text:
Эшһѳйәрҙе эш ярата
Шайморат Йомағужин 1955 йылда Үткәл ауылында алдынғы колхозсылар Бәҙерниса һәм Мѳхәмәтдин Йомағужиндар ғаиләһендә дүртенсе бала булып донъяға килә. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булыр, тигәндәй, бәләкәй Шайморат та аяғына баҫҡандан алып Ирғәле, Ғаззали ағайҙарына, Бибинур апайына эйәреп ѳйҙә бѳхтәлеккә, ихатала ваҡ-тѳйәк йомош үтәргә ѳйрәнә. Ауыр йылдарҙа тракторсы булып эшләгән Бәҙерниса, һуғышта ҡатнашып иҫән ҡайтып, ғүмерен колхоз эшенә арнаған атаһы Мѳхәмәтдин ѳлгѳһѳндә эште еренә еткереп башҡарыуҙы ҡанына һеңдерә. Ата-әсәһенең уҡытырға тырышыуын аңлап, зиһенле бала белем алырға ла атлығып тора. Ул бигерәк тә теүәл фәндәрҙе ярата.
Нәҡ шул йылдарҙа Белорет мәктәп- интернатында балаларға белем биреү кимәле күтәрелә, ауыл балалары ѳсѳн бѳтә тѳр уңайлы шарттар булдырыла. Ата-әсәһенең фатихаһы менән Шайморат та мәктәп- интернат уҡыусыһы булып китә һәм уны тик яҡшы билдәләргә тамамлай. Алсаҡ, сәмле, ярҙамсыл үҫмер бында үҙенә әллә күпме яҡшы дуҫтар таба, бѳтә сараларҙа алда йѳрѳй. Хәҙер 60 йыллыҡ ғүмер рубежына барып еткән ир- уҙаман үҙенең балалыҡ, йәшлек йылдарына шулай һығымта яһай:
- Беҙҙең бала саҡ, үҫмерлек йылдары ла гелән эштә ҡайнап, алға ҡуйылған маҡсатҡа ѳлгәшеүгә кѳслѳ ынтылыш менән үтте, шуға ла ул йылдарҙа бергә уҡыған дуҫтарҙың, туғандарҙың яҙмышы бер тѳрлѳрәк. Һәр беребеҙ күбеһенсә үҙ тырышлығы менән кеше булған, хеҙмәттең, ваҡыттың ҡәҙерен белгәнбеҙ. Уҡый- һыңмы, эшләйһеңме - иң тәүҙә дисциплинаға ҡарай- ҙар ине беҙҙең заманда. Мәктәптә үрнәк булырлыҡ, балаларҙы тѳрлѳ яҡлап та иғтибар үҙәгендә тотҡан остаздарыбыҙ, ѳйҙә эштән бушамаған атай-әсәй, ағай- апайҙар булды. Уларҙың барыһына ла рәхмәтлемен, - ти
Шайморат Мѳхәмәтдин улы. Һәр саҡ алға, камиллыҡҡа ынтылған ир-уҙаман элек- трик, тѳҙѳүсе һѳнәрҙәре менән генә сикләнмәй, Рес- публика Президенты ҡа- рамағындағы Академияның юридик факультетын да тамамлай.
Хеҙмәт юлын 1973 йылда электромонтер булып дан- лыҡлы “Заря” колхозында башлай һәм ошо уҡ йылды Совет Армияһы сафына алына. Ул хеҙмәт иткән ракета ғәскәрҙәре командованиеһы ата-әсәһенә Рәхмәт хаты ебәрә. 1979 йылдан алып Шай- морат Йомағужин “Бе- лорецкметаллургстрой” тре- сында ябай электромонтер булып эшкә урынлаша һәм баш механикка тик- лем үрләтелә. Тырыш эшсәнде артабан да ошо предприятиела алып ҡалырға теләйҙәр, әммә бурысына яуаплы ҡараған алдынғы комсомолецты ВЛКСМ- дың ҡала комитетына эшкә саҡыралар. Бер йылдан һуң уны комсомол путевкаһы менән Тѳркмәнстанға ебә- рәләр. 1984-1987 йылға тиклем ул электрик, кран хужалығы бригадиры, баш энергетик булып намыҫлы эшләй һәм етәкселектән тик Маҡтау ҡағыҙҙары алып ҡайта
Ҡайҙа хеҙмәт дисциплинаһы ҡаҡшаған, ҡайҙа эш һѳҙѳмтәһе юҡ, Шайморат Мѳхәмәтдин улын шунда саҡыралар. Ҡайҙа хеҙмәт дисциплина- һы ҡаҡшаған, ҡайҙа эш һѳҙѳмтәһе юҡ, Шайморат Мѳхәмәтдин улын шунда саҡыралар.
1990-97 йылдарҙа “БашкирЭнерго” акционер- ҙар йәмғиәтенең Белорет электр селтәрҙәре начальнигы вазифаһын башҡара. Артабан 7 административ районды, 5 ҡаланы хеҙмәтләндереүсе Башҡортостан Республика- һы буйынса “Башэнерго- надзор” федераль дәүләт идаралығының Белорет ра- йон-ара бүлексәһе началь- нигы итеп ҡуйыла. 2005- 2007 осоронда Шайморат Мѳхәмәтдин улы Йома- ғужин ошо уҡ системала технологик һәм экологик күҙәтеү буйынса идаралыҡтың (“Ростехнадзор”) Белорет район-ара бүлексәһе начальнигы вазифаһын башҡара. Артабан уны Белорет муниципаль район Советында ойоштороу бү леге начальнигы итеп тәғәйенләйҙәр. Талапсан етәксене ҡатмарлы эш кѳтѳп кенә тора. “Торлаҡсервис үҙәге” муниципаль унитар предприятиеһы начальнигы вазифаһында дүрт йыл эшләү осоронда Шай- морат Мѳхәмәтдин улы һѳҙѳмтәле эш күрһәткесенә ѳлгәшкән коллектив туплай.
2012 йылда Шайморат Йомағужин “Рәсәй почтаһы” федераль дәүләт унитар предприятиеһының Белорет почтамты начальнигы итеп тәғәйенләнде һәм бѳгѳнгәсә ошо ҡатмарлы, тынғыһыҙ вазифала эшләй. Белорет, Әбйәлил, Бѳрйән, Межгорье почта бүлексәләрен үҙ эсенә алған ҙур хужалыҡҡа етәкселек итеү ҙур сабырлыҡ һәм тырышлыҡ талап итә. Ғүмер байрамы һаналған юбилейҙар - кешенең үтелгән ғүмер йылъяҙмаһы. Беҙҙең юбилярҙың ғүмер йылъяҙмаһы тос яҙылған, Аллаға шѳкѳр, тип әйтерлек. Эш, вазифауи бурыс тип кенә ғаиләһен, туған- тыумасаларын, дуҫтарын, хатта класташтарын да иғтибарҙан ситтә ҡалдырмай Шайморат Мѳхәмәтдин улы. Үҙен гелән хәстәрләп, күтәрмәләп торған йомшаҡ күңелле, алтын ҡул- лы, иғтибарлы хәләл ефете Фәзилә Хызыр ҡыҙы менән аңлашып, татыу йәшәйҙәр, ҡыҙҙары Гѳлнараға матур тәрбиә, белем бирҙеләр.
Бер- береһенең атай-әсәйҙәрен ихтирам итеп, туғандарын яҡын итеп торалар, икеһе лә уңғандар. Ауылдағы баҡсалары йәшелсә-емеш менән тулы, йәйҙәрен ѳй алды сәскәгә күмелһә, ҡы- шын тәҙрә тѳптәре гѳлгә тѳрѳнә. Тере саҡтарында атай-әсәйенә, ҡәйнәһенә, әлеге мәлдә бергә-бергә ҡайнашып йәшәгән ҡайныһына кеселекле ул, кейәү. Ҡайҙа ғына, кем генә булып эшләһә лә, Шайморат Мѳхәмәтдин улы булмышына тоғро ҡалған ғаилә башлығы булараҡ, бѳтмѳр хужа, хәс- тәрлекле атай, ҡатынына тоғро ир, дуҫтарына ысын дуҫ. Шайморат Йомағужиндың, депутат булараҡ, Егәҙе, Абҙаҡ, Сосновка, Шығай ауыл Советтары халҡына күрһәткән эштәре бихисап. Уның фиҙаҡәр хеҙмәтен предприятие, район һәм ҡала, республика етәкселеге лә юғары баһалаған.
Райондың электр селтәрҙәре тармағын үҫтереүгә индергән хеҙмәт ѳлѳшѳ ѳсѳн уға “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы” тигән юғары исем бирелгән. Үҙеңде үҙең маҡтама, үҙеңдән алда намыҫлы эшең маҡталһын, тип әйткән беҙҙең ата-бабалар. Районыбыҙҙың иҡтисадын үҫтереүгә ҙур ѳлѳш индергән Шайморат Мѳхәмәтдин улы Йомағужинға эшендә уңыштар, һаулыҡ, ғаилә именлеге теләйек.
Зилә АБЗАЛОВА.
Нәркәс ВӘЛИУЛЛИНА фотоһы.


c: text/html

text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың көньяҡ райондарында булды
Фото:
28 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың көньяҡ төбәгенә эш сәфәре барышында Ғафури, Ишембай, Стәрлетамаҡ һәм Стәрлебаш райондарында булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Республика етәксеһе Ленин исемендәге колхоз (Яңғыҙҡайын ауылы), «Шишмә» муниципаль предприятиеһы (Иҡтисад ауылы), Стәрлетамаҡ районының «Рощинский» совхозы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы, Ленин исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы (Иҫке Ҡалҡаш ауылы), «Таң» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (Ибраҡай ауылы) баҫыуҙарында урып-йыйыу кампанияһы барышы менән танышты, шулай уҡ «Лейтер Е.Г.» крәҫтиән (фермер) хужалығы, «Ергән МТС-ы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Ишембайҙағы бүлексәһе, Явнов исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативының ҡоролоҡтан зыян күргән баҫыуҙарын ҡараны.
Рөстәм Хәмитов ҡоролоҡ һөҙөмтәһендә наҡыҫ уңыш арҡаһында буласаҡ зыян күләме хаҡында ҡыҙыҡһынды. Күп баҫыуҙарҙа иген уңмаған, шуға уны йыйып алыуҙан файҙа юҡ. Урып-йыйыу эштәре әүҙем алып барылған төбәктәрҙә лә уңыш былтырғыға ҡарағанда түбәнерәк. Әммә Рөстәм Хәмитов булған барлыҡ хужалыҡтарҙа былтырҙан ҡалған иген һәм орлоҡ запастары бар. Бихисап хужалыҡтар сәсеүлектәрен страховкалаған.
«Хәлде төҙәтергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡоролоҡтан зыян күргән хужалыҡтарға ярҙам итәсәкбеҙ. Тәү сиратта, страховкалау компаниялары менән эшләргә кәрәк, улар страховканы тулыһынса түләргә тейеш. Икенсенән, ҡоролоҡтан айырыуса ныҡ зыян күргән хужалыҡтарға федераль интервенция фондынан иген бүлеү йәһәтенән эшләргә кәрәк».
Башҡортостан Президентының, ауыл хужалығы техникаһы һатып алыуға субсидиялар, аграрийҙар өсөн яғыулыҡты арзанайтыу йәһәтенән республика тарафынан күрһәтелгән ярҙам хужалыҡтарға барып етәме, тигән һорауына яуап биреп, ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре был ярҙамдың күпселек йәһәттән уларға ярҙам итеүен билдәләне.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Бындай хәлгә тарығанда ҡаушап ҡалмаҫҡа, ә түбәндәге шарттарҙы үтәргә кәрәк.
Бындай хәлгә тарығанда ҡаушап ҡалмаҫҡа, ә түбәндәге шарттарҙы үтәргә кәрәк.
– Был ҡырҡыу мәсьәләне хәл итеүҙең ике юлы бар, – тип сығыш яһай икән ҙур ғына бер түрә. – Уларҙың тәүгеһе ысын нигеҙгә таянһа, икенсеһе фантастик йүнәлеште күҙ уңында тота.
– Йә, йә? – ҡыҙыҡһыныу көсәйә.
– “Сколково” тигән ғилми үҙәк бар...
– Эйе, бар...
– Бына ошо үҙәктең ғалимдары, күмәкләшеп баш ватып, автомобилдәр өсөн телепортация ысулы уйлап тапһа инде...


