text:
Яҙғы каникулда ЮХХДИ инспекторҙары баш ҡала юлдарында рейдтар уҙғара Фото: Андрей Старостин
Яҙғы каникулда ЮХХДИ инспекторҙары баш ҡала юлдарында рейдтар уҙғара
Яҙғы каникулда ЮХХДИ инспекторҙары баш ҡала юлдарында рейдтар уҙғара Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Дәүләт автоинспекцияһы 14 марттан 8 апрелгә тиклем «Иғтибар — балалар!» операцияһын уҙғара. Уның төп маҡсаты — каникул осоронда балалар ҡатнашлығындағы юл-транспорт ваҡиғаларын иҫкәртеү, юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен пропагандалау.
Операция барышында ЮХХДИ инспекторҙары балалар менән юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге темаһына әңгәмә ҡорасаҡ. Уҡыусыларҙы конкурстар һәм викториналар көтә. Бынан тыш, водителдәрҙең кескәй пассажирҙарҙы йөрөтөү ҡағиҙәләрен үтәүенә айырым иғтибар бүленәсәк.
Өфө Дәүләт инспекцияһы хәбәр итеүенсә, быйыл ике айҙа республиканың баш ҡалаһында балалар ҡатнашлығында 17 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән, һөҙөмтәлә 18 бәлиғ булмаған бала йәрәхәттәр алған. Дүрт осраҡта улар үҙҙәре ғәйепле.


c: text/html

text:
Дәүләкән районында ял итеүселәр йәшендән ҡасып һәләк булған
Балаларын йәшендән һаҡлайым тип, кешеләр үҙ машинаһында һәләк була. Йәкшәмбелә бер төркөм кешеләр балалары менән Дим йылғаһы буйында ял итәләр. Көн боҙола башлағас, ололар дауыл үткәнен машиналарҙа көтөп торорға була. Көслө ел сығып, ағастарҙың береһе «УАЗ-Патриот» машинаһына ауа. Машина эсендә ултырған кешеләр ҡыҫылып ҡала. Ике ҡатын шунда уҡ һәләк була, биш йәшлек малай дауаханала үлә. Ир кеше, һигеҙ һәм ун йәшлек ике малай йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатылған, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитов Салауатта «Акрил кислотаһы һәм акрилаттар» комплексын төҙөү проекты менән таныштыФото: Динар Кәлимуллин
Рөстәм Хәмитов Салауатта «Акрил кислотаһы һәм акрилаттар» комплексын төҙөү проекты менән танышты
Рөстәм Хәмитов Салауатта «Акрил кислотаһы һәм акрилаттар» комплексын төҙөү проекты менән таныштыФото: Динар Кәлимуллин
Дүшәмбе, 6 майҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Салауат ҡалаһына эш сәфәре барышында акрил кислотаһы етештереү буйынса комплекс төҙөү проекты менән танышты. Республика етәксеһе ҡала мэры вазифаһын башҡарыусы һәм «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Дамир Шәүәлиев менән яңы производство өсөн әҙерләнгән майҙансыҡты ҡараны.
2015 йылда «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте акрил кислотаһы һәм бутилакрилат комплексын файҙаланыуға тапшырырға планлаштыра. Рөстәм Хәмитовҡа һөйләүҙәренсә, уның составына өс производство инәсәк. Комплекс тулы ҡеүәтенә эшләй башлаһа, Рәсәйҙә был предприятиеға конкуренттар булмаясаҡ. Бөгөнгө көндә Новгород өлкәһенең «Акрилат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте илдә акрил мономерҙары етештергән берҙән бер предприятие булып тора.
2016 йылға тиклем «Газпром нефтехим Салауат» акрил комплексын төҙөүгә 25 миллиард һум аҡса тотонорға планлаштыра. Проектты тормошҡа ашырыу Рәсәйҙә акрил мономерҙары нигеҙендә эшләнгән продукция баҙарын үҫтереүгә этәргес көс булып торасаҡ.
Киләсәктә акрил кислотаһын һәм акрилаттарҙы эшкәртеү буйынса тулы линия булдырыу планлаштырыла. Алдағы ваҡытта Салауат ҡалаһында сеймал етештереү һәм Стәрлетамаҡта уны эшкәртеү буйынса берҙәм комплекс төҙөү ҡарала. Бындай нефть химияһы продукцияһы комплексы Бөтә Рәсәй газ химияһы үҙәгенә нигеҙ һалырға тейеш.
Яңы комплекс «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте структураһына ингән «Мономер» заводы биләмәһендә урынлашасаҡ. Mitsubishi Heavy Industries компанияһы комплекс проектын, кәрәкле документация һәм төҙөлөш өсөн майҙансыҡтың генераль планын әҙерләгән дә инде.


text:
Йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбендә дәрестәр башланды
Уҙған йылда Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы нигеҙендә асылған йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбендә йәнә дәрестәр башланды.
Ике аҙна дауамында юғары уҡыу йорттары студенттары һәм аспиранттары, шулай уҡ үҙ эшен асырға, эшҡыуар булырға ниәтләгән кешеләр бында бизнес-план төҙөргә, бизнес ойоштороу тәртибенә, һөйләшеүҙәр һәм документация алып барырға өйрәнә. Мәктәптә бирелгән белемде йүнсел йәштәр артабан практикала ҡуллана аласаҡ. Сығарылыш уҡыусыларына ағымдағы йылдың 30 мартынан 2 апреленә тиклем үтәсәк Йәштәр фәне көндәре сиктәрендә мәктәпте тамамлауҙары тураһында таныҡлыҡ тапшырыласаҡ.
Ошондай уҡ мәктәптең 18 мартта Өфө менеджмент институты нигеҙендә лә асылыуы көтөлә.
«Башинформ» агентлығына БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, уҙған йыл эсендә республиканың ҡала һәм ауылдарында 500 кешене үҙ эсенә алған 15 йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбе асылған. Әлеге көндә был мәктәптәрҙе тамамлағандарҙың күптәре үҙ эшен уңышлы ойоштора алған.


text:
Сәсеүҙән һуң химик утау башланасаҡ
Башҡортостанда яҙғы иген культураларын сәсеү тамамланды тиерлек. Хужалыҡтарҙың күбеһендә иген, техник, мал аҙығы һәм башҡа ауыл хужалығы культураларынан мул уңыш алыу өсөн яҡшы нигеҙ һалынды. Хәҙер республика аграрийҙары үҙ көстәрен сәсеүлектәрҙе тәрбиәләүгә йүнәлткән.
Ауыл хужалығы культураларын дөрөҫ тәрбиәләү хәҙерге ваҡытта уңыш алыуҙың мөһим факторҙарының береһе булып тора. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, һәр гектарҙы препараттар менән ваҡытында эшкәртеү һәм дөрөҫ тәрбиәләү ҡый үләндәренән һәм ҡоротҡостарҙан 5-6 центнерға тиклем игенде “йолоп алып ҡалырға” ярҙам итә.
Республика етәкселеге гербицидтар һатып алыуға субсидиялар бүлде.
Тотош Башҡортостанда 1 миллион 300 мең гектар майҙанда – иген культураларын, 64 мең гектар шәкәр сөгөлдөрөн химик утау үткәрергә кәрәк. 152 мең гектарҙа көнбағыштың рәт аралары эшкәртеләсәк.


text:
Фото:
Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов һәләк булған яугирҙарға һәйкәл асыу тантанаһында ҡатнашты
Фото:
Дүртөйлө районының Тәкәрлек ауылында Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарына һәм хәрби хәрәкәттәр ветерандарына һәйкәл асыу тантанаһы үтте. Сарала Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов, генерал-майор Рауил Кирәев, Дүртөйлө районы хакимиәте башлығы Ринат Хәйруллин, район хакимиәте хеҙмәткәрҙәре һәм Тәкәрлек ауылы халҡы ҡатнашты.
Һәйкәл асыу башланғысы менән «Йәшел береттар» ансамблендә ҡатнашыусылар сығыш яһаған, улар финанс ярҙамы ла күрһәткән. Төп сумманы Тәкәрлек ауылы халҡы йыйған. Шулай уҡ урындағы властар, ветерандар ойошмалары ла ярҙам күрһәткән.
— Районда Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарына һәм хәрби хәрәкәттәр ветерандарына сираттағы һәйкәл асыу мөһим ваҡиға булып тора. Һәйкәлдең бойороҡ буйынса түгел, ә халыҡ инициативаһы буйынса асылыуы айырыуса әһәмиәтле, — тип билдәләне Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов.
2014 йылдың 15 февралендә совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуға 25 йыл тула, тип иҫкә төшөрҙө депутат. Был иҫтәлекле датаға әҙерлек саралары башланған да инде. Иршат Фәхретдинов хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙы, ветерандар ойошмалары ағзаларын локаль конфликттарҙа ҡатнашыусыларҙың ҡәберлектәрен һәм һәйкәлдәрен төҙөкләндереү буйынса «Рәсәй һәр һалдатын хәтерләй» исемле бөтә Рәсәй акцияһында ҡатнашырға саҡырҙы.


