text:
Царды сæмбæлæм ахæм адæймæгтыл, кæцытæ цыфæнды стыр пайда ма æрхæссой æхсæнадæн æмæ сæ радтæг адæмæн, уæддæр сæхи размæ никуы фестауынц, алыхатт дæр аззайынц аууоны сæ фырæфсæрмдзæстыг æмæ хуымæтæгдзинады аххосæй. Айрох вæййынц æмбæлон органтæй дæр, цæмæй сын сæ архайдæн æмбæлон аргъ скæной. Абон уын æз цы сылгоймаджы кой ракæнынмæ хъавын, уый дæр раст ахæм адæймæгты категоримæ хауы, у хæрзæгъдау æмæ хæрзхуымæтæг. Æрвылрайсом дæр Исахъы уынджы хуыйæн фабрикæйы районæй автовокзалы рдæм йæ куыстмæ фæцæйтындзы асæй рæстæмбис зæрдæмæдзæугæ сылгоймаг. Уый уын æз Хелцуайы астæуккаг скъолайы ахуыргæнæг Галинæ Ильяйы чызджы кой кæнын.
Галуанты Галинæ Ильяйы чызг райгуырд Дзауы районы Мугуты хъæуы, йæ сабибонтæ дæр ацы хъæуы арвыста. Скъоламæ цæуынхъом куы фæцис, уæд нырма ахуыр кодта Хуыцъейы уæды астазон скъолайы æмæ уый фæстæ та Дзауы астæуккаг скъолайы адарддæр кодта йæ ахуыр. Скъола хорз нысæнттыл бакæсыны фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыд Тыбылты Алыксандры номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институтмæ физикон-математикон факультетмæ. Куыд скъолайы, афтæ ам дæр уыд цæвиттойнаг куыд йæ уагахаст, афтæ йæ ахуырæй дæр. Институты ахуыргæнæгæйæ Галуанты чызг йæ амонд ссардта, йæ цард баиу кодта Дзауы астуæккаг скъолайы параллелон къласы кæимæ ахуыр кодта, уыцы лæппу Дзауы районы Моргойы хъæуккаг Джиоты Павелимæ. Фæзынд сын кæстæртæ дæр, фæлæ уымæ æнæкæсгæйæ Галинæ институт каст фæцис æнтыстджынæй 1972 азы æмæ йæ уайтагъд кусынмæ арвыстой Цхинвалы районы Отъреуы хъæуы астазон скъоламæ райдиан кълæсты ахуыргæнæгæй. Ам иу аз бакусыны фæстæ та йæ арвыстой Громы астæуккаг скъоламæ математикæ æмæ физикæйы ахуыргæнæгæй.
Ацы скъолайы та бакуыста аст азы. 1982 азы та райдыдта кусын Арцеуы астæуккаг скъолайы математикæйы ахуыргæнæгæй æмæ дзы фæкуыста суанг 2008 азы онг, цалынмæ гуырдзиаг фашисттæ ирон адæмы ныхмæ æцæг стыр хæст нæ расидтысты, уæдмæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, Арцеумæ цæуын уæдмæ дæр тынг тæссаг уыд æмæ уæд та ссис тынг проблемон, фæндæгтыл цæуын æдас кæй нæ уыд, уымæ гæсгæ Галинæ сфæнд кодта йæ куыст ныууадзын, фæлæ ацы хъуыддаг саразын йе бон не сси, йæ професси тынг кæй уарзы уымæ гæсгæ нæ бафæрæзта æнæ йæ уарзон куыстæй. Æмæ та кусын райдыдта Хелцуайы астæуккаг скъолайы, цыран йæ зонындзинæдтæ æнæвгъау амоны абоны онг дæр хъæууон сывæллæттæн. Иу бакастæй афтæ зыны, ома, ахæм диссагæй цы сарæзта æмæ дзы æппæлæм, фæлæ ма йыл лæмбынæг ахъуыды кæнæм 40 азы бæрц æппынæдзух, фæнды къæвда, фæнды мит æмæ фæнды фыруазал рæстæджыты дæр Галинæ хъуыды дæр никуы акодта йæ куыст горæтмæ раивыныл, кæд ын гæнæнтæ уыд, уæддæр. Зындгонд ахуыргæнæг, Цхинвалы 3-æм астæуккаг скъолайы раздæры директор Бететы Хъазбег дæр ын иу æмæ дыууæ хатты нæ загъта, зæгъгæ, рацу мах скъоламæ кусынмæ, фæлæ та-иу Галуанты чызджы цæстытыл ауадысты, хъæуы афтæ тынг цы сывæллæттыл сахуыр æмæ афтæ тынг кæй бауарзта, уыцы ахуыргæнинæгтæ. Стæм ахуыргæнджытæн ссис сæ бон уал азы дæргъы горæтæй хъæумæ кусынмæ цæуын. Фæлæ Галинæ зындзинæдтæй никуы фæтарст. Ахæм хъомылад ын радтой йæ фыд - Стыр Фыдыбæстæйон хæсты ветеран Галуанты Илья æмæ йæ мад Дзабиты Маруса (ныртæккæ дзæнæттæгтæ). Куыстуарзаг ныййарджытæ сæ дыууæ лæппу æмæ сæ иунæг чызджы хæрз чысылæй фæцахуыр кодтой фæллой кæныныл. Галинæ раджы бауарзта ахуыргæнæджы дæсныйад, йæхæдæг куыд фæдзуры, уымæ гæсгæ йын скъолайы йæхицæн ахæм хорз ахуыргæнджытæ уыд æмæ йын афтæ тынг бауарзын кодтой ахуыргæнæджы дæсныйад æмæ æндæр професси райсыныл хъуыды дæр никуы акодта. Галуанты Галинæйæн тынг кад кæнынц, уал азы дæргъы скъолайы кæимæ фæкуыста, уыдон дæр. Мæнæ дзы цы дзуры Арцеуы астæуккаг скъолайы директор Дудайты Мзия: «Галинæ у куыд тынг хорз адæймаг, афтæ тынг хорз ахуыргæнæг дæр. Йæ куыстмæ йын фау никуы ничи æрхаста, афтæ цæсгомджынæй лæггад кæны рæзгæ фæлтæрæн. Хъæуы цæрджытæ дæр æй афтæ уарзынц æмæ йæ фырбуцæн нæхи Гали хонынц. Мæнæн мæхицæн, Арцеуы скъолайы куы ахуыр кодтон, уæд уыд мæ уарзон ахуыргæнæг æмæ уый фæстæ та цалдæр азы иумæ фæкуыстам. Дæ циныл дын фæцин кæндзæн æмæ дын дæ хъыгыл та маст фæкæндзæн. Гæнæн ис æмæ йын дæ сæр йæ уæхсчытыл æрæвæрай æмæ йын дæ сусæг мæстытæ æмæ проблемæты тыххæй лыстæггай фæдзурай æмæ дын цы йæ бон уа, уымæй дын баххуыс кæндзæн. Коллектив кодта алыхатт дæр æнгом». Йæ иннæ æмкусæг Хуыбылты Лейлæ та дзы афтæ загъта: «Галинæйæ хуыздæр адæймагæн скæнæн нæй гæнæн. Уый махæй уал азы дæргъы никуы никæйы хъыджы бацыд. Цæмæ фæнды йæм ма баулæф, уайтагъд дæ фарсмæ æрбалæудзæнис».
Галинæйæн ис хорз бинонтæ, йе мкъай Павелимæ сын ис дыууæ фырты æмæ æртæ хъæбулы хъæбул. Хистæр фырт Юра куыста хъалонтæ исæн управленийы, ныртæккæ та кусы Дзадтиаты Анисимы нæлгоймæгты хоры, зарынмæ у тынг рæвдз, йæ фыд Павелимæ-иу сыхбæсты цины фынгты рæстæджы иумæ куы базарыдысты, уæд-иу сæм адæм æркастысты, афтæ тынг рæхсынц зарынмæ дæр æмæ баллайкæйыл цæгъдынмæ дæр. Сæ фырт Юра æмæ сæ чындз Гуыбеты Тамарæйæн ис дыууæ сывæллоны, чызг æмæ лæппу. Лæппу Джиоты Стасикы нæ горæты фæсивæд, æвæццæгæн, иууылдæр зонынц, уый тынг рæхсы нырыккон кæфтытæм, у брэйк-дансæй бирæ фæсивæдон конкурсты уæлахиздзау. Ныртæккæ ахуыр кæны ХИПУ-йы историон факультеты æмæ уыцыиу рæстæджы нырыккон кæфтытæ амоны нæ горæты сывæллæттæн. Сæ кæсæтр фырт Леонид та бирæ азты дæргъы кусы нæ республикæйы Мидхъуыддæгты органты, активон хайад иста гуырдзиаг-ирон ныхмæлæуды рæстæджы. Æндыгъд рæстæджыты алыхатт дæр уыд иууыл карздæр бынæтты æмæ афтæмæй тох кодта гуырдзиаг лæгсырдты ныхмæ. Ныртæккæ та кусы горæт Къуайсайы мидхъуыддæгты управленийы хистæрæй. Леонид æмæ йе мкъай Сагкаты Ернайæн та ис иу фырт. Йæ цардæмбал Павел кусы Цхинвалы районы райфойы ревизорæй, у йæ дæсныйады иттæг хорз специалист.
Галинæ бирæ хæттыты æрцыд хорзæхджын кады грамотæтæй, у куысты ветеран. Куы йæ афарстон, зæгъын, дæ грамотæтæ мын куы фенын кæнис, уæд уайтагъд йæ цæсгомы хуыз ферхæндæг æмæ мын афтæ радзырдта: «2008 азы августы хæсты мæ бинонтæ иууылдæр уыдысты ам, Цхинвалы æмæ уыдыстæм ныккæнды, мæ хистæр фырт Юра Октябры уынджы кæрон корпусы цæры, фæлæ уыдон дæр махмæ ссыдысты. 9 августы æхсæвы 12 сахатмæ æввахс нæм цыдæр лæппутæ фæмидæг сты æмæ загътой, зæгъгæ, тагъддæр воказалмæ, цæрджыты эвакуаци кæндзысты. Мæ чындзытæ дæр цыдæриддæр сæм хорзæй уыди, уыцы нымæцы сыгъзæрин æмæ нæ документтæ дæр, уыдон машинæйы бафснайдтой æмæ араст стæм вокзалы рдæм. Фæлæ та уæдмæ æхстытæ фæтынгдæр сты æмæ мах дæр машинæйæ рагæппытæ кодтам æмæ балыгъдыстæм уазæгдонмæ. Æхстытæ куы фæсабырдæр сты, уæд рахызтыстæм, фæлæ нæ машинæ уым нал разынд, чидæр æй адавдта. Иууыл диссагдæр мæм уый фæкаст æмæ цард æмæ мæлæты ‘хсæн тох куы цыди, уыцы рæстæджы дæр къæрныхтæ сæ кæнон нæ ныууагътой. Фæстæдæр машинæ Църуйы хъæуы фæзилæны ссардтам, кæй зæгъын æй хъæуы, афтидæй. Афтæ фесæфтысты нæ мулк æмæ нæ документты фылдæр хай, хорз у æмæ мæ диплом хæдзары баззад. Иууыл тынгдæр дзы мæ документтыл фæрыст мæ зæрдæ. Æвыдæй нæ аирвæзт мæ хистæр фырт Юрайы хæдзар дæр, бахаудта йæм хъомысджын снаряд æмæ йын йæ къул иууылдæр ахаста, фатер цæрынæн нал сбæззыд, цалынмæ йæ капиталонæй сцалцæг кодтой, уæдмæ».
Галинæйæн ма йæ хорзыл дзурæг у, уый дæр, æмæ цалдæр азы æртæхатæнон фатеры фæцардысты æртæ бинонтæй, сæхæдæг æмæ йæ дыууæ фырты æд бинонтæ æмæ сывæллæттæ, цалынмæ хистæр фырт хицæнæй хæдзар нæ балхæдта, уæдмæ. Фæлæ сæ никуы райхъуыст хылы хъæлæба, фæцардысты хъæрмудæй, файнустытæй дæр никуы ницы райхъуыст æвзæрæй. Æз-иу æй куы афарстон, зæгъын, æхсæв улæфгæ та куыд бакæнут, куыд уын фаг кæны бынат, уæд-иу мын Галинæ худгæйæ сдзуапп кодта, «в тесноте, но не в обиде», зæгъгæ. Абоны уæззау царды кæд иуæй-иу æвзонг бинонтæн уавæр ис, цæмæй сæ ныййарджытимæ цæрой, уæддæр алкæмæн йæ бон не свæййы иумиаг цард кæнын æмæ фæцæрынц æххуырст фатерты, ахæмтæ цъус не сты. Фæлæ Галинæ æмæ Павел абоны онг дæр цæрынц сæ кæстæр фырт æмæ уый бинонтимæ. Галинæ ма йæ хъæбулты æдтейæ бацыд йе фсымæры хъæбул Леуаны бæрны дæр. Хъуыддаг уый мидæг ис, æмæ лæппуйæн йæ мад амард аргæ арын æмæ Леуаны ноггуырдæй нырма хъомыл кодтой йæ фыд æмæ йæ фыды мад, фæлæ йе скъолайы рæстæг куы æрцыд, уæд æй Галинæ ракодта йæхимæ æмæ йæ хъæбулы хъомыл фæкодта, бафтыдта йæ царды раст фæндагыл, никуы йæ ницæмæй ахицæн кодта, уый хыгъд ын кодта уæлдай лæггад кодта сидзæр кæй уыд, уымæ гæсгæ. Абон Леуан у нæ университеты арæзтадон факультеты 2-аг курсы студент, нырма дæр цæры Джиотæм, никуыдæм æй ауагътой, зæгъгæ, цалынмæ бинонтæ æркæнай, уæдмæ махимæ цæр æмæ стæй хорз фæндаг дæ хай. Æз уын ацы сидзæр лæппуйы кой уымæн ракодтон æмæ æрмæст уымæн дæр куыд балæггад кодта, уымæй дæр Галуанты Галинæ у кады аккаг. Ноджы ма йæ зæгъон, ныры уæззау царды бирæтæ сæхи хъæбулты хъомыл кæнынмæ дæр зивæг фæкæнынц, иуæй-иу ныййарджытæ æнæмаст ахаст кæй фæдарынц сæ хъæбулты хъомыладмæ, уый фæстиуæгæн сын арæх фæиппæрд вæййынц царды раст фæндагæй æмæ свæййынц фыдгæнджытæ. Галуанты чызг афтæ хъæрмудæй кæй фæцард æмæ цæры йæ чындзытæ æмæ йæ лæджы хиуæттимæ, уый бирæбæрцæй баст у хиуылхæцгæ æмæ барон сылгоймаг кæй у, уыимæ.
Галинæ æмæ йæ цардæмбал сыхæгты ‘хсæн дæр цæрынц хорз, сæ уæлдай хъæлæба сын никуы ничи фехъуыста. Сыхбæсты цинаг кæнæ хъыджы фынг куы вæййы, уæд Галинæмæ арæх бахатынц, зæгъгæ, фынгæн нын кæрдзын скæн æмæ уый дæр никуы базивæг кæны, алыхатт дæр сын сæ къух саразы. Уæдæ ирон сылгоймаг йæ удæй арт цæгъды йæ бинонты фæрныгад æмæ йæ ахуыргæнинæгты хæрзиуæгæн æмæ йын мах цæст дæр бауарздзæн фидар æнæниздзинад æмæ амондджын цард, цæмæй ма ноджы бирæ азты дæргъы цæстуарзонæй фæамона йæ зонындзинæдтæ, афтæ бирæ цы ахуыргæнинæгты уарзы, уыдонæн.
ДЖИОТЫ Екатеринæ


