text:
Еңеү байрамы тураһында бойороҡ
31 мартта Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Ғ. Рәхимов “2010 йылда Еңеү көнөн байрам итеү тураһында” бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Бойороҡҡа ярашлы, Башҡортостан Хөкүмәтенә Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте, республиканың Хәрби комиссариаты һәм һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының Башҡортостан республика Советы менән берлектә 8 һәм 9 майҙа Өфөлә сәскәләр һәм веноктар һалыуҙы, Еңеү паркының мемориаль комплексында Советтар Союзы Геройы, генерал Т.Т. Кусимовтың һәм генерал М.М. Шайморатовтың бюстарын асыу тантанаһын, Конгресс-холда байрам концертын һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡабул итеү тантанаһын, В.И. Ленин исемендәге майҙанда хәрби парад һәм театрлаштырылған тамаша әҙерләргә һәм үткәрергә йөкмәтелде.
Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына Еңеү көнө менән ҡотлау открыткалары әҙерләү һәм тапшырыуҙы ойошторорға ҡушылды.
Ҡала һәм район хакимиәттәренә Хәрби комиссариат бүлектәре, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары советтары, йәмәғәт берекмәләре менән берлектә һәйкәлдәргә һәм обелискыларға веноктар һәм сәскәләр һалыуҙы ойоштороу, тантаналы һәм күмәк мәҙәни саралар үткәреү, Советтар Союзы Геройҙарын, Дан ордены кавалерҙарын, фронтовиктарҙы һәм тыл эшсәндәрен, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарының тол ҡатындарын тәбрикләүҙе ойошторорға тәҡдим ителде.


c: text/html

text:
Фото:
Өфөлә туризм буйынса беренсе төбәк-ара форум асылды
Фото:
Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында шишәмбе, 25 сентябрҙә, «Туризм. Спорт. Ял. Шифаханалар» төбәк-ара форум-күргәҙмәһе асылды. Ул бөтөнләй яңы форматта үткәрелә. Күргәҙмәнән тыш, форумда ҡатнашыусыларҙы эшлекле программа ла көтә.
Сараны ойоштороусы булып Башҡортостандың Туриндустрия союзы ярҙамында төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сығыш яһай.
Форумды асыу тантанаһында БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев, республиканың һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Александр Афанасьев, Башҡортостандың Туриндустрия союзы рәйесе Кинйә Кускилдин, форум ҡунаҡтары ҡатнашты.
Руслан Кинйәкәев үҙенең сәләмләү һүҙендә билдәләүенсә, бөгөнгө форумды ул III «Волга буйын асып» төбәк-ара фестиваленең генераль репетицияһы итеп ҡабул итә. Сара 2013 йылда Өфөлә үтәсәк. Был хоҡуҡҡа Башҡортостан Йошкар-Ола ҡалаһында үткән туристик фестивалдә яуланған еңеүҙәре арҡаһында лайыҡ булды.
«БашЭКСПО» күргәҙмә комплексының генераль директоры Евгений Сдобников һүҙҙәренсә, «Туризм. Спорт. Ял. Шифаханалар» форумында 80-дән ашыу экспонент ҡатнаша. Уларҙың стендтары Мәҙәниәт һарайының ике ҡатында урынлаштырылған. Ҡатнашыусылар араһында – Башҡортостан, шулай уҡ Рәсәйҙең Мәскәү, Һамар, Ульяновск, Бөйөк Новгород, Ҡазан, Пермь һәм башҡа ҡалаларының шифаханалары, ҡунаҡханалары һәм туристик үҙәктәре.
Эшлекле программаға көнүҙәк темаларға түңәрәк өҫтәлдәр, семинарҙар индерелгән.
Шуны ла әйтеп үтергә кәрәк, бындай сара йылына ике тапҡыр үткәрелә. Әлегеһе 13-сө тапҡыр һәм форум форматында тәүгә ойошторола. Күргәҙмә 27 сентябргә тиклем дауам итә һәм унда ҡатнашыусыларҙы тәбрикләү тантанаһы менән тамамлана.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Һаулыҡ» милли проекты нигеҙендә 2009 йылда 10 617 бала диспансеризация үткән
Стационар учреждениеларҙағы етемдәрҙе һәм ауыр хәлдә тороп ҡалған балаларҙы диспансеризациялауҙы Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды финанслай.
«Башинформ» агентлығына фондтан хәбәр итеүҙәренсә, 2009 йылда 10615 бала диспансеризациялауға мохтаж булған. Уны үткәреүгә һаулыҡ һаҡлау учреждениелары менән 62 килешеү төҙөлгән.
2009 йылда 10617 бала диспансеризация үткән, шуларҙан 0-4 йәшлектәр — 673 бала, 5-17 йәшлектәр – 9944 бала. 2009 йылға план-график 100 процентҡа үтәлгән. Фонд менән республика һаулыҡ һаҡлау учреждениелары иҫәбенә 25,2 миллион һум күсерелгән, шул иҫәптән 0,243 миллион һум 2008 йылға иҫәп-хисапты тамамлауға йүнәлтелгән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2009 йылда беренсел звенолағы медицина хеҙмәткәрҙәренә аҡсалата түләүҙәр, эшләүсе граждандарҙы өҫтәмә диспансеризациялау һәм стационар учреждениеларҙағы етемдәрҙе, ауыр хәлдә ҡалған балаларҙы диспансеризациялау “Һаулыҡ” өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы бюджеты һәм Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды менән финансланған.
2009 йылда “Һаулыҡ” проекты сараларын Фонд дөйөм алғанда 789,1 миллион һумға финанслаған.


text:
Рөстәм Хәмитов Татарстанға визит сиктәрендә «ТАНЕКО» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды
Бөгөн Президент Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан Республикаһының рәсми делегацияһы ағзалары Түбәнге Камала нефть химияһы һәм нефть эшкәртеү заводтары комплексы майҙанында булды («ТАНЕКО» асыҡ акционерҙар йәмғиәте). Делегацияны Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңнеханов оҙатып йөрөнө, тип хәбәр итә ТР Президентының матбуғат хеҙмәте.
«ТАНЕКО» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен ҡарау барышында ҡунаҡтар ЭЛОУ- АВТ 7 ҡулайламаһы эше менән танышты, үҙәк операторҙар бүлмәһе бинаһында булды, нефть химияһы һәм нефть эшкәртеү заводтары комплексын презентациялауҙы ҡараны.


text:
Андрей Иванюта һәм Ирек Ялалов боҙ һарайҙарының донъя чемпионатын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерҙеФото: Юлия Дмитриева
Андрей Иванюта һәм Ирек Ялалов боҙ һарайҙарының донъя чемпионатын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерҙе
Андрей Иванюта һәм Ирек Ялалов боҙ һарайҙарының донъя чемпионатын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерҙеФото: Юлия Дмитриева
Дүшәмбе, 10 декабрҙә, Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта һәм Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов «Өфө-Арена» һәм Спорт һарайының хоккей буйынса 2013 йылғы донъя чемпионатын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерҙе.
Андрей Иванюта һәм Ирек Ялалов рәсми кешеләр өсөн бүлмәләргә, киң мәғлүмәт саралары өсөн махсус зоналарға, тамашасылар трибуналарына, сисенеп-кейенеү бүлмәләренә һәм һарайҙарҙың дөйөм инфраструктураһына айырыуса иғтибар бүлде, тип хәбәр иттеләр донъя чемпионатының матбуғат хеҙмәтенән.
Дөйөм алғанда объекттарҙың әҙерлек кимәле ыңғай баһаланды. Министр һәм ҡала башлығы Өфөнөң һәм республиканың донъя чемпионатын юғары кимәлдә ойошторасағына ышаныс белдерҙе.


text:
Башҡортостанға АҠШ делегацияһы килә
Киләһе аҙнала, 3 — 5 октябрҙә, Башҡортостан Республикаһына өс көнлөк эш визиты менән Америка Ҡушма Штаттарының Екатеринбургтағы Генераль консулы Майкл Рейнерт етәкселегендәге АҠШ делегацияһы килә. Делегация составында Генконсулдың сәйәсәт һәм иҡтисад буйынса советнигы Елена Жеберляева һәм АҠШ-тың эшлекле даирәләре вәкилдәре бар.
Саралар программаһында республика Президенты Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең Юғары мөфтөйө Тәлғәт Тажетдин, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев менән осрашыуҙар ҡаралған.
4 октябрҙә делегация менән осрашыу дауамында Өфө хакимиәтендә Өфө ҡалаһы һәм АҠШ бизнес-берләшмәһе вәкилдәре араһындағы хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен киңәйтеү перспективаларын тикшереү планлаштырыла, тип хәбәр итә Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге.


text:
1 июлдән коммуналь ресурстарға тариф арта Фото: Олег Яровиков
1 июлдән коммуналь ресурстарға тариф арта
1 июлдән коммуналь ресурстарға тариф арта Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
1 июлдән коммуналь ресурстарға тариф арта. Халыҡ газ өсөн — 7,5, электр энергияһына — 8,5, йылылыҡ энергияһына уртаса 11,4, һыу менән тәьмин итеү һәм һыу бүлеү хеҙмәттәренә 22 процентҡа күберәк түләй башлаясаҡ.
Июнь айы өсөн квитанцияла баҫылған мәғлүмәткә ярашлы, һыуыҡ һыуҙың бер кубометры — 21 һум 16 тин (2015 йылдың 1 ғинуарынан ул 18,5 һум ине), һыу бүлеү — 18,44 һум, йылылыҡ энергияһы 1774 һум 31 тин буласаҡ.
Башҡортостандың Тарифтар буйынса дәүләт комитетында аңлатыуҙарынса, ресурстар менән тәьмин итеүсе һәр ойошманың үҙенең тарифы бар, шуға күрә түләүҙәр дәүмәле араһында айырмалыҡтар күҙәтелә.
Халыҡтың коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙең сикке индексы (уны Рәсәй Хөкүмәте билдәләй) 17,6 процент тәшкил итә. Һүҙ коммуналь хеҙмәттәр өсөн дөйөм түләүҙең артыуы хаҡында бара. Шуның менән бергә бер үк хеҙмәттәр күләмен иҫәпкә алып, 2014 йылдың декабрендәге һәм 2015 йылдың июль айы өсөн түләүҙәр сағыштырыла.


text:
2011 йылдың сентябренә Башҡортостан уҡытыусыларының эш хаҡы 35 процентҡа артасаҡ
2011 йылдың сентябренә республика уҡытыусыларының эш хаҡы 35 процентҡа күтәреләсәк. Был хаҡта Дәүләт Йыйылышы Йортонда республика мәктәптәренең өлкән класс уҡыусылары менән осрашыуҙа Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев белдерҙе.
Спикерҙың әйтеүенсә, Башҡортостандың закон сығарыусылары мәҙәниәт һәм мәғариф хеҙмәткәрҙәренең үҙ һәләттәрен һәм теләктәрен бойомға ашырыуға тейешле шарттар тыуҙырыу өсөн бар көсөн һала.
— Федераль власть органдары мәктәптәрҙең ремонт, компьютерҙар менән тәьмин итеү, библиотекаларҙы комплектлау кеүек матди-техник базаһы мәсьәләләрен үҙ өҫтөнә ала,— тип билдәләне Константин Толкачев. – Беҙ сарыф ителмәгән аҡсаларҙы уҡытыусыларҙың эш хаҡын арттырыуға йүнәлтәсәкбеҙ. Сентябрҙә уларҙың эш хаҡы 35 процентҡа юғарыраҡ буласаҡ.


text:
Фото:
Мортаза Рәхимов Шишмә һәм Благовар райондары буйлап эш сәфәрендә
Фото:
Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Шишмә һәм Благовар райондары буйлап эш сәфәрендә йөрөй. Республика башлығын агросәнәғәт комплексы объекттары ҡыҙыҡһындыра. Атап әйткәндә, ул Ҡалмыҡ тоҡомло һыйыр малы үрсеткән «Благовар-агро-инвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең фермаһын ҡарарға ниәтләй. Төбәк етәксеһенең «Благовар-пластмасс» производствоһына килеүе лә көтөлә.
Эш сәфәрендә БР Президентын БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов оҙатып йөрөй.


text:
«Мир» телекомпанияһы Башҡортостандың «айыҡ ауылдары» тураһында тапшырыу күрһәтте
«Мир» дәүләт-ара телерадиокомпанияһы журналистары республикабыҙҙың «айыҡ ауылдары» тураһында «Башҡортостан ауылдары айыҡлыҡ буйынса көс һынаша» исемле тапшырыу әҙерләгән. Сюжет әҙерләү өсөн улар февраль аҙағында Әбйәлил районына килеп, Ҡырҙас һәм Ишбулды ауылдарында материал туплаған, урындағы халыҡ, имамдар, ауыл советтары башлыҡтары менән аралашҡан. Шулай уҡ улар Сибай ҡала округына ҡараған Төйәләҫ ауылында ла булған.
Башҡортостанда тупланған бай материалдар эшкәртелгәндән һуң, тапшырыу ошо көндәрҙә эфирға сыҡты. Уны «Мир» дәүләт-ара телерадиокомпанияһы сайтында ҡарарға була.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Башҡортостандың «айыҡ ауылдары» тураһында видеорепортаждар йыл дауамында НТВ, ТВЦ кеүек дөйөм федераль каналдарҙа ла күрһәтелде.


text:
Фото:
Өфө ветерандары Башҡортостан баш ҡалаһының юғары наградаларына лайыҡ булды
Фото:
Бөйөк Еңеү көнө алдынан Өфөлә йәшәгән 39 ветеран ҡаланың юғары наградаһына – Өфөнөң Почет грамотаһына һәм «Ҡала алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» билдәһенә лайыҡ булды. Йола буйынса, наградлау тантанаһын ҡала Советы депутаттары үткәрҙе. Былтыр ветерандар Республика Хәрби Дан музейында тәбрикләнгәйне, быйыл уларҙы өйҙәренә барып ҡотларға ҡарар ителде, тип хәбәр иттеләр ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән.
— Минеңсә, был дөрөҫ ҡарар, — тип иҫәпләй ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко. – Ветерандарҙың күпселе ныҡ ҡартайған, шуға күрә депутаттар корпусы һәр береһен өйөнә барып ҡотлауҙы үҙенең бурысы тип һананы. Ә теләктәре булған ветерандар депутаттар менән осрашыуға килә ала.
Ҡала Советы рәйесе шәхсән үҙе был көндө дүрт ветеранға барҙы. Уларҙың һәр береһенә финанс ярҙам күрһәтелде. Әммә ололар өсөн иң мөһиме — бүләктәр түгел, ә уларға күрһәтелгән иғтибар һәм хәстәлек.


text:
Башҡортостанға «2012 йылға тиклем ауылдың социаль үҫеше» программаһына 295,9 миллион һум бүленде
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте «2012 йылға тиклем ауылдың социаль үҫеше» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Федераль бюджеттан 2011 йылға субсидиялар биреү тәртибе һәм шарттары тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
—Федераль ҡаҙна иҫәбенән субсидиялар күләме 295,9 миллион һум тәшкил итәсәк, — тип хәбәр итте БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Валентина Әптекәева. — Был субсидиялар ауыл ерендә йәшәгән граждандарҙың, шул иҫәптән йәш ғаиләләрҙең һәм йәш белгестәрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, ауылдарҙа газ, һыу үткәреү, беренсел медик-санитар ярҙам, физкультура һәм спорт учреждениелары селтәрен үҫтереү буйынса сараларға киткән төбәк сығымдарын өҫтәп финанслауға йүнәлтеләсәк.


text:
Фото:
Павловка ГЭС-ында ташҡын башланыуы теркәлде
Фото:
Павловка ГЭС-ында һыуһаҡлағысҡа секундына 500 кубометрҙан ашыу һыу килеү кимәле теркәлде. Гидроэнергетиктар өсөн был барьерҙы үтеү – ташҡын башланыуы тураһында сигнал.
Әлеге ваҡытҡа һыуһаҡлағысҡа килгән бөтә һыу гидрогенераторҙар аша эшкәртелә, улар сәғәтенә 108 МВт электроэнергия етештерә. Станцияла эште тәүлегенә көйләү режимы индерелгән. Һыуһаҡлағыстың өҫкө бьеф кимәле минималь билдәлә, ләкин ошо көндәрҙә үк гидроэнергетиктар ағымдың артыуын көтә. Һыуһаҡлағыс аҡрынлап тула башлаясаҡ.
«Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡар иреү менән бәйле тәүге ташҡын бик мул буласаҡ, ләкин оҙаҡҡа һуҙылмаясаҡ. Тәүге ваҡытта һыуһаҡлағысҡа һыу килеү кимәле секундына ике мең кубометрға етеүе көтөлә. Ташҡындың ер аҫты һыуҙары сығыу менән бәйле икенсе пигына айырыуса ҙур өмөттәр бағлана. Әгәр уның запастары ярайһы уҡ юғары булһа, һыуһаҡлағысты тултырыу менән проблемалар булмаясаҡ.
Гидроэлектростанцияларҙа эшкәртелгән электр энергияһы — иң арзаны һәм экологик сафы, шуға күрә лә гидроэнергетиктар килгән һыуҙың һәр кубометрын мөмкин тиклем киңерәк файҙаланырға тырыша.