text:
Урок по башкирскому языку на тему "Н.Мусин."Косули"
Тема урока: Нугман Мусин
Дәрес темаһы:Ноғман Мусин.Ҡоралайҙар.
Маҡсат: Н.Мусиндың биографияһын иҫкә төшөрөү;
әҫәрҙең йөкмәткеһен анализлау;
әҫәргә ҡарата үҙ фекерҙәрен әйтергә өйрәтеү;
сифаттар8ы 6абатлау;
телмәр үҫтереү, һүҙ байлығын арттырыу;
тәбиғәткә ҡарата һөйөү уятыу, уға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү;
Йыһазландырыу: Н Мусиндың портреты, Башҡортостан картаһы, презентациялар, компьютер, дәреслектәр, һүҙлектәр.
Уҡыусыларҙың дәрескә әҙерлек эше:
1 уҡыусы Н.Мусиндың биографияһын һөйләргә әҙерләнә.
Бер нисә уҡыусы тәбиғәт тураһында сығыш әҙерләй.
Дәрес барышы.
Уҡытыусы: Һаумыһығыҙ уҡыусылар!
Маҡсатҡа сығыу:
А.А.Кузнецовтың “ Бөрйән айыу аулаусыһы” картинаһын ҡарау.
Был картинала кем төшөрөлгән? Ул кемгә оҡшаған?
Эйе, был олатай 3е8 уҡыған әҫәрҙәге Әбделнәғим бабайға оҡшаған.
Әбделнәғим бабай - ул һунарсы. Ул ғүмеренең куп өлөшөн урманда үткәргән. Бабай үҙ ғүмерендә ниндәй генә хәлдәргә тарымаған да ниндәй генә тәбиғәт серҙәрен асмаған! Бөгөн беҙ дәрестә Әбделнәғим бабай менән булған тағы ла бер ваҡиғаға туҡталып үтәбеҙ. Ул- Н.Мусиндың “Ҡоралайҙар” әҫәре.
Әҫәрҙең исемен уҡыйбыҙ “Ноғман Мусин.Ҡоралайҙар”.
Уҡытыусы: Әйе. Шулай итеп беҙ бөгөн кейектәр, тәбиғәт, уларҙың матурлығы тураһында һөйләшеүебеҙҙе дауам итәбеҙ. Ноғман Мусиндың бик матур хикәйәһенә байҡау яһарбыҙ. Иң тәүҙә автор тураһында белгәндәрегеҙҙе иҫкә төшөрөрәйек.
Бала: Ноғман Сөләймән улы Мусин 1931 йылдың 17 июлендә Ишембай районы Ҡолғона ауылында тыуған.Ул Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы. Картанан Ишембай районын күрһәтәләр
Уҡытыусы: Әйе, уҡыусылар.Ноғман Мусин ул Урал тәбиғәтенә, урманға,ер биҙәгенә ғашиҡ кеше. Ул тыуған төйәген аңлай,һулышын тоя, мәңге төрләнгән төҫөн күрә белә.Тағы шуны ла өҫтәп әйтәһе килә.Беҙҙең яратҡан яҙыусыбыҙ, йәнлектәргә лә ғашиҡ ,шулай бит.Беҙ быны “ Ҡоралайҙар “хикәйәһен уҡығас тағы ла нығыраҡ аңлағанбыҙҙыр тип уйлайым.Уҡыусылар,ошо хикәйәне уҡығанда һеҙгә ниндәй ауыр һәм аңлашылмаған һүҙҙәр осораны.Һүзлек эше.
Урман күрке,йәме ул ниндәй йәнлек? Ашағандары –үлән,эскәндәре –таҙа һыу ул ниндәй йәнлек? Аяҡтары еҙ ҡурай кеүек нәфис, баштары ҡупшы, күҙҙәре сабый бала ҡарашы һымаҡ, бер уҫаллыҡ юҡ ул ниндәй йәнлек?
Балалар:Ҡоралай.
Был хайуанҡай — ысын мәғәнәһендә урман-ҡырҙарыбыҙ биҙәге. Һылыу ҡыҙҙарҙы ла хатта ҡайһы яҡта: “Ҡоралай һымаҡ һылыу, етеҙ”, — тиҙәр. Ә урман фонында нәфис йән эйәләре шул тиклем матур күренә — ҡарап туймаҫлыҡ. Уларҙы “бәләкәй болан” тип тә йөрөтәләр. Оҙонлоғо — 100 – 150, бейеклеге 65–100 сантиметр булһа, ауырлығы 60 килограмдан артмай. Ҡоралайҙар ҙур аҡланлы, таулы һирәк урманда йәшәй. Ҡоралай аҙығының 70 процентын үлән тәшкил итә. Шулай уҡ уҫаҡ, тал, йүкә, ҡайын, имән ағастарының япраҡтарын, йәш ботаҡтарын үҙ итәләр, имән сәтләүеге, еләк-емеш менән дә туҡланалар. Был хайуандарҙың төп дошманы — бүре һәм һеләүһен. Йәштәренә төлкө лә һөжүм итә. Ғүмерҙәренә килгәндә, тәбиғи шарттарҙа 11–13 йәшкәсә йәшәйҙәр.
Уҡытыуы: Тимәк, һеҙ, ошо сибәр йәнлек тураһында нимәләр белдегеҙ, нимәләр аңланығыҙ. барыһында бөгөн дәрестә һөйләргә тейешһегеҙ,һөйләштекме? Беҙ хәҙер һеҙҙең менән төркөмдәргә бүленеп эшләрбеҙ. Тағы ла шуны өҫтәп әйтергә кәрәк Хикәйәне уҡығанда беҙ Ер-һыу атамаларын осраттыҡ. Зинһар өсөн, һанап китегеҙсе, ниндәй атамалар иҫегеҙҙә ҡалды?
Балалар:Ҡыҙҙар ташы,Йәнебәк һырты.
Уҡытыусы: Бик дөрөҫ әйттегеҙ.Һеҙҙе алда шундай эштәр көтә: 1 төркөм уҡыусылары Ҡыҙҙар ташында булған хәлде һөйләргә әҙерләнәһегеҙ.
2 төркөм Йәнебәк һыртында декабрь урталарында ниндәй ваҡиға булғанын һөйләрһегеҙ
3 төркөм Яҙғы ташҡындан һуң Йәнебәк һыртында Әбделнәғим бабайҙың ғәжәп-хайран ҡалған мәле. Ул аҡлан уртаһында нимә күрә?
Балалар әҙерләнә.Һәр төркөм Ҡыҙҙар ташында һәм Йәнебек һыртында булған ваҡиғаларҙы һөйләйҙәр.
Уҡытыусының баһалауы.
Уҡытыусы: Ә хәҙер әҫәрҙең йөкмәткеһенән сығып, текстан файҙаланып,ҡоралайҙың сифаттарын һанап китәйек .
Балалар текстан йәнлеккә бирелгән сифаттарҙы табалар,үҙ фекерҙәрен өҫтәп әйтәләр.
Уҡытыусы:Балалар иғтибар менән слайдҡа ҡарағыҙ ҙа әйтегеҙ,беҙ һеҙҙең менән ҡоралайҙың бөтә сифаттарын да һанап киттекме икән?
Балалар сағыштыралар. Баһа
Уҡытыусы: Хикәйәлә һеҙгә тағы ниндәй геройҙар осраны?
Балалар яуабы : Әбделнәғим бабай,Көтмөр.
Уҡытыусы:Кем ул Әбделнәғим бабай?
Балалар: Һунарсы
Уҡытыусы: Ул ниндәй сифаттарға хас? Һанап китәйек
Һәр бер төркөмгә схемалар таратып бирелә,балалар текст ҡулланып, Әбделнәғим бабайға хас сифаттар яҙалар.Бер бала таҡтала эшләй.
Уҡытыусы:Эште тамамланыҡ. Хәҙер бергәләп тикшереп үтәйек.Әбделнәғим бабай ниндәй кеше ул ?
Балаларҙың яуабы:Тыныс, ябай, кейектәрҙе ярата, серле, йор кеше, изге бәндә, яғымлы, ярҙамсы.
Был сифаттарҙы слайдтарҙа ҡарап , уҡыусылар үҙҙәре яҙған сифаттар менән тикшерәләр .Бергәләп уҡып,сағыштырып сығабыҙ һәм йомғаҡлайбыҙ.
Уҡытыусы: Балалар, әйтегеҙ әле, Әбделнәғим бабайҙың изге,мәрхәмәтле,кейектәрҙе яратыуын күрһәткән ниндәй ваҡиғаларҙы миҫал итеп килтерә алаһығыҙ?Кем дәреслектән уның тураһында уҡып ишеттерер?Текстан табып уҡыу.
Бала:Көтмөр исемле бик шәп этем бар ине. Айыу һунарына йөрөгәндә ,әллә нисә тапҡыр үлемдән ҡотҡарҙы үҙемде ...
Икенсе бала дауам итә: Эт Әбделнәғим бабайҙың ысын дуҫы, ярҙамсыһы һәм һаҡсыһы була. Әммә ул ҡоралайҙар ҡыуғанда , бейек ҡаянан сапҡан ваҡытта,ташҡа бәрелеп һәләк була.
Уҡытыусы: Эйе,бик дөрөҫ.Һәм ысынлап та Әбделнәғим бабай был хәтирәне бик борсолоп,ҡайғырып һөйләй.
Уҡытыусы: Хикәйә буйынса һөйләшеүебеҙҙе дауам итәбеҙ.Автор был әҫәре менән беҙгә,уҡыусыларға нимә әйтергә теләгән?Һеҙгә бигерәк тә кем оҡшаны? Ни өсөн? Яҙыусы тәбиғәтте нисек тасуирлай?Ә кейектәр тураһында ниндәй матур һүҙҙәр яҙған ул?Шулай итеп беҙ кейектәрҙе,йәнлектәрҙе,януарҙарҙы нисек һаҡларға тейешбеҙ?
Уҡытыусы: Беҙ үҙебеҙ ниндәй сифаттарға эйә булырға тейешбеҙ?
Балалар яуабы.
Схеманы ҡарау
Эйе уҡыусылар кешенең дә,кейектең дә һәр нәмәнең матуры була.Беҙ мәрхәмәтле ,изгелекле,игелекле булып йәшәргә тейешбеҙ!
“Ҡоралайҙар”ҙағы йәнлектәрҙең, тәбиғәттең матурлығы беҙҙең дәресебеҙ ваҡыты эсенә һыйып бөтмәй,әлбиттә,хикәйәнең хикмәттәре,тылсымдары,мөғжизәләре күңелдәребеҙҙә үҙ урынын алһын,тәбиғәтебеҙҙең серлелеге менән, кейектәребеҙҙең сослоғо менән беҙҙең күңелебеҙҙә иҫтә ҡалһын!
Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!
Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG
Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).
Московские документы для аттестации: KURSY.ORG
Общая информация
Похожие материалы
- 07.11.2016
- Просмотры: 250
- 07.11.2016
- Просмотры: 247
- 07.11.2016
- Просмотры: 233
- 07.11.2016
- Просмотры: 135
- 07.11.2016
- Просмотры: 146
Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов
Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


text:
Һәр саҡ булһын таҙа һауа, һыу һәм ер!
28 марта 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Илебеҙҙә Экология йылы сиктәрендә 234 проект тормошҡа ашырыласаҡ, тәбиғәтте һаҡлау буйынса 600 сара үтәсәк, 11 яңы айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәһе асыласаҡ, 7 милли парк, 2 дәүләт ҡурсаулығы, 2 федераль заказник булдырыласаҡ, «Рус Арктикаһы» һәм Кавказ дәүләт тәбиғи биосфера ҡурсаулыҡтары биләмәләренең майҙанын киңәйтеү ҡаралған. Тәбиғәтте һаҡлауға дөйөм ил буйынса 238 млрд һум аҡса тотоноласаҡ.
Интернет селтәрендә Рәсәй Федера-цияһының Тәбиғәт министрлығы ҡушыуы буйынса рәсми сайт эшләй. Уның «Саралар картаһы» интерактив бүлегендә Экология йылында үтәсәк саралар яҡтыртылып барасаҡ.
Интернет селтәрендә Рәсәй Федера-цияһының Тәбиғәт министрлығы ҡушыуы буйынса рәсми сайт эшләй. Уның «Саралар картаһы» интерактив бүлегендә Экология йылында үтәсәк саралар яҡтыртылып барасаҡ.
Илебеҙҙә һәм республикала иғлан ителгән Экология йылына арналған сараларҙың береһе 17 мартта район мәҙәниәт һарайында үтте. Унда 10 ауыл клубының агитбригадалары көс һынашты.
Ятып ҡалғансы, атып ҡал
28 марта 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Беҙҙең уҡсылар - Ҡарас сәсән бәйгеһендә
18 мартта Учалы районының Уральск ҡасабаһында башҡорт халыҡ сәсәне һәм мәргән уҡсы Ҡарас сәсән исеменә йәйәнән уҡ атыу буйынса асыҡ турнир үтте. Ошондай сара тәүгеһенән былтыр беҙҙең ра-йонда уҙғайны. Учалы районының мәҙәниәт бүлеге ойоштороп уҙғарған ярышта Учалы, Ғафури, Әбйәлил, Бөрйән, Хәйбулла райондарынан, Өфө һәм Сибай ҡалаларынан, Силәбе өлкәһенән 42 ир-егет һәм 11 сая ҡатын-ҡыҙ ҡатнашты. Бәйге шарты буйынса уҡсыларҙың барыһы ла үҙҙәре әҙерләгән боронғолоҡто, тарихты сағылдырған милли кейемдәрҙә сығыш яһаны.
Алға ҡуйып аныҡ бурыстар
27 марта 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Рухи байлығыбыҙҙы, мәҙәниәтебеҙҙе тергеҙеүгә һәм үҫтереүгә ҙур өлөш индергән мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө илебеҙҙә 2001 йылдан алып билдәләнә. Һөнәри байрамдары уңайынан район мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Эльвира Нурислам ҡыҙы Насирова (һүрәттә) байрамды ниндәй уңыштар менән ҡаршылауҙары, уҙған йыл йомғаҡтары һәм ағымдағы йылға пландары менән уртаҡлашты. Һүҙ - уға:
Ғәҙәттән тыш хәлгә - күмәк көс менән
27 марта 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
Алда йылдың иң көсөргәнешле һәм яуаплы осоро – яҙғы ташҡын тора. Һаҡланыу саралары күрмәгәндә уның хәүеф сығанағы булыуы, йәғни күңелһеҙ эҙемтәләргә килтереүе лә ихтимал. Ра-йонда яҙғы ташҡынды хәүеф-хәтәрһеҙ уҙғарып ебәреү өсөн әҙерлек эштәре нисек барыуын һәм уның менән бәйле мәсьәләләр хаҡында һөйләүен һорап район хакимиәте башлығының төҙөлөш бу-йынса урынбаҫары – ташҡынға ҡаршы, ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса комиссия рәйесе Фуат Зәки улы КЕЙЕКБАЕВҡа мөрәжәғәт иттек.
Көс-дәрт алып Мәскәүҙән
27 марта 2017 йыл | Мәғариф
Районыбыҙҙың йөҙөк ҡашына, үҙенсәлекле "визитка"һына әйләнгән Красноусол башҡорт гимназия-интернатының «Ауыр бала саҡ» шаяндар һәм тапҡырҙар клубы яулаған еңеүҙәр тураһында гәзитебеҙ биттәрендә даими яҡтыртып барабыҙ.


text:
Петров йорто (Таганрог)
Петров йорто — Петр урамы, 36-сы йорт. Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһында урынлашҡан[1].
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Петров йорто 1850-се йылдарҙа төҙөлә һәм 1859 йылда унда титуляр советник Михаил Петров һәм уның ҡатыны Еленайәшәй. Петров Михаил төрмәләр буйынса бағыусылыҡ советы ағзаһы һәм күпер ҡоролмалар төҙөү комитетында тора, уларҙа титуляр советник вазифаһын башҡара. 1861 йылда Фирсов һәм Трусов менән бергә ҡала архитекторы булып таныла. 1864 йылда төҙөлөп ятҡан Митрофаний сиркәүенең төп төҙөүсеһе булып тәғәйенләнә. Ул коммерция йыйылышы бинаһын төҙөү менән шөғөлләнә, һуңыраҡ был Петр урамы, 42-се һанлы йортта педагогия институтының филиалы эшләй . 1873 йылда йорт хужаһы булып коллежский ассессор чинындағы Михаил Петров иҫәпләнә.
1880 йылда йорт уның ҡатыны коллежский регистратор Софья Талалаева милкенә әйләнә. Уның ире дворян Николай Александрович губерна секретары булған. Николай Александрович милкендә Петр урамындағы бер нисә йорт булған, улар почта ведомствоһынан алып Дворцовый тыҡрығына тиклем торған йорттар. Талалаевтар ғаиләһендә бер нисә бала булған: Александр, Дмитрий, Вера һәм федор. 1910 йылда бинала фатирҙа надворный советник Алексей Андреевич Иогансон торған. Софья йорт 1915 йылдан һуң Софья Талалаева йорт хужаһы булыуҙан туҡтай. Йорттоң яңы хужаһы 1917—1925 йылдарҙа контор хеҙмәткәре Е. Л. Сергиенко була.
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Петр урамындағы 36-сы йорт мезонинлы бер ҡатлы ҡоролма була. Тәүге вариант менән сағыштырғанда йорт яңынан төҙөлгән. Документтарҙа был йорт кирбес менән көпләнгән ағас йорт булған һәм уның янында таш һарай торған тип күрһәтелә. Йорттоң уң яғында өйгә инә торған күтәрмә тора[2].


