыҙыҡһынған ойошмалар һәм предприятиеларҙың барыһы ла ҡатнашыуға саҡырыла.
Өҫтәп үтәйек, Татарстан экспоненттары ла даими рәүештә ошоға оҡшаш Өфөләге «Газ. Нефть. Технологиялар» күргәҙмәһендә ҡатнаша.


text:
Рөстәм Хәмитов Йылайыр районында ағас эшкәртеү буйынса технопарк ойошторорға тәҡдим итте
Йылайыр районында Рөстәм Хәмитов «Йылайыр урманы» дәүләт унитар предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты. Атап әйткәндә, республика башлығы ағас күмере етештереү буйынса пиролиз ҡулайламаһын ҡараны.
Предприятие 2008 йылдан эшләп килә һәм нигеҙҙә урман хужалығы, урман тергеҙеү эштәре һәм янғынға ҡаршы саралар менән шөғөлләнә. «Йылайыр урманы»ның 11 бүлексәһе бар. Хеҙмәтләндерелгән урман фондының дөйөм майҙаны 415 мең самаһы гектарҙы тәшкил итә.
Предприятие ағастан төҙөлөш материалдары етештереү менән дә шөғөлләнә. Бында йылына 5,5 мең кубометрға тиклем ағас эшкәртелә. Сығарылған продукция иҫәбендә – төрлө ағастан бысылған материалдар, өй буралары, шулай уҡ ағас күмере.
2011 йылда предприятиела ағас күмере етештереү буйынса пиролиз ҡулайламаһы сафҡа индерелгән, әлеге ваҡытта икенсе мейес файҙаланыуға тапшырылған. Ҡулайламалар ҡуйылғандан алып 106 тонна күмер етештерелгән.
Предприятиела бөгөн 84 кеше эшләй. Эшселәрҙең уртаса эш хаҡы 12400 һум самаһы тәшкил итә.
Рөстәм Хәмитов башлыса алюмин сәнәғәтенә ҙур партиялар менән оҙатылыусы ағас күмере етештереү технологияһы һәм предприятиеның киләсәккә пландары менән танышты. Асыҡланыуынса, күмерҙе бында сауҙа селтәрҙәрендә ваҡлап һатыу өсөн ҙур булмаған күләмдә фасовкалай башларға йыйыналар. Был етештереүҙең табышлылығын ике тапҡырға арттырыу мөмкинлеген бирәсәк. Шулай уҡ тығыҙлығы арҡаһында өҫтөнөрәк булған брикетланған күмер етештереү күләмен арттыра барыу ҙа планлаштырыла. Ошоноң арҡаһында был продукцияның логистикаһы отошлораҡ буласаҡ. Бынан тыш предприятие етәкселеге күпләп активлаштырылған күмер етештереүҙе яйға һалырға ниәтләй. Өфөнөң һәм республиканың ҙур ҡалаларының һыу ҡоролмаларында ғына уға булған ихтыяж йөҙәр тонна менән иҫәпләнә. Әле был адсорбент Башҡортостанға Пермдән ҡайтарыла.
— Даими рәүештә производствоны киңәйтеү алымдарын эҙләргә һәм иҡтисади күрһәткестәрҙе арттыра барырға кәрәк, — тип ағас эшкәртеүселәрҙе хупланы Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Йылайыр районында ағас эшкәртеү буйынса технопарк булдырырға тәҡдим итте.


text:
Төбәктә 2013 йылдағы облигациялар буйынса 10-сы купон килеме түләнгән
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
24 мартта Башҡортостандың Финанс министрлығы 2013 йылдағы облигациялар буйынса 10-сы купон килемен түләүгә 77,3 миллион һум аҡса күсерҙе. Был хаҡта ведомствоның матбуғат үҙәге хәбәр итә.
5 миллиард һумға облигациялар сығарыу 2013 йылдың 27 сентябрендә урынлаштырылған. Әйләнеш ваҡыты — 2548 көн. 28 купон осороноң оҙайлығы 91 көн тәшкил итә. 1-26 купон өсөн купон килеменең ставкаһы йылына — 7,75, 27 һәм 28 купондар өсөн 7,65 процент күләмендә билдәләнгән.


text:
Коммуналь хеҙмәттәр ѳсѳн түләнмәйХѳрмәтле редакция, һеҙгә Исҡушты ауылынан элекке уҡытыусы хат яҙа. Минең шундай һорауым бар ине. Нимә эшләптер бѳтә мәктәптәр ҙә коммуналь хеҙмәттәргә түләүҙәр алып бѳткән, тик беҙҙең мәктәпкә һаман да юҡ. Бѳтә кәрәкле документтар ҙа күптән тапшырылған. Х.Х. ҒАЙСИН....
Ауылға ҡайтыусыларға аҡса түләнәсәкҺеңлемдең улы аграр университетын тамамлап, ауылға ветеринар булып эшкә ҡайтты. Вуз һәм ссуз тамамлаған йәштәргә подъемный түләнә тип ишеткәйнек. Был мәсьәлә буйынса ҡайҙа һәм кемгә мѳрәжәғәт итергә. Бѳгѳнгѳ кѳндә уны армияға алдылар. Флүрә СѲЛӘЙМӘНОВА....
Армия хеҙмәтенәнме, әллә Себерҙәнме…Күптән түгел генә Егәҙелә йәшәүсе Лариса Сибәғәт ҡыҙы һәм Рәфҡәт Кәлимулла улы Сәхәүетдиновтар улдары хеҙмәт иткән инженер-саперҙар ротаһы командирынан Рәхмәт хаты алып ҡыуанды....
Яу аҫтынан яу сыҡҡанмы? йәки, Сүптән нисек сүмәлә яһайҙарТормошта әленән-әле төрлө сенсациялар сығарып, шау-шыу ҡуптарып ҡына торалар. Берәү үлмәй, икенсеһе көн күрмәй тигәндәй, бына шул ғәләмәттәрҙе лә кемдер уйлап сығара, икенсеһе ышана, өсөнсөһѳ файҙаһын күрә. Ҡасан ғына әле илдә тоҙ бөтә тип магазиндарҙағы 6 тәнкәлек тоҙҙо 50 һумға осорғайнылар, күп тә үтмәне, ҡош киҙеүенән ҡурҡып, дарыуханаларҙағы медицина маскаларын алып бөттөләр. Һанай китһәң, ғәжәп итерһең, әллә донъяһы шундайға әйләнде, әллә кешеләре артыҡ һаҡланыусан булып, алдын-артын уйлап эш итә башланы. Кемдеңдер ауыҙынан сыҡҡан буш хәбәрҙе бөтә донъяға тараталар ҙа,...
Миңә “М-СиТи” оҡшаныБѳгѳн магазиндар күп, тик нимәлер һатып алам тиһәң, кәрәкле әйберҙе табыуы, ай-һай, ҡыйын. Фатир ремонтлай башлағас, быны үҙ иңебеҙҙә татыныҡ. Ремонтты ишектәрҙе алыш-тырыуҙан башланыҡ. Бер магазиндан алайыҡ тиһәк, бер детале етмәй, икенсеһендә беҙгә оҡшағаны юҡ, ѳсѳнсѳһѳнә барһаҡ, хаҡтар тешләшә. Шулай итеп, эҙләнеп йѳрѳй торғас, ҡаланың «Стин» заводы бинаһында (элекке ЗМСИ) урынлашҡан «М-СиТи» тѳҙѳлѳш материалдары магазинына барып индек. Бында бинаның иркенлеге, яҡтылығы, тауарҙарҙың күплеге, рәхәтләнеп һайлап алыу мѳмкинлеге оҡшаны, аҡсаң етмәһә, кредитын да бирәләр икән. Башҡаса ҡала...
Сәхнәбеҙҙең сағыу сәскәһеРайоныбыҙҙа Бикәмбәт, Һалмауырҙы, Ҡырҡты тауҙары ҡуйынына һыйынған матур Абҙаҡ ауылы бар. Төбәгебеҙ Рәсәйгә үҙенең данлыҡлы тау-саңғы үҙәге менән билдәле. Хатта Абҙаҡҡа илебеҙ Президенты Владимир Путин да саңғы шыуырға килгәйне. Унда йыш ҡына халыҡ-ара спорт ярыштары уҙғарыла. Күптәр өсөн Ҡырҡтыға бер күтәрелеү үҙе ҙур бәхеткә, аңлата алмаҫлыҡ ләззәткә тиң....
“УРАЛ” дуҫтарын йыйҙыЕГӘҘЕЛӘ - «УРАЛ» ГӘЗИТЕ Егәҙе мәҙәниәт йортонда уҙған осрашыу ҙа йылы тәьҫораттар ҡалдырҙы. Бары егәҙеләрҙең актив һәм дәррәү булмауы ғына әҙерәк күңелде ҡырҙы. Сирләп тороуына ҡарамаҫтан, мәҙәниәт йорто директоры Илгиз Сәғәҙәтов беҙҙе йылы ҡаршы алды. Осрашыуға ысын мәғәнәһендә гәзитебеҙҙең дуҫтары килгәйне. Ботайҙан Рәйфә Хәсән ҡыҙы Сәғәҙәтова, Сәкинә Ғүмәр ҡыҙы Сафиуллина, Егәҙенән Илгиз Хәкимйән улы Сәғәҙәтов, Маһира Ғибатулла ҡыҙы Үтәғолова, Гѳлсирә Сабит ҡыҙы Ғәйнетдинова, Ғәйшә Яҡуп ҡыҙы Вәлиәхмәтова, Альбина Сәлих ҡыҙы Ғәлиасҡарова, Минзилә Дәрүиш ҡыҙы Исмәғилева, Рима Абдрахман ҡыҙы...
«Йәшә, шыршы!»Тирә-яҡҡа, тәбиғәтебеҙгә битараф булмағандарҙы Кѳньяҡ Урал дәүләт ҡурсаулығы «Йәшә, шыршы!», «Ҡоштарҙы бергәләп ашатабыҙ» тип аталаған акцияларҙа ҡатнашырға саҡыра....
Шыршыны һатып ал!1 декабрҙән «Шыршы» операцияһы башланды. «Белорет урмансылығы» дәүләт бюджет учреждениеһында белдереүҙәренсә, шыршыны законһыҙ ҡырҡыуға юл ҡуймау маҡсатында урмансылыҡ буйынса мобиль тѳркѳм, урман һәм янғын күҙәтеүе хеҙмәткәрҙәре полиция менән берлектә тәүлек әйләнәһенә 2 тѳркѳм патрулгә сыға....
Йылан йылы киләЯңы 2013 йыл көнсығыш календары буйынса Ҡара һыу йылан йылы. Уны нисек ҡаршы алырға? Астрологтар кәңәшенә ҡолаҡ һалайыҡ. 2013 йылға йондоҙнамә беҙгә тотороҡһоҙлоҡ, күп үҙгәрештәр вәғәҙә итә. Әммә яҡшы йәки насар яҡҡамы - уныһы үҙегеҙҙән һәм Яңы йылды нисек ҡаршы алыуығыҙҙан тора....
Новости Башкортостана
Жители Башкирии могут принять участие в публичных слушаниях об исполнении бюджета
23 мая 2018 14:01
В Уфе на подземной парковке торгового комплекса «загорелся» автомобиль
23 мая 2018 13:59
В Башкирии МЧС предупреждает о шквалистом усилении ветра до 21 м/с
23 мая 2018 13:52
Новое реалити-шоу «Свадьба наизнанку»
23 мая 2018 12:44
Делегация Башкирии представила Россию на конференции пчеловодов в Словении


text:
Яңауылда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәм тыл эшсәндәренә һәйкәл асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан Яңауылда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәм тыл эшсәндәренә һәйкәл асылды. Ул ПМС-215 етәксеһе Рөстәм Мәхмүтовтың һәм ул етәкләгән коллективтың башланғысы буйынса ҡала лицейы ихатаһында ҡуйылды. Һәйкәл хеҙмәткәрҙәрҙең иғәнәһенә төҙөлгән, тип хәбәр иттеләр муниципалитеттан.
— Тимер юл эшселәренең миҫалы күптәргә өлгө булырлыҡ. Бындай эштәр хаҡында барыһы ла, айырыуса йәш быуын, белергә тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды үҙ сығышында район хакимиәте башлығы Илшат Вәзиғәтов.
Ул яңауылдар исеменән тимер юл машиналары станцияһы коллективына һәм һәйкәл авторы Валерий Ғариповҡа рәхмәт белдерҙе. Тантанаға Горьков тимер юлының Ижевск төбәге буйынса етәкселе вәкилдәре лә килде.
— Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан тыуған ҡалабыҙҙа һәйкәл асыу теләге тыуҙы. Уны лицей ихатаһында ҡуйырға булдыҡ, сөнки ҡасандыр бында тимер юл мәктәбе булған. Һуғыш йылдарында ошо бинала фронтта яраланыусыларҙы ҡабул иткәндәр, — тип һөйләне Рөстәм Мәхмүтов.


text:
Өфө бейеүселәре заманса бейеү йүнәлештәре буйынса VII чемпионатта Гран-приға лайыҡ булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Райт Денс мәктәп-студияһы Өфөнөң иң яҡшы бейеү коллективы исемен яуланы. Уның тәрбиәләнеүселәре төп номинацияларҙа тәүге ун урынға, шулай уҡ заманса бейеү йүнәлештәре буйынса VII чемпионатта Гран-приға лайыҡ булды.
Турнир Башҡортостандың баш ҡалаһында Дөйөм Рәсәй бейеү ойошмаһы, заманса һәм эстрада бейеүҙәре федерацияһы, спорт хореографияһы федерацияһы, Рәсәйҙең чир спорты һәм черлидинг союзы ярҙамында уҙғарылды.
Чемпионатҡа Волга буйының төрлө төбәктәренән 200-ҙән ашыу ҡатнашыусы килде. Бейеүселәр сәхнә бейеүҙәре, оriental (фолк, шоу, классик); streetdance (хип-хоп, брейк данс, электрик буги/паппинг, диско, хаус); бал һәм спорт хореографияһы; чир спорты һәм черлидинг (чир пом фристайл, чир хип-хоп, чир джаз, черлидинг) кеүек төрлө дисциплиналарҙа үҙ һәләттәрен күрһәтте.
«Rайт Dance» («дөрөҫ бейеү») студияһы 2008 йылда асылған. Был —Өфөләге иң тәүге заманса бейеүҙәр мәктәбе. Проект Башҡортостандың Демократик йәштәр союзы — Рәсәй Йәштәр союзының республика ойошмаһы ҡатнашлығында тормошҡа ашырылған. Һигеҙ йыл эсендә мәктәптә өс меңдән ашыу уҡыусы белем алған. Әлеге ваҡытта студияла 160 бала һәм 77 өлкән кеше заманса бейеү серҙәренә төшөнә. Бейеүселәрҙең иң кесеһенә — ике йәш ярым, иң олоһона 58 йәш.
«Бында иҫ китерлек бер ни ҙә юҡ, сөнки һәр береһенең үҙ холҡо, — тип иҫәпләй мәктәпкә нигеҙ һалыусы Александр Клявлин. — Бейеү булған, бар һәм буласаҡ», — тип ышана студия етәксеһе.


