text:
1 октябргә тиклем льготалылар социаль хеҙмәттәр йыйылмаһын билдәләргә тейеш
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
1 октябргә тиклем федераль льготалылар социаль хеҙмәттәр йыйылмаһын файҙаланыу вариантын билдәләргә тейеш. Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, льготаға эйә булған кешеләр социаль хеҙмәттәр йыйылмаһынан йәки уның бер өлөшөнән баш тартыу йә иһә социаль хеҙмәттәр алыуҙы тергеҙеү тураһында ғариза яҙа ала.
Ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы, бынан алда ҡабул ителгән ҡарар үҙгәргән осраҡта ғына Пенсия фонды идаралығына ғариза бирергә кәрәк. Хәҙер күп функциялы үҙәктәрҙә лә шундай ғариза яҙырға була.
Социаль пакеттың хаҡы айына 995,23 һум тәшкил итә. Шуның 766,55 һумы — тейешле дарыуҙар менән тәьмин итеүгә, 118,59 һумы — шифахана-курортта дауаланыуға, 110,09 һумы ҡала яны тимер юл транспортында бушлай йөрөүгә, дауалана торған ергә барыу һәм ҡайтыу өсөн юл хаҡын түләүгә бүленә.
Әле Башҡортостанда федераль льготаға эйә булған 335 мең кеше йәшәй. Уларҙың 301 меңдән ашыуы социаль хеҙмәттәр урынына аҡсалата компенсация алырға теләк белдергән.


c: text/html

text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Тема: Ғалимов Сәләмдең «Бала» поэмаһында мөхәббәт һәм ғаилә темалары.
Маҡсат: «Бала» поэмаһында күтәрелгән социаль-әхлаҡи проблемаларҙы асыҡлау. Уларҙың 30-сы йылдар һәм бөгөнгө көн өсөн актуаль булыуын һәм тәрбиәүи әһәмиәтен күрһәтеү. Поэмаға анализ биреү,уҡыусыларҙы үҙ аллы, төркөмләп эшләргә өйрәтеү, фекерләү һәләттәрен үҫтереү, әҫәр нигеҙендә уҡыусыларға рухи-әхлаҡи тәрбиә биреү, уларҙы ҙур тормош юлына әҙерләү.
Йыһазландырыу: Ғ.Сәләмдең портреты, проектор, ватман, фломастер.
Дәрестең барышы.
Ойоштороу моменты.
Һаумыһығыҙ, уҡыусылар!
Бөгөн беҙҙә әҙәбиәт дәресе. Дәресебеҙҙе Рәшит Шәкүрҙең һүҙҙәре менән башлап ебәрәбеҙ. Ул беҙгә фонетик күнегеү өсөн дә буласаҡ.
2.Фонетик күнегеү.
Исемдәре хатта юғалһа ла
Шағирҙан һүҙ ҡала, ҡала һүҙ.
Шиғри һүҙҙә илдең тел асҡысы
Шиғри һүҙҙәр илдә үлемһеҙ.
-Был юлдарҙың айышын нисек аңлайһығыҙ?
Бөгөнгө көндә үҙҙәре иҫән булмаһалар ҙа, шиғри һүҙҙәре үлемһеҙ булған шағирҙарҙан кемдәрҙе әйтә алаһығыҙ?
-Аҡмулла, Салауат, М.Ғафури, Ш.Бабич, Р.Ғарипов, М.Кәрим.
3.Уҡытыусының инеш һүҙе.
-Уҡыусылар, һеҙ әҙәбиәт дәрестәрендә бик күп әҙиптәрҙең тормошо, ижады менән таныштығыҙ. Әҙәбиәттең халыҡ тормошо менән тығыҙ бәйләнештә икәнен күрҙегеҙ. Кешене, тормошто яратыу – төрлө осорҙарҙа ижад ителгән әҫәрҙәрҙең барыһы өсөн дә хас сифат.
Үткән дәрестә беҙ Ғ.Сәләмдең тәрән йөкмәткеле «Бала» поэмаһын уҡыныҡ.
Ғалимов Сәләм… Был исемде телгә алыу менән зәңгәр киңлекте - 30-сы йылдар башҡорт шиғриәте күген бер итеп ҡыйыу иңләгән сая шоңҡар күҙ алдына баҫа. Уның әҫәрҙәре яңы ҡоролоштоң идеалдары яҡтылығына ысын күңелдән инанып ижад иткән өсөн дә үлемһеҙ: улар иң ғәҙел тәнҡитсе – ваҡыт иләге аша үтеп, бөгөн дә беҙҙе, бөтә уҡыусыны һоҡландыра, хисләндерә.
«Бала» поэмаһының темаһы ла, идеяһы ла, унда күтәрелгән проблемалар ҙа бөгөнгө көндә шул тиклем актуаль һәм беҙгә яҡын. Шуның өсөн дә мин бөгөнгө дәресебеҙҙе был поэманы анализлауға бағышлайым.
4. Дәфтәргә число, теманы яҙыу.
5.Һорауҙар.
-Поэма нисәнсе йылда ижад ителгән?
-37-39-сы йылдарҙа.
Поэма нимәне данлаған юлдар менән башланып китә?
-Дөрөҫ, поэма йәшлектең, йәштәр араһындағы мөхәббәт тойғоларының сафлығын, матурлығын данлаусы юлдар менән башланып китә.
-Ә кемдәрҙең мөхәббәте данлана һуң поэмала?
-Беҙҙең күҙ алдыбыҙға улар ниндәй йәштәр булып күҙ алдына килеп баҫалар?
Уларға характеристика биреп китәйек әле.
-Улар тормошта янып, дөрләп йәшәүсе йәштәр.Сәйҙел төҙөлөш техникумын тамамлай, дәртләнеп, бөтә күңелен биреп, изге, намыҫлы хеҙмәт юлына баҫа.
Зәйнәп тә – бер йылдан медтехникум тамамларға тейеш. Киләсәктә халыҡ һаулығы өсөн көрәшселәр сафына баҫасаҡ ул. Йәштәр икеһе лә тейешле белем һәм тәрбиә алған дәртле, көләс, эшһөйәр кешеләр.
-Был йәш ғаиләнең араһынан ел дә үтмәҫлек кеүек тойола. Ләкин тормош бик ҡатмарлы, ул кешеләр алдына бик күп һынауҙар ҡуя. Бөтә кешеләрҙең дә был һынауҙарҙы еңеп сыға алмауҙары бар.
-Ә ни өсөн Сәйҙел менән Зәйнәп арһында ҡаршылыҡ килеп тыуа, хатта уларҙың ғаиләһе тарҡалыуға тиклем барып етә?
-Кем ул Әршит? Уға ниндәй характеристика биреп була?
(Төп геройҙарҙың исемдәрен өс төҫлө шаҡмаҡ эсенә ҡуйыу.)
6. Поэмала күтәрелгән проблемаларҙы асыҡлау.
-Әйҙәгеҙ хәҙер поэма буйынса йәш ғаиләнең проблемаларын асыҡлап китәйек.
Мещанлыҡ – үҙ файҙаһын ғына күҙәтеп, үҙе өсөн генә йәшәй торған тар маҡсатлы кеше.
-Поэмала бала проблемаһы ғаилә рамкаһында ғына ҡаламы, әллә социаль проблемалар итеп үҫтереләме?
-Эйе, үҫтерелә.
-Тимәк, поэмала ниндәй проблемалар күтәрелә?
-Социаль-әхлаҡи проблемалар.( шәхес һәм йәмғиәт проблемаһының үҙ-ара бәйле үҫтерелеше)
-Ошо проблемалар араһынан әҫәрҙең төп конфликтын ниндәй проблемалар тыуҙыра?
Әхлаҡ конфликт мещанлыҡ
-Ә хәҙер текстан ошо проблемаларҙы асыҡларҙай, раҫларҙай строфаларҙы уҡып үтәйек әле.
(9-сы бүлек,220б., 20-се бүлек, 223б.)
-Бына ошо проблемалар арҡаһында Сәйҙел менән Зәйнәптең ғаиләһе тарҡалды.
7.Әҫәрҙең композицияһы.
Әйҙәгеҙ хәҙер әҫәрҙе композицион өлөштәргә бүлеп ҡарайыҡ.
-Әҫәрҙең төйөнләнеүе булып нимә тора?
-Сәйҙел менән Зәйнәптең ғаилә ҡороп йәшәй башлауҙары.
-Ваҡиғалар үҫешенә нимәләр инә?
-Сәйҙелдең Әршит менән осрашыуы;
-Зәйнәптең балаға ҡалыуы;
-Сәйҙелдең йәмғиәт эше өсөн баланан баш тартыуы;
-Нәзирә менән осрашыуҙары;
-Әршиттең ысын йөҙөн белеүҙәре;
-Әҫәрҙең кульминацияһын күрһәткән элемент нимә?
-Ғаилә.
-Дөрөҫ, тәүҙә беҙ ялған кульминацияға тап булабыҙ.
-Сәйҙелдең Зәйнәпте ташлап сығып китеүе, шунан һуң ғына уның ысынына тап булабыҙ, ә быныһы иһә, кульминацияға алып килеүсе мөһим бер аҙым, ваҡиғалар үҫеше генә булып ҡалыуын аңлайбыҙ.
-Әйҙәгеҙ, әҫәрҙең кульминацияһы булған юлдарҙы уҡып сығайыҡ.
(21-се бүлек)
-Әҫәрҙең сиселеше?
-Бала.
-Беҙ һеҙҙең менән әҫәрҙе композицияһы яғынан тикшерҙек, ундағы проблемаларҙы асыҡланыҡ. Әммә проблемаларҙы асыҡлау ғына етмәй, уларҙың хәл ителеш юлдары ла булырға тейеш.
Хәҙер беҙ ошо проблемаларҙың хәл ителеш юлдарын күрһәткән проект төҙөйәсәкбеҙ.
8. Проект – документтың алдан әҙерләнгән яҡынса тексы. Проектлаусы – проектты башҡарыусы. Беҙ бөгөн ике төркөмдә ике проект төҙөйәсәкбеҙ. Төркөмдәргә эпиграфтар ҙа һайланды.
1-се төркөм
Һин-мәңгелек усаҡ,
Һин-мәңгелек сәскә.
Әй, мөхәббәт, әйтсе,
Һин һуң нисә йәштә?
2-се төркөм
Һәр ғаилә – үҙенә күрә бер карап ул…Уның да һәйбәт капитаны булырға тейеш.
-Һеҙ төркөмдәрегеҙҙә кәңәшләшеп эшләйәсәкһегеҙ.Ә һеҙҙе уртаҡ бер фекергә алып килеүсе эксперт булырға тейеш. Әгәр ҙә рөхсәт итһәгеҙ, мин был рольде үҙемә алыр инем, уҡытыусы булған өсөн түгел, ә был өлкәлә һеҙгә ҡарағанда тәжрибәлерәк булған өсөн.Һеҙ быға ҡаршы түгелме?
1-се төркөмдөң проект темаһы
“Бала” поэмаһында йәш ғаилә проблемаларының хәл ителеше.
2-се төркөмдөң прект темаһы
«Бөгөнгө йәш гаилә проблемаларының хәл ителеше»
-1-се проектты яҡлау.
-2-се төркөмдөң һорауҙары бармы?
-Тимәк, хеҙмәттең кеше тәрбиәләүҙәге һәйбәт йоғонтоһо, йәмғиәт хәстәрлеге арҡаһында, Сәйҙел үҙ – үҙен еңеп сыға һәм Зәйнәбенә әйләнеп ҡайта, ике йәш кеше араһындағы конфликттың тамам хәл ителеүе бына ошонда.
-2-се проектты яҡлау.
-Эйе,ниндэй дәүер былыуына ҡарамаҫтан, 30-сы йылдармы, бөгөнгө көнмө, ғаилә мәсьәләһе йәмғиәттә иң көнүҙәк проблема булып ҡала.Беҙҙең илебеҙ балаларға, йәш ғаиләләргә ҡарата ҙур хәстәрлек күрһәтә.
-Поэмала Сәйҙел ниндәй ҙур хата яһай?
Был хатаны ул нимә хаҡына төҙәтә?
-Мөхәббәт.
-Ә Зәйнәптең ниндәй күркәм сифаты асыла бында?
-Сабыр, ғафү итә белә.
-Эйе, «Сабырлыҡ-ярты бәхет»- ти халыҡ.Сәйҙел уға күпме ауырлыҡтар килтерһә лә, ул уны ғәфү итә, нимә хаҡына?
-Мөхәббәт.
-Эйе, мөхәббәт ул мәңгелек тема. Ул бер генә яҙыусы, шағирҙән дә ситтә ҡалмаған.
Донъяла өс нимә юҡ: диңгеҙгә ҡапҡас, күккә-баҫҡыс, мөхәббәткә-дарыу. Уны бер нимәгә лә һатып алып булмай, ул – тәбиғәт бүләге. Ер тип аталған планетаға йәшәргә тип килгән кешеләр ғүмер итеү осоронда төрлө хис-тойғолар кисереп, күп төрлө рәхәтлек һәм ҡыйынлыҡтарға дуҫар ителә.
-Яратаһыңмы?
-Яратам.
-Һөйөүең мәңгелекме?
-Мәңгелек. Һинән башҡа йәшәүемде күҙ алдына ла килтермәйем.
Ошондай һөйләшеү һәр кешенең тормошонда була торғандыр, булырға тейештер ҙә.Кеше мөхәббәт тигән тойғоно ғүмерендә татыған ләззәттең иң ғәзизе тип баһалай. Уны һағына, юғалтһа эҙләй, һыҙлана, көтә.
Уҡыусылар, һеҙ әле ғүмерегеҙҙең иң гүзәл сағын кисерәһегеҙ.Йәшлек иле-мөхәббәт иле-һөйөү иле. Тик аҡыл менән һөйөгөҙ, бер-берегеҙгә ихтирамлы булығыҙ.Мөхәббәт беҙҙе ҡанатландыра, донъяның матурлығын, рәхәтлеген күрергә ярҙам итә.Күңелендә ысын мөхәббәте булған кешенең яуызлығы булмай.Ул һәр ваҡыт яҡшылыҡ, изгелек эшләргә ымтыла.
Ә.Атнабаев «Мөхәббәт юлы» шиғырын тыңлау.
-Эскерһеҙ, ихлас, саф мөхәббәт никахҡа, ғаилә ҡороуға килтерә. Нимә ул ғаилә?
Ғаилә – бәләкәй бер дәүләт, бер-береһе менән рухи һәм матди йәһәттән бәйләнгән кешеләр берлеге.
-Эйе, ғаилә бер-нисә кешенән торған дәүләт, ойошма. Ул – ҙур дәүләттең бәләкәй, әммә ныҡлы нигеҙ ташы. Кеше ҡайҙа ғына йәшәмәһен, кем менән генә эшләмәһен, һәр-береһе ашҡынып, талпынып үҙенең бәләкәй «дәүләтенә ҡайта. “Ғаилә бәхете- ил бәхете”- ти халыҡ. Был иһә ғаиләнең сәләмәтлеге һәм ныҡлығы , ырыу-нәҫелдең абруйы-ил абруйы тигән һүҙ.
-Поэмала ни өсөн ғаилә тарҡалды?
-Бала булмаулыҡтан.
-Эйе, бер булып типкән ике йөрәктең яратыу емеше – бала булһа ғына, ғаилә ныҡлы һәм бәхетле була ала. Атай-әсәй донъяның тотҡаһы булһа, балалар – уның көҙгөһө. Бала тәрбиәләүҙә ғаиләнең роле ҙур.
Халыҡта: «Әсәһенә ҡарап-ҡыҙын ҡос, атаһына ҡарап-улын һөй»-тигән әйтем бар. Бының мәғәнәһе тәрән: кеше ғаиләлә ниндәй тәрбиә алһа, тормошта ла шулай буласаҡ. Тәрбиә өсөн әҙер рецептар юҡ тиҙәр, әммә һәр бер ата-әсә бала тәрбиәләүҙә ниндәй ҙә булһа ҡағиҙәгә таяна. Киләсәктә ғаилә ҡороп, бала тәрбиәләй башлаһағыҙ, үҙегеҙгә ниндәй ҡағиҙәләр яҙыр инегеҙ?
Биш алтын ҡағиҙә.
1.Һәр кемдең фекере ихтирамға лайыҡ, хәл иткес мәсьәләләрҙе бергә кәңәшләшеп, дөйөм фекер ҡабул итергә кәрәк.
2.Һис кемгә ҡарата физик көс ҡулланма.
3.Ололарҙы олола, кеселәрҙе рәнйетмә, яҡла, терәк бул.
4.Һаулыҡ – ҙур байлыҡ. Сәләмәт тормош менән йәшә.
5.Спорт һәм физик күнегеүҙәр көндәлек юлдашың булһын.
«Нәҙек еп» тигән шиғыр тыңлау.
Әйҙәгеҙ хәҙер дәрес буйынса сылбыр төҙөйбөҙ.
Мөхәббәт----------ғаилә-----------бала
1-се төркөмдөң темаһы-мөхәббәт. Уның кульминацияһы нимә?
-ғаилә
-2-се төркөмдөң темаһы-ғаилә. Уның кульминацияһы?
-бала.
Төркөмдәрҙең эпиграфтары буйынса эшләү.
9. «Синквейн» төҙөү.
1-се төркөм «Мөхәббәт»
2-се төркөм «Ғаилә»
10. Йомғаҡлау. Өйгә эш.
Донъяны рухи көс нығыраҡ үҙгәртә. Һеҙ – буласаҡ атайҙар, әсәйҙәр.Тормошта Сәйҙел менән Зәйнәптең хаталарын ҡабатламаҫҡа тырышығыҙ.Ундай хаталарҙы эшләмәҫ өсөн үҙ заманығыҙҙың Әршитлегенә ҡаршы торорға тейешһегеҙ. Донъялар үҙгәреп тора, заманалар буталсыҡ, ләкин ниндәй генә йәғиәттә йәшәһәк тә беҙ үҙебеҙҙең милли һыҙатыбыҙҙы һәр ваҡыт һаҡлап ҡалырға тейешбеҙ. Бөгөн һеҙ үҙегеҙҙең проекттарығыҙҙа фәһемле, аҡыллы фекерҙәр әйттегеҙ. Мин һеҙгә әле төҙөгән проекттарығыҙҙы дауам итеп милли проект төҙөргә тәҡдим итәм. Сөнки киләсәктә бындай проблемалар һеҙҙең өсөн ят булмаясаҡ. Бәлки һеҙҙең арағыҙҙан психологтар, социологтар сығыр, һәм ошо проектҡа кире әйләнеп ҡайтырға тура килер.Проект «Йәш ғаиләне һаҡлау» тип атала.
-Бөгөнгө дәрес һеҙгә нимә бирҙе?
-Был әҫәр һеҙгә кешелектең йәмғиәт, киләсәк алдындағы яуаплылығын әҙәбиәт теле менән әйтеп бирҙе.Тимәк, Ғ.Сәләмдең 30-сы йылдарҙа яҙылған поэмаһы бөгөнгө көндә лә актуаль яңғырай.Шағир 30-сы йылдарҙа бөгөнгөләр, иртәгәләр, киләсәк быуындар өсөн әҫәр ижад иткән.Уның исеме әҙәбиәт күгендә мәңге йәшәр.
Баһалау.
-
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Алыҫ Төньяҡта йәшәгән башҡорттар һәм татарҙар һабантуй үткәрҙе
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Якутск ҡалаһы янындағы күркәм тәбиғәт ҡосағында милли байрам — һабантуй уҙғарылды.
Байрам сиктәрендә гер спорты, көрәш, тоҡ кейеп һикереү кеүек ярыштар ойошторолдо. Бөтә ҡатнашыусылар ҙа ҡимммәтле бүләктәр алып ҡыуанды. Ҡунаҡтар милли аш-һыу, ҡымыҙ менән һыйланды. Сараға килгән ҡунаҡтар әйтеүенсә, байрам бик яҡшы булды.
Һабантуйҙы «Яҡташ» татар-башҡорт мәҙәни үҙәге ойошторҙо. Ул 1993 йылда булдырылған, етәксеһе — Анатолий Рәхмәтуллин. «Яҡташ» үҙәге татар һәм башҡорт ғаиләләренең тарихы буйынса тикшереү эштәре алып бара.
«Бына нисәмә быуат дауамында яҡут ерендә татар һәм башҡорт халҡы йәшәй, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына үҙәк етәксеһе Анатолий Рәхмәтуллин. – Беҙ Саха (Яҡут) Республикаһының берҙәм һәм дуҫ ғаиләһендә йәшәйбеҙ, эшебеҙҙә Халыҡтар эштәре буйынса департамент, Якутск хакимиәте ҙур ярҙам күрһәтә. Тыуған төйәгебеҙгә әйләнгән алыҫ төньяҡта телде, мәҙәниәтте, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡларға тырышабыҙ».