text:
Адольф Гитлер
Адо́льф Һи́тлер (нем. Adolf Hitler [ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ]; (20 апрель, 1889, Рансһофен ауылы[1] (хәҙер — Иннелағы Браунау ҡалаһы өлөшө), Австро-Венгрия — 30 апрель, 1945, Берлин, Германия) — милли-социализмға нигеҙ һалыусы һәм уның төп фигураһы, Өсөнсө Рейхта тоталитар диктатураны башлаусы, Милли-социалистик немец эшселәр фирҡәһе юлбашсыһы (фюреры), (1921—1945)[2], Германия рейхсканцлеры (1933—1945), Германия фюреры (1934—1945), Икенсе бөтә донъя һуғышында Германия ҡораллы көстәренең (1941, 19 декабрҙән) юғарғы башлығы.
Һитлер Икенсе донъя һуғышын төп ойоштороусы булып һанала, нацистик режимдың Германия һәм баҫып алынған территорияларҙа, Холокосты ла ҡушып, бик күп вәхшилектәре уның исеме менән бәйле.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 1.1 Фамилияһының этимологияһы
- 1.2 Нәҫеле (шәжәрәһе)
- 1.3 Бала сағы
- 1.4 Үҫмерлек һәм йәшлек йылдары
- 1.5 Беренсе бөтә донъя һуғышында ҡатнашлығы
- 1.6 НСДАП төҙөү
- 1.7 «Һыра фетнәһе»
- 1.8 Власҡа үрләүе
- 1.9 Рейхсканцлер һәм дәүләт башлығы
- 1.10 Һитлерҙың үлеме
- 2 Инаныстары һәм ғәҙәттәре
- 3 Ҡыҙыҡлы факттар
- 4 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 5 Иҫкәрмәләр
- 6 Әҙәбиәт
- 7 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фамилияһының этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Билдәле немец филологы, ономастика буйынса белгес Макс Готтшальд (1882—1952) фекеренсә, «Һитлер» фамилияһы (Hittlaer, Hiedler) Hütler («ҡарауылсы», ихтимал, "урман ҡарауылсыһы"лыр, Waldhütter)[3] тигәнгә тап килә.
Нәҫеле (шәжәрәһе)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Атаһы — Алоис Һитлер (1837—1903). Әсәй — Клара Һитлер (1860—1907), ҡыҙ саҡта — Пёльцль.
Алоис, тыума булараҡ, 1876 йылға тиклем әсәһе Мария Анна Шикльгрубер (нем. Schicklgruber) фамилияһында йөрөй Алоисҡа биш тулғанда Мария Шикльгрубер тирмәнсе Йоһанн Георга Һидлерға (Hiedler) кейәүгә сыға. Үҙ йорто ла булмаған бер фәҡир була ул. 1876 йылда 3 шаһит 1857 йылда үлеп ҡалған Гидлер Алоистың атаһы ине тип шәһәҙәтлек бирәләр, шулай итеп фамилиялы була. Фамилияның «Һитлер» тип яҙыла башлауы «Тыуыусыларҙы теркәү кенәгәһендә» яҙған кешенең хата ебәреүе арҡаһындалыр тип фараз итәләр . Хәҙерге тикшеренеүселәр Алоистың атаһы Гидлер түгел, ә уның малайҙы өйөнә алып тәрбиләгән ағаһы Йоһанн Непомук Һюттлер тигән фекер белдерәләр[4][5].
Адольф Һитлер иһә 1920-се йылдарҙан таралып, хатта ҘСЭ-ның[6] 3-сө баҫмаһына инеп киткән Шикльгрубер[7][8] фамилияһын бер ваҡытта ла йөрөтмәгән.
1885 йылдың 7 ғинуарында Алоис үҙенең ҡәрендәше Клара Пёльцлгә өйләнә (Йоһанн Непомук Һюттлерҙың ейәнсәренә) . Был уның 3-сө никахы була. Клараға туғанлыҡ арҡаһында Алоисҡа уға өйләнеү өсөн Ватикандан рөхсәт алырға тура килә[4][9]. Клара Алоистан 6 бала таба, Адольф өсөнсө була.
Һитлер ғаиләһендәге был хәлдәрҙе белгән, шуға ла ата-әсәһе тураһында бик әҙ генә мәғлүмәт бирә торған булған, ә башҡаларҙан нәҫелен документтар менән раҫлауҙы талап иткән. 1921 йылдан сығышын һәр саҡ йәшереберәк торған. Әсәһен генә йыш телгә алған. Атаһы яғынан нәҫелен күрһәтергә яратмауы арҡаһында австрия тарихсыһы Рудольф Коппенштайнером австрия шағиры Роберт Һамерлиң[4] менән туған булыуын бер кемгә лә әйтмәгән (улар Йоһанн Непомуктан туралай киткән нәҫел).
Адольфтың олаталары Шикльгруберҙар яғынан да, Һитлерҙар яғынан да крәҫтиән булған. Атаһы ғына дәүләт чиновнигы булып киткән.
Бала саҡ ерҙәренән Һитлер ата-әсәһе ерләнгән Леондиңда, әсәһе яғынан туғандары йәшәгән Шпиталдә һәм Линца ғына булырға яратҡан. Бында ул юлбашсы булғас та килеп торған[4].
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Адольф Һитлер Австрияла, Инналағы Браунау ҡалаһында, 1889 йылдың 20 апрелендә 18 сәғәт 30 минутта «Померанец янында» тигән ҡунаҡханала тыуа. Ике көндән Адольф тип исем бирәләр. Һитлер әсәһенә бик оҡшаған булған. 29 йәшлек әсәһе уға тиклем 3 балаһын юғалтҡан була, улын бик ярата.
1892 йылға тиклем Бранауҙағы шул уҡ ҡунаҡханала йәшәйҙәр. Адольфтан башҡа атаһының икенсе ҡатынынан балалары Алоиз менән Ангела ла улар менән бергә йәшәгән. 1892 йылдаң авгусында атаһы юғарыраҡ дәрәжәгә күсерелә, улар Пассауҙа йәшәй башлай.
1895 йылдың апрелендә ғаилә Линцҡа күсенә. 1 майҙа Адольф Фишльһамдағы бер йыллыҡ халыҡ мәктәбенә һабаҡҡа төшә. 25 июндә атаһы көтмәгәндәсәләмәтлеге арҡаһында ваҡытынан алда пенсияға сыға. 1895 йылдың июлендә ғаилә Һафельд тигән урынға күсенә, бында 38 мең кв.м.ере булған йорт һатып алалар.
Башланғыс синыфтарҙа Адольф яҡшы уҡый. 1939 йылда Һитлер Фишльһамдағы үҙе уҡып-яҙырға өйрәнгән мәктәпте һатып ала һәм янында яңы мәктәп төҙөргә бойороҡ бирә[4].
1896 йылдың 21 ғинуарында һеңлеһе Паула тыуа. Уны бик ярата һәм һәр саҡ ярҙам күрһәтеп тора[4].
1896 йылда Һитлер Ламбахтағы иҫке католик монастыренең икенсе синыфынауҡырға бара, 1898 йылға тиклем шунда уҡый Тик яҡшы баһаға ғына өлгәшә[4]. Хорҙа йырлай һәм месса ваҡытында руханиға ярҙамсы була. Шунда ул тәүге тапҡыр гербта свастика күрә Үҙ канцелярияһында ул аҙаҡтан ағастан шундай уҡ свастика эшләтеп ала[4].
Үҙе менән һыйышмай, Алоиз өйҙән сығып киткәс, атаһы Адольфты туҡтауһыҙ контролдә тота, сөнки ул да ағаһына оҡшап эшлекһеҙ булып үҫер тип ҡурҡа[4].
1897 йылдың ноябрендә Леондиңда өй һатып алып, 1898 йылда шунда күсенәләр[10].
Адольф өсөнсө тапҡыр мәктәбен алмаштырып, дүртенсе синыфҡа уҡырға бара. Бында 1900 йылдың сентябренә тиклем уҡый.
1900 йылда Эдмунд ҡустыһы үлгәс, Адольф Клара Һитлерҙың берҙән-бер улы булып ҡала.
Тап бына Леондиңда атаһының йоғонтоһонда Һитлер сиркәүгә өнәмәй ҡарай башлай[4].
1900 йылдың сентябрендә Адольф Линцтағы дәүләт реаль мәктәбенең реальной школы беренсе синыфына бара. Ауыл мәктәбенән һуң малайға бында оҡшамай. Ему лишь нравилось проходить расстояние от дома до школы длиной в 6 км[4]. Саҡырым үтеп мәктәпкә йөрөү генә оҡшай уға.
Шул ваҡыттан Адольф үҙенә оҡшаған фәндәрҙе — тарихты, географияны һәм бигерәк тә рәсемде генә өйрәнә. Ҡалғандарын һанламай. Һөҙөмтәлә күсмәй ултырып ҡала[4][11].
Үҫмерлек һәм йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
13 йәшендә, Адольф реаль мәктәптең икенсе синыфында уҡығанда, кинәт атаһы үлә. Атаһы менән мөнәсәбәттәре яҡшынан булмаһа ла, Адольф уны бик яратҡан була, табут янында тыйылмай илай[4].
Әсәһе үтенгәнгә генә мәктәпкә йөрөй, әммә атаһы ҡушҡанса чиновник түгел, ә рәссам булырға ҡарар итә[4]. 1903 йылдың яҙында Линцтағы ятаҡҡа күсеп йәшәй башлай. Дәрестәргә йүнләп йөрөмәй.
15 йәшендә өсөнсө синыфты тамамлағанда, 1904 йылдың 22 майында Линцта уныңконфирмацияһы була. Был ваҡытҡа ул пьеса, шиғырҙар һәм новелла, шулай уҡ Вагнерҙың операһына либретто, увертюра[4] яҙған була.
1904 йылдың көҙөндә француз теле буйынса имтиханын ике тапҡыр барып саҡ тапшыра, унан икенсе мәктәпкә барып уҡырға вәғәҙә алалар, сөнки йүнләп өлгәшмәй[4]. Ул ҡыҙыу, үҙ һүҙле, тыңлауһыҙ була. Күптәрҙең әйтеүенсә, йәш сағынан уҡ психопатик һыҙаттары күренеп тора[4].
1904 йылдың сентябрендә Һитлер Штейрҙағы дәүләт реаль мәктәбенә дүртенсегә бара һәм унда 1905 йылға тиклем уҡый. Ул йәшәгән фатир урамын аҙаҡ Адольф Гитлерплац[4] тип атайҙар.
1905 год йылдың февралендә Адольф реаль мәктәптең дүртенсе синыфын тамалау тураһында танытма ала, унда баһалары бик хөрт була.
1905 йылдың сентябрендә Адольф әсәһенең үтенесе буйынса дүртенсе синыфты бөткән танытмаһындағы насар баһаларҙы төҙәтеп, яңыны алыр өсөн ҡабаттан дүртенсегә бара[4].
Әммә шул мәлдә үпкәһе шешеп ауырып китә һәм табибтар уҡыуын ташлап торорға кәңәш итәләр. Әсәһе Адольфты Шпиталгә туғандарына алып барып ҡуя.
Әсәһендә яман шеш табалар һәм операция эшләйҙәр. Уның хәле бер аҙ яҡшырғас, 18 йәшендә Һитлер Венаға дөйөм художество академияһына уҡырға инергә бара, әммә икенсе турҙан уҙа алмай. Шулай ҙа ректор менән осрашыуға өлгәшә, һәм тегеһе уға архитектура менән шөғөлләнергә кәңәш итә[12].
1907 ноябрендә һитлер Линцҡа ҡайтып, ауырыу әсәһен ҡарай. 1907 йылдың 21 декабрендә әсәһе үлә, 23 декабрҙә Адольф уны атаһы янында ерләй.
1908 йылдың февралендә туғандарына мираҫ мәсьәләләрен хәл итеп, Венаға юллана.
1908 йылда Һитлер шул уҡ художество академияһына имтихан биреп ҡарай, был юлы өсөнсө турҙа үтмәй. Бынан һуң ул адресын йәшереп төрлө урындарҙа йәшәй, армияла «чехтар һәм йәһүдтәр» менән бергә хеҙмәт иткеһе килмәй, әммә герман рейхы[4] өсөн йәнен бирергә әҙер була. Рәссам булып эшкә урынлаша, 1909 йылда яҙыусылыҡҡа инә.
1909 йылда Рейнгольд Ганиш тигән кеше менән таныша. Ул Адольфтың картиналарын һата. 1910 йылдың авгусында Һитлер полиция комиссариатына Ганиш өҫтөнән ялыу яҙа — бер картинамды урланы, аҡсамды биреп еткермәне, тип яҙа. Ганишты ете көнгә ултыртып ҡуялар. Картиналарын үҙе һата башлай. Табыш күп килә һәм ул етем булараҡ пенсияһынан һеңлеһе Паула файҙаһына баш тарта. Бынан тыш туған апаһы Йоһанна Пельц[4] уға мираҫ ҡалдыра.
Ниһайәт, Һитлерҙа белем алырға теләк уяна, күп уҡый. Артабан ул французса ла, инглизсә лә тәржемәсеһеҙ фильмдар ҡарай, гәзит-китаптар уҡый. Тарих, төрлө армияларҙың ҡоралдары һ.б. мәғлүмәттәрҙе бик яҡшы белә[4].
1913 йылда, 24 йәшендә Мюнхенға китәһәм шунда фатирға турынлаша. Беренсе донъя һуғышы башланғанға тиклем шунда рәссам булып эшләй.
1913 йылдың 29 декабрендә австрия полицияһы Мюнхенға Һитлерҙы табып биреүҙе һорап мөрәжәғәт итә. . 1914 йылдың 19 ғинуарында мюнхен полицияһы уны австрия консуллығына килтерә. Зальцбургта комиссия үткәндә уны хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип таныйҙар.
Беренсе бөтә донъя һуғышында ҡатнашлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1914 йылдың 1 авгусында Беренсе бөтә донъя һуғышы башлана. Һитлер шатланып, тиҙ генә Людвиг III Бавария армияһында хеҙмәт итергә рөхсәт һорап яҙа. Рөхсәт алғас, Ул 16-сы резерв полкын һайлай.
1914 йылдың октябрендә Көнбайыш фронтҡа ебәрелә, тиҙ үк Изер, Ипр буйында һуғышта ҡатнаша.
1914 йылдың 1 ноябрендә ефрейтор званиеһы бирелә.Фландриялағы алыштан һуң 1914 йылдың 2 декабрендә икенсе дәрәжә Тимер тәре менән бүләкләнә.
Һуғыштарҙа туранан-тура даими ҡатнаша. Беелицала лазаретҡа эләгә. Госпиталдән сыҡҡас, (март, 1917 йыл) 1-се резерв батальонының 2-се ротаһына ҡайта.
1917 йылда — Аррас,Артуа, Фландрия, Юғары Эльзас. 1917 йылдың 17 сентябрендә III дәрәжә хәнйәрле Тәре менән бүләкләнә[4].
1918 — Францияла бөйөк һуғыш, Эвр, Мондидье. 9 май,1918 йыл — Фонтане янындағы батырлығы өсөн полк дипломы. 18 майҙа — яралылар отличиеһы билдәһе бирелә(ҡара төҫлө). Суассон, Реймс, Уаза, Марна, Эна. Бик ауыр шарттарҙа доненсение килтереп еткереп, пехотаны ҡотҡарған өсөн беренсе дәрәжә Тимер тәре менән наградланған[4].
21—23 август, 1918 йыл — Монси-Бап яуында һуғыш.
25 август, 1918 йыл — хеҙмәт өсөн III дәрәжә награда[4].
15 октябрь, 1918 йыл — Ла Монтень янында химик снаряд төшөп ярылып, газ менән ағыулана. Бер аҙға күреү һәләтен юғалта. Госпиталдә дауаланғанда Германияның еңелеүен, кайзерҙың ҡолатылыуын ишетеп, быны бик ауыр кисерә.
НСДАП төҙөү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1919 йылда Мюнхенға ҡайтҡас, Һитлерҙы агитаторҙар курсына ебәрәләр (Vertrauensmann). Фронттан ҡайтҡан һалдаттарҙы большевиктарға ҡаршы өгөтләргә өйрәтәләр. Лекторҙар күпселектә ультрауң ҡарашлы була. Улар араһында НСДАП-тың буласаҡ иҡтисади теоретигы Готфрид Федер ҙә була[13].
Бер дискуссия ваҡытында Һитлер ялҡынлы антисемит монологы менән рейхсверҙың 4-се Бавария командованиеһы агитация бүлеге етәксеһенә оҡшап төшә, уға армия масштабында сәйәси функция тәҡдим итә[4]. блиотека была явно антисемитского содержания, что наложило глубокий след на убеждения Гитлера[4].
1919 йылдың 12 сентябрендә Адольф Һитлер Немец эшсе фирҡәһе ултырышына килә(ДАП) Һитлер пангерманистик ҡараштан бик оҫта сығыш яһап, фирҡәгә инергә тәҡдим ала[14]. Һитлер тиҙ үк тотош фирҡәнең бар эшмәкәрлегенә йоғонто яһай башлай[15].
1920 йылдың 1 апреленә тиклем Һитлер рейхсверҙа хеҙмәт итә. 1920 24 февралендә фирҡә ултырышында Дрекслер, Федер менән берлектә 25 пункттан торған программа тәҡдим итә, ул нацистик фирҡәнең программаһына әйләнә[16].
Һитлерҙың тәҡдиме буйынса фирҡә Немец милли-социалистик эшсе фирҡә (немец транскрипцияһында НСДАП) тип атала башлай. Сәйәси публицистикала На́ци тип атай башлайҙар[17]. Фирҡә эсендә конфликттар була. Һитлер хатта ултырып та сыға. 1923 йылдың 27 ғинуарында Һитлер НСДАП-тың тәүге съезын үткәрә; 5000 штурмовик Мюнхен буйлап марш менән үтә.
«Һыра фетнәһе»[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1920-се йылдар башына НСДАП Баварияла танылыу ала. Штурм отрядтары (немецса ҡыҙҡаса — СА) башында Эрнст Рём тора. Һитлер тиҙ үк бик йоғонтоло кешегә әүерелә.
1923 йылда Германияла Рурҙы француздар баҫып алыуы менән бәйле кризис башлана. Нацистар Бавария етәкселегендә торған уң консерватор-сепаратистар менән берләшеп, Берлиндағы социал-демократик хөкүмәткә ҡаршы сығырға өндәй. Әммә Берлиндағы Генераль штабтың ҡаты ҡаршы тора, һәм Бавария лидерҙары (Кар, Лоссов и Сейсер) ҡаушап ҡала, һитлерға әле Берлинға ҡаршы сыҡмаясаҡтарын белдерә.
1923 йылдың 8 ноябрендә 9 сәғәттә Һитлер һәм Эрих Людендорф штурмовиктарын эйәртеп, Карр, Лоссов һәм Сейсер үткәргән митингыға килеп инәләр (Мюнхенда, «Бюргербройкеллер» һыраханаһында). Эскә ингәс, һитлер «Берлиндағы хыянатсылар хөкүмәтен ҡолатыу» тураһында хәбәр һала. Мәгәр бавар лидерҙары сығып китә, шунан һуң Карр НСДАП-ты һәм штурм отрядтарын ябыу тураһында прокломация сығара.
9 ноябрь иртәһендә Гитлер һәм Людендорф 3 меңләп штурмовик менән оборона министерлығына юллана, әммә Резиденцштрассе урамында полиция туҡтатып, ут аса. Нацистар һәм улар яҡлылар мәйеттәрҙе һәм яралыларҙы алып, ҡасырға мәжбүр була. Германия тарихына эпизод «һыра фетнәһе» булып инеп ҡалған.
1924 йылдың февраль — мартында фетнә башлыҡтарын хөкөм итәләр. Суд Һитлерға дәүләткә хыянаты өсөн 5 йыл төрмә бирә һәм 200 алтын марка штраф һала. Әммә 9 айҙан уны иреккә сығаралар[82].
Власҡа үрләүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лидер юҡта фирҡә тарҡала, Һитлерға эште өр-яңынан башларға тура килә. НСДАП-ты тиҙ үк Баварияла ғына түгел, дөйөм милләт сәйәси көсөнә әйләндереүгә өлгәшә.
1925 йылда Һитлер Австрия гражданлығынан баш тарта һәм 1932 йылдың февраленә тиклем гражданлыҡһыҙ була.
1930—1945 — СА-ның иң юғарғы фюреры.
1932 йылда Һитлер Германияның рейхспрезиденты булып һайланырға ҡарар итә. 25 февралдә эске эштәр министры Брауншвейг уны Берлинда үҙенең вәкиллегендә атташе итеп тәғәйенләй. Һитлерға был үҙлегенән немец гражданлығы бирә һәм һайлауҙа ҡатнашырға мөмкинлек тыуа[18]. Һитлер һайлауҙа үтә алмай, әммә пропагандала яңы алымдар уйлап сығара, тәжрибә туплай[19].
4 июнь, 1932 йыл — Рейхстаг таратыла. Киләһе айҙағы һайлауҙа НСДАП ышаныслы еңә, (37,8 % тауыш) Икенсе урында — социал-демократы — 21,9 %.
6 ноябрь, 1932 — рейхстагҡа һайлау яңынан үткәрелә. НСДАП-тан рейхстагҡа тәүге 230 урынына 196 депутат үтә .
3 декабрь, 1932 — Рейхсканцлер итеп Курт фон Шлейхер тәғәйенләнә.
Рейхсканцлер һәм дәүләт башлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эске сәйәсәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1933 йылдың 30 ғинуарында президент Һинденбург Һитлерҙы рейхсканцлер (хөкүмәт башлығы) итеп тәғәйенләй[20] 27 февралдә парламентта — Рейхстагта ут сыға. Коммунист Маринус ван дер Люббены ғәйепләйҙәр. Әлеге көндә быны нацистар әҙерләгәне иҫбатланған, Карла Эрнст — башҡарыусы[21][22]. Һитлер Коммунистик фирҡәне власты тартып алырға ынтылыуҙа ғәйепләй һәм конституцияның ете статьяһын туҡтатып, хөкәмәткә ғәҙәттән тыш вәкәләттәр алыуға өлгәшә.
Парламент яныуын сәбәп итеп нацистар дәүләтте ҡаты контролгә ала. Коммунистик, унан социал-демократик фирҡәләр тыйыла. Ҡайһы бер фирҡәләр үҙҙәре тарала. Профсоюздар бөтөрөлә, мөлкәте нацистик эшсе фронтҡа бирелә. Яңы власҡа ҡаршылар судһыҙ-ниһеҙ концентрацион лагерҙарға оҙатыла.
1934 йылдың 2 августында президент Гинденбург үлә. Плебесцит һөҙөмтәһендә президентлыҡ бөтөрөлә, вәкәләттәре «Фюрер һәм Рейхсканцлер» булараҡ, Һитлерға тапшырыла (Führer und Reichskanzler). Эти действия получили одобрение 84,6 % электората[23]. Һитлер Иң юғарғы баш командующий булып китә, ғәскәриҙәр уға ант эсә[24].
Һитлер етәкселегендә эшһеҙлек бөтә. Халыҡҡа социаль ярҙам арта. Мәҙәни һәм спорт саралары күпләп үткәрелә. Беренсе донъя һуғышында еңелгән өсөн реванш рухында сәнәғәт аяҡҡа баҫтырыла, халыҡ араһында эш алып барыла.
Һитлер антисемитизмды алға һөрә. Йәһүдтәрҙе һәм сиғандарҙы эҙәрлекләй башлайҙар[25].
Территорияларға экспансия башланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һитлер тиҙ үк Германияның Версаль килешеүенән сығыуын белдерә, сөнки ул Германияның һуғыш алып барыу мөмкинлектәрен сикләй. Йөҙ меңлек рейхсвер миллионлы вермахтҡа әйләнә,танк ғәскәрҙәре булдырыла һәм хәрби авиация тергеҙелә. Ғәскәрһеҙ Рейн зонаһы бөтөрөлә.
1936—1939 Германия франкистарға Испаниялағы граждандар һуғышында ярҙам итә.
1938 Австрия аннексиялана.
1938 йылдың көҙө — Мюнхен килешеүе буйынса Чехословакияның бер өлөшө аннексиялана — (Судет өлкәһе рейхсгау).
Time журналы 1939 йылдың 2 ғинуар һанында Һитлера «1938 йыл кешеһе» тип атай[26].
1939 йылдың мартында Чехословакияның ҡалған өлөшө баҫып алына, шулай уҡ Литваның бер өлөшө аннексиялана (Мемель өлкәһе). Шунан Һитлер Польшаға яҫҡана башлай. Польшаның срюздаштары — Бөйөк Британия һәм Францияға был оҡшамай — конфликтҡа нигеҙ һалына
Икенсе донъя һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был яҫҡаныуҙарға ҡаты яуап алғас, 1939 йылдың 3 апрелендә Һитлер Польшаға һөжүм планын раҫлай («Вайс» операцияһы).
1939 йылдың 23 авгусында Һитлер Советтар Союзы менән Һөжүм итмәү тураһында килешеү төҙөй. 1 сентябрҙә Глейвицта инцидент килеп сыға, шуны сәбәп итеп Польшаға һуғыш башлана. Икенсе бөтә донъя һуғышы тоҡана. Сентябрҙә Польшаны тар-мар итеп, Германия апрель-майҙа 1940 Норвегияны, Данияны, Һолландияны, Люксембургты һәм Бельгияны баҫып ала, Францияла фронт аса. Июндә Парижды алалар, Франция баш һала. 1941 йылдың яҙында Германия Грецияны һәм Югославияны яулай, ә 22 июндә СССР-ға һуғыш аса. Башта совет ғәскәрҙәре сигенә, еңелә.
Әммә 1942 йылдың ҡышынан немец армияһы СССР-ҙа ла (Сталинград), Мысырҙа ла (Әл-Аләм) еңелә башлай. Икенсе йылына Ҡыҙыл армия ныҡлы һөжүм башлай. инглиз-американ ғәскәрҙәр Италияла хәрәкәт башлап, көстө үҙҙәренә лә йәлеп итә. 1944 йылда советтерритория ерҙәре азат ителә, Ҡыҙыл Армия Польшаға һәм Балканға йүнәлә; инглиз-американ ғәскәрҙәр Францияның күп өлөшөн азат итә. 1945 йылдан һуғыш Рейх ерҙәрендә дауам итә.
Һитлерға һөжүм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
8 ноябрь, 1939 йыл — «Бюргерброй» һыраханаһында сығыш яһағанда һөжүм яһайҙар. Трибуна аҫтындағы шартлатҡыстан 8 кеше үлә, 63 яралана. Һитлер шунан алда ғына сығыш яһап бөтөп, Берлинға юлға сыҡҡан була.
Быны эшләгән Эльзер тигән столяр тотола һәм ғәйебен таный. 1945 йылдың 9 апрелендә, ул ултырған концлагерға союздаштар яҡынлашҡас, Һиммлерҙың бойороғо буйынса Эльзерҙы аталар[27].
1944 йылдың 20 июлендә лә уны үлтереп, солох төҙөү маҡсаты менән үлтерергә йыйыналр. Шартлауҙа 4 кеше һәләк була, һитлер тере ҡала. Еңел яралар ала һәм ваҡытлыса ишетеү һәләтен юғалта.
Заговорҙа ҡатнашыусыларҙы Һитлерҙың бойороғо буйынса бик яфалап үлтерәләр, фотоға һәм фильмға төшөрәләр. Аҙаҡ ул шул фильмды гел ҡарай торған булған.
Һитлерҙың үлеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Совет контрразведкаһы һәм союзниктар разведкаһы йыйған мәғлүмәттәр буйынса, 30 апрель, 1945 Берлинда Һитлер ҡатыны Ева Браун менән атылып үләләр. Ағыуланған тигән һүҙҙәр ҙә була. Ауыҙына ампула ҡабып атылған тигән фараздар ҙа бар. Әммә шаһиттар уның атылып үлеүен раҫлай.
Хеҙмәтселәре әйтеүенсә, Һитлер кәнистер менән бензин әҙерләп, үҙе тирәһендәгеләр менән бәхилләшеп, бүлмәгә инеп атыла. Мәйеттәрҙе бункер эргәһенә сығарып һалып, бензин һибеп яндыралар.
5 майҙа ерҙән сығып торған юрған мөйөшөн күреп ҡалып, мәйеттәрҙе табып алалар. Донъяла әммә бункерҙа Гитлерҙың һәм ҡатынының «игеҙәктәре» атылған, ә фюрер ҡатыны менән Аргентинаға ҡасып китеп, үлгәнсә шунда йәшәгән тигән легендалар таралған[28]. Әммә фәнни ойошмалар быны кире ҡаға.
Инаныстары һәм ғәҙәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һитлер 1931 йылдан үлгәнсә вегетариан булған.Һитлер ит ашауҙан ғына тыйылған тигән мәғлүмәттәр бар. Тәмәке тартыуҙы ла яратмай, нацистик Германияла быға ҡаршы көрәш бара.
Һитлер бик таҙалыҡ яратҡан. Тымаулы кешеләрҙән бик ҡурҡҡан. Фамильярлыҡты яратмаған[4] .
Кеше менән әҙ аралашҡан. Кәрәк кешеләр менән, тыңлаусандар менән генә эш алып барған. Хаттарында кешенең хәлен һорашмаған. Сит телдәрҙән һүҙҙәр ҡыҫтырырға яратҡан. Хатта һуғыш ваҡытында ла күп уҡыған[4] .
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бер мәл Һитлер көтмәгәндә килеп ингәс, кәрт уйнап ултырған Ева Браундың һеңлеһе һүндереп өлгөрмәгән төпсөгөн тәмәке һауытына һалған да өҫтөнә менгән дә ултырған. Һитлер юрый эргәһенә килеп тороп, оҙаҡ итеп кәрт уйнау оҫталығына өйрәткән. Ҡайтып шуны һөйләгәндер, сөнки апаһы иртәгәһенә «осаңдағы күберсектәр нисек» икәнен белешкән[4].
- Һитлер сығыштарын машинисткаға тураран-тура әйтеп тороп яҙҙырған. Ул сығыш яһағандағы кеүек хискә бирелеп, ялҡынлы телмәр тотҡанда ике машинистка саҡ яҙып өлгөргән. Шунан бер нисә сәғәт ултырып төҙәтә торған булған[4].
- 2012 йылдың ғинуарында фюрерҙың «Төнгө диңгеҙ» картинаһын аукционда 32 мең евроға һаталар[29].
- «Катакомбная церковь истинных православных христиан» тигән ойошма вәкилдәре Һитлерҙы «Атаульф Мюнхенский, великомученик Берлинский» тигән исем менән изгеләштерергә маташа[30].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Город в Австрии лишил Гитлера почетного гражданства
- ↑ 29 июля 1921 года был избран 1-м председателем НСДАП, фюрер с ноября 1921 года [1], Новая медицина тысячелетия, 4/2008).
- ↑ Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. München-Berlin, 1942. S. 276.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 4,22 4,23 4,24 4,25 4,26 4,27 4,28 4,29 4,30 Вернер Мазер . Адольф Гитлер. Ростов н/Д: Феникс, 1998. — 608 с. — (След в истории).
- ↑ Alan Bullock Hitler: a Study in Tyranny — New York: Harper & Raw. (инг.)
- ↑ Гитлер Адольф — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- ↑ Davin, Eric Leif Hitler Never Really Was Schicklgruber. The New York Times (6 мая 1990). Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011. 25 апрель 2010 тикшерелгән. (инг.)
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. — Т. 1. — С. 16.
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. — Т. 1. — С. 18.
- ↑ Эрих Фромм, «Анатомия человеческой деструктивности», Глава 13.
- ↑ Фест И. Том 1. — Глава I. — С. 30.
- ↑ Mein Kampf, Глава 2
- ↑ Davidson, Eugene. The making of Adolf Hitler: the birth and rise of Nazism — University of Missouri Press, 1997. — P. 124. — 419 p. — ISBN 978-0-8262-1117-0. (инг.)
- ↑ Davidson, Eugene. The making of Adolf Hitler: the birth and rise of Nazism — University of Missouri Press, 1997. — P. 126. — 419 p. — ISBN 978-0-8262-1117-0. (инг.)
- ↑ Heiden, Konrad. A history of national socialism. P. 12. (инг.)
- ↑ (инг.) Heiden, K. A history of national socialism. P. 20.
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. Т. 1. С. 71—73.
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. Т. 1. С. 228—229.
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. Т. 1. С. 230—231.
- ↑ Kershaw, Ian. Hitler, 1936-45: nemesis , 2001. (инг.)
- ↑ Ширер, У. Взлёт и падение Третьего рейха. Т. 1. С. 280—281.
- ↑ Paterson, T. Historians find 'proof' that Nazis burnt Reichstag (инг.). The Daily Telegraph (15 апреля 2001). Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011. 19 июнь 2010 тикшерелгән.
- ↑ (инг.) Fest Joachim. Hitler . New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1974, стр. 476
- ↑ (инг.) Alan Bullock. A. Hitler. A Study in Tyranny, стр. 309
- ↑ Завадский М. Молодой Гитлер решил «еврейский вопрос». Jewish.ru. ФЕОР (6 июня 2011). Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011. 16 июль 2011 тикшерелгән.
- ↑ (инг.) Man of the Year Time.com Monday, Jan. 02, 1939
- ↑ Энциклопедия для детей Аванта+. — Т. 1. Всемирная история. — 4-е издание, испр. и перераб. / Ред. коллегия: М. Аксёнова, Д. Володихин, О. Елисеева и др. — М., 2007. — С. 582—583. — ISBN 5-98986-050-1.
- ↑ Историки настаивают: Гитлер на девять лет пережил Сталина?. Комсомольская правда (16 январь 2011). Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 13 август 2010 тикшерелгән.
- ↑ һитлера картинаһы 32 мең евроға китте
- ↑ Дмитрий Стешин. Неканонические иконы: Можно ли молиться Ленину // «Комсомольская правда» от 5 ноября 2009
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мазер В. Адольф Гитлер — Феникс, 1998. — 608 б. — ISBN 5-222-004595-X.
- Фест И. Адольф Гитлер: в 3 т. = Hitler — Пермь: Алетейя, 1993. — ISBN 5-87964-005-1. — ISBN 5-87964-006-X (т. 1). — ISBN 5-87964-007-8 (т. 2). — ISBN 5-87964-008-6 (т. 3).
- Ширер У. Взлёт и падение Третьего рейха: в 2 т. = The Rise and Fall of the Third Reich — М.: Захаров, 2009. — ISBN 978-5-8159-0921-2 (т. 1). — ISBN 978-5-8159-0920-5 (т. 2).
- Heiden, K. A history of national socialism — Taylor & Francis, 1934. — 1934 p. — ISBN 9780374937768.
- Heiden, K. The Fuhrer: Hitler's Rise to Power — Basic Books, 1999. — 624 p. — ISBN 0-7867-0683-X.
- Welch, D. Hitler: profile of a dictator — Routedge, 2001. — 144 p. — ISBN 978-0-415-25075-7.
- Аллан Буллок. Гитлер. Исследование тирании — 1952.
- Последние дни Гитлера.. — свидетельства немецкого офицера Герхарда Больдта, Вырезка из пяти номеров газеты «Правда», декабрь 1947 г., январь 1948 г..
- Штайнерт М. Гитлер. / Пер. с фр. Е.Головиной. — М.: Этерна, 2010. — 672 с.: ил. — (Новая версия). — 3000 экз. — ISBN 978-5-480-00242-3
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лекции по истории гитлеровской Германии (инг.)
- Живопись Третьего рейха Картины работы Адольфа Гитлера
- Шрейбер Б. «Человек за спиной Гитлера» (на англ.) (Bernhard Schreiber «The Man Behind Hitler»)
- Козлов В. А. Дело «Миф». Расследование НКВД о самоубийстве Гитлера. Часть 1.
- То же, часть 2.
- рисунки Гитлера [2]
- Вскрытие трупа, приписываемого Гитлеру
- Большая советская энциклопедия
- Евгений БЕРКОВИЧ «ТАЙНЫ ВИЛЛЫ ХАММЕРШТАЙНА»
- Уильям Ширер. Взлет и падение Третьего Рейха: в 2 т. — М.: «Захаров», 2009. — ISBN 978-5-8159-0920-5
- Википедия:Һайланған мәҡәләләр
- 20 апрель көнө тыуғандар
- 1889 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Австрияла тыуғандар
- 30 апрель көнө вафаттар
- 1945 йылда вафаттар
- Берлинда вафат булғандар
- 1-се класлы Тимер тәре кавалерҙары
- 2-се класлы Тимер тәре кавалерҙары
- Яра алған өсөн ҡара билдәһен алыусылар
- НСДАП фирҡәһенең алтын билдәһе менән наградланғандар
- Ҡан ордены кавалерҙары
- Һуғыш ветеранының почётлы тәреһе менән наградланғандар
- Антикоммунистар
- Шәхестәр:Өсөнсө рейх
- Холокост енәйәтселәре
- Нацист лидерҙары
- Икенсе донъя һуғышында ҡатнашыусы илдәр башлыҡтары
- Германия хакимдары
- Германия рейхсканцлерҙары
- Германия президенттары
- НСДАП етәкселере
- НСДАП ағзалары
- Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар
- Нацист енәйәтселәр
- Үҙенә ҡул һалған сәйәсмәндәр
- Антисемитизм
- Германия тарихы


