text:
Лилиә Ғүмәрова: «Йәмғиәттә ғаилә культын булдырырға тейешбеҙ»
Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә ғаилә көрсөк хәлендә, был хаҡта күп факттар һөйләй. Беренсенән – балалы ғаиләләр һанының кәмеүе. Башҡортостанда ғына, һуңғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ул 16,2 процентҡа кәмегән. Икенсенән – никахтар һанының кәмеүе һәм айырылышыуҙарҙың күбәйеүе. Шулай итеп, үткән йылда төбәктә 36 мең никахҡа 18 мең айырылышыу тура килгән. Һәр өсөнсө бала никахта тормаған ҡатындан тыуа. Йәнә бер мәсьәлә — Рәсәйҙә балалы ғаиләләрҙең күпселегенең ярлы йәшәүе. Төрлө мәғлүмәттәр буйынса, улар илдә 32 процент. Бындай һандар менән Ғаиләне, әсәлекте, аталыҡты һәм балалыҡты һаҡлау мәсьәләләре буйынса ведомство-ара советтың киңәйтелгән ултырышында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова таныштырҙы. Башҡортостан парламенты вице-спикеры билдәләүенсә, был һәм башҡа проблемаларҙы ғаилә хәлен көйләгән ҡануниәтте камиллаштырмайынса хәл итеп булмай.
Лилиә Ғүмәрова иҫәпләүенсә, Рәсәйҙең ғәмәлдәге ҡануниәтендә ғаиләнең хоҡуҡи билдәләмәһе юҡ. Ошоға бәйле ул РФ Ғаилә кодексына ғаилә билдәләмәһенә аныҡлыҡ индергән статьялар индерергә тәҡдим итте.
Лилиә Ғүмәрова иғтибар иткән икенсе мәсьәлә — балалы ғаиләләрҙең йәшәү сифатының федераль социаль стандарттарын әҙерләү.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғаиләгә ярҙам итеү кимәле бөгөн беҙҙә был ғаиләнең категорияһына һәм матди именлегенә түгел, ә уның йәшәү урынына бәйле, — тип аныҡлыҡ индерҙе Лилиә Ғүмәрова.
Ғаиләгә социаль ярҙам итеү сараларының күләме тулыһынса РФ субъекттарының һәм урындағы үҙидараның финанс һәм матди мөмкинлектәренә, шулай уҡ властың балалы ғаиләләргә социаль ярҙам итеү мәсьәләләренә шәхси мөнәсәбәтенә бәйле.
— Әлеге ваҡытта ғаиләгә социаль ярҙам күрһәтеү буйынса яңы алымдар талап ителә, — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова. – Балалы ғаиләләрҙең төрлө категорияларының (инвалид бала тәрбиәләүсе, йәш һәм күп балалы ғаиләләр) йәшәү сифатының федераль социаль стандарттарын раҫлау бындай алымдарҙың береһе булырға тейеш.
Вице-спикер, «Балалы ғаиләләрҙең йәшәү сифатының социаль стандарттары тураһында»ғы федераль законы проектын әҙерләргә кәрәк, тип иҫәпләй. Уның фекеренсә, был балалы ғаиләләрҙең, уларҙың йәшәү урынына ҡарамай, хоҡуҡи хәлен тигеҙләргә мөмкинлек бирәсәк.
Төбәк һәм муниципаль кимәлдәрҙә башҡарылған эшмәкәрлек хаҡында һүҙ йөрөтөп, Лилә Ғүмәрова ғаиләләр менән эшләүҙә ведомстволарҙың үҙ ара килешеп эш итеү мәсьәләһенә лә ҡағылды.
— Ғаиләләр менән эшләгән ведомстволар һәм структуралар беҙҙә күп. Әммә уларҙың эшмәкәрлеген координациялау, төрлө категориялы ғаиләләр менән эшләүҙә үҙ-ара килешеп эш итеү алгоритмдары федераль кимәлдә лә, төбәк һәм муниципаль кимәлдә лә юҡ, — тип өҫтәне ул.
Республика Хөкүмәте ҡарамағындағы Ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ мәсьәләләре буйынса ведомство-ара совет 2009 йылда булдырылды. Бынан һуң һәр муниципаль берәмектә шундай уҡ советтар формалаштырылды.
Һәм бөгөн, БР Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары иҫәпләүенсә, уларҙың эшмәкәрлеген камиллаштырыу зарур.
Ултырышта ҡуҙғатылған йәнә бер тема – ҡатын-ҡыҙҙарҙың мәшғүллеге.
— Һәр үҫешкән илдә ҡатын, бала тапҡандан һуң, кире эшкә килеү мөмкинлегенә эйә булырға тейеш. Бының өсөн беҙҙең теләк һәм тәүәккәллек кенә түгел, ә хоҡуҡи база ла кәрәк. Бөгөнгө шарттарҙа эш биреүселәрҙең барыһы ла ҡатындарҙы кире эшкә алырға теләмәй, — тип иҫәпләй Башҡортостан парламенты вице-спикеры.
«Рәсәй Федерацияһында халыҡ мәшғүллеге тураһында»ғы РФ законына үҙәрештәр индереүгә һәм халыҡ мәшғүллегенә булышлыҡ итеү буйынса ҡайһы бер хоҡуҡтарҙың төбәктәргә бүлеп бирелеүенә бәйле, Лилиә Ғүмәрова күп балалы, тулы булмаған ғаилә ағзаларын, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы һәм халыҡтың башҡа социаль яҡтан яҡланмаған ҡатламдары вәкилдәрен эшкә урынлаштырыу буйынса республика кимәлендә өҫтәмә саралар булдырырға тәҡдим итте.
БР Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү мәсьәләһен дә иғтибарһыҙ ҡалдырманы.
— Ғаилә абруйын тейешле кимәлгә ҡайтармаһаҡ, әллә ниндәй ҡанундар ҙа, миллиардлаған аҡсалар ҙа һөҙөмтә бирмәйәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. – Ғаиләне пропагандаларға тейешбеҙ, йәмғиәттә ғаилә культын булдырыу зарур.
Лилиә Ғүмәрова иҫәпләүенсә, мәктәп программаһына пилот проекты – йәштәрҙе ғаилә тормошона әҙерләү буйынса психологик, медицина һәм башҡа мәғлүмәттәрҙе үҙ эсенә алған махсус курс индереү зарур. Бындай мини-программаны М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты булдырырға әҙер.


c: text/html

text:
"ОЗНА" Сербияға ҡорамал сығарасаҡ
"ОЗНА" акционерҙар компанияһы "НИС-Нафтагас" (Сербия) нефть компанияһы менән договор төҙөнө. Договор буйынса Октябрьский предприятиеһы Сербия компанияһына "ОЗНА-Импульс" үлсәү мультифаза ҡоролмаһы әҙерләп ебәрергә тейеш.
Быға тиклем "ОЗНА" продукцияһының иң көнбайыш дислокация нөктәһе Рәсәйҙең Калининград ҡалаһы ине, тип хәбәр иттеләр компанияның матбуғат хеҙмәтенән.
Яңы ҡоролма тәүлегенә 400 тонна дебитҡа иҫәпләнгән, ул Сербияның Нови сад ҡалаһы аҫтындағы ятҡылыҡтан алынған "ҡара алтын"ды үлсәйәсәк.
"ОЗНА" компанияһы етәкселеге, был контракт оҙайлы ваҡытҡа үҙ-ара файҙалы хеҙмәттәшлектең башы булып торасаҡ, тип иҫәп тота.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостанда Еңеү көнөн байрам итеүгә арналған төп саралар билдәләнде Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда Еңеү көнөн байрам итеүгә арналған төп саралар билдәләнде
Башҡортостанда Еңеү көнөн байрам итеүгә арналған төп саралар билдәләнде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 71 йыллығын байрам итеүгә арналған төп саралар билдәле булды. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов «2016 йылда Еңеү көнөн байрам итеү тураһында»ғы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Ошо документҡа ярашлы, 6 майҙа Өфөлә байрам концерты һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын тантаналы ҡабул итеү ойошторола. Ветерандар «Башҡортостан» дәүләт концерт залына йыйыла. 9 майҙа Еңеү паркындағы мемориаль комплексҡа сәскә һалыу була.
Муниципаль берәмек хакимиәттәренә Башҡортостан Хәрби комиссариатының район, ҡала бүлектәре, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары советы, йәштәр һәм балалар йәмәғәт берекмәләре ярҙамы менән һәйкәлдәргә, обелисктарға сәскә һалыуҙы ойоштороу, Еңеү көнөнә арналған тантаналы йыйылыштар, күмәк мәҙәни саралар үткәреү, фронтовиктарҙы, тыл эшсәндәрен, яугирҙәрҙең тол ҡатындарын тәбрикләү тәҡдим ителә.
Республика етәксеһе ҡарарының үтәлешен контролдә тотоу Башҡортостан Башлығы Хакимиәтенә йөкмәтелгән.


text:
Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәй Дәүләт Думаһы спикеры Сергей Нарышкиндың осрашыуы үттеФото: Андрей Старостин
Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәй Дәүләт Думаһы спикеры Сергей Нарышкиндың осрашыуы үтте
Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәй Дәүләт Думаһы спикеры Сергей Нарышкиндың осрашыуы үттеФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәй Дәүләт Думаһы спикеры Сергей Нарышкин бөгөн Өфөлә үткән ике яҡлы осрашыу барышында төбәкте социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Рәсәй парламентының түбәнге палатаһы етәксеһе Башҡортостанға эш визиты менән көн элгәре килде.
— Һеҙ ике йыл Башҡортостанға етәкселек итәһегеҙ. Был ваҡыт эсендә республикала күп эштәр башҡарылды, — тине Сергей Нарышкин. – Төбәктә ауыл хужалығын, граждандар йәмғиәтен үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә, 2013 йыл бюджеты буйынса эштәр аҙағына яҡынлаша.
Рәсәй парламенты спикеры был эшмәкәрлектә төбәктең ниндәй йүнәлештәргә баҫым яһауы хаҡында ҡыҙыҡһынды.
— Беҙҙең төп бурыс – республика халҡының именлеген нығытыу, — тине Рөстәм Хәмитов. – Тәү сиратта кешеләрҙең йәшәү сифатын яҡшыртыу өсөн эшләйбеҙ. Был маҡсаттарға барлыҡ ресурстар йүнәлтелә.
Президент сәнәғәт тотороҡло үҫешһен өсөн төбәк етәкселеге тарафынан күрелгән саралар хаҡында һөйләне. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ҙур иғтибар агросәнәғәт комплексына бүленә, сөнки республика халҡының 40 проценты ауыл ерендә йәшәй. Йәнә һауа шарттары ла һуңғы йылдарҙа ҡыуандырмай – төбәк аграрийҙары ҡоролоҡ шарттарында эшләне.
— Бындай осраҡта ла ауыл халҡының йәшәү сифаты насараймаһын өсөн тырышабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Презденты бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттыру буйынса күрелгән саралар тураһында ентекле һөйләне. Был бик ауыр эш – ҡайһы бер тармаҡтарҙа эш хаҡын икеләтә арттырыу зарур.
Киләһе йылдан уҡытыусылар һәм медицина хеҙмәткәрҙәренең генә түгел, ә мәҙәниәт өлкәһендә, бала баҡсаларында, социаль учреждениеларҙа эшләгәндәрҙең дә хеҙмәт хаҡы арттырыласаҡ, тип билдәләне төбәк башлығы. Ил башлығының быр күрһәтмәләре үтәлһен өсөн республика мөмкинлектәр таба.
Осрашыу барышында республика халҡының уртаса эш хаҡы күләме, шулай уҡ хеҙмәт баҙарындағы хәл тикшерелде. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, һуңғы ваҡытта төбәктә эш хаҡы 15 процентҡа арттырылған. Был эшкәртеү производстволарына ғына түгел, башҡа өлкәләргә лә ҡағыла.
— Халыҡты хеҙмәт хаҡы, эш, торлаҡ менән тәьмин итеү төбәктә өҫтөнлөклө һаналған өс мәсьәлә булып тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.


text:
Республикала байрам һәм ял көндәрендә март айы өсөн пенсия таратыу графигы билдәле булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан бүлексәһе байрам һәм ял көндәрендә март айы өсөн пенсия таратыу графигын баҫтырып сығарҙы.
2 мартта пенсия 3-ө һәм 4-е өсөн, 3 мартта — 3-ө, 4-е, 5-е һәм 6-һы өсөн; 4 мартта — 4-е, 5-е, 6-һы, 7-һе һәм 8-е өсөн; 5 мартта — 5-е, 6-һы, 7-һе һәм 8-е өсөн; 7 мартта — 7-һе һәм 8-е өсөн таратыла. 9 марттан пенсия ғәҙәти тәртип буйынса килтерелә.
Кредит ойошмаларына аҡса 11 мартта күсерелә, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Пенсия фонды Башҡортостан бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Михаил Бабич Волга буйы федераль округы төбәктәре мосолмандарының Диниә назараттары вәкилдәре менән осраштыФото: Андрей Старостин
Михаил Бабич Волга буйы федераль округы төбәктәре мосолмандарының Диниә назараттары вәкилдәре менән осрашты
Михаил Бабич Волга буйы федераль округы төбәктәре мосолмандарының Диниә назараттары вәкилдәре менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә, Республика йортонда Волга буйы федераль округы төбәктәре мосолмандарының Диниә назараттары вәкилдәре менән осрашты.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар теракт һөҙөмтәһендә һәләк булған билдәле дин белгесе, Татарстан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты рәйесе урынбаҫары Вәлиулла Яҡуповты бер минут тын тороп иҫкә алды.
Михаил Бабич билдәләүенсә, Ҡазандағы фажиғәле ваҡиғалар Татарстанда ғына түгел, ә тотош Рәсәй йәмғиәтендә булған проблемалар хаҡында һөйләй. Әлеге ваҡытта теракт тикшерелә, шулай уҡ уға сәбәп булған шарттар ҙа өйрәнелә.
— Бындай күренештәрҙең таралыуына ҡаршы көрәштә ныҡлы уртаҡ позициябыҙ булмай тороп, һөҙөмтәләргә ирешеү ауыр буласаҡ, — тип белдерҙе Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле.
Осрашыуҙа ислам дине буйынса белем биреү, ваххабизм таралыуына ҡаршы көрәш мәсьәләләре, шулай уҡ Татарстан Республикаһының тәжрибәһе тикшерелде. Теракттан һуң унда сит илдә белем алыуға, ТР мосолмандарының Диниә назараты, мәсеттәр, имамдар менән үҙ-ара эш итеүгә, уларҙың эшен ойоштороуға ҡарата мөнәсәбәттәрҙе принципиаль үҙгәрткән бер нисә ҡарар ҡабул ителде. Михаил Бабич фекеренсә, Татарстандың тәжрибәһе Волга буйы федераль округы төбәктрендә генә түгел, тотош илдә лә иғтибарға лайыҡ. Сөнки Рәсәй Федерацияһының күпселек төбәктәрендә Урта Азия республикаларынан сыҡҡан кешеләр һаны күбәйә, улар үҙҙәренең дини йолаларын һәм традицияларын көсләп таға башлай.
— Һөжүм итеү позицияһы кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Михаил Бабич. – Быға ҡаршы көрәш системалы характерҙа булырға тейеш.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов осрашыуҙа ҡатнашыусыларға республикалағы конфессиональ хәл тураһында һөйләне. Башҡортостанда 12 дини үҙәк, 1583 дини ойошма эшләй, тип билдәләне ул. Дини ойошмаларҙың 88 проценттан ашыуы – ислам (67 процент) һәм православие (21 процент) диндәренә ҡарай. Шул уҡ ваҡытта, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республикала имамдарҙы ислам дине ҡанундарына таянып әҙерләүгә баҫым яһала.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар дәүләт власы органдарының конфессиялар менән үҙ-ара килешеп эш итеүен камиллаштырыуға йүнәлтелгән конструктив тәҡдимдәр индерҙе. Осрашыу аҙағында Михаил Бабич билдәләүенсә, бюджеттан финансланған һәм ислам дине буйынса белем биреүгә йүнәлтелгән программаларҙың ни тиклем һөҙөмтәле эшләүен, был программаларға мәҙрәсә һәм ислам университеттарының ниндәй кимәлдә йәлеп ителгән булыуын асыҡлау өсөн киләһе бындай осрашыу Мәғариф министрлығы, дәүләт юғары уҡыу йорттары вәкилдәре менән үтәсәк.


