text:
Башҡортостанда Студенттарҙың киң мәғлүмәт саралары форумы үтә
Башҡорт дәүләт университетында тәүгә республика студенттарының киң мәғлүмәт саралары форумы үтә. Сараның ике көнлөк программаһында йәштәр өсөн белгестәрҙең оҫталыҡ дәрестәре тәҡдим ителде. Студенттар менән блогер Дмитрий Эйгенсон, пиарсы Михаил Бреслер, фоторәссамдар Григорий Сухарев һәм Александр Марушин, юрист Максим Беляев һәм башҡалар аралашты. «Башинформ» агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев йәштәргә интернет, индивидуаль журналистар, хәҙерге заман журналистикаһының мультимедиялы булыуы хаҡында һөйләне.
Журналист интерактив аралашыу ысулын һайлап, студенттарға төрлө һорауҙар бирҙе. Мәҫәлән, бөгөнгө журналист ниндәй булырға тейеш? Ул фотоға йәки видеоға төшөрә белергә тейешме? Баҫма матбуғат юҡҡа сығамы? Уҡыусыға аналитика кәрәкме? Бынан һуң Шамил Вәлиев, блогер булараҡ, үҙенең шәхси тәжрибәһе менән уртаҡлашты, Башҡортостандың алдынғы блогерҙары менән хеҙмәттәшлек итеүе, уларға «Ижтимағи электрон гәзит» биттәрендә ирекле рәүештә үҙ фекерҙәрен белдереү мөмкинлеген биреүе тураһында һөйләне.
Шулай уҡ баш мөхәррир йәш журналистарҙы мәҡәләләргә исем уйлап табыу һәм текст яҙыу серҙәренә төшөндөрҙө. «Яҡшы яҙылған текст ҡолаҡҡа ятышлы булырға тейеш. Аҡыллыраҡ күренергә тырышып яҙмағыҙ. Әгәр материалығыҙ иң ябай кешегә аңлайышлы икән, тимәк, тексығыҙ яҡшы яҙылған. Субъективлыҡтан арынығыҙ, профессионалдар эксперттарға үҙ фекерҙәрен әйтергә мөмкинлек бирә», — тип кәңәш итте мәғлүмәт агентлығы етәксеһе. Артабан ул агенлыҡтағы цензура, йәш цензы тураһында һөйләне.
Уҡыу йортон тамамлағандан һуң, киң мәғлүмәт сараларында эшләргә теләгән студенттарға Шамил Вәлиев үҙҙәренең материалдарын уға ебәрергә ҡушты. «Яңы кадрҙар эҙләйбеҙ», — тип аңлатты ул.
Форумдың һуңғы сараһы булараҡ студенттарға БР Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Аббас Ғәлләмовтың оҫталыҡ дәресе тәҡдим ителәсәк. Ул бөгөнгө сәйәси процеста киң мәғлүмәт сараларының роле хаҡында һөйләйәсәк. Симпозиум «Яңы һүҙ» студенттарҙың киң мәғлүмәт саралары конкурсында ҡатнашыусыларҙы наградлау тантанаһы менән тамамланасаҡ.


c: text/html

text:
Баш ҡалаға Иран Президенты Хәсән Рухани килде Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
Баш ҡалаға Иран Президенты Хәсән Рухани килде
Баш ҡалаға Иран Президенты Хәсән Рухани килде Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
8 июлдә Башҡортостанға эш сәфәре менән Иран Президенты Хәсән Рухани килде. Өфө аэропортында уны республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды.
Башҡортостандың баш ҡалаһында Хәсән Рухани Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашасаҡ. Был ойошма менән Иран күҙәтеүсе ил булараҡ хеҙмәттәшлек итә. Шулай уҡ Иран Президенты БРИКС-ҡа ингән дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтарының осрашыуына саҡырылған, тип хәбәр итә Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте.
Белешмә. 2014 йылда Башҡортостан менән Иран араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 281,9 мең доллар тәшкил иткән һәм нигеҙҙә импорт тауарҙарынан торған. Тауар әйләнешендәге иң юғары күрһәткес 2011 йылда күҙәтелгән.
Шулай уҡ кисә республикаға эш сәфәре менән Бразилия Президенты Дилма Роуссефф, бөгөн иһә Монголия Президенты Цахиагийн Элбэгдорж килде.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Истанбулда Башҡортостандың инвестицион проекттарын презентациялау үтте
Фото:
Төркиәләге Башҡортостан Республикаһы вәкиллеге Башҡортостандың яңыртылған инвестицион проекттарын презентациялау үткәрҙе.
Башҡортостан Республикаһының инвестицион проекттары буйынса түңәрәк өҫтәл шишәмбе көнө Төркиәнең Бизнесмендар һәм сәнәғәтселәр конфедерацияһы бинаһында үтте.
Иртәгәһенә, 14 октябрҙә, Төркиәнең Палаталар һәм биржалар союзы бинаһында Төркиә-Рәсәй Эшлекле Советы менән берлектә Башҡортостандың инвестицион проекттары презентацияланды. Түңәрәк өҫтәлдә һәм презентацияла БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе Сергей Ефремов сығыш яһаны, ул Башҡортостанға инвестициялар һалыу мөмкинлектәре тураһында һөйләне, бигерәк тә ағас эшкәртеү, еңел сәнәғәт һәм күн производствоһына төп баҫым яһаны.
Презентацияларҙа Рәсәйҙең Төркиәләге сауҙа вәкиле вазифаһын башҡарыусы Рәшит Баталов, РФ Сауҙа вәкиллегенең Истанбулдағы бүлексәһе етәксеһе Александр Сенаторов, Башҡортостан Республикаһының Төркиәләге вәкиле Каншаубий Мизиев, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығының инвестицион и инновацион эшмәкәрлек бүлеге начальнигы Елена Артемова ҡатнашты.


text:
Башҡортостан студенттары «Беҙ – сәләмәт йәшәү рәүеше өсөн!» форумында ҡатнаша
Башҡортостан юғары уҡыу йорттары студенттары һәм уҡытыусылары Иваново ҡалаһында барған “Беҙ – сәләмәт йәшәү рәүеше өсөн!” беренсе Бөтә Рәсәй форумында ҡатнаша. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, был форум юғары уҡыу йорттары араһында федераль конкурс сиктәрендә йомғаҡлау сараһы булып торасаҡ. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ул былтыр йыл аҙағында башланғайны. Конкурс эштәренә экспертиза һөҙөмтәләре буйынса финал этабында ҡатнашыусылар билдәләнде. Улар иҫәбендә – Башҡортостандан йәштәр проекттары ла. Бөтәһе илдең 300-ҙән ашыу вузы заявка бирҙе.
Иң яҡшыларҙың исемдәре 8 апрелдә иғлан ителәсәк. Форум программаһында шулай уҡ — ҡатнашыусыларҙың юғары уҡыу йорттарында осрашыуҙары, студенттар һәм уҡытыусылар араһында сәләмәт йәшәү рәүеше тәрбиәләү проблемалары буйынса вуз ректораттары вәкилдәренең түңәрәк өҫтәлдәре, «Беҙ — сәләмәт йәшәү рәүеше өсөн» йәштәр спорт байрамы, форумда ҡатнашыусыларҙың проекттары менән таныштырыу.
Вуз КВН командаларының һайлап алыу турҙары финалы форумдың төп ваҡиғаһы булып торасаҡ.


text:
Өфөлә Социаль туризмды үҫтереү республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу буйынса кәңәшмә үтәсәк
Йома, 23 сентябрҙә, Өфөлә 2011 йылға Башҡортостан Республикаһында социаль туризмды үҫтереү республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу механизмы мәсьәләһе буйынса кәңәшмә үтәсәк. Сарала республиканың Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы, Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының территориаль органдары вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Социаль турҙар ойоштороу өсөн маршруттар исемлегенә заявка биргән туристик фирмалар ҙа кәңәшмәлә ҡатнашыуға саҡырыла.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылға Башҡортостан Республикаһында социаль туризмды үҫтереү республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә пенсионерҙар һәм инвалидтар өсөн социаль турҙар маршруттары буйынса туристик ойошмаларҙың тәҡдимдәрен ҡабул итеү сроктары раҫланғайны. Заявкалар ҡабул итеү бөгөн, 21 сентябрҙә, тамамлана.
Дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Программаны тормошҡа ашырыуҙа туристик ойошмалар ҙа ҡатнашыу хоҡуғына эйә.
Социаль туризмды үҫтереү республика программаһында ҡатнашыусыларға туристик ойошмалар тарафынан тәҡдим ителгән маршруттар исемлеген булдырғандан һуң, Дәүләт комитеты республиканың Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы һәм уның территориаль органдары менән берлектә киң мәғлүмәт сараларында һәм интернет селтәрендә (Дәүләт комитетының, Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең рәсми сайттарында) пенсионерҙарға һәм инвалидтарға туристик путевкалар биреү өсөн заявкалар ҡабул итеү хаҡында хәбәр итәсәк.
Кәңәшмә Пушкин урамы, 95 адресы буйынса йыйылыштар залында үтәсәк.


text:
Өфөләрҙе кино төшөрөү серҙәренә өйрәтәсәктәр
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
5 декабрҙә Өфөлә теләгән һәр кем кино хаҡында өс лекция тыңлай ала. «Башҡортостан» лайфстайл үҙәгендә режиссер Айнур Асҡаров, продюсер Гөлфиә Шәрипова һәм Planeta.ru краудфандинг майҙансығы вәкиле Василина Горовая үҙҙәренең тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Улар эште ниҙән башлау, ҡайҙан ресурс табыу хаҡында һөйләйәсәк. Спикерҙар фильм өсөн тема эҙләү, кино төшөрөргә әҙерләнеү, актерҙар менән эшләү, смета төҙөү, кинофестивалдәрҙә ҡатнашыу, краудфандинг, маркетинг кеүек мөһим мәлдәргә иғтибар итәсәк.
Айнур Асҡаров күптән түгел генә прокатҡа сыҡҡан «Әсә» фильмын төшөрөүе, оҫталыҡ дәрестәрен алып барыусылар «Күбәләк» ҡыҫҡа метражлы фильмының Рәсәй кинофестивалдәрендә лауреат булыуы тураһында бәйән итәсәк.
Оҫталыҡ дәрестәре киске сәғәт 7-лә башлана. Planeta.ru краудфандинг майҙансығы вәкиле менән скайп аша бәйләнешкә сығыу ҡаралған. Белешмә өсөн телефон: 8-963-143-68-29 и 266-45-43. Бында теркәлергә мөмкин.


text:
Дифференциаль тигеҙләмә
Дифференциаль тигеҙләмә – ул бер йәки бер нисә үҙгәреүсәнле (урыҫ. переменная) билдәһеҙ функцияны табыу өсөн функцияның үҙен һәм уның төрлө дәрәжәләге сығарылмаларын (урыҫ. производная) бәйләүсе математик тигеҙләмә. Дифференциаль тигеҙләмәләр машина төҙөү, төҙөлөш механикаһында, физика, иҡтисад һәм башҡа өлкәләрҙә ҙур роль уйнай.
Дифференциаль тигеҙләмәләр тәү башлап есемдәрҙең координатаһы, уларҙың ваҡыт функцияһы булараҡ тиҙлеге һәм тиҙләнеше ҡатнашҡан механика мәсьәләләрендә барлыҡҡа килә.
Бөтә дифференциаль тигеҙләмәләрҙе ябай (бер үҙгәреүсәнле функциялар һәм уларҙың сығарылмалары керә), айырым сығарылмалы (бер нисә үҙгәреүсәнле функциялар һәм уларҙың сығарылмалары керә) тигеҙләмәләргә бүленә. Шулай уҡ осраҡлы процестарҙы үҙ эсенә алған стохастик дифференциаль тигеҙләмәләр өйрәнелә.
Йөкмәткеһе
Үҙгәрмәүсән коэффициенттар менән юллы дифференциаль тигеҙләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙгәрмәүсән коэффициенттар менән юллы дифференциаль тигеҙләмәһе — ябай дифференциаль тигеҙләмәһе төрө:
ҡайҙа
- — эҙләнғән функция,
- — уның -сө производная,
- — үҙгәрмәүсән һандар,
- — бирелгән функция ( булғанда, юллы однородное тигеҙләмәһе, башҡа ваҡытта — юллы неоднородное тигеҙләмәһе).
юллы тигеҙләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Билдәләмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Многочлендын — некое число делящееся без остатка на , но не на , ҡайҙа
-
- — ҡалдыҡһыҙ бүленеүсе тамыры;
- — ҡалдыҡһыҙ бүленеүсе.
n тапҡырлы тигеҙләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Однородное уравнение:


text:
Башҡортостан ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөүгә өҫтәмә федераль транш аласаҡ
Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөүгә федераль ҡаҙнанан Башҡортостан ағымдағы йылдың сентябрь башында 3 миллиард 88 миллион һум күләмендә бюджет кредиты алды.
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы рекомендацияһы буйынса, күрһәтелгән сумманың 35 проценты (1 миллиард 80 миллион һум) миҙгелле ауыл хужалығы эштәрен үткәреүгә субсидиялар биреүгә йүнәлтелде. Бюджет кредитының ҡалған өлөшө ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренең мал аҙығы әҙерләү, һатып алыуға киткән сығымдарын компенсациялауға китте.
Быға өҫтәп, Рәсәй Хөкүмәте Бойороғо, БР Хөкүмәте һәм РФ Финанс министрлығы араһындағы Килешеү менән, ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәр бюджетының тигеҙлеген тәьмин итеү буйынса сараларға ярҙам итеү маҡсатында республикаға 459,045 миллион һум күләмендә федераль бюджеттан дотациялар бүленде.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән субсидиялар биреү тәртибе билдәләнгән, һәм улар, страховкаланған һәләк булған ауыл хужалығы культуралары майҙанының 1 гектарына — 365 һум һәм страховкаланмаған 1 гектарға 352 һум ставкаһынан сығып, шунда уҡ зыянды ҡаплауға йүнәлтелгән.
Яҡын арала РФ Хөкүмәте төбәктәргә йәнә бер транш йүнәлтергә ниәтләй. Башҡортостанға 406 миллион һум бүлеү ҡаралған.
Өҫтәмә рәүештә 2010 йылдың дүртенсе кварталында федераль бюджеттан республика ҡаҙнаһына түбәндәге суммалар күсте:
— бер йылға иҫәп тотоп алынған кредит һәм займдар буйынса проценттарҙы түләүгә киткән сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплауға 85 миллион һум субсидия;
— минераль ашламалар һатып алыуға 29,294 миллион һум;
— йәш белгестәргә һәм граждандарға «Ауылдың социаль үҫеше» программаһы буйынса торлаҡ һатып алыуға 14,8 миллион һум субсидия.
Бынан тыш «2009 — 2012 йылдарға Башҡортостан Республикаһының ит малсылығын үҫтереү» маҡсатлы тармаҡ программаһы сараларын ҡушма финанслауға 138 миллион һум күләмендә аҡса бүлеү планлаштырыла, тип хәбәр итә БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Үҫмер Варфоломейға Илаһи зат күренеүе
«Үҫмер Варфоломейға Илаһи зат күренеүе» (урыҫ. Видение отроку Варфоломею) — Михаил Нестеровтың Сергий Радонежскийға арналған хеҙмәттәре циклынан иң танылған һүрәте.
Һүрәт Өфөлә, Епифаний Премудрый авторлығындағы Сергий ишаратында йәшәйеш сюжетынан төшөрөлгән[1]:
Йәш үҫмер Варфоломей, атаһы юғалған аттарҙы эҙләргә тип ебәргән болонда, имән төбөндә рухани ҡартты күрә. Ҡарт ғибәҙәтен тамамлағас, үҫмер уның янына барып күңелендәге ҡайғы-хәсрәтен һөйләп бирә.
Ҡарт кеше малайҙы тыңлағас, уны йәлләп ғибәҙәт ҡыла башлай, кеҫәһендәге ҡумтанан просфор (ғиҙәҙәт ҡылыу икмәге) киҫәге алып бирә, һәм «Мә, аша: был һиңә Аллаһ рәхмәте һәм Изге яҙманы төшөнөү билдәһе» тип фатихаһын бирә.
Сергий Радонежский образы рәссамға бала саҡтан яҡын һәм хөрмәтле әхлаҡи идеал була. Изгенең урыҫ халҡын берләштереүҙәге роле Нестеров өсөн әһәмиәтле була.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Государственная Третьяковская галерея. Искусство XII — начала XX века — М.: СканРус, 2007. — Б. 240. — ISBN 978-5-93221-120-5.


