text:
Ит йәрминкәләрендә Өфөлә ауыл халҡы 34 миллион һумға яҡын продукция һатҡан
Үткән ял көндәрендә Өфөлә уҙған ит йәрминкәләрендә ауыл халҡы 33,7 миллион һумлыҡ продукция һатҡан.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәләрҙә республиканың 28 районынан тауар етештереүселәр ҡатнашты. Ике йәрминкә көнө эсендә Башҡортостандың баш ҡалаһында бер мең тирәһе сауҙа урыны ойошторолдо.
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығының аҙыҡ-түлек тауарҙарын үҫтереү бүлеге мәғлүмәттәренә ярашлы, йәрминкәләрҙә бер килограмм һыйыр итен 220-290 һумға, сусҡа итен – 150-250-гә, һарыҡ итен – 250-290-ға, йылҡы итен 200-280 һумға һатып алырға була ине.
Ҡаҙ итенә хаҡтар бер килограмына 250-нән алып 300-гә тиклем үҙгәрҙе, өйрәккә – 160 алып 300-гә тиклем, тауыҡҡа – 150-нән алып 200-гә тиклем, күркәнең бер килограмм итен 300 һумға алырға була ине.
Республиканың бренд продукты – башҡорт балы – өфөлөләргә килограмы 200-350 һумға тәҡдим ителде.


c: text/html

text:
Төбәктә мал аҙығы культуралары 87 процент майҙанда сабылған
Башҡортостанда мал аҙығы культуралары 880 мең гектар майҙанда сабылған, ул пландың 87 процентын тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Шул уҡ ваҡытта Архангель, Баймаҡ, Белорет һәм Нуриман райондары сабыу эштәрен тамамлаған.
Әлеге ваҡытта республикала 728 мең тонна бесән (пландың 99,7 проценты), 1,8 миллион тонна сенаж (84 процент), 183 мең тонна силос (10 процент) әҙерләнгән.
Уртаса республика буйынса һәр шартлы мал башына 19,1 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән, ул былтырғы ошо уҡ ваҡыттағы күрһәткестәрҙән 1,6 центнерға күберәк. Һәр шартлы мал башына 25-30 центнер мал аҙығы берәмеге Архангель, Благовещен, Краснокама, Мәсетле, Нуриман, Хәйбулла һәм Яңауыл райондарында тупланған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Артур Дәүләтбәков: «Йәш журналистар әҙерләү беренсе планға сыға»
Фото:
Алдағы яҙҙа Өфөлә журналистика мәсьәләләре буйынса семинар үтәсәк, шулай уҡ Башҡортостанда йәш журналистар өсөн курстар ойоштороласаҡ, уларҙа күрше төбәктәрҙән дә хеҙмәттәштәребеҙ ҡатнаша ала. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков һөйләне. Ул республиканың баш ҡалаһында киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре өсөн үткән ике көнлөк семинарға йомғаҡ яһаны.
Сарала Рәсәй Журналистар союзының бер юлы өс секретары — Надежда Ажгихина, Лариса Шамикова, Леонид Речицкий, шулай уҡ Хорватия журналистары профсоюзының генераль секретары Маринка Болковач-Беркович ҡатнашты.
— Рәсәй Журналистар союзының бындай абруйлы делегацияһы беҙгә тәүгә килде, — тип билдәләне Артур Дәүләтбәков. – Беҙҙең һөнәри эшмәкәрлек мәсьәләләре буйынса конструктив һөйләшеү үтте. Ҡунаҡтарҙы республика киң мәғлүмәт саралары эшмәкәрлеге менән таныштырҙыҡ. Матбуғат йортонда үткән осрашыуҙа журналистиканың көнүҙәк мәсьәләләре тикшерелде. Мәҫәлән, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, БР Дәүләт Йыйылышы депутаты Йомабикә Ильясова был өлкәлә гендер сәйәсәте, төбәктең ижтимағи тормошонда ҡатын-ҡыҙ роле мәсьәләләрен ҡуҙғатты. Күпселек етәкселәр һәм киң мәғлүмәт сараларының ижади хеҙмәткәрҙәре семинар барышында профессиональ кадрҙар, айырыуса йәш журналистар әҙерләү, журналистарҙың хоҡуҡи белемен арттырыу кәрәклеге хаҡында әйтте. Европалағы хеҙмәттәштәребеҙҙең тәжрибәһе хаҡында ишетеү файҙалы булды, улар араһынан Норвегия журналистарын айырып әйтергә булыр ине.
Артур Дәүләтбәков һүҙҙәренсә, Маринка Болковач-Беркович Башҡортостанда баҫма матбуғат баҙарындағы хәлде тикшереп, республика гәзит һәм журналдарына дәүләт тарафынан әлегәсә күрһәтелгән ярҙамға ыңғай баһа биргән. Хорватияла бөтә баҫмалар айырым кешеләр ҡулында, шуға күрә журналистарҙың хоҡуҡтарын яҡлау йәһәтенән унда ҙур ҡыйынлыҡтар килеп тыуа.
— Хеҙмәттәштәр менән аралашҡандан һуң, шундай һығымтаға килдем – булғандың ҡәҙерен белеп, заман талаптарына ярашлы артабан үҫешергә кәрәк, — тине Артур Дәүләтбәков.
Әйткәндәй, 2013 йылдың яҙында үтәсәк Рәсәй Журналистар союзының 10-сы съезына Башҡортостандан 30 делегат барасаҡ, тип хәбәр итте БР Журналистар союзы рәйесе. Был иң ҙур төбәк делегацияһы буласаҡ.


text:
Төбәктә «Бергәләп эшләйек!» бөтә Рәсәй акцияһы старт ала
Шәмбе, 14 сентябрҙә, Башҡортостанда «Бергәләп эшләйек!» бөтә Рәсәй акцияһы старт ала. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акция Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы сиктәрендә уҙғарыла һәм 21 сентябргә тиклем дауам итәсәк.
Ошо көндәрҙә республика район һәм ҡалаларында территорияны сүп-сарҙан таҙартыу буйынса экологик өмәләр үтәсәк. Шундай уҡ саралар Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә ойоштороласаҡ.
Экологик хәлде яҡшыртыу һәм ҡалдыҡтар менән идара итеү өлкәһендәге мәсьәләләргә күберәк иғтибар бүлеү бөтә Рәсәй акцияһының төп маҡсаты булып тора.
«Бергәләп эшләйек!» акцияһы үҙҙәренең төбәктәрендә имен экологик мөхит булдырырға теләгән кешеләрҙе берләштерә.
Акцияны ойоштороусылар булып «Terra Viva» халыҡ-ара йәмәғәт ойошмаһы һәм бөтә Рәсәй тәбиғәтте һаҡлау йәмғиәте ҡатнашлығында «Бергәләп эшләйек!» экологик хәрәкәте сығыш яһай. Башҡортостанда бөтә Рәсәй кимәлендәге акцияны үткәреү башланғысы БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында хуплау тапты.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала өмәләр үткәреү урындары билдәләнгән.
Мәҫәлән, 14 сентябрҙә бындай сара Өфөнөң Нижегородка биҫтәһендә үтәсәк. Төбәктең Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы һәм Башҡорт дәүләт университетының волонтерҙар үҙәге вәкилдәре өмәлә ҡатнашырға теләк белдергән.
Экологик сарала теләгән һәр кеше ҡатнаша ала.
Йыйылыу урыны – Выгонная урамы, 10 («25-се мәктәп» туҡталышы)
Башлана – 11.00 сәғәттә.
Тулыраҡ мәғлүмәт менән БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы сайтында һәм Бәйләнештә төркөмөндә танышырға мөмкин.


text:
Республиканың электр селтәре хеҙмәткәрҙәре тиҙ арала көслө ел эҙемтәләрен бөтөрҙө
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостандың электр селтәре хеҙмәткәрҙәре тиҙ арала көслө ел эҙемтәләрен бөтөрҙө. Уҙған ял көндәрендә республикала ямғыр яуыуы һәм көслө ел иҫеүе арҡаһында «Башкирэнерго» предприятиеһына ҡараған биләмәләрҙә электр сымдары өҙөлдө.
Компанияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, айырыуса Белорет, Нефтекама һәм Үҙәк электр селтәрҙәре зыян күргән. Тиҙ арала тоҡандырыу, шулай уҡ хеҙмәткәрҙәрҙең үҙ эшен яҡшы белеүҙәре һөҙөмтәһендә өҙөклөк ҡулланыусыларҙы электр менән тәьмин итеүгә йоғонто яһаманы.
Синоптиктарҙың мәғлүмәттәре буйынса, яҡын арала республикала тотороҡһоҙ һауа торошо көтөлә. Ҡырау төшөүе һәм һауа температураһының түбәнәйеүе ихтимал. «Башкирэнерго» белгестәре теләһә ниндәй һауа шарттарында ла ҡулланыусыларҙы сифатлы электр энергияһы менән өҙөклөкһөҙ тәьмин итергә әҙер.


text:
- Подробности
- Просмотров: 519
ЕГӘҘЕ-КОМАРОВ СВИТАҺЫ, урта рифейҙың урындағы стратиграфик бүлексәһе. О.П.Горяинова һәм Э.А.Фалькова тарафынан айырып күрһәтелә (1935). Ултырмаларҙың тасуирламаһын Горяинова һәм Фалькова (1935, 1937, 1940), А.В.Клочихин (1972, 1985), Б.М.Келлер һәм В.И.Козлов (1983), Н.Н.Ларионов (1985) бирә. Серёгин, амбар һәм туҡан ярым свиталарына бүленә. Е.‑К.с. ҡатламдары Башҡорт мегантиклинорийы ҡанаттарында чцццчццкөньяҡта Ағиҙел й. ағым киңлегенән төньяҡта Баҡал ҡ. (Силәбе өлк.) тиклем һуҙыла (оҙонлоғо 220 км яҡын, киңлеге 2—5 км). Егәлгә свитаһының кварцит һымаҡ ҡомташтарында ята, әүжән свитаһының терриген-карбонатлы ҡатламдары м‑н ҡаплана. Ритмлы ҡатлаулы терриген тау тоҡомдарынан (балсыҡлы һәм серицитлы-хлоритлы-кварцлы һәүерташтар, кварцлы һәм ялан шпатлыкварцлы алевролиттар һәм ҡомташтар) тора; доломит һәм эзбизташ һыҙаттары беленә. Амбар ярым свитаһының тау тоҡомдары — күкһел һәм йәшкелт күк, серёгин һәм туҡан ярым свиталарыныҡы ҡараһыу (нескә дисперслы графит булғанлыҡтан) төҫтә. Е.‑К.с. ҡатламдарының ҡалынлығы 950—1200 м. Туҡан ярым свитаһының балсыҡлы тау тоҡомдарында урта рифей микробиотаһы акритархтары табылған. Фациаль үҙгәрештәре ҙур түгел. Туҡан ярым свитаһында тимер мәғдәне ятҡылыҡтары (ЕгәҙеКомаров, Әүжән һәм Инйәр мәғдән райондары) урынлашҡан.
Н.Н.Ларионов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
– Бөгөн бөтәһе 100-ҙән ашыу кеше үҙен борсоған һорауҙар менән мөрәжәғәт итте. Яҡын сит илдәрҙән, Европанан, хатта Американан үҙҙәренә йәки балаларына гражданлыҡ юллау кеүек һорау менән килгәндәр менән эш йыл дауамында бара.
Һатыуға сығарылған тәмәке маркалары тураһында сауҙа залында урынлаштырылған исемлектән белергә мөмкин. Ҡануниәтте боҙған өсөн яуаплылыҡҡа тарттырыу ҡарала. Бынан тыш, тәмәкене рекламалау ҙа, уны һатыуҙы дәртләндереү ҙә тыйыла.
Әхмәтйәнов Динир Әсғәт улы 1957 йылдың 28 октябрендә Әбйәлил районының Ҡырҙас ауылында тыуған. Юғары белемле – Башҡорт дәүләт аграр университетын, Урал социаль идара һәм политология институтын тамамлаған.


text:
Республикала транспорт һалымы кәмейәсәк
Башҡортостандың финанс министры Рузалия Хисмәтуллина БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың утыҙ бишенсе ултырышында «Транспорт һалымы тураһында» БР Законының 2-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында» хөкүмәт инициативаһы менән сығыш яһаны.
Үҙгәрештәрҙең асылы төбәк халҡына транспорт һалымы буйынса ғәмәлдәге ставканы эҙмә-эҙ кәметеүгә ҡайтып ҡала. Был бурыс Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тарафынан йөкмәтелде.
— Физик шәхестәргә двигатель ҡеүәте 100 ат көсөнә тиклем булған автомобилдәр буйынса билдәләнгән тәртиптә теркәлгән бер транспорт сараһы өсөн ставканы 7,5 һумдан 5,5 һумға тиклем кәметергә тәҡдим ителә, — тип хәбәр итте Рузалия Хисмәтуллина.
Башҡортостан транспорт һалымы буйынса күрһәтелгән льготалар суммаһы буйынса Волга буйы федераль округы субъекттары һәм Мәскәү, Санкт-Петербург, Мәскәү өлкәһе кеүек башҡа субъекттар араһында беренсе урында тора. Һалым льготалары күрһәтеү менән бәйле бюджетҡа инмәгән һалым суммаһы, һалым органдары мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 540 миллион һум тәшкил итте.
100 ат көсөнә тиклем ҡеүәтле еңел автомобилдәр хужалары өсөн һалым күләме сирек өлөштән ашыуға кәмейәсәк, ә транспорт һалымы ставкаһын кәметеүҙән социаль һөҙөмтә 150 миллион һум тәшкил итәсәк, тип көтөлә.
Депутаттар күпселек тауыш менән тәҡдим ителгән Закон проектын беренсе уҡыуҙа хупланы, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостанда сәнәғәт производствоһы ғинуар-октябрҙә 3,4 процентҡа, РФ буйынса 1,7 процентҡа үҫкән Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда сәнәғәт производствоһы ғинуар-октябрҙә 3,4 процентҡа, РФ буйынса 1,7 процентҡа үҫкән
Башҡортостанда сәнәғәт производствоһы ғинуар-октябрҙә 3,4 процентҡа, РФ буйынса 1,7 процентҡа үҫкән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 21 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республикала Сәнәғәт производствоһы индексы ғинуар-октябрь һөҙөмтәләре буйынса 2013 йылдың ошо уҡ осороноң кимәленә ҡарата 103,4 процент кимәлендә урынлашҡан (дөйөм алғанда РФ буйынса – 101,7), тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Атап әйткәндә, файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар сығарыуҙа сәнәғәт производствоһы индексы 103,7 процент, эшкәртеү производстволарында – 103,4, электр энергияһы, газ һәм һыу етештереүҙә һәм бүлеүҙә 102,8 процент тәшкил иткән.
Республикала октябрҙә сәнәғәт производствоһы индексы – 2013 йылдың октябренә ҡарата 104,5 процент һәм 2014-сенең сентябренә – 106,4 процент.
Йыл башынан алып етештереү күләменең үҫеше химия сәнәғәтендә (2013 йылдың ғинуар-октябренә ҡарата 111,2 процент), машина (110,9), транспорт саралары һәм ҡорамалдар (108,1), электр ҡорамалдары (106,4) етештереүҙә, ағас эшкәртеүҙә (104,8) һәм аҙыҡ-түлек (102,2), нефть продукттары (101,8) етештереүҙә.
Целлюлоза-ҡағыҙ (2013 йылдың ғинуар-октябренә ҡарата 37,9 процентҡа), текстиль һәм тегеү (9,3-кә) производствоһында, металлургияла (5,4-кә), резина һәм пластмасс изделиелар (11,3-кә), күн һәм аяҡ-кейем (8,4-кә), башҡа металл булмаған минерал продукттар (0,1-гә) етештереүҙә түбәнәйеү билдәләнгән.