c: text/html

text:
Сәғит Рәхмәтулла улы Әлибаевтың исеме µлкән быуын уҡытыусыларына, мәғариф, фән һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә яҡшы таныш. Күптәр уны Бµйµк Ватан һуғышынан алдағы һәм һуғыштан һуңғы йылдарҙа республиканың мәғариф министры, Башҡорт кавалерияһы дивизияһы составында полководец Таһир Күсимов етәкселегендәге полк комиссары, бәғзеләр «Кµндәлек биттәренән» исемендәге китаптың авторы булараҡ беләләр. Педагогия фәне, Башҡортостан тарихы µлкәһендә эшләүселәр уны күренекле фән эшмәкәре, бик күп ғилми хеҙмәттәр авторы итеп таный.
Башҡортостан мәғрифәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе Сәғит Рәхмәтулла улы Әлибаев 1903 йылда Башҡортостан менән Ырымбур µлкәһе сигендә урынлашҡан хәҙерге Кµйµргәҙе районының Яманһары ауылында, ишле ғаиләлә тыуған. Белемгә булған ынтылыш уны 1920 йылдың яҙында әле яңы асылған µс йыллыҡ Сәйетҡол педагогик курстарына алып килә. (Ул ваҡытта Сәйетҡол педагогик курстары Яманһарынан алыҫ булмаған хәҙерге Ырымбур µлкәһе Туғыҙтимер ауылына күсерелгән була.) Ләкин уға бында оҙаҡ уҡырға тура килмәй. 1921 йылғы аслыҡтың шауҡымы курста уҡыусыларға ла ҡағыла. Уларға аслыҡтан интеккән етем бала сағаны башҡа губерналарға оҙатыу, кейем һалым әҙерләү эше йµкмәтелә.
1921 йылда С.Р. Әлибаев Ырымбурҙа яңы асылған Карауанһарайҙа урынлашҡан Башҡорт педагогия техникумына уҡырға инә. Был техникум ул ваҡытта республиканың кµньяғында милли кадрҙар әҙерләүсе берҙән бер уҡыу йорто булһа, артабан ул башҡорт интеллигенцияһын әҙерләүсе тµп уҡыу йортона әйләнә. «Беҙ Карауанһарайға килгәндә граждандар һуғышынан ҡайтҡан, µҫтәренә атлы ғәскәр шинелдәре кейеп, билдәге ҡайыштарына ҡылыс, наган таҡҡан башҡорт егеттәре лә байтаҡ ине. Башҡорт халҡының үткәненә бысраҡ яғып, тарихтан һабаҡ биреүсе мµғәллимдәр, ҡораллы студенттар күренеү менән, дәресте шунда уҡ икенсе тµрлµ ыңғай яҡҡа – башҡортто маҡтауға бороп ебәрерҙәр ине», – тип иҫкә ала был осорҙо С.Р. Әлибаев.
1926 йылда йәш мµғәллимде Таналыҡ Баймаҡ волосының Беренсе Этҡол терәк мәктәбенә эшкә тәғәйенләйҙәр һәм оҙаҡламай директор итеп ҡуялар, ә мәктәпте икенсе баҫҡысҡа күтәреп, Баймаҡҡа күсерәләр. 1929 йылда, Үҫәргән кантоны Мµхәмәтйәр икенсе баҫҡыс мәктәбендә директор булып эшләп йµрµгәндә, уны Мәскәүгә Н.К. Крупская исемендәге Коммунистик академияға уҡырға ебәрәләр. Каникул ваҡыттарында, Мәскәү студент бригадалары ағзаһы булараҡ, илдең тµрлµ тµбәктәренә, шул иҫәптән тыуған Башҡортостанына (Дәүләкән районына) наҙанлыҡты бµтµрµү буйынса эшкә ебәрелә, шулай уҡ Мәскәү ҡалаһы райондарына эшсе йәштәр мәктәптәренә эшкә йәлеп ителә.
Академияны тамамлағандан һуң, КПСС тың Башҡортостан µлкә комитеты С.Р. Әлибаевты «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзитенең мәҙәниәт бүлеге мµдире итеп тәғәйенләй, шул уҡ ваҡытта ул аҙ белемле кешеләр µсµн сығарыла торған «Ударсы» гәзитенең мµхәррире вазифаһын үтәй, күптән түгел генә асылған ауыл хужалығы институтында марксизм ленинизм буйынса ла уҡыта. Кадрҙар етешмәү сәбәпле, ул ваҡытта бер кешенең ике µс урында эшләүе тәбиғи була.
1932 йылдың декабрь аҙағында Сәғит Әлибаев Карауанһарайҙағы башҡорт педагогия техникумы директоры итеп тәғәйенләнә. Ырымбурҙа эшләү осоронда директор ҙур тормош мәктәбе үтә. Бында ул етәксе булараҡ бай тәжрибә туплай, Башҡортостан милли ижади интеллигенцияһының йәш быуыны менән әүҙем аралаша. Был уҡыу йортоноң абруйын күтәреү, башҡорт мәктәптәре µсµн тµплµ әҙерлекле педагогик кадрҙар әҙерләү, Карауанһарайҙы халыҡ милке итеп ҡалдырыу мәсьәләһендә лә С.Р. Әлибаев ныҡышмалы эш алып бара. Педтехникумдың ул ваҡыттағы комсомол секретары Әхмәт Әхмәтйәнов: «Ырымбур ҡала комитеты ағзаһы булараҡ, Сәғит ағай кµн һайын тигәндәй Карауанһарайҙы дәғүәләшеп властарға китер ине», – тип һәр саҡ иҫкә алыр була. Был йылдарҙа С.Р. Әлибаев Ырымбур комвузында ла марксизм-ленинизм буйынса дәрестәр алып бара.
Педагогия техникумы 1936 йылда Башҡортостанға күсә, ә уның директоры партияның µлкә комитетына мәктәп һәм фән бүлеге инструкторы итеп эшкә ебәрелә. «Шәхес культы» тигән исем аҫтында бµтә илде тетрәндергән 1937 йылдың октябрендә С.Р. Әлибаевты халыҡ мәғарифы комиссары итеп үрләтәләр һәм шул уҡ йылдың декабрендә беренсе саҡырылыш СССР ҙың Верховный Советына депутат итеп һайлайҙар. Ул Башҡортостан халыҡ мәғарифы µсµн ауыр заман була. Республика уҡытыу, белем биреү күрһәткестәре буйынса иң артта ҡалған тµбәктәрҙән һанала. Ә власть тиҙ арала юғары сифат талап итә. Халыҡ мәғарифына бүленгән аҡса уҡытыусыларҙың эш хаҡын түләргә саҡ саҡ етә. Тµҙµлµш, уҡыу әсбаптары, йыһазландырыу тураһында әйтерлек тә түгел. Ләкин С.Р. Әлибаевтың мәктәптә эшләү тәжрибәһе етерлек, халыҡ мәғарифы комиссары булараҡ, ул матди ауырлыҡтарҙан ҡурҡмай. Бµтә эш мәғариф эшсәндәренең, бигерәк тә етәкселәренең энтузиазмы, шәхси инициативаһына ҡайтып ҡала. Халыҡты белемле итеү маҡсатында мәктәп һәм китапхана биналары тµҙµргә, уҡыусыларҙы ашатыу µсµн шарттар булдырырға, дәреслектәр һәм методик китаптар баҫтырырға, квалификациялы уҡытыусылар, методистар әҙерләргә кәрәк. Быларҙың бµтәһен дә тормошҡа ашырыр µсµн аҡса еткереп булмай. Ул ваҡытта ҡуйылған бурысты үтәмәй ҡалыу – «халыҡ дошманы» тип нарыҡланыуға сәбәп. Обком һәм Совнарком халыҡ мәғарифы комиссариатын педагогик кадрҙар, дәреслектәр һәм программалар етмәүҙә ғәйепләй. Шул уҡ ваҡытта үҙҙәре Бәләбәй, Бµрµ, ¤фµ педагогия училищеларының, Стәрлетамаҡ сәйәси ағартыу мәктәбенең, балалар баҡсаларының биналарын тµрлµ ойошмаларға таратып бирәләр, «халыҡ дошмандары» яҙған дәреслектәр, программалар 1937 йылда юҡ ителә, ә бер йыл эсендә дәреслектәр, программалар яҙып µлгµртµү мµмкин түгел. Халыҡ мәғарифы комиссарының эш буйынса йµрµр µсµн машинаһы ла булмай.
«1938 йылдың аҙағында «Халыҡ дошмандары – элекке мәғариф халыҡ комиссары Р.В. Әбүбәкиров һәм «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзитенең мµхәррире К.К. Аҙнабаев менән бәйләнештә булғаны µсµн Сәғит Әлибаевты эштән бушаталар һәм партия сафынан сығаралар». (Р. ¤мµтбаев, «Башҡортостан», 12 ғинуар, 1994 й.)
Йыл ярым үткәндән һуң, Сәғит Әлибаевты киренән партия сафына алалар һәм кинофикация начальнигы итеп ҡуялар, һәм ул һуғышҡа киткәнсе ошо вазифала эшләй.
1941 йылдың ноябрендә С.Р. Әлибаев Башҡорт кавалерия дивизияһының 1 се полкына комиссар итеп тәғәйенләнә. Полк командиры майор Таһир Таип улы Кусимов менән комиссарҙың тоғро дуҫлығы ғүмер буйына һаҡлана. Сәғит Әлибаев ике тапҡыр яраланыуына ҡарамаҫтан, данлы Кусимов полкы менән Эльбаға тиклем ауыр яу юлы үтә. Күрһәткән батырлыҡтары µсµн гвардия подполковнигы дәрәжәһендә ике хәрби Ҡыҙыл Байраҡ, ике Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнә.
1 се полкта дивизияның башҡа подразделениелары араһында Сәғит Әлибаев үҙен бµтә яҡлап та алдынғы итеп күрһәтә, 1944 йылдың яҙына тиклем етәкселек составын да һаҡлап ҡала. Дивизияға 16 сы Чернигов гвардияһы исеме бирелә һәм 7 се Гвардия корпусы составына инә. С.Р. Әлибаев 15 се гвардия дивизияһының 53 сµ полкына замполит итеп тәғәйенләнә һәм шул вазифала 1945 йылдың майында Берлинға тиклем барып етеп, Рейхстаг стенаһында үҙенең автографын ҡалдыра.
«Һәр саҡ айыҡ аҡыллы, матур ҡиәфәтле, тµплµ уйлаған комиссар булды. Иң беренсе нәүбәттә ул боецтар тураһында хәстәрлек күрҙе. Һуғышсыларҙың күтәренке рухлы булыуҙары, ваҡытында ашап эсеүҙәре һәм ял итеүҙәре хаҡында даими хәстәрләр ине. Аҡыллы батырлыҡ һәм ҙур тормош тәжрибәһенә нигеҙләнгән тәүәккәллек уның менән һәр саҡ бер ҡатар йµрµнµ», – тип хәтерләй элекке полк штабы начальнигы, күп хәрби ордендар кавалеры, гвардия подполковнигы Әхнәф Йосопов.
«Махсус башҡорт кавалерия дивизияһы тµҙµлµү һәм уның Бµйµк Ватан һуғышында ҡатнашыуының тарихи әһәмиәтен тµшµнµү тәүге кµндәрҙә үк миндә үҙем ҡатнашасаҡ боевой эштәрҙең йылъяҙмаһын алып барыу теләге тыуҙырҙы...
...Аҙаҡ үҙенән үҙе хәл ителде: кµндәлек. Буласаҡ эштәрҙе мµмкин тиклем эҙмә эҙлекле, түкмәй сәсмәй яҙып барырға. Унда ваҡиғаларға анализдар, ниндәйҙер дµйµмләштереүҙәр яһалмаҫ та, бәлки. Әммә дивизия воиндарының ҡаһарманлыҡтарын «аҡҡа тµшµрµп» – ҡағыҙға яҙып ҡалдырырға!» – тип яҙа кµндәлектәрендә хәрби комиссар С.Р. Әлибаев.
Һуғыш ваҡытында яҙылған фронт кµндәлегенең бер µлµшµ тәүҙә «Ағиҙел» журналында, һуңынан, 1972 йылда, айырым китап булып баҫылып сыға. Әммә бер ҡайҙа ла баҫылмай ҡалған µлµшµ яу ҡаһарманының улы Тимер Әлибаевта һаҡлана.
Һуғыштан һуң, дивизия политбүлеге начальнигы итеп аттестация үтеүенә ҡарамаҫтан, үҙ халҡының тоғро улы Сәғит Әлибаев тыуған республикаһына ашҡына. 1946 йылда ул яңынан БАССР ҙың мәғариф министры итеп тәғәйенләнә. Был халыҡ мәғарифы µсµн бик ауыр осор була. Мәктәптәр туҙған, күбеһе емерек хәлдә, дәреслектәр, уҡыу әсбаптары етешмәй, уҡытыусыларға ҡытлыҡ, уларҙың күбеһе һуғыш ҡырҙарында ятып ҡалған. 1945/46 уҡыу йылында республика мәктәптәрендә 70 мең бала кластарында ултырып ҡалған, VIII – X кластарҙа эшләгән юғары белемле уҡытыусылар һаны 25 процентҡа ла тулмай. Мәғариф µлкәһендә эшләүселәрҙе, иң башта уҡытыусыларҙы, матди яҡтан, торлаҡ һәм яғыулыҡ менән тәьмин итеү мәғариф министры елкәһенә тµшә. 1954 йылда Башҡортостандың мәғариф буйынса күрһәткестәре һан яғынан да, сифат яғынан да алдынғылар рәтенә күтәрелә.
1954 йылдың кµҙµндә С.Р. Әлибаев аспирантураға уҡырға инә һәм 1956 йылда педагогия фәндәре кандидаты дәрәжәһенә диссертация яҡлай. Уны Стәрлетамаҡ педагогия институтына ректор итеп тәғәйенләйҙәр. «Стәрлетамаҡ педагогия институты әле яңыраҡ ҡына асылған ваҡыт. Уны аяҡҡа баҫтырырға, кµслµ кадрҙар менән тәьмин итергә, студенттарға уҡыу һәм йәшәү шарттары булдырырға кәрәк. Студенттар составы ул ваҡытта бик кµслµ ине. 50 процент тирәһе ир егеттәр, күбеһе мәктәптә йәки производствола эшләп килгән. Хатта беҙҙең арала элекке яугирҙар ҙа бар. Бындай студенттар менән эшләү µсµн ректорға үҙенсәлекле тактикаға таяныу мотлаҡ булғандыр. Сәғит Рәхмәтулла улы Әлибаев ысынлап та студенттарҙы яҡшы аңлай, уларға таянып эшләй торған оло иптәш булып сыҡты; институтта уҡығанда беҙҙе үҙ аллы фекерләргә, мәктәп тормошон яҡшы итеп µйрәнергә, тиҙерәк уҡытыусы, шәхес булып үҫешергә ярҙам итте», – тип хәтерләй профессор Р.В. Әлмµхәмәтов.
1959 йылда С.Р. Әлибаев ¤фµгә ҡайтып, Рәсәй Педагогия академияһы Милли мәктәптәр институтының филиал мµдире итеп тәғәйенләнә. Ете йылдан һуң µлкән ғилми хеҙмәткәр булып күсә һәм ғүмеренең һуңғы кµндәренә тиклем ошонда эшләй.
Мәғариф µлкәһенең ҡайһы ғына тармағында эшләмәһен, Сәғит Рәхмәтулла улы педагогик кадрҙарҙы үҫтереү бурысын беренсе планға ҡуя. 1966 йылда С.Р. Әлибаев «Башҡорт АССР ы мәктәптәре: үткәне, хәҙергеһе һәм киләсәктә үҫеү юлдары» исемле бик мµһим һәм кәрәкле китап нәшер итә.
Сәғит Рәхмәтулла улы Әлибаев үҙенең тормошо, тыуған илебеҙгә, халҡыбыҙға тоғро хеҙмәт итеүе менән күптәргә µлгµ булып тора. Ул үҙенең бµтә ғүмерен халыҡ мәғарифын үҫтереүгә арнай.
Р.Ғ. ИҪӘНҒОЛОВА,
Башҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институтының өлкән методисы;
Т.С. ӘЛИБАЕВ,
медицина фәндәре кандидаты
1917 йылдың ноябрь айында Башҡорт Хµкүмәте ҡарамағында Муса Смаков етәкселегендә халыҡ мәғарифы бүлеге барлыҡҡа килә. Халыҡ комиссариаты советы декретына ярашлы, 1918 йылдың 26 июнендә урындағы властар ҡарамағында ла халыҡ мәғарифы бүлектәре, ¤фµлә урындағы губревком тарафынан Губерна халыҡ мәғарифы бүлеге (Уфгубоно) булдырыла. Республикала Башҡорт революция комитеты (Башревком) ҡарамағында Башҡорт халыҡ мәғариф комиссариаты (Башнаркомпрос) эшләй башлай.
1922 йылдың июнендә, «Ҙур Башҡортостан» барлыҡҡа килгәс, ¤фµ Губерна халыҡ мәғарифы бүлеге Башҡорт халыҡ мәғариф комиссариаты менән берләшә. Халыҡ мәғариф комиссары итеп элекке «Кесе Башҡортостан» халыҡ мәғариф комиссариатының етәксеһе Г.С. Сәғәҙеев тәғәйенләнә. Халыҡ мәғариф комиссариаты ҡарамағына театрҙар һәм музейҙар, мәҙәни ағартыу учреждениелары һәм китап нәшриәттәре инә.
1946 йылда СССР‑ҙың Юғары Советы Президиумы Указы буйынса Халыҡ комиссариаттары Министрлыҡтарға әйләндерелә һәм БАССР Мәғариф министрлығы барлыҡҡа килә. Ул РСФСР Мәғариф министрлығына һәм Башҡорт АССР‑ы Министрҙар Советына буйһона.
1990 йылдан алып ул – Башҡорт АССР‑ы халыҡ мәғарифы министрлығы, ә бµгµн Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тип атала. Быйыл, 2017 йылдың ноябрь айында, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы ойошторолоуға 100 йыл тула.
Сәғит Рәхмәтулла улы Әлибаевтың исеме µлкән быуын уҡытыусыларына, мәғариф, фән һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә яҡшы таныш. Күптәр уны Бµйµк Ватан һуғышынан алдағы һәм һуғыштан һуңғы йылдарҙа республиканың мәғариф министры, Башҡорт кавалерияһы дивизияһы составында полководец Таһир Күсимов етәкселегендәге полк комиссары, бәғзеләр «Кµндәлек биттәренән» исемендәге китаптың авторы булараҡ беләләр. Педагогия фәне, Башҡортостан тарихы µлкәһендә эшләүселәр уны күренекле фән эшмәкәре, бик күп ғилми хеҙмәттәр авторы итеп таный.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 260
МОЛЕКУЛЯР МОДЕЛДӘР ЯҺАУ, молекуляр объекттарҙы уларҙың моделдәрен төҙөү һәм өйрәнеү юлы м‑н бирелгән үҙенсәлектәре булған матдәләрҙе алыу маҡсатында тикшереү ысулы. 2 йүнәлешкә айыралар: матем. ысулдарҙы һәм компьютер программа сараларын эшләү; молекуляр системаларҙың үҙенсәлектәрен прогноздың матем. моделдәре нигеҙендә тикшереү. М.м.я. физиол. актив матдәләр, дарыу препараттары, органик булмаған молекулалар, полимерҙар һ.б. алыу өсөн ҡулланыла. Башҡортостанда фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 80‑се йй. алып ике йүнәлеш б‑са алып барыла. М.м.я. ысулдарын табыу һәм компьютер программа сараларын эшләү, ш. иҫ. программалар м‑н тәьмин итеү б‑са тикшеренеүҙәр Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ин‑тында алып барыла. Билдәле химик берләшмәләрҙе молекуляр яҡтан прогнозлау һәм дизайнлау (төҙөү), уларҙың үҙенсәлектәрен тикшереү өсөн Л.А.Тюрина етәкс. образдарҙы таный алыу теорияһы алымдарын файҙаланыу, уйындар теорияһы, граф теорияһы нигеҙендә “SARD‑TOXOVOLMER” компьютер системаһы уйлап табылған, ул прогнозлау һәм М.м.я. (“SARD‑21”), токсикологик характеристикаларын прогнозлау (“SARD‑TОХ”), молекуляр системаларҙың оҡшашлыҡтарын һәм айырмаларын квант‑химик характеристикалар нигеҙендә билдәләгән (“OVOLMER”, А.М.Колбин ҡатнашлығында) эске системаларҙы үҙ эсенә ала. Токсикологик характеристикаларын үҙенсәлектәр комплексы б‑са баһалау өсөн 150‑гә тиклем матем. модель ингән ҡатмарлы иерархия комплекстары нигеҙендә интервал ҡиммәттәрен прогнозлау тормошҡа ашырыла (Тюрина, С.А.Кирлан). БДУ‑ла М.м.я. ысулдарын файҙаланып яңы антиоксиданттар, шешкә ҡаршы стероидлы һәм стероидһыҙ дарыуҙар һ.б. эҙләү алып барыла (А.Я.Герчиков, В.Р.Хәйруллина); клиника практикаһында ҡулланылған ҡайһы бер дарыу препараттары модификацияланған һәм ашҡаҙан‑эсәк юлын ағыулай торған, дөйөм ағыулау кимәле түбән булған эффектлы матдәләрҙең булыуы алдан әйтелгән, уларҙың ҡайһы берҙәре шешеүгә ҡаршы тороу активлығы б‑са электән билдәле булғандарҙан, мәҫ., диклофенактан, ҡалышмай (Ф.С.Зарудий). Шыйыҡ кристалдарҙың, пестицидтарҙың М.м.я. б‑са тикшеренеүҙәр ӨДНТУ‑ла (Е.А.Кантор, Т.Р.Просочкина); простагландиндарҙың сей яраға ҡаршы, утеротоник активлығы, азолдарҙың бронхолитик активлығы һ.б. б‑са Органик химия ин‑тында (М.С.Мифтахов, Зарудий) алып барыла. БДМУ‑ла М.м.я. Р‑450 цитохромы индукторҙарын һәм ингибиторҙарын, азолдарҙың бронхолитик активлығын эҙләү, төрлө матдәләрҙең ағыулылыҡ кимәлен экспресс‑баһалау өсөн ҡулланыла (Е.К.Алёхин, Зарудий, Т.Р.Зөлҡәрнәев). М.м.я. ысулдары Нефтехимия һәм катализ ин‑тында, Бөрө соц.‑пед. академияһында катализаторҙарҙың составын тикшергәндә файҙаланылған (С.И.Спивак, С.М.Усманов). Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ин‑тында М.м.я. ысулдары м‑н гербицид‑ тар, фунгицидтар, үҫеүҙе көйләгестәр, төрлө төҙөлөштәге биоизостерҙар тикшерелгән. Пестицидтар композицияларының составы термодинамик, физик-химик, квант‑химик характеристикалар һ.б. нигеҙендә тикшерелә (Колбин, Т.С.Соломинова). Биологик актив матдәләрҙе өйрәнеү һөҙөмтәһендә 30‑ҙан ашыу төрлө үҙенсәлектәре булған яңы химик берләшмәләрҙең матем. моделдәре алынған (виртуаль скрининг/прогнозлау һәм молекуляр дизайн өсөн). Табылған берләшмәләрҙең күбеһе синтезланған, уларҙың прогнозланған үҙенсәлектәре тәжрибәлә раҫланған һәм улар эталондар м‑н сағыштырмалы. Һөҙөмтәләре мәғлүмәт базаһы (моделдәр һәм структуралар) рәүешендә рәсмиләштерелгән һәм М.м.я. өсөн файҙаланыла.
Әҙәб.: Машинный поиск химических препаратов с заданными свойствами. Ташкент, 1989; Т ю р и н а Л.А., Т ю р и н а О.В., К о л б и н А.М. Методы и результаты дизайна и прогноза биологически активных соединений. Уфа, 2006.
Л.А.Тюрина
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Йыл башынан алып халыҡты эш менән тәьмин итеү идаралығы хеҙмәттәре менән 340 мең кеше файҙаланған
Йыл башынан Башҡортостандың халыҡты эш менән тәьмин итеү идаралығы хеҙмәттәре менән яҡынса 340 мең кеше файҙаланған. Ғинуарҙан ноябргә тиклем республикала 121,5 мең кеше эш эҙләүсе сифатында иҫәпкә ҡуйылған. Үткән йылдың ошо уҡ осорона ҡарата был 1,2 тапҡырға кәмерәк.
Башҡортостандың Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ағымдағы йылдың ноябрендә дәүләт ярҙамын алыу ниәте менән 33 меңдән ашыу кеше мөрәжәғәт иткән. Уларҙан 11 мең кеше йәки мөрәжәғәт итеүселәрҙең 34 проценты эш эҙләүҙә булышлыҡ итеүҙе һораған. Яҡынса 8600 кеше (26 процент) халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенең профессиональ йүнәлешкә бәйле хеҙмәте менән файҙаланған. Йәнә 13 меңдән ашыу кеше йәки мөрәжәғәт итеүселәрҙең 40 проценты хеҙмәт баҙарындағы хәл тураһында мәғлүмәт алған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостандың халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә ағымдағы йылдың июнь айында иң күп кеше мөрәжәғәт иткән, был айҙа 15800 кеше иҫәпкә ҡуйылған.