text:
Ғинуарҙа Башҡортостан халҡы ун көн ял итәсәк Фото: Олег Яровиков
Ғинуарҙа Башҡортостан халҡы ун көн ял итәсәк
Ғинуарҙа Башҡортостан халҡы ун көн ял итәсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2016 йылдың ғинуарында Башҡортостан халҡын Яңы йыл каникулдары һәм Раштыуа байрамына тура килгән ун көнлөк ял көтә. 2016 йылда ял көндәрен күсереү тураһындағы ҡарарға Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған.
Документҡа ярашлы, февралдә Ватанды һаҡлаусылар көнөндә — өс, мартта Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан дүрт көн ял буласаҡ.
Ҡул ҡуйылған ҡарарға ярашлы 2016 йылда 2 һәм 3 ғинуарҙағы ял көндәре (шәмбе һәм йәкшәмбе) 3 майға һәм 7 мартҡа, ә 20 февралдәге (шәмбе) ял көнө дүшәмбегә, йәғни 22 февралгә күсерелә.


text:
Фото:
«АльстомРусГидроЭнерджи» Өфөлә завод төҙөй башланы
Фото:
Кисә Өфөлә гидротехник ҡоролмалар етештереү буйынса завод төҙөлә башланы. Был Башҡортостандағы энергияны һөҙөмтәле файҙаланыу технологиялары технопаркының тәүге предприятиеһы. Предприятиеға нигеҙ ташы һалыу тантанаһында Рәсәй Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Игорь Сечин, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, «РусГидро» идараһы рәйесе Евгений Дод һәм «Альстом» компанияһының яңынан тергеҙелә торған энергетика секторы президенты Жером Пекресс ҡатнашты.
Проект презентацияһын «РусГидро» идараһы рәйесенең тулы хоҡуҡлы вәкиле Александр Кушвид һәм «Альстом» компанияһының Рәсәйҙәге вәкиллеге башлығы Андрей Лавриненко үткәрҙе. Яңы завод бәләкәй һәм урта гидроэлектростанциялар өсөн ҡорамалдар етештерәсәк.
2014 йылда – беренсе продукция сығарыласаҡ, ә 2016 йылда предприятие тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ, тип көтөлә.
Проекттың үҙенсәлеге производствоның Өфөлә урынлашыуынан тыш, «Альстом» компанияһының Рәсәйҙе заманса технологиялар менән тәьмин итеүендә лә. Йылына ике тапҡыр ноу-хау исемлеге тулыландырылып торасаҡ.
Яңы производство төҙөлөшөнә яҡынса 100 миллион евро тотоноу планлаштырыла. Завод барлыҡ экологик талаптарға ярашлы төҙөләсәк.
Бынан тыш республикала өҫтәмә эш урындары булдырыласаҡ, предприятиеға инженерҙар республиканың техник юғары уҡыу йорттарын тамамлаусылар араһынан һайланасаҡ. Төҙөлөп ятҡан завод хеҙмәткәрҙәренә белем биреүгә генә 134 миллион һум бүленгән.
— Бөгөн – Рәсәй энергетикаһы һәм Башҡортостан өсөн мөһим ваҡиға, — тип билдәләне Игорь Сечин предприятиеға нигеҙ ташы һалыу тантанаһында. – Яңы производство йөҙөндә Рәсәй йәнә бер заманса ойошмаға эйә буласаҡ һәм БДБ илдәрендә генә түгел, өсөнсө илдәр баҙарында ла лайыҡлы урын аласаҡ. Был Рәсәй энергетикаһына етди импульс бирәсәк.
Республика башлығы предприятие төҙөү өсөн урындың уңышлы һайланыуын билдәләне.
— Был проект беҙҙең илдә генә түгел, донъя кимәлендә лә иҡтисади йәһәттән һөҙөмтәле, мөһим, кәрәкле булһын өсөн республика бар көсөн һаласаҡ. Предприятие өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырасаҡбыҙ, һалымдар буйынса ташламалар менән тәьмин итәсәкбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов республиканың кадрҙар йәһәтенән яҡшы компетенцияларға эйә булыуын билдәләне. Алдынғы вуздар авиатөҙөлөш, энергетика, машиналар эшләү, компьютер технологиялары өсөн белгестәр әҙерләй. Был мөмкинлектәр әлеге предприятие төҙөүҙә файҙаланыласаҡ.
Башҡортостан Президенты Франциянан республикаға эшкә килгән белгестәр өсөн лайыҡлы мәҙәни мөхит булдырыласағын билдәләне.
Проект презентацияһы тамамланғас, Игорь Сечин менән Рөстәм Хәмитов республиканың эре предприятиеларының береһе — Өфө трансформатор заводына юлланды.


text:
БР Фәндәр академияһында аспиранттарға - БР Президенты стипендиаттарына дипломдар тапшырыласаҡ
БР Фәндәр академияһы Президиумының сираттағы ултырышы шишәмбе, 5 октябрҙә, үтәсәк. Унда ғалимдар киҙеүгә ҡаршы вакциналар булдырыуҙың яңы алымдарын тикшерәсәк. Был темаға доклад менән медицина фәндәре докторы Мәхәмәт Алсынбаевтың сығыш яһауы көтөлә.
Сара һуңында аспиранттарға — Башҡортостан Республикаһы Президенты стипендиаттарына дипломдар тапшырыу тантанаһы үтәсәк. Быйыл был юғары наградаға дүрт кеше лайыҡ булған.
Сара 15 сәғәттә башлана.


text:
Төбәктә фермер хужалыҡтары яңыртыла
Республикала «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарға Башҡортостан Республикаһында 500 һөт-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» маҡсатлы программаһында ҡатнашыусылар һаны арта. Уны тормошҡа ашырыу тураһында Өфөлә үткән «Башҡортостан – Рәсәйҙең баллы төбәге» фестивалендә журналистар менән аралашыу барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һөйләне.
– Бөгөн республикала бөлгән хужалыҡтар ярайһы уҡ күп – улар беҙгә Совет власынан уҡ ҡалған. Был фермаларҙы заманса хәлгә килтереү зарур. «500 ферма» программаһы ошо маҡсатта ҡабул ителде лә инде. Бөгөн йөҙгә яҡын фермер был программала ҡатнашыуға заявка бирҙе. Бының ысулы ябай: эштәрҙең 50-55 процентын – хужаның үҙе, ҡалғанын республика түләй, — тип аңлатты төбәк башлығы.
– Башҡортостан Рәсәйҙең баллы төбәге генә түгел, ә һөт иле лә булып ҡала. Был эсемлек – республика брендтарының береһе, һәм алдағы йылдарҙа уны етештереү күләмдәре буйынса беҙгә етеүсе булмаясаҡ, — тигән ышанысын белдерҙе республика Президенты.


text:
Рәмис Дәүләтбаев II дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн” ордены миҙалына лайыҡ булды
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев 2011 йылдың 5 апрелендәге 402-се Указы менән «Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы филиалы — «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы директоры Рәмис Дәүләтбаевты II дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн” ордены миҙалы менән бүләкләне.
РФ Президентының Указында, республиканың дәүләт телерадиокомпанияһы етәксеһе бындай юғары дәүләт наградаһына «ватан телерадиотапшырыуҙар өлкәһе үҫешендәге ҙур ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ емешле хеҙмәте өсөн» лайыҡ булды, тиелә.


text:
10 ғинуар
10 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 10-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 356 көн ҡала (кәбисә йылында 357).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1775 — Мәскәүҙә «Болотный» майҙанында үҙен Пётр III-сө тип танытҡан Емельян Пугачёв язалана.
- 2001 — "Нупедия"ның бер өлөшө булараҡ Wikipediaға нигеҙ һалына. 5 көндән Wikipedia үҙ аллы сайтҡа әйләнә.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1883 — Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы, Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау эшенә нигеҙ һалыусы.
- 1937 — Байымов Роберт Нурмөхәмәт улы, башҡорт яҙыусыһы һәм әҙәбиәт ғалиме, яҙыусы, филология фәндәре докторы (1984), профессор, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997).
- 1965 — Ураҙғолов Рәлис Ришат улы, башҡорт журналисы, яҙыусы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995).


text:
"Өфө" аэропортында яңы хеҙмәтләндереү барлыҡҡа килде
Авиатакси — Рәсәй пассажирҙары өсөн яңы төшөнсә. Күрһәтелгән маршрут буйынса кәрәкле ваҡытҡа самолетта барыуға элек власть һәм ҙур бизнес вәкилдәре генә дәғүә итә ала ине. Хәҙер республика халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн яңы хеҙмәтләндереү — бизнесс-класс самолетына заказ биреү — асылды.
"Өфө" Халыҡ-ара аэропортында "Dexter" авиатаксийын презентациялау үткәрелде. Рейстар Швейцарияла етештерелгән юғары комфортабелле һигеҙ урынлыҡ "Pilatus PC-12" һауа судноһында башҡарыласаҡ.
"Өфө" Халыҡ-ара аэропорты" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, презентацияла Өфөнөң эшлекле һәм туризм даирәләре вәкилдәре ҡатнашты.


text:
Фото:
Дмитрий Медведев мосолман өммәте менән осрашты
Фото:
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Өфөләге мосолмандар өммәте менән осрашты. Дәүләт башлығы менән осрашыуҙа юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин һәм төрлө төбәктәрҙән дини лидерҙар ҡатнашты. Осрашыуҙа шулай уҡ РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота һәм Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов та булды.
Мосолман мәғарифын үҫтереү, конфессия-ара татыулыҡты нығытыу һәм экстремизмға ҡаршы көрәш осрашыуҙың төп темалары булды. Дмитрий Медведев, дини тәғлимәттәр нигеҙен һәм мәҙәниәтен белмәү йәштәрҙең төрлө экстремистик ағымдарға еңел ылығыуына сәбәп булып тора, тип билдәләне.
— Белемһеҙлек хәүефле, — тине ул. – Дин буйынса белемһеҙлек икеләтә хәүефле.
Дмитрий Медведев һүҙҙәренсә, ил етәкселеге Рәсәйҙәге экстремизм башланғыстарының барыһын да тамырынан өҙөргә тырышасаҡ. Ул һуңғы арала Төньяҡ Кавказда экстремизмға ҡаршы көрәшкән бик күп дини лидерҙарҙың һәләк булыуын хәтергә төшөрҙө.
— Был кешеләр үҙ халҡы, үҙ дине өсөн зыян күрҙе, — тип билдәләне РФ Президенты.
Экстремизмға ҡаршы көрәшеүҙәге төп алымдарҙың береһе, Дмитрий Медведев фекеренсә, — мосолман мәғарифын һәм мәҙәниәтен үҫтереү. Был йүнәлештә һуңғы йылдарҙа Рәсәйҙә ярайһы ҙур уңыштар күҙәтелә. Әгәр 1990-сы йылдар башында илдә ни бары 90 мәсет булып, бер генә мосолман уҡыу йорто ла эшләмәһә, хәҙер ете мең самаһы мәсет һәм 90-дан ашыу уҡыу йорто бар. Һуңғы дүрт йылда ғына Рәсәйҙә 300-ҙән ашыу мәсет төҙөлгән. Дмитрий Медведевдың билдәләүенсә, иң әүҙем төҙөлөш Башҡортостанда, Татарстанда, Төньяҡ Кавказ республикаларында алып барылған.
Президент әйтеүенсә, бөгөн Рәсәйҙә ислам мәҙәниәте һәм тарихы буйынса уҡытыусылар әҙерләү буйынса махсус программа эшләй, ил тарихында тәүге тапҡыр «Ислам идеологияһы» дисциплинаһы буйынса дәүләт стандарты әҙерләнгән, илдәге 21 төбәктең мәктәптәрендә дини этика һәм мәҙәниәт нигеҙҙәре уҡытыла, һәм был практиканы бөтә Рәсәйгә таратыу планлаштырыла.
Конфессия-ара һәм милләт-ара татыулыҡты нығытыу мәсьәләһенә туҡталып, Дмитрий Медведев, айырыуса бөгөн, ҙур сәйәси ваҡиғалар алдында торғанда, илдә тыныслыҡ һәм тотороҡлоҡто һаҡлау мөһим, тип билдәләне.
— Беҙ күп милләтле, күп конфессиялы дәүләт, — тине Президент. – Әммә үҙебеҙҙе берҙәм ил граждандары итеп хис итеү менән бергә, меңәр йылдар дауамында формалашҡан бергә йәшәй белеү һәләтен дә юғалтмау мөһим.
Тәлғәт Тажетдин Дмитрий Медведевҡа Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының тарихы, илдәге мосолман өммәтенең мәғарифты үҫтереү һәм экстремизмға ҡаршы көрәшеү саралары тураһында һөйләне.
— Рәсәй мәсетендә һәр төрлө гастролерҙарға урын юҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. – Беҙҙә традицион Ислам тотҡан һәм уның тәғлимәттәрен өйрәткәндәр генә эшләй.
Юғары мөфтөй Рәсәй ислам университеты ойошторолоуының мөһимлеген дә билдәләне. Ошоноң арҡаһында йәштәребеҙ хәҙер традицион Рәсәй исламынан ҡырҡа айырылыусы башҡа төрлө мосолман ағымдары киң таралған сит илдәргә йөрөмәйенсә, дини белемде Рәсәйҙә ала ала.
Тәлғәт Тажетдин илдәге барлыҡ мосолмандарҙы алдағы һайлауҙарҙа гражданлыҡ бурысын үтәргә, ватаныбыҙҙың берҙәмлеге һәм илде нығытыу өсөн тауыш бирергә саҡырҙы.


text:
Франция ауыл хужалығы өлкәһендә Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә теләк белдерҙе Фото: Олег Яровиков
Франция ауыл хужалығы өлкәһендә Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә теләк белдерҙе
Франция ауыл хужалығы өлкәһендә Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә теләк белдерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Франция ауыл хужалығы өлкәһендә Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә теләк белдерҙе. Был хаҡта бөгөн, 22 июндә, Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында Францияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы вәкиле Жан-Морис Рипер белдерҙе. Баш ҡалаға уның етәкселегендәге Франция делегацияһы килде.
«Беҙҙең килеүебеҙ, Рәсәйҙәге иҡтисади ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, Францияның Башҡортостан менән ҡыҙыҡһыныуын дәлилләй. Ауыл хужалығы — Башҡортостандың, шул уҡ ваҡытта Францияның да иң көслө тармаҡтарының береһе», — тип билдәләне Жан-Морис Рипер.
Илсе Франция республикаға аграр комплекста йәш кадрҙар әҙерләүҙә ярҙам күрһәтергә әҙер булыуын, шулай уҡ француздарҙың малсылыҡты үҫтереү, орлоҡ әҙерләү һәм аграр секторҙың башҡа йүнәлештәре мәсьәләләрендә үҙ-ара килешеп эш итеү менән ҡыҙыҡһыныуын билдәләне.
Франция делегацияһы составына, аграр сектор компаниялары вәкилдәренән тыш, һаулыҡ һаҡлау, энергетика, транспорт предприятиелары инә.


text:
Йомағужа ГЭС-ында гидроагрегатҡа капиталь ремонт тамамланды
Йомағужа һыуһаҡлағысында 1-се гидроагрегатҡа капиталь ремонт тамамланды. Уҙған йылдың 15 октябрендә башланған эштәр тулы күләмендә башҡарылды. «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең мабуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ГЭС файҙаланыуға тапшырылғандан һуң үткән беренсе капиталь ремонт был.
Файҙаланыу һәм техник хеҙмәтләндереү ҡағиҙәләренә ярашлы, гидроагрегаттарға капиталь ремонт, уларҙың техник торошона ҡарап, биш-ете йылға бер тапҡыр үткәрелергә тейеш. Йомағужа ГЭС-ының беренсе гидроагрегаты 2004 йылдың 5 октябрендә файҙаланыуға тапшырылған һәм 2010 йылдың октябренә тиклем ул алты йыл эшләгән.
Капиталь ремонт барышында гидроагрегатта ғәҙәттәге эштәр күләме башҡарылған. Белгестәр эш дауамында ҡорамалдарҙа етди дефекттар тапмаған. Гидроагрегат торошо ҡәнәғәтләнерлек тип табылған. Был факт гидроэлектростанцияла ҡуйылған заманса ҡорамалдың ышаныслылығы тураһында ғына түгел, уны дөрөҫ эксплуатациялауҙары хаҡында ла һөйләй.