text:
Ҡоролоҡ менән бәйле Башҡортостанда ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелде
Ҡоролоҡ зонаһына эләккән утыҙ алты муниципаль районда һәм ике ҡала округында ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелде. Был турала 653-сө бойороҡҡа бөгөн БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев ҡул ҡуйҙы.
Премьер хакимиәт башлыҡтары менән видеоселектор кәңәшмәһендә хәл иткес саралар күреү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Раил Сарбаев, ҡоролоҡтан зыян 6,4 миллиард һум самаһы тәшкил итәсәк, тип билдәләне. Бигерәк тә мал аҙығы баҫыуҙары зыян күрҙе: бесәнгә күп йыллыҡ үләндәр сәсеүлектәренең – яртыһы һәм йәшел аҙыҡҡа – 90 проценты һәләк булды. Дөйөм алғанда, Башҡортостан буйынса 952 мең гектар майҙанда ауыл хужалығы культуралары ҡоролоҡтан юҡҡа сыҡты.
Шуға күрә эҫе, ҡоро яҙғы-йәйге һауа торошо арҡаһында ауыл хужалығы культуралары сәсеүлектәренең һәләк булыуы менән бәйле, БР Ауыл хужалығы министрлығына зыянды кәметеү буйынса саралар планы эшләргә ҡушылды, ә хакимиәт башлыҡтары алдында оператив штабтар төҙөү, ҡоролоҡ эҙемтәләрен йомшартыу һәм ҡалған ауыл хужалығы культураларын йыйып алыу буйынса саралар күреү бурысы тора.


text:
Бөрйән районында Афған һуғышында ҡатнашыусыларға стела ҡуйыу планлаштырыла
Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында Афған һуғышында ҡатнашыусыларға стела ҡуйыу планлаштырыла. Был хаҡта Афған һуғышы ветерандарының БР «Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Тимерйән Рәжәпов менән осрашыуында әйтелде.
Йәмәғәт ойошмаһы рәйесе ветерандарҙы бергә булырға һәм бер-береһенә ярҙам итергә саҡырҙы. Осрашыуҙа локаль һуғыш ҡорбандарының хәтерен мәңгеләштереү мәсьәләһе ҡуҙғатылды. Ветерандар ауылда Афған һуғышында ҡатнашыусыларға арналған стела урынлаштырыу мөмкинлеген тикшерҙе. Буласаҡ һәйкәлдең проекты тәҡдим ителде, ул урындағы хакимиәт кимәлендә раҫланған да инде. Һәйкәл тюльпан формаһында буласаҡ. Таш сәскәлә һуғышта ҡатнашыусыларҙың исеме уйып яҙыласаҡ. Стеланы район хакимиәте бинаһы алдындағы майҙанда урынлаштырыу планлаштырыла. Әлегә проектты финанслау мәсьәләһе хәл ителмәгән. Уны тормошҡа ашырыуға яҡынса 150 мең һум аҡса кәрәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Афғанстанда Бөрйән районынын 70 кеше хеҙмәт иткән.


text:
Ҡушымта иғлан coinbase н Твиттер, был һынауҙарҙы һуңғы этабына ҡушылды биткоин segwit, bitcoin ебәреү һәм алыу өсөн уңайлы булған. “киләһе бер нисә аҙна.” Был тәғәйенләнгән, Биткоин кәметеү өсөн’ ' s һәм йыйып тапшырырға ваҡыт, һәм тағы ла күберәк үҙе селтәренә төшкән көсөргәнеште кәметеү.
БТЦ: ПРОГРАММАЛАУ н coinbase Пар’ы яҡынса тура алмашыу GDAX 5% биткоин’ы көндәлек сауҙа күләме, CoinMarketCap буйынса мәғлүмәт. БТЦ һуң башҡа брокер компаниялары сервис өҫтәне., башҡа килешеүҙәр һәм башҡа валюта пар’s, мөмкин, тип фаразлай көндәлек ярҙам менән байтаҡ өлөшө coinbase операцияһы бара/GDAX.
Йәмғиәтебеҙҙә ҙур йоғонто яһаусы глобаль һәм Биткоин был мөмкин түгел кеүек международных тапҡыр йыйыу.
Авторы: Сара Бауэр