text:
Фото:
Ғәскәров ансамбле сентябрҙә Өфөлә өс концерт бирә
Фото:
28, 29 һәм 30 сентябрҙә Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле Өфөлә концерт бирәсәк. Был коллективтың оҙайлы йәйге ялдан һуң яңы миҙгелдәге беренсе сығыштары.
«Башинформ» агентлығына дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленән хәбәр итеүҙәренсә, «ғәскәровсыларҙың» бар өс концерты ла үҙҙәренең концерт залында үтәсәк. Мәктәп уҡыусылары өсөн артистар яңыртылған «Донъя халыҡтары бейеүҙәре» программаһы менән сығыш яһаясаҡ. Унда тамашасылар яратып өлгөргән башҡорт, татар, рус, украин, молдаван халыҡ бейеүҙәре инәсәк.
Өфөләге концерттарҙан һуң ике аҙна үткәс, 15 октябрҙә, коллектив республика ҡалалары һәм ауылдары буйлап гастролдәргә сыға. «Ғәскәровсылар» Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, шулай уҡ Стәрлебаш, Миәкә һәм Ауырғазы райондарын урап ҡайтырға ниәтләй.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт ансамбленең яңы концерт миҙгелен асыу тантанаһы Өфөлә 29 октябргә билдәләнгән.


text:
Башҡортостанда наркополиция туғыҙ водителдең наркоман булыуын асыҡлаған
«Хәүефһеҙ транспорт» операцияһы барышында Наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре табип-наркологтар менән берлектә 10 көндә 180 водителде тикшергән. Шуларҙың туғыҙының эш ваҡытында наркотиктарҙан иҫергән хәлдә булыуы асыҡланған. Таксиҙа йөрөгән Өфө кешеһе дезоморфин ҡулланған булған. Октябрьскийҙан маршрутка водителе көн һайын төшкө аш ваҡытында сираттағы наркотик порцияһын алыу өсөн наркопритонға йөрөгән. Ишембайҙағы опий наркоманы шәхси транспортында кеше йөрөтөп аҡса эшләгән. Бәләбәй һәм Сибайҙа үҙҙәренең сит ил маркалы машинаһында йөрөгән бер нисә кешенең наркоман булыуы асыҡланған.
— Ҡайһы бер осраҡтар хаҡында беҙгә иғтибарлы граждандар хәбәр итте. Хәтерегеҙгә төшөрөп үткем килә, Наркоконтролдең ышаныс телефоны эшләүен дауам итә 8-800-347-20-30, конфиденциаллек гарантиялана, — тип хәбәр итте Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Эльза Хәбибуллина.
БР буйынса Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы ЮХХДИ мәғлүмәте буйынса, 2010 йылда Башҡортостанда наркотиктарҙар иҫергән килеш автотранспорт руле артына ултырған 107 граждан яуаплылыҡҡа тарттырылған.


text:
Фото:
«Айыҡ ауыл - 2011» республика конкурсының эмблемаһы раҫланды
Фото:
«Айыҡ ауыл — 2011» конкурсының ойоштороу комитеты Башҡортостан ауылдарында үткәрелеүсе алкоголгә ҡаршы кампанияның символикаһын эшләү буйынса иғлан ителгән конкурсҡа йомғаҡ яһаны. Нефтекама рәссамы-рекламасыһы Станислав Пищаевтың эше иң яҡшыһы тип табылды.
Республика конкурсы эмблемаһында түңәрәк тотороҡлоҡ һәм тыныслыҡты символлаштыра. Түңәрәк эсендә – йорто һәм ере булған күп балалы бәхетле ғаилә. Йәйғор бәхеткә һәм ауылдарҙа айыҡ йәшәүгә өмөттө, уйҙар һәм эштәрҙең паклығын аңлата. Түңәрәк әйләнәһендә – Башҡортостан Республикаһының ике дәүләт телендә «Айыҡ ауыл» яҙыуы. Конкурс үткәрелгән йыл да күрһәтелгән.
— Был эмблема «Айыҡ ауыл — 2011» конкурсының төп билдәһе буласаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәтенең рәйестәше Ренат Зәйнуллин. – Киләһе йылда ла был эмблема конкурс символы булып ҡаласаҡ, «2011» яҙыуын «2012»гә генә төҙәтәсәкбеҙ.
Эмблема рәсми рәүештә 9 апрелдә Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында конкурста ҡатнашыусыларҙың беренсе семинарында күрһәтеләсәк, был семинар республиканың конкурста ҡатнашыусы 96 ауыл биләмәһе етәкселәрен йыясаҡ.


text:
«Мәрхәмәт» фондының Балалар үҫеш үҙәгендә Асыҡ ишектәр көнө үтәсәк
17 сентябрҙә «Мәрхәмәт» хәйриә фондының Балалар үҫеш үҙәгендә «Дуҫтар менән яңы уҡыу йылына» исемле байрам – Асыҡ ишектәр көнө үтә.
Был көндө ҡунаҡтар үҫеш үҙәге буйлап экскурсияла ҡатнашып, асыҡ дәрестәр ҡарай ала, шулай уҡ «Инклюзив белем биреү һәм һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың социаль яраҡлашыуы – белем биреү процесында яңы методикалар» темаһына түңәрәк өҫтәлдә ҡатнаша ала.
Балалар үҫеш үҙәге 2011 йылдың сентябрендә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларға ярҙам итеү маҡсатында булдырылды. Үткән уҡыу йылында Үҙәктә 200 бала белем алды. Уҡытыу программаһына телмәр үҫеше, ҡыҙыҡлы математика, информатика, инглиз теле, музыка, театр һәм бейеү сәнғәте дәрестәре индерелгән.


text:
Мәскәүҙә Науруз байрамы үттеФото: Александра Оганян
Мәскәүҙә Науруз байрамы үтте
Мәскәүҙә Науруз байрамы үттеФото: Александра Оганян
24 мартта Мәскәүҙең «Лужники» комплексында Науруз байрамы үтте. Рәсәйҙең баш ҡалаһында был байрам БДБ илдәренең дипломатик вәкиллектәре, Рәсәйҙең милли республикалары вәкиллектәре һәм баш ҡаланың йәмәғәт ойошмалары ҡатнашлығында Мәскәү хөкүмәте менән 2005 йылдан алып үткәрелә.
Мәҙәни сарала Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Тажикстан, Төркмәнстан, Үзбәкстан, шулай уҡ Рәсәйҙең Татарстан, Башҡортостан, Дағстан республикалары артистары һәм вәкилдәре ҡатнашты. Сара сиктәрендә халыҡ ижады, биҙәү-ғәмәли сәнғәт күргәҙмәләре, йәрминкәләр, халыҡ уйындары ойошторолдо. Науруз байрамында ҡатнашҡан һәр ил һәм милли төбәк үҙенең стендын тәҡдим итте.
Артабан байрам «Рәсәй» дәүләт үҙәк концерт залында дауам итте. Концерт номерҙары менән Рәсәйҙең һәм БДБ илдәренең профессиональ ижади коллективтары, сәнғәт оҫталары сығыш яһаны. Башҡортостан Республикаһынан сарала Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы артисы – ҡурайсы Заһир Шәйәхмәтов, йырсы Айгөл Сәйфетдинова, балет артистары, Халыҡ-ара Мәхмүт Эсамбаев конкурсы лауреаттары Рудомир Басыров һәм Сулпан Басырова ҡатнашты.
Байрамда ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар фекеренсә, матур йолаға әүерелгән был сара Мәскәү ҡалаһында йәшәгән халыҡтар араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе нығытыуға тос өлөш индерә.


text:
1 октябрь — мөлкәт һалымдарын түләүҙең һуңғы көнө
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
1 октябрҙә Рәсәйҙә мөлкәт һалымдарын түләү буйынса кампания тамамлана. 2 октябрҙән түләмәүселәргә штраф санкциялары ҡулланыласаҡ. Атап әйткәндә, бурыстың суммаһына көн һайын пеня һалына башлай.
18 һәм 19 сентябрҙә уҙғарыласаҡ асыҡ ишектәр көнөндә физик шәхестәрҙең мөлкәтенә, шулай уҡ ергә һәм транспортҡа һалымды иҫәпләү һәм түләү тәртибе тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алырға мөмкин. Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, был көндәрҙә республика һалым органдарының барлыҡ офистарында ла ҡабул итеү ойошторола. 18 сентябрҙә — иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 8-гә, 19 сентябрҙә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 3-кә тиклем.
Һалым инспекцияһында «Физик берәмектәр өсөн һалым түләүсенең шәхси кабинеты» сервисына теркәлергә мөмкин.
2015 йылдың 1 ғинуарынан бер тапҡыр ҙа һалым белдереүҙәрен алмаған һәм милеккә һалым түләмәгән граждандар ошондай мөлкәтенең булыуы хаҡында һалым органдарына хәбәр итергә тейеш. Хәбәрҙең формаһы Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең «Физик берәмектәр» бүлегендә бирелгән.


text:
«Оркестрҙа уйнаусыларҙың баш ҡалаһы Өфөгә күсә» — «Урал ауазы» халыҡ-ара конкурс-фестиваленең жюри ағзалары Фото: автор фотоһы
«Оркестрҙа уйнаусыларҙың баш ҡалаһы Өфөгә күсә» — «Урал ауазы» халыҡ-ара конкурс-фестиваленең жюри ағзалары
«Оркестрҙа уйнаусыларҙың баш ҡалаһы Өфөгә күсә» — «Урал ауазы» халыҡ-ара конкурс-фестиваленең жюри ағзалары Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә «Урал ауазы» III Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре конкурс-фестивале асылды. Фестивалгә арналған матбуғат конференцияһында халыҡ-ара жюри ағзалары уның үҙенсәлектәре хаҡында һөйләне.
«Быйыл конкурста 30 коллектив ҡатнаша, бындай хәлдең булғаны юҡ ине, — тип билдәләне «Урал ауазы» проектының авторы, Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры етәксеһе Рәмил Ғәйзуллин. — Беҙ положениены бер аҙ үҙгәрттек. Әгәр уҙған йылдарҙа профессиональ коллективтар булһа, быйыл тәүге тапҡыр музыка мәктәптәренең балалар коллективтары һәм художестволы үҙешмәкәрлек өҫтәлде».
Мәскәүҙән, Башҡортостандан, Сыуашстандан, Удмуртиянан, Мордовиянан, Татарстандан, Силәбе өлкәһенән, Приморье крайынан, Азербайжандан, Ҡаҙағстандан, Белоруссиянан ҡатнашыусылар бар. Ғ.Әлмөхәмәтов исемендәге гимназияла конкурс тыңлауҙары башланды. Һөҙөмтәләр 31 мартта гала-концертта иғлан ителәсәк.
Фестивалде Ырымбур академия рус халыҡ хоры һәм Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры асты. Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестрының концерты уның 15 йыллыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһау булды.
«Программа бик үҙенсәлекле. Уға 15 йыл эсендәге иң яҡшы әҫәрҙәр ингән — Анатолий Кукубаевтың, донъя халыҡтарының музыкаһы яңғыраны. Оркестр даими үҫешә. Музыкаль программа сиктәрендә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы саммитында сығыш яһағанда оркестрҙы юғары баһалауҙарын, етәкселектең ярҙам итеүен ишетеү бик ҡыуаныслы булды», — тип һөйләне «Садко» муниципаль рус оркестры етәксеһе һәм баш дирижеры, профессор Владимир Лавришин (Силәбе).
Фестивалдең төп сифаттарының береһе — оркестр репертуары менән алмашыу. Положениеға ярашлы, төрлө төбәктәрҙән килгән коллективтар башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен башҡарырға тейеш.
«Илебеҙҙә ошоға оҡшаш конкурс юҡ. Хәҙер бәйге бөтә йүнәлештәрҙе лә үҙ эсенә алды: профессиональ, үҙешмәкәр, балалар коллективтары. Әкренләп оркестрҙа уйнаусыларҙың баш ҡалаһы Өфөгә күсә»», — тип йомғаҡ яһаны Владимир Лавришин.


