text:
Башҡортостанда мал аҙығы әҙерләүгә төштөләр
Республикала күп йыллыҡ үләндәрҙе бесәнгә саба башланылар. Башҡортостандың бер юлы ете районы мал аҙығы әҙерләүгә төштө, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Өфө, Ауырғазы, Баҡалы, Благовар, Дүртөйлө, Ҡырмыҫҡалы һәм Стәрлетамаҡ райондары аграрийҙары күп йыллыҡ үләндәр сабыуҙы алып бара.
— Уңайлы һауа шарттарын иҫәпкә алғанда быйыл 2-3 тапҡыр үлән сабырға мөмкин, — тип күпме уңышҡа иҫәп тотоуын билдәләй БР Ауыл хужалығы министрлығының мал аҙығы производствоһы бүлеге белгестәре. — Ауыл эшсәндәре алдында һәр шартлы мал башына 30-32 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләү бурысы тора.
Быға өҫтәп, киләһе йылдарҙың уңышһыҙ булыу мөмкинлеген иҫәпкә алып, мал аҙығының күсмә страховка фонды булдырыласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, мал аҙығы өсөн аграрийҙар 1,1 млн гектарҙа һәр төрлө культуралар сәскән. Кукуруз плантациялары быйыл ике тапҡырға арттырылған, судан үләне 1,5 тапҡырға күберәк сәселгән. Бынан тыш, миллион гектарҙан ашыу тәбиғи сабынлыҡтар ҙа бар.


c: text/html

text:
Баш ҡалала алтынсы температура рекорды теркәлгән Фото: автор фотоһы
Баш ҡалала алтынсы температура рекорды теркәлгән
Баш ҡалала алтынсы температура рекорды теркәлгән Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә алтынсы температура рекорды теркәлгән. 21 августа Өфө-Дим метеостанцияһында иң юғары температура теркәлгән — 32,5 градус. Бынан алдағыһы — 32,1 градус, 1951 йылда күҙәтелгән. Был хаҡта республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.
Башҡортостанда иң юғары температура — 28-34, Өфө метеостанцияларында 32,3-32,6 градусҡа еткән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Студенттар Ҡаһирәлә дөйөм ятаҡта ҡамалып ҡалды
Ҡаһирәлә Әл-Әзһәр Халыҡ-ара ислам университетында уҡыған бер төркөм студенттар университеттың дөйөм ятағында ҡамалып ҡалған. Улар араһында — Башҡортостандан БР мосолмандарының Диниә назараты тарафынан уҡырға ебәрелгән 50-ләп студент.
Студенттарҙың береһе хәбәр итеүенсә, уларҙың бер тәүлеккә етерлек аҙыҡ-түлек запасы ҡалған. Студенттар, самолет ебәреп, үҙҙәрен Рәсәйгә алып сығыуҙарын үтенә.
БР мосолмандарының Диниә назараты рәйесенең мәғариф мәсьәләләре һәм ижтимағи бәйләнештәр буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов хәбәр итеүенсә, студенттар менән бәйләнеш бер яҡлы ғына: Мысырҙан балалар үҙҙәре генә шылтырата ала.
— Беҙ был балалар тураһында Сит ил эштәре министрлығының Өфөләге Вәкиллегенә һәм БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса советҡа хәбәр иттек, — тип билдәләне Руслан хәҙрәт. – Мин уларға балаларҙың телефондарын бирҙем, хәлдәрен аңлатып һөйләнем. Студенттар үҙҙәре беҙ нимә әйтһәк, шуны эшләргә әҙер.
Мысырҙа сыуалыштар дауам итеүе арҡаһында студенттарҙың уҡыуы туҡтатылған. Дөйөм ятаҡта Рәсәйҙән бөтәһе 120 кеше.
БР Президенты матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан Президенты Хакимиәте Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте аппаратының Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр департаментына, РФ Сит ил эштәре министрлығына, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына студенттарға ярҙам күрһәтеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләүҙәрен һорап мөрәжәғәт ебәргән.