text:
Главная » Мәғарифҡа идара итеү » Абҙаҡтың ғорур ҡыйғыры
Педагогик хеҙмәт ветерандары
Абҙаҡтың ғорур ҡыйғыры
Уҙған быуаттың 90-сы йылдар башында Башҡортостан Халыҡ мәғарифы министрлығының Совет майҙанындағы ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре менән өйҙәш хакимиәт бинаһының 4-се ҡатына килһәң, мотлаҡ мөһабәт буй-һынлы, ҡыйғыр бөркөттәргә хас тура ҡарашлы, шул уҡ ваҡытта донъяның барлыҡ мәшәҡәттәрен үҙ иңдәрендә зарланмай һөйрәгән ир-уҙаманды осратыр инек. Беҙгә, республикабыҙҙың гимназия-интернаттарының йәш директорҙарына, «ғорур ҡыйғыр», ысынлап та, буй етмәҫ бейеклектә ҡанат ҡаға ине. Олуғ шәхестең бөйөклөгөн аҡылыбыҙ менән үлсәп, шундай һығымта яһайбыҙ: бының өсөн үҙ өлкәңдә аяуһыҙ эшләп, хәтһеҙ үрҙәр яулап, арымай-талмай туған мәғарифыңа, үҙ коллективыңа хеҙмәт итеү кәрәккәндер, һәм шул сағында ғәзиз халҡың, изге Ватаның һине үҙ улы итеп таныр, хөрмәт күрһәтер.
«Ғорур ҡыйғыр» тигәнебеҙ – Белорет районының тауҙар ҡосағында ятҡан, ифрат йәмле, бөгөн үҙенең тау саңғы трассаһы менән донъяға танылған Абҙаҡ ауылында 1937 йылдың 7 апрелендә донъяға килгән Рәфҡәт Фәтҡулла улы Ишҡыуатов. БАССР мәктәптәренең һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, талантлы педагог һәм оҫта етәксе Р.Ф. Ишҡыуатов ишле ғаиләлә тәрбиәләнә. Атаһы Фәтҡулла Лотфулла улы – Әбйәлил, Белорет райондарын-да эшләгән билдәле финансист, райпо, һуңынан урман хужалығы хеҙмәткәре, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла ошо яуаплы вазифаны башҡарыусы. Киң күңелле уҙаман үҙенең ишле ғаиләһе янына ҡустыһы Әхмәтте лә һыйҙыра, тәрбиәләй. Уны киләсәктә атаҡлы рәссам, СССР Художество академияһы академигы Әхмәт Фәтҡулла улы Лотфуллин булып китер, тип кем уйлаған?! Талантлы егеттең үҫеп килгән туғандары Сәйҙә, Әшрәф, Вил, Батыр һәм төпсөктәре Рәфҡәтҡә йоғонтоһо булмай ҡалмағандыр. Улар барыһы ла белем алып, республикабыҙҙа танылған шәхестәргә әүерелә. Мәҫәлән, Вил – физ-культура техникумын, Батыр Герцен исемендәге Ленинград педагогия инситу-тын тамамлап, тарих уҡытыусылары булып китәләр. Хеҙмәт уҙаманы Рәфҡәт Фәтҡулла улы бала сағын былай тип иҫкә ала:
– Иркәрәк булдым. Шуға, абайламай, ҡайнап торған эркет ҡаҙанына ки-леп сумғанмын. Атайым, юрғанға төрөп, һыбай килеш Белорет дауаханаһына алып барып ҡотҡарып ҡалған. Үҫмер сағымда «эркет Рәфҡәт» ҡушаматын йөрөттөм. Һуғыш йылдарының ауырлығын һис оноторлоҡ түгел...
Р.Ф. Ишҡыуатов 1963 – 1968 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының тарих-филология факультетында уҡый. Уҡыу алдынғыһы спортта һәм үҙешмәкәр сәнғәттә таныла. Саңғы һәм еңел атлетика буйынса университетта беренселәр иҫәбендә була. Ә иң яратҡаны – уҡыу йорто хорын-да йырлау. Тәбиғәт, Ҡулсағазы йылғаһы, Бикембәт, Ҡырҡты тауҙары, ысын-лап та, егеттән тауышты, матурлыҡты, көс-ҡеүәтте йәлләмәгән. Ҡалала, офи-цер ғаиләһендә тыуып үҫкән, дворян Тереғоловтар нәҫеле ҡыҙы Светлана Мусина «ғорур ҡыйғыр»ға иғтибар итмәй ҡалмай. Үҙе лә, математика факуль-теты студенты, шул уҡ хорҙың солисткаһы!
Елдәй елеп уҙған шаулы студент йылдары артта ҡала. Светлана Әхмәт ҡыҙы –баш ҡаланың 83-сө мәктәбенә, ә Рәфҡәт Фәтҡулла улы тыуған ауылы-на, Абҙаҡ урта мәктәбенә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп йүнәлтелә. Бер йылдан эш мәшәҡәте менән Өфөгә килһә, ҡала троллейбусында Светла-на Әхмәт ҡыҙын тап итә, һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй, бер-береһен бүлдереп, студент йылдарын хәтерләйҙәр, дуҫтарҙы барлайҙар. Ә троллейбустан төшкәндә ауыл уҡытыусыһы Светлана Мусинаның ҡулдарын ҡыҫып тотҡан була. Бына ярты быуаттан ашыу шул наҙлы ҡулдарҙы ысҡындырғаны юҡ Ишҡыуатовтың. Бәхетле пар Рауил һәм Гүзәлде тәрбиәләп үҫтереп, юғары белем бирә, кеше итә.
– Мәктәбебеҙгә халыҡ мәғарифы министры Фатима Мостафина килде. Мәғариф бүлеге етәксеһе минең менән таныштырҙы, маҡтау һүҙҙәрен әйтте, министр үҙ сиратында эштәрем, пландарым менән ҡыҙыҡһынды. Бер аҙҙан мине министрлыҡҡа туған телдәр буйынса инспектор вазифаһына саҡырыу-фарман килде, – тип хәтерләй танылған педагог.
Уҙамандың асыҡ хәтере шуны ла һаҡлай: 1969 йылда Фатима Хәмит ҡыҙы Р.Ф. Ишҡыуатовҡа яуаплы эш йөкмәтә, Башҡортостандан 30 сығарылыш уҡыусыһын Герцен исемендәге педагогия институтына алып барырға, имтихандар тапшырып, конкурсһыҙ уҡырға урынлаштырырға. «Ректорға әйт, башҡорттар Ленинград ҡалаһына күп ярҙам күрһәтте, хәҙер улар изгелек ҡылһын», – ти министр. Йөкмәтелгән бурысты йәш инспектор ҙур яуаплылыҡ менән үтәп ҡайта.
Эшен бирелеп башҡара Р.Ф. Ишҡыуатов, туған тел һәм әҙәбиәтте уҡытыуҙың сифатын күтәреүҙе, үҙенә беркетелгән райондарҙың эшмәкәрлеген күҙ уңынан ысҡындырмай. Тырыш хеҙмәткәрҙең үҙен дә, эшен дә күрәләр. КПСС-тың өлкә комитеты, халыҡ мәғарифы министры урынбаҫары И.И. Ғөбәйҙуллин тәҡдиме менән, профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә комитетына секретарь, бер аҙҙан КПСС-тың Ленин рай-комына идеология һәм агитация бүлеге мөдире, Башҡортостан телевидениеһы һәм радиокомитетына баш мөхәрир итеп үрләтелә.
1986 йылда Р.Ф. Ишҡыуатов Өфө ҡалаһының 1-се педагогия училищеһы директоры итеп тәғәйенләнә, 18 йыл буйы ул ошо изге эште ҙур яуаплылыҡ тойоп, бар оҫталығын, ойоштороу һәләтен һалып башҡара. Ул ҡабул итеп алғанда уҡыу йортоноң материаль-техник базаһы бик түбән, уҡытыусыларҙың һөнәри кимәле самалы, белем биреү сифаты аҡһаған була. 1994 йылда ул Өфө 1-се педагогия колледжы статусын ала, ә 2015 йылда күп профилле про-фессиональ колледж кимәленә күтәрелә. Уҡыу йорто тарихында 1986 – 2004 йылдарҙа директор булып эшләгән Рәфҡәт Фәтҡулла улы Ишҡыуатов баһалап бөткөһөҙ роль уйнай. Мәғариф министрлығының педагогия училище-лары бүлеген оҙаҡ йылдар етәкләгән, РСФСР мәғариф алдынғыһы Фәниә Ҡазыхановна Әсәҙуллина былай тип һөйләй:
– Рәфҡәт Фәтҡулла улы ең һыҙғанып эшләне. Уҡыу йортоноң өс ҡатлы яңы бинаһын һалыуға өлгәште, быға тиклем класс бүлмәләре хатта подвалда ла бар ине. Тәүге осорҙа уҡ 12 класс бүлмәһе, тамаша залы, ашхана булдырҙы. Училище уҡыу йортона ҡуйылған барлыҡ талаптарға ла яуап бирҙе. Ә директоры республиканың иң алдынғы мәғариф етәксеһе булып үҫте.
Һис шикһеҙ, был үрҙәргә күтәрелеү өсөн иң беренсе үҙеңдә оло яуаплылыҡ тойғоһо, коллегаларыңа тәрән хөрмәт һәм ышаныс кәрәк. Һәр йәһәттән үҙеңә өлгө булыу шарт. Спортты яратыу, йырлау, скрипка, мандолиналарҙа оҫта уйнау һәләте, тәбиғәттән бирелгән матур сифаттар – барыһы ла лидерлыҡҡа хеҙмәт итә. Оҙаҡ йылдар эшләү дәүерендә Р.Ф. Ишҡыуатов оло Ватаныбыҙҙа танылыу яулай. Ул СССР һәм Рәсәй педа-гогия училищелары директорҙары Советының иң әүҙем ағзаһы була. Бик күп ҡалаларҙа үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлаша, Башҡортостан мәғарифы данын намыҫ менән һаҡлай. Башҡортостан һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы исемен юҡҡа бирмәйҙәр. Алдынғы математика уҡытыусыһы Светлана Әхмәт ҡыҙы ла – РСФСР мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.
– Ишҡыуатовтарҙы республикабыҙ педагогик йәмәғәтселеге яҡшы белә. Мәҫәлән, Рәфҡәт Фәтҡулла улы менән ике тиҫтәгә яҡын йыл бергә эшләү на-сип булды. Беҙ һәр ваҡыт уға таяндыҡ. Училищела коррекцион педагогика, башланғыс кластар уҡытыусыларын әҙерләү кеүек бүлектәр асылыу уның исеме менән бәйле. Мәскәүҙә һәм Өфөлә үткән уҡытыусылар съездарында актив ҡатнашты. Рәфҡәт Фәтҡулла улы һәм уның коллегалары Юрий Бурла-ков, Хөснөтдин Хәмитов, Станислав Плохов училищеның данын күтәрҙе. Хәҙер колледжға әйләнгән уҡыу йорттары уларҙың традицияһын уңышлы дау-ам итә, – тип һөйләй Башҡортостан мәғариф министры урынбаҫары булып эшләгән, бөгөн министрлыҡтың ветерандар советы президиумы рәйесе М.Б. Юлмөхәмәтов.
– Иркәрәк булдым. Шуға, абайламай, ҡайнап торған эркет ҡаҙанына ки-леп сумғанмын. Атайым, юрғанға төрөп, һыбай килеш Белорет дауаханаһына алып барып ҡотҡарып ҡалған. Үҫмер сағымда «эркет Рәфҡәт» ҡушаматын йөрөттөм. Һуғыш йылдарының ауырлығын һис оноторлоҡ түгел...
Р.Ф. Ишҡыуатов 1963 – 1968 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының тарих-филология факультетында уҡый. Уҡыу алдынғыһы спортта һәм үҙешмәкәр сәнғәттә таныла. Саңғы һәм еңел атлетика буйынса университетта беренселәр иҫәбендә була. Ә иң яратҡаны – уҡыу йорто хорын-да йырлау. Тәбиғәт, Ҡулсағазы йылғаһы, Бикембәт, Ҡырҡты тауҙары, ысын-лап та, егеттән тауышты, матурлыҡты, көс-ҡеүәтте йәлләмәгән. Ҡалала, офи-цер ғаиләһендә тыуып үҫкән, дворян Тереғоловтар нәҫеле ҡыҙы Светлана Мусина «ғорур ҡыйғыр»ға иғтибар итмәй ҡалмай. Үҙе лә, математика факуль-теты студенты, шул уҡ хорҙың солисткаһы!
Елдәй елеп уҙған шаулы студент йылдары артта ҡала. Светлана Әхмәт ҡыҙы –баш ҡаланың 83-сө мәктәбенә, ә Рәфҡәт Фәтҡулла улы тыуған ауылы-на, Абҙаҡ урта мәктәбенә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп йүнәлтелә. Бер йылдан эш мәшәҡәте менән Өфөгә килһә, ҡала троллейбусында Светла-на Әхмәт ҡыҙын тап итә, һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй, бер-береһен бүлдереп, студент йылдарын хәтерләйҙәр, дуҫтарҙы барлайҙар. Ә троллейбустан төшкәндә ауыл уҡытыусыһы Светлана Мусинаның ҡулдарын ҡыҫып тотҡан була. Бына ярты быуаттан ашыу шул наҙлы ҡулдарҙы ысҡындырғаны юҡ Ишҡыуатовтың. Бәхетле пар Рауил һәм Гүзәлде тәрбиәләп үҫтереп, юғары белем бирә, кеше итә.
– Мәктәбебеҙгә халыҡ мәғарифы министры Фатима Мостафина килде. Мәғариф бүлеге етәксеһе минең менән таныштырҙы, маҡтау һүҙҙәрен әйтте, министр үҙ сиратында эштәрем, пландарым менән ҡыҙыҡһынды. Бер аҙҙан мине министрлыҡҡа туған телдәр буйынса инспектор вазифаһына саҡырыу-фарман килде, – тип хәтерләй танылған педагог.
Уҙамандың асыҡ хәтере шуны ла һаҡлай: 1969 йылда Фатима Хәмит ҡыҙы Р.Ф. Ишҡыуатовҡа яуаплы эш йөкмәтә, Башҡортостандан 30 сығарылыш уҡыусыһын Герцен исемендәге педагогия институтына алып барырға, имтихандар тапшырып, конкурсһыҙ уҡырға урынлаштырырға. «Ректорға әйт, башҡорттар Ленинград ҡалаһына күп ярҙам күрһәтте, хәҙер улар изгелек ҡылһын», – ти министр. Йөкмәтелгән бурысты йәш инспектор ҙур яуаплылыҡ менән үтәп ҡайта.
Эшен бирелеп башҡара Р.Ф. Ишҡыуатов, туған тел һәм әҙәбиәтте уҡытыуҙың сифатын күтәреүҙе, үҙенә беркетелгән райондарҙың эшмәкәрлеген күҙ уңынан ысҡындырмай. Тырыш хеҙмәткәрҙең үҙен дә, эшен дә күрәләр. КПСС-тың өлкә комитеты, халыҡ мәғарифы министры урынбаҫары И.И. Ғөбәйҙуллин тәҡдиме менән, профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә комитетына секретарь, бер аҙҙан КПСС-тың Ленин рай-комына идеология һәм агитация бүлеге мөдире, Башҡортостан телевидениеһы һәм радиокомитетына баш мөхәрир итеп үрләтелә.
1986 йылда Р.Ф. Ишҡыуатов Өфө ҡалаһының 1-се педагогия училищеһы директоры итеп тәғәйенләнә, 18 йыл буйы ул ошо изге эште ҙур яуаплылыҡ тойоп, бар оҫталығын, ойоштороу һәләтен һалып башҡара. Ул ҡабул итеп алғанда уҡыу йортоноң материаль-техник базаһы бик түбән, уҡытыусыларҙың һөнәри кимәле самалы, белем биреү сифаты аҡһаған була. 1994 йылда ул Өфө 1-се педагогия колледжы статусын ала, ә 2015 йылда күп профилле про-фессиональ колледж кимәленә күтәрелә. Уҡыу йорто тарихында 1986 – 2004 йылдарҙа директор булып эшләгән Рәфҡәт Фәтҡулла улы Ишҡыуатов баһалап бөткөһөҙ роль уйнай. Мәғариф министрлығының педагогия училище-лары бүлеген оҙаҡ йылдар етәкләгән, РСФСР мәғариф алдынғыһы Фәниә Ҡазыхановна Әсәҙуллина былай тип һөйләй:
– Рәфҡәт Фәтҡулла улы ең һыҙғанып эшләне. Уҡыу йортоноң өс ҡатлы яңы бинаһын һалыуға өлгәште, быға тиклем класс бүлмәләре хатта подвалда ла бар ине. Тәүге осорҙа уҡ 12 класс бүлмәһе, тамаша залы, ашхана булдырҙы. Училище уҡыу йортона ҡуйылған барлыҡ талаптарға ла яуап бирҙе. Ә директоры республиканың иң алдынғы мәғариф етәксеһе булып үҫте.
Һис шикһеҙ, был үрҙәргә күтәрелеү өсөн иң беренсе үҙеңдә оло яуаплылыҡ тойғоһо, коллегаларыңа тәрән хөрмәт һәм ышаныс кәрәк. Һәр йәһәттән үҙеңә өлгө булыу шарт. Спортты яратыу, йырлау, скрипка, мандолиналарҙа оҫта уйнау һәләте, тәбиғәттән бирелгән матур сифаттар – барыһы ла лидерлыҡҡа хеҙмәт итә. Оҙаҡ йылдар эшләү дәүерендә Р.Ф. Ишҡыуатов оло Ватаныбыҙҙа танылыу яулай. Ул СССР һәм Рәсәй педа-гогия училищелары директорҙары Советының иң әүҙем ағзаһы була. Бик күп ҡалаларҙа үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлаша, Башҡортостан мәғарифы данын намыҫ менән һаҡлай. Башҡортостан һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы исемен юҡҡа бирмәйҙәр. Алдынғы математика уҡытыусыһы Светлана Әхмәт ҡыҙы ла – РСФСР мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.
– Ишҡыуатовтарҙы республикабыҙ педагогик йәмәғәтселеге яҡшы белә. Мәҫәлән, Рәфҡәт Фәтҡулла улы менән ике тиҫтәгә яҡын йыл бергә эшләү на-сип булды. Беҙ һәр ваҡыт уға таяндыҡ. Училищела коррекцион педагогика, башланғыс кластар уҡытыусыларын әҙерләү кеүек бүлектәр асылыу уның исеме менән бәйле. Мәскәүҙә һәм Өфөлә үткән уҡытыусылар съездарында актив ҡатнашты. Рәфҡәт Фәтҡулла улы һәм уның коллегалары Юрий Бурла-ков, Хөснөтдин Хәмитов, Станислав Плохов училищеның данын күтәрҙе. Хәҙер колледжға әйләнгән уҡыу йорттары уларҙың традицияһын уңышлы дау-ам итә, – тип һөйләй Башҡортостан мәғариф министры урынбаҫары булып эшләгән, бөгөн министрлыҡтың ветерандар советы президиумы рәйесе М.Б. Юлмөхәмәтов.
Рәфҡәт Фәтҡулла улы Ишҡыуатов тормош иптәше Светлана Әхмәт ҡыҙы менән
Ветерандар бөгөн дә сафта. Ғүмер үрҙәрен яулау Елмерҙәк, Бикембәт тауҙарына артылыуҙан, моғайын, кәм түгелдер. «Ҡыйғыр бөркөт» һәм гүзәл ханым Светлана Әхмәт ҡыҙы үҙ үрҙәренән ҡәнәғәт булып, бик күп ейән-ейәнсәрҙәренең шатлығына ҡыуанып йәшәй. Педагогик хеҙмәт ветерандары рух ныҡлығы, тән-йән сәләмәтлеге менән йәшәргә ынтыла. Уҙған йыл Рәфҡәт Фәтҡулла улы ҡаты сырхаулап киткәс, уның янына хәл белергә барҙым. Байтаҡ һөйләшеп, үткәндәрҙе хәтерләп ултырҙыҡ. Светлана Әхмәт ҡыҙының йәмәғәтенең һаулығы өсөн барыһын да бирергә әҙер тороуын күреп һоҡландым. Ағайыбыҙ бер генә минутҡа ла наҙлы ҡулдарҙы ысҡындырманы. Шул йылы ҡулдар ҡаты ауырыуҙы еңергә ярҙам иткәндер ҙә әле! Шөкөр, ветерандарыбыҙ бөгөн 80 йәштәрен һау-сәләмәт ҡаршылай. Светлана Әхмәт ҡыҙының юбилейы ошо йылдың 27 июлендә буласаҡ. Беҙ бирешмәйбеҙ, тиҙәр бәхетле пар. Ни эшләп төшөнкөлөккә бирелергә, ти?! Донъялары теүәл, дуҫтары, коллегалары онотмай, балалары өҙөлөп тора. Етмәһә, скандинавтарҙың спорт төрө – саңғы таяҡтарына таянып, бергә-бергә көн дә хәтһеҙ ара үтәләр. Әйҙә, хыялдарығыҙ менән Ҡырҡты түбәләренең иң бейек үрҙәренә артылығыҙ, ҡәҙерле ветерандар! Абҙаҡтың ҡыйғыр бөркөттәре шун-дай түбәләрҙе генә үҙ итә!
Ф.Б. САНЪЯРОВ,
Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институты доценты,
БР Мәғариф министрлығының ветерандар советы президиумы ағзаһы


text:
Башҡортостандың студент отрядтары 2010 йылғы хеҙмәт миҙгелен асыуға әҙерләнә
Башҡортостандың студент хеҙмәт отрядтары “миҙгел асыуға” әҙерләнә. Юғары уҡыу йорттары студенттары үткән йылдар традицияһын быйыл да дауам итәсәк – йәйге осорҙа улар йәш белгестәрҙең квалификациялы ярҙамы талап ителгән ергә юлланасаҡ.
Яңы хеҙмәт миҙгеле алдынан БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында республика студент хеҙмәт отрядтары кураторҙары һәм командирҙары өсөн белем биреү семинарҙары үтә.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, ике көнлөк семинарҙың программаһы бай эстәлекле. Беренсе көн башҡарма һәм закондар сығарыу власы менән хеҙмәттәшлек итеү, объекттар һайлау, ойоштороу системаһы мәсьәләләренә арнала. Шулай уҡ уҡыу йорттары базаһында студент отрядтары штабын ойоштороу варианттары һәм уларҙың эш менән тәьмин итеү үҙәктәре менән хеҙмәттәшлеге лә тикшереләсәк. Башҡорт дәүләт аграр университеты, Башҡорт дәүләт университетының Сибайҙағы филиалы, шулай уҡ «Перспектива» республика вожатыйҙар әҙерләү үҙәге вәкилдәре коллективты берләштереү, студент отрядтарының хеҙмәтен һәм ялын ойоштороу буйынса тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ.
Икенсе көн программаһында команда төҙөү, лидерлыҡ һәләттәрен үҫтереү һәм коллективта конфликттарҙы хәл итеү алымдары буйынса психологик тренингылар үткәреү ҡаралған.