text:
Бөйөк ғалим рухын онотмайбыҙ4-10-2017, 09:42 / История
– Беҙ йәш ваҡытта М. Өмөтбаев тураһында атай-олатайҙарыбыҙҙан ғына ишетеп белә инек. Уның ижады ныҡлап өйрәнелмәне. Шәхестең музейын булдырыу тураһында һүҙ ҡуҙғатылғас, ауыл халҡы ышанып та бөтмәне. Күп йылдар үтте, уның ижадын өйрәнгәндәр күбәйҙе. Ауылыбыҙҙа шундай матур музей төҙөлөүгә мин генә түгел, ә тотош республика шатланды, – тине.
Байрамға Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың бүләсәре Динә Мөлҡаманова ла килде. Ул Бишауыл-Уңғар ауылында йәшәй. Динә Ғәббәс ҡыҙы шиғырҙар, йырҙар яҙа, һандуғастай моңло тауышы менән һәммәһен дә әсир итә. Әҙәби кисәлә ул йырлай башлағас, күрше өйҙә йәшәгәндәр, моңло тауышын ишетеп, байрамға ҡушылды.
Әҙәби кисәлә М. Өмөтбаевтың йорт-музейына нигеҙ һалып, күп йылдар арымай -талмай хеҙмәтенә тоғро ҡалған Ғәзимйән Ибраһимов та ҡатнашты. Ул бөйөк шәхесебеҙҙең ауылда нигеҙләнгән йорт-музейы, уның нәҫел-ырыуы тураһында һөйләне. Байрам кисәһенә хеҙмәт һәм тыл ветераны Мәҙийәр Мирхәйҙәров, Фәрит Арыҫланов, ауылдың ағинәйҙәре Сажиҙә Әхмәҙиева, Тамара Мөхәмәтшина ла килде.
Мәктәп уҡыусылары ла әҙәби кисәнән ситтә ҡалманы: шиғырҙар уҡыны, викторинала ҡатнашты. Байрамға Айҙар Мөхәмәтгәрәевтең моңло тауышы айырыуса йәм өҫтәне. Уның сығышын ҡунаҡтар түҙемһеҙләнеп көтөп алды. Әҙәби кисәләге һәр кем шиғриәт донъяһына ғына сумып ҡалманы, ә йыр-моң иленә лә сәйәхәт ҡылды. Байрамда ойошторолған викторина ла, төрлө конкурстар ҙа ҡатнашыусыларҙың күңеленә хуш килде.


text:
Был көнгә башланғыс синыфтар оҙаҡ һәм ныҡлап әҙерләнде. Һәр яҙ уны билдәләү беҙҙә матур бер йолаға әйләнде. Алдан уҡ төрлө конкурстар иғлан ителде. Атай-әсәйҙәре менән бергәләп балалар сыйырсыҡ оялары яһаны, һүрәттәр төшөрҙө, төрлө материалдар ҡулланып, ҡоштарҙы һынландырҙы. Ә I ««А» синыфы уҡыусылары Артур Вольскийҙың «Рогатка» тигән әкиәте буйынса тамаша күрһәтте.
Беренселәр сыйырсыҡтарҙы һәм башҡа ҡоштарҙы ҡыйырһытырға ярамағанлығы хаҡында һөйләне. Әкиәттәге төп герой Михась һәм уның дуҫы Бесәй һымаҡ рогатканан да атырға ярамай. Сөнки ҡоштар баҡсаларыбыҙҙы ҡоротҡостарҙан һаҡлай, кешеләргә оло ярҙам күрһәтә. Килгән ҡунаҡтарҙы бәләкәстәр ҡанатлы дуҫтарыбыҙ өсөн оялар, тағараҡтар яһарға саҡырҙы.
Атай-әсәйҙәр көсө менән матур итеп өҫтәл дә әҙерләнгәйне. Тәмле ризыҡтар менән һыйланып, сәй эсеп алғас, атайҙар сыйырсыҡ ояларын урамға сығарып элде.
Балаларҙың шатлығының сиге юҡ ине. Яңы йорттары ҡанатлы дуҫтарының барыһына ла, һис шикһеҙ, оҡшаясаҡ.
Ләйсән ШИШОВА, башланғыс синыф уҡытыусыһы.
Дүртөйлө районы, Исмаил мәктәбе.


text:
Лилиә Ғүмәрова Өфө мәктәптәренең береһендә Изгелек дәресе уҙғарасаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостандан сенатор Лилиә Ғүмәрова 3 декабрҙә Халыҡ-ара инвалидтар көнөндә Изгелек дәресен уҙғарыу идеяһын хупланы. Был инициатива менән Рәсәй Йәмәғәт палатаһының Ғаилә, әсәлек һәм балалыҡҡа ярҙам итеү комиссияһы рәйесенең беренсе урынбаҫары Диана Гурцкая сығыш яһаны. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн инклюзив белем биреүҙе хоҡуҡи тәьмин итеүҙә көнүҙәк мәсьәләләргә арналған түңәрәк өҫтәлдә ул Халыҡ-ара инвалидтар көнөндә Рәсәй мәктәптәрендә изгелек дәрестәре үткәрергә тәҡдим итте.
Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова сенаторҙарға был инициатива хаҡында һөйләне.
— Хөрмәтле хеҙмәттәштәр, ошондай тәҡдим индерәм: 3 декабрь алдынан һаулыҡ мөмкинлектәре сикле булыуына ҡарамаҫтан, тормошта үҙҙәренең лайыҡлы урындарын таба алған спортсыларҙы (паралимпиада ҡатнашыусыларын), уҡытыусыларҙы, ғалимдарҙы, медицина хеҙмәткәрҙәрен, билдәле кешеләрҙе бөтә төбәктәр мәктәптәрендә «Изгелек дәрестәрендә» ҡатнашһын өсөн һеҙҙең ярҙамығыҙ менән йәлеп итергә, — тип мөрәжәғәт итте хеҙмәттәштәренә парламентарий.
Лилиә Ғүмәрова Изгелек дәресен Өфө мәктәптәренең береһендә уҙғарырға планлаштыра.
2014 йылдың 29 авгусында Рәсәй Президенты Владимир Путин «Селигер» йәштәр форумында ҡатнашыусылар менән осрашҡанда Рәсәй мәктәптәрендә инвалидлыҡты аңлау дәрестәрен уҙғарыу тураһындағы тәҡдимде хупланы.
Дәрестәрҙең маҡсаты – инвалид кешеләргә мәктәп уҡыусыларында толерантлы мөнәсәбәт булдырыу. Балалар инвалидлыҡтың кешенән ситләшеү өсөн сәбәп булмауын аңларға тейеш.


text:
Бәләбәйҙә «Илһам шишмәләре-2015» шиғриәт фестивале асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бәләбәйҙә XV «Илһам шишмәләре-2015» төбәк-ара шиғриәт фестивале башланды. Быйыл ул Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Әҙәбиәт йылына һәм Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған.
Фестиваль 9 февралдән 20 мартҡа тиклем өс этапта үтә. 27 февралгә ҡәҙәр «Белебеевские известия» гәзите редакцияһына рус, башҡорт, татар һәм сыуаш телдәрендә ижад иткән үҙешмәкәр шағирҙарҙың эштәре ҡабул ителә. 157 ҡатнашыусы шиғырҙарын ебәргән дә инде, тип хәбәр итте «Белебеевские известия» гәзитенең баш мөхәррире, жюри рәйесе Любовь Иванова.
Икенсе этапта ете лауреат (шул иҫәптән Гран-приға эйә булыусы) һәм төрлө номинация дипломанттары билдәләнә.
Һуңғы этапта 19-20 мартта фестиваль еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы була. Уға тиклем «Илһам шишмәләре-2015» фестивалендә ҡатнашыусыларҙың шиғырҙары ингән «Йәйғор» альманахы донъя күрәсәк.
— Йола буйынса, милли әҙәбиәткә ҙур өлөш индергән, данлыҡлы шағир Фәтих Кәримдең ижадын пропагандалаусы танылған әҙәбиәтселәргә, шағирҙарға, ғалимдарға әҙәби премия тапшырыласаҡ. Ул 1999 йылда Бәләбәй районы хакимиәте тарафынан булдырылған. Ошо йылдар эсендә Фәтих Кәрим исемендәге премияға Башҡортостандан, Татарстандан һәм Сыуаш Республикаһынан 53 кеше лайыҡ булған, — тип асыҡлыҡ индерҙе Любовь Иванова.
Ғаризалар һәм эштәр «Белебеевские известия» гәзите редакцияһына һәм bel_izv@front.ru, 7@belizv.ru электрон почтаһына ҡабул ителә. «Илһам шишмәләре-2015» фестивале тураһында положение менән гәзиттең сайтында танышырға мөмкин.


text:
Өфөлә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениеларының вакансиялар йәрминкәһе уҙа Фото: Олег Яровиков
Өфөлә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениеларының вакансиялар йәрминкәһе уҙа
Өфөлә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениеларының вакансиялар йәрминкәһе уҙа Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
12 майҙа Өфөләге мәшғүллек хеҙмәте һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, шулай уҡ финанс эшмәкәрлеге һәм социаль хеҙмәттәр күрһәтеү менән шөғөлләнгән учреждениеларҙың вакансиялар йәрминкәһен ойоштора.
Унда төрлө квалификациялы табиптар, шәфҡәт туташтары, администратор, водитель, тәрбиәсе, кредит буйынса консультант, менеджер, ашнаҡсы, эшсе, санитар, слесарь-сантехник, электр монтеры кеүек һөнәрҙәр тәҡдим ителә.
Йәрминкәне үткәреү урыны һәм ваҡыты: Ибраһимов бульвары, 47/1, иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 12-гә тиклем.
Бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » «Киләсәктә был ергә Хоҙай үҙе ҡыҙығыр…»
«Киләсәктә был ергә Хоҙай үҙе ҡыҙығыр…»
Башҡорт халҡының бөйөк улы Ш. Бабич һүҙҙәре менән аталған фотоальбом ҡулға килеп эләккәс, уның авторы ҡабатланмаҫ фоторәссам Флүр Ғазин булыуын шунда уҡ төшөнәһең. Илаһи Бөрйән һәм Көньяҡ Урал тәбиғәте, ҡырағай йәнлектәр – Флүр ағайҙың һәр һүрәтенә уларҙы һаҡларға, тирә-яҡ мөхитте яҡларға саҡырыусы мәғәнә һалынған төҫлө. 2017 йылдың аҙағында донъя күргән был бай һәм зауыҡлы китап Экология һәм айырыуса һаҡланылыусы тәбиғәт биләмәләре йылына бағышланған.
2000 йылдар уртаһында республиканың фотосәнғәтенә көтөлмәгән яңылыҡ булып килеп инде ул. «Беҙ бында фото төшөрәбеҙ тип йөрөгән булабыҙ, ауылдан килгән Флүр нисек дөрөҫ фотоға төшөрөргә барыһын да өйрәтмәһенме. Һәр һүрәтенән башҡорт рухы аңҡып тора», – ти уның хаҡында атаҡлы фоторәссам, РФ-ның һәм БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Вячеслав Стрижевский. Бөрйәндә йәшәп һәм ижад итеп, Өфөлә ете тапҡыр шәхси күргәҙмәһен ойоштороу бәхетенә ирешә фотограф, Нефтекама халҡын да ижады менән таныштыра. Төрки телле халыҡтар конгресында ҡатнаша, «Йәшлек» гәзитенең «Аҡ яурын сал бөркөт» премияһына лайыҡ була. «Матурҙар һәм ҡырағайҙар», «Көньяҡ Уралдың гүзәл урындары», «Бөрйәндең иң матур 18 урыны» тип аталған открыткалар тупланмаһын сығара, әйткәндәй, һуңғыһы, һорау күп булыу сәбәпле, инде өсөнсөгә ҡабатлап баҫыла. Күңеле менән матурлыҡҡа ғашиҡ ижадсы хикәйәләр авторы ла – Флүр Ғазиндың ике проза китабы бар, бөгөн өсөнсөһө баҫмаға әҙерләнә.
Фоторәссамдың девизы – фотографҡа икенсе күҙ кәрәк, хатта йәмһеҙҙе лә матур итеп төшөрөргә була. Бөгөн компьютер программалары ярҙамында төҫ һәм ут менән уйнаусы йөҙәрләгән фотограф араһында Флүр ағайҙың һүрәттәре тәбиғилеге менән бер башҡа айырылып тора. Фотошоп ярҙамында яҡтыртыу, ҡараңғылатыу, күләгәләү, томанлау бөтөнләй ят уға. Бына урман хужаһы – тайыштабан күҙгә туп-тура баҡҡан. Айыуҙың хистәрен дә аңлап була хатта: ул ниҙер хаҡында уйлана, әлегә аптырау ҙа, ҡурҡыу ҙа, асыуланыу ҙа юҡ – фотограф секундтың ниндәйҙер бер өлөшөнә генә торошло миҙгелде эләктереп ҡалған. Ә быныһы – мышы саба, янынан ғына йүгереп барған фотографҡа табан әйләнеп килә башлаһа, бөттөң тигән һүҙ.
– Ҡырағай йәнлектәрҙе айҙар, миҙгелдәр буйы аңдып йөрөйөм. Яҡшы кадр артынан урман, тауҙар буйлап йөрөү мауығыу ғына түгел, тормошом мәғәнәһе. Өс тапҡыр һыуға батып үлә яҙҙым, барлыҡ аппаратурам эшлектән сыҡты, әллә күпме урмандарҙа аҙаштым – мине бер ни ҙә фото төшөрөүҙән туҡтата алмаясаҡ. Фотоһүрәттәрем кеше тормошона ниндәйҙер яҡтылыҡ, ыңғай хистәр, тәбиғәт менән һоҡланыу килтерергә тейеш, тигән маҡсат ҡуйғанмын, – ти оҫта.
Бөгөн йәмғиәтте матур фото менән ҡыҙыҡһындырыуы ҡыйын, сөнки һәр кемдең ҡулында камера бар, ул көнөнә әллә нисә селфи, фото эшләй, нисек теләй, шулай мөхәррирләй. Әйтерһең дә, фотосәнғәт теҙләндерелгән. Ошо осорҙа һөнәренә тоғро ҡалған һәм оло уңышҡа ирешкән Флүр Ғазиндың хеҙмәттәре гәүһәр бөртөктәренә тиң.
Л. ХӘЛИТОВА.
2000 йылдар уртаһында республиканың фотосәнғәтенә көтөлмәгән яңылыҡ булып килеп инде ул. «Беҙ бында фото төшөрәбеҙ тип йөрөгән булабыҙ, ауылдан килгән Флүр нисек дөрөҫ фотоға төшөрөргә барыһын да өйрәтмәһенме. Һәр һүрәтенән башҡорт рухы аңҡып тора», – ти уның хаҡында атаҡлы фоторәссам, РФ-ның һәм БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Вячеслав Стрижевский. Бөрйәндә йәшәп һәм ижад итеп, Өфөлә ете тапҡыр шәхси күргәҙмәһен ойоштороу бәхетенә ирешә фотограф, Нефтекама халҡын да ижады менән таныштыра. Төрки телле халыҡтар конгресында ҡатнаша, «Йәшлек» гәзитенең «Аҡ яурын сал бөркөт» премияһына лайыҡ була. «Матурҙар һәм ҡырағайҙар», «Көньяҡ Уралдың гүзәл урындары», «Бөрйәндең иң матур 18 урыны» тип аталған открыткалар тупланмаһын сығара, әйткәндәй, һуңғыһы, һорау күп булыу сәбәпле, инде өсөнсөгә ҡабатлап баҫыла. Күңеле менән матурлыҡҡа ғашиҡ ижадсы хикәйәләр авторы ла – Флүр Ғазиндың ике проза китабы бар, бөгөн өсөнсөһө баҫмаға әҙерләнә.
Фоторәссамдың девизы – фотографҡа икенсе күҙ кәрәк, хатта йәмһеҙҙе лә матур итеп төшөрөргә була. Бөгөн компьютер программалары ярҙамында төҫ һәм ут менән уйнаусы йөҙәрләгән фотограф араһында Флүр ағайҙың һүрәттәре тәбиғилеге менән бер башҡа айырылып тора. Фотошоп ярҙамында яҡтыртыу, ҡараңғылатыу, күләгәләү, томанлау бөтөнләй ят уға. Бына урман хужаһы – тайыштабан күҙгә туп-тура баҡҡан. Айыуҙың хистәрен дә аңлап була хатта: ул ниҙер хаҡында уйлана, әлегә аптырау ҙа, ҡурҡыу ҙа, асыуланыу ҙа юҡ – фотограф секундтың ниндәйҙер бер өлөшөнә генә торошло миҙгелде эләктереп ҡалған. Ә быныһы – мышы саба, янынан ғына йүгереп барған фотографҡа табан әйләнеп килә башлаһа, бөттөң тигән һүҙ.
– Ҡырағай йәнлектәрҙе айҙар, миҙгелдәр буйы аңдып йөрөйөм. Яҡшы кадр артынан урман, тауҙар буйлап йөрөү мауығыу ғына түгел, тормошом мәғәнәһе. Өс тапҡыр һыуға батып үлә яҙҙым, барлыҡ аппаратурам эшлектән сыҡты, әллә күпме урмандарҙа аҙаштым – мине бер ни ҙә фото төшөрөүҙән туҡтата алмаясаҡ. Фотоһүрәттәрем кеше тормошона ниндәйҙер яҡтылыҡ, ыңғай хистәр, тәбиғәт менән һоҡланыу килтерергә тейеш, тигән маҡсат ҡуйғанмын, – ти оҫта.
Бөгөн йәмғиәтте матур фото менән ҡыҙыҡһындырыуы ҡыйын, сөнки һәр кемдең ҡулында камера бар, ул көнөнә әллә нисә селфи, фото эшләй, нисек теләй, шулай мөхәррирләй. Әйтерһең дә, фотосәнғәт теҙләндерелгән. Ошо осорҙа һөнәренә тоғро ҡалған һәм оло уңышҡа ирешкән Флүр Ғазиндың хеҙмәттәре гәүһәр бөртөктәренә тиң.
Л. ХӘЛИТОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Белешмә
-
Тыуған ере: Әбйәлил районының Ташбулат ауылы.
-
Тыуған көнө һәм йондоҙнамәһе: 12 февраль, Һыуғояр.
-
Яратҡан төҫө: ҡыҙыл.
-
Яратҡан аш-һыуы: бишбармаҡ.
-
Яратҡан шөғөлө: балыҡ ҡармаҡлау.
-
Яратҡан йырсыһы: опера йырсылары һәм халыҡ йырсыларынан Абдулла Солтанов.
-
Белеме: юғары.
Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтов Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының ҙур залында 28 апрелдә соло концертын ойоштормаҡсы. Хәйер, соло концерты ғына ла түгел, филармония эсендә өр-яңынан тупланған “Сармат” төркөмөнөң презентацияһы ла буласаҡ ул. Ошоға ҡағылышлы әңгәмәне һеҙгә лә тәҡдим итәбеҙ.
Илдә, донъяла көрсөк тип, күңелһеҙләнеп ултырмайыҡ. Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтовтың ижади журналының киләһе битен дә бергәләп асайыҡ әле, дуҫтарым…
Уң яҡ балаҡ нәскиҙә…
Радикка иң ауыры – концерт мәлендә кейем алмаштырыу. Шуның менән күпме тапҡыр ғәҙәти булмаған ҡиәфәттә сәхнәгә сығырға ла тура килә үҙенә. Бер концертта ҡабалан ғына өҫ кейемен алмаштыра башлай. Пинжәген кейә лә, абына-һөрлөгә туфлиҙарын эләктерә-эләктерә сәхнәгә килеп сыға. Етди йыр башҡарырға кәрәк. Халыҡ рәхәтләнеп көлә, сәхнәләге музыканттар ҙа, аҫҡа ымлап, көлә. Бынағайыш, ни булған? Башта эштең ниҙә икәнен аңлап етмәй, һуңынан ғына ымланған яҡҡа ҡарап, ойоҡбашы эсендә уҡмашҡан балағын күреп ҡала. Ярай әле туфлиҙары дөрөҫ кейелгән! Шундай уҡ хәл Әбйәлил районының Амангилде ауылында ла була. Был юлы инде халыҡ тәгәрәп ятып көлә, хатта музыканттар ҙа яңғыраған моңһоу көйгә күңелле ноталар өҫтәгәндәй. Баҡтиһәң, йырсыбыҙ ап-аҡ күлдәген салбарына ипләп, төймәһен генә эләктергән булған икән. Ҡап-ҡара костюмынан ағарып күлдәгенең осо һәлберәп тороуын хатта күҙҙәре насар күргән кеше лә шундуҡ аңғарыр ине, моғайын. Әлеге төркөмө менән дә Радик шундайыраҡ хәлдәргә тарырмы-юҡмы – әйтеүе ҡыйын.
Әммә төркөмдөң брендлы костюмы булырға тейеш, тигән уйҙа ул.
Аҡ баян еңел, ҡараһы ауыр…
Элегерәк музыка ҡоралдары ла шундайыраҡ булғандыр инде. Синтезаторға яҙҙыраһың да, тегеһенең хәтер һандығы тулһа, теләһә нимә эшлә! Шуға баянсы егеткә ике сәғәтлек концерт барышында ауыр ҡара баянын күтәреп торорға тура киләсәген уйлап, еңел генә ап-аҡ баянын да Сибайға алып бара. Уныһы “учебный” инде, уҡыу еренән алынған, икенсенән, сәхнәнән дә ғәләмәт шәп күренәсәк! Ялтырап тора! Шулай барыһы ла егеттәр теләгәнсә генә бара, Радик оҙон йырын башлап ебәрә, баян да шәп кенә. Тик икенсе куплеты башланыр алдынан музыка шып туҡтай ҙа ҡуя, Радик көтә-көтә лә, үҙе генә йырын дауам итә. Артына әйләнеп ҡараһа, баянсының күҙҙәре шарҙай, ялтырап торған ап-аҡ баянын һелкетеп-һелкетеп ҡарай, тегеһе боҙҙай ҡатҡан, баҡтиһәң, эстән баян телдәре елеменән ысҡынып сыҡҡан да, ни тегеләй, ни былай китмәй туҡтап ҡалған, имеш. Ярай әле баянсы ла аптырап ҡалмай, сәхнә артына юрттырып ҡына сығып, ауыр булһа ла, үҙенең баянын алып инә.
Әйткәндәй, бына шуның ише техник проблемаларҙы кисектерә белеү ҙә ҙур һөнәр. Әммә “Сармат”тарға был янамай, сөнки тере тауыш, тере музыкаға ғына ҡоролған уларҙың тамашаһы. Әгәр ҙә мәгәр музыканттарҙың, исмаһам, берәүһе генә сәхнәгә сыҡмаһа, концерт булмауы ла бик мөмкин! Ә бына музыка ҡоралының емерелеп ҡуйыу-ҡуймауын алдан береһе лә әйтә алмай… Ысынында иһә аппаратура мәсьәләһе төп мәсьәләләрҙән шул. Яңыртып алыу кәрәк тә бит… “Сармат”тарҙың ижади емештәре халыҡты ҡыуандыра башлау менән етәкселәре лә битараф ҡалмаҫ, тип ышанғы килә. Кем белә, бәлки, тамашасы фанаттары араһында ла кеҫәһе ҡалыныраҡ ярҙам итергә әҙер кешеләр табылыр?
Сый-сый сысҡандар ҡойола…
Элегерәк ауылға концерт килһә, халыҡ алдан уҡ өсәр-дүртәр артисты бүлешеп ала, ашата, мунсаһын да әҙерләп ҡуя, ҡундыра торған ғәҙәт бар ине. Шулай, әле башланғыс йырсы ғына мәлендә Радикка ла билдәле артистар менән Белорет районының Уҫманғәле ауылына концерт менән барырға тура килә. Фатирға төшәләр, барыһы ла тейешенсә, хужаларҙың ихласлығы, тәмле аш һ.б. Иртәнсәк тәмле итеп бешерелгән картуф еҫе Радиктың танауын ҡытыҡлап уята. Ҡунаҡтар тороуға өҫтәлдең ҡап уртаһына мул ғына итеп бешерелгән картуф менән елле генә мискә лә ҡунаҡлаған. Өҫтәл артына ултырышып, тәмләп тороп ризыҡты ашарға керешкәс, сыйылдаған тауыштар ишетелеп ҡала. Түбәнән тупраҡ ҡойолоп, әлеге картуфҡа биҙәүҙәр һала, күп тә үтмәй, артынан бәләкәй генә сысҡан балаһы мискәнең ҡап уртаһына килеп төшә, эҫегә сыҙамай, әсе итеп сыйнап ебәрә. Артынан икенсеһе туп итеп төшә лә, ҡап-ҡара ғына төймәләй күҙҙәре менән мөлдөрәп теҙелеп ултырған ҡунаҡтарға төбәлә, уныһы ла эҫене аңғарып ҡалалыр, тәүгеһенән дә әсерәк сыйнап ебәрә. Тамаҡ ҡайғыһы китә быларҙа, китә ҡаңғырыш… Шул хәлдән ун биш йыллап ваҡыт үткәс, йәнә ошо ауылға концерт менән барырға тура килә. Инде өйрәнсек йырсы егет булып түгел, олпат, етди йырсы булараҡ. Тағы йорттарға бүлешкәс, шул ваҡиғаны иҫенә төшөргәс, әлеге йорт хужалары ла ул хәлде яҡшы хәтерләй булып сыға. Баҡтиһәң, теге саҡтағы йорт хужалары икән. Көлөшөп алырға бер һылтау була быларға.
Хәҙер генә артистарҙы сәхнәлә күрәһең дә, бөттө! Машиналары ла бына тигән, тейәлә лә килеп төшә, ҡасан йыйынып, ҡайтып киткәнен аңғармай ҙа ҡалаһың


