text:
Википедия:Викиосрашыу
Викиосрашыу — Википедия төҙөүҙә ҡатнашыусыларҙың айырым ҡалаларҙа үткәрелгән урындағы осрашыуҙары. Был Викиосрашыу битендә буласаҡ һәм үткән викиосрашыуҙар тураһында мәғлүмәт туплана. Викиосрашыуҙы һәр бер кеше тәҡдим итә һәм ойоштора ала. Викимания кеүек конференциялар тураһында айырым викиконференциялар битен булдырға кәрәк. Башҡа телдәр бүлегендәге ҡатнашыусыларҙың викиосрашыуҙары тураһында мәғлүмәтте һул яҡтағы "Башҡа телдәрҙә" тигән интервики һылтанмалар аша ҡарарға була.
Йөкмәткеһе
- 1 Викиосрашыуҙы нисек ойошторорға?
- 2 Буласаҡ викиосрашыуҙар
- 3 Үткән викиосрашыуҙар
- 3.1 14 апрель, Өфө
- 3.2 3 декабрь
- 3.3 Сентябрь
- 3.4 Август
- 3.5 15-17 июль — Вики-Йәйләү 2016 «Шүлгәнташ»/Meeting Wiki-Yäyläü2016 «Şülgäntaş»
- 3.6 20 май
Викиосрашыуҙы нисек ойошторорға?[вики-тексты үҙгәртергә]
- Буласаҡ викиосрашыуҙар бүлегендә осрашыу тураһында иғлан төҙөгөҙ:
- Осрашыуға саҡырыу яҙығыҙ.
- Осрашыу урынын һәм ваҡытын тәҡдим итегеҙ.
- Осрашыуҙа ниндәй йүнәлештә фекерләшеү буласағын тәҡдим итегеҙ (мотлаҡ түгел).
- Ҡоролтай битендә иғлан яһағыҙ һәм Буласаҡ викиосрашыуҙар бүлегенә һылтанма бирегеҙ.
- Республика, айырым ҡалала йәки районда йәшәүсе ҡатнашыусылар теркәлгән категориялағы исемлекте файҙаланып, уларға "Ҡатнашыусыға хат" ҡоралы аша саҡырыу ебәрегеҙ.
Буласаҡ викиосрашыуҙар[вики-тексты үҙгәртергә]
2018 йыл
24 август[вики-тексты үҙгәртергә]
Яңы уҡыу йылы башланыу айҡанлы викиосрашыу форматында үткәрелгән дөйөм сара.
- Ваҡыты һәм урыны
- башлана 16:00.
- «Иҙел» кафеһе (Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17-се йорт).
- Көн тәртибендә
- 2018 йыл башынан үткәрелгән конкурстарға йомғаҡ яһау, сертификаттар һәм бүләктәр тапшырыу, фекер алышыуҙар һәм сәйләү көтөлә. Викиосрашыуға инеү ирекле. Викиирекмәндәрҙе, викиирекмән булырҙай дуҫ-иштәрҙе көтәбеҙ. Сәйләү өҫтәлен әҙерләү өсөн исемлеккә алдан теркәлеү һорала.
Теркәлеү[вики-тексты үҙгәртергә]
- --Рөстәм Нурыев
- --Dina1965
- --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 09:27, 16 август 2018 (UTC)
- --Хаят Йосопова 1
- --Alfiya55 (әңгәмә) 11:09, 16 август 2018 (UTC)
- --ZUFAr (әңгәмә) 13:24, 16 август 2018 (UTC)
- --Аҡҡашҡа (әңгәмә) 15:54, 16 август 2018 (UTC))
- --Юлдашева Луиза (әңгәмә) 15:54, 20 август 2018 (UTC))
- --Банат Валеева-Яубасарова (әңгәмә) 20:06, 20 август 2018 (UTC))
- Мин Рәмзия Яҡшыбайҙы, Ғәҙилә Бүләкованы саҡырҙым. (Аҡҡашҡа (әңгәмә) 15:08, 20 август 2018 (UTC))
- Люция Юлтыеваны — «Молодая Россия» Башҡортостан бүлексәһе етәксеһен саҡырҙым. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 15:10, 20 август 2018 (UTC)
- Габидуллина Фәнүзәне саҡырҙым (биология,химия уҡытыусыһы булып эшләне, хәҙер хаҡлы ялда). Юлдашева Луиза
- --Aidar254 (әңгәмә) 18:26, 22 август 2018 (UTC)
Үткән викиосрашыуҙар[вики-тексты үҙгәртергә]
2018 йыл
14 апрель, Өфө[вики-тексты үҙгәртергә]
Вики-семинар һәм вики-осрашыу форматында үткәрелгән сираттағы дөйөм сара.
- Ваҡыты һәм урыны
- 10:00 — 16:00
- Зәки Вәлиди урамы, 7А йортонда үткәрәрбеҙ. Кафе Иҙел шәмбе көн эшләмәй. Интернет һәм нотбук үҙебеҙ менән.
- Программа
— Ниндәй темаларға әҙерләнергә тәҡдимдәр яҙығыҙ
- Категориялар ҡуйыу
- Медиафайлдарҙы тейәү
- Гугл переводчик менән эшләү
- Үҙеңдең гәзит-журналдарҙа баҫылып сыҡҡан әйберҙәреңде вики-китапханаға урынлаштырыу, вики-дәреслеккә үҙең ижад иткән әҫәрҙәреңде яҙыу
Теркәлеү[вики-тексты үҙгәртергә]
- --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 11:48, 3 апрель 2018 (UTC)
- --Һәҙиә (әңгәмә) 16:55, 3 апрель 2018 (UTC)
- --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 12:06, 3 апрель 2018 (UTC)
- --ZUFAr (әңгәмә) 15:19, 3 апрель 2018 (UTC)
- -- Юлдашева Луиза, 21:55, 4 апрель 2018 (UTC)
- --Йосопова Хаят1, 11:18, 5 апрель 2018 (UTC)
- --Аҡҡашҡа, 21:46, 5 апрель 2018 (UTC)
- --Банат Валеева -Яубасарова, 22:56, 5 апрель 2018 (UTC)
- --Лилиә, 21:46, 8 апрель 2018 (UTC)
- --Aidar254 (әңгәмә) 09:19, 13 апрель 2018 (UTC)
- Dina1965
2017 йыл
3 декабрь[вики-тексты үҙгәртергә]
3 декабрь, 10:00, Өфө, БашВикиКон 2017
БашВикиКон 2017 — «Башҡортостан викимедиасылары» төркөмө ирекмәндәренең конференция форматында ойошторолған
беренсе икенсе вики—осрашыуы. Конференцияла сығыштар, ғәмәли оҫталыҡ дәрестәре, тәжрибә уртаҡлашыу, киләсәккә эш йүнәлештәрен аныҡлау күҙаллана.
Конференцияны ойоштороусылар: «Башҡортостан викимедиасылары» төркөмө һәм «Викимедиа РУ» йәмғиәт ойошмаһы.
Конференция 2017 йылдың 3 декаберендә Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17, Башстаттың ултырыштар залында үткәрелә, төшкө аш «Иҙел» бистро—кафеһендә әҙерләнә. Йыйыла башлау иртәге ундан, рәсми башланыуы — сәғәт 11-ҙә.
Конференцияла теләге булған һәр кем ҡатнаша ала. Инеү ирекле, әммә сараны юғары кимәлдә үткәреү өсөн өсөн алдан тәркәлеү талап ителә. Республиканың район—ҡалаларынан килгән ирекмәндәргә юл сығымдары ҡайтарыла, уның өсөн теркәләү исемлегенә сығым күләмен алдан күрһәтегеҙ, конференция алдынан Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕгә транспорт билетын (квитанцияһын), йәки бензин чегын тапшырығыҙ (кире ҡайтҡандың билетен сканлап электрон почта аша, һуңынан ғәҙәти почта аша ебәрергә кәрәк — мотлаҡ). Иҫкәрмә: юл сығымдары Башҡортостанда йәшәгән әүҙем ирекмәндәргә`(исемлек буйынса) һәм уның менән килгән буласаҡ бер ирекмәнгә ҡайтарыла. Башҡортостандан ситтә йәшәгән ирекмәндәргә юл сығымын ҡайтарыу айырым ҡарала.
Программа[вики-тексты үҙгәртергә]
(тәҡдим ителгән өлгө, үҙгәртеүҙәр 1 декабргә тиклем ҡабул ителә)
- 10.00—11.00 — теркәлеү, ҡыҫҡа вики—дәрестәрҙе (видео) ҡарау
- 11.00—11.15 — сараны асыу тантанаһы, ҡатнашыусыларҙы сәләмләү: Банат Валеева—Яубасарова (иң оло ирекмән), Айҙар Сәлихов (иң йәш ирекмән), Владимир Медейко — ВМРУ директоры
- 11.15—13.45 — презентация—оҫталыҡ дәрестәре:
- —Википедияны мин нисек мөхәррирләйем (З. ӘЙЛЕ, Ләйсән, ...).
- —Йөкмәтке тәржемәсеһе (Ләйсән)
- —Категориялар асылына төшөнәбеҙ. (кем ала?)
- —Викимилеккә фотолар тейәп, мәҡәләләргә ҡуйыу серҙәре (Зөфәр)
- —Викидатаны башҡортсаға өйрәтәбеҙ (Рөстәм)
- —башҡортса Викидәреслек — яңы вики—проект мөмкинлектәре (Ләйсән, Зөфәр, Көнһылыу)
- —Викиһүҙлек (Ришат, 15 минут)
- —Викикитапхана китапханасылар көтә (Рөстәм)
- —Авторлыҡ хоҡуҡтары: Автор текстарын йәмғиәт милке итеп иғлан итеү (Рөстәм, Володя)
- —Яңы теркәлеүсе һәм танышырға килеүселәр өсөн оҫталыҡ дәресе
- 13.45—14.15 — төшкө аш
- 14.15—14.30 — тамамланған конкурстарға йомғаҡ яһау, бүләктәрен тапшырыу (Зөфәр, Зәйтүнә, Ләйсән, Рөстәм, Володя)
- 14.30—15.30 — урындарҙа эшмәкәрлек:
- —Бөрйән вики—клубы тәжрибәһе (Көнһылыу, Рәшиҙә)
- —Уҡыусыларҙы Башҡорт Википедияһы менән таныштырыу (Аҡҡашҡа - кескәй генә тәжрибә башы)
- —ирекле сығыштар (сығыш яһарға теләгәндәр программаға алдан аныҡлыҡ индерә ала)
- --Вики-китапханаға әҙәби текстарҙы ҡуйыу үҙенсәлектәре (Лилиә Ҡәйепова-7-10 мин.)
- 15.30—16.00 — халыҡ—ара эшмәкәрлек:
- —халыҡ—ара конкурстарҙа ҡатнашыу
- —Викимания, Берлин конфренцияһы, СЕЕ—форумы, ил һәм тел бүлектәре конференцияларында ҡатнашыу тәжрибәһе (Володя, Рөстәм, Зөфәр, Зәйтүнә, Ришат)
- 16.00—16.30 — Үткән йылға дөйөм анализ (Рөстәм)
- 16.30—17.00 — Конференцияны йомғаҡлау әңгәмәһе, тәҡдимдәрҙе раҫлау (Рөстәм, Зәйтүнә)
Теркәлеү[вики-тексты үҙгәртергә]
- а) ирекмәндәр
- Рөстәм Нурыев, Өфө, юл сығымдары талап ителмәй. (06:07, 11 ноябрь 2017 (UTC)
- Аҡҡашҡа, Өфө районы Жуково ауылы. (11:11, 11 ноябрь 2017 (UTC)
- Ләйсән (әңгәмә), Сибай, 07:14, 11 ноябрь 2017 (UTC)
- Һәҙиә, Бөрйән, 21:20, 12 ноябрь 2017 (UTC), барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Таңһылыу, Бөрйән, (21:23, 12 ноябрь 2017 (UTC), барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Вәлимә, Бөрйән, (21:23, 11 ноябрь 2017 (UTC), барыу-ҡайтыу = 800 +800
- З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 12:37, 14 ноябрь 2017 (UTC)
- Магира 62, Бөрйән, 21:04, 15 ноябрь 2017 (UTC),баралмай барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Айнабад, Бөрйән, 21:54, 15 ноябрь 2017 (UTC), барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Азат Хәлилов, Күмертау ҡалаһы, Көйөргәҙе районы (әңгәмә) 16:09, 18 ноябрь 2017 (UTC)бара алмай!
- ZUFAr (әңгәмә)
- Aidar254 (әңгәмә)
- Рәшиҙә Ғизәтуллина, Бөрйән, 12:25, 19 ноябрь 2017 (UTC),барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Лилиә
- Банат Валеева-Яубасарова, Ҡырмыҫҡалы районы, Ҡабаҡ ҡасабаһы,
- килә алмай Зөһрә
- Berkutsan Өфө 9:25, 22 ноябрь, 2017 (UTC)
- Лилиә Ҡәйепова Өфө
- Сәриә Ҡаһарманова Белорет ҡалаһы, юл сығымы 1000 һум самаһы
- Сания Шәғәлиева Белорет ҡалаһы, юл сығымы 1000 һум самаһы
- Владимир Медейко Санкт-Петербург,- юл сығымы ВМРУ иҫәбенә
- Дмитрий Рожков Мәскәү, юл сығымы ВМРУ иҫәбенә
- Ришат Сәйфетдинов Мәскәү, юл сығымы ВМРУ иҫәбенә (Учалы-Өфө поезынан башҡаһы)
- Айсар (әңгәмә) 13:32, 27 ноябрь 2017 (UTC)
- Луиза Юлдашева, Бөрйән, 14:44, 28 ноябрь 2017 (UTC)(теркәлеү үтте), барыу-ҡайтыу = 800 +800
- Тутыйғош , Стәрлетамаҡ,
- Alfiya55, Нуриман районы, бензин 500 һум.
- Гөлиә Даутова
- Хаят Йосопова1, Ишембай ҡалаһы, пенсионер, БР-ҙың атҡаҙанған мәғлүмәт хеҙмәткәре, юл сығымы - 500 һум.
- б) ирекмән булырға теләгәндәр
- Фәүзиә Боҫҡонова (уҡытыусы) - үҙ теләге менән- Баймаҡ районы (юл хаҡы...)
- Нәфисә Юнысбаева (биолог, уҡытыусы) -Л.Ҡәйепова саҡырҙы - Нагаево ауылынан килә - яҡынса 200 һум.
- Рифат Мирхәйҙәров (математик, уҡытыусы) - М.Абдуллина саҡырҙы - Салауат районы Башҡорт Илсекәйе ауылынан килә - яҡынса 1000 һум.
- Римма Акманова (филология фәндәре кандидаты) - үҙ теләге менән - Сибай ҡалаһы (юл хаҡы ...)
- Ғилманова Шәүрә Ғәббәс ҡыҙы— тележурналист, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
6 сентябрь, Өфө[вики-тексты үҙгәртергә]
Яңы уҡыу йылына аяҡ баҫыу, «Башҡортостан 100» марафонының өсөнсө этабы башланыу, башҡортса Викидәреслек проектын ҡабаттан тергеҙеү айҡанлы сираттығы викиосрашыу ойошторола. Осрашыу 6 сентябрҙә «Иҙел» кафеһендә (Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17 һанлы йорт) киске сәғәт биштә башлана. Көн тәртибендә йәнле аралашыу, үткән ваҡиғаларҙы байҡау һәм киләсәккә маҡсаттар билдәләү ҡаралған. Викиосрашыуға инеү ирекле. Викиирекмәндәрҙе, викиирекмән булырҙай дуҫ-иштәрҙе көтәбеҙ. Сәйләү өҫтәлен әҙерләү өсөн исемлеккә алдан теркәлеү мотлаҡ.
- --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 11:28, 28 август 2017 (UTC)
- --Ләйсән (әңгәмә) 19:36, 28 август 2017 (UTC)
- --ZUFAr (әңгәмә)
- Лилиә Ҡәйепова (әңгәмә) 14:46, 29 август 2017 (UTC)
- --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 05:41, 5 сентябрь 2017 (UTC)
- --Ишьяров Урал [Azamatovic|Berkutsan] (әңгәмә) 07:54, 5 сентябрь 2017 (UTC)
- ----Лилиә (әңгәмә) 20:12, 5 сентябрь 2017 (UTC)
7 июнь 2017 йыл, Өфө[вики-тексты үҙгәртергә]
Көтөлмәгән викиосрашыу! Ләйсәндең Өфөгә эш сәфәре менән килеүе һәм мәшәҡәттәренең йәһәт тамамланыуы уңайынан «Иҙел» кафеһында алдан планлаштырылмаған викиосрашыу булды. Унда Рөстәм Нурыев, ZUFAr, З. ӘЙЛЕ, Ләйсән ҡатнашты. Эшлекле һөйләшеү барышында Башҡорт Википедияһының ағымдағы торошона күҙәтеү яһалды, киләсәккә маҡсаттар билдәләнде.
Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре википедистарының Варшавала 22-25 сентябрҙә үтәсәк кәңәшмәһенә делегат итеп Рөстәм Нурыев һәм Ришат Сәйфетдинов күрһәтелде.
Хөрмәтле викиарҡадаштар, был тәҡдимгә үҙ ҡарашығыҙҙы белдерһәгеҙ ине.
- Риза. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 09:56, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза. --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 09:58, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза. --Рәшиҙә Ғизәтуллина (әңгәмә) 09:58, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза. --Гүзәл Ситдиҡова (әңгәмә) 10:29, 7 июнь 2017 (UTC)]]
- Риза.--Тутыйғош (әңгәмә) 10:41, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза.----ZUFAr (әңгәмә) 12:41, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза.----Һәҙиә (әңгәмә) 18:02, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза.----Таңһылыу (әңгәмә) 18:03, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза.----Аҡҡашҡа (әңгәмә) 22:08, 7 июнь 2017 (UTC)
- Риза --Ләйсән (әңгәмә) 06:16, 8 июнь 2017 (UTC)
- Риза --Мухамадеева (әңгәмә) 07:02, 8 июнь 2017 (UTC)
- Риза --Айсар (әңгәмә) 15:37, 8 июнь 2017 (UTC)
18 февраль 2017 йыл, Өфө[вики-тексты үҙгәртергә]
Викиарҡаҙаштар! Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә (21 февраль) бағышлап, үткән йылға йомғаҡ яһап, киләсәккә маҡсаттар билдәләп, әүҙемдәрҙе маҡтап, битарафтарҙы хурлап, көҙгө бәйгеләр алдынғыларын ҡотлап, кемделер бүләкләп, кемделер өгөтләп, яҙғы бәйгеләргә фатиха биреп, күңелдәрҙе елкетеп, иҙәндәрҙе һелкетеп, ғәҙәттәгесә СӘЙЛӘП алайыҡ әле. Баш ҡалабыҙҙың Цурюпа урамындағы «Иҙел» кафеһы хеҙмәткәрҙәре википедистарҙы шул тиклем һағынған, хатта шәмбе көн, 18 февраль, беҙҙең өсөн генә эшкә сығырға ла ризалар. Көндөҙгө сәғәт өскә көтәбеҙ, тинеләр.
Йылға йомғаҡ яһау сараһында ҡатнашыусылар күберәк булһын ине. Йомғаҡтарҙы һәм маҡстатарҙы раҫларға, Башҡортостан викимедиаслары төркөмөнөң идара ағзаларын һайларға кәрәк. Зинһар, ситтә тороп ҡалмағыҙ. Сәйләүҙә булғандар 2017 йылда ла Башҡортостан викимедиасылары ағзаһы тип иҫәпләнер.
Өҫтәл янына нисә ултырғыс ҡуйыу кәрәклеген билдәләү өсөн, зинһар, сарала ҡатнашыусылар исемлегенә теркәлегеҙ.
Өфөнән ситтә йәшәүселәр иғтибарына! Юл сығымдарығыҙ тураһында документ (билет йәки заправка чегы) булһа, хаҡын ҡайтарырбыҙ.
- Форматы — викиосрашыу
- Ойоштороусылар — Башҡортостан викимедиасылары төркөмө
- Урыны — Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17-се һанлы йорт, «Иҙел» кафеһы
- Ваҡыты — 18 февраль, көндөҙгө сәғәт өскә рәхим итегеҙ!
- Программаһы — өҫтәге иғланда әйтелгән
- Алып барыусылар — рәсми өлөштә рәйес һәм сәркәтип, сәйләү өлөшөндә — ирекле
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар (Осрашырға теләгәндәр, зинһар, яҙылығыҙ. Нисә ултырғыс ҡуйырға икәнен белергә кәрәк.)
- Аҡҡашҡа, Риза Дәрес 11:35 сәғәттә тамамлана, аҙ ғына һуңлауым ихтимал
мөмкинлеге бар
- Ләйсән (әңгәмә) 05:50, 21 ғинуар 2017 (UTC) Риза
- Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 06:08, 21 ғинуар 2017 (UTC) Риза
- ZUFAr (әңгәмә) 07:48, 21 ғинуар 2017 (UTC)
- Зөләйха, (әңгәмә) Риза 21:32, 21 ғинуар 2017 (UTC)
- Лилиә (әңгәмә) 09:53, 24 ғинуар 2017 (UTC)
- Банат Вәлеева-Яубаҫарова Риза
- Менәүерә Бохарбаева Риза
- Лилиә98 Риза
- Alfiya55 Риза
- Зөлхизә96 Риза
- Лилия Каипова Риза
- Һәҙиә Риза
- Рәшиҙә Ғизәтуллина Риза
- Вәлимә Риза
- Файруза Фаткуллина
- Әмир
- Сәғитова Резеда Риза
- Гүзәл Ситдиҡова
- Гөлзаһира Риза
- Әнисә Риза
- Айсар
- З. ӘЙЛЕ Риза
- Сәриә Ишемғолова
- Гульгина Шамсутдинова
- Әминев Риза
- Йомғаҡлау
- Барлығы 26 кеше ҡатнашты.
- 2016 йылға йомғаҡ яһалды һәм 2017 йылға маҡсаттар билдәленде.
- Конкурс-марафондарҙың көҙгө-ҡышҡы сезон һөҙөмтәләре иғлан ителде.
- Кулинар марафоны һәм Ҡышҡы БУМ бүләктәре тапшырылды.
- Сибай ҡалаһы, Бөрйән һәм Өфө районы вики-клубтарына ноутбуктар тапшырылды.
- Вики-йәштәрҙе () википедистар йәмғиәтенә ҡабул итеү тантанаһы үткәрелде.
- Танышырға килгән илһөйәрҙәргә Башҡорт Википедияһы ручкаһы һәм оло өмөт бүләк ителде. Улар Википедияға теркәлде.
- Сәй мәжлесе үткәрелде.
- Төрлө темаларға фекер алышыу булды.
- Бер төркөм ҡатнашыусылар Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында «Нәркәс» спектаклен ҡараны.
- Матди сығымдар 20 мең 600 һум тәшкил итте.
2016
2-4 декабрь[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — вики-осрашыу, кәңәшмә.
- Урыны — Өфө районы, Нижегородка ауылы, «Һаулыҡ шишмәһе» профилакторийы
- Ваҡыты — 2-4 декабрь 2016, башлана: 2 декабрь иртәнге сәғәт 10, тамамлана 4 декабрь төшкө аштан һуң
- Программаһы: урындарҙа вики-клубтар ойоштороу, халыҡ-ара марафондарҙа ҡатнашыу, мәҡәләләрҙең сифатын яҡшыртыу, эшмәкәрлекте финанслау, конференцияларға вәкилдәр һайлау тәртибен ҡарау, киләһе йылға саралар планын аныҡлау, башҡа мәсьәләләр тураһында һөйләшеү һәм күләмле ғәмәли эш эшләү.
- Ҡатнашыусылар (әүҙем эшләгән, урындарҙа саралар ойоштороу менән шөғөлләнгән ирекмәндәр саҡырыла):
- ZUFAr (ойоштороусы),
- Рөстәм Нурыев (ойоштороусы) Риза
- Айсар (Нефтекама ҡалаһы вики-клубы) Риза
- Аҡҡашҡа (әүҙем), Риза 3 декабрь төштән һуң киләм тигән өмөттәмен, 4 декабргә тиклем булырға инде ниәт
- З. ӘЙЛЕ (ойоштороусы, Өфө районы вики-клубы) Риза,
- Ләйсән (Сибай ҡалаһы вики-клубы), Риза
- Һәҙиә (Бөрйән районы вики-клубы), Риза
- Мухамадеева (Белорет ҡалаһы вики-клубы)
- Йомғаҡлау
- Нефтекама, Сибай, Белорет ҡалалырында, Бөрйән районынында ирекмендәр эшмәкәрлеген вики-клуб йүнәлешендә ойошторорға тәҡдим ителә;
- Халыҡ-ара марафондарҙа ҡатнашыуҙы дауам итергә;
- Эшмәкәрлекте финанслауҙы ҡәҙимге ысул, шәхси ирекмәндең банк иҫәп счеты аша, менән дауам итергә. Яңы спонсорҙар йәлеп итергә;
- Берлин конференцияһына З. ӘЙЛЕгә, Викимания 2017 (Монреаль) конференцияһына Ләйсәнгә барырға тәҡдим итергә;
- 2017 йылға саралар планын асыҡ ҡалдырырға. Алып барылған йүнәлештәрҙән тыш яңыларын тормошҡа ашырыу юлдарын эҙләргә.
26 ноябрь, Төмән[вики-тексты үҙгәртергә]
Себер татар — Сыбыр теле көнө. Сыбыр Википедияһы тураһында түңәрәк өҫтәл. Рөстәм Нурыев ҡатнашты.
20 октябрь[вики-тексты үҙгәртергә]
- 20 октябрь. ВикиДуҫтар, ВикиТуғандар! Күптән инде бергә «осрашҡан юҡ, серҙәр алышҡан юҡ күптәнән»...! Алтын көҙҙәр инде үтеп бара - оҙатайыҡ, әйҙә, бергәләп! «Алтын көҙ — 2016» Вики-осрашыуын 20 октябрҙә үткәрергә тәҡдим итәм. Йыйылыу урыны — ҡәҙимғе, ваҡыты — 17 сәғәттә. --Айсар (әңгәмә) 21:36, 17 октябрь 2016 (UTC)
- Хуплайым! За любой кипишь... Кемдәр риза, тиҙ генә тауыш бирегеҙ, өләсәйҙәргә ВК-ла шәхси хәбәрҙәр ебәрергә кәрәк булыр. --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:02, 18 октябрь 2016 (UTC)
- Риза. Кафе «Иҙел» менән һөйләштем. Әммә улар 18.00 тиклем генә эшләй (
19.0020.00 тиклем көтөргә ризалар). Бәлки икенсе урында иркенләберәк ултырыбыҙ? Тәҡдимдәр.--Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 04:25, 18 октябрь 2016 (UTC)
- Риза. +2 Бер нисә кеше ҡатнашырға теләй, осрашыу була тип саҡырҙым.--ZUFAr (әңгәмә) 18:26, 18 октябрь 2016 (UTC)
- Риза. Айсар (әңгәмә) 18:39, 18 октябрь 2016 (UTC)
- Риза--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 06:04, 19 октябрь 2016 (UTC)
- +1 тағы бер кеше киләм тине, танышырға, өйрәнергә теләге бар.
- Риза--Аҡҡашҡа (әңгәмә) 20:24, 19 октябрь 2016 (UTC) +1
- Риза----Лилиә (әңгәмә) 13:34, 19 октябрь 2016 (UTC) +1
- +1 тағы Фәрхизә апаны килергә саҡырам, танышырға, өйрәнергә теләге бар.
- Риза--Мухамадеева (әңгәмә) 19:17, 19 октябрь 2016 (UTC)
1-2 октябрь, Санкт-Петербург[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — конференция
- Ойоштороусылар — Викимедиа РУ,
- Урыны — Санкт-Петербург ҡалаһы, (ниндәй урында икәнен күрһәтергә)
- Ваҡыты — 1-2 октябрь
- Программаһы —
- Алып барыусылар —
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар (барырға теләге булғандар, яҙылығыҙ)
#--Мухамадеева (әңгәмә)05:20, 24 май 2016 (UTC)
#--Айсар (әңгәмә) 04:33, 24 май 2016 (UTC)
- Йомғаҡлау
- Сығымдар
Сентябрь[вики-тексты үҙгәртергә]
23-26 сентябрь, Ижевск, «ВикиУрал» семинары[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — семинар
- Ойоштороусылар — Викимедиа РУ, Удмурт Википедияһы ирекмәндәре
- Урыны — Ижевск ҡалаһы, (ниндәй урында икән күрһәтергә)
- Ваҡыты — 23-24 сентябрь
- Программаһы —
- Алып барыусылар —
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар (барырға теләге булғандар, яҙылығыҙ)
Айсар: бара алмайым.--Айсар (әңгәмә) 10:05, 1 сентябрь 2016 (UTC)
- --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 11:10, 30 август 2016 (UTC)
- Йомғаҡлау
- Сығымдар
3 сентябрь, Өфө, «Эврен» кафеһы[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — викиосрашыу
- Ойоштороусылар — Башҡортостан викимедиасылары төркөмө
- Урыны — Өфө ҡалаһы, Октябрь проспекты, 128-се һанлы йорт, «Эврен» кафеһы
- Ваҡыты — 3 сентябрь, киске алтынан һигеҙгә тиклем
- Программаһы — Әрмәнстандан, Wikimedia CEE Meeting 2016 сараһынан ҡайтып килеүсе Денис сәфәр тәьҫораттары менән бүлешә, тәжрибә уртаҡлашыу, киләсәккә маҡсаттар билдәләү һәм, ғәҙәттәгесә, сәй эсеп «уйнау» ҡаралған.
- Алып барыусылар — ирекле
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар
- Йомғаҡлау
Ике сәғәтлек осрашыу барышында ентекле фекер алышыу, Әрмәнстан һәм башҡа Европа илдәре викимедиасыларының тәжрибәһе тураһында һөйләшеү, уларҙы Википедияның башҡорт теле бүлегендә ҡулланырға кәрәклеген белдереү булды. Киләсәктә сит илдәргә сәфәргә барғанда, Башҡортостан флагын йөрөтөргә, Башҡортостан вәкилдәре икәнлеген белдереп тороусы өҫ йәки баш кейеме кәрәклеге әйтелде. Грузия викимедиасылары тәҡдим иткән берлектәге ҡара-ҡаршы тематик сараны ойоштороу эшен башларға ҡарар ителде.
2 сентябрҙә әйтелгән Супер-марафон «100» уңышлы тәҡдим икәнен һәм Башҡортостандың юбилейына арнарға кәрәклеге билдәләнде.
YANBEK фотошопта сараның эмблемаһын һәм башҡа дизайн эштәрен башҡарырға йөкләмә алды.
2 сентябрь, Өфө, Иҙел кафеһы[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — викиосрашыу
- Ойоштороусылар — Башҡортостан викимедиасылары төркөмө
- Урыны — Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17-се һанлы йорт, «Иҙел» кафеһы
- Ваҡыты — 2 сентябрь, көндөҙгө сәғәт дүрткә рәхим итегеҙ!
- Программаһы — Әрмәнстандан, Wikimedia CEE Meeting 2016 сараһынан ҡайтып килеүсе Денис сәфәр тәьҫораттары менән бүлешәсәк, «Вики-яҙ 2016» марафонының тапшырылып бөтмәгән бүләктәрен тапшырабыҙ, тәжрибә уртаҡлашыу, киләсәккә маҡсаттар билдәләү һәм, ғәҙәттәгесә, сәй эсеп «уйнау» ҡаралған.
- Алып барыусылар — ирекле
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар (Осрашырға теләгәндәр, зинһар, яҙылығыҙ. Нисә ҡоймаҡ ҡойҙорторға икәнен белеү өсөн кәрәк.)
- --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 11:10, 30 август 2016 (UTC)
- Банат Валеева-Яубасарова
- Лилиә
- Faina2016
- ZUFAr
- Зөлхизә
- Илүзә Мөхәмәтйәнова
- Йомғаҡлау
2 сәғәт ярым дауамында «Иҙел» кафеһында сираттағы осрашыу үтте. Яңы уҡыу йылы башланыу арҡаһында һәм башҡа сәбәптәр менән уға күп ҡатнашыусылар килә алманы. Осрашыуҙа тәжрибәле википедистар менән бергә йәш ирекмәндәр Илүзә һәм Зөлхизәнең ҡатнашыуы шатлыҡлы булды.
Йыйылғандар Вики-милеккә фотографиялар тейәү, Эстәлекте тәржемә итеү редакторы менән эшләү буйынса фекер алышты. Киләсәктәге вики-марафондар һәм конкурстар тураһында йәнле кәңәшләшеү ойошторолдо, яңы вики-осрашыуҙар үткәреү тураһында пландар ҡоролдо. Вики-яҙ 2016 конкурсында әүҙем ҡатнашыусыларға бүләктәр тапшырылды.
Башҡарасаҡ эштәр тураһында һөйләшеү сәй артында ла дауам итте.
Осрашыуҙа иғлан ителгән Башҡортостан айлығы ваҡыты һәм оҙайлығы бик уңайһыҙ тигән фекерҙәр белдерелде. Бер ай эсендә ашығыс эшләү урынына, ҡатнашыусыларға ижади эшләргә мөмкинлек биргән, оҙайлы ваҡытҡа супер-марафон үткәрергә тәҡдим ителде. Марафон барышында, Азия айлығында һәм Вики-яҙ конкурсында ҡатнашырға мөмкинлек буласаҡ.
Супер-марафонды һәр этап 100-әр көндән торған 5 этапта үткәрергә, марафон барышында Википедияның башҡа тел бүлектәрен дә йәлеп итергә тигән тәҡдим индерелде.
- Һәҙиә Риза Тәҡдимгә ҡуш ҡуллап ҡушылам!
- Риза — Ҡыуандыҡова (әңгәмә) 10:58, 6 сентябрь 2016 (UTC)
- Риза — Аҡҡашҡа (әңгәмә) 18:30, 6 сентябрь 2016 (UTC)
- Риза — Ләйсән (әңгәмә) 15:22, 6 сентябрь 2016 (UTC)
- Сығымдар
Август[вики-тексты үҙгәртергә]
Ереван, Дилижан, 26-29 сентябрь[вики-тексты үҙгәртергә]
- Форматы — осрашыу, семинар
- Ойоштороусылар — Викимедиа Фонды, Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре Википедиялары берлеге, Әрмәнстан Викимедиа фонды
- Урыны — Ереван, Дилижан, (ниндәй урында икән күрһәтергә)
- Ваҡыты — (көнө / көндәрен һәм башланыу ваҡытын күрһәтергә)
- Программаһы —
- Алып барыусылар —
- Ҡатнашыусылар / Тыңлаусылар (барырға теләге булғандар, яҙылығыҙ)
- 15 апрелдә үткән осрашыуҙа
Ҡатнашыусы:Лилиәһәм РизаҠатнашыусы:YANBEK теләк белдергәйне.
- 15 апрелдә үткән осрашыуҙа
- Йомғаҡлау
- Сығымдар
- Барлыҡ сығымдар сараны ойоштроусылар иҫәбенә булды. Күстәнәскә 300 г. 4 банка башҡорт балы, 680 һумлыҡ.
15-17 июль — Вики-Йәйләү 2016 «Шүлгәнташ»/Meeting Wiki-Yäyläü2016 «Şülgäntaş»[вики-тексты үҙгәртергә]
Урыны:
Бөрйән районы, Шүлгәнташ, «Аҡбуҙат» турбазаһы
Ваҡыты
- Башлана: 15 июль, 17.00 турбазаға барып етеү
- Тамалана: 17 июль, иртәнге аштан һуң таралыу
Маҡсаты
- Вики ирекмәндәрҙең сираттағы осрашыуын тәбиғәт ҡосағында үткәреү. Башҡорттарға хас булған йола — «Йәйләүгә сығыу» шартын үтәү;
- Вики ирекмәндәр йәмғиәте эшмәкәрлеген әүҙемләштереү, үҙ-ара аралашыу мөмкинлеге булдырыу;
- Тәбиғәт ҡомартҡыһы Шүлгәнташ мәмерйәһе һәм ҡурсаулығы менән яҡындан танышыу;
- 2017 йылда халыҡ-ара викиэкспедиция үткәреү мөмкинлеген өйрәнеү;
Вики осрашыу программаһы (тәҡдимдәрҙе фекер алышыу битендә яҙығыҙ)
- 15 июль, 17.00 — турбазаға килеү һәм урынлашыу, киске аш, мунса
- 16 июль — иртәнге аш, семинар, төшкө аш, Шүлгәнташ мәмерйәһенә экскурсия, атта һәм дөйәлә йөрөү, оҙайтылған киске аш
- 17 июль — иртәнге аш, Йылыҡысыҡҡан күленә сәйәхәт, таралыу
Ойоштороусылар, сығыш яһаусылар
- Рөстәм Нурыев, ирекмәндәрҙең Wikimania 2016 Esino Lario конференцияла ҡатнашыу тәьҫораттары менән бүлешә
- Әһлиуллина Клара Ишбулды ҡыҙы, Башҡорт энциклопедияһы ғилми-нәшриәт комплексы директоры урынбаҫары. «Энциклопедия мәҡәләләрен яҙыу нескәлектәре» темаһына сығыш яһай
- Айсар — «Википедия мәҡәләләренең теле» темаһына сығыш яһай
- ???? (Лекция йәки ғәмәли күнекмә тәҡдим итегеҙ)
- ???? (Лекция йәки ғәмәли күнекмә тәҡдим итегеҙ)
Ҡатнашыусылар
20 май[вики-тексты үҙгәртергә]
Урыны, ваҡыты:
Өфө, Цюрупа урамы, 17
- 16.00 — Викидәрес, Википедия яҙыу буйынса ғәмәли күнекмәләр (конференц-зал, 405-се бүлмә, 12 ҡатлы төп йортҡа алғы яҡтан инергә, вахтала «Пришли на учебу» тип әйтергә)
- 18.00 — Викиосрашыу (шулай уҡ конференц залда буласаҡ
«Иҙел» кафеһы, төп йорттоң уң яғында)
Викидәрес
темалар тәҡдим итегеҙ, нимә һөйләргә?
- Мәҡәлә эсендәге һылтанмаларҙы яһау (ҡыҙыл булып торған һүҙҙәрҙән ҡотолоу) - Ҡатнашыусы:Айсар тәҡдиме.
- Мәҡәләгә ҡалыптар һәм категориялар ҡуйыу - Ҡатнашыусы:Айсар тәҡдиме.
Викиосрашыуҙың көн тәртибе:
- Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы миҙалы менән бүләкләнеүе айҡанлы Зөфәр Сәлиховты тәбрикләү
- Петрозаводск ҡалаһында үткән Фин-уғыр викисеминары тураһында Ҡатнашыусы:Айсар сығышы
- Башҡортостан викимедиасылар төркөмөнөң стратегик һәм ағымдағы эш планы, 2016-2017 йылға (көҙ-ҡыш) финанс планы проекттарын ҡарау Рөстәм Нурыев
- Төрлөләр
Ҡатнашыусылар:
- Рөстәм Нурыев
- Ҡатнашыусы:Айсар
- Ҡатнашыусы: З. ӘЙЛЕ Вики-дәрестә була алыу-алмауым икеле...
- Ҡатнашыусы: Мухамадеева
- Ҡатнашыусы:Faina2016
- Ҡатнашыусы: Alfiya55 18-00
- Ҡатнашыусы:Dina1965
- Ҡатнашыусы:Tangilla
- Ҡатнашыусы:Гүзәл Ситдиҡова
- Ҡатнашыусы:Лилиә,
+1 тағы берәү
- Ҡатнашыусы:Lizalizaufa
- Ҡатнашыусы:Банат Валеева-Яубасарова
- Ҡатнашыусы:Аҡҡашҡа
Ҡарар
- Ирекмәндәргә Викидата проектын өйрәнергә һәм киң ҡулланырға тәҡдим итергә;
- Ирекмәндәргә халыҡ-ара сараларҙа ҡатнашырға тәҡдим итергә;
- Башҡортостан викимедиасылары төркөмөн Рәсәй Федерацияһы ҡануниәтенә ярашлы юридик ойошма итеп теркәүҙе билдәһеҙ ваҡытҡа кисектереп торорға;
- Башҡортостан викимедиасылары төркөмө ҡаҙнасыһы бурысын үтәүҙе Ҡатнашыусы:Dina1965 үҙ өҫтөнә алыуын хупларға;
- Башҡортостан викимедиасылары төркөмө ревизоры бурысын үтәүҙе Ҡатнашыусы: З. ӘЙЛЕ үҙ өҫтөнә алыуын хупларға;
- Башҡортостан викимедиасылары төркөмөнөң стратегик эш планын өҫтәмә тәҡдимдәр менән нигеҙҙә хупларға. Планға үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индереүҙе асыҡ ҡалдырырға;
- Башҡортостан викимедиасылары төркөмөнөң ағымдағы саралар планын тикшереүҙе, үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индереүҙе дауам итергә.
- Киләһе вики-осрашыуҙы 15-17 июлдә Бөрйән районы Шүлгәнташта үткәрергә тәҡдим итергә, осрашыу үтәсәк турбаза һайларға.
Сығымдар
- 1. «Байрам» магазины, сәй-шәкәр, конфет-мармелад, ҡуйырылған һөт, кофе, салфетка — 528.60 һум
- 2. «Пышка» магазины, торт 2 кило — 1283.50 һум
- 3. «Иҙел» кафеһы — 405 һум
- 4. «Магнит» магазины, Лаки Дейз конфеты — 222.00 һум
Барыһы — 2439.10 һум.
Сығымдар Зөфәр бей (2000һум) һәм ҡаҙнасы (439.10һум) иҫәбәнән.


