text:
Тарихи Башҡортостан
Тарихи Башҡортостан — тарихи тәңгәл, башҡорт халҡының тарихи биләгән ере.
«Тарихи Башҡортостан» термины хәҙерге ваҡытта башҡорт этносының, мәҙәниәтенең, теленең таралыу өлкәһен билдәләү өсөн, лингвистик, этнографик, мәҙәниәт, тарихи эҙләнеүҙәр өсөн кәрәк. Ул шулай уҡ бөгөнгө Башҡортостан Республикаһынан ситтә йәшәгән башҡорт халҡының мәҙәни бәйләнештәрен нығытыу өсөн төбәк-ара сәйәсәтендә, шулай уҡ күрше региондар халҡы менән тарихи берлекте күрһәтеү өсөн ҡулланыла.
Терминдың синонимдары — был ерҙең иртәрәк барлыҡҡа килгән исемдәре: «Башгурд», «Башгирд», «Башгирд», «Баскардия», «Башгирдия», «Фийафи Башкырт/Башкырт далалары», «Башҡорттар иле», «Бастарктар иле», «Башкырд», «Башджарды», «Башҡортостан», «Pascatir», «Bashirdi». Төбәкте «Башгурд» тип исемләгән иң тәүге хәбәр (VIII б.) Фазлаллах Рәшид-ад-диндың «Оғуз-нәмә»[1] хеҙмәтендә осрай.
«Тарихи Башҡортостан» төшөнсәһе «Бөйөк Венгрия» (Major Hungaria, Magna Hungaria — венгрҙарҙың ата-бабалары торған ере тип фаразлана) төшөнсәһе менән уртаҡ. XIII б. Франциск монахы Джованни да Плано Карпини сәйәхәтенән һуң яҙған эшендә телгә алына.
Йөкмәткеһе
Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Географик урыны Көньяҡ Урал һәм уның тирәһенә тап килә. Рәсми яҡтан сиктәре билдәләнмәгән. Һәр бер тарихи осорҙа сиктәре яҡынса ғына күрһәтелгән.
Иң боронғо мәғлүмәттәрҙе «Диуану әл-лөғәт әт-төрк» (1072—1074) авторы Мәхмүд Ҡашғари күрһәтә. Китаптағы һыҙмаға ярашлы был урындар «Фийафи Башҡырт» йәки «Башҡырт далалары»[7] тип атала. Һыҙма дөрөҫ географик урынды тасуирламай, ләкин көнбайыштан Каспий диңгеҙе һәм Волганың Этиль үҙәненең, көнбайыштан һәм төньяҡтан — Урал тауҙарының, көнсығыштан — Иртыш үҙәненең булыуы "Башҡырт далалары"ның урынын билдәләргә ярҙам итә. Унан алда X б. Ибн Фаҙлан исемле сәйәхәтсе Әл-Башгирд дәүләте тураһында яҙа һәм сәйәхәт иткән саҡта үткән йылғаларҙы һанап китә [8].
Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик һүҙлегенә ярашлы:
Ошо уҡ ваҡыттағы икенсе сығанаҡҡа ҡарағанда, территорияға «…Кама, Ағиҙел, Яйыҡтың ике яғынан бөтә урман һәм дала ерҙәр …» [10] инәләр.
Төрлө тарихи сығанаҡтар һәм рәсми документтарҙы, шул иҫәптән, Ҙур һыҙым китабын[3], ҡулланып, заман тарихсылары тарихи территорияны XVII—XIX бб. ошолай тасуирлайҙар:
Дәүләт һәм ерле-административ буйһоноуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көньяҡ Урал башҡорттарында тәүге осорҙа дәүләтселектең булыуы тураһында хаҡ дәлилдәр юҡ. Шул уҡ ваҡытта, Ибн Фаҙлан, Джиованни дель Плано Карпини[13], Гийом де Рубрук[14], башҡорт шәжәрәләре һәм эпостары бында XIII б. тиклем уҙ аллы идара итеү формаһы булыуы тураһында һөйләй. С. И. Руденко[5], Әбү Заид әл-Балхи[6] ға һылтанып, Башҡортостандың көнбайыш райондары Булғар дәүләтенә инеүе тураһында яҙа. З. И. Йәнекәев, Р. Ғ. Кузеев[7] ҡа һылтанып, «…бүләр (биләр), йәнәй, меңле, әйле ырыуҙары башҡорттары шәжәрәләрендә үҙ хакимдары итеп булғар хандарын Айҙар, Сәйет, Әмир, Сәлим, Илһам, Ғабдуллаларҙы яҙғандар…»[7]. З. И. Йәнекәев үҙ эшендә татар-монголдарҙың баҫып инеүенә тиклем төрки телле дәүләттәр конфедерацияһы Дешт-Ҡыпсаҡ составында көслө башҡорт дәүләте — Табын ханлығы булыуы тураһында яҙа. Автор Р. Ғ. Кузеевтың[8] ғилми эшенә нигеҙләнә. Венгр монахы Юлиан [20] 1235—1236 йй. башҡорттарҙың үҙ хакимы — ханы — тураһында яҙа.
XIII быуатта Тарихи Башҡортостан Монгол дәүләтенең йоғонтоһона әләгә. Джиованни дель Плано Карпини һәм С. И. Руденко кеүек авторҙарға ярашлы, Башҡортостан Волга Булғары дәүләтенең тарҡалыуынан һуң монголдар тарафынан яулап алына. С. И. Руденко фекеренсә, Булғар ханлығын яулау 1229 йылда булһа, 1236 йылда «…бар Башҡортостан яуланған…». Л. Н. Гумилев тасуирламаһында «… монгол-башҡорт һуғышы 14 йыл барған… Башҡорттар яуҙарҙа еңгәндәр һәм, ахырҙа, дуҫлыҡ һәм берләшмә тураһында килешеү төҙөп, артабанғы яулап алыуҙарҙа бергә ҡатнашҡандар…»[9]. Уныңса был хәл 1220—1223 йй. булған
З. И. Йәнекәев ҡарашынса, был ике фекер бер-береһенә ҡаршы килмәй. Волга Булғары йоғонтоһо аҫтында булған башҡорт ырыуҙары, Биләрҙең ҡолауынан һуң, бойондороҡто танырға мәжбүр була. Мөйтән-бей башлығында башҡорт ырыуҙарының күпселеге Монгол дәүләтенә үҙ ирке менән ҡушыла. «Башҡортостан тарихы» авторҙары «…башҡорттарҙың монгол дәүләтенә ҡушылыу…» 1207—1208 йй. булған, тип һанайҙар. Шул уҡ ваҡытта «…башҡорттарҙың ҡушылыуында мәжбүр итеү һәм таныу акты ла бар…». Шуға күрә, Алтын Урҙа тарихын өйрәнеүсе Г. А. Федоров-Давыдовтың фекере иғтибарға лайыҡ. Монголдар яуланған ерҙәрҙә урындағы хакимдарҙы бер ҡасан да ҡалдырмағандар. Башҡорттарға ғына үҙ ханын ҡалдырыу мөмкинселеге бирелгән, сөнки үҙ иректәре менән монголдарҙың башлығын танығандар…"[10]. Тарихи Башҡортостандың урындағы халҡы һәм буйһондороусылар араһындағы мөнәсәбәттең үҙенсәлекле булыуы тураһында башҡорттарҙың үҙ аллы халыҡ булып ҡалыуы һөйләй.
Билдәле булыуынса, XIII быуатта Батый-хан ҡорған үҙ аллы Алтын Урҙа дәүләте барлыҡҡа килгән, тарихи Башҡортостан уның эсенә ингән. В. Л. Егоров[11] «Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв.» хеҙмәтендә, Әл-Омари һәм Рубрукка һылтанып, Алтын Урҙаның территорияһын (Башҡортостан өлкә тип әйтелгән ерен) шулай итеп тасуирлай — «…дәүләттең территорияһын тотош тасуирлағанда, иң билдәле ҡалаларҙың исемен килтерә. Улар араһында Хорезм, Сыгнак, Сайрам, Яркенд, Дженд, Сарай, Маджар, Азак, Акчакерман, Кафу, Судак, Саксин, Укек, Булғар, Дербент, шулай уҡ Себер һәм Ибирь өлкәләре, Башкырд, Чулыман» (С.29) һәм империяның төньяҡ сиге — «… төньяҡ сик булып Булғар һәм Башкырд (Башҡортостан) өлкәһе күрһәтелгән…» (с. 30).
Ғәрәп тарихсыһы әл-Омариға һылтанып, шулай уҡ Греков һәм Якубовский «Алтын Урҙа һәм уның ҡолауы» тигән хеҙмәтендә: «…Джейхун яғынан был дәүләттең сиктәре — Хорезм, Саганак, Сайрам, Яркенд, Дженд, Сарай, Маджар ҡалаһы, Азак, Акча-кермен, Кафа, Судак, Саксин, Укек, Булгар, Себер өлкәһе, Ибирь, Башкырд һәм Чулыман… Баку ҡалаһы… — Ширван крайы ҡалаларының береһе, уның эргәһендә „Тимер ҡапҡалар“, уларҙы төрөктәр Димиркапу» тип атайҙар[24] .
Сәйәси-административ төҙөлөш тураһында: «…сығанаҡтарҙа Алтын Урҙаның уң һәм һул яҡ сигенең барлыҡҡа килеү сәбәптәре аныҡ билдәләнмәгән, ти автор . Г. А. Федоров-Давыдов ике яҡты Волга бүлгән тигән фекер менән ризалашмай. Моғайын, был сик Яйыҡ (Урал) й. тирәһенән үткәндер…» (160 б.). Яика (Урал) …" (С.160). «… Алтын Урҙаның ерле-административ бүленеше нигеҙендә улус системаһы булған. Уның асылында феодалдарҙың хандан биләмә (улус) алыу хоҡуғы тора, шуның өсөн биләүсе үҙенә хәрби һәм иҡтисади бурыстары алған…» (С. 162). Улустарҙың урынлашыу тасуирламаһын алғанда (163б.), тарихи Башҡортостан туғыҙынсы һәм унынсы улустарға (Яйыҡтың (Урал) уң һәм һул ярҙары буйында) буленгән, тип фаразларға була. Бәлки ҡайһы бер ерҙәр Волганың һул яры буйлап урынлашҡан һигеҙенсе улусҡа (Батый-хандың шәхси ере) ингәндер. «Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв.» китабындағы карталарға ярашлы, тарихи Башҡортостан ерҙәре Сарай һәм Шибан улустары ҡарамағында булған.
XIII—XIV бб. ерҙәр төрлө улустарға, йәғни урындағы хакимдарға, буйһонған. Олоҫтарҙың аныҡ сиктәре булмаһа, Урал һырты йәки Ағиҙел йылғаһы буйлап үткәндер, тип фаразларға мөмкин.
Алтын Урҙа тарҡалғас, тарихи Башҡортостан ерҙәре Нуғай урҙаһы, Ҡазан, Себер ханлыҡтарына ингән.
XVI б. икенсе яртыһында башҡорттар Рәсәйгә ҡушылалар .
Рәсәй империяһы составында ерле-административ төҙөлөшөнөң үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорттар Рәсәй дәүләтенә ҡушылғас, тарихи Башҡортостан ерҙәре Ҡазан өйәҙенә инә. 1586 йылдан төп ерҙәр — Өфө өйәҙенә, төньяҡ-көнсығыш өлөш — Верхотур өйәҙенә, Урал аръяғы ерҙәре — Тубыл өйәҙенә бүленә. Был өйәҙҙәр менән идара итеү Мәскәү ҡалаһында урынлашҡан Ҡазан һәм Себер приказдары тарафынан алып барылған. Бындай идара итеү системаһы XVIII б. тиклем һаҡланған.
Петр батша реформаһы (1708 й.) нигеҙендә Рәсәй 8 ҙур губернаға бүленә. Башҡортостан ерҙәре бүленеп, Ҡазан, Себер губерналарына буйһона. Киләһе Петр реформаһы (1744 й.) ваҡытында Ырымбур губернаһы барлыҡҡа килә, ул тәүҙә Өфө, Иҫәт, Ырымбур провинцияларынан, ә 1781 й. — Ырымбур, Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Минзәлә, Верхнеуральск, Троицк, Силәбе, Бөгөлмә өйәҙҙәренән тора.
1781 й. Ырымбур губернаһы үҙгәртелеп, Өфө наместниклығына әйләнә, ул Өфө һәм Ырымбур өлкәләренән тора. Өфө өлкәһе Өфө, Бөрө, Стәрлетамаҡ, Минзәлә, Бәләбәй, Силәбе, Бөгөлмә, Боғорослан өйәҙҙәренән торған. Ырымбур өлкәһе — Ырымбур, Верхнеуральск, Быҙаулыҡ, Сергиев өйәҙҙәренән торған. 1784 й. Өфө наместниклығында Троицк өйәҙе барлыҡҡа килә.
1796 й. Өфө наместниклығынан 10 өйәҙҙән торған Ырымбур губернаһын төҙөгәндәр. Бәләбәй, Боғорослан һәм Сергиев өйәҙҙәре бөтөрөлә. 1804 й. Бәләбәй һәм Боғорослан өйәҙҙәре яңынан төҙөлә. Тарихи Башҡортостандың сит ерҙәре Пермь өлкәһенең Уса, Пермь, Красноуфимск, Екатеринбург, Шадрин өйәҙҙәренә, Вятск губернаһының Йылабуға, Сарапул өйәҙҙәренә, Һарытау губернаһының Вольск, Хвалын, Хотинск өйәҙҙәре ерҙәренә инә.
1851 й. Бөгөлмә, Быҙаулыҡ, Боғорослан өйәҙҙәре Һамар губернаһына күсә.
1865 й. Ырымбур губернаһы Өфө һәм Ырымбур губерналарына бүленә. Өфө губернаһы составына Өфө, Бөрө, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ, Златоуст, Минзәлә өйәҙҙәре инә.[12]
Февраль революцияһына тиклем башҡорттарҙың Рәсәй империяһы составында хоҡуҡи статусын «Положение о башкирах» (1863 й. 14 майында ҡабул ителгән). Революциянан һуң республиканың дәүләт структураһын төҙөү процесстары башлана.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан тарихы
- Башҡорттар
- Башҡортостан Республикаһы
- Башҡорт АССР-ы
- Бәләкәй Башҡортостан
- Оло Башҡортостан
- Өфө губернаһы
- Ырымбур губернаһы
- Ҡазан ханлығы
- Себер ханлығы
- Нуғай Урҙа
- Алтын Урҙа
- Монгол империяһы
- Волжская Булгария
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Фазлаллах Рашид-ад-дин. Огуз-наме. Баку, 1987. С. 68, 69.
- ↑ Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Т. 3, Санкт-Петербург, 1891. с. 225-240.
- ↑ Книга Большого Чертежа. / Подготовка к печати и редакция К. Н. Сербиной. М.:Л., 1950. С. 139
- ↑ История Башкортостана с древнейших времен до наших дней: В 2 т. / И. Г. Акманов, Н. М. Кулбахтин, А. З. Асфандияров, и др.; Под ред. И. Г. Акманова. Т. 1. История Башкортостана с древнейших времен до конца XIX в. — Уфа: Китап, 2004. — 488 с.: ил. — С. 111.
- ↑ Руденко С. И. Башкиры: Историко-этнографические очерки. — Уфа: Китап, 2006. — 376 с.:ил.
- ↑ Руденко С. И. Башкиры: Историко-этнографические очерки. — Уфа: Китап, 2006. — 376 с.:ил.
- ↑ 7,0 7,1 Башкирские шежере/ Сост. Р. Г. Кузеев. Уфа, 1960. С. 50-63, 166—173, 175—223
- ↑ Кузеев Р. Г. Происхождение башкирского народа. С. 261—265.
- ↑ Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая Степь. С. 459.
- ↑ История Башкортостана с древнейших времен до наших дней: В 2 т. / И. Г. Акманов, Н. М. Кулбахтин, А. З. Асфандияров, и др.; Под ред. И. Г. Акманова. Т.1. История Башкортостана с древнейших времен до конца XIX в. — Уфа: Китап, 2004. — 488 с.: ил. — С. 66.
- ↑ Егоров В. Л. Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв. —М.:Наука, 1985. — 244 с.:ил.
- ↑ Гатауллин Р. Ш. Динамика административно-территориального подчинения исторического Башкортостана // Организация территории: статика, динамика, управление: Материалы IV Всероссийской научно-практической конференции (Уфа, февраль 2007). — Уфа, 2007. — 288 с. — стр. 98-103.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вахитов Р. Города башкир средневековья // Ватандаш. — 2016. — № 1. — С. 84—105. — ISSN 1683-3554.
- Хамидуллин С. И. К вопросу о названии средневековой Уфы // Ватандаш. — 2015. — № 6. — С. 20—26. — ISSN 1683-3554.
- Юсупов Ю. Письменные источники о городах средневековой Башкирии // Ватандаш. — 2009. — № 11. — С. 37—40. — ISSN 1683-3554.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Средневековые источники — о древних башкирских городах
- Институты государственного управления и самоуправления у башкир в XV—XVI вв.
- Уфа намного древнее Казани
- Южные башкирские территории в начале XVIII века
- Название «Башкирия» в прошлом
- Расселение народов Исторического Башкортостана. Статья в журнале Ватандаш