text:
Бөгөн Республика йортонда хеҙмәт алдынғыларына дәүләт наградалары тапшырҙы
Бөгөн Республика йортонда хеҙмәт алдынғыларына дәүләт наградалары тапшырҙы.
Иҡтисад, социаль өлкә, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт, сәнғәт өлкәләрендә эшләгән иллегә яҡын хеҙмәт алдынғыһы һөнәри оҫталығы, күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн наградалар, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде. Сергей Молчанов бүләкләнеүселәрҙе Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов исеменән ҡотланы.
Хәбәрҙәр
Юл хәрәкәте инспекцияһы алыҫ юлға сыҡмаҫҡа саҡыра
Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы халыҡты иғтибарлы булырға саҡырҙы. Бөгөн дә көндөң насар булыуы көтөлә. Синоптиктар хәбәр итеүенсә, төбәктә урыны менән буран сығып, ел тиҙлегенең секундына 20 метрға етеүе фаразлана. Буран әллә ни көслө булмаһа ла, ҡар яуыуы көтөлә. Ел...
Ун йәшлек блогер
Өфөлә йәшәүсе ун йәшлек Әлиә Миңлеғолова баш ҡала - Өфө тураһында рэп стилендә йыр ижад итеп клип төшөргән. Әлиәнең ижад емеше интернет селтәрендә таралғас, уны бер нисә көн эсендә ете меңгә яҡын кеше ҡарай һәм үҙ баһаһын ҡуя. Әле иһә ҡыҙ яңы йыр өҫтөндә эшләй. Йәш блогер Әлиә Миңлеғолова...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Бөйөк Британияла коммунистар яҡлы йәштәр арта. Был социологик тикшереү барышында асыҡланған. Англияның сәйәсмәндәре, фән эшмәкәрҙәре, либераль киң мәғлүмәт саралары етәкселерә ошо сәбәпле етди борсолоу белдергән. Белгестәр фекеренсә, Бөйөк Британия халҡы етәкселәрҙең ике йөҙлөлөгөн күреп йыш ҡына...
Иген биржаһы нисек эшләйәсәк?
Уҙған йылда Рәсәйҙә иген баҙары биржаһы ойошторолғайны. Уның маҡсаты – хужалыҡтарға йыйып алынған ашлыҡты туранан-тура икмәк етештереүселәргә һатыуҙа ярҙам күрһәтеү. Был иһә аграрийҙарға игенде юғары хаҡҡа, ә һатып алыусыларға түбәнерәккә һатып алырға мөмкинлек бирәсәк. Йәғни, сауҙала аралашсылар...
Башҡортостанда минималь аҙыҡ-түлек йыйымының хаҡы иғлан ителде
Республика Статистика хеҙмәтенән белдереүҙәренсә, декабрҙә ул 3 мең 460 һумға еткән. Бер йыл элекке күрһәткескә ҡарағанда, 1,6 процентҡа артҡан. Аҙык-түлек тупланмаһында иң күбе һөт ризыҡтары ҡиммәтләнгән, ә шәкәр, йомортҡа һәм ярмалар арзанайған. Әйткәндәй, былтыр картуфтың хаҡы башҡа социаль...
Үҙ теләге менән ағыу эсеүселәр
Республикала суррогат алкоголь менән ағыуланыу осраҡтары көндән-көн арта. “Фанфуриктар” һатыу тыйылғас, айырым йүнселдәр юғалып ҡалмаған. Үҙ гараждарында сайҙа ойоштороп ебәргән. Ағыуҙы тик ышаныслы һәм тикшерелгән кешеләр генә һатып алала. Халыҡ араһында “фанфурик” тип...
Өфөлә Ағиҙел күпере аша реверсив хәрәкәт өсөн тағы ла бер һыҙат өҫтәлде
Элек унда ике махсус светофор эшләй ине, яңыраҡ өсөнсөһө лә сафҡа инде. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Ағиҙел аша һалынған иҫке күпер аша хәрәкәт туҡтағас, ҡала хакимиәте йөк ташыусы транспорттың хәрәкәтен яңы күпер аша, иртәнге алтынан киске унғаса ябырға ниәтләгәйне. Беҙгә хәбәр итеүҙәренсә, әле бар...
Донъя чемпионынан оҫталыҡ дәресе
Спорт менән шөғөлләнгән һәр кемгә лә билдәле – тән торошон төрлө яҡлап үҫтереү мөһим. Республиканыңҡатнаш алыш федерацияһында шөғөлләнгән егет-ҡыҙҙар быны яҡшы белә һәм буш ваҡытында башҡа спорт төрҙәренә иғтибар итә. Саңғыла йүгереү һәм рингта һуғышыу. Бер-береһенә бөтөнләй оҡшамаған...
Аҡыллы технологиялар
Башҡортостан ғалимдары ауыл хужалығы тармағындағы сираттағы асышҡа патент алды. Аграр университет нигеҙендә уйлап табылған ҡоролма баҫыуҙа уңышты юғалтыуһыҙ йыйырға һәм яғыулыҡта экономияларға мөмкинлек бирә. Әлегә аҡыллы технология 4 комбайнға ғына урынлаштырылған. Илшат Баҡыев буласаҡ...
Өфөлә - “Киләсәк”
Өфөлә — “Киләсәк”. Ошо исем аҫтында бөгөн баш ҡалала Волга буйы федераль округының социаль форумы башланды. Уның сиктәрендә Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән йыйылған белгестәр социаль өлкәнең киләсәге тураһында әңгәмә ҡора, яңы проекттар тәҡдим итә.
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Япония Көнсығыш Европаға юл тота. Ил премьер-министры 2018 йылды Европаның алты иле буйлап тарихи сәйәхәттән башланы. Уның менән бергә тиҫтәнән ашыу эшҡыуар ҙа бар. Делегацияның төп маҡсаты — дипломатик һәм иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе көйләү. Яңы Гвинеяла ҡырҡ йыл йоҡлаған вулкан уянған. Янартау...
INAYA этнопаркы
Республикала яңы асылған INAYA этнопаркы тирмәгә килеп, ата-бабалар көнкүрешен ғәмәлдә танырға саҡыра. Проект авторҙары тарихи белемде камиллаштырыуҙы кеше торлағы эволюцияһынан башларға тәҡдим итә. Салауат халҡы быйыл ҡыш ял көндәрен Ағиҙел буйында үткәрә ала. Бында INAYA этнопаркы - ысын башҡорт...
Юл хаҡын банк картаһы аша түләп була
Автобустарҙа юл хаҡын хәҙер банк картаһы аша түләп була. Бындай ысул әлегә өс төрлө йүнәлешле автобуста булдырылған. Әйткәндәй, быйыл маршруттарҙа терминал аша түләү ысулы киңәйтеләсәк. Карта аша түләү ысулына халыҡтың ҡарашы ниндәй? Водителдәр өсөн уңайлымы? Элек халыҡ автобустарҙа юл хаҡын кеҫә...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Көнсығыш-Ҡытай диңгеҙендә һәләкәткә осраған иран танкерынан яғыулыҡ ағып сыҡҡан. Майлы таптың майҙаны 100 квадрат километрға барып етә. Ҡытай экологтары, был ағыулы матдәнең тирә-яҡ мөхиткә зыян килтереүе ихтимал, ти. Һыу судноһы 115 метр тәрәнлекетә ята. Махсус роботтар ярҙамында матдә ағып...
Моратына ирешкән
Благовещен районында йәшәүсе Раиса Яппарова балта менән юлдағы боҙҙо онтап, ҡом һибеүе менән бөтә илгә танылғайны. Был ваҡиғаның дауамы ла бар. Яңы йылда яңы уңыштар. Раиса Яппарова юлда тайғаҡ булмаһын өсөн балта менән боҙҙо онтай һәм ҡом һибә. Ә барыһы ла ҡурҡыныс авариянан һуң башлана. Ғинуар...
Сафланыр мәл
Православ христиандар иң изге дини байрамдарын билдәләй. Дини ышаныуҙар буйынса был көндө барлыҡ йылға, шишмә, күлдәрҙәге һыу изге тип һанала. Башҡортостанда йәшәгән православ христиандар ҙа иордань — уйылған мәкеләргә сумып үҙҙәрен сафландырҙы, сиркәүҙәрҙә Иисус Христос хөрмәтенә йырҙар йырланы....
Ғаилә, әсәлек, балалыҡты яҡлау өлкәһендәге закондарҙы камиллаштырыу
Ғаилә, әсәлек, балалыҡты яҡлау өлкәһендәге закондарҙы камиллаштырыу – депутаттарҙың эшсе төркөмө ултырышында ошо хаҡта фекер алышыуҙарҙа ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары, прокуратура, тәфтиш комитеты һәм полиция вәкилдәре ҡатнашты. 2017 йылдың майында...
Тарихты үҙгәртеп булмай
Бөйөк Ватан һуғышының иң аяныслы Сталинград яуы тамамланыуға 2 февралдә 75 йыл тула. Өфөлә был датаға арналған саралар башланды. Бөгөн Башҡортостандың мәғарифты үҫтереү институтында ветерандар, тарихсылар, уҡытыусылар ҡатнашлығнда түңәрәк өҫтәл уҙҙы. Иң яҡшы костюмын кейеп, бихисап орден-миҙалдарын...
Бөгөн шулай уҡ Ленинград ҡулсаһы өҙөлөүгә лә 75 йыл
1943 йылдың 18 ғинуарында Ҡыҙыл Армияның Ленниград һәм Волхов фронттары ғәскәрҙәре Шлиссельбург янында осраша һәм шуның менән Ленинград блокадаһы өҙөлә. Барлыҡҡа килгән 11 саҡрым киңлегендәге коридор аша ҡала оло ер менән тоташа. Уның аша аслыҡ-яланғаслыҡттан интеккән халыҡҡа аҙыҡ-түлек менән...
Өфө мәктәптәрендә уҡыусылар именлеге нисек хәстәрләнә?
Пермдәге фажиғәнән һуң Мәғариф министрлығы мәктәптәрҙә хәүефһеҙлек сараларын көсәйтеү тураһында күрһәтмә бирҙе. Өфө дөйөм белем биреү йорттарында уҡыусылар именлеге нисек хәстәрләнә. Беҙҙең хәбәрселәр үҙ-аллы тикшереү үткәрҙе. Йөҙөнсө һанлы уҡыу йорто хәүефһеҙлек тәьмин итеү буйынса иң еңел...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Румынияның премьер-министры вазифаһына ҡатын-ҡыҙ тәғәйенләнгән. 54 йәшлек Виорика Дэнчилэ был илдең хөкүмәтен етәкләгән тәүге ҡатын. Уның кандидатураһын идара итеүсе социал-демакраттар һәм либералдар коалицияһы тәҡдим иткән. Яңы кабинет булдырыу һәм уның программаһын әҙерләүгә Дэнчилэға 10 көн...
Нидерландта ҙур фестиваль
Үткән аҙнала Нидерландта ҙур фестиваль үтте. Ул Короллекте Наполеон ғәскәренән азат итеүҙең 205 йыллығына бәйләп уҙғарылды. Ике быуат элек булған ваҡиғаларҙа, европа халҡына “төньяҡ амурҙары” булараҡ билдәле, башҡорт яугирҙәренең өлөшө ҙур. Нидерланд халҡы рәхмәт йөҙөнән беҙҙең милләт...
Марийҙарса яңы йыл
Селлә башланыу менән, марий халҡында мәжүси байрам – Шорыкйол байрамы башлана. Тәржемәлә ул һарыҡ тояғы тигәнде аңлата. Ул марийҙарҙа иҫке йылды оҙатып, яңыһын башлай. Краснокама районы мариҙары Шорыкйол байрамын халыҡ йырҙары һәм бейеүҙәре менән башлай. Төрлө кейемдәргә кейенгән халыҡ иҫке йылды...
Хәрбиҙәр ярыша
Ошо көндәрҙә Өфөлә инженер ғәскәрҙәренең бишенсе спартакиадаһы үтә. Унда бар Рәсәйҙән өс йөҙгә яҡын спортсы йыйылды. Һалдаттар, курсанттар, училища офицерҙары үҙ-ара көс һынаша. Өфөгә бөтә Рәсәйҙән 20 команда йыйылған. Хәрбиҙәр үҙ таҫыллыҡтарын гер күтәреү, саңғыла шыуыу буйынса һанай. Әйткәндәй...
Ҡаты ауырып, һәләк булған. Әммә ысынында иҫән
Өфөлә йәшәүсе волонтер Екатерина Новоселова мутлашыусылар ҡулына эләгә. Бәйләнештә сайтында төркөм булдырып ярҙамға мохтаж булған һәм күп балалы ғаиләләргә көнкүреш кәрәк-яраҡтарын йыйырға ярҙам итеүсе волонтерға Светлана Панова исемле ҡатын ҡаты ауырып китеүен һәм дауаханаға барыр өсөн аҡса һорап...
Ғафури районында янғында ике кеше һәләк булған
Фажиғә Красноусольский ауылында теркәлә. Ағас йорт янып китеп, унда йәшәүсе 68 йәшлек ҡатын һәм уның улы һәләк була. Ә 62 йәшлек ир дауаханаға оҙатыла. Янғын сығыу сәбәптәре әле асыҡлана.
Һаҡ булығыҙ! Боҙлауыҡ!
Төбәктең ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты республикала боҙлауыҡ булыуы хаҡында иҫкәртә. Был алдағы ике көндә бер аҙ йылытып, һауа температураһының нольдән 5 градус түбән булыуы менән бәйле. Ә төндәрен, ғәҙәттәгесә, һалҡын. Аяҙытҡанда 20 градусҡа тиклем һыуытып, бер аҙ ҡар...
Яңы аттар - яңы еңеүҙәр
Башҡортостандың заманса бишалыш буйынса мәктәбе үҙенең техник базаһын нығыта. Буласаҡ Олимпия уйындары чемпиондары өөсөн республика ҡаҙнаһынан бүленгән аҡсаларға яңы аттар алынды. Бағдад ҡушаматлы айғыр өсөн әлегә был яңы һарай. Йылҡы малы үҙен тыныс тотһа ла, уны ярыштарға өйрәтеүсе жокей,...
Иҫке өйҙә лә матур йәшәргә мөмкин
Быны Өфөләге күп ҡатлы йорттарҙың береһендә йәшәүселәр һүҙҙә түгел, эштә иҫбатлаған. Бөхтә һәм таҙа подъезд, матур интерьер, видеокүҙәтеү, консьерж. Был элиталы торлаҡ түгел, ә ябай йорт хаҡында һүҙ. Ишектән инеү менән ихлас йылмайып консьерж ҡаршылай, ә тир-яҡтағы бөхтәлекте күреп был ябай подъезд...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Бөгөн Рим папаһының Латин Америкаһы буйлап турнеһы башланды. Кисә үк ул Сантьягоға килгән. Чили президенты МишЕль БачелЕт уны самолеттан ҡаршы алған. Ә ҡала урамдарына пантификты сәләмләргә меңәрләгән кеше сыҡҡан. Йылы ҡабул итеүҙәрен әҡарамаҫтан, уныү бында килеүе урындағы халыҡ араһында...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
…Ике һуҡмаҡты хәтерләткән машина юлы урман эсенә инеп юғала ла ҙур түңәрәккә оҡшаш яланға килеп сыға. Был “утрау” – икенсе бер донъя ул. Бында техника гөрләгән, музыка уйнаған, сыбыртҡы шартлаған да тауыш юҡ… ә йәшәйеш һиҙелә! 300-ләп йорттары бар әлеге донъяның, халҡы аҙ түгел – меңдәр менән иҫәпләнә. Әйтергә кәрәк, бик тырыштар үҙҙәре, көндәре эш менән үтә. Иртә таңдан кискә тиклем уратып алған йүкә урманынан, сәскәләрҙән һут ташый улар, бала сығара.
Аталы-уллы Илшат менән Айнур Ишмөхәмәтовтарҙың да көндәре ошо донъяла үтә: умарта таҙартырға, айырылған күстәрҙе ултыртырға, балауыҙ ҡуйырға һәм башҡа бихисап бурысты башҡарырға кәрәк. Ҡайһы берҙә уҫаллашыуҙы иҫәпкә алмағанда, бындағы халыҡ ҡурсалаусы “алпамышаларҙы” ярата, шуға тәмле һәм файҙалы ризыҡтары менән ихлас бүлешә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 191
РЕВМАТИЗМ (гр. rheumatismós — уҙыу), к и ҫ к е н р е в м а т и з м б и ҙг ә г е, тоташтырғыс туҡыманың башлыса йөрәк‑ҡан тамырҙары системаһын, быуындарҙы, эске ағзаларҙы һәм үҙәк нервы системаһын зарарлаған инфекцион‑аллергик характерҙағы системалы шешеү ауырыуы. Башлыса ауырыуға бирешеп барған, А төркөмөндәге B‑гемолитик стрептококк аша йоҡҡан киҫкен инфекция үткәргән 7—15 йәшлек балаларҙа үҫешә. Ауырыу беренсе (инфекция йоҡҡандан һуң 2—4 аҙна үткәс), икенсе (беренсел Р., кардит, полиартрит һ.б. үҫешә) һәм өсөнсө (ҡайтмалы Р., йөрәк етешһеҙлектәре ауырлаша һәм гемодинамик боҙолоштар арта) осорға һәм процесс әүҙемлеге 3 дәрәжәгә бүленә. Диагностика өсөн клиник һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау медикаментоз (бензил пенициллин, салицил к‑таһы препараттары, кортикостероидтар һ.б.). Башҡортостанда 100 мең кешегә киҫкен ревматизм биҙгәге м‑н ауырыған тәүге асыҡланған сирлеләр түбәндәгесә теркәлгән: 2005 й. — 3,3; 2006 — 10,9; 2008 — 1,7; шуға ярашлы хроник ревматик йөрәк ауырыуҙары м‑н — 19,6; 28,1; 29,1 кеше. БДМИ‑ла (ҡара: Медицина университеты) 20 б. 50‑се йй. уртаһында Е.Н.Третьякова етәкс. Р. патогенезы һәм клиникаһы, 60‑сы йй. уртаһынан Л.Д.Ғатауллина етәкс. организмдағы патоморфологик үҙгәрештәр (Ғ.Н.Боғҙанова, Р.Н.Фәйзуллин), гематологик, биохимик һәм иммунологик күрһәткестәр (Ф.К. Андаржанов, И.А.Кровяковская, Н.А. Подкользина), балаларҙа Р. клиникаһы, барышы һәм аҙағы үҙенсәлектәре (С.И.Назырова, Л.К.Смирнова) өйрәнелә, патологик процестың әүҙемлек дәрәжәһен иҫәпкә алып ауырыуҙы төрлө юлдар м‑н дауалау ысулдары эшләнә (О.Ҡ.Байков, Л.А. Фәйезова, В.М.Фәхрисламова һ.б.). 70‑се йй. башында С.Е.Беляев етәкс. балаларҙа Р. рецидивтарын өс этапта дауалау һәм өҙлөкһөҙ бициллин- медикаментоз иҫкәртеү ысулдары эшләнә һәм ғәмәлгә индерелә. 90‑сы йй. алып ауырыуҙарҙың иммун статусы күрһәткестәре өйрәнелә (А.Й. Ғилманов), ревматик йөрәк етешһеҙлектәрен диагностикалау һәм дауалау ысулдары камиллаштырыла (Ә.Н. Закирова, В.Л.Нәзифуллин һ.б.). Р. һәм уның эҙемтәләрен диагностикалау сифатының патоморфологик аспекттары тикшерелә (А.В.Двинских, Е.В.Евдокимов, Т.И.Мостафин).
Р.Ә.Дәүләтшин
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Энергетика күргәҙмәһе үткәрелә
20 октябрҙән 23-өнә тиклем Өфөлә «Урал энергетикаһы-2009» XV Юбилей халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе, «Энергияны һаҡлау» VII махсус күргәҙмәһе, «Кабель.Сымдар.Арматура» IV экспофорумы, «Электр һәм яҡтылыҡ техникаһы» I махсус күргәҙмәһе үткәрелә.
Күргәҙмә “Аҡбуҙат” ипподромы манежы бинаһында үтәсәк.
РФ Энергетика министрлығы, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы, “Башкирэнерго” асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында күргәҙмәне ойоштороусылар – Башҡортостан күргәҙмә компанияһы, «Башҡортостан» күргәҙмә комплексы, Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы.
«Урала энергетикаһы-2009» — был иң ҙур күргәҙмәләрҙең береһе, хаҡлы рәүештә Башҡортостан Республикаһында төп энергетик бизнес-форумы булып торасаҡ.
Күргәҙмә сиктәрендә сәнәғәттең бөтә тармаҡтары өсөн тәғәйенләнгән энергетика комплексы номенклатураһының киң спектры тәҡдим ителәсәк.
Быйыл күргәҙмәләрҙә 130-ҙан ашыу предприятие ҡатнаша. Экспоненттарҙың төп өлөшөн етештереүсе фирмалар тәшкил итә. Рәсәй төбәктәренән һәм Башҡортостан предприятиелары менән бер рәттән сит ил етештереүселәре лә ҡатнашасаҡ.
IX Рәсәй энергетика Форумы программаһының үҙәк ваҡиғаһы булып “Хәҙерге заман электротехник продукцияһы һәм фәнни-техник прогресс” конференцияһы һәм “Энергетик һөҙөмтәлелек. Проблемалар һәм хәл итеү юлдары” Бөтә Рәсәй конференцияһы торасаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов «ИПС Отомотив» компанияһы башлығы Гюркан Донат менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «ИПС Отомотив» компанияһы башлығы Гюркан Донат менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «ИПС Отомотив» компанияһы башлығы Гюркан Донат менән осраштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты автомобиль компоненттары сығарыу буйынса предприятиелар етәкселәре: «ИПС Отомотив» компанияһы (Төркиә) башлығы Гюркан Донат һәм «АвтоВАЗагрегат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Директорҙар советы рәйесе Алексей Козлов менән осрашты.
Бәләбәйҙең «БелЗАН» заводы нигеҙендә яңы уртаҡ производство төҙөү мәсьәләһенә фекер алышыу булды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов производство төҙөү процесының нисек барышы менән ҡыҙыҡһынды. Алексей Козлов Президентҡа, етди динамика бар, тип һөйләне. «ИПС Отомотив» компанияһы менән хеҙмәттәшлек төплө һәм масштаблы буласаҡ. Козлов әйтеүенсә, яңы ҡорамалдар һатып алыу һәм уны «БелЗАН» территорияһында урынлаштырыу тураһында килешеүҙәр өлгәшелгән. Шулай итеп, республикала автомобиль кластеры, автомобиль техник паркы төҙөү идеяһы тормошҡа ашырыла.
— Бәләбәйҙә ҙур ғына производство төҙөргә тейешбеҙ. Беҙ ярҙам итәсәкбеҙ. Бының өсөн бөтә административ, ойоштороу мөмкинлектәребеҙҙе файҙаланасаҡбыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов, эштең башланғыс этабында бик күп мәсьәләләр тыуа, тип билдәләне. Уларҙың бер өлөшө хәл ителә, икенсеһе фекер алышыу стадияһында тора.
— Үҫеш, хәрәкәт, беренсе һөҙөмтәләр ҙә бар. Донат әфәндене республикабыҙҙа эшләргә саҡыраһым килә. Өҫтәүенә Төркиә менән беҙ яҡшы эш мөнәсәбәттәрендә. Беҙ был бәйләнештәрҙе үҫтерәсәкбеҙ. Һеҙ үҙ производствоғыҙ үҫеше өсөн Бәләбәйҙе һайларһығыҙ тип уйлайбыҙ, — тине республика етәксеһе.