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Республиканский конкурс на лучшую методическую разработку, посвященную 85-летнему юбилею народного писателя Нугумана Мусина
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусиндың тыуыуына 85 йыл тулыуға арналған республика методик эшкәртмәләр конкурсы эше
Подготовка к сочинению по произведению
Нугумана Мусина “Звериная шкура”
Ноғман Мусиндың “Йыртҡыс тиреһе” әҫәре буйынса инша яҙыуға әҙерлек дәресе
Мухетдинова Альфина Муллаяровна,
учитель башкирского языка и литературы
муниципального бюджетного общеобразовательного учреждения
средняя общеобразовательная школа с.Шулганово
Татышлинского района
Мөхөтдинова Әлфинә Муллаяр ҡыҙы, Тәтешле районы Шүлгән ауылының муниципаль бюджет белем биреү учреждениеһы
урта дөйөм белем биреү мәктәбенең
башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
Ноғман Мусиндың “Йыртҡыс тиреһе” әҫәре буйынса инша яҙыуға әҙерлек
Дәрестең маҡсаттары:
Йөкмәткегә ҡарата. Н.Мусин ижадына ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү. Повестағы геройҙарҙы үҙ-ара сағыштырыу юлы менән әҫәрҙәге конфликтты асыҡлау. Кешенең көсө һәм көсһөҙлөгө нимәлә тигән һорауҙарға яуап табыу.Әҫәрҙәге ҡапма-ҡаршы төркөмдөң характер сифаттарын асыу. Автор позицияһын асыҡлау, уға баһа биреү.
Йәмғиәттәге тиҫкәре күренештәргә тәнҡитле ҡараш тәрбиәләү, улар менән көрәшергә ынтылыш үҫтереү.
Иншаның төҙөлөшөнә ҡарата. Иншаның инеш, төп өлөш, йөмғаҡлау өлөштәрендә яҙыласаҡ материалдарҙы тикшереү юлы менән күҙаллау, иншаның күләмен билдәләү. Яҙма формала текст төҙөргә өйрәтеү.
Дәрес тибы: һығымта яһау һәм систематизациялау (алған белемде системаға һалыу) дәресе.
Уҡытыу методы: эҙләнеү методы.
Уҡытыу алымдары: әңгәмә, һорау-яуаптар, проблемалы уҡытыу, компьютер технологияһы.
Планлаштырылған һөҙөмтәләр:
Предмет буйынса һөҙөмтәләр: уҡылған әҫәрҙең йөкмәткеһен белеү, әҫәрҙе анализлай белеү, геройҙарға ҡылыҡһырлама бирә белеү.
Метапредмет буйынса һөҙөмтәләр: дәрестә ҡуйылған маҡсатты аңлау, уны тормошҡа ашырыу өҫтөндә эшләү, кәрәкле мәғлүмәтте таба һәм уны урынлы ҡуллана белеү.
Шәхси һөҙөмтәләр: үҙ фекереңде яҙма рәүештә логик эҙлеклелектә аңлата белеү, башҡорт әҙәби телендә стилистик яҡтан дөрөҫ һөйләмдәр төҙөү.
Йыһазландырыу: Ноғман Мусиндың портреты, “Йыртҡыс тиреһе” әҫәре, уҡыусылар алып килгән материалдар (образдарға характеристика, афоризмдар, мәҡәлдәр), компьютер, презентация материалдары.
Дәрестең киңәйтелгән план-конспекты
Эш
төрҙәре
Уҡытыусы эшмәкәрлеге
Уҡыусы эшмәкәрлеге
Йыһаз
Психологик инеш
Психологик кәйеф шарттары булдырыу.
Уңыш ситуацияһы тыуҙырыу.
Уҡытыусы: Һаумыһығыҙ, балалар! Беҙ Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусиндың ижадын өйрәнеү буйынса дәрестәрҙе дауам итәбеҙ. Һеҙ уның ижадын бик яратып өйрәндегеҙ. Беҙҙең бөгөнгө дәрес иһә һеҙҙе юғары мәҙәниәтле, яҡшы менән яманды айыра белеүсе кеше итеп тәрбиәләргә, тормошта үҙ урынығыҙҙы табырға ярҙам итә торған дәрес булыр тип уйлайым. Дәресте башлайыҡ!
Слайд 1.
Н.Мусиндың портреты
Эшмәкәрлеккә үҙбилдәләнеш
Н.Мусин ижадын өйрәнеү һәм уның “Йыртҡыс тиреһе” әҫәре буйынса башҡарылған эштәрҙе барлау
Һорауҙар:
Н.Мусин ижадын өйрәнгәндә нимәләр эшләнек?
Яуаптар:
Н.Мусиндың биогра- фияһын өйрәндек, элек уҡылған әҫәрҙәрен иҫкә төшөрҙөк (“Тайғаҡ баҫма”, “Ҡоралайҙар”, “Атайымдың ос һәнәге”), “Йыртҡыс тиреһе” әҫәрен уҡып, анализланыҡ.
Н.Мусиндың
китаптары-
нан
күргәҙмә,
альбом материал-
дары
Н.Мусин тураһында нимәләр белдегеҙ?
Әҙәби диктант тәҡдим итеү
(телдән тикшереү)
Ике вариантта бирелгән терәк һүҙҙәр ярҙамында һөйләмдәр төҙөп әйтәләр
Слайд 2.
2-се слайдтың яуаптарын тикшереү
Ишембай р-ы, Ҡолғона а.
Салауат р-ы, Арҡауыл а.
Маҡар урта мәктәбе
Өфө, 9-сы гимназия
М.Горький ис. әҙәбиәт институты
Стәрлетамаҡ уҡытыусылар институты
Тәүге шиғыры –“Ленин”, 1950
Тәүге хикәйәһе -“Минең дуҫ”, 1953
Тәүге ҙур әҫәре –“Зөһрә” повесы
Тәүге китабы “Йүрүҙән”
С.Юлаев ис. Премия +
С.Юлаев ис. Премия -
Башҡортостандың халыҡ шағиры
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы
Шағир, журналист
Прозаик, публицист
Төп тема: кеше һәм тәбиғәт, ер кешеһенең дәрәжәһе
Төп тема: туған тел, халыҡ, ил, милләт яҙмышы
Дәрестең темаһын, маҡсатын, йөкмәткеһен билдәләү
Өйгә эште тикшереү
Ниндәй өй
эше бирелгәйне?
Әҫәр буйынса инша яҙыу өсөн материал йыйырға.
Дәрестең темаһын һәм маҡсатын билдәләү
Бөгөнгө дәрестең темаһы һәм маҡсаты нисек булыр?
Тема: Инша яҙырға әҙерлек дәресе
Маҡсат: алып килгән материалдарҙы тикшереп, системаға һалыу, иншаның темаһын асыҡлау, инша өсөн план төҙөү
Инша яҙыу өсөн белем кимәлен асыҡлау
Был маҡсатҡа ирешеү өсөн беҙ нимәләр беләбеҙ?
Беҙҙең алда ниндәй материалдар
(белемдәр) бар?
1.Әҫәрҙең тема, проблема, идеяһын беләбеҙ.
Тема: изгелектең яуызлыҡ тарафынан еңелеүе.
Проблема: ҡараңғы мөхиттән сығыу юлының барлығы-юҡлығы.
Идея: ғәҙелһеҙ йәмғиәткә тәнҡитле ҡараш тәрбиәләү.
2.Образдарҙы асыҡлай, уларға ҡылыҡһырлама бирә беләбеҙ.
Ғәмәли эш.
Төркөмләп эшләү.
Бирем: әҫәрҙәге ҡапма-ҡаршы төркөм- дәргә ҡылыҡһырлама бирегеҙ. Уларҙың көслө һәм көсһөҙ яҡтарын айырып күрһәтегеҙ.
Ике төркөмгә бүленеп эшләйҙәр:
Яуымбай һәм уның улы Һолтанбай –байлыҡтан намыҫты өҫтөн ҡуйып, ауыр ваҡытта үҙҙәренән өҙөп илгә, халыҡҡа ярҙам итергә әҙер тороусы, намыҫтары ҡушҡанса йәшәүсе, тырыш, ғәҙел кешеләр. Физик көслө, аҡыллы, ныҡ ихтыяр- лы, намыҫлы, рухи бай булыуҙары – көслө кешеләрҙә генә була торған һоҡланғыс сифаттар. Улар өсөн йәмғиәттәге алыш-биреш, ялағайлыҡ – бөтөнләй сит күренеш. Уларҙың көсһөҙлөгө - намыҫһыҙ кешеләргә ҡаршы тора алмауҙа, насар сифаттар нормаға әйләнгән йәмғиәттә йәшәргә мәжбүр булыуҙа.
Булашов, милиционер, райком кешеләре, прокурор - заман түрәләре, үҙҙәренең эш урынын байлыҡ йыйнау, ришуәт алыу һәм биреү, уларса йәшәмәгән намыҫлы кешеләрҙе кәмһетеү өсөн ҡулланған әхлаҡһыҙ, принципһыҙ ҡомһоҙ заттар. Көстәре –ҡулдарында булған власть, ҙур эш урындары, ә кеше булараҡ улар бер меҫкендәр.
Уҡыусылар-
ҙың
әҫәр геройҙарына ҡылыҡһыр
лама-
лары
(әҫәргә
анализ
яһаған
дәрестә яҙылған,
өйҙә тулыланды-
рылған)
Проблема ҡуйыу
Образдарға ҡылыҡһырлама нимә бирә?
а)ҡайһы төркөмдәр араһында конфликт тыуыуын күрһәтә;
б)конфликттың сәбәбен, уның кем файҙаһына бөтөүен асыҡлай
Парлап эшләү
Инша яҙыу өсөн ниндәй темалар (тематика) тәҡдим итәһегеҙ?
Яуаптар:
1. Кешенең көсө һәм көсһөҙлөгө.
2.Айыуҙы еңгән кеше ни өсөн кешенән еңелә?
3.Ғәҙелһеҙ йәмғиәттә кешегә баһа.
4.Әҫәрҙәге геройҙарға сағыштырмаса ҡылыҡһырлама.
Төп теманы нигеҙләгеҙ
Темаларҙың һәр береһендә кеше, уның көслө һәм көсһөҙ яҡтары хаҡында һүҙ бара, шунлыҡтан иншаның темаһы итеп “Кешенең көсө һәм көсһөҙлөгө” темаһын алырға була.
Тема һайланды. Хәҙер ни эшләйбеҙ?
Инша яҙыу буйынса белемдәрҙе барлайбыҙ. Беләбеҙ:а)иншаның инеш, төп өлөш, йомғаҡлау өлөштәре була;
б)Иншаның күләмен билдәләйбеҙ;
в)Инша өсөн план төҙөйбөҙ.
Ниндәй тәҡдимдәрегеҙ бар?
Баяғы темаларҙы иншаның планы итеп ҡулланып була.
Ғәмәли өлөш.
Инеш өлөш өсөн материалдар.
Инеш өлөштә нимә хаҡында яҙырға кәрәк тип уйлайһығыҙ? Тәкдимдәр, фекерҙәрегеҙ менән уртаҡлашығыҙ.
Уҡыусылар өйҙә әҙерләгән презентациялар күрһәтелә:
1)Кешенең көсө һәм көсһөҙлөгө тураһында афоризм , цитаталар….
2)Кешенең физик, аҡыл көсө тураһында халыҡ мәҡәлдәре
3) Кешене көслө итеп күрһәтеүсе сифаттар. Был сифаттарға ҡаршы насар сифаттар.
слайд 3
слайд4
слайд5
Көчлелегең белән горурланма! Кешелегең белән горурлан!
Муса Җәлил.
Что может быть хуже в человеке, чем покорность в нужде и заносчивость в богатстве.
Ибн Аби-Талиб, арабский мудрец
Слайд 4 (Әҫәрҙең йөкмәткеһенә тап килгән халыҡ мәҡәлдәре)
1. Ил ҡайғыһы – ир ҡайғыһы
2.Беләге йыуан берҙе йығыр, белеме булған меңде йығыр
3. Кем ҡулында иллелек, уның һүҙе иң элек.
4. Нәфес –енәйәт етәксеһе.
5. Яман килде –яу килде.
Слайд5
бәҫе булған
яҡшы сифаттар
Көсһөҙлөк, түбәнлек билдәһе булған
насар сифаттар
Рухи ныҡлыҡ
Ғилемле булыу
Ихтыяр көсө
Намыҫ
Ғәҙеллек
Сабырлыҡ
Тырышлыҡ
Хеҙмәт һөйөү
Турыһын һөйләү
Ялағайлыҡ
Ике йөҙлөлөк
Һүҙеңдә тормау
Алдашыу
Урлашыу
Ябай халыҡҡа ҡарата кәмһетеүле мөнәсәбәт
Наҙанлыҡ
Һорауҙар:
1.Был цитаталарҙы ҡайҙан алдығыҙ, уларҙың авторҙары хаҡында бер нисә һүҙ әйтегеҙ.
2.Мәҡәлдәр һәм афоризмдар әҫәрҙәге кемдәрҙе характерлай?
Балаларҙың яуаптары тыңлана.
Белемдәрҙе киңәйтеү, һүҙлек эше
Тәҡдим ителгән слайдтарҙа кем тураһында һүҙ бара
Уҡыусылар афоризмдарҙың һәм халыҡ мәҡәлдәренең ҡайһы геройға хас булыуы хаҡында фекер алыша, афоризмдарҙы башҡорт теленә тәржемә итә. Уҡытыусы афоризм авторҙары хаҡында ҡыҫҡа белешмә бирә.
Коррекциялау
Кемдең өҫтәмәләре бар?
Уҡыусыларҙың яуаптары тыңлана, һығымта яһала.
Проблема ҡуйыу
Ошолар тураһында фекер йөрөтөү инеш өлөш өсөн етерлек материал була аламы?
Инеш өсөн был материал етә, сөнки унда төп тема яҡтыртылмай, бары тик төп темаға ҡағылышлы фекерҙәр әйтелә.
Инеш өлөштөң ҡыҫҡаса йөкмәткеһе.
Һығымталар буйынса йомғаҡ яһау
Тимәк, инеш өлөштә нимәләр тураһында яҙырһығыҙ, йомғаҡлап ҡуйығыҙ.
Яуаптар:
Кешенең дәрәжәһен бәҫен (аҡыл, намыҫ, физик көс, рух ныҡлығы) һәм түбәнлеген (ялағайлыҡ, үҙ фекерең булмау, алдашыу һ.б.) күрһәтеүсе сифаттар хаҡында яҙабыҙ. Яҡшы сифаттар элек-электән башҡорт халҡы өсөн ҡиммәт булған, быны халыҡ мәҡәлдәре йәки афоризмдар менән раҫлап ҡуябыҙ.
Ғәмәли эш. Төп өлөш өсөн материалдар.
Төркөмләп эшләү
Төп өлөшкә ниндәй фекер, һөйләм ярҙамында күсергә була?
Бер нисә вариант тәҡдим итегеҙ.
Балалар төркөмдәрҙә эшләйҙәр:
1.Беренсе юл.
Был теманың башҡорт әҙәбиәтендә ниндәй әҫәрҙә яҡтыртылыуын әйтергә була. Мәҫәлән, З.Биишеваның “Дуҫ булайыҡ” повесында ике малайҙың дуҫлығы береһенең ҡурҡаҡлы- ғы, һүҙендә тормауы арҡаһында өҙөлһә, артабан был дуҫлыҡтың көсө намыҫлы, ғәҙел эштәр менән раҫлана.
2. Икенсе юл.
Ноғман Мусиндың беҙ уҡыған башҡа әҫәрҙәрендә лә кешенең көсө хаҡында һүҙ бара. Миҫалға “Тайғаҡ баҫма” әҫәрен алайыҡ. Әҫәрҙең геройы Рәхмәт – ғәҙел- леге, ярҙамсыллығы менән көслө.
З.Биишева-
ның
“Дуҫ
булайыҡ”
повесы
Н.Мусиндың
“Тайғаҡ
баҫма”
әҫәре
Төп өлөштөң ҡыҫҡаса йөкмәткеһе.
Һығымталар буйынса йомғаҡ яһау
Яҡшы. Төп өлөштә ниндәй һорауҙарға яуаптар эҙләйһегеҙ?
1. Әҫәрҙәге ҡапма-ҡаршы төркөм кешеләренең характер сифаттары, донъяға ҡараштары,маҡсаттары яҡтыртыла.
2. Айыуҙы еңгән кешенең ни өсөн кешенән еңелеүе асыҡлана.
3.Төп һорауға яуап табабыҙ: ни өсөн яҡшылыҡ яманлыҡ тарафынан еңелә? Киреһенсә булырға тейеш бит.
Яуабығыҙ ниндәй булыр?
Яуаптар:
Кешенең көсө физик көстә генә булмайынса, намыҫ, ярҙамсыл булыуҙа, ғәҙеллектә икәнен, был сифаттар Яуымбай һәм Һолтанбайҙың төп сифаттары икәнен күрҙек. Тимәк, улар йәшәгән йәмғиәттә был сифаттар түгел, ә ғәҙелһеҙлек,ялағайлыҡ, ике йөҙлөлөк, урлашыу, һүҙ менән эштең тап килмәүе, ялған кеүек сифаттар өҫтөн.
Проблема ҡуйыу
Был фекерҙе нисек итеп дәлилләрһегеҙ?
1.Әҫәрҙән цитаталар ҡулланып (Миҫалдар: Һолтанбай үҙенең атаһы хаҡында “ирлек намыҫына тап төшөрмәй йәшәгән атай”,ти; Яуымбайҙың улына әйткән васыяты: ”Кешелегеңде, намыҫыңды юғалтма, улым, хәләл көс менән йәшә. Донъяңда харам малдың остоғо ла булмаһын. Кешеләргә ярҙамсыл, изгелекле бул, әммә заман түрәләре ҡурайына бейемә. Улар –үҙ көйөн көйләп кенә, башҡаларҙы уйламай йәшәүсе бәндәләр”
2.Автор позицияһын асыҡлау аша.
Автор позицияһы нимәлә сағыла, уны асыҡлағыҙ.
Яуаптар:
а)Яуымбайҙың да, Һолтанбайҙың да, Бөтә көслөлөк билдәһе булған яҡшы сифаттары булыуға ҡарамаҫтан, тормош - тары ауыр, ә ғүмерҙәре фажиғале тамамлана, тимәк, улар йәшәгән йәмғиәт дөрөҫ ҡоролмаған. Унда ялған хаҡлыҡты еңә, закондар боҙола. Автор ошо йәмғиәткә тәнҡитсел ҡарарға өйрәтә.
б) Н. Мусин үҙ әҫәрен “Йыртҡыс тиреһе” тип атай.Бында йыртҡыстар – түрәләр, уларҙың башҡаларға ҡарата йыртҡыстарса мөнәсәбәте. Улар айыуҙан да ҡурҡынысыраҡ.
Ғәмәли эш. Йомғаҡлау өсөн материалдар
Иншаның йомғаҡлау өлөшөнә еттек, бында нимә яҙырһығыҙ?
Башҡа ваҡыттағы һымаҡ, бында әҫәргә, геройҙарға үҙ ҡарашыбыҙҙы сағылдырырға тейешбеҙ. Дәрестә әйтелгәндәр дөйөмләштерелә, һығымта яһала.
Йомғаҡлау өлөшөнөң йөкмәткеһе.
Һығымталар буйынса йомғаҡ яһау.
Ниндәй һорауҙарға яуап эҙләрһегеҙ?
а)Мин бындай йәмғиәттә йәшәргә теләйемме?
ә)Ни эшләп йәмғиәттә ҡырағай закондар урынлашҡан?
б)Мин был йәмғиәттә нимә үҙгәртә алам?
в)Үҙгәртеү өсөн миңә Яуымбай һәм Һолтанбайҙа булмаған ниндәй көстәр кәрәк?
г)Ундай көстө үҙеңдә нисек тәрбиәләргә?
ғ)Әҫәрҙә ҡуйылған проблеманан сығыу юлы бармы?
д) Йомғаҡлауҙа үрнәк итеп М.Аҡмулла, С. Юлаев, Һ. Дәүләтшина, М. Мортазиндарҙың тормошон, уларҙың иң ауыр ваҡытта ла һығылып төшмәүҙәрен, рухи яҡтан көслө булыуҙарын, ҡаҡшамаҫ ныҡлыҡтарын күрһәтергә кәрәк.
е)Афоризмдар ҡулла- нып, үҙ фекерҙәребеҙҙе нығытып ҡуйырға тейешбеҙ.
Булған белемде ҡулланыу
Быға тиклем яҙған иншалар өҫтөндә нисек эшләй инек?Йәғни нимәләр беләбеҙ?
Артабан ниндәй эшләр ҡалды?
Тағы нимә өҫтөндә эшләргә кәрәк?
1.Артабан өйҙә иншаны яҙабыҙ.
2.Уны стилистик яҡтан камиллаштырыу өҫтөндә эшләйбеҙ. Һүҙ, фраза, һөйләмдең дөрөҫ төҙөлөшөн һәм үҙ-ара бәйләнешен тикшерәбеҙ.
3.Булған материал- дарҙы системаға килтерәбеҙ. Һүҙлектәр ҡулланып, орфографик, пунктацион хаталарҙы бөтөрәбеҙ.
4.Булған материал- дарҙы ҡулланып та, күләме етмәһә, йәки текстың йөкмәткеһе тулы булмаһа, тағы мәғлүмәттәр өҫтәйбеҙ.
5. Иншаны тикшереп сығабыҙ, ҡараламанан дәфтәргә күсереп яҙабыҙ, систалығына иғтибар итәбеҙ.
Рефлексия
Дәрестең маҡсаты ниндәй ине? Маҡсатыбыҙға ирештекме?
Нимәләр эшләнек?
Нимәләр белдек?
Дәрес өйҙә инша яҙыу өсөн файҙалы булдымы?
Үҙегеҙҙең бөгөнгө эшегеҙҙән ҡәнәғәтһегеҙме?
Кемдәр иншаны тулыһынса күҙаллай, нимә һәм нисек яҙырға икәнен аңланы, ҡулдарығыҙҙы күтәрегеҙ.
Кемдәргә дәрестәге материал етерлек түгел йәки ауыр тойолдо?
Иптәштәрегеҙҙең эшен, алып килгән материалдарҙы нисек баһалайһығыҙ?
Уҡыусыларҙың яуаптары тыңлана, билдәләр ҡуйыла.
Өйгә эш
Бөгөнгө дәрес материалдарын ҡулланып, “Кешенең көсө һәм көсһөҙлөгө” темаһына инша яҙырға.
Кем беҙ дәрестә ҡарап үткән башҡа теманы һайланы, шул темаға яҙырға ла мөмкин.
Йомғаҡлау.
Уҡыусылар, һеҙ дәрестә бик актив эшләнегеҙ. Беҙ бөгөн бик ауыр һорауҙарға – нисек көслө булырға, нисек ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы көрәшергә, намыҫлы булып йәшәргә тигән һорауҙарға яуап эҙләнек. Был эзләнеүҙәр хәҙер ҙә, алдағы тормошоғоҙҙа ла бик мөһим роль уйнар тип уйлайым. Һәр кем үҙ фекерҙәрен матур һүрәтләү сараларын ҡулланып, теманы дөрөҫ асып, матур әҙәби тел менән яҙылған, тәрән фекерҙәре ярылып ятҡан иншалар яҙып килерһегеҙ, тип ышанам. Дәрес бөттө, һау булығыҙ!
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
чәршәмбе, 18 гыйнвар 2017, Казан вакыты 13:03
Новосибирск юғары хәрби команда училищеһы курсанты, Учалы егете Радмир Сәғитовтың ни сәбәпле үлеүен тикшереү алтынсы июлгә тиклем оҙайтылған. Училищела бының сәбәбен эш күләменең күплеге менән аңлатҡандар. Радмир Сәғитов бынан бер ай самаһы элек венаһын ҡырҡып бик күп ҡанын юғалтҡайны. Курсант үлеүе буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Алты кеше ҡулға алынған,уларға ғәйепләү белдерелгән. Радмирҙың ата-әсәһе улдарының үлемендә училищела белем алған осетиндарҙы ғәйепләй.