text:
Баш ҡалала 33-сө поликлиниканың яңы филиалы асылдыФото: Андрей Старостин
Баш ҡалала 33-сө поликлиниканың яңы филиалы асылды
Баш ҡалала 33-сө поликлиниканың яңы филиалы асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөнөң 33-сө поликлиникаһы Парк урамы, 8 адресы буйынса яңы филиалын асты, ул 30 меңдән ашыу кешене хеҙмәтләндереүгә иҫәпләнгән.
— 30 меңгә яҡын пациенттарыбыҙҙың 10 меңдән ашыуы – пенсионерҙар, — тине филиалдың баш табибы Эльза Сыртланова. – Дауалау учреждениеһы бер сменаға 400 кешене хеҙмәтләндереүгә иҫәпләнгән. Штатта – 25 табип. 12 терапия бүлексәһенән тыш, бында офтальмолог, отоларинголог, хирург, невролог, эндокринолог, эндоскопист бүлмәләре лә йыһазландырылған. Бынан тыш, филиалда физиотерапия бүлеге эшләйәсәк, физкультура дәрестәре ойоштороласаҡ, йәғни пациенттар дауалауҙың барлыҡ төп йүнәлештәре буйынса хеҙмәтләндереләсәк.
Филиал кәрәкле компьютер техникаһы менән йыһазландырылған. Табипҡа күренеү өсөн телефон аша ла, шулай уҡ интернет ярҙамында ла яҙылырға була.
Социаль әһәмиәтле объектты асыу тантанаһында Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Фидус Ямалетдинов, БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев, Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡатнашты.
Дауалау учреждениеһы элекке магазин бинаһында урынлашҡан. Уға капиталь ремонт үткәреү һәм ҡайтанан планлаштырыуға ҡала бюджетынан 24 миллион һум аҡса бүленгән.
Яңы бүлек – 33-сө ҡала поликлиникаһының алтынсы филиалы. Дауалау учреждениеһы дүшәмбе, 27 февралдә эшләй башлаясаҡ.


text:
Өфөлә үткән өмәлә 135 меңдән ашыу кеше ҡатнашты
Территорияларҙы санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса быйыл беренсе тапҡыр үткәрелгән дөйөм ҡала өмәһендә 135 меңдән ашыу өфөлө ҡатнашы, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән. Экологик акцияла торлаҡ эксплуатациялау участкалары, предприятие һәм ойошмалар хеҙмәткәрҙәре, урындағы халыҡ, дөйөм белем биреү учреждениелары, урта махсус һәм юғары уҡыу йорттары вәкилдәре ҡатнашты. Йәмғеһе 1133 берәмек техника йәлеп ителде. 13 мең квадрат метрға яҡын территория таҙартылды.
Ҡаланың ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигоны барлыҡ предприятие һәм ойошмаларҙан сүп-сарҙы бушлай ҡабул итте. Торлаҡ предприятиелары санитар айлыҡ дауамында полигон менән бушлай файҙалана ала. Бынан тыш, юлдарҙы ремонтлау, санкцияланмаған сүплектәрҙе бөтөрөү буйынса эштәр башҡарылды, ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртыу ойошторолдо.


text:
БР Фәндәр академияһында «СТАРТ» программаһы буйынса телеконференциялар үткәрелә башланы
Башҡортостандың Фәндәр академияһында 30 ғинуарҙа Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фондының «СТАРТ» программаһы буйынса конкурста ҡатнашыусылар өсөн «Өфө-Мәскәү» телеконференциялар үткәрелә башланы.
Бөгөн тәүге конференцияла «Мәғлүмәт технологиялары» йүнәлеше буйынса үҙенең ғилми эшләнмәләрен Өфө һәм Ырымбур ҡалаларынан 8 автор тәҡдим итте, тип хәбәр итте БР Фәндәр академияһының матбуғат секретары Светлана Седелева. Беҙҙең республиканан дүрт кеше үҙ проектын яҡлап сығыш яһаны.
Конкурста иң күбендә ике йыл элек булдырылған, йылына 300 мең һум күләмендә табыш алған йәш предприятиелар ҡатнаша ала.
Һәр заявка бер нисә йүнәлеш буйынса экспертиза үтә. Эштәргә эксперттар, билдәле ғалимдар, бизнес вәкилдәре баһа бирә. Ярҙам ҡушып финанслау шарттарында күрһәтелә. Проектты финанслау күләменең өс йылға алты миллион һумға тиклем булыуы мөмкин.
«Киләсәк медицинаһы» йүнәлеше буйынса киләһе телеконференция февралдә үтәсәк. Фонд сайтында «Заманса материалдар һәм уларҙы эшләү технологиялары», «Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары», «Биотехнологиялар» йүнәлештәре буйынса заявкалар ҡабул итеү дауам итә.


text:
2012 йылда Башҡортостанда 250 миллиард һум күләмендә инвестициялар көтөлә
Башҡортостанда 2012 йылда 250 миллиард һум күләмендә инвестициялар көтөлә. Был хаҡта 6 сентябрҙә Мәскәүҙә үткән матбуғат конференцияһы барышында республика Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте. 2011 йылда был һан яҡынса 180 миллиард һум тәшкил иткәйне, тип билдәләне ул.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, инвесторҙарҙы йәлеп итеү өсөн төбәктә барлыҡ стандарт саралар ҡулланылған, хәҙер иһә эшләргә генә ҡала.
— Үҙебеҙ хаҡында, атап әйткәндә, бындай матур төбәк барлығы, унда яҡшы кешеләр эшләүе, энергетика, ер буйынса мөмкинлектәр, ресурстар, компетенциялар булыуы тураһында ҡысҡырыбыраҡ һөйләргә кәрәк, — тип белдерҙе БР Президенты.
Башҡортостанда инвесторҙарға ярҙам күрһәтеләсәк, төрлө ташламалар булдырыласаҡ – тәү сиратта уларға бына ошо фекерҙе еткереү зарур, тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
— Инфраструктура төҙөлөшөн тулыһынса үҙ өҫтөбөҙгә алабыҙ, — тине төбәк башлығы. – Һыу, газ, электр энергияһы, юл, канализация, таҙартыу ҡоролмалары – быларҙың барыһы ла беҙҙең иҫәпкә.


text:
"Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" үтте
Өфөнөң Орджоникидзе районында сираттағы тапҡыр "Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" үтте. Был сараны Өфө ҡалаһы ҡала округының Орджоникидзе районы хакимиәте, Өфөнөң Эшҡыуарҙар союзы, Өфө ҡала кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды, "Респект" хоҡуҡ компанияһы һәм Өфөнөң Орджоникидзе районы Эшҡыуарҙар союзы ойошторҙо.
"Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" сиктәрендә теләүселәрҙең барыһы ла хоҡуҡ һәм хужалыҡ мәсьәләләре буйынса белгестәрҙән бушлай консультациялар, "Консультация Плюс" белешмә-хоҡуҡ системаһында документтар эҙләүҙең инновацион ысулдары менән таныша алды. Бынан тыш, улар өсөн докладтар һәм төрлө темаларға семинарҙар үткәрелде.
Сентябрь башында бындай сара Өфөнөң Октябрь районында үткәрелгәйне.


text:
Башҡортостанда “ 2009 йылда иң яҡшы китапхана” конкурсы тамамланды
БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт, Мәғариф министрлыҡтары Әхмәт — Зәки Вәлиди исемендәге милли китапхана менән берлектә ойошторған “ 2009 йылда иң яҡшы китапхана” конкурсы тамамланды.
Иң яҡшы китапхана исеме өсөн республиканың төрлө төбәктәре китапханалары ярышты. Беренсе тапҡыр был конкурста мәктәп китапханалары көс һынап ҡараны. Ижади бәйге 17 номинация буйынса үткәрелде. Мәҫәлән, “Китапхана – милли китап һәм туған телде популярләштереү”, “Китапхана- бәләкәй эшҡыуарлыҡтың мәғлүмәт үҙәге”, “Китапхана – йәштәр үҙәге”, “ Мәктәп китапханаһы – мәғлүмәт – библиография үҙәге” һәм башҡа мөһим йүнәлештәр.
— Конкурс рухи, тарихи һәм мәҙәни ҡиммәттәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү буйынса республика китапханаларының ижади башланғыстарын үҫтереүгә, яңы мәғлүмәти хеҙмәтләндереүҙәр индереүгә һәм халыҡҡа мәғлүмәти – китапхана хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән, — тине БР Милли китапхана директоры урынбаҫары Люция Ильясова. – Шуның өсөн проблеманың көнүҙәк булыуы, төбәктең социаль һәм мәҙәни үҫешендә проекттың әһәмиәте, билдәләнгән йүнәлеш буйынса китапхананың маҡсатлы программаһы булыуы һәм, дөйөм алғанда, китапхананың Үҙәк булараҡ эшмәкәрлеге еңеүселәрҙе билдәләүсе төп критерийҙар тип алынды.
Конкурсты йомғаҡлау һәм еңеүселәрҙе тантаналы бүләкләү 25 ноябрҙә БР Милли музейында үтәсәк.


text:
Журналист Марсель Ҡотлоғәлләмов Салауат Юлаев орденына лайыҡ булды.
Танылған публицист, РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Халыҡ-ара Төрки Академияһының почетлы ағзаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге һәм Әбйәлил районының Ким Әхмәтйәнов исемендәге премиялар лауреаты Марсель Ҡотлоғәлләмов республика Президенты Указына ярашлы Салауат Юлаев ордены менән наградланды.
Марсель Әҡсән улы Ҡотлоғәлләмов 1941 йылды Әбйәлил районының Ҡалмаҡ ауылында тыуған. Ул «Осҡон» район гәзите мөхәррире, «Совет Башҡортостаны» гәзитендә үҙ хәбәрсе, мөхәррир урынбаҫары, партияның Башҡортостан өлкә комитеты секторы мөдире, Башҡортостан телевидениеһының баш мөхәррире, «Известия Башкортостана» гәзите мөхәррире, республика матбуғат һәм киң мәғлүмәт министры урынбаҫары булып эшләгән. Документаль очерктар һәм эсселар, шулай уҡ публицистик китаптар авторы.
Марсель Әҡсән улы бөгөн дә осло ҡаурыйын ҡулынан төшөрмәй, республика гәзиттәрендә үҙенең көн үҙәгендә торған публицистик мәҡәләләрен баҫтыра, «Ашҡаҙар» радиоһына көнүҙәк темаларға тапшырыуҙар әҙерләй.
«Башинформ» агентлығы коллективы коллегабыҙҙы юғары наградаһы менән ысын күңелдән ҡотлай һәм артабан да ижади уңыштар теләй.


text:
Башҡортостанда «Йылмайыу» операцияһы» проекты сиктәрендә пластик хирургтар бушлай операциялар эшләй башланыФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда «Йылмайыу» операцияһы» проекты сиктәрендә пластик хирургтар бушлай операциялар эшләй башланы
Башҡортостанда «Йылмайыу» операцияһы» проекты сиктәрендә пластик хирургтар бушлай операциялар эшләй башланыФото: Олег Яровиков
Пластик хирургия өлкәһендә белгестәр төркөмө Башҡортостанда «Йылмайыу» операцияһы» тигән хәйриә акцияһын башланы. Проект сиктәрендә Республика балалар клиник дауаханаһында табиптар республика район һәм ҡалаларында йәшәгән яңаҡ-йөҙөндә етешһеҙлектәр булған 50-нән ашыу балаға операция яһарға планлаштыра.
— Был акция Рәсәйҙең «Йылмайыу операцияһы» хәйриә ойошмаһы башланғысы буйынса уҙғарыла. Уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм республика Хөкүмәте хупланы, — тип һөйләне матбуғат конференцияһында Республика балалар клиник дауаханаһы баш табибы Рөстәм Әхмәтшин. — Был төбәк өсөн бик кәрәкле проект, яңаҡ-йөҙөндә етешһеҙлектәр булған балаларҙың иҫәбе арта бара. Йыл һайын республикала ауыҙ һәм йөҙөндә етешһеҙлектәр менән 80 самаһы бала тыуа. Бөгөнгө көнгә диспансерҙа иҫәптә ошондай 2000 самаһы бала тора – улар иҫәбендә операция эшләнгән балалар ҙа һәм операция талап ителгән сабыйҙар ҙа. Йыл һайын Республика балалар клиник дауаханаһында бындай 100-120 бушлай операция эшләнелә. Шуға ҡарамаҫтан, әле 200-ләп пациент сиратта тора, — тип һандар килтерҙе медицина учреждениеһы етәксеһе.
«Йылмайыу» операцияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы директоры Олга Кудаманованың әйтеүе буйынса, бындай тайпылыш менән балалар ғәҙәттәгесә туҡлана, тын ала, һөйләшә алмай һәм уларҙың һаулығына һәм дөйөм үҫешеүенә тәьҫир итә. Артабан психологик йәрәхәт сәбәбе булыуы ла ихтимал.
— Шул уҡ ваҡытта дөрөҫ алым менән бөтә етешһеҙлектәрҙе тулыһынса бөтөрөргә мөмкин һәм баланы адекват һәм йәмғиәттең тулы хоҡуҡлы ағзаһы итергә, уға ғәҙәти һәм бәхетле тормошҡа бөтә мөмкинлектәр бирегә була, — тип билдәләне Ольга Кудаманова.
Өфө – акция уҙғарылған Рәсәйҙең 16-сы ҡалаһы.
Волонтер-табиптар командаһы составында Новосибирск, Таулы-Алтай, Таганрог, Владимир, Ярославль һәм Өфөнөң иң яҡшы пластик хирургтары.
Бөгөн табиптар пластик операциялар эшләй башланы ла инде. Бер үк ваҡытта хирургтар һәм анестезиологтарҙың ике бригадаһы эшләй. Көн һайын белгестәр 10-12 балаға операция яһарға ниәтләнә.
Операцияға әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса бөтә сығымдарҙы «ЗЕНИТ» банктар төркөмө ала. Ул акцияны ойоштороу буйынса сығымдарҙың төп өлөшөн үҙенә алды. Шулай уҡ Дәүләткә ҡарамаған милли пенсия фондының Башҡортостан бүлексәһе, волонтерҙар командаһын урынлаштырған «Ирәмәл» ҡунаҡханаһы һәм волонтерҙар командаһын туҡланыу, транспорт, кәрәҙле элемтә менән тәьмин иткән һәм балалар өсөн бүләктәр әҙерләгән Башҡортостандың башҡа компаниялары ярҙам күрһәтә.


text:
Төҙөүселәр бюджеттан ярҙам ала
Республиканың адреслы инвестицион программаһы нигеҙендә уҙған йылдың аҙағында бер нисә төҙөлөш ойошмаһына бетон транспорты техникаһын һатып алыуға финанс ярҙамы күрһәтелде.
Был техниканы “Туймазы автобетоновоздар заводы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте сығара. Ул артабан республиканың мәғариф учреждениелары төҙөлөшөндә ҡулланыласаҡ. Башҡортостан Хөкүмәте был маҡсатҡа 22,8 миллион һум аҡса бүлгән. Яңы техника “ПМК-Баймаҡ”, “Уфастройинвест”, “Агидельстройсервис”, “Акрополь”, “СК Зауралье”, “Экопласт” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәренә китәсәк.
БР Сәнәғәт һәм тышҡы бәйләнештәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев менән Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы ҡушыуы буйынса, “Туймазы автобетоновоздар заводы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселеге тәүҙә республика бюджетынан финансланған мәғариф учреждениелары төҙөлөшөн алып барыусы подрядсыларҙың махсус техникаға булған мохтажлығын асыҡлаған.
Һөҙөмтәлә подрядсылар Республика капиталь төҙөлөш идаралығы аша ташламалы килешеү юлы менән Туймазы заводынан 21,2 миллион һумға техника һатып ала алған. “ПМК-Баймаҡ” ойошмаһы туранан-тура 1,6 миллион һумлыҡ бер төҙөлөш техникаһын һатып алһа, яҡын арала республика программаһы иҫәбенә бетон иҙгестәр менән тағы ла “Уфастройинвест”, “Агидельстройсервис”, “Акрополь”, “СК Зауралье”, “Экопласт” автопаркы тулыландырыласаҡ.