text:
Фото:
Мортаза Рәхимовтың Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыу буйынса саралар программаһы
Фото:
Өфө ҡала Советы депутаттары республика баш ҡалаһында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенең төп положениеларын тормошҡа ашырыу буйынса саралар программаһын ҡабул итте.
Программаға иҡтисади көрсөк эҙемтәләрен йомшартыуға, ҡаланың иҡтисади ҡеүәтен үҫтереүгә, экологик хәлде яҡшыртыуға, башҡа дәүләттәр һәм ҡала-партнерҙар менән хеҙмәттәшлек итеүгә, коррупцияға ҡаршы тороуға йүнәлтелгән 73 сара индерелде.


text:
Бөтә Рәсәй акцияһы сиктәрендә йәш өфөлөләргә тантаналы рәүештә паспорттар тапшырыласаҡ
«Беҙ – Рәсәй граждандары!» бөтә Рәсәй патриотик акцияһы сиктәрендә дүшәмбе, 23 августа Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының конференц-залында (Өфө ҡалаһы, Красин урамы, 21) йәш өфөлөләргә паспорттар тапшырыу тантанаһы үтәсәк.
Ғүмерендәге иң мөһим документты 20-ләгән егет һәм ҡыҙ аласаҡ. Улар араһында — уҡыу алдынғылары, олимпиада еңеүселәре һәм балалар һәм йәштәр йәмәғәт берекмәләре активистары.
Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яҡын арала республиканың ҡала һәм ауылдарында йәшәгән йәнә мең йәш кеше паспорт аласаҡ. Ойоштороусылар — Башҡортостан Демократик йәштәр иттифағы һәм Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы вәғәҙә итеүенсә, бындай тантаналар Башҡортостандың бар төбәктәрендә лә үтәсәк.


text:
Лоботомия
Лоботоми́я (бор. грек. λoBός - lobos — өлөш һәм touή - tomē — киҫеү), шулай уҡ лейкотоми́я (бор. грек. λeukός - leukos — аҡ һәм touή -tomē — киҫеү) тип тә йөрөтөлә — психохирургия формаһы, нейрохирургик операция. Маңлай мейе киҫәктәрен уның башҡа өлөштәре менән тоташтырыусы туҡымаларҙы киҫеүгә ҡайтып ҡала. Был операцион ҡатнашлыҡ һөҙөмтәһе булып маңлай өлөшөнөң үҙәк нервы системаһының башҡа өлөштәренә тәьҫирен алып ташлау тора.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Граждандар комиссияһы мәғлүмәттәре (урыҫ.)


