text:
Динебеҙ тарихынан
31 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Һәжәр — Мысырлы, ҡол ҡатын, Сараның түлһеҙ осоронда хеҙмәтсе булып торған, Ибраһим пәйғәмбәргә Исмәғил улын табып биргән кәнизәк. Ибраһим менән Сараның улы Исхаҡ ҙурая башлағас, Сараның ризаһыҙлығы арҡаһында Һәжәрҙе улы Исмәғил менән Ибраһимдың йортонан ҡыуалар.
Һәжәр Ғәрәп ярымутрауы сүлендә ҡала. Улы Исмәғилдән ғәрәп халҡы тарала, уларҙы йә исмәғилиҙәр йә һәжәриҙәр тип атап та йөрөтәләр. Исмәғилдең әсәһе булараҡ, ғәрәп риүәйәттәрендә Һәжәргә күп урын бирелә.
Һәжәр хөрмәтенә 1909 йылда асылған астероидҡа уның исеме бирелгән.
Һәжәр Ғәрәп ярымутрауы сүлендә ҡала. Улы Исмәғилдән ғәрәп халҡы тарала, уларҙы йә исмәғилиҙәр йә һәжәриҙәр тип атап та йөрөтәләр. Исмәғилдең әсәһе булараҡ, ғәрәп риүәйәттәрендә Һәжәргә күп урын бирелә.
Һәжәр хөрмәтенә 1909 йылда асылған астероидҡа уның исеме бирелгән.
Изге байрамыбыҙ менән!
31 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Әс-сәләмү-ғәләйкүм, хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәр, райондаштар һәм район ҡунаҡтары!
Һеҙҙең барығыҙҙы ла яҡынлашып килгән Ҡорбан ғәйете менән тәбрикләйем һәм ғаиләләрегеҙгә именлек, тәнегеҙгә һаулыҡ, донъяғыҙға именлек, бәрәкәт теләйем. Быйыл Ҡорбан ғәйете Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән йома көнгә тура килде һәм пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләм Хәҙисендә әйтелә: "Йома көн эшләнгән изге эш Аллаһ ҡаршыһында ун тапҡыр сауаплы була”. Аллаһы Тәғәлә һеҙ ҡылған бар изге сауаплы эштәрегеҙҙе ҡабул итеп, имандарығыҙҙың ҡеүәтен арттырһын.
Ғәйет намаҙы 1 сентябрҙә 08.15 сәғәттә, Ҡорбан салыу 09.30 сәғәттә башлана.
Рауил ИВАЕВ,
Красноусол мәсете имам-хатибы.
Һеҙҙең барығыҙҙы ла яҡынлашып килгән Ҡорбан ғәйете менән тәбрикләйем һәм ғаиләләрегеҙгә именлек, тәнегеҙгә һаулыҡ, донъяғыҙға именлек, бәрәкәт теләйем. Быйыл Ҡорбан ғәйете Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән йома көнгә тура килде һәм пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләм Хәҙисендә әйтелә: "Йома көн эшләнгән изге эш Аллаһ ҡаршыһында ун тапҡыр сауаплы була”. Аллаһы Тәғәлә һеҙ ҡылған бар изге сауаплы эштәрегеҙҙе ҡабул итеп, имандарығыҙҙың ҡеүәтен арттырһын.
Ғәйет намаҙы 1 сентябрҙә 08.15 сәғәттә, Ҡорбан салыу 09.30 сәғәттә башлана.
Рауил ИВАЕВ,
Красноусол мәсете имам-хатибы.
Һабайҙар һандуғастай һайрайҙар!
31 августа 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
"Бер күрешеү үҙе бер ғүмер” - Һабай ауылында үткән ҙур концерттың темаһы тап ошолай аталды. Кемдәр килеп концерт ҡуйҙы икән?” - тип һораһағыҙ, яуабы ябай: ауылым таланттары! Эйе, эйе! Бер кем көтмәгәнсә бик матур концерт килеп сыҡты!
Бейей-йырлай “Мырҙаҡай”
31 августа 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Башҡорт халҡы борон-борондан йырға һәм музыка ҡоралдарында уйнауға ғына түгел, бейеүгә лә маһир булған. Тәүтормош замандарында уҡ барлыҡҡа килгән бейеүҙәрҙә халыҡ үҙенең көнкүрешен, хеҙмәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен сағылдырған. Башҡорттарҙың яңы бейеүҙәре лә боронғо бейеү традициялары нигеҙендә ижад ителә. Уларҙа халҡыбыҙҙың саялығы, ҡыйыулығы, шаянлығы, уңғанлығы ла сағыла. Төрлө уйындарға, ваҡиғаларға арналған, күмәкләшеп таҡмаҡ әйтеп бейегән бейеүҙәр бөгөн дә киң таралған. Рух күтәренкелеге хас бындай бейеүҙәр башҡорт халҡының сағыу ижад өлгөләре булып тора.
“Балаларға белем һәм тәрбиә биреү системаһын камиллаштырыу”
31 августа 2017 йыл | Мәғариф
Бер нисә көндән яңы уҡыу йылына аяҡ баҫабыҙ. Районда 6,5 мең (4441 уҡыусы һәм 2 меңдән ашыу мәктәпкәсә йәштәге) бала яңыртылған балалар баҡсаларына һәм мәктәптәргә киләсәк. 15 августа үҙ эшен тамамлаған белем биреү учреждениеларын яңы уҡыу йылына ҡабул итеү комиссияһы 25 учреждениены эшкә әҙер тип тапты.


c: text/html

text:
Төбәкте лайыҡлы танытһын29-09-2012, 01:54 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Быға тиклем ошондай саралар Санкт-Петербург, Ҡазан, Чебоксар ҡалаларында үткәйне. Әлегеһе ете томлыҡ “Башҡорт энциклопедияһы”н тамамлауға бағышланды.
— Республикабыҙҙы донъяуи кимәлдә лайыҡлы танытырҙай, киң мәғлүмәткә эйә ҙур хеҙмәт башҡарылды, — тине конференцияны асыу мәлендә Башҡортостан Фәндәр академияһы президенты Рәмил Бәхтизин.
Пленар ултырышта доклад менән сығыш яһағандарҙың барыһы ла төбәктең “йөҙө” булған энциклопедияларҙы әҙерләүгә һәр яҡлап ҙур иғтибар бүлеү кәрәклеген билдәләне. “Был хеҙмәт аша ошо ер хаҡында тулы, аныҡ мәғлүмәт алыу, уны донъя кимәленә сығарыу, инвестицияны арттырыу мөмкинлеге асыла”, — тигән фекерҙә улар. Китаптың етди ғилми тикшеренеүҙәр нигеҙендә төҙөлөргә тейешлеге, был эшкә һәр тармаҡтан белгестәр йәлеп итеү, энциклопедия сығарған учреждениеларҙың сайттарын булдырыу, төбәктәр араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереү, даими тәжрибә уртаҡлашыуҙың мөһимлеге кеүек мөһим мәсьәләләр ҡаралды.
Кисә “Башҡорт энциклопедияһы”ның етенсе томы нәшер ителеү айҡанлы исем туйы үтте, ә “түңәрәк өҫтәл”дә ғилми форумға йомғаҡ яһалды.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Һуңғы йылдарҙа йәштәр ижадында мәңгелек темаларҙың яңыса асылыуы күҙәтелә. Һөйөнөслө лә, күңелле лә күренеш. Бик күптәрҙең күңелендә йөрөтөп тә әйтә алмаған һүҙҙәрен йәтеш кенә итеп сағылдыра ала улар. Улар менән берлектә үткәрелгән осрашыу кисәләре заманса матур була. Шуға ла “Ҡөҙрәтле һүҙ” эстафетаһын алғас, йәнйегеттәр күп уйлап тормай, ауылдаштары Рәзилә Ырыҫҡужина менән осрашыу кисәһе уҙғарҙы.
Йәнйегет ауылында тыуып үҫкән Рәзилә Ырыҫҡужина үҙен башта сатирик булараҡ танытты. Тәүге китабы ла “Әй, әттәгенәһе” тип юҡҡа ғына аталманы. Ҡыҫҡа ғына сатирик хикәйәләрҙе мәктәп уҡыусылары ла, ололар ҙа берҙәй яратып уҡый. Хатта ҡайһыларын ауылдаштары сәхнәләштереп тә күрһәтә. Һуңғы йылдарҙа Рәзилә күңелгә үтеп инерлек лирик хикәйәләр, шиғырҙар ижад итә башланы. “Бәйләнештә” сайтында үҙенең “Ғүмер – бер мәл” исемле төркөмөн булдырып, яңы ғына мейестән сыҡҡан шиғырҙарын, хикәйәләрен уҡыусылар иғтибарына тәҡдим итте. Уның ижадына битараф булмағандар унда үҙҙәренең кәңәштәрен, уй-теләктәрен, әҫәрҙәргә ҡарата фекерҙәрен ҡалдыра бара.
Йәнйегеттә “Ҡөҙрәтле һүҙ” кисәһе билдәле йырсы Гөлфиә Хәләфетдинова башҡарған “Ауылыма” (һүҙҙәре Р.Ырыҫҡужинаныҡы) тигән йыр менән башланып китте. Унан мәктәп уҡыусылары шиғырҙарын һөйләп ишеттерҙе. Тәүге уҡытыусыһы Г.Ф. Сирғәлина Рәзиләнең бала сағы тураһында бик ҡыҙыҡлы итеп һөйләне. Ата-әсәһе лә бындай йылы осрашыуға рәхмәт һүҙҙәре еткерҙе. Баянсы, композитор Хәлил Биктимеров “Һағынмамын тимә” шиғырына көй ҙә яҙған. Йырҙы тормош иптәше Дилбәр менән берлектә бик моңло итеп башҡарҙылар. Ауыл китапханасыһы Г.Н. Мусина менән Ф.Р. Рафиҡова сараны матур итеп ойоштороп алып барҙы. Мәктәп директоры У.Ә. Ҡаһарманов йәш шағирәгә уңыштар теләне.
Сара юҡҡа ғына “Йөрәктән сыҡҡан – йөрәккә етә” тип аталманы. Йәш шағирәнең халыҡ әйтеме менән аталған матур ғына шиғыры ла бар:
– Бисмилланы уҡы әле, әсәй!
Төн йоҡомдан улым уятты.
Алама төш күреп тертләгән дә,
Йомарланып яныма ятты.
Башҡайынан һыйпап, ябындырып,
Белгән доғаларҙы уҡыйым.
Ҡуйынымда иҙрәп йоҡлап китте
Кисә бише тулған улҡайым.
Бисмилланы уҡы… Был, моғайын,
Балам аша еткән Тәңрем һүҙе!
Ер йөҙөнә тыуған һәр сабыйҙы
Йә, Хоҙайым, һаҡлаһаңсы үҙең!
Бисмилланы уҡы!.. Собханаллаһ!
Ҡабатлауҙан ҡояш балҡып китә!
Бер олоно, бер кесене тыңла –
Йөрәктән сыҡҡан – йөрәккә етә.
Шуға ла йәнйегеттәр ҡөҙрәтле һүҙҙәр яҙылған һөлгөнө “Йөрәктән сыҡҡан – йөрәккә етә” тигән һүҙҙәр менән, Ишмөхәмәт ауылына тапшырҙы.
Эльмира Харисова.
Автор фотоһы.