text:
Тэрияки
Тэрияки (япон. 照り焼き, テリヤキ) — япон кухняһында киң ҡулланыла торған татлы соус һалып ҡурыу ысулы. Тэрияки һүҙе тэри (япон. 照り) тигән исем һүҙҙән алынған, ул «ялтырау» тип тәржемә ителә, һәм яки (япон. 焼き) — «ҡурылған» тип тәржемәләнә. Әҙерләү ысулы продуктты соуста шәкәре ҡатҡанға тиклем бешереүҙән ғибәрәт, шул арҡала ризыҡ ялтырауыҡ менән ҡаплана.
Тэрияки өсөн соусты соя соусына шәкәр, сакэ һәм/йәки мирин өҫтәп эшләйҙәр. Балыҡ һәм ит ризыҡтары менән бирелә.
Япониянан ситтә бары тик татлы соус һибелгән ризыҡтарҙы ла тэрияки тип йөрөтәләр[1]. Йыш ҡына был соусҡа хатта һарымһаҡ, тәмләткестәр һәм башҡа «көнбайышҡа хас» өҫтәмәләр һалалар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 470
БОРОНҒО ВЕНГРҘАР, фин‑уғыр ҡәбиләләре берләшмәһе. 12—13 бб. Көнбайыш Европа авторҙары Плано Карпини, В.Рубрук, Юлиан һ.б. хеҙмәттәрендә телгә алына. Күп кенә ғалимдар фекеренсә, Көньяҡ Урал Б.в. тарихи тыуған иле була (ҡара: Бөйөк Венгрия). В.А.Иванов б‑са, Б.в. б.э.т. 1‑се мең йыллыҡта Урал аръяғының һәм Көнбайыш Себерҙең урман‑дала райондарында формалаша, 6—7 бб. унан Урал һәм Кама буйына (ҡара: Оло Тигән ҡәберлеге) күсенә, һуңынан 9 б. бер өлөшө көнбайышҡа китә, ҡалған өлөшө Волга буйы Болғары составына инә. Уның фекеренсә, Б.в. Ҡараяҡуп мәҙәниәте һәм Кушнаренко мәҙәниәте халыҡтарының бер компоненты була. Н.А.Мәжитов иҫәпләүенсә, венгр халҡының этногенезында бәшнәктәр берләшмәһе составында Төньяҡ Ҡара диңгеҙ буйы далаларына күсенгән башҡорттарҙың бер өлөшө ҡатнаша. Урта быуат авторҙары мәғлүмәттәре, башҡорт-венгр телдәрендәге (ҡара: Венгр теле), ш. иҫ. этнонимдар атамаһындағы, оҡшашлыҡтар башҡорттарҙың килеп сығышының фин-уғыр теорияһы барлыҡҡа килеүенә нигеҙ була.
Әҙәб.: Мажитов Н.А. К проблеме башкиро‑мадьярских связей //Вестник Академии наук Республики Башкортостан. 2006. Т.11. №2.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Заратустра
Заратустра (авест. — Zaraθuštra, Заратуштра тигән вариант та таралған, таж. — Зардушт, курд. — Zerdeşt, фарс. — زرتشت — Zartošt; грек. Zwpoάσtpnς — Зороастр) — зороастризмға (маздасылыҡҡа) нигеҙ һалыусы, жрец һәм пәйғәмбәр, үҙе раҫлауынса, уға зороастризмдың изге яҙмаһы булған Авеста рәүешендә Аһура-Мазданың асылыштары төшөрөлгән.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Заратустра Радеста тыуған, әле был урын Тәһрандың Рай (Rayy) тигән биҫтәһе булып тора, Оло Ирандың көнсығышында яҡынса беҙҙең эраға тиклем VI быуат менән V быуаттың беренсе яртыһы араһында (ихтимал, беҙҙең эраға тиклем 628—551 йылдарҙа) йәшәгән. Традицион пәһләүи хронологияһына ярашлы, ул «Искәндәргә тиклем 258 йыл элек» йәшәгән. "Авеста"ның иң изге өлөшө булған «Ғата»ларға лингвистик анализ Заратустраның эшмәкәрлек дәүерен беҙҙең эраға тиклемге XII—X быуаттарға ҡаратыу мөмкинлеген бирә. Антик авторҙар уның Гистасп (Дарий I-нең атаһы) батшалыҡ иткән осорҙа, Муса йәки Камбиз дәүерендә йәшәгәнлеген билдәләй; ә үҙен фарсы, һинд, фарсы мидийы, эллин, бактри, «Бөйөк Диңгеҙ өҫтөндәге» ҡитға кешеһе, ассури, халдей, пэмфили, Атропатена кешеһе, ҡанбабалар ырыуынан Самарияла йәшәгән йәһүд тип төрлөһө төрлөсә атай.
Урта быуаттарҙың ҡайһы бер мосолман тарихсылары (Әл-Бируни, Әл-Балазури, Әл-Ҡазвини, Әл-Хамави һ. б.) билдәләүенсә, Зороастр хәҙерге Иран Әзербайжаны территорияһындағы Атропатенала тыуған. Мэри Бойс, Бал Гангадхар Тилак кеүек тарихсылар Заратустра хәҙерге Рәсәй территорияһында тыуған тип иҫәпләй (Бойс Силәбе өлкәһендәге Һынташты ҡаласығын телгә ала). Ғаталарҙа әйтелеүенсә, Заратустра туран ҡәбиләләре ерҙәрендә тыуған, ырыуҙаштары тарафынан кире ҡағылып, унан ҡасҡан һәм хәҙерге Иран территорияһына юлбашсы (кави) Висташпа янына килеп һыйынған, Висташпа уның тоғро эйәрсәне булып киткән.
Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Заратустра Ғаталарҙа йыш телгә алынған боронғо рухани ырыуы Спитамдың ғаиләһендә тыуған. Заратустраның атаһы — Порушаспа, әсәһе Дугдова исемле булған. Зәрдүшт традицияһына ярашлы, ул зәрдүштиҙәрҙең иң баш аллаһы Оромазданың улы тип һанала. Уның ағай-энеләренең исемдәре: ағаларыныҡы — Ратуштар һәм Рангуштар, ҡустыларыныҡы — Нотарига һәм Ниветиш. Донъяға килгәс, Заратустра башҡа сабыйҙар кеүек илап ебәрмәгән, ә шарҡылдап көлгән, уның көлөүе 2 000-дән ашыу ен-пәрейҙе үлтергән. Йолаға ярашлы, сабыйҙы һыйыр бәүеле менән йыуындырғандар ҙа һарыҡ тиреһенә урап һалғандар. Заратустра бала сағында бик күп мөғжизәләр ҡылған, был ҡара көстәрҙең көнләшеүен уятҡан. Улар ҡат-ҡат Заратустраны үлтерергә тырышҡан, тик ниәттәре килеп сыҡмаған — Заратустраны Алланың ҡөҙрәтле көсө һаҡлап йөрөткән.
Заратустаның ҡатыны — Хвови исемле. Ул өс тапҡыр өйләнә. Бер тапҡыр тол ҡатынды ала, ике тапҡыр ҡыҙҙарға өйләнә. Тол ҡатын Заратустраға ике ул таба. Улар Урватат-нара һәм Хвара-читра исемле була. Буй еткергәс, улар һәр береһе үҙенә оҡшаған һөнәрҙе һайлаған: беренсеһе — малсы, ер эшкәтеүсе, икенсеһе яугир булып киткән. Башҡа ҡатындарынан Заратустраның дүрт балаһы була: улы Исад-вастра, ул һуңынан зәрдүшти диненең юғары ҡанбабаһы булып китә, йәнә Френи, Трити һәм Поручиста тигән өс ҡыҙы була.
Дин таратыусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғаталар («Йырҙар», Авестаның бер өлөшө) Заратустраны кешегә хас булған бөтә сифаттары менән тарихи шәхес итеп һүрәтләй. Дингә өндәгән был йырҙарында ул тәбиғәт көстәрен илаһилаштырған иҫке ари дине яҡлыларҙы әрләй; ҡанлы ҡорбан килтереүгә, һаома эсемлегенә табыныуға ҡаршы сыға. Үҙенең өндәмә вәғәздәрендә Заратустра әйткәненсә, яҡшы менән яман — донъяла мәңге булған һәм бер-береһе менән бер уртаҡ яғы ла булмаған ике күренеш. Ул яҡшыға эйәрергә, ямандан ҡасырға саҡыра.
Тик сит (грек) һәм үҙҙәренең һуңғыраҡ осор (ахырғы Авеста осорона ҡараған һәм пәһләүи) сығанаҡтары ғына Заратустраны ғәҙәттән тыш ҡөҙрәтле көскә һәм йоғонтоға эйә булған легендар шәхескә әйләндергән.
Реформатор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Заратустраның реформаторлыҡ эшмәкәрлеге иран диненә хатта классик яҙыусыларҙы хайран итерлек абстрактлылыҡ биреүҙә сағыла. Зәртүшти пантеонының баш илаһтары абстракт идеяны сағылдырған тәнһеҙ йән генә булып тора: Аһура-Мазда (аҡыл эйәһе хаким), Хшатра Вария (иң яҡшы батшалыҡ), Хоурватат (тулылыҡ), Амертат (үлемһеҙлек), Воху Мана (изге фекер), Аша Вахишта (иң яҡшы тәҡүәлек), Спэнта Армати (изгелекле күндәмлек), Сраоша (тыңлаусанлыҡ).
Мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Моцарттың «Волшебная флейта» операһында (1791) Зарастро тәрән аҡыл кәүҙәләнеше һәм масондарҙың Заратустраға инаныуына ишара булып тора.
Нимес яҙыусыһы философ Фридриһ Ницшеның «Заратустра шулай тине» тигән әҫәре бар.
1896 йылда ошо китап йоғонтоһонда нимес композиторы Риһард Штраус «Заратустра шулай тине» тигән симфоник поэмаһын яҙа, ул тәнәфесһеҙ башҡарыла торған туғыҙ фрагменттан тора. Башҡарылыу ваҡыты — утыҙ минут самаһы. Симфоник поэма дүртәүле оркестр өсөн яҙылған. Партитурала орган менән ҡыңғырау ҙа бар.
«Пикник» төркөмөнөң «Заратустра» тигән йыры бар.
Илья Ильф менән Евгений Петровтың «12 ултырғыс» романы буйынса төшөрөлгән фильмда (режиссёры Леонид Гайдай) төп геройҙарҙың береһе Остап Бендер, үҙен янғын буйынса инспектор тип танытып, ултырғысты һатҡан Пашаға былай ти: «Эх, томшоғоңдо емерер инем дә, Заратустра тыя шул».


text:
Третьяк Владислав Александрович
Владисла́в Алекса́ндрович Третья́к (25 апрель 1952, Мәскәү өлкәһе Орудьево ауылы) — совет хоккейсыһы, ҡапҡасы, тренер, дәүләт эшмәкәре һәм сәйәсмән. «Берҙәм Рәсәй» партияһынан VI саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, Дәүләт Думаһының физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет ағзаһы. 2006 йылдан — Рәсәйҙең хоккей федерацияһы президенты. Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәренең отставкалағы полковнигы.
1969 йылдан 1984 йылға тиклем ЦСКА һәм шайбалы хоккей буйынса СССР йыйылма командаһы ҡапҡаларын һаҡлай. СССР чемпионаттарында — 482, донъя чемпионаттары һәм Олимпия уйындарында 117 уйын үткәрә. Канада кубогы турнирҙарында 11 матчта ҡатнаша.
«Берҙәм Рәсәй» партияһынан IV һәм V саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты була.
Йөкмәткеһе
Бала сағы һәм үҫмер йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Владислав Третьяк спорт яратып үҫә. Өлкән ағаһынан күреп, йөҙөү («Динамо» бассейнында) менән шөғөлләнеп ҡарай, һуңынан һыуға үикереү менән мауыға (биш метрлыҡ вышканан һикерә). Ата-әсәһе менән бергә ял һайын Горький исемендәге Үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркына һырғалаҡҡа йөрөй.
11 йәшендә Ленинград проспектындағы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә ЦСКА шөғөлләнә башлай. Тренерҙар, кандидаттарҙы һайлағанда, артҡа шыуа белеүселәргә өҫтөнлөк бирә, ә Владислав артҡа яҡшы ғына шыуа белгән була. Шул арҡала Мәскәү клубына ҡабул итеүсе дүрт малай араһына инә. Башта Третьяк һөжүм итеүсе позицияһында уйнай, әммә хоккей формаһы барыһына ла етмәүе арҡаһында, ныҡ уңайһыҙлыҡ кисерә. Был ваҡытта командала ҡапҡа һаҡсыһы булмай. Малай тренеры Виталий Георгиевич Ерфиловҡа килеп, әгәр ысын форма бирһәгеҙ, ҡапҡа һаҡсыһы булам, тип белдерә.
Шул уҡ ваҡытта атаһы улына, сәкән тотҡан хоккейсы һепертке тотҡан урам һепереүсеһенә оҡшаған, тип, ҡәнәғәтһеҙлеген белдерә. Владиславҡа 15-16 йәш тирәһендә, уйындары өсөн тәүге аҡсаларын алып ҡайта башлағас ҡына, ризалыҡ бирә[2].
1967 йылдың йәйендә йәш ҡапҡа һаҡсыһы менән ЦСКА тренеры Анатолий Тарасов ҡыҙыҡһына. Третьяк профессиональ уйынсылар менән шөғөлләнә башлай. «Мин Песчаная урамында ЦСКА пансионатында йәшәүем, легендар хоккейсыларҙың сисенеү бүлмәһендә кейем алыштырырға рөхсәт итеүҙәре менән ғорурлана инем», — тип яҙа Третьяк[3]. Июль уртаһында команда көньяҡҡа юллана һәм унан Владислав үҫмерҙәр командаһына ҡайта.
Үҙ командаһы составында Третьяк Мәскәү чемпионы була һәм иң яҡшы ҡапҡа һаҡсыһы призын ала. Быға тиклем Владислав икенсе голкипер булған ССС-ҙың йәштәр йыйылма командаһы Европа чемпионатында икенсе урын ала. Сығышты, уңышһыҙ, тип табалар. Уның ҡарауы, икенсе йылына СССР йыйылма командаһы Гармиш-Партенкирхенда уңыш ҡаҙана. «20»-се һан аҫтында уйнай[4].
1968/69 йылдар миҙгелендә ЦСКА-ла «Спартак»ка ҡаршы матчта тәүге тапҡыр уйнай.
Йыйылма командала беренсе уйыны— 1969 йылда «Известия» гәзите призына турнирҙа Финляндия менән матч.
1970 йылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тренерлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ижтимағи һәм сәйәси эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйләнештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рөстәм Хәмитов Рәсәй Хоккей федерацияһы президенты Владислав Третьяк менән осрашты[5].
- Рөстәм Хәмитов һәм Владислав Третьяк «Көйәрмән көнө»ндә булды. Байрам барышында республика етәксеһе Владислав Третьякты Салауат Юлаев ордены менән бүләкләне[6].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Чемпионаты проводились в рамках чемпионатов мира.
- ↑ Великий и простой Владислав Третьяк
- ↑ Владислав Третьяк, Верность
- ↑ Владислав Третьяк
- ↑ Рустэм Хамитов встретился с президентом Федерации хоккея России Владиславом Третьяком. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль (рус.) (Тикшерелгән 28 июль 2016)
- ↑ Рустэм Хамитов и Владислав Третьяк побывали на «Дне болельщика» (рус.) (Тикшерелгән 28 июль 2016)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Владислав Третьяк / Сост. Снегирев В. Н — М.: Физкультура и спорт, 1978. — (Герои олимпийских игр). — 100000 экз.
- Третьяк В. А. Верность — М.: Физкультура и спорт, 1986. — 176 б. — (Сердца, отданные спорту). — 100000 экз.
- Третьяк В. А. И лед, и пламень — М.: Советский воин, 1985. — 96 б. — (Библиотечка журнала «Советский воин»).
- Третьяк В. А. Когда льду жарко.. — М.: Советская Россия, 1979. — 160 б. — 50000 экз.
- Третьяк В. А. Мастерство вратаря — М.: Мир, 2003. — 239 б. — 1000 экз. — ISBN 5-03-003525-7.
- Третьяк В. А. Советы юному вратарю: Книга для учащихся — М.: Просвещение, 1987. — 94 б. — 100000 экз.
- Третьяк В. А. Хоккейная эпопея — М.: Институт Леонардо, 1993. — 208 б. — 2250 экз. — ISBN 5-86627-001-3.
- Хоккей: Малая энциклопедия спорта / Сост. Брусованский А. М., Лукашин Ю. С., Рыжков Д. Л — М.: Физкультура и спорт, 1990. — Б. 345. — 685 б. — 100000 экз. — ISBN 5-278-00153-4.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сайты, называющие себя официальными: http://www.tretyak.ru, http://www.vladislav-tretyak.ru
- Третьяк, Владислав — Лентапедияла мәҡәлә. 2012 йыл.
- Владислав Александрович Третьяк
- Биография Третьяка на сайте Легенды Хоккея (инг.)
- Статистика и биография на сайте 1972summitseries.com (инг.)
- Статистика на сайте Eurohockey.net
- Интервью В. А. Третьяка
- Легендарный Владислав Третьяк. Фотолента
- Статистика на сайте ХК ЦСКА(Москва)
- 25 апрелдә тыуғандар
- 1952 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Мәскәү өлкәһендә тыуғандар
- III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Почёт ордены кавалерҙары
- Ленин ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- «Мәскәүҙең 850 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- I дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- II дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- III дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- Салауат Юлаев ордены кавалерҙары
- Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
- СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастерҙары
- Алфавит буйынса спортсылар
- Алфавит буйынса хоккейсылар
- КПСС ағзалары
- СССР хоккей ҡапҡасылары
- «Берҙәм Рәсәй» ағзалары
- Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаттары
- Хоккей ҡапҡасылары
- СССР хоккейсылары


text:
Башҡортостанда закон сығарыусылар яҙғы сессияға өҫтөнлөктәр билдәләне
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев яҙғы сессияға депутаттар корпусы эшенең төп йүнәлештәрен билдәләне. Республика парламентарийҙарының закондар сығарыу эшмәкәрлеге нигеҙенә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға «Халыҡ өсөн эшләү» мөрәжәғәтнамәһе ятасаҡ.
— Беҙ республика Президенты ҡуйған бурыстарҙы хоҡуҡи «сиктәргә» ҡуйырға тейешбеҙ, — тип хәбәр итте Константин Толкачев. – Ошоға ярашлы, беҙгә «Башҡортостан Республикаһы закондарын киң йәмәғәтселеккә еткереү тураһында»ғы закон проекты өҫтөндәге эштәрҙе тиҙләтергә, «Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты статусы тураһында»ғы законға, коррупцияға ҡаршы эшмәкәрлек өлкәһендәге бер нисә закондар сығарыу акттарына үҙгәрештәр индерергә кәрәк. «Башҡортостан Республикаһында бушлай юридик ярҙам күрһәтеү тураһында»ғы закон проектын әҙерләү ҙә йәмғиәт өсөн әһәмиәтле булмаҡсы. Шулай уҡ муниципаль хеҙмәткә һәм урындағы уҙидараға ҡағылышлы закондарға ла үҙгәрештәр индереү зарур.
Республика парламенты спикеры, бөгөн илдә Рәсәй дәүләте башлығы Дмитрий Медведевтың федераль власть органдарында булған ҡайһы бер хоҡуҡтарҙы төбәк һәм муниципалитеттарға бүлеп биреү буйынса инициативаһы тормошҡа ашырыла, тип билдәләне.
— Рәсәй Президенты хоҡуҡтарҙы оптималләштереү буйынса кәрәкле ҡарарҙар ҡабул иткәндән һуң, беҙгә күп кенә республика закондарына үҙгәрештәр индерергә кәрәк буласаҡ, — тине Константин Толкачев. – Быларҙың барыһы ла һөҙөмтәлә төбәктең инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыу өсөн уңайлы шарттар булдырасаҡ.