text:
Дмитрий Медведев Башҡортостандың һигеҙ кешеһен ярлыҡаны
Президент указы менән Дмитрий Медведев Башҡортостандың хөкөмгә тарттырылған һигеҙ кешеһен, биш ир-егетте һәм ике ҡатын-ҡыҙҙы, ярлыҡаны. Һуңғы ун йылда был бер юлы һигеҙ кеше ярлыҡанған тәүге осраҡ, тип хәбәр иттеләр Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең БР буйынса Баш идаралығында.
Әммә уларҙың береһе генә колониянан сығарылған, ул суд ҡарары менән тәғәйенләнгән ике йыл урынына һигеҙ ай ултырып сыҡҡан. Был кеше урлашҡаны өсөн хөкөм ителгән булған. Ҡалған етәүһе иркенән мәхрүм итеүгә бәйле булмаған язаларға тарттырылған: биш кеше холоҡ төҙәтеү эштәренә, икәүһе иркен сикләүгә хөкөм ителгән булған. Ярлыҡанған өс кешенең хөкөмдә булыу буйынса эштәре ябылған.


text:
“Родина” журналы делегацияһы бөгөн дүрт “түңәрәк өҫтәл” үткәрәсәк
“Родина” журналының редакция коллегияһы делегацияһы Башҡортостан Республикаһында эш башланы. Делегация составында “Родина “ журналы редакцияһы” генераль директоры Виталий Зубкевич, уның урынбаҫары Владимир Иванов, яҙыусы Лев Аннинский, журналдың дин тарихтары бүлеге мөхәррире, “Көнүҙәк прогноздар хәбәрҙәре” шеф-редакторы Сергей Антоненко.
Делегация беҙҙең республикала өс көн буласаҡ һәм был ваҡыт эсендә улар бер нисә мәҙәни һәм фәнни сараларҙа ҡатнашсаҡ. Бөгөн журнал вәкилдәре ҡатнашлығында дүрт “түңәрәк өҫтәл “ үтәсәк. Уларҙың икәүһе БР Милли музейында “Башҡортостандың Рәсәй составына үҙ ирке менән ҡушылған төбәк булараҡ үҫеше” һәм “Башҡортостан территорияһында ойошторолған хәрби ғәскәрҙәрҙең 1812 һәм 1941- 1945 йылдарҙағы Ватан һуғыштарында ҡатнашыуы” темаларына үтәсәк.
Әңгәмәлрҙә ҡатнашҡандан һуң, журнал делегацияһы Нестеров исемендәге музейҙа буласаҡ.
Өс көнлөк эш сәфәренең һөҙөмтәһе – журнал биттәрендә Башҡортостан тураһында махсус сығарылыш. Журнал редакцияһы республика территорияһындағы үҙенсәлекле археологик урындарға, башҡорттарҙың рухи һәм матди мәҙәниәтенә, Рәсәй составына башҡорттарҙың тарихи инеүенә һәм республиканың бөгөнгө мәҙәни һәм иҡтисади ҡаҙаныштарына айырыуса ныҡ иғтибар бирмәксе.
“Родина “ журналы бөгөн – иң эре федераль баҫмаларҙың береһе, Уның биттәрендә илебеҙҙең, уның халыҡтарының тарихы һәм мәҙәниәте ентекле һәм киң яҡтыртыла.


text:
Башҡортостанда Япония технологиялары буйынса сүп-сар яғыу заводы төҙөләсәк
Шишәмбе, 11 октябрҙә, «Башҡортостан – Япония» телекүпере барышынды Японияның Mitsubishi Heavy Industries компанияһы менән республикала сүп-сар яғыу заводын төҙөү тураһындағы ниәттәр протоколына ҡул ҡуйылды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылдың сентябрендә республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында компания вәкилдәре ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өлкәһендә экологик саф технологиялар ҡулланылған завод презентацияһын тәҡдим иткәйне.
Төбәктә ҡулланыу ҡалдыҡтарын утилләштереү буйынса завод төҙөү проектының өҫтөнлөктәре байтаҡ. Иң мөһиме – уны ҡала эсендә лә, шулай уҡ ҡала янында ла төҙөргә була.
— Завод төҙөү өсөн бер нисә урын ҡаралды, — тине республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Азат Ҡотлоәхмәтов. – Улар араһында Өфө районының Сергеевка ауылы – төҙөү өсөн иң ҡулайлыһы.
Объект төҙөү өсөн кәрәкле участка майҙаны 2,5 гектар тәшкил итә. Компания заводты 32 ай эсендә төҙөп бөтөргә планлаштыра.
Алда проектты финанслау механизмын тикшереү тора. Проекттың хаҡы яҡынса 3 миллиард 200 миллион һум тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Бөгөнгө көндә Японияла 180 бындай завод эшләй. Япония белгестәре хәбәр итеүенсә, тирә-яҡ мөхиткә завод бер ниндәй ҙә зыян килтермәй.


text:
Ипотека ставкаһын 12 процентҡа тиклем субсидиялау программаһы оҙайтыла Фото: Олег Яровиков
Ипотека ставкаһын 12 процентҡа тиклем субсидиялау программаһы оҙайтыла
Ипотека ставкаһын 12 процентҡа тиклем субсидиялау программаһы оҙайтыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Беренсел торлаҡ баҙарында ипотека ставкаһын 12 процентҡа тиклем субсидиялау программаһын 2016 йылдың аҙағынаса оҙайтырға ниәтләйҙәр. 10 февралдә «2015 йылда күсемһеҙ милек баҙары йомғаҡтары» эшҡыуарлыҡ форумында Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень ошо хаҡта хәбәр итте.
Рәсәй Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, махсус ипотека кредитлауы программаһы көрсөккә ҡаршы сараларҙың береһе булараҡ уҙған йылдың тәүге айҙарында әҙерләнде. Ғәмәлгә ашыра башлағандан алып бер йылдан кәмерәк ваҡыт та үтмәҫтән үҙенең һөҙөмтәлелеген раҫланы.
«Программа күсемһеҙ милек баҙарындағы хәлде тотороҡландырыу йәһәтенән етди роль уйнаны. Ипотека кредитына һатып алынған һәр өсөнсө фатир ошо программа буйынса алынған, был тейешле һөҙөмтә бирҙе, — тине министр. — 2016 йылдың 1 ғинуарына программа буйынса 374,3 миллиард һумлыҡ 201,6 мең ипотека кредиты бирелгән».
Михаил Мень ипотека ставкаһын субсидиялау программаһын оҙайтыу тураһында ҡарарҙың ҡабул ителеүенә иғтибарын йүнәлтте. «Әлегә 2016 йылдың аҙағынаса оҙайтыу тураһында һүҙ бара», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды министр.


text:
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай алаФото: Олег Яровиков
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай ала
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай алаФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн Өфөлә Николай Киселев исемендәге «Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумы асылды. 15 февралдән 17-нә тиклем милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы фильмдар баш ҡаланың «Родина» кинотеатрында бушлай күрһәтелә. «Башинформ» агентлығының конференциялар залында ойоштороусылар һәм ҡатнашыусылар форумдың үҙенсәлектәре хаҡында һөйләне.
Сараның программаһына 10 документаль һәм һигеҙ уйын фильмдары ингән. Фильмдарҙы ҡарағандан һуң фекер алышыу буласаҡ. БРИКС ойошмаһы дәүләттәре — Ҡытай һәм Һиндостан фильмдарын күрһәтеү форумға халыҡ-ара статусын бирә. 2016 йылдың 15 февраленән Рәсәй БРИКС-та рәйеслек итеүен тамамлай һәм Өфө ойошманың киләһе саммитын үткәреү хоҡуғын Һиндостанға тапшыра. Шуға бәйле форумға һинд кино эшмәкәрҙәре саҡырылған.
«Фильмдарҙы фестивалдең арт-директоры, «МК» гәзитенең кино күҙәтеүсеһе Светлана Коплякова менән һайланыҡ. Төп урында милләт-ара мөнәсәбәттәр булырға тейеш. Дөйөм алғанда, илдәге проблематика торошо», — тип билдәләне кинофорум етәксеһе Элла Митина.
Сара Башҡортостандың Благовещен районында тыуып үҫкән партизан Николай Киселевтың иҫтәлегенә арнала. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ул Долгиново ауылынан 218 йәһүдте фронт линияһы аша алып сыға. «Башҡорт Шиндлеры» иҫтәлегенә уҙғарылған кинофорумдың девизы — «Ҡул ҡыҫышыу — килешеүгә, татыулыҡҡа һәм берҙәмлеккә тәүге аҙым».
Рәсәй киноһы йылында кинофорум Өфө, Ярославль, Ҡазан, Дондағы Ростов, Симферополь һәм Мәскәү ҡалаларында уҙа. Сараны ойоштороусылар — «Йәһүдтәрҙең федераль милли-мәҙәни автономияһы» (ФЕНКА) йәмәғәт ойошмаһы һәм Мәскәүҙең «АБ-ТВ» телекомпанияһы. Проект тураһында тулыраҡ мәғлүмәт — уның рәсми сайтында.


text:
Фото:
Сәйетҡол ауылында яңы социаль-мәҙәни үҙәк асылды
Фото:
Күгәрсен районы Сәйетҡол ауылында тантаналы рәүештә яңы социаль-мәҙәни үҙәк асылды. Бындай күркәм ваҡиға айҡанлы бында төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатыуында Республика Президенты Мортаза Рәхимов булып китте.
Ауылда социаль-мәҙәни үҙәк асыу тураһында ҡарар уҙған йылда, мәктәп асылғандан һуң ҡабул ителә. Әйтергә кәрәк, районда йыл һайын тыуым арта. Быйыл беренсе класҡа уҙған йыл менән сағыштырғанда дүртәүгә күберәк бала килгән. Дөйөм алғанда 2015 йылға тиклем мәктәптә 70-ләп бала уҡыясаҡ.
Социаль-мәҙәни үҙәк Сәйетҡолдоң тарихи әһәмиәткә эйә бинаһында урынлашҡан. 1862 йылда бында дүрт корпустан торған кантон идаралығы төҙөлә. Совет осоронда ул һөнәрселек училищеһына әйләндерелә, ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бында балалар йорто урынлаша. 60-сы йылдар башында был биналар мәктәпкә бирелә. Һәм үткән йылдың аҙағына тиклем бинала балалар белем ала. Төҙөлөш эштәре иһә 2010 йылдың ғинуарында башланған. Реконструкциянан һуң бында социаль-мәҙәни үҙәк урынлаша (клуб, музей, фельдшер-акушерлыҡ пункты, умартасылыҡ үҙәге, йәш белгестәр өсөн ятаҡ, ҡаҙанлыҡ). Биналарҙың береһе мәктәп оҫтаханаһына бирелгән. Ағымдағы йылдың яҙынан алып уҡыусылар район һәм мәктәп хакимиәте инициативаһы менән умарталар етештерә башлаған. Әлеге ваҡытта 20 умарта файҙаланыуға әҙер.
Президент биналарҙы ҡараны, балалар, почта һәм акушер-фельдшерлыҡ пункты хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ БР һәм РФ-ның атҡаҙанған уҡытыусыһы, мәктәп һәм балалар йортоноң элекке директоры Хәсән Мәзитов менән аралашты.
Күгәрсен районы хакимиәте объект төҙөлөшөнөң заказсыһы булып сығыш яһаған, ә генераль подрядсыһы – “Акрополь” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Республика бюджетынан үҙәкте реконструкциялауға һәм ҡорамалдар һатып алыуға 18 миллион һум йәлеп ителгән.


text:
Өфөлә «Turkvision-2015» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар билдәле булдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Turkvision-2015» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар билдәле булды
Өфөлә «Turkvision-2015» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар билдәле булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә «Turkvision-2015» III Халыҡ-ара телевизион йыр конкурсында сығыш яһаясаҡ йырсылар һайланды. Өлкәндәр араһында финалдың төбәк этабында Зилиә Бәхтиева («Әс-Сәләм» төркөмө), балалар араһында Гәлсәр Байғусҡарова еңеү яуланы. Тап улар декабрҙә Истанбулға «Тюрквижн» конкурсына барасаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бәйге сиктәрендә быйыл тәүгә «Bala Turkvision» балалар конкурсы ойошторола.
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында үткән һайлап алыуҙа һигеҙ өлкән башҡарыусы, һигеҙ бала һәм бер балалар ансамбле ҡатнашты. Улар араһында республикала танылыу яулап өлгөргән артистар Марсель Ҡотоев, Зөлхизә Илбәкова, Таһир Әсәҙуллин, Динар Халиҡов, «Тамыр» балалар студияһы ансамбле, шулай уҡ Нефтекама, Ағиҙел, Дүртөйлө ҡалаларынан килгән йәш һәләттәр бар ине.
— Сара юғары кимәлдә ойошторолған, ҡатнашыусылар үҙ эшенә яуаплы ҡарай, компетентлы жюри. «Turkvision» конкурсында йырсылар туған телендә йырлай, ләкин көй үҙенсәлекле, иҫтә ҡалырлыҡ булырға тейеш, — тип иҫәпләй «Turkvision-2015»-тең генераль продюсеры урынбаҫары, эксперт советы ағзаһы Парвин Садиҡов.
— Быйыл өсөнсө тапҡыр «Тюрквижн»дың төбәк этабын ойошторам. Ҡатнашыусыларҙы табыуы ауыр, сөнки тере тауышҡа йырларға, үҙ өҫтөңдә эшләргә, оҫталығыңды күрһәтергә кәрәк. Конкурстың кимәле бик юғары, — тип билдәләне TNB телеканалының Башҡортостандағы рәсми вәкиле, ойоштороусы һәм эксперт советы ағзаһы Айгөл Әхмәҙиева.
Конкурстарҙың финалы Истанбулда уҙа. «Bala Turkvision» — 15 декабргә, «Turkvision-2015» 17-19 декабргә тәғәйенләнгән. Бәйге 25 төрки телле илдәрҙән һәм автономияларҙан йырсыларҙы, эстрада коллективтарын берләштерәсәк. «Turkvision» конкурсының маҡсаты — донъя киңлегендә төрки телле халыҡтарҙың мәҙәни үҙенсәлеген, рухи асылын һаҡлап ҡалыу. Уны үткәреү идеяһын ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы тәҡдим иткән. Конкурс 2013 йылда — Төркиәлә, былтыр Ҡазанда ойошторолдо. Унда Азербайжан, Алтай, Башҡортостан, Ғағауыз, Ҡабарҙа-Балҡар, Ҡарасәй-Черкес, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Ҡырым, Македония, Төркиә, Татарстан, Хакасия һәм башҡа илдәрҙән йырсылар, төркөмдәр ҡатнашты. 2013 йылда халыҡ-ара аренала Башҡортостан исеменән Дияна Ишниязова, 2014 йылда «Zaman» этно-төркөмө сығыш яһаны.


text:
Фин тыңлаусыһы «Маяк Башҡортостан» радиоһы сигналын ҡабул иткәнФото: «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы
Фин тыңлаусыһы «Маяк Башҡортостан» радиоһы сигналын ҡабул иткән
Фин тыңлаусыһы «Маяк Башҡортостан» радиоһы сигналын ҡабул иткәнФото: «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Хельсинкиҙан (Финляндия) алыҫ түгел урынлашҡан Эспоо ҡалаһынан радио тыңлаусы Джим Солатие 106.7 мегагерц йышлығында Стәрлетамаҡтан «Маяк» радиоһы сигналын ҡабул иткән. Был хаҡта ул «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһына ебәргән хатында белдергән.
«Мин бында, Финляндияла, һеҙҙең радиостанцияны тыңлайым. Был минең өсөн бик ҡыҙыҡ. Һеҙҙең менән эфирҙа осрашыуыма шатмын», — тип яҙған Джим Солатие һәм радиотапшырыуҙарҙың бер нисә өлөшөн һалған.
Бөтә тыңлаусылар ҙа радиостанцияларҙан ҡабул итеүҙе раҫлаған мәғлүмәттәр йыя, тип хәбәр итте ул. Был уларға конкурстарҙа ҡатнашыу һәм төрлө клубтарҙан дипломдар алыу хоҡуғын бирә.
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының төбәк филиалында сигналды ҡабул итеү факты раҫланды. «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының баш инженеры Сергей Буйвалов әйтеүенсә, «донъяла тыңлаусылар үҙҙәренең ҡыҫҡа тулҡынлы радиоалғыстарын төрлө йышлыҡтарға көйләй. Шулай итеп, Стәрлетамаҡта «Маяк» радиоһы тапшырыуҙары өсөн файҙаланылған 106.7 мегагерц йышлығы Финляндияға ла барып етте».
Өфөлә «Маяк» радиоһын — 100,6 FM, Стәрлетамаҡта 106,7 FМ йышлыҡтарында тыңларға мөмкин.


