text:
8-се класта Зәйнәб Биишеваның “Һөнәрсе һәм Өйрәнсек “ әҫәре буйынса асыҡ дәрес.
Мораҙым мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Килдина Гөлсара Ғәйфулла ҡыҙы.
2016 йыл
Маҡсат.Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның ҡыҫҡаса тормош юлы һәм ижады менән таныштырыу, “Һөнәрсе менән Өйрәнсек” әҫәренең йөкмәткеһе менән танышыу,уҡыусыларҙың телмәрен байытыу өҫтөндә эшләү,һөнәр һайлауға йүнәлеш биреү.
Йыһазландырыу.З.Биишева “Дуҫ булайыҡ”(2008),З.Биишева “Избранное”(2009).Портрет-плакат.Интерактив таҡта,проектор.
Дәрес барышы
1.Ойоштороу.
2.Уҡытыусының инеш һүҙе.
Моң шишмәһе һандуғастай йырсы ла һин,
Һығылма бил тал сыбыҡтай нәфис тә һин,
Аллы-гөллө гөл-сәскәләй наҙлы ла һин,
Әй илһамлы,әй хөрмәтле башҡорт теле.
Телебеҙгә оло данлау яҙҙы Зәйнәб Биишева.Ул үҙе телебеҙҙең бар нескәлектәрен ҡулланып ижад итте.Халҡыбыҙға ҙур күләмле ҡабатланмаҫ әҫәрҙәр бүләк итте.Мәктәп программаһында беҙ яҙыусының шиғырҙары,повестары,драма әҫәрҙәре менән танышабыҙ.Бөгөн дәрестә хикәйәт жанрына ҡараған “Һөнәрсе менән Өйрәнсек” әҫәрен өйрәнәсәкбеҙ.Өйгә әҫәрҙе уҡып килергә ҡушылғайны.Уҡыған ваҡытта аңлашылмаған һүҙҙәр осрағандыр.Әйҙәгеҙ,һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен асыҡлай барайыҡ,шул уҡ ваҡытта йөкмәткене лә ҡыҫҡаса һөйләп китербеҙ.
Һүҙлек эше.
Һүҙ ирәбелеге-теремек,асыҡ һөйләү.
Һөлөк кеүек-пиявка,йылға-күлдәрҙә йәшәүсе ҡан һурыусы.
Ҡомартҡы-иҫтәлеккә тапшырылғанәйбер.
Ағас ижау-сүмес.
Мөгөҙ борғо-мал мөгөҙөнән эшләнгән көслө тауыш сығарыусы уйын ҡоралы.
Ҡойошҡан-эйәр алға күсмәһен өсөн,аттың ҡойроғо аҫтынан тарттырыла торған бау.
Ҡомолдороҡ-ат егеүҙә ҡулланылған бау,ҡайыш(диалект һүҙ)
Аҡыҡ-биҙәү өсөн ҡулланылған таш.Сәхифә-тормошта эҙ ҡалдырған осор(иҫкергән һүҙ)
Татырлы-ҡаты,тоҙҙарға бай һыу
Каса-тотҡаһыҙ бәләкәй һауыт
Дәрүиш-донъяуи нәмәләрҙән ваз кискән кеше.
Кәнизәк-батша һарайында йәшәүсе ҡыҙҙар
Әрмәнде-ҙур баҡа.
3.Нығытыу.Уҡыусыларға уйланыу,фекерҙәрен әйтеп биреү өсөн һорауҙар бирелә.
-Һөнәрсе менән Өйрәнсектең тышҡы ҡиәфәтен нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ?
-Зәйнәб Биишева был әҫәрҙе ниндәй маҡсат менән ижад иткән тип уйлайһығыҙ?
-Яҙыусының ижадын Һөнәрсе ижады менән сағыштырып буламы?
-Әҫәрҙә ниндәй мәҡәлдәр бар?Үҙегеҙҙән ниндәй мәҡәлдәр өҫтәр инегеҙ?(Һөнәрле ҡул үлмәҫ,һөнәрһеҙ ҡул уңмаҫ.Һөнәр-һөнәрле ҡулында ғына һөнәр,һөнәрһеҙ ҡулында-түмәр.)
4.Йомғаҡлау.Маҡсатҡа ярашлы уҡыусылар менән һөнәрҙәр тураһында әңгәмә ҡорола.Һынлы сәнғәт бүлегендә уҡыу,был бүлекте тамамлап,ниндәй һөнәрҙәргә эйә булырға мөмкин икәнлеге лә әйтелә.Һынлы сәнғәт үрнәктәре слайдтар менән күрһәтелә.
Өйгә эшкә көршәк һүрәте яһау(теләк буйынса),Яманлыҡ һәм яҡшылыҡ төшөнсөләрен тағы ниндәй әҫәрҙәрҙә осраттығыҙ?Яуап яҙырға.
Номер материала: ДБ-362997
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


c: text/html

text:
Өфөлә «Этно-WorldMusicShow» халыҡ-ара фестивале уҙғарыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
27 октябрҙә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Этно-WorldMusicShow» этно-эстрада музыкаһы халыҡ-ара фестивале уҙғарыла. Йырсы Юлиана Кривошапкина (Саха-Яҡут) һәм «Алашулы» этно-рок төркөмө (Ҡаҙағстан) сараның төп ҡунаҡтары буласаҡ.
Программала йәш башҡарыусылар, халыҡ-ара фестивалдәр һәм конкурстар лауреаттары — Башҡорт дәүләт филармонияһы солистары Екатерина Ямщикова, Марсель Ҡотоев, Зилиә Бәхтиева, Диана Ишниязова һәм «Арғымаҡ», «Әссәләм», «Ятаған» төркөмдәренең сығыштары ҡаралған.
«Юлиана Кривошапкина 2010 йылда «Урал моңо» төрки йәштәр халыҡ-ара фестивалендә тәүге сығышынан уҡ Өфө тамашасыһының һөйөүен яуланы. Ул хомуста оҫта уйнай һәм төрлө тауыштар сығара белә. Сәхнәнән торна тауышын, бүре олоуын ишеткәс, зал алҡыштарға күмелде», — тип һөйләне фестивалде ойоштороусы Зәлифә Барлыбаева.
Артистка шулай уҡ быйыл март айында Башҡорт дәүләт филармонияһында үткән «Урал ауазы» халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре фестивалендә махсус ҡунаҡ булараҡ ҡатнашты.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Байрам салютын Өфөлә 40 мең самаһы кеше ҡараған
12 июндә байрам салютын Өфөлә 40 мең самаһы кеше ҡараған. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендәге оператив кәңәшмәлә хакимиәт башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Бынан тыш, уның әйтеүенсә, Ленин исемендәге майҙанда булған төп фейерверктан тыш, параллель рәүештә салют «Моторҙар эшләүсе» мәҙәниәт һарайы алдында ла үткән. Уны йәнә 20 меңләп кеше ҡарарға килгән.
—Өфөлә бер-бер артлы барған байрамдар дөйөм алғанда тыныс үтте, — тине ҡала башлығы. Хәҙер ҡалаға сираттағы тантанаға – октябрҙә билдәләнәсәк БР дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итеүҙең 20 йыллығына әҙерләнә башларға кәрәк.


text:
Республикала кукуруз сабыуға төштөләр
Башҡортостан аграрийҙары 6 сентябргә ҡарата 35 мең гектарҙа кукуруз сапҡан. Был республикалағы кукуруз сәсеүлектәренең 32 проценты. Белгестәр билдәләүенсә, төп техник культураларҙың береһе – кукуруз быйыл ишелеп уңған. Бай йәшел масса тупаҫ мал аҙығы – силосҡа китәсәк.
Аграрийҙар уны һыуыҡтар төшкәнсе йыйып алырға ашыға, юғиһә кукуруздағы туҡлыҡлылыҡ сифаттарының ярайһы ныҡ юғалыуы ихтимал. Республиканың бер нисә районы был культураны урып йыйыу буйынса яҡшы темп алған. Атап әйткәндә, Миәкә, Илеш, Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ, Әлшәй, Баймаҡ райондарында ике мең гектарҙан ашыу майҙанда кукуруз сабылған. Ә Мәләүездең мал аҙығы әҙерләүселәре 4,5 мең гектарҙағы йәшел массаны силосҡа сапҡан.
Аграрийҙарҙы тағы бер ураҡ кампанияһы көтә. Сиратта – көнбағыш. Быйыл уның плантациялары республикала бик ҙур майҙанды – 348 мең гектарҙы биләй. Ауыл эшсәндәре урып-һуғыу эштәрен башларға ашыҡмай, сөнки һауа шарттары көнбағышҡа тулыһынса өлгөрөргә мөмкинлек бирә.


text:
Ирек Мөхәмәтдинов Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Ирек Мөхәмәтдинов Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде
Ирек Мөхәмәтдинов Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Ирек Мөхәмәтдинов Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Тейешле Указға республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан Башлығының икенсе Указы менән Илдар Тимерғәлин, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһынан бушатылды.
Ирек Радил улы Мөхәмәтдинов 1960 йылдың 16 октябрендә Ҡыйғы районының Үрге Ҡыйғы ауылында тыуған. Мәскәүҙә Н.Э.Бауман исемендәге юғары техник училищеһын, Мәскәү ҡулланыусылар кооперацияһы университетын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1983 йылда Ҡазанда «Ғәмәли оптика дәүләт институты» ғилми-етештереү берекмәһендә инженер булып башлай. 1993-1994 йылдарҙа «СФЕРА-А» берекмәһендә — бухгалтер-иҡтисадсы, «Полимер» яуаплылығы сикләнгән ширҡәтендә — баш бухгалтер (Ҡазан ҡалаһы). 1994-1997 йылдарҙа — «Башпромбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалының баш бухгалтер урынбаҫары (Ҡазан). 1997-1998 йылдарҙа — Стәрлетамаҡ ҡалаһында «Башкредитбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалы идарасыһы урынбаҫары. 1998-2001 йылдарҙа — «Восток» фонды» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары, генераль директоры (Өфө ҡалаһы). 2001-2003 йылдарҙа — «ФП Центр» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары, «УРАЛСИБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең вице-президенты (Өфө ҡалаһы). 2003-2011 йылдарҙа — «Росгосстрах-Столица» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары, «Метрополь» компанияһының генераль директор урынбаҫары, «Русь-Банк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесенең өлкән советнигы, «Банк ЗЕНИТ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте департаменты начальнигы урынбаҫары (Мәскәү). 2011-2016 йылдарҙа — «Рәсәйҙең ауыл хужалығы банкы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк филиалы директоры.


text:
Республикабыҙҙа шундай исемле Бөтә Рәсәй акцияһы бара. Ул 14 майҙа башланып, 15 июнгә тиклем дауам итәсәк. Ярыш форматында уҙғарылған акцияла теләгән һәр кем ҡатнаша ала. 300 килограмдан ашыу иҫке ҡағыҙ тапшырыусыларға аҡсалата премия һәм ҡиммәтле бүләктәр ҙә ҡаралған.
Башҡортостанда йәшәүселәрҙе «Макулатура тапшыр — ағасты ҡотҡар!» Бөтә Рәсәй акцияһында ҡатнашырға саҡыралар. Сара 14 майҙан 15 июнгә тиклем ярыш форматында уҙғарыла. 300 килограмдан ашыу макулатура тапшырған ҡатнашыусыларға аҡсалата премия һәм ҡиммәтле бүләктәр ҡаралған. Тулыраҡ мәғлүмәт — эко-марафон сайтында.
19 апрелдә республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов тура эфирҙа республика халҡы һорауҙарына яуап бирәсәк. Йыл һайын үткәрелгән “Башҡортостан Башлығы менән әңгәмә” программаһы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Россия – 24. Башкортостан”, “Вся Уфа” каналдарында, “Спутник ҒМ”, “Радио России Башкортостан” радиостанцияларында барасаҡ. Һорауҙарҙы берҙәм шылтыратыуҙар үҙәге ҡабул итә. Ул 12 апрелдә башланды һәм эфир тамамланғансы эшләйәсәк. Телефон һандары: 8-800-347-03-47. …
Continue reading ‘Башҡортостан Башлығы менән һөйләш’ »
Ҡәҙерле уҡыусылар, Бөтә Рәсәй берҙәм балалар ышаныс телефоны тураһында гәзитебеҙ биттәрендә әленән-әле яҙып торабыҙ. Уның һандары – 8 800 2000 122. Ә һеҙҙең телефонығыҙға яҙылғанмы? Юҡ икән, хәҙер үк теркәп ҡуйығыҙ. Балалар ышаныс телефоны 2010 йылда «Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам итеү» фонды тарафынан булдырылған һәм ошоғаса уңышлы эшләп килә. Сөнки йылдан-йыл ярҙам һорап …
Continue reading ‘Һин яңғыҙ түгел!’ »
2018 йыл республикабыҙҙа Ғаилә йылы тип иғлан ителде. Ғаилә – киләсәктең иң ышаныслы нигеҙе. Ул – беҙҙең бәләкәй генә дәүләтебеҙ, өйөбөҙ, атай-әсәйебеҙ, олатай-өләсәйҙәребеҙ. Атай, әсәй – ғаиләнең тотҡаһы, ә балалар – көҙгөһө. Тотҡа ҡупмаһын, көҙгө ватылмаһын өсөн бер-беребеҙҙе һаҡлап, яҡлап, хөрмәт итеп йәшәргә тейешбеҙ.
Рэп стилендәге йырҙарҙы яратаһығыҙмы, дуҫтар? Уны үҙ итеү генә түгел, бәлки, йырлаусылар ҙа барҙыр арағыҙҙа. Бына тап шундайҙар өсөн Өфө ҡалаһы хакимиәте, Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы, «ДарМан студио» продюссерлыҡ үҙәге башҡорт телендә рэп башҡарыусыларҙың «Bash School Rap» тип аталған республика музыкаль конкурсын иғлан итә. Уның мәғлүмәти партнёрҙары – «Йәншишмә» гәзите, «Аманат», «Шоңҡар» журналдары, …
Continue reading ‘Иң шәп рэп йырсыһы кем икән?’ »
Һөйөнсө, республикабыҙҙың Яҙыусылар союзы «Йәншишмә» һәм башҡа башҡорт баҫмалары менән берлектә «Башҡортостандың әҙәбиәт мәктәбе» проектын тормошҡа ашыра башланы. Ул Рәсәй Федерацияһы Президенты гранты ярҙамы менән башҡарыла һәм сентябрь айының аҙағына тиклем дауам итәсәк.
Башҡортостанда 30 декабргә тиклем Ҡыш бабай почтаһы эшләй. Ҡала һәм район почтамты ҡарамағындағы барлыҡ үҙәк элемтә бүлексәләрендә махсус почта йәшниктәре ҡуйылған. Ҡотлауҙарҙы һәм теләктәрҙе көн һайын алыу ҡаралған. Хаттарҙы ошо адресҡа яҙырға кәрәк: 162390, Рәсәй, Вологда өлкәһе, Бөйөк Устюг ҡалаһы, Ҡыш бабай почтаһы.
13 ноябрҙән Рәсәйҙә «Ҡайҙа үлем менән һатыу итәләр, хәбәр ит!» акцияһының икенсе этабы башланды. Республика министрлыҡтарында һәм ведомстволарында ла «ҡыҙыу линия»лар эшләй. Эске эштәр министрлығының наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу буйынса идаралығы һәр кемде был сарала әүҙем ҡатнашырға саҡыра. Наркотик менән һатыу иткән йәки һаҡлаған кешеләр, наркопритондар тураһында белһәгеҙ, был турала эске эштәр министрлығының ышаныс телефонына …
Continue reading ‘Ҡайҙа үлем менән һатыу итәләр, хәбәр ит!’ »
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә йә, мин һеҙгә теймәйем, һеҙ ҙә миңә теймәгеҙ, тип ташта ҡыҙынып ятҡан Йылан ханыма, бик тә булмаһа, ҡышҡы йоҡоға әҙерләнгән Айыу бабайға хат яҙып һалғанда, улар яуап яҙыр инеме икән? «Хайуандарға хаттар» тип аталған төбәк-ара экологик проектты ойоштороусы Ҡурсаулыҡ эшенә булышлыҡ итеү мәғлүмәт-аналитика үҙәге, әлбиттә, һеҙгә йәнлектәр һәм …
Continue reading ‘Нисек йәшәйһең, Өкө?’ »


text:
Ауылыбыҙ китапханаһында мәктәптең III синыф уҡыусылары менән ҡурсаҡ театры түңәрәге ойошторҙоҡ. Тәүҙә китапханасы Финиза Ғайса ҡыҙы Әбделғужина ҡурсаҡтар, театр тураһында һөйләне. Сәхнәләштереү өсөн «Эт нисек үҙенә хужа тапты?» тигән әкиәтте алырға булдыҡ. Бөтәһенә лә ролдәр етһен өсөн хатта үҙебеҙ бер нисә персонаж да өҫтәп ебәрҙек. Ҡурсаҡтарҙы ҡул аҫтындағы бөтә йомшаҡ уйынсыҡтарҙы ҡулайлаштырып эшләнек, етмәгәндәрен үҙебеҙ тектек.
Тәүге сығышыбыҙ «Аҡ сәскә» балалар баҡсаһында булды. Кескәйҙәр әле мәктәпкә йөрөмәһәләр ҙә, бик күп әкиәттәр белә. Улар беҙҙең ҡурсаҡ театры күрһәткән ҡыҙыҡлы тамашаны бик яратып ҡараны. Сөмбөл һәм Рузилә Арыҫлановалар, Гөлфиә Мусина, Шәүрә Ҡотошова, Алтынай Ғәлиева, Айзилә Исҡужина, Флорис Хәмиҙуллин, Аслан Солтанбаев һәм мин ролдәрҙе килештереп уйнаныҡ. Ә Азалиә Ҡаһарманова автор һүҙҙәрен уҡып, әкиәтте алып барҙы. Динара Хәлитова декорациялар эшләште, музыка менән биҙәүсе булды. Ҡурсаҡтарҙың сәхнәнең әле бер мөйөшөнән, әле икенсеһенән килеп сығыуҙарын кескәйҙәр мөкиббән китеп, иғтибар менән күҙәтте.
Икенсе тапҡыр 8 Март – Ҡатын-ҡыҙҙар байрамы уңайынан сығыш яһаныҡ. Бөтә оҫталығыбыҙҙы һалып, әсәйҙәр алдында һынау тоттоҡ.
Яҙғы каникулдың беренсе көнөндә мәктәбебеҙгә ҡунаҡҡа күрше Өмбәт, Мәзит ауылдарынан башланғыс синыф уҡыусылары килде. Уларға ла әкиәт күрһәтеп, ныҡ шатландырҙыҡ.
Аделина РӘЙЕМҒУЖИНА.
Ейәнсура районы, Үрге Муйнаҡ ауылы.