text:
Өфөлә «Киләсәк дәүләте: сәйәси-хоҡуҡи аспект» халыҡ-ара форумы үтәсәк
«Киләсәк дәүләте: сәйәси-хоҡуҡи аспект» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы шаршамбы, 22 февралдә, Өфө дәүләт нефть техник университетында үтәсәк.
Форумда ҡатнашыусылар – сәйәсмәндәр һәм юристар дәүләт менән йәмғиәттең үҙ-ара килешеп эш итеү тәжрибәһен, шулай уҡ бөгөнгө заманда дәүләтселек торошон һәм уны үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерәсәк, тип хәбәр иттеләр юғары уҡыу йортонан.
Конференция сиктәрендә политология һәм хоҡуҡ фәне буйынса секциялар, төрлө оҫталыҡ дәрестәре, О.Е.Кутафин исемендәге Мәскәү дәүләт юридик академияһы менән телекүпер үткәреләсәк.
Ойоштороусылар был темаға конференцияны йыл һайын үткәрмәксе. Уларҙың фекеренсә, бындай интеллектуаль майҙансыҡ ғалимдарға тәжрибә һәм белем уртаҡлашыу өсөн генә түгел, дәүләттең социаль үҫеш йылдамлығын тикшереү, граждандар аңындағы социаль әһәмиәтле проблемаларға баһа биреү өсөн дә кәрәк.
Форумды ойоштороусылар булып Өфө дәүләт нефть техник университеты, Башҡорт дәүләт университеты һәм Бөтә Рәсәй студенттары союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе сығыш яһай.
Сара Космонавтар урамы, 1 (ӨДНТУ-ның 1-се уҡыу корпусы) адресы буйынса үтәсәк. Башлана 10.15 сәғәттә.


text:
Башҡорт дәүләт медицина университетында ШОС илдәре проекттарының инновацион-эксперт майҙансығы ойоштороласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт медицина университетында Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәре проекттарының инновацион-эксперт майҙансығы ойоштороласаҡ, тип белдерҙе «Мәскәү эшҡыуарҙар ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһында Инновацион һәм венчур финанслауы буйынса комитет Рәйесе, инвестор, директорҙар советы ағзаһы һәм бер төркөм компаниялар, ойошмалар етәксеһе Дмитрий Горбунов.
— Әлеге ваҡытта «Медицина өлкәһендә алдынғы технологиялар» йүнәлеше тураһында һүҙ алып барабыҙ, әммә эштең спецификаһын киңәйтергә ниәтләнәбеҙ. Артабан, Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәренең бөтә инновацион проекттары ла экспертиза аша үтәсәк, — тип аңлатты Дмитрий Горбунов. – Ҙур эш тора. Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәренең инновацион проекттар һәм эксперттар базаһын булдырыу күҙҙаллана. Шулай уҡ һүҙ уҡытыу программаларын үткәреү тураһында бара.
Дмитрий Горбуновтың әйтеүе буйынса, өс айҙан һуң Башҡорт дәүләт медицина университетында тәүге экспертиза уҙасаҡ.


text:
24 декабрь — Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө Фото: Олег Яровиков
24 декабрь — Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө
24 декабрь — Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
24 декабрҙә Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө билдәләнә. Тап ошо көндө 1993 йылда Башҡортостандың Төп Законы ҡабул ителә. Тәүге тапҡыр ул республиканың үҙенең эсендә әҙерләнә. Бынан алдағы Конституциялар союз һәм Рәсәй Конституцияларының һүҙмә-һүҙ ҡыҫҡартылған варианттары була.
Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы төбәк территорияһында демократик хоҡуҡи дәүләттең һәм социаль йүнәлештәге иҡтисадтың нигеҙҙәрен нығыта. Республикала демократик власть институттары һәм граждандар йәмғиәте: парламент — БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай, президентлыҡ институты ойоштороу радикаль яңылыҡ була. Конституцияны ҡабул итеү менән йәмғиәтебеҙ тормошона тәүге тапҡыр күп партиялылыҡ, ирекле һайлауҙар, Конституция суды, Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил, Контроль-иҫәп палатаһы кеүек төшөнсәләр үтеп инә. Республикала мировой судьялар институты ойошторолоп, уңышлы эшләп килә.
21 йыл эсендә Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы тексы билдәле бер үҙгәрештәр кисерҙе. Мөһим үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр 2006 йылдың июнендә индерелде. Улар илдә власть вертикален нығытыу буйынса башланғыстарҙы тормошҡа ашырыу, РФ субъекттарының юғары вазифалы кешеләренә вәкәләттәр йөкмәтеү тәртибен үҙгәртеү, муниципаль реформа үткәреү менән бәйле булды. Ләкин 1993 йылғы Конституцияның фундаменталь положениелары һаҡланды һәм заманса яңғыраш алды. Конституцияның яңы редакцияһы төп идеяларҙың күсәгилешлеген, республика хоҡуҡ системаһын төҙөүҙең төп принциптарын һаҡлауҙы, Рәсәйҙә дәүләт бөтөнлөгөн һәм дәүләт власы берҙәмлеген тәьмин итеүҙе, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы вәкәләттәренең юридик нигеҙләнгән нисбәтен, халыҡ-ара хоҡуҡ нормаларын күҙәтеүҙе нығытты.


text:
Төбәктә хеҙмәт мигранттары бюджетты 419 миллион һумға тулыландырған Фото: Андрей Старостин
Төбәктә хеҙмәт мигранттары бюджетты 419 миллион һумға тулыландырған
Төбәктә хеҙмәт мигранттары бюджетты 419 миллион һумға тулыландырған Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда хеҙмәт мигранттары дәүләт ҡаҙнаһын 419 миллион һумға тулыландырған. Федераль миграция хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, ағымдағы йылдың 11 айында 26 меңдән ашыу сит ил кешеһе — хеҙмәткә патент, 1270-е эшкә рөхсәт алған.
Һөҙөмтәлә республика бюджетына 400 миллион һум ингән. Рөхсәт ҡағыҙы биргән өсөн пошлиналарға түләү сифатында Рәсәй ҡаҙнаһына 19 миллион һум йүнәлтелгән.


text:
Өфөлә «Сәйер миссис Сэвидж» спектакленең премьераһы СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкованың бенефисы буласаҡ
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында яңы спектаклдең репетициялары бара. Америка драматургы Джон Патриктың «Сәйер миссис Сэвидж» комедияһын өфөләргә яҡшы таныш Тыва режиссеры Сюзанна Ооржак ҡуя. Пьесаны сәхнәләштерергә СССР-ҙың халыҡ артисы, Башҡортостандың С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Гөлли Мөбәрәкова тәҡдим иткән. Спектакль актрисаның ноябрь айында үтәсәк юбилейына арнала .
«Был бөтөнләй икенсе, ҡыҙыҡлы, заманса тарих буласаҡ. Спектакль йәнә Гөлли Арыҫлан ҡыҙының актерлыҡ талантын күрһәтер, тип көтәбеҙ», — тине театрҙың художество етәксеһе ярҙамсыһы Зилә Сәғәҙиева.
Спектаклдә 11 актер ҡатнаша, улар араһында Хөрмәтулла Үтәшев, Сара Буранбаева, Эльвира Юнысова бар. Башҡорт теленә яҙыусы Гөлсирә Ғиззәтуллина тәржемә иткән. Ҡуйыусы-рәссамы — «Алтын битлек» лауреаты Альберт Нестеров.
«Сәйер миссис Сэвидж» спектакле Рәсәйҙә күп тапҡыр ҡуйыла. Моссовет исемендәге театрҙа төп ролде тәүгеләрҙән булып Фаина Раневская башҡара. Спектакль ҙур уңыш менән бара. Һуңынан ролде Любовь Орлова, Вера Марецкая уйнай. Марецкая ҡатнашлығындағы спектакль фильм-спектакль булараҡ төшөрөлә.
Сюзанна Ооржак — Ҡыҙыл ҡалаһының В.Кок-оола исемендәге Тыва музыкаль-драма театры режиссеры. Ул Якутск, Ҡыҙыл, Өфө, Барнаул ҡалаларында 20-нән ашыу спектакль сәхнәләштергән. «Алтын битлек» Рәсәй милли театр премияһының жюри ағзаһы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 394
ҠЫРЫН ЙӨҘӨҮСЕЛӘР, т ө р л ө а я ҡ л ы ҡ ы ҫ а л а һ ы м а ҡ т а р (Amphipoda), ҡыҫала һымаҡтар отряды. Яҡынса 4500 төрө, БР‑ҙа 4 төрө билдәле. Кәүҙәһе 15— 18 мм оҙонлоҡта, ян-яҡтан ҡыҫылған, дуға һымаҡ бөгөлгән: баштан, күкрәктән (6 йәки 7 сегмент) һәм ҡорһаҡтан (6 сегмент) тора. Күкрәк аяҡтары (уларҙың төбөндә өҫтәлмә айғолаҡ үҫентеләре бар) хәрәкәт итеү һәм тын алыу, ҡорһаҡтағы тәүге өс пар аяҡ — йөҙөү, ҡалған өс пары һикереү өсөн хеҙмәт итә. Енси диморфизм хас: ата заттар ҙурыраҡ, мыйыҡтары оҙонораҡ һәм күкрәк аяҡтарының тәүге ике пары формаһы б‑са башҡараҡ. Йомортҡалар инә ҡыҫалаларҙың күкрәк аяҡтары пластинкалары хасил иткән етлегеү камераларына һалына. Йомортҡаларҙан оло заттарҙан әллә ни айырылмаған йәш ҡыҫалалар сыға; күл Ҡ.й. йылына 2 быуын бирә. Күпселеге бөтә нәмә м‑н дә туҡлана, араларында йыртҡыстар бар. Dikerogammarus haemobaphes һәм Corophium curvispinum һыу ағымдарында, ҡырын йөҙөүсе бөрсә ш. уҡ мәмерйә һыуҙарында һәм инештәрендә тереклек итә, күл Ҡ.й. Башҡортостандың Урал алды һәм Башҡортостандың Урал аръяғының һыу ятҡылыҡтарында осрай. Балыҡ, һыу ҡоштары өсөн аҙыҡ, өйрәк гельминтоздарын (полиморфоз, стрептокароз, тетрамероз) тыуҙырғыстарҙың аралыҡ хужаһы.
М.Ғ.Баянов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Хөкүмәттә элекке хөкөм ителеүселәрҙе социаль адаптациялау мәсьәләһе тикшерелде
Бөгөн Өфөлә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рафаил Диваев рәйеслегендә хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш буйынса хөкүмәт комиссияһының ултырышы үткәрелде.
Атап әйткәндә, хөкөм язаһын тултырып ҡайтҡан кешеләрҙе йәмғиәткә яраҡлаштырыу буйынса эш торошо тураһында һүҙ алып барылды.
Рафаил Диваев әйтеүенсә, былтыр язаларҙы үтәү учреждениеһынан 6400-ҙән ашыу кеше азат ителде, шул иҫәптән 1710-ө шартлы рәүештә алдан сығарылды.
Хәҙерге ваҡытта эске эштәр органдарында иркенән мәхрүм итеү урындарынан ҡайтҡан 17 мең самаһы кеше иҫәптә тора, шул иҫәптән ике меңдән ашыу кеше – шартлы рәүештә алдан азат ителгән.
Вице-премьер, хөкөм ителгән кешеләрҙе социаль яраҡлаштырыу буйынса Башҡортостан тәжрибәһе федераль кимәлдә бер нисә тапҡыр билдәләнде, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Шул уҡ ваҡытта былтыр республикала рецидив енәйәтселектең үҫеүе билдәләнде. Етмәһә, енәйәттәрҙең 70 проценттан ашыуы даими табыш сығанағы булмаған элек хөкөм ителгән граждандар тарафынан яһалған.
Республикала Хөкүмәт бойороғо менән иркенән мәхрүм итеү урындарынан азат ителгән кешеләргә ярҙам күрһәтеү өсөн саралар планы раҫланған.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, былтыр элекке хөкөм ителеүселәр иҫәбенән 442 кеше эшкә урынлаштырылған. Федераль бюджет средстволарынан уларға матди ярҙам күрһәтеүгә 210,5 мең һумдан ашыу аҡса түләнгән. Республика предприятиеларында улар өсөн йыл һайын эш урындары квотаһы булдырыла, профессиональ уҡытыу үткәрелә, квалификацияны күтәреү курстары ойошторола.
Үткәрелгән сараларҙың төбәктә рецидив енәйәтселек менән хәлгә ыңғай йоғонто яһауы билдәләнде.
Быйыл йыл башынан алып хөкөм ителгән кешеләр тарафынан уҙған йылдың ошо уҡ осорондағыға ҡарағанда енәйәттәр 8,4 процентҡа кәмерәк яһалған.


text:
Ишбулатов Рәхмәтулла Зәһиҙулла улы – һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, яугир, ауылдаштары араһында ҙур абруй ҡаҙанған аҡһаҡал, Баймаҡ районы Темәс аулында 1920–се йылда тыуған. 8-се синыфты тамамлағас та Түбә руднигында хеҙмәт юлын башлай.
1940-сы йылда әрмегә алына. Алыҫ Көнсығышта, Хабаровскийҙа хеҙмәт итә. 1942-се йылда, һуғыштың ин көслө барған еренә ебәрелә уларҙың частары. Һауа ғәскәрҙәре сафында һуғыштарҙа ҡатнаша. Отделение командиры булып хеҙмәт итә. Ике тапҡыр ҡаты яралана. Разведкала күрһәткән батырлыҡтары өсөн ”Ҡыҙыл йондоҙ”, Бөйөк Ватан һуғышы ордендары һәм күп миҙалдар менян бүләкләнә. Һуғыштан һуң төҙөүсе булып әшләй. Ауылда, Темәстә өйҙәр төҙөй, ауылдаштарының ихтирамын яулай ул. Пенсияға сыҡҡас та тик ятмай, Темәс ауылында мәсет төҙөшәргә ярҙам итә. 15 йылға яҡын мулла вазифаһың ихлас башҡара. Бөгөн Рәхмәтулла Зәһиҙулла улы яныбыҙҙа юҡ, әммә уның хаҡта иҫтәлек һәр саҡ беҙҙең менән.
Бөтә ауылдаштары, туғандары, дуҫтары исеменән “Урының йәннәттә булһын, хөрмәтле акһакалыбыҙ!” тип әйтергә теләйбеҙ.


