text:
Гөлфиә Янбаева: Мин федераль чиновниктарҙы мәғарифта яңылыҡтар индереүҙе туҡтатырға саҡырам
Хәҙерге йәмғиәттә башҡорт ҡатын-ҡыҙының тарихи роле тураһында Өсөнсө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы трибунаһынан «Киске Өфө» гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева һөйләне. Хәҙерге Рәсәй шарттарында илебеҙ халыҡтарына милли үҙенсәлеген юғалтыу ҡурҡынысы янауы хаҡында яр һалырға ваҡыт.
– Беҙҙең федераль чиновниктарыбыҙ мәғариф учреждениеларын йән иҫәбенә финанслау тураһындағы уйланылмаған, хәүефле, емергес положениеға ярашлы дөйөм белем биреү мәктәптәре селтәрен оптималләштереү тип аталған концепцияны тормошҡа ашыра башланы, — тине тулҡынланып журналист. Гөлфиә Янбаеваның фекеренсә, был сәйәсәт беренсе сиратта Рәсәйҙең бәләкәй ауылдарына ҡағылды: уҡыусылар һаны аҙ булған мәктәптәрҙе ҡыҫҡарта һәм яба башланылар, ә улар Рәсәйҙә тиҫтәләгән мең. Мәктәп ябылһа, ауыл да бөтә бит. Ул ваҡытта ҡатындарыбыҙ бала табырмы икән? Халыҡ менән нимә булыр? Балаларға үҙ халҡы телен кем бирер? Был һорауҙарҙы баш мөхәррир федераль властарға йүнәлтте. Һәм шул уҡ ваҡытта, был яуыз пландар Башҡортостанда бер ваҡытта ла тормошҡа ашмаясаҡ, тип өҫтәне.
— Хатта милләттәрҙең үҙбилдәләнешкә хоҡуҡтарын тулыһынса кире ҡаҡҡан хәлдә лә, ә уларҙың береһе булып туған телдә, әсә телендә уҡытыу тора ла, беҙ, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары, милли дәүләттең төп ячейкаһы булараҡ, башҡорт ғаиләһенең суверенитеты тураһында бөтә донъяға иғлан итеп, үҙ милли үҙенсәлегебеҙҙе һаҡлап ҡала аласаҡбыҙ, — тип белдерҙе Гөлфиә Янбаева. Ул республикала 12 меңселәр хәрәкәтен ойоштороу тураһында иғлан итте. Улар кәмендә биш бала табып һәм уларҙы милли традицияларҙа тәрбиәләргә йөкләмә алған йәш ғаиләләр.
Гөлфиә Янбаеваның хис-тойғоларға бай сығышын зал бер нисә тапҡыр алҡышлап ҡул сабыуҙар менән бүлде.


c: text/html

text:
Демокрит
Демокри́т Абдералы (грек. Anuόkpιtoς; Абдера, яҡынса б. э. т. 460 йыл — яҡынса б. э. т. 370 йыл) — боронғо грек фәлсәфәсеһе, Левкипптың уҡыусыһы. Атомистикаға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Фракиялағы Абдера ҡалаһында тыуған.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Демокрит из Абдер // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса философтар
- Б. э. т. 460 йылда тыуғандар
- Б. э. т. 370 йылда вафаттар
- Материалистар
- Боронғо грек философтары
- Боронғо Греция философтары
- Алфавит буйынса астрономдар
- Б. э. т. V быуат астрономдары
- Б. э. т. IV быуат астрономдары
- Боронғо Греция астрономдары
- Б. э. т. V быуат философтары
- Б. э. т. IV быуат философтары
- Боронғо Греция математиктары
- Б. э. т. V быуат математиктары
- «Илаһи комедия» персонаждары
- Натурфилософтар
- Шәхестәр:Этика

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә Мольерҙың «Һаран» комедияһының премьераһы буласаҡФото: Олег Яровиков
Өфөлә Мольерҙың «Һаран» комедияһының премьераһы буласаҡ
Өфөлә Мольерҙың «Һаран» комедияһының премьераһы буласаҡФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Жан-Батист Мольерҙың «Һаран» комедияһынан өҙөктәр күрһәтелде. Һуңынан спектаклдең режиссеры Искәндәр Саҡаев һәм төп ролде башҡарыусылар яңы пьеса өҫтөндә эшләүҙәре хаҡында һөйләне, журналистарҙың һорауҙарына яуап бирҙе.
— Барыһы ла кәмселектәрҙе, ҡаршылыҡтарҙы, яһалма мөнәсәбәттәрҙе көтә — быларҙың һәммәһе лә бар, ләкин мауығыусан кешенең тәбиғәте аша үткәрелгән. Пьесалағы бөтә персонаждар ҙа, беҙҙең тормошобоҙҙағы кеүек үк, нимә менәндер шөғөлләнә. Был мауығыуҙы тыйырлыҡ түгел. Беҙ 17-18 быуаттарҙағы тарих хаҡында түгел, ә үҙебеҙ тураһында бәйән итәбеҙ, — ти Искәндәр Саҡаев.
Донъя классикаһының тап ошо әҫәрен сәхнәләштерергә режиссер үҙе тәҡдим иткән. Өфө тамашасыһына ул «Эдип батша» спекталенең режиссеры булараҡ яҡшы таныш.
Спектаклдең премьераһы 21 мартҡа тәғәйенләнгән. Икенсе тапҡыр пьеса 27 мартта, Халыҡ-ара театр көнөндә күрһәтеләсәк. Был көндө Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшевтың бенефисы үткәрелә. Башҡорт театрының популяр артистарының береһе төп ролде Гарпагонды уйнай. Пьесаны рус теленән башҡортсаға Хөрмәтулла Үтәшев тәржемә иткән.
— Хөрмәтулла Үтәшев бөтә ролдәрҙе лә оҫта башҡара ала, мөмкинлек бирергә генә кәрәк. Юморҙы, форманы, йөкмәткене яҡшы аңлай. Әлегә тиклем Эдип булды, хәҙер — Һаран. Уның менән эшләүемә бик шатмын һәм бәхетлемен, — ти Искәндәр Саҡаев.


text:
Мәскәүҙә информатика уҡытыусылары өсөн йәйге мәктәп ойошторола
2010 йылдың 24 һәм 25 авгусында Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының хисаплау математикаһы һәм кибернетика факультетында информатика уҡытыусылары өсөн йәйге мәктәп ойошторола.
Рәсәй төбәктәренән информатика уҡытыу методикаһы буйынса белгестәр һәм уҡытыусылар ҡатнашыуға саҡырыла. Мәктәп лекциялар һәм түңәрәк өҫтәлдәр формаһында ойоштороласаҡ. Ҡатнашыусылар ятаҡта бушлай йәшәй ала, уларға шулай уҡ йәйге мәктәптә ҡатнашыусы сертификаты тапшырыласаҡ.
Педагогтар Мәскәү лицейҙары һәм мәктәптәрендә информатика буйынса махсус курстар циклын уҡытыу тәжрибәһен өйрәнәсәк, мастер-кластарҙа ҡатнашасаҡ, Мәскәү дәүләт университеты новаторҙары менән танышасаҡ.
Ҡатнашыу өсөн 20 авгусҡа ҡәҙәр itteacher@cs.msu.ru адресына заявка ебәреү мотлаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәтте http://iit.metodist.ru сайтынан ҡарарға мөмкин.


text:
Өфөлә тәүге тапҡыр студенттар өсөн «Актер йыры» конкурс-фестивале ойошторола Фото: Олег Яровиков
Өфөлә тәүге тапҡыр студенттар өсөн «Актер йыры» конкурс-фестивале ойошторола
Өфөлә тәүге тапҡыр студенттар өсөн «Актер йыры» конкурс-фестивале ойошторола Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
4-5 октябрҙә Өфө дәүләт сәнғәт академияһында беренсе тапҡыр «Актер йыры» фестивале ойошторола.
Сәнғәт академияһының уҡыу театры сәхнәһенә драма театры һәм кино артисы, ҡурсаҡ театры артисы, бейеү сәнғәте, театр сәнғәте белгеслектәре буйынса белем алыусы студенттар сыға. Бәйгенең номинациялары — эстрада вокалы, дуэт, ансамбль, актер йыры.
Жюри составына яңғыҙ йырлау кафедраһы уҡытыусылары, актерлыҡ факультеты деканы һәм театр актерҙары инә. Иң яҡшы сығыш яһаусыға Гран-при тапшырыла, «Актер йыры» конкурсы еңеүселәре лауреат дипломдары, аҡсалата премия һәм махсус бүләктәр аласаҡ.
Фестивалдең маҡсаты — театр сәнғәтен популярлаштырыу һәм уға ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу, төбәктә актер һөнәренең статусын күтәреү.
«Актер йыры» вокал жанрында актерлыҡ оҫталығы нигеҙҙәрен уңышлы үҙләштереүсе һәләтле студенттарҙы асыҡлаясаҡ», — тип билдәләне фестивалде ойоштороусы, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының өлкән уҡытыусыһы Нилә Байегетова.


text:
Симфония төнөндә милли симфоник оркестр Өфө халҡына ике сәғәтлек open air бүләк иттеФото: Олег Яровиков
Симфония төнөндә милли симфоник оркестр Өфө халҡына ике сәғәтлек open air бүләк итте
Симфония төнөндә милли симфоник оркестр Өфө халҡына ике сәғәтлек open air бүләк иттеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә «Симфония төнө» акцияһы тамамланды. Башҡортостандың баш ҡалаһында өсөнсө тапҡыр уҙғарылған проекттың төп маҡсаты — академик музыка сәнғәтен халыҡ араһында пропагандалау. Быйыл асыҡ һауалағы концерт ике майҙансыҡта ойошторолдо. Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, Симфония төнөнә 10 мең кеше килгән: Аксаков исемендәге баҡсаға — дүрт мең, «Башҡортостан» дәүләт концерт залы алдына алты мең тамашасы йыйылған.
Башҡортостандың милли симфоник оркестры дәүләт концерт залының болдоронда сығыш яһаны. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бынан һуң республиканың билдәле ижади коллективы ошо бинала урынлашасаҡ. Асыҡ һауалағы сәхнәне меңдәрсә кеше уратып алды. Көндөң ҡояшлы һәм тамашаға инеүҙең ирекле булыуы бик күп сәнғәт һөйөүселәрҙе йәлеп итте. Ленин һәм Киров урамдарында ике сәғәт ярымға транспорт хәрәкәте ябылды.
Башҡортостандың Милли симфоник оркестры классик әҫәрҙәр башҡарҙы. Концертта «Аҡҡош күле» балетынан сюита, Сенс Санстың «Самсон һәм Далила» операһынан «Вакханалия», «Интродукция һәм рондо-каприччиозо», Фореның «Павана», Массненың «Таис» операһынан «Уйланыу», «Арлезианка» сюитаһынан «Фарандола», Бизеның «Кармен» операһының III актына антракт, Берлиоздың «Рим карнавал»ы яңғыраны.
«Минеңсә, программа уңышлы һайланған. Тамашасылар һәр көйҙө әҫәрләнеп тыңланы», — тип билдәләне оркестрҙың баш дирижеры Раушан Яҡупов.
Концертта оркестр тулы составта — 70-тән ашыу кеше уйнаны. Башҡортостандың милли симфоник оркестрының солистары — скрипкасы Илшат Мөслимов, гобойҙа уйнаусы Ирина Табульдина, борғосо Илья Куленко, флейтасы Владимир Семин. Бинаға ҡуйылған видеоэкрандан музыканттарҙың йөҙҙәрен дә күрергә, 2013, 2014 йылдарҙа ойошторолған концерттарҙың иң иҫтәлекле мәлдәрен ҡарарға мөмкин ине.
«Асыҡ һауалағы концерттар музыканттарҙы һәм тамашасыларҙы берләштерә. Беҙҙе классик музыка һөйөүселәр генә түгел, урамдан үтеп барыусылар ҙа тыңлай», — тип иҫәпләй оркестрҙың концертмейстеры Айгөл Моратова.
Симфония сәнғәтен яратыусыларҙы йәнә бер бүләк көтә. Тап бер аҙнанан, 17 июндә, Башҡортостандың милли симфоник оркестры йәйге «Soundtrack-концерт» тәҡдим итәсәк. Унда популяр фильмдарҙан көйҙәр яңғыраясаҡ.


text:
Республикала Эске эштәр министрлығында ҡыҫҡартыу тәбиғи юл менән үткәреләсәк
Милиция көнөнә арналған матбуғат конференцияһында, Башҡортостандың эске эштәр министры Игорь Алешин ведомствола үткәреләсәк ҡыҫҡартыуҙар тураһында һөйләне.
— Әлеге ваҡытта республикала 26 меңдән ашыу милиционер иҫәпләнә. Был һан биш меңгә кәметелергә тейеш: беҙҙең алға хеҙмәткәрҙәр һанын 22 процентҡа кәметеү бурысы ҡуйылды. Был процесс башланды ла инде, етмәһә тәбиғи юл менән. Яңы талаптарға тап килмәгән кешеләр бар, тәртип боҙоу осраҡтары күҙәтелә — бына шундай кешеләр китәсәк тә, — тип аңлатты Игорь Викторович, хеҙмәткәрҙәрҙең хоҡуҡтары сикләнмәҫме, тигән һорауға яуап биреп. Бынан тыш, министр, федераль министр Рәшит Нургғәлиевтың инициативаһы буйынса республикала элекке милиционерҙарҙы эшкә урынлаштырыу буйынса комиссия төҙөләсәк, быны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та хупланы, тип хәбәр итте.


text:
Өфөлә «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең ҡышҡы Спартакиадаһы башлана
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
12 февралдә Өфөлә «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең XI ҡышҡы (өлкәндәр һәм балалар) Спартакиадаһы башлана. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ярышта ҡатнашыусыларға сәләмләү һүҙе менән мөрәжәғәт итте. Унда былай тиелә:
«Ҡәҙерле дуҫтар! «Газпром» корпорацияһының бүлендек йәмғиәттәре һәм ойошмаларының ҡышҡы Спартакиадаһында ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы сәләмләүемә ифрат шатмын. Газ тармағы предприятиеларының хеҙмәт коллективтары вәкилдәрен ҡабул итеү — беҙҙең өсөн ҙур мәртәбә.
«Газпром» менән Башҡортостанды ныҡлы үҙ-ара файҙалы партнерлыҡ бәйләй. Хәҙер ул республиканың баш ҡалаһында ҙур корпоратив ярыштар үткәреүгә бәйле киңәйә. «Газпром трансгаз Өфө» бүлендек йәмғиәте корпорация менән стратегик хеҙмәттәшлекте киңәйтеүҙә, тармаҡты яңыртыу буйынса инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыуҙа мөһим роль уйнай һәм компанияның ҡышҡы Спартакиадаһын үткәреү хоҡуғына эйә булды.
Бөгөн республика ҡала һәм райондарында меңдәрсә бала «Газпром»дың социаль партнерлыҡ программаһы сиктәрендә төҙөгән спорт ҡоролмаларында шөғөлләнә. Мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы үҫтереү өсөн уңайлы мөхит булдырыла. «Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер» физкультура-һауыҡтырыу комплексын берлектә уҙғарыу традицияһы тергеҙелә.
Спартакиадала ҡатнашыусыларға ныҡлы сәләмәтлек, оптимизм, уңышлы старттар һәм сағыу еңеүҙәр теләйем!».
«Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең XI ҡышҡы (өлкәндәр һәм балалар) Спартакиадаһы баш ҡалала 12 февралдән 19-на тиклем үткәрелә. 13 февралдә «Өфө-Арена»ла сараны асыу тантанаһы үтә.
Спартакиадала илдең төрлө төбәктәренән, шулай уҡ Белоруссия һәм Әрмәнстан республикаларынан «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең бүлендек йәмғиәттәрендә эшләгән хеҙмәткәрҙәр һәм йәш спортсылар ҡатнаша.
Аҙна дауамында Өфөнөң һигеҙ спорт объекттарында алты спорт төрө буйынса 138 комплект миҙал уйнатыласаҡ. Спортсылар саңғы ярышы, баскетбол, волейбол, мини-футбол, пуля менән атыу һәм өҫтәл теннисында көс һынашасаҡ. Ҡышҡы Спартакиада чемпиондарын бүләкләү һәм спорт байрамын ябыу тантанаһы 18 февралдә «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексында үтә.