text:
Программа менән тәьмин итеү
Программа менән тәьмин итеү (ингл. software) – компьютерҙың процессорын ниндәйҙер операциялар башҡарыуға йүнәлткән, машина уҡый торған, йыш ҡына компьютер программаһы формаһында күрһәтмәләр йыйылмаһы. Ғәҙәттә компьютерҙың аппарат сараларына ҡапма-ҡаршы термин булараҡ ҡулланыла. Аппарат саралары һәм программа менән тәьмин итеү бер-береһе менән тығыҙ бәйле, береһенең эшләүе өсөн икенсеһенең булыуы мотлаҡ. Компьютер сленгында йыш ҡына инглиз телендәге software һүҙенән сыҡҡан софт атамаһы менән дә йөрөтәләр.
Программа менән тәьмин итеү – дөйөм термин. Ул бөтә компьютер күрһәтмәләренә ҡарата лә, компьютер күрһәтмәләренең билдәле бер йыйылмаһына ғына ҡарата ла ҡүлланыла. Ул шулай уҡ машина күрһәтмәләрен дә (процессор аңлаған бинар код), сығанаҡ кодты ла (башҡарылыр алдынан компиляторҙар тарафынан машина кодына әйләндерелә торған кешегә аңлайышлы күрһәтмәләр) үҙ эсенә ала.


text:
Байрам алдынан - бүләк!
1 Май - Яҙ һәм хеҙмәт байрамы! Уны һәр кем кѳтѳп ала, сѳнки яҙ хеҙмәт кешеһенә кѳс-дәрт, яңы һулыш бирә. Май байрамдары айҡанлы районда тѳрлѳ саралар, шатлыҡлы ваҡиғалар үтә. Шуларҙың береһе 27 апрелдә муниципаль район хакимиәтендә булды.
Муниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов районда йәшәгән ѳс ғаиләгә торлаҡ шарттарын яҡшыртыу ѳсѳн сертификаттар, ә йәш белгес - әлеге ваҡытта балалар поликлиникаһында офтальмолог бу- лып эшләгән Лилиә Ринат ҡыҙы Бушинаға ике бүлмәле фатир асҡысын тапшырҙы.
Ауылда йәшәгән был ѳс ғаилә “2014- 2017 йылдарға һәм 2020 йылға тиклем ауыл биләмәләрен тотороҡло үҫтереү” федераль маҡсатлы программала ҡатнашырға документтар тапшырған. Шулай итеп, программаның “Граждандар” категорияһы буйынса торлаҡ шарттарын яҡшыртыу ѳсѳн Ҡаһарман ауылынан крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе Илгиз Закир улы Ғәлинға, “Йәш ғаилә, йәш белгес” категорияһы буйынса Аҙнағол ауылынан фермер хужалығы етәксеһе Рѳстәм Рәис улы Зәйнетдиновҡа һәм Инйәр 2-се мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сирен Робис ҡыҙы Иҙрисоваға сертификаттар бирелде.
Әлиә Хәнәфей ҡыҙы һәм Илгиз Закир улы Ғәлиндар малсылыҡ менән шөғөлләнә, ғаиләләрендә бер ул үҫә. Ләйсән Хәлфетдин ҡыҙы һәм Рөстәм Рәис улы Зәйнетдиновтар бал ҡорто тота, ике бала тәрбиәләй.
Сирен Робис ҡыҙы менән Наил Рәфил улы Иҙрисовтар ғаиләһе был программала ҡатнашыу ѳсѳн ѳс йыл элек сиратҡа торған. Улар икеһе лә 2-се мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. Арышпар ауылында тыуып үҫкән Наил Рәфил улы йәшәйеш хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре һәм технология дәрестәренән белем бирһә, Ейәнсура районынан килен булып тѳшкән Сирен Робис ҡыҙы балаларға туған тел серҙәрен тѳшѳндѳрә. Татыу Иҙрисовтар ғаиләһе ике ул үҫтерә.
“Быға тиклем атайымдарҙа йәшәнек. Хәҙер үҙебеҙҙең ѳйѳбѳҙ буласаҡ. Киләсәккә ҙур пландар менән йәшәйбеҙ. Торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙа ярҙам иткән етәкселәргә, уңайлы программа булдырған Хѳкүмәткә рәхмәт белдерәбеҙ”, - ти Наил Рәфил улы.
Автор фотоһы.


text:
Рөстәм Хәмитов Бөтә донъя шашка федерацияһы президенты Гарри Оттен менән осрашты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөтә донъя шашка федерацияһы президенты менән эш осрашыуы үткәрҙе. Гарри Оттен Өфөгә халыҡ-ара шашка буйынса ярыштарҙы асыу тантанаһына килгән.
— Бөтә донъя шашка федерацияһы менән ойошторолған ярыштарҙы ҡабул итеү беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт, — тине Рөстәм Хәмитов, осрашыуҙы асып. — Ярыштар яҡшы үтһен өсөн беҙ барыһын да эшләйәсәкбеҙ.
Гарри Оттен әйтеүенсә, турнирҙа донъяның дүрт континенты спортсылары ҡатнашасаҡ. Ул, уйынды интернет аша бар донъя буйынса меңәрләгән тамашасы күҙәтә аласаҡ, тип билдәләне.
Осрашыуҙа Гарри Оттендың 2013 йылдағы ир-егеттәр араһында халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионатын Өфөлә үткәреү тәҡдиме тикшерелде.
— Беҙ күләмле, ҙур булмаған, хатта бәләкәй ярыштарҙы ла үҙебеҙҙә үткәреү инициативаларын хуплайбыҙ, — тине Башҡортостан Президенты. — 2013 йылға тиклем бындай чемпионат үткәреү өсөн мөмкинлектәребеҙ тағы ла артасаҡ. Һеҙҙең тәҡдимегеҙҙе ихлас ҡараясаҡбыҙ һәм уға ыңғай яуап булыр.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Башҡортостандың баш ҡалаһында 16-17 июлдә — шашка буйынса донъя чемпионаты (тиҙ уйналыусы программа), 18 июлдән 24-енә тиклем донъя Кубогы (классик программа) үтәсәк. Турнирҙа донъялағы иң көслө уйынсылар ҡатнашасаҡ. Өфөгә сит илдәрҙән 120 ҡатнашыусы килгән дә инде.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ауыл халҡын эсер һыу менән тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе
Фото:
Башҡортостандың төньяҡ-көнбайыш райондарына эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Николо-Березовка ауылында булды, унда ул насос станцияһын реконструкциялау барышы менән танышты.
Республика башлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Президент Краснокама районының етәкселеге менән ауыл халҡын сифатлы эсер һыу менән тәьмин итеү мәсьәләләрен тикшерҙе. Әлеге ваҡытта районда халыҡтың һыу менән тәьмин ителеше ярайһы уҡ яҡшы хәлдә булмауы билдәләнде. Селтәрҙәрҙең туҙыуы йыш ҡына эштәге өҙөклөктәргә килтерә, быға бәйле күп кенә һыу ағып бөтә.
Проблеманы хәл итеү өсөн районда «2009-2011 йылдарға Краснокама районы халҡын сифатлы эсер һыу менән тәьмин итеү» маҡсатлы программаһы ҡабул ителгән, унда башҡа саралар менән бер рәттән Николо-Березовка ауылының һыу менән тәьмин итеү системаһын реконструкциялау ҙа ҡаралған.
Подряд ойошмалары төҙөлөш эштәрен 2010 йылдың көҙөндә башлаған. Эштәрҙе тамамлау өсөн яҡынса 14,5 миллион һум кәрәк.
Белгестәр фекеренсә, реконструкциялау буйынса эштәрҙең тамамланыуы Николо-Березовка ауылының һыу менән тәьмин ителеү мәсьәләһен 70 процентҡа хәл итергә ярҙам итәсәк.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов 230 өйҙө йылылыҡ менән тәьмин иткән реконструкцияланған ҡаҙанлыҡты ҡараны. Объект 2010 йылда файҙаланыуға индерелгән. Йәнә ауылдың социаль объекттарын тәьмин иткән икенсе ҡаҙанлыҡты реконструкциялау планлаштырыла.


text:
Мәсетле районында милли мәҙәниәттәр фестивале үткәреләсәк
17 сентябрҙән 11 октябргә тиклем Мәсетле районында Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арналған «Дуҫлыҡ бәйләме» милли мәҙәниәттәр фестивале үтәсәк. Уны район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге һәм райондың ауыл биләмәләре ойоштора.
— Фестиваль сиктәрендә теләге булғандарҙың барыһы ла Мәсетле районында йәшәгән башҡорт, татар һәм рустарҙың ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныша, милли ризыҡтарҙы тәмләй аласаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Мәсетле районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы, БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Хәниф Әхмәтйәнов.
Фестиваль программаһында рус мәҙәниәте байрамын (ул Оло Ыҡтамаҡ ауылында 17 сентябрҙә үтәсәк), татар мәҙәниәте (24 сентябрҙә) һәм башҡорт мәҙәниәте байрамдарын (30 сентябрҙә) үткәреү ҡаралған. Фестиваль Республика көнөндә — 11 октябрҙә үтәсәк Гала-концерт менән тамамланасаҡ. 17 сентябрҙә Балаҡатай, Дыуан райондарының һәм Свердловск өлкәһе Красноуфимск округының Русская Тавра ауылының фольклор коллективтары фестиваль ҡунаҡтары буласаҡ.
Фестиваль сиктәрендәге саралар район мәҙәниәт һарайында һәм район үҙәге — Оло Ыҡтамаҡ ауылының төп майҙанында үтәсәк.


text:
Башҡортостан экологияһы социаль технологиялар менән таҙартыласаҡ
Йәмәғәт ойошмалары етәкселәре һәм республикала экология мәсьәләләре өсөн яуаплы белгестәр 2 ноябрҙә Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса идаралығында төбәктә экологик хәлде, экология проблемаларын һәм перспективаларын тикшерәсәк. Кәңәшмәнең төп маҡсаты – йәмәғәт ойошмаларының экология өлкәһендәге уңышлы тәжрибәһенә ярҙам итеү һәм уны таратыу.
Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ултырышта экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендәге ҡырҡыу мәсьәләләрҙе тикшереү планлаштырыла. Шулай уҡ йәмәғәт ойошмалары эшмәкәрлеген ойоштороу мәсьәләһе ҡараласаҡ. Сарала ҡатнашыусыларҙы социаль технологиялар менән таныштырасаҡтар, улар тормоштоң төрлө өлкәләрендә тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен боҙоуҙарҙы асыҡлауға йүнәлтелгән. Бынан тыш, республикала экологик мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йәштәрҙе йәлеп итеү программаһы тикшереләсәк.
Сараға республиканың Экологтар союзы, Рәсәй Тәбиғәтте һаҡлау союзы, «ЭКА» йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре саҡырылды.


text:
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирәФото: Олег Яровиков
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирә
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына Илдар Һаҙыев яуап бирәФото: Олег Яровиков
Шаршамбы, 26 декабрҙә, «Ижтимағи электрон гәзит» (www.i-gazeta.com) сайтында Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың онлайн-конференцияһы бара. 15 сәғәттән алып 16-ға тиклем ул i-gazeta.com порталы уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирәсәк.
Ведомство башлығына мөрәжәғәт итеү өсөн «Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың онлайн-конференцияһы» бүлегендәге тейешле форманы тултырырға кәрәк.
Рендеринг һәм конвертациянан һуң «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында онлайн-конференциянан тулы видеоотчет биреләсәк.


text:
Өфөлә Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Андрей Старостин
Өфөлә Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары билдәле булды
Өфөлә Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаттары билдәләнде. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, икенсе турға 12 кандидат үткәйне.
Быйылғы премияға «Ҡалдырма, әсәй!» китабы өсөн журналист һәм яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтов, һынлы сәнғәт өлкәһендәге «Тыуған төйәктә ҡулға-ҡул тотоношоп» ижади проекттары өсөн рәссамдар Вера Фролова һәм Айгөл Ишбирҙина, хәйриә проекттары һәм донъяла Башҡортостан мәҙәниәтенең абруйын күтәреүе өсөн кларнетист, Мәскәү филармонияһы артисы Артур Нәзиуллин лайыҡ булды.
Премияның күләме 150 мең һум тәшкил итә, лауреаттар Республика көнөндә бүләкләнәсәк.


text:
«Юрист-профессионал 2009» конкурсында еңеүселәр бүләкләндеФото: Олег Яровиков
«Юрист-профессионал 2009» конкурсында еңеүселәр бүләкләнде
«Юрист-профессионал 2009» конкурсында еңеүселәр бүләкләндеФото: Олег Яровиков
Юристар көнө алдынан Өфөлә, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында, «Юрист-профессионал 2009» конкурсында еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы үткәрелде. Конкурстың төп маҡсаттары булып һөнәр статусын һәм абруйын, юристар берләшмәһендә профессионализм кимәлен күтәреү һәм юғары квалификациялы белгестәрҙе асыҡлау торҙо.
Ғөмүмән, беренсе тапҡыр үткәрелгән конкурсты «Респект» хоҡуҡ компанияһы, Хеҙмәт һәм социаль мөнәсәбәттәр академияһының Башҡортостан социаль технологиялар институты (филиал) ойошторҙо. Конкурс БР Юстиция министрлығы ярҙамында үтте.
«Оратор оҫталығы» махсус номинацияһында беренсе урынды һәм призды «Хоҡуҡи технологиялар үҙәге» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең аналитика төркөмө етәксеһе Юлия Туйкина яуланы. Икенсе урын БР Адвокаттар палатаһы адвокаты, юридик фәндәр кандидаты, Башҡорт дәүләт университетының хоҡуҡ институты уҡытыусыһы Гүзәл Рәжәповаға бирелде. Өсөнсө урынды «Максимум» юридик бюроһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Айгөл Солтанбәкова һәм «Урал юридик компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте юрисы Альберт Гәрәев алды.
Бер төркөм конкурсанттар махсус приздарға лайыҡ булды: улар Өфөнөң Киров район суды судьяһы ярҙамсыһы Вадим Әхмәтнәбиев - «Теорияны һәм практиканы оҫта берләштергән өсөн», БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының өсөнсө курс студенты Роман Ситдиков – «Үҙ позицияңды инандырырлыҡ итеп биргән өсөн», Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһы юрисконсульты Зөлфир Тимерғәлиев – "Суд ҡарарҙарын үтәү проблемаһы актуаллеген дәлилдәр менән нигеҙләгән өсөн», БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Секретариатының хоҡуҡи, коррупцияға ҡаршы экспертиза һәм суд вәкиллеге бүлеге мөдире Руслан Ямалетдинов – «Коррупцияға ҡаршы ҡануниәттең норматив-хоҡуҡи базаһына тәрән теоретик анализ яһаған өсөн», БР Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау һәм алкоголле продукцияның әйләнешенә һәм сифатына контроль идаралығы хоҡуҡи эштәр бүлегенең 2-се разрядлы өлкән белгесе Юрий Банников – «Граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен яҡлауҙы хоҡуҡи көйләү өсөн», Башҡортостан республика адвокаттар коллегияһы адвокаты Нәфис Ғәлимәрҙәнов – «Иҫбатлау базаһын биреүҙә креатив ҡараш өсөн».
Наградлау тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рафаил Диваев, БР адвокаттар берләшмәһе президенты, БР Адвокаттар палатаһының беренсе вице-президенты Валерий Аббасов һәм башҡалар ҡатнашты.


text:
Фото:
Мәсетле районында реконструкциянан һуң тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы асылды
Фото:
Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын, шулай уҡ Мәсетле районының 80 йыллығын байрам итеү сиктәрендә район үҙәге – Оло Ыҡтамаҡ ауылында реконструкциянан һуң район тарихи-крайҙы өйрәнеү музейын асыу тантанаһы үтте, ул балалар сәнғәт мәктәбе бинаһында урынлашҡан. Тантанала район хакимиәте вәкилдәре, мәктәп музейҙары етәкселәре, китапханалар хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.
Мәсетле районында тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы 1967 йылда уҡ асылғайны. Бөгөн муниципаль район хакимиәтенең, шулай уҡ предприятиелар һәм ойошмаларҙың финанс ярҙамы арҡаһында ул ҡайтанан яңыртылды. Район етәкселеге бөтә мәсетлеләргә материалдар йыйыуҙа ярҙам итеүҙәрен һорап мөрәжәғәт итте. Экспонаттар ярайһы уҡ байтаҡ йыйылған, район тарихына ҡағылышлы, мәсетлеләрҙең эштәре һәм ҡаҙаныштары хаҡында һөйләүсе документтар, фотографиялар, китаптар, хаттар һәм иҫтәлектәрҙе барыһы ла бергәләп йыйған. Экспозицияла Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары тураһында материалдар айырым бер урын биләй.
Район хакимиәте башлығы урынбаҫары Әмирйән Сәлимов, әле эшләйһе эштәр байтаҡ, тағы ла күберәк материалдар йыйып, киләһе быуындар өсөн һаҡларға кәрәк, тип билдәләне. Ул музей директоры Марат Ғафаровҡа, Мәсетле районы музейы экспозицияларын булдырыуҙа ғәмәли һәм методик ярҙам күрһәткән кешеләрҙең барыһына ла рәхмәт белдерҙе.
Мәктәп музейҙары етәкселәре район музейына байтаҡ яңы экспонаттар тапшырҙы. Музей буйлап беренсе экскурсияны уның директоры Марат Ғафаров үткәрҙе.