text:
Оториноларингология үҙәге директоры Н.А.Дайхес менән осрашыу
10 декабрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығының Фәнни-клиник оториноларингология үҙәге директоры Николай Дайхес менән эш осрашыуы үткәрҙе. Республикаға ғилми-тикшеренеү институты директоры “Фәнни-клиник оториноларингология үҙәге” федераль дәүләт учреждениеһының Өфө филиалы эше менән танышыу өсөн килгән. Филиалды асыу тураһында килешеүгә 2009 йылдың башында өлгәшелде. Николай Дайхес Башҡортостан Президентына филиалды асыуҙа ярҙам иткәне һәм балаларҙың һаулығын һаҡлау проблемаларына ҙур иғтибары өсөн рәхмәт белдерҙе. Фәнни-клиник үҙәк директоры, яҡын көндәрҙә Башҡортостандан һәм Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән насар ишетеүсе балаларға кохлеар имплантация буйынса 11 операция яһаласаҡ, тип хәбәр итте. Киләсәктә филиал Волга буйы һәм Урал федераль округтарынан балаларҙы дауалауға ҡабул итәсәк. Республиканан белгестәр Фәнни-клиник оториноларингология үҙәгендә кәрәкле уҡыу үтте. Өфө филиалын йыһазландырыу өсөн заманса медицина ҡорамалдары һатып алынды.
Николай Дайхес республика медицина учреждениеларының профессиональ һәм техник базаһы кимәленең юғары булыуын билдәләне. Ул, Башҡортостандың оториноларингология өлкәһендәге тәжрибәһе бөтә Рәсәйгә таратыласаҡ, тигән ышаныс белдерҙе.
***
Башҡортостанда республика Президенты Указы менән 2008-2010 йылдарға «Башҡортостан Республикаһында кохлеар имплантация» Президент программаһы булдырылған һәм уңышлы тормошҡа ашырыла. Мортаза Рәхимов юғары технологик ярҙам күрһәтеүсе медицина үҙәктәрен тап төбәктәрҙә асырға кәрәк, тип иҫәпләй. Башҡортостан киләсәктә лә балаларҙың һаулығын һаҡлауға йүнәлтелгән конструктив проекттарҙы яҡлаясаҡ, тип ышандырҙы республика башлығы.


text:
Өфөләге тимер юл вокзалы ҡаршыһында яңы биҫтә төҙөлә
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөләге тимер юл вокзалы ҡаршыһында яңы биҫтә төҙөләсәк. Иҫке шәхси йорттар урынында 8-25 ҡатлы туғыҙ бина төҙөү күҙ уңында тотола. Ошо көндәрҙә Өфөнөң Совет районы хакимиәтендә К.Маркс урамы, Ибраһимов бульвары һәм проектланған Көнбайыш шоссеһы магистрале менән сикләнгән биләмәнең планын төҙөү проекты буйынса асыҡ тыңлауҙар үтте.
Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, биләмәнең дөйөм майҙаны — алты гектар самаһы. Шуның биш гектары күп ҡатлы торлаҡ өсөн бүленгән. Документацияға ярашлы, һалынған йорттарҙа фатирҙар һаны мең ярымдан ашыу тәшкил итәсәк. Проектланған торлаҡ фондының дөйөм майҙаны — 77 мең квадрат метр. Шулай уҡ бында 100 урынлыҡ балалар баҡсаһы, дөйөм туҡланыу һәм көнкүреш хеҙмәтләндереү предприятиелары, спорт залы буласаҡ. Трансформатор подстанцияларын, меңдән ашыу автомобилгә иҫәпләнгән паркингтар төҙөү ҡарала.
Яңы йорттарҙы файҙаланыуға тапшырғандан һуң кварталда халыҡ һаны 2600 кеше тәшкил итер тип көтөлә. Ысынында иһә уның байтаҡҡа күберәк булыуы ихтимал.


text:
“Янғантау” шифаханаһы дәүләт премияһына лайыҡ
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты, Рәсәй Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Екатерина Лахованан хат килде. Яңы йыл байрамдарында Башҡортостанда булып киткән Екатерина Лахова үҙенең хатында республикала күп йылдар дауамында шифахана-курорт системаһына ярҙам күрһәтеү һәм үҫтереү өлкәһендә һөҙөмтәле социаль сәйәсәт алып барылыуын билдәләй.
“Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Ил етәкселеге тарафынан Рәсәйҙең шифахана-курорт учреждениеларын тергеҙеү һәм үҫтереү бурысы ҡуйылды. “Янғантау” шифаханаһы уны уңышлы хәл итеүгә миҫал булып тора. Бындай яҡшы шифахана-курорт предприятиеһы Рәсәйҙә генә түгел, Европала ла юҡтыр, тип уйлайым. Унда бөтә йәштәге ял итеүселәргә дауалау, диагностика, спорт менән шөғөлләнеү өсөн бөтә тейешле шарттар булдырылған, ә иң мөһиме – бында профессиональ, иғтибарлы персонал. “Янғантау” тәбиғәт ресурстарына (үҙенсәлекле термаль быу һәм ҡоро газ, “Ҡорғаҙаҡ” минераль һыуы) бай. Ләкин Рәсәйҙә тәбиғәт ресурстары булған шифаханалар күп. Әммә ни өсөндөр Тыуған илебеҙҙең һәр төбәгенән (Сахалиндан алып Калининградҡа тиклем) “Янғантау”ға киләләр? Шифаханала булғанда ошо һорауға яуап таптым.
Туҡланыу өйҙәге кеүек: йәнең ни теләй — шуны һайла. Ә термаль ванна алыу өсөн кешеләр бер тапҡыр ғына килмәй, шуның менән бергә фитотерапия, гирудотерапия әүҙем индерелә, бальнеодауалау киң файҙаланыла. Мәскәү ғалимдары тергеҙеү дауалауының барлыҡ яңы технологияларын нәҡ ошо шифаханала индерә. “Янғантау” Рәсәйҙең бөтә шифаханалары өсөн тәжрибә мәктәбе булып тора.
Мортаза Ғөбәйҙулла улы, быларҙың барыһына ла фәҡәт Һеҙҙең ярҙам һәм профессиональ команда тырышлығы менән генә ирешергә мөмкин”, — тиелә Е.Ф. Лахованың хатында.
Дәүләт Думаһының Хеҙмәт һәм социаль сәйәсәт комитеты рәйесе урынбаҫары Екатерина Лахова: “Көрсөк шарттарында шифахана – табышлы предприятие һәм республика бюджетына килем килтерә, сөнки уның нигеҙенә иҡтисади база дөрөҫ һалынған, ғилми ҡаҙаныштар даими индерелә һәм шифахананың эше көйлө бара”, — тип иҫәпләй. Уның фекеренсә, “Янғантау” юғары технологияларға эйә булған социаль әһәмиәтле предприятие булараҡ, Башҡортостан Республикаһынан Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһына тәҡдим итеүгә лайыҡ.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Нуриман районында булып ҡайтты
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шәмбе көнө, 15 ғинуарҙа, эш сәфәре менән Нуриман районына барып ҡайтты.
Ул иң элек Үҙәк район дауаханаһына инде. Бында 380 кеше эшләй, шул иҫәптән 37 табип. Районды ике ашығыс ярҙам бригадаһы хеҙмәтләндерә, уның составында 17 кеше. Ашығыс ярҙам машиналары автопаркы һигеҙ берәмектән тора.
Район дауаханаһы өсөн хужалыҡ корпусы төҙөлөшөн тамамлау төп проблема булып тора, уны төҙөү 2006 йылда уҡ туҡтатылған булған. Президент “һаҡаллы” төҙөлөш менән танышты. Республика башлығына, объекттың смета хаҡы 50 миллион һумдан ашыу тәшкил итә, 30 миллионы үҙләштерелгән, тип хәбәр иттеләр. Уны тамамлауға тағы 27 миллион һум талап ителә. Рөстәм Хәмитов, корпусты төҙөп бөтөрөргә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Төбәк башлығы «Красный ключ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятие 2002 йылдан алып эшләй. Былтыр бында 177,2 миллион һумлыҡ тауар етештерелгән, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарылған. Был 2009 йыл кимәленә ҡарата 137,6 процент. Бөтәһе предприятиела 152 кеше эшләй. Уртаса эш хаҡы 11,5 мең һум тәшкил итә. Президент һыу ҡойоу цехын ҡараны һәм үҙе лә «Красный ключ» һыуын эсеүе хаҡында әйтте.
Рөстәм Хәмитов тау саңғыһы трассаһында ял итеүселәр менән аралашты. Ул турбаза етәкселегенә комплексты киңәйтергә һәм бында ял итергә сит ил кешеләрен саҡырырға тәҡдим итте.
Президент шулай уҡ Красный Ключ һәм Павловка ауылдарындағы балалар баҡсаларында һәм мәктәптәрендә булып, ундағы хәл менән танышты.
Нуриман районында «Павловка паркы» туристик тау саңғыһы үҙәгенең беренсе һәм икенсе сираты төҙөлөп, файҙаланыуға тапшырылған. Канат юлы сәғәтенә 900 кешене үткәрә. Бында шулай уҡ «Павловка паркы» кафеһы һәм 180 урынлыҡ ҡунаҡхана комплексы эшләй. Былтыр комплекс бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарға һәм бюджеттан тыш фондтарға дүрт миллион һумдан ашыу аҡса күсергән. Шуның 1,8 миллион һумы Башҡортостан бюджетына ингән. Бында эшләүселәрҙең уртаса эш хаҡы — 13,4 мең һум. Киләсәктә өсөнсө сиратты төҙөргә планлаштырыла.
— «Павловка паркы» тау саңғыһы үҙәге туристик һәм агроэкологик кластер төҙөү перспективаһына эйә, — тип белдерҙе төбәк башлығы.
Әйткәндәй, Президент үҙе менән тау саңғыһы алғайны һәм трассаны һынап ҡараны.


text:
Башҡортостанда талпан энцефалиты менән ауырыуҙың 13 раҫланған осрағы теркәлгән
Әлеге ваҡытта Башҡортостанда вируслы талпан энцефалиты менән ауырыуҙың раҫлау тапҡан 13 осрағы теркәлгән, был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 1,8 таҡырға кәмерәк. Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы мәғлүмәте буйынса, ошо уҡ датала былтыр 24 осраҡ теркәлгән булған.
8 июлдәге мәғлүмәттәргә ярашлы, республиканың дауалау-профилактика учреждениеларына талпан ҡаҙалған 13674 кеше мөрәжәғәт иткән, шуларҙың 26% — балалар.
«Башҡортостан Республикаһында Гигиена һәм эпидемиология үҙәге» федераль дәүләт һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы лабораторияһы менән 1 апрелдән арта барыу тәртибендә 5651 талпан тикшерелгән, шуларҙың 96-һы (1,7%) талпан энцефалиты вирусы менән зарарланған.
Иммуноглобулин профилактикаһын 3281 кеше алған (мөрәжәғәт иткәндәрҙең 24%), шул иҫәптән 2303 бала (66%).


