text:
Өфөлә үҫмерҙәр һәм йәштәр мөхитендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеүҙең заманса алымдары тикшереләсәк
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында йома, 3 февралдә, «Үҫмерҙәр һәм йәштәр мөхитендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү мәсьәләһен хәл итеүҙә заманса алымдар» фәнни-ғәмәли конференцияһы үтәсәк.
Сарала Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Бәлиғ булмағандар эштәре һәм уларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса комиссия, министрлыҡ һәм ведомстволар, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы вәкилдәре, республика муниципаль берәмектәренең йәштәр сәйәсәте органдары, социаль-психологик үҙәктәр һәм хеҙмәттәр етәкселәре ҡатнашасаҡ.
Форум сиктәрендә үҫмерҙәр һәм йәштәр енәйәтен иҫкәртеүҙә эске эштәр органдары роле, үҫмерҙәр һәм йәштәр мөхитендә девиацияны иҫкәртеүҙе ойоштороуҙа ведомстволар эшмәкәрлеге, наркоманияны иҫкәртеү мәсьәләләре тикшереләсәк.


c: text/html

text:
Башҡортостан «Таҙа республика өсөн!» акцияһына ҡушылды
Башҡортостанда «Таҙа республика өсөн!» экологик акцияһы үтте. Был көндө ҡала һәм район халҡы экологик өмәләр үткәрҙе һәм территорияларҙы, парктарҙы, скверҙарҙы, юлдарҙы, урмандарҙы таҙартыуҙа, ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртыуҙа ҡатнашты.
Дөйөм республика өмәһенә Өфө лә әүҙем ҡушылды, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән. Предприятие һәм ойошма хеҙмәткәрҙәре, ҡала халҡы урамдарҙы һәм ихаталарҙы, тротуарҙарҙы һәм газондарҙы сүп-сарҙан таҙартты. Акцияла уҡытыусылар, уҡыусылар, студенттар, табиптар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.
Башҡортостан баш ҡалаһында экологик өмәлә 53 мең кеше ҡатнашты¸814 берәмек техника файҙаланылды. Өфөнө йәшелләндереүгә айырыуса иғтибар бүленде — 2,5 меңдән ашыу ағас һәм 1,6 мең ҡыуаҡ ултыртылды.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Төбәктә Автограф көнө ойошторола
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
11 ноябрҙә республиканың Милли китапханаһы Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте менән берлектә Автограф көнө уҙғара.
Сарала әҙиптәр Фәрзәнә Аҡбулатова, Рәлис Ураҙғолов, Дамир Шәрәфетдинов, Нияз Алсынбаев, Зөфәр Толомғужин ҡатнаша. Автограф көнөндә китапхананың башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлегендә китаптарҙың исем туйы буласаҡ.
Сара көндөҙгө сәғәт 2-лә башлана.


text:
Хәйер, был уҡыу йортон кемдәр генә тамамламаған! Улар араһында ғалимдар, сәнғәт кешеләре, эшҡыуарҙар, инженерҙар һәм башҡа һөнәр эйәләре бар...
Ҡариҙел районы хакимиәте башлығының кабинетынан кеше өҙөлмәй – берәүҙәр инә, икенселәр ҡәнәғәт рәүештә ҡайтырға юллана. Улай ғынамы, ишектән күренгән һәр кемдең йөҙө ҡояштай балҡый, күҙҙәрендә нур уйнай. Әйтерһең дә, ҙур һәм мәртәбәле тантанала ҡатнашҡандар ҙа шунан кинәнес алалар. Илдар Вил улының эш бүлмәһенән һәр кем күкрәк киреп, ҡыйыу аҙымдар менән сыға икән, тиккә түгел. Был яҡтарҙа шундай әйтем йәшәй: булдыҡһыҙ әҙәм булмай, бары тик уны эшкә өйрәтеү, дилбегәне ҡулына тоттора белеү зарур.
— Гүзәл Рәхмәт ҡыҙы, һеҙҙең өсөн йога нимә ул?
— Тормош фәлсәфәһен, уның асылын нығыраҡ аңларға, ниндәйҙер кимәлдә хатта үҙ-үҙеңде ишетергә булышлыҡ иткән ғәмәл. Ҡайһы берәүҙәр йога менән шөғөлләнеүҙе ысынбарлыҡтан ваз кисеү тип ҡабул итә. Йәшермәйем, башта мин дә шундайыраҡ фекерҙә инем. Күңелем тартһа ла, аҡылым менән уны оҙаҡ ҡабул итә алманым.
Биографияһына өҫтән генә күҙ ташлаһаң да, күп балалы ғаиләлә үҫкән миһырбанлы егеткә кеше ғүмере өсөн яуаплылыҡ тойоу ят сифат түгел кеүек.
Әммә тормошта бөтәһе лә ыңғай килеп сыҡмай шул. Ә шәхестең эске ынтылыштар, тырышлыҡ аша ҡыйынлыҡтарҙы еңеүе күҙгә-башҡа эленеп тә бармай.
Быйыл ярыш етенсе тапҡыр уҙҙы. Унда Әлшәй, Бишбүләк, Благовар, Йәрмәкәй, Миәкә, Стәрлетамаҡ, Стәрлебаш райондары һәм Миәкә районының Оло Кәркәле ауыл биләмәһе командалары сығыш яһаны.
Кәңәштәргә килгәндә, улар бик ябай: күберәк йәшелсә, емеш-еләк, сәтләүек ашарға, итле ашамлыҡтарҙы составында крахмал булған ризыҡтар (мәҫәлән, картуф) менән ҡушмаҫҡа, икмәкте эре тарттырылған ондан бешерергә,
Был һуғышта илебеҙҙе һаҡлап ҡан ҡойғандар бөгөн донъяла бармаҡ менән генә һанарлыҡ, тип әйтергә мөмкин. Ләкин батырлыҡ онотолмай, ул киләһе быуындар күңелендә лә ныҡлы урын алырға тейеш.
Быйыл 17 ноябрҙә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы ойошторолоуға 70 йыл тула. Ошо уңайҙан Борис Малородов менән Наил Шәйәхмәтов урыҫ телендә яҙылған “Несокрушимая и легендарная 112-я” тигән китап сығарҙы.


text:
Алма ҡоймағы23-08-2013, 10:24 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Әсегән һөт йә кефирға йомортҡа ватып һалабыҙ, тоҙ өҫтәйбеҙ һәм он ҡушып, яҡшылап болғатабыҙ. Ҡуйы ҡаймаҡ кеүек ҡамыр яһайбыҙ. Алмаларҙың үҙәген алып, һәр береһенән биш-алты түңәрәк киҫәбеҙ. Табаны утҡа ҡуйып, бер ҡалаҡ май иретәбеҙ. Ул әҙер булғансы алма киҫәктәрен, сәнске менән эләктереп, ҡамырға манып алабыҙ һәм табаға теҙәбеҙ. Бындай ҡоймаҡ оҙағыраҡ бешә. Артабан тәрилкәгә һалып, өҫтөнә шәкәр ҡомо һибеп, табынға ҡуябыҙ.
1 килограмм алмаға 300-400 грамм һыу, 1,3-1,5 килограмм шәкәр ҡомо, 200 грамм сейә япрағы кәрәк.
Тәрән эсле һауытҡа он һалабыҙ, өс ҡалаҡ шәкәр ҡомо, ике йомортҡа һарыһы, йомшартылған май өҫтәйбеҙ һәм ҡамыр баҫабыҙ. Ҡамырҙы бер сәғәткә һалҡын урынға ҡуйып торабыҙ. Сантиметр ярым ҡалынлығында йәймә йәйәбеҙ. Ҡырыйҙарынан ике сантиметр һалындырып ҡалдырып, йәймәне уҡлау менән майланған табаға күсерәбеҙ.
Кремды былай әҙерләргә: йомортҡа ағын ҡуйы итеп күбекләндерергә, әкренләп шәкәр ҡомо менән крахмал өҫтәргә. Ҡабығы эрселгән, ваҡ ҡына итеп шаҡмаҡлап туралған алмаларҙы күбекләндергәнсе йомортҡа ағына ҡушырға, болғатырға һәм тигеҙләп йәймә өҫтөнә һалырға.
Йәймәнең һалынып торған ҡырыйҙарын эскә бөкләйбеҙ һәм мейескә тығабыҙ. Уртаса температурала яҡынса 40 минут бешерәбеҙ. Әҙер бәлеште 30 минутлап һыуытҡас, өлөштәргә бүлеп, табынға ҡуябыҙ. Тулыр-тулмаҫ ике стакан он, өс аш ҡалағы шәкәр ҡомо, 100 грамм май, уртаса ҙурлыҡтағы биш алма, ике йомортҡа һарыһы алына.
Крем өсөн берәр аш ҡалағы шәкәр ҡомо һәм картуф крахмалы, ике йомортҡа ағы кәрәк.


text:
Башҡортостанда Цзянси провинцияһы иҡтисады һәм мәҙәниәте көндәре асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
5 ноябрҙә Башҡортостанда Ҡытайҙың Цзянси провинцияһы иҡтисады һәм мәҙәниәте көндәре асылды. Өфөнөң «ВДНХ-Экспо» майҙанында рәсми, эшлекле һәм мәҙәни саралар үтә, унда Ҡытайҙан килгән 200-ҙән ашыу ҡунаҡ ҡатнаша.
Әлеге мәлдә республика Хөкүмәте менән Ҡытай Халыҡ Республикаһы Цзянси провинцияһының Халыҡ хөкүмәте араһында хеҙмәттәшлекте киңәйтеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла. Документ Башҡортостан менән Ҡытайҙың берлектәге инвестиция эшмәкәрлегенең яҡшы дауамы буласаҡ.
Шулай уҡ бөгөн Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты менән Ҡытай Халыҡ Республикаһы Цзянси провинцияһының Туристик үҫеш комиссияһы араһында туризм өлкәһендә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү хаҡында меморандумға ҡул ҡуйыласаҡ.
«Башинформ» агентлығы хәбәр итеүенсә, саралар программаһында «b2b»-һөйләшеүҙәр форматында эшлекле осрашыуҙар, күргәҙмәләргә, музейҙарға барыу, провинцияның туристик һәм мәҙәни ҡеүәте менән таныштырыу, Цзянси циркы труппаһы сығышы, шулай уҡ «Өфө-Янцзы» халыҡ-ара эшлекле үҙәгенә нигеҙ ташы һалыу һәм Рәсәй-Ҡытай йәштәре клубын асыу тантанаһы ҡаралған. Республика халҡы өсөн Цзянси провинцияһы тауар етештереүселәренең сауҙа-иҡтисади күргәҙмәһе эшләй.


text:
Республикала социаль партнерлыҡ өлкәһендәге конкурста еңеүселәр тәбрикләндеФото: Ғәзиз Йосопов
Республикала социаль партнерлыҡ өлкәһендәге конкурста еңеүселәр тәбрикләнде
Республикала социаль партнерлыҡ өлкәһендәге конкурста еңеүселәр тәбрикләндеФото: Ғәзиз Йосопов
13 июндә Башҡортостан Хөкүмәтендә вице-премьер Лилиә Ғүмәрова «Юғары социаль һөҙөмтәлелек һәм социаль партнерлыҡты үҫтереү өсөн» республика конкурсында еңеүселәргә дипломдар тапшырҙы.
Тәүге этапта ике йөҙҙән ашыу ойошма ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән. Улар араһынан ун бер еңеүсе билдәләнде. Икенсе турға үтеү өсөн ойошмаларҙан социаль партнерлыҡтың төп принциптарына һәм юғары етештереү һөҙөмтәлелегенә тап килеү талап ителде.
Һөҙөмтәлә бюджетҡа ҡарамаған ойошмаларҙың беренсе төркөмөндә беренсе урынға — «Д.А.Черняев исемендәге Урал-Себер магистраль нефть үткәргестәре», икенсе урынға – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе, өсөнсө урынға Стәрлетамаҡтың «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәте лайыҡ булды.
Бюджетҡа ҡарамаған ойошмаларҙың икенсе төркөмөндә беренсе урынды — «Рощинский» совхозы, икенсе урынды – Учалы тегеү фабрикаһы, өсөнсө урынды Өфө ҡалаһының «Яһалма ҡоролмаларҙы ремонтлау һәм ҡарау буйынса махсуслаштырылған идаралыҡ» яуланы.
Бюджет ойошмалары араһында беренсе урын — Өфө дәүләт авиация техник университетына, икенсе урын – Ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһына һәм өсөнсө урын Бөрө психоневрология интернатына бирелде.


text:
Рөстәм Хәмитов Ғафури районында урып йыйыу эштәре барышы менән таныштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Ғафури районында урып йыйыу эштәре барышы менән танышты
Рөстәм Хәмитов Ғафури районында урып йыйыу эштәре барышы менән таныштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
30 июлдә Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Ғафури районында булды. Башҡортостан Башлығы урып йыйыу эштәре барышы менән танышты, агросәнәғәт комплексы предприятиеларына, инфраструктура һәм социаль объекттарға барҙы.
Татар Һаҫыҡ күле ауылы янында республика етәксеһе «Восход-СТ» ауыл хужалығы предприятиеһы баҫыуҙарында уңыш йыйыу барышы менән танышты.
Хужалыҡ директоры Руслан Бакиров әйтеүенсә, биш йыл эсендә ауыл хужалығы биләмәләре 350 гектарҙан 4,5 гектарға тиклем артҡан. 2016 йылда сәсеү майҙандары 2 405 гектарҙы биләй, шуларҙың 1 415 гектары – иген, 850-һе – техник культуралар (шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш). Әлеге ваҡытта игендең уңышы гектарҙан 29,7 центнер тәшкил итә. Быйыл кукурузға 125 гектар майҙан бирелгән, тип билдәләне Руслан Бакиров.
Бынан тыш, ауыл хужалығы предприятиеһы романов тоҡомло һарыҡ үрсетеү менән дә шөғөлләнә.Әле хужалыҡта 470-тән ашыу һарыҡ, шулай уҡ бер нисә баш йылҡы һәм эре мөгөҙлө мал бар.
Рөстәм Хәмитов республикала комбайнсылар араһында конкурс иғлан ителеүен иҫкә төшөрҙө. Ун еңеүсегә автомобиль тапшырыла. Руслан Бакиров фекеренсә, «Восход-СТ» предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре ошо һөнәри бәйгелә юғары урындарға дәғүә итә ала.
– Беҙ һәйбәт эшләүселәргә, уңыштың сифаты һәм һаны йәһәтенән үҙҙәрен яҡшы яҡтан күрһәтеүселәргә ярҙам итәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.


text:
1926 йыл(1926 битенән йүнәлтелде)
1926 (бер мең туғыҙ йөҙ егерме алтынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1926 йылы, 2 мең йыллыҡтың 926 йылы, XX быуаттың 26 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 6 йылы, 1920 йылдарҙың 7 йылы.
Йөкмәткеһе
ВаҡиғаларҮҙгәртергә
ТыуғандарҮҙгәртергә
- 15 ғинуар — Баһауетдинов Рәйес Ғөбәйҙулла улы, Башҡортостандың билдәле хужалыҡ эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
- 27 май — Мортазина Миләүшә Ғәли ҡыҙы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973), РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1983), Салауат Юлаев ордены кавалеры, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы профессоры.
- 1 сентябрь — Чанышева Фәниә Ғәбделғафар ҡыҙы, башҡорт шағиры һәм журналисы, 1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.


text:
Баш ҡалала ЮХХДИ «Бурыслы» операцияһы үткәрә Фото: автор
Баш ҡалала ЮХХДИ «Бурыслы» операцияһы үткәрә
Баш ҡалала ЮХХДИ «Бурыслы» операцияһы үткәрә Фото: автор
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә ЮХХДИ «Бурыслы» иҫкәртеү операцияһы үткәрә. Сара юл ҡағиҙәләрен боҙған өсөн штраф түләмәүселәрҙе асыҡлауға йүнәлтелгән. Законға ярашлы, штраф, ҡарар көсөнә ингән көндән алып, 60 көн эсендә түләнергә тейеш.
«Бурыслы водителдәрҙе асыҡлаған осраҡта Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре уларҙы административ яуаплылыҡҡа тарттырыу тураһында ҡарар ҡабул итә», — тип хәбәр итте Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфөләге идаралығындағы ЮХХДИ бүлеге хеҙмәткәре Гүзәл Сафиуллина.
Ваҡытында түләмәгән осраҡта штраф икеләтә арттырыла (1 мең һумдан кәм түгел) йә иһә ғәйепле кеше 15 тәүлеккә тиклем ҡулға алына, мәжбүри эштәргә ҡушыла.


text:
Хөрмәтле уҡытыусылар һәм ата-әсәләр! Һеҙҙе 1 сентябрь байрамы менән ихлас тәбрикләйем!
Белем көнө — ысын мәғәнәһендә бөтөн халыҡ байрамы ул. Һәр беребеҙ ҡасандыр тәүге тапҡыр мәктәп ишеген асып инде, ә аҙаҡ сығарылыш кисәһендә белем усағы менән хушлашты. Иң элек бөгөнгө уҡыусыларҙы, студентта
Нишләтһә лә инде эшләтә,
Асыуланған тулҡын менән бергә
Ағып китте һалам эшләпә... —
тигән юлдарҙы яҙырға насип булды һәм башҡа ваҡытта уяуыраҡ булыуҙы иҫкәртте лә кеүек беҙҙең һымаҡ асығауыҙҙарҙы.
Ҡара икмәк булһа, аҡ етмәй,
Шыуышып йөрөгән саҡта – аяҡ етмәй,
Йәйәү йөрөгән саҡта – ат етмәй


text:
Семен Елистратов шорт-трек буйынса Европа чемпионатында көмөш миҙал яуланы Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
Семен Елистратов шорт-трек буйынса Европа чемпионатында көмөш миҙал яуланы
Семен Елистратов шорт-трек буйынса Европа чемпионатында көмөш миҙал яуланы Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөнән Семен Елистратов шорт-трек буйынса Европа чемпионатында 1000 метрлыҡ арауыҡта көмөш миҙал яуланы. Ир-егеттәр ярышы Дрезден ҡалаһында уҙҙы.
Еңеүсе – Голландия спортсыһы Шинки Кнегт. Көмөш миҙалға Рәсәйҙән Семен Елистратов лайыҡ булды, тип хәбәр итә «Советский спорт» гәзите. Бронза Латвия вәкиле Роберто Пунктиста. Тағы бер илебеҙ спортсыһы Виктор Ан 17-се урынды алды.
Күпбәйгелә Кнегт дүрт төрҙөң өсәүһенән һуң еңеүсе булды. Елистратов икенсе урынды биләй, Ан – өсөнсө.
Ҡатын-ҡыҙҙарҙан ошо уҡ арауыҡта Арианна Фонтана (Италия) еңде. Рәсәйҙән Екатерина Константинова дүртенсе урынды яуланы.
http://www.bashinform.ru/news/1103567-semen-elistratov-zavoeval-serebro-na-chempionate-evropy-po-short-treku/


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Әйтеп аңлатырлыҡ һүҙҙәр юҡ
Әйтеп аңлатырлыҡ һүҙҙәр юҡ
Ҡатын кеше генә асылмаҫ сер,
Тылсым булып ҡалыр асылында.
Мостай Кәрим.
Ни генә тип сәбәп тапһағыҙ ҙа, директива юлы менән индерелгән, сәйәси сара төҫөн алып, ихлас йылылыҡтан мәхрүм байрамдарҙы аҡлап та, күңел менән ҡабул итеп тә булмай. Уҡытыусы хеҙмәтенең изгелеге һәм йәмғиәттең белемһеҙ халыҡ менән йәшәй алмауы тураһында йылдың бер көнөндә хәтергә төшөрәбеҙ ҙә, рәсми тантана тамамланғас уҡ ниндәй сәбәп менән йыйылғаныбыҙҙы онотабыҙ. Хәйер, бер мөғәллимдәр генәме ни?
Ауыл хужалығы эшсәндәренең донъяла әле барлығын көҙ генә иҫләгәндәй, хатта Германия һынлы Германияны теҙ сүктергән батырҙарыбыҙҙы ла майҙың бер көнөндә генә күккә күтәреп алабыҙ. Изге йола, ҡылыҡ-фиғелебеҙҙең тәбиғи һыҙаты булырға тейешле ғәмәлдәр ҙә кампания һәм рәсми сараға әүерелгәс, үҙ әхлағыбыҙ тураһында нимә әйтмәк кәрәк!
Өс көн һәм өс төн үтеүгә ҡатын-ҡыҙҙарҙы хөрмәтләүгә сират етә. Йәнә, ошо мәлдә генә хәтергә төшкәндәй, тормошобоҙҙо йәмләп, беҙ, булдыҡһыҙ ирҙәрҙе, ҡайсаҡ йәлләп йөрөүсе яҡындарыбыҙҙы сәскәгә күмербеҙ, уларҙы сикһеҙ яратыуыбыҙ, оло хөрмәтебеҙ тураһында ант килтерербеҙ... Әйтерһең, һөйөү, ихтирам, бергәлек – сезонлы күренеш, мәжбүри сара. Минеңсә, әсәйҙәребеҙ, уларҙың әсәләре, хәләлдәребеҙ, ҡыҙҙарыбыҙ, апай-һеңлеләребеҙ, ейәнсәрҙәребеҙ беҙҙең хис-тойғоларҙы ғүмерҙең һәр мәлендә һиҙеп, белеп, күреп торорға тейеш. Һәр ваҡыт уларҙы һағынып йәшәүебеҙҙе, гел генә әйтә алмаһаҡ та, ҡәҙерле кешеләребеҙ белһен ул. Ысын мөхәббәт таҫма телле булмай, сөнки йөрәктәр бер-береһен һүҙһеҙ ҙә аңлай.
Йәмғиәтебеҙ әлеге заманда – байтаҡ ваҡыт сирләгәндән аҙаҡ әсә күкрәген эҙләгән сабый һымаҡ. Әхлаҡһыҙлыҡ һаҙлығына батып сәсәй башлағас, тын алыр сәбәп һәм таяныс эҙләп, халҡыбыҙҙың мәңгелек рухи хазиналарына, элекке мәктәптең донъя белгән тәжрибәһенә, ил ҡәҙере һәм патриотлыҡ традицияларына әйләнеп ҡайтыу зарурлығын аңлай башланыҡ. Аҙашып йөрөп тә юлға килеп сыға алыу – маҡтауға лайыҡ. Бары илебеҙҙе – дәүләт, һәр беребеҙҙе халыҡҡа берләштергән кешеләрҙе онотмайыҡ. Мин дә, шул ниәттән, йәштәр онота ла башлаған бер нисә апайҙың исемен, хеҙмәттәрен хәтер ебендә яңыртып ултырҙым.
Ололоҡҡа етеүҙең дә үҙ бәхете бар – ғүмерең юлында фәһем алып йәшәрлек, уларға эйәреп эшләрлек байтаҡ кеше менән юлдаш булыу форсаты тейә. Өфөлә Ленин һәм Вәлиди урамдары мөйөшөндә иҫкереп барған бер йорт тора. Уны элегерәк «Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре йорто» тип йөрөтә торғайнылар. Диуарында суҡ-суҡ булып эленгән иҫтәлекле таҡтаташтар уҡ бында республикабыҙ зыялыларының байтағы йәшәп киткәнлеген раҫлай. Беҙ шәхсән танышҡанда, Мәстүрә Сәхәүетдинова апай ҙа ялға сығып, ошондағы иркен фатирында йәшәп ятҡан көнө ине.
Өлкәнәйһә лә, апайыбыҙ теремек, тауышынан түрәлектә оҙаҡ ултырған кешеләргә хас булған ҡырҡыулыҡ әле китмәгән. Уның ғүмер йомғағын бер аҙ һүтә-һүтә, һөйләшеп ултырҙыҡ. Хәбәрҙар булыуымса, Мәстүрә Низам ҡыҙының тормошо, халҡына күрһәткән хеҙмәттәре ҙур китапҡа лайыҡ ине лә, йәнә мөмкинлек тапманыҡ, йәнә һуңланыҡ...
Сәхәүетдинова апай уҙған быуат башында тиерлек Үрге Ҡыйғы ауылында тыуған. Ун алты йәшендә комсомолға инһә, тағы бер йылдан партияға алынған. Шау-шыулы, ығы-зығылы егерменсе йылдарҙа төрлө йәмәғәт эштәрендә йөрөп алғас, 1936 йылда Мәстүрә апай эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының Куйбышев исемендәге Хәрби-инженерлыҡ академияһын тамамлаған. Беҙ башҡорт ҡыҙҙарының техник белемгә бигүк тартылып бармауына борсолабыҙ. Ә Мәстүрә Сәхәүетдинова сәнәғәт архитектураһы һымаҡ ҡатмарлы һөнәргә ана ҡасан тәүәккәлләгән! Апайҙың тәржемәи хәлен аҡтара китһәң, ысындан да, йәштәр өлгө алып йәшәрлек әсбап яҙырлыҡ. Академиянан һуң Мәстүрә Низам ҡыҙы «Башпроект» институтында баш архитектор булып эшләгән. Был да бәләкәй вазифа түгел, әммә утыҙынсы йылдар аҙағында уҡ Мәстүрә апайҙың тормош баҫҡыстары уны гел юғарыға ғына күтәрә башлай. Республиканың коммуналь хужалыҡ министры, БАССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, аҙағыраҡ ошонда уҡ – төҙөлөш эштәре һәм архитектура буйынса идаралыҡ начальнигы. Депутатлыҡ, орден-миҙалдар. Сөрхәнтәй баш әйләнеп тә китер ине, иллә Сәхәүетдинова апай ундайҙар затынан түгел ине.
Мәстүрә Низам ҡыҙы тураһында яҙып ултыра торғас, хәтер халҡыбыҙ күрке булып эшләгән байтаҡ апайҙың исемен яңыртты. Бына Кәримә Абдуллина. Бер ауыл фәҡиренең балаһы. Тырышлығы менән ауыл хужалығы институтын тамамлаған һәм артабан сирек быуат буйы Благовар районында агроном да, район советы башҡарма комитеты рәйесе булып та эшләгән. Кәримә апайҙы РСФСР Юғары Советына депутат итеп ике мәртәбә һайлағандар. Шуныһы, башҡорт ҡыҙы ошо Юғары Совет рәйесе урынбаҫары булып та эшләгән, КПСС-тың ХХ һәм ХХII съездары делегаты ла булған.
Йәш журналистарҙы хәҙер халыҡтың данын күтәреп олоғайған һәм киткән кешеләр ҡыҙыҡһындырмай. Беҙҙең быуын рәхмәтлерәк хәтерле булдымы, мәҫәлән, мин ҡасандыр күргән, тарихын ишеткән һәр кемде лә күңелем мөйөшөндә һаҡларға тырышам. Әйткәндәй, Фәриҙә Усманова апай ҙа Благовар районынан ине. Тыуған ауылы – Иҫке Сынны ауылы. Бөйөк Ватан һуғышына ҡәҙәр үк медицина техникумын, унан һуң медицина институтын тамамларға өлгөргән. Хәрби табип Усманова үткән фронт юлдарын юллай, ул яһаған операцияларҙы һанай, үлемдән йолоп алып ҡалған ғүмерҙәрҙе барлай китһәң, мажаралы ла, фажиғәле лә, ғибрәтле лә роман хасил булыр ине. Фәриҙә апай йыш ҡына артиллерия уты, бомбалар аҫтында операциялар яһаған, хатта бер саҡ немец һалдатын да үлемдән алып ҡалған, үҙе лә, ауыр йәрәхәттәр алып, аяғына көскә баҫҡан.
Оҙайлы һуғыштар ҙа бер мәл тына. Күҙ йәштәре лә, аға-аға торғас, кибә. Медицина хеҙмәте капитаны, бик күп хәрби орден Һәм миҙал эйәһе Фәриҙә Ғәлимйән ҡыҙы Усманова яу ғәрәсәттәренән һуң Туҡай урамындағы 1-се клиник дауаханала хирургия бүлеге мөдире булып эшләне. Хәҙер был бинала Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары госпитале урынлашҡан. Тимәк, ҡарт яугирҙар эргәһендә, хәрби табип Фәриҙә Усманова үҙе булмаһа ла , уның изге рухы йөрөйҙөр әле.
Башҡорт ҡыҙҙарының техник һәм тәбиғәт фәндәрендә уңышҡа өлгәшә алыу мөмкинлегенә дәлил итеп Мәғрифә Мәүлетова апайҙың ғүмерен һәм эшмәкәрлеген дә килтерер инем. Ул Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ ауылынан. Була бит дәртле лә, һәләтле лә ҡыҙҙар! Утыҙынсы йылдар уртаһында уҡ Д. Менделеев исемендәге Мәскәү химия-технология институтын тамамлап ҡайтҡас, Өфө нефть эшкәртеү заводында эшләгән, артабан бер нисә йыл БАССР Халыҡ комиссарҙары советында нефть буйынса консультант булған. Мәғрифә Зәки ҡыҙының бар булмышы нефть, уны эшкәртеү, мөмкин ҡәҙәр сифатлы продукттар алыу, тәбиғи мөхиткә зыян килтермәү йүнәлешендәге тырышлыҡтар менән бәйләнгән. Апайҙың мин «БашНИПИнефть» институтында лаборатория мөдире булып эшләгәнен, нефть сығарыу һәм эшкәртеү йәһәтенән шөһрәтле белгес сағын күреп ҡалдым. Мәғрифә Зәки ҡыҙы Ленин, ике Хеҙмәт Ҡыҙыл байрағы ордендары менән бүләкләнгәйне. Ә инде маҡтаулы исемдәре тураһында әйтеп тораһы ла түгел.
Ир-арыҫлан йөрәкле ҡыҙҙар бар шул! Улар, заманында, телевидение тултырып сафсата һатып та йөрөмәгән, «йондоҙ» тигән мәғәнәһеҙ атамаларҙы, бәхеткә күрә, ишетмәй ҡалған. Апайҙарыбыҙ йөҙөндә халыҡтың игелекле, егәрле, инсафлы образы сағыла һымаҡ.
Беҙ әле өс кенә исемде хәтергә алып ултырҙыҡ. Күптән ишетә йөрөһәм дә, апайҙарҙың ғүмере, яҙмышы, йәшәйеше барыбер асылмаған сер булып ҡалды. Бәлки, ҡатын-ҡыҙ беҙгә ошо тәбиғәте менән ҡәҙерлелер? Һәр хәлдә, шиғыр менән башланған һүҙҙе шиғри юлдар менән тамамлағы килде.
Сулпаным булып ҡалҡтың һин
Ғүмерем таңдарында,
Гүзәллек менән осраштым –
Баш эйәм алдарыңда!
Марсель ҠОТЛОҒӘЛЛӘМОВ.
Тылсым булып ҡалыр асылында.
Мостай Кәрим.
Ни генә тип сәбәп тапһағыҙ ҙа, директива юлы менән индерелгән, сәйәси сара төҫөн алып, ихлас йылылыҡтан мәхрүм байрамдарҙы аҡлап та, күңел менән ҡабул итеп тә булмай. Уҡытыусы хеҙмәтенең изгелеге һәм йәмғиәттең белемһеҙ халыҡ менән йәшәй алмауы тураһында йылдың бер көнөндә хәтергә төшөрәбеҙ ҙә, рәсми тантана тамамланғас уҡ ниндәй сәбәп менән йыйылғаныбыҙҙы онотабыҙ. Хәйер, бер мөғәллимдәр генәме ни?
Ауыл хужалығы эшсәндәренең донъяла әле барлығын көҙ генә иҫләгәндәй, хатта Германия һынлы Германияны теҙ сүктергән батырҙарыбыҙҙы ла майҙың бер көнөндә генә күккә күтәреп алабыҙ. Изге йола, ҡылыҡ-фиғелебеҙҙең тәбиғи һыҙаты булырға тейешле ғәмәлдәр ҙә кампания һәм рәсми сараға әүерелгәс, үҙ әхлағыбыҙ тураһында нимә әйтмәк кәрәк!
Өс көн һәм өс төн үтеүгә ҡатын-ҡыҙҙарҙы хөрмәтләүгә сират етә. Йәнә, ошо мәлдә генә хәтергә төшкәндәй, тормошобоҙҙо йәмләп, беҙ, булдыҡһыҙ ирҙәрҙе, ҡайсаҡ йәлләп йөрөүсе яҡындарыбыҙҙы сәскәгә күмербеҙ, уларҙы сикһеҙ яратыуыбыҙ, оло хөрмәтебеҙ тураһында ант килтерербеҙ... Әйтерһең, һөйөү, ихтирам, бергәлек – сезонлы күренеш, мәжбүри сара. Минеңсә, әсәйҙәребеҙ, уларҙың әсәләре, хәләлдәребеҙ, ҡыҙҙарыбыҙ, апай-һеңлеләребеҙ, ейәнсәрҙәребеҙ беҙҙең хис-тойғоларҙы ғүмерҙең һәр мәлендә һиҙеп, белеп, күреп торорға тейеш. Һәр ваҡыт уларҙы һағынып йәшәүебеҙҙе, гел генә әйтә алмаһаҡ та, ҡәҙерле кешеләребеҙ белһен ул. Ысын мөхәббәт таҫма телле булмай, сөнки йөрәктәр бер-береһен һүҙһеҙ ҙә аңлай.
Йәмғиәтебеҙ әлеге заманда – байтаҡ ваҡыт сирләгәндән аҙаҡ әсә күкрәген эҙләгән сабый һымаҡ. Әхлаҡһыҙлыҡ һаҙлығына батып сәсәй башлағас, тын алыр сәбәп һәм таяныс эҙләп, халҡыбыҙҙың мәңгелек рухи хазиналарына, элекке мәктәптең донъя белгән тәжрибәһенә, ил ҡәҙере һәм патриотлыҡ традицияларына әйләнеп ҡайтыу зарурлығын аңлай башланыҡ. Аҙашып йөрөп тә юлға килеп сыға алыу – маҡтауға лайыҡ. Бары илебеҙҙе – дәүләт, һәр беребеҙҙе халыҡҡа берләштергән кешеләрҙе онотмайыҡ. Мин дә, шул ниәттән, йәштәр онота ла башлаған бер нисә апайҙың исемен, хеҙмәттәрен хәтер ебендә яңыртып ултырҙым.
Ололоҡҡа етеүҙең дә үҙ бәхете бар – ғүмерең юлында фәһем алып йәшәрлек, уларға эйәреп эшләрлек байтаҡ кеше менән юлдаш булыу форсаты тейә. Өфөлә Ленин һәм Вәлиди урамдары мөйөшөндә иҫкереп барған бер йорт тора. Уны элегерәк «Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре йорто» тип йөрөтә торғайнылар. Диуарында суҡ-суҡ булып эленгән иҫтәлекле таҡтаташтар уҡ бында республикабыҙ зыялыларының байтағы йәшәп киткәнлеген раҫлай. Беҙ шәхсән танышҡанда, Мәстүрә Сәхәүетдинова апай ҙа ялға сығып, ошондағы иркен фатирында йәшәп ятҡан көнө ине.
Өлкәнәйһә лә, апайыбыҙ теремек, тауышынан түрәлектә оҙаҡ ултырған кешеләргә хас булған ҡырҡыулыҡ әле китмәгән. Уның ғүмер йомғағын бер аҙ һүтә-һүтә, һөйләшеп ултырҙыҡ. Хәбәрҙар булыуымса, Мәстүрә Низам ҡыҙының тормошо, халҡына күрһәткән хеҙмәттәре ҙур китапҡа лайыҡ ине лә, йәнә мөмкинлек тапманыҡ, йәнә һуңланыҡ...
Сәхәүетдинова апай уҙған быуат башында тиерлек Үрге Ҡыйғы ауылында тыуған. Ун алты йәшендә комсомолға инһә, тағы бер йылдан партияға алынған. Шау-шыулы, ығы-зығылы егерменсе йылдарҙа төрлө йәмәғәт эштәрендә йөрөп алғас, 1936 йылда Мәстүрә апай эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының Куйбышев исемендәге Хәрби-инженерлыҡ академияһын тамамлаған. Беҙ башҡорт ҡыҙҙарының техник белемгә бигүк тартылып бармауына борсолабыҙ. Ә Мәстүрә Сәхәүетдинова сәнәғәт архитектураһы һымаҡ ҡатмарлы һөнәргә ана ҡасан тәүәккәлләгән! Апайҙың тәржемәи хәлен аҡтара китһәң, ысындан да, йәштәр өлгө алып йәшәрлек әсбап яҙырлыҡ. Академиянан һуң Мәстүрә Низам ҡыҙы «Башпроект» институтында баш архитектор булып эшләгән. Был да бәләкәй вазифа түгел, әммә утыҙынсы йылдар аҙағында уҡ Мәстүрә апайҙың тормош баҫҡыстары уны гел юғарыға ғына күтәрә башлай. Республиканың коммуналь хужалыҡ министры, БАССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, аҙағыраҡ ошонда уҡ – төҙөлөш эштәре һәм архитектура буйынса идаралыҡ начальнигы. Депутатлыҡ, орден-миҙалдар. Сөрхәнтәй баш әйләнеп тә китер ине, иллә Сәхәүетдинова апай ундайҙар затынан түгел ине.
Мәстүрә Низам ҡыҙы тураһында яҙып ултыра торғас, хәтер халҡыбыҙ күрке булып эшләгән байтаҡ апайҙың исемен яңыртты. Бына Кәримә Абдуллина. Бер ауыл фәҡиренең балаһы. Тырышлығы менән ауыл хужалығы институтын тамамлаған һәм артабан сирек быуат буйы Благовар районында агроном да, район советы башҡарма комитеты рәйесе булып та эшләгән. Кәримә апайҙы РСФСР Юғары Советына депутат итеп ике мәртәбә һайлағандар. Шуныһы, башҡорт ҡыҙы ошо Юғары Совет рәйесе урынбаҫары булып та эшләгән, КПСС-тың ХХ һәм ХХII съездары делегаты ла булған.
Йәш журналистарҙы хәҙер халыҡтың данын күтәреп олоғайған һәм киткән кешеләр ҡыҙыҡһындырмай. Беҙҙең быуын рәхмәтлерәк хәтерле булдымы, мәҫәлән, мин ҡасандыр күргән, тарихын ишеткән һәр кемде лә күңелем мөйөшөндә һаҡларға тырышам. Әйткәндәй, Фәриҙә Усманова апай ҙа Благовар районынан ине. Тыуған ауылы – Иҫке Сынны ауылы. Бөйөк Ватан һуғышына ҡәҙәр үк медицина техникумын, унан һуң медицина институтын тамамларға өлгөргән. Хәрби табип Усманова үткән фронт юлдарын юллай, ул яһаған операцияларҙы һанай, үлемдән йолоп алып ҡалған ғүмерҙәрҙе барлай китһәң, мажаралы ла, фажиғәле лә, ғибрәтле лә роман хасил булыр ине. Фәриҙә апай йыш ҡына артиллерия уты, бомбалар аҫтында операциялар яһаған, хатта бер саҡ немец һалдатын да үлемдән алып ҡалған, үҙе лә, ауыр йәрәхәттәр алып, аяғына көскә баҫҡан.
Оҙайлы һуғыштар ҙа бер мәл тына. Күҙ йәштәре лә, аға-аға торғас, кибә. Медицина хеҙмәте капитаны, бик күп хәрби орден Һәм миҙал эйәһе Фәриҙә Ғәлимйән ҡыҙы Усманова яу ғәрәсәттәренән һуң Туҡай урамындағы 1-се клиник дауаханала хирургия бүлеге мөдире булып эшләне. Хәҙер был бинала Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары госпитале урынлашҡан. Тимәк, ҡарт яугирҙар эргәһендә, хәрби табип Фәриҙә Усманова үҙе булмаһа ла , уның изге рухы йөрөйҙөр әле.
Башҡорт ҡыҙҙарының техник һәм тәбиғәт фәндәрендә уңышҡа өлгәшә алыу мөмкинлегенә дәлил итеп Мәғрифә Мәүлетова апайҙың ғүмерен һәм эшмәкәрлеген дә килтерер инем. Ул Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ ауылынан. Була бит дәртле лә, һәләтле лә ҡыҙҙар! Утыҙынсы йылдар уртаһында уҡ Д. Менделеев исемендәге Мәскәү химия-технология институтын тамамлап ҡайтҡас, Өфө нефть эшкәртеү заводында эшләгән, артабан бер нисә йыл БАССР Халыҡ комиссарҙары советында нефть буйынса консультант булған. Мәғрифә Зәки ҡыҙының бар булмышы нефть, уны эшкәртеү, мөмкин ҡәҙәр сифатлы продукттар алыу, тәбиғи мөхиткә зыян килтермәү йүнәлешендәге тырышлыҡтар менән бәйләнгән. Апайҙың мин «БашНИПИнефть» институтында лаборатория мөдире булып эшләгәнен, нефть сығарыу һәм эшкәртеү йәһәтенән шөһрәтле белгес сағын күреп ҡалдым. Мәғрифә Зәки ҡыҙы Ленин, ике Хеҙмәт Ҡыҙыл байрағы ордендары менән бүләкләнгәйне. Ә инде маҡтаулы исемдәре тураһында әйтеп тораһы ла түгел.
Ир-арыҫлан йөрәкле ҡыҙҙар бар шул! Улар, заманында, телевидение тултырып сафсата һатып та йөрөмәгән, «йондоҙ» тигән мәғәнәһеҙ атамаларҙы, бәхеткә күрә, ишетмәй ҡалған. Апайҙарыбыҙ йөҙөндә халыҡтың игелекле, егәрле, инсафлы образы сағыла һымаҡ.
Беҙ әле өс кенә исемде хәтергә алып ултырҙыҡ. Күптән ишетә йөрөһәм дә, апайҙарҙың ғүмере, яҙмышы, йәшәйеше барыбер асылмаған сер булып ҡалды. Бәлки, ҡатын-ҡыҙ беҙгә ошо тәбиғәте менән ҡәҙерлелер? Һәр хәлдә, шиғыр менән башланған һүҙҙе шиғри юлдар менән тамамлағы килде.
Сулпаным булып ҡалҡтың һин
Ғүмерем таңдарында,
Гүзәллек менән осраштым –
Баш эйәм алдарыңда!
Марсель ҠОТЛОҒӘЛЛӘМОВ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Хәйбулла районынан әрме сафына 120 егет оҙатыласаҡ
Башҡортостандың Хәйбулла районы 2011 йылдың көҙгө саҡырылыш осоронда 120-нән ашыу кешене хәрби хеҙмәткә оҙатырға планлаштыра, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Хәйбулла районының хакимиәт башлығы ҡарары менән хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссияһы составы раҫланған. Комиссия эшен хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Миңзәлә Баймурзина етәкләй.
Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәре сафына көҙгө саҡырылыш 1 октябрҙә башланды һәм декабрь аҙағынаса дауам итәсәк. Әрме сафтарына запаста тормаған һәм «Хәрби бурыс һәм хәрби хеҙмәт тураһында»ғы Закон буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейеш 18-27 йәшлек егеттәр оҙатыласаҡ.
Башҡортостан күп йылдар дауамында егеттәрҙе хәрби хеҙмәткә саҡырыу буйынса лидерҙарҙың береһе булып тора.


text:
Фән һәм техника өлкәһендә йәштәр премияһына документтар ҡабул ителә
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы 2008 йыл өсөн фән һәм техника өлкәһендә Республика дәүләт йәштәр премияһына күрһәтеүгә документтар ҡабул итеүен дауам итә.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, премия 2002 йылда республиканың фәнни потенциалын үҫтереү һәм һәләтле йәш ғалимдарҙы дәртләндереү маҡсатында БР Министрҙар Кабинеты ҡарары менән булдырылғайны. Алты йылда 12 йәш ғалим һәм алты коллектив уның лауреаттары булды.
Йыл һайын тәбиғи, техник һәм гуманитар фәндәр өлкәһендә өс премия бирелә.
2008 йыл өсөн Республика дәүләт йәштәр премияһына шәхси рәүештә, шулай уҡ авторҙар коллективы составында (иң күбе биш кешенән торған) ғилми хеҙмәткәрҙәр, юғары уҡыу йорто уҡытыусылары, аспиранттар, докторанттар, шулай уҡ халыҡ хужалығы белгестәре дәғүә итә ала. Дәғүәселәрҙең йәше 35 йәштән ашмаҫҡа тейеш.
Лауреаттарға премиялар тантаналы рәүештә Республика көнөн байрам итер алдынан тапшырыласаҡ.
Эштәр Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, 27-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә. Белешмәләр өсөн телефон: 251-57-11.


text:
Өфөлә режиссер Рифҡәт Исрафиловҡа «Василий Шукшин» миҙалы тапшырылды Фото: Анна Ерошина
Өфөлә режиссер Рифҡәт Исрафиловҡа «Василий Шукшин» миҙалы тапшырылды
Өфөлә режиссер Рифҡәт Исрафиловҡа «Василий Шукшин» миҙалы тапшырылды Фото: Анна Ерошина
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә М.Горький исемендәге Ырымбур драма театрының художество етәксеһе, режиссер, Рәсәйҙең халыҡ артисы, Рәсәйҙең Дәүләт премияһы лауреаты Рифҡәт Исрафиловҡа «Василий Шукшин» миҙалы тапшырылды. Бүләкләү тантанаһы Василий Шукшиндың хикәйәләре буйынса «Милые люди» спектакленән һуң уҙҙы. Миҙалды яҙыусы Михаил Чванов тапшырҙы. Сәхнәгә күтәрелгәс, ул труппа алдында тубыҡланып, сәнғәт өсөн рәхмәт белдерҙе. Рифҡәт Исрафиловты бүләкләп, яҙыусы тантана режиссерҙың туған театры сәхнәһендә үтеүен билдәләне.
«Өфөләге гастролдәрҙә Рифҡәт Исрафиловтың «Милые люди» исемле спектакле бик шәп булды. Бында барыһы ла бар — юмор, карнавал. Ҡайғы икән, өнһөҙ, шатлыҡ йәки сараһыҙлыҡ икән, дәртле бейеү. Бында Василий Шукшин хикәйәләренең мөхите тойола», — тип спектакль хаҡында үҙ фекерен белдерҙе драматург һәм журналист Анна Ерошина.
«Василий Шукшин» миҙалы танылған рус яҙыусыһы, режиссер һәм актер Василий Шукшиндың тыуыуына 85 йыл тулыу уңайынан булдырылған. Был тәҡдимде «Бийский вестник» альманахының баш мөхәррире Виктор Буланичев индергән, ойоштороусылар — Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы һәм Алтай крайы хакимиәте. «Василий Шукшин» миҙалы мәҙәниәткә, әҙәбиәткә һәм сәнғәткә ҙур өлөш индергән өсөн тапшырыла. Рифҡәт Исрафилов — 248-се бүләкләнеүсе.


text:
Фото:
Хеҙмәтсәндәр хоҡуғын яҡлау мәсьәләһе Бөрөлә үткән кәңәшмәлә тикшерелде
Фото:
Хеҙмәтсәндәр хоҡуғын яҡлау мәсьәләһе Бөрөлә Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы ойошторған семинар-кәңәшмәлә тикшерелде. Унда Мишкә, Балтас, Бөрө, Борай райондары профактивтары вәкилдәре, Бөрө районы хакимиәте ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығына БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмә барышында балаларҙың йәйге ялын ойоштороуҙағы яңылыҡтар, һөнәри белем биреү йорттары сығарылыш уҡыусыларының эшкә урынлашыуы һәм хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын арттырыу кәрәклеге менән бәйле һорауҙар күтәрелгән. Шулай уҡ пенсия менән тәьмин итеү һәм социаль страховкалау мәсьәләһенә лә ҡағылғандар.


text:
«Һаулыҡ» милли проекты нигеҙендә 2009 йылда 10 617 бала диспансеризация үткән
Стационар учреждениеларҙағы етемдәрҙе һәм ауыр хәлдә тороп ҡалған балаларҙы диспансеризациялауҙы Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды финанслай.
«Башинформ» агентлығына фондтан хәбәр итеүҙәренсә, 2009 йылда 10615 бала диспансеризациялауға мохтаж булған. Уны үткәреүгә һаулыҡ һаҡлау учреждениелары менән 62 килешеү төҙөлгән.
2009 йылда 10617 бала диспансеризация үткән, шуларҙан 0-4 йәшлектәр — 673 бала, 5-17 йәшлектәр – 9944 бала. 2009 йылға план-график 100 процентҡа үтәлгән. Фонд менән республика һаулыҡ һаҡлау учреждениелары иҫәбенә 25,2 миллион һум күсерелгән, шул иҫәптән 0,243 миллион һум 2008 йылға иҫәп-хисапты тамамлауға йүнәлтелгән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2009 йылда беренсел звенолағы медицина хеҙмәткәрҙәренә аҡсалата түләүҙәр, эшләүсе граждандарҙы өҫтәмә диспансеризациялау һәм стационар учреждениеларҙағы етемдәрҙе, ауыр хәлдә ҡалған балаларҙы диспансеризациялау “Һаулыҡ” өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы бюджеты һәм Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды менән финансланған.
2009 йылда “Һаулыҡ” проекты сараларын Фонд дөйөм алғанда 789,1 миллион һумға финанслаған.


text:
Рәсәй Президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһағанда ил халҡын сифатлы медицина ярҙамы менән тәьмин итеү бурысын ҡуйғайны. «100-ҙән алып 2000-гә тиклем кеше йәшәгән тораҡ пункттарҙа 2018 – 2020 йылдар дауамында фельдшер-акушерлыҡ пункттары һәм табип амбулаториялары асылырға тейеш. Ә 100 кешенән кәмерәк кеше йәшәгән тораҡ пункттар өсөн тейешле диагностика ҡорамалы менән йыһазландырылған күсмә медицина комплекстары, бөтә ерҙән дә үтә алған автомобилдәр булыуы мотлаҡ», – тигәйне.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, алдағы йылдарҙа төбәктә бер нисә йөҙ модулле фельдшер-акушерлыҡ пункттарын төҙөү күҙаллана. Тиҙҙән Киров районындағы Чесноковка ҡасабаһында яңы фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөлә. Бының өсөн ер участкаһы билдәләнгән дә инде.


text:
- Подробности
- Просмотров: 370
ЛАПЫШТЫ ЗАВОДЫ, 1897 й. Верхнеурал өйәҙе Ҡатай улусы башҡорттары ерендә Лапышты й. (Оло Инйәр й. ҡушылдығы) буйында С.П.Дервиз суйын иретеү заводы булараҡ нигеҙ һала. Хужалары: Дервиз, Инйәр тау сәнәғәте акционерҙар йәмғиәте (1898 й. алып). Инйәр тау округына ингән. 1898 й. эшләй башлай. Домна мейесе, һауа йылытыу аппараты, 1900 й. 2 домна мейесе, 2 тимерлек горны, 2 һауа йылытыу аппараты, 8 руднигы, 70 мең дисәтинәгә яҡын ере була. Эшләү дәүерендә заводта 10 млн боттан ашыу суйын иретелә, 1897—1916 йй. уртаса етештереүсәнлек йылына 507,3 мең бот тәшкил итә; макс. етештереүсәнлек — 832,3 мең бот (1901). Беренсе донъя һуғышы йылдарында Белорет заводын суйын м‑н тәьмин итә. Граждандар һуғышы йылдарында эшләмәй, һуңынан ябыла. Хәҙ. завод ҡасабаһы урынында Белорет р‑ны Лапышты а. урынлашҡан.
З.И.Гудкова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Фото:
Фидус Ямалетдинов: социаль сәйәсәт маҡсаты – кешеләрҙең көнкүрешен яҡшыртыу
Фото:
Ҡала һәм район хакимиәттәре башлыҡтары семинарында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов төбәк һәм урындағы кимәлдәрҙә социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү тураһында һөйләне.
Вице-премьер хеҙмәт һәм граждандарҙы социаль яҡлау өлкәһендәге бурыстарҙы ваҡытында хәл итеүҙең мөһимлеген билдәләне. Атап әйткәндә, 2010 йылда был өлкәләге сараларҙы тормошҡа ашырыуға 9900 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелде.
Фидус Ямалетдинов, Башҡортостанда халыҡтың тормош кимәле өлкәһендәге күрһәткестәрҙең ыңғай динамикаһын һаҡлауға өлгәшелде, тип хәбәр итте. 2008 йылда табыштары йәшәү минимумы күләменән кәмерәк булған халыҡ өлөшө 12,8 проценттан 11,5 процентҡа тиклем кәмене. Был күрһәткес буйынса беҙҙең төбәк Волга буйы федераль округында – икенсе, Рәсәй буйынса 12-се урынды биләй. Ә халыҡтың аҡсалата табыштары кимәле буйынса республика 2008 йыл йомғаҡтары буйынса – 21-се, 2009 йылдың туғыҙ айында 18-се урында ине.
Вице-премьер муниципалитеттар етәкселәренең иғтибарын эш хаҡын һуңлатыу буйынса бурыстарҙы бөтөрөүгә йүнәлтте. Ул, эшһеҙлек буйынса проблемалар быйыл да киҫкен торасаҡ әле, тип билдәләне, һәм хакимиәт башлыҡтарын халыҡты эш менән тәьмин итеү буйынса бөтә сараларҙы күрергә саҡырҙы.
Ямалетдинов шулай уҡ, хеҙмәтте һаҡлау мәсьәләләре лә элеккесә актуаль булып ҡала, тип билдәләне. «Етештереү күләмдәре кәмеһә лә, хеҙмәтте һаҡлау талаптарын боҙоуҙар һаны кәмемәй», — тине ул.
Фидус Әғләм улы иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ шарттарында граждандарҙың хоҡуҡтарын күҙәтеүҙең мөһимлеген билдәләне.


text:
Сентябрҙә «Тамға-2010. МедиаИндустрия. Полиграфия. Реклама» күргәҙмәһе үтәсәк
28 сентябрҙән 30-ына тиклем Өфөлә Республика йылына арналған «Тамға-2010. МедиаИндустрия. Полиграфия. Реклама» XIII Төбәк-ара махсус күргәҙмәһе үтәсәк.
1993 йылдан башлап үткәрелеп килгән һәм хәҙер инде профессионалдар араһында яҡшы билдәле был форумды ойоштороусылар – БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ һәм Төбәк-ара полиграфистар ассоциацияһы ярҙамында Башҡортостан Республикаһының Полиграфистар ассоциацияһы, Башҡортостандың Журналистар союзы, Башҡортостан күргәҙмә компанияһы.
БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, форум Конгресс-холда үткәреләсәк. Унда Рәсәйҙең бөтә төбәктәренән һикһәндән ашыу ойошма-экспонент урын аласаҡ.
Мәғлүмәт һәм нәшриәт-полиграфия комплексы үҫешендәге һуңғы ҡаҙаныштарҙы һәм тенденцияларҙы күрһәтеүҙән тыш, күргәҙмә сиктәрендә бер нисә презентация һәм ғәмәли саралар үткәреү планлаштырылған: киң мәғлүмәт саралары, нәшриәт эше һәм реклама өлкәһендәге белгестәр, ҡорамалдар менән тәьмин итеүселәр ҡатнашлығында семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр, мастер-кластар, тренинг һәм дискуссиялар.
Бынан тыш, күргәҙмә сиктәрендә полиграфисттар, фотохәбәрселәр араһында, баҫма киң мәғлүмәт сараһының иң яҡшы веб-сайтына, иң яҡшы стенд презентацияһына һәм башҡа төрлө конкурстар үтәсәк.


text:
Өфөлә ҡала урамдарын ремонтлау буйынса ҙур эштәр башҡарылған
Өфөлә юлдарҙы ҡышҡыһын эксплуатациялауға әҙерләү маҡсатында коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү предприятиелары 200 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанда ҡала урамдарын ремонтлаған. Дөйөм алғанда 32 мең тоннанан ашыу асфаль-бетон ҡатнашмаһы файҙаланылған. Дөйөм алғанда 400 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанда баш ҡала урамдарын, шул иҫәптән Зәки Вәлиди, Пушкин, Цюрупа һәм Рихард Зорге урамдарын капиталь ремонтлау буйынса байтаҡ эштәр башҡарылған.
Баш ҡала хужалығының көҙгө-ҡышҡы миҙгелдә эшләүгә әҙерлегенә арналған матбуғат конференцияһында Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Владимир Дмитрюктың әйтеүенсә, әлеге ваҡытта боҙлауыҡҡа ҡаршы материалдар туплана. Миҫал өсөн, 4900 тонна күләмендә техник тоҙ, 54600 тонна йылға ҡомо һәм 2200 тонна күләмендә ҡар иретеүсе реагент һатып алыу планлаштырыла.


text:
Ҡоштарҙың миграцияһы
Ҡоштарҙың миграцияһы тип ҡоштарҙың миҙгелгә ҡарап йәшәү мөхиттәрендәге климат шарттарының үҙгәреүенә, оя ҡора торған биләмәләрендәге үҙенсәлектәргә (аҙыҡ мәсъәләһе, асыҡ һыу ятҡылыҡтарына бәйлелек һәм башҡалар) бәйле күсеп йөрөүҙәрен атайҙар.
Бындай ҡылыҡтарына осоуға һәләтлелектәре, ҡаршылыҡтарҙы еңә алыуҙа күп кенә өҫтөнлөктәре булышлыҡ итә.
Йөкмәткеһе
Миҙгелгә бәйле ҡоштарҙың төркөмдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ултыраҡ ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ултыраҡ ҡоштар йыл әйләнәһенә бер урында йәшәй. Йәй аҙағында уларҙың ҡайһы берҙәре ҡышҡа бәләкәй генә аҙыҡ запасы әҙерләй. Суҡтурғайҙар кедр һәм имән сәтләүектәрен ерҙәге соҡорҙарға һәм мүк араһына йәки ағас ҡыуыштарына йәшерә.
Ҡарабаш турғайҙар һәм шыуышҡаҡ турғайҙар ҡышҡа орлоҡтар һәм бөжәктәр йыя. Уларҙы ағас ҡабығындағы ярыҡтарға һәм ботаҡтарҙағы лишайниктар араһына тығып ҡуя.
Аҙыҡ бөтә ерҙә лә аҙ булған ҡыш һәм яҙ көндәрендә улар ошо запас аҙыҡ менән туҡлана.
Күсеп йөрөүсе ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был ваҡытта башҡа ҡоштар, бәләкәйерәк туптарға йыйылып, аҡрынлап көньяҡҡа күсеп китә. Мәҫәлән, ала ҡарғалар ҡар аҙ яуған йәки еләктәргә һәм башҡа аҙыҡҡа бай райондарҙы эҙләп оса. Уларҙың даими ҡышлау урындары булмай.
Күсер ҡоштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күсер ҡоштар көҙөн һалҡын һәм уртаса климатлы өлкәләрҙән бөтөнләй осоп китеп, ҡышты үткәреү өсөн йылы илдәргә йүнәлә. Был төркөмгә бөжәк ашаусы йәки төп туҡланыу урыны һыу ятҡылыҡтары булған ҡоштар инә.
Улар йөҙәрләп һәм меңәрләп тупҡа йыйылып: берәүҙәре — көндөҙ, икенселәре төнөн оса. Юлда ҡоштар туҡлана, ял итә һәм үҙҙәре ғәҙәтләнгән даими ҡышлау урынына барып еткәнсе оса.
Күсер ҡоштарҙың бер өлөшө бала сығарған райондарынан көҙ аҙағында осоп китә. Күп кенә өйрәк һәм аҡҡоштарҙың осоп китеүе уларҙың төп туҡланыу урыны булған һыу ятҡылыҡтарының туңыуына бәйле. Шул арҡала, тыуған яҡтарында туҡланыр аҙыҡ бөткәс, йылы яҡтарға осалар.
Башҡа күсер ҡоштар, мәҫәлән, һандуғастар, һарығоштар, ҡарлуғастар, керәшәләр, оялаған ерҙәрендә һауаның йылы тороуына һәм аҙыҡтың етерлек булыуына ҡарамаҫтан, ҡышлау урындарына йәй аҙағында уҡ осоп китә.
Ҡышлау урындарына барғанда ла, яҙын тыуған ерҙәрендә бала сығарыу өсөн кире әйләнеп ҡайтҡанда ла, ҡоштар һәр йылда ла бер үк юл буйлап оса.
Осоп китеүҙәрҙе өйрәнеү ысулдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡоштарҙың ҡайҙарҙа ҡышлауын аныҡ белеү өсөн, уларҙың аяҡтарына номер яҙылған еңел балдаҡ кейҙерәләр һәм яңынан иреккә сығарып ебәрәләр.
Балдаҡланған ҡоштоң төрө, аяғына кейҙерелгән балдаҡтың номеры, балдаҡлау ваҡыты һәм урыны кенәгәгә яҙьп ҡуйыла. Беҙҙең илдә ҡошҡа кейҙерелгән балдаҡта «Москва» тигән яҙыу һәм номер була.
Балдаҡланған ҡошто тотоп алһалар йәки һунарҙа үлтерһәләр, балдағын һалдыралар һәм уны унда күрһәтелгән ҡалаға ебәрәләр. Ҡоштоң ҡайҙа, ҡасан ауланғанлығы тураһында хәбәр итәләр.
Ҡоштарҙың йылы яҡҡа осоп китеү, кире ҡайтыу сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғалимдар ҡоштарҙың осоп китеүен һәм кире ҡайтыуын уларҙың йәшәү шарттарының электән килгән миҙгел алмашыныуына бәйле булыуы менән аңлата.
Ер шарының тропик өлкәләрендә йәшәүсе ҡоштар күсеп йөрөй. Уларҙың күбеһе йыл һайын ҡоролоҡ йәки ҡойма яуындар булған райондарҙан осоп китә.
Төньяҡ һәм уртаса климатлы өлкәләрҙә йәшәгән ҡоштарҙың тыуған яҡтарына осоп ҡайтыуы уларға оялау өсөн йылдың иң йылы осорон файҙаланырға мөмкинлек бирә. Был ваҡыт ҡош балаларын ашатып һәм ҡарап үҫтереү өсөн бик уңайлы.
Ҡоштарҙың яҙын тыуған яҡтарына осоп ҡайтырға ынтылыуы үрсеү инстинкты менән бәйле. Көҙөн осоп китеүгә сәбәп булып ғәҙәтләнгән аҙыҡтың аҙайыуы, тәүлектең яҡты ваҡытының ҡыҫҡарыуы тора.
Был күренештәр тиҙҙән аҙыҡ ҡытлығы тыуасаҡ урындарҙан осоп итергә кәрәк икәнен алдан уҡ хәбәр итә.
Шулай итеп, миҙгелле осоп китеүҙәр — ҡоштарҙың инстинктҡа нигеҙләнгән ҡылыҡтарының береһе ул.
Йәшәү районын йылына ике тапҡыр шулай алмаштырыу күп кенә төр ҡоштарҙың иҫән ҡалыуы өсөн дә файҙалы яраҡлашыу булып тора. Ҡоштар йыл буйы үҙҙәренә етерлек аҙыҡ таба ала.
Ҡоштарҙың осоп китеүе һәм кире әйләнеп ҡайтыуы ҡатмарлы инстинктлы ҡылыҡ булып һанала һәм ул аҙағына тиклем өйрәнелмәгән әле.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Наумов С. П. Зоология позвоночных — М.: Просвещение, 1982. — 464 б.
- Латюшин В. В. Хайуандар. Дөйөм белем биреү учреждениелары өсөн дәреслек. — Өфө.: Китап. 2011. ISBN 978-5-295-05368-9
- Биология: Хайуандар: Урта мәктәптең 7—8-се кластары өсөн дәреслек / Б. Е. Быховский, Е. В. Козлова, А. С. Мончадский һ. б.; М. А. Козлов редакцияһында. — Яңынан эшләнгән 19-сы баҫманан тәржемә. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990. — Һүрәттәре менән 268 бит. ISBN 5-295-00538-0 Башҡортсаға тәржемә. Мырҙаҡаев Ф. С., Мырҙаҡаева Д. Ғ., 1990
- Лемеза Н. А., Камлюк Л. В., Лисов Н. Д. Биология в экзаменационных вопросах и ответах. (Лемеза Н. А., Комлюк А. В. Лисов Н. Д. — 10-е изд. — М.: Айрис-пресс, 2006 — 512с.: ил
- Под редакцией акдемика РАМН, профессора Ярыгина В. Н. Для поступающих в ВУЗы. Биология. (А. Г. Мустафин, Ф. К. Лажуева, Н. Г. Быстренина и др., Под ред. В. Н. Ярыгина. −7-е изд., стер. _ М.: Высш.шк., 2004. — 492с. Ил.
- Чебышев Н. В., Кузнецов С. В., Зайчикова С. Г. Поступающим в ВУЗы. Биология (Чебышев Н. В. — Биология. Пособие для поступающих в ВУЗы. Том I.- М.:ООО"Издатель ОНИКС", 1999.-448с.
- Богданова Т. Л. Биология. Задания и упражнения. Пособие для поступающих в ВУЗы. (Богданова Т. Л. — 2-е издание, переработанное и дополненное. — М.: Высшая школа, 1991.350с.:ил.
- Курс зоологии. Кузнецов Б. А., Чернов А. З., Катонова Л. Н.4-е изд., перераб. и доп. — М.: Агропромиздат, 1989. — 399 с.


text:
Бәләкәй инеш даръяларға етә
Байегет Асы ауылында тыуған яҡташыбыҙ булып сыҡты. Ул сәнғәткә ғашиҡ кешеләр - Айрат Закир улы һәм Йәмилә Абдрахман ҡыҙы Мө- хәрләмовтарҙың өс улының ур- тансыһы икән. Уның нисек Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия- интернатына урынлашыуы менән ҡыҙыҡһынам. Был талантлы баланың сәнғәт юлынан китеүенә Мосама өләсәһе (мәрхүмә инде) тәүге аҙым яһаған. Сөнки тап ул ейәндәренең олоһона - гитара, ә Байегеткә синтезатор бүләк иткән булған. Һәләтле малай ошо музыка ҡоралында эстрада көйҙәрен уйнай башлай. Тәүге уҡытыусыһы Фәйзүнә Әбдрәшитова уны концерттарҙа ҡатнаштыра башлай. Районда һүҙ сәнғәтенә маһир балаларҙы асыҡлау маҡсатында үткәрелгән конкурстарҙа III класс уҡыусыһы Байегет Мөхәрләмов олатай хаҡында шиғыр һөйләп, II урын ала, ә IV класта уҡығанда Мостай Кәримдең “Ҡайын япрағы тураһында” шиғыры менән сығыш яһап, I урынға лайыҡ була. Башланғыс кластарҙағы сығарылыш кисәһен алып барыуҙы ла уға ышанып тапшыралар. Ата-әсәһе улдарының музыкаға һәләтен үҫ- терергә ҡарар итә һәм Байегетте V кластан Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия-интернатына уҡырға бирәләр. Унда ул торбала уйнарға өйрәнә башлай. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, ти халыҡ мәҡәле. Байегет тә ѳҫтәмә рәүештә ҡурай, баян серҙәрен дә төшөнә. Өләсәһенең тағы бер бүләге - ҡумыҙҙы ла сиртә. Әҙерәк шиғырҙар ҙа яҙам, тип тағы бер серен асты ул. Кистәрен Илнур Лоҡманов етәкләгән “Ялҡын” түңәрәгендә актер оҫталығына өйрәнә, баскетбол, волейбол, футбол секцияларында шөғөлләнергә лә ваҡыт таба. Төрлө яҡлап үҫешә егет. “Үҫкәс, сәнғәт юлын һайларға теләгем бар”, - ти ул, буласаҡ һөнәре тураһында һүҙ сыҡҡас. Әле Байегет тик “4” һәм “5” билдәләренә генә уҡый. “Һиндә сәнғәткә һөйөү ҡайҙан килә?” - тигән һорауға ул: “Әсәйем заманында Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһына уҡырға ингән булған, әм- мә ниңәлер уҡырға бар- маған, бәләкәй саҡтан йыр- лаған, хатта өйҙә үҙе аудиокассеталар ҙа яҙҙырған. Мандолина, гармунда уйнай, синтезаторҙа ла тиҙ генә көй килтереп сығара. Атайымдың да ауыл клубында сығыш яһап йөрөгәндә төшкән фотолары бар. Закир олатайым да баянда яҡшы уйнаған. Әсәйемдең ағаһы Ринат бабайым да гармунда уйнай”, - тип теҙеп китте ғорурланып. Бында Белорет районынан күп уҡыусылар белем ала. Асы ауылынан ғына 10-лап бала уҡый. Тырыш булығыҙ, оялып йөрөмәгеҙ, баштан оялып йөрөһәң, бер нәмә лә килеп сыҡмай, үҙеңде күрһәтә белергә кәрәк, тип тиҫтерҙәренә кәңәштәр ҙә бирә Байегет. Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия- интернаты директорының тәрбиә эше буйынса урынбаҫары Азат Ринат улы Мөхәмәтйәров: “Байегет Мөхәрләмов бик әүҙем, тѳрлѳ сараларҙа ҡатнаша, алып бара. Театр түңәрәгенә йөрөй, мәктәп командаһы менән республика күләмендә үткәрелгән ШТК-ла (КВН) ҡатнаша. Республиканың Балалар фонды стипендиаты. Уның тураһында мәғлүмәт «Башинформ» сайтына ла ҡуйылған”, - тине. Бәләкәйҙән баланы шиғыр һөйләтеп, йыр йырлатып, тѳрлѳ ролдәр биреп, уның кескәй генә уңышын да күреп, дәртләндереп, ҡанатландырып, ҡайһы берҙә өгөтләп, әүрәтеп, хатта шелтәләп, кеше алдында сығыш яһарға алып сығырға кәрәк. Балаларҙың күбеһе шулай итеп тамашасы алдында һөйләргә, яйлап үҙ-үҙен еңергә, халыҡ алдында тартынмай үҙ фекерен әйтергә өйрәнә, оялыуҙан арына. Талант эйәләре тау йылғаһына оҡшаш. Улар һәр мөмкинлекте ҡулланып ҡалырға ашыға. Бөтә ярһыу йылғалар ҙа бәләкәй инештәрҙән кѳс алып, оло даръяға әйләнә. Яҡташыбыҙҙың ижади һәләте көслө сығанаҡтарҙан баш алған. Ул да оло көскә эйә даръяға әйләнеп китеүенә ышанам. Яҡты уйҙар, изге теләктәр, оло маҡсаттар, уңыштар ғына юлдаш булһын һиңә, Байегет!
Гөлсибәр ШАКИРОВА.
Белорет ҡалаһы.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » «Йәшлек» менән дуҫ булғас
«Йәшлек» менән дуҫ булғас
«Йәшлек» менән дуҫ булғандар бер ҡасан да бүләкһеҙ ҡалмай.
Даландары булғас, гәзитебеҙҙең тоғро дуҫтары был аҙнала «Аҙна һайын – бүләк» уйынында Әбйәлил районының Ишбулды ауылынан Гөлнара ХАЖИНА – сәйнүк, Ейәнсура районының Үтәғол ауылынан Тутыя АЛСЫНБАЕВА – cалат һауыттары йыйылмаһы отто.
Еңеүселәргә бүләктәрен килеп алғанда паспорт, СНИЛС, ИНН күсермәләрен килтерергә кәрәк.
Уйын дауам итә, бүләктәр эйәләрен көтә. Йәһәтерәк гәзитебеҙгә яҙыла һалып, квитанцияларығыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә ашығығыҙ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Башҡортостанда уртаса эш хаҡы сентябрҙә 21 733,4 һум тәшкил итте
Республика предприятиелары һәм ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы сентябрҙә 21 733,4 һум тәшкил итте. Башҡортостанстат иҫәпләүҙәре буйынса, бер йылда эш хаҡы номиналь сағылышта – 9,9 процентҡа һәм реаль сағылышта, йәғни ҡулланыу хаҡтары индексын иҫәпкә алғанда, 3,8 процентҡа артҡан.
Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, 2013 йылдың туғыҙ айында, республикала ғинуар-сентябрҙә уртаса эш хаҡы 21 753,2 һум тәшкил итте, йәғни 2012 йылғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда номиналь сағылышта 12,1 процентҡа һәм реаль сағылышта 4,8 процентҡа артҡан.


text:
Рөстәм Хәмитов Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерләнеү һәм уны байрам итеү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерләнеү һәм уны байрам итеү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерләнеү һәм уны байрам итеү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
24 апрелдә республика Хөкүмәте йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерләнеү һәм уны байрам итеү буйынса ойоштороу комитетының дүртенсе ултырышын үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, шулай уҡ йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты.
Башҡортостан Республикаһының хәрби комиссары Анатолий Балтинский һәйкәлдәрҙе, монументтарҙы, обелискыларҙы һәм ҡәберлектәрҙе төҙөкләндереү буйынса саралар тураһында һөйләне. Өфө районы Йоматау ауылындағы хәрби зыяратта эштәр әүҙем бара, Бәләбәй районы Аксаков ауылы эргәһендәге һәм Өфөләге Сергиев зыяратындағы туғандар ҡәберлектәре төҙөкләндерелә. Бөтә эштәр ҙә май баштарында тамамланасаҡ.
— 9 майға бөтә объекттар ҙа тулыһынса әҙер булырға тейеш. Һәр район, ҡала, ауыл башлыҡтарынан ошо мәсьәләләрҙе үҙ контроленә алыуҙарын талап итәм, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Анатолий Балтинский 9 майҙа Өфөнөң Ленин майҙанында хәрбиҙәрҙең, курсанттарҙың һәм кадеттарҙың, көс структураларының тантаналы парады буласаҡ тип билдәләне. Хәҙерге ваҡытта күнекмәләр дауам итә.
Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән итеү хаҡында һөйләне. Аныҡланған мәғлүмәттәр буйынса, республикала 1113 һуғышта ҡатнашыусы, инвалидтар һәм ветерандарҙың тол ҡатындары торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж. Тапшырылған документтарҙы тикшергәндән һуң уларҙың барыһына ла торлаҡҡа сертификат бирелә. Һуғыш ветерандарына аҡсалата түләүҙәр буйынса ла тотҡарлыҡтар юҡ.
Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, шулай уҡ Туймазы һәм Көйөргәҙе райондары хакимиәттәре башлыҡтары Айҙар Суфиянов менән Әхәт Ҡотлоәхмәтов Еңеү көнөн байрам итеү алдынан республиканың ҡала һәм райондарында ниндәй байрам саралары ойоштороласағы тураһында һөйләне.
Кәңәшмәлә шулай уҡ юбилей тантаналары йыл аҙағына тиклем дауам итәсәк тип билдәләнде. Мәҫәлән, 2015 йылдың 20 сентябрендә Көйөргәҙе районында тыуып үҫкән, башҡорттар араһында иң беренсе булып Советтар Союзы Геройы исемен алған Ғәфиәтулла Арыҫлановтың тыуыуына 100 йыл тула. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ветерандар ойошмаларының батырҙың тыуған төйәгендә бюст ҡуйыу тәҡдимен хупланы.
— Һуғыш ветерандарына һәм инвалидтарға иғтибарлы булырға кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. — Байрамдар үткәс тә ветерандарҙы онотмау, уларға ярҙам итеү, хәстәрлек күреү — һәммәбеҙҙең дә бурысы.


text:
Петербург иҡтисади форумында Башҡортостан Карелия һәм Новосибирск өлкәһе менән килешеүҙәргә ҡул ҡуйҙы Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
Петербург иҡтисади форумында Башҡортостан Карелия һәм Новосибирск өлкәһе менән килешеүҙәргә ҡул ҡуйҙы
Петербург иҡтисади форумында Башҡортостан Карелия һәм Новосибирск өлкәһе менән килешеүҙәргә ҡул ҡуйҙы Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Кисә Санкт-Петербургта XIX Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы сиктәрендә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Карелия Башлығы Александр Худилайнен ике төбәк араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр итә Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте.
Документ биш йылға иҫәпләнгән. Ул сауҙа-иҡтисади, ауыл хужалығы, ғилми тикшеренеүҙәр һәм инновациялар, транспорт, ҡала төҙөлөшө һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, урман мөнәсәбәттәре, тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлеге, мәҙәниәт, спорт һәм туризм өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ дәүләт милли һәм йәштәр сәйәсәтен ғәмәлгә ашырыу, хеҙмәт мөнәсәбәттәре һәм халыҡты социаль яҡлау, мәғлүмәтләштереү һәм элемтә, киң мәғлүмәт саралары, йәмәғәт ойошмалары менән үҙ-ара килешеп эш итеү өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу ҡарала.
Шул уҡ көндә Рөстәм Хәмитов менән Новосибирск өлкәһе губернаторы Владимир Городецкий Башҡортостан Хөкүмәте һәм Новосибирск өлкәһе Хөкүмәте араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
Был документ та биш йылға иҫәпләнгән. Килешеүгә ярашлы, төбәктәр сауҙа, ауыл хужалығы, фәнни тикшеренеүҙәр һәм инновациялар, транспорт, ҡала төҙөлөшө һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, урман сәнәғәте, экология, мәҙәниәт, спорт һәм туризм өлкәһендә хеҙмәттәшлек итәсәк. Шулай уҡ дәүләт милли һәм йәштәр сәйәсәтен ғәмәлгә ашырыу, халыҡты социаль яҡлау, мәғлүмәтләштереү һәм элемтә, киң мәғлүмәт саралары, йәмәғәт ойошмалары менән үҙ-ара килешеп эш итеү өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу күҙ уңында тотола. Ҡул ҡуйғандан һуң яҡтар берлектәге инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырыу мөмкинлектәрен тикшерҙе, тип билдәләнеләр Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Рәсәй киноһы йылының рәсми логотибы раҫланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы Рәсәй киноһы йылының рәсми логотибын эшләне. Ведомствоның рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, унда йыртмалы билет һәм Рәсәй флагы төҫөндәге өс дүртмөйөш һүрәтләнгән. Рәсми символика кино индустрияһының бөтә өлөштәрен сағылдыра — продакшн (кинопленка), дистрибуция (экрандар) һәм тамашасылар (билет).
«Логотипта кинематографистар быуынының күсәгилешлелеге, иҫке һәм яңы технологиялар сағыла. Һул яҡта кино төшөрөүҙе символлаштырған һәм илдәге кинематографияның иң яҡшы традицияларын һаҡлауҙың мөһимлеге хаҡында һөйләгән кинопленканы күрергә мөмкин, — тип билдәләне Рәсәй Мәҙәниәт министрлығының матбуғат секретары Елизавета Анисимова. — Шул уҡ ваҡытта һул яҡта кино донъяһына асылған өс тәҙрә — экрандар. Образ осраҡлы һайланмаған, сөнки Кино йылының төп проекты — Рәсәйҙең бәләкәй ҡалаларында кинотеатрҙар селтәрен үҫтереү. Бынан тыш, ҡыҙыл һәм күк тәҙрәләрҙе 3D-күҙлек булараҡ ҡабул итергә мөмкин. Был — кинематографта инновациялар образы».
2015 йылдың 7 октябрендә Рәсәй Президенты Указы менән киләһе йыл Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Уның сиктәрендә төбәктәрҙә һәм тәү сиратта халҡы 100 мең кешенән артмаған бәләкәй ҡалаларҙа кино күрһәтеү системаһын үҫтереүгә айырым иғтибар биреү күҙ уңында тотола.


text:
Көйәләр
Көйәләр[1] (лат. Sitotroga cerealella, рус. Sitotroga cerealella[2]) − бөтөн донъяға таралған ваҡ ҡоротҡос күбәләк[3] .
Ҡанат йәйеме 9−14 мм. Алғы ҡанаттары ҡара таплы, көмешһыу-һоро төҫтә, артҡы ҡанаттары һоро йәки ҡоңғорт. Ҡорттары 10 мм оҙонлоҡта, һарғылт-аҡ. Ашлык амбарҙларында, өйҙәрдә күп осорай. Ҡорттары ашлыкка, ашлык продукттарына, ҡабаҡ орлоғына зыян килтерә. Ҡуҙыға әүерелеп ҡышлай. Күбәләктләрҙең беренсе быуыны яҙ барлыҡҡа килә һәм 100 ләп күкәй һала. 1 йылда бер−ике быуын үҫеп етә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)
- ↑ Ҡалып:Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Бөжәктәр
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)


text:
Әлнисә Алдырханова
Мәкер
Мажаралы хикәйә
1
Поезд Магнит ҡалаһына еткәс, Бибинур ҡыҙы менән һауа алыштырырға сыҡтылар. Гөлнур әсәһенә киоск янында көтөргә ҡушты ла үҙе нимәлер мыңғырҙап вокзалға йүгерҙе. Ҡыҙының хәбәренең айышына төшөнмәгән Бибинур баҫҡан еренән бер аҙым да ҡуҙғалмай поезд янында мәж килгән халыҡты күҙәтте. Баш әйләндергес ығы-зығы башланды. Кемдәрҙер тирҙәрен һөртә-һөртә, ҙур-ҙур сумкаларын һөйрәп, вагондарға ашыҡты, ҡайһылары таныштары, туғандары-яҡындарының ҡулын ҡыҫып, ҡосаҡлап оҙатты, кемдәрелер күҙ йәштәрен мөлдөрәтеп, моңһоу ғына хушлаштылар.
Поезд ҡуҙғалыуға биш минут ҡалыуын иҫкәрттеләр. Ә Гөлнуры юҡ та юҡ. Күптән түгел генә дауахананан сыҡҡан Бибинурҙың борсолоуҙан күҙ алдары ҡараңғыланды, башы әйләнеп, ергә сүгәләне лә тирә-йүндән ҡыҙын байҡаштырҙы. Ана, ялтырауыҡлы тунлы, һығылмалы буйлы ҡатын менән тығыҙ ғына кәүҙәле оҙон ҡара бәлтәле ир уларҙың вагоны янында тартҡылашыуын шәйләне. Бер-берен этә-төртә ике шәүлә төн ҡараңғылығына ҡапланып вагонға инеп юғалды. “Сеү, был Гөлнур... түгелме? Бер кемдә лә булмаған, әллә ҡайҙан күҙгә ташланып торған иҫ китмәле матур, иң шәп тунды ҡыҙына ире алыҫтан, ял иткән ерҙән алып ҡайтҡайны бит. Юҡ-юҡ, булмаҫ! Бәлки ул урында был яҡтан тағы кемдер ял иткәндер... Бында икәү, ә бит кейәү вагонда ултырып ҡалғайны ла баһа?! Балам, ҡолонсағым ҡайҙа? Кейәү нишләп поезды туҡтатмаған әле?” – тип уйлап та өлгөрмәне тәгәрмәстәрен ыңғыраштырып, һыҡтау тауышы сығарып, поезд ҡуҙғалды. Гүйә, хушлашыу йырын йырлай.
Ниндәйҙер поезд килеүен хәбәр итеүгә, халыҡ йәнә ҡайнашты, бере-берен тапарҙай булып, поезға ҡарай эркелеште. Юл уртаһында баҙап ҡалған Бибинурҙы этеп-төртөп, алға ынтылдылар.
– Ну, бабуля!
– Фу, шушындый бомж карчыклар белән шәхәр тулган!
– Бер аяғың гүрҙә бит, ҡайҙа тәнтерәкләйһең, ә?
Был әшәке һүҙҙәр уны рәнйетте. “Ниндәй бомж булайым мин?! Ниндәй гүр һөйләйҙәр, тәүбәкәйем”, – тип уфтанды ла, ел туҙҙырған сәстәрен йыйып, яулығын матурлап ябынды. Үҙе һаман халыҡ араһынан ҡыҙын эҙләне.
– Ҡайҙа ғына аҙашып ҡалды икән, бала ғынам? Ҡолағында, муйынында, бармаҡтарында ҡиммәтле алтын ине, байлығына ҡыҙығып, яуыз эт тырнағына эләгеп ҡуймағайы... Йөрәккәйем, Гөлнур! Гөлну-у-у-ур! – Ялбарыулы һүҙҙәрен ел йотто.
Уның һөрән һалыуына кемдәрҙер сәйерһенеп ҡараны, тар күңеллеләре насар һүҙҙәр менән әрләргә лә оялманы.
– Алтындарын алһалар ҙа, үҙен иҫән генә ҡалдырһындар инде!..
Тыңлауһыҙ аяҡтарын көс-хәлгә һөйрәп, вокзалды байҡаны, бәҙрәфте ҡарап сыҡты. Йөрәге хәлһеҙләнде, тимер ултырғысҡа терәлде. Әллә һыуыҡтан, әллә йөрәге өшөүҙән ҡалтырана башланы.
– Нишләп аңрайып ултырам әле, бәлки баламды юлға ырғытҡандарҙыр?! Йә, Хоҙай, ни һөйләүем был! Эй, ауыҙымдан ел алғыры, берүк Аллам һаҡлаһын балаҡайымды...
Операциянан һуң һыҙлаған эсен баҫып, поезд артынан көскә алға аҙымдар яһаны, хәрәкәте һүлпән, уның һайын ыжғыр ел кескәй кәүҙәһен тегеләй ҙә, былай ҙа елтерәтте, өҫтәүенә, шәл эсенә кереп сәстәрен туҙғытты. “Бына ғәжәп, ниңә миңә ҡанығаһың? Ни үсең бар миндә, үәт дыуамал!” – тип елде һүгеп, үҙ алдына һөйләнде. Ни тиклем саҡырмаһын, ҡыҙы эҙһеҙ юғалды. Поезд юлынан барған Бибинур бер мәл үҙенең тауышын үҙе ишетмәй башланы. Ҡыл өҙөрлөк тә хәле ҡалмағас, быуындары тотмай ергә сүгәләне... Күҙ алдында һанһыҙ йондоҙҙар уйнай, йүгерешергә тотондо. Уларҙың нур бөркөп бейеүенән күҙ алдары ҡараңғыланды, йондоҙ шауҡымынан йылы инде.
....Әйтерһең, ҡояшлы ерҙә баҫып тора. Итәктәрен биленә бөрөп, тышта кер йыуа ла, сиҙәмдә рәхәтләнеп кер элә. Бибинур күпертеп йыуған керҙәрен ихата алдындағы кер элгескә элеп тә өлгөрмәне, көнсөл ҡара болот дауылын ҡотортоп ебәреп, тап-таҙа итеп йыуған кейемдәрҙе йолҡҡолап осора башламаһынмы. Һауаның сафлығын йыйып өлгөргән күлдәге битенә ҡапланды.
– Болон сәскәләре төшкән ҡәҙерле күлдәгем!
... Яңы күлдәген кейеп эшкә килеп инеүгә шәфҡәт туташтары Бибинурҙы уратып алдылар ҙа теләктәрен яуҙыра башланылар.
– Һай-һай, ҡандай матур, үҙеңә генә үлсәп теккәндәрме ни!
– Күлдәгең ҡотло булһын,
Йылы тәнеңдә туҙһын!
– Күлдәген яратып кейһен, кейәү ҡулдары тейһен!
– Миңә тигән кейәү әле тыумаған, ә теләктәрегеҙ өсөн ҙур рәхмәт, ҡыҙҙар, – тип шаян ғына йылмайҙы ла Бибинур эшкә тотондо. Мәшәҡәттәре етерлек: мөдир булараҡ аҙнаның беренсе көнөндә табиптар менән бәләкәй генә кәңәшмә үткәрергә, ҡайһылыр ауырыуҙарҙы ҡабул итергә, йүнәлгәндәрен өйгә ҡайтарырға кәрәк, өҫтәүенә, әллә күпме документ ҡағыҙҙары ла, күбәләй өйөлөп, тултырыуҙы көтөп ята.
Баштан ашҡан эштәр менән мәж килеп, Бибинур эш ваҡыты үткәнен һиҙмәй ҙә ҡала. Ҡайтырға йыйына ине, кемдер һаҡ ҡына ишек шаҡыны. Ул ауыҙ асып та өлгөрмәне, ишек төбөндә йөҙҙәре айҙай балҡып, күҙҙәре серле осҡондар һибеп, 7- се бүлмәлә дауаланыусы Ринат күренде.
– Яманаев... Иртән генә сығарғайным да... Әллә берәй нәмә онотолдомо? – тип бер аҙ ҡаушап ҡалды. Аварияға осрап, ауыр хәлдә дауаханаға юлығып, уның ҡулында дауаланған егеттең үҙенә ҡарата айырыуса иғтибарын, йылы мөнәсәбәтен һиҙгәйне лә....
– Онотолған икән шул, Бибинур Фәтиховна, теге донъяға ебәрмәй, яҡты тормошта алып ҡалыуығыҙ бушҡа түгелдер. Быныһы шаяртыу, әлбиттә. Уратып-суратып торорға беҙ бала-саға түгел, оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы: минең кәләшем булыуығыҙҙы һорарға килдем. Хәҙер һорамаһам, минән һуң инеп ятҡан берәй “наглеж” минең бәхетемә хужа булыр тип, тимерҙе ҡыҙыуында һуғырға булдым. Йә, нисек?
Бөгөн ҡыҙҙарҙың яңы күлдәгенә “кейәү ҡулдары тейһен” тигән теләктәре әллә ҡабул булмаҡсымы, тигән уй мейеһенән уҡ тиҙлеге менән атылып үтте. Үҙ уйынан үҙе ҡурҡҡандай, ситкә боролдо һәм диуарҙағы көҙгөнән үҙен күреп, ҡояшты ҡара болот ҡаплағандай, кинәт йөҙө боҙолдо.
Бибинурҙы бәләкәйҙән ”сиған арбаһынан төшөп ҡалған сиған балаһы”, ҡайһы бер тупаҫыраҡтары “ҡара баҡа” тип үсекләүҙәре шул ҡәҙәре ҡанына һеңгәнгәмелер, ул үҙен башҡалар алдында һәр саҡ түбәнһетеңкерәп ҡарай ине. Үҫә килә, үсекләүселәр телен тыйһа ла, дөм-ҡара сәсе, муйыл ҡара күҙҙәре, ҡара йөҙөнән үҙе үк тартына ине. Әле Ринаттың көтөлмәгән тәҡдимен ул әллә мыҫҡыллау, әллә шаяртыу, йә булмаһа, һынап ҡарауҙыр тип ҡабул итте, хатта шикләнеберәк ҡуйҙы.
– Һәр ауырыуҙы ҡотҡарып алып ҡалыу – беҙҙең бурысыбыҙ. Иғтибарың һәм сәскәң өсөн рәхмәт. Ысынлап та, һинең урынға бер егетте һалдыҡ, әле мин уны ҡарарға тейешмен, ғәфү ит...
Бибинур ишеккә ыңғайлағайны, егет арҡыры торҙо:
– Йөрәгем алдамаған шул, һиҙҙем дә... Әй-йә-йә-әй! Ул егеткә ебәреп, өлөшөмә төшкән һылыуҡайҙан мәхрүм ҡалаһым юҡ инде!
“Һылыуҡай” һүҙе йәнә уның асыуын ҡабартты, иренен ҡаты ғына тешләп:
– Иптәш Яманаев! Бындай сәнскеле шаяртыуҙар кәрәкмәҫ ине, – тине лә урап үтмәксе булды. Тегеһе һағыҙаҡ кеүек ҡаҙалды.
– Яманаев та Яманаев! Яманаев та, иптәш тә түгел, ә һөйгәнең Ринат мин! Ниндәй шаяртыу булһын, ып-ысын, коммунист түгелмен, но честно пионерское слово! – тип Ринат төп-төҙ баҫып, пионерҙарса ҡулын маңлайға терәне.
Ринат бик ныҡыш егет булып сыҡты, көн дә эштән һуң килә лә бихисап сер йәшергән иғтибарлы ҡарашын, серле күҙҙәрен мөлдөрәтеп Бибинурға төбәй ҙә өнһөҙ генә тора бирә. Ҡыҙҙың әрләүҙәренә лә, ҡаршылашыуына ла күнеп, барыбер үҙ һүҙен һүҙ итеп оҙатып ҡуя ине. Бибинур эштең етдилеген тойоп, Ринаттың мөнәсәбәтен өләсәһенә һөйләргә булды, сөнки ата-әсәһе күптән гүр эйәләре. Баш ҡалаға йомош менән барып, ҡайтып килгәндә бер иҫерек егет юл ҡағиҙәләрен боҙоп, шәп тиҙлек менән урау юлдан ҡапыл килеп сығып, ен шикелле килеп бәрелә. Ата-әсәһе шундуҡ йән бирә, ә теге ҡәбәхәт йәрәхәтләнһә лә тере ҡала. Бибинур ул әҙәмде бер күреп, нәфрәт уты сәсеп китергә уйлағайны ла, уның адресы буйынса белешмә алғандан һуң тынысланды. Хоҙай Тәғәлә язаһын үҙе биргән, дауаланһа ла, аҡылға бер төрлө булып ҡалған, тиҙәр. Шулай ул өләсәһе Зөлхизә ҡулында тороп ҡала. Атаһы түрә булғас, хан һарайылай йорт, ихата тирәһе шау сәскә, өр-яңы һуңғы модель машина – барыһы ла ҡыҙға ҡала. Эйе, барыһы ла бар кеүек. Тик һөйөүгә сарсаған йөрәк кенә ниҙер көтә ине, шуға ла Бибинур баҙап ҡалды. Юғары белемле, дауаханала яуаплы вазифа биләй, ошо минутта үҙен кәмһетеп түгел, күңел байлығын күрә белеүсене осратҡанына ҡыуанып, “ҡараҡай ҡыҙыҡай”ҙың күңелендәге ҡара мөһөр-болотон ҡаплап, ҡояш балҡыны төҫлө. Бибинур күп уйлап торманы, Ринатты өләсәһе менән таныштырҙы. Боронғолар йолаһы буйынса өләсәһе төпсөнөп, егетте яңғыҙ әсә тәрбиәләүен белгәс, шымып ҡалды ла, йәһәт кенә үҙен ҡулға алып, ни өсөн ошо йәшкә тиклем өйләнмәй йөрөүе менән дә ҡыҙыҡһына һалды. Егет асылып китеп, күңелендә һаҡлаған хәтирәһен энәһенән ебенә тиклем тәфсирләп һөйләп бирҙе.
– Йәшерен-батырыны юҡ, мин һайлаған ҡыҙҙың атаһы эсә, етешһеҙ тормошта көн күрәләр, имеш, тип әсәйем миңә белгертмәй һөйгәнемде ҡаты ғына тыйған. Күп тә үтмәй, һөйгәнем хаталы аҙым яһап, ауылда бер күрешкән егеткә тотҡан да никах уҡытҡан. Ҡаланан ялға ҡайтып инеүгә әсәйем еткергән беренсе яңылыҡ шул булды. Егет өйөндә йәшәһә лә, туй үтмәгән бит, бәлки кире уйлар, тигән ниәт менән, уны күреү өсөн кешегә күренмәй генә иртәндән урман эргәһендәге улаҡ тирәһен һағаланым. Сөнки бөтә ауыл урман эсендә йәйен-ҡышын туңмай урғылып сығып ятҡан улаҡтан һыу ала, ә килен кеше мотлаҡ һыуға киләсәген беләм.
– Ә үҙең һуң улаҡҡа һыуға йөрөй инеңме? – тип ҡыҙыҡһынды Бибинур.
– Юҡ, әсәйем үҙе һыуға бара. “Урман һауаһын һулап, ҡоштар йырын тыңлап, күңелгә ял алып ҡайтам”, – ти торғайны. Һыу буйында һөйгәнемде көткән саҡта ғына аңланым был урындың онотолғоһоҙ мәлдәрен. Күнәктәрен бәүелтеп, үләндәрҙе йыға баҫып, ҡыштырлатып илатып, батҡаҡлы ерҙә ҡаталарын шапылдатып һыуға килеүселәрҙе ҡайындар араһынан йәшенеп кенә күҙәттем. Ҡапыл ҡалҡынып ҡарайым тиһәм, бейек булып үҫкән кесерткәндәр ҡамасаулай. Уларҙы ҡайырып аша ҡарайым тип яңылыш ҡына ҡағылһам, “теймә беҙгә” тигәндәй сағып-сағып алалар ҙа, саҡ ҡысҡырып ебәрмәй ҡалам. Һыу алыусылар киткәнсе сәберткән ҡулды ыуалаған арала, эргәләге һаҙлыҡтан осоп килгән серәкәйҙәр-ҡанһурғыстар көтөүе менән миңә ябырыла! Улаҡҡа һыуға йөрөүселәрҙе йәлләп тә ҡуйҙым, иңдәренә ауыр биҙрәләр көйәнтәләгәндәр, берҙән, юл ситендәге кесерткәндәр ҙә, серәкәйҙәр ҙә уларҙы буш ҡына үткәреп ебәрмәй, ҡағылғанға үстәрен алып ҡалалар. Һай түҙемле лә икән беҙҙең ҡатын-ҡыҙҙар, тип һоҡланып ҡуйҙым. Иң ҡыҙығы: ғүмерҙә лә иғтибар итмәгән йырсы ҡоштарҙы тыңлап, уларға ғашиҡ булдым.
– Туҡта әле, бигерәк хистәргә бирелеп киттең түгелме? Йә, шунан? Килдеме һуң тегенең? – тип Ринатты бүлдерҙе Бибинур.
– Сеү, балам, ашыҡма! Ҡайҙа ҡабаландыраһың? Улым, бәлки, тәүге тапҡыр күңелендәге хистәрен асалыр, ә һин, яндырай, өтөп-ҡырып алып бараһың. Ҡамасауламасы, ҡыҙым... Ә һин, улым, һөйлә, һөйлә, – тип өләсәһе Ринатты уңайһыҙ хәлдән ҡотҡарҙы.
– Ну, шулай урман мажаралары менән мәж килгәндә ваҡыт үткәнен һиҙмәй ҙә ҡалғанмын. Төш ауғанда килде ул улаҡҡа. – Егет инде етди тон менән һүҙҙе ҡыҫҡараҡ тотто. – Минең “туй булмаған бит, ашыҡма, ул тимер-томороңдоң кемлеген бөтә ауыл белә, сей алйот таһа, тиеүемә, йәнәһе “Ата-әсәм эскесе, тип торманы, Тимурҙың ата-әсәһе мине ҡабул итте, һиңә лә яҙғаны булыр әле” тип, дорфа ғына яуаплап, артабанғы һүҙҙәремде ҡолағына ла элмәй ҡайтыу яғын ҡараны. Ул көн улаҡ буйында уны мин генә көтмәгәнмен, минең ҡаланан ҡайтҡанды ишетеп, теге тинтәк кәләшен күҙәтеп килгән булған. Беҙҙе күреп, әллә ни уйлағандыр, күрәһең, эсеп тилергән егет, өйҙә бер кем юҡлығын белеп, аулаҡлап, күңеле булғансы бысаҡ менән сәнскеләгән... Ул ғына ла түгел, тураҡлап тоҡҡа тултырып, баҙға ташлаған. Иртәгеһен ҡунаҡтан ҡайтҡан ата-әсәһе улының тырналып бөткән бит-ҡулдарын, иҙәндәге ҡан эҙҙәрен күреп, килендәре менән боларышып, ул ҡайтып киткәндер, тип уйлағандар. Бер мәл күршеләре инеп, өйҙә ниндәйҙер еҫ килә тигәс, өйҙөң аҫтын-өҫкә әйләндереп ҡарайҙар, шунда инде баҙҙан теге тоҡто табалар. Ул егет төрмәлә, ә был хәлдән һуң мин башҡаны ҡабул итә алманым. Унан һуң арыуыҡ йылдар үтте. Әсәйем әллә күпме ҡыҙҙарҙы димләп ҡараны, күңелем дә ятманы, аяныслы хәлдең башында әсәйем тороуын белгәс, беҙҙең араларҙан ҡара бесәй ҙә үткәйне, шуға күрә мин һаман буйҙаҡмын. Бына утыҙ өсөм тулды, урыҫтарҙа утыҙ өстә йә яҡшы, йә яман хәл көт тигәндәре, шөкөр, миңә яҡшыһын килтереүенә ҡыуанып бөтә алмайым. Аварияға осрағас, мине бит йәшәмәҫ, тигәндәр, ә бына Бибинур Фәтиховна – минең ҡотҡарыусы фәрештәм. Туң йөрәгемде иретеүсе нурлы ҡояшым. Бибинурҙы мин һис тә рәнйетмәм. Инәй, беҙгә ҡауышырға ризалығыңды бир! – тип Бибинурҙың өләсәһенә түкмәй-сәсмәй яҙмышын һөйләп, ейәнсәренең ҡулын һораны.
“Ҡыҙғаныс яҙмыш... Ҡан... Бинахаҡҡа рәнйетелеп, ҡанға йыуылып киткән меҫкен ҡыҙ баланың рәнйеше кемгә төшөр? Күҙ йәшенә мансылған илау-ҡарғышты Хоҙай Тәғәлә язаһыҙ ҡалдырмаҫ! Үлтергән егеткәме, әллә уның яуыз тырнағына тапшырған Ринаттың әсәһенәме? Тормош ҡануны ҡаты, яҙмыш еле аяуһыҙ, ҡай саҡ әсә гонаһы, әсәгә тәғәйен рәнйеш балаға төшөп тә ҡуя бит. Нишләргә? Был ҡан үҙенә эйәреп йөрөмәҫме икән? Бик ипле, итәғәтле, асыҡ күңелле күренә, тик әсәһе донъя рулен бормаҫмы? Араларын боҙмаҫмы? Әсә хаҡы – Тәңре хаҡы, тиҙәр. Ә кем белә, бәлки... Йә, Раббым, нишләп әле килделе-киттеле уйҙар менән башымды болғайым әле, ыңғайға юрар кәрәк, ыңғайға, юрағаның юш килә...” – тип үҙен тынысландырырға тырышты. Әммә буталсыҡ, сырмалсыҡ уйҙар уның гелән нур һибеүсе йондоҙҙо хәтерләткән күҙҙәрендә берсә быҫҡып, берсә балҡып сағылды.
– Өләсәй, ни булды, һин риза түгелме? Һин бит кешене үтә күрә торғайның даһа, ни тиһәң дә, мин килешәм, тураһын әйт тә ҡуй! – тине Бибинур өләсәһенең һүрән йондоҙға оҡшаған күҙенә ҡарап.
– Их, кешене үтә күреү һәләте бар ҙа, тик яҙмышты билдәләүсе көҙгөһө генә юҡ шул. Йә ярай, мин ҡаршы түгел, ҡолонсағым, тик йөрәгеңде тыңла, йөрәк һис тә яңылышмаҫ, – тине ул, сөнки үҙенең йөрәге лә был мәлдә “эйе” лә, “юҡ” та тимәй ине.
Эй, күңел тигәнең көн менән бер икән, әле генә салт аяҙ ине, нурҙарын өләшеүсе ихлас йылмайған ҡояш апайҙан көнләшеп, көнсөл болот ағай минут эсендә уның йөҙөн ҡара селтәре менән ҡапланы.


text:
Ауырғазы малсылары 5 мең килограмм һөт һауып алыуға өлгәште
Ауырғазы районы малсылары йыл башынан һәр бер һыйырҙан 5199 килограмм һөт һауып алды. Өфө районы эшсәндәре 4955 килограмм күрһәткесе менән уларҙан бер аҙға ғына ҡалышты.
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Стәрлетамаҡ малсылары һәр һыйырҙан тәүлегенә 11,1 килограмм һөт һауып ала. Учалы һыйырҙары уларҙан 100 грамға ғына ҡалыша. Уртаса һауым буйынса яҡшы күрһәткестәргә Өфө — 10,7 килограмм, Дүртөйлө — 10,5, Саҡмағош – 10,3, Ауырғазы – 10 килограмм — райондары өлгәште.
Республикала иң күп һөттө стәрлетамаҡтар алды. Был районда тулайым һауым йыл башынан 37622 тонна тәшкил итә. Дүртөйлө районында – 32867 тонна, Саҡмағошта – 31846 тонна.


text:
Йонос ауыл биләмәһендә «Кәкүк сәйе» байрамы үткәрҙеләр
Мәсетле районында халыҡ йолалары ҡәҙерләп һаҡлана. Ошо арала Йонос ауылы биләмәһендә боронғо йола байрамы — «Кәкүк сәйе» үткәрелде, тип хәбәр итә район хакимиәте сайты.
Әгәр кәкүк ҡыйыҡ атламаһына ҡунһа – ҡайғы килә, әгәр ауылға килһә — аслыҡ була, тигән ышаныу йәшәгән элек халыҡта. Шуға күрә был ҡошсоҡтоң күңелен күрергә тырышҡандар: ул ҡысҡырған ағас төбөндә һөт, эремсек, башҡа төрлө һөт аҙыҡтары ҡалдырғандар. Малайҙар һыуҙа бешерелгән йомортҡа алып килгән һәм бәхетһеҙлек юрамауын теләгән. Ололар әйтеүенсә, был йолалар мулла йәки мәзин ҡатнашлығында башҡарылған.
Традицияға ярашлы, «Кәкүк сәйе» байрамын Йонос ауылында ауыл мәсете муллаһы асты. Әнүәр хәҙрәт Ҡөрьән аяттарын уҡыны һәм ауылдаштарына һәм бар донъяға изгелек, бәхет, мул уңыш теләне. Һуңынан спорт ярыштары һәм «Аҡ тирәк, күк тирәк», «Ҡулъяулыҡ йәшерәм», «Көршәк ярыу» кеүек уйындар башланды. Үҫмерҙәр, балалар, ямғыр яуыуын теләп, һыу менән ҡойоношто. Артабан халыҡ байрамын баян көйө биҙәне. Фәрит Нуретдиновтың оҫта уйнауына олоһо ла, кесеһе лә бейергә төштө. Был арала сәй ҡайнаны һәм барыһы ла байрам өҫтәле артынан урын алды.


text:
Фәнни-техник һәм инновация сәйәсәте буйынса совет етәксеһе – Президент Рөстәм Хәмитов
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 17 ғинуарындағы 1-се ҡарары менән БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Фәнни-техник һәм иннвация сәйәсәте буйынса совет тураһында Положение һәм уның составы раҫланды.
Совет рәйесе — Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры вазифаһын башҡарыусы, БР Президенты Рөстәм Хәмитов, Совет рәйесе урынбаҫары — БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Фәнни-техник һәм инновация сәйәсәте буйынса совет республика башҡарма власть һәм үҙидара органдарының төбәктең инновация системаһы составына ингән ойошмалар һәм учреждениелар менән үҙ-ара һөҙөмтәле эшмәкәрлегенә булышлыҡ итеүсе яраштырыу органы булып тора.
Советтың төп бурыстары һәм функциялары түбәндәгеләр: фәнни-техник һәм инновация өлкәләрендә берҙәм дәүләт сәйәсәтен булдырыу буйынса тәҡдимдәр эшкәртеү; Башҡортостан Республикаһының инновацион потенциалына һәр яҡлап анализ үткәреү һәм уны һөҙөмтәле файҙаланыу буйынса тәҡдимдәр һайлап алыу; БР-ҙың төбәк фәнни-техник һәм инновацион үҫешенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләү, тейешле ресурстарҙы туплау һәм инновация өлкәһендәге башҡа ҡайһы бер өҫтөнлөклө бурыстар.
2 февралгә Советтың киңәйтелгән ултырышын үткәреү билдәләнде. Уға 160-тан ашыу ҡатнашыусы: Башҡортостандың башҡарма власть органдары, республика предприятиелары һәм фәнни ойошмалары вәкилдәре саҡырылды.


text:
Рөстәм Хәмитов эш визиты менән Калуга өлкәһенә барҙы
8 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Калуга өлкәһенә барҙы. Республика башлығының визиты Калуга өлкәһе губернаторы Анатолий Артамонов саҡырыуы буйынса ойошторолған.
Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүенсә, Рөстәм Хәмитов өлкәлә техно- һәм индустриаль парктар эшмәкәрлеге менән, шулай уҡ 2014 йылға тиклемге осорға иҫәпләнгән «Профессионалдар өсөн торлаҡ» өлкә программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырылған аҙ ҡатлы йорттар төҙөлөшө проекты менән танышырға планлаштыра. Башҡортостан Президенты төҙөлөп ятҡан кварталдарҙың береһендә булырға ниәтләй.
Шәхси осрашыу сиктәрендә Рөстәм Хәмитов менән Анатолий Артамонов төбәктәр араһындағы ике яҡлы хеҙмәттәшлек перспективаларын тикшерәсәк.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ Калуга өлкәһенең иҡтисади потенциалын презентациялауҙа ҡатнашасаҡ.


text:
Журналистарҙы «Таҙа һыу донъяһы» конкурсында ҡатнашырға саҡыралар
Рәсәй киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен «Таҙа һыу донъяһы» конкурсында ҡатнашырға саҡыралар. Ижади сара Федераль һыу ресурстары агентлығы һәм РФ Журналистар союзының Журналист-экологтар ассоциацияһы ярҙамында үткәрелә.
Сараны ойоштороусылар киләһе маҡсаттар ҡуя – йәмғиәттең киң ҡатламдарына һыу менән рациональ файҙаланыу мәсьәләләре, илдең һыу-коммуналь комплексы үҫеше хаҡында һөйләү, граждандарҙа һыу ресурстарын һаҡлап ҡалыу өсөн яуаплылыҡ тойғоһон уятыу.
Конкурста федераль һәм төбәк баҫма журналистары ҡатнаша ала. Еңеүселәр киләһе биш номинацияла билдәләнәсәк: «Һыу менән файҙаланыу мәсьәләләре», «Шәхес», «Һыу – йәшәү сығанағы», «Һыу һәм инновациялар», «Ҡала өсөн һыу», шулай уҡ ике махсус номинация ҡаралған: «Һыу һаҡлау буйынса йәмғиәт ҡаҙаныштары» һәм «Иң яҡшы йәш журналист» (30 йәшкә тиклемге авторҙар өсөн).
2011 йылдың 1 октябрендә конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ. Иң яҡшы эш авторҙары конкурс ойоштороусылары һәм партнерҙарынан дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр аласаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәт — www.voda-smi.ru сайтында.


text:
Баш ҡалала «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы эшен дауам итә Фото: автор фотоһы
Баш ҡалала «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы эшен дауам итә
Баш ҡалала «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы эшен дауам итә Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина /.
18 декабрҙә Өфөләге Конгресс-холда «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы эшен дауам итә. Уның ойоштороусылары булып Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы һәм Башҡортостан Хөкүмәте сығыш яһай. Сарала Рәсәйҙең 74 субъекты вәкилдәре, 500 самаһы делегат, шул иҫәптән Япониянан, ҡатнаша.
Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы вәкилдәре һәм Дәүләт Думаһы депутаттары журналистар менән осрашты. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡта йәмәғәт контролен тормошҡа ашырыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә тамамланды. Артабан программала «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың дәүләт мәғлүмәт хеҙмәте» темаһына түңәрәк өҫтәл ойоштороу һәм «Невидимки» исемле фотокүргәҙмә менән танышыу ҡаралған.
Сара пленар ултырыш – бизнес вәкилдәренең роуд-шоуы менән дауам итәсәк. Спикерҙар араһында — Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ярҙамсыһы Олег Машковцев, Рәсәйҙең элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Михаил Евраев, Рәсәй Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Павел Качкаев, Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Александр Сидякин һәм компанияларҙың генераль директорҙары.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 17 декабрҙә йомғаҡлау форумы асылды. Пленар ултырышта торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың 2020 йылға тиклемге үҫеш стратегияһы тәҡдим ителде, «Ремондис» компанияһы менән хеҙмәттәшлек тураһындағы меморандумға ҡул ҡуйылды, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләре буйынса биш түңәрәк өҫтәл ойошторолған.
Түләмәүселәрҙең торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тармағына 200 миллиард һумдан ашыу бурысы йыйылғанлығы, киләһе йылда тарифтарҙың 4 процентҡа артасағы, дөйөм йорт ихтыяжы графаһы иһә коммуналь хеҙмәттәрҙән юҡҡа сығасағы билдәле булды.


text:
Сирень
Сирень (рус. Сирень обыкновенная, лат. Syringa vulgaris) — зәйтүн ағасы ғаиләһенән ҡыуаҡ. Бейеклеге 2-7 м. Май-июнь айҙарында ҡыҙғылт-миләүшә (һирәк аҡ) төҫтәге сәскә ата, июлдә орлоғо өлгөрә. Декоратив маҡсатта баҡсаларҙа, парктарҙа, өйэргәһендә үҫтерелә.
Йөкмәткеһе
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сирендең тыуған иле — Балҡан ярымутрауы.
- 1963 йылда сирендең «Мадам Лемуан» һәм «Конго» сорттарын ҡушыу һөҙөмтәһендә алынған яңы сорт сиренгә Салауат Юлаев исеме бирелгән[1].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Каталог «Салават Юлаев» (Salavat Yulaev). Сайт «Дом сирени» (рус.) (Тикшерелгән 16 июнь 2017)
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сирень — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. ISBN 5-295-01499-1


text:
Башҡортостан уҡыусылары сатраш буйынса Рәсәй беренселегендә ҡатнаша
Краснодар крайының Дагомыс ҡалаһында ун йәштән 18 йәшкә тиклемге балалар араһында сатраш буйынса Рәсәй беренселеге үтә. Беренсе һәм юғары лигала турнирҙар швейцар системаһы буйынса туғыҙ турҙа үткәрелә. Ярыштарҙа 1350-нән ашыу йәш сатрашсы ҡатнаша.
Башҡортостан Республикаһы данын ғәҙәттәгесә БР Мәғариф министрлығының сатраш буйынса Республика балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе һәм сатраш буйынса 2-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе (Октябрьский ҡалаһы) тәрбиәләнеүселәре яҡлай. Юғары лигала Рената Ғарипова, спорт мастерлығына кандидат Әминә Нуриева һәм ФИДЕ мастеры Гор Глиджян уйнай. Йәнә 21 сатрашсы беренсе лигала ҡатнаша. Әлегә бар спортсылар ҙа һәйбәт һөҙөмтә күрһәтә. Турнирҙар 26 апрелдә тамамлана.


text:
Февралдә Башҡортостан пенсионерҙары арттырылған пенсия аласаҡ
1 февралдән Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарарына ярашлы хеҙмәт пенсиялары күләме арта. Уның бөтөн суммаһы 8,8 процентҡа юғары буласаҡ.
Рәсәй Пенсия фондының БР буйынса бүлексәһе матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ғинуар айындағы пенсия күләмен 1, 088-гә ҡабатлап, өҫтәмәне үҙегеҙгә һанап сығарырға мөмкин.
Индексация һөҙөмтәһендә беҙҙең республика буйынса хеҙмәт пенсияһының уртаса күләме — 7973 һум, ҡартлыҡ буйынса хеҙмәт пенсияһының уртаса күләме 8290 һум тәшкил итәсәк.
— Республикала хеҙмәт пенсияһын алыусыларҙың барыһы ла, ә улар республикала бер миллион самаһы кеше, 2 февралдән яңы күләмдә пенсиялар аласаҡ, — тип ышандырҙы Рәсәй Пенсия фонды Идараһы ағзаһы, Рәсәй Пенсия фондының БР буйынса бүлексәһе идарасыһы Фоат Хантимеров.
Социаль пенсиялар, дәүләт пенсиялары, шулай уҡ федераль ташлама алыусыларға айлыҡ аҡсалата түләүҙәр күләмен ағымдағы йылдың 1 апреленән арттырыу планлаштырыла.


text:
Һин һәм мин
Бөтәһе лә һәйбәт булыр, һылыу!
Яратҡан журналымда “Донъяларым түңкәрелгән саҡ...” тигән яҙманы тетрәнеп, күҙ йәштәре аша уҡыным. Ул миңә егерме биш йыл элек тап шулай донъяларым түңкәрелгән саҡты иҫкә төшөрҙө. Мин дә Гүзәл кеүек йәш, сибәр һәм... үтә бәхетһеҙ инем. Иремдең хыянатынан яҡты көнөм төнгә әйләнгән, йоҡом – йоҡо, ашым аш булмаған ваҡыттарым күҙ алдымдан үтте. Гүзәлдең һынмаҫҡа, бөгөлмәҫкә тырышыуы ла ул мәлдәге күңел халәтемде хәтерләтте. Һәм йүгереп кенә шул бала янына барып, башынан һыйпап: “Бирешмә, һылыу!” – тип йыуатҡым килде. Был һүҙҙәрҙе уға журнал биттәре аша еткерәм һәм үҙ яҙмышымдан сығып : “Һис шикһеҙ, бөтәһе лә һәйбәт буласаҡ! Сөнки беҙгә, ҡатын-ҡыҙға, Хоҙай Тәғәлә биргән ҡөҙрәтле көс бөтә ауырлыҡтарҙы ла еңеп сығырға ярҙам итә”, – тип әйтәм.
Тап шул көс икебеҙҙең ҡайһыһын (һөйәркәһенме, минеме) һайларға белмәй аптыраған ирем менән араны өҙөргә ярҙам итте. Тап шул көс артабан юғалып ҡалмаясағыма, ҡыҙымды матур итеп үҫтерәсәгемә, бар йәһәттән уңышлы һәм яңынан бик-бик бәхетле буласағыма ышаныс бирҙе. Был ышаныс шул тиклем оло һәм ҡаҡшамаҫ ине! Тормошомдоң бер йәме ҡалмағанда шул ышанысҡа йәбешеп, үҙемде әүрәтеүем ғәмәлдә иһә үҙемде ҡотҡарыуым булғандыр, моғайын.
Һәм алтмышҡа етеп, оҙон тормош юлымда төрлө кешеләрҙе күргән ҡатын булараҡ, әйтер инем: бер хыянат юлына баҫҡан әҙәм гел шул юлға тартылыусан. Әлбиттә, хаталанмаған кеше юҡ, ләкин ирең ул юлдан тайпылырға, хатаһын танырға теләмәй һәм, һине артабан ғазаплап, ике ғаиләгә йәшәүен дауам итергә йыйына түгелме һуң? Был осраҡта мөхәббәт өсөн көрәштең мәғәнәһе бармы? Ғөмүмән, мөхәббәт тураһында һүҙ алып барыу урынлымы?
Гүзәл һеңлем! Тормошоңдоң яңы башланған сағы, йәшһең, һылыуһың, матур һөнәргә эйәһең, һинең әле бөтәһе лә алда. Ҡаршыңдағы ишек шап итеп ябылған икән, мотлаҡ икенсе ишек асылыр, тик уны күрергә генә кәрәк. Заманында алдымда асылған шул ишектең бәхет ҡапҡаһы булыуын күрергә күңел һиҙгерлеге биргән Хоҙайыма рәхмәтлемен. Һиңә лә йөрәгеңде тыңлап йәшәргә кәңәш итәм. Һәм был шәфҡәтһеҙ һынауҙан көслөрәк булып сығыуыңа ышанам.
Сабыр төпкәйҙәре һары алтын
“Түҙгән түш ите ейгән”, “Сабыр иткән мораҙына еткән”, “Сабыр төпкәйҙәре һары алтын” – бәхет нигеҙе сабырлыҡ булыуы хаҡында халҡыбыҙҙың тағы ла әллә күпме әйтемдәрен килтерергә була. “Кем менән аҡ булғанһың – шуның менән пак бул” – был әйтем дә ғаилә бәхетендә сабырлыҡ кәрәк булыуы хаҡында һөйләй. Гүзәлгә ата-бабаларыбыҙ аҡылы һалынған ошо һүҙҙәрҙе иҫкә төшөрөү яҡшы булыр ине. Иң еңел юл – булғанды ҡыйратыу, йәғни айырылыу. Ҡыйралғанды яңынан йыйыу бик ауыр, ҡайһы берҙә хатта мөмкин түгел.
Бәндә ғәйепһеҙ булмаҫ, ҡояшта ла тап бар. Ирҙәрҙең күбеһе – матур уйынсыҡ күрһә, арбалған сабый кеүек бит. Ялтырға ҡыҙығыу – уларҙың тәбиғәтендә. Беҙ, ҡатын-ҡыҙ, аҡыллыраҡ, түҙемлерәк, һығылмалыраҡ зат, шуны иҫтә тоторға тейешбеҙ. Бөгөн яңғыҙыңа бала үҫтереү бик еңел түгел. Ә ир баланы атайһыҙ аяҡҡа баҫтырыу, ҡайһы яҡлап ҡараһаң да, ифрат ауыр – тәрбиә биреү йәһәтенән дә, уҡытыу яғынан да (бигерәк тә яҡшы белем алыуҙың ҡиммәтлеген иҫәпләһәң), артабан терәк булыуҙы уйлаһаң да. Аталы бала арҡалы, тип юҡҡа әйтмәгәндәр шул.
Гүзәл ҡыҙым! Һиңә өләсәй йәшендәге кеше булараҡ: “Ашыҡма, ашыҡҡан ашҡа бешкән”, – тиер инем. Ире икенсе бисә менән буталғас, әхирәтем, асыуына баш була алмайынса, һөйләшеп тә тормай, шартлатып ҡыуып сығарғайны. Йәнәһе, ул ғорур, хыянатсы менән йәшәмәй. Һуңынан терһәген тешләрҙәй булып үкенде лә – һуң. Ҡартайған көнөндә, һыңар ҡанатлы ҡош булып, яңғыҙ көн итә, сөнки балаларының үҙ тормошо. Яңғыҙлыҡтан ауыр нәмә юҡ был донъяла. Тормош ғаиләң хаҡына, балаң хаҡына бер-береңдең хаталарын кисереүҙәрҙән дә тора. Шуға күрә, ҡыҙым, ғәфү итә бел.
Теги:


text:
- Подробности
- Просмотров: 333
ҠЫРЫБУЖАН, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. Ғафури р‑ны буйлап Бискур, Ҡушйылға, Ҡарағаслы һәм Аралыҡ йй. (Еҙем й. басс.) араһында субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 12 км яҡын, киңлеге 2—3 км, абс. бейеклеге 616 м. Рельефында 580—616 м бейеклектәге 6 түбә асыҡ күренә. Көньяҡ өлөшөндә һырттың үҙәге көнсығышҡа ҡарай шыуған. Көнбайыш битләүе текә, таш һибелмәләре бар, көнсығышы — һөҙәк. Төньяҡ өлөшө күп биләндәр һәм уйпатлыҡтар м‑н ҡатмарланған. Инйәр свитаһы ҡомташтары, алевролиттарынан һәм юғары рифейҙың минйәр свитаһы доломиттарынан тора. Ҡ. битләүҙәрендә Ҡушйылға, Бискур йй., Таҡаты й. (Еҙем й. ҡушылдығы) һул ҡушылдыҡтары башлана. Ландшафтары тау һоро урман тупрағындағы киң япраҡлы (йүкә, саған һ.б.) урмандарҙан тора.
И.М.Япаров
Тәрж.А.Н.Күсеев


text:
Башҡортостанда автомобиль юлдарындағы хәл тураһында мәғлүмәт иғлан ителде: ҡара боҙ булыуы ихтимал Фото: Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты
Башҡортостанда автомобиль юлдарындағы хәл тураһында мәғлүмәт иғлан ителде: ҡара боҙ булыуы ихтимал
Башҡортостанда автомобиль юлдарындағы хәл тураһында мәғлүмәт иғлан ителде: ҡара боҙ булыуы ихтимал Фото: Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Юлсылар республика юлдарындағы хәл тураһында оператив мәғлүмәт бирҙе. Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәтенә ярашлы, 15 ғинуарҙа автомобиль юлдарында боҙлауыҡ күренештәре һаҡлана, ҡара боҙ булыуы ихтимал. Был — үтә күренеүсән боҙҙан торған боҙлауыҡ ҡатламы. Ул юлда ҙур хәүеф менән янай.
Шулай уҡ ведомствола автомобиль юлдарында тоташыу коэффициенты 0,25-тән кәм булған хәүефле йүнәлештәрҙе атанылар (нормала 0,3-тән кәм түгел). Улар:
— Бәләбәй-Николаевка-Туймазы-Баҡалы (Баҡалы районы),
— Борай-Иҫке Балтас-Куеда (Тәтешле районы),
— Кропачев-Мәсәғүт-Әчит (Салауат районы),
— М-5 «Урал» Шишмә — Аксенов — Ҡырғыҙ -Миәкә (Дәүләкән районы),
— Магнитогорск-Ира (Йылайыр районы),
— Талбазы-Красноусол (Ғафури районы),
— Өфө-Бөрө-Яңауыл (Благовещен, Борай райондары),
— Өфө-Инйәр-Белорет (Белорет районы) юл участкалары.
http://www.bashinform.ru/news/1103801-v-bashkirii-ozvuchena-operativnaya-svodka-o-situatsii-na-avtodorogakh-vozmozhen-chernyy-led/


text:
Ниндәй генә хәлдә лә ул башҡорт,
Йырҙан башҡа һис көн итмәгән.
Ат ҡайғыһы юҡ тип әйткәндә лә,
Йыр ҡайғыһы юҡ тип әйтмәгән...
Йыр һөйөүсе халҡыбыҙ хаҡында шулай тип яҙған күренекле замандашыбыҙ, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, шағир Хәсән Назар. Эйе, йырһыҙ тормошобоҙҙоң йәме, ерҙең күркәмлеге юҡ һымаҡ. Унһыҙ йәшәү мөмкин түгел. Шуғалыр ҙа һәр кемебеҙҙең араһында йыр-моңға маһир кешеләр бар. Улар һөнәре буйынса артист та түгел, телевизорҙан да күренмәйҙәр. Бары тик яҡындарын, бик тә булмаһа, клубта сығыш яһап, ауылдаштарын һоҡландыралар.
Сауҙа – тотороҡло
Башҡортостанда ағымдағы йылдың ун айында бүлеп һатылған тауарҙар әйләнеше 454 миллиард һум тәшкил иткән (былтырғы күрһәткестән 5,1 процентҡа күберәк).
Аҙыҡ-түлек һәм сәнәғәт тауарҙары яҡынса бер үк суммаға – 227-шәр миллиард һумлыҡ һатылған.
Белгестәр әйтеүенсә, республикала тауар запастары күләме тотороҡло, улар 53 — 55 көн сауҙа итеүгә етә.
Республика Прокуратураһы Башҡортостан Президенты Хакимиәте Эштәр идаралығының “Матбуғат донъяһы” нәшриәтендә һөйләшеүҙәрҙе яҙыусы махсус саралар табылыу факты буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыу тураһындағы ҡарарҙы законлы тип таныны. Күҙәтеү ведомствоһының матбуғат хеҙмәте ошо хаҡта хәбәр итте.
Нәшриәт хеҙмәткәрҙәре осраҡлы рәүештә үҙ офисында “билдәһеҙ” ҡулайламалар табып ала. Экспертиза асыҡлауынса, улар хеҙмәткәрҙәрҙең телефон аша һәм башҡа һөйләшеүҙәре тураһындағы мәғлүмәттәрҙе йәшерен тыңлауҙың техник саралары булып сыға.
“Телефон аша һөйләшеүҙәрҙе һәм башҡа хәбәрҙәрҙе тыңлау саралары хеҙмәткәрҙәрҙең ризалығынан тыш ҡуйылған.
Тотош Рәсәйҙә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, ауыл ерендә медицина кадрҙарының етешмәүе — күптәнге киҫкен мәсьәлә. Сер түгел, уҡып бөткәндән һуң йәш белгестәр ауылға эшкә барырға атлығып тормай, нисек тә ҡалаларҙа төпләнергә ынтыла.
Һуңғы йылдарҙа район һәм ҡалаларҙа дауалау-иҫкәртеү учреждениеларын төҙөүгә иғтибар артыуы һәм уларҙың заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылыуы ла аҡ халатлыларҙа ҡыҙыҡһыныу уята алмай. Кадрҙарға ҡытлыҡты түбәндәге миҫал да күҙ алдына баҫтырырға ярҙам итер, моғайын. Илдә табиптарҙың штат берәмеге 66 мең самаһы иҫәпләнһә лә, эшләгәндәренең һаны 41 меңләп кенә, улар араһында йәш белгестәр ни бары — 6,5 мең.
Республикабыҙҙа 10 мең кешегә 38,5 табип тура килһә, ауылдарҙа был күрһәткес тағы ла түбәнерәк, йәғни 10 мең кешегә — 14 самаһы. Әле ауыл ерендәге һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында юғары белемле 1280 белгес етешмәй. Йыл һайын уҡыу йорттарын тамамлаусыларҙың 300-ө райондарға ебәрелһә лә, улар социаль-көнкүреш мәсьәләләренең хәл ителмәүе, эш хаҡының түбән булыуы һәм артабан үҫеш өсөн мөмкинлектәрҙең сикләнеүе сәбәпле урындарҙа ерекмәй.
– Өлгөрбай ағай, үҙегеҙ килеп сығып ҡалай йәтеш иттегеҙ әле!
Мәсетле районына килеп төшөү менән мине барса халыҡ уратып алды ла кем уҙарҙан үпкәләре тураһында һөйләй башланы.
– Беҙҙең яҡтарҙы оноттоғоҙ, хәлдәребеҙҙе белмәйһегеҙ, гәзиткә маҡтап яҙырҙай шәп кешеләребеҙ бар.
– “Ҡарағай” шифаханаһының директоры Розалия Солтанова үҙе генә ни тора!
– Шулай шул! Ҡыйыулығына шаҡ ҡатабыҙ. Әзмәүерҙәй ирҙәрең йөрьәт итмәҫ эштәргә тотоноуына иҫ-аҡылыбыҙ китә.
– Йомартлығын әйт әле!
– Ә үҙе шундай баҫалҡы, бер ҙә кәперәйеп, мин шуны эшләнем, быны эшләнем, тип һис һөйләнеп йөрөмәҫ.
Ваҡыт яғы бик тығыҙ булһа ла, киттем шифаханаға. Барайым, күрәйем.
«Башҡортостан» гәзите оҡшай, ул йылдан-йыл үҙгәрә, камиллаша. Шулай ҙа бер-ике тәҡдимем бар.
Әле гәзиттең исеме ҡалын ҡара шрифт менән баҫыла. Әгәр ҙә асығыраҡ һәм нәҙегерәк хәрефтәр менән яҙһағыҙ, яҡшы булмаҫмы икән?
Йома һанының исемен әҙерәк ғәрәп хәрефтәренә оҡшатһағыҙ, тағы ла отошлораҡ булыр ине.
Киләһе йылда Ватан һуғышына 200 йыл тула. Был теманы яҡтыртҡанда балаларҙы ла онотмағыҙ. «Йәнтүрә хикәйәләре» кеүек хәтирәләр «Тубырсыҡ» ҡушымтаһында баҫылһын ине. Был бик тә фәһемле, ҡыҙыҡлы буласаҡ.
Октябрь үҙенең моңһоу көндәре, ямғырҙары, «әбейҙәр сыуағы»ның ҡыҫҡа ғына булыуы менән күңелдәрҙә һаҡланып ҡалды. Ошондай үҙгәреүсән һауа торошо редакция почтаһына ла тәьҫир итмәй ҡалманы – уҡыусыларыбыҙҙан йәмғеһе 150 хат килде.
Киләһе йылдың тәүге яртыһына гәзит-журналдарға яҙылыу дауам итә. Шул уңайҙан «Башҡортостан» гәзитенең йөкмәткеһен байытыу, төрләндереү, уны тағы ла уҡымлыраҡ итеү хаҡында фекерҙәр, тәҡдимдәр яҙылған хаттар байтаҡ булды.
Ишембай районының Һайран ауылынан Ғәлимйән Яҡупов, «Башҡортостан» гәзитенә яҙылып, ундағы мәҡәләләрҙең береһен ҡалдырмайынса уҡып сығыуы тураһында яҙа. «Хат юлға саҡыра», «Өлгөрбай яҙмалары» рубрикаларының ҡабаттан донъя күрә башлауын хуплай ул.
Кисә республиканың ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләне. Ошо айҡанлы Өфөлә тантаналы саралар үтте. Унда төрлө район-ҡалаларҙан хеҙмәт алдынғылары килгәйне.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бер төркөм тармаҡ эшсәндәренә наградалар тапшырҙы.
— Бөгөн мөһим сараға — ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһына йыйылдыҡ, — тине республика етәксеһе. — Барыбыҙ ҙа ҙур эш башҡарҙыҡ. Һөҙөмтәләр яҡшы. Иң мөһиме — ауыл хужалығындағы хәлде үҙгәрттек.
Ысынлап та, һөҙөмтәләр һәйбәт. Беҙ көйһөҙ һауа торошо, техника етешмәү, аҡса аҙлығына бәйле етди мәсьәләләрҙе хәл итә алдыҡ.
Мал ҡышлатыуҙың яҡшы үтеренә шикләнмәйбеҙ: аҙыҡ етерлек. Буралар иген менән тулы. Иртәгегә шундай ышаныс кешеләргә лә күсә. Әлбиттә, ауыл хужалығы тармағын яңыртыуҙы, үҫтереүҙе артабан да дауам итәсәкбеҙ. Беҙ яңғыҙ түгел.
Республикала Рәсәй Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһына алтынсы саҡырылыш депутаттарын һайлауға әҙерлек әүҙем бара. Кисә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханала асылған "Һайлауҙар тарихы — ил тарихы" күргәҙмәһе лә быға миҫал. Уны Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы, республиканың Мәҙәниәт министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Архив эштәре буйынса идаралыҡ ойошторған.
Һайлаусылар араһында хоҡуҡи мәҙәниәт булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуйған күргәҙмә китапхананың яңы ғына ремонтланған өсөнсө ҡатында бара. Стендтарҙа һирәк китаптар, текстар, манифестар, закондар ҡуйылған. Документтарҙың күбеһе XX быуат башында нәшер ителгән. Улар илдә Дәүләт Думаһының барлыҡҡа килеү осорон сағылдыра, Өфө губернаһының Дәүләт Думаһына һайлауҙар тураһындағы комиссияһы ултырыштары хаҡындағы мәғлүмәттәр ҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Экспозицияла төрлө осорҙарҙы һүрәтләгән листовкалар, лозунгтар күп.
Артҡа 1 2 3 Алға
Бит башына
Ошо көндәрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһының Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә социаль туризм мәсьәләләре буйынса I Бөтә Рәсәй форумына әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетының ултырышы булды. Сараны 15 – 16 декабрҙә Өфөлә уҙғарыу күҙаллана.
Туризм буйынса федераль агентлыҡ, 2011 йылда “Рәсәй Федерацияһында эске һәм ситтән килгән туризмды үҫтереү (2011 – 2018 йылдар)” айырым маҡсатлы федераль программаһын тормошҡа ашырыуға ярашлы, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡарауына баш ҡалала ошондай форум үткәреү тәҡдимен индерҙе. Бөгөн Башҡортостан — был проект тормошҡа ашырылған берҙән-бер төбәк.
Туризм буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе урынбаҫары Дмитрий Михеев билдәләүенсә, Башҡортостанда туризмды үҫтереү өсөн бөтә мөмкинлектәр бар. Ошондай тәжрибәне артабан да байытырға кәрәк.


text:
Сал тарихлы ауылым
15 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Бынан 280 йыл элек, 1737-1738 йылдарҙа Рәсәйҙең үҙәк өлөшөнән, бигерәк тә ер аҙ булғанлыҡтан һәм ҡаты крепостной иҙелеүҙән ҡасып, Волга-Урал буйҙарындағы башҡорт далаларына юл алалар. Хәҙерге Татарстандың Күкмәрә, Питрәс, шулай уҡ хәҙерге Ауырғазы районы биләмәһенән мишәр, типтәр, татар милләтенән торған 12 ғаилә хәҙерге Яугилде ауылына нигеҙ һалыусы кешеләрҙән ер алып, Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярына килеп төпләнеп, буласаҡ Ҡормантау ауылына нигеҙ һалалар.
Төркиә менән Германия ярашырмы?
15 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Германияла һайлауға әҙерлек барышы, Иран парламентындағы үҙгәрештәр, КХДР-ҙың АҠШ-ҡа янауы үткән арауыҡтың мөһим ваҡиғалары рәтендә торҙо.
Йәмле йәйҙең бер көнөндә байрам үтте “Йәшлек”тә
15 августа 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Үтеп барған йәмле йәйҙең бер көнөндә, йәғни уҙған шаршамбыла район үҙәгенең "Йәшлек” мәҙәни-ял паркында "Йәйғорло йәй” тигән исем аҫтында күңелле байрам сараһы уҙҙы. Ул "Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ярашлы төҙөкләндерелеп, күркәм төҫ алған "Йәшлек” паркын асыу маҡсатында ойошторолдо. Эш көнө тамамланыуға парктан ағылған дәртле көй-моңдар һәр кемде – олоһон, кесеһен үҙенә саҡырып, шат ауаздарҙан яңғырап торҙо.
Тәбиғәт көйһөҙлөгөнә ҡарамай
15 августа 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Быйылғы тәбиғәт шарттары тотороҡһоҙ булыуға ҡарамаҫтан, баҫыуҙарҙа игендәр өлгөрөп, игенсе өсөн
яуаплы мәл – ураҡ осоро етте. "Урожай” крәҫтиән хужалығында ла тәүгеләрҙән булып урып йыйыу эштәренә тотондолар. Әлеге мәлдә өс "Дон-1500Б”, бер "Нива” комбайндары Ҡормантау ауылы янындағы ужым арышы биләгән баҫыуҙарҙа уңыш йыйыу менән мәшғүл. Кисә, йәғни 14 августа ысыҡ уғата ныҡ булыу сәбәпле, башаҡтар бер сама елләгәс, баҫыу батырҙары эшкә төш ваҡытында ғына тотона алды. Артабан уларҙы Березовка ауылы эргәһендәге арыш баҫыуҙары көтә.
Асыҡ тыңлау үтте
15 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
2017 йылдың 11 авгусында муниципаль район хакимиәтенең ултырыштар залында Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының: Красноусол ауылындағы Фрунзе урамы, 50 А һанлы, Каширин урамы 28-се, Каширин урамы 30/1-се, Луначарский урамы 23-сө, Яңы Ҡарамыш ауылы, Болон урамы 14-се йорт адрестары буйынса урынлашҡан ер участкаларының төҙөлөш өсөн рөхсәт ителгән иң сикке үлсәмдәренән тайпылырға рөхсәт биреү мәсьәләһе буйынса асыҡ тыңлау булып үтте.
Асыҡ тыңлауҙа 17 кеше ҡатнашты. Асыҡ тыңлауҙа БР Ғафури районы муниципаль район хакимиәтенең ҡарар проекты хупланды һәм раҫларға тәҡдим ителде.
Асыҡ тыңлауҙы әҙерләп уҙғарыу
буйынса комиссия.
Асыҡ тыңлауҙа 17 кеше ҡатнашты. Асыҡ тыңлауҙа БР Ғафури районы муниципаль район хакимиәтенең ҡарар проекты хупланды һәм раҫларға тәҡдим ителде.
Асыҡ тыңлауҙы әҙерләп уҙғарыу
буйынса комиссия.


text:
Краснокама районында йәшәүсе 100 йәшлек юбилейын билдәләне Фото: Башҡортостандың Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты
Краснокама районында йәшәүсе 100 йәшлек юбилейын билдәләне
Краснокама районында йәшәүсе 100 йәшлек юбилейын билдәләне Фото: Башҡортостандың Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты
ӨФӨ, 2018 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Ошо көндәрҙә Краснокама районының Яңы Нуғай ауылында йәшәгән Миңнур Имамова үҙенең 100 йәшлек юбилейын билдәләне. Был көндә Имамовтарҙың ҙур ғаиләһе йөҙйәшәрҙең өлкән ҡыҙының өйөнә йыйылды. Миңнур Шәмсиәхмәт ҡыҙын ҡотларға район хакимиәте, Пенсия фонды, Краснокама районының ЗАГС бүлеге, ауыл советы хеҙмәткәрҙәре лә килгәйне. Почетлы юбилярға Рәсәй Президенты исеменән ҡотлау хаты һәм бик күп бүләктәр тапшырылды, тип хәбәр итә Башҡортостандың Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты.
Юбиляр оҙон, һоҡланғыс һәм еңел булмаған ғүмер кисергән. Бер йәшендә әсәйһеҙ ҡалған, ауыл мәктәбенең дүрт класын тамамлаған, ауылдашына кейәүгә сыҡҡан, ирен һуғышҡа оҙатҡан. Бәхеткә, ул иҫән-һау әйләнеп ҡайтҡан, ләкин 65 йәшендә яҡты донъянан китеп барған. Имамовтар биш бала тәрбиәләп үҫтергән. Бөтә балалары ла бынамын тигән кеше булған, төрлө эшмәкәрлек өлкәләрендә — банк эшендә, төҙөлөштә, сауҙала, муниципаль хеҙмәттә атҡаҙанған хеҙмәткәрҙәр. Хәҙер өләсәйҙең һигеҙ ейән-ейәнсәре һәм 13 бүлә-бүләсәһе бар.
http://www.bashinform.ru/news/1149723-zhitelnitsa-krasnokamskogo-rayona-bashkirii-otmetila-100-letniy-yubiley/