text:
Фото:
Рәсәйгә балалар өсөн тауарҙар етештереүсе үҙ предприятиеһы кәрәк
Фото:
Рәсәйҙә балалар тауарҙары, уйынсыҡтар һәм сувенирҙар етештереүгә ярҙам күрһәтеләсәк. Был тауарҙар айырым категорияға бүленәсәк, ә уларҙы етештереүселәр һалым льготалары аласаҡ, шулай уҡ кредиттар һәм лизинг договорҙары буйынса проценттар түләү менән бәйле сығымдарының бер өлөшө субсидияланасаҡ.
РФ Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 2010-2012 йылдарға иҫәпләнгән “Сәнәғәт тармаҡтарында һәм сауҙала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү” ведомство маҡсатлы программаһы сиктәрендә балалар уйынсыҡтары һәм балалар өсөн тауарҙар етештереүгә айырым урын биреләсәк. Уларҙы сығарыуға илдең бәләкәй һәм урта предприятиелары йәлеп ителәсәк.
РФ Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығының сәнәғәт тармаҡтарында һәм сауҙала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса эшсе төркөм ағзаһы, Балалар тауарҙары индустрияһы ассоциацияһы президенты Антонина Цицулинаның һүҙҙәренә ҡарағанда, ватан уйынсыҡтар етештереүселәре был тауарҙар баҙарының ни бары 21,4 процентын биләй. Рәсми импорт 30,7 процент тәшкил итә, ҡалған 47,9 проценты — күләгәләге производство йәки Рәсәй терримторияһына башлыса ҠХР-ҙан һәм Төркиәнән законһыҙ индерелгән тауарҙар.
— Рәсәй уйынсыҡ индустрияһын үҫтереү талап ителә, — тип иҫәпләй Антонина Цицулина. — Совет заманынан алып беҙҙә туптар һәм неваляшкалар сығарған ике дәүләт предприятиеһы һаҡланған. Төбәктәрҙә ваҡ предприятиелар бар, шулай уҡ балаларҙың аң кимәлен үҫтереүсе электрон уйындар һәм балалар электромобилдәре етештерерлектәре лә бар.
Тағы бер проблема: хәҙер балалар өсөн күп кенә тауарҙарға өҫтәмә ҡиммәткә 10 процент ставкаһы буйынса һалым һалынмай. Күп етештереүселәр 18 процент күләмендә НДС түләргә мәжбүр. Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығы ҡабул иткән программа был ғәҙелһеҙлекте бөтөрөүҙе лә ҡарай.
Әйтергә кәрәк, Башҡортостанда БР Һөнәрселек палатаһы сувенир изделиелары сығарыуға ҙур иғтибар бирә. Уның составына балалар өсөн төрлө продукция әҙерләү менән мәшғүл бәләкәй предприятиелар ҙа инә. Мәҫәлән, «Балалар университеты» белем биреү үҙәге, уның сиктәрендә «Башҡорт сувениры» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшләп килә. Бында йомшаҡ уйынсыҡтар, милли сувенирҙар, ҡурсаҡтар, карнавал һәм башҡорт кейемдәре етештереү юлға һалынған. Уларҙы һатыу өсөн Өфөлә бер нисә нөктә асылған.


text:
Башҡортостан йылғаларында боҙ китеүгә бар хеҙмәттәр ҙә әҙер
Башҡортостандың иң ҙур йылғаһы Ағиҙелдә тиҙҙән боҙ китәсәк. Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы буйынса идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, Ағиҙел йылғаһына ҡойған Ҡариҙел йылғаһы үрендә боҙ ҡуҙғалған. Димдә ҡар һыуы артыуы күҙәтелә, Эҫем йылғаһында боҙ ҡалҡҡан. Стәрле һәм Әй йылғаларында боҙ китә. Йылғаларҙа һыу кимәле төрлөсә: Ҡариҙел районындағы Һөйән ауылы янындағы һыу 137 сантиметрға ҡалҡһа, Белорет районының Ар ташы ҡасабаһы янындағы Ағиҙелдә ул 52 сантиметрға түбәнәйгән.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы мәғлүмәтенә ярашлы, әлегә ташҡын эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн ҡотҡарыусылар көсө һәм средстволары йәлеп ителмәгән. Бөгөнгө көндә ғәҙәттән тыш хәлдәр теркәлмәгән.
Ҡар күләмен тикшереүселәр мәғлүмәте буйынса, был көндәрҙә Ағиҙел бассейнындағы ҡар ҡатламының һыу запастары күп йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән 25-55 процентҡа түбәнерәк.
— Ташҡындар ваҡытында ғәҙәттән тыш хәлдәр күҙалланмай, — тип хәбәр иттеләр Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәтенән. — 14 апрелдә күпләп ямғыр яуыуы ихтимал. Көслө яуын булғанда республиканың көньяҡ райондарындағы йылғаларҙа һыу кимәленең күтәрелеүе көтөлә.


text:
Башҡорт дәүләт филармонияһы коллективын яңы директор менән таныштырҙылар
Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы директоры итеп Фәүзи Сафин тәғәйенләнде
Сафин Фәүзи Хәсән улы 1969 йылдың 22 мартында Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районының Мәһәҙей ауылында тыуған.
1995 йылда хор дирижеры, музыка дисциплиналары уҡытыусыһы һөнәрҙәре буйынса Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай.
1990-95 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында хор артисы, Башҡорт дәүләт филармонияһында капелла артисы булып эшләй.
1995-98 йылдарҙа Мәләүез районы Мәҙәниәт йортоноң художество етәксеһе була.
1998-2004 йылдарҙа Мәләүез һәм Мәләүез районы хакимиәтендә йәштәр эштәре буйынса бүлек мөдире, мәҙәниәт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет начальнигы вазифаларын башҡара.
2004-06 йылдарҙа – «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһында мөхәррир.
2006-14 йылдарҙа Өфөнөң Октябрь районы хакимиәтендә мәҙәниәт буйынса комитет рәйесе, мәҙәниәт һәм йәштәр сәйәсәте бүлегенең баш белгесе вазифаларын биләй.


text:
Россельхознадзор үҫентеләр һатыуҙа 17 ҡағиҙә боҙоу осрағын асыҡлаған
Ветеринар һәм фитосанитар күҙәтеү буйынса дәүләт хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының орлоҡтарға контроль бүлеге инспекторҙары емеш-еләк культуралары үҫентеләре һатылған урындар буйынса рейд үткәрҙе.
Тикшереү барышында 13 ҡағиҙә боҙоу осрағы асыҡланды. Сортын һәм сифатын раҫлаусы документтары булмаған 496 үҫентене һатыу факты теркәлде.
Күҙәтеү ведомствоһынан хәбәр итеүҙәренсә, файҙаланыуға рәхсәт ителгән Дәүләт селекцион ҡаҙаныштар реестрындағы сорттарға ҡарамаған 17 партия емеш-еләк культуралары һатылыуы асыҡланған. Ҡағиҙә боҙған шәхестәргә ҡарата административ хоҡуҡ боҙоу тураһында эш асылған.


text:
Өфөлә Музыка йортон төҙөүгә архитектура проекттары конкурсы иғлан ителгән
Баш ҡала хакимиәте яҡын арала Өфөлә төҙөлөргә тейешле Музыка йортон проектлауға архитектура проекттары конкурсын иғлан итте. Конкурс йомғаҡтары буйынса Музыка йортоноң иң яҡшы архитектура-планлаштырыу проекты билдәләнәсәк.
Агентлыҡҡа ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурста ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеү 23 сентябрҙә тамамлана, конкурс эштәрен тапшырыу иһә 11 ноябргә тиклем тип билдәләнгән.
Бынан һуң 24 ноябргә хәтле конкурс эксперттары һәм жюрийы эшләйәсәк.
Йомғаҡтар яһау һәм еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы 25 ноябрҙә үтәсәк.


text:
Башҡортостан оҫталары тимерселәр фестивалендә ҡатнаша ала
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостандың тимер эше оҫталарын «Оҫталар ҡалаһы» V Халыҡ-ара тимерселәр фестивалендә ҡатнашырға саҡыралар. Сара 11 сентябрҙән 13-нә тиклем Силәбе өлкәһенең Златоуст ҡалаһы янындағы Красная Горка ҡасабаһында урынлашҡан П.П.Бажов исемендәге тау паркында ойошторола.
Быйыл фестиваль Златоуст ҡорал фабрикаһының 200 йыллығын байрам итеү сиктәрендә уҙғарыла.
Ҡатнашыу өсөн ғаризалар (3513) 62-10-32; 62-01-15; 65-25-04 телефондары буйынса, шулай уҡ muzeizlatoust@mail.ru электрон почтаһына ҡабул ителә.
Программа һәм сарала ҡатнашыусылар хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт менән бында танышырға мөмкин.


text:
Өфөлә «Мин исламды өйрәнәм» балалар конкурсы үтәсәк
28 июлдә Өфөнөң «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә балалар өсөн «Мин исламды өйрәнәм» конкурсы үтәсәк. Сараның ойоштороусыһы – Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты.
Конкурс барышында Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты ҡарамағындағы йәйге лагерҙа ял итеүсе һәм белем алыусы балалар Ҡөрьән уҡыу оҫталыҡтарын, шәриғәт ҡанундарын, аяттарҙы, пәйғәмбәрҙәр тормошо тарихын белеүҙәрен күрһәтәсәк. Еңеүселәр ике төркөмдә билдәләнәсәк – 5-11 йәшлек балалар өсөн төркөм һәм 12-17 йәшлектәр өсөн төркөм. Конкурста ҡатнашыусыларҙың барыһы ла бүләктәр аласаҡ.


text:
Өфөлә китап уҡыуҙы пропагандалау акцияһы үтәсәк
Белем көнө алдынан, 29,30 һәм 31 августа, Өфөлә китап уҡыуҙы пропагандалау акцияһы үтәсәк. Сараны БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы ярҙамында Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәте, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана һәм Рәсәй балалар фондының республика бүлексәһе ойоштора.
«Башинформ» агентлығына ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, акция сиктәрендә күп төрлө саралар планлаштырылған. Шулай итеп, сараның тәүге көнөндә, 29 августа, Спутник ФМ радиоһы һәм Юлдаш радиоһы тулҡындарында викторина үткәреләсәк. Шул уҡ көндә Салауат Юлаев һәйкәле алдындағы майҙанда энтузиастар төркөмө китап уҡыуҙы пропагандалап, үҙ сығыштарын ойошторасаҡ. 31 августа китап магазиндарында билдәле ғалимдар, яҙыусылар, артистар ҡатнашлығындағы матур байрам көтөлә. Урында уҡ балалар өсөн уйын-викториналар үтәсәк.
Бынан тыш, өс көн дауамында «Академкитап», «Китап» һәм «Белем» китап магазиндарында ата-әсәләр ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар өсөн яңы китаптар йыйыу ойоштороласаҡ.


text:
Фото:
"Ябай балаларҙың" ҡатмарлы проблемалары
Фото:
Йома көнө, 28 майҙа, БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында «Ябай балалар» республика проекты сиктәрендә «Иғтибар: балалар. Балаларҙы гармониялы тәрбиәләү һәм үҫтереү мәсьәләләре» түңәрәк өҫтәле үткәрелде.
Проектты ойоштороусылар – «Сифат билдәһе» студияһы «Ябай балалар» серияһынан беренсе ҡыҫҡа метражлы фильм премьераһын күрһәтте, унда балаларға иғтибар, бәләкәй кешене аңлау, үҫеп килеүсе шәхестә уның сикһеҙ һәләттәрен асыҡлау ни тиклем мөһим булыу мәсьәләһе күтәрелә. 90 секунд экран ваҡыты эсендә авторҙар үҙ проблемалары менән мәшғүл әсәне һәм тылсым эйәһе бәләкәй генә ҡыҙҙы берләштергән. Ҡыҫҡа метражлы таҫма республика телеканалдары эфирына быйыл июнь башында сығасаҡ. Ойоштороусылар Айрат Әхмәтшин менән Элина Еникеева әйтеүенсә, киләһе фильмды 2010 йылдың көҙөндә төшөрөргә планлаштырыла.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар шәхес тәрбиәләүҙә фәндең роле, фотоижад аша баланың потенциалын асыу, йәмәғәт фондтары һәм хәйриә ойошмаларының «балалар» проблемаларын хәл итеүгә индергән өлөшө, ғаилә ялын ойоштороу һәм республикабыҙҙа балалар кинематографын үҫтереү перспективалары тураһында һөйләште.
Проект сиктәрендә ойоштороусылар балаларға Якутов паркында «Ябай балалар» байрамын бүләк итте. Уның программаһында — Комаров исемендәге Балалар ижады һарайының йәш таланттары тарафынан әҙерләнгән концерт, балалар кейемдәре парады, конкурстар һәм башҡа төрлө саралар. Проектты ойоштороусылар «Ябай балалар» байрамын Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө алдынан йыл һайын үткәрергә планлаштыра.


text:
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан бүлексәһе «Георгий таҫмаһы» акцияһын ойоштора
Бөйөк Еңеү байрамы алдынан «Халыҡ фронты — Башҡортостан Республикаһында Рәсәй өсөн» Бөтә Рәсәй йәмәғәт хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе «Георгий таҫмаһы» акцияһын үткәрәсәк. Активистар Еңеү символын республика халҡының бөтә теләүселәренә таратасаҡ. Таҫма Бөйөк Ватан һуғышында яугирҙарҙың батырлыҡтары тураһында хөрмәт итеп, иҫкә алыу билдәһе булараҡ кейемгә беркетелә.
— Өфөлә 16 апрелдә старт аласаҡ, был акция менән Бөйөк Еңеү көнөнә арналған саралар циклын башлайбыҙ, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының төбәк бүлексәһе ағзаһы, «Аҡбуҙат» ипподромы генераль директоры Руслан Ғизәтуллин. — 18 апрелдә Георгий таҫмаларын республика райондарында таратасаҡтар. Тағы ла мөһим акциялар буласаҡ. Тематик цикл 10 майҙа «Аҡбуҙат» ипподромында ҙур байрам менән тамамланасаҡ.
1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙе билдәләү алдынан Георгий таҫмаларын таратыу акцияһы йолаға әүерелде. Уларҙы республиканың төрлө министрлыҡтары һәм ведомстволары, йәмәғәт һәм йәштәр ойошмалары, сәйәси партиялар вәкилдәре, волонтерҙар ойоштора. Йыл һайын был хәрәкәткә яңы ҡатнашыусылар өҫтәлә. Шулай итеп, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының төбәк бүлексәһе был акцияны беренсе тапҡыр уҙғарасаҡ.


text:
Фото:
Т өркиә тарихи йәмғиәте Әхмәтзәки Вәлиди Туғанды хөрмәтләп иҫкә ала
Фото:
Иртәгә, 24 декабрҙә, Төркиә Республикаһының юғары ғилми учреждениеларының береһе булған Төркиә тарихи йәмғиәте билдәле башҡорт ғалимы-төркиәтсе, профессор, доктор Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 120 йыл тулыуға арналған түңәрәк өҫтәл үткәрә. Ултырышта ғалимдың ҡыҙы, Төркиә фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы, профессор, доктор Иҫәнбикә Туғандың, Вәлиди Туғандың уҡыусылары – Ушак университеты профессоры Тунджер Байкараның, Әхмәтзәки Вәлиди Туған ойошторған Ислам тикшеренеүҙәре институтының элекке директоры, профессор, доктор Сәлих Тугтың сығыштары планлаштырыла. Төркиә тарихи йәмғиәте рәйесе, профессор, доктор Али Биринджи түңәрәк өҫтәлдең етәксеһе буласаҡ.
Сара сиктәрендә Әхмәтзәки Вәлиди Туғанға арнап 1951 йылда сығарылған XXII Халыҡ-ара төркиәтселәр конгресы материалдары йыйынтығының ҡайтанан нәшер ителгән яңы баҫмаһының презентацияһы көтөлә.
Билдәле булыуынса, әлеге ваҡытта шулай уҡ ҡыҫҡаса ИКАНАС исеме аҫтында билдәле булған сираттағы Бөтә донъя төркиәтселәр конгресы Истанбулда, Әхмәтзәки Вәлиди Туған рәйеслегендә үткән.
Вәлиди Туған иҫтәлегенә арналған түңәрәк өҫтәл Төркиә тарихи йәмғиәтенең конференциялар залында үтәсәк.