text:
Рәсәй көнө арҡаһында Башҡортостанда 10, 11 һәм 12 июндә ял итәбеҙ
Июндә рәсәйлеләрҙе тағы алты көнлөк эш аҙнаһы көтә. РФ Хеҙмәт кодексының 112-се статьяһына ярашлы, 12 июнь — Рәсәй көнө — ял һәм байрам көнө булып тора.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 20 июлендәге «2012 йылда ял көндәреү күсереү тураһында»ғы ҡарарына ярашлы, хеҙмәткәрҙәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙаланһын өсөн 9 июндәге, шәмбеләге, ял көнө дүшәмбегә, 11 июнгә, күсерелгән.
Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 2012 йылдың 9 июнендәге эш оҙайлылылығы бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында Башҡортостан Республикаһында байрам арҡаһында 10, 11 һәм 12 июнь ял көндәре буласаҡ.
РФ Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә, йыллыҡ төп йәки өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә ағымдағы йылдың 12 июне отпускының календарь көндәренә индерелмәй.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Килеп тыуған иҡтисади стагнация шарттарында төбәктәрһеҙ хәл итеү юлын табып булмай»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Килеп тыуған иҡтисади стагнация шарттарында төбәктәрһеҙ хәл итеү юлын табып булмай»
Рөстәм Хәмитов: «Килеп тыуған иҡтисади стагнация шарттарында төбәктәрһеҙ хәл итеү юлын табып булмай»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
19 сентябрҙә Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Сочиҙа «Сочи-2014» XIII Халыҡ-ара инвестиция форумы эшендә ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Форум сиктәрендә республика етәксеһе Рәсәй Һаҡлыҡ банкының эшлекле иртәнге ашында «Бюджеттың баланслы булыуы йәки үҫеште тиҙләтеү: һайларға ваҡытмы?» тигән һүҙ көрәштереүҙә ҡатнашты. Иҡтисади үҫеш өсөн мотлаҡ шарт булараҡ макроиҡтисад тотороҡлоғона булышлыҡ итеү мәсьәләләре тикшерелде. Һуңынан Рөстәм Хәмитов күргәҙмә экспозицияларын ҡараны һәм РФ Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев асҡан «Рәсәй Европа һәм Азия араһында: заманса шарттарҙа яңы төбәк иҡтисады» тигән пленар ултырышта ҡатнашты.
«Төбәктең социаль үҫеше: нисек йөкләмәләрҙе үтәргә һәм сифатҡа ирешергә?» панель һүҙ көрәштереү барышында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫарҙары Ольга Голодец һәм Аркадий Дворкович Бөтә Рәсәй төбәктәрҙе социаль үҫтереү программалары конкурсына йомғаҡ яһанылар. Башҡортостанға «Өсөнсө йәштәге халыҡ университеты» республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырғаны өсөн А.П.Починкин исемендәге премияны тапшырҙылар. Был программа Башҡортостанда 2011 йылдан алып ғәмәлгә ашырыла. Уның төп маҡсаты – оло йәштәге кешеләрҙең заманса йәмғиәттә өйрәнеп китеүе өсөн шарттар булдырыу иҫәбенә уларҙың йәшәү сифатын арттырыу. Бының өсөн республикала 52 меңдән ашыу пенсионер компьютер грамоталылығына, сит телдәргә, ғаилә психологияһы нигеҙҙәренә, шәхси гигиена һәм дауалау физкультураһына, йәшелсә, емеш-еләк үҫтереүҙә заманса технологияларға, хоҡуҡи һәм финанс грамоталылығына уҡытылған.
Матбуғат менән аралашыу барышында, Рөстәм Хәмитов бөгөнгө иҡтисади шарттарҙа төбәктәрҙең айырым ролен билдәләне.
— Беҙҙең республика иҡтисади һәм финанс яҡтан етерлек ышаныслы һәм тотороҡло. Әлбиттә, заманалар хәҙер ябайҙан түгел һәм беҙ барыбыҙ ҙа ресурстарҙың дефицитын кисерәбеҙ. Әммә беҙҙә ныҡлыҡ запасы бар, һәм Башҡортостанда ниндәйҙер архиҡатмарлы мәсьәләләр күрмәйбеҙ. Унан да бигерәк, быйыл инвестицион планда 11 процентҡа алға китеш менән барабыҙ. Был һөҙөмтә насар түгел һәм йыл аҙағына тиклем ошо темпты һаҡлап ҡалыуыбыҙға ышанабыҙ. Мин башҡа нәмә тураһында әйтәһем килә – килеп тыуған иҡтисади стагнация шарттарында төбәктәрһеҙ хәл итеү юлын табып булмай. Төбәктәр әүҙем эшләргә, улар вәкәләттәргә эйә булырға, үҙҙәренең территорияларында иҡтисади сәйәсәткә тәьҫир итергә, эре компаниялар менән эш алып барырға, стратегиялар әҙерләүҙә ҡатнашырға тейеш. Былар барыһы ла беҙҙең өсөн бик мөһим, — тине төбәк башлығы.


text:
Абыҙгилдина Ғәшиә Баязит ҡыҙы
{{Ук} Ғәшиә Баязит ҡыҙы Абыҙгилдина (1910 йылдың 4 майы, Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Әлшәй районы) — 1994 йылдың 22 декабрендә, Сибай ҡалаһы) — 1963, совет актрисаһы, БАССР-ҙың халыҡ артисы. 1954 йылдан Башҡортостандың театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1931 йылда Башҡорт сәнғәт техникумын тамамлаған. 1931—1932 йылдарҙа Башҡорт дәүләт драма театрында, 1933—1972 йылдарҙа Сибай драма театрында эшләй. 1939—1954 йыллдарҙа, ҙур булмаған өҙөклөктәр менән, был театрҙы етәкләй.
Үҙенсәлекле сағыу характерлы актриса. Абыҙгилдина башҡорт, рус һәм сит ил драматургтары әҫәрҙәре буйынса 200-ҙән ашыу әҫәр ролен сәхнәләштерә. Шулар араһында төп ролдәр — Ҡыраубикә (Д.Юлтый, «Ҡарағол»), Нәғимә (А.Таһиров, «Завод»), Үлмәҫбикә һәм Ғәрифә (С.Мифтахов, «Һаҡмар» — «Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт», «Зимагорҙар»), Йыһан һәм Сафия (Х.Ибраһимов, «Башмағым», «Кейәүкәй»), Зөләйха һәм Туҡтабикә (М. Кәрим, «Яңғыҙ ҡайын», «Ҡыҙ урлау»), Килдебикә һәм Шәмсиә (И.Абдуллин, «Бажалар», «Йөрәк менән шаярмайҙар»), Фекла Ивановна (Н. В. Гоголь, «Өйләнеү»), Бессудная (А. Н. Островский, «Ҡыҙыу алыш-биреш барған урын») һәм башҡалар. Шулай уҡ актрисаның эше классик, хәҙерге заман рус һәм башҡорт драматургияһы персонаждары аша ла күренә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- XX быуат актрисалары
- Рәсәй актрисалары
- СССР актрисалары
- Алфавит буйынса актрисалар
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- Шәхестәр:Башҡорт дәүләт академия драма театры
- Шәхестәр:Сибай дәүләт башҡорт драма театры
- Алфавит буйынса шәхестәр
- 4 майҙа тыуғандар
- 1910 йылда тыуғандар
- Әлшәй районында тыуғандар
- 22 декабрҙә вафат булғандар
- 1994 йылда вафат булғандар


text:
9-07-2014, 09:56 / Ауыл тормошо
Эскесегә иман да, оят та юҡ
Һуңғы йылдарҙа халыҡтың сәләмәт йәшәү рәүешенә, айыҡ тормошҡа нығыраҡ ылыға барыуы, был йәһәттән ҙур эштәр башҡарыуы ҡыуандыра. Изге эшкә етәкселек, ауыл хакимиәттәре генә түгел, матур тормошҡа битараф булмағандарҙың барыһы ла тиерлек үҙ ѳлѳшѳн индерергә тырыша. Ошо урында республикала “Айыҡ ауыл” акцияһын башлап ебәргән йәмәғәт хәрәкәтенең тырышлығын баһалап китмәйенсә булмай. Йәштәр инициативаһы менән башланып киткән был акцияла беҙҙең райондың Абҙаҡ, Рысыҡай ауылдары ҡатнашты һәм матур һѳҙѳмтәләргә иреште....


