text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Муниципалитет – дәүләт структураһы түгел, ә халыҡ үҙидараһы институты»
Фото:
– Урындағы үҙидара иҡтисади һәм социаль сәйәсәттә уға бүленгән ролде әле яңы саҡ үҙләштерә башланы, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан муниципаль берәмектәренең IV съезында сығыш яһап.
Республика башлығы билдәләүенсә, тотош йәмиғәттә лә, муниципаль кимәлдә лә үҙенең проблемалары бар. Һәм муниципаль берәмектәрҙең съезы урындағы үҙидараны үҫтереү кеүек мөһим эштә «сәғәтте көйләү», проблемаларҙы тикшереп, уларҙы хәл итеү юлдарын билдәләү өсөн яҡшы сәбәп булып тора.
Президент хәбәр итеүенсә, һуңғы йыл ярым эсендә республикала урындарҙа депутаттар корпусы яңыртылды, муниципалитеттарҙа яңы етәкселәр тәғәйенләнде.
— Был дөйөм алғанда йылдам эшмәкәрлек алып барылыуы хаҡында һөйләй, кадрҙар потенциалы яңыртыла, йәмғиәтебеҙҙе үҫтереү буйынса яңы тәҡдимдәр әҙерләнә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Уның фекеренсә, быларҙың барыһы ла республика үҙенең алдына ҡуйған бурыстарҙы үтәү өсөн кәрәк.
— Беҙ йылдам үҫешкән алдынғы төбәктәр иҫәбендә позицияларыбыҙҙы нығытырға тейешбеҙ. Айырым йүнәлештәр буйынса, ә һуңынан дөйөм алғанда ла алға китеү өсөн беҙҙә барлыҡ мөмкинлектәр бар. Беҙҙең республика йәш, ҡеүәтле, иҡтисади йәһәттән үҫешкән һәм, әлбиттә, беҙ лидер төбәктәр исемлегендә булырға бурыслыбыҙ, — тине Президент.
Съезда төбәкте социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү һөҙөмтәләре әйтеп ишеттерелде, улар иң амбициялы пландарҙы тормошҡа ашырырға мөмкинлек бирә.
Рөстәм Хәмитов бындай пландарҙы тормошҡа ашырыуҙа урындағы үҙидара органдарының мөһим роль уйнауын билдәләне.
— Урындағы үҙидара иҡтисади һәм социаль сәйәсәттә уға бүленгән ролде яңы саҡ үҙләштерә башланы. Был өлкәлә илдең тәжрибәһе ҙур түгел. Урындағы үҙидараның айырым элементтары ғына булды. Ысынында иһә дәүләт һәм урындағы власть араһындағы сик шартлы рәүештә генә билдәләнде һәм әле лә шулай. Хәлде ошо рәүешле ҡабул итеү әле булһа популяр, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.
Башҡортостан Президенты фекеренсә, муниципалитеттың дәүләт структураһы түгел, ә айырым, үҙ аллы власть кимәле – халыҡ үҙидараһы институты булыуын йәмғиәт әле булһа аңламай.
Бындай хәлдең сәбәптәре араһында Рөстәм Хәмитов муниципалитеттарҙың финанс йәһәттән дәүләткә бәйле булыуын атаны.
— Тейешле кимәлдә финансланмау арҡаһында, муниципалитеттар бөгөн үҙ аллы сәйәсәт алып бара алмай, йәғни уларҙың тәртип булдырыу, ауылдарҙы төҙөкләндереү, халыҡ өсөн уңайлы шарттар булдырыу мөмкинлектәре юҡ, — тип билдәләне төбәк башлығы.
Муниципалитеттарҙа проблемалар етерлек: федераль ҡануниәткә һәр ваҡыт үҙгәрештәр индереүҙән килеп тыуған ығы-зығы, матди йәһәттән тейешле кимәлдә тәьмин ителмәү, эш хаҡы кимәленең түбән булыуы, кадрҙарға ҡытлыҡ, мөлкәт һәм ергә ҡағылышлы бәхәстәр, һыу, газ менән тәьмин итеү, юлдар төҙөү, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү. Был мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн етди саралар күреү зарур.
— Урындағы бюджеттарҙың килемен арттырырға кәрәк, — тип билдәләне Президент. – Әлегә уларҙың 70 проценттан ашыуы республика ресурстары иҫәбенә формалаштырыла.
Хәлде төҙәтеү буйынса саралар күреү өсөн бөтә район һәм ҡалаларҙа 2015 йылға тиклем төбәктәрҙе социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса комплекслы программалар әҙерләнгән.


c: text/html

text:
Баш ҡала VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарына әҙерлек буйынса финиш һыҙығына сыға
2013 йылдың 26 февраленән 3 мартына тиклем Өфөлә VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары үтә. Донъяның төрлө илдәренән балаларҙың үҙ-ара аралашыуы, дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрен булдырыу, балалар спортын үҫтереү Уйындарҙың төп маҡаты булып тора.
Ҡала хакимиәтендә әлеге ҙур сараға арналған сираттағы матбуғат конференцияһы үтте. Башҡортостан баш ҡалаһының халыҡ-ара ярыштарҙы үткәреүгә әҙерлек кимәле тураһында Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Рәмил Дилмөхәмәтов һөйләне.
— 2013 йылда Өфөлә үтәсәк уйындарҙа донъяның 22 иленән йәмғеһе 62 ҡаланан вәкилдәрҙең ҡатнашыуы көтөлә. Ҡышҡы уйындар өсөн был рекордлы һан. Башҡортостан баш ҡалаһына Канада, Литва, Швейцария, Ҡаҙағстан, Венгрия, АҠШ, Германия, Австрия, Словения, Украина, Көньяҡ Корея, Белоруссия, Нидерланды, Греция, Австрия, Ҡытай, Италия, Монголия, Эстония һәм, әлбиттә, Рәсәйҙән спортсылар киләсәк. Унда меңдән ашыу кешенең ҡатнашыуы көтөлә, — тип хәбәр итте Рәмил Дилмөхәмәтов. – Халыҡ-ара балалар уйындары Өфөнөң дүрт ҙур спорт объектында үтәсәк. «Олимпик-Парк» комплексы тау саңғыһы спорты һәм сноуборд буйынса ярыштарҙы ҡабул итәсәк. Әлеге ваҡытта унда балалар спорт мәкәтебенең яңы бинаһын төҙөү буйынса эштәр тамамлана. Ундағы барлыҡ эштәрҙе 15 ғинуарға тиклем тамамларға планлаштырабыҙ.
Өфөнөң Спорт һарайында фигуралы шыуыу һәм шорт-трек буйынса ярыштар үтәсәк. Унда әлегә ҡайһы бер ремонт эштәре үткәрелә. Ә бына «Биатлон» спорт комплексы халыҡ-ара уйындарҙы ҡабул итеүгә әҙер. Ағымдағы йылдың сентябрендә бында йәйге биатлон буйынса донъя чемпионаты үткәрелгәйне инде. Комлекс «А» категорияһына эйә, был иң юғары кимәлдәге халыҡ-ара спорт ярыштарын үткәрергә мөминлек бирә.
«Өфө-Арена» боҙ һарайында хоккей буйынса ярыштар үтәсәк. Был спор объекты шулай уҡ ярыштар үткәреүгә тулыһынса әҙер.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостан халҡы Науруз байрамын билдәләй Фото: Андрей Старостин
Башҡортостан халҡы Науруз байрамын билдәләй
Башҡортостан халҡы Науруз байрамын билдәләй Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Бөгөн Халыҡ-ара Науруз көнө билдәләнә. Интернациональ кимәлдә был көн 2010 йылдан алып байрам ителә. Азербайжан, Албания, Афғанстан, Македония, Һиндостан, Иран, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Тажикстан, Төркмәнстан һәм Төркиә хөкүмәттәре Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы календарына яңы датаны индереү тәҡдиме менән сығыш яһай. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль ассамблеяһы был илдәрҙең башланғысын ҡабул итә һәм 21 мартты Халыҡ-ара Науруз көнө тип таный.
Науруз – бер нисә Евразия халыҡтарында яҙғы көн менән төндөң тигеҙлеге ваҡытында билдәләнгән яңы йыл байрамы. Ул шулай уҡ яҙҙың тәүге көнөн һәм тәбиғәттең уяныуын белдерә. Науруз — фарсы һүҙе, «яңы көн» тигәнде аңлата. Ғәҙәттәгесә, был байрамды иран телле һәм төрки телле халыҡтарҙың вәкилдәре билдәләй. Байрам Урта һәм Үҙәк Азияла, Кавказда, Төркиәлә һәм Балҡанда бик популяр.
Төрлө сығанаҡтар буйынса, Науруз тарихы зороастризмдың изге китабы — Авеста дәүеренә барып тоташа.
Боронғо йолаға ярашлы, Наурузға тиклем йорт һәм ихата йыйыштырылырға, бурыстар ҡайтарып бирелергә тейеш. Байрам өҫтәленә бойҙай, арпа, тары, кукуруз һәм башҡа иген культураларынан бешерелгән көлсәләр ҡуйыла. Иң билдәле байрам ашы булып сумалак һанала.
Башҡортостанда был байрамды күбеһенсә Урта Азия һәм Кавказ диаспораһы вәкилдәре билдәләй. Башҡорттар һәм татарҙар араһында ла Науруз билдәләнә, әммә ул Ураҙа йәки Ҡорбан байрамы һымаҡ популяр түгел. Йыл һайын республиканың милли-мәҙәни берләшмә вәкилдәре байрам саралары уҙғара.
Бөгөн, 21 мартта, «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Науруз» байрамы ойошторола. Концертта махсус саҡырылған ҡунаҡтар: Нурбулат Абдуллин (Ҡаҙағстан), Үзбәкстандың халыҡ артисы Мансур Ташматов, «Урал моңо-2014» халыҡ-ара конкурсы лауреаты Курал Чокоев (Ҡырғыҙстан), Саъдии Буризод (Тажикстан), «Turkvision-2013» халыҡ-ара конкурсы лауреаты Алина Шәрифйәнова (Татарстан), Рэдик Ефремов (Мәскәү) ҡатнаша. Сәхнәлә шулай уҡ республиканың эстрада йырсылары һәм бейеү коллективтары сығыш яһай. Сара сиктәрендә төбәк йәмәғәт ойошмалары, төрлө халыҡтарҙың милли-мәҙәни үҙәктәре күргәҙмәләр ойоштора. Байрам киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Ҡыш һорап тормаҫ
Йылытыу миҙгеле барышында Өфөләге шәхси сектор даими һәм айырым күҙәтеүгә алына – был янғын хәүефһеҙлеге йәһәтенән мәжбүүри иҫкәртеү- киҫәтеү сараһы. Быйыл Республика хөкүмәте күрһәтмәһе менән 1 миллион һум аҡса бүленеп, ошо суммаға янғынды иҫкәртеүсе ҡулайламалар алынды һәм “хәүеф төркөмө”нә ҡараған категория - ишле һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙең өйҙәренә ҡуйылды. Әлегә сигнализация менән 4 меңгә яҡын ғаилә тәьмин ителгән. Республика буйынса ундай ғаиләләр һаны 23 меңдән ашыуыраҡ.


text:
Волга буйы федераль округы конференцияһына вәкилдәр һайлау буйынса йыйылыш Өфөлә 26 октябрҙә үткәрелә
26 октябрҙә Волга буйы федераль округы конференцияһына кандидаттар күрһәтеү буйынса йәмәғәт ойошмалары вәкилдәренең йыйылышы үтәсәк, унда Рәсәй Йәмәғәт палатаһы ағзалығына кандидаттар һайланасаҡ.
Башҡортостан буйынса төбәк-ара һәм төбәк йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре йыйылышын ойоштороу һәм үткәреү буйынса эш төркөмө мәғлүмәттәренә ярашлы, йыйылышта ҡатнашырға теләгән йәмәғәт ойошмалары вәкилдәренә ғаризаларын ағымдағы йылдың 24 октябренә тиклем oprb2011@mail.ru электрон адресына ебәрергә кәрәк.
Белешмәләр өсөн телефон: 8-(347)-250-09-68.


text:
Флүр Ғәлләмов Башҡортостандың Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһын етәкләне
Башҡортостандың Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһының яңы Рәйесе – «Башкомснаббанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе, республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаты Флүр Ғәлләмов. Был вазифаға ул Ассоциацияның отчет-һайлау йыйылышында ҡатнашыусыларҙың күпселек тауыш биреү һөҙөмтәһендә һайланды, тип хәбәр итә республика финансистар берләшмәһенең төп коллегиаль органының матбуғат хеҙмәте. Был вазифала Флүр Ғәлләмов, Ассоциация менән алты йыл дауамында етәкселек иткән, ә 2014 йылдың ғинуарынан алып Өфөлә ВТБ24 филиалы идара итеүсеһе итеп тәғәйенләнгән, Айҙар Зөбәйеровты алмаштырҙы.


text:
Башлыҡтарҙы баһалау алымдары үҙгәрә
Бынан ары Башҡортостан ҡала-район хакимиәттәре эшмәкәрлеге иҡтисади һөҙөмтәләр менән генә түгел, социаль күрһәткестәр буйынса ла баһаланасаҡ.
Айырым муниципалитеттарҙың иҡтисади йәһәттән тотороҡһоҙ үҫеше халыҡтың социаль статусына кире йоғонто яһай, эшһеҙлек кимәленең артыуына, ауыр ғаиләләрҙең күбәйеүенә килтерә тип билдәләне. Әле республикала ҡатмарлы социаль хәлдә ҡалыусы 5 меңдән ашыу ғаилә иҫәпләнә. Уларҙа 10 мең 328 бала тәрбиәләнә.
Хөкүмәт премьер-мниистры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов әйтеүенсә, 2008 йылда 2007 йыл менән сағыштырғанда никахтар һаны 8 процентҡа кәмегән, ә айырылышыуҙар 6 процентҡа үҫкән. Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар ҙа арта. Әле уларҙың һаны 19 мең 368-гә еткән. Шуларҙың 90 проценты социаль етемдәр.
Хөкүмәт премьер-министры кәңәшмәгә йомғаҡ яһап, етәкселәрҙе ысын барлыҡтан сығып эш итергә саҡырҙы. «Башҡарылған эштәр хаҡында күп һөйләйбеҙ, әммә приюттағы балалар һаны кәмемәй», тине Раил Сарбаев. Һәм бынан ары муниципаль берәмектәр хакимиәттәренең эшмәкәрлеге социаль күрһәткестәр менән баһаланасағын белдерҙе.


text:
Айрат Насиров Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республика Башлығы указы менән Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары итеп Айрат Насиров тәғәйенләнде. Был хаҡта министрлыҡтың сайтында хәбәр ителә.
Айрат Марат улы Насиров 1970 йылда Башҡортостандың Иглин районы Иглин ҡасабаһында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын, Мәскәү дәүләт иҡтисад, статистика һәм информатика университетын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1992 йылда Башҡорт дәүләт университетының кесе ғилми хеҙмәткәре вазифаһында башлай. Артабан республиканың Йәштәр эштәре буйынса дәүләт комитетында һәм Министрҙар кабинеты ҡарамағындағы Йәштәр эштәре идаралығында эшләй.
1999-2002 йылдарҙа «Урал-Себер Банкы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең өлкән белгесенән алып президент ярҙамсыһына тиклем хеҙмәт юлы үтә. 2002-2007 йылдарҙа «Росгосстрах-Аккорд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә бүлек етәксеһе вазифаһын биләй.
2007-2012 йылдарҙа «Уралсиб» банкының төбәк менән идара итеүҙе ойоштороу дирекцияһы директоры, идаралыҡ етәксеһе урынбаҫары һәм башҡа вазифаларҙа эшләй. 2012-2013 йылдарҙа Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының дәүләт хеҙмәттәрен үҫтереү бүлеге етәксеһе була.
2013 йылдан алып 2014 йылға тиклем Территориаль үҫеш агентлығының программалы-маҡсатлы планлаштырыу бүлеге етәксеһе вазифаһында эшләй.
2014 йылдан республика Иҡтисади үҫеш министрлығының Стратегик планлаштырыу идаралығы етәксеһе вазифаһын биләне.