c: text/html

text:
Һуғыш ветерандары ҡала транспортында бушлай йөрөйәсәк
3 майҙан 12-һенә тиклем Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм уларға тиңләштерелгән кешеләр ҡала транспортында бушлай йөрөйәсәк. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы «Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы ҡала округы биләмәһендә 1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарының һәм уларға тиңләштерелгән кешеләрҙең бушлай йөрөүен ойоштороу тураһында» ҡарар ҡабул итте.
Транспорт ойошмаларына («Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы, Өфө Электротранспорт муниципаль идаралығы, «Өфөнөң йылға кисеүҙәре эксплутация контораһы» муниципаль унитар предприятиеһы), шулай уҡ шәхси ташыусыларға хәйриә маҡсатында күрһәтелгән срокта һуғыш ветерандарын һәм быға хоҡуғы булған башҡа кешеләрҙе бушлай йөрөтөргә тәҡдим ителде. Шулай итеп, өлкән быуынға һуғыш йылдарында Еңеү хаҡына эшләгән изге эштәре өсөн рәхмәт белдереләсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә Рамаҙан айы менән хушлашыу сараһы үтәсәк
Өфөлә Рамаҙан айы менән хушлашыу сараһы үтәсәк. Ул мосолмандар өсөн изге Рамаҙан айының һуңғы көнөндә «Родина» кинотеатрында үткәреләсәк. Ураҙа тамамланыуы айҡанлы был сараны Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының йәштәр бүлеге ойоштора.
Рамаҙан менән хушлашыу программаһында фәнни-популяр фильм ҡарау, Башҡортостан Республикаһы мөфтөйө Нурмөхәмәт Ниғмәтуллиндың сығышы, ғәрәп каллиграфияһы күргәҙмәһе, «Илляхияр» хор ансамбле ҡатнашлығындағы концерт, шулай уҡ ауыҙ асыу – ҡояш байығандан һуң башланасаҡ байрам банкеты планлаштырылған.
2010 йылда Рамаҙан айы менән хушлашыу ҙур уңыш менән үткәйне. Былтыр унда Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте вәкилдәре, дин әһелдәре һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре ҡатнашты.
Рамаҙан менән хушлашыу сараһы 29 августа 19 сәғәттә башлана.


text:
Өфөлә социаль хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелгән
Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһында министр урынбаҫарҙары, дәүләт комитеттары рәйестәре, республика ведомстволары етәкселәре урынбаҫарҙарының квалификацияһын күтәреү курстары сиктәрендә үткәрелгән түңәрәк өҫтәлдә социаль хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелде.
«Башинформ» агентлығына БР Профойошмалар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, был сарала БР Профойошмалар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Валерий Апокин, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Марат Шәйхулов, республиканың министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре ҡатнашҡан.
Валерий Апокин түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусыларҙы, был процеста республика министрлыҡтары һәм ведомстволарының ҙур роль уйнауына баҫым яһап, беҙҙең төбәктең социаль хеҙмәттәшлек системаһындағы хәл итәһе мәсьәләләр менән таныштырған. Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар шулай уҡ социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү, республика тармаҡ килешеүҙәрен төҙөү, эш менән тәьмин итеүселәр берлеген ойоштороу һәм уның эше, мәғлүмәти эш кимәле һәм башҡа һорауҙар буйынса өс яҡлы тармаҡ комиссияһы эшмәкәрлеге мәсьәләһен дә ҡуҙғатҡан.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов льготалар менән ҡулланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе
Фото:
Башҡортостан Президенты бөгөн льготалар менән ҡулланыусы граждандарҙы кәрәкле медицина препараттары менән тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе. 2012 йылдың ғинуарында республикала граждандарҙың был категорияһы өсөн медицина препараттарын поставкалауҙа өҙөклөктәр күҙәтелде. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылда республика 306 мең ташлама менән ҡулланыусыны дарыуҙар менән өҫтәмә тәьмин итеүгә 511 миллион һум аҡса бүлгәйне. Президент был мәсьәләне ентекле тикшерергә ҡушты.
— Дарыу препараттары – һиҙгер өлкә. Һауа менән һыу кеүек, дарыуҙарҙың һәр ваҡыт кәрәк булыуын яҡшы аңлайбыҙ. Дарыу препараттарын килтермәү буйынса ялыуҙар һаны күп түгел, әммә бер ялыу ҙа тикшереү үткәреү өсөн сәбәп булып тора. Халыҡтың контроль-күҙәтеү органдарына, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына, Хөкүмәткә һәм Башҡортостан Президенты булараҡ миңә мөрәжәғәт итергә сәбәптәре булмаһын өсөн, беҙ тейешле кимәлдә эшләргә бурыслы, — тине Рөстәм Хәмитов. – Дарыу препараттарын поставкалау сылбыры ҙур ғына. Был дарыуҙарҙы етештереүселәр ҙә, препараттар һатып алыуға аҡса бүлеүсе финансистар ҙа, дәүләт заказсылары ла, мин бында Һаулыҡ һаҡлау министрлығын күҙ уңында тотам. Был шулай уҡ дарыуханалар селтәре, табиптар. Бындай ҙур эштә ун меңгә яҡын кеше ҡатнаша.
Әлбиттә, был сылбырҙың бушаҡ урындары ла бар. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы структураларының береһендә бындай бушаҡ урын асыҡланды, һәм беҙ тиҙ арала тейешле саралар күрҙек, хәлде яйға һалдыҡ. Әммә киләсәктә бындай өҙөклөктәр булырға тейеш түгел. Беҙ аныҡ эшләргә бурыслы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.


text:
8 Март алдынан Рәсәйҙә йөҙ иң уңышлы банкир ҡатын-ҡыҙ һайланды
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан Рәсәйҙең алдынғы журналдарының береһе ҡыҙыҡлы рейтинг тәҡдим итте. Баҫманың яңы һанында илдең 100 иң уңышлы банкир ҡатын-ҡыҙ исеме баҫтырылды.
— Иң яҡшыларын билдәләгәндә редакция өс төп йүнәлеште иҫәпкә алды. Улар – кредит учреждениеһының ҙурлығы, биләгән вазифа һәм акционерҙар капиталында ҡатнашыу, — тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһының Кредит ойошмалары ассоциацияһынан. Ойошма сайтында әлеге рейтинг менән танышырға була.
Бығаса Башҡортостан гүзәлдәре был исемлектә булғаны юҡ, әммә рейтингты йыл һайын үткәреү планлаштырыла, шуға күрә республика ҡатын-ҡыҙҙарының барыһы ла алда.


text:
«Төҙөлөш. Коммуналь хужалыҡ. Энергияны һаҡлау-2010» күргәҙмәһе асылдыФото: Олег Яровиков
«Төҙөлөш. Коммуналь хужалыҡ. Энергияны һаҡлау-2010» күргәҙмәһе асылды
«Төҙөлөш. Коммуналь хужалыҡ. Энергияны һаҡлау-2010» күргәҙмәһе асылдыФото: Олег Яровиков
Бөгөн Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында «Төҙөлөш. Коммуналь хужалыҡ. Энергияны һаҡлау – 2010» XVI махсус күргәҙмәһе асылды. Өс көн буйына унда төҙөлөш, ҡала хужалығы һәм энергетика өлкәһендәге иң яҡшы ҡаҙаныштар менән танышырға мөмкин.
Күргәҙмәлә Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан 50-нән ашыу предприятие ҡатнаша. Улар араһында Башҡортостан биләмәһендә эшләүсе компаниялар байтаҡ. Экспоненттарҙа сәнәғәт һәм көнкүреш тәғәйенләнешендәге электротехник һәм йылытыу-техник ҡорамалдары, күҙәтеү һәм иҫәпкә алыу өсөн электр үлсәү приборҙары, коммуналь-төҙөлөш техникаһы һәм башҡалар ҡуйылған.
Күргәҙмәне асыу тантанаһында БР торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғиман Әсәҙуллин ҡатнашты.
— Йыл һайын Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан махсус күргәҙмә үткәреү изге традицияға әйләнде, ул төҙөлөш, коммуналь хужалыҡ һәм энергияны һаҡлау өлкәләрендә өр-яңы технологияларҙы күрһәтеү өсөн мөһим майҙансыҡ булып тора, — тине Ғиман Әсәҙуллин. – Күргәҙмә географияһы йылдан-йыл киңәйеүе, республикабыҙҙан ҡатнашыусылар һаны артыуы ла ҡыуаныслы күренеш.
Һис шикһеҙ, «Төҙөлөш. Коммуналь хужалыҡ. Энергияны һаҡлау – 2010» күргәҙмәһе етештереүселәргә һәм ҡулланыусыларға яңы бизнес-партнерҙар табыу, ә потенциаль инвесторҙарға Башҡортостан баҙарында яҡшыраҡ йүнәлеш алыу мөмкинлеге бирәсәк.


text:
Төбәктә республика Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы бара Фото: Олег Яровиков
Төбәктә республика Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы бара
Төбәктә республика Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы бара Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 23-сө ултырышы асылды. Республика закон сығарыусылары 60-тан ашыу мәсьәләне ҡарарға ниәтләй. Ултырышта Хәйбулла районы уҡыусылары ҡатнаша. Көн тәртибенең 34 пункты республика закондары проекттарына бәйле. Шуларҙың 25-е тәүге уҡыуҙа ҡабул итеүгә тәҡдим ителгән, 14 закон проекты аҙаҡҡы уҡыуҙа ҡараласаҡ.
Депутаттар «Республика Башкортостан» гәзитенең баш мөхәррире Эльза Хореваның гәзиттең эшмәкәрлеге һәм үҫеш йүнәлештәре хаҡында мәғлүмәтен, шулай уҡ Башҡортостан Ҡулланыусылар йәмғиәттәре союзы рәйесенең эштәр торошо һәм муниципаль райондарҙа үҫеш мөмкинлектәре тураһында докладын тыңлаясаҡ.
Закон сығарыусылар иғтибарына Кушнаренко районының Салауат исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативында булған хәлгә үткәрелгән парламент тикшереүе йомғаҡтары тәҡдим ителәсәк.
Парламентарийҙар алдағы өс йылдағы бюджетҡа һәм төбәкте үҫтереүҙе иҡтисади планлаштырыуға бәйле айырым мәсьәләләрҙе ҡараясаҡ. 2016 йылға һәм 2018 йылға тиклем осорға социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауы, 2016 йылға һәм 2017, 2018 йылдарҙың план осорона Башҡортостан ҡаҙнаһы һәм республиканың Мотлаҡ медицина страховкалау территориаль фонды бюджеты тураһында закон проекттары тәҡдим ителәсәк.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Дәүләт Думаһына коррупцияға ҡаршы ҡануниәтте үҙгәртеүсе федераль закон проектын индереү буйынса закон сығарыу башланғысын ҡарау планлаштырыла. Новелла яҡын туғандарҙың дәүләт гражданлыҡ һәм муниципаль хеҙмәтендә вазифалар биләүен сикләүҙе күҙ уңында тота.


text:
Алма-Атала Әхмәтзәки Вәлидиҙең улы ҡатнашлығында түңәрәк өҫтәл үтә
10 мартта Алма-Атала Ҡаҙағстан Республикаһының Милли китапханаһында Әхмәтзәки Вәлидиҙең улы Сөбәдәй Туған ҡатнашлығында түңәрәк өҫтәл үтә. Ултырышта Башҡортостан, Ҡаҙағстан һәм Төркиәнән күренекле йәмәғәт эшмәкәрҙәре, ғалимдар ҡатнаша, тип хәбәр итә ҠР Мәҙәниәт һәм мәғлүмәт министрлығының Төрки мәҙәниәтен һәм сәнғәтен үҫтереү буйынса халыҡ-ара ойошмалағы (ТӨРКСОЙ) вәкиле Асҡар Турғанбаевҡа һылтанма менән “КАЗИНФОРМ” мәғлүмәт агентлығы.
Уның әйтеүенсә, был сара ТЮРКСОЙ менән иғлан ителгән Әхмәтзәки Вәлиди Йылы сиктәрендә үткәрелә.


text:
Фото:
Башҡортостан башлығы Белоруссияның «Белкоммунмаш» предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты
Фото:
14 июндә Беларусь Республикаһына эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Белкоммунмаш» холдингы идара компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең производство майҙансыҡтарында булды.
Республика башлығы автобус, троллейбус, трамвай һәм йөк машиналарының яңы моделдәрен эшләп сығарыу технологиялары менән танышты, йыйыу линияһында булды, шулай уҡ әҙер продукция өлгөләрен ҡараны. Предприятие инженерҙары трамвайҙарҙың иҫке моделдәре шассийы нигеҙендә яңы вагондар эшләү мөмкинлеге тураһында һөйләне. Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда берлектәге троллейбус һәм трамвайҙар производствоһын булдырыу перспективаһын ҡарарға тәҡдим итте, тип хәбәр итә Президенттың матбуғат хеҙмәте.
Белешмә өсөн. Минск трамвай-троллейбустар ремонтлау заводы (МРТТЗ), әле — «Белкоммунмаш» холдингы идара компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 1973 йылдың 1 июлендә сафҡа индерелгән. Был Минск ҡала башҡарма комитеты менән ойошторолған дәүләт предприятиеһы. Устав фонды, дәүләт, сит ил һәм башҡа төрлө ойошмалар ҡатнашлығынан тыш, үҙенең средстволары иҫәбенә формалаштырылған.
1974 йыл башында предприятиела беренсе троллейбус ремонтлана. Ошо ваҡыттан алып бында йәмғеһе 7000 троллейбус һәм трамвай төҙөкләндерелгән.
Әлеге ваҡытта компания ҡала электр транспортының күсмә составын эшләп сығарыу һәм ремонтлау өлкәһендә Беларусь Республикаһының алдынғы сәнәғәт предприятиеһы иҫәпләнә.
Завод территорияһының дөйөм майҙаны — 87000 м. Производство майҙаны — 32636 м. Төп технологик ҡорамалдар иҫәбе — 642 берәмек. Предприятиела 1500-ҙән ашыу хеҙмәткәр эшләй.


text:
Өфө хакимиәте структураһында яңы бүлек булдырылды
Өфө хакимиәте структураһында яңы бүлек – Граждандарҙы яҡлау идаралығы булдырылды. Ул шул уҡ исемле муниципаль учреждениены алмаштырасаҡ. Был хаҡта ҡала Советы ултырышында Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Рәмил Дилмөхәмәтов һөйләне.
Ҡайтанан булдырылған Идаралыҡ граждандар оборонаһы һәм халыҡты ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән яҡлау сараларын ойоштороу буйынса ҡарарҙар ҡабул итәсәк. Ҡала хакимиәте структураһында йәмғеһе 22 бүлек, шул иҫәптән ете территориаль орган иҫәпләнә.
– Үҙгәрештәр «Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында»ғы федераль закон һәм Өфө Уставына ярашлы үткәрелә. Дөйөм алғанда, ҡала һәм райондар хакимиәттәре структураһына ҙур үҙгәрештәр индерелмәне, хеҙмәткәрҙәр һаны элеккесә ҡалды, шуға күрә муниципаль бюджеттан өҫтәмә сығымдар талап ителмәйәсәк, — тип билдәләне Рәмил Дилмөхәмәтов.


text:
Башҡортостан Башлығы саҡырыу комиссиялары составтарын раҫланы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Башлығы саҡырыу комиссиялары составтарын раҫланы
Башҡортостан Башлығы саҡырыу комиссиялары составтарын раҫланы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Рөстәм Хәмитов үҙенең указы менән Башҡортостан, муниципаль район һәм ҡала округтары саҡырыу комиссияларының төп һәм резерв составтарын, яҙғы саҡырылыш ваҡытында хеҙмәткә алыныусыларҙың һаулығы тикшереләсәк дәүләт һәм муниципаль медицина учреждениелары исемлеген раҫланы.
Саҡырылыш 1 апрелдән 15 июлгә тиклем дауам итә.
Указға ярашлы, республика Башлығы Башҡортостандың төп саҡырыу комиссияһы рәйесе булып тора. Резерв составын беренсе вице-премьер Рөстәм Мәрҙәнов етәкләй. Ҡала һәм райондарҙа ошо бурыстар урындағы хакимиәт башлыҡтарына йөкмәтелгән.