text:
Зарипов Айрат Йәнсура улы
Зарипов Айрат Йәнсура улы (12.10.1962, Ләмәҙтамаҡ ауылы, Мәсетле районы, БАССР) — социолог, фәлсәфә ғалимы, фәлсәфә фәндәре докторы, Башҡортостан Фәндәр Академияһында фәлсәфә буйынса Фәнни кәңәшменең ғилми сәркәтибе, Халыҡ-ара эштәр буйынса Рәсәй Советы эксперты[1]
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
БАССР-ҙың Мәсетле районы Ләмәҙтамаҡ ауылында 1962 йылдың 12 октяберендә тыуған. 1979 йылда Оло Ыҡтамаҡ урта мәктәбен тамамлай. 1984 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын, 1994 йылда Өфө дәүләт авиация техник университеты аспиратураһын тамамлай.
Хеҙмәт юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хеҙмәт юлын 1986 йылда Оло Аҡа урта мәктәбендә уҡытыусы булып башлай. 1987 йылдан Өфө ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Башта Башҡортостан Республикаһының Милли музейында ғилми хәҙмәткәр, музей һаҡлаусы баш хеҙмәткәр булып эшләй. 1995 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетының фәлсәфә кафедраһына эшкә күсә һәм элеге көнгә тиклем даими эшләй. Һуңғы эш дәрәжәһе — кафера мөдиренең фән буйынса урынбаҫары. Бер үк ваҡытта 1997—2007 йылдарҙа «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәтенең киң мәғлүмәт саралары бүлегендә мөхәррир булып эшләй.


text:
Ноябрҙә Бала хоҡуҡтары тураһында конвенцияның 20 йыллығы билдәләнә
Ноябрҙә донъя йәмәғәтселеге БМО Генераль ассамблеяһының Бала хоҡуҡтары тураһында конвенцияны ҡабул итеүенең 20 йыллығын билдәләйәсәк. Мәскәүҙә үткән Рәсәй балалар фонды конференцияһында ошо мөһим датаға арналған белдереү ҡабул ителде.
Белдереүҙә, Рәсәй балалар фонды БМО-ның Бала хоҡуҡтары тураһында конвенцияны ҡабул итеүенең 20 йыллығын илебеҙҙә балалар мәсьәләһен конструктив хәл итеүгә, үҙ халҡының иң яҡшы традицияларын дауам итергә, үҙ Тыуған иленең лайыҡлы граждандары булырға һәләтле йәш быуын тәрбиәләүгә йоғонто яһарлыҡ мөһим ваҡиға булараҡ ҡабул итә, тип билдәләнә. Бала хоҡуҡтары тураһында конвенция хөкүмәт ҡарамағында булмаған һәм дәүләт ойошмалары, бөтә кимәлдәге властар, граждандар йәмғиәте институттары эшмәкәрлегенең стратегик нигеҙе булып торорға тейеш. Был халыҡ-ара хоҡуҡи документтың тарихи әһәмиәте дәүләттәр – БМО ағзалары тарафынан балаларҙың белем алыуға, мәҙәниәт ҡаҙаныштары менән файҙаланыуға, ялға һәм башҡа төрлө хеҙмәтләндереүҙәрге хоҡуҡтарын билдәләүенә ҡайтып ҡала, тип билдәләнә белдереүҙә.
Конвенция нигеҙенә 1959 йылда ҡабул ителгән Бала хоҡуҡтары декларацияһы һалына. Декларацияла бала хоҡуҡтарының бөтә тулылығын тормошҡа ашырыу өсөн яуаплы кешеләрҙең ғәмәлдәрен билдәләүсе принциптар бирелә. Бала хоҡуҡтары декларацияһын ҡабул итеүҙең 20 йыллығына ҡарата БМО 1979 йылды Халыҡ-ара балалар йылы тип иғлан итә. Быны билдәләп, күп кенә хоҡуҡи инициативалар күтәрелә, улар иҫәбендә – Бала хоҡуҡтары тураһында конвенция проекты. Конвенция проекты тексы өҫтөндә эш ун йыл буйына дауам итә һәм 1989 йылда тамамлана. 1990 йылда Конвенцияға ҡул ҡуйыу һәм уны ратификациялау башлана. 1996 йылда БМО Генераль Ассамблеяһының Конвенция тексын ҡабул итеү көнөн – 20 ноябрҙе – йыл һайын Бала хоҡуҡтары көнө булараҡ билдәләргә ҡарар ителә.
Тормоштан күренеүенсә, күрелгән сараларға ҡарамаҫтан, балалыҡ өлкәһендәге хәлдәр борсолоу тыуҙырыуҙан туҡтамай. Шуның менән бәйле, Рәсәй балалар фонды Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағында Бала хоҡуҡтары буйынса комиссия булдырырға тәҡдим итә. 2010 йылда БМО иғлан иткән Халыҡ-ара донъя мәҙәниәте һәм балаларҙы ҡыйырһытмау ун йыллығы тамамланыуын иҫәпкә алып, Рәсәй балалар фонды ЮНИСЕФ-ҡа Берләшкән Милләттәр ойошмаһы алдында, 2011-2020 йылдарҙа Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау ун йыллығы үткәрергә, тигән инициатива менән сығырға тәҡдим итә.
БР балалар фонды Бала хоҡуҡтары тураһында конвенцияның 20 йыллығына ҡарата, Изге эштәр аҙналығы менән берләштереп, байтаҡ саралар үткәрергә планлаштыра.