text:
Ҡырмыҫҡалы районында сыуаштарҙың сигеү эштәре күргәҙмәһе үтәсәк
Ҡырмыҫҡалы районының «Суук-Чишма» тарихи-мәҙәни үҙәгендә «Сыуаш ҡатындарының сигеп биҙәлгән донъяһы» сигеү эштәре күргәҙмәһе үтәсәк. Унда милли биҙәү-ҡулланма сәнғәте оҫталары йыйыласаҡ, улар өсөн үҙәк мөдире Светлана Матвеева сәйлән менән сигеү буйынса мастер-класы үткәрәсәк.
Шулай уҡ бында «Уллах» театрлаштырылған тамашаһы үтәсәк. Уның сиктәрендә сыуаштарҙың борон үткәрелгән кис ултырыу йолалары күрһәтеләсәк. Сарала Ҡырмыҫҡалы районының биш сыуаш фольклор ансамбле ҡатнашасаҡ.
Сигеү эштәре күргәҙмәһе менән тамашаның бер көнгә тура килеүе осраҡлы түгел. Сыуаштарҙа Уллах туранан-тура тегеү эштәре менән бәйле. Борон ҡыҙҙар кис ултырғанда йөн иләгән, балаҫ һуҡҡан, күлдәк теккән. Бындай йолалар ҡайһы бер сыуаш ғаиләләрендә бөгөн дә популяр. Йыш ҡына бындай саралар ҡыҙыҡһыныуҙар буйынса клубтарға әүерелә.
Күргәҙмә һәм «Уллах» 27 августа үтәсәк. Башлана 21.00 сәғәттә.


text:
Республикала популяр продукттарға хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ Фото: Олег Яровиков
Республикала популяр продукттарға хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ
Республикала популяр продукттарға хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Быйыл март айынан майға тиклем республика халҡында ҙур һорау менән файҙаланылған тауарҙарға хаҡтар үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ. Бындай ҡарар Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты башланғысы буйынса Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы ағзалары тарафынан ҡабул ителде. Ошо хаҡта «Башинформ» агентлығына дәүләт комитетынан хәбәр иттеләр.
Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы рәйесе Виталий Черевков һүҙҙәренсә, төбәк селтәрҙәре социаль әһәмиәткә эйә тауарҙар исемлеге менән генә сикләнмәйәсәк.
— Республикалағы һәр селтәр билдәле ваҡыт арауығында үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ аҙыҡ-түлектең исемлеген үҙе төҙөй. Ҡулланыусыларға уңайлы булһын өсөн уларҙың хаҡтар күрһәткесе башҡа продукттарҙан айырылып торасаҡ. Шуныһы мөһим: ошо башланғыс етештереүселәр һәм килтереүселәр иҫәбенә түгел, ә улар менән килешеү нигеҙендә тормошҡа ашырыла. Тиҙҙән сәсеү башлана һәм шуға бәйле күп етештереүселәрҙең сығымдары артасаҡ, — тип билдәләне Виталий Черевков.
2014 йылдың сентябренән Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы ағзалары араһында социаль әһәмиәтле тауарҙарға өҫтәмә хаҡтарҙың минималь буласағы тураһында килешеү төҙөлдө. Һатып алыусы магазинды икмәк, һөт, йомортҡа һәм башҡа продукттарға ҡарап баһалай, шуға күрә сауҙа вәкилдәре ошо продукттарға өҫтәмә хаҡтарҙы 6 проценттан 10-ға тиклем билдәләй. Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы башҡа айҙарҙа ла продукттарҙың хаҡтарын теркәп барасаҡ, әммә миҙгелгә ҡарап ҡайһы бер тауарҙарға хаҡтарҙың төшөүе көтөлә.


text:
Баш ҡала халҡын экологик акцияға саҡыралар
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Йома, 2 октябрҙә, Башҡортостандың Урмансылар паркында «Йәшә, урман!» һәм «Таҙа урман» экологик акциялары уҙғарыла. Өмә мәҙәни-күңел асыу программаһы менән тамамланасаҡ.
Сара республиканың Урман хужалығы министрлығы һәм ҡала хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте комитеты, Йәштәрҙең мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге ярҙамы менән «Мехуборка» компанияһы тарафынан ойошторола.
Парк биләмәһен таҙартыуҙан тыш, ылыҫлы ағастар ултыртыу ҡаралған. Акцияла теләге булған һәр кеше, шулай уҡ ойошмалар ҡатнаша ала. Барыһына ла бирсәткә, сүп-сар йыйыу өсөн тоҡсай бирелә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Сара иртәнге сәғәт 10-да башлана. Адресы: Урман тыҡрығы,1.


text:
Сыбар барҡылдаҡ
Сыбар барҡылдаҡ, ҡоролдаҡ. (урыҫ. Gестрый дрозд, лат. Zoothera dauma)— барҡылдаҡтар ғаиләһендәге ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыйырсыҡтан байтаҡ ҙур. Иң ҙур барҡылдаҡ, һырты киң ҡара һыҙыҡтар менән сыбарланған. Кәүҙәһенең аҫ яғы ҡара-көрән таплы, ҡойроғоноң ике яҡ сите аҡ. Башҡа барҡылдаҡтарҙан ҙурлығы һәм төҫө менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы тоноҡ ҡына: «хорр-хорр». һыҙғырып һайрай.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урманда, башлыса йылға буйҙарында йәшәй. Күбеһенсә ерҙә йөрөй. Күсмә ҡош. Киң таралған. Яҙ һәм йәй көндәрендә бөжәктәр, көҙгөһөн еләк менән туҡлана. Ояһын абағанан, сыбыҡтан, мүктән ергә лә, ағас ботаҡтарына ла эшләй. Унда көрән таплы 4—5 бөртөк ҡыҙғылт-һары йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
«Химпром» һәм Семеновское алтын йыуыу фабрикаһы экологик хәүефһеҙлек программаһына индереләсәк
Консервацияға ябылған, экологик яҡтан хәүефле бер юлы ике объект – «Химпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм Семеновка алтын йыуыу фабрикаһы – «Рәсәйҙә экологик хәүефһеҙлек» федераль программаһына индереләсәк. Был программа илдә 2012 йылда әҙер буласаҡ.
— Беҙҙә уҙған йылдарҙан ҡалған экологияға зыянлы бер нисә предприятие иҫәптә тора. Шуларҙың береһе – 2004 йылда консервацияға ябылған «Химпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. «Химпром» территорияһы, ә был 300 гектарҙан ашыу ер, зарарланған, әлбиттә. Объект потенциаль хәүефле. Шуға күрә бында даими мониторинг алып барыла. Әлеге мәлдә «Химпром» биләмәһен санациялау буйынса проект документацияһы әҙер. РФ тәбиғәт ресурстары һәм экология министры Юрий Трутнев хат аша беҙҙе, «Химпром» йәмғиәте территорияһын санациялау проекты өҫтөнлөклө рәүештә «Рәсәйҙә экологик хәүефһеҙлек» милли программаһына индереләсәк, тип ышандырҙы, — тине Ижтимағи электрон гәзит менән ойошторолған онлайн-конференцияла БР тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Азат Ҡотлоәхмәтов.
Ошо уҡ программаға тағы бер объектты индереү планлаштырыла. Сиратта — республиканың Баймаҡ районында урынлашҡан әүәлге Семеновское алтын йыуыу фабрикаһы. Ошо арала Семеновское алтын йыуыу фабрикаһы биләмәһен санациялау буйынса пректлау эштәре башланырға тейеш. Шулай итеп, Башҡортостанда әлеге ваҡытта экологик хәүефһеҙлек буйынса федераль программаға индереләсәк ике ҙур объект иҫәпләнә.


text:
Һөт биҙҙәре ауырыуҙарын иҫкәртеү буйынса акция барышында 20 меңдән ашыу ҡатын-ҡыҙ медиктарға мөрәжәғәт иткән
Башҡортостанда 1 — 29 октябрҙә ҡатын-ҡыҙҙар маммографик тикшеренеү үтте. Һөт биҙҙәре ауырыуҙарын иҫкәртеү һәм иртәрәк диагностикалау буйынса бындай күләмле сара төбәктең Һаулыҡ һаҡлау министрлығы менән Өфөлә 15-16 ноябрҙә үтәсәк Бөтә Рәсәй әсәләр форумы алдынан үткәрелде.
«Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акция сиктәрендә белгестәр йәмғеһе 22014 ҡатын-ҡыҙға консультация биргән, шуларҙың 12493-ө медицина күрһәтмәләре буйынса маммография үткән. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса 4578 ҡатында төрлө патология табылған, шул иҫәптән: 3473 осраҡта — мастопатия, 305 осраҡта фиброаденома булыуы асыҡланған. Был ҡатын-ҡыҙҙар өҫтәмә консультациянан һуң белгестәр күҙәтеүе аҫтына алынған, 786-һы диагнозды асыҡлау өсөн өҫтәмә тикшереүгә ебәрелгән.
15 октябрҙә ошо уҡ акция сиктәрендә 1-се Республика клиник онкология диспансеры поликлиникаһы онкомаммологтары менән һөт биҙҙәре ауырыуҙарын иҫкәртеүгә арналған Асыҡ ишектәр көнө үткәрелгән. Көн дауамында 110 ҡатын-ҡыҙ консультация алған, шуларҙың 56-һына асыҡланған патология буйынса рекомендациялар бирелгән. Яман шештәр табылмаған.
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, һөт биҙҙәре рагы – ҡатын-ҡыҙҙар араһында иң ныҡ таралған яман шеш ауырыуы. Онкология сирҙәре структураһында был локализация беренсе урында килә. Донъяла йылына һөт биҙҙәре яман шешенең 1 млн осрағы теркәлә. Йыл һайын ул 5-6 процентҡа арта бара. Рәсәйҙә ауырый башлағандарҙың 60 процентында был патология — I-II стадияһында, ә 40 процентында III-IV стадияла асыҡланған,. Иң күп ауырыусылар һәм сирҙең артыуы 55 – 69 йәшлектәр төркөмөндә теркәлгән. Һөт биҙҙәренең яман шеше ҡатын-ҡыҙҙарҙың онкологиянан үлеүенең төп сәбәбе булып тора.


text:
Туймазы районында тиҙҙән тау саңғыһы комплексы буласаҡ
Туймазы районында тиҙҙән “Ҡандракүл” тау саңғыһы комплексы эшләй башлаясаҡ. Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре сиктәрендә буласаҡ курортта төҙөлөш эштәре барышы менән танышты.
Әлеге ваҡытта ике тау саңғыһы трассаһын төҙөү тамамлана. Уларҙың береһенең оҙонлоғо – 600, ә икенсеһенең 320 метрға етә.
Был проектттың инвесторы булып «Уралтехнострой» корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте сығыш яһай. Республика башлығына корпорация президенты Олег Әминев хәбәр итеүенсә, бында шулай уҡ 600 урынға иҫәпләнгән ҡунаҡхана комплексы, балалар өсөн тау саңғыһы мәктәбе һәм ял итеү үҙәге төҙөү планлаштырыла.
Быйыл 1 декабргә ике трасса ла эшләй башлаясаҡ, тип көтөлә. Тау саңғыһы комплексы тулыһынса ике йылдан төҙөлөп бөтәсәк.


text:
Февралдә дүрт көн рәттән ял итәсәкбеҙ
Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексына ярашлы, 23 февраль – Ватанды һаҡлаусылар көнө – байрам көнө булып тора.
РФ Хөкүмәте ҡарарына ярашлы, 27 февраль, шәмбенән ял көнө байрам алды көнө – дүшәмбегә, 22 февралгә, күсерелә. Был хеҙмәтсәндәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙалана алһын өсөн эшләнде.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында Башҡортостан Республикаһында байрам көнө менән бәйле 2010 йылдың 20, 21, 22 һәм 23 феврале ял көндәре булып тора. 2010 йылдың 27 февралендә, шәмбе, эш көнө оҙайлылығы бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.


text:
Төбәктә капиталь ремонт өсөн түләүҙәр күләме раҫланды
Башҡортостан Хөкүмәте 2014 йылда капиталь ремонт өсөн минималь түләүҙәр күләмен раҫланы. Биш ҡатҡа тиклем күп фатирлы йорттар өсөн фатирҙың дөйөм майҙанының бер квадрат метры өсөн – 5 һум 20 тин һәм алты ҡаттан алып лифт менән йыһазландырылған йорттар өсөн 5 һум 80 тин күләмендә түләүҙәр раҫланды.
Был турала ҡарар 30 декабрҙә Башҡортостан Республикаһының Рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған.
2014 йылда фатир милекселәре капиталь ремонт үткәреү өсөн, махсус банк иҫәбендә йәки төбәк операторы иҫәбендә туплау ысулын һайлап, фонд ойоштора ала. Бер йорттоң милекселәре дөйөм йыйылыш ҡарары буйынса махсус банк иҫәбе аса һәм йыйылған аҡсаларҙы капиталь ремонтҡа үҙ аллы тотона ала. Төбәк операторы муниципаль берәмектәге бөтә йорттарҙы капиталь ремонтлауға взностар йыя һәм республика капремонт программаһына ярашлы капиталь ремонт үткәрелә.
Шуны әйтергә кәрәк, торлаҡ бинаһы милекселәре капиталь ремонт фондын ойоштороу ысулы (махсус банк иҫәбе йәки төбәк операторы иҫәбе) тураһында ҡарарҙы 2013 йылдың 31 декабренән алып 2014 йылдың 28 февраленә тиклем осорҙа ҡабул итергә тейеш.


text:
Башҡортостан Президенты 2014 йылда «Һабантуй» халыҡ байрамын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты 2014 йылда «Һабантуй» халыҡ байрамын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы
Башҡортостан Президенты 2014 йылда «Һабантуй» халыҡ байрамын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2014 йылда республикала «Һабантуй» халыҡ байрамын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығынң матбуғат хеҙмәтенән.
Документҡа ярашлы, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫарҙары Эрнст Исаевҡа һәм Лилиә Ғүмәроваға район һәм ҡала хакимиәттәре менән берлектә байрамды ойоштороуҙы тәьмин итергә ҡушылды.
Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығына байрам үткәреү урындарында медицина персоналының дежурға сығыуын ойошторорға ҡушылды.
БР буйынса Эске эштәр министрлығы менән Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығына йәмәғәт тәртибен һаҡлауҙы, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итергә һәм байрам сараларында янғын хәүефһеҙлеге сараларын күрергә кәңәш ителде.


text:
Башҡортостан Контроль-иҫәп палатаһына Федераль именлек хеҙмәте вәкиле инде
Федераль именлек хеҙмәте һәм башҡа территориаль власть органдары хеҙмәткәрҙәре хәҙер Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһы Коллегияһы составына инә ала. Был турала закон проектын БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары кесе йома көнө Бюджет, һалым, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитет ултырышында хуплап сыҡты.
— Ғәмәлдәге «БР Контроль-иҫәп палатаһы тураһында»ғы законға ярашлы, Палата Коллегияһына республика власть органдары вәкилдәре инә, — тип хәлде аңлатты Комитет рәйесе Лев Бакусов. – Ләкин шарттар Коллегия составына урындарҙағы федераль власть органдары вәкилдәре лә инеүен талап итә. Күптән түгел, мәҫәлән, Коллегияға Федераль именлек хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы өлкән офицерҙарының береһен индерергә ҡарар ителде. Был үҙгәртеү закон менән нығытылырға тейеш.
БР Дәүләт Йыйылышының яҡын араларҙағы ултырыштарының береһендә закон проекты беренсе уҡыуҙа һәм тотош ҡараласаҡ.


text:
Башҡортостанда социаль яуаплы эш биреүселәр дипломдар менән билдәләнде Фото: Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостанда социаль яуаплы эш биреүселәр дипломдар менән билдәләнде
Башҡортостанда социаль яуаплы эш биреүселәр дипломдар менән билдәләнде Фото: Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда социаль яуаплы эш биреүселәр республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм Профсоюздар федерацияһы дипломдары менән билдәләнде. Республика Хөкүмәте йортонда «Юғары социаль һөҙөмтәлелек һәм социаль партнерлыҡты үҫтереү өсөн» республика конкурсы еңеүселәрен һәм призерҙарын бүләкләү тантанаһы булды.
Диплом тапшырыу тантанаһынан алда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов был бәйгенең коллектив килешеү конкурсының дауамы булыуын иҫкә төшөрҙө. «Конкурсты уҙғарыу идеяһын бик күп төбәктәр күтәреп сыҡты. Ваҡыт үтеү менән предприятие һәм учреждениеларҙың социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәре өлкәһендәге ыңғай тәжрибәһен асыҡлауға йүнәлтелгән бәйге Рәсәй күләмендә ойошторола башланы», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Салауат Сәғитов.
«Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (генераль директоры — Шамил Шәрипов), Стәрлетамаҡтан «Межрайкоммунводоканал» муниципаль унитар предприятиеһы (директоры — Юрий Кузнецов) бюджеттан тыш ойошмалар араһында беренсе урынға лайыҡ булды.
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты (ректоры — Рәил Әсәҙуллин), Белорет районы Үрге Әүжән ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе (директоры — Валентина Серегина) бюджет ойошмалары араһында еңеү яуланы.
Өфө ҡалаһының «Нефтехим тәжрибә заводы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте (генераль директоры — Георгий Хәлиуллин) һәм Октябрьский ҡалаһының «Мәктәп туҡланыуы комбинаты» муниципаль унитар предприятиеһы (директоры — Татьяна Абрамова) коллективта социаль партнерлыҡты үҫтереү буйынса яҡшы күрһәткестәр өсөн дипломдар менән бүләкләнде.
Конкурсҡа бөтәһе 190 ғариза бирелгән. Тәү сиратта предприятиелар хеҙмәт хаҡы, хеҙмәткәрҙәр, уларҙың ғаиләләре һәм балалары тураһында хәстәрлек күреү, килемле эш күҙлегенән сығып баһаланды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге 52 инвестиция проекты 1,2 миллиард һумлыҡ федераль субсидия ала Фото: Олег Яровиков
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге 52 инвестиция проекты 1,2 миллиард һумлыҡ федераль субсидия ала
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге 52 инвестиция проекты 1,2 миллиард һумлыҡ федераль субсидия ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 11 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының агросәнәғәт комплексын кредитлау мәсьәләләрен координациялау буйынса комиссияһы Башҡортостандан дөйөм суммаһы 1,2 миллиард һумлыҡ 52 инвестиция проектын һайлап алған.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, комиссия ултырышында процент ставкаһының бер өлөшөн субсидиялауға дәғүә иткән инвестиция проекттары ҡаралған. Республика предприятиелары тәҡдим иткән 52 проекттың 44-е төбәктә һөт малсылығын үҫтереүгә бәйле һәм техник, технологик яңыртыуға ҡағыла.
Биш инвестиция проекты төбәктә ит малсылығын артабан үҫтереүҙе күҙ уңында тота. Тағы ла өс проект ябыҡ тупраҡта йәшелсә үҫтереүгә бәйле.


text:
Башҡортостан парламентына - 15 йыл
Был көндәрҙә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай үҙенең 15 йыллығын билдәләй. Ошо айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов парламентарийҙарға ҡотлау ебәрҙе.
“Хөрмәтле Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе!
Хөрмәтле депутаттар!
Быйыл Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай өсөн – юбилей йылы! Ун биш йыл элек республиканың яңы Конституцияһына ярашлы Башҡортостан дәүләт власының юғары һәм берҙән-бер закондар сығарыу органы эшен башланы.
Ошо йылдарҙа республика парламенты эшмәкәрлегенең ыңғай йомғаҡтары һәм перспективалары хаҡында һүҙ алып барыу мөмкинлеге биргән ҙур юл үтелде. Дүрт саҡырылышта Дәүләт Йыйылышы тарафынан бай закондар базаһы булдырылды, хоҡуҡ ижад итеү процесын ойоштороуҙа ҙур тәжрибә тупланды.
Дәүләт Йыйылышы депутаттары парламентаризмдың иң яҡшы йолаларын арттырыу, уңышлы социаль-иҡтисади үҫеш, йәмғиәт һәм дәүләт институттарын нығытыу, Федераль үҙәк менән үҙ-ара мөнәсәбәттәр төҙөү һәм, ахырҙа, Башҡортостандың илдәге төп төбәктәрҙең береһе сифатында аяҡҡа баҫыуы өсөн ғәйәт ҙур тырышлыҡ һалды.
Йәмғиәт тормошоноң бөтә өлкәләрендә дәүләт сәйәсәтен закондар менән тәьмин итеү, ҡануниәттең сифаты һәм баланслылығы һәр саҡ иғтибарығыҙ үҙәгендә булды. Был граждандарыбыҙ йәшәйешенең хоҡуҡи һәм ойоштороу нигеҙҙәрен булдырыу, уларҙың йәшәү кимәлен күтәреү буйынса даими, маҡсатҡа ярашлы эш тураһында һөйләй.
Тиҫтә ярым йыл эсендә Дәүләт Йыйылышы федераль закондар сығарыу процесында һәм Рәсәй төбәктәре менән парламент-ара хеҙмәттәшлегендә әүҙем ҡатнашты, дәүләт власы органдары, йәмғиәт структуралары һәм граждандар менән үҙ-ара эш итеүҙең төрлө формаларын һөҙөмтәле файҙаланды.
Күп яҡлап һеҙҙең эшмәкәрлегегеҙ һөҙөмтәһендә бөгөн Башҡортостан бөтә ил күләмендә лайыҡлы абруй һәм киң танылыу яуланы. Йылдар буйы тупланған профессионализм һәм эшкә һәләтлелек өлгәшелгән уңыштарҙы һаҡлап ҡалырға, яуаплы дәүләт ҡарарҙары ҡабул итергә мөмкинлек бирер, тип ышанам.
Республика Дәүләт Йыйылышы депутаттарын, Секретариат хеҙмәткәрҙәрен иҫтәлекле дата менән ихлас ҡотлайым!
Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ хаҡына артабан да һөҙөмтәле эшмәкәрлек теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
Башҡортостан — милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төп майҙансыҡтарҙың береһеФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты
Башҡортостан — милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төп майҙансыҡтарҙың береһе
Башҡортостан — милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төп майҙансыҡтарҙың береһеФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Мәҙәниәттәр диалогы» Бөтә Рәсәй этнолагерында Башҡортостан вәкиле милли мәҙәниәт хаҡында һөйләне. Йәштәр слетында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппаратының баш белгесе Марат Ғилманов ҡатнашты. Форум Калуга өлкәһендә уҙҙы.
Сараға Рәсәйҙең 60 төбәгенән һәм яҡын сит илдәрҙән вәкилдәр килде. Проекттың маҡсаты — мәҙәниәт-ара диалог өлкәһендә йәштәрҙең башланғыстарына ярҙам итеү, этномәҙәни күп төрлөлөктө үҫтереү һәм әүҙем ағзаларҙы илдең стратегик ҡарарҙарын әҙерләүгә йәлеп итеү.
Марат Ғилманов хәбәр итеүенсә, аҙна буйына улар лекциялар тыңлаған, оҫталыҡ дәрестәрендә һәм семинарҙарҙа ҡатнашҡан. «Милли сәйәсәттең киләсәге» тигән стратегик сессияла республика вәкиле лагерҙа ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан мәҙәниәте менән таныштырған, башҡорт балы, ҡурай, «Урал батыр» эпосы, Шүлгәнташ мәмерйәһе, Янғантау, Красноусол минераль сығанаҡтары һәм Салауат Юлаев һәйкәле тураһында һөйләгән.
Сара барышында йыйылыусылар, төркөмдәргә бүленеп, этномәҙәни өлкә эксперттары етәкселегендә Рәсәйҙең милләт-ара берҙәмлеген нығытыуға йүнәлтелгән программалар әҙерләне. Финалда 40-тан ашыу эш менән таныштырыу булды. Иң яҡшылар араһында башҡорт телен лингвопрограммалаштырыу бар, уның авторы — Башҡортостандан Илдар Ғатауллин.
Лагерҙа ҡатнашыусылар Рәсәй халыҡтарының мәҙәниәтен сағылдырған сағыу номерҙар күрһәтте. Марат Ғилманов тамашасыларҙы башҡорт бейеүе менән таныштырҙы, уның тарихы хаҡында һөйләне, ҡумыҙҙа ла уйнаны.
«Башҡортостанда этнопроекттар тормошҡа ашырыла, әммә Бөтә донъя фольклориадаһы алдынан уларҙың һанын арттырырға мөмкин. Был халыҡ мәҙәниәтен һаҡлауҙа ҙур роль уйнар ине. Республикала ошо эшкә тотонорға әҙер инициативалы йәштәр күп. Башҡортостан милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төп майҙансыҡтарҙың береһе булырға тейеш», — тип билдәләне белгес.


text:
Фото:
ТӨРКСОЙ Даими советының ХХХI ултырышы үтте
Фото:
Төркиәнең баш ҡалаһы Анкарала 1 октябрҙән 3-өнә тиклем ТӨРКСОЙ Даими советының ХХХI ултырышы үтте.
Ултырыш эшендә ТӨРКСОЙ ағзаһы илдәренең мәҙәниәт министрҙары һәм төрки мәҙәниәте ойошмаһы күҙәтеүселәре ҡатнашты, улар араһында Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Төркмәнстан, Төркиә, Башҡортостан (РФ), Татарстан (РФ), Тыва (РФ) һәм Гагауз республикаһы (Молдова). Беҙҙең республиканан Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Шамил Абдраҡов барҙы. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ХХХ ултырыш 2012 йылдың сентябрендә Өфөлә үткәрелгәйне.
Төрлө илдәр министрҙарын Төркиә Республикаһының мәҙәниәт һәм туризм министры, ТӨРКСОЙ-ҙың ваҡытлыса координаторы Омер Челик һәм ТЮРКСОЙ-ҙың Генераль секретары Дюсен Касеинов тәбрикләне.
Сара сиктәрендә бик бай мәҙәни программа ҡаралғайны. «Төрки донъяның йәш таланттары» концерт программаһында Билкент университетының Аднан Сайгун Залында ТӨРКСОЙ Йәштәр оркестры скрипкасылары сығыш яһаны.
1 октябрҙә ҡунаҡтар Ататөрк мавзолейына барҙы, унан һуң Президент симфоник оркестры Концерт залында Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһының 20 йыллығына арналған тантаналы концертҡа йыйылды.
Төрөк залында боронғо ҡурай моңо ла яңғыраны. Концертта билдәле башҡорт ҡурайсыһы, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, республиканың атҡаҙанған артисы Азат Биксурин ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
2 октябрҙә министрҙар һәм делегация башлыҡтарының Төркиә Республикаһы Президенты Абдуллах Гюль менән осрашыуы үткәрелде. Шул уҡ көндө ТӨРКСОЙ штаб-квартираһы фойеһында художестволы күргәҙмә асылды.
ТӨРКСОЙ Даими советының ХХХI ултырышын асыу тантанаһында ТӨРКСОЙ штаб-квартираһының Конференциялар залында «ТӨРКСОЙ-ҙың 20 йыллығы» миҙалдары тапшырылды.
Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат секретары Ләйлә Ишморатова хәбәр итеүенсә, ултырыш аҙағында йомғаҡлау документтарына — эш протоколына һәм йомғаҡлау декларацияһына ҡул ҡуйылды.


text:
Фото:
Өфө епархияһы Кирилл һәм Мефодий иҫтәлегенә арналған уйындар серияһын үткәрә
Фото:
Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре алдынан Урыҫ православие сиркәүенә ҡараған Өфө епархияһының дини белем биреү һәм катехизация бүлеге изге апостолдар Кирилл һәм Мефодий иҫтәлегенә арналған әҙәбиәт уйындары серияһын үткәрә.
Әҙәби уйындар тарих, тел һәм мәҙәниәткә ихтирам тәрбиәләүгә, славян халыҡтарын берләштереүгә, мәктәп программаһы сиктәрендә өйрәнелгән рус әҙәбиәтенең христиан нигеҙен билдәләүгә йүнәлтелгән.
Өфөнөң Крестовоздвиженский храмында үткән әҙәби уйындарҙың һайлап алыу турҙарында Өфө епархияһының йәкшәмбе мәктәптәренән йыйылма командалар ҡатнаша. Әҙәби ярышта 13-17 йәштәрҙәге уҡыусылар көсөн һынаясаҡ. Һайлап алыу турҙарында 30 майҙа үтәсәк финал уйында ҡатнашыусылар асыҡланасаҡ. Уйындарҙа еңеп сығыусыларҙы ҡиммәтле бүләктәр көтә.


text:
Өфөлә «Ҡауын көнө» төркмән милли байрамы үтәсәк
Өфөнөң Сергей Аксаков исемендәге паркында 15 августа төркмән халҡының «Ҡауын көнө» тип аталған милли байрамы үтә. Сара Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арнала.
Байрамды ойоштороусылар булып БР «Берҙәмлек» төркмән милли-мәҙәни үҙәге һәм Өфө ҡалаһының Киров районы хакимиәте сығыш яһай.
Август айының икенсе йәкшәмбеһе Төркмәнстанда милли байрам – Ҡауын көнө булып тора. Уны 1994 йылдың июлендә илдең тәүге президенты Сапарморат Ниязов булдырған. Башҡортостан баш ҡалаһында был байрам тәүгә үтәсәк. Сарала ҡатнашыусыларҙың барыһы ла татлы ҡауын һәм ҡарбуздан ауыҙ итә аласаҡ.
Ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн шулай уҡ концерт ойоштороласаҡ, унда Һамар, Һарытау, Пермь, Түбәнге Новгород, Татарстан һәм Башҡортостандағы төркмән диаспоралары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Байрам 18 сәғәттә башлана. Белешмәләр өсөн телефондар: (347) 272-70-52, 273-58-07.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Тармаҡ фәнен тергеҙмәй тороп, артабанғы үҫеш мөмкин түгел»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Тармаҡ фәнен тергеҙмәй тороп, артабанғы үҫеш мөмкин түгел»
Рөстәм Хәмитов: «Тармаҡ фәнен тергеҙмәй тороп, артабанғы үҫеш мөмкин түгел»Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, төбәктә тармаҡ фәнен тергеҙеү зарур. Һүҙ, тәү сиратта, заводтарҙа, предприятиеларҙа ғилми-тикшеренеү үҙәктәрен булдырыу практикаһына әйләнеп ҡайтыу тураһында бара. Был хаҡта республика башлығының Күмертау ҡалаһы активы менән осрашыуында әйтелде.
— Һуңғы 20 йыл эсендә илдә булған барлыҡ үҙгәрештәр арҡаһында күп ыңғай тәжрибәне, шул иҫәптән тармаҡ фәнен юғалттыҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. – Тармаҡ фәнен тергеҙмәй, заводтарҙа ғилми-тикшеренеү лабораторияларын булдырмай тороп, артабанғы үҫеш мөмкин түгел, тип иҫәпләйем. Донъя кимәлендәге ыңғай тәжрибә беҙгә яҡшы таныш. Күрәһең, ғилми үҙәктәр булдырыу – перспективалы йүнәлеш. Предприятиеларҙа, шул иҫәптән Күмертау авиация предприятиеһында тикшеренеү үҙәктәрен тергеҙергә әҙермен. Бәлки, республика бюджетынан тикшеренеү эшмәкәрлегенә средстволар бүлеү тураһында уйларға кәрәктер.
Президент предприятие етәкселәренә был йүнәлештә әүҙем эшләргә тәҡдим итте.
— Тикшеренеү йүнәлешенә аҡса бүлә башлаһағыҙ, эштәрегеҙ күпкә яҡшыраҡ барыр. Бындай маҡсаттарға аҡса йәлләргә ярамай, — тине республика етәксеһе.


text:
Башҡортостан Президенты Хакимиәте һәм «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәре «Ышанмайбыҙ» йәштәр хәрәкәте активы менән осрашты
Башҡортостан Президентының протест белдереүсе йәштәр менән тығыҙыраҡ эш итеүҙе көйләү тураһындағы ҡушыуын үтәү маҡсатында, Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Аббас Ғәлләмов, «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе вәкилдәре политолог Альберт Мифтахов һәм Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең башҡарма директоры Арсен Нурйәновтың «Ышанмайбыҙ» («Не верим») йәштәр хәрәкәте активистары менән осрашыуы үтте.
Ҡыҙыу фекер алышыу барышында йәштәр республикалағы, илдәге һәм донъялағы сәйәси-иҡтисади хәлде нисек аңлауҙарын әйтеп ишеттерҙе. Улар Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау һөҙөмтәләре, халыҡтың социаль йәһәттән ҡатламдарға бүленеүе, дәүләт идараһы органдарындағы бюрократлыҡ менән ҡәнәғәт булмауын белдерҙе. Йәштәр власть вәкилдәренә Башҡортостан киләсәгенә, «Берҙәм Рәсәй» партияһы эшмәкәрлегенә, «ҡыҙғылт һары революция»ға ҡағылышлы һәм башҡа бик күп һорауҙарын бирҙе, уларға тулы яуап алды. Үҙ сиратында Аббас Ғәлләмов бындай осрашыуҙар ярҙамында халыҡтың республика етәкселегенә проблемаларға үҙенең ҡарашын еткерә алыуын билдәләне.
— Төрлө йәштәр хәрәкәттәре вәкилдәре менән аралашырға кәрәк, — тине Арсен Нурйәнов. – Беҙ барыбыҙ ҙа – республика һәм ил патриоттары. Барыбыҙ ҙа бәхетле, дуҫ һәм татыу йәшәргә теләй.
«Ышанмайбыҙ» хәрәкәте активистары илдәге хәлде яҡшыртыу буйынса үҙ инициативаларын әйтеп ишеттерҙе, Башҡортостан Президенты Хакимиәте һәм «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәре уларҙы тикшерергә һүҙ бирҙе. Атап әйткәндә, йәштәр 2012 йылдың март айында буласаҡ Рәсәй Президенты һайлауҙарын ғәҙел үткәрергә, йәмәғәт телевидениеһы буйынса программа әҙерләргә, киң мәғлүмәт сараларында сәйәси фекер алышыуҙарға күберәк иғтибар бүлергә тәҡдим итте.


text:
Бөгөн Бөтә донъя йөрәк көнө
Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә ошо уңайҙан сәләмәтлек акциялары ойошторолдо. Өфө халҡы ла был саранан ситтә ҡалманы. Салауат Юлаев исемендәге баҡсала баш ҡала халҡы өсөн күсмә кардиологик модуль эшләне. Рәсәйҙә үлем осраҡтарына килтергән сирҙәрҙең араһында йөрәк-ҡан системаһы ауырыуҙары беренсе урынды биләй. Күп осраҡта халыҡтың үҙ һаулығына битарафлығы арҡаһында килеп тыуа был кире күренеш, тип белдерә табиптар. Сараға Өфөнөң төрлө ойошмалары ла ҡушылды һәм кардиокроста ҡатнашты.Сәләмәт йөрәк өсөн тәү шарт – ул хәрәкәт, тип белдерә күптәр һәм башҡаларҙы ла спорт менән шөғөлләнергә саҡыра. Йөрәк өсөн файҙалы ризыҡтар ашау ҙа ыңғай һөҙөмтә бирә. Калий, С витаминына бай ризыҡтар һәм һуттар менән туҡланырға кәңәш итә кардиологтар. Йөрәктең сәләмәтлеген һаҡалауҙың тағы ла бер ысулы – ул ҡан баҫымын контролдә тотоу. Баҫым юғары булғанда ҡан әйләнеше боҙола һәм йөрәк көсөргәнешле эшләй. Акция барышында йөрәк ауыртыуына зарланған һәр кем ҡан баҫымын үлсәтеп, анализдар тапшырғандан һәм күсмә кардиологик модулдә йөрәк тибешен яҙҙырғандан һуң табип кәңәштәрен алды.


text:
Силәбелә башҡорт йыры конкурсының гала-концерты үтәсәк
22 майҙа Силәбе ҡалаһының «Күңел асыу галактикаһы» клубында «Яңы йондоҙ» башҡорт йыры конкурсы лауреаттарының «Бәхет төнө» исемле гала-концерты уҙасаҡ.
БР Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, сараны асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиле Амур Хәбибуллин, шулай уҡ билдәле башҡорт авторы һәм йырсы Фәнис Солтанғолов ҡатнашасаҡ.
Улар яңы еңеүселәрҙең исемдәрен иғлан итәсәк һәм иҫтәлекле статуэткалар, бүләктәр – Башҡортостандың иң яҡшы педагогтарында уҡыу, Рәсәй һәм халыҡ-ара фестивалдәргә, концерттарға һәм конкурстарға барыу мөмкинлеге бүләк итәсәк.
Сараны башҡорт эстрада башҡарыусылары ҡатнашлығында йәштәр дискотекаһы тамамлаясаҡ.


text:
Күмертау ҡалаһының күп функциялы үҙәгендә халыҡҡа 120-нән ашыу хеҙмәт төрө күрһәтеләФото: Олег Яровиков
Күмертау ҡалаһының күп функциялы үҙәгендә халыҡҡа 120-нән ашыу хеҙмәт төрө күрһәтелә
Күмертау ҡалаһының күп функциялы үҙәгендә халыҡҡа 120-нән ашыу хеҙмәт төрө күрһәтеләФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Күмертауға бөгөнгө эш сәфәре барышында дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктә булды. Үҙәк 2012 йылдың октябренән эшләй, был ваҡыт эсендә ҡала халҡына 30 меңгә яҡын хеҙмәт күрһәтелгән. Учреждениела халыҡҡа йәмғеһе 121 хеҙмәт төрө күрһәтелә. Үҙәк граждандар араһында ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Мөрәжәғәттәрҙең күпселеге күсемһеҙ милек теркәүгә һәм сит ил паспорты әҙерләүгә ҡағыла.
Республика етәксеһе хеҙмәттәр күрһәтеү өсөн төп бүлмәне, юридик хеҙмәттәр күрһәтеү өсөн айырым залды, балалар бүлмәһен, кафетерийҙы ҡараны.
— Күмертауҙа бындай Үҙәк асып, бик яҡшы эшләнегеҙ. Халыҡҡа бындай учреждение кәрәк, — тине Президент.


text:
БР Халыҡтар дуҫлығы йорто Хакасияла халыҡ-ара форумда ҡатнашты
Хакасия Республикаһының баш ҡалаһында Абаканда «Социаль-мәҙәни үҫеш байлығы булараҡ, тарихи-мәҙәни мираҫ» IV Халыҡ-ара мәҙәни-туристик форум үтте.
Башҡортостандан халыҡ-ара форумда республиканың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Азат Ибраһимов ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Форумда ул төбәктәрҙә тарихи-мәҙәни туризмды үҫтереү менән бәйле мәсьәләләрҙе тикшереүҙә әүҙем ҡатнашты, БР Халыҡтар дуҫлығы йортоноң «Сәнғәт – балаларға» мәҙәни-мәғрифәтселек проектына республика етәкселегенең ярҙамы тураһында һөйләне.
— Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто үҙенең филиалдарын – тарихи-мәҙәни үҙәктәрен ваҡиғалы туризм сараларына йәлеп итеү мөмкинлектәрен ентекләп өйрәнә, — тип хәбәр итте Азат Ибраһимов.
Форум сиктәрендә Азат Ибраһимов Хакасия Республикаһының милли һәм территориаль сәйәсәт министры Дмитрий Тодышев менән осрашты. Яҡтар ике төбәктә йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәтен, телен һаҡлау һәм өйрәнеү, ижтимағи милли-мәҙәни үҙәктәр эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса мәғлүмәт менән уртаҡлашты.
Халыҡ-ара мәҙәни-туристик форумдың төп пленар ултырышы «Тормош мәҙәниәте һәм сифаты» темаһына үтте. Халыҡ-ара сара сиктәрендә ҡунаҡтар Хакасияның йолалары, тәбиғи һәм мәҙәни мираҫы менән танышты, «Евразия – ваҡыт һәм тормош киңлеге» халыҡ-ара күргәҙмә проекты презентацияһын ҡараны.


text:
Платон
Платон (грек. Πλάtwv) — Боронғо Греция фәлсәфәсеһе. Идеализм йүнәлеше вәкиле.борынгы грек философы, Европа идеализмына нигеҙ һалыусы.
Нимәһе менән ул бөтә донъя философияһы өсөн олуғ һәм әһәмиәтле һуң. Платон, үҙ заманындағы башҡа философтар кеүек үк, бөтә хеҙмәте менән кешеләрҙе объектив рәүештә белемгә, донъяның диалектик закондарын танып белеүгә, өҙлөкһөҙ эҙләнеүҙәргә саҡырған. Философия фәнендә ул, нигеҙе менән хаталы булыуына ҡарамаҫтан, билдәле бер системаға һалынған ижад мираҫы ҡалдырған. Уның хеҙмәттәре философия тарихында тулы бер осор тәшкил итә һәм ул һис шикһеҙ кешелек мәҙәниәтенең (бигерәк тә уның философияһының) үсеше, яңы фекерҙәргә байытыу өсөн ҙур, этәргес роль уйнаған.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ул Афинала боронғо грек аристократияһы вәкиле ғаиләһендә тыуа. Платон уҡыған мәктәп Афина йәмғиәтенең юғары ҡатлам кешеләренең балалары өсөн асылған була. Унда грамматика, музыка, риторика, һынлы сәнғәт, гимнастика һәм башҡа шундай фәндәр буйынса дәрестәр бирелә торған була. Платон гүмеренең мөһим ваҡиғаһы булып уның Сократ менән осрашуы һанала. Ул саҡта Платонға 20 йәш кенә тулган була әле, һәм ул үҙенең оло йәштәге уҡытыусыһының һәр әйткән һүҙен, һөйләмен үҙләштерергә тырыша. Ул ошо бурысты юғары дәрәжәлә үтәп сыға ла. Сократ үлгәс, күп йылдар дауамында ул Афинанан китеп тора, төрлө илдәрҙә була, уларҙың ғалимдары, ғилми тәғлимәттәре менән таныша. Афинаға ҡайткас, Платон мәктәп ойоштора һәм уға (ошо ерҙә йәшәгән Академ исемле геройға бәйләп) академия атамаһын бирә. Ошо мәктәптә Платон үҙенең фәлсәфәүи хеҙмәттәрен ижад итә, шәкерттәрен тәрбиәләй. Уҡытыу эшенә Платон 40 йыллап гүмерен бирә. Ул 80 йәштә, һис көтмәгәндә, бер мәжлестә ултырғанда вафат була. Сәбәп әлеге мәжлестә булмаған, әлбиттә. Платондың ашау-эсеү мәсьәләһендә ғәйәт тәртипле, тыйнаҡ, аскетса йәшәү рәүеше алып барғанлығы мәғлүм.
Ижади мираҫы хронологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон үҙенең мәсләге, донъяға ҡарашы буйынса объектив идеалист була. Уның һәм уның тураһындағы ҡайһы бер хеҙмәттәр (бигерәк тә биографик материалдар) юғалған булһалар ҙа, ижади мираҫының шаҡтай өлөшө беҙҙең осорға ла һаҡланып ҡалған. Платондың ижад юлын бер нисә осорға бүлеп ҡарарға мөмкин.
- Башланғыс осор (б.э.т. IV быуаттың 90-сы йылдарына тиклем). Был осорҙа Платон, күберәк Сократ йоғонтоһона бирелеп, әхләки проблемалар йүнәлешендә шөғөлләнә. Ҡайһы бер мөһим төшөнсәләргә анализ яһай.
- Күсеү осорона (80-се йылдар) субстанциаль ысынбарлыҡ дәрәжәһендә бирелгән идея концепцияһын дәлилләү хас. Был осорҙа Платон ҡайһы бер башҡа фәлсәфи тәғлимәттәрҙе лә тәнҡитләй. Мәҫәлән, софисттар фәлсәфәһен, Гераклит һәм Пифагор тәғлимәттәрен, ә социаль философия ҡалыбында ул тарҡалыу процессын кисерә башлаған демократия принциптарын тәнҡит итә, аристократия принциптарын иһә күккә сөйә.
- Етлегеү осоро (70—60 -сы йылар) өсөн характерлы күренеш — ул да булһа мөстәҡил һәм субстанциаль ысынбарлыҡ юғарылығында бәйләнгән идеялар тураһындағы тәғлимәтте дәлилләргә ынтылыу. Платонса, был идеялар материаль ысынбарлыҡты ла билдәләй. Үҙенең ошо йүнәлештәге фекерҙәрен иҫбатлауҙа Платон сикләнгән эмпиризмдың кәмселектәренә таянып эш итергә тырыша. Шуның өҫтөнә берни ҡәҙәр абстракт (адресһыҙ) тәнҡитләү менән дә мауығып китә. Был осор өсөн бөйөк ғалимдың мифология сиренә, урыны-урыны менән мистикаға бирелеп китеүе лә хас.
- Һуңғы осор (50-се йылдар) Платондың дәүләт философияһына мөрәжәғәт итеүе менән характерлана.
Платон антологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҫҡаһы, Платон философияһында ҙур урынды өс онтологик субстанция («бер бөтөн», «аҡыл» һәм «йән») тураһында тәғлимәт ала. Был тәғлимәт русса «учение о триаде» тип атала. Платонса, булыуҙың нигеҙен «бер бөтөн» тәшкил итә. «Бер бөтөн» өлөштәргә бүленмәй, уның сиктәре лә юҡ. Уны «бер ни түгел» тип тә әйтеп булмай, сөнки «бер ни» тигән һүҙҙе ҡулланыу ул үҙе үк «бер бөтөн» тураһында «нимәлер» әйтеү булыр ине… Ләкин шулай ҙа, Платонса, «бер бөтөн» ул — булыуҙың нигеҙе. «Аҡыл» — өс субстанцияның икенсеһе, тип ҡарала. Ул — "бер бөтөн"дөң сағылышы. Аҡыл материаль ысынбарлыҡтан ирекле, азат, уға бәйләнмәгән. «Аҡыл», Платонса, әйберҙәрҙең аҫылы. Ләкин ул — «саф», әйберҙәр менән бәйләнештә түгел. Ул — барлыҡ әйберҙәрҙең ғөмүмиләштерелгән аҫылы. Аҡыл ул — йәшәү, ләкин уның (йәшәүҙең) ғөмүмиләштерелгән шәкеле. Аҡылдың иң ғөмүмиләштерелгән йыйылмаһы ғаләм (космос) рәүешендә сағыла. Күренеүенсә, Платон "аҡыл"ды (ә ул, беҙҙең ҡарашта, кешегә хас булған иң ҙур һәм мөһим үҙенсәлек) кешенән айырып ҡарай. Ул — абстракция һәм уның ана шул элегерәк ҡаралған абстракт "бер бөтөн"дән әллә ни айырмаһы юҡ.
Йән тураһында тәғлимәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон фекере буйынса, субстанцияның өсөнсөһө — йән. Уның «вазифаһы» — юғарыла ҡаралған «аҡыл» менән тәндең үҙенә күрә бер синтезы, йыйылмаһы. Йән һәр әйберҙә бар, хатта ғаләмдә лә. Һәм ошо йәндең сағылышы, Платон фекеренсә, әлбиттә, һәр индивидта. Тән ул йән менән бергә. Үлеү — тәндең башҡа төрлө торошҡа ғына күсеүе. Ләкин тәндең «башҡа торошо» шулай уҡ үлеүгә дусар. Ә бына йән — үлемһеҙ (бында логик ҡаршылыҡ: Платон йән менән тәнде айырылғыһыҙ тип ҡарай, шулай булғас, тән дә, йән кеуек үк, үлемһеҙ тип ҡаралырға тейеш ине. Йә булмаһа, киреһенсә. Йән дә, тән дә — һәр икеһе — үлемесле, мәңге түгел).
Идея һәм материя[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон тәғлимәттәренең үҙәген һәм төп фекерен идея менән материя араһындағы мөнәсәбәт тәшкил итә. Уныңса, идея — беренсел, ә материя — икенсел. Йәғни материя идеяның тоноҡ күренеше генә. Платонса, материяның һис ниндәй шәкеле (формаһы) лә юҡ. Булған тәҡдирдә лә ул идеянан бер нимә лә ала алмаҫ ине («алды иһә ул идеянан килгән шәкелде боҙор ғына ине»). Идеяның беренсел һәм хәл иткес рольдә алыныуы Платондың гносеологияһында (танып белеү теорияһындә) ла сағыла. Уныңса, һәр әйберҙең нигеҙен идея тәшкил итә. Әгәр ҙә кешеләр нимәнелер танып белеүгә ирешәләр икән, улар ошо идеяны танып белеүгә ирешкән булалар. Ғөмүмән, Платондың «идея» тураһындағы фекерҙәре (улар менән килешеп булмаһа ла) иғтибарға лайыҡ. Платон — фәнгә «идея» һәм «идеаль» терминдарын керетеүе менән ҙур ихтирам ҡаҙанған ғалим. Дөрөҫ, Платонса, идеялар донъяла иң беренсел, иң башланғыс ролде үтәүсе ҡимммәт булып сыға. Шул уҡ вакытта реаль предметтар һәм күренештәр бер ниндәй ҙә иғтибарға эйә түгел. Был яҡтан ҡарағанда, Платондың материя менән идея араһындағы мөнәсәбәтте сағыштырыу тураһындағы фекерҙәре ҡыҙыҡлы.
Платон диалектикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон үҙенең тәғлимәттәрендә диалектикаға ла (билдәле, уны әлеге идея концепцияһына яраштырып) урын бирә. Шулай ҙа Платондың танып белеү, диалектика, онтология теориялары, бер-береһе менән бәйләнешле булһа ла, һаман да бер яҫылыҡта — үзе тарафынан уйлап сығарылған һәм уны сикләнмәгән көскә әүерелдергән идеяға ғына ҡайтып кала. Платондың идеалистик фекерҙәре үҙе хеҙмәт ҡуйған барлыҡ гуманитар фәндәр өлкәһендә лә урын таба. Этикала ул өс төрлө игелекте атай: аҡыллылыҡ, батырлыҡ һәм айыҡ ярһыусанлыҡ. Улар барыһы бергә ғәҙеллек тип аталған игелекте тәшкил итәләр.
Сәйәси хоҡуҡ өлкәһендә эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон дәүләттең килеп сығыуы тураһында ла иғтибарға лайык фекер күтәрә. Дәүләттең ойошоу сәбәбе — ихтыяж, ти ул. Был, әлбиттә, материализм уҡ түгел, шулай ҙа идеализмдың да иң сик варианты түгел. Платон дәүләт менән идара итеүҙә өс форманы атай: монархия, аристократия һәм демократия. Ошо өс форманың һәр ҡайһыһының эсендә ул икешәр вариантты — барлығы алты вариантты күрә. Мәҫәлән, монархия ул — бер кешенең хаҡимлығы. Ошо форманың бер варианты — законлы монархия (батша), икенсе варианты — көсләү ысуллы монархия (тиран). Аристократия иһә — бер нисә (бер төркем) кешенең хаҡимлығы. Уның варианттары: яҡшы һәм насар кешеләрҙең (олигархия) хаҡимлығы. Демократия — күптәрҙең хаҡимлығы.
Сәнғәт һәм гүзәллек тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платон гүзәллек тураһында ла үҙенсәлекле генә фекерҙәр ҡалдыра. Гүзәл предметтар, уныңса, гүзәл тигән әйбер түгел әле. Гүзәллек, Платонса, предметтарҙа, күренештәрҙә түгел, ә уларҙан айырым, мөстәҡил торошта йәшәй. Гүзәллек ул — ғөмүми категория. Ул үҙенә бөтә идеяларҙы туплай. Платон гүзәллек тураһында ошондай, беҙҙең ҡолаҡ һәм зиһен өсөн ятыраҡ булған фекерҙәр менән бергә, материалистик пландағы ҡараштарын да белдерә. Мәҫәлән, ул былай ти: булыуҙың һәм йәшәүҙең матурлығы ул сәнғәттәге матурлыҡтан өҫтөнөрәк… Тағы ла өҫтәп: булыу һәм йәшәү — улар бары тик мәңгелек идеяларға эйәреү генә (был — идеализм); сәнғәт — булыу менән йәшәүгә эйәреү, йәғни уларҙы сағылдырыу (быныһы — материализм). Әгәр ҙә шулай икән, сәнғәт ул эйәреүгә эйәреү (йә иһә сағылышты сағылдырыу) булып сыға. Күренеүенсә, Платонса, сәнғәт, «ҡуян һурпаһының һурпаһы» кеүегерәк, икенсе сортҡа эйә булған бер нәмә генә булып кала… һәм был «саф» теорияла ғына түгел.
Платон сәнғәткә, уның күп төрлө үҙенсәлегенә бер төрлө ҡалыптар ҡуйырға ынтылыуы менән айырылып тора. Мәҫәлән, ул «идеаль дәүләт» ҡыҙыҡһыныуҙарына «тура килмәгән» әҫәрҙәрҙе ситкә этәрә. Ундайҙар рәтенә ул Гомер әҫәрҙәрен, гөмүмән мифтарҙы, шулай ук халыҡ ижадын керетә. Ә музыкала, уныңса, кайғылы моңдар, шулай уҡ «еңел» төрҙәр ҙә булырға тейеш түгел. Музыка ҡоралдарынан ук фәҡәт лираны һәм цитраны (ҡыллы музыка ҡоралын) ғына таный. Ә флейтаны «әҫәрләндереүсе», кәрәкмәй торған ҡорал тип һанай. Платон грек мифологияһын гөмүмән инҡар итә. Дөрөҫ, Платон — үҙенең беренсе ижад осоронда мифология сире менән дә ауырып алған шәхес. Ләкин мифологиянан ул уның аллаларын ғына ҡабул итә, ә кеше сифаттарына эйә булған геройҙарҙы танырға теләмәй, улар ҡылған гәмәлдәрҙең йәштәр өсөн тиҫкәре йоғонтоһо булырға мөмкин, тигән фекерҙә тора. Күренеүенсә, Платон ҡалдырған ижади мираҫ бай ҙа, ҡаршылыҡлы ла, урыны менән хатта килешмәҫлек тә.
Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гиззәтов К. Т., Философия: 2 китап. 1 -се китап: Ҡыҫҡаса философия тарихы. Философияның нигеҙ проблемалары: Юғары уҡыу йорто өсөн дәреслек. (тат.)


text:
Өфөлә лицензияһы булған һигеҙ шәхси бала баҡсаһы эшләй
Өфөлә белем биреү хеҙмәттәрен күрһәтеүгә дәүләт лицензияһы булған һигеҙ шәхси бала баҡсаһы эшләй, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән. Шәхси бала баҡсалары селтәре йылдан-йыл үҫешә. 57 эшҡыуар бала ҡарау, тәбиәләү һәм үҫтереү буйынса хеҙмәттәр күрһәтә.
Муниципалитеттар уларға һәр яҡлап ярҙам күрһәтә. 2012 йылда дәүләткә ҡарамаған мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына 2,1 миллион һумдан ашыу суммаға субсидия түләнгән. Бюджет средстволары педагогик хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын түләүгә, уҡытыу-күргәҙмә әсбаптар, зиһенде үҫтереүсе уйындар һатып алыуға йүнәлтелә.
2013 йылдың ғинуарында ҡала хакимиәте шәхси бала баҡсалары директорҙары менән осрашты, сара сиктәрендә көнүҙәк мәсьәләләр һәм уларҙы хәл иеү юлдары, шулай уҡ бындай бала баҡсалары селтәрен үҫтереү мөмкинлектәре тикшереле.
15 февралдә Ирек Ялалов Гагарин урамында урынлашҡан шәхси бала баҡсаһында булды. «Вариҫ» мәктәпкәсә белем биреү үҙәге «Көнсығыш клубы» ғаилә реабилитациялау һәм үҫтереү үҙәгенә ҡарай. Шәхси бала баҡсаһы ике йылдан ашыу эшләй, уның программалары бөтә ғаилә ағзалары өсөн иҫәпләнгән.
Бөгөнгө көндә бында 15 балаға иҫәпләнгән дүрт төркөм эшләй. Сабыйҙарҙың һәләтен үҫтереү өсөн БР Мәғарифты үҫтереү институты менән раҫланған дәрестәр программаһы әҙерләнгән. Балалар өсөн заманса һәм көнсығыш бейеүҙәре, художестволы гимнастика, айкидо, ушу, вин-чун кунг-фу, сәләмәтләндереү фитнесы буйынса дәрестәр ҡаралған. Бала баҡсаһында тәрбиәләнеүселәр менән 30-ҙан ашыу хеҙмәткәр эшләй, уларҙың 60 проценты юғары категорияға эйә.
Үҙәктең үҙенсәлеге шунда: һәр ата-әсә, ҡайҙа булыуына ҡарамаҫтан, интернет аша балаһын күҙәтә ала.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Башҡортостан республикаһы
Федоровка районы Динес муниципаль
бюджет дөйөм белем биреү м2кт2бе
“?аралды”
Методик берләшмә ет2ксе3е
_______.
Протокол №1,
“___” ___________ 2014 йыл
“ Килешелгән ”
Укыу-укытыу эштәре буйынса директор урынба9ары ______Сабитова С.К
“___” ___________ 2014 йыл
“Ра9лайым”
Директор:
_________ Муллабаева Р.М
“___” ___________ 2014 йыл.
2014-2015 уҡыу йылына
9-сы класс өсөн
башҡорт (дәүләт) теленән
эш программаһы
йылына-68с24
а6на4а-2 с24
Сабитова Эльвира Фл1с ҡыҙы төҙөнө
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы. (Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х.,Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә., Хажин В.И.– Ижевск: «КнигоГрад», 2008 йыл
нигеҙендә төҙөлдө.
Дәреслек: Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
2014 йыл
Аңлатма яҙыу.
Башҡортостан Президентының 1999 йылдың 15 февралендәге Указы менән башҡорт теле республикабыҙҙа, рус теле менән бер рәттән, дәүләт теле итеп раҫланды. Ошо указға ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы нигеҙендә республика мәктәптәрендә уҡытыу һәм тәрбиә биреү Концепцияһы төҙөлдө. Унда милли мәктәптәрҙә туған телдәрҙе уҡытыуҙың мөһим проблемалары, бурыстары һәм юлдары билдәләнде.
1995 йылда үткәрелгән Беренсе Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы, башҡорт халҡын тергеҙеү, туған телде, тарих менән йолаларҙы, әҙәбиәт менән мәҙәниәтте өйрәнеү кәрәклеген билдәләп, тейешле ҡарарҙар ҡабул итте.
Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Башҡортостан Республикаһы Федоровка районы Динес муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының уҡыу планына ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.
Эш прогаммаһы 68 сәғәткә бүленгән (аҙнаға2 сәғәт).
Дәреслек: Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Программа кимәле : базис
Программа буйынса башҡорт теленә өйрәтеүҙең маҡсаты һәм бурыстары:
Уҡыусыларҙы башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ һөйләшергә, өйҙә, йәмәғәт урындарында, хеҙмәт процесында башҡорт әҙәби телен практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт теленең фонетик, лексик, грамматик нормалары буйынса белем һәм күнекмәләр биреү.
Дәреслектәге, уҡыу ҡулланмаларындағы текстарҙы, башҡорт телендә сыға торған «Йәншишмә», «Аҡбуҙат», «Аманат», «Шоңҡар», «Йәшлек» гәзит-журналдарын үҙ аллы һәм аңлы уҡыу күнекмәләрен биреү.
Аралашыуҙа кәрәк була торған типик һөйләмдәрҙе күсереп, үҙ фекерҙәрен билдәле кимәлдә үҙ аллы яҙыу күнекмәләрен булдырыу.
Башҡорт телен өйҙә, йәмәғәт тормошонда, хеҙмәт процесында практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт телен практик өйрәнеүгә бәйләп, балаларҙы башҡорт халҡының тарихы, мәҙәниәте, сәнғәте, әҙәбиәте, милли йолалары, башҡорт халҡының күренекле шәхестәре, уларҙың эшмәкәрлеге, ижады һәм башҡалар менән таныштырыу, балаларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, башҡорт халҡына, үҙҙәре йәшәгән төйәккә ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләү.
Уҡытыусының тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты:
«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн). Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге. Өфө: Китап, 2001.
М.Ғ Усманова, З.М Ғәбитова. Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы. Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 5-11 синыф уҡыусылары өсөн ҡулланма. Өфө, “Китап”, 2002.
Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев: уҡытыусығы ярҙамға. Башҡортостан Республикаhы фәндәр акад. Рәсәй фәндәр акад. ТТӘИ «Эшлекле династия». Өфө, 2009 й.
Ринат Камал: уҡытыусығы ярҙамға. Башҡортостан Республикаhы фәндәр акад. Рәсәй фәндәр акад. ТТӘИ «Эшлекле династия». Өфө, 2009 й.
Раҡаева А.С., Дәүләтшина М.С. «Башҡорт теленән контроль һорауҙар». Өфө, Педкнига – 2008 й.
Псәнчин В.Ш. Телдең күркәмлек саралары. Өфө: Китап, 2003 й.
Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы. 3-сө баҫма. - Өфө: Китап, 2004й.
Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты :
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2007.
Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.
Программа үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа «10-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе» муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
Программа йөкмәткеһе 3 йүнәлештән тора: телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу һәм камиллаштырыу; телдең системаһын ( фонетика, орфография, орфоэпия, грамматика, пунктуация) өйрәнеү; бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ унда милли тәрбиә тураһында ла мәсьәлә күтәрелә.
Программаның йөкмәткеһе һәм төҙөлөшө.
Башҡорт (д21л2т) телен өйрәтеүҙең байтаҡ үҙенсәлектәре бар. Уларҙың иң мөһимдәрен һанап китәбеҙ:
Башҡорт телен башланығыс кластарҙа алған белем һәм күнекмәләрҙе талаптарға ярашлы практик йүнәлештә тәрәнәйтеү, башҡорт теленең өндәр системаһы, лексик байлығы, морфологик категориялары һәм синтаксик төҙөлөшө тураһында белем биреү.
әҙәбиәт материалы еңелдән ауырға барыу принцибына ярашлы урынлаштырыла. Йөкмәткеһендә нигеҙҙә идея-тематик, тарихи-хронологик һәм жанр принцибы һаҡлана. Башҡортостандың мәҙәниәте, әҙәбиәте, сәнғәте өйрәнелә.
Башҡорт теле мотлаҡ практик рәүештә өйрәнелә.
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
Башҡорт халыҡ ижады – 18 сәғәт
Һүҙлек менән эш. Эпоста күтәрелгән философик, педагогик һәм әхлаҡ-этик проблемалар. Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә биреү, һөйләм төрҙәрен, тыныш билдәләрен үҙләштереү.
Сәсәндәр ижады – 3 сәғәт
Сәсәндәр ижады тураһында белешмә. Әҫәрҙәрҙең төп идеяһы, образдар системаһы, сағыштырмаса характеристика. Әйтеш тураһында төшөнсә.
Салауат Юлаев – 7 сәғәт.
Яугир-шағирҙың тормошо һәм яҙмышы. Салауат – яугир, шағир, сәсән. Шиғырҙарының тематикаһы һәм проблематикаһы. Тыуған ил, тәбиғәт, мөхәббәт, азатлыҡ һәм батырлыҡ тураһындағы шиғырҙары. Тарихи шәхес, әҙәби герой, тарихи ваҡиға һәм художестволы әҫәр тураһында төшөнсә. Картиналар буйынса эш. Эйәрсән һөйләм төрҙәре.
Тажетдин Ялсо4ол-1 сәғәт. Биографик белешмә
;2бдр2хим Усман-6 сәғәт. Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә.К1п эй2рс2нле 7ушма 30йл2мд2р 32м улар6а тыныш билд2л2ре.
Аҡмулла – 12 сәғәт.
Биографик белешмә. Философик лирика. Тәбиғәт лирикаһы. Шиғыр-ҡобайырҙар. Эйәрсән һөйләм төрҙәре.
Өмөтбаев –7 сәғәт.
М.Өмөтбаевтың ғилми-ағартыу, тарих, этнография, фольклор, тәржемә өлкәһендәге эшмәкәрлеге. Ҡатмарлы синтаксик төҙөлмәләр. Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре.
Сафуан Яҡшығолов –3 сәғәт.
Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә. Ҡатнаш ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре.
Мәжит Ғафури –6 сәғәт.
Яҙыусының тормош юлы һәм ижадына белешмә. Әҫәрҙәрендә социаль тигеҙһеҙлекте, ғәҙелһеҙлекте фашлау. Художество методы, художество образ тураһында төшөнсә. Рәшит Нурмөхәммәтовтың картинаһы буйынса эш. Һыҙыҡ, нөктәле өтөр, ике нөктәнең ҡуйылыу осраҡтары.
Ш.Бабич – 8 сәғәт.
Шағирҙәың тормош һәм ижад юлы тураһында белешмә. Башҡортостан, азатлыҡ өсөн көрәш, тәбиғәт, мөхәббәт темаһы. Йәйәләр һәм тырнаҡтар ҡуйылыу осраҡтары. Синтаксис һәм пунктуация буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм системаға һалыу.
Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар
Ҙур булмаған эпик әҫәрҙәрҙе йәки уларҙың өҙөктәрен һөйләп биреү.
Художество әҫәрҙәрҙе инсценировкалау.
Уҡытыусы ҡуйған проблемалы һорау ярҙамында геройға характеристика биреү.
Тәҡдим ителгән әҫәрҙәрҙе тәржемә итә белеү, таныш булмаған һүҙҙәрҙе айыра белеү.
8-10 шиғырҙы яттан тасуири һөйләй белеү.
Эпик, лирик, лироэпик һәм драматик әҫәрҙәрҙе айыра белеү.
Һорауҙарға тулы яуап һәм геройҙарға баһалама биреү
Уҡылған әҫәрҙәргә үҙ мөнәсәбәтеңде белдерә белеү.
Телмәр ағышында өндәрҙең үҙгәреүен айыра һәм аңлата белеү.
Диалогтарҙа башҡа кешеләрҙең телмәрендәге орфоэпик хаталарҙы күҙәтә һәм төркөмләй белеү.
Һүҙлектәр менән файҙалана белеү
Диктант, изложение һәи иншалар яҙыу
Уҡыу-уҡытыу программаһында планлаштарылған һөҙөмтәләрҙе үҙләштерелеүен баһалау
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау контроль эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән һәр класта түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
Диктант – 4
Изложение - 2
Инша - 2
Яҙма эш төрҙәре (изложение,инша) яҙыу уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡарамағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:
-карточкалар менән эш;
-тест;
-һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;
-текста һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибе;
-терәк текстар менән инша яҙырға өйрәнеү:
-һүҙлек диктанты;
-һөйләмдәр төҙөү;
-һүҙлек менән эш;
-һүрәтләү иншаһы;
-синквейн төҙөү (слайд төҙөү: шәжәрәләр, минең ғаиләмде…)
Календарь-тематик план
№
Тема
Үткәрелеү ваҡыты
Иҫкәрмә
План.
Үткәрел.
1
Морфология буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.Исем, сифат, алмаш
2
Ябай һөйләм синтаксисы буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Һүҙбәйләнештәр
3
Ябай һөйләм синтаксисы буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Айырымланған эйәрсән киҫәктәр.
Башҡорт халыҡ ижады
4
«Урал батыр» эпосы.
5
Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә.
6
Ҡушма һөйләм һәм уның төрҙәре
7
Теҙмә һәм эйәртеүле ҡушма һөйләмдәр.
8
Теҙмә ҡушма һөйләмдәр.
9
И6е1к2й мен2н Мора6ым
10
Эйәртеүле ҡушма һөйләмдәр. Баш һәм эйәрсән һөйләм
11
Эйәрсән һөйләмде баш һөйләмгә бәйләүсе саралар. Тыныш билдәләре
12
Боронғо әҙәби ҡомарҡылар. Ҡол Ғәли. Ҡисса-и Йософ.
13
Урта быуат әҙәби ҡомарҡылары
14
Йырауҙар. Һабрау
15
Контроль диктант
16
Хаталар өҫтөндә эш Эйә һөйләм.
17
Хәбәр эйәрсән һөйләм.
18
Аныҡлаусы ,тултырыусы һөйләмдәр
Сәсәндәр ижады.
19
. Сәсәндәр ижады
20
Сәсәндәр ижады. Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағыш сәсәндең әйтешкәне
21
Хәл, ваҡыт һөйләмдәр.
Салауат Юлаев.
22
Салауат Юлаевтың тормошо.
23
Салауат Юлаев шиғырҙары.
24
Телмәр үҫтереү. Изложение.
25
Хаталар өҫтөндә эш Р21еш 30йл2м
26
С2б2п 30йл2м
27
Ма7сат 30йл2м.
28
Салауат Юлаев поэзияһы тураһында.
Тажетдин Ялсы4ол
29
Тажетдин Ялсы4ол ижады
;2бдр2хим Усман
30
;2бдр2хим Усман ижады
31
Контроль диктант
32
Хаталар өҫтөндә эш.. Күләм-дәрәжә һөйләм.
33
Шарт, кире һөйләмдәр
34
Урыҫ ғалимдары һәм яҙыусылары ижадтарында Башҡортостан темаһы.
35
Күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәр һәм уларҙа тыныш билдәләре
;2ли Со7орой
36
;2ли Со7орой ижады
37
Ҡатнаш ҡушма һөйләмдәр.
Мифтахетдин А7мулла
38
Мифтахетдин Аҡмулла. Тормошо һәм ижады.
39
М Аҡмулла . Атайға хат.
40
М. Аҡмулла. Урыным – зиндан
41
М.Аҡмулланың тәбиғәткә арналған шиғырҙары. “Яҙ”, “ Көҙ”.
42
Те6емд2р 32м улар6а тыныш билд2л2ре
43
Ҡушма һөйләм буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
М. Өмөтбаев
44
Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың тормош юлы һәи ижады
45
Тыныш билдәләренең ҡуйылышын ҡабатлау
46.
Һөйләм аҙағында тыныш билдәләре
47
Контроль диктант
48
Хаталар өҫтөндә эш Өтөрҙөң ҡуйылыу осраҡтары
49
Нөктәле өтөрҙөң ҡуйылыу осраҡтары
50
Йәйәләрҙең ҡуйылыу осраҡтары.
Сафуан Яҡшығолов
51
Сафуан Яҡшығолов. Тормошо, ижады
Ф2тхел7адир С0л2йм2нов
52
Ф2тхел7адир С0л2йм2нов ижады
53
Морфология һәм синтаксис буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм ҡабатлау
54
Телмәр үҫтереү. Изложение
55
Хаталар өҫтөндә эш Морфология һәм синтаксис буйынса үтелгәндәрҙе дөйөмләштереү һәм ҡабатлау
Мәжит Ғафури
56
. Мәжит Ғафури. Тормошо һәм ижады.
М.Ғафуриҙың Октябрь революцияһына тиклем ижады.
57
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы
58
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.
59
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.I
60
М.Ғафури «Шағирҙың алтын приискаһында»повесы.
Ш.Бабич
61
Ш.Бабич ижадында азатлыҡ өсөн көрәш мотивтары
62
Ш.Бабич ижадында мөхәббәт лирикаһы. Мәҫәлдәре, тәмҫилдәре һәм балладалары
63
Ш.Бабич ижадында тормош-көнкүреш мотивтары. Тәбиғәт лирикаһы
64
Контроль диктант.
65
Хаталар өҫтөндә эш. Ш. Бабич ижадында Башҡортостан темаһы һәм халыҡ образы
66
. Кластан тыш уҡыу.
67
Кластан тыш уҡыу.
68
Йомғаҡлау дәресе.
Материаль-техник ҡулланмалар
телевизор;
видеомагнитофон;
компьютер;
фортепиано; баян; ҡубыҙ;
DVD;
мультимедиа проектор.
Әҙәбиәт исемлеге
Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 9 синыфында уҡыған башҡорт балалары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге.– Өфө: Китап, 2006
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө: Китап, 2009.
Башҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 1994.
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2007.
Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.
Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
Журналдар «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат».
Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
Башҡорт шиғриәте антологияһы. Тарих, тел һәм әҙәбиәте институты. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар. Рауил Бикбаев. Өфө: Китап, 2001й.
Әбсәләмов З.З. Башҡортса-русса грамматик-оргографик һүҙлек. Рус мәктәптәрендә уҡыған башҡорт балалары өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 1993й.
Хажин В.И. Башҡортса-русса һәм русса-башҡортса кеҫә һүҙлеге. Өфө: Китап, 2006 й.
Ғ.Ғ.Хөсәйенов һ.б. Башҡорт әҙәбиәте тарихы (6 томда). Өфө: Китап, 1990-1996й.
Шарапов И. Ә. Дәрестәрҙә әҙәбиәт теорияһын һәм тыуған яҡты ѳйрәнеү / Ишмѳхәмәт Шарапов. – Ѳфѳ : Китап, 2008. – 96 б.
Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Мәктәп уҡыусылары һәм юғары уҡыу йорттарына уҡырға инеүселәр өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 2000й.
Күсәйев А.Н. Русса-башҡортса техника терминдары һүҙлеге. – Өфө: Китап, 2003й.
Псәнчин В.Ш. Телдең күркәмлек саралары. Өфө: Китап, 2003 й.
Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы. 3-сө баҫма. - Өфө: Китап, 2004й.
Әхмәҙиев Р.Х. Драматургияла жанр формалары. Өфө: Китап, 2003 й.
Сәлимов Н.Р. Башҡорт әҙәби теленең публицистик стиле. Өфө: Китап, 2003 й.
Харисов Ә.И. Башҡорт халҡының әҙәби мираҫы: XVIII-XIX быуаттар. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1965й.
Шәхиев Р.В. Әҙәбиәттә герой орбитаһы: әҙәби тәнҡит мәҡәләләре, рецензиялар, ижади портреттар. Өфө: Китап, 2010 й.
Әхтәмов М.Ә. Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге. Өфө: Китап, 2008 й.
Шарапов И. Ә. Йырауҙар, сәсәндәр, мәғрифәтселәр. Өфө: Китап, 2007 й.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Виктор Зубков: Башҡортостанда тотонолған тәбиғи газ өсөн түләү күрһәткестәре яҡшы кимәлдә
23 октябрҙә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтендә “Газпром-газ” төркөмө компаниялары тәьмин иткән газ өсөн ҡулланыусыларҙың бурыстары мәсьәләһе буйынса видеоконференция режимында селектор кәңәшмәһе булып уҙҙы.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесенең беренсе урынбаҫары Виктор Зубков үткәргән кәңәшмәлә федераль министрлыҡтар, ведомстволар, ”Газпром” асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселәре, Рәсәй Федерацияһының ун ете субьектының башҡарма власть органдары етәкселәре ҡатнашты.
Башҡортостан менән һөйләшеү алып барғанда, Виктор Зубков “ ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, бында файҙаланылған тәбиғи газ өсөн түләү күрһәткестәре яҡшы кимәлдә һаҡланып килә, газ менән тәьмин итеүселәрҙең власть һәм ҡулланыусылар менән үҙ-ара килешеп эшләүҙәренең ыңғай тәжрибәһен өлгө итеп алырға була”, тип билдәләне.
Был ысынлап та шулай икәнлеген раҫлап була: Башҡортостан Республикаһында тотонолған зәңгәр яғыулыҡ өсөн түләүҙәр алдағы ике йыл эсендә һәм ағымдағы йылдың туғыҙ айында 100 проценттан түбән төшкәне юҡ.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенән кәңәшмәлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров ҡатнашты.


text:
Һайлау бюллетендәренә «барыһына ла ҡаршы» графаһын ҡайтарыу тәҡдиме ҡараласаҡ
Федерация Советы сенаторҙары бюллетендәргә «барыһына ла ҡаршы» графаһын ҡайтарыуҙы күҙ уңында тотоусы закон проектын Дәүләт Думаһы депутаттары ҡарауына индерҙе. «Барыһына ла ҡаршы» графаһы федераль закон менән 2006 йылда туҡтатылғайны.
Бынан алда, парламенттың юғары палатаһы спикеры Валентина Матвиенко, ҡануниәткә бындай үҙгәрештәр индереүҙе хәҙерге сәйәси шарттар талап итә, тигәйне. Улар һайлау процесын мөмкин тиклем ғәҙелерәк яһаясаҡ, ә һайлаусыларға, һайлауҙарҙың нисек булыуына ҡарамаҫтан, үҙҙәренең конституцион хоҡуғын һәм үҙ ихтыярын белдерергә мөмкинселек бирәсәк.
— «Барыһына ла ҡаршы»графаһын ҡайтарыу – ул граждандарҙың һайлау хоҡуғын яҡлауҙы көсәйтеү яғына бер аҙым, — тип иҫәпләй Валентина Матвиенко.
Ил Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев ундай графаның яңынан ҡайтарылыуына ҡаршы булмауын белдерҙе.
Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһында был тәҡдим буйынса фекер алышырға әҙерҙәр.


text:
Ҡала эргәһе тимер юл транспортында йөрөүгә льготалар һаҡлана
Социаль хеҙмәтләндереүгә эйә булған граждандарҙың тимер юл транспорты менән файҙаланыу тәртибенә үҙгәрештәр индерелде. Әммә улар льготасыларҙың йөрөүгә хоҡуҡтарын сикләмәй, тип хәбәр итә Куйбышев тимер юлының йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса хеҙмәте.
Мәҫәлән, Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы менән 2010 йылға ҡала эргәһе тимер юл транспортында бушлай йөрөү формаһында социаль хеҙмәтләндереү менән файҙаланыусы граждандарҙы йөрөтөү буйынса хеҙмәттәр күрһәтеүгә договор шарттары буйынса өлгәшелгән килешеүҙәргә ярашлы, айырым категория граждандарына быйыл 1 ғинуарҙан барыуға һәм ҡайтыуға бер тапҡыр бирелә торған билеттар биреләсәк. Бер тапҡыр бирелә торған билеттарға күсеү пассажирҙың ҡала эргәһе поезында йөрөү фактын раҫлау, льготалы категория граждандарының күпме йөрөүен һәм файҙаланылған бюджет средстволарының адреслылығын аныҡ иҫәпкә алыу өсөн кәрәк.
Граждандарҙың ҡала эргәһе транспортында бушлай йөрөүгә хоҡуғын бойомға ашырыу өсөн “Рәсәй тимер юлдары” асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм ҡала эргәһе пассажирҙар компаниялары яғынан социаль хеҙмәтләндереү менән файҙаланыусы граждандарға йөрөү документтарын (билеттар), Рәсәй Федерацияһы закондарына ярашлы, сираттан тыш биреү тәьмин ителәсәк.


text:
Санкцияланмаған сүплектәрҙе асыҡлау буйынса рейдтар бара
Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы идаралығы республика биләмәһендәге санкцияланмаған сүплектәрҙе асыҡлау буйынса рейд саралары планын әҙерләне. Яңы Черкассы – Черкассы – Вотикеев – Яңы Ҡарашиҙе – Өфөнөң Орджоникидзе районы маршрутында ятҡан тораҡ пункттар эргәһендәге биләмәләр тикшерелде лә инде, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән.
Үткәрелгән рейдтар һөҙөмтәһендә баш ҡаланың Орджоникидзе районында һәм республиканың Өфө районында бер нисә санкцияланмаған сүплек табылған һәм ҡайһы берәүҙәре бөтөрөлгән.
Санкцияланмаған сүплектәр тураһындағы материалдар уларҙы ликвидациялау буйынса тейешле саралар күреү өсөн БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына ебәрелгән. Бынан тыш, рейд һөҙөмтәләре тураһындағы мәғлүмәт республиканың Өфө районы һәм Өфөнөң Орджоникидзе районы прокуратураларына йүнәлтелгән.
Әлеге ваҡытта Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы идаралығы Дим – Сергеевка – Авдон – Упты – Йоматау — Алкин маршрутында урынлашҡан тораҡ пункттар биләмәһендәге санкцияланмаған сүплектәрҙе асыҡлау өсөн рейд тикшереүе үткәрә.


text:
Башҡорт йәмәғәтселеге Рәсәй президенты аппаратына шик белдерә
Беренсе каналдың «Человек и закон» тапшырыуында Башҡортостан тураһында сюжет күрһәтелде.
Тапшырыу авторҙары һәм алып барыусы Пиманов күп милләтле республиканың социаль-иҡтисади тормошон һәм милләттәр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе тулыһынса белмәүен асыҡ күрһәтте, тиелә унда. Башҡортостанда үҙенә урын таба алмаған ҡайһы бер әҙәмдәр сюжетта бер ҡайҙа ла теркәлмәгән ойошмалар исеменән сығыш яһаны. Улар ҙур аҡсалар өсөн сәйәси авантюризмға барырға һәм республикаға төрлө бысраҡ яғырға әҙер, ти яҙыусы Хәсән Назар.
Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы ултырышында билдәләнеүенсә, оппозиция исеменән сығыш яһап улар шулай уҡ яғыулыҡ-энергетика комплексын үҙ ҡулдарына төшөрөргә теләүсе олигарх көстәрҙең ҡара эштәрен башҡара. Яғыулыҡ-энергетика комплексының күптәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуы күптән инде билдәле. Шуға күрә лә улар административ ресурсты файҙаланып телевидение һәм киң мәғлүмәт саралары аша мәғлүмәт һуғышы башланы. «Урал» башҡорт халыҡ үҙәге рәйесе Риф Иҫәнов белдереүенсә, Швецов, Бигнов, Сидякин кеүек әҙәмдәргә лә күп милләтле Башҡортостандың тыныс тормошо һәм иҡтисади тотороҡлоғо оҡшамай.
Ҡоролтай вәкилдәре был сюжет һәм уның артында торған кешеләр милли-территориаль федерализмды тарҡатыуҙы, йәмәғәтселек алдында республика етәксегенең абруйын төшөрөүҙе маҡсат итеп ҡуя тип белдерҙе.


text:
Фото:
«Максимовка» агросәнәғәт комплексы сусҡалар һата башланы
Фото:
Республиканың ҙур агросәнәғәт комплексы – «Максимовка» хужалығы бөгөн тәү башлап 180 сусҡаһын һатыуға оҙата.
Сусҡасылыҡ предприятиеһы ике майҙансыҡтан тора: Өфөнөң Максимовка ҡасабаһындағы репродукторҙан һәм Бөрө районының Осиновка ауылындағы һимертеү комплексынан. 2008 йылда Максимовкала сусҡасылыҡ комплексын реконструкциялау башлана. Шул уҡ йылдың ноябрендә үк репродуктор асыла. Төҙөлөш-монтаж һәм ремонт эштәрен тамамлағас, Даниянан ике мең инә сусҡа һәм Франциянан 20 ата сусҡа һатып алына.
Яһалма тороҡландырыу һөҙөмтәһендә тәүге үрсем алына. Һуңыраҡ нығынған сусҡа бәрәстәрен Бөрө районына һимертеүгә оҙаталар, бында алты ай буйына уларҙы ашаталар. Әлеге ваҡытҡа сусҡалар кәрәкле ауырлыҡ – 150 килограмм – йыйған һәм хәҙер һатыуға әҙер ҙә инде.
Йылына сусҡасылыҡ комплексы аша 40 мең баштан ашыу сусҡа үтәсәк. Бөрө ит комбинатын реконструкциялағандан һуң ул «Максимовка» агросәнәғәт комплексының тағы бер структура производство звеноһы булып торасаҡ. Ит комбинатында сәғәтенә 120 баш ҡеүәт менән һуйыу цехы йыһазландырыу һәм итте ваҡлап турау ойоштороу планлаштырыла.
Ошо аҙнанан башлап «Максимовка» агросәнәғәт комплексы аҙна һайын баҙарға 600-ләп баш сусҡа оҙатасаҡ. Талапты республиканың ит эшкәртеү предприятиелары, шул иҫәптән Өфөнөң «НУМИК» һәм Туймазының «Сава» ит комбинаттары, билдәләйәсәк.
Бөгөн БР Ауыл хужалығы минстрлығында үткән матбуғат конференцияһы Башҡортостанда сусҡасылыҡты үҫтереү перспективаларына арналды. Журналистар менән министрлыҡ вәкилдәре һәм «Максимовка» агросәнәғәт комплексы етәкселеге аралашты. Матбуғат конференцияһында, сусҡасылыҡ комплексы ҡеүәттәре яҡын арала республика баҙарын үҙ сусҡа ите менән тулыһынса тәьмин итеүгә булышлыҡ итәсәк, тип билдәләнде.


text:
Башҡортостан халҡы табышының 30 проценттан ашыуы - «һоро» эш хаҡы
2013 йылдың икенсе кварталы йомғаҡтары буйынса Башҡортостан халҡының аҡсалата табыш структураһында 33,9 проценты – иҫәпкә алынмаған табыштар. Икенсе төрлө әйткәндә, халыҡтың йәшерен эш хаҡы, теркәлмәгән килеме.
Республика халҡының аҡсалата табыш структураһында 30,7 проценты эш хаҡына тура килә, тип билдәләнеләр Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән Эш хаҡы буйынса бурыстарҙы түләү һәм хеҙмәт мөнәсәбәттәрен законлаштырыу мәсьәләләре буйынса республика координация советы ултырышында.
— Беҙҙең төп маҡсат – һалымдар керемен дә, республика халҡының социаль яҡланғанлығын да тәьмин итеүсе асыҡ, лайыҡлы эш хаҡы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ултырышта Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова.
Ҡайһы бер тикшеренеүҙәр буйынса, 86 миллион эшкә яраҡлы рәсәйленең 48 миллионы легаль эшләй.
Эшкә яраҡлы халыҡтың 44 проценты «күләгәлә» ҡала. Ә «күләгәләге» хеҙмәт баҙары күләмен баһалауы ҡатмарлы. Төрлө эксперт баһалауҙары буйынса, бөгөн Рәсәйҙә эш хаҡының 15 проценттан 44 процентҡа тиклеме «һоро» схемаларҙы ҡулланып түләнә.
— Кешеләр йыш ҡына ниндәй эш хаҡы алыуҙары тураһында уйланмай – «аҡмы» әллә «һоромо». Эш хаҡына дөрөҫ мөнәсәбәт идеологияһы тәрбиәләргә кәрәк, — тип иҫәпләй Лилиә Ғүмәрова. — Эш хаҡын конвертта алыусылар фатир һатып алғанда, түләүле медицина ярҙамы алғанда, түләп балалар уҡытҡанда, шулай уҡ банкта кредит алғанда һалымдарын тулы күләмдә кире ҡайтара алмай. Быға шулай уҡ ауырығанда бюллетенгә түләү һәм лайыҡлы пенсияны индерергә була.
Вице-премьер әйтеүенсә, ошо уҡ сәбәптәр арҡаһында урындағы бюджет физик шәхестәрҙең табышына һалымдан средстволар алып еткермәй, Пенсия фондына, Дәүләт социаль һәм мотлаҡ медицина страховкаһы фондтарына түләүҙәр тулы күләмдә күсерелмәй.
Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән ултырышта хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылдың 1 декабренә ҡарата Пенсия фондынан страховка взностары буйынса бурыстар күләме 2, 896 миллиард һум тәшкил итте.
— Был киҫкен проблеманы хәл итеү тәү сиратта хеҙмәткәрҙәрең үҙҙәренән тора, улар үҙҙәренең дәүләт менән бирелгән хоҡуҡтарын яҡларға тейеш. Нәҡ хеҙмәткәр хеҙмәт килешеүе төҙөгәндә унда фактик эш хаҡы яҙылыуын талап итергә тейеш, — тип билдәләне вице-премьер Лилиә Ғүмәрова.
— 2013 йылдың уҙған осоронда һалым агенттары 2 НДФЛ формаһы буйынса ике миллиондан ашыу белешмә бирҙе, — тип хәбәр итте Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Елена Мусабирова.
Ведомство-ара комиссия ултырыштарында дөйөм алғанда 1104 эш биреүсе ҡаралды. Уларҙан 725 һалым түләүсе эш хаҡын күтәрҙе, ул һайлап алынғандарҙың дөйөм иҫәбенең 62 процентын тәшкил итә. Шул арҡала физик шәхестәр табышына өҫтәмә рәүештә 88,2 миллион һум күләмендә һалым килде, тип билдәләне Елена Мусабирова.
Республика координация советында билдәләүҙәренсә, һалымды йәшереү ҡаҙнаға сикһеҙ ҙур зыян килтерә. «Күләгәле» иҡтисадта сит ил граждандарының роле лә ярайһы уҡ.


text:
Башҡортостанда биш уҡыу - етештереү комбинаты ябылыу сигендә.
Эшселәрҙе мәктәп йәшенән әҙерләү йолаһы, хәҙер бөтөнләй юҡ тиерлек. Аҡса менән тәмъмин итеү юҡлығына һылтанып, Башҡортостанда биш уҡыу — етештереү комбинаты ябылыу сигендә. Быйыл йәй мағариф министрлығы төрлө һөнәр эйәләрен әҙерләү системаһын яңынан тергеҙергә тәҡдим итте. Эшләмәгән автомобиль двигателен һүтеп-йыйып, яңынан сафҡа индереү Дүртөйлө мәктәбенең 9-10-сы кластары өсөн бер ни түгел. Рәзил Әхмәҙишин инде икенсегә һөнәри таныҡлыҡ алырға йыйына. Мәктәп-ара уҡытыу комбинатында балалар дәрестәр тамамланғас шөғөлләнә. Әлеге көндә бында 1000-дән ашыу егет-ҡыҙ белем ала. Иң кәрәкле һөнәрҙәр араһында сәстараш, аш-һыу, кондитер оҫталары. Курстарҙың күбеһе бушлай, автомобиль менән идара итергә өйрәнеү өсөн генә түләргә кәрәк. Рәфис Ғилманов бында 35 йылдан ашыу эшләй.Ошо арауыҡ эсендә 4000-гә яҡын белгес әҙерләнек, ти. Әлеге көндә Башҡортостанда барлығы биш мәктәп-ара уҡытыу комбинаты эшләй. Шулай ҙа төбәк сәнәғәт кадрҙарына ҡытлыҡ кисерә. Өфөлә генә рәсми 12 мең ярым эшсе һөнәрҙәре талап ителә. Кадрҙар етешһеҙлеге менән завод-фабрикаларҙа белем алыу практикаһын яңынан ҡайтарып ҡына бының менән көрәшеп була, ти белгестәр.


text:
Стәрлетамаҡта йәштәр лидерҙарын һайлайҙар
Стәрлетамаҡта «XXI быуат лидеры» Бөтә Рәсәй балалар һәм йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙары һәм етәкселәре конкурсының ҡала этабы старт алды. БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурстың төп маҡсаты – йәштәр мөхитендә әүҙем гражданлыҡ позицияһы менән уңышлы шәхес образы тәрбиәләү, йәштәр йәмәғәт берләшмәләренең талантлы лидерҙарын һәм етәкселәрен асыҡлау, шулай уҡ ижтимағи хәрәкәт практикаһында инновацион технологияларҙы үҫтереү өсөн шарттар булдырыу.
Конкурста йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙары һәм етәкселәре түбәндәге номинациялар буйынса ҡатнаша ала: «Башланғыс профессиональ белем йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙары», «Урта профессиональ белем йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙары», «Юғары профессиональ белем йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙары», «Йәштәр йәмәғәт берләшмәләре етәкселәре».
Ярышты ойоштороусылар — Стәрлетамаҡ хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса бүлеге һәм Үҙәк төбәктең Республика йәштәр мәғлүмәт үҙәге филиалы.


text:
Өфөлә Николай Калинушкинға таҡтаташ асылды
Өфөлә Менделеев урамындағы 138-се йортта Еңеү паркындағы «Ҡайғылы әсә» һәйкәле авторы, билдәле скульптор Николай Калинушкинға таҡтаташ ҡуйылды. Уны рәссамдың тыуған көнөндә, 25 ғинуарҙа астылар.
— Бөгөн Николай Александровичҡа 63 йәш тулыр ине. Ете йыл инде ул беҙҙең арала юҡ, һәм был бик ауыр, — тине скульпторҙың тол ҡалған ҡатыны Марина Калинушкина.
— Әлбиттә, ҡала өсөн ул күп эшләне, һәм ҡаланың уны онотмауы беҙҙең өсөн оло хөрмәт һәм ҙур шатлыҡ. Ул яҡшы атай, дуҫ, уҡытыусы һәм, ғөмүмән, бик изге күңелле кеше булды, шуның менән генә лә ул иҫтәлекле таҡтаташҡа лайыҡтыр, — тине скульпторҙың ҡатыны.
Ғаилә ағзаларынан тыш, таҡтаташ асыу тантанаһына Николай Калинушкиндың дуҫтары, коллегалары, уҡыусылары, шулай уҡ власть вәкилдәре килде.
Тантананы Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Ирина Мәхмүтова асты.
— Николай Калинушкинға таҡтаташ асыу – рәссамдың таланты алдында беҙҙең баш эйеүебеҙҙе белдерә, — тип билдәләне министр урынбаҫары. Ул шулай уҡ, Николай Калинушкинға һәр ваҡыт юғары гражданлыҡ позицияһы хас булды, ул әүҙем йәмәғәт эшмәкәре лә булды, тип иҫкә алды.
— Ул үҙ заманында Өфөлә скульптура буйынса төрлө симпозиумдар үткәреү инициаторы булып сығыш яһаны. Бынан тыш, ул оҙаҡ йылдар төбәк Рәссамдар союзына уңышлы етәкселек итте. Һынлы сәнғәт өлкәһендәге «Акварельная весна» фестивале, Урал баҫма графика триенналеһы кеүек ҙур сараларҙы Николай Калинушкин ойошторҙо, — тине Ирина Мәхмүтова.


text:
Башҡортостанда санитар бюллетендәр конкурсы үткәрелә
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы 2010 йылдың 1 апреленән 7 июненә ҡәҙәр БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағындағы дауалау-профилактик учреждениелар, мәғариф учреждениелары араһында республика санитар бюллетендәр смотр-конкурсын үткәрә. Ижади ярыш Республика йылына арнала һәм быйыл “Урбанизация һәм сәләмәтлек” темаһын алған Бөтә донъя сәләмәтлек көнө алдынан үтә.
«Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс халыҡтың мәғлүмәтлеген күтәреү, һаулыҡ һаҡлау һәм нығытыу, сәләмәт тормош образын формалаштырыу маҡсатында үткәрелә.
«Сәләмәт тормош», «Урбанизация һәм һаулыҡ», «Сәләмәтлек» өҫтөнлөклө милли проекты», «Инфекцион булмаған ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Инфекцион ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Сәләмәт милләт – көслө Башҡортостан» номинациялары иғлан ителгән.
Конкурстың йомғаҡлау этабы Башҡорт медицина профилактикаһы үҙәгендә үтәсәк.


text:
Роберт Юлдашевтың «Ҡурайсы» төркөмө — «Russian World Music Awards» премияһына дәғүәселәр араһында лидер
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Танылған ҡурайсы Роберт Юлдашев һәм «Ҡурайсы» төркөмө профессиональ музыканттар араһында этник музыка өлкәһендәге «Russian World Music Awards» премияһына дәғүә итә. Әлеге ваҡытта башҡорт төркөмө тамашасыларҙың тауыш биреүе буйынса тәүге урынға сыҡты.
«Ҡурайсы» өсөн «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге рәсми төркөмдә тауыш бирергә мөмкин. Дәғүәселәр араһында Өфө йырсыһы Екатерина Ямщикова, «Haua» төркөмө һәм «Zaman» этно-проекты бар.
Жюри 2016 йылдың 1 сентябренә тиклем эшләй, октябрҙә еңеүселәрҙе бүләкләү була. Баһалама ағзаларының эшен премияның сайтында күҙәтеп барырға мөмкин. «Бәйләнештә» иң күп «лайк» йыйған төркөмгә тамашасылар һөйөүе призы бирелә.


text:
Рөстәм Хәмитовтың рәсми сайты барлыҡҡа килде
Дүшәмбе, 1 ноябрҙә, Интернетта www.presidentrb.ru адресы буйынса Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың рәсми сайты асылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, элек президент сайты функцияларын төбәк башлығы эшмәкәрлеге хаҡында ғына түгел, шулай уҡ республиканың тарихы, дәүләт һәм административ-территориаль ҡоролошо, тәбиғәте, дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары, федераль структуралар тураһында мәғлүмәттәр бирелгән Башҡортостан Республикаһының рәсми мәғлүмәт порталы (www.bashkortostan.ru) үтәне.
Башҡортостандың иң юғары башлығының яңы, дөрөҫөрәге, тәүге персональ вазифауи сайты тик президент власы тармағына ғына арналған. Унда БР Президентының эшмәкәрлеге, уның статусы һәм вәкәләттәре, власть органдарының үҙ-ара хеҙмәттәшлек механизмдары, эске сәйәсәт, эш графигы менән танышырға мөмкин.
Яңы сайт БР Президенты Хакимиәтенең структураһы менән ентекле таныштыра. Ошонда уҡ «Башҡортостан Республикаһы Президенты һәм Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте тарафынан сығарылған норматив хоҡуҡи акттар» документтары банкы урынлаштырылған, бюджет средстволарын файҙаланыу тураһында мәғлүмәттәр, тикшереүҙәр, халыҡты ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау буйынса эшмәкәрлек һөҙөмтәләрен, дәүләт заказдары, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек, вакантлы визифаларҙы биләүгә конкурстар, ойошмалар, Президент ҡарамағындағы консультатив һәм кәңәшмә органдары, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы, Республика Советы, Президент Советы, урындағы үҙидара буйынса Совет, Башҡортостан Республикаһының коррупцияға, терроризмға һәм наркоманияға ҡаршы комиссиялары, Йәмәғәт контроле буйынса совет тураһында мәғлүмәттәр баҫыу ҡаралған.
«Матбуғат хеҙмәте» бүлегендә контакт мәғлүмәтенән тыш, БР Президентының эшмәкәрлеге һәм башланғыстары тураһында бөтә яңылыҡтарҙы, уның сығыштары, интервьюлары архивын, телеграммалар һәм ҡотлауҙарҙы, мөһим мәсьәләләр буйынса белдереүҙәрен, фото- һәм видеорепортаждар, табыштар һәм документтарҙың үтәлешенә контроль тураһында мәғлүмәттәр табырға мөмкин.
Граждандарҙың мөрәжәғәттәренә ҙур урын бүленгән. Сайтта Президентҡа нисек хат яҙыу һәм ебәреү, ҡабул итеүгә эләгеү тураһында ентекле һөйләнелә. Күп проблемаларҙы «һорау – яуап», «норматив-хоҡуҡи база» рубрикалары хәл итергә ярҙам итәсәк.
Рөстәм Хәмитовтың республика халҡы менән туранан-тура аралашыуына элеккесә уның персональ блогы арналасаҡ, уның аша Башҡортостан башлығы йәнле диалог режимында туранан-тура мәғлүмәт ала.
БР Президентының оператив әҙерләнгән сайты, уны эшкәртеүселәрҙең һүҙҙәренә ҡарағанда, объектив сәбәптәр арҡаһында яҡшыртыуға мохтаж. Унда әлегә электрон сираттар, электрон мөрәжәғәттәр системаһы кеүек файҙалы ҡорамалдар, башҡа ҡайһы бер ҡушымталар юҡ. Сайт менән тәүге файҙаланыусылар проектты яҡшыртыу мөмкинлектәренә эйә.


text:
Рөстәм Хәмитов эш визиты менән Калуга өлкәһенә барҙы
8 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Калуга өлкәһенә барҙы. Республика башлығының визиты Калуга өлкәһе губернаторы Анатолий Артамонов саҡырыуы буйынса ойошторолған.
Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүенсә, Рөстәм Хәмитов өлкәлә техно- һәм индустриаль парктар эшмәкәрлеге менән, шулай уҡ 2014 йылға тиклемге осорға иҫәпләнгән «Профессионалдар өсөн торлаҡ» өлкә программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырылған аҙ ҡатлы йорттар төҙөлөшө проекты менән танышырға планлаштыра. Башҡортостан Президенты төҙөлөп ятҡан кварталдарҙың береһендә булырға ниәтләй.
Шәхси осрашыу сиктәрендә Рөстәм Хәмитов менән Анатолий Артамонов төбәктәр араһындағы ике яҡлы хеҙмәттәшлек перспективаларын тикшерәсәк.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ Калуга өлкәһенең иҡтисади потенциалын презентациялауҙа ҡатнашасаҡ.


text:
Башҡортостан бизнесҡа финанс ярҙам күрһәтеүе өсөн наградланды
Үтеп барған йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостан «бөтә йүнәлештәр буйынса финанс ярҙам күрһәтеү программаһын тормошҡа ашырыуҙың тотороҡло ыңғай динамикаһын күрһәткән» республика булараҡ «Йыл төбәге» номинацияһында наградаға лайыҡ булды, тип хәбәр итә Кредит ойошмалары ассоциацияһының матбуғат хеҙмәте.
Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү программаһы сиктәрендә быйыл 800-ҙән ашыу бәләкәй һәм урта бизнес субъекты яҡынса өс миллиард һум суммаға банк кредиттары алған.
Кредит ойошмалары ассоциацияһының башҡарма директоры Әсхәт Хөснетдинов фекеренсә, әлеге награда Башҡортостан Республикаһында эшҡыуарлыҡты кредитлау буйынса эштең системалы һәм юғары һөҙөмтәле кимәлгә ҡуйылыуы тураһында һөйләй.


text:
Өфө властары сүп-сарҙың ҡайҙа юғалыуын асыҡлаған
Өфө властары дөйөм ҡала өмәһе дауамында сығарылған сүп-сарҙың ҡайҙа юғалыуын асыҡлаған. Ҡала башлығы Павел Качкаевтың оператив кәңәшмәлә хәбәр итеүенсә, ҡала райондарының иҫәп-хисап биреүҙәре буйынса, дөйөм алғанда Өфө биләмәһенән 10 мең кубометр сүп-сар сығарылған. Күрһәткес насар түгел һымаҡ. Әммә сүплеккә дүрт мең кубометры ғына барып еткән. Сүп-сарҙың ҙур өлөшө, тимәк, ҡайҙалыр ғәйеп булған.
Павел Качкаевтың фекеренсә, сүп-сар бер ҡайҙа ла юғалмаған, ахыры. Ни бары райондар эш күрһәтер өсөн ысынбарлыҡҡа тура килмәгән мәғлүмәт биргән. Киров районы, мәҫәлән, сүп-сарҙы үҙенә сүплеккә сығарып түгелгәнгә ҡарағанда өс тапҡырға күберәк өҫтәп яҙған – 2,5 мең кубометр, ә сүплеккә 700 кубометрҙан күберәген генә алып барған. Октябрь районы 1825 кубометр сүп-сар түгеүе хаҡында мәғлүмәт биргән, ә сүплеккә 1300 кубометрын алып барып еткергән.
Ҡаланы таҙартыу буйынса ысынбарлыҡтағы эштәрҙең һәм ҡағыҙҙағы мәғлүмәттең тап килмәүе Өфөнөң әлеге торошонан да асыҡ күренә. Ҡалала таҙа урамдар әлегә бик һирәк.


text:
Өфөләге “Карауанһарай” төркөмө яңы тамаша әзерләне
Башкортостандагы данлыклы “Карауанһарай” фольклор-эстрада төркөмө өр-яңы программаһын әзерләп бөттө.
Әлбиттә, 19 йыл эсендә был төркөмдә үзгәрештәр зә булды. Бында ижат итә башлаган талантлы егеттәрзең кайһыберзәре башка яуаплы эштәргә күсте, йә булмаһа аерым төркөмдәр ойошторзо. Шулай за “Карауанһарай” таралманы, һакланып калды һәм уга яңы йырсылар, музыканттар килһә лә, популярлыгын югалтманы ул. Сөнки элек һайлаган кибла – ижадтагы халыксанлык шул килеш калды.
Бөгөнгө көндә “Карауанһарай” фольклор-эстрада төркөмөнә уга тәүге көндәренән үк тогро булган йырсы, музыкант һәм композитор Мәхмүт Нәзершин етәкселек итә. Яңы тамаша уңайынан әңгәмәне лә уның менән ойошторзок.
19 йыл буйы эшләп тә таркалмаган һәм популярлыгын һис югалтмаган был сәнгать төркөмө. Быны сере нимәлә? Әңгәмәбез ошо һораузан башланды:
“Беззең шулай озак эшләүзең һәм популярлыктың сере халыксанлыкта, - ти Мәхмүт Нәдершин. –Без фольклор менән эстраданы бергә куша алдык һәм был йәштәргә лә, өлкәндәргә лә бик окшаны. Татар һәм башкорт йырзарын замансалаштырып башкарыу за зур уңыш килтерзе”.
Башкортостандагы данлыклы “Карауанһарай” фольклор-эстрада төркөмө етәксеһе, танылган йырсы, музыкант һәм композитор Мәхмүт Нәзершин әйтеүенсә, “Карауанһарай” сәнгәткәрзәре яңы программа әзерләп бөттө һәм уны тамашасыларга Өфөлә 1 март көндө тәү тапкыр Өфөлә тәкъдим итә. Ә унан һуң республика райондарына, шулай ук Силәбе өлкәһенә һәм Татарстанга гастрольдәр көтөлә.


text:
Фото:
Аҡса-финанс проблемалары буйынса Рәсәй-Франция семинары эшләй башланы
Фото:
Өфөлә аҡса-финанс проблемалары буйынса Рәсәй-Франция семинарының сираттағы сессияһы үтә. Рәсәйҙән һәм Франциянан финанс өлкәһендәге әйҙәүсе белгестәр Рәсәйҙең 2010 йылдағы социаль-иҡтисади үҫеш йомғаҡтарын, бөтә донъя валюта-финанс баҙары проблемаларын һәм перспективаларын, Рәсәй иҡтисадының көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерә.
18 ғинуарҙа Башҡортостан Хөкүмәте Йортонда Премьер-министр урынбаҫары – БР Хөкүмәте Аппараты Етәксеһе Илшат Тажетдинов Рәсәй Фәндәр академияһының Халыҡ хужалығын прогнозлау институты директоры, академик Виктор Ивантер, Иҡтисади үҫеш моделдәрен тикшереү үҙәге (СЕМI) етәксеһе, Социаль фәндәр буйынса тикшеренеүҙәр юғары мәктәбенең (EHESS) директорҙар советы ағзаһы Жак Сапир менән осрашты.
Виктор Ивантер билдәләүенсә, совет заманынан уҡ эшләп килгән бындай семинарҙарҙың маҡсаты – француз ғалимдарының фекерен иҫәпкә алып, үҙ үҫешенең дөрөҫ моделен эшләү өсөн төбәктәрҙәге иҡтисади процестарға анализ яһау.
Бындай семинарҙар сиратлап ике илдә үткәрелә. Былтыр дүрт семинар – Майкопта, Вологдала, Лионда һәм Греноблдә үтте. 2011 йыл эстафетаһын Өфө башланы. Һуңынан Тулузаға сират етә.
Академик Ивантер Башҡортостанға төбәк проблематикаһын өйрәнеү, шулай уҡ республика өсөн белгестәр әҙерләү буйынса бөтә кәрәкле ярҙамды күрһәтергә әҙер булыуын белдерҙе. Илшат Тажетдинов билдәле ғалимдарға әлеге семинарҙы Өфөлә үткәрергә ҡарар иткәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе һәм унда ҡатнашыусыларға уңышлы эш теләне, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.