text:
10-05-2018, 15:48 / ---
"Һынауҙарға һынманыҡ, Еңеүгә ышаныс көс бирҙе"
Миллиондарса халыҡты зар илатҡан Бөйөк Ватан һуғышы бөтөүен хәбәр иткән иҫтәлекле Еңеү көнө - 1945 йылдың 9 Майы - йылдан-йыл алыҫлаша, тарих биттәрендә ҡала бара. Һуғыш һәм тыл батырҙары сафы ла һирәгәйә. Иҫәндәре шул нужалы йылдарҙы бөгөнгөләй кеүек хәтерләп, йәш быуынға үҙҙәре кисергәндәрҙе һөйләп, илгә именлек теләп, әлеге тормоштарына һөйөнөп йәшәй. Һуғыш яугирҙары…Тыл хеҙмәте батырҙары… Иңдәрендә бер үк ауырлыҡ. Яуҙағылар дошман менән күҙгә - күҙ ҡарашып, Тыуған иле өсөн үҙен аямай һуғышһа, тылдағы “погонһыҙ һалдаттар”- ҡарттарынан алып бала-сағаға тиклем Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн ҡара...


text:
Башҡортостанда ауыл хужалығы продукцияһын етештереү күләме былтырғы кимәлдән арта
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Өфөлә төбәк ауыл хужалығы продукцияһы һәм аҙыҡ-түлек баҙарының баланслы булыуы буйынса республика штабының ултырышы уҙҙы, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
Ауыл хужалығы министрлығы башлығы Николай Коваленко билдәләүенсә, көн һайын төбәктең 600-ҙән ашыу предприятиеһының 15 төр ауыл хужалығы продукцияһы, 53 аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеүсе предприятиеның 43 аҙыҡ-түлек төрө буйынса хаҡтарҙың мониторингы алып барыла. Һигеҙ айҙың яҡынса һөҙөмтәләре буйынса, ағымдағы йылда ауыл хужалығы продукцияһын етештереү күләме былтырғы кимәлдән һөт буйынса 3,6 проценттан алып картуф буйынса 23,7 процентҡа тиклем арта.
БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Валерий Беловтың әйтеүе буйынса, республиканың йәмғеһе 63 муниципаль берәмеге буйынса ваҡлап һәм күмәртәләп һатыу предприятиеларында хаҡтарға көн һайын мониторинг алып барыла. Халыҡ өсөн дәүләт комитеты ҡарамағында булдырылған ҡыҙыу линия хаҡтарҙың нигеҙләнмәгән үҫешенә оператив иғтибар итергә ярҙам итте лә инде. Шулай уҡ хаҡтар сәйәсәте мәсьәләләре буйынса сауҙа ассоциациялары менән үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында Килешеү әҙерләү мәсьәләһе ҡуҙғатылды, ул ҡулланыусылар баҙарында хаҡтар тотороҡлоғон һаҡлап ҡалырға мөмкинлек бирәсәк.
БР Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рәфит Йәғәфәровтың әйтеүе буйынса, һөткә хаҡтарҙың миҙгелле үҫеше билдәләнә, ул ошо ауыл хужалығы продукцияһы төрөн етештереүҙең йыл һайын ҡабатланып килгән миҙгелле кәмеүе менән аңлатыла. Ит һәм ит продукцияһы баҙары буйынса уҙған айға үҙгәрештәр теркәлмәгән. Иген баҙарында иген алыпһатарҙары, эшкәртеүселәр һәм экспортерҙар яғынан ихтыяждың артыуы, шулай уҡ оҙаҡламай башланасаҡ һатып алыу интервенциялары тураһында мәғлүмәт менән бәйле хаҡтарға үҫеш тенденцияһы күҙәтелде. Бойҙай һәм арпа ононан икмәктәрҙең социаль сорттарына хаҡтар үҙгәрмәгән.
Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Нәсимә Күсимованың мәғлүмәттәре буйынса, ағымдағы йылда 1127 предприятие тикшереү үткән, улар барышында аҙыҡ-түлек әйләнеше һәм уны эшкәртеү өлкәһендә боҙоуҙар асыҡланған.
Вице-премьер Эрнст Исаев билдәләүенсә, миҙгелле фактор һәм тауар баҙарҙарының структуралары алмашыу менән бәйле, айырым тауар төрҙәренә хаҡтарҙың үҫеш тенденцияһы һаҡлана.
— Аҙыҡ-түлек баҙарында алыпһатарлыҡ эшен булдырмау өсөн баҙар ҡатнашыусыларының, шул иҫәптән етештереүселәр, эшкәртеүселәр, күмәртәләп һәм ваҡлап сауҙа итеүселәр, продукция менән ҡулланыусылар, шулай уҡ контроль-күҙәтеү һәм башҡарма власть органдарының тығыҙ эшмәкәрлеген тәьмин итергә кәрәк, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары.


text:
Беҙ ҙә - гагаринсылар!
Ҡаланың 25-се “Тирмәкәй” балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре “Беҙ - гагаринсылар!” Республика олимпиадаһында ҡатнашып, еңеү яуланы. Ул мәктәп уҡыусыларының Юрий Гагарин исемендәге кубогына Республика олимпиадаһына ярашлы үткәрелгән мәғариф-патриотик проект булып тора.
Олимпиаданы Башҡортостан Республикаһында мәғариф проекттарын үҫтереү буйынса “Виктори” йәмғиәт комитеты ойошторҙо. Уның маҡсаты - кешенең беренсе тапҡыр космосҡа осоуы тураһында иҫтәлекте йәш быуынға еткереү, балаларҙың һәләтен үҫтереү. Олимпиада ѳс йүнәлештә барҙы: интеллектуаль полиолимпиада, физик культура, “Космостағы донъям” һүрәттәр конкурсы.
Олимпиадала беҙҙең балалар баҡсаһының ѳлкән, мәктәпкә әҙерлек тѳркѳмдәренә йѳрѳгән 22 бала ҡатнашты. Һүрәттәр конкурсында Тимур Фәтҡотдинов призер булды. Физик культура буйынса Фидель Зарипов менән Залина Мингәрәева еңеү яуланы. Ҡалабыҙҙан Олимпиаданың муниципаль этабында ҡатнашҡан мәктәпкәсә белем биреү ойошмалары араһында “Физик культура” йүнәлешендә улар иң яҡшы һѳҙѳмтә күрһәтте.
13 майҙа республикабыҙҙың баш ҡалаһында Рәсәй Федерацияһы Геройы, летчик-космонавт С.Н. Ревин, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты рәйесе Э.Р. Айытҡолова ҡатнашлығында махсус наградлау тантанаһы булып үтте. Еңеүселәргә Дипломдар, иҫтәлекле миҙалдар һәм бүләктәр тапшырҙылар. Балаларҙы Олимпиадаға әҙерләгән физик культура буйынса инструкторы, юғары категориялы педагог Динә Әҙелмырҙина ла Маҡтау грамотаһына, иҫтәлекле бүләккә лайыҡ булды.
Шулай итеп, беҙ, ата-әсәләр, кескәйҙәребеҙҙең һәләтен күреп, улар менән һәр кѳн ныҡлы күнекмәләр үткәргән “Тирмәкәй” балалар баҡсаһының физкультура уҡытыусыһы Динә Нуретдин ҡыҙы Әҙелмырҙинаға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, артабанғы хеҙмәт юлында ла юғары уңыштарға ѳлгәшеүҙәрен теләйбеҙ.
З. МИНГӘРӘЕВА.