c: text/html

text:
Умырзая ҡалҡты тағы ла…
22 апреля 2015 йыл | Хаттар
Һәр йылдағы кеүек бөтә донъяны нурға күмеп, яҙ айы ла етте. Ҡайҙа ҡарама, тәбиғәт яңынан уяныуына тантана итә: үләндәр йәшәрә, ағастар бөрөләнә, умырзая баш ҡалҡыта. Барыһы ла йәмле лә ул, тик ҡоштарҙың өҙөлөп һайрауы ғына кеше ғүмеренең фанилығы, бер кемдең дә мәңгелек түгеллегенә ишара яһағандай.
Музейыбыҙ - хәтер йорто
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
1965 йылдың 30 октябрендә Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы тарафынан Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тыуған ауылы Еҙем-Ҡаранда йорт-музей төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Ул колхоз көсө менән төҙөлөп, 1970 йылдың 30 октябрендә тантаналы рәүештә асыла.
Тыуған яҡ моңо
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Һәр төбәк үҙенең хозур тәбиғәте, бай тарихы, йыр-моңо, арҙаҡлы шәхестәре, эшһөйәр халҡы менән матур.
Төйәгебеҙ - торғаны бер
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Районыбыҙ илебеҙгә бик күп шәхестәр үҫтергән. Улар араһында дәүләт һәм фән эшмәкәрҙәре, мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһендә уңыш ҡаҙаныусы райондаштарыбыҙ бихисап. Ә әҙәбиәт диңгеҙендә һыуҙағы балыҡтай йөҙгән яҡташтарыбыҙ тағы ла күберәк. Илебеҙҙә һәм республикабыҙҙа иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы айҡанлы уҙғарылған "Әҙәби нағыш” марафонын ҡабул иткән мәлдә әҙәбиәтсе яҡташтарыбыҙҙы барлап алмау яҙыҡ булыр ине. Бөгөнгө яҙмала улар хаҡында ҡыҫҡаса мәғлүмәт еткермәксемен.
Музейыбыҙ - хәтер йорто
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Мәшһүр ғалим-тюрколог, талантлы яҙыусы, арҙаҡлы оло шәхес Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың мемориаль-биографик музейы уның тыуған Ҡаранйылға ауылында 1992 йылдың 25 октябрендә (тыуған көнөндә) тантаналы рәүештә үҙ ишектәрен асты.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Эй, тыуған көн! Тағы күп мәртәбә бер-бер артлы, тием, килһәңсе...
11 января 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Шиғри дәфтәрҙән
04 января 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Ҡыш бабайҙың яңы мажаралары
28 декабря 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
- Дә-ә-ә, уҙа ғүмерҙәр, - тип үҙ алдына һөйләнде Сәйфи. – Яңы йыл да етеп килә.
Ҡатыны әйләнеп ҡарамай ғына:
- Әллә быйыл Яңы йыл булмаҫ тип уйлағайныңмы? – тине, былтырғы хәлгә төрттөрөп.
Донъя бөтә икән тип, шик-шөбһәлә йөрөгән көндәрен иҫенә төшөрҙө Сәйфи.
Ҡатыны әйләнеп ҡарамай ғына:
- Әллә быйыл Яңы йыл булмаҫ тип уйлағайныңмы? – тине, былтырғы хәлгә төрттөрөп.
Донъя бөтә икән тип, шик-шөбһәлә йөрөгән көндәрен иҫенә төшөрҙө Сәйфи.
Һуғыш үтте, һағыш ҡалды
21 декабря 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Курск алышының 70 йыллығын билдәләгән көндәрҙә, Курск ҡалаһында Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған Бөтә Рәсәй халыҡ ижады фестивален асыу тантанаһы үткәйне.
"Еңеү салюты” фестивале 2015 йылдың икенсе яртыһында Мәскәүҙә театрлаштырылған гала-концерт менән тамамланасаҡ. Ошо фестиваль сиктәрендә 13 декабрҙә район мәҙәниәт һарайында "Еңеү салюты” смотр-конкурсы үтте. Унда районыбыҙ ауылдарынан үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәктәре, төрлө ансамблдәр, коллективтар, халыҡ театрҙары ҡатнашты.
"Еңеү салюты” фестивале 2015 йылдың икенсе яртыһында Мәскәүҙә театрлаштырылған гала-концерт менән тамамланасаҡ. Ошо фестиваль сиктәрендә 13 декабрҙә район мәҙәниәт һарайында "Еңеү салюты” смотр-конкурсы үтте. Унда районыбыҙ ауылдарынан үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәктәре, төрлө ансамблдәр, коллективтар, халыҡ театрҙары ҡатнашты.
Өмөтлө ҡәләм
07 декабря 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Ҡыш
Бөтә ер ап-аҡ булған,
Бөтә ерҙе ҡар япҡан.
Урманда ағастар ҙа
Ҡышҡы йоҡоға талған.
Айыу йоҡлай өңөндә
Табанын имә-имә,
Ҡуян кейгән аҡ тунын,
Ҡыш килеп еткәс кенә.
Бөтә ер ап-аҡ булған,
Бөтә ерҙе ҡар япҡан.
Урманда ағастар ҙа
Ҡышҡы йоҡоға талған.
Айыу йоҡлай өңөндә
Табанын имә-имә,
Ҡуян кейгән аҡ тунын,
Ҡыш килеп еткәс кенә.


