text:
Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай ижад кисәһенә саҡыра
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, билдәле йәмәғәт эшмәкәре Ҡәҙим Аралбай ижад кисәһенә саҡыра. Сара яҙыусының 75 йәшлек юбилейына бағышланған. Әҙәби-музыкаль кисә йома, 21 октябрҙә, Актерҙар йортонда уҙа.
Кисәлә шағир үҙенең яңы лирик-фәлсәфәүи шиғырҙарын һәм робағиҙарын уҡыясаҡ. Сарала Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Тимерғәле Килмөхәмәтов, шағирәләр, Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Фәрзәнә Аҡбулатова, Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Зөлфиә Ханнанова, Гөлназ Ҡотоева һәм Лариса Абдуллина, «Китап» нәшриәте директоры Илһам Йәндәүләтов ҡатнаша. Ҡәләмдәш дуҫын ҡотларға Ҡазандан Татарстандың халыҡ шағиры Роберт Миңнуллин килә.
Башҡортостандың халыҡ артистары Ишморат Илбәков һәм Рәсүл Ҡарабулатов ҡурайҙа башҡорт халыҡ көйҙәрен уйнаясаҡ. Популяр музыкант һәм йырсы Радик Динәхмәтов Ҡәҙим Аралбайҙың ғәрәп теленән тәржемәләгән Һалдат бәйетен башҡарасаҡ.
Кисәне Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, шағирҙың яҡташы Хөрмәтулла Үтәшев алып бара. Юбилейға яҙыусының яҡташтары — Хәйбулла районы вәкилдәре, шулай уҡ Һамар өлкәһенең башҡорт диаспораһы вәкилдәре килә. Яҙыусының ғаилә ағзалары һәм туғандары ла сығыш яһай. Кисә киске сәғәт 7-лә башлана, инеү ирекле.
Ҡәҙим Аралбайҙың тәүге шиғырҙары 1963 йылда «Ленинсы» гәзитендә донъя күрә. Шул ваҡыттан алып бына 50 йылдан ашыу ул әүҙем яҙышыусы авторҙарҙың береһе — шиғри һүҙ оҫтаһы. Шағирҙың «Утлы кисеүҙәр» исемле беренсе шиғырҙар йыйынтығы 1975 йылда баҫыла. Шунан бирле Ҡәҙим Аралбайҙың ундан ашыу шиғырҙар һәм поэмалар, проза һәм башҡорт фольклоры буйынса тикшеренеүҙәр йыйынтығы, шулай уҡ һайланма әҫәрҙәренең ике томлығы донъя күрҙе. Ҡәҙим Аралбайҙың юбилейына «Китап» нәшриәтендә башҡорт телендә «Йыр йылыһы» исемле китап сыҡты.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов: «Электрон университет дәүләт хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү өсөн яңы мөмкинлектәр бирә»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Электрон университет дәүләт хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү өсөн яңы мөмкинлектәр бирә»
Рөстәм Хәмитов: «Электрон университет дәүләт хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү өсөн яңы мөмкинлектәр бирә»Фото: Андрей Старостин
Электрон университет дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең квалификацияһын күтәреү өсөн яңы мөмкинлектәр бирә, тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Кадрҙар комиссияһы ултырышында.
Һәр тармаҡта ла белем кимәлен үҫтереп тороу зарур. Быны электрон белем алыу ысулы менән тиҙ арала башҡарып була. Бындай тәжрибә Көньяҡ Кореяла, Төркиәлә ҡулланыла.
— Октябрь башында үҙ илендә генә түгел, ә донъя кимәлендә лә уңыштар ҡаҙанған кешеләр менән осрашыу үткәрәбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. – Әйҙәгеҙ электрон белем алыу аша республиканы белгестәр әҙерләү буйынса тейешле йүнәлешкә бороп ҡарайыҡ.
Электрон университетта белем биреүгә Башҡортостандың иң яҡшы ғилми хеҙмәткәрҙәрен, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәрен йәлеп итеү планлаштырыла. Башҡортостан Президенты был университетта лекциялар менән сығыш яһарға әҙер булыуын белдерҙе.
Кадрҙар комиссияһы ултырышында билдәләнеүенсә, Башҡортостанда бындай проекттарҙы тормошҡа ашырыу буйынса уңышлы миҫалдар бар. Мәҫәлән, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында «Асыҡ университет» проекты эшләп килә. Ул интернетта республика уҡытыусыларын берләштерә. Хәҙер уға һәләтле балалар ҙа йәлеп ителә башланы.
БР Президенты ҡарамағындағы кадрҙар комиссияһы ағзалары фекеренсә, «Электрон университет» проекты сиктәрендә Башҡортостандағы юғары уҡыу йорттарының консорциумын булдырыу электрон белем биреүгә республиканың фәнни мөмкинлектәрен йәлеп итеү, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙе, депутаттар корпусын, федераль ведомстволарҙың территориаль органдары хеҙмәткәрҙәрен юғары кимәлдәге белем алыуға йәлеп итеү мөмкинлеген бирәсәк.
БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры, кадрҙар комиссияһы ағзаһы Сергей Лаврентьев был системаны ғәмәлдә ҡулланыр өсөн уны тейешле хәлгә килтереү буйынса эш төркөмөн булдырырға тәҡдим итте.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
пәнҗешәмбе, 19 гыйнвар 2017, Казан вакыты 16:05
Мәғлүм булыуынса, бер йыл элек ғинуар айында Өфөлә Моторҙар эшләү ширҡәте мәҙәниәт һарайында ойошторолған тундар күргәҙмәһенән 350 тун сәлдергәйнеләр. Тәфтишселәр тундарҙың дөйөм хаҡын 9 миллион һумға баһалағайны. Тундар күргәҙмә асылыуҙың икенсе көнөнә үк юғалды. Улар менән бергә ҡарауылсы итеп алынған 25 йәшлек ҡатын да юҡҡа сыҡты. Хәҙер килеп милиция хеҙмәткәрҙәре ошо юғалған ҡатынды тотҡан. Уның менән бергә енәйәттә шикләнгән 40 йәшлек ир һәм был ирҙең хәләл ефете лә хоҡуҡ һаҡлаусылар ҡулына эләккән. Был төркөмдән 80 тун тартып алынған. Йөн ҡиммәттәрҙең күбеһен улар Татарстан кибеттәре аша һатып өлгөргән, тип хәбәр итә мәғлүмәт саралары милиция белдереүҙәренә таянып. Был бурлыҡта тәү сиратта күргәҙмәне ойоштороусыларҙың вайымһыҙлығы ғәйепле тип иҫәпләй хоҡуҡ һаҡлаусылар. Улар эшкә алғанда был ҡатындың паспортын да ҡарамаған. Баҡтиһәң ул башҡа кешенең шәхеснамәһен файҙаланып ҡарауылсы булып эшкә урынлашҡан булған.


text:
Республика Ҡырымдың Белогорск районына шефлыҡ итеүҙе аласаҡ
Рәсәй Хөкүмәте Төбәктәр үҫеше министрлығы әҙерләгән Ҡырым Республикаһының 14 районын һәм бер ҡалаһын, шулай уҡ федераль әһәмиттәге Севастополь ҡалаһын илдең 16 субъектына беркетеү схемаһын раҫланы, уға ярашлы уларҙың юғары вазифалы кешеләренә коммуналь хужалыҡ һәм социаль өлкә объекттары тейешенсә эшләүҙе тәьмин итеүҙә методик һәм матди ярҙам күрһәтергә ҡушылды.
Бүлеүгә ярашлы Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына яуаплы буласаҡ.
Төбәктәр үҫеше министрлығының башлығы Игорь Слюняев билдәләүенсә, «уҙаҡташтар сифатында эшмәкәрлекте ҡануни тәьмин итеү (күсеү дәүере, беренсе сираттағы ҡануниәт, тармаҡ закондары һәм өҫтәмә закондар акттары) өлөшөндә эштең бөтә төп өс йүнәлеше буйынса Ҡырым Республикаһы һәм федераль әһәмиәттәге Севастополь ҡалаһының норматив-хоҡуҡи базаһын формалаштырыуға Төбәктәр үҫеше министрлығы әҙерләгән «юл картаһын» тормошҡа ашырыу өсөн иң яҡшы дәүләт һәм муниципаль идара итеү практикаһына эйә булған субъекттар тәҡдим ителде. Шулай уҡ хеҙмәттәшлек, иң яҡшы төбәк һәм муниципаль практикаларға таянып, тиҙ ваҡыт эсендә Рәсәй Федерацияһының яңы субъекттарына муниципаль һәм төбәк идара итеүҙең моделле акттары йыйылмаһын бирергә ярҙам итәсәк», — тине төбәктәр үҫеше министры.
30 апрелдән алып субъекттар ай һайын Ҡырым эштәре буйынса Рәсәй министрлығына был йөкләмәне үтәү барышы тураһында мәғлүмәт йүнәлтәсәк.


text:
«Башнефть» акцияларын файҙаланыу һәм тауыш биреү тәртибе тураһында акционерҙар килешеүенә ҡул ҡуйылды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
«Башнефть» акцияларын файҙаланыу һәм тауыш биреү тәртибе тураһында акционерҙар килешеүенә ҡул ҡуйылды
«Башнефть» акцияларын файҙаланыу һәм тауыш биреү тәртибе тураһында акционерҙар килешеүенә ҡул ҡуйылды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
16 сентябрҙә Дәүләт милке менән идара итеү буйынса федераль агентлыҡ һәм Башҡортостан Республикаһы «Башнефть» компанияһының акцияларын файҙаланыу һәм тауыш биреү тәртибе тураһында акционерҙар килешеүенә ҡул ҡуйҙы. Документты Рәсәйҙең иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Ольга Дергунова, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Башҡортостандың ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев ҡултамғалары менән нығытты.
Килешеүгә ярашлы яҡтар «Башнефть» компанияһы акционерҙарының дөйөм йыйылыштарында, шулай уҡ Директорҙар советының уның эшмәкәрлегенең мөһим мәсьәләләре, үҫеш стратегияһын, бюджетты раҫлау, тәҡдим ителгән дивидендтарҙың күләмен билдәләү, килешеүҙәрҙе хуплау, Директорҙар советы рәйесен һайлау, компания президентын тәғәйенләү һәм башҡа мәсьәләләр буйынса ултырыштарында акционерҙарҙың хоҡуҡтарын килешеп ғәмәлгә ашырыу бурысын үҙ өҫтөнә алды.
Акционерҙарҙың килешеүе билдәһеҙ ваҡытҡа тиклем төҙөлдө һәм ҡул ҡуйылғандан алып үҙ көсөнә инде. Килешеүҙең тексы менән Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы сайтында танышырға мөмкин.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәй милкендә «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 88 951 379 ябай акциялары (устав капиталының 50,08 проценты) бар. Башҡортостан милкендә – «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 38 128 551 ябай акциялары һәм 6 280 076 өҫтөнлөклө акциялары (устав капиталының 25 проценты).


text:
Панама каналы
Координаталар: 9°04′48″ с. ш. 79°40′48″ з. д. / 9.08000° с. ш. 79.68000° з. д. (G) (O)
Пана́ма кана́лы — суднолар йөрөү өсөн канал, Панама ҡултығы менән Тымыҡ океанды Кариб диңгеҙе менән бергә һәм Атлантик океанды тоташтыра, Панама дәүләте биләмәһендә Панама боғаҙында урынлашҡан . Оҙонлоғо — 81,6 км, шул иҫәптән ҡоро ерҙә 65,2 км һәм һыу төбөндә 16,4 км.
Кеше тарафынын төҙөлгән ҡоролмалар араһында, каналды төҙөү иң эре һәм ҡыйын төҙөлөүсе проект булып тора. Каналды төҙөү Көнбайыш ярымшар һәм бар Ер шары өсөн суднолар йөрөшөндә һәм иҡтисадта баһалап бөткөһөҙ төҙөлөш. Юғары геополитик мәғәнәгә эйә. Каналдың диңгеҙ юлы һөҙөмтәһендә Нью-Йорктан алып Сан-Францискоға ҡәҙәре юл оҙонлоғо 22,5 мең км.- ҙан 9,5 мең км.-ғаса кәмене. Канал үҙе аша бәләкәй генә яхтанан алып, танкерҙар һәм контейнер йөрөтөүсе ҙур судноларҙы үткәрә ала.
Судноларҙы үткәреү менән Панама каналының лоцман хеҙмәте шөғөлләнә. Судноларҙың канал буйлап үтеүе иң оҙаҡ тигәндә 9 сәғәт булһа, иң тиҙҙәре 4 сәғәт 10 минутта уҙа. Максималь үткәреү һәләте тәүлегенә 48 судно. Йылына канал аша 17,5 мең судно үтә. Ташыған йөктәренең дөйөм ауырлығы 203 миллион тонна.
2010 йылда каналдың 95 йыллыҡ тарихында беренсе тапҡыр һауа торошоноң тотороҡһоҙлоғо һәм ямғырҙарҙың күп яуып, һыу кимәленең күтәрелеүе һөҙөмтәһендә ябылып торҙо.[1].
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ике ҡитғаны тоташтырыусы ерҙән канал төҙөү фекере XVI быуатҡа ҡарай. Әммә Испания короле Филипп II улай проект төҙөүгә ҡаршы була. Ул: « Аллаһы Тәғәлә тоташтырған, кеше уны айырырға тейеш түгел»,- тигән фекерҙә була. 1770 йылдарҙа Алессандро Маласпина тарафынан проект төҙөлә, уның ҡул аҫтындағы команда тикшеренеү эштәре лә алып барған була.
XIX быуаттағы халыҡ-ара сауҙаның үҫеше һөҙөмтәһендә каналға булған ихтыяжы, был эште башлауға этәргес була. 1814 йылда Испания океан араһындағы каналды төҙөү тураһында закон ҡабул итә. 1825 йылда Үҙәк Америка дәүләттәре лә тәүгеһенә оҡшаш ҡарар ҡабул итә. Калифорнияла алтын табылыуы арҡаһында АҠШ-та каналға ҡарата ҡыҙыҡһыныу арта. Һәм 1848 йыл Хейс килешеүе буйынса АҠШ океандар араһында бөтә төр ҡоролмалар төҙөү өсөн Никарагуанан монополиялы хоҡуҡ ала. Был ерҙәргә хужа булараҡ, Бөйөк Британия АҠШ-тың теләген йүгәнләргә тырыша, 1850 йылда бергәләп эшләү, нейтралитет һаҡлау һәм киләсәк хәүефһеҙлеге йәһәтенән Клейтон-Булевер килешеүе төҙөлә. XIX быут ағышында канал төҙөүҙең ике төп варианты пәйҙә була. Улар Никарагуа һәм Панама аша.[2] Шулай ҙа беренсе тапҡыр канал төҙөү тураһында 1879 йыл тип билдәләнә. Панама вариантына туҡталыуҙа француздар инициатива күрһәтә. АҠШ Никарагуа вариантында туҡтала. 1879 йыл Парижда Суэцк каналы етәксеһе Фердинанд Лессепс етәкселегендә « океан-ара каналдың дөйөм компаниеһы» барлыҡҡа килә. Уларҙың акцияларына 800 мең кеше эйә була. Ошо компание инженер Уйзанан 10 миллион франкка, уның тарафынан 1887 йылда Колумбия хөкүмәтенән алынған Панама каналын төҙөү концессияһын һатып ала.
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Панамский канал впервые остановил работу // gudok.ru (Тикшерелгән 9 декабрь 2010)
- ↑ «Панамский канал» // Ҙур совет энциклопедияһы, 1 издание, — М.: Советская энциклопедия, 1939, Т. 44, С. 50—57


text:
Өфөлә авиация полковнигы һәм танылған яҙыусы Азат Мағазов менән хушлашыу була
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт әҙәбиәте ауыр юғалтыу кисерҙе. Отставкалағы авиация полковнигы, билдәле яҙыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Азат Мағазов 2015 йылдың 13 декабрендә 89-сы йәшендә ҡаты ауырыуҙан һуң вафат булды.
Азат Шәйехйән улы Мағазов 1926 йылдың 17 декабрендә Башҡортостандың Миәкә районы Баязит ауылында тыуған. 1943 йылда мәктәпте тамамлағандан һуң штурм авиацияһы полкы составында I, II, III Балтик буйы һәм Ленинград фронттарында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1952 йылда Харьков авиация штурмандары училищеһын тамамлай, бер үк ваҡытта Харьков педагогия институтында уҡый. 30 йыл армияла хеҙмәт иткәндән һуң Азат Мағазов полковник дәрәжәһендә отставкаға сыға.
II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, миҙалдар менән наградланған. Оҙаҡ йылдар Республика тыныслыҡты яҡлау комитетының рәйесе булып эшләй. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Азат Мағазов йәштәргә хәрби-патриотик тәрбиә биреү эшендә әүҙем эшмәкәрлек алып бара. Яҙыусы республиканың Милли әҙәбиәт музейында уҙғарылған сараларҙа почетлы ҡунаҡ була.
Азат Мағазовтың «Шоңҡар юлы», «Эҙләр инем, эҙең юҡ», «Ҡырауҙан һуң миләш тәмләнә», «Тәүбә» һәм башҡа китаптары милли әҙәбиәттә үҙенсәлекле күренеш булды. Тәнҡитселәр уның «Үрге Димдә ай ҡойона» трилогияһын Башҡортостандың ғына түгел, Рәсәй әҙәбиәтенең ижади ҡаҙанышы тип баһаланы.
Мәрхүм менән хушлашыу 15 декабрҙә иртәнге сәғәт 11-ҙә Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы фойеһында уҙа. Адресы: Коммунистик урамы, 34.