text:
Mercedes-Benz
Mercedes-Benz (Мерседе́с-Бенц; немец әйтелеше mɛʁˈtseːdəs ˈbɛnts) — премиум-класлы еңел автомобильдәр, йөк машиналары, автобусдар һәм башҡа транспорт саралары етештереүсе немец автомобиль төҙөлөш концерны «Daimler AG» сауҙа маркаһы.
2013 йылда был бренд 31,9 млрд долларға баһаланған, автомобиль етештереүсе компаниялар араһында икенсе урында тора (Toyotaдан һуң) һәм донья брендтары араһында ун беренсе урында тора[2].
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1926 йылда ике үҙ аллы компаниялар «Даймлер-Моторен-Гезелльшафт» һәм «Бенц» ҡушылылар һәм яңы концерн ойошторолар — «Даймлер-Бенц».
Benz[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1886 йылда Карл Бенц өс тәгәрмәсле үҙйөрөшлө арбаһы бензин двигатель менән эшләне.
Daimler[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1890 йылда Готлиб Даймлер «Даймлер-Моторен-Гезелльшафт» команияһы нигеҙдә. 1901 йылда Вильгельм Майбах уңышлы дүрт тәгәрмәсле автомобиль төҙөлгән. Австро-Венгрия консулы һәм Францияла «Даймлер» вәкиллеге башлығы Эмиль Эллинек талапдан был автомобиль «Мерседес-Бенц» исеме алған, Мерседес Еллинек хөрмәтенә.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Mercedes-Benz TV (инг.)
- Новости и пресс-релизы в мире Mercedes-Benz (инг.)
- Самый дорогой Mercedes-Benz проданный с аукциона
- Подборка креативной рекламы Mercedes-Benz
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Markenregister Wort-Bildmarke Mercedes-Benz (нем.).
- ↑ 2013 Best Automotive Brands (инг.). Interbrand. 2 февраль 2014 тикшерелгән.


text:
Винсент Ван Гог
Винсе́нт Ви́ллем Ван Гог (нидерл. Vincent Willem van Gogh, 30 март 1853, Бреда янындағы Грот-Зюндерт, Нидерланд — 29 июль 1890, Овер-сюр-Уаз, Франция) — бөтә донъяға танылған нидерланд рәссамы-импрессионист.
Йөкмәткеһе
Бала сағы һәм үҫмер йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Винсент Ван Гог Нидерландта Бельгия сигенән йыраҡ булмаған Төньяҡ Брабант провинцияһының Грот-Зюндерт ауылында 1853 йылдың 30 мартында иртәнге сәғәт 11-ҙә тыуа. Винсенттың атаһы Теодор Ван Гог була, әсәһе Гаагала ихтирамлы китап төпләүсе һәм һатыусы ҡыҙы Анна Корнелия Карбентус була. Теодора һәм Анны ғаиләһендә Винсент икенсе бала иҫәпләнә. Исемен, бөтә ғүмерен протестант сиркәүенә бағышлаған, атаһы яғынан олатаһы хөрмәтенә бирәләр. Теодор һәм Анна был исемде Винсенттан бер йыл алда тыуған беренсе балаларына бирә, тик ул беренсе көндә үк үлә. Шулай итеп Винсент, икенсе бала булып тыуһа ла, ғаилә лә өлкәне була. Винсент тыуып дүрт йыл үткәс, 1857 йылдың 1 майында, ҡустыһы Теодорус Ван Гог (Тео) донъяға килә. Бынан тыш Винсенттың Кор (Корнелис Винсен)т исемле ҡустыһы (17 май 1867), һәм өс һеңлеһе — Анна Корнелия (17 февраль 1855), Лиз (Элизабет Губерта, 16 май 1859) һәм Вил (Виллемина Якоба, 16 март 1862) була.
Бер туғандар Винсентты үҙ һүҙле, ауыр һәм «сәйер ҡылыҡлы» ялҡытҡыс бала булды тип хәтерләй. Был балала башҡаларҙан айырылып торған ниндәйҙер сәйерлек бар һәм ул миңә башҡа балаларға ҡарағанда яҡыныраҡ булды, унан лайыҡлы кеше сығыуына мин ышандым, тип хәтерләй гевернатка. Ғаиләнән ситтә, киреһенсә, Винсент холҡоноң кире яҙын күрһәтә, ул тыныс холоҡло, етди һәм уйланыусан була. Ул бөтөнләй тиерлек башҡа балалар менән уйнамай. Ауылдаштары алдында киң күңелле, дуҫтарса, иғтибарлы, мәрхәмәтле, һөйөклө һәм баҫалҡы бала була. 7 йәш тулғас ауыл мәктәбенә уҡырға бара, тик бер йылдан уны мәктәптән алалар, һәм һеңлеһе Анна менән уны өйҙә гувернанка уҡыта.
1864 йылдың 1 октябрендә ул Завебергҡа интернат-мәктәпкә китә. Өйҙән китеү бик күп ғазап кисереүҙең сәбәбе була, өлкәнәйгәс тә ул быны онота алмай. 1866 йылдың 15 сентябренән Тилбургта Виллема интернат-колледженда уҡый башлай. Винсентҡа француз, инглиз, немец телдәре тиҙ бирелә. Шунда ул рәсем төшөрөү дәрестәрен ала. 1869 йылдың мартында Винсент ҡапыл уҡыуҙы ташлап ата йортона ҡайта. Ошоноң менән уның белем алыуы тамамлана. «Минең бала сығым күңелһеҙ, һыуыҡ һәм буш булды…»,- тип ул бала сағын хәтерләй.
Сауҙа фирмаһында эшләү һәм миссионер эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1869 йылда Винсент Goupil & Cie исемле эре художестволы-сауҙа фирмаһының Гаага филиалына эшкә урынлаша. Шунда дилер сифатында дәрес ала. Буласаҡ художник тырышып эшкә бирелә, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә, һәм 1873 йылдың июлендә уны Goupil & Cie фирмаһының Лондондағы филиалына күсерәләр. Сәнғәт әҫәрҙәрен көн һайын күреп танышҡанға живопистың асылын аңлай һәм ҡәҙерен белә. Бынан тыш ул ҡала музейында һәм галереяларҙа Жан-Франсуа Милле һәм Жюль Бретон эштәре менән таныша һәм һоҡланып йөрөй. Август аҙағында Винсент Хакфордҡа күсеп килә һәм Урсулы Лойер фатирына урынлаша. Винсент Урсулы Лойерҙың ҡыҙы Евгенияға ғашиҡ булған тигән фараз йәшәп килә. Ысынында иһә ул Каролина Хаанебик тигән немкаға ғашиҡ булған. Һөйгән ҡыҙынан кире яуап алығас, буласаҡ рәссам Библияны өйрәнә башлай. 1874 Венсеттаны фирманың Париж филиалына күсерәләр, өс ай эшләгәндән һуң ул тағы Лондонға күсә. 1875 йылда эшкә тағы ла Парижға ебәрәләр, был юлы ул Салон һәм Лувр күргәҙмәләре менән танышҡас үҙен һынлы сәнғәттә һанап ҡарарға була. Был шөғөлө күп ваҡыт талап итә, үҙе өсөн «картиналар һатыуҙан да насарыраҡ сәнғәттең дошманы юҡ» тигән ҡарар сығара. Насар эшләгәне өсөн 1876 йылда уны Goupil & Cie фирмаһынан ҡыуалар.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Автопортреттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбағыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иристар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пейзаж[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлөһөнән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ван Гог. Письма. Пер. с голл. — Л.-М., 1966.
- Ревалд Дж. Постимпрессионизм. Пер. с англ. Т. 1. — Л.-М, 1962.
- Перрюшо А. Жизнь Ван Гога. Пер. с франц. — М., 1973.
- Мурина Е. Ван Гог. — М., 1978.
- Дмитриева Н. А. Винсент Ван Гог. Человек и художник. — М., 1980.
- Стоун И. Жажда жизни. Повесть о Винсенте Ван Гоге. Пер. с англ. — М., Правда, 1988.
- Constantino Porcu Van Gogh. Zijn leven en de kunst. (из серии Kunstklassiekers) Недерланды, 2004.
- Wolf Stadler Vincent van Gogh. (из серии De Grote Meesters) Amsterdam Boek, 1974.
- Frank Kools Vincent van Gogh en zijn geboorteplaats: als een boer van Zundert. De Walburg Pers, 1990.
- Г. Козлов, «Легенда о Ван Гоге», «Вокруг света», № 7, 2007.
- Ван Гог В. Письма к друзьям / Пер. с фр. П. Мелковой. — СПб.: Азбука, азбука-Аттикус, 2012. — 224 с. — Серия «Азбука-классика» — 5000 экз., ISBN 978-5-389-03122-7


text:
Ғинуарҙа республикала сәнәғәт етештереүе индексы — 103,9 процент Фото: Олег Яровиков
Ғинуарҙа республикала сәнәғәт етештереүе индексы — 103,9 процент
Ғинуарҙа республикала сәнәғәт етештереүе индексы — 103,9 процент Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2015 йылдың ғинуарында Башҡортостанда сәнәғәт етештереүенең уртаса үҫеше билдәләнде, тип хәбәр иттеләр республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығынан. Сәнәғәт етештереүе индексы 2014 йылға ҡарата 103,9 процент тәшкил итте.
Файҙалы ҡаҙылмалар табыу (105,2 процент), ағас эшкәртеү һәм ағастан әйберҙәр эшләү (102,8) буйынса предприятиелар, химия производстволары (106,5), резина һәм пластмассанан яһалған әйберҙәр (128,8), электр ҡорамалдары, электрон һәм оптик ҡорамалдар (110,1), транспорт саралары һәм ҡорамалдары (132,9) сығарыу буйынса предприятиелар иң ҙур үҫеш динамикаһын тәьмин итте.


text:
Республикала мал иҫәбе былтырғы кимәлдә
Башҡортостанда быйыл ун айҙа бөтә категория хужалыҡтарҙа 2,086 миллион тонна һөт етештерелде. Тереләй ауырлыҡта 293,9 мең тонна мал һәм ҡош-ҡорт һуйылды. Был планлаштырылғандан кәмерәк, әммә былтырғынан күберәк. 2008 йыл күрһәткестәре 3,9 һәм 2,9 процентҡа кәмерәк ине.
БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, республикала ауыл хужалығы малы иҫәбе былтырғы кимәлдә һаҡланды. Мәҫәлән, Башҡортостанда һыйыр малы бер миллион 773,2 мең баш (былтырғынан 0,1 процентҡа күберәк), сусҡалар – 568,4 мең (1,3 процентҡа күберәк), һарыҡ һәм кәзәләр – 940,4 мең (1,1 процентҡа), аттар – 163,5 мең баш (0,9 процентҡа) иҫәпләнә. Ауыл хужалығы ҡош-ҡорто иҫәбе элекке кимәлдә ҡалды – 17 миллионға яҡын.
Башҡортостанда һөт һәм ит етештереүҙе арттырыу, малдың продуктлылығын күтәреү өсөн һөт һәм ит малсылығын үҫтереүҙең тармаҡ маҡсатлы программалары ҡабул ителде. Уларҙы тормошҡа ашырыуға 2009 йылда төрлө кимәлдәрҙәге бюджеттарҙан 1,38 миллиард һум аҡса бүленде. Декабрь башына 570 миллион һум федераль средстволар һәм 307 миллион һум республика аҡсаһы үҙләштерелде.
Был ресурстарға өлгәшеү өсөн ҡайһы бер талаптарҙы үтәү зарур. Атап әйткәндә, һөт етештереүҙе уҙған йыл кимәленә ҡарата ете процентҡа үҫтереүҙе тәьмин итергә, мал һуйыуҙы кәмендә 2,9 процентҡа арттырырға кәрәк. Һөҙөмтәләр бөтә категория хужалыҡтар буйынса алына. Башҡа мөһим параметрҙар иҫәбендә – һыйыр малы иҫәбен тотороҡландырыу һәм арттырыу, ит һәм ҡатнаш тоҡом һыйыр малы иҫәбен арттырыу, һимертеү майҙансыҡтары һәм төркөмдәре булдырыу, 100 һыйырҙан 81 быҙау иҫәбендә үрсем алыу.


text:
Орлоҡ фонды 94 процентҡа тупланған
Башҡортостан аграрийҙары яҙғы сәсеү өсөн 273 мең тонна игенде һаҡлауға һалған. Был талап ителгән сәсеү материалының 94 проценты. 30 район планды үтәгән.
БР Ауыл хужалығы министрлығының оператив мәғлүмәттәренә ярашлы, республиканың страховка фондына 31 мең тонна иген һалынған. 26 районда план үтәлгән. Күсмә фондҡа 72 мең тонна орлоҡ һалынған — был планлаштырылғандың 84 проценты. 29 район 100 процентлыҡ күрһәткескә өлгәшкән.
Күп йыллыҡ үләндәр орлоғон һаҡлауға һалыу буйынса план 105 процентҡа үтәлгән.


text:
Дмитрий Медведев: «Башҡортостан үҫеше шик тыуҙырмай»
Башҡортостандың бөтә өлкәләрҙә лә уңышлы үҫешеүе шик тыуҙырмай. Бындай фекерҙе Өфөлә төбәк киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашыуҙа ил Президенты Дмитрий Медведев белдерҙе.
Президент һүҙҙәренсә, республика торошо хаҡында ул Башҡортостан етәкселеге тарафынан ебәрелгән күрһәткестәрҙән генә түгел, Өфөгә визиты дауамында күргән объекттарҙан сығып та фекер йөрөтә. Тәү сиратта был заманса медицина техникаһы менән йыһазландырылған Ғ.Ғ.Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһы.
Ил Президенты күп төрлө дауаханалар күреүе һәм Башҡортостан табиптарының ысынында ла ҡатмарлы операциялар эшләүгә һәләтле булыуы хаҡында белдерҙе.
— Был бик мөһим, — тип иҫәпләй Дмитрий Медведев, — сөнки республика территория буйынса ла, халыҡ иҫәбе буйынса ла ҙур төбәк. Ауыр операцияларға сираттар булырға тейеш түгел.