text:
Сағылдарҙан ҡырҡып алһаң
Таҡыя баш ҡурайҙы,
Ул Уралды ғына түгел,
Донъяларҙы урайҙыр.
Сафуан ӘЛИБАЙ.
* * *
Урал тауы — Ер кендеге, тигән һүҙҙәр
Илаһи бер ҡөҙрәт менән тулғандыр ул,
Ошо ерҙе, ошо илде Хоҙай беҙгә
Мәңгелеккә тәғәйенләп ҡуйғандыр ул.
Рәшит ШӘКҮР.
* * *
Азия менән Европа ҡитғаларының күкрәгендәге муйынсаҡ ул сал Урал. Башҡортостан иһә – ошо муйынсаҡтағы иң ҡиммәтле һоҡланғыс ынйы.
Александр ФИЛИППОВ.
* * *
Башҡорт далаларына Мәскәүҙән һәм Дондан бихисап халыҡ ҡымыҙ эсеү өсөн йыйылған, сөнки ҡымыҙҙың сәләмәтлек өсөн файҙаһы ҙур.
П.С. ПАЛЛАС.
* * *
Халыҡ үрсеһә, уның аҡыл эйәләре лә, дәүләт эшмәкәрҙәре лә, шағирҙары ла, ғалимдары ла, яугир ирҙәре лә тыуыр.
Розалия СОЛТАНГӘРӘЕВА.
* * *
Был боронғо һүрәттәр “Көнбайыш Европа ғына ҡитғала тулы камиллыҡҡа эйә Альтамира* матурлығын бирҙе” тигән һауалы теорияны юҡҡа сығарҙы. Ҡайҙан беләһең, бәлки, Шүлгән тирәһендәге ауылдарҙа йәшәүселәрҙә боронғо рәссамдар ҡаны тибәлер.
Алексей КУЗНЕЦОВ.
* * *
Башҡорт моңо, башҡорт ҡурайына
Алҡышламай бөгөн ҡай тараф?
Бейегәндә төньяҡ амурҙары
Донъя сәхнәләре сайҡала.
Рауил БИКБАЕВ.
* * *
Ҡурай моңо ағыла. Ошо моң ҡойононда һин ат өҫтөндә ярһып ташланған башҡорт егеттәренең һөрәнен дә, изге ҡошобоҙ торнаның иңрәүле тауышын да, йәшләй генә ҡарт иргә кейәүгә оҙатылған ҡыҙҙар сеңләүен дә ишетәһең. Йөрәгең ярһый, күңелеңде уйҙар биләп ала... Ҡурай моңо ағыла. Һинең күҙ алдында бейек-бейек Урал ҡаялары, икһеҙ-сикһеҙ башҡорт далалары, көмөш һыулы йылғалар, йырып сыҡҡыһыҙ урмандар пәйҙә була... Ҡурай моңо ағыла. Йөрәгең күкрәгеңә һыймай, үҙең дә һиҙмәҫтән, ҡолас йәйеп бейергә төшөп китәһең. Юҡ, юҡ, һин түгел, аяҡ аҫтыңда ер үҙе бейей, донъя бейей... Бына ниндәй ҡөҙрәт һыйған бәләкәй генә ошо көпшә үләнгә. Иҫ киткес бит! Әйтерһең, донъяның бар моңо ошо көпшәлә.
Салауат ӘБҮЗӘР.
* * *
Йәшә, ҡурай, йәшнә, боронғо моң, заман хәтерҙәрен уятып.
Ирек КИНЙӘБУЛАТОВ.
* * *
Башҡортостан, һинең ҡуйыныңда
Көн күрәләр күпме халыҡтар.
Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар,
Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар.
Рәйес ТҮЛӘК.
* * *
Милләтте ғаилә генә ҡотҡара ала. Барыһы ла ғаиләнән башлана һәм барыһын да сәңгелдәктән, тыуған тупһанан, тыуған нигеҙҙән, тыуған йорттан башларға кәрәк. Өйөң тыныс булһа, ауылың тыныс булыр, ауылың тыныс булһа, районың тыныс булыр, районың-ҡалаң тыныс булһа, илең тыныс булыр. Илдәр тыныс булһа, барлыҡ донъя тыныс булыр.
Рауил БИКБАЕВ.
* * *
Ҡайҙа ауырлыҡ бар — башҡорт шунда,
Ҡайҙа башҡорт — шунда ауырлыҡ.
Еңеллектәр әллә түгел микән
Беҙ күтәреп йөрөй алырлыҡ?
Мәүлит ЯМАЛЕТДИН.
* * *
Һәр бер милләт үҙ илендә азат йәшәргә хаҡлы.
Әнғәм АТНАБАЕВ.
* * *
Ай, Уралым, Уралым –
Ил һаҡлаған ҡоралым!
Ятып ҡалған төнөң бар,
Балҡып янған көнөң бар,
Мең йыл йәйгән түлең бар,
Түл йәйҙергән телең бар,
Телде һаҡлар халҡың бар,
Илде туплар хаҡың бар!..
Рәми ҒАРИПОВ.
* * *
Һәр халыҡтың тарихы өйрәнелһен өсөн, уның үҙ Карамзины булыуы шарт.
Мөхәмәтсәлим ӨМӨТБАЕВ.
* * *
Ожмахынан яҙған әҙәм булам,
Айырылһам Башҡортостандан.
Рауил БИКБАЕВ.
* * *
Эй, гармун, күм моңға тирә-яҡты,
Күкрәмә, күк, яума, ямғыр, ҡуй.
Ауыл халҡы бөгөн байрам итә —
Шаулап-гөрләп тора һабантуй.
Роберт ПАЛЬ.
* * *
Боролоп-боролоп аға Ағиҙел,
Матурҙан да матур беҙҙең ил!
Ғ. МӘСҒҮТ.
* * *
Бөркөт оялаған сал Уралда
Яҙыҡ булмаҫ ҡайрау ҡоралымды.
Теҙ сүкмәйсә, Себер китһәм китәм,
Бирәсәгем түгел Уралымды!..
Зөбәржәт ЙӘНБИРҘИНА.
–––––––––––
*Испаниялағы мәмерйә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 453
АГРОСӘНӘҒӘТ ИНТЕГРАЦИЯҺЫ, аҙыҡ-түлек һәм а.х. сеймалын етештереү, уны эшкәртеү, һаҡлау һәм һатыу процесында үҙ-ара эҙмә-эҙлекле бәйләнгән а.х., сәнәғәт һәм матди производствоның башҡа сиктәш тармаҡтары пр‑тиеларының берҙәм ҡайтанан етештереү циклы м‑н хужалыҡ итеүҙең тулы механизмы. А.и. үҫеше производствоны ойоштороуҙың бөтә яҡтарын да: матди-техник базаһын, хеҙмәт технологияһын һәм уны ойоштороуҙы, пр‑тиелар м‑н идара итеүҙе — сифатлы үҙгәртеп ҡороуға килтерә. Һөҙөмтәлә, агросәнәғәт пр‑тиелары, фирмалар, комб‑ттар, ғилми-производство берекмәләре ойошторола, дөйөм агросәнәғәт комплексы формалаша.
Горизонталь А.и. — бер йәки бер нисә бәләкәй тармаҡ пр‑тиеһы һәм производствоһы эшмәкәрлегенең тармаҡ эсендә кооперативҡа берләшеүе һәм ҡушылыуы. Аграр секторҙа етештереү процесының бындай ҡушылыуы эшмәкәрлектең характерына һәм төрөнә ҡарап төрлө формаларҙа күренә. Уларҙың иң мөһиме булып производствоны концентрациялау һәм махсуслаштырыу тора: хеҙмәт бүленешен тәрәнәйтеү, производствоны айырым етештереү һәм технология фазаларына йәки стадияларына бүлеү (малсылыҡта — тана үҫтереү һәм ҡыҫыр таналарҙы йүнәлешле үҫтереү, үҫтереп еткереү, мал һимертеү һ.б. б‑са комплекстар; иген етештереүҙә — орлоҡсолоҡ хужалыҡтары һәм тауар игене етештереү пр‑тиеларын һ.б. айырыу); производство һәм уны хеҙмәтләндереү өлкәләрен бүлеү һәм айырыу (МТС, РТП, мал аҙығы етештереү һ.б.); а.х. продукцияһының айырым төрҙәренә махсуслашҡан, тар махсуслашҡан производстволар ойоштороу (йәшелсәселек, емешселек хужалыҡтары, теплица комб‑ттары, ҡошсолоҡ фабрикалары һ.б.). Горизонталь интеграция нигеҙендә махсуслашыу иҡт. аграр секторҙың төп үҫеш һәм интенсивлаштырыу йүнәлеше булып тора. Горизонталь А.и. ауылда хужалыҡ итеүҙең соц.-иҡт. үҫешенә ярҙам итеүсе кооператив бәйләнештәр, сағыштырмаса тигеҙ иҡт. шарттар булдырыуға булышлыҡ итә.
Вертикаль А.и. — халыҡ хужалығының төрлө тармаҡ пр‑тиелары һәм производстволары эшмәкәрлегенең тармаҡ-ара кооперативҡа берләшеүе һәм ҡушылыуы. Ҡайһы бер осраҡта килешеү нигеҙендә эшләгән, икенсе осраҡта берҙәм функциональ-технологик бөтөнлөгө һәм үҙәкләштерелгән ойоштороу-бүлеү органдары булған комплекстар вертикаль А.и. ойоштороу формалары булып тора. Вертикаль А.и. булғанда төрлө милек формаларындағы пр‑тиелар араһында тығыҙ етештереү һәм сауҙа мөнәсәбәттәре урынлаштырыла. Ул юғалтыуҙарҙы кәметеүгә, продукцияны ҡулланыусыға еткереүҙе тиҙләтеүгә булышлыҡ итә. Горизонталь һәм вертикаль А.и. оҫта итеп бергә алып барыу — АПК‑ның тигеҙ һәм динамик эшләүенең мөһим элементы.
Башҡортостанда А.и. процестары 20 б. 80‑се йй. уртаһында башлана. Ауыл хужалығының эшкәртеү сәнәғәте һәм матди производствоның башҡа сиктәш тармаҡтары м‑н үҙ-ара тығыҙ бәйләнешен тәьмин иткән тәүге агрокомб‑ттар, агрофирмалар һ.б. агросәнәғәт берекмәләре барлыҡҡа килә. Респ. махсуслашыуҙың 2 төрө бар: хужалыҡ эсендә — хужалыҡтың бүлексәләре, бригадалары, фермалары һ.б. бүлектәренең малсылыҡ һәм үҫемлекселектең бер-ике төр тауар продукцияһы етештереүҙә махсуслашыуы; хужалыҡтар араһында — а.х. пр‑тиеларының продукцияны етештереү, эшкәртеү һәм эшмәкәрлектең башҡа төрҙәре б‑са матди-техник ресурстарҙы берләштереп, берлектәге пр‑тиелар, агрокомб‑ттар һәм агрофирмалар булдырыу өсөн махсуслашыуы.
Әҙәб.: Арасланов Н.Г., Бикбулатов З.Г. Экономическая эффективность производства и хозяйственный риск в агросфере: вопросы теории, методология анализа и пути оптимизации. Уфа, 1996.
Н.Ғ.Арыҫланов
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 642
БАШҠОРТ АЙЫРЫМ КАВАЛЕРИЯ БРИГАДАҺЫ, РККА‑ла, 1919 й. июнь аҙағында Бәләкәй Башҡортостанда элекке Башҡорт корпусының Ә.Б.Ҡарамышев ис. 1‑сеБашҡ. кавалерия полкы нигеҙендә М.Л.Мортазин тарафынан ойошторола. Составында 1‑се (окт. алып 5‑се Башҡ. кавалерия полкы тип үҙгәртелә, 1920 й. майынан — 27‑се) һәм 2‑се (окт. алып — 6‑сы, 1920 й. майынан — 28‑се) Башҡ. кавалерия полктары һәм пехота дивизионы (1919 й. июлендә 4 мең кеше иҫәпләнә), таратылған Башҡорт айырым кавалерия дивизияһының 1‑се Башҡ. кавалерия полкы (1920 й. июненән) була. Көньяҡ армия (ҡара: Ырымбур армияһы), Беренсе армия (1919 й. авг. алып), Төркөстан фронтының Илек ғәскәрҙәре төркөмө (7 окт. алып; 26 окт. башлап төркөм 4‑се армияға буйһона), 1‑се армияның 5‑се кавалерия див. (24 дек. алып), 12‑се армия (1920 й. майынан) составына инә, 1921 й. башынан Киев хәрби округы командующийына буйһона. 1919 й. 8 авг. алып бригада, А.В.Колчак армияһы командованиеһының бойороҡтарын иғтибарһыҙ ҡалдырып, үҙ аллы эш итә, 18 авг. Орск өйәҙенең Берёзовка а. янында 4‑се Ырымбур армия корпусының ике полкын тар- мар итә. 23 авг. Башҡортостан хәрби-революцион комитеты вәкиле Т.Ғ.Имаҡов ярҙамы м‑н Ҡыҙыл Армия яғына сыға. Сент. бригада иҫәбен 1800 ҡылыс, йәйәүле дивизион (ике орудие, 8 пулемёт) тәшкил итә. Граждандар һуғышы осоронда 1919 й. июнь—авг. — РККА‑ның 1‑се армияһы частарына, авг. аҙағында — Көньяҡ армия, окт. алып Урал армияһына ҡаршы һуғыша. Илек ғәскәрҙәре төркөмө составында 1919 й. Урал-Гурьев һөжүм итеү операцияһында ҡатнаша; Урал казактарына ҡаршы ҡаты һуғыштарҙа бригада личный составтың 60%‑ын юғалта. М.В.Фрунзе бойороғо б‑са Б.а.к.б. 2‑се кавалерия бригадаһы булараҡ 5‑се кавалерия див. составына индерелә, ләкин Башҡ.респ. хәрби комиссариаты юлламаһы б‑са уға РСФСР Реввоенсоветы тарафынан тәүге статусы ҡайтарыла. 1920 й. совет-поляк һуғышы барышында Б.а.к.б. Киев һәм Ровно-Дубна һөжүм итеү операцияларында, Ковель, Замостье, Грубешов, Дубно, Изяславль һ.б. ҡҡ. азат итеүҙә, Польша м‑н РСФСР араһында солох төҙөлгәндән һуң, С.В.Петлюра армияһын тар-мар итеүҙәҡатнаша. 10 дек. 12‑се армия командующийы бойороғо м‑н, хәрбиҙәр һаны кәмеү сәбәпле, 2 полкка туплана. Частарға 1‑се һәм 2‑се Башҡ. кавалерия полктары исеме бирелә. 1921 й. 25 мартында Б.а.к.б. таратыла, уның частары 15‑се, 16‑сы, 17‑се һәм һәм 18‑се Башҡ. айырым эскадрондарына бүлеп, 12‑се Петроград Советы ис. сик буйы див. составына РСФСР‑ҙың Польша һәм Румыния сигенең бер өлөшөнә йүнәлтелә. Нояб. 15‑се, 16‑сы һәм 18‑се Башҡ. айырым эскадрондарынан 12‑се кавалерия полкы (1925 й. БашҮБК ис. Верхнеурал червон казактарының 10‑сы кавалерия полкы тип үҙгәртелә, өлөшләтә БАССР‑ҙан яңы хәрби хеҙмәткә алыныусылар м‑н тулыландырыла), 18‑се эскадрон червон казактарының 2‑се кавалерия див. 7‑се кавалерия полкына күсерелә. Бригаданың 80‑дән ашыу яугиры һәм ком. Ҡыҙыл Байраҡ орд. м‑н бүләкләнгән. Бригада ком.: М.Л.Мортазин (1919 й. июненән), Я.Й.Кәлмәтов (1920 й. 12—20 авг. вазифа башҡарыусы), А.В.Горбатов (1920 й. авг. — 1921). 20 б. 50— 80‑се йй. Ровна ҡ. бригада яугирҙарына һәйкәл, бригада исеме м‑н аталған урам булған.
Әҙәб.: Ярмуллин А.Ш. Башҡорт армияһы тарихынан. Өфө, 2012; Горбатов А.В. Годы и войны. М., 1965; Камалов Г.Х. Отдельная Башкирская кавалерийская бригада на фронтах гражданской войны. Уфа, 1972.
И.Ф.Плотников, А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 253
ПРОДУКЦИЯНЫҢ ҮҘҠИММӘТЕ, продукция етештереүгә һәм һатыуға киткән аҡсалата сығымдар (ҡара: Етештереү сығымдары). Хужалыҡты алып барыу ресурстарҙы ҡулланыу интенсивлығын күрһәтә. Баҙарҙа тауарҙың конкуренцияға һәләтлелегенә һәм пр‑тиеның финанс‑иҡт. хәленә тәьҫир иткән иң мөһим күрһәткес. Барлыҡ сығымдарҙың иҫәбен алып барырға һәм контролдә тоторға ярҙам итә, хаҡ яһалышының, рентабеллекте билдәләүҙең һәм һалымдар иҫәпләп сығарыуҙың нигеҙен тәшкил итә, инвестицияларҙы иҡтисади яҡтан нигеҙләү өсөн хеҙмәт итә. Күләменә ярашлы продукцияның айырым төрө һәм берәмегенең үҙҡиммәте айырыла. Сығымдарға ҡарап — технологик, етештереү һәм тулы (коммерция) П.ү., мәғлүмәттәрҙе иҫәпләп сығарыу өсөн ҡулланылған сығымдарға ҡарап — планлы (нормативтар б‑са иҫәпләнә), отчётлы, йәки фактик (пр‑тиеның иҫәп материалдары б‑са) провизорлы, йәки алдағы (фактик мәғлүмәттәр б‑са 3‑сө кварталға һәм көтөлгән 4‑се кварталға) П.ү. була. Зона П.ү. билдәле бер зонала булған сығымдар кимәле м‑н билдәләнә һәм производствоны терр. урынлаштырыуға нигеҙ була; тармаҡ П.ү. билдәле бер продукция төрөн сығарған пр‑тиеларҙың уртаса үлсәнгән сығымдар дәүмәле м‑н билдәләнә. П.ү. продукция сығарыуҙы арттырыу һәм уны етештереү өсөн сығымдарҙы кәметеү һөҙөмтәһендә аҙыраҡ булыуы мөмкин. Продукцияның 1 һумына киткән сығымдар — П.ү. дөйөм күрһәткесе (тикшерелгән осорҙа етештерелгән продукцияның күләме хаҡына ҡарата үҙҡиммәттең мөнәсәбәте м‑н билдәләнә; тиндәрҙә иҫәпләнә), мәҫ., 2007 й. БР‑ҙа сығымдар түбәндәгесә була: файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу — 77,5, эшкәртеү производстволары — 87,8, электр энергияһы, газ, һыу етештереү һәм бүлеү — 86,5. П.ү. структураһы табл. күрһәтелгән.
Н.Т.Рафиҡова
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев
Башҡортостан Республикаһында продукцияны етештереүгә һәм һатыуға киткән сығымдар структураһы (2007), (%)