text:
«Һарайлы» башҡорт-тарихи мәҙәни үҙәге «Ҡышҡы Нардуған» байрамын үткәрҙе
ӨФӨ, 2014 йыл, 26 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Благовар районының Һарайлы ауылында «Ҡышҡы Нардуған» байрамы уҙҙы. Уны Халыҡтар дуҫлығы йорто филиалы — Ҡәнзәфәр бей исемендәге «Һарайлы» башҡорт-тарихи мәҙәни үҙәге хеҙмәткәрҙәре ойошторҙо.
«Ҡышҡы Нардуған» — башҡорттарҙың боронғо йола байрамы, элек-электән иң һалҡын көндәргә тура килә. Ул ҡышҡы ҡояш торошо үткәс башлана.
Сара барышында «Һарайлы» башҡорт-тарихи мәҙәни үҙәге мөдире Менәүәрә Насирова балаларға байрамдың килеп сығыу тарихын һөйләне һәм ҡышҡы күренештәр хаҡында әңгәмә үткәрҙе. Шулай уҡ төрлө уйындар ҙа ойошторолдо. Әүҙем ҡатнашыусылар ҡыш тураһында шиғырҙар һөйләне. Байрам һуңында Селлә бабай ҡунаҡтарға бүләктәр тапшырҙы, тип хәбәр иттеләр БР Халыҡтар дуҫлығы йортонан.


text:
Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ
Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы Рәсәй Президентының 8 миллион һумлыҡ грантын аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған өс ойошмаһы 2016 йылда Рәсәй Президентының гранттарын тапшырыу буйынса өсөнсө асыҡ конкурс йомғаҡтары ярашлы социаль әһәмиәтле проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн финанслау аласаҡ. Атап әйткәндә, 3 миллион һумлыҡ грантты Йәмәғәт башланғыстарына ярҙам итеү төбәк йәмәғәт ойошмаһы отто. Аҡса Башҡортостандың социаль өлкә учреждениелары күрһәткән хеҙмәт сифатын бойондороҡһоҙ баһалауға йүнәлтелә.
Еңеүселәр иҫәбендә республиканың Хәйриә ойошмалары ассоциацияһы ла бар. Ошо коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ «Уңайлы белем биреү» проектын тормошҡа ашырыу өсөн 2 миллион һум аласаҡ.
Башҡортостан Профсоюздар федерацияһының «Хеҙмәт кешеһе һәм закон» проектын тормошҡа ашырыу өсөн 3 миллион һум самаһы бүленә. Әлеге проект халыҡта күләгәле мәшғүллеккә ҡарата кире мөнәсәбәт булдырыуға, республикала йәшәүселәрҙең хоҡуҡи мәҙәниәт кимәлен күтәреүгә йүнәлтелә. Хеҙмәт мөнәсәбәттәрен рәсмиләштереүгә йүнәлтелгән проектты тормошҡа ашырыуҙа Башҡортостандың Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡатнаша.
Операторҙар 814 ғаризаны ҡарап, 138 проектты һайлап алған. Еңеүселәрҙең тулы исемлеге менән конкурстың сайтында танышырға мөмкин. Башҡа операторҙар өсөнсө конкурстың һөҙөмтәләрен 17 һәм 24 октябрҙә иғлан итә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Лимон
Лимо́н (лат. Citrus limon) — Цитрус ағастары төркөмөнөң гибридлы төрө. Шулай уҡ был ағастың емешен дә лимон тип атайҙар. Килеп сыҡҡан ере — Һиндостан. Ҡырағай көйө Гималай тауҙары итәгендә үҫә.
Йөкмәткеһе
- 1 Таралышы
- 2 Ботаник характеристикаһы
- 3 Химик составы
- 4 Әһәмиәте һәм ҡулланышы
- 5 Етештереү
- 6 Лимон тураһында фольклор өлгөләре
- 7 Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт
- 8 Әҙәбиәт
- 9 Иҫкәрмәләр
- 10 Һылтанмалар
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таралған ере — Һиндостан, Ҡытай һәм Тымыҡ океан тропик утрауҙары. Шулай уҡ Кавказ аръяғында һәм Урта Азияла үҫә.
Ботаник характеристикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Морфология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лимон — 5-8 м бейеклегендәге ҙур булмаған емеш ағасы. 45 йыллыҡ ағастар осрай
Ҡабығы һорғолт төҫтә, энәле. Япраҡтары ҡалын тиреле, йәшел төҫтә, оҙонлоғо 10—15 см, ҡалынлығы 5—8 см, ялтырауыҡлы, 3 йылға бер ҡойолалар. Сәскәләре айырым, йәки парлы, 2-3 см ҙурлығында. Таждары ап-аҡ йәки һарғылт аҡ, тыштан ал төҫтә, нескә хуш еҫле. Емештең оҙонлоғо 6—9 см, диаметры 4—6 см, һарғылт, ауыр һыҙырылған ҡабыҡлы, эфир майҙары тупланған биҙҙәре бар. Емештең эске өлөшө бер нисә уйымлы. Орлоҡтары йәшкелт-һары йәки аҡ, киҫелештә йәшкелт, оҙонса.
Яҙҙан алып сәскә ата. Емештәре көҙ бешә. Теплица шарттарында йыл әйләнәһенә өлгөрөп тора.
Биологик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лимон япрағының төҙөлөшө ҡыҙыҡлы: тәү ҡарамаҡҡа ябай япраҡ. Ботаникала ҡатмарлы япраҡ тип бер нисә өлөштән торған, һәр береһе айырым ҡойолған япраҡты атайҙар. Лимондың япраҡ пластинкаһы төпһәһенән алдараҡ ҡойола. Йәғни, лимондың япрағы ҡатмарлылар иҫәбенә инә, әммә уның өлөшө берәү генә ҡалған.
Химик составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Емеш йомшағының ҙур өлөшөн лимон, алма органик кислоталары тәшкил итә, шулай уҡ пектин матдәләр, шәкәрҙәр ( 3,5 %-ҡа тиклем), каротин, фитонцидтар; витаминдар — тиамин, рибофлавин, аскорбин кислотаһы (0,085 %-ҡа тиклем), рутин, флавоноидтар, галактурон кислотаһы, сесквитерпендар, гесперидин, эриоцитрин, эридиктиол. Орлоҡтарында май һәм әсе матдә лимонин бар. Май шулай уҡ ботаҡтарҙа һәм япраҡтарҙа ла бар (0,24 %). Ҡабығында гликозид һәм цитронин.
Лимондың үҙенсәлекле еҫе лимон майының ағастың төрлө өлөштәрендә булыу менән аңлатыла. Лимон эфир майының компонентары — терпен, a-лимонен (90 %-ҡа тиклем), цитраль (6 %-ҡа тиклем).
Әһәмиәте һәм ҡулланышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кулинарияла ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҙыҡҡа өлгөрөп етеү менән ҡулланалар, шулай уҡ спиртһыҙ эсемлектәр, парфюмерияла ла файҙаланалар. Тәмләткес итеп төрлө емеш-еләк салаттарына, татлы ризыҡтарға, печеньеға, соустарға, балыҡҡа, ҡош итенә һәм дөгө ашамлыҡтарына ҡушыла. Лимон һуты менән балыҡ, салаттарҙың тәмен яҡшырталар. Шулай уҡ ҡайнатма, соустар, кремдар, сироптар һәм эсемлектәргә лә өҫтәйҙәр. Лимон өлөштәре биҙәү өсөн дә ҡулайлы. Лимон торттары һәм бәлештәре лә бик тәмле.
Лимонды сәйгә лә өҫтәйҙәр. Уны Көнбайышта «урыҫ сәйе» тип атайҙар.
Лимон башҡорт милли ризыҡтарында ҡулланылмаған. Емеш егерменсе быуатта аш-һыу даирәһенә ныҡлап инә, шулай уҡ дауа сараһы булараҡ та таныла бара. Башта лимонды сәйгә генә һалһалар, тора-бара ул ҡамыр аштарында ла үҙ урынын таба. Хәҙер иһә был емештең һутын ит, балыҡ әҙерләгәндә лә ярайһы киң ҡулланалар.
Медицинала ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гиповитаминоз, авитаминоз, ашҡаҙан аурыуҙары, минераль алышыныу боҙолоуы, ревматизм, атеросклерозе, цинга, ангина, юғары ҡан баҫымы менән интеккән ваҡытта файҙалы. Көнсығыш медицинаһында лимон яраларҙы һәм үпкә ауырыуҙарын дауалағандар. XI б. Ибн Синна лимонды йөрәк ауырыуҙарынан, һарысанан, ауырлы саҡта ашарға кәңәш иткән. Лимон һыуы менән бит тиреһен һөрткәндә, тире йомшара һәм ағара, һипкелдәрҙе лә лимон һөртөп бөтөргәндәр. Лимон һуты тырнаҡтарҙы нығыта. Лимон ҡабығын, балда бешереп, аш һеңдереү процесын яҡшыртҡанда ҡулланғандар.
Етештереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң ғәжәбе, беҙҙең шарттарҙа ла лимон үҫтерергә өйрәнгәндәр. 1984 йылда Башҡорт АССР-ы Урман хужалығы министрлығы, РСФСР Урман хужалығы дәүләт комитеты һәм КПСС-тың БАССР өлкә комитеты ҡарары менән Өфө ҡалаһында Урман хужалығы паркы биләмәһендә теплица-лимонарийға нигеҙ һалына.Шулай итеп, Рәсәй киңлектәрендә тәүге тапҡыр ят шөғөлдө башлап ебәрәләр.
Бөгөн был нәзәкәтле йылы яҡ емеше бер гектар майҙанда үҫтерелә, ҡала кибеттәренә сығарылыу менән һатылып та бөтә.Хәҙер инде үҙебеҙҙә сығарылған сорттар ҙа бар. РФ Дәүләт реестрына «Урман», «Салауат», «Ләйсән» лимоны, «Уралтау» һәм «Зилә» тигән цитрон индерелгән. Хәҙер инде ҡала халҡы ла теплицанан үҫентеләр алып, тәҙрә төбөндә үҫтерә. Лимон ағасы емеште йыл әйләнәһенә бирә ала. Сәскә атҡан ағас бүлмәгә хуш еҫтәр тарата.Бүлмә лимондарының тышы йоҡа, орлоҡтары әҙ. Бүлмәлә Павлов, Мейер, Дженоа, Майкоп лимондарын үҫтерергә була. «Салауат» сортының емеше 1,8 кг.-дан да ашып китә.
Лимондың төрлө сорттары бар:
- Эврика,
- Пондероза — лимон менән грейпфрут гибриды,
- Китайский Карлик (Мейер) — әфлисүн менән гибриды,
- Лунарио — лимон менән папеданың гибриды,
- Кузнер лимоны — трифолиата менән гибрид.
Лимон етештереү тураһында мәғлүмәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Берләшкән Милләттәр Аҙыҡ һәм Ауыл Хужалығы Ойошмаһы (Food And Agricultural Organization of United Nations) мәғлүмәттәре[1] буйынса 2010 йылда донъяла 13 933 864 тонна лимон һәм лайм етештерелгән. Уның яҡынса 19 % — Һиндостан, 14 % Мексика етештерә.
Лимон тураһында фольклор өлгөләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Таҡмаҡ
Лимон һары, лимон һары,
һарғайҙым лимон кеүек.
Мин һарғайҙым лимон кеүек,
Булмағыҙ минең кеүек.
- Тәләкә
Үҫмәгәс үҫмәй икән йүкәлә лимон
Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Өфө ҡалаһында Лимонарий бар һәм унда сығарылған өс яңы лимон төрө Дәүләт реестрына индерелгән. Улар «Салауат», «Ләйсән», «Урман» тип атала.
- Гректар Зевс менән Гераның өйләнеүҙәре хаҡында хәбәрҙе Ер алиһәһе ишеткән көндө байрам итәләр. Лимондың төҫө һәм еҫенә иҫтәре китеп, уны байрамдың символы итеп ҡабул итәләр. Шул ваҡыттан алып лимонды туй йолаларын үткәргән саҡта ҡулланалар.
- Лимон эфир майы кулинария экстрактарын, хушбуй, биҙәнеү әйберҙәрен, шулай уҡ мебель өсөн ялтыратҡыс эшләүҙә бик кәрәкле. Уны шулай уҡ балалар бүлмәһендә дезинфекция өсөн ҡулланғандар.
- Диңгеҙ сәйәхәтселәре, шул иҫәптән Джеймс Кук, үҙҙәре менән лимон алғандар. Инглиз флотында XVIII быуат аҙағында көнөнә 30 г лимон һуты эсергә тейеш булғандар.
- Көнсығыш илдәрендә бала тыуҙырыуҙан һуң ҡатын-ҡыҙҙарҙың хәлен яҡшыртыр өсөн лимон емешен ашатҡандар.
- Боронғо грек философы Плиний лимонды ағыу тәьҫиренә ҡаршы ҡулланған.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Инглиз телендә
- Andrew M. Watson, 1983. Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700—1100. (Cambridge: Cambridge University Press) pp 42–50
Урыҫ телендә
- Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения. — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лимон GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.) (Тикшерелгән 10 июль 2009)
- Лимон: «Тормош энциклопедияһы» сайтында мәғлүмәт(EOL) (инг.) (Тикшерелгән 10 июль 2009)
- Лимон — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (Тикшерелгән 16 июнь 2009)
- (Purdue University) Morton, Julia F. 1987. «Lemon». pp. 160–168, in Fruits of warm climates . (Julia F. Morton, Miami) (инг.) (Тикшерелгән 16 июнь 2009)
- А. Блейз Файҙалы бүлмә үҫемлектәре / ЛИМОН
- Өфө ҡалаһы лимонарийы
- Уфимские лимоны стали золотыми


text:
Фото:
Өфөлә йыл башынан 10,7 мең бала тыуҙы
Фото:
Өфөлә тыуымдың арта барыуы күҙәтелә. Шишәмбе Өфө хакимиәтендәге кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итеүенсә, ғинуарҙан сентябргә тиклем Өфөлә 10,7 мең бала тыуған. Был былтырғы ошо уҡ осорҙан 7,6 процентҡа күберәк.
— Яҡын араларҙа ҡалалағы демографик хәл яҡшырыуын дауам итәсәк, тип раҫларға мөмкин, — тине Павел Качкаев. – Яңы тыуған балаларҙы иҫәпкә алыуҙан тыш, буласаҡ әсәләрҙе лә иҫәпкә алалар. Йыл башынан алып уларҙың һаны меңгә артты, ә был, тыуым тағы ла артасаҡ, тигән һүҙ.
Шул уҡ ваҡытта, Павел Качкаев әйтеүенсә, медиктарҙа һәм ҡала властарында Өфөлә уҙған йыл менән сағыштырғанда үлем 6,6 процентҡа артыу факты етди борсолоу тыуҙыра. Бында сиктән тыш эҫе йәй ҙә үҙ ролен уйнаны. Эҫелә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан үлеүселәр һаны һиҙелерлек күбәйҙе.