text:
Республика халҡы «Яңы йондоҙ» йыр конкурсында ҡатнашыусы Лидия Хәйретдинова өсөн тауыш бирә ала
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Яңы йондоҙ» Бөтә Рәсәй йыр конкурсының сайтында тамашасылар һөйөүе призы өсөн бишенсе һайлап алыу туры бара. Башҡортостан халҡы республикабыҙ вәкиле Лидия Хәйретдинова өсөн тауыш бирә ала. Ул Стәрлетамаҡта йәшәй, халыҡ-ара, бөтә Рәсәй фестивалдәре һәм конкурстары лауреаты, Өфө дәүләт авиация техник университеты студенткаһы.
«Яңы йондоҙ» конкурсы «Йондоҙ» телеканалында Рәсәйҙең Оборона министрлығы ярҙамында ойошторолған. Был — илебеҙҙең 85 төбәге ҡатнашҡан тәүге музыкаль бәйге.
Конкурс бер нисә этапта уҙа. Ул үҙенең күләме һәм жанрҙар төрлөлөгө буйынса «Евровидение»ны хәтерләтә. Һәр сығыш алдынан тамашасыларҙы конкурсанттың төбәге менән таныштыралар. Тәүге турҙа ҡатнашыусыларҙы жюри ғына һайлап алды, әммә киләһе этапта тамашасылар ҙа ҡушылды. Тап улар SMS-тауыш биреү юлы менән шоуҙан «төшөп ҡалған» башҡарыусыларҙы «кире ҡайтара» ала. Ярымфиналда һәм финалда барыһын да тамашасылар хәл итә. 13 тауыш биреүҙә еңеүселәр 1 майҙа тамашасылар һөйөүе призы өсөн тауыш биреүҙә ҡатнаша. Бүләк — конкурстан тыш иң ҙур концерт майҙансыҡтарының береһендә суперфиналда сығыш яһау мөмкинлеге.


text:
Республикала радиактив бысраныу осраҡтары теркәлмәгән – Башҡортостан буйынса «Роспотребнадзор» идаралығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 22 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан буйынса «Роспотребнадзор» идаралығы республика биләмәһендә радиактив бысраныу осраҡтарын теркәмәгән. Ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, белгестәр Өфө, Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Күмертау ҡалаларында һәм Дыуан районында урынлашҡан «Роспотребнадзор»ҙың 49 нөктәһендә эсәр һыуҙа, һыу ятҡылыҡтарында, тупраҡта, һауала һәм аҙыҡ-түлектә тәбиғи радиация фонына даими мониторинг алып бара. Башҡортостанда һуңғы өс йылда радиация хәле ныҡ үҙгәрмәгән һәм дөйөм алғанда уртаса ҡала. Республика һәм Өфө биләмәһендә радиация характерҙағы ваҡиғалар теркәлмәгән, тип айырып әйттеләр идарлыҡта.
Ағымдағы йылда 774 тикшеренеү уҙғарылған – норманан артыҡ радионуклид булыу осрағы теркәлмәгән.
Уҙған көндә «Башинформ» агентлығы күрше Силәбе өлкәһендә рутенийҙың саманан тыш күп булыуы хаҡында хәбәр иткәйне.


text:
Баш ҡаланың Салауат Юлаев проспектында 27 ноябргә тиклем хәрәкәт сикләнә Фото: Олег Яровиков
Баш ҡаланың Салауат Юлаев проспектында 27 ноябргә тиклем хәрәкәт сикләнә
Баш ҡаланың Салауат Юлаев проспектында 27 ноябргә тиклем хәрәкәт сикләнә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Өфөнөң Салауат Юлаев проспектында 27 ноябргә тиклем хәрәкәт сикләнә. Юл хеҙмәттәре ике саҡрымлыҡ участканы төҙөкләндерә. «Тәгәрмәс эҙҙәре юл-транспорт ваҡиғаһына сәбәпсе булып тора. Шуға күрә ваҡытлыса уңайһыҙлыҡтарҙы аңлап ҡабул итеүегеҙҙе һорайбыҙ», — тип мөрәжәғәт иттеләр автомобилселәргә ҡала хакимиәтендә.