text:
Катар
Ка́тар, Катар дәүләте (ғәр. دولة قطر Да́влат Ка́тар) — Яҡын Көнсығышта Ғәрәбстан ярымутрауының төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан дәүләт (әмирлек). Көньяҡ тан Сәғүд Ғәрәбстаны менән сиктәш, башҡа яҡтан Фарсы ҡултығы һыуҙары менән йыуыла. Төньяк-көнбайышта Бәхрейн утрауҙары , көньяҡ-көнсығышта – Берләшкән Ғәрәп Әмирлеге менән диңгеҙ сиге бар. Баш ҡалаһы -- Доха ҡалаһы.
Катар – донъялағы иң бай илдәрҙең береһе, Халыҡ-ара валюта фонда тикшереүҙәре буйынса эске тулайым продукт күрһәткесе буйынса был ил лидерҙар рәтендә.
Катар — тәбиғи газ запасы буйынса 3-сө, тәбиғи газ эспортлау буйынса 6-сы урында, щулай уҡ нефть һәм нефть продукттарын экспорлау буйынса 21-се урында тора. Нефть экспортлаусы илдәр ойошмаһына инә.
Йөкмәткеһе
Тәбиғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ил сүллектә урынлашҡан. Төньяғында һирәк кенә оазистары булған ҡомло тигеҙлек; урта өлөшөндә ташлы сүллек, тоҙло тупраҡлы урындары бар; көньяғын ҡом тауҙары биләп алған. Климат ҡоро континенталь тропик. Йәйен температура йыш ҡына 50 °C-ҡа күтәрелә. Ярымутрау һыуға бик ярлы. Даими йылғалар юҡ. Эсәр һыу диңгеҙ ҙыуын сөсөләндереү юлы менән алына. Ер аҫтындағы сөсө һыуҙар төньяҡ өлөшөндә ята. Хайуандар донъяһы бик ярлы, күберәк һөйрәлеүселәр һәм кимереүселәр.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
VII быуаттан Ғәрәп хәлифәте бойондороҡлоғанда тора. XIII-XIV быуаттарҙа Бахрейн әмирлеге бойондороҡлоғонда; XVI быуаттар — португалдар, һуңынан Ғосман империяһында. 1916—1971 йылдарҙа британ протекторатына бойһона. Катар «Аль-Джазира» телеканалы аша бөтө донъяла, “асыҡ” ғәрәп йәмғиәте булып, танылау ала. Аҡса берәмеге – Катар риалы. Милли байрамы – 18 декабрь (Бойондороҡһоҙлоҡ көнө). Рәсәй Федерацияһы менән дипломатик мөнәсәбәттә.
2003 йылдың 29 апрелендә ҡабул ителгән конституцияға ярашлы Катар дәүләте абсолют монархия булып тора.


text:
«Бирешмә» исемле тәүге үҫмерҙәр сериалын күптәр көтөп алды. Ә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы экрандарҙа күрһәтә башлағас, уның һәр серияһын балалары менән бергә атай-әсәйҙәр ҙә ҡыҙыҡһынып ҡараны. Ысынлап та, геройҙар менән бергә йәшәнек, ҡыуандыҡ, борсолдоҡ, ҡайһы бер урындарында күҙҙәргә йәштәр эркелде. Бәләкәйҙән әсәйһеҙ ҡалған Гөлгенәнең әсәй тураһында йырлағанын иҫләйһегеҙме? Ҡыҫҡаһы, сериалдағы һәр күренеш күңелдәргә үтеп инде, уйландырҙы, фәһем бирҙе.
Бик уңышлы проект булып сыҡты «Бирешмә». Сериалдың сценарий авторҙары – Гөлназ Ҡолһарина һәм Зөһрә Бураҡаева, режиссёры – Гөлсәсәк Игебаева, ҡуйыусы операторы – Марат Юнысов. Ә төп ролдәрҙе, белеүегеҙсә, яңыраҡ ҡына барлыҡҡа килгән «Бирешмә» төркөмө йырсылары Данир Ғимаҙиев, Хәйҙәр Вәлиев, Гәлсәр Байғусҡарова һәм Гөлгенә Баһауетдинова башҡарҙы. Хәйҙәр әле – Өфө сәнғәт училищеһында, Гөлгенә Башҡорт дәүләт педагогия университетында белем ала, Гәлсәр ҡаланың 39-сы гимназияһында X синыфта уҡый, ә Данир быйыл 140-сы башҡорт гимназияһын тамамлаясаҡ. Был ҡыҙҙар һәм егеттәр бәләкәйҙән «Тамыр»ҙа бергә шөғөлләнеп, тапшырыуҙарҙа төшөп, шунда үҫкәндәр, тиһәң дә була. Сериалда ла геройҙарҙың исемдәре уларҙыҡы менән тап килеүе үҙе үк ҡыҙыҡ. Хәҙер дүртеһе лә балаларҙың кумиры булып китте. Был йәш актёрҙарға яуаплылыҡ та өҫтәй, фанаттар үҙҙәрен урамда таный, уларға оҡшарға, һәр яңылыҡтарын белергә тырыша бит.
«Бирешмә»не «YouTube» каналына ҡуйғас, тамашасылар уларҙы ҡабаттан ҡарай башланы. Үҫмерҙәр һәм атай-әсәйҙәр сериалдың «Бәйләнештә» селтәрендәге төркөмө аша йәки шәхси хәбәрҙәр менән һорауҙарын яуҙыра, фекерҙәрен белдерә. Иң популяр һорау, әлбиттә: «Сериалдың дауамы буласаҡмы?» Ысынлап та, был турала кино төшөрөүселәр һәм төп ролдәрҙе башҡарыусылар нимә уйлай икән?
Күптән түгел республика баҫмалары вәкилдәре менән «Түңәрәк өҫтәл» артында һөйләшеүҙә «Бирешмә»ләр был һорауға яуап итеп, әле өр-яңы проект өҫтөндә эшләүҙәре тураһында хәбәр итте. Ул «Бирешмә-Профи» тип аталасаҡ һәм төрлө һөнәрҙәргә арналасаҡ. Тапшырыуҙарҙы иһә үҙҙәре алып барасаҡ. Әммә сериалдың да дауамы төшөрөлөр, моғайын. Сөнки ул барыһының да күңеленә хуш килде һәм үҫмерҙәр үҙҙәренең тормошон һүрәтләгән яңы фильм көтә.
– «Бирешмә»лә бер ниндәй насарлыҡ та, яуызлыҡ та юҡ. Бәлки, шуға ла тамашасыға оҡшағандыр, – ти Гәлсәр. Ысынлап та, яҡшылыҡ, ярҙамсыллыҡ, изгелек, мәрхәмәтлелек кеүек матур сифаттар тәрбиәләүе менән ҡәҙерле был проект.
Сериалда йәш йырсылар концерт ҡуйып, Данирҙың сирле һеңлеһенә операцияға аҡса йыя, шулай бит, әле шул изге эштәрен тормошта ла дауам итеп, үҙҙәренең тамашасыларына ярҙам ҡулы һуҙырға йыйыналар. Нисекме? 16 майҙа Өфөнөң «Башҡортостан» концерт залында хәйриә концерты ойоштороп, аҡсаһын Руслан Шәрәфетдиновҡа дауаланыуға тапшырасаҡтар. Руслан балалар фалижы менән ауырый, Ғафури районында әсәһе менән генә йәшәй. Акцияла эстрадабыҙҙың йәш популяр йырсылары ла ҡатнашасаҡ.
«Бирешмә»ләргә – Данир, Хәйҙәр, Гәлсәр һәм Гөлгенәгә киләсәктә ниндәй генә һөнәр һайлауҙарына ҡарамаҫтан, йыр-моңдан, сәнғәттән айырылмауҙарын теләйбеҙ. Балалар һәм үҫмерҙәр үҙ итеп өлгөргән төркөмөгөҙ киләсәктә лә яңы йырҙар, проекттар менән ҡыуандырып торһон.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


text:
- Подробности
- Просмотров: 557
БИЛСӘН (Cirsium), астра һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 200 төрө билдәле, Евразияла, Төньяҡ Америкала һәм Африкала таралған.
Башҡортостанда 9 төрө үҫә. Ике һәм күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, тармаҡлы, йыш ҡына сәнскәкле, 50—200 см бейеклектә. Япрағы бөтөн йәки ҡауырһын һымаҡ бүлемле, оҙонса ҡыяҡлы, ултырма йәки һаплы, сите сәнскәкле. Сәскәһе ҡыҙыл (төрлө төҫмөрлө), һирәгерәк алһыу, һары йәки аҡ, кәрзинкә сәскәлегенә йыйылған, күпселек өлөшөндә сәнскеле төргәк һәм оҙон һарғылт яры бар, төклө. Июнь—окт. сәскә ата. Емеше — ялпаҡ күп рәтле өлпөлө орлоҡ, сент.— окт. өлгөрә. БР‑ҙа киң таралған (татырлы тупраҡлы болонда үҫкән ҡанатлы Б. башҡа). Ябай Б., һаҙ Б., башлы Б. — баллы һәм мал аҙығы үҫемлектәре. Ҡайһы бер төрҙәре составында алкалоидтар, кумариндар, флавоноидтар, эфир майҙары бар. Шырт Б., йәки алһыу күрән — юҡҡа сығарыуы ауыр булған үренте тамырлы ҡый үләне. Тамыр системаһы тупраҡҡа 2—3 (ҡайһы ваҡыт 5—9) м тәрәнлеккә киткән вертикаль һәм уларҙан сыҡҡан 1,5—2 (ҡайһы ваҡыт 4—7) м горизонталь тамырҙарҙан тора. Һабағының бейеклеге 30—150 см. Япрағы оҙонса ланцет формаһында, бөтөн, ҡайһы осраҡта ҡауырһын һымаҡ айырмалы, осо сәнскәкле, ултырма. Сәскәһе шәмәхә-алһыу төҫтә. Башлыса вегетатив ысул (тамыр үҫентеһе һәм киҫәге), һирәгерәк орлоҡ (бер үҫемлектә 4‑тән 36 меңгә тиклем орлоҡ барлыҡҡа килә) м‑н үрсей. Бөтә ауыл хужалығы зоналарында таралған. Көрәш саралары: алдан йомшартыу м‑н тәрән туңға һөрөү һәм пар баҫыуҙарын ваҡытында эшкәртеү, гербицидтар ҡулланыу һ.б.
Әҙәб.: Бахтизин Н.Р., Рахимов Э.М. Сорные растения Башкирской АССР и меры борьбы с ними. Уфа, 1958; Никитин В.В. Сорные растения СССР. Л., 1983.
С.С.Хәйретдинов, М.Б.Әмиров
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Йола буйынса Башҡортостандың элекке комсомолдары һәм йәштәр ойошмалары әүҙемселәре юбилей хәтере кисәһенә йыйыласаҡ. Ул 1 ноябрҙә элекке “Юность” ял базаһында үтә. Шулай уҡ Өфөлә революция һәм граждандар һуғышы көрәшселәре иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәлгә сәскәләр һалынды. Ә кисә ҙур делегация Мәскәүгә юлланды, сөнки байрам тантаналары Кремлдең Съездар һарайында үтә.
Йола буйынса Башҡортостандың элекке комсомолдары һәм йәштәр ойошмалары әүҙемселәре юбилей хәтере кисәһенә йыйыласаҡ. Ул 1 ноябрҙә элекке “Юность” ял базаһында үтә. Шулай уҡ Өфөлә революция һәм граждандар һуғышы көрәшселәре иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәлгә сәскәләр һалынды. Ә кисә ҙур делегация Мәскәүгә юлланды, сөнки байрам тантаналары Кремлдең Съездар һарайында үтә.
– ВЛКСМ-дың ҡала комитетын етәкләү совет заманы өсөн ярайһы уҡ юғары вазифа ине. Нисек барып эләктегеҙ унда?
– Бөгөнгө күҙлектән ҡарағанда, ысынлап та “эләктем” тип әйтергә булалыр. Икенсе яҡтан, совет осоронда ниндәйҙер вазифаға, шул уҡ комсомол эшенә лә инеп китеү еңел түгел ине. Кадрҙар һайлау эше юғары кимәлдә булды, бигерәк тә хәҙерге менән сағыштырғанда. Бының менән башлыса партия комитеттарының ойоштороу бүлектәре шөғөлләнде.
Уҙған быуаттың 20-се, 30-сы йылдар быуынына — революция һәм граждандар һуғышы геройҙарына, ауылдарҙы коллективлаштырыуҙа һәм ҡалаларҙы индустриялаштырыуҙа ҡатнашҡандарға — ҙур рәхмәт! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың рәте һирәгәйгәндән-һирәгәйә.
Төрлө йылдарҙа фестивалдә Башҡортостан данын Асия Ғәйнуллина, Баязит Ғәйнуллин, Илсен Мирхәйҙәров, Розалия Солтангәрәева кеүек һүҙ оҫталары яҡланы.
Вәкил Шакир улы — башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары эшләү һәм реставрациялау оҫтаһы. Ул йоҡартылған ағас шпондан ҡурай эшләү ысулын уйлап тапҡан, шулай уҡ думбыраның боронғо өлгөләренә ҡарап, уны үҙе яһай. Вәкил Шөғәйеповҡа халыҡ уйын ҡоралдарын тергеҙеү проекттары өсөн 1988 йылда “БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре” тигән маҡтаулы исем бирелде.
“Кроношпан” заводын төҙөү мәсьәләһе тирәһендә бәхәс ҡыҙғандан-ҡыҙа. Ошо көндәрҙә был проблемаға арналған дүртенсе һәм һуңғы тыңлауҙар үтте. Билдәле булыуынса, Өфө районының Дорогин ауылы, Шакша биҫтәһе халҡы был төҙөлөшкә ҡаршы сығып, уны ваҡытлыса туҡтатыуға өлгәшкәйне.
Шәл бәйләү — халыҡтың борондан килгән шөғөлө. Элек ҡыҙҙар бәләкәй саҡтан уҡ энә-еп тоторға өйрәнгән, әсәй-өләсәйҙәре уларҙы ойоҡ, бейәләй, шәл бәйләү серҙәренә төшөндөргән. Хатта туйға ла борон кәзә бүләк иткәндәр бит. Уның һөтө генә түгел, дебетенең дә шифалы булыуын яҡшы белгән боронғолар.
Мәғлүм булыуынса, күптән түгел Волгоград ҡалаһында рейс автобусында террорсы ҡатындың үҙ-үҙен шартлатыуы һөҙөмтәһендә бер нисә кеше һәләк булды, тиҫтәләгән пассажир йәрәхәтләнде.
Икенсе турҙа ҡатнашыу һәм йәмәғәтселек тарафынан тикшерелеү өсөн түбәндәге ойошмалар тәҡдим иткән 12 кеше һайлап алынды:
Урал Әминев — М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры,
Айнур Асҡаров — “Башҡортостан” киностудияһы,
Руслан Воротников — Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы,
Рөстәм Ғайсин — Республика урыҫ драма театры,
Зөфәр Иҙрисов 1964 йылдың 12 сентябрендә Ауырғазы районының Яңы Юлдаш ауылында тыуған. Юғары белемле — Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1982 йылдан Ауырғазы районының Ильич исемендәге колхозында слесарь-сантехник булып башлай.