text:
30 майҙа Башҡортостанда һабантуйҙар башлана Фото: Андрей Старостин
30 майҙа Башҡортостанда һабантуйҙар башлана
30 майҙа Башҡортостанда һабантуйҙар башлана Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда һабантуйҙар үткәреү ваҡыты билдәләнде. График республика Башлығы указы менән раҫланған. Документ менән республиканың Ауыл хужалығы министрлығы сайтында танышырға мөмкин.
30 майҙа байрам Стәрлетамаҡ, Салауат, Әлшәй, Ҡырмыҫҡалы һәм Күгәрсен райондарында, 6 июндә барлыҡ муниципалитеттарҙа тиерлек ойошторола. Өфөлә һабантуй 12 июнгә билдәләнгән.


text:
Республикала Аксаков байрамына әҙерләнәләр Фото: Олег Яровиков
Республикала Аксаков байрамына әҙерләнәләр
Республикала Аксаков байрамына әҙерләнәләр Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
29 сентябрҙән 2 октябргә тиклем Башҡортостанда XXVI Халыҡ-ара Аксаков байрамы үтә. Республика Хөкүмәте тарафынан тейешле ҡарар ҡабул ителгән. Документ Аксаков байрамына әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетын булдырыуҙы күҙ уңында тота. Өфө ҡалаһы, Бәләбәй, Ҡырмыҫҡалы, Өфө райондары хакимиәттәренә сараларҙы уҙғарыуҙа ярҙам күрһәтергә ҡушылған. Ойоштороу комитетын Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов етәкләне.
Программала шиғриәт байрамы, театрлаштырылған тамашалар, асыҡ уҡыу залы, уйындар, байрам йәрминкәһе ҡаралған. Атап әйткәндә, «Надеждин» Аксаков тарихи-мәҙәни үҙәгендә фольклор байрамы ойошторола. Сарала абруйлы ҡунаҡтар, шул иҫәптән танылған сәнғәт, йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнаша.
Тантаналы кисә 30 сентябрҙә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уҙа. Ҙур концерттан тыш, бында С.Т Аксаков исемендәге премия лауреаттарын бүләкләү була. Бөтә лауреаттар ҙа аҡсалата премия менән билдәләнә. Уларҙың күләме юғары уҡыу йорто студенттары өсөн 10 мең, колледжда белем алыусылар өсөн һигеҙ мең һум тәшкил итә. Ҡала Советы президиумы студенттары бер нисә тапҡыр премия лауреаты исеменә лайыҡ булған ғилми етәкселәрҙең береһенә аҡсалата премия тапшырыу тураһында ҡарар ҡабул итте. Ул — БДПУ профессоры Игорь Артюшков.
Йыл һайын яҙыусы Сергей Тимофеевич Аксаковтың тыуған көнө алдынан Аксаков байрамы уҙғарыла. Тәүгеһе 1991 йылда үтте. Быйыл «Ал сәскә» Бөтә Рәсәй акцияһы сиктәрендә республикала балалар һүрәттәре конкурсы, түңәрәк өҫтәлдәр, Аксаков дәресе, Софья аллеяһында халыҡ байрамдары, Аксаков балы, Аксаков халыҡ йортонда тантаналы кисә ойошторолдо.


text:
Фото:
Өфөлә Башҡортостандың иң яҡшы муниципаль берәмектәре наградланды
Фото:
23 майҙа Өфөлә, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда йыл һайын үткәрелеүсе «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы муниципаль берәмеге» республика конкурсы лауреаттарын наградлау тантанаһы үтте. Конкурс ойоштороусылары булып «Башҡортостан Республикаһының Муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Урындағы үҙидара буйынса совет сығыш яһаны.
Конкурста еңеүселәргә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәрҙе БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Владимир Балабанов һәм конкурстың ойоштороу кимитеты рәйесе, БР Муниципаль берәмектәр советы идараһы рәйесе, Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы Сергей Молчанов тапшырҙы.
Владимир Балабанов республика Президенты Рөстәм Хәмитов исеменән бәйгелә еңеүселәрҙе ҡотланы.
БР Президенты Хакимиәте етәксеһе һүҙҙәренсә, халыҡ урындағы властарға ҡарата талапсаныраҡ була башланы. Халыҡтың көнүҙәк проблемаларын хәл итеү уларҙан тора. Муниципаль кимәлдәге етди проблемаларҙы билдәләп, Владимир Балабанов Башҡортостан Республикаһының урындағы үҙидараның килемдәр базаһын көйләгән ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү башланғысы менән сығыш яһаусыларҙың береһе булып тороуын иҫкә төшөрҙө. Был муниципалитеттар торошон һиҙелерлек яҡшыртасаҡ, тигән ышанысын белдерҙе ул.
Сергей Молчанов үҙ сиратында конкурстын республикала урындағы үҙидара реформаһын үҫтереүгә, был өлкәләге ыңғай тәжрибәне асыҡлау һәм йәйелдереүгә, иң яҡшы муниципаль хеҙмәткәрҙәренә ярҙам итеүгә, муниципаль хеҙмәткәр һөнәренең абруйын арттырыуға йүнәлтелгән булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Йыл һайын унда ҡатнашыусылар һаны арта. 2011 йылда конкурста 100 муниципалитет ҡатнашты, был республиканың барлыҡ тиерлек муниципалитеттары.
Конкурс 12 номинация буйынса үткәрелде. Өфө, Ағиҙел, Сибай ҡалалары ҡала округтары, Благовещен, Ғафури, Йәрмәкәй, Иглин, Илеш, Ҡариҙел, Мишкә, Туймазы, Шаран, Шишмә һәм Яңауыл муниципаль райондары бәйгелә әүҙем ҡатнашты, тип билдәләне Сергей Молчанов.
Муниципаль райондарҙың иң яҡшы һайланған органдары тип Баймаҡ, Бәләбәй һәм Дәүләкән райондары Советтары танылды, улар беренсе, икенсе һәм өсөнсө урындар яуланы. Ҡала округтары араһынан Өфө, Октябрьский һәм Салауат Советтары иң яҡшылары тип табылды. «Иң яҡшы ауыл биләмәһе» номинацияһында Ғафури районының Сәйетбаба ауыл советы беренсе урынға сыҡты, икенсе урынды – Стәрлетамаҡ районының Рощинский ауыл советы, өсөнсө урынды Асҡын районының Асҡын ауыл советы һәм Саҡмағош районының Бәшир ауыл советы яуланы.
Конкурс йомғаҡтары буйынса шулай уҡ ауыл биләмәләре, муниципаль райондар һәм ҡала округтарының иң яҡшы муниципаль хеҙмәткәрҙәре, иң яҡшы ауыл биләмәләре башлыҡтары, граждандарҙың әүҙемлеген арттырыу буйынса иң яҡшы тәжрибә, муниципаль райондар һәм ҡала округтарының иң яҡшы сайттары билдәләнде.
Конкурс комиссияһы муниципаль реформа барышын яҡтыртҡан иң яҡшы журналистар тип Яңауыл телевидениеһы һәм радиоһы хәбәрсеһе Айҙар Исламовты (беренсе урын), «Туймазинский вестник» гәзите хәбәрсеһе Эмиль Мусинды, «Уфимские ведомости» гәзите һәм «Уфа» журналы хәбәрсеһе Алексей Фатыховты (икенсе урын) һәм «Огни Агидели» гәзите хәбәрсеһе Татьяна Лахованы (өсөнсө урын) таныны.


text:
Бер аҙна эсендә төбәктә башҡа аҙыҡ-түлеккә ҡарағанда алмалар арзанайған Фото: Олег Яровиков
Бер аҙна эсендә төбәктә башҡа аҙыҡ-түлеккә ҡарағанда алмалар арзанайған
Бер аҙна эсендә төбәктә башҡа аҙыҡ-түлеккә ҡарағанда алмалар арзанайған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, бер аҙна эсендә республикала башҡа аҙыҡ-түлеккә ҡарағанда алмалар арзанайған. 2016 йылдың 15 авгусына алманың бер килограмы 78,63 һум тәшкил иткән, был үткән аҙналағы хаҡтар менән сағыштырғанда 11,1 процентҡа аҙыраҡ.
Шулай уҡ кәбеҫтә (9,2 процентҡа), картуф (5,2), башлы һуған (3,5), кишер (2,8), шәкәр ҡомо (1,6), һыуытылған тауыҡ ите, бойҙай оно, ҡарабойҙай (0,8-0,1) арзанайған.
Тары ярмаһы (2,3 процентҡа), тоҙ (1,1), үҫемлек майы, арыш икмәге, һыйыр ите, аҡ май, дөгө, сусҡа ите, вермишель, туңдырылған балыҡ, һөт (0,9-0,1) ҡиммәтләнгән.
Ҡаймаҡтың, эремсектең, йомортҡаның, бойҙай икмәгенең һәм булка изделиеларының хаҡы үҙгәрмәгән.


text:
Республикала Йәмәғәт күҙәтеү комиссияһы ойошторолдо
Рәсәй Йәмәғәт палатаһы советы ҡарары менән Башҡортостанда өсөнсө саҡырылыш Йәмәғәт күҙәтеү комиссияһы ойошторолдо. Ул «Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт палатаһы тураһында» һәм «Мәжбүри тотоу урындарында кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә йәмәғәт контроле һәм мәжбүри тотоу урындарындағы кешеләргә ярҙам итеү тураһында»ғы федераль закондарға ярашлы булдырылды.
Беренсе ултырышта комиссия составы ойошторолдо. Рәйесе итеп ҡайтанан Башҡортостандың «Витязь» Республика диңгеҙ пехотасылары йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы Хәрби хәрәкәттәр ветерандары йәмәғәт ойошмалары Координация советының ҡушма ойоштороусыһы, уның президиумы ағзаһы, 2013 йылдың июленән икенсе саҡырылыш Йәмәғәт күҙәтеү комиссияһын етәкләүсе Олег Ғәлин һайланды.
Рәсәй Язаға тарттырыуҙы үтәү федераль хеҙмәтенең БР буйынса баш идаралығының холоҡ төҙәтеү учреждениялары менән эшләү буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары итеп «Кеше һәм граждан хоҡуҡтары өсөн» төбәк йәмәғәт ойошмаһының башҡарма директоры Әлмирә Жукова һайланды.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының мәжбүри тотоу урындары менән эшләү буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары итеп «Батыр» Афған һуғышы инвалидтарының республика ойошмаһы ағзаһы Артур Абдрахманов һайланды.
Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт күҙәтеү комиссияһының яңы составына бөтәһе 21 кеше инде. Былар мәжбүри тотоу урындарында булған шәхестәрҙең законлы мәнфәғәттәрен һәм хоҡуҡтарын яҡларға әҙер булыусы хоҡуҡ яҡлау йүнәлешендәге төрлө йәмәғәт ойошмаларынан кешеләр.


text:
Фото:
Бөгөн – Башҡортостан Республикаһы Президентының тыуған көнө
Фото:
Бөгөн Рөстәм Хәмитов үҙенең 56 йәшен һәм Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһында беренсе тыуған көнөн билдәләй.
Рөстәм Зәки улы 1954 йылдың 18 авгусында Кемерово өлкәһенең Ленинск-Кузнецк районы Драченино ауылында тыуған. Башҡорт АССР-ының Балтас районы Штәнде ауылында үҫкән. Ә биографияһының үҫмерлек этабы Өфөлә тамамлана, ул унда 1971 йылда аттестатта инглиз теленән бер бөртөк дүртле менән урта мәктәпте тамамлай (ҡалғандары – бишле).
БР Президентының Интернеттағы үҙенең блогында яҙыуынса, ул Өфөнөң «Труд» стадионында спорт гимнастикаһы менән шөғөлләнгән һәм «беренсе разряд нормативын тотороҡло үтәгән», ә ҡулда әле лә тора ала, шулай уҡ футбол һәм хоккейҙа яҡшы уйнаған.
Алыҫ 1971 йылда, үҙе әйтеүенсә, «фанерҙан яһалған сумаҙан һәм бер өйөм китап менән» Мәскәүгә Н.Э.Бауман исемендәге Мәскәү юғары техник училищеһына килә. Бер урынға ун кешелек конкурстан үтеп, «Осоу аппараттары двигателдәре» белгеслеге буйынса уҡырға инә. Һәйбәт уҡый, факультет ансамблендә гитарала уйнай. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң Өфөгә, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенә йүнәлтелә, йыйыу цехында мастер булып эшләй. Мәмерйәләргә, тауҙарға походтарға күп йөрөй, йылғалар буйлап һалда ағып төшә. Президенттың хәләл ефете — Гөлшат, ул функциональ диагностика табибы. Хәмитовтар 30 йыл бергә. Улы һәм ҡыҙы ҙур инде, Мәскәүҙә йәшәй. Әлегә ейән-ейәнсәрҙәре юҡ.
Президенттың әсәһе Рәйсә Сөнәғәтулла ҡыҙы Штәнделә йәшәй, ә атаһы Зәки Сәлим улы 1993 йылда вафат булған. Әйткәндәй, оло Хәмитов техник фәндәр докторы булған, улының да шундай уҡ дәрәжәһе бар.
Өфө моторҙар эшләү берекмәһенән яҙмыш Рөстәм Хәмитовты Өфө авиация институтына алып килә. Инженер, кесе ғилми хеҙмәткәр, төп ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
«Конверсия» башланғас, авиация двигателдәрен ерҙә файҙаланыу буйынса лабораторияны етәкләй. Артабан Бөтә Союз магистраль торба үткәргестәр төҙөлөшө буйынса ғилми-тикшеренеү институтының Көнсығыш филиалында (Өфө ҡалаһы) фәнни-производство бүлегенә етәксе итеп тәғәйенләнә.
1990 йылда Рөстәм Хәмитов Башҡорт АССР-ның Юғары Советы депутаты итеп һайлана, унда Юғары Советтың Экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу буйынса комиссияһы рәйесе вазифаһын башҡара.
1993 — 1994 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы ғәмәли экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу институты директоры (Өфө ҡалаһы).
1994-1996 йылдарҙа Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау, тәбиғәттән файҙаланыу, ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү һәм уның эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса министрлығына етәкселек итә. 1996 — 1999 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһының ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм экологик именлек буйынса министры.
1999 йылда Рөстәм Хәмитов Мәскәүгә китә һәм унда РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү һәм бөтөрөү департаментын етәкләй.
2000 йылда Рөстәм Хәмитов РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратының Башҡортостан Республикаһы буйынса баш федераль инспекторы итеп тәғәйенләнә, артабан РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы була.
2003-2004 йылдарҙа Рөстәм Хәмитов – РФ һалымдар һәм йыйымдар буйынса министрлығының эре һалым түләүселәр буйынса 4-се төбәк-ара инспекцияһы етәксеһе, РФ Һалымдар һәм йыйымдар буйынса министрлығының Эре һалым түләүселәр идаралығы начальнигы.
2004 йылда Рөстәм Зәки улы Хәмитов Федераль һыу ресурстары агентлығы етәксеһе итеп тәғәйенләнә.
2009 йылда «РусГидро» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе урынбаҫары булып эшләй.
2010 йылдың 15 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Д.А.Медведев Указы менән Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 2010 йылдың 19 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты менән тәҡдим ителгән Рөстәм Хәмитов кандидатураһы БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарында хуплау таба һәм уға Башҡортостан Республикаһы Президенты вәкәләттәре йөкмәтелә.
Республикаға бер ай етәкселек иткән арала яңы башлыҡ күп нәмә эшләп өлгөрҙө – Хөкүмәт эшен ойошторҙо, дәүләт сәйәсәтендә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙе билдәләне, Интернетта блог асты һәм башҡа төрлө эш башҡарҙы. Үҙенең интервьюларының береһендә Рөстәм Зәки улының көсөргәнешлек һәм эштәрҙең күплеге буйынса яңы вазифалағы тәүге айын теүәл бер йыллыҡ эш менән сағыштырыуы осраҡлы түгел. Рөстәм Хәмитов һәр ваҡыт асыҡтан-асыҡ аралашыу яҡлы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә ала. Бына бөгөн дә, үҙенең тыуған көнөндә, Башҡортостан Президенты Башҡортостан юлдаш телевидениеһы телеканалында, «Юлдаш» һәм «Спутник FM» радиостанцияларында республика халҡы менән аралашыу өсөн тура эфирға сыға. Трансляция киске 8-ҙә башлана.