text:
Башҡортостан Президенты «Өфөмебель» предприятиеһының етештереү майҙансыҡтарында булдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты «Өфөмебель» предприятиеһының етештереү майҙансыҡтарында булды
Башҡортостан Президенты «Өфөмебель» предприятиеһының етештереү майҙансыҡтарында булдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфө районы буйлап эш сәфәре барышында «Өфөмебель» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең етештереү майҙансыҡтарында булды.
Предприятиела айына 120 миллион һумлыҡ продукция етештерелә, бында 500-ҙән ашыу кеше эшләй. Уртаса айлыҡ эш хаҡы 31 мең һум тәшкил итә. Предприятие продукцияһы 600 мебель салонында һатыла, бынан тыш, «Өфөмебель» үҙенең ваҡлап һатыу селтәрен үҫтерә.
Алдағы ваҡытта предприятие майҙаны 26 мең квадрат метр тәшкил иткән яңы етештереү майҙансығын асырға ниәтләй. Был маҡсаттарға 1,2 миллиард һум йүнәлтеләсәк. Проект 2014-2015 йылдарҙа тормошҡа ашырыласаҡ, тип көтөлә.
Рөстәм Хәмитов предприятиены үҫтереү мөмкинлектәре, уның проблемалары хаҡында ҡыҙыҡһынды. «Өфөмебель» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Сергей Жетенев хәбәр итеүенсә, сеймал етешмәү төп мәсьәлә булып тора. «Ҡайһы бер һорауҙарҙы, атап әйткәндә, инфраструктура ойоштороу буйынса мәсьәләне хәл итеүҙә республика властарының булышлығына иҫәп тота алаһығыҙ», — тине Президент.
«Өфөмебель» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 1999 йылда булдырылған. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – мебель етештереү. Предприятиеның административ үҙәге, етештереү һәм склад майҙансыҡтары Өфө районының Михайловка ауылында урынлашҡан. Предприятие продукцияһы Рәсәй, Ҡаҙағстан, Әрмәнстан, Украина һәм Белоруссияның 350 ҡалаһында тәҡдим ителә.


text:
Магдебург ярымшарҙары
Магдебург ярымшарҙары — һауа баҫымы көсөн һәм үҙе уйлап тапҡан һауа насосы менән таныштырыу өсөн немец физигы Отто фон Герикеның эксперименты. Был экспериментта диаметры 14 дюйм (35,5 см), эсе буш, бер-береһенә тығыҙ итеп япмалы ике баҡыр ярымшарҙар файҙаланыла. 1654 йылда Герике император Фердинанд III ҡатнашлығында рейхстагта күрһәтә. Сфера эсенән һауаны һурып алғас, 16 ат (8-әр ат тике яҡтан) ярымшарҙарҙы айырып ала алмай.
1656 йылда Герике экспериментын Магдебургта, 1663 йылда Берлинда 24 ат менән күрһәтә.
Был ярымшарҙар Мюнхенда Немец музейында (нем. Deutsches Museum) һаҡлана.
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Магдебургские полушария // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)


text:
Муниципаль райондарҙа ойоштороу мәсьәләләренә арналған ултырыштар үтә
Икенсе саҡырылыш шуралар 5-се октябрҙәге муниципаль һайлауҙар һөҙөмтәләре буйынса төҙөлдө.
Мәғлүм булыуынса, 5-се октябрҙә республиканың барлыҡ муниципаль райондарында урындағы үҙидаралыҡтың вәкәләтле органдарына депутаттар һайланды. Мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, унда электораттың 92 проценты самаһы ҡатнашты. Һайланған депутаттарҙың 92 ярым проценты, йәғни 893 кеше берҙәм Рәсәй фирҡәһе ағзалары, 7 депутат коммунистар партияһынан, либерал-демократик фирҡәнән ике кеше үткән. Тағы 62 депутат бер фирҡә ҡараштарын да уртаҡлашмай, кандидатураларын үҙҙәре күрһәткән
Балтас районы шураһының тәүге ултырышында Фирдинант Арыҫланов муниципаль район советы рәйесе итеп һайланды. Уның урынбаҫары итеп депутаттар Сәрүәретдиновты, ә совет сәркәтибе вазифаһына Рәсих Аҡбиревты билдәләне.
3-сө декабрҙә Балтас районы хакиәте башлығы вазифаһына конкурс үтәсәк. Әлегә тиклем был вазифаны башҡарыуҙы депутаттар Рәфил Ғәлләмовҡа йөкмәтте.
Хәйбулла районында Шура рәйесе тип Борис Павлов, ә урынбаҫары тип Азамат Юнысов һайланды. Даими комиссиялар етәкселәре билдәләнде. Район хакимиәте башлығы вазифаһын алмаштырыу буйынса конкурс үткәреүгә бәйле, совет был вазифаны конкурсҡа тиклем райондың ғәмәлдәге башлығы Ринат Бикбовҡа йөкмәтте.


text:
“Мәғариф” милли проекты сиктәрендә быйыл 37 педагог премия аласаҡ
Быйыл “Мәғариф” милли проекты сиктәрендә республиканың 37 иң яҡшы уҡытыусыһы федераль грантҡа эйә буласаҡ. Әйтергә кәрәк, 2010 йылда уларҙың иҫәбе һиҙелерлек кәмене. Милли проектты тормошҡа ашырыуҙың тәүге өс йылында 100 мең һум күләмендәге премияға 363 талантлы педагог эйә булғайны, 2009 йылда уларҙың һаны 377-гә еткәйне. Дүрт йыл эсендә республиканың инновацион белем программаларын индереүсе 1466 уҡытыусыһы грант алғайны.
Шуның менән бергә 2010 йылда матди дәртләндереү суммаһы 200 мең һумға тиклем арттырылды.


text:
Дмитрий Медведев ришүәттән 100 тапҡыр күберәк штраф һалырға тәҡдим итте
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Федераль Йыйылышҡа үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә ришүәтселәргә ришүәттән 100 тапҡырға күберәк суммала штраф һалырға тәҡдим итте. Был, уның фекеренсә, илебеҙҙә коррупцияны тамырынан бөтөрөргә ярҙам итәсәк.
— Тәжрибәнән күренеүенсә, хатта 12 йылға иркенән мәхрүм итеү янауы ла ҡайһы бер енәйәтселәрҙе туҡтатмай, — тине дәүләт башлығы. — Бындай хәлдә, бәлки, штраф һөҙөмтәлерәк яза биреү сараһы булыр. Коммерция һатып алыуы, ришүәт биргән һәм алған өсөн ришүәттең үҙенән йөҙ тапҡырға күберәк күләмдә штраф һалыу менән яза бирелергә тейеш.
Дмитрий Медведев фекеренсә, бындай яза ришүәтселектә аралашсы ролен үтәүселәргә ҡарата ла ҡулланылырға тейеш.
— Бындай штрафтар закон кимәлендә индерелергә тейеш, — тип иҫәпләй Президент.
Башҡортостанда коррупция темаһы һуңғы ваҡытта республиканың юғары етәкселеге кимәлендә бер нисә тапҡыр тикшерелде. Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов бөтә кимәлдәрҙә лә ришүәтселеккә ҡаршы көрәшергә кәрәклеге хаҡында күп тапҡырҙар телгә алды. Бынан тыш, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев күптән түгел Дәүләт Думаһында Дәүләт Думаһының Коррупцияға ҡаршы тороуҙы закон нигеҙендә тәьмин итеү буйынса комиссияһының парламент тыңлауҙары сиктәрендә сығыш яһап, төбәгебеҙҙә был яуызлыҡты бөтөрөү буйынса күрелгән саралар тураһында һөйләне. Ул федераль закон сығарыусыларға был йүнәлештә теләктәрен белдерҙе һәм “Коррупцияға ҡаршы тороу тураһында” Федераль законды камиллаштырыу буйынса бер нисә инициатива индерҙе.


text:
Башҡортостанға визит менән Сергей Нарышкин килдеФото: Андрей Старостин
Башҡортостанға визит менән Сергей Нарышкин килде
Башҡортостанға визит менән Сергей Нарышкин килдеФото: Андрей Старостин
27 ноябрҙә Өфөгә эш визиты менән Рәсәй Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин килде. Баш ҡала аэропортында уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев ҡаршы алды.
Визит сиктәрендә Рәсәй парламенты спикеры депутаттар корпусы, юғары уҡыу йорто студенттары, республиканың йәмәғәт һәм дин эшмәкәрҙәре менән осрашыуҙар үткәрергә планлаштыра.


text:
Парламент депутаты ярҙамсыһы ҡул алынды
Наркоконтроль һәм 10-сы холоҡ төҙәтеү колонияһы хеҙмәткәрҙәре берлектә Өфө колнияларына наркотик матдәләр индереү юлын кисектерҙе.
Әммә был ниәт бойомға ашмай. Наркополицейскийҙар һәм хөкөм язаларын башҡарыу идаралыҡтары хеҙмәткәрҙәре уның юлын сикләй. Ҡулға алынған мәлдә енәйәтсе хоҡуҡ һаҡлаусыларға 150 мең һум күләмендә һуңынан тағы ла ошо тиклем үк аҡса тәҡдим итә. Тикшереүҙәр барышында енәйәтселә Дәүләт йыйылышы- ҡоролтайҙың үткән саҡырылыштағы депутаты ярҙамсыһы танытмаһы табыла. Бынан тыш уның наркотиктарҙы ҡулланыуы асыҡлана.
Экспертизанан һуң енәйәтсенән алынған героин 11 грамм йәғни 100 доза булыуы асыҡлана. Был эш буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Уға ярашлы ҡулға алыныусы 8 йылдан алып егерме йылға тиклем иркенән мәхрүм ителергә һәм уға бер миллион һумға тиклем штраф һалыныуы ихтимал. Һуңынан асыҡланыуынса депутат ярҙамсыһы танытмаһын енәйәтсе ҙур суммаға һатып алған. Был хәл буйынса өҫтәмә тикшереүҙәр үткәрелә.


text:
Өфөлә социаль туризм үҫешә
Өфөлә социаль туризм үҫешә. Ветерандар өсөн экскурсиялар ойоштороу уны индереү буйынса ҡала властарының пилот проектына әйләнде.
Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең сираттағы йыллығын байрам итеү алдынан 5 апрелдән 7-һенә тиклем экскурсиялар ойошторолған. Ветерандарҙы БР Милли музейы, Салауат Юлаев һәйкәле, Конгресс-холл, Дуҫлыҡ монументы, Алла Анаһы Раштыуаһы ғибәҙәтханаһы, «Аҡбуҙат» ипподромы, «Ләлә Тюльпан» йәмиғ мәсете, Республика Хәрби Дан музейы кеүек ҡаланың иҫтәлекле урындары буйлап йөрөтөү күҙаллана.
Өфө властары дәүләт яҡлауы аҫтындағы ветерандар, инвалидтар һәм башҡа категориялағы кешеләр өсөн социаль туризмды үҫтерергә ниәтләй. Шул уҡ мәлдә киләсәктә Өфөнән тыш, бөтөн Башҡортостан территорияһы буйлап экскурсиялар ойошторолоуы ла көтөлә.


text:
«Бөтә донъя өмәһе-2012» алдынан Өфөлә экологик өмәләр ойоштороласаҡ
«Бөтә донъя өмәһе-2012: әйҙәгеҙ быны башҡарайыҡ!» («Let’s Do It! World Cleanup 2012») акцияһы алдынан 15 майҙа Башҡортостан баш ҡалаһының 25 урынында экологик өмәләр ойоштороласаҡ.
— Сүп-сарҙан таҙартыласаҡ территориялар Өфөлә билдәләнгән дә инде. Яҙғы өмәләр ҡалабыҙҙы таҙараҡ итәсәк, иң мөһиме — «Бөтә донъя өмәһе-2012» акцияһын ойоштороу һәм үткәреүҙең аныҡ системаһын әҙерләү, Рәсәйҙә 15 сентябрҙә үтәсәк ҙур эко-проектты һынап ҡарау мөмкинлеген бирәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды «ЭКА-Башҡортостан» йәмәғәт хәрәкәте етәксеһе Гүзәл Латыпова.
«Бөтә донъя өмәһе-2012» акцияһын әҙерләү һәм үткәреүҙә теләгән һәр кем ҡатнаша ала. Төрлө өлкәләрҙә эшләүсе кешеләрҙе урындағы экология мәсьәләләренә йәлеп итеү акцияның төп маҡсаты булып тора.


text:
Сентябрь айында Өфөлә Мостай Кәримгә һәйкәл асыласаҡ
Профсоюздар йорто алдындағы майҙанда Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримгә һәйкәл ҡуйыласаҡ. Монтажлау эштәрен сентябрь урталарында тамамлау планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
Скульптура янында сквер булдырыу планлаштырыла. Унда сәскә түтәлдәре, ике фонтан, заманса яҡтыртыу системаһы, йәйәүлеләр өсөн яңы юлдар булдырыласаҡ.
Һәйкәл композицияһының дөйөм бейеклеге — алты метр, оҙонлоғо 15 метр буласаҡ. Яңы скульптура алға табан атлаусы шағирҙы, шулай уҡ уның «Ташлама утты, Прометей!», «Салауат», «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» һәм башҡа билдәле әҫәрҙәренең геройҙарын һынландырасаҡ.