text:
13 февраль
13 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 44-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 321 көн ҡала (кәбисә йылында 322).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1633 — Галилео Галилей Рим ҡалаһына инквизиция судына килә.
- 1980 — Лэйк-Плэсид ҡалаһында XIII ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.
- 1984 — Константин Черненко КПСС Үҙәк Комитетының Генераль секретары итеп һайлана.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1873 — Фёдор Шаляпин, урыҫ опера йырсыһы.
- 1894 — Төхфәт Йәнәби, башҡорт яҙыусыһы.
- 1884 — Ғәбделрәүеф Хәким улы Ниязбаев, педагог, яҙыусы.
- 1941 — Рафаэль Аҙнағолов, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты.
- 1953 — Юрий Андрианов, Башҡортостанда тыуып һәм йәшәп, урыҫ телендә ижад иткән яҙыусы, шағир, тәржемәсе һәм журналист, Бельские просторы журналының беренсе баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- 1954 — Риф Әхмәҙиев, башҡорт әҙәбиәте белгесе, шағир, филология фәндәре докторы, профессор, 2013 йылдан Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.


text:
Башҡортостан социаль тәьминәттең берҙәм системаһын булдырыу буйынса пилот төбәге итеп һайланды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан социаль тәьминәттең берҙәм системаһын булдырыу буйынса пилот төбәге итеп һайланды
Башҡортостан социаль тәьминәттең берҙәм системаһын булдырыу буйынса пилот төбәге итеп һайланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан социаль тәьминәттең берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһын булдырыу буйынса пилот төбәге булараҡ сығыш яһаясаҡ. Был хаҡта республика Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә Рәсәй Пенсия фонды идаралығы рәйесе урынбаҫары Николай Елистратов белдерҙе.
Уның һүҙҙәренсә, Башҡортостан ҡайһы бер күрһәткестәр буйынса алда бара, әммә шуларҙың иң мөһиме — республика етәкселегенең ошо проектҡа ҡушылыу теләге. Төбәктә мәғлүмәт технологиялары үҫешенең юғары кимәле, Пенсия фонды Башҡортостан буйынса бүлексәһенең эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре буйынса Рәсәйҙә тәүге урындарҙы биләүе лә әһәмиәткә эйә.
Социаль тәьминәттең берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһын индереү сиктәрендә икенсе ҙур бурыс — Инвалидтарҙың федераль реестрын булдырыу. Унда инвалидлыҡ төркөмө, организмдың боҙолған функциялары, профессиональ эшкә һәләтлелекте юғалтыу дәрәжәһе, үткәрелгән реабилитация йәки абилитация саралары хаҡында мәғлүмәттәр буласаҡ. Ике ҙур системаның операторы булып Рәсәйҙең Пенсия фонды билдәләнгән.
Николай Елистратов билдәләүенсә, күп кимәллелек, шулай уҡ берҙәм иҫәп һәм контроль системаһынан тыш социаль тәьминәт кимәлдәрендә юғары дифференциация социаль тәьминәттең төп проблемалары булып тора. Уның фекеренсә, социаль тәьминәттең берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһы электрон хөкүмәттең дәүләт мәғлүмәт системаларының яңы үҙ-ара эш итеү кимәле буласаҡ.
Социаль тәьминәттең берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһын булдырыуҙа иң мөһиме — ҡулланыусы өсөн уңайлыҡ. Дәүләт хеҙмәттәре порталындағы шәхси кабинетҡа ингәс, ул социаль ярҙам саралары тураһында мәғлүмәттәрҙе, ниндәй льготаларға һәм түләүҙәргә хоҡуҡлы булыуын белә, уларҙы алмаштыра ала, тип аңлатма бирҙеләр Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһендә.


text:
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала Фото: Олег Яровиков
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумында юғары класс уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре төбәктең уҡыу йорттары тураһында белә ала. Сара 23-25 мартта Конгресс-холда уҙа. Уның төп маҡсаты — республика белем биреү системаһының конкурентлыҡ һәләтен арттырыу.
«Бөгөн Башҡортостанда туғыҙ дәүләт юғары уҡыу йорто һәм 104 урта махсус уҡыу йорто эшләй. Былтыр төбәк вуздары Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы мониторингын уңышлы үтте, уның йомғаҡтары буйынса бөтә мәғариф учреждениелары һәм уларҙың филиалдары һөҙөмтәле тип табылды. Башҡортостанда белем биреү системаһы юғары кимәлдә ҡала. Беҙ мәктәп тамамлаусыларҙың республика уҡыу йорттарын һайлауҙарын теләйбеҙ», — тип билдәләне республиканың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова.
Форумда сығарылыш уҡыусыларына, ата-әсәләргә һәм уҡытыусыларға 2016 йылда уҡырға ингәндә ниндәй яңылыҡтар булыуы, олимпиада һөҙөмтәләре һәм ГТО нормативтарын тапшырыу тураһында сертификаттарҙың йомғаҡлау балдарына нисек йоғонто яһауы хаҡында һөйләйәсәктәр. Программала юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары етәкселәренең сығышы ҡаралған.
Шулай уҡ уҡытыусының һөнәри стандартын индереү, һөнәри белем биреү ойошмаларының WorldSkills халыҡ-ара конкурсында ҡатнашыуы мәсьәләләре, һәләтле балаларҙы асыҡлау, һөнәри йүнәлештәге эште ойоштороуҙа инновациялы алымдар ҡулланыу, республиканың электрон белем биреү системаһын үҫтереү буйынса тематик майҙансыҡтар эшләйәсәк.
Форумға 8-11 класс уҡыусылары, уларҙың ата-әсәләре, педагогик йәмәғәтселек, мәғариф системаһы етәкселәре һәм белгестәре, ғилми ойошма вәкилдәре саҡырыла.
Ойоштороусылар: Башҡортостан Башлығы хакимиәте, республика Хөкүмәте, Мәғариф министрлығы, Юғары уҡыу йорттары ректорҙары союзы, Урта һөнәри белем биреү учреждениелары директорҙары советы.
Партнерҙар: Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, ҡала һәм район хакимиәттәренең мәғариф идаралыҡтары етәкселәре, Башҡортостан Фәндәр академияһы.


text:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ реформаһын иң яҡшы яҡтыртыуға конкурс иғлан ителде
Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығы һәм Торлаҡ-коомуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды йыл һайын үткәрелеп килгән торлаҡ-коммуналь хужалыҡты иң яҡшы яҡтыртыуға киң мәғлүмәт сараларының Бөтә Рәсәй конкурсын иғлан итте.
Унда үҙ мәҡәләләрендә һәм тапшырыуҙарында торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуҙы яҡтыртыу мәсьәләләренә даими иғтибар биргән профессиональ журналистар, материалдар авторҙары, ваҡытлы һәм селтәр баҫмаларының, мәғлүмәт агентлыҡтарының, радио һәм телевидениеның редакция коллективтары ҡатнаша ала.
Конкурсҡа 2009 йылда баҫылған (эфирға сыҡҡан) һәм федераль, төбәк һәм муниципаль кимәлдәрҙә торлаҡ-коммуналь өлкәләге үҙгәрештәргә арналған материалдар ҡабул ителә.
Заявкалар 2009 йылдың 25 декабренән 2010 йылдың 15 февраленә тиклем түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: 109028, Мәскәү ҡалаһы, Земляной Вал урамы, 50а йорт, стр. 3.
Йомғаҡтар 2010 йылдың 1 мартында иғлан ителәсәк. Ентеклерәк мәғлүмәтте www.fondgkh.ru/massmedia/mediacontest/index.html адресы буйынса табырға мөмкин.


text:
Республиканың 16 районында һуңғы көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк
Алдағы ял көндәрендә Башҡортостанда һуңғы көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк.
— 27 һәм 28 октябрҙә республиканың 16 муниципаль районында ауыл хужалығы йәрминкәләре үтә. Дөйөм алғанда был көндәрҙә 70-тән ашыу сауҙа итеү урыны ойошторола, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетының матбуғат секретары Аида Хәйруллина.
2012 йылғы йәшелсә йәрминкәләренә йомғаҡ алдағы аҙнала яһала.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Яңы йыл алдынан, 15 декабрҙән Башҡортостанда ит йәрминкәләре старт ала. Улар 30 декабргә тиклем эшләйәсәк.


text:
Фото:
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк Координацион советы халыҡҡа сығарыласаҡ кандидатураларҙы тикшерҙе
Фото:
«Берҙәм Рәсәй» партияһының республика башҡарма комитетында Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк Координацион советының сираттағы ултырышы үтте.
Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе, «Берҙәм Рәсәй» төбәк сәйәси советы секретары Константин Толкачев, партияның төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов ҡатнашты.
Ултырыш дауамында Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк Координацион советы ағзалары РФ Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа һайлауҙарҙа ҡатнашыу өсөн республиканың йәмәғәт ойошмалары менән күрһәтелгән кандидаттарҙы тикшерҙе. Раҫланғандан һуң улар халыҡ араһында тауыш биреүгә тәҡдим ителәсәк. Халыҡ праймеризы еңеүселәре 3-4 сентябрҙә Мәскәүҙә үтәсәк партия съезында «Берҙәм Рәсәй» кандидаттары булараҡ күрһәтеләсәк.
Совет ағзалары халыҡ фронтының ышаныслы кешеләренең эш планын да ҡараны. Төп функцияларҙың береһе – төбәк һәм муниципаль бюджеттарҙы халыҡ менән тикшереү өсөн халыҡ йыйылыштарын үткәреү, «Берҙәм Рәсәй» партияһы һайлауға алып барасаҡ халыҡ программаһына индереү өсөн тәҡдимдәр туплау тап уларҙың иңенә төшәсәк. Халыҡ фронтының ышаныслы кешеләре исемлегенә 13 кеше ингән. Уларҙың һәр береһе республикала киң билдәле һәм йәмәғәтселек фекере лидерҙары булып тора.


text:
Республикала вакансиялар артыуы теркәлгән
Башҡортостанда вакансиялар банкы тулылана башлаған. Был турала Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендәге халыҡты эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү буйынса координацион комитет ултырышында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов хәбәр итте. 31 авгусҡа ҡарата йыл башы менән сағыштырғанда вакансиялар иҫәбе 2,3 тапҡырға артҡан һәм 28,8 мең тәшкил иткән. Көсөргәнешлек коэффициенты хеҙмәт баҙарында 3,6-нан 1,3-кә тиклем кәмегән.
— Төбәктә теркәлгән эшһеҙҙәр һаны 34,5 мең кеше тәшкил итте, эшһеҙлек кимәле – 1,7%, — тине вице-премьер. — Волга буйы федераль округын буйынса 24 авгусҡа ҡарата теркәлгән эшһеҙлек кимәленең дәүмәле 1,3-тән алып 2,6 процентҡа тиклем үҙгәрә. Уның 14 төбәгенең етеһендә эшһеҙлек кимәле Башҡортостанға ҡарағанда юғарыраҡ.
Ағымдағы йылда Республика халыҡты эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү буйынса өҫтәмә саралар программаһын ғәмәлгә ашырыуға 613 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән, шул иҫәптән республика ҡаҙнаһынан – 39 миллион һум.


text:
Свердловскиҙар Башҡортостандан эксперимент йорттар һатып алырға йыйына
Рәсәйҙә 10-11 тәжрибә-эксперимент ҡасабаһы төҙөргә планлаштыралар, уларҙа сит ил технологияларын иҫәпкә алып аҙ ҡатлы төҙөлөш технологияһы индереләсәк. РФ төбәктәр үҫеше министры ярҙамсыһы Александр Лощенко экспериментта илдең бөтә төбәктәре лә ҡатнашасаҡ, тигән ышаныс белдерҙе.
Өлгө сифатында уларҙың күптәре Башҡортостанды һайлай. «ura.ru» сайты хәбәр итеүенсә, Свердловск өлкәһе губернаторы Александр Мишарин йорттарҙы ҡарап сыҡан да инде. Свердловск өлкәһенең төҙөлөш һәм архитектура министры Михаил Жеребцов Башҡортостандағы проект губернаторҙа ниндәй тәьҫораттар ҡалдырыуы хаҡында һоҡланып һөйләне: «Унда квадрат метры 9 мең һум торған йыйылма йорттар етештереү заводы сафҡа индереүгә әҙерләнә. Май айында завод файҙаланыуға тапшырылып, беренсе мөғжизә йорт йыйылғас та (уны йылытыу өсөн 2 кВт электр энергияһы етәсәк – был ике электр сәйнүге, тип һөйләне министр), Свердловск делегацияһы уны ҡараясаҡ һәм һатып аласаҡ».
Башҡортостанда Австрия технологияларын файҙаланып проект тормошҡа ашырыла. РФ төбәктәр үҫеше министры ярҙамсыһы Александр Лощенко әйтеүенсә, эксперимент ҡасабаларында аҙ ҡатлы торлаҡ йорттар төҙөү буйынса башҡа технологияларҙы ла ҡулланып ҡараясаҡтар, атап әйткәндә, канада, итальян, испан технологияларын.