text:
Өфөлә тыуымдың кәмеүе теркәлде
Өфөлә тыуымдың кәмеүе теркәлде. Был хаҡта Өфө хакимиәтендәге оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, тәүге дүрт айҙа Өфөлә халыҡтың тәбиғи кәмеүе 20 самаһы кеше тәшкил иткән.
Бындай тенденция республиканың баш ҡалаһы өсөн ғәҙәти түгел. Һуңғы бер нисә йыл дауамында Өфөлә тыуым тотороҡло арта барҙы. Бер ваҡыт баш ҡалабыҙ хатта илдәге миллионлы ҡалалар араһында халыҡтың тәбиғи үҫеше күҙәтелгән берҙән-бер ҡала булып ҡалды (Мәскәү һәм Санкт-Петербургты иҫәпкә алмағанда). 2009 һәм 2010 йылдарҙа халыҡтың тәбиғи үҫеше Өфөлә ике мең самаһы кеше тәшкил итте. 2010 йыл йомғаҡтары буйынса Өфө Рәсәй мегаполистары араһында тыуым кимәле буйынса тағы алдынғылар рәтенә сыҡты. 2010 йылда тәбиғи үҫеш Өфөнән тыш ни бары ике ҙур ҡалала – Новосибирскиҙа һәм Екатеринбургта теркәлгәйне.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә Венгрия менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәре тикшерелде
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Хөкүмәтендә республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов Венгрияның Ҡазандағы Генераль консулы Ференц Контра менән осрашты. Сарала Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков ҡатнашты.
Яҡтар сәнәғәт, ауыл хужалығы, инфраструктура, юл төҙөлөшө һәм мәҙәниәт өлкәһендә үҙ-ара хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.
Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта Венгрия — Башҡортостандың ҙур тышҡы сауҙа партнерҙарының береһе. Тауар әйләнешенең төп өлөшөн республика яғыулыҡ-энергетика комплексының продукцияһын экспортлау тәшкил итә.
Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, төбәктә Венгрия капиталы ҡатнашлығында ойошторолған өс предприятие теркәлгән.


text:
Бәлиғ булмаған сағымда атай-әсәйем менән бергә фатирҙы хосусилаштырғайныҡ, һуңғараҡ уны һаттыҡ. Әле ирем һәм ҡәйнәм менән бер фатирҙа теркәлгәнмен.
1. Ауыл хужалығы етештереүселәре өсөн һалым һалыу системаһы, йәғни берҙәм ауыл хужалығы һалымы ауылда продукция етештергән, эшкәрткән һәм һатҡан йүнселдәр тарафынан ҡулланыла.
Көндәр һиҙҙермәй үтә — матбуғатҡа яҙылыу кампанияһының икенсе айы ла аҙағына етте, июнь — һуңғы ай. Шуға күрә һеҙҙе почта бүлексәләренә барыуҙы кисектермәҫкә һәм ашығырға саҡырабыҙ.


text:
Илнара Үтәшева «Мисс Азия Санкт-Петербург-2016» халыҡ-ара матурлыҡ һәм талант конкурсында ҡатнаша. Ул кастинг үтеп, әле бәйгегә әҙерләнә.
***
Һин ҡалдырған ғазаптарҙы
Төндәремә алам.
Күрәһеңме, анау йондоҙ –
Минең асыҡ ярам.
Һул(ы)ҡ-һул(ы)ҡ итеп тора –
Шулай яна яра.
Имләй алырлыҡ түгел шул,
Алыҫая ара.
Ҡайҙа ғына булмаһын, ауылдаштарының мәнфәғәтен ҡайғыртып йәшәүселәр осрай. Уларҙың төрлө тармаҡта тир түгеүе мөмкин. Берәүҙәр эшҡыуарлыҡҡа тотонған, икенселәр фермерлыҡты алып бара. Әйтәйек, Юнай ауылында ғүмер иткән Илдар Мостафин ҡасандыр депутат булып та һайлана, староста йөгөн дә тарта. Уны, һис шикһеҙ, үҙ ауылының патриоты тип атарға була. Әле ул – шәхси эшҡыуар.
Күрше республикалар һәм өлкәләрҙә, иркен илебеҙҙең әллә ҡайһы төбәктәрендә көн итеп тә, бер мәл атай-олатайҙарыбыҙҙың төп төбәге булған Башҡортостанға йөрәкһеп ынтылыуҙы, әлбиттә, аңларға була.
Башҡорт халҡының бөйөк улдары тураһында һүҙ барһа, иң тәүҙә Салауат Юлаев күҙ алдына баҫа. Әлбиттә, ул хаҡлы рәүештә – беренсе урында. Икенсе баҫҡысты, минең уйымса, Зәки Вәлиди биләйҙер. Шулай уҡ Башҡортостандың сәйәси картала барлыҡҡа килеүендә Зыя Нуриевтың да роле ҙур.
Бөгөнгө көрсөк осоронда йәш әсәләр бала ҡарау ялында оҙаҡ тотҡарланмай, тиҙерәк эшкә сығырға ашыға. Йәш ғаиләнең, әлбиттә, сабыйҙы ҡарау өсөн кеше ялларға аҡсаһы юҡ. Берҙән-бер юл – нисек тә баланы баҡсаға урынлаштырыу.
Әхәт Әбдрәхимов етәкселегендәге илле биш йыллыҡ тарихы булған “Ағиҙел” балалар ял һәм һауыҡтырыу лагерында быйыл өс йөҙҙән ашыу бала ял итте. Әбйәлил районынан, Стәрлетамаҡтан, Өфөнән, Бөрйән районының төрлө ауылдарынан булды улар. Балалар лагерҙа ата-әсәһенән айырым йәшәргә, үҙаллы тормошҡа өйрәнде. Тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, яңы дуҫтар табыу, бер-береңә яҡшы мөғәмәләлә булыу – лагерҙың төп маҡсаты.
2016 йыл Рәсәй өсөн алтын йылы булыр, моғайын. Үҙәк банк әүәлгесә алтында ҡойона. Бер йыл эсендә ул үҙендә һаҡлаған ҡиммәтле металл күләмен 207 тоннаға еткерҙе. Һөҙөмтәлә илдең алтын резервы 13 процентҡа артып, саф ауырлығы 1,414 мең тонна тәшкил итте.
Бәшмәк йыйырға яратам. Беренсенән, күңел булғансы рәхәтләнеп урманда йөрөйһөң. Икенсенән, кәрзиндәр тулһа, ҡышҡа тәмле һый әҙерләргә лә була.
Артҡа 1 ... 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 35 Алға
Бит башына
Һеҙгә өләсәйем һөйләгән бер хәтирәне бәйән итмәксемен. Олатайымды күреү бәхетен кисермәнем, әммә уның матур, баһадир кәүҙәле, оҫта ҡурайсы булыуы хаҡында өләсәйем ҡабат-ҡабат һөйләй ине. Уны күрмәһәм дә, бик тә яраттым, төштәремдә күрҙем хатта, көслө ҡулдарында бәүелдем.


text:
ХАЛҠЫБЫҘҘЫҢ ОЛУҒ АҠҺАҠАЛЫ РӘШИТ ШӘКҮРОВ ҮҘЕНЕҢ 80 ЙӘШЛЕК ЮБИЛЕЙЫН БИЛДӘЛӘНЕ
Опубликовано: 18-04-2017, 17:38 | Категория: Новости
“Бар булмышым менән мин илдеке,
Ил йәшәһә – мин дә ҡалырмын.
Тыуған халҡым, яңы дәүерҙәргә
Һинең менән бергә барырмын...” –
тип 80 йәшенә аяҡ баҫты олуғ аҡһаҡалыбыҙ, күренекле шағир һәм ғалим, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры Рәшит Закир улы Шәкүров.
Уның оло юбилейын билдәләргә баш ҡала халҡы М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының тамаша залына йыйылды. Эйе, Рәшит Закир улының бөгөнгә ҡәҙәр уҙған тормошо, халҡы алдындағы фиҙакәр хеҙмәте барыбыҙға ла үрнәк һәм ғорурлыҡ ул. Бөгөн сәхнә түренән генә түгел, ә халҡыбыҙҙың йөрәгенән урын алған аҡһаҡалыбыҙ Әлшәй районының Яңы Абдрахман ауылында дәһшәтле, ҡәһәрле 1937 йылдың ғинуарында ғаиләлә туғыҙынсы бала булып донъяға килгән. Шуғалыр ҙа, ул йылдарҙың бейеклегенән сығып фекер йөрөткәндә, хөрмәтле аҡһаҡалыбыҙҙың ер йөҙөндәге тәғәйенләнеше, ана шул һәләкәтле йылдарҙағы золом ҡорбандарына әйләнгән аҫыл заттарыбыҙҙы, ғәзиз халҡыбыҙҙың тоғро хеҙмәт итеүен ихтирамлап дауам итер өсөн бирелгәндер, тигән фекер тыуа... Шуға ла, әҙип һәм ғалим урау-урау тормош юлдары аша, ысын-ысынында ҡаршылыҡтарҙы үтеп сығып, фән, ғилем, ижад донъяһында үҙ юлын тапҡан да, залимдарға баш эймәйенсә фәҡәт үҙе булып ҡала белгән.
Хәйер, тап бөгөн, Аҡмулла, Өмөтбаев, Фәхретдинов кеүек арҙаҡлы әҙиптәрҙең ижадын ентекле өйрәнеп, уларҙы ил, донъя кимәлендә танытҡан ғалимдың үҙенең тормош һәм ижад юлын барлап, милләтебеҙгә үрнәк итеп күрһәтерлек. Ошо хаҡта юбилей кисәһендә Башҡортостан Хөкүмәте, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты, мәҙәниәт һәм мәғариф министрлыҡтары, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Республиканың дуҫлыҡ йорто, Яҙыусылар союзы етәкселәре һәм вәкилдәре лә, ижадташ дуҫтары, ҡәләмдәштәре лә бәйән итте, рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.
Бөгөнгө көндә филология фәндәре докторы, йәмәғәт эшмәкәре, публицист, педагог, энциклопедист, тел һәм әҙәбиәт белгесе, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты һәм тағы бик күп дан-шөһрәттәргә эйә булған әҙип милләтебеҙҙең төп таяуының береһе булып тора. Уның халҡы алдындағы фиҙакәр эшмәкәрлегенә баш эйерлек. Үҙе лә бит, бер яҙмаһында:
“Ҡарт даланың утлы ҡояшын,
Меңәр йыллыҡ даръя һағышын.
Күкрәгемә һалып килтерҙем,
Күкрәүҙәрҙе алып мин килдем”, тип яҙа.
Был ергә халҡының, олуғ донъяның асылын, яҙмыштарын үҙ йөрәгенә һалып килтергән ҡәҙерле аҡһаҡлыбыҙға именлек кенә теләйбеҙ!
Таңсулпан Рәсүл.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов республика ветерандарын ҡотланы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарын республиканың ветерандар хәрәкәтенә 25 йыл тулыу менән ҡотланы.
— Һеҙҙең янда булыу, һеҙҙе күреү минең өсөн оло хөрмәт һәм шатлыҡ. Һеҙҙең ойошмаға, һеҙ башҡарған оло, мөһим эшкә ҙур ихтирам менән ҡарайым, — тине республика башлығы Өфөнөң Конгресс-холында үткән был датаға арналған пленумда.
Һуңғы ваҡытта республика етәкселегенең ветерандар менән тығыҙ аралашыуы матур йолаға әүерелде. Социалистик Хеҙмәт Геройҙары һәм Хеҙмәт Даны ордендарының тулы кавалерҙары, ветерандар активы менән осрашыуҙар үткәрелде. Һәм бындай тенденция тәбиғи булырға тейеш.
Рөстәм Хәмитов республика ветерандар ойошмаһының ҡатмарлы осорҙа барлыҡҡа килеүен иҫкә төшөрҙө. Уны булдырыуҙа республикабыҙҙың данлыҡлы кешеләре – ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев, халыҡ шағиры һәм социалистик хеҙмәт геройы Мостай Кәрим, Советтар Союзы Геройҙары Таһир Кусимов, Роман Бабушкин ҡатнашҡан.
Бөгөн республиканың ветерандар ойошмаһы – Рәсәйҙә иң ҙурҙарҙың береһе. Уның сафында миллионға яҡын кеше иҫәпләнә. Был беҙҙең төбәктә йәшәүсе халыҡтың дүрттән бер өлөшө. Урындарҙа 2900-ҙән ашыу түбәнге ойошма, 70 ҡала һәм район, 12 тармаҡ советы әүҙем эшләй. Улар ветерандар мәнфәғәтен яҡлай, социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә, ололарҙың ялын ойоштороуға булышлыҡ итә.
Республика Президенты йәштәрҙе әхлаҡи һәм хәрби-патриотик йәһәттән тәрбиәләү менән шулай уҡ һөҙөмтәле шөғөлләнә алған башҡа ойошманың булмауын белдерҙе. Дәүләт, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был йүнәлештәге эште башҡарып сығара алманы тиерлек. Һәм был осраҡта ветерандар ярҙамы айырыуса мөһим. Ил өсөн фажиғәле осорҙар, ватандаштарыбыҙҙың фронттағы ҡаһарманлығы тураһында уларҙың хәтирәләре, мәктәп дәреслегендәге ҡоро һүҙҙәргә ҡарағанда, күңелгә тәрәнерәк үтеп инә.
— Бөгөн республика мәктәптәрендә яҡынса 1400 хәрби һәм хеҙмәт даны музейы бар, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Һәм улар буш тормай. Балалар ҡартаталары биографияһында ватансылыҡҡа өйрәнә. Һеҙҙе артабан да был эште дауам итергә, киң мәғлүмәт сараларында сығыш яһарға, мәктәптәрҙә ҡаһарманлыҡ дәрестәрен һәм класс сәғәттәрен, хәрби-патриотик темаға фестиваль һәм конкурстар үткәреүҙә ҡатнашырға саҡырам.
Башҡортостан Президенты айырыуса иғтибарын бөгөн республикабыҙ алдында торған мәсьәләләргә бүлде. Был яңы производстволар асыу, эш урындарын булдырыу, инвестициялар йәлеп итеү, дауаханалар, бала баҡсаларын төҙөү.
Был мәсьәләләрҙе хәл итеү ябай түгел. Әммә беҙҙең аталарыбыҙ һәм ҡартатайҙарыбыҙ бынан да ҙурыраҡ ауырлыҡтарға осраған. Һәм үткән быуат урталарында улар был ҡыйынлыҡтарҙы йырып сыға алған. Ресурстар етмәү, төҙөлөштәрҙе материаладар менән тулыһынса тәьмин итмәү шарттарында улар ҡалалар һәм заводтар төҙөгән.
Ул ваҡытта намыҫ менән эшләү ғәҙәти булған. Коллективтар үҙҙәренең алдынғы хеҙмәткәрҙәре менән ғорурланған. Хәҙер хәлдәр бер аҙ үҙгәрҙе. Күптәр хеҙмәт кешеһе, ябай эшселәр хаҡында онотто. Ә телевидениела һәм башҡа киң мәғлүмәт сараларында елғыуарҙар төп геройҙарға әүерелде.
— Әгәр был хәлде үҙгәртмәһәк, кеше аңындағы был деформацияны төҙәтмәһәк, илебеҙҙең ниндәй ҙә булһа ышаныслы киләсәге булмаясаҡ, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Үҙенең эше менән республиканың һәм илдең иҡтисади ҡеүәтен нығытҡан хеҙмәт кешеһенә ҡарата ихтирам тойғоһон кире ҡайтарырға теләйбеҙ.
Башҡортостан Президенты башҡа халыҡтар мәҙәниәтенә ҡарата ихтирам тәрбиәләүҙә лә ветерандарҙың айырыуса ролен билдәләне. 30-40 йыл элек был өлкәлә проблемалар булмаған да тиерлек. Илебеҙ халҡы кешеләрҙе милләткә йәки конфессияға ҡарап бүлмәгән. Улар бер-береһенә ярҙам итеп, бергә йәшәгән һәм эшләгән. Бөгөн иһә этник-ара һәм конфессия-ара мәсьәләләр көнүҙәк булып тора.
— Был эштә һеҙҙең ярҙамығыҙ айырыуса мөһим, — тине Рөстәм Хәмитов, ветерандарға мөржәғәт итеп. – Һеҙ беҙҙең өсөн бар яҡлап та өлгө булып тораһығыҙ. Һәр берегеҙ – хеҙмәткә, Ватанға, уның тарихына ҡарата мөнәсәбәттең сағыу өлгөһө.
Башҡортостан Президенты үҙ эшендә һәр саҡ ветерандарҙың яҡлауын һәм хуплауын тойоуы хаҡында билдәләне. Республика йәштәре аталарының, ҡартатайҙарының традицияларын лайыҡлы дауам итер, һәм күп йылдар дауамында әлеге ветерандар менән байрамдарҙы бергә ҡаршылар, тигән ышанысын белдерҙе Рөстәм Хәмитов.


text:
Өфө ҡалаһынан яҡынса 20 саҡрым алыҫлыҡта ғына бер Корея кешеһенең ҡарбуз үҫтереп, миҙгел эсендә миллион һумдан ашыу табыш алыуы хаҡында ишеткәс, башта ышанмайыраҡ та ҡуйғайным. Ҡайҙан-ҡайҙан, Кореянан килеп, Башҡортостан ерендә ҡарбуз үҫтер, имеш. Булмаҫ. Ирекһеҙҙән был еләкте тәүге тапҡыр ауыҙ иткән көнөм иҫкә төштө. Атайым бер тоҡ итеп алып ҡайтҡайны тәмлекәстәрҙе. Ашап кинәндек. Шул хәтерҙә ҡалған – ҡыяр-помидорҙы орлоғо менән “йыпырһаҡ”, быныҡын таҙартыу мәшәҡәт тыуҙырҙы. Ул саҡта ла сығышы менән Кореянан булған ирле-ҡатынлы Чондар беҙҙән алыҫ түгел хуторға (рәсми исеме – Рус Үргене) килеп, ҡарбуз үҫтереп күрһәткәйне. “Заветы Ильича” колхозы хатта ваҡытлыса йорт та биргәйне...
Ҡыҫҡаһы, әле баҡсасының үҙен барып күрмәй булдыра алманыҡ.