text:
Рөстәм Хәмитов Константин Хабенский һәм Тимур Бекмамбетов менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Константин Хабенский һәм Тимур Бекмамбетов менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Константин Хабенский һәм Тимур Бекмамбетов менән осраштыФото: Андрей Старостин
28 июндә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов билдәле театр һәм кино актеры Константин Хабенский һәм кинорежиссер, сценарист һәм продюсер Тимур Бекмамбетов менән осрашыу үткәрҙе. Һүҙ Өфөлә барған «Оперение-2013» бөтә Рәсәй фестивале һәм артабан хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре хаҡында барҙы.
Рөстәм Хәмитов ойоштороусыларға Өфөлә шундай ҡыҙыҡлы фестиваль үткәргәндәре өсөн рәхмәт әйтте.
— Һеҙ яҡшы, изге эш башҡараһығыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. – Унан да бигерәк, эшмәкәрлек даирәһен бермә-бер киңәйтәһегеҙ, күберәк балаларҙы, шул иҫәптән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән үҫмерҙәрҙе йәлеп итәһегеҙ.
Константин Хабенский билдәләүенсә, ижад өлкәһендә сикләүҙәр юҡ һәм булырға тейеш түгел.
— Быйыл фестивалде һеҙҙә үткәреүебеҙгә шатмын. Ул бик сағыу килеп сыҡты, шулай уҡ фильм төшөрөү кеүек көтөлмәгән сюрприздар ҙа булды. Хәҙер инде киләһе фестиваль ошо кимәлдән түбән үтергә тейеш түгел, — тип билдәләне актер.
Осрашыуҙа шулай уҡ Өфөлә дөйөм ҡала кимәлендә йәнә бер ижади үҫеш студияһын асыу тураһында һүҙ барҙы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, тәүге студия 2011 йылда баш ҡаланың 49-сы мәктәбендә асылғайны.
— Бөгөнгө көндә унда 70-кә яҡын бала шөғөлләнә. Әммә ағымдағы йылдың көҙөндә, дөйөм ҡала студияһы асылғас, балалар һаны биш тапҡырға артасаҡ. Һайлап алыу туры ла ойоштороласаҡ, — тип һөйләне Президентҡа Константин Хабенский.
Студияла шөғөлләнеүселәр тураһында һүҙ йөрөтөп, актер балаларҙы айырып ҡарамауын белдерҙе.
— Барыһына ла төрлө талаптар ҡуям, — тип аңлатты актер. – Әммә балаларҙың яҡшы яҡҡа үҙгәреүе хаҡында әйтмәй ҡалдыра алмайым. Үткән йылдар менән, беҙҙең тәүге фестиваль менән сағыштырғанда, был бөтөнләй икенсе кимәл.
«Оперение-2013» фестивале «Елки-3» киноһының аҙаҡҡы өлөшөн төшөрөү менән тура килде. Кинорежиссер Тимур Бекмамбетов көн элгәре «Башҡортостан» сауҙа үҙәге алдындағы майҙанда әлеге комедияның аҙаҡҡы өлөшөн төшөрҙө һәм бөгөн был хаҡта үҙенең тәьҫораттары менән бүлеште.
Йола буйынса, «Елки-3» киноһын тамашасылар декабрҙә ҡарай аласаҡ.


text:
1 февралдән 2010 йылдың икенсе ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылырға мөмкин
1 февралдән 31 мартҡа тиклем Башҡортостандың һәр почта бүлексәһендә, бөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, ваҡытлы матбуғат баҫмаларына 2010 йылдың икенсе ярты йыллығына срогынан алда яҙылырға мөмкин. Яҙылыу хаҡы был осорҙа уҙған осор хаҡтары кимәлендә һаҡланасаҡ. Ваҡытынан алда өйҙә йәки республика почта бүлексәләрендә яҙылырға мөмкин баҫмалар исемлегендә, район баҫмаларынан тыш, 800 гәзит-журнал иҫәпләнә.
Федераль почта хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ваҡытынан алда баҫмаларға яҙылыу кампанияһындағы хаҡтар ағымдағы йылдың беренсе ярты йыллығында күрһәтелгәнсә һаҡлана, йәғни был осорҙа беренсе ярты йыллыҡҡа билдәләнгән каталогта күрһәтелгән арзан хаҡҡа икенсе ярты йыллыҡҡа ла яҙылырға мөмкин. Әйтергә кәрәк, баҫманы уҡыусыға еткереү хеҙмәтенең хаҡы ла элеккесә ҡала.
“Рәсәй почтаһы” федераль дәүләт унитар предприятиеһы, нәшриәт һәм агентлыҡтар менән даими үткәрелгән яҙылыу кампаниялары физик һәм юридик шәхестәргә ташламалы хаҡтар буйынса гәзит-журналдарға алдан яҙылырға форсат бирә. Ваҡытлы баҫмаларға яҙылыуҙы ойоштороп, почта тәү сиратта илебеҙҙең берҙәм мәғлүмәт киңлеген булдырыу һәм һаҡлау буйынса социаль роль үтәүсе булараҡ та сығыш яһай.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәй почтаһы Рәсәй территорияһында уҡыусының йортона гәзит-журналдар еткереүсе берҙән-бер предприятие. Башҡортостанда ике миллион 300 меңгә яҡын экземпляр матбуғат баҫмаһы беренсе ярты йыллыҡҡа яҙылыуға ҡабул ителгән.


text:
Башҡортостанда Йәштәр көнө билдәләнә Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда Йәштәр көнө билдәләнә
Башҡортостанда Йәштәр көнө билдәләнә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 27 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Бөгөн, 27 июндә, илдә Йәштәр көнө билдәләнә. Байрам 23 йыл элек Рәсәйҙең тәүге Президенты Борис Ельциндың бойороғо менән булдырылған.
Башҡортостанда йәштәр халыҡтың дүрттән бер өлөшөнән күберәген тәшкил итә, был — миллиондан ашыу кеше. Республиканың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта әйтеүенсә, «хәҙер тап йәштәргә баҫым яһала. Беҙҙең бурыс — уларға яңы идеяларҙы, ҡыҙыҡлы проекттарҙы тормошҡа ашырырға ярҙам итеү».
Был көндә республикала төрлө саралар, фестивалдәр, концерттар ойошторола.
Быйыл Өфөлә Йәштәр көнө «БРИКС һәм ШОС илдәренең студент яҙы» халыҡ-ара фестиваленең тамамланыуы менән тап килде. Унда 17 илдән һәм Рәсәйҙең 15 төбәгенән меңдән ашыу студент ҡатнаша.
«Башинформ» алдан хәбәр иткәнсә, төп саралар Салауат Юлаев исемендәге майҙанда үтә. Байрам ваҡытында унда «Light Again», «Red Horse», «Миллион Эр», «3СКА» төркөмдәре, «БРИКС һәм ШОС илдәренең студент яҙы»ның иң яҡшы коллективтары сығыш яһай. Ойоштороусылар вәғәҙәләүенсә, «Пицца» төркөмө лә буласаҡ.
Майҙандағы бөтә саралар — көндөҙгө сәғәт 2-лә, концерт киске 7-лә башлана.


text:
Рафаэль Байдәүләтов: иң мөһиме - көрсөктән сығыу юлын табыу
— Бөгөн беҙ Башҡортостан Республикаһы Президентының Дәүләт Йыйылышына 15-се Мөрәжәғәтнамәһен тыңланыҡ. Мөрәжәғәтнамәлә яңғыраған иң мөһим бурыс — донъя финанс көрсөгө эҙемтәләрен еңеү, — тине журналистарға интервьюһында Башҡортостандан РФ Федерация Советы ағзаһы Рафаэль Байдәүләтов. — Беҙҙең төбәк көрсөккә ниндәйҙер кимәлдә әҙерлек менән килде, илдең башҡа субъекттарында ҡатмарлы иҡтисади хәл менән бәйле митингылар һәм пикеттар үткәрелә башланы ла инде.
Шуға ҡарамаҫтан, республикабыҙҙағы хәл дә күп һорауҙар тыуҙыра. Шул уҡ ваҡытта беҙҙә булдырылған яҡшы база республикала көрсөктөң аҙыраҡ сағыласағына өмөт уята. Иң мөһиме — көрсөктән сығыу буйынса кәрәкле йүнәлеш табыу, тип инана Башҡортостандан сенатор.
— Иң мөһиме — республика Президенты, быйылға планлаштырылған бөтә социаль йөкләмәләр, бөтә социаль программалар үтәләсәк, тип билдәләне, — тине Рафаэль Байдәүләтов.


text:
Мәскәүҙә беренсе тапҡыр «Һылыуҡай-2013» башҡорт һылыуҙары конкурсы үттеФото: Александра Оганян
Мәскәүҙә беренсе тапҡыр «Һылыуҡай-2013» башҡорт һылыуҙары конкурсы үтте
Мәскәүҙә беренсе тапҡыр «Һылыуҡай-2013» башҡорт һылыуҙары конкурсы үттеФото: Александра Оганян
Мәскәүҙә беренсе тапҡыр «Һылыуҡай-2013» башҡорт һылыуҙары конкурсы үтте. Уны РФ Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиллеге, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы, Башҡортостандан Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта уҡыусы студенттар һәм аспиранттар ассоциацияһы һәм «Һомай» Өфө театр-дефилеһы ойошторҙо.
Конкурс Рәсәй дәүләт геологик эҙләнеүҙәр университетының тамаша залында уҙҙы. Еңеүсе тажына ике баҫҡыс һайлап алыу турын үткән ете башҡорт һылыуы дәғүә итте. Конкурста ҡыҙҙар үҙҙәре тураһында һөйләне, эшлекле һәм стилле башҡорт костюмдарында, мосолман кейемендә үҙҙәрен күрһәтте, күмәкләп «Ете ҡыҙ» башҡорт бейеүен башҡарҙы. Стилле башҡорт костюмдары коллекцияһын улар өсөн модельер-дизайнер, «Һомай» театр-дефиле продюсеры Венера Йомағолова әҙерләне. Шулай уҡ интеллектуаль күнекмә ҡаралғайны, уның барышында дәғүә итеүселәр жюри ағзалары һорауҙарына яуап бирҙе. Ҡатнашыусыларҙы баһалағанда актерлыҡ оҫталығына, башҡорт әҙәби телен белеүгә, сәхнәлә үҙеңде дөрөҫ тота һәм матур итеп фотоға төшөү һәләтенә айырым иғтибар бүленде.
Ҡатнашыусыларҙың сығыштарын жюри ағзалары баһаланы, уның составына РФ Президенты ҡарамағындағы БР Тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Олег Матыцин, Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина, БР-ҙан Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта уҡыусы студенттар һәм аспиранттар ассоциацияһы башлығы Азат Бәҙрәнов, топ-модель Эльвира Хисаева, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы хәбәрсеһе Гөлназ Ғәлимуллина, модельер Венера Йомағолова һәм Юғары иҡтисад мәктәбе аспиранты Илнур Әминев инде. Мәскәү эргәһенән тележурналист Гөлнара Ибраҡова шоуҙың режиссеры булды.
Конкурстың гран-прийына П.И.Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһының икенсе курс студенты Камилә Бикҡолова лайыҡ булды. Беренсе урынды – Гүзәлиә Мырҙағәлина, икенсене – Лилиә Хөснөтдинова һәм Әлмирә Солтанова, өсөнсө урынды Миләүшә Әлибаева, Гөлйыһан Ишмөхәмәтова һәм Зөбәржәт Әхмәтшина яуланы. «Тамашасы һөйөүе» титулына Циолковский исемендәге Рәсәй дәүләт технология университетының беренсе курс студенты Гүзәлиә Мырҙағалина лайыҡ булды, ул интернет-тауыш биреү барышында иң күп тауыш йыйҙы. Бөтә ҡатнашыусылар ҙа маҡтау грамоталары, ҡиммәтле бүләктәр – ювилер биҙәүестәр, сәскәләр алды. Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенән тәбиғи косметика йыйылмалары бөтә ҡатнашыусыларға ла бүләк ителде.
Конкурс еңеүсеһе Камилә Бикҡолова 1995 йылда Өфөлә тыуған, хәҙер П.И.Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһының оркестр факультеты студенты. Ул бөтә Рәсәй, төбәк-ара һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты һәм дипломанты. «Конкурстың төп маҡсаты булып лайыҡлы сығыш яһау торҙо, шуға ла минең өсөн еңеү – көтөлмәгән шатлыҡ», — тине ул. Мәскәүҙәге конкурс, асылда, артабан Өфөләге «Һылыуҡай-2014» республика конкурсы финалында ҡатнашыу өсөн һайлап алыу туры булып торҙо, унда Камилә Мәскәү исеменән сығыш яһаясаҡ. Ә Мәскәүҙә башҡорт һылыуҙары конкурсын йыл һайын үткәрергә ҡарар ителде.


text:
Фото:
Башҡортостанда Милли һөт етештереүселәр союзы менән Килешеүгә ҡул ҡуйылды
Фото:
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы һәм Милли һөт етештереүселәр союзы (Рәсәй Һөтсөлөк союзы) араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Йәкшәмбе, 3 апрелдә, килешеүгә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Милли һөт етештереүселәр союзы рәйесе Андрей Даниленко ҡул ҡуйҙы. Документтың срогы сикләнмәгән, ул Башҡортостандың һөтсөлөк тармағын үҫтереүгә һәм уны ҡулайлаштырыуға йүнәлтелгән. Бындағы тәжрибәне артабан илдең башҡа төбәктәрендә лә файҙаланыу планлаштырыла.
— Бөгөн бик ҡыҙыҡлы прецедент булдырылды, Башҡортостан Республикаһы — субъект Хөкүмәте Милли һөт етештереүселәр союзы менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙең республика — ҙур потенциалға эйә алдынғы аграр төбәк. Килешеүгә ҡул ҡуйыу — республика үҫешендә һәм «Рәсәй Федерацияһының аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге доктринаһы»н үтәүҙе тәьмин итеүгә ҙур аҙым ул.
Үҙ сиратында Андрей Даниленко шулай тип билдәләне:
— Килешеүгә ҡул ҡуйыу — беҙҙең өсөн тарихи ваҡиға. Беренсе тапҡыр Рәсәйҙең һөтсөлөк тармағы үҫешен дәртләндереү буйынса яңы алым формалаштырыу бурысы ҡуйыла, һәм был эш илдең һөтсөлөк тармағы лидеры булыуҙан тыш, географик, иҡтисади һәм инвестиция шарттарынан сығып ҡарағанда оло үҫеш потенциалына эйә Башҡортостан Республикаһы нигеҙендә эшләнә. Яҡын арала Башҡортостан Рәсәйҙең һөтсөлөк буйынса баш ҡалаһына, шулай уҡ Таможня союзының баш ҡалаһына ла әйләнеүе ихтимал, тип уйлайым.
Бынан һуң хәбәрселәр менән үткән брифингыла Андрей Даниленко әле генә ҡул ҡуйылған килешеүгә баһа биреп, уны һыйыр малы үрсетеүҙән алып һөт етештереү һәм һатыуға тиклем бөтөн агросәнәғәт комплексына ярҙам системаһын «ҡайтанан ҡарау» («перезагрузка») тип атаны.
Андрей Даниленко, Башҡортостанда пилот моделе булдырыла, проект РФ Ауыл хужалығы министрлығында һәм Рәсәй Хөкүмәтендә хуплау тапты, тип хәбәр итте. Һөт етештереүселәр союзы башлығы билдәләүенсә, республикабыҙҙың тауар һөтө етештереүҙә перспективалары ҙур, ул экологик яҡтан таҙа, тәбиғи, тимәк, сифатлы продукция Рәсәй баҙарында конкурент һәләтле буласаҡ һәм һорау менән файҙаланасаҡ. Андрей Даниленко фекеренсә, Башҡортостан һөтөн төбәктән ситтә лә танытырға кәрәк, бының өсөн һөт һатыуҙың аныҡ системаһын булдырырға кәрәк.
— Рәсәй Һөтсөлөк союзы менән бәйле сауҙа селтәрҙәре сифатлы тәбиғи һөт ташыу менән ҡыҙыҡһына, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Андрей Даниленко.
Белешмә өсөн. 2010 йылда Башҡортостанда 2,2 млн тонна һөт етештерелгән. Республика ил буйынса — 6,6 процент, Волга буйы федераль округында 20,3 процент өлөш менән Рәсәйҙә һөт етештереү буйынса беренсе урын алған. Һөт етештереү башлыса бәләкәй хужалыҡтарға тура килә, улар йылына 1,5 млн тонна һөт етештерә, йәғни дөйөм күләмдән 70 процент. Республикала халыҡтан һөт йыйыу системаһы яйға һалынған. Һөт етештереү һәм эшкәртеү буйынса өлгәшелгән һөҙөмтәләргә ҡарамаҫтан, беҙҙә һөтсөлөк тармағы үҫешенең ҙур потенциалы бар.
Йыл һайын Башҡортостандың бер кешеһенә иҫәптә 606 килограмм һөт етештерелә, ә 370 килограмм ҡулланыла. Рәсәй һөт баҙарының күләме иһә 35-40 млн тоннаға баһалана.