text:
Фото:
Ветерандар көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерҙе
Фото:
Өфө гарнизонының Офицерҙар йортонда 26 ғинуарҙа Башҡортостандың Һуғыш һәм хәрби хеҙмәт ветерандары комитеты бюроһының һәм йәмәғәт ойошмалары етәкселәренең киңәйтелгән ултырышы үткәрелде.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар ветерандар йәмәғәт ойошмаларының Координацион советы эшен, Өфө гарнизонының Офицерҙар йорто базаһында Ветерандар йорто төҙөүҙе һәм һуғыш ветерандары өсөн госпиталь ойоштороуҙы тикшерҙе. Йәмәғәт ойошмалары етәкселәре Өфөнөң Офицерҙар йортон бөтөрөргә йыйыныуҙары айҡанлы борсолоу белдерҙе.
Ветерандар берләшмәләре лидерҙары республика Президенты Рөстәм Хәмитов алдына ҡуйырға йыйынған мәсьәләләр исемлегенә төҙәтмәләр индерҙе.
Ултырышта ҡатнашыусылар шулай уҡ ветерандарҙы пенсия өҫтәмәләре, торлаҡ һәм льготалар менән тәьмин итеү проблемаларын да тикшерҙе.


text:
Төбәктә пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артты Фото: Олег Яровиков
Төбәктә пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артты
Төбәктә пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостанда пенсионерҙың 2016 йылға йәшәү минимумы 7842 һум күләмендә билдәләнгән. Тейешле закон республиканың рәсми интернет-порталында баҫылған.
«Дәүләт социаль ярҙамы тураһында»ғы Федераль законда ҡаралғанса, йәшәү минимумы күрһәткесе пенсияға социаль өҫтәмә билдәләү өсөн файҙаланыла. Пенсионерҙың 2016 йылға йәшәү минимумы дәүмәле «Башҡортостан Республикаһында ҡулланыусылар кәрзине тураһында» Башҡортостан Республикаһы законы менән билдәләнгән ҡулланыусылар кәрзиненә һәм ҡулланыусылар хаҡтары кимәле тураһында рәсми статистика мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп билдәләнгән.
2015 йылда пенсияға социаль өҫтәмәне билдәләү өсөн пенсионерҙың йәшәү минимумы дәүмәле 6513 һум тәшкил итә.


text:
Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһына Рим Ҡәйүмов тәҡдим ителде
Рим Ҡәйүмов Башҡортостан Республикаһында Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһына тәҡдим ителде. Тейешле ҡарарҙы БР Дәүләт Йыйылышының Дәүләт төҙөлөшө, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитеты ҡабул итте. Тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһы вәкәләттең срогы уҙыу сәбәпле вакантлы булды, тип аңлаттылар республика парламентының матбуғат хеҙмәтендә. Алдан хоҡуҡ яҡлаусы вазифаһын шулай уҡ Рим Ҡәйүмов биләне.
Тулы хоҡуҡлы вәкил депутаттар алдында биш йыл эсендә үҙ эшенең һөҙөмтәләре тураһында отчет бирҙе, эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре тураһында һөйләне һәм ҡайһы бер статистика мәғлүмәттәрен күрһәтте. Атап әйткәндә, йыл һайын ярҙам һорап өс мең тирәһе кеше мөрәжәғәт итә, һәм уларҙың иҫәбе уртаса ун процентҡа арта.
Депутаттар Рим Ҡәйүмовтың юғары профессионаллеген баһаланы, тәҡдим ителгән кандидатура хупланды. Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкилде тәғәйенләү тураһындағы ҡарар республика Дәүләт Йыйылышының яҡындағы пленар ултырышында, 30 ғинуарҙа, ҡабул ителәсәк.


text:
Башҡортостан федераль бюджеттан ауыл халҡы өсөн торлаҡҡа 14,8 млн. һум аҡса аласаҡ
2010 йылда Рәсәй субъекттарына «2012 йылға тиклем ауылдарҙың социаль үҫеше» Федераль маҡсатлы программаһы сараларын тормошҡа ашырыуға ҡаралған субсидияларҙың яңы күләмдәре раҫланды.
Быйыл уны тормошҡа ашырыуға Башҡортостанда башта 697 миллион 519 мең һум аҡса йүнәлтергә планлаштырылғайны, шул иҫәптән РФ бюджетынан – 299 миллион 552 мең һум, БР бюджетынан – 256 миллион 590 мең һум, бюджеттан тыш средстволарҙан – 141 миллион 379 мең һум. Был 2009 йыл кимәлендә.
Средстволар ауыл ерендә йәшәгән граждандарҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, йәш ғаиләләрҙе һәм йәш белгестәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү, ауыл ерендә газ үткәреү, һыу үткәргестәр һәм фельдшер-акушер пункттары (ФАП) төҙөү өсөн тәғәйенләнгән. Мәҫәлән, Федераль маҡсатлы программа сиктәрендә бүленгән средстволарға дүрт ФАП – Әбйәлил һәм Мәләүез райондарында икешәр төҙөләсәк.
Быйыл ауылдарҙан 428 ғаилә, шуларҙан 267-һе йәш ғаилә, күрһәтелгән федераль программа буйынса торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға дәүләт ярҙамы алды.
Торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләрҙең байтаҡ булыуы менән бәйле, БР Ауыл хужалығы министрлығы ағымдағы йылға сығымдарҙы финанслауҙы арттырыу тураһында мәсьәлә әҙерләне.
Был маҡсаттарға федераль бюджеттан өҫтәмә рәүештә 14 миллион 800 мең һум аҡса бүленде. Был тағы ла 43 ауыл ғаиләһенә, шуларҙан 40-ы – йәш ғаиләләр һәм йәш белгестәр ғаиләләре, торлаҡ шарттарын яҡшыртырға мөмкинлек бирәсәк, тип хәбәр итә республика Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.


text:
Өфөлә Заманса һинд киноһы фестивале уҙа
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
25 ғинуарҙа «Родина» кинотеатрында Заманса һинд киноһы фестивале асыла. Тантана көндөҙгө сәғәт 2-лә башлана. Был көндә тамашасылар «Ерҙәге йондоҙҙар» фильмын ҡараясаҡ. Фильм 2007 йылда төшөрөлгән, режиссерҙар — Аамир Кхан, Амол Гуптэ.
Тамашасыларға һинд кинематографын бөтөнләй икенсе яҡтан асҡан фильмдар күрһәтеләсәк, тип билдәләне ойоштороусылар. 1 февралдә фестиваль режиссер Санджай Лила Бхансалиҙың «Ялбарыу» драмаһы (2010 йыл) менән дауам итә. 8 февралдә «Өс йүләр» комедияһын (2009 йыл) ҡарарға мөмкин. Режиссеры — Раджкумар Хирани. Заманса һинд киноһы фестивале 15 февралдә режиссер Ракеш Омпракаш Мехраның «Йүгер, Милка, йүгер» драмаһы (2013 йыл) менән тамамлана.