text:
2009 йылдың үткәрелгән акциялар хроникаһы
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 26.01.2010 07:41
2009 йыл сәйәси акцияларға бай булды. Уларҙы үткәреүҙә "Күк бүре" башҡорт йәмәғәт хәрәкәте ҙур роль уйнаны. Шулай уҡ был акцияларҙа башҡорт йәмәғәт ойошмаларынан “Аҡтамыр”, “Урал”, Башҡорт йәштәре иттифағы, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы һәм "ТУҒАН ТЕЛ" вәкилдәре әүҙем ҡатнашты.
2009 йылдың 30 мартында Конгресс-Холл эргәһендә “Күк бүре” башҡорт йәмәғәт хәрәкәте республиканың үҙаллығын яҡлап, пикет ойошторҙо. Пиктҡа 100-ҙән ашыу кеше килде. Улар Башҡортостан Президентының урындағы халыҡ тарафынан һайланыуын талап иттеләр. Был пикет Мәскәүгә ҡаршы йүнәлтелгәйне. Федерализмға арналған пикет маҡсатына иреште.
2009 йылдың 18 апрелендә Рус дәүләт драма театры бинаһы эргәһендә бик ҙур митинг ойошторолдо. Митингты Башҡорт йәштәре иттифағы менән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы милли-төбәк компонентты яҡлауга арнаны.
Был акцияға бик күп кеше килде. Уларҙың һаны 6 меңгә етә ине. Бында Башҡортостандың Мәләүез, Баймаҡ, Көйөргәҙе райондарынан да автобустарға тейәлеп килгәйнеләр. Митингта сығыш яһаусылар араһында тик башҡорттар ғына булманы, икенсе милләт граждандары ла телмәр тотто. Бөтәһе лә Рәсәҙең 309-сы һанлы федераль законды ғәйепләне.
Акция айырыуса ҙур әһәмиәтле булды. 2009-2010 уҡыу йылында милли-төбәк компоненты тулыһынса Башҡортостанда һаҡланып ҡалды.
2009 йылдың йәйендә Бөрйән районынынң Мәндеғол ауылы эргәһендә Башҡорт йәштәре иттифағы йәштәр байрамы үткәрҙе. Байрам ваҡытында “Күк бүре” йәмәғәт хәрәкәте вәкиле сығыш яһай. Ул үҙенең сығышында ФСБ хеҙмәткәрҙәренең йәмәғәт ойошмалары эштәренә ҡыҫылыуы тураһында белдерә. Ана шул сығыш өсөн был егеткә енәйәт эше ҡуҙғатыла.
Был эш сентябрь айына тиклем дауам ителә. Ошоноң арҡаһында бөтә башҡорт йәштәр ойошмаларына ФСБ, прокуратура тарафынан хаттар ебәрелә. Уларҙы предписаниелар тип атарға була. Бөтә йәштәр ойошмалары экстремизмда ғәйепләнә ине. Ундай предписаниены “Күк бүре” йәмәғәт хәрәкәте лә алды.
Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы 25 сентябрҙә ошоға ҡағылышлы пресс-конференция үткәрҙе. Пресс-конференцияны БСТ каналында телевидениела күрһәттеләр. Унда йәштәр байрамында сығыш яһаған егеттең видеояҙмаһы ла күрһәтелде.
29 сентябрҙә БЙИ, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы Прокуратура, ФСБ бинаһы эргәһендә пикет ойошторҙо. Пикетҡа 200 яҡын кеше килде. Нас всех не пересажаете!», “Свободу слова!” кеүек лозунгтар күтәреп йәштәр тора ине. Бер сәғәткә һуҙылды был акция. Республика телевидениеһы пикетты төшөрөп алды. Бер нисә кеше интервью бирҙе. Бында Башҡортостан, хатта сит өлкәләрҙән дә журналистар бар ине. Улар ҙа акцияла ҡатнашыусыларҙың интервью алды. Һуңынан Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы рәйесе Р.Т. Аҙнабаев БЙИ, «Күк бүре» башҡорт йәмәғәт хәрәкәте вәкилдәре менән Башҡортостан буйынса ФСБ идаралығы начальнигына В.Н. Палагинға инделәр.
2009 йылдың 19 авгусында халыҡ мәғарифҡа булышлыҡ итеүсе “Аҡтамыр” башҡорт үҙәге милли мәғариф мәсьәләре буйынса пикет ойошторорға маташты. Ул пикет Конгресс-холл эргәһендә булырға тейеш ине. Шул көндө Конгресс-Холл залында Өфө ҡалаһы уҡытыусыларының конференцияһы үтте. Пикет 15 сәғәткә тәғәйенләнгәйне. Әммә акцияға бик аҙ кеше килеү сәбәпле, пикет килеп сыҡманы. Акцияны сентябрь айына күсерергә ҡарар ҡабул ителде.
2009 йылдың 19 сентябрендә «Күк бүре» башҡорт йәмәғәт хәрәкәте йәнә Конгресс-холл эргәһәндә республиканың үҙаллылығын яҡлап, Рәсәйҙең унитар сәйәсәтенә ҡаршы пикет ойошторҙо. Пикетта Урал үҙәге, Аҡтамыр ойошмалары вәкилдәренән тыш, татар берекмәләренән дә вәкилдәр ҡанашты. Көн бик ямғырлы булды. Халыҡтың һаны 60-70 кешегә яҡын ине. Ямғыр яуыу сәбәпле ҡайһы бер лозынгтарҙы күтәреп булманы. Пикет митинг кеүек үтте. Күп кенә сығыш яһусыларҙың телмәрҙәрен “Азатлыҡ” радиостанцияһы хәбәрсеһе яҙып алды. Пикетта Хөҡүмәт рәйесе В.В. Путиндың сәйәсәте ғәйепләнде.
2009 йылдың 17 октябрендә “Күк бүре” башҡорт йәмәғәт хәрәкәте йәнә Конгресс-холл эргәһендә Башҡортостандың суверенитетын һәм 1993 йылда ҡабул ителгән Конституцияның тергеҙелеүен талап итеп пикет ойошторҙо. Бында ла татар ойошмаларынан килделәр.
Бик яҡшы үтте был акция. Бигерәк тә бигерәк тә бер егеттең акция башланыр алдынан шиғыр һөйләүе күптәргә оҡшаны. Ул “Ниңә йәнә беҙ 200 кеше пикетҡа сыҡтыҡ, ә ниңә 2000 түгел?”, тип һораны.
Пикетта 200 кеше ҡатнашты. Пикетта ҡатнашыусыларҙың төрлө власть органдарына адресланған мөрәжәғәте ҡабул ителде.
2009 йылдың 26 ноябрендә ҡала советы ҡаршыһында пикет ойошторолдо. Акцияны халыҡ ихтыяры хәрәкәте үткәрҙе. Улар «Күп милләтле халыҡтың суверенитеты” тураһында закон проектын ҡабул итеүҙе талап итә ине.
2009 йылдың 28 ноябрендә ҡала советы ҡаршыһында берләштерелгән оппозиция (лидер М. Хузин) 12 сәғәттә пикет ойошторҙо. Бында 200-гә яҡын кеше сыҡты. Пикетҡа сыҡҡандар республика прокуроры Хуртин, Хөҡүмәт Премьер-министры Р.С. Срабаев, Рәсәй хөҡүмәте рәйесе В.В. Путин кеүек әһелдәргә ҡаршы лозунгтар күтәргәйне.
2009 йылдың 12 декабендә 12 сәғәттә Өфө ҡала советы янында тағы бер пикет ойошторолдо. Пикеты Татар ижтимағи үҙәге (ТИҮ) ойошторҙо. Улар Татарстандағы милли хәрәҡәт лидеры Фәүзиә Байрамованы яҡлап сыҡты. Ф. Байрамованы Рәсәйҙең махсус хеҙмәттәре ҡулға алған һәм уға енәйәт еше ҡуҙғатҡан.
Уларға ошо акция ваҡытында Күк бүре башҡорт йәмәғәт хәрәкәте лә ҡушылды. Улар кеше хоҡуҡтары мәсьәләләрен күтәрҙе. Лоунгтарҙа «Күк бүре»– за демократию!», “Права человека – высшая ценность в РФ (ст. 2 Конституции)” яҙыуҙар яҙылғайны. Көн бик һыуыҡ булды. Милиция хеҙмәткәрҙәре “Күк бүре” хәрәкәте вәкилдәрен таратырға маташҡайны, ләкин уларҙың этэре килеп сыҡманы. Был акцияла 50 кешенән артығыраҡ халыҡ ҡатнашты.
ИРЕК АГИШЕВ, “Урал” үҙәгенең идара ағзаһы


text:
Республикала һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыуға сығымдар 19 процентҡа артты
— 2012 йылда һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыуға сығымдар 19 процентҡа тиерлек артып, 33,7 миллиард һумға етте. Был республика бюджетының яҡынса дүрттән бер өлөшөн тәшкил итә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдында республика Хөкүмәтенең 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет менән сығыш яһап.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, һаулыҡ һаҡлау системаһы ғүмер оҙонлоғон арттырыуҙа төп роль уйнай. Демография өлкәһендә был мөһим мәсьәлә булып тора. Төбәк башлығы хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта был күрһәткес республикала уртаса Рәсәй кимәленә тиң, әммә беҙгә Европа стандарттарына етеү мөһим.
Үткән йылда был йүнәлештә ҡайһы бер саралар күрелде. Туғыҙ муниципаль-ара медицина үҙәге эшләй башланы, тармаҡта төҙөлөп бөтмәгән объекттар күләме 40 проценттан ашыуыраҡҡа кәмене.
— Табиптарҙың уртаса эш хаҡы 53 процентҡа артып, 32,2 мең һумға етте. Был планлаштырылған күрһәткестәрҙән 19 процентҡа күберәк, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов ауыл ерендә кадрҙар етешмәү мәсьәләһен күтәрҙе.
— «Земство табибы» проекты ярҙамында ауыл дауаханаларында 600-ҙән ашыу йәш белгес эшләй башланы. Дөйөм алғанда, кадраҙар менән тәьмин итеү мәсьәләһе 2018 йылға тиклем хәл ителергә тейеш, — тигән бурыс ҡуйҙы Президент.
Шул уҡ ваҡытта Рөстәм Хәмитов медицина хеҙмәткәрҙәренең халыҡҡа булған мөнәсәбәтен иғтибарға алды.
— Һорау алыуҙа ҡатнашҡан республика халҡының ни бары 48 проценты, йәғни яртыһынан кәмерәге, һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге хеҙмәттәрҙән ҡәнәғәт. Үҙгәрештәр тармаҡтың матди базаһын нығытыуға ғына ҡағылырға тейеш түгел, медицина хеҙмәткәрҙәре лә яңыса эшләй башларға тейеш, — тине төбәк башлығы.


text:
Рөстәм Хәмитов Яр Саллыла заманса технопарктар булдырыу тәжрибәһе менән танышты
Яр Саллыла Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Татарстан Президенты Рөстәм Миңлеханов менән заманса технопарктар булдырыу тәжрибәһе менән танышты. «Ремдизель» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең элекке заводы нигеҙендә 2004 йылда бында «Мастер» Кама индустриаль паркы ойошторолған. Ул производство майҙансыҡтарынан, дөйөм инфраструктуралы офис бүлмәләренән ғибәрәт. Производство берекмәһе етәкселәре индустриаль парк ҡыйығы аҫтында яҡынса 150 предприятие тупланыуы хаҡында һөйләне.


text:
Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский Башҡортостан музейҙарын ҡараясаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
8 июлдә БРИКС һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы саммиттарының мәҙәни программаһы сиктәрендә Башҡортостандың Милли музейында рәсми рәүештә «Үҙәк Евразияның традицион мәҙәниәте: Ебәк юлының мираҫы» күргәҙмәһен асыу тантанаһы була. Тәүгеләрҙән булып уны Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский һәм саммитта ҡатнашыусылар ҡараясаҡ, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Экспозицияла Үҙәк Евразия халыҡтарының мәҙәниәтен сағылдырған 400-ҙән ашыу экспонат: милли кейемдәр, биҙәүестәр, һауыт-һаба һәм көнкүреш әйберҙәре урын алған. Күргәҙмә Үҙәк Евразияның Бөйөк Ебәк юлының асылыуы арҡаһында барлыҡҡа килгән һәм үҫешкән этник һәм урындағы мәҙәниәттәренең үҙенсәлеген күрһәтә.
9 июлдә М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында ведомство башлығы, БРИКС һәм ШОС саммиттарында ҡатнашыусылар «XX быуаттың беренсе яртыһындағы рус сәнғәтендә Көнсығыш образы» күргәҙмәһенә старт бирәсәк. Экспозицияға 1910-1940 йылдарҙа ижад ителгән 70-кә яҡын рәсемдәр һәм график эштәр ҡуйылған. Күргәҙмәлә Илья Машков, Аристарх Лентулов, Александр Волков, Николай Карахан, Лев Крамаренко, Семен Чуйков һәм Ирина Жданконың әҫәрҙәрен күрергә мөмкин. Күләмле күргәҙмә проектын Көнсығыш халыҡтары сәнғәте дәүләт музейы, Третьяков галереяһы, А.Н.Радищев исемендәге Һарытау дәүләт художество музейы һәм Ш.Мәржәни исемендәге ғилми һәм мәҙәни программаларға ярҙам итеү һәм уларҙы үҫтереү шәхси фонды ҡатнашлығында «РОСИЗО» дәүләт музей-күргәҙмә үҙәге тормошҡа ашыра.


text:
Фото:
Республика сөгөлдөрсөләре тамыраҙыҡтарын йыйыу алдынан осрашты
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Шишәмбе, 2 сентябрҙә, Бүздәк районында шәкәр сөгөлдөрөн йыйыу һәм әҙерләү буйынса республика семинары уҙҙы. Унда 24 сөгөлдөр сәсеүсе райондың идаралыҡ начальниктары, ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре ҡатнашты.
Республикала 49,5 мең гектар майҙанда татлы тамыраҙыҡ йыйыу эше тора. Гектарынан уртаса 281 центнер алыу күҙаллана. 1 сентябргә тамыраҙыҡтарҙың уртаса ауырлығы 435 грамм тәшкил итә, ул былтырғы күрһәткестәрҙән 12 грамға күберәк. Иң күп уңыш Шишмә, Благовар, Бүздәк, Саҡмағош райондарында көтөлә. Бер сөгөлдөр йыйыу комбайнына йөк юғары булып ҡала – 320 гектар. Бөтә техниканы һөҙөмтәле файҙаланыуҙы иҫәпкә алғанда шәкәр сөгөлдөрөн йыйыу эштәрен ике айҙа тамамларға кәрәк, тип хәбәр итте кәңәшмәлә БР ауыл хужалығы министры Николай Коваленко.
Мәләүездә, Раевкала һәм Шишмәлә өс шәкәр заводы сеймал ҡабул итеүгә хужалыҡтар менән килешеү төҙөүҙе тамамлай. Яңыртыу эштәре сәбәпле Шишмә заводы эшкәртеүҙе 15 сентябрҙә, ҡалған ике завод тамыраҙыҡтарҙы киләһе аҙнанан ҡабул итә башлай.
Семинарҙа ҡатнашыусылар алдында ғалимдар, сөгөрдөрҙө йыйыуға әҙерлек барышы тураһында мәғлүмәт менән Благовар, Мәләүез, Ҡырмыҫҡалы райондарының идаралыҡ начальниктары, шулай уҡ шәкәр заводы етәкселәре сығыш яһаны, үҙ тәжрибәһе менән хужалыҡ етәкселәре уртаҡлашты.
Семинарға йомғаҡ яһап, ауыл хужалығы министры сөгөлдөрҙө бөгөндән ҡаҙа башларға саҡырҙы, сөнки сентябрҙең һуңында ҡар яуыуы ихтимал.
Семинарҙың теоретик өлөшөндә уның ҡатнашыусылары райондың эре сөгөлдөр үҫтереүсе хужалыҡтарының береһендә – «Нерал-Бүздәк» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә шәкәр сөгөлдөрөн эшкәртеү шарттары һәм йыйыу техникаһы менән танышты, тип хәбәр иттеләр «Бүздәк яңылыҡтары» гәзите редакцияһында.


text:
Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайы Рәсәйҙең йөҙ иң яҡшы предприятиеһы иҫәбендә
24 ноябрҙә Мәскәүҙә Рәсәй Президенты эштәре идаралығында илдең йөҙ иң яҡшы предприятиеһын наградлау тантанаһы үтәсәк. «Иң яҡшы мәҙәниәт һәм ял ойошмаһы» номинацияһында «Нефтсе» мәҙәниәт һарайы почетлы диплом аласаҡ.
Эксперттар Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәренең төрлө саралар үткәреүҙә ойоштороу һәләтен баһалаған. Атап әйткәндә, Халыҡ-ара заманса хореография фестивале юғары кимәлдә үткән. Республиканың Мәҙәниәт министрлығы ҡушыуы буйынса, «Нефтсе» мәҙәниәт һарайының мәҙәни программалар дирекцияһы сараны Британияның «Арт проджект формат А1» фирмаһы менән берлектә ойошторған. Фирманы Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлаусы Динара Шәймөхәмәтова булдырған.
Жюри Мәҙәниәт йортоноң төбәк-ара хеҙмәттәшлек итеү тәжрибәһен дә иҫәпкә алған. Өфөлә Волга буйы һәм Урал төбәктәренең мәҙәни программалар дирекциялары ассоциацияһын булдырыу тәҡдим ителгәйне. Шулай уҡ «Башҡортостан – асыҡ мәҙәни мөхит» проекты тормошҡа ашырыла.


text:
Башҡортостан өҫтәмә бонустарға иҫәп тота
Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондына күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт үткәреү һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса төбәк адреслы программаларын тормошҡа ашырыу, шулай уҡ 2009 йылда финанс ярҙамы күрһәтеү шарттарын үтәү тураһында отчет тапшырҙы.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, 15 февралгә тиклем Фондта килтерелгән документтарҙы өйрәнәсәктәр, бынан һуң улар дәүләт корпорацияһы идараһы тарафынан ҡараласаҡ. Отчетты яҡлау өсөн республика ведомствоһы белгестәре әлеге ваҡытта Мәскәүҙә. Республика был программаларҙы тормошҡа ашырыуға бик әүҙем ҡушылды һәм өҫтәмә бонустарға иҫәп тота.
Былтыр ғына Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды программалары буйынса 6,02 миллиард һум аҡса алды. Республика бюджетынан тағы ла 1,4 миллиард һум бүленде. Шуның һөҙөмтәһендә 539 күп фатирлы йорт ремонтланды, 313 авария хәлендәге йортта йәшәүселәр күсерелде. Республиканың 91 139 кешеһе торлаҡ шарттарын яҡшыртты.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 2010 йылда капиталь ремонтлау һәм авария хәлендәге йорттарҙан кешеләрҙе күсереүҙе финанслау тураһындағы ҡарар Фонд идараһы 2009 йыл өсөн тапшырылған отчетты раҫлағандан һуң ғына ҡабул ителәсәк.