text:
Бөйөк Британияла йәшәгән Башҡортостан егете телгә ярҙам итеү өсөн тәүге башҡорт YouTube каналын асҡан
ӨФӨ, 2017 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөйөк Британияла йәшәгән Башҡортостан егете Илсур Сөләймәнов телгә булышлыҡ итеү өсөн тәүге башҡорт YouTube каналын асҡан.
«Мин бында башҡорт теленә ярҙам итеү өсөн үҙемдең башҡорт телендәге YouTube каналын булдырҙым. Ошо каналда сит илдә белем алыу, МВА һәм PhD-ға уҡырға инеү тәжрибәһе, MIT һәм Гарвардтағы конференцияларҙа ҡатнашыу, гранттар, визалар һәм ватандаштарыбыҙ хаҡында бәйән итәсәкмен. Яҙылығыҙ! Киләһе шәмбегә тиклем 2000-дән ашыу кеше ҡараһа, дауамын көтөгөҙ», — ти блогер.
Илсур Сөләймәнов Башҡортостандың Әбйәлил районы Хәлил ауылында тыуып үҫкән. 2005 йылда Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институтын тамамлаған. Әлеге ваҡытта Бөйөк Британияла үҙенең докторлыҡ диссертацияһы өҫтөндә эшләй.
Беренсе видеояҙмала блог авторы тамашасыларҙы үҙенең эшмәкәрлеге һәм эш урыны — Кардифф университеты менән таныштыра.


text:
Көсөгән
Көсөгән (лат. Aquila heliaca, рус. орел-могильник) — ҡарсығалар ғаиләһенә ҡараған эре, йыртҡыс ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөркөттәр араһында иң ҡараһы. Ҡауырһындарында ҡара төҫтәр өҫтәнлөк алған. Дөйөм төҫө ҡара-көрән, түбәһе, елкәһе һарғылт ерән. Тик яурындарында ғына аҡ таптар булырға мөмкин һәм башында аҡ «кәпәс». Кәүҙәһенең аҫҡы өлөшө лә ҡара, ләкин 4 йәшкә тиклемге йәш ҡоштарҙың ҡорһаҡ өлөшөндә асыҡ һарғылт арҡыры һыҙаттар күренә. Суҡышы һәм тырнаҡтары ҡара; аяҡтары, суҡыш төбөнөң өҫкө ҡауырһынһыҙ ҡалын тиреһе, күҙе һары төҫтә. Бөркөттән бер тигеҙ төҫтәге һорғолт ҡара ҡойроғо, яурындарындағы аҡ таптар менән айырыла. Яңғыҙ йәки икәүләшеп йөрөйҙәр. Көсөгән ҡаҙҙан ҙурыраҡ, бөркөттән һиҙелерлек бәләкәй, тәненең оҙонлоғо 72-нән 84 см-ға саҡлы, йәйелгән ҡанаттарының оҙонлоғо 200 см. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡ һымаҡ, ҡойроғо ҡыҫҡа.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «ҡъяҠ-ҡъяҡ-ҡъяҡ».
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көсөгән Көньяҡ Европаның көньяҡ өлөшөнән көнсығышта Байкал янына тиклем таралған. Башҡортостан Республикаһында оялаған көсөгәнде Хайбулла районында, Касмарка йылғаһы үрендә (Йылайыр платоһы), Башҡорт дәүләт ҡурсаулығында, Көйөргәҙе, Ирәмәл тауы, Краснокама, Иглин, Ауырғазы райондарында, Йомағужа биҫтәһе (Күгәрсен районы) тирәһендә, Ябалаҡлы ауылы янындағы Дим йылғаһы үҙәнендә һәм Ғафури районының Еңеү ауылы янында, Аҡкүл заказнигында осратҡандар (Кириков, 1952; Ильичев, Фомин, 1988; Лоскутова, 1983; Карякин, 1998) [1]. Әҙ һанлы булыу сәбәпле көсөгән Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабтарына индерелгән.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көндөҙгә ҡош. Бөркөт кеүек үк һыу ятҡылыҡтары үҙәндәренән алыҫыраҡ, ағастары һирәк булған асыҡ урындарҙы өҫтөн күрә. Көсөгән ҡалҡыу урындарҙа ял итергә ярата. Бөркөттөкө кеүек суҡышы һәм тырнаҡтары ҡеүәтле түгел, шуға күрә ваҡ кимереүсе йәнлектәргә һәм ҡоштарға һөжүм итә, улар араһында йомрандар, ирләндәр, ҡуяндар, ҡыр сысҡандары бар. Терпенән һәм йорт бесәйенән дә баш тартмай. Ҡоштарҙан һуйыр, ҡор, селән, торна, йорт ҡаҙы, әммә күберәк — ҡарға, һайыҫҡан, күгәрсен, шулай уҡ кеҫәрткеләр һәм йыландар — уның аҙығы. Үләкһә менән дә туҡлана һәм уның янында ҡарғаларҙы ла аулай. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас башында оялай.
4 йәш тулғас, парлашалар һәм апрель уртаһында ҡышлау урынынан бергә ҡайталар. Ике аҙна самаһы яңы оя ҡоралар, йә булмаһа иҫкеһен рәтләйҙәр. Көсөгән парының ғәҙәттә 2-4 ояһы була, уларҙы төрлө йылдарҙа сиратлап ҡулланалар. Ояларын ағас башында 2 м-ҙан 25 м, ҡайһы осраҡта унан да бейегерәк урынлаштыралар. Ояның нигеҙе йыуан ботаҡтарҙан эшләнелә, ә тирәсе һәм төбө ҡоро үләндән, тиреҫтән түшәлә. Яңы ояның диаметры 1,5 м, бейеклеге 0,7 м-ға етә һәм йыл һайын ояның параметрҙары арта бара. Апрель аҙағында инә ҡош 2, һирәк осраҡта 1 йәки 3 йомортҡа һала, 1-се йомортҡанан башлап 43-45 тәүлек баҫа. Йомортҡаны баҫыуҙа ата ҡош та ҡатнаша. Ояла ике ҡошсоҡ була, һуңлап сыҡҡаны, ғәҙәттә, үлә. Ҡөсөгәндәр балаларын ҡурсалайҙар, ояла ҡалдырған ҡошсоҡтарын йәшел ботаҡтар менән ҡаплап йәшерәләр. Быны улар эҫе көндә лә эшләйҙәр — уларҙы эҫенән һаҡлайҙар. Ата ҡош килтергән аҙыҡты инә ҡош баларына бүлеп бирә. Ҡошсоҡтар күп ашайҙар — үҙҙәре күпме ауырлыҡта, шул сама, шунлыҡтан тиҙ үҫәләр һәм 2 айлыҡтарында оса алалар. Артабан көсөгәндәр урындан-урынға күсеп йөрөйҙәр һәм сентябрь-октябрь айҙарында ҡышлау урынына күсәләр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Баянов М.Г., Маматов А.Ф. Птицы Южного Урала. – Уфа: Китап, 2009. – 376 с.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Баянов М.Г., Маматов А.Ф. Птицы Южного Урала. – Уфа: Китап, 2009. – 376 с.
- Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные. — 2-е изд., доп. и перераб. — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 с. — C. 122—123. — ISBN 978-5-904555-77-1
- S. Cramp, K.E.L. Simmons Vol. II - Hawks to Bustards // The Birds of the Western Palearctic — Oxford University Press, 1980. — 695 б. — ISBN 0-19-857505-X. (инг.)
- Benny Gensbøl Collins Birds of Prey — UK: HarperCollins, 2007. — 416 б. — ISBN 0007248148. (инг.)
- J. M. Thiollay. Family Accipitridae (Hawks and Eagles) in del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. Vol. 2 New World Vultures to Guineafowl. // Handbook of the birds of the world — Barcelona: Lynx Edicions, 1994. — ISBN 84-87334-15-6. (инг.)
- Г. Дементьев, Н. Гладков. Птицы Советского Союза — Советская наука, 1951. — Т. 1.
- И. В. Карякин. Пернатые хищники Уральского региона. Соколообразные (Falconiformes), Совообразные (Strigiformes) — Пермь: ЦПИ СОЖ Урала/СоЭС, 1998. — 483 б. — ISBN 5-88587-091-8.
- В. К. Рябицев. Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири: Справочник-определитель — Екатеринбург: Изд-во Уральского университета, 2001. — 608 б. — ISBN 5-7525-0825-8.
- В. В. Рябцев. Орлы Байкала — Иркутск: АЭМ «Тальцы», 2000. — 128 б.
- Л. С. Степанян. Конспект орнитологической фауны России и сопредельных территорий — Москва: Академкнига, 2003. — 808 б. — ISBN 5-94628-093-7.


text:
- Подробности
- Просмотров: 275
САЛАУАТ ЮЛАЕВ ИСЕМЕНДӘГЕ БАҠСА. Өфөлә урынлашҡан (Салауат урамы, 22). Майҙаны — 2,83 га. 1900 й. Случевский тауында баҡса булараҡ ойошторола, 1920 йй. аҙағынан Салауат ис. баҡса (ҡара: Салауат Юлаев), 1969 й. алып Н.К. Крупская ис. баҡса, 2004 й. хәҙ. исемен йөрөтә. Тәүҙә баҡса терр‑яһында Ағиҙел й. ҡараған павильондар, китапхана‑уҡыу урыны, йәйге эстрада, волейбол майҙансығы төҙөлә; карусель һәм “Күҙәтеү ҡуласаһы”, 1952 й. Салауат Юлаевтың бронза бюсы (скульпторы Т.П.Нечаева; 1969 й. һүтелә) ҡуйыла; 1956 й. вант күпере төҙөлә. Баҡса терр‑яһы даими планировка м‑н айырыла; ултыртылған йәшел ағастар араһында сирень, миләш, ҡорос ағас, шыршы (ш. иҫ. зәңгәр), ҡарағас, ҡарағай, акация, ерек, йүкә, ҡайын, саған, пирамидаль тирәк, сәскә атыусы ҡыуаҡлыҡтар, альпинарий бар. Баҡсала Р.Ниғмәти ҡәбере урынлашҡан; 3 беседка, балалар өсөн уйын комплекстары ҡуйылған, уларҙың береһе физик мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн тәғәйенләнгән. Өҫкө майҙанда сығыу урынына яҡыныраҡ таш сәскә рәүешендәге 3 ҡатлы фонтан урынлаштырылған, ул барлыҡ архитектур формалар м‑н бер стилдә бирелгән. Парк уртаһында икенсе фонтан бар, ул һәр береһенең эсендә йөрәк булған ике балдаҡ рәүешендә эшләнгән. Ял өсөн файҙаланыла. Баҡса ландшафт һәм ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы булып тора.
Әҙәб.: Уфа: страницы истории. Уфа, 2006.
Тәрж. Р.Р.Абдрахманов


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 25.05.2018
Хәйбуллала ил сиге һаҡсыларына һәйкәл асылды
Яңылыҡтар таҫмаһы // 25-05-2018, 18:06
Бөгөн Хәйбулла районының үҙәге Аҡъярҙың Еңеү паркында ил сиге һаҡсыларына һәйкәл асылды. Сара тәү сиратта Рәсәйҙә сик буйы ғәскәрҙәре ойошторолоуға 100 йыл тулыуға арналды.
Һәйкәлде эшләтеүгә район хакимиәте аҡса бүлде һәм районда йәшәгән барлыҡ пограничниктар ҙа үҙ өлөшөн индерҙе.
Районда төрлө йылдарҙа сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүселәр һаны өс йөҙҙән ашып китә, уларҙың йәмәғәт ойошмаһы ла һуңғы йылдарҙа әүҙем эшләй. Район үҙәгендә сик һаҡсылары хөрмәтенә һәйкәл асыу ҙа уларҙың башланғысы. Был матур эште район хакимиәте, урындағы ДОСААФ ойошмаһы күтәреп алды.
Ил сиге һаҡсылары Ватаныбыҙҙың данлы йолаларына тоғро ҡала. Байрам тантанаһынан күренеүенсә, улар бөгөн дә алғы һыҙатта.
28 майҙа сик буйы ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Йәшел фуражкалылар был көндө ҙур байрам итеп уҙғарырға ғәҙәтләнгән. Хәҙер улар өсөн районда үҙ иҫтәлекле урындары – бөтә быуын пограничниктарға ла арналған һәйкәл ансамбле барлыҡҡа килде.
тип хәбәр итте беҙгә Сәлимә Байгилдина-Ғафарова...
Һәйкәлде эшләтеүгә район хакимиәте аҡса бүлде һәм районда йәшәгән барлыҡ пограничниктар ҙа үҙ өлөшөн индерҙе.
Районда төрлө йылдарҙа сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүселәр һаны өс йөҙҙән ашып китә, уларҙың йәмәғәт ойошмаһы ла һуңғы йылдарҙа әүҙем эшләй. Район үҙәгендә сик һаҡсылары хөрмәтенә һәйкәл асыу ҙа уларҙың башланғысы. Был матур эште район хакимиәте, урындағы ДОСААФ ойошмаһы күтәреп алды.
Ил сиге һаҡсылары Ватаныбыҙҙың данлы йолаларына тоғро ҡала. Байрам тантанаһынан күренеүенсә, улар бөгөн дә алғы һыҙатта.
28 майҙа сик буйы ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Йәшел фуражкалылар был көндө ҙур байрам итеп уҙғарырға ғәҙәтләнгән. Хәҙер улар өсөн районда үҙ иҫтәлекле урындары – бөтә быуын пограничниктарға ла арналған һәйкәл ансамбле барлыҡҡа килде.
тип хәбәр итте беҙгә Сәлимә Байгилдина-Ғафарова...
Өйҙән сыҡҡанда уҡыла торған доға
Новости / Иман // 25-05-2018, 08:00
Йыланҡараҡты дауалау ысулы
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 25-05-2018, 07:00
Йыланҡараҡ (панариций) – бармаҡ осо туҡымаһына сыҡҡан эренле шешек. Йыш ҡына баҡсала эшләгәндә бармаҡ осо ҡырҡылып, ялҡынһыныу башлана. Шул осраҡта спирт ярҙам итә. Рюмкаға 95 процентлы спиртты әҙ генә һыу ҡушып ҡойорға һәм бармаҡты шунда тығып тоторға. Дауалауҙы бер аҙ ғына тәнәфес менән өс сәғәт дауам итергә. Икенсе көнөнә лә шулай. Өсөнсө көнөнә бармағығыҙ йүнәлер.
М. Таһир.
Өфө ҡалаһы....
М. Таһир.
Өфө ҡалаһы....
[/aviable]


text:
Мәскәүҙә республиканың беренсе курс студенттары өсөн «Студентлыҡҡа бағышлау» кисәһе уҙҙыФото: Александра Волохина
Мәскәүҙә республиканың беренсе курс студенттары өсөн «Студентлыҡҡа бағышлау» кисәһе уҙҙы
Мәскәүҙә республиканың беренсе курс студенттары өсөн «Студентлыҡҡа бағышлау» кисәһе уҙҙыФото: Александра Волохина
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлсәсәк Ханнанова, Александра Волохина/.
Мәскәүҙә, Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә быйыл илдең баш ҡалаһындағы юғары уҡыу йорттарына ингән республика студенттары өсөн «Студентлыҡҡа бағышлау» кисәһе уҙҙы. Сараны Мәскәүҙәге һәм Санкт-Петербургтағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы ойошторҙо. Улар ҡатнашыусылар өсөн квест формаһында команда уйынын әҙерләгәйне.
Командалар карта буйынса станцияларҙы табып, унда бирелгән ижади һәм интеллектуаль эштәрҙе башҡарҙы. Студенттар тарих һәм мәҙәниәт тураһында һорауҙарға яуап бирҙе, етеҙлектә һәм зирәклектә көс һынашты, йыр-моңға һәләтен күрһәтте. Уйын барышында беренсе курс студенттары Мәскәү тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр алды, иң мөһиме — яңы дуҫтар тапты.
Йыл һайын Башҡортостандан 300-гә яҡын мәктәп тамамлаусы Мәскәү вуздарына уҡырға инә. Студенттарҙың йәмәғәт ойошмаһында ҡатнашыусылар иһә яҡташтарына баш ҡала ритмына һәм уҡыу йорттарының талаптарына яраҡлашырға ярҙам итә. Ассоциация етәксеһе Азат Бадранов һөйләүенсә, һуңғы йылдарҙа республика студенттары техник вуздарға өҫтөнлөк бирә. Шулай уҡ баш ҡаланың медицина уҡыу йорттары — И.М.Сеченов исемендәге беренсе Мәскәү дәүләт медицина университеты, Н.И.Пирогов исемендәге Рәсәй милли тикшеренеүҙәр медицина университеты бик популяр. Күптәр С. Орджоникидзе исемендәге Рәсәй дәүләт геология-разведкалау университетында белем ала. Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтында дипломатияны өйрәнеүселәр ҙә бар. Әлеге ваҡытта Мәскәүҙә Башҡортостандан 4000 самаһы студент уҡый, иң тырыштары республика Башлығының исемле стипендияһын ала. Йыл һайын байтаҡ студенттар Европала һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азияла стажировка үтеү өсөн грантҡа лайыҡ була, ҡайһы берҙәре шунда уҡыуҙарын дауам итә. Әммә күптәре Башҡортостанға ҡайта йәки ҡайтырға ниәтләй.


text:
3 август
3 август — григориан стиле буйынса йылдың 215-се (кәбисә йылында 216-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 150 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Нигер — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1778 — Италияның Милан ҡалаһында «Ла Скала» опера театры бинаһы асыла. Архитекторы — Джузеппе Пьермарини (Giuseppe Piermarini).
- 1795 — Париж консерваторияһына нигеҙ һалына.
- 1927 — Берлин менән Буэнос-Айрес араһында тәүге тапҡыр телефон элемтәһе булдырыла.
- 1929 — Дондағы Ростов ҡалаһында СССР-ҙа тәүге автоматик телефон станцияһы (АТС) эшләй башлай. Швецияның «Эрикссон» фирмаһы булышлығында төҙөлгән был АТС 6 мең номерлы була.
- 1994 — Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының «Рәсәй Федерацияһы дәүләт власы органдары менән Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы органдары араһында хакимиәт даирәһе сиктәрен билдәләү һәм үҙ-ара вәкәләттәр бүлешеү тураһында» Килешеүенә ҡул ҡуйыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы (3.08.1980—21.09.2011), театр актёры, йырсы, режиссер, телетапшырыуҙар алып барыусы.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лим Игорь Николаевич (3.08.1952), дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2002), Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2013).
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хәмиҙуллин Ғәли Заһит улы (3.08.1903—14.08.1977), ғалим-агроном, ауыл хужалығы иҡтисадсыһы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1961), профессор. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1948), ике Почёт Билдәһе (1944, 1957) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы Яңы Ишле ауылынан.
- Ғәҙелшин Кәшфелғилем Фәйрүша улы (3.08.1918—7.11.2017), режиссёр. 1951 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1973).
- Епифанов Владимир Николаевич (3.08.1958), театр актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1998).
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фәйзуллин Рәфғәт Шакирйән улы (3.08.1904—5.09.1983), башҡорт театр актёры, режиссёр. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1964). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955) кавалеры.
- Тәнзилә Дәүләтбирҙина (3.08.1964), башҡорт шағиры, драматург һәм журналист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014).
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1924 — Анатолий Алексин (үҙ фамилияһы Гоберман), рус совет яҙыусыһы.
- 1935 — Мария Биешу, совет опера йырсыһы, СССР-ҙың халыҡ артисы, Ленин һәм Дәүләт премиялары лауреаты.
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1968 — Константин Константинович Рокоссовский, Советтар Союзы Маршалы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы.
- 2008 — Александр Исаевич Солженицын, яҙыусы, әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты.
Йыл көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
- Подробности
- Просмотров: 336
ОКТЯБРЬСКИЙ НЕФТЬ КОЛЛЕДЖЫ, 1951 й. нефть техникумы булараҡ асыла, 1974 й. С.И.Кувыкин исеме бирелә, 1994 й. хәҙ. статусын ала. 1957 й. Геологоразведка техникумы, 2014 й. — Һөнәрселек лицейы №56 м‑н берләштерелә. Дүртөйлө ҡ. филиалы бар (1966). Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә нефть һәм газ скважиналарын быраулау, нефть һәм газ ятҡылыҡтары геологияһы, уларҙы разведкалау, файҙалы ҡаҙылма ятҡылыҡтарын эҙләү һәм разведкалауҙың геофизик ысулдары, сәнәғәт ҡоролмаларын монтажлау һәм техник файҙаланыу, тәбиғәт‑хужалыҡ комплекстарын рациональ файҙаланыу, нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү, файҙаланыу һ.б. һөнәрҙәр б‑са алып барыла. Китапханаһы, 2 ятағы, механик оҫтаханалары, спорт комплексы, нефть промыслаһы ҡорамалдары полигоны бар. 24 меңдән ашыу белгес әҙерләнгән (2013), улар араһында Рим А.Вәлиуллин, Н.М. Ҡолбахтин, С.Т.Пашин, И.Б.Поляковский, З.М.Хөсәйенов, А.Й.Әхмәтгәрәев. Уҡыу йорто ӨДНТУ, Пермь милли тикшеренеү ун‑ты, Ҡазан (Волга буйы) федераль ун‑ты, Әлмәт нефть ин‑ты м‑н хеҙмәттәшлек итә.
Г.С.Рамазанов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Һөнәҙәр. Һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр.
Яһалма исем.
(4-се класс
Тема: Һөнәҙәр. Һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр. Яһалма исем.
Маҡсат :
1. Уҡыусыларҙы һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр, яһалма исем менән таныштырыу.
2. Уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү, һүҙлек запасын үҫтереү.
3. Оло кешеләргә һөйөү, ихтирам тәрбиәләү.
Йыһаҙландырыу: һөнәрҙәр төшөрөлгән картиналар, кроссворд эшләнгән плакат, комьютер, мультимедия, магнитофон.
Актив үҙләштереү өсөн һүҙҙәр:
Булам – буду, стану, мин – я, һин – ты, үҫкәс – когда вырасту
Дәрес барышы.
I. Инеш өлөш.1. Ойоштороу.
һаумы,ҡояш!
Һаумы, дуҫым! Һаумыһығыҙ, уҡытыусым! Мин сәләмәт, мин матур,
Салауат кеүек батыр
2. Дежур менән әңгәмә.
- Кем бөгөн дежур?
- Бөгөн нисәһе?
- Аҙнаның ниндәй көнө?
- Тышта һауа торошо нисек?
3. Фонетик күнегеү:
Ә Ү Ө Ҡ ,Ғ Ҫ Ҙ Һ Ң
әтәс үгеҙ өй ҡарға баҫма ҡаҙ һандыҡ саңғы
әсәй үтек өкө ҡар ҡыҫала ҡыҙ һыйыр ҡыңғырау
II. Төп өлөш.
1. - Бөгөн, балалар, беҙ һеҙҙең менән һөнәрҙәр тураһында һөйләшәсәкбеҙ. Шулай уҡ һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр ниндәй юл менән яһалыуын ҡарап китербеҙ. Әйҙәгеҙ әле уҡыусылар экранға күҙ һалайыҡ.
Экранда:
Дарыу – лекарство
Яра – рана
Укол ҡаҙыу – делать укол
Сир – болезень – һүҙҙәр менән таныш үтәйек, сөнки был һүҙҙәр беҙ уҡыясаҡ шиғарҙа бар.
Мин уҡыйым.
Хор менән уҡыу.
Бер нисә уҡыусынан уҡытыу.
Һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөү.
Шиғыр менән танышыу:
Апайым – доктор.
Ауырыуҙарға дарыу бирә,
Бәйләй ул яраларҙы,
Укол ҡаҙап төҙәтә ул
Сирләгән балаларҙы.
Шиғырҙы тасури уҡыу.
Бер уҡыусы уҡый.
Һорауҙарға яуап биреү:
Ниндәй һөнәр тураһында һүҙ бара?
Доктор кемгә укол ҡаҙай?
Доктор ауырыуҙарға нимә бирә?
Бөгөн дәрестә беҙ һөнәргә ҡағылышлы яһалма исемдәрҙең нисек яҙылыуы, яһалыуы тураһында өйрәнербеҙ. Ә ялғауҙар ҡушылып яһалған исемдәр яһалма исем тип атала. Мәҫәлән:
таш+сы трактор+сы уҡытыу+сы
Яһалма исемдәр ике өлөштән тора: тамыр һәм яһаусы ялғауҙан.
Яһаусы ялғауҙар : -СЫ, -СО, -СЕ, СӨ.
Әгәр тамыр һүҙҙә ҡалын һүҙынҡылар булһа, ҡалын ялғау : -сы, -со. Ә нәҙек һүҙынҡылар булһа, нәҙек ялғау –се, -сө ҡушыла. Мәҫәлән:
Һауын+сы, ҡош+со, бейеү+се, йыр+сы.
2. Нығытыу күнегеүҙәре: һүҙҙәргә ялғауҙар ҡушырға.
баҡса йыр
эш китапхана
яҙыу бейеү
һатыу тәржемә
һунар төҙөү
хәбәр тәрбиә
Тикшереү:
баҡсасы йырсы
эшсе китапханасы
яҙыусы бейеүсе
һатыусы тәржемәсе
һунарсы төҙөүсе
хәбәрсе тәрбиәсе
Шулай уҡ рус теле аша беҙҙең телгә ингән һүҙҙәр бар:
Архитектор, пианист, агроном, артист, инженер, менеджер, шофер, музыкант, банкир, юрист, биолог, ботаник, географ, технолог, косметолог, археолог, аквалангист, геолог, астролог , метеоролог…….
3. Кросворд сисеү :
1 продавец 5 спрортсмен
2 строитель 6 писатель
3 повар 7 воспитатель
4 переводчик 8 певец
4. Ял минуты
Машиналар келтер-келтер,
Күгәрсендәр гөлдөр-гөлдөр,
Һәр тарафта эш-хәрәкәт,
Ерҙә, күктә бар бәрәкәт.
5. Ә һеҙ беләһегеҙме?
- Мәмерйәне өйрәнеүсе кеше кем тип атала? (спелеолог)
Ҡоштарҙы өйрәнеүсе белгес? (орнитолог)
Ер-һыу атамаларын өйрәнеүсе кешеләр кем ул? (топонимист)
6. Диалог. Уҡыусылар өлгө буйынса бер береһе менән диалог төҙөй.
…………., һин үҫкәс кем булаһың?
Мин үҫкәс……….булам. Күп итеп аҡса эшләйем.
Ә ……..һин үҫкәс кем булаһың?
Мин ……. булам. Матур өйҙәр төҙөйөм.
йәки
…………., һин үҫкәс кем булаһың?
Мин үҫкәс……….булам.
Ә ……..һин үҫкәс кем булаһың?
Мин ……. булам.
7. Буталған һүҙҙәрҙән дөрөҫ итеп һөйләмдәр төҙөү:
Машина, йөрәтә, шофер.
Итек, итексе, төҙәтә.
Уйнай, футболист, туп менән.
Фермала, эшләй, һауынсы.
III. Йомғаҡлау.
Шулай итеп, беҙ бөгөн һеҙҙең менән һөнәрҙәр һәм һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр нисек яһалыуын үттек. Ә һәҙер баһалар өсөн тест эшләп алайыҡ:
1. Ер эштәре буйынса белгес:
а) агроном б) биолог в) географ
2. Мәмерйәне өйрәнеүсе белгес:
а) археолог б) топонимист в) спелеолог
3. Ҡоштар өйрәнеүсе белгес:
а) спелеолог б) орнитолог в) геолог
4. Йондоҙнәмә(гороскоп) төҙөүсе белгес:
а) косметолог б) астролог в) метеоролог
5. Бейек тауға менә торған спортсмен:
а) аквалангист б) альпинист в) егерь
6. Балаларҙы дауалаусы врач:
а) педиатр б) стоматолог в) окулист
VI. Баһалау.
1 а 0 – «5»
2 в 1-2 – «4»
3 б 3-5 – «3»
4 б 6 – «2»
5 б
6 а
V. Өйгә эш биреү.
1. Кроссворд төҙөргә.
2. Диалог төҙөргә.


text:
Башҡортостан – теплица йәшелсәләрен үҫтереү буйынса тәүге өсәү иҫәбендә
Башҡортостан – теплица йәшелсәләрен үҫтереү буйынса тәүге өсәү иҫәбендә Фото: Галина Бахшиева
ӨФӨ, 2017 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан илдә теплица йәшелсәләрен үҫтереү буйынса тәүге өс төбәк иҫәбенә инде. Рәсәйҙең Ауыл хужалығы министрлығы теплица йәшелсәләрен йыйыу буйынса мәғлүмәттәр бирҙе, ул 26 процентҡа артҡан.
«Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһында ауыл хужалығы ойошмаларында һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында теплица йәшелсәләрен үҫтереү буйынса алдынғы урындарҙы Краснодар крайы – 76,5 мең тонна, Ставрополь крайы – 49,6 мең тонна, Башҡортостан Республикаһы – 36,8 мең тонна, Татарстан Республикаһы – 36,6 мең тонна, Липецк өлкәһе – 29,8 мең тонна, биләй», — тип хәбәр ителә Рәсәйҙең аграр ведомствоһы сайтында.
Ил буйынса дөйөм алғанда, теплица йәшелсәләренең тулайым йыйымы 630 мең тонна тәшкил итә, был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарағанда 25,9 процентҡа күберәк (2016 йылда – 500,1 мең тонна). Илдә бөтәһе 421,7 мең тонна ҡыяр (2016 йылда — 345,2 мең тонна) һәм 198,5 мең тонна томат (2016 йылда – 140,8 мең тонна) йыйып алынған. Башҡа йәшелсә культураларының уңышы 9,8 мең тонна тәшкил итә (2016 йылда – 14,1 мең тонна).


text:
Күмертауҙа ашығыс ярҙам алыу уңайлыраҡФото: Кумертау ҡалаһы хакимиәте
Күмертауҙа ашығыс ярҙам алыу уңайлыраҡ
Күмертауҙа ашығыс ярҙам алыу уңайлыраҡФото: Кумертау ҡалаһы хакимиәте
ӨФӨ, 2017 йыл, 29 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
«Моноҡалаларҙы комплекслы үҫтереү» программаһы сиктәрендә Күмертау ҡалаһына өс ашығыс ярҙам машинаһы килде. Автомобилдәр ябай һәм төньяҡ башҡарыуҙа ла тәҡдим ителгән. Машиналар дефибрилляторҙар, ЭКГ аппараттары, үпкәне яһалма елләтеү ҡорамалдары, пульсоксиметрҙар, ингаляторҙар, шиналар йыйылмаһы, ауырыуҙарҙы һалып ташыу ҡоромалдары менән йыһазландырылған. Автомобилдәрҙә кондиционерҙар ҡуйылған. Моноҡалалар өсөн ашығыс ярҙам машиналары федераль бюджет аҡсаларына алынған. Ноябрь айында Рәсәй Хөкүмәте 59 төбәк өсөн 680,7 миллион һумға 262 автомобиль һатып алыу тураһында бойороҡ ҡабул итте. Машиналар илебеҙҙә етештерелгән.
«Был тапшырма Рәсәй субъекттарында ашығыс ярҙам автомобилдәрен яңыртыу һәм ағымдағы йылда моноҡалаларҙы ашығыс ярҙам машиналары менән тәьмин итеү маҡсатында бойомға ашырылды», — тип хәбәр иттеләр Күмертау ҡалаһы хакимиәтендә.
Алдан шул уҡ моноҡалаларҙы комплекслы үҫтереү программаһында Учалы ҡалаһы ике ашығыс ярҙам машинаһы алды.
http://www.bashinform.ru/news/1099795-neotlozhnaya-pomoshch-v-kumertau-stanet-bolee-dostupnoy-i-effektivnoy/


text:
Баланың һәләте бәләкәйҙән беленә. Бының өсөн бары тик ата-әсәнең, уҡытыусының уға башланғыс синыфтан уҡ иғтибар бүлеүе кәрәк. Мәктәптең ғорурлығы булырҙай ҡыҙҙар һәм малайҙарҙың ижади мөмкинлектәрен үҫтереүҙә улар мөһим роль уйнай.
Бөрйән районының белем усаҡтарында алдынғы уҡыусылар бихисап. Район һәм республика кимәлендә үткәрелгән мәҙәни сараларҙа, спорт ярыштарында, уҡыуҙа ла һынатмай улар.
Гөлназ Әхмәтова Иҫке Собханғол мәктәбенең Яңы Усман филиалында II синыфты тамамланы. Тәү ҡарашҡа, тиҫтерҙәренән бер яғы менән дә айырылмай кеүек, әммә уның менән аралаша башлаһаң, бөтөнләй икенсе төрлө уй тыуа.
Ул өс йәштән балалар баҡсаһына йөрөй. «Ҡояш» исемле мәктәпкәсә төркөмдә шөғөлләнә. Шул мәлдә үк үҙенең әүҙемлеген күрһәтеп өлгөрә ҡыҙ. Бында ул «Шиғыр теле» һәм башҡа конкурстарҙа еңеү яулай. Ошо сослоғо арҡаһында уҡырға иртә алалар ҙа инде.
Синыфтарында иң кесеһе, шул уҡ ваҡытта иң яҡшы уҡыусы ла. Бөтә фәндәрҙән дә гел «бишле» билдәһенә өлгәшә. Дәрестәрҙе еңел һәм тиҙ үҙләштерә. Математика менән физкультураны айырыуса ярата. Ә урыҫ телен иһә һыу кеүек эсә, урыҫса иркен аралаша. Ҡыҫҡаһы, уҡыуға ынтылышы көслө ҡыҙыҡайҙың.
Уҡытыусыһы Зөлфирә Әғзәм ҡыҙы Йосопова етәкселегендә «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү буйынса район конкурсында йыл һайын ҡатнашып килә. Бөйөк эпостың мең юлын ятлаған. Киләсәктә уны тулыһынса үҙләштерергә тигән маҡсат та ҡуйған. Шулай уҡ иптәштәре Гөлсөм, Батыр, Зариф, Янбулат менән бергә «Урал батыр»ҙы сәхнәләштергәндәр. Гөлназ Бәләкәй фәндәр академияһы сиктәрендә ойошторолған уҡыусыларҙың фәнни-ғәмәли конференцияһында ла һынатмай. Башҡа бәйгеләрҙә лә һәр саҡ призлы урындар ала өлгөлө ҡыҙ, байтаҡ ҡына Маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ булған.
Гөлназдың ошо уңыштарында өләсәһе – Сәмиға инәйҙең дә өлөшө ҙур. Әсәһе, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был донъя менән иртә хушлаша. Ҡыҙ өләсәһе һәм атаһының ҡанаты аҫтында үҫә. Сәмиға инәй ейәнсәренең уңғанлығына һөйөнөп бөтә алмай. «Тыңлаусан, ярҙамсыл, тәүфиҡлы, аҡыллы бала, минең уң ҡулым», – тип ҡыуана ул.
Әсәй бәхетенән мәхрүм итһә лә, Аллаһы тәғәлә Гөлназға мул ғына һәләт биргән. Йыр-бейеүгә оҫта, шиғыр һөйләүгә лә әүәҫ ҡыҙҙың таланттары артабан тағы ла асылыр әле. Ул киләсәктә табип булырға теләй. Ниндәй генә һөнәр һайлаһа ла, үҙ юлын табырға яҙһын. Хыялдары тормошҡа ашһын!
Айгиз БУРАНҒОЛОВ, БДУ студенты.
Өфө ҡалаһы.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов рәйеслегендә үткән Хөкүмәт Президиумы ултырышында “Башҡортостан Республикаһында башланғыстар нигеҙендә бюджеттан аҡса бүлеүҙе үҫтереү” өҫтөнлөклө төбәк программаһы раҫланды.
Рәсәй Финанс министрлығының ғилми тикшеренеү финанс институты республикабыҙҙы башланғыстар нигеҙендә ҡаҙнанан аҡса бүлеүҙе үҫтереү йәһәтенән илдең тәүге 15 төбәге иҫәбенә индерҙе. Башҡортостан проекттары II Бөтә Рәсәй конкурсында ике номинацияла еңеүсе тип танылды. Әйткәндәй, башланғыстар нигеҙендә бюжеттан аҡса бүлеү буйынса проекттар конкурсында ҡатнашыуға 97 эш ебәрелгән.
“Стратегия-2030” буйынса, ошо дәүергә республика ҡаҙнаһының 10 проценты башланғыстар нигеҙендә, йәғни муниципалитет халҡының фекеренә таянып үҙләштереләсәк. Программа проекттары һәм саралары исемлегенә ун проект индерелгән.
Финанс тәьминәт планына ярашлы, республика ҡаҙнаһынан 5,5 миллиард һум, урындағы бюджеттарҙан 599 миллион һум үҙләштереү, тағы ла 651,1 миллион һумды бюджеттан тыш сығанаҡтарҙан йәлеп итеү күҙаллана.


text:
Хаттар / Бәпембә / Фотолар / Мөғжизә иле-мәктәбем
Һаумыһығыҙ, “Аҡбуҙат”тар!
Һаумыһығыҙ, "Аҡбуҙат”тар!
һеҙгә бик күп сәләмдәр менән хат яҙа Күгәрсен районы Тәүәкән ауылы «Бәпембә» балалар баксаһының ҡояшҡай төркөмө тәрбиәсеһе Таңһылыу Мансур ҡыҙы Әбдрәхимова.
Беҙҙен төркөм көн дә "Аҡбуҙат” менән бергә атлай. Журналдың сағыу, матур һүрәттәре бигерәк тә оҡшай. Ундағы шиғырҙарҙы, әкиәттәрҙе яратып уҡыйбыҙ, ноталарға ҡарап йырҙарҙы йырлайбыҙ.
Матур ҙа, ҡыҙыҡлы ла, яратҡан журналыбыҙ "Аҡбуҙат”ҡа ҙур рәхмәт!
Һүрәттә: "Ҡояшҡай” төркөмө.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » "Йондоҙло табын" - Ләйсән ТИМЕРХАНОВА
"Йондоҙло табын" - Ләйсән ТИМЕРХАНОВА
Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы Ләйсән ТИМЕРХАНОВА “Йәшлек” гәзите уҡыусыларына үҙенең яратып әҙерләгән аш-һыу рецептарын тәҡдим итә.
Эремсектән татлы бәлеш
200 грамм маргаринға 3 стакан он һалып, ҡул менән яҡшылап ыуырға. Аҙаҡ уға бер йомортҡа, аш һеркәһендә һүндерелгән ярты балғалаҡ сода, 150 грамм шәкәр ҡушып бутарға. Ыуалып торған ҡамырҙың яртыһын майланған табаға һалып, ҡул менән тигеҙләргә. Эслекте һалғас, ҡамырҙың икенсе өлөшө менән өҫтөн ҡапларға кәрәк.
Эслек өсөн 0,5 кг эремсеккә 100 грамм шәкәр, 2 йомортҡа ҡушып яҡшылап бутарға. Бәлеште 180 градуслы мейестә 30 – 35 минут тирәһе бешереп алырға.
Әсегән һөттән ҡоймаҡ
Беҙ бер ваҡытта ла әсегән һөттө әрәм итеп түкмәйбеҙ. Төрлө ҡамыр ашы өсөн иң шәбе – ул. Бигерәк тә ҡабарып бешкән ҡоймаҡ (оладушки) яратабыҙ.
0,5 литр әсегән һөткә ике йомортҡа, самалап тоҙ, аш содаһы, 2 ҡалаҡ шәкәр һалып туҡырға. Самалап он һалып, ҡуйы ҡаймаҡ кеүек ҡамыр эшләргә. Миксер менән туҡығанда, ҡоймаҡтар айырыуса ҡабарып торасаҡ. Майлы табала бәләкәй генә ҡоймаҡтарҙы ике яҡлап ҡыҙҙырып алырға кәрәк.
Ҡабаҡтан (кабачки) икра
Был икра ҡыш көнө бик үтемле була. Шуға күрә йәй көнө күпләп әҙерләп ҡалырға тырышығыҙ.
1-әр кг ҡабаҡ, кишер, помидор һәм 0,5 кг борос, һуғанды ваҡлап турап, 100 гр үҫемлек майында әҙер булғансы ҡыҙҙырып алырға. Артабан уға бер баш һарымһаҡ таҙартып һалырға. Тәменә ҡарап тоҙ, әсе борос өҫтәп, блендер менән иҙергә кәрәк. Массаны 5 минут тирәһе талғын утта быҡтырып алғас, стерилләнгән банкаларға һалып ябырға.
Гөлнур ҠЫУАТОВА яҙып алды.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
Гида Шведская
Гида Анундсдоттер, шулай уҡ Гида Шведская, Гуда һәм Гунхильда булараҡ билдәле (1048/1049 тирәһендә үлгән) ― швед принцессаһы һәм Дания королеваһы, Свен II Эстридсендың ҡатыны.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гиданың тормошо тураһында төп мәғлүмәт сығанағы булып немец циркәүе йылъяҙмасыһы Адам Бремендың 1070 йылдарҙы яҙған әҫәрҙәре була. Саксон Грамматиктың фекернсә һәм һәм Исланд йылъяҙмалары мәғлүмәттәре буйынса, Гида швед короле Анунд Якобтың ҡыҙы була (1022—1050 йыл)[1]. Әсәһе — Швеция королеваһы Гунхильд[2]. Әммә бының менән бергә, уларға замандаш тиерлек Адам Бременский, Анундтың һәм Гунхильдтың ниндәйҙер балалары булған тип әйтмәй. Шуның өсөн Гида Анундтың һәм башҡа ҡатын-ҡыҙҙың балаһы тип фаразларға була.
Гида 1047 йәки 1048 йылдар тирәһендә Дания короле Свенға кейәүгә сыға. Был дата раҫланмай, был ваҡытҡа, бәлки, улар өйләнгән булыуҙары мөмкин, сөнки Свен швед һарайы эргәһендә һөргөндә йәшәй. Никахтары бик ҡыҫҡа була һәм Гида тиҙҙән үлә. Адам Бременский һүҙҙәре буйынса, уны Свендың тотҡон ҡатыны Тора ағыулап үлтерә[3]. Свен үҙенән һуң күп нәҫел ҡалдыра, әммә Гида менән дөйөм балалары булған микәнлеге билдәһеҙ. Гиданың атаһы 1050 йылдар тирәһендә вафат була, ҡатыны Гунхильд оҙағыраҡ йәшәй. Яҡынса шул уҡ ваҡыттарҙа, тол Свен Гунхильд тигән ҡатынға өйләнә. Бында Гиданың әсәһе йәки үгәй әсәһе Гунхильд тураһында һүҙ барыуы ихтимал. Хәҙерге заман тарихсылары раҫлауынса, бер үк ваҡытта Гунхильд исемле ике ҡатын ―Швецияла һәм Данияла йәшәүе мөмкин. Күпкә һуңғы бремен йылъяҙмалары архиепископ Адальберт яҙған хатҡа һылтана, унда Гунхильд Свендың «әсәһе» («ҡәйнәһе») тип яҙыла. Һәр осраҡта, Свен һәм Гунхильд яҡын ҡәрҙәштәр булғанлыҡтан, архиепископ Гамбург талабы буйынса айырылырға мәжбүр булалар[4].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Sven Axelson (1955), Sverige i utländsk annalistik 900—1400. Stockholm: Appelbergs, p. 34, 55-6.
- ↑ Adam av Bremen (1984), Historien om Hamburgstiftet och dess biskopar. Stockholm: Proprius, p. 189 (Book III, Scholion 66).
- ↑ Adam av Bremen (1984), p. 192 (Book III, Scholion 72).
- ↑ Adam av Bremen (1984), p. 137 (Book III, Chapter 12).
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Alf Henrikson (1989), Dansk historia. Stockholm: Bonniers
- Gyda (Danish). 6 март 2014 тикшерелгән.


text:
Компенсациялар ҡайтарыла– Мин – баҡсаға йөрөүсе өс сабый әсәһе. Балалар баҡсаһына түләү өсөн компенсациялар хаҡында ныҡлап аңлатма бирһәгеҙсе. Улар ниндәй күләмдә кире ҡайтарыла? Гөлфирә ЮНЫСБАЕВА. Өфө ҡалаһы....
Ниндәй ризыҡ бала өҫтәлендә?Һуңғы осорҙа балаларҙа ашҡаҙан, бөйән йәрәхәте, үт ҡыуығына таш ултырыу кеүек сирҙәр йыш осрай. 20 – 25 йыл элек ул ауырыуҙар бәләкәстәрҙә булмай торғайны. Был, минеңсә, башлыса балаларҙың ашауы үҙгәреүенә бәйле. Ризыҡтарҙа консерванттар, төрлө...
Бар ул, бар ул тылсым донъяла!Донъяла шундай мөғжизәсе кешеләр бар. Улар ысынбарлыҡтан саҡ ҡына юғарыраҡ торған кеүек миңә. Кешенең күңелендә нимә ятҡанын түгел, эске торошон тигеҙләй, киләсәген күҙаллай, һауығырға йүнәлеш бирә ала. Халыҡ имсеһе исемен алған Маргарита Зыя ҡыҙы...
Кәйефебеҙҙең бер сереБаҫмабыҙҙың үткән һанында беҙ күрем циклының ҡатын-ҡыҙ кәйефенә, эшкә һәләтлелегенә, тотошона ниндәй ҙур йоғонто яһауы хаҡында һөйләшкәйнек. Күрем ҡаны айлыҡ цикл ғына түгел. Ул шулай уҡ гүзәл заттың ҡасан наҙға мохтажлығын, ҡайнар йәки һалҡын,...
Үгәйлек әсеһеКүптән түгел көндәлек яңылыҡтар менән танышҡанда, бер хәбәр күҙгә салынды. Стәрлетамаҡ ҡалаһында 37 йәшлек ирҙең 2015 йылдан алып алты йәшлек үгәй ҡыҙын йоҙроҡлап туҡмауы хаҡында яҙылғайны. Үгәй атай уны сәсенән һөйрәп йөрөткән, насар һүҙҙәр әйтеп...
Күптән халыҡтыҡы йырҙарыРәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, М. Аҡмулла һәм Р. Ғарипов исемендәге премиялар лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры Роза Сәхәүетдиноваға – 80 йәш. Роза Хәйҙәр...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 415
ЙЫЛАЙЫР ЙӘМИҒ МӘСЕТЕ “Венер”, 2002 й. төҙөлгән. 2002 й. 2 июлендә Германияла авиакатастрофала һәләк булған Венер Вәлиев исеме м‑н аталған. Й.й.м. уның ата‑әсәһе, айырым кешеләр, а.х. һәм сәнәғәт пр‑тиелары ярҙамы м‑н төҙөлә. Диниә назараты ҡарамағында тора. 2003 й. алып эшләй. Мәсет [15х8х18 м (манараһы м‑н бергә)] бер ҡатлы, 2 кимәлле, стенаһы ҡыҙыл кирбестән һалынған. Цоколе, кәрниздәре, аркалы тәҙрәләре ҡабарынҡы таш м‑н биҙәлгән. Ағас манараһы бинаның алғы яғында сарлаҡта урынлашҡан. Балконлы намаҙ залы (ҡатын‑ҡыҙҙар өсөн) бар. Й.й.м. залының түшәмендә авиаһәләкәт булған төнгө күк йөҙө һәм ваҡыты (Башҡортостанда – 3 сәғ. 30 мин, Германияла – 23 сәғ. 30 мин) һүрәтләнгән. Й.й.м. эргәһендә ғәрәп яҙмаһын өйрәнеү б‑са курстар, китапхана эшләй. Мәсет Йылайыр р‑нының мосолман дини үҙәге булып тора, унда мөхтәсибәт ултырыштары, мосолман байрамдары үткәрелә. Имам-хатиптары: Ш.Р.Алғышаев, Н.Я.Яҡупов.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 234
ҮРМӘҒЫУАҠ (Atragene), лютик һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 13 төрө билдәле, Евразия һәм Төньяҡ Американың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда себер Ү. үҫә. Оҙонлоғо 3 м тиклем булған үрмәле йәки түшәлеүсән һабаҡлы ҡыуаҡ лиана. Япрағы ике тапҡыр өсәрле, терәкте уратып алған оҙон һаплы. Сәскәһе эре, яңғыҙар, аҡ йәки һарғылт аҡ төҫтә, киң ҡыңғырау формаһында, дүрт тажлы, һалынҡы, каса япраҡсалары таж рәүешле. Июнь— июлдә сәскә ата. Емеше — төклө сәтләүек, авг.—сент. өлгөрә. Ылыҫлы һәм япраҡлы урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтар араһында, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының яланғаслыҡтарында һәм ташлы битләүҙәрендә, Башҡортостандың Урал алдының төньяҡ өлөшөндә үҫә. Декоратив, баллы үҫемлек. Составында алкалоидтар, сапониндар, йөрәк гликозидтары һәм флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла.
Н.В.Маслова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитов Өфөнөң фармацевтика предприятиеһында булдыФото: Олег Яровиков
Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитов Өфөнөң фармацевтика предприятиеһында булды
Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитов Өфөнөң фармацевтика предприятиеһында булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Кисә республикаға эш сәфәре менән килгән Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич Рөстәм Хәмитов менән бергә Өфөләге «Фармстандарт-Өфөвита» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү майҙансыҡтарында һәм лабораторияларында булды.
Фармацевтика предприятиеһы директоры Владимир Крейман һүҙҙәренсә, бында йыл һайын 90 миллион ҡаптан ашыу дарыу етештерелә. Быйыл һөт биҙе яман шешенә ҡаршы дарыуҙар һәм ҡан ойошоуын булдырмаусы препараттар сығарыу яйға һалынды.
Әлеге ваҡытта предприятиела яңы етештереү комплексы төҙөлә башланы, участкалар һәм ҡорамалдар яңыртыла. 2017 йылда инвестициялар күләме 700 миллион һумдан ашыу тәшкил итте.
2018 йылда «Фармстандарт» компаниялар төркөмө етәкселеге бында алты оригиналь дарыу төрөн сығарырға, шулай уҡ технологиялар трансферы иҫәбенә 86 препарат төрөн етештерергә күҙаллай.
— «Өфөвита» предприятиеһы импортты алмаштырыу буйынса хәлде яҡшы файҙаланды, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Өс-дүрт йыл элек етештереү күләме 7 миллиард һум тирәһендә ине, бөгөн был һан 20 миллиард һумға етте. Был һуңғы сик түгелдер һәм етештереү күләме, һис шикһеҙ, артыр тип ышанам.
«Фармстандарт-Өфөвита» асыҡ акционерҙар йәмғиәте моно һәм поливитамин препараттар етештереү буйынса Рәсәй Федерацияһында алдынғы булып тора. 2003 йылдан «Фармстандарт» компаниялар төркөмөнә инә. Предприятиеның дөйөм майҙаны – 42 мең квадрат метр, унда 19 етештереү линияһы урынлашҡан. Предприятиеның продукцияһы бөтә Рәсәй буйынса һатыла, шулай уҡ БДБ илдәренә лә сығарыла.


text:
Яңылыҡтар
Йәмғиәттең талабы - Башҡортостан Республикаһында һайлауҙарҙың лайыҡ ойошторолоуы – Рөстәм Хәмитов
28 июндә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов көн элгәре яңы составында эш башлаусы Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы етәкселеге менән осрашты. Осрашыуҙа республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев, уның урынбаҫары Марат Ғаҙилов һәм секретары Марина Долматова ҡатнашты. Алдағы һайлауҙарға әҙерлек, территориаль һайлау комиссияларының эшен камиллаштырыу, сәйәси партиялар менән үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре тикшерелде.
— Йәмғиәттең һайлауҙар процесына, Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы нимә эшләгәненә бөгөн ни тиклем ҙур иғтибар йүнәлткәнен аңлайбыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Һеҙҙең бурысығыҙ – бер кемдең дә был мөһим процедураларҙың намыҫлы уҙыуына шиге ҡалмаһын өсөн ошо һайлауҙарҙы асыҡ, бер ниндәй серһеҙ уҙғарыу.
Быйыл республикала бер нисә муниципаль һайлауҙар үтә, 2018 йылда – Рәсәй Федерацияһы Президентын, шулай уҡ Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарын һайлауҙар. Айҙар Вәлиевтың һүҙҙәренсә, ошо һайлауҙарҙа ҡулланыласаҡ яңы нәмәләр иҫәбендә – һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстарын, участка һайлау комиссияларының протоколдарында QR-кодтарын файҙаланыу. Бөтә участка һәм территориаль һайлау комиссиялары ла видеокүҙәтеү системаһы менән йыһазландырыласаҡ.
— Тағы ла бер ҡат ҡабатлап әйтәһем килә, Башҡортостан Республикаһында һайлауҙар лайыҡлы ойошторолоуына бер кемдең, бер ниндәй шарттарҙа саҡ ҡына ла шиге булмаһын өсөн һайлауҙар ныҡ намыҫлы рәүештә ойошторолорға тейеш. Был беҙҙең юлыбыҙ, талабыбыҙ һәм йәмғиәт, республика граждандары талабы. Был эшкә бик етди ҡарарға кәрәк, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Минең ҡарашҡа, Үҙәк һайлау комиссияһының эше был йәһәттән, әлбиттә, хәл иткес ролде уйнай. Һеҙҙең ошо эште нисек көйләүегеҙгә, территориаль үҙәк һайлау комиссиялары алдында ниндәй маҡсат һәм бурыс ҡуйыуығыҙға, кешеләрҙе нисек һайлап алыуға бөтә нәмә бәйле.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.


text:
Санкт-Петербургта үткән VIII халыҡ-ара газ форумы сиктәрендә “Газпром” йәмғиәте менән Башҡортостандың сәнәғәт комплексы араһында хеҙмәттәшлек буйынса юл картаһына ҡул ҡуйылды. Документ республика Башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең сәнәғәт һәм сауҙа министры Денис Мантуров һәм компания идараһы рәйесе Алексей Миллерҙың ҡултамғалары менән нығытылды.
Юл картаһы сәнәғәт һәм фәнни-техник продукция менән бәйле эштәрҙең, “Газпром” йәмғиәте өсөн һатып алыуҙарҙа Башҡортостан ойошмалары продукттарының һәм хеҙмәттәренең асыҡлығын тәьмин итә. Шулай уҡ ул компания объекттарында үҙебеҙҙең илдә етештерелгән юғары технологиялы продукцияны ҡулланыу өлөшөн арттырыуҙы күҙаллай. Документта билдәләнгән саралар 2018 йылдан 2021 йылға тиклем арауыҡта ғәмәлгә ашырыласаҡ.
Юл картаһы сиктәрендә республиканың “Полигон” фәнни-производство предприятиеһы һәм “Салауатнефтемаш” асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән импортты алмаштырыуҙа уртаҡ проекттар ҙа күҙаллана.
Башҡортостан Башлығы шулай уҡ форум сиктәрендә ойошторолған махсус күргәҙмә менән дә танышты. Унда башлыса республикабыҙҙың нефть-газ сәнәғәте өсөн ҡорамалдар, техника етештереү менән шөғөлләнгән предприятиелары ҡатнашты. Улар иҫәбендә – “Полигон” фәнни-производство предприятиеһы, “Салауатнефтемаш”, “Салауат катализатор заводы”, “Технотекс” йәмғиәттәре, “ОЗНА” компанияһы, “Пакер” фәнни-производство фирмаһы һәм башҡалар. Рөстәм Зәки улы тәҡдим ителгән продукция менән танышып, үҫеш йүнәлештәре һәм производствоны киңәйтеү мөмкинлектәре тураһында фекер алышты.


text:
- Подробности
- Просмотров: 264
САМУСЕНКО Александр Константинович (1.3.1941, Новосибирск өлк. Аксёновка а.), тау инженеры. БР-ҙың атҡ. шахтёры (2003). Себер металлургия ин-тын тамамлаған (Новокузнецк ҡ., 1965). 1959–61 йй. “Куйбышевуголь” тресында, 1966 й. алып Норильск тау-металлургия комб-тында эшләй. 1990–98 йй. “Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты” ААЙ-ның баш инженеры һәм 2002–04 йй. баш таусыһы; 1998–2002 йй. Урал баҡыр сәнәғәте ғилми-тикшеренеү һәм проект ин-ты проектының баш инженер урынбаҫары (Екатеринбург ҡ.). С. етәкс. Учалы, Молодёжный, Талған, Өҙөйылға баҡыр колчеданы ятҡылыҡтарының ер аҫтын эшкәртеү техник проекттары төҙөлгән һәм ғәмәлгә индерелгән, Яңы Учалы һәм Озёрный ятҡылыҡтарын әҙерләү, асыу һәм эшкәртеү концепцияһы эшләнгән. 22 уйлап табыу авторы. СССР МС пр. лауреаты (1991). “Почёт Билдәһе” орд. м-н бүләкләнгән (1985).
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 436
“АЙМАҠ”, Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәтенең фәнни хеҙмәттәр йыйылмаһы. Өфөлә 3 айға 1 тапҡыр башҡ. телендә сыға. 1925 й. окт. 1929 й. авг. тиклем “Башҡорт аймағы”, 1930 й. ғинуарынан 1931 й. авг. тиклем “А.” (2 һаны сыға) исеме м‑н нәшер ителә. Башҡортостандың тарихы, этнографияһы, археологияһы, топонимикаһы, минералогияһы, башҡорт тел ғилеме һәм фольклор б‑са дөйөмләштерелгән материалдар; библиографиялар һәм статистик белешмәләр һ.б. тупланған беренсе баҫма.
Тәрж. И.М.Аҡъюлов


text:
- Подробности
- Просмотров: 414
ДИСТРИКТ, 18 б. Рәсәйҙә адм.‑терр. берәмек. 1719 й. 29 майындағы указ м‑н өйәҙҙәр урынына индерелә. Д. провинциялар һәм губерналар (һирәгерәк өйәҙҙәр, ведомстволар) составына ингән, улустарға бүленгән. Д. үҙәге булып дистрикт ҡалаһы торған, унда земство (комиссарлыҡ, идаралыҡ) канцелярияһы булған. Д. м‑н Камер‑коллегия тарафынан тәғәйенләнгән земство комиссары (идарасыһы) етәкселек иткән, ул һалымдар йыйыуҙы, йөкләмәләрҙең үтәлеүен, дәүләт милкен файҙаланыуҙы күҙәткән, полиция м‑н етәкселек иткән һ.б. 1727 й. 9 ғин. манифесы, 9 һәм 24 февр. указдары м‑н бөтөрөлгәндәр; ҡайһы бер төбәктәрҙә өйәҙҙәр м‑н параллель рәүештә 1781 й. тиклем булғандар. Д. Башҡортостандың Урал аръяғы терр‑яһы бүленгән. 18 б. 20‑се йй. бында Себер губернаһының Исәт (адм. үҙәге — Исәт бастругы), Окунев (адм. үҙәге — Окунев бастругы) һәм Шадринск (адм. үҙәге — Архангел Шадринск ҡаласығы) Д. ойошторола. 1737 й. улар нигеҙендә Исәт провинцияһы барлыҡҡа килә, 1756 й. ул 5 Д. [Ҡуртамыш (адм. үҙәге — Ҡуртамыш биҫтәһе) һәм Өйәлкә (адм. үҙәге — Силәбе ҡәлғәһе) Д. ойошторола] бүленә.
Р.Н.Рәхимов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 347
ПАЛЕОЛИТ (палео... һәм ...лит), таш быуаттың тарихи‑мәҙәни осоро. Б.э.т. 2,5 млн — 8 мең йылдарға ҡарай. Кайнозой эраһының плиоцен һәм плейстоцен геологик дәүерҙәре м‑н тап килә. 3 осорҙан тора: боронғо П. (иртә; б.э.т. 2,5 млн — 100 мең йыл), урта (б.э.т. 100—40 мең йыл) һәм яңы (һуң; б.э.т. 40—8 мең йыл). Иртә П. Олдувай [б.э.т. 2,5—1 млн йыл; кешенең билдәле боронғо ата‑бабалары (архантроптар) һәм тәүге ябай эш ҡоралдары (чоппер һәм чоппингтар) барлыҡҡа килгән] һәм Әшел [б.э.т. 700—100 мең йыл; ике яҡлы ҡырҡыусы ҡоралдар (ҡырҡҡыс, ҡырғыстар) таралған, Көньяҡ Уралға халыҡтар килеп ултырған, тип фараз ителә (Ҡыҙыл Яр II, IV; Урта Түбә торалары)] осороҙарына бүлеп йөрөтәләр. Урта П. (Мустьер осоро; башлыса неандерталецтар тереклек иткән осор) яңы эш ҡоралдары (осло ҡорал, ярғыс, башаҡ, бысаҡтар) барлыҡҡа килә, һөйәк эшкәртеү техникаһы ҡатмарлана (Богдановка, Мулла, Яңы Балаҡатай торалары). Яңы П. (Байсланташ, Күлйорттамаҡ мәмерйәләрендәге торалар) хәҙ. типтағы кешеләрҙең (неоантроптар) күпләп таралып ултырыуы күҙәтелә, яҫы саҡматаш техникаһы, ҡатмарлы эш ҡоралдары барлыҡҡа килә, ағас, һөйәк, тире эшкәртеү камиллаша. Был осорҙа Көньяҡ Уралда анимизм, тотемизм м‑н бәйле йолалар, хайуандар культы, дини ҡараштар үҫешкән булған (ҡара: Заповедный ғибәҙәтханаһы, Игнат ғибәҙәтханаһы, Шүлгәнташ һ.б.). Һунарсылыҡ, емеш‑еләк йыйыу м‑н шөғөлләнгәндәр. П. дәүере халҡы Көньяҡ Уралда мезолит мәҙәниәттәренең барлыҡҡа килеүенә нигеҙ була.
В.Г.Котов
Тәрж. Д.К.Үзбәков