text:
17-04-2018, 16:24 / ---
Декрет отпускыhы ялмы?
Артабанғы яҙма Шығай ауылына Стәрлетамаҡ ҡалаһынан килен булып тѳшкән Гѳлнара ҒӘЛЕКӘЕВА тураһында булыр. Иҫ киткес егәрле, һәр яҡлап та уңған, оҫта вә һәләтле, тиҙәр уның хаҡында шығайҙар. Стәрлетамаҡ ҡалаһында кейем бесеүсе, тегенсе һѳнәрен үҙләштергән ҡыҙ, диплом алғас, был йүнәлеш буйынса түгел, ә сауҙа ѳлкәһендә эшләргә мәжбүр була. “Кейәүгә сығып, бәпәй тапҡас, тормоштоң ѳр-яңы битен асҡандай булдым”, - ти Гѳлнара декрет ялының нисек үтеүен һорағас....


text:
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы халыҡҡа иң «популяр» янғын сәбәптәре буйынса мәғлүмәт бирә
Янғын инспекторҙары һәм дежур ҡарауылдарҙың шәхси составы традицион көҙгө рейтарға сыҡты. Республиканың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре «Торлаҡ» иҫкәртеү акцияһын үткәрә. Бында шәхси секторға айырым иғтибар бирелә.
— Практиканан күренеүенсә, шәхси хужалыҡтарҙа йәшәүселәр биш йыш янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен һанға һуҡмай. Электр селтәренә тоташҡанда электр ҡорамалдарын дөрөҫ монтажламау һәм ихаталағы ҡаралтылар араһында тейешле ара ҡалдырмау йыш күҙәтелгән ҡағиҙә боҙоуҙарҙан һанала. Ҡышҡы янғындарҙың иң «популяр» сәбәптәре — төҙөк булмаған мейестәр һәм һүндерелмәй ҡалған электр приборҙары, — тип аңлаттылар Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәтенән.
Рейд барышында янғын һүндереүселәр йорт-хужалыҡтар буйынса йөрөп, торлаҡты тикшерә, ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртә һәм һаҡлыҡ сараларын күреү кәрәклеген хәтергә төшөрә.


text:
Өфөлә Бөйөк Ватан һуғышы тураһында нәфис фильм төшөрәсәктәр
Өфө кинематографистары Бөйөк Ватан һуғышы тураһында нәфис фильм төшөрөргә планлаштыралар. Авторҙарҙың идеяһы буйынса фильмдың нигеҙенә Волга буйы һәм Уралдың әсиргә алынған татар, башҡорт, урыҫ һәм башҡа халыҡтарҙан вермахт легиондарының береһендә формалашҡан 825-се батальон — «Idel-Ural» — тарихы һалынасаҡ.
— 825-се батальон «феномены» — Бөйөк Ватан һуғышы тарихында иң ҡаршылыҡлы биттәрҙең береһе, — тип һөйләй проекттың авторы, кинорежиссер Айсыуаҡ Йомағолов. — Уға иғтибар бирмәҫкә хоҡуғыбыҙ юҡ.
Фильмды төшөрөү ғәйәт ҙур дата – Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан планлаштырылған. Әлеге ваҡытта кинематографистар проектты финанслауға сығанаҡтар эҙләй.
— Был һуғыш драмаһы, тарихи кино, бындай проекттар өсөн ярашлы ҡеүәттәр кәрәк, — ти Айсыуаҡ Йомағолов. — Дәүләт ярҙамы кәрәк, унһыҙ булмай. Республика Президенты булышлығына өмөтләнәбеҙ. Грантҡа икенсе тапҡыр заявка бирҙек.
Айсыуаҡ Йомағолов әйтеүенсә, проект әхлаҡи ярҙам алды. Уны Станислав Говорухин, Никита Михалков, Карен Шахназаров хупланы.
Тулыраҡ «Электрон гәзиттә» уҡығыҙ.


text:
30 апрель — һалым декларацияһын тапшырыуҙың һуңғы көнө Фото: Олег Яровиков
30 апрель — һалым декларацияһын тапшырыуҙың һуңғы көнө
30 апрель — һалым декларацияһын тапшырыуҙың һуңғы көнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
30 апрелдә декларация кампанияһы тамамлана. Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ҡануниәткә ярашлы, 3-НДФЛ формаһында декларацияны шәхси эшҡыуарҙар, нотариустар, адвокаттар, арбитраж идара итеүселәре, шулай уҡ 2014 йылда өс йыл милкендә булған мөлкәтте, транспорт сараларын һатыуҙан, фатир йәки бүлмәне ҡуртымға биреүҙән, Рәсәйҙән ситтәге сығанаҡтарҙан, отоштан, бүләк ителгән мөлкәт рәүешендә килем алыусылар тапшырырға тейеш.
Килемде декларациялау тәртибе тураһында тулыраҡ мәғлүмәт Рәсәй Федераль һалым хеҙмәте сайтындағы «Декларация кампанияһы 2015» бүлегендә бирелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 448
БИОХИМИЯ ҺӘМ ГЕНЕТИКА ИНСТИТУТЫ, 1962 й. Өфөлә Биология институтының нуклеин алмашыныуы лаб. нигеҙендә Биохимия һәм цитохимия бүлеге булараҡ асыла, 1999 й. алып РФА Өфө ФҮ‑нең Биохимия һәм генетика ин‑ты. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: кешенең молекуляр һәм популяция генетикаһы; үҫемлектәр һәм микроорганизмдар гендары ойошторолошо һәм экспрессияһы; үҫемлектәр һәм хайуандар физиологияһы һәм биохимияһы; биотехнология. Институт составында 3 бүлек, 8 лаборатория. 68 ғилми хеҙм‑р араһында 15 ф. д‑ры, 50 канд. (2010). 6 һөнәр б‑са аспирантура, докторлыҡ һәм канд. дисс. яҡлау б‑са совет эшләй. Институт ғалимдары а.х. үҫемлектәренең гибрид ҡеүәтен формалаштырыу молекуляр механизмдарын асыҡлай, үҫемлектәрҙең зат‑ара гибридтары геномдарында рибосомалы РНК гендарының дифференциаль экспрессияһының молекуляр‑генетик сәбәптәрен аса; микроорганизмдар штамдарын уларҙа ДНК полиморфизмына нигеҙләнгән уникаль штрих‑кодтар булдырыу юлы м‑н паспортлаштырыу һәм идентификациялау ысулын уйлап таба; бәшмәк патогенезы, дым етешмәү һәм үтә тоҙланыу шарттарында фитогормондар балансы үҙгәреү законлылыҡтарын асыҡлай; бойҙай бәбәгенең анионлы пероксидазалары, оксалатоксидазаһы һәм агглютинины ролен, ш. уҡ үҫемлектәрҙең бәшмәк инфекцияһына яуап реакцияһында элиситорҙарҙың ацетиллашыу дәрәжәһен билдәләй; Волга-Урал төбәге, Урта Азия һәм Кавказ халыҡтарының молекуляр этногенетик характеристикаһын бирә; кешенең 15 моноген нәҫел ауырыуының һәм 10 мультифакториаль ауырыуының пренаталь һәм пресимптоматик ДНК‑диагностикаһының принципиаль һыҙмаларын уйлап таба; башҡорт бал ҡортоноң генетик‑биохимик һәм экологик үҙенсәлектәрен тикшереү, ҡартайыу һәм оҙон ғүмерлелек процестарын молекуляр‑генетик тикшереү һ.б. үткәрә. Институт тарафынан БР һәм РФ селекция учреждениеларына ҡаты һәм йомшаҡ яҙғы бойҙайҙың, ҡарабойҙайҙың байтаҡ перспективалы линиялары эшләп тапшырыла. Халыҡ‑ара мәғлүмәт банкыларында бактериялар, вирустар, үҫемлектәр һәм хайуандар гендарының 300‑ҙән ашыу нуклеотид эҙмә-эҙлелеге һәм ДНК‑ларҙың төрлө фрагменттары теркәлә. 60‑тан ашыу уйлап табыу патентлана; 2 меңдән ашыу фәнни хеҙмәт баҫыла. РФ, АҠШ, Бөйөк Британия, Германия, Швеция һ.б. ғилми‑тикшеренеү ин‑ттары һәм үҙәктәре м‑н хеҙмәттәшлек итә. Дир.: В.Г.Конарев (1962 й. алып), Р.Р.Әхмәтов (1967 й. алып), Ш.Й.Ғиләжетдинов (1981 й. алып), В.А.Вәхитов (1990 й. алып).
Әҙәб.: 40 лет академической науке в Башкирии: биологические науки. Уфа, 1991.
Ф.Р.Ғималов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Фото:
"НефАЗ" автобустары Тольятти урамдарында йөрөйәсәк
Фото:
Тольяттиҙа ҡала пассажирҙарын йөрөтөү өсөн биш "НефАЗ" автобусын һатып алдылар. Уларҙың ниндәй маршруттар буйынса йөрөйәсәге әлегә хәл ителмәгән, әммә водителдәр уларҙың өҫтөнлөгөн баһаларға өлгөрҙө лә инде.
Автотранспорт предприятиеһы директоры Игорь Митчихин әйтеүенсә, Башҡортостанда етештерелгән автобустар бик уңайлы. Беренсенән, бында ултырғыстар йомшаҡ. Икенсенән, йылытыу приборҙары күп, шул арҡала хатта ныҡ һыуыҡ көндәрҙә лә салонда йылы. Ахыр килеп, эсе иркен, пассажирҙар өсөн өҫтәмә тотоноу урындары ҡаралған. Комплектта — магнитола, янғын һүндергестәр, аптечкалар. Ҡыҫҡаһы, ҡала буйлап уңайлы һәм хәүефһеҙ йөрөү өсөн барыһы ла бар.