text:
Күгәрсендәр
Күгәрсендәр (лат. Columbidae) — күгәрсен һымаҡтар отрядының берҙән бер хәҙерге ғаиләлеге; күберәк күкшел, күк йәки аҡ төҫтәге, ҙур бөрләтәүле гөрләй торған ҡоштар[1]. Яҡынса 41 ырыуға бүлгеләнгән 300 төрҙән тора. Ғаиләгә Евразияла һәм Америкала таралған күгәрсендәр һәм әберсендәр инә. Көньяҡ һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азияла, һәм Австралияла төрҙәрҙең күп төрлөлөгө күҙәтелә. Төрҙәрҙең күбеһе урманлы урындарҙы үҙ итә, йышыраҡ дымлы тропик урмандарҙы һайлайҙар. Ҡайһы бер төрҙәр, әйтәйек, күкһел күгәрсен ҡала шарттарына бик ныҡ ҡулайлашҡан, һәм донъяның бар ҡалаларында ла таралған.
Йөкмәткеһе
Эволюция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғаилә ҡәнәғәтләнерлек берҙәм төркөмдө сағылдыра. Дөйөм биологик морфология һыҙаттары буйынса ғаилә ырыуҙаш башҡа ҡоштар менән асыҡ бәйләнештәр булдырмай. Яҡын ҡәрҙәшлеге булған ҡоштарҙан тик дронттар ғына булған (улар XVII — XVIII быуаттарҙа кешенең һаҡһыҙ эш итеүе һөҙөмтәһендә юҡҡа сыҡҡан). Ҡаҙыу эштәре тикшеренеүҙәре ваҡытында күгәрсендәргә оҡшаған байтаҡ ҡына ҡоштарҙың ҡалдыҡтары табылған, уларҙың күгәрсендәр менән дөйөм мөнәсәбәте бар, шулай ҙа уларҙың башҡа ҡоштар менән бер ниндәй ҙә уртаҡ билдәләре юҡ түгел. Күгәрсендәр менән тутыйғоштарҙың һәм селдәрҙең ырыуҙаштар икәненә күҙаллауҙар килтерелгән, уларҙы тышҡы ҡиәфәттәре буйынса оҡшашлыҡтарын конвергентн эволюция менән бәйләйҙәр. Тағы ла уларҙың туҡланыуҙары яғынан оҡшашлығы ла дөйөм эволюция оҡшашлығына ҡарағанда нығыраҡ һиҙелә икән[2][3].
Дөйөм характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡоштарҙың оҙонлоҡтары 15 см-ҙан 75 см-ғаса, ә ауырлыҡтары 30 грамдан 3 кг-ғаса. Ғаиләлектең иң эре вәкиле тип беҙ моронло тажлы күгәрсен Goura victoria иҫәпләнә. Ул төр Папуа-Яңы Гвинеяла йәшәй. Иң бәләкәй күгәрсен — Австралияла таралыусы гәүһәр һыҙатлы әберсен(Geopelia cuneata). Ауырлығы ни бары 30 грамм ғына[4]. Ҡыҫҡа ғына муйынлы, бәләкәй башлы, тән төҙөлөшө тығыҙ . Ҡанаттары киң, оҙон, остары түңәрәк. Елпеү ҡауырһындары 11, икенсел ҡауырһындар һаны 10-15 бөртөк. Ҡойроғо оҙон, остары осланған, киң, шулай уҡ түңәрәкләнгәндәре лә бар, ғәҙәттә 12-14 ҡаурыйҙан тора (ҡайһы бер төрҙәрҙә 18-гәсә). Суҡышы, ғәҙәттә, ҡыҫҡа (һирәк кенә уртаса оҙонлоҡтағылары ла осрай), йоҡаҡ ҡына төпкә табан киңәйеүсән. Төптә йомшаҡ тиресәләр менән ҡапланған (балауҙ). Күҙҙәре янында уратылып тиреһе яланғас . Күп төрҙәр ҡиәфәте менән ата һәм инә ҡоштар бер береһенән айырылмай. Шуныһы бар — ата ҡоштар бер аҙ эрерәк була. Мамыҡтары ҡуйы, тығыҙ, башлыса һоро, көрән йәки һарғылт-аҡ. Тропиктарҙағы төрҙәр асыҡ төҫтә булалар[5].
Аяҡтары ҡыҫҡа, дүрт бармаҡлы (ҡсәүһе ал яҡта, береһе арт яҡҡа ҡарай), ерҙә йөрөү өсөн уңайлы яраҡлашҡан. Ҡайһы бер төрҙәр башҡа ғаиләләргә бик оҡшаған. Мәҫәлән: Күркәләргә, тутыйғоштарға һәм ҡырғауылдарға.
Башҡа ҡайһы бер ҡоштарҙағы кеүек күгәрсендәрҙең үт ҡыуығы юҡ.[6]. Урта быуаттың ҡайһы бер натуралистары күгәрсендәрҙә үт юҡ тип яңғылыш һығымталар яһағандар. Был һығымта организмдағы 4 шыйыҡса теорияһына бәйләп ебәрелгән[7].Ысынында күгәрсендәрҙең үте бар, был турала Аристотель дә әллә ҡасан уҡ яҙып ҡалдырған. Күгәрсендәрҙә үт ашҡайнатыу трактында уҡ бүленә башлай икәне раҫланған[8].
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтар Антарктиканан башҡа бар ҡитғаларҙа ла киң таралған. Таралыуы киң диапазонда — биотоптарҙа, ҡуйы урмандарҙан алып, сүллектәргәсә, диңгеҙ кимәленән 5000 метр юғарылыҡтарға тиклем. Биологик күп төрлөлөгө буйынса Көньяҡ Америкала һәм Австралазияла таралған. Башлыса был һыҙаттың дымлы тропик урмандарында йәшәйҙәр. 60 % -ҡа яҡыны материктарҙа осрамай, улар тик утрауҙарҙа ғына осрай. Ҡайһы бер төрҙәре, мәҫәлән, күк күгәрсен, ер шарының һәр төбәгенә лә яраҡлашҡан. Ул ябай ҡала күгәрсене булараҡ танылған. Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә күгәсендәрҙең 9 төрө йәшәй. Шул иҫәптән, күк күгәрсен, ҡая күгәрсене, урман күгәрсене, алатуба, япон йәшел күгәрсене, ябай әберсен, ҙур әберсен, сыңғалы әберсен һәм дә бәләкәй әберсен, ике төр осоп үтәләр: ҡыҫҡа ҡойроҡло әберсен һәм ҡуңыр күгәрсен[9].
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсендәр моногамдар; иштәрен бер нисә йыл рәттән һаҡлап ҡалалар. Туй (ҡыуаныу осоро) мәле бер нисә тапҡыр ҡабатлана, ул ерҙә лә һауала ла үтә. Ата ҡош сүгәләп ҡуҡыһына һауа тултыра, башын һуҙа, ҡойроҡтарын ҡабарта. Ҡанаттарын ергә хәтле төшөрә, аяҡтары менән ерҙе тырнай. Ҡайһы бер төрҙәр һауала осоп бер-береһен ашата. Үрсеү ваҡыты аҙыҡ булыу булмауға бәйле. Аҙыҡ күп булған осорҙа йыл буйы дауам итһә, аҙыҡҡа ҡыҫырыҡ ваҡыттарҙа ваҡытлы ғына була. Йышыраҡ йылына ике тапҡыр йомортҡа һалып баҫалар (һирәк осраҡта 4-5 тапҡыр). Оялары бер нисә арҡыс-торҡос һалынған сыбыҡ-сабыҡтан, йәки ҡаурыйҙарҙан тора. Ағастарҙа, ҡаяларҙа, текә ярҙарҙағы өңдәрҙә, һирәк осраҡта ерҙәге тәрән булмаған соҡорҙарҙа оялайҙар. Башлыса 1-2, һирәк осраҡта 4-кә хәтле ап-аҡ йомортҡа һалалар. Ҡайһы бер төрҙәҙәрҙең һарғылт аҡ, йәки асыҡ- көрән була. Баҫып сығарыу осоро 14 көндән алып бер айғаса бара (төрөнә ҡарап). Себештәре йөнһөҙ, яланғас килеш сыға. Күгәрсен һымаҡтарҙың балаларын ашатыуы башҡа ҡоштарҙан бик ныҡ айырыла, һәм ул бик үҙенсәлекле. Ҡоштарҙың бөрләтәүҙәрендә туҡлыҡлы матдә- күгәрсен һөтө бүленеп сыға. Ошо шыйыҡса менән себештәрен туҡландыралар, ошо ризыҡ менән себештәр бик тиҙ турығалар. Был башҡа ҡоштарҙа күҙәтелмәй. Тик ҡайһы бер тутыйғоштарҙа ғына бар, тик улар себештәрен тәүге сәғәттәрҙә генә шыйыҡса менән туҡландыралар. Себештәрҙең беренсе осошҡа хәтле ваҡыты дүрт аҙнаға хәтле һуҙыла.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың төп рацион аҙығы булып үҫемлектәр тора. Башлыса япраҡтары, орлоҡтары, емештәре менән туҡланалар. Емештәр бөтәүләй килеш йотола, һәм аҙаҡ эсендәге һөйәге кире сығарыла. Ҡоштарҙың күбеһе емештәрҙе ағастарҙан йәки ерҙә үҫкән үҫемлектәрҙән йыя. Төрҙәр араһында галапагосс әберсененең (Zenaida galapagoensis) үҙенсәлекле ғәҙәте бар, улар суҡыштары менән ерҙе соҡоп эҙләйҙәр.Үҫемлек аҙыҡтан башҡа, умыртҡаһыҙ хайуандарҙы ла аулайҙар, тик уларҙың миҡдары рационда бик аҙ. Шулай ҙа Ptilinopus coralensis төрөн айырып үтергә мөмкин, улар башлыса бөжәктәр һәм башҡа тере ризыҡ менән туҡлана. Һыуҙы, башҡа ҡоштарҙан айырмалы булараҡ, эскә һурып алып эсәләр. Һыу эҙләп бик алыҫтарға осорға ла мөмкиндәр.
Төркөмләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ярым ғаилә Хәҙерге күгәрсендәр (Columbinae) — был төр ҡоштар Арктика һәм Антарктиданан башҡа донъяның бөтә өлөштәрендә лә көн күрә тип һанала. Уларҙың иң күп төрө Көньяҡ Азияла һәм Австралияла теркәлгән. Үҙәк Европа дәүләттәре биләмәләрендә был ярым ғаилә вәкилдәренең биш төрө бар тип иҫәпләнә.
Ғалимдәр билдәләүенсә, «хәҙерге күгәрсендәр» ярым ғаиләһе төрҙәре тарихҡаса осорҙан йәшәп килә һәм улар кешеләр менән бергә эволюцион үҫеш кисергән. Быны тикшереп-дөрөҫләү, әлбиттә, бик ҡыйын, сөнки боронғо замандарҙа кешеләрҙең билдәле бер урында йәшәү тығыҙлығы түбән булған кеүек, күгәрсендәр һаны ла хәҙерге менән сағыштырғанда күпкә аҙыраҡ булған. Шулай ҙа Төньяҡ Америка күгәрсененең Европа күгәрсендәренә ике туғанлығы билдәле, сөнки XVIII быуатҡа тиклем уларҙың Төньяҡ Америкаға күпләп күсеп китеүе күҙәтелгән — унда уларға ерле халыҡтан башҡа бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс янамаған. Ул заман йылъяҙмасыларының беҙгә килеп еткән мәғлүмәттәре буйынса, күктә осоп барған күгәрсен туптары хатта Ҡояшты тулыһынса ҡаплаған. Үҙҙәрен ҡырыу көсәйгәнгә күрә күгәрсендәр тора-бара кешеләрҙән ҡурҡа башлаған, һәм XIX быуат аҙағына улар эре ҡалаларҙан көтмәгәндә юҡ була.
Был төр күгәрсендәр урта һәм эре ҙурлыҡта була.
Кәүҙә төҙөлөшө менән был ярым ғаиләлә Соломон утрауҙары архипелагында көн иткән бүрекле (хохлатый) күгәрсендәр айырылып тора: улар оҙонса башлы һәм муйындарында (үңәстәрендә) йөндәре бар. Был йөндәр кикреккә оҡшаш, һәм нәҡ ошо үҙенсәлек был төргә исем бирә лә инде. Уларҙың суҡыштары ныҡ ҡалын һәм аҫҡы өлөшөндә ырғаҡ һымаҡ бөгөлөп тора.
- Күгәрсендәр (Columba) (35 төр, ике-өсө күптән түгел юҡҡа сыҡҡан), шул иҫәптән Aplopelia
- Әберсендәр (Streptopelia) (16 хәҙерге төр), шул иҫәптән Stigmatopelia һәм Nesoenas
- † Сәйәхәт итеүсе күгәрсендәр (Ectopistes)
- Patagioenas (17 төр)
- Кәкүк һымаҡ әберсендәр (Macropygia)
- Оҙон ҡойроҡло күгәрсендәр (Reinwardtoena) (3 төр)
- Тоноҡ төҫтәге күгәрсендәр (Turacoena) (2 төр)
Ярым ғаилә Әберсендәр, алатубалар (лат. Streptopelia, от бор. грек. σtpeπto- +πέλeιa «голубь с ожерельем» — «муйынсаҡлы күгәрсен»)[10].
Бәләкәй һәм урта ҙурлыҡтағы күгәрсендәр, кәүҙәләренең оҙонлоғо 30 сантиметрға тиклем етә, ауырлыҡтары 100—150 грамм була. Ағастарҙа асыҡ һәм яҫы (ялпаҡ) оялар ҡора, ә ауыл һәм ҡалаларҙа оялары — йорт-ҡураларҙың кәрниздәре аҫтында була[11].
Был төр Евразия һәм Африка ҡитғаларында осрай. Уларҙың күптәре ҡалаларҙа, ауылдарҙа, парк һәм баҡсаларҙа бик теләп көн күрә. Мәҫәлән, бәләкәй әберсендәр тораҡ пункттары ғәмәлдә берҙән-бер йәшәү урыны һанала. 1930-сы йылдарҙан башлап ҡулсалы әберсендәр Көньяҡ-Көнбайыш Азиянан һәм Балҡан ярым утрауынан бөтөн Европа һәм Үҙәк Азия буйлап таралған һәм был әле лә дауам итә.
- Урман әберсене (Turtur) (5 төр)
- Кап әберсене (Oena)
- Ер күгәрсендәре (Chalcophaps) (2 төр)
- Ҡула ҡанатлы күгәрсендәр (Henicophaps) (2 төр)
- Ҡула ҡанатлы күгәрсендәр-фапс (Phaps) (3 төр)
- Ялбыр ҡула ҡанатлы күгәрсен (Ocyphaps)
- Geophaps (3 төр)
- Таш күгәрсендәре (Petrophassa) (2 төр)
- Һыҙатлы әберсендәр (Geopelia) (3-5 төр)
Ярым ғаилә (Leptotilinae)
- Әберсен-зенайдтар (Zenaida) (7 төр)
- Лептотилдар (Leptotila)
- Ер күгәрсене (Geotrygon)
- Күк күҙле ер күгәрсене (Starnoenas)
Ярым ғаилә Иргәйел әберсендәр (Columbininae)
- Ер әберсене (Claravis) (Claravis)
- Ер әберсене (Columbina), Scardafellaны керетеп
- Ер әберсене-метропелиа (Metriopelia)
- Оҙон ҡойроҡло әберсен (Uropelia)
Ярым ғаилә Гөрләүселәр
- Тауыҡ һымаҡ күгәрсендәр (Gallicolumba) (16-17 хәҙерге төр, 3-4 күптән түгел юҡҡа сыҡҡаны)
- Ҡалын суҡышлы күгәрсен (Trugon)
Ярым ғаилә Ҡырғауыл һымаҡ күгәрсендәр (Otidiphabinae)
- Ҡырғауыл һымаҡ күгәрсендәр (Otidiphaps)
Ярым ғаилә Тешсуҡышлы күгәрсендәр (Didunculinae)
- Теш суҡышлы күгәрсендәр (Didunculus)
Ярым ғаилә Тажлы күгәрсендәр (Gourinae)
- Тажлы күгәрсендәр (Goura)
Ярым ғаилә Емеш менән туҡланыусы, йәки йәшел күгәрсендәр (Treroninae)
- Емеш менән туҡланыусы күгәрсендәр (Ducula)
- Йәшел күгәрсендәр (Treron)
- Бүрекле емеш менән туҡланыусы күгәрсен (Lopholaimus)
- Яңы Зеландия емеш менән туҡланыусы күгәрсене (Hemiphaga)
- Сулавес ҡуңыр күгәрсене (Cryptophaps)
- Тау күгәрсендәре (Gymnophaps)
- Сыбар күгәрсендәр (Ptilinopus) (около 50 современных видов, 1-2 недавно вымершие)
- † Natunaornis gigoura|Natunaornis
- Яңы каледон сыбар күгәрсене (Drepanoptila)
- Күк күгәрсендәр (Alectroenas)
- Емеш күгәрсендәре (Phapitreron) (4 төр)
Ярым ғаилә Яллы күгәрсендәр (Caloenadinae)
- Яллы күгәрсен (Caloenas) (1 хәҙерге төр, 2 юҡҡа сыҡҡан)
Ярым ғаилә билдәләнмәгән
- Сыбар ҡабырғалы әберсен (Leucosarcia)
- † Бүрекле ҡалын суҡышлы күгәрсен (Microgoura)
- † Dysmoropelia dekarchiskos|Dysmoropelia[12]
Ҡайһы саҡта дронддар ғаиләһе Raphinae күгәрсендәр ғаиләһе булараҡ ҡарала[13][14].
Һаҡлау статусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың йәшәү арауығы кешенеке менән сағыштырғанда бик күпкә киңерәк, әммә ғаиләлектең ҡайһы бер төрҙәренең популяцияһы бик ныҡ кәмегән, ҡайһы бер төрҙәр бөтөнләй юҡҡа сыҡҡан. 1600 йылдан алып, яҡынса 10 төр юҡҡа сыҡҡан. Ә инде додоһы яңыраҡ юҡҡа сыҡҡан төрҙәрҙең иң билдәле осрағы булып тора.[16], шулай уҡ ҡапыл ғына юҡҡа сығыусы сәйәхәтсе күгәрсенде лә миҫал итеп килтерергә мөмкин[17].
2007 йылдың мәғлүмәттәре буйынса күгәрсен һымаҡтарҙың 59 төрө юҡҡа сығыу ҡурҡынысы аҫтында булған. Был ғаилә төрҙәренең 19 % тәшкил итә.[18].Айырыуса был ҡурҡыныс утрауҙарҙа тропиктарҙа йәшәүсе төрҙәргә ҡағыла. Юҡҡа сығыуҙың төп сәбәптәре булып, йыртҡыс янаурҙар керетеү, йәшәү мөхитен юҡҡа сығарыу һәм аусылыҡ тора.
Күгәрсен һымаҡтарҙы һаҡлаусы саралар булып, аусылыҡты тыйыуҙы ҡабул ителгән закондар, үрсеү өсөн резервация зонаһы булдырыу өсөн артабан тәғәйен мөхит булдырыу, популяцияларҙы махсус үрсетеү, шулай уҡ яңы төр популяциялар барлыҡҡа китереү өсөн махсус мөхит булдырыу тора.
Кеше менән йоғонтоһо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡулға эйәләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө баһаламаларға ҡарағанда, күгәрсен 5 −10 мең йылдар элек ҡулға эйәләштерелгән.[19]. Шул осорҙан алып бик күп йорт күгәрсене тоҡомдары үрсетелгән. Иң танылған төрө почта күгәрсене. Ҡайһы бер төрҙәр матурлыҡ өсөн үрсетелгән.Ҡайһы бер төрҙәр почта, ярыштар өсөн махсус үрсетелгән. Күп кенә тантаналарҙа, әлеге ваҡытта ла күгәрсендәр осороу ғәҙәте бар. Был тыныслыҡ символы булараҡ ҡулланыла. Бының өсөн махсус ап-аҡ төр күгәрседәр үрсетелә.
Күгәрсен итенән ризыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың күп төрҙәре кулинарияла ҡулланылыш тапҡан. Ит аҙығы булараҡ, күкрәк ите алына. Күгәрсен ите аҙыҡ булараҡ, боронғо Көнсығышта, боронғо Римдә, урта быуат европаһында ҡулланыла. Шулай уҡ йәһүд, ғәрәп һәм француз кухняларында ла ҡулланыла. Йәһүд дине буйынса күгәрсен ите хәләл(кашрут), ашарға яраҡлы тип күрһәтелгән. Шулай уҡ йәһүдтәрҙә күгәрсен һымаҡтар төрө ҡорбан итеп салырға рөхсәт ителгән бер нисә ҡош исемлегенә керә. Күгәрсен бәлеше викториан Англияһында арзан булараҡ таралыш тапҡан.[20].
Әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен почтаһы һәм кешеләр мөнәсәбәте, почта күгәрсендәре тураһында күп кенә әҙәби әҫәрҙәрҙә осратырға мөмкин. Әйтәйек, Шалев Меирҙың «Күгәрсен һәм малай » романында төп сюжет һыҙаты булып тора.[21][22] Шулай уҡ шыҡһыҙ почта күгәрсене тураһында Сетон-Томпсон Эрнесттың «Арно» хикәйәһендә шул исемдәге күгәрсен төрлө мажараларға, яҡшыһына ла, насарына ла, тарый.
Диндә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен образы бик күп диндәрҙә сағылыш тапҡан:
- Танахта күгәрсен тураһындағы беренсе телгә алыуҙы осратырға мөмкин. Унда Бөтә Донъя һыу баҫыуы яҙмаларында яҙылған. Нух(Ной) Ҡоро ер барлығын белер өсөн, кәмәнән иң беренсе ҡоҙғондо осороп ебәрә, аҙаҡ күгәрсен ебәрелә. Күгәрсен суҡышында зәйтүн ағасы ботағын алып килә. Был һыу кәмеп, ер ҡорой башлағанды белдерә.[23]. Зәйтүн ботағы ҡапҡан күгәрсен һыны халыҡ ара тыныслыҡ символы булып ҡала.
- Шумерҙарҙың эпосы Гилгәмештә лә шулай уҡ Бөтә Донъяны һыу баҫҡан ваҡыт тураһында яҙмала ҡоҙғон менән күгәрсен тасуирланған. Унда ҡоҙған ерҙең ҡорой башлауын белдереүе тураһында яҙылған. Ул Утнапиштиму әйләнеп ҡайтмай, һәм шуның менән яҡшы хәбәр алып килә.[24].
- Ә христиан динендә күгәрсен изге рухҡа бәйле[25].
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомортҡаһын юғалтҡан күгәрсен ҡара һауытын да баҫып ултырырға мөмкин[26].
Күгәрсендәр геральдикала[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы гербында күгәрсен һүрәте төшөрөлгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005)
- ↑ (1966) «Drinking Behavior of Sandgrouse in the Namib and Kalahari Deserts, Africa». The Auk 83 (1): 124–126. DOI:10.2307/4082983.
- ↑ (2014) «Whole-genome analyses resolve early branches in the tree of life of modern birds». Science 346 (6215): 1320–31. DOI:10.1126/science.1253451. PMID 25504713.
- ↑ Goodwin, D. Pigeons and Doves of the World. 3rd ed. Ithaca, NY: British Museum (Natural History) and Cornell University Press, 1983
- ↑ Baptista, L. F.; Trail, P. W. & Horblit, H. M. (1997): Family Columbidae (Doves and Pigeons). In: del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (editors): Handbook of birds of the world, Volume 4: Sandgrouse to Cuckoos. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-22-9
- ↑ (1994) «[http://www.jlr.org/cgi/reprint/35/11/2041.pdf Biliary bile acids of fruit pigeons and doves (Columbiformes)]». Journal of Lipid Research 35 (11): 2041–8. PMID 7868982.
- ↑ The Medieval Bestiary, Doves, last checked 2010-01-31
- ↑ Thomas Browne, 1646; Pseudodoxia Epidemica III.iii; 1672 edition available online, last checked 2010-01-31
- ↑ Коблик Е. А., Редькин Я. А., Архипов В. Ю. 2006. Список птиц Российской Федерации. М. КМК. С. 128—129.
- ↑ в XIX веке род носил латинское имя Turtur, которое сейчас закреплено за лесными горлицами из Африки
- ↑ Галушин В.М, Дроздов Н.Н., Ильичёв В.Д., Константинов В.М, Курочкин Е.Н., Полозов С.А., Потапов Р.Л, Флинт В.Е., Фомин В.Е. Фауна Мира: Птицы: Справочник — М: Агропромиздат, 1991. — Б. 154. — 311 б. — ISBN 5-10-001229-3.
- ↑ Dysmoropelia dekarchiskos: информация на сайте Красной книги МСОП (инг.)
- ↑ Janoo, Anwar (2005). «Discovery of isolated dodo bones [Raphus cucullatus (L.), Aves, Columbiformes] from Mauritius cave shelters highlights human predation, with a comment on the status of the family Raphidae Wetmore, 1930». Annales de Paléontologie 91 (2): 167. DOI:10.1016/j.annpal.2004.12.002.
- ↑ Shapiro, Beth; Sibthorpe, Dean; Rambaut, Andrew; Austin, Jeremy; Wragg, Graham M.; Bininda-Emonds, Olaf R. P.; Lee, Patricia L. M. & Cooper, Alan (2002). «Flight of the Dodo». Science 295 (5560): 1683. DOI:10.1126/science.295.5560.1683. PMID 11872833. Supplementary information
- ↑ BirdLife International Socorro Dove Zenaida graysoni. Data Zone. BirdLife International (2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 апрель 2013. 29 апрель 2013 тикшерелгән.
- ↑ Fuller Errol Extinct Birds — revised. — New York: Comstock, 2001. — ISBN 978-0-8014-3954-4.
- ↑ Игорь Иванович Акимушкин. Трагедия странствующего голубя // «Следы невиданных зверей», М.: Географгиз, 1961
- ↑ Walker, J. (2007). «Geographical patterns of threat among pigeons and doves (Columbidae)». Oryx 41 (3). DOI:10.1017/S0030605307001016.
- ↑ Richard F. Johnston, Marian Janiga. Feral Pigeons — Oxford University Press, 1995. — 336 p. — ISBN 978-0195084092.
- ↑ CHAPTER 40 — DINNERS AND DINING | Mrs Beeton’s Book of Household Management. Mrsbeeton.com. Retrieved on 2013-03-05.
- ↑ Меир Шалев, с иврита на русский Рафаила Нудельмана и Аллы Фурман Голубь и мальчик = יונה ונער — place: йәһ. Am Oved, русский: «Текст» и «Еврейское слово», 2006, 2008 (русский перевод). — 544 б. — ISBN 978-5-7516-0716-6.
- ↑ Новая книга Меира Шалева «Голубь и мальчик» стала «золотым» произведением писателя. Рецензия на news.ru.
- ↑ Быт (8:11)
- ↑ Kovacs, Maureen Gallery The epic of Gilgamesh — Stanford University Press, 1989. — P. 102. — ISBN 978-0-8047-1711-3.
- ↑ Матвей (3:16)
- ↑ Морозов В. П. Занимательная биоакустика. Изд. 2-е, доп., перераб. — М.: Знание, 1987. — 208 с. + 32 с. вкл. — С. 70-75
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Книпович Н. М. Голубиные // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Gibbs, D., E. Barnes, and J. Cox. Pigeons and Doves. New Haven, CT: Yale University Press, 2000
- Blechman, Andrew, Pigeons: The Fascinating Saga of the World’s Most Revered and Reviled Bird (Grove Press 2007) ISBN 978-0-8021-4328-0
- Johnson, Kevin P. & Clayton, Dale H. (2000). «Nuclear and Mitochondrial Genes Contain Similar Phylogenetic. Signal for Pigeons and Doves (Aves: Columbiformes)». Molecular Phylogenetics and Evolution 14 (1): 141–151. DOI:10.1006/mpev.1999.0682. PMID 10631048.
- Johnson, Kevin P.; de Kort, Selvino; Dinwoodey, Karen, Mateman, A. C.; ten Cate, Carel; Lessells, C. M. & Clayton, Dale H. (2001). «A molecular phylogeny of the dove genera Streptopelia and Columba». Auk 118 (4): 874–887.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Голуби // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Голубиные на сайте Animal Diversity (инг.)