text:
Өфөлә ИКЕА сауҙа үҙәге файҙаланыуға тапшырылды. Мебель, йорт кәрәк-яраҡтары һатыуға ҡулайлашҡан комплексты асыу тантанаһында республика президенты Рөстәм Хәмитов, ИКЕА-ның Рәсәй һәм Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе илдәре буйынса генераль директоры Пер Вендшлаг, Швецияның Рәсәйҙәге вәкиле Мартин Оберг ҡатнашты.
Рөстәм Хәмитов үҙ сығышында инвесторҙарҙы Башҡортостанға килергә саҡырҙы, улар өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылыуын билдәләне. Республика президенты шулай уҡ ИКЕА-ла Башҡортостанда етештерлгән мебель һатыу мәсьәләһен дә күтәрҙе. Сауҙа комплексы етәкселеге республика етештереүселәре менән һөйләшеүҙәргә әҙер булыуын белдерҙе.
ИКЕА-ға Өфө-Аэропорт юлында 2003 йылда уҡ ер бүленгәйне. Әммә төрлө контроль һәм тикшереү органдары яғынан дәғүәләргә бәйле, төҙөлөш оҙаҡҡа һуҙылды. Килеп тыуған хәлгә президент үҙе иғтибарын көсәйткәндән һуң ғына, ИКЕА-ны асыу мәсьәләһе ыңғай хәл ителде.
Рөстәм Хәмитов үҙ сығышында инвесторҙарҙы Башҡортостанға килергә саҡырҙы, улар өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылыуын билдәләне. Республика президенты шулай уҡ ИКЕА-ла Башҡортостанда етештерлгән мебель һатыу мәсьәләһен дә күтәрҙе. Сауҙа комплексы етәкселеге республика етештереүселәре менән һөйләшеүҙәргә әҙер булыуын белдерҙе.
ИКЕА-ға Өфө-Аэропорт юлында 2003 йылда уҡ ер бүленгәйне. Әммә төрлө контроль һәм тикшереү органдары яғынан дәғүәләргә бәйле, төҙөлөш оҙаҡҡа һуҙылды. Килеп тыуған хәлгә президент үҙе иғтибарын көсәйткәндән һуң ғына, ИКЕА-ны асыу мәсьәләһе ыңғай хәл ителде.


text:
Май байрамдарында нисек ял итәбеҙ?
Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы мәғлүмәте буйынса, байрам көндәре менән бәйле Башҡортостанда 30 апрель, 1, 2 һәм 7, 8, 9 май ял көндәре булып тора.
Рәсәй Федерацияһы Хеҙмәт кодексының 112-се статьяһына ярашлы, 1 май – Хеҙмәт һәм Яҙ байрамы һәм 9 май – Еңеү Көнө – байрам көндәре булып тора.
2011 йылда байрам иҫәпләнгән 1 май көнө аҙналағы ял көнө — йәкшәмбегә тура килә. Ял һәм эшләмәгән байрам көндәре тура килгәндә ял көнө байрамдан һуңғы эш көнөнә күсерелә. Тимәк, ял көнө йәкшәмбе 1 майҙан дүшәмбе 2 майға күсерелә.
Йома көндәрендә – 29 апрелдә һәм 6 майҙа эш оҙайлылығы ҡыҫҡартылмай.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында Башҡортостанда 30 апрель, 1, 2 һәм 7, 8, 9 май ял көндәре булып тора.
РФ Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә йыллыҡ төп йәки өҫтәмә түләүле отпускы бирелгәндә байрам көндәре — 1 һәм 9 май отпускының календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан парламентында балалар хоҡуҡтары ҡаралды
Ултырыштағы төп тема Башҡортостандың балалар хоҡуҡтары буйынса вәкиле Лилиә Ғүмәрованың доклады булды. Балалар хоҡуҡтары буйынса вәкил докладын тыңлауға район-ҡалалар хакимиәттәренең социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫарҙары ла саҡырылды.
Мәҫәлән, Белорет районында республикалағы иң ҙур – Сермән һәм Үҙән балалар йорттары бар. Был турала "Азатлыҡ" радиоһы хәбәрсеһенә Белорет районы һәм ҡалаһы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Илгиз Теләүбаев һөйләйне. Илгиз Теләүбаев әйтеүенсә, төп сетерекле мәсьәлә – етемдәрҙе фатир менән тәьмин итеү.


text:
Башҡортостан Президенты «Салауатнефтеоргсинтез»дың генераль директорын ҡабул итте
Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Дамир Шәүәлиев менән осрашты.
Компанияның 2010 йылдың тәүге ярты йыллығындағы эшмәкәрлек һөҙөмтәләре, предприятиеның инвестицион программаны тормошҡа ашырыу барышы, «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Башҡортостандың ҙур нефтехимия предприятиелары менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелде. Осрашыу барышында Дамир Шәүәлиев Рөстәм Хәмитовты компанияның яңы производство объекттары төҙөлөшө менән таныштырҙы.


text:
Рөстәм Хәмитов республиканың суд системаһы эшенең йомғаҡтары буйынса кәңәшмәлә сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов республиканың суд системаһы эшенең йомғаҡтары буйынса кәңәшмәлә сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов республиканың суд системаһы эшенең йомғаҡтары буйынса кәңәшмәлә сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың Юғары судында 2013 йылда республиканың суд системаһы эшенә йомғаҡтар яһау буйынса кәңәшмә уҙҙы. Судъяларҙы БР Президенты Рөстәм Хәмитов сәләмләне. Кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп, төбәк етәкселеге үҙенең алдына сифат буйынса Рәсәйҙең иң яҡшы төбәктәре унлығына инеү маҡсатын ҡуйған, уның өсөн хоҡуҡ һаҡлау органдарына һәм суд берләшмәһенә эште яҡшыртырға кәрәк, тип билдәләне ул.
— Законһыҙ, тәртипһеҙ һәм ғәҙеллекһеҙ көслө власть та, иҡтисад та, сәйәсәт тә һәм кеше тормошо бөгөнгө реаль нәмәләргә бәйле булған бер нәмә лә булмаясаҡ. Беҙ уңышлы илдә, уңышлы республикала йәшәйбеҙ. Илдең күп кенә күрһәткестәре буйынса эре төбәктәр унлығына инәбеҙ. Хәҙер беҙҙең өсөн кешеләрҙең төбәктә нисек уңайлы йәшәүе мөһим. Власть алдында яңы маҡсат тора: иҡтисад, сәнғәт үҫеше буйынса ғына түгел, ә йәшәү сифаты буйынса ла яҡшылар иҫәбенә инеү. Бында һаулыҡ һаҡлау, белем биреү, мәҙәниәт, торлаҡ уңайлығы, ҡала һәм ауылдарҙы төҙөкләндереү, тир-яҡ мөхиттең хәле, шулай уҡ демографик күрһәткестәр кеүек категориялар инә.
Тормош сифатының мөһим күрһәткесе – кешеләрҙе енәйәтселектән һәм наркотик баҫымтаһынан яҡлау дәрәжәһе, йәғни хоҡуҡ һаҡлау органдары һәм суд системаһы эшенең сифатын раҫлаусы күрһәткестәр. Рөстәм Хәмитов Башҡортостан судъяларын үҙ эштәренә мөмкин тиклем нығыраҡ яуаплы ҡарарға өндәне:
— Һеҙ – власть, закон вәкилдәре. Һеҙҙең теләһә ҡайһы хатағыҙ дәүләт хатаһы кеүек ҡабул ителә. Власть структураларының эше ҙурайтып күрһәтә торған быяла аҫтында тора: эшмәкәрлегебеҙҙең һәр һыҙығы анализлана.
Кәңәшмә эшендә БР Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары Рәмил Исҡужин, баш федераль инспектор Петр Капишников, Эске эштәр министрлығы, Федераль именлек хеҙмәте, Рәсәйҙең Тикшереү комитеты, Наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәте, язаны үтәү һәм суд приставтары федераль хеҙмәттәре, республика Прокуратураһының төбәк идаралыҡтары етәкселәре ҡатнашты.


text:
Баҫым
Баҫым — ижектәрҙең береһе көслөрәк тауыш менән әйтелеүе. Бер нисә ижекле һүҙҙәрҙә бер ижек әйтелеше менән айырылып тора.
Башҡорт телендә баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә төшә; һүҙгә ялғау ҡушылған һайын, баҫым аҙаҡҡы ижеккә (ялғауға) күсә бара. Шуға күрә һүҙ яһаусы ялғауҙар баҫымлы булыусан. Мәҫәлән: һайлаусы, атлы, эшлекле, эшлекһеҙ.
Хәбәрлек ялғауҙары, ҡылымдың зат ялғауҙары баҫымһыҙ була: ризамын, һөйләйәсәкмен, ҡайтманыҡ һ. б. Һорау алмаштарында һәм ярҙамсы һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә: нисәнсе, нисә, ҡасан; бәлки, әммә, ләкин һ. б.
Көслө хис-тойғоло телмәрҙә логик (грекса logikos — мәғәнәле, фекерле) һәм эмфатик (грексa emphasis -тәьҫир итеү) баҫымдарын айырып йөрөтәләр.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1
- В.Ш. Псәнчин, Ю.В. Псәнчин. Әсә теле. 10-11 кластар өсөн дәреслек.Өфө-2009 й ISBN 5-295-02834 -8


text:
Өфө мәктәптәре карантинға ябыла башланы
Киҫкен респиратор вируслы инфекция таралыуы арҡаһында Өфө мәктәптәрен карантинға яба башланылар. Был турала шишәмбе көндө Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Бөгөн тәүге белем биреү учреждениеһы ябылды, — тине ул. – Был 46-сы мәктәп, унда уҡыусыларҙың яртыһы ауырый.
Павел Качкаев әйтеүенсә, әлеге ваҡытта республиканың баш ҡалаһында вируслы инфекция менән ауырыусы 11 мең кеше теркәлгән. Шуларҙың дүрттән өс өлөшө – уҡыусылар. Ҡала башлығы фекеренсә, мәктәптәргә эпидемия башланыуын көтөргә кәрәкмәй. Әгәр программаны каникул ваҡытында үтеп өлгөрөргә мөмкин булһа, карантинға бер нисә көнгә алдараҡ ябылып, ауырыу таралыуына юл ҡуймауың яҡшыраҡ.


text:
Мосолмандар Ғәшүрә көнөн билдәләй
Бөгөн, мосолмандарҙың мөхәррәм айының унынсы көнөндә, исламда әһәмиәтле көндәрҙең береһе – Пәйғәмбәрҙәрҙе һәм сәхәбәләрҙе иҫкә алыу, йәғни Ғәшүрә көнө билдәләнә. Был байрамдың исеме «әшәрә» ғәрәп һүҙенән килеп сыҡҡан, «ун» тигәнде аңлата.
Тап ошо көндө һауа, ер, фәрештәләр һәм беренсе кеше – Әҙәм ғәләйһис-сәләм барлыҡҡа килгән, тип иҫәпләнә. Был көндө Аллаһы Тәғәлә ун пәйғәмбәренә лә ун бәхет бирә.
Ғәшүрәлә ике йәки өс көнлөк ураҙа тоторға тейештәр. Ураҙа тотоу сөннәтле мосолмандарға фарыз.
Мосолман дини уҡыуына ярашлы, Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотоу элекке һәм киләсәк йылдарҙағы гонаһтарҙан арындыра, ә был көндө ауырыу кешенең хәлен белешеү Әҙәм ғәләйһис-сәләмдең барлыҡ балаларының хәлен белешеүгә тиң, тип иҫәпләнә. Һыуһағанға һыу биргән кешенән гонаһтар алына, ә тулы тәһәрәт алған мосолман барлыҡ ауырыуҙарҙан һәм интегеүҙәрҙән һаҡланасаҡ. Ғәшүрә көнөндә хәйер биреү, балаларҙы һәм яҡындарҙы ҡыуандырыу, Ҡөрьән уҡыу ҡаралған.
Башҡортостанда был көндәрҙә мәсеттәрҙә тематик вәғәздәр уҡыла, дин тотоусылар күберәк яҡшы эштәр ҡылырға тырыша.


text:
Профсоюздар балалар лагерҙарында электр энергияһына тарифтарҙы кәметергә тәҡдим итә
Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы балаларҙы сәләмәтләндереү лагерҙарының эшен ойошторғанда сәнәғәт предприятиелары файҙаланған электр энергияһына тарифтарҙы кәметеү инициативаһы менән сығыш яһаны. БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, профсоюздар республика Хөкүмәтенә ошондай мөмкинлекте ҡарауҙарын үтенеп мөрәжәғәт итте. Профсоюздар фекеренсә, бындай сара предприятиеларға балалар лагерҙарын тоторға ярҙам итәсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, хәҙерге ваҡытта республикала предприятиеларҙы сәләмәтләндереү учреждениеларына бүленгән ер участкалары менән файҙаланған өсөн ер һалымынан һәм ҡуртым түләүенән азат итеү, шулай уҡ бындай учреждениеларҙы һыу менән тәьмин итеүгә тарифты кәметеү ҡаралған.


text:
Рөстәм Хәмитов республика уҡыусыларын Белем көнө менән ҡотланы Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов республика уҡыусыларын Белем көнө менән ҡотланы
Рөстәм Хәмитов республика уҡыусыларын Белем көнө менән ҡотланы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
1 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфө буйлап эш сәфәре барышында 31-се урта мәктәптә Белем көнөнә арналған тантаналы линейкала ҡатнашты һәм уҡыусыларҙы, студенттарҙы уҡыу йылының башланыуы менән ҡотланы.
– Һеҙҙе Белем көнө менән ҡотлайым. Уңайҙан файҙаланып, республиканың барлыҡ уҡыусыларына ошондай ҡотлау һүҙҙәрен еткерәм. Беҙҙә ярты миллион самаһы уҡыусы, 200 меңдән ашыу студент иҫәпләнә. Бер һүҙ менән әйткәндә, бөгөн миллион самаһы йәш кеше парта артына ултыра. Был – мөһим ваҡиға, – тине Рөстәм Хәмитов. – Мин һеҙҙең яҡшы кешеләр булып үҫеүегеҙгә, артабан һәйбәт белгес булыуығыҙға ышанам. Уңыштар, яҡшы кәйеф, ауырлыҡтарҙы еңә белеү һәм изгелектәр юлдаш булһын. Уҡытыусыларға түҙемлек һәм үҙ эшенең оҫтаһы булыуҙарын теләйем. Ата-әсәләр ошо ҡатмарлы уҡыу процесында һәр саҡ ярҙам итәсәк. Яҡындарҙың ярҙамы мөһим һәм кәрәк, тип иҫәпләйем. Беҙ, власть структуралары, һәр саҡ һеҙҙең эргәлә һәм мәктәптәр, уҡыу йорттары иң яҡшыһы булһын өсөн тырышабыҙ.