text:
Удмуртиянан Башҡортостанға дуҫлыҡ күпере һалынды
Башҡортостандың Тәтешле районынан «Марзан» һәм Удмуртияның Алнаш районынан «Дор выжы» фольклор коллективтары Тәтешле районында ижади кисә ойоштороп, ике республика араһында дуҫлыҡ күперен һалды.
БР Халыҡтар дуҫлығы йортонан хәбәр итеүҙәренсә, Удмуртиянан килгән ҡунаҡтар биҙәү-ғәмәли сәнғәт, көнкүреш әйберҙәре, милли костюмдар һәм аш-һыу күргәҙмәһе менән танышты. Бынан һуң ансамблдәрҙең икеһе лә уртаҡ концерт ойошторҙо.
Бейеү һәм таҡмаҡтар менән ҡатыштырылған халыҡ уйындары осрашыу кульминацияһы булды, унда сараға килеүселәрҙең барыһы ла ҡатнашты.
Киләһе йылда ике фольклор коллективы ҡатнашлығындағы бындай дуҫлыҡ күперен Удмуртия Республикаһының Алнаш районында ойоштороу планлаштырыла.


text:
Баш ҡалала «ШОС һәм БРИКС илдәренең студент яҙы» фестивален үткәреү майҙансыҡтары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала «ШОС һәм БРИКС илдәренең студент яҙы» фестивален үткәреү майҙансыҡтары билдәле булды
Баш ҡалала «ШОС һәм БРИКС илдәренең студент яҙы» фестивален үткәреү майҙансыҡтары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
24-28 июндә Өфөлә «ШОС һәм БРИКС илдәренең студент яҙы» фестивален үткәреү майҙансыҡтары билдәле булды. Унда ҡатнашыу өсөн баш ҡалаға донъяның 17 иленән меңдән ашыу ижади һәм талантлы студенттар килә.
Фестиваль барышында БРИКС һәм ШОС илдәренең икенсе йәштәр форумы, «Яҙ королеваһы» халыҡ-ара матурлыҡ конкурсы, «Универвидение» халыҡ-ара музыкаль проекты уҙғарыла. Шулай уҡ ижади коллективтар өсөн «Арт холл» һәм йәш журналистар өсөн «Медиаяҙ» майҙансыҡтары эшләйәсәк.
Делегацияларҙың килеүе 24 июнгә билдәләнгән. Шәмбе, 25 июндә, фестиваль үҙ эшен башлай. Йәштәр форумы — Конгресс-холда, «Яҙ королеваһы» һәм «Медиаяҙ» — Башҡорт дәүләт университетының төп корпусында, «Универвидение» — «Башҡортостан» дәүләт концерт залында, «Арт холл» М.Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрында һәм Башҡорт дәүләт медицина университетында ойошторола.
Йәкшәмбе, 26 июндә, «Яҙ королеваһы» Конгресс-холда үтә. БРИКС һәм ШОС илдәренең йәштәр форумы Holiday Inn Ufa ҡунаҡханаһына күсә, башҡа саралар шул уҡ урындарҙа эшен дауам итә.
Дүшәмбе, 27 июндә, «Арт хол»да ҡатнашыусыларҙы Конгресс-холл һәм Башҡорт дәүләт университеты ҡаршы ала.
28 июндә ҡунаҡтар таралыша.
Фестивалдең эксперттары, модераторҙары, абруйлы ҡунаҡтары сифатында билдәле сәйәсмәндәр, журналистар, эстрада йондоҙҙары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре сығыш яһай.


text:
Sheraton брендлы отель Өфөлә 2015 йылдың 1 апрелендә асыласаҡ
Sheraton брендлы биш йондоҙло отель тәүге ҡунаҡтарын 2015 йылдың 1 апрелендә ҡабул итәсәк. Ҡунаҡхана алда үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттарына Өфөлә төҙөлә. Каркасты бетонлау тамамланған, эске инженер эштәре бара, бүлмәләр бүленә, бинаның ал яғында эштәр башланған, тип хәбәр иттеләр отель хужалары.
180 бүлмә тәҡдим итәсәк ҡунаҡхананың майҙаны – 19 мең квадрат метрҙан ашыу. Шулай уҡ унда фитнес, конференция залдары, ике ресторан һәм үҙҙәренең һыра ҡайнатыу бүлмәһе урынлашасаҡ. Был эре ҡунаҡхана проектын тормошҡа ашырыу Башҡортостандың баш ҡалаһына үҙенең хәрәкәтсән үҫешеүсе эш үҙәге исемен нығытырға мөмкинлек бирәсәк.
Отелдең милексеһе – «Гранель-Недвижимость» компанияһы – Брюсселдә Starwood ҡунаҡханалар операторы менән 20 йылға отель менән идара итеүгә килешеү төҙөгән, сөнки сит ил ҡунаҡтарының ағымы үҫкән Рәсәйҙең иң сәнәғәт үҙәктәренең береһендә биш йондоҙло ҡунаҡхана менән идара итеү бик етди эш булып тора.
Starwood компанияһы Sheraton брендына эйә, тимәк стратегик уҙаҡташлыҡ тулыһынса отошло. Яҡын пландарҙа – быға оҡшаш бер нисә отелде Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында асыу.


text:
Өфөләрҙе бал йәрминкәһенә саҡыралар Фото: Андрей Старостин
Өфөләрҙе бал йәрминкәһенә саҡыралар
Өфөләрҙе бал йәрминкәһенә саҡыралар Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
10 сентябрҙә баш ҡаланың Иван Яҡутов исемендәге паркында республика умартасылары ҡатнашлығында «Баллы төбәк» йәрминкәһе ойошторола.
Унда балдың сифатын һәм төрөн тикшерергә, умартасылыҡ буйынса һорауҙар бирергә һәм бушлай кәңәштәр алырға мөмкин. Һорауҙарға Башҡорт дәүләт аграр университеты профессорҙары, шулай уҡ ветеринар-санитар экспертиза лабораторияһы вәкилдәре яуап бирә. Бынан тыш, бал йәрминкәһендә оҫталыҡ дәрестәре ойошторола, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә.
Йәрминкә иртәнге сәғәт 10-да башлана.


text:
Фото:
Любовь Колоколова «Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» конкурсы лауреаты булды
Фото:
Рәсәй Федерацияһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһында «Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» XVI Бөтә Рәсәй журналистар конкурсы жюрийының ултырышы үтте.
Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов билдәләүенсә, журналистар араһында бындай конкурс 16-сы тапҡырына үткәрелә инде, был ваҡыт эсендә ул журналистар даирәһендә ярайһы уҡ абруй яулап өлгөрҙө.
Конкурс еңеүселәрен наградлау тантанаһы 25 мартта Мәскәүҙә, РФ Сауҙа-сәнәғәт палатаһының Конгресс-үҙәгендә үткәреләсәк «Рәсәйҙең производство өлкәһен модернизациялау һәм технологик яңыртыу процесына ярҙам итеүҙә эшлекле киң мәғлүмәт сараларының роле» Бөтә Рәсәй эшлекле киң мәғлүмәт саралары форумы сиктәрендә үтәсәк.
«Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» XVI Бөтә Рәсәй журналистар конкурсы еңеүселәре араһында беҙҙең коллегабыҙ – «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының иҡтисад бүлеге күҙәтеүсеһе Любовь Колоколова ла бар. Ул «Баҫма һәм интернет киң мәғлүмәт сараларында теле- һәм радиотапшырыуҙарҙа иң яҡшы шәхси публикациялар» номинацияһында лауреат булды. Ошо уҡ номинацияла «Афанасий биржа» гәзитенән (Тверь) хәбәрсе-эксперт Татьяна Смелкова, «Кореновские вести» (Краснодар крайы) район гәзите күҙәтеүсеһе Валентина Сергеева һәм ТВ «Экспресс» (Пенза) телеканалы журналисы Павел Прохоренков билдәләнде. Конкурс йомғаҡтары буйынса бүләкләнеүселәр исемлегендә бөтәһе 11 федераль һәм төбәк баҫмаһы.


text:
Фото:
Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге 65 йыллығын билдәләй
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге 65 йыллығын билдәләй. 21 июндә Конгресс-холда ошо датаға арналған тантаналы йыйылыш булды. Рәсәй Фәндәр академияһы академигы, физика-математика фәндәре докторы, СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты, Рәсәй Фәндәр академияһының Океанология институты директоры Роберт Ниғмәтуллин билдәләүенсә, Өфө ғилми үҙәге һуғыштан һуңғы йылдарҙа ойошторолған.
«Шуға ҡарамаҫтан, ошо ауыр йылдарҙа ил етәкселеге фән тураһында хәстәрлек күргән, — тине Роберт Ниғмәтуллин. — Был эште бөгөн дә дауам итергә кәрәк».
Ултырышта билдәләнгән тағы ла бер мәсьәлә — кадрҙар. Сығыш яһаусыларҙың фекеренсә, йәштәр әкренләп фәнгә килә башланы, әммә был ғына аҙ. Бөтөн өмөт — уларҙа.
Әлеге ваҡытта академиктың уртаса йәше — 76, ағза-корреспонденттың — 71.
Яҡын киләсәктә Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәген үҙгәрештәр көтә. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов 2015 йылда Өфө ғилми үҙәге институттарында яңы типтағы ғилми үҙәк — Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө федераль тикшеренеү үҙәген булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителеүен иҫкә төшөрҙө.
«Уның бурыстары — Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың социаль-иҡтисади һәм мәҙәни үҫешенең мөһим проблемаларын хәл итеүгә йүнәлтелгән ғилми ойошмаларҙы берләштереү нигеҙендә донъя кимәлендәге тәрән һәм ғәмәли тикшеренеүҙәр үткәреү, — тине Рөстәм Мәрҙәнов. — Башҡортостан ошондай берҙәм һәм ҡеүәтле ғилми үҙәк булдырыу менән ҡыҙыҡһына».
Белешмә. Бөгөн Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге — илдәге ҙур фундаменталь фән үҙәктәренең береһе, 14 ғилми-тикшеренеү институттарын һәм үҙәктәрен берләштерә. Унда 1600 кеше эшләй, улар иҫәбендә 170-кә яҡын фән докторы, 450-нән ашыу фән кандидаттары бар.


text:
Фото:
Аҙ ҡатлы төҙөлөш үҫтереләсәк
Фото:
Аҙ ҡатлы төҙөлөш көрсөк осоронда Башҡортостанда төҙөлгән торлаҡ күләмдәрен һаҡларға ярҙам итте. Был турала «Башҡортостанда аҙ ҡатлы йорттар төҙөү тәжрибәһе. Проблемалар һәм үҫтереү юлдары» ғилми-ғәмәли конференцияһында Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүтов телгә алды. Сара Өфөлә «Урал төҙөлөш индустрияһы-2010» ХХ Халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе сиктәрендә үтте.
— Республика Хөкүмәте аҙ ҡатлы төҙөлөштө ойоштороу тәжрибәһен төбәктең бөтә биләмәһендә таратырға планлаштыра, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Мәхмүтов. — Был аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшөн әүҙемләштерергә булышлыҡ итәсәк, ә ул Башҡортостанда халыҡтың көнкүрешен, социаль һәм иҡтисади тотороҡлолоҡто яҡшыртыуҙа ыңғай сағыласаҡ.
Аҙ ҡатлы йорттар төҙөү тәжрибәһе менән «БР аҙ ҡатлы төҙөлөш идаралығы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Виталий Ҡадиров уртаҡлашты:
— Төҙөлөштә беҙ 14 төрлө технология ҡулландыҡ. Әлбиттә, улар араһында һәр яҡлап идеаль булғандары юҡ. Шулай ҙа газосиликат блоктары яҡшы булыуы танылды. Был блоктар тауышты үткәрмәй һәм янмай. Улар йылы ла тота. Шулай уҡ керамоблокты ла яҡшы төҙөлөш материалы тип иҫәпләргә мөмкин.
Көнүҙәк темаларға докладтар менән республиканың төҙөлөш ойошмалары етәкселәре һәм сит ил ҡунаҡтары сығыш яһаны.
Бөгөн «Урал төҙөлөш индустрияһы-2010» күргәҙмәһе сиктәрендә шулай уҡ «Төҙөлөштә административ барьерҙар һәм уларҙы бөтөрөү» төбәк-ара ғәмәли семинары үтәсәк.


text:
Рөстэм Хәмитов берҙәм рәсәйлеләрҙең яңы башланғысы - «Домком» проекты хаҡында һөйләне
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә үткән берҙәм рәсәйлеләр конференцияһында «Берҙәм Рәсәй» партияһының яңы башланғысы — «Домком» проекты хаҡында әйтеп үтте.
— «Берҙәм Рәсәй» партияһы йорт комитеттарын ойоштороу буйынса үҙенең яңы проекты хаҡында тап беҙҙең республикала иғлан итте, уның сиктәрендә күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәр идара компаниялары һәм торлаҡ милекселәре ширҡәттәре эшмәкәрлеген тикшереүҙә ҡатнаша аласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Был өлкәлә проблемалар ҙа, тәртипһеҙлек тә күп, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты. – «Беҙәм Рәсәй» был йорттарҙа йәшәүселәргә тәртипһеҙлектәргә ҡаршы көрәшкә тупланырға ярҙам итәсәк. Был — ғәйәт ҙур эш. Республикала 20 меңдән ашыу күп фатирлы йорт бар, уларҙа бөтөн халыҡтың 60 проценты самаһы — ике миллиондан ашыу кеше йәшәй. Бындай ҙур халыҡ массаһының көйлө эш итеүен ойоштороуы еңелдән түгел. Партия ҡуйылған бурыстарын үтәп сыға алыр, тип ышанам, һәм беҙ, әлбиттә, уға ярҙам итәсәкбеҙ.