text:
Описание презентации по отдельным слайдам:
Уйындарға ҡуйылған төп талаптарҙы түбәндәгесә билдәләргә мөмкин: Уйындар бөтөһе өсөн дә аңлайышлы, ҡыҙыҡ булырға һәм балаларҙа ыңғай хистәр тыуҙырырға тейеш. Уйында ҡатнашыусыларҙың күберәк, ҡарап ултырыусыларҙың мөмкин тиклем әҙерәк булыуы һәйбәт. Уйынға ярыш характерын биреп, уҡыусыларҙың дәртләндереп ебәреү кәрәк. Уҡыусыларҙың иғтибарын йәлеп итеү өсөн матур аксессуарҙар, предмет-ҡулланмалар булдырыу мөһим. Уйын һуңында уның һөҙөмтәләрен тикшереп, уҡыусыларҙың уңыштарын билдәләп үтеү мотлаҡ.
Рефлексив анализ 1. Ниндәй мәғлүмәт һеҙҙең өсөн яңы булды? 2.Алған белемдәрегеҙҙе ҡайҙа ҡуллана алаһығыҙ? 3. Ниндәй алымдар, эш төрҙәре һеҙҙең өсөн бигерәк тә оҡшаны? 4. Аңлау өсөн нимәһе ауыр булды? Оҫталыҡ дәресенән һуң ниндәй һорауҙар, идеялар тыуҙы? 5. Дәрес буйынса үҙегеҙҙең уйҙарығыҙ, ҡарашығыҙ менән уртаҡлашһағыҙ ине.
Һаумыһығыҙ коллегалар! Мин Әхмәткәримова Гөлшат Рафил ҡыҙы. Минең оҫталыҡ дәресемдең темаһы: Башланғыс кластарҙа башҡорт теле дәрестәрендә уйын технологияһын ҡулланыу.
Белеүебеҙсә, уҡытыу ул – баланы белем алыу эшсәнлегенә өйрәтеү. Ә белем алыу эшендә уҡыусы ябай тыңлаусы ғына түгел, әүҙем ҡатнашыусы ла ул. Быға ирешеү өсөн уҡытыусынан предметҡа ҡыҙыҡһыныу уятыу, дәресте төрлөләндереп ебәреү, эшкә ижади яҡын килеү талап ителә. Ошо шарттарҙы үтәү өсөн дәрестәрҙә төрлө алымдар ҡулланыу мөһим.
Уҡыу процессын интенсивлаштырыуҙың, телгә өйрәтеүҙең иң уңыщлы алымдарының араһында уйын технологияһы төп урынды алып тора. Уйын – уҡыу процессын балаларға күңелле һәм эшлекле рәүештә телде өйрәтеүгә ҙур этәргес биреүсе сара. Уйын алымдарына таянған дәрес ялыҡтырғыс, мәжбүри процесстан ҡотҡара һәм ләззәт, йәм табып уҡыуға әйләнә.
Бөгөнгө көндө балаларҙың уйын уйнамауы хәүеф тыуҙыра, сөнки улар уйнай белмәй, ә күмәкләп уйнай торған, ҡатмарлы ҡағиҙәле уйындарҙы бөтөнләй яратмай. Яҡшы итеп ойошторолған уйын уҡыусыларҙан маҡсатҡа ириешеү, уйын процессында килеп тыуған ҡаршылыҡтарҙы еңеү өсөн ныҡышмалыҡ, татыулыҡ һәм башҡа төрлө көсөргәнешлектәр талап итә.
Башҡорт теле дәрестәрендә уйындарҙы файҙаланыу түбәндәге маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыуҙы күҙ уңында тота:
Тәрбиәүи маҡсаттар: уҙаллылыҡ, ихтыяр көсөн, хеҙмәттәшлек, коллектив тойғоһо, аралашыусанлыҡ тәрбиәләү.
Үҫтереүсе маҡсаттар: иғтибарҙы, хәтерҙе, телмәрҙе, фекерләүҙе, фантазияны, ижади һәләтте үҫтереү.
Ошо маҡсаттарҙан сығып, беҙ башҡорт теле дәрестәрендә ҡулланыу өсөн Л.В. Петрановсаяның классификацияһын урынлы тип таптыҡ.
Уҡыу уйындары. Был төр уйындарҙы ауыр материалды иҫтә ҡалдырырға кәрәк булғанда ҡулланыу эффектлы. Уҡыу уйындарына фонетик, лексик, грамматик уйындар инә.
Комбинаторлы уйындар. Һүҙ менән эш итә торған киң биләдле уйындар: кроссвордтар, чайнвордтар, ребус, башватҡыстар һ.б. был төр уйындар уҡыусыларҙың тиҙ варианттар табыуын талап итә һәм балаларҙың һүҙ байлығын әүҙемләштерә.
Аналитик уйындар. Бындай уйындар уҡыусыларҙың аналитик һәм логик фекерләүен үҫтереүгә, уларҙың факт һәм законлыҡтарҙы үҙ аллы анализлап,уртаҡ һәм айырмалы яҡтарын табыу һәләттәрен үҫтереүгә нигеҙләнгән.
Контекслы уйындар. Уҡыусыларҙың иғтибарын, мәғәнәле, бәйләнешле телмәр төҙөү күнекмәләрен үҫтереүгә йүнәлтелгән уйындар. Уйындың маҡсаты булып тексты аңлау, мәғәнәһе буйынса төшөп ҡалған һүҙҙәр йәки һүҙбәйләнештәрҙе табыу, йә булмаһа текст төҙөү блырға мөмкин.
Ижади уйындар. Ижади уйындар уҡыусыларҙың фантазияһына нигеҙләнә. Был уйындарҙың үҙенсәлеге булып төрлө шарттарҙа бәйләнешле һәм йор һүҙле текст төҙөү тора.
Дәрескә һайланған уйындарҙы методик яҡтан дөрөҫ итеп үткәреү бик әһәмиәтле. Уйындарға ҡуйылған төп талаптарҙы түбәндәгесә биләләргә мөмкин:
Дәрестә уйын технологияларын ҡулланғанда һынамыштар, көйлө минуттар, башҡорт халыҡ йырҙарын, мәҡәл-әйтемдәрен ҡулланыу уҡыусыларҙа халыҡ ижадына һөйөү тәрбиәләй. Мәҡәл-әйтемдәр буйынса әңгәмәне төркөмдәрҙә уйын рәүешендә үткәрергә мөмкин. Уҡытыусы мәҡәлдең яртыһын, ә уҡыусылар төркөмө ярышып мәҡәлдең ҡалған яртыһын әйтәләр.
.Шулай итеп, башҡорт теле дәрестәрендә уйындарҙы файҙаланыу уҡыусының шәхес булараҡ үҫешенә булышлыҡ итә, эшлекле мәғлүмәт менән алмашырға, билдәләнгән ҡағиҙәләрҙе үтәүгә өйрәтә. Дәрестә ҡатмарлы ҡағиҙәле һәм ғәҙел уйындар ҡулланыу уҡыусыларҙа тормошта кәрәк булған реаль тәжрибәне бирә, ниндәйҙер ҡағиҙәләргә буйһоноп йәшәргә, аныҡ итеп үҙ фекерен әйтергә, иптәштәрен тыңларға өйрәтә. Шуны ла һәр ваҡыт иҫтә тоторға кәрәк: уйынды ойошторғансы тҡп бурысты билдәләү, уның шарттары һәм ҡағиҙәләре менән таныштырыу, уҡыусыларҙы теоретик яҡтан әҙерләү бик мөһим. Ҡуйылған бурыстар үтәлеп, уйынға йомғаҡ яһалһа ғына, ул уңышлы була һәм белем алыу процессында ыңғай һөҙөмтәләр бирә.
Номер материала: ДБ-194365
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Дүртөйлөлә «Берҙәм Рәсәй» көнө үтте
Уҙған шәмбелә Дүртөйлө ҡалаһында «Берҙәм Рәсәй» көнө үтте. 1 октябрҙә ҡалала «Берҙәм Рәсәй» партияһы көнөн үткәреү менән бер рәттән Ололар көнө лә билдәләнде. Байрам сараларында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов етәкселегендә партияның төбәк бүлексәһе делегацияһы ла ҡатнашты.
Сара ҡаланың үҙәк майҙанында көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәһенән башланды. Ошонда уҡ «Бала саҡ — ул йылмайыу һәм шатлыҡ» байрамы ойошторолдо. Артабан делегация ағзалары ҡала предприятиелары һәм учреждениеларына барҙы, унда дүртөйлөләр менән аралашты.
«Берҙәм Рәсәй» көнө дауамында балалар йортонда, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приютта хәйриә акцияһы үтте.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Назар Нәжми исемендәге башҡорт гимназияһында булды һәм уҡыу йортонда Дүртөйлө районының мәғариф хеҙмәткәрҙәре менән осрашты. Республика Хөкүмәте башлығы йәнә Ҡала мәҙәниәт һәм техника һарайында ойошторолған Дүртөйлө районының социаль-иҡтисади ҡаҙаныштары күргәҙмәһенә лә барҙы.
Урындағы «Берҙәм Рәсәй» бүлексәһе менән ойошторолған түңәрәк өҫтәлдә муниципаль район Советы депутаттары, төрлө милек формаһындағы ойошмалар етәкселәре ҡатнашты. Белгестәр дүртөйлөләр тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән район һәм ҡаланы үҫтереү буйынса мөһим мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Байрам ҡунаҡтары артабан Ололар көнөнә арналған тантаналы йыйылышта ҡатнашты. БР Хөкүмәте Премьер-министры ололарҙы ҡотлап сығыш яһаны, шулай уҡ оҙаҡ йылдар бергә ғүмер иткән юбилярҙарға Башҡортостан Президентының Рәхмәт хаттарын һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы.
Дүртөйлөләге «Берҙәм Рәсәй» көндәре ҡала майҙанында йәштәр өсөн мәҙәни-күңел асыу программаһы менән тамамланды, тип хәбәр итә ER.RU.


text:
Композитор Салауат Низаметдиновтың хәтирәләр китабын һуҡырҙар уҡый аласаҡ
Композитор Салауат Низаметдиновтың «Салават. Исповедь» китабы һуҡырҙар өсөн цифрлы форматта нәшер ителгән. Баҫма төрлө форматтарҙа сыҡҡан. Насар күреүселәр өсөн яҫы баҫмала ҙурайтылған шрифт менән китаптар варианты бар. Рельеф-нөктәле шрифт менән йәғни Брайль буйынса шрифт менән баҫма һуҡырҙар өсөн тәғәйенләнгән.
Башҡортостан Республикаһының махсус китапханаһы хәбәр итеүенсә, был аҙнала композитор китабының тауышлы версияһы өҫтөндә эш тамамланды. Әлеге ваҡытта әҫәр цифры һаҡланған форматҡа күсерелгән һәм китапхананың мәғлүмәттәр базаһынан күсереп алырға була. Китап Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың билдәле сәнғәт эшмәкәренең хәтирәләр йыйылмаһынан тора. Хәтирәләр китабын төҙөүселәрҙең береһе, музыка белгесе Викторий Симонов билдәләүенсә, баҫмала тарихи персонаждар, үткәндәрҙе иҫкә алыу, әлеге ысынбарлыҡ һәм киләсәк берләшә. «Китап күп кешеләргә кәрәк булыуына тулыһынса ышанам», ти ул.
Белешмә. Композитор Салауат Низаметдинов – БР һәм РФ атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ғәлимов Сәләм, Дмитрий Шостакович исемендәге премиялар лауреаты. Ул ике йөҙҙән ашыу эстрада йырҙары, спектаклгә музыка, документаль һәм нәфис фильмдарға музыка яҙған. Һуҡыр булараҡ ул республиканың иң популяр һәм талап ителгән композиторҙарҙың береһе булды. Салауат Низаметдинов 2013 йылдың июлендә донъя ҡуйҙы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 197
СИНОПТИК МЕТЕОРОЛОГИЯ, метеорологияның макромасштаблы атмосфера процестары үҫешен һәм уларҙың үҙгәреү законлыҡтарын һауа торошон прогнозлау ысулдарын уйлап сығарыу өсөн өйрәнеүсе бүлеге. С.м. һауа массалары һәм атмосфера фронттары м‑н тығыҙ бәйләнештә булған циклондарҙың һәм антициклондарҙың барлыҡҡа килеүен, эволюцияһын һәм күсеүен өйрәнә. Тикшереүҙәр ер эргәһенең (ер өҫтөндә үткәрелгән күҙәтеүҙәр б‑са төҙөлгән) һәм бейеклектәрҙең йәки аэрологик (атмосфераны радиозондлау һөҙөмтәләре б‑са төҙөлгән) синоптик карталар ярҙамында башҡарыла. Синоптик анализда метеорологик спутниктарҙан алынған болотлоҡ һүрәттәре (ҡара: Спутник метеорологияһы); метеорологик радиолокаторҙар ярҙамында алынған болот системаһының структураһын, яуым‑төшөмдө һ.б. күренештәрҙе күҙәтеүҙең һөҙөмтәләре файҙаланыла. Алынған мәғлүмәтте өйрәнеү нигеҙендә асыҡланған законлыҡтар, атмосфераның гидродинамик моделдәре базаһында һанса ысулдар м‑н төҙөлгән прогноз карталары нигеҙендә һауа торошоноң элементтары прогнозлана, был ваҡытта төбәктең үҙенсәлектәре (йәйелгән йөҙҙөң үҙсәнлектәре, рельеф һ.б.) иҫәпкә алына. Башҡортостанда 20 б. 70‑се йй. һауа температураһы ҡырының, яуым‑төшөм, ел таралыуының үҙенсәлектәрен асыҡлау б‑са ғилми‑тикшеренеү эштәре башҡарылған; уларға Урал тауҙарының тәьҫирен иҫәпкә алып, баҫып алған типтағы яуым‑төшөмдө прогнозлау ысулы табылған (З.З. Халевицкий), респ. терр‑яһында йылдың һалҡын миҙгелендә яуым‑төшөмдөң артыҡ күп булыуына килтергән атмосфера процестары тикшерелгән (Ф.Ш. Килмәтова). 1960—80 йй. Өфө гидрометеорология обсерваторияһында Өфө тирәһендә экстремаль т‑раларҙы прогнозлау ысулдары аныҡланған (Р.Г.Ғәйфетдинова, И.Г.Данукалова); 1980—90 йй. респ. терр‑яһында ҡырау төшөүҙең (Е.Н. Орлова), Өфө аэропорты р‑нында томан һәм түбән болоттар барлыҡҡа килеүенең синоптик шарттары, йылы һәм һыуыҡ тулҡындарҙың үҙенсәлектәре (С.П.Байбурина) асыҡланған, Өфө шарттарына ҡарата экстремаль т‑раларҙы М.Н.Федулова ысулы б‑са прогнозлауҙың синоптик‑статистик ысулы ҡулланылған (Н.В.Жданова).
Г.А.Зәкиева
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text: Ағиҙел буйында ятҡан Иҫке Йәнйегет – райондың иң ҙур һәм төҙөк ауылдарының береһе. Бай тарихы, сағыу шәхестәре менән республика кимәлендә лә яҡшы билдәле ул. Арҙаҡлылар исемлеген Башҡортостандың халыҡ артисы Филүс Гәрәев, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан танылған драматург Ғамир Насыри башлап ебәрһә, артабан – данлыҡлы уҡытыусылар, ғалимдар, табиптар, хәрбиҙәр һәм башҡа тармаҡтарҙа шөһрәт ҡаҙанған алдынғылар. Уларҙың фотоһүрәттәре, тормошо, эшмәкәрлеге хаҡында ҡыҫҡаса белешмәләр мәктәптәге, китапханалағы стендтарға ҡуйылған. Ҡайһы берҙәренә арнап махсус альбомдар ҙа төҙөлгән.


text:
Баш ҡалала «Илһам» әҙәби конкурсы еңеүселәре бүләкләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә «Илһам» балалар һәм үҫмерҙәр әҙәби конкурсы еңеүселәрен һәм призерҙарын бүләкләнеләр. Бәйгелә 250-нән ашыу уҡыусы ҡатнашты.
Конкурс Башҡортостандың баш ҡалаһында икенсе тапҡыр уҙғарыла. Быйыл унда ҡатнашыу өсөн Өфөнән генә түгел, Ейәнсура районынан, шулай уҡ Ямал-Ненец автономиялы округынан да ғаризалар килгән. Эштәр беренсе тапҡыр рус, башҡорт һәм татар телдәрендә ҡабул ителгән.
Әҙәби бәйге ике йәш төркөмө уҡыусылары араһында үтте. Ғаризалар шиғыр, проза әҫәре һәм тәржемә номинациялары буйынса ҡабул ителде.
— Бәлки, конкурс һеҙгә яҙыусы булып китергә ярҙам итер, — тип мөрәжәғәт итте ҡатнашыусыларға республика Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары Спартак Ильясов. — Конкурстың темалары бик етди, улар Еңеүҙең 70 йыллығын сағылдыра.
Ойоштороусылар — Башҡортостан Яҙыусылар союзы, Өфө хакимиәтенең мәғариф идаралығы, Башҡорт дәүләт драма театры, «Аманат» журналы, «Ҡыҙыл таң» һәм «Истоки» гәзиттәре, Өфө ҡалаһы Октябрь районының Балалар ижады үҙәге. Бағыусыһы — Рәсәй Машиналар эшләүселәр союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе. Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко махсус приз булдырған.


text:
"Тәүәкән" - ХХI быуат хужалығы
Башҡортостандың Күгәрсен районы "Тәүәкән" хужалығын киләсәк ауыл хужалығы тип атау һис арттырыу булмаҫ. Мал һәм ҡош-ҡорт үрсетеүҙең заманса технологияларын ҡулланып, бында юғары һөҙөмтәләргә өлгәшеп кенә ҡалманылар, шулай уҡ етештерелгән продукцияны эшкәртеүҙе лә үҙләштерҙеләр.
Тәүәкәндәр Австриянан килтерелгән 180 баш симменталь тоҡомло һыйырҙарҙан башланы. Хәҙерге ваҡытта хужалыҡта бер меңдән ашыу һыйыр малы иҫәпләнә. Былтыр мең центнер самаһы һыйыр ите етештерелде, 11,6 мең центнерҙан ашыу һөт һауып алынды.
"Тәүәкән"дә һәр баш мал — компьютерҙа иҫәптә. Система һыйырҙарға ҡағылған бөтә нәмәне теркәй бара: малдың хәлен, һауымды, витаминлаштырыу сроктарын һәм башҡаларҙы.
Хужалыҡта малсылыҡ продукцияһын эшкәртеү өсөн һөт һәм май һығыу цехтары төҙөлгән. Көн һайын унда биш тоннанан ашыу һөт эшкәртелә.
Ауыл хужалығы предприятиеһында икенсе перспективалы йүнәлеш — ҡаҙ үрсетеү. 2006 йылда инкубатор асып, хужалыҡ был ҡош-ҡорт һанын алты меңгә еткерҙе. 2008 йылда биш миллион һумдан ашыуға бәпкәләр һатылды.
Тәүәкәндәр игенселек менән дә шөғөлләнә. Былтыр ужым арышының уңышы һәр гектарҙан — 32,6 , яҙғы арпаның 30 центнер тәшкил итте. Был эштә машина-трактор паркы яҡшы ярҙамсы булып тора. Бөгөн унда заманса "Клаас" фирмаһы тракторҙары, "Мак Дон" үҙ йөрөшлө урғыстары, "Маниту" тейәгестәре һәм башҡа техника байтаҡ.