text:
Иркенән мәхрүм итеү урындарынан азат ителгән кешеләргә социаль ярҙам саралары
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш буйынса комиссияһы ултырышында иркенән мәхрүм итеү урындарынан азат ителгән кешеләргә социаль ярҙам һәм уларҙы эшкә урынлаштырыу буйынса программа эшләргә тәҡдим ителде.
Милицияның участка уполномоченныйҙары һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының балиғ булмаған үҫмерҙәр эштәре буйынса подразделениелары эшмәкәрлеген ойоштороу идаралығы начальнигы Фәнүз Солтанов хәбәр итеүенсә, бындай сара бик кәрәк, сөнки иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ шарттарында элек хөкөм ителгән кешеләр тарафынан яһалған енәйәттәр һаны артыуы ихтимал.
Бының өсөн ҡайһы бер саралар күрергә планлаштырыла. Мәҫәлән, хөкөм ителгән кешеләрҙе эшкә алған, шулай уҡ улар өсөн айырым эш төрҙәре резервы булдырған предприятиеларға һалым льготалары биреү мәсьәләһен ҡарарға тәҡдим ителә.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рафаил Диваев хәбәр итеүенсә, хәҙерге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы эске эштәр органдарында иркенән мәхрүм итеү урындарынан ҡайтарылған 16 меңдән ашыу (шуның 1750-һе — шартлы рәүештә ваҡытынан алда азат ителгән), шулай уҡ иркенән мәхрүм итмәйенсә хөкөм ителгән 20 мең самаһы кеше иҫәптә тора. Йыл һайын 3,5 меңләп кеше төрмәнән ҡайтарыла, 1,2 меңгә яҡыны — шартлы рәүештә ваҡытынан алда. Енәйәт яһауҙа тотолған кешеләрҙең 21,7 проценты — элек хөкөм ителеүселәр, тип билдәләне Рафаил Үзбәк улы.
— Рецидив енәйәтселектең артыуына йоғонто яһаусы кире факторҙарҙың береһе — финанс һәм иҡтисади көрсөк, беренсе сиратта, эшһеҙлек. Ул Башҡортостан Республикаһын да урап үтмәне, — тине премьер-министр. — Анализдан күренеүенсә, быйыл беренсе кварталда рецидив енәйәттәрҙең 75 проценты даими табыш сығанағы булмаған, элек хөкөм ителгән кешеләр тарафынан яһалған. 2008 йыл йомғаҡтары буйынса был күрһәткес 60 процент тәшкил иткәйне.
Ултырыш барышында Октябрьский ҡалаһында йәмәғәт тәртибен тәьмин итеү буйынса шәхси һаҡ предприятиеһының ыңғай эш тәжрибәһе һәм спорт сараларын үткәргәндә хәүефһеҙлекте тәьмин итеү ҡаралды.