text:
«Грамоталы ҡала булайыҡ»
телдәре буйынса комиссияның сираттағы ултырышы булды. Унда комиссия ағзаларынан тыш, ҡаланың сауҙа үҙәктәренең директорҙары, администраторҙар, шәхси магазин тотоусылар һәм “Экспресс реклама» етештереү фирмаһы, «Сплайн» фәнни-производство компанияһы етәкселәре ҡатнашты. Көн тәртибендә тел мәсьәләһенә ҡағылышлы һорауҙар ҡаралды.
Муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев йыйылыштың тѳп мәсьәләһе - “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында”ғы республика Законын тормошҡа ашырыу буйынса ҡалабыҙ урамдарында башҡорт телендә яҙылған, сауҙа нөктәләре, учреждение, ойошма-предприятие алтаҡталарындағы яҙыуҙарҙа хаталар булыуы хаҡында билдәләп үтте. “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында”ғы республика Законына 2014 йылдың 28 мартынан индерелгән ҡайһы бер үҙгәрештәр менән таныштырып, үрҙә әйтеп үтелгән мәсьәләгә ҡағылышлы мѳһим пункттарын уҡып ишеттерҙе. Артабан алтаҡталарҙағы,
урам исемдәрендәге һәм хатта Белорет май-сыр комбинаты, «Ситно» Белорет икмәк комбинаты етештергән аҙыҡ-түлектең ярлығындағы хаталы яҙмаларҙан эшләнгән слайд-шоу күрһәтелде.
Ысынлап та, нисәмә йыл буйы алтаҡталарҙағы хаталарҙы тѳҙәтәбеҙ. Әлбиттә, ыңғай яҡҡа үҙгәрештәр бар. Күпселек урындарҙа русса ла, башҡорт телендә лә яҙмалар бар. Улай ғына ла түгел, телдәр тураһындағы законға ярашлы, башҡорт телендәгеһе һул яҡтан, йә өҫтән, рус телендәгеһе уңдан, йә аҫтан урынлаштырылған. Был күренеш бер аҙ күңелде күтәрҙе, тимәк, оҙаҡ ваҡыт һѳйләй торғас, ойошма, сауҙа нөктәләре хужалары ла закон талаптарын иҫәпкә ала башланы. Шулай ҙа араларында хаталы булғандары, йә бөтөнләй башҡортса яҙыуһыҙҙары ла йыш осрай.
Мәҫәлән, күптән түгел ҡалала асылған «Магнит» гипермаркетының алтаҡталарында хаталар бар. Күп осраҡта алтаҡтала башҡорт телендәге яҙыу руссаһының аҫтында урынлашҡан һәм орфографик хаталар ебәрелгән - ялхыҙ (ялһыҙ), тенәфесһеҙ (тәнәфесһеҙ), әш вакыты (эш ваҡыты) М.
Гәфури урамы (М. Ғафури урамы) һәм башҡа. Ә бына Октябрский биҫтәһендәге “Подшипник» магазины алтаҡтаһында бѳтѳнләй башҡа һыймаҫлыҡ хаталар ебәрелгән. Унда аҙна кѳндәре - дү, ши, ша, ке, йо, тип ҡыҫҡартып яҙып ҡуйылған. Илгиз Сафый улы сауҙа нѳктәләре хужаларына, бындай хаталы алтаҡталарҙы ҡайҙан, кемдән яҙҙырып алыуҙарын һорағас, Ѳфѳнән яҙып ебәрәләр, тинеләр.
“Тәүге мәлдә Белорет май-сыр комбинаты етештергән аҙыҡ-түлектең ярлығында хаталар булмай торғайны. Ә бѳгѳн иһә, ундағы күҙҙе сыбарландырған хаталарҙы күреп аптыраным. Эйе, хәреф хаталарын ҡайһы берәүҙәр етди хата тип иҫәпләмәй, күрәһең, әммә тел камиллығы һәр һүҙҙең дөрөҫ яҙылышына ҡайтып ҡала. Артабан был эшкә иғтибар бирергә һәм кисектермәй хаталар ѳҫтѳндә эшләргә кәрәк. Ә инде рус теленән башҡортсаға тәржемә менән махсус рәүештә урындағы “Урал” гәзите редакцияһы шѳғѳлләнә”, - тине Илгиз Сафый улы. “Урал” гәзитенең директор- баш мѳхәррире Сатура Минһажитдинова ҡаланың етештереү һәм фәнни- производство компанияларын “Урал” гәзите редакцияһы менән килешеп эшләргә саҡырҙы.
Район-ҡала буйынса ауыл, ер-һыу атамаларының һәм урам исемдәренең, алтаҡталарҙың, үҙебеҙҙә етештерелгән аҙыҡ-түлек ярлыҡтарындағы яҙыуҙарҙың дѳрѳҫ яҙылышын тикшереп сығырға һәм ундағы яҙыуҙарҙы законға ярашлы тәртипкә килтереү өсөн бер ай ваҡыт бирергә, тигән һығымта яһалды.
Был хаҡта ойошма-предприятиеларға, сауҙа нѳктәләренә яҙма рәүештә хәбәр ителәсәк. Быйыл Әҙәбиәт йылы булыуын күҙ уңында тотоп, ҡала-районыбыҙ юлдарында тел, әҙәбиәт темаһына арналған баннерҙар эшләп ҡуйырға тәҡдим индерелде. Бындай баннерҙар үҫеп килгән йәш быуындың рухи үҫешенә, һис шикһеҙ, ыңғай йоғонто яһаясағын иҫәпкә алып, комиссия ағзалары тәҡдимде хупланы. «Тел, милләт мәсьәләһе - мөһим өлкә, беҙ уны һәр саҡ күҙ уңында тоторға тейешбеҙ, ә инде хатаһыҙ яҙыуҙар халҡыбыҙҙың мәҙәнилеге хаҡында һөйләй. Башҡорт телендә дөрөҫ итеп яҙылған алтаҡталар район-ҡала халҡының грамоталы булыуын күрһәтә», - тине Илгиз Теләүбаев.
Нурия ШӘРИПОВА.


text:
Үҙәге Стәрлетамаҡта урынлашҡан “Древпром” финанс пирамидаһының эшмәкәрлегенән һигеҙ мең кеше ҡаза күргән, уның халыҡҡа килтергән зыяны 565 миллион һумға баһалана.
Үткән аҙнала валюта биржаларында долларҙың хаҡы 86 һумға тиклем барып етте. Әле рәсми курс 78 һумдан саҡ ҡына юғарыраҡ. Шуның менән бергә нефть тә арзанайып, барреленә 28 доллар тәшкил итте. Рәсәй һумының осһоҙланыуына ҡарамаҫтан, ил хөкүмәте ниндәйҙер әүҙем саралар ҡабул итергә ашыҡмай. Рәсми аңлатмаларға ярашлы, иҡтисади хәл тотороҡло.
Ҡыҙыҡ, әммә һуңғы ваҡытта санкцияларҙы хоҡуҡи норма урынына ла күрмәй башланылар. Саҡ ҡына бер-береһенә үпкәләһәләр, тоталар ҙа санкция иғлан итәләр. Бына әле лә АҠШ менән Европа союзы Иранға ҡарата ҡабул ителгән ҡайһы бер сикләүҙәрен ғәмәлдән сығарып та өлгөрмәне, икенсе яңылыҡ — Төркиә Рәсәйгә яуап һүҙен әҙерләгән.
“Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙермен” комплексы (ГТО) тестарын үтәү һөҙөмтәһенең физкультураның айырым бүлексәләрен үҙләштереүгә тиңләнеүе ихтимал.
Белем биреү хеҙмәте күрһәтеү тураһындағы килешеүгә мәктәптә Интернетҡа инеү өсөн шәхси гаджеттарҙы ҡулланыуҙы тыйыуҙы өҫтәргә кәрәк. Бындай сара балаларҙы хәүефле мәғлүмәттәрҙән һаҡлаясаҡ, тип белдерҙе Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов.
Бөгөн беҙ ҡулланған һөт ризыҡтарына пальма майы ҡушылыуы бәхәсһеҙ. Арзан торған был май етештереүселәр өсөн үтә файҙалы – аҙыҡтың үҙҡиммәтен түбәнәйтә.
Мәғлүмәттәр буйынса, республика хужалыҡтарында йыл башынан 30228 тонна һөт һауып алынған, былтырғы йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда, өс тоннаға күберәк.
…Колхозда эшләп йөрөгән өлкән йәштәге ағай тоҡ күтәреп килеп инде. — Бына бер бот аҡса алып ҡайттым әле, — тип үҙе йылмайған була. Ни ҡылаһың, эш хаҡын “тоҡлап” алырға мәжбүр 1998 йыл бит, аптырамаҫһың, туҡмаслата булһа ла, ҡамасауламаҫ.
Артҡа 1 ... 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ... 31 Алға
Бит башына
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостандағы бүлексәһе беренсе тапҡыр ике грантҡа лайыҡ булды. “Урал батыр” эпосы буйынса ойошторолған экологик-мәҙәни маршрут һәм “Ыҡтан – Яйыҡҡаса” тигән уҡыусылар экспедицияһы иң уңышлылар тип табылды.


text:
“Минең Ватаным был –
Тәрән тамырым.
Бәхетемде ситтә түгел,
Һиндә табырмын!”
Ошондай матур йыр менән ҡаршыланылар беҙҙе Иглин ҡасабаһындағы 1-се балалар баҡсаһында. Ҙур байрамға йыйылған кескәйҙәр Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләй.
Инсафлы һәм тәрбиәлеләрҙе һәр кем ярата. Ундайҙар, ғәҙәттә, матур һөйләшә, әңгәмәсеһен тыныс ҡына тыңлай, һәр эшен теүәл, еренә еткереп башҡара.
Уҡыуы ла, тәртибе лә хөртәйеп китте Ғайсарҙың. Уҡытыусылар ғына түгел, әсәһе лә йыш дәғүә белдерә башланы.
– Ни ҡустыңды ҡарашмайһың, ни мәктәптән яҡшы һүҙ ишетелгәне юҡ... – тине Сара апай. – Их, атайың тиҙерәк ҡайтһын ине...
Башҡортостан, тыуған илем,
Гүзәл һинең ерҙәрең.
Бөгөнгөләй тыныс булһын
Алда килер көндәрең.
Сылтыр-сылтыр, әйтерһең дә,
Шишмәләр йырлап аға.
Олатайым миҙалдарын
Бөгөн түшенә таға.
Бигерәк тиҙ үтә шул ваҡыт. Быйылғы “Сулпылар” конкурсы яңы ғына иғлан ителгәйне кеүек. “Һә” тигәнсә бәйгегә йомғаҡ яһар мәл дә килеп еткән.
Ғәжәп матур көсөгөм бар,
Үҙе бигерәк һаҡ ҡына.
Янындағы һәр кешегә
Иркәләп-һырпалана.
Борон-борон заманда булған, ти, бер ауыл. Ундағы халыҡ бик уңған икән. Баҡсаларында йәшелсә гөрләп үҫкән. Улары ла, кешеләр кеүек, тыуған көнөн билдәләргә яратҡан.
Тышта – һалҡын ҡыш. Аҡ юрғанын ябынып, ер йоҡоға сумды. Ҡар күберәк яуһа, икмәк тә уңыр. Беҙгә, балаларға, күңелле: сана шыуабыҙ, саңғыла йөрөп әйләнәбеҙ. Ә бына урмандағы ҡоштарға, йәнлектәргә ауырға тура килә. Улар өшөй, асыға.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 37 Алға
Бит башына
Ағастарҙың кейемен
Көҙ алып ҡалған сисеп.
Ҡышҡы һалҡын көндәрҙә
Түҙерҙәр инде нисек?


text:
- Подробности
- Просмотров: 286
МАКАРОВ Алексей Дмитриевич (24.12.1919, Петроград губ. Илемное а. — 4.9.1982, Өфө), инженер‑технолог. Техник ф. д‑ры (1967), проф. (1968). РСФСР‑ҙың (1974) һәм БАССР‑ҙың (1967) атҡ. фән һәм техника эшмәкәре. ӨАИ‑ны тамамлағандан һуң (1947) ш. уҡ эшләй: 1958 й. тиклем металдарҙы ҡырҡып эшкәртеү, 1965—82 йй. — металл ҡырҡыу һәм ҡырҡҡыс инструменттар каф. мөдире, бер үк ваҡытта 1972—82 йй. — фәнни эштәр б‑са проректор, 1975 й. – ҡыҙҙырыуға сыҙамлы һәм айырыуса ныҡ конструкция материалдарын ҡырҡыу процестарын оптималләштереү б‑са ғилми‑тикшеренеү лаб. етәксеһе. Фәнни тикшеренеүҙәре металл ҡырҡыу процестарын оптималләштереүгә арналған. М. етәкс. ҡырҡыуҙың оптималь т‑ра даимилығы законы асыла, ҡырҡыуҙың оптималь режимдарын билдәләүҙең тиҙләтелгән ысулы табыла. М. тарафынан металл ҡырҡыу станогының электр күсергесен автоматик рәүештә көйләү системаһы тәҡдим ителә. Уйлап табыуҙары БР‑ҙың һәм РФ‑тың башҡа төбәктәренең машина һәм станоктар эшләү пр‑тиеларында индерелгән. 250‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 25 уйлап табыу авторы.
Х е ҙ м.: Износ и стойкость режущих инструментов. М., 1966; Оптимизация процессов резания. М., 1976.
Р.Р.Латипов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
10-11-2017, 12:25 / Ауыл тормошо
Ҡулы оҫта - мең ота
Тыуып үҫкән төйәгендә төпләнеп, атай нигеҙендә донъя көткәндәрҙең тормошо бәрәкәтлерәк була, тиҙәр. Шундай йәш ғаиләләрҙе эҙләп, сираттағы сәфәргә - Берештамаҡ ауылына юлланабыҙ. Асы ауыл хакимиәтенең эштәр идарасыһы Әлфиә Сәйғәфәрова беҙҙе Шәфиға һәм Нияз Хөсәйеновтарға саҡырҙы. Ауылда тормош арбаһын гөрләтеп алға алып барған Хөсәйеновтар ғаиләһе - ауылдың йәме, тиһәң, һис тә арттырыу булмаҫтыр. Берештамаҡ ауылының йәмле Инйәр буйында, шул һиллекте боҙоп, тегеләй-былай үтеүсе поездарҙы йыраҡтарға илткән тимер юлы эргәһендә урынлашҡан ике ҡатлы йорт әллә ҡайҙан күренеп, үҙенә саҡырып...


text:
Мортаза Рәхимов "Ҙур Урал" ассоциацияһы ултырышында ҡатнашты
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Екатеринбургта "Ҙур Урал" Рәсәй Федерацияһы субъекттарының үҙ-ара иҡтисади бәйләнештәре төбәк-ара ассоциацияһы Советы ултырышында сығыш яһаны.
Мортаза Рәхимов, Башҡортостан иҡтисады, тотош илдеке кеүек үк, үҫештә ҡатмарлы осор кисерә, тип билдәләне. Шул уҡ ваҡытта, республика башлығы фекеренсә, тупланған иҡтисади ҡеүәт, элгәрге йылдарҙа үткәрелгән структур үҙгәртеп ҡороуҙар, иҡтисадта һәм социаль өлкәлә көрсөк эҙемтәләрен кәметеү буйынса күрелгән саралар кире күренештәрҙең йоғонтоһон байтаҡҡа йомшартыу мөмкинлеген бирҙе.
Республика Президенты әйтеүенсә, быйыл ғинуар-августа сәнәғәттә етештереү индексы, ҡатмарлы шарттарға ҡарамаҫтан, 92,7 процент тәшкил иткән. Был башҡа субъекттар менән сағыштырғанда иң яҡшы күрһәткес булып тора. Иҡтисади эшмәкәрлектең айырым төрҙәренә, иҡтисадтың һөҙөмтәле эше өсөн нигеҙ булған социаль тотороҡлолоҡтоң һәм аҙыҡ-түлек именлегенең төп позицияларына реаль ярҙам күрһәтеү көрсөккә ҡаршы эшмәкәрлектең мөһим йүнәлешенә әүерелде. Миҫал итеп Мортаза Рәхимов "НефАЗ"ды килтерҙе.
Республика башлығы шулай уҡ ауыл хужалығына, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам буйынса саралар хаҡында һөйләне. Республикала етештереүҙе диверсификациялау һәм тулыландырыуҙа, һатыу баҙарҙарын һаҡлап ҡалыу һәм киңәйтеүҙә, ҡалаларҙың төп предприятиеларына һәм ойошмаларына етештерелгән продукцияға дәүләт һәм муниципаль заказ алыуҙа ярҙам күрһәтелә.
— Башҡортостан предприятиеларында етештерелгән продукцияның Рәсәйҙең башҡа субъекттарында ла һатып алыусы табыуы мөһим, — тине Мортаза Рәхимов.
Форумда ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп, Мортаза Рәхимов, Башҡортостан "Ҙур Урал" ассоциацияһы Советы эшенә ҙур әһәмиәт бирә, тип билдәләне.


text:
Йылдың иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре асыҡланды
Республика халыҡ ижады үҙәге призына «Етегән йондоҙ-2009» йылдың иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре” Республика конкурсы еңеүселәренең исемдәре билдәле булды. Алдынғы мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһы Конгресс-холда Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышы сиктәрендә үтте.
Конкурс йомғаҡтары буйынса ете лауреат иғлан ителде. «Иң яҡшы ҡала округы, муниципаль район хакимиәте башлығы» номинацияһында Борай районы хакимиәт башлығы Борис Нурисламов еңеүсе булды. «Ҡала округы һәм муниципаль райондың иң яҡшы мәҙәниәт бүлеге начальнигы» номинацияһында Исламетдин Мәмбәтов (Өфө хакимиәтенең мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралығы начальнигы) билдәләнде. «Иң яҡшы ҡала, район, ауыл Мәҙәниәт йорто, ауыл клубы етәксеһе» тип Бәләбәй районының Үҙәк Мәҙәниәт һарайы директоры Георгий Хальзов танылды. Мәҙәниәт һәм ял паркы етәкселәре араһында Туймазы районы үҙәк паркы директоры Дмитрий Ващук айырылып торҙо. Әбйәлил районы мәҙәниәт бүлегенең методика үҙәге мөдире Гөлсирә Әхмәткирәева «Иң яҡшы методист» тип аталды. «Иң яҡшы халыҡ коллективы етәксеһе» номинацияһында Ейәнсура районы Мәҙәниәт йортоноң «Йырау» халыҡ башҡорт фольклор ансамбле һәм «Үҫәргән егеттәре» халыҡ ирҙәр вокаль ансамбле етәксеһе Земфира Абдрахманова еңде. «Йыл меценаты» «Урал аръяғы төҙөлөш компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Рәхим Кирәев булды.


text:
Башҡортостанда санитар бюллетендәр конкурсы үткәрелә
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы 2010 йылдың 1 апреленән 7 июненә ҡәҙәр БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағындағы дауалау-профилактик учреждениелар, мәғариф учреждениелары араһында республика санитар бюллетендәр смотр-конкурсын үткәрә. Ижади ярыш Республика йылына арнала һәм быйыл “Урбанизация һәм сәләмәтлек” темаһын алған Бөтә донъя сәләмәтлек көнө алдынан үтә.
«Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс халыҡтың мәғлүмәтлеген күтәреү, һаулыҡ һаҡлау һәм нығытыу, сәләмәт тормош образын формалаштырыу маҡсатында үткәрелә.
«Сәләмәт тормош», «Урбанизация һәм һаулыҡ», «Сәләмәтлек» өҫтөнлөклө милли проекты», «Инфекцион булмаған ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Инфекцион ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Сәләмәт милләт – көслө Башҡортостан» номинациялары иғлан ителгән.
Конкурстың йомғаҡлау этабы Башҡорт медицина профилактикаһы үҙәгендә үтәсәк.