text:
Рөстәм Хәмитов эшҡыуарҙар өсөн «һалым каникулдары» тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов эшҡыуарҙар өсөн «һалым каникулдары» тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы
Рөстәм Хәмитов эшҡыуарҙар өсөн «һалым каникулдары» тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Һалым түләүселәр — һалым һалыуҙың патент һәм ябайлаштырылған системаһын ҡулланыусы шәхси эшҡыуарҙар өсөн 0 процент күләмендә һалым ставкаһын билдәләү тураһында»ғы законға ҡул ҡуйҙы.
Был — 2015-2017 йылдарҙа республикала иҡтисади һәм социаль тотороҡлоҡ үҫешен тәьмин итеүҙең комплекслы планын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарына булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән сараларҙың береһе. Документ Рәсәйҙең Һалым кодексындағы үҙгәрештәргә ярашлы әҙерләнгән. Улар субъекттарға етештереү, социаль һәм фәнни тармаҡтарҙа тәүге тапҡыр теркәлгән һәм эшләгән шәхси эшҡыуарҙар өсөн ике йыллыҡ һалым каникулдарын индереү тураһында ҡарар ҡабул итергә хоҡуҡ бирҙе.
Һалым ташламалары менән һалым һалыуҙың патент системаһы буйынса 23 төрө һәм ябайлаштырылған система буйынса эшмәкәрлектең 21 төрө буйынса эшләүсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре файҙалана ала. Һалым каникулдары 2020 йылға тиклем ғәмәлдә буласаҡ.
Республика законы патент системаһы буйынса эшләүсе шәхси эшҡыуарҙар өсөн майҙың беренсе декадаһында, ябайлаштырылған система буйынса эшләүселәр өсөн киләһе йылдың 1 ғинуарынан көсөнә инә.
Хәҙерге көндә Башҡортостанда 90 меңгә яҡын шәхси эшҡыуар иҫәпләнә. Уларҙың өстән бер өлөшө һалым һалыуҙың ябайлаштырылған системаһын ҡуллана. Былтыр республиканың тупланма бюджетына һалым һалыуҙың ябайлаштырылған системаһы буйынса 3,6 миллиард һум, шул иҫәптән шәхси эшҡыуарҙарҙан — 1,3 миллиард, патент системаһы буйынса 100 миллиондан кәмерәк аҡса ингән.