text:
«Домком» проектының сайты булдырылды
«Домком» проектының инициативалы төркөмө үҙенең сайтын булдырҙы. Унда йорт Советы хаҡында мәғлүмәт урынлаштырылған. Шулай уҡ порталда йорт Советтарын һайлауҙа граждандарға булышлыҡ итеү өсөн кәрәкле материалдар, протокол өлгөләре лә бар. Йорттарында Совет ойошторорға йыйынған кешеләр консультация үткәреү һәм артабан уҡытыу өсөн сайт аша координатор саҡырта ала, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Сайтта Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тураһында закондар, йорт Советтарын булдырыу хаҡында яңылыҡтар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса һорауҙарға яуаптар урынлаштырылған.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Өфө ҡалаһының Совет районындағы йорттарҙың Совет вәкилдәре менән осрашыуында граждандарға йорт Советының хоҡуҡтарын аңлатыу өсөн мәғлүмәти эш алып барырға тәҡдим ителгәйне. Был мәсьәләне «Домком» проекты сайты хәл итмәксе.


text:
Ғаләм
Ғалә́м йәки Ғәләм — ғәҙәттә бар булған бар нәмәнең бөтөнөһө,[1] матдә һәм энергия, планеталар, йондоҙҙар, галактикалар һәм галактика-ара бушлыҡтың барлыҡ эстәлеген үҙенә ала.[2][3] Билдәләмәләр һәм ҡулланылыш күп һәм төрлө, оҡшаш терминдар араһында космос, донъя һәм тәбиғәт. Ғаләмдең ҙур йыраҡлыҡтан күренеүсе боронғо үҫеш күрһәткестәренең фәнни күҙәтеүҙәр уның фазаһының ҙур өлешөнөң үҙгәрмәгән физика ҡанундары һәм константалары менән билдәләнгәнлегенә ишара яһай. Ҡайһы бер физика фәне белгестәре ғәләмебеҙ бар булған төрлө күп ғәләмдәрҙән торған күп ғәләм булыуы ихтималлығын алға һөрә.[4][5]
Йөкмәткеһе
- 1 Күләме, йәше, эстәлеге, төҙөлөшө һәм ҡанундары
- 2 Ғәләмдең асылыу тарихы
- 3 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 4 Иҫкәрмәләр
- 5 Сығанаҡтар
Күләме, йәше, эстәлеге, төҙөлөшө һәм ҡанундары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәләм бик киң һәм, бәлки, күләме буйынса сикләнмәгәнлеге ихтималы бар. Ер йөҙөнән күренгән ғәләм өлөшөнөң — радиусы яҡынса 46 миллиард яҡтылыҡ йылы булған сфера[6]. Сағыштырыу өсөн, ябай галактиканың диаметры 30 000 яҡтылыҡ йылы һәм ике күрше галактика араһында ғәҙәти йыраҡлыҡ 3 миллион яҡтылыҡ йылы ғына.[7] Мәҫәлән, беҙҙең Ҡош юлы галактикабыҙҙың диаметры яҡынса 100 000 яҡтылыҡ йылына тиң,[8] һәм беҙҙең иң якын ҡәрҙәш галактика, Андромеда галактикаһы, яҡынса 2,5 миллион яҡтылыҡ йылы йыраҡлығында урынлашҡан.[9] Күҙәтелгән ғәләмдә галактикалар һаны 100 миллиардтан (1011) күберәк булыуы ихтимал.[10] Ғәҙәти галактикалар йондоҙҙар һаны ун миллион (107) тирәһе кәрләләрҙән [11] алып бер триллионга[12] (1012) ҡәҙәр йондоҙ булған гиганттарға хәтле ҙур була алалар. Бар был йондоҙҙар галактиканың ауырлыҡ үҙәге тирәһендә әйләнеп торa. 2010 йылда астрономдар үткәргән тикшеренеү күҙәтелгән ғәләмдә яҡынса 300 секстиллион (3·1023) йондоҙ барлығы юрауы менән билдәләнде.[13]
Ғәләмдең хәҙерге замандағы тулайым тығыҙлығы бик түбән, яҡынса 9,9 × 10−30 грам/см3. Был масса-энергия 73%-ҡа йәшерен энергия, 23%-ҡа һалҡын йәшерен матдә һәм 4% ябай матдәнән тора тип күҙәтелә. Башҡаса әйткәндә, атомдарҙың тығыҙлығына ҡараһаҡ — һәр 4 м3ка бер водород атомы тура килә.[14] Йәшерен энергия һәм матдә сифаттары күбеһенсә билдәһеҙ. Йәшерен матдәнең гравитацион сифаттары ябай матдәнеке кеүек үк, һәм ул ғәләмдең киңәйеүен әкренәйтеп тора; йәшерен энергия, киреһенсә, ғәләмдең киңәйеүен тиҙләтеп тора.
Астрономия моделдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Махсус шартлылык һәм ваҡыт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эйнштейндың ялан тигеҙләмәләрен сисеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әйләнә торған галактикалар араһындағы йыраҡлыҡ ваҡыт үтеүе менән үҫеп барһа, гравитация көстәренең тәьҫире һөҙөмтәһендә галактика эсендәге йондоҙҙар араһындағы йыраҡлыҡ яҡынса үҙгәрешһеҙ ҡала.
Оло шартлау моделе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер эксперименталь күҙәтеүҙәр фазаның киңәйеүен йәҙрә һәм атом физикаһы закондары менән аңлата. Шулай ҙа, физика өлкәһендәге билдәле белем әлегә барлыҡ күҙәтелгән законлыҡтарҙы аңлата алмай.
Күп ғәләм теорияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер спекулятив теориялар буйынса, ғаләмебеҙ берҙән-бер фаза түгел, ләкин бергә күп ғаләм тип аталған бер-береһенән бәйһеҙ ғаләмдәрҙең берлеге. Был ҡараш ғаләмдең нәмә икәнен киңерәк билдәләнүен зарур ҡыла.[15] Фәнни күп ғәләм теориялары альтернатив аң тороштары һәм симуляцияланған ысынбарлыҡ концепцияларҙан айырылып торһа ла, ҙурыраҡ ғәләм теорияһын яңы тип атап булмай; мәҫәлән, Париж ҡалаһының Этиен Темпиер атаҡайы 1277 йылда Хоҙай Тәғалә теләһә ҡәҙәр күп һанлы ғәләмдәр тыуҙыра алыуын белдерүе шул замандарда француз дин белгестәре алып барған тәрән дискуссияларҙың билдәле бер миҙгеле.[16]
Ғәләмдең асылыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо космография һәм тәүге астрономия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Азия һәм Урта диңгеҙ цивилизациялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Месопотамия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сағыштырмаса Тигр һәм Ефрат йылғалары араһындағы бәләкәй биләмәләрҙә бер-береһен алмаштырып бер нисә мәҙәниәт булған. Уларҙың космогоник ҡараштары бер-береһенә бик оҡшаш булған. Ҡайһы бер илаһтарҙың исемдәре, ҡайһы бер өлөштәре алмашынған, шулай ҙа мәғәнәһе әүәлгесә һаҡланған.
Сицилияның Дидоры яҙмаларына ярашлы Месопотамия халыҡтарында ғәләм өс донъяға бүленә. Күк донъяһын Ана, Ер донъяһын бер-береһенә оҡшаш Бела менән Энлил, Ер аҫты донъялығына Эа хакимлыҡ итә. Икенсе донъя, Ер өҫтө, ул түңәрәк барка формаһында. Күк донъяһы ла шул формла, йәғни Ер өҫтө донъяһын ҡабатлай. Уның сиге булып һауа диңгеҙе тора. Ҡояш ҡөнсығыштан көнбайышҡа табан йондоҙҙар кеүек билдәләнгән бер юлдан йөрөй [17] [18].
Ислам донъяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәбиғи фәлсәфәлә һәм космологияла ғәрәп ғалимдәре Аристотелгә эйәрә. Уның нигеҙендә ғәләмде ике донъяға бүлеп ҡарай. Беренсе өлөшө Ай өҫтө һәм Ай аҫты донъяһы. Ай өҫтө — үҙгәреүсән, ваҡытлыса, күсмә; һәм ҡапма-ҡаршылыҡлы Ай аҫты донъяһы мәңгелек һәм үҙгәрмәүсән. Был билдәләмә буйынса тәбиғи ерлек концепцияһына бәйле Биш төрлө материя йәшәй. Һәм улар һәр береһе беҙҙең донъяла үҙенсәлекле урындар алып тора: ер элементы –донъяның үҙәге, артабан һыу элементы, артабан һауа, ут һәм эфир.
Исламдың космология өлкәһе ғалимдары Геоцентрик донъя системаһы яҡлы булып тора. Шулай ҙа гомоцентрик сфера тәғлимәте һәм эпицикл тәғлимәте буйынса бәхәстәр ҙә булған.
XII быуатта һәм — XIII быуат башында эпициклдар тәғлимәте Андалусияның. Ғәрәп фәйләсүфтәре ғалимдәренең күп һанлы ҡаршылығына осрай. Был хәрәкәт ҡайһы саҡта «Андалусия бунты» тип тә атап йөрөтөлә[19].
Уны нигеҙләүсе Мухаммад ибн Баджа (Европала ул Авемпац (1138 үлгән) булараҡ билдәле), уның эшен уҡыусыһы Мухаммад ибн Туфайл (1110—1185 янында) дауам итә. Һәм, әлбиттә, уның уҡыусылары тағы ла дауам итеүселәре була Hyp ад-Дин ал-Битруджи (1185 йыл үлгән),ул да Альпетрагий, һәм Аверроэс исемдәре менән билдәле; Шулай уҡ геоцентрик системанан ситләшүселәр ҙә булған, тик улар дин белгестәренең Бөйөк Аллаһ тәғлимәтенә ярашлы ҡаршылығына осрай. [20].
Гелиоцентрик система ( XVI быуаттың икенсе яртыһы)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVI быуаттың беренсе яртыһы Николай Коперниктың донъяның гелиоцентрик системаһы барлыҡҡа килеүе менән билдәле. Ул үҙәккә ҡояшты ҡуя һәм ҡояш тирәләй планеталар әйләнешен, әйләнеү үҙәген, күсәрен билдәләй. Коперник ғәләмде сикле йондоҙҙарҙың хәрәкәтенән тора тип иҫәпләй. Ул йыһан сфераһы барлығына ышана[21].
XX быуат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XX быуат — хәҙерге космологияның тыуған дәүере. Ул быуат башында уҡ башлана һәм өр яңы үрҙәргә үрләй. Дәү телескоптар төҙөүҙән алып йыһанға осоу һәм компьютер ярҙамында өйрәнеү. Хәҙерге космологияның беренсе аҙымдары 1908 йылда эшләнгән. Цефеидалар буйынса алыҫлыҡты билдәләй башлайҙар.
1916 йылда А. Эйнштейн сағыштырмалылыҡтың дөйөм тәғлимәтенең тигеҙләмәһен яҙа.
1922—1924 йылдар А. Фридман Эйнштейндың тигеҙләмәһен ҡуллана.һәм стационар булмаған сиселеш таба (даими космологияһыҙ һәм уның менән).
В 1929 Эдвин Хаббл фәндә яңы закон аса. Ул галактикаларҙың юғалыу тиҙлеген һәм уларҙың үҙ - ара алыҫлығының пропорцияналлеген өйрәнеүсе закон. Ҡош юлы ошо ғаләмдең бер остоҡ ҡына өлөшө икәне асыҡлана. Уның урынына Кант гипотезаһын раҫлаусы галактиканың томанланыуы тураһында.ҡараш барлыҡҡа килә. Бер үк ваҡытта Фридмандың тирә-яҡтың стационар булмауы тураһындағы һөҙөмтәләре раҫлана [22].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Webster's New World College Dictionary — Wiley Publishing, Inc., 2010.
- ↑ The American Heritage Dictionary of the English Language — 4th. — Houghton Mifflin Harcourt Publishing Company, 2010.
- ↑ Cambridge Advanced Learner's Dictionary.
- ↑ multiverse. Astronomy.pomona.edu. Retrieved on 2011-11-28.
- ↑ Palmer, Jason. (2011-08-03) BBC News – 'Multiverse' theory suggested by microwave background. Retrieved on 2011-11-28.
- ↑ Lineweaver, Charles; Tamara M. Davis Misconceptions about the Big Bang. Scientific American (2005). 5 март 2007 тикшерелгән.
- ↑ Rindler (1977), p.196.
- ↑ Christian, Eric How large is the Milky Way?. 28 ноябрь 2007 тикшерелгән.
- ↑ I. Ribas, C. Jordi, F. Vilardell, E.L. Fitzpatrick, R.W. Hilditch, F. Edward (2005). «First Determination of the Distance and Fundamental Properties of an Eclipsing Binary in the Andromeda Galaxy». Astrophysical Journal 635 (1): L37–L40. DOI:10.1086/499161. .
McConnachie, A. W.; Irwin, M. J.; Ferguson, A. M. N.; Ibata, R. A.; Lewis, G. F.; Tanvir, N. (2005). «Distances and metallicities for 17 Local Group galaxies». Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 356 (4): 979–997. DOI:10.1111/j.1365-2966.2004.08514.x. .
- ↑ Mackie, Glen To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand. Swinburne University (February 1, 2002). 20 декабрь 2006 тикшерелгән.
- ↑ Unveiling the Secret of a Virgo Dwarf Galaxy. ESO (2000-05-03). 3 ғинуар 2007 тикшерелгән.
- ↑ Hubble's Largest Galaxy Portrait Offers a New High-Definition View. NASA (2006-02-28). 3 ғинуар 2007 тикшерелгән.
- ↑ Vergano, Dan. Universe holds billions more stars than previously thought, USA Today (1 December 2010). 14 декабрь 2010 тикшерелгән.
- ↑ Hinshaw, Gary What is the Universe Made Of?. NASA WMAP (February 10, 2006). 4 ғинуар 2007 тикшерелгән.
- ↑ Munitz MK (1959). «One Universe or Many?». Journal of the History of Ideas 12 (2): 231–255. DOI:10.2307/2707516.
- ↑ Misner, Thorne and Wheeler (1973), p.753.
- ↑ Литовка И.И. Представления о пространстве и времени в древней Месопотамии касситского И ассирийского периода // Философия история. — 2011. — Т. 4. — С. 105-113.
- ↑ Куртик Г.Е. Космология древней Месопотамии // Исследования по истории физики и механики. 1995-1997. — М.: Наука, 1999. — С. 60-75.
- ↑ Sabra A. I. The Andalusian Revolt Against Ptolemaic Astronomy: Averroes and al-Bitrûjî // in: Transformation and Tradition in the Sciences: Essays in honor of I. Bernard Cohen. — Cambridge University Press, 1984. — P. 233—253.
- ↑ С.К. Всехсвятский Как познавалась Вселенная — Москва: Государственно Издательство Технико-Теоретической Литературы, 1955. — 49 б.
- ↑ Barker P. Copernicus, the orbs, and the equant. — Synthese, 1990..
- ↑ А. В. Засов, К. А. Постнов. Общая астрофизика — М.: ВЕК 2, 2006. — 398 б. — 1500 экз. — ISBN 5-85099-169-7.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Landau, Lev, Lifshitz, E.M. The Classical Theory of Fields (Course of Theoretical Physics, Vol. 2) — revised 4th English. — New York: Pergamon Press, 1975. — P. 358–397. — ISBN 9780080181769.
- Liddell, H. G. and Scott, R. A Greek-English Lexicon, Oxford University Press, ISBN 0-19-864214-8
- Misner, C.W., Thorne, Kip, Wheeler, J.A. Gravitation — San Francisco: W. H. Freeman, 1973. — P. 703–816. — ISBN 978-0-7167-0344-0.
- Rindler, W. Essential Relativity: Special, General, and Cosmological — New York: Springer Verlag, 1977. — P. 193–244. — ISBN 0-387-10090-3.


text:
Республикала рельс автобусы йөрөй башлай Фото: Олег Яровиков
Республикала рельс автобусы йөрөй башлай
Республикала рельс автобусы йөрөй башлай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
1 июлдән республикала Өфө — Ҡандра — Туймазы маршруты буйынса РА-2 маркалы рельс автобусы йөрөй башлай. Ул 300 самаһы пассажирҙы һыйҙыра ала. Өфө станцияһынан поезд киске 5 тула 22 минуттан ҡуҙғала, Ҡандраға 8-се 28 минутҡа һәм Туймазы станцияһына 9-сы бер минутҡа барып етә.
2 июлдән Туймазы — Ҡандра — Өфө йүнәлешендәге рейстар башҡарыла. Туймазынан таңғы сәғәт 4 тула 2 минуттан ҡуҙғала һәм Ҡандраға — таңғы 5-се 31 минутта, Өфөгә 8-тула 25 минутта барып етә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһында.
«Ҡала яны поезы расписаниеһы Октябрьский, Туймазы ҡалаларында һәм алты районда йәшәүселәрҙең теләктәрен иҫәпкә алып төҙөлдө. Хәҙер улар юл тығындарына осрамайынса эшләгән йәки уҡыған урындарына барып етәсәк. Бынан тыш, яңы транспорт маршрутын ойошторғанда Өфөнән дачаға йөрөгән пассажирҙар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Иртән йәки төш мәлендә юлға сыға алмаусылар яңы рельслы автобусҡа ултыра ала», — тип билдәләне транспорт ойошмаһының матбуғат секретары Сергей Спатар.


text:
Ғафури районында «Табын батыры-2014» ярышы уҙҙы
Ғафури районының Сәйетбаба ауылында милли көрәш буйынса «Табын батыры-2014» асыҡ зона турниры уҙҙы. Ярыштар Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Марсель Йосопов булышлығында муниципалитет хакимиәте һәм «Табын» район гәзите редакцияһы менән ойошторолдо.
Ярыштар республика халҡы араһында милли спорт төрҙәрен үҫтереү һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау маҡсатында үтте. Турнирҙа Ғафури, Ишембай райондарынан һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларынан спортсылар ҡатнашты.
— Күмәк спортты популярлаштырыу, ауыл халҡы араһында сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса, төп йүнәлештәрҙең береһе булып тора. Милли көрәш, күмәк спорт төрҙәренең береһе булараҡ, күп кешеләрҙә ҡыҙыҡһыныу уята һәм үҫтереү, тәрбиәләү, патриотик функциялар башҡара, — тип билдәләне Марсель Йосопов.
«Табын батыры» турниры – ул республиканың яҡын урынлашҡан райондары һәм ҡалалары спортсыларының осрашыу майҙансығы. Осрашыу йомғаҡтары буйынса абсолют еңеүсе Стәрлетамаҡтан Айгиз Зәйнетдинов булды.
Ярышта ҡатнашыусылар кубоктар, дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр менән бүләкләнде.


text:
Өфөлә күп милләтле йәмғиәттә үҙ-ара мәҙәни хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшереләсәк
27 апрелдә Башҡорт дәүләт университетында «Күп милләтле һәм күп конфессиялы йәмғиәттә үҙ-ара мәҙәни хеҙмәттәшлек» ғилми-ғәмәли семинары үтәсәк. Унда ғалимдар, төрлө белем биреү учреждениелары педагогтары, мәҙәни йәмәғәтселек вәкилдәре, аспиранттар, магистранттар ҡатнаша ала.
Форумда рухи-әхлаҡи тәрбиә мәсьәләләрен, хәҙерге Рәсәй йәмғиәтендәге мәҙәни хеҙмәттәшлектең хоҡуҡи аспекттарын, күп милләтле һәм күп конфессиялы социумда белем биреү процесының үҙенсәлектәрен, мәҙәни хеҙмәттәшлектең этик, эстетик һәм дини проблемаларын, күп этнослы йәмғиәттә мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара йоғонто яһауының коммуникатив һәм телгә бәйле аспекттарын, мәҙәни хеҙмәттәшлек өлкәһендәге йәштәр проекттарын һәм ЮНЕСКО программаларын, хәҙерге Рәсәйҙә мәҙәниәттәр диалогының инновацион потенциалын тикшереү планлаштырыла.
Материалдарҙы һәм семинарҙа ҡатнашыуға заявканы 15 апрелгә тиклем seminarunesco@mail.ru е-mail адресына ебәрергә кәрәк. Белешмәләр өсөн телефон: (3472) 29-96-64.


text:
2010 йыл
2010 (ике мең унынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 2010 йылы, 3 мең йыллыҡтың 10 йылы, XXI быуаттың 10 йылы, XXI быуаттың 1 ун йыллығының 10 йылы, 2010 йылдарҙың 1 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- март — Өфө ҡалаһында губерна (виләйәт) статистика комитеты ойошторолоуға 175 йыл тулыу айҡанлы тантаналы саралар.
- 10-11 июнь — Өфө ҡалаһында Бөтә Донъя башҡорттары 3-сө Ҡоролтайы.
- 14-25 октябрь — Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу.
- 19 июль — Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы президенты итеп һайлана.
Был йылда тыуған шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Вафат булған шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 30 апрель — Байымов Роберт Нурмөхәмәт улы, яҙыусы, филология фәндәре докторы (1984), профессор, Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1997).
- 7 сентябрь — Диваев Рәшит Мансур улы, агроном, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971), БАССР‑ҙың атҡаҙанған агрономы (1981).


text:
Изге байрам менән!
Православие христиандары 3 апрелдә үҙҙәренең изге байрамдары – Пасханы билдәләй. Шул айҡанлы Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов республика христиандарын дини байрамдары менән ҡотланы.
Ҡотлауҙа шулай тиелә:
“Башҡортостан Республикаһының хөрмәтле православие христиандары! Һеҙҙе бөйөк христиан байрамы – Изге Пасха менән ихлас ҡотлайым!
Христостың ҡайтанан терелеү көнө, Православие сиркәүенең төп байрамы, рухи-әхлаҡи ҡиммәттәргә тоғролоҡто символлаштыра. Ул һәр ваҡыт яҡын кешеңә ихтирам, шәфҡәтлелек һәм мәрхәмәтлелек, ғәҙеллек һәм эш һөйөүсәнлек менән ассоциациялаша.
Бөгөн төбәгебеҙҙәге традицион диндәр йәмғиәтте рухи тергеҙеүҙә мөһим роль уйнауы, граждандар араһында тыныслыҡты һәм татыулыҡты нығытыуға әүҙем булышлыҡ итеүе ҡыуандыра. Улар таратҡан идеалдар йәмғиәттең рухи нигеҙҙәрен, хәйриә һәм изгелек, кешеләрҙең әхлаҡи яҡтан күтәрелеүе һәм сафланыуы традицияларын нығытыуға булышлыҡ итә.
Башҡортостанда диндарҙарҙың ихтыяждарына ҙур иғтибар менән ҡарайҙар. Беҙ артабан да төбәгебеҙ һәм бөтә ил яҙмышы менән айырылғыһыҙ бәйләнгән конфессияларҙың эшмәкәрлеге өсөн уңайлы шарттар булдырыуға булышлыҡ итәсәкбеҙ.
Һеҙҙе изге Пасха менән ҡотлап, был ышаныс һәм тормоштоң тантана итеү байрамы һеҙгә яңы көс бирер, бик күп изге эштәргә илһамландырыр, тип ышанам.
Һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
Фото:
Башҡорт дәүләт аграр университеты юбилейын билдәләргә әҙерләнә
Фото:
1930 йылда ауыл хужалығы институты булараҡ ойошторолған Башҡорт дәүләт аграр университеты юбилей тантаналарына әҙерләнә.
Бөгөн был ауыл өсөн профессиональ кадрҙар әҙерләүсе илдең төп юғары уҡыу йорттарының береһе булып тора. Ул билдәле ғилми мәктәптәргә, юғары квалификациялы уҡытыусы кадрҙарға, заманса технологик һәм мәғлүмәт базаһына эйә. Вуздарҙың йыл һайын үткәрелгән мониторингы һөҙөмтәләре буйынса БДАУ илдең 59 ауыл хужалығы вузы араһында тәүге иң яҡшылар тиҫтәһенә инә. Ул 50,5 меңдән ашыу юғары квалификациялы белгестәр әҙерләп сығарҙы.
Бөгөн университетта 34 белгеслек, дүрт юғары профессиональ белем бакалавриаты йүнәлеше буйынса студенттар уҡытыла, ғилми эшмәкәрлек алып барыла. Иң популяр факультеттар араһында – энергетика, ер төҙөлөшө һәм урман хужалығы, иҡтисад, ауыл хужалығын механизациялау. Юбилей йылында бында өс яңы белгеслек асылды: «һыу ресурстары һәм аквакультура (балыҡсылыҡ)», «биология (һунарсылыҡ буйынса)», «туризм».
Был көндәрҙә факультеттарҙа университеттың 80 йыллығына арналған юбилей саралары үтә. Байрам кульминацияһы булып 15 октябрҙә Йәштәр һарайында үтәсәк тантаналы йыйылыш һәм концерт торасаҡ.


text:
Өфөлә Ғабдулла Туҡайға һәйкәл ҡуймаҡсылар
Башҡортостандан бер төркөм шағирҙар, яҙыусылар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре президент Рөстәм Хәмитовҡа асыҡ хат күндерҙе. Улар Өфөлә татар халҡының бөйөк шағиры Ғабдулла Туҡайға һәйкәл асыу башланғысын күтәрә.
Өфөлә Туҡай урамы бар. Бар ғына ла түгел, Аҡ йорт та ошо урамда урынлашҡан. Яҙыусы-шағирҙар, Ғабдулла Туҡай һәйкәле ошо урамда былырға тейеш, тип белдерә.
Президентҡа асыҡ хат күндереүселәр араһында шағир, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Ирек Кинйәбулатов та бар. Ирек әфәнде, Татарстан да яуапһыҙ ҡалмаҫ, Ҡаҙан ҡалаһында башҡорттоң берәй бөйөк шәхесенә һәйкәл ҡуйырҙар, тигән өмөттә. Дуҫлыҡ ике яҡлы булырға тейеш бит.


text:
Әбү Хәнифә
Имам Әғзәм Әбү Хәнифә ибне Сабит ибне Зута әл-Фариси 699 - 769 йылдарҙа йәшәгән ислам динендәге дүрт мәзһәбтең береһе булған хәнәфиҙәр мәзһәбенә нигеҙ һалыусы. Әбү Үәнифә - әсир төшөп ҡол булған фарсы кешеһенең ейәне. Ғүмеренең күп өлөшөн Күфәлә үткәрә һәм фикх буйынса вәғәздәрен шунда һөйләй. Әбү Хәнифәнең ғүмере ғәбәсиҙәр менән сәйәси көрәштә үтә. Шунлыҡтан, ғәббәсиҙәр хәлифәһе Ғабдулла 2 әмере менән ул зинданға ултыртыла һәм шунда үлә. Әбү Хәнифә өйрәтеүҙәренән күп сөнниҙәр ҡабул итә. Уға эйәреүселәр хәнәфиҙәр тип атала. Хәнәфиҙәр шәриғәт закондарын хаким синыф ҡатламына яраҡлаштырырға ынтылалар. Хәнәфиҙәр беҙҙең илдәге сөнни мосолмандарҙың күпселеген тәшкил итә.Ҡытайҙа, Афғанстанда, Һиндостанда, Сүриәлә һәм башҡа төрки илдәрендә улар күпселекте тәшкил итә.
Әбү Хәнифәне тәҡъүәле (алланан ҡурҡыусан), йомарт, аҙ һөйләүсән, уйға бирелеүсән, буш, файҙаһыҙ һөйләшеүҙәрҙән ситләшеүсән булған тип һөйләйҙәр. Ул намаҙҙың һәр рәҡәғәтендә Ҡөръәнде уҡып сыға торған булған. Ғүмере эсендә ул етмеш тапҡыр хаж ҡылған, сәхәбәләр һәм тәбиғиндар менән осрашҡан.
Имам Әбү Хәнифә мәзһәбе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әбү Хәнифә мәзһәбе Мөхәммәдтән (саләллаһу ғаләйһи үәссәләм) алынған белемгә нигеҙләнгән.
Мөхәммәт пәйғәмбәр
- Ғабдуллаһ ибне Мәсғүд
- Ғабдуллаһ ибне Кайс
- Ибраһим ән-Нәхаи
- Хәммад ибне Әбу Сөләймән
- Әбу Хәнифә Ногман ибне Сабит
- Хәммад ибне Әбу Сөләймән
- Ибраһим ән-Нәхаи
- Ғабдуллаһ ибне Кайс
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- З. Шафиғи. Рауил Үтәбай-Кәрими. Ислам. Белешмә һүҙлек. Ҡазан-1993 й. ISBN 5-298-00949-2


text:
2012 йылдың 4 мартында Өфө халҡы ҡала Советының яңы составын һайлаясаҡ
2012 йылдың 4 мартында Өфө халҡы ҡала Советының яңы составын һайлаясаҡ.
Һайлау үткәреү тураһындағы ҡарар көн элгәре Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының 44-се ултырышында ҡабул ителде.
Шулай уҡ ҡала Советы депутаттары 30-ҙан ашыу һорауҙы ҡараны. 2011 йылға ҡала округы бюджетына үҙгәрештәр индереү ҙә улар араһында, был үҙгәрештәр айырым сараларҙы финанслауға республика бюджетынан бүленгән 542026,6 мең һум күләмендәге средстволарҙы ҡала округы бюджетына индереүгә бәйле. Депутаттар шулай уҡ 2012 йылдың яҙына ҡала округының дөйөм ҡулланылыштағы автомобиль юлдары буйынса транспорт хәрәкәтен ваҡытлыса сикләү мәсьәләләрен тикшерҙе.
Өфөнөң депутаттар корпусына йәнә төҙөлөп ятҡан (реконструкцияланған) объекттарҙы инженерлыҡ селтәрҙәренә тоташтырыу буйынса 2009-2011 йылдарға «Уфаводоканал» муниципаль унитар предприятиеһының үҙәкләштерелгән һыу менән тәьмин итеү һәм һыу бүлеү системаларын комплекслы үҫтереү буйынса инвестицион программаны тормошҡа ашырыу тураһында мәғлүмәт тәҡдим ителде.


text:
«Ҙур химия» Башҡортостандағы нефть һәм газ химияһы комплексының перспективаларын билдәләргә ярҙам итәсәк
Өфөлә Башҡортостандағы нефть һәм газ химияһы комплексының төп проблемалары һәм уны үҫтереү йүнәлештәре тикшереләсәк. Был өлкәләге ҙур күләмдәге теоретик эштәрҙе республиканың баш ҡалаһында 17-18 майҙа үтәсәк «Ҙур химия» икенсе халыҡ-ара форумы сиктәрендә үткәреү планлаштырыла.
Бынан тыш, «Ҙур химия» төбәктең индустриаль парктары һәм бөтә донъя химия баҙарының төп тенденциялары нигеҙендә дәүләт-шәхси партнерлығын тормошҡа ашырыуға бәйле мәсьәләләр хәл ителәсәк мөһим майҙансыҡҡа әйләнәсәк. Стратегик программа сиктәрендә республика компаниялары үҙҙәренең 2030 йылға тиклем иҫәпләнгән инвестицион проекттары тураһында мәғлүмәт бирәсәк. Ошо уҡ ваҡытта үткәрелеүсе техник һәм фәнни секциялар ултырыштарында технологиялар һәм материалдар поставкалаусылар Рәсәйҙең сәнәғәт комплексында ҙур һорау менән ҡулланған нефть сығарыу, нефть һәм газ эшкәртеү һәм нефть химияһы өлкәһендәге яңы эшләнмәләре менән таныштырасаҡ.
«Ҙур химия»ның матбуғат үҙәгендә әйтеүҙәренсә, форумда химия һәм нефть химияһы сәнәғәте предприятиелары етәкселәре, Рәсәй һәм донъя күләмендәге компания башлыҡтары, һәр төрлө башҡарма васть органдары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Форум тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте www.ufachemforum.ru сайтынан алырға мөмкин.


text:
Республика президенты «Миәкә балыҡ компанияһы» цехында булдыФото: Андрей Старостин
Республика президенты «Миәкә балыҡ компанияһы» цехында булды
Республика президенты «Миәкә балыҡ компанияһы» цехында булдыФото: Андрей Старостин
Республика президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында шулай уҡ Йәрлекәү ауылындағы Миәкә балыҡ компанияһы цехын ҡараны.
Предприятие диңгеҙ аҙыҡтарын һәм балыҡтарын эшкәртеү, тоҙлау, консервалау менән шөғөлләнә, диңгеҙ продукттары һәм үҙҙәре етештергән ярым фабрикаттарҙы һата. Һыуыҡ көйөнсә ыҫланған балыҡ продукттары етештереү өсөн Мәскәү, Санкт-Петербург, Мурманск һәм Приморье крайынан килтерелгән сеймал ҡулланыла. Әҙер продукция Башҡортостанда, Силәбе өлкәһендә, Урмуртияла һатыла. Башҡа төбәктәрҙе өйрәнеү буйынса эш алып барыла. 500-ҙән ашыу предприятие, ойошма, учреждениелар һәм шәхси кешеләр ҡулланыусылар булып тора. Предприятие заманса яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылған, яңыраҡ эшҡыуарҙар ике мең тонна продукцияға иҫәпләнгән һыуытҡыс камера һатып алған. Айына бында 200 тонналап диңгеҙ аҙыҡтары һәм балыҡ эшкәртелә. Компанияла 42 кеше эшләй, уртаса эш хаҡы 17-18 мең һум.
Президент етештереүҙең тулы технологик сылбыры менән танышты: тоҙлау һәм ыҫлауҙан башлап, әҙер продукцияны төрөүгә тиклем. Рөстәм Хәмитов тауарҙың ниндәй бренд аҫтында һатылыуы менән ҡыҙыҡһынды. Әлеге ваҡытта компанияның «брендбуг»ы эшләнелә, ә продукция «Миәкә балыҡ компанияһы» маркаһы менән таратыла, тине предприятие директоры Рөстәм Байтурин.


text:
Фото:
Учалыла Боҙ аренаһы төҙөлгән
Фото:
Учалы ҡалаһында Боҙ аренаһы төҙөлгән. Кесаҙна көндө Учалы районы буйынса эш сәфәре барышында был ҡоролманы Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов ҡарап сыҡты.
24 декабрҙән алып тест режимында эшләй башлаған арена профессиональ хоккей лигаһы матчтары һәм фигуралы шыуыу буйынса ярыштар үткәреүгә яраҡлы. Бынан тыш, был объектты көрәш һәм художестволы гимнастика буйынса ярыштар ойоштороу, күргәҙмәләр һәм байрам саралары үткәреү өсөн файҙаланыу планлаштырыла.
Аренаның майҙаны 30 метрға 60 метр. Ул иң күбендә — 200, тренировка ваҡытында 50-ләп кешене һыйҙыра ала. Ярыштарҙы трибунанан 1500 тамашасы ҡарай аласаҡ.
Боҙ майҙанының үҙенән тыш, комплекстың беренсе ҡатында универсаль спорт залы, кейем алмаштырыу бүлмәләре, медицина-аяҡҡа баҫтырыу үҙәге урынлашҡан. Икенсе ҡатта матбуғат үҙәге, спорт бары, боулинг бар.
Боҙ аренаһы проектын «Башкиргражданпроект» проект институты эшләгән. Заказсы-төҙөүсе булып сығыш яһаған Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты аренаны ҡалаға тапшырған.
Боҙ аренаһын халыҡ өсөн рәсми рәүештә асыу март башына билдәләнгән. Әлегә бында профессиональ спортсылар ғына шөғөлләнә.
Республика Президенты боҙ аренаһында күргәндәренән ҡәнәғәт ҡалды. Ни бары душ кабиналарын ғына тәнҡитләп үтте. Уларҙы ҡорғанда хаталар ебәрелгән, һөҙөмтәлә кабиналар ҡыҫынҡы һәм уңайһыҙ килеп сыҡҡан, уларҙы ҡайтанан эшләмәгәндә, аренаға йөрөүселәргә “ҡыйыш кабиналарҙа” йыуынырға тура киләсәк.


text:
Ауыр йөк машиналарына юл йөрөүгә миҙгелле сикләү индерелә
Яҙғы өҙәрем юл осоронда, 27 марттан 25 апрелгә тиклем, республика ҡалаларында 11 тоннанан ашыу ауырлыҡтағы йөк машиналарына юл йөрөүгә сикләүҙәр индерелә. Юл йөрөүгә рөхсәт алыу өсөн тәүҙә юл япмаһына килтереләсәк зыянды ҡапларға тура киләсәк. Бындай документтарҙы Өфө хакимиәтенең Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы бирә. «Башҡортостан Республикаһының башҡа төрлө юл ойошмаларына, ведомтсволары һәм муниципаль берәмек хакимиәттәренә рәхсәт ҡағыҙҙары биреү ҡәтғи тыйыла», — тип билдәләнеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы матбуғат хеҙмәтендә. Сикләү юлдарҙы ремонтлау хеҙмәттәренә, пассажирҙар, почта һәм дарыуҙар ташыусы транспортҡа ғына ҡағылмай.
Республика территорияһы аша үткән М5 «Урал», М7 «Мәскәү-Өфө», Р-240 «Өфө- Ырымбург федераль трассаларында ла сикләү индерелә. 2012 йылдың 1 апреленән 30-ына тиклем «Күсәргә төшкән йөктө сикләү» билдәләре ғәмәлдә буласаҡ. Бушлай махсус рөхсәт ҡағыҙҙары «Федераль юл агентлығының Һамар – Өфө - Силәбе автомобиль магистрале идаралығы» федераль дәүләт учреждениеһы тарафынан бирелә. Халыҡ-ара йөк ташыуҙар өсөн рөхсәт алыу талап ителмәй, тип хәбәр итте БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы хеҙмәткәре Линар Зиннуров.


text:
Сәләмәт тормош өсөн йәки башҡорт батырҙары бер майҙанда
Бөтә донъя башҡортттары ҡоролтайы тарафынан Салауат районының Малаяҙ ауылында ойошторолған "Салауат ере батыры" турниры көслөләрҙе һәм таҫылдарҙы йыйҙы. Сара ысын мәғәнәһендә көс һөйөүсе тамашасылар менән спортсыларҙы бергә тупланы.
Йыйылыусы халыҡ "Рәсәйҙең иң көслө кешеһе" тип танылған Эльбрус Ниғмәтуллиндың сығышына тағы бер таң ҡалды. "Гиннес" рекордтар китабына ингән рекордсмен сәләмәт тормошто хуплауын белдерҙе. "Салауат ере батыры" тип исемләнгән көс ярышында Ҡыйғы, Мәсетле, Дыуан һәм Салауат райондарында йәшәүсе төрлө һөнәр вәкилдәре ҡатнашты.
Алик Сабирйәнов илле өс йәштә. Ул Салауат районы башҡорто. 1985-се йылдан әлеге көнгәсә Себер тарафтарына йөрөп эшләй. 200 килограмм ауырлыҡтағы бураны 15 метр алыҫлыҡҡа күсереү, 300 килограмлыҡ БИЛАЗ машинаһы тәгәрмәсен ике тапҡыр әйләндереү, 80 килограмлыҡ тоҡтарҙы бер урындан икенсе урынға күсереү - кеше ышанырлыҡ түгел, әммә барыһы ла раҫ.
Йыйылыусылар быға үҙ күҙҙәре менән шаһит булды. Тамашаға бигерәк тә балалар ғәжәпләнде. Көслөләр араһында көсһөҙҙәр юҡ. Турнирҙа берәү ҙә бүләкһеҙ ҡалманы. Һәр кемдең көсөнә тәғәйен урын бирелде. Бүләкләү стронгмен еңеүселәрен тағы ла рухландырҙы.


text:
Йыландар
Йыландар (лат. Serpеntes) — һөйрәлеүселәр подотрядындағы ҡаулы (ҡабырсыҡлы) йәнлек. Ағыулы һәм туҙбаш йыландар була.
Йөкмәткеһе
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡынса 3 мең төрө, 13 ғаиләһе билдәле.Антарктиданан башҡа бөтә Ер шарында таралған. Башҡортостанда туҙбаш йыландар (баҡыр йылан, таш йыланы, һыу туҙбаш йыланы һәм ябай туҙбаш йылан) һәм ҡара йыландар (ябай һәм дала ҡара йыландары) ғаиләләренә ҡараған 6 төрө бар.
Ҡыҫҡаса ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәүҙәһе тар, һуҙылған, оҙонлоғо 45‑тән алып 120 см тиклем, мөгөҙ ҡалҡансыҡтар һәм ҡау менән ҡапланған. Йылан, тиреһенең тышҡы мөгөҙ ҡатламын (ҡабығын) тулыһынса ташлап, йылына бер нисә тапҡыр ҡау һала. Төҫө төрлө, күпселек осраҡта тирә-яҡ мөхит төҫөнә ярашлы. Умыртҡаһы кәүҙә һәм ҡойроҡ бүлектәренән тора, күкрәк һөйәге юҡ; кәүҙә умыртҡалары ҡорһаҡ ҡалҡансыҡтары менән тоташҡан оҙон хәрәкәтсән ҡабырғалар менән. Аяғы юҡ, ҡабырғаларының бөгөлөшөн үҙгәртеү, ҡорһаҡ ҡалҡансыҡтарын күсереү һәм кәүҙәһен ян-яҡҡа тулҡын рәүешле бөгөү ярҙамында хәрәкәт итә. Тышҡы ҡолаҡ тишеге һәм ҡолаҡ ярыһы юҡ, урта ҡолағы ябай төҙөлөшлө, насар ишетә. Күҙе ҡушылып үҫкән күҙ ҡабаҡтары хасил иткән үтә күренмәле йоҡа тышса менән ҡапланған. Көндөҙгө йыландың күҙ ҡараһы түңәрәк; эңер һәм төнгөләрҙеке — вертикаль. Теше нәҙек, осло, артҡа бөгөлгән; ағыуһыҙ йыланға табышты эләктереү һәм ысҡындырмаҫ өсөн хеҙмәт итә. Ағыулы төрҙәрҙең ағыулы тештәре өҫкө яңаҡта урынлашҡан. Теле оҙон, осо ике йәпле; Якобсон ағзаһы бар. Баш һөйәгенең бит өлөшө һөйәктәре үҙ-ара эре табышты йотҡанда ауыҙ ҡыуышлығының ныҡ һуҙылыуын тәьмин иткән һығылмалы ярылар менән тоташҡан. Эске ағзалары асимметриялы. Үпкәһе ғәҙәттә берәү. Бауыры оҙон көрәк формаһында. Бөйөрҙәре, орлоҡлоҡ һәм йомортҡалыҡтары оҙонса. Бәүел ҡыуығы юҡ. Ата йылан копулятив ағзаһы (парлы муҡсалар рәүешендә) ҡойроҡ төбөндә аналь тишек артында тире аҫтында урынлашҡан.
Үрсеүҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомортҡа-тере бала тыуҙырыусы йылан (баҡыр йылан, ябай ҡара йылан) август—сентябрь айҙарында 6—12 бала тыуҙыра; йомортҡа һалыусы йылан июнь—июлдә япраҡ һәм тиреҫ өйөмдәренә, дымлы мүккә йомортҡа һала (5—30 дана, инкубация осоро 35—36 көн).
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәнле аҙыҡтар (ваҡ кимереүсе, ҡош, кеҫәртке, тәлмәрйен, әрмәнде,балыҡ, бөжәк, үрмәксе һымаҡтар, селәүсен һ.б.) менән туҡлана; табышты тере көйөнсә (туҙбаш йылан) йәки алдан ағыу менән үлтереп (ҡара йылан) йота.
Йәшәйеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостанда туҙбаш йылан һыу ятҡылыҡтары янында, дымлы һыубаҫар болондарҙа; башҡа йыландар урмандарҙа, болондарҙа, ҡайһы бер төрҙәре (таш йылан һәм дала ҡара йыланы) шулай уҡ далала тереклек итә. Ябай ҡара йылан, баҡыр йылан, ябай туҙбаш йылан бөтә Башҡортостанда таралған, йыландың башҡа төрҙәре көньяҡ райондарҙа осрай.
Йыландарҙың файҙаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йылан, кимереүселәрҙең һәм бөжәктәрҙең һанын көйләп, экосистемаларҙа мөһим роль уйнай. Йылан ағыуы медицинала ҡулланыла. Дала ҡара йылан, баҡыр йылан, һыу туҙбаш йыланы, таш йыланы БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Примечания[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вяч. Вс. Иванов. Змей // Мифы народов мира
- Higher Taxa in Extant Reptiles — База рептилий. (инг.)
- Правила поведения со змеями
- Видео: Половое поведение змей
- Змей и змея в символике
- Первая помощь при укусах змей


text:
Фото:
Волга буйы федераль округы закон сығарыусылары мөһим мәсьәләләрҙе тикшерҙе
Фото:
Рәсәй Федерацияһының Волга буйы федераль округындағы субъекттары дәүләт власының закондар сығарыу (вәкәләтле) органдары ассоциацияһы XXIV ултырышында Волга буйы федераль округы төбәктәрендә РФ Президентының РФ Федераль Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәһен граждандар йәмғиәтен үҫтереү өлкәһендә тормошҡа ашырыуҙы закондар менән тәьмин итеүгә, граждандарҙы санаторий-курорт дауалауын закондар менән тәьмин итеүгә, Башҡортостан Республикаһы өлгөһөндә уның бөгөнгө хәле һәм үҫеш перспективаларына ҡағылышлы мәсьәләләр ҡаралды; Рәсәй Федерацияһының Волга буйы федераль округына ингән субъекттары дәүләт власының закондар сығарыу (вәкәләтле) органдарының “Полиция тураһында” Федераль закон проектына ҡарата тәҡдимдәре дөйөмләштерелде, йәштәр мөхитендәге экстремизмға ҡаршы тороу буйынса төбәк дәүләт власы органдарының һәм федераль башҡарма власть органдарының территориаль органдарының хеҙмәттәшлеген камиллаштырыу һәм төбәк программаларын тормошҡа ашырыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү мәсьәләләре тикшерелде. Һәр тема ҡыҫҡаса тикшерелде һәм һәр береһе буйынса тейешле ҡарарҙар ҡабул ителде.
РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Башҡортостанды санаторий-курорт дауалауы юғары үҫешкән республика тип атаны һәм, милләттең һаулығы шуға бәйләнгән, тип өҫтәне.
– «Полиция тураһында» закон проекты әлеге ваҡытта бөтә йәмғиәтебеҙ тарафынан тикшерелгән тема булып тора; тикшереү тамамлана, 30 меңдән ашыу төрлө тәҡдимдәр килде. РФ Президенты тәҡдиме менән был закон буйынса эксперт кәңәшмә үткәрелде, — тип хәбәр итте Григорий Рапота.
Йәштәр мөхитендә экстремизмға ҡаршы тороу – күп ҡырлы процесс, тип иҫәпләй ул. Ләкин ахыр килеп барыһы ла йәштәрҙе тәрбиәләүгә килеп терәлә.
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, ултырыш аҙағында журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп, «Полиция тураһында» закон проектын тикшереү барышында, Волга буйы федераль округы субъектының эске эштәр органы башлығы кандидатураһын субъекттың закондар сығарыу органы менән яраштырырға кәрәк, тигән тәҡдимгә тыныс ҡарауы тураһында белдерҙе.
Ул шулай уҡ республикала санаторий-курорт дауалауы менән хәлде өйрәнеүе хаҡында ла хәбәр итте. «Беҙҙә шифаханалар бик шәп, — тине республика башлығы. – Ләкин санаторий-курорт дауалауына хаҡтар сиктән тыш юғары». Ул дауалауҙы мөмкин тиклем арзаныраҡ яһау сараларын эшкәртергә тейешле белгестәр йәлеп итергә вәғәҙә итте.


text:
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә
Төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда һауа торошоноң һалҡын, күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән 3-4 градусҡа түбәнерәк булыуы көтөлә. Был хаҡта республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.
Синоптиктар төньяҡ һәм таулы райондарҙа ҡырау төшөүе тураһында иҫкәртә. Айырым райондарҙа бер аҙ ямғыр, төндә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы ихтимал.
Шишәмбе, 31 майҙа, республиканың төньяҡ райондарында ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә, һауа температураһы көндөҙ +12,+17 градус буласаҡ. Шаршамбы, 1 июндә, бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Төндә +2, +7 градус, урыны менән 2 градусҡаса һалҡын, тупраҡта ҡырау төшәсәк, көндөҙ +13,+18 градус. Кесаҙна, 2 июндә, айырым райондарҙа бер аҙ ямғыр яуасаҡ. Һауа температураһы төндә +2,+7, урыны менән 2 градусҡаса һалҡын, тупраҡта ҡырау төшәсәк, көндөҙ 15-20 градус йылы.
Аҙна аҙағында һәм ял көндәрендә күпселек райондарҙа яуым-төшөм кимәле арта.


text:
Әсәлек капиталын инвалид балалар өсөн тотонорға рөхсәт итәсәктәр Фото: Олег Яровиков
Әсәлек капиталын инвалид балалар өсөн тотонорға рөхсәт итәсәктәр
Әсәлек капиталын инвалид балалар өсөн тотонорға рөхсәт итәсәктәр Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сайтында хәбәр ителеүенсә, Рәсәй Хөкүмәте сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар тәрбиәләүсе ғаиләләргә өҫтәмә ярҙам саралары тураһындағы законға үҙгәрештәрҙе хупланы. Закон проекты әсәлек капиталын файҙаланыу мөмкинлектәрен киңәйтә. Документҡа ярашлы, инвалид балалары булған ғаиләләр әсәлек капиталын балаларға тирә-яҡ мөхиткә тиҙерәк яраҡлашырға булышлыҡ итәсәк тауарҙар һәм хеҙмәттәр өсөн тотонорға хоҡуҡлы. Бында һүҙ медицина хеҙмәттәренә, реабилитация сараларына түләү хаҡында бармай, улар инвалидҡа федераль бюджет аҡсаһы иҫәбенә бирелә.
«Шундай тауарҙар һәм хеҙмәттәр араһында пандустар, фатирҙа махсус таянғыстар, функциональ карауаттар, массаж өҫтәлдәре, церебраль фалиж менән яфаланған балалар өсөн велосипедтар, дисплейҙар, Брайль шрифты менән клавиатуралар бар, — тип аңлатма бирҙе Рәсәйҙең хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Максим Топилин. — Баһаланыуынса, был сара әсәлек капиталын өлөшләтә йәки тулыһынса файҙаланмаған инвалид бала тәрбиәләүсе 11 мең самаһы ғаиләгә ярҙам буласаҡ».
Закон проектына ярашлы, ата-әсәләр капиталды баланың өс йәше тулғанын көтмәйенсә тотона ала. 2015 йылда әсәлек капиталының күләме 453 мең 26 һум тәшкил итә. 2016 йылдың 1 ғинуарынан ул 475 мең һумға етәсәк.


text:
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың пленар ултырышы асылды. Ултырыштың көн тәртибенә 60-ҡа яҡын һорау ҡуйылған. Парламентарийҙар республика буйынса эске эштәр министры Михаил Закомалдиндың төбәктә хоҡуҡ тәртибе торошо һәм 2014 йылда эске эштәр органдары эшмәкәрлегенең төп һөҙөмтәләре тураһындағы докладын тыңлаясаҡ.
Төбәк парламентының матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, ун закон проектын һуңғы уҡыуҙа ҡабул итеү планлаштырыла. Улар араһында «Башҡортостан Республикаһында урындағы үҙидара тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында», «Географик объекттарға атама биреү йәки үҙгәртеү тураһында тәҡдимдәр хаҡында халыҡ фекерен иҫәпкә алыу, мәғлүмәт биреү һәм асыҡлау тәртибе тураһында», «Башҡортостан Республикаһында мәғариф тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» закон проекттары бар.
Дүрт республика закондары проекттары өҫтөндә эш дауам итәсәк. Мәҫәлән, «Башҡортостан Республикаһында инновациялы эшмәкәрлек тураһында», «Халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғәт һәм техноген ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау тураһында», «Башҡортостан Республикаһында ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеген көйләү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарына дәүләт ярҙамы тураһында»ғы закондарға үҙгәрештәр индерергә тәҡдим ителде.
11 закон проектын тәүге уҡыуҙа ҡабул итергә тигән тәҡдим булды. Башҡортостан Республикаһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексына, Башҡортостан Республикаһының Һайлауҙар тураһында кодексына, Башҡортостан Республикаһының Ғаилә кодексына, шулай уҡ бер нисә законға үҙгәрештәр индерергә тәҡдим ителде.


text:
Ветерандар йәмәғәт транспортында бушлай йөрөй ала
Башҡортостанда ветерандар йәмәғәт транспортында бушлай йөрөй ала. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы шундай бүләк эшләне. Акция республикала кисә башланды һәм 10 майға тиклем дауам итәсәк. Ветерандар һәм уларға тиңләштерелгән кешеләр дәүләт предприятиеһының ҡала эсендәге, ҡала яны һәм ҡала-ара автобус маршруттарында бушлай юл йөрөү хоҡуғынан файҙалана ала. Ә Өфөлә ошо уҡ арала ветерандар трамвай һәм троллейбустарҙа ла бушлай йөрөй ала.
Юл йөрөү күләме сикләнмәгән. Бушлай билет алыу өсөн кондукторға ветеран танытмаһын күрһәтеү ҙә етә.


text:
Журналистар союзының сираттан тыш съезын үткәреү 27 авгусҡа тәғәйенләнде
Быйыл 27 августа Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзының сираттан тыш съезы үткәреләсәк. Был ҡарар бөгөн БР Журналистар союзы идараһы пленумында ҡабул ителде.
Был мәсьәлә буйынса мәғлүмәт менән республика Журналистар союзы идараһы ағзаһы, Зәйнәб Биишева исемендәге «Башҡортостан «Китап» нәшриәте” БР дәүләт унитар предприятиеһы директоры Зөфәр Тимербулатов сығыш яһаны. Ул, сираттан тыш съезд үткәреү кәрәклеге күптән өлгөргән һәм уны яҡын араларҙа уҡ үткәрергә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Съезды әҙерләү өсөн ойоштороу комитеты төҙөлдө.
Бынан тыш, пленумдың көн тәртибендә журналист кадрҙар әҙерләү менән бәйле мәсьәләләр ҙә билдәләнде. Мәҫәлән, республика йәштәре араһында Башҡорт дәүләт университетының журналистика факультетына льготалы уҡырға инеү хоҡуғына конкурс үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Шуның менән бәйле БДУ менән БР Журналистар союзы араһында килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла, уға ярашлы конкурс еңеүселәре (кәмендә өс кеше) ижади союз рекомендацияһы буйынса бушлай уҡырға инәсәк.
Шулай уҡ журналистика факультетына уҡырға инеүсе абитуриенттар араһында ижади конкурсты тергеҙеү кәрәклеге тураһында мәсьәлә күтәрелде. Был конкурс илдә БДИ системаһына күскәндән һуң бөтөрөлгәйне. Ошо мәсьәлә буйынса БР Журналистар союзы идараһы РФ Мәғариф һәм фән министрлығы һәм Рәсәй Журналистар Союзы исеменә хат әҙерләне. Мөрәжәғәт проекты пленумда уҡып ишеттерелде һәм унда ҡатнашыусыларҙа хуплау тапты.


text:
Өфөлә «Газ. Нефть. Технологиялар – 2016» күргәҙмәһе асылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Өфөлә «Газ. Нефть. Технологиялар – 2016» күргәҙмәһе асылды
Өфөлә «Газ. Нефть. Технологиялар – 2016» күргәҙмәһе асылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
24 майҙа Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов XXIV «Газ. Нефть. Технологиялар – 2016» халыҡ-ара күргәҙмәһен асыу тантанаһында ҡатнашты.
– Нефть һәм газ Рәсәй, Башҡортостан иҡтисадының үҫешен билдәләй. Оҙаҡ ваҡыт шулай буласаҡ әле. Нефть һәм газ тармағын үҫтереү өсөн яңы технологиялар, яңы алымдар, киләсәктә ниҙәр эшләргә, нисек ресурстар йәлеп итергә кәрәклеген аңлайбыҙ. Беҙгә ошо тармаҡты мәғлүмәтләштереү мөһим, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн тармаҡтың заман талаптарына яуап биреүен күрәбеҙ. Бер үк ваҡытта импортты алмаштырыу, асыштар яһау һәм ошо фәнни тикшеренеүҙәрҙе киң ҡулланышҡа индереү йәһәтенән эшләү зарур.
– Өфөләге күргәҙмә нефть һәм газ берләшмәһенең инженер ҡеүәтен күрһәтә, – тине Рәсәй Нефть һәм газ сәнәғәтселәре союзы президенты Геннадий Шмаль. – Башҡортостан нефтселәре, төҙөүселәре һәр саҡ тармаҡтағы байтаҡ эштәрҙең башында торҙо. Мин «Буринтех», «Пакер», «ОЗНА», «Газпром трансгаз Өфө» кеүек предприятиеларҙы күҙ уңында тотам.
Рөстәм Хәмитов тәҡдим ителгән техника һәм ҡорамалдарҙың өлгөләре, шулай уҡ Рәсәйҙең, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙең нефть, газ һәм химия тармағы предприятиеларының экспозициялары менән танышты.
24-27 майҙа Өфөлә «Газ. Нефть. Технологиялар – 2016» күргәҙмәһе уҙа. Унда илдең 40 төбәгенән, 12 яҡын һәм алыҫ сит илдән, шул иҫәптән Ҡытайҙан һәм Белоруссиянан 400-гә яҡын компания ҡатнаша.
Быйыл күргәҙмә һәм Рәсәй нефть һәм газ химияһы форумы бер майҙанда ойошторолдо. Программала биш секция, 11 конференция, һигеҙ семинар һәм дүрт түңәрәк өҫтәл үткәреү ҡаралған. Төп темалар — бөгөнгө иҡтисади шарттарҙа илдең нефть һәм газ химияһын үҫтереүҙең төп проблемалары һәм йүнәлештәре, импортты алмаштырыу мәсьәләләре, аҙ тоннажлы һәм айырыуса таҙа химия мөмкинлектәре, нефть-газ һәм нефть химияһы сәнәғәтендә техник көйләү проблемалары.


text:
Фото:
Башҡорт лицейы уҡыусылары Башҡорт Юниор КВН лигаһы III миҙгеленең зона фестивалендә еңеү яуланы
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
28 октябрҙә Өфө ҡалаһының мәҙәни-ял итеү үҙәгендә башланған Башҡорт Юниор КВН лигаһы III миҙгеленең зона фестивале лидерҙары билдәләнде. Бына улар: Республика башҡорт лицей-интернаты («Башҡорттар.ру» командаһы), Әбйәлил районы Хәмит ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе («Хәмит» командаһы), Өфөнөң 159-сы мәктәбе («Хыялый зыялыйҙар» командаһы).
Зона фестивалендә командалар «Азия һәм Европа» темаһы буйынса КВН стилендә үҙенсәлекле сығыштар (сәләмләү) тәҡдим итте. Ошо этап еңеүселәре ярымфинал уйындарында ҡатнаша, һуңынан финалсылар билдәләнә. Уйын миҙгеле «Аяҡ аҫтында әйләнә бөтә донъя» темаһы аҫтында уҡыу йылы буйына дауам итәсәк.
«Тик ҡыҙҙар» (Учалы районы), «Беренсе формат» (Р.Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернаты), «Илишыстайл» (Илеш районы) командалары ла фестивалдең номинацияларында билдәләнде.
Шаяндар һәм отҡорҙар уйыны башҡорт телендә КВН уйнаған йәштәр һәм уҡыусылар командаларының ижади ҡеүәтен тормошҡа ашырыуға ярҙамлашыу, уҡыусыларҙы милли мәҙәниәткә йәлеп итеү маҡсатында уҙғарыла. Фестивалде ойоштороусылар — Башҡорт асыҡ Шаяндар һәм отҡорҙар клубы лигаһы, Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Мәғариф министрлығы, Өфө хакимиәте.


text:
Истанбулда Башҡорт халҡы тарихы һәм этнографияһы йортоноң яңы экспозицияһы асыласаҡ
1 июлдә Истанбулда (Төркиә) «Топкапы» паркының төрки телле халыҡтар музей комплексы территорияһында Башҡорт халҡы тарихы һәм этнографияһы йортоноң яңы экспозицияһы асыласаҡ. Уның бурысы – боронғо төрөк ҡалаһы халҡын һәм ҡунаҡтарын башҡорт халҡының тарихы һәм мәҙәниәте, шулай уҡ Башҡортостандың хәҙерге социаль-иҡтисади ҡаҙаныштары менән таныштырыу.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, Башҡорт халҡы тарихы һәм этнографияһы йортоноң яңы экспозицияһын асыу – республика етәкселеге тарафынан йыл һайын үткәрелгән һәм инде йолаға әүерелгән мәҙәни сараларҙың бер өлөшө.
Музей экспозицияһы Башҡортостандың хәҙерге тарихы, шул иҫәптән сәнәғәт тармаҡтары, ауыл хужалығы, фән, мәғариф, спорт, республиканың ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһы менән хеҙмәттәшлеге буйынса яңы материалдарҙан ғибәрәт.
Музейҙың яңы экспозицияһын асыу Төркиә Республикаһында башҡорт халҡының традицион культураһын һәм сәнғәтен артабан пропагандалауға ҙур өлөш индерәсәк һәм уртаҡ төрки тамырҙарыбыҙ булған беҙҙең халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты нығытыуға булышлыҡ итәсәк, тип иҫәпләйҙәр БР Мәҙәниәт министрлығында.
— Музей экспозицияһында Башҡортостан Республикаһының иҡтисади, стратегик мөмкинлектәрен күрһәтеү беҙҙең илдәр араһындағы хеҙмәттәшлекте үҫтерергә ярҙам итәсәк. Башҡорт халҡы мәҙәниәтенең үҙәге булараҡ музей башҡорт-төрөк һәм Рәсәй-төрөк мөнәсәбәттәрен үҫтереүгә һәм нығытыуға булышлыҡ итәсәк, — тинеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.


text:
«Тамыр»ҙа республика балалары өсөн Яңы йыл байрамы ойошторолдо
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе ярҙамы менән «Йәш Рәсәй» дөйөм Рәсәй йәмәғәт хәрәкәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе һәм «Яҡтылыҡ» хәйриә берләшмәһе «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр үҙәгендә мөмкинлектәре сикләнгән 150 бала өсөн Яңы йыл алды байрамын ойошторҙо. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына партияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Байрам сиктәрендә Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры артистары, Башҡортостандың бейеү коллективтары сығыш яһаны. Балалар өсөн өс сәғәтлек күңел асыу программаһы ойошторолдо, Яңы йыл бүләктәре тапшырылды.
— Социаль өлкә партия эшмәкәрлегенең мөһим бер йүнәлеше булып тора, — тине «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты хеҙмәткәре Дмитрий Казанцев. — «Берҙәм Рәсәй» йыл һайын социаль йәһәттән мөһим булған сараларҙа ҡатнаша, хәйриә акцияларын һәм байрамдарын үткәреүҙә һәр яҡлап ярҙам күрһәтә. Республиканың министрлыҡтары һәм ведомстволары менән берлектә партия «Балалар баҡсалары — балаларға», «Донъяны төҫтәрҙә күреү», «Мәҙәниәт һәм ваҡыт» кеүек проекттарҙы тормошҡа ашыра.
«Йәш Рәсәй» дөйөм Рәсәй йәмәғәт хәрәкәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Линар Әхмәтгәрәев һүҙҙәренсә, ағымдағы йылда йәнә бер нисә социаль сара планлаштырыла.
— Беҙҙең ойошма Рәсәй кимәлендә «Реаль эштәр» проектын башлап ебәрҙе, — тине рәйес. – Уның сиктәрендә ағымдағы йылдың август айында республиканың аҙ тәьмин ителгән ғаиләләренән ун бала бүләккә рюкзактар һәм мәктәп кәрәк-яраҡтары алды.


text:
Македония Республикаһы
Македония, рәсми исеме Македония Республикаһы, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһында рәсми рәүештә Македония Элекке Югослав Республикаһы атамаһы ҡулланыла (макед. Македонија, Република Македонија, Поранешна Југословенска Република Македонија) — Европалағы ил, Балкан ярымутрауында урынлашҡан. Европа Берләшмәһе ағзаһы статусына кандидат. Төньяҡта Сербия һәм Косово Республикаһы[1] менән, көнбайышта Албания менән, көньяҡта Греция менән, көнсығышта Болгария менән сиктәш.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һанлы исемлектең бер юлы


text:
БДУ-ла «Деканға һорауыңды бир» акцияһы башлана
6 майҙан Башҡорт дәүләт университетында «Деканға һорауыңды бир» акцияһы башлана.
Уның сиктәрендә уҡыусылар, буласаҡ абитуриенттар, студенттар һәм уларҙың ата-әсәләре уҡыу йортоноң бөтә факультеттары декандарына үҙҙәрен борсоған һорауҙарҙы бирә ала. Телефондар http://www.bashedu.ru/ сайтында бирелгән.
Һорауҙар һәр кесе йома һайын 14 сәғәттән 16 сәғәткә тиклем ҡабул ителә. Шулай уҡ БДУ-ның ҡабул итеү комиссияһына шылтыратырға ла мөмкин: 273-67-08.
Университеттың матбуғат үҙәге етәксеһе Наталья Никеринаның һүҙҙәренә ҡарағанда, бындай акцияны ойоштороу идеяһы буштан-баш тыуманы.
— «Комсомольская правда» газетаһында ойошторолған тура телефон бәйләнеше сиктәрендә ректор Әхәт Мостафинға бик күп төрлө һорауҙар бирҙеләр. Теманың мөһимлеген аңлап, беҙ был эште вуз кимәлендә әүҙемләштерергә һәм «Деканға һорауыңды бир» акцияһын ойошторорға ҡарар иттек. Шулай итеп, декандар абитуриенттарҙы иң ныҡ борсоған проблемалар хаҡында туранан-тура белә ала.
Наталья Никерина әйтеүенсә, ихтимал, акция июнь айында ла оҙайтылыр.


text:
Башҡортостан коррупцияға бирелгән тәүге ун төбәк иҫәбендә
Мәскәүҙә һуңғы йылда Рәсәйҙә коррупция менән бәйле хәлдең нисек үҙгәреүе тураһында доклад тәҡдим ителде. Ул «Таҙа ҡулдар» йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенә килгән ялыуҙар нигеҙендә әҙерләнгән.
«Новые известия» яҙыуынса, доклад авторҙары Рәсәй төбәктәренең коррупцияға бирелгәнлеге буйынса рейтинг төҙөгән. Дәүләттең баш ҡалаһы – Мәскәү алдынғы урында. Икенсе урын Мәскәү өлкәһендә, өсөнсө урынды Татарстан биләй.
Санкт-Петербург, Краснодар крайы, Мордовия, Белгород, Новосибирск һәм Нижегородка өлкәләре менән бер рәттән, Башҡортостан да алдағы унау иҫәбендә.
Рәсәйҙең Кеше хоҡуҡтары өсөн адвокаттар ассоциацияһы рәйесе Евгений Архипов әйтеүенсә, коррупция әйләнеше бөгөнгө көндә эске тулайым продукттың 50 процентын тиерлек тәшкил итә.
РФ Эске эштәр министрлығының Иҡтисади хәүефһеҙлек департаменты мәғлүмәте буйынса, 2010 йылдың беренсе ярты йыллығында ил буйынса ришүәттең уртаса күләме 44 мең һумдан ашыу сумманы тәшкил иткән, ғинуарҙа ғына 23 мең һум тураһында һүҙ бара ине.
Доклад авторҙары билдәләүенсә, коррупцияны дәүләт кимәлендә еңеү өсөн ике ысул бар. Беренсеһе – тоталитар диктатура урынлаштырыу. Икенсе ысул, асылда, беренсеһенең ҡапма-ҡаршыһы – демократия. «Дәүләт-чиновниктар аппараты, махсус хеҙмәттәр халыҡ, киң мәғлүмәт саралары контроле аҫтында эшләй, ә сәйәси конкуренция механизмы коррупция күренешен мөмкин булмаҫлыҡ итә, йәғни коррупция иҡтисади, социаль ҡараштан да, сәйәси күҙлектән дә файҙаһыҙға әйләнә, — тип аңлата Евгений Архипов. – Коррупция менән уңышлы көрәштең сағыу миҫалын Норвегия, Германия, Италия, Испания, АҠШ бирҙе, иң һуңғы миҫал – Грузия».
Эксперттар шикләнмәй: коррупцияны ике йылда еңергә мөмкин, әммә сәйәси системаның халыҡ идараһына ориентирланған булыуы шарт, тип хәбәр итә newizv.ru.


text:
Берҙәм рәсәйлеләр Мишкәләге балалар баҡсаһы менән танышты
Уҙған ял көндәрендә Башҡортостандың бер нисә ҡалаһы һәм районында «Берҙәм Рәсәй» партияһы көндәре үтте. Мишкә районында ҡунаҡтар балалар учреждениеһына барҙы. Был хаҡта партияның төбәк бүлексәһе матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе сәйәси советы секретары урынбаҫары Александр Дегтярев, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Комитеты рәйесе урынбаҫары Валерий Лебедьков, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаевтан торған рәсми делегация район үҙәгендә урынлашҡан «Шишмәкәй» балалар баҡсаһына айырым иғтибар бирҙе.
Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы мөдире Роза Килдебаева ҡунаҡтар өсөн экскурсия үткәрҙе. Делегация бәләкәйҙәр һәм урта йәштәгеләр төркөмө менән танышты. Һуңғыһында педагог балалар менән «Тирмәкәй» уйынын үткәрҙе. Сабыйҙарҙы күҙәткәндән һуң улар музыка залына үтте, унда ҡунаҡтар өсөн байрам программаһы әҙерләнгәйне. Әҙерлек төркөмө балалары Республика көнөнә ҡарата ике номерҙан торған иртәлек әҙерләгәйне.
Артабан балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәре һәм ата-әсәләр менән һөйләшеү үтте. Баҡса мөдире, мәҫәлән, быйыл бинаның ҡыйығы алмаштырылыуы һәм канализацияға өлөшләтә ремонт үтеүе, эске биналарға косметик ремонт яһалыуы хаҡында һөйләне. Һөйләшеү барышында мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында тәҙрә рамдарының иҫкереүе, ҡышҡы һыуыҡтарҙа уларҙың йылы тотмауы ла телгә алынды. 2-се мәктәп директоры Сергей Александровҡа ла һүҙ бирелде. Ул «Шишмәкәй» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренең мәктәпкә яҡшы әҙерлек менән килеүҙәрен билдәләне.


text:
Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре араһында «Һөнәре буйынса иң яҡшы» конкурсына 25 сентябрҙә йомғаҡ яһаясаҡтар
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре араһында «Һөнәре буйынса иң яҡшы» республика профессиональ оҫталыҡ конкурсының финалы 25 сентябрҙә уҙасаҡ.
Конкурстың төп маҡсаты – эшсе профессияларҙың абруйын пропагандалау һәм күтәреү, Башҡортостан территорияһында ҡатнашыусыларҙың алдынғы тәжрибәләрен таратыу, эшсе һөнәрҙәр буйынса уҡытыу һәм эшкә урынлаштырыу өсөн йәштәрҙе йәлеп итеүҙә булышлыҡ итеү.
Конкурс торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тармағы хеҙмәткәрҙәренең профессиональ белемен һәм оҫталығын камиллаштырыуға, эшселәрҙең хеҙмәтенә һәм эшсе һөнәрҙәргә уҡытыуға ҡарата йәмғиәттең ыңғай фекерен булдырыуға йүнәлтелгән. Профессиональ ярышты БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы «БР торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәнең профессиональ союзы» йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә уҙғара. Конкурстың финал этаптарын үткәреү урындарының исемлеге Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы сайтында яҙылған.
Еңеүселәрҙе Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында (Өфө ҡалаһы, Степан Халтурин урамы, 28) бүләкләйәсәктәр. Ярыштар иртәнге сәғәт 10-да башлана, киске сәғәт 5-тә – йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе бүләкләү.


text:
Швейцария манаралары яҙмышын Өфөлә тикшерҙеләр
Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты рәйесе, мөфти Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин Швейцарияның Рәсәйҙәге Илселегенең беренсе секретары Лео Трембле менән осрашыу ваҡытында Швейцарияла манаралар төҙөүгә ҡаршы үткәрелгән референдум һөҙөмтәләренә ҡарата тәнҡит һүҙҙәрен еткерҙе.
Лео Трембле хәбәр итеүенсә, Швейцария Хөкүмәте 29 ноябрҙә үткәрелгән халыҡ референдумы һөҙөмтәләре буйынса илдә манаралар төҙөүҙе тыйҙы. Ул саҡта Швейцария халҡының 57,7 проценты манараларға ҡаршы үҙ фекерен белдерҙе. Был ҡарар Европа матбуғатында ҙур бәхәс тыуҙырҙы, һәм журналистар, Швейцарияның ислам донъяһы менән мөнәсәбәттәре насараясаҡ, тигән һығымта яһай.
— Бындай ҡарар ҡайһы бер Швейцария сәйәсмәндәре яғынан уйланылмаған аҙым булып тора, — тип иҫәпләй Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин. – Төрлө конфессиялар вәкилдәре цивилизациялар диалогына ынтылған һәм бөтә донъя берләшмәһендә тыныслыҡты һәм именлекте яҡлау өсөн сығыш яһаған саҡта был бөтөнләй килешмәгән хәл.


text:
Өфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс иғлан ителде Фото: Олег Яровиков
Өфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс иғлан ителде
Өфөлә ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс иғлан ителде Фото: Олег Яровиков
Бөгөнгө Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының 28-се ултырышында депутаттар Башҡортостандың баш ҡалаһы хакимиәте башлығы Ирек Ялаловтың вәкәләтен туҡтатыу тураһында ҡарар ҡабул итте. Уның менән килешеүгә 2012 йылдың 18 ғинуарында ҡул ҡуйылған, уның вәкәләтенең ваҡыты 2014 йылдың 17 ғинуарында сыға.
Ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына конкурсты 12 фералдә үткәреү күҙаллана. Бөтә конкурс процедураларын үткәреү осоронда ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы — Ирек Ялалов буласаҡ.
Устав буйынса, конкурста ҡатнашырға теләүселәргә, ҡала Советына үҙеңдең табыш, мөлкәт һәм 2013 йыл өсөн мөлкәт характерындағы йөкләмәләре тураһында мәғлүмәт бирергә кәрәк. Шундай уҡ мәғлүмәттәр ҡатынына (иренә) һәм бәлиғ булмаған балаларына бирелә. Документтарҙы ҡабул итеү, ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс үткәреү буйынса конкурс комиссияһы билдәләнгән, срокта һәм ваҡытта уҙасаҡ.
Кандидаттарҙы үткәреү буйынса конкурс комиссияһы ултырышы 3 февралдә үтәсәк. Конкурс комиссияһы составына Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте Етәксеһе Сергей Молчанов, БР Президенты Хакимиәтенең Ижтимағи-сәйәси үҫеш идаралығы начальнигы Данил Азаматов, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Ирек Ниғмәтуллин, Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы депутаты Андрей Носков, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитеты рәйесе Елена Родина инделәр. Конкурс комиссияһы тәҡдим иткән кандидатуралар иҫәбенән депутаттар үҙҙәренең сираттағы ултырышында ҡала хакимиәте башлығын һайлаясаҡ.


text:
Ул башҡорт профессиональ театрына нигеҙ һалыусыларҙың береһе
4 декабрҙә Башҡортостанда милли театрға нигеҙ һалған эшмәкәрҙәрҙең береһе – Ғәлимйән Харис улы Ҡарамышевтың тыуыуына 110 йыл тула.
Ул 1903 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙенең Маҡар ауылында, хәҙерге Ишембай районында тыуған. 1913 йылда башланғыс рус мәктәбен, һуңынан мәҙрәсәне тамамлай. 1926-1927 йылдарҙа Мәскәү дәүләт кинематография техникумының актерҙар факультетында уҡый.
1919 йылда Ғәлимйән Ҡарамышев Башҡорт драма театры труппаһына инә һәм унда бер аҙ өҙөклөктәр менән 1970 йылға тиклем хеҙмәт итә. Тәү башлап Фазыл Туйкиндың «Ватан ҡаһармандары» драмаһы буйынса спектаклдә уйнай.
Ғәлимйән Ҡарамышевтың ижады үткер һәм сағыу комедиялылығы, һығылмалы тасуирилығы, характерҙарҙың аныҡ сағылышы менән айырылып тора. Уның төп репертуары – сатира акценты менән үткер характерлы ролдәр. Рус драматургияһының классик спектаклдәрендә – Николай Гоголдең «Ревизор»ында Бобчинский һәм «Женитьба»ла Кочкарев, Шмага (Александр Островскийҙың «Без вины виноватые»), Серебряков (Антон Чеховтың «Дядя Ваня»). Хәҙерге заман рус һәм башҡорт авторҙары драмаларында ул иҫ киткес итеп Незеласовты (Всеволод Ивановтың «Броненосец 14-69»,) Кокорышкинды (Леонид Леоновтың «Нашествие»), Исмәғилде (Мирхәйҙәр Фәйзиҙең «Ғәлиәбаныу»), Кусәрбайҙы (Ҡадир Даяндың «Таңсулпан») уйнай. Ғәлимйән Ҡарамышевтың Әпкәләй (Дауыт Юлтыйҙың «Ҡарағол»), Фәхри (Мәжит Ғафуриҙың «Ҡара йөҙҙәр»), Кинйәбай (Сәғит Мифтаховтың «Зимагорҙар») ролдәре иң яҡшы ролдәр булды.
Ғәлимйән Ҡарамышев 1959 йыда Свердловск киностудияһында төшөрөлгән «Торна йыры» нәфис фильм-балетында Бер күҙле һунарсы ролендә төштө.
Үҙенең оҙайлы театр карьераһында Ғәлимйән Ҡарамышев күп тапҡырҙар юғары дәүләт наградаларына лайыҡ булды. Ул Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почет билдәһе» ордендары менән бүләкләнгән. Уға РСФСР-ҙың һәм Башҡорт АССР-ның халыҡ артисы исемдәре бирелгән.
Ғәлимйән Харис улы 1977 йылдың 20 ғинуарында 74-се йәшенде вафат була һәм Өфөлә ерләнә. Ошо иҫ киткес артист һәм кеше йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Мәләүез районының Йомаҡ ауылында бер урам күренекле театр эшмәкәре исемен йөрөтә. Уның тормошо һәм ижади эшмәкәрлеге тураһында мәҡәләләр Википедияла, «Башҡортостан» ҡыҫҡа энциклопедияһында һәм Башҡорт энциклопедияһының 3-сө томында бар.


text:
Үҙәк һайлау комиссияһы 2011 йылдың 13 мартында һайлау үткәрергә ҡарар итте
Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы ике һайлау округы буйынса Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарын өҫтәмә һайлау тәғәйенләү тураһында ҡарар ҡабул итте.
Республика парламенты депутаттарының вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу менән бәйле 2011 йылдың 13 мартында 28-се Отрадово бер мандатлы һайлау округында (Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы территорияһында) һәм 45-се Иглин бер мандатлы һайлау округында (Иглин, Нуриман һәм Ҡариҙел райондары территорияһында) һайлауҙар үтәсәк. Бынан тыш, 13 мартта Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре Советы депутаттарын һайлау буйынса 775 һайлау кампанияһы үтәсәк. Был һайлауҙарҙа 7349 депутат мандаты алмаштырыласаҡ.


text:
Иң яҡшы бейеүселәр һайлап алынасаҡ
28 февралдә Конгресс-холда хәҙерге заман бейеү йүнәлештәре буйынса I Башҡортостан чемпионаты үтәсәк. Унда ҡатнашыу өсөн республика баш ҡалаһына иң көслө бейеүселәр һәм хореографтар йыйыласаҡ. БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Волга буйы федераль округы ярыштарында, һуңынан Рәсәй һәм халыҡ-ара турнирҙарҙа чемпион исемен яулау өсөн һәм Башҡортостан намыҫын яҡлап 40 бейеү коллективы көрәшәсәк. Еңеүселәр яңғыҙ номинацияла, парҙар һәм коллективтар араһында билдәләнәсәк.
Чемпионатта ҡатнашыусылар халыҡ бейеүе, бейеү шоуы, классик бейеү, тарихи-көнкүреш бейеүе, мажоретка, твирлинг, черлидинг, джаз, модерн, диско, степ, бал бейеүҙәре ансамблдәре, социаль пар бейеүҙәре, хип-хоп, стрит-шоу, электрик буги, хаус, тектоник, belly dance кеүек бейеү дисциплиналарында ярышасаҡ.
Ҡатнашыусыларҙың йәш категориялары түбәндәгесә: «бэби» кескәйҙәр төркөмө (алты йәш һәм унан кесерәктәр), балалар (7-11 йәш), үҫмерҙәр (12-15 йәш), өлкәндәр (16 йәш һәм унан өлкәнерәктәр).
Конкурсанттарҙың сығыштары башҡарыу техникаһы буйынса баһаланасаҡ — был синхронлыҡ, аныҡлыҡ, ҡатмарлылыҡ кимәле, ритм. Икенсе критерий — композиция (хореография). Үҙенсәлекле костюм, оҫта макияж, сифатлы декорациялар, тамашасы менән контакт — бейеү номерын баһалағанда былар барыһы ла шулай уҡ мөһим.
Әйтергә кәрәк, төбәктә чемпионат кимәлендәге бындай турнир тәүге тапҡыр үткәрелә, былтыр ноябрҙә үткәрелгән хәҙерге заман хореографияһы буйынса I асыҡ Башҡортостан Кубогы уның алдындағы этап булды.
Чемпионатты ойоштороусылар — БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм, Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлыҡтары ярҙамында БР Хәҙерге заман һәм эстрада бейеүҙәре федерацияһы.