text:
Өфөлә республиканың Һаулыҡ һаҡлау буйынса советы ултырышы үтәсәк
9 ноябрҙә, Башҡортостан Президенты бойороғо буйынса, республиканың Һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҫтереү буйынса советының сираттағы ултырышы үтә.
Ултырыштың пленар өлөшө баш ҡаланың Конгресс-холында үтәсәк, ул төбәктәге демографик хәлгә һәм уны яҡшыртыу буйынса сараларға арнала.
Бөгөн иһә түңәрәк өҫтәлдәр сиктәрендә медицина хеҙмәткәрҙәре, власть һәм йәмәғәтселек вәкилдәре муниципалитеттарҙа халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн шарттар булдырыуға, шулай уҡ тапшырылған вәкәләттәр шарттарында башҡарма власть органдары һәм муниципаль һаулыҡ һаҡлау учреждениелары эшмәкәрлегенә ҡағылышлы мәсьәләләрҙе тикшерәсәк, Башҡортостанда Һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу программаһын тормошҡа ашырыуға яҡынса йомғаҡ яһаясаҡ.
Йыл һайын үткәрелгән күсмә ултырыштар иғтибарҙы райондарҙың һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә йүнәлтергә мөмкинлек бирә. Республика бюджеты средстволары иҫәбенә урындарҙа һаулыҡ һаҡлау учреждениелары реконструкциялана, яңы объекттар төҙөлә, улар заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыла, тип хәбәр иттеләр БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Көйөргәҙе районында юҡҡа сыҡҡан ауылға һәйкәл асылды
Көйөргәҙе районында Воротыновка ауылына һәйкәл асыу тантанаһы үтте, 1967 йылда ул «перспективаһыҙ ауылдар» исемлегенә индерелгән.
Һәйкәл асыу идеяһы менән Воротыновка ауылында тыуып үҫкән Георгий Фомичев сығыш яһаған. Был башланғыс Күмертау ҡалаһы ҡала округы башлығы Борис Беляев тарафынан хуплау тапҡан. Воротыновка биләмәһе ҡала округы территорияһына ҡарай, шуға күрә хакимиәт сығымдарҙың бер өлөшөн үҙ өҫтөнә алған. Воротыновка мемориалына шефлыҡ итеү Ировка мәктәбенә йөкмәтелгән, ундағы уҡыусылар крайҙы өйрәнеү менән әүҙем шөғөлләнә. 1967 йылда Воротыновка халҡы нәҡ Ировка ауылына күсә.
Һәйкәл кирбестән яһалған, унда дүрт мемориаль таҡтаташ һәм иң башында ҡыҙыл йондоҙ урынлаштырылған. Таҡтаташтарҙың береһендә 1892 йылда ауылға нигеҙ һалыныу хаҡында бәйән ителә. Икенсеһендә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған 27 яугир һәм һуғыш яланынан әйләнеп ҡайтҡан 37 ветеран тураһында мәғлүмәт бар.


text:
Ышылдаҡ аҡҡош (бөҙрә аҡҡош)
Бөҙрә аҡҡош, Ышылдаҡ аҡҡош (урыҫ. Лебедь-шипунr)(лат. Cygnus olor)— ҡаҙҙан ҙурыраҡ ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәш саҡта — һорғолт көрән, ҙурайғас — бөтә ҡауырһындары ла ап-аҡ. Йөҙгәндә, муйынын кәкрәйтеп, ҡанаттарын ҡалҡытып йөрөй. Бик матур ҡош. Ҡаңғылдаҡ аҡҡоштан төҙөгөрәк кәүҙәһе һәм ҡанаттарын ҡалҡыта биреп йөҙәүе менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Асыуланған ҡаҙ һымаҡ, ышылдаған тауыш сығара. Шым ҡош.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ярҙары ҡамышлы һәм бейек үләнле ҙур күлдәрҙә, йылғаларҙа йәшәй. Иген, үлән орлоҡтары, һыу үҫемлектәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһын шырлыҡтарға ҡора. 4—6 бөртөк аҡ йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Лабиринт-пресс, 2001.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|eo}}


text:
2012 йыл аҙағына Өфөлә һигеҙ ер аҫты юлы төҙөләсәк
Өфөлә 2011 – 2012 йылдарҙа һигеҙ ер аҫты юлы төҙөргә планлаштырыла. Был турала ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялалов хәбәр итте.
— Ер аҫты юлдарын проектлау һәм төҙөү планы республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡушыуы буйынса эшләнде, — тине ул. – Хәҙерге ваҡытта Октябрь проспекты буйлап «Үҫмерҙәр китапханаһы» туҡталышы районында ер аҫты юлын төҙөү буйынса проект документацияһы әҙер ҙә инде. Шулай уҡ «Моторҙар эшләүселәр» Мәҙәниәт йорто», «Актерҙар йорто», «Кондитер фабрикаһы», «Дан бульвары», «Мир» фирмаһы» туҡталыштары районында ер аҫты юлдары проекттары әҙерләнә. Улар яҡындағы ике йылда төҙөләсәк. Һуңыраҡ Өфөлә тағы 27 ер аҫты юлы төҙөү планлаштырыла. Ҡалала ер аҫты юлдары төҙөү проектының дөйөм хаҡы 1,6 миллиард һум тәшкил итә.


text:
Фото:
Владимир Путин Чечняла һәләк булған Башҡортостан спецназсылары ғаиләләренең ҡайғыһын уртаҡлашты
Фото:
РФ Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин, Башҡортостандың баш ҡалаһына килгәс, алдан билдәләнгән планын үҙгәртеп, уҙған аҙнала Чечняла боевиктар менән ҡораллы бәрелештә һәләк булған хәрбиҙәр йәшәгән 6795-се хәрби часты барып күрҙе. РФ Хөкүмәте рәйесе һәләк булғандар портретына сәскәләр һалды һәм ғаиләләренең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашты. “Егеттәребеҙҙең яҡындарының бар социаль мәсьәләләре лә хәл ителәсәк, был торлаҡ менән ҡыйынлыҡтарға ла, матди мәсьәләгә лә, балаларын аяҡҡа баҫтырып, уларға белем алыуға шарттар тыуҙырыуға ла ҡағыла”, — тип ышандырҙы ул.
Владимир Путин һалдаттар менән аралашты һәм уларға хеҙмәтендә уңыштар теләне. «Һеҙҙең һөнәр кешеләре ниндәйҙер абстракт идеалдар, абстракт именлекте һаҡламай, — тине ул. — Беҙ һеҙҙең менән илебеҙҙәге именлек һәм бандитлыҡҡа ҡаршы көрәш менән эштәрҙең нисек тороуын күреп торабыҙ, әгәр был проблеманы нәтижәле хәл итмәһәк, илебеҙҙең һәр гражданы ҡурҡыныс аҫтында ҡаласаҡ”.
Хөкүмәт башлығы хәрбиҙәргә еңел булмаған, “бер ҡарауҙа ябай, әммә кәрәкле, яуаплы һәм хәүефле” хеҙмәтендә уңыштар теләне.


text:
Фото:
Наркоконтроль Өфөлә, Мәләүездә һәм Нефтекамала предприятиелар эшен туҡтатты
Фото:
Мәләүездең «Водоканал» предприятиеһы ике тәүлеккә туҡтатылды, Нефтекамалағы «Яңауыл базаһы» — бер тәүлеккә, Өфөләге Бәхтиәровтың индивидуаль предприятиеһына һәм «Озонид ЛТД»ға ҡарата ла ошондай уҡ сара күрелде. Ә битум эмульсияһы етештереү буйынса Өфө заводы һәм «Рокс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 100-әр мең һум штраф түләйәсәк.
Уларҙы республика наркоконтроле прекурсорҙар (наркотиктар әҙерләгәндә ҡулланылған матдәләр) әйләнеше буйынса закондарҙы тикшереү һөҙөмтәләре буйынса яуаплылыҡҡа тарттырҙы: ҡайҙалыр билдәләнгән өлгөләге журналда иҫәп алып барылмай, икенселәрҙә прекурсорҙар менән операцияларҙы теркәүсе яуаплы кешеләр тәғәйенләнмәгән.
— Прекурсорҙарҙы иҫәпкә алыу алып барылмағанда уларҙы урлау һәм юғалтыу өсөн шарттар булдырыла, — тип иҫәпләй Рәсәй Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығының наркотиктарҙың легаль әйләнешенә контроль бүлеге начальнигы полиция полковнигы Марат Хөсәйенов. — Наркотиктарҙың айырым төрҙәрен прекурсорҙарһыҙ әҙерләп булмауын, ә был матдәләрҙең күбеһе сәнәғәттә файҙаланылыуын иҫәпкә алып, беҙ бөгөн уларҙың әйләнешен контролгә алыуға ҙур иғтибар бирәбеҙ.


text:
Йыл һайын Башҡортостанда мең кешегә 15 самаһы бала тыуа Фото: Андрей Старостин
Йыл һайын Башҡортостанда мең кешегә 15 самаһы бала тыуа
Йыл һайын Башҡортостанда мең кешегә 15 самаһы бала тыуа Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Йыл һайын Башҡортостанда мең кешегә 15 самаһы бала тыуа, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Былтыр бөтәһе 60,2 мең сабый донъяға килгән.
2013 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Рәсәй төбәктәрендә мең кешегә 13 бала тыуа.
Хәҙерге ваҡытта республикала 1567 мәктәпкәсә ойошма, 200 филиал хоҡуғына эйә булған ойошма, мәктәптәрҙә 380 мәктәпкәсә тәрбиә биреү төркөмдәре эшләй. 223,6 мең сабый балалар баҡсаһына йөрөй. Уҙған йылда 129 балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре һәм спорт клубтарында 74,7 мең бала шөғөлләнгән. Музыка, художество һәм сәнғәт мәктәптәренә 39,6 мең бала йөрөй.


text:
Республикала 47 кандидат дума кампанияһының финиш һыҙығына сыҡты — Хәйҙәр ВәлиевФото: Олег Яровиков
Республикала 47 кандидат дума кампанияһының финиш һыҙығына сыҡты — Хәйҙәр Вәлиев
Республикала 47 кандидат дума кампанияһының финиш һыҙығына сыҡты — Хәйҙәр ВәлиевФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда алты бер мандатлы һайлау округтарында 47 кандидат Дәүләт Думаһындағы депутат мандаттары өсөн алышасаҡ, уларҙың барыһын да сәйәси партиялар тәҡдим иткән. Республика Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы Хәйҙәр Вәлиев «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында ошо хаҡта һөйләне.
Теркәлгән 52 кандидаттың дүртәүһе шәхси ғаризалары буйынса һайлау кампанияһында ҡатнашыуҙан баш тартҡан, берәүһе үлем менән бәйле.
Дәүләт Думаһына һайлау ҡатнаш система буйынса уҙғарыла: 225 депутат — партия исемлеге, 225-е бер мандатлы округтар буйынса һайлана. Башҡортостанда Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға алты бер мандатлы округтар буйынса 50 кандидат теркәлгән. Бер урынға 8-9 кеше дәғүә итә.
Парламент һайлауҙарында 14 сәйәси партия ҡатнаша. Был 2011 йылғы һайлауға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк. Башҡортостанда бөтә партияларҙың да төбәк төркөмдәре бар.


text:
Павел Астахов Өфө балаларының хоҡуҡтары күҙәтелеүен баһалаясаҡ
Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов бер көнлөк сәфәр менән Өфөгә килергә йыйына. Был сәфәре барышында ул республика баш ҡалаһында балиғ булмаған үҫмерҙәрҙең хоҡуҡтары күҙәтелеүенә баһа бирәсәк. Был турала бөгөнгө кәңәшмәлә ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Павел Астахов, беренсе сиратта, Республика балалар клиник дауаханаһына, 1-се һәм 2-се балалар йорттарына барасаҡ, тип планлаштырыла.
Һуңғы ваҡытта Павел Астахов ил төбәктәрендә балаларҙың хоҡуҡтары күҙәтелеүен тикшереүгә ҙур иғтибар бирә. Әлеге ваҡытта ул инспекция сәфәре менән Алыҫ Көнсығышта. 17 сентябрҙә ревизия менән Хабаровск крайында булды, унан һуң Сахалинда балалар учреждениеларын тикшерҙе, ә бөгөн Владивостокка килде.
Павел Астахов Өфөгә 29 сентябрҙә килә тип көтөлә.


text:
Башҡортостандың идара итеүсе компаниялары — Рәсәй буйынса иң яҡшы бишәү иҫәбендә Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың идара итеүсе компаниялары — Рәсәй буйынса иң яҡшы бишәү иҫәбендә
Башҡортостандың идара итеүсе компаниялары — Рәсәй буйынса иң яҡшы бишәү иҫәбендә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2014 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостандың идара итеүсе компаниялары Рәсәй буйынса иң яҡшы бишәү иҫәбенә инде.
«Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ реформаһы» сайтында компанияларҙың рейтингы баҫылған, уға ярашлы Башҡортостандың идара итеүсе компаниялары 38,54 балл йыйған һәм икенсе урын алған. Беренсе урында – Белгород өлкәһенең идара итеүсе компаниялары (40,86 балл), өсөнсөлә – Ленинград өлкәһе (37,21).
2015 йылдың 1 майында идара итеүсе компанияларҙы лицензиялау этабы тамамланыуын иҫәпкә алып, Дәүләт корпорацияһы — Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалауға булышлыҡ итеү фонды 2014 йылға Рәсәй субъекттарының айырым рейтингын төҙөнө, уға лицензия алырға тейешле компаниялар ғына ингән. Ошо рейтинг 2015 йылдың июнендә «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ реформаһы» сайтында баҫылған.
2014 йылғы лицензия алырға тейешле идара итеүсе компаниялар рейтингында «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ реформаһы» сайтында теркәлгән идара итеү килешеүҙәре нигеҙендә күп фатирлы йорттар менән идара итеү өлкәһендә эшмәкәрлек алып барыусы 15 меңдән ашыу ойошма һәм шәхси эшҡыуар ҡатнашҡан.
Был рейтингта ҡайһы бер субъекттарҙың урындары үҙгәргән. Фонд билдәләүенсә, урындарҙың күтәрелеүе ҡайһы бер төбәктәрҙә төп иғтибар идара итеүсе компанияларға бирелеүгә бәйле булыуы ихтимал. Мәҫәлән, Сыуаш Республикаһы (+35), Пенза өлкәһе (+40), Владимир өлкәһе (+49), Ҡабарҙа-Балҡар Республикаһы (+37).
Рейтингта үҙ урындарын юғалтҡан төбәктәр, киреһенсә, үҙҙәренең торлаҡ милекселәре ширҡәтендә һәм торлаҡ-төҙөлөш кооперативтарында әүҙем эш алып барыуы һөҙөмтәһендә 2014 йылғы тулы рейтингта юғары урын биләне. Миҫал өсөн, Смоленск өлкәһе (-35), Калининград өлкәһе (-31), Магадан өлкәһе (-29).


text:
Милләт-ара татыулыҡты нығытыуға ҙур иғтибар бирелә
Быйыл туғыҙ айҙа Башҡортостан Республикаһында милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыу буйынса 165 сара үткәрелде. Был маҡсаттарға республика, муниципаль бюджеттарҙан һәм башҡа сығанаҡтарҙан ике миллион 93 мең һум аҡса бүленде. Был һандарҙы Республика Йортонда үткән БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Миграция сәйәсәте буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышында БР мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрының беренсе урынбаҫары Ольга Ижбульдина еткерҙе.
— Быға миҫал булып июнь айында Башҡортостанда Рәсәй латыштары конгресы ҡатнашлығында үткәрелгән Бөтә Рәсәй латыш йыры байрамы, шулай уҡ йыл һайын ойошторолған “Туғанлыҡ” төрки телле халыҡтар фестивале һәм башҡа төрлө музыкаль ижад конкурс-фестивалдәре тора, — тине ул.
Бынан тыш, республикала йыл һайын Науруз байрамы үткәрелә. Унда башҡорттар, татарҙар, үзбәктәр, тажиктар, ҡаҙаҡтар, төркмәндәр, азербайжандар, чечендар, дағстандар һәм башҡа халыҡтар әүҙем ҡатнаша.
Ольга Ижбульдина әйтеүенсә, хәҙерге ваҡытта республикала 22 дини йүнәлеш буйынса төрлө конфессияларҙың ете дини үҙәге, 1363 дини берләшмәһе эшләй. Республикала дини процестарҙы һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләү мәсьәләләрен БР Хөкүмәте ҡарамағында махсус ойошторолған Дин эштәре буйынса совет хәл итә.