text:
SIM-карта
SIM-карта (ингл. Subscriber Identification Module — абоненттарҙы идентификациялау модуле) — мобиль элемтәлә ҡулланыла торған, абонентты идентификациялау модуле.
SIM-карта GSM селтәрҙәрендә ҡулланыла. Ҡалған заманса мобиль селтәрҙәр шулай уҡ бүтән төрлө идентификация модульдәрен ҡуллана, ғәҙәттә тыш яҡлап SIM менән оҡшаш һәм функцияларыла оҡшаш — UMTS селтәрҙәрендә USIM, CDMA селтәрҙәрендә R-UIM һ. б.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1G селтәрҙәрендә абонент кеҫә телефонының завод номеры (ESN (Electronic Serial Number)) буйынса идентификацияланған. Шулай итеп, кеҫә телефоны һәм абонент бер код менән идентификацияланғандар. Бындай торош, абонент номеры һәм бирелә торған хеҙмәттәр пакеты, тулыһынса конкрет телефонға бәйләнгәнлек тыуҙыра. Кеҫә телефонын алмаштырғанда (шулай уҡ ватылған йәки телефон урланған хәлдә), абонент, телефондың яңынан программаһын үҙгәртеү һәм серия номерын операторҙың базаһына индереү өсөн, оператор офисына мөрәжәғәт итергә тейеш була, ҡайһы бер операторҙар бының өсөн түләү алғандар.
Абоненттың номерын телефондан айырым идентификациялау уңайлы икәне күренеп тора. GSM стандартында абонентты (SIM-карта ярҙамында) һәм ҡоролманы (бының өсөң IMEI (International Mobile Equipment Identifier — мобиль ҡоролманың халыҡ-ара идентификаторы)ҡулланыла) айырым идентификациялау тәҡдим ителә.
Стандарттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
GSM SIM-карта ябай ISO 7816 смарткартаның бер төрө булып тора. GSM SIM картаһының специфик үҙенсәлектәрен Европа телекоммуникация стандарттары институты ҡуя, документтары GSM 11.11, GSM 11.14 һәм GSM 11.19.
Функция һәм характеристикалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
SIM-картаның төп функцияһы — аккаунттың идентификациялау информацияһын һаҡлау. Был хәлдә абонентҡа тиҙ һәм еңел итеп телефон аппараттарын алмаштырырға мөмкинлек бирә, ҡыҫҡаса SIM-картаны икенсе телефонғағына күсереп ҡуйырға мөмкин. Бының өсөн SIM-картаға ПО менән микропроцессор инә һәм картаны эшләгән ваҡытта яҙыла торған идентификациялау асҡыстары (IMSI, Ki һ. б.) бирелә.
Шулай уҡ SIM-карта бер-нисә информацияларҙы һаҡлай ала, форматы һәм күләме сикләнгән, мәҫәлән абоненттың телефон китабын, ингән/сыҡҡан телефон номерҙары исемлеген, SMS-хәбәрҙәре тексын.
SIM-карта юғалған хәлдә абонент кисекмәҫтән операторҙы белдерергә тейеш, юғалған картаны блокировкаға ҡуялар, һәм абонентҡа яңы карта бирелә. Телефон номеры, балансы һәм тоташтырылған хеҙмәттәр был хәлдә үҙгәрмәй.
SIM-карталарҙың размеры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тулы размерлы SIM-карта (86×54 мм) — иҫкергән стандарт, беренсе кеҫә телефондарында ҡулланылған (кредит картаһы размерындай);
- Mini-SIM-карта (25×15 мм) — GSM-телефондарҙа һәм күп кенә 3G телефондарында ҡулланыла;
- Micro-SIM-карта (15×12 мм) — 3G яңы модельдарында ҡулланыла (Apple iPad һәм iPhone 4, Nokia N9, LG U880 телефондарында һәм башҡа ҡалғандарҙа);
- Nano-SIM-карта — Nano-SIM-картаның 3 версияһы бар:
- (12×9 мм) en:Giesecke & Devrient, Apple ҡатнашлыуығында, компанияһында эшләнелгән.
- (10x8) Nokia компанияһы тәҡдиме менән Nano-SIM варианты. Үҙенсә SD-картаға оҡшаш.
- (11x9) RIM тәҡдим ителгән Nano-SIM. Nokia компанияһының Nano-SIM-ға оҡшаған, размеры менән генә айырылып тора.
- Виртуаль SIM-карта — Apple компанияһы патентҡа заявка биргән.
SIM-карталар тулы размерлы итеп эшләнелә, иҫке стандартлы телефондарҙа ҡулланыу өсөн. Заманса телефондарҙа ҡулланыу өсөн Mini/Micro-SIM модулен бер тапҡыр тулы размерлы картанан алыу («ватыу») мөмкинселеге ҡаралған.
PIN-код[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
SIM-карта сығарылған ваҡытта уға дүрт һанлы PIN-код бирелә. Картаға яҙылған була, шулай уҡ абонентҡа бирелә.
ICCID[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ICCID — (ингл. Integrated Circuit Card Id). Ошо код SIM-картаға баҫыла. ITU-T E.118[1] стандарты менән ICCID уҡыла. Был стандарт буйынса ICCID — 19 һандан тора:
- 2 һан — Major Industry Identifier (ISO/IEC 7812-1 буйынса индустрия идентификаторы), SIM-карттар өсөн һәр саҡ 89;
- 1-3 һан — илдең телефон коды (E.164 буйынса), 7 Рәсәй өсөн, 380 Украина өсөн һ. б. (дөйөм тулайым оҙонлоғо 5 һандан артыҡ булырға тейеш түгел.);
- 2-4 һан — эмитент коды (дөйөм тулайым оҙонлоғо 5 һандан артыҡ булырға тейеш түгел.);
- 11 һан — карта эшләү ваҡытында операторҙарҙың эске ҡағиҙәләре буйынса билдәләй;
- 1 һан (һуңғыһы) — контроль һан, Луна алгоритмы буйынса иҫбатланған.
ICC ID-тың беренсе 7 һанының атамаһы бар — Issuer Identification Number (эмитентты идентификациялау номеры), һәм һәр, SIM-карт сығарыуҙы планда тотҡан, элемтә операторына ITU бирелә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ ITU-T, ITU-T Recommendation E.118, The international telecommunication charge card, Revision history, Revision "05/2006"


text:
“Изгелек ҡыл балаға”
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың бойороғона ярашлы, республикала “Изгелек ҡыл балаға” Бөтә Рәсәй хәйриә акцияһы үткәрелә. Уның барышында академик Бакулев исемендәге йөрәк-ҡан тамырҙары хирургияһы ғилми үҙәгенең төп белгестәре республикабыҙҙағы йөрәк ауырыуы менән тыуған балаларҙы тикшереү һәм дауалау үткәрәсәк.
Үҫеп килеүсе быуын тураһында даими хәстәрлекте сағылдырыусы был сара Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттарын һәм Ҡоролтай Секретариаты хеҙмәткәрҙәрен дә вайымһыҙ ҡалдырманы. Был акцияны яҡлап, улар үҙҙәренең шәхси средстволарынан 104 мең һумдан ашыу аҡса бүлде. Был аҡса ярашлы иҫәпкә күсерелде.


text:
Урмандарҙы таҙартыу маҡсатында быйыл 8000 гектарҙан ашыу майҙанда ҡороған ағастарҙы ҡырҡыу планлаштырыла
Урмандарҙы ҡороған һәм ҡартайған ағастарҙан таҙартыу маҡсатында 2012 йылда Башҡортостанда һигеҙ мең гектарҙан ашыу майҙанда ағас ҡырҡыу, сүп-сарҙы таҙалау планлаштырыла. Зарарлы организмдар сығанағын бөтөрөү маҡсатында 16 мең гектарҙан ашыу майҙанда зарарһыҙландырыу саралары ойоштороласаҡ.
«Башинформ» агентлығына БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2011 йылда санитар-һауыҡтырыу һәм урмандарҙы һаҡлау саралары төбәктә 11 мең гектарҙан ашыу майҙанда үткәрелгән. Санитар ағас ҡырҡыу һәм урмандарҙы таҙалау һөҙөмтәһендә министрлыҡ хеҙмәткәрҙәре менән былтыр 315 мең кубометр ағас әҙерләнгән.


text:
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылды
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 18-се ултырышы асылды. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 20 йыллығына бәйле, пленар ултырыш Дәүләт Думаһы депутаттары, республика ҡала һәм район хакимиәттәре башлыҡтары, башҡарма власть органдары етәкселәре ҡатнашлығында уҙа.
Ултырыш Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың төбәк Хөкүмәтенең 2014 йылдағы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре тураһында сығышы менән башланды.
Тәнәфестән һуң депутаттар республика закондары проекттарын ҡарауға тотонасаҡ. Башҡортостандың 12 закон проектын аҙаҡҡы уҡыуҙа ҡабул итеү ҡаралған, ике закон проекты өҫтөндә эш дауам итәсәк. Дүрт закон проекты беренсе уҡыуҙа ҡабул итеүгә тәҡдим ителгән.
Халыҡ һайланыусылары «2015 йылға һәм 2016, 2017 йылдарҙың план осорона Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» Башҡортостан Республикаһы закон проектын тикшерәсәк. Аҡсаларҙың бер өлөшөн ҡабаттан бүлеү ҡайһы бер предприятиеларҙы үҙгәртеп ҡороуға бәйле. Федераль бюджеттан бүленгән бушлай керемдәрҙең, шулай уҡ граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырыу күләмдәре арттырылған. Бөрөлә күп функциялы мәҙәни үҙәк төҙөү өсөн өҫтәмә аҡса ҡаралған.
«Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай тураһында»ғы законға үҙгәрештәр индереү даими нигеҙҙә эшләүсе 21 депутатты 20 кешегә ҡалдырыуҙы күҙ уңында тота. Тәҡдим ителгән үҙгәреш төбәк бюджеты аҡсаларын файҙаланыуҙы оптималләштереүгә йүнәлтелгән.


text:
Рөстәм Хәмитовтың Ҡытай Халыҡ Республикаһына эш визиты тамамланды
12-15 майҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округы делегацияһы составында Ҡытай Халыҡ Республикаһында булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Визит барышында Ҡытай Республикаһының Дәүләт Советы ағзаһы Ян Цзечи, Хубэй провинцияһы губернаторы Ван Гошен, Ҡытайҙың Үҫеш һәм реформалар буйынса дәүләт комитеты етәкселеге, бизнес вәкилдәре менән осрашыуҙар үтте. Делегация ағзалары Ҡытайҙың ҙур предприятиелары эшмәкәрлеге менән танышты.
Ухань ҡалаһында төбәк-ара хеҙмәттәшлек буйынса «түңәрәк өҫтәл»үтте. Унда Волга буйы федераль округы делегацияһы һәм Аньхой, Сычуань, Хубэй, Хунань, Цзянси провинциялары, Чунцин һәм Ухань ҡалалары вәкилдәре ҡатнашты. Сара барышында Янцзы йылғаһының үрге һәм урта ағымы төбәктәре менән Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһында протоколға ҡул ҡуйылды. Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһының презентацияһы менән сығыш яһаны, Ҡытай провинциялары менән үҙа-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәре тураһында һөйләне.
2012 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан менән Ҡытай араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 609,8 миллион АҠШ доллары тәшкил итте, шул иҫәптән экспорт – 483 миллион доллар, импорт — 126,8 миллион доллар. Башҡортостандың дөйөм тышҡы сауҙа әйләнеше күләмендә Ҡытай алтынсы урында тора.


text:
Өфөлә «Шағирҙар үлмәй!» тип аталған хәтер кисәһе уҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
5 февралдә Башҡортостандың Милли йәштәр театрында «Шағирҙар үлмәй!» тип исемләнгән шиғриәт кисәһе үтә. Уны «Истоки» гәзите редакцияһы ойоштора.
— Беҙ был донъянан киткән шағирҙарыбыҙҙы — Рәмил Хәкимовты, Ғәзим Шафиҡовты, Эдуард Смирновты, Ринат Йоносовты, Рәмил Шәриповты, Илдус Ғимаевты иҫкә аласаҡбыҙ. Кисәлә вафат булған шағирҙарҙың дуҫтарының һәм яҡындарының хәтирәләре, шиғырҙары яңғыраяасаҡ, — тине «Истоки» гәзитенең баш мөхәррире Айҙар Хөсәйенов.
Редакция ошо кешеләрҙе белеүселәрҙең барыһын да үҙҙәренең хәтирәләре менән уртаҡлашыуҙарын, фотоһүрәттәрен, аудио- һәм видеояҙмаларын, баҫылмаған шиғырҙарын ебәреүҙәрен һорай.
Кисә киске сәғәт 7-лә башлана. Инеү ирекле.
Өҫтәмә мәғлүмәт өсөн телефон: (347) 223-70-07.


text:
Рәсәй банкы Ҡырым һәм Севастополь хөрмәтенә йөҙ һумлыҡ аҡса сығарҙы Фото: Рәсәй банкының матбуғат хеҙмәте
Рәсәй банкы Ҡырым һәм Севастополь хөрмәтенә йөҙ һумлыҡ аҡса сығарҙы
Рәсәй банкы Ҡырым һәм Севастополь хөрмәтенә йөҙ һумлыҡ аҡса сығарҙы Фото: Рәсәй банкының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
23 декабрҙә Рәсәй банкы Ҡырымға һәм Севастополгә арналған йөҙ һумлыҡ иҫтәлекле аҡса сығарҙы. Тиражы 20 миллион дана тәшкил иткән. Уның бер яғында — Ҡарлуғас ояһы, икенсеһендә Севастополь бухтаһында батҡан кораблдәргә һәйкәл — рәссам И.К.Айвазовскийҙың «Севастополь рейдында рус эскадраһы» картинаһынан фрагмент төшөрөлгән.
Үҙәк банктың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, һарай һүрәте аҫтында банктың сайтына һылтанма менән QR-код бирелгән, унда иҫтәлекле аҡса тураһында тарихи белешмә алырға мөмкин.


text:
Баш ҡалала «Дуҫлыҡ сәскәһе» милли мәҙәниәттәр фестивале үтте
«Дуҫлыҡ сәскәһе» балалар милли мәҙәниәттәр фестивале Өфөлә гала-концерт менән тамамланды. «Дуҫлыҡ сәскәһе» программаһы сиктәрендә биҙәү-ҡулланма сәнғәте конкурсы үтте. Мәктәп уҡыусыларының иң яҡшы эштәре күргәҙмәге әлеге ваҡытта Ҡала мәҙәниәт һарайында эшләй.
Саралар Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арналды, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән.
— Фестиваль Өфөлә йәшәгән йәш быуындың ижады менән яҡынданыраҡ танышыу, Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәтен өйрәнеү мөмкинлеген бирә, — тип билдәләне Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. – Баш ҡаланың күп милләтле мәҙәниәтен үҫтереүгә сара ҙур өлөш индерә.
Фестиваль ике этапта үткәрелде. Тәүгеһендә район һәм ҡалаларҙа һайлап алыу турҙары ойошторолдо. Икенсе турҙа иң яҡшы коллективтар һәм башҡарыусылар билдәләнде. Уларҙың номерҙары гала-концерт программаһына индерелде.


text:
Башҡортостанда йәшәүселәргә пенсия бер көнгә алдараҡ таратыла Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда йәшәүселәргә пенсия бер көнгә алдараҡ таратыла
Башҡортостанда йәшәүселәргә пенсия бер көнгә алдараҡ таратыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Сентябрҙә Башҡортостанда пенсия таратыу бер көнгә алдараҡ тамамланасаҡ. Ҡорбан байрамына бәйле республикала түләүҙәр 23 сентябрҙә тамамлана, тип аңлатма бирҙеләр Пенсия фондының Башҡортостан бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә.
Таратыу ваҡыты 24 сентябргә тура килгәндәр аҡсаларын бер көн алда аласаҡ.
Кредит ойошмаларына аҡса 11 сентябрҙә күсерелә.


text:
«Башнефть» дивидендтарҙы кәметергә ниәтләй
«Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы акционерҙарҙың йыллыҡ дөйөм йыйылышында 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса компанияның бер ғәҙәти исемле акцияһына һәм бер өҫтөнлөклө исемле акцияһына 99 һум күләмендә дивидендтар түләүҙе раҫларға тәҡдим итергә ҡарар итте. Был 2010 йылдағы йомғаҡтарға ҡарағанда 2,4 тапҡырға кәмерәк. Дивидендтарҙы ағымдағы йылдың 28 авгусынан да һуңға ҡалмай түләү планлаштырыла.
Директорҙар советы «Башнефт»тең башҡа компаниялар менән консорциумда 2012 йылдың 30-31 майына билдәләнгән Ираҡтағы IV лицензиялы раунд конкурсында ҡатнашыуға заявка биреүҙә ҡатнашыу мөмкинлеген дә хупланы һәм менеджментҡа был проектта ҡатнашыуҙың һөҙөмтәлелеген тикшереүҙе дауам итергә ҡушты. Был турала «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Компания акционерҙарының йыллыҡ дөйөм йыйылышы 29 июнгә билдәләнгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булдыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булды
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Саҡмағош районы агросәнәғәт комплексы предприятиеһының эше менән танышты.
Йомаш ауылында республика етәксеһе «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының һөтсөлөк-тауар фермаһында булды, йәш таналар аҫрау өсөн урынды һәм тоҡомло малдар күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко яһалма ҡасырыу республика программаһы хаҡында һөйләне.
Дөйөм хаҡы 49 миллион һум булған һыйыр һауыу залы һәм аҙбар ауыл хужалығы кооперативының үҙ аҡсаһына төҙөлгән. Әлеге ваҡытта бында 600 голштин-фриз тоҡомло һауын һыйырҙары бар.
Йомаш фермаһы — районда һөт етештереү буйынса лидерҙарҙың береһе. Былтыр бында 2 696 тонна һөт һәм 161 тонна ит етештерелгән. Бер һыйырҙан уртаса һауым 7 856 килограмм тәшкил итә, уртаса тәүлек артымы — 705 грамм.
Рөстәм Хәмитов «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының ҡаҙаныштарын юғары баһаланы һәм «Баҫыу көнө-2015» семинар-кәңәшмәһендә ҡатнашырға килгән район башлыҡтарына уларҙы миҫалға килтерҙе.
Ошо уҡ ауылда республика Башлығы 600 башҡа иҫәпләнгән тағы ла бер һөтсөлөк-тауар фермаһын төҙөү барышы менән танышты. «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы уны «500 ферма» республика программаһы сиктәрендә төҙөй.
Рапат ауылында Башҡортостан Башлығы «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының 526 башҡа иҫәпләнгән һөтсөлөк -тауар фермаһында булды, ул «500 ферма» республика программаһы сиктәрендә төҙөлә. Эштәр былтыр июль айында башланған. Ошо маҡсатта ауыл хужалығы кооперативы 85 миллион һум аҡса бүлгән.
Ферманың етештереү ҡеүәте 3 675 тонна һөт һәм 100 тонна ит тәшкил итәсәк. Бер һыйырҙан уртаса һауым — 7 мең килограмм, уртаса тәүлек артымы 750 грамм булыр тип күҙаллана. 2015 йылдың аҙағына тиклем проект ҡеүәтенә сығыу ҡаралған.