text:
Депутаттар республиканың 2014-2016 йылдарға бюджетын раҫланы
БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың пленар ултырышында парламентарийҙар «2014 йылға һәм 2015-2016 йылдар план осорона республика бюджеты тураһында» закон ҡабул итте. Был проект бер юлы икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул ителде. Был мәсьәлә буйынса доклад менән Бюджет, һалым, инвестиция сәйәсәте һәм территориаль үҫеш буйынса комитет рәйесе Рузалия Хисмәтуллина сығыш яһаны.
Закон проектын беренсе уҡыуҙа ҡарағандан һуң индерелгән төҙәтмәләрҙе, беренсе сиратта, республикаға федераль бюджеттан керемдәр күләмен иҫәпкә алып, БР бюджетының яҡындағы өс йылға төп параметрҙары бер аҙ үҙгәртелде.
Индерелгән төҙәтмәләрҙе иҫәпкә алғанда, 2014 йылға табыш өлөшө 123,9 миллиард һум тәшкил итә, сығым — 138,9 миллиард һум, дефицит 15 миллиард һумға тигеҙ, был алдағы редакциянан 3 миллиард һумға кәмерәк. 2015 йылда табыштар күләме 124,4 млрд һум күләмендә планлаштырылған, сығымдар — 137,4 млрд, дефицит, 1 млрд һумға кәметелеп. 13 млрд һум тәшкил итәсәк. 2016 йылға табыштар 134,3 млрд һум тип билдәләнгән, сығымдар — 143,3 млрд, дефицит 9 млрд кимәлендә һаҡланасаҡ.
Төбәк Хөкүмәте тарафынан индерелгән икенсе төҙәтмәләр төркөмө БР Хөкүмәте тарафынан дәүләт программаларын раҫлау һәм үҙгәртеү буйынса ҡайһы бер норматив-хоҡуҡ акттары ҡабул итеү, шулай уҡ дөйөм күләмен үҙгәртмәйенсә, бюджет сығымдарының функциональ, маҡсат һәм ведомство структураһына тейешле төҙәтмәләр индереү менән бәйләнгән. Законда 21 дәүләт программаһын тормошҡа ашырыуға средстволар ҡаралған.
Өсөнсө төҙәтмәләр төркөмө айырым норматив-хоҡуҡ акттары ҡабул итеүгә бәйләнгән, уларға ярашлы коммерция булмаған ойошмалар, субсидия алыусылар исемлеге раҫланған. Бында субсидияларҙың дөйөм күләме үҙгәрмәй.


text:
Сибай мәктәптәре ете йөҙ беренсе класс уҡыусыһын ҡабул итергә әҙер
Сибайҙа яңы уҡыу йылында ете йөҙ беренсе класс уҡыусыһы парта артына ултырасаҡ. Ҡала хакимиәте мәғлүмәтенән билдәле буйынса, иң күп уҡыусыларҙы 9-сы лицей йыйған – 125 бала, 12 урта мәктәпкә иһә 97 бала киләсәк, ә 1-се урта мәктәпкә — 85 уҡыусы.
Ҡайһы бер Сибай мәктәптәрендә башҡорт телендә уҡытыласаҡ кластарға балалар йыйыла. 30 бала 1-се урта мәктәптең беренсе башҡорт класында уҡырға теләк белдергән, Башҡорт лицейының беренсе класына 52 бала барасаҡ, ә 9-сы лицейҙың башҡорт класына – 25 тәрбиәләнеүсе.
Дөйөм алғанда Сибайҙа беренсе класҡа яҙылған блалар һаны үткән йылдар менән сағыштырғанда күпкә кәмерәк. Хәйер, 1 сентябргә тиклем ваҡыт бар әле, шуға күрә уҡытыусылар, шул иҫәптән ҡала властары ла, был хәлдең яҡшы яҡҡа үҙгәреүенә өмөтләнә.


text:
Силәбелә айыҡ башҡорт дискотекаһын үткәрергә әҙерләнәләр
29 апрелдә Силәбенең «МегаЧел» төнгө клубында уҙып барған миҙгелдең һуңғы «Башҡорт Comedy party» башҡорт дискотекаһы үтәсәк.
Ойоштороусыларҙың ниәттәре буйынса, дискотека күңелле һәм айыҡ буласаҡ. Программала – Башҡорт асыҡ КВН лигаһынан мәҙәктәр һәм миниатюралар, DJ Fatikh һәм DJ Anri-нан дәртле бейеү тректары.
Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, егеттәр һәм ҡыҙҙарҙы Башҡортостан Республикаһы һәм Силәбе өлкәһенең йәш эстрада башҡарыусылары ҡатнашлығында сағыу бейеү-күңел асыу шоу-программаһы көтә. Улар араһында – Таһир Әсәҙуллин, Йыртҡыс, Тимур Үтәгәнов, Рәнис Аҡҡужин, Луиза Ғилми, Милена Зарипова, Мәҙинә Мажитова. Алып барыусылар бағыусыларҙан приздар һәм бүләктәр менән конкурстар һәм уйындар үткәрәсәк.
Көньяҡ Уралда башҡорт концеттары һәм конкурстары продюсеры һәм ойоштороусыһы Руфат Йәлилов әйтеүенсә, башҡорт музыкаһы менән этнодискотекалар башҡорттар араһында ғына популяр күренеш түгел, ә ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар, үзбәктәр, мишәрҙәр араһында ла. Яҡын ваҡыт эсендә Силәбелә «Юлдаш йыры» башҡорт йыры конкурсы үтәсәк.
Дискотека Силәбе өлкәһендә БР Даими вәкиллегенең мәғлүмәти булышлығы ярҙамында уҙғарыла.


text:
Константин Толкачев Интернет-конференция үткәрә
Республика парламенты етәксеһе Константин Толкачев ҡатнашлығында Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың яҙғы сессияһы йомғаҡтары буйынса Интернет-конференция үткәрелә, тип хәбәр итте Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте.
Республика парламентының, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренең эшмәкәрлегенә ҡағылышлы үҙ һорауҙарығыҙҙы матбуғат хеҙмәте 2009 йылдың 1 июленә тиклем pressa@gsrb.ru йәки press@rb.ru адрестары буйынса электрон почтаға ебәреүегеҙҙе һорай.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Мәсетле районында йөрөй
Фото:
9 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мәсетле районына эш сәфәре барышында район үҙәге Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы мебель фабрикаһында булды.
Предприятие «Ағиҙел» Башҡортостан художество промыслалары берекмәһенең элекке цехтары нигеҙендә ойошторолған. Әле бында корпуслы һәм йомшаҡ мебель етештерелә. 2010 йылда етештереү күләмдәре 22 млн һум тәшкил иткән. Оло Ыҡтамаҡ мебель фабрикаһының продукцияһы республиканың төньяҡ-көнсығышында, шулай уҡ Свердловск һәм Силәбе өлкәләрендә һатыла.
Рөстәм Хәмитов предприятиеның производство циклы менән танышты, хеҙмәткәрҙәрҙең эш шарттары һәм хеҙмәт хаҡы менән ҡыҙыҡһынды. Эш хаҡының 10 мең һум булыуы асыҡланды. Предприятие планында – производствоны киңәйтеү һәм яңы эш урындары булдырыу.
Республика Президенты әҙер продукция өлгөләре менән танышты, мебель эшләүҙә ҡулланылған материалдар экологик яҡтан хәүефһеҙме-түгелме, тип ҡыҙыҡһынды. Производство хеҙмәткәрҙәре сеймалдың сертификатланған булыуы һәм экологик хәүефһеҙлек талаптарына яуап биреүе хаҡында хәбәр итте.
Кесе Ыҡтамаҡ ауылында Башҡортостан Президенты «Төҙөлөш материалдары» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең кирбес заводы эшмәкәрлеге менән танышты.
Предприятие оҙаҡ ваҡыт эшһеҙ торған. Былтыр ноябрҙә яңы инвестор килгәс, ул ҡайтанан тергеҙелә башлаған. Был арала производство циклы көйләнгән. Әле кирбес етештереү күләме тәүлегенә 12-13 мең данаға етә. Производствоға инвестициялар 90 млн һум тәшкил иткән. Предприятие планында — республиканың төньяҡ-көнсығыш райондарында кирбескә ихтыяжды тулыһынса тәьмин итеү.
Рөстәм Хәмитов предприятие хужаларынан, кредит ресурстарынан файҙалана алаһығыҙмы-юҡмы, тип ҡыҙыҡһынды. Асыҡланыуынса, займ шарттары эшҡыуарҙарҙы ҡәнәғәтләндереп бөтмәй икән. Башҡортостан Президенты Мәсетле районы хакимиәте башлығы Иван Могильниковҡа предприятиеға «аяҡҡа баҫырға» ярҙам итергә ҡушты, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан Финанс министрлығы «Граждандар өсөн бюджет» тигән беренсе конкурсҡа йомғаҡ яһаны
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республиканың Финанс министрлығында «Граждандар өсөн бюджет» конкурсына йомғаҡ яһалды. Был дәүләт финанстары менән идара итеү системаһын популярлаштырыуға өндәлгән тәүге республика конкурсы, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте. Конкурста бөтә теләүселәр ҙә ҡатнаша алды.
Конкурста ҡатнашыусылар бюджетты популярлаштырыуҙың төрлө варианттарын: бюджет табышы һәм сығымдары тураһында мәғлүмәт менән интернет-ресурс, презентация, балалар өсөн китап, насар ишетеүсе кешеләр өсөн ролик, өҫтәл уйыны тәҡдим итте.
Күмертау һәм Сибай финанс идаралыҡтары, «Асыҡ төбәк» мәғлүмәти технологиялар үҙәге, Ҡаҙна сәйәсәт үҙәге, «Йәш Рәсәй» йәмәғәт хәрәкәте һәм Руслан Шаматовтың проекттары конкурс еңеүселәре тип иғлан ителде. Башҡа проект авторҙары ҡатнашыусы сертификатын аласаҡ.


text:
Евразия гуманистик форумы дөйөм кешелек ҡиммәттәрен тикшереү майҙансығы буласаҡ — Салауат СәғитовФото: Олег Яровиков | Видео: Мирон Доровских
Евразия гуманистик форумы дөйөм кешелек ҡиммәттәрен тикшереү майҙансығы буласаҡ — Салауат Сәғитов
Евразия гуманистик форумы дөйөм кешелек ҡиммәттәрен тикшереү майҙансығы буласаҡ — Салауат СәғитовФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
9 декабрҙән 12-нә тиклем Өфөлә Евразия гуманистик форумы уҙғарыла. Конференцияла Рәсәй төбәктәренән, шулай уҡ Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Ҡырғыҙстан, Ҡытай, Тажикстандан 2000 самаһы кеше ҡатнаша. Форум сиктәрендә республиканың баш ҡалаһында дөйөм идеология менән һуғарылған ҙур саралар ойошторола. Улар араһында Аҡмулла, Аитов, Гумилев уҡыуҙары, дискуссия клубтары, «50 ПЛЮС. Өлкән йәштең ыңғай яҡтары» күргәҙмәһе, Икенсе Халыҡ-ара «Аҡбуҙат» милли һәм этник кино фестивале һәм башҡа ваҡиғалар бар.
«Форумдың девизы: гуманизм — ул тәү сиратта кешегә һаҡсыл мөнәсәбәттә булыу һәм дөйөм кешелек ҡиммәттәре, уларҙы һаҡларға, үҫтерергә кәрәк. Сара барышында ошо темалар күтәреләсәк, — тип билдәләне Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында. — Быйыл форум тәүге тапҡыр ошондай форматта үтә. Маҡсатлы аудитория — билдәле ғалимдар. Кешегә ҡағылышлы мөһим мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн яҡшы майҙансыҡ буласаҡ».
Форум фән, мәғариф һәм мәҙәниәт өлкәһендә дәүләт-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, мәғариф идеяларын популярлаштырыуға, гуманитар өлкәлә берлектәге ғилми-тикшеренеү программаларын һәм проекттарын ғәмәлгә ашырыуға, студенттарҙы һәм йәш ғалимдарҙы Евразия, ШОС илдәре мәғрифәтселеге тарихын, традицияларын өйрәнеүгә йәлеп итеүгә, берлектәге халыҡ-ара белем биреү программаларын артабан үҫтереүгә йүнәлтелгән.
2015 йыл Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарына ҡаршы көрәш йылы тип иғлан ителгәйне, был гуманистик форумда төп йүнәлештәрҙең береһе буласаҡ. «Йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре менән яфаланған кешеләрҙе иҫкәртеү, дауалау һәм реабилитациялауҙың мөһим мәсьәләләре» тигән халыҡ-ара конференцияға Ҡытай, Ҡаҙағстан, Рәсәй һәм Иорданиянан ошо тармаҡ белгестәре килә. Осрашыу барышында медицина ҡорамалдары, дарыуҙар һәм сығым материалдары күргәҙмәһе ойошторола.
Форум сиктәрендә ҙур мәҙәни ваҡиға — Икенсе Халыҡ-ара «Аҡбуҙат» милли һәм этник кино фестивале буласаҡ. Әле конкурс һәм конкурстан тыш программалар өсөн фильмдар һайлап алыу буйынса ҙур эш алып барыла, Башҡортостандан дүрт ғариза бирелгән.
Форумды ойоштороусылар — Рәсәй Президенты Хакимиәтенең сит илдәр менән төбәк-ара һәм мәҙәни бәйләнештәр идаралығы ярҙамында Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте. Тулыраҡ мәғлүмәт — форумдың рәсми сайтында.


text:
Өфөләге «Еңеү» кинотеатрында скульптура тергеҙеләФото: Өфө хакимиәте
Өфөләге «Еңеү» кинотеатрында скульптура тергеҙелә
Өфөләге «Еңеү» кинотеатрында скульптура тергеҙеләФото: Өфө хакимиәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөләге «Еңеү» кинотеатрында скульптура тергеҙелә. Бина алдындағы «Азат итеүсе яугир, эшсе һәм колхозсы» композицияһы 2000-2001 йылдарҙа реконструкциялағанда емерелгәйне. Хәҙер уны урынына кире ҡайтарырға хәл ителгән.
«Быйыл йәй Беренсе Май урамын төҙөкләндереү башланды. Скульптура һаҡланып ҡалған фотоһүрәттәр һәм һыҙымдар буйынса бағыусылар ярҙамында тергеҙелә. Асыу тантанаһы октябрь аҙағына билдәләнгән», — тип хәбәр иттеләр Калинин районы хакимиәтендә.
«Еңеү» кинотеатры 1945 йылдың 9 майында картуф баҫыуы урынында немец әсирҙәре көсө менән төҙөлә башлай. 1958 йылда ул киң экранлыға әүерелә, 2001 йылда цифрлы ҡорамалдар менән йыһазландырыла.