text:
Фото:
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаттары милли матбуғат проблемаларын тикшерҙе
Фото:
"Яңы тарихи шарттарҙа милли матбуғат: үҫеше һәм перспективалары" – бөгөн III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә “Башинформ” агентлығының конференц-холында үткән секция шулай аталды. Ултырышты "Тамаша" журналының баш мөхәррире Фәнил Ҡоҙаҡаев алып барҙы. Милли матбуғат мәсьәләләре буйынса фекер алышыуҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты хакимиәтенең граждандар мөрәжәғәттәре буйынса эшләү бүлеге мөдире Ниязбай Сәлимов, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Венера Хәкимова, башҡорт телендә нәшер ителгән республика, район гәзит-журналдарының, радио һәм телевидениеның баш мөхәррирҙәре, Матбуғат идаралығының яуаплы хеҙмәткәрҙәре, журналистика ветерандары, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты.
Секция ултырышында ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, Ниязбай Сәлимов тикшереүгә сығарылған теманың көнүҙәклеген һәм мөһимлеген билдәләне. Уның фекеренсә, башҡорт милләтенең киләсәге, туған теленең, мәҙәниәтенең, йолаларының һаҡланыуы ла башҡорт телендәге киң мәғлүмәт сараларының нисек үҫешеүенән тора. Уның әйтеүенсә, үткә быуаттың 90-сы йылдарында ни бары һигеҙ гәзит һәм журнал башҡорт телендә нәшер ителгән, район гәзиттәрен туған телдә дубляж вариантында ғына уҡырға мөмкин булған. Милли матбуғат үҫешенә үҙгәртеп ҡороу йылдарында халыҡтың үҙаңының үҫеше, рухи күтәрелеше ҙур роль уйнаған. Беренсе һәм Икенсе Башҡорттар ҡоролтайы ҡарарҙары яңы матбуғат баҫмаларын асыуға һәм камиллашыуға булышлыҡ иткән һәм республикала дубляж варианттағы гәзиттәр урынына башҡорт телендәге үҙ аллы гәзиттәр сыға башлаған. Әммә хәҙерге иҡтисади көрсөк шарттарында бихисап башҡорт баҫмаларының тиражы һиҙелерлек кәмене. Матбуғат идаралығы, гәзит мөхәрририәттәре үҙҙәре лә тиражды һаҡлап алып ҡалыу өсөн күп нәмә эшләй. Гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы барышында һәр төрлө декадалар – милли матбуғат, йәштәр һәм балалар матбуғаты аҙналығы, гәзит-журналдарға яҙылыусы көнө үткәрелә. Альтернатив яҙылыу менән ныҡышмалы шөғөлләнергә, яҙылыуҙың традицион булмаған алымдарын эҙләргә, һәр төрлө конкурстар, приздар уйнатыу ойошторорға кәрәк. Бер һүҙ менә әйткәндә, әүҙем, ныҡышмал булырға, киләсәккә ҡарап эшләргә, нисек һәм ҡайҙа булыуығыҙға ҡарамаҫтан – бар ерҙә лә мөмкин тиклем әүҙемерәк баҫмаларҙы рекламаларға, уларҙы тәрән мәғәнә менән байытырға, уҡыусылар өсөн ҡыҙыҡлы итергә тырышырға кәрәк. Халыҡ ҡыҙыҡһыныуын шулай ғына яуларға мөмкин.
Үҙ сиратында Венера Хәкимова бөгөнгө дөйөм милли матбуғат баҫмалары проблемалары буйынса үткәрелгән социаль һорау алыу һөҙөмтәләренә туҡталды. Был мониторингҡа ярашлы, төбәктә башҡорт телендә нәшер ителгән баҫмалар ярайһы йылдам үҫешә, әммә халыҡ араһында, үкенескә күрә, милли матбуғатҡа ҡыҙыҡһыныу күҙәтелмәй. Шулай булһа ла, Венера Миҙхәт ҡыҙы әйтеүенсә, электрон киң мәғлүмәт сараларының, телевидение, интернеттың әүҙем үҫешеүе һәм баҫымына ҡарамаҫтан, баҫма матбуғат милли үҙаңға йоғонтоһо яһай ала. Уның әйтеүенсә, йәнә башҡорт телендәге бөтә Рәсәй күләмендәге баҫма ла кәрәк.
"Киске Өфө" гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева үҙ сығышын гәзит хеҙмәткәрҙәренең тәрбиәүи һүҙенә, һәр милли баҫманың үҙ концепцияһын булдырыуға арнаны.
– Төрлө баҫмалар бар Рәсәйҙә, күбеһе мәғлүмәт биреү менән генә шөғөлләнә, – тип билдәләне Гөлфиә Янбаева. – Ә бына беҙ, башҡорт телендәге баҫмалар журналистары, барыбер ҙә икенсерәк маҡсаттарҙы күҙ уңында тотоп эшләйбеҙ, эшләргә тейешбеҙ. Әлбиттә, беҙҙең баҫмаларҙың һүҙ күтәреп һөйләрлек асыҡ ҡына концепцияһы ла булманы. Күп осраҡта улар рус телендәге баҫмаларҙың күсермәһе булараҡ йәшәне. Әммә һуңғы егерме йыл эсендә, моғайын да, ул концепция төҫмөрләнгәндер, тим. “Йәшлек” гәзите менән асылғандыр ул милли концепция. Сөнки ул беҙҙең милли матбуғат майҙанына шул тиклем ярһыу бер ташҡын булып килеп инде, халҡыбыҙҙың рухын күтәреүгә ҙур өлөш индерҙе. Ул саҡта, әлбиттә, беҙҙең төп баҫмабыҙ булған “Башҡортостан” гәзитенең дә йөкмәткеһе һәм йүнәлеше үҙгәрҙе, ул үҙенең рус һәм татар телле иштәренән ҡырҡа айырылды. Шулай итеп, беҙ милли матбуғат баҫмаларының төп концепцияһын шулай төҫмөрләнек: улар — рухи даирәне киңәйтеү, милләттәште сәмләндереү, ғәмләндереү, тәрбиәләү, тарихы, тамырҙары, үҙенең кемлеге хаҡында уйландырыу сараһы, объектив һәм глобаль ҡараштар, альтернатив фекер, зыялылар тәжрибәһе трибунаһы.
Гөлфиә Янбаева беҙҙең башҡорт баҫмаларында ла, рус телле баҫмаларҙа ла етди аналитика юҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Һәр өлкәлә, һәр тармаҡта беҙ башҡорттарҙың рухын уятырлыҡ темалар эҙләргә тейешбеҙ, — тип иҫәпләй "Киске Өфө" гәзите мөхәррире.
– “Һүҙ” тигән шундай ҡеүәтле ҡорал менән эш итәбеҙ. Ғөмүмән, бөгөн ошондай һүҙ “ҡоралы” тантана иткән заман. Уны донъя кимәлендәге сәйәсәттә лә, депутаттар, президенттар һайлауҙарында ла ҡулланалар. Тимәк, ошо “ҡорал”ды беҙ бөгөн халҡыбыҙҙың аңын уятыу, рухын күтәреү, иманлы итеү, уларҙы үҙ яҙмышын үҙ ҡулына алдырыу, ерҙә лайыҡлы көн итергә ынтылыш тыуҙырыу, меңәрләгән һорауына яуап биреү өсөн файҙаланырға тейешбеҙ, – тине һүҙен йомғаҡлап Гөлфиә Янбаева.
"Шоңҡар" журналы мөхәррире Азамат Юлдашбаевтың башҡорт телендәге киң мәғлүмәт сараларына арналған сығышы бик ҡыҙыҡлы һәм хисле булды. Ул, атап әйткәндә, былай тине:
— Америка яҙыусыһы Джером Лоуренстың әйткәне бар: “Журналистиканың бурысы – үтә ҡуҙғығандарҙы тынысландырыу һәм үтә тыныстарҙы ҡуҙғытыу”. Егерме беренсе быуат башы журналистикаһына бик тә тап килеп торған һүҙҙәр был. Бигерәк тә башҡорт милли журналистикаһына. Сөнки яңы мең йыллыҡта баҫма матбуғаттың, телевидение, радио һәм Интернеттың йәмғиәттәге роле, милләтте берләштереүҙәге, халыҡты туплауҙағы бурысы айырыуса юғары. Һәм был оло миссия тәү сиратта шул мәғлүмәт сараларында эшләүсе журналистарҙың профессиональ кимәленә бәйле.
Көн талаптарына яуап бирерлек, замандың социаль заказын үтәй алырлыҡ, замандаштарыбыҙҙың талапсан зауығын, сәйәси, ижтимағи ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерлек үткер ҡәләмле, тос фекерле, йор һүҙле, осҡор күҙле журналистарыбыҙ бармы?
Һан йәһәтенән – бар. Был – бәхәсһеҙ. Ә был кадрҙар көн талаптарына яуап бирәме?
Сер түгел — һуңғы йылдарҙа милли баҫмаларҙың тираждары кәмей бара. Сәбәптәрҙең береһе –журналистарҙың профессиональ әҙерлеге. Бөгөн мәғлүмәт баҙары шул тиклем бай, бер үк яңылыҡты һәр тарафтан ишетергә, күрергә, уҡырға мөмкин. Шуға күрә әле төп принциптарҙың береһе: нимә яҙыуың ғына түгел, нисек яҙыуың да мөһим. Йәғни, авторҙың яҙыу һәләтенән башҡа фекерләү ҡеүәһе, уйлау даирәһе, уның интеллектуаль кимәле, стиль үҙенсәлеге талап ителә. Йыл һайын башҡорт журналистикаһы факультетын егерме биш-утыҙ студент тамамлай. Тик, үкенескә күрә, бөгөн редакцияларға эшкә килгән йәш белгестәрҙең күбеһе тик бирелгән темаға инша яҙырға ғына һәләтле.
Йәнә бер күренеште билдәләргә кәрәк: биш йыл дауамында журналистика нескәлегенә төшөнгән студент районға ҡайтырға ашыҡмай. Ошо фонда яҡын арала билдәле кадрҙар мәсьәләһе тыуыуы ла мөмкин.
Азамат Юлдашбаев, Гөлфиә Янбаева кеүек үк, һуңғы йылдарҙа аналитик журналистиканың, публицистиканың юғалып барыуын әсенеп билдәләне. Уның әйтеүенсә, әүҙем, яугир публицистика заманы үтте, тип ирәүәнлеккә бирелеп китергә ярамай.
Әлбиттә, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ профессиональ әҙерлек проблемаһын күрмәй ҙә, белмәй ҙә тип әйтеп булмай. Төрлө йүнәлешле, төрлө маҡсатлы уҡыуҙар, курстар, семинарҙар үткәрелеп тора. Мәҫәлән, былтыр ғына бик йөкмәткеле, фәһемле һәм көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәргән ике сара-һабаҡтар булған. Тик бында системалы эш кәрәк. Ә бындай эш мәктәптәрҙә профориентацион эштән, юғары уҡыу йорттарындағы заманса маҡсатлы уҡытыуҙан башланырға тейеш. Был йәһәттән уйланырға урын бар.
Интернет журналистика юҡ тинем, ә ул булһын өсөн, тәү сиратта, телде лә, компьютер технологияларын да, журналистика үҙенсәлектәрен дә белгән веб-мастерҙар, веб-администраторҙар кәрәк. Ә улар юҡ. Бөгөнгө милли Интернет ресурстарҙы булдырыусы, хеҙмәтләндереүсе белгестәр барыһы ла үҙ аллы өйрәнгән һәүәҫкәр-энтузиастар. Бәлки, берәй уҡыу йорто базаһында, йә шул уҡ БДУ-ның журналистика факультетында бөгөнгө редакцияларҙың ихтыяждарын иҫәпкә алып, журналистиканы, Интернетты
Ул башҡорт интернет журналистикаһын үҫтерергә саҡырҙы, ә бының өсөн, тәү сиратта, телде лә, компьютер технологияларын да, журналистика үҙенсәлектәрен дә белгән веб-мастерҙар, веб-администраторҙар кәрәк. Ә улар юҡ. Бөгөнгө милли Интернет ресурстарҙы булдырыусы, хеҙмәтләндереүсе белгестәр барыһы ла үҙ аллы өйрәнгән һәүәҫкәр-энтузиастар. Бәлки, берәй уҡыу йорто базаһында, йә шул уҡ БДУ-ның журналистика факультетында бөгөнгө редакцияларҙың ихтыяждарын иҫәпкә алып, журналистиканы, Интернетты, журналистиканы өйрәнеүсе 15-20 кешенән торған төркөм төҙөргә кәрәктер. Киләсәктә барыбер интернетһыҙ йәшәй алмаясаҡбыҙ, тип һығымта яһаны Азамат Юлдашбаев.
"Рәсәй төбәктәрендәге башҡорт телендә сыҡҡан баҫмалар беҙҙең ярҙамға мохтаж", –"Йәшлек" гәзитенең баш мөхәррире Артур Дәүләтбәков докладының асылын ошо һүҙҙәр тәшкил итте. Ул милли баҫмаларҙың милләтте туплауҙағы роленең баһалап бөткөһөҙ булыуын, әммә ниңәлер I, II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙарында милли матбуғат темаһы айырым секцияла ҡаралмауын билдәләне.
— Ә был күптән өлгөрөп еткән мәсьәлә һәм бөгөнгө һөйләшеүгә күтәрелгән проблемалар ҡоролтайҙың резолюцияһына инер, күрше өлкәләрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе сифатлы башҡорт баҫмалары менән тәьмин итеү мәсьәләһе яҡын арала хәл ителер, — тине Артур Дәүләтбәков.
Уның әйтеүенсә, үҙгәртеп ҡороуға тиклем ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙең башҡорт баҫмаларын алдырып уҡыу мәсьәләһе бик ҡырҡыу торманы. «Башҡортостан», «Ленинсы» гәзиттәрен, «Ағиҙел», «Пионер» журналдарын күрше өлкәләрҙә алдырып уҡыусылар йөҙәрләп түгел, меңәрләп иҫәпләнде. Хатта 1990 йылда айырым сыға башлаған «Йәшлек» гәзитен алдырып уҡыусылар ҙа 2–3 мең тәшкил итте. Тик Рәсәй почтаһы ла үҙгәртелеп ҡоролғас, йәғни үҙҙәренә күберәк аҡса эшләр өсөн матбуғат баҫмаларын таратыу хаҡын ҡайырып ала башлағас, яҙылыусылар һаны ҡырҡа кәмене. Мәҫәлән, «Йәшлек» гәзитенә Силәбе, Һамар, Һарытау, Мурманск, Липецк, Ырымбур өлкәләрендә, Ханты-Манси, Ямал–Ненец Автономиялы Округтарында, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларында, Красноярск, Пермь крайында, Татарстан, Удмурт Республикаларында алдыралар, әммә уларҙың һаны һуңғы йылдарҙа 75-тән 200-гә тиклем генә дана тәшкил итте. Башҡа баҫмалар менән дә шул уҡ хәл.
Хәҙерге ваҡытта Рәсәйҙең биш төбәгендә генә үҙҙәренең башҡорт телендә нәшер ителгән гәзиттәре бар. Ырымбур өлкәһендә – «Каруанһарай» (мөхәррире – Салауат Ғайса улы Аҡдәүләтов), Пермь крайында – «Пермь башҡорттары» (мөхәррире Вил Тимерғәле улы Мөхәмәтйәнов, Фәйрүзә Фаяз ҡыҙы Йоносова), Һамар өлкәһендә – «Ырғыҙ» (мөхәррире – Сәлимә Басир ҡыҙы Игенбәтова-Краснова), Силәбе өлкәһендә – «Уралым» (мөхәррире – Флүзә Фәтҡулла ҡыҙы Ғайсина), Ҡурған өлкәһендә – «Замандаш» (мөхәррире – Игорь Александрович Быков). Ә бер нисә йыл элек кенә башҡорт баҫмаларының һаны 14-кә барып етә ине. Тағы ла «Челябинский рабочий» гәзитенең «Башҡорт» полосаһын билдәләп үтер инем. Был бит айына ике тапҡыр сығып килде лә, тағы туҡтап ҡалды.
Урындағы баҫмалар бер нисә кешенең инициативаһы һөҙөмтәһендә генә донъя күреп килә. Мәҫәлән, Ырымбур өлкәһенең «Каруанһарай» гәзите мөхәррире Салауат Аҡдәүләтов гәзиттең тәүге һандарын Башҡортостанда, Ғафури районының «Табын» гәзите редакцияһында баҫтыра.
Һуңғы йылдарҙа БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ күрше өлкәләргә күп кенә ярҙам итте. Ҡулдан килгәнсә ҡағыҙҙан алып компьютер техникаһы, диктофондар, фотоаппараттар, лицензиялы башҡортса шрифттар бирҙе. Шулай уҡ һәр гәзит идаралыҡ ҡарамағында республика, район баҫмаларына беркетелгән.
«Йәшлек», «Йәншишмә», «Аманат», «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Башҡортостан ҡыҙы», «Ватандаш», Асҡын районының «Надежда» баҫмаларының мөхәррирҙәре күрше төбәктәргә командировкаларға сығып, «түңәрәк өҫтәл»дәр үткәреп, редакцияларҙың эшмәкәрлеге менән танышып, уларға методик яҡтан ярҙам күрһәтеп ҡайтты.
Артур Дәүләтбәков "Йәшлек" гәзитенең Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты менән берлектәге эшмәкәрлеген айырым билдәләп үтте. Әле тәүге ҡоролтай үтмәҫ борон гәзиттең ул ваҡыттағы баш мөхәррире Нияз Сәлимов журналистарҙы ай һайын тиерлек башҡорттар йәшәгән төбәктәргә командировкаларға йөрөтә торғайны.
Гәзит эсендә «Ҡоролтай» гәзитендә Башҡарма комитеттың эшмәкәрлеге, күрше өлкәләрҙә йәшәүсе башҡорттарҙың хәле, көнитмеше сағылды. 2008 йылда «Йәшлек»тә ҡыуаныслы ваҡиға булды – башҡорт матбуғаты тарихында тәүге тапҡыр Силәбе өлкәһе буйынса хәбәрсе пункты асылды.
— Беҙ бының менән генә туҡталып ҡалырға йыйынмайбыҙ, — тине "Йәшлек" йәштәр гәзитенең баш мөхәррире. — Алдан әйткәнемсә, күрше өлкәләрҙә башҡорт баҫмалары насар таратыла. Сәбәптәре төрлө: гәзит һуңлап килә, өҫтәүенә, күрше төбәк булғанға күрә, яҙылыу хаҡы ла 50-80 һумға ҡиммәтерәк килеп сыға. Ошоларҙы иҫәпкә алып, Силәбе өлкәһендә йәшәүсе 166 мең 372 башҡортто сифатлы баҫма менән тәьмин итеү маҡсатында «Йәшлек-Силәбе» гәзитен ойошторорға тәҡдим итәбеҙ. Йәғни 3–4 хәбәрсе Силәбе өлкәһенән материалдар туплап, Өфөгә ебәрә, ә «Йәшлек» гәзитенең 16 битлек аҙналыҡ сығарлышының 4 битен Өфөлә редакцияла версткалап, Силәбе типографияһында баҫтырғанда, гәзиттең үҙҡиммәте лә кәмер, Силәбе башҡорттары сифатлы башҡорт баҫмаһын алып һөйөнөр ине.
Артабан ошондай уҡ алым менән башҡорттар күп йәшәгән башҡа өлкәләргә лә гәзит сығарыу мөмкинлеген ҡарарға кәрәк.
Асҡын районының "Надежда" гәзите мөхәррире Фәйрүзә Йоносова үҙенең сығышында һәр райондың башҡорт телендәге үҙенең гәзите булырға тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Асҡын районында "Надежда" гәзите 2002 йылдан алып башҡорт телендә нәшер ителә, һәм ошо арала тап ошо гәзит арҡаһында район кешеләренең күбеһе үҙен ысын башҡорт итеп тойған, тыуған яғының тарихын, тамырҙарын асыҡлаған.
Филология фәндәре докторы, профессор, “Ағиҙел” журналының бүлек мөдире Фәнил Күзбәков үҙенең докладында башҡорт телендә нәшер ителгән баҫмаларға тулы анализ яһаны. Ул ҡаты тәнҡит менән сығыш яһаны. Фәнил Күзбәков, атап әйткәндә, республикала башҡорт телендәге киң мәғлүмәт саралары үҫеше буйынса милли программа әҙерләү, шулай уҡ Республика милли матбуғат проблемаларын өйрәнеү буйынса бойондороҡһоҙ үҙәк, альтернатив ваҡытлы баҫма (радио, телевидение каналы) ойоштороу кәрәклеген билдәләне.
"Китап" нәшриәте директоры Зөфәр Тимербулатов сығышында башҡорт китабын һатыуға сығарыу, уны киң ҡатлам уҡыусыға алып барып еткереү – бөгөн көнүҙәк мәсьәлә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Уның фекеренсә, был эштә дәүләт системаһы кәрәк. Урындарҙа иһә был мәсьәләне хәл итеү Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының төбәк бүлексәләренең әүҙемлегенә лә бәйләнгән.
Секцияла ҡатнашыусылар шулай уҡ "Башҡортостан" Дәүләт телерадиокомпанияһының мәктәп-студияһы директоры Шәүрә Ғилманованың ("Яңы тарихи шарттарҙа милли телевидение һәм радио: үҫеш перспективалары"), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы урынбаҫары Артур Иҙелбаевтың ("Милли матбуғатта яңы мәғлүмәт технологиялары") һәм башҡаларҙың докладтарын ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы.
Һөҙөмтәлә, докладта һәм фекер алышыуҙа яңғыраған тәҡдимдәрҙе индереп, резолюция ҡабул ителде.


text:
Аграрийҙар иген баҙарында тауар интервенцияһына әҙерләнә
4 августа Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы министрлығы ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәр өсөн тауар интервенциялары башлай. Был турала ҡоролоҡтан зыян күргән ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәргә ярҙам ойоштороу буйынса штабтың селектор ултырышында Рәсәй ауыл хужалығы министры Елена Скрынник хәбәр итте.
Интервенция фонды игене малсылыҡ һәм ҡошсолоҡ менән шөғөлләнеүсе ойошмаларға, шулай уҡ эшкәртеү һәм он етештереү предприятиеларына һатыласаҡ.
Ауыл хужалығы министрлығы хәбәр итеүенсә, «Берләштерелгән иген компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 2010 йылдың 26 июленән Милли тауар биржаһында биржа сауҙаларында ҡатнашыу өсөн ойошмаларҙы аккредитациялауға тотонасаҡ.
Иң элек, ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәрҙәге һәм уларға яҡын субъекттарҙағы элеваторҙарҙа һаҡланған 3 миллион тоннанан ашыу 2005 һәм 2008 йылдар уңышы фураж игене һәм 2005 йыл уңышы аҙыҡ-түлек игене һатыласаҡ.
Мәғлүм булыуынса, Башҡортостан ҡоролоҡтан айырыуса ҙур зыян күргән төбәктәр иҫәбенә инә. Шуның менән бәйле Хөкүмәт Йортондағы бөгөнгө ултырышта БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары – ауыл хужалығы министры вазифаһын башҡарыусы Шамил Вахитов он етештереү һәм эшкәртеү предприятиеларына сауҙала ҡатнашыу өсөн документтар пакеты әҙерләргә ҡушты.
Республиканың ҙур ҡошсолоҡ һәм малсылыҡ комплекстары ла интервенция фонды фураж игенен һатып алырға планлаштыра.