text:
Башҡортостанда тарифтарҙы һәм хаҡтарҙы дәүләт көйләүе программаһы раҫланды
Башҡортостан Хөкүмәте «2013-2018 йылдарға Башҡортостан Республикаһында тарифтарҙы (хаҡтарҙы) дәүләт көйләүе» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһын раҫланы. Программаны финанслау күләме 139,8 миллион һум тәшкил итәсәк.
Республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тауар (хеҙмәт) баҙарҙарында оҙайлы сроклы тотороҡлолоҡто тәьмин итеү өсөн, ҡануниәт сиктәрендә иҡтисади яҡтан нигеҙле тарифтар (хаҡтар) билдәләргә тәҡдим ителә.


text:
Башҡортостанда Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты булдырылды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостанда Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты булдырылды
Башҡортостанда Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты булдырылды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Указы менән Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты булдырылды.
Документҡа ярашлы, яңы дәүләт комитеты граждандар һәм территориаль оборона өлкәһендә республика вәкәләттәрен ғәмәлгә ашырыуҙы тәьмин итәсәк, шулай уҡ халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғи һәм техноген ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау һәм уларҙың эҙемтәләрен бөтөрөү, авария-ҡотҡарыу эштәрен, янғындарҙы һүндереүҙе ойоштороу, һыу объекттарында кешеләрҙе эҙләү һәм ҡотҡарыу мәсьәләләрен хәл итәсәк.
Республика Башлығының икенсе указы менән Фәрит Риф улы Ғүмәров Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде.


text:
Өфөлә мәғариф хеҙмәткәрҙәре 2012 йылға йомғаҡ яһаны
Өфөнөң белем биреү системаһы учреждениелары 2012 йылға йомғаҡ яһаны. 2012 йылдың 1 сентябренә ҡарата республиканың баш ҡалаһында 134 мәктәп эшләй, уларҙа 96 мең кеше белем ала. 2012 йылдан башлап беренсе класс уҡыусылары яңы белем биреү стандарттары буйынса уҡый башланы, барлыҡ башланғыс класс уҡытыусылары квалификация күтәреү курстарын үтте, тип хәбәр иттеләр Фәнни-мәғлүмәт методик үҙәгенән.
Ҡалала 244 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы эшләй, уларҙа 48,5 мең бала тәрбиәләнә. Үткән йылда Өфөлә йәмғеһе 970 урынға иҫәпләнгән биш яңы бала баҡсаһы асылды.
Өфөнөң белем биреү учреждениеларында ете меңдән ашыу педагог эшләй, уларҙың ике меңдән ашыуы төрлө наградаларға эйә.
Үткән йылда хәүефһеҙлекте тәьмин итеү мәьәләһенә ҙур иғтибар бүленде: мәктәптәрҙә турникеттар һәм видеокүҙәтеү системалары урынлаштырылды. Биш мәктәп туҡланыу блогы өсөн яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылды. Ҡаланан алыҫ урынлашҡан ауылдарҙан 370 бала дәрескә федераль программа средстволары иҫәбенә һатып алынған мәктәп автобустарында йөрөй.
Башҡортостан баш ҡалаһында инклюзив белем биреү өлкәһе үҫтерелә. Дистанцион уҡытыу үҙәгендә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән 37 уҡыусы онлайн режимда белем ала. 36 өҫтәмә белем биреү учреждениеһында 54 мең бала туризм, экология, спорт, художестволы һәм техник ижад менән шөғөлләнә.


text:
Республикала цирроз менән сирләгән пациентҡа бауыр күсереп ултыртыу буйынса операция уңышлы үтте
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостанда цирроз менән сирләгән пациентҡа бауыр күсереп ултыртыу буйынса операция уңышлы үтте. Төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, операция Ғ.Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында яһалған.
Операция туғыҙ сәғәт дауам иткән. Хәҙер бауыр циррозы менән сирләгән 48 йәшлек пациенттың хәле кисерелгән операцияға тап килә. Бауыр вафат булған донорҙан күсереп ултыртылған, уның бөйөрҙәре тағы ике кешенең ғүмерен оҙайтҡан.
Башҡортостанда бауырҙы күсереп ултыртыу буйынса тәүге операция ике йыл элек яһалды, әлегеһе — етенсе. Ағымдағы йылда Ғ.Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында бауырға — ике, бөйөргә — ун бер, республика кардиология үҙәгендә йөрәкте күсереп ултыртыу буйынса операция уҙғарылған.
Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш трансплантологы Рифат Нуриәхмәтов һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә республикала 156 пациент донор бөйөрөнә, 55-е — бауыр, 13-ө йөрәккә «сиратта тора».


text:
Йыл башынан алып Сибайҙа 15 сауҙа объекты асылған
Туғыҙ ай эсендә Сибайҙа 15 сауҙа объекты асылған, ике объект реконструкцияланған. Был хаҡта ҡала хакимиәте хәбәр итә. Сафҡа индерелгән объекттарҙың дөйөм майҙаны — 1498,7 квадрат метр, шул иҫәптән сауҙа майҙандары 1110,3 квадрат метрҙы тәшкил иткән.
Инвестициялар күләме 15 миллион һумдан ашҡан. Бынан тыш, 37 эш урыны булдырылған.
Яңы, заманса биҙәлгән магазин фасадтары ҡала йөҙөн йәмләһә, биналар интерьеры һатып алыусылар өсөн уңайлыраҡ, матурыраҡҡа әйләнгән.


text:
БР Рәссамдар союзы 75 йыллығын билдәләй
"Рәсәй рәссамдар союзы" Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының республика бүлексәһе быйыл үҙенең 75 йыллығын билдәләй. Был йылдар эсендә Башҡортостан Рәссамдар союзы йәмғиәттә ҙур абруй ҡаҙанды, был башҡорт һынлы сәнғәтенең Рәсәй сәнғәтендә һәм мәҙәниәтендә иң үҙенсәлекле һәм перспективалы күренеш булараҡ киң танылыу яулауы менән раҫлана.
Бөтә рәссамдарҙы һәм сәнғәт белгестәрен, БР Рәссамдар союзы ағзаларын мөһим дата айҡанлы БР Президенты Мортаза Рәхимов ҡотланы. Атап әйткәндә, республика башлығы, Союз, боронғо йәмәғәт ойошмаларының береһе булараҡ, төбәктең мәҙәни тормошонда лайыҡлы урын биләй һәм әүҙем ижади эшмәкәрлек алып барыуын дауам итә, тип билдәләне.
“Оҫталар ижады һөҙөмтәһендә республикабыҙҙың һынлы сәнғәте һәр ваҡыт ҡабатланмаҫ милли һәм интернациональ һыҙаттарҙы сағылдырған әһәмиәтле һәм үҙенсәлекле күренеш булды һәм булып ҡала. Башҡортостандың һынлы сәнғәте уңыштары, уның йылдам үҫеше һәм юғары ҡаҙаныштары күп йәһәттән республиканың һәм илдең йәмәғәт тормошонда ғына түгел, үҙ ойошмаһы ағзаларын берләштереүҙә һәм уларҙы социаль яҡлауҙа Башҡортостандың Рәссамдар союзы биләгән әүҙем позицияға бәйле. Ә халыҡ сәнғәтенең рухи сығанаҡтары һәм бай традициялары, юғары профессиональ мәктәп рәссамдарҙың яңы быуындарына илһам бирә”.
БР Рәссамдар союзының 75 йыллығына арналған тантаналы саралар Өфөлә 2 декабрҙә үткәреләсәк. Өфө художество галереяһында “Башҡортостандың һынлы сәнғәте” дөйөм республика күргәҙмәһе асыла һәм шул уҡ көндө Конгресс-холда юбилей кисәһе үткәрелә.


text:
Фән һәм техника өлкәһендә йәштәр премияһына документтар ҡабул ителә
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы 2008 йыл өсөн фән һәм техника өлкәһендә Республика дәүләт йәштәр премияһына күрһәтеүгә документтар ҡабул итеүен дауам итә.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, премия 2002 йылда республиканың фәнни потенциалын үҫтереү һәм һәләтле йәш ғалимдарҙы дәртләндереү маҡсатында БР Министрҙар Кабинеты ҡарары менән булдырылғайны. Алты йылда 12 йәш ғалим һәм алты коллектив уның лауреаттары булды.
Йыл һайын тәбиғи, техник һәм гуманитар фәндәр өлкәһендә өс премия бирелә.
2008 йыл өсөн Республика дәүләт йәштәр премияһына шәхси рәүештә, шулай уҡ авторҙар коллективы составында (иң күбе биш кешенән торған) ғилми хеҙмәткәрҙәр, юғары уҡыу йорто уҡытыусылары, аспиранттар, докторанттар, шулай уҡ халыҡ хужалығы белгестәре дәғүә итә ала. Дәғүәселәрҙең йәше 35 йәштән ашмаҫҡа тейеш.
Лауреаттарға премиялар тантаналы рәүештә Республика көнөн байрам итер алдынан тапшырыласаҡ.
Эштәр Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, 27-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә. Белешмәләр өсөн телефон: 251-57-11.


text:
Өфө уҡыусыһы йәмғиәтте өйрәнеү фәне буйынса бөтә Рәсәй олимпиадаһында еңде
39-сы Өфө гимназияһының туғыҙынсы класс уҡыусыһы Артем Рыжов Мәскәү өлкәһендә үткән йәмғиәтте өйрәнеү фәне буйынса бөтә Рәсәй олимпиадаһында беренсе урын алды. Ул бөтөн Рәсәйҙән йыйылған тиҫтәләгән уҡыусылар араһында иң яҡшыһы тип табылды.
Республиканан барған йәнә өс уҡыусы олимпиаданың призерҙары иҫәбенә инде. Улар араһында – Стәрлетамаҡ районының Яңы Отрадовка ауылы мәктәбенән Алина Йәлилова, Стәрлетамаҡтың 1-се гимназияһынан Альбина Мәғизова, Ишембайҙың 12-се лицейынан Лидия Кочемасова, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығынан.
Ошо еңеүҙәре арҡаһында балалар илдең теләһә ҡайһы юғары уҡыу йортона ҡабул итеү имтиханын тапшырмайынса инә аласаҡ.
Артабан Башҡортостан уҡыусылары инглиз теле, физкультура, физика, немец теле, география, тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре, әҙәбиәт, математика, астрономия, тарих, экология буйынса олимпиадаларҙа үҙҙәренең белемен күрһәтәсәк.


text:
Башҡортостан Тажикстандың Хатлон өлкәһе менән хеҙмәттәшлек итәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Мәскәүҙә, «Рәсәй — Тажикстан: төбәк-ара хеҙмәттәшлек потенциалы» IV Парламент-ара форумдың пленар ултырышы сиктәрендә Рәсәй һәм Тажикстан төбәктәре араһында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник һәм гуманитар-мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйылды. Республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса Тажикстандың Хатлон өлкәһе Хөкүмәте менән хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.
— Бөгөн Рәсәй Федерацияһының алтмыштан ашыу субъекты теге йәки был формала Тажикстандың территориаль берәмектәре менән бәйләнеш тота, — тип хәбәр итте форумда Федерация Советы Рәйесе Валентина Матвиенко.
Уның әйтеүе буйынса, тышҡы сауҙа әйләнешенең төп күләме Үҙәк, Себер, Волга буйы федераль округтарынан Тажикстанға поставкалар иҫәбенә формалаша, уларҙың өлөшөнә ике илдең дөйөм тауар әйләнеше күләменең 70 проценттан ашыуы тура килә. Мәскәү, Санкт-Петербург, Башҡортостан Республикаһы, Алтай, Краснодар, Красноярск крайҙары, Ырымбур, Силәбе, Иванов һәм Һамар өлкәләре Тажикстанда үҙҙәрен әүҙемерәк күрһәтә.


text:
Республикала йәшәүселәрҙең күбеһе торлаҡты бушлай хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙаланған — «Росреестр»Фото: Олег Яровиков
Республикала йәшәүселәрҙең күбеһе торлаҡты бушлай хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙаланған — «Росреестр»
Республикала йәшәүселәрҙең күбеһе торлаҡты бушлай хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙаланған — «Росреестр»Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда йәшәүселәрҙең күбеһе торлаҡты бушлай хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙаланған. Был хаҡта 26 февралдә «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында «Росреестр»ҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Игорь Шеляков белдерҙе.
— Торлағын хосусилаштырырға теләүселәр быны эшләне лә инде. Бәлки, авария хәлендәге йәки иҫке йорттарҙа йәшәүселәр генә ҡалғандыр, — тип һөйләне «Росреестр» идаралығы етәксеһе.
Уның һүҙҙәренсә, бөгөнгө көнгә республикала йәшәүсе 1 миллион 158 мең кеше торлағын хосусилаштырған. Ведомствола 2016 йылдың 1 мартына тиклем тағы 10-15 мең кеше бушлай хосусилаштырыу менән файҙаланасаҡ тип күҙаллайҙар.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Дәүләт Думаһы 2016 йылдың 1 мартына тиклем бушлай хосусилаштырыу ваҡытын оҙайтҡан закон проектын һуңғы уҡыуҙа ҡабул итте. Алдараҡ, Рәсәй Торлаҡ кодексының ғәмәлдәге редакцияһына ярашлы, 2015 йылдың 1 мартында торлаҡты бушлай хосусилаштырыу тамамланырға тейеш ине. Парламентарийҙар иҫке һәм авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәр, шулай уҡ фатир алыуға сиратта тороусы граждандар бушлай хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙалана алһын өсөн ваҡытты оҙайтырға хәл итте.


text:
Һыу ҡуңыҙҙары
Һыу ҡуңыҙҙары (лат. Dytiscidae, (урыҫ. Плавунцы) — ҡаты ҡанатлы бөжәктәр ғаиләһендәге аҡмаҫ һәм аҡрын аға торған һыуҙа йыртҡыслыҡ итеп йәшәй, яҡшы йөҙә һәм оса торған ҡуңыҙҙар[1].
Кәүҙәләре яҫы, овал. 2,5 меңгә яҡын төрө билдәле, Рәсәйҙә 300 гә яҡын төрө бар. Был йөҙгәлектәрҙең әҙ өйрәнелеүе һәм төрҙәрен асыҡлау ауыр булыу менән аңлатыла. Ағымһыҙ, үләннәр менән ҡапланған һыуҙа йәшәй. Айырыуса ҙурҙары (3—4 см-ға ҡәҙәр): ҡаймалы йөҙгәклектәр (Dytiscus marginalis) һәм киң йөҙгәклектәр (D. latissimus), беренселәренең арҡаһы ҡоңғорт-ҡара, икенселәренең — ҡуйы йәшел төҫтә, күкрәк ҡалҡанын һәм ҡанат өҫлөктәрен һарғылт тар ҡайма уратып алған. Ҙур йөҙгәклектәр артҡы пар аяҡтары ярҙамында йөҙәләр, йоҡарған тәпиҙәрендә оҙон ҡылдар бар. Ваҡ йөҙгәклектәр һыу төбө һәм үҫәмлектәре буйлап үрмәләйҙәр. Атмосфера һауаһын һулайҙар. Йомортҡаларҙан үрсейҙәр, инә заттар уларҙы һыу үҫемлектәренә йәки һыулыҡ ярҙары быйына һала. Һыуҙа һәм ҡоро ерҙә ҡышлайҙар. Личинкалары тышҡы төҙөлөшө буйынса төрлө, ҡырыйҙарында һәм ҡорһағында трахеялы һаңаҡтары бар.
Личинкаларҙың ураҡ һымаҡ ҡаҙналығы буйынса шайыҡ аҙыҡты һурыу өсөн яйлашҡан канал уҙа. йөҙгәклектәр һыуҙа йәшәүсе организмдар, күбеһенсә бөжәктәр менән, шулай уҡ моллюсклар, сүмешбаш һәм ваҡ балыҡтар менән туҡлана. Балыҡ селбәрәләрен ашап, һыу ҡуңыҙҙары балык хужалығына зыян килтерәләр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Жизнь животных. М., 1968. Т. 3; Краткий определитель водных беспозвоночных Среднего Поволжья. Казань, 1977;
- Райков Б. Е., Римский-Корсаков М. Н. Зоологические экскурсии. М., 1994.


text:
9 декабрҙә БР Дәүләт Йыйылышының Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты ултырышы үтәсәк
9 декабрҙә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитетының һәм Башҡортостан Республикаһында “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проектын тормошҡа ашырыуға контроль буйынса комиссияһының ултырышы үтәсәк.
Парламенттың матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ултырышта 2010 йылда Башҡортостан Республикаһында «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проектының, шулай уҡ “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының мәҙәни мираҫы объекттары (тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары) тураһында” Башҡортостан Республикаһы Законының үтәлешенең барышы тикшереләсәк. Ошолар менән бергә «Башҡортостан Республикаһында физик культура һәм спорт тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» (өсөнсө уҡыу), «Башҡортостан Республикаһында ғилми һәм ғилми-техник эшмәкәрлек тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» (өсөнсө уҡыу), «Башҡортостан Республикаһының Музей фонды һәм Башҡортостан Республикаһында музейҙар тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» (икенсе, өсөнсө уҡыу) Башҡортостан Республикаһы Закондары проекттары, шулай уҡ тағы бер нисә мәсьәлә тикшереләсәк.