text:
Фото:
«Милли кейем быуаттар аралығында» конкурсына йомғаҡ яһалды
Фото:
«Милли кейем быуаттар аралығында» Беренсе асыҡ конкурсы еңеүселәре билдәләнде — уларҙың исемдәре Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында үткәрелгән гала-концертта аталды.
Конкурс Гран-прийын Өфө дәүләт технология һәм дизайн колледжының “Батшабикә” коллекцияһы һәм уның авторы Дина Закрина яуланы. Конкурстың дүрт номинацияһында Айһылыу Шәрипова менән Юлия Петренко һәм уларҙың «Ҡарға туйы» коллекцияһы («Дефиле» номинацияһында 1-се урын), Хәҙисә Арғынбаева («Этнографик кейем» номинацияһында 1-се урын), Людмила Мрясова («Милли кейемдәге ҡурсаҡ» номинацияһында 1-се урын) һәм Светлана Горбунова («Эскиздар конкурсы» номинацияһында 1-се урын) еңеүселәр булды.
Конкурста ҡатнашыусыларҙы һәм ойоштороусыларҙы дебют менән Өфөнөң Киров районы хакимиәте башлығы Юлай Ильясов ҡотланы. Ул, модельерҙарҙың ижади ярышы тиҙҙән ҡалабыҙ өсөн традиционға әйләнәсәк һәм йыл һайын төрлө төбәктәрҙән күберәк ҡатнашыусылар йәлеп итәсәк, тигән ышаныс белдерҙе.
— Милли кейемдәр аша беҙ республикабыҙ территорияһында йәшәүсе төрлө халыҡтар менән яҡынданыраҡ танышабыҙ һәм уларҙың үҙенсәлектәре тураһында күберәк беләбеҙ, — тине Юлай Талха улы. – Бынан тыш, хәҙерге кейемдә милли костюм элементтары булһа, бик матур бит.
Шуны өҫтәп әйтеп үтәйек, модельерҙарҙың милли кейемдәргә махсуслашҡан беренсе конкурсы ижади йәштәр инициативаһы буйынса Өфөнөң Киров районы хакимиәте тарафынан ойошторолдо. Ул Башҡортостанда Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылына арналды. Уның бурыстары булып оҫта һәм йәш модельерҙарҙың милли кейем традицияларын өйрәнеү, һаҡлау һәм үҫтереү менән ҡыҙыҡһыныуын дәртләндереү; милли кейем ижад итеү өлкәһендә һәләтле оҫталарҙы, яңы коллективтарҙы һәм авторҙар үҙәктәрен асыҡлау һәм яҡлау тора.
Өфөнөң Киров районы хакимиәтенең мәҙәниәт һәм йәштәр эштәре буйынса бүлеге начальнигы Зөлфиә Ханнанова хәбәр итеүенсә, «Милли кейем быуаттар аралығында» Беренсе конкурсында ҡатнашыуға Өфөнән һәм Саранскиҙан 34 йәш модельерҙан заявка килде. Проектта шулай уҡ Өфө ательелары, Бөтә Рәсәй музыка йәмғиәтенең Башҡортостан производство комбинаты, “Ағиҙел” Башҡортостан художество промыслаһы, Өфө трикотаж фабрикаһы, «Иман» мосолман кейемдәре тегеү ательеһы, «Салауат», «Сәләм» ательелары, «Алина Ҡаҙакбаева» салон-ательеһы, «Ете ҡыҙ» магазин-ательеһы һәм Саҡмағош ауылынан Балалар ижады үҙәге ҡатнашты.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһы 116-сы мәктәбе
Башҡорт теле дәрестәрендә Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы телмәр үҫтереү
Автор: Усманова Әлмирә Ғүмәр ҡыҙы
Өфө-2014
Йөкмәткеһе
Инеш……………………………………………………................….......3
Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы
телмәр үҫтереү...........................................................................................9
Тел һәм телмәр фомалары................................................................ 16
Телмәр үҫтереү алымдары................................................................ 20
Һөҙөмтәле уҡыу технологияһы................................................. 20
Йомғаҡлау................................................................................................ 25
Ҡулланылған әҙәбиәт........................................................................... 26
Сайттар................................................................................................. 26
Методик темам: “Башҡорт теле дәрестәрендә Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы телмәр үҫтереү”
Инеш
XX быуаттың беренсе яртыһында йәшәгән Василий Ильич Чернышев “Кеше тормошонда иң мөһим һәм иң кәрәкле сифат – үҙ телеңдә аныҡ, аңлайышлы һәм матур һөйләшә белеү оҫталығы”, - ти. Рус мөхитендә йәшәгән балаларҙың берәүһе үҙ телен яҡшы аңлаһа, һәйбәт һөйләшһә, икенсеһе – ауыр, йәки бөтөнләй аңламай, һөйләшмәй. Шуға күрә, был проблеманы бөгөнгө көндә актуаль тип һанайым һәм үҙемдең методик эшемде ошо үтә лә кәрәкле проблемаға бағышлайым. Методик эшемдең темаһы: “Башҡорт теле дәрестәрендә Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы телмәр үҫтереү”.
Актуаллеге
Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев үҙенең “Халҡыма хат” шиғырында:
Был донъяла телдең ҡороуҙары
Яманыраҡ даръя ҡороуҙан.
Һиңә быны нисек аңлатырға,
Телле көйө телһеҙ ырыуҙаш?
Аҡылыңдан әллә яҙҙыңмы һин,
Тере көйө телдән яҙырға?
Рус мәктәптәрендә башҡорт теленә өйрәтеү яңы быуын стандарттары буйынсауҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү коммуникатив методҡа нигеҙләнеп алып барыла. Был метод телде аралашыу, аңлашыу-һөйләшеү сараһы булараҡ уҡытыуҙы төп маҡсат итеп ҡуя.
Маҡсат:
1. уҡыусыларҙы башҡорт телендә аралашырға өйрәтеү, башҡортса һөйләгәнде, уҡығанды, ишеткәнде аңлау күнекмәләре булдырыу. Үҙҙәренең фекерен телдән һәм яҙма рәүештә аңлата белергә, йәмәғәт тормошонда практик файҙаланырға өйрәтеү;
2.һөйләү һәм яҙма телмәр күнекмәләрен үҫтереү (диалогик, монологик телмәр формаларын; инша, изложение яҙыу күнекмәләрен үҫтереү). Һүҙлек запасын арттырыу;
3.Рәсәй гражданлығының берҙәмлеген тәрбиәләү, патриотлыҡ, Ватанға ҡарата мөхәббәт һәм хөрмәт, күп милләтле Рәсәй халҡының үткәне һәм бөгөнгөһө өсөн ғорурлыҡ тойғоһо уятыу, үҙеңдең этник сығышыңды аңлатыу, тарихты, телде, халҡыңдың мәҙәниәтен, традицион ҡиммәттәрен үҙләштереү, Ватан алдында яуаплылыҡ хистәре тәрбиәләү.
Бурыстар:
- Балаларҙың телмәр үҫешенә булышлыҡ итеүсе үҫтереүсе мөхит булдырыу;
- әүҙемлекте арттырыу өсөнзаманса технологияларҙы файҙаланыу;
- йәш үҙенсәлектәренә таянып аралашыу мәҙәниәтен үҫтереү;
- монологик һәм диалогик телмәрҙе үҫтереү;
- төрлө ситуацияларҙа уҡыусыларҙы үҙ-ара башҡортса аралашырға өйрәтеү.
Принциптар:
1.Башҡорт телен коммуникатив нигеҙҙә өйрәнеү принцибы.
2. Когнитивлыҡ принцибы.
3. Ябайҙан ҡатмарлыға принцибы.
4. Интеграция һәм дифференциация принцибы.
5. Функционаллек принцибы.
Коммуникатив нигеҙҙә өйрәнеү принцибы. Коммуникатив нигеҙҙә уҡытыуҙың төп үҙәге – уҡыусыларҙы, телмәр маҡсатына ирешеү өсөн, төрлө күнегеүҙәр ярҙамында телмәр өлгөһө төҙөргә өйрәтеү.
Коммуникатив йүнәлештең төп мәғәнәһе:
Тел материалын аралашыу өсөн кәрәк булған күләмдә генә алыу;
Яңы тел күренештәрен телмәр өлгөләрендә биреү.
Ситуатив күнекмәләр аша балаларҙа әҙерлекһеҙ телмәр тыуҙырыуға ирешеү.
Һөйләү күнекмәләрен автоматлаштырыу.
Телде өйрәнеүҙе “грамматиканан – телгә” юлы менән түгел, реаль шарттарға яҡынайтылған күнегеүҙәр ярҙамында ойоштороу.
Когнитивлыҡ принцибы– тирә-йүнде танып белеү процесында телмәр үҫтереү.
Интеграция һәм дифференциация принцибы. Интеграция – ниндәйҙер өлөштәрҙе берләштереү, тоташтырыу, йыйыу. Дифференциация – нимәнелер булһа өлөштәргә тарҡатыу. Ниндәй генә телмәр төрөнә өйрәтмәйек, теге йәки был кимәлдә телдең һәм телмәрҙең ҡалған төрҙәрен дә формалаштырабыҙ. Мәҫәлән, лексикаға өйрәтеүҙе алып ҡарайыҡ. Һүҙ менән эләү процесында беҙ:
һүҙҙе айырым да, контекст эсендә лә әйтеп өйрәнәбеҙ, тимәк, фонетик күнекмә булдырабыҙ;
был һүҙҙе һөйләм эсендә башҡа һүҙҙәр менән бәйләргә өйрәнәбеҙ икән – грамматик күнекмә булдырыу өҫтөндә лә эшләйбеҙ;
төрлө лексик күнегеүҙәрҙе уҡыусыларҙың тексты уҡыу һәм аңлау кимәлен күҙ уңында тотоп башҡарабыҙ;
яңы һүҙҙәр менән яҙма күнегеүҙәр эшләйбеҙ икән – яҙма телмәрҙе файҙаланабыҙ.
Дифференциацияның асылы шунда: билдәле бер телмәр төрөн һәм телдең аспектын формалаштырыуҙа үҙенсәлекле күнегеүҙәр һәм эш төрҙәрен файҙаланыу, йәғни тел һәм телмәр күнекмәһен булдырыуҙың нигеҙендә ятҡан үҙенсәлекле механизмдарҙы ҡулланыу.
Функционаллек принцибы.Функционаллек– ул һүҙҙәрҙең һәм грамматик формаларҙың шунда уҡ телмәр эшмәкәрлегендә ҡулланылыуы, килеп тыуған телмәр ситуацияһында өйрәнелгән тел күренештәрен актив файҙаланыу.
Телмәр ситуацияһын ике төргә бүлеп ҡарайҙар:
класта, мәктәптә һәр ваҡыт тыуып торған ситуация (уҡыусыларҙың дәрескә һуңлауы, уларҙың үҙ-ара мөнәсәбәте);
махсус телмәр ситуациялары (һөйләшеү урыны, тетар, тамашасы һәм билет тикшереүсе).
Телмәр тыуһын өсөн уҡыусыларҙың ниндәйҙер кимәлдә һүҙ байлығы булыуы тәүшарт булып торһа, артабан шул һүҙҙәрҙәге өндәрҙе дөрөҫ әйтеү һәм грамматик ҡағиҙәләргә ярашлы һөйләм өлгөһө төҙөй белеү бик әһәмиәтле. Шуға күрә телмәр берәмектәрен тик күнегеүҙәр аша ғына үҙләштереп була. Һүҙ байлығын туплау, һүҙҙең грамматик формаһын, һөйләм конструкцияһын төшөнөү шунда уҡ күнегеүҙә нығытыла. Һәр бер фраза реаль аралашыу артында ҡуллана алырлыҡ булғанда ғына күнегеүгә алына. Уҡыусыларҙың телмәре реаль шарттарға яҡынайтылған ситуацияларҙа ғына тыуа.
Фәнни нигеҙ:
Телмәрҙең үҙенсәлектәре, төрҙәре, телмәргә өйрәтеү, уҡыусыларҙың бәйләнешле телмәрен үҫтереү мәсьәләләренә арналған хеҙмәттәр байтаҡ. Был өлкәлә айырыуса билдәле ғалимдар А. А. Акишина, В. В. Богданов, Л. С. Выготский, И. А. Зимняя һ.б. күп көс һалған.
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеү проблемалары ғалимдар һәм методистар Ф. Ғ. Хисматуллина, М. Ғ. Усманова, Х. А. Толомбаев, Р. Ә. Абуталипова, З. М. Ғәбитова, М. С. Дәүләтшина тикшеренеүҙәрендә ентекле яҡтыртылған.
Ғилми яңылыҡ:
Уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү – мәктәптә дөйөм уҡытыу тәрбиәләү эшенең айырылғыһыҙ бер өлөшө булып тора. Шуның өсөн дөрөҫ телмәр үҫтереү, баланың туған теленә ҡыҙыҡһыныу уятыу, шулай уҡ ата-әсәләрҙең һәм педагогтарҙың төп бурысы булып иҫәпләнә.
Белемдең ни тиклем кәрәк булыуын аңлап уҡыусылар оло тормошҡа аяҡ баҫырға тейеш. Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы дәрестә беҙ проблемалы эшмәкәрлек булдырырға тейешбеҙ.Бының өсөн уҡытыусы уҡыусыларға дөрөҫ шарттар булдырырға тейеш. Уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү өсөн шарттар булдырыу методик әҙәбиәттә әҙ яҡтыртыла. Ошо йүнәлештә уҡытыусыларға практикала ҡулланыу өсөн эш төрҙәре тәҡдим итергә теләйем.
Практик яңылығы:
Дәрестә телмәр үҫтереү мәсьәләһен төрлөсә хәл итеп була. Бер үк текстың йөкмәткеһе менән эшләгәндә лә уны ҡыҙыҡлы, уҡыусыларҙы ялҡытмаҫлыҡ итеп ойошторорға мөмкин. Әйтәйек, тексты автор исеменән һөйләп сығырға ҡушыу. Икенсе юлы геройҙар күҙлегенән, өсөнсө тапҡыр геройҙарҙың береһен төшөрөп ҡалдырып һ.б.
Диалогик телмәр аралашыуҙа йыш осрай. Әйтәйек, диалог барышында, һис көтмәгәндә, өсөнсө уҡыусы килеп ҡушыла. Был осраҡта нисек юғалып ҡалмаҫҡа һәм әңгәмәне дауам итергә? Диалог барышында яңы быуын стандарттарына ярашлы парҙарҙың алмашынып тороуы тағы ла эффектлыраҡ эшләү өсөн шарттар тыуҙыра. Был парҙарға бер парта артында ултырыусы уҡыусыларҙы ғына түгел, характеры төрлө уҡыусыларҙы, белем кимәле буйынса айырылғандарҙы берләштерергә мөмкин.
Телмәр үҫтереү түбәндәге күрһәткестәргәтаянып башҡарыла.
йөкмәткелелек,
логикаға нигеҙләнгән булған,
тасуирилыҡ,
аныҡлыҡ,
аңлайышлылыҡ,
таҙа һәм шыма һөйләү,
дөрөҫлөк.
Эш этаптары:
I этап. 2011-2012 уҡыу йылында тема буйынса ғилми әҙәбиәтте, Федераль белем биреү стандарттары талаптарын өйрәнеү.
II этап. 2012-2013 уҡыу йылында телмәр үҫтереү буйынса һайлап алған эш төрҙәрен практикала ҡулланыу, методик берекмәлә докладтар менән сығыш яһау, асыҡ дәрестәр күрһәтеү.
III этап. 2013-2014 уҡыу йылында алынған һөҙөмтәләрҙе системаға һалыу, “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналына мәҡәлә тәҡдим итеү.
Көтөлгән һөҙөмтәләр:
Эшләнгән эштәрҙе, эшмәкәрлек һөҙөмтәләрен барлау, эш сифатын контролләү, баһалау. Уҡыусыларҙы башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ итеп һөйләргә, уҡығанды аңларға өйрәтеү, телмәр үҫтереү.Башҡорт теленә, әҙәбиәтенә, мәҙәниәтенә ҡарата ихтирамлыҡ тойғоһо тәрбиәләү.
ғилми-практик конференцияларҙа ҡатнашыу;
проекттар, презентациялар эшләү;
театрҙарға йөрөү;
кластан тыш саралар үткәреү;
музейҙарға барыу;
инша яҙыу һәм «Илһам» шиғыр һөйләү конкурстарында, олимпиадаларҙа ҡатнашыу;
Башҡортостандың күренекле әҙиптәре менән осрашыуҙар үткәреү;
фольклор байрамдарын сәхнәләштереү;
әкиәт һөйләү конкурстарында әүҙем ҡатнашыу.
II. Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы
телмәр үҫтереү
- Дәрес үҙәгендә уҡыусының эшмәкәрлегенә уҡытыусылар тарафынан шарттар булдырыла.
- Дәрестә уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу урынлаштырыу.
- Проблемалы ситуация ҡуйыу.
- Уҡыусыларҙың эҙләнеү эше. Үҙ фекерен әйтәләр, иҫбатлайҙар, анализлайҙар.
- Төркөмләп, үҙ аллы эшләйҙәр.
- Дәрестең темаһын, маҡсатты уҡыусылар үҙҙәре билдәләй (мин нимә белмәйем, нимә беләсәкмен тигәндән сығып маҡсат ҡуйыла). Тема фәнни яҡтан дөрөҫ итеп камиллашырға тейеш.
Федераль белем биреү стандарттары талаптары
Уҡыусыларҙың индивидуаль мөмкинлектәренә иғтибар биреү, мөмкинлектәрен булдырыу, асыу, үҙ аллы эшләргә күнектереү. Үҙ эшенә һәм иптәшенә баһа бирергә өйрәтеү.Берлектәге эшмәкәрлектә терәк конспекттары ҡулланып эшләү отошло.
1. Терәк конспектты уҡытыусы менән уҡыусы берлектә эшләргә тейеш. (Һорау-яуап).
2. Берлектә эшләй башланған эш уҡыусы эшмәкәрлеге менән бөтә.
3. Уҡыусы үҙ аллы эшләй.
ФГОС буйынса дәрестәрҙә күп кимәлле эш төрҙәре ҡулланылырға тейеш.
Мәҫәлән: БТ (бер-береңде тикшереү).
ҮТ (үҙ аллы тикшереү).
К(УТ) контроль (уҡытыу тикшереүе).
Статистик парҙар менән эш барышы. Уҡыусының үҙенә генә эш тәғәйенләнә. Уҡыусылар бер-береһенең фекерен тыңларға, хаталарҙы табырға, үҙ фекерен иҫбатларға тейеш.
Динамик парҙар менән эш.
Вариатив парҙар. Уҡыусы үҙенең эшен аңлатҡандан һуң, үҙҙәренең эш төрҙәре менән алмаша.
Уҡыусыларҙың индувидуаль эшен булдырыу
20 минут индивидуаль эшләргә тейешбеҙ.
Уҡыусыны таҡтаға сығарыу. Бер уҡыусы таҡтала эшләй, ҡалғандары үҙ-аллы эшләй.
Һүҙҙәр менән эш итеү өсөн күнегеүҙәр
«Сәскә йыябыҙ» уйыны.
Исемдәр яҙылған һары түңәрәктәр таҡтаға беркетелә. Өҫтәлгә ҡылымдар яҙылған сәскә таждары бутап һалына. Ике уҡыусы ярышып сәскә йыя:
Уҡыусы – уҡыу, яҙа, уйлай, уйнай, һүрәт төшөрә.
Ел – осора, һыҙғыра, иҫә, геүләй, туҙҙыра, өрә.
Йөкмәткеле һәм сериялы һүрәттәр менән эш.
Бәйләнешле телмәр үҫтереү, һүҙлек запасын арттырыу маҡсатында һүрәттәр ҡулланып, түбәндәге күнегеүҙәрҙе үткәрергә мөмкин.
1) Һүрәт буйынса уҡытыусы биргән һорауҙарға тулы яуап бирергә өйрәтеү.
2) Һүрәткә исем биреү.
3) Һүрәт буйынса хикәйә төҙөү.
Сериялы һүрәт
1) Һүрәттәрҙе таҡтаға ваҡиғалар ағышы тәртибендә урынлаштырыу.
2) Һәр һүрәткә исем биреү.
3) Һүрәттең һәр береһе буйынса һөйләмдәр төҙөү.
4) 3-4 һүрәттең йөкмәткеһен дөйөмләштереп, бәйләнешле телмәр төҙөү.
Һүрәттәрҙе уҡыу түбәндәге тәртип буйынса ойошторола:
1. Һүрәт йөкмәткеһен ҡабул итеүгә әҙерләү әңгәмәһе.
2. Уҡыусыларҙың иғтибар менән һүрәтте ҡарауы һәм унда нимәләр күргәндәрен һөйләүе.
3. Уҡытыусының һорауҙары ярҙамында иғтибарҙан ситтә ҡалған әһәмиәтле нәмәләр тураһында әңгәмә:
- персонаждарҙың кейеменә, тәбиғәт күренештәре нисек һүрәтләнеүенә бәйле ваҡиғаны ҡасан, ҡайҙа барыуын асыҡларға өйрәтеү;
- рәссамдың ниндәй буяуҙарҙы күберәк ҡулланыуына бәйле дөйөм кәйефте билдәләү.
4. Һүрәттәге кешеләргә исем ҡушыу.
5. Һүҙлек эшен башҡарыу.
6. Һөйләмдәр төҙөү.
7. Артҡы планда һүрәтләнгән күренештәр тураһында әңгәмә үткәреү.
8. Мәҡәлдәрҙе һәм әйтемдәрҙе иҫкә төшөрөү.
9. План төҙөү.
10. Бөтә һөйләгәндәрҙе, терәк һүҙҙәрҙе ҡулланып, бәйләнешле телмәр үҫтереү.
Ҡала шарттарында үҫкән балаларҙың телде белеү кимәле төрлөсә. Шулай булғас, дәресте бер төрлө темпта алып барыу мөмкин түгел. Беҙҙең мәктәптә телдәре русса асылған балалар уҡырға килә. Уларҙы башҡорт теленә хас булған өндәр менән таныштырырға кәрәк. Шунлыҡтан төрлө китаптарҙан темаға ярашлы күегеүҙәр һайлап алам. Дәрес ҡыҙыҡлыраҡ үтһен өсөн традицион булмаған методтарҙы ҡулланып эш итәм. Бигерәк тә 2-4-се класс уҡыусылары йырларға, бейергә ярата, шунлыҡтан, ярыш формаһында үткән дәрестәрҙә ихлас ҡатнашалар.
Ә өнөн әйткәндә, мәҫәлән һүҙҙәрҙе ҡабатлатам, диалог аша һөйләү телмәрен үҫтерергә тырышам. Был кем? Был – әсәй. Был нимә? Был – мәктәп. Был әсәйме? Эйе, был – әсәй. Был әтәсме? Эйә, был – әтәс. Был сәскәме? Юҡ, был сәскә түгел. Был йәшелсә.
Ә өнөн яҙырға, уҡырға өйрәтәм.
Уҡыусыларҙың берәүһе үҙ телен яҡшы аңлаһа, һәйбәт һөйләшһә, икенсеһе – ауыр, йәки бөтөнләй аңламай, һөйләшмәй. Шуға ла мин дәрестә төркөмләп эшләтеүҙең бер нисә формаһын ҡулланам. Мәҫәлән, беренсе дәрестә иң көсһөҙ төркөм тексты тасуири уҡырға өйрәнһә, икенсеһе –тасуири уҡыһа, әҫәрҙе мәғәнәһе яғынан өлөштәргә бүлһә, өсөнсө төркөм уҡып, йөкмәткеһенә ҡарата һорауҙар төҙөһә, дүртенсе һәм бишенсе төркөмдәр өҙөк буйынса план төҙөп яҙһа, йәки йөкмәткеһен һөйләргә әҙерләнһә, икенсе дәрестә бөтөнләй башҡа формалар алына. Был осраҡта төркөмдәге уҡыусыларҙың белем кимәле тигеҙ була. Төркөмдәрҙә иң көслө уҡыусылар етәкселек итә, бер үк төрлө эштәр ярышып башҡарыла.
Төркөмдәргә предметлы картиналар таратамын да улар ошо предмет тураһында нимә белгәндәрен һөләйҙәр. «Яңы һүҙҙәр» уйынын уйнатам. Мәҫәлән, Башҡортостан баш, ҡорт, башҡорт, ос һ.б. Төрлө ребустар эшләтәмен. Мәҫәлән, Юлай һүҙенә балалар юл+ай тип төҙөнөләр. Көләмәстәр һөйләтәм, йомаҡтар ҡойҙортам.
Айырыуса, уҡыусылар, йомаҡтарҙы сисеп, яуаптарын кроссвордҡа тултырып яҙыуҙы яратып башҡаралар. Мәҫәлән, түбәндәге йомаҡтарҙы сисәбеҙ.
Осоп китә, йөҙөп китә.
Ваҡыт еткәс иреп бөтә. (Ҡар.)
Кәкре муйын ағайҙар
Ҡарға батмай баралар. (Саңғы.)
Утта янмай,
Һыуҙа батмай. (Боҙ.)
Аҡ юрғанды кем теккән,
Ап-аҡ ондо кем һипкән? (Ҡыш.)
Аяғы юҡ, ҡулы юҡ,
Үҙе һүрәт төшөрә. (Һалҡын.)
Бар белгәне ҡар ҙа ҡар,
Йәй буйына ҡар даулар. (Ҡарға.)
Урамда айыу олой. (Буран.)
Эйе, төркөмләп эшләүҙең файҙаһы баһалап бөткөһөҙ. Эш ярҙам итә, балалар бер-береһе менән бәхәсләшә, бер-береһе өсөн борсола.
Тасуири уҡыу күнекмәләре һөйләү телмәрен үҫтерә. Баланың тойғоһо, фекере, аңы активлаша. Уҡыусы әҫәрҙәге геройҙарҙың кисерешен, эшен, улар тураһында үҙ фекерен, ваҡиғаларға ҡарата үҙ ҡарашын, мөнәсәбәтен асыҡ аңлап һөйләп бирә.
Һөйләү теле, яҙма телмәр кеүек, туған тел нормаларына ярашлы булырға тейеш. Шулай ҙа йәнле телмәргә эске тойғо хас. Ул шулай уҡ фразаларҙың, һөйләмдәрҙең аҙ һүҙлелеген, яраҡлы интонациялы булыуын талап итә. Шулай уҡ һәр логик паузаны дөрөҫ билдәләү ҙур роль уйнай.
Уҡыусыларҙы текстағы яңы һүҙҙәрҙе күҙәтергә өйрәтеү һәм был һүҙҙәрҙең мәғәнәһен белеү теләге уятыу маҡсатында текст йөкмәткеһе менән танышыр алдынан һүҙлек эшен үткәрәм. Был, үҙ сиратында, йөкмәткене ҡабул итеүҙе бер ни тиклем еңеләйтә. Һүҙлек өҫтөндә эш күп төрлө һәм уны кластың мөмкинселектәренән сығып эш итәм.
Балаларҙың ҡыҙыҡһыныуын арттырыу өсөн диалогик һәм монологик телмәр менән дә таныштырам.
Уҡығанды һөйләү – уҡыусыларҙың бәйләнешле телмәрен үҫтереүсе иң әһәмиәтле алым. Сөнки ул фекерҙең эҙмә-эҙлекле, бәйләнешле бирелеүен талап итә.
Һөйләү бер ҡарауға ябай ғына күренһә лә, ауыр, ҡатмарлы эш төрө. Шуға ла уҡыусыларҙы был һөнәргә ныҡышмалы, эҙмә-эҙлекле өйрәтергә кәрәк.
Дәрестәрҙә һөйләүҙең ошондай төрҙәрен отошло тип иҫәпләйем: тулы һөйләү, ҡыҫҡартып һөйләү, һайлап һөйләү, затты һәм заманды үҙгәртеп һөйләү.
Һөйләгәндә балаға ирек бирергә, бүлдермәҫкә кәрәк. Бала урындан, йәки класс алдына сығып та һөйләй ала.
Шиғри телмәр музыкаль һәм ритмлы, шуға ла ул һәр ваҡыт уҡыусыны үҙенә тарта. Шиғри әҫәрҙе тасуири уҡырға өйрәтеү аша беҙ баланың аңына авторҙың уй-фекерен, поэтик образдарҙы, авторҙың эске донъяһын, уй-хисен, кисерештәрен, нәфислеген, яғымлы яңғырашын еткерә алабыҙ.
Шиғырҙы тасуири уҡыуҙан алған ләззәтләнеү уҡыусының күңелен байыта, уны хисләндерә, тимәк тел, һүҙ сәнғәте булараҡ, шәхес тәрбиәләүгә ҙур йоғонто яһай.
Д. Б. Эльконин, В. В. Давыдов, В. В. Репиндарҙың үҫтереүсе уҡытыу методикаһы буйынса түбәндәге эш төрҙәрен ҡулланып эшләү яҡшы һөҙөмтә бирә:
- тәүҙә таныш булмаған текстың исеменә, йә иллюстрацияға ҡарап, йөкмәткеһен прогнозлау
- тексты спринтлы уҡыу (эстән бик шәп темпта)
- һорауҙарға яуап алыу: беҙҙең прогноз дөрөҫ булдымы? Нимә тураһында һүҙ бара?
- разведкалы уҡыу (аңлашылмаған һүҙҙәрҙе таптырыу, аңлата алмаһалар, һүҙҙе һөйләм эсендә аңлатыу)
- буксир менән уҡыу (уҡытыусыны тыңлап, бергә уҡыу)
- яңғырауыҡлы уҡыу (уҡытыусы артынан уҡыу, дөрөҫ интонация менән тасуири уҡырға өйрәтеү)
- бер-береңде ҡыуып ет (уҡытыусы өҙөктө уҡып күрһәтә, балалар тиҙ генә ошо урынды табып, дауам итәләр)
- сылбыр буйынса уҡыу
- ролдәргә бүлеп уҡыу
- киреһен әйт (антонимдар табыу)
- бер үк мәғәнәле һүҙҙәр уйла (синонимдар табыу)
-тексты сәхнәләштереү
- әңгәмә: һеҙгә текст оҡшанымы? Автор менән килешәһегеҙме? Аҙағын нисек үҙгәртер инегеҙ.
- йөкмәтке буйынса һүрәтләмә
- йөкмәткегә тап килгән мәҡәлдәр табыу
- картиналар буйынса эш
- бирелгән һүҙҙәрҙән яңы һүҙҙәр төҙөү
- ребустар сисеү
- схема буйынса һөйләмдәр төҙөү
Бындай эш төрҙәре балаларҙың иғтибарын үҫтерә, грамоталы яҙырға, аңлы, етеҙ уҡырға, тасуири һөйләргә өйрәтә, уҡыусыны дәрестә активлаштыра.
Тел һәм телмәр.
Тел – үҙенең сикһеҙ байлығы һәм ғәжәп киң мөмкинлеге менән ысынбарлыҡты сағылдырыусы сара. Телдең был тиклем бай мөмкинлеге кешенең ҡатмарлы эшмәкәрлеге дауамында үҫә барған, тел дә үткерләнгән, шымарған.
Телдең функциялары күп төрлө, шулай ҙа иң элек тел – кеенең аралашыу сараһы. Шуға күрә лә ул, бер яҡтан, кеенең күп төрлө һәм сикһеҙ ҡатмарлы эшмәкәрлеген ойотороусы. Икенсенән, кешелектең мәҙәни һәм хеҙмәт тәжрибәһен туплау, һаҡлау, шул тәжрибәне быуындан быуынға тапшырыу ҡоралы ла булып иҫәпләнә.
Телде донъяны танып белеү һәм аралаыу ҡоралы булараҡ файҙаланып кеше һөйләй, тыңлай, яҙа, уҡый. Аралашыу формалары, төрлө критерийҙарға нигеҙләнеп, түбәндәге төрҙәргә айырыла:
аралашыуҙың материаль сараларына нигеҙләнеп һөйләү һәм яҙмателмәр айырып йөрөтөлә;
аралашыу шарттарына ҡарап диалогик һәм монологик телмәрҙе айырып ҡарарға мөмкин.
Аралашыуҙың һөйләү һәм яҙма формаларында мәғлүмәт тыңлап һәм уҡып ҡабул ителә. Мәғлүмәтте тапшырғанда ла һөйләү һәм яҙма юл файҙаланыла. Әйтеп үтелгән телмәр төрҙәре үҙ-ара тығыҙ бәйләнештә тора, ләкин улар үҙ аллы ла була ала.
Телмәр үҫтереү шәхес тәрбиәләүҙә төп шарттарҙан һанала. Баланың йәш үенсәлектәренән сығып телде өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыу маҡсатында башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәттәрен сағылдырған спектаклдәрҙән, уйындар, йырҙар, бейеүҙәр өйрәтәм. Һәр дәресемде Башҡортостандың тарихына, мәҙәниәтенә, башҡорт халыҡ ижадына бәйләп бирәм. Өйгә эшкә иншаны слайдта эшләп килтерәләр. Яҙыусыларҙың, шағирҙарҙың тормош юлы һәм ижадына байҡау яһап компьютер технологияһын ҡулланып төрлө проекттар эшләүҙе яратып башҡаралар.Был беренсенән, ҡыҙыҡһыныусанлыҡ уятһа, икенсе яҡтан төрлө критерийҙар аша уҡыусылар эшкә баһа ҡуйырға өйрәнә. Шулай итеп, уҡыусының предметҡа ҡарата мөнәсәбәте үҙгәрә.
Атҡарылған эштәр туған телдә иркен аралашырға, дөрөҫ һөйләшергә булышлыҡ итә.
Телмәр формалары
Диалогик телмәргә өйрәнгәндә уҡыусылар түбәндәге коммуникатив эш алымдарын үтәй:
Әңгәмәне башлап ебәреү һәм тамамлау;
Синыфташының телмәрен иғтибар менән тыңлауһәм әңгәмәгә ҡушылыу;
Дөрөҫ һорау ҡуйыу һәм уға тулы яуап биреү;
Нимәнелер эшләргә ризалашыу;
Шатлыҡты һәм ҡәнәғәтһеҙлекте белдереү;
Аралашыуҙа әҙәп ҡағиҙәләрен һаҡлау.
Түбәнге класс уҡыусыларын башҡортса диалогик телмәргә өйрәтеү ҙур әһәмиәткә эйә. Уҡытыусы балаға һорау бирә, ә уҡыусы яуап итеп ике-өс һүҙҙән торған һөйләм төҙөй. Тәүҙә уҡыусы уҡытыусы артынан ҡабатлаһа, һуңынан ул үҙенең һүҙҙәре менән яуап бирә башлай. Уҡыусыларҙы тулы яуап бирергә өйрәтергә кәрәк. Былай эшләү лексик-грамматик минимумды иҫтә ҡалдырырға, һөйләм төҙөлөшөн үҙләштерергә ярҙам итә. Артабан уҡыусылар диалогты ролдәргә бүлеп,тасуири уҡырға һәм һөйләшеп ҡарарға өйрәнә. Текстың эстәлеген аңлау, йөкмәтке буйынса һорау-яуап күнегеүҙәре эшләү баланы үҙ һүҙҙәре менән һөйләй белергә өйрәтә. Уҡыусыларҙың актив һәм пассив һүҙлек запасы байыу менән диалогик телмәрҙе тулыландырыу, үҙгәртеү һәм ҡатмарландырыу – уҡытыусының бурысы. Күнегеүҙәрҙең күп төрлө, мауыҡтырғыс булыуы һәм һөйләшергә теләк тыуҙырыуы шарт итеп ҡуйыла.
Был шарттарҙы үтәү өсөн иң төп проблемалар булып уҡыусыларҙың үҙ телендә һөйләшмәүе, һүҙлек байлығы етмәүе, телмәр компетентлығының һүлпән булыуы һәм ата-әсәләрҙең тейешле кимәлдә телде белмәүе тора.
Шул йәһәттән уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырыу маҡсатында Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына таянып яңы технологиялар ҡулланам. Шулай уҡ мәктәптән тыш үткәрелгән саралар иһә уҡыусыларҙың һәләттәрен асырға ярҙам итә.
Телмәр үҫтереү алымдары.
Тыңлап аңлау күнекмәһен үҫтереү.
Һүҙлек запасын арттырыу.
Һөйләргә өйрәтеү. Уҡытыусы һорау бирә – уҡыусылар яуап бирә.
Грамматик яҡтан дөрөҫ телмәр төҙөү.
Уйындар, проблемалы һорауҙар аша телмәр төҙөү.
Текст өҫтөндә эш алымдары.
Ижади эшкә өйрәтеү.
Дәрес үҙәгендә уҡыусының эшмәкәрлегенә уҡытыусылар тарафынан шарттар булдырыла.
- Дәрестә уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу урынлаштырыу.
- Проблемалы ситуация ҡуйыу.
- Уҡыусыларҙың эҙләнеү эше. Үҙ фекерен әйтәләр, иҫбатлайҙар, анализлайҙар.
- Төркөмләп, үҙ аллы эшләйҙәр.
- Уҡыусылар дәрестең темаһын, маҡсатты үҙҙәре билдәләй (мин нимә белмәйем, нимә беләсәкмен тигәндән сығып маҡсат ҡуйыла). Тема фәнни яҡтан дөрөҫ итеп камиллашырға тейеш.
Һөҙөмтәле уҡыу технологияһы
Был технология текст менән эшләүҙең 3 этабын үҙ эсенә ала:
Тексты уҡығанға тиклем үткәрелгән эштәр.
Текстың йәкмәткеһен күҙаллау, уның мәғәнәүи, тематик, эмоциональ йүнәлеен асыҡлау, әҫәрҙең исеменә, авторына, терәк һүҙҙәргә, иллюстрацияларға таянып, төп геройҙарын билдәләү.
Дәрес маҡсаттарын уҡыусыларҙың эшкә дөйөм әҙерлек кимәленән сығып асыҡлау.
Тексты уҡыу барыында башҡарылған эштәр.
Тексты уҡыу: класта үҙ аллы уҡыу, уҡытыусы уҡығанды тыңлау, уҡыусылар менән сиратлашып уҡыу. Тексты тәү тапҡыр ҡабул итеү кимәлен тикшереү. Уҡыусыларҙың күҙаллауы менән текстың йөкмәткеһе тура килеү-килмәүен асыҡлау.
Тексты ҡайтанан уҡып сығыу. Тексты анализлау (алымдар: автор менән диалогҡа инеү, аңлатмалы уҡыу, уҡылған буйынса әңгәмә ҡороу, терәк һүҙҙәрҙе табыу).
Текстың йөкмәткеһенә таянып әңгәмә ҡороу, уҡылғанды йомғаҡлау, тексҡа ҡарата дөйөмләштереүсе һорауҙар биреү. Кәрәк булғанда, текстың фрагменттарына мөрәжәғәт итеү, тасуири уҡыу.
Тексты уҡып сыҡҡас башҡарылған эштәр.
Текст буйынса әңгәмә. Уҡылғанды күмәкләп тикшереү, дискуссия. Уҡыусыларҙың әҫәргә биргән баһаһын автор позицияһы менән сағыштырыу. Текстың төп идеяһын асыҡлау.
Яҙыусы менән танышыу. Яҙыусы шәхесе тураһында әңгәмә. Өҫтәлмә сығанаҡтар менән эшләү.
Текстың исеме, иллюстрациялар менән эшләү, мәғәнәһен асыҡлау. Рәссамдың тексҡа төөргән һүрәте менән уҡыусыларҙың күҙаллауҙарын сағыштырыу (мәҫәлән, уҡыусылар был тексҡа ниндәй һүрәт төшөрөрҙәр ине). Уҡыусыларҙың уҡыу эшмәкәрлеге менән бәйле ижади эштәр..
Ошо эш төрҙәрен халыҡ ижадын өйрәнгәндә лә киң файҙаланам. Мәҫәлән, мәҡәл һәм әйтемдәрҙе өйрәнгәндә уҡыусыларға түбәндәге ижади күнегеүҙәрҙе тәҡдим итәм:
Күп нөктәләр урынына кәрәкле һүҙҙәрҙе ҡуйып мәҡәл һәм әйтемдәрҙе тултырығыҙ: Күрше хаҡы – …
Хәҙерге тормошҡа бәйләнгән теләһә ниндәй мәҡәл, йә әйтемде тема итеп, кешеләрҙең эшмәкәрлеге, уҡыусылар тормошо тураһында хикәйәләр төҙөгөҙ. Мәҫәлән, хәрәкәттә – бәрәкәт. Хеҙмәтенә күрә хөрмәте.
Программаға индерелгән әкиәттәрҙе өйрәнгәс, «Аманат» журналын, «Йәншишмә» гәзитенентекләп уҡыйбыҙ, уҡыусылар тарафынан ижад ителгән әкиәттәр менән танышабыҙ, аҙаҡ үҙҙәре лә әкиәт ижад итергә тотоноп китәләр.
«Сәнғәттең иң юғары, иң талантлы, иң гениаль төрө – халыҡ сәнғәте», һүҙ сәнғәте һаналған ҡобайырҙар, мәҡәлдәр патриотик, интернациональ тойғолар тәрбиәләү менән бергә балаларҙа телмәр культураһын тәрбиәләүгә ләетди булышлыҡ итә. Һүҙ сәнғәтенең аҫыл өлгөләре булған ҡобайырҙар, мәҡәлдәр быуаттан быуатҡа, быуындан быуынға күсеп, халҡыбыҙҙың үткән тормошо, ижад ҡеүәһе тураһында хәбәр алып килеүсе йәнле шаһиттар ул.
Халҡыбыҙға һөйөү, милләттәр араһында дуҫлыҡ ептәрен нығытыу, ҡаһарманлыҡ тойғолары тәрбиәләү эшендә халҡыбыҙҙың легендар геройы, уның тормошо, героик көрәше ғәйәт ҙур роль уйнай.
«Салауат Юлаевтың ҡаһарманлығы менән башҡорт халҡы ғына түгел, илебеҙҙең бөтә хеҙмәтсәндәре лә ғорурлана». Халыҡтар дуҫлығы символына әүерелеп, яҡтылыҡҡа әйҙәгән, матурлыҡ өсөн көрәшкә илһамландырған Салауат батыр исеме үҫмерҙәрҙе бик ныҡ ҡыҙыҡһындыра. Сөнки халыҡ батырының һәр сифаты, һәр эше – балалар өсөн – ҡиммәтле тормош дәреслеге. Уҡыусыларҙың Салауат Юлаев һәйкәле, уның авторы Сосланбәк Тавасиев хаҡында белеү теләктәре көслө.
Салауат Юлаевтың тормошо менән танышыу үҙе һоҡланғыс бер тамаша, ул илһамландыра, сафландыра, хеҙмәткә яңынан-яңы көс бирә. Ә уның йәшлек йылдарындағы сифаттары уҡыусылар өсөн гүзәл өлгө булып тора.
Уҡыусыларҙы халҡыбыҙҙың ауыҙ-тел ижады, йолалары, уның үткәне, көнкүреше менән таныштырыу ҙа минең мөһим бурысым. Район кимәлендә үткән «Йәйғор» фольклор байрамында беҙҙең 2-4класс уҡыусылары икенсе урынды яуланы.Бында балалар һабантуй байрамын сәхнәләштерҙе. Беренсенән, үҙҙәрен ысын талант эйәләре итеп хис итһәләр, икенсенән, күпме дәрт, дарман алып ҡайттылар. Ә әҙерләгән саҡта иһә, халҡыбыҙҙың боронғо йолаларын, байрам барышында ниндәй саралар үткәргәндәрен, ярыш-алыш, уйын-көлкө, аш-һыу, ил ағалары тураһында фекер алышып, артабан донъяны нисегерәк көтөү хаҡында һүҙ беркетешеүҙәрен дә һөйләнем.
Һабантуй – халҡыбыҙҙың изге йолаһы булғанға күрә, мин дә балаларҙы был күркәм байрам менән яҡыныраҡ таныштырыу маҡсатында ошо йоланы сәхнәләштерергә булдым һәм маҡсатыма ла ирештем.
7-9-сы класс уҡыусылары менән М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында «Урал батыр» эпосын ҡараныҡ. Эпос тәржемәһе менән бирелгәс, был күренеш икеләтә ҡыуаныслы булды. Башҡорт актерҙарының пьессаны сәхнәләштергән ваҡытта төшкән фотоларын да балалар ҡыҙыҡһынып ҡараны.
Текст йөкмәткеһен һөйләргә һәм тасуири уҡырға өйрәтеү
Рус балаларын башҡорт теленә өйрәтеү, әлбиттә, бик ҡатмарлы һәм оҙайлы эш. Һәр дәрестә уҡыусыларҙың һөйләү күнекмәләрен шымартыу, шулай уҡ балалар телмәрендәге хаталарҙы төҙәтеү, һөйләмде яңы һүҙәр менән байытыу йәһәтенән төрлө алым һәм методтар ҡулланыла.
Тәү тапҡыр һөйләшергә, уҡырға өйрәтеүҙең нигеҙен телмәр өндәре өҫтөндә эшләү тәшкил итә. Теге йәки был өндө иң элек башҡа өндәрҙән айырып алыу, уны дөрөҫ әйтеү, уҡыу күнекмәләрен бирергә кәрәк.Шунан һуң ғына уның тамғаһы – хәрефе менән эш башлана. Ә инде ижектәрҙе, һүҙҙәрҙе дөрҫ әйтергә, уҡырға өйрәтеү аша шул өндәрҙең һүҙ эсендәге үҙенсәлектәрен үҙләштереүгә барып тоташа.
Дәрестәрҙә уҡыусыларҙың өндәрҙе фонематик ишетеү һәләтен формалаштырыу һәм үҫтереү айырыуса әһәмиәткә эйә. Бында уҡыусылар һүҙҙән өндө таба, һүҙҙе дөрөҫ әйтә, бүтәндәр әйткәнде тыңлай һәм мәғәнәһенәтөшөнә, өлгөгә ярашлы ҡабатлай, өндәрҙе һуҙып әйтә һәм ижеккә ҡушырға әҙерләй, терәк сигналдар ярҙамында һүҙҙәр төҙөй. Артабан шул һүҙҙе индереп һүҙ, унан һөйләм төҙөлә.
Балаларҙың өлкәндәр артынан ҡабатлау һәләте ныҡ үҫешкән. Шуға күрә уҡыусылар өндәрҙең әйтелешен уҡытыусы артынан ҡабатлау юлы менән үҙләштерә. Шуға ла дәрестәрҙә күнегеүҙәрҙе ҡабатлап бирәм.
Уҡыусыларҙы тасуири уҡырға өйрәткәндә тасуири уҡыу техникаһының өс компонентына иғтибар итмәү мөмкин түгел. Улар – һулыш, тауыш, дикция.
Дөрөҫ тын алыу, һауаны дөрөҫ сығарыу, тауышты дөрөҫ ҡуя белеү, телмәр мәҙәниәтенең элементы булараҡ дикцияны үҙләштереү, яйға һалыу – былар әҙәби әҫәрҙәрҙең бөтә матурлығын тыңлаусыға еткереү өсөн мөһим шарттар булып тора.
Шулай итеп, көсһөҙөрәк уҡыусылар эшкә өйрәнә, алға китә. Эш һөҙөмтәһе күҙгә күренеп яҡшыра.
Йомғаҡлау
Телмәр үҫтереү, йәғни балаларҙың һөйләү, яҙыу телмәрен үҫтереү – беҙҙең төп бурысыбыҙ. Баланы үҙ фекерен, уйын матур, теүәл һәм дөрөҫ итеп, тейешле интонация менән һөйләргә, грамоталы яҙырға өйрәтеү талап ителә. Уҡыусыларҙың телмәр күнекмәләрен үҫтереүгә һәм уны артабан да камиллаштырыуға, уларҙың телмәрен байытыуға, тел нормалары өҫтөндә эшләүгә күберәк иғтибар итергә кәрәк. Бала үҙен уратып алған тәбиәғәтте, уның күренештәрен, тирә-яҡ донъяны күҙәткәндә, уҡығанда барлыҡҡа килгән фекерен, уйын сағылдырыу өсөн кәрәк булған һүҙҙәрҙе таба һәм ҡуллана, һүҙҙәрҙән һөйләм һәм бәйләнешле телмәр төҙөп әҙәби телдә һөйләй, яҙа белергә тейеш.
Һөйләү, яҙыу телмәрҙәре күнекмәһе уҡыусыға йәмғиәт тормошонда әүҙем ҡатнашыу өсөн генә түгел, бәлки мәктәптә уңышлы уҡыу өсөн дә кәрәк. Кеше телдән, телмәрҙән башҡа белем ала алмай, уның аҡыл үҫеше лә артта ҡала. «Тел өлкәһендәге наҙанлыҡ кешенең мәҙәнилеге түбән булыуын да белдерә», – ти бөйөк рус методисы К. Д. Ушинский. Шуға күрә лә ул телмәр һәләтлелеген «белем шишмәһе» тип атаған. Уның фекеренсә, тел һәм телмәр – иң яҡшы уҡытыусы ла, аҡыл өйрәтеүсе лә, шул уҡ ваҡытта әйләнә-тирәләге тәбиғәт, кешеләр тормошо менән таныштырыусы ла. «Телмәр – интеллекттың үҫеш каналы».
Бала үҙенең фекерен, үтенесен, хисен бүтән кешеләргә телмәр аша еткерә. Был телмәр ни тиклем үҫешкән, камиллашҡан булһа, ул үҙ фекерен башҡаларға еңелерәк еткерә һәм уларҙы ла тиҙерәк аңлай. «Телмәр, – А. А. Леонтьев әйткәнсә, – телдең фекер аҙығы» булғанлыҡтан, кешенең фекер йөрөтөү һәләтлелеге лә йылдамыраҡ үҫә.
Беҙ туған телебеҙ аша республикабыҙға, халҡыбыҙ тарихына, мәҙәниәтенә тәрән һөйөү тәрбиәләргә тейешбеҙ, шуға күрә балаларҙа башҡорт теленә ҡарата хөрмәт тойғоһо уятырға кәрәк. Яҡшы үткәрелгән һәр бер дәрес, тәрбиә эше уҡытыусының яғымлы, нәфис телмәре аша баланың йөрәгенә үтеп инә, юйылмаҫ эҙ ҡалдыра.
Дәрестә күберәк ҡыҙыҡлы уйын алымдарын ҡулланыу ыңғай һөҙөмтә бирә. Уйынға мауығып, уҡыусы үҙенең ҡаушауын онота, иптәштәре артынан эйәрә. Бындай формала үткән дәрестәрҙә уҡыусылар бик ҡыҙыҡһынып ҡатнашалар, башҡорт өндәрен һәм һүҙҙәрен тиҙерәк дөрөҫ әйтергә өйрәнәләр.
Телмәр үҫтереү дәрестәрендә эш күнегеүҙәре уйлап, танып белеү теләген ҡәнәғәтләндерерлек итеп, йәнле, илһамлы, эҙмә-эҙ башҡарып, телмәр мәҙәниәтенә, аралашыу оҫталығына өйрәнәләр. Эффектлы күнегеүҙәр телмәр эшмәкәрлеген әүҙемләштерә. Балалар тыңларға, һөйләргә, яҙырға өйрәнәләр. Дәрестәрҙә үткәрелгән күнегеүҙәр телмәр мәҙәниәтенән яйлап баланың дөйөм мәҙәни үҫешенә алып килә. Телмәрҙе уҡыусы кинәнеп, һоҡланып, тойғоланып ҡабул итһә, уның дөйөм үҫешенә тәьҫир итте тигән һүҙ. Уҡытыусы балаларға, һөйләгәндән һуң түгел, ә һөйләгәнгә тиклем уйлағыҙ, тигән кәңәште бирһә отошлораҡ була. Уҡыусы яйлап телмәрҙең әһәмиәтен аңлап, уны төрлө шартта, теләгәнсә ҡуллана белеү оҫталығына эйә була.
Аҙнабаева Ф.Ғ., Йылҡыбаева Г.Р., Нарынбаева А.З., Харисова М.Р., Әминева Р.И. Гөлбостан: Балалар баҡсаһында телмәр үҫтереү өсөн методик ҡулланма. – Өфө: Китап, 2010. – 416 бит.
Аҙнабаева Ф.Ғ., Шафиҡова Г.Р., Йыһангирова Г.М. Мин – шәхес. Мәктәпкәсә йәштәге баланы социаль яҡтан үҫтереүсе программа-методик ҡулланма. – Өфө: Китап, 2011 – 132 бит.
Аҙнағолов Р.Ғ. Мәктәптә башҡорт теле уҡытыу методикаһы. – Өфө : Китап, 2011.
Аслаев Т.Х., Атнағолова С.В. Башланғыс мәктәптә телмәр мәҙәниәтен үҫтереү дәрестәре. Уҡыутыусылар өсөн методик ҡулланма. 2-се баҫма, үҙг. – Өфө: Китап, 2009 – 80 бит.
Баһауетдинова М.И., Йәғәфәрова Г.Н. Башҡорт телен һәм әҙәбиәтен заманса уҡытыу/Уҡытыусылар өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 2009. – 176 бит.
Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институтында үткәрелгән курстарҙағы Ғәбитова З.М. лекциялары.
Дәүләтшина М.С. Башҡорт телен уҡытыу методикаһы: башҡорт теле дәүләт теле итеп уҡытылған мәктәптәр өсөн. 1-се киҫәк. – Өфө: Китап, 2010. – 120 бит.
Сайттар:
community.livejournal.com/bashkort_tele/
tugantel.ru
azamat.u2m.ru
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
“Башҡорт поэзияһы антологияһы”ның исем туйы уҙасаҡ
25-26 сентябрҙә Башҡортостанда үтәсәк Мәскәү ҡалаһы көндәре сиктәрендә Өфөлә “Башҡорт поэзияһы антологияһы”ның исем туйы уҙасаҡ.
Проекттың авторҙары Мәскәү шағирҙары Сергей Гловюк менән Виктор Широков. Башҡортостандың яҙыусылар берлегенән хәбәр итеүҙәренсә, антология менән тәүге танышыу 20-се майҙа Тверь ҡалаһында славян яҙмаһы байрамында үткән. Өфөлә яңы китаптың исем туйы Башҡорт дәүләт университетында уҙасаҡ, унда Мәскәү яҙыусылары ла ҡатнашасаҡ.


text:
Өфөлә йәшәүселәрҙең 76 проценты хаҡлы ялға сыҡҡас эшләргә теләй
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә йәшәүселәрҙең 76 проценты хаҡлы ялға сыҡҡас эшләргә теләй, тип иҫәпләп сығарған HeadHunter эксперттары. Өфөләрҙең күпселеге сәләмәтлеге мөмкинлек биргәнгә тиклем эшләйәсәк. Бының төп сәбәбе — пенсияның етмәүе. Пенсиянан һуң да эштәрен дауам итергә теләүселәр араһында эшселәр һәм дәүләт хеҙмәткәрҙәре күп.
Һорау алыныусыларҙың һигеҙ проценты пенсия йәшенә етмәйенсә ялға китергә йыйына. Уларҙың яртыһы торлаҡты ҡуртымға биреүҙән килгән аҡсаға, банктағы проценттарға йәшәргә ниәтләй йәки ғаилә ағзаларына иҫәп тота. Икенсе яртыһы эштән ваҡытынан алда китеү тураһында ҡарарын дәлилләй алманы.
Эшләмәҫкә мөмкинлек биргән ҙур сумма аҡса килеп сыҡҡан осраҡта һорау алыныусыларҙың өстән бер өлөшө генә ялға китергә әҙер. Башҡалар иһә кире яуапты үҙҙәренең эше оҡшауы йә иһә тормоштарын эштән башҡа күҙ алдына килтермәүҙәре менән аңлатты.