text:
Википедия
Википедия (ингл. wikipedia әйтелеше ) — бихисап телдәрҙә яҙылған, сикләүһеҙ ҡулланыуҙа булған ирекле интернет энциклопедия. Донъя күләмендә тупланған барлыҡ ғилемде һәр халыҡтың туған телендә ирекле ҡулланыуға сығарыу урыны. http://www.wikipedia.org/ интернет-сайтында урынлашҡан. Һәр тел бүлеге үҙ аллы проект, айырым URL адреслы. Башҡорт телендәге бүлек http://ba.wikipedia.org адресында.
Википедия 2001 йылдың 10 ғинуарында Нупедия (Nupedia) исеме менән донъяға килә, 15 ғинуарҙа Википедияның беренсе версияһы уҡыу өсөн асыла. Уға Джимми Уэльс (Jimmy Wales) менән Лари Сэнгер (Larry Sanger) нигеҙ һалған. Википедия проектының рәсми хужаһы булып донъя күләмендә эшмәкәрлек алып барған Викимедия фонды исемле ижтимағи ойошма иҫәпләнә. Ул ойошма АҠШ-тың Калифорния штаты Сан-Франциско ҡалаһында теркәлгән, шулай уҡ фондтың 19 илдә, шул иҫәптән Рәсәйҙә, урындағы үҙ аллы бүлексәләре бар. Был ижтимағи ойошма Википедия проектының эшмәкәрлеген техник яҡтан ғына ҡурсалай. Башҡа төр йүнәлештәге эшмәкәрлеккә фонд ҡыҫылмай һәм үҙ сәйәсәте менән баҫым яһамай. Википедияның эстәлеге ирекле һәм уға бөтә донъя кешеләре хужа булып тора. Википедия эсендә алып барылған эшмәкәрлеккә ҡулланыусылар үҙ аллы идара итә.
Википедияның иң мөһим үҙенсәлеге булып уның асыҡ эстәлекле булыуы, мәғлүмәтен һәр кем төрлө маҡсатта ҡуллана һәм ирекле рәүештә тарата алыуы тора. Бер үк ваҡытта Википедия мәғлүмәтен һәр кешегә тулыландырыу һәм камиллаштырыу мөмкинлеге ҡаралған. Бының өсөн кемдәндер рөхсәт һорарға кәрәкмәй. Шулай уҡ Википедия сайтында теркәлеү мотлаҡ түгел. Әммә иҫәп яҙыуын теркәгән осраҡта ҡулланыу уңайлыҡтары арта.
Википедияның тағы бер мөһим, башҡорт халҡы өсөн иң мөһиме тип тә иҫәпләргә булған үҙенсәлеге — Википедияла мәғлүмәтте һәр бер халыҡтың туған телендә яҙа алыу мөмкинлегендә. Донъя күләмендә тупланған барлыҡ ғилем, барлыҡ мәғлүмәт һәр кешенең туған телендә ирекле ҡулланыуҙа булырға тейеш, тип иҫәпләй Википедия ирекмәндәре. Берҙән, бындай ҡараш Ер йөҙөндәге һәр бер кешегә ғилем туплау өсөн бер тигеҙ мөмкинлек бирә һәм һәр яңы быуын вәкилдәренең икенсе телде өйрәнеүгә тотонолған сығымдарын кәметә. Икенсенән, үҙ телендә сит ҡәүемдәрҙең мәҙәниәтен, тарихын, донъяға ҡарашын өйрәнгән кешенең сит телдәрҙе өйрәнеүгә теләге көсәйәсәк. Өсөнсөнән, туған телен ҡулланыу мөмкинлеге сикләнгән халыҡтар өсөн телде ҡулланыу даирәһе арта.
Википедия әлеге көндә донъя халыҡтарының 285 телендә алып барыла. Уны төҙөүҙә 38 миллионға яҡын теркәлгән һәм иҫәпһеҙ теркәлмәгән ирекмән ҡатнаша. Бөтә тел бүлектәрендә 23 миллиондан ашыу мәҡәлә бар. Иң күбеһе инглиз телендә — 4 миллиондан, унан ҡала немец, француз һәм нидерланд телдәрендә берәр миллиондан ашыу мәҡәлә бар. Урыҫ телендәге бүлек иң ҙур күләмле ун тел бүлек исемлегендә, ундағы мәҡәлә һаны бер миллионға яҡынлаша.
Википедияның башҡорт теле бүлегендә «Башҡортостан» исемле беренсе мәҡәлә 2005 йылдың 16 апрелендә аноним автор тарафынан яҙылған. Был көн Башҡорт Википедияһының тыуған көнө тип иҫәпләнә. Шул ваҡыттан алып ете меңгә яҡын ҡатнашыусы теркәлгән, һуңғы утыҙ көндә 50-нән ашыу теркәләгән мөхәррир бер һәм унан күберәк өҫтәмә индергән. Википедияның башҡорт теле бүлегендә әлеге ваҡытта 36 872 мәҡәлә бар. Һуңғы йылда бүлектә мәҡәләләр һанының һәм уларҙы тулыландырыу күрһәткесенең әүҙем үҫеше күҙәтелә.
Йөкмәткеһе
Төп биш ҡағиҙә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Википедияла һәр телдәге бүлек өсөн мотлаҡ булған төп биш ҡағиҙә бар. Башҡа ҡағиҙә-тәртиптәр Википедияла ҡатнашыусылар тарафынан ирекле рәүештә ҡабул ителгән, һәм һәр телдәге бүлек өсөн үҙенсәлекле.
Википедия ике һүҙҙән барлыҡҡа килгән: Вики тигән гавай һүҙе тиҙ тигәнде аңлата, ә икенсе өлөшө -энциклопедия тигән һүҙҙең ҡыҫҡартмаһы. Был проектта мәғлүмәт энциклопедия ҡанундарына ярашлы яҙылырға тейеш. Был шарт Википедияның бөтә тел бүлексәләре өсөн мотлаҡ булған биш ҡағиҙәнең беренсеһе.
Теләге булған һәр бер кеше Википедия мәғлүмәтен тулыландыра һәм камиллаштыра, әлегә тиклем булмаған яңы мәғлүмәт өҫтәй ала. Википедия йөкмәткеһен камиллаштырғанда мәғлүмәткә ҡарата рыяһыҙ, объектив булыу шарт. Был иһә Википедияның бөтә тел бүлексәләре өсөн мотлаҡ булған икенсе төп ҡағиҙә.
Википедиялағы мәғлүмәт һәр кеше тарафынан ирекле ҡулланыла, таратыла һәм камиллаштырыла ала, шуға күрә мәҡәләләрҙең тәғәйен авторы юк. Мәҡәләгә ниндәйҙер үҙгәреш индергән һәр ҡулланыусы уның авторы (авторҙашы-?) булып иҫәпләнә. Мәҡәләләр даими рәүештә тулыландырылып, камиллаштырылып торғанлыҡтан, тәғәйен бер автор яҙған мәғлүмәттең һүҙмә-һүҙ күсермәһен ҡуйырға ярамай. Шул уҡ ваҡытта, авторҙың эшенә һылтанма йәки иҫкәрмә яһап, Википедияға яңы йөкмәтке өҫтәргә мөмкин. Авторлыҡ хоҡуҡтарына эйә әҫәрҙәр, мәҡәләләр һәм өҙөмтәләр өсөн айырым Викикитапхана һәм Викиөҙөмтә исемле проекттар бар. Мәҡәләләр яҙғанда авторлыҡ хоҡуҡтарын боҙмағыҙ — был Википедияның төп биш ҡағиҙәһенең өсөнсөһө.
Ҡағиҙәләрҙе белмәйенсә Википедияны ҡулланған кешеләрҙең ҡылығын тик яҡшы ниәт менән эшләнгән тип уйларға кәрәк. Ниндәйҙер хата киткән булһа, йә ул хаталар ҡабатланһа, Википедия ҡағиҙәләрен белмәгән ҡулланыусыға итәғәтле генә итеп уларҙы аңлатып бирергә, өйрәтергә кәрәк. «Бер-берегеҙҙе ихтирам итегеҙ, иғтибарлы булығыҙ» тип өндәй Википедияның дүртенсе төп ҡағиҙәһе.
Һәм һуңғы бишенсе ҡағиҙә: Тәҡдим ителгән мотлаҡ дүрт ҡағиҙәнән башҡа ҡәтғи ҡағиҙәләр юҡ. Ҡалған барлыҡ ҡағиҙәләр үҙгәртелә һәм камиллаштырыла ала. Был эштә һәр кеше үҙ тәҡдимен индереп, йәмәғәтселеккә мөрәжәғәт итһен. Яңы мәҡәләләр яҙырға, булғандарын камиллаштырырға тартынмағыҙ — Википедияла һәр кем тигеҙ хоҡуҡлы.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Википедия иң алда Нупедияға ҡәрҙәш проект булып башланған. Ә Нупедия ул саҡта инглиз телендәге бушлай, он-лайн энциклопедия проекты булған. Нупедиялағы бөтә мәҡәләләр Bomis inc. тарафынан яҙылған һәм ул хужа булған. Ошо компанияның төп кешеләре булып Джимми Уэльс, Bomis (башҡарыусы директор) һәм баш мөхәррир — Лари Сэнгер торғандар. Шунан Нупедияның лицензияһы асыҡ контентлы лицензияға үҙгәртелгән булған — GNU Free Documentation License.
Лари Сэнгер һәм Джимми Уэльс Википедияға нигеҙ һалыусылар[1][2]. 2001 йылдың 15 ғинуарында Википедия ғәмәлгә индерелгән. Ул www.wikipedia.com адресында инглиз телендәге баҫма кеүек башланып киткән[3].
2001 йылдың аҙағында википедия 18 телдәге 20 000 биткә тиклем үҫешкән. 2002 йыл аҙағында 26 телдә, 2003 йыл аҙағында 46 телдә, һәм 2004 йыл аҙағында 161 телдә яҙылған булған[4]. 2009 йылдың август айында инглиз Википедияһында 3 миллион мәҡәлә иҫәпләнгән[5].
Википедияның 10-сы «тыуған көнө»[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2011 йылдың 15 ғинуарында Википедия 10 йыллыҡ байрамын үткәргән. Ошо байрам айҡанлы махсус эшләнгән логотип көн буйы стандарт логотип урынында торған.
Башҡорт телендәге Википедияның мәҡәлә һаны 36 872.
Туғандаш проекттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Викиһүҙлек Һүҙлек һәм тезаурус
- Викикитапхана Ирекле китапхана
- Викиөҙөмтә Мәҡәләләр һәм әйтемдәр йыйынтығы
- Викиһаҡлағыс Медиафайлдар һаҡлау урыны
- Викикитап Дәреслектәр һәм ҡулланмалар
- Викияңылыҡтар Яңылыҡтар донъяһы
- Викитөрҙәр Биологик төрҙәр
- Викиверситет Ирекле университет
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Jonathan Sidener. Everyone's Encyclopedia, The San Diego Union-Tribune (6 декабрь 2004). 15 октябрь 2006 тикшерелгән.
- ↑ Meyers, Peter. Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You, New York Times, The New York Times Company (20 сентябрь 2001). 22 ноябрь 2007 тикшерелгән. « 'I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph,' said Larry Sanger of Las Vegas, who founded Wikipedia with Mr. Wales.».
- ↑ Wikipedia: HomePage. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 март 2001. 31 март 2001 тикшерелгән.
- ↑ "statistics Multilingual statistics. Wikipedia (March 30, 2005). 26 декабрь 2008 тикшерелгән.
- ↑ Bobbie Johnson. Wikipedia approaches its limits.


text:
Башҡортостан аграрийҙары мал аҙығы культураларын йыйыуға әҙерләнә
Башҡортостанда техниканы мал аҙығын йыйыуға әҙерләйҙәр. Был хаҡта журналистар менән осрашыуҙа республика ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко хәбәр итте. Ул мал аҙығы культураларының торошон яҡшы тип баһаланы. Был мул уңышҡа өмөт бирә.
Әлеге ваҡытта техника әҙерләнә. Бөтә республика буйынса мал аҙығын урып-йыйыусы 1050 комбайн иҫәпләнә. Техниканың норматив талабынан сығып ҡарағанда, мал аҙығы культураларын йыйыусы комбайндар менән республика 64 процентҡа тәьмин ителгән. Былтыр 60 процент ине. Республика буйынса бер комбайнға уртаса 550 га тура килә.
Николай Коваленко һуңғы йылдарҙа бындай техника паркының ярайһы яҡшы яңыртылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Үҙйөрөшлө техника төрҙәре араһында был иң «йәш» машиналар составы.
Ағымдағы йыл башынан алып республика ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре тупаҫ мал аҙығын йыйыу һәм әҙерләү өсөн төрлө төрҙәге 158 машина, 47 үҙйөрөшлө комбайн һәм тағылмалы ваҡлаусы һатып алған.
Аграрийҙарға республика Хөкүмәте лә ярҙам итә. Башҡортостанда үҙебеҙҙең илдә етештерелгән ауыл хужалығы техникаһын һатып алыуға киткән сығымдарҙың 40 процентына тиклемге сумма субсидиялана.
Шулай уҡ үҙйөрөшлө комбайндарҙы һәм сапҡыстарҙы йыллыҡ техник тикшереү үткәреүгә ваҡытында әҙерләү һәм мал аҙығы йыйыу машиналарын ике сменала эшләтеү өсөн механизаторҙар менән комплектлау мәсьәләһе лә хәл ителә.
Мал аҙығын әҙерләүҙә республика МТС-тары техникаһы: 124 «Полесье» үҙйөрөшлө мал аҙығы йыйыу комплекстары менән «Дон»-680, шулай уҡ 224 үҙйөрөшлө сапҡыс, пресс-йыйыусылары менән 108 трактор агрегаттары ла ҡатнашасаҡ. Әле мал аҙығы әҙерләү осорона механизацияланған эштәрҙе башҡарыуға МТС-тар менән килешеүҙәр төҙөлә.


text:
Башҡорт яҙыусыһы төрки донъяһының бөйөк ҡатын-ҡыҙҙары исемлегенә индерелгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева төрки донъяһының бөйөк ҡатын-ҡыҙҙары исемлегенә индерелгән. Төркиә телерадиокомпанияһы әҙибә хаҡында тапшырыу әҙерләй. Төрөк журналистары Әхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала булды.
Тапшырыуҙы әҙерләүселәргә яҙыусының әҫәрҙәре, шулай уҡ 1942 йылда донъя күргән «Партизан малай» исемле тәүге китабы күрһәтелде. Әҙибәнең 1977 йылда Милли китапхана өсөн ҡалдырған автографы журналистарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлеге етәксеһе Айгөл Буранғолова төрөк дуҫтарыбыҙға бөйөк милләттәшебеҙҙең ижады тураһында бәйән итте.
ТРТ каналының ижади төркөмө күп илдәрҙә булған. Билдәле һәм арҙаҡлы ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында тапшырыуҙар циклын Төркиәлә, Кипрҙа, Молдовала, Ҡырғыҙстанда, Ҡаҙағстанда, Төркмәнстанда, Хакасияла, Татарстанда, Ҡырымда, Һиндостанда төшөргәндәр.
— Оҙаҡ йылдар төрки донъяһы, төрки мәҙәниәте, тамырҙарыбыҙ һәм тарихи үткәнебеҙ тураһында тапшырыуҙар әҙерләнек. Әммә ҡатын-ҡыҙҙарҙың яҙмышы аҙ сағылдырылған. Ҡатын-ҡыҙҙың төрки донъялағы һәм йәмғиәттәге урынына һәм роленә арналған тапшырыуҙар циклын төшөрөү идеяһы тыуҙы, — тип һөйләне программаның етәксеһе Рафет Коксал.


text:
Башҡорт дәүләт университеты ғалимдары 980 мең һумлыҡ федераль грантҡа эйә булды
Башҡорт дәүләт университеты ғалимдары 2009-2013 йылдарға «Инновацион Рәсәйҙең фәнни һәм фәнни-педагогик кадрҙары» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә гранттар биреүгә конкурста еңеп сыҡты.
Филология фәндәре докторы, рус филологияһы кафедраһы профессоры, Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы Флүзә Фәтҡуллина етәкселегендәге проект 980 мең һумлыҡ грантҡа лайыҡ булды. Йүнәлеше — «Филология фәндәре һәм сәнғәт фәне өлкәләрендә фән докторҙары етәкселеге аҫтында ғалимдар төркөмдәре менән үткәрелгән ғилми тикшеренеүҙәргә ярҙам». Был хаҡта Башҡорт дәүләт университетының матбуғат үҙәгенән хәбәр иттеләр.
«Инновацион Рәсәйҙең фәнни һәм фәнни-педагогик кадрҙары» программаһы ғилми-белем биреү үҙәктәрендәге тикшеренеүҙәрҙе, Рәсәйҙең алдынғы ғалимдары етәкселегендәге эштәрҙе, йәш ғалимдар һәм аспиранттар менән үткәрелгән тикшеренеүҙәрҙе финанслауға йүнәлтелгән.


text:
Дәүләт һатып алыуҙары ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренә ярҙам итергә тейеш
Дәүләт һатып алыуҙары Рәсәйҙә ауыл хужалығы етештереүселәренә туранан-тура ярҙам итеүҙең һөҙөмтәле инструменты булырға тейеш. Шундай фекерен белдерҙе Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин, Өфөләге Бөтә Рәсәй аграр форумында ҡатнашыусыларҙың һорауҙарына яуап биреп.
Аграрийҙарҙың күбеһенең фекеренсә, илдә бөгөн, үкенескә күрә, ысынлап та шулай килеп сыға – ғәмәлдәге дәүләт һатып алыуҙары системаһынан башлыса продукция етештереүселәр түгел, ә аралашсылар ота.
Владимир Путин әйтеүенсә, ҡайһы ваҡытта аралашсы ысынлап та кәрәк — ул тауарҙар менән тәьмин итеү, поставкалауҙағы өҙөклөктәр өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. Ләкин дәүләт һатып алыуҙар системаһы уларҙа ауыл хужалығы етештереүселәренең ҡатнашыуына иҫәпләнгән. Әгәр күп осраҡта етештереүселәр түгел, ә аралашсыларға ярҙам күрһәтеү килеп сыға икән, Владимир Путин фекеренсә, әле ҡулланылған система ҡайтанан ҡараласаҡ.