text:
Башҡортостан Президенты сауҙа өлкәһенең төп проблемаларын атаныФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты сауҙа өлкәһенең төп проблемаларын атаны
Башҡортостан Президенты сауҙа өлкәһенең төп проблемаларын атаныФото: Андрей Старостин
Республика халҡының 40 проценты йәшәгән ауыл ерендәге сауҙа ҡаланыҡынан ҡырҡа айырыла. Был хаҡта республика Президенты Рөстәм Хәмитов 29 ноябрҙә БР Хөкүмәте ултырышында әйтте. Ултырышта алдағы йылдарға сауҙаны үҫтереү төбәк программаһы тикшерелде.
— Ауылда ҡулланыусылар кооперацияһы һүнә, заманса сауҙа инфраструктураһы насар үҫеш алған, эре сауҙа селтәрҙәре юҡ, урындағы тауар етештереүселәр менән эш яйға һалынмаған, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
Тармаҡтың төп проблемалары араһында Президент шулай уҡ күмәртәләп сауҙа итеүҙең насар хәлдә булыуын атаны. Уның үҫеш кимәле буйынса төбәк Урал-Волга буйында һуңғы урындарҙың береһен биләй.
— 300 мең квадрат метрҙан ашыу келәт биналарының ни бары 10 проценты заманса стандарттарға тап килә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Сауҙа өлкәһендә 200 мең кеше мәшғүл: Башҡортостанда иҡтисади йәһәттән әүҙем граждандарҙың һаны 1,6 миллион кеше тәшкил итә, тимәк, был 12 проценттан ашыу. Тармаҡ бюджетҡа күсерелгән һалымдарҙың яҡынса ундан бер өлөшөн тәьмин итә, тулыйым төбәк продуктының 15 процентын тәшкил итә. Әммә ситтән килтерелгән тауарҙарҙың күп булыуы, финанс ағымының тейешенсә контролдә тотолмауы һалымдарҙың ситкә китеүенә килтерә.
— Республикала сауҙаның дөйөм әйләнеше 300 миллиард һум тирәһе тәшкил итә. Әгәр ҙә был ресурстар тулыһынса беҙҙең сауҙа ойошмаларына йүнәлтелһә, һалымдар ҙа күберәк булыр ине, — тине Президент. – Төбәк-ара сауҙагәрҙәр беҙҙең сауҙа ойошмаларын ҡыҫырыҡлап сығара, баҙарҙарға хужа була, урындағы етәкселәрҙе уҙ яғына ауҙара. Беҙ баҙар иҡтисады шарттарында йәшәйбеҙ. Һәм бында патриот булмағандар, үҙ территорияһында эшләмәгәндәр еңелә. Был йәһәттән һатлыҡ йән булырға ярамай. Үҙебеҙҙең эшҡыуарҙар, предприятиелар бар. Һалымдар республикала ҡалһын өсөн эшләргә кәрәк.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, беҙҙең магазин кәштәләрендә республикала етештерелгән тауарҙар элеккесә етерлек кимәлдә түгел. Шул уҡ ваҡытта ситтән килгән сауҙагәрҙәрҙең әүҙемлеген тотҡарлаған ҡаршылыҡтар булдырырға ярамай, тип билдәләне ул.
Барлыҡ был мәсьәләләр һәм уларҙы хәл итеү юлдары «2013-2018 йылдарға Башҡортостан Республикаһында сауҙаны үҫтереү» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһында сағылыш таба. Был программа алдағы биш йылға тармаҡты үҫтереү буйынса төп план буласаҡ.


text:
Германия Стәрлетамаҡ менән хеҙмәттәшлек итергә теләй
Германия Стәрлетамаҡ менән хеҙмәттәшлек итергә теләй. Партнерлыҡ мөнәсәбәттәренең үҫеш перспективалары Германияның Иҡтисад һәм технологиялар федераль министрлығы тарафынан ойошторолған ил эшҡыуарҙары делегацияһының Стәрлетамаҡҡа визиты барышында тикшерелде. Был хаҡта ҡаланың рәсми сайтында хәбәр ителә.
Түңәрәк өҫтәл сиктәрендә ҡунаҡтар ҡала башлығы Алексей Изотов һәм Стәрлетамаҡ сәнәғәт компаниялары етәкселәре менән ҡала һәм Германия предприятиелары араһында сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлекте үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе.
Осрашыу барышында ҡалдыҡ һыуҙарҙы таҙартыу, энергияны һаҡсыл ҡулланыу мәсьәләләре ҡуҙғатылды. Бынан тыш, Стәрлетамаҡ предприятиелары етәкселәре Германия яғы менән тәҡдим ителгән торба үткәргестәре эшләүҙә яңы материалдар ҡулланыу мөмкинлеген ҡараны.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда «май указдары»ның төп положениелары үтәлгән» Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда «май указдары»ның төп положениелары үтәлгән»
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда «май указдары»ның төп положениелары үтәлгән» Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
14 майҙа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының 2012 йылдың 7 майындағы указдарының үтәлеше буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары һәм Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты вәкилдәре ҡатнашты.
Рөстәм Хәмитов ошо указдарҙы ғәмәлгә ашырыу республика Хөкүмәте өсөн бик мөһим тип билдәләне. Һәр позиция буйынса ҙур эш башҡарыла.
— Әгәр һуңғы өс йылдағы эш йомғаҡтарын баһалағанда, указдарҙың төп положениелары үтәлгән, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе. — Әлбиттә, Хөкүмәттең әүҙем эшмәкәрлеген талап иткән айырым позициялар ҙа бар. Әммә Рәсәй Хөкүмәте Башҡортостанда алып барылған эште ыңғай баһалай. Был уҡытыусыларҙың, табиптарҙың, социаль өлкә хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыуға, торлаҡ-коммуналь хужалыҡтағы, төҙөлөш тармағындағы яҡшы үҙгәрештәргә бәйле мәсьәләләргә ҡағыла.


text:
Башҡортостан вуздары «Альстом» компанияһы өсөн кадрҙар әҙерләйәсәк
Башҡортостан вуздары «Альстом» һәм «РусГидро» компаниялары предприятиелары өсөн белгестәр әҙерләйәсәк. 31 октябрҙә Франция компаниялары вәкилдәренең республика техник вуздары ректорҙары менән осрашыуында кадрҙар буйынса алдан килешеүҙәргә өлгәшелде. Протокол осрашыуы Башҡортостан Хөкүмәтендә үтте.
Өфөлә ике йылдан гидротехник һәм электротехник ҡоролмалар етештереү буйынса заманса технопарк булдырыласаҡ. Әлеге ваҡытта яңы производствоның проекты әҙерләнә, әммә Франция вәкилдәре белгестәрҙе бөгөндән әҙерләй. Йәмғеһе 550 белгес кәрәк буласаҡ.
— Индустриябыҙҙың заманса технологияларын Башҡортостанға алып киләсәк яңы фабрика төҙөйбөҙ. Технологиялар тигәндә, беҙ быуындан быуынға белем биреүсе кешеләрҙе күҙ уңында тотабыҙ, — тип һөйләне журналистарға Рәсәйҙә «Альстом» компанияһының идара итеүсе директоры Николай Жиро. – Беҙгә белемле, яҡшы өйрәтелгән белгестәр кәрәк. Шуға күрә уҡыу йорттары менән партнерлыҡ мөнәсәбәттәрен оҙаҡ йылдарға төҙөмәксебеҙ.
Республиканың ғилми даирә вәкилдәре ваҡиғаның мөһимлелеген билдәләне – әле төҙөлөп бөтөлмәгән килеш предприятие кадрҙар әҙерләй.
Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры Морат Ғөзәйеров билдәләүенсә, бындай производстволар өсөн Өфөлә белгестәр әле лә әҙерләнә. Бының өсөн махсус факультеттар булдырыуҙың кәрәге юҡ. Тик аныҡ бер предприятие талаптарына ғына яраҡлашырға кәрәк. Авиация университетының бындай тәжрибәһе бар, вуз «Электрозавод» өсөн белгестәр әҙерләй.
Башҡортостанды, «РусГидро» һәм Францияның «Альстом» компанияларын үҙ-ара килешеү бәйләй, уға ярашлы республикала майҙаны 67 гектар тәшкил иткән сәнәғәт технопаркы булдырыласаҡ. Комплекста гидротехник һәм электротехник ҡоролмалар етештереү заводына төп урын бирелә. 2013 йылда завод тәүге продукцияһын сығарасаҡ.


text:
Быйылғы ҡыш була алмай йонсоно: ҡат-ҡат ҡар яуғыланы, яуа торҙо, йәнә көн йылытып, яҙғы ташҡын төҫлө, иреп ағып торҙо, йә булмаһа, ҡапыл туңдырып, хәтһеҙ генә йә көҙ, йә ҡыш булып китә алмай ыҙаланды. Һис көтмәгәндә ямғыры яуып, туң ерҙе көҙгөләй боҙ ҡапланы. Ҡара туңғаҡ ҡаты һыуыҡтар менән алмашынды. Хәйерһеҙ килде ҡыш...
Ҡыҙылъяр ауылында йәшәгән Гүзәл һәм Рөстәм Тимерғәлиевтәр үҙ ихатаһында ун алты төрлө тоҡомло тауыҡ үрсетә.
өйгә лә һирәк ҡайтылды, әммә ваҡытында яҙмыш елдәре мине тап ошо тарафҡа ташлағаны өсөн бер тапҡыр ҙа үкенергә тура килмәне, сөнки бындағы белем усағы – Башҡортостандың көнбайыш төбәгендә генә түгел, ә, дөйөм алғанда, бөтә республикала алдынғы белем биреү усаҡтарының береһе. Күптән түгел ул үҙенең 20 йыллыҡ юбилейын билдәләп, яҡын дуҫтарын йыйҙы.
курстан тайпылманыҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙә малсылыҡты үҫтереү мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә ҡатнашты
23 майҙа Брянск өлкәһендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙә ит малсылығын үҫтереү мәсьәләләренә арналған кәңәшмәлә ҡатнашты. Уны РФ Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев үткәрҙе.
Кәңәшмәлә, ит малсылығы илдә эре агросәнәғәт холдингтары булдырыу юлы менән барырға тейеш, тип билдәләнде. Ошоға бәйле Дмитрий Медведев, Хөкүмәт малсылыҡ комплекстары төҙөүгә алынған оҙайлы сроклы кредиттарҙың процент ставкаларын субсидиялау мәсьәләһен, шулай уҡ эре малсылыҡ проекттарын тормошҡа ашырғанда инженерлыҡ инфраструктураһы төҙөүгә сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплауға субсидиялар бүлеү мөмкинлеген тикшерә, тип хәбәр итте.
Кәңәшмәлә сығыш яһап, Премьер-министр Рәсәйҙә иң эре сит ил етештереүселәренең ауыл хужалығы техникаһы производствоһын локалләштереүҙе арттырыу кәрәклеген дә билдәләне.


text:
Фото:
Кохлеар импланттар менән балалар слеты Башҡортостанда үтә
Фото:
Бөтә Рәсәй кохлеар импланттар йөрөтөүсе балалар слеты быйыл Өфөлә 9 октябрҙән 15-енә тиклем үтәсәк. Балалар форумы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм «Донъяны ишетеү» Хәйриә фонды ярҙамында ойошторола.
Слет «Дуҫлыҡ» балалар санаторийында үтәсәк. Унда ҡатнашыу өсөн Башҡортостан баш ҡалаһына 40 бала, уларҙың ата-әсәләре, кохлеар имплантация өлкәһендә реабилитациялау буйынса Европа белгестәре, шулай уҡ Рәсәйҙән сурдопедагогтар киләсәк.
Өфөләге был Слет иҫәбе буйынса икенсе, беренсеһе 2009 йылда Нальчикта (Ҡабарҙа-Балҡар) үткәрелде. Унда 30-ҙан ашыу бала һәм 13 сурдопедагог ҡатнашты.
Башҡортостан ҡәҙимге булмаған балалар форумын үткәреү урыны итеп осраҡлы ғына һайланмай. Республика илдең тәүге төбәктәренән булып ишетмәгән балаларға ярҙам күрһәтеү проблемаһына комплекслы ҡарай. 2007-2008 йылдарҙа тәүге 18 бала Республика клиник балалар дауаханаһы базаһында, немец белгестәре ҡатнашлығында, ҡала бюджеты иҫәбенә кохлеар имплантаттар ала. Шунан һуң туранан-тура республиканың беренсе Президенты Мортаза Рәхимов ярҙамында «2008-2010 йылдарға кохлеар имплантация» Президент программаһы раҫлана.
Балаларға кохлеар имплантаттар күсереп ултыртыу буйынса операциялар республикала урындағы бюджет иҫәбенә үткәрелә. Бөгөнгө көнгә Республика клиник балалар дауаханаһы белгестәре 235 балаға ишетеү һәләтен ҡайтарырға ярҙам итте. Шулай уҡ Телмәр патологияһы һәм нейрореабилитация төбәк үҙәгендә уларҙы реабилитациялау буйынса эш ойошторолдо.


text:
Өфө станцияһында халыҡ-ара поездарға билеттар һатып алырға мөмкин
Өфө станцияһы тимер юл вокзалының халыҡ-ара кассаһында юғары тиҙлекле «Аллегро» поезына билеттар һатыла башланы. Был халыҡ-ара поезд 12 декабрҙә Санкт-Петербург менән Финляндияның баш ҡалаһы Хельсинки араһында йөрөй башлаясаҡ.
Тиҙ йөрөүсе «Аллегро» фирма поезы уңайлылығы менән айырыла. Пассажирҙар бында күтәреп ҡуйыла торған өҫтәл, индивидуаль яҡтылыҡ, мобиль телефондар һәм ноутбуктарҙың заряд ҡоролмаһын тоташтырыу өсөн розеткалар, өҫ кейемде ҡуйыу һәм аяҡтарҙы терәү өсөн урындар, гәзит һәм журналдар өсөн кеҫә менән йыһазландырылған уңайлы креслоларҙа урынлаша.
Поезда алты урынлыҡ һөйләшеүҙәр салоны, сәй һәм кофе эсергә мөмкинлек биргән үҙ-үҙеңде хеҙмәтләндереү зонаһы, балаларға уйын бүлмәһе бар. Пассажирҙарға Wi-Fi интернетҡа тоташыу мөмкинлеге, гәзит-журналдар, шулай уҡ радиотапшырыуҙар тыңлау өсөн наушниктар бирелә.
Юғары тиҙлекле «Аллегро» фирма поезы пассажирҙы Санкт-Петербургтан Финляндияның баш ҡалаһына 3 сәғәт 30 минуттан әҙ генә күберәк ваҡытта алып барып еткерә.
Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе матбуғат секретары Рөстәм Ғөбәйҙуллиндың хәбәр итеүенсә, бөгөн Өфө вокзалының халыҡ-ара кассаһында Берлинға (Германия), Харьковҡа, Одесса һәм Симферополь (Украина), Минск (Беларусь), шулай уҡ БДБ һәм Европаның башҡа илдәренә билеттар һатып алырға мөмкин.


text:
Куйбышев тимер юлының Мәскәү йүнәлеше ҙур һорау менән файҙалана
Мартта Куйбышев магистрале станцияларынан алыҫ араға йөрөүсе поездарҙа 393 мең пассажир сәфәргә сыҡҡан.
Куйбышев тимер юлының йәмәғәтселек менән бәйләнеш хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, иң күп пассажирҙар Куйбышев тимер юлының Һамар, Пенза, Башҡортостан бүлексәләренән ултырған. Һамар бүлексәһендә 130 меңдән ашыу пассажир тимер юл транспорты менән файҙаланған, Пензала – 103 меңдән ашыу. 80 меңгә яҡын пассажир Куйбышев магистраленең Башҡортостан бүлексәһенән оҙон юлға сыҡҡан.
Белгестәр әйтеүенсә, алыҫ араға йөрөүсе поезд пассажирҙарының әүҙемлегенә ниндәйҙер кимәлдә “Рәсәй тимер юлдары” асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән индерелгән һәм йыл әйләнәһенә ғәмәлдә булған тарифтарҙың һығылмалы графигы ла йоғонто яһайҙыр, моғайын.
Йола буйынса, Мәскәү тарафы һорау менән файҙаланған йүнәлеш булып ҡала. Март айында Куйбышев тимер юлы оҙатҡан пассажирҙарҙың 40 проценты Мәскәүгә йүнәлгән. Мәскәү йүнәлешендәге сәфәрҙәрҙең күбеһе элеккесә эш буйынса тип билдәләнә.
Йәйге отпускылар һәм каникулдар миҙгеле еткәс, ғәҙәттәгесә, көньяҡ йүнәлешендә пассажирҙар ағымы артасаҡ.