text:
Өфөлә ташланған техникаға ҡаршы көрәшәләр
Өфө властары ташланған техникаға ҡаршы көрәш иғлан итте. Был турала бөгөн мэриялағы кәңәшмәлә ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Тикшереү йомғаҡтары буйынса тотош ҡалала хужаһыҙ техниканы эвакуациялауға 1067 күрһәтмә бирелде, — тине ул. — Бөгөнгә һөҙөмтәләр насар түгел — 800-ҙән ашыу осраҡта техника эвакуацияланған да инде.
Әммә баш ҡаланың Киров һәм Ленин райондарында был йүнәлештә эш үткәрелмәгән әле. Уны нисек тә тиҙерәк башларға кәрәк, юҡһа ҡышын ташланған техника ҡар таҙартыуға ҡамасаулаясаҡ.


text:
Йорттарға капиталь ремонт үткәреүгә Башҡортостан өҫтәмә рәүештә 72 млн һумдан ашыу аҡса аласаҡ
Федераль Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фондын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды Идараһы 5 июндә Башҡортостандың 2012 йылда күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт үткәреү һәм граждандарҙы авария хәлендәге йорттарҙан яңыһына күсереү өсөн финанс ярҙамы алыуға заявкаһын хупланы.
Федераль ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фондын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондынан 72,55 млн һум аҡса аласаҡ. Төбәк өҫтәп финанслау тәртибендә 36,96 млн һум бүлергә тейеш. Был средстволар ике күп фатирлы йортта капиталь ремонт үткәреүгә һәм 11 авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәрҙе икенселәренә күсереүгә йүнәлтеләсәк. Был программаларҙы тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә 334 кеше йәшәү шарттарын яҡшыртасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2008-2012 йылдарҙа Башҡортостанға күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт үткәреү һәм граждандарҙы авария хәлендәге йорттарҙан яңыһына күсереү программаларын тормошҡа ашырыу өсөн Фонд средстволары иҫәбенән 10,67 млрд һум бүленде. Өҫтәп финанслау тәртибендә төбәк 4,18 млрд һум өҫтәне. Был аҡсалар 214773 кеше йәшәгән 1170 күп фатирлы йортта капремонт үткәреүгә, шулай уҡ 591 авария хәлендәге торлаҡта йәшәгән 15735 кешегә яңы йорттарҙан фатир биреүгә йүнәлтелде.
Бөгөн Дәүләт корпорацияһы тағы бер нисә төбәктең заявкаһын хупланы. Улар араһында Адыгея Республикаһы, Омск, Кемерово, Новосибирск һәм Иркутск өлкәләре бар.


text:
Айнур Асҡаровтың яңы фильмы республика райондарында һәм күрше төбәктәрҙә күрһәтеләсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
19, 20 һәм 21 мартта баш ҡалабыҙҙың «Родина» кинотеатрында тамашасыларҙың һорауы буйынса «Әсә» фильмы башҡорт телендә күрһәтеләсәк. Режиссер Айнур Асҡаров төшөргән нәфис фильмдың премьераһы февралдә булды.
Продюсер Фәнил Ғәлимов хәбәр итеүенсә, фильмды республика райондарында киномобилдә күрһәтәсәктәр. Урындарҙа режиссер һәм ижади төркөм менән осрашыуҙар үткәреү ҡаралған.
20 мартта фильмды Хәйбулла районының Бүребай, 21-дә — Аҡъяр ауылы, 22-дә — Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡалаһы, 23 мартта Силәбе өлкәһенең Уфимка ҡасабаһы халҡы ҡарай ала. 24 мартта киномобиль Йылайыр районының Юлдыбай ауылына, 25-дә — Йылайыр ауылына, 26-да — Күгәрсен районының Йомағужа ауылына, 27-дә — Мораҡҡа, 28 мартта Мәҡсүткә, 29 мартта Ейәнсура районының Иҫәнғол ауылына килә.
Прокат маршрутында 50-гә яҡын ауыл иҫәпләнә. Әлеге көндә Баймаҡ, Бөрйән, Әбйәлил, Учалы райондарында күрһәтеү буйынса һөйләшеүҙәр алып барыла.


text:
Йәштәр дәүләт премиялары буйынса комиссия ултырышы үтте
Бөгөн Республика йортонда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдус Илешев рәйеслегендә Фән һәм техника өлкәһендә Дәүләт республика премияларын биреү буйынса комиссияның йомғаҡлау ултырышы үтте.
Дәғүәселәр һаны йылдан-йыл арта. Былтыр улар 45 булһа, быйыл 49 материал күрһәтелде. Уларҙың 17-һе — гуманитар фәндәр өлкәһендә, 15-е — техник фәндәр һәм 17-һе — тәбиғи фәндәр өлкәһендә. Дәғүәселәр географияһы ла киңәйә. Һуңғы йылдарҙа Өфө заявкалар биреүсе берҙән-бер ҡала түгел. Премияға республиканың Октябрьский, Сибай, Бөрө һәм башҡа ҡалаларынан һәм райондарынан ғалимдар һәм ғилми коллективтар дәғүә итә.
Премия БР Министрҙар Кабинеты ҡарары менән 2002 йылда булдырылғайны һәм шул ваҡыттан алып алты йыл эсендә 12 йәш ғалим һәм алты ғилми коллектив уның лауреаттары булды.
Традицион рәүештә лауреаттарға Дәүләт премияһы Республика көнөн байрам итеү сиктәрендә тапшырыласаҡ.


text:
Күмертауҙа уҡыу урындары йәрминкәһе үтте
Күмертау ҡалаһында уҡыу урындары йәрминкәһе үтте. Сығарылыш уҡыусыларына буласаҡ һөнәрен һайлауға ярҙам итеү маҡсатында, ҡала округы хакимиәте һәм Күмертауҙың Халыҡ мәшғүллеге үҙәге йола буйынса бындай йәрминкәләрҙе тап яҙғыһын үткәрә. Быйылғы йәрминкәлә Күмертау, Мәләүез, Стәрлетамаҡ ҡалаларының 16 башланғыс, урта һәм юғары һөнәри белем биреү учреждениелары ҡатнашты. Ике көн дауамында барған йәрминкәлә Күмертау ҡалаһы һәм Көйөргәҙе районы мәктәптәренең 9 һәм 11 кластарынан 670 уҡыусы ҡатнашты.
Үҙенең эшмәкәрлеге менән тулыраҡ таныштырыу өсөн, һәр һөнәри белем биреү учреждениеһы сағыу мәғлүмәт стендтары, видеороликтар, буклеттар, брошюралар, календарҙар әҙерләгән ине. Йәрминкәлә ҡатнашыусыларға «Абитуриент–2011», «Нисек һөнәр һайларға», «Һиңә, сығарылыш уҡыусыһы», «Йәштәр хеҙмәте һәм мәшғүллеге тураһында» кеүек материалдар таратылды.
Уҡыу урындары йәрминкәһендә Күмертау хакимиәте башлығы Борис Беляев ҡатнашты, уҡыусыларға мөрәжәғәт итеп, ул йәштәргә буласаҡ профессияһын һайлауға етди ҡарауҙарын һораны.
— Һөнәр һайлағанда, профессияның абруйлылығына һәм популяр булыуына ғына түгел, уның хеҙмәт баҙарында талап ителеү-ителмәүенә, конкурент һәләтлелегенә лә ҡарағыҙ, — тип билдәләне Борис Беляев.
Ҡала Халыҡ мәшғүллеге үҙәге мәғлүмәте буйынса, Күмертауға бөгөн квалификациялы эшселәр — электриктар, иретеп йәбештереүселәр, ташсылар, токарҙар, балта оҫталары, штукатурҙар, кран машинистары, машиналар эшләү һәм төҙөлөш тармағы эшселәре, халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү өлкәһе белгестәре талап ителә. Ҡалаға шулай уҡ табиптар, юғары квалификациялы инженерҙар — конструкторҙар, программистар, механиктар, химиктар ҙа кәрәк.


text:
Өфөлә шәл байрамы
Ейәнсура районынан Фирүзә Ҡәлиева һәм Көйөргәҙенән Ғилминур Һөйәрембәтовалар республиканың иң яҡшы шәл бәйләү оҫталары тип танылды.
Әбйәлилдә Рәсимә Вәлиева дебет шәлдәрҙе станокта һуға. Ә Дәүләкән оҫталары шәлдәрҙе төҫлө ептәрҙән элмәк менән бәйләй. Суҡлап биҙәлгән, селтәрле шәлдәр төбәк ҡатын ҡыҙҙарының яратҡан кейеме. Бындай шәлдәр көндәлек һәм байрам кейемдәрен тулыландыра, ҡатын-ҡыҙҙың йөҙөн, матурлығын аса, ти Рауза Низаметдинова.Күргәҙмә йәрминкәлә Ейәнсуралар һәм Стәрлебаштарға етеүселәр булманы. Улар беренсе урынды алды.


text:
Башҡортостан дзюдосылары донъя чемпионаты миҙалдары менән
Төркиәнең Анталияһында күреү һәләте буйынса инвалид спортсылар араһында донъя чемпионаты тамамланды.
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының рәсми сайты хәбәр итеүенсә, Рәсәй йыйылма командаһында, 90 килограмға тиклем ауырлыҡ категорияһында сығыш яһаған Башҡортостан спортсыһы, атҡаҙанған спорт мастеры Олег Крецул беренсе урын яулаған.
Команда иҫәбе буйынса Рәсәй йыйылма командаһы икенсе урында, уның составында Башҡортостан вәкиле Константин Капитонов та көрәшкән (100 килограмға тиклем).
Йәнә бер яҡташыбыҙ Оксана Новокшенова (63 килограмға тиклем ауырлыҡ категорияһында) турнирҙа дөйөм команда иҫәбе буйынса өсөнсө урын алған ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы составында ярышҡан.


text:
Ял көндәрендә синоптиктар ямғыр ҡатыш ҡар вәғәҙәләй Фото: Олег Яровиков
Ял көндәрендә синоптиктар ямғыр ҡатыш ҡар вәғәҙәләй
Ял көндәрендә синоптиктар ямғыр ҡатыш ҡар вәғәҙәләй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Аҙна аҙағында һәм ял көндәрендә Башҡортостанда ҡар һәм ямғыр яуыуы көтөлә. Был хаҡта республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.
Алдағы көндәрҙә атмосфера баҫымы күтәреләсәк, айырым райондарҙа бер аҙ ямғыр яуасаҡ, урыны менән томан төшәсәк. Һауа температураһы әллә ни үҙгәрмәйәсәк.
30 мартта көндөҙ һауа температураһы +1, +6 тәшкил итәсәк, төндә -5 градусҡаса төшәсәк. 31 мартта көндөҙ +2, +7, төндә -2, -7 градус.
Синоптиктар фаразлауынса, апрелдең тәүге көнөндә көндөң болотло булыуы, бер аҙ ямғыр яуыуы, еңелсә боҙлауыҡ көтөлә. Көндөҙ термометр бағанаһы +1, +6 күрһәтәсәк, төндә -6 градусҡа тиклем һалҡын.


