text:
Газета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Киленем «Йәшлек» алдыра, тип маҡтанырлыҡ булһын!
Киленем «Йәшлек» алдыра, тип маҡтанырлыҡ булһын!
Матбуғатҡа яҙылыу осоро беҙҙең өсөн иң ҡыҙыу мәл: халыҡ баҡса утай, бәпкә көтә, ә беҙ, журналистар, телде арҡыры тешләп, республиканы арҡырыһы-буйына үлсәгәндәй зыҡ ҡубабыҙ – эшкә әүрәп, мәшәҡәткә күмелеп, йылдың икенсе яртыһына баҫмаларға яҙылырға онотоп ҡуймаһындар, тип өгөт, агитация менән мас булабыҙ. Һуңғы арала, мәҫәлән, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты инициативаһы менән башҡорт баҫмалары вәкилдәренән торған тотош бер десант булып райондарға барып төшә башланыҡ. һауанан парашютта осоп түгел, әлбиттә, ерҙән машиналарҙа елдереп йөрөйбөҙ. Әммә үҙебеҙҙе һәләк ҡанатлы итеп тоябыҙ, сөнки, ҡайҙа барһаҡ та, ҡосаҡ йәйеп ҡаршы алалар, яҙылырбыҙ, тип вәғәҙә биреп оҙатып ҡалалар (һәр хәлдә, арттан көл һибеп ҡалыусы юҡ, тағы килегеҙ, көтәбеҙ, тиҙәр). Яҙылырбыҙ, тигән һүҙ тылсымлы май кеүек яғыла күңелгә.
Әбйәлилдә, Архангелда халыҡ менән осрашҡандан һуң, ҡәләмле-блокнотлы «десант» Белоретҡа ла барып етте. Тәүге осрашыу өлкән райондың иң ҙур ауылдарының береһе − Инйәрҙә ойошторолдо. Күркәм мәҙәниәт йорто шығырым тулы халыҡтыр әле, тип тулҡынландыҡ. Бөтәһе лә, эшен ташлап, беҙҙең менән бушлай осрашыуға елеп килгәндер, күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләшеүгә зар-интизар булып, урын өсөн талашаларҙыр, тип тәғәйенләнгән ваҡытҡа ашыҡтыҡ. Әммә өмөтөбөҙ, үкенескә күрә, аҡланманы – йыйылыусылар һаны биш тиҫтәгә лә тулмағайны. Ләкин, бары менән байрам, тигәндәй, булғанға шөкөр итеп, осрашыуҙы дан ғына үткәреп ебәрҙек (кем осрашыуҙан мәхрүм ҡалған, шул үҙенең терһәген тешләһен әйҙә, ә иң яҡшыһы – гәзит-журналдарыбыҙға яҙылһын!) Төркөмдө етәкләгән «Тамаша»ның баш мөхәррире Фәнил Ҡоҙаҡаев, ҡоролтай исеменән йыйылыусыларҙы тәбрикләп, үҙҙәренең журналы тураһында һөйләне һәм башҡорт баҫмаларына яҙылыуҙа әүҙемлек күрһәткән Айгөл Шаһисолтанова, Зөһрә Салауатова, Миләүшә Ғәйнуллинаға бүләктәр тапшырҙы. Йомабикә Ильясова «Башҡортостан ҡыҙы», Сабир Шәрипов «Ағиҙел», Флорида Искәндәрова «Башҡортостан уҡытыусыһы», Минзилә Ғабдрахманова «Башҡортостан», Дамир Шәрәфетдинов «Аманат», Айнар Байбулатов «Аҡбуҙат», Гөлназ Иҡбаева «Йәншишмә», Сатура Минһажетдинова «Урал», мин «Йәшлек» хаҡында ялҡынлы телмәр тоттоҡ. Шул уҡ ваҡытта, төрлөбөҙ төрлө баҫмала эшләһәк тә, бер-беребеҙҙе һис тә батырманыҡ, киреһенсә, гәзит-журналдарыбыҙҙы маҡтап, сығыш яһағанда бер-беребеҙҙе дәртләндереп ебәрҙек. Инде ун һүҙебеҙҙең бишәүһе генә лә осрашыуға килеүселәрҙең аңына барып етһә, күңел ҡылдарын сиртһә, башҡорт баҫмаларының тиражы кәмемәйәсәк. Һәр хәлдә, нисек итеп талантлы, хөрмәтле, әүҙем әҙип, журналистарҙың һүҙен йығаһың? Мәҫәлән, уратып-суратып тормай, күҙҙе сығара яҙғансы уйлағанын тура бәргән «Ағиҙел» журналының бүлек мөхәррире Сабир Шәрипов, аҡса юҡлыҡҡа һылтанып, меҫкенләнмәһендәр ине, ул бит хәйерселәр һүҙе, тигәс, күптәр, уңайһыҙланып, башын түбән эйҙе. Ә яҙыусы яҡташтары һүҙен дауам итте:
− Бер районға барғас, туған телдән уҡытҡан уҡытыусыларға «Ағиҙел»де уҡымайынса, һеҙ нисек башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытаһығыҙ, тинем, шунан һуң районда журналыбыҙҙы алдырып уҡыусылар һаны артты. Ә бер ауылда беҙҙең журналды бөтөнләй алдырмайҙар ине, уларға мин, һеҙҙән әлегәсә бер шағир-яҙыусы сыҡмаған һәм ғүмерҙә лә сыҡмаясаҡ, тинем, сөнки дөрөҫө шул. Гәзит-журнал килмәгән йорт балаһыҙ өйгә тиң. Гражданлыҡ бурысын үтәргә тейешбеҙ. Хөкүмәт милли баҫмаларға ярҙам итә, ә халыҡ шуны ла күтәреп алмай, арзан ғына торған гәзит-журналдарға яҙылмай. Матбуғатты алдырмайбыҙ, еребеҙҙе һатабыҙ, телебеҙҙе онотабыҙ... «Ағиҙел», «Йәшлек», «Аманат»тың оҡшамауы ла ихтимал, әммә шул ваҡытта ла башҡорт булғаның өсөн уларға яҙылырға, алдырырға кәрәк.
Элекке заманда бер ҡатын ауылдаштары алдында, киленем ун синыф бөтөргән, тип маҡтанған, аҙаҡ, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип башҡаларҙың ауыҙын япҡан. Журналды электән иң аҡыллы, зыялы кешеләр генә алдырған һәм алдыра. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы шул, гәзит-журналдарыбыҙға яҙылмай ҡалмағыҙ, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип һөйләрлек булһын!
Сығыштарҙан һуң гәзитебеҙҙе таратыуға ҙур өлөш индергән Манышты ауылы почтальоны Альбина Иҙрисоваға, хакимиәт башлығы Ғайса Мөфтәхетдиновҡа, «Йәшлек»те яратып уҡыған иң тоғро һәм иғтибарлы уҡыусыларыбыҙға иҫтәлеккә бүләктәр тапшырҙыҡ. Осрашыуға килеүселәр араһында дуҫтарыбыҙ байтаҡ булып сыҡты.
− «Йәшлек»те йыл да алдырабыҙ, энәһенән-ебенә ҡәҙәр тигәндәй тәүге хәрефенән һуңғы нөктәһенә тиклем яратып уҡыйбыҙ, − тине уҡытыусы Хәлисә Мөхәммәтова. – Тик сканворд, кроссвордтарҙы ғына сисеп өлгөрмәйем. Аҡсам күберәк булһа, башҡортса сыҡҡан бар гәзит-журналдарға яҙылыр инем. Уларҙы, ысынлап та, беҙҙән, башҡорттарҙан тыш, тағы кем алдырып уҡыһын?
− «Йәшлек»тән бер йыл да ҡалғаныбыҙ юҡ, − тип йылмайҙы Зөһрә Салауатова, иҫтәлеккә логотип төшөрөлгән көрөшкә отоусыларҙың береһе. – Быйыл да икенсе ярты йыллыҡҡа алдан яҙылып ҡуйҙым.
− Миңә лә бөгөн «Йәшлек»кә яҙылырға ине, − тип һүҙгә инглиз теле уҡытыусыһы Әнисә Юламанова ҡушылды. − Инәйем Шәрғиә Яҡшыдәүләтова әйткәйне. Ул, оло йәштә булһа ла, һис бер ҡасан «Йәшлек»тән айырылмаған рухлы кеше!
− Ә минең «Йәшлек»кә үпкәм бар, − Фәйрүзә Кинйәбаева ла ситтә ҡалыуҙы хуп күрмәне. − Мин әллә нисә тапҡыр шиғырҙарымды ебәргәйнем, тик хат та, хәбәр ҙә булманы. Ни баҫып сығарманылар, ни шиғырҙарың бармай, тип яуап яҙманылар. Ошондай-ошондай хаталарың бар, тиһәләр ҙә, күңелем булыр ине. Бәйләнештең юҡлығы күңелде ҡырҙы.
Шиғырҙарын бер нисә йыл элек ебәреүен иҫәпкә алып, әлеге ваҡытта әҙәбиәт бүлегендә Мөнир Ҡунафин атлы бик шәп, башҡаларҙың ижадына иғтибарлы егеттең эшләүен хәбәр иттем һәм, үпкәләште онотоп, бай хисле, нескә күңелле Фәйрүзә апай менән дуҫлыҡты яңыртырға килештек.
Шығайҙа беҙҙең десантты «Гөлнәзирә» фольклор халыҡ ансамбле ҡаршыланы. Утыҙ йыллыҡ тарихы булған төркөм 2003 йылда «халыҡ» исемен ала. Унда төрлө йәштәге (өс йәштән алып етмеш биш йәшкә тиклем) утыҙлап кеше йөрөй. «Гөлнәзирә» ҡанаты аҫтында «Һомай» балалар ансамбле лә эшләп килә икән.
− Ансамблде йәш белгес Зилә Хажина етәкләй, музыка етәксеһе – Айгиз Йылҡыбаев, − тип таныштырҙы йыр-моңға ғашиҡ кешеләр менән мәҙәниәт йорто директоры Сәғирә Шәрәфетдинова.
− Ошондай матур мәҙәниәт йорто булған ауылда дәртле, әүҙем, юғары мәҙәниәтле кешеләр йәшәйҙер, моғайын, − тигән Йомабикә Ильясова һис тә яңылышмай, сөнки шығайҙар электән матбуғатты күп алдырып уҡыусылар иҫәбендә. Мәҫәлән, беҙҙең гәзитте ҡырҡҡа яҡын йортта алдыралар. Ике тиҫтә йыл почтала эшләгән Фәниә Абҡадирова былтыр үҙе генә егерме ике ғаиләне «Йәшлек»кә яҙҙырған. Нисек итеп шундай тоғро дуҫты бүләкләмәйһең?! Почта етәксеһенә көрөшкәбеҙҙе тапшырғас, Хөсәйен менән Үткәлгә почта ташыған, «Йәшлек»те таратыуға ҙур өлөш индергән Ғаяз Сафуановҡа ла бүләк ҡалдырҙыҡ. Бынан ары Ғаяз Низам улы, бәлки, беҙҙең футболканы кейеп тороп гәзитебеҙгә яҙҙырыр. Уларҙан күрмәксе йәш почтальон Гөлфинә Юлаева ла дәртләнеп китте: «Мин дә күберәк халыҡты «Йәшлек»кә яҙылырға өгөтләйәсәкмен». Икенсе килеүебеҙҙә бүләк тап уға эләгер әле.
Уҡытыусы Гөлсөм Йылҡыбаева, «Йәшлек»һеҙ йәшәүҙе күҙ алдына килтереп булмай, гәзит биттәрендә донъя күргән материалдарҙы дәрестә йыш ҡулланабыҙ, тип ҡыуандырһа, Эльвира Сәйәхова, яратып уҡыйым, конкурстарҙа ихлас ҡатнашам, һеҙгә тарихи мәҡәләләр ҙә ебәрә башлайым, тип һөйөндөрҙө.
− Ярты йыл яҙылмағайным, хәтәр ҡыйын булды, − тип, Зилә Сәйфуллина гәзиткә иң беренселәрҙән яҙылды. − Тик «Йәшлек» менән генә гел йәш булып йөрөлә икән!
− «Йәшлек»те ныҡ яратам! − урыҫ милләтенән булған Ольга Ғәлиуллина, тап-таҙа башҡортса һөйләшеп һушты алғас, шатырлатып беҙҙең телдә уҡыуын да белдерҙе. − Әсәйем башҡорт бит минең, шуға ике тел дә берҙәй яҡын. Бында алты йыл элек килен булып төшкәс, тик башҡортса һөйләшеүгә күстем.
Һылыу, алсаҡ китапхана етәксеһе менән һөйләшеп торғанда, яныбыҙға Сәмсениса Мурҙабаева килде. Етмеш йәшлек гүзәл апай күптәрҙең танауына сиртер − «Йәшлек», «Йәншишмә», «Урал», «Башҡортостан» гәзиттәренә, «Башҡортостан ҡыҙы» журналына яҙылған ул! Бына бит Шығайҙа ниндәй рухлы кешеләребеҙ бар, тип күтәренке кәйефтә Белорет ҡалаһына йүнәлдек. Яңыртылған «Металлург» кинотеатры бинаһында ойошторолған сарала почтальон ҡатынға бер минут та ҡул ҡаушырып ултырырға тура килмәне − гәзит-журналдарға яҙылыусылар күп булды. Беҙ башҡорт баҫмаларын таратыуға күп көс һалған почтальон Светлана Непряхинаға һәм гәзитебеҙгә иң беренсе яҙылған З. Сабитоваға иҫтәлекле бүләктәр тапшырып хушһындыҡ. Район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, осрашыуҙарҙы йомғаҡлап, үҙ төйәгебеҙҙә үҙ телебеҙҙә сыҡҡан баҫмаларҙы үҙебеҙ алдырырға тейеш, тине: «Был йәһәттән белореттар һынатмаҫ тип ышанам». «Урал» гәзитенең баш мөхәррире, урындағы ҡоролтай башҡарма комитеты секретары Сатура Минһажетдинова ла, тираж буласаҡ, тип ныҡлы әйтте. Уларҙың һүҙҙәре күңелгә йылы өрҙө, юғиһә ошоғаса Белорет районы халҡы, матбуғатты күп алдырабыҙ, тип маҡтана алмай ине. Быйыл, исмаһам, иң уҡымышлы, зыялы, рухлы бөрйән, әбйәлилдәрҙе үтеп китмәһәләр ҙә, һәр хәлдә, ҡыуып етһендәр ине.
... Осрашыуҙа Сабир Шәриповтың әйткәндәрен ҡеүәтләп, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип кенә түгел, ә килендәрем, кейәүҙәрем, ул-ҡыҙҙарым «Йәшлек» алдыра, тип маҡтанырлыҡ булһын, тибеҙ. Шуға ла, өлкән йәштә булып та, күңелдәре менән йәп-йәш ҡалған дуҫтарыбыҙға өндәшәбеҙ: «Ә һеҙ ул-ҡыҙҙарығыҙҙы, килен-кейәүҙәрегеҙҙе яҙҙырҙығыҙмы «Йәшлек»кә?»
Баныу ҠАҺАРМАНОВА.
Әбйәлилдә, Архангелда халыҡ менән осрашҡандан һуң, ҡәләмле-блокнотлы «десант» Белоретҡа ла барып етте. Тәүге осрашыу өлкән райондың иң ҙур ауылдарының береһе − Инйәрҙә ойошторолдо. Күркәм мәҙәниәт йорто шығырым тулы халыҡтыр әле, тип тулҡынландыҡ. Бөтәһе лә, эшен ташлап, беҙҙең менән бушлай осрашыуға елеп килгәндер, күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләшеүгә зар-интизар булып, урын өсөн талашаларҙыр, тип тәғәйенләнгән ваҡытҡа ашыҡтыҡ. Әммә өмөтөбөҙ, үкенескә күрә, аҡланманы – йыйылыусылар һаны биш тиҫтәгә лә тулмағайны. Ләкин, бары менән байрам, тигәндәй, булғанға шөкөр итеп, осрашыуҙы дан ғына үткәреп ебәрҙек (кем осрашыуҙан мәхрүм ҡалған, шул үҙенең терһәген тешләһен әйҙә, ә иң яҡшыһы – гәзит-журналдарыбыҙға яҙылһын!) Төркөмдө етәкләгән «Тамаша»ның баш мөхәррире Фәнил Ҡоҙаҡаев, ҡоролтай исеменән йыйылыусыларҙы тәбрикләп, үҙҙәренең журналы тураһында һөйләне һәм башҡорт баҫмаларына яҙылыуҙа әүҙемлек күрһәткән Айгөл Шаһисолтанова, Зөһрә Салауатова, Миләүшә Ғәйнуллинаға бүләктәр тапшырҙы. Йомабикә Ильясова «Башҡортостан ҡыҙы», Сабир Шәрипов «Ағиҙел», Флорида Искәндәрова «Башҡортостан уҡытыусыһы», Минзилә Ғабдрахманова «Башҡортостан», Дамир Шәрәфетдинов «Аманат», Айнар Байбулатов «Аҡбуҙат», Гөлназ Иҡбаева «Йәншишмә», Сатура Минһажетдинова «Урал», мин «Йәшлек» хаҡында ялҡынлы телмәр тоттоҡ. Шул уҡ ваҡытта, төрлөбөҙ төрлө баҫмала эшләһәк тә, бер-беребеҙҙе һис тә батырманыҡ, киреһенсә, гәзит-журналдарыбыҙҙы маҡтап, сығыш яһағанда бер-беребеҙҙе дәртләндереп ебәрҙек. Инде ун һүҙебеҙҙең бишәүһе генә лә осрашыуға килеүселәрҙең аңына барып етһә, күңел ҡылдарын сиртһә, башҡорт баҫмаларының тиражы кәмемәйәсәк. Һәр хәлдә, нисек итеп талантлы, хөрмәтле, әүҙем әҙип, журналистарҙың һүҙен йығаһың? Мәҫәлән, уратып-суратып тормай, күҙҙе сығара яҙғансы уйлағанын тура бәргән «Ағиҙел» журналының бүлек мөхәррире Сабир Шәрипов, аҡса юҡлыҡҡа һылтанып, меҫкенләнмәһендәр ине, ул бит хәйерселәр һүҙе, тигәс, күптәр, уңайһыҙланып, башын түбән эйҙе. Ә яҙыусы яҡташтары һүҙен дауам итте:
− Бер районға барғас, туған телдән уҡытҡан уҡытыусыларға «Ағиҙел»де уҡымайынса, һеҙ нисек башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытаһығыҙ, тинем, шунан һуң районда журналыбыҙҙы алдырып уҡыусылар һаны артты. Ә бер ауылда беҙҙең журналды бөтөнләй алдырмайҙар ине, уларға мин, һеҙҙән әлегәсә бер шағир-яҙыусы сыҡмаған һәм ғүмерҙә лә сыҡмаясаҡ, тинем, сөнки дөрөҫө шул. Гәзит-журнал килмәгән йорт балаһыҙ өйгә тиң. Гражданлыҡ бурысын үтәргә тейешбеҙ. Хөкүмәт милли баҫмаларға ярҙам итә, ә халыҡ шуны ла күтәреп алмай, арзан ғына торған гәзит-журналдарға яҙылмай. Матбуғатты алдырмайбыҙ, еребеҙҙе һатабыҙ, телебеҙҙе онотабыҙ... «Ағиҙел», «Йәшлек», «Аманат»тың оҡшамауы ла ихтимал, әммә шул ваҡытта ла башҡорт булғаның өсөн уларға яҙылырға, алдырырға кәрәк.
Элекке заманда бер ҡатын ауылдаштары алдында, киленем ун синыф бөтөргән, тип маҡтанған, аҙаҡ, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип башҡаларҙың ауыҙын япҡан. Журналды электән иң аҡыллы, зыялы кешеләр генә алдырған һәм алдыра. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы шул, гәзит-журналдарыбыҙға яҙылмай ҡалмағыҙ, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип һөйләрлек булһын!
Сығыштарҙан һуң гәзитебеҙҙе таратыуға ҙур өлөш индергән Манышты ауылы почтальоны Альбина Иҙрисоваға, хакимиәт башлығы Ғайса Мөфтәхетдиновҡа, «Йәшлек»те яратып уҡыған иң тоғро һәм иғтибарлы уҡыусыларыбыҙға иҫтәлеккә бүләктәр тапшырҙыҡ. Осрашыуға килеүселәр араһында дуҫтарыбыҙ байтаҡ булып сыҡты.
− «Йәшлек»те йыл да алдырабыҙ, энәһенән-ебенә ҡәҙәр тигәндәй тәүге хәрефенән һуңғы нөктәһенә тиклем яратып уҡыйбыҙ, − тине уҡытыусы Хәлисә Мөхәммәтова. – Тик сканворд, кроссвордтарҙы ғына сисеп өлгөрмәйем. Аҡсам күберәк булһа, башҡортса сыҡҡан бар гәзит-журналдарға яҙылыр инем. Уларҙы, ысынлап та, беҙҙән, башҡорттарҙан тыш, тағы кем алдырып уҡыһын?
− «Йәшлек»тән бер йыл да ҡалғаныбыҙ юҡ, − тип йылмайҙы Зөһрә Салауатова, иҫтәлеккә логотип төшөрөлгән көрөшкә отоусыларҙың береһе. – Быйыл да икенсе ярты йыллыҡҡа алдан яҙылып ҡуйҙым.
− Миңә лә бөгөн «Йәшлек»кә яҙылырға ине, − тип һүҙгә инглиз теле уҡытыусыһы Әнисә Юламанова ҡушылды. − Инәйем Шәрғиә Яҡшыдәүләтова әйткәйне. Ул, оло йәштә булһа ла, һис бер ҡасан «Йәшлек»тән айырылмаған рухлы кеше!
− Ә минең «Йәшлек»кә үпкәм бар, − Фәйрүзә Кинйәбаева ла ситтә ҡалыуҙы хуп күрмәне. − Мин әллә нисә тапҡыр шиғырҙарымды ебәргәйнем, тик хат та, хәбәр ҙә булманы. Ни баҫып сығарманылар, ни шиғырҙарың бармай, тип яуап яҙманылар. Ошондай-ошондай хаталарың бар, тиһәләр ҙә, күңелем булыр ине. Бәйләнештең юҡлығы күңелде ҡырҙы.
Шиғырҙарын бер нисә йыл элек ебәреүен иҫәпкә алып, әлеге ваҡытта әҙәбиәт бүлегендә Мөнир Ҡунафин атлы бик шәп, башҡаларҙың ижадына иғтибарлы егеттең эшләүен хәбәр иттем һәм, үпкәләште онотоп, бай хисле, нескә күңелле Фәйрүзә апай менән дуҫлыҡты яңыртырға килештек.
Шығайҙа беҙҙең десантты «Гөлнәзирә» фольклор халыҡ ансамбле ҡаршыланы. Утыҙ йыллыҡ тарихы булған төркөм 2003 йылда «халыҡ» исемен ала. Унда төрлө йәштәге (өс йәштән алып етмеш биш йәшкә тиклем) утыҙлап кеше йөрөй. «Гөлнәзирә» ҡанаты аҫтында «Һомай» балалар ансамбле лә эшләп килә икән.
− Ансамблде йәш белгес Зилә Хажина етәкләй, музыка етәксеһе – Айгиз Йылҡыбаев, − тип таныштырҙы йыр-моңға ғашиҡ кешеләр менән мәҙәниәт йорто директоры Сәғирә Шәрәфетдинова.
− Ошондай матур мәҙәниәт йорто булған ауылда дәртле, әүҙем, юғары мәҙәниәтле кешеләр йәшәйҙер, моғайын, − тигән Йомабикә Ильясова һис тә яңылышмай, сөнки шығайҙар электән матбуғатты күп алдырып уҡыусылар иҫәбендә. Мәҫәлән, беҙҙең гәзитте ҡырҡҡа яҡын йортта алдыралар. Ике тиҫтә йыл почтала эшләгән Фәниә Абҡадирова былтыр үҙе генә егерме ике ғаиләне «Йәшлек»кә яҙҙырған. Нисек итеп шундай тоғро дуҫты бүләкләмәйһең?! Почта етәксеһенә көрөшкәбеҙҙе тапшырғас, Хөсәйен менән Үткәлгә почта ташыған, «Йәшлек»те таратыуға ҙур өлөш индергән Ғаяз Сафуановҡа ла бүләк ҡалдырҙыҡ. Бынан ары Ғаяз Низам улы, бәлки, беҙҙең футболканы кейеп тороп гәзитебеҙгә яҙҙырыр. Уларҙан күрмәксе йәш почтальон Гөлфинә Юлаева ла дәртләнеп китте: «Мин дә күберәк халыҡты «Йәшлек»кә яҙылырға өгөтләйәсәкмен». Икенсе килеүебеҙҙә бүләк тап уға эләгер әле.
Уҡытыусы Гөлсөм Йылҡыбаева, «Йәшлек»һеҙ йәшәүҙе күҙ алдына килтереп булмай, гәзит биттәрендә донъя күргән материалдарҙы дәрестә йыш ҡулланабыҙ, тип ҡыуандырһа, Эльвира Сәйәхова, яратып уҡыйым, конкурстарҙа ихлас ҡатнашам, һеҙгә тарихи мәҡәләләр ҙә ебәрә башлайым, тип һөйөндөрҙө.
− Ярты йыл яҙылмағайным, хәтәр ҡыйын булды, − тип, Зилә Сәйфуллина гәзиткә иң беренселәрҙән яҙылды. − Тик «Йәшлек» менән генә гел йәш булып йөрөлә икән!
− «Йәшлек»те ныҡ яратам! − урыҫ милләтенән булған Ольга Ғәлиуллина, тап-таҙа башҡортса һөйләшеп һушты алғас, шатырлатып беҙҙең телдә уҡыуын да белдерҙе. − Әсәйем башҡорт бит минең, шуға ике тел дә берҙәй яҡын. Бында алты йыл элек килен булып төшкәс, тик башҡортса һөйләшеүгә күстем.
Һылыу, алсаҡ китапхана етәксеһе менән һөйләшеп торғанда, яныбыҙға Сәмсениса Мурҙабаева килде. Етмеш йәшлек гүзәл апай күптәрҙең танауына сиртер − «Йәшлек», «Йәншишмә», «Урал», «Башҡортостан» гәзиттәренә, «Башҡортостан ҡыҙы» журналына яҙылған ул! Бына бит Шығайҙа ниндәй рухлы кешеләребеҙ бар, тип күтәренке кәйефтә Белорет ҡалаһына йүнәлдек. Яңыртылған «Металлург» кинотеатры бинаһында ойошторолған сарала почтальон ҡатынға бер минут та ҡул ҡаушырып ултырырға тура килмәне − гәзит-журналдарға яҙылыусылар күп булды. Беҙ башҡорт баҫмаларын таратыуға күп көс һалған почтальон Светлана Непряхинаға һәм гәзитебеҙгә иң беренсе яҙылған З. Сабитоваға иҫтәлекле бүләктәр тапшырып хушһындыҡ. Район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, осрашыуҙарҙы йомғаҡлап, үҙ төйәгебеҙҙә үҙ телебеҙҙә сыҡҡан баҫмаларҙы үҙебеҙ алдырырға тейеш, тине: «Был йәһәттән белореттар һынатмаҫ тип ышанам». «Урал» гәзитенең баш мөхәррире, урындағы ҡоролтай башҡарма комитеты секретары Сатура Минһажетдинова ла, тираж буласаҡ, тип ныҡлы әйтте. Уларҙың һүҙҙәре күңелгә йылы өрҙө, юғиһә ошоғаса Белорет районы халҡы, матбуғатты күп алдырабыҙ, тип маҡтана алмай ине. Быйыл, исмаһам, иң уҡымышлы, зыялы, рухлы бөрйән, әбйәлилдәрҙе үтеп китмәһәләр ҙә, һәр хәлдә, ҡыуып етһендәр ине.
... Осрашыуҙа Сабир Шәриповтың әйткәндәрен ҡеүәтләп, киленем «Ағиҙел» алдыра, тип кенә түгел, ә килендәрем, кейәүҙәрем, ул-ҡыҙҙарым «Йәшлек» алдыра, тип маҡтанырлыҡ булһын, тибеҙ. Шуға ла, өлкән йәштә булып та, күңелдәре менән йәп-йәш ҡалған дуҫтарыбыҙға өндәшәбеҙ: «Ә һеҙ ул-ҡыҙҙарығыҙҙы, килен-кейәүҙәрегеҙҙе яҙҙырҙығыҙмы «Йәшлек»кә?»
Баныу ҠАҺАРМАНОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 362
МОДАЛЛЕК (лат. modus — күләм, ысул), һөйләүсенең ысынбарлыҡтағы хәл‑ваҡиғаларға төрлө мөнәсәбәт төрҙәрен, ш. уҡ субъектив квалификацияның төрлө төрҙәрен белдергән функциональ- семантик категория; төрлө тел кимәлдәрендә бер үк модаль мәғәнә сағыла. Хәҙ. башҡорт телендә М. реаль йәки реаль булмаған семантик типтарын айырып йөрөтәләр. Реаль М. әйтелгәндәрҙең йөкмәткеһе ысынбарлыҡҡа тура килеүен белдерә (һөйләүсе әйтелгәндәрҙе шикһеҙ факт итеп ҡабул итә). Реаль булмау мәғәнәһен М. гипотетик (әйтелгәндәрҙең ысынбарлыҡта булыуын фаразлау), дебитив (әйтелгәндәрҙе тейеш һәм мотлаҡ тип ҡабул итеү), теләк (ниндәй ҙә булһа эш‑хәрәкәтте башҡарыуға ынтылыу), императив (эш-хәрәкәткә теләк белдереү), ниәт‑маҡсат (ниндәй ҙә булһа эш‑хәрәкәтте башҡарырға ҡарар итеү) һәм потенциаль (ниндәй ҙә булһа эш‑хәрәкәтте башҡарыуҙың мөмкинлеге) типтары аңлата. Һөйкәлеш категорияһының грамматик формалары, ш. уҡ ымлыҡтар, модаль һүҙҙәр, аналитик конструкциялар, киҫәксәләр һәм башҡалар М. сағылдырыуҙың төп саралары булып тора.
Әҙәб.: З а й н у л л и н М.В. Модальность как функционально-семантическая категория. Саратов, 1986; О сущности и границах языковой модальности. Уфа, 2013.
М.В.Зәйнуллин
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Йылыбыҙ икмәкле, йырлы булһын!28-06-2014, 05:00 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Тупраҡ һутланып тора,
Бураҙнаға ҡояш төшһә,
Ялтырап, янып тора.
Кисен уға орлоҡ сәсһәң,
Таң менән шытып сыға,
Ер хаҡында шуға әйтәләр:
«Тот та икмәккә һыла».
М. Кәрим.
Хозур Хажы тауы итәгендә урынлашҡан Аҙнай ауылы эргәһендәге төрлө төҫкә биҙәлгән ялан ысын мәғәнәһендә байрам үҙәген хәтерләтте. Халыҡтың шат йөҙө уны тағы ла йәмләндереп ебәрҙе.
Ишембайҙарҙың һабан байрамына, ялан батырҙарын хөрмәтләп, байтаҡ мәртәбәле ҡунаҡтар – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов, Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Александр Работяев, Федоровка, Мәләүез, Благовещен райондарынан хакимиәт башлыҡтары һәм Ҡаҙағстан делегацияһы ла килгәйне. Әйткәндәй, үткән йыл Ишембай ҡалаһы сәхнә оҫталары Ҡаҙағстанға барып, ҡаҙаҡ халҡына онотолмаҫлыҡ концерт программаһы бүләк итте.
Ҡунаҡтарҙы “Юрматы” башҡорт фольклор ансамбле ағзаларының икмәк-тоҙ, йыр-моң менән ҡаршы алыуы, дүрт йәшлек Камил Мөхәмәтйәновтың өҙҙөрә баҫып бейеүе күңелдәрҙә йылы хистәр ҡалдырҙы. Шул уҡ урында умартасылыҡ, һунарсылыҡ, ҡымыҙ бешеү, балаҫ һуғыу һөнәрҙәрен күрһәтеүҙәре үҙенсәлекле күренеш булды. Тирмәләр алдында борондан һаҡланып ҡалған башҡорт милли кейемендәге ҡыҙҙарҙың халҡыбыҙҙың көнкүрешен сағылдырыуы үткәнебеҙ менән бәйләне.
Байрамдың төп өлөшө театрлаштырылған тамашанан башланды. Тәүҙә ауыл хужалығы алдынғыларының парады уҙҙы. Кескәй балаларҙың, бал ҡорттары кейемендә сығып, ҡунаҡтарға бал бүләк итеүе үҙенсәлекле булды.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов ауыл хужалығы тармағында яҡшы күрһәткестәре һәм намыҫлы хеҙмәте өсөн бер төркөм алдынғыларға Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамоталарын тапшырҙы.
“Иң яҡшы ауыл”, “Өлгөлө шәхси ихата” конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү ҙә һабантуйҙың йәмле өлөшө булды. “Иң яҡшы ауыл – ауыл биләмәһе үҙәге” номинацияһында 1-се урынға Көҙән, 2-сегә – Кинйәбулат, 3-сөгә Маҡар ауылы лайыҡ тип табылды. “Иң яҡшы бәләкәй ауыл” номинацияһында 1-се урынды Һарғай, 2-сене – Арлар, 3-сөнө Бәләкәй Байыҡ ауылдары яуланы.
Тирмәләр конкурсында Байғужа ауыл биләмәһе еңеп сыҡты. Уның вәкилдәре “Йәйләү ҡотлау” йолаһын күрһәтте. Боронғо ҡомартҡыларға ла бай булды тирмә. Баҡсаһы, түңәрәк күле, умартаһы, ҡоҙоғо ла бар ине.
Милли байрамдың төп биҙәктәренең береһе булған ат сабышын бигерәк тә түҙемһеҙләнеп көтөп алды. Көсөргәнешле бәйгелә Евгений Федоров биш саҡрымға яҡын араны беренсе булып үтте. Еңеүсе “Победа” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәксеһе Евгений Лейтерға муниципаль район хакимиәте башлығы Марат Ғайсин “Нива” машинаһының асҡысын тапшырҙы.
Милли көрәш тә күп тамашасыны йыйҙы. Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы мәктәбенең физкультура уҡытыусыһы Рөстәм Вәлиевтең тәрбиәләнеүселәре Әмир Вәлиев, Азат Шәйәхмәтов, Эмиль Ғималетдинов һынатманы – үҙ ауырлыҡтарында еңеүсе булды. Рәсәйҙең көрәш буйынса өс тапҡыр чемпионы Алик Яҡупов, баһадир Рәлиф Мурзин, былтырғы һабантуйҙың абсолют еңеүсеһе Илмир Рәшитовтарҙың майҙанда алышын күҙәтеүе һоҡландырғыс тамаша ине. Алик – 80, Илмир – 90, Рәлиф 90 килограмдан ашыу ауырлыҡтағы категорияларҙа иң-иңдәре булды. Район хакимиәте башлығы Марат Ғайсин еңеүселәрҙең иңенә лайыҡлы рәүештә шәп бүләк – һарыҡ тәкәһе һалды.
Ниндәй һабантуй йыр-моңһоҙ үтhен инде?! Ҡала һәм район үҙешмәкәр артистары үҙҙәренең сағыу сығышы менән байрамға ҡабатланмаҫ йәм өҫтәне.
Гөлназ ХАЛИҠОВА.