text:
Өфө «Бала ғаиләлә тәрбиәләнергә тейеш» бөтә Рәсәй конкурсы еңеүсеһе
Өфө «Бала ғаиләлә тәрбиәләнергә тейеш» бөтә Рәсәй конкурсының баш ҡалалар категорияһында онлайн-тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса еңеүсе тип танылды. Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурстың ойоштороусыһы булып Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам итеү фонды сығыш яһай.
Башҡортостан баш ҡалаһы 5221 тауыш йыйҙы. Дербент, Волжский һәм Ступино ҡалалары ла үҙ категорияһында лидерҙар булды.
Конкурс урындағы үҙидаралыҡ органдары социаль етемлек һәм уңышһыҙ ғаиләләрҙе иҫкәртеүгә, етем балаларҙы һәм ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм булған балаларҙы ғаиләләргә урынлаштырыуға, был категорияға ҡараған балалар тураһында мәғлүмәт алыуҙы киңәйтеүгә, интернаттан һуң күҙәтеүгә алыу институтын үҫтереүгә, граждандарҙа ғаилә бурыстарына яуаплы мөнәсәбәт тәрбиәләүгә айырыуса иғтибар бүлгән Рәсәй ҡала биләмәләре араһында уҙғарыла.
Быйыл конкурста Рәсәй Федерацияһының 62 субъектынан 167 ҡала ҡатнашты.
Конкурстың маҡсаты – социаль етемлекте иҫкәртеү, етем балаларҙы һәм ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм ҡалған балаларҙы мөмкин тиклем күберәк ғаиләләргә урынлаштырыу һәм уларҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыу. Ҡатнашыусы ҡалалар нәҡ ошо критерийҙар буйынса баһаланды.
Өфө бындай конкурстарҙа йыш ҡатнаша һәм хәҙер инде ыңғай тәжрибәгә эйә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр Өфө онлайн-тауыш биреү йомғаҡтары буйынса «Етемдәрһеҙ ҡала» конкурсында абсолют еңеүсе тип танылды, ә социаль етемлекте иҫкәртеүгә йүнәлтелгән сараларҙы һөҙөмтәле тормошҡа ашырған Рәсәй ҡалалары рейтингында РФ субъекттарының административ үҙәктәре булған ҡалалар араһында тәүге өсәү иҫәбенә инде.


text:
Раил Сарбаев: хужаһыҙ быуаларҙы шәхси ҡулдарға бирәсәкбеҙ
— Республика буйынса бөгөн 300-ҙән ашыу хужаһыҙ гидротехник ҡоролма бар. «Башмелиоводхоз» ДУП-ы ҡарамағында бик күп һыу ятҡылыҡтары бар — уларҙа балыҡ үрсетергә маташалар, әммә «үткәрмәҫкә», «бирмәҫкә» системаһы үҙенекен итә. Ағымдағы йылда беҙ, беренсенән, эйәһе булмағанды шәхси эшҡыуарҙарға бирергә, икенсенән, «Башмелиоводхоз»дың һөҙөмтәһеҙ файҙаланылған быуаларын балыҡ үрсетергә теләгән кешеләргә тапшырыу мәсьәләһен хәл итергә тырышасаҡбыҙ, — тип белдерҙе бөгөн БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев.
Премьер әйтеүенсә, Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы әлеге ваҡытта балыҡ хужалығы эшмәкәрлеге программаһы өҫтөндә эшләй. 2010-2014 йылдарға иҫәпләнгән ошондай уҡ программа Башҡортостанда ла әҙерләнә.
Программала, атап әйткәндә, балыҡ үрсетеүгә материалдар һатып алыуҙың бер өлөшөн компенсациялау һәм махсус ҡатнаш аҙыҡтар һатып алыуҙы субсидиялау ҡаралған.


text:
Республиканың закон сығарыусылары етем балалар хоҡуҡтарын тәьмин итеү буйынса саралар тәҡдим итте Фото: Андрей Старостин
Республиканың закон сығарыусылары етем балалар хоҡуҡтарын тәьмин итеү буйынса саралар тәҡдим итте
Республиканың закон сығарыусылары етем балалар хоҡуҡтарын тәьмин итеү буйынса саралар тәҡдим итте Фото: Андрей Старостин
Етем һәм ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм ҡалған балаларҙың хоҡуҡтарын тәьмин итеү буйынса ҡануни сараларҙың бер төркөмөн Рәсәйҙең Волга буйы федераль округы субъекттарының дәүләт власының закондар сығарыусы (вәкәләтле) органдары Ассоциацияһы ултырышында республика парламенты спикеры Константин Толкачев уҡып ишеттерҙе. БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе бөгөнгө ысынбарлыҡ артынан ҡайһы саҡ өлгөрмәгән ҡануниәттең етешһеҙлектәрен атаны. Башҡортостан Республикаһы һәм Волга буйы федераль округының башҡа төбәктәре тәжрибәһе хоҡуҡи базаны камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр индерергә мөмкинлек бирҙе.
Атап әйткәндә, закон сығарыусылар ғаиләнең ағзалары иҫәбенән торған һәм йәшәү минимумына бәйле булмаған иҡтисади тотороҡлолоҡтоң критерийҙарын һәм стандарттарын әҙерләү. Бындай саралар ҡатмарлы тормош шарттарында ҡалған ғаиләләргә ярҙам итеү буйынса масштаблы программаларҙы тормошҡа ашырырға бирәсәк.
Икенсе тәҡдим проблемалы ғаиләләргә иртә ҡыҫылыш методикаһы, балаға ярҙам итеү генә түгел, ә ғаиләне ғәҙәти тормошҡа ҡайтарыу менән бәйле. Республика парламентарийҙары баланы тартып алыуға тиклем алдан социаль-реабилитация эшен үткәреүҙе, шул иҫәптән ата-әсә хоҡуғынан мәхрүм итеүҙе уларҙы ошо осорға сикләү мөмкинлеген иҫәпкә алып күҙ уңында тотоуҙы ҡануни мөмкин тип иҫәпләй.
Тағы ла бер инициатива ата-әсә йөкләмәләрен үтәмәү өсөн мәжбүри эш рәүешендә язаны күҙаллай, ә штраф түгел. Был осраҡта ҙур ихтималлыҡ кимәле менән бындай хоҡуҡ боҙоуҙар рецидивтарының кәмеүен көтөргә кәрәк.
Константин Толкачев балаларҙы ҡарау һәм тәрбиәләү буйынса ата-әсәләрҙең үҙ бурыстарын үтәмәүҙәре тураһында мәғлүмәтте опека һәм попечителлек органдарына ваҡытында еткермәгән мәктәпкәсә, дөйөм белем биреү, дауалау учреждениелары яуаплы кешеләренең һәм граждандарҙың яуаплылығын көсәйтергә тәҡдим итте.
Ултырышта төбәктең әле булған тәжрибәһен иҫәпкә алып етем һәм ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм ҡалған балаларҙы социаль-психологик оҙатыу, юридик консультациялау, торлаҡ менән тәьмин итеү, һөнәри белем алыу һәм эшкә урынлашыуҙа булышлыҡ итеүҙе күҙ уңында тотҡан интернаттан һуң оҙатыу тураһында федераль законды башлап ебәрергә тәҡдим иттеләр.
Халыҡ тарафынан һайланған кешеләр уллыҡҡа алыу процедураһы өсөн дөйөм максималь срокты ҡануни ҡарарға кәрәк, тип иҫәпләй. Бынан тыш, яҡын туғандары, уларҙың бәлиғ булыуы, эшкә яраҡлылығы һәм баланы уллыҡҡа алыу теләге булған осраҡта уларға балалыҡҡа алыуҙа өҫтөнлөктәр бирелеүе, уның процедураһы максималь ябайлаштырыуы ихтимал. Шул уҡ ваҡытта етемдәрҙең артабанғы яҙмышын контролдә тоторға, улар ғаиләлә ысынлап та туған һәм көтөп алынған балалар булырлыҡ ғаиләләргә бирелһен өсөн бөтә шарттар булдырырға кәрәк.


text:
Башҡорт дәүләт университеты һәм Сколково фән һәм технологиялар институты хеҙмәттәшлек тураһында килештеләр
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт университеты һәм Сколково фән һәм технологиялар институты ғилми-тикшеренеү эштәре уҙғарыу тураһында килешеү төҙөнөләр. Документты Сколково фән һәм технологиялар институтының үҫеш буйынса вице-президенты Алексей Ситников һәм Башҡорт дәүләт университеты Николай Морозкиндың ҡултамғалары менән нығыттылар.
Башҡорт дәүләт университетының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, документ ғилми-тикшеренеү, инновация һәм уҡыу эшмәкәрлегендә уртаҡ эште күҙаллай. Ул былтыр иститутта асылған «Углеводород сығарыу буйынса Сколково фән һәм технологиялар институты үҙәге» Фән, инновация һәм уҡыу үҙәге менән уҙаҡташлыҡта башҡарыласаҡ. Үҙәк перспективалы углеводород эҙләү һәм сығарыу технологияларында махсуслаша. Шуға күрә килешеү сиктәрендә эшкә тәү сиратта Башҡорт дәүләт университеты структуралары, ошо өлкәләге алдынғы тикшеренеүҙәр: геофизика кафедраһы, ғәмәли физика кафедраһы һәм дисперсион системаларҙың микро һәм наномасштаблы динамикаһы үҙәге йәлеп ителәсәк.
Башҡорт дәүләт университеты һәм Сколково фән һәм технологиялар институтының уртаҡ эшендә уҡытыу компоненты айырым урын биләйәсәк. Килешеү тейешле һөнәрҙәр буйынса уҡытыу курстарын әҙерләүҙе һәм ғәмәлгә ашырыуҙы, белгестәр менән алмашыуҙы һәм бергәләп магистрҙар әҙерләүҙе күҙ уңында тота.
Килешеү биш йылға төҙөлгән, был ваҡыт эсендә дөйөм финанслау күләме 111 миллион 424 мең һум тәшкил итәсәк. 8 миллион 756 мең һум күләмендә тәүге транш Башҡорт дәүләт университеты иҫәбенә быйыл уҡ күсәсәк.


text:
Конституция
Конститу́ция (лат. constitutio — «төҙөлөш, ҡоролош») — илдең төп законы, дәүләттең йәки федератив дәүләттә территориаль берәмектең, шәхестең сәйәси, хоҡуҡи, иҡтисади статусын билдәләгән юғары юридик көскә эйә булған норматив-хоҡуҡи акт.
Конституция — илдәге йәмғиәт һәм дәүләт ҡоролошон, һайлау системаһын, дәүләт органдарының төҙөлөш һәм эш принциптарын, граждандарҙың хоҡуҡтарын, бурыстарын билдәләгән төп закон.
Конституцияла өҫтәмәләр һәм төҙәтеүҙәр тәртибе ҡаралған.
Конституцияның башҡа закондарҙан айырмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дәүләт формаһын, дәүләт власының юғары органдар системаһын, хоҡуҡ һәм ирек, дәүләт төҙөлөшөн билдәләй.
- Юғары юридик көскә эйә.
- Сағыштырмаса тотороҡлолоҡ менән айырыла.
- Ағымдағы ҡануниәт өсөн нигеҙ булып тора.


text:
Бөгөн участка һайлау комиссияларында алдан тауыш биреү башлана
30 сентябрҙән 3 октябргә тиклем ниндәйҙер сәбәп арҡаһында 4 октябрҙә һайлау участкаһына килә алмаясаҡ һайлаусылар ваҡытынан алда участка һайлау комиссияларында тауыш бирә ала.
Быйылғы һайлау компанияһы сиктәрендә Башҡортостанда алдан тауыш биреү 18 сентябрҙә башланды һәм әлегә тиклем территориаль һайлау комиссияларында барҙы, хәҙер ул участка һайлау комиссияларына күсерелә.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда 11 октябрҙә Республика көнөн байрам итеү менән бәйле, һайлауҙар Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә ҡарағанда бер аҙна алдараҡ үтәсәк. 4 октябрҙә — берҙәм тауыш биреү көнөндә беҙҙә төрлө кимәлдәге урындағы үҙидара вәкәләтле органдарына депутаттар һайлау буйынса 86 һайлау кампанияһы үтәсәк. Белорет ҡалаһы һәм Бөрө ҡалаһы ҡала биләмәләрендә — ҡала биләмәләре Советтары депутаттарын һайлау, райондарҙа төрлө кимәлдәге Советтар депутаттарын өҫтәмә һәм ҡабаттан һайлау үткәреләсәк. Дөйөм алғанда, һайлауҙар 31 муниципаль районда үтәсәк, һайлаусылар исемлегендә — 120 меңдән ашыу кеше. Тауыш биреү үткәреү өсөн 180 һайлау участкаһы төҙөлгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы коллегияһында сығыш яһаны Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы коллегияһында сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы коллегияһында сығыш яһаны Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында сығыш яһаны. Ул полицияның былтырғы оператив-хеҙмәт эшмәкәрлеге йомғаҡтарына һәм киләһе осорға билдәләнгән бурыстарға арналды.
Рөстәм Хәмитов эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреү ваҡытында тәртип һаҡлауҙы яҡшы ойошторғандары өсөн рәхмәт белдерҙе.
– Сит ил делегациялары, эшҡыуарлыҡ вәкилдәре, мәҙәниәт һәм фән эшмәкәрҙәре, туристар хәүефһеҙ төбәктәргә генә килә һәм улар менән хеҙмәттәшлек итә. Был йәһәттән Башҡортостан юғары талаптарға тап килә, – тине төбәк Башлығы. – Дөйөм алғанда, юғары планка – Башҡортостандың «визит карточкаһы» ул. Ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, былтыр республика яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә алыуын күрһәтте.
Республика буйынса Эске эштәр министрлығы алдында торған бурыстар хаҡында һөйләгәндә төбәк етәксеһе уларҙың кешеләр өсөн эшләргә тигән маҡсаттан сығып ҡуйылыуын билдәләне.
– Беҙ бөтә өлкәләрҙә лә законлылыҡты һаҡлауҙы тәьмин итергә һәм республика халҡының мәнфәғәттәрен яҡларға, ҡала, ауыл урамдарында социаль тотороҡлоҡто, тәртип һаҡлауҙы һәм именлекте нығытырға, иҡтисади, эшҡыуарлыҡ һәм башҡа эшмәкәрлектә кешенең хоҡуҡтарын ҡыҫыуға юл ҡуймаҫҡа тейешбеҙ. Бында беҙ бер командала эшләйбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡабул ителгән ҡарарҙарҙы һәм пландарҙы тормошҡа ашырыу, халыҡтың власҡа, дәүләткә ышанысын нығытыу күп осраҡта һеҙгә – тәртип һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәренә бәйле.
Республика Башлығы терроризмға һәм экстремизмға ҡаршы көрәш, енәйәттәрҙе иҫкәртеү, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә эш һөҙөмтәлелеген арттырыу, иҡтисад өлкәһендәге һәм кибер-енәйәттәрҙе бөтөрөү хоҡуҡ һаҡлау органдары эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булыуын билдәләне.


text:
Республиканың 21 районында көнбағыш йыйыу тамамланған
15 октябрҙә Башҡортостандың йәнә дүрт районы – Бөрө, Илеш, Ишембай һәм Кушнаренко хужалыҡтары көнбағыш һуғыу эштәрен тамамлаған. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта көнбағыш һуғып алыу эштәре республиканың 21 районында тамамланған.
БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, үткән ял көндәрендә генә төбәктә өс меңдән ашыу гектар майҙанда 3100 тоннанан ашыу көнбағыш йыйып алынған.
Уртаса уңыш гектарынан 8,2 центнер тәшкил итә. Бөгөнгө көнгә республикала 157 меңдән ашыу гектар майҙанда 129354 тонна көнбағыш һуғып алынған.