text:
Фото:
Өфө ветерандары ремонт тамамланыуын көтә
Фото:
Еңеүҙең 65 йыллығы уңайынан Өфөлә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарының 390 фатирында планлаштырылған ремонт эштәре әле һаман тамамланмаған. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, фатирҙарҙың күбеһендә ремонт башҡарылған, әммә 24 ветеран һаман үҙенең сиратын көтә. Мәҫәлән, Калинин районында — биш фатирҙа, Киров районында — өс фатирҙа, Совет районында дүрт фатирҙа ремон эштәре дауам итә.
Павел Качкаев ремонт өсөн яуаплы кешеләргә эштәрҙе йылытыу миҙгеленә тиклем тамамларға ҡушты.
— Бөтә ветерандарҙың фатирҙарында ремонтты 15 сентябргә тиклем эшләп бөтөргә кәрәк. Был эштең оҙайлы характер алыуына юл ҡуйырға ярамай, — тине ҡала хакимиәте башлығы.


text:
Фото:
Мәшғүллек хеҙмәте 305 вакансиялар йәрминкәһе үткәрҙе
Фото:
8 айҙа дәүләт мәшғүллек хеҙмәте тарафынан 305 вакансиялар йәрминкәһе үткәрелде, уларҙа иҡтисади эшмәкәрлектең төрлө өлкәләренән 3 меңдән ашыу эш биреүсе ҡатнашты. Килеүселәр һаны 70 мең кешенән ашыу тәшкил итте. Был мәғлүмәттәрҙе социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса республика өс яҡлы комиссия ултырышында БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы начальнигы Тимерхан Биккинин хәбәр итте.
Идаралыҡ эшмәкәрлегенең тағы бер йүнәлеше — профессиональ уҡытыу. Уны ойоштороуға 2010 йылда 115 миллион һумдан ашыу аҡса бүленде, йәғни халыҡты эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү өлкәһендә бөтә сараларҙы финанслау күләмдәренең 61 проценты.
Хәҙерге ваҡытта уҡытыу махсус уҡыу-производство базаһында үткәрелә. Исемлектә 250 һөнәр бирелгән.


text:
«Башҡортостан Уралы» биосфера резерваты Бөтә донъя биосфера ҡурсаулыҡтары исемлегенә инде
«Башҡортостан Уралы» биосфера резерваты Бөтә донъя биосфера ҡурсаулыҡтары исемлеген тулыландырҙы. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бындай ҡарар Парижда «Кеше һәм биосфера» программаһының Халыҡ-ара координация советы ултырышында ҡабул ителде.
— «Башҡортостан Уралы» 345,7 мең гектарҙан ашыу майҙанды биләй. Уның составына федераль һәм республика кимәлендәге айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары инә. Улар — «Шүлгәнташ» ҡурсаулығы, «Башҡортостан» милли паркы, «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркы, «Алтын Солоҡ» тәбиғи зоологик заказнигы һәм «Ыҡ» зоологик заказнигы, — тип хәбәр итте БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
2012 йылда Бөтә донъя исемлеген тулыландырыусы биосфера ҡурсаулыҡтары иҫәбендә — Зальцбургер Лунгау – Кертнер Нокберге биосфера ҡурсаулығы (Австрия), Цзинганшань һәм Нюбэйлян биосфера ҡурсаулыҡтары (Ҡытай), Мура-Драва-Дунай биосфера ҡурсаулығы (Хорватия, Венгрия), Шека биосфера ҡурсаулығы (Эфиопия).
Әлеге ваҡытта Бөтә донъя исемлегенә 117 илдә урынлашҡан 599 объект инә.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында иҫәпләүҙәренсә, республикалағы был уникаль тәбиғи-мәҙәни комплексты әлеге исемлеккә индереү уны һаҡлап ҡалыуҙа һәм популярлаштырыуҙа ҙур роль уйнаясаҡ. Бынан тыш, был Башҡортостандың ЮНЕСКО ойошмаһы менән артабан хеҙмәттәшлек итеүенә импульс бирәсәк.
Республикала «Башҡортостан Уралы» биосфера резерватын булдырыу буйынса эштәр 2011 йылда башланғайны. Ул ваҡытта төбәктең Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Биология институты, «Шүлгәнташ» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы, «Башҡортостан»милли паркы тарафынан объектҡа «Башҡортостан Уралы» биосфера резерваты статусын биреүгә заявка әҙерләнгәйне.


text:
Фото:
Бөрөнөң 350 йыллығына ҡалала физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөләсәк
Фото:
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Бөрөлә физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлөшө менән танышты. Төбәк башлығы буласаҡ спорт ҡоролмаһының проект документтарын ҡараны. Яҡын киләсәктә ҡалала ике ҡатлы заманса комплекс ҡалҡып сығасаҡ. Беренсе ҡатында бассейн менән спорт уйындары өсөн спортзалдың булыуы күҙаллана. Фитнес һөйөүселәр икенсе ҡаттағы махсус бүлмәлә буй-һынын тәртипкә килтерә ала. Шунда уҡ тренажерҙар һәм массаж залы ла ҡаралған.
— Беҙ был объектты 2010 йылдың сентябрендә тапшырырға иҫәп тотабыҙ, — тине эш сәфәрендә республика башлығын оҙатып йөрөүсе Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин. Ул спорт комплексы төҙөлөшөндә яңы конструкциялар ҡулланылыуы тураһында һөйләне, бюджет финанслауының планлаштырылыуы арҡаһында төҙөлөш тиҙлеге артыуын билдәләне.
— Бөрөлә бындай заманса комплекс күптән кәрәк ине, — ти Бөрө районы хакимиәте башлығы Николай Хорошилов. Бөрө халҡының күпселеге йәштәр һәм спорт һөйөүселәр. Уҙған йылда ғына Бөрөлә төрлө спорт төрө буйынса 25 мастерлыҡҡа кандидат әҙерләнгән. Физкультура-һауыҡтырыу комплексы эшләй башлағас, кешеләргә спорт менән профессиональ кимәлдә шөғөлләнеүгә мөмкинлектәр асыласаҡ.
2013 йылда Бөрө 350 йыллығын билдәләй. Спорт комплексы төҙөлөшөн “юбилейлы” объекттар иҫәбенә индерергә ҡарар ителде.


text:
Һуғыш ветерандары һәм уларға тиңләштерелгән кешеләр торлаҡ менән тәьмин ителәсәк
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм уларға тиңләштерелгән граждандар милке булған-булмаған хәлдә лә торлаҡ менән тәьмин ителергә тейеш.
Был асыҡлау 2010 йылдың 6 майындағы 79-сы һанлы "Ветерандар тураһындағы" Федераль закондың статьяларына индерелгән. Ҡабул ителгән төҙәтмәләр 1941 йылдың 22 июненән 1945 йылдың 3 сентябренә тиклемге арала, алты айҙан да кәм түгел, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар һәм инвалидтарға, ғәмәлдә булған армия составына инмәгән хәрби частарҙа, учреждениеларҙа, хәрби белем биреү учреждениеларында хәрби хеҙмәттә булған хеҙмәткәрҙәргә, ошо осорҙа хеҙмәте өсөн СССР ордендары йәки миҙалдары менән бүләкләнгәндәргә, “Блокадалы Ленинградта йәшәүсе” билдәһе менән наградланғандарға, һәләк булған һәм вафат булған Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусылары һәм инвалидтарының ғаилә ағзаларына социаль ярҙамды билдәләй.
Федераль закон рәсми рәүештә баҫылып сыҡҡан көнөнән көсөнә инә, уның положениелары 2010 йылдың 1 ғинуарынан башлап барлыҡҡа килгән хоҡуҡи мөнәсәбәттәргә ҡағыла.
http://www.consultant.ru/online/base/?req=doc;base=LAW;n=100137


text:
Өфөлә ете вице-мэр ҡаласаҡ Фото: Олег Яровиков
Өфөлә ете вице-мэр ҡаласаҡ
Өфөлә ете вице-мэр ҡаласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфө ҡала Советы ҡала мэрияһының структураһын үҙгәртеү хаҡында ҡарар ҡабул итте. Был турала ҡала Советының 42-се ултырышында билдәле булды.
Ҡала мэрияһы структураһындағы үҙгәрештәр — Өфө хакимиәте башлығының өс урынбаҫары вазифаларын ҡыҫҡартыу көн тәртибендәге төп һорауҙарҙың береһе булды. Оптималләштереүҙән һуң ун вице-мэр урынына етәү генә ҡаласаҡ. Яңы концепцияға ярашлы, ҡала мэрияһының Ер ресурстары, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре идаралыҡтарын берләштереү күҙаллана. Бынан тыш, Транспорт һәм элемтә идаралығы барлыҡҡа киләсәк.
Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко һүҙҙәренсә, яңы структура ҡала хужалығы менән идара итеүҙең һөҙөмтәлелеген күтәреү һәм сығымдарҙы оптималләштереү маҡсатында булдырылған. Үҙгәрештәр муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең штатын арттырыуҙы күҙ уңында тотмай.