text:
Фото:
Башҡорт дәүләт аграр университетында шағирҙар менән осрашыу үтте
Фото:
Кисә Башҡорт дәүләт аграр университетының конференц-залында дәүләт һәм муниципаль идаралыҡ кафедраһы студенттарының билдәле башҡорт шағирҙары, Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзалары Хисмәтулла Юлдашев һәм Тамара Искәндәриә менән осрашыуы үтте.
Ҡунаҡтар үҙҙәренең тормош юлы хаҡында һөйләне, төрлө йылдарҙа яҙылған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе, студенттарға университетта алған белемдәрен Башҡортостан именлеге өсөн мөмкин тиклем һөҙөмтәле ҡулланыуын теләне.
«Хисмәтулла Юлдашевтың яңы «Төньяҡ елдәре» («Северные ветры») исемле шиғырҙар йыйынтығын ҙур шатлыҡ менән тәҡдим итәм, - тине осрашыуҙы ойоштороусы мәғлүмәт технологиялары һәм идара итеү факультеты деканы Рәфис Зиязетдинов. – Китапта Себерҙәге тормош тураһындағы уйланыуҙар урын алған, бына инде 10 йыл шағир Себерҙә эшләй. Ә Тамара Искәндәриә республиканың «Аҡбуҙат» балалар журналының баш мөхәррире булып эшләй, ул балалар өсөн дә шиғырҙар яҙа».
Студенттар шиғырҙарҙың нисек яҙылыуы, ҡасан илһам килеүе һәм «Аҡбуҙат» балалар журналының нисек сығарылыуы тураһында һорашты.