text:
Башҡортостандың Милли китапханаһы 2015 йылға иҫтәлекле даталар исемлеген баҫтырып сығарҙы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың Милли китапханаһы 2015 йылға иҫтәлекле даталар исемлеген баҫтырып сығарҙы
Башҡортостандың Милли китапханаһы 2015 йылға иҫтәлекле даталар исемлеген баҫтырып сығарҙы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан Республикаһының Милли китапханаһы «2015 йылға балалар уҡыуҙары етәкселәре өсөн иҫтәлекле даталар исемлеге» махсус йыйынтығын баҫтырып сығарҙы.
Мәғлүмәт-белешмә баҫмаһына балалар яҙыусыларының һәм шағирҙарының, башҡорт, рус, сит ил классиктарының, рәссам-иллюстраторҙарҙың, композиторҙарҙың, донъя әҙәбиәте һәм мәҙәниәте үҫешенә ҙур өлөш индергән башҡа билдәле шәхестәрҙең исемдәре индерелгән.
Йыйынтыҡта ябай уҡыусы иғтибар итмәгән даталар ҙа бар. Мәҫәлән, Бөтә донъя шиғриәт, Халыҡ-ара балалар китабы көнө. Аҡ торналар байрамы 22 октябрҙә билдәләнә. Был Шиғриәт һәм һуғыш яландарында һәләк булыусыларҙы иҫкә алыу көнө. Байрам Дағстандың халыҡ шағиры Рәсүл Ғамзатов тарафынан башланғыс алған.
— Башҡортостанда ла быға оҡшаш байрам бар. Республикала Мәҙәниәт министрлығы тарафынан Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең ижадына арналған Мостай уҡыуҙары уҙғарыла. Сара шағирҙың тыуған көнөндә — 20 октябрҙә үтә. Ижади процесҡа китапхансылар ҙа әүҙем ҡушылды. Киләсәктә уҡыуҙар рәсми төҫ алыр һәм иҫтәлекле даталар исемлегенә индерелер тип ышанабыҙ, — тине китапхана директоры Айгөл Моратова.
Йыйынтыҡта 2015 йылдағы иҫтәлекле көндәр, байрамдар, ваҡытлы баҫмалар һәм юбиляр китаптар урын алған. Баҫма мәктәп китапханасыларына, уҡытыусыларға, ата-әсәләргә иҫәпләнгән. Уның уҡырға яратыусылар өсөн генә түгел, профессиональ әҙиптәр өсөн дә өҫтәл китабына әүерелеүе ихтимал.


text:
Башҡортостанда Ыуылдырыҡ операцияһы тамамланды
Әммә күрһәтмәне боҙоу осраҡтары ла байтаҡ асыҡланды. Төрлө рейдтар барышында 84 енәйәт эше асылған, 360-лап административ хоҡуҡ боҙоу теркәлгән.
Браконьерҙарҙан 130-лап кәмә, бер тонна ярым балыҡ, 150-ләп, дөйөм алғанда 30 километр оҙонлоҡта ау тартып алынған.
16 июндән балыҡ ҡармаҡлауға рөхсәт бирелде. Ау йәки мурҙа менән эләккәндәргә штраф ҡаралған. Тәртип боҙоусыларға 1 меңдән ике мең һумғаса штраф, шулай уҡ һәр балыҡ башына, уның дәүмәленә ҡарап, 25 һумдан 420 һумғаса түләргә тура киләсәк.