text:
Республика уҡытыусылары мәғариф өлкәһендәге мәсьәләләрҙе һәм бурыстарҙы тикшерәФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Республика уҡытыусылары мәғариф өлкәһендәге мәсьәләләрҙе һәм бурыстарҙы тикшерә
Республика уҡытыусылары мәғариф өлкәһендәге мәсьәләләрҙе һәм бурыстарҙы тикшерәФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Бөрө ҡалаһында мәғариф хеҙмәткәрҙәренең республика август кәңәшмәһе үтә. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнаша.
— Беҙҙең кәңәшмә республика торошонда мөһим этап булып тора. Мәғариф һәм педагогик эшмәкәрлек – ҙур бер донъя, беҙҙең тормошобоҙ уға тығыҙ бәйле, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов, уҡытыусыларға мөрәжәғәт итеп.
Республика етәксеһе алдағы йылға мәғариф хеҙмәткәрҙәре алдына ҡуйған төп бурыстар араһында – заманса смарт-белем биреү, аҡыллы белем биреү системаһын ғәмәлләштереү.
Рөстәм Хәмитов демографик күрһәткестәргә ентекле туҡталып үтте. Киләсәктә шул күрһәткестәргә таянып, яңы белем биреү учреждениелары төҙөү планлаштырыла.
Башҡортостан Президенты мәғариф өлкәһендәге оптималләштереү процесын анализланы. 2005 йылға тиклем республикала 3200-3300 мәктәп булған. 2010 йылға уларҙың һаны 1800-гә тиклем кәмегән. Һуңғы ике йыл эсендә йәнә 150-200 уҡыу йорто оптималләштерелгән. Был юҫыҡтағы төп эштәр 2010 йылға тиклем башҡарылған.
Федераль ҡануниәт менән билдәләнгән нормаларға ярашлы, бер уҡытыусыға 15 уҡыусы тура килергә тейеш. Оптималләштереү шул нормаларҙан сығып үткәрелә.
— Мин баштан уҡ был һанды үҙгәртеү яҡлы сығыш яһаным, сөнки республикала ауылда йәшәүселәр һаны бик күп, — тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк башлығы мәктәптәрҙе ябыу процесын туҡтатыр өсөн был күрһәткесте кәметергә тәҡдим итә.
— Беҙ мәктәптәрҙе ябырға тейеш түгел, ә бының маҡсатҡа ярашлы булыу-булмауынан сығып эш итергә тейешбеҙ, — тигән фекерен белдерҙе республика етәксеһе. – Бер уҡытыусыға 11-12 бала тигән күрһәткескә өлгәшеү өсөн эште артабан да дауам итәсәкбеҙ.
Уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһендә тармаҡты финанслау күләмдәре лә тикшерелде. Йыл һайын мәғариф өлкәһенә йүнәлтелгән средстволар күләме 20-25 процентҡа арта һәм үткән йыл йомғаҡтары буйынса ул 48,3 миллиард һум тәшкил итте. Был аҡса хеҙмәт хаҡын арттырыуға, мәктәптәрҙе яңыртыуға, яңы ҡорамалдар һатып алыуға йүнәлтелде.
— Был ғына һандар беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй, беҙгә ҙурыраҡ һандар кәрәк. Төбәктә дәрестәр үткәреү өсөн яраҡлы булмаған мәктәптәр бар. Быны йәшермәйбеҙ. Мәғариф системаһы бюджетын арттырырға тейешбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Фото:
Волга буйы федераль округында бала хоҡуҡтары буйынса ассоциация ойоштороласаҡ
Фото:
Волга буйы федераль округында бала хоҡуҡтары буйынса ассоциация ойоштороу планлаштырыла. Ульяновск өлкәһе губернаторы Сергей Морозов Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Совет ултырышында шундай тәҡдим индерҙе.
Ассоциация ойоштороу идеяһын Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота ла хупланы. Уның фекеренсә, булған проблемаларҙы бергәләп хәл итеү өсөн округҡа бөгөн төбәктәрҙәге Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙе һәм бала хоҡуҡтары өсөн яуаплы ведомстволарҙы берләштерерлек майҙансыҡ кәрәк. Ассоциация тап ошондай майҙансыҡ була ала.
Совет ултырышында шулай уҡ әсәлек һәм күп балалы ғаиләләргә ярҙам, округта тыуымдың түбән булыуы, балалар енәйәтселеге мәсьәләләре тикшерелде. Ульяновск өлкәһе башлығы йәнә аборттарҙы бюджеттан финанслауҙы туҡтатыу һәм экологик яҡтан хәүефһеҙ балалар уйынсыҡтары индустрияһын үҫтереү буйынса тәҡдимдәр ҙә индерҙе.
Башҡортостан яғынан видеоконференцияла республика Президенты Рөстәм Хәмитов, БР-ҙа Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова, БР буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников ҡатнашты.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан судьяларының кәңәшмәһендә ҡатнашты
7 мартта Өфөнөң Конгресс-холында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһының район (ҡала) судтары судьяларының һәм мировой судьяларҙың 2011 йылға эш һөҙөмтәләре буйынса кәңәшмәһендә ҡатнашты.
Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, республика башлығы төбәктең суд системаһы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан иҡтисадының үҫеш темптары насар түгел.
— Ҙур инвестицион проекттарға старт бирелде. Социаль бурыстарҙы тулыһынса үтәйбеҙ һәм киләсәктә лә уларҙы үҫтерәсәкбеҙ. Республикала барлыҡ сәйәси партиялар һәм йәмәғәт ойошмалары араһында конструктив диалог алып барыла. Башҡортостан халғы 4 декабрҙә үткән Дәүләт Думаһына һайлауҙарҙа ла, үткән ял көндәрендә булған Рәсәй Президенты һайлауҙарында ла биргән тауыштары менән ил етәкселеге эшмәкәрлегенә ышанысын, шулай уҡ республика Хөкүмәте эшмәкәрлеген хуплауын белдерҙе, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы фекеренсә, мәсьәләләрҙе хәл итеү һәм суд системаһының һөҙөмтәлелеген тәьмин итеү өсөн тейешле шарттар булдырыу мөһим.
— Һуңғы йылдарҙа Федераль маҡсатлы программа ярҙамында судтарҙың матди-техник базаһы нығытылды. Әммә республиканың барлыҡ район һәм ҡала судтары кәрәкле бүлмәләр менән тәьмин ителмәгән, — тине төбәк башлығы. – Был мәсьәләләр эҙмә-эҙлекле хәл ителә.
Судьяларҙың һәм аппарт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы һиҙелерлек артты. Былтыр республиканың барлыҡ дәүләт хеҙмәткәрҙәренә эш хағын арттырыуҙан тыш, ағымдағы йылдың 1 ғинуарынан суд ултырыштары секретарҙарына һәм мировой судьялар аппараты секретарҙарына хеҙмәт хаҡы йәнә 40 процентҡа арттырылды. Президент билдәләүенсә, был өлкәлә эш хаҡы судтарҙың оло хеҙмәт талап иткән эшмәкәрлегенә тап килергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов республика етәкселегенең суд власы органдарына артабан да ярҙам итәсәген белдерҙе. Әммә граждандар судтар эшмәкәрлегенә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек тә белдерә, тине ул.
— Былтыр ғына федераль һәм мировой судьялар эшмәкәрлегенә ҡарата 1,5 меңдән ашыу ялыу алдыҡ, — тине республика Президенты.
Кәңәшмәлә шулай уҡ республика судьяларының квалификациялы коллегияһы эшмәкәрлеге, судьялар тәғәйенләүҙә йәмәғәт контроленең яңы формалары, судтарҙың хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлеген артабан көсәйтеү, уларҙың эшмәкәрлегенең тәрбиәүи, белем биреү йүнәлештәрен үҫтереү кеүек мәсьәләләр ентекле тикшерелде.
Дәүләт власы органдары судьялар корпусы менән берлектә республиканың суд ситемаһы һөҙөмтәле, заманса булһын өсөн барыһын да эшләргә тейеш, тине республика башлығы кәңәшмә аҙағында.
Рөстәм Хәмитов судьяларға уңыштар, һаулыҡ һәм сабырлыҡ теләне.


text:
Алап
Алап — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе/ Кемерово өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Томь-Чумыш йылғаһының һул ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200001756
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200175
- Бассейн коды — 13.01.02.004
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Алап.


text:
Фото:
Өфөлә Castorama гипермаркеты асылды
Фото:
Өфөлә Castorama йорт һәм ремонт өсөн тауарҙар гипермаркеты асылды. Яңы сауҙа комплексын асыу тантанаһы йома көндө үтте. Унда ҡала округы ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Саттаров, Өфөнөң Киров районы хакимиәте башлығы Салауат Сәғитов, Castorama гипермаркеты һәм «Куинн Груп» компанияһы етәкселеге ҡатнашты.
Өфөләге гипермаркет директоры Илдар Хисмәтуллин магазиндың сауҙа майҙандары буйлап таныштырыу экскурсияһы үткәрҙе, унан һуң сара ҡунаҡтары теләгән тауарҙарын һатып ала алды.
Әйтергә кәрәк, Castorama гипермаркеттары Европала киң билдәле. Улар юғары сифатлы продукцияның киң ассортименты, юғары булмаған хаҡтары һәм профессиональ кәңәштәр принцибына нигеҙләнгән уңайлы хеҙмәтләндереү системаһы арҡаһында халыҡ араһында ҙур популярлыҡ алған. Бөгөнгө көндә Castorama — Франция, Польша һәм Рәсәйҙә урынлашҡан 180 самаһы гипермаркет ул. Өфөлә гипермаркет төҙөлөш 2007 башланды, Ирландияның «Куинн Груп» инвестицион компанияһы инвестор булараҡ сығыш яһаны, тип хәбәр итте Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең мәғлүмәт –аналитика бүлеге.


text:
Интеллектуаль йәштәрҙең федераль интернет-порталы Башҡортостандың йәш ғалимдары менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер
Интеллектуаль йәштәрҙең интернет-порталы йәш ғалимдарға һәм белгестәргә ориентирланған конференциялар, семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр ойоштороу һәм үткәреү менән шөғөлләнгән кешеләрҙе хеҙмәттәшлек итергә саҡыра. Ресурс үткәреләсәк саралар тураһында бушлай мәғлүмәт урынлаштырыу мөмкинлеге бирә. Был мәғлүмәт артабан автоматик рәүештә порталда теркәлгән ҡулланыусыларға ебәрелә. Әйткәндәй, 2011 йылдың декабренә ҡарата уларҙың иҫәбе 4800 кешенән ашҡан булыуы билдәле.
Тематик бүлектәрҙә мәғлүмәт урынлаштырыу өсөн порталда теркәлеп, логин һәм пароль ярҙамында порталға инергә, үҙегеҙгә кәрәкле тематик бүлекте һайларға һәм «Сара (конференция) өҫтәргә»/«Грант өҫтәргә» гиперһылтанмаһына баҫырға кәрәк (мәғлүмәт урынлаштырыу өсөн һайланған бүлеккә ҡарап).
Интеллектуаль йәштәрҙең интернет-порталы «Рәсәй йәш ғалимдар союзы» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы проекты булараҡ 2005 йылда булдырылған.
Проект буйынса тулыраҡ мәғлүмәт өсөн: http://bash.rosmu.ru/


text:
Башҡортостан Президенты Халыҡ-ара валюта фонды вәкилдәре менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Халыҡ-ара валюта фонды вәкилдәре менән осрашты
Башҡортостан Президенты Халыҡ-ара валюта фонды вәкилдәре менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Һалымдарға етәкселек итеүҙә техник ярҙам күрһәтеү өсөн Өфөгә эш визиты менән Халыҡ-ара валюта фонды делегацияһы килде. Делегацияны Фондтың Һалым һәм бюджет мәсьәләләре буйынса департаменты етәксеһе урынбаҫары, Европа, Азия һәм Яҡын Көнсығыш илдәренең килеменә етәкселек итеү буйынса бүлек начальнигы Хуан Анхел Торо Ривера етәкләй. Фонд вәкилдәре менән республика Президенты Рөстәм Хәмитов осрашты.
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың иҡтисади хәле – нефть химияһы, ауыл хужалығы, сеймал табыу сәнәғәте, эшҡыуарлыҡ тураһында һөйләне.
— Республикала эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү өсөн шарттар булдырылған. Башҡортостанға инвестициялар йәлеп итеү төп бурыстарыбыҙҙың береһе булып тора, — тип билдәләне Президент. – Беҙҙә инвесторҙар өсөн ҙур ташламалар булдырылған: иҡтисади үҫешкә тик инвестицияларҙың ғына йоғонто яһай алыуын яҡшы аңлайбыҙ. Үткән йылда йәлеп ителгән инвестициялар күләме ете миллиард долларҙан ашыу тәшкил итте.
Башҡортостанда банктар секторы ла яҡшы үҫешкән. Банк ойошмалары һаны буйынса республика Рәсәйҙә — бишенсе урында, халыҡҡа бирелгән кредиттар күләме буйынса 12 урында тора. Былтыр халыҡтың вкладтары 25 процентҡа артҡан.
— Беҙгә төбәктең һөҙөмтәле финанс сәйәсәтен ойоштороуҙа ярҙам кәрәк. Субъекттың инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен арттырырға һәләтле ҡаҙна механизмдарын белергә теләйбеҙ, — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов Хуан Анхел Торо Ривераға. – Шулай уҡ белгестәребеҙҙең квалификацияһын күтәреү өсөн һеҙҙән ярҙам кәрәк булыуы ихтимал.
— Һалымдарға етәкселек итеү уңайлы инвестицион мөхит булдырыуҙа мөһим роль уйнай, — тип билдәләне Халыҡ-ара валюта фонды вәкиле. – Һалым органдары эшмәкәрлегенең балансын тәьмин итеү мөһим. Шул уҡ ваҡытта һалымдар күләме ғәҙел билдәләнергә тейеш. Һалымдар йыйыу буйынса эшмәкәрлек үтә сығымлы булырға тейеш түгел. Был ҡатмарлы мәсьәләне хәл итеү бурысы бөгөн донъя илдәренең бихисап һалым хеҙмәттәре алдында тора. Беҙҙең визиттың маҡсаты – кәңәштәр һәм рекомендациялар биреүҙә генә түел. Беҙ асыҡ диалог ярҙамында илдә ниндәй хәлдәр барлығын белергә теләйбеҙ.
Халыҡ-ара валюта фондының Рәсәйгә визиты 1 сентябрҙә башланып, айҙың 17-һенә тиклем дауам итәсәк. Был ваҡыт эсендә делегация ағзалары Мәскәү, Өфө, Ҡазан һәм Түбәнге Новгород ҡалаларына барырға планлаштыра. Һуңғы йылдарҙа Халыҡ-ара валюта фонды вәкилдәре АҠШ, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Беларусь, Әзербайжан, Үзбәкстан һәм Төркмәнстанда булған. Өфөлә делегация Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса идаралығына, «Налог-сервис» федераль ҡаҙна учреждениеһы филиалына һәм Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең 39-сы район-ара инспекцияһына барырға ниәтләй.