text:
Бөгөн Рәсәй Ватан Геройҙары көнөн билдәләй
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Бөгөн Рәсәй Ватан геройҙары көнөн билдәләй. Яңы иҫтәлекле дата календарҙа 2007 йылдың 28 февралендә, Рәсәй Президенты Владимир Путин тейешле федераль законға ҡул ҡуйғандан һуң, барлыҡҡа килде. 9 декабрь осраҡлы һайланмаған, сөнки тап ошо көндә (иҫке стиль буйынса 26 ноябрь) 1769 йылда императрица Екатерина II Изге Георгий орденын булдырған. Һуғышта ҡаһарманлыҡ күрһәткән яугирҙәр ошо награда менән бүләкләнгән. 1917 йылға тиклем был көндә Рәсәйҙә Георгий кавалерҙары байрамы билдәләнгән. Хәҙер 9 декабрҙә Советтар Союзы Геройҙарын, Рәсәй Геройҙарын, Изге Георгий һәм Дан ордены кавалерҙарын хөрмәтләйҙәр.
Яңы байрам хәрби батырлыҡтар һәм Рәсәй армияһы Геройҙары тарихын берләштерергә, йыш ҡына үҙ ғүмерен фиҙа ҡылып, Тыуған иле хаҡына батырлыҡ ҡылған кешеләр тураһында хәтергә төшөрөргә тейеш.
Советтар Союзы Геройы һәм Рәсәй Геройы исемен алған — 305, Дан ордендарының тулы кавалеры булған 37 кешенең исеме Башҡортостан менән бәйле. Берәүҙәр республикала тыуған һәм һуғыштан һуң шунда йәшәгән, икенселәр яу яландарында башын һалған, өсөнсөләр башҡа сәбәптәр буйынса өйҙәренә әйләнеп ҡайтмаған, дүртенселәр, киреһенсә, демобилизацияланғандан һуң килеп төпләнгән.
Әлеге ваҡытта республикала берҙән-бер Рәсәй Геройы — Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәре майоры, Чечен һуғышында ҡатнашыусы Николай Анатольевич Злобин йәшәй. Ул 1976 йылдың 16 июлендә Алматы ҡалаһында тыуған. 1997 йылда Ҡаҙағстан Республикаһы Ҡораллы Көстәренең Юғары сик буйы команда училищеһын тамамлаған. 2002 йылдан — Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәрендә.
Был көндә республиканың барлыҡ муниципалитеттарында ла тантаналы саралар ойошторола. Һәләк булған яугирҙәрҙең һәйкәлдәренә сәскәләр һалына.


text:
Рөстәм Хәмитов муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙе һәм депутаттарҙы Урындағы үҙидара көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙе һәм депутаттарҙы Урындағы үҙидара көнө менән ҡотланы
Рөстәм Хәмитов муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙе һәм депутаттарҙы Урындағы үҙидара көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
21 апрелдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Урындағы үҙидара көнөнә арналған тантаналы сарала сығыш яһаны. Республика етәксеһе муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙе һәм депутаттарҙы байрам менән ҡотланы һәм «Башҡортостандың иң яҡшы муниципаль берәмеге» конкурсы лауреаттарына наградалар тапшырҙы.
– Күптәрегеҙ иртә таңдан ҡара кискә ҡәҙәр урамдарҙы төҙөкләндереү, юлдарҙы ремонтлау, тәбиғәтте һаҡлау, хәүефһеҙлекте тәьмин итеү кеүек мөһим мәсьәләләрҙе хәл итә. Кешеләр һеҙгә төрлө һорауҙар менән килә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары халыҡтың ышанысын аҡлай икән, бында һеҙҙең – урындағы үҙидара хеҙмәткәрҙәренең, депутаттарҙың роле ҙур. Көн һайын кешеләр менән аралашыу, ҡаланың һәм ауылдың аныҡ проблемаларын белеү, уларҙы хәл итеү – быларҙың барыһы ла һеҙҙең төп эшегеҙ.
Төбәктә иҡтисади тотороҡлоҡ һәм бюджет тигеҙлеге һаҡлана, тип билдәләне республика Башлығы. 2016 йылдың 1 майынан бюджеттан тыш секторҙа минималь хеҙмәт хаҡы күләме арта.
– Төп бурысыбыҙ – урындарҙа иҡтисади һәм социаль сәйәсәтте нығытыу, муниципалитеттарҙың үҙаллылығын киңәйтеү, халыҡтың муниципаль программаларҙы һәм проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашыуын тәьмин итеү, – тип билдәләне төбәк етәксеһе.
Рөстәм Хәмитов һуңғы ике йылда Урал аръяғындағы ете районда ғәмәлгә ашырылған урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһын миҫалға килтерҙе. Республика һәм муниципаль бюджет аҡсаһынан тыш, кешеләр үҙ аҡсаһын да һала, эшҡыуарлыҡ ресурстары йәлеп ителә. Ике йыл эсендә 88 ауылда балалар һәм спорт майҙансыҡтары төҙөү, урамдарҙы яҡтыртыу, һыу менән тәьмин итеү, юлдар һәм күперҙәр һалыу, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигоны төҙөү һәм башҡа йүнәлештәр буйынса 168 проект тормошҡа ашырылған. Бындай тәжрибәне бөтә республикаға таратыу күҙаллана.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм еңеүселәрҙең исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Ҡорт елеме
Ҡорт елеме — ҡорттар ағас бөрөләренән, япраҡтарынан йыйылған ыҫмалалы есемдәрҙе эшкәртеп яһаған ҡарағусҡыл йәшел төҫтәге йәбешеүсән матдә. Унда 55 % ыҫмала һәм бәлзәм, 10 % эфир майҙары, 30 % балауыҙ һәм 5 % һеркә бар. Һәр ғаилә миҙгеленә 100-150 г елем йыя. Ҡорт елеме медицинала киң ҡулланыла.
Елемде умартала файҙаланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡорттар елемде умарталағы ярыҡтарҙы һылау өсөн ҡуллана. Шулай итеп улар умартаны үтәтмә елдән һаҡлай. Шулай уҡ ҡорт елеме менән улар һауа торошона ҡарап, кейәнең ҙурлығын көйләйҙәр. Исеме шунан килеп сыҡҡан да инде, πpoπόλις «ҡала алдында». Елем менән ҡорттар инә ҡорт йомортҡа һаласаҡ күҙәнәкте шымарталар. Әгәр ҙә умартаға эрерәк хайуан килеп керһә, уны ҡорттар сығара алмайҙар, шунлыҡтан елем ярҙамында емтекте серемәһен өсөн мумификациялайҙар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Младенов С. Мёд и медолечение. София, 1971.
- Хисматуллина Н. З. Апитерапия — Пермь: Мобиле, 2005. — 74 б.


text:
Сибай ҡалаһында М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының «Мосолман мәғарифын үҫтереү» фәнни-тикшеренеү үҙәге Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты менән берлектә «Дини белем биреүҙең юлдары һәм алымдары» тигән темаға «түңәрәк өҫтәл» үткәрҙе. Унда Урал аръяғы мәсеттәренең имамдары ҡатнашты.
Ҡаланың тарих-крайҙы өйрәнеү музейында ойошторолған «түңәрәк өҫтәл»дә ҡатнашыусыларҙы ҡала хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Г.Ә.Ишемғолова сәләмләне һәм уңышлы эш теләне.
Урал аръяғы имам-хатиптары алдында Өфөнән килгән абруйлы ҡунаҡтар сығыш яһаны. Улар иғтибарҙы Дини белем биреүҙең сәйәси, социаль, юридик яҡтарына йүнәлтте. Диниә назараты мөфтөйөнөң беренсе урынбаҫары А.Н.Арыҫланов дини белем биреүҙә мәсет имамдарының роле тураһында һөйләне. Философия фәндәре кандидаты, доцент, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының «Мосолман мәғарифын үҫтереү» фәнни-тикшеренеү үҙәге директоры Д.М.Абдрахманов үҙ сығышында дини белем биреү тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Университеттың юридик бүлеге начальнигы Э.М.Даянова дини белем биреүҙә юридик яҡтан да грамоталы булырға кәрәк тип, төрлө федераль закондарға һәм башҡа хоҡуҡи акттарға туҡталып китте. Үрҙә атап үтелгән үҙәктең ғилми хеҙмәткәре, философия фәндәре кандидаты З.М.Тимербулатов «Мәктәп—дини белем биреү усағы» тигән темаға сығыш яһаны. Урал аръяғы мәсеттәренең, имам-хатиптарының эше менән Баймаҡ районының имам-мөхтәсибе Х.Ш.Хафизов таныштырҙы. Сибай ҡалаһы «Тәҡүә» мәсетенең дини белем биреүҙәге роле хаҡында имам-мөхтәсиб Әғләметдин хәҙрәт Fәзизов һөйләне.
«Түңәрәк өҫтәл»дән һуң унда ҡатнашыусылар Сибай тарих-крайҙы өйрәнеү музейы буйлап сәйәхәт итте.
Көндөң икенсе яртыһында «Тәҡүә» мәсете эргәһендә эшләп килгән дини белем биреү курстарының эшмәкәрлеге менән танышыу ҡаралған ине. Бында мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Фәниә Зәкәриә ҡыҙы Баһаутдинова оҫталыҡ дәресе үткәрҙе.
Сара аҙағында М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының «Мосолман мәғарифын үҫтереү» фәнни-тикшереү үҙәге ойошторған дистанцион уҡыуҙа ҡатнашҡан Урал аръяғының 50 имамына танытмалар тапшырылды.
Шулай итеп, был көндө ғалимдар һәм имамдар дини белем биреүҙең бөтә нескәлектәрен, үҙенсәлектәрен уртаға һалып һөйләште. Имам-хатиптар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуаптар алды.
Арсен Юнысов.


text:
Дон халыҡтары фестивале
Дон халыҡтары фестивале, шулай уҡ «Дон Халыҡтары татыу ғаилә» Милли мәҙәниәттәр фестивале — Дондағы Ростовта йыл һайын үткәрелгән фестиваль. Сараның маҡсаты булып Донда йәшәгән халыҡтарҙың традицион мәҙәниәттәрен һаҡлау һәм үҫтереү тора[1]. Фестиваль Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә[2] арнап уҙғарыла.
Һүрәтләнеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Феастиваль 1995 йылдан алып ойошторола, 2016 йылда ул 21-се тапҡыр үткәрелә. Унда Төньяҡ Осетия, Краснодар крайы, Ҡалмыҡ, Адыгей, Ҡабарҙы-Балҡар, Ҡарасәй-Черкес, Дағстан, Төньяҡ Осетия-Алания республикалары ҡатнаша. Ростов өлкәһенән дә вәкилдәр була, сөнки уның территорияһында 100 тирәһе милләт йәшәй. Фестивалдең үҫеше яйлап бара. Тәүҙә уға әлкә әһәмиәтендәге сара статусы бирелә, артабан ул төбәк-ара фестивалгә әүерелә.
Байрамды барлыҡҡа килтереүселәр һәм ойоштороусылар булып Рәсәй Федерацияһының Мәҙәниәт министрлығы, Ростов өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығы, Өлкә халыҡ ижады йорто тора. Ҡатнашыусылар араһында үҙэшмәкәрҙәр һәм ғаилә коллективтары, милли ижади коллективтар бар[3].
2013 йылда фестиваль Белокалитвинск районының Шолохов ҡасабаһында башланып Дондағы Ростовтың Өлкә халыҡ ижалы йортонда дауам итә. Программала милли көнкүреш, кәсепселек һәм аш-һыу күргәҙмәләре ҡарала һәм эшләй[4].


text:
"Ишет мине, әсәй"
Мәҙәни яңылыҡтар
Дуҫтарыбыҙ
һүҙ йомғағы
Ил ҡәҙерен белмәгән –
башын юғалтҡан,
ер ҡәҙерен белмәгән –
ашын юғалтҡан.
Комментарийҙар
-
Хисмәт Юлдашев тураһындағы тапшырыуҙы тыңлап...
-
Рәхмәт, Фәнүзә ханым! Бик матур тапшырыу...
-
Фәүзиә Ҡотлогилдина һүҙҙәренә яҙылған был йыр бик...
Мәҙәни яңылыҡтар
Ошоға бәйле саралар алдағы шаршамбыға тәғәйенләнгән. Бер быуатлыҡ юбилей уңайынан "Фәхретдинов уҡыуҙары" исеме аҫтында Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференция уҙғарыла, ул диндең әхлаҡ һәм кешелеклелек тәрбиәләүҙәге роле темаһына арнала. Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты 1917 йылдың йәйендә Ырымбурҙа үткән башҡорттар ҡоролтайы барышында ойошторола. 1936 йылда ул тулыһынса туҙҙырыла, мөфтөйөн атып үлтерәләр, документтарын юҡ итәләр. 1992 йылда ҡайтанан асылды.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Николай Морозкин – Башҡорт дәүләт университеты ректоры
Николай Морозкин – Башҡорт дәүләт университеты ректоры
Үткән аҙнала Башҡорт дәүләт университеты ректорын һайлау буйынса конференция үткәйне. Унда йәшерен тауыш биреү барышында физика-математика фәндәре докторы, профессор, иҫәпләү математикаһы кафедраһы мөдире Николай Морозкин кандидатураһы өсөн 167 тауыш бирелде.
Николай Морозкин Н. Огарев исемендәге Мордовия дәүләт университетынан һуң Ленинград дәүләт университетының ғәмәли математика факультетында аспирантурала уҡыған. Артабан Мордовия дәүләт университетында эш башлап, 1983 йылдан Башҡорт дәүләт университетында эшләй.
Николай Морозкин Н. Огарев исемендәге Мордовия дәүләт университетынан һуң Ленинград дәүләт университетының ғәмәли математика факультетында аспирантурала уҡыған. Артабан Мордовия дәүләт университетында эш башлап, 1983 йылдан Башҡорт дәүләт университетында эшләй.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Борғо ҡысҡыртмай ғына29-11-2017, 00:05 // Информация, Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
– Байрамға әҙерлек тыныс шарттарҙа, борғо ҡысҡыртмай һәм йүгерешмәй генә башҡарылырға тейеш, – тине Башҡортостан Башлығы, республика ойоштороу комитеты етәксеһе Рөстәм Хәмитов. – Ниндәй саралар үткәреү һәм объекттар төҙөү билдәләнгән, шуларҙы эшлекле шарттарҙа бойомға ашырыу мотлаҡ. Әйткәндәй, был йүнәлештә ағымдағы төрлө сараларҙы юбилей исемлегенә индереүгә юл ҡуйылырға тейеш түгел.
Башҡортостандың Бюджет инвестициялары буйынса эксперт советы ҡарары буйынса ошо юбилейға ҡарата төҙөләсәк объекттар исемлеге раҫланғайны. Уларға мәҙәниәт, мәғариф, физик культура һәм спорт, һаулыҡ һаҡлау, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, транспорт һәм башҡа өлкәләрҙәге 102 объект индерелгән, шуларҙың 10-ауһы дөйөм республика әһәмиәтенә эйә. Быйыл бөтәһе 1009 урынға иҫәпләнгән ете балалар баҡсаһы төҙөләсәк. Бүздәк, Дәүләкән һәм Ғафури райондарында ошондай биналар файҙаланыуға тапшырылған да инде. Оҙаҡламай Тәтешле районы үҙәге Үрге Тәтешлелә – 120, Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылында 60 урынлыҡ балалар баҡсалары ла булған мәҙәни-белем биреү комплексы, Яңауыл районы үҙәгендә – 160, Учалы ҡалаһында 139 урынлыҡ балалар баҡсаһын төҙөү тамамланасаҡ.
Сауҙа-сәнәғәт палатаһы республика Хөкүмәте менән берлектә “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 инвестиция проекты” тигән сараны башланы. Маҡсаты – республикалағы инвестиция мөхитен яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыу, эшҡыуарҙар иҫәбенә яңы хеҙмәт урындарын арттырыу. Акцияла 51 проект ҡатнаша.
Ағымдағы уҡыу йылы башланыр алдынан Өфөнөң Киров һәм Дим райондарында 550 һәм 825 урынлыҡ ике мәктәп асылды. Нуғай ҡасабаһындағы мәктәптең тәүге сираты төҙөлөп бөттө, эш киләһе йылда тамамланасаҡ. Шулай уҡ 100 ҙур автобус һатып алынған, Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе биләмәһендә “Рәсәй – минең тарихым” тигән тарихи парк асылды.
Юбилейға әҙерлек эштәренең нисек барыуы менән ултырышта ҡатнашыусыларҙы республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов, мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, спорт һәм йәштәр сәйәсәте министры урынбаҫары Алексей Новиков һәм Башҡортостан Фәндәр академияһы президенты Әлфис Ғаязов таныштырҙы.