text:
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында ветерандарҙы ҡотлайҙар
5 майҙа Өфөләге 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү байрамына арналған тантаналы осрашыу үтәсәк. Сара БР Халыҡтар дуҫлығы йортоноң «Аҡ тирмә» республика милли-мәҙәни үҙәге менән берлектә музей хеҙмәткәрҙәре менән ойошторола.
Музей мөдире Илүзә Ғәйнуллинаның хбәр итеүенсә, осрашыу барышында ветерандар алдында Өфө гарнизонының Офицерҙар йорто вәкилдәре, «Тере һыу» ансамбле, 7-се балалар йорто тәрбиәләнеүселәре һәм Өфөнөң Дим районы уҡыусылары сығыш яһаясаҡ. Ҡунаҡтарға һуғыш йылдарында төшөрөлгән һирәк видеокадрҙар һәм фотографиялар күрһәтеләсәк.
— Еңеү көнө рух берҙәмлеге һәм халыҡтың ойошҡанлығы символына әүерелде, — тип билдәләне Илүзә Ғәйнуллина. – Ветерандар менән бергә беҙ ҡот осҡос һуғышта Еңеү шатлығын кисерәбеҙ.
Осрашыу 12 сәғәттә башлана.


text:
Фото:
Йыл башынан алып республика халҡынан 2500-ҙән ашыу энергия һаҡлаусы лампалар ҡабул ителгән
Фото:
Башҡортостандағы терегөмөшлө изделиелар ҡабул итеүсе берҙән-бер күсмә пункт – Башҡортостан Республикаһының «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы экомобиле йыл башынан алып халыҡтан 2500-ҙән ашыу энергия һаҡлаусы лампалар ҡабул иткән.
Терегөмөшлө лампалар йыйыу буйынса һуңғы акция Өфөлә үткән ял көндәрендә, «Минең ҡалам — минең өйөм» экологик акцияһы сиктәрендә үтте.
Предприятиеның инженер-экологы Альбина Шәмсетдинованың хәбәр итеүенсә, сафтан сыҡҡан энергия һаҡлаусы лампалар халыҡтан бушлай ҡабул ителгән. Ни бары уларҙы бындай лампалар ҡабул итеү ойошторолған Якутов исемендәге паркка, Ҡашҡаҙан паркына йәки «Искра» кинотеатры алдындағы майҙанға алып килергә генә кәрәк булған.
— Сәғәт ярымлыҡ эко-акция дауамында йөҙҙән ашыу энергия һаҡлаусы лампа һәм терегөмөшлө термометр йыйҙыҡ. Өфө халҡының тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға үҙ өлөшөн индереүҙәре, сүп-сарҙы айырып йыйыуға беренсе аҙым яһауҙары ҡыуандырҙы, — тине Альбина Шәмсетдинова.
«Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһынан хәбәр итеүҙәренсә, майҙа экомобилдең Ҡариҙел һәм Дыуан райондарына сәфәре планлаштырыла. Терегөмөшлө изделиелар йыйыу буйынса акцияның теүәл датаһы һәм үткәреләсәк урындары тураһында өҫтәмә рәүештә хәбәр ителәсәк.


text:
Башҡортостан вәкиле тәүгә Вашингтонда йәштәр саммитында сығыш яһаясаҡ
Башҡортостан вәкиле Әлфиә Әкрәмова июнь башында Вашингтонда «Оло егерме» һәм «Оло һигеҙ» илдәренең йәштәр саммитында ҡатнашасаҡ Рәсәй делегацияһы составына инде. Йәштәр саммитын үткәреү тарихында бындай кимәлдәге сарала Башҡортостан исеменән тәүгә сығыш яһаясаҡтар.
Кандидаттар һайлау буйынса конкурс бөтә ил буйлап үтте, Калининградтан алып Владивостокка тиклем йәш белгестәр заявкалар бирҙе. Улар менән танышҡандан һуң, 100-ҙән ашыу кеше һайлап алынды. Улар иҫәбенә Әлфиә Әкрәмова ла эләкте.
Һайлап алыуҙың артабанғы этаптарында ул эссе буйынса конкурс аша үтте, бәйге комиссияһы эксперттары менән әңгәмәләшеү үтте, шулай уҡ аналитик мәсьәләләр систе. Финал туры алдынан 40 дәғүә итеүсе ҡалған ине, һәм улар араһында – Башҡортостан вәкиле.
Вашингтонда Рәсәй исеменән сығыш яһаясаҡ ҡатнашыусыларҙың исеме февралдә иғлан ителде. Мартта Мәскәүҙә интенсив әҙерлек саралы үтте: РФ Президенты Хакимиәтендә, РФ Сит ил эштәре министрлығында һәм Финанстар министрлығында, шулай уҡ РФ Сит ил эштәре министрлығының Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтында семинарҙар һәм тренингтар ойошторолдо.


text:
Белорет районының Инйәр ауылында яңы икмәкхана асылдыФото: Ольга Колесникова
Белорет районының Инйәр ауылында яңы икмәкхана асылды
Белорет районының Инйәр ауылында яңы икмәкхана асылдыФото: Ольга Колесникова
Белорет районының Инйәр ауылында яңы икмәкхана асылды. Был – Инйәр ауылы халҡы өсөн күптән көтөп алынған ваҡиға. Ҡасандыр ауылдың үҙенең икмәкханаһы булған, һәм икмәк менән бәйле проблемалар булмаған. Әммә учреждение 2010 йылда ябылған, икмәкте башҡа ауылдарҙан килтерә башлағандар. Һәм өҫтәлдең төп ризығын киске ваҡытта йәки ял көндәрендә һатып алыу Инйәр халҡы өсөн проблемаға әүерелгән.
Урындағы хакимиәткә был мәсьәләне хәл итеүҙә «Тимер юл сауҙа компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Һамар филиалы ярҙам иткән. Яңы учреждение ауылдың Энергетиктар урамында реконструкцияланған бинала урынлашты.
Икмәкхана асыу тантанаһында «Тимер юл сауҙа компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Һамар филиалы директоры, Һамар өлкәһенең «Башҡорт ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы башҡарма комитеты рәйесе Сафиулла Вилданов, Белорет районы хакимиәте башлығының иҡтисад буйынса урынбаҫары Ирина Ручкина, «Тимер юл сауҙа компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Һамар филиалы ҡарамағындағы Башҡортостан сауҙа-етештереү берекмәһе начальнигы Зариф Кәримов ҡатнашты, тип хәбәр итте Белорет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.
Бөгөнгө көндә икмәкханала алты кеше эшләй, уларҙың барыһы ла ҡасандыр бында икмәк бешереүсе булып эшләгән. Тәжрибәле коллективты Өфө аграр университетын 2011 йылда тамамлаған Резеда Ғәлинә етәкләй. Уның һүҙҙәренсә, коллектив өсөн бында бөтә шарттар ҙа булдырылған, эш процестары автоматлаштырылған.
Инйәр ауыл советы башлығы Ғайса Мөфтәхетдинов тимер юлсыларға ауылда икмәкхана асҡандары өсөн рәхмәт әйтте.


text:
Төбәктә Яңы йылда граждандар именлеген 2,5 мең полиция хеҙмәткәре тәьмин итәсәк
Яңы йыл төнөндә граждандарҙың именлеген тәьмин итергә БР буйынса Эске эштәр министрлығы 2,5 мең полиция хеҙмәткәрен сығара, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән. Яҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостандың 300 меңләгән кешеһе күмәк күңел асыу сараларында ҡатнашасаҡ. Республиканың ҡала һәм райондарында 176 боҙ ҡаласығы ҡоролған. 2014 йылдың 1 ғинуарынан алып 10-на тиклем көн һайын граждандар ял иткән урындарҙа меңгә яҡын полиция хеҙмәткәрҙәре дежур итәсәк.


text:
Республиканан 57 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
Республиканан 57 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булды
Республиканан 57 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә 57 күп балалы ҡатын-ҡыҙға «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылды. Бүләкләү тантанаһы 29 октябрҙә Башҡортостан Хөкүмәте йортонда уҙҙы, уны вице-премьер Салауат Сәғитов үткәрҙе.
Бөрө ҡалаһында йәшәүсе күп балалы әсә Екатерина Катерикинаға 31 генә йәш: «Беренсе ҡыҙыбыҙ тыуғас, 10 йылдан һуң биш бала әсәһе булырмын тип уйламаным да. Ирем малайыбыҙ булыуын теләне. Бары дүртенсе тапҡырҙан ғына уның хыялы тормошҡа ашты. Сабыйға ҡыҙҙар араһында бер үҙенә күңелһеҙ булмаһын тип, тағы ла бер ул таптыҡ, — тип һөйләй ҡатын. — Балаларыбыҙҙы наҙға, һөйөүгә сорнап үҫтерергә тырышабыҙ».
«Күп бала тәрбиәләүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙы данлап ниндәй генә изге һүҙҙәр әйтһәк тә, аҙ булыр кеүек. Бер танылған яҙыусы әйткәнсә, ерҙә сабыйҙарҙың тәтелдәүенән дә тантаналыраҡ гимн юҡ. Был ябай һүҙҙәр генә түгел, һеҙ уларҙы һәр саҡ йөрәгегеҙ аша үткәрәһегеҙ, — тип билдәләне Салауат Сәғитов, әсәләргә наградаларҙы тапшырып. — «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булған ҡатын-ҡыҙҙарҙың һаны йылдан-йыл артыуы ҡыуаныслы. Бөгөн республиканың төп бурыстарының береһе — төбәктә демографик хәлде яҡшыртыу. Дәүләт яғынан күп балалы әсәләргә ярҙам итеү өсөн тейешле саралар күрелә, тип әйтә алам».


text:
Төбәк халҡы медицина ярҙамының сифаты мәсьәләләре буйынса «ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәт итә ала Фото: Олег Яровиков
Төбәк халҡы медицина ярҙамының сифаты мәсьәләләре буйынса «ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәт итә ала
Төбәк халҡы медицина ярҙамының сифаты мәсьәләләре буйынса «ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәт итә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан халҡы «ҡыҙыу линияға» медицина ярҙамының асыҡлығы һәм сифаты буйынса һорауҙар менән мөрәжәғәт итә ала. Халыҡ менән Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса бүлексәһе етәксеһе Динара Гашимова эшләй.
Телефон аша мөрәжәғәттәр 28 сентябрҙә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 1-гә тиклем Рәсәй Президентының Башҡортостандағы ҡабул итеү бүлмәһендә ҡабул ителә. Күҙәтеү ведомствоһы етәксеһенә дарыуҙар яҙыуҙан һәм алмаштырыуҙан баш тартыу, уларҙы алыу ваҡытын боҙоу осраҡтары тураһында хәбәр итергә мөмкин. Ауылдарҙа дарыуханаларҙың асыҡлығы, киҙеүгә ҡаршы прививка яһау мәсьәләләре хаҡында мөрәжәғәттәр ҡабул ителә.
«Ҡыҙыу линия» телефондары: (347) 229-74-58, 229-74-76.