text:
2010 йылда иген культуралары майҙаны бер аҙ арттырыласаҡ
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы 2010 йылға сәсеү майҙандары структураһын билдәләне. Уға ярашлы, иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары быйыл 1857 мең гектар майҙанда сәселәсәк. Был 2009 йыл кимәленә ҡарата 101 процент.
Агрономия хеҙмәте иҫәпләүҙәре буйынса, техник культуралар 202,9 мең гектар (101%) майҙанды биләйәсәк, шул иҫәптән шәкәр сөгөлдөрөнә – 59 мең га, май орлоғона көнбағышҡа 130 мең гектар бүлделәр.
Картуф һәм йәшелсәләргә майҙан үҙгәрмәйәсәк. Ул эшкәртеүсе предприятиеларҙың был культураларға баҙар ихтыяжын иҫәпкә алып төҙөлгән.
Хужалыҡтарҙа яҙғы сәсеүҙе үткәреү өсөн орлоҡ әҙерләү дауам итә. 2010 йылдың 15 ғинуарына ҡарата мәғлүмәттәр буйынса иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының 96 проценты Дәүләт референт үҙәге тарафынан сәсеүгә яраҡлы тип танылды. Ауыл хужалығы предприятиелары алдында сорттарҙы яңыртыу һәм алмаштырыу буйынса бурыстар тора.
Иген культураларынан 4-4,3 миллион тонна кимәлендә тотороҡло уңыш алыу өсөн 2010 йылда иген культуралары сәсеүлектәренең һәр гектарына кәмендә 25 килограмм иҫәбенән минераль ашламалар индерергә кәрәк. Айырыуса шәкәр сөгөлдөрө минераль ашламалар индереүҙе талап итә. Уға һәр гектарына физик ауырлыҡта 500 килограмм кәрәк. Мал аҙығы культураларына норма буйынса 100-әр килограмм кәрәк.
Агрономия хеҙмәте белгестәре 2010 йылда тупраҡтың уңдырышлылығын яҡшыртыу өсөн кәмендә 65 мең тонна минераль ашламалар файҙаланырға тәҡдим итә. Һәр гектарға 30-ар килограмм ашлама индерергә кәрәк.


text:
Төбәктә Бөтә донъя татарҙары конгресының V съезында ҡатнашыу өсөн делегация составы билдәләнде
Бөтә донъя татарҙары конгресының V съезында Башҡортостан Республикаһы исеменән 75 делегат һәм ойоштороу комитеты менән махсус саҡырылған 15-кә яҡын ҡунаҡ сығыш яһаясаҡ, улар араһында артистар, рәссамдар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре бар. Сара 6-9 декабрҙә Ҡазанда үтә.
«Башҡортостан татарҙары» йәмәғәт ойошмаһы Советы рәйесе Рәмил Бигнов һүҙҙәренсә, Башҡортостан делегацияһы составына йәмәғәт берләшмәләре етәкселәре, әүҙем йәмәғәт эшмәкәрҙәре, ғалимдар, артистар, татар теле уҡытыусылары, фән һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре ингән.
– Башҡортостан Республикаһы вәкилдәре конгрестың төп пленар ултырышында, шулай уҡ түңәрәк өҫтәлдәрҙә сығыш яһаясаҡ, — тип хәбәр итте Рәмил Бигнов. – Бөтә донъя татарҙары конгресының съезы һәр биш йыл һайын үткәрелә. Йола буйынса, унда Рәсәйҙә һәм донъяла татарҙар берләшмәһенең роле һәм урыны мәсьәләләре ҡуҙғатыла, илдәге милли үҫеш стратегияһы тикшерелә, — тип һөйләне Рәмил Бигнов.


text:
Башҡортостандың наркотиктарға ҡаршы эшмәкәрлеген башҡа төбәк вәкилдәре лә билдәләне
Наркотиктар әйләнешенә контроллек итеү федераль хеҙмәте Төньяҡ-Көнбайыш институтының Өфө филиалында Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Волга буйы федераль округындағы территориаль органдарына ҡараған оператив һәм тәфтишләү бүлексәләре етәкселәренең семинар – кәңәшмәһе үтте. Был маҡсатта Өфөгә 14 төбәктең наркополицейскийҙары килде. Улар наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше менән бәйле енәйәттәрҙе асыу һәм тәфтишләүҙең һөҙөмтәлелеген арттырыу мәсьәләләрен тикшерҙе.
— Киҫкен наркоситуация фонында илебеҙҙә наркотиктар менән бәйле енәйәтселеккә ҡаршы тороуҙа ыңғай динамика күҙәтелгән төбәктәрҙең булыуы ҡыуаныслы, — тине Волга буйы федераль округындағы РФ Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең территориаль органдары начальниктары Советы аппаратының секретаре Игорь Киселев. – Был, иң элек, Башҡортостан Республикаһына ҡағыла. Семинар-кәңәшмә үткәреү урыны тип Өфөнөң һайланыуы осраҡлы түгел. Ете йыл эсендә Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешенә контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы менән законһыҙ наркотиктар әйләнеше өлкәһендә 12 меңдән ашыу енәйәт асылған, шуларҙың 10 меңе ауыр енәйәткә ҡарай. Республика наркополицейскийҙары менән 400-ҙән ашыу наркопритон, наркотиктар етештереү өсөн 11 юғары технологиялы лаборатория юҡ ителгән. Наркотиктарҙы котрабанда юлы менән ташыусы 20 халыҡ-ара канал ябылған. Башҡортостан полицияһы 1400 килограмм наркотикты, шул иҫәптән 167 килограмм героинды, 340 килограмм мәк һаламын, 665 килограмм марихуананы, 160 килограмдан ашыу гашишты законһыҙ әйләнештән алған. Тартып алынған наркотиктар “ҡара баҙарҙа” 1,1 миллиард һумдан ашыу суммаға тиң 350 миллион доза тәшкил итер ине. Һуңғы йылдарҙа Башҡортостан РФ Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең территориаль органдары эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелегенең төп күрһәткестәре рейтингында алдынғылыҡты бирмәй.
Волга буйы федераль округының башҡа төбәктәре лә, атап әйткәндә, Татарстан, Удмуртия, Пенза өлкәһе вәкилдәре, республиканың уңышлы тәжрибәһен билдәләне.
Сарала федераль хеҙмәттең дәүләт органдары менән хеҙмәттәшлек итеү проблемалары, енәйәтте тәфтишләү үҙенсәлектәре һәм наркомания менән көрәштең яңы алымдары тикшерелде.


text:
29 майҙа Өфөлә Республика Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үткәрелә
29 майҙа Өфөлә Мәрйәм Солтанова исемендәге Ислам колледжы һәм БР мосолмандары Диниә назараты менән ойошторолған Республика Ҡөрьән уҡыусылар конкурсы үтәсәк. Мосолмандарҙың изге китабын яттан һөйләүселәрҙең иң яҡшылары балалар араһында — теплоходта, ә ололар араһында М.Солтанова исемендәге Ислам колледжында билдәләнәсәк.
Конкурс Өфө ҡалаһы, М. Кәрим урамы, 3 адресы буйынса урынлашҡан М. Солтанова исемендәге Ислам колледжында сәғәт 10-да башланасаҡ.


text:
Мәғариф министрлығы тхэквондо буйынса турнир үткәрә
14-16 майҙа Өфөлә (28-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, Гвардейская урамы, 46/2) Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының тхэквондо буйынса асыҡ беренселеге һәм «Ғәскәр» төбәк-ара турниры үтәсәк.
Ярыштар Еңеүҙең 65 йыллығына бағышлана.
Был турнир дүртенсегә үткәрелә, һәм йылдар менән уның популярлығы ла арта бара. Йыл һайын турнирға Рәсәйҙең төрлө төбәгенән - Свердловск, Һамар, Силәбе, Ҡурған өлкәләренән һәм Татарстан Республикаһынан спортсылар йыйыла. Быйыл 400 спортсының ҡатнашыуы көтөлә.
Ярыштар өс йәш төркөмөндә үткәрелә: 1999-2001 йылғы үҫмерҙәр, 1996-1998 йылдарҙа тыуған үҫмерҙәр, 1993-1995 йылғы юниорҙар.
Республика данын халыҡ-ара аренала яҡлаған Башҡортостандың билдәле спортсылары ла турнирҙа ҡатнаша.
Файтерҙар махсус 2012 йылдағы Лондонда үтәсәк Олимпиада өсөн әҙерләнгән яңы электрон жилеттарҙа сығыш яһаясаҡ.


text:
Күк балыҡ
Күк балыҡ(урыҫ. обыкнове́нная укле́йка[1] лат. Alburnus alburnus) — киң таралған карптар ғаиләһендәге балыҡ.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саҡ ҡына йәшкелт күгелйем. Ҡабырғалары менән ҡорһағы һарғылт аҡ. Түш йөҙгөстәре һарғылтыраҡ.Башҡа яғы буҙ төҫтә.Башы ослайған, ауыҙы өҫкә күтәрелгән, арт юл ҡанаты аҡ төҫтә. Ҡөйроғо бик йоҡа, үтә күренеп тора. Ҙурлығы 30 см-ғаса.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Азов диңгеҙе, Балтиҡ диңгеҙе, Ҡара диңгеҙ бассейыны ыйлғаларында, Каспий диңгеҙенең төньяҡ өлөшө йылғаларында һәм Аҡ диңгеҙҙең ярҙары буйлап үрсей. Шулай уҡ Рәсәйҙең Европа өлөшө йылғаларында осрай.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күлдәрҙә, йылғаларҙа, һыу һаҡлағыстарҙа, шулай йылға тамаҡтарында төҙлөраҡ булған ерҙәрҙә лә йәшәй. Күмәкләп йөрөйҙәр. Һыуҙың өҫкө ҡатламын үҙ итә. Планктон менән туҡлана. Шулай уҡ һыу өҫтөнә ҡолап төшкә ваҡ бөжәктәр һәм сәскә һеркәһе менән дә туҡлана.
Ыуылдырығын май аҙаҡтарынан июль башынаса сәсә.
Файҙаланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәсепселек (промысла) өсөн ҡулланылмай. Башҡа ваҡ балыҡтар булмағанда, эрерәк балыҡтарҙы ылыҡтырыу өсөн әҙерәк файҙаланалар.[2]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Ҡалып:Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы
- ↑ Л. П. Сабанеев. Жизнь и ловля (уженье) наших пресноводных рыб.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лебедев В. Д, Спановская В. Д., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Цепкин Е. А. Рыбы СССР. Под ред. Никольского Г. В. и Григораш В. А.. Из серии «Справочники-определители географа и путешественника». М.: Мысль, 1969