text:
Калитвенка 1
Калитвенка 1 — Ростов өлкәһенең Каменск районында Калитвенец һәм Төньяҡ Донец йылғалары ҡойған ерҙәге территорияла урынлашҡан һуңғы палеолит торағы. Калитвенка 1а, Калитвенка 1б һәм Калитвенка 1в майҙансыҡтарын айыралар. Шулай уҡ палеолитик оҫтахана тип тә йөрөтөлә. 45-40 мең йылдар элек булған урта палеолиттың һуңғы осорона ҡарай. Бигерәк тә Калитвенец йылғаһына сыҡҡан, Төньяҡ Донецҡа ҡойғанға тиклем 500 метрҙа булған «Кесе ҡомло» балкаһындағы оҫтаханалар ҡыҙыҡлы.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1973 йылда Л. Я. Крижевский тарафынан асыла. Балканың уң яҡ бортында, икенсе туғайҙағы террасала урынлашҡан[1]. Тораҡ майҙаны 1500 квадрат метр тәшкил итә, балка төбөнән бейеклеге — 15 метр. Баҫыу эштәре миҙгелендә бында өс ҡаҙыныу эше алып барыла һәм бер нисә шурф яһала. Ҡатламдарҙың дөйөм ҡеүәте 2-6 ҡатламға етә, 13 литологик горизонт айырыла. 2-6-сы горизонттарҙа 10 нуклеус һәм нуклеустарҙан һындырып алынған ике йөҙләп өлөш табыла. Табыштарҙың күп өлөшө 8-9-сы горизонттарға тура килә.Туғыҙынсы горизонттың 4-кә 5 метрлыҡ участкаһында бик күп нуклевид әйберҙәр, шулай уҡ таҡта, ярсыҡтар һәм ҡабырсаҡтар табылыуы кварцитты беренсел эшкәртеү башҡарылған етештереү участкаһы тураһында һөйләй. Барлығы 93 дана нуклеус табыла — 18-е һигеҙенсе горизонтта һәм 75-е туғыҙынсыла. табылған ярсыҡтарҙың 202-һе — һигеҙенсе, һәм 629-ы туғыҙынсы горизонтҡа тура килә. Был ике горизонтта шулай уҡ 27 ҡорамал, шул иҫәптән 2 дана чоппинг, бер бифас һәм сабыу ҡоралдары табыла[1].
Төньяҡ Донец бассейнында оҫтаханалары булған башҡа тораҡтар билдәле түгел, калитвенкалар — Урыҫ тигеҙлегендә бындай берҙән-бер палеоли һәйкәлдәре[1].
Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А. Е. Матюхин. О характере связи сырья, типологии и технологии домустьерских и мустьерских памятников Русской равнины.


text:
Джеймс Мейс
Джеймс Мейс (ингл. James Mace, укр. Джеймс Мейс; 18 февраль1952 — 3 май 2004) — Америка һәм Украин тарихсыһы, политолог, Роберт Конвесттың ассистенты, Украиналағы аслыҡты (голодомор) геноцид тип таныу яҡлы.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
АҠШ-та Оклахомала тыуған.
1981 йылда Мичиган университетында "Коммунизм һәм милли-азатлыҡ дилеммалары: 1918—1933 йылдарҙағы совет Украинаһында милли коммунизм" темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. Был хеҙмәтендә ул милли-патриотик идеяларҙың һәләкәтенең һәм украинлаштырыу процесының коммунистик идеологияға тап килмәү сәбәптәрен аңлата.
Диссертация яҡлағандан һуң Мичиган университетының Үҙәк һәм Көнсығыш Европа тарихы профессоры Роман Шпорлюк (тикшеренеүсенең ғилми остазы) уны аслыҡты үҙ елкәһендә татыған иммигранттар менән таныштыра.
1982 йылда Тель-Авивта Европа йәһүдлегенең һәләкәтенә арналған халыҡ-ара конференцияла Мейс түбәндәгеләрҙе белдерә: «Хакимлыҡты тулыһынса Сталиндың ҡулында үҙәкләштереү өсөн украин крәҫтиәнен, украин интеллигенцияһын, украин телен, … украин тарихын, Украинаның үҙен юҡҡа сығарыр кәрәк ине. Калькуляция бик ябай һәм примитив: халыҡ юҡ, тимәк, айырым ил юҡ, ә һөҙөмтәлә — проблемалар юҡ». Дж. Мейстың был сығышы украин тәржемәһендә 2007 йылда "Українськї історичнї журнал"дың 2-се һанында баҫылып сыға.
1983 йылда Мейс «Коммунизм һәм милли азатлыҡтың дилеммалары: 1918—1933 йылдарҙа Совет Украинаһында национал-коммунизм» исемле монографияһын баҫтыра.
1983 йылдың 2 октябрендә Вашингтонда СССР илселеге алдында украин диаспораһының «украиндарҙы ҡырыу эшен туҡтатырға» лозунгы аҫтында үткәргән демонстрацияһында ҡатнаша[1].
1986—1987 йылдарҙа Джеймс Мейс АҠШ Конгресы ҡарамағындағы тикшереү комиссияһының башҡарма директоры итеп тәғәйенләнә. Комиссия алдына 1932—1933 йылдарҙа Украиналағы ваҡиғаларға баһа биреү бурысы ҡуйыла. Уның тикшеренеүҙәре, нигеҙҙә, төрлө ваҡытта СССР-ҙан Канадаға һәм АҠШ-ҡа күсенгән кешеләрҙең шаһитлыҡ күрһәтмәләрен йыйыуға ҡайтып ҡала[2]
1993 йылда Мейс Украинаға күсеп ҡайта. Киев -Могилян академияһының политология кафедраһында уҡыта . Джеймс Мейс «геноцидтан һуңғы украин йәмғиәте» теорияһын тәҡдим итә. Теория «ҡыҙғылт революцияның аҙағына барып етмәүенең сәбәптәре тураһында» тигән һорауға яуап бирә.
2004 йылдың 3 майында вафат була, Киевта ерләнә. 2005 йылдың 26 ноябрендә Украина Президенты Виктор Ющенко уны үлгәндән һуң II дәрәжә кенәз Ярослав Мудрый ордены менән бүләкләй, ә 2005 йылдың 2 декабрендә Мейстың исемен мәңгеләштереү тураһында ҡарарға ҡул ҡуя. 2011 йылда Мейс хөрмәтенә Киевтағы Юрий Коцюбенко урамының исемен үҙгәртеп, Мейстың исемен бирергә тигән тәҡдим була (элекке Новопавловск урамы). Әлеге көндә был урам компартияның тәүге етәкселәренең береһе, большевик Юрий Коцюбинский исемен йөрөтә; бынан тыш был урамда 2012 йылға тиклем Украиналағы АҠШ илселеге урынлашҡан була. Киев ҡала советы депутаттары ҡарарҙы ҡабул итмәй[3]. 2016 йылда Киевта ҡала башлығы Виталий Кличко күрһәтмәһе буйынса, Мейс хөрмәтенә элекке Коллективлаштырыу урамының исеме Мейс урамы тип үҙгәртелә[4].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
- Громадський проект: матеріали комісії Конгресу США по українському голоду 1932-33 років на мережі (укр.)
- Джеймс Мейс «Ваші мертві вибрали мене…» (укр.)
- Помер історик Джеймс Мейс (укр.)
- Вахтанг Кипиани. Американське серце, віддане Україні (укр.)
- УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 1655/2005 «Про нагородження Д. Мейса орденом князя Ярослава Мудрого» (укр.)
- РОЗПОРЯДЖЕННЯ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 1260/2005-рп «Про вшанування пам’яті Джеймса Мейса» (укр.)


text:
Йөрәктәргә ҡояш ҡундырып...30-05-2015, 01:06 // Тубырсыҡ // Баҫып сығарырға
Көтөп алынған йәмле миҙгел Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө менән башлана. Мәғлүмәттәргә күҙ һалғанда, был байрамды булдырыу мәсьәләһе 1949 йылда Парижда уҙғарылған Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар конгресында хәл ителә. Киләһе йылдан иһә байрам рәсми рәүештә билдәләнә башлай.
Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнөң флагы ла бар. Унда Ер тирәләй биш фигура ҡуйылған. Урталағы шар уртаҡ йортобоҙҙо – Ватаныбыҙҙы – сағылдырһа, эргәһендәге күк, һары, ҡара, аҡ, ҡыҙыл төҫтәр – төрлөлөк һәм сыҙамлылыҡ билдәһе.
1 июндә Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарҙы төрлө күңелле саралар көтә. Мәҫәлән, “ВДНХ-Экспо” комплексы (Менделеев урамы, 158) майҙанында “Мәрхәмәт” хәйриә фонды социаль йәһәттән аҙ тәьмин ителгән һәм ишле ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән, шулай уҡ ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар өсөн күркәм тамаша ойоштора. Бәләкәстәр унда интерактив уйындарҙа, конкурстарҙа ҡатнашып, әкиәт персонаждары менән осрашып, күстәнәс алып ҡыуаныр.
Башҡортостандың Профсоюздар федерацияһы йорто (Киров урамы, 1) эргәһендәге майҙан да гөрләп торасаҡ. Унда балалар ижад коллективтарының концерты, ҡыҙыҡлы конкурстар, аниматорҙар ҡатнашлығында мауыҡтырғыс уйындар уҙғарыу ҡаралған. Байрамда шулай уҡ “Олатайҙарыбыҙҙың данлы еңеүе”, “Нимә ул хеҙмәт һаҡлау?” тигән һүрәт бәйгеләре еңеүселәре бүләкләнәсәк. Йәш рәссамдарҙың ижад емештәре менән ошонда уҡ ойошторолған күргәҙмәлә танышырға мөмкин буласаҡ.
Шулай уҡ Өфөләге барлыҡ парктарҙа ла мауыҡтырғыс саралар ойоштороласаҡ. Көн дә сабыйҙарҙың кәйефен төшөрөргә ниәтләмәй: 25 градус йылы булыр тип көтөлә.
Беҙ иһә, йола буйынса, байрам алдынан редакция хеҙмәткәрҙәренең мәктәпкәсә йәштәге балаларын йыйып ҡотланыҡ. Иртә менән тупылдашып килеп еткән сабыйҙар яңы эш көнөбөҙҙөң күгенә ҡояш ҡундырып, күңелгә сикһеҙ дәрт-дарман өҫтәп ебәрҙе.


text:
Ежи Кулей
Ежи Здислав Кулей (пол. Jerzy Zdzisław Kulej; 19 октябрь, 1940 йыл, Ченстохова, Польша — 13 июль 2012 йыл, Варшава, Польша) — поляк боксеры, ике тапҡыр олимпия чемпионы (1964, 1968).
Спорт карьераһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1963—1964 йылдарҙа Европа кубогы финалисы, 1-се ярымурта ауырлыҡта 8 тапҡыр Польша чемпионы (63,5 кг тиклем). Бөтәһе 348 көрәш үткәрә, уларҙың 317-дә еңә, 23 алышта еңелә һәм 8 алыш бер яҡтың да отмауы менән бөтә.
1963 йылда Мәскәүҙә үткән Европа чемпионатында спортсы тәүге ҙур уңышҡа ҡаҙана, финалда мәрәйҙәр буйынса беренсе ярымурта ауырлыҡта совет боксеры Алоиз Туминьшты еңә (63,5 кг). Токиола йәйге Олимпия уйындарында, СССР вәкиле Евгений Фроловты еңеп, (1964) алтын миҙал яулай. 1965 йылда Берлинда дат боксеры Пребен Расмуссенды еңеп, Европа чемпионы титулын яулай. 1967 йылда Римда, совет боксеры Валерий Фроловтан ҡалышып, көмөш миҙал яулай, Мехикола йәйге уйындарҙа (1968) үҙенең икенсе олимпия алтынын яулай, ныҡышмалы финалда кубалы Рекейферос Энрикены еңә. Был тарихта олимпия алтынын берәүҙән артыҡ яулаған өсөнсө боксер була.
Рингта сығыштарын тамамлағандан һуң тренерлыҡ эшенә күсә. 2001—2005 йылдарҙа — демократик һул көстәр союзынан поляк Сеймы ағзаһы
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ежи Кулей — Sports-Reference.com (инг.) сайтында олимпия статистикаһы(инг.) сайтында олимпия статистикаһы
- История на сайте boxrec.com
- ↑ 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.