text:
Ишембайҙарҙың биле ныҡ!10-01-2017, 02:48 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға
– Аҙым яһа!
– Техниканы ҡара!
– Афарин!
Ике келәмгә һибелгән ҡыҙыу көрәштә бер үҫмерҙең дә бил биргеһе килмәй. Алыш ҡыҙғандан-ҡыҙа, көрәшселәр бер-береһен күтәреп ырғытып ҡына тора.
Бына шундай дәртле орандарға, сәмгә һәм ыңғай хистәргә мансылды Ишембай нефть колледжында 1999–2001 йылғы егеттәр араһында үткән көрәш бәйгеһе. Асыҡ турнир ошо уҡ районда тыуып үҫкән ирекле көрәш һәм самбо буйынса СССР-ҙың спорт мастеры Нурулла Хисмәтуллин призына ойошторолдо.
Нурулла ағайҙы көрәш менән ҡыҙыҡһынғандар араһында белмәгән кеше юҡтыр. Ҡасандыр башҡа көрәшселәр уның янына ла барырға ҡурҡҡан төркмән бәһлеүәне Домбаевты күтәреп ырғытҡан батыр бит ул! Хәйер, милли көрәште үҫтереүҙә келәмдә булған сағында ғына өлөш индермәй өс тапҡыр ил чемпионы исеменә лайыҡ булған яҡташыбыҙ, бөгөнгәсә үҙе чемпиондар тәрбиәләй. Шуға бындай мәртәбәле бәйгегә бил һынарға тип республиканың төрлө ҡала һәм райондарынан йәштәр ашығып килеп етте. Майҙан хужаларынан тыш, Стәрлетамаҡ, Стәрлебаш, Мәләүез, Ауырғазы, Әлшәй, Бишбүләк спортсыларын да күрергә була ине.
Нурулла Кәлимулла улы үҙе:
– Һиҙеп торам, егеттәр йылдан-йыл оҫтара, билдәре нығына. Әлбиттә, әлегә хәүефһеҙлек техникаһы аҡһай, әммә иң мөһиме – уларҙың көрәшергә сәме бар, – тине, сараны баһалап. – Ләкин эш егеттәрҙә генә тормай, көрәшселәрҙе дәртләндерә лә белергә кәрәк. Әлеге бәйге миҫалынан сығып әйткәндә лә, Ишембай нефть колледжында, Стәрлетамаҡ физик культура, идара итеү һәм сервис колледжында, Стәрлетамаҡтың Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияла, Стәрлебаш районында, мәҫәлән, был эштең ырамлы барғаны күренә.
Һәр бәйге-ярыштың, уйындың үҙ һөҙөмтәһе, үҙ еңеүсеһе бар. Егеттәр нисек кенә тырышмаһын, майҙан хужаларының биле ныҡ булып сыҡты – Ишембай нефть колледжы командаһы беренселекте яуланы. Шулай ҙа ошо тиклем тырышҡан йәш кенә батырҙарҙың һәммәһен дә чемпион тип атағы килә. Һәр хәлдә, киләсәктә был исемгә лайыҡ булыуҙарын теләргә ҡала. Ни тиһәң дә, башланғыс бар…


text:
Әлфис Ғаязов: «Башҡорт лицей-интернатын япмаясаҡбыҙ»
«Ижтимағи электрон гәзит»тә Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов менән онлайн-конференция үтте. Күпселек һорауҙар милли-төбәк компонентына, атап әйткәндә, башҡорт телен өйрәнеүгә ҡағылды. Закон буйынса федераль һәм төбәк компоненттары нисбәте 80 һәм 20 тәшкил итә, ошонан сығып уҡытыу планы төҙөлә, уға ярашлы һәр предмет БДИ тапшырыу өсөн етерлек күләмдә өйрәнелә, тине республиканың мәғариф министры.
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусылары ауылдарҙа аҙ комплектлы мәктәптәрҙе ябыу мәсьәләһен дә ҡуҙғатты. «Был йән башына ҡарап финанслауҙы индереүгә бәйле, — тип иҫкә төшөрҙө министр. – Хәҙер мәктәптең булыу-булмауы тулыһынса балалар һанынан тора. Икенсе аспект та бар. Мәғариф учреждениеһы тейешле кимәлдә эшләһен өсөн унда кәм тигәндә 18 уҡытыусы эшләргә тейеш».
Бихисап һорау гәзит уҡыусыларының Республика башҡорт лицей-интернаты хаҡында борсолоуына бәйле булды. Һүҙ уҡыу йортон ябыу хаҡында бармай, тип ышандырҙы министр. Әлеге ваҡытта мәктәпте ваҡытлыса «күсереү» мәсьәләһе хәл ителә, сөнки, экспертизаға ярашлы, бинаға ремонт үткәреп булмай, ә яңыһын ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төҙөү мөмкин түгел. Киләһе уҡыу йылында балаларҙы Өфөнөң 5-се лицейы һәм ҡаланың һөнәри-техник училищеларының береһе ҡабул итәсәк.
Дөйөм алғанда онлайн-конференция барышында Әлфис Ғаязовҡа 60-ҡа яҡын һорау бирелде. Уларға яуаптарҙы «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) уҡырға була.


text:
Фото:
Башҡорт кавалерия дивизияһы музейыда ветерандарҙы хөрмәтләнеләр
Фото:
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында Ватан һаҡсылары көнөнә арналған «Рәсәйгә хеҙмәт итеп» хәтер акцияһы уҙҙы. Унда Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветерандары, легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командирҙарының балалары һәм туғандары һәм яугирҙары, йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре һәм Миңлеғәле Шайморатов исемендәге Рәсәй Эске эштәр министрлығы ғәскәрҙәренең махсус тәғәйенләнештәге 29-сы отряды ҡатнашты.
Хәтер кисәһен тантаналы рәүештә БР хәрби комиссариатының Өфөнөң Дим районы буйынса бүлек начальнигы Илдар Яппаров асты. Ул Ватан һаҡсылары көнөнөң тарихы тураһында һөйләне, йыйылғандарҙы яҡынлашып килгән байрам менән ҡотланы.
Концерт программаһын «Орион» балалар-үҫмерҙәр ижады һарайы тәрбиәләнеүселәре һәм Дим районы ветерандарының украин хоры ҡуйҙы.
— Бөтәһен дә һуғыш ветераны Михаила Черниковтың сығышы ҡыуандырҙы. Ул һуғыш йылдары йырҙарының моңон гармунда оҫта башҡарҙы, уға залда ултырыусылар ҡушылып йырланы, — тип хәбәр итте музейҙың ғилми хеҙмәткәре Наталья Годованец.
Музей хеҙмәткәрҙәре Бөйөк Ватан һуғышы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы һәм Афғанстандағы һуғыш тураһында документаль фильмдарҙан өҙөктәр күрһәтте.


text:
Башҡортостан йәмәғәтселеге Сергей Михалевтың фажиғәле һәләк булыуына ҡайғыра
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Хәбәр итеүебеҙсә, 21 апрелдә 68-се йәшендә башҡорт хоккейы ветераны, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Сергей Михайлович Михайлов фажиғәле рәүештә яҡты донъянан китте. Башҡортостандың спорт йәмәғәтселеге, «Салауат Юлаев» хоккей клубы көйәрмәндәре ҙур юғалтыу кисерҙе.
Рәсми некрологта Сергей Михалевтың ил алдындағы хеҙмәттәре билдәләнә. Уның спорт карьераһы 1966 йылда «Буревестник» (Силәбе) хоккей клубында башлана. 1970 йылда уны Өфөгә «Салауат Юлаев» хоккей клубына саҡыралар. 1979 йылда Тренерҙарҙың юғары мәктәбен тамамлағас, тренер булып эшләй башлай. 1987 йылдан алып 1990 йылға тиклем «Салауат Юлаев» хоккей клубының баш тренеры булды.
1989 йылғы Универсиадала көмөш призер булған СССР-ҙың студенттар йыйылма командаһын етәкләне. 1990-1999 йылдарҙа «Лада» хоккей клубының (Тольятти) баш тренеры ярҙамсыһы булып эшләне. 1997 йылда «Лада» Рәсәй чемпионатында һәм Европа Кубогында көмөш миҙал яуланы.
1999-2005 йылдарҙа Сергей Михайлович — Череповец ҡалаһының «Северсталь» командаһының, 2000 йылда — Рәсәйҙең юниорҙар йыйылма командаһының баш тренеры, 2002 йылда — милли йыйылма командаһының баш тренеры ярҙамсыһы. 2006 йылда — Рәсәйҙең йәштәр йыйылма командаһының баш тренеры.
2005 йылдың ноябрендә Михалев «Салауат Юлаев»тың баш тренеры вазифаһына кире ҡайтты һәм Өфө клубы тарихында тәүге тапҡыр 2007-2008 йылдар миҙгелендә Рәсәй чемпиондары титулын яуланы.
2011 йылдың 30 майында ул өсөнсө тапҡыр «Салауат Юлаев»тың баш тренеры вазифаһына күсте. 2013 йылдың апреленән «Лада»ның генераль менеджеры булып эшләне.
2015 йылдың февралендә «Салауат Юлаев» хоккей клубының спорт мәсьәләләре буйынса генераль директоры вазифаһын биләне, Хоккей клубы идараһы составына инде.
Уға «РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры», «СССР-ҙың спорт мастеры», «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемдәр бирелгән. Ул II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн», «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордендары менән бүләкләнгән.
Некрологҡа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, башҡа дәүләт, спорт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡул ҡуйған.
Бөйөк спортсы һәм тренер менән бәхилләшеү иртәгә көндөҙгө сәғәт 12-нән 3-кә тиклем «Өфө-Арена» бинаһында уҙа.
Йыназанан һуң уның кәүҙәһен Тольяттиға алып китәсәктәр. 23 апрелдә «Лада-Арена»ла урындағы ваҡыт буйынса иртәнге сәғәт 10-дан 1-гә тиклем Сергей Михалев менән бәхилләшеү буласаҡ.


text:
Фото:
Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәмәғәт йәштәр палатаһы ултырышы
Фото:
Ҡазанда Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәмәғәт йәштәр палатаһы ултырышы үткәрелде.
Унда Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр палатаһы рәйесе Виктория Черкесова, Думаның Йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе Павел Тараканов ҡатнашты. Башҡортостандан был ултырышҡа БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр палатаһы рәйесе, Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр палатаһының Йәмәғәт берләшмәләре менән үҙ-ара эш итеү һәм йәштәр парламентаризмын үҫтереү буйынса комиссия рәйесе Руслан Ғизәтуллин барҙы.
Ултырышта ҡатнашыусылар Йәштәр палатаһы регламентын, шулай уҡ төбәктәрҙең Йәштәр палаталары күтәргән башланғыстарҙы тикшерҙе. Улар иҫәбендә Башҡортостан Йәштәр палатаһы тәҡдим иткән “Йәштәр һәм балалар йәмәғәт берләшмәләренә дәүләт ярҙамы тураһында” Федераль законға төҙәтмәләр индереү тураһында закон проекты ла бар.
Ултырышта Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәмәғәт йәштәр палатаһы менән Федерация Советы ҡарамағындағы Йәштәр парламент ассамблеяһы араһында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Ултырыш аҙағында РФ Йәштәр палатаһының ҡайһы бер ағзаларына Дәүләт Думаһы Рәйесе урынбаҫары Светлана Журова ҡул ҡуйған Рәхмәт хаттары тапшырылды. Уларҙың береһе Руслан Ғизәтуллин исеменә яҙылғайны.


text:
Республика башлығы «Уҡыуҙа айырыуса ҡаҙаныштары өсөн» миҙал булдырыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы
Республикала отличниктар өсөн үҙ миҙалы барлыҡҡа киләсәк. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Рәсәй кимәлендә бөтөрөлгән, дөйөм белем биреү мәктәптәренең иң яҡшы сығарылыш уҡыусылары өсөн «Уҡыуҙа айырыуса ҡаҙаныштары өсөн» төбәк миҙалын булдырыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы.
Мәғариф министрлығына миҙал тураһында положениеның проектын әҙерләргә һәм БР Хөкүмәтенә раҫлауға тапшырырға ҡушылды. Указды бойомға ашырыу менән бәйле, сығымдарҙы финанслау БР Мәғариф Министрлығы иҫәбенә башҡарыла, тип хәбәр ителә республиканың рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында.
Сығарылыш уҡыусылары өсөн алтын һәм көмөш миҙалдар 2013 йылда «Мәғариф тураһында»ғы яңы указды индереү менән бәйле бөтөрөлдө. Аңлатма ябай булды – миҙалдар юғары уҡыу йорттарына ингәндә бер ниндәй ҙә ташламалар бирмәй.


text:
Республикала 46 мең сабый балалар баҡсаһына путевка көтә
— 2012 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостандың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына путевка алыуға 1,5-6 йәштәрҙәге 46 мең бала сиратта тора, — тине «Комсомольская правда» гәзите редакцияһында үткән матбуғат конференцияһында БР Мәғариф министрлығының мәктәпкәсә белем биреү секторы мөдире Светлана Денисова.
Йәш ата-әсәләр бала тыуғас та сиратҡа торорға тейеш. Бының өсөн аҙнаһына ике тапҡыр район мәғариф бүлектәрендә граждандар ҡабул ителә. Сиратҡа тороу ғаризаһын хәҙер Мәғариф идаралығы порталында ла бирергә була. Бында заявкалар йыл әйләнәһенә ҡабул ителә.
— Бала баҡсаларының һаны йылдан йыл артасаҡ, — тине Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. – 2012 йылда ғына ун учреждение төҙөү планлаштырыла. Әлеге ваҡытта Өфөнөң мәктәпкәсә белем биреү системаһында 229 учреждение һәм 4 башланғыс белем биреү мәктәп-бала баҡсаһы иҫәпләнә. Ғәмәлдәге бала баҡсаларын реконструкциялау, яңыларын төҙөү, биналарҙы ҡайтарыу буйынса эшмәкәрлек дауам итә. 2013 йылға проектлау-тикшереү эштәре башланды. Яңы бала баҡсалары Киров районында, Дим, Шакша, Инорс биҫтәләрендә һәм Максимовка ҡасабаһында төҙөләсәк. Былтыр бала баҡсаларында урындар һаны 1310-ға артты: биш яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы асылды. Әлеге ваҡытта Өфөнөң бала баҡсаларына путевка алыуға 17793 кеше сиратта тора. Быйыл 11 меңдән ашыу путевка биреү планлаштырыла.


text:
Октябрьскийҙа Ҡурай байрамы үтәсәк
27 — 28 майҙа Октябрьский ҡалаһында 11-се республика Ҡурай байрамы үтәсәк. Уны БР Мәҙәниәт министрлығы, республика халыҡ ижады үҙәге, ҡала хакимиәте һәм Башҡортостандың Ҡурайсылар союзы ойоштора.
Октябрьский ҡалаһы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы вазифаһын башҡарыусы Елена Шепелеваның әйтеүенсә, байрамға 200-ҙән ашыу музыканттың килеүе көтөлә. Солистар һәм ансамблдәр 27 майҙа ҡала мәҙәниәт һарайында башланасаҡ традицион «Бәйге» ижади ярышында үҙенең башҡарыу оҫталығын күрһәтәсәк.
Конкурс еңеүселәре исемдәре иртәгәһенә генә билдәле буласаҡ. 28 майҙа ҡаланың үҙәк майҙанында театрлаштырылған тамаша көтөлә (ҡуйыусы режиссеры — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Айҙар Зөбәйҙуллин).
Еңеүселәр исемлеге йола буйынса музыка училищеһында үтеүсе Гала-концертҡа тиклем сер итеп тотоласаҡ. Әммә «еңеүсе веноктары» һәм бүләктәр тапшырылғандан һуң да байрам бөтмәй әле – иң сыҙам ҡала халҡын киске концерт һәм фейерверк көтә.


text:
Май байрамдарында почтала махсус эш режимы билдәләнә
Республика халҡы май байрамдарында почтаның барлыҡ почта, финанс һәм мәғлүмәт-коммуникация хеҙмәттәренән файҙалана аласаҡ. «Рәсәй Почтаһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы клиенттарын өҙөклөктәрһеҙ хеҙмәтләндереү өсөн 30 апрелдән 2 майға һәм 7-һенән 10 майға тиклемге осорҙа почта элемтәһе бүлексәләрендә махсус эш режимы билдәләнә.
Шулай итеп, 30 апрелдә һәм 8 майҙа бөтә кластағы почта элемтәһе бүлексәләре билдәләнгән график буйынса эшләй, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
1 һәм 9 май бөтә почта бүлексәләре өсөн дә ял көнө буласаҡ.
2, 7 һәм 10 майҙа почта элемтәһе бүлексәләре һәм бөтә кластағы почтамттарҙың клиенттар залы ғәҙәттәге режимда эшләйәсәк, тип хәбәр итә БР буйынса Федераль почта элемтәһе идаралығы.


text:
Күмертауҙа иң яҡшы таҡмаҡ башҡарыусыларҙы билдәләйәсәктәр
Күмертауҙа башҡортса таҡмаҡтарҙы иң яҡшы башҡарыусыларҙы билдәләйәсәктәр. БР Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Велмир Аҙнаевтың һүҙҙәренә ҡарағанда, 11 декабрҙә был ҡалала «Дуҫлыҡ» Республика мәҙәни-методик үҙәге базаһында «Таҡмаҡ әйтеш» бәйгеһе үтәсәк. Был сараны ойоштороусылар иҫәбендә – БР Халыҡтар дуҫлығы йорто һәм БР Мәҙәниәт министрлығы.
Бындай конкурстар республикабыҙҙың төрлө ҡалаларында даими үткәрелеп килә. Таҡмаҡ башҡорт халыҡ ижадында үҙ йөкмәткеһе һәм башҡарыу стиле буйынса иң тапҡыр, демократик жанр булып иҫәпләнә. Бындай фестивалдәрҙә, ҡағиҙә булараҡ, төрлө йәштәге һәләтле башҡарыусылар һәм таҡмаҡ ижад итеүселәр ҡатнаша.