text:
«Аҡ тирмә» башҡорт мәҙәни үҙәгенең әүҙем ағзалары Липецк өлкәһендә булдыФото: «Аҡ тирмә» мәҙәни үҙәге
«Аҡ тирмә» башҡорт мәҙәни үҙәгенең әүҙем ағзалары Липецк өлкәһендә булды
«Аҡ тирмә» башҡорт мәҙәни үҙәгенең әүҙем ағзалары Липецк өлкәһендә булдыФото: «Аҡ тирмә» мәҙәни үҙәге
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлсәсәк Ханнанова, Вера Прокофьева/.
«Аҡ тирмә» башҡорт мәҙәни үҙәгенең әүҙем ағзалары Липецк өлкәһенең Тербун районында — 1942 йылда 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы урындағы халыҡты фашистар һөжүменән һаҡлаған урында булды. Ошо сәфәр барышында дивизияның һәләк булған яугирҙәре иҫтәлегенә ҡуйылған обелискта исемдәрҙе тергеҙеү буйынса ҙур эҙләнеү эше алып барылды.
2015 йылдың мартында Мәскәүҙә ойошторолған «Аҡ тирмә» башҡорт мәҙәни үҙәгенең эшмәкәрлеге концерттар менән генә сикләнмәне. 2016 йылда Еңеү көнөндә бер төркөм ҡатнашыусылар Липецк өлкәһенең Тербун районындағы туғандар ҡәберлегенә барҙы һәм һуғыш ваҡытында ошо урында урынлашҡан 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһын хөрмәтләп иҫкә алды. Урындағы халыҡ менән осрашыуҙан һуң үҙәк ағзалары башҡорт дивизияһының һәләк булған яугирҙәренең исемлеген тергеҙеүгә бәйле эҙләнеү эшен алып барыу өсөн көҙгөһөн йәнә Тербун районына килергә хәл итте. Асыҡланыуынса, ауылда ҡуйылған обелискта һәм 112-се дивизияның юғалтыуҙары хаҡында документ күсермәләрендә улар тураһында мәғлүмәттәр айырыла, һәм һәләк булған 244 яугирҙең исемдәре стелаға яҙылмаған.
Сентябрь аҙағында үҙәктең әүҙем ағзалары «Геройҙар алдында баш эйәбеҙ» проектына башланғыс һалыусы Замир Вәхитовтың саҡырыуы буйынса йәнә Тербун районында булып ҡайтты. Улар һәләк булған яугирҙәргә яңы обелиск яһауға өлгәшеү һәм Өфөнөң эҙәрмән отрядтары өсөн районда ҡаҙыу эштәре менән шөғөлләнеүгә рөхсәт алыу өсөн район хакимиәте вәкилдәре һәм урындағы халыҡ менән осрашты. Тербун районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Андрей Астафьев һәм 2-се Тербун ауылы хакимиәте башлығы Вера Болгова ҙур ярҙам күрһәтте. Сәфәр барышында «Аҡ тирмә» ағзалары урындағы музейҙы ҡараны. Район хакимиәте башлығы Сергей Барабанщиков менән осрашыуҙа 244 геройҙың исеме яҙылған яңы обелиск ҡуйыу тураһында һөйләшеп килешелде.


text:
Фото:
«Салауат Юлаев» Венер Сафин менән хушлашты
Фото:
Яҡтарҙың килешеүе буйынса «Салауат Юлаев» хоккей клубы команданың баш тренеры Венер Сафин менән килешеүҙе өҙҙө. Был хаҡта Өфө клубының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Хоккей клубы Венер Сафинға башҡарған эше өсөн рәхмәтен белдерә һәм профессиональ өлкәлә артабанғы уңыштар теләй.
Баш тренер вазифаһын ваҡытлыса Владимир Юрзинов башҡарасаҡ. Бығаса ул команданың өлкән тренеры вазифаһын башҡарҙы.
Шулай уҡ тренерҙар штабына Василий Чижов инәсәк.


text:
Фото:
Өфөлә сатраш буйынса республика беренселеге старт алды
Фото:
Ике көн элек Өфөлә Башҡортостан Мәғариф министрлығы Республика балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең сатраш буйынса асыҡ беренселеге башланды.
"Башинформ" агентлығына ярыштарҙың төп судьяһы Роза Иҙрисованың хәбәр итеүенсә, беренселектә 1992 йылда тыуғандарҙан алып һәм унан йәшерәк 75 сатрашсы ҡатнаша. Квалификация ярыштары ҡатнашыусыларҙың оҫталығын күтәреү маҡсатында үткәрелә һәм биш турнирҙы үҙ эсенә ала: юғары лигала беренсе разрядлылар уйнай, ә дүртенсе лигала әлегә разряды булмаған 23 йәш спортсы көс һынай.
Турнирҙарҙың барыһы ла швейцар системаһы буйынса туғыҙ турҙа үтә. Һәр сатрашсыға бер партияға сәғәт ярым ваҡыт бирелә. Асыҡ беренселек булғанға күрә, Республика балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәренән тыш, уйындарҙа башҡа Өфө тренерҙары уҡыусылары ла ҡатнаша. Ярыштар 22 мартта тамамлана.


text:
Республикаға «ҡырағай» полиовирусты индермәҫ өсөн саралар күрелә
Тажикстан Республикаһында полиомиелит буйынса эпидемиологик хәл көсөргәнешле булып ҡала. 1 июнгә ҡарата был Урта Азия республикаһында инфекция йоҡтороуҙың 539 осрағы теркәлгән, шул иҫәптән 13-ө үлем менән тамамланған.
“Өфө” халыҡ-ара аэропортында «ҡырағай» полиомиелит вирусын индермәү маҡсатында һәм Рәсәй Федерацияһының полиомиелиттан таҙа территория статусын һаҡлау өсөн барыһы ла эшләнә.
Ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителгәндән алып “Өфө” халыҡ-ара аэропортында РФ дәүләт сиге аша үтеү пунктында идаралыҡтың санитар-карантин пункты белгестәре менән Тажикстандан килгән 10 рейс тикшерелгән. Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы мәғлүмәте буйынса, 1332 кеше тикшерелгән, улар иҫәбендә — экипаж ағзалары һәм пассажирҙар. Температураһы булған ауырыуҙарҙы асыҡлау өсөн контактһыҙ термометр ҡулланылған. Сирлеләр теркәлмәгән.
Өфөнөң медицина хеҙмәте һәм санитар-карантин пункты белгестәре көсө менән Тажикстандан килгән балаларға полиомиелиттан иммунизация үткәрелгән.
Авиарейс экипажы ағзалары инфекцияны профилактикалау буйынса инструктаж үткән.


text:
Республика студенттары һәм аспиранттары РФ Президенты һәм Хөкүмәте стипендияларына лайыҡ булды
Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары студенттары һәм аспиранттары Рәсәй иҡтисадын яңыртыу һәм технологик яҡтан үҫтереүҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса РФ Президенты һәм Хөкүмәте стипендияларына лайыҡ булды. Стипендиаттарҙың күпселеге Өфө дәүләт авиация техник университетында белем ала. Юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, Президент стипендияһын — 10 студент һәм өс аспирант, Хөкүмәт стипендияһын 27 студент һәм алты аспирант аласаҡ.
Шулай уҡ алда әйтеп кителгән стипендияларға Башҡорт дәүләт университетынан ете кеше лайыҡ булды.
БДУ-ның матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, РФ Президенты стипендияһын — физика-техник институты аспиранты Андрей Екомасов, РФ Хөкүмәте стипендияһын БДУ аспиранты Юрий Замула аласаҡ.
Стипендиаттар исемлегендә Башҡорт дәүләт университеты студенттары ла бар. РФ Президенты стипендияһына – Эшҡыуарлыҡ идаралығы һәм хәүефһеҙлеге институтының бишенсе курс студенттары Сергей Казанцев һәм Әлфиә Саяпова, РФ Хөкүмәте стипендияһына шулай уҡ Эшҡыуарлыҡ идаралығы һәм хәүефһеҙлеге институтының бишенсе курс студенттары Мария Байгулова һәм Мария Теребеева, математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультетының бишенсе курс студенты Илдар Кәлимуллин лайыҡ булды.
Рәсәй кимәлендәге стипендияларҙы шулай уҡ М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары Константин Ғәлиәхмәтов һәм Далида Гатаулова, Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты аспиранты Искәндәр Жалбеков һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты аспиранттары Анна Баландина һәм Лиана Миңлебаева аласаҡ.


text:
Төбәктә фермерҙарға ярҙам һәм малсылыҡ фермаларын үҫтереү буйынса программала ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу башланды Фото: Олег Яровиков
Төбәктә фермерҙарға ярҙам һәм малсылыҡ фермаларын үҫтереү буйынса программала ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу башланды
Төбәктә фермерҙарға ярҙам һәм малсылыҡ фермаларын үҫтереү буйынса программала ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу башланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда яңы эш башлаған фермерҙарға ярҙам күрһәтеү һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары нигеҙендә ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү буйынса маҡсатлы программала ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу башланды. Ике программа ла 2018 йылға тиклем иҫәпләнгән.
Проекттарҙы эксперт жюрийы баһалай. Уның составында Ауыл хужалығы министрлығы, Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге, Башҡорт дәүләт аграр университеты, йәмәғәт ойошмалары, республика ведомстволары вәкилдәре, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары етәкселәре бар.
Әлшәй, Архангел, Ауырғазы, Баҡалы, Балтас, Бәләбәй, Бишбүләк, Бөрө, Благовар, Благовещен һәм Борай райондары вәкилдәре жюри ағзаларына конкурс проекттарын тәҡдим иткән.
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Азат Йыһаншин һүҙҙәренсә, быйыл ошо маҡсатлы программала ҡатнашыу өсөн 484 ғариза тупланған. Шуларҙың 399-ы яңы эш башлаған фермерҙарҙан килгән.
Быйыл ғаризаларҙың күбеһен Урал аръяғы фермерҙары тапшырған, шуға күрә 24-25 мартта Белоретта улар өсөн ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу буйынса комиссия эшләйәсәк. Республиканың төньяҡ-көнсығыш фермерҙары өсөн дә күсмә ултырыштар планлаштырылған.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, маҡсатлы программаларҙа ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу 8 апрелдә тамамлана.


text:
Иглинда прокуратура үҙ ҡарарын үҙгәртергә йыйына
Иглин район суды Иглин ауыл советының элекке башлығын, үҙ вазифаһы менән файҙаланып, мөлкәтте үҙләштереүҙә ғәйепле тип таныны һәм 53 йәшлек экс-чиновникҡа 150 мең һум күләмендә штраф һалды. БР Прокуратураһы матбуғат хеҙмәтендә, район прокурорҙары хөкөм ҡарарын сиктән тыш йомшаҡ тип табып, ҡарарҙы ҡайтанан ҡарарға йыйына, тип хәбәр иттеләр.
«Былтыр майҙа муниципалитеттың элекке етәксеһе район үҙәген төҙөкләндереүгә тип 50 мең һумдан ашыуға металл черепица алыуға килешеү төҙөй, әммә уны Ягодная ауылындағы үҙ йортоноң түбәһен ябыуға тотона. Үҙләштереү факты прокурор тикшереүе ваҡытында асыҡланды. Хөкөм ителеүсе үҙ ғәйебен тулыһынса таныны һәм урындағы бюджетҡа килтерелгән зыянды тулы күләмдә кире ҡайтарҙы», — тип хәбәр иттеләр ведомствола.


text:
1 апрель
1 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 91-се (кәбисә йылында 92) көнө. Йыл аҙағына тиклем 274 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Халыҡ-ара ҡоштар көнө.
- Иран — Ислам Республикаһы көнө.
- Кипр Республикаһы — Милли байрамы.
- КАР — Ғаилә көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1889 — Чикагола беренсе һауыт-һаба йыуыу машинаһы барлыҡҡа килә.
- 1923 — «Огонёк» журналының беренсе һаны сыға.
- 1937 — Бирма Һиндостандан айырылып сыға.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1873 — Сергей Васильевич Рахманинов, композитор, пианист һәм дирижёр.
- 1890 — Миңлебаев Ғиләжетдин Фәсхетдин улы (Ғүмәрский Ғиләж), драматург, Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы.
- 1983 — Сергей Лазарев, театр актёры һәм йырсы.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1981 — Агния Львовна Барто, русс совет балалар яҙыусыһы, балалар өсөн шиғырҙар авторы.
- 2010 — Генри Эдвард Робертс, инженер-электронщик, беренсе шәхси компьютер төҙөүсе.


text:
Өфөлә «Һөт оҫтаханаһы» асыласаҡ
«Һөт иле — 2011» Бөтә Рәсәй фестивале сиктәрендә Өфөлә 3 сентябрҙә балалар өсөн «Һөт оҫтаханаһы» асыласаҡ. Ул әүәләп яһау, һаламдан үреү һәм буяу буйынса мастер-кластарын үткәреү өсөн махсус зона буласаҡ. Аниматорҙар көн дауамында балалар өсөн бүләктәр менән төрлө конкурстар үткәрәсәк, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Оҫтаханала грим һалыусылар ҙа эшләйәсәк. Улар билдәле йәнһүрәттәр буйынса балаларҙың битенә сағыу һүрәттәр төшөрәсәк. Ә балалар ҙур яһалма һыйырҙарҙы буяуҙа ҡатнаша аласаҡ.
Фестивалдә ҡатнашыусы Бәләбәй һөт комбинаты, «Вимм-Билль-Данн» һәм «Ағиҙел» компаниялары ла балалар өсөн махсус программалар әҙерләгән.


text:
Өфөлә энергияны һаҡлау үҙәге асыласаҡ
Өфө властары августа ҡала энергия ресурстарын һаҡлау программаһын тормошҡа ашырыу менән бәйле бөтә кәрәкле мәғлүмәтте алырға мөмкин булған энергияны һаҡлау үҙәге асырға планлаштыра. Был турала Өфө хакимиәтендә үткән кәңәшмәлә ҡала башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялалов хәбәр итте.
«Өфөлә 2009 – 2013 йылдарға һәм 2020 йылға тиклем перспективаға энергияны һаҡлау» ҡала маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу республика баш ҡалаһында былтыр июндә башланды. Өфө, Мәскәүҙән ҡала, энергияны һаҡлау буйынса комплекслы эш башланған Рәсәйҙең икенсе ҡалаһы булды. Программа ҡалала электр энергияһын, һыуҙы, йылылыҡ энергияһын һәм тәбиғи газды ҡулланыуҙы йыл һайын өс процентҡа кәметеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ, планға ярашлы, 2011 йылдың 1 ғинуарына тиклем энергоресурстарҙы иҫәпкә алыу приборҙары менән ҡаланың бөтә бюджет учреждениелары тәьмин ителергә тейеш.
Хәйер, ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итеүенсә, мәктәптәрҙе, дауаханаларҙы, балалар баҡсаларын һәм башҡа социаль учреждениеларҙы иҫәпләү приборҙары менән йыһазландырыу тағы ла иртәрәк – быйыл 1 октябргә, һыуыҡтар төшкәнгә тиклем, тамамланырға тейеш.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Георгий таҫмаһы» акцияһы башлана
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөгөн, 22 апрелдә, көндөҙгө сәғәт 4-тә Ленин исемендәге майҙанда Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Георгий таҫмаһы» патриотик акцияһы башлана.
Акцияны ойоштороусылар — «Мин Илһөйәр» гражданлыҡ-патриотик тәрбиә төбәк йәмәғәт ойошмаһы, «FreshФормат» полиграфия компанияһы һәм «Тайпан» һаҡ агентлығы булышлығында һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының ҡала советы менән берлектә Өфө хакимиәте.
Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акция барышында «Еңеү йырҙары» тип аталған концерт буласаҡ, шулай уҡ «Хәрби Дан күргәҙмәһе» ойоштороласаҡ. «Ветеранға хат» тематик майҙансығында баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары ветерандарға ҡотлау яҙып ҡалдыра ала. «Еңеүсене эҙләйем» проекты һуғыш йылдарында хәбәрһеҙ юғалған кешеләр тураһында мәғлүмәт туплай.
Сара барышында Өфөнөң хәрби-патриотик һәм үҫмерҙәр клубы тәрбиәләнеүселәре Георгий таҫмаларын таратасаҡ.