text:
Өфө районы халҡының проблемалары контролгә алынды
«Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесенең Өфөләге төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Рәил Әсәҙуллин Өфө районы граждандарын ҡабул итте. Муниципалитет халҡы депутатҡа юлдарҙың насар сифатына, мәктәп хоккей командаһын форма менән тәьмин итеү проблемаһына, медицина ярҙамы ала алмауҙарына һәм урындағы власть яғынан аңлашылмаусанлыҡҡа зарланды.
Чернолес ауылында йәшәүсе ҡатын һөйләүенсә, урындағы йәш хоккейсылар үҙ мәктәп командаһын ойоштора. Ҡумта төҙөү менән бағыусылар ярҙам иткән. Үҫмерҙәр үҙҙәренең оҫталығын күрһәтергә ярыштарға ынтыла, тик экипировка юҡ, уны һатып алыуға 100 мең һум аҡса кәрәк. Муниципалитет бындай аҡса бүлә алмай. Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе был мәсьәләне үҙ контроленә алды.
Ошо уҡ ауылда йәшәүсе ҡатын ҡасаба-ара юлдарҙы төҙөкләндереү мәсьәләһен хәл итеүҙе һорап килде. Ауыл биләмәһе буйлап ҡасан яҡшы юлдарҙан йөрөй алырҙар – халыҡ аныҡ ҡына яуап ала алмай. Граждандарҙы ҡабул итеүҙә ҡатнашҡан ауыл советы башлығы документтарҙы рәсмиләштереү процесының оҙаҡҡа һуҙылыуы хаҡында әйтте. Ҡабул итеү барышында асыҡланыуынса, теркәү палатаһына документтар тапшырылған, һәм был муниципалитет, хакимиәт хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, юлдар төҙөү һәм ремонтлау буйынса иң яҡшыларҙың береһе булып һанала. Ул саҡта башҡа ауыл биләмәләре ниндәй торошталыр, тигән һорау тыуа.
Депутат ауыл биләмәһе башлығы менән ҡаты һөйләште. Рәил Әсәҙуллин «кешеләрҙе ярһытмаҫҡа, ә халыҡҡа аныҡ даталарҙы әйтергә» талап итте.
— Халыҡ менән бындай мөнәсәбәткә юл ҡуйырға ярамай. Ризаһыҙлыҡты, көсөргәнеште бөтөрөгөҙ, — тип белдерҙе Рәил Әсәҙуллин ауыл биләмәһе башлығына. — Документтар әҙерләнгәнсе ваҡытлыса булһа ла юлдарға ҡырсынташ һибегеҙ.
Төбәк ҡабул итеү бүлмәһе башлығы ошо мәсьәләне хәл итер өсөн юл картаһын төҙөргә ҡушты һәм уны үҙ контроленә алды.
Юл һәм даими һыу баҫыу мәсьәләләре буйынса Ҡыҙылъяр ауылында йәшәүсе ҡатын килгән. Район хакимиәтенә хат яҙып мөрәжәғәт итеп ҡараған, әммә яуап алмаған. Асыҡланыуынса, уға торлаҡ төҙөлөшөнә бирелгән ер участкаһы баҫыуҙа урынлашҡан, уны даими рәүештә һыу баҫа. Элек участкаларҙан һыуҙы махсус торбалар ярҙамында ситкә ебәрәләр ине. Хәҙер ул яраҡһыҙға әйләнгән, уның торошон бер кем дә күҙәтмәй. Ирегән һыуҙар даими рәүештә ихаталарҙы баҫа, ә урындағы хакимиәт бер ниндәй ҙә сара күрмәй. Юлдар булмауы ғына түгел, ә был кварталда урамдар яҡтыртылмауы ла хәлде ҡатмарлаштыра.
Мөрәжәғәт итеүсенең һүҙҙәре буйынса, урындағы халыҡ үҙҙәре йөрөп документтар юлларға, үҙ аҡсаларын индерергә әҙер, әммә властан аңлау һәм яҡлау тапмай.
Ауыл советы башлығы әйтеүенсә, был урамға асфальт түшәү 2014 йылға планлаштырылған. Торлаҡ төҙөлөшөнә бирелгән ошо «күләүекте» тап урындағы власть бүлгән.
Нөрлөлән хеҙмәт ветераны депутатҡа сифатлы медицина хеҙмәт булмауына зарланды. Уларҙың ауыл биләмәһендә участка дауаханаһын япҡандар, хәҙер пенсионерҙар Дмитриевка дауаханаһына йөрөргә мәжбүр. Нөрлөнән унда тура рейстар юҡ. Икенсе төркөм инвалиды властарға мөрәжәғәт итеп, «Башавтотранс» автобусының йәки шәхси «маршруткаларҙың» маршрутын үҙгәртеп, улар көнөнә ике тапҡыр булһа ла Дмитриевка аша үтһендәр ине, тигән үтенесен белдерҙе. Мәсьәләне хәл итеүҙе район хакимиәте вәкилдәре үҙ өҫтәренә алды.


text:
Өфөлә бер айҙа беренсел торлаҡҡа хаҡтар үҙгәрмәне
Өфө баҙарында ғинуарҙа беренсел торлаҡтың уртаса хаҡы үҙгәрмәне. Ул бер квадрат метр өсөн 42,82 мең һум тәшкил итә.
Бер айҙа бер бүлмәле фатир хаҡы 0,8 процентҡа күтәрелде. Өс бүлмәлеләр шул тиклемгә арзанайҙы. Ике бүлмәле фатирҙар сегментында беренсел торлаҡ хаҡы 0,1 процентҡа кәмене. Яңы төҙөлөп тапшырылған йорттарҙа уртаса тәҡдим хаҡы – квадрат метр өсөн 44,8 мең һум.
«Эксперт» Күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанованың һүҙҙәренә ҡарағанда, яңы төҙөлгән йорттарҙа фатирҙарҙың иң кәм тәҡдим хаҡы әлеге ваҡытта – квадрат метры 25 мең һум. Мушников урамында төҙөлгән 17-се йортта ике бүлмәле фатир ошондай хаҡҡа һатыла.
Максималь тәҡдим хаҡы – 72 мең һум. Киров һәм Цюрупа урамдары сатында урынлашҡан йортта өс бүлмәле фатирҙың квадрат метрының хаҡы шундай.


text:
Башҡортостан Республикаһының Профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө менән!
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов республиканың профсоюз лидерҙарын, профсоюз хәрәкәте ветерандарын күптән түгел ойошторолған байрам — Башҡортостан Республикаһының профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
"Хөрмәтле профсоюз лидерҙары!
Профсоюз хәрәкәтенең ҡәҙерле ветерандары!
Һеҙҙе яңы байрам –Башҡортостан Республикаһының профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө менән ихлас ҡотлайым!
Профсоюздар хеҙмәт кешеһе хаҡына уңышлы эшмәкәрлектең бай йолалары менән айырылып тора. Хеҙмәткәрҙәрҙең лайыҡлы эш һәм социаль-көнкүреш шарттарын булдырыу, хеҙмәтте һаҡлау торошона контроль, производство коллективтарына етештереү пландарын үтәүҙә булышлыҡ итеү буйынса байтаҡ тормошсан мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеү тап һеҙҙең иңегеҙгә төштө. Хеҙмәтсәндәрҙе һәм уларҙың балаларын шифахана-курорттарҙа дауалауға, уларҙың ялын ойоштороуға, граждандарҙы мәҙәни ялға, физкультура һәм спортҡа киң йәлеп итеүгә ҙур иғтибар бирелде. Ҡыҫҡаһы, профсоюздар һәр хеҙмәт кешеһен тәү сиратта борсоған мәсьәләләрҙән ситтә ҡалманы.
Бөгөнгө ябай булмаған шарттарҙа закондар сығарыу, хеҙмәтте һаҡлау һәм халыҡты социаль тәьмин итеү, хеҙмәткәрҙәрҙең законлы хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен юридик яҡлау, лайыҡлы түләү кимәлен тәьмин итеү һәм социаль гарантиялар, эштән нигеҙһеҙ бушатыуға һәм эш хаҡтары буйынса бурыстарға юл ҡуймау өлкәһендәге хеҙмәттәр эшмәкәрлегегеҙҙең төп йүнәлештәре булып тора. Башҡортостанда власть, профсоюздар һәм эш биреүселәр араһында конструктив диалогтың эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашырылыуы ҡыуаныслы. Социаль хеҙмәт мөнәсәбәттәре мәсьәләләре социаль партнерлыҡ системаһы сиктәрендә цивилизациялы хәл ителә.
Һеҙгә һаулыҡ, именлек һәм бәхет, профсоюз сафтарының берҙәмлеген, тыуған республика хаҡына яуаплы эшегеҙҙә яңы уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. РӘХИМОВ.


text:
Башҡортостан уҡыусылары “Бәләкәй ватаным” бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнаша
Шишмә районының Балалар ижады үҙәгенән Артур Андреев менән Лилиә Илюшкина «Бәләкәй ватаным» бөтә Рәсәй конкурсының финалына сыҡты. Ул «Орленок» балалар һауыҡтырыу лагерендә (Краснодар өлкәһе) 1-21 апрелдә үтәсәк.
Республика турында еңеп сыҡҡас, уҡыусылар Мәскәүгә ситтән тороп үткәрелгән турға эштәрен ебәрә һәм финалға саҡырыу ала. Йәш тикшеренеүселәр «Матди булмаған мәҙәниәт» секцияһында сығыш яһаясаҡ. Артур боронғо мордва халҡы байрамы йолалары хаҡында һөйләйәсәк, ә Лилиә «Традицион башҡорт биҙәүестәре һәм хәҙерге заман» проектын яҡлаясаҡ.
Форум программаһында балалар ижади берекмәләре эше, ял һәм мәҙәни саралар, эҙләнеү-тикшеренеү эшмәкәрлеге планлаштырылған.


text:
Фото:
Мысыр шәйехтәре Өфө мосолмандары менән осрашты
Фото:
Шаршамбы көндө М.Солтанова исемендәге Ислам колледжында Мысырҙан килгән дүрт шәйехтең Өфө мосолмандары менән осрашыуы үтте. Ойоштороусылар булып колледж етәкселеге һәм «Рисәләт-Послание» гәзите мөхәрририәте сығыш яһаны. Йыйылыш баҫмаға яҙылыу кампанияһына йомғаҡ яһау сиктәрендә үтте.
Ғәрәп ҡунаҡтар республикала конфессия-ара хәлдең тотороҡло булыуын һәм Башҡортостан етәкселегенең дингә ҡарата аҡыллы сәйәсәтен билдәләне.
— Башҡортостанға килеүемә беренсе йыл түгел, — тине шәйех Хөсәйен Ид. – Миңә райондар буйлап йөрөү, диндәштәр менән аралашыу оҡшай. Аңлауымса, халыҡты мосолман лозунгылары аҫтына йәшеренгән агрессия күренештәре борсолдора. Мин барыһына ла, ислам бер ниндәй экстремизм һәм терроризмды рөхсәт итмәй, тип яуап бирәм. Дин тотоусы тормошоноң төп маҡсаты – Хоҙай Тәғәләнең мәрхәмәтенә ирешеү. Был, тимәк, енәйәт эшләмәү, дәүләт нигеҙҙәрен боҙмау.
Ислам колледжы директоры Илдар Малахов әйтеүенсә, шәйехтәр Өфөгә «Әл-Әзһәр» халыҡ-ара ислам университетының (Ҡаһирә, Мысыр) Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты менән хеҙмәттәшлеге программаһы буйынса килгән. Ғәрәп белгестәр колледж студенттарын уҡыта һәм республика райондарында ислам нигеҙҙәре буйнса лекциялар алып бара.


text:
Дерби Үҙәк китапханаһы
Дерби Үҙәк китапханаһы (ингл. Derby Central Library) — 1879 йылда Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы менән берлектә нигеҙләнгән, Ричард Нилл Фриман проекты буйынса, Майкл Басс-ҡустыһы аҡсаһына, ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән китапхана[1].
«Даими» китапхана 1811 йылдан Квин-стритта эшләй; 1832 йылда уны (түләүле теркәлеү үткән) 84 кеше файҙалана алған[2]. 4000 том араһында Дерби Фәлсәфә йәмғиәте (Derby Philosophical Society) китаптары һаҡланған[3].1863 йылда китапһанасы һәм куратор итеп ботаник Александр Кролл (Alexander Croall) тәғәйенләнә, киләһе йылда музей һәм китапхана берләштерелә.
1964 йылда музей һәм сәнғәт галереяһы икенсе бинаға күсерелә.
Йыраҡ түгел был китапхана төҙөүҙә ярҙам иткән, һыра ҡайнатыусы Палата обинаһы ағзаһы миценат Майкл Басс-ҡустыһына һәйкәл ҡуйылған.
Иҫкәртмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Kelly's Directory of Derbyshire 1899 p.130 — 1899.
- ↑ Glover Stephen The history and directory of the borough of Derby, a guide p.430 — 1829.
- ↑ Newsletter of the Geological Curators Club, Mick Stanley, Vol 1, No. 8, 1976. accessed February 2011.
Һылтанма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Китапхананың рәсми сайты (инг.)


text:
Фото:
Төркиәнең Ялова ҡалаһында Әхмәтзәки Вәлидиҙең хәтер кисәһе үтәсәк
Фото:
Йома көндө Төркиәнең Ялова ҡалаһында Ялова ҡала хакимиәте, ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһы һәм Хәлил Иналджык исемендәге Осман тарихын тикшереү институты менән ойошторолған Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың хәтер кисәһе үтәсәк. Сарала Ялова ҡалаһы мэры Яҡуп Бильгин Кочал, Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы вәкиле Әхәт Сәлихов, Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың ҡыҙы, Төркиә фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, профессор, доктор Иҫәнбикә Туған, Мимар-Синан исемендәге сәнғәт университеты профессоры Гюльчин Чандарлыоглу, Мимар-Синан исемендәге университет проректоры, профессор, доктор Әхмәт Ташағыл, Босфор университеты докторы, профессор Надир Озбек ҡатнаша.
Хәтер кисәһе Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 120 йыл тулыуға арнала.


text:
Башҡортостанда игендән тулайым йыйым 1,6 миллион тоннанан ашты
24 августа республика игенселәре ураҡ кампанияһының йәнә бер сиген үтте. Иген культуралары майҙандарҙың яртыһында сабылған. Был 820 мең гектар. БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәте буйынса, 776 мең га ашлыҡ һуғылған. Планға ҡарата был 47%. Дүртөйлө, Көйөргәҙе, Саҡмағош һәм Шаран райондарында ураҡ кампанияһы һуңғы стадияһына яҡынлашты.
Игендән тулайым йыйым быйыл 1,6 миллион тоннанан артып китте. Уртаса уңыш — гектарынан 20,9 центнер. Мәләүез, Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош районы эшсәндәре һәр гектарҙан 30 центнерҙан ашыу уңыш ала. Бураға иң күп ашлыҡ һалыусылар — Стәрлетамаҡ районы аграрийҙары — 113,1 мең тонна.


text:
2011 йылда республикала 11000 самаһы кеше бушлай ҡайтанан әҙерлек курстары үткән
Республикалағы вакансиялар банкының 80 проценттан ашыуын 2011 йылда квалификациялы эшсе һөнәрҙәре тәшкил иткән. Шуға күрә БР Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы ярҙамында ҡайтанан һөнәри әҙерлек үткән эшһеҙ граждандарҙың 73 проценттан ашыуы тап эшсе һөнәрҙәре буйынса белем алған.
Былтыр халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенең йүнәлтмәһе буйынса 10860 самаһы кеше һөнәри әҙерлек үткән. Шуларҙан 7265 кеше, йәғни 67 проценты эшкә урынлашҡан.
Аныҡлап әйткәндә, эшһеҙ граждандарҙың 22 проценттан ашыуы — һөнәри әҙерлек, 63 проценты ҡайтанан әҙерлек үткән, 15 проценты квалификацияһын күтәргән, тип хәбәр иттеләр Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығынан.
Эшһеҙҙәрҙе уҡытыу 2011 йылда республикалағы 190 белем биреү учреждениеһы базаһында үткәрелгән. Эшһеҙ граждандарға һөнәри әҙерлек, ҡайтанан әҙерлек һәм квалификацияһын күтәреү курстары 200 профессия һәм белгеслек буйынса алып барылған.
Шул уҡ ваҡытта эш эҙләгәндә ауырлыҡ кисергән кешеләргә айырым иғтибар бирелгән. Шулай итеп, һөнәри әҙерлек үтеүгә ебәрелгәндәрҙең 20 проценттан ашыуын тәүге тапҡыр эш эҙләгән граждандар тәшкил иткән.