text:
Республика умартасылары Нөгөш буйында йыйылды
Бөгөн "Башҡортостан" милли паркында башҡорт балы фестивале үтә. Сара сиктәрендә, республиканың иң яҡшы ҡортсолары бүләкләнә. Улар араһынан иң йәш, иң оло умартасылар, ғаилә династиялары билдәләнә. Фестиваль барышында сауҙа-күргәҙмә, төрлө балдарҙан ауыҙ итеү ойошторола. Фестиваль ҡунаҡтары өсөн ҡурай эшләү, йүкә үреү, ағас семәре буйынса оҫталыҡ дәрестәре уҙғарыла. Нөгөш буйында ойошторолған фестивалдә экология зонаһы ла булдырыла. Унда айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре вәкилдәре үҙ мәғлүмәттәрен урынлаштыра.


text:
Фото:
Республикала 19 мең кеше яңы һунарсы билеттары алған
Фото:
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 19 мең кеше берҙәм федераль өлгөләге һунарсы билеттары алған. Рәсәй буйынса дөйөм алғанда һунарсыларға таратылған яңы өлгөләге билеттар иҫәбе бер миллиондан ашып киткән.
Берҙәм федераль өлгөләге һунарсы билеттары бушлай бирелә, уларҙың ҡулланыу ваҡыты сикләнмәгән. Рәсәй Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығының сайтында хәбәр ителеүенсә, РФ субъектының вәкәләтле башҡарма власть органына тейешле документтарҙы тапшырып, һунарсы билетын биш эш көнө дауамында шәхсән үҙеңә барып алырға кәрәк.
Бынан тыш, граждандар документтарын үҙҙәре килеп тапшыра алмай икән, уларҙы почта аша ла ебәрергә мөмкин.
Ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы, РФ субъекттарының власть органдары граждандарҙан язаға тарттырылыуы-тарттырылмауы тураһында белешмә, шулай уҡ дәүләт власы органдары ҡарамағында булған башҡа төрлө документтар талап итеүгә хоҡуҡлы түгел.
Шул уҡ мәлдә ағзалыҡ һунарсы билеты берҙәм һунарсы билеты тапшырғанда тартып алынмай, гражданда ҡала һәм ойошма ағзалары уның менән йәмәғәт ойошмаһы менән бирелгән төрлө льготаларға хоҡуғы булыуын раҫлаусы документ булараҡ файҙалана ала.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, төрлө мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостанда бөгөн 35-45 мең һунарсы бар. Шуныһы мөһим: яңы билеттар бирелгәндә дәүләт һунарсылыҡ хужалығы реестрына һунарсылар тураһында мәғлүмәт индерелә. Уның ярҙамында төбәктә йәнлектәр донъяһынан файҙаланыусыларҙың аныҡ иҫәбен алырға мөмкин буласаҡ.
Төбәктәге һунарсыларының теүәл иҫәбе быйыл йәй билдәле буласаҡ. Тап ошо ваҡытҡа, аныҡлап әйткәндә, 1 июлгә ҡарата, һунарсыларҙың барыһы ла тиерлек иҫке билеттарын яңыһына алмаштырып бөтәсәк. Сөнки алдағы көҙ миҙгелендә федераль өлгөләге билет алғандарға ғына йәнлек аулауға рөхсәт биреләсәк.


text:
Башҡортостанға эш сәфәре менән Сергей Степашин һәм Константин Цицин килә
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
10-11 мартта Башҡортостанға эш сәфәре менән дәүләт корпорацияһының күҙәтеү советы — Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты үҙгәртеп ҡороуға булышлыҡ итеү фонды рәйесе Сергей Степашин һәм Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фондының генераль директоры Константин Цицин килә.
Сәфәр барышында Сергей Степашин һәм Константин Цицин Башҡортостан Республикаһында Рәсәй Юристары ассоциацияһы көндәре сиктәрендә уҙғарылған «Торлаҡ өлкәһендә хоҡуҡи көйләү проблемалары» бөтә Рәсәй конференцияһы эшендә ҡатнашасаҡ. Улар төбәктә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фонды тарафынан финансланған граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү һәм күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау программаларын ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре буйынса эш кәңәшмәһе үткәрәсәк.


text:
Константин Канунников: «Беҙ Рәсәйҙең киләсәгенә битараф түгел»
Рәсәй киләсәге өсөн яуаплылыҡ тойғоһо «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» төбәк бүлексәһенә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтына инеүгә этәргес булды.
— Был хәрәкәт Рәсәй киләсәгенә битараф булмаған йәмәғәт ойошмаларын берләштерҙе, — тигән аңлатма бирҙе «Башинформ» агентлығына төбәктәге йәш гвардиясылар штабы етәксеһе Константин Канунников. – Беҙҙе «Халыҡ бюджеты» һәм «Халыҡ программаһы» идеяһы йәлеп итте. Рәсәй тарихында тәүге тапҡыр муниципаль, төбәк, федераль бюджеттарҙы кабинеттарҙағы сикләнгән даирәләр менән түгел, ә халыҡ алдында тикшереү ярҙамында формалаштырырға ҡарар ителгән. Дәүләтебеҙҙең алдағы биш йылда нисек үҫешәсәген билдәләүсе «Халыҡ программаһы» менән дә шул уҡ хәл, ул ышаныслы кешеләр аша халыҡ фекерен иҫәпкә алып, анкета ярҙамында формалаша. «Йәш Гвардия» активистары менән республика райондары һәм ҡалаларында 16 мең кешенән анкетаға яуаптар алынған. Уларҙың үҙҙәре йәшәгән тораҡ пункттарҙағы, дөйөм алғанда бар илдәге проблемаларға ҡарата фекере, шулай уҡ был мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса тәҡдимдәре Мәскәүгә ебәреләсәк һәм «Халыҡ программаһы»н төҙөгәндә иҫәпкә алынасаҡ.


text:
Рәссам Рәсих Әхмәтвәлиев Өфөнөң «Мираҫ» галереяһына күргәҙмәгә саҡыра
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
25 июндә Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында билдәле рәссам Рәсих Әхмәтвәлиевтың «Ошо хаҡта» исемле күргәҙмәһе асыла. Экспозицияға төрлө осорҙа ижад ителгән эштәр ҡуйыласаҡ.
«Күргәҙмәнең исемен үҙем уйлап таптым, — тип һөйләне рәссам. — Был сәнғәттең мәңгелек темаларына — тормошҡа, гүзәллеккә, эске мөмкинлектәргә ҡағыла. Бынан алдағы күргәҙмә «Картина, майлы буяу» тип аталғайны, йәки эштәрең ниндәй генә булмаһын, һин ошо материал сиктәрендә тороп ҡалаһың. Йөкмәтке лә шулай: дәүләттең, сәйәсәттең ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, мәңгелек ҡиммәттәр үҙгәрмәй».
Күргәҙмәне асыуҙа автор үҙе лә ҡатнаша. Киске сәғәт 7-лә башлана.
Рәсих Әхмәтвәлиев – донъя кимәлендә танылған рәссам, Башҡортостандың Рәссамдар союзы ағзаһы, «Туран» халыҡ-ара бойондороҡһоҙ фондтың I премия лауреаты, «Инйәр» ижади төркөмө, «Сыңғыҙхан» ижади берекмәһе ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы. Уның картиналары Третьяков дәүләт галереяһында, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт музейында, Мәскәү заманса сәнғәт музейында, башҡа сәнғәт галереяларында, Рәсәй музейҙарында, Өфө, Ҡазан, Новосибирск, Санкт-Петербург, Мәскәү ҡалалары һәм сит илдәрҙәге шәхси коллекцияларҙа һаҡлана. Рәсих Әхмәтвәлиевтың картиналары бик үҙенсәлекле, уларҙа классик рәсем сәнғәте мәктәбе заманса тасуирлау саралары менән тап килә.
Күргәҙмә 31 июлгә тиклем дауам итә.


text:
1 августан Башҡортостанда капиталь ремонтҡа түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн пеня һалына башлай Фото: Олег Яровиков
1 августан Башҡортостанда капиталь ремонтҡа түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн пеня һалына башлай
1 августан Башҡортостанда капиталь ремонтҡа түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн пеня һалына башлай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Рәсәй Торлаҡ кодексының 155-се статьяһына ярашлы, капиталь ремонтҡа түләүҙәрҙе тотҡарлаған йәки тулыһынса түләмәгән күп фатирлы йорттағы милекселәр капиталь ремонтлау фондына пеня түләргә тейеш.
Пеня түбәндәгесә иҫәпләнә: капиталь ремонт өсөн бурыс рефинанслау ставкаһының 0,003 өлөшөнә һәм түләүҙәр кисектерелгән көндәрҙең һанына ҡабатлана.
Түләү ваҡыты билдәләнгәндән һуң икенсе көндән түләүҙәр кисектерелгән көндәрҙе һанау башлана. Рәсәй банкының 2012 йылдың 13 сентябрендәге 2873-сө күрһәтмәһенә ярашлы, рефинанслау ставкаһының күләме йылына 8,25 процент тәшкил итә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Башҡортостандың төбәк операторы» фондының попечителдәр советы милекселәр һәм бина майҙандары тураһында мәғлүмәтте аныҡлауға бәйле 2015 йылдың 31 июленә тиклем капиталь ремонтҡа түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн пеня һалмаҫҡа тигән ҡарар ҡабул иткәйне.


text:
Төбәктә көҙгө йәрминкәләр осоро башланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда көҙгө йәрминкәләр осоро башланды. Уҙған ял көндәрендә Октябрьский ҡалаһының Совет майҙанында сауҙа ойошторолдо. Быйылғы тәүге ауыл хужалығы йәрминкәһендә бал һатып алырға мөмкин ине.
Урындағы хакимиәттең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, етештереүселәргә татлы һәм файҙалы продукцияны туранан-тура һатыу мөмкинлеге бирелде. Йәрминкәлә 33 сауҙа урыны ойошторолдо. Бер көндә 2,3 тоннанан ашыу бал һатылды. Шаран, Туймазы, Баҡалы, Бәләбәй, Бүздәк райондары умартасылары Октябрьский халҡына сәскә, йүкә һәм ҡарабойҙай балын тәҡдим итте. Йәрминкәлә умарталыҡтары булған ҡала халҡы ла ҡатнашты. Шулай уҡ төрлө умартасылыҡ продукцияһы бар ине.
Октябрьскийҙа киләһе йәрминкә 12 сентябрҙә иртәнге сәғәт 10-да В.И.Ленин исемендәге майҙанда асыла.


text:
Сибайҙа «Еңеү яҙы» театрлаштырылған тамашаһы бара
Сибайҙа бөгөн Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына арналған тантаналы митинг үтте. Ҡала скверында «Мәңгелек ут» обелискы алдында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, ҡаланың почетлы граждандары, ҡала Советы депутаттары, хакимиәт, предприятие һәм ойошмалар, ҡаланың уҡыу йорттары вәкилдәре йыйылды.
«Труд» стадионында ошо минуттарҙа профессиональ һәм үҙешмәкәр ижади коллективтар ҡатнашлығында «Еңеү яҙы» театрлаштырылған тамашаһы, «Эх, фронт юлы!» концерты бара, байрам йәрминкәһе ойошторолған. Сибай халҡы “хәрби шарттарҙа” әҙерләнгән ялан кухняһы ризыҡтарынан ауыҙ итә ала.
Һәр төрлө майҙандарҙа армрестлинг, гер спорты, сатраш, өҫтәл теннисы, бокс, грек-рим көрәше, билбауҙа көрәш буйынса турнирҙар, күңелле старттар үткәрелә. Бөгөн ир-егеттәр командалары араһында волейбол буйынса ҡала беренселеге еңеүсеһе һәм футбол буйынса кубок эйәһе асыҡланасаҡ.
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн әҙерләнгән төп байрам сараларынан һуң «Зәңгәр уттар» ойоштороласаҡ.


text:
Тоғро дуҫмы, әллә дошманмы?
Тоғро дуҫмы, әллә дошманмы?
Максимовкала йәшәүселәр ярҙам һорай. Улар урам буйлап өйөр менән йөрөгән эттәрҙән ыҙа сигә. Бигерәк тә, мәктәп, балалар баҡсаһы кеүек социаль объекттар эргәһендә эйәләшеүҙәре ата-әсәләрҙә борсолоу тыуҙыра. Сөнки хужаһыҙ эттәр балаларға ташлана башлаған. Вилдан Мырҙагилдин мәктәптән ҡайтып килгәндә өс берәҙәк эт менән осрашыуын яҡшы хәтерләй. Тоғро дуҫтарҙың береһенә яҡынлашыу менән ул малайҙы тешләп ала. Еңелсә йәрәхәттәр менән генә ҡотолһа ла, баланың ҡурҡыу тойғоһо ҡалған. Берәҙәк эттәр төрлө ҡурҡыныс сирҙәр таратыусы ла. Шуға бала прививка эшләтеп, дауаланыу курсы үтергә мәжбүр. Өфөнөң Калинин районында урынлашҡан Максимовка ҡасабаһынды йәшәүселәр күптәнән урам буйлап туҙып йөрөүсе берәҙәк хайуандарҙан ыҙа сигә. Бигерәк тә, мәктәп, балалар баҡсаһы кеүек социаль объекттар эргәһендә эйәләшеүҙәре ата-әсәләрҙә хәүеф тыуҙыра. Максимовкала йәш әсәләр ҙә күп, уларға балалары менән йыш ҡына саф һауала йөрөргә кәрәк. Был эҙҙәр ҡомлоҡта яңы ғына эттәрҙең булып китеүен дәлилләй. Ҡасаба үҙәгендә урынлашҡан балалар майҙансығында берәҙәк хайуандар йыш йөрөй, ти урындағы халыҡ. Эйәләшкән эттәр йәмғиәттә хәүеф тыуҙыра, өлкәндәр балаларын ғына түгел, үҙҙәре лә урамға сығырға ҡурҡа. Тейешле инстанцияларға мөрәжәғәт итеүенең һөҙөмтәһе булмағас, кешеләр үҙҙәре хәл итеп ҡарарға уйлай. Хайуандарҙы яҡлап сығыусылар ҙа юҡ түгел. Баҡтиһәң, берәҙәк эттәрҙе тотоусы махсус ойошманың Калинин районы хакимиәте менән махсус килешеүе булмағанлыҡтан был эш туҡталып торған. Ә Калинин районы хакимиәтендә берәҙәк хайуандар даими юҡ ителә, тип белдерҙеләр. Ҡыҙғанысҡа, берәҙәк хайуандар үрсеп тора. Максимовкала шәхси йорттар урынлашҡанға күрә, эттәрҙең бәйҙән ысҡынып, йәки хужаларҙың “тоғро дуҫтарын” үҙҙәре ташлап китеү осраҡтары ла бар. Был хәл аяныслы ваҡиғаларға ла килтереүе ихтимал. Ике йыл элек Өфөлә 10 йәшлек малайҙы эттәр талап үлтергәнде халыҡ һаман да тетрәнеп иҫкә ала. Ҡорбандар һаны артмаһын өсөн берәҙәк эттәрҙе ваҡытында юҡ итергә, ә халыҡҡа һаҡ булырға һәм хәүфһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәһе генә ҡала.


text:
Бүре Ояһы
«Бүре́ Ояһы́», «Вольфсшанце» (нем. Wolfsschanze) — Икенсе Донъя Һуғышында Адольф Һитлерҙың ставкаһы. Был етәкселек пункт Көнсығыш Пруссияла Растенбург (хәҙерге Кентшин, Ләхстан) ҡала эргәһендә урынлашҡан.
«Вольфсшанце» комплексы 1941 йылдың 21 июненән 1944 йылдың 20 ноябренә тиклем файҙаланылған. Һитлер бында 800 көндән күберәк була. Нәҡ шул урындан Советтар Союзға ҡаршы һөжүм менән идара итә.
Бөгөнгө көндә «Вольфсшанце» йыл буйы эшләгән музей.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нәфис фильм "Операция «Валькирия» (урыҫ.)