text:
Фото:
Ураҙа байрамы менән!
Фото:
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан мосолмандарын Ураҙа байрамы менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
"Хөрмәтле Башҡортостан мосолмандары!
Һеҙҙе бөтә мосолмандар өсөн изге Рамаҙан айының тамамланыуы һәм Ураҙа байрамы менән ҡотлайым!
Был байрамда исламдың күп быуатлыҡ йолалары, уның юғары әхлаҡи идеалдары сағыла. Ураҙа байрамы изге айҙың төп ҡанундарын – рухи таҙарыныуҙы, тыныслыҡ һөйөү һәм миһырбанлыҡты, изге эштәр ҡылыуҙы кәүҙәләндерә. Бындай ҡиммәттәр бөтә дин кешеләренә лә берҙәй яҡын һәм аңлайышлы, тыныслыҡ һәм татыулыҡтың нигеҙе булып хеҙмәт итә.
Был көндәрҙә кешеләр йолаға ингән аш-һыу әҙерләй, байрамса кейенә, туғандарын һәм яҡындарын саҡыра, бүләктәр бирә, ярҙам күрһәтә. Йәштәрҙең дә изге эштәрҙә әүҙем ҡатнашыуы, көндәлек тормошта уларҙы үтәүе мөһим.
Ураҙа байрамы барыбыҙға ла йән тыныслығы һәм үҙ көсөбөҙгә ышаныс алып килһен, яңы көс-дәрт һәм ижади хеҙмәт өсөн илһам бирһен.
Һәр йортҡа йылылыҡ һәм шатлыҡ-ҡыуаныстар, татыулыҡ һәм изгелек, тыныслыҡ һәм именлек инеүен теләйем!
Ураҙа байрамы мөбәрәк булһын!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.Хәмитов".


text:
ПромТрансБанк ҡулаҡса менән кредит суммаһын миллион һумға тиклем арттырҙы
Республика халҡында ҡулланыусылар ихтыяждарына бирелгән кредиттар ҙур һорау менән файҙалана. 19 ноябрҙән ПромТрансБанкта миллион һумға тиклем кредит алыу өсөн клиенттың бер генә документы кәрәк буласаҡ — РФ гражданы паспорты. Шул уҡ мәлдә залог йәки яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыу талап ителмәй. Кредитҡа документ тултырғанда клиент түбәндәгеләрҙе үҙе һайлай ала: кредитты ҡаплау өсөн түләүҙәр күләмен (ай һайын бер иш суммалағы түләүҙәр йәки ай һайын аҙая барған түләүҙәр, шулай уҡ айына ниндәй сумманы түләргә мөмкинлегенә ҡарап, түләү күләмен), датаһын.
Кредиттың ваҡытында ҡапланыуына ҡарап, ПромТрансБанк «Копилка» карталары хужаларына процент һәм айлыҡ комиссия суммаһынан 1% күләмендә бонустар күсерә.


text:
«Һөт иле» фестивалендә Өфөлә 200-ҙән ашыу волонтер эшләйәсәк
200-ҙән ашыу волонтер, 30 августа Башҡортостандың баш ҡалаһында үтәсәк, «Һөт иле» IV бөтә Рәсәй фестивален үткәреүҙә йәлеп ителәсәк. Уларҙың күбеһе – Өфөнөң юғары һәм урта махсус белем биреү йорттары студеттары. Байрам ваҡытында улар «Һөт иле» логотипы төшөрөлгән махсус фирма кейемен кейәсәк.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, фестивалдә ҡатнашыусы волонтерҙарҙың һаны йылдан-йыл арта бара. Ул ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары араһында байрамдың ҙур популярлығы менән бәйле. Тик былтыр ғына «Һөт иле»ндә 50 меңдән ашыу кеше булды.


text:
Силәбелә башҡорт «төньяҡ амурҙары»ның береһенә мемориаль таҡтаташ астылар
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Силәбелә Рафаэль Бакировтың шәхси йортоноң алғы яғында «Электрометаллург» баҡсаһында тантаналы рәүештә дүртенсе башҡорт полкы старшинаһы Аҫылғужа Бакировҡа мемориаль таҡтаташ астылар. Ул 1812 йылғы Ватан һуғышында Парижға барып еткән һәм рус ғәскәре башлығы Михаил Кутузовтың хөрмәтенә һәм маҡтау һүҙҙәренә лайыҡ булған полктарҙың береһе була.
Яугирҙың нәҫеле – отставкалағы подполковник, ҡораллы көстәр ветераны Рафаэль Бакировтың әйтеүе буйынса, мемориаль таҡтаташ ҡуйыу – ул «төньяҡ амурҙарын» хөрмәт итеү һәм улар менән ғорурланыу.
— Йәштәребеҙҙең үҙ тарихын белмәүҙәре өсөн миңә ҡыйын. Сөнки Силәбе өлкәһенән башҡорт атлы полктары ойошторолған, улар Ватанын яҡлап француздарға ҡаршы батырҙарса алышҡан, —тине Рафаэль Бакиров.
Тантаналы сарала Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге рәсми вәкиле Амур Хәбибуллин, йәмәғәтселек, уҡытыусылар һәм дин әһелдәре, шулай уҡ Ҡоншаҡ районының Һары урта мәктәбе кадеттары ҡатнашты.
Старшина Аҫылғужа Бакировҡа мемориаль таҡтаташ асыу – ул ҡала өсөн бик мөһим ваҡиға, тип билдәләне Амур Хәбибуллин. Уның әйтеүе буйынса, Аҫылғужа Бакировтың Башҡортостанда тыуыуына ҡарамаҫтан, ул Көньяҡ Урал башҡорттарынан йыйылған полк менән командалыҡ иткән. Батыр башҡорт яугирҙарын иҫкә алып доға уҡынылар. Сараға йыйылғандар Аҫылғужа Бакировтың мемориаль таҡтаташына сәскәләр һалды, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.


text:
Башҡортостандың йылға-күлдәрендә аҡҡоштар күренә башланы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың йылға-күлдәрендә аҡҡоштар күренә башланы
Башҡортостандың йылға-күлдәрендә аҡҡоштар күренә башланы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостандың йылға-күлдәрендә аҡҡоштар күренә башланы. Атап әйткәндә, Туймазы районындағы һыу ятҡылығына аҡҡоштар ҡайтҡан. Ундағы боҙ тулыһынса иреп бөтмәһә лә, пар аҡҡоштар күлгә төшкән. Йыл һайын эргә-тирәләге йорттарҙа йәшәүселәр матур ҡоштарға ҡарап һоҡлана. Былтыр яҙ бында күпмелер ваҡыт биш аҡҡош йәшәгән.
«Ҡандракүл» тәбиғәт паркы экологы Ирина Сабирова һүҙҙәренсә, Ҡандракүл — аҡҡоштарҙың яратҡан урыны. Осош ваҡытында унда 320-гә яҡын ҡош иҫәпләнә, әммә барыһы ла ояламай. 2012 йылда ете пар оя ҡорған. Ҡағиҙә булараҡ, ҡоштар апрель баштарында ҡайта һәм декабргә тиклем ҡала, тип хәбәр иттеләр муниципалитет хакимиәтенән.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Өфө уҡыусыһы Алһыу Ишмөхәмәтованың теләген тормошҡа ашырҙы
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
23 апрелдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов 10 йәшлек Өфө уҡыусыһы Алһыу Ишмөхәмәтова менән осрашты. Ике аҙна элек «Башҡортостан Башлығы менән һөйләшеү» тапшырыуының тура эфирында ул «ҡыҙыу бәйләнеш»кә бер көнөн республика етәксеһе менән уҙғарырға теләүен белдереп хәбәр ебәргәйне.
Алһыу Өфөләге 25-се мәктәптең өсөнсө класында уҡый, яҡшы билдәләренә генә өлгәшә. Уның яратҡан фәне – «Тирә-яҡ мөхит». Ҡыҙыҡай бик аралашыусан, күп өҫтәмә әҙәбиәт уҡый, үҙаллы презентациялар эшләй. Алһыу дүрт йәшенән бейеү менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшенән иһә думбыра класы буйынса музыка мәктәбенә йөрөй.
Алһыу ата-әсәһе һәм ҡустыһы оҙатыуында республика Башлығы менән бергә төбәк етәксеһенең осрашыуҙары һәм кәңәшмәләре уҙғарылған залдарҙы ҡараны. Сәй табынында Рөстәм Хәмитов ҡыҙыҡайҙың мәктәптәге уңыштары һәм шөғөлдәре менән ҡыҙыҡһынды, ата-әсәһе менән аралашты һәм уларҙы борсоған мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Башҡортостан Башлығы Алһыуҙы үтеп киткән тыуған көнө менән ҡотлап, уға һәм ҡустыһына иҫтәлекле бүләктәр бирҙе.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Өфөлә - “Олимпия парады”
Өфөлә - “Олимпия парады”
Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында БР Президенты Рөстәм Хәмитовтың 2014 йылғы XXII ҡышҡы Олимпия уйындары һәм XI Паралимпия уйындарында ҡатнашыусылар менән осрашасаҡ. “Олимпия парады” исемен алған был спорт байрамында шулай уҡ республиканың физик культура һәм спорт өлкәһе әүҙемдәре лә ҡатнашасаҡ.
Төшкө сәғәт 3-сө яртыла һарай алдындағы майҙанда баш ҡаланың балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәптәре тәрбиәләнеүселәре сығыш яһаясаҡ. “Олимпия парады”н асыу тантанаһы иһә сәғәт 3-тә башланасаҡ.
Төшкө сәғәт 3-сө яртыла һарай алдындағы майҙанда баш ҡаланың балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәптәре тәрбиәләнеүселәре сығыш яһаясаҡ. “Олимпия парады”н асыу тантанаһы иһә сәғәт 3-тә башланасаҡ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Водитель булыу еңелме?5-08-2016, 01:06 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Мәл етте, дуҫтар!
Ниһайәт, минең дә “тимер ат”ты ауыҙлыҡлар мәлем етте буғай. Быны өсөнсө балам тыуғас ҡына аңланым (иртәрәк төшөнһәм, яҡшыраҡ булыр ине!). Тулҡынлана-тулҡынлана ДОСААФ-ҡа юлландым. Ҡабул итеү бүлмәһендә ултырған мөләйем генә апай – кадрҙар бүлеге белгесе Вилүрә Әхәт ҡыҙы Юланова – медицина тикшереүе үтеп, документтарымдың күсермәһен тотоп, дүшәмбе киске алтыла уҡырға килергә саҡырҙы. Тикшереү үтеүе ҡыйын булманы: банкка 1400 һумымды түләнем дә, “права”ға уҡыусылар менән билдәле бер тәртиптә теҙелешеп, бөтә бүлмәләрҙе йөрөп сыҡтыҡ та, “һап-һау” тигән мисәтле ҡағыҙ алып, ҡыуанып ҡайтып та киттек.
Аҡса – килә лә китә торған әйбер...
Дүшәмбе. Киске алтыла үҙем кеүек “йәш” курсанттар йыйылдыҡ. Кураторыбыҙ Рөстәм Радик улы Нәбиуллин уҡыу программаһы менән таныштырҙы, документтарҙы йыйып алып, ДОСААФ менән килешеү төҙөнө. “Кемдәр түләмәй, машина йөрөтөүгә хоҡуҡ ала алмай. Бүлеп түләү мөмкинлеге бирелә”, – тине. Түләү хаҡы – 15 200 һум. Әммә май айында уҡығанға күрә, Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан беҙгә 500 һум ташлама яһалды. Ярай, быныһы беҙҙең файҙаға. Тик машинаны йөрөтөргә өйрәнеү ваҡыты – 56 сәғәт һәм һәр сәғәте 125 һумдан икәнен белгәс, күҙҙәр түбәгә менде. Кемдер шунда уҡ башын эшләтеп һанап та сығарҙы – 7000 һум. Ярай, теләк өсөн нимәнелер ҡорбан итәһең инде. Аҡса – килә лә китә торған әйбер...
Тормош фильм ҡарау түгел...
Тәүге дүрт дәрес беренсе ярҙам күрһәтеүгә арналды. Уҡытыусыбыҙ Гөлназ Буранбай ҡыҙы Насированың дәрестәре шул тиклем фәһемле булды. Һәр хәлдә, үҙемдең тәүге ярҙам күрһәтеү буйынса шыр наҙанлығыма хайран ҡалдым. Мәҫәлән, һеҙ “Ашығыс ярҙам” йәки янғын һүндереү машинаһын саҡыра беләһегеҙме? Мин белмәгәнмен икән. Бының өсөн ғәҙәттән тыш хәл килеп тыуған саҡта “01”, “112” йәки “03” һандарын йыйғас, мотлаҡ: “Ҡайҙа эләктем?” – тип һорарға кәрәк. Бәлки, яңылыш эләккән булырһығыҙ ҙа көткән ярҙам килмәҫ. Тейешле урынға шылтыратыуығыҙҙы белгәс, нимә булыуы (янғын, юл-транспорт хәл-ваҡиғаһы һ.б.), ҡайҙа булыуы (ҡалаламы, ауылдамы? Ниндәй урам, биҫтә? Ҡаланан нисә километр алыҫлыҡта? һ.б.) хаҡында мотлаҡ теүәл мәғлүмәт бирергә кәрәк. Артабан тулыһынса үҙеңдең исем-шәрифеңде әйтеү зарур. Ҡаза күреүселәр күпме (нисә ҡатын-ҡыҙ, ир-егет, бала)? Яҡынса уларҙың йәше? Ниндәй хәлдә – аңындамы, юҡмы, яраһы бармы? Ошо мәғлүмәттәрҙе теүәл биргәндән һуң һәр ваҡыт элемтәлә булыу мотлаҡ. Беренсе ярҙамды, ғәҙәттә, ҡазаланыусының янында булған кеше күрһәтә һәм уның артабанғы хәле ошо ярҙамдың сифатына бәйле.
Иғтибар итһәгеҙ, фильм ҡараған саҡта ҡурҡыныс урында беҙ уны күрмәҫ өсөн күҙҙе йомабыҙ. Ә тормош фильм ҡарау түгел. Күҙҙе йомоп ҡына ауыр хәлдән сығып булмай. Күҙ алдында кеше үлеп бара икән, ошо саҡта үҙебеҙҙе нисек тоторға тейешбеҙ? Ҡыҫҡаһы, баланың тән температураһы ныҡ юғары күтәрелгәндә, тын юлына нимәлер китеп ҡарлыҡҡанда, танауы ҡанағанда ниндәй ярҙам күрһәтеүҙән алып кешенең һуңғы тынын алған саҡта нимәләр эшләгәнгә ҡәҙәр – һәммәһен дә Гөлназ Буранбай ҡыҙы шундай ентекле итеп өйрәтте. Алға китеп шуны әйтергә кәрәк: аҙаҡ, имтихан тапшырғанда, медицина буйынса конспекттарҙы асып та ҡарарға кәрәкмәне, сөнки барыһы ла хәтергә ныҡлы уйылғайны.
Күпме ҡағиҙә – шул тиклем тайпылыш
Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре буйынса уҫал, етди ҡарашлы уҡытыусыбыҙ, ДОСААФ рәйесе урынбаҫары Рөстәм Нәбиуллин тәүге дәрестә үк: “Бөгөн киске 10-ға тиклем уҡыйбыҙ!” – тип ҡурҡытып ҡуйҙы. Төркөмдә гел ҡатын-ҡыҙҙарбыҙ, барыбыҙ ҙа әсәйҙәр. Бигерәк тә ун айлыҡ ҡына бәпестәре булғандарҙың күҙҙәрендә ҡурҡыу ғәләмәте күренһә лә, бер-береһенә ҡарашып, шым ғына ултырыуҙы хуп күрҙеләр. Уҡытыусыбыҙ: “Сәбәпһеҙ биш дәрес ҡалдырһағыҙ, ҡыуылаһығыҙ!” – тип иҫкәртеп тә ҡуйғас, артабан тыңлаусан уҡыусы булырға тырышып, көн һайын киске сәғәт алты тулмаҫ борон уҡ ДОСААФ-тың фойеһында тапанабыҙ. Кемдер банан сығара, берәүҙәр көнбағыш сиртә, йәнәһе, тамаҡ ялғайбыҙ.
Быға тиклем “зебра”нан башҡа юл ситендәге билдәләргә әллә ни иғтибар иткәнем булманы. Йәйәүлегә кәрәкмәй ҙә тиерлек. Уҡырға килер алдынан шул тиклем күп билдәне бер ҡасан да хәтерҙә ҡалдыра алмаҫмын кеүек тойолғайны. Баҡһаң, уларҙы төркөмгә бүлеп өйрәнәләр икән. Ҡыҙыл ситле өсмөйөшлө билдәләр – ҡурҡыныс хәл тураһында иҫкәртеүсе, ромб формаһындағыһы – төп юлды белгертеүсе, түңәрәк ҡыҙыл ситлеләр – тыйыусы... Шулай уҡ һорауҙарҙы ла темаға бүлеп өйрәнгәндә күпкә еңелерәк – “светофор һәм регулировщик сигналдары”, “водителдең бурыстары”, “ҡуҙғалып китеү, маневрҙар яһау”...
Баҡһаң, беҙҙең “уҫал ғына” уҡытыусыбыҙ күңелсәк, шуҡ кеше булып сыҡты. Рөстәм Радик улының беҙгә теорияны тормошсан итеп аңлатыуы дәресте ҡыҙыҡлы итә ине. Мәҫәлән, юл хәрәкәтенә идара итеүсе (регулировщик) таяғын һулға тоҫҡаһа, ни өсөн трамвай һулға китә, ә башҡа машиналар төрлө яҡҡа йүнәлә, тип аптырана инек. Баҡһаң, трамвай регулировщиктың бер еңенән “инә” лә икенсеһенән “сыға”. Ә машиналарҙың ни өсөн төрлө яҡҡа китеүен аңлар өсөн ошо шиғыр юлдарын ятлау ҙа етә:
Если палка смотрит в рот –
Делай правый поворот.
Если палка смотрит влево –
Проезжай как королева.
Если палка смотрит вправо –
Ехать не имеешь права!
Грудь и спина – это стена.
...Эйе, ҡағиҙә өйрәнеү еңел эш түгел, бигерәк тә һәр “ярамай”ҙың янында “шул осраҡта ғына ярай” тигән яҙыу торһа. Ҡыҫҡаһы, күпме ҡағиҙә – шул тиклем үк тайпылыш, артығыраҡ та булмаһа әле. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре ҡан менән яҙылған, тиҙәр. Ышанам: машина йөрөтөү уйын эш түгел, саҡ ҡына ситкә тайпылдыңмы – Аллам һаҡлаһын!
Теориянан – практикаға
Иң ҡыҙығы тәүге тапҡыр рулгә ултырыуым булды. Әлеге көнгә тиклем бер ваҡытта ла водитель урынына ултырырға баҙнат итмәҫмен кеүек ине, уҡый башлауыбыҙҙың икенсе аҙнаһында уҡ курсанттарҙы инструкторҙарға тәғәйенләнеләр. Төркөмөбөҙҙән Әлиә Аҡҡужина менән Юрий Иванович Захватов исемле ағайға эләктек.
Инструктор өйрәтеүенсә, рулгә ултырып, машинаны ҡабыҙып, сцеплениены яйла-а-ап ебәреүем булды – йә, Хоҙай! – әкрен генә бөтә нәмәнең артҡа шыла башлауынан ҡотом алынды! Шунда уҡ ҡурҡыуым шатлыҡ менән алмашынды: “Ур-ра! Мин йөрөтәм!”
Артабанғы практик дәрестәрҙә автодромда, ҡалала йөрөргә өйрәнеү шул тиклем оҡшаны. Ҡыҙыл машинамды көн дә һағына башланым. Сығырынан-сығыр саҡта ла, хатта кәрәк саҡта тормозға баҫмағаным өсөн, үҙенең яғындағы тормоз педаленә ныҡ итеп баҫып, уны һындырып сығарған мәлдә лә үҙен тыныс тотоп, юлда нисек йөрөргә кәрәклеген ихлас өйрәткән Юрий Ивановичҡа рәхмәтлемен. Теорияны практикала ҡулланыу бер ваҡытта ла еңел бирелмәй шул.
Ҡыҙығы алда булған икән!
Кемгә нисектер, әммә имтихан биреү осорон яҙмай булмай. Уның алдынан төркөмөбөҙҙә егеттәр ҙә күбәйеп китте. Һынауҙар ике этапта үтте – тәүгеһендә ДОСААФ үҙе алһа, икенсеһендә ЮХХДИ хеҙмәткәренә тапшырҙыҡ. Теория менән автодромдан дәүләт имтиханын биреү бик үк еңелдән булмаһа ла, күрәһеләребеҙ алда булған икән! Ҡала эсендә 30-лаған кешенән дүрт кенә курсант тәүге тапҡырҙан тапшыра алды. Ҡалғандар, шул иҫәптән мин дә, яраҡһыҙ булып сығабыҙмы икән ни? “Ҡайғырмағыҙ, тағы бер нисә тапҡыр үҙегеҙҙе һынап ҡарай алаһығыҙ”, – тип йыуатып ҡайтарҙылар. “Ҡабаттан тапшырыу хаҡы – 200 һум. Тапшыра алһағыҙ, дәүләт пошлинаһы өсөн 2000 һумығыҙҙы әҙерләй тороғоҙ!” – тип тә иҫкәрттеләр. Шул тиклем аҡса түлә, ниндәй матур ваҡытта ике ай буйы эштән һуң донъяңды ташлап уҡы ла ҡайғырмай ҡара!
Шулай ҙа ярай ахырызаман түгел әле, һаулыҡ булһын, барыбер тапшырып, водитель танытмаһын аласаҡмын тигән өмөт ташламай әле. Юлдарыбыҙ ғына хәйерле булһын!
Көслө заттың
автомобиль йөрөтөүсе ҡатын-ҡыҙға мөнәсәбәте
“Шоңҡар” журналында бер блоггерҙың ҡатын-ҡыҙ һәм автомобиль тураһындағы посына комментарий яҙғайным. Минең һүҙҙәргә ҡарата яҙылған фекер ҡаҡ маңлайыма тондорған кеүек булды. Хәйер, үҙегеҙ уҡығыҙ.
Айгөл: “Ҡатын-ҡыҙ һәм автомобиль. Ҡатын-ҡыҙ һәм интернет. Ни өсөндөр ошо төшөнсәләр араһында айырыу билдәһе ҡуялар. Әйтерһең дә, беҙ – икенсе планета кешеләре. Ҡатын-ҡыҙҙар юлында осраған һәр ҡаршылыҡты еңеп, яңылыҡҡа ынтылғанда, ир-егеттәрҙең тел сарлап тапанып тороуы миңә аңлашылмай. “Салбарҙы күптән тартып алдығыҙ бит инде, тағы нимә етмәй һеҙгә?” – тип тәгәрмәскә таяҡ тығыусылар ҙа осрап ҡуя. Ә һеҙ гүзәл заттың күңеленә күҙ һалығыҙ: мең төрлө уй бит унда! Водитель урынында түгел, ә йәнәш кенә ултырып, серле генә йылмайып ғәмһеҙ-уйһыҙ ғына йөрөгөһө килмәй тип уйлайһығыҙмы? Улайһа, үҙегеҙ шундай мөмкинлек булдырығыҙ һуң!..
Күптәр ғаиләле көйөнсә яңғыҙы донъя йөгөн тарта, балалары киләсәген ҡайғырта, бынан тыш, йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша, ялҡынлы фекерҙәре менән башҡаларҙы үҙе артынан эйәртә, ә эс серен һөйләр кешеһе лә юҡ, сөнки икенсе яртыһы уны аңламай, иренән өҫтөн күренергә теләй, тип ерле юҡтан тауыш күтәрергә әҙер…
Бындай осраҡта ҡатын-ҡыҙ ни эшләй? Өйҙә интернетта соҡона, ялҡҡас, урамға сыға ла, йөрәген усына тотоп, автомобилгә ултыра һәм күҙ күрмәгән, ҡолаҡ ишетмәгән яҡҡа олаға. Юл ыңғайы йомоштарын да йомошлап ҡайтып инә һәм еңеүсе ҡиәфәтендә “һөйөклөһө” алдына килеп баҫа. Әлбиттә, ҡатыны инәлмәгәс, ҡайҙалыр барыуҙы үтенмәгәс, йәғни кәрәге ҡалмағас, ир-егет ни эшләһен? Ҡатын-ҡыҙ һәм автомобиль – ҡапма-ҡаршы төшөнсә, тип сафсата һата…”
Фәнил былай тип яҙа: “Һәм дөрөҫ эшләй. Йөрөтөргә һеҙ бөтәгеҙ ҙә беренсе, ә ватылһа? Ниндәй прогрессив ҡатын-ҡыҙ булмаһын, барыбер уның кимәле – ир ҡулдары менән эшләнгән әйберҙәрҙе ҡулланыу. Иң яҡшы ашнаҡсы – ир кеше, кейем тегеүселәр, автодизайнерҙар, парфюмерҙар – ир-егеттәр. Сәйәсәттә лә ҡатын ҡыҙҙарҙың һаны бик аҙ. Олигарх, программист, шофер образы халыҡта ир кеше менән генә бәйле. Ҡайҙа әле һеҙгә Ерҙе үҙ ҡулығыҙға алырға? Эксперимент эшләү ҡыҙыҡ булыр ине: полигонда (берәй нәмә ватып ҡуймаһындар тип) күп итеп ҡатын-ҡыҙ водителдәрҙе йыйырға. Әйҙә йөрөһөндәр рәхәтләнеп, бер-береһен насар һүҙҙәр менән һүгеп. Ана шунда аңлашыла инде нимә ул “Обезьяна с гранатой” тигәне. Күпме авария булыр икән? Минеңсә, бер машина ла һуғышмайса яу яланынан китмәҫ. Шулай!”
Айгөл: “Фәнил ҡустым, һеҙҙән айырмалы рәүештә, беҙ бер-беребеҙҙе, һеҙ әйтмешләй, “насар һүҙҙәр менән һүкмәйбеҙ”, ә инде кемдеңдер машинаһы ватылһа, күмәкләшеп йүнәтер инек. Сөнки беҙҙең психология һеҙҙеке кеүек һуғышҡа көйләнмәгән. Президентыбыҙ әйтте бит: “Власҡа мөмкин тиклем күберәк ҡатын-ҡыҙҙы ҡуясаҡбыҙ”, – тип. Шулай булғас, алдан ҡыуанмай тороғоҙ әле!”
Фәнил: “Уныһын әҙерәк шаярттым. Донъялағы хәлде былай атарға мөмкин: күргәҙмә. Ҡарарға, еҫкәргә мөмкин, ә тоторға, алып китергә ярамай. Һеҙҙең дә шулай. Күпме генә ҡатын-ҡыҙ власҡа ҡуйылмаһын, ниндәй генә реформалар үткәрмәһен, аҙаҡҡы һүҙ һәр саҡ ир-егеттеке буласаҡ!
P.S. “Күмәкләшеп йүнәтер инек”, рәхәтләнеп көлдөм! Ҡатын-ҡыҙҙар һуғышмай, психология икенсе... Һеҙ ниндәй планетанан?”
Айгөл: “Һеҙ ни өсөн ҡатын-ҡыҙҙарҙы күрә алмайһығыҙ? Мин һеҙҙе кәмһетергә теләмәйем, әммә ҡатын-ҡыҙға ҡарата ундай мыҫҡыллы мөнәсәбәт һеҙҙе бөтөнләй биҙәмәй. Ғөмүмән, ... ағайҙың яҙмаһында һүҙ ҡатын-ҡыҙ һәм автомобиль хаҡында бара, ә һеҙ бөтә булған асыуығыҙҙы миңә төшөрҙөгөҙ! Ҡатынығыҙмы, ҡыҙығыҙмы машинағыҙҙы ватҡан икән, был бөтә ГҮЗӘЛ заттарға ла протест белдерергә тигәнде аңлатмай… Шулаймы?
P.S. Ошоноң менән бәхәс тамам. Һеҙгә уңыштар, күтәренке кәйеф теләйем! Яҙ бит, Фәнил ҡустым, әҙерәк ғашиҡ булып алыу ҡамасауламаҫ!”
Фәнил: “Рәхмәт! Һеҙгә лә! Эйе, ҡамасауламаҫ, ләкин мөхәббәт өсөн яҙ кәрәкмәй. Шулай!”