text:
Константин Толкачев: 2010 йылда Башҡортостан бюджеты социаль юҫыҡта ҡороласаҡ
“2010 йылда Башҡортостан Республикаһы бюджеты, элекке кеүек, социаль йүнәлештә ҡороласаҡ: сығымдарҙың 70 проценты мәғарифҡа, һаулыҡ һаҡлауға, халыҡты социаль яҡлауға йүнәлтеләсәк, — тип белдерҙе Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, Яңауылда Яңауыл районы йәмәғәтселегенең Республика көнөнә арналған тантаналы йыйылышында сығыш яһап. – Башҡортостан элек Төбәк фонды булдырғайны, уның средстволары әлегә файҙаланылмаған. Бынан тыш, республиканың кредит рейтингы юғары, кәрәк саҡта беҙ Европалағы һәр ҡайһы илдән заем средстволары йәлеп итә алабыҙ. Шуға күрә лә киләһе йылда ла республикала финанс тотороҡлолоғо тәьмин ителәсәк”.
Ваҡытында эшләнгән Көрсөккә ҡаршы саралар программаһы арҡаһында Башҡортостан быйыл да уҡытыусыларға, врачтарға һәм башҡа бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын ваҡытында түләй, социаль өлкәнең бөтә сығымдарын финанслай, торлаҡ төҙөй, иҡтисадтың тотороҡло эшмәкәрлеге менән бәйле мәсьәләләрҙе хәл итә.
Ҡыҫҡаһы, көрсөккә ҡарамаҫтан, республика, иҡтисади үҫеш темптарын һиҙелерлек кәметмәйенсә һәм төп макроиҡтисади күрһәткестәр буйынса Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттары араһында алдынғы позицияларын һаҡлап, системалы үҫешеүен дауам итә.