text:
Сибай ҡалаһының М.Fафури исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында «Рәсәй саңғы юлы—2017» спорт ярышы үтте. Бында сибайҙар ғына түгел, Баймаҡ, Хәйбулла райондарынан да саңғыла йөрөргә яратыусылар йыйылған ине.
Ярышҡа килеүселәр 8 төркөмгә бүленде. Тәүгеләрҙән булып стартҡа VIP төркөмө баҫты, йәғни етәксе вазифа биләүселәр етеҙлектә үҙҙәрен һынап ҡараны. Артабан 12 йәшкә тиклемге балалар, унан 13-15, 16-18, 19-35, 36-49 йәшлектәр, 50 һәм унан өлкәндәр уҙышты. Шулай итеп үҙ төркөмдәрендә Владимир Рысин (7-се мәктәп), Әлфирә Үтәбаева (Сибай сәнғәт коледжы), Илхан Вәлиев (Баймаҡ), Екатерина Бабенко (12-се мәктәп), Альфред Хураншин (Аҡьяр), Рәмилә Фәйзуллина (Баймаҡ), Руслан Ибраһимов (Сибай педагогия коледжы), Гөлсара Дәүләтбаева (Баймаҡ), Айгиз Бикҡолов (Сибай педагогия коледжы), Лидия Шаһиәхмәтова (Сибай педагогия коледжы), Әғләм Мортазин (Сибай ҡалаһының эске эштәр бүлеге), Лиза Яҡупова (8-се мәктәп), Фәттәх Иҫәндәүләтов (Баймаҡ), Ольга Миронова (Сибай ҡалаһының спорт ветераны) беренселекте яуланы. Призлы урын алыусыларҙың барыһы ла грамоталар, миҙалдар һәм ярыштың махсус бүләге менән бүләкләнде.
Сараға йыйылған 354 саңғысы араһынан 81 йәшлек Әхмәт Юнысов һәм 72 йәшлек Геннадий Таракин һоҡландырһа, ата-әсәһенә эйәреп килгән 2 йәш тә 9 айлыҡ Таһир Таулыҡаев оло өмөт уятты. Киләсәктә ул да шәп саңғысы булырға хыяллана.
Ярыш үткәрелгән көн матур, ҡояшлы, елһеҙ ине. Саңғысылар уҙышып ҡына ҡалманы, саф һауала һаулыҡтарын нығытып, ял итеп, күтәренке кәйеф менән ҡайтты.
Арсен Юнысов.
Һүрәттә: Ә.Юнысов, А.Рысина һәм В.Рысин.


text:
(Чебоксар,18-19 июнь)
Башҡортостандан Мәҙәниәт министры Ә.И.Шафиҡова, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Й.С.Ильясова, Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры А.А.Ибраһимов, һәм Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Г.Х.Маликова составындағы делегация Рәсәй Федерацияһы Президенты Указына ярашлы ойошторолған Рәсәйҙә Мәҙәниәт йылын уҙғарыуҙағы иң һәйбәт тәжрибәне асыҡлау һәм популярлаштырыу буйынса округ конференцияһынан ҡайтты.
Конференцияла ҡатнашыусыларҙың барыһы ла Рәсәйҙә Мәҙәниәт йылын уҙғарыу әһәмиәтле сара булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Мәҙәниәт йылының бик ваҡытлы уҙғарылыуын Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова ла билдәләне. Әминә Ивний ҡыҙы үҙенең сығышында Башҡортостанда мәҙәниәт йылы уңайынан бик күп саралар уҙғарылыуы, шул иҫәптән, сәнғәттең төрлө тармаҡтарын үҫтереү өсөн иң әһәмиәтле проекттарға БР Президенты гранттары бүленеүе, сәнғәт әһелдәренең, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса ла саралар күрелеүе, балалар музыка мәктәптәренә заманса музыка ҡоралдары алыу өсөн республика бюджетынан субсидиялар бүленеүе, мәҙәниәт усаҡтарын ремонтлау өсөн өҫтәмә сығымдар бүленеүе хаҡында ла һөйләне. Рәсәй мәҙәниәт министры урынбаҫары Алла Манилова Башҡортостан Республикаһы президентының республика мәҙәниәтенә һәр яҡлап ярҙам итеүен билдәләне һәм республикабыҙҙы Рәсәйҙә Мәҙәниәт йылын уҙғарыу буйынса Рәсәйҙең эталон республикаһы, тип атаны. Пленар ултырышта Мәҙәниәт йылын уҙғарыу буйынса үҙҙәренең тәжрибәләре менән, шулай уҡ, Сауаш, Марий Эл, Мордовия республикалары, Пермь крайы, Ульяновск, Түбәнге Новгород һәм илдең башҡа субъекттары мәҙәниәт министрҙары уртаҡлашты. Конференция сиктәрендә «түңәрәк өҫтәлдәр», мәҙәниәт усаҡтары менән танышыу, Рәсәй мәҙәниәт министрлығының Маҡтау грамоталарын тапшырыу булды.
Театрыбыҙ артисткаһы Гүзәл Хәсән ҡыҙы Маликова Рәсәй Мәҙәниәт министры В.Г.Мединский приказына ярашлы Мҙәниәт йылы уҙғарылыу уңайынан Рәсәй Мәҙәниәт министрлығының Рәхмәт хатына лайыҡ булды.
Беҙ Гүзәл Хәсән ҡыҙын ошо мәртәбәле бүләге менән ысын күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ һәм артабан да ижади уңыштар теләйбеҙ.


text:
Мортаза Рәхимов Андрей Цариковский менән осрашты
13 мартта Республика йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт етәксеһе урынбаҫары Андрей Цариковский менән эш осрашыуы үткәрҙе. Монополияға ҡаршы ҡануниәттең үтәлеше мәсьәләләре тикшерелде.
Мортаза Рәхимов Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан идаралығы эшенең хужалыҡ итеүсе бөтә субъекттар өсөн тиң хоҡуҡи һәм иҡтисади шарттар тыуҙырыуҙағы әһәмиәтен билдәләне. Президенттың фекеренсә, ҡулланыу баҙарындағы хаҡтар менән бәйле хәлгә контроль иҡтисади көрсөк шарттарында монополияға ҡаршы хеҙмәттең төп бурыстарының береһе булып тора.
Андрей Цариковский республика иҡтисадының ыңғай хәлен билдәләне.
— Көрсөккә ҡарамаҫтан, Башҡортостанда юғары тәьминәт кимәле һаҡланып ҡалған һәм төбәк буйынса килемдәрҙең кәмеүе ил буйынса сағыштырғанда байтаҡҡа түбән, — тине Рәсәй Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәте етәксеһе урынбаҫары.
Андрей Цариковский Башҡортостанда монополияға ҡаршы хеҙмәттең һөҙөмтәле эшләүе өсөн тейешле шарттар булдырған өсөн республика етәкселегенә рәхмәт белдерҙе.
Осрашыуҙа Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы етәксеһе Зөлфирә Аҡбашева ҡатнашты.


text:
БашДУ нанотехнологиялар өлкәһендә эре инновацион компания менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Башҡорт дәүләт университеты фәнни-техник өлкәлә Рәсәйҙең нанотехнологиялар өсөн ҡорамалдар етештереүсе эре компанияһы — «Нанотехнология МДТ» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте менән хеҙмәттәшлек итәсәк. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр иттеләр. Хеҙмәттәшлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәре итеп киләһеләр билдәләнде: нанотехнология һәм наноматериалдар өлкәһендә мәғариф һәм фәнни-тикшеренеү йүнәлештәре, наноиндустрия өлкәһендә фәнни-техник һәм инновацион йүнәлештәр, берлектә фәнни-методик һәм белем биреү сараларын – семинарҙар, симпозиумдар, конференциялар ойоштороу.
Килешеүгә ҡул ҡуйыу киләһеләрҙе күҙ уңында тота: берлектә фәнни-тикшеренеү программаларҙы, технологиялар булдырыу һәм уларҙы үҙләштереү буйынса проекттарҙы тормошҡа ашырыу, берлектә ваҡытлыса ғилми коллективтар, яңы техниканы һәм технологияларҙы үҙләштереүҙе тәьмин иткән лабораториялар булдырыу, фәнни-техник мәғлүмәт менән үҙ-ара бүлешеү, ғалим һәм белгестәрҙең квалификацияһын күтәреү, стажировкалар ойоштороу.


text:
Кущтанащмы, күстәнәсме?12-01-2018, 00:03 // Информация // Баҫып сығарырға
Республикалағы ҡайһы бер йәмәғәтселек вәкилдәре атаманың әҙәби башҡорт теле нормаларына яуап бирмәүен, башҡортса “Күстәнәс” тигән тамға ҡуйылырға тейешлеген билдәләй.
— Бөтә тауар тамғалары Мәскәүҙә теркәлә. Атама — татарса ла, башҡортса ла түгел, ә рус теленә стилләштерелгән транслитерация. Ғаризала яҙғанымса, был — һүҙ стилизацияһы, — тине тамғаның хужаһы Андрей Таюсев.
Шул уҡ ваҡытта Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми етәксеһе, филология фәндәре докторы Фирҙәүес Хисамитдинова брендтың бындай атамаһына ҡаршы сыҡты.
— Башҡортостанда тауар тамғаһын булдырабыҙ икән, ул башҡорт телендә яңғырарға, әҙәби тел нормаларына буйһонорға тейеш. Башҡортса хәреф рус телендә юҡ икән, уны үҙгәртергә мөмкин. Был осраҡта башҡортса ла, русса ла “с” хәрефе бар. Шуға күрә, атама “Кустэнэс” тип яҙылырға тейеш, — тигән фекерҙә ғалимә.
— Атама татар теленең түгел, ә башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты үҙенсәлектәрен сағылдыра. Миҫалға “Нэнэйка” һәм “Картатай” тип аталған туҡланыу ойошмаларын килтерергә була. Был һүҙҙәр әҙәби телдә юҡ, әммә халыҡ телендә киң ҡулланыла. Шуға күрә тауар тамғаһының “Кущтанащ” тип теркәлеүендә бер ниндәй ҙә хилафлыҡ күрмәйем, — ти Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты Искәндәр Сәйетбатталов.
Интеллектуаль милек буйынса федераль милектә аңлатыуҙарынса, тауар тамғаларын теркәгәндә һүҙҙәр махсус тикшерелмәй, сөнки уларҙың бер телгә лә инмәгән уйҙырма һүҙ булыуы ихтимал. Атама тәғәйен тауарҙы йәки хеҙмәтте һүрәтләһә, йәки ул билдәле бер географик объекттың исеме булһа, сикләү бар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 244
ӨЙРӨЛМӘКТӘР (Rotatoria), умыртҡаһыҙҙар тибы. Бөтә Ер шарында таралған. Бер нисә отряды, яҡынса 2 мең төрө билдәле, Башҡортостанда яҡынса 100 төрө бар. Кәүҙәһе башлыса оҙонса (оҙонлоғо 0,04—2,3 мм), баштан, кәүҙәнән һәм аяҡтан (ҡайһы берҙә редукцияға бирелгән) тора. Башында — аҙыҡ табыу һәм хәрәкәт итеү өсөн хеҙмәт иткән өйөрөлмәк аппарат (2 керпек тажынан тора) бар. Күп Ө. панцирлы. Тән ҡыуышлығында мускулдар, аш һеңдереү, бүлеп сығарыу, нервы һәм енес системалары урынлашҡан. Аяғында цемент биҙҙәре булған сәтәше бар, ул хәрәкәт итеү һәм субстратҡа йәбешеү ағзаһы булып тора. Айырым енесле хайуан (ата заттар ваҡ). Йомортҡа һала, һирәгерәк бала тыуҙыра. Ҡайһы бер Ө. бер енесле үрсеү юлын ике енесле м‑н берләштереү хас булһа, икенселәре тик бер енесле юл м‑н генә үрсей. Башлыса һыу хайуаны; бер күҙәнәкле ылымыҡтар, микроорганизмдар м‑н туҡлана. Һыу ятҡылыҡтарының үҙ аллы таҙарыу процестарында ҡатнаша.
В.А.Книсс
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим иттеФото: Азат Гафуров
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим итте
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим иттеФото: Азат Гафуров
Мәскәүҙә, Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгендә, илебеҙҙең мәҙәни тормошондағы оло ваҡиғаларҙың береһе — ХIII “Рәсәй китаптары” милли күргәҙмә-йәрминкәһе үтә.
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы китап форумында төп темаларҙың береһенә әйләнде. Күргәҙмәлә юбилейға арналған түңәрәк өҫтәлдәр, махсус китаптар экспозицияһы, плакаттар күргәҙмәһе һәм концерт үткәрелә. Шағир һәм прозаиктарҙың уҡыусылар менән осрашыуҙары планлаштырыла.
Быйыл Мәскәүҙә 500 фирма-ҡатнашыусы йыйылды. «Рәсәй китаптары» күргәҙмә-йәрминкәһе — илебеҙҙең китап индустрияһын тәшкил иткән шәхестәр – нәшриәтселәр, яҙыусылар, китапханасылар, китап менән сауҙа итеүселәр, полиграфистар осрашҡан урын. Бында әҙәби, фәнни, балалар әҙәбиәтенең киң палитраһы – Рәсәйҙә йәшәгән милләттәрҙең һәм сит ил телдәрендә 150 меңдән ашыу китап менән танышырға мөмкин.
Күргәҙмәлә Зәйнәб Биишева исемендәге башҡорт “Китап” нәшриәтенең стенды халыҡ күп йөрөгән урынға әйләнде. Бында Башҡортостан буйынса белешмәнән алып легендар эпос “Урал батыр”ҙың бүләк вариантына тиклем һәр кем зауығына тап килгән китапты таба ала. Аудиояҙмалар менән тулыландырылған башҡорт актерҙары һәм йырсыларының тормош юлы, ижады хаҡындағы китап-альбомдар һәм Еңеүҙең 65 йыллығына арналған “Тыл геройҙары” күп томлығы, “Улар еңеү менән ҡайтты” китабы кеүек яңы проекттар ҙа күргәҙмәгә ҡуйылған. Нәшриәт продукцияһына Мәскәү менән Санкт-Петербург китапханалары ҙур ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе.
«Рәсәй китаптары» күргәҙмә-йәрминкәһе 15 мартҡа тиклем эшләй.


text:
2010 йылда Башҡортостанда 10 тоннанан ашыу аҙыҡ-түлек бракка сығарылды
2010 йылда Роспотребнадзорҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы белгестәре 7 799 тикшереү үткәрҙе. Былтырғы контроль һәм күҙәтеү саралары йомғаҡтары тураһында Роспотребнадзорҙың БР буйынса идаралығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында ведомство етәксеһе, республика буйынса баш санитар врач Роберт Такаев һөйләне.
Былтыр Башҡортостанда дөйөм 10 408 килограмм ауырлыҡтағы 1 455 партия сифатһыҙ һәм хәүефле аҙыҡ-түлек сеймалы һәм продукттар бракка сығарылды. Идаралыҡ хеҙмәткәрҙәре 10,1 миллион һумлыҡ 3 809 аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙы әйләнештән алды.
Асыҡланған етешһеҙлектәр өсөн Рәсәй Федерацияһы закондарына ярашлы административ яза биреү ҡулланылды. Коллегияла әйтелгәнсә, былтыр 17,5 миллион һумға 8 026 штраф һалынды. Тикшереүҙәр барышында иҫкәртеү формаһында административ яза биреү тураһында 178 ҡарар сығарылды. Судьялар объекттар эшмәкәрлеген административ туҡтатыу тураһында 95 ҡарар ҡабул итте.
Идаралыҡ республика ҡулланыусылары хоҡуҡтарын яҡлауын дауам итә. Мәҫәлән, санитария закондарын һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса закондарҙы боҙоу менән бәйле билдәләр буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыу тураһында мәсьәләне хәл итеү өсөн бер материал хоҡуҡ һаҡлау органдарына ебәрелде. Судҡа ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлап 60 ғариза бирелде.