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Кемде нимә көтә?
Кемде нимә көтә?
Иҫке Яңы йыл байрамын сит ил кешеһенә бер нисек тә аңлатып булмай, тигән лаҡап бар. Хатта йәш быуын вәкилдәренең барыһы ла Яңы йыл һәм Иҫке Яңы йылдың айырмаһын аңлап етмәйҙер әле. Байрамдың ике тапҡыр билдәләнеүе совет власы башланғыстарына барып тоташа. Большевиктар иҫкелектән ҡотолоу өсөн нимә генә эшләмәй, хатта ваҡытты иҫәпләү системаһын үҙгәртергә ҡарар итә. Шулай итеп, 1918 йылда, теүәл 100 йыл элек, юлиан календаренән григорианға күсә. Ә халыҡҡа нимә – ул ни бер быуат буйына Яңы йылды иҫке һәм яңы стилдәр буйынса ҡаршылай.
Ғөмүмән, Рәсәй халҡы, төрлө календарҙы хөрмәт итеп кенә ҡалмай, төрлө йондоҙнамәгә ышана: көнсығыш, зодиак, друидтар, сәскәләр һәм башҡа. Ҡытай календарына күҙ һалғанда, Һары Ер эте йылы, бүтәндәргә ҡарағанда, тотороҡло һәм көйлө булмаҡсы. Түбәндә гәзит уҡыусыларға ҡытай йондоҙнамәһен тәҡдим итәбеҙ. Әйткәндәй, ҡытайҙарҙың Яңы йылы быйыл 16 февралдән генә башланасаҡ, ҡыҙыҡ, эйеме?
Сысҡандарҙы 2018 йылда үтә һаҡ булырға саҡыралар. Тыныс холоҡло, сабыр “сысҡандар” ҙа күңелһеҙ хәлдәргә, иреш-талашҡа тарып ҡына торор, артабан низағты үҙҙәре үк йырып сығыр. Йыл башы финанс йәһәтенән ауыр булмаҡсы. Хәлде еңеләйтеү өсөн бурысҡа батмаҫҡа тырышығыҙ, башҡаларға аҡса бирмәгеҙ ҙә. Белмәгән кеше менән төрлө аҡса эшен планлаштырып маташмағыҙ – алданырһығыҙ.
Яҙ тамамланыр алдынан барыһы ла яҡшы яҡҡа үҙгәрәсәк. Тик был осорға тиклем хәлдән таясаҡһығыҙ. Шуға күрә июнь – июль айҙарында һаулыҡ мәсьәләһендә бер аҙ проблемалар тыуыр.
Көҙ мөхәббәтле ваҡиғаларға бай булмаҡсы, хеҙмәт урынында кемделер оҡшатыуығыҙ ихтимал. Декабрь айы барыһын да тәртипкә һалыр – эмоциональ, физик һәм финанс яғынан еңел булмаған йыл, иң һуңында, түҙемлегегеҙ өсөн аҡса, гармониялы мөнәсәбәттәр һәм ныҡлы һаулыҡ менән бүләкләйәсәк.
Тиҙ ҡыҙып барыусан Үгеҙгә Эт кемдең хужа икәнлеген күрһәтер. Уҙған йылда Үгеҙ Тауыҡ менән етәкселек итһә, быйыл уға күндәмлеккә өйрәнергә ваҡыт. Эттең төп һыҙаты – ғәҙеллек, Үгеҙгә, башҡалар алдында абруйын юғалтмаҫ өсөн, ғәҙел булырға өйрәнергә кәрәк. Хеҙмәт урынында нервыларығыҙҙы һаҡлағыҙ, эштән һуң үҙегеҙгә матур ял ойошторорға онотмағыҙ. Май айын яҡындарығыҙ, яратҡандарығыҙ менән бергә уҙғарырһығыҙ.
Йыл аҙағында ҙур килем көтөлә. Был табыш вариҫлыҡҡа йәки юғары карьера баҫҡысына бәйлелер. Бәлки уңышлы, бай һөйгәнегеҙ менән сәстәрегеҙ сәскә бәйләнер.
Ғөмүмән, декабрь айы – һөйөү-һөйөлөү өсөн иң яҡшы осор. Яңғыҙҙар үҙҙәренең парын осратыр, парлылар бер-береһен ярты һүҙҙән аңлар. Йыл аҙағы никахтар өсөн бигерәк уңайлы булыр.
Барыҫ йылында тыуғандар тыныс һәм итәғәтле булыр. 2017 йылдың иң уҫал, ажар хайуаны быйыл иркә һәм туҡ бесәй балаһы кеүек күренер. Йыл башында тирә-яҡ мөхит менән тулы гармония тыуғанлыҡтан, Барыҫ рәхәтлек кисерер, «ялҡау» ғына тормош көтөр. Тәбиғәт ҡышҡы йоҡонан уянған мәлдә, ул да үҙенең кемлеген иҫенә төшөрөр һәм барлыҡ көсөнә эшкә тотонор. Һөнәри өлкәләге тырышлыҡ тәүге һөҙөмтәләрен оҙаҡ көттөрмәҫ.
Март айы үҙ эшен асырға теләүселәр өсөн уңышлы, туғандар һәм яҡындар хуплаған проект булһа – бигерәк тә. Йәй аҙағында аҡсалата бүләк отоу мөмкинлеге бар. Кемдер был осорҙа туйына әҙерләнәсәк. Йыл аҙағында һаулығығыҙҙы ҡайғыртыу артыҡ булмаҫ. Хатта ябай ғына тымауҙың да хроник ауырыуға әйләнеп китеүе бар.
Ут Тауығы йылында, башҡаларға ҡарағанда, иң күбе Ҡуян тир түкте, быйыл ул лайыҡлы ялға мохтаж. Тормоштоң барлыҡ матурлығына ҡыуанып йәшәй торған осор, ниһайәт, етте.
Карьера буйынса был йондоҙнамә вәкилдәренең барыһы ла яҡшы. Ҡуянды тыңлайҙар, уның һүҙен үтәйҙәр. Мөхәббәт өлкәһендә икенсе яртыһы менән барыһы ла ал да гөл. Ошондай уҡ ыңғай картина – аҡса эштәрендә лә. Киләсәккә тулы ышаныс менән йәшәп ятҡанда, күңелһеҙ яңылыҡтар ҙа ишетелеп ҡалыр. Был һаулыҡ менән бәйле. Ҡуяндар бигерәк тә аш һеңдереү системаһына ныҡлы иғтибар бүлһен. Гастроэнторолог консультацияһына мохтаж түгелмен, тип ҡул һелтәп ҡуйырға ярамай. Ҡатын-ҡыҙҙарға енес системаһына иғтибар итеп, йылыраҡ кейенеп йөрөргә кәрәк. Саҡ ҡына һыуыҡ алдырыу ауыр гинекологик проблемаларға килтермәһен.
Лыу (Аждаһа) өсөн 2018 йыл хәл-ваҡиғаларға бай булмаҡсы. Яҡшыһы ла, яманы ла етерлек буласаҡ. Бер яҡын кеше менән ниндәйҙер күңелһеҙ хәл булып, йыл буйына уны хәл итергә тура килмәгәйе.
Йылдың тәүге айҙарында аҡсағыҙҙы ҡыҫып тотоу дөрөҫ булыр. Төрлө планлаштырылмаған һатып алыуҙан алыҫ тороғоҙ. Яҙ етеү менән аҡса яғы ла яҡшырыр. Эштә юғарыраҡ вазифа тәҡдим итеүҙәре, хеҙмәт хаҡының артыуы ихтимал. Шулай ҙа, аҡсағыҙ артты тип, уны туҙҙырырға ашыҡмағыҙ. Яҡын киләсәктә эре әйберҙе уңышлы ғына һатып алыу көтөлә, был мәлдә аҡса бик тә ярап ҡалыр. Кәрәкһеҙ ваҡ-төйәк алғансы, машина йәки фатир алыуың күпкә файҙалыраҡ, шулаймы?
Йәй Аждаһаға төрлө йәрәхәттәрҙән һаҡланырға кәңәш ителә. Актив спорт төрҙәре менән шөғөлләнгәндә һәм һыуҙа иғтибарлы булығыҙ. Йәйге ялығыҙҙы ғаиләгеҙ менән тыныс ҡына үткәреп, экстримды киләһе йылға ҡалдырыуығыҙ хәйерлерәк. Көҙ ғаилә ағзалары һәм дуҫтарығыҙ менән низағлашыу оло аңлашылмаусанлыҡҡа килтереүе бар.
Йыландарға ҡарата Эттең мөнәсәбәте төрлөсә – мул аҡса, ныҡлы һаулыҡ һәм яҡындар менән үҙ-ара низағ бер-береһенә бәйләнеп барасаҡ.
Тәүге айҙарҙа хеҙмәт урынында етәксегеҙ һеҙҙең менән ҡәнәғәт булмаҫ. Быны күңелегеҙгә яҡын алмағыҙ, коллегаларығыҙҙың хуплауы, дөрөҫ позицияғыҙ килеп тыуған хәлде еңеләйтер. Бәлки, аҡса яғынан ауырлыҡтар кисерерһегеҙ. Йыйған запастарығыҙ ҙа бөтөүгә табан бара – нисек кеҫәгеҙҙе ҡалынайтыу хаҡындағы уйҙар тынғы бирмәҫ. Йәйгә ҡарай иртәнге көнгә ышаныс барлыҡҡа килер, тормошоғоҙ яңы кимәлгә сығыр.
Оҙаҡ айҙар Йылан йылы вәкилдәре ҡаршы енес менән мөнәсәбәттәрен яйға һала алмай йонсор. Көҙгә ҡарай был тәңгәлдә хәл яйланыр, сосораҡтары никахҡа ла инер.
Һаулығығыҙҙы контролдә тотоғоҙ – барлыҡ сирҙе лә профилактикалау иң урынлыһы.
Йылҡы йылында донъяға килеүселәр, ҙур мөмкинлектәрҙе ҡулығыҙҙан ысҡындырмағыҙ! Тәүге айҙа уҡ файҙалы тәҡдим яһаясаҡтар. Йондоҙҙар һеҙҙең яҡта – ҡушҡуллап эшкә тотонорға ғына ҡалды. Үҙегеҙҙең һөнәри кимәлегеҙҙе күрһәтеү өсөн иң уңайлы осор тип иҫәпләгеҙ. Тырышлығығыҙ яҡшы һөҙөмтәләргә генә килтерер.
Йылҡы өсөн яҙ айҙары – эре әйбер, күсемһеҙ милек һатып алыуға яҡшы осор. Хатта ышанысһыҙ тойолған алыш-бирештән дә ҡурҡмағыҙ, һис шикһеҙ, уңышҡа осрарһығыҙ.
Йәйгә ремонт эштәрен планлаштырыу зарур. Йәшәгән ерегеҙҙе, торлағығыҙҙы бергәләп төҙөкләндереү ғаилә ағзаларын тағы ла яҡынайтыр, мөнәсәбәттәрҙе нығытыр.
Күп эшләүҙән, көсәнеүҙән нервыларығыҙ ҡаҡшар, ваҡытында һаулыҡты ҡайғыртығыҙ. Ә көҙ хәләл ефетегеҙ менән ял итеү мәле. Һуңғы айҙа яҡындарығыҙҙың һаулығы борсоуға һалыр.
Ҡуйҙар өсөн Эт йылы уңышлы йылдарҙың береһе булмаҡсы. Йыл дауамында улар ғишыҡ утында янып, тирә-йүндәге етешһеҙлектәрҙе һәм ауырлыҡтарҙы күрмәйәсәк, үҙҙәре лә һиҙмәҫтән йырып сығасаҡ. Былтыр үҙҙәре уйлап сығарған ауырыуҙарҙы ла онотасаҡтар. Ә мөхәббәт яңы йәки элекке буласаҡ, йәғни быға тиклем быҫҡып янған хис-тойғолар яңы көс менән дөрләйәсәк.
Ҡуй ошо арала перспективалы эш проектын уйлап сығарыуы йәки ҡулына килеп эләгеүе мөмкин. Ең һыҙғанып эшкә тотонһағыҙ, уңыш үҙен оҙаҡ көттөрмәҫ, килем яҙ башында уҡ килә башлар. Аҡмаһа ла, тамып торған аҡсағыҙҙы бушты юҡҡа туҙҙырмағыҙ. Көҙгә запастың кәрәге тейеүе бар, экономиялау артыҡ булмаҫ.
Дуҫтарығыҙ менән яҡшы мөнәсәбәттә булығыҙ, сөнки улар һеҙгә файҙалы тәҡдим менән сығасаҡ. Рухи яҡтан да дуҫ-иш терәк-таяныс булып, күңелегеҙҙе күрәсәк. Бергәләшеп бизнес асып ебәреү өсөн иң яҡшы осор – көҙ айҙары. Бында һеҙгә ойоштороу эштәрен башҡарырға тура килер, моғайын.
Йыл аҙағында һөҙөмтә яһап, йылдың еңел түгел, шулай ҙа һеҙҙе ҡыуандырған мәлдәре күп булыуын билдәләрһегеҙ.
Ҡомар яратыусылар Маймыл йылында тыуғандарға етмәйҙер, күрәһең. Әйткәндәй, Эт тәүәккәлдәрҙе үҙ итә, ә ҡомар яратыусыны түгел. Шуға күрә холҡоғоҙҙо бер аҙ тыйып тороғоҙ, юғиһә аҡса һәм һаулыҡ өлкәһендә лә оло юғалтыуҙар кисерерһегеҙ.
Еңел-елпе эштәр урынына, барлыҡ иғтибарығыҙҙы ғаиләгеҙгә йүнәлтегеҙ. Йыш командировкаларға, осрашыуҙарға, аралашыуға күнеккән кешеләр үҙ эшенән ҡәнәғәт булмаҫ. Һеҙгә насар уйлы кешеләрҙең тоҙағына ҡапмаҫ өсөн айырыуса һаҡ булырға кәрәк. Апрель-май айҙарында кемгәлер ҡарата уянған хистәрегеҙ шартлап өҙөләсәк – ысынында алдаҡсы кеше һеҙҙе аҡсаға ултыртмаҡсы.
Йыл буйына Маймылға мөхәббәт өлкәһендә янып-көйөүҙәр хас, йәй кемгәлер баштан-аяҡ бәйле булыуығыҙҙы аңларһығыҙ. Айырылышыуҙар күңелегеҙҙә оло яра ҡалдырасаҡ.
Ижад өлкәһендә оло уңыштарға ирешерһегеҙ. Кемдер хатта үҙенең бәләкәй генә эшен дә асып ебәрер. Был, килемдән тыш, йәмғиәттә танылыу яуларға ярҙам итер.
Тауыҡҡа арымай-талмай хеҙмәт итергә тура килер. Танауығыҙ төшмәһен, хеҙмәтегеҙ лайыҡлы баһаланасаҡ. Йылдың яртыһында эшләгән аҡсағыҙҙы һөйгәнегеҙ менән сәйәхәткә тотоноу – иң шәп идеяларҙың береһе. Шулай ҙа киләһе ярты йыллыҡта финанс ауырлыҡтары килеп сығып торор, һеҙ ғәйрәтләнеп, әтәсләнеп, уларға ҡаршы сығырһығыҙ.
Йәмәғәт эшмәкәрҙәренә йыл уңышлы килә. Үҙегеҙҙең һәләтегеҙҙе күрһәтеү һәм социаль статусығыҙҙы күтәреү мәле етте, буғай. Яңы таныштарығыҙ араһында күренекле кешеләр ҙә булмаҡсы.
Тауыҡҡа һаулығын ҡайғыртырға кәңәш ителә. Тәүге билдәләрҙән үк дауаланырға ашығығыҙ, юғиһә, йәшәү көсө ҡалмаҫ. Арып-талыуҙан йоҡо туйҙырып алыу ҙа ярҙам итә, көс бирә, был хаҡта онотмағыҙ.
Эт өсөн үҙ йылы уңышлы киләсәк, тигән белдереү берәүҙе лә аптыратмаҫ, моғайын. Барлыҡ башланғыстарығыҙ, эштәрегеҙ уңасаҡ. Хыялдар тормошҡа ашҡанда тирә-йүнегеҙҙә көнләшеүселәр ҙә булмаҫ хатта.
Мөхәббәт өсөн бик һирәк була торған иң яҡшы осор. Йыл башынан алып һеҙҙе һөйөү менән хәстәрлек уратып аласаҡ. Йыл уртаһы ғаилә ҡороу өсөн уңайлы.
Икенсе ярты йыллыҡта Эт торлағын ҡайғыртасаҡ. Был капиталь ремонт, бәлки, үҙ тупһаһын төҙөү булыр. Туғандарығыҙ, дуҫтарығыҙ ярҙамға килер, кәрәк саҡта аҡсалата ярҙам итер.
Тик барыһы ла әкиәттәгесә түгел икән, Эттең һаулыҡ яғы аҡһай. Бигерәк тә, ир-аттың физик хәле ауырлашыуы бар.
Һуңғы айҙарҙы тыныс ҡына йорт йылыһында уҙғарырһығыҙ. Һеҙҙең ғаилә бәхетегеҙгә бер кем дә ҡамасауламаҫ.
Ҡабан йылында тыуғандарға тирә-йүндәге хәлде анализларға өйрәнергә кәрәк. Тәүге айҙарҙа аҡса проблемаһы булмаҫ, был сумманы күсемһеҙ милек алыуға йәки үҙ эшеңә тотоноу дөрөҫ булыр. Бындай инвестиция үҙен тиҙ арала аҡлар.
2018 йылда ғүмерлек мөхәббәтегеҙҙе осратып, бәхетле булырһығыҙ. Ялҡынлы хистәрҙән башығыҙҙы юғалтып, аҡсағыҙҙы кәрәкмәгәнгә туҙҙырмағыҙ. Тик яҡындарығыҙ илаһи хәлегеҙҙән сығырға ярҙам итер, һеҙ тәүге халәтегеҙгә ҡайтырһығыҙ.
командировкаларҙы, төрлө осрашыуҙар, сәйәхәтте йылдың икенсе яртыһына планлаштырығыҙ. Аралашыу ҡуласаһын киңәйтегеҙ – яңы танышлыҡтар файҙа ғына килтерәсәк. Ҡайһы бер яңы таныштарығыҙ донъяға ҡарата мөнәсәбәтегеҙҙе тулыһынса үҙгәртер. Хатта өйрәнелгән эшегеҙҙе ташлап, яратҡанына күсерһегеҙ. Ғаиләле кешеләргә осор тормошона яңылыҡтар индереү өсөн уңайлы, ҡайһы берәүҙәр мөнәсәбәттәрен өр-яңынан башлап ҡарар.
Лилиә ХӘЛИТОВА әҙерләне.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Республика халҡы урман янғындарынан зыян күреүселәргә ярҙам итеүен дауам итә
Башҡортостанда урман янғындарынан зыян күреүселәргә аҡса йыйыу дауам итә. Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт Палатаһы менән РФ Президенты Дмитрий Медведевың аҡса йыйыу буйынса инициативаһын ябай граждандар ҙа, бихисап ойошмалар, предприятиелар, ведомстволар хеҙмәткәрҙәре лә күтәреп алды. Атап әйткәндә, Рәсәй ауыл хужалығы банкыһының Башҡортостан төбәк филиалы хеҙмәткәрҙәре зыян күреүселәр иҫәбенә бер көнлөк эш хаҡын күсерҙе. "Башинформ" агентлығына банктың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ағымдағы йылдың 6 сентябрендә 400 мең һумдан ашыу аҡса күсерелгән.


text:
Ҡаҙылма яғыулыҡ
Ҡаҙылма яғыулыҡ — нефть, таш күмер, янар һәүерташтар, тәбиғи газ һәм уның гидраты, ер аҫтынан йә асыҡ ысул[1] менән миллион йылдар дауамында[2] анаэроб шарттарҙа йылылыҡ һәм ер ҡабығының баҫымы тәьҫире аҫтында тарҡалыу процесында табылған торф һәм башҡа янар минералдар һәм каустобиолит төркөмгә ҡараған матдәләр. Күмер һәм торф — хайуан һәм үҫемлек ҡалдыҡтары тупланыуы һәм тарҡалыуы арҡаһында барлыҡҡа килә. Ҡаҙылма яғыулыҡ төрҙәре миллионлаған йыл тупланғанлыҡтан, улар яңынан тергеҙелмәй торған тәбиғи ресурс булып тора. АҠШ-тың Энергетик мәғлүмәт идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, энергетиктар АҠШ мәғлүмәттәре буйынса идаралығы (Energy Information Administration), 2007 йылда энергияның беренсел сығанағы сифатында: нефть — 36,0 %, күмер — 27,4%-ы, тәбиғи газ — 23,0 % файҙаланыла, дөйөм алғанда донъяла ҡулланылған беренсел энергияның барлыҡ сығанаҡтарынан (ҡаҙылма һәм ҡаҙылма булмаған байлыҡтары) ҡаҙылма яғыулыҡ 86,4 % өлөшөн тәшкил итә. Әйтергә кәрәк, ҡаҙылма булмаған энергия сығанаҡтарына: гидроэлектростанциялар — 6,3 %, ядро — 8,5 %, һәм башҡалары (геотермаль, ҡояш, һыу ҡалҡыу приливный, ел энергияһы, ағас һәм ҡалдыҡтар яндырыу) күләме 0,9 %[3] индерелә.
Йөкмәткеһе
- 1 Ҡыҫҡаса характеристика
- 2 Килеп сығышы
- 3 Нефть сығарыу
- 4 Ҡулланыу темптары
- 5 Запастарҙы эшкәртеп алыу (резервтар мөмкинлектәр)
- 6 Әһәмиәте
- 7 Тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһо
- 8 Сикләүҙәр һәм альтернатива
- 9 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 10 Иҫкәрмәләр
- 11 Һылтанмалар
Ҡыҫҡаса характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нефть[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нефть — углеводородтарҙың ҡатмарлы ҡушымтаһынан һәм башҡа органик берләшмәләрҙән торған тәбиғи майлы янар шыйыҡса. Төҫө буйынса нефть ҡыҙыл-көрән төҫтә, ҡайһы берҙә ҡара төҫтә, ҡайһы берҙә һары-йәшел төҫкә буялған һәм хатта төҫһөҙ нефть тә осрай; үҙенсәлекле еҫе бар, Ерҙең ултырма тоҡомдарында таралған. Нефть йәки ғәрәп телендә әйтелгәнсә, ер майы,, кешелеккә боронғо замандарҙан бирле билдәле. Әммә хәҙерге заманда нефть кешелек өсөн иң файҙалы ҡаҙылма байлыҡ булып тора.
Күмер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күмер — ерҙең кислород инмәгән ҡуйынында ятҡан боронғо үҫемлек ҡалдыҡтарынан барлыҡҡа килгән ҡаҙылма яғыулыҡ төрө. Углеродтың халыҡ-ара исеме лат. carbō («күмер») һүҙенән килеп сыҡҡан. Кеше файҙаланған иң беренсе ҡаҙылма яғыулыҡ күмер булған. Ул сәнәғәт революцияһы яһау мөмкинлеге биргән, был, үҙ сиратында, хәҙерге заман технологияһы менән тәьмин ителгән күмер сәнәғәте үҫешенә булышлыҡ итә. Күмер, нефть һәм газ кеүек үк, биология һәм геология процестары тәьҫирендә яйлап тарҡалыуға дусар булған органик матдә. Күмер барлыҡҡа килеүенең нигеҙе — үҫемлек ҡалдыҡтары. Углеродтың әүерелеүе һәм сағыштырма һаны дәрәжәһе менән бәйле, күмерҙең дүрт тибын айыралар:
- һоро күмер (лигнит);
- таш күмер;
- антрацит;
- графит.
Көнбайыш илдәрҙә башҡа төрлө классификация бар — шуға ярашлы рәүештә лигнит, суббитуминоз күмер, битуминоз күмер, антрацит һәм графит.
Янар һәүерташтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Янар һәүерташтар — ҡоро ҡыуыу барышында байтаҡ ыҫмала (составы буйынса нефткә яҡын) биргән каустобиолит төркөмөнән булған файҙалы ҡаҙылма. Һәүерташтар бынан 450 миллион йыл элек диңгеҙ төбөндәге үҫемлектәр һәм хайуандар ҡалдыҡтарынан барлыҡҡа килгән 450 миллион йыл элек барлыҡҡа килгән. Янар һәүерташтар өҫтөнлөклө минераль (кальциттар, доломит, гидрослюдалар, монтмориллонит, каолинит, ялан шпаттары, кварц, пирит һәм башҡалар) һәм органик өлөштәрҙән (кероген) тора. Һуңғыһы тоҡомдоң 10-30 % тәшкил итә һәм тик һәүерташтарҙа ғына иң ҙур сифатҡа — 50-70 % өлгәшә. Органик өлөшө күҙәнәк төҙөлөшөн һаҡлаған (талломоальгинит) йәиһә уны юғалтҡан (коллоальгинит) ябай ылымыҡтарҙың био — һәм геохимик үҙгәртелгән матдәһе булып тора; органик өлөшөндә юғары үҫемлектәрҙең ҡушылма рәүешендә үҙгәргән ҡалдыҡтары (витринит, фюзенит, липоидинит) бар.
Тәбиғи газ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәбиғи газ — органик матдәләрҙең ер ҡуйынында анаэроб тарҡалыуы арҡаһында барлыҡҡа килгән газдар ҡатнашмаһы. Файҙалы ҡаҙылмаларға ҡарай. Ҡатлам пласт шарттарында (ер аҫтында ятҡан шарттарҙа) газ хәлендәге тәбиғи газ — айырым төрҙәрендә тупланған (газ ятҡылыҡтары) йәки нефть- газ ятҡылыҡтарындағы газ баштары күренешендә, йә нефть йәки һыуҙа ирегән хәлдә була. Стандарт шарттарҙа (101,325 Па-ға ҡарата һәм 20 °C) тәбиғи газ фәҡәт газ хәлендә генә була. Тәбиғи газ шулай уҡ тәбиғи газлы гидраттар хәлендәге кристалл рәүешендә булыуы мөмкин.
Газ гидраттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Газ гидраттары — һыуҙан һәм газдан билдәле бер термобар шарттарында барлыҡҡа килгән кристалл ҡушылмалар. «Клатраттар» (лат. clathratus — «ситлеккә ултыртыу») тигән атаманы 1948 йылда Пауэлл биргән. Газ гидраттары нестехиометрик берләшмәләргә, йәғни үҙгәреүсән составлы ҡушылмаларға ҡарай.
Һәүерташлы газ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һәүерташлы тәбиғи газ — янар һәүерташтарҙан алынған һәм башлыса метандан торған тәбиғи газ.
Торф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Торф — янар файҙалы ҡаҙылма; һаҙ шарттарында тулыһынса тарҡалмаған үҫемлек ҡалдыҡтары тупланмаһынан барлыҡҡа килгән. Составында 50-60 % углерод. Яныу йылылығы (максималь) — 24 мдж/кг. Комплекслы яғыулыҡ, ашламалар, йылы изоляциялаусы материал булараҡ файҙаланыла һәм башҡалар. Һаҙлыҡҡа тупраҡ өҫтөндә артабан торфҡа әйләнеүсе тулыһынса тарҡалып бөтмәгән органик матдә ҡатламы хас. Һаҙлыҡтарҙа торф ҡатламы 30 см-ҙан кәм булмаған (әгәр шунан аҙ, булһа, был һаҙлыҡланған ер була).
Килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙылма төрө яғыулыҡ процентҡа юғары составында углерод инә һәм күмер ҡаҙылмаларын, нефть һәм тәбиғи газ[4]. Үҙ сиратында, нефть, газ, шулай уҡ ҡаҙылма күмер ҡасандыр бик боронғо заманда йәшәгән һәм ултырма тоҡомдар ҡатламы аҫтында күмелеп ҡалған организмдарҙың юғары температура, баҫым һәм анаэроб тарҡалыуы тәьҫирендә барлыҡҡа килгән. Ҡаҙылма яғыулыҡ төрөнә ҡарап, организмдар йәше, ҡағиҙә булараҡ, миллион йылдар тәшкил итә, ә ҡайһы берҙәре хатта 650 миллиондан ашып китә[5]. Хәҙер ҡулланылған нефть һәм газдың 80 % диңгеҙ төбөндәге ултырма тоҡомдар тупланмаһы ҡатламдарынан[6] мезозойҙа һәм өсөнсөл осорҙа 180 һәм 30 миллион йылдар араһындағы периодта барлыҡҡа килгән.
Нефттең, шулай уҡ газдың төп өлөштәре, органик ҡалдыҡтар тулыһынса әсемәгән саҡта формалашҡан, ә углерод, углеводород һәм уға оҡшаған компоненттар бик күп булмаған. Ултырма тоҡомдары был матдәләрҙең ҡалдыҡтарын ҡаплаған. Температура һәм баҫым артҡан һәм шыйыҡ углеводород ҡаялар бушлығында тупланған.
Нефть һәм тәбиғи газдың килеп сығышына ҡарата нефттең ҡайһы бер аномаль ятҡылыҡтарын аңлатырға тырышҡан альтернатив гипотеза бар.
Нефть сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нефть табыу — нефть сәнәғәтенең ярым тармағы, тәбиғи файҙалы ҡаҙылма — нефть табыу менән шөғөлләнеүсе иҡтисад тармағы. Евфрат яры буйында ҡаҙыныуҙар б. э. т. 6 000—4 000 йылдарҙа нефть кәсебе барлығын билдәләгән. Уны яғыулыҡ сифатында, ә нефть битумдарын — төҙөлөштә һәм юл эштәрендә ҡулланғандар. Нефть Боронғо Мысырҙа билдәле булған, уны мәрхүмдәрҙе бәлзәмләгәндә ҡулланғандар. Плутарх һәм Диоскорид Боронғо Грецияла яғыулыҡ булараҡ нефть ҡулланылыуын телгә алғандар. Яҡынса 2 000 йыл самаһы элек уның ятҡылыҡтары Сураханда, Баҡы (Әзербайжан) эргәһендә барлығы тураһында билдәле булған. Борис Годунов дәүерендә Ухта ҡалаһынан Мәскәүгә «яғыулыҡ һыу — густа» килтерелгән тигән хәбәр XVI быуатҡа ҡарай.
Шулай булыуға ҡарамаҫтан, XVIII быуаттан башлап, был нефть таҙартыу маҡсатында айырым тырыша, шуға ҡарамаҫтан, XIX быуаттың икенсе яртыһына тиклем ул тәбиғи рәүештә ҡулланыла. Әммә Рәсәйҙә ағалы-энеле Дубининдарҙың завод тәжрибәһе (1823 йыл) иҫбатлағандан һуң ғына нефткә етди иғтибар йәлеп ителә, ә Америкала — химик Б. Силлиман (1855 йыл), был заманда киң таралыу алған фотогенға оҡшатып, таш күмерҙең ҡайһы бер төрҙәренән һәм янар һәүерташтарҙан айырып кәрәсин — яҡтыртыу майы алып була, тип иҫбатлай. XIX быуат уртаһында ҡоҙоҡ (шахталар) урынына төҙөлгән быраулау скважиналары булышлығы менән нефть сығарыу ысулы ярҙам иткән. Тәүге (разведкалы) нефть скважинаһы 1847 йылда Апшерон ярымутрауында, эксплуатацияланыусы беренсе скважина Кубандәге Кудако йылғаһы буйында 1864 йылда бырауланған. АҠШ-та беренсе скважина 1859 йылда бырауланған[7]. Нефть ятҡылыҡтарын эшкәрткәндә ҡатлам аҫтына (ҡатламда баҫымды тотоу маҡсатында), шул иҫәптән юл ыңғай нефть газ ҡушылмалары (һыу-газлы йоғонто яһау) йәки нефть сығарыуҙы арттырыу һәм нефть сығарыусы скважиналарҙың һыуланыуына ҡаршы торор өсөн сөсө һыу һурҙыралар. Ҡоро ерҙә нефть запасы аҙ ҡала барыуы менән бәйле, нефть сығарыу ярым тармаҡтары нефть сәнәғәте технологияһын камиллаштырыуға, континенталь шельф ятҡылыҡтарын нефть платформаһы ярҙамында сығарыуға алып килде.
Ҡаҙылма күмер сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Элек-электән кешелек тәрән күмер шахталарын файҙаланған. Рәсәй Федерацияһы территорияһында 1200 метрҙан саҡ ҡына ашыуыраҡ тәрәнлектәге күмер сығарыусы шахталар булған. Күмер сығарыу ҡатламдарында, күмер менән бер рәттән, ҡулланыу әһәмиәтенә эйә күп георесурс төрҙәр бар. Уларға төҙөлөш индустрияһы сеймалы, ер аҫты һыуҙары, күмер ҡатламдары метаны, һирәк осраусы һәм һибелеүсән элементтарҙы, шул иҫәптән ҡиммәтле металдар һәм уларҙың берләшмәләрен һыйҙырыусы тоҡомдар ҡарай. Таҙартыусы һәм ҡаҙып барыусы комбайндарҙың башҡарыусы органдарында һиптергестәрҙе ҡорал сифатында ҡулланыу айырым ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Шул уҡ ваҡытта юғары тиҙлектәге өҙлөкһөҙ, үҙгәрешле ағым һәм импульслы һиптереүсе күмер,тау тоҡомдарын емереү техникаһы һәм технологияны даими үҫеше күҙәтелә.
Хәҙерге заман газ генераторҙары (сублимация) ҡаты яғыулыҡты 60 мең м³/сәғәттән башлап 80 мең м³/сәғәткә саҡлы трансформациялау ҡеүәтенә эйә, һәм был күмерҙең ер аҫты газификацияһын ҡулланыу мөмкинлеге бирә. Газификациялау техникаһы етештереүҙе (200 мең м³/сәғәткә) күтәреү йүнәлешендә һәм етештереү эшмәкәрлеге коэффициентын КПД (90 %-ҡа саҡлы) температураны һәм баҫымды күтәреү юлы менән был технологик процесты (+2 000 °C алып, шуға ярашлы 10 МПа) үҫтерә. Төрлө сәбәп менән иҡтисади отошло булмаған күмерҙе ер аҫтында газификациялау буйынса тәжрибәләр үткәрелгән.
Күмер сығарыу урыны — асыҡ ысул менән ҡаты ҡаҙылма байлыҡты эшкәртеү өсөн тәғәйенләнгән тау предприятиеһы.
Торф сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөтә торф ятҡылыҡтары ер өҫтөндә ятҡанлыҡтан, торфты асыҡ ысул менән сығаралар. Торфты киҫеп табыу [8] — торф кирбестәрен иҫкесә ваҡ һөнәрселек ысулы, ҡул менән, киҫеп әҙерләү. Ҙур һәм тәрән булмаған торф ятҡылыҡтарында ҡулланылған. Ғәмәлдә торфты табыуҙың механизацияланған ысулдары менән тулыһынса ҡыҫырыҡлап сығарылған.Торф табыуҙың һәм ике төп схемаһы эшләнгән һәм ҡулланыла:
- ер өҫтөнән сағыштырмаса йоҡа ҡатламдар менән алына
- торф пласының бөтөн тәрәнлегенә тәрән ҡаҙылған карьерҙар менән.
Беренсе схема буйынса, торфтың өҫкө өлөшөн ҡырып алыу юлы менән, икенсе схемаға ярашлы — экскаватор (йәғни киҫәкләү) ысулы менән. Торфты табыу ысулына ярашлы, торфты ҡырҡылған (фрезерланған) һәм киҫәкле тип атайҙар.
Һәүерташ газын табыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Янар һәүерташлы газ бик аҙ миҡдарҙа булыуға ҡарамаҫтан (0,2—3,2 млрд м³/км²), шулай ҙа, күп майҙандарҙы асҡанлыҡтан, байтаҡ газ алырға мөмкин булған. Янар һәүерташлы газ табыу өсөн ҡыя йүнәлтелгән горизонталь быраулау (ингл. directional drilling), ҡатламды һыу менән ярҙырыу (ингл. hydraulic fracturing) һәм сейсмик моделләштереү ысулдары ҡулланыла. Шуға оҡшаған аналогик технология метан күмер ҡатламдарын табыуҙа файҙаланылған. Ҡатламды һыу менән ярҙырыу ысулы урынына пропан фрекинг ҡулланылыуы мөмкин[9].
Ҡулланыу темптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күмер кеше ҡулланған иң тәүге ҡаҙылма яғыулыҡ төрө булған. Ул сәнәғәт революцияһына килтергән, һәм уны хәҙерге заман технологиялары менән тәьмин итеп, күмер сәнәғәтен үҫтереүгә килтергән.
XVIII быуатҡа сығарылған күмер күләме 4 000 % саҡлы артҡан, 1900 йылға йылына 700 миллион тонна күмер табылған, артабан нефттең сираты еткән. Нефть ҡулланыу яҡынса 150 йыл дауам иткән һәм өсөнсө меңйыллыҡ башында нефть пигы яҫы таулыҡ сусағына сыға. Хәҙерге заманда донъяла көнөнә 87 млн (американса нефть үлсәү берәмеге) баррелдән артыҡ йәки йылына яҡынса 5 млрд тонна табыла.
Запастарҙы эшкәртеп алыу (резервтар мөмкинлектәр)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
.
Баҫылып сыҡҡан иҫәпләүҙәр буйынса күмер запасы баһаһы яҡынса 500 миллиард, ә Ер шарында сығарылған нефть яҡынса ике триллион баррель тәшкил итә. Хабберт теорияһына ярашлы, нефть тергеҙелмәй торған ресурсҡа ҡарағанлыҡтан, иртәме-һуңмы дөйөм донъя нефть табыу үҙенең пигына етәсәк (Нефть пигы термины, өлгәшелгәнме әллә өлгәшеләсәкме, бөтөн донъя максималь нефть етештереүҙе аңлата). АҠШ-та нефть табыу үҙенең максимумына 1971 йылда етте [3] (инг.), һәм шунан бирле кәмей бара. Энергетика буйынса халыҡ-ара агентлыҡ (IEA) «World Energy Outlook 2004» докладында, түбәндәгене билдәләне: «Ҡаҙылма яғыулыҡ хәҙерге ваҡытта донъя энергия ҡулланыуының күп өлөшөн тәьмин итә һәм күҙ күреме киләсәктә лә дауам итәсәк. Әлеге осорҙа запастар ҙур, ләкин улар мәңгелек түгел».
2005—2006 йылдарға иҫбат ителгән запастар:
- Ҡаҙылма күмер: 905 млрд метрик тонна[10], йәки 4416 млрд (нефть күләмен американса үлсәү) баррель (нефть эквивалентына күсергәндә, 702,1 км3);
- Нефть: 1119 млрд баррель (177,9 км3) 1317 млрд баррель (209,4 км3)[11];
- Тәбиғи газ: 6,183—6,381 трлн кубик фут йәки 175—181 трлн кубик метр[11], йәки 1161 млрд баррель (нефть эквивалентына күсергәндә, 184,6 × 109 м3).
2006 йыл мәғлүмәте буйынса ҡаҙылма яғыулыҡ төрҙәрен табыу:
- Ҡаҙылма күмер: 16,761 млн метрик тонна[12], йәки 52 млн баррель (8,3 млн м³) тәүлек нефть эквивалентына күсергәндә;
- Нефть: тәүлеккә 84 млн баррель (тәүлегенә 13,4 млн м³)[13];
- Тәбиғи газ: 104,435 трлн кубик фут йәки 2,963 трлн м³[14], йәки 19 млн баррель (3 млн м³) тәүлек нефть эквивалентына күсергәндә.
Ер йөҙөндә ҡалған иҫбатланған запас (ағымдағы темпта табыу йылдары) (2006):
- Ҡаҙылма күмер: 148 йыл;
- Нефть: 43 йыл;
- Тәбиғи газ: 61 йыл.
Әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙылма яғыулыҡтың күп өлөшө электр энергияһы алыу, һыу һәм торлаҡ биналарын йылытыу өсөн яндырыла. Боронғо ваҡыттарҙан уҡ хужалыҡ эшендә кеше ҡаҙылма күмер, торф, янар һәүерташтар ҡулланған. Тәбиғи газ нефть табыуҙың өҫтәмә продукты тип һаналған, әммә хәҙерге көндә бик ҡиммәтле ҡаҙылма тәбиғи ресурс булып тора[15]. Бынан тыш, хәҙерге заманда ҡаҙылма яғыулыҡ мотор яғыулығы, майлау материалдары һәм органик синтез өсөн сеймал сифатында ҡулланыла.
Тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
CO 2 эмиссияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙылма яҡыулыҡ төрҙәрен яндырыу углерод диоксиды ташлантыларын (CO 2) барлыҡҡа килтерә — атмосферала йөҙйыллыҡтар дауамында һаҡланған парник газы глобаль йылыныуға иң ҙур өлөш индерә лә инде. Климатик тикшеренеүҙәр ышаныслы итеп глобаль йылыныу дәүмәле һәм атмосферала йыйылған углерод диоксиды [16] углерод диоксиды а CO2 араһында һыҙыҡ үлсәменә яҡын бәйләнеш барлығын билдәләгәндәр. Глобаль йылыныуҙы, уңышҡа шанс тәғәйенләп, 2 °C дәүмәле менән сикләү маҡсатында киләсәктәге CO 2 дөйөм ташлантыҡтарҙың ахырғы дәүмәлен билдәләр кәрәк, шулай итеп, улар дәүмәле буйынса ахырғы уртаҡ глобаль ресурс булып тора. Ҡабул итерлек булмаған киләсәктәге глобаль йылыныуҙы булдырмау маҡсатынан сығып билдәләнгән СО2-нең эмиссион бюджеты ҡаҙылма яғыулыҡ запастарының 60 — 80 % тейелмәҫкә тейеш, ә бының өсөн ҡаҙылма яғыулыҡты табыу темптары кисектермәйсә һәм кинәт кәмергә тейеш тигәнде аңлата.[17]
Шул уҡ ваҡытта донъя финанс баҙарында нигеҙҙә улерод ҡыуығын, CO2 эмиссияһын, сикләү кәрәклеген кире ҡағалар. Ҡаҙылма яғыулыҡ табыуға күп илдәрҙең хөкүмәттәре субсидия бүлеүен дауам итә, яңы запастарҙы разведкалауға күп аҡса тотонола. Инвесторҙар углерод сеймалының бөтә запастары ла табыу объекты һәм коммерцияға хеҙмәт итергә тейеш тип иҫәпләй.
2012 йылдан башлап, экологик төркөмдәр ҡаҙылма яғыулыҡҡа инвестицияларға бойкот кеүек глобаль кампания ойоштора. Уның инициаторҙары был хәрәкәттең логикаһын былай тип аңлаталар: «әгәр климатты емереү дөрөҫ түгел икән, был ҡыйратыуҙан килем алыу ҙа дөрөҫ түгел»[18]. Кампанияның масштабтары тиҙ киңәйә, уны рәсми рәүештә БМО ла хупланы[19]. Бер нисә трансмилли инвесторҙар (мәҫәлән, Францияның иң эре страховой компанияһы AXA) үҙҙәренең күмер табыуға бүленгән аҡсаларын тулыһынса инвестицияламаҫҡа хәл итә.
Тәбиғи газ ташлантыларының роле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йыл һайын яғыулыҡ янғанда, йөҙәр миллион тонна зарарлы матдәләр: ҡором, углекислый газ, азот оксиды, көкөрт һауага эләгә. Яғыулыҡ янғанда һауа составында булған кислород яна. Ҡаҙылма яғыулыҡтарҙы яндырыу һауаға углерод двуокисе (CO2) — парник газын ебәрә, ул иһә глобаль йылыныуға иң зур өлөш индерә. Тәбиғи газ, ә уның иң ҙур өлөшөн метан тәшкил итә, шулай уҡ парник газы булып тора. Бер молекула метан үҙенең парник эффекты буйынса CO2 молекулаһынан яҡынса 20—25 тапҡыр көслөрәк,[20][21], шуға күрә, климат күҙлегенән ҡарағанда тәбиғи газды яндырыу - уның атмосфераға эләгеүенә ҡарағанда отошлорак. Парник эффекты арҡаһында Ер тәбиғи рәүештә һыуына алмай, был – уртаса температураның 2 – 3°С ҡа күтәрелеүенә килтерә. Һөҙөмтәлә, Донья океанындагы боҙ иреп, һыу күтәрелә. Шулай уҡ яғыулыҡ ташыусы танкерҙарҙа аварияләр булып тороу сәбәпле дигеҙ-океандар бысрана, флора һәм фауна зыян күрә.
Башҡа төрлө йоғонто яһау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙең яғыулыҡ-энергетика комплексына барлыҡ хужалыҡ тармаҡтарының атмосфераға сығарыла торған зарарлы ташлантыларҙың яртыһы, ағым һыуҙарҙың өстән бер өлөшө, бөтә милли иҡтисадтың ҡаты ҡалдыҡтарының өсөнсө өлөшө тура килә. Нефть һәм газ ресурстарын тәүгегә үҙләштереү райондарында экологик сараларҙы планлаштырыу айырым актуаллеккә эйә.
Сикләүҙәр һәм альтернатива[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ихтыяж һәм тәҡдим законы принцибы углеводород сеймалы запастары (һәм табыу) кәмей барыуынса ҡаҙылма яғыулыҡҡа хаҡ та артасаҡ. Шуның өсөн яғыулыҡҡа хаҡтың ҡотолғоһоҙ артыуы энергияның яңынан тергеҙелә торған сығанаҡтары үҫешенә, шулай уҡ уйлап тотоноу шарттарында элек рентабеллеге булмаған яғыулыҡ сығанаҡтары менән тәьмин итеүгә килтерәсәк. Яһалма бензин һәм, ғәҙәти нефть запастарының хаҡы менән сағыштырғанда, хәҙерге ваҡытта энергияның тергеҙелә торған башҡа сығанаҡтары сеймал алыуҙы, шулай уҡ етештереүҙең һәм эшкәртеүҙең ҡыйбатлы технологияларын талап итә, әммә яҡын киләсәктә энергетика үҫеше иҡтисади яҡтан да йәшәргә һәләтле. Шулай булғас, төрлө альтернатив энергия сығанаҡтары үҙ эсенә ядро (атом) энергияһын (ядро һәм термоядро), гидроэлектростанцияларҙы, ҡояш энергияһын, ел энергияһын һәм геотермаль энергияһын, электр станцияларын индерә.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Яғыулыҡ сәнәғәте
- Нефть табыу
- Газ сәнәғәте
- Күмер сәнәғәте
- Торф сәнәғәте
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Dr. Irene Novaczek Canada's Fossil Fuel Dependency. Elements. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 18 ғинуар 2007 тикшерелгән.
- ↑ Fossil fuel. EPA. Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 март 2007. 18 ғинуар 2007 тикшерелгән.
- ↑ International Energy Annual 2006. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 8 февраль 2009 тикшерелгән.
- ↑ Fossil fuel. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013.
- ↑ Paul Mann, Lisa Gahagan, and Mark B. Gordon, "Tectonic setting of the world’s giant oil and gas fields, " in Michel T. Halbouty (ed.) Giant Oil and Gas Fields of the Decade, 1990—1999, Tulsa, Okla.: American Association of Petroleum Geologists, p.50, accessed 22 June 2009.
- ↑ Ископаемое топливо (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 июнь 2012. 17 март 2012 тикшерелгән.(рус.). [1];17 март 2012 тикшерелгән.
- ↑ «Хронограф нефтяного и газового дела. Вехи истории техники и технологии бурения»
- ↑ ингл. peat cutting method, нем. Schneidverfahren n der Torfgewinnung
- ↑ Пропан фрекингы — янар һәүерташ газын табыуҙың яңы экологик ысулы
- ↑ World Estimated Recoverable Coal. eia.doe.gov. Retrieved on 2012-01-27.
- ↑ 11,0 11,1 World Proved Reserves of Oil and Natural Gas, Most Recent Estimates. eia.doe.gov. Retrieved on 2012-01-27.
- ↑ Energy Information Administration. International Energy Annual 2006 (XLS file). October 17, 2008. eia.doe.gov
- ↑ Energy Information Administration. World Petroleum Consumption, Annual Estimates, 1980—2008 (XLS file). October 6, 2009. eia.doe.gov
- ↑ Energy Information Administration. International Energy Annual 2006 (XLS file). August 22, 2008. eia.doe.gov
- ↑ Ҡалып:Cite conference
- ↑ fig 6.12 Chapter 6 IPCC WGIII AR5
- ↑ Mark Carney: most fossil fuel reserves can’t be burned, The Guardian[2]
- ↑ http://gofossilfree.org/about/
- ↑ Climate change: UN backs fossil fuel divestment campaign | Environment | The Guardian
- ↑ Overview of Greenhouse Gases // US EPA: "... the comparative impact of CH4 on climate change is over 20 times greater than CO2 over a 100-year period."
- ↑ Non-CO2 Greenhouse Gases: Scientific Understanding, Control and Implementation (ed.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ископаемое топливо — Научно-технический энциклопедический словарь
- Топливо — Энциклопедия Кольера
- Ископаемое топливо (недоступная ссылка с 22-05-2013 (1824
Ҡалып:Месторождения полезных ископаемых* Ископаемое топливо — Научно-технический энциклопедический словарь