text:
Ер йөҙөндәге изгеләрҙән-изге кешебеҙ – Заря әсәйебеҙҙе оло байрам – Әсә көнө айҡанлы ихлас ҡотлайбыҙ!Ҡотлауҙар // 25-11-2016, 15:28
Стәрлебаш районының Ибраҡай ауылында йәшәгән ҡәҙерле атайыбыҙҙы – Басир Ғәлиулла улы ҒӘЛИЕВте күркәм юбилейы – 75 йәше менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлап, ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, шатлыҡ-ҡыуаныстар теләйбеҙ! Хоҙай һине сәләмәтлектән, күңел тыныслығынан, ҡартлыҡ бәхетенән айырмаһын. Ҡартайған көнөңдә балаларыңдың, ейән-ейәнсәрҙәреңдең шатлыҡтарын уртаҡлашып, ҡәҙер-хөрмәт күреп, беҙгә терәк булып, оҙаҡ йәшә. Һин булғанға беҙгә тыныс, донъя бөтөн.
Ә. РАХМАНОВА.
Иглин районы.


text:
Башҡортостанда Ҡыуатов исемендәге республика дауаханаһында янғын сыҡты: 238 кеше, шул иҫәптән 56 бала эвакуацияланды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда Ҡыуатов исемендәге республика дауаханаһында янғын сыҡты: 238 кеше, шул иҫәптән 56 бала эвакуацияланды
Башҡортостанда Ҡыуатов исемендәге республика дауаханаһында янғын сыҡты: 238 кеше, шул иҫәптән 56 бала эвакуацияланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Төндә баш ҡалабыҙҙағы Ғ.Ғ.Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында янғын сыҡты. Утты һүндереү барышында бинанан 238 кеше, шул иҫәптән 56 бала эвакуацияланды. Улар күрше хирургия корпусына һәм яҡындағы бала табыу йорттарына урынлаштырылды, тип хәбәр итә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса матбуғат хеҙмәте.
Ғ.Ғ.Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында сигнализацияның эшләй башлауы тураһында хәбәр төнгө сәғәт 3 тула 35 минутта килә. Һүндереү өсөн Рәсәйҙең ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү һәм бөтөрөү системаһының Башҡортостан территориаль ярҙамсы системаһынан 18 берәмек техника һәм 51 кеше, шул иҫәптән Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан 15 берәмек техника һәм 40 кеше йәлеп ителә.
«Килеп еткәс, беренсе ҡатта акушер-гинекология корпусында дежур шәфҡәт туташы посында ут сығыуы асыҡланған. Янғынды һүндереү барышында бинанан 238 кеше, шул иҫәптән 56 бала эвакуацияланған. Эвакуацияланғандар күрше хирургия корпусына һәм яҡындағы бала табыу йорттарына урынлаштырылған», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.
Төнгө сәғәт 4-се 28 минутта янғын тулыһынса һүндерелә.
Автоматик янғын сигнализацияһының эшләүе һәм хеҙмәткәрҙәрҙең берҙәм эш итеүе, шулай уҡ янғын бүлексәләренең үҙ ваҡытында килеп етеүе арҡаһында һәләк булғандар, зыян күргәндәр юҡ. Урында Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан дознаватель һәм һынау янғын лабораторияһы белгестәре эшләй. Янғын сәбәптәре асыҡлана.
http://www.bashinform.ru/news/1150377-v-bashkirii-gorela-respublikanskaya-bolnitsa-imeni-kuvatova-evakuirovano-238-chelovek-v-tom-chisle-5/


text:
2015 йылда республика энергетиктары 123 энергетика объектын ремонтлауға 54 миллион самаһы аҡса тотонған Фото: Башҡортостан электр селтәрҙәре компанияһының матбуғат үҙәге
2015 йылда республика энергетиктары 123 энергетика объектын ремонтлауға 54 миллион самаһы аҡса тотонған
2015 йылда республика энергетиктары 123 энергетика объектын ремонтлауға 54 миллион самаһы аҡса тотонған Фото: Башҡортостан электр селтәрҙәре компанияһының матбуғат үҙәге
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2015 йылда Башҡортостан энергетиктары 123 энергетика объектын ремонтлауға үҙ бюджетынан 54 миллион самаһы аҡса тотонған. «Башкирэнерго» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең 11 производство бүлексәләренең туғыҙында 57 подстанцияның биналары һәм ҡоролмалары, 66 трансформатор подстанциялары, бүлеү пункттары ремонтланды.
Компанияның матбуғат үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, башҡарылған эш һөҙөмтәһендә төбәктең күпселек райондарында ҡулланыусыларҙы энергия менән тәьмин итеү яуаплылығы артты. Энергияны һаҡлау һәм энергетик һөҙөмтәлелек буйынса күрһәткестәр яҡшырҙы, был компанияның иҡтисади күрһәткестәрендә сағылыш тапты. Капиталь ремонтлау программаһын тормошҡа ашырыу позитив экологик эҙемтәләргә килтерҙе.
Энергетика объекттарында подстанция ҡоймалары, фасадтар, подъезд юлдары, кабелле каналдар төҙөкләндерелгән, ишек һәм тәҙрә блоктары, ҡапҡалар алмаштырылған.


text:
Ултырма тау тоҡомдары
Ултырма тау тоҡомдары — Ер ҡабығында бүтән тау тоҡомдары емерелеп, һыуҙа химик һәм механик ултармалар барлыҡҡа килтереп, организмдар ҡалдыҡтарынан йәки бер юлы өс процесстан хасил булған тау тоҡомдары.
Ултырма тау тоҡомдары башҡа тоҡомдар ватыҡтары ултырмаларынан, ер өҫтөндәге йәки океан төбөндәге организмдар ҡалдыҡтарынан барлыҡҡа килә.
Ултырма тау тоҡомдарына ҡом, балсыҡ, аҡбур, эзбизташ инә.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мильнер Г. Б. (Milner H.B.). Петрография осадочных пород. Том I. М.: Недра, 1968. 500 с
- Страхов Н. М. Основы теории литогенеза. М.: Гостоптехиздат. Т. 1- 3, 1960—1962.


text:
Download Latest Version of Bobby MovieBox APK for Android, Макар, П
MovieBox скачать Бобби: Бобби HD. app is free to obtain app that enable customers to get pleasure from leisure on android units much like the app akin to sky HD app and программа бар. The app may be very common and people who need to know the options and obtain and set up steps can undergo the tutorial right here . Right here you may obtain all variations of APK file.
Google кибете уйындар өҫтәмә унда ваҡ ябай түгел. , шуға күрә беҙ’уҡылмай. apk файл ҡабат тәҡдим итә, һәм тәҡдим ярашлы процесс, уны һеҙҙең системаһына күрһәтелгән.. Элек, өҫтәмә Android системаһы һалырға тип, һеҙ, бәлки, белергә тейеш, - тип ҡушымта варианттар араһында, тип әйтерлек..
MovieBox кушымталар APK вариант Бобби :
- MovieBox кушымталар яланында ҡапма-ҡаршы нисек уйнарҙар һәм кино менән бәйле hd.
- Иҫ киткес юғары сифатын күрһәтергә.
- Закладка һеҙ яратҡан материалдар , һуңғы тапҡыр улар күп ҡарау йәки уны күҙәтә.
- Ябай һәм уңайлы интерфейс пользовательский.
Шулай уҡ ҡырсылыҡ менән өҫтәмә iphone маҡсат булыуы мөмкин фильм Бобби, өй ПК менән Windows, Хәҙер ҡулланылған компьютерҙарҙан ла уны ҡуллана аласыз был өҫтәмә android һәм mac итеү системаһы файл apk .
ШУЛАЙ УҠ ҠАРА:-
- Скачать ике нөктә – Уйын-башватҡыстар өсөн Android
- Скачать Кино HD
- скачать АГРОСӘНӘҒӘТ showbox
- Скачать HD программаһы бар. |
- Скачать котик – Плеер Яңы Бушлай Видео & Мөхәррире
- Скачать HD megabox универмаг кушымталар өсөн Android/iOS/П
- Скачать FireDL – Коралы бушлай кушымталар өсөн Android
MovieBox өсөн Android apk Бобби Скачать
Бында пошаговый мәғлүмәтте һанап, һеҙҙең кеүек ябай агросәнәғәт комплексы системаһында hd тиклем күктә..
- Download the Bobby HD apk format file.
- Икән көйләйем., урында, һеҙ ҡайҙа ул’ll эшләү мөмкинлеге именлек теләй .
- Икән был "билдәле сығанаҡтары". Был һайлау мөмкинлегенән.
- Был параметр һеҙ ҡасан өйрәндегеҙ, һеҙгә был өҫтәмә ала башлаясаҡ.
- Хәҙер, барыһы да ебәрелә һәм эшләүсе агросәнәғәт комплексында булды .
Был ниндәй өҫтәмә андроид телефон ҡуйыу тураһында .
БЫНДА КҮСЕП ӨСӨН, СКАЧАТЬ


text:
2012 йылда Өфө ихаталарын ремонтлауға 500 млн һум бүленгән
Полмиллиарда рублей выделено Уфе на благоустройство дворов в 2012 году.
Бөгөн «Ижтимағи электрон гәзит» сайтындағы онлайн-коференция барышында Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов әйтеүенсә, әле ҡалала биш меңләгән ихата биләмәһе иҫәпләнә.
— Республика ярҙамында беҙ әле «500 ихата» программаһын тормошҡа ашырабыҙ. 2011 йылда 500-гә яҡын ихата ремонтланһа, быйыл да шул сама төҙөкләндереләсәк. Эштәрҙе бындай темптар менән алып барһаҡ, беҙгә тағы туғыҙ йыл кәрәк буласаҡ. Шуға ла был программаны алдағы биш-алты йылда үтәп сығыр өсөн әле средстволар, шул иҫәптән займға аҡса алыу мөмкинлеге эҙләйбеҙ.
Ирек Ялалов билдәләүенсә, һуңғы 15-20 йылда ихата биләмәһенә йүнәлтелгән аҡса Өфөлә 50 млн һумдан ашмаған. 2012 йылда был сумма ныҡ артып, ярты миллиардҡа еткән. Ҡала башлығы фекеренсә, «Өфө өсөн был ғүмерҙә булмаған хәл».


text:
Башҡортостанда көслө дауылдан һуң йорттар төҙөү буйынса эштәр дауам итә
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
29 августа Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында үткән дауыл эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса оператив штабтан хәбәр итеүҙәренсә, Краснокама һәм Яңауыл райондарында емерелгән 45 йорт урынында тулыһынса нигеҙ һалыу эштәре тамамланған. Яңы төҙөлә башланған 29 йортта стеналар күтәрелгән, 18-ендә ҡыйыҡ ябылған.
Ғәҙәттән тыш хәл һөҙөмтәһендә йәмғеһе 464 йорт төҙөкләндереү эштәре өсөн иҫәпкә алынған. 419-ы төрлө кимәлдәге төҙөкләндереүҙе талап итә. Әлеге ваҡытта 352 өйҙөң ҡыйығы (уҙған аҙнала 70 йортҡа артҡан) алмаштырылған.
Төҙөкләндереү эштәре беренсе булып Краснокама районының Янаҡтай ауылында тамамланған. Был биләмәлә көслө дауылдан 42 йортҡа зыян килгән. Әле уларҙың барыһы ла төҙөкләндерелгән.


text:
Республикала эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме 3598 һум тәшкил итә
Башҡортостанда эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме 2012 йылдың ноябрендә 3598 һум тәшкил итте, был эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы күләменең 59 процентына тиң.
БР Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә эшһеҙлек буйынса пособиеның минималь күләмен эшһеҙҙәрҙең – 36 проценты, максималь күләмен 38 проценты ала.
Мәҫәлән, Өфөлә пособиеның уртаса күләме 3955 һумға тиң. Иҫәптә торған эшһеҙҙәрҙең яртыһы – пособиеның максималь күләмен, 30,6 проценты минималь күләмен ала. Өфөлә эшһеҙлек буйынса пособие алыусыларҙың уртаса айлыҡ һаны әлеге ваҡытта 7500 кешенән ашыу, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына баш ҡаланың Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенән.


text:
Петр Капишников сәйәси партия лидерҙары менән осрашты
БР буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре етәкселәре менән эш осрашыуы үткәрҙе. Кәңәшмәлә РФ Юстиция министрлығының БР буйынса Идаралығы начальнигы Лариса Кучина ла ҡатнашты. Осрашыуҙа 15 сәйәси партияның төбәк бүлексәләре лидерҙары булды.
Сәйәси сарала ҡатнашыусылар РФ Президентының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһенең төп тезистарын тикшерҙе. Шулай уҡ урындағы үҙидара мәсьәләләре иғтибар үҙәгендә булды. Петр Капишников партия лидерҙарынан муниципаль власть органдары системаһын үҫтереү буйынса тәҡдимдәр әҙерләүен һораны, улар Урындағы үҙидара мәсьәләләре буйынса округ советына тикшереүгә йүнәлтеләсәк.
Лариса Кучина партияларҙы теркәү тәртибе, шулай уҡ РФ Юстиция министрлығының БР буйынса Идаралығының сәйәси партияларға ҡарата үткәргән контроль-күҙәтеү саралары хаҡында һөйләне. Идаралыҡ башлығы билдәләүенсә, 2012 йылдың июленән республикала теркәлергә теләгән һәр партия ыңғай яуап алған. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 25 партияның төбәк бүлексәһе теркәлгән.
Кәңәшмәлә берлектәге эшмәкәрлеккә тәүге йомғаҡтар яһалды, шулай уҡ алдағы осорға маҡсаттар билдәләнде.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Үҙең эшләгән арзаныраҡ та, файҙалыраҡ та
Үҙең эшләгән арзаныраҡ та, файҙалыраҡ та
Был паста универсаль, уны һауыт-һаба, сантехниканы таҙартыу өсөн ҡулланырға була. Шыйыҡса ни бары өс компоненттан тора һәм иң мөһиме аллергияға юл ҡуймай, тимәк, экологик яҡтан да таҙа тигән һүҙ.
Ябай кер һабынын эре ҡырғыс аша үткәреп (балалар һабыны ла ярай), 100 грамм һабынға 100 грамм ҡайнар һыу өҫтәргә. Артабан массаны һабын иҙелеп бөтөп күбекләнгәнсе туҡырға, һуңынан 75 грамм сода өҫтәргә. Һөҙөмтәлә паста барлыҡҡа килә. Бында шулай уҡ үҙегеҙгә оҡшаған эфир майы өҫтәргә лә була. Паста менән һауыт-һабаны, раковина, ваннаны таҙартыу ҡулай. Бигерәк тә майлы урындарҙы шәп таҙарта, кафелде һөртһәң дә ялтырап китә.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Эшҡыуарҙарға онлайн-касса һатып алған өсөн компенсация түләнә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Эшҡыуарҙарға онлайн-касса һатып алған өсөн компенсация түләнә
Эшҡыуарҙарға онлайн-касса һатып алған өсөн компенсация түләнә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
2017 йылда һалым органдары иҫкергән техникаларҙы иҫәптән төшөргән һәм 34 185 берәмек яңы юғары технологик онлайн-касса теркәгән. Етештереүсе заводтар комплект деталдәре менән тәьмин итеүҙә өҙөклөк булдырыу менән бәйле яңы кассалар индереү ваҡыты 2017 йыл аҙағына саҡлы дауам итте. 11 меңдән ашыу юридик шәхес һәм шәхси эшҡыуар яңы техникаға эйә булған.
Онлайн-касса индереүҙең киләһе этабына ЕНВД һәм патенттар кеүек һалым режимдары булған сауҙа ойошмалары, шулай уҡ йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары, ялланма эшсе тотҡан сауҙа ойошмалары ла инә. Был өлкәлә эшләүсе шәхси эшҡыуарҙар өсөн һәр яңы онлайн-кассаға, шул иҫәптән 2018 йылдың 1 июленә тиклем һатып алынған техникаға һалымдан тотоп ҡалыу формаһында 18 мең һум күләмендә компенсация ҡаралған.
Шуға онлайн-кассаны алдан алыу яҡшыраҡ, ә уларҙы 2018 йылдың апрель-май айҙарында ла – ваҡытҡа яҡын теркәргә мөмкин, тип кәңәш бирҙеләр Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығында.
http://www.bashinform.ru/news/1106369-predprinimatelyam-vydelyat-kompensatsii-za-priobretenie-onlayn-kass/