text:
Өфөлә Яңы йыл алдынан Башҡортостан журналистикаһы ветерандары осрашты
Яңы йыл алдынан Өфөнөң Матбуғат йортонда Башҡортостан журналистикаһы аҡһаҡалдары йыйылды. Улар ҡасандыр Журналистар союзы, Матбуғат министрлығы етәкселәре, гәзит-журналдарҙың баш мөхәррирҙәре булып эшләгән. Форумды асып, Башҡортостан журналистикаһы ветерандары берләшмәһе советы рәйесе, Рәсәй Журналистар союзының Федератив советы ағзаһы Марсель Сәлимов былай тине:
– Беҙҙең бөгөнгө ҡоролтай мөһим ваҡиға – Башҡортостан Журналистар союзына 55 йыл тулыу айҡанлы йыйылды. 1957 йылдың декабрендә республикала ойоштороу конференцияһы үткәрелде һәм СССР Журналистар союзының Башҡортостан бүлексәһе булдырылды.
Ул ваҡытта республиканың журналистар ойошмаһын «Совет Башҡортостаны» гәзите мөхәррире, күренекле башҡорт шағиры, ғалим Ғилемдар Рамазанов етәкләне. Артабан Союзға түбәндәге билдәле журналистар һәм яҙыусылар етәкселек итте: Абдулла Исмәғилев (1966–1969), Ремель Дашкин (1969–1976), Вилләр Дауытов (1976–1980), Тәлғәт Сәғитов (1980–1986), Динис Бүләков (1986–1990), Ризван Хажиев (1990–1996), Марсель Сәлимов (1996–2006), Фәрит Әхмәҙиев (2006–2010). Егерме йыл дауамында яуаплы секретарь вазифаһын башҡарған Давид Гальперин был ойошманы нығытыуға тос өлөш индерҙе.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар берләшмәнең сараларға бай тарихын иҫкә алды, шулай уҡ көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Аҡһаҡалдар фекеренсә, йәмәғәт ойошмаһының абруйын күтәреү зарур. Ветерандар Журналистар союзы эшмәкәрлеген яҡшыртыу буйынса тәҡдимдәр индерҙе һәм урындарҙа булдырылған ижади берләшмәләргә ярҙам итергә әҙер булыуҙары хаҡында әйтте. Улар тағы ла бер тапҡыр республикала Журналистар йортон булдырыу кәрәклген иҫкә төшөрҙө.
БР Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков ветерандарҙың барлыҡ тәҡдимдәрен иғтибар менән тыңлап, уларҙы йәмәғәт ойошмаһының алдағы йылға эш планына индерергә һүҙ бирҙе, тип хәбәр итте Башҡортостан журналистикаһы ветерандары берләшмәһенең яуаплы секретары Валентина Назарова.


text:
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»Фото: Олег Яровиков
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»
Республика Президенты: «2012 йылдың төп ҡаҙанышы – 59 мең сабый тыуыуы»Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға республика Хөкүмәтенең 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет тәҡдим итте. Йылға йомғаҡ яһау башҡарма власть башлығы менән парламентарийҙар араһында диалог форматында тәүгә үтте.
Республика етәксеһе билдәләүенсә, башҡарма власть эшмәкәрлеге иҡтисади мөмкинлектәрҙе, социаль һәм мәҙәни өлкәләрҙе үҫтереүгә, халыҡтың йәшәү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелә. Башҡортостанда төп иҡтисади күрһәткестәрҙең үҫешен тьмин итеүгә, республика халҡының йәшәү кимәлен күтәреүгә өлгәшелде. Кешеләрҙең иртәгәһе көнгә ышанысы артты, һөҙөмтә булараҡ, демографик күрһәткестәр яҡшырҙы.
— Беҙҙең өсөн, тәү сиратта, республикала үткәрелгән дәүләт сәйәсәтенең төп демографик күрһәткестәргә – халыҡ һанына, тыуымға, ғүмер оҙонлоғона нисек тәҫьир итеүе мөһим, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Былтыр 59 мең сабый тыуған. 1991 йылдан алып был иң яҡшы күрһәткес. Халыҡтың тәбиғи артыуы 5600 кеше тәшкил итте.
— Халыҡ булһа – республика ла, ил дә буласаҡ, — тине Президент. – Һәм бының менән сикләнергә ярамай. Беҙҙең киләһе маҡсат – 60 мең сабый. 2013 йыл был йәһәттән яҡшы башлана, ҡайһы бер райондарҙа һәм ҡалаларҙа тыуым артыуы күҙәтелә.
Рөстәм Хәмитов балалар баҡсалары менән тәьмин итеү мәсьәләһенә лә туҡталды.
— Үткән йылда 25 яңы балалар баҡсаһы төҙөү, 33 бинаны реконсрукциялау һәм кире ҡайтарыу, мәктәпкәсә белем биреүҙең альтернатив формаларын индереү ярҙамында 14 меңдән ашыу урын булдырылды, — тине Президент.
Үткән йылдар менән сағыштырғанда, был ярайһы уҡ күберәк. Шулай итеп, 2008-2010 йылдарҙа 4800 урын булдырылғайны.
Республикала балалар баҡсаларын төҙөү дауам итәсәк.
— Быйыл балалар баҡсаларында йәнә 11 мең урын булдырыласаҡ. Был маҡсаттарға 2,3 миллиард һум аҡса бүленә. 2016 йылға 3-7 йәштәрҙәге сабыйҙар араһында балалар баҡсаларына сиратты тулыһынса бөтөрөргә кәрәк, — тине Башҡортостан Президенты.


text:
Өфөлә «Айыҡ ауыл» конкурсында еңеүселәр билдәләнәсәк
24 апрелдә Өфөнөң Конгресс-холында «Айыҡ ауыл» республика конкурсының гала-концерты үтәсәк, унда 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандың иң «айыҡ» ауылдары вәкилдәре тәбрикләнәсәк. Сараны ойоштороусылар булып республика Хөкүмәте һәм Башҡортостан юлдаш телевидениеһы ярҙамында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты һәм «Айыҡ Башҡортостан» төбәк йәмәғәт ойошмаһы сығыш яһай.
Сара барышында түбәндәге номинациялар буйынса еңеүселәр билдәләнәсәк: конкурста ҡатнашыусы иң яҡшы ауыл биләмәләре, журналистар, муниципалитеттар һәм активистар. Гала-концертта «Айыҡ ауыл-2012» бәйгеһенә старт биреләсәк.
Программала Роберт Юлдашев, «Арғымаҡ» һәм «Карауанһарай» төркөмдәре сығыш яһаясаҡ.
Гала-концерт сиктәрендә конкурста еңеүселәр һәм уны ойоштороусылар менән матбуғат конференцияһы үткәреләсәк.
Матбуғат конференцияһы – 18 сәғәттә, гала-концерт 18.30 сәғәттә башлана.


text:
Рөстәм Хәмитов Омскиҙа һәләк булған Башҡортостан һалдаттарының туғандарына ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Омскиҙа һәләк булған Башҡортостан һалдаттарының туғандарына ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе
Рөстәм Хәмитов Омскиҙа һәләк булған Башҡортостан һалдаттарының туғандарына ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Омскиҙа казарма емерелеү һөҙөмтәһендә һәләк булған һалдаттарҙың туғандарына һәм яҡындарына ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе.
Республика Башлығы һәләк булыусыларҙың – Салауат районынан Рөстәм Шәйхуллин, Рәнис Алтынбаев, Сибайҙан Рөстәм Йомағолов, Саҡмағош районынан Фидан Мәмлиев, Белореттан Вадим Нафиҡовтың ата-әсәләренә телеграмма ебәрҙе. Унда былай тиелә:
«Ғаиләгеҙгә килгән оло бәләне – улығыҙҙың һәләк булыуына бәйле ҡайғығыҙҙы уртаҡлашам. Омск өлкәһенең Светлый ҡасабаһында Һауа десанты ғәскәрҙәре казармаһындағы ҡот осҡос фажиғә тураһында хәбәр республика халҡының йөрәген һыҙлатты. Кисерелгән ҡайғыны һүҙ менән генә аңлатып биреү мөмкин түгел. Рух ныҡлығы һәм сабырлыҡ һеҙгә, туғандарығыҙға һәм яҡындарығыҙға».
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Омскиҙа дүрт ҡатлы казарма стенаһының бер өлөшө һәм ҡыйығы 13 июлдә, урындағы ваҡыт буйынса төнгө сәғәт берҙә, емерелеп төшкән. Бинала 300-ҙән ашыу хәрби хеҙмәткәр булған.
Омскиҙа емереклектәр аҫтында ҡалған десантсыларҙы ҡотҡарыу операцияһы тамамланды. 42 кеше табылған, улар араһында 23 һәләк булыусы һәм 19 яраланыусы бар.


text:
Өфөлә Роберт Заһретдинов «Башҡорт өзләүе мәктәбе» китабының презентацияһын үткәрәсәк
Шаршамбы, 29 февралдә, «Китап» нәшриәтенең фирма магазинында (Октябрь проспекты, 2) билдәле ҡумыҙсы Роберт Заһретдинов менән осрашыу үтәсәк. Автор «Башҡорт өзләүе мәктәбе» китабының презентацияһын үткәрәсәк, бынан һуң башҡорт өзләүе тураһында һөйләйәсәк.
Роберт Заһретдинов – Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, РФ һәм РБ мәғариф отличнигы, халыҡ-ара өзләү фестивалдәрендә еңеүсе, «Донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы» халыҡ-ара конкурсында биш тапҡыр лауреат исемен яулаусы. «Ҡумыҙҙа уйнау мәктәбе» китабы өсөн Д.Сорос исемендәге халыҡ-ара премияға лайыҡ булды.
Сара 16.00 сәғәттә башлана.


text:
Быуат
Быуат — ваҡыт үлсәме берәмеге, йөҙ йылдан тора. Хәҙерге ваҡыт иҫәбендә һәр быуат беренсе йылдан башлана, йөҙгә тигеҙ бүленгән йыл менән бөтә. Мәҫәлән, 20-се быуат 1901-се йылдың 1-се ғинуарында башланып, 2000-се йылдың 31-се декабрендә бөткән.
Григориан календары буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Григориан календары буйынса I быуат 1 йылдың 1 ғинуарынан башлана һәм 100 йылдың 31 декабрендә бөтә. II быуат 101 йылда башлана, III быуат — 201 йылда башлана. Быуаттың һуңғы һаны быуат һанынын башлана (мәҫәлән, 1900 йыл —XIX быуаттың һуңғы йылы). XX быуат 1999 йылдың 31 декабрендә бөттө тип иҫәпләү дөрөҫ түгел, XX быуат 2000 йылдың 31 декабрендә бөтә. Бынан тыш, был системала «нуленсе быуат»ҡа урын юҡ. Б.э.т. I быуаттан, б.э. I быуаты башлана.
Беренсе быуат 1-се йылда башланып 100-cө йылда бөткән. Ноль һанлы быуат булмаған. Беҙ 21-се быуатта йәшәйбеҙ, ул 2001-се йылда башланған.
Астрономик ваҡыт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астрономик быуат Б. э. 1 йылынан түгел, ә нуленсе йылынан башлана. Шулай итеп астронимик быуат 0-дән 99 йылдарҙан тора.
Яҙыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙғанда быуаттар рим йәки ғәрәп һандары менән билдәләнә.


text:
Киҫәк-Ҡайын ауылында социаль-мәҙәни үҙәк төҙөлә
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың республиканың төньяҡ райондарына эш сәфәре дауам итә. Тәтешле районының Үрге Тәтешле ауылында яңы мәктәп асылғандан һуң төбәк башлығы тағы бер социаль объект төҙөлөшөн ҡараны.
Күрше Яңауыл районының Киҫәк-Ҡайын ауылында социаль-мәҙәни үҙәк төҙөлөшө әүҙем алып барыла. Ауыл клубы, спортзал, мәктәп һәм балалар баҡсаһы бер ҡыйыҡ аҫтында урынлашасаҡ. Генераль подряд ойошмаһы етәксеһе – “Башнефтепромстрой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең 7-се һанлы төҙөлөш идаралығы етәксеһе Илдус Исмәғилев әйтеүенсә, төҙөлөш эштәренең 80 проценты үтәлгән дә инде. Әлеге ваҡытта биҙәү эштәре, сантехник һәм электр ҡорамалдарын монтажлау алып барыла. Объект ваҡытлыса электр менән йылытыу схемаһына тоташтырылған.
Республика Президенты энергетик ресурстарға һаҡсыл ҡараш кәрәклеген билдәләне. “Электр утын сарыфламай, газ менән йылытыуға күсеү мөһим,” – тине Мортаза Рәхимов. Төҙөүселәр киләсәктә социаль-мәҙәни үҙәкте йылытасаҡ газ ҡаҙанлығын тиҙ арала төҙөргә һүҙ бирҙе, уны асыу тантанаһы 2010 йылдың беренсе ярты йыллығына билдәләнгән.
Яңауыл районы буйлап эш сәфәрендә Башҡортостан Президентын Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөй.


text:
Баш ҡала уҡыусылары 240 тонна макулатура йыйҙы
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында Өфө уҡыусылары өсөн ойошторолған «Ҡағыҙ бум»ы экологик акцияһы еңеүселәрен бүләкләнеләр.
Акцияның төп маҡсаты – халыҡта экологик мәҙәнилек, тирә-яҡ мөхиткә һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү, ресурстарҙы һаҡлау идеяһын популярлаштырыу, шулай уҡ Өфөлә тирә-яҡ мөхитте яҡшыртыу һәм таҙалыҡ булдырыу.
«Ҡағыҙ бум»ы экологик акцияһы сиктәрендә балалар бөтәһе 240 тонналап макулатура йыйҙы.
Бында Киров районы уҡыусылары иң ҙур әүҙемлек күрһәтте, улар 56 тонна самаһы макулатура йыйҙы. Киров районының 45-се мәктәбе Гран-приға лайыҡ булды, уның уҡыусылары 13 тонналап ҡағыҙ ҡалдыҡтары йыйған.
Өфөнөң һәр районынан еңеүсе мәктәптәргә ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.
Экологик акцияны Өфө хакимите ярҙамында «Таҙа ҡала» компаниялар төркөмөнөң «БР Экологияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ойошторҙо.
«Ҡағыҙ бумы – 2013» акцияһы йомғаҡтары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән Башҡортостандың ЭкоПорталында танышырға була.


text:
Өфөлә совет ғәскәрҙәрен Афғанстанға индереүгә 32 йыл тулыуға арналған осрашыу ойошторола
Иртәгә, 24 декабрҙә, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында совет ғәскәрҙәрен Афғанстанда индереүгә 32 йыл тулыуға арналған «Ваҡыт беҙҙе һайланы...» тип аталған осрашыу үткәреләсәк. Уны Башҡортостандың хәрби хәрәкәт ветерандары союзы ойоштора.
«Башинформ» агентлығына 112-се Башкавдивизия музейынан хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуға Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, афған һуғышында ҡатнашҡан яугир-интернационалистар, локаль ҡораллы конфликттарҙа ҡатнашыусылар, Рәсәй Эске эштәр министрлығының махсус тәғәйенләнештәге Өфө отряды хеҙмәткәрҙәре, һәләк булған һалдаттарҙың ғаиләләре киләсәк.
Сара дауамында документаль фильмдар, фотографиялар күрһәтеләсәк. «Боевые друзья» вокаль-инструменталь ансамбле хәрби-патриотик йырҙар башҡарасаҡ, ветерандар теләктәре менән йәш һалдаттарға мөрәжәғәт итәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостан поляктары авиакатастрофала һәләк булыусылар айҡанлы ҡайғы уртаҡлаша
Фото:
«Яңырыу» Республика Поляк мәҙәниәте һәм мәғарифы үҙәге һәм Альберт Пенькевич исемендәге Милли поляк йәкшәмбе мәктәбе Польша Президенты Лех Качиньскийҙы, уның ҡатыны Мария Качиньскаяны һәм Смоленск эргәһендә фажиғәле һәләк булған бөтә делегация ағзаларын бер минут тын тороу менән иҫкә алды.
Матәм тантанаһы ваҡытында иҫкә алыу шәмдәре яҡтыртылды, сәскәләр һалынды.
Башҡортостан Полонияһы исеменән Мәскәүҙәге Польша Илселеге һәм Варшавалағы Польша Сит илдәр эштәре министрлығы исеменә фажиғә айҡанлы бөтә поляк халҡының ҡайғыһын уртаҡлашып хат ебәрелде.