text:
Баш ҡалала яңы йыл күңел асыу саралары өсөн төп майҙансыҡтар һайланды Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала яңы йыл күңел асыу саралары өсөн төп майҙансыҡтар һайланды
Баш ҡалала яңы йыл күңел асыу саралары өсөн төп майҙансыҡтар һайланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 6 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Яңы йыл күңел асыу саралары өсөн Башҡортостандың баш ҡалаһында ике төп майҙансыҡ әҙерләнә. Ул шыршылар – Ленин исемендәге майҙанда һәм Конгресс-холл алдындағы майҙанда. Нәҡ бында боҙ ҡаласыҡтары, тауҙар, лабиринттар, әкиәт геройҙарының һәм яңы йыл символы һындары урынлашасаҡ.
Ленин исемендәге майҙанда Благовещен районынан 30 метрлыҡ йәшел һылыуҡай ҡуйылған да инде. Яҡын көндәрҙә Яңы йылды байрам итеү атрибуты Конгресс-холл алдындағы майҙанда ла урын аласаҡ. Өфөлә йүп фатирлы йорттар эргә-тирәһенә бөтәһе 64 яңы йыл шыршыһы һәм шул сама боҙ тауы ҡуйыу күҙаллана.
Бынан тыш, баш ҡаланың һәр районын үҙҙәренең үҙәк шыршыһы биҙәйәсәк.


text:
Виртуоз ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов «Баш ҡалалағы иң яҡшы атай-2017» конкурсында Гран-приға лайыҡ булды
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Виртуоз ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов «Баш ҡалалағы иң яҡшы атай-2017» конкурсында Гран-приға лайыҡ булды. Ул иң яҡшы ғаилә традицияларын һаҡлаусы тип танылды.
Миңлеғәфүр Зәйнетдинов — ҡумыҙсы, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, республиканың мәғариф отличнигы. Гөлгөнә һәм Миңлеғәфүр Зәйнетдиновтар өс бала тәрбиәләй. Уларҙың барыһы ла йырлай, бейей, музыка ҡоралдарында уйнай, төрлө фестиваль һәм конкурс лауреаттары.
Ләйсән Башҡорт дәүләт университеты ҡарамағындағы иҡтисад, финанс һәм бизнес институтының дүртенсе курсында уҡый, институттың мәҙәни секторын етәкләй, студент сараларына сценарийҙар яҙа. Азамат — Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатының 11 класс уҡыусыһы, бейей, йырлай, ҡумыҙҙа, ҡурайҙа, гитарала һәм башҡа уйын ҡоралдарында уйнай, каратэ менән мауыға. Кесе ҡыҙҙары Илүзә Өфөнөң Киров районындағы 51-се балалар баҡсаһына йөрөй, музыкаль конкурстарҙа ҡатнаша һәм ҡумыҙ сиртә.
Зәйнетдиновтар ғаиләһенең ижади конкурстағы сығышы бер кемде лә битараф ҡалдырманы, улар башҡорттарҙың боронғо уйын ҡоралы — ҡумыҙ моңон ишеттерҙе. Шулай уҡ халыҡ инструменттары, виртуоз ҡумыҙсы һәм уның ғаиләһенең наградалары менән таныштырыу булды.
Бәйгенең беренсе этабына 44 ҡатнашыусы ғариза бирҙе, уларҙың 12-һе финал этабына үтте. Финал этабында конкурсанттар ижади сығыш — визитка, ғаилә видеоһы һәм ғаилә ҡаҙаныштары күргәҙмәһен әҙерләне.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 07.02.2018
“Тесла Родстер” – донъялағы иң шәп йөрөгән автомобиль!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 7-02-2018, 14:49
Әлеге ваҡытта ул сәғәтенә 27 мең саҡрым тиҙлегендә Марсҡа юл тота.
6 февралдең кисендә Американың Канаверал моронондағы космодромдан “SpaceX” шәхси йыһан компанияһының “Falcon Heavy” ракетаһы һынау рәүешендә осоролдо. Ул яҡын киләсәктә Марсҡа кешеләрҙе ташыясаҡ.
Нимәһе ҡыҙыҡ – йыһан карабының йөк отсегында компания хужаһы Илон Маск эйә булған сейә төҫөндәге “Тесла Родстер” электромобиле бар ине. Хәҙер ул кешелек тарихында асыҡ йыһанға тәүгә сыҡҡан автомобиль булып һаналасаҡ.
Махсус камералар Ергә машинаның торошон төшөрөп ебәрә. “Тесла”ның руле артында скафандр кейгән Starman исемле манекен ултыра. Ул йырсы Дэвид Боуиның «Space Oddity» йырын “тыңлай”. Бынан тыш, панелдә “Don’t Panic” (Паникаға бирелмәҫкә!) тигән яҙыуҙы күрергә мөмкин. Машинала фантаст Айзек Азимовтың "Основание" китап серияһы яҙылған диск ята.
Әгәр осоу планға ярашлы үтһә, “Тесла Родстер” ҡайһы берендә Ергә һәм Марсҡа яҡынайып, Ҡояш тирәләй меңәр йылдар әйләнәсәк.
Төндә тышҡа сығып, телескоп аша күк йөҙөнә иғтибарлыраҡ ҡарағыҙ – йыһанда осоп барған беренсе машинаны күреүегеҙ бар!
...
«Өфөнән һөйөү менән» фильмы «Блокбастер» ХХI профессиональ премияһына лайыҡ булды
Яңылыҡтар таҫмаһы // 7-02-2018, 10:20
Мәскәүҙә «Блокбастер» профессиональ премияһы менән бүләкләү тантанаһы үтте һәм кино бизнесына 2017 йылға йомғаҡтар яһалды. «Өфөнән һөйөү менән» («AskarFilm») фильмы «Блокбастер» ХХI профессиональ премияһының «сикләнгән прокатта иң табышлы фильм» номинацияһында еңеүсе булды. «Өфөнән һөйөү менән» фильмының прокат һөҙөмтәһе – 5 292 541 һум.
«Ура, дуҫтар! Әйткәндәй, алдан был номинацияны Европа фильмдары ғына алды. Тәүгә Рәсәй фильмына бирелде, уныһынан да бигерәк, төбәктә эшләнгәне беҙгә икеләтә ҡыуаныс өҫтәй», — тип хәбәр итте фильм режиссеры Айнур Асҡаров....
«Ура, дуҫтар! Әйткәндәй, алдан был номинацияны Европа фильмдары ғына алды. Тәүгә Рәсәй фильмына бирелде, уныһынан да бигерәк, төбәктә эшләнгәне беҙгә икеләтә ҡыуаныс өҫтәй», — тип хәбәр итте фильм режиссеры Айнур Асҡаров....
Хит-парад эстрадабыҙҙы үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерә
Медиа // 7-02-2018, 08:00
«Юлдаш»-хит. Радио хит-парады. Йәмил Ишмөхәмәтов һәм Филүс Ҡасимов алып барған киске тапшырыу. Ул нимәнән ғибәрәт һуң?
Һәр йомала эфирҙа яңы 7 йыр тыңлаусылар иғтибарына сығарыла, улар үҙ сиратында оҡшаған йырҙарына дүрт аҙна буйы Юлдашфм.ру сайтында тауыш бирә, ай еңеүселәрен билдәләй. Йыл аҙағында, был бәйге гала- концерт менән тамамлана. Бер миҙгелгә 70-тән ашыу яңы йыр тәҡдим ителә. Иң күп тауыш йыйған 30 йыр гала-концертҡа үтә. «Юлдаш»-хит, ижад менән әүҙем шөғөлләнгән профессиональ йырсыларҙы, һәләтле үҙешмәкәр башҡарыусыларҙы, шулай уҡ уларҙың яңы йырҙарын популярлаштырыу маҡсатында үткәрелә.
Конкурстың башҡа маҡсаттары һәм бурыстары:
– башҡорт эстрадаһы үҫешенә йоғонто яһау.
– йыр авторҙарының һәм композиторҙарҙың эшмәкәрлеген пропагандалау, талантлы йыр авторҙарын билдәләү;
– башҡарыусыларҙың һәм йыр авторҙарының ижади үҫешенә булышлыҡ итеү. Һәр йомала, киске сәғәт 10-да, тыңламай ҡалма!...
Һәр йомала эфирҙа яңы 7 йыр тыңлаусылар иғтибарына сығарыла, улар үҙ сиратында оҡшаған йырҙарына дүрт аҙна буйы Юлдашфм.ру сайтында тауыш бирә, ай еңеүселәрен билдәләй. Йыл аҙағында, был бәйге гала- концерт менән тамамлана. Бер миҙгелгә 70-тән ашыу яңы йыр тәҡдим ителә. Иң күп тауыш йыйған 30 йыр гала-концертҡа үтә. «Юлдаш»-хит, ижад менән әүҙем шөғөлләнгән профессиональ йырсыларҙы, һәләтле үҙешмәкәр башҡарыусыларҙы, шулай уҡ уларҙың яңы йырҙарын популярлаштырыу маҡсатында үткәрелә.
Конкурстың башҡа маҡсаттары һәм бурыстары:
– башҡорт эстрадаһы үҫешенә йоғонто яһау.
– йыр авторҙарының һәм композиторҙарҙың эшмәкәрлеген пропагандалау, талантлы йыр авторҙарын билдәләү;
– башҡарыусыларҙың һәм йыр авторҙарының ижади үҫешенә булышлыҡ итеү. Һәр йомала, киске сәғәт 10-да, тыңламай ҡалма!...
Күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгеҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 7-02-2018, 07:00
Депрессия – ауыр, ҡурҡыныс һәм хәлде алыусы сир. Өҫтәүенә, сирле кеше менән бергә уның яҡындары ла интегә, сөнки уның менән аралашыу ауырлаша. Бынан тыш, депрессия башҡа ауырыуҙарҙың да көсәйеүенә килтерә. Белгестәр күҙаллауынса, 2020 йылда был психик сир донъяла йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙарынан ҡала икенсе урынды биләйәсәк. Был фаразға ышанғы килмәй, әлбиттә. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа ул ысынлап та киң тарала башланы. Йылдан-йыл төрҙәре лә арта бара....