text:
Фото:
Азамат Илембәтов эш сәфәре менән Ишембай һәм Белорет райондарында булып ҡайтты
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов Ишембай һәм Белорет райондарында булып ҡайтты.
Эш сәфәрен ул 2011 йылдың февралендә ойошторолған «Ишембай» янғын һүндереү-химия станцияһынан башланы. Уның хеҙмәтләндереү зонаһына Ишембай, Стәрлетамаҡ, Стәрлебаш, Федоровка, Мәләүез, Ауырғазы, Көйөргәҙе һәм Ғафури райондары инә.
Станция хеҙмәткәрҙәре ҡарамағына йәй башында ғына янғын һүндереү өсөн яңы техника, ҡорамал һәм средстволар — ер һөрөү өсөн ике ябай, бер йөк тракторы һәм янғын һүндереү машинаһы тапшырылған. Яҡын арала тағы өс янғын һүндереү машинаһының, урман янғындарын һүндереүҙә файҙаланыласаҡ тракторҙың һәм башҡа төрлө техниканың ҡайтарылыуы көтөлә. Махсус техника менән йыһазландырыу график буйынса алып барыла һәм, БР урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин раҫлауынса, был процесс алдағы ике йылда тамамланасаҡ.
Премьер-министр станция биналарының торошона иғтибар итте, уларға капиталь ремонт талап ителә.
Машиналарҙы асыҡ һауала ҡалдырыу уларҙы тиҙ туҙыуға дусар итеү тигән һүҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Азамат Илембәтов. – Теләһә ҡайһы ваҡытта янғын һүндереүгә сығыу өсөн техниканы йылытылыусы гараждарҙа тоторға кәрәк.
Артабан Премьер-министр Ҡолғона һәм Ҡалыуайры ауылдарындағы белем биреү учреждениелары торошо менән танышты. Һуңғы йылдарҙа был тораҡ пункттарҙа тыуым һиҙелерлек артҡан, һәм урындағы уҡыу йорттары тулы көсөнә эшләй.
Район халҡы менән Азамат Илембәтов көнүҙәк мәсьәләләр буйынса фекер алышты, фермер хужалығының нисек үҫешеүе менән ҡыҙыҡһынды. Ауыл халҡы билдәләүенсә, күптән түгел һалынған ҡаты япмалы юл бихисап мәсьәләләрҙе, шул иҫәптән йөк ташыуҙы ла хәл иткән. Әммә проблемалар ҙа бар: телефон һәм телевизион элемтә, интернет юҡ. Премьер-министр был мәсьәләләрҙе хәл итергә ҡушты.
Белорет районындағы тәүге туҡталыш «Әүжән урманы» дәүләт унитар предприятиеһы питомнигында булды. Бындағы теплицаларҙа урман ултыртыуға материал әҙерләнә. Был үҫентеләрҙең ерегеүен яҡшыртыуҙан тыш, уларҙың стандарт оҙонлоҡҡа етеү ваҡытын ике тапҡырға кәметеү мөмкинлеген дә бирә. Әүжәндәрҙең тәжрибәһен бөтә республикала ҡулланырға тәҡдим ителде.
Премьер-министр урмандарҙы тергеҙеү күләмдәре менән ҡыҙыҡһынды. «Әүжән урманы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Сергей Щепарев һүҙҙәренсә, предприятие хеҙмәткәрҙәре план күрһәткестәренең барыһын да теүәл һәм ваҡытында үтәй, йыл һайын 4 миллион самаһы үҫенте үҫтерелә. Азамат Илембәтов ҡуртымға бирелгән биләмәләрҙәге урмандарҙы тергеҙеү, яҡлау һәм янғындан һаҡлау буйынса барлыҡ эштәр комплексын БР Урман хужалығы ҡарамағындағы дәүләт унитар предприятиеларына йөкмәтергә тәҡдим итте.
Эш сәфәре һуңында Премьер-министр «Белорет» янғын һүндереү-химия станцияһында, «СЕЛЕНА» урман сәнәғәте компанияһы», «Башлеспром» ағас әҙерләү компанияһы» һәм «Белорет паркы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәрендә булды, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостандың эшлекле даирәләре вәкилдәре Алжирға йыйына
Башҡортостандың эшлекле даирәләре вәкилдәре Алжир Республикаһына йыйына, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында. Визит 5-нән 13 мартҡа тиклем планлаштырылған. Ҡатнашыусылар консорциумы составында «Пакер» фәнни-производство фирмаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Бурсервис» фәнни-производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте , «БашИнноТек» инновацион-инжиниринг үҙәге» фәнни предприятиеһы бар. Шулай уҡ ете ситтән тороп ҡатнашыусы билдәләнгән. Делегацияны БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрының беренсе урынбаҫары Хәлил Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Сәнәғәт, транспорт , төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты рәйесе Наил Ҡотлогилдин һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Павел Бармин етәкләйәсәк.
Визит программаһында Хасси-Мессауд ҡалаһында үтәсәк Халыҡ-ара нефть һәм газ күргәҙмәһенә барыу, Рәсәйҙең Алжирҙағы Илсеһе менән осрашыу планлаштырылған. Шулай уҡ дәүләт компаниялары етәкселәре, Алжирҙың Энергетика министрлығы вәкилдәре менән эшлекле контакттар ҙа ҡаралған.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Павел Барминдың әйтеүенсә, республика предприятиеларының геологик разведкалауҙағы, нфть һәм газ сығарыуҙағы, углеводород сеймалын транспортлауҙағы компетенцияларын күрһәтеү, шулай уҡ Алжир баҙарына сығыу өсөн урындағы эшҡыуарҙар менән тура бәйләнештәр булдырыу визиттың төп маҡсаты булып тора.


text:
2012 йылдың биш айында Өфөләге вакансиялар йәрминкәһенә 17500 кеше килгән
2012 йылдың тәүге биш айында үткән 29 вакансиялар йәрминкәһендә Өфөнөң 555 ойошмаһы һәм предприятиеһы ҡатнашты. Был арала улар 10 меңдән ашыу эш урыны тәҡдим итте.
«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең Предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина хәбәр итеүенсә, ағымдағы йылдың ғинуарынан майға тиклем баш ҡалалағы вакансиялар йәрминкәһенә 17500 кеше килгән. Шуларҙың ике меңгә яҡыны йәрминкәләр арҡаһында эшкә урынлашыуға өлгәшкән.
Беренсе йәйге вакансиялар йәрминкәһе Өфөлә 7 июнгә билдәләнгән һәм тулыһынса йәйге каникул осоронда йәштәрҙең ваҡытлыса мәшғүллегенә арналасаҡ.


text:
Европа берләшмәһе
Европа берләшмәһе, Евросоюз, (ЕС) — Европа союзы тураһында килешеү (Маастрихт килешеүе) төҙөгән, 28 Европа дәүләтен берләштергән иҡтисади һәм сәйәси берләшмә. ЕС — халыҡ-ара ойошма һәм дәүләт үҙенсәлектәрен берләштергән халыҡ-ара берәмек, тик формаль рәүештә уларҙың береһе лә түгел. Союз халыҡ-ара хоҡуҡҡа эйә, халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙә вәкәләтлеге бар һәм унда ҙур роль уйнай.
Сәйәси берләшмә булдырыу өсөн Союз ағзалары үҙҙәренең милли мөстәҡиллегенән баш тартыуы Евросоюздың башҡа халыҡ-ара берәмектәрҙән айырмаһы булып тора.
Киңәйеү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һанлы исемлектең бер юлы


text:
Орлоҡ
Орлоҡ — башланғыс үҫемлек. Ул орлоҡ бәбәгенән үҫеп китә.
Йөкмәткеһе
Ике өлөшлө үҫемлектәр орлоғоноң төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фасоль орлоғоноң төҙөлөшө менән танышайыҡ. Фасолдең орлоҡтары эре. Орлоҡтоң бер яғы көмрө, икенсе яғы батынҡы була. Орлоҡ тыш яҡтан шыма ялтыр ҡабыҡ менән ҡапланған. Ул орлоҡто артыҡ ныҡ кибеүҙән һәм зарарланыуҙан һаҡлай. Ҡабыҡтың төрлө төҫтә булыуы мөмкин. Орлоҡтоң батынҡы яғында уны орлоҡ эргәлеге менән тоташтырыусы йәй— орлоҡ һабының эҙе күренә. Орлоҡ ҡабығы аҫтында бәбәк урынлашҡан. Ул ике орлоҡ өлөшөнән һәм улар араһында урынлашҡан тамырсанан, һабаҡсанан һәм бөрөсәнән тора. Уларҙы тик лупа аша ғына яҡшы күрергә мөмкин. Эре, ҡалын орлоҡ өлөштәрендә туҡлыҡлы матдәләр запасы була. Борсаҡ һәм башҡа ҡуҙаҡлы үҫемлектәр орлоғоноң төҙөлөшө лә шундай уҡ. Ләкин, мәҫәлән, тиле торманың һәм көтөүсе муҡсаһының туҡлыҡлы матдәләр запасы орлоҡ өлөштәрендә генә түгел, бәлки бәбәктең башҡа өлөштәрендә лә — тамырсала һәм орлоҡ өлөштәренән түбәнерәк, һабаҡта урынлашҡан, ә бөрөсәһе әле үҫешмәгән. Бәбәктәре ике орлоҡ өлөшөнән торған сәскәле үҫемлектәрҙе ике өлөшлөләр тип атайҙар, мәҫәлән, имән, алмағас, кишер, астра, ҡабаҡ, көнбағыш, лютик, мәк һ. б.. Ләкин ике өлөшлө бөтә үҫемлек орлоҡтарының төҙөлөшө фасоль йә көтөүсе муҡсаһыныҡы кеүек түгел. Лютиктың һәм миләүшәнең ҙур булмаған бәбәге эндосперм — туҡлыҡлы матдәләр запасы тупланған махсус күҙәнәктәр менән уратып алынған. Шуға күрә күҙәнәктәрҙән торған орлоҡ ҡабығы бәбәкте түгел, ә эндоспермды уратып алған.[1]
Бер өлөшлө үҫемлектәр орлоғоноң төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыяҡлы иген(бойҙай, арыш, кукуруз) орлоҡтарының. төҙөлөшө башҡаса. Бойҙайҙың ҡоро емешен — бөртөксәһен тикшереп ҡарайыҡ. Бойҙайҙың оҙонса бөртөксәһе тыш яҡтан алтын төҫөндәге һары тиресәле емеш тышсаһы менән ҡапланған. Ул тышса орлоҡ ҡабығына шул тиклем ныҡ йәбешеп үҫкән, уны орлоҡтан айырып алыу мөмкин түгел. Әгәр бойҙай бөртөксәһен буйға киҫеп ҡараһаҡ, бөртөксәлең күп өлөшөн он һымаҡ эндосперм тәшкил иткәнен күрербеҙ; уның күҙәнәктәре туҡлыҡлы матдәләрҙән тора. Бойҙайҙың бәбәге бик бәләкәй, уны лупа ярҙамында ғына күрергә мөмкин. Уның тамырсаһы, һабаҡсаһы һәм бөрөсәһе бар. Ләкин унда орлоҡ өлөшө берәү генә. Уның туҡлыҡлы матдәләр запасы булмай, ул эндоспермға ныҡ йәбешеп тора һәм йоҡа ғына пластинкаға оҡшаған . Орлоҡ шытҡан саҡта туҡлыҡлы матдәләр эндосперм күҙәнәктәренән орлоҡ өлөшө аша бәбәккә килә. Бәбәктәрендә бер генә орлоҡ өлөшө булған үҫемлектәрҙе бер өлөшлөләр тип атайҙар. Бер өлөшлө башҡа үҫемлектәрҙең, мәҫәлән һуғандың, ынйы сәскәнең, орлоҡтарында шулай уҡ эндосперм була, тик ул, бойҙай һәм башҡа ҡыяҡлыларҙағы кеүек, бәбәккә бер яҡлап ҡына йәбешмәгән, ә бәбәкте уратып алған . Шулай итеп, орлоҡтоң ҡабығы һәм бәбәге була. Ике өлөшлө үҫемлектәрҙең бәбәге ике орлоҡ өлөшөнән тора, ә туҡлыҡлы матдәләр запасы, ғәҙәттә, йә бәбәктең үҙендә, йә эндо- спермда туплана. Бер өлөшлөләрҙең бәбәге тик бер орлоҡ өлөшлө, ә туҡлыҡлы матдәләр запасы, ҡағиҙә булараҡ, эндоспермда була.
Орлоҡтарҙың составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эндосперм йәки бәбәк күҙәнәктәрендә ниндәй туҡлыҡлы матдәләр запасы тупланған? Бойҙай бөртөксәләрен тарттырып он алалар. Был —нигеҙҙә, ваҡланған эндосперм. Бер аҙ бойҙай онон алайыҡ та унан ҡамыр баҫып, марляға төргәс, стакандағы һыуҙа йыуайыҡ. Һыу буръяҡланыр, сөнки ҡамырҙан ниндәйҙер матдә йыуылып сыға. Тиҙҙән марляла һуҙылып, йәбешеп торған масса ҡалыр —был елемсә йәки үҫемлек аҡһымы. Буръяҡ һыулы стаканға 2—3 тамсы йод эретмәһе тамыҙайыҡ. Стакандағы һыу күк төҫкә инер. Йод менән тейгәндә крахмалдың күк төҫкә инеүе билдәле. Тимәк, һыуҙа крахмал бар. Буялған крахмал әкренләп стакан төбөнә ултырыр. Бойҙай ононда шулай уҡ бер аҙ май ҙа бар. Ләкин көнбағыш, мамыҡ һәм башҡа күп кенә үҫемлек орлоҡтарында май бигерәк тә күп. Аҡһым, крахмал, майҙар — бөтә үҫемлектәрҙең орлоғонда була торған органик матдәләр, ләкин төрлө үҫемлектәрҙең орлоғонда уларҙың миҡдары төрлөсә. Бойҙай бөртөксәләрендә крахмал күп, аҡһым байтаҡҡа кәм, ә май бөтөнләй аҙ. Фасоль орлоғонда аҡһым күп, ә крахмал аҙ. Көнбағыш орлоғонда май күп. Кеше үҫемлектәрҙе органик матдәләр алыу өсөн үҫтерә. Составында крахмал, аҡһым булған он һәм ярма алыу өсөн бойҙай ғына түгел, шулай уҡ арыш, арпа, кукуруз, һоло, тары, дөгө, ҡарабойҙай үҫтерәләр. Аҡһымға бай продукттар алыу өсөн борсаҡ, мал борсағы, соя, фасоль, яҫмыҡ борсаҡ сәсәләр. Үҫемлек майҙары алыу өсөн көнбағыш, мамыҡ, етен, ер сәтләүеге (арахис), соя һәм башҡа майлы культуралар үҫтерәләр. Орлоҡтарҙа органик матдәләрҙән тыш тағы нимәләр була? Был һорауға яуапты ябай тәжрибә яһап белергә мөмкин. Пробиркаға ҡоро бойҙай бөртөксәләрен йәки башҡа үҫемлек орлоҡтарын һалайыҡ та талғын ғына утта ҡыҙҙырайыҡ. Тиҙҙән пробирканың стеналарында һыу тамсылары барлыҡҡа килер. Сөнки орлоҡ составында булған һыу йылытҡанда парға әйләнә. Барлыҡҡа килгән пар пробирканың һыуыҡ стеналарына тейеп һыуына һәм быялала һыу тамсыларына әүерелә. Йылытыуҙы дауам итәйек. Орлоҡтар күмерләнә, һәм пробиркала төтөн барлыҡҡа килә. Был орлоҡтағы органик матдәләрҙең: крахмал, аҡһым һәм майҙарҙың яныуы. Органик матдәләр янып бөткәс, көл ҡала. Ул янмай торған минераль матдәләрҙән тора. Шулай итеп, орлоҡ составына органик матдәләр, минераль матдәләр һәм һыу инә. Төрлө үҫемлектәрҙең орлоҡтарында һыу, органик һәм минераль матдәләр миҡдары бер төрлө булмай.
һыу бойҙай бөртөгөндә көнбағыш орлоғондағыға ҡарағанда ике тапҡыр күберәк була. Көнбағыш орлоғонда органик матдәләр бойҙай бөртөгөндәгегә ҡарағанда күберәк. Бөтә үҫемлектәрҙең орлоҡтарында ла органик матдәләр һыу һәм минераль матдәләргә ҡарағанда байтаҡҡа күберәк була.
Орлоҡтарҙың шытыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бәбәге тере булған орлоҡтар ғына шыта һәм яны үҫемлеккә башланғыс бирә ала. Бәбәк ҡоротҡос бөжәктәр йәки үңәҙ бәшмәктәренең зарарлауынан, һаҡлаған саҡта ныҡ кибеүҙән йәки башҡа сәбәптәрҙән һәләк булыуы ихтимал. Ҡайһы саҡта бәбәк орлоҡтарҙың үтә оҙаҡ һаҡланыуынан да һәләк була. Бәбәктәре һәләк булған орлоҡ шытымһыҙға әйләнә, йәғни шытып сыға алмай. Орлоҡ шытып сығыуҙан элек бүртә. Орлоҡтоң эсенә ингән һыу уны бүрттерә. Шытымлы орлоҡтар ҙа, шытмай торғандары ла бүртә. Шытымһыҙ орлоҡтар бүртәләр ҙә серейҙәр, шыта торғандары — шыта. Мәҫәлән, фасоль орлоғо шытҡанда ҡабығы ярыла һәм бәбәк тамырсаһынан йәш тамыр үҫеп сыға. Ул бик тиҙ үҫә һәм тупраҡҡа нығына. Шунан һуң бәбәк һабаҡсаһы үҫә башлай, ул тупраҡ өҫтөнә орлоҡ өлөшө һәм бөрөсә ебәрә. Бөрөсәнән фасолдең япраҡтары менән ер өҫтө һабағы үҫеп китә. Борсаҡтың һәм ҡайһы бер башҡа үҫемлектәрҙең орлоҡ өлөшө тупраҡ аҫтында ҡала . Ер өҫтө үрендеһе бәбәк бөрөсәһенән үҫеп китә. Орлоҡтар ҡағыҙ пакеттарҙа, туҡыма тоҡтарҙа, иген келәттәрендә шытмайынса оҙаҡ һаҡлана ала. Ә ергә төшкән йәки еүеш сепрәкле, йә еүеш киптергес ҡағыҙлы тәрилкәгә һалынған орлоҡтар бик тиҙ бүртеп, шытып сығалар. Быға һеҙ орлоҡтарҙың шытыуын күҙәткәндә ышандығыҙ. Бәбәк үҫеп китһен өсөн ниндәй шарттар кәрәк һуң? Был һорауға яуап биреү өсөн тәжрибәләр ярҙам итер. Ике стаканға йәки ике бәләкәй быяла банкаға бер үк һанда шытымлы эре ҡыяр орлоғо, һоло, арыш йәки бойҙай бөртөктәрен һалығыҙ. Беренсе стакандағы орлоҡтарҙы ҡоро көйөнсә ҡалдырығыҙ, ә икенсеһенең төбөнә бер аҙ һыу ҡойоғоҙ. Ике стаканды ла быяла менән ябып, йылы урынға ҡуйығыҙ. 3—4 көндән һуң һыулы стакандағы орлоҡтар шытып сығыр, ә ҡоро стакандағы орлоҡтар үҙгәрешһеҙ ҡалыр. Орлоҡтарҙың шытып сығыуы өсөн һыу кәрәк, сөнки бәбәк туҡлыҡлы матдәләрҙе тикэрегән хәлдә генә үҙләштерә ала. Төрлө үҫемлек орлоҡтарының шытыуы өсөн һыу төрлө миҡдарҙа талап ителә. Мәҫәлән, борсаҡ орлоғо үҙ массаһынан бер ярым тапҡыр күберәк һыу һеңдерә. Шуға күрә борсаҡтың һәм ҡайһы бер башҡа йәшелсә үҫемлектәренең орлоҡтарын сәсер алдынан ебетәләр. Кукуруз орлоғона уның үҙ массаһының яртыһынан аҙыраҡ, ә тары кеүек ҡоролоҡҡа сыҙамлы ҡыяҡлы үҫемлектәргә сәселә торған орлоҡ массаһының сирек ауырлығы ҡәҙәр һыу кәрәк. Икенсе тәжрибәне үткәреү өсөн ике стаканға бер аҙ арыш йәки бойҙай орлоҡтарын һалайыҡ. Беренсе стаканға мөлдөрәмә тултырып һыу ҡояйыҡ. Икенсе стаканға һыуҙы орлоҡтар еүешләнерлек кенә һалайыҡ. Стакандарҙы быяла менән ҡаплап, йылы урынға ултыртайыҡ. 3—4 көндән һуң аҙ һыулы стакандағы орлоҡтар шытып сығыр. Тулы һыулы стакандағы орлоҡтар бүртер, әммә шытмай ғына серер. Сөнки һыу орлоҡтарға һулау өсөн кәрәк булған һауаны стакандан ҡыҫырыҡлап сығарған. һауа төрлө үҫемлектәрҙең орлоҡтарына төрлө миҡдарҙа кәрәк. Дөгө һәм ебәләй үләне орлоҡтары һыуҙа эрегән бик аҙ миҡдарҙағы һауа иҫәбенә хатта һыу аҫтында ла шыта. Күпселек сәскәле Үҫемлектәрҙең орлоҡтары һауаның күп булыуына мохтаж, улар һыу аҫтында шыта алмай.
Орлоҡтарҙың һулауы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Орлоҡҡа шытып сығыу өсөн һауа кәрәк. Шытыусы орлоҡтар кислородты йоталар һәм углекислый газ бүлеп сығаралар, йәғни һулайҙар. Был тәбиғи, сөнки үҫемлектәр — тере организмдар. Орлоҡтар көндөҙ ҙә, төнөн дә һулайҙар, һулаған ваҡытта йылылыҡ бүленеп сыға. Әгәр шыта башлаған орлоҡтар һалынған банканы бөтә яҡтан да мамыҡ йәки кейеҙ менән яҡшылап урап, уға термометр төшөрһәк, температураның күтәрелеүен еңел күрергә була. Орлоҡтар һулағанда бүленеп сыҡҡан йылылыҡ уларҙы йылыта. Шыта башлаған орлоҡтар һулағанда бигерәк тә күп йылылыҡ бүленеп сыға. Дымлы шытҡан орлоҡтар ҡоро шытмаған орлоҡтарға ҡарағанда көслөрәк һулайҙар. Ҡалын итеп өйөп һалынған дымлы орлоҡтар шыта һәм бик тиҙ ҡыҙа. Ундай орлоҡтарҙың бәбәктәре һәләк була. Орлоҡтар шытымһыҙға әйләнә. Бындай хәл булмаһын өсөн орлоҡтарҙы һаҡларға бары тик ҡоро килеш кенә урып-һуғып алалар һәм ҡоро, яҡшы елләтелә торған биналарҙа һаҡлайҙар. Орлоҡтарға һауа өҙлөкһөҙ килеп торорға тейеш. Был шыта башлаған орлоҡтарға ҡарағанда аҙыраҡ һулаған ҡоро орлоҡтар өсөн дә кәрәк. Хәҙерге заман иген һаҡлағыстарында (элеваторҙарҙа) орлоҡтарҙы һаҡлау өсөн бындай шарттар булдырыла.
Орлоҡтарҙың туҡланыуы һәм үҫеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Орлоҡ шытҡанда эндоспермдағы крахмал махсус мәтдәләр тәьҫирендә һыуҙа ирей торған шәкәргә әүерелә, шәкәр иретмәһе бәбәккә килеп тора. Бәбәктең тамырса, һабаҡса, бөрөсә күҙәнәктәре туҡланып бүленә. үҫә һәм үҫендегә әүерелә. орлоҡ өлөштәре булмаған үҫенде үҫмәй. Сөнки орлоҡ өлөштәрендә туҡлыҡлы матдәләр була, уларҙан башҡа үҫенде үҫә алмай. Әгәр ҙә бер орлоҡ өлөшөн киҫеп алһаң, үҫенделә бөтә туҡлыҡлы матдәләр запасының яртыһы ғына ҡалыр һәм аҙыҡ етмәүҙән ул сибек, көсһөҙ булып үҫер• Әгәр бер өлөшлө йәки ике өлөшлө үҫемлек органдарының эндоспермын алып ташлаһаң, үҫенде шулай уҡ һәләк булыр. Сөнки ул эндосперм күҙәнәктәрендәге туҡлыҡлы матдәләрҙән мәхрүм ҡала. Бәбәк башланғыс үҫеш осоронда эндосперм күҙәнәктәрендә йәки бәбәктең үҙендә тупланған матдәләр запасы менән туҡлана. Орлоҡта туҡлыҡлы матдәләр запасы ни тиклем күп булһа, унан сығыусы үҫенде лә шул тиклем көслө була. Үҫенде туҡлыҡлы матдәләр запасын үҫкән ваҡытта тотона. Тупраҡтан ҡаҙып алынған 3—4 аҙналыҡ үҫенде бөртөгө бәләкәй генә буш тоҡсайға оҡшап тора, сөнки эндоспермдағы бөтә туҡлыҡлы матдәләр тотолоп бөткән була. Шуға күрә сәсеү өсөн эре орлоҡтарҙы алырға кәрәк. Бәбәк үҫә һәм күҙәнәктәренең бүленеүе һәм үҫеүе арҡаһында ул үҫендегә әүерелә. Орлоҡ шытҡанда, тәүҙә тамырсаһы сыға. Ул бәбәктең башҡа органдары үҫешен уҙып китә һәм тупраҡта бик тиҙ нығына. Үҫенденең тамырҙарына ҡарап, орлоҡтоң бер өлөшлө үҫемлекме әллә ике өлөшлө үҫемлекме икәнлеген белергә була. Бер өлөшлө үҫемлектәрҙең үҫендеһендә, ғәҙәттә, бер нисә тамыр, ә ике өлөшлө үҫемлектәрҙең үҫендеһендә бер генә тамыр була, үл һуңынан тармаҡланып үҫеп китә.
Орлоҡтарҙы сәсеү ваҡыты һәм уларҙы күмдереү тәрәнлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Орлоҡтарҙың шытып сығыуы өсөн кәрәкле шарттарҙы иҫәпкә алып, сәсеү ваҡытын билдәләйҙәр. Орлоөтарҙың шытып сығыуы өсөн һыу, һауа һәм йылы кәрәк. Быларҙың бөтәһен дә орлоҡтар үҙ ваҡытында сәскәндә генә ала. Иртә яҙ тупраҡта бик күп ямғыр һәм ҡар һыуы туплана, ләкин тупраҡ әле йылынып өлгөрмәй. Иртә яҙҙа тик һалҡынға сыҙамлы үҫемлектәрҙең (бойҙай, һоло, арпа, борсаҡ) орлоҡтарын ғына сәсәләр. Был үҫемлектәрҙең орлоҡтары түбән температурала һәм дым мул булғанда шытып сыға. Йылыны күп талап итеүсән үҫемлектәрҙең орлоғон тупраҡ "терлек кимәлдә йылынғас сәсергә тура килә. Шулай ҙа йылы яратыусан үҫемлектәрҙең (кукуруз, фасоль, ҡыяр, ҡабаҡ, ҡауын, томат) орлоҡтарын сәсеүҙе һуң¬латырға ярамай. Ҡояш көндән-көн нығыраҡ ҡыҙҙыра, һәм туп¬раҡ кипкәндән-кибә бара. Шуға күрә был үҫемлектәрҙең орлоҡтарын сәсеүҙе һуңлатыу уңышты кәметә. «Яҙғы бер көн — йыл аҫрай» тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит. Быны иҫәпкә алып, йылы яратыусан үҫемлектәрҙең орлоҡтарын мөмкин тиклем иртәрәк, тупраҡ 10—12° С-ҡа тиклем йылынғас та сәсергә кәрәк. һуң сәселгән орлоҡтар йылы, ләкин ҡоро тупраҡҡа эләгә, һәм улар оҙаҡ шытмай ятасаҡ, был иһә уңышты кәметәсәк. Орлоҡтарҙың үҙ ваҡытында сәселеп тә тупраҡҡа тәрән күмелмәй ҡалыуы мөмкин. Ул ваҡытта улар яҙғы ҡояштың эҫенурҙары аҫтында кибеп бөтәсәк. Әгәр ҙә тупраҡҡа артыҡ тәрән сәселһә, шытымдар насар буласаҡ.Бик тәрән күмдергәндә үҫенделәргә һауа етешмәй. йәш үҫенделәр өҫкә тишеп сыға алмай. Шуға орлоҡтарҙы тейешле тәрәнлектә генә сәсергә кәрәк.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Биология: Үҫемлектәр, бактериялар, бәшмәктәр, лишайниктар: Урта мәктәптең 6-7 класстары өсөн дәреслек. 23-сө баҫманан тәржемә. Башҡортса икенсе баҫмаһы. — Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1995. — 256 б., ил. — ISBN 5-295-01185-2. Башҡортсаға тәржемә С. И. Йәнтүрин
- ↑ name='белешмә китабы'


text:
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына һайлау һөҙөмтәләрен иғлан итте Фото: Олег Яровиков
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына һайлау һөҙөмтәләрен иғлан итте
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына һайлау һөҙөмтәләрен иғлан итте Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дәүләт Думаһында Башҡортостан халҡының мәнфәғәттәрен дүрт парламент партияһынан 15 депутат яҡлаясаҡ. Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы етенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлау һөҙөмтәләрен иғлан итте.
Төбәктә «Берҙәм Рәсәй» партияһы иң күп мандатҡа эйә булды — республика халҡы 11 кешегә ышаныс белдерҙе. Алты кеше партия исемлеге буйынса үтте. Улар — Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Инга Юмашева, Рафаэль Мәрҙәншин, Рима Баталова, Рәмзил Ишһарин һәм Фәрит Ғәниев. Тағы ла бишәүһе бер мандатлы округтарҙа еңеп сыҡты. Улар — Павел Качкаев, Илдар Бикбаев, Зөһрә Рәхмәтуллина, Зариф Байғусҡаров һәм Алексей Изотов.
6-сы Нефтекама бер мандатлы һайлау округында «Гражданлыҡ платформаһы» федераль сәйәси комитеты башлығы Рифат Шәйхетдинов еңеү яуланы.
Партия исемлеге буйынса республиканан Дәүләт Думаһына Александр Ющенко (КПРФ), Гаджимурад Омаров («Ғәҙел Рәсәй») һәм Иван Сухарев (ЛДПР) үтте.
Башҡортостанда һайлау һөҙөмтәләре ғәмәлдә тип танылды. Етенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһына бөтәһе 450 депутат һайланды: 225-е — федераль һайлау округы, 225-е — бер мандатлы округтар буйынса.


text:
Башҡортостанда “Минең Мостай Кәрим” балалар конкурсы тамамланды
Мөмкинлектәре сикләнгән балалар араһында үткәрелгән “Минең Мостай Кәрим” республика ижади конкурсы тамамланды. Был сараны Республика һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһы ойошторҙо.
Республика һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһы был конкурсты насар күргән һәм һуҡыр балалар өсөн дүртенсе тапҡып үткәрә һәм традиция буйынса Халыҡ-ара инвалидтар көнөндә, 3 декабрь, уны йомғаҡлау өсөн республиканың бөтә төбәктәренән балаларҙы саҡыра. Быйылғы ижади бәйге Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 90 йыл тулыуына арналды.
Ижади бәйге ике этапта үтте: тәүҙә ҡала һәм райондарҙың балалар китапханалары нигеҙендә, һуңынан республика кимәлендә. Икенсе турға балығы 75 эш һайлап алынды. Конкурста ҡатнашыусы 69 баланың 12-һе төрлө номинацияларҙа еңеүсе тип танылды.


text:
Өфөнөң экологик торошон урман һәм баҡса айлығы яҡшыртасаҡ
Бөгөн Өфөлә урман һәм баҡса айлығы старт алды, ул 20 майға тиклем дауам итәсәк. Ҡаланың экологик торошон яҡшыртыу әлеге сараның төп маҡсаты булып тора.
Өфө хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, айлыҡ барышында парктарҙы, урман парктарын, скверҙарҙы, аллеяларҙы, йылға буйҙарын, баҡсасылар ширҡәттәре биләмәләрен таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса эштәр ойоштороласаҡ. Бынан тыш, был көндәрҙә йәш үҫентеләр ултыртыу, иҫтәлекле аллеялар булдырыу, шулай уҡ бала баҡсалары, уҡыу йорттары, дауаханалар, предприятиелар һәм ойошмалар биләмәләрен йәшелләндереү планлаштырыла.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә ОСАГО полистарын һатыу буйынса «берҙәм агент» системаһының эшенә йомғаҡ яһалды
Башҡортостан Хөкүмәтендә ОСАГО полистарын һатыу буйынса «берҙәм агент» системаһының эшенә йомғаҡ яһалды.
1 сентябрҙән 11 октябргә тиклем төбәктә «берҙәм агент» системаһы аша 4,2 меңдән ашыу ОСАГО килешеүе төҙөлгән.. Башҡортостан ҡала һәм райондарында сираттың яйлап кәмеүе күҙәтелә. Төбәктә ОСАГО килешеүҙәрен төҙөгәндә өҫтәмә хеҙмәттәрҙе көсләп тағыу һәм аварияһыҙ йөрөү коэффициентын тупаҫ ҡулланыу буйынса ялыуҙар һаны кәмегән. Башҡортостан Хөкүмәте Рәсәй автостраховкалаусылар союзына республиканы ОСАГО полистарын һатыу буйынса «берҙәм агент» системаһына индереүҙе һорап мөрәжәғәт иткәйне. Рәсәй автостраховкалаусылар союзы президиумы тейешле ҡарар ҡабул итте һәм 30 августан төбәктә «берҙәм агент» системаһы эшләй башланы.


text:
Йәштәр активы республика Президенты Мөрәжәғәтнамәһен тикшерә
БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортоноң йыйылыштар залында «Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовтың Мөрәжәғәтнамәһе — республика йәштәренең эш планы» түңәрәк өҫтәле үтә. Унда БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы вәкилдәре, республика парламенты ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары, шулай уҡ йәштәр һәм балалар йәмәғәт берләшмәләре вәкилдәре ҡатнаша.
Йәштәр хәрәкәте активистары Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың “Башҡортостанды артабан модернизациялау: ХХI быуатта именлеккә һәм сәскә атыуға илтеүсе юл (Республикалағы хәл һәм 2010 йылда уны үҫтереүҙең төп йүнәлештәре тураһында)” Мөрәжәғәтнамәһе положениеларын тикшерә.
Түңәрәк өҫтәлдең көн тәртибендә – халыҡ хужалығын модернизациялауға, профессиональ белем биреүгә, фәнни потенциалды үҫтереүгә, йәштәр ойошмаларының хеҙмәттәшлегенә һәм милли мәҙәниәтте һаҡлауға ҡағылышлы актуаль мәсьәләләр; Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеүгә әҙерләнгәндә, Республика йылын үткәргәндә республика йәштәре алдында торған мөһим бурыстар һәм башҡалар.


text:
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы Фото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы Фото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, хәҙерге ваҡытта республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән. 16 майға тиклем дауам итәсәк экологик кампанияла 700 мең кеше ҡатнашҡан. 22 мең тонна сүп-сар йыйылған һәм ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына оҙатылған. Ауырғазы (73 процент), Дүртөйлө (70 процент) һәм Стәрлетамаҡ (67 процент) райондарында тирә-яҡты таҙартыу буйынса юғары процент билдәләнгән.
Бынан тыш, бөгөнгө көнгә республикала 12,4 мең ағас һәм ҡыуаҡ ултыртылған. Бишбүләк һәм Баҡалы райондары — биләмәләрҙе йәшелләндереү буйынса алдынғылар рәтендә.
Башҡортостандың «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Рөстәм Ғәбитов «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә биргән интервьюһында белдереүенсә, «ай буйына барған өмәләрҙә объекттарыбыҙ урынлашҡан республика ҡалаларында бер квартал буйы йыйылған сүп-сарҙы ҡабул итәбеҙ».


text:
Өфөлә киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекеренә йоғонтоһо тикшереләсәк
Өфөлә Сәйәси клуб ағзалары киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекерен формалаштырыуға йоғонтоһон тикшерәсәк, сараны «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы»ның төбәк бүлексәһе ойоштора.
— Сәйәси клуб модераторы булып Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт буйынса министры урынбаҫары Руслан Ғизәтуллин сығыш яһаясаҡ. Фекер алышыуҙа шулай уҡ республиканың элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Марат Ғәзизов, Блогерҙар мәктәбе етәксеһе Евгения Куцуева, республиканың алдынғы вуздары студенттары ҡатнашасаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Берҙәм Рәсәйҙең йәш Гвардияһы»ның Башҡортостан төбәк бүлексәһенең матбуғат секретары Полина Вишневская.
Ултырыш Менделеев урамы, 215/4 адресы буйынса үтәсәк. Башлана – 15 сәғәттә.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов хоккей буйынса йәштәр донъя чемпионатына әҙерләнеү һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе
Фото:
20 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2013 йылда Өфөлә йәштәр командалары араһында хоккей буйынса донъя чемпионатына әҙерләнеү һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, ярыштарға әҙерләнеүгә йәлеп ителгән министрлыҡ, ведомство һәм учреждение етәкселәре ҡатнашты. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, донъя чемпионаты Башҡортостандың баш ҡалаһында 2012 йылдың 26 декабренән 2013 йылдың 5 ғинуарына тиклем үтәсәк.
Ултырышта әҙерлек буйынса төп мәсьәләләр ҡаралды. Беренсенән, был чемпионатты үткәреү урындары — «Өфө-Арена» һәм Спорт һарайы. Тәүгеһе юғары кимәлдәге спорт ярыштарын үткәреү йәһәтенән артыҡ борсолоуҙар тыуҙырмаһа, үткән быуаттың 60-сы йылдарында төҙөлгән Спорт һарайы халыҡ-ара талаптарға яуап бирмәй. Республика Президенты Спорт һарайын реконструкциялау мәсьәләһен әле үк хәл итә башларға ҡушты.
Шулай уҡ донъя форумында ҡатнашыусыларҙы һәм уның ҡунаҡтарын урынлаштырыуға бәйле ҡунаҡханалар мәсьәләһе лә проблемалы темаларҙың береһе булып тора. Сараға миллион ярым ҡунаҡ киләсәк. Президент билдәләүенсә, уларҙы халыҡ-ара кимәлдәге ҡунаҡханаларға урынлаштырыу зарур.
Мәҙәни-күңел асыу программаһы өҫтөндә лә эшләйһе бар әле. Был – сараны асыу һәм ябыу тантаналары, хоккейсыларҙың һәм ҡунаҡтарҙың Яңы йыл байрамдары осоронда ялын һәм хәүефһеҙлеген ойоштороу.
Форумда 10 команда ҡатнашасаҡ, улар ике төркөмгә бүленәсәк. «Өфө-Арена» һарайында Рәсәй йыйылма командаһы етәкселегендә биш команда ярышасаҡ, ҡалған биш команда Канада йыйылма командаһы етәкселегендә Спорт һарайында көс һынашасаҡ.
Әлеге ваҡытта йәштәрҙең донъя беренселеге логотибы раҫланған, талисманға килгәндә — һорау асыҡ ҡала.
Әлеге донъя форумын ойоштороусы булараҡ Өфө ҡалаһының презентацияһын да камиллаштырыу зарур. Видеоролик-презентация бөгөнгө ултырышта тәҡдим ителде. Был визит карточкаһы менән республика делегацияһы Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы вәкилдәре менән берлектә йәштәрҙең планета беренселеге сиктәрендә Канаданың Калгари ҡалаһында 2012 йылдың 4 ғинуарында сығыш яһаясаҡ.
Ултырышта донъя чемпионатынан видеотрансляция мәсьәләһе лә тикшерелде. Уны донъяның алдынғы телекомпаниялары ойошторасаҡ.
Республика башлығы ҡунаҡтарҙы һәм сарала ҡатнашыусыларҙы юғары сифатлы медицина ярҙамы менән тәьмин итеү бурысын ҡуйҙы, шулай уҡ ҡунаҡтарҙы «Өфө» халыҡ-ара аэропортында ҡаршы алыу мәсьәләһе хаҡында ла әйтте.
Бер һүҙ менән әйткәндә, башҡараһы эштәр етерлек, ә чемпионатҡа күп тә ҡалманы.


text:
Сыйырсыҡ
Сыйырсыҡ (диалекттарҙа: сығырсыҡ, сирсыҡ) (урыҫ. Скворцы лат. Sturnus) — ҡара төҫтәге ҙур булмаған һайрар ҡош.
Йөкмәткеһе
Дөйөм характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыйырсыҡтар бөтә кешегә лә билдәле, улар ғәҙәттә туп булып йөрөй. Яҙғыһын һәм йәйгеһен башы, ҡанаттары, ҡойроғо ҡара була, көҙгә табан ваҡ ҡына аҡ таптар барлыҡа килә, суҡышы һары, аяҡтары ҡыҙғылт көрән. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин түгел. Тауышы көслө:"ҡжжжҡ-ҡжжжҡ". Яҙғыһын башҡа төрлө ҡоштарҙың тауыштарына оҡшатып, матур итеп һайрай. Күсмә ҡош. Киң таралған. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә. Сыйырсыҡ — нык матур ҡош... Уны бөтәһе лә ярата!
Йәшәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл һәм ҡалаларҙа. Һирәк ағаслы урмандар, балсыҡлы текә ҡабаҡтарҙа йәшәй.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө бөжәктәр менән туҡлана.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше яһаған ояларҙа һәм ағас ҡыуыштарында оялай. 5-8 бөртөк зәңгәр йомортҡаһы була.


text:
Ауыл райондарындағы эшһеҙлек проблемаһын хәл итәләр
Башҡортостанда бөгөн эшһеҙлек проблемаһы бигерәк тә ауыл райондарында киҫкен тора. Әммә уларҙың күбеһендә проблеманы хәл итергә маташалар, һәм ярайһы уҡ уңышлы ғына. Атап әйткәндә, Шаран районында быйыл эшһеҙ граждандарға үҙ эшен асыуға 58800-әр һум, дөйөм алғанда, 6 миллион һум субсидия бүленде.
— Беҙҙең район — ауыл районы, — ти Шаран районының Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге директоры Мәғдән Хәйруллин, — шуға күрә был средстволар башлыса һыйыр малы һатып алыуға һәм уны һимертеүгә, ҡош-ҡорт үҫтереүгә тотонолдо. Бер нисә кеше халыҡҡа хеҙмәтләндереү күрһәтеү буйынса предприятиелар ойошторҙо.
Мәғдән Әнғәм улы әйтеүенсә, хәҙер ауыл халҡы үҙ эшен асыуға артыҡ ҡурҡмай тотона, эшҡыуарлыҡ һәләте күрһәтә, бушлай дәүләт ярҙамын һөҙөмтәле файҙаланырға тырыша.
Әгәр райондың был кешеләренән һәр береһе өҫтәмә рәүештә тағы бер кешене эш менән тәьмин итеүен иҫәпкә алһаң, бер юлы йөҙҙән ашыу кеше үҙ көсөн, белемен, оҫталығын ҡулланыу мөмкинлеге һәм бының өсөн матди дәртләндереү алған, тигән һүҙ.
Быйыл 1 декабргә ҡарата район буйынса теркәлгән эшһеҙ граждандар һаны 191 кеше тәшкил итте — был былтырғыға ҡарағанда 24 кешегә кәмерәк, йәғни эшһеҙлек кимәле кәмеүгә бара.


text:
Радик Юльякшин - Шаймуратов генерал
автор стихов Кадыр Даян, музыка Загира Исмагиловапоет Радик Юльякшин(Elvin Grey) & DJ Tom StarrБашҡорттар китте һуғышҡа,Оҙатып ҡалды күк Урал;Ат уйнатып, алда бараШайморатов генерал.Совет иле өсөн яуҙаКисте һыуҙы, уттарҙы;Дошмандарға ябырылғандаУтлы дауыл ҡуптарҙы.Шайморатов яу ҡырындаДошмандарҙы көл иткән;Утта янмай, һыуҙа батмай,Һай, батыр ҙа ир икән.Совет халҡы Тыуған илдәнҠыуҙы яуыз дошманды;Бер туғандай, үтәнеләрИзге Ватан ҡушҡанды.Ватан өсөн йән ҡыҙғанмайҺинең улдарың, Урал;Шулар менән дошман ҡырҙыШайморатов генерал.__________________________Шли полки башкир в атаки,Провожал седой Урал.Впереди -- на аргамакеШаймуратов-генерал.Шаймуратов под собоюГорячил в бою коня.На врага кидался в боюВихрем грома и огня.Шаймуратов рубит, гонит,На Дону врагов громит.Ни в какой воде не тонет,И в огне он не горит.Храбрых конников по правуСтарый вырастил Урал,Заслужил навеки славуШаймуратов-генерал


text:
Йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә 44 меңгә яҡын вакансия тәҡдим ителде
2012 йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә эш тәҡдим итеүселәр менән 44 меңгә яҡын вакансия тәҡдим ителде. Бөгөнгө көнгә ҡаланың вакансиялар банкында 21300-ҙән ашыу буш эш урыны тураһында мәғлүмәт бар.
«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты, йәғни эшһеҙҙәр менән вакансиялар нисбәте әлеге ваҡытта 0,4 тәшкил итә. Башҡортостан баш ҡалаһында рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙлек кимәле – 1,45 процент.
Әлеге ваҡытта Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә йәмғеһе 8500-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора, уларҙың 8100-ҙән ашыуы – эшһеҙ.


text:
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында «Донъяларҙы киңәйтеп» күргәҙмәһе асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында «Донъяларҙы киңәйтеп» күргәҙмәһе асылды
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында «Донъяларҙы киңәйтеп» күргәҙмәһе асылдыФото: Андрей Старостин
«Сынғыҙхан» ижади төркөм ҡатнашыусыларының «Донъяларҙы киңәйтеп» күргәҙмәһе Өфөнөң «Мираҫ» художество галереяһында асылды.
— Рәссамдарҙың ижадын бер стилгә беркетеү ҡыйын – улар бөтәһе лә төрлө-төрлө, — тип билдәләне галерея кураторы Виолетта Ибәтуллина. — Төркөм рәссамдарының уртаҡ проекттары бик күп, бынан тыш, уларҙың һәр береһе үҙенекен дә тормошҡа ашыра. Уларҙы бер нәмә – эштәрҙең юғары планкаһы һәм һәләт, берләштерә.
— Иң мөһиме – күргәҙмәнең тулыланыуы, ә исеме түгел, — тип билдәләне «Сынғыҙхан» ижади төркөм ҡатнашыусыларының береһе рәссам Вәсил Ханнанов. – Ижадыбыҙ менән тормош киңлеген киңәйтәбеҙ, офоҡтарҙы айырабыҙ. Ижади берләшмәнең юбилейы алдынан был күргәҙмәгә күрә рәссамдар үҙҙәренең эштәрен күрһәтеү һәм был киңлектә юғалмау өсөн дәрт алды.
Күргәҙмәнең экспозицияһында – ижади берләшмә ҡатнашыусылары – Вәсил Ханнанов, Рәсих Әхмәтвәлиев, Ринат Харисов, Наил Байбурин, Рафаэль Моратшин, Миҙәт Мөхәмәтов, Наил Лотфуллиндың – утыҙлаған эше.
Ҡайһы бер рәсемдәр 2014 йылда төшөрөлгән. Рәссамдар үҙҙәре әйтеүенсә, күргәҙмә ойоштороу тәҡдиме тамашаға яңы эштәр күрһәтеү теләге уятты. Күргәҙмәне беренсе ҡараусылар араһында республика Президенты Рөстәм Хәмитов та булды, ул экспозицияларҙы ҡараны һәм авторҙар менән аралашты.
— Был тик тәүге аҙым ғына, беҙҙә башҡа заманса күргәҙмә залдары һәм фонд һаҡлағыстары булыуына ышанам, — тине Рөстәм Хәмитов.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2014 йыл Башҡортостанда республика Президенты Указы менән Мәҙәниәт йылы тип иғлан ителгән. «Донъяларҙы киңәйтеп» күргәҙмәһе 15 мартҡа тиклем эшләйәсәк.


text:
Russia.travel порталында Башҡортостандың туристик мөмкинлектәре күрһәтелгән Фото: Russia.travel
Russia.travel порталында Башҡортостандың туристик мөмкинлектәре күрһәтелгән
Russia.travel порталында Башҡортостандың туристик мөмкинлектәре күрһәтелгән Фото: Russia.travel
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
III Халыҡ-ара туристик форум сиктәрендә илдең Russia.travel милли туристик порталы асылды. Бында Рәсәйҙең 85 төбәгенең туристик мөмкинлектәре менән танышырға мөмкин. Башҡортостандың веб-вәкиллеге — яңы порталдың мөһим өлөштәренең береһе. Ошо хаҡта «Башинформ» агентлығына республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетының матбуғат үҙәгендә хәбәр иттеләр.
Russia.travel порталы контентының нигеҙен Рәсәйҙең туристик объекттары тәшкил итә. Әлеге ваҡытта порталда уларҙың һаны 12 меңдән ашыу. Улар — иҫтәлекле, тарихи урындар, һәйкәлдәр, мәҙәни мираҫ объекттары, яңылыҡтар, ваҡиғалар, афиша, фото һәм видео.
«Портал эске һәм сит ил баҙарында илебеҙҙең туристик продукттарын күрһәтеү, туристик ил булараҡ Рәсәйҙең имиджын нығытыу өсөн мөһим ҡорал булырға тейеш», — тип билдәләне Ростуризм башлығы Олег Сафонов.


text:
Железнодорожный вокзал города Фурманов
Из города Фурманов выполняются железнодорожные перевозки по 167 маршрутам.
Популярные железнодорожные маршруты из города Фурманов
Фурманов - Агрыз, Фурманов - Александров 1, Фурманов - Алешинка, Фурманов - Анапа, Фурманов - Арзамас 1, Фурманов - Арск, Фурманов - Аша, Фурманов - Базарная, Фурманов - Балезино, Фурманов - Барабинск, Фурманов - Барыш, Фурманов - Бежецк, Фурманов - Безенчук, Фурманов - Бердяуш, Фурманов - Березайка, Фурманов - Богатое, Фурманов - Бологое-Московское, Фурманов - Брюховецкая, Фурманов - Буа, Фурманов - Бугульма, Фурманов - Буздяк, Фурманов - Бузулук, Фурманов - Бурмакино, Фурманов - Верхняя Терраса, Фурманов - Вешкайма, Фурманов - Волга, Фурманов - Воронеж 1, Фурманов - Вязники, Фурманов - Вязовая, Фурманов - Вятские Поляны, Фурманов - Гаврилов Посад, Фурманов - Глазов, Фурманов - Грязи-Воронежские, Фурманов - Дема, Фурманов - Дзержинск, Фурманов - Димитровград, Фурманов - Ермолино, Фурманов - Жигулевск, Фурманов - Жигулевское Море, Фурманов - Зверево, Фурманов - Зеленый Дол, Фурманов - Златоуст, Фурманов - Зуевка, Фурманов - Иваново, Фурманов - Игра, Фурманов - Ижевск, Фурманов - Ильино, Фурманов - Инза, Фурманов - Исилькуль, Фурманов - Казань Пасс, Фурманов - Каменская, Фурманов - Кандры, Фурманов - Каневская, Фурманов - Кантемировка, Фурманов - Каргат, Фурманов - Кизнер, Фурманов - Кипрево, Фурманов - Киров Пасс, Фурманов - Клявлино, Фурманов - Ковров 1, Фурманов - Ковылкино, Фурманов - Колтубанка, Фурманов - Кольчугино, Фурманов - Кострома Новая, Фурманов - Красный Узел, Фурманов - Кропачево, Фурманов - Кузоватово, Фурманов - Кукмор, Фурманов - Курган, Фурманов - Лебяжья-Сибирская, Фурманов - Лиски, Фурманов - Лихая, Фурманов - Лукоянов, Фурманов - Люга, Фурманов - Лютово, Фурманов - Максатиха, Фурманов - Макушино, Фурманов - Малая Вишера, Фурманов - Миасс 1, Фурманов - Миллерово, Фурманов - Миньяр, Фурманов - Мичуринск-Ворон, Фурманов - Мичуринск-Уральский, Фурманов - Мишкино, Фурманов - Можга, Фурманов - Москва Казанская, Фурманов - Некоуз, Фурманов - Неприк, Фурманов - Нерехта, Фурманов - Нерль, Фурманов - Нижний Новгород Москов, Фурманов - Новокуйбышевская, Фурманов - Новосергиевская, Фурманов - Новосибирск-Главный, Фурманов - Новочеркасск, Фурманов - Ночка, Фурманов - Нурлат, Фурманов - Оброчное, Фурманов - Обь, Фурманов - Окуловка, Фурманов - Омск-Пассажирский, Фурманов - Оренбург, Фурманов - Первомайская, Фурманов - Переволоцкая, Фурманов - Петровская, Фурманов - Петропавловск, Фурманов - Петухово, Фурманов - Пищалкино, Фурманов - Подгорное, Фурманов - Придача, Фурманов - Просница, Фурманов - Протока, Фурманов - Родионово, Фурманов - Россошь, Фурманов - Ростов-Главный, Фурманов - Рузаевка, Фурманов - Рыбинск-Пасс, Фурманов - Рязань 1, Фурманов - Рязань 2, Фурманов - Савино, Фурманов - Самара, Фурманов - Санкт-Петербург-Главн., Фурманов - Саранск, Фурманов - Свияжск, Фурманов - Сонково, Фурманов - Сорочинская, Фурманов - Староминская-Тимашевск, Фурманов - Сулея, Фурманов - Сулин, Фурманов - Сызрань 1, Фурманов - Татарская, Фурманов - Тейково, Фурманов - Текстильный, Фурманов - Тимашевская, Фурманов - Тольятти, Фурманов - Тоцкая, Фурманов - Туймазы, Фурманов - Убинская, Фурманов - Угловка, Фурманов - Удомля, Фурманов - Ужовка, Фурманов - Ульяновск Центр., Фурманов - Уруссу, Фурманов - Усть-Катав, Фурманов - Уфа, Фурманов - Фаленки, Фурманов - Чапаевск, Фурманов - Чебаркуль, Фурманов - Челна, Фурманов - Челябинск-Главный, Фурманов - Чертково, Фурманов - Чишмы 1, Фурманов - Чулымская, Фурманов - Чумайтло, Фурманов - Шатки, Фурманов - Шахтная, Фурманов - Шемордан, Фурманов - Шентала, Фурманов - Шестихино, Фурманов - Шумиха, Фурманов - Шуя, Фурманов - Щучье, Фурманов - Юргамыш, Фурманов - Юрьев-Польский, Фурманов - Яр, Фурманов - Ярославль, Фурманов - Ярославль-Главный.
Смотреть все направления
Расположение железнодорожного вокзала города Фурманов


text:
Зөгәй
Зөгәй, һыла, ташбаш, сүмесбаш, сәскәкте, ташпаҡа — Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы на индерелгән балыҡ. Үгеҙ балыҡтар төрөнә керә.
Башы сағыштырмаса ҙур, яҫы. Ауыҙы ла ҙур, киң иренле. Кәүҙәһе оҙонса, алда түңәрәкләнгеп тора, яланғас. Яңаҡтарында сәнскәктәр бар. тәңкәләре юҡ тиһәң дә була. Уның ҡыуығы ла юҡ.
Балыҡ гел генә таштар араһында тора, йәки үҙенә ҡомлоҡта өңдәр уя.
Ҡариҙелдең ҡушар йылғаларында ныҡ үрсей. Элек Яйыҡтың уң ҡушылдығы Саған йылғаһында ла осраған.
Йөкмәткеһе
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шамил Нафиҡов. Һыу буйында балыҡсы.Өфө-1997 йыл ISBN 5-295-01708-7
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Зөгәй ваҡ хайуандарҙың ҡурсаҡтары, бөжәктәр һәм гаммарустарҙың личинкалары (Gammarus pulex), һирәгерәк ыуылдырыҡтар менән туҡлана[1].
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ата балыҡ таштар аҫтына өң уя һәм унда инә балыҡ ыуылдырыҡ һала. Ата балыҡ уларҙы селбәрәләр булып үҫешкәнсе һаҡлай. Был февраль- май айҙарында була.
Һаҡлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Зөгәй Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең ҡыҙыл китабына индередгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Лебедев В. Д., Спановская В. Д., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Цепкин Е. А. Рыбы СССР. — М.: Мысль, 1969. — 448 с.


text:
Өфөнөң Киров районында Хоҡуҡи ярҙам көндәре үтәсәк
25-26 августа БР-ҙың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы ҡарамағындағы мәғлүмәт-консультация бюроһында Өфөнөң Киров районында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү буйынса Хоҡуҡи ярҙам көндәре үтәсәк.
Сара сиктәрендә конференция һәм семинарҙар ойоштороласаҡ, унда дәүләт һәм муниципаль властары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Улар бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеүҙең төп йүнәлештәре һәм төрҙәре хаҡында һөйләйәсәк.
Бынан тыш «Бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарына Өфө бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау ҡала фонды тарафынан кредит биреү», «Бәләкәй бизнесҡа ярҙамға программа тәьминәте» кеүек һәм башҡа темаларға консультациялар үткәреләсәк. Өфөнөң Киров районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Хоҡуҡи ярҙам көндәрендә ҡатнашыу бушлай.


text:
Быйыл төбәк аграрийҙары һөт малсылығын үҫтереүгә яҡынса 30 миллион һум аҡса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Быйыл төбәк аграрийҙары һөт малсылығын үҫтереүгә яҡынса 30 миллион һум аҡса аласаҡ
Быйыл төбәк аграрийҙары һөт малсылығын үҫтереүгә яҡынса 30 миллион һум аҡса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылда Башҡортостан һөт малсылығын үҫтереү өсөн ҡыҫҡа сроклы кредиттар буйынса процент ставкаһы өлөшөн ҡаплауға бәйле төбәктең сығым йөкләмәләрен берлектә финанслауға субсидия формаһында федераль бюджеттан 29 753,9 мең һум аласаҡ.
Тейешле бойороҡ Рәсәй Хөкүмәте сайтында баҫылған.
Документта 84 төбәккә 1,37 миллиард һум күләмендәге субсидиялар билдәләнгән.
Аҡса 2013-2020 йылдарҙа ауыл хужалығын үҫтереү һәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймал һәм аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү дәүләт программаһы сиктәрендә бүленә.
Йыл һайын Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы субсидияларҙы файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген баһалай.


text:
Фото:
Быйыл «Үҙ йортом» программаһы буйынса йорттар һаны ике меңгә етәсәк
Фото:
Быйыл «Үҙ йортом» республика программаһы сиктәрендә төҙөлгән йорттар һаны ике меңгә тиклем еткереләсәк. Был турала йома көнө БР Хөкүмәте ултырышында Хөкүмәт Премьер-министры Раил Сарбаев әйтте. Былтыр аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү программаһына ярашлы 500-ҙән ашыу йорт төҙөлдө.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ултырыш республиканың 2009 йылдағы социаль-иҡтисади үҫеш йомғаҡтарына һәм 2010 йылға бурыстарға арналды.
Быйыл Өфө эргәһендә төҙөлөш алып барылған майҙансыҡтар һаны арттырыласаҡ. Программаға шулай уҡ башҡа ҡалалар һәм райондар ҙа ҡушыласаҡ. Программаның төп асылы халыҡты арзан торлаҡ менән тәьмин итеүгә ҡайтып ҡала, ләкин төҙөлөштөң үҙҡиммәтен арзанайтыу планында эшләргә кәрәк әле, тип билдәләне премьер.
— Бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре өсөн торлаҡ һатып алыуҙа бер квадрат метрҙың хаҡы юғары булыуы етди тотҡарлыҡ булып ҡала, — тине Раил Сарбаев. – Беҙгә торлаҡ хаҡын артабан кәметеү өсөн резервтар эҙләргә кәрәк.
Дөйөм алғанда, республиканың төҙөлөш секторында иҡтисадтағы көрсөк күренештәре етди сағылды. Эшмәкәрлектең «Төҙөлөш» төрө буйынса эштәр күләме бер йылда 20 процентҡа – 73,5 миллиард һумға тиклем кәмене. Тармаҡта эшләүселәр һаны ла кәмене. Был башлыса төҙөлөштә инвестицион әүҙемлектең түбән булыуы һәм ипотека кредиты күләмдәренең биш тапҡырға кәмеүе менән аңлатыла. Ләкин хатта ҡатмарлы конъюнктураға ҡарамаҫтан, Башҡортостанда торлаҡ төҙөлөшө күләмен 2008 йыл кимәлендә һаҡлай алдылар. Ике миллион 352 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлдө.


text:
Йәрмәкәй районында сыуаш мәҙәниәте аҙналығы башланды
Йәрмәкәй районында сыуаштарҙың район милли-мәҙәни йәмғиәте инициативаһы буйынса сыуаш мәҙәниәте аҙналығы башланды. Был сара Башҡортостанда иғлан ителгән Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә ойошторолған.
Саралар программаһы менән райондың милли-мәҙәни үҙәктәре рәйестәре ҡатнашлығында «Йәштәрҙе тәрбиәләүҙә милли аспект» тип аталған түңәрәк өҫтәл, халыҡ кәсептәре күргәҙмәһе һәм Сыуаш дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле, шулай уҡ райондың һәүәҫкәр коллективтары ҡатнашлығында байрам концерты планлаштырылған.
Сыуаш мәҙәниәте аҙналығы 4 апрелгә тиклем дауам итәсәк.


text:
4 октябрҙәге һайлау йомғаҡтары буйынса брифинг үтте
Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһында уның рәйесе Рәмил Мәзитовтың 4 октябрҙә республикала үткән һайлау йомғаҡтары буйынса брифингы үткәрелде.
Урындағы үҙидара органдарына депутаттар һайлау республиканың 31 районында үтте. Улар иҫәбенә Белорет, Бөрө ҡала биләмәләре Советтары депутаттарын һайлау, Баймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе Советы депутатын өҫтәмә һайлау һәм бер муниципаль районда ауыл биләмәһе Советы депутатын ҡабаттан һайлау инде.
Тауыш биреү үткәреү өсөн 180 һайлау участкаһы төҙөлдө, ә тауыш биреү өсөн исемлеккә 123784 һайлаусы индерелде. Әбйәлил, Ейәнсура, Күгәрсен, Әлшәй, Мәсетле, Белорет, Тәтешле, Бүздәк, Хәйбулла, Илеш, Шаран һәм Яңауыл муниципаль райондары һайлаусылары айырыуса әүҙемлек күрһәтте.
— Тауыш биреү көнөндә республиканың Үҙәк һайлау комиссияһына кандидаттарҙан һәм һайлаусыларҙан бер ялыу ҙа булманы, — тип билдәләне Рәмил Мәзитов.


text:
Мортаза Рәхимов нефть-газ тармағын үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә ҡатнаша
17 ноябрҙә Татарстан Республикаһының Түбәнге Кама ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов “Рәсәйҙә газ һәм нефть химияһын үҫтереү буйынса саралар тураһында” мәсьәләһе буйынса кәңәшмәлә ҡатнашасаҡ. Уны Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин үткәрә.
Нефть һәм газ химияһы сәнәғәтенең технологик кимәлен күтәреү, тармаҡта дәүләт һәм бизнестың үҙ-ара эш итеүе мәсьәләләрен, шулай уҡ был продукция баҙарын монополияға ҡаршы көйләү проблемаларын тикшереү планлаштырыла.
Кәңәшмәлә федераль министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре, ҡайһы бер төбәктәр башлыҡтары, Рәсәйҙең нефтехимия һәм газохимия сәнәғәте предприятиелары етәкселәре ҡатнашасаҡ.


text:
Октябрьский ҡалаһы Рәсәйҙең «Иң яҡшы муниципаль берәмеге» тип танылды
Йыл һайын Рәсәй Федерацияһының Төбәктәр үҫеше министрлығы тарафынан үткәрелгән V муниципаль берәмектәр конкурсына йомғаҡ яһалды, уның операторы итеп РФ Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университеты һайланды. Конкурста ете номинация буйынса 420-нән ашыу муниципаль берәмек, шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы субъекттарының муниципаль берәмектәр советтары ҡатнашты.
Финанс университеты бинаһында еңеүселәрҙе һәм призерҙарҙы бүләкләү тантанаһы үткәрелде.
Ҡала округтары араһында «Иң яҡшы муниципаль берәмек» номинацияһы еңеүсеһе тип Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһы ҡала округы танылды. Ставрополь крайының Кисловодск ҡала-курорты (2-се урын) һәм Сыуаш Республикаһының Новочебоксарск ҡалаһы (3-сө урын) номинация призёрҙары булды, тип хәбәр итә Финанс университеты сайты.


text:
Фото:
«Европа» хужалары һәләк булған эшсенең ғаиләһенә фатир алып бирәсәк
Фото:
Өфөнөң «Европа» мода үҙәгендәге янғын ҡорбандары сауҙа-күңел асыу комплексы милекселәренән матди ярҙам аласаҡ.
— Һәләк булған эшсе Евгений Жемчуговтың тол ҡалған ҡатынына һәм балаларына 50 мең һум күләмендә аҡсалата компенсация түләнде лә инде, бынан тыш, уларҙың фатир мәсьәләһе хәл ителәсәк. Комплекстың һәләк булған клиенты ғаиләһе кәмендә бер миллион һум күләмендә матди ярҙам аласаҡ. Тикшереү материалдарында теркәлгән һәр зыян күреүсе 25-әр мең һум аҡса аласаҡ, — тип хәбәр итте «Европа» компанияһы идаралығы башлығы Александр Герсон: уның етәкселегендәге ойошма бинаны файҙаланыуҙы һәм арендаторҙар менән эште тәьмин иткән.
Герсон, түләүҙәр ошо араларҙа уҡ — тикшереү тамамланғанға тиклем һәм уның һөҙөмтәләренә ҡарамаҫтан — тапшырыласаҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Бының өсөн махсус рәүештә «Европа» мода үҙәге милексеһе ҡушыуы буйынса янғын ваҡытында зыян күреүселәргә коммерция булмаған ҡала ярҙам фонды ойошторолдо, ул артабан да эшләүен дауам итәсәк.
«Европа» комплексында ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәһендә ике кеше һәләк булды һәм һигеҙ кеше дауаханаға оҙатылды. Был факт буйынса «Ремонт эштәре үткәргәндә хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен боҙоу» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылды.


text:
РФ Мәғариф һәм фән министрлығында 2014/2015 уҡыу йылына ҡабул итеү кампанияһы һорауҙары буйынса «ҡыҙыу линия» асылды
РФ Мәғариф һәм фән министрлығында 2014/2015 уҡыу йылына балалар баҡсаларына, мәктәптәргә, уртаса махсус белем биреү йорттарына, вуздарға ҡабул итеү кампанияһы һорауҙары буйынса «ҡыҙыу линия» эшләй башланы.
«Ҡыҙыу линия»ның эше 1 октябргә тиклем дауам итәсәк.
Ведомствоның сайтында хәбәр ителеүенсә, эш көндәрендә 9 сәғәттән алып 16 сәғәткә тиклем (495) 539-55-20 телефондарына шылтыратырға мөмкин.


text:
Хоҡуҡ һаҡлаусылар өсөн Өфөлә реабилитация үҙәге төҙөләсәк
Өфөлә полиция хеҙмәткәрҙәре өсөн реабилитация үҙәге төҙөләсәк. Был хаҡта Рәсәйҙең эске эштәр министры урынбаҫары Игорь Алешин хәбәр итте. Үҙәк бөгөн генә асылған БР буйынса Эске эштәр министрлығы медик-санитар часы госпиталенең яңы корпусы янында урынлашасаҡ. Үҙәктә хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре, шул иҫәптән ҡыҙыу нөктәләрҙә хеҙмәт итеп ҡайтҡандар реабилитация үтәсәк. Реабилитация үҙәге бинаһы дүрт ҡатлы буласаҡ.
Уның төҙөлөшө республика етәкселеге ярҙамында алып барыласаҡ. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, төҙөлөшкә бюджеттан аҡса бүлеү планлаштырыла, тип билдәләне. Кәрәкле сумма һалынған да инде.