text:
Фото:
Республикала танылған бейеүсе Гөлгөнә Лоҡманова менән бәхилләштеләр
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда танылған бейеүсе Гөлгөнә Лоҡманова менән бәхилләштеләр. Ул Стәрлетамаҡ ҡалаһында 43-сө йәшендә ҡапыл вафат булды.
Гөлгөнә Лоҡманова Баймаҡ районында тыуған, Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын тамамлаған. Гөлгөнә һәм уның тормош иптәше, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Раил Лоҡманов республикала билдәле бейеүсе пар ине. Улар Баймаҡ ауыл хужалығы техникумының «Йәйғор» халыҡ ансамблендә таныша. Икеһе лә сирек быуат сәхнәлә сығыш яһауҙан тыш, Стәрлетамаҡ бейеү театрында, Ишембай ҡалаһының «Берғамыт» халыҡ ансамблендә эшләй. 2-се башҡорт лицей интернатында, 3-сө бшҡорт гимназияһында, 3-сө башҡорт лицейында, төҙөлөш колледжында бейеү түңәрәктәре алып бара. Ғаилә биш йыл Өфөлә, «Далан» эстрада төркөмөндә эшләй. Республика ҡалалары һәм райондарында, Рәсәйҙә, Үзбәкстанда, Ҡаҙағстанда, Төркилә, Бельгияла, Голландияла гастролдәрҙә йөрөйҙәр. Һуңғы йылдарҙа Стәрлетамаҡ башҡорт театры эргәһендә «Торатау» балалар бейеү ансамблен ойошторалар. Ансамбль ағзалары «Байыҡ» республика телевизион бейеү конкурсында даими ҡатнашып, призлы урындар яулай.
Гөлгөнә Лоҡманова Баймаҡта ерләнде. Уның ике ҡыҙы ҡалды, икеһе лә ата-әсәһенең эшен дауам итә.


text:
Григорий Рапота телерадиокомпаниялар етәкселәрен килешеп эшләргә саҡырҙы
2010 йылдың 12 февралендә Түбәнге Новгородта Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота округтағы Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының төбәк филиалдары етәкселәре менән осрашыу үткәрҙе.
Осрашыу барышында Григорий Рапота, Тулы хоҡуҡлы вәкил аппаратының Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы һәм уның төбәк филиалдары менән күп йылдар уңышлы хеҙмәттәшлек итеүе дәүләт мәғлүмәт сәйәсәте бурыстарын уңышлы тормошҡа ашырыу факторҙарының береһе булып тора, тип билдәләне.
Григорий Рапота дәүләт телерадиокомпанияһы етәкселәренә тулы хоҡуҡлы етәкселектең Рәсәй Президентының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыу буйынса эштең төп йүнәлештәре, округ төбәктәренең социаль-иҡтисади үҫеш концепцияһын эшкәртеү һәм Волга буйы федераль округының балалар йорттарына ярҙам һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға социаль адаптация буйынса “БАЛАЛЫҠТЫ ҠАЙТАРЫУ” проекты тураһында һөйләне.
Рәсәй Президентының Тулы хоҡуҡлы вәкиле һәм Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының төбәк филиалдары директорҙары Тулы хоҡуҡлы вәкиллек менән округ төбәктәренең дәүләт телерадиокомпанияларының 2010 йылдың мөһим ваҡиғаларын: Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына әҙерлек һәм уны байрам итеүҙе, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүҙе мәғлүмәти тәьмин итеү буйынса үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында һөйләшеп килеште.
Бынан тыш, осрашыу барышында «Россия» телеканалында 2003 йылдан бөтә төбәктәр эфирына сыҡҡан «Волга буйы федераль округы хәбәрҙәре» аҙналыҡ мәғлүмәт программаһына өҫтәп округ телевизион проекттарын булдырыу буйынса бөтә филиалдарҙың берлектәге эшен дауам итергә әҙерлек раҫланды.


text:
ТӨРКСОЙ 2011 йылды Туҡай йылы тип иғлан итте
ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәттәре ойошмаһы бөйөк татар шағирының тыуыуына 125 йыл тулыуы айҡанлы 2011 йылды Туҡай йылы тип иғлан итте, тип хәбәр итә «Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы.
Көн элгәре Төркиәнең баш ҡалаһы Анкарала, ТӨРКСОЙ штаб-фатирында Татарстан республикаһы вице-премьеры – мәҙәниәт министры Зилә Вәлиева етәкселегендәге Татарстан делегацияһы ҡатнашлығында был иҫтәлекле ваҡиғаға бәйле тантаналы сара үтте. Был сараға Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры Эртугрул Гюнай, Рәсәй Федерацияһының Төркиә Республикаһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Владимир Ивановский, Татарстандың Төркиәләге тулы хоҡуҡлы вәкиле Радик Ғиматдинов саҡырылды.
Татарстан делегацияһы составына ТР Яҙыусылар ойошмаһы рәйесе Илфак Ибраһимов, Ҡазандағы Ғ.Туҡай музейы директоры, шағир Рәмис Аймет, республиканың мәҙәниәт һәм матбуғат вәкилдәре ингән.
Башта Ғ.Туҡайҙың биографияһы һәм ижады менән сарала ҡатнашыусыларҙы Могла ҡалаһындағы университет ғалимәһе, Татарстанда тыуған шағирә Сулпан Зарипова-Четин таныштырҙы. Төрки мәҙәниәтен һәм сәнғәтен берлектә үҫтереү буйынса халыҡ-ара ойошманың генераль секретары Дюсен Касеиновтың инеш һүҙенән һуң Туҡай тормошо хаҡында фильм күрһәтелде.
Артабан Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры Эртугрул Гюнайҙың,Төркиә Республикаһы президенты секретариаты етәксеһе Мустафа Исандың һәм ТР мәҙәниәт министры Зилә Вәлееваның сығыштары тыңланды.
Рәсми өлөштән һуң Филүс Ҡаһиров (Башҡортостан йырсыһы), ТР Дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле ҡатнашлығында ҙур булмаған концерт программаһы күрһәтелде, ә Рәмис Аймет Туҡай шиғырҙарын уға ғына хас булғанса көйләп уҡыны.
Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса сара сиктәрендә ТӨРКСОЙ эшмәкәрлеген яҡтыртыусы журналистарға һәм киң мәғлүмәт сараларына наградалар тапшырыу тантанаһы ла үтте. Бүләкләнгәндәр иҫәбендә — «Татарстан – Яңы быуат» телерадиокомпанияһының генераль директоры урынбаҫары Миләүшә Айтуғанова һәм Төркиә телерадиоканалында татар телендә «Төркиә ауазы» тапшырыуын алып барған журналист Сәғит Хәйри, шулай уҡ Башҡортостан телевидениеһы мөхәррире Рафиҡ Әхмәтшин. ТӨРКСОЙ эшмәкәрлеген яҡтыртыуҙа «Башинформ» агентлығы өлөшө лә юғары баһаланды.
Сарала ҡатнашыусылар һуңынан «Ғ.Туҡайҙың тыуған ере – Татарстан» фотокартиналар күргәҙмәһе менән танышты.


text:
Субсидия ярҙамында Башҡортостанда инвалидтар өсөн 276 эш урыны булдырыу планлаштырыла
2013 йылда Башҡортостанда инвалидтар өсөн 176 эш урыны булдырыу планлаштырыла. Бының өсөн субсидиялау механизмы ҡаралған. Бер урынға уртаса субсидия күләме 66,2 мең һумға тиклем арттырылды, тип хәбәр итте шишәмбе, 5 мартта, коллегияның киңәйтелгән ултырышында Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова.
Шул уҡ ваҡытта эш урынына квота бүлеү инвалидтарҙы эш менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итеүгә йүнәлтелгән төп сараларҙың береһе булып ҡала. 2012 йылда республикала планлаштырылған 9335 квотаның 6002-һе, йәғни 64 проценты үтәлгән. Министр фекеренсә, был квотаның эш тәҡдим итеүселәр өсөн стимул биреүсе механизм булмауы менән аңлатыла.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы коллегияһы ултырышында билдәләнеүенсә, әлеге ваҡытта «Рәсәй Федерацияһында инвалидтарҙы социаль яҡлау тураһында»ғы федераль законға ҡайһы бер үҙгәрештәр индереү планлаштырыла. Үҙгәрештәр квота буйынса эшкә алырға бурыслы эш тәҡдим итеүселәр һанын арттырыуҙы күҙ уңында тота. Шул уҡ ваҡытта квота иҫәбенә эшкә урынлашырға теләгән инвалидты эшкә алмаған өсөн штраф күләме 10 мең һумға тиклем арттырылды.


text:
Өфө ҡыҙы ТНТ каналының «Бейеүҙәр» проектында ҡурай моңо аҫтында сығыш яһаны
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө ҡыҙы Нәркәс Юлдашева ТНТ каналының «Бейеүҙәр» проектында әсәһе Гүзәл Исламғолова-Юлдашева ҡуйған «Хан ҡыҙы» бейеүен башҡарҙы. Уға атаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы, танылған ҡурайсы Роберт Юлдашев ҡушылып уйнаны. Нәркәстең милли кейеме, ҡурай моңо сығышҡа сағыу биҙәк һәм үҙенсәлек өҫтәне.
«Ошо проект ойошторолғас та унда ҡатнашыу — башҡорт мәҙәниәтенең матурлығын һәм байлығын күрһәтеү теләге тыуҙы. Тап милли бейеү менән сығыш яһарға теләнем, — тип һөйләне Нәркәс. — Проектты ойоштороусылар әйтеүенсә, бик үҙенсәлекле килеп сыҡты».
Жюри составында илебеҙҙең билдәле хореографтары Егор Дружинин, Мигель, актер Сергей Светлаков һәм «Шаг вперед» фильмын ҡуйыусы Филипп Пакман эшләй. Тапшырыу иртәгә, 10 сентябрҙә, ТНТ каналында киске 10-сы яртыла эфирға сыға.