text:
Аудиораздел ИИЯЛ УФИЦ РАН
Гульнара Абдрафикова - Закир Хади (Радио Ашкадар) (17.04.2018) (прослушать)
Фонотека отдела фольклористики ИИЯЛ УНЦ РАН
Ишембай районы Ибрай ауылында йәшәүсе Сабитова Ҡобра Әбделҡадир ҡыҙы (1936 йылғы) башҡарыуында “Кесе арҡа” йыры (1964 йылда Н.Зарипов яҙып алған) (прослушать)
Хәйбулла районы Юлбарыҫ ауылында йәшәүсе Вәхитова Нәтижә Рафиҡ ҡыҙы (1939 йылғы) башҡарыуында “Васфикамилә” йыры (2010 йылда Хәкимйәнова А. яҙып алған) (прослушать)
Хәйбулла районы Юлбарыҫ ауылында йәшәүсе Иҫәнбаева Фәйрүзә Ғүмәр ҡыҙы (1959 йылғы) башҡарыуында “Саҡ-Суҡ” бәйете (2010 йылда Хәкимйәнова А. яҙып алған) (прослушать)
2011-2012 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Гай, Ҡыуандыҡ райондарында Хөсәйенова Г.Р. тарафынан яҙып алынған материалдар (прослушать)
2011-2012 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Гай, Ҡыуандыҡ райондарында Юлдыбаева Г.В. тарафынан яҙып алынған материалдар (прослушать)
2012 йылда Ырымбур өлкәһе Кыуандык районында Хәкимйәнова А.М. тарафынан язып алынған материалдар (прослушать)
Пермь өлкәһе Танып ауылында йәшәүсе Аҡбашева Гөләзимә Хәтми ҡыҙы башҡарыуында “Ҡара урман” йыры (2013 йылда Хәкимйәнова А. яҙып алған) (прослушать)
Ишембай районы Ураҙбай ауылында йәшәүсе Вәлиева Сәриә Миңлеәхмәт ҡыҙы (1950 йылғы) башҡарыуында “Ҡарағай” йыры (2016 йылда Хәкимйәнова А. яҙып алған) (прослушать)
(скачать всё одной папкой)


text:
Коммуналь түләүҙәрҙе йыйыу артты
Өфөлә коммуналь түләүҙәрҙе йыйыу артты. Йыл башынан алып ул бер процентҡа артты һәм дөйөм алғанда 70 миллион һумдан ашыу тәшкил итте. Был турала Өфө мэрияһындағы кәңәшмәлә ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялалов хәбәр итте.
— Хәҙерге ваҡытта түләүҙәрҙе йыйыу 94,7 процент тәшкил итә, — тине ул. – Бында йыйым кимәлен күтәреү беренсе сиратта бурыслылар менән һөҙөмтәле эшләүгә бәйләнгән. Судҡа мөрәжәғәт иткәндә һәм бәләкәйерәк торлаҡ майҙанына күсереү менән янағанда кешеләрҙең 80 һәм 100 мең һум бурысын түләргә хәлдәренән килеүе асыҡлана. Ә был бурыстарҙың сикләнгән финанс мөмкинлектәренә түгел, ә башлыса кешеләрҙең түләргә теләмәүенә бәйле булыуы хаҡында һөйләй.


text:
Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов табиптарҙы ауылға машиналар һәм йорттар менән йәлеп итергә тәҡдим итте
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов йәш табиптарҙы ауыл ерендә эшләүгә торлаҡ һәм автомобилдәр менән йәлеп итергә тәҡдим итте. Бындай сараның маҡсатҡа ярашлы булыуы хаҡында ул Мәсәғүт ауылында Үҙәк район дауаханаһының яңы корпусы төҙөләсәк майҙанды ҡарағанда белдерҙе. Был дауалау учреждениеһы, төпкөлдәге башҡа дауаханалар кеүек үк, яңы кадрҙарға мохтажлыҡ кисерә. Йыл һайын Дыуан районынан бер нисә кеше Башҡорт дәүләт медицина университетына уҡырға инә. Ләкин бик аҙҙары ғына бәләкәй ватанына әйләнеп ҡайта. Күптәр Өфөлә йәки башҡа ҙур ҡалаларҙа тороп ҡала. Йәш табиптарҙың бындай ынтылышы аңлашыла – ҡалала карьера төҙөү, аҡса эшләү өсөн мөмкинлектәр күберәк.
— Ауыл еренә йәштәрҙе йәлеп итеү өсөн, уларға бөгөн кешеләрҙең күбеһе мохтаж булған нәмәне – торлаҡ һәм транспортты бирергә кәрәк, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Ҡиммәтле белгесте аныҡ урында гарантиялы беркетеү өсөн республика бөгөн үҙенә кешене йорт һәм автомобиль менән тәьмин итеү өсөн кәрәк булған ике миллион һум самаһы сумманы рөхсәт итә ала.
Башҡортостан башлығы фекеренсә, бындай ярҙам саралары табиптарға ҡарата ғына түгел, башҡа йәш белгестәр өсөн дә кәрәк. Кадрҙарҙы ауылда ҡалдырыу өсөн бындай программалар, Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә эшләй башлаған да инде.


text:
Башҡортостан халҡы республикалағы милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ыңғай баһалай
Башҡортостан халҡының күп өлөшө (яҡынса 80%), Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара академияһы үткәргән социологик тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, республикалағы милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ыңғай баһалай.
Ошоно уҡ Башҡортостандың башҡа социологик үҙәктәренең тикшеренеү һөҙөмтәләре иҫбатлай. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Социаль-сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институты тарафынан 2010 йылдың сентябре — 2011 йылдың апрелендә үткәрелгән социологик һорау алыу һөҙөмтәләре буйынса, унда ҡатнашыусыларҙың 61,5 проценты республикала милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе яҡшы тип иҫәпләй, ә 27,7 проценты уларҙы «яҡшы ла түгел, насар ҙа түгел» тип баһалай. Республикала йәшәүсе бишәүҙең дүртәүһе (81,1%) һуңғы йыл эсендә милләт буйынса ниндәй ҙә булһа дискриминация формаһына тап булғаны юҡ.
Өфөнөң «Симакс» йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәге тарафынан 2011 йылдың авгусында төҙөлгән Башҡортостандың баш ҡалаһы кешеләрен борсоған мәсьәләләр рейтингыһында милләт-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләһе бик һирәк телгә алына, социаль-иҡтисади һәм шәхси хәүефһеҙлек мәсьәләләре унан күпкә алда килә.


text:
Көслө күстәрҙә инә ҡорттар күп йомортҡа һала. Айҙың икенсе ун көнлөгөндә бал ҡортоноң һан яғынан үҫеше тамамлана, ә инә ҡорттар, ғәҙәттә, тыуымды кәметә. Шуға күрә умарталарҙа ҡорттарҙың осоуы һүлпәнәйә, уларҙың күбеһе ояла эшһеҙ ҡала.
Көслө күстәрҙә инә ҡорттар күп йомортҡа һала. Айҙың икенсе ун көнлөгөндә бал ҡортоноң һан яғынан үҫеше тамамлана, ә инә ҡорттар, ғәҙәттә, тыуымды кәметә. Шуға күрә умарталарҙа ҡорттарҙың осоуы һүлпәнәйә, уларҙың күбеһе ояла эшһеҙ ҡала.
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарарыБР норматив-хоҡуҡи акттары // 19-06-2014, 06:00
Ошо кескәй генә йән эйәләренең ғәжәп хеҙмәтенә хайран ҡалырлыҡ. Ә инде уларҙы тейешенсә тәрбиәләп, мул бал алыу өсөн бөжәктәрҙең үҙенән дә егәрлерәк булыу кәрәктер.
Төрөмбәттә тыуып үҫеп, белем алып, тормош ҡороп, хәҙер инде 28 йыл балаларға башҡорт теле һәм әҙәбиәтен өйрәтә ул.
Тиҫтә йыл элек билдәле яҙыусы, шағир, журналист Аҫылғужа Баһуманов менән тел, ил мәсьәләләре хаҡында һөйләшеп ултырғайныҡ. Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы арабыҙҙан көтмәгәндә китеп барҙы...
Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарарыБР норматив-хоҡуҡи акттары // 19-06-2014, 03:33
Өфө
Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарарыБР норматив-хоҡуҡи акттары // 19-06-2014, 03:32
Өфө


text:
Башҡортостан делегацияһы «Ладья. Ҡышҡы әкиәт 2012» күргәҙмә-йәрминкәһендә ҡатнаша
Башҡортостан делегацияһы тәүгә «Ладья. Ҡышҡы әкиәт 2012» күргәҙмә-йәрминкәһендә ҡатнаша. Форум 5 декабрҙә Мәскәүҙең «Экспоцентр» комплексында асылды. Ул 9 декабргә тиклем дауам итәсәк.
Күргәҙмәлә «Ағиҙел» Башҡортостан художество промыслалары, «Салауат» ательеһы, Рәссамдар-ташҡа биҙәктәр төшөрөү оҫталары ижади союзынан йәмғеһе ун биш оҫта үҙ эштәрен тәҡдим итә.
Танылған оҫталарҙан тыш, йәрминкәлә Өфө лицейҙарынан йәш оҫталар ҙа ҡатнаша. Улар ағасҡа һырлап биҙәктәр төшөрөү буйынса оҫталыҡ дәрестәре күрһәтәсәк.
Мәскәүҙә үткән күргәҙмәлә илдең 59 төбәгенән һәм һигеҙ яҡын сит илдән йәмғеһе 1260 ҡатнашыусы үҙ эштәрен тәҡдим итә. Форум сиктәрендә Рәсәй гармунсылары фестивале ойоштороласаҡ. Шулай уҡ йәрминкәлә ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар 1,85 метрлыҡ сәйнүктән хуш еҫле сәйҙән ауыҙ итә аласаҡ. Рәсәй оҫталары менән эшләнгән был изделиеның ауырлығы 600 килограмм самаһы.


text:
2011 йыл, 5 – 11 февраль, «Киске Өфө» газетаһы
Үткәндәргә һалынған күпер, йәғни «Ашҡаҙар» танһыҡты ҡандырыусы канал
Бынан тап бер йыл элек республикабыҙҙың төп радиоканалы «Юлдаш»тың эшен тағы ла киңәйтеү, республикабыҙҙың мәҙәни тормошон тулыраҡ сағылдырыу маҡсатында башҡорт телендәге «Ашҡаҙар» радиоканалы ойошторолғайны. «Ашҡаҙар»ҙың тәүге аҙымдары ышаныслы булды. Ошо ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә үҙенең бихисап тыңлаусыларын да табып өлгөрҙө. «Ашҡаҙар»ҙың даими тыңлаусылары бына ни ти радио тураһында:
Сәүиә СИРАЕВА, Рәсәйҙең атҡаҙанған. Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы: «Ашҡаҙар» радиоһы халҡым күңеленә йәшен уты кеүек килеп инде лә, үҙенең лайыҡлы урынын алды. Мин уның тураһында тәүҙә дуҫтарымдан ишетеп ҡыҙыҡһындым. үҙемдең радиоалғыстан каналды оҙаҡ эҙләнем. Уны 66,68 МГц йышлыҡтарында табып алдым. Хәҙер рәхәтләнеп, кинәнеп тыңлайым. Радионың алтын фондында һаҡланған яҙмаларҙы ишетер өсөн «Ашҡаҙар» радиоһының аҙналыҡ программаһын көтөп алам. Яҙмала һаҡланып ҡалған бик күп шәхестәребеҙҙең тауышы, һәр ҡайһыһы тиерлек миңә таныш. «Уҙған ғүмеремдә ниндәй генә шәхестәребеҙ менән аралашып йәшәмәгәнмен!»– тим. Уларҙы ишетеп, күңелем тулыша. Һағындыра, юҡһынам үҙҙәрен. «Ашҡаҙар» радиоһы мине йәшлегемә алып ҡайта, үткәндәр менән бәйләй. Тарихыңды онотһаң – бөгөнгөң юҡ, тигән төшөнсәне нығытҡан каналға уңыштар теләйем.
Флүрә НОҒОМАНОВА, Башҡортостандың халыҡ артисы: «Ашҡаҙар» радиоканалы эфир тулҡындарына сыҡҡандан алып мин башҡа каналдарҙы ҡабыҙып та ҡарағаным юҡ. Был каналдағы бөтә тапшырыуҙар ҙа күңелемә ята. Бигерәк тә Башҡортостан радиоһының алтын фондынан алынған элекке тапшырыуҙарҙы ҡабатлауҙары оҡшай. Был тапшырыуҙарҙы мин түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Улар – «Ашҡаҙар»ҙың ҙур ҡаҙанышы. Гел таҡмаҡ, еңел йырҙар ғына түгел, ә халыҡ йырҙарын йыш биреүҙәре, быға тиклем радиола яңғырамаған тауыштарҙы сығарыуҙары ҡыуандыра. Йөкмәткеле төрлө диалогтар, монологтар менән байытыла. Киләсәктә балалар, үҫмерҙәр өсөн тәрбиәүи юҫыҡта тапшырыуҙар сығарылһа, йөкмәтке тағы ла мауыҡтырғыс булыр ине.
Илгиз ЮЛАМАНОВ, эшҡыуар: Радио – эш менән булышҡанда ла, юлда йөрөгәндә лә, аш ашағанда ла йыр-моң, яңылыҡтар тыңлау өсөн иң уңайлы сара һәм уның кәрәге бер ваҡытта ла бөтмәйәсәк. Мин һәр ваҡыт «Юлдаш» радиоһын тыңланым. Былтыр яңылыҡтарҙан башҡортса тағы ла бер канал – «Ашҡаҙар» радиоһының эфир тулҡындарына сығыуы тураһында ишетеп ҡыуанғайным, тимәк «Юлдаш»ҡа тағы ла иш булды! Башта «Ашҡаҙар»ҙы йышлыҡтарҙа таба алмай аптырап бөттөм. Теләгән – моратына ирешкән тигәндәй, таптым барыбер. Хәҙер мин үҙебеҙҙең ике радиоканалды ла алмашлап тыңлайым. «Ашҡаҙар»ҙа үҙебеҙҙең халыҡ йырҙары, классик йырҙар йыш яңғырай – шуныһы яҡшы. Билдәле шәхестәреебҙ менән уҙғарылған әңгәмәләрҙе, радиоспектаклдәрҙе яратып тыңлайым. Шулай уҡ дини тапшырыуҙар ҙа бик оҡшай. «Ашҡаҙар» беҙҙең мәҙәниәтебеҙҙе, сәнғәтебеҙҙе, рухи ҡиммәттәребеҙҙе һаҡлап ҡалыуға баһалап бөткөһөҙ өлөш индерә.
Миләүшә ҠАСИМОВА, журналист: Юғары тиҙлек, реклама, PR-ға ҡулайлаштырылған каналдарҙа хәҙер рухты байытырлыҡ мәғлүмәт табыуы бик ауыр. Ә «Ашҡаҙар»ҙы мин кинәнеп тыңлайым, сөнки ул күңелде үҫтерә, зауыҡты камиллаштыра. Әлеге лә баяғы замандан артта ҡалмайым тип сапҡан милләттәштәребеҙгә халҡыбыҙҙың әҙәбиәтен, тарихын бәйән итеүе менән бик әһәмиәтле ул. Сифатлы музыка, юғары мәҙәниәтле профессионалдар уның баһаһын күтәрә. Донъяны баҫып алған еңел-елпелек ҡағылмаған үҙ каналыбыҙ булыуы – оло шатлыҡ. Бер йәшлек кенә булһа ла, киләсәге өмөтлө уның. Географияһы киңәйеп, төпкөл райондарҙа ла тыңлау мөмкинлеге асылһа, йәнә лә шәп булыр ине!