text:
Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов чиновниктарҙан ветерандарға ҡарата кешелеклерәк булыуын талап итә
Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов халыҡты социаль яҡлау органдары хеҙмәткәрҙәренән хәрби хәрәкәттәр ветерандары менән кешелеклерәк мөғәмәлә итеүҙәрен талап итә. Уның һүҙҙәренсә, Ватанды һаҡлап зыян күргән кешеләргә ҡарата ғәҙелһеҙ булыу осраҡтары республика райондарында һәм ҡалаларында йыш күҙәтелә.
— Бындай осраҡтарҙың береһе яңыраҡ Ғафури районында булды, — тип комментарий бирҙе Иршат Фәхретдинов «Башинформ» агентлығына. – Миңә Красноусол ауылында йәшәүсе хәрби хәрәкәттәр ветераны мөрәжәғәт итте. Яуҙа ул ҡулһыҙ ҡалған. 2011 йылдың 7 ноябрендә ҡабул ителгән 306-сы «Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе аҡсалата тәьмин итеү һәм уларға айырым түләүҙәр билдәләү тураһында»ғы Федераль закондың 3-сө статьяһында ҡаралған 13-сө пунктҡа ярашлы, хәрби хәрәкәттәр инвалиды булараҡ уға ай һайын аҡсалата компенсация түләнергә тейеш. Әммә райондың халыҡты социаль яҡлау бүлеге бындай компенсация түләүҙән баш тартҡан. Бүлек хеҙмәткәрҙәре Федераль закон тексында һәм Медик-социаль эксперттар комиссияһының медицина белешмәһе тексындағы һүҙҙәрҙең тап килмәүенә һылтана. Законда «хәрби травма» термины бирелгән, ә ветерандың медицина белешмәһендә «яраланыу» тип яҙылған. Был кеше 1980-се йылдарҙа Афған һуғышында ҡулын юғалтҡан. «Хәрби травма» термины ул ваҡытта ҡулланылмаған. Компенсация түләүҙән баш тартҡан бүлек хеҙмәткәрҙәре был хаҡта белмәй моғайын. Әммә ҡулһыҙ ҡалыуҙың хәрби травма булыуы көн кеүек асыҡ.
Иршат Фәхретдинов һүҙҙәренсә, был хәл Башҡортостанда берҙән-бер осраҡ түгел. Элегерәк депутат, халыҡты социаль яҡлау органдарында хәрби хәрәкәттәр ветерандары яҙмышын үҙҙәре ветеран булған белгестәр хәл итергә тейеш, тигән идеяһын тәҡдим иткәйне.
— Өфөлә бындай осраҡтар йыш күҙәтелмәй. Ветерандар бында депутаттарға, төбәктең Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығына мөрәжәғәт итә ала. Ә ауылда втерандар яҡлауһыҙ ҡала, — тип иҫәпләй Иршат Фәхретдинов.
Депутат һүҙҙәренсә, бындай ғәҙелһеҙлек осраҡтарын башҡаса булдырмау маҡсатында ул Башҡортостандың Хеҙмәт һам халыҡты социаль яҡлау министрлығына түбәндәге тәҡдим менән мөрәжәғәт итмәксе: халыҡты социаль яҡлау территориаль органдары хеҙмәткәрҙәре араһында 306-сы Федераль закон буйынса компенсация түләү осраҡтарына ҡағылышлы аңлатма эштәрен үткәреү. Ведомствола был тәҡдим яҡлау табыр, тип ышана Иршат Фәхретдинов.


text:
Күмертау авиация предприятиеһы Ҡытайҙы вертолеттар менән тәьмин итәсәк
Күмертау авиация производство предприятиеһы Ҡытайҙы Ка-32А11ВС вертолеттары менән тәьмин итәсәк. Был туралағы килешеүгә «Оборонпром» берләшкән сәнәғәт корпорацияһына ҡараған «Рәсәй вертолеттары» холдингы менән Ҡытайҙың Ордос ҡалаһының йәмәғәт хәүефһеҙлеге буйынса баш идаралығы ҡул ҡуйған.
Күп маҡсатлы Ка-32А11ВС вертолеты Күмертау предприятиеһында етештерелә, ул «Simplex» янғын һүндереү системаһы, горизонталь һыу пушкаһы һәм ВСУ-5 улағы менән йыһазландырылған. Быйыл август айында «Рәсәй вертолеттары» холдингы вертолет һатып алыуға тендерҙа еңгән. Вертолеттар поставкалау 2012 йылдың сентябренә планлаштырылған.
Ка-32А11ВС вертолетының конструкцияһына һалынған юғары эксплуатацион сифаттар комплексы был вертолет моделен янғын һүндереүҙә һөҙөмтәле файҙаланыу мөмкинлеген бирә. Быны Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы подразделениелары составында, шулай уҡ Испания, Португалия, Әзербайжан, Болгария, Греция һәм Көньяҡ Кореяның ҡотҡарыу хеҙмәттәрендә файҙаланыу тәжрибәһе лә раҫлай.
Вертолеттың юғары энергетик ҡеүәте биш тоннаға ҡәҙәр һыу ташыу мөмкинлеге бирә. Күмертау авиация производство предприятиеһынан хәбәр итеүҙәренсә, ул ҡуйы төтөн һәм саң булғанда ла оҙайлы эш алып бара ала. Ка-32А11ВС нефть ташыусы танкерҙарҙағы һәм бактарҙағы, яғыулыҡ, химия һәм нефть эшкәртеү сәнәғәте предприятиеларындағы, бейек йорттарҙың үрге ҡатындағы һәм ҡыйыҡтарындағы янғындарҙы һүндереүгә һәләтле. Вертолетты урман янғындарында һаҡлау һыҙаттарын булдырыуҙа ла ҡулланырға мөмкин.
Бөгөнгө көндә 140-тан ашыу машина эшләнгән, улар 30-ҙан ашыу илдә ҡулланыла. Ҡытайҙа әлеге ваҡытта бер Ка-32А11ВС вертолеты бар, ул Ҡытай Поляр тикшеренеүҙәр институтында үҙ бурысын үтәй.


text:
Өфө мэры вазифаһына дүрт кандидат дәғүә итә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Өфө мэры вазифаһына дүрт кандидат дәғүә итә
Өфө мэры вазифаһына дүрт кандидат дәғүә итә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дүрт кандидат Өфө хакимиәте башлығы вазифаһына документтар тапшырған. Улар — Илдар Чанышев, бынан алдағы саҡырылыш ҡала Советы депутаты Николай Герасимов, Ринат Әхмәҙуллин һәм хакимиәт башлығы вазифаһын башҡарыусы Ирек Ялалов.
Хәҙер дәғүәселәр республиканың Муниципаль берәмектәр ассоциацияһында белем кимәлен баһалау өсөн имтихан үтергә тейеш.
Ҡала башлығы вазифаһына конкурс 27 сентябрҙә иғлан ителгәйне. Ул 19 октябрҙә хакимиәттең ҙур залы фойеһында уҙа.
Бөгөн, 7 октябрҙә кандидаттарҙы үткәреү буйынса конкурс комиссияһы ултырышы булды. Депутаттар комиссия тәҡдим иткән кандидаттар араһынан яңы ҡала хакимиәте башлығын һайлай.


text:
Башҡортостанда капиталь ремонтлау өсөн бурыслыларҙы судҡа бирәсәктәрФото: Георгий Шишкин
Башҡортостанда капиталь ремонтлау өсөн бурыслыларҙы судҡа бирәсәктәр
Башҡортостанда капиталь ремонтлау өсөн бурыслыларҙы судҡа бирәсәктәрФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда капиталь ремонтлау өсөн бурыслыларҙы судҡа повестка көтә. Был хаҡта «Республиканың төбәк операторы» фондының генераль директоры Борис Герасимов «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында белдерҙе.
«Капиталь ремонтлау өсөн бурыстарҙы түләтеү торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн кеүек үк башҡарыласаҡ. Әлбиттә, түләмәүселәрҙе судҡа бирәсәкбеҙ. Был йәһәттән һөҙөмтәләр бар. Бөгөнгө көндә шәхси резервтар иҫәбенә туғыҙ дәғүә ебәрҙек. Ошо көндәрҙә улар буйынса ҡарар ҡабул ителәсәк. Суд приставтары суд ҡарарҙарын үтәйәсәк», — тип билдәләне Борис Герасимов.
1 августан «Башҡортостандың төбәк операторы» капиталь ремонт өсөн түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн пеня һала башлай.
«Милекселәр 10 авгусҡаса бурыстарын түләү хоҡуғына эйә. Шул көндән һуң бурыстар өсөн пеня һалына башлай. Улар дөйөм фондҡа индереләсәк һәм республиканың күп фатирлы йорттарын ремонтлауға йүнәлтеләсәк», — тип йомғаҡ яһаны фондтың генераль директоры.


text:
Мәшһүр конструктор Михаил Калашников Башҡортостанда ял итә
«Янғантау» санаторийында сираттағы тапҡыр кеше-легенда Михаил Тимофеевич Калашников ял итә. Илебеҙҙең атыу ҡоралы буйынса баш конструкторы, Ҡорал яһау оҫталары союзы президенты, Рәсәй хәрби экспорты генераль директоры консультанты, ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы, Рәсәй Геройы Ватанды һаҡлаусылар көнөн ҡунаҡсыл башҡорт ерендә ҡаршылаясаҡ.
Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, мәшһүр ҡорал яһау оҫтаһы әүҙем йәшәү рәүеше алып бара, китаптар яҙа. Михаил Калашников Башҡортостан, «Янғантау» шифаханаһы менән һоҡланыуын белдерҙе. Михаил Тимофеевич үҙе әйтеүенсә, был шифахананың һауыҡтырыу феномены менән ул бер нисә йыл элек танышҡан һәм хәҙер бында ҙур теләк менән дауаланырға килә: «Һеҙҙең яҡ бик матур, мин Башҡортостан тәбиғәтенең иҫ киткес тәбиғәтен яраттым, бында ял итеү үҙе бер рәхәтлек». Ул шифахана хеҙмәткәрҙәрен дә бик йылы, маҡтап телгә алды.