text:
Әҙеһәм Исҡужин исемендәге ҡурайсылар бәйгеһе үткәрелә
29-30 октябрҙә икенсе тапҡырына Әҙеһәм Исҡужин исемендәге Асыҡ ҡала ҡурайсылар конкурсы уҙғарыла. Унда ҡурайҙа уйнау оҫталығына эйә булған 90 музыкант ҡатнашасаҡ. Уларҙың күптәре – республика ҡала һәм райондары вәкилдәре.
Конкурсанттарҙы тыңлап ҡарау Өфө сәнғәт училищеһының Концерт залында йәш категориялары буйынса – 16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән өлкәнерәк – ике турҙа үткәрелә. 30 октябрҙә үткәреләсәк конкурс призерҙары һәм еңеүселәренең гала-концерты өсөн Ҡала мәҙәниәт һарайы һайланған.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Әҙеһәм Исҡужин исемендәге беренсе Асыҡ ҡала ҡурайсылар конкурсы былтыр яҙ үткәрелгәйне һәм билдәле ҡурайсының тыуыуына 80 йыл тулыуға арналғайны. Ул саҡта бөтә республиканан 80-гә яҡын һәүәҫкәр һәм профессиональ музыкант ҡатнашҡайны. Ә конкурстың Гран-прийын Ғафури районынан йәш ҡурайсы Рәмил Ҡотдосов яулағайны.
Сара башҡорт халҡының рухи һәм мәҙәни мираҫын һаҡлауға һәм үҫтереүгә тос өлөш индергән Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, күренекле ҡурайсы-педагог Әҙеһәм Динислам улы Исҡужиндың иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында үткәрелә. Уны ойоштороусылар – Өфө хакимиәтенең мәҙәниәт һәм сәнғәт буйында идаралығы һәм Башҡортостан Ҡурайсылар берлеге.


text:
Дәрдмәндең тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында билдәле татар шағиры, меценат һәм йәмәғәт эшмәкәре Дәрдмәндең (Закир Рәмиев) тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә үткәреләсәк. Был сараны «Рамазан» төрки милли-ағартыу үҙәге ойоштора.
Закир Рәмиев эре алтын сәнәғәтсеһе, революцияға тиклемге Рәсәйҙең иң бай кешеләренең береһе һәм беренсе Дәүләт Думаһы депутаты була. Ул татар телендәге гәзит һәм журналдарға ярҙам итеү менән әүҙем шөғөлләнә. Атап әйткәндә, уның ярҙамында «Ваҡыт» гәзите һәм «Шура» журналы сығарыла башлай. 72 көн генә йәшәп ҡалған беренсе Дәүләт Думаһын тарҡатҡандан һуң Закир Рәмиев сәйәсәт менән башҡаса шөғөлләнмәй һәм әҙәби ижадҡа бирелә.
Дәрдмәндең шиғриәтенә донъяны фажиғәле танып белеү, образлы фекерләү, стиль һығылмалылығы, нескә лиризм һәм тәрән психологизм хас. Ул рус әҙәбиәте классиктары – Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Федор Тютчев һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен татар теленә тәржемә итә.
Әммә тере сағында уның бер генә китабы ла донъя күрмәй. Революциянан һуң Закир Рәмиев Рәсәйҙе ташлап китәһе килмәй һәм үҙ ирке менән предприятиеларын дәүләткә тапшыра.
1931 йылда Закир Рәмиев аслыҡтан вафат була. Уның ижады ХХ быуат бөтә татар шиғриәте үҫешенә ҙур йоғонто яһай.
Закир Рәмиевтың тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған кисә 7 декабрҙә 19 сәғәттә башлана.


text:
Бөрөлә муниципаль инвестицион проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бара
16 муниципаль район – Асҡын, Баҡалы, Балтас, Бөрө, Благовещен, Борай, Дүртөйлө, Илеш, Кушнаренко, Ҡалтасы, Ҡариҙел, Краснокама, Мишкә, Нуриман, Тәтешле, Яңауыл, шулай уҡ Ағиҙел һәм Нефтекама ҡалалары 6 сентябрҙә Бөрөлә үҙҙәренең инвестицион проекттарын тәҡдим итә. Муниципаль проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бында «Йәйғор» балалар ижады үҙәгендә үтә. Бөрө Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының «Халыҡ бюджеты» проектын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә республикала Финанстар министрслығы һәм «Башҡортостан Республикаһының Муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһы менән иғлан ителгән муниципаль проекттарға йәмәғәт экспертизаһы конкурсының өсөнсө майҙансығына әүерелде. Муниципаль проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бығаса Дәүләкәндә һәм Белоретта үткәрелгәйне һәм улар Өфөлә 9 сентябрҙә тамамланасаҡ.
Башҡортостан бындай проектты тормошҡа ашырыусы беренсе Рәсәй төбәге. Конкурсҡа республиканың 60-тан ашыу муниципалитеты менән әҙерләнгән 168 инвестицион проект тәҡдим ителгән. Йәмәғәт тыңлауҙарында тикшереү һөҙөмтәһендә еңеүсе тип табылған проекттарҙы тормошҡа ашырыуға 2012 йылда республика бюджетынан 200 миллион һум йүнәлтеү планлаштырыла.
Бөгөн муниципалитеттар менән тәҡдим ителгән проекттар иҫәбендә — Ҡуяштыр ауылын һәм «Танып» шифаханаһы хеҙмәткәрҙәре ҡасабаһын (Асҡын районы) һыу менән тәьмин итеүҙе ойоштороу проекттары; Наджар ауылында (Балтас районы) һыу селтәрҙәре һәм ҡоролмаларын реконструкциялау; Благовещенскиҙың «Йәштәр» биҫтәһендә инженерлыҡ инфраструктураһын төҙөү. Борай һәм Илеш райондары конкурсҡа район үҙәктәрендә – Борай һәм Үрге Йәркәй ауылдарында балалар баҡсалары төҙөлөшө проекттарын тәҡдим итә. Ҡалтасы районы Красный Холм ауылының урам-юлдар селтәрен ремонтлауҙы һәм тораҡ пункттың ял зонаһын төҙөкләндереүҙе күҙ уңында тотҡан проектты конкурсҡа сығара. Тәтешле районы Үрге Тәтешле ауылында район мәҙәниәт йортон реконструкциялау проектын әҙерләгән. Ул мәҙәниәт йортона ике ҡатлы төкәтмә эшләүҙе күҙ уңында тота. Яңы бинала никах теркәү залы һәм 100 кешелек бейеү залы урынлашасаҡ. Ә Нефтекама әле булған таҙартыу ҡоролмаларын реконструкциялауға мохтаж.
Бөрө районы конкурста «Башҡортостан Артегы» лагеры базаһында йыл әйләнәһенә эшләүсе халыҡ-ара белем биреү үҙәге ойоштороу буйынса проектын тәҡдим итә. Йыл дауамында лагерь нигеҙендә 12-14 смена ойоштороу күҙаллана, бында балалар һәр төрлө уҡыу программаларында ҡатнашасаҡ. Лингвистик сменалар «Башҡортостан Артегы»ның профилле йүнәлеше буласаҡ. Унда балалар телдәр өйрәнеү менән шөғөлләнәсәк.
Проекттарҙың социаль йәһәттән көнүҙәклеген «Берҙәм Рәсәй» партияһының, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтына ингән йәмәғәт ойошмаларының һәм БР Иҡтисади үҫеш министрлығының вәиклдәренән торған жюри баһалаясаҡ.


text:
Екатеринбург ике көнгә башҡорт мәҙәниәтенә сумасаҡ
Екатеринбургта 12-13 апрелдә XII Төбәк башҡорт мәҙәниәте фестивале үтәсәк. Сара тантана сиктәрендә ике көн барасаҡ. Ойоштороусы – Свердловск өлкәһе Башҡорт үҙәге.
Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, фестивалгә БР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Миңлеғәфүр Зәйнетдинов етәкселегендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының «Риүәйәт» фольклор төркөмөнең килеүе көтөлә.
Икенсе көндө «Башҡорттар — Уралдың төп халҡы» төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы уҙасаҡ. Был тема тиккә генә һайланмаған. Күп быуаттар дауамында киң территорияла етди этник процестар бара. Конференцияла төп иғтибар Уралдың төп халҡы тарихына бүленәсәк. Һуңғы йылдарҙа, башҡорт халҡы тарихының сағыу битен асҡан, ҡыҙыҡлы фундаменталь ғилми эштәр барлығы билдәләнә.
Ойоштороусыларҙың саҡырыуҙары буйынса фестивалдә Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиле Амур Хәбибуллин ҡатнашасаҡ. Форумға Рәсәй Фәндәр академияһының Башҡортостан Республикаһы, Урал бүлексәләренән, шулай Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренән ғалимдар киләсәк.


text:
Һаулыҡ һаҡлау системаһын финанслау күләмдәре һаҡланасаҡ
2010 йылда Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау системаһын финанслау күләмдәре былтырғы кимәлдә һаҡланасаҡ. Был турала БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы коллегияһында ведомство башлығы Андрей Евсюков хәбәр итте.
Ул, 2009 йылда тармаҡты дөйөм финанслау күләме 25 миллиард һум тәшкил итте, был 2008 йылдағынан 5 процентҡа күберәк, тип билдәләне. Башҡортостанда йәшәүсе һәр кешегә медицина хеҙмәтләндереүенә сығымдар ҙа артты – үҫеш 20 процент тәшкил итте.
2009 йыл йомғаҡтары буйынса һуңғы 17 йылда тәүге тапҡыр республикала халыҡтың тәбиғи артыуы билдәләнде. Тыуым күрһәткесе 2,3 процентҡа үҫте, үлем күрһәткесе 3,9 процентҡа кәмене.
Халыҡтың сәләмәтлегенең төп күрһәткестәре яҡшырыуға бара. Шул уҡ ваҡытта, министрҙың һүҙҙәренә ҡарағанда, республиканың ҡайһы бер ҡалаларында һәм райондарында ауырыу күрһәткестәре республика буйынса уртаса һандарҙан юғарыраҡ.
Уҙған йылға йомғаҡ яһап һәм алдағы осорға бурыстарҙы билдәләп, министр республика етәкселегенә, ҡатмарлы иҡтисади шарттарға ҡарамаҫтан, һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә ярҙам күрһәткәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе.


text:
3 июль
3 июль — григориан стиле буйынса йылдың 184-се (кәбисә йылында 185-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 181 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй — ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре көнө.
- Беларусь — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Алтай Республикаһы — Алтай Республикаһы ойошторолған көн.
- Хаҡас Республикаһы — Хакас Республикаһы ойошторолған көн.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1936 — СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары менән Дәүләт автомобиль инспекцияһы (ГАИ) булдырыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1883 — Франц Кафка, нимес телле яҙыусы, чех философы.
- 2016 — Суфиян Поварисов, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2011), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ғалим-педагог.


text:
Пьер-Симон Лаплас
Пьер-Симо́н Лапла́с (франц. Pierre-Simon de Laplace; 23 март 1749 — 5 март 1827) — күренекле француз математигы, физигы һәм астрономы; Күк йөҙө механикаһы, дифференциаль тигеҙләмәләр өлкәһендәге эштәре, ихтималлылыҡ теорияһына нигеҙ һалыусы булараҡ билдәле. Ғәмәли математика һәм астронимия өлкәһендәге хеҙмәттәре баһалап бөткөһөҙ. Ул был фән өлкәләрен камиллаштыра. Француз география йәмғиәте ағзаһы булып тора.
Урта хәлле фермер ғаиләһендә тыуған. Ҡыйынлыҡ менән башланғыс белем ала. Һәләте һәм ныҡышмалалағы математика, физика, астронимия фәндәрен үҙ аллы өйрәнергә мөмкинлек бирә. Астрономия өлкәһендә ҙу уңыштарға өлгәшә. Ай (күк есеме), Юритер (планета), Сатурн (планета) кеүек күк есемдәре хәрәкәтен ентекле өйрәнеп ғилми аңлатма бирә.
Фәнни эшмәкәрлегенең иң әһәмиәтлеһе — планеталар яралыуы тураһында беренсе фекерҙәр.
Физика өлкәһендә һауа тығыҙлығы, бейеклек, дымлылыҡ менән бәйле баромнтрик формуланы асыуы менән билдәле. Шулай уҡ геодезия, рефракция теорияһы меән шөғөләнә, Йылылыҡ теорияһын камиллаштыра,калориметр уйлап таба, флогистон теорияһына ҡаршы көрәшә. Капиллярлыҡ теорияһы өлкәһендә эшләй, капиляр баҫым менән бәйле Лаплас законын аса.
Ғалим хөрмәтенә аталғандар:
- Ай (Күк есеме);
- «4628 Лаплас» астероиды;
- математикала күп һанла терминдар һәм төшөнсәләр.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Белл Э. Т. Творцы математики. М.: Просвещение, 1979.
- Коперник, Галилей, Лаплас, Эйлер, Кетле. Биографические повествования (библиотека Ф. Павленкова). Челябинск: Урал, 1997.
- Воронцов-Вельяминов Б. А. Лаплас. — М.: Наука, 1985. 288 с.
- История математики под редакцией А. П. Юшкевича в трёх томах, М.: Наука.
- 23 март көнө тыуғандар
- 1749 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Францияла тыуғандар
- 5 март көнө вафаттар
- 1827 йылда вафаттар
- Парижда вафат булғандар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса астрономдар
- Франция астрономдары
- Алфавит буйынса математиктар
- Франция математиктары
- XVIII быуат математиктары
- XIX быуат математиктары
- Франция механиктары
- Франция академияһы ағзалары
- Франция фәндәр академияһы ағзалары
- Франция эшке эштәре министрҙары


text:
Республиканың Әлшәй һәм Благовещен райондарында яҙғы өмәләр тамамланды
Башҡортостанда яҙғы экологик өмәләр дауам итә. Һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, республикала ауыл биләмәләре территорияларын сүп-сарҙан таҙартыу, төҙөкләндерү һәм йәшелләндереү буйынса сараларҙа яҡынса 190 мең тонна ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигон һәм сүплектәргә сығарып түгелгән.
— Өмәләрҙә ҡатнашыусылар быйыл 327 мең ағас һәм ҡыуаҡ ултыртты. Шулай уҡ экологик саралар барышында 1,2 миллион квадрат метр юл, яҡынса 171 мең погон метр ҡойма, фасад ремонтланды, — тип хәбәр итте Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы матбуғат секретары Нина Никандрова.
Уның һүҙҙәренсә, республика территорияһын сүп-сарҙан таҙартыу һәм төҙөкләндереү күләме әлеге ваҡытта 79 процент тәшкил итә.
Бындай саралар бөгөнгө көнгә Әлшәй һәм Благовещен райондарында тамамланған. Экологик өмәләр Башҡортостанда 19 майға тиклем дауам итәсәк.


text:
Фото:
Өфөлә «Татарстан — Яңы Быуат» телеканалының корпункты эшкә әҙер
Фото:
«Татарстан — Яңы Быуат» телеканалының Өфөләге корпункты айына егерме сюжет төшөрөргә тейеш. Хисап алдағы дүшәмбенән башлана, бөгөн тантаналы саралар үтте – матбуғат конференцияһы, офисты асыу һәм тантаналы мәжлес. Уларҙы үткәреү өсөн ике урынбаҫары менән телеканал директоры Илшат Әминов шәхсән үҙе килде. Телерадиокомпания Татарстанда эре медиахолдинг булып тора һәм татарҙар һаны күп булған ҡалаларҙа корпункттарын әүҙем аса. Шулай итеп, телеканал бер юлы үҙ аудиторияһын арттыра һәм реклама медиа баҙарында төбәк позицияларын нығыта.
— Мәскәү, Екатеринбург, Төмән һәм Ижевск ҡалаларынан һуң Өфөләге корпункт – бишенсе. Журналистар күрше республика тураһында позитив материалдар әҙерләйәсәк, — тип вәғәҙәләне Илшат Әминов.
Корпункт барлыҡ кәрәк-яраҡ менән йыһазландырылған, унда Татарстан Президенты Рөстәм Миңнехановтың портреты ла, телеканал логотибы төшөрөлгән фирма сынаяҡтары ла бар. «Татарстан — Яңы Быуат» телеканалының Өфөләге хеҙмәткәрҙәре «Форд Фокус» автомобилендә йөрөйәсәк, монтажлау өҫтәле һәм яңы камера эшкә әҙер.
БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Ғәлим Яҡупов һәм «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы федераль дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Рәмис Дәүләтбаев хеҙмәттәштәрен ҡотларға килде.


text:
Башҡортостандың эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙары Истанбулға бизнес-форумға барасаҡ
Башҡортостандың эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙары «Рәсәй менән Төркиә араһындағы иҡтисади мөнәсәбәттәрҙә ҡатын-ҡыҙҙар эшҡыуарлығы роле» халыҡ-ара бизнес-форумында ҡатнашасаҡ. Сара 9-12 октябрҙә Истанбулда үтә.
Форум Рәсәй Федерацияһының Төркиәләге Илселеге, РФ Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, Рәсәйҙең Төркиәләге Сауҙа вәкиллеге, РФ Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Рәсәй-Төркиә эшлекле советы ярҙамында ойошторола.
Республика делегацияһын Башҡортостандың Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы рәйесе Алла Кузьмина етәкләйәсәк. Делегация составында – Ольга Ноғоманова, Римма Еникеева, Татьяна Гридина һәм Лилиә Кәшфуллина. Улар хеҙмәттәштәре менән айырым тармаҡтар буйынса секцияларҙа осрашасаҡ.


text:
Еңеүгә фестиваль салюты!Фото: Олег Яровиков
Еңеүгә фестиваль салюты!
Еңеүгә фестиваль салюты!Фото: Олег Яровиков
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Еңеү салюты» республика үҙешмәкәрлек ижады конкурсы Өфөлә ҙур гала-концерт менән тамамланды. Конкурс шул уҡ исемдәге Бөтә Рәсәй фестивале сиктәрендә үткәрелде һәм Башҡортостандың 15 мең самаһы кешеһен йәлеп итте. Шуларҙан 1230-ы байрам гала-концертында һәм Телеүҙәк алдындағы майҙанда үткәрелгән Марш-парадта ҡатнашты. Марш-парадты Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев ҡабул итте.
Әйтергә кәрәк, юбилей йылында «Еңеү салюты» конкурсы айырыуса киң ҡолас менән үткәрелде. Уға әҙерлек төп сараларға тиклем күп алдан башланды – концепция, сығыштар программаһы әҙерләнде.
— Был юлы беҙ ҡатнашыусыларҙан дидактик йүнәлеш, Бөйөк Ватан һуғышы темаһын тулыһынса асыуҙы талап иттек. Күмәк кешеләр ҡатнашыуы, милли состав, сараларҙа һуғыш һәм тыл ветерандары ҡатнашыуы ла хупланды, — тип һөйләй Республика халыҡ ижады үҙәге генераль директоры Байрас Ишберҙин.
Ойоштороусыларҙың талаптары тулыһынса үтәлгән, был турала Конгресс-холда үткәрелгән йомғаҡлау гала-концерты буйынса ла фекер йөрөтөргә мөмкин. «Тереләр, беҙҙең хаҡта йырлағыҙ!» исеме аҫтында театрлаштырылған программа айырыуса юғары кимәлдә үтте. Уға иң яҡшы ижади көстәр – республиканың бөтә мөйөштәренән «Еңеү салюты» конкурсының зона этаптарында еңеүселәр йәлеп ителгәйне. Бөтәһе 68 коллектив.
Ирле-ҡатынлы Николай һәм Любовь Цибулиндар концертҡа хөрмәтле ҡунаҡтар сифатында саҡырылған – икеһе лә ветерандар. Улар үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашты:
— Барыһы ла шул тиклем шәп ойошторолған, мин йәшлегемә, һуғыш йылдарына әйләнеп ҡайтҡандай булдым, — тине Николай Николаевич.
— Беҙ ҡайтанан үҙебеҙҙе Советтар Союзында итеп тойҙоҡ, — тип иренең һүҙҙәренә ҡушылды Любовь Цибулина.
Ветерандар концертта йәштәрҙең күп ҡатнашыуынан ҡәнәғәт ҡалған. Улар, үҫеп килеүсе быуындың ошондай сараларҙа ҡатнашыуы — уларҙы патриотик рухта тәрбиәләүҙең иң һөҙөмтәле ысулы , тип иҫәпләй.
— Бөгөнгө концерт – үҙенсәлекле бер тарих дәресе, был уларҙың хәтерендә оҙаҡ һаҡланасаҡ, — ти Николай Цибулин.
Үҙ сиратында, Салауат ҡалаһының «Родничок» бейеү ансамбленән бейеүсе балалар Саша һәм Дима шатланып:
— Беҙ бөгөн ансамблдән өлкән балалар менән бергә ошондай ҙур сәхнәлә сығыш яһауыбыҙға бик шатбыҙ. Беҙ үҙебеҙҙең «Йәш моряктар бейеүе»н ветерандарға һәм шулай уҡ һуғышта ҡатнашҡан үҙ олатайҙарыбыҙға бағышлайбыҙ, – тине.
Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғәбделхәй Зариповҡа икеләтә ҡыуаныс, Еңеү юбилейы хөрмәтенә концертта «Холмичи» ҡалаҡ һуғыусылар театры составында (Ҡалтасы районы) уның бүләһе сығыш яһай.
— Бының менән ғорурланмайынса мөмкин түгел, — тип иҫәпләй фронтовик. – Үҙ заманында Совет Армияһы составында мин Франкфуртҡа тиклем еттем. Ә бөгөн минең бүләм ошо турала сәхнәнән йырлай. Мин республикабыҙ етәкселегенә ветерандарға күрһәткән хөрмәттәре өсөн рәхмәтлемен. Беҙҙең батырлыҡ, беҙҙең хеҙмәт онотолмаған, был турала бөгөн ейәндәребеҙ һәм бүләләребеҙ ғорурланып телгә ала.


text:
Башҡортостан эҙәрмәндәре Тверь һәм Псков өлкәләренә экспедицияларға йомғаҡ яһаясаҡ
13 июлдә «Башинформ» агентлығында Башҡортостан эҙәрмәндәре Тверь һәм Псков өлкәләренә экспедициялар йомғаҡтары тураһында һөйләйәсәк. Осрашыуҙа БР Эҙәрмәндәр отрядтарының төбәк йәмәғәт фонды Советы рәйесе Илдар Бикбаев, «Бейеклек» (Межгорье), «Йондоҙ» (Дыуан районы), «Ватан» (Башҡорт дәүләт университеты) эҙәрмәндәр отрядтары командирҙары ҡатнашасаҡ.
Эҙәрмәндәр яҙғы экспедицияларға дөйөм йомғаҡ яһаясаҡ, 2 сентябргә (Икенсе бөтә донъя һуғышы тамамланған көн) планлаштырылған сараларға анонс бирәсәк. Илдар Бикбаевтың хәбәр итеүенсә, осрашыу барышында улар үҙенсәлекле табыштар һәм ҡыҙыҡлы осрашыуҙар тураһында бәйән итәсәк.
Башлана – 15 сәғәттә.


text:
Иртәгә Өфөлә Башҡортостандың иң «айыҡ» ауылдары билдәләнәсәк
20 майҙа Өфөләге Конгресс-холда «Айыҡ ауыл» республика конкурсының гала-концерты үткәрелә, унда 2011 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостандың иң «айыҡ» ауылдарының вәкилдәре бүләкләнәсәк.
Тантана барышында номинацияларҙа еңеүселәрҙең – конкурста ҡатнашҡан иң яҡшы ауыл биләмәләренең, журналистарҙың, муниципалитеттар һәм активистарҙың исемдәре аталасаҡ. Концертта популяр музыканттарҙың сығыш яһауы ла көтөлә. Бынан тыш, «2012 йылдағы иң айыҡ ауыл» конкурсына старт биреләсәк.
Тантана сиктәрендә конкурсты ойоштороусылар һәм еңеүселәр менән матбуғат конференцияһы үткәреләсәк.
Матбуғат конференцияһы 14.00-дә башлана.
Тантана үҙе 15 сәғәткә билдәләнгән.


text:
Республиканың рәсми делегацияһы — эш сәфәре менән Ҡытайҙа Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
Республиканың рәсми делегацияһы — эш сәфәре менән Ҡытайҙа
Республиканың рәсми делегацияһы — эш сәфәре менән Ҡытайҙа Фото: Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле, республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Артур Шәйнуров етәкселегендәге рәсми делегация — эш сәфәре менән Ҡытай Халыҡ Республикаһында. Сәфәр 31 майға тиклем дауам итә.
Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, сәфәр программаһында Аньхой провинцияһының Хэфэй һәм Хуаншань ҡалаларына, шулай уҡ Шанхайға барыу, Аньхой провинцияһын үҫтереү һәм реформалаштырыу буйынса комитет, Ауыл хужалығы комитеты, Коммерция департаменты, Туризм эштәре буйынса идаралыҡ, Аньхой провинцияһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы етәкселәре менән бер нисә осрашыу ҡаралған.
Бынан тыш, Ҡытай фәнни-техник университетының Алдынғы техника тикшеренеү институтына барыу һәм Рәсәй төбәктәре менән таныштырыу сараһы уҙғарыу планлаштырылған.
Башҡортостан иҡтисади, туристик һәм гуманитар үҫеш мәсьәләләрендә Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә, тип билдәләнеләр төбәктең Иҡтисади үҫеш министрлығында. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта бер нисә тейешле килешеү ғәмәлдә, берлектәге саралар ойошторола, төҙөлөш, сауҙа, сәнәғәт, ауыл хужалығы һәм мәғариф өлкәһендә инвестиция проекттары тормошҡа ашырыла.


text:
Республикала ғинуарҙан бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы артты
2011 йылдың 1 ғинуарынан Башҡортостанда минималь эш хаҡы 5500 һум күләмендә билдәләнде. Бер үк ваҡытта бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы кимәлен күтәреү маҡсатында уларҙың минималь окладтары күләмен 6,5 процентҡа арттырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Ошо маҡсатҡа ағымдағы йылда бюджеттан 4 миллиард һум самаһы аҡса бүлеү планлаштырыла.
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевтың 2011-2013 йылдарҙа бюджет сәйәсәте тураһында бюджет мөрәжәғәтнамәһе менән 2011 йылдың 1 июненән дәүләт учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең хеҙмәтенә түләү фондын арттырыу ҡаралған. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов инициативаһы буйынса республиканың бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре арттырылған эш хаҡын йыл башынан ала башлаясаҡ, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.
Мәҫәлән, республика райондарында уҡытыусыларҙың уртаса айлыҡ эш хаҡы 12 631 һум тәшкил итә, минималь окладтарҙы арттырғандан һуң мәғариф учреждениелары хеҙмәткәрҙәре 13452 ала башлаясаҡ. Табиптар Башҡортостанда эш хаҡы арттырылғанға тиклем уртаса 21668,83 һум ала ине, хәҙер был сумма 23077,3 һумға тиң буласаҡ.


text:
Аҡбирҙе ауылы мәсетендә балалар өсөн байрам үтте
Бөгөн Иглин районының Аҡбирҙе ауылы мәсетендә ауылда йәшәүсе Кәрим һәм Раушания Байҙановтар ғаиләһе тарафынан ойошторолған балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүселәр өсөн байрам үтте.
Кескәйҙәр өсөн мәсет буйлап экскурсия ойошторолдо, өлкәндәр башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың милли традициялары тураһында һөйләне. Шулай уҡ ололар балаларҙан тыуған ауылдары, уның кешеләре, мәсет тураһында һорашты, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына мәсеттең имам-хатибы Рөстәм Ҡорбанов.
— Балаларҙың күп һорауҙарға дөрөҫ яуап биреүе мине шатландырҙы, — тине Рөстәм хәҙрәт. – Мәҫәлән, улар мәсеткә ғибәҙәт ҡылыу өсөн йөрөгәндәрен белә, Аҡбирҙе ауылы тураһында ла яҡшы белә.
Мәсеттә балалар төрлө уйындар уйнаны, йәнһүрәт ҡараны, аҙаҡтан тәмлекәстәр менән сәй эсте.
Рөстәм Ҡорбанов һүҙҙәренсә, мәсет урындағы ауыл советы, ауылдың белем һәм тәбиә биреү учреждениелары менән тығыҙ бәйләнеш тота. Шулай итеп, Ҡорбан байрамы алдынан имам-хатиб балалар баҡсаһында үткән «Көҙ менән хушлашыу» байрамында булды һәм һәр сабыйға күстәнәс өләште. Йыл һайын урындағы аҡһаҡалдар мәсет исеменән беренсе синыфҡа барыусы балаларға татлы сувенирҙар, өҫтәл уйындары һәм канцелярия тауарҙары бүләк итә. Алдағы ваҡытта мәсеткә мәктәп уҡыусылары һәм өлкәндәр төркөмдәре киләсәк, улар өсөн махсус саралар ойоштороласаҡ.


text:
Өфөлә «Мин – йәш ғалим» бөтә Рәсәй форумы үтә
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында «Мин – йәш ғалим» бөтә Рәсәй форумы үтә. Сараға РФ юғары уҡыу йорттарынан студенттар, аспиранттар һәм тикшеренеүселәр йыйылды. Шулай уҡ форумда Мәскәү, Краснодар, Киев, Ҡаҙағстан, Польшанан билдәле ғалимдар ҡатнаша. Сара РФ Мәғариф һәм фән министрлығы ярҙамы менән ойошторола.
БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин билдәләүенсә, әлеге форум яңы идеяларҙы тормошҡа ашырыуға һәм сарала ҡатнашыусыларҙың белем кимәлен арттырыуға ыңғай йоғонто яһай.
Башҡортостандың Фәндәр академияһы вице-президенты Райхана Ҡунаҡова йәш коллегаларына мөрәжәғәт итеп, БР Фәндәр академияһының сағыштырмаса яңыраҡ, 1991 йылда, булдырылыуын иҫкә төшөрҙө. Төбәктең ғилми мөмкинлектәрен һаҡлап ҡалыу, нығытыу һәм үҫтереү уның төп маҡсатына әүерелде, тине ул.
— Бөгөн академия төрлө йүнәлештәр буйынса эшләй, беҙҙә ете бүлек бар һәм уларҙың һәр береһендә йәштәр өсөн юл асыҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Райхана Ҡунаҡова. – Фәндәр академияһында йәш ғалимдар берләшмәһе, фәнни-инновацион бүлек булдырылды, Территориаль инновациялар һәм Кластрелы үҫтереү үҙәктәре эшләй. Йәш ғалимдарға ярҙам итеү буйынса күп функциялы фәнни-техник үҙәк асыласаҡ.Йәш ғалимдар беҙгә үҙҙәренең идеялары менән килһә, хеҙмәткәрҙәребеҙ уларҙың идеяларын бизнес-проекттар булараҡ тормошҡа ашырырға, инвесторҙар табырға ярҙам итә.
Форумда йәш ғалимдарҙың инновация проекттары һәм ҡаҙаныштары күргәҙмәһе тәҡдим ителде. Унда ҡатнашыусылар һаны йылдан йыл арта. Күптәре абруйлы конкурстар һәм премиялар лауреаттары була. Йәштәр бындай конференциялар үткәреүҙе хуплай. Тәү сиратта улар өсөн тәжрибә уртаҡлашыу һәм фәнни карьера төҙөү серҙәренә төшөнөү мөһим.
Әлеге форумда асыҡланыуынса, йәш ғалимдар өсөн үҙҙәренең илендә яҡшы эш урыны табыу мөмкинлеге көнүҙәк мәсьәлә булып тора. Уларҙың күпселеге яҡшы, етеш тормош артынан ҡыуып, сит илгә киткеһе килмәй.


text:
Бүздәк районы хужалығында бойҙай уңышы иң юғары
«Башкирагроинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Бүздәк бүлексәһе игенселәре ураҡ эшенең иң ҡыҙыу мәленә еткән – 27 авгусҡа иген культуралары бында 3000 гектарҙан йыйылған, йәғни бөтә майҙандың 65 проценты, 84344 центнер иген һуғылған.
Был хужалыҡта Бүздәк районында иген культураларының иң юғары уңдырышлылығы – гектарынан 28 центнер. Яҙғы культураларҙың уңдырышлылығы уртаса гектарынан 31,5 центнер тәшкил итә, ә Түреш бригадаһының йөҙ гектарлыҡ баҫыуында ул гектарынан 43 центнер сыға.
— Бөгөн юғары уңыш алған был баҫыуҙарҙа былтыр шәкәр сөгөлдөрө сәселгәйне. Улар яҡшы минераль ашламалар миҡдарын алған. Йәй дауамында бында сәсеүҙәр шулай уҡ күп тапҡыр ҡоротҡостарҙан һәм иген культураларының ауырыуҙарынан эшкәртелде, — тип һөйләне хужалыҡтың баш агрономы Ратмир Вәлиев. — Беҙ йыл һайын яҙғы бойҙайҙың «Омская-35», арпаның «Омская-95» элита орлоҡтарын сәсәбеҙ, тейешенсә, ул культураларҙың уңдырышлылығында сағылыш таба. Быйыл башҡа иген культуралары ла уңды. 300 гектар майҙанда үҫкән һоло тулыһынса урып алынды, гектарынан 32 центнерҙан ашыу уңыш бирҙе. Тағы ла юғарыраҡ арпаның уңдырышлылығы көтөлә, ул 950 гектарҙы биләй.
Хужалыҡта иген культураларының дөйөм майҙаны – 4573 гектар. Ураҡ эшенә 11 берәмек ACROS-580 иген урыу комбайны йәлеп ителгән. Иң ҡулайлы ваҡытта 1223 гектарҙа ужым арышы сәселгән. Бер үк ваҡытта киләһе йылға шәкәр сөгөлдөрөн сәсеүгә тупраҡ әҙерләнә, уны 2727 гектарҙа урынлаштырыу күҙаллана, тип хәбәр итте «Бүздәк яңылыҡтары» гәзите редакцияһы хеҙмәткәре Альфред Булатов.