text:
Фото:
«РусГидро» һәм «Альстом» Башҡортостанда гидротурбиналар заводы төҙөйәсәк
Фото:
Завод Рәсәй территорияһында ла, БДБ илдәренә лә поставкаланасаҡ ГЭС өсөн турбиналар һәм башҡа төрлө ҡорамалдар етештерәсәк, тип күҙаллана. Заводты сафҡа индереү 500-гә яҡын яңы эш урыны булдырырға мөмкинлек бирәсәк һәм 2020 йылға тиклем республика ҡаҙнаһына 500 миллион самаһы һалым керемдәре бирәсәк.
Джордж Рижинашвили хәбәр итеүенсә, был проектҡа кәм тигәндә 100 миллион евро инвестициялар һалынасаҡ. Шуларҙың 51 процентын — «РусГидро», ә 49 процентын француз яғы финанслаясаҡ. Заводтың производство майҙандары 22,1 мең квадрат метр тәшкил итәсәк.
— Перспективала янында ошондай тағы ике завод төҙөлөшөн тормошҡа ашырырға мөмкин, тип иҫәпләйбеҙ, — тине Джордж Рижинашвили. — Барыһы ла Украина, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстандың һәм илебеҙҙең башҡа яҡын күршеләренең гидроэлектростанциялар төҙөлөшөнә инвестициялар һалырға әҙерлеге менән билдәләнәсәк ихтыяждан тора.
Технологик кимәле буйынса Рәсәйҙә бындай заводтың әлегә аналогтары юҡ. Улай ғына ла түгел, «Альстом» компанияһының Рәсәйҙәге идарасы директоры Николай Жиро һүҙҙәренсә, ул әлеге ваҡытта компания составында бар донъяла эшләп килгән бөтә заводтар араһында заман талаптарына яуап биргән иң яңыһы буласаҡ.
«РусГидро» һәм «Альстом»дың яңы заводта эшләйәсәк белгестәрҙе уҡытыу буйынса махсус программаһы ла планлаштырылған. Уларҙы әҙерләүгә компаниялар 134 миллион һум самаһы тотонорға ниәтләй. Буласаҡ завод хеҙмәткәрҙәре «Альстом»дың Франциялағы, Бразилиялағы, Ҡытай, Һиндостан һәм Швейцариялағы ошондай уҡ предприятиеларында стажировка үтәсәк.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республика был проектты уңышлы тормошҡа ашырыу менән ҡыҙыҡһына.
— Беҙ уңайлы шарттар – һалым преференциялары, эштәрҙе ойоштороуҙың уңайлы варианттарын булдырасаҡбыҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов йәнә, завод сығарасаҡ ҡорамалдар Башҡортостандың бәләкәй энергетикаһы объекттарында ла әүҙем файҙалана ала, тип билдәләне. Әле үк яҡынса ошондай 30 машинаға ихтыяж булыуы хаҡында һөйләргә мөмкин.
Осрашыуҙа буласаҡ заводтың төп продукцияһы өсөн өҫтәмә компоненттар етештереү мөмкинлектәре лә тикшерелде. Бындай производство майҙансыҡтары сифатында Мәскәүҙәге «Тушино машиналар эшләү заводы» һәм Өфө менән Стәрлетамаҡтың бер нисә бәләкәй һәм урта предприятиелары ҡарала.
Өфө янындағы завод төҙөлөшө 2012 йылдың апрелендә башланасаҡ, тип күҙаллана. Беренсе сиратын 2012 йылдың ноябрендә тамамлау планлаштырыла, ә 2013 йылдың апрелендә завод эш башлай аласаҡ.


text:
Тормош һулышы хаттарҙа
31 января 2017 йыл | Матбуғат
2016 йылда мөхәрририәткә гәзит уҡыусыларҙан 754 хат килгән. Йылдағыса, улар араһында уй-фекерҙәрен ҡағыҙ битенә төшөрөп ебәреүселәр күберәк булды. Аҙлап булһа ла электрон формалағы хаттар ҙа күренгеләй башланы. Тимәк, гәзит уҡыусыларыбыҙ заман менән бергә атлай, яңы технологияларҙы уңышлы үҙләштерә тиергә була.
Путин менән Трамп берләшһә…
31 января 2017 йыл | Сәйәсәт
Дональд Трамптың рәсми рәүештә үҙ вазифаһын үтәй башлауы, Белоруссияның бурысты түләргә ашыҡмауы, Донбаста йәнә ҡан ҡойош башланыуы үткән арауыҡтың мөһим ваҡиғалары рәтендә торҙо.
Табынғаны – әҙәбиәт!
31 января 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Хаттар
Яҡташыбыҙ, билдәле шағир Салауат Әбүзәровҡа – 50 йәш.
Салауат Әбүзәров менән Башҡорт дәүләт университетында уҡып йөрөгәндә танышҡайныҡ. Икебеҙ ҙә Ғафуриҙан, йәштәштәр булыуыбыҙ ҙа яҡынайтҡандыр. Тәүге тапҡыр уның шиғырҙарын уҡығас та таң ҡалыуымды хәтерләйем. Бәй, барыһының да телендә булған Рәми Ғарипов, Рәшит Назаровтар рухындағы шиғриәт түгелме һуң?
Урап-бурап ҡарҙар яуа…
31 января 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров уҙғарған дүшәмбе кәңәшмәһендә көнүҙәк мәсьәләләр ҡаралды.
Ауылы берҙең ҡәүеме бер
31 января 2017 йыл | Урындағы үҙидара
"Ғинуар айы булдыра, буранын да туҙҙыра” тигәндәй, берсә ҡаты ҡулланып, берсә йомшарып, йөрөр юлдарҙы ҡар өйөмдәре менән тултыра ғына.
Көслө техникалар менән оло юлдарҙы, ауыл урамдарын таҙартып та өлгөрә алмайҙар, һепереп тигәндәй юл яһап китһәләр, ни арала йәнә ҡар бурандарын тултырып өйә лә китә, хатта йөрөй алмаҫлыҡ хәлгә еткерә.
Көслө техникалар менән оло юлдарҙы, ауыл урамдарын таҙартып та өлгөрә алмайҙар, һепереп тигәндәй юл яһап китһәләр, ни арала йәнә ҡар бурандарын тултырып өйә лә китә, хатта йөрөй алмаҫлыҡ хәлгә еткерә.


text:
Иң тәүҙә менән сағыштырғанда, эш эҙләп, бер әйберҙәрҙең хаҡы ғәҙәттә һәр йәки аҡса һанай. Д, дәрт-был шул, - тип, уңыштар алып бара, әммә көн аҙағында., ҡасан ҡайтаһың өйгә һеҙ арыны, бөтә, тип, һеҙ, кәрәкмәй, быныһы комфорт һәм һоҡландыра. Сөнки, был’s һәр ваҡыт яҡшы булһын өсөн, ҙур маҡсаттарҙы ҡуя һеҙҙең бейеклектән, үҙенең комфорты өсөн бөтә мөмкинлектәр унда һеҙҙең түгел, ә ҙур маҡсаттар ҡуйып. Билдәле бер эш булһа, эш хаҡы менән бер рәттән, ҙур өҫтөнлөк менән килһә һаны. Following is a list of some of the top career options that would support you efficiently both financially and prestige wise.
Топ 8 Карьера варианттың хаҡы менән һиндостан заманын.
Идара ағымы
Ағымдағы йылдың бизнес-быуын, юғары абруйы менән кешене өсөн күнекмәләре һәм төҙөү идаралығы многозадачность. Был сәйәхәт бик һәйбәт башланғыс кимәлдә түгел. Әммә, аҙым һеҙҙең өсөн, ҡарар ҡабул итеү яуаплылығын үҙ өҫтөнә ала һәм күберәк, һеҙ хаҡ көсәйә. Барыһы да, һеҙ нимә кәрәк-был билдәле дәрәжәлә институтының баш идаралығы. Был, әлеге ваҡытта нисек аҡса эшләү компанияһы етәксеһе навалом. Компания шулай уҡ булып китергә, һеҙҙең өсөн төрлө ташламалар бирә, һеҙҙең эш хаҡы менән бер рәттән,.
Медицина
Юғары оҫталығына эйә табиптар уларҙың хәлен бөтә төр кәрәкле һәм йәмғиәттәге әһәмиәте неотложный. Медицина нисек кенә һеҙ үҙләштереү, һеҙ алға бара алмай, үҙ эштәрен башлау өсөн шәхси клиникаларға, түләүле консультациялар еткән унда бик күп. Һеҙ генә түгел, табип аҡса алып була, әммә бик күп рәхмәт һеҙҙең репутация һәм йәмғиәт менән.. Төрлө категориялы медицина белгестәренән, мәҫәлән, практика, күҙ һәм т. д.
Ит-сектор
Ит-тармаҡты әлеге ваҡытта шәп үҫешә.. Һәр ҡул хәрәкәтен менән алмаштырыу технологиялар, Улар ҙур һорау хәл итергә ҡушылды.. Был көндө күп программа тәьминәте һәм компьютер ҡушымтаһында ҡарарға була.. Сөнки, шанс күп булғас, аҡса эшләү өсөн түңәрәк.
Бухгалтер иҫәбе һәм Цфас
Һәр фирманың бухгалтер иҫәбе мөһим элемент булып тора.. Шул тиклем түләргә һезгә, һеҙ күпме талап итә, сөнки был ойошмалар мөһим талаптарҙың береһе. Үҙ китабын һаҡлап ҡалыу өсөн бөтөн, мотлаҡ аудит финанс планлаштырыу системаларының төп өлөшө булып тора һәм йылына планлаштырыу. Ошонан, Кас һәм Цфас сәнәғәте өлкәһендә бик ҙур булды..
Авиация
Бизнес-ваҡ төрлө урындар тәҡдим итә., шуның өсөн эшҡыуар кеүек булырға кәрәк, сөнки бик йыш осам һәм нормаль кеше. Ҙур сумманы тотонорға әҙер улар баҙнат итә. Авиакомпания тиҙлек менән рухланып секторы сәскә. Сөнки, пилот, бортпроводник, ер өҫтө персонал, стюардесса һәм ҙур һорау менән файҙалана һ. б..
Күңел асыу индустрияһы
Күңел-был тармаҡта, дөйөм алғанда, иҡтисад өсөн уның ғәскәренә ҡушыла һәм өҫкө өлөшө. Гламур һәм профессионалдар сәнәғәте бик күп ҡаралыуы, актер булараҡ, моделе, рәссам ҙур ҡиммәттәр тупларға, улар сәнәғәттең башҡа ролдәре аша эдак.. Нисек кенә нисек эшләргә улар үҙҙәре өсөн, күк йөҙө-улар ситтә.
Закон
Сөнки күп эштәр тамамланмаған, шулай уҡ ҙур һорау юрист. Закон-яланымы был, үҙ принциптарын һәм ҡараштарын әгәр һеҙгә дөрөҫ юлды һайлау ул., ҡәнәғәт һеҙ байлығы һәм, ахыр сиктә булараҡ эшләй. Була ваҡыт, ҡасан һеҙ яңылыш индерелеүе мөмкин.. Ауыр эштәр менән булды. Әммә, һеҙ хөрмәтенә лайыҡ, көн аҙағында аҡса һәм өстөнлөктәре..
Спорт
Спорт-был сынаяҡ сәй өсөн бөтәһен дә. Әгәр һеҙ спорт күнекмәләрен яҡшы һәм талантлы бала сағы тик һеҙ һатып алырға тура килә, һеҙ стиль өлкәһендәге өсөн үҙе эшләргә тейешлеген ябай.. Был эш еңел түгел., әгәр намыҫлы. Әммә, һеҙ нисек эшләйһе һеҙҙең генә өлкәһе шәхестәре, аҡса эшләй һеҙҙең менән уйын ғына түгел, ә реклама һәм иғлан ителде. Шулай уҡ был бик яҡшы дан тәртипкә килтерә..
Үрге юғары 8 карьера вариант, улар һеҙҙең репутация һәм хаҡтары менән ҡылыстан блаженный заманын.. Әммә, ауыр эш күп, тоғролоҡ һәм эште дөрөҫ юлда булыу мотлаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 379
“БАШҠОРТОСТАН ХӘРБИ ИНҠИЛАБИ КОМИТЕТЫНЫҢ МӨХБИРЕ” (“Башҡортостан хәрби‑революцион комитетының хәбәрҙәре”), ижт.‑сәйәси гәзит. Башҡорт хәрби- революцион комитеты органы. Бөрйән‑Түңгәүер кантоны Темәс а. аҙнаһына 2 тапҡыр иҫке башҡорт телендә сыға. 1919 й. март-апр. (Башҡорт ғәскәре совет власы яғына күскәндән һуң) “Йәшәһен социализм нигеҙенә ҡоролған Россия шуралар йөмһүриәте!”, “Йәшәһен сикләнгән ерле хөр башҡорт иле!” лозунгылары аҫтында нәшер ителә. Тәүге һанында “Нигә шуралар яғына сыҡтыҡ?” мәҡ., Ш.Бабичтың “Яраштыҡ” шиғыры, Башҡорт хөкүмәтенең фармандары, бойороҡтары һәм ҡарарҙары баҫтырыла. Башҡ‑н ХРК Саранск ҡ. күскәс ябыла.
Әҙәб.: Хөсәйенов Ғ.Б. Башҡорт халҡының рухи донъяһы=Духовный мир башкирского народа. Өфө, 2003.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Һалымсылар араһындағы коррупцияға телефон аша ялыу бирергә мөмкин
Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль һалым хеҙмәте Идаралығында «Коррупцияға ҡаршы ышаныс телефоны» эшләй башланы. Әгәр һалым инспекторы ришүәт талап итһә йәки граждандарҙа дәүләт граждан хеҙмәткәрҙәре тарафынан эшләнгән һалым өлкәһендәге башҡа төрлө хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында мәғлүмәт булһа, был турала (3472) 29-76-76 телефоны аша хәбәр итергә мөмкин.
Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль һалым хеҙмәте Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, телефон тәүлек әйләнәһенә эшләй. Мөрәжәғәттәр автоматлаштырылған режимда ҡабул ителә, мәғлүмәт автоматик яҙып алыусыға теркәлә. Ведомствоның хәүефһеҙлек бүлеге белгестәре артабан улар буйынса профилактик саралар күрәсәк.


text:
Башҡортостанда ужым культураларын сәсеү дауам итә
Республикала ужым культураларын сәсеү дауам итә. Быйыл ужымға 581 мең гектар бүленгән. «БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге» дәүләт учреждениеһының оператив мәғлүмәттәренә ярашлы, 12 сентябргә ҡарата 431 мең гектар майҙанда буласаҡ уңышҡа нигеҙ һалынған, был пландан 74 процентты тәшкил итә.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, беҙҙә был страховка культураһын сәсеүҙе тамамлаған райондар бар – сәсеүҙе Баймаҡ, Белорет һәм Дәүләкән райондары уңышлы атҡарып сыҡҡан. Биш районда – Асҡын, Ауырғазы, Мәләүез, Мәсетле һәм Тәтешлелә – был эш 90 һәм унан күберәк процентҡа башҡарылған.
БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәренең фекеренсә, республиканың бихисап райондарында ошо көндәрҙә үткән ямғырҙар ужым культураларын сәсеүгә уңайлы шарттар булдырҙы.


text:
17-09-2013, 09:50 / Яңылыҡтар
Тормош һабаҡтары
Бер ауылда ҙур күпер аша сығып килгәндә 5-6 йәштәр тирәһендәге малайҙың ситтәрәк тыныс ҡына ятҡан һыйырҙы тибеп торғоҙоп йѳрѳүен күреп: «Ниңә улайтаһың?» - тип һорайым, сѳнки ул бер кемгә лә ҡамасауламай ине. - Мин һыйыр ҡыуып аҡса эшләйем! - ти был эре ҡиәфәттә генә. - Бына 50 һум бирҙеләр ҙә инде. Мине ошо кескәй баланың ҡылығы аптыратты. Ѳлкәндәр балаларға: «Изгелекле, игелекле, мәрхәмәтле булып үҫегеҙ», - тиҙәр. Аҡса эшләү теләге малайҙы үҙгәртә, был ҡурҡыныс. Дѳрѳҫ, бәлки, ул бына тигән эшлекле кеше булып сығыр. Әгәр ҙә ул бер кемде лә йәлләмәй, бер нәмәгә лә ҡарамай, үҙ маҡсатына...


text:
ЕҢЕҮ КѲНѲНӘ АРНАЛҒАН КҮРГӘҘМӘ
Концертта ҡаланың балалар баҡсаларында тәрбиәләнеүсе кескәйҙәр һәм хеҙмәт ветерандары ҡатнашты.
Балаларҙың ихлас сығышы йѳрәктәрҙе дәртләндереп, һоҡланыу тойғоһо уятһа, ҡала Мәҙәниәт һарайының “Уралочка” ветерандар хоры башҡарыуында һуғыш тураһында йырҙар күңел ҡылдарын сиртеп, уйҙарҙа дәһшәтле йылдарға алып ҡайтты. Ә инде галереяның бәләкәй залында ҡаланың художество мәктәбе уҡыусыларының ижади эштәре урын алғайны. Ойоштороусылар әйтеүенсә, картиналар күберәк классик живопись мәктәбе традицияларында яҙылған. Унда бик күп тѳрлѳ пейзаждар, портреттар һәм натюрморттар күрергә була.
Йәш рәссамдарҙың оло тарихты сағылдырған бай йѳкмәткеле ижад емештәре ҡыҙыҡлы ла һәм
мауыҡтырғыс та.
Нурия ШӘРИПОВА.