text:
«Башавтотранс» автобустарында ҡулаҡса менән иҫәпләшеүселәр өсөн юл йөрөү хаҡы үҙгәрешһеҙ ҡала
Ҡулаҡса менән түләгәндә 15, пластик карта менән түләгәндә 12 һум: «Башавтотранс» Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән бирелгән юл йөрөүгә хаҡтарҙы күтәреү мөмкинлегенән өлөшләтә генә файҙаланды.
— Дәүләт автотранспортында ҡулаҡса менән хисаплашҡанда билет хаҡы БР Хөкүмәте менән билдәләнгән дәүмәлгә — 18 һумға күтәрелмәйәсәк. Пассажирҙар әүәлгесә 15 һумға йөрөйәсәк. Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары ғәмәлгә ингәндән һуң ваҡыты сикләнмәгән транспорт карталарын ҡулланыусыларға ғына юл йөрөү хаҡы үҙгәрә – ҡулаҡсаһыҙ түләгәндәргә билет хаҡы 12 һумға етәсәк. Шул уҡ ваҡытта электрон транспорт «янсығы» хужалары барыбер һәр юл йөрөүҙән өсәр һум экономиялай һәм траспорт картаһы булмаған пассажирҙарҙан арзаныраҡҡа йөрөй, — тип хәбәр иттеләр «Башинформ»ға предприятиеның матбуғат хеҙмәтенән. Уларҙың әйтеүенсә, махсус һәм экспресс-маршруттарҙа юл йөрөү хаҡы ла әүәлге кимәлдә ҡала.
«Башинформ» агентлығының бығаса хәбәр итеүенсә, көн элгәре БР Хөкүмәте сайтында баҫылған ҡарар дәүләт компанияһына юл йөрөүгә тарифтарҙы ҡулаҡса менән хисаплашҡанда 18 һумға һәм карталар менән түләгәндә 15 һумға тиклем арттырырға мөмкинлек бирә. Махсус һәм экспресс-маршруттарға сыҡҡан автобустарҙа юл йөрөү хаҡын дәүләт предприятиеһы 30 һумға күтәрергә хоҡуҡлы.


text:
Рөстәм Хәмитов менән «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллерҙың эшлекле осрашыуы үттеФото: «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов менән «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллерҙың эшлекле осрашыуы үтте
Рөстәм Хәмитов менән «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллерҙың эшлекле осрашыуы үттеФото: «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
28 ғинуарҙа «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең үҙәк офисында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән компания идараһы рәйесе Алексей Миллерҙың эшлекле осрашыуы үтте, тип хәбәр иттеләр төбәк етәксеһенең матбуғат хеҙмәтенән.
Яҡтар Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙе тормошҡа ашырыу барышын тикшерҙе. Шулай уҡ республикала газ үткәреү хаҡында ла һүҙ барҙы. 2006-2014 йылдарҙа «Газпром» ошо маҡсатҡа 3,2 миллиард һум аҡса бүлгән. Был аҡсаларға, атап әйткәндә, 18 ҡасаба араһында 366 километр оҙонлоғонда газ үткәргес һалынған. Һөҙөмтәлә республикала газ үткәреү кимәле 87,3 процентҡа артҡан. 2015 йылда «Газпром» туғыҙ газ үткәргес һалыуға һәм тағы ла дүртәүҙе төҙөү өсөн проект-смета документтарын әҙерләүгә 300 миллион һум йүнәлтергә ниәтләй.
Башҡортостанда газ-мотор яғыулығы баҙары үҫеше дауам итә. Хәҙерге көндә компания газ тултырыу һәләтенә эйә булған 11 компрессор станцияларының икеһен реконструкциялай, Өфөлә шундай уҡ станция төҙөү буйынса проект-эҙләнеү эштәре алып бара.
Осрашыуҙа «Газпром» Башҡортостандың спорт инфраструктураһын үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша тип билдәләнде.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Республикаһы һәм «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында һәм тәбиғи газды мотор яғыулығы сифатында файҙаланыуҙы киңәйтеү, шулай уҡ газ үткәреү хаҡында килешеүҙәр төҙөлгән. Бынан тыш, 2014 йылда яҡтар тарафынан Башҡортостан Республикаһы ойошмаларының юғары технологиялы продукцияһын файҙаланыуҙы киңәйтеү буйынса проекттың Юл картаһына ҡул ҡуйылған. Башҡортостанда «Газпром – балаларға!» программаһы сиктәрендә 16 күп функциялы спорт майҙансыҡтары һәм Өфөлә олимпия резервындағы балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе төҙөлгән.


text:
285-77-85 (прямой эфир)
262-88-08 (реклама)
262-88-18 (поздравление)
+7 (937) 167-54-66 (WhatsApp)
20 апрелдә Әбйәлил районы үҙәге Асҡар ауылында «Урал аръяғы райондарында кесе һәм йәштәр эшҡыуарлығын үҫтереү мәсьәләләре, халыҡ кәсептәрен дәүләт кимәлендә яҡлау механизмдары» тигән семинар-кәңәшмә үтте. Сараны Башҡортостан Хөкүмәте һәм Әбйәлил район хакимиәте ойошторҙо. Унда республиканың башҡарма власть органдары, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы вәкилдәре, муниципаль район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтары, эшҡыуарҙар ҡатнашты. Семинар-кәңәшмәлә төбәктә кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү, уға ярҙам итеү алымдары ҡаралды. Үҙ эшен асырға теләүсе йәштәргә практик ярҙам күрһәтелде. Шулай уҡ халыҡ кәсептәрен үҫтереү һәм һаҡлап ҡалыу, кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү мәсьәләләре буйынса түңәрәк өҫтәлдәр, күргәҙмә, пленар ултырыш ойошторолдо. Сарала ҡатнашыусылар бындай йүнәлештәге семинар-кәңәшмәләрҙе республиканың башҡа төбәктәрендә лә үткәрергә кәрәк, — тигән фекер менән таралышты.
Мәғлүмәт ярҙамсыһы — «Юлдаш» радиоһы, бағыусыһы — Әбйәлил районындағы «Коммунальник» яуаплығы сикләнгән йәмғиәт.
105.5 FMАудиопоток


text:
Өфөлө Әмир Вәлитов ветерандар араһында баскетбол буйынса Европа чемпионы булды
Литваның Каунас ҡалаһында ветерандар араһында баскетбол буйынса Европа беренселеге үтте. Билдәле спорт журналисы Әмир Вәлитов 70 йәштәгеләр һәм унан өлкәнерәктәр категорияһында ветерандар араһында баскетбол буйынса чемпион булды. Ул Санкт-Петербург командаһы өсөн сығыш яһаған. Шулай уҡ команда составында Октябрьскийҙан Юрий Поляков, Мәскәү һәм Ҡазан спортсылары булған.
Әмир Вәлитов һүҙҙәренсә, ярыштарҙы хеҙмәтләндереү өсөн урындағы судьялар билдәләнгән. Һәм улар, үҙҙәренекен яҡлап, уйынды ғәҙел баһаламаған. Литваның йыйылма командаһы 30:28 иҫәбе менән еңә лә башлаған. Әммә был ваҡытта залға чемпионаттың ойоштороу комитеты рәйесе Анатолий Чупковас килеп ингән, беҙҙең тренер Владимир Шамес уға судьялар эшенә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлеген белдергән. Бынан һуң уйын яйға һалынып, Рәсәй йыйылма командаһы 48:46 иҫәбе менән еңеп сыҡҡан.
Чемпионатта 22 илдән йәмғеһе 113 команда, шул иҫәптән 55 йәштәгеләр һәм унан өлкәнерәктәр категорияһында Өфө командаһы ла ҡатнашҡан. Яҡташтарыбыҙ һигеҙенсе урын яулаған. Уларҙың төркөмөндә көслө командалар булған, ике уйында өфөлөләр ни бары бер мәрәйгә генә еңелгән.


text:
12 декабрь — Рәсәй Конституцияһы көнө
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
12 декабрҙә дәүләт байрамы — Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы көнө билдәләнә. Ул 1993 йылда бөтә халыҡ тауыш биреүе менән ҡабул ителде.
Конституция ҡабул ителгәндән алып документҡа күп кенә төҙәтмәләр индерелгән. Һуңғылары араһында — ил Президенты һәм Дәүләт Думаһы вәкәләттәре сроктары тураһында положениелар.
Бөгөнгө көндә төп документтың «беренсе данаһы» Кремлдә дәүләт башлығының китапханаһында һаҡлана.
Элегерәк 12 декабрь рәсми ял көнө булып иҫәпләнә ине. Әммә 2004 йылдың 24 декабрендә Дәүләт Думаһы РФ Хеҙмәт кодексына байрам календарын үҙгәрткән төҙәтмәләр ҡабул итте. Законға ярашлы, хәҙер 12 декабрь эш көнө тип һанала, ә байрам илдең иҫтәлекле даталары исемлегенә индерелде.
Бөгөн Башҡортостанда байрам саралары, шул иҫәптән Бөтә Рәсәй граждандарҙы ҡабул итеү көнө уҙғарыла.


text:
Рәсәй банкы яңы көмөш тәңкәләрҙе әйләнешкә индерҙеФото: Рәсәй банкының рәсми сайтынан
Рәсәй банкы яңы көмөш тәңкәләрҙе әйләнешкә индерҙе
Рәсәй банкы яңы көмөш тәңкәләрҙе әйләнешкә индерҙеФото: Рәсәй банкының рәсми сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Рәсәй банкы 2 һәм 25 һумлыҡ номиналдағы көмөштән яһалған иҫтәлекле тәңкәләр сығарҙы, тип хәбәр итә Үҙәк банктың матбуғат хеҙмәте.
«Рәсәйҙең билдәле шәхестәре» серияһында ике һумлыҡ тәңкә пианист Святослав Рихтерҙың тыуыуына 100 йыл тулыуға бағышланған. Уның диаметры — 33 миллиметр. Ҡиммәтле металдың саф ауырлығы — 15,55 грамм.
25 һумлыҡ тәңкәләр архитектураға арналған. «Петров һарайы, Мәскәү ҡалаһы» тәңкәһе — «Рәсәйҙең архитектура һәйкәлдәре», «Ярослав вокзалы (Ф.О.Шехтель)» тәңкәһе «Рәсәйҙең архитектура ҡомартҡылары» серияһын тулыландырҙы. Ике тәңкәнең дә диаметры — 60 миллиметр, ҡиммәтле металдың саф ауырлығыы — 155,5 грамм.
Бөтә тәңкәләр ҙә «пруф» сифатында 925 келәймәле көмөштән яһалған. Ике һумлыҡ тәңкә өс мең тираж, 25 һумлыҡтарҙың һәр төрө мең дана менән сығарылған.


text:
Рөстәм Хәмитов инвестициялар һәм кадрҙар буйынса республика комиссияларын булдырырға ҡушты
21 майҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең Хакимиәтенә инвестициялар һәм кадрҙар буйынса ике республика комиссияһын булдырырға ҡушты, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Тәүгеһе Башҡортостанда тормошҡа ашырыуға тәҡдим ителгән инвестиция проекттарын ҡараясаҡ. Республика комиссия тарафынан хупланған проекттарҙы оҙатыу буйынса ярҙам күрһәтәсәк.
Кадрҙар буйынса комиссия республиканың министрлыҡ, ведомство һәм дәүләт предприятиеһы етәкселәре вазифаларына кандидаттарҙы тыңлаясаҡ. Уларҙы тәғәйенләү тураһындағы ҡарарҙар комиссия ултырышында фекер алышыуҙан һуң ҡабул ителәсәк. Кадрҙарҙы ошо рәүешле һайлап алыу туғанлыҡ мөнәсәбәттәре буйынса тәғәйенләүҙәрҙе тулыһынса бөтөрөргә ярҙам итәсәк, тип билдәләнеләр матбуғат хеҙмәтендә.
Ике комиссияға ла Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселек итәсәк, уларҙың ултырыштарында ул үҙе ҡатнашасаҡ.


text:
Ирәмәлде лә яулар көсө бар7-02-2018, 00:03 // Сәләмәт булайыҡ // Баҫып сығарырға
– Әсәһе, ҡара әле, беҙҙең ғаиләлә тағы бер “выраш” үҫеп килә!
Шаяртыу ҡатыш күҙаллауы тормошҡа аша уның: Йәмил бөтөн ғүмерен ошо изге эшкә бағышлай.
Табиптар малайға күреү һәләтенең яйлап юғала барыу ҡурҡынысы янағаны хаҡында әйткәс, ата-әсәһе уны Өфөләге ошо йәһәттән махсус интернатҡа уҡырға ебәрергә мәжбүр була.
– Унда режим буйынса мотлаҡ һаналған көндөҙгө йоҡо мәлен яратмай торғайным, – ти Йәмил. – Йоҡламаҫ өсөн ниндәй түңәрәктәр эшләй – шуларҙың барыһына ла яҙылдым, ә улар тап шул ваҡытта үтә ине. Еңел атлетика, бассейн, коньки, шахмат... Музыка мәктәбендәге ҡурай түңәрәктәрендә лә ихлас шөғөлләндем.
Төрлө конкурстарҙа даими еңеү яулауы, ҡурай бәйгеләрендә уңышлы сығыш яһауҙары өсөн уларҙың төркөмөн “Орленок” пионер лагерына ебәрәләр. Аҙаҡ еңел атлетика менән ныҡлап шөғөлләнә башлағас, Рәсәй кимәлендә уҙғарылған ярыштарҙа ҡатнашып, Йәмил бер көмөш һәм ике бронза миҙалға лайыҡ була. Башҡортостанда яуланған еңеүҙәренең иҫәп-хисабына сығырлыҡ түгел. Әйткәндәй, уҙаман спорт менән шөғөлләнеүен бөгөн дә ташламай.
Мәктәп-интернатты уңышлы тамамлағас, Йәмил Аҡбулатов Өфө медицина колледжына уҡырға инә. Ҡыҙыл дипломлы йәш белгес артабан Башҡортостан дәүләт медицина университетында табип-реабилитолог һөнәрен үҙләштерә.
Йәмил Миңлебай улы хәҙер инде тиҫтә йыл самаһы махсус ярҙамға мохтаждарҙы айырым нөктәләргә массаж яһап дауалай. Быға ул Ҡытайҙа уҡып өйрәнеп ҡайта. Әле табип Сибай ҡалаһында йәшәй, күңеле талап иткән шөғөл менән мәшғүл.
– Атлай алмаған кеше минең ярҙам арҡаһында аяҡҡа баҫһа, кемдеңдер массаж һөҙөмтәһендә ҡулдары яҙылып китһә, уларҙың үҙҙәренә ҡарағанда ла нығыраҡ ҡыуанам, оло кинәнес кисерәм, – ти Йәмил Миңлебай улы. – Сибай ҡала поликлиникаһында эшләй башлаған осорҙағы иң тәүге пациенттарымдың береһе хәтерҙә ныҡлы уйылып ҡалған. Ул – өлкән йәштәге ҡатын – кабинетҡа иламһырап килеп инде лә:
– Һыйырыма ярҙам ит, зинһар! – тип ялбарҙы. Аптырап ҡалдым.
– Апай, мин бит массаж яһаусы. Һыйырға нисек ярҙам итәйем? – тим.
Апай яуап рәүешендә ҡулдарын күрһәтте. Баҡһаң, бармаҡтары бөгөлмәй икән – полиартрит.
– Һыйырым – һөтлө тоҡомдан. Мин һауа алмағас, ыҙалана бахырым, әрәм генә була инде... Балам, ҡотҡар һыйырымды!
Тылсымлы ҡулдары менән апайҙың үтенесен үтәй Йәмил Миңлебай улы: уны полиартрит сиренән ҡотҡара. Шулай тәүге көндәрҙән үк халыҡтың ышанысын тойоп, рәхмәт һүҙҙәрен ишетеп, дәртләнеп эшкә тотона. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер аҙҙан уға, күреү һәләте ныҡлап насарайыуы сәбәпле, поликлиниканан китергә тура килә, ләкин яратҡан шөғөлөн ташламай – шәхси массаж кабинетын аса. Күреү һәләте сикле булыуға ҡарамаҫтан, бөгөнгәсә меңләгән кешене ҡабул итеп, юғары һөҙөмтәгә өлгәшкән шәхес ул Йәмил Миңлебай улы. Тәжрибәле массаж яһаусыға республиканың көньяҡ-көнсығыш райондарынан ғына түгел, тотош Башҡортостандан, Рәсәй ҡалаларынан ярҙам һорап киләләр.
– Ваҡытынан алда тыуған сабыйҙар проблемаһы, перинаталь энцефалопатия, церебраль фалиж, мускулдар гипертонусы, радикулит, остеохондроз, сколиоз һәм башҡа сирҙәр буйынса мөрәжәғәт итәләр, – ти тәжрибәле белгес. – Пациенттарым мине дауаланып бөткәс тә онотмай: Интернет аша аралашып торабыҙ, байрамдар менән ҡотлайҙар. Был үҙе үк – хеҙмәтемә ҙур баһа. Эшемдә иң ҡыуаныслыһы: шәбәйеренә өмөт ҡалмаған баланың массаж курсынан һуң атлап китеүе! Шул ваҡытта ата-әсәнең шатлығын күрһәгеҙ!
Ҡайнап торған тормошто яратҡан уҙаман туризм менән мауыға. Сибайҙың “Горностай” туристик ойошмаһы ағзалары менән төрлө урындарға сәйәхәт ҡыла.
– Ырымбур өлкәһендәге боронғо скульптура ҡомартҡыларын, иҫтәлекле ерҙәрҙе күреп ҡайттыҡ, – ти Йәмил Миңлебай улы. – Шул уҡ ойошма ағзалары менән 35 градус һыуыҡта Белорет районындағы Айғыр тауына үрмәләнек. Кире төшөп, туристар өсөн тәғәйенләнгән махсус йортҡа ингәс, сәй янында кемуҙарҙан: “О-о-о, тәки мендек бит, һыуыҡ тип торманыҡ”, – тип тәьҫораттарын уртаҡлаша башланы юлдаштарым. Мин иһә: “Ә һеҙ унда кем менән менгәнегеҙҙе беләһегеҙме?” – тип һорап ҡуйҙым. Дөрөҫ яуап ала алмағас, “Һуҡыр кеше менән”, – тип йылмайҙым. Юлдаштарым “аһ” итте. Тауға ҡарай тапалған юл булғас, уларға тауыш буйынса эйәргәйнем, шуға күрә насар күргәнемде һиҙмәгәндәр.
Һуңғараҡ Ғафури районында урынлашҡан Киндерле мәмерйәһенә сәйәхәт ҡылдыҡ. Еүеш, ҡараңғы ер аҫтынан ун саҡрым самаһы атлап үттек, күпмелер шыуышып барырға ла тура килде. Аҙаҡ мәмерйә эсендәге 15 метрлыҡ ҡаянан альпинистарҙың ҡорамалдары ярҙамында аҫҡа төштөк. Әлбиттә, ҡурҡыныс булды, уның ҡарауы, үҙемә әллә күпмегә етерлек көс алдым. Сәйәхәт ҡылыу рухты нығыта, күңелгә ҡеүәт, яңы уңыштарға, хеҙмәткә дәрт өҫтәй.
Йәмил Аҡбулатов үҙен иң экстремаль спорт төрҙәренең береһендә лә һынап ҡарай: өс саҡрым бейеклектәге самолеттан парашют менән һикерә. Туристик ойошма ағзаларын шулай йәнә хайран ҡалдыра. Киләсәктә Ирәмәлгә менергә иҫәп тота уҙаман.
Бәләкәйҙән һәләттәрен асып, уларҙы даими үҫтерергә көс тапҡан, яҙмыш һынауҙарына һынмаған Йәмил Миңлебай улы бына шулай тормошта үҙ урынын табып, аҡыл һәм күңел талаптарына ярашлы гөрләтеп донъя көтә. Өс бала атаһы ла ул. Ғаиләһен яҡшы ҡарау менән бергә башҡаларға ла ихлас ярҙам итә. Уйлай белгәнгә оло фәһем был.
Сибай ҡалаһы.