text:
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
Өсөнсө класта Башкортостан мәҙәниәте һәм тарихы дәресе
Дәрес темаһы: Ағас ултыртыуҙың файҙаһы.
Дәрес төрө. Ғәмәли мәсьәләләрҙе хәл итеү дәресе.
Планлаштырылған һөҙөмтәләр:
Шәхси сифаттарҙы үҫтереү өлкәһендәге үҫеш: белем алыуға ынтылыш;дәрестә башҡарған эштәрең өсөн яуаплылыҡ тойғоһо тәрбиәләү; тырыш булырға, һаулығың тураһында ҡайғыртырға кәрәклеген төшөндөрөү, парлашып (группала) эшләү процесында парталашыңа ярҙам итеү, уның эшен, фекерен күтәрешеү; үҙеңдең үтәгән эшеңә күршеңдең иғтибарын йәлеп итеү, уның баһаһын ишетеү һәм төшөнөү.
Метапредмет өлкәһендәге үҫеш: дәрестең темаһын, маҡсатын билдәләргә күнегеү; һорауҙарға дөрөҫ, тулы итеп яуап бирергә өйрәнеү, бирелгән өлгөгә, инструкцияға ярашлы эш итә белеү; эшләгән эште йомғаҡларға, уның буйынса һығымта яһарға өйрәнеү.
Предмет өлкәһендәге үҫеш: ағас ултыртыуҙың кешегә һәм тәбиғәткә булған файҙаһын асыҡлау, дөрөҫ итеп ағас ултыртырға өйрәнеү, үтелгәнде нығытыу.
Дәрес барышы:
Психологик комфорт.
Тынысландыҡ. Тәрән һулыш алдыҡ. Бер-беребеҙгә ҡарап йылмайҙыҡ. Ултырығыҙ. Дәресебеҙҙе башлайыҡ.
Дәресебеҙ ҡыҙыҡлы үтһен өсөн нимә эшләргә кәрәк икән?
Актив яуап биреп, тырышып эшләйбеҙме?! Башланыҡ!
Белемдәрҙе актуалләштереү.
Тәбиғәт байлығы тип нимәгә әйтәләр? (ер өҫтөндә һәм аҫтында булған бөтәнәмәгә әйтәләр)
Уларҙы ҡулланғас, тиҙ арала яңыһы балыҡҡа киләме? (юҡ, сөнки улар барлыҡҡа килһен өсөн меңәр йыл кәрәк)
Яңы теманы асыҡлау, бурыстар билдәләү.
Алтын,көмөш, нефтте кеше ҡаҙып ала, ул бөтә. Алтын, көмөш, тимер рудаһы ла яңынан барлыҡҡа килмәй. Ләкин тәбиғәттең бер төр бик ҙур байлығын ишәйтеүҙә кеше үҙ өлөшөн индерә ала. Ул ниндәй байлыҡ икән? (ағас) слайд
Нисек күбәйтә алабыҙ? (ултыртабыҙ)
Һеҙ ағас ултыртҡанығыҙ бармы? слайд
Ә хәҙер ҡыҙҙар әҙерләгән видеояҙманы ҡарап үтәйек.
Бөгөн дәрестә беҙ нимәләр белербеҙ икән?
Дәрестең темаһын асыҡлағыҙ (Ағас ултыртыуҙың файҙаһы)
Тимәк, дәрестең маҡсаты ниндәй? (Ағастың ултыртыуҙың кешегә һәм тәбиғәткә булған файҙаһын асыҡлау)
Беҙҙең тағы бер бурысыбыҙ бар бит әле: беҙ ағасты дөрөҫ ултыртырға ла өйрәнергә тейешбеҙ.
Яңы белемдәр асыу.
Таҡтала бирелгән схеманы бергәләп тулыландырайыҡ. Һеҙеңсә, ағас ултыртыуҙың файҙаһы нимәлә?
Белемдәребеҙ етмәһә, информацияны ҡайҙан алырбыҙ һуң? (1-дәреслектән, 2-китап-журналдарҙан, 3- интернет селтәре, 4- оло кешеләрҙән һорау)
Группаларға бүленеп информация йыйыу.
Тик группала нисек эшләргә кәрәк?
Тикшерәйек. Таҡтаға элә барабыҙ. Кем күберәк белер икән?
Башҡорттарҙың фекеренсә,ағас тамыры шулай уҡ йәшәү, йәшәйеш символы. Тамыры- халыҡтың үткәне, рухи байлығы, олоно- бөгөнгөһө, ботаҡ тармаҡтары- киләсәгебеҙ.
Физминутка
Ҡасан ағас ултырталар? (яҙын йәки көҙөн- ағас бөрөлөре үҫмәгән саҡта)
Һеҙ ағасты дөрөҫ ултырта беләһегеҙме һуң?
Әйҙәгеҙ, группаларға бүленеп, ағас ултыртыу тәртибен, алгоритмын төҙөп ҡарайыҡ.
Тапап, баҫырыу
Урын билдәләү
Үҫентене ултыртыу бейеклеген билдәләү
Һыу һибеү
Олонон аҡлау
Ер менән күмдереү
Ағас үҫентеһен әҙерләү
Соҡор ҡаҙыу
Ултыртып бөткәс ни эшләйҙәр? (тәрбиәләйҙәр)
Ә хәҙер, тикшерәйек. (презентация б-са)
Урын билдәләү
Ағас үҫентеһен әҙерләү
Соҡор ҡаҙыу
Үҫентене ултыртыу бейеклеген билдәләү
Ер менән күмдереү
Тапап, баҫырыу
Һыу һибеү
Олонон аҡлау
Үтелгәнде нығытыу.
Һеҙ дәрестә нимә белдегеҙ?
Ағас ултыртыуҙың файҙаһын белдек, үҫентене ултыртырға өйрәндек, нимә эшләргә ҡалды? (ниндәй ағас ултыртырға һайлау).
Ниндәй ағастар беләһегеҙ? Һүҙлек эше
Ни өсөн уларҙы һайларға теләнегеҙ?
Үҙ – аллы эш.
Парлашып, карточкаларҙағы һорауҙарға яуап биреп ҡарағыҙ.
1
Рәсәй символы булған ағас
Ҡайын
2
Иң аҙаҡҡы булып сәскә ата
Йүкә
3
Был ағас ботаҡтары- ҡуяндарҙың яратҡан аҙығы
Уҫаҡ
4
Борон,уның ҡайырынан сабата, кәрзин үргәндәр
Йүкә
5
Ҡыҙылтүштәр ярата
Миләш
6
Ҡала урамдарына йышыраҡ ултырталар
Йүкә, тирәк
Йомғаҡлау.
Беҙ бөгөн дәрестә нимә белергә теләгән инек әле?
Бөгөнгө дәрестәге эшегеҙҙе баһалағыҙ:
Бик яҡшы, сөнки....
Яҡшы, сөнки....
Тырышырға кәрәк ине, сөнки....
Дәрестең һуңында һеҙгә һәр йыл апрель айында үткәрелгән ағас ултыртыу акцияһына ҡушылып бер ағас үҫентеһен ултыртырға тәҡдим итәм...
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Краткое описание документа:
Дәрес темаһы: Ағас ултыртыуҙың файҙаһы.
Дәрес төрө. Ғәмәли мәсьәләләрҙе хәл итеү дәресе.
Планлаштырылған һөҙөмтәләр:
Шәхси сифаттарҙы үҫтереү өлкәһендәге үҫеш: белем алыуға ынтылыш;дәрестә башҡарған эштәрең өсөн яуаплылыҡ тойғоһо тәрбиәләү; тырыш булырға, һаулығың тураһында ҡайғыртырға кәрәклеген төшөндөрөү, парлашып (группала) эшләү процесында парталашыңа ярҙам итеү, уның эшен, фекерен күтәрешеү; үҙеңдең үтәгән эшеңә күршеңдең иғтибарын йәлеп итеү, уның баһаһын ишетеү һәм төшөнөү.
Метапредмет өлкәһендәге үҫеш: дәрестең темаһын, маҡсатын билдәләргә күнегеү; һорауҙарға дөрөҫ, тулы итеп яуап бирергә өйрәнеү, бирелгән өлгөгә, инструкцияға ярашлы эш итә белеү; эшләгән эште йомғаҡларға, уның буйынса һығымта яһарға өйрәнеү.
Предмет өлкәһендәге үҫеш: ағас ултыртыуҙың кешегә һәм тәбиғәткә булған файҙаһын асыҡлау, дөрөҫ итеп ағас ултыртырға өйрәнеү, үтелгәнде нығытыу.
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов инвестиция проекттарына ярҙам итеү буйынса комиссия ултырышын үткәрҙе
Фото:
11 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың өҫтөнлөклө инвестиция проекттарын ҡарау һәм уларға ярҙам итеү буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышын үткәрҙе.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тикшерелгән дүрт инвестпроекттың өсөһө торлаҡ төҙөлөшө өсөн майҙандар әҙерләүгә һәм инженерлыҡ селтәрҙәрен төҙөүгә ҡағыла. Былар — Кузнецов затоны биҫтәһендә ( «Башҡортостан инженерлыҡ селтәрҙәре» асыҡ акционерҙар йәмғиәте), Өфө районының Булгаков ауылында («СтройВертикаль» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте) һәм Өфөнөң Дим районына ингән Баланов — Яңы Александровка ауылында («6-сы производство-төҙөлөш комплексы» төҙөлөш идаралығы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте) инженерлыҡ инфраструктураһы төҙөүгә бәйле проекттар. Комиссия республиканың Белорет районында үҙенең сеймал базаһы буласаҡ берләштерелгән металлургия комплексы төҙөлөшөнөң проектын да ҡараны («Белсталь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте).
«Төбәк фонды» средстволарын инвестиция эшмәкәрлегендә файҙаланыу мәсьәләһенә туҡталып, Рөстәм Хәмитов, был Фондтың активтары егерме миллиард һумдан ашыу сумманы тәшкил итә, тип билдәләне.
— Был ресурстарҙы һөҙөмтәле ҡулланырға кәрәк, әрәм-шәрәм итергә ярамай, сөнки ул, һис шикһеҙ, халыҡ милке. Төҙөлөш булһынмы ул, инвестициямы — Төбәк фондынан ярҙам итеүҙең һәр вариантын беҙ бик иғтибарлы һәм ентекләп тикшерергә тейешбеҙ.
Уның һүҙҙәренсә, «быйыл инвестпроекттарға ярҙам итеүгә Төбәк фондынан ике миллиард ярым һумдан ашыу аҡса йүнәлтеү планлаштырыла. Әлеге ваҡытта бер миллиардтан ашыуы бүлеп бирелгән. Бер ярым миллиард һумы әлегә ҡулланылмаған. Беҙҙең бурыс — уларҙың һөҙөмтәле һәм рациональ файҙаланылыуын тәьмин итеү».
— Торлаҡ төҙөлөшө өлкәһендәге инвестпроекттар айырым иғтибарға лайыҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. — Бөгөн ошондай өс проект көн тәртибенә ҡуйылған. Инвесторҙар тарафынан «Төбәк фонды»нан һоралған займдарҙың дөйөм күләме ете йөҙ миллион һумдан аша. Был аҡсаны бер нисә перспективалы майҙансыҡты тулыһынса ҡулланылышҡа индереү өсөн инженерлыҡ селтәрҙәре һәм комимуникацияларҙы проектлауға һәм төҙөүгә йүнәлтеү планлаштырыла.
Кисә ер участкалары буйынса кәңәшмәлә Өфөлә торлаҡ төҙөү өсөн урындар ҡалмауы тураһында һөйләгәйнем инде. Торлаҡ төҙөлөшө өсөн үҙләштерелмәгән биләмәләрҙе файҙаланырға тура киләсәк. Унда инфраструктура булдырырға кәрәклеге аңлашыла. Быға иһә аҡса талап ителә.
Ҙур инвестпроекттарҙың береһенә — Белорет районындағы «Белсталь» йәмғиәтенә килгәндә иһә, республика башлығы билдәләүенсә, «инвесторҙар йылына биш йөҙ мең тоннанан ашыу суйын етештерергә ниәтләй. Улар Туҡан ҡасабаһының бөтөн инфраструктураһын яҡшыртырға һәм меңдән ашыу эш урыны булдырырға вәғәҙә итә».
— Уҙған йылда «Олойылға – Туҡан» газ үткәргесен төҙөүгә федераль бюджеттан һикһән миллион һумдан ашыу аҡса йәлеп иткәйнек инде, ә республика йөҙ ҙә алтмыш миллион һум индерҙе, — тине Рөстәм Хәмитов. — Шулай итеп процесс башланды, эштәр бара. Металлургия комплексы төҙөлөшө проектын тормошҡа ашырыуға ярайһы ҙур сумма — бер миллиард һумдан ашыу аҡса һорайҙар. Быны тикшерергә кәрәк, әлбиттә.
Белешмә өсөн. Башҡортостан Президенты етәкселегендәге өҫтөнлөклө инвестиция проекттарын ҡарау һәм уларға ярҙам итеү буйынса комиссия составына БР Хөкүмәте, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, һалым һәм монополияға ҡаршы хеҙмәттәр, Милли банк, Үҫеш корпорацияһы, Төбәк фонды вәкилдәре инә.


text:
Еңеү көнөнә һуғыш ветерандары фатир асҡыстары аласаҡ
1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 64 йыллығын байрам итеү сиктәрендә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған Өфө ветерандарына 64 фатирҙан асҡыс тапшырыласаҡ. Тантана 9 майҙа Республика Хәрби дан музейында үтәсәк.
Сәләмәтлеге ҡаҡшау сәбәпле тантанала ҡатнаша алмаған һуғыш ветерандары-инвалидтар өсөн Өфө райондары хакимиәттәре уларҙың өйҙәренә барып фатир асҡысы һәм сәскәләр тапшырыуҙы ойоштора.
Мәҫәлән, Орджоникидзе районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан туғыҙ кеше фатир асҡысы алды. 7 майҙа был тантана Дим районында йәшәүсе биш ветеран өсөн ойоштороласаҡ.


text:
Республика Президенты «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһының мөмкинлектәрен баһаланыФото: Олег Яровиков
Республика Президенты «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһының мөмкинлектәрен баһаланы
Республика Президенты «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһының мөмкинлектәрен баһаланыФото: Олег Яровиков
Дүшәмбе, 5 августа, Өфө районы буйлап эш сәфәре барышында республика Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһында булды, йомортҡаны сорттарға айырыу буйынса донъялағы иң ҡеүәтле машинаны ҡараны.
Сорттарға айырыу машинаһының составында — биш линия. Ул 2013 йылдың майында файҙаланыуға тапшырылған. Тәүлегенә машина 1,4 миллион йомортҡаны сорттарға айыра ала. Ағымдағы йылдың аҙағында предприятие бәләкәйерәк шундай уҡ машинаны сафҡа индерергә планлаштыра.
Рөстәм Хәмитовҡа предприятиеның минераль ашламалар етештереү буйынса пландары тураһында һөйләнеләр.
«Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһы Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө составына инә. Фабрика 1976 йылда төҙөлә башлаған, 1979 йылдың февралендә ул файҙаланыуға тапшырылған. Ҡошсолоҡ фабрикаһы эргәһендә Авдон ауылы төҙөлгән. Предприятие эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – йомортҡа етештереү. Көн һайын бында – 1,25 миллион дана, йылына 450 миллион дананан ашыу йомортҡа етештерелә. Продукцияның яңы төрҙәре үҙләштерелгән. Шулай уҡ бында йыл һайын ике мең тоннанан ашыу ҡош ите етештерелә.


text:
Сығарылыш уҡыусыларының БДИ тапшырыу өсөн резерв көндәре башланды
Кесаҙна, 16 июнь — аҡларлыҡ сәбәптәр буйынса БДИ тапшыра алмаған сығарылыш уҡыусылары өсөн беренсе резерв көнө. Уҡыусылар бөгөн сит телдәр, йәмғиәтте өйрәнеү һәм биология буйынса тест эшләйәсәк.
17 июнь, икенсе резерв көнөндә, берҙәм дәүләт имтиханы формаһында һынауҙар географиянан, химиянан, әҙәбиәт, тарих һәм физиканан үтәсәк.
Мотлаҡ предмет һаналған рус теленән имтиханды – 18 июндә, ә математиканан 20 июндә тапшырырға кәрәк буласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Башҡортостан уҡыусыларының төп массаһы БДИ тапшырып бөттө, әммә бар һөҙөмтәләр ҙә әлегә билдәле түгел. Шул иҫәптән математика, уны йәштәр 6 июндә тапшырғайны; йәнә география һәм йәмғиәтте өйрәнеү (БДИ 10 июндә үтте), тарих һәм физика (14 июнь).


text:
Өфөләге эшһеҙҙәрҙең күбеһе техник белемгә эйә
Йыл башынан алып Өфөлә рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙҙәр һаны яҡынса 2500 кешегә кәмегән. Ғинуарҙа ҡалала 11 меңдән ашыу эшһеҙ иҫәпләнгән, шуларҙың яртыһы – ҡатын-ҡыҙҙар.
Әлеге ваҡытта эш биреүселәр менән тәҡдим ителгән 11700 вакансия булғанда Өфөнөң халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә 8700-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора.
Өфө хакмиәте башлығы урынбаҫары Рәмил Дилмөхәмәтов һүҙҙәренсә, эшһеҙҙәр һаны менән буш эш урындары иҫәбен сағыштырғанда күҙәтелгән дисбаланс башлыса тәҡдим ителгән вакансияларҙың ҙур өлөшөнөң эшсе профессиялар булыуы менән аңлатыла. Баш ҡалалағы эшһеҙҙәрҙең күбеһе техник белемле һәм төрлө эштә йөрөгән эшсе булырға ризалашып, үҙенең «профессиональ абруйын» төшөрөргә теләмәй.
Бынан тыш, булған вакансияларҙың 75 проценты самаһы 15 меңдән юғары булмаған хеҙмәт хаҡын күҙ уңында тота.
Эшһеҙ тип танылғандарҙан тыш, мәшғүллеккә булышлыҡ итеү органдары менән эш алып барылған тағы бер граждандар категорияһы — эш эҙләүсе сифатында иҫәпкә ҡуйылғандар ҙа бар. Йыл башында Өфөлә эш эҙләп мәшғүллек хеҙмәтенә мөрәжәғәт иткән 30 меңгә яҡын граждан иҫәпләнгән. Әлеге мәлдә шуларҙан 22500 кеше, йәғни дөйөм эш эҙләүселәр иҫәбенең 75 проценты эшкә урынлаштырылған.


text:
Баш ҡалала сираттағы вакансиялар йәрминкәһендә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениелары ҡатнашасаҡ
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге 14 февралдә сираттағы вакансиялар йәрминкәһен ойоштора. Унда һаулыҡ һаҡлау, мәғариф учреждениелары, шулай уҡ социаль хеҙмәттәр күрһәткән һәм финанс эшмәкәрлек алып барған ойошмалар ҡатнашасаҡ.
«Башинформ» агентлығына Өфө ҡалаһы Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенең бүлек начальнигы Ирина Турчина хәбәр итеүенсә, иртәнге йәрминкәлә 30 эш тәҡдим итеүсе ҡатнашырға теләк белдергән.
Барлыҡ хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә. Сара 10 сәғәттә башлана.
Йәрминкә Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса үткәрелә.


text:
Тарих ауазы11-01-2017, 03:01 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Быйыл һеҙҙең яратҡан баҫмағыҙ, айырылмаҫ дуҫығыҙ – “Башҡортостан” гәзите 100 йыллыҡ олпат юбилейын билдәләй. Бер быуатлыҡ тарихында ниҙәр генә күрмәне һәм нимәләр генә кисермәне ул. Төрлө дәүерҙең ажар дауылдарына бирешмәй, заман уттарында көймәй бөгөн дә халҡыбыҙға тоғро хеҙмәт итә баҫмабыҙ. Тарих биттәренә теркәлеп ҡалған ҡайһы бер юлдарҙы бөгөн һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ.
1927 йылдың 7 майында башҡорт яҙмаһы ғәрәп графикаһынан латин графикаһына (Яңы әлиф) күсерелде.
Яңы әлиф бик еңел
Арғаяш кантоны Ҡоншаҡ волосы Бәрис ауылы комсомол ячейкаһы, яңы әлиф түңәрәге ойоштороп, уҡытыусыны юлбашсы итеп билдәләгәйне. Хәҙерге көндә уҡытыусы Мәжитов иптәштең тырышлығы арҡаһында түңәрәккә 15-ләп ағза яҙылып уҡып йөрөйҙәр.
Биш-алты йыл ғәрәп хәрефен уҡырға, яҙырға өйрәнә алмағайныҡ, ун көн эсендә уҡырға, яҙырға өйрәндек тип ҡыуанып бөтә алмайҙар, тырышып уҡытыуы өсөн Мәжитов иптәшкә рәхмәт әйтәләр.
Ҡ. ЗАҺИҘУЛЛИН.
(“Башҡортостан”, 1928, № 48).
Яңы әлиф һәм балалар
Беҙҙең Мырҙа ауылы мәктәбендә (Өфө кантоны, Ҡырмыҫҡалы волосы) беренсе баҫҡыс булыу сәбәпле, беренсе һәм икенсе синыф балалары уҡый.
Яңы әлиф уларға һис берәү тарафынан өйрәтелмәгән. Шулай булһа ла уҡыусы балалар уҡытыусы барыуға синыф таҡтаһына яңы әлиф менән төрлө һүҙҙәр яҙып ҡуйған була.
Уҡытыусы быға илтифат итмәгән булып йөрөһә лә, кем яҙғанын белер өсөн дәфтәр һәм ҡағыҙҙарын ҡараған саҡта, бөтә балаларҙың ҡағыҙҙарында яңы әлиф менән һүҙҙәр осорай.
Һуңынан тикшереп ҡарағанда 2-се группаларҙы, бөтә балалар тип әйтерлек үҙҙәренән үҙҙәре өйрәнеп теләгән нәмәләрен яҙырлыҡ булғандары беленде.
Балалар яңы башҡорт әлифбаһы дөрөҫ яҙарға өйрәнеү өсөн бик яҡшы икән тейҙәр.
Зөфәр ӘХМӘТОВ.
(“Башҡортостан”, 1928, № 43).
Исламбаҫтыла яңы әлиф
Ауыл йәштәрен клубҡа ылыҡтырыуға яңы әлиф бик ҙур ярҙамсы.
Үткән йыл беҙҙең ауыл клубы кис менән буш утыра, йәштәр унда йыйылмай торғайны.
Быйыл клуб эргәһендә латин түңәрәге төҙөлгәс, йәштәр быға бик ҡыҙыҡһыналар. Уны өйрәнергә кис менән клубҡа йыйылып төнгө сәғәт 12-гә тиклем латинса өйрәнәләр. Был түңәрәктә хәҙер 30-лап ағза бар.
Гәзит биттәрендәге мәҡәләләр латин хәрефтәре менән яҙыла башлағас, йәштәр уны күңелләнеп уҡыйҙар.
Клуб эргәһендә башҡа түңәрәктәр ҙә бар.
Шулай итеп, быйыл кис менән клуб балҡып тора, йәштәр унда аң-белем алалар.
Ә. ВАФИН.
(“Башҡортостан”, 1928, №31).
Яңы әлиф курсы уңышлы үтте
Башҡортостан йөмһүриәтендәге мәхкәмәләрҙә (судтарҙа) эшләүселәргә башҡорт теле өйрәнеү тейешлеге тураһында хөкүмәт ҡарар сығарғандан һуң, урыҫтар ҙа башҡорт телен өйрәнергә тотондо. Һәр мәхкәмәлә (судта) түңәрәктәр төҙөлдө, айырым уҡытыусылар саҡырылып тәртипле рәүештә уҡыуҙар башланды. Бына шул төрлө мәхкәмәләрҙәге урыҫтарҙы уҡытыусы иптәштәр 20 апрелдә Наркомпрос эргәһендә бер түңәрәк төҙөгәйнеләр, шул түңәрәк хәҙергәсә дауам итте, элек аҙнаға бер тапҡыр йыйылышып төрлө мауыҡлы лекциялар, докладтар тыңлап, унан һуң башҡорт теленән мөтәхәссистәр (белгестәр) саҡырып 12 июндән 26 июнгә тиклем 2 аҙналыҡ (30 сәғәтлек) бер курс үтте. Курста башҡорт теленең орфографияһы, сарыф-нәхеү (морфология-синтаксис) ҡағиҙәләре һәм тел өйрәтеү методикаһы менән таныштырылды. Башҡорт теле ҡағиҙәләрен урыҫ грамматикаһына сағыштырылып барылды.
Курста һис ҡалмай йөрөгән, һәр ваҡыт активность күрһәтеп килгән иптәштәр 28 кеше булып, курстан ҡәнәғәтләнеп таралдылар һәм ошондай курстарҙың киләсәктә лә булыуын, Наркомпрос тарафынан алдан әҙерлек, киңерәк программа менән яһалыуын һоранылар.
Тел комиссияһы арҡыры һыналып (экспертиза яһалып), ярарлыҡ булғандарына танытма бирелде.
Хәби ӘХТӘМОВ.
(“Башҡортостан”, № 143, 29 июнь).


text: Стәрлебаш районының Ҡабыҡҡыуыш ауылында уңған, йомарт күңелле, егәрле, маҡсатҡа ынтылышлы кешеләр ғүмер итә. Был ауылдан байтаҡ арҙаҡлылар сыҡҡан. Урындағы мәктәп уҡытыусылары үҙҙәренең уҡыусыларын тырышып уҡырға, белем үрҙәрен яуларға саҡыра, һеҙҙең арала киләсәктә Әнүәр Абдрахманов һымаҡ дәүләт эшмәкәре, Миңнур Азаматова ише врач, Рәмил һәм Муллахмәт Әхмәтовтар кеүек Рәсәй һәм Башҡортостан Юғары судтары судьялары, Рәлиф Кинйәбаев шикелле драматург һәм яҙыусы, Илдар Лоҡманов һымаҡ йәмәғәт эшмәкәре, Наил Ибраһимов ише баш агроном һәм башҡа һөнәр эйәләре белем эстәй, улар ҙа һеҙҙең кеүек ошо мәктәптә уҡыған, үҙҙәренең алдына оло маҡсаттар ҡуйып йәшәгән, тип йыш ҡабатлай. Әйткәндәй, халҡыбыҙҙа хеҙмәт һөйөүсәнлек, эшмәкәрлек итеү, улай ғына ла түгел, егәрлелек, эшсәнлек һүҙбәйләнештәре һәм төшөнсәләре менән бәйле мәҡәл-әйтемдәр бихисап, шул уҡ ваҡытта олуғ шәхестәребеҙҙең ҡанатлы һүҙҙәре күпләп телмәрҙә ҡулланыла. Мәҫәлән, күренекле мәғрифәтсе Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың, хеҙмәт итһәң мәслихәт һәм илеңә, ебәк билбау булыр ул үҙ билеңә, тигән фекере бигерәк тә үҙ һөнәрен яратыусыларға, уға мөкиббән бирелеүселәргә ҡағылалыр. Ысынында ундай булдыҡлылар арабыҙҙа бик күп. Шундай ир-азаматтарыбыҙҙың береһе – Башҡортостандың атҡаҙанған сауҙа тармағы хеҙмәткәре БР-ҙың Почет грамотаһы менән бүләкләнгән Әнүәр АБДРАХМАНОВ менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.


text:
БашДУ һәм Рәсәй студенттарының спорт союзы хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Көн элгәре Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа Рәсәй студенттарының спорт союзы башҡарма комитеты ултырышы үтте.
Союз етәкселеге, шул иҫәптән уның президенты Олег Матыцин, Союздың төбәк бүлексәләре етәкселәре илдә студенттар спортын үҫтереү мәсьәләләрен тикшереү өсөн Өфөлә йыйылды.
Ултырышта РФ Спорт һәм туризм министрлығының Физик культура һәм спорт өлкәһендәге дәүләт сәйәсәте департаменты директоры Марина Томилова, РФ Мәғариф һәм фән министрлығының Физкультура-спорт тәрбиәһе системаһын үҫтереү департаменты директоры урынбаҫары Александр Минаев, БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта ҡатнашты.
2012 йылғы Бөтә Рәсәй ҡышҡы һәм йәйге универсиадаларға әҙерлек һәм уларҙы үткәреү, 2013 йылғы XXVI Бөтә донъя ҡышҡы универсиадаһына Рәсәй студенттарының йыйылма командаһын әҙерләү, Рәсәй студенттары спорт союзының төбәк бүлексәләре эшмәкәрлеге кеүек мәсьәләләр кәңәшмәлә ентекле тикшерелде. Башҡорт дәүләт университетында физкультура һәм спорт эшмәкәрлеген ойоштороу тураһында доклады менән юғары уҡыу йортоноң спорт клубы директоры Владимир Петров сығыш яһаны.
Осрашыуҙа Рәсәй студенттарының спорт союзы менән Башҡорт дәүләт университеты араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Был хеҙмәттәшлек уртаҡ проекттар әҙерләү һәм уларҙы тормошҡа ашырыуҙы, студенттар спорты өлкәһендә берлектә саралар һәм акциялар ойоштороуҙы күҙ уңында тота.


text:
Рөстәм Хәмитов «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы рәйесе Александр Гончарук менән осрашты
2 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Система» акционерҙар финанс корпорацияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы ағзаһы, «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы рәйесе Александр Гончарук менән эш осрашыуы үткәрҙе. Әңгәмә барышында республика башлығы нефтселәрҙе Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотланы, «Башнефть» компанияһына «темптарҙы кәметмәҫкә, республика именлегенә тағы ла әүҙемерәк эшләргә» теләне.
Рөстәм Хәмитов «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһының республиканың төп эре партнеры булыуын билдәләне, компанияның артабан да нефть сығарыу һәм эшкәртеү күләмдәрен арттырыуына ышанысын белдерҙе.
— Ҡотлау һүҙҙәремде үҙегеҙҙең предприятие коллективтарына ла еткерегеҙ. Беҙ һеҙгә ысынында ла етди, эре партнерҙарға, ышаныслы кешеләргә кеүек ҡарайбыҙ. Бындай эште артабан да дауам итәсәкбеҙ, — тине республика башлығы.
Александр Гончарук, үҙ сиратында, осрашыуға әҙерләнгәндә хеҙмәттәшлек буйынса белешмәләр ҡарауын һәм «бер нисә ҡыҙыҡлы һандарҙың» табыуын билдәләне.
— Бюджетҡа һалым түләү: 2009 йыл – 11 миллиард һум, 2010 йыл – 15 миллиард, 2011 йылдың тәүге ярты йыллығы – 8 миллиард, 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса 16 миллиард булыр, тип уйлайбыҙ, — тине Александр Гончарук. – Йәғни беҙҙең һандар һәр ваҡыт үҫә. Был республика кимәлендәге бөтә төр һалымдар буйынса. Шәфҡәтлелек ярҙамы буйынса ла һандар үҫә килә, быйыл былтырғыға ҡарағанда был һан ҙурыраҡ булмаҡсы, сөнки хәйриә ярҙамы беҙҙең финанс керемдәргә бәйле буласаҡ, тип һөйләшкәйнек.
Ҡайтанан булдырылған һалымдар түләү системаһы – «60/66» таможня пошлинаһы ғына ҡамасау итмәһә. «Башнефть» унан зыян күрҙе лә инде. Нигеҙҙә эшкәртеү менән шөғөлләнгән компаниялар зыян күрә. Ә өҫтөнлөклө рәүештә файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу менән мәшғүл компаниялар өсөн был файҙаға ғына. 1 октябрҙән ғәмәлгә ашырыласаҡ яңы таможня пошлинаһы арҡылы күпме аҡса юғалтыуыбыҙ хаҡында әйтә алмайбыҙ. Был бер миллиард самаһы аҡса булмаҡсы. Әммә беҙгә компенсация ла вәғәҙә итәләр. Ул, әлбиттә, адреслы булырға тейеш, сөнки барыһына ла түгел, ә зыян күреүселәр өсөн генә тәғәйенләнергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан етәкселегенең дә был мәсьәлә буйынса эш алып барыуын белдерҙе.
— Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һәм Рәсәйҙең Финанс министрлығы исеменә хат ебәрҙем. Республика фекере күҙ уңында тотоласаҡ, тигән билдәле яуап та алдыҡ, сөнки республика бюджетына керемдәр билдәле кимәлдә кәмей килә. 2012 йыл буйынса һандарҙың миллиард, миллиард ярымға ла барып баҫа алыуын аңлайбыҙ, был ҡабул итерлек хәл түгел, сөнки бюджет дефициты беҙҙә ярайһы уҡ ҙур. Киләһе йылға 13 миллиард самаһы аҡса планлаштырабыҙ. Шуға күрә зыянды ҡаплау өҫтәндә бергәләп эш итәйек, — тине республика башлығы.


text:
Илфир Миңлебаев: «Берҙәм Рәсәй»ҙең съезынан аныҡ эштәр көтәм»
Бығаса хәбәр ителеүенсә, Башҡортостан делегацияһы «Берҙәм Рәсәй» партияһының XIII съезында ҡатнашыу өсөн Мәскәүгә килде. 17 делегаттан тыш, уның составына партияның беренсел бүлексәләренең етәкселәре лә ингән.
Бөгөн, 25 майҙа Манежда, дискуссион майҙансыҡтар ултырышында, делегаттар, съезд ҡунаҡтары, эксперттар партия эсендәге демократия, конкуренция һәм дискуссиялар мәсьәләләренә ҡағылышлы төбәктәрҙән килгән тәҡдимдәрҙе тикшерә. Секцияларҙың һәр береһендә 200 — 250 кеше ҡатнаша.
Бынан тыш, кулуарҙа делегаттар шәмбеләге «Берҙәм Рәсәй» съезының пленар ултырышы асылыуына бәйле фекер алыша. Атап әйткәндә, «Берҙәм Рәсәй»ҙең XIII съезындағы Башҡортостан делегаты, Туймазы районынан төҙөлөш фирмаһы директоры Илфир Миңлебаев «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһе менән әңгәмәлә съездан нимәләр көтөүе хаҡында әйтеп үтте:
— Был съездан һуң мин иҡтисади үҫеш, тотороҡлоҡ көтәм, сөнки былар — иң мөһиме. «Берҙәм Рәсәй» — илебеҙҙе алға алып барыуға һәләтле берҙән-бер партия. Шуға ла беҙ, съезда әйтелгәндәр буш һүҙ булып ҡалмаҫ, ә аныҡ эштәрҙә раҫлау табыр, тип ышанабыҙ».


text:
Өфөлә хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеүселәр етем балаларға мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам итә
Өфөлә «Беренсе тапҡыр беренсе класҡа. Етем балаларға ярҙам ит» хәйриә акцияһы старт алды. Йола буйынса, уны Өфөнөң Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы үткәрә.
— Беҙҙең ҡала өсөн был мөһим социаль проект булып тора, ул айырым кешеләргә һәм ойошмаларға ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем балаларға ярҙам итеүгә үҙ өлөшөн индерергә мөмкинлек бирә, — тине Идаралыҡ начальнигы Руслан Хәбибов.
Быйыл бала йорттарында һәм тәрбиәгә алыусы ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән 100 бала тәүге тапҡыр мәктәпкә барасаҡ.
Аҡсаларҙы «Ғаилә» психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге» муниципаль учреждениеһы иҫәбенә күсерергә була.
л/сч 21304050010
ИНН 0278145591
КПП 027801001
р/счет 40701810600003000002
ГРКЦ НБ РБ Банка России г.Уфа
БИК 048073001
Йыйылған аҡсаларға мәктәп өсөн кәрәк-яраҡтар һатып алынасаҡ, шулай уҡ етем балаларға байрам ойоштороласаҡ.
Аҡсаларҙы тотоноу тураһындағы отчет Опека һәм попечителлек буйынса идаралыҡтың рәсми сайтында (www.opekaufa.ru) урынлаштырыласаҡ.
Өҫтәмә мәғлүмәтте 241-43-90 телефоны буйынса алырға мөмкин. «Ғаилә» үҙәге директоры урынбаҫары – Даниленко Ирина Александровна.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы МЕДИАТЭК Бөтә Рәсәй премияһының дипломына лайыҡ булды
ӨФӨ, 2017 йыл, 11 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
2016 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан юлдаш телевидениеһы МЕДИАТЭК Бөтә Рәсәй премияһының дипломына лайыҡ булды. Яғыулыҡ-энергетика комплексы тармағында яңы технологиялар индереү темаһын әүҙем һәм профессиональ яҡтыртҡаны өсөн Башҡортостан юлдаш телеканалы илдең төбәк телекомпаниялары араһында өсөнсө урын алды.
МЕДИАТЭК Бөтә Рәсәй киң мәғлүмәт саралары, компаниялар һәм хакимиәттәрҙең матбуғат хеҙмәттәре конкурсы Рәсәй Энергетика министрлығы ярҙамында 2015 йылдан алып үткәрелә. Конкурстың маҡсаты — яғыулыҡ-энергетика комплексы эшмәкәрлегенең мөһим мәсьәләләренә журналистарҙың, белгестәрҙең, эксперттарҙың һәм киң йәмәғәтселектең иғтибарын йәлеп итеү, илдәге яғыулыҡ-энергетика комплексы компаниялары һәм төбәк хакимиәттәренең матбуғат хеҙмәттәре эшенең сифатын күтәреү, йәмғиәткә Рәсәй энергетикаһында булған үҙгәрештәр тураһында мәғлүмәт биреү буйынса иң яҡшы корпоратив тәжрибәләргә ярҙам итеү. Премияның эксперт советына федераль киң мәғлүмәт саралары, илдәге юғары уҡыу йорттарының журналистика факультеттары етәкселәре, дәүләт власы органдары вәкилдәре, яғыулыҡ-энергетика комплексы өлкәһендәге эксперттар инә. Еңеүселәр интернетта асыҡ тауыш биреү юлы менән һайлана.


text:
Йәш бейеүселәр оҫталарҙан кәңәш алды
Күгәрсен районында «Байыҡ» Республика балалар башҡорт бейеүҙәре конкурсының финал көндәре дауам итә.
Бөгөн көндөң тәүге яртыһында мастер-кластар үтте, уларҙы танылған бейеүселәр Радмир Бәҙретдинов, Риф Ғәбитов, Рәшиҙә Туйсина, Зинфира Абдулхаҡова үткәрҙе. Улар –конкурс жюрийы ағзалары һәм Фәйзи Ғәскәров исемендәге академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең легендар солистары. Мэтрҙар финал номерҙарын ҡараны һәм йәш бейеүселәргә һәм уларҙың педагогтарына консультациялар бирҙе. Шулай уҡ мастер-класта хореографтар — башҡа төбәктәрҙән — Дағстандан һәм Чечнянан саҡырылған коллективтар етәкселәре лә ҡатнашты.
Көндөң икенсе яртыһында, бер аҙ ял иткәндән һуң, балалар репетицияларын дауам итте. Еңеүселәрҙең исемдәре 17 июлдә, шәмбе көнө, гала-концертта иғлан ителәсәк. Финалда 230 бала ҡатнаша.


text:
Өфөгә Халыҡ-ара балалар уйындарына Австрия командаһы килде
Өфөгә VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашыусы командалар килә башланы. Көн элгәре Башҡортостан баш ҡалаһына Швейцарияның Лозанна ҡалаһынан делегация килһә, бөгөн, 25 февралдә, Өфө Австрияның Грац ҡалаһынан спортсыларҙы сәләмләне.
Аэропортта Австрия ҡунаҡтарын команда көйәрмәндәре һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡаршы алды. Команда составында – хоккейсылар, 27 февралдә улар Белоруссия спортсылары менән көс һынашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, хоккей турниры матчтары «Өфө-Арена» һарайында үтәсәк.


text:
Башҡорт дәүләт педагогия университеты Ҡырым абитуриенттары өсөн бюджет урындар алды
РФ Мәғариф һәм фән министрлығы федераль бюджет иҫәбенә Ҡырым сығарылыш уҡыусыларын уҡытыуға контроль ҡабул итеү һандарын раҫланы. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, республиканың башҡа юғары уҡыу йорттары кеүек, Мәғариф һәм фән министрлығы өҫтәмә бюджет урындары бүлгән Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары иҫәбенә инде.
— Башҡорт дәүләт педагогия университетына инеүсе Ҡырым абитуриенттары 18 бюджет урынға дәғүә итә ала, уларҙың туғыҙы – бакалавриат программалары буйынса, тағы ла шул тиклеме – магистратура программалары буйынса, — тип аңлатты Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Ольга Михайлова.
Башҡа вуздар буйынса контроль һандарҙы ҡабул итеү комиссияларында белергә мөмкин.
Башҡортостан абитуриенттары өсөн бюджет урындар иҫәбе һаҡланасаҡ, тип билдәләнеләр БР Мәғариф министрлығында. Яңы уҡыу йылында Башҡортостанда бюджетҡа 10 317 кеше инә аласаҡ.


text:
Башҡортостанда мосолмандар өсөн банк карталары сыға
Мосолмандар өсөн банк карталары ислам ҡанундарына тулыһынса яуап бирә. Шулай уҡ, тиҙҙән республикала хәләл такси барлыҡҡа киләсәк. Уның үҙенсәлеге шунда - руль артында мосолман водителдәр генә буласаҡ, ә ҡатын-ҡыҙҙарҙы гүзәл зат вәкилдәре генә йөрөтәсәк.
Машина йөрөтөүсенең милләте роль уйнамай. Ул тәү сиратта әҙәпле булырға, салонда тәмәке тартмаҫҡа, аҡыртып поп- музыка һәм шансон ҡуймаҫҡа, юҡ-бар һорауҙар менән юлсының теңкәһенә теймәҫкә тейеш.


text:
Силәбелә ҙур уңыш менән Роберт Юлдашевтың концерты үтте
Силәбе трактор заводы театрында ҙур уңыш менән виртуоз ҡурайсы Роберт Юлдашев һәм «Ҡурайсы» төркөмөнөң концерты үтте. Сараны төбәктең «Башҡорт ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы һәм Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре иттифағы ойошторҙо.
Концерт барышында тамашасылар боронғо башҡорт музыка ҡоралдарының сихри моңона сорналды, шулай уҡ башҡарыусының үҙе менән дә аралашты. Көй башҡарыр алдынан Роберт Юлдашев тормош, уның матурлығы, рухи ҡиммәттәр тураһындағы уй-фекерҙәре менән бүлеште, Чили Республикаһындағы аварияла ниндәйҙер мөғжизә менән тере ҡалған шахтерҙар менән аралашыуы хаҡында һөйләне. Концерт тамашасы күңеленә хуш килде.
Силәбе өлкәһендә Роберт Юлдашев һәм «Ҡурайсы» төркөмө йәнә бер концерт ҡуясаҡ, сара 28 апрелдә Озерск ҡалаһында үтә.


text:
Автотуризмды үҫтереү перспективалары тикшереләсәк
Бөгөн БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында матбуғат конференцияһы үткәрелә. Унда төбәктә автотуризмды үҫтереү перспективаһы һәм “Туристик Башҡортостан” республика йәштәр автоэкспедицияһының беренсе этабы йомғаҡтары төп тема булып торасаҡ.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, йәштәр проектының төп бурыстары булып автотуризмды һәм автоспортты популярлаштырыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, Рәсәйҙең ҙур туристик үҙәктәренең береһе булараҡ республика имиджын нығытыу, БР райондары туризмын үҫтереү өсөн перспективалы маршруттарҙы өйрәнеү тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, “Башҡортостан Республикаһы Ғафури районының туризм маршруттары” экспедицияһының беренсе этабы быйыл 27 сентябрҙән 1 октябргә тиклем үткәрелде.


text:
Фото:
Өфөлә дүртенсе неврология университет уҡыуҙары үтә
Фото:
Башҡорт дәүләт медицина университеты Осло университеты (Норвегия) менән күп йыллыҡ хеҙмәттәшлеген дауам итә. «Башинформ» агентлығына БДМУ-ның неврология клиникаһы директоры, профессор Ләйлә Әхмәҙееваның хәбәр итеүенсә, 25 мартта Дүртенсе университет неврология уҡыуҙарын үткәреү планлаштырыла. Өсөнсө тапҡыр бындай сарала сит илдән докладсылар ҡатнаша. Был юлы төп лектор булараҡ балалар неврологияһы буйынса әйҙәүсе белгес — профессор Бьорн Лофтерод (Dr. Bjorn Lofterod) сығыш яһай. Ул «Балаларҙың церебраль фалижында хәрәкәттең боҙолоуы: ярҙам ойоштороу һәм дауалау» темаһына доклад тәҡдим итә.
Видеоконференция форматында үткәрелеүе был осрашыуҙың үҙенсәлеге иҫәпләнә: докладсы һәм уның хеҙмәттәштәре Ослола сығыш яһай, уларҙы БДМУ-ның яңы уҡыу-спорт корпусында һәм Белорет, Мораҡ телемедицина үҙәктәрендә тыңлайҙар.
— Элек бындай саралар үткәреү өсөн 2-се республика клиник дауаханаһының телемедицина үҙәгенә мөрәжәғәт итергә тура килә ине, — тип һөйләй Ләйлә Ринат ҡыҙы. – Күп нәмәгә уларҙан өйрәндек һәм әле, дистанцион белем алыу үҙәген кәрәкле ҡорамалдар менән йыһазландырғас, бындай конференцияларҙы үҙ аллы үткәрә алабыҙ.
Әйтергә кәрәк, тап профессор Ләйлә Әхмәҙеева менән
Норвегиянан профессор Ляйф Гъерстад (Leif Gjerstad) 1993 йылда күп йыллыҡ университет-ара хеҙмәттәшлеккә нигеҙ һалған. Шунан алып юғары уҡыу йорттары араһындағы дуҫлыҡ нығый. Ослолағы хеҙмәттәштәре менән Башҡортостан неонатологтары ла әүҙем эшләй.
Норвегия белгестәре ярҙамы һәм ҡатнашлығы менән Башҡортостанда беренсе тапҡыр Республика балалар клиник дауаханаһында этика комитеты ойошторолған, уны профессор Ринат Хәсәнов етәкләй.
Медицина факультеты етәксеһе Фроде Вартдал (Frode Vartdal) һәм профессор-нейрохирург Гяйр Росте (Geir Roste) БДМУ студенттарына, педагогтарға һәм Өфө табиптарына лекциялар уҡыған, ә Осло университетының халыҡ-ара үҙәге начальнигы Осло Джулия Феркис (Julia Ferkis) 2008 йылда хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы сираттағы меморандум төҙөгәндә БДМУ-ның Ғилми советы алдында сығыш яһаған.
БДМУ белгестәре лә Норвегияға бер нисә тапҡыр саҡырыу алған. Күптән түгел БДМУ-ның нейрохирургия һәм медицина генетикаһы курстары һәм неврология кафедраһы ассистенты Артем Фәйзуллин Ослоның университет клиникаһында бер айлыҡ стажировканан ҡайтты.


text:
2010-2012 йылдарға социаль-иҡтисади үҫеш тикшерелде
Хөкүмәт йортонда Бюджет проектлауы буйынса ведомство-ара Хөкүмәт комиссияһының һәм Башҡортостан Республикаһында һалым закондарын камиллаштырыу һәм ҡулланыу буйынса ведомство-ара комиссияһының берлектәге ултырышы үткәрелде. Ул республиканың 2010-2012 йылдарға социаль-иҡтисади үҫеше прогнозын әҙерләүгә арналды. Ултырышты БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, финанс министры Айрат Ғәскәров алып барҙы.
"2010 йылға һәм 2012 йылға тиклем осорға Башҡортостан Республикаһының социаль-иҡтисади үҫеше прогнозының төп макроиҡтисади күрһәткестәре тураһында" доклад менән БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Евтушенко сығыш яһаны. Ул, донъя финанс көрсөгө эҙемтәләре йоғонтоһо шарттарында тәүге тапҡыр прогноз өс вариантта — уңышлы, база һәм инерцион — төҙөлдө, тип айырым билдәләп үтте.
Иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары Марат Минасов республикала иҡтисади үҫештең төп төрҙәрен күҙаллау тураһында бәйән итте.
Әлегә тиклем, Рәсәй Федерацияһының социаль-иҡтисади үҫешен күҙаллау һәм программалаштырыу тураһында Законға ярашлы, РФ Хөкүмәте тарафынан раҫланған ил иҡтисадын үҫтереүҙең төрлө шарттары ҡаралмауын иҫәпкә алып, Ведомство-ара комиссияһы өс вариант буйынса социаль-иҡтисади процестарҙы үҫтереү ихтималлығы менән килеште. 2010 йылға һәм 2012 йылға тиклем осорға прогноз параметрҙары өҫтөндә эш дауам итә һәм ул 2009 йылдың 1 сентябренә тиклем билдәләнгән тәртиптә республика Хөкүмәте һәм Президенты ҡарамағына еткереләсәк.
Ултырышта шулай уҡ 2009 йылдың биш айында БР тупланма бюджетына табыштар инеү һөҙөмтәләре, планлаштырылған күләмдә бюджетҡа керемдәрҙе тәьмин итеү буйынса күрелгән саралар, сәнәғәт, сауҙа, төҙөлөш һәм ауыл хужалығы эшмәкәрлегенең төп төрҙәре буйынса бюджет менән иҫәп-хисап торошона анализ һөҙөмтәләре ҡаралды. Көн тәртибенең был пункты буйынса доклад менән БР финанс министры урынбаҫары Мәрфүға Сибәғәтуллина сығыш яһаны.


text:
2011 йылда республикала 53768 сабый тыуған
2011 йылда Башҡортостанда 53768 сабый донъяға килгән. Шуларҙан 519 осраҡта — игеҙәктәр, 11 осраҡта өс игеҙәк тыуған. Малайҙар ҡыҙҙарға ҡарағанда ике меңгә тиерлек күберәк тыуған, йәғни 27 819 малай һәм 25 949 ҡыҙ донъяға килгән, тип хәбәр итә Рәсәй Федерацияһы Социаль страховкалау фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһе матбуғат хеҙмәте.
Фондтың эҙләү-мониторинг системаһы мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда 2011 йылда тыуған балалар иҫәбе унан алдағы йыл менән сағыштырғанда 3,7 процентҡа кәмегән. Рәсәй буйынса уртаса алғанда иһә 2011 йылдағы тыуым күрһәткестәре уҙған йыл кимәлендә ҡалған. Шулай итеп, отчет осоро йомғаҡтары буйынса республика Волга буйы федераль округында һаман да алдынғы урында тора, ә Рәсәйҙә Мәскәүҙән (102 984 бала), Мәскәү өлкәһенән (62 902 бала), Краснодар крайынан (62627 бала) һәм Свердловск өлкәһенән (56 935 бала) ҡала бишенсе урында килә.
Шуның менән бергә Фонд аналитиктары билдәләүенсә, Башҡортостанда өсөнсө һәм унан күберәк бала тыуыу проценты уртаса күрһәткестән юғары булып ҡала һәм 15,3 процентты тәшкил итә.