text:
Башҡортостан энергосистемаһы айырым режимда эшләй
Башҡортостан территорияһында, Рәсәйҙең Европа өлөшөндәге кеүек, һыуыҡ һауа торошо һаҡлана. Республиканың айырым райондарында температура минус 39 градусҡа тиклем төшөүе күҙәтелде. Бөтөн төбәк буйынса уртаса температура кәмеүен дауам итә.
Шуның менән бәйле «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәте бөтөн энергосистема буйынса «Һыуыҡ» режимы индерҙе. Ҡағиҙә булараҡ, бындай режим температура 25 градустан һыуығыраҡ булғанда индерелә. Предприятиеның матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә ҡарағанда, был температура нөктәһе ҡәтғи билдәләнмәгән, ә махсус режимды индереү ике факторҙың – һауа температураһының һәм ел көсөнөң – ҡушылыуына бәйле. Ел тиҙлеге секундына өс метрға тиклем көсәйеүе һыуыҡтың бер градусҡа артыуына тигеҙ. Төбәктә сағыштырмаса елһеҙ һауа торошон иҫәпкә алып, «Һыуыҡ» режимын индереү тураһында ҡарар республика буйынса уртаса һауа температураһы минус 30 градусҡа тиклем төшкәс ҡабул ителде.
«Һыуыҡ» режимында эшләү ҡайһы бер махсус ойоштороу һәм техник сараларҙы күҙ уңында тота. Һәр филиалда һәм ярҙамсы компанияларҙа эш режимы боҙола ҡалһа, уны кисекмәҫтән бөтөрөргә тейешле штабтар төҙөлдө, электростанцияларҙа, ҡаҙанлыҡтарҙа, электр һәм йылылыҡ селтәрҙәрендә персоналға кәрәкле инструктаж үткәрелде.
Ремонт-йүнәтеү бригадалары һәм бөтә махсус техника юғары әҙерлек һыҙығына килтерелде, был осорға объекттарҙа планлаштырылған ремонт-профилактика эштәре туҡтатып торолдо, электр селтәрҙәре топологияһына үҙгәрештәр индерелде.
Бөтөн был саралар бергә энергия системаһына ҡаты һыуыҡтар осорон хәүефһеҙ үткәреү мөмкинлеге бирергә тейеш.


text:
Башҡортостан Президенты агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырҙы
Башҡортостан Президенты агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Үткән көндәрҙә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Бүләкләнеүселәр араһында – механизаторҙар, тракторсылар, хужалыҡ етәкселәре, агрономдар, инженерҙар. Айырма билдәләре, почет грамоталары, маҡтаулы исемдәр, рәхмәт хаттары 35 кешегә тапшырылды.
— Ауылда эшләгәндәргә тәрән хөрмәт менән ҡарайбыҙ. Барыһы өсөн дә бик мөһим, кәрәкле эш икәнлеген аңлайбыҙ. Һис шикһеҙ, батырҙарса хеҙмәт, һәйбәт эш, үҙенең көндәлек эшенә яҡшы мөнәсәбәт өлгөһө күрһәткәткәндәрҙең эшмәкәрлеген лайыҡлы баһаларға тейешбеҙ, —тине республика Президенты. — Ауыл хужалығын, күп ресурс талап итеүсән тармаҡ булараҡ, уны алға этәреү ҡатмарлы булыуы аңлашыла. Әммә һуңғы йылдарҙа был бурысты яҡшы үтәйбеҙ һәм ауылды үҫтереүгә байтаҡ финанс ярҙамы йүнәлтәбеҙ. Быйыл да аграрийҙарға биргән вәғәҙәбеҙҙе үтәйбеҙ. Аҙаҡҡы һөҙөмтәлә ауыл хужалығының етештереү параметрҙары ла, бюджет аҡсаларына һәм ауыл хужалығы етештереүселәренең үҙ сараларына булдырылған инфраструктура ла быйыл яҡшы артым күрһәтәсәгенә ышанам.
Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығы эшсәндәренең хеҙмәтен иген уңышы, һөт, ит етештереү ҡарашынан «дүртле» билдәһенә баһаланы.
— Бөгөн заманалар ябай түгел. Финанстар менән билдәле бер проблемаларҙың булыуы аңлашыла, әммә беҙҙең республика көслө. Был проблемалы ваҡыт осорона түҙергә тейешбеҙ. Үҙебеҙгә лә, республикабыҙ халҡына ла аграр секторҙың ышаныслығын, уның алдына ҡуйылған бурыстарҙы теләһә ҡайһы шарттарҙа: һауа торошо, финанс, социаль-сәйәсәтилә лә хәл итәсәген раҫлау зарур. Шулай һәр саҡ булды, шулай буласаҡ та, — тип иҫәпләй республика башлығы.


text:
Баҡсала ла төпләнеп була / Бәлки, ҡайһы берәүҙәр ошо рәүешле торлаҡ мәсьәләһен хәл итер.
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 05.05.2008 09:27
РФ Конституция суды «Граждандарҙың коммерцияға ҡарамаған баҡсасылыҡ, йәшелсәселек һәм дача берләшмәләре тураһында» Федераль закондың 1-се статьяһындағы икенсе абзацты Рәсәй Конституцияһына ярашлы түгел тип тапты һәм «ил граждандары төп йәшәү урыны булараҡ дача участкаларында ла теркәлә ала» тип белдерҙе. Асыҡлап әйткәндә, закондың был өлөшөндә кешеләргә үҙ ер участкаһында торлаҡ төҙөү рөхсәт ителә, әммә теркәлеү (прописка) ярамай.
Ҡайһы бер граждандарҙың мөрәжәғәттәре буйынса ҡануниәтте тикшергәндә РФ Конституция суды «бындай норма граждандарҙың тораҡ пункт ерҙәре иҫәбендәге баҡса участкаларында төҙөлгән, тормош көтөүгә яраҡлы торлаҡта даими йәшәүсе булараҡ теркәлеүгә хоҡуғын сикләй» тигән ҡарарға килде. Хәҙер РФ Дәүләт Думаһына дачаһын даими йәшәү урынына әйләндерергә теләүселәр мәнфәғәтен ҡайғыртҡан закон сығараһы ғына ҡалды. Парламент быға бер ҙә ҡаршы түгел, хатта, һис көтөлмәгәнсә, әүҙемлек күрһәтә – тиҙҙән тейешле закон проекты әҙер буласаҡ. Федераль миграция хеҙмәте лә дәғүә белдермәй, сөнки, улар фекеренсә, яңы ҡануниәт көсөнә ингәндән һуң илдә рәсми теркәлеү мәсьәләһе еңелләшәсәк һәм, һөҙөмтә булараҡ, сит илдәрҙән килеп рөхсәтһеҙ эшләп йөрөүселәр һаны ла аҙаясаҡ.
Шулай ҙа кешеләр бөгөндән хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итеп, баҡса участкаһында теркәүҙәрен һорай алмай. Яңы закон әле әҙер түгел, уны тикшереүҙең йәйгә, хатта көҙгә тиклем һуҙылыуы бар. Теләһә ниндәй өйҙә пропискаға торорға була, тип тә уйларға ярамай – закон сығарыусылар рөхсәт алмайынса төҙөлгән, тейешле урында иҫәпкә алынмаған, тораҡ пункттарҙан шаҡтай йыраҡ урынлашҡан йорттарҙа рәсми теркәлеп йәшәүгә бер нисек тә юл ҡуймаясаҡ.
Ғөмүмән, был мәсьәлә ябайҙарҙан түгел. Уның артынса бик күп үҙгәрештәр булмаҡсы. Һис шикһеҙ, көтөлмәгән ерҙән яңынан-яңы мәшәҡәттәр тыуып торасаҡ. Илдең Төп Законы үтәлешен контролдә тотоусы судтың был ҡарарын тормошҡа ашырыу барышында бихисап законға һәм башҡа норматив-хоҡуҡи акттарға үҙгәреш индерергә тура киләсәк. РФ-тың Торлаҡ, Ғаилә, Гражданлыҡ, Административ, Ер кодекстарына, шулай уҡ, бәлки, тағы бер-ике мөһим документҡа етди өҫтәмәләр кәрәк булыуы тәбиғи. Төрлө күрһәтмәләр, ведомство ҡарарҙары тураһында әйтеп тораһы ла түгел.
Конституция судының әлеге ҡарарына ярашлы законды үҙгәртеү һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән проблемалар араһында ауылдарҙың саманан тыш күбәйеүенә бәйлеһе лә булыр, моғайын, сөнки, дачаларҙа теркәлеү рөхсәт ителгәс, дәүләт органдарына баҡсасылыҡ ширҡәттәрен тораҡ пункт тип ҡабул итеүҙән башҡа сара ҡалмай. Илдә бер нисә йыл эсендә йөҙҙәрсә мең (рәсми мәғлүмәттәр буйынса, бөгөн Рәсәйҙә 20 миллиондан ашыу баҡсасылыҡ участкаһы бар) яңы ауыл барлыҡҡа килгәс, уларҙың һәр ҡайһыһында урындағы үҙидара һайлап ҡуйыу мәсьәләһе көн үҙәгенә сығасаҡ. Артабан, тәбиғи, ваҡиғалар бер-береһен ашыҡтырасаҡ: ауылдарҙың барыһында ла юлдар, мәктәптәр, дауахана, почта бүлексәләре һәм башҡаһын төҙөргә, коммуникациялар үткәрергә тура киләсәк – кешеләргә йәшәү өсөн уңайлы шарттар тәьмин итергә кәрәк бит. Төрлө кимәлдәге бюджеттарҙан күпме аҡса тотонолорон күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Был тиклем күләмле һәм ҡатмарлы эштәрҙе атҡарып сығырға дәүләт әҙерме һуң?
Дачаларҙа пропискаға тороу рөхсәт ителгәс, күптәр ҡалаларҙан ситтә, тыныс һәм иркенерәк урында йәшәүҙе хуп күрәсәк, әлбиттә. Тимәк, баҡса участкаларына һорау бермә-бер артасаҡ. Ихтыяж ҙурайған һайын хаҡ та күтәреләсәк. Әлеге мәлдә, мәҫәлән, Өфө – Аэропорт юлындағы дачаларҙың хаҡы 500 мең һумдан кәм түгел, Дим микрорайонына яҡын урынлашҡан баҡса участкаларына хаҡ, йылдан-йыл артып килеп, әле 1,5 миллион һумға еткән. Әлбиттә, баҡсалағы өйҙөң ҙурлығын, ҡасан һәм ниндәй материалдан төҙөлгәнлеген иҫәпкә алып, күберәккә лә баһалайҙар. Киләсәктә дача участкаларында теркәлеп йәшәү байҙарҙың ғына хәленән килерлек булып һаналһа, аптырайһы түгел.
Әйткәндәй, 2006 йылда «Граждандарҙың коммерцияға ҡарамаған баҡсасылыҡ, йәшелсәселек һәм дача берләшмәләре тураһында» Федераль законға етди үҙгәрештәр индерелеүе, йәғни, халыҡса әйткәндә, «дача амнистияһы» башланыуы арҡаһында хәҙер шәхси ярҙамсы һәм дача хужалыҡтарына, баҡсасылыҡ һәм йәшелсәселек участкаларына, торлаҡ, гараж һәм башҡа объекттар төҙөлөшө өсөн бирелгән ерҙәргә хоҡуҡ алыу еңелләште. Бөгөнгә тиклем республикала ошондай 80 меңдән ашыу хоҡуҡ ябайлаштырылған тәртиптә теркәлгән. Атап әйткәндә, уларҙың һаны 2006 йылда 9 мең самаһы булһа, киләһе йылына 71 меңгә артҡан. Былтыр теркәлгән хоҡуҡтарҙың 46 меңдән ашыуы ер участкаларына бәйле, 21 мең самаһы шәхси торлаҡ төҙөлөшө объекттарына ҡағыла, өс меңдән ашыуы – башҡа объекттар. Өфөлә аҙна һайын «дача амнистияһы» буйынса 150 – 200 тирәһе документтар пакеты ҡабул ителә.
Дөйөм алғанда, дачаларға ҡағылышлы 2006 йылда ҡабул ителгән закондың үтәлеше ыңғай бара. Ошонан сығып ҡарағанда, киләһе законды тормошҡа ашырыу буйынса ҡатмарлылыҡтар әллә ни күп булмаҫ тип тә ышанырға мөмкин. Хәйер, уңырбыҙмы, туңырбыҙмы – уныһын ваҡыт күрһәтер. Бәлки, ҙур ҡалаларҙа торлаҡһыҙ, пропискаһыҙ интегеүселәргә, шул иҫәптән айырыуса йәш ғаиләләргә әҙер дача һатып алып йәки баҡса участкаһында йорт төҙөп йәшәү уңайлыраҡҡа тура килер.
Даян МӘЖИТОВ.
Файыҡ МӨХӘМӘТЙӘНОВ, яҙыусы, журналист, һуғыш һәм хеҙмәт ветераны:
– Ике йәш ҡыҙ беҙҙең күршенең дачаһын арендалап йәшәй. Ундағы өй һәйбәт, ҡышын да торорға була. Һыу үткәрелмәһә лә, ҡоҙоҡ ҡаҙылған, мейес сығарылған. Ғөмүмән, уңайлыҡтары бар. Өҫтәүенә, Өфөнән әллә ни алыҫ түгел, хужалары ла, моғайын, хаҡты күп алмайҙыр. Бик яҡшы, әгәр баш ҡалаға килеп йәшәй башлаған, торлаҡһыҙ аптыранған сағым булһа, мин дә шул юлды ҡарар инем. Тәбиғәт ҡосағын яратам, йыл һайын йәй буйына дачала йәшәйбеҙ. Ауыл кешеһенә яраҡлашаһы түгел, күнегелгән. Пропискаға торорға рөхсәт бирһәләр, күптәр ҡаланан ситтә йәшәргә тырышасаҡ, тип уйлайым.
Рөстәм ФАТТАРОВ, Үзбәкстандан килгән эшҡыуар:
– Ҡатыным, ике улым һәм миңә, йәғни дүрт кешегә, ике фатирыбыҙ бар. Береһе – ике, икенсеһе өс бүлмәле. Былтыр тағы ла Ҡариҙел буйынан дача алдым. Бер ни ҙә үҫтермәйбеҙ, ни бары ара-тирә барып ял итеп ҡайтыу өсөн генә файҙаланабыҙ. Шуныһын беләм: алдағы йылдарҙа был дачаның хаҡы бер нисә тапҡырға артасаҡ. Унан инде һатырға була. Бәлки, тағы ла ҡиммәтләнгәнен көтөрбөҙ. Һуңғы йылдарҙа торлаҡҡа ғына түгел, ергә лә хаҡ туҡтауһыҙ күтәрелә, шуға уны бөгөн алып ҡалмаһаҡ, аҙаҡ ҡыйынға тура киләсәк.
«Башҡортостан» Республика Ижтимағи-Сәйәси Гәзите
3.05.2008


text:
Башҡортостанда Виктор Христенко булып китте
Сәнәғәт һәм сауҙа министры президент Рөстәм Хәмитов ҡатнашлығында кәңәшмә уҙғарҙы. Башҡортостан президенты Республика социаль өлкәлә берекмәгә һәр төрлө ярҙам күрһәтәсәк тине. Өфөлә паролимпия өсөн спортсыларҙы әҙерләү, уларға күнекмәләр майҙаны әҙерләргә ҡарар ителгәйне. Рөстәм Хәмитов ул моторҙар йәмғиәте ҡарамағында булған стадионда урынлашыуы ихтимал тине. Бынан тыш ул Өфөгә Рәсәй чемпионатының беренсе дивизионында сығыш яһаясаҡ футбол командаһы вәғәҙәләне.


text:
Быйыл ғинуар-июль айҙарында төбәккә күпме аҡса бүленгәнлеге һәм тотонолғанлығы хаҡында билдәле булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Ағымдағы йылдың ғинуар-июль айҙарында Башҡортостанға күпме аҡса бүленгәнлеге һәм тотонолғанлығы хаҡында билдәле булды. 1 авгусҡа төбәктең тупланма бюджеты килемдәр буйынса 103,8 миллиард һумға үтәлгән, был былтырғы ошо уҡ осорға ҡарата 110,2 процент. Республиканың Финанс министрлығы билдәләүенсә, ошо һандан һалым һәм һалым булмаған килемдәр 82,2 миллиард һум тәшкил иткән — 2014 йылдың ғинуар-июль айҙары менән сағыштырғанда 5 миллиардҡа күберәк.
Килемдең төп сығанаҡтары араһында физик шәхестәрҙең килеменә һалым — 24,5 миллиард һум, ойошмаларҙың табышына һалым — 21,7 миллиард, милеккә һалым — 10,2 миллиард, акциздар — 9,1 миллиард.
Отчет осоронда республиканың тупланма бюджеты сығымдары 98,9 миллиард һум күләмендә финансланған, йәки былтырғы ошо уҡ осорға ҡарата 105,5 процент. Сығымдар структураһында социаль өлөш өҫтөнлөк итә — сығымдарҙың 76,5 проценты, йәки 75,6 миллиард һум.
Ете ай йомғаҡтары буйынса төбәк бюджеты 2014 йылдың ғинуар-июненә ҡарата 11,4 процент үҫеш менән 84,9 миллиард һум күләмендә үтәлгән, сығымдар — 9 процент үҫеш менән 81,9 миллиард.
Урындағы бюджеттарҙың килеме (47,1 миллиард) сығымдарҙан (45,2 миллиард) 1,9 миллиард һумға күберәк.