text:
“Ҡыш”шиғырын өйрәнеү
Маҡсат.1.Ҡыш миҙгеле тураһында белемде тәрәнәйтеү. 2.Уҡыусыларҙың һүҙ байлығын телмәрен, фекерләү кимәлен үҫтереү, 3. Тәбиғәткә һөйөү, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.
Йыһаҙландырыу. ҡағыҙ биттәрендә Ҡыш шиғыры, Һүрәттәр, карточкалар,туп, ҡар бөртөктәре.
Дәрес барышы.
1.Ойоштороу мәле.
Башланып китте дәрес,
Беҙ матур ултырабыҙ,
Дүртле,бишле билдәләрен
Көн һайын арттырабыҙ.
1.Инеш әңгәмә. Уҡыусылар, беҙгә бөгөн дәрескә бер ҡунаҡ килгән. Ә кем икәнлеген йомаҡты сискәс белербеҙ.
Ҡып-кыҙыл бүрек менән
Аҡ тунын кейгән.
Балаларҙы һөйөндөрөп,
Бүләктәр биргән.
Көтә уны һәр ҡыҙ-малай,
Кем ул был йомарт бабай? (Ҡыш бабай)
-Ҡыш бабай ошо ҡапсығында һеҙгә төрлө эштәр һәм күстәнәстәр алып килгән. Ул барыбыҙҙы ла урамға саҡыра.Урамда нимә менән йөрөүебеҙ хаҡында Ҡыш бабай йомаҡ әҙерләгән.
Шыма табанлы сана
Атһыҙ ҙа алға саба.
Етеҙ булһа аяҡтар,
Ҡулда була таяҡтар. (Саңғы)
2.Артикуляцион һәм фонетик күнегеүҙәр. Һәр беребеҙ саңғы кейһен өсөн бер нисә тел шымартҡыс ҡабатларбыҙ. Дәрестә тасуири уҡыу һәм һөйләү өсөн телдәребеҙҙе шымартып алабыҙ.
Ынйы-ынйы ҡарҙар яуа,
Ғәжәп матур көн бөгөн!
Ҡулға тотоп алғы килә
Ҡарҙың һәр бөртөгөн.
Аҡ ҡар баҫҡан яланды
Ҡураларҙы,соланды.
Ябалаҡлап ҡар яуа,
Бөгөн буранлы һауа. (Ғ. Туҡай)
Ҡайһы һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе дөрөҫ бирелгән
а) Ябалаҡлап ҡар яуа б) Ҡар яуа ябалаҡлап в) Яуа ҡар ябалаҡлап.
Өндәр өҫтөндә эш. Таблицала ниндәй хәрефтәр күрһәтелгән? Беренсе юлдағы өндәрҙе уҡығыҙ. Улар ниндәй өндәр?Икенсе юлдағы өндәрҙе әйтегеҙ. Улар ниндәй өндәр?
Ижекләп уҡыу.(ғү, ҙү,һү,ҫү,ғә.ҙә,һә.ҡә,
Һәр хәрефкә миҫалдар уйлайыҡ:
Ә-әсәй,әбей
Ө-өләсәй,өйрәк,өтөр
Ү-үтек,үлән,үрмәксе
Ғ-ғаилә,ғүмер
Һ-һыйыр,һан,Һигеҙ,һары
Ҡ-ҡар,ҡыш,ҡаҙ.ҡыҙ,
Ҙ-ҙур ҫ хәрефенә һүҙҙәр бармы
Бик матур уҡынығыҙ,һүҙҙәр уйлап йттегеҙ. Ҡыш бабай һәр беребеҙгә саңғылар кейҙерә. Хәҙер сыҡһаҡ та була. Саф һауа һуларбыҙ.
3. Темаға инеш. –Балалар, тышҡа күҙ һалығыҙ әле. Урамда миҙгелдең иң матур мәле. Ә хәҙер,балалар,күҙҙәрегеҙҙе йомоп, уй менән ошо хозур тәбиғәт донъяһына сумайыҡ.
- Тышта ҡар яуа, ҡар бөртөктәре ашыҡмай ғына ергә ҡойола. Әйҙәгеҙ уларҙы усыбыҙға ҡундырайыҡ. Иғтибар итегеҙ әле, тәбиғәт –рәссам ниндәй һоҡланғыс биҙәктәр тыуҙырған. Әйҙәгеҙ тәрән һулыш алып, уларға өрәйек, Көслөрәк, тағы ла көслөрәк…
- Ҡар бөртөктәре шундай матур. Улар осҡанда нимәне хәтерләтә?
(йондоҙҙо, күбәләкте)
Ә улар ниндәй була?
(йомшаҡ, күпереп тора, епшек, шаян, ап-аҡ)
Ҡояш ҡалҡты. Ҡар бөртөктәре күҙҙәрен асты. Улар ҡояш нурҙары аҫтында нисек күренә?
Емелдәй, төрлө төҫтәр менән сағыла, ялтырай.
Ҡар нисек яуа?
Ябалаҡлап,елпенеп,талпынып.
Кемгә ҡыш миҙгеле оҡшай? Ул ниндәй?
(сана,саңғы шыуар өсөн, Яңы йыл байрамы, хоккей уйнар, тәбиғәт матур, бөтө донъя ап-аҡ,һауа саф)
Һалҡын, ҡырыҫ,шаян, уға барыһы ла буйһона.
Афарин,балалар.
Ҡыш бабай беҙгә бик хикмәтле шиғыр әҙерләгән.
Шиғырҙы батшаларҙың кәйефенә тап килтереп уҡырға кәрәк:
Шиғырҙы ҡабатлау һәм тасуири уҡыу.
Аҡ күбәләк кеүек ҡарҙар
Яуалар ҙа яуалар.
Уйнайбыҙ ҙа, көләбеҙ ҙә,
Беҙ бәхетле балалар.
Ҡайһы рәттең уҡыуы шиғырҙың мәғәнәһенә тура килә? Фекерегеҙҙе иҫбатлағыҙ.
Балалар, был шиғыр нисек уҡылырға тейеш?
4.Үтелгәндәрҙе ҡабатлау, өйгә эште тикшереү. -Уҡыусылар, әле ниндәй ай? Күбәләктәй аҡ ҡар йылдың ниндәй миҙгелендә яуа? Бөгөн ҡар яуамы?
Хәҙер үҙегеҙ әҙерләп килгән ҡар бөртөгөн таҡтаға элегеҙ ҙә . уның хаҡында һөйләгеҙ.
Минең ҡар бөртөгөм ап-аҡ. - Минең ҡар бөртөгөм-шаян.
Минең ҡар бөртөгөм аҡ күбәләктәй.
Минеке йомшаҡ.
Ә минеке йондоҙ кеүек.
Ҡыш бабайға яуаптарығыҙ бик оҡшаны
Уҡыусылар, ә бына минең ҡар бөртөктәрем- тылсымлы…
Ҡар бөртөктәренең һәр береһенә эш яҙылған, уларҙы башҡарғас та, әйләндерә барабыҙ. Уларҙың иң һуңғыһын асҡас, танышасаҡ шиғырҙың исемен уҡырбыҙ.
5.Дәрескә маҡсат ҡуйыу.
Таҡталағы һүрәттәр һәм алдығыҙҙағы шиғыр буйынса бөгөнгө дәрестең маҡсатын әйтеп ҡарағыҙ.
-Дөрөҫ, бөгөн дәрестә ҡыш тураһында һөйләшеүҙе дауам итәбеҙ, шиғыр уҡыйбыҙ, грамматика буйынса белемде нығытабыҙ,һүҙ байлығын арттырабыҙ.
6.Яңы тема. 1-се ҡар бөртөгөнә яҙылған шиғыр менән танышыу.
Бөгөн дәрестә “Ҡыш” шиғырын өйрәнәсәкбеҙ. Мин шиғырҙы тасуири уҡып күрһәтәм, ә һеҙ аңлашылмаған һүҙҙәрҙең аҫтына һыҙа барығыҙ.
Ниндәй яңы һүҙҙәр таптығыҙ. Уларҙы таҡтаға яҙығыҙ. Беренсе эште башҡарҙыҡ, ҡар бөртөгөн әйләндерһәк тә була.
`2.Һүҙлек эше.
Ыжғыр буран-вьюга, ҡалтырата-трясет, өшөтө-обмораживает, бөркәнде-накрылся, семетә-щиплет, һырғалаҡ-горка
-Уйнап алабыҙ.” Яңғыраубикә “ уйыны. Беренсе уҡыусы һүҙҙе ҡысҡырып уҡый,ҡалғандар уны өс тапҡыр ҡабатлағас, тәржемә итә. Эш сылбыр буйынса дауам итә.
3.Тасуири уҡыу өҫтөндә эш.
-Шиғырҙы үҙ аллы уҡыу
-хор менән
-сылбырлап берәр юл уҡыу.
“Кем иғтибарлыраҡ ?” уйыны. Мин һөйләмдең башын уҡыйым, ә дауамын уҡыусылар уҡый.
4.Шиғырҙың йөкмәткеһен анализлау.
-Шиғырҙа һүҙ нимә тураһында бара?
-Ҡышҡы тәбиғәт нисек һүрәтләнгән?
-Балалар тауҙа нимә эшләйҙәр
-Ул һеҙгә оҡшаймы?
- Тәбиғәттең матурлығын һаҡлау өсөн ниндәй эштәр башҡараһығыҙ
-Тәбиғәтте йыл әйләнәһенә һаҡламаһаҡ,киләсәк буынға нимә ҡаласаҡ.
5.Үҙеңде тикшер.(Карточкалар буйынса индивидуаль эш)
Эйе Юҡ
Урмандар ҙа, ағастар ҙа …… ……
Аҡ шәлдәргә бөркәнде …… ……
Кемдер ҡар бабай яһамай …… ……
Ап-аҡ тунлы йәй мәле ……. ……..
Кемдер саңғы шыуа ……. ……
Һыуыҡ биттәрҙе йылыта ……. ……
Ыжғыр бурандар уйнай ……. …..
Һыуыҡ өшөтә ……. …..
6.Ял минуты. (Ҡыш темаһы буйынса яңы танышҡан һүҙҙәрҙе иҫкә төшөрөү)
- Мин ниндәйҙер һүҙ әйтәм дә,тупты һеҙгә ырғытам,ә һеҙ ул һүҙҙе тәржемә иткәс , миңә кире ырғытаһығыҙ. Уйын сылбыр буйынса, бөтәһе лә ултырғансы дауам итә.(хаталанған бала баҫып ҡала)
Ҡар-снег,ҡар бөртөгө-снежинка,ел-ветер,юрған-одеяло,ҡыш-зима,һыуыҡ-холод,ҡар бабай-снеговик, сана-санки, саңғы-лыжи.
7. Шыршыны биҙәү. (төркөмләп эшләү) Балалар,Кыш бабай беҙгә ике шыршы биҙәргә ҡуша. Һәр төркөм шиғырҙан исем, ҡылым һәм сифат табып, таҡталағы шыршыға яҙа.
Кем Нимә
Ниндәй
Нимә эшләй
Ҡайһы төркөм күберәк һүҙ яҙа- шул еңеүсе. (ҡыш-ҡар-урман.Ап-аҡ-аҡ- бөркәнде-семетә-өшөтә-шыуа)
-Афарин, балалар,Был эште лә йырып сыҡтығыҙ.
-Юлды дауам итәбеҙ.
8.Уҡыусылар,һеҙ ҡыш темаһына ниндәй һынамыштар беләһегеҙ
Төтөн тура сыҡһа, һыуыҡ була.
Ағастар шаулаһа, буран булыуын көт.
Төнөн бәҫ төшһә,көндөҙ ҡар яумай.
9. Һүрәттәр буйынса эш. Таҡтанан шиғырҙың йөкмәткеһенә тура килгән һүрәттәрҙе һайлап алығыҙ. Шиғыр юлдарын файҙаланып бәләкәй генә хикәйә төҙөгөҙ.
9.Йомаҡ ҡойоп алайыҡ
10. 1)Ҡайһы һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе дөрөҫ бирелгән
а) Ябалаҡлап ҡар яуа б) Ҡар яуа ябалаҡлап в) Яуа ҡар ябалаҡлап
Ял минуты. Урам буйлап йөрөү арытты. Ҡулымдағы ҡар бөртөгө кемгә эләгә шул ҡыш тураһында берәр һүҙ әйтә.
Ҡыш бабай: Ҡыш тураһында шиғырҙар беләһегеҙме ,тип һорай.(шиғыр һөйләйҙәр)
Өй эше: шиғырҙы ятларға.
Йомғаҡлау.
Номер материала: ДБ-300372
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды Фото: Республика халыҡ ижады үҙәге сайты
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды Фото: Республика халыҡ ижады үҙәге сайты
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
2020 йылда Башҡортостан Бөтә донъя фольклориадаһының баш ҡалаһы буласаҡ, тип хәбәр иттеләр Республика халыҡ ижады үҙәгендә.
Башҡортостанда халыҡ сәнғәте, бейеү һәм хор менән йырлау фестивален ойоштороу тураһында ҡарар ЮНЕСКО-ның — 70 һәм CIOFF халыҡ-ара ойошмаһының 45 йыллығына арналған ЮНЕСКО ҡарамағындағы Бөтә донъя ассамблеяһы сиктәрендә ҡабул ителде. Сара Перуҙың Арекипа ҡалаһында уҙҙы.
Бөтә донъя фольклориадаһы фольклор һәм традицион сәнғәт фестиваленең халыҡ-ара советы рәсми сараларының бер өлөшө булып тора. Фестиваль дүрт йылға бер тапҡыр үткәрелә. Тәүге Фольклориада 1996 йылда Голландияла уҙғарылды, 2012 йылда уны Корея ҡабул итте, 2016 йылда иһә төрлө милләт һәм мәҙәниәт вәкилдәре Мексикаға йыйыласаҡ.


text:
Һалып өлгөрмәйем, түгәләр...23-08-2013, 10:03 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Хәйбулла районы.
Тас йәки сөм һауытҡа һыуҙы мөлдөрәмә итеп тултырығыҙ ҙа эсенә ҙур булмаған кирбес йәки таш һалығыҙ. Ул сағында һыуҙы йыш ҡойорға кәрәкмәҫ. Һеҙҙең яҡтарҙа ла, моғайын, юл буйында тирә-яҡты ҡыйлап ятҡан автомобиль тәгәрмәстәре барҙыр, йөк машиналарыныҡын тапһағыҙ айырыуса яҡшы. Шуны ҡап урталай телегеҙ ҙә, эсенә һыу һалығыҙ. Резинаны ҡырҡыр алдынан балта йәки бысаҡҡа солидол һөрткәндә, эш тиҙ атҡарылыр.
Ҡош-ҡорт өсөн бәләкәй бассейн эшләү – иң отошлоһо. Ерҙе метрға метр ҙурлығында ҡаҙығыҙ, бик тәрән булмаһын, төбөн бетон иҙмәһе менән көпләгеҙ һәм кипкәс һыу тултырығыҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 307
ҠАРУТ ҺЫМАҠТАР (Dipsacaceae), ике өлөшлөләр ғаиләһе. 10 заты, яҡынса 300 төрө билдәле, башлыса Урта Диңгеҙ буйында һәм Көнбайыш, һирәгерәк Көнсығыш Азияла, Көнсығыш Европала һәм Көнсығыш Африка тауҙарында таралған. Үлән, һирәгерәк ваҡ ҡыуаҡлыҡ.
Башҡортостанда 4 заттан 6 төрө үҫә. Күп, һирәгерәк ике йыллыҡ үлән. Һабағы йомро, төҙ, аҙ тармаҡланған, башлыса төклө. Япрағы ябай, япраҡ ҡолаҡсыны юҡ, төклө, бөтөн йәки ҡауырһын һымаҡ, эллипс йәки ланцет формаһында, һабаҡ япрағы — ултырма, йышыраҡ ҡапма‑ҡаршы урынлашҡан, тамыр яныныҡы — һаплы, суҡлы. Сәскәһе ҙур түгел, аҡ, һары, күк, алһыу, ҡайһы берҙә ҡуйы ҡыҙыл төҫмөр м‑н, еҫһеҙ; дөрөҫ төҙөлөшлө түгел, ике енесле, тышҡы каса япраҡсаһы һәм редукцияға бирелгән эске (ысын) каса япраҡсаһы м‑н. Тажы көпшәле, 4 йәки 5 айырсалы. Һеркәстәре 4, емешлеге 1, емшәне аҫҡы. Сәскәлеге ҡуйы баштар барлыҡҡа килтерә (ситке сәскәһе эрерәк), өҫкө сәскәле, урама япраҡтары м‑н уратып алынған һәм астра һымаҡтарҙың кәрзиндәрен хәтерләтә. Күбәләктәр, ҡуңыҙҙар, себендәр, бал ҡорттары, иңкештәр һ.б. бөжәктәр м‑н һеркәләнә. Емеше — тышҡы каса япрағы эсенә индерелгән һәм, ғәҙәттә, эске каса япрағы м‑н тамамланған сәтләүек. Емештәре ел (сипылдаҡ), ҡырмыҫҡалар (ҡутырбаш), кимереүселәр һәм ҡоштар (тажтелгән, төймәбаш) м‑н таратыла.
Далаларҙа, болондарҙа, һирәгерәк урман ситтәрендә, БР‑ҙың терр-яһында киң таралған эндемик татар ҡутырбашы киң япраҡлы урмандарҙа һәм ҡыуаҡлыҡтар араһында үҫә. Декоратив үҫемлектәр (һарғылт сипылдаҡ, татар ҡутырбашы һ.б.), мал аҙығы үҫемлектәре (баҫыу ҡутырбашы, һарғылт сипылдаҡ), буяу үләндәре (болон тажтелгәне), баллы үҫемлектәр (баҫыу ҡутырбашы, болон тажтелгәне һ.б.). Составында иридоидтар, сапониндар, флавоноидтар һ.б. биологик актив матдәләр булған баҫыу ҡутырбашы һәм һарғылт сипылдаҡ халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Урал төймәбашы БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 451
ҠАҠ, ҡ а ғ ы т, башҡорт аш-һыуының традицион аҙығы. Башҡорттар Ҡ. алма, ҡайын еләге, ҡарағат, ҡурай еләге, балан һ.б. емештәрҙән әҙерләй (баҡса емештәре барлыҡҡа килгәнгә тиклем ҡырағай емеш-еләктән эшләгәндәр). Ҡ. яһау өсөн емеш- еләкте иләк аша үткәрәләр (Башҡортостандың ҡайһы бер райондарында алдан һөттә ҡайнаталар), майланған таҡтаға йоҡа ғына итеп йәйәләр һәм бер нисә көн яҡшы елләтелгән урында йәки йылы мейестә киптерәләр (йәки ҡаҡлайҙар). Әҙер Ҡ. төрөп, сәй табынына ҡуялар. Ҡ. шулай уҡ тәм биреү өсөн сәйгә һалалар, туйға бешерелгән сәксәкте биҙәйҙәр. Ураҙа ваҡытында Ҡ. м‑н ауыҙ асалар.
Э.В.Миһранова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Дәүләт Думаһы тыуған көнөн билдәләй
Дәүләт Думаһы бөгөн үҙенең тыуған көнөн билдәләй. Тап 104 йыл элек, 1906 йылдың 27 апрелендә, Рәсәйҙең беренсе Дәүләт Думаһы эшләй башлай. Дәүләт власының был органын булдырыу тураһында тейешле манифест Николай II тарафынан 1905 йылдың октябрендә сығарыла.
Беренсе Дәүләт Думаһы 72 көн генә йәшәп ҡала, бер генә сессия үткәрергә өлгөрә. Дәүләт Думаһына төрлө сәйәси партиялар вәкилдәре инә. Иң күп һанлы фракция кадеттар була – 179 депутат. Октябристарҙан – 16, социал-демократтарҙан 18 депутат иҫәпләнә. Аҙ һанлы милләттәр ойошмаларынан 63 вәкил, партияһыҙҙарҙан 105 вәкил була.
Үҙе эшләгән 72 көн эсендә беренсе Дәүләт Думаһы хөкүмәттең законһыҙ эш итеүҙәре тураһында 391 запрос ҡабул итә. Һөҙөмтәлә ул батша тарафынан таратыла һәм “Халыҡ нәфрәте Думаһы” булараҡ тарихҡа инә.


text:
Шатили (Аргуна ҡушылдығы)
Шатили — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы, Дағстан Республикаһы[1] биләмәләрендә аға. Йылға Аргун йылғаһының һул ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы, Грозный ҡалаһынан Аргун йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001212108200005818
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200581
- Бассейн коды — 07.02.00.012
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Шатили.


text:
«Тыуған яғыбыҙ ҡоштары» экологик акцияһы тамамланды
Сираттағы «Тыуған яғыбыҙ ҡоштары» экологик акцияһы тамамланды. Ул Өфөнөң Калинин районында үтте. Унда 17 белем биреү учреждениеһы ҡатнашты.
Акция сиктәрендә уҡыусылар өсөн конкурс үткәрелде. Жюри хөкөмөнә йөҙҙән ашыу эш тәҡдим ителде. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурсанттарҙың хеҙмәте бер нисә номинация буйынса баһаланды: «Иң яҡшы сыйырсыҡ ояһы», «Иң яҡшы тағараҡ», «Иң яҡшы фотоотчет», «Иң яҡшы плакат», «Иң яҡшы һүрәт», «Иң яҡшы листовка», «Иң яҡшы стенгазета».
Еңеүселәр һәм призерҙар БР Экология министрлығынан китаптар менән бүләкләнде. Министрлыҡтан тыш, «Тыуған яғым ҡоштары» акцияһын ойоштороусылар булып Өфөнөң Калинин районы хакимиәте һәм был райондың “Аҡ йылға” балалар экологик-биологик үҙәге сығыш яһаны.


text:
Аграрийҙарға ерҙе залогҡа һалып кредит алырға ярҙам итәсәктәр
Башҡортостанда пилот проекты сиктәрендә теләге булған ауыл хужалығы ойошмаларына ерҙе залогҡа һалып кредит алыуҙа ярҙам күрһәтеләсәк. Ҡариҙел районында үткән ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрен кредитлау мәсьәләре буйынса төбәк семинары йомғаҡтары нигеҙендә шундай ҡарар ҡабул ителгән.
Сарала ауыл хужалығы ойошмаларының етәкселәре, крәҫтиән хужалыҡтары башлыҡтары, БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығынан, Ауыл хужалығы министрлығынан вәкилдәр, шулай уҡ республиканың төньяҡ-көнсығыш райондарынан район һәм ауыл хакимиәттәре белгестәре ҡатнашҡан.
БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, семинарҙа ҡатнашыусылар БР Милли банкының һәм «Россельхозбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк филиалының заем алыусыларҙы кредитлау һәм бәләкәй хужалыҡ формаларына дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса тәҡдимдәре менән танышҡан.


text:
Республикала 2017 йылға уҡытыусыларҙың эш хаҡын 35 мең һумға тиклем арттырыу планлаштырылаФото: Андрей Старостин
Республикала 2017 йылға уҡытыусыларҙың эш хаҡын 35 мең һумға тиклем арттырыу планлаштырыла
Республикала 2017 йылға уҡытыусыларҙың эш хаҡын 35 мең һумға тиклем арттырыу планлаштырылаФото: Андрей Старостин
25 декабрҙә республика Президенты Рөстәм Хәмитов мәҙәниәт һәм сәнғәтте үҫтереү, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем балаларҙың торлаҡ хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләре буйынса Башҡортостан Хөкүмәте ултырышын үткәрҙе. Шулай уҡ «2013-2017 йылдарға Башҡортостан Республикаһында мәғарифты үҫтереү» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһы тикшерелде.
Хөкүмәт ултырышына РФ Дәүләт Думаһы депутаттары, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре саҡырылды. Сәйәси сарала профилле министрлыҡтар етәкселәре, муниципалитет башлыҡтары, профсоюз лидерҙары сығыш яһаны.
— Беҙҙең алда 2018 йылға мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын төбәктәге уртаса кимәлгә еткереү, йәғни биш йыл эсендә уны ике тапҡырҙан ашыуға арттырыу бурысы тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов, Хөкүмәт ултырышында сығыш яһап. – Бөгөн уларҙың хеҙмәт хаҡы төбәк буйынса уртаса кимәлдән кәмерәк. Быйыл килем айына 10 меңдән аҙ ғына ашыу тәшкил итә, йәғни республика буйынса уртаса эш хаҡының яртыһынан кәмерәк. Әлбиттә, биш йыл эсендә уртаса эш хаҡы ла ярайһы уҡ артасаҡ. Ә беҙгә бөгөнгө 10 меңдән биш йыл эсендә 20 мең һумдан ашыу булған эш хаҡы кимәленә етергә кәрәк. Киләһе йылдан был мөһим эште башлау зарур.
Йыл һайын мәҙәниәтте үҫтереүгә республика бюджетынан ике миллиард һумға тиклем аҡса бүленә. Быйыл яҡынса 50 мәҙәниәт учреждениеһында ремонт үткәрелде. Дүрт йыл эсендә мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә республика Президенты гранттарын 120 ижади башланғыс алды, гранттарҙың дөйөм күләме 16 миллион һум тәшкил итте.
— 2013 йылдан башлап конкурс йомғаҡтары буйынса еңеү яулаған ижади проекттарҙы тормошҡа ашырыуға өҫтәмә рәүештә йыл һайын 100 миллион һум аҡса бүленәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты. – Республика сәнғәтен бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстарҙа пропагандаларға кәрәк, иң яҡшы музыка, һынлы сәнғәт, башҡорт әҙәбиәте әҫәрҙәренең презентацияларын үткәреү зарур.
Төбәк башлығы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен социаль яҡлау темаһына ла ҡағылды.
— Торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе элеккесә киҫкен тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең яртыһынан ашыуының үҙ торлағы юҡ. Торлаҡ һатып алыу өсөн ҡушып финанслау шарттарында йыл һайын кәмендә 50 миллион һум аҡса бүләсәкбеҙ. Был эшкә урындағы власть та үҙ өлөшөн индерергә тейеш.
Мәҙәниәт өлкәһендә кадрҙар тураһында һүҙ йөрөтөп, төбәк башлығы бында йыш ҡына уйланып етмәгән ҡарарҙар ҡабул ителеүен билдәләне. Мәҙәниәт учреждениеларында хеҙмәткәрҙәр йыш алмашынып тора. Алдынғы дәүләт театрҙарының, филармониларҙың, танылған коллективтарҙың профессиональ кимәле түбәнәйә, ижади әүҙемлеге кәмей.
Президент министрлыҡтың яңы етәкселегенең «хаталар өҫтөндә эш» үткәрәсәгенә ышанысын белдерҙе. Шулай уҡ ул балалар музыка мәктәптәрен сифатлы музыка ҡоралдары менән тәьмин итеү буйынса программалар ҡабул итергә, яҡшы кимәлдә музейҙар буйлап экскурсия маршруттары әҙерләргә, республика байрамдарын ойоштороуға профессиональ күҙлектән сығып етди ҡарарға, беҙҙә бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара фестивалдәр үткәрергә кәрәклеге хаҡында әйтте.
Белем биреү мәсьәләләре хаҡында һүҙ йөрөтөп, Рөстәм Хәмитов һуңғы ике йылда бында матди-техник базаны нығытыу йәһәтенән етди үҙгәрештәр булыуын билдәләне. Мәктәптәрҙе заманса ҡорамалдар – уҡытыу, спорт, медицина кәрәк-яраҡтары менән йыһазландырыу кимәле артты. Был маҡсаттарғы ике йыл эсендә өс миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Уларҙың 2,85 миллиарды федераль бюджеттан йәлеп ителгән. Йыл аҙағына был сумманың яҡынса 98 проценты үҙләштерелгән.
Республика дөйөм белем биреү мәктәптәрендә эшләгән уҡытыусыларҙың эш хаҡын ағымдағы йылдың дүртенсе кварталында төбәктәге уртаса кимәлгә еткерә алды. Хәҙер эш хаҡы 22,5 мең һумдан ашыу тәшкил итә. Киләһе йылдан бала баҡсалары хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы дөйөм белем биреү өлкәһендәге уртаса кимәлгә күтәреләсәк.
Төбәк башлығы, киләһе йылда дөйөм белем биреү өлкәһен яңыртыу буйынса проектты федераль финанслау тамамланасаҡ, тип билдәләне. 2014 йылдан башлап мәғариф хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу, мәктәптәрҙең матди базаһын яңыртыу, уларҙа ремонт үткәреү, мәктәптәр өсөн автобустар һатып алыу – быларҙың барыһын да республикаға үҙенең средстволары иҫәбенә башҡарырға тура киләсәк.
— Беҙгә 2017 йылға тиклем мәғарифты үҫтереү буйынса оҙайлы сроклы маҡсатлы программаны раҫларға кәрәк, — тине Президент. – Унда беҙ үтәргә тейеш төп маҡсаттар, күрһәткестәр билдәләнгән.
Республика башлығы етем балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсәләһен дә ҡуҙғатты. 2007 йылдан алып 1300 кеше фатирҙан асҡыс алған. Шул уҡ ваҡытта сиратҡа тороусылар һаны йыл һайын 20 процентҡа арта бара. Бөгөн 3400 кеше торлаҡҡа мохтаж. Айырыуса Өфө, Октябрьский ҡалаларында, Баймаҡ, Ишембай һәм Учалы райондарында сираттар ҙур. Был мәсьәләне хәл итеүгә әленән-әле аҡса күберәк бүленә. Быйыл ғына 750 миллион һум йүнәлтелде, әммә улар насар үҙләштерелә.
— Был ҡатмарлы тема, әммә уны хәл итергә кәрәк, – тине республика башлығы.


text:
Рөстәм Хәмитов мосолмандарҙың дини лидерҙары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов мосолмандарҙың дини лидерҙары менән осрашты
Рөстәм Хәмитов мосолмандарҙың дини лидерҙары менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов мосолмандарҙың дини лидерҙары – Кавказдың мосолмандар идаралығы башлығы Алахшукюр Пашазаде, Халыҡ-ара ислам фәне университеты профессоры (Иордания) Абдулраззак Алсаади, Истанбул мөфтөйө (Төркиә) Рахми Йаран һәм Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашты. Ислам әһелдәре Өфөлә үткән «XXI быуаттың мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре» конференцияһында ҡатнашты.
Республика Башлығы хәҙерге ваҡытта дин әһелдәрен әҙерләү өсөн яңы уҡыу йорттарын булдырыуға, белем биреүҙең сифатын күтәреүгә бәйле һорауҙарҙың ҡаралыуын билдәләне.
Был аҙнала ислам мәғарифы өсөн квалификация күтәреү курстары асыла, тип хәбәр итте баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин. Волга буйы федераль округынан йөҙгә яҡын имам Өфөлә белем аласаҡ.
Кавказдың мосолмандар идаралығы башлығы Алахшукюр Пашазаде республика Башлығына йылы ҡабул иткән өсөн рәхмәт белдерҙе һәм Азербайжанға килергә саҡырҙы.
Истанбул мөфтөйө Рахми Йаран республикалағы мосолман руханиҙарының эшмәкәрлеген юғары баһаланы.
– Бөгөнгө осрашыу минең өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Мин өлкән йәштәмен һәм донъяға ҡарашым да формалашҡан. Әлбиттә, тормош мәғәнәһен халыҡтың йәшәйешен еңеләйтеүҙә, уларға яңы мөмкинлек биреүҙә, йәшәү сифатын яҡшыртыуҙа күрәм, – тине Рөстәм Хәмитов. – Был эште яңғыҙың башҡарып сығыу мөмкин түгел. Бер-беребеҙгә таянып ҡына ошо изге бурысты атҡара аласаҡбыҙ.


text:
Ҡасып ҡотола алмаҫһың!
”Белорет” муниципаль-ара бүлектең административ ҡануниәтте үтәү буйынса тѳркѳмѳ инспекторы А.Г. Науширбанова һәм Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Белореттағы бүлеге приставы-башҡарыусыһы И.З. Әхтәмова «Урал» гәзите ҡатнашлығында рейдҡа сыҡты.
Тәүҙә ҡаланың Ф. Алексеев урамындағы 79-сы йортҡа йүнәлдек. Халыҡҡа “1-се ятаҡ” тип билдәле булған бинаның торошо шәптән түгел, бында күптән ремонт эшләнмәүе күҙгә ташлана. Бурыслы егет йәшәгән бүлмәне эҙләгәндә үҙебеҙҙе лабиринтта йѳрѳгәндәй хис иттек: ҡайһы бер бүлмәләрҙең һаны яҙылмаған, коридор ҙа урыны менән яҡтыртылмай. Йәмәғәт урынында эсеп йѳрѳгән ѳсѳн һалынған штрафты түләмәгән егеттең әсәһе: “Стәрлетамаҡта шәхси предприятиела эш-ләй. Мин уның ѳсѳн аҡса түләргә йыйынмайым”, - тине. Суд приставы, егеткә тапшырыуҙарын һорап, бел-дереү ҡағыҙы ҡалдырҙы.
Ятаҡ буйлап “сәйәхәт” дауам итә. 1-се ҡатта ла урыны менән ҡараңғы. Коридорҙа электр уты, телефон сымдары “эт эсәгендәй” һалынып тора. Ә 5-се ҡат йоҙаҡҡа бикле булып сыҡты, саҡ индек. Ҡайһы адрес буйынса барһаҡ та, бурыслыларҙы тап итә алманыҡ.
Ф. Алексеев урамындағы 79/1 һанлы йортта ишек асыусы булманы. К. Маркс урамында урынлашҡан 9-сы ятаҡтың да һәр ҡатына домофон ҡуйылған, шуға ла ҡайһы бер ҡаттарға үтә алманыҡ. Икенселәрендә бүлмә хужалары ѳйҙә булмай сыҡты, йә фатирҙа башҡалар түләп йәшәй.
Бурыслыларҙы ҡала буйлап эҙләү дауам итә. Ф. Алексеев урамындағы 27-се йортта йә-шәгән бурыслыны ла тап итә алманыҡ. Әсәһе ѳйҙә ине. “Мин түләй алмайым. Улымдың ҡасан ҡайтырын да белмәйем”, - тип белдерҙе ул.
Рейд барышында штрафты түләттереү тәртип һаҡлау органдарына еңел бирелмәүе асыҡланды. Күптәр теркәлгән урындарында йәшәмәй, йә эшләмәй.
2013 йылда административ тәртип боҙоуҙар ѳсѳн 10 меңдән ашыу гражданға штраф һалынған, уларҙың 3 меңе штрафтарын әлегә тиклем түләмәгән. 2014 йылдың 1 ғинуарынан йә-мәғәт урындарында тәртип боҙоусыларға һалынған штраф күләме биш тапҡырға артты һәм иң аҙы 500 һум тәшкил итә. Быйыл тәүге ике айҙа 2 меңдән ашыу административ штраф һалынһа, уларҙың 900-ҙән ашыуы түләнмәгән. Ә бит ваҡытында түләнмәгән штраф ѳсѳн ѳҫтәмә яуаплылыҡ ҡаралған: бурыслының эше судҡа ебәрелә һәм суд ѳҫтәмә штраф һала, 15 тәүлеккә тиклем бикләүҙәре лә ихтимал. Мәҫәлән, бѳгѳнгѳ кѳнгә ҡарата 139 эш судҡа тапшырылһа, улар буйынса 112 кеше бер нисә тәүлек ултырып сыҡҡан.
Административ штрафты түләттереүгә суд приставтары ҙур ѳлѳш индерә. Ошо хаҡта Белореттағы бүлектең на-чальнигы Әсләм Камил улы Ҡасҡынбаев түбәндәгеләрҙе һѳйләне:
- Дүрт ай һѳҙѳмтәләре буйынса бүлектә 33 меңдән ашыу документ башҡарыуҙа булды. Улар буйынса 9113 эш астыҡ, шул иҫәптән, ЮХХДИ һәм эске эштәр бүлеге хеҙмәткәрҙәре линияһы буйынса 1 майға ҡарата - 6097 документ. Штрафты түләттереү буйынса йыллыҡ планды - 37, һалым буйынса 46 процентҡа үтәнек, үткән йылдың ошо ваҡыты менән сағыштырғанда, ике тапҡырға күп. Суд приставы-башҡарыусыһы Илзидә Зәйнулла ҡыҙы Әхтәмова административ штрафты түләттереү бу-йынса башҡарыусы итеп тәғәйенләнде. Айырым хеҙ-мәткәрҙең ошо йүнәлештә эшләүе һѳҙѳмтәләрҙең яҡ-шырыуына килтерҙе. Илзидә Әхтәмова яҡшы эше ѳсѳн Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Республика ида-ралығы етәксеһенән Рәхмәт ҡағыҙы алды.
Бурыслының кредит ойош-маларындағы иҫәбенә арест һалыу мѳмкинлеге тыуҙырған технологияға эйәбеҙ. Шуға бәйле, май айында иҫәптәренә тыйыу һалынған йә аҡсалары сиселгән граждандарҙың беҙ-
гә мѳрәжәғәт итеүе артты. Бурыслыларҙың күбеһе штраф-ты ваҡытында түләмәгән йә уның тураһында онотҡан. Йәйге ял ваҡыты етеп килә. Күптәр сит илгә ял итергә юллама ала, ә бурысы булғандарға илдән сығыу тыйыла. Әлеге ваҡытта район-ҡалала 195 кешенең сит илгә сығыу мѳмкинлеге сикләнде. Күңелһеҙ хәлгә ҡалмаҫ ѳсѳн штрафты ва-ҡытында түләргә кәрәк. Федераль суд приставтары сайтына (fssprus.ru) инеп, һәр кем “Бурыс” бүлегендә башҡарыу эше тураһындағы документы менән таныша ала.
Штрафың булһа, бурысыңды ваҡытында түлә. Суд прис-тавтарынан ҡасып ҡотола алмаҫһың!
Р. Мусина.
Автор фотолары.


text:
Беренсе эш итеп, беренсе булып, беҙ теләйбез ысын күңелдән рәхмәт Кристофер-се ЛПК студияһы – http://lpkstudio.com/ яңы дизайн сайттың етәксе һ. б., был яңы сайт ахыр сиктә тиклем яңы бөгөнгө веб стандарттарын һәм булырға тейеш күренә был мобиль айланмалар.
Безгә бик ошады менән эшләргә был Кристофер, һәм ул бик файҙалы, ответ белә һәм, кәрәк тип беҙ һораған 🙂
Яңы сайт сопровождать яңы релиз, скитәрендә ҡайҙа ул, тик бер нисә хата түгел юлында Додо.
- Һеҙ тағы бер ҡат ҡулланырға + символы өсөн тәржемәһен
- Ҡайһы бер осраҡтарҙа, оҙон абзацы түгел алды тейешле автоматический-се тәржемә Google
- Таҙартыу, элекке категорияларына бүлеп түләү биреләсәк, дөрөҫ түгел, 0.9.7.0
Наслаждайся яңы версияһы, һәм инанысы һеҙ яңыртырға тиклем туп-тулы версияһы, уны бушҡа.


text:
Тамара Хоҙайбирҙина (1923–1998)
1923 йылдың 1 авгусында донъяға килә ул. Атаһы, халҡыбыҙҙың танылған сәйәси эшмәкәре Шәһит Хоҙайбирҙин вафат булғанда, ҡыҙға бер йәш кенә була. Ғәзиз кешеһен хәтерләмәһә лә, ғүмер буйы уның рухына таянып, исеменә тап төшөрмәҫкә тырышып йәшәй ул. Әсәһе менән өләсәһе ҡәҙерләп үҫтергән ҡыҙҙарын эргәләренән ебәргеһе килмәү сәбәпле, әҙерлеге булһа ла, ҡыҙыҡай Ленинградҡа икенсе ағым менән генә эләгә. Уның ҡарауы, мәшһүр А. Вагановала белем ала. Уҡыуын тамамлауға бер йыл ҡалды тигәндә, Бөйөк Ватан һуғышы башлана, һәм ул сығарылыш уҡыусылары менән бер рәттән Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында эш башлай. Еңеү яуланғас, сәхнәлә байтаҡ тәжрибә туплап өлгөргән ҡыҙ яңынан Төньяҡ баш ҡалаға юллана һәм уҡыуын тамамлап ҡуя. Һәр хәрәкәтенән сағыу миллилек бөркөлгән һәләтле балерина Өфө сәхнәһендә 23 йыл бейей. Тамашасы уны аяҡ бармаҡтары, күҙ ҡарашы һәм ым-ишара аша кәйефтең төрлө төҫмөрҙәрен бирә алғаны өсөн ярата.
Ижадының “алтын” осоронда, 1948 – 1956 йылдарҙа, Тамара Шәһит ҡыҙы талантлы сәхнәләш ижадташы һәм тормош юлдашы Владимир Григорин менән генә парлашып бейей. Яратҡан роле “Баҡсаһарай фонтаны”ндағы Зареманы егерме йыл рәттән башҡара. Был ролендә артистка тойғолар буранын – мөхәббәт, нәфрәт, ғазапланыу, һыҙланыуҙарҙы сәхнәгә сыҡҡан һайын яңыса һүрәтләр була.Тап ошо эшендә кисерештәрҙе балҡытыу оҫталығы өсөн театр тәнҡитселәре уны “заманыбыҙҙың бөйөк актрисаһы” тип нарыҡлаған. 1964 йылда һуңғы тапҡыр сәхнәгә күтәрелгәнендә лә ул Зарема образында булған.
Балеринаның бейеү хәрәкәттәренә мең төрлө төҫмөр һала белеүенә ҡыҙығып йөрөгән Фәйзи Ғәскәров уны үҙен башҡорт бейеүҙәрендә һынап ҡарарға күндерә. Уға атап ҡуйылған “Мөғлифә” бейеүе менән 1957 йылда Бухарестта IV Бөтә донъя йәштәр фестивалендә лауреат була. Тыуған иленә әйләнеп ҡайтыуына уға БАССР-ҙың атҡаҙанған артисткаһы тигән исем бирелә. Тағы ла ике йылдан ошо уҡ бейеү менән мәскәүҙәрҙе таң ҡалдырып, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисткаһы исеменә лайыҡ була ул. Бейеүсе уңышының сере – асылының халыҡсанлығында, милли дәрт һәм дарманды тәбиғи итеп күрһәтә белеүендә.
Сәхнәлә бейегән йылдарында уҡ балерина Өфө сәнғәт училищеһында дәрестәр бирә, 1971 йылдан сәнғәт институтында уҡыта, 1991 йылдан профессор була. Шәкерттәре хәтерендә ул талапсан, әммә изге күңелле мөғәллимә булып һаҡлана.
Тамара Хоҙайбирҙина исеме сәнғәтебеҙ тарихына милли балетыбыҙҙы күтәргән быуындың иң сағыу йондоҙҙарының береһе булып яҙылған.
Теги:


text:
Фото:
Салауат Юлаев» Марат Азаматов Мемориалында еңде
Фото:
Өфөнөң Спорт һарайында 1994 йылғы егеттәр араһында Марат Азаматов иҫтәлегенә халыҡ-ара турнир тамамланды.
Турнирҙы асыу матчындағы кеүек, финалда Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһы менән Чехиянан ҡунаҡтар – «Энергия» (Карловы Вары) осрашты. Был юлы (беренсе матчта өфөлөләр еңгәйне – 4:0) «юлаевсылар» көсөргәнешле алышта өҫкә сыҡты — 4:3, улар турнирҙағы бөтә уйындарҙа ла еңелеү белмәне, тимәк, бәхәсһеҙ алтын наградалар алды.
«Металлург» (Магнитогорск) өсөнсө урын яуланы, ул «Нефтехимик»тағы тиҫтерҙәрен бер мәрәйгә генә отто (Нижнекамск) – 5:4.
Турнирҙың иң яҡшы уйынсылары иҫәбендә: ҡапҡасы Данил Романов һәм иң әһәмиәтле, кәрәкле уйынсы «Салауат Юлаев»тан Максим Богатыренко.


text:
Өфө спортсыһы Дарья Кан йәнә еңеүселәр пьедесталында
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Өфөнән 16 йәшлек спорт мастеры Дарья Кан өлкән ҡыҙҙар араһында «тиҙлек» дисциплинаһында ҡаяға үрмәләү буйынса Европа беренселегендә еңеү яуланы.
Ярыштар Эдинбургта (Бөйөк Британия) уҙҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфө спортсыһы 2013 йылда Канадала һәм 2014 йылда Яңы Каледонияла уҙған донъя беренселектәрендә — алтын, Европа беренселегендә (Австрия) бронза миҙалдарға лайыҡ булғайны.


text:
Көтөү-көтөү ҡуйҙары...31-12-2014, 01:10 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ҡасандыр гөрләп торған фермалар ябылып, колхоз-совхоздар юҡҡа сығып, эшһеҙгә әйләнгән Айрат Ҡотоев тәүҙә баҙап ҡала. “Ни йәш түгел, ни ҡарт булмай тороп ҡалдым”, — тип көлә үҙе лә. Тыуған ауылына ҡайтып төпләнгәс, бала саҡтан күңеленә яҡын шөғөл – малсылыҡты үҫтерергә тотона. Егәрле хужаның ҡураһында әле 16 баш һыйыр малы, йөҙгә яҡын ҡуй эркелешеп йөрөй.
— Һарыҡ аҫрау еңелерәк тә, отошло ла, — ти Айрат Ҡотоев. — Уны яҡшы ашатһаң, шул етә. Кәртәлә бөтәһен бергә йөрөтөргә була, талашмайҙар. Бәрәсләгән осорҙа бер аҙ иғтибар бүлгәндә, бесәнең етерлек, һолоң бар икән, аптырайһы түгел.
Әлбиттә, бер эш тә еңел бирелмәй. Йәй буйы етерлек бесән әҙерләү талап ителһә, ҡыш буйы уларҙы яҡшылап ҡарау ҙа кәрәк. Дөрөҫ, һарыҡты һатып алыусылар табылып тора, бигерәк тә көндәр йылытҡас. Кемдер ҡунаҡҡа, кемдер ҡорбанға ала, икенселәре шашлыҡҡа һорай. Йәйен генә хужа 40-ҡа яҡын һарығын һатып ебәреп, ярайһы табыш алған.
Әйткәндәй, ғаилә мал көсө менән генә йәшәй. Хужабикәгә лә көн һайын тиҫтәнән ашыу һәүкәште һауыу еңелдән түгел. Көндәлек һөттө йыйыусыларға тапшырып, йылына 10 тоннанан ашыу аҡ оҙатып, “тере” аҡса эшләүҙең йәнә бер юлын тапҡандар.
Шуныһы маҡтауға лайыҡ: Айрат Ҡотоев бер юлы шәхси хужалыҡтарҙан да һөт йыйып тапшыра. Әлбиттә, барлыҡ эштәрҙе көйләүгә ихатала ялтырап ултырған өр-яңы техника ярҙамға килә. “Беларусь” тракторы, яҡшы маркалы сит ил машинаһы, һөттө күрше ауылға илтеү өсөн махсус “тимер ат” — быларҙың барыһы ла хәләл көс менән һатып алынған.
Әйткәндәй, ауылда һарыҡсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр байтаҡ. Кемдер иллеләп баш һарыҡ үрсетә икән, уларҙың малы аҙ тип иҫәпләнә. Көтөүҙе лә алмашлап көтә ауыл халҡы. Тәүҙә ябай ауыл һарығын үрсетеү менән булышһалар, тәжрибә туплау маҡсатында әле хужалар “курдюк” тип аталған ҡуйҙы ла һынап ҡарамаҡсылар.
Һәр эштең үҙ әтнәкәһе тигәндәй, һарыҡсылыҡ тәү ҡарауға еңел кеүек күренһә лә, мәшәҡәте етерлек. Күптәр уны “ваҡ аҡса кеүек” тиҙ генә әйләнешкә сығарып була, йәғни һарыҡты һаттың да ебәрҙең, тип уйлаһа, тәрән яңылыша. Уларҙы йыл әйләнәһенә һатыу мөмкин түгел, сөнки ҡыш, яҙ айҙарында – һарыҡтарҙың бәрәсләү осоро. Шуға күрә һатыуға тигәндәрен махсус айырып, бикләп тәрбиәләү талап ителә. Икенсенән, йөнөн, тиреһен тапшырыу — үҙе бер михнәт. Уларҙы йыйыусы ла, һораусы ла юҡ. Шуға күрә һирәкләп урам буйлап йөн йыйыусылар йөрөгәндә, бик арзан хаҡҡа биреп ебәрергә тура килә. Тиреһе лә бөтөнләй үҙен аҡламай. Был мәсьәлә күптән инде ауыл халҡын борсой, әммә ошоғаса хәл итеү юлдары табылмай ҙа, өйрәнелмәй ҙә. Ниңә элекке кеүек йөн, тире ҡабул итеү пункттарын асмаҫҡа?
Бына шулай иркен ерҙә көтөү-көтөү ҡуй үрсетеп, әллә күпме һыйыр мөңрәтеп, йылҡы кешнәтеп йәшәп ята Ҡотоевтар. Бар уңайлыҡтары булған бына тигән күркәм йорт, “текә” машина, ҡура тулы мал. Йәшәйем тигәндәр ауыл ерендә лә гөрләтеп донъя көтә ала, тик теләк, дәрт кенә булһын. Иң мөһиме – ҡалын елкә. Тап минең геройҙарым Гөлнара менән Айрат Ҡотоевтар кеүек.


text:
ХӨРМӘТЛЕ "БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ" ЖУРНАЛЫН УҠЫУСЫЛАР!“Башҡортостан” нәшриәтендәге техник сәбәптәр арҡаһында, журналыбыҙҙың март һанын баҫыу тотҡарланды. Ошо көндәрҙә был мәсьәлә хәл ителер, тип ышанабыҙ һәм ғәфү үтенәбеҙ!...
ЙОНДОҘ БАЛҠЫШЫНА ТИҢ ҒҮМЕРУның эш бүлмәһенең ишеге һәр кемгә асыҡ ине. Бында сал далала ҡалҡып сыҡҡан йәш ҡаланың тормошона ҡағылышлы һорауҙар хәл ителә, уй-ниәттәр барлана. Үҙ хәсрәте лә, дөйөм эш тип яныуы ла килтерә уларҙы. КПСС-тың Сибай ҡала комитетының идеология...
БАШҠОРТСА ФИЛЬМ ҠАРАЙҺЫҢМЫ?Төбәгебеҙҙәге кино сәнғәтенең үҙ йөҙө, традициялары бар. «Башҡортостан» киностудияһы тарихи, документаль һәм художестволы таҫмалар төшөрөү менән бер рәттән, республика тормошонда булып торған әһәмиәтле ваҡиғаларҙы йылъяҙмалар рәүешендә теркәп бара,...
ҮҘ АСЫЛЫҢА ӨЛГӘШЕҮҮҙеңә тәғәйен юлды, йәшәү асылын табыу еңел түгел. Ҡайһы берҙә эҙләнеүҙәргә ярты ғүмереңде бағышларға, яҙмыштың әсе ел-дауылдарын татып, күңелеңде мең һыҙланыуҙарға, инаныуҙарға дусар итә-итә үҙеңде яңынан асырға ла тура килә шул. Яҙҙың үҙе кеүек...
ЯЛТЫР ҒЫНА ТАБАҠ, КӨМӨШ ҠАЛАҠАғастан эшләнһенме, әлүминдән йә тутыҡмай торған тимерҙән булһынмы, өләсәйҙәр уны «көмөш ҡалаҡ» ти ҙә ҡуя ине. Сөнки борон ҡалаҡты башҡорттар күберәк баҡыр, көмөш һәм алтындан ҡойған. Ер йөҙөндәге тәүге тимер эшкәртеүселәр булып танылған төрки...
ИМАН ЗАТТАН КИЛӘИман төшөнсәһенә ҡағылғанда халҡыбыҙ, яһалмалыҡҡа урын ҡалдырған тышҡы күрһәткестән бигерәк, эске күңел торошон, уның таҙалығын һәм күберәк изгелек ҡылыуға ынтылышты ҡиммәт күргән. Тормоштоң рухи яғын алға ҡуйыу уның холҡон, донъяны ҡабул итеүен...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Һағыштарға сорнама, көҙ!..
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө заман кешеһе үҙенең тәбиғәттең айырылғыһыҙ бер өлөшө икәнлеген онотоп ебәрә. Йәйге дәртле кәйефтең көҙгө моң менән алмашыныуы миҙгелдәрҙең алмашыныуын – эске халәтебеҙҙе сағылдыра. Оҙайлы ҡышҡа инер алдынан тәбиғәт ялға мохтаж булған кеүек, йәйен күп ҡеүәт сарыф иткән әҙәм балаһына ла һалҡындар алдынан тын ғына көс туплау кәрәк. Миҙгелдәрҙең нисек алмашыныуына ҡолаҡ һалып, был осорҙа яҡшы ял итеү зарур. Беҙгә шатлыҡ хисе тәбиғи булған һымаҡ, моңһоуланыу ҙа тәбиғи. Әммә һәр нәмәлә сама мөһим – һағыштың бөтә йәнде сорнап, булған сирҙәрҙе көсәйтеүсе, булмағандарын уятыусы тәрән күңел төшөнкөлөгөнә килтереүенә юл ҡуйырға ярамай. Ҡайһы берәүҙәргә тап көҙгө осорҙа ҡыйынлыҡтар тауҙай күренә, иртәләрен уяныу ауырлаша, күберәк йоҡлау талап ителә, болот ҡаплаған ҡояш менән тормош нуры ҡасҡандай кеүек тойола. Етмәһә, йәйге ялдан һуң эш тулҡынына күсеү торғаны бер яфа һымаҡ ҡабул ителә. Күңелле ялда үткәргән йәйҙе һағыныу ул тойғоно икеләтә көсәйтә.
Түбәндәге бер нисә кәңәш һеҙгә ошо ауыр халәттән арынырға, көҙҙөң һәр көнөн ҡәнәғәтлек менән үткәрергә ярҙам итер.
Көҙөн ҡояш һүлпәнәйеүе беҙҙең кәйефкә ныҡ йоғонто яһай. Сөнки шатлыҡ гормондары – эндорфиндар тап ҡояш нуры ярҙамында барлыҡҡа килә. Шуның өсөн көн яҡтыһында мөмкин тиклем оҙағыраҡ булырға тырышығыҙ. Иртәрәк тороп, ҡояш сығыуын ҡаршылағыҙ, тәҙрә ҡорғандарын асығыҙ – бүлмәгеҙгә нур тулһын. Көҙгө саф һауаны иркен һулап, тышта йөрөгөҙ.
Йоҡоғоҙҙо туйҙырығыҙ. Йоҡоноң сәләмәт булыуы һәр миҙгелдә мөһим, көн ҡыҫҡарғанда бигерәк тә. Иртәрәк ятығыҙ, бөтмәгән эшегеҙ ҡалһын, төн уртаһына тиклемге йоҡо – иң файҙалыһы. Эш аҙнаһында һуң ятырға тура килһә, ял көндәрендә туйғансы йоҡлағыҙ.
Дөрөҫ туҡланыуҙы яйлағыҙ. Көҙ – еләк-емеш, йәшелсә осоро. Оҙаҡ әҙерләнеп, файҙалы матдәләре кәмегән аштарҙан, консерванттарҙан баш тартығыҙ. Күберәк еңел ризыҡ – йәшелсә салаттары, быуҙа бешкән ризыҡ ашағыҙ. Ҡамыр аштарын һәм шәрбәт тәмлекәстәрҙе сикләгеҙ.
Отпускығыҙҙы файҙаланып өлгөрһәгеҙ, ике-өс көнгә булһа ла дуҫтарығыҙ, туғандарығыҙ менән берәй ҡайҙа барып ҡайтығыҙ. Күнегелгән мөхитте алмаштырыу, үҙегеҙҙе яратҡан кешеләр менән аралашыу ауыр уйҙарҙы ҡыуыр. Шулай уҡ күңелегеҙҙә яҡын шөғөл дә күңел төшөнкөлөгөнән аралар.
Тәҙрәләрегеҙгә яҡты төҫтәге яңы пәрҙәләр элегеҙ, диванығыҙға сағыу мендәрҙәр алығыҙ, һары, ҡыҙыл төҫтәрҙең бөтә сағылышы бүлмәгеҙҙе яҡтыраҡ итер, кәйефегеҙҙе күтәрер. Үҙегеҙҙе баҙыҡ төҫтәге килешле кейем менән ҡыуандырығыҙ.
Мотлаҡ яратҡан спорт төрөнә ваҡыт бүлегеҙ. Әүҙем хәрәкәтләнеү стресс гормоны адреналиндың тарҡалыуын шәбәйтеп, көсөргәнеште юҡҡа сығара, арығанлыҡты бөтөрә, матдәләр алмашыныуын һәйбәтләй, мейеләге ҡан әйләнеше яҡшырыу сәбәпле, фекерләү, хәтерләү ҡеүәһен, ижади һәләтте арттыра. Эске энергияны, кәйефте көйләү өсөн йога менән шөғөлләнеү бик файҙалы. Витаминдар эсеү, массаж яһау ҙа иммунитетты күтәрергә ярҙам итер.
Көҙҙө юрған аҫтында йәйҙе һағынып үткәреү теләген ҡыуығыҙ. Күктәге ҡояшты болот ҡаплауына ҡарап, күңелдәрҙәге ҡояш нуры һүрелергә тейеш түгел дә!
психотерапевт.
Теги:


text:
Ярай әле пенсионерҙар бар30-11-2011, 05:50 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
– Ҡышты имен-һау үткәрергә өмөт ҙур, биналарға ремонт та үткәрелде, – ти хужалыҡ рәйесе Валерий Михайлов. – Әлбиттә, ҡайһы бер хыялдар тормошҡа ашмай ҡалды. Тулыһынса ремонт үткәрергә әлеге лә баяғы аҡса мәсьәләһе бәкәлгә һуға.
Хужалыҡтың Һуҡкүл һөтсөлөк фермаһында, ысынлап та, иҫке биналар күп. Етәкселек киләсәктә ошондай биналарға ремонт үткәреп, мал һанын арттырырға уйлай. Ауыл хужалығы техникаһы ла күптән инде иҫкергән, уларҙы ла яңыһына алмаштырырға хыялланалар. Кооператив быйыл туғыҙ миллион һум кредит алып, ауыл хужалығы техникаһы паркын яңыртҡан. Яҙғы һәм көҙгө баҫыу эштәрен уңышлы атҡарып сығыуҙа был техниканың ярҙамы ҙур булған.
Бөгөн бында симменталь тоҡомло 752 һыйыр малы аҫрала, шуның 326-һы – һауын һыйыры. Илленән ашыу йылҡы ла бар. Көн һайын дәүләткә бер тоннанан ашыу һөт һаталар.
Коллективта 85 кеше эшләй. Хужалыҡтың алдынғы һауынсылары Нина Федотова, Люциә Тихонова, Мария Азанова 30-ҙан ашыу һыйыр ҡарай. Көтөүселәр Геннадий Яковлев, Николай Антонов һәм Сергей Трофимовтың эшенән дә етәкселек ҡәнәғәт. Хужалыҡ рәйесе ҡайһы бер малсыларҙың эш ваҡытында эскелек менән шөғөлләнеүен дә йәшермәне. "Тик ундайҙарҙы эштән ҡыуа башлаһаң, эшләргә кеше ҡалмаясаҡ. Бөгөн ауылда йәштәр юҡ дәрәжәһендә, күптәр ситкә китеп бөттө. Хәҙер тик пенсия йәшендәгеләр генә ауылда йәшәй", – ти Валерий Михайлов. Ә эшләүселәр үҙҙәре ҡәнәғәт.
Һауынсы Люциә Тихонова әйтеүенсә, эш хаҡы ваҡытында бирелә. Мал аҫраусыларға арзан хаҡҡа ашлыҡ алырға була.
Миәкә районы.


text:
ЭШЛЕКЛЕ СӘФӘР
Шишәмбе муниципаль район хакимиәте башлығы В.Г. Миронов, юридик бүлек начальнигы Е.Н. Панкратьева, муниципаль милеккә идара итеү комитеты начальнигы А.М. Фәхретдинов, муниципаль контроль секторы мѳдире И.И. Мѳхәмәтйәров, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы В.В. Красавин, мәғлүмәт- консультация үҙәге директоры М.М. Сѳләймәнов, Әзекәй ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Р.Р. Баймѳхәмәтов Әзекәй ауыл хакимиәте бинаһында граждандарҙы ҡабул итте.
Белореттан, Әзекәйҙән, Аҙналынан, Ҡарайылғанан килгәндәр үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап алды. Һорауҙар тѳрлѳ - тиҙ генә хәл ителә торғандары ла, күпмелер ваҡыт талап иткәндәре лә булды. Мәҫәлән, Аҙналыла яңы клуб, Әзекәйҙә социаль-мәҙәни үҙәк кәрәклеге тураһындағы мәсьәләләр муниципаль район хакимиәтендә генә түгел, ә республика кимәлендә хәл ителә торғандарға ҡайтып ҡала. Боғанаҡ мәктәбенә газ индереү, Әзекәйҙәге ҡыҫҡа ваҡытлы балалар баҡсаһын оҙайлы ваҡытҡа күсереү, балалар баҡсаһында канализация юҡлығы һыҙыҡ ѳҫтѳнә алынды. Күп һорауҙар, әлбиттә, мал аҙығы һәм сабынлыҡтарға бәйле булды. Кемдер сабынлығы булмауына интекһә, кемдер булғанын да эшкәртә алмай. Шуға ла үҙ биләмәләрен ташландыҡ хәлдә тотҡан ҡайһы бер пайсыларға административ санкциялар ҡулланыласаҡ. Ә бына крәҫтиән- фермер хужалығы етәксеһе Айҙар Махиянов хужалығын киңәйтер ѳсѳн баҫыу кәрәклеге тураһындағы һорауына ыңғай яуап алды. Ул ҡарауһыҙ, буш ятҡан баҫыуҙы эшкәртеп аласаҡ.
Мал аҙығына килгәндә, быйыл Хѳкүмәт яғынан ярҙам кѳтѳлмәй. Шуға һәр кемгә үҙенә тырышырға тура килер. Халыҡ менән осрашыуҙан һуң етәкселәр Әзекәйҙәге Айҙар Махияновтың хужалығы, Боғанаҡтағы «Бетонстройкомплекс» йәмғиәте эше менән танышты, Аҙналының элекке һѳтсѳлѳк комплексын ҡараны. Әйткәндәй, комплекстың һаман да документтары юҡ.
Етәкселәр һәм белгестәр был эшлекле сәфәр һәм граждандарҙы ҡабул итеү үҙ һѳҙѳмтәһен бирер, тигән теләктә ҡала.
З. ШӘЙМЫРҘАНОВА.


text:
Йондоҙҙар
Йондоҙҙар — үҙҙәрендә барған термоядро реакциялары энергияһы иҫәбенә яҡтыртыусы күк есемдәре. Газ-туҙан болоттарынан (башлыса водородтан һәм гелийҙан) гравитация ҡыҫыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа киләләр[1].
Яҡтыртылышы, ауырлығы, температураһы, химик составы, спектры буйынса классификацияланалар. Шартлы рәүештә кәрлә (үлсәмдәре Ҡояш менән сағыштырмалы), гигант (радиусы Ҡояштыҡынан 10—100 тапҡыр ҙурыраҡ) һәм ифрат гигант йондоҙҙар айырыла. Гиганттарҙың яҡтыртылышы Ҡояштыҡынан 10—1000 тапҡырға, ифрат гиганттарҙыҡы — бер нисә мең һәм унан да күберәк тапҡырға артып китә
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Засов А. В. Звезда. Астронет. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 апрель 2013. 4 апрель 2013 тикшерелгән.


text:
ӨДНТУ студенттары өсөн Европа белеме
Өфө дәүләт нефть техник университеты Салауат филиалының 30-ҙан ашыу бишенсе курс студенты ӨДНТУ, Франция нефть институты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең берлектәге магистратура программаһы буйынса уҡытыуға дәғүә итеүселәрҙең беренсе һайлап алыу турында ҡатнашты.
Нефть һәм газ технологияһы буйынса имтиханды дәғүәселәрҙән төп вуздың нефть һәм газ технологияһы кафедраһы уҡытыусылары профессор Марат Рәхимов, доцент Олег Баулин, шулай уҡ ӨДНТУ-ның Салауаттағы филиалы «Химик-технологик процестар» кафедраһы профессоры Борис Жирнов ҡабул итте.
Быйыл, имтихан алыусылар фекеренсә, инеүгә конкурс ҡына түгел, балаларҙың әҙерлек кимәле лә үҫкән. Йәштәрҙең күбеһе яҡшы белем күрһәтте һәм Рәсәй-Франция магистратураһында уҡырға ынтылышының нигеҙле булыуын сағылдырҙы, тип хәбәр иттеләр вуздың матбуғат үҙәгенән.
Конкурстың икенсе этабы – инглиз теле буйынса тест – 5 февралдә үткәрелә. Бынан һуң потенциаль магистранттар алдында тел курстарында уҡыу һәм июндә Франция нефть институты вәкиле менән төп әңгәмәләшеүҙе үтеү һынауы тора.
Нефть-газ сәнәғәте өсөн кадрҙарҙың квалификацияһын күтәреүгә йүнәлтелгән программа буйынса уҡыу срогы – ике йыл. Уҡыуҙы тамамлағас һәм диплом проектын яҡлағас, йәш белгестәргә ике диплом – Рәсәй һәм Европа өлгөһөндәге – тапшырыласаҡ. Уларҙың иң яҡшылары эшкә урынлаштырыласаҡ.


text:
Фото:
Мортаза Рәхимов Стәрлетамаҡ районындағы дауахананы асыуҙа ҡатнашты
Фото:
Башҡортостан Президенты эш сәфәре менән Стәрлетамаҡ районында булды. Ул Төрөшлө ауылындағы яңы участка дауаханаһын асыуҙа ҡатнашты. Медицина учреждениеһы 50 койка-урынға иҫәпләнгән. Өҫтәүенә сменаға 100 кеше ҡабул итеү мөмкинлеге булған поликлиникаһы бар. Объект төҙөлөшө 2008 йылда башланған. Проектын «Башжилкоммунпроект» проект институты белгестәре әҙерләгән. Үҙенең сығышында Мортаза Ғөбәйҙулла улы тәү ҡарамаҡҡа ябай ваҡиғаның ауыл һәм район халҡы өсөн ҙур әһәмиәткә эйә булыуын билдәләне. Яңы дауахана яҡын-тирә ауылдарҙы хеҙмәтләндерәсәк. Мортаза Рәхимов был поликлиника Президенттың Башҡортостан парламентына Мөрәжәғәтнамәһендә телгә алынған сараларҙы ғәмәлгә ашырыуҙың башы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Төрөшлөләге төҙөлөштө Президент шәхсән үҙе контролдә тотҡан.
Дауахана комплексы 1,6 гектар майҙанды биләй. Бинаның дөйөм майҙаны ике мең квадрат метрҙан ашыу. Ике һәм дүрт урынлы иркен палаталар заманса мебель менән йыһазландырылған. 12 миллион һумға яҡын суммаға медицина ҡорамалдары һатып алынған.
Белешмә. Төрөшлө ауылы — Төрөшлө ауыл советы үҙәге. Стәрлетамаҡтан көньяҡ-көнбайышҡа табан 28 километр алыҫлыҡта Төрөшлө йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылды 19-сы быуаттың икенсе яртыһында Тамбов губернияһынан күсеп килгән мордва һәм урыҫ крәҫтиәндәре нигеҙләгән.
Бында меңгә яҡын кеше йәшәй. Халыҡтың төп өлөшө Фрунзе исемендәге ауыл хужалығы кооперативында эшләй.


text:
Республика туберкулез диспансерының хирургия корпусы сентябрҙә сафҡа индереләсәк
Ағымдағы йылдың сентябрендә Өфөлә Республика туберкулез диспансерының хирургия корпусы файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Был турала йомала «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында дауалау учреждениеһының баш табибы, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш фтизиатры Миңнинур Азаматова хәбәр итте.
Ете ҡатлы корпус 240 койкаға иҫәпләнгән. Унда стационар бүлек, реанимация бүлеге, операциялар яһау блогы, клиника-диагностикалау лабораторияһы, рентгендиагностика һәм компьютер диагностикаһы бүлектәре урынлашасаҡ.
— Корпус заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыласаҡ, уны һатып алыуға республика бюджетынан 90 миллион һум күләмендә аҡса бүленгән, — тине Миңнинур Миңлеәхмәт ҡыҙы.
2003 йылда башланған корпус төҙөлөшө республика бюджеты иҫәбенә алып барылған. Дөйөм алғанда 240 миллион һум сарыф ителгән.
Яңы дауалау учреждениеһын сафҡа индереү Һаулыҡ һаҡлау үҫеше мәсьәләләренә арналған республика Советының күсмә ултырышы үткән көндәргә тура килтереләсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл ул Өфөлә үтә.


text:
Фото:
ӨМЭПБ-ла бөтә Рәсәй йәш токарҙар конкурсы бара
Фото:
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә Рәсәй авиация сәнәғәте предприятиеларында эшләгән йәш токарҙәрҙең IV йыл һайын үткәрелеүсе һөнәри оҫталыҡ конкурсы үтә. Бөгөн конкурсанттар, ике төркөмгә бүленеп, ваҡытҡа һәм теүәлеккә һыҙма буйынса деталь эшләүҙә ярыша, шулай уҡ теоретик әҙерлеген күрһәтә.
Әйтергә кәрәк, был конкурс «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте инициативаһы буйынса үткәрелә һәм эшсе белгеслегенең абруйын күтәреүҙә ҙур роль уйнай. Быйыл ул июлдә билдәләнәсәк Өфө мотор заводының 85 йыллығына арналған.
Конкурста «Иркут» фәнни-производство корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Сатурн» фәнни-производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Инкар» Пермь агрегат берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Ҡазан моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм башҡа предприятиеларҙан белгестәр ҡатнаша. «Өфө моторҙар эшләү производсто берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Мотор» фәнни-производство предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы, «Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе» федераль дәүләт унитар предприятиеһы, «Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы, «Өфө «Молния» фәнни-производство предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы, «Өфө агрегат производство берекмәһе» ФДУП-ы һәм «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте токарҙары Башҡортостан исеменән сығыш яһай. 35 йәшкә тиклемге 30 кеше иң яҡшы белгес исеменә дәғүә итә.
ӨМЭПБ данын дүрт йәш белгес яҡлай: Сергей Копылов, Александр Золотарев, Рөстәм Солтангиров һәм Олеся Плакса. Улар барыһы ла конкурста беренсе тапҡыр ҡатнаша. Тәүҙә йәштәр һайлап алыу турын үткән, уның барышында 53 ҡатнашыусынан иң яҡшы дүрт белгес һайлап алынған. ӨМЭПБ-ның йәштәр менән эшләү бүлеге начальнигы Яков Вечеров хәбәр итеүенсә, Олеся Плакса, конкурсанттар араһындағы берҙән-бер гүзәл зат, алдына ҡуйылған мәсьәләне еңел үтәп сыҡҡан. Ул эшләгән деталь юғары сифатлы булған. Хәҙер бар токарҙар ҙа конкурстың ҡәтғи шарттарында ҡорамалдар һәм инструмент менән эш итеүҙәрен, теорияны белеүҙәрен күрһәтәсәк. Уларға металдарҙы белеүгә, механик эшкәртеү, стандартизация, хеҙмәт һаҡлау һәм хәүефһеҙлек техникаһы, Хеҙмәт кодексы һәм башҡалар буйынса һорауҙар тәҡдим ителгән.
Конкурс аҙағында йола буйынса ярышҡа тантаналы йомғаҡ яһаласаҡ. Еңеүселәр тейешле наградаларын аласаҡ. Приз фонды 100 мең һум тәшкил итә. Беренсе урын өсөн 30 мең һум ҡаралған, икенсе ике урын өсөн – 20-шәр мең һәм өс өсөнсө урын өсөн 10-ар мең һум биреләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары Хван Дэ-Джун менән электрон белем биреүҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе.
— Беҙҙә ҡайһы бер һөҙөмтәләр ҙә бар, әммә улар дөйөмләштерелмәгән. Шуға күрә әлеге этапта Башҡортостанда электрон белем биреүҙең маҡсаттарын һәм бурыстарын формалаштырыу һәм был өлкәне системалы үҫтереү талап ителә, — тине Рөстәм Хәмитов.
Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары ҡайһы бер күҙәтеүҙәре менән уртаҡлашты.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлеге ваҡытта Өфө уҡыусылары электрон уҡытыу мөмкинлектәрен тулы кимәлдә файҙаланмай, — тине Хван Дэ-Джун. – Ете кешегә – бер компьютер. Унан да бигерәк, ҡайһы бер уҡытыусыларҙың да компьютерҙары юҡ. Нигеҙҙә, мәктәп уҡыусылары компьютерҙарҙа информатика дәресе ваҡытында ғына шөғөлләнә, әммә унда ла традицион алымар буйынса белем бирелә. Уҡытыу программалары юҡ, булған хәлдә лә, улар тик шәхси инициатива буйынса ҡулланыла.
Хван Дэ-Джун фекеренсә, электрон белем биреү системаһын индереп, «аҡыллы» йәмғиәт төҙөгән ваҡытта мәктәптәр, юғары уҡыу йорттары һәм сәнәғәт предприятиелары араһында бәйләнеш булдырыу мөһим. Бынан тыш, электрон белем биреүҙе киң йәйелдергән хәлдә, йәшәгән урынға ҡарамай, бөтә категория граждандар өсөн белем алыуыҙа кәртәләр булмаясаҡ. Сифатлы белем алыу мөмкинлегенә ҡалала йәшәүселәр ҙә, ауыл халҡы ла эйә буласаҡ, тип иҫәпләй дәүләт секретары.
Электрон университет эшмәкәрлегенең бөтә механизмдарын көйләү өсөн Хван Дэ-Джун пилот проекты булдырып, һөҙөмтәләргә даими күҙәтеү ойошторорға тәҡдим итте. Шул уҡ ваҡытта экспериментта ҡатнашасаҡ мәктәптәрҙе һәм юғары уҡыу йорттарын енетекле һайлап алырға кәрәк, артабан уларҙың тәжрибәһен ҡулланыу мөһим, тип билдәләне Көньяҡ Кореяның мәғариф буйынса дәүләт секретары.


text:
Башҡорт опера һәм балет театры «VIVA ОПЕРА!» гала-концертын тәҡдим итә
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры шәмбе, 28 сентябрҙә, опера сәнғәтен яратыусыларҙы «VIVA ОПЕРА!» ҙур гала-концертына саҡыра.
Театрҙың тарихи бинаһы ремонтҡа ябылыу сәбәпле, кисә УЗЭМИК мәҙәниәт һарайы сәхнәһендә уҙасаҡ. Программала театрҙың иң яҡшы опера труппаһы сығыш яһаясаҡ.
«Кармен», «Евгений Онегин», «Иоланта», «Батша кәләше», «Алжирҙа итальян ҡатын-ҡыҙы», «Кенәз Игорь», «Тылсымлы флейта», «Риголетто», «Фауст», «Макбет», «Мөхәббәт эсемлеге» операларынан күренештәр һәм ариялар, шулай уҡ «Сильва», «Цирк принцессаһы», «Ярғанат», «Күңелле тол ҡатын» оперетталарын өҙөктәр тәҡдим ителәсәк.
Концертта Рәил Кучуков, Лариса Әхмәтова, Эльвира Алкина, Владимир Копытов, Геннадий Родионов, Любовь Буторина, Олеся Хөснөтдинова, Владимир Орфеев, Катерина һәм Ян Лейше һәм башҡалар ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ театрҙың хоры һәм симфоник оркестры. Дирижерҙар — Марат Әхмәт-Зарипов, Фәрит Иҙрисов. Режиссеры – Эльмира Әхмәтзарипова, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығынан.


text:
Ер йөҙөндә һәр кеше ниндәй ҙә булһа эҙ ҡалдыра. Берәүҙәр яман ҡылыҡтары менән шаңҡытһа, икенселәр башҡарған изге эштәре менән халыҡ күңелендә оло абруй ҡаҙана. Өфө ҡалаһы хакимиәте мәғариф идаралығының телдәр сәйәсәте бүлегендә баш белгес вазифаһын атҡарған тәжрибәле хеҙмәткәр, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы Гөлзәминә Зөфәр ҡыҙы Кәримованы хаҡлы ялға оҙатырға ваҡыт еткәс, уны нисек юҡһынырыбыҙҙы уйлап, бик яманһыулап йөрөнөк. Хәл белешәбеҙ тигән сәбәп менән әленән-әле телефонға үрелеп, уның менән кәңәш-төңәш итеп алыу форсаты ғына бер аҙ тынысландырҙы беҙҙе. Ә хаҡлы ялға сығыуын бер матур күренеш тип ҡабул иткән Гөлзәминә Зөфәр ҡыҙы үҙе һис тә бошонманы, ғәҙәтенсә бар күңел йылыһын һалып, буш ваҡытын ейәндәре Данияр менән Әмирханды тәрбиәләүгә бағышланы.
Уның менән бер коллективта эшләү осоро барыбыҙ өсөн дә оло тәрбиә мәктәбе ине, тиһәм дә хата булмаҫ. Яман холоҡло кешенән – ғибрәт, һәйбәт кешеләрҙән өлгө алып йәшәргә күнеккәнбеҙ бит. Әлшәй районының Ҡыпсаҡ-Асҡар ҡыҙы Гөлзәминә Кәримова (ҡыҙ фамилияһы Әхмәтова) тураһында бәйән итеүем уның шәхесенә ҡарата булған оло һоҡланыу тойғоһо менән бәйле.


text:
- Подробности
- Просмотров: 342
ЛИМОНИТ (гр. leimon — болон), көрән тимер мәғдәне, тимерҙең тәбиғи окси‑гидрооксидтарының дөйөм атамаһы. Гётит, гидрогётит, лепидо-крокит һәм гидрогематит ҡатышмаларынан тороуы мөмкин. Балсыҡлы һәм онтаҡ массалар, жеодтар, конкрециялар, оолиттар, кристалдар барлыҡҡа килтерә; агрегаттары үҙәктән ситкә йүнәлгән нур йәки бер-береһенә параллель ятҡан сүстәр төҙөлөшөндә; бөрө, тәлгәш һымаҡ, сталактит бүлендектәр. Төҫө ерәнһыу һарынан алып ҡараға тиклем. Ҡатылығы 4—5,5; тығыҙлығы 900—4300 кг/м3. Тимер мәғдәне, пигменттар етештереү өсөн сеймал. Башҡортостанда Л. сығанаҡтары күп һанлы, бөтәһе лә тиерлек ашалыу ҡатлауына тура килә. Иң ҙур ятҡылыҡтар, ш. иҫ. Туҡан тимер мәғдәне ятҡылығы, Көньяҡ Уралдың көнбайыш битләүендә урынлашҡан.
А.А.Алексеев
Тәрж. И.М.Япаров


text:
- Подробности
- Просмотров: 217
САКС Ромэн Семёнович (14.7.1938, Сухуми), математик. Физика‑матем. ф. д‑ры (1999), проф. (2001). МДУ‑ны тамамлағандан һуң (1960) Милли лицейҙа уҡыта (Лабэ ҡ., Гвинея). 1962 й. алып СССР ФА Себер бүлексәһенең Математика ин‑тында (Новосибирск ҡ.): 1971 й. башлап өлкән ғилми хеҙм‑р һәм сит ил эштәре б‑са ғилми секретарь, бер үк ваҡытта Новосибирск ун‑тында уҡыта. 1987 й. алып Өфөлә: БДУ‑ла уҡыта, 2003 й. — Математика ин‑тының төп ғилми хеҙм‑ре. Фәнни эшмәкәрлеге математик физика мәсьәләләрен сисеүгә арналған. С. тарафынан Дирихленең эллиптик мәсьәләһе тикшерелә, комплекслы яҫылыҡтағы шыма йомоҡ кәкре һыҙыҡта бер үлсәмле сингуляр интеграль‑дифференциаль операторҙарҙың теорияһы үҫтерелә, матрица операторҙары тәртибе һәм оператор кире әйләнмәле булған функциялар арауығы мәсьәләһе хәл ителә, сикле күмәклектә эллиптик сик мәсьәләләре теорияһының нигеҙҙәре һалына, һыҙыҡлы булмаған Навье—Стокс тигеҙләмәләре системаларының асыҡтан‑асыҡ периодик сығарылыштары һ.б. төҙөлә. 80‑дән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Х е ҙ м.: О свойствах обобщённо эллиптических псевдодифференциальных операторов на замкнутых многообразиях //Записки научных семинаров ПОМИ. 1997. Т.243; Спектральные задачи для операторов ротора и Стокса // Доклады Академии наук. 2007. Т.416. №4.
М.Д.Рамаҙанов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
РСФСР-ҙың һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, мәшһүр йырсы, опера сәнғәтенә нигеҙ һалған яҡташыбыҙ Хәбир Ғәлимовтың исемен мәңгеләштереү, ижади мираҫын халыҡҡа еткереү, халыҡ йырҙарын башҡарыу традицияларын үҫтереү һәм һаҡлау,
РСФСР-ҙың һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, мәшһүр йырсы, опера сәнғәтенә нигеҙ һалған яҡташыбыҙ Хәбир Ғәлимовтың исемен мәңгеләштереү, ижади мираҫын халыҡҡа еткереү, халыҡ йырҙарын башҡарыу традицияларын үҫтереү һәм һаҡлау,
Түбәнге Ибрай ауылы егете Венер Шәйхуловтың эшмәкәрлеге “икенсе дәүергә” ҡарай – бынан 10 йыл элек көнбағыш майы етештерә башлаған. Ул инженер булып эшләгән урындағы хужалыҡ тарҡалғас, башта мал тотҡан, башҡа ерҙә көсөн самалаған. Шулай ҙа, ныҡлы уйлағандан һуң, әлеге шөғөлгә тотонорға булған.
— Наил ҡустым, әлегә аҡса самалы бит әле, фураж өсөн генә биреп торам, онға пенсия килгәс түләрмен инде, – тине бер бабай.
— Ярай, абзый, ҡайғырма, ваҡ мәсьәлә, – тип йыуатты һатып алыусыны мыҡты кәүҙәле сауҙа хужаһы, дәфтәренә нимәлер теркәп.
Ш. Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына тәҡдим ителеүселәрҙең исемлеге лә билдәле булыр. Матбуғат баҫмалары, радио, телевидение эфирҙары, мәғлүмәт сайттары ошо хаҡтағы материалдар менән тулыр.
Китаптар битенән күпме нур аҡты.
Уҡылған, уҡыйҙар, уҡырҙар һәр ваҡыт
Тормошсан тойғолар тупланған китапты.
Кешеләрҙе хаҡ юлға әйҙәү, уларға Ислам дине хаҡында дөрөҫ һәм аңлайышлы ғилем таратыу – һәр мосолмандың изге бурыстарының береһе. Был йөкләмә мәсеттә имам вазифаһын башҡарған ир-егеттәр өсөн икеләтә мөһим.


text:
Өфөлә «Алтын ҡурай» проектын ойоштороусылар Ирандан 20 миллиард һум аҡса һалырға әҙер инвесторҙар тапҡан Фото: Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы
Өфөлә «Алтын ҡурай» проектын ойоштороусылар Ирандан 20 миллиард һум аҡса һалырға әҙер инвесторҙар тапҡан
Өфөлә «Алтын ҡурай» проектын ойоштороусылар Ирандан 20 миллиард һум аҡса һалырға әҙер инвесторҙар тапҡан Фото: Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә «Алтын ҡурай» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм Ирандың ETEMAD компанияһы вәкилдәре Ҡырмыҫҡалы районында (аэропорттан 15 минутлыҡ юл) туристик-эшлекле комплекс, ҡасаба һәм социаль объекттар төҙөлөшөн финанслауҙы күҙ уңында тотҡан инвестиция килешеүенә ҡул ҡуйҙы. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Иран яғы проектҡа 20 миллиард һум аҡса һалырға әҙер һәм берлектәге предприятиены ойоштороусыларҙың береһе булырға ниәтләй.
«Беҙҙең уйыбыҙса, комплекс республика һәм федераль кимәлдәгәе конгресс сараларын уҙғарыу урыны булырға, Рәсәй һәм сит ил туристарын йәлеп итергә, корпоратив, ғаилә ялын ойошторорға ярҙам итергә тейеш, — тип асыҡлыҡ индерҙе «Алтын ҡурай» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Гүзәл Ишмийәрова. — Иран партнерҙары Башҡортостанда ял итеү өсөн туристар төркөмөн ойошторорға әҙер, ләкин беҙҙең барлыҡ шифаханалар, ял базалары бер үк ваҡытта 50-60 кешене һыйҙыра алмай. Беҙҙең комплекс иһә бер ваҡытта өс меңгә яҡын туристы ҡабул итеүгә иҫәпләнгән».
«Алтын ҡурай» компанияһы етәкселеге инвестор менән төҙөлөштө 2020 йылға, Бөтә донъя Фольклориадаһына, тамамларға ниәтләй.
Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһынан хәбәр итеүҙәренсә, Ирандың ETEMAD Infrastructure Industry Independent Consultants Ltd компанияһы нефть эшкәртеүҙә һәм төҙөлөштә АҠШ, Бөйөк Британия, Төркиә, Ираҡ һәм башҡа илдәр менән оҙайлы хеҙмәттәшлек тәжрибәһенә эйә.
http://www.bashinform.ru/news/1146826-v-ufe-organizatory-proekta-zolotoy-kuray-nashli-investorov-iz-irana-gotovykh-vlozhit-20-mlrd-rubley/


text:
Башҡортостан малсылары һауым буйынса ике меңлек сикте үтте
Йыл башынан алып һәр һәүкәштән республикала уртаса алғанда 2066 кг һөт һауылған. Уҙған йылдағына ҡарағанда был 230 килограмға күберәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың аграр ведомствоһында. Төбәктә мул һөт осоро дауам итә.
Малсылар бер һыйырҙан уртаса 13.4-шәр кг һөт һауып ала, был да уҙған йылдағы күрһәткескә ҡарағанда 400 грамға күберәк. Әлшәй, Бөрө, Бөрйән һәм Мәсетле районы ауыл хужалығы предприятиелары быйыл 2-3 килограмға күберәк һөт һауа. Иң юғары һауым Мәләүез һәм Саҡмағош райондарында теркәлгән – бында һәр һыйырҙан 17,3 һәм 17,1 кг һөт һауыла.
Ярты йылда тулайым һауым 887657 тоннаға еткән. Шуларҙан 348738 тоннаһы ауыл хужалығы предприятиеларына һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына тура килә.
Ғинуар башынан алып Башҡортостанда 361892 тонна һөт һатыуға сығарылған, шуларҙың 313600 тоннаһы ауыл хужалығы предприятиелары һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары менән һатылған. Уҙған йыл менән сағыштырғанда күрһәткестәр 31414 тоннаға артҡан. Халыҡтан иһә 48292 тонна һөт һатып алынған.


text:
Фото:
«Кызыл таң» гәзитенең яңы фотоальбомы нәшер ителде
Фото:
Татар телендә сыҡҡан «Кызыл таң» гәзите ағымдағы йылдың мартында үҙенең 95 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Был мөһим ваҡиға алдынан баҫма редакцияһы үҙенә бүләк яһарға булды – Өфө полиграфия комбинатында гәзиттең фотоальбомы баҫтырылды. Уны төҙөүсе авторҙар – филология фәндәре кандидаты, БР атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, «Кызыл таң» гәзитенең баш мөхәррире Фаил Фәтхетдинов һәм уның урынбаҫары, БР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Фәрит Фәтҡуллин.
Яңы баҫмала 500-ҙән ашыу фотоһүрәт урынлаштырылған. Уларҙа республиканың сараларға бай тормошо, редакция колективының ижади хеҙмәте сағылдырылған. Шулай уҡ фотоальбомда үткән быуаттың 80-90-сы йылдарында редакцияла эшләгән тәүге мөхәррирҙәрҙең фотоһүрәттәре урын алған. Фотоларҙың күпселеге легендар фотохәбәрсе, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әғләм Зараев менән эшләнгән. Яңы баҫмала «Кызыл таң» гәзитенең 90 йыллығына арналған фотоһүрәттәр ҙә бар.
Республика гәзите байтаҡ акциялар үткәрә. Уларҙың береһе һуңғы бер йыл дауамында Өфөнөң «Нур» татар театрында тормошҡа ашырыла. «Кызыл таң»дың йырлы кистәре» исемле проект гәзит уҡыусылар, Өфө халҡы араһында ҙур популярлыҡ яуланы. Проект сиктәрендә Тәтешле, Баҡалы, Илеш, Дүртөйлө, Борай райондары концерт менән сығыш яһаны. Был сараларҙан фотолар шулай уҡ яңы фотоальбомда урынлаштырылған.
Үҙенең 95 йыллыҡ юбилейын республика гәзите 23 мартта «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында билдәләйәсәк. Редакция коллективы сараға үҙенең әүҙем уҡыусыларын, авторҙарын, ҙур ҡунаҡтарҙы, шулай уҡ Татарстандан дуҫтарын саҡыра.


text:
БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары профилле комитеттарҙа эшләй
Был аҙнала Башҡортостан парламентарийҙары профилле комитеттар ултырыштарын үткәрә. 11 июндә Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитет (11.00 сәғәттә), Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары буйынса комитет (14.30) һәм Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитет(16.00) ултырыштары үтә.
13 июндә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың йәнә өс профилле комитеты ултырыш үткәрә: 10.00 сәғәттә — Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет, 11.30 сәғәттә — Сәнәғәт, транспорт, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет, 15.00 сәғәттә — Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет.
14 июндә 10.00 сәғәттә Бюджет, финанстар, һалымдар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитет ултырышы үтә.
Республика парламенты Президиумы ултырышы 18 июнгә планлаштырылған.