text:
Фото:
Нефтекамала “Ветеранға хат яҙ” акцияһы үтә
Фото:
Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығы алдынан Нефтекамала “Ветеранға хат яҙ” акцияһы үтә.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында почта кешеләргә туғандары һәм яҡындары менән бәйләнеш тоторға ярҙам иткән, өйҙән килгән матур хәбәр һалдат күңелен йылытҡан, яугир рухын нығытҡан. Һәм бөгөн дә бик аҙ ҡалып барған ветерандарыбыҙ йылы һүҙгә һәм янындағыларҙың иғтибарына мохтаж. Ҡала округы хакимиәте сайтында ҡала халҡы – Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың исемемлеге баҫылған, һәм һәр нефтекамалы уларға хат яҙып, рәхмәт һүҙҙәрен белдерә, Еңеүҙең етеп килгән 65 йыллыҡ юбилейы айҡанлы ветерандарҙы ҡотлай ала.
Өсмөйөш һалдат хаты формаһындағы хат-хәбәрҙәрҙе теләгән почта йәшнигенә төшөрөргә мөмкин. Нефтекама почтамты хеҙмәткәрҙәре уларҙы адресатына тапшырасаҡ.


text:
Башҡорт шашкасылары Ярославлдә оҫталыҡ күрһәтте
Ярославлдә 19 һәм 16 йәшкә тиклемге егет һәм ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса Рәсәй беренселеге үтте.
Башҡортостан спортсылары оло еңеүгә иреште.
19 йәшкә тиклемгеләр араһында Айнур Шәйбәков (Өфө) һәм Юлиә Вәлиева (Өфө) чемпион исемен яуланы.
«16 йәшкә тиклемгеләр» бүлегендә Айгөл Иҙрисова (Ишембай) еңде.
Максим Мильшин менән Әлиә Әминова (икеһе лә Ишембайҙан), «19 йәшкә тиклемгеләр» төркөмөндә сығыш яһап, “көмөш” миҙалдар алды.
Ярыш йомғаҡтары буйынса спортсыларыбыҙҙың барыһы ла 1-7 августа Польшала үтәсәк Европа беренселегендә һәм декабргә билдәләнгән Нидерландыла үтергә тейешле донъя беренселегендә ҡатнашыуға хоҡуҡ алды.
Европа беренселегенә башҡа путевкалар егеттәр һәм ҡыҙҙар араһында Өфөлә РФ беренселегендә уйнатыласаҡ. Был ярыштар Р.Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатында үтәсәк.
Шунда уҡ Ярославлдә 8-13 йәшлек спортсылар араһында рус шашкаһы буйынса РФ беренселеге лә үткәрелде. 10 йәшкә тиклемгеләр араһында 1-се һәм 2-се урынды Марсель Шәрәфетдинов менән Артем Мкртумян (Мәләүездән) яуланы.
Улар икеһе лә апрель аҙағында Херсонда (Украина) үтәсәк Европа беренселегендә ҡатнашыу өсөн РФ йыйылма командаһы составына индерелде.


text:
Төбәк банкыларын үҫтереү буйынса эш алып барыла
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй үҫеш банкы (РосБР) идараһы рәйесе Сергей Крюков һәм РФ Дәүләт Думаһы депутаты Анатолий Аксаков менән осрашты. Унда бәләкәй һәм урта бизнесҡа кредит биреүҙе камиллаштырыу мәсьәләләре тикшерелде. Республика башлығы, төбәк әлеге ваҡытта яңы үҫеш этабында, һәм беҙ РосБР менән хеҙмәттәшлек итеү яҡлыбыҙ, тип билдәләне.
— Беҙгә төбәк банкыларын үҫтерергә кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
РФ Дәүләт Думаһы депутаты, Иҡтисади сәйәсәт һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе урынбаҫары Анатолий Аксаковтың һүҙҙәренә ҡарағанда, Башҡортостан ҡеүәтле иҡтисади потенциалға эйә.
— Республика етәкселеге төрлө проблемаларҙы хәл итеүҙең яңы юлдарын эҙләй, — тине ул. – Төбәк банкылары менән үҙ-ара һөҙөмтәле мөнәсәбәттәр юлға һалына, бәләкәй һәм урта бизнесҡа кредит биреү юҫығында әүҙем эш алып барыла. Һәм был Рәсәй үҫеш банкы өсөн өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе булып тора.
Бөгөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ өсөн кредиттар алыуҙа стагнация күҙәтелә. Сергей Крюков, бизнес-берләшмәне бәләкәй бизнесҡа кредит бирергә ҡыҙыҡһындырырға кәрәк, тип хәбәр итте.
— Беҙ льготалы шарттар һәм түбән кредит ставкалары менән программалар тәҡдим итәбеҙ, — тип аңлатты ул. – Былар барыһы ла эшҡыуарҙарҙың әүҙемлеген стимуллаштырыуға ярҙам итергә тейеш. Шулай уҡ беҙ моноҡалаларға ярҙам итергә мөмкинлек биреүсе программаларға ҙур иғтибар бүләбеҙ. Башҡортостан Президенты менән беҙ үҙ-ара хеҙмәттәшлектең күп кенә юлдарын тикшерҙек. Берлектәге тырышлыҡтарыбыҙ республикала бәләкәй һәм урта бизнесты үҫтереүгә, шулай уҡ банк партнерҙары даирәһен киңәйтеүгә булышлыҡ итер, тип ышанам.


text:
Фото:
Легендар, әммә ябай Ирина Роднина Өфө балаларына фигуралы шыуыу серҙәрен өйрәтте
Фото:
Кесаҙна, 24 мартта, Өфөлә эш сәфәре менән өс тапҡыр Олимпия чемпионы, атҡаҙанған спорт мастеры, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Ирина Роднина булды.
Башҡортостандың баш ҡалаһы буйынса тығыҙ эш сәфәре графигында Ирина Константиновна балаларға ла ваҡыт тапты. Рихард Зорге урамындағы Спорт һарайы боҙонда үткәрелгән мастер-класын ул тап йәш фигуристарға арнаны.
Спорт һарайына визитында бар донъяға билдәле данлыҡлы спортсыны Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин оҙатып йөрөнө.
Ирина Константиновна конькиға баҫты һәм, көйәрмәндәренән, балаларҙың ата-әсәләренән, Өфөнөң фигуралы шыуыу мәктәбе тренерҙарынан, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренән торған тере коридорҙы йырып үтеп, балаларға боҙҙа төп элементтарҙы һәм күнегеүҙәрҙе күрһәтте, йәш спортсыларға хас типик хаталарҙы билдәләп китте.
Ҙур булмаған 15 минутлыҡ дәрестән һуң Ирина Роднина республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашыуға ашыҡты.
— Ғәфү ит, ҡояшҡай, миңә һуңларға ярамай, — тине Ирина Константиновна уның менән оҙағыраҡ аралашырға теләгән 5 йәшлек фигурист ҡыҙыҡайға, һәм оҙатып йөрөүселәре араһына инеп юғалды.


text:
Башҡортостанда ямғырлы һауа торошо һаҡлана
26 апрелдә Башҡортостанда болотло булыуы, урыны менән ямғыр яуыуы көтөлә. БР Гидрометеорология һәм һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, һауа температураһы көндөҙ плюс 7-12 градус тәшкил итәсәк. Республиканың көньяҡ-көнсығыш райондарында һауа температураһы плюс 17 градусҡа тиклем күтәреләсәк.
Ял көндәрендә, 27 һәм 28 апрелдә, Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә ямғырлы һауа торошо һаҡланасаҡ. Һауа температураһы көндөҙ – плюс 10-14 градус, төндә 2-7 градус йылы буласаҡ.


text:
Күмертауҙа «Моноҡала шарттарында бизнес үҫеше» төбәк бизнес-миссия уҙҙы
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Күмертауҙа «Моноҡала шарттарында бизнес үҫеше» төбәк бизнес-миссия уҙҙы. Форумдың 100-ҙән ашыу ҡатнашыусыһы эшҡыуарлыҡ тәжрибәһе менән уртаҡлашты, бизнес алып барыуҙа иң яҡшы практиканы күрһәтте, шулай уҡ республика территорияһында төбәк концепцияларын һәм брендтарын алға этәреүгә йүнәлеш алды.
— Күмертау – иҡтисад структураһы монопрофилле булған ҡала, — тип билдәләне ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев. — Бындай шарттарҙа тик үҙеңә, үҙ ресурстарыңа һәм потенциалыңа ғына ышанырға ҡала. Моноҡалаларҙы бик күп бәләкәй предприятиелар булған етештереү үҙәктәренә үҙгәртеп ҡороу талап ителә. Нәҡ эшҡыуарлыҡ территория үҫешенең эске импульсын билдәләй һәм ҡаланың иҡтисадын диверсификациялауҙа башланғыс нөктә булып тора ала.
Бизнес-миссияла ҡатнашыусылар шулай уҡ ҡалалағы төп предприятиеларҙың эше менән танышты. Һуңынан форум ҡунаҡтары түңәрәк өҫтәл үткәрҙе, унда эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау һәм сауҙа, дөйөм туҡланыу өлкәһендә бәләкәй һәм урта бизнесҡа ярҙам итеү мәсьәләләре ҡаралды.