text:
Башкортстанда һуңгы ике тистә йылда яңы быуын талантлы рәссамдар үсеп сыкты. Улар үззәренең илһамлы ижад йемештәре менән Башкортостанда гына түгел, ә бөтә Русиягә һәм сит илдәргә лә билдәле була башланы. Башкорт һәм татар рәссамдары ла төрлө йүнәлештә, төрлө жанрзарза эшләп яңынан-яңы асыштар яһай, абруйлы күргәзмәләрзә һәм бәйгеләрзә йеңеү яулай.
Башкортостандың атказанган рәссамы, Мифтахетдин Акмулла исемендәге бүләк эйәһе Риф Абдуллин башкорт рәссамдары араһында айрым бер урынды биләй. Йемешле ижады өстөнә ул бернисә йыл дауамында етәкселек эшендә лә булды. Өфөләге М. Нестеров исемендәге дәүләт сәнгәт музее директоры вазифаһын да башкарзы ул.
Һынлы сәнгать һәм графика өлкәһендә ижад итеүсе талант эйәһе был көндәрзә үзенең 60 йәшлек юбилеен билдәләй. Ошо уңайзан Өфө “Сәнгәт” галереяһендә шәхси күргәзмәһен асты ул. Унда танылган рәссам үзенең утыз ел дауамында язылган картиналары араһынан теп-теүәл 100 эшен урнаштырган. Күргәзмәне асыу тантанаһынан һуң без юбилярга бернисә һорау менән мөрәжәгәт иттек. Һөйләшеү барышында был күргәзмә тураһында гына түгел, ә башкорт рәсем сәнгәтенең бөгөнгө торошона ла тукталдык.
Был юбилей күргәзмәһендә мин бар ижад юлымды, барлык эзләнеүзәремде күз алдына бастырырга тырыштым.Төрлө йылдарзагы эштәремде куйып, үземдең ижад юлымды, уйланыузарымды, фекерзәремде күрһәтәһем килде. Һуңгы йылдарза ла күп эшләнем. Айырыуса пейзаждар күп яззым,- ти Риф Абдуллин.
Шулай за ниндәй жанрзарга өстөнлөк бирәһегез, пейзаждаргамы, натюрморттарга, портреттарга?
Мин күбрәк тәбигәт күренештәрен, пейзаждар язарга яратам. Тәбигәттә күп булам. Һауала, үзебезсә әйткәндә, пленэрда төшөрөргә яратам. Улайһа хәзер күп кенә йәштәр тәбигәткә сыгып фотога төшөрә лә, шуны остаханәлә бизәкләгән була. Был иһә табигаттең бөтә төстәрен дә биреп бөтөрмәй.
-Һез хәзер мөгаллимлек эшендә. Рәсем сәнгатенә килеүсе йәштәр араһында кемдәр күбрәк - башкорт, татар йәштәреме, әллә башка милләттәрме?
-Һәммәһе лә бар, тип әйтер инем. Шуга өстәп, безгә башка төбәктәрзән дә укырга киләләр әле. Ырымбур өлкәһенән, Силәбенән, Себерзән. Улар бөтәһе лә үз үзенсәлектәрен индерә. Башкорт паласы тигән дөйөм паласка үз ептәрен үрә улар.
-Хәзер йәштәр күбрәк дизайн кеүек заманса өлкәләргә тартыла кеүек.
-Эйе, күп ундайзар за. Улар инде рәсем сәнгәтенә дизайн өлгөләрен дә индерә. Минең төркөмдә иһә барыһы ла рәсем сәнгәтенә махсуслашыусылар.
-Элекке зур рәссамдар –Лотфуллин һәм башкаларзың данын тотасак йәштәр килерме киләсәктә?
-Эйе, без Лотфуллин, Домашников, Бурзянцев кеүек рәссамдарга зур осталар итеп карайбыз. Әммә дөньялар үзгәрә. Бөтә Русиялә лә, беззең Башкортостанда ла. Шулай за йәштәр араһында ла таланттар бар. Һәм улар зур күргәзмәләрзә катнашып уңыш яулай. Шулай булгас киләсәккә өмөттәр бар.
Башкортстандың атказанган рәссамы Риф Абдуллин ошо көндәрзә ул 60 йәшлек күркәм юбилеен билдәләй. Әлбиттә инде, һәр ижадсы кеүек үк ул да үзенең түңәрәк тыуган көнөнә үзенә бүләк әзерләне – күп йыллык ижадын күз алдына бастыра торган шәхси күргәзмәһен асты. Бөгөнгө көндә Риф Абдуллин Өфө дәүләт сәнгәт академияһенең рәсем сәнгәте факультетында мөгаллим булып эшләй. Әле уның иң кызыу көндәре – талиптар имтихан тапшыра, ярты йыллык ижад эштәренә һынау тота. Риф Абдуллин үзе укыткан талиптарзың да киләсәктә танылган рәссамдар һәм рәсем укытуысылары булырына шикләнмәй.


text:
Был премия 1995-се йылдан алып әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге иң яҡшы эштәр өсөн йәштәргә бирелә.
Быйылғы бүләккә 9 ҡатнашыусы дәғүәләшкәйне. Араларынан шағирә Лариса Абдуллина, кейеҙҙән коллекциялар яһаусы Ғәлиә Мөхәмәтйәрова һәм Өфө-Арена комплексын проектлаусы архитекторҙар төркөмө Дмитрий Мавродиев, Тәнзилә Дулатова-Сафина, Андрей Мануилов, Руслан Йәнбәков премиялар алды. Уның хаҡы 50 мең һум.
Йырсы Сәғиҙулла Байегет премияға йыл һайын документтарын тапшыра, был юлы ла ул бүләкһеҙ ҡалды. Ҡурайсы Азат Биксурин да премия ала алманы.


text:
ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусыларҙы «Башавтотранс»тың 200-ҙән ашыу автобусы хеҙмәтләндерәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
ШОС һәм БРИКС саммиттарын транспорт менән «Башавтотранс» предприятиеһы тәьмин итәсәк. Өфөлә дәүләт башлыҡтарын һәм делегация ағзаларын йөрөтөү өсөн 200-ҙән ашыу автобус бүленә.
Тимер юл вокзалында һәм аэропортта саммитта ҡатнашыусыларҙы ҡаршы алғанда һәм оҙатҡанда ла дәүләт предприятиеһының автобустары йөрөйәсәк. Аккредитация үткән журналистар ҡунаҡханаларҙан халыҡ-ара матбуғат үҙәгенә шаттл маршруттары менән барасаҡ.
Рәсми делегация журналистарына микроавтобустар менән файҙаланыу мөмкинлеге булдырыласаҡ.


text:
Сочи-Олимпия уйындарынан Уфа аферистары файҙалана алмаясаҡ
Сочиҙа үтәсәк Олимпия уйындарын айырым кешеләр аҡса эшләп ҡалыу сығанағына әйләндерергә тырыша.
Әммә бындай эшмәкәрлек йыш ҡына ҡанун талаптары буйынса алып барылмай.Өфөнөң Киров районы прокуратураһы Сочи - 2014 яҙмаһы булған футболкаларҙы сауҙанан алған. Хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре белдереүенсә, махсус символикалы тауар етештерер алдынан коммерсанттар Халыҡ-ара Олимпия комитеты менән килешеү төҙөргә тейеш. Хәҙер был эште монополияға ҡаршы көрәш хеҙмәте һәм арбитраж мәхкәмә ҡараясаҡ.


text:
Фото:
Марсель Ҡотоев «Көнсығыш баҙар»ҙа уңыш ҡаҙанды
Фото:
Билдәле башҡарыусы, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы Марсель Ҡотоев эстрада йырсыларының VI «Көнсығыш баҙары – 2010» халыҡ-ара телевизион конкурсында уңышлы сығыш яһаны. Йырсы финалға үтте һәм гала-концертта сығыш яһау өсөн һайлап алынды.
Быйыл фестиваль Ҡара диңгеҙ буйында Ҡырымда үтте. Унда Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Татарстан, Ҡырғыҙстан, Грузия, Израиль, Индонезия, Ирландия, Латвия, Литва һәм башҡа илдәрҙең вәкилдәре ҡатнашты.
Йола буйынса ярыш ике турҙа үтте. Беренсе көндә эстрада эшкәртелеүендә — фольклор йырын, икенсеһендә теләк буйынса бер эстрада йырын башҡарырға кәрәк ине. Марсель Ҡотоев яҡшы сығыш яһап, финалсылар иҫәбенә инде.
Йомғаҡлау концертында жюри Гран-приға лайыҡлы кешене һайлай алманы, һөҙөмтәлә призлы урындар киләһе тәртиптә бүленде. Беренсе урынды «Бельбек» (Ҡырым, «Урал моно – 2010» конкурсында Гран-при алды) һәм «Кеш You» (Ҡаҙағстан) төркөмдәре яуланы, икенсе урынды Үзбәкстан һәм Украина вәкилдәре бүлеште, Израиль һәм Грузия башҡарыусылары өсөнсө урын алды.
Марсель Ҡотоев абруйлы конкурстың финалсы дипломы менән наградланды.


text:
Македония Республикаһы Йыйылышы
Македония Республикаһы Йыйылышы (макед. Собранието на Република Македонија) — Македония Республикаһының парламенты, вәкиллек һәм закондар ҡабул итеү органы.
МР Йыйылышы структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Македония парламенты бер палаталы, МР Уставына (Конституцияһына) ярашлы унда 120-нән алып 140-ҡаса депутат була ала. Депутаттар ғөмүми һайлауҙа серле тауыш биреү менән 4 йыллыҡ срогына һайлана. Македония Республикаһы Йыйылышы башлығы — Рәйес (спикер, макед. Претседател) була.
МР Йыйылышы ултырыштары Скопье ҡалаһында, Македония Республикаһы Йыйылышы Палатаһында (макед. Палата на Собранието на Република Македонија) урын ала.


text:
МДМ Банк банк форумының генераль спонсоры булып сығыш яһаны
1 — 5 сентябрҙә Рәсәй Төбәк банкылары ассоциацияһы VIII «Рәсәй банкылары – XXI быуат» халыҡ-ара банк форумын үткәрә. Сараның генераль спонсоры булып МДМ Банк сығыш яһаны.
Быйыл форум сиктәрендә «Көрсөктән һуңғы иҡтисадта банкылар: Рәсәй һәм халыҡ-ара практика» конференцияһы, банк практикаһының көнүҙәк проблемаларын тикшереү буйынса традицион түңәрәк өҫтәлдәр, шулай уҡ БДБ, Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре банк ассоциациялары халыҡ-ара координацион советы ағзаларының эш осрашыуы үтәсәк.


text:
Фото:
Нефтекаманың икенсе мәсете ҡала эшҡыуарҙары ярҙамында төҙөләсәк
Фото:
Нефтекама эшҡыуарҙары ҡалалағы икенсе мәсет төҙөлөшөндә ярҙам итергә ҡарар иткән. Урындағы дин әһелдәре уның төҙөлөшөн бер нисә йыл дауамында урынынан ҡуҙғата алмай ыҙалана.
Мәсет төҙөлөшө 2003 йылда башлана. Ҡала мосолмандарының күбеһе ул йылда Дзержинский урамында буласаҡ бина фундаментына нигеҙ ташы һалыныуын хәтерләйҙер. Әммә бик тиҙ арала был объект оҙаