text:
Ыҙғыш алмаһына әйләнгән сутыйҙар
Баш ҡаланың шәхси йорттар секторында йәшәүсе ике күрше ер бүлешә алмай. Ваҡиға сценарийы барыһына ла таныш. Бейегерәк төҙөлгән йорт бәләкәйерәген ҡыҫырыҡлай. Мәсьәләне йорттарҙың тауҙа ултырыуы ла киҫкенләштерә. Ерһеҙ ҡалған йорт хужаһы бейектән шыуған тупраҡтан, ҡарҙан да һаҡлана алмай. Һөҙөмтәлә торлаҡ таушала башлаған. Хаҡлыҡ кемдең биләмәһендә? Кем кемдең ерен тартып алған?
19 / 01 / 2017
186
Бөрйән бал ҡорто ҡануниәте үҙгәртә
«Умартасылыҡ» тураһындағы закон проектына өҫтәмәләр индереү буйынса тәҡдимдәрҙе бөгөн Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайҙың эш төркөмө ҡараны. Ҡануни документ артабан парламент ҡарамағына оҙатыла. Ул Бөрйән бал ҡортон, солоҡсолоҡто закондар нигеҙендә һаҡлауҙы күҙ уңында тота. Сөнки әле ҡорттоң ҡырағай төрө менән боронғо кәсепкә юғалыу ҡурҡынысы янай.
19 / 01 / 2017
156
ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 19.01.2017
АҠШ-тың элекке именлек хеҙмәткәре Эдвард Сноуден Рәсәйҙә йәшәү хоҡуғын йәнә өс йылға оҙонайтты. Был турала уның адвокаты Анатолий Кучерена белдерҙе. Ҡануниәткә ярашлы, Сноуден хәҙер Рәсәй гражданлығына ла дәғүә итә ала.
19 / 01 / 2017
193
Күмертауҙағы «Күмерселәр» һарайында капиталь ремонт эштәре башланған
Бина 60 йыл элек төҙөлгән була. Әлегә икенсе һәм өсөнсө ҡаттарҙа иҙәндәге паркет һүтелә, ул заманса материалдар менән алмаштырыласаҡ. Стена, түшәмдәр ҙә күптән буялмаған. Реконструкциянан һуң мәҙәниәт йорто яңы һулыш алыр тип көтөлә. Ремонт эштәренең гарантия ваҡыты - биш йыл. Төҙөүселәр объектты июндә файҙаланыуға тапшырырға вәғәҙәләй.
19 / 01 / 2017
184
Башҡортостанда 88 ойошма һәм 2 меңдән ашыу шәхси эшҡыуар такси хеҙмәте күрһәтә
Халыҡта «Бомбила» тип йөрөтөлгән рөхсәтһеҙ эшләгән таксистар һаны кәмей бара. Был пассажир ташыусыларҙы легалләштереү һәм эшмәкәрлек алып барыу шарттарын ябайлаштырыуға бәйле, ти белгестәр. Икенсенән, халыҡ үҙе лә төҙөк һәм уңайлы транспорт сараһын һайлай. Талаптарға такси хеҙмәте лә яраҡлашырға тырыша. Нисек булырға тейеш яҡшы такси?
18 / 01 / 2017
235
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында бер аҙ туҡтап торғандан һуң яңынан күрһәтә башланы
Ҡоншаҡ районы башҡорттары хәҙер Башҡортостандың көнүҙәк ваҡиғалары менән танышып бара ала. Быға район хакимиәте, район башҡорттары ҡоролтайы һәм башҡа ижтимағи ойошма вәкилдәренең республика етәкселегенә Ҡоншаҡ районы биләмәһендә Башҡортостан юлдаш телеканалы эфирын тергеҙеү үтенесе булышлыҡ итте. Муниципалитет башлығының телеканал етәкселеге менән һөйләшеүҙәре һөҙөмтәһендә 2017 йылдың башынан алып каналдың эшен яңыртыу тураһында килешеү төҙөлдө.
18 / 01 / 2017
226
Һүҙ көсө
Гәзит мәҡәләһе тотош бер ауылға йән өрөүҙә булышҡан. «Архангел хәбәрсеһе» район баҫмаһында сыҡҡан статьяны уҡығас, Владимир Никитин һүҙ барған Петропавловканы нисек тә булһа тергеҙергә кәрәк, тигән ҡарарға килә. Ауыл уҙған быуаттың 70-се йылдарында перспективаһыҙ тип танылып, юҡҡа сыҡҡан була. Владимир Георгиевич тыумышы менән ошо төбәктән булған туғандарына мөрәжәғәт итә, һәм оҙаҡламай улар бында күсеп тә килә. Әле ауылда тиҫтәнән ашыу ихата бар.
17 / 01 / 2017
238
ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 17.01.2017
Бөгөн Швейцарияның Давос ҡалаһында Бөтә Донъя иҡтисади форумы асылды. Күләмле сарала беренсе вице-премьер Игорь Шувалов етәкселегендәге Рәсәй делегацияһы ла ҡатнаша. Форум сиктәрендә Украина Президенты Ҡытай Халыҡ республикаһы рәйесе Си Цзиньпин менән осрашты. Фекер алышыу барышында Петр Порошенко Украинаның территориаль бөтөнлөгөн тәьмин итеү, шул иҫәптән Ҡырымды ҡайтарыуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт иткән.
17 / 01 / 2017
177
ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 16.01.2017
Бишкәктә Гонконгтан Истамбулға осоусы «Боинг» транспорт самолеты фажиғәгә тарыған. Ҡуйы томан ваҡытында ул «Манас» аэропорты эргәһендәге баҡсалар өҫтөнә ҡолаған. Ғәҙәттән тыш хәлдә 37 кеше, шул иҫәптән 13 бала һәләк булған. Барлығы өс тиҫтәләп йорт зыян күргән. Авиһәләкәткә бәйле, Ҡырғыҙстан Президенты иртәгә илдә матәм көнө иғлан иткән.
16 / 01 / 2017
215
Был аҙнала республикала һыуыҡтар һаҡлана
Төндә 22-27, урыны менән 12-17 градус , көндөҙ 11-16 градусҡа тиклем һыуытыр тип күҙаллана. Аҙнаның тәүге яртыһында яуым-төшөмһөҙ, аяҙ булһа, икенсе яртыһында һауа торошо үҙгәреп ҡар яуыуы көтөлә.
16 / 01 / 2017
205
Илдең күп кенә ҡалаларында ҡар мәсьәләһе киҫкенләште
Халыҡ ризаһыҙлыҡ акциялары ойоштора башланы. Йәмәғәтселектең был күренеш менән көрәшеүҙә үҙ алымы. Бер йыл элек мәҫәлән, Омск халҡы мерия алдында иҫәпһеҙ-һанһыҙ ҡар бабайҙар яһап ҡуйҙы. Томск ҡалаһында ла ошоға оҡшаш флешмоб ҡабатланды. Быйыл да ошо ике ҡала ҡар өйөмдәренә ҡала хакимиәте башлыҡтары исеме биреп дан алды.
15 / 01 / 2017
161


c: text/html

text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
№
Дәрестең темаһы
Дәрестең тибы
Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар
Контроль эш төрҙәре
Өй эше
Сәғ
һа
ны
Дата
план
факт
1
Тел-кешеләрҙең иң әһәмиәтле сараһы.”Белем көнө”темаһына кескәй хикәйә төҙөү
әңгәмә
Белем көнө темаһы буйынса һүҙлек байлығын арттырыу,ҡыҫҡа хикәйә төҙөргә өйрәтеү
Хикәйә төҙөү
Тел тураһында мәҡәлдәр алып килергә
1
5.09
2
Башланғыс кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау
ҡабатлау
Тест
5-се күнегеү
1
8.09
3
Диктант. “Кем булырға?”
( аңлатмалы)
Б.т.ү.
Ишетеп аңлау,диктант яҙыу
Диктант яҙыу
1
12.09
4
Фонетика.Өн һәм хәреф
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
Өн һәм хәрефте айыра белергә өйрәтеү,дөрөҫ әйтеү
Алфавит ҡабатлау
Алфавит
1
15.09
5
Фонетика һәм орфоэпия.Өн һәм хәреф. Башҡорт теленең өндәр системаһы. Уларҙы белдергән хәрефтәр.
нығытыу
Өн һәм хәрефте айыра белергә өйрәтеү,дөрөҫ әйтеү.Башҡорт теленең өндәр системаһын ҡабатлау
Алфавит ҡабатлау
Ҡ,ҙ.с,ҫ,һг хәрефтәре ингән һүҙҙәр яҙыу
1
19.09
6
Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр. Һуҙынҡы өндәр,уларҙың һаны һәм әйтелеше
нығытыу
Һуҙынҡы өндәрҙе тартынҡы өндәрҙән айыра белергә өйрәтеү
24-се күнегеү
1
22.09
7
Һуҙынҡы өндәр араһында w өнөнөң дөрөҫ әйтелеше
нығытыу
Һуҙынҡы өндәр янында тартынҡы өндәрҙе әйтергә өйрәтеү
Карточка менән эш
33-сө күнегеү
1
26.09
8
Тартынҡы өндәр,уларҙың һаны һәм әйтелеше
нығытыу
Тартынҡыларҙың яһалышы, уларҙың яңғырау, һаңғырау тартынҡыларға бүленеше,яңғырау һәм һаңғырау тартынҡыларҙың парлашыуы тураһында мәғлүмәт алыу
Алфавит ҡабатлау
Миҫалдар яҙыу
1
29.09
9
Ғ,ҡ өндәренең дөрөҫ әйтелеше
нығытыу
Ғ,ҡ өндәренең әйтелешен, уларҙың тик башҡорт һүҙҙәрендә генә булыуын аңлатыу
Фонетик анализ
1
3.10
10
Ғ,ҡ, һ-х,н-ң,с-ҫ,з-ҙ тартынҡыларының дөрөҫ әйтелешенә күнекмәләр үткәреү,фонетик күнегеүҙәр эшләү
нығытыу
Бирелгән тартынҡылар менән һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтергә өйрәтеү
Фонетик анализ
Инша яҙырға әҙерлек
1
6.10
11
Т.Ү.Инша . Алтын көҙ
Б.т.ү.
Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен ҡулланып инша яҙыу
инша
1
10.10
12
Телмәр ағышында өндәрҙең бер-береһенә йоғонтоһо. Һөйләү күнекмәләре
нығытыу
1
13.10
13
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау,фонетик күнегеүҙәр
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау,
фонетик күнегеүҙәр
Фонетик күнегеүҙәр эшләү, һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтеү
К-г,һ-х,ҫ –с ,ҙ-з өндәренең дөрөҫ яҙылышына,әйтелешенә фонетик күнегеү
1
17.10
14
Контроль диктант. «Беҙҙең баш ҡалабыҙ ҡасан төҙөлгән?”.
контроль
Уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү
диктант
1
20.10
15
Хаталар өҫтөндә эш,күнегеүҙәр
1
24.10
16
Һуҙынҡы өндәр. Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар
яңы тема
Һуҙынҡы өндәр, уларҙы ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларға бүлергә өйрәтеү
Һүҙҙәр төҙөү
Парлы һуҙынҡылар менән һүҙҙәр яҙ,рус теленә тәр. ит
1
27.10
17
Һуҙынҡы өндәрҙең дөрөҫ әйтелешен, яҙылышын ҡабатлау
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һуҙынҡы өндәрҙе дөрөҫ әйтеү, һүҙҙәр төҙөгәндә дөрөҫ ҡулланыу
49-сы күнегеү 55-се бит исемдәрҙе рус телендә яҙырға
1
7.11
18
Һуҙынҡы өндәр,уларҙың һаны һәм составы. Башҡорт телендәге һуҙынҡы өндәрҙең әйт-ше
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һуҙынҡы өндәрҙең парҙарын табыу
57-се күнегеү 57-се бит башҡорт теленә тәржемә
1
10.11
19
Изложение.”Беренсе сентябрь “
Б.т.ү.
Ишеткәнде тулы итеп яҙырға белеү, тексты өлөштәргә бүлеү, исем биреү һәр өлөшкә
Изложениелар йый-ғы 7 бит
1
11.11
20
Хаталар өҫтөндә эш,фонетик анализ яһау тәртибе
Яҙ. Юлсы һүҙҙәренә анализ
1
17.11
21
Башҡорт телендә сингармонизм
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Сингармонизм законын ҡуллана белеү
Күнегеүҙәр эшләү
10-11-сы биремдәр 99-сы бит
1
18.11
22
Фонетик күнегеүҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Закондарҙы ҡулланып фонетик күнегеүҙәр эшләү
1
24.11
23
Башҡорт телендә сингармонизм законы(практик планда уның төрҙәре менән таныштырыу)
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Сингармонизм законын ҡуллана белеү
алфавит
85-се күнегеү 122 –се бит яттан яҙырға әҙерләнеп килергә
1
25.11
24
Картина өҫтөндә эш.Р.Б. Нурмөхәмәтов. “Нефть сыҡҡан ерҙә”
Б.т.ү.
Картина буйынса инша яҙырға белеү
инша
1
1.12
25
Диктант”Ҡояш»
Б.т.ү.
Уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү
Контроль диктант
Дик-тар йый-ғы,41 бит
1
2.12
26
Хаталар өҫтөндә эш, дидактик материал менән эш
1
8.12
27
Башҡорт телендә ижек.Уның төрҙәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙҙәрҙе ижектәргә бүлеү, ижек ҡалыптары төҙөү
Ижеккә бүлеү
79-сы күнегеү 120-се бит синыфтағы ун уҡыусының исемен ижектәргә бүлеп яҙырға
1
9.12
28
Тасуири уҡыу күнекмәләре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
1
15.12
29
Ижек. Ижектең төрҙәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙҙәрҙе ижектәргә бүлеү, ижек ҡалыптары төҙөү
Ижеккә бүлеү
Бирелгән һөйләмдәрҙе ижектәргә бүлеп яҙ
1
16.12
30
Башҡорт һүҙҙәрендәге һәм рус теле һүҙҙәрендәге ижектәрҙе сағыштырыу
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙҙәрҙе ижектәргә бүлеү, ижек ҡалыптары төҙөү.Рус һәм башҡорт телендә ижектәргә бүлеү
Ижеккә бүлеү
96-сы күнегеү 124-се бит
1
22.12
31
Һүҙҙәрҙе юлдан-юлға күсереү
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙҙәрҙе юлдан – юлға дөрөҫ күсереү ҡағиҙәләре
Ижеккә бүлеү
Бирелгән һөйләмдәрҙе дөрөҫ итеп юлдан – юлға яҙыу
1
23.12
32
Контроль диктант ” Халыҡ шағиры”
Уҡыусыларҙың грамоталылыҡтарын тикшереү
54-се бит диктанттар йыйынтығы
1
29.12
33
Хаталар өҫтөндә эш,күнегеүҙәр эшләү
1
30.12
34
Баҫым,уның үҙенсәлектәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙҙәргә баҫымды дөрөҫ ҡуйырға белеү,дөрөҫ ҡуйыу
(171)
9-сы бирем 170-се бит.Шиғырҙы интонацияны дөрөҫ һәм дөрөҫ ҡуймай уҡырға
1
19.01
35
Башҡорт һәм рус телендә интонация һәм уның төрҙәре.Төп өлөштәре;логик баҫым,пауза,фраза баҫымы,телмәр методикаһы,тойғо баҫымы
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Башҡорт һәм рус телдәрендә интонацияны дөрөҫ ҡуйырға өйрәтеү
Интонация ҡуйыу
115-се күнегеү
175-се бит.Һорауҙар
ға яуаптарҙы дөрөҫ итеп яҙырға
1
20.01
36
Изложение “Буран ваҡытында “
Б.т.ү.
Ишеткәнде тулы итеп яҙырға белеү, тексты өлөштәргә бүлеү, исем биреү һәр өлөшкә
Изложениелар йый-ғы,26-сы бит
--
1
26.01
37
Хаталар өҫтөндә эш,күнегеүҙәр.
1
27.01
38
Һүҙьяһалыш һәм уның һүҙ составы. Тамырҙаш һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Башланғыс синыфтарҙа алынған белемдәрҙе нығытыу, иҫкә төшөшрөү
Дәреслек
201-се бит
125-се күнегеү 204-се бит мөмкин тиклем күберәк ялғау өҫтәргә
1
2.02
39
Һүҙьяһалыш һәм уның һүҙ составы. Тамырҙаш һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Тамырҙаш һүҙҙәрҙе таба белергә өйрәтеү
Һүҙҙәр төҙөү
133-се күнегеү 206-сы бит.Артыҡ һүҙҙе табырға
1
3.02
40
Һүҙ составы,ялғауҙарҙың төрҙәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙ составы буйынса алған белемдәрҙе ҡулланыу, ялғау төрҙәрен үҙләштереү
Ялғауҙарҙы дөрөҫ ҡуйыу
Тамырҙаш һүҙҙәр уйлап табып яҙырға
1
9.02
41
Һүҙ составы,ялғауҙарҙың төрҙәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙ составы буйынса алған белемдәрҙе ҡулланыу, ялғау төрҙәрен үҙләштереү
Һүҙ составы буйынса тикшереү
140-сы күнегеү 259-сы бит башҡорт теленә тәржемә
1
10.02
42
Һүҙ составы,ялғауҙарҙың төрҙәре
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙ составы буйынса алған белемдәрҙе ҡулланыу, ялғау төрҙәрен үҙләштереү
Һүҙ составы буйынса тикшереү
146-сы күнегеү 261-се бит
1
16.02
43
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
Дәреслек 173-сө бит
1
17.02
44
Контроль диктант «Ҡара айғыр»
контроль
Уҡыусыларҙың грамоталылыҡтарын тикшереү
36 бит Диктанттар йый-ғы
1
24.02
45
Хаталар өҫтөндә эш,күнегеүҙәр эшләү
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
2.03
46
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
3.03
47
Башҡорт теленең һүҙлек байлығы
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Башҡорт теленең үҙенең һүҙҙәре, үҙләштерелгән һүҙҙәрҙе айыра белеү, уларҙы дөрөҫ яҙыу, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлек байлығын арттырыу
162-се күнегеү 281-се бит көндөң өлөшөн белдергән һүҙҙәрҙе яҙырға
1
9.03
48
Башҡорт теленең һүҙлек байлығы.Төп башҡорт һүҙҙәре һәм үҙләштерелгән һүҙҙәр. Һүҙҙәрҙең күп мәғәнәлеге
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Күп мәғәнәле һәм бер мәғәнәле һүҙҙәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ғулланыу
Һүҙлек эше
Бер мәғәнәле һүҙҙәр менән һөйләм төҙөргә
1
10.03
49
Башҡорт теленең һүҙлек байлығы.Төп башҡорт һүҙҙәре һәм үҙләштерелгән һүҙҙәр. Һүҙҙәрҙең күп мәғәнәлеге
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Башҡорт теленең үҙенең һүҙҙәре, үҙләштерелгән һүҙҙәрҙе айыра белеү, уларҙы дөрөҫ яҙыу, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлек эше
Күп мәғәнәле һүҙҙәр менән һөйләм төҙөргә
1
16.03
50
Үҙ аллы эш. Тест
1
17.03
51
Башҡорт теленең һүҙлек байлығы.Төп башҡорт һүҙҙәре һәм үҙләштерелгән һүҙҙәр. Һүҙҙәрҙең күп мәғәнәлеге
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Башҡорт теленең үҙенең һүҙҙәре, үҙләштерелгән һүҙҙәрҙе айыра белеү, уларҙы дөрөҫ яҙыу, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлек эше
5 үҙләштерел
гән һүҙ яҙ
1
6.04
52
Омоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Омонимдарҙы табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Омонимдарға миҫалдар
1
7.04
53
Омоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Омонимдарҙы табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Аңлатмаһын иҫтә ҡалдырырға
1
13.04
54
Синоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Синонимдарҙы табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Синоним һүҙҙәр менән 3 һөйләм яҙ
1
14.04
55
Синоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
синонимдарҙы табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Аңлатмаһын иҫтә ҡалдырырға
1
20.04
56
Антоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Антонимдарҙы
табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Антоним һүҙҙәр индереп 5 һөйләм
1
21.04
57
Антоним һүҙҙәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Антонимдарҙы табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Аңлатмаһын иҫтә ҡалдырырға
1
27.04
58
Фразеологик берәмектәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Фразеологик берәмектәрҙе табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Фраз. берәм. мәғәнәләрен аңлатҡан һүҙҙәрҙе табырға
1
28.04
59
Фразеологик берәмектәр
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Фразеологик берәмектәрҙе табырға белеү, айырыу, улар менән һөйләмдәр төҙөү, телмәрҙә ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Фразеологик берәмектәр менән һөйләм төҙөргә
1
4.05
60
Башҡорт телендә һүҙьяһалыш һәм һүҙ составы
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Һүҙлектәр менән эш
Юлъяҙма һүҙенә фонетик анализ
1
5.04
61
Изложение ”Ҡуян”
Белем һәм оҫталыҡты комплекслы ҡулланыу
Ишеткәнде тулы итеп яҙырға белеү, тексты өлөштәргә бүлеү, исем биреү һәр өлөшкә
и/й 29-сы бит
1
11.05
62
Һүҙьяһалыш, һүҙ составын дөйөмләштереп ҡабатлау
Ҡушма һүҙҙәргә 5 миҫал яҙ
1
12.05
63
Эш ҡағыҙҙары төрҙәренән белешмә,хат яҙа белеү
Дуҫыма хат
1
18.05
64
Контроль диктант «Әсә шатлығы»
Дик-тар йый-ғы
69 бит
1
19.05
65
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау,йомғаҡлау,
йәйгә эштәр биреү
1
26.05
Аңлатма яҙыу.
Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған “Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән программа”(Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I – XI кластары өсөн) буйынса төҙөлдө. Программаның төҙөүселәре:Тикеев Д.С., Толомбаев Х.А. һ.б.– Ижевск: «КнигоГрад», 2008.
Дәреслек: Башҡорт теле һәм әҙәбиәте: Рус мәктәптәренең 5-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек. Хажин В.И.,Вилданов Ә.Х.. – Өфө: Китап, 2012.
Уҡытыусының әҙәбиәт буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты :
1. Ғафаров Б.Б.Әҙәбиәт уҡытыу методикаһы. – Өфө : Китап, 2008.
2. Ғ.Хөсәйенов.Әҙәбиәт теорияһы.-Өфө:Китап,2010.
3.Баһауетдинова М. И., Йәғәфәрова Г. Н. Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен
заманса уҡытыу. Өфө,Китап,2009 йыл
Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплекты :
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте: Рус мәктәптәренең 5-се класында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек. Тикеев Д. С., Ғафаров Б. Б., Хөснөтдинова Ф. Ә. – Өфө: Китап, 2012
Башҡорт теле дәресенә аҙнаһына ике дәрес ҡаралған. Бөтәһе 65 дәрес.Өс дәрес 1сентябрь-Белем көнө,23февраль – Ватанды һаҡлаусылар көнө,25май –Һуңғы ҡыңғырау байрамына тура килә
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
Тел буйынса башланғыс синыфтарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Фонетика һәм орфоэпия. Өн һәм хәреф. Башҡорт теленең өндәр системаһы. Уларҙы белдергән хәрефтәр. Башҡорт теленең өндәр системаһын рус теленең өндәр системаһы менән сағыштырыу. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре, уларҙы белдергән хәрефтәр.
Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр. Һуҙынҡы өндәр, уларҙың һаны һәм әйтелеше. Башҡорт телендәге һуҙынҡы өндәрҙең әйтелешен рус телендәге һуҙынҡы өндәрҙең әйтелеше менән сағыштырыу. Фонетик күнегеүҙәр.
Тартынҡы өндәр, уларҙың һаны һәм әйтелеше. Башҡорт телендәге тартынҡыларҙың әйтелешен рус телендәге тартынҡыларҙың әйтелеше менән сағыштырыу. Фонетик күнегеүҙәр.
Башҡорт телендәге к-г, һ-х, н-ң, с-ҫ, з-ҙ тартынҡыларының дөрөҫ әйтелешенә күнекмәләр үткәреү, фонетик күнегеүҙәр эшләү.
Телмәр ағышында өндәрҙең бер-береһенә йоғонтоһо. Тартынҡы өндәрҙең үҙгәреше. Башҡорт теленең ҡанундарына ярашлы һөйләү күнекмәләре үткәреү.
Башҡорт телендә сингармонизм. Башҡорт телендә сингармонизм, уҡыусыларҙы уларҙың төрҙәре менән таныштырыу. Фонетик күнегеүҙәр.
Башҡорт телендә ижектәр. Ижектәрҙең төрҙәре. Башҡорт һәм рус телдәрендәге ижектәрҙе сағыштырыу. Һүҙҙәрҙе юлдан-юлға күсереү ҡағиҙәләре менән танышыу.
Башҡорт телендә баҫым, уның үҙенсәлектәре. Баҫымдың һуңғы ижеккә төшөүе һәм ялғау ҡушҡан һайын күсә барыуы. Башҡорт һүҙҙәрендәге һәм рус теленән һуңғы осорҙа үҙләштерелгән һүҙҙәрҙәге баҫымды сағыштырыу.
Башҡорт телендә һүҙҙәрҙең тамыры, ялғауҙар тураһында төшөнсә биреү. Тамырға ялғау ҡушҡанда һүҙҙәрҙең мәғәнәһе үҙгәреүен күҙәтеү, күнегеүҙәр эшләү.
Башҡорт һәм рус телендә интонация һәм уның төрҙәре, төп өлөштәре: логик баҫым, пауза, фраза баҫымы, телмәр мелодикаһы, тойғо баҫымы.
Башҡорт һәм рус телдәрендә интонацияның үҙенсәлектәрен асыҡлау. Башҡорт телендәге ябай һөйләмдәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡырға өйрәтеү күнекмәләре биреү.
Башҡорт теленең һүҙлек байлығы, уның сығанаҡтары. Төп башҡорт һүҙҙәре һәм үҙләштерелгән һүҙҙәр. Бер мәғәнәле һәм күп мәғәнәле һүҙҙәр. Һүҙҙәрҙең күсмә мәғәнәлә ҡулланылыуы.
Башҡорт телендә нығынған һүҙбәйләнештәр, улар аңлатҡан мәғәнәне асыҡлау. Нығынған һүҙбәйләнештәрҙе һүҙҙәр менән сағыштырыу, алмаштырыу күнегеүҙәре. Нығынған һүҙбәйләнештәрҙең телмәрҙәге ролен билдәләү. Башҡорт һәм рус телендәге һүҙбәйләнештәрҙе сағыштырыу, тәржемә итеү, улар менән һөйләмдәр төҙөү.
Башҡорт телендә һүҙьяһалыш. Һүҙ составы. Башҡорт теленең агглютинатив тел булыуына күнегеүҙәр. Тамыр. Нигеҙ. Ялғауҙар. Ялғауҙарҙың төрҙәре: һүҙ һәм төр яһаусы ялғауҙар, үҙгәртеүсе ялғауҙар. Ялғауҙарҙың варианттары менән практик таныштырыу, ул варианттарҙың барлыҡҡа килеү сәбәптәрен аңлатыу, практик күнегеүҙәр башҡарыу.
Рус теленән үҙләштерелгән бер төркөм һүҙҙәрҙә ялғау ҡушҡанда һүҙ аҙағындағы тартынҡы өндөң төшөп ҡалыуын, йәки һуҙынҡылар өҫтәлеүен практик үҙләштереү.
Ялғауҙар ҡушҡанда ҡайһы бер һүҙҙәрҙә өндәрҙең сиратлашыуы. Практик танышыу.
Башҡорт һәм рус телдәрендәге һүҙьяһалыш юлдарын асыҡлау, уларҙың оҡшашлығы һәм айырмаһын билдәләү: тамыр һүҙ, яһалма һүҙ, ҡушма һүҙ.
Ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын үҙләштереү, иҫтә ҡалдырыу, нығытыу буйынса практик эштәр башҡарыу.
Башҡорт теле буйынса йыл буйына үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Бәйләнешле телмәр үҫтереү. Орфоэпик ҡағиҙәләрҙе дөрөҫ ҡулланыуға, тексты интонация менән уҡыуға күнегеүҙәр.
Эш ҡағыҙҙары төрҙәренән белешмә биреү. Хат яҙырға өйрәтеү.
Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар
Уҡытыусы уҡыған йәки һөйләгән, үҙең уҡыған тексты аңлай алыу;
Уҡыған әҫәр, картина, экскурсия, ҡараған фильм буйынса әңгәмәлә ҡатнашыу;
Предметты, күренеште элементар рәүештә һүрәтләү, уға үҙ мөнәсәбәтеңде белдереү;
Хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәрҙе, поэтик әҫәрҙәрҙе дөрөҫ интонация менән һөйләү;
8 – 10 шиғырҙы яттан тасуири һөйләй белеү;
Тексты шыма, аңлы, дөрөҫ, тотош һүҙләп уҡыу, логик баҫымдарҙы, паузаларҙы дөрөҫ әйтеү; тасуири уҡыу; текстың өлөштәренә, иллюстрацияларына исем биреү, өҙөк буйынса план төҙөү; текстан аңлашылмаған һүҙҙәрҙе, һүрәтләү, тасуирлау сараларын табыу, мәғәнәләрен аңлатыу, һүҙлектәр менән эш итеү;
Хикәйә, әкиәт, мәҡәл, йомаҡ жанрҙарын практик айыра белеү;
Ҙур булмаған һөйләмдәрҙе күсереп һәм яттан яҙыу; текст, күҙәтеүҙәр йәки экскурсия буйынса һорауҙарға яуап яҙыу; бер телдән икенсе телгә тәржемә итеү;
Өйрәтеү характерындағы изложение, иншалар яҙыу; яҙғанды элементар формала камиллаштыра алыу.
Уҡыу-уҡытыу программаһында планлаштарылған һөҙөмтәләрҙе үҙләштерелеүен баһалау
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау контроль эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән һәр класта түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
контроль күсереп яҙыу – 1,
һорауҙарға яуап – 1,
контроль диктант – 5,
изложение – 1;
инша – 2.
Яҙма эш төрҙәре (изложение,инша) яҙыу уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡарамағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:
-карточкалар менән эш;
-тест;
-һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;
-текста һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибе;
-терәк текстар менән инша яҙырға өйрәнеү:
-һүҙлек диктанты;
-һөйләмдәр төҙөү;
-һүҙлек менән эш;
-һүрәтләү иншаһы;
-синквейн төҙөү (слайд төҙөү: шәжәрәләр, минең ғаиләмде…)
Я2ма эшт9р2е4 к7л9ме 89м улар2ы ба8алау нормалары.
У3ытыу уры6 теленд9 алып барыл1ан м9кт9пт9р29 баш3орт теле д9рест9ренд9 я2ма эшт9р2е4 т5рл5 формалары 3улланыла. Улар2ы4 3ай8ы бер29ре башлан1ыс синыфтар2а, 3ай8ылары ю1ары кластар2а к7бер9к 89м 5йр9те7 ма3сатында 7тк9рел9. Шулай у3 я2ма эшт9р у3ыусылар2ы4 белем 89м к7некм9л9рен тикшере7 5с5н д9 фай2аланыла. Я2ма эшт9р2е4 ки4 3улланыла тор1ан т7б9нд9ге т5р29рен к7р89терг9 м5мкин:
-872лек диктанттары;
- а4латмалы, и6к9ртм9ле, 8айланма диктанттар;
- 8орау2ар1а яуаптар;
- тестар1а яуаптар я2ыу;
- изложениелар;
- иншалар.
У3ыу йылы эсенд9 контроль характер2а1ы я2ма эшт9р2е4 к7л9ме т7б9нд9гес9 т93дим ител9:
Эш т5р29ре
Кластар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
К7сереп я2ыу
2
2
2
1
1
1
*орау2ар1а яуап
2
2
2
2
1
1
1
Диктант
2
4
4
5
4
4
4
4
4
Изложение
2
2
2
2
2
2
2
2
Иншалар
2
2
2
2
2
2
2
2
Контроль характер2а1ы я2ма эшт9р текстарыны4 к7л9ме т7б9нд9гес9 билд9л9н9:
Эш т5р29ре
Кластар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
*72лек диктанты
5-6
6-8
8-10
10-12
12-15
15-18
18-20
20-22
22-24
Диктант
10-15
15-20
25-30
35-40
40-50
60-70
80-90
90-100
100-110
Изложение
15-20
20-30
30-40
40-50
50-60
60-70
70-80
100-110
Инша
15-20
20-35
35-45
45-55
55-65
65-75
75-85
85-95
V класс у7ыусыларыны8 баш7орт теле буйынса белемд2рен,беле162рен (умение) 32м к1некм2л2рен ба3алау нормалары
I.Телд2н бирг2н яуаптар6ы билд2л21 нормалары
!телг2нд2р6е 7абатлау, у7ыусылар6ан яуап алыу,улар6ы8 баш7орт теле буйцынса белемд2рен ,беле162рен 32м к1некм2л2рен тикшере1,и92пк2 алыу,шуны8 мен2н берг2,ал4ан белемд2рг2 таянып, тел бер2мект2рен2,к1ренешт2рен2 а8латма бирерг2 0йр2те1 алымдарыны8 бере3е и92пл2н2.
У7ыусыны8 яуабын ба3ала4анда,т1б2нд2ге критерий6ар мен2н эш ителерг2 тейеш:
Яуапты8 тулы 32м д0р09 булыуы;
1телг2нде а8лы 16л2штере1,а8лау ким2ле;
Яуапты8 телм2р т060л0ш0,262би тел нормаларына ярашлы булыуы.
У7ыусыны8 телд2н бирг2н яуабы 1телг2н материалды8 у7ытыусы т27дим итк2н 0л0ш0н2 логик э6м2-э6лекле а8латманы эсен2 ал4ан б2йл2нешле телм2р булыр4а,яуап бире1се баланы8 0йр2нелг2н 7а4и62л2рг2,билд2л2м2л2рг2 таянып эш ит2 беле1ен к1р32терг2 тейеш.
«г2р у7ыусы:
т27дим ителг2н теманы тулы а8лат3а,тел т0ш0нс2л2рен2 д0р09 билд2л2м2 бир32;
1телг2н материалды тулы а8лауын,белемд2рен практик 7уллана беле1ен к1р32т32;
Материалды э6м2-э6лекле 32м 262би тел нормаларына ярашлы а8лат3а, уны8 яуабы «5» билд23е мен2н ба3алана.
«г2р у7ыусы «5» билд23ен 7уйыу талаптарына ярашлы яуап бир32,л2кин 3ир2к я3ала тор4ан хаталар еб2реп т2 у7ытыусы и9к2рте1ен2н 3у8 улар6ы т062теп бар3а,теленд2,телм2р т060л0ш0нд2 3ир2к-3ая7 я8ылышлы7тар кит32,уны8 яуабы «4» билд23е мен2н ба3алана.
«г2р у7ыусы т27дим ителг2н тема4а 7ара4ан т0п т0ш0нс2л2р6е а8лауын 32м беле1ен к1р32т32,л2кин
Материалды тулы а8лата алма3а,т0ш0нс2л2р6е8 32м 7а4и62л2р6е8 билд2л2м23енд2 хаталар еб2р32;
2йтк2н фекер62рен тулы 32м и9батлау6ы ниге6л2й белм232,16 ми9алдарын килтер2 алма3а;
Яуабында э6м2-э6лелек 3а7ланма3а,телм2р т060л0ш0нд2 хаталар бул3а,уны8 яуабы «3» билд23е мен2н ба3алана.
«г2р у7ыусы 3орал4ан материалды8 к1бер2к 0л0ш0н белм21ен,билд2л2м2л2р6е 32м 7а4и62л2р6е 2йтк2нд2 улар6ы8 т0п фекерен бо6оу4а килтер2 тор4ан хаталар еб2р32, материалды икел2не162р мен2н система3ы6 а8лат3а, уны8 яуабы «2» билд23е мен2н ба3алана
II. Диктанттар6ы ба3алау
Уҡытыусы башта тексты уҡып сыға. Өйрәнелмәгән орфограммалы һүҙҙәр алдан уҡ таҡтала яҙылған булырға тейеш. Уҡытыусы синыфтың әҙерлегенә ҡарап, әйтеп яҙҙырыу темпын үҙе билдәләй.
Тексты орфоэпия, әҙәби тел нормаларына ярашлы уҡыу талап ителә. Уҡытыусыға ярҙам итеү маҡсатында йыйынтыҡ авторҙары текстар аҙағында грамматик эш төрҙәре тәҡдим иттеләр.
Диктант яҙылып бөткәс, уҡыусыларға тексты уҡып һәм тикшереп сығыу рөхсәт ителә. Ләкин диктантты баштан уҡ уйлап, аңлап, иғтибарлы яҙырға өйрәтергә һәм һуңғы тикшертеү менән мауыҡмаҫҡа кәрәк. Уҡытыусы тексты икенсе тапҡыр тулы килеш уҡып сыҡҡас та, грамматик эш тәҡдим ителергә тейеш.
Контроль диктантты тикшергәндә, түбәндәге хаталар төҙәтелә, ләкин баһалағанда иҫәпкә алынмай:
1) мәктәп программаһына индерелмәгән ҡағиҙәгә яҙылыштар;
2) әле үтелмәгән ҡағиҙәгә яһалған хаталар;
3) автор ҡуйған ҡатмарлы пунктуацияға хаталар;
4) механик рәүештө бер хәреф урынына икенсеһен яҙыу (мәҫәлән: ата урынына аша).
Диктантҡа билдә ҡуйғанда шулай уҡ хаталарҙың характерына иғтибар итергә кәрәк. Хаталарҙы иҫәпләгәндә тупаҫ булмағандары, йәғни грамоталылыҡты билдәләү өсөн әһәмиәте юҡтары, айырым билдәләнә. Бындай хаталарҙың икеһе берәүгә иҫәпләнә.
Түбәндәге хаталар тупаҫ булмаған хаталарға инә:
1) ҡағиҙәләрҙең иҫкәрмәләренә ҡараған хаталар;
2) бәйләү юлы менән яһалған ҡушма яңғыҙлыҡ атамаларҙа ҙур хәрефтең яҙылышына хаталар;
3) бер тыныш билдәһе урынына икенсеһен ҡуйыу;
4) үҙләштерелгән һүҙҙәрҙең ялғауҙары яҙылышына хаталар.
Диктант бер генә билдә менән баһалана.
«5» билдәһе — тупаҫ булмаған 1 орфографик, 2 пунктуацион хата булған эшкә,
«4» билдәһе 4 орфографик, 3 пунктуацион йә 1 орфографик, 6 пунктуациоң, йә орфографик хатаһыҙ, 7 пунктуацион хатаһы булған диктантҡа ҡуйыла. Әгәр хаталар араһында бер типтағылар булһа, 5 орфографик хаталы эшкә лә «4» билдәһе ҡуйырға мөмкин.
«3» билдәһе 6 орфографик, 6 пунктуацион йә 3 орфографик, 9 пунктуацион, йә 12 пунктуацион хаталы эшкә ҡуйыла. Әгәр эштә өс бер типтағы хата ебәрелһә, 8 орфографик, 8 пунктуацион хаталы эшкә лә «3» билдәһе ҡуйырға мөмкин.
«2» билдәһе 9 орфографик, 9 пунктуацион йә 8 орфографик, 10 пунктуацион хатаһы булған диктантҡа ҡуйыла. Хаталар һаны 15 орфографик хатанан да артып китһә, «1» билдәһе ҡуйыу уҡытыусы ҡарамағында.
Әгәр контроль диктанттан һуң өҫтәмә грамматик, орфографик, лексик эштәр тәҡдим ителһә, уларҙың һәр береһе айырым баһалана.
Грамматик биремдәрҙе баһалағанда түбәндәгеләрҙе иҫәпкә алыу тәҡдим ителә:
«5» билдәһе бөтә эште лә теүәл йә бер хата булғанда,
«4» билдәһе эштең яртыһынан күберәге дөрөҫ эшләнгәндә,
«3» билдәһе яртыһынан әҙерәге дөрөҫ әшләнгәндә,
«2» билдәһе бер эш тә дөрөҫ эшләнмәгәндә ҡуйыла.
III. Иншалар6ы 32м изложениелар6ы ба3алау
Инша 32м изложениелар я66ырыу аша у7ыусылар6ы8:
теманы аса беле1е,тел сараларын инша й2ки изложениены8 тема3ына 32м улар6а4ы т0п фекер6е а8латыу бурыстарына ярашлы 3айлай беле1е,
я64анда,грамматик нормалар4а 32м д0р09 я6ыу 7а4и62л2рен2 таянып эш ите1е тикшерел2. Шуны8 0с0н инша4а ла,изложение4а ла 32р ва7ыт ике билд2 7уйыла.Беренсе билд2 мен2н- улар6ы8 й0км2тке3е 32м телм2р т060л0ш0,икенсе билд2 мен2н грамоталылы7 ким2ое ба3алана.
Ба3алар6ы8 т0п критерий6ары
Й0км2тке 32м телм2р т060л0ш0
Грамоталылы7
Ба3алау
1.Я6ма эште8 й0км2тке3е тулы3ынса тема4а тура кил32,
2. Фактик хата булма3а,
3.Й0км2тке э6м2-э6лекле бирел32 (план буйынса й2ки план3ы6),
4. Эш лексик я7тан бай булыуы мен2 айырылп тор3а,
5.Эш тема4а 32м т0п фекер6е а8латыу ма7сатына ярашлы стилд2 я6ыл3а,телм2ре тасуири бул3а,
И9к2рм2. Бер ген2 телм2р хата3ы 32м бер ген2 й0км2тке хата3ы бул4ан я6ма эшк2 «5» билд23е 7уйыр4а м0мкин.
Я6ма эшт2 1 орфографик,й2ки 1 пунктуацион,й2ки 1 грамматик хата (тим2к,б0т23е 1 ген2 хата) бул3а,
«5» билд23е 7уйыла
Эште8 й0км2тке3е,ниге662,тема4а тура кил32 (теманан ситк2 ките1 бик а6 бул3а),
Й0км2тке, ниге662,д0р09 бирел32,2мм2 эшт2 бик а6 бул3а ла,фактик хаталар осра3а,
Т0п фекер6е а8латыу э6м2-э6леклегенд2 тупа9 булма4ан етеш3е6лект2р ген2 бул3а,
Я6ма эш,ниге662,синоним 31662рг2 32м синонимик грамматик формалар4а бай бул3а,
Эш бер т0рл0 стилд2 я6ылыуы 32м тасуири булыу мен2н айырылып тор3а,
И9к2рм2. Я6ма эште8 телм2р хаталары 0ст2н д2,й0км2тке3енд2ге хаталар икен2н д2 артма3а,у4а «4» билд23е 7уйыр4а м0мкин.
Я6ма эшт2 2 орфографик 32м 2 пунктуацион хата, й2ки 1 орфографик 32м 3 пунктуацион хата бул3а,й2ки бер орфографик хата3ы ла булмайынса, пунктуацион хаталары 4-т2н,32м грамматик хаталары 2-н2н артма3а,
«4» билд23е 7уйыла
Я6ма эшт2 теманы ситк2 ките1г2 7ара4ан етди хаталар бул3а,
Т0п фекер д0р09 а8латыл3а,2мм2 эшт2 фактик хаталар еб2релг2н бул3а,
Айырым 0л0шт2ренд2 т0п фекер6е а8латыу э6м2-э6леклеге бо6ол3а,
Я6ма эш бер т0рл0р2к типта4ы синтаксик конструкциялар6ан тор3а,316леге ярлы,31662р6е 7улланыу6а хаталар бул3а,
Эш тема 32м уны а8латыу (асыу)талап итк2н бер т0рл0 стилд2 я6ылма3а,
И9к2рм2. Я6ма эшт2ге телм2р хаталары 5-т2н ,й0км2ткелеге хаталар 4-т2н артма4ан х2лд2 л2,эшк2 «3» билд23е 7уйыр4а м0мкин.
Я6ма эшт2 4 орфографик 32м 4 пунктуацион хата,й2ки 3 орфографик 32м 5 пунктуацион хата, й2ки 7 пунктуацион хата 32м орфографик хата3ы6 бул3а,шулар 09т0н2 4 грамматик хата еб2рел32,
«3» билд23е 7уйыла
Я6ма эш тема4а тура килм232,
Фактик хаталар к1п бул3а,
Эште8 б0т2 0л0шт2ренд2 фекер а8латыу э6м2-э6леклеге бо6ол3а,текст 0л0шт2ре ара3ында б2йл2неш булма3а,плпн4а яраш3ы6 бул3а,
№16леге 4262тт2н тыш ярлы бул3а,эш 16-ара б2йл2неше булма4ан бер т0рл0 конструкциялы 7ы97а 30йл2мд2р62н тор3а,31662р 7улланышында ла хаталр осра3а,
Эшт2 стилде8 бер т0рл0л0г0н2 ирешелм2г2н бул3а,
И9к2рм2. Я6ма эшт2ге телм2р хаталары 7-н2н,й0км2тке3енд2ге хаталар 3аны 6-нанартма4ан х2лд2 л2,у4а «2» билд23е 7уйыр4а м0мкин.
Орфографик хаталары 7-н2н,пунктуацион хаталары 7-н2н ,грамматик хаталар 6а 7-н2н арт3а,
«2» билд23е 7уйыла
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республикала һауа торошоноң тағы ла эҫерәк булыуы көтөлә
Башҡортостанда алдағы көндәр эҫе һәм ҡояшлы буласаҡ. Гисметео мәғлүмәте буйынса, республиканың ҡайһы бер райондарында ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуы ихтимал.
Һауа температураһы көндөҙ плюс 27-30 градус тәшкил итәсәк. Төнгө ваҡытта термометр бағанаһы 13-15 градусты күрһәтәсәк.
Синоптиктар һауа торошоноң аҙна аҙағына тиклем үҙгәрешһеҙ һаҡланасағын күҙаллай. Дүшәмбенән, 4 июлдән, башлап һауа температураһының күтәрелеүе көтөлә, йәшенле ямғырҙар булыуы ихтимал.


text:
Республика селекция ҡаҙаныштарын һынау һәм һаҡлау буйынса Рәсәйҙең дәүләт комиссияһы менән килешеү төҙөнө Фото: Олег Яровиков
Республика селекция ҡаҙаныштарын һынау һәм һаҡлау буйынса Рәсәйҙең дәүләт комиссияһы менән килешеү төҙөнө
Республика селекция ҡаҙаныштарын һынау һәм һаҡлау буйынса Рәсәйҙең дәүләт комиссияһы менән килешеү төҙөнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы селекция ҡаҙаныштарын һынау һәм һаҡлау буйынса Рәсәйҙең дәүләт комиссияһы менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө.
Документ берлектә ғилми-тикшеренеү, тәжрибә-производство һәм эксперименталь эштәр үткәреүҙе, ауыл хужалығы культураларының алдынғы селекция ҡаҙаныштарын өйрәнеү, һынау һәм производствоға индереүҙе, кадрҙар әҙерләүҙе, уларҙың квалификацияһын күтәреүҙе һәм башҡа сараларҙы күҙ уңында тота.
Рәсәй Селекционерҙар һәм орлоҡсолоҡ белгестәренең милли союзы йыйылышында Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко әйтеүенсә, бөгөн орлоҡсолоҡ селекцияһы республика агросәнәғәт комплексын үҫтереү стратегияһының төп йүнәлеше булып тора.
Әлеге ваҡытта Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты ауыл хужалығы культуралары селекцияһы һәм орлоҡсолоҡ системаһын тәҡдим иткән. Төбәк биләмәһендә сорттарҙы һынау менән «Госсорткомиссия» федераль дәүләт бюджет учреждениеһының Башҡортостан филиалы шөғөлләнә.
Николай Коваленко һүҙҙәренсә, министрлыҡ беренсел орлоҡсолоҡ селекцияһы программаһын әҙерләгән дә инде, уны 2016 йылда яҡлау күҙаллана.


text:
Мона Лиза
«Мо́на Ли́за», шулай уҡ «Джоко́нда»; (итал. Mona Lisa, La Gioconda, франц. La Joconde), тулы исеме — Портре́т госпожи́ Ли́зы дель Джоко́ндо, итал. Ritratto di Monna Lisa del Giocondo) — Леонардо да Винчи картинаһы, Лувр музейынды һаҡлана, Париж, Франция. Донъяла бер иң билдәле сәнғәт әҫәрҙәренең береһе[1][2]. Флоренцияла ебәк һатыусы Франческо дель Джокондоның ҡатыны Лиза Герардини портреты булып иҫәләнә. 1503—1505 йылдар тирәһендә яҙылған.
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Картинала яртылаш боролоп ултырған ҡара кейемдәге ҡатын төшөрөлгән. Ул кресло таянысына бер ҡулы менән таянып, икенсе ҡулын өҫтөнә ҡуйып, тамашасыға тура ҡарап ултыра. Был билдән төшөрөлгән картина. Кресло балконда йәки лоджияла тора. Элегерәк картина киңерәк булған тип иҫәпләнә. Ситтәге ике ҡырҙа лоджия колонналары яртылаш ҡына күренә.
Сәнғәтте өйрәнеүсе Борис Виппер Мона Лиза йөҙөндә квадроченто модаһы эҙҙәре булыуын билдәләй: уның ҡаштары һәм маңлайының өҫтөндә сәсе йолҡолған[3].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Мона Лиза» в базе данных Лувра (фр.)
- Мона Лиза (масштабируемая картина)
- Сайт, посвящённый образам Моны Лизы в современной культуре, в том числе и в рекламе


text:
Республика халҡы дауаханала һәм мәктәптә бешерелгән аҙыҡтың фотоһын Instagram сайтына ҡуя ала — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Фото: Олег Яровиков
Республика халҡы дауаханала һәм мәктәптә бешерелгән аҙыҡтың фотоһын Instagram сайтына ҡуя ала — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты
Республика халҡы дауаханала һәм мәктәптә бешерелгән аҙыҡтың фотоһын Instagram сайтына ҡуя ала — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы Instagram социаль селтәрендә республика халҡынан дауаханала һәм мәктәптә бешерелгән аҙыҡтың фотоһүрәттәрен йыя. Баҫылған һүрәттәрҙе тикшереү социаль учреждениеларҙа туҡланыу системаһын яҡшыртырға мөмкинлек бирәсәк.
«2014 йылда республикала социаль туҡланыуға 4,5 миллиард һумдан ашыу бүленгән», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова.
Депутат фекеренсә, «йылдан-йыл дәүләт социаль өлкәгә күпләп аҡса йүнәлтә, ә халыҡтан һорау алыуҙан күренеүенсә, ошо хеҙмәттәр менән ҡәнәғәт булыусылар аҙ. Дауаханаларҙағы һәм мәктәптәрҙәге туҡланыу системаһында тәртип урынлаштырыу еңел түгел. Шуға күрә беҙгә йәмәғәтселектең һәм ошо хеҙмәттәр менән файҙаланыусыларҙың ярҙамы кәрәк».
Instagram социаль селтәренә дауахана ризығы төшөрөлгән фотоны — #едабольницыРБ, мәктәптекен #едашколыРБ билдәһе менән ҡуйыу зарур. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы төбәк штабының рәсми бите — onf_rb.


text:
Башҡортостан райондарында БР бизнес-омбудсменының ярҙамсылары эш башлаясаҡ
Башҡортостан райондарында республикала эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкилдең йәмәғәт эшмәкәрҙәре эш башлаясаҡ. Ошо көндәрҙә уларға тейешле танытмалар тапшырылды, тип хәбәр иттеләр БР бизнес-омбудсмены аппаратының матбуғат хеҙмәтенән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, вәкилдең йәмәғәт ярҙамсылары институты «Эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкил тураһында»ғы БР законына ярашлы булдырыла. Белоретта ярҙамсылар менән осрашыу барышында Рафаил Ғибәҙуллин билдәләүенсә, төбәктең барлыҡ муниципаль берәмектәрендә эшҡыуарҙар хоҡуҡтары буйынса вәкилдең йәмәғәт ярҙамсыһы вазифаларын булдырыу үтә мөһим, сөнки был граждандарҙың мөрәжәғәттәренә тиҙ арала яуап биреү, бизнес вәкилдәренең хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен үтәү буйынса хәлде контролдә тотоу мөмкинлеген бирә.
Бизнес-омбудсмен Әбйәлил, Архангел, Балаҡатай, Белорет, Йылайыр, Ҡыйғы, Салауат, Учалы, Хәйбулла райондары һәм Сибай ҡалаһынан йәмәғәт ярҙамсыларына танытмалар тапшырҙы. Бынан һуң улар өсөн махсус семинар ойошторолдо.


text:
Башҡортостан Президенты Яңауыл һөт заводының етештереү технологиялары менән таныштыФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Башҡортостан Президенты Яңауыл һөт заводының етештереү технологиялары менән танышты
Башҡортостан Президенты Яңауыл һөт заводының етештереү технологиялары менән таныштыФото: Айрат Нурмөхәмәтов
«Кристалл» агрохолдингы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Яңауыл һөт заводы производствоһын киңәйтә. Май айында бында ике яңы цех эшләй башлаясаҡ. Шулай уҡ эремсек етештереү һәм аҙыҡ-түлекте ҡаптарға төрөү ҡорамалдары урынлаштырыласаҡ. Киләсәктә компанияла кондитер изделиеларын етештерә башлау планлаштырыла.
Шәмбе, 6 апрелдә, Яңауыл буйлап эш сәфәре барышында предприятиела Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов булды. Республика башлығы заводтың етештереү ҡеүәте һәм продукция поставкалау географияһы хаҡында ҡыҙыҡһынды.
Производство мөдире Надежда Магрупова Президентҡа хәбәр итеүенсә, бөгөнгө көндә завод сменаһына яҡынса 25 тонна һөт ҡабул итеп эшкәртә. Йәй көнө етештереү ҡеүәте арта – бер сменала 30-35 тонна һөт ҡабул ителә.
Үткән йылда бында йәмғеһе 6305 тонна сеймал эшкәртелгән, 4000 тонна пастеризацияланған һөт, 71 тонна витаминлы һөт, 660 тоннанан ашыу һөт продукцияһы, 35 тонна май, 214 тонна эремсек етештерелгән.
Яңауыл һөт заводында сеймал базаһының яртыһынан ашыуын «Кристалл» агрохолдингының ике бүлексәһе — «Победа» һәм «Абдуллино» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре тәьмин итә. Шулай уҡ һөт Яңауыл, Борай, Ҡалтасы райондарынан килтерелә.
«Яңауыл һөтө» бренды аҫтында сыҡҡан тауарҙарҙың 40 проценты Өфөгә йүнәлтелә, ҡалған продукция Яңауыл, Борай, Ҡалтасы, Благовещен, Бөрө, Нефтекамалағы сауҙа нөктәләренә поставкалана. Продукция шулай уҡ дауаханаларға, балалар йорттарына һәм мәктәптәргә йүнәлтелә.
Бөгөнгө көндә предприятиела 70 кеше эшләй, уртаса эш хаҡы айына 16075 һум тәшкил итә.
Яңауыл буйлап эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов «Магнит» сауҙа селтәренең аҙыҡ-түлек магазинында булды. Бында ул республикала етештерелгән продукцияның булыу-булмауы менән ҡыҙыҡһынды. Кәштәләрҙә Яңауыл һәм Дәүләкән предприятиеларының һөт продукциялары, шулай уҡ Бәләбәй һәм Туймазы продукциялары тәҡдим ителә. Шулай ҙа, Президент билдәләүенсә, төбәктә етештерелгән тауарҙар ассортименты киң түгел.


text:
Республикала 2014 йылда 2 миллион 640 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡФото: Олег Яровиков
Республикала 2014 йылда 2 миллион 640 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡ
Республикала 2014 йылда 2 миллион 640 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡФото: Олег Яровиков
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Президиумының 2013 йылда торлаҡты сафҡа индереүҙең алдан һығымталары һәм 2014 йылға маҡсаттар билдәләүгә арналған кәңәшмә үтте.
— Торлаҡ зиннәт булырға тейеш түгел, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — Күптәрҙең фатир алыу, йорт төҙөү мөмкинлектәре юҡ һәм улар тотош быуын ятаҡтарҙа йәшәй. Талап юғары булған саҡта торлаҡ етешмәүе уға хаҡтарҙың артыуына килтерә. Хатта урта килемле кешеләр йыш ҡына торлаҡ һатып ала алмай.
Башҡортостанда сиратта тороусылар 90 меңгә яҡын. Торлаҡ һатып алыу мөмкин булһын өсөн бөтә муниципалитеттар ҙа социаль торлаҡ майҙанының квадрат метры өсөн хаҡ билдәләгән.
— Беҙ кешеләргә ярҙам итәбеҙ, торлаҡ төҙөүгә һәм һатып алыуға тотонолған сығымдарҙы субсидиялау буйынса социаль программаларҙы тормошҡа ашырабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Ауыл ерендә йәшәүсе һәм эшләүсе агросәнәғәт комплексы, социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре, йәш белгестәр өсөн торлаҡ хаҡынан 70 процентҡа тиклем социаль түләүҙәр эшләйбеҙ. Эконом-класс торлағы һатып алыуға кредиттар буйынса проценттарҙы түләүгә сығымдарҙың бер өлөшөн субсидиялайбыҙ. Йәш ғаиләләргә ярҙам итәбеҙ, торлаҡ хаҡын 35 процентҡа тиклем ҡаплайбыҙ. Йәш уҡытыусыларға тәүге взносты һәм кредит буйынса проценттарҙы түләүгә сығымдарҙы бүлеп түләү хоҡуғы бирҙек. Өс һәм унан күберәк бала, шулай уҡ инвалид балалары булған 12 мең ғаиләгә бушлай ер участкалары бирҙек. Шуға ҡарамаҫтан, торлаҡҡа, айырыуса арзан торлаҡҡа, талап ҙур.
Башҡортостанда 2011 йылдан алып социаль торлаҡ төҙөлөшө башланды. Былтыр 74 мең квадрат метр төҙөлгән, быйыл 100 мең самаһы сафҡа индерергә планлаштырыла. «Ауылдың социаль үҫеше» программаһын иҫәпкә алып, авария хәлендәге йорттарҙан граждандарҙы күсереү һәм йорт комплекттарын биреү буйынса был һан 210 мең «квадратҡа» етергә тейеш. Шулай уҡ өҫтөнлөклө тәртиптә социаль торлаҡ төҙөлөшө өсөн ер участкалары бүленә. Берҙәм республика исемлегендә хәҙер – 8 миллион квадрат метр торлаҡ сафҡа индерерлек 11 мең гектарҙан ашыу перспективалы майҙансыҡ бар.
Йыл һайын Республика адреслы инвестиция программаһына шәхси һәм күмәк төҙөлөш райондарында инженер коммуникациялары төҙөүгә аҡса һалына. Быйыл – 2,3 миллиард һум самаһы. Киләһе йылға 617 миллион һум планлаштырылған.
— Күберәк төҙөү өсөн, беҙгә күберәк төҙөлөш материалдары етештерегә кәрәк, — тип билдәләне республика Президенты. — Быйыл «Евробетон» комбинаты Өфөлә каркас технологияһы буйынса йорттар төҙөү өсөн йылына 30 мең кубометр тимер-бетон конструкциялар сығарыу ҡеүәтенә эйә производствоны сафҡа индерҙе.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ федераль структуралар менән хеҙмәттәшлекте үҫтереүҙең мөһим булыуын билдәләне. Тәү сиратта — Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүгә булышлыҡ итеү фонды менән.
Дүрт йыл элек республика Хөкүмәте һәм Фонд хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. Уны тормошҡа ашырыу мәсьәләһе буйынса тәҡдимдәр эшләү өсөн эш төркөмө бар. Төркөмдөң бурысы – республика территорияһында федераль ер участкалары тураһындағы мәғлүмәттәрҙе системаға һалыу, уларҙы межалауҙы үткәреү һәм кадастр иҫәбенә ҡуйыу. Хәҙер дөйөм майҙаны 206 гектар булған өс участка әйләнешкә индерелгән. Бында 170 мең квадрат метр торлаҡ сығасаҡ, тип күҙаллана.
Республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Камил Мансуров тотош Башҡортостан буйынса файҙаланыуға тапшырыласаҡ торлаҡтың план күләмен хәбәр итте. 2013 йылда 2 миллион 470 мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелеүе көтөлә, 2014 йылда – 2 миллион 640 мең. Иң юғары төҙөлөш темптары Октябрьскийҙа һәм Нефтекамала: 2012 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 155,8 һәм 148,2 процент. Иң түбән темптар Ағиҙелдә, унда 71,3 процент. Рәсәй кимәлендә Башҡортостан дөйөм квадрат метрҙар иҫәбе буйынса Татарстандан (1948,2 мең), Санкт-Петербургтан (2156,3 мең), Мәскәүҙән (2183,7 мең), Краснодар крайынан (3013,4 мең) һәм Мәскәү өлкәһенән (4365,9 мең) ҡала алтынсы урында (1855,2 мең кв. метр).
Камил Мансуров әйтеүенсә, бирелгән торлаҡ ипотека кредиттары иҫәбе лә арта. 2013 йылдың ғинуар-сентябрендә Башҡортостан халҡына дөйөм алғанда 22 миллиард 642 миллион һум күләмендә кредит бирелгән.


text:
Башҡортостанда 2012-2015 йылдарға ГЛОНАСС-ты ҡулланылышҡа индереү программаһы раҫланды
Рәсәйҙәге пассажирҙар ташыу өсөн файҙаланылған бөтә төр транспорт ГЛОНАСС юлдаш навигацияһы системаһы менән йыһазландырылырға тейеш.
— 2012 йылдың 1 июленән билдәләнгән тәртиптә ГЛОНАСС йәки ГЛОНАСС/GPS юлдаш навигацияһы аппаратураһы менән йыһазландырылмаған транспорт сараларын файҙаланыу лицензиат тарафынан лицензия талаптарын тупаҫ боҙоу кеүек ҡабул ителәсәк, — тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетында.
Дәүләт комитетында әйтеүҙәренсә, төбәктә «ГЛОНАСС навигация-мәғлүмәт системалары» федераль селтәр операторы менән хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыу нигеҙендә әҙерләнгән 2012-2015 йылдарға «Башҡортостан Республикаһын социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү маҡсатында ГЛОНАСС юлдаш навигация технологияларын ҡулланылышҡа индереү» айырым маҡсатлы программаһы ҡабул ителгән.
— Тәү сиратта был программа пассажирҙар ташыуға диспетчерҙар аша идара итеү системаһын ойоштороу өсөн заманса юлдаш навигация технологияларын ҡулланыуҙы күҙ уңында тота, — тип билдәләнеләр Дәүләт комитетында. — Уның ярҙамында реаль ваҡыт режимында транспорт сараларының ҡайһы ерҙә булыуын, хәрәкәт йүнәлешен һәм тиҙлеген, туҡталыштар ваҡытын күҙәтеп буласаҡ. Был система шулай уҡ транспорт расписаниеһын иҫәпләп сығарырға, пассажирҙар ағымына ҡарап линияға күпме автобус сығарырға кәрәклеген билдәләргә мөмкинлек бирә.
Дөйөм алғанда был яңылыҡ пассажирҙар ташыуҙың сифатын күтәреүҙе, юл-транспорт фажиғәләрен кәметеүҙе һәм юлдарҙың машиналар үткәреү һәләтен арттырыуҙы күҙ уңында тота.


text:
«500 ферма» республика программаһында 43 ҡатнашыусы иҫәпләнә
Башҡортостандың йәнә алты ауыл хужалығы предприятиеһы «500 ферма» республика программаһында ҡатнашыусы статусын алды. Шулай итеп, «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарға Башҡортостан Республикаһында 500 һөт-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» маҡсатлы республика программаһына 43 ферма индерелде.
Көн элгәре республиканың Ауыл хужалығы министрлығында конкурс нигеҙендә түбәндәге хужалыҡтар һайлап алынды: Туймазы районының «Ҡушбүләк» крәҫтиән хужалығы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Ауырғазы районының «Дуҫлыҡ» ауыл хужалығы етештереү кооперативы, Ҡырмыҫҡалы районының «Алатау» агросәнәғәт хужалығы ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, Нуриман районының «Алекс» агрофирмаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Бишбүләк районының Киров исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы һәм «Үҙәк» машина-технология станцияһы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы. Был хаҡта БР Ауыл хужалығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.


text:
Өфөлә студенттар педагогик отрядтары слеты үтәсәк
Республика педагогик отрядтарының бишенсе слеты 29 сентябрҙә М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты нигеҙендә үтәсәк. Унда ғәмәлдәге һәм яңы төҙөлөп килгән педагогик отрядтарына ингән юғары һәм урта һөнәри белем биреү учреждениелары студенттары ҡатнаша.
Педагогик отрядтарында эшләүсе студенттарҙың оҫталыҡ кимәлен арттырыу, тәжрибә уртаҡлашыу һәм йәйге кампанияға йомғаҡтар яһау сараның төп маҡсаттары булып тора.
Слет сиктәрендә шулай уҡ 2010-2011 уҡыу йылында балалар һауыҡтырыу-тәрбиә учреждениеларына педагогик кадрҙар әҙерләү буйынса Екатерина Поспелова исемендәге «Перспектива» вожатыйҙар әҙерләү республика үҙәгенең отчет конференцияһы, шулай уҡ йылдың иң яҡшы вожатыйҙарын тәбрикләү тантанаһы һәм III студенттар педагогик отрядтары конкурсы үтәсәк.
Сараны ойоштороусылар — «Башҡорт педагогия дәүләт университет комплексы» ассоциацияһы менән берлектә «Перспектива» вожатыйҙар әҙерләү республика үҙәге.


text:
2012 йылда Өфө Инновация-сәнәғәт салонында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итәсәк
2012 йыл башында (28 февралдән 2 мартҡа тиклем) Өфөлә сираттағы Инновация-сәнәғәт салоны үтәсәк. Уның сиктәрендә «Промэкспо-2012», «Станоктар һәм инструмент», «Насостар һәм компрессорҙар» махсуслашҡан күргәҙмәләре ойоштороласаҡ.
Саралар БР Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы, Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ярҙамында, «Станкоинструмент» Рәсәй станоктар һәм инструменттар продукцияһы етештереүселәре ассоциацияһы һәм Рәсәйҙең Машиналар эшләүселәр союзы ҡатнашлығында ойошторола.
Инновация-сәнәғәт салонында сәнәғәт комплексы предприятиелары өсөн алдынғы технологиялар индереүгә, машиналар эшләү предприятиеларының төп фондтарын яңыртыуға һәм уларҙың конкурентлыҡ һәләтен арттырыуға булышлыҡ итеүсе техник һәм технологик яңылыҡтар тәҡдим ителәсәк.
Рәсәй Машиналар эшләүселәр союзынан хәбәр итеүҙәренсә, салон сиктәрендә тәүге тапҡыр «Машиналар эшләү өлкәһе өсөн белгестәр әҙерләү: проблемалар һәм уларҙы хәл итеү юлдары» тип аталған түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ.
«Металл эшкәртеү технологияларындағы һәм металл эшкәртеүсе машиналар менән деталдәренең конструкцияларындағы өр-яңы тенденциялар» һәм «Ремонт. Тергеҙеү. Реновация» II бөтә Рәсәй ғилми-техник конференцияһы ла эш программаһына индерелгән.


text:
Өфөлә Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитовтың юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашыуы үттеФото: Олег Яровиков
Өфөлә Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитовтың юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашыуы үтте
Өфөлә Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитовтың юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашыуы үттеФото: Олег Яровиков
2 сентябрҙә Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назаратында РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин менән эш осрашыуы үтте.
Осрашыуҙа ислам мәғарифын үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Унда ҡатнашыусылар дини лидерҙарҙы даими рәүештә уҡытыу системаһын яйға һалыу, шулай уҡ улар өсөн даими рәүештә эшләгән квалификация күтәреү курстарын ойоштороу кәрәклеген билдәләне.
Рәсәйҙең юғары мөфтөйө һүҙҙәренсә, үткән аҙнала Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты ҡарамағындағы Рәсәй ислам университетында 80 кеше юғары белем тураһындағы дипломдар алған һәм әлеге ваҡытта халыҡҡа хеҙмәт итә башлаған. Уларҙың яҡынса яртыһы – Башҡортостандан, ҡалғандары – Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән. Бөгөнгө көндә университет үҙ көсө менән йылына 300 кешене уҡытып сығара ала.


text:
Газ менән хәүефһеҙ файҙаланыуҙы пропагандалау айлығы
1 октябрҙә Башҡортостанда газ менән хәүефһеҙ файҙаланыуҙы пропагандалау буйынса сираттағы айлыҡ башлана. Уны ойоштороусы — "Газ-Сервис" асыҡ акционерҙар йәмғиәте — ойошмаларҙы һәм граждандарҙы әүҙем ҡатнашырға саҡыра.
Предприятиеның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, акцияның төп бурысы — халыҡ, төрлө ойошмалар етәкселеге, торлаҡ хужаларының иғтибарын газ менән файҙаланыу ҡағиҙәләрен күҙәтеү мәсьәләләренә йүнәлтеү. Бигерәк тә йылытыу миҙгелендә.
Беҙҙең төбәк газ яғыулығы менән туҡтауһыҙ тәьмин ителә. Йыл һайын, апрелдән сентябргә тиклем, газ менән хәүефһеҙ тәьмин итеү өсөн "Газ-Сервис" белгестәре республиканың газ хужалығын көҙгө-ҡышҡы осорҙа эшләүгә әҙерләй. Йыл буйына, раҫланған планға ярашлы, торлаҡ йорттарҙа һәм йәмәғәт биналарында ҡорамалдарҙы техник хеҙмәтләндереү үткәрелә.
Айлыҡ 31 октябргә тиклем дауам итәсәк.


text:
Башҡортостанда яҡынса 3 миллиард һум суммаға облигациялар сығарыу планлаштырылаФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда яҡынса 3 миллиард һум суммаға облигациялар сығарыу планлаштырыла
Башҡортостанда яҡынса 3 миллиард һум суммаға облигациялар сығарыу планлаштырылаФото: Олег Яровиков
— Башҡортостандың кредит рейтингын «ВВВ-» кимәленә тиклем («Тотороҡло» прогноз) күтәреү донъя баҙарында республикабыҙҙың инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһенең артыуы тураһында һөйләй, — тине 13 майҙа республика Хөкүмәтендә үткән брифингта төбәктең финанс министры Рузалия Хисмәтуллина.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2013 йылдың яҙында Standard & Poor's халыҡ-ара рейтинг агентлығы Башҡортостандың кредит рейтингын «ВВВ-» кимәленә тиклем («Тотороҡло» прогноз) күтәргәйне.
— Яңы баҫҡысҡа күтәрелеү беҙҙең өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Был ҙур аҙым булып тора, тәү сиратта, инвесторҙарҙың беҙҙең республикаға ышанысын күрһәтә, — тип иҫәпләй Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры Александр Марьин.
Шул уҡ ваҡытта, Рузалия Хисмәтуллина журналистар менән осрашыуҙа билдәләүенсә, «бурыстар йәһәтенән Башҡортостан уртасыл сәйәсәт алып бара».
— Беҙҙең бюджеттың торошо бындай сәйәсәт алып барырға мөмкинлек бирә һәм республиканың рейтингын күтәреүгә нигеҙ булып тора, — тине төбәктең финанс министры.
Уның һүҙҙәренсә, бюджет дефицитын яҡынса өс миллиард һум күләмендә кредиттар йәлеп итеү иҫәбенә, шулай уҡ облигациялар сығарыу ярҙамында ҡаплау планлаштырыла.
— Средстволар конкурс нигеҙендә йәлеп ителәсәк. Үҙ хеҙмәттәрен тәҡдим иткән инвесторҙар араһынан, әлбиттә, иң яҡшы льготалы шарттар тәҡдим иткәндәре һайлап алынасаҡ. Республика рейтингын арттырыу арзаныраҡ кредит ресурстарын йәлеп итергә мөмкинлек бирәсәк. Бынан тыш, яҡынса өс миллиард һум суммаға облигациялар сығарыу планлаштырыла. Срогы – өстән биш йылға тиклем. Әлегә был һорау тикшереү стадияһында, — тине Рузалия Хисмәтуллина.


text:
Фото:
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаттары милли матбуғат проблемаларын тикшерҙе
Фото:
"Яңы тарихи шарттарҙа милли матбуғат: үҫеше һәм перспективалары" – бөгөн III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә “Башинформ” агентлығының конференц-холында үткән секция шулай аталды. Ултырышты "Тамаша" журналының баш мөхәррире Фәнил Ҡоҙаҡаев алып барҙы. Милли матбуғат мәсьәләләре буйынса фекер алышыуҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты хакимиәтенең граждандар мөрәжәғәттәре буйынса эшләү бүлеге мөдире Ниязбай Сәлимов, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Венера Хәкимова, башҡорт телендә нәшер ителгән республика, район гәзит-журналдарының, радио һәм телевидениеның баш мөхәррирҙәре, Матбуғат идаралығының яуаплы хеҙмәткәрҙәре, журналистика ветерандары, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты.
Секция ултырышында ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, Ниязбай Сәлимов тикшереүгә сығарылған теманың көнүҙәклеген һәм мөһимлеген билдәләне. Уның фекеренсә, башҡорт милләтенең киләсәге, туған теленең, мәҙәниәтенең, йолаларының һаҡланыуы ла башҡорт телендәге киң мәғлүмәт сараларының нисек үҫешеүенән тора. Уның әйтеүенсә, үткә быуаттың 90-сы йылдарында ни бары һигеҙ гәзит һәм журнал башҡорт телендә нәшер ителгән, район гәзиттәрен туған телдә дубляж вариантында ғына уҡырға мөмкин булған. Милли матбуғат үҫешенә үҙгәртеп ҡороу йылдарында халыҡтың үҙаңының үҫеше, рухи күтәрелеше ҙур роль уйнаған. Беренсе һәм Икенсе Башҡорттар ҡоролтайы ҡарарҙары яңы матбуғат баҫмаларын асыуға һәм камиллашыуға булышлыҡ иткән һәм республикала дубляж варианттағы гәзиттәр урынына башҡорт телендәге үҙ аллы гәзиттәр сыға башлаған. Әммә хәҙерге иҡтисади көрсөк шарттарында бихисап башҡорт баҫмаларының тиражы һиҙелерлек кәмене. Матбуғат идаралығы, гәзит мөхәрририәттәре үҙҙәре лә тиражды һаҡлап алып ҡалыу өсөн күп нәмә эшләй. Гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы барышында һәр төрлө декадалар – милли матбуғат, йәштәр һәм балалар матбуғаты аҙналығы, гәзит-журналдарға яҙылыусы көнө үткәрелә. Альтернатив яҙылыу менән ныҡышмалы шөғөлләнергә, яҙылыуҙың традицион булмаған алымдарын эҙләргә, һәр төрлө конкурстар, приздар уйнатыу ойошторорға кәрәк. Бер һүҙ менә әйткәндә, әүҙем, ныҡышмал булырға, киләсәккә ҡарап эшләргә, нисек һәм ҡайҙа булыуығыҙға ҡарамаҫтан – бар ерҙә лә мөмкин тиклем әүҙемерәк баҫмаларҙы рекламаларға, уларҙы тәрән мәғәнә менән байытырға, уҡыусылар өсөн ҡыҙыҡлы итергә тырышырға кәрәк. Халыҡ ҡыҙыҡһыныуын шулай ғына яуларға мөмкин.
Үҙ сиратында Венера Хәкимова бөгөнгө дөйөм милли матбуғат баҫмалары проблемалары буйынса үткәрелгән социаль һорау алыу һөҙөмтәләренә туҡталды. Был мониторингҡа ярашлы, төбәктә башҡорт телендә нәшер ителгән баҫмалар ярайһы йылдам үҫешә, әммә халыҡ араһында, үкенескә күрә, милли матбуғатҡа ҡыҙыҡһыныу күҙәтелмәй. Шулай булһа ла, Венера Миҙхәт ҡыҙы әйтеүенсә, электрон киң мәғлүмәт сараларының, телевидение, интернеттың әүҙем үҫешеүе һәм баҫымына ҡарамаҫтан, баҫма матбуғат милли үҙаңға йоғонтоһо яһай ала. Уның әйтеүенсә, йәнә башҡорт телендәге бөтә Рәсәй күләмендәге баҫма ла кәрәк.
"Киске Өфө" гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева үҙ сығышын гәзит хеҙмәткәрҙәренең тәрбиәүи һүҙенә, һәр милли баҫманың үҙ концепцияһын булдырыуға арнаны.
– Төрлө баҫмалар бар Рәсәйҙә, күбеһе мәғлүмәт биреү менән генә шөғөлләнә, – тип билдәләне Гөлфиә Янбаева. – Ә бына беҙ, башҡорт телендәге баҫмалар журналистары, барыбер ҙә икенсерәк маҡсаттарҙы күҙ уңында тотоп эшләйбеҙ, эшләргә тейешбеҙ. Әлбиттә, беҙҙең баҫмаларҙың һүҙ күтәреп һөйләрлек асыҡ ҡына концепцияһы ла булманы. Күп осраҡта улар рус телендәге баҫмаларҙың күсермәһе булараҡ йәшәне. Әммә һуңғы егерме йыл эсендә, моғайын да, ул концепция төҫмөрләнгәндер, тим. “Йәшлек” гәзите менән асылғандыр ул милли концепция. Сөнки ул беҙҙең милли матбуғат майҙанына шул тиклем ярһыу бер ташҡын булып килеп инде, халҡыбыҙҙың рухын күтәреүгә ҙур өлөш индерҙе. Ул саҡта, әлбиттә, беҙҙең төп баҫмабыҙ булған “Башҡортостан” гәзитенең дә йөкмәткеһе һәм йүнәлеше үҙгәрҙе, ул үҙенең рус һәм татар телле иштәренән ҡырҡа айырылды. Шулай итеп, беҙ милли матбуғат баҫмаларының төп концепцияһын шулай төҫмөрләнек: улар — рухи даирәне киңәйтеү, милләттәште сәмләндереү, ғәмләндереү, тәрбиәләү, тарихы, тамырҙары, үҙенең кемлеге хаҡында уйландырыу сараһы, объектив һәм глобаль ҡараштар, альтернатив фекер, зыялылар тәжрибәһе трибунаһы.
Гөлфиә Янбаева беҙҙең башҡорт баҫмаларында ла, рус телле баҫмаларҙа ла етди аналитика юҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Һәр өлкәлә, һәр тармаҡта беҙ башҡорттарҙың рухын уятырлыҡ темалар эҙләргә тейешбеҙ, — тип иҫәпләй "Киске Өфө" гәзите мөхәррире.
– “Һүҙ” тигән шундай ҡеүәтле ҡорал менән эш итәбеҙ. Ғөмүмән, бөгөн ошондай һүҙ “ҡоралы” тантана иткән заман. Уны донъя кимәлендәге сәйәсәттә лә, депутаттар, президенттар һайлауҙарында ла ҡулланалар. Тимәк, ошо “ҡорал”ды беҙ бөгөн халҡыбыҙҙың аңын уятыу, рухын күтәреү, иманлы итеү, уларҙы үҙ яҙмышын үҙ ҡулына алдырыу, ерҙә лайыҡлы көн итергә ынтылыш тыуҙырыу, меңәрләгән һорауына яуап биреү өсөн файҙаланырға тейешбеҙ, – тине һүҙен йомғаҡлап Гөлфиә Янбаева.
"Шоңҡар" журналы мөхәррире Азамат Юлдашбаевтың башҡорт телендәге киң мәғлүмәт сараларына арналған сығышы бик ҡыҙыҡлы һәм хисле булды. Ул, атап әйткәндә, былай тине:
— Америка яҙыусыһы Джером Лоуренстың әйткәне бар: “Журналистиканың бурысы – үтә ҡуҙғығандарҙы тынысландырыу һәм үтә тыныстарҙы ҡуҙғытыу”. Егерме беренсе быуат башы журналистикаһына бик тә тап килеп торған һүҙҙәр был. Бигерәк тә башҡорт милли журналистикаһына. Сөнки яңы мең йыллыҡта баҫма матбуғаттың, телевидение, радио һәм Интернеттың йәмғиәттәге роле, милләтте берләштереүҙәге, халыҡты туплауҙағы бурысы айырыуса юғары. Һәм был оло миссия тәү сиратта шул мәғлүмәт сараларында эшләүсе журналистарҙың профессиональ кимәленә бәйле.
Көн талаптарына яуап бирерлек, замандың социаль заказын үтәй алырлыҡ, замандаштарыбыҙҙың талапсан зауығын, сәйәси, ижтимағи ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерлек үткер ҡәләмле, тос фекерле, йор һүҙле, осҡор күҙле журналистарыбыҙ бармы?
Һан йәһәтенән – бар. Был – бәхәсһеҙ. Ә был кадрҙар көн талаптарына яуап бирәме?
Сер түгел — һуңғы йылдарҙа милли баҫмаларҙың тираждары кәмей бара. Сәбәптәрҙең береһе –журналистарҙың профессиональ әҙерлеге. Бөгөн мәғлүмәт баҙары шул тиклем бай, бер үк яңылыҡты һәр тарафтан ишетергә, күрергә, уҡырға мөмкин. Шуға күрә әле төп принциптарҙың береһе: нимә яҙыуың ғына түгел, нисек яҙыуың да мөһим. Йәғни, авторҙың яҙыу һәләтенән башҡа фекерләү ҡеүәһе, уйлау даирәһе, уның интеллектуаль кимәле, стиль үҙенсәлеге талап ителә. Йыл һайын башҡорт журналистикаһы факультетын егерме биш-утыҙ студент тамамлай. Тик, үкенескә күрә, бөгөн редакцияларға эшкә килгән йәш белгестәрҙең күбеһе тик бирелгән темаға инша яҙырға ғына һәләтле.
Йәнә бер күренеште билдәләргә кәрәк: биш йыл дауамында журналистика нескәлегенә төшөнгән студент районға ҡайтырға ашыҡмай. Ошо фонда яҡын арала билдәле кадрҙар мәсьәләһе тыуыуы ла мөмкин.
Азамат Юлдашбаев, Гөлфиә Янбаева кеүек үк, һуңғы йылдарҙа аналитик журналистиканың, публицистиканың юғалып барыуын әсенеп билдәләне. Уның әйтеүенсә, әүҙем, яугир публицистика заманы үтте, тип ирәүәнлеккә бирелеп китергә ярамай.
Әлбиттә, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ профессиональ әҙерлек проблемаһын күрмәй ҙә, белмәй ҙә тип әйтеп булмай. Төрлө йүнәлешле, төрлө маҡсатлы уҡыуҙар, курстар, семинарҙар үткәрелеп тора. Мәҫәлән, былтыр ғына бик йөкмәткеле, фәһемле һәм көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәргән ике сара-һабаҡтар булған. Тик бында системалы эш кәрәк. Ә бындай эш мәктәптәрҙә профориентацион эштән, юғары уҡыу йорттарындағы заманса маҡсатлы уҡытыуҙан башланырға тейеш. Был йәһәттән уйланырға урын бар.
Интернет журналистика юҡ тинем, ә ул булһын өсөн, тәү сиратта, телде лә, компьютер технологияларын да, журналистика үҙенсәлектәрен дә белгән веб-мастерҙар, веб-администраторҙар кәрәк. Ә улар юҡ. Бөгөнгө милли Интернет ресурстарҙы булдырыусы, хеҙмәтләндереүсе белгестәр барыһы ла үҙ аллы өйрәнгән һәүәҫкәр-энтузиастар. Бәлки, берәй уҡыу йорто базаһында, йә шул уҡ БДУ-ның журналистика факультетында бөгөнгө редакцияларҙың ихтыяждарын иҫәпкә алып, журналистиканы, Интернетты
Ул башҡорт интернет журналистикаһын үҫтерергә саҡырҙы, ә бының өсөн, тәү сиратта, телде лә, компьютер технологияларын да, журналистика үҙенсәлектәрен дә белгән веб-мастерҙар, веб-администраторҙар кәрәк. Ә улар юҡ. Бөгөнгө милли Интернет ресурстарҙы булдырыусы, хеҙмәтләндереүсе белгестәр барыһы ла үҙ аллы өйрәнгән һәүәҫкәр-энтузиастар. Бәлки, берәй уҡыу йорто базаһында, йә шул уҡ БДУ-ның журналистика факультетында бөгөнгө редакцияларҙың ихтыяждарын иҫәпкә алып, журналистиканы, Интернетты, журналистиканы өйрәнеүсе 15-20 кешенән торған төркөм төҙөргә кәрәктер. Киләсәктә барыбер интернетһыҙ йәшәй алмаясаҡбыҙ, тип һығымта яһаны Азамат Юлдашбаев.
"Рәсәй төбәктәрендәге башҡорт телендә сыҡҡан баҫмалар беҙҙең ярҙамға мохтаж", –"Йәшлек" гәзитенең баш мөхәррире Артур Дәүләтбәков докладының асылын ошо һүҙҙәр тәшкил итте. Ул милли баҫмаларҙың милләтте туплауҙағы роленең баһалап бөткөһөҙ булыуын, әммә ниңәлер I, II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙарында милли матбуғат темаһы айырым секцияла ҡаралмауын билдәләне.
— Ә был күптән өлгөрөп еткән мәсьәлә һәм бөгөнгө һөйләшеүгә күтәрелгән проблемалар ҡоролтайҙың резолюцияһына инер, күрше өлкәләрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе сифатлы башҡорт баҫмалары менән тәьмин итеү мәсьәләһе яҡын арала хәл ителер, — тине Артур Дәүләтбәков.
Уның әйтеүенсә, үҙгәртеп ҡороуға тиклем ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙең башҡорт баҫмаларын алдырып уҡыу мәсьәләһе бик ҡырҡыу торманы. «Башҡортостан», «Ленинсы» гәзиттәрен, «Ағиҙел», «Пионер» журналдарын күрше өлкәләрҙә алдырып уҡыусылар йөҙәрләп түгел, меңәрләп иҫәпләнде. Хатта 1990 йылда айырым сыға башлаған «Йәшлек» гәзитен алдырып уҡыусылар ҙа 2–3 мең тәшкил итте. Тик Рәсәй почтаһы ла үҙгәртелеп ҡоролғас, йәғни үҙҙәренә күберәк аҡса эшләр өсөн матбуғат баҫмаларын таратыу хаҡын ҡайырып ала башлағас, яҙылыусылар һаны ҡырҡа кәмене. Мәҫәлән, «Йәшлек» гәзитенә Силәбе, Һамар, Һарытау, Мурманск, Липецк, Ырымбур өлкәләрендә, Ханты-Манси, Ямал–Ненец Автономиялы Округтарында, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларында, Красноярск, Пермь крайында, Татарстан, Удмурт Республикаларында алдыралар, әммә уларҙың һаны һуңғы йылдарҙа 75-тән 200-гә тиклем генә дана тәшкил итте. Башҡа баҫмалар менән дә шул уҡ хәл.
Хәҙерге ваҡытта Рәсәйҙең биш төбәгендә генә үҙҙәренең башҡорт телендә нәшер ителгән гәзиттәре бар. Ырымбур өлкәһендә – «Каруанһарай» (мөхәррире – Салауат Ғайса улы Аҡдәүләтов), Пермь крайында – «Пермь башҡорттары» (мөхәррире Вил Тимерғәле улы Мөхәмәтйәнов, Фәйрүзә Фаяз ҡыҙы Йоносова), Һамар өлкәһендә – «Ырғыҙ» (мөхәррире – Сәлимә Басир ҡыҙы Игенбәтова-Краснова), Силәбе өлкәһендә – «Уралым» (мөхәррире – Флүзә Фәтҡулла ҡыҙы Ғайсина), Ҡурған өлкәһендә – «Замандаш» (мөхәррире – Игорь Александрович Быков). Ә бер нисә йыл элек кенә башҡорт баҫмаларының һаны 14-кә барып етә ине. Тағы ла «Челябинский рабочий» гәзитенең «Башҡорт» полосаһын билдәләп үтер инем. Был бит айына ике тапҡыр сығып килде лә, тағы туҡтап ҡалды.
Урындағы баҫмалар бер нисә кешенең инициативаһы һөҙөмтәһендә генә донъя күреп килә. Мәҫәлән, Ырымбур өлкәһенең «Каруанһарай» гәзите мөхәррире Салауат Аҡдәүләтов гәзиттең тәүге һандарын Башҡортостанда, Ғафури районының «Табын» гәзите редакцияһында баҫтыра.
Һуңғы йылдарҙа БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ күрше өлкәләргә күп кенә ярҙам итте. Ҡулдан килгәнсә ҡағыҙҙан алып компьютер техникаһы, диктофондар, фотоаппараттар, лицензиялы башҡортса шрифттар бирҙе. Шулай уҡ һәр гәзит идаралыҡ ҡарамағында республика, район баҫмаларына беркетелгән.
«Йәшлек», «Йәншишмә», «Аманат», «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Башҡортостан ҡыҙы», «Ватандаш», Асҡын районының «Надежда» баҫмаларының мөхәррирҙәре күрше төбәктәргә командировкаларға сығып, «түңәрәк өҫтәл»дәр үткәреп, редакцияларҙың эшмәкәрлеге менән танышып, уларға методик яҡтан ярҙам күрһәтеп ҡайтты.
Артур Дәүләтбәков "Йәшлек" гәзитенең Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты менән берлектәге эшмәкәрлеген айырым билдәләп үтте. Әле тәүге ҡоролтай үтмәҫ борон гәзиттең ул ваҡыттағы баш мөхәррире Нияз Сәлимов журналистарҙы ай һайын тиерлек башҡорттар йәшәгән төбәктәргә командировкаларға йөрөтә торғайны.
Гәзит эсендә «Ҡоролтай» гәзитендә Башҡарма комитеттың эшмәкәрлеге, күрше өлкәләрҙә йәшәүсе башҡорттарҙың хәле, көнитмеше сағылды. 2008 йылда «Йәшлек»тә ҡыуаныслы ваҡиға булды – башҡорт матбуғаты тарихында тәүге тапҡыр Силәбе өлкәһе буйынса хәбәрсе пункты асылды.
— Беҙ бының менән генә туҡталып ҡалырға йыйынмайбыҙ, — тине "Йәшлек" йәштәр гәзитенең баш мөхәррире. — Алдан әйткәнемсә, күрше өлкәләрҙә башҡорт баҫмалары насар таратыла. Сәбәптәре төрлө: гәзит һуңлап килә, өҫтәүенә, күрше төбәк булғанға күрә, яҙылыу хаҡы ла 50-80 һумға ҡиммәтерәк килеп сыға. Ошоларҙы иҫәпкә алып, Силәбе өлкәһендә йәшәүсе 166 мең 372 башҡортто сифатлы баҫма менән тәьмин итеү маҡсатында «Йәшлек-Силәбе» гәзитен ойошторорға тәҡдим итәбеҙ. Йәғни 3–4 хәбәрсе Силәбе өлкәһенән материалдар туплап, Өфөгә ебәрә, ә «Йәшлек» гәзитенең 16 битлек аҙналыҡ сығарлышының 4 битен Өфөлә редакцияла версткалап, Силәбе типографияһында баҫтырғанда, гәзиттең үҙҡиммәте лә кәмер, Силәбе башҡорттары сифатлы башҡорт баҫмаһын алып һөйөнөр ине.
Артабан ошондай уҡ алым менән башҡорттар күп йәшәгән башҡа өлкәләргә лә гәзит сығарыу мөмкинлеген ҡарарға кәрәк.
Асҡын районының "Надежда" гәзите мөхәррире Фәйрүзә Йоносова үҙенең сығышында һәр райондың башҡорт телендәге үҙенең гәзите булырға тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Асҡын районында "Надежда" гәзите 2002 йылдан алып башҡорт телендә нәшер ителә, һәм ошо арала тап ошо гәзит арҡаһында район кешеләренең күбеһе үҙен ысын башҡорт итеп тойған, тыуған яғының тарихын, тамырҙарын асыҡлаған.
Филология фәндәре докторы, профессор, “Ағиҙел” журналының бүлек мөдире Фәнил Күзбәков үҙенең докладында башҡорт телендә нәшер ителгән баҫмаларға тулы анализ яһаны. Ул ҡаты тәнҡит менән сығыш яһаны. Фәнил Күзбәков, атап әйткәндә, республикала башҡорт телендәге киң мәғлүмәт саралары үҫеше буйынса милли программа әҙерләү, шулай уҡ Республика милли матбуғат проблемаларын өйрәнеү буйынса бойондороҡһоҙ үҙәк, альтернатив ваҡытлы баҫма (радио, телевидение каналы) ойоштороу кәрәклеген билдәләне.
"Китап" нәшриәте директоры Зөфәр Тимербулатов сығышында башҡорт китабын һатыуға сығарыу, уны киң ҡатлам уҡыусыға алып барып еткереү – бөгөн көнүҙәк мәсьәлә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Уның фекеренсә, был эштә дәүләт системаһы кәрәк. Урындарҙа иһә был мәсьәләне хәл итеү Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының төбәк бүлексәләренең әүҙемлегенә лә бәйләнгән.
Секцияла ҡатнашыусылар шулай уҡ "Башҡортостан" Дәүләт телерадиокомпанияһының мәктәп-студияһы директоры Шәүрә Ғилманованың ("Яңы тарихи шарттарҙа милли телевидение һәм радио: үҫеш перспективалары"), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы урынбаҫары Артур Иҙелбаевтың ("Милли матбуғатта яңы мәғлүмәт технологиялары") һәм башҡаларҙың докладтарын ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы.
Һөҙөмтәлә, докладта һәм фекер алышыуҙа яңғыраған тәҡдимдәрҙе индереп, резолюция ҡабул ителде.


text:
Рөстәм Хәмитов «Мин – граждан» йәштәр форумы ҡатнашыусылары менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов «Мин – граждан» йәштәр форумы ҡатнашыусылары менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Мин – граждан» йәштәр форумы ҡатнашыусылары менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитовтың «Мин – граждан» V йәштәр форумы ҡатнашыусылары менән осрашыуы Бәләбәй районында, «Аҡсарлаҡ» балаларға белем биреү үҙәгендә уҙҙы.
Форумға 500-ҙән ашыу кеше килгән. Форумдың маҡсаты – йәштәр сәйәсәтенең төп йүнәлештәрен, бизнес һәм социаль проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙы тикшереү. Ҡатнашыусылар «Йәштәр эшҡыуарлығы», «Йәмәғәт контроле», «Мин — ирекмән», «Мин спортты һайлайым», «Арт-квадрат», «Инфопоток», «Дини нигеҙҙәр» кеүек профилле майҙансыҡтарҙа шөғөлләнә.
— Заманалар ябай түгел. Беҙгә үҙебеҙҙең бөтә «фекерләү эшмәкәрлеген» илебеҙ, иҡтисад эргәһендә барған ҡатмарлы хәлдәрҙән сығыу юлдарын табыу өсөн тупларға тура килә, — тип мөрәжәғәт итте форумда ҡатнашыусыларға Рөстәм Хәмитов. — Донъя иҡтисады үҙен эҙмә-эҙлекле тотмай. 2008-2009 йылдарҙағы көрсөк күренештәре артта ҡалған һымаҡ тойола ине. Был улай түгел. Ҙур иҡтисади үҫеш юҡ. Әлеге ваҡытта Башҡортостан Республикаһында иҡтисади үҫеш ҙур түгел. Сәнәғәт производствоһы индексы 102 процент самаһы. Ул бик күп түгел, беҙ 5-7 процентҡа иҫәп тотҡайныҡ, әммә улай килеп сыҡмай. Килеп сыҡмай, сөнки баҙарҙар ҡыҫыла, бөгөнгө иҡтисади хәл, башҡа үҫеш варианттарына ҡарағанда, стагнацияға яҡын. Шул уҡ хәл илдә лә бара. Беҙгә икенсе төрлө үҫеш парадигмаһы, хәлебеҙҙе ҡайтанан ҡарау кәрәк. Берҙәй хәл итеү ысулдарын табып, иҡтисади хәл яҡшы яҡҡа үҙгәрһен өсөн тейешенсә эшләү мотлаҡ.
Йәштәрҙең әүҙемлеге, динамика, һеҙҙең ҡеүәтле эшегеҙ кәрәк. Һеҙҙең потенциалығыҙ ысынында иһә ил үҫешенә йәлеп ителмәгән әле. Һеҙ лидер булырға тейеш.


text:
Фото:
Белорет металлургия комбинатында хеҙмәткәрҙәренә дөйөм медицина тикшереүе үткәрелә
Фото:
«Мечел» компанияһына ҡараусы «Белорет металлургия комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә хеҙмәткәрҙәренә флюорографик тикшереү тамамлана. Уның маҡсаты — күкрәк ситлеге ауырыуҙарын ваҡытында асыҡлау.
Ике ай дауамында комбинат территорияһында күсмә флюорографик машина эшләй. Был арала дүрт меңгә яҡын кеше тикшереү үткән. Бөгөн медиктарҙың күсмә бригадаһы метталургтарҙың әүҙемлеген билдәләй. Һәм был осраҡлы түгел: 24 мартта Бөтә донъя туберкулезға ҡаршы көрәш көнө билдәләнә, киң мәғлүмәт сараларында профилактиканың мөһимлеге һәм даими медицина тикшереүҙәренең әһәмиәте тураһында күп яҙыла.
Март аҙағына тиклем Белорет металлургия комбинаты хеҙмәткәрҙәренең 90 проценты флюорография үтергә тейеш.


text:
Республика тулыһынса йылытыу миҙгеленә әҙер
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан Республикаһында бөтә коммуналь инфраструктура объекттарының ҡышҡа әҙерлеге 100 процентҡа баһалана. 1540 ҡаҙанлыҡ, дүрт мең километрҙан ашыу йылылыҡ селтәре, 132 үҙәк йылылыҡ пункты, 14 мең километрҙан ашыу һыу үткәргес селтәре әҙерләнгән. Ҡышты тулыһынса әҙерлек менән 1496 берәмек ҡарҙан таҙартыу техникаһы ла көтә. Коммуналь хужалыҡ объекттары резервтағы электр менән тәьмин итеү сығанаҡтары менән тулыһынса тәьмин ителгән. Республиканың бөтә муниципаль берәмектәре лә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығына ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә әҙерлек паспорттарын тапшырырға тейеш.
Бының тураһында һүҙ 2014-2015 йылдарҙың көҙгө-ҡышҡы осорона Волга буйы федераль округы төбәктәрендә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын әҙерләү буйынса кәңәшмәлә барҙы. Видеоконференция режимында һөйләшеүҙе Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Алһыу Ғәйнетдинова алып барҙы.
Төбәктең башҡарма власть органдары мәғлүмәттәре буйынса, 1 сентябргә ҡарата округтың бөтә төбәктәрендә лә алдағы йылытыу осорона әҙерлек тамамланыу өҫтөндә, план-графиктар әҙерләнгән, эшмәкәрлекте төбәк ведомство-ара комиссиялар һәм эшсе төркөмдәр ғәмәлгә индерә.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын ҡышҡы шарттарға әҙерләү өсөн Рәсәй Федерацияһы субъекттарының тупланған бюджеттарында 25,9 миллиард һум ҡаралған. 1 сентябргә ҡарата уларҙың 74,3 проценты бүленгән һәм үҙләштерелгән.
Алһыу Ғәйнетдинова хәбәр итеүенсә, йылытыу миҙгеленә төбәктә 94,2 процент торлаҡ фонды, 94 процент йылытыу һәм йылытыу-етештереү ҡаҙанлығы, 93 проценттан ашыу үҙәк йылытыу пункты һәм йылылыҡ селтәре, 94 процент һыу үткәргес һәм 95 проценттан ашыу электр селтәрҙәре әҙерләнгән. Йылы менән тәьмин итеү өлкәһе предприятиеларында һәм ойошмаларында авария хәленә яғыулыҡ запасы әҙерләнгән.


text:
Санкт-Петербургта Башҡорт мәҙәниәте көнө үттеФото: Мәүлиҙә Ильясова
Санкт-Петербургта Башҡорт мәҙәниәте көнө үтте
Санкт-Петербургта Башҡорт мәҙәниәте көнө үттеФото: Мәүлиҙә Ильясова
Үткән йомала Санкт-Петербургтың «Советский» концерт залында Башҡорт мәҙәниәте көнө үтте. Сара ҡаланың Мәҙәниәт буйынса комитеты һәм Башҡортостан Республикаһының Даими вәкиллеге ярҙамында Санкт-Петербург башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) менән ойошторолдо. Программа сиктәрендә Мостай Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» әҫәре буйынса «Башҡортостан» киностудияһы менән төшөрөлгән фильм күрһәтелде.
Сарала Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары – Азат Биксурин һәм Заһир Иҫәнсурин сығыш яһаны, тип хәбәр итте Башҡортостандың Санкт-Петербургтағы Даими вәкиллегенең баш белгесе Мәүлиҙә Ильясова. Шулай уҡ Люциә Буканова етәкселегендәге «Ирәндек» башҡорт фольклор ансамбле (Санкт-Петербург) ҙур концерт программаһын тәҡдим итте.
Байрам сиктәрендә күргәҙмә-йәрминкә ойошторолдо, унда башҡорт балы, халыҡ промыслалары изделиелары тәҡдим ителде. Сара йәштәр дискотекаһы менән тамамланды.


text:
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында секциялар һәм түңәрәктәр үҙ эшен башлай
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
15 февралдән «Башҡортостан» дәүләт концерт залында балалар һәм өлкәндәр өсөн түңәрәктәр, студиялар һәм секциялар эшләй башлай. Был хаҡта «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» порталы хәбәр итә.
Балалар коллективтары өсөн хореография (бал, эстрада, халыҡ, классик, экзотик бейеүҙәр), вокал (эстрада, джаз, балалар йыры) йүнәлештәре бар, «Эврика» иртә үҫеш мәктәбе (өс йәштән алып) эшләй. Өлкәндәр иһә «Клеопатра» ҡатын-ҡыҙҙар клубына, бал бейеүҙәре мәктәбенә йөрөй ала.
Күп йылдар учреждениела билдәле ижади коллективтар — «Шаян» халыҡ бейеүҙәре ансамбле, «Вираж» бал бейеүҙәре ансамбле, «Ренессанс» бейеү театры, «Дельфин» вокал студияһы, «Ассоль» өлгөлө вокаль-бейеү студияһы, «Камиллыҡ» художестволы гимнастика студияһы, «Арлекино» театр студияһы эшләп килә.
Төркөмдәргә яҙылыу өсөн телефон: 273-72-53. Өҫтәмә мәғлүмәт — «Башҡортостан» дәүләт концерт залы сайтында.


text:
Һыу, ут, газ һәм йылыны тотҡарлаған өсөн урындағы властар идарасы компанияларҙың эшен туҡтата ала
Урындағы властар һыу, ут, йылы һәм газды 72 сәғәттән күберәк ваҡытҡа тотҡарлаған идарасы компанияларҙың эшмәкәрлеген ваҡытлыса туҡтата аласаҡ. «Российская газета» мәғлүмәтенә ярашлы, Төбәктәр үҫеше министрлығының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ менән идара итеү өлкәһендәге яңылыҡтарға ҡағылышлы ошо һәм башҡа тәҡдимдәре йәмәғәт тыңлауҙары өсөн РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы менән баҫтырылған закон проектында күрһәтелгән. Штраф һалынған компаниялар урынына ышаныс ҡағыҙы буйынса идара итеүселәр киләсәк.
Компанияның эшмәкәрлеген туҡтатыу срогы эштәге етешһеҙлектәрҙе бөтөрөүгә талап ителгән ваҡыттан артмаясаҡ. Ул йәнә бер йылдан ашыуыраҡҡа һуҙылырға тейеш түгел. Шул уҡ ваҡытта яңы идарасы түләү буйынса бурыстары булмаған граждандарға хеҙмәттәр күрһәтеүҙе гарантиялаясаҡ идара итеүҙе тәьмин итергә бурыслы. Шулай уҡ өс көн дауамында ул төбәк властарына предприятие менән идара итеү планын тәҡдим итергә, артабан был планды үтәү буйынса аҙна һайын иҫәп-хисап бирергә тейеш.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Рәсәй Президенты эшмәкәрлек өсөн дөрөҫ йүнәлеш бирҙе»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов федераль киң мәғлүмәт сараларына Рәсәй Президентының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһенә комментарий бирҙе. Республика башлығы Ҙур Кремль һарайының Георгий залында барған Мөрәжәғәтнамәне уҡып ишеттереү тантанаһында ҡатнашты.
— Мин, Владимир Владимирович абстракт фекерләү өсөн түгел, ә тәғәйен эш итеү өсөн дөрөҫ йүнәлеш бирҙе, тип иҫәпләйем, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы, муниципаль власть — халыҡҡа иң яҡын власть. Ул бер яҡтан – демократик, кешеләргә асыҡ булырға, ә икенсе яҡтан – күп мәсьәләләрҙе хәл итерлек финанс, матди, ойоштороу ресурстарына эйә булырға тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Беҙ бөгөн, урындағы властың бөтә был атрибуттарға эйә булмауын беләбеҙ: ресурстар, аҡса әҙ, урамдарҙы таҙартыу йәки ҡалдыҡтарҙы урынлаштырыу менән бәйле проблемаларҙы хәл итеү өсөн техника һатып алырға мөмкинлектәр юҡ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Властың был кимәлен нығытырға кәрәк. Етди нығытырға.
Был мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә федераль, төбәк һалымдарын урындағы власть файҙаһына ҡайтанан ҡарау варианты буйынса барырға була, тине Башҡортостан Президенты.


text:
Баш ҡалалағы мәктәптәр 11 мең беренсе класс уҡыусыһын ҡабул итә
Өфө мәктәптәренә 1 сентябрҙә 11 мең беренсе класс уҡыусыһы киләсәк. Тап ошо сама бала уҡыуға яҙылған. Былтырғы менән сағыштырғанда был бер меңгә күберәк. Ҡала башлығында үткән оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең Мәғариф идаралығы начальнигы Азамат Сәйфуллин ошондай мәғлүмәт бирҙе.
Баш ҡаланың 138 мәктәбендә быйыл 100 мең самаһы бала уҡыясаҡ. Беренсе класс уҡыусыларының барыһына ла хәҙер «Яңы быуын» («Новое поколение») стандарты буйынса уҡырға тура киләсәк — был программа Өфөлә республика эксперименты сиктәрендә тормошҡа ашырыла. Йәнә 35 мәктәптең икенсе һәм һигеҙ мәктәптең өсөнсө класс уҡыусылары ла уның буйынса уҡыясаҡ. Яңы стандарт буйынса эшләгән уҡытыусыларға 120 уҡыу семинары үткәрелгән, программалар, дәреслектәр һәм әсбаптар әҙерләнгән.


text:
Яр Саллының балалар баҡсаһында башҡорт төркөмө асылды
Башҡортостан һәм Татарстан араһындағы сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ярашлы, Яр Саллыла, «Айһылыу» балалар баҡсаһында 25 балаға иҫәпләнгән башҡорт төркөмөн асыу тантанаһы үтте. Был ҡалала йәшәгән башҡорттарға ғына түгел, Башҡортостан Республикаһының башҡорт йәмәғәтселеге өсөн дә мөһим ваҡиға. Башҡорт төркөмөн тамамлаусылар белем алыуҙы Яр Саллылағы башҡорт урта мәктәбендә дауам итә аласаҡ.
Тантанала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты делегацияһы башҡорт төркөмө тәрбиәселәренә музыкаль үҙәк, «Китап» нәшриәтенең башҡорт телендә сыҡҡан китаптарын бүләк итте. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, әле БР Мәғариф министрлығы ярҙамында БР Мәғарифты үҫтереү институтында «Айһылыу» балалар баҡсаһының башҡорт төркөмө тәрбиәселәре өсөн курстар ойоштороу мәсьәләһе хәл ителә.
Белешмә өсөн. Әлеге ваҡытта Яр Саллыла 13 мең самаһы башҡорт йәшәй. Үткән быуаттың 90-сы йылдарында ҡалала «Юлдаш» башҡорт мәҙәни йәмғиәте ойошторола. «Милли-мәҙәни автономия тураһында»ғы Федераль закон ҡабул ителгәндән һуң «Юлдаш» йәмғиәте 2000 йылда «Шоңҡар» башҡорт милли-мәҙәни автономияһы итеп үҙгәртелә һәм милли мәҙәниәтте, йолалар һәм традицияларҙы һаҡлау һәм үҫтереү, башҡорт телен өйрәнеү буйынса әүҙем эш башлай, Башҡортостан Республикаһы менән тығыҙ бәйләнеш булдыра. Башҡорт йәмәғәтселеге тырышлығы менән тап яр Саллыла 2004 йылдың сентябрендә Татарстандағы тәүге башҡорт мәктәбе асыла (11-се урта мәктәп нигеҙендә). Бында 1-11 класс уҡыусылары башҡорт телен өйрәнә. Хәҙер ҡалала балалар баҡсаһындағы тәүге башҡорт төркөмө лә барлыҡҡа килде.


text:
Башҡортостан татарҙары берләштеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан татарҙары берләште
Башҡортостан татарҙары берләштеФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың татар йәмәғәт ойошмалары «Башҡортостан татарҙары» Йәмәғәт берләшмәләре союзына берләшә. Был турала 8 октябрҙә «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында «Ватаным» Бөтә Рәсәй коммерция булмаған партнерлығының Башҡортостан Республикаһындағы төбәк бүлексәһе рәйесе Раил Әсәҙуллин менән Башҡортостан Республикаһы татарҙарының Төбәк милли-мәҙәни автономияһы рәйесе Рәмил Бигнов хәбәр итте.
Рәмил Бигнов, Башҡортостанда хәҙер йәмғиәтте демократлаштырыу бара, тип билдәләне. Быға миҫал – татар йәмәғәт ойошмаларының берләшеү тураһында инициативаһын властар ыңғай ҡабул итте.
— Беҙ көрәшергә йыйынмайбыҙ, беҙҙең төп бурыс – республикала йәшәүсе бөтә халыҡты конструктив инновацион эшкә көйләү, – тине Раил Әсәҙуллин. Ул ҡасандыр халыҡтар дуҫлығы эталоны булып торған Дағстанда ислам хәрәкәте тирәләй йәйелдерелгән ваҡиғалар билдәле бер хәүеф тыуҙырыуын билдәләп үтте.
— Беҙ милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләүҙә ярҙам итергә тейешбеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. — Республикала ижтимағи-сәйәси мөнәсәбәттәрҙе ҡайтанан ҡарау бара, һәм беҙ уға тап килергә тейешбеҙ.


text:
Фото:
Эскелеккә ҡаршы көрәшеүсе Владимир Жданов Башҡортостанға киләсәк
Фото:
Башҡортостанға Рәсәй Дәүләт Думаһының алкоголь әйләнеше буйынса эксперт советы ағзаһы профессор Владимир Жданов киләсәк. Өс көн буйына ул республика ҡалаларында «Айыҡлыҡ – йәшәү нормаһы» семинарҙары үткәрәсәк. Был турала «Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәтен ойоштороусы Роберт Дәүләтшин хәбәр итте.
2 февралдә Владимир Жданов Нефтекама халҡы менән осрашасаҡ. Икенсе көнөнә Өфөлә бер нисә осрашыу үтәсәк. 4 февралдә профессор Белорет ҡалаһына барасаҡ.
— Өфөлә профессор Жданов Президент Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ һәм Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында семинар үткәрәсәк, — тине Роберт Дәүләтшин. – Ул шулай уҡ матбуғат конференцияһында ҡатнашасаҡ, уҡыусылар менән осрашасаҡ һәм телевидениела тура эфирҙа сығыш яһаясаҡ.
Владимир Георгиевич Жданов – Рәсәйҙең йәмәғәт эшмәкәре, айыҡ йәшәү рәүешен популярлаштырыусы, РФ Дәүләт Думаһының алкоголь әйләнеше буйынса эксперт советы ағзаһы, Халыҡ айыҡлығы өсөн көрәш союзы рәйесе, «Халыҡ-ара айыҡлыҡ академияһы» йәмәғәт ойошмаһы вице-президенты, «Айыҡ Рәсәй» дөйөм Рәсәй хәрәкәте ҡушма рәйесе. 2007 йылдан Халыҡ-ара Славян Академияһында (Мәскәү) ғәмәли психология кафедраһын етәкләй. Спиртлы эсемлектәрҙең һәм тәмәкенең зыяны тураһында лекциялар менән сығыш яһай, күреүҙе тергеҙеү буйынса курстар үткәрә.


text:
Фото:
Ҡала башҡорттарының теле һәм демографияһы буйынса ғилми-ғәмәли конференция
Фото:
15 апрелдә Октябрьский ҡалаһы «Ҡала башҡорттары: тел һәм демография проблемалары» VI төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияла ҡатнашыусыларҙы ҡабул итәсәк. Ул III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә Өфө дәүләт нефть техник университеты филиалы базаһында үтәсәк.
Форумды ойоштороусылар – Президент Хакимиәте, Башҡортостан Хөкүмәте, Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, БР Фәндәр академияһы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Октябрьский ҡалаһы ҡала округы хакимиәте, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты.
Ғилми докладтар темалары: «Ҡала башҡорттарының формалашыу тарихы», «БР-ҙың төньяҡ төбәгендә тел хәле», «Милли кадрҙар әҙерләү өсөн һөнәри йүнәлештәге эш», «Этник-ара бәйләнештәр һәм милли үҙаң проблемалары», «Башҡорттарҙың урбанизация процестары һәм уларҙың этник йөҙөн һаҡлау», «Ҡала шарттарында тәрбиә һәм милли белем биреү, демография һәм ҡала халҡының сәләмәтлеге проблемалары». Конференция йомғаҡтары буйынса материалдар йыйынтығы сығарыу планлаштырыла.
Докладтар 15 мартҡа тиклем «Ҡала башҡорттары» билдәһе менән yulchi81@mail.ru электрон почтаһы буйынса ҡабул ителә.
Ойоштороу комитетының адресы: 450054, Өфө, Октябрь проспекты, 71, 401-се кабинет. Бәйләнеш телефондары: (347) 235-60-50, 8-927-32-77-547.


text:
«Эшләүсе әсәйҙәр өсөн иң яҡшы предприятие» конкурсы еңеүселәре билдәләнде
Башҡортостан Хөкүмәтендә «Эшләүсе әсәйҙәр өсөн иң яҡшы предприятие» IV Республика конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеләр. Еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса Республика өс яҡлы комиссияһының быйылғы йомғаҡлау ултырышында үткәрелде.
Башҡортостан Хеҙмәт һәи халыҡты социаль яҡлау министрлығында билдәләп үтеүҙәренсә, «Эшләүсе әсәйҙәр өсөн иң яҡшы предприятие» IV Республика конкурсы министрлыҡ, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм БР Профсоюздар федерацияһы тарафынан раҫланған Положениеға ярашлы үткәрелде.
Конкурс-2013 йомғаҡтары буйынса бюджеттан тыш ойошмалар араһында беренсе урынды «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Техник эксплуатация үҙәге яуланы. Икенсе урында — «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, өсөнсөлә — «Стәрлетамаҡ троллейбус идаралығы» муниципаль унитар предприятиеһы.
Бюджет учреждениелары араһында Өфөнөң 13-сө ҡала клиник дауаханаһы «Эшләүсе әсәйҙәр өсөн иң яҡшы предприятие» конкурсы лидеры булды. Икенсе урын Өфөнөң 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһына бирелде. Өсөнсө урынды Дүртөйлө район һәм ҡала ветеринар станциялары, шулай уҡ Стәрлетамаҡ психоневрология интернаты бүлеште.
2013 йылғы «Эшләүсе әсәйҙәр өсөн иң яҡшы предприятие» конкурсы еңеүселәре тип танылған ойошмалар етәкселәренә иң әүҙем эшләүсе әсәйҙәрҙе үҙ средстволары иҫәбенә дәртләндерергә тәҡдим ителде.
Күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте һәм социаль партнерлыҡты үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн Башҡортостан Президентының Рәхмәт хаттары, республика Хөкүмәтенең Почет грамоталары менән һигеҙ кеше наградланды. Улар араһында — «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе директоры Александр Артюхов, РФ Һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренең республика профсоюз ойошмаһы рәйесе Светлана Пронина, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров һәм ӨДАТУ ректоры Морат Ғөзәйеров.
Бынан тыш, Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһының «Берҙәмлек өсөн» орденына БР Дәүләт Йыйылышының Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берләшмәләре буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Виктор Пчелинцев һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты ярҙамсыһы Петр Иванов лайыҡ булды.


text:
Республикала ял көндәрендә 400 эскән водитель тотолған
Республика автоинспекцияһында уҙған ял көндәрендә үткәрелгән профилактик сараларға йомғаҡ яһалды. Акция дауамында 12,5 меңдән ашыу һәр төрлө ҡағиҙә боҙоу осрағы асыҡланған. Күп водителдәр элеккесә хәүефһеҙлек ҡайыштарын һанға һуҡмай, ҡыҙыл утҡа үтеү осраҡтары ла күп. Ҡағиҙәне тупаҫ боҙоу осраҡтары, мәҫәлән, ҡаршы юл һыҙатына сығыу, ярамаған урында алда барған машиналарҙы уҙыу осраҡтары асыҡланған. Статистика буйынса, былар иң йыш осраған юл-транспорт һәләкәтенә килтергән сәбәптәрҙең береһе. Бынан тыш, ике ял көнөндә автоинспекторҙар алкоголь ҡулланған 400 водителде ҡулға алған.
2012 йыл башынан алып автоаварияларҙа 66 кеше һәләк булған, 800-ҙән ашыуы төрлө йәрәхәттәр алған, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығында.


text:
БР Хөкүмәте менән «Хунхуа БДБ» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек итеү буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйылдыФото: Олег Яровиков
БР Хөкүмәте менән «Хунхуа БДБ» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек итеү буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйылды
БР Хөкүмәте менән «Хунхуа БДБ» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек итеү буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйылдыФото: Олег Яровиков
24 ғинуарҙа Республика йортонда Башҡортостан Хөкүмәте менән «Хунхуа БДБ» Рәсәй-Ҡытай компанияһы араһында хеҙмәттәшлек итеү буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән. Документҡа яршлы, 2015 йыл аҙағына тиклем Ишембайҙа нефть һәм газ ятҡылыҡтарын тикшереү һәм үҙләштереү өсөн быраулау ҡоролмаларын етештереү буйынса предприятие асыу планлаштырыла. Етештереү күләме йылына яҡынса туғыҙ миллиард һум тәшкил итәсәк. Сәнәғәт линияһы «Витязь» машиналар эшләү компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте биләмәһендә урынлашасаҡ.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм «Ф.Э.Дзержинский исемендәге «Уралвагонзавод» ғилми-етештереү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Олег Сиенко проект мөмкинлектәрен тикшерҙе. Республика етәксеһе билдәләүенсә, яңы производство булдырғанда Башҡортостан Хөкүмәте кәрәкле ярҙам күрһәтәсәк.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, «инвесторҙар республика биргән мөмкинлектәр менән ҡыҙыҡһына башланы». «Һүҙ һалым буйынса ташламалар, уңайлы эш шарттары, административ кәртәләрҙе кәметеү хаҡында бара», тип билдәләне ул.
Төп капиталға инвестициялар күләме 250 миллиард һум кимәлендә баһалана. Бер йыл элек был күрһәткес 185 миллиард һум кимәлендә ине. «Яҡшы, тотороҡло үҫеш күҙәтелә», — тип билдәләне республика Президенты. Яңы проект хаҡында Рөстәм Хәмитов, 2014 йылда тәүге һөҙөмтәләр буласаҡ, тигән ышанысын белдерҙе.
«Ф.Э.Дзержинский исемендәге «Уралвагонзавод» ғилми-етештереү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Олег Сиенко протоколға ҡул ҡуйғандан һуң журналистарға түбәндәгеләрҙе хәбәр итте: «Завод («Витязь» машиналар эшләү компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) яңыртыуҙы талап итәсәк. Быға етди әҙерләнергә, проектҡа һалынасаҡ инвестициялар күләмен иҫәпләргә кәрәк». Уның һүҙҙәренсә, Президент менән осрашыуҙа тимер юл дивизионы сиктәрендә Ишембайҙа яңы продукция етештереү буйынса мәсьәлә ҡуҙғатылды. Һүҙ карьерҙарҙа, металлургия һәм башҡа төр сәнәғәт тармаҡтарында ҡулланылған ярмалы йөк ташыу өсөн вагондар етештереү хаҡында бара, тип билдәләне Олег Сиенко.


text:
Техниканы әҙерлек һыҙығына
Республика хужалыҡтарында яҙғы баҫыу кампанияһына әҙерлек йылдам бара. Механизаторҙар трактор, тағылмаларҙы билдәле ваҡытҡа ремонтлауҙы маҡсат итеп ҡуйған. Өфө районы хужалыҡтарының береһе эштең 40 процентын теүәлләгән дә инде.
16 / 01 / 2017
164
Ҡыш ауыл хужалығы эшсәндәре өсөн яуаплы осор
Кәртәгә ингән малды, йәш быҙауҙарҙы юғалтыуһыҙ ҡышлатыуға мал аҙығының етәрлек кимәлдә әҙерләнеүе мөһим. Уҙған йылдың ауыл хужалығы өсөн яҡшы килеүе мал ҡышлатыуҙы уңышлы башҡарып сығырға мөмкинлек бирә. Бөгөн Баймаҡ районы Ленин исемендәге, «Рассвет» ауыл хужалығы кооперативтары, крәҫтиән-фермерҙар малсылыҡ буйынса яҡшы күрһәткестәргә эйә. Теманың дауамы-Рассвет хужалығынан әҙерләнгән материалда.
16 / 01 / 2017
211
Эшләһәң - эш ҡарышмай
Ике йыл элек Тәтешле районының Әрибаш ауылында йәшәүсе Ғилметдиновтар крәҫтиән-фермер хужалығы ойоштороуға һәм үҫтереүгә грант алыуға өлгәшә. Ғаилә миллион ярым һумға яҡын аҡсаны техника кәрәк-яраҡтарына әйләндерә, ҡара-сыбар тоҡомло һыйырҙарҙан улар бөгөн яҡшы табыш ала.
13 / 01 / 2017
257
Башҡортостан һөт етештереүсе төбәктәр араһында беренсе урында килә
Был уңышҡа республикала тормошҡа ашырылған «500 һөт фермаһы» программаһы ҙур өлөш индерә. Миҫал өсөн, программала ҡатнашыусыларҙың һауым күләме 32 процентҡа артҡан. 2017-2019 йылдарҙа «500 һөт фермаһы» үҙгәреш кисерәсәк. Уға орлоҡ һатып алыуға субсидиялар өҫтәлә.
06 / 01 / 2017
272
Йүнсел ғаилә ил биҙәге
Ауырғазы районында йәшәүсе Ғәзизуллиндар бынан бер-нисә йыл элек ҡола яланда ферма төҙөп, бөгөн уның уңыштарын барлай.
19 / 12 / 2016
229
Өфөлә күләмле ит фестивале ойошторола
Республиканың 30 районы вәкилдәре үҙҙәре етештергән ауыл хужалығы продукцияһын һатыуға сығарасаҡ. Был көндө һайыр, сусҡа, һарыҡ, ҡош иттәре һәм ит деликатестарын арзан хаҡҡа һатып алырға мөмкин. Йәрминкә Пархоменко урамының «Йәй» күп функциялы үҙәге алдындағы майҙанда ойошторола.
13 / 12 / 2016
241
Хәйбулла районынан алтмыштан ашыу йылҡы малы урланыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде
Өйөрҙө эҙләп сыҡҡан кешеләрҙе эҙҙәр күрше Ырымбур өлкәһенә илткән. Был аҙнала иһә аттар табылды тип хәбәр иттеләр. Ләкин өйөрҙөң өстән бер өлөшө генә. Ҡалғандарын бурҙар һуйып һатып та өлгөргән. Тик бына барымтаһы булды, ә ҡарымта үтәлмәне. Енәйәт өсөн язаға тарттырылыусылар юҡ. Булмаясаҡ та, ти район халҡы. Хоҡуҡ һаҡлау органдары бер ниндәй ҙә эш ҡуҙғатмаған. Халыҡтың күҙ йәштәрен береһе лә күрергә теләмәй. Ә үҙебеҙ башҡорт тоҡомло аттарҙы үрсетәбеҙ тигән булабыҙ. Юғалған йылҡы малдары ла бит Баймаҡ һәм Хәйбулла райондарынан ябай башҡорт тоҡомло булған. Был бер. Икенсенән бит ауыл кешеһе өсөн йылҡы ашатыусы ла, техника ла. Юғалтыу хаҡы ҙур. Урланған алтмыш йылҡы өсөн кем яуап бирер? Ҡарымта яһалырмы?
11 / 12 / 2016
541
Йүнсел хужа йүнен таба
Учалы районы Юлдаш ауылында Сабировтар ғаилә фермаһын ойошторған. Фермер үҙ эшен 15 баш малдан башлаған. Һөт етештереү һәм мал һимертеү йүнәлешендә эшләүсе Азат Сабировтың хужалығы киләсәктә дәүләт ярҙамын алырға ниәтләй.
10 / 12 / 2016
264
Аҙна яңылыҡтары. Миңә тай һатып алып бирһәгеҙ, мин һеҙгә ике ҡолон ҡайтарып бирәсәкмен
Баймаҡ районында тыуып үҫеп әле Өфөлә йәшәүсе егет ошо тәртип менән бизнес ойошторған. Был ниәтен ул башҡорт тоҡомло аттарҙы үрсетеү теләге менән аңлата. Проектты тормошҡа ашырыу өсөн биш йөҙ мең һумға яҡын аҡса кәрәк, ти ул. Әле ул күпмелер күләм аҡса йыйған һәм ун бишләгән йылҡы малы һатып алған. Тоҡомло аттар үрсетеүҙе маҡсат итеп ҡуйған бизнес алға китһә егет үҙе генә түгел, уға ярҙам итеүселәрҙең барыһы ла отасаҡ, тип ышандыра ул.
04 / 12 / 2016
381
Алдынғы ҡарашлы йәштәр өсөн мөмкинлектәр сикһеҙ
Сығышы менән Баймаҡ районы егете, бөгөнгө көндә баш ҡалала йәшәүсе Денис Өмөтбаев интернет селтәрендә башҡорт тоҡомло йылҡы малдарын үрсетеү буйынса үҙ проектын тәҡдим итә. Ул халыҡ менән бергәләп аҡса туплап, йыйылған сумманы маҡсатлы эшкә йүнәлтеүҙе күҙ уңында тота.
30 / 11 / 2016
287


text:
Марсель Закиров Балтас районы башлығы итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Балтас районы Советы ҡарары менән «Башкиравтодор» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалының юл ремонтлау-төҙөү идаралығының элекке начальнигы Марсель Закиров контракт буйынса район хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләнде.
Марсель Закиров 1973 йылдың 1 ғинуарында тыуған. Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлаған. Балтас үҙәк район дауаханаһының Ҡанһөйәр фельдшерлыҡ пункты мөдире, Балтас юл ремонтлау-төҙөү идаралығында юл мастеры һәм баш инженер булып эшләй.
Рәсәй Федерацияһы транспорт министрының рәхмәт хатына лайыҡ булған.


text:
Өфөлә тәүге спорт-күңел асыу үҙәге ойоштороласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Өфөнөң СССР-ҙың 50 йыллығы һәм Луганск урамдары киҫелешендә батут үҙәге асыласаҡ, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән. Ул өлкәндәр һәм балалар өсөн тәғәйенләнгән спорт-күңел асыу комплексы буласаҡ. Үҙәкте асыу тантанаһы апрель айына билдәләнгән.
Яңы форматтағы спорт үҙәгендә 15 күнекмә-күңел асыу һәм спорт батуттары ҡуйыласаҡ. Шулай уҡ унда душ, сисенеү, ял бүлмәләре буласаҡ. Экстремаль спорт төрөн үҙ итеүселәр махсус тренажерҙарҙа оҫталыҡтарын арттыра ала. Проекттың формаһы спорт һәм мәҙәни саралар, балалар өсөн байрамдар уҙғарырға мөмкинлек бирәсәк.
Ҡала хакимиәтендә билдәләүҙәренсә, һәләтле балаларға һәм үҫмерҙәргә ҙур спортҡа юл ярыу өсөн бушлай урындар биреләсәк.
«Башинформ» агентлығына проектты башлап ебәреүсе Сергей Решетников хәбәр итеүенсә, Луганск урамындағы элекке производство бинаһы батут үҙәгенә яраҡлаштырылған. Уның батут майҙансығын ойоштороу тәжрибәһе бар: биш йыл инде Өфөнөң Дим биҫтәһендәге Олимпия резервындағы 29-сы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә ҙур булмаған батут үҙәге эшләй.
— Ҙур ҡалаларҙа батут үҙәге — ғәҙәти күренеш. Әлегә тиклем Өфөлә улар юҡ ине. Беҙ Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск ҡалаларындағы ошоға оҡшаш проекттарҙың тәжрибәһенә таянабыҙ, — тине Сергей Решетников.
Үҙәк спорт-күңел асыу комплексының беренсе сираты буласаҡ. Ул 650 квадарт метр майҙанды биләйәсәк. Киләсәктә бында экстремаль спорт төрҙәре менән шөғөлләнергә яратыусылар өсөн йыл әйләнәһенә спорт майҙансыҡтары эшләйәсәк тип күҙаллана.


text:
18 июндә Өфөлә Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары билдәләнәсәк
18 июндә Өфөлә, БР Ауыл хужалығы министрлығында, «Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары-2013» конкурсында еңеүселәр тәбрикләнәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, әлеге республика конкурсы «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» федераль программаһының бер этабы булып тора. Иң яҡшы тауарҙарҙы һәм хеҙмәттәрҙе асыҡлау, уларҙы етештереүселәрҙең – сифат өлкәһендәге лидерҙарҙың тәжрибәһен йәйелдереү, һөҙөмтәле сифат менеджменты системаларын индереүгә булышлыҡ итеү бәйгенең төп маҡсаты булып тора.
Быйыл конкурста 102 предприятие ҡатнашты.
Тантаналы сарала шулай уҡ «Иң яҡшы сифат менеджменты системаһы» һәм «Сифат буйынса иң яҡшы менеджер» бәйгеләрендә еңеүселәр билдәләнәсәк.
Башлана – 15.00 сәғәттә.