text:
Башҡортостанда төп капиталға инвестициялар һалыу темпының планкаһы билдәләнде – 103,5%
Республиканың 2011 йылдың тәүге ярты йыллығына социаль-иҡтисади үҫеше йомғаҡтары бөгөн, 31 августа, Хөкүмәт Президиумы ултырышында ҡаралды. Ултырышты Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы.
Беренсе ярты йыллыҡ — өҫтөнлөклө бурыстарҙың тормошҡа ашырылыу кимәлен баһалау өсөн ярайһы уҡ етерлек ваҡыт.
Республиканың иҡтисад һәм социаль өлкәләренең бөгөнгө хәле хаҡында Башҡортосан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Әнүәр Мәхмүтов һөйләне.
Вице-премьер республикала әле булһа иҡтисади көрсөк эҙемтәләренең сағылыуын әйтте. Улар 2010 йылғы ҡоролоҡ менән тағы ла көсәйтелде.
— Дөйөм алғанда иҡтисади үҫештең төп индикаторы – тулайым төбәк продукты буйынса беренсе ярты йыллыҡ эсендә республика 104 процентлыҡ үҫеү темпына өлгәште. Был уртаса Рәсәй кимәленә тап килә, — тип хәлгә анализ яһаны Әнүәр Мәхмүтов. – Иҡтисади эшмәкәрлектең барлыҡ төрҙәре буйынса ойошмалар әйләнеше 1,2 триллион һумдан ашты. Экономистар сәнәғәт производствоһында әүҙемлектең артыуын билдәләй. Уларҙың темптары уртаса Рәсәй күрһәткестәренән һәм Волга буйы федераль округы кимәленән аша.
Беренсе ярты йыллыҡҡа сәнәғәт производствоһы индексы 109,7 процент тәшкил итте. Ете ай һөҙөмтәләре буйынса былтырғы йылдың тейешле кимәленә дүрт төр эшмәкәрлектә генә өлгәшенмәгән.
Әнүәр Мәхмүтов иҡтисади үҫештең төп факторҙары, инновацион эшмәкәрлек үҫеше хаҡында ентекле һөйләне.
Хөкүмәт Президиумы ултырышында беренсе ярты йыллыҡта тормошҡа ашырылған бер нисә инвестицион проект хаҡында әйтелде.
Әнүәр Мәхмүтов эре һәм уртаса предприятиелар кеременең 22,6 процентҡа артыуын билдәләне. Алты ай эсендә ул 70 миллиард һум тәшкил иткән.
Ултырышта инвестицион һәм төҙөлөш сфераларының әле насарайыу сиген үтә алмауы хаҡында билдәләнде. Был иҡтисади үҫеш темптарын ғына түгел, өҫтөнлөклө социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе лә тотҡарлай. Шуға күрә республикала инвесторҙар йәлеп итеү өсөн уңайлы шарттар булдырыла.
Әнүәр Мәхмүтов республикала социаль-иҡтисади үҫештең алдан фаразланған күрһәткестәре хаҡында ла әйтте. Уларға ярашлы, 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса тулайым төбәк продуктының үҫеш темпы 107,5 процент тәшкил итергә тейеш. Уртаса айлыҡ эш хаҡы 2011 йылға 13 процентҡа артырға тейеш.


text:
Баш ҡалала Ленин урамын яҙғы-йәйге осорҙа йәйәүлеләр урамы итеп үҙгәртергә тәҡдим ителде Фото: Андрей Старостин
Баш ҡалала Ленин урамын яҙғы-йәйге осорҙа йәйәүлеләр урамы итеп үҙгәртергә тәҡдим ителде
Баш ҡалала Ленин урамын яҙғы-йәйге осорҙа йәйәүлеләр урамы итеп үҙгәртергә тәҡдим ителде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты Өфө хакимиәтенә Ленин урамын яҙғы-йәйге осорҙа йәйәүлеләр урамы итеп үҙгәртергә тәҡдим итте. Был хаҡта ведомство сайтында хәбәр ителә.
Проект инициаторҙары һүҙҙәренсә, йәйәүлеләр урыны ҡаланың визит карточкаһы булып тора. Ленин урамында Өфөнөң әһәмиәтле тарихи һәм мәҙәни объекттары, шул иҫәптән Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры, Милли йәштәр театры, «Родина» кинотеатры, Ҡунаҡһарай урынлашҡан. Транспорт йөрөмәгән саҡта Ленин урамында артистар сығыш яһай, рәссамдар эшләй аласаҡ, төрлө конкурстар ойошторорға мөмкин буласаҡ. Бындай үҙгәртеп ҡороу иҡтисади яҡтан маҡсатҡа ярашлы, тип иҫәпләйҙәр дәүләт комитетында. Ленин урамында магазиндар, кафе-ресторандар бар, бында сувенир продукцияһын һатырға була.
Өфө хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, мәсьәлә махсус комиссия тарафынан йәки асыҡ тыңлауҙар барышында ҡараласаҡ.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Башҡортостан республикаһы
Федоровка районы Динес муниципаль
бюджет дөйөм белем биреү м2кт2бе
“?аралды”
Методик берләшмә ет2ксе3е
_______.
Протокол №1,
“___” ___________ 2014 йыл
“ Килешелгән ”
Укыу-укытыу эштәре буйынса директор урынба9ары ______Сабитова С.К
“___” ___________ 2014йыл
“Ра9лайым”
Директор:
_________ Муллабаева Р.М
“___” ___________ 2014 йыл.
2014-2015 уҡыу йылына
2се класс өсөн
башҡорт (дәүләт) теленән
эш программаһы
йылына-34с24
а6на4а-1 с24
Сабитова Эльвира Фл1с ҡыҙы төҙөнө
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы. (Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х.,Дәүләтшина М.С.,Хөснөтдинова Ф.Ә., Хажин В.И.– Ижевск: «КнигоГрад», 2008 йыл
нигеҙендә төҙөлдө.
Дәреслек: Толомбаев Х.А., Нәбиуллина М.М. Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 2-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек. — Өфө: Китап, 2009.
Аңлатма яҙыу
2–се класы өсөн башҡорт(д21л2т) телдән эш программаһы.
Эш программаһы 34 сәғәткә бүленгән (аҙнаға 1 сәғәт). 4,11 октябрь байрам к0нен2 тура килг2нлект2нд2н 32 с242т 1тк2рел2.
Дәреслек: Толомбаев Х.А., Нәбиуллина М.М. Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 2-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек. — Өфө: Китап, 2009.
Программа кимәле: базалы
Уҡытыусының тел буйынса уҡыу-уҡытыу методик комплекты: Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы. (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн). Төҙөүселәре: Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Дәүләтшина М.С., Хөснөтдинова Ф.Ә, Хажин В.И. – Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу-уҡытыу методик комплекты: : Башҡорт теле: Урыҫ мәктәптәренең 2-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек. Толомбаев Х. А., Нәбиуллина М. М. — Өфө: Китап, 2008.
Программа үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаһы” (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А., Вилданов Ә.Х., Хөснөтдинова Ф.Ә., Дәүләтшина М.С., Хажин В.И. — Ижевск: Книгоград, 2008.
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы;
«Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
Программа йөкмәткеһе 3 йүнәлештән тора: башҡортса телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу һәм камиллаштырыу, башҡорт теленең фонетик, лексик, грамматик үҙенсәлектәрен аңлау һәм үҙләштереү, бәйләнешле текст менән эш итә белергә өйрәтеү.
Программаның йөкмәткеһе һәм төҙөлөшө: Программа һөйләшеү, телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу һәм үҫтереүҙе күҙ уңында тотҡан тематиканы, уҡыу өсөн әҙәби әҫәрҙәрҙе, орфоэпия һәм орфография, элементар грамматик һәм пунктуацион материалдарҙы үҙ эсенә ала. Шулар менән бер рәттән мәҡәлдәр, йомаҡтар, тиҙәйткестәр, көләмәстәр, һанашмаҡтар, уйындар өҫтөндә эш үткәреү ҙә күҙ уңында тотола.
Уҡыусыларҙың телмәр күнекмәләренә талаптар
Йыл аҙағында 2-се класс уҡыусылары түбәндәге телмәр күнемәләренә эйә булырға тейеш:
- Уҡытыусының һөйләгәнен йәки уҡығанын аңлай алыу:
- тексты тыңлау һәм йөкмәткеһен һөйләү, йөкмәтке буйынса рәсем яһау;
- текст буйынса иптәштәренә йәки уҡытыусыға һорау биреү;
- 5-6 шиғырҙы яттан белеү.
Уҡыған текстар буйынса, күҙәтеүҙәр нигеҙендә бәләкәй хикәйә төҙөү һәм һөйләү:
- ишеткәндәр, башҡарған эштәр тураһында һөйләү;
- картиналар, экскурсиялар, фильмдар, иллюстрациялар буйынса бирелгән ситуацияға ярашлы һөйләү;
- текстың йөкмәткеһен тулыһынса һәм ҡыҫҡартып һөйләү;
- ваҡиға, персонажға үҙ мөнәсәбәтеңде әйтә белеү;
- башҡорт теленән рус теленә тәржемә итә белеү.
Тексты талғын, шыма, һүҙҙәрҙе тотош (ижектәргә бүлмәй) уҡыу:
- поэтик әҫәрҙәрҙе тейешле интонация менән уҡый белеү;
- эстән һәм ҡысҡырып, ролләп һәм һайлап уҡыу;
- текстың темаһын, төп фекерен билдәләй алыу;
- текстан һорауһарға яуап табыу;
- картиналар ҡарау, уға исем биреү.
Хәрефтәрҙе дөрөҫ, матур һәм тоташтырып яҙыу:
- ҙур булмаған тексты күсереп яҙыу;
- шундай уҡ текст йәки картина буйынса 2-3 һорауға яуап яҙыу;
- текстан предметты һүрәтләгән урынды табып (һайлап) яҙыу;
- бирелгән ситуация буйынса текст төҙөп яҙыу;
- ныҡлы әҙерлектән һуң, инша яҙыу (2-4 һөйләм күләмендә).
Кластан тыш уҡырға тәҡдим ителгән 2-4 әҫәрҙе белеү.
Уҡыу-уҡытыу программаһында үҙләштереү өсөн планлаштарылған һөҙөмтәләргә ирешеүҙе баһалау
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау яҙма эштәре үткәрелә. Ағымдағы яҙма эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы яҙма эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау яҙма эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Яҙма эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән 1 класта түбәндәге күләмдә яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
күсереп яҙыу – 4, һорауҙарға яуап – 2
Яҙма эш төрҙәре (изложение,инша) яҙыу уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡара-мағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:
- карточкалар менән эш;
- һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;
- һүҙлек диктанты;
- һөйләмдәр төҙөү;
- һүҙлек менән эш;
- һүрәтләү иншаһы;
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
Башҡортостан – туыған илем - 3 Тыуған төйәк, үҙебеҙ йәшәгән урын тураһында әңгәмәләр үткәреү, әҫәрҙәр уҡыу. Алфавит. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре һәм хәрефтәре, уларҙы дөрөҫ әйтергә һәм яҙырға өйрәнеү.
Һаумы, мәктәп!-2
1 сентябрь – Белем байрамы. Белем алыу, мәктәп тураһында әҫәрҙәр уҡыу, әңгәмәләр үткәреү. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре һәм хәрефтәре. Уларҙың дөрөҫ әйтелеше һәм яҙылышы.
Көлә-көлә көҙ килә. - 2
Башҡортостанда көҙгө тәбиғәт, кешеләрҙең көҙгө эштәре, өоштар һәм йәнлектәрҙең тормошо тураһында хикәйәләр, шиғырҙар, мәҡәлдәр. Мәҡәлдәр, йомаҡтар, рәссамдарҙың картиналары. Әңгәмә.
Башҡорт теленең тартынҡы өндәре һәм хәрефтәре, уларҙы дөрөҫ әйтеү һәм яҙыу. Ҡ-Ғ, К-Г, П-Б өндәренең сиратлашыуы.
Кеше эше менән матур. - 1
Оло кешеләрҙең, балаларҙың тормошо һәм эштәре, һәйбәт сифаттары хаҡында хикәйәләр, әкиәттәр, шиғырҙар уҡыу һәм һөйләү. Мәҡәлдәр.
Башҡорт телендә һөйләмдәрҙең интонацион төрҙәре һәм уларҙа тыныш билдәләренең ҡуйылышы.
Тарих биттәренән 4
Башҡорт халҡы тарихынан хикәйәләр. Башҡорт халҡының элекке тормошо, азатлыҡ өсөн көрәше, халҡыбыҙҙың күренекле шәхестәре тураһында әҫәрҙәр уҡыу һәм һөйләү. Халыҡ тормошона бағышланған әҙәби монтаждар һәм кисәләр әҙерләү һәм үткәреү.
Салауат Юлаев, Зәки Вәлиди, Муса Мортазин тураһында авторһар эшкәртмәһендәге материалдар.
Башҡорт телендәге үҙенсәлекле тартынҡылар, дифтонгылар менән эшләү. Уларҙы дөрөҫ әйтергә һәм яҙырға өйрәнеү.
Бурай-бурай ҡарҙар яуа...- 3
Башҡортостанда ҡышҡы тәбиғәт, балаларҙың ҡышҡы уйындары һәм эштәре тураһында хикәйәләр, әкиәттәр, шиғырҙар уҡыу һәм һөйләү. Тәбиғәтте күҙәтеү, йәнлектәрҙең һәм үҫемлектәрҙеү тормошо менән танышыу. Яңы йыл байрамы, уға әҙерлек.
Башҡорт телендә баҫым үҙенсәлектәре. Һөйләмдәрҙең интонацион төрҙәре, уларҙа һүҙҙәр тәртибе һәм тыныш билдәләрен ҡабатлау һәм нығытыу.
Беҙҙең ғаилә - 3
Ата-әсәләр, туғандар, уларҙың эштәре, хәстәрҙәре. Ата-әсәләрҙе ҙурлау, ололау, хөрмәтләү, балаларҙың ғаиләләге эштәре хаҡында хикәйәләр, мәҡәлдәр, шиғырҙар уҡыу, ятлау һәм һөйләү.
Ошо темаға авторҙар тарафынан эшкәртелгән өҙөктәр.
Башҡорт телендә үҙенсәлекле һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр. Текста һорау, хәбәр, өндәү һөйләмдәр. Уларҙа тыныш билдәләре, интонациялары.
Шанлы йылдар. – 3 Халҡыбыҙҙың бөтә ил азатлығы, тыныслығы өсөн көрәше. Бөйөк Ватан Һуғышында башҡорт халҡының, башҡорт атлыларының ҡаһарманлығы хаҡында шиғырҙар, мәҡәләләр, хмкәйәләр уҡыуһәм һөйләү. Һалдаттарға бағышланған монтаж (фотоальбом) төҙөү. Һалдаттар, ветерандар менән осрашыу.
Һүҙҙәрҙең лексик мәғәнәһе. Уларҙың предметтарҙы, билдәләрҙе, эш-хәлде, хәрәкәтте белдереүе.
Ай Уралым, Уралым...- 3
Башҡортостан, уның үткәне, бөгөнгөһө тураһында шиғырҙар, хикәйәләр, мәҡәләләр уҡыу һәм һөйләү. “Тыуған республикам” темаһына материалдар йыйыу,альбом эшләү, монтаж әҙерләү һәм сығыш яһау.
Предметты белдереүсе һүҙҙәрҙең ваҡыт, урын, эйәлек, йүнәлеш һ.б. мәғәнәләрҙе белдереүе. Шул мәғәнәләрҙе белдереүсе саралар (ялғауҙар).
Башҡорт халыҡ ижады. - 3
Башҡорт халҡының тормошо, кәсебе, кешеләрҙең яҡшы һәм насар сифаттары, туғанлыҡ һәм дуҫлыҡ хаҡында халыҡ ижады әҫәрҙәре: әкиәттәр, мәҡәлдәр, йомаҡтар, риүәйәттәр һ.б.
Эш-хәлде, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәрҙең (ҡылымдарҙың) мәғәнә үҙенсәлектәре. Берлек һәм күплек, ваҡыт мәғәнәләрен белдереүсе саралар(ялғауҙар).
Яҙ килә еремә... - 2
Тәбиғәттә яҙғы күренештәр, ҡоштар, үҫемлектәр, балаларҙың, шулай уҡ ололарҙың яҙғы эштәре тураһында әҫәрһәр уҡыу һәм һөйләү.
Темаға ҡарата авторҙар эшкәртеүендәге мәҡәләләр.
Предметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр (сифаттар).
Уларҙың мәғәнәне төрлө кимәлдә, шулай уҡ башҡа билдәләр менән сағыштырып күрһәтә алыуы. Мәғәнәләрҙе белдереүсе саралар(ялғауҙар).
Йәйҙең йәмле көндәрендә...- 3
Башҡортостанда йәйге тәбиғт, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре, ялы тураһында хикәйәләр, шиғырҙар, мәҡәләләр уҡыу һәм һөйләү. Тәбиғәткә экскурсия, походтар ойоштороу.
Авторҙарҙың тема буйынса эшкәрткән материалдары.
Предметтың атамаларын, билдәләрен, эш-хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәр. Уларҙың мәғәнәләре. (Ҡабатлау һәм нығытыу).
Календарь-тематик планлаштырыу
№ п\п
Тема
планлаш
Үткәрелеү ваҡыты
Иҫкәрмәләр
Башҡортостан – туыған илем – 3
1
Башҡортостан – туыған илем.
06.09
2
Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре һәм хәрефтәре.
13.09
3
Башҡорт теленең алфавиты.
20.09
Һаумы, мәктәп! – 2
4
Р. Ниғмәти “Теләк”. Ҡалын һәм нәзек һуҙынҡылар.
27.09
5
М. Дилмөхәмәтов “Һөйләмәйем барын да”.
18.10
Көлә-көлә көҙ килә. – 2
6
Р. Байбулатов “Гөлләмә”. Күсереп яҙыу
25.10
7
Беҙҙең яҡтағы ҡоштар.Башҡорт теленең үҙенсәлкеле тартынҡы өндәре.
08.11
Кеше эше менән матур. – 1
8
Ғ. Ғалискәрова “Алмағас”.
15.11
Тарих биттәренән – 4
9
Ф. Иҫәнғолов “Һин ни эшләр инең?”
22.11
10
Батырҙар бар беҙҙең арала. Һөйләм аҙағында тыныш билдәләре
29.11
11
Ә. Йәғәфәрова “Эшенә күрә яуабы”.
06.12
12
Йо,йө, йе, йү, йы, йә хәреф ҡушымсалары. З. Биишева “Уйҙар”.
13.12
Бурай-бурай ҡарҙар яуа... – 3
13
Х. Мохтар “Мәктәпкә”, “Уҡырға алманылар”.
20.12
3орау6ар4а яуап
14
Й. Солтанов “Тәүге ҡар”. Күсереп яҙыу.
27.12
15
Г. Юнысова “Ҡар яуғас”. Башҡорт телендә баҫым.
17.01
Беҙҙең ғаилә – 3
16
Ф. Иҫәнғолов “Урманда ни өсөн йылы?”
24.01
17
Ғ. Ғүмәр “Әсәйемә оҡшаған”.
31.01
18
Ф. Рәхимғолова “Һөнәрлеләр”. Хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәр, уларҙың интонацияһы.
07.02
Шанлы йылдар… - 3
19
Т. Сәғитов “Миңлеғәли Шайморатов”.
14.02
20
Ҡ. Даян “Шайморатов генерал”. Һүҙҙәрҙең предметты, билдәне, эш-хәрәкәтте белдереүе.
21.02
21
Р. Ниғмәти “Еңеүселәргә дан!”.
28.02
Ай, Аралым, Уралым… - 3
22
М. Кәрим “Тыуған Башҡортостаным”.
07.03
23
С. Агиш “Тыңлағыҙ, Өфө һөйләй!” Предмет исемдәренең ваҡыт, урын, урын, эйәлек мәғәнәләрен белдереү.
14.03
24
Н. Нәжми “Мендем бейек Уралтауҙың башына ”. Контроль к1сере1.
21.03
Башҡорт халыҡ ижады – 3
25
Рәшит Нурмөхәмәтов. Батыр тураһында легенда.
04.04
26
Әкиәт. Ата ҡаҙ менән төлкө. Төлкө һәм айыу.
11.04
27
Г. Юнысова “Болоттар”. Ж. Кейекбаев “Айыу ниңә ҡойороҡһоҙ”.
18.04
Яҙ килә еремә... -2
28
Я. Хамматов “”Яҙ башланды”.
25.04
29
М. Ғафури “Яҙ”. Предметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр.
02.05
Йәйҙең йәмле көндәрендә – 3
30
М. Кәрим “Урманда”. Предметты,уның билдәһен, эшен белдереүсе һүҙҙәрҙе ң мәғәнә үҙенсәлектәре.
16.05
3орау6ар4а яуап
31
Уйындар менән танышыу. Күсереп яҙыу
23.05
32
Кластан тыш уҡыу.
30.05
Уҡытыу-методик ҡулланмалар исемлеге
Усманова М. Г. Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа һәм схемаларҙа.
Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М. С., Сиразетдинов З. Ә. Башҡортса өйрәнәйек. Урыҫ мәктәптәренең 1-4 – се синыфтары өсөн башҡорт теленән электрон дәреслек. – Өфө: Мәғариф министрлығы, 2003.
Аслаев Т. Х., Атнағолова С.В. Телмәр үҫтереү буйынса сюжетлы картиналар.-Өфө:Китап, 1996.
“Бүләк” дәреслегенә методик ҡулланма. /Толомбаев Х.А., Әбуталипова Р.Ә, Дәүләтшина М.С./ - Өфө,.
Башҡорт алфавиты һүрәттәрҙә.
Башҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы, 2005.
Ураҡсин З.Ғ., Сиразетдинов З.Ә., Суфьянова Н.Ф. Башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге: Башланғыс класс уҡыусылары өсөн. – Өфө, 2005.
Материаль-техник ҡулланмалар
телевизор;
видеоплеер;
магнитофон;
компьютер;
DVD.
Төп әҙәбиәт
Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Бүләк: Рус мәктәптәрендә уҡыусы башҡорт балалары өсөн әлифба. – Өфө, 2010.
Салихова М.Т., Шафикова С. Х. Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы (1-4-се кластар өсөн) - Өфө: Китап, 1997.
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө, 2009.
Аслаева Р.Ғ. Телмәр һәм зиһен. – Өфө, 2005.
Шарапов И.Ә. Йомаҡлы әлифба: Башҡорт телен өйрәнеүсе 1 класс уҡыусылары өсөн. – Өфө, 1996.
Аслаев Т.Х., Исламғолова Ы.Ә. Уйнат, уйлат баланы: Уҡытыусы өсөн ҡулланма. – Өфө, 1993.
Аҙнабаева Ф.Г., Тнафиҡова З.Г. Тылсымлы өндәр: Методик ҡулланма. – Өфө: БМКИ, 2004
Сынбулактова Ф.Ш. “Туған тел” дәреслегенә методик ҡулланма. 1-2 кластар. – Өфө, 2008.
Өҫтәлмә әҙәбиәт
Башҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 1994.
Әүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым. – Өфө: Китап, 2007.
Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө, 2008.
«Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат» журналдары.
Башҡорт теленән изложение текстары йыйынтығы. 1- 4 – се класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма.
Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө, 2008.
Жемчужины детской башкирской литературы. /Составитель – В.С.Мавлетов/ – Уфа, 2005.
Туғыҙбаева Ф.Х. Беҙ уҡырға өйрәнәбеҙ: Мәктәпкәсә һәм кесе йәштәге уҡыусы балалар өсөн уҡыу китабы. – Өфө, 2008.
Раҡаева Ә.С. Уйнайыҡ уйлап ҡына. – Өфө, 2008.
Ураҡсина Р. Тәмле-тәмле-тәмлекәс: Шиғырҙар, йола-уйын күренештәре. – Өфө, 1996.
Юнысова Г.А. Йәйғор: Балалар өсөн шиғырҙар. – Өфө, 2003.
Хисаметдинова Ф.Г. Кескәйҙәр өсөн башҡорт теле. – Өфө: Башҡортостан энциклопедияһы, 2002.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Михаил Бабич: «Кроношпан» тирәләй ажиотаж нигеҙһеҙ»
Рәсәй Президентының Контроль идаралығы һәм РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге Өфө эргәһендә «Кроношпан» заводы төҙөлөшөнөң нигеҙлелеген тикшерҙе. Ревизорҙарҙың килеүе бер нисә ай инде завод төҙөүгә ҡаршылыҡ күрһәткән граждандарҙың күп һанлы мөрәжәғәттәренә бәйләнгән. Президенттың Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратына хәлде контролгә алырға ҡушылған. Эштәрҙең нисек барыуы тураһында «ФедералМатбуғат.Волга буйы» хәбәрсеһе Михаил Бабич һөйләне.
«Тикшереүҙәр Президенттың Контроль идаралығы һәм Тулы хоҡуҡлы вәкил аппараты тарафынан алып барылды. Тикшереү башланғанға тиклем был юҫыҡта бөтә идаралыҡ мәсьәләләре хәл ителгәйне, республикаға мин шәхсән үҙем килдем, завод төҙөлөшөнә әҙерлек процесының нисек ойошторолоуын ҡараным, тейешле етәкселәрҙең докладтарын тыңланым. Беҙ граждандарҙың инициативалы төркөмө тарафынан күтәрелгән дәғүәләрҙе ҡараныҡ. Был дәғүәләр башлыса нигеҙле тип танылғайны. Тикшереүҙәр башланғанға тиклем объектты төҙөү буйынса бөтә эштәр туҡтатылғайны.
Тикшереү үткәреп һәм уның һөҙөмтәләре тураһында Рәсәй Федерацияһы Президентына хәбәр иткәндән һуң, беҙ тейешле бойороҡ алдыҡ һәм хәҙер уны үтәйбеҙ. Ул, техник-иҡтисади дәлилләнгән проекттан, проектҡа дәүләт эскпертизаһынан һәм экологик экспертизаларҙан башлап махсус документтар әҙерләүҙе талап итә. Бөтә күрһәтелгән саралар комплексын үтәгәндән һуң ғына эштәр башланыуы тураһында ҡарар ҡабул ителеүе ихтимал.
Минең бойороҡ менән махсус эшсе төркөм ойошторолдо, уға аппарат хеҙмәткәрҙәре, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең хоҡуҡ һаҡлау һәм контроль-күҙәтеү органдары вәкилдәре инде. Был төркөм Дәүләт башлығы йөкләмәләрен үтәү буйынса бөтә мәсьәләләрҙе тулыһынса контролдә тотасаҡ.
Бөгөн «Кроношпан» төҙөлөшө тирәләй айырым сәйәсмәндәр тарафынан ҡоролған ажиотаж бөтөнләй нигеҙһеҙ. Бөтә ҡарарҙар ҡабул ителгән, улар мотлаҡ үтәләсәк.
Булмаған проблеманы ҙурайтыу һәм республика власының эшен юҡҡа сығарырға маташыуҙар, ошоноң менән милли республиканың социаль-иҡтисади үҫеше буйынса эштәрҙең күренеп торған ыңғай һөҙөмтәләрен шик аҫтына ҡуйыу, ысынлап та кире эҙемтәләргә килтереүе ихтимал. Быға юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Әгәр кешеләргә ярҙам итеү теләге бар икән, бының өсөн кәм тигәндә, республикаға килеп һәм урында ысынбарлыҡта нимәләр булыуын билдәләргә кәрәк. Ә әгәр кеше ихтыяждарын иҫәпкә алмай, «яңғырауыҡлы» белдереүҙәр яһап, осһоҙ сәйәси дивидендтар алыу теләге генә булһа, был яуапһыҙлыҡ һәм бик хәүефле».


text:
БР мосолмандар Диниә назараты мөфтиәт уҡытыусыларының белем кимәлен үҫтерә
Башҡортостан Республикаһы мосолмандар Диниә назараты мәсеттәрҙә ислам нигеҙҙәре һәм ғәрәп телен уҡытыу буйынса уҡытыусыларға аттестация үткәрә. Аттестация 2014 йылдың 5 февраленә планлаштырылған һәм Мәрйәм Солтанова исемендәге мәҙрәсә нигеҙендә үтәсәк. Имтиханға БР мосолмандар Диниә назараты имамдары менән тәҡдим ителгән шәхестәр инә ала.
Аттестация уҡытыусыларҙың профессиональ компетентлыҡтары Идаралыҡ талаптары кимәленә тап килеүен билдәләүгә, уртаҡ эштең координацияһын яҡшыртыуға, дини белем биреү процесын оптималләштереүгә йүнәлтелгән.
Сараны ойоштороуға һәм үткәреүгә яуаплы БР мосолмандар Диниә назараты рәйесенең белем биреү буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов, хәҙер быға оҡшаш тикшереүҙәр йылына бер тапҡыр – февралдә үткәреләсәк, тип хәбәр итте.
Бөгөн БР мосолмандар Диниә назараты үҙ уҡытыусыларының һәм дини хеҙмәткәрҙәренең белем кимәленә айырыуса иғтибар бүлә. Аттестациянан тыш, республика мөфтиәте алыҫ урынлашҡан райондарҙың имамдары өсөн квалификацияны арттырыу буйынса күсмә курстар үткәрә.


text:
Бөгөн Рәсәйҙә һөнәри бурыстарын үтәгәндә һәләк булған журналистарҙың Хәтер көнө билдәләнә
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Бөгөн Рәсәйҙә һөнәри бурыстарын үтәгәндә һәләк булған журналистарҙы иҫкә алалар. Был көн Журналистар союзы инициативаһы менән 1991 йылдан билдәләнә.
Рәсәй журналистары союзы мәғлүмәттәре буйынса, илдә йыл һайын төрлө хәлдәрҙә 20-гә яҡын хәбәрсе һәләк була. Ҡайһы бер енәйәттәр оҙаҡ йылдар асылмай. Дмитрий Холодов менән Владислав Листьевты үлтереүселәр әле һаман иректә. Һөнәри бурысын үтәгәндә һәләк булған журналистар исемлегендә — «Тольяттинское обозрение» гәзитенең баш мөхәррире Алексей Сидоров, «Новая газета» баҫмаһы күҙәтеүсеһе Анна Политковская.
Йыл башынан алып Украинала ете журналист һәләк булды. Шулай уҡ хәбәрселәрҙе туҡмауҙың 300-гә яҡын осрағы теркәлде.
Һүҙ азатлығы өсөн ғүмерҙәрен биргән журналистар иҫтәлегенә Рәсәйҙең билдәле киң мәғлүмәт саралары редакциялары төрлө премиялар булдырған.


text:
Ноябрь аҙағына тиклем артыҡ һыуыҡтар көтөлмәй
Шишәмбенән, 23 ноябрҙән, Башҡортостанда көндәр ҡабаттан йылынасаҡ. Был турала “Башгидромет” үҙәгенең баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, һауа температураһы нулдән түбән өс-һигеҙ градус тәшкил итәсәк. Аҙнаның икенсе яртыһынан көндөҙ ике градус йылынан өс градусҡа тиклем һыуыҡ буласаҡ. Төнөн – нулдән минус бишкә тиклем.
— Ваҡыты менән епшек ҡар яуыуы ихтимал. Республиканың көньяҡ-көнсығышында яуым-төшөмһөҙ буласаҡ, — тине Анна Козаева. – Кесе йома, 25 ноябрҙә, ҡар яуыуы көтөлә. Юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы ихтимал.
Шулай уҡ ул, ай аҙағына тиклем республикала көслө һыуыҡтар көтөлмәй, тип хәбәр итте. Ноябрҙә һауа температураһы климат нормаһынан юғары булмаясаҡ.


text:
Фото:
Хәйбулла районында яңы балалар баҡсаһы асылды
Фото:
Хәйбулла районының Первомайское ауылында яңы балалар баҡсаһы асылды. Элекке бина туҙған, ә урындағы мәктәптә уҡыусыларҙың һаны кәмеүгә бәйле, тағы ла бер учреждениены урынлаштырыу мөмкинлеге тыуа.
Мәктәп бинаһы яңыртыла: айырым инеү, аш-һыу, йоҡо, уйын бүлмәләре эшләнә. Нормаларға ярашлы учреждение заманса ҡорамалдар менән йыһазлана. Был эштәргә мәктәпкәсә белем биреүҙе модернизациялау программаһы сиктәрендә федераль бюджеттан 1 миллион 250 мең һум аҡса тотонола. Тағы ла 400 мең һуы урындағы бюджеттан бүленә. Яңы балалар баҡсаһын йыһазландырыу өсөн 500 мең һум файҙаланыла.
Яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына 20 бала йөрөйәсәк. Былтыр быға оҡшаш балалар баҡсалары Атингән һәм Таштуғай ауылдарында асылды. Бөгөн Әбүбәкер ауылында балалар баҡсаһын мәктәп бинаһына күсереү буйынса эштәр бара, тип хәбәр иттеләр Хәйбулла районы хакимиәтенән.


text:
“Башавтотранс” автобустарында интернет менән бушлай файҙаланып була
“Башавтотранс” дәүләт унитар предприятиеһы автобустарында юғары технологиялы яңылыҡ индерелде: республиканың төп дәүләт йөк ташыусыһының йәмәғәт транспортында интернет селтәренә сығыу мөмкинселеге булдырылды. Бының өсөн өҫтәмә аҡса түләү талап ителмәй – билет өсөн түләү ҙә етә. “Сотел” компанияһы тәьмин иткән элемтә ярҙамында мәктәп уҡыусылары, студенттар, үҙҙәренең туҡталышына барып еткәнсе, интернет селтәрендә шөғөлләнә ала.
Интернетҡа сығыу тиҙлеге билдәле шарттарҙа секундына 100 Мбит-ҡа етә. Смартфон,шәхси кеҫә компьютеры, PSP йәки ноутбук хужалары сифатлы бушлай элемтә менән файҙалана ала.
“Башавтотранс” дәүләт унитар предприятиеһында хәбәр итеүҙәренсә, әлегә интернетҡа сығыу өсөн Wi-Fi системалары студенттар араһында ҙур һорау менән ҡулланған 51-се һанлы маршрут автобустарына ҡуйылған. Был пассажирҙар машиналары 17-се һанлы балалар клиник дауаханаһынан Октябрь проспекты буйлап “Йәшел сауҡалыҡ” туҡталышына тиклем йөрөй. Маршрут һыҙығында республиканың күп кенә юғары уҡыу йорттары урынлашҡан.
Киләсәктә Wi-Fi системалары ҡуйылған автобустар һанын арттырыу планлаштырыла.


text:
Фото:
Өфөлә икенсел торлаҡҡа хаҡтар элекке кимәлендә ҡалған
Фото:
Уҙған аҙнала Өфөлә икенсел торлаҡҡа тәҡдим ителгән уртаса хаҡ үҙгәрешһеҙ ҡалған. Ул элеккесә 46,04 мең һум тәшкил итә. Ике бүлмәле фатирҙар сегментында хаҡтар 0,1 процентҡа кәмегән, өс бүлмәлеләргә иһә шул уҡ суммаға артҡан. Күп һәм бер бүлмәле фатирҙар хаҡы үҙгәрешһеҙ ҡалған.
«Эксперт» күсемһеҙ милк агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанованың мәғлүмәте буйынса, ҡалала әлеге мәлдә иң арзан бер бүлмәле фатир 1150 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Шакша биҫтәһендә урынлашҡан, майҙаны — 38 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 18 миллион һумға һатыла. Был Киров урамындағы дүрт бүлмәле фатирҙың майҙаны 230 квадрат метр.
Бүлмәләр сегментында минималь хаҡ – 630 мең һум: Калинин урамы, 14,7 кв. метр. Иң юғары хаҡ – 1200 мең һум: Рәсәй урамы, 19,7 кв. метр.
Һатыуға ҡуйылған иң ҡыйбат йорт 20 миллион һумға тәҡдим ителә. Ул Аҡманайҙа урынлашҡан, майҙаны — 450 квадрат метр.


text:
Йылытыу миҙгеле йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Рәсәйҙең иң яҡшы ун төбәге иҫәбендә
Башҡортостан йылытыу миҙгелен үткәреү буйынса Рәсәйҙең бөтә субъекттары араһында унынсы урын алды. 2011-2012 йылғы көҙгө-ҡышҡы миҙгелде үтеү буйынса төбәктәр рейтингыһы Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығы менән әҙерләнде. Бында ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерлек буйынса башҡарма власть органдары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеге баһаланды.
Рейтингыла беренсе урынды Мәскәү алды, икенсе баҫҡыста – Воронеж өлкәһе. Ростов өлкәһе властары өсөнсө урында килә.
Беҙҙең яҡын күршеләр араһынан: Татарстан исемлектә 13-сө урында килә, Пермь крайы – 18-се, Силәбе өлкәһе –32-се, ә Ырымбур өлкәһе ни бары 68-се урында.
Рейтинг төҙөгәндә федераль ведомство төбәктәрҙең мәғлүмәттәрҙе ваҡытында биреүен һәм уларҙың асыҡлығын иҫәпкә алған. Йәшәйеште тәьмин итеү системаларындағы аварияларҙың иҫәбе һәм уларҙы бөтөрөү срогы, яғыулыҡ запасы һәм электр менән тәьмин итеү өсөн резерв сығанаҡтар булыуына ла ҙур әһәмиәт бирелгән.


text:
Санкт-Петербург дәүләт политехник университеты
Бөйөк Петр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты Юғары Һөнәри Мәғарифтың Федераль Дәүләт Автономиялы Белем Биреү Учреждениеһы, Милли Тикшереү Университеты.
Санкт-Петербург дәүләт милли тикшереү политехник университетында 20 факультет һәм 3 филиал бар (Череповец, Сосновый Бор, Чебоксары). Университетта көндөҙгө форма буйынса 18 мең студент уҡый һәм 500 ашыу профессор эшләй.
Донъя фән-мәғариф үҙәктәр араһында алдынғы Рәсәй университеттары конкурентлығын күтәреү проектта ҡатнаша [1]. Ошо юл аша өҫтәмә бюджет аҡса ала.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1899 йылда асылды.
2010 йылдан университет милли тикшеренеү университеты статусты конкурс аша алды.
2015 йылда Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының юғары уҡыу йорттарҙы кәметеү һәм эрләштереү пландар буйынса Санкт-Петербург дәүләт политехник университетына Санкт-Петербург дәүләт сауза-иҡтисад университеты индерелде (берләштерелде).
2015 йылдан Бөйөк Петр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты [2].
Ҡоролош[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Университетта 20 нигеҙ факультеттар, 6 факультеттар-курстар (өҫтәмә белем алыу, ситтә тороп уҡыу һәм башҡа), 3 филиал, фән комплексы, профилакторий һәм ял итеү баҙалар. Университета 15 уҡыу, 15 фән корпустар; 13 дөйөм ятаҡтар; 10 күп фатирлы йорттар; Ғалимдар йорто һәм спорт комплексы.
Нигеҙ институты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
04.10.2012 794 һанлы бойроғона ярашлы факультеттар инститтурға үҙгәртелде [3]:
Филиалдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чебоксары иҡтисад һәм менеджмент Институты
- Череповец информацион технологиялар һәм менеджмент Институты
- Сосновый Бор ҡалаһында Ядер Энергетика Институты
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Подробнее о Проекте. www.5top100.ru.
- ↑ [1]
- ↑ СПбГПУ: Базовые институты


text:
Өфөлә Фәриҙә Ҡудашева урамы буласаҡ
Өфөлә Фәриҙә Ҡудашева урамы буласаҡ. Ҡала Советы депутаттары шундай ҡарар ҡабул итте. Өфөнөң Октябрь районы биләмәһендәге Нуғай биҫтәһе урамдарының береһенә билдәле башҡорт йырсыһының исеме биреләсәк. Ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллиндың билдәләүенсә, депутаттар уның хөрмәтенә Өфөләге урамдарҙың береһенең исемен алмаштыра алмай, сөнки ваҡытында Өфөләге урамдарҙың исемен алмаштырыуҙы тыйыу тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Хәҙер яңы исемдәрҙе әлеге ваҡытта төҙөлөүсе атамаһыҙ урамдарға ғына бирергә мөмкин.
Фәриҙә Ҡудашева – башҡорт эстрадаһының оло быуын артистары вәкиле. Йырсы күп тапҡыр Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта сығыш яһаған, элекке СССР һәм Финляндия буйлап гастролдәрҙә йөрөгән.


text:
«Күсемһеҙ милек. Көҙ-2011» күргәҙмәһендә кредитлау программалары буйынса семинар үткәреләсәк
27 октябрҙә Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромының күргәҙмә майҙанында «Күсемһеҙ милек. Көҙ-2011» күргәҙмә-йәрминкәһе асыласаҡ. Уның сиктәрендә бер нисә ҙур семинар үтеүе көтөлә. Улар иҫәбендә халыҡ өсөн ойошторолған «Ипотека һәм банк продукттары ярҙамында нисек торлаҡ һатып алырға?» тип аталғаны ла бар. Торлаҡ баҙарындағы кредитлау программаларын өйрәнеүҙә халыҡҡа ярҙам итеү — уның төп маҡсаты.
Теләге булған һәр кем банк белгестәренән бушлай консультация ала аласаҡ, уңайлы ипотека программаһын нисек дөрөҫ һайларға кәрәклеге хаҡында беләсәк һәм әле ғәмәлдә булған кредитлау программаларының сағыштырмаса характеристикаларын өйрәнә аласаҡ. Эре банк вәкилдәренең докладтар менән сығыш яһауы ла көтөлә.
Бынан тыш, күргәҙмәлә «Һеҙҙең йорт өсөн» проекты тәҡдим ителәсәк. Күсемһеҙ милек буйынса «Азимут» берҙәм мәғлүмәт хеҙмәте мәғлүмәте бууйынса, унда архитекторҙар, кадастр инженерҙары, дизайнерҙар, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса белгестәр, төҙөлөш тауарҙары, шәхси торлаҡ йорттар һәм фатирҙарҙы төҙөкләндереү өсөн ҡорамалдар етештереүсе һәм улар менән тәьмин итеүсе компаниялар ҡатнашасаҡ.
Күргәҙмәгә килеүселәр төҙөлөш, бинаны ҡайтанан планлаштырыу, фатир ремонтлау, интерьерҙың дизайнын үҙгәртеү, шулай уҡ йорт яны территорияһын төҙөкләндереү буйынса файҙалы мәғлүмәт ала аласаҡ.


text:
Егетмен тигән егет…армияла булырға тейешме?!
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 24.08.2009 12:38
Күп ҡабатланған ялған ысынға әйләнә, тиҙәр. Бөгөн «Киске Өфө» гәзитендә «Егетмен тигән егет армияла булырға тейеш» исемле мәҡәлә уҡып сыктым. Уҡығандан һуң, ошо абруйлы гәзит редакцияыһы өсөн бик уңайһыҙландым. Аңлашыла: гәзиткә хөҡүмәт сәйәсәтен нисек тә булһа ла, үтәргә кәрәк, ләкин шул тиклем оятһыҙ рәүештә ҡыланырға ярамай ҙа инде...
Иң беренсенән, һорау тыуа: «Киске Өфө» үҙенең укыусыларын бөтөнләй һанға һуҡмаймы? Беҙҙе «һарыктар» тип һанаймы? Рәсәй журналисттары федераль телеканалдар аша ялған тарата, кешеләрҙе сүпкә һанап. Әммә ләкин беҙ, башҡорт гәзиттәре уҡыусылары, башҡорт журналисттары ла өсөн мал тип һаналабыҙмы?
«Егетмен тигән егет армияла булырға тейеш» исемле мәҡәләһендә һүҙ шунан башлана: быйыл яҙ Башҡортостанда Ҡораллы Көстәр сафына элегерәк яҙмыштары енәйәт яуаплылығы менән бәйле егеттәр ҙә саҡырылды. Әммә Башвоенкомат бөгөнгө әйтеүенсә, әлеге яҙмышҡа дусар булған егеттәре араһынан армияға тик шартлы рәүештә хөкөм ителгәндәре генә алынды…
Ниңәлер, гәзит редакцияһы, армияға йәш енәйәтселәр оҙатыуы тураһында мәҡәлә яҙып, уға «Егетмен тигән егет армияла булырға тейеш» тигән исемен биреп, беҙҙең башҡорт егеттәребеҙҙең сәменә теймәксе булып ҡылана. Имеш, егет булһаң, армияға хезмәт итергә ынтылырға тейешһең…
Ләкин армияла енәйәтселәр хеҙмәт итһә, беҙҙең армия ябай кешеләрҙең һаҡсыһына түгел, ә талаусыға әйләнә. Ә бит ысынын әйткәндә, хәҙерге Рәсәй армияһының ярты шәхси составы тигәндәй - енәйәт яуаплылығы менән бәйле ирҙәр. Ошондай армия кемде тәрбиәләй һуң? Ҡораллы бандиттарҙымы? Өфө ҡалаһының «Малышок» магазинында булған талау трагедияһы – быға ишара түгелме? Магазин һатыусыны үлтереүсе – беҙҙең криминаль Рәсәй армияһының һалдаты түгелме?
Мәҡәләлә армияға саҡырыу буйынса пландың арттырылыуы тураһында һандар килтерелә: быйыл Башҡортостандан 11 000 егет армияға оҙатылған. Ә 2008 йылдың яҙында иһә - бөтәһе 6600 генә егет армияға алынған. Афарин Башвоенкомат! Үәт-шулай!
Тик ни өсөн ошо һандарҙан һуң курсант Радмир Сәғитовтың вафаты, былтыр апрель айында үткән Рәсәй армияһында тәртипһеҙлеккә ҡаршы митинг хәтеремә килә? Митингта әйтелгән һүҙҙәр “Армияға саҡырыу буйынса пландың арттырыу - Башҡортостан өсөн дан түгел, сөнки был армияла һуғыш булмаған ваҡытта егеттәребеҙ һәләк һәм ғарип була”.
Тағы бер нисә Башҡортостан егеттәребеҙ иҫемә килә:
Марат Ғафаров - Өфө егете, 2006 йылда һауа десант дивизияһында хеҙмәт иткәндә, уға офицер, ҡыҙып, итеге менән башына типкән; операцянан һуң Марат инвалид булып ҡалған.
Евгений Овечкин – 2006 йылда ул офицер тарафынан ҡаты яраланыуға дусар ителгән, шунан һуң урманда тереләй ергә күмелгән.
Марат Ғизатуллин, 2006 йылдың апрель айында часттан алыҫ түгел аҫылынып үлеп табылған. Сәбәбе – “бабайлыҡ”. Ғизатуллин һауа десант полкында хеҙмәт иткән.
Марс Солтанов, Учалы районы егете, 2007 йылда Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл ҡалаһында контракт буйынса хеҙмәт иткән саҡта үлтерелгән... Официаль версия – поезд аҫтында вафат булған.
Һәм бына бөгөн тағы яңылыҡ: Стәрлетамаҡ егете Антон Аксёнов Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл ҡалаһында № 89547 хәрби часында “үҙ-үҙенә ҡул һалған”. Официаль версия “автомат менән үҙенең эсенә атҡан”…
...Егетмен тигән егет…армияла булырға тейешме һуң?!?


text:
28 сентябрҙә Стәрлетамаҡта «Шәжәрә байрамы» үтә
28 сентябрҙә Стәрлетамаҡтың Мәҙәниәт һарайында «Шәжәрә байрамы» үтә. Республика кимәлендәге был сараны ойоштороусылар булып БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Стәрлетамаҡ ҡалаһы һәм районы хакимиәте сығыш яһай. 1812 йылғы Ватан һуғышы осорондағы мәҙәни-тарихи аспекттарҙы тергеҙеү, унда ҡатнашыусыларҙың шәжәрәләрен өйрәнеү, шулай уҡ йәштәрҙе әхлаҡи-патриотик рухта тәрбиәләү байрамдың төп маҡсаты булып тора.
Сарала республиканың муниципаль райондары һәм ҡала округтарынан ижади берләшмәләр ҡатнашасаҡ. Үҙҙәренең эштәрен шулай уҡ биҙәү-ғәмәли сәнғәт оҫталары тәҡдим итәсәк.


text:
Халыҡ-ара йәш селекционерҙар мәктәбе эшләй башланы
Бөгөн Өфөлә Рәсәй ауыл хужалығы академияһының Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты базаһында Сабирйән Ҡунаҡбаев исемендәге Халыҡ-ара йәш селекционерҙар мәктәбе асылды.
Өс көн буйына селекция, орлоҡсолоҡ, генетика, биохимимия һәм үҫемлектәр физиологияһы, ауыл хужалығы микробиологияһы һәм үҫемлектәрҙе һаҡлау өлкәһендә билдәле ғалимдар йәш селекционерҙар менән үҙ тәжрибәһен һәм ғәмәли белемен уртаҡлашасаҡ.
Ошонда уҡ ауыл хужалығы культуралары селекцияһының генетик нигеҙе мәсьәләләре, селекцияла һәм орлоҡсолоҡта инновацияларҙы ҡулланыу мөмкинлектәре тикшереләсәк.


text:
Төбәктә уртаса хеҙмәт пенсияһы күләме 8560 һум тәшкил итәсәк
1 февралдән бөтә төр хеҙмәт пенсиялары күләме ете процентҡа артасаҡ. Был хаҡта Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең тейешле ҡарарында әйтелә.
Һәр оло кешенең пенсия күләме индивидуаль рәүештә арттырыласаҡ. Ике пенсия алыусыларҙың тик береһе генә – хеҙмәт пенсияһы арттырыла. Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә уртаса хеҙмәт пенсияһы күләме 560 һумға арттырылып, 8560 һумға етәсәк. Ҡартлыҡ буйынса уртаса хеҙмәт пенсияһы 8900 һум тәшкил итәсәк.
Рәсәй Пенсия фонды идаралығы ағзаһы, Башҡортостан буйынса идарасы Фоат Хантимеров һүҙҙәренсә, төбәктә хеҙмәт пенсияларын алыусылар 2 февралдән яңы күләмдә пенсия ала башлаясаҡ.


text:
Девон осоро
Дево́н (девон периоды, девон системаһы, девон осоро) — палеозой эраһында дүртенсе геологик период. 419,2 ± 3,2 млн йылдар элек башланған, 358,9 ± 0,4 млн йылдар элек тамамланған. Шулай итеп 60 млн йыл дауам иткән[1].
Был системаның ултырмалары беренсе булып табылған Девоншир графлыгы (Англия) исеме менән бәйле. Ерҙең геологик тарихында палеозой эраһының дүртенсе осорона тура килә торған аҫтан дүртенсе системаһы. Стратиграфик шкалала силур осоронан һуң һәм ташкүмер осоронан алда урынлашҡан. 410 млн йыл элек башлана һәм 60 млн йылға яҡын һуҙыла. 3 бүлеккә һәм 7 ярусҡа. Был ваҡытта үҫемлектәр ҡитғаларҙы яулап ала башлай, беренсе абаға һымаҡтар, иң боронғо асыҡ орлоҡлолар, быуынтыҡ һабаҡлылар барлыҡҡа килә, Ер өҫтө хайуандары үрсей, континент бассейндарында балыҡтар киң үҫеш ала. Девон аҙағында суҡ ҡанатлы балыҡтарҙан беренсе амфибиялар — стегоцефалдар барлыҡҡа килә, диңгеҙ умыртҡаһыҙҙары: брахиоподтар, остракод, мәрйәндәр киң үҫеш ала, бөжәктәр араһында cелтәр ҡанатлылар арта. Ҡомташ, алеврит, эзбисташ, аргиллиттар, доломиттар, тимерле минералдарҙан (шамозит, сидерит) ултырмалары барлыҡҡа килә. Урта девон аҙағында Пашия (юғары девон) ваҡытында территорияның әҙерәк күтәрелүенән һуң диңгеҙҙең яңынан күтәрелеүе башлана, гипс, ангидрит, мергель, балсыҡлы битумлы сланецтар, ҡомташ, балсыҡ ҡатламдары ҡатнаш доломит ултырмалары һәм эзбисташтар айырылып сыға. Девон ултырмаларына Көнсығыш Европа платформаһының ҡырый өлөшөнөң (Волга-Урал бассейны) уңай структуралары менән бәйле төп нефть тупланмалары һәм яныусан битумлы сланецтар тура килә. Донъяның башҡа төбәктәрендә девон ултырмаларында ташкүмер, алмаз, тимер, марганец, никель, хром, алтын һ.б. ятмалары табылған.
Йөкмәткеһе
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Международная стратиграфическая шкала (версия за январь 2013) на сайте Международной комиссии по стратиграфии
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Геология твёрдых полезных ископаемых Республики Татарстан. Казань, 1999; Геология Татарстана: Стратиграфия и тектоника. М., 2003.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Девон осоро // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Саха Республикаһы
Саха́ Республикаһы, Яҡутстан (саха Саха Республиката, Саха Сирэ) — Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә булған дәүләт (республика), Рәсәй субъекты, Алыҫ Көнсығыш федераль округына инә.
Майҙаны буйынса Рәсәй Федерацияһының иң ҙур регионы; шулай уҡ, Якутия — доньяла иң ҙур административ-территориаль берәмек. Баш ҡалаһы — Якутск.
1922 йылдың 27 апрелендә төҙөлгән.
Йөкмәткеһе
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сиктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Якутияның яр буйы һыҙығының оҙонлоғо — 4 500 километрҙан артығраҡ. Якутияның 2/5 өлөшө төньяҡ поляр түңәрәк артында урынлашҡан. Республиканың төньяҡтан көньяҡҡа хәтле оҙонлоғо — 2 500 км, көнсығыштан көнбайышҡа — 2 000 км.
Рельеф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Якутияның 2/3 өлөшөн тауҙар биләй. Иң бейек нөктәһе — Еңеү түбәһе (3147 м, башҡа мәғлүмәттәрҙә — 3 003 м; Черский тау һыртында урынлашҡан), йәки Мус-Хая тауы (2959 м, икенсе мәғлүмәттәр буйынса 3 011 м). Республикала шулай уҡ Үрге Яна һырты урынлашҡан.
Якутияның көнбайыш өлөшө иң ҙур яҫы таулыҡтарның береһе — Урта Себер яҫы таулығы.
Эре түбәнлектәр: Үҙәк Якутия түбәнлеге, Колыма түбәнлеге, Төньяҡ Себер түбәнлегенең көнсығыш өлөшө.
Гидрография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саха Республикаһы — иң күп йылғалы (700 мең йылғалар) һәм күлле (800 мең күлдән артығрак) төбәктәренең береһе. Иң зур йылғалар: Лена (оҙонлоғо — 4 400 км), Вилюй (2650 км), Оленёк (2292 км), Алдан (2273 км), Колыма (2129 км), Индигирка (1726 км), Олёкма (1436 км), Анабар (939 км) һәм Яна (872 км).
Эре күлдәр: Бустак, Лабыңкыр һ.б.
Тәбиғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саханың биләмәһе 4 географик сиктәрҙә урынлашҡан: тайга урмандары, тундра, урманлы тундра, арктик сүлдәре. Яҡутия күпселек мәңгелек туңлыҡ зонаһында урынлашҡан.
Үҫемлектәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тайгала ҡарағас күпселекте тәшкил итә, шулай ук ҡарағай, кедр стланигы, шыршы, ҡайын, уҫак; көньяҡтағы райондарҙа — Себер кедры, таулы райондарҙа еҫле тирәк һәм чозения таралған.
Хайуандар дөньяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саха тайга-тундра зоогеографик зонаһында урынлашҡан. Бында морж, нерпа, тюлень, аҡ айыу йәшәй (утраулы территорияһында); мышы, төньяк боланы, кабарга, ҡарлы тәкә, изюбр, һоро айыу, бүре, ҡызыл төлкө, аҡ төлкө, кеш, аҫ, себер көҙәне, шәшке һ. б.
Республиканың һалҡындарҙа балыҡтарҙың 50 төрө йәшәй, ҡоштарҙың 250 төрө бында оя ҡора.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Климат — киҫкен континенталь, ҡыштың оҙон һәм йәйҙең ҡыҫҡа булыуы менән айырылып тора тора.
Сәғәт бүлкәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡут (Саха) өс сәғәт бүлкәтенә ҡарай:
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Беренсе мең йыллыҡ урталарында эвенктарҙың һәм эвендарҙың боронғо ата-бабалары Яҡут еренә килеп ултыра. Был төбәккә сахаларҙың килеүе уларҙы төньяҡҡараҡ сигенергә мәжбүр иткән.
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт статистика комитеты мәғлүмәттәре буйынса республиканың халыҡ иҫәбе 959 689 кеше тәшкил итә. (2016). Халыҡ тығыҙлығы — 0.31 кеше/км2. Ҡала халҡы — 65.09 % (2015).
Милли составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саха Республикаһында 1989 йылда — 4190, 2002 йылда — 2335 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[9].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәйҙең федератив ҡоролошо
- Халыҡ һаны буйынса Рәсәй төбәктәре
- Рәсәй төбәктәре эске региональ продукты буйынса
- Майҙан буйынса Рәсәй төбәктәре
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ О государственном бюджете Республики Саха (Якутия) на 2010 год
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Башҡортостанда иң яҡшы социаль тур маршруттары һайланды
Бөгөн 2012 йылға социаль турҙар маршруттары буйынса тәҡдимдәрҙе һайлап алыу буйынса эксперттар советы ултырышында пенсионерҙар һәм инвалидтар өсөн маршруттар исемлеге төҙөлдө. Ултырыш Өфөлә, БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында, үтте.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Башҡортостан Хөкүмәтенең 2012 йылдың 31 майындағы ҡарары менән 2012-2016 йылдарға «Башҡортостан Республикаһында эске һәм тышҡы туризмды үҫтереү» айырым маҡсатлы программаһының 2012 йылға «Башҡортостан Республикаһында социаль туризмды үҫтереү» ярҙамсы программаһы раҫланды.
Эксперттар советы составына БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты, Өфө хакимиәте, Башҡортостандың Туриндустрия союзы, Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәтенең Башҡортостан республика бүлексәһе, Республика һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары советы вәкилдәре инә.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 13 июндән 22-һенә тиклем БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты туристик ойошмаларҙан социаль тур маршруттары буйынса тәҡдимдәр ҡабул иткән. Һөҙөмтәлә эксперттар советына тикшереүгә ун ете туроператорҙың тәҡдимдәре тапшырылған. Улар барыһы ла ҡуйылған талаптарға ярашлы маршруттар әҙерләгән. Ярҙамсы программаны тормошҡа ашырыуҙа Берҙәм федераль туроператорҙар реестрына үҙҙәре тураһында мәғлүмәт биргән туристик ойошмалар ғына ҡатнаша ала. Йәнә ярҙамсы программа менән коляскалағы инвалидтарға, оҙатып йөрөүселәре менән инвалид балаларға туристик хеҙмәттәр күрһәтеү ҡаралғанға күрә, туристик ойошмаларға ошо категорияға ингән граждандарға ла тейешле турҙар әҙерләргә тәҡдим ителгәйне.
Әйтергә кәрәк, былтыр тормошҡа ашырылған социаль туризмды үҫтереү программаһын халыҡ ҡыҙыҡһынып ҡаршы алды. Яңы проект уның логик дауамы булып тора һәм тупланған тәжрибәне, халыҡтың социаль йүнәлешле туристик хеҙмәттәргә ихыяжын иҫәпкә алып төҙөлгән.
Программала пенсионерҙарға һәм инвалидтарға бюджет аҡсаһы иҫәбенә субсидиялар биреү ҡаралған. Башҡортостанда теркәлгән һәм йәшәгән граждандар, «Рәсәй Федерацияһында хеҙмәт пенсиялары тураһында»ғы Федераль законға ярашлы ҡартлыҡ буйынса хеҙмәт пенсияһына хоҡуғы булған 60 йәше тулған ир-егеттәр һәм 55 йәштән үткән ҡатын-ҡыҙҙар, шулай уҡ коляскала ултырған инвалидтар, инвалид балалар һәм уларҙы оҙата барыусы яҡындары ошо программала ҡатнаша ала.
Туристик йүнәлтмәләр алыуға заявкалар йәшәү урыны буйынса БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының территориаль органдарында ҡабул ителә, тип хәбәр иттеләр дәүләт комитетында.


text:
Тиҙ медицина ярҙамы хеҙмәте һәм мәктәптәрҙе бөгөн бер һөйөнөс берләштерҙе
Тиҙ медицина ярҙамы хеҙмәте һәм мәктәптәрҙе бөгөн бер һөйөнөс берләштерҙе.
Республика башлығы Рөстәм Хәмитов дауахана баш табиптары менән мәктәп директорҙарына яңы автомобиль асҡыстарын тапшырҙы. Сәләмәтлек һәм белем. Һәр кемдең тормошо ошо һүҙҙәргә тығыҙ бәйле. Шуға ла ил именлеген хәстәрләгәндә тәү сиратта уҡыу һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге эшмәкәрлек шарттарын камиллаштырыу мәсьәләһе һыҙыҡ өҫтөнә алына. Мәктәп автобустары менән тиҙ ярҙам машиналары паркын яңыртырға Дәүләт Думаһының Берҙәм Рәсәй фракцияһы тәҡдим иткәйне. Республика учреждениеларына өр яңы автомобилдәр Рәсәй хөкүмәте ҡарары менән федераль сығымдар иҫәбенә тапшырыла. Тиҙ медицина ярҙамы машиналарына мохтажлыҡты 38 автомобиль генә тулыһынса ҡәнәғәтләндермәй, әммә район үҙәк дауаханалары өсөн был етди ярҙам. Бөрйәндә әлеге мәлгә машиналарҙың 70 проценты иҫкергән. Яңы автомобилдәр заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған, сирлеләргә юлда ярҙам күрһәтеү шарттары бар талаптарға яуап бирә. Хатта байтаҡ уңайлыҡтар хәстәрләнгән. Мәктәп автобустарында иһә тәү сиратта хәүефһеҙлек саралары күрелгән. Оҫон юлға иҫәпләнгән ултырғыстар йомшаҡ, уҡыусыларҙың портфель ҡуйыр урындары махсуслаштырылған. Салонға инер баҫҡыстар тәпәш, уңайлы. Әлеге ваҡытта республика мәктәптәрен бер меңдән мең дә ике йөҙгә тиклем автобус хеҙмәтләндерә. Республика башлығы белдереүенсә, балалар һәм уҡытыусыларҙың хеҙмәт шарттарын камиллаштырыуға йүнәлтелгән эш дауам итә. Был иһә транспортҡа ғына түгел, белем биреү учреждение биналарын яңыртыу, уҡыу бүлмәләрен заманса йыһаздар менән тәьмин итеүгә лә ҡағыла.


text:
Өфөләге яңы һөт заводында 100-ҙән ашыу эш урындары барлыҡҡа киләсәк Фото: Олег Яровиков
Өфөләге яңы һөт заводында 100-ҙән ашыу эш урындары барлыҡҡа киләсәк
Өфөләге яңы һөт заводында 100-ҙән ашыу эш урындары барлыҡҡа киләсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Шәмбе, 7 февралдә, яңы һөт заводы — «Өфөмолгорзавод» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт асыла, тип хәбәр итте предприятиеның коммерция директоры Дмитрий Иванов. Предприятиела 104 кеше эшләйәсәк.
Заводта Польшала, Германияла, АҠШ-та һәм Рәсәйҙә эшләнгән ҡорамалдар ҡуйылған. «Өфөмолгорзавод»та «Молочный фермер» һәм «Добрая буренка» бренды аҫтында эремсек, май һәм пастеризацияланған һөт етештереләсәк. Алдағы ике йылда предприятиела продукцияның ассортиментын киңәйтеү планлаштырыла.
— Эшкәртеү өсөн һөттө Өфө, Ҡырмыҫҡалы, Нуриман, Ауырғазы һәм Иглин райондарынан килтерәсәкбеҙ, — тип һөйләне «Башҡортостандың һөтсөлөк союзы» коммерция булмаған ойошмаһы рәйесе Илдар Фәйзуллин. — Киләсәктә сеймалды бөтә республиканан һатып алырға ниәтләйбеҙ.
«Өфөмолгорзавод» йыл ярым эсендә төҙөлдө. Тәүлегенә 150 тонна һөт эшкәртеү ҡеүәтенә эйә. Проектҡа дөйөм инвестициялар 500 миллион һумға яҡын тәшкил итәсәк.
Әҙер продукцияны Башҡортостан буйынса, тәү сираттта Өфөлә, Стәрлетамаҡта һәм Нефтекамала һатыу планлаштырыла.


text:
Рөстәм Хәмитов “Боинг” компанияһы президенты Сергей Кравченко менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов “Боинг” компанияһы президенты Сергей Кравченко менән осрашты
Рөстәм Хәмитов “Боинг” компанияһы президенты Сергей Кравченко менән осраштыФото: Андрей Старостин
13 ноябрҙә республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй һәм БДБ буйынса «Боинг» компанияһы президенты Сергей Кравченко менән осрашты. Авиатөҙөлөш өлкәһендә хеҙмәттәшлек перспективалары, «Боинг» компанияһын сервис хеҙмәтләндереү үҙәктәрен ойоштороуға республика предприятиеларын йәлеп итеү мөмкинлектәре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Авиация тураһында һөйләп, Рөстәм Хәмитов, республика ярайһы уҡ ҡеүәтле авиацион-техник производствоға эйә, тип билдәләне.
— Авиация двигателдәре буйынса беҙ Рәсәйҙә беренсе – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе. Ҡасандыр мин үҙем хеҙмәт эшмәкәрлеген ошо предприятиела башлағайным, уны яҡшы беләм. Һуңғы өс йылда етештереү күләме икеләтә артты, тип әйтә алам. Бөтә Су двигателдәре, хәҙер инде МиГ та Өфө заводында сығарыласаҡ, — тине Президент. — Бынан тыш, вертолет двигателдәрен йыйыу өсөн комплекттарҙың 40 проценты самаһы беҙҙә етештерелә. Авиация двигателдәре эшләү менән бер рәттән, агрегат предприятиеһы бар –«Гидравлика» ярҙамсы көс ҡоролмалары сығара. Хәҙер предприятиеның хәле еңелдән түгел, унда өс мең кеше эшләй. Агрегат берекмәһе авиация двигателдәре өсөн тоҡандырыу системаларын тәьмин итә. «Молния» конструкторҙар бюроһы был өлкәлә эшләй.
Икенсе йүнәлеш – вертолеттар эшләү. Күмертау авиация производство берекмәһе. Бөгөн унда ла хәлдәр шәптән түгел, сөнки «Камов» маркаһы вертолеттары хәҙер талап ителмәй. Донъяла беҙҙән башҡа был машиналарҙы бер кем дә сығармайҙыр, моғайын, авиация бындай схемаларҙан баш тарта башланы. Был предприятиеның яҙмышы нисек булыр – беҙ әлегә белмәйбеҙ. Был ҡалала позицияларҙы ысҡындырмау беҙҙең өсөн сиктән тыш мөһим. Күмертауҙа 50 мең кеше йәшәй, биш мең кеше ошо предприятиела эшләй. Был ҡаланың төп предприятиеһы. Беҙгә был предприятиены эш менән тәьмин итергә кәрәк, унда яҡшы белгестәр, тиҫтәләрсә йылдар буйына тәжрибә туплаған инженерҙар мәктәбе, конструкторҙар бар. Ярайһы уҡ ҡатмарлы изделиелар эшләйҙәр – вертолет колонкаһы тулыһынса уларҙа әҙерләнмәй, әлбиттә, уны ӨМЭПБ эшләй, әммә айырым элементтарҙы, етмәһә иң ҡатмарлыларын, Күмертауҙа эшләйҙәр.
Төбәк башлығы республика милкендә торған «Өфө» халыҡ-ара аэропорты эшмәкәрлегенә туҡталды.
— Был пассажирҙар ағымы буйынса Рәсәй Федерацияһында һигеҙенсе-туғыҙынсы аэропорт, — тине Рөстәм Хәмитов. — Быйыл беҙ ике миллион пассажир планкаһына күсәбеҙ. Совет заманында иң яҡшы йылдарҙа өс миллион 100 мең пассажир хеҙмәтләндерелгән. Эштәр шулай барһа, 2017 йылға өс миллион пассажир һанына етербеҙ, тип уйлайым.
ӨМЭПБ-ның эшмәкәрлегенә килгәндә, Президент, предприятие «2020 йылға тиклем яҡшы үҫешәсәк, сөнки оборона заказы бар. «Газпром» менән эшләйбеҙ, «АЛ-31 СТ» базаһында газ ҡыуыу приводтары яһайбыҙ. «Газпром»дың газ ҡыуыу буйынса 600-650 газ турбинаһы ҡоролмалары бар. Был яҡшы баҙар, эште дауам иттерәсәкбеҙ».
Сергей Кравченко, үҙ сиратында, «Боинг» компанияһының инженер үҙәге тураһында һөйләне, унда «1250 Рәсәй инженерҙары эшләй, беҙҙең конструкторҙар бюроһында улар самолет проекттары төҙөй, беҙҙә һеҙҙең танылған авиация университетын тамамлаусылар бар» тип билдәләне. Ул «авиация двигателдәре эшләү традицияларын һаҡлап ҡалған өсөн» рәхмәт белдерҙе. Киләһендә Кравченко «Өфө авиация университетына барып сығырға теләүен белдерҙе».
— Беҙҙә 12 университет менән хеҙмәттәшлек программаһы бар, мин уларҙың күбеһендә лекциялар уҡыйым. Һәм беҙ Өфө авиация университеты менән дә эшләргә теләр инек. Аэропорттарға килгәндә, беҙҙә аэропорт технологиялары менән шөғөлләнгән подразделение бар. Беҙ хәҙер Мәскәү авиация үҙәге һәм Сочи аэропорты буйынса әүҙем эшләйбеҙ. Беҙҙә был компетенция бик етди үҫешкән. Хәҙер Сочиҙа һауа хәрәкәте менән идара итеү системаларын, Мәскәү авиация үҙәген модернизациялау менән шөғөлләнәбеҙ. Олимпиада уйындары өсөн генә түгел. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү юбилейын байрам итеү, футбол буйынса донъя чемпионаты өсөн дә. Бындай компетенция беҙҙә бар, һеҙҙең менән дә эшләүгә шат буласаҡбыҙ, — тине Сергей Кравченко.


text:
Баҫма матбуғат йәшәйәсәк, тип иҫәпләй Дмитрий Медведев
Баҫма матбуғат электрон баҫмалар менән бер рәттән оҙаҡ ваҡыт йәшәйәсәк. Бындай фекерҙе Өфөлә төбәк киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашыуҙа ил Президенты Дмитрий Медведев белдерҙе.
Уның фекеренсә, көндәлек гәзиттәр миллионлаған тираж менән сыҡҡан дәүер үтте, һәм ул үҙе интернет яҡлы. Шул уҡ ваҡытта, Президент һүҙҙәренсә, һуңғы ваҡытта ул гәзиттәрҙе йышыраҡ уҡый, сөнки баҫмаларҙың күпселеге электрон төрҙә сыға башланы.
— Улар тулыһынса баҫма матбуғатты ҡабатлай, — тине Дмитрий Медведев. – Күпселек илдәрҙә был ике донъя параллель рәүештә йәшәй. Киләсәк интернет менән бәйле булһа ла, баҫма матбуғат йәшәйәсәк.


text:
АҠШ Конституцияһы
АҠШ Конституцияһы (ингл. United States Constitution) — АҠШ төп ҡанун, иң юғары юридик көс булыу. 17 сентябрь 1787 йылда Филадельф Конвента ҡабул ите. Халыҡ-ара беренсе Конституция. Ете бүлектәр тора, егерме ете үҙгәртеүҙәр ҡабул ителяр.
АҠШ Конституцияһына ярашлы дәүләт власы, суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.
Төҙөү һәм ратификация тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1783 йылда Версаль тыныслыҡ килешеүе менән Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш тамамланды. Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш ваҡытында, 1777 йылда Икенсе Континенталь конгресс Конфедерация статъялары конституционн документты ҡабул итте.
Конфедерация статъялары бик насар документ булды: бер штат законға ҡаршы булып, законды юҡҡа сығарырға бурыслы булды. Джордж Вашингтон документты «ҡом бауы» тип атаны (ropes of sand)[1]. Шулай булғас ошо документты алмаштырыу кәрәк ине.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ John R. Alden George Washington: A Biography — LSU Press, 1996. — P. 221. — 326 p. — ISBN 9780807121269.


text:
Өфөлә Рәсәй көнөн билдәләгәндә тәртип боҙоуҙар теркәлмәгән. Был турала бөгөн эске эштәр министрлығынан хәбәр иттеләр. Республиканың башҡалаһы 434 йыллығын билдәләне. Өфө 7 биҫтә, 45 ауыл биләмәһен үҙ эсенә ала һәм 71 мең гектар майҙанды биләй. Киңлеге төнъяҡтан көнъяҡҡа 53 километр, ә көнсығыштан көнбайышҡа табан 28 километрға һуҙылған. Ҡалала 200-ҙән ашыу эре сәнәғәт предприятиеһы урынлашҡан, тимер юлы, йылға пароходсылығы, халыҡ-ара аэропорт эшләй. 170 мәктәп, 10 дәүләт вузы, 16 стационар дауахана, 26 поликлиника, 6 театр, 8 кинотеатр, 14 музей, цирк, планетарий, меңдән ашыу спорт үҙәге, халыҡ-ара ярыштар үткәрерлек 4 эре стадион һәм бихисап ял, сауҙа үҙәктәре бар. Статистика мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 34 мең торлаҡ йортта 1 миллион 40 мең кеше йәшәй. Иң иҫтәлекле урындар – Дуҫлыҡ монументы, Салауат Юлаев һәйкәле, Ләлә мәсете, Милли музей, Еңеү паркы. Рәсәй көнөндә Башҡортостанда Салауат көндәре лә башланды. Бында башҡаланың Киров районы хакимиәте вәкилдәре сәскәләр һалды, балалар сығыш яһаны. Йола буйынса июнь айында бында милли герой Салауат Юлаевтың тыуған көнөнә арнап шиғриәт байрамдары үтә, һуңғы йылдарҙа республиканың төрлө төбәктәрендә ойошторолған Салауат йыйыны ла ошо майҙанда башлана. Өфө ҡалаһы Киров районы башлығы Азамат Сәғитов әйтеүенсә, милли батыр көндәре тап ошо урындан башланыуы ҙур мәғәнәгә эйә.
Салауат һәйкәле янында ойошторолған байрамда башҡаланың 144-се гимназияһы уҡыусылары батыр иҫтәлегенә арнап шиғырҙар һөйләне, йырҙар, бейеүҙәр башҡарҙы. Шағир Ҡәҙим Аралбаев Салауат Юлаевҡа бағышлаған “Батыр яраһы”, поэмаһынан өҙөктәр уҡып ишеттерҙе. Ағиҙел ярында үткән тантанала төрлө мәктәп уҡыусылары шиғырҙар һөйләне.


text:
Инженер ғәскәрҙәре боҙ китеүгә һәм ташҡынға әҙер
Башҡортостан Рәсәйҙең яҙғы ташҡын ваҡытында ауылдарҙы, ауыл хужалығы участкаларын һәм урман массивтарын һыу баҫыу, күперҙәр емерелеү, тимер юл һәм автомобиль юлдары һыу аҫтында ҡалыу ихтималлығы юғары булған төбәктәре исемлегенә инде. Был турала Ҡоро ер ғәскәрҙәренең мәғлүмәт бүлеге хәбәр итә.
Әлеге ваҡытта бөтә хәрби округтар инженер ғәскәрҙәренең шартлатыу командалары һәм махсус ҡотҡарыу отрядтары ташҡынға ҡаршы саралар үткәреүгә даими әҙерлек һыҙығына баҫты.
Инженер ғәскәрҙәре начальнигы вазифаһын башҡарыусы полковник Владимир Прокопчик хәбәр итеүенсә, хәрби округтар командующийҙары приказдарына ярашлы, 100-ҙән ашыу шартлатыу командаһы һәм ҡотҡарыу отряды ойошторолдо, уларҙың шәхси составы менән занятиелар үткәрелде. Йөҙәрләгән йөҙөүсе транспортерҙар һәм һауа тултырылған кәмәләр, вертолеттар, тиҫтәләгән тонна шартлатҡыс матдәләр ҡулланыуға әҙер. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы органдары һәм урындағы властар менән үҙ-ара килешеп эш итеү ойошторолған.


text:
Япония делегацияһы Өфөләге «Витценманн-Руссия берлектәге предприятиеһы» заводы менән танышты
Башҡортостанға рәсми визиты барышында Японияның эшлекле даирәләре делегацияһы бөгөн Өфөлә урынлашҡан заводта — «Витценманн-Руссия берлектәге предприятиеһы» йәмғиәтендә булды. Был Башҡортостан менән Германияның берлектәге предприятиеһы Mitsubishi Motors корпорацияһының Калугалағы заводын автокомпоненттар менән тәьмин итеү проектында ҡатнашыуға дәғүә итә.
«Витценманн-Руссия берлектәге предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең төп менеджеры Илья Кулаков предприятиеның төп продукцияһы автомобиль сәнәғәте өсөн тәғәйенләнгән һығылмалы металл элементтар булыуы хаҡында һөйләне. Автокомпоненттар производствоһы дөйөм әйләнештең яҡынса 60 процентын тәшкил итә.
Илья Кулаков завод буйлап экскурсия үткәрҙе, Япония делегацияһы вәкилдәрен ҡыҙыҡһындырған продукцияны етештереү өсөн кәрәкле станоктарҙы һәм ҡорамалдарҙы күрһәтте.
Башҡортостан Республикаһының Япониялағы рәсми вәкиле Ришат Муллагилдиндың хәбәр итеүенсә, «Витценманн-Руссия берлектәге предприятиеһы» йәмғиәтенән тыш «БелЗАН» һәм «Салауатбыяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, Нефтекаманың «Искож» производство берекмәһе кеүек Башҡортостандың йәнә өс предприятиеһы алдан яҡынса һайлау үткән.
«Мitsubishi Motors Corporation» корпорацияһының Рәсәйҙәге проекттары офисы генераль директоры Йосия Инамори «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһе менән әңгәмәлә заводҡа беренсе визиттан яҡшы тәьҫораттар ҡалыуын билдәләне:
— Етди предприятие икәнлеге күренеп тора. Ысынында, бер тапҡыр күргәндән аныҡ ҡына нимәлер әйтеүе ҡыйын. Асылда, хеҙмәттәшлек итеүҙе мөмкин тип иҫәпләйбеҙ. Поставкалаусыларҙы һайлағанда беҙҙең компания сифат менән үҙҡиммәтте төп өҫтөнлөк итеп күрә.
Төштән һуң япон бизнесмендары Бәләбәйҙең «Автонормаль» (БелЗАН) заводына барасаҡ, унда «Искож» производство берекмәһе һәм «Салауатбыяла» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте вәкилдәре ҡатнашлығында автокомпоненттар презентацияһы үткәреләсәк.