text:
Павел Качкаев Өфөлә граждандарҙы ҡабул итте
Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Павел Качкаев «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың Өфөләге төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашты. Уға ундан ашыу кеше мөрәжәғәт итте. Һорауҙарҙың күпселеге торлаҡ мәсьәләһенә ҡағылды.
Өфөлә йәшәгән ханым депутатҡа икенсегә мөрәжәғәт итә. Тәүге тапҡыр ул торлаҡ менән тәьмин итеүҙә булышлыҡ итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итә. Ҡатын инвалид бала тәрбиәләй. Бындай ярҙам уға күрһәтелә: ғаиләгә бер нисә ай элек яңы йорттан фатир бирелә. Был юлы ҡатын торлаҡ йорттоң торошо тейешле кимәлдә булмау сәбәпле мөрәжәғәт итте. Ошо айҡанлы комиссия ла булдырылған, әммә хәлде төҙәтеү буйынса саралар күрелмәй. Павел Качкаев ярҙамсыларына Өфө хакимиәтенә мөрәжәғәт ебәреп, фатир торошо һәм күрелгән саралар буйынса тулы мәғлүмәт тупларға ҡушты.
Өфөнөң торлаҡ-эксплуатация идаралығынан ике хеҙмәткәр депутатҡа шулай уҡ торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүҙә ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. Икеһе лә ун йылдан ашыу торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә эшләй һәм торлаҡ алыуға сиратта тора. Павел Качкаев был мәсьәләләрҙе тикшерергә һүҙ бирҙе.
Дүртөйлө районынан килгән ҡатын 20 йыл Өфөлә йәшәгән. Бер ул тәрбиәләй. Ире вафат булғандан һуң, торлаҡһыҙ тороп ҡала. Улар йәшәгән фатир ире эшләгән предприятиеға ҡайтарыла. Һөҙөмтәлә ҡатын урамда тороп ҡала һәм тыуған яғына ҡайтырға мәжбүр була. Әлеге ваҡытта ул Дүртөйлө районы дауаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләй.
Павел Качкаев ҡатынға мәсьәләне әле йәшәгән районында хәл итергә кәңәш итте, әммә ҡатын мотлаҡ Өфөнән торлаҡ алырға теләй. Депутат бындай мәсьәләнең бик ауыр хәл ителеүе хаҡында әйтте, әммә уйлап ҡарарға һүҙ бирҙе.
Депутатҡа мөрәжәғәт иткән йәнә бер кешенең һүҙҙәренсә, унан законһыҙ рәүештә дөйөм ятаҡтағы бүлмәһен тартып алғандар. Аралашыу барышында ул кешенең һәм уның туғандарының Өфөнөң ике дөйөм ятағында бер нисә бүлмә булыуы асыҡланды. Бынан тыш, район хакимиәте граждандан бүлмәне законлы нигеҙҙә тартып алған, тигән суд ҡарары ла бар.
— Бындай осрашыуҙарҙың һөҙөмтәлелегенә баһа биреү ауыр, — тине Павел Качкаев осрашыу аҙағында. – Ғәҙәттә, депутатҡа бер нисә инстанция аша үткән кешеләр мөрәжәғәт итә, һәм уларҙың мәсьәләләре буйынса ҡарарҙар ҡабул ителгән була. Бындай осраҡтарҙа ярҙам итеү ауырыраҡ. Әммә бындай осрашыуҙар кәрәк.


text:
4 март
4 март — григориан стиле буйынса йылдың 63-се (кәбисә йылында 64) көнө. Йыл аҙағына тиклем 302 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Беларусь — Милиция көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1726 — Петербургта Фәндәр Академияһы янында Рәсәйҙә беренсе гимназия асыла.
- 1789 — Нью-Йоркта АҠШтың беренсе конгресы эш башлай.
- 1837 — Михаил Лермонтов «Шағыр үлеме» шиғыры өсөн ҡулға алына.
- 1849 — Австрияның яңы конституцияһы ҡабул ителә.
- 1880 — «Нью-Йорк Дейли График» гәзитендә беренсе фотография репродукцияһы баҫыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 март — Фәниә Ғәбиҙуллина, журналист, шағир һәм яҙыусы, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2008).


text:
Фото:
Башҡортостан менән «Эшлекле Рәсәй» хеҙмәттәшлек итеү тураһында килеште
Фото:
9 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Эшлекле Рәсәй» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы делегацияһы һәм уның рәйесе Борис Титов менән осрашты.
Һөйләшеүҙәр барышында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды, уны, Титов әйтеүенсә, «берлектәге аныҡ программалар менән тулыландырыу кәрәк буласаҡ әле». Ул эштең төрлө йүнәлеш буйынса алып барыласағын билдәләне.
Иң элек, инвестиция климатын яҡшыртыу, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү институттарын үҫтереү, һәр кем һатып ала алырлыҡ торлаҡ төҙөлөшө өлкәһендә инфраструктура булдырыу буйынса берлектәге эшмәкәрлек, сауҙа селтәрҙәре һәм финанс өлкәһе үҫеше буйынса килешеүгә өлгәшелде.
— Беҙҙең ойошма конкурент көрәшенән ҡурҡмай. Беҙгә ярҙам кәрәкмәй. Иң мөһиме, беҙ республикала бизнес менән шөғөлләнгән бар ойошмалар ҙа тигеҙ шарттарҙа буласаҡ, тигән вәғәҙә алдыҡ, — тип белдерҙе бизнесмен.
"Төбәктең үҙенең сеймал, тәбиғәт ресурстары булыуы, ауыл хужалығындағы ҙур мөмкинлектәр иң мөһим фактор булып тора, — тип билдәләне ул. — Бынан тыш иҡтисадта конкурент һәләтлелектең иң мөһим факторы – ирекле хеҙмәт ресурстары”.
Әлеге ваҡытта был 400 мең самаһы кеше. «Дөйөм алғанда ил буйынса хеҙмәт ресурстарының дефициты күҙәтелгәндә, уның Башҡортостанда етәрлек булыуы уның өсөн инвестициялар ағымына айырым шарттар тыуҙыра”, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды “Эшлекле Рәсәй” рәйесе.
— Граждандар йәмғиәте институттарының береһе булараҡ беҙ яҡшы аңлайбыҙ, әгәр республикала конкуренттарға ҡарағанда, хатта Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә ҡарағанда уңайлыраҡ шарттар булдырһаҡ, инвесторҙар тап ошонда киләсәк. Был беҙҙең бурыс. Барыһы ла был ситуацияның ни тиклем тиҙ үҙгәреүенән торасаҡ. Минең уйлауымса, инвестициялар Башҡортостанға яҡын аралағы айҙарҙа уҡ йәлеп ителеүе мөмкин, — тип ышанысын белдерҙе Борис Титов.


text:
Яҙғы төҙөлөш форумына килеүселәр өсөн Өфөлә вакансиялар йәрминкәһе уҙасаҡ
Башҡортостандың баш ҡалаһында асыласаҡ яҙғы төҙөлөш форумы сиктәрендә 8 апрелдә Өфө мәшғүллек хеҙмәте вакансиялар һәм уҡыу эш урындары йәрминкәһен ойоштора.
Төҙөлөш форумы Өфөлә 8-11 апрелдә яңы «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында уҙасаҡ.
— Беҙҙең йәрминкәгә килеүселәрҙе профессиональ ориентация буйынса шәхси консультация, профессиональ әүәҫлекте, ҡыҙыҡһыныуҙарҙы һәм шәхси сифаттарҙы баһалау өсөн компьютер диагностикаһы, шулай уҡ юристың консультацияһы көтә, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге директоры урынбаҫары, йәштәр менән эш итеү буйынса бүлек начальнигы Альбина Сәлимова.
Йәрминкәнең эш ваҡыты – 11 сәғәт 30 минуттан алып 15 сәғәткә тиклем.
Бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.


text:
Бюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде
РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары, РФ финанс министры Алексей Кудрин менән БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаевтың Мәскәүҙә үткән эшлекле осрашыуында бюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде.
Рәсәй закондарындағы яңылыҡтар төбәк бюджеттарының табышлы өлөшөн байтаҡҡа кәметте һәм улар өсөн өҫтәмә финанс йөкләмәләре индерҙе. Шуға күрә бюджет-ара мөнәсәбәттәр тикшерелгән мәсьәләләр исемлегендә төп урынды биләне. Осрашыу барышында, яҡын арала республика бюджетының 2010 йылға килемле һәм сығымлы өлөштәрен иҫәпләп сығарыу параметрҙары аныҡланасаҡ, тип билдәләнде.
Мәскәүҙә дәүләттең социаль мөһим йөкләмәләрен финанслау, шул иҫәптән ауыл педагогтарына коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең бер өлөшөн компенсациялау мәсьәләләре айырым тикшерелде. Уларға социаль ярҙам сараларын киңәйтеү коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең бер өлөшөн айлыҡ компенсациялауҙы 4,5 тапҡырға — 182 һумдан 821 һумға тиклем арттырыуға килтерҙе. Үҙ сиратында, республиканың был йүнәлеште финанслауға йыллыҡ талаптары күләме лә үҙгәрә.
Осрашыу барышында ҡоролоҡ эҙемтәләре лә тикшерелде, республикала 652,6 мең гектар майҙандағы сәсеүлектәр ҡоролоҡтан зыян күрҙе, ә зыяндың дөйөм суммаһы 7,4 миллиард һум тәшкил итте.
Республика Хөкүмәте 250 миллион һум күләмендә ярҙам күрһәтте. Ләкин был аҡса ғына аҙ, ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәр күргән зыяндың бер өлөшөн ҡаплауға 2 миллиард һумдан ашыу күләмендә бюджет кредиты бүлеү талап ителә.


text:
Нефаз автобусы «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» конкурсы лауреаты булды
VDL-НефАЗ-52996 («Лексио») ҡала-ара автобусы «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» программа-конкурсының «Производство-техник тәғәйенләнештәге продукция» номинацияһында лауреат булды.
«Лексио» автобусын VDL корпорацияһы менән берлектә «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте сығара. 2008 йылдан уны сериялы етештереү үҙләштерелде. Үҙ техник характеристикаһы буйынса ул туристик класс автобустарынан ҡалышмай: Европа стандартындағы DAF двигателе, һауаны кондициялау системаһы менән йыһазландырылған. Уңайлы салонда 60 ултырғыс урынлаштырылған.
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте белгестәре һүҙҙәренә ҡарағанда, «Лексио» автобусы автобус техникаһы баҙарында конкуренцияға һәләтле. Бындай моделде киң файҙаланыу ҡала-ара пассажир йөрөтөүҙәрҙе яңы кимәлгә күтәрергә ярҙам итәсәк.
Әйтергә кәрәк, «НефАЗ» продукцияһының сифаты йыл һайын федераль һәм республика конкурстары, шулай уҡ төрлө халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй күргәҙмәләре наградалары менән раҫлана.


text:
Исем (һүҙ төркөмө)
Исем (урыҫ имя существительное) — төрлө предмет, күренеш, төшөнсә атамаларын (кеше, әйбер, үҫемлек, хайуан, тәбиғәт күренештәре һ.б. ) белдергән үҙ аллыһүҙ төркөмө. Ул кем, нимә, ни, кемдәр, нимәләр һорауҙарына яуап бирә.Мәҫәлән: Ҡар яуа (нимә яуа? ҡар. Ҡар -исем). Бала йоҡлай (кем йоҡлай? бала. Бала- исем).
Йөкмәткеһе
Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр була. Яңғыҙлыҡ исемдәргә кешеләргә ҡушылған исем, фамилиялар,ҡушаматтар,хайуан, китап-журнал исемдәре,географик атамалар инә. Улар баш хәреф менән яҙыла.
Ҡалған исемдәр уртаҡлыҡ исемдәргә керә. Улар, әгәр һөйләм башында килмәһә, бәләкәй хәреф менән яҙыла.
Исемдәрҙең һан менән үҙгәреше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Исемдәр һан буйынса берлектә һәм күплектә торалар.
Исемдәрҙең эйәлек заты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Исемдәрһең эйәлек заты теге йәки был предметтың кемгә йәки нимәгә ҡарағанлығын аңлата. Миҫалдар: туғаным, минең туғаным, балаларыбыҙ, һинең олатайың, уның күлдәге, ағайымдың машинаһы, был ҡәләм һеңлемдеке һ.б.
Эйәлек заты ишетелгәнсә яҙыла.
Иҫкәрмә:
- Тороу-ым, тороу-ың, тороу-ы; көлөү-ебеҙ, көлөү-егеҙ, көлөү-е.
- Ирек- ирк-ем, ирк-ең, ирк-е.
- Поезд- поез-ым, поез-ығыҙ, автомобиль- автомобил-ең, автомобил-дәре.
Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт теле грамматикаһында алты килеш бар.
Исемдәрҙең хәбәрлек заты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә исемдәр хәбәр булып та килә. Һөйләмдең хәбәре функцияһын үтәгән исемдәр ҡылымдарҙың зат ялғауҙарын ҡабул итеүе лә, итмәүе лә мөмкин. Мин 5-се класс уҡыусыһымын
- Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1
- В.Ш. Псәнчин, Ю.В. Псәнчин. Әсә теле. 10-11 кластар өсөн дәреслек.Өфө-2009 й ISBN 5-295-02834-8


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов банк хеҙмәткәрҙәренә 2012 йылға төп бурыстар билдәләне
Фото:
Башҡортостан етәкселеге банкыларҙың төбәктең иҡтисади тормошонда әүҙемерәк ҡатнашыуын көтә: тулайым төбәк продуктында финанстар секторы өлөшө 2012 йылда кәм тигәндә ике тапҡырға артырға тейеш.
— Республикала банк хеҙмәттәре менән тәьмин ителеүҙе илдәге лидер төбәктәр кимәленә тиклем арттырыу беҙҙең бурыс булып тора, — тип белдерҙе Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов төбәктең Милли банкыһында үткән кәңәшмәлә. Унда бөгөн республиканың банк хеҙмәткәрҙәре үткән йылға йомғаҡ яһаны һәм ағымдағы йылға пландар билдәләне. – Тулайым төбәк продуктында финанстар секторы өлөшөн 0,2-0,3 проценттан кәм тигәндә уртаса Рәсәй күрһәткесе – 0,6-0,7 процентҡа тиклем, йәғни 2-2,5 тапҡырға арттырыу зарур.
Президент бурыстың ауыр булыуын билдәләне, һәм шул уҡ ваҡытта республиканың уны үтәй алыуына ышанысын белдерҙе.
— Әлеге ваҡытта республика көрсөк эҙемтәләре менән көрәшә һәм үҫеш буйынса ыңғай йылдамлыҡ күрһәтә. Тулайым төбәк продукты – яҡынса туғыҙ процентҡа, сәнәғәт производствоһы күләме 9,5 процентҡа артты, ауыл хужалығында ла ярайһы уҡ алға китеш бар. Беҙгә макроиҡтисади күрһәткестәребеҙ өсөн оялырға түгел, — тине Рөстәм Хәмитов.
Банкылар эшмәкәрлеге һөҙөмтәләренә килгәндә, Президент үткән йыл эсендә күп нәмәгә өлгәшелеүен белдерҙе. Шулай итеп, әйләнештәге аҡса күләме йыл эсендә биш процентҡа – 420 миллиард һумға тиклем артты. Банкылар килеме яҡынса 11 миллиард һум тәшкил итте, 2010 йылда был күрһәткес 3 миллиард ине. Республикала банкылар һаны ла ярайһы уҡ артты: банк бүлексәләренең дөйөм һаны буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында – икенсе, Рәсәйҙә бишенсе урында тора. Банк кредиттарының дөйөм күләме 5 миллиард һумдан ашты, ә сағыштырма ауырлығы 2010 йылдағы 6,5 проценттан туғыҙға тиклем артты. Шул уҡ ваҡытта Рөстәм Хәмитов ҡайһы бер төбәктәрҙә был өлөштөң 25 процентҡа барып етеүен билдәләне.
— Банкыларҙың республика иҡтисадын үҫтереүҙә әүҙемерәк ҡатнашыуын, кредитлау күләмдәрен ярайһы уҡ арттырыуын көтәбеҙ, уларҙан инвестицион проекттар ҙа көтөп ҡалабыҙ, — тип ағымдағы йылға бурыстар билдәләне төбәк башлығы. – Инвестицион проекттарҙы финанслау системаһын үҫтереү кәрәклеген айырыуса билдәләп үтәм. Был өлкәлә эштәр һүлпән бара. Республикала был етешһеҙлекте бөтөрөргә ваҡыт.
Берлектәге эшмәкәрлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәре араһынан Президент агросәнәғәт комплексын, бәләкәй һәм урта бизнесты, торлаҡ төҙөлөшөн кредитлау, шулай уҡ халыҡтың финанс белем кимәлен арттырыу мәсьәләләрен билдәләне.


text:
«Салауат Юлаев» командаһы Континенталь хоккей лигаһында һигеҙенсе миҙгелен башлай Фото: «Салауат Юлаев» хоккей клубы
«Салауат Юлаев» командаһы Континенталь хоккей лигаһында һигеҙенсе миҙгелен башлай
«Салауат Юлаев» командаһы Континенталь хоккей лигаһында һигеҙенсе миҙгелен башлай Фото: «Салауат Юлаев» хоккей клубы
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
25 августа Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһы Континенталь хоккей лигаһының һигеҙенсе чемпионатында уйнай башлай. «Омск-Арена»ла өфөләр урындағы «Авангард» менән осраша.
«Салават Юлаев» түбәндәге составта уйнаясаҡ: ҡапҡасылар — Никлас Сведберг, Рафаэль Хәкимов, Владимир Сохатский; һаҡсылар: Сами Леписте, Филипп Метлюк, Роман Дерлюк, Захар Арзамасцев, Кирилл Кольцов, Иван Вишневский, Денис Бодров, Иван Лекомцев, Кирилл Цулыгин; һөжүм итеүселәр: Теему Хартикайнен, Сергей Соин, Энвер Лисин, Игорь Григоренко, Линус Умарк, Артем Чернов, Антон Лазарев, Александр Нестеров, Андреас Энкгвист, Дмитрий Макаров, Денис Хлыстов, Егор Дубровский, Николай Прохоркин, Валентин Разумняк.
Омскиҙағы уйын Мәскәү ваҡыты буйынса киске сәғәт 5-се яртыла башлана, матчты Башҡортостан юлдаш телеканалында ҡарарға мөмкин.


text:
Дәүләт Йыйылышының яҙғы сессияһы тамамланды
Дәүләт Йыйылышы Ҡоролтайҙың яҙғы сессиялағы һуңғы ултырышы үтте. Кәңәшмә эшендә ҡатнашҡан депутаттар 4 тиҫтәгә яҡын ҡанун проектын тикшереп, уларҙың бер нисәһен икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте. Республика Парламенты депутаттары йәйге каникулға таралыша.
Документтар араһында ауыл биләмәләре, административ тәртип боҙоуҙар, йәмәғәт именлегенә ҡағылышлылары ла бар. Парламентарийҙар өс ҡанун проектын өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте. Улар – Йәмәғәт тәртибен һаҡлау, Төндә тауышланыуҙы тыйыу һәм Мотлаҡ медицина страховкалауҙы ойоштороу тураһындағы документтар.
Төндәрен шаулау тыйыла
Башҡортостан халҡы төндәрен тыныс йоҡлай аласаҡ. Дәүләт Йыйылышы- Ҡоролтай тәүлектең ҡараңғы мәлендә, барыһы ла ял иткәндә тауышланыуҙы тыйҙы.
Ҡанун буйынса һыҙғырыу ғына түгел, йырлау-бейеү, ҡысҡырыу, музыка ҡоралдарында уйнау, пиротехника шартлатыу, төҙөлөш һәм ремонт эштәре алып барыу тыйыла. Ҡанунды боҙоусыларға ҡарата административ яза ҡаралған. Дүшәмбенән йомаға тиклем киске 11-ҙән иртәнге 7-гә, ял һәм байрам көндәрендә киске ундан иртәнге 9-ға тиклем шаулау тыйыла.
Яңы йыл төнөндә, Салауат Юлаев хоккей клубы йәки Урал волейбол командаһы чемпион булған осраҡта, йәғни спорт байрамдары мәлендә, башҡа ҙур саралар ваҡытында төндә шауларға рөхсәт буласаҡ. Бының өсөн сараны ойоштороусылар дәүләт власы йәки урындағы үҙидаралыҡтар менән алдан килешергә тейеш буласаҡ
Аҙыҡ-түлек сифатына иғтибар арта
Республикала аҙыҡ-түлек сифаты һәм хәүефһеҙлек саралары хаҡындағы проект та ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уға ярашлы, беҙҙең төбәктә һатылған ризыҡтар ирекле рәүештә махсус тикшереү үткәндән һуң Башҡортостан продукты тигән маркировка менән билдәләнергә тейеш.
Ҡанун шулай уҡ ошо йүнәлештә Республика программаларын әҙерләү һәм ҡабул итеүҙе, башҡарма власть органдары, етештереүселәр, һатыусылар менән берлектә аҙыҡ-түлектең составында генлы һәм үҙгәртелгән организмдарға тикшереү һәм уларҙың кеше сәләмәтлегенә тәьҫирен билдәләүҙе күҙ уңында тота.
Ҡанунһыҙ ағас һатыу сикләнә
Урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин парламентарийҙарға "Урман мөнәсәбәттәрен көйләү", "Ағасты ҡабул итеү һәм оҙатыу пунктары эшмәкәрлеген көйләү" тураһындағы ҡанун проекттарын еткерҙе.
Документтар ағасты сит төбәктәргә ҡанунһыҙ һатыуҙы сикләргә, дәүләт инспекторҙары вәкәләттәрен киңәйтергә мөмикнлек бирәсәк, тип ышана министр Рәжәп Нәбиуллин.
Һыу фажиғәләрен кәметеү күҙаллана
Депутат Рима Үтәшева пляждарҙа иҫерек йөрөгәндәрҙе, эскән килеш һыу ингәндәрҙе аҡсалата язаларға тәҡдим итә. Әле лә штраф тейеш. Берҙән ул бәләкәй, икенсенән түләп бармайҙар. Рима Үтәшева штраф суммаһын 4 меңгәсә күтәрергә тәҡдим итә. Был осраҡта, тип иҫәпләй халыҡ һайланыусыһы, иҫерек килеш батыусылар бер-ни тиклем кәмер ине.
Шуныһы аңлашылмай, Өфө тирәһендәге ҡараулы пляжда иҫеректәрҙе тотоп штраф һалырға мөмкин. Ә ауылдарҙа йылға-күл буйҙарында шешә компанияһында ял иткәндәрҙе нисегерәк тотоп язаларға һуң. Сөнки батыусылар тап райондарҙа күп.
Стәрлетамаҡ районында 59 йәшлек ир кеше, Мәләүездә бер егет батып үлгән. Балалар араһында ла фажиғәгә тарыусылар күп. Бишбүләктә 13 йәшлек малай һыу ҡорбаны булған. Ҡотҡарыусылар Өфө эргәһендәге күлдән 4 иҫерек кешене һөйрәтеп сығарған.


text:
Өфөлә Паралимпиясыларҙы әҙерләү үҙәге төҙөлөргә тейеш
2011 йылда Өфөлә Паралимпиясыларҙы әҙерләү үҙәген төҙөй башларға планлаштырыла. Кисә, 14 июндә, проект эшләүгә дәүләт контракты төҙөү хоҡуғына тендер үткәрелде. Башҡортостан Республикаһы Спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министрлығының спорт ҡоролмалары төҙөү һәм файҙаланыу хеҙмәте советнигы Римма Чередниктың һүҙҙәренә ҡарағанда, конкурста ҡатнашыуға бер генә ойошма заявка бирҙе.
— Уның исеме әлегә хәбәр ителмәй, — ти Римма Ғасим ҡыҙы. - Тендерҙың һуңғы һөҙөмтәһе тураһында заявканы ҡарағандан һуң ғына билдәле буласаҡ. Төп шарт – был фирма эштәр башҡарыу өсөн бөтә кәрәкле талаптарға яуап бирергә тейеш.
Паралимпиясылар өсөн спорт әҙерлеге үҙәген Затон биҫтәһендә Ҡамышлы урамында һалыу планлаштырыла. Контракттың башланғыс хаҡы – 31,5 миллион һум. Комплекс спорттың төрлө төрҙәре менән шөғөлләнеү өсөн бер нисә залдан торасаҡ. Трибуналарҙа тамашасылар урыны иҫәбе – 1500. Шулай уҡ врач-тергеҙеү үҙәге һәм 200 урынлыҡ ҡунаҡхана төҙөү ҙә ҡарала.


text:
Стәрлебашта балалар һәм үҫмерҙәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү буйынса семинар үтәсәк
Шаршамбы көндө, 20 ғинуарҙа, Стәрлебашта “психологик көрсөктәге балалар һәм үҫмерҙәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү буйынса мәсьәләләрҙе хәл итеүгә ведомство-ара ҡараш” темаһына семинар үтә.
“Башинформ” агентлығына Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, уның дауамында ауыр хәлдә ҡалған бәлиғ булмағандарға комплекслы ярҙам күрһәтеү эштәре системаһын камиллаштырыу, “хәүеф төркөмө” балалары һәм үҫмерҙәренә социаль һәм психологик ярҙам күрһәтеүгә бәйле мәсьәләләрҙе хәл итеүгә ведоство-ара ҡараш кеүек һорауҙар тикшереләсәк. Шуға ла форумда ҡатнашыусылар араһында “профилле” белгестәр генә түгел, шулай уҡ һөнәре арҡаһында йәштәр һәм үҫмерҙәргә ҡағылышы булған башҡа кешеләрҙең дә булыуы көтөлә. Был исемлектә педагог-психологтар, социаль педагогтар, участка табиптары, педиатрҙар, йәштәр эштәре бүлеге, эш менән тәьмин итеү һәм социаль яҡлау үҙәге инспекторҙары бар.
Сараны Республика ғаилә, балаларға һәм йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәге һәм Стәрлебаш район хакимиәте ойоштора.


text:
Башҡортостандың эшлекле даирәләр вәкилдәре Төньяҡ-Ҡаҙағстан өлкәһенә барасаҡ
24 ноябрҙән 26-һына тиклем БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы Башҡортостандың эшлекле даирәләр вәкилдәренең Төньяҡ-Ҡаҙағстан өлкәһенә (Петропавловск ҡалаһы) яуап сәфәрен планлаштыра.
Сәфәр программаһына Төньяҡ-Ҡаҙағстан өлкәһе, Свердловск өлкәһе һәм Башҡортостан Республикаһы бизнес вәкилдәре араһында бизнес-осрашыуҙар һәм өс яҡлы һөйләшеүҙәр үткәреү, предприятиеларға барыу, шулай уҡ мәҙәни программа индерелгән, тип хәбәр итә БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы матбуғат хеҙмәте.
Был сәфәрҙә ҡатнашыу өсөн Башҡортостан предприятиелары һәм ойошмалары саҡырыла.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ғалим-иҡтисадсылар менән осрашты
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Рәсәй Фәндәр академияһының Иҡтисад институты директорының беренсе урынбаҫары, Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты Дмитрий Сорокин, Рәсәй Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең (Новосибирск) Иҡтисад һәм сәнәғәт производствоһын ойоштороу институты директоры урынбаҫары Виктор Суслов менән осрашыуы ваҡытында илдең төп ғалимдары тәҡдим иткән иҡтисад моделдәрен ғәмәлгә ашырыу мөмкинлектәре тураһында һүҙ алып барылды. Осрашыуҙа шулай уҡ Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы ректоры Александр Дегтярев ҡатнашты.
Республика башлығы, бөгөн һәр төбәк алдында модернизациялау, технологик һәм иҡтисади яңыртыу бурысы тора, тип билдәләне.
— Башҡортостан эштәрҙең әлеге торошон ҡайтанан ҡарау этабында, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙгә төбәк иҡтисадын үҫтереү буйынса һеҙҙең тәҡтимдәрегеҙ ҡыҙыҡлы, тәғәйен ҡайһы берҙәрен ҡулланырға әҙербеҙ.
Ғалимдар Башҡортостандың комплекслы үҫеш стратегияһы кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Был ҙур ҡатмарлы бурыс һәм уны дөйөм тырышлыҡ менән хәл итергә кәрәк, — тип иҫәпләй Дмитрий Сорокин. — Уңыштарға өлгәшеүгә ҡарамаҫтан, бөгөн бер урында тапанырға ярамай. Шул саҡта ғына конкуренцияға һәләтлелек һаҡланасаҡ.
Бүләк итеп академик махсус рәүештә Президент китапханаһы өсөн Рөстәм Хәмитовҡа Рәсәй Фәндәр академияһы Иҡтисад институты ғалимдарының һуңғы бер нисә йылдағы хеҙмәттәрен бүләк итте. Рөстәм Зәки улы, бүләк өсөн рәхмәт әйтеп, мотлаҡ уҡып сығасаҡмын, тине.
Илдең һәм БДБ илдәренең төп ғалимдары Өфөгә “Мәғариф, фән һәм модернизация” Яңы иҡтисади ассоциацияһының Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы базаһында үткән Йыллыҡ тематик конференцияһының төбәк сессияһында ҡатнашыу өсөн килгән.


text:
Башҡортостанда «Хоккей йондоҙҙары аҙналығы» дауам итә
Бөгөн инвалид спортсылар араһында следж-хоккей турниры башланды. Ярышта ҡатнашыу өсөн Өфөгә Чехия, Италия һәм Ҡытай командалары йыйылды. Рәсәй данын иһә Мәскәү өлкәһенең «Феникс» командаһы яҡлай.
17 / 01 / 2017
195
Мәргән уҡсы ғәскәргә тиң
Башҡорт уҡсылары бөгөн үҙ-ара көслөләрҙе асыҡланы. Йәйәнән уҡ атыу бәйгеһендә ҡатнашыусылар артҡандан арта бара. Тәүҙә унда ир-егеттәр генә көс һынашһа, хәҙер ҡатын-ҡыҙҙар ҙа һынатмай.
06 / 01 / 2017
257
Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух
Саҡмағош район үҙәгендә йәшәүсе оло быуын вәкилдәре иртәнән кискә тиклем физкультура-һауыҡтырыу комплексында шөғөлләнеп һаулыҡтарын нығыта.
06 / 01 / 2017
205
Учалы боҙонда Башҡортостан һәм Рәсәй чемпиондары тәрбиәләнә
Йыл әйләнәһенә ҡаланан спортсылар өҙөлмәй.Себер тарафтарынан, күрше өлкәләрҙән килеп шөғөлләнеүсе йәштәргә Учалы боҙо яҡшы таныш. Ҡала ла күптән ҡышҡы уйындар өсөн спортсылар әҙерләү мәккәһенә әүерелгән. Фигуралы шыуыу буйынса ике тапҡыр Башҡортостан чемпионы ла тап Учалы боҙонда сынығыу алған.
04 / 01 / 2017
236
Яңы йыл вәғәҙәһе
1-се ғинуар Өфөлә 500-гә яҡын кеше йыл буйы башҡарасаҡ эштәрен яҙып йүгерергә сыҡты.
04 / 01 / 2017
239
Баймаҡ- көрәшселәр төбәге
Икенсе Этҡол ауылында уҡыусылар араһында милли көрәш буйынса төбәк ара турнир үтте. Көс һәм сәм бәйгеһендә Хәйбулла , Әбйәлил, Белорет райондары чемпиондары, республика призерҙары ҡатнашты.
27 / 12 / 2016
223
Яңы йылға - яңы парк
Шишмә районының Ҡараяҡуп ауылында йәшәүсе Гөлшат Усманова «ҠалаТау» тип аталған ял итеү урынын асҡан.
24 / 12 / 2016
835