text:
Фото:
Урман ауылы халҡы яңы өйҙәргә 1 августа күсә башлаясаҡ
Фото:
Бер юлы бер нисә төҙөлөш компанияһы Иглинда хәрби келәттә боеприпастар шартлау һөҙөмтәһендә йортонан яҙған Урман ауылы халҡы өсөн 13 коттедж һәм 24 фатирлы өс йорт төҙөү менән шөғөлләнә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Урман ауылы янындағы хәрби арсеналда килеп тыуған ғәҙәттән тыш хәлдәр арҡаһында 116 кеше торлаҡһыҙ ҡалды.
30 майҙа эшселәр йорттар төҙөүгә бүленгән майҙанды үҙләштерә башланы, ә бөгөн бында ҡыйығы ябылған кирбес йорттар ҡалҡҡан. Йорт күтәреү менән бер рәттән биҙәкләү һәм инженерлыҡ селтәрҙәрен һуҙыу кеүек эштәр ҙә алып барыла.
21 июндә Иглиндағы төҙөлөш эштәре барышын Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тикшерҙе. Ул Урман ауылының шәхси секторында йәшәгән һәм хәрби келәттәге шартлау һөҙөмтәһендә йортһоҙ ҡалған кешеләр күсереләсәк 13 коттедждың береһен ҡараны. Уңайлы торлаҡ менән бергә халыҡ 12 сутый ерле лә буласаҡ һәм унда баҡса үҫтерә аласаҡ. Республика башлығын яңы йорттарға инженерлыҡ коммуникацияларын һуҙыу һәм уларҙың төҙөлөш эштәре сметаһына индерелгәнме-юҡмы икәнлеге ҡыҙыҡһындырҙы.
Уға яңы биҫтәне эсәр һыу менән тәьмин итеү өсөн дүрт скважина бырауланыуы һәм унда һыу йыйыу ҡулайламаларын монтажлау эштәрен башлауҙары хаҡында һөйләнеләр. Инженерлыҡ селтәрҙәрен һуҙыуға бәйле бөтөн эштәр ҙә төҙөлөш эштәре сметаһына индерелгән. Төҙөүселәр биҙәкләү эштәрен 10 июлгә тамамларға вәғәҙә бирҙе. Асҡыстар тапшырыу һәм яңы йорттарға күсеү тантанаһы 1 авгусҡа планлаштырылған.


text:
Силәбе өлкәһендә Ғәлимов Сәләм исемендәге әҙәби премия тапшырыласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
21 октябрҙә Силәбе өлкәһендә Ғәлимов Сәләм исемендәге әҙәби премияны тапшырыу тантанаһы була. Сара Сосновка районы Һолтай ауылының Мәҙәниәт йортонда ойошторола.
Быйыл премия «Художестволы әҙәбиәт» номинацияһында — йәш автор Марат Дауытовҡа, «Журналистика» номинацияһында — «Уралым» гәзитенең баш мөхәррире Нурия Ихсановаға, «Тыуған яҡты өйрәнеү» номинацияһында «Азия менән Европа араһында», «Юлдаш-Ҡатай Нязепетровский» китаптары авторы Әсләм Арыҫлановҡа тапшырыла.
Әҙәби осрашыуҙа авторҙар үҙҙәренең шиғырҙарын уҡыясаҡ, «Һолтай ҡыҙҙары» вокаль төркөмө башҡарыуында халыҡ уйын ҡоралдары һәм йырҙар яңғыраясаҡ. Урал Ҡолошов Әҙәбиәт йылында һәм үҙенең юбилейы уңайынан «Күңел йылыһы» исемле китабының исем туйын үткәрә. Йыйынтыҡҡа авторҙың балалар өсөн ижад иткән легендалары, ғибрәтле хикәйәләре һәм әкиәттәре тупланған. Китаптың башҡорт һәм рус телдәрендә яҙылыуы ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, тип билдәләне Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.
Сарала Сосновка районы хакимиәте, район мәктәптәре уҡытыусылары, Сосновка, Арғаяш, Ҡоншаҡ райондары һәм Силәбе ҡалаһының әҙәби берләшмә вәкилдәре, Силәбе өлкәһенең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы вәкилдәре, республиканың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенән саҡырылған ҡунаҡтар ҡатнаша.
Әҙәби премия 2011 йылда башҡорт әҙәбиәтенең классигы Ғәлимов Сәләм хөрмәтенә Сосновка районы хакимиәте башлығы Владимир Котов тарафынан булдырылды. Биш йыл эсендә байрам өлкә кимәлендәге сараға әүерелде. Арғаяш, Ҡоншаҡ, Сосновка райондарында, Силәбе һәм Магнитогорск ҡалаларында йәшәүсе шағирҙар, яҙыусылар, тыуған яҡты өйрәнеүселәр премия лауреаттары исеменә лайыҡ булды.


text:
Ҡала халҡының ваҡытлы матбуғатҡа ҡыҙыҡһыныуы кәмей
Бөгөн Өфө ҡала хакимиәтендәге кәңәшмәлә 2010 йылға төп ҡала, республика һәм федераль баҫмаларға яҙылыу барышы тикшерелде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәл яҡшынан түгел. Һуңғы ваҡытта өфөләрҙең ваҡытлы матбуғат баҫмаларына ҡыҙыҡһыныуы һиҙелерлек кәмене. Әлеге ваҡытта ҡалала йәшәүсе бер мең кешегә 171 дана матбуғат баҫмаһы тура килә. Был былтырғы кимәлдән – мең кешегә 320 дана – ике тапҡырға тиерлек кәмерәк.
Ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаевтың фекеренсә, бындай хәлде ҡәнәғәтләнерлек тип атап булмай.
Ҡаланың айырым райондарында (Ленин, Киров, Октябрь) төп федераль баҫмаларға халыҡтың ҡыҙыҡһыныуы былтырғы менән сағыштырғанда бер аҙ күтәрелһә, ҡала, республика һәм район гәзиттәренә һәм журналдарына бөтә ерҙә лә тиерлек яҙылыу кәмей. Мәҫәлән, «Вечерняя Уфа»ға яҙылыу тиражы бөтә райондарҙа ла кәмегән. «Республика Башкортостан» гәзитенә һәм «Уфа» журналына ла яҙылыусылар бик аҙ.
Әлеге ваҡытта 2009 йылға төп ҡала баҫмаларына яҙылыу тиражы түбәндәгесә: «Вечерняя Уфа» — 4909 дана, «Уфимские ведомости» — 5524, «Уфа» журналы — 919 дана. БР Федераль почта элемтәһе идаралығы аша яҙылыуға ҡарағанда, ҡала халҡының күбеһе туранан-тура гәзит һәм журналдар редакцияларына килеп яҙыла.
— Бындай хәлдә альтернатив яҙылыу мөмкинлеге тураһында уйланырға кәрәктер, — тип иҫәпләй ҡала хакимиәте башлығы. – Әгәр башҡа ойошмалар ҡала һәм республика баҫмаларына яҙылыу тиражын арттыра ала икән, уларға был мөмкинлекте бирергә мөмкиндер, моғайын.


text:
Ҡалтасы районында «Ший Кандыра» мари бейеүе фестивале үтәсәк
16 июлдә Ҡалтасы ауылында «Ший Кандыра» («Көмөш бау») Беренсе асыҡ мари бейеүе фестиваль-конкурсы үтәсәк. Бында бейергә Башҡортостандан, Мари Иленән, Удмуртиянан, Киров, Свердловск, Түбәнге Новгород өлкәләренән, Пермь крайынан, Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән киләсәктәр. Ойоштороусылар – Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының Республика халыҡ ижады үҙәгенең төбәктәге филиалы, Ҡалтасы районы хакимиәте, «Веревочка» Көнсығыш мариҙарының ауыл бейеүҙәрен яратыусылар йәмғиәте.
Әйтеп үтергә кәрәк, көнсығыш мариҙарының «Кандыра» традицион бейеүе – донъяла һаҡланып ҡалынған сәхнә өсөн яраҡлаштырылмаған иң һирәк күмәк бейеүҙәрҙең береһе. Көнсығыш мариҙарҙа «кандыра пунымаш» әлеге көндә лә бик популяр. Уның бер-нисә километрға һуҙылыуы мөмкин һәм унда биштән алып биш меңгә тиклем кеше бейей ала. «Кандыра» – бейеү-доға ҡылыу, «ғаләмгә мөрәжәғәт». Был бейеү йыһан гармонияһын яңырта, тип һанала. Тарихсылар әйтеүенсә, 1814 йылда мари хәрбиҙәре уны яулап алынған Париж урамдарында бейегән.
Фестивалдә ҡатнашыусылар «Кандыра» бейеүенең оҙонлоғо — Ҡалтасының төп урамдарының береһендә һуҙыласаҡ бейеү сылбыры буйынса донъя рекордын ҡуйырға ниәтләй.
2014 йылда Парижда был мари бейеүенең 200 йыллыҡ юбилейын билдәләү планлаштырыла.


text:
2009 йылда Роспотребнадзорҙың БР буйынса Идаралығы белгестәре 24 килограмм тәмәке ҡатышмаһын һатыуҙан алған
Уҙған йылда Роспотребнадзорҙың БР буйынса Идаралығы тәмәке ҡатышмалары менән сауҙа иткән 55 юридик шәхесте һәм шәхси эшҡыуарҙы тикшергән. «Башинформ» агентлығына Роспотребнадзорҙың БР буйынса Идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, тикшереү һөҙөмтәһендә бөтәһе 24 килограмм ауырлыҡта 1482 берәмек һатыуҙан алынған. Бындай эштәр РФ баш дәүләт санитар табибының “Тәмәке ҡатышмаларын реализациялауға күҙәтеүҙе көсәйтеү” ҡарарын үтәү нигеҙендә башҡарылған.
Быйылдан иһә тәмәке ҡатышмалары әйләнеше Рәсәйҙә бөтөнләй тыйылған. РФ хөкүмәтенең 2009 йылдың 31 декабрендәге Рәсәйҙә тәмәке ҡатышмалары әйләнешен тыйыу тураһындағы ҡарары 22 ғинуарҙа көсөнә инде.
Документ менән составында һаусәскә япрағы (Salvia Divinorum), гавайя розаһы орлоғо (Argyrea Nervosa), күк лотос сәскәһе һәм япрағы (Nymphea Caerulei) кеүек компоненттары булған тәмәке ҡатышмаларын эшләп сығарыу, һаҡлау, һатыу, таратыу, шулай уҡ тәмәке ҡатышмалары контрабандаһына тыйыу һалына. Үрҙә һаналған үҫемлектәрҙе үрсетеү ҙә тыйылған.
Тәмәке һәм хуш еҫ биреүсе ҡатышмалар составында була торған 23 синтетик каннабиноид та наркотик һәм психотроп матдәләрҙең яңыртылған исемлегенә индерелгән.
Ғәмәлдәге закондар йыйылмаһына ярашлы, күрһәтелгән наркотик матдәләрҙең законһыҙ әйләнешен булдырған граждандар героин, кокаин һәм башҡа наркотиктар менән эш иткәндәр кеүек үк енәйәт яуаплылығына тарттырыласаҡ.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Көткән көтөп ала алмаҫ, Ҡалған ҡыуып етә алмаҫ...
Көткән көтөп ала алмаҫ, Ҡалған ҡыуып етә алмаҫ...
Кескәй генә бер күбәләк ине,
Донъялыҡта донъя йәмләтте.
(Мостай Кәримдән).
Ҡара көҙ. Шәмсебеҙ бөгөн асманға көндәгенән дә һуңлабыраҡ үрмәләргә ниәтләнде, ахыры. Ваҡыт һанауынса, күптән үк яҡтыртырға тейеш тә бит, ҡараңғылыҡ шаршауы яланғас ағас ботаҡтарына, өй ҡыйыҡтарына үрмәксе ауындай эленеп алған да, һис ысҡынаһы түгел. Йылдың көндән-көн шоҡрая барған ошо мәлен яратмайым мин. Яҡтылыҡ һүрәнәйгән һайын тын ҡыҫылғандай, донъя тарайғандай. Ҡояшлы һәр мәлде ни әмәлдәр менәндер туҡтатҡы, уның хәҙер генә һүнер нурҙарының, исмаһам, осмотон йомарлап, йөрәктең бер мөйөшөнә йәшереп ҡуйғы килә. Донъя хәлен белеп булмай, шул нур осмото, бәлки, ғүмереңдең иң өшәнесле мәлендә тамсы һыу, күкрәк тултырып һуңғы тын алыу һымаҡ, йәшәүеңдең ахырғы хәжәте булып ҡуйыуы бар.
“Бер олоғо килә айға ҡарап, сәхрәләге яңғыҙ бүреләй...” ошо һүҙҙәр нисәмә көн, йоҡоһоҙ төндәр, бер генә минутҡа ла тынғылыҡ бирмәй, теңкәне ҡорота, аҡтыҡ хәлемде алғандай. Хәләлең менән йәшәлгән ғүмереңдең һәр мәлен йыш иләктән үткәреп ултырыу үҙең өсөн ауыр тормош хисабы булһа ла, был, ысындан да, шәхсән үҙеңдең генә кисерештәрең. Күҙҙәрең менән йөрәгеңдең бер юлы сырҡырауын һиҙгән-күргән кешеләр хәҙер бигүк күп тә түгел бит инде. Йәнә лә: “Ир кешеләр иламай”, – тигән яһалма ғорурлыҡмы, ялған ныҡлыҡмы, барыбер һине йомолта, бар булмышыңды ялмап алған ут, тышҡы ҡиәфәтеңә күҙгә элерлек ҡағылмаһа ла, эсеңде күмергә әйләндерә.
Сания менән беҙ, нәфсене самаһыҙ ҡыумай, бергәләшеп илле йылдан күберәк ғүмер кисерҙек. Тормош, ысындан да, сәхнә түгел, яҙмышыңа төшкәнде бер көн бер төрлө, икенсеһендә бүтәнсә итеп уйнай алмайһың. Ҡаныңа әсәй-атайың һеңдергән тәртип, тормош ҡаҡҡылай-һуҡҡылай килә торған ип, тирә-йүндәгеләрҙән һәр көн килеп, төҙәтмәгән хәлдә лә, тамам боҙолоуҙан аралаған тормош һабаҡтары. Шәхсән үҙебеҙгә әйләндереп кенә әйткәндә, тормоштоң төп дәрестәрен миңә ғүмер баҡый төшөндөрөргә тырышыусы берҙән-берем Сания булған икән дә. Ҡырҡ ете йыл балалар алдында һынау тотоусы мөғәллимәлегенән түгел, юҡ, ҡыҙҙарымдың әсәһе, ейән-ейәнсәрҙәремдең игелекле өләсәһе, ижадымды баһалаусы, ҡулға ҡәләмде һәр көн алырға дәртләндереүсе ғәжәйеп мөғжизә булған өсөн дә.
Елбер генә елбер ел ҡайҙа?
Елгән атҡайҙарға шул файҙа.
Был ғүмерҙәр беҙҙән тиҙ үтә бит,
Белгән генә дуҫ-иш, һеҙ ҡайҙа?
Ҡатын-ҡыҙҙың күңеле беҙ һиҙмәгән сәбәпһеҙ ҙә ҡапыл тулып китәлер инде. Мәктәп дәрестәрен әҙерләйме, йә иһә тегенеүгә тотонамы, Сания, үҙе лә һиҙер-һиҙмәҫтәндер, ирендәрен ҡыймылдатмай ғына, әллә көйләй, әллә сеңләй башлай. Йәнемде ҡыйғаны ошо мәлдәр була ла инде. “Туҡта инде, йөрәкте өҙгөләйһең бит, тауышың бар, күкрәк тултырып йырла ла ебәр”, – тип ҡарайым, ә ул, миңә мәғәнәле генә күҙ һирпеп ала ла, шул сәйер көйөн дауам итә. Хәйер, өҙөлмәй ҙә, тамамланмай ҙа торған сеңрәү-иңрәүҙе көй тип атап буламы икән? Әсәйем бахыр, колхоз эшенән ҡыл өҙгөһөҙ хәлдә ҡайтып инеп, һыуыҡ өйҙөң ҡаҡ ширлегенә ултырып, бер килке сеңләп алыр ине. Әсәйең эргәһендә бер минут ҡына ултырыуың да бәхет булған саҡта уның күкрәгенә шул ҡәҙәре лә һары һағыш, өмөтһөҙ һыҡрауҙы тормоштоң ниндәй хаяһыҙлыҡтары һалды икән?
Баҡтиһәң, һәр кем яҙмышында үҙ юлын аҙымлай, тиһәләр ҙә, тормоштоң төп асылында ул юлдар барыбер ҡушылалыр ул. Бәғзе ҡәләмгирҙәр: “Башҡорт халҡы шундай хөрлөктә, күңеле тартҡан мәшғүллектә, тәғәмдәрҙе һайлап ашап ҡына йәшәгән”, – тигәнерәк раҫлауҙарын ышанып яҙамы икән?
Ҡәйнәмдең, Санияның әсәһенең, ауылдағы башҡорт ҡатынының, ҡулына эләккәндәй һәр шөғөлдө белмәгәне булмағандыр. Өс бала, фронттан тәнен дә, йәнен дә йәрәхәтләндереп ҡайтҡан ләғир ир... Һәммәһе лә булған был ғаиләлә. Ләкин ҡатын күңелле, ир йөрәкле ҡәйнәм эсендәге аһ-зарҙы осраған бер кешегә түгеп барманы. Әгәр Ғәйшә Шаһивәли ҡыҙы: “Ауыҙың тулы ҡан булһа ла, кеше алдында төкөрмә”, – тигәндән юғары күңел менән йәшәү зарурлығына ишара яһаһа, Сания, һүҙҙе сурытмай: “Намыҫым – йәнем”, – тип кенә ҡуйыр ине. Төпкөл мәртәбәләре, фәҡир генә өйҙө лә зиннәтле һарай итеп йәшәү таһыллыҡтары менән бер-береһен ҡабатлай ине шул ҡәҙерлеләрем. Улар булғанда миңә бәхет кәрәкмәгән дә икән. Тик шуны һиҙмәгәнмен генә.
“Бер илағы килә ҡосағыңда – һағыш менән тулы күңелдәр...”
Күҙ йәшһеҙ ҙә булмайҙыр инде. Тормош ҡатын-ҡыҙҙы ғына түгел, ир-арыҫландарҙы ла һеңкелдәтә. Шул уҡ ваҡытта йотлоҡ йылдары, һуғыш килтергән михнәттәр тураһында Сания үҙен генә алға ҡуйып һөйләргә яратманы. Һирәк кенә мәлдәрҙә теле асылып, әйтеп бөтөр-бөтмәҫ һүҙенән дә ошо арба кендеге буйлығындағы ғына баланың Күсем ауылынан ете саҡрымда ятҡан рус мәктәбенә яңғыҙҙан-яңғыҙ йөрөп уҡыуын, ишле ғаиләне аҫрамаҡҡа, “яҡты күл” шифаханаһында һауыт-һаба йыуыусы ла, аш таратыусы ла булып эшләүен белеп ҡалһаң, Хоҙайҙың, үҙ бәндәһенә ғүмер биреүенә рәхмәт менән бергә, зәхмәтһеҙ ҡалдырмауына ла аптырайһың. Ташбулат урта мәктәбендә уҡыған сағында, скарлатина менән сирләп киткәс, йәйге селләлә япа-яңғыҙын бер бүлмәгә ябып ҡуялар. Шундай көндәрҙе, төндәрҙе күҙ алдына килтерегеҙ ҙә, ҡыҙ баланың башынан ниҙәр үткәнен, бәлки, тойомларһығыҙ. Ә артабан, көрт ярып, сана һөйрәп, утынға йөрөүҙәр. Тимерҙәй зыңлап торған туң ағас, үтмәҫ, ауыр балта, һайғауҙары арлы-бирле бәйләнгән, аҙым һайын таралып төшөп ҡалған утын ишараһы. Яҙмыш бәғерһеҙлегенең дә бер сиге булырға тейештер бит.
“Булманыҡ һәр саҡ
Ал да гөл генә,
Булманы телдә
Бал-май гел генә.
... Аҡты, ҡараны
төбәп атланыҡ.
Ихластан ине
Хаҡлыҡ, хаталыҡ”.
Дан-хөрмәт, аҡса-мөлкәткә мөғәллимдәрҙә аллергия, тип күңелһеҙ генә шаяртһаҡ та, был донъяла фәҡирлектә һәм бахырлыҡта йәшәмәнек. Әйткәнемсә, Сания Ташбулат урта мәктәбен бөткәндең иртәгәһенә үк шунда математиканан уҡыта башлаған. Һәм шул юлын ул Асҡар урта мәктәбендә, Белорет ҡалаһындағы мәктәп-интернатта, Өфөләге 21-се лицейҙа дауам итте. Башҡорт ауылында быуын нығыта ғына башлаған ҡыҙҙың, ваҡыт үтә килә, ике меңдән күберәк бала уҡыған, йөҙ егерме мөғәллим эшләгән лицейҙа юғары синыфтарҙа рус телендә математика дәрестәрен биреүе, бер йәһәттән, ҡыйыулыҡ булһа, икенсе яҡтан, балалар менән уртаҡ тел таба аласағына ышаныстан киләлер. Тураһын әйткәндә, мәғариф тирәһендә уранғылаусылар араһында Санияны: “Үҙ милләтеңдең балаларын уҡытмай, белемеңде сит-яттарға таратып йөрөйһөң”, – тип шелтәләүселәр ҙә булды. Ләкин беҙҙең ғаиләлә тел айырыу һис ҡасан да иғтибар үҙәгенә алынманы. Рус телле ҙур педагогик коллективта Сания тиҙ арала иң шәп математика уҡытыусыһы ғына түгел, бәлки партия ойошмаһы секретары ла булып китте, Киров районынан өлкә партия конференцияһы делегаты итеп тә ебәрҙеләр. Ә инде исемдәр, бүләктәр... Мәсьәлә уларҙамы ни? Мин Санияға уҡыусыларының, хатта уҡыусыларының үҙ балаларының мөнәсәбәтен күрә йөрөнөм. Аҙ ғына көнләшә лә инем, ахыры. Тиҫтәләрсә үҫмер, өйгә инергә ҡыйыулыҡтары етмәгәнлектән, тәҙрә алдына баҫып, уҡытыусыларына тиктәҫкә генә йыр арнап тормаҫ та инде. Ә инде байрам көндәрендә, мәктәптән ҡайтышлай, ҡосағындағы сәскә өҫтөнән уның сәстәре генә елп-елп итеп килә. Нисә уҡыусыһының урта мәктәпте алтын миҙал менән тамамлауын Сания иҫәпләп яфаланманы, шуныһы ғына: уның тиҫтәләрсә балаһы Америка Ҡушма Штаттарында, Бөйөк Британияла, Алманда, хатта бик алыҫ дәүләттәрҙә эшләй. Мәскәү, Петербург вуздарына инеүселәр – бихисап. Ғөмүмән, беҙ ғаиләлә балаларға мотлаҡ инглиз телен белеүҙе һәм һис ҡасан да китаптан, ваҡытлы матбуғаттан айырылмауҙы төп талап итеп ҡуйҙыҡ. Ғөмүмән, беҙҙә юғары уҡыу йортонда ағымдағы имтихандарҙа ла “яҡшы” билдәһе алыу уңышһыҙлыҡ һанала килде. Былар ҙа – Сания мәктәбе, ул күтәргән баҫҡыстың кимәле.
“Бер янаһы килә усағында, әйләнгәнсе утлы күмергә...”
Әбйәлил районының Ташбулат ауылында, Ҡарабалыҡлы күленең Теләк тауы тип йөрөтөлгән һөҙәк ярында, тәҙрәләрен ҡояшҡа ҡаратып, үҙебеҙсә матур ғына тип иҫәпләнгән йорт күтәрҙек. Төҙөүселек маһирлығының булмауын хәләлем әллә ҡайҙан урғылып торған дәрте, гүзәл донъя ҡорорға тигән ынтылышы менән аҡланы. Тырышып-тырмаша торғас, ихатабыҙҙы ҙурайта-ҙурайта төрлө-төрлө йөҙҙәрсә төп ағас ултырттыҡ. Үҫеп китеп, хаяһыҙ ҡулдарҙан һәләк булмаһалар, ауылға йәм биреп, Сания менән мине хәтерләтеп ултырырҙар әле. Быуыны нығынған ҡайындар араһында йәнем өсөн бик ҡәҙерле береһе бар. Һәр яҡтан килгән ағас инде ул, яҙын йәшел яулығын бүтәндәрҙән алдараҡ бөркәнә, көҙ еткәс тә биҙәкле күлдәген һалырға ашыҡмай. Ул – Сания ҡайыны һәм, бәлки, йөрәгемдә ниндәй урын биләгәнен аңлағанға шулай тырышалыр.
Был кескәй генә яҙмаларымды Санияны баҡыйлыҡҡа оҙатҡас эҫеһендә яҙа алмай йөрөнөм. Һуҙылыбыраҡ китте. Ләкин әле лә йөрәгемде барыбер асыу мөмкин булманы. Бәлки, был кәрәкмәйҙер ҙә. Рәсәй һәм Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Сания Ғөзәйер ҡыҙы Ҡотлоғәлләмова (Сәғитова) һуңғы төйәгенә ҡәҙерләп оҙатылды. Беҙ, ҡалғандар, төп йортта уның төҫө, еҫе, рухы, ул яратҡан тәртип, ғәҙәттәр, мөнәсәбәттәр әүәлгесә һаҡланһын өсөн тырышабыҙ. Беҙҙең өсөн уға тегендә уңайһыҙ булмаһын. Көткәндең көтөп ала алмаҫын, ҡалғандың ҡыуып етә алмаҫын аңлайбыҙ бит инде.
“Олойоҡ, илайыҡ, янайыҡ. Донъя фани. Кемдә кемдең ниндәй эше бар...”
Марсель ҠОТЛОҒӘЛЛӘМОВ.
Иҫкәрмә. Мәҡәләлә Мостай Кәрим менән Татарстан шағиры Фаил Шәфиғуллиндың шиғыр юлдары килтерелде.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләне
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеФото: Олег Яровиков
Бөгөн республика Хөкүмәтендә төбәктең күп балалы әсәләрен «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләү тантанаһы үтте. Уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы һәм биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән 58 ҡатын-ҡыҙға наградалар тапшырҙы. Иң элек Рөстәм Хәмитов ҡатындарҙы 8 март менән ҡотланы һәм күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеүҙең власть өсөн өҫтөнлөклө бурыс булыуын хәтергә төшөрҙө:
— Беҙҙең республика был йәһәттән Рәсәй Федерацияһында яҡшы яҡтан айырылып тора. Беҙҙә 34 меңгә яҡын күп балалы ғаилә бар. Уларға үҙебеҙсә ярҙам итергә тырышабыҙ, күп балалы ғаиләләргә бушлай ер бүләбеҙ, матди ярҙам күрһәтәбеҙ. Был ғына етмәй, әлбиттә. Ярҙам күләмен арттыра барырға кәрәк икәнен беләбеҙ һәм аңлайбыҙ. Ләкин икенсе яҡтан мөмкинлектәребеҙ ҙә беҙ теләгәнсә ҙур түгел. Әйҙәгеҙ күңелһеҙ хәлдәр тураһында һөйләшмәйек, беҙ матур сәбәп арҡаһында йыйылғанбыҙ. Бөгөн һәм иртәгә – байрам. Башҡортостан Республикаһы ир-егеттәре исеменән Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән ҡотлайым, һеҙгә яҡшылыҡтар, сәләмәтлек теләйем. Иң мөһиме, балаларығыҙ сәләмәт булһын, уларҙың уҡырға, белем алырға һәм, иң мөһиме, яҡшы, лайыҡлы кешеләр булып үҫергә мөмкинлеге булһын. Һеҙгә ҙур рәхмәт!
Награданы ҡабул итеп, ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе Президентҡа социаль йүнәлешле сәйәсәт алып барғаны өсөн рәхмәтен еткерҙе һәм, балаларыбыҙҙы яҡшы кеше итеп үҫтерергә тырышасаҡбыҙ, тип вәғәҙә бирҙе, уларҙың бәхетле булыуын күрергә хыялланыуы тураһында һөйләне.
— Минең өс улым һәм өс ҡыҙым бар, — тип мөрәжәғәт итте Президентҡа Октябрьскийҙан килгән Эльвира Бәширова. — Улар һеҙҙең ҡулығыҙҙы ҡыҫыуымды һораны. Ә бында булған бөтә әсәләрҙе байрам менән ҡотлайҙар. Наградамды мин ирем менән бүлешәм, сөнки татыу ғаиләлә барыһы ла уртаҡ бүленергә тейеш. Һәр хәлдә, әгәр ир-егеттәребеҙ көслө һәм яуаплы булмаһа, беҙ шул сама балалар тапмаҫ инек, — тип һүҙен тамамланы ҡатын «коллегаларының» ҡул сабыуы аҫтында.
— Бәләкәй ҡыҙыма әле йәш тә һигеҙ ай, әлегә өйҙә хужабикәмен, ләкин тиҙ арала, Алла бирһә, эшкә сығасаҡмын, — тип һөйләне «Башинформ»ға Туймазынан килгән ханым, «Уралтехнострой-Туймазыхиммаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте хеҙмәткәре Эльза Ғиниәтуллина. — Атайыбыҙ Себерҙә эшләй, ә миңә ул арала өлкән улдарым ярҙам итә, уларға 16 һәм 14 йәш. Малайҙарым барыһын да эшләй белә, ҡыҙҙарҙан кәм түгел. Бәхетебеҙ тулы булһын өсөн үҙ торлағыбыҙ ғына юҡ, әлегә ятаҡтың ике бүлмәһендә йәшәйбеҙ.
Миҙалдар алырға уҡытыусылар, тәрбиәселәр, почтальондар, һауынсылар, музыка уҡытыусыһы һәм кондитер сыҡты. Шулай ҙа ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе – хужабикәләр йәки бәләкәй балалары менән декрет ялында ултырған әсәләр. «Түңәрәк» номерлы миҙал Архангел районынан Фәрзәнә Хажиәхмәтоваға эләкте. «5500-сө, юбилейлы номер», — тип билдәләне Президент, ҡатынға футляр тапшырып.
— Тағы бер тапҡыр һеҙҙе, ҡәҙерле әсәләр, етеп килгән байрам менән ҡотлағым килә, — тип тантананы тамамланы Рөстәм Хәмитов. — Беҙ һәр ваҡыт һеҙгә ярҙам итергә тырышасаҡбыҙ. Аңлайым, тормошта һәр ваҡыт ниндәйҙер ҡыйынлыҡтар булып тора. Шулай ҙа белегеҙ, беҙгә һәр ваҡыт ярҙам һорап мөрәжәғәт итә алаһығыҙ. Сәләмәт һәм бәхетле булығыҙ. Ҙур рәхмәт һеҙгә!


text:
Ҡариҙел (йылға)
Ҡариҙел (Өфө; рус. Уфа) — Көньяҡ Уралдағы йылға. Ҡариҙел, йылға, Ағиҙел йылғаның уң ҡушылдығы.
Силәбе өлкәһе, Ҡарабаш тау итәгендәге Өфө күленән башлана.
Силәбе, Сведловск өлкәләре, Башҡортостандың Дыуан, Ҡариҙел, Нуриман, Благовещен, Иглин, Өфө райондары аша аға.
Өфө ҡалаһының көньяғында Ағиҙел йылғаһына уң яҡтан ҡушыла.
Ҡариҙел йылғаһының оҙонлоғы 918 км.
Төп ҡушылдыҡтары: Бисәрт, Төй уң яҡтан, Әй, Йүрүҙән һул яҡтан
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бадков В. А. Өфө, йылға // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Башҡортостандың Учалы районы өс туристик бренд булдырған
Башҡортостандың туристик продуктын Рәсәй һәм донъя баҙарҙарына сығарыу – республиканың туристик берләшмәһендә ҡатнашыусылар алдында торған мөһим бурыстарҙың береһе. Улар фекеренсә, тәү сиратта әлеге ваҡытта әҙер булған туристик объекттарҙы үҫтереү зарур.
Мәҫәлән, Учалы районы Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетына бер нисә ҡыҙыҡлы тәҡдим индергән.
Билдәле булыуынса, «Ирәмәл» тау комплексы Учалы районының иҫтәлекле урындарының береһе булып тора. 2010 йылда «Ирәмәл» тәбиғәт паркы булдырылған, шулай уҡ туристик комплекс ойоштороу буйынса ла проект әҙерләнә. Бында бер нисә туристик, спорт һәм мәҙәни-күңел асыу объекттарын булдырыу планлаштырыла.
Учалы районы тәҡдим иткән икенсе бренд – «Ахун мегалитик комплексы» уникаль археологик ҡомартҡыһы. Йыл әйләнәһенә бында илдең төрлө төбәктәренән туристар теләк теләргә килә. Археологик ҡомартҡы эргәһендә туристик туҡталҡа ла булдырылған.
Райондың киләһе иҫтәлекле урыны — Әүлиә шишмәһе. Ағымдағы йылдың май-июнь айҙарында ғына бында 40 меңдән ашыу кеше килгән. Урындағы эшҡыуарҙар бында туристик туҡталҡа төҙөгән.
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында иҫәпләүҙәренсә, юл буйында туристар өсөн ҡунаҡханалар, заманса кемпингтар төҙөүгә айырыуса иғтибар йүнәлтергә кәрәк.


text:
Баш ҡалала Фән фестивале үтәсәк
14 сентябрҙә Башҡортостан Республикаһының Фәндәр академияһында «Фән фестивале» байрамы үтә, тип хәбәр иттеләр БР Фәнгә ярҙам итеү һәм уны үҫтереү фондының матбуғат хеҙмәтенән.
Саралар фестивалдең бер нисә майҙансығында үтәсәк. Мәктәп уҡыусылары ҡыҙыҡлы химик һәм физик тәжрибәләрҙә, ғилми бәйгеләрҙә ҡатнаша аласаҡ. Студенттар өсөн биотехнологиялар, нанотехнологиялар буйынса тематик секциялар ойоштороу планлаштырыла. Улар алдында шулай уҡ билдәле ғалимдар лекциялар менән сығыш яһаясаҡ. Йәш белгестәр һәм ғилми хеҙмәткәрҙәр өсөн семинарҙар һәм түңәрәк өҫтәлдәр үткәреү ҡаралған.
Байрамды ойоштороусылар булып БР Фәндәр академияһы һәм төбәктең Фәнгә ярҙам итеү һәм уны үҫтереү фонды сығыш яһай.


text:
Республикала йыйып алынған көнбағыш орлоғо 213 мең тоннаға етте
Башҡортостанда көнбағыш сәсеүлектәренең 172 мең гектарынан уңыш йыйып алынған, йәғни планлаштырылған күләмдең 81 проценты. Тулыһынса һуғыуҙы Архангел, Баҡалы, Дыуан, Иглин, Нуриман һәм Яңауыл райондары хужалыҡтары тамамлаған.
Гектарынан уртаса 12,4 центнер уңыш алып, республикала 213 мең тонна майлы орлоҡ һуғып алынған.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, быйыл майлы культураны урып һуғыу һәм уңыш алыу буйынса лидерҙар — Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондары. Бында бер гектарҙан 19 центнерҙан ашыу уңыш алғандар. Бөгөнгө көнгә был райондарҙың һәр береһендә 20 мең тоннанан ашыу көнбағыш орлоғо урып һуғылған.


text:
Рәсәй Президенты: «Урындағы власть һәр граждан мөрәжәғәт итә алырлыҡ итеп ҡоролорға тейеш»
— Урындағы власть һәр граждан мөрәжәғәт итә алырлыҡ итеп ҡоролорға тейеш, сөнки ул халыҡҡа иң яҡын власть, — тип билдәләне Владимир Путин, Федераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен уҡып ишеттергәндә. — Шуға бәйле Бөтә Рәсәй урындағы үҙидаралыҡ Советына, Муниципаль берәмектәр конгресына, губернаторҙарға, Федераль Йыйылыш ағзаларына, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенә мөрәжәғәт итәм. Әйҙәгеҙ, ниһәйәт, хәлде айыҡ аҡыл менән, ваҡыт талаптарына ярашлы итеү өсөн, ошо проблемаларға бөтә яҡтан күҙ һалайыҡ.
Дәүләт башлығы, бөгөн урындағы үҙидаралыҡ системаһында байтаҡ проблемалар йыйылды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Яуаплылыҡ күләме һәм муниципалитеттар ресустары яйға һалынмаған. Бынан йыш ҡына вәкәләттәр буталсыҡлығы килеп тыуа.
— Урындағы үҙидарылыҡты ойоштороуҙа дөйөм принциптарҙы асыҡлау, урындарҙа көслө, бойондороҡһоҙ, финанс яғынан етеш власть булдырыу – мөһим бурыс, тип иҫәпләйем. Бындай эште беҙ киләһе, 2014 йылда – күренекле Земство реформаһының 150 йыллығы йылында башларға һәм законға ярашлы тәьмин итергә тейешбеҙ .
Тап земстволарҙы, урындағы үҙидаралыҡтарҙы үҫтереү үҙ ваҡытында Рәсәйгә ынтылыш яһарға, ҙур прогрессив үҙгәртеп ҡороуҙар уҙғарыу өсөн белемле кадрҙар табырға ярҙам итте, тип иҫкә алды Владимир Путин.
— Хәҙер ҙә көслө урындағы үҙидаралыҡ илдең кадрҙар потенциалын тулыландырыу һәм яңыртыу өсөн ҡеүәтле ресурс була алыуына ышанам. Һәм, әлбиттә, беҙ барыбыҙ ҙа һайлау механизмдары аша власҡа әҙерлекле, маҡсатҡа ынтылышлы, үҙ бурыстарын үтәүгә яуаплы ҡараған профессиональ кешеләр килеүе яҡлыбыҙ, — тине дәүләт башлығы.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Кишер туҡлыҡлы ла, файҙалы ла
Кишер туҡлыҡлы ла, файҙалы ла
Кишер – һәр кемдең баҡсаһында үҫкән йәшелсә. Бер генә баҡсаны ла унһыҙ күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Был йәшелсә аш-һыу әҙерләгәндә лә, салаттарҙа ла киң ҡулланыла. Ҡыҫҡаһы, тормошобоҙҙо ла унһыҙ күҙ алдына килтерә алмайбыҙ кеүек.
Европала кишер XIV быуатта киң таралыу ала, ә Рәсәйҙә XVI – XVII быуаттан үҫтерә башлайҙар. Борон күп ауырыуҙы дауалау өсөн уның һутын файҙаланғандар. Ә сәләмәтлекте нығытыу өсөн балға ҡушып ашағандар. Хатта уны балға бутап һаҡлағандар.
Кишер, витаминдар сығанағы булараҡ, сей килеш айырыуса файҙалы. Башҡа йәшелсәләр менән сағыштырғанда, унда каротин күп. Беҙҙең организмда ул А витаминына әүерелә. Тәүлек нормаһын тултырыу өсөн бер уртаса кишер ҙә етә. Унда шулай уҡ С, Д, Е, Л, Н, РР витаминдары бар. Бынан тыш, шәкәр, аҡһым, пектин, кумарин, күп кенә ферменттар, кальций, калий, тимер кеүек макро һәм микроэлементтар булыуы ла асыҡланған.
Кишерҙе борон-борондан дауалау үҙенсәлектәре өсөн дә баһалағандар. Гиппократ, мәҫәлән, күҙ ауырыуҙарынан шифаһы ҙур тип иҫәпләгән. Гректар кишерҙе зәйтүн майына ҡушып ашаған. Әйткәндәй, был май ашҡаҙан ауырыуҙарынан файҙалы.
Кишерҙең составында күп булған каротин матдәләр алмашыныуын яйға һала, физик һәм аҡыл үҫешенә ярҙам итә, организмдың һаҡланыу көсөн арттыра. Каротин шулай атеросклерозды, яман шеште, организмдың ваҡытынан алда ҡартайыуын иҫкәртеү өсөн дә файҙалы.
Кишер аш эшкәртеү процесын яҡшырта, йәрәхәттәрҙең тиҙерәк бөтәшеүенә булышлыҡ итә, бөйөрҙәрҙән ҡомдо сығара. Һуты аҙ ҡанлылыҡтан, хәлһеҙлектән, инфаркт кисергәндән һуң тәүге көндәрҙә йөрәк мускулының эшен көйләү өсөн тәҡдим ителә. Ундағы йод май алмашыныуын көйләп, һимереүҙән һаҡлай, ә күҙәнәклеге организмдағы артыҡ холестеринды ҡыуа.
Ҡыҫҡаһы, туҡлыҡлы ғына түгел, шифалы ла ул кишер.
Халыҡ рецептары
- 1:1 нисбәтендә кишер һуты менән балды һөттә бешереп, ашҡаҙан-эсәк таркты ауырыуҙарынан, бронхиттан, ларингиттан, һалҡын тейеүҙән эсергә.
- Хәлһеҙлектән, тиҙ генә арып барыусанлыҡтан көнөнә өс тапҡыр 1/2 стакан кишер һуты эсергә.
- Имеҙеүсе әсәләргә һөт төшһөн өсөн көнөнә өс тапҡыр 1/2 – 1/3 стакан һутын эсергә ҡушалар.
- Ангинанан тамаҡты кишер һуты менән сайҡатырға.
- Бер балғалаҡ кишер орлоғона 200 мл ҡайнар һыу ҡойоп, термоста төнәтергә. Бәүел ҡыуҙырыу сараһы булараҡ, көнөнә өс тапҡыр 1/2 стакан эсергә.
- Геморройҙан кишер япрағын сәй урынына бешереп эсеү файҙалы.
- Арыуҙан йәиһә ауырыуҙан һуң кишер һутына бал йәки лимон һуты ҡушып эсеү хәл өҫтәй.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Тан (эсемлек)
Тан (әрм. Թան) — әсетелгән һөт эсемлеге, лакт әсеткеле сүпрә, болгар таяҡсалар һәм термофиль стрептококлы әсеткенән әҙерләнгән, шулай уҡ тоҙло һыу менән ҡушылған һыйыр йәки кәзә һөтөнән эсемлек. Традицияға ярашлы мацони әҙерләгән Кавказ аръяғында киң таралған.[1]
Рецепт буйынса айранға оҡшаш .
Шулай уҡ ҡарарға[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Айран
- Йогурт
- Кефир
- Ҡымыҙ
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Константин Сардовский Варварский напиток // Бизнес-журнал № 15 от 01 Августа 2006 года.


text:
8-09-2017, 09:05 / ---
Тырышҡандар таш яра
Ишле ғаилә, уңған фермерҙар йәшәй Сермәндә Тормошта һәр кемдең үҙ кәсебе, зауығы, яратҡан шөғөлө була. Шунан сығып, тормош юлын да әҙәм балаһы нисегерәк атлап үтеүҙе үҙе хәл итә һәм бары тик үҙенә генә хас булған йәшәү рәүешен һайлай. Берәүҙәр күктәге йондоҙҙарға ҡыҙығып, уны ҡулына төшөрөргә хыялланып йәшәһә, икенселәре иһә үҙ йондоҙон балҡыта, ҡоро тупраҡҡа сыбыҡ төртөп, гөл үҫтерә. Ундайҙарҙың йондоҙо башҡаларға ла нур өҫтәй, гөлдәре иһә тирә-яҡҡа йәм бирә. Был һүҙҙәрҙе теҙгәндә ошондай кешеләрҙең эргәбеҙҙә генә йәшәүен һөйләге, уларҙы барыһына ла ѳлгѳ итеп ҡуйғы килә. Бөгөнгѳ мәҡәләбеҙ ҙә...


text:
Павловка ауылында Башҡортостандың инновацион үҫеше буйынса кәңәшмә үтә
Павловка ауылында «2015 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы фәнни һәм инновацион эшмәкәрлегенең үҫеш стратегияһы» Башҡортостандың фәнни-техник үҫешенең оҙайлы сроклы прогнозын булдырыу буйынса республика кәңәшмәһе үтә. Унда Хөкүмәт вице-премьеры Марат Мөлөков, иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары Евгений Маврин, һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев, элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов, фән, башҡа дәүләт структураларының вәкилдәре ҡатнаша.
— Беҙҙә республикала инновацион инфраструктураның инвестицион фондтар, технопарктар, юғары уҡыу йорттары, тармаҡ һәм фәнни-тикшеренеү институттары кеүек һәм башҡа төрлө барлыҡ элементтары ла бар. Быларҙың барыһын алғанда ла ниҙер етмәй, — тине Марат Мөлөков.
Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, «хәлгә объектив баһа биреү һәм ҡайҙа йүнәлеш алырға икәнен хәл итеү, билдәле сиктәр ҡуйыу һәм өҫтөнлөктәрҙе билдәләү зарур».
— Инвестицион фондтарҙа аҡса етерлек. Бөгөн инвесторҙар проекттар өсөн үҙ-ара конкуренция алып бара, шуға күрә аҡса юҡлығына зарланыу бик үк дөрөҫ түгел, — тине Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары.
Кәңәшмә 6 июлгә тиклем дауам итәсәк. Уның сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы инновацион үҫешенең төрлө йүнәлештәре буйынса тематик секциялар планлаштырылған.


text:
Тәтешле районында янғында өс кеше һәләк булған
Бөгөн төндә Тәтешле районының янғын һүндереүселәрен Илмәт ауылына саҡыртҡандар. Кешеләр ағас йортоноң дөрләп яныуы хаҡында әйткән. Янғын һағы эшселәре күрше йорттарҙы янғындан һаҡлап өлгөргән. Ут һүндергән ваҡытта янғын һүндереүселәр өс мәйет тапҡан. Илмәттә йәшәүселәр 58 йәшлек һәм 32 йәшлек ауыл кешеләрен таныған, өсөнсө кешенең кемлеге әле тикшерелә. Һәләк булыусылар алкоголь менән мауығыусылар сифатында иҫәптә торған. Айыҡ булмаған хәлдә тәмәке тартыу янғын сәбәбе булғандыр, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Дәүләт учреждениеһының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Бүре, ҡусҡар һәм һағыҙаҡтар
Просмотров 270
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:11-2016
-
- Рубрика:Тылсымлы һандыҡ, Әкиәттәр, Хайуандар илендә, Тәржемәләр
- Исеме:Бүре, ҡусҡар һәм һағыҙаҡтар
-
- Автор:Радиф Тимершин тәржемәһе
-
- Район:
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:Майя Зыяи
-
Бүре, ҡусҡар һәм һағыҙаҡтар
(Француз әкиәте)
Бер саҡ бүре урманда ҡусҡарҙың аяғына баҫҡан.
– Ниндәй яуыз һин, бүре! – тигән ҡусҡар. – Ниңә кескәйҙәрҙе ҡыйырһытаһың? Ә бит мин һинән дә етеҙерәк йүгерә алам! Иртәгә иртән ошонда кил, ана теге йылға ярына саҡлы кем алдан барып етә, шул еңеүсе була.
– Ярай, килермен, меҫкен зат, һиңәме һуң мине уҙырға?! – тип көлгән бүре. Һәм ары киткән. Бер аҙ барғас, һағыҙаҡтарҙың ояһына баҫҡан.
– Ниндәй яуыз һин, бүре! – тигәндәр һағыҙаҡтар. – Ниңә кескәйҙәрҙе ҡыйырһытаһың? Ә бит беҙ һинән дә көслөрәк. Беҙ һине йылғаға батыра алабыҙ хатта! Иртәгә иртән ошонда кил, көс һынашып ҡарарбыҙ!
– Ярай, килермен, бахыр заттар, һеҙгәме һуң минең менән алышырға?! – тип көлгән бүре.
Бүре киткәс, ҡусҡар һағыҙаҡтарға былай тигән:
– Иртәгә иртән бөтәгеҙ бергә йыйылығыҙ ҙа, йылға буйындағы таллыҡҡа йәшенегеҙ. Мин дә үҙемдең дуҫтарыма хәбәр бирермен. Беҙ бүрене йылға буйына килтереп еткергәс, уның өҫтөнә ташланығыҙ, ул мотлаҡ йылғаға сумырға мәжбүр буласаҡ.
Ҡусҡар үҙенең дуҫтарын биш аҙым һайын йылғаға ҡәҙәр теҙеп сыҡҡан. Икенсе көндө иртән бүре, һөйләшелгән урынға килгәс:
– Һин бындамы, ҡусҡар? – тип һораған.
– Бында, әйҙә, бәйгене башлайбыҙ!
Бүре йән фарман сабып киткән. Биш аҙым һайын теҙелгән ҡусҡарҙар, бер-бер артлы "Мин бында! Мин бында!” тип ҡысҡыра икән. Бүре йылға ярына килеп етеү менән, һағыҙаҡтар уны һырмап алған да, сағырға тотонған. Бүре, ауыртыуға түҙмәй, һыуға һикергән. Мороно ғына күренеп тора икән. Һағыҙаҡтар уның моронон да саға икән. Ниһайәт, яуыз бүре батҡан, ти. Ҡусҡарҙар һәм һағыҙаҡтар, бер бәләнән ҡотолоуҙарына ҡыуанып, урманға ҡайтып киткән.
Эйе, берҙәмлек булғанда, дошманды еңеп була икән шул.
Рәдиф ТИМЕРШИН тәржемәһе.


text:
Башҡортостандан Төркиәгә тиклем: әсә 18 йылға яҡын хәбәрһеҙ юғалған улын эҙләй Фото: «Балаларҙы эҙләү — Өфө» төркөмө (Башҡортостан)/vk
Башҡортостандан Төркиәгә тиклем: әсә 18 йылға яҡын хәбәрһеҙ юғалған улын эҙләй
Башҡортостандан Төркиәгә тиклем: әсә 18 йылға яҡын хәбәрһеҙ юғалған улын эҙләй Фото: «Балаларҙы эҙләү — Өфө» төркөмө (Башҡортостан)/vk
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2000 йылдың 13 июлендә Башҡортостандың Иглин районында ете йәшлек бала эҙһеҙ юғала. 18 йыл самаһы элек Бәләбәйҙә йәшәгән Кенан Мостафаев «Һәргәй» балалар лагерынан ғәйеп була. Уҙған аҙнала ирекмәндәр йәнә листовкалар йәбештереүҙе һәм эҙләү эштәрен ойошторҙо.
Тәүҙә ата-әсә баланы үҙаллы табырға маташа, һуңынан полиция, ирекмәндәр, детективтар, экстрасенстар, журналистар, вайымһыҙ булмаған кешеләр, интернет, телевидение йәлеп ителә. Эҙләү ғаиләне Төркиәгә алып килә. Антальяла йәш егет ҡот осҡос юл фажиғәһенә эләгеп, хәтерен юғалтҡан. Уның Рәсәй гражданы булыуы ихтимал. Тәрбиәгә алған ҡатын егеткә Өмөт тигән исем ҡушҡан. Уны фалиж һуҡҡан, бер кемде лә танымай һәм һөйләшмәй.
«Әле ДНК-стадияһы бара. Яңыраҡ Өмөт аңын юғалтҡан. Уның йәше, документтарының булмауы, тарихы тап килә. «Көт мине» тапшырыуы журналисы аша Өмөттө күреү мөмкинлеге тыуҙы. Беҙҙең осрашыу йылы үтте. Ул өс сәғәт буйына минән күҙен алманы. Ләкин уның беҙҙең улыбыҙмы, юҡмы икәнлеге ДНК анализынан һуң билдәле буласаҡ», — тип һөйләне Кенандың әсәһе.
Ғаиләнең йылдар буйына Кенан Мостафаевты эҙләргә тырышыуы хаҡында тулыраҡ мәғлүмәтте «Йәмәғәт электрон гәзите»ндә уҡығыҙ.
http://www.bashinform.ru/news/1106663-ot-bashkirii-do-turtsii-mat-pochti-18-let-razyskivaet-propavshego-bez-vesti-syna/


text:
Лайыҡлы еңеү менән!
21 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Билдәле булыуынса, "Красноусол” шифаханаһы Башҡортостан Республикаһы Президентының продукция, тауарҙар һәм хеҙмәттәр сифаты өлкәһендәге Премияһына уҙғарылған мәртәбәле конкурста икенсе дәрәжәле Дипломға эйә булып, еңеүселәр сафына инде.
Пионерия һүҙ бирә: “Һәр ваҡыт әҙер!”
21 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
19 майҙа Красно-усолдағы Геройҙар аллеяһында Пионерия көнөнә арналған тантаналы сара үтте. Унда райондың "Алтын бал ҡорто” район балалар йәмәғәт ойошмаһына ҡараған Красноусолдағы 1-се, 2-се, Аҡкүл мәктәптәренең, башҡорт гимназия-интернатының пионер дружиналары ҡатнашты.
Һабантуй байрамына әҙерләнәйек
21 мая 2014 йыл | Урындағы үҙидара
"Башҡортостан Республикаһында байрамдар һәм иҫтәлекле көндәр, һөнәри байрамдар һәм башҡа әһәми-әтле көндәр тураһында”ғы Закондың 2-се статьяһына ярашлы, әүәлдән килгән халыҡ йолаларын һаҡлау һәм нығытыу, сәнғәтте, фольклорҙы һәм спортты үҫтереү, район халҡының рухи ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү һәм уларҙың ялын ойоштороуҙы камиллаштырыу маҡсатында район хакимиәте яҙғы баҫыу эштәре тамамланыу уңайынан 2014 йылдың 7 июнендә халыҡ
байрамы – Һабантуй үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итте.
байрамы – Һабантуй үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итте.
Ориентирсыларыбыҙ һынатманы
21 мая 2014 йыл | Спорт
30 апрелдән 3 майға тиклем спорт ориентирлығы буйынса Башҡортостан Республикаһы һәм Федераль округ Беренселеге һәм Чемпионаты үтте. Унда Мәскәү, Һамар, Пенза, Ырымбур, Нижегородка өлкәләре, Өфө, Бөрө, Салауат, Көйөргәҙе, Ауырғазы, Ғафури, Иглин райондары спортсылары ҡатнашты.
Ултырттыҡ беҙ йәп-йәш ҡайындар
21 мая 2014 йыл | Урындағы үҙидара
Еңеү көнө алдынан ғына 1-се мәктәп уҡыусылары ауыл советы хеҙмәткәрҙәре менән берлектә урау юл, шифаханаға һәм Ташлы яғына киткән юл буйына 69 төп ҡарағай үҫентеләре ултыртҡайны.


text:
Көнбағыш
Көнбағы́ш (лат. Helianthus) — астралар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек төрө. Был төрҙә иң билдәлеһе — май бирә торған көнбағыш (рус. подсолнечник масличный , лат. Helianthus annuus). Был төргә шулай уҡ аҙыҡҡа бәрәңгеләрен ҡуллана торған, күп йыллыҡ үҫемлек топинамбур йәки ер алмаһы (лат. Helianthus tuberosus) инә. Декоратив үҫтерелә торған көнбағыш та бар, мәҫәлән, осло япраҡлы көнбағыш (рус. подсолнечник остролистный, лат. Helianthus argophyllus).
Май бирә торған көнбағыш — оҙонлоғо 4—5 м, йыуан һабаҡлы, бер эшләпәле йәки ботаҡланған бер нисә эшләпәле булып үҫкән бер йыллыҡ үҫемлек; эшләпә киңлеге ғәҙәттә 15—20 см, ярты метрға еткәне лә бар; сәскәһенeң сите һары, сите ҡыҙғылт һары төҫтә. Көнбағыш емеше — дүрт ҡырлы оҙонса орлоҡса (семянка). Емеш ҡабығы эсендә орлоҡ тиресәһе менән ҡапланған орлоҡ. 100 г ҡыҙҙырылған көнбағышта 20,7 7 аҡһым, 3,4 г көлһыу, 52,9 г май бар.
Йөкмәткеһе
Көнбағыш тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбағыштың тыуған иле — Төньяҡ Америка. Беренсе көнбағышты индейҙар ҡәбиләләре культуралаштырғандыр, күрәһең. Яҡынса б.э. тиклем 3000 йылдарҙа хәҙерге Аризона һәм Нью-Мексико штаттары территорияһында көнбағыш үҫтереүҙе археология раҫлай. Ҡайһы бер археологтар көнбағыш бойҙайға ҡарағанда ла иртәрәк культуралаштырылған тип иҫәпләй.
Мексикала ацтектарҙа һәм отомиҙарҙа, Перула Инка мәҙәниәтендә көнбағыш Ҡояш аллаһы символы булып хеҙмәт иткән.
Индейҙар көнбағыш орлоғон төйөп он итеп файҙаланған, онталған көнбағыш орлоғо уларҙың яратҡан ризығы булған. Шулай уҡ көнбағыштан май алғандар, майҙы икмәк бешереүҙә һәм косметологияла сәс һәм тире майлау өсөн файҙаланғандар. Көнбағыштан ҡуйы ҡыҙыл буяу алғандар.
Европаға көнбағышты 1500 йылда испан бойһондороусылары алып килә. Тәүҙә медицинала файҙаланыла, шулай уҡ декоратив үҫемлек итеп файҙаланалар.
Көнбағыштан май етештереүҙе инглиздәр уйлап сығара, был турала 1716 йылғы патент бар. Шулай ҙа көнбағыш майын етештереү Рәсәйҙә киң ҡолас ала.
Рәсәйгә көнбағыш орлоғон Голландиянан Пётр I алып ҡайта. Үҫемлек башта декоратив үҫемлек итеп файҙаланыла. Көнбағыш майын етештереү сәнәғәтен 1828 йылда крепостной крәҫтиән Бокарёв юлға һала. Бокарев етен һәм киндер майы етештереү менән таныш була. 1833 йылда граф Шереметьев рөхсәте менән сауҙагәр Папушин, Бокарёв ярҙамында, беренсе көнбағыш майы заводын төҙөй. Бөйөк Пост (Великий Пост) көндәрендә ашау тыйылмағанға күрә, көнбағыш майы киң таралыу ала. XIX быуат уртаһында Воронеж һәм Һарытау өлкәләрендә көнбағыш ултыртыу сәсеү майҙанының 30—40 % биләй.
Совет селеционерҙары В. С. Пустовойт һәм Л. А. Жданов көнбағыштың майлылығын һәм ҡоротҡостарға тотороҡлолоғон арттырыуға ирешәләр. Көнбағыш үҫтереү буйынса донъяла абруйлы премия Пустовойт исемен йөрөтә.
XIX быуатта Рәсәй эмигранттары көнбағыш культураһын киренән АҠШ һәм Канадаға алып баралар. Тиҙҙән АҠШ (Рәсәйҙән һуң) көнбағыш майы етештереүсе алдынғы илдәр рәтендә була.
Бөгөнгө көндә көнбағыш һәм көнбағыш майы етештереү бөтә донъға таралған.
Көнбағышты файҙаланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбағыштың төп ҡулланышы — көнбағыш майы алыу, һуңынан аҙыҡ әҙерләүҙә һәм техник ихтыяжда файҙаланыу. Көнбағыш майынан гидрогенизация ысулы менән маргарин алалар. Май шулай уҡ лак-буяу һәм һабын етештереү сәнәғәтендә файҙаланыла. Ҡайһы бер илдәрҙә ҡүлланылған майҙы мотор яғыулығына өҫтәмә итеп файҙаланалар. Май етештереү ҡалдыҡтары (көнбағыш төпрәһе (жмых)) юғары аҡһымлы мал аҙығы итеп файҙаланыла.
Ҡыҙҙырылған көнбағыш — халыҡтын яратҡан ризығы.
Көнбағыш орлоғо PP һәм Е витаминдары, шулай уҡ туйындарылмаған май кислоталарына бай.
Көнбағыш — бал биреүсе үҫемлек. Сәскә атҡан көнбағыш балы алтын-һары төҫтә, хуш еҫле, ауыҙҙы бөрөштөрә торған тәмле була.
Көнбағыш декоратив үҫемлек итеп ултыртыла.
Көнбағыштың каучук биреүе әлегә киң билдәле түгел. Селекционерҙар һабағы киҫелгән урындан латекс бүлеп сығара торған сорт сығарған.
Көнбағыш ҡабығы биояғыулыҡ — яғыулыҡ брикеттары етештереүҙә ҡулланыла.
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Acorp модемдары ҡабында көнбағыш төшөрөлгән.
Көнбағыш һәм математика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғалим Вогель 1979 йылда көнбағыш эшләпәһендә сәскәләрҙең һәм орлоҡтарҙың урынлашыу моделен тәҡдим итә. Был модель түбәндәгесә яҙыла,
- ,
- ,
бында: θ — мөйөш, r — радиус йәки үҙәккә тиклем ара, а n — сәскә һаны һәм c — константа. Был — Ферма спирале формаһы.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1. Ватолин Д. О мёде и не только о нём // Наука и жизнь. — 2008. — № 11. — С. 124.


text:
Ҡом һайыҫҡаны
Ҡом һайҫҡаны( урыҫ.Кули́к-соро́ка) (лат. Haematopus ostralegus)— ҡоҙғондар ғаиләһенә ҡараған оҙон ҡойроҡл оҡыҙыл аяҡлы, ҡыҙыл суҡышлы ҡара-ала ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Ғәҙәттә, башын батырыңҡырап, һыңар аяғында тора. Яҡшы йөҙә, сума. Кәүҙәһенең өҫ яғы ҡара. Түшенең аҫҡы яғы, ҡорһағы, ҡойроҡаҫты, ҡанаттарындағы һыҙыҡтар, күҙҙәренең аҫты сағыу аҡ. Суҡышы, күҙ ҡабаҡтары ҡыҙғылт һары. Аяҡтары ҡыһыл. Башҡа сәпсәүҙәр менән бутау мөмкин түгел.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: "кип-кип" йәки "клип- клип".
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡусҡарҙар, бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Аҙығын башлыса таштарҙы әйләндереп таба.
Йәшәү урыны һәм үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырсынлы һәм ҡомло һөҙәк ярҙарҙа йәшәй.Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ҡомлоҡта йәки ҡырсын таштарҙа оялай. Ҡара көрән таптар менән сыбарланған 2-4 бөртөк көрәнһыу һоро йомортҡаһы була.
{{|de}} {{|sv}}


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована 4 года назад пользователемДиана Алампиева
2 Һаумы, Ҡ ояш! Һаумы, ду ҫ ым! Һаумы, минең у ҡ ытыусым!
4 Ун һиге ҙ енсе февраль, шишәмбе. Баш ҡ орт хал ҡ ының милли аштары.
5 Баш ҡ орт алфавитында нисә хәреф бар? 42 Баш ҡ орт теленә генә хас булған өндәр ҙ е атғы ҙ ?
6 Ғғ Ға-ға-ға әй ҙ ә киттек ба ҙ арға.
7 Ҙҙ Ҙ а- ҙ а- ҙ а әй ҙ ә бу ҙ а эсергә.
8 Ҡҡ Ҡ а- ҡ а- ҡ а тәмле икән ҡ а ҙ ылы ҡ.
9 Ң Ңы-ңы-ңы өй ҙ ә берәйһе бармы?
10 Өө Бө-бө-бө бөрлөгәнгә барабы ҙ.
11 Үү Кү-кү-кү Күмәсең бигерәк тәмле.
12 Ҫ Ы ҫ -ы ҫ -ы ҫ ы ҫ ланған тауы ҡ ите.
13 Һһ Һы-һы-һы Һағы ҙ сәйнәмә, Һыйыр.
14 Әә Г ә -г ә -г ә Ә й ҙ ә бе ҙ г ә ҡ уна ҡҡ а.
16 Беренсе ту ҡ талыш. Байрам табыны.
17 Йома ҡ тар сисеү. Ҡ абара'м, ҡ абара'м да Ҡ уна' ҡ алдына' бара'м.
18 Бу ҙ а
19 Һүҙлек эше. Бу ҙ а' – буза. Бу ҙ а' ҡ ойо'у- варить бузу. Әсәйем бу ҙ а' ҡ ой ҙ о.
20 т ә мле фай ҙ алы Бу ҙ а сөсө ту ҡ лы ҡ лы
21 Ҡ оло'н ашы'н ҡ ойо'п эсте'к.
22 Ҡ ымы ҙ
24 Т ә мле Сөсө Ҡ ымы ҙ шифалы Әсе
25 Ребус + Ы
26 Ҡ а ҙ ы
27 Ҡ а ҙ ы'- казы (конская колбаса). Ҡ а ҙ ы тултыры'у- начиня'ть колбасу. Йыл ҡ ы ите- мясо конины. Мин ҡ а ҙ ы' аша'йым.
28 ту ҡ лы ҡ лы итле Ҡ а ҙ ы т ә мле майлы
29 Иртә тор ҙ о ҡ, кейендек Бейә һауырға киттек. Эйеләбе ҙ, бөгөләбе ҙ Бейә һауып бе ҙ бөттөк. Туғыйбы ҙ ҙ а, туғыйбы ҙ Ҡ ымы ҙ тәмле булһын тип, Бер, икене тыпырлайбы ҙ Арып китһәк бе ҙ туғып. Тәмле булды ҡ ымы ҙ ыбы ҙ Бергәләшеп бешкәс бе ҙ.
30 Икенсе ту ҡ талыш.Һү ҙҙ әр донъяһы. Белешмә өсөн һү ҙҙ әр: йыл ҡ ы, бу ҙ а, ҡ ымы ҙ. … шифалы есемлек. Ҡ а ҙ ы тултырғанда … ите ҡ улланыла. Әсәйем … һатып алды.
31 Өсөнсө ту ҡ талыш Нимә арты ҡ ? Бу ҙ а Көсөк Икмәк Бал Әсәй Сәк-сәк Бәлеш Май Ҡ ала Ҡ орот Сәскә Ҡ ымы ҙ
32 Бу ҙ а Икмәк Бал Сәк- сәк Бәлеш Май Ҡ орот Ҡ ымы ҙ
33 Сәйәхәт тамам.
34 У ҡ ыны ҡ. Я ҙҙ ы ҡ. Йома ҡ тар, ребус систек. Яңы һү ҙҙ әр өйрәндек. Һөйләмдәр тө ҙ өнөк.
35 Афариндар! Бөгөн һе ҙ я ҡ шы эшләнеге ҙ !
36 Дәрес тамам. Һау булығы ҙ !
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2018 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
Их, һин, тормош ...
Һинең выжданың юҡ,
Выжданыңдан мәхрүм итәһең,
Берәүҙәрҙе алты кѳмѳштәргә күмеп,
Берәүҙәрҙе иртә гүргә илтәһең.
Атайым Ризуан Ҡотлобай улы Ҡәҙерғәлин һуғыш һәм хеҙмәт ветераны. Ул “Урал” гәзитенең тәүге (“Ҡатай эшсеһе”, “Металл ѳсѳн”, “Сталинсе”) мѳхәррирҙәренең береһе. Үткән быуаттың 30-сы йылдарында һәм һуғыштан һуң да гәзитте ҡыйынлыҡ менән яңынан тергеҙеп, эшен дауам иткән. Ошо йылдың 8 мартында атайыма 100 йәш тулыр ине. Атайым иҫтәлегенә мин бер нисә юл яҙып үтергә булдым.
Ғаиләлә һигеҙ бала үҫтек. Хәҙер һигеҙебеҙҙең араһынан дүртәүһе гүр эйәһе. Бай булманыҡ, ярлы ғына ғаилә инек, атайым байлыҡ артынан ҡыуманы ла, хәле лә булмағандыр инде. Барыбыҙҙы ла уҡытып, белем бирҙе. Тыныс холоҡло, ҡысҡырып һѳйләшмәне, уның ауыҙынан бер ваҡытта ла насар һүҙҙәр ишетмәнек. Иң ауыр ваҡыттарҙа мѳхәррир булып эшләгән, заманында ҡағыҙ, ҡәләм, ручкалар ҙа булмаған. Шулай ҙа таба алғандарыбыҙҙы ныҡ һаҡлыҡ менән тотона торғайныҡ, тип һѳйләне атайым. Ыңғай транспорт (атмы, нәмә), ә күбеһен йәйәүләп йѳрѳп район буйлап материалдар йыйып йѳрѳгәндәр. Аяҡта юҡ, туҙып бѳткән аяҡ кейемен ялан аяҡ та кейеп йѳрѳргә тура килде, аяҡтар сейләнеп китә торғайны, тип һѳйләй ине ул. Берәй һүҙ сығып һѳйләшер булһа, иң тәүҙә яйлап ҡына ултырып алыр ине.
Беҙгә, һигеҙ балаһына ла, исемде мәғәнәле итеп ҡушҡан. Хәҙер йәш ғаиләләр балаларына ниндәй генә исем ҡушмай? Ҡалала медучилищела уҡый башлағас, бергә уҡыған ҡала балалары исемемде нисек кенә боҙоп ѳндәшмәнеләр. Ауылдан беҙ икәү генә инек. Исемеңде русса әйт, тиһәләр, мин илар сиккә етә торғайным. Шул тиклем ҡыйын ине миңә. Шулай бер ҡайтҡанымда атайыма: “Атай, ниңә исемемде шулай тип ҡуштың, миңә оҡшамай”, - тинем. Ул миңә: “Ултыр әле яныма, ҡыҙым”,- тип ултыртты ла тыныс ҡына аңлатып бирҙе. - Биби - бѳйѳк тигән һүҙ, ә нур - нур инде”, - тине. - Элек бѳйѳк кешеләр ҡатынының исеме алдынан “Биби” һүҙен ҡушып ѳндәшкәндәр. Һин бер ваҡытта ла исемеңдән оялма, үҙгәртмә лә”, - тине. Шунан һуң мин исемемде нисек кенә боҙоп ѳндәшһәләр ҙә, оялманым да, үҙгәртмәнем дә, ә ғорурландым ғына.
Атайым тураһында бик күп яҙырға була һәм бер нисә тапҡыр гәзит битендә яҙып сыҡтым да инде. Әсәйем менән 50 йылдан ашыу бергә йәшәнеләр. Әсәйем дин яғынан белемле ине. Күп кенә заманса һүҙҙәрҙе әйтеп еткерә алмағанғамы, үҙенсә әйтә лә ҡуя торғайны.
Шулай бер кѳндѳ ғаиләм менән ялға ауылға ҡайтып тѳштѳк. Атай менән әсәй ѳйҙә юҡ. Атайым пенсияла булһа ла, тик ятманы, ауыртҡан аяғы менән сатанлап колхоз фермаһындамы, ырҙындамы тѳҙѳкләндереү эше менән булып йѳрѳй торғайны. Йәмәғәт эштәрендә күп ҡатнашты, халыҡ контроле комитеты рәйесе булып йѳрѳнѳ.
Күп тә үтмәй атайым тиргә батып, бер ҡулында таяғы, инструменттарын тултырған ауыр сумкаһын йѳкләп, хәле бѳтѳп килеп инде. Атайым артынан әсәйем дә “ах” та “ух” итеп ҡаланан ҡайтып етте. Атайым: “Иртәнән кискә тиклем ни эшләнең ул ҡалала? Тамаҡ кипте, мин һине сәй ҡайнатып кѳтѳп ултыралыр тип киләм”, - ти. Әсәйем: “Ана шунда булдым, бында булдым, йүгермәктә йѳрѳп сыҡтым, һиңә шуны ҡараным, кѳн үтте лә китте”, - ти. Мин “йүгермәге” тағы нәмә була икән тип аптырап ултырам. Атайым: “Йүгермәк тә, йүгермәк һиңә, үҙеңә бына йүгермәк булыр кәрәк, ҡайҙа сәй эсер”, - ти.
Баҡтиһәң, ул универмагты йүгермәк тип әйтә икән. Үлә-үлгәнсе универмаг тип әйтә белмәне, гел “йүгермәк” ти ҙә ҡуя ине.
Атайым бер ваҡытта ла йырламаны, эш менән булғанда ла кѳйләп булһа ла йѳрѳмәне. Ә радионан Фәриҙә Ҡудашева йырлаһа, әсәйемде саҡырып ала торғайны. Әсәйем дә Ф.Ҡудашеваның йырлауын эшен ташлап, йүгереп килеп тыңлай ине. Атайым да бергә тыңлай торғайны. Боронғо оҙон йырҙарҙы ла йотлоғоп, аңы менән әллә ҡайҙарға китеп, уйланып ултырып тыңларға яратты. Шахмат уйнарға ла әүәҫ ине. Тѳндәрен яҙыу эштәре менән ултырҙы. Үҙенең яратҡан гәзите “Урал”дың актив хәбәрсеһе булды, бәйләнешен ѳҙмәне. Миңә биреп ҡалдырған дәфтәрендә лә үҙенең үткән ғүмерен сағылдырып, шиғырҙары аша аңлатҡан ул. Беренсе бите ошолай тип башлана: “Латин һәм ғәрәп телендә яҙған шиғырҙарымды уҡый алһындар тип ошо дәфтәремә рус алфавитында күсерәм. Баштан аҙағына тиклем аңлап уҡыһағыҙ ине, минең биографиям бит ул”, - тигән. Тағы бер нисә шиғырын тәҡдим итәм. “Күңелем букеттары” шиғырын ауырый башлағас яҙған.
Беҙҙең ѳйгә ауыл Советы гел бәйләнә торғайны. Үҙәк яры буйындағы мунсабыҙҙы алып ырғыттырҙылар. Аҙаҡ кеше мунсаһына йыуынырға йѳрѳп ыҙаланылар. Ѳйѳгѳҙҙѳ таҡта менән кѳпләгеҙ, йә һүтеп алығыҙ, Әзекәйҙең йәмен ебәреп тора, тип гел әйтә торғайнылар. Инвалид, ауырыу һәм ҡарт кешенең әҙ генә пенсияһына ѳй менән булышырға хәле лә булманы. Ә беҙҙең ѳй һаман да тора әле. Шуға арнап атайым, аптырағандан, “Брак, тиҙәр” тигән шиғырын яҙған.
Күңелем букеттары
Ҡартлыҡ сағы матур,
Маһайырлыҡ
Иң ҡәҙерле сағы ғүмерҙең.
Йәшәү - алтын,
Тормош йәннәт кеүек,
Сәскә атҡан сағы күңелдең.
Ләкин тормош уҫал,
Ҡәбәхәт тә...
Гелән ауырлығын һалыусан
Матур итеп ѳмѳттәр тѳҙѳйһѳң,
Уға ла бит ҡаршы тороусан.
Ашҡынып торған ошо күңелемдең
Күп сәскәһен килә күрәһем.
Ҡанатымды елдәр ҡайырһа ла,
Һис үләһе килмәй, үләһем.
Йәшәйһем килә әле минең,
Ѳмѳтѳм күп,
Мин тормошта кѳрәш яратам.
Һүнеп барған осҡондай
Күңел фонарымды
Дәрт ялҡыны менән яҡтыртам.
Мин маһаям ошо йәшем менән,
Минең әле дәртле саҡтарым.
Кәрәк булһа яңынан, күкрәрмен
Һәм йәшендәй булыпсатнармын.
Ләкин йѳрѳйѳм мин янып,
Томаланған ут булып.
Янымда һис бер кеше юҡ кеүек,
Тыным һалҡын, йѳҙѳм бойоҡ.
Тѳҫ киткән,
Эшем бармай шул.
Күкрәгемдә кѳс бѳткән.
Һис рәхәтлек күрмәнем тип донъяла
Күңелем тәрән уй эсендә болғана.
Ҡарғайым мин тормошомдо, кѳнѳмдѳ,
Ҡайсаҡ быуыр инем мин үҙ-үҙемде.
Ихлас ҡына йәбешкәндә үлемгә
Аллаһ бабай килеп керә күңелгә
Ти ул: “Матур кѳнѳң һинең әле алдыңда
Күрәһеңме? Мин торам бит яныңда”.
Брак, тиҙәр
Ҡыйыҡ-мыйыҡ, тиҙәр ошо ѳйҙѳ,
Ваҡыт, тиҙәр, брак итергә.
Заманалар инде үҙгәрҙе бит,
Яңыса кәрәк донъя кѳтѳргә.
Ю-юҡ, мин әйтәм,
Ошо ѳйѳбѳҙгә ҡарап,
Үткәндәрҙе алабыҙ иҫебеҙгә.
Әле сыҙар, ҡасан үлгәнебеҙсә
Миңә, әбейем менән икебеҙгә.
Бибинур ИСМӘҒИЛЕВА.
Белорет.
(Фотолар ғаилә архивынан алынды).


text:
Өфөлә тәүге тапҡыр «Башҡарма» фин-татар төркөмө сығыш яһаясаҡ
Башҡортостанға тәүге тапҡыр гастролдәр менән легендар «Башҡарма» фин-татар төркөмө килә. Концерт 9 апрелдә Өфөнөң «Нур» татар дәүләт театрында үтәсәк.
Ғәйәт ҙур «Концерт. Хельсинки-Өфө» шоу-программаһы БР-ҙа Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арнала. Проектта легендар «Башҡарма» фин-татар төркөмө һәм уның солисы Дениз Бәҙретдин, шулай уҡ виртуоз ҡурайсы Роберт Юлдашев, билдәле йырсы һәм композитор Нәзирә Яппарова ҡатнаша.
Белешмә. «Башҡарма» ансамбле Финляндияла уҙған быуаттың 70-се йылдарында барлыҡҡа килгән. Тап ошо йылдарҙа татар диаспораһы вәкилдәре үҙҙәренең көнбайыш аранжировкаһындағы традицион милли музыкаһын таҫмаға яҙҙыра һәм тамашасылар алдында электр гитараһы һәм барабан оҙатыуында башҡара башлай. Уларҙың стиле – үҙенсәлекле «фьюжн», унда берләштереп булмаҫлыҡ иҫке һәм яңы, көнсығыш һәм көнбайыш, заманса музыка һәм халыҡ йырҙары бергә ҡушыла. Төркөм Каустиненда Халыҡ музыкаһы фестивалендә сығыш яһағандан һуң киң билдәлелек ала. 1990 йылда «Башҡарма» Финляндияла үҙенең беренсе «Kizleu» альбомын сығара, бер йылдан һуң уңышлы гастролдәре менән бер рәттән был альбом Рәсәйҙә лә донъя күрә.


text:
Баш ҡалала шиғыр һәм йыр байрамы үтәсәк
5 мартта «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында «Наҙлы йөрәк серен асҡанда» тип аталған шиғыр һәм йыр байрамы үтә. Сараны ойоштороусылар булып Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, БР Яҙыусылар союзы, төбәктең Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте сығыш яһай. Был хаҡта «Йәшлек» гәзитендә хәбәр ителә.
Байрам кисәһендә Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһына лайыҡ булыусы танылған шағирәләр – Тамара Искәндәриә (Юлдашева), Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Зөлфиә Ханнанова, Гөлназ Ҡотоева, Лариса Абдуллина ҡатнаша. Башҡорт еренең, һүҙ сәнғәте оҫталары төбәге, тигән даны ла бар. Балалар тәрбиәләүсе күркәм ханымдарҙың бөгөн уҡыусыларына, замандаштарына әйтер һүҙҙәре бар.
Кисәнең сценарийы авторы – Зөһрә Бураҡаева, режиссеры – Сулпан Асҡарова. Улар шулай уҡ Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаттары. Сарала шағирәләрҙең әҫәрҙәренә яҙылған йырҙар ҙа яңғыраясаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов һайлауҙа ҡатнашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов һайлауҙа ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов һайлауҙа ҡатнашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
18 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федераль Йыйылышының етенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы, шулай уҡ Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы депутаттарын һайлауҙа ҡатнашты.
Республика етәксеһе «Башҡортостан» дәүләт концерт залында 109-сы һайлау участкаһында тауыш бирҙе.
– Илебеҙҙең миллиондарса гражданы кеүек мин дә тауыш биреүҙә ҡатнашам, – тине Рөстәм Хәмитов. – Киләсәгебеҙ бөгөн кемде һәм нисек һайлауыбыҙға бәйле. Шуға күрә депутатлыҡҡа кандидаттарҙың исемлегенә тағы ла бер тапҡыр ҡарап, дөрөҫ һайлау мөһим.
Республика Башлығы фекеренсә, быйыл һайлау кампанияһы тыныс үтә.
– Бер ниндәй ҙә баҫым юҡ. Барыһы ла тейешенсә эшләй, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе. – Шуға күрә әлеге кампания көсөргәнешлек, эске конфликт менән айырылып тора, тип әйтмәҫ инем. Был сәйәси мәҙәниәттең формалашыуы тураһында һөйләй. Күптәр өсөн өҫтөнлөктәр билдәләнгән, һәм мин ошо йүнәлештән тайпылыуҙар күрмәйем.


text:
Фото:
Евросоюз Рәсәйҙә күмер индустрияһында экологик ноу-хау эҙләй
Фото:
«Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау һәм тәбиғи ресурстар менән (энергетиканы ла индереп) рациональ идара итеү» тематик программаһы сиктәрендә Европа Комиссияһы экологик саф күмер технологиялары, углекислый газды айырыу һәм һаҡлау өлкәһендә хеҙмәттәшлек буйынса проекттар конкурсын иғлан итте.
Конкурс географияһы Рәсәй Федерацияһын, Украинаны, Ҡаҙағстанды, Көньяҡ Африканы, Һиндостанды һәм Индонезияны солғап ала. Ойоштороу комитеты хәбәр итеүенсә, конкурсҡа ҡуйылған проекттарҙың эшмәкәрлеге экологик нигеҙләнгән технологияларҙы өйрәнеүгә һәм потенциалын үҫтереүгә, халыҡ-ара эксперт селтәрен нығытыуға һәм мәғлүмәт менән алмашыуға ҡайтып ҡалырға тейеш.
Конкурста ҡатнашыуға күмер индустрияһына йәлеп ителгән милли һәм төбәк ойошмалары, шулай уҡ күмер сәнәғәте предприятиелары, күмер институттары һәм тикшеренеү үҙәктәре саҡырыла.
Заявкалар биреүҙең һуңғы срогы: 2010 йылдың 15 июне.
Тулы мәғлүмәт (инглиз телендә) http://www.delrus.ec.europa.eu/en/p_340.htm сайтында.