text:
Иң мөһиме – күңел тыныслығы30-12-2015, 01:07 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Шул саҡ сираттағыларҙың иғтибарын йәлеп итеп, ишекте шар асып, йылҡылдап торған тун кейгән сибәр ханым килеп инде. Сираттың оҙонлоғон күреп кирегә уҡталғайны, мине күреп туҡталды. Күптәнге таныштар беҙ. Йәмәғәте менән бизнес асып, тиҙ арала эшҡыуарлыҡтың айышына төшөнөп, киң ҡолас йәйеп тырышып алды ла китте юғары белемле педагог. Ең һыҙғанып тотонорға ҡала бәләкәйерәк типме, бер нисә йылдан Стәрлетамаҡҡа күскәйнеләр. Әле әсәһен күрергә, байрам менән ҡотларға килеүе икән.
Ул бизнес өлкәһендәге уңыш-ҡаҙаныштары менән уртаҡлашты. Эшһөйәр, әүҙем, егәрле кешенең эше ҡайҙа ла алға бара инде: бер нисә сауҙа нөктәһе асҡан, тиҫтәнән ашыу кешегә хеҙмәт урыны булдырған.
– Үҙебеҙҙең милләттәштәрҙе генә алдым. Улар ышаныслы. Алдашыу, мутлашыуҙы бар тип тә белмәй, – ти ул.
Аҡса кешене боҙа, тиһәләр ҙә, танышымдың телһөйәр, илһөйәр булып ҡалыуы һоҡландырҙы. Бала-сағаһы имен, хәләле эшендә лә, өйөндә лә ярҙам итергә ашҡынып тора. Бер һүҙ менән әйткәндә, бөтәһе лә ал да гөл! Шулай ҙа бизнес-вумендың күңелен ниҙер өйкәгән кеүек, үҙен тынысһыҙ тота, һөйләгән һүҙе лә ашыҡ-бошоҡ...
– Әсәйегеҙ янында булаһығыҙҙыр әле? – тим магазиндан сыҡҡан ыңғайы.
– Дөрөҫөн әйткәндә, күп тигәндә бер-ике сәғәткә генә килдем. Бынан бер нисә йыл элек йортҡа бурҙар төшкәйне. Шунан ҡурҡып ҡалдым шикелле. Ҡот ҡойҙормайынса булмаҫ, ахыры, – тип шаяртырға тырышты ул, әммә ысынлап хафаланғаны асыҡ күренә. – Әсәйҙе генә түгел, ирҙе лә, балаларҙы ла күргән юҡ хәҙер. Һәр беребеҙ төрлө ерҙә сабабыҙ ҙа сабабыҙ. Шөкөр, теләгәнем бөтәһе лә алдыма килде: диңгеҙҙә лә ял иттем, сит илдә лә булдым, ике ҡатлы йортом да бар. Тик күңелгә нимәлер етмәй барыбер. Ҡартаям буғай, һуңғы ваҡытта йәшәү мәғәнәһе, тормош асылы тураһында уйға биреләм дә китәм...
Кинәт кенә урыҫ әҙибе Лев Толстойҙың “Ильяс”ы иҫкә төштө. Бизнес-ледиҙың ваҡыты самалы булыуға ҡарамаҫтан, уның да хәтеренә төшөрөргә маташтым.
...Ҡасандыр етеш, мул тормошта йәшәгән герой ғүмер ҡояшы офоҡҡа яҡынлашҡан мәлдә, байлығы юҡҡа сығып, башын ялсылыҡҡа һалғас ҡына бәхетен таба. Был бәхетте хикәйә геройы Ильяс һәм уның ҡатыны бына нимә тип аңлата: “Беҙ бай инек, әммә тынғылыҡ белмәнек. Һөйләшергә лә, намаҙ уҡырға ла, йән тураһында уйланырға ла ваҡытыбыҙ булманы. Берәй нәмәбеҙ юҡҡа сығып ҡуймаһын тип, йоҡо белмәнек, шик-шөбһәгә төшөп, гонаһлы булдыҡ. Ә хәҙер һөйләшергә лә, йән тураһында уйланырға ла, ғибәҙәт ҡылырға ла ваҡыт бар”. Бәхет төшөнсәһен нисек аңлағандарын, ә иң мөһиме, был ике бәндәнең бәхетте нисек табыуҙарын аңлатырға тырышҡан яҙыусы.
Һуңғы һүҙҙәремде танышым ишеттеме-юҡмы, һаубуллашыуын белдереп, ҡыҫып ҡосаҡланы ла ышаныслы аҙымдар менән машинаһына ыңғайланы.


text:
Эҫе, ҡом буранлы афған юлдары...
13 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
Йылдың-йылы 15 февралдә Яугир-интернационалистарҙы иҫкә алыу көнө билдәләнә. Беҙҙең райондан 200-ҙән ашыу егет Афғанстан Республикаһында хәрби бурысын лайыҡлы үтәп ҡайтты (4 яугир батырҙарса һәләк булдыф). Улар араһында Красноусолдан Рим Рауил улы Бәширов та бар.
Батыр маҡтанһа – яуҙа булғаны хаҡында һөйләр, тиһәләр ҙә, афған һуғышында ҡатнашып, үлем менән күҙмә-күҙ осрашҡан әңгәмәсем был турала бик аҙ һөйләне. Ысынлап та, Афғанстанда интернациональ бурысын үтәп ҡайтҡандар был хаҡта бигүк һөйләргә яратмай. "Беҙ бары тик Ватан ҡушҡанды ғына үтәнек”, - тип кенә яуаплай.
Красноусол ауылында тыуып буй еткерә Рим Бәширов. Красноусолдағы 1-се урта мәктәпте тамамлаған егет хәрби хеҙмәткә саҡырылғансы быяла заводында быяла ҡырҡыусы булып эшләй. 1982 йылдың апрелендә әрме сафына баҫа. Сәмәрҡәндтә хәрби әҙерлек үтеп, 5 майҙа хәрби ант ҡабул иткән йәш һалдаттарҙан торған улар часын Афғанстанға оҙаталар. Ул үҙен ысын ир-егет итеп тойоп, афғанға ебәрелеүен тыныс ҡабул итә, әммә башына ниндәй ауырлыҡтар төшөүен күҙ алдына ла килтермәй. Алда һуғыш ғәрәсәтле, туҙанлы, эҫе, ҡом буранлы Афған...
Ҡабулда хеҙмәтен башлап, 1984 йылдың февралендә Джелалабадҡа күсерелеп, августа ғына Ватан алдындағы бурысын үтәп, тыуған яҡтарына иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға насип була һалдатҡа. Афған ерендә ул Красноусолдан Марат Баймырҙин менән Александр Ивановты һәм Ташбүкәндән, Родина ауылынан яҡташтарын осрата. Ауыр саҡтарҙа яҡташтар бер-береһенә терәк-таяныс була. Ғөмүмән, сит ерҙә яҡташтар ғына түгел, ә һәр бер совет һалдаты бер йоҙроҡ булып уҡмашып, дошманға ҡаршы алыша.
Шул дәүергә 34 йыл ғүмер үткән. Тыныс тормошта ла һынатмай элекке яугир. Ватан алдындағы изге бурысын үтәп ҡайтҡас, һөнәрселек училищеһында уҡып, махсус белемгә эйә булғас, ҡабаттан быяла заводында эшен дауам итә. Завод эшмәкәрлеге туҡтатылғас, әлеге көндә Рим Рауил улы "Рулевой” магазинында һатыусы-консультант булып эшләй. 31 йыл элек Альмира исемле һылыуға өйләнеп, ике улға атай-әсәй булып, матур ғүмер итәләр. Улдары Руслан менән Альберт та ир-егет алдындағы Тыуған илде һаҡлау тигән мөҡәддәс бурыс-тарын үтәп ҡайтҡандар. Өлкәне Стәрлетамаҡта "Магнит” сауҙа нөктәһендә эшләй, кесеһе иһә колледжда белем ала. Ҡатыны үҙәк район дауаханаһында иҡтисадсы.
- Беҙҙең быуын Ватанға тоғро, рухлы итеп тәрбиәләнде, һалдат бурысын намыҫ менән үтәнек,- ти яугир-интернационалист.
Индира ИШКИНА.
Батыр маҡтанһа – яуҙа булғаны хаҡында һөйләр, тиһәләр ҙә, афған һуғышында ҡатнашып, үлем менән күҙмә-күҙ осрашҡан әңгәмәсем был турала бик аҙ һөйләне. Ысынлап та, Афғанстанда интернациональ бурысын үтәп ҡайтҡандар был хаҡта бигүк һөйләргә яратмай. "Беҙ бары тик Ватан ҡушҡанды ғына үтәнек”, - тип кенә яуаплай.
Красноусол ауылында тыуып буй еткерә Рим Бәширов. Красноусолдағы 1-се урта мәктәпте тамамлаған егет хәрби хеҙмәткә саҡырылғансы быяла заводында быяла ҡырҡыусы булып эшләй. 1982 йылдың апрелендә әрме сафына баҫа. Сәмәрҡәндтә хәрби әҙерлек үтеп, 5 майҙа хәрби ант ҡабул иткән йәш һалдаттарҙан торған улар часын Афғанстанға оҙаталар. Ул үҙен ысын ир-егет итеп тойоп, афғанға ебәрелеүен тыныс ҡабул итә, әммә башына ниндәй ауырлыҡтар төшөүен күҙ алдына ла килтермәй. Алда һуғыш ғәрәсәтле, туҙанлы, эҫе, ҡом буранлы Афған...
Ҡабулда хеҙмәтен башлап, 1984 йылдың февралендә Джелалабадҡа күсерелеп, августа ғына Ватан алдындағы бурысын үтәп, тыуған яҡтарына иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға насип була һалдатҡа. Афған ерендә ул Красноусолдан Марат Баймырҙин менән Александр Ивановты һәм Ташбүкәндән, Родина ауылынан яҡташтарын осрата. Ауыр саҡтарҙа яҡташтар бер-береһенә терәк-таяныс була. Ғөмүмән, сит ерҙә яҡташтар ғына түгел, ә һәр бер совет һалдаты бер йоҙроҡ булып уҡмашып, дошманға ҡаршы алыша.
Шул дәүергә 34 йыл ғүмер үткән. Тыныс тормошта ла һынатмай элекке яугир. Ватан алдындағы изге бурысын үтәп ҡайтҡас, һөнәрселек училищеһында уҡып, махсус белемгә эйә булғас, ҡабаттан быяла заводында эшен дауам итә. Завод эшмәкәрлеге туҡтатылғас, әлеге көндә Рим Рауил улы "Рулевой” магазинында һатыусы-консультант булып эшләй. 31 йыл элек Альмира исемле һылыуға өйләнеп, ике улға атай-әсәй булып, матур ғүмер итәләр. Улдары Руслан менән Альберт та ир-егет алдындағы Тыуған илде һаҡлау тигән мөҡәддәс бурыс-тарын үтәп ҡайтҡандар. Өлкәне Стәрлетамаҡта "Магнит” сауҙа нөктәһендә эшләй, кесеһе иһә колледжда белем ала. Ҡатыны үҙәк район дауаханаһында иҡтисадсы.
- Беҙҙең быуын Ватанға тоғро, рухлы итеп тәрбиәләнде, һалдат бурысын намыҫ менән үтәнек,- ти яугир-интернационалист.
Индира ИШКИНА.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Башҡорт милли кухняһы – республика байлығы» фестивале үтә
Фото:
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты «Башҡорт милли кухняһы – республика байлығы» фестивален ойоштора.
Башҡортостандың бар район һәм ҡалаларында туҡланыу индустрияһы предприятиелары башҡорт кухняһы көндәре, аҙнаһы һәм декадаһын планлаштырған. Башланғыс һәм урта белем биреү учреждениелары, сәнәғәт предприятиелары ашханалары, киң ҡулланылыштағы селтәр объекттары башҡорт аш-һыуының һәм ризыҡтарының киң ассортиментын тәҡдим итәсәк. Халыҡ араһында сәк-сәк, ғөбәҙиә, ваҡ бәлеш, туҡмас, бауырһаҡ һәм башҡа продукция ҙур һорау менән файҙалана.
Был фестиваль сиктәрендә республиканың ҡала һәм райондарында милли башҡорт аш-һыуы ҡуйылған күргәҙмәләр ойошторола, һәр төрлө конкурстар үткәреләсәк. Ауырғазы районында, мәҫәлән, балалар һүрәттәренә “Ғаиләбеҙ традициялары” конкурсы ойошторола, ә хужабикәләр конкурсында урындағы ҡатын-ҡыҙҙар кулинар оҫталығын күрһәтәсәк.
БР Дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сауҙа, йәмәғәт туҡланыу һәм көнкүреш хеҙмәтләндереү предприятиелары витриналары һәм фасадтарын биҙәүҙә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының рәсми раҫланған эмблемаһын, эске һәм тышҡы тематик рекламаны ҡулланырға тәҡдим ителгән.


text: Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы үткәргән конкурста барлығы 89 белем биреү учреждениеһы ҡатнашҡан. Унда еңеп, 2 миллион һум грантҡа лайыҡ булыусылар араһында баш ҡаланың 212-се балалар баҡсаһы ла бар. Әйткәндәй, уның нигеҙендә мәктәпкәсә йәштәге белем биреү учреждениеһына йөрөй алмаған балаларҙың атай-әсәйҙәре өсөн консультация-диагностика үҙәге асылған. Бында бушлай консультация һәм психологик ярҙам да алырға мөмкин. Отҡан аҡса балалар баҡсаһының материал-техник, уҡыу-методик базаһын нығытыуға, белгестәрҙең белем кимәлен күтәреүгә китәсәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 364
ҠЫРЫМ ҺУҒЫШЫ (1853—56), Көнсығыш һуғышы, Яҡын Көнсығышта хаҡимлыҡ итеү өсөн Рәсәй м‑н Бөйөк Британия, Сардиния, Төркиә һәм Франция коалицияһы араһында була. Ҡоро ер ғәскәрҙәре — Балҡанда һәм Кавказда, Балтик буйында, Ҡара диңгеҙ буйында (башлыса — Ҡырымда) һәм Камчаткала, флот Ҡара диңгеҙҙә, Балтик, Аҡ һәм Баренц диңгеҙҙәрендә, Тымыҡ океанда хәрби хәрәкәттәр алып барған. Молдавияла, 1854 й. алып Ҡырымда һуғышҡан рус армияһы составында Бутырск пехота полкы, 1‑се һәм 2‑се Урал казак полктары, 1855 й. — Балтик буйында 1‑се һәм 3‑сө башҡорт полктары һәм 2‑се йыйылма Ырымбур казак полкы була. Бутырск пехота һәм Урал казак полктары Блокада корпусы составында 1854—55 йй. Севастополде обороналауҙа, Рига күсмә корпусы һәм Эстляндия күҙәтеү отряды составында 1‑се һәм 3‑сө башҡ. полктары 1855—56 йй. Балтик буйында инглиз һәм француз десанттарын юҡ итеүҙә ҡатнаша. Һуғышта ҡатнашыусылар “1853— 1856 йй. Көнсығыш һуғышы иҫтәлегенә” миҙалы м‑н бүләкләнгән. Ырымбур губернаһында резервта 2‑се һәм 4‑се башҡ. полктары, ш. уҡ күсмә дәүләт ополчениеһы дружиналары була. 1856 й. май уртаһына ополчение файҙаһына Ырымбур сауҙагәрҙәре 1 мең һум, Башҡорт ғәскәре һәм Ырымбур казак ғәскәре кантондары халҡы 65 мең һум көмөш аҡса йыя.
Әҙәб.: Богданович М.И. Восточная война 1853—1856 гг.: в 4 т. СПб., 1877; Зайончковский А.М. Восточная война. 1853—1856: в 2 т. СПб., 2002.
Р.Н.Рәхимов
Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев


text:
2018 йылдың 10 февралендә Өфө ҡалаһы Ленин районында «Рәсәй саңғы юлы-2018» ярышы уҙасаҡ.
Ярыш Затон микрорайонының «Водник» стадионында үтәсәк. Ҡатнашыусыларҙы теркәү сәғәт 11.00 башлана.
Беренсе булып дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары стартҡа сығасаҡ. Уларҙан һуң уҡыу йорттары студенттары, артабан ойошма, предприятие, учреждение хеҙмәт коллективтары, ветерандары һәм барлыҡ теләүселәр саңғы юлына баҫасаҡ.
Ярышта ҡатнашыусыларҙы һалдат бутҡаһы һәм эҫе сәй көтә.
Тулыраҡ мәғлүмәт һәм ҡатнашырға заявка ҡалдырыр өсөн 229-04-47 номеры буйынса шылтыратығыҙ.
2018 йылдың 10 февралендә Өфө ҡалаһы Ленин районында «Рәсәй саңғы юлы-2018» ярышы уҙасаҡ.


text:
Фото:
Иглин районының йәш гвардиясылары социаль приютта булды
Фото:
Бөтә донъя балалар көнө айҡанлы һәм «Мин —ирекле кеше» федераль проекты сиктәрендә Иглин районының йәш гвардиясылары Охлебинин социаль приютында тәрбиәләнеүселәр эргәһенә барҙы, тип хәбәр итә ER.RU.
«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» активистары балалар менән төрлө уйындар, конкурстар ойошторҙо. Осрашыу сиктәрендә йәш гвардиясылар балалар менән Рәсәй флагы тураһында әңгәмә ҡорҙолар һәм Рәсәй Федерацияһы Дәүләт флагын символлаштырған таҫмалар бүләк иттеләр. Осрашыу аҙағында ҡунаҡтар балаларға тәмле бүләктәр тапшырҙы.


text:
Өфөлә Башҡортостандың Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау буйынса йәмәғәт советын Александр Лебедев етәкләне
ӨФӨ, 2017 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау буйынса йәмәғәт советының беренсе ултырышы үтте. Совет Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралығы ҡарамағында ойошторолдо. Йәмәғәт советы ултырышын ведомство етәксеһе Илһам Фәтҡуллин асты. Ул консультация-кәңәшләшеү органын ойоштороу буйынса эш хаҡында хәбәр итте.
Ултырышта асыҡ тауыш биреү юлы менән Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралығы ҡарамағындағы Башҡортостан биләмәһендә Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау буйынса йәмәғәт советы рәйесе һайланды. Берҙәм тауыш менән Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығының аттестациялы эксперты, тарихи фәндәр кандидаты Александр Лебедев һайланды.
Шулай уҡ ултырышта Йәмәғәт советы тураһындағы документ ҡаралды, билдәләнгән консультация-кәңәшләшеү органының төп бурыстары һәм функциялары тикшерелде, алдағы осорға Йәмәғәт советы эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре билдәләнде. Көн тәртибе һорауҙарының береһе мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау буйынса эштәрҙе башҡарыу маҡсатында ҡыҙыҡһынған граждандарҙан һәм ойошмаларҙан ирекле финанс ярҙам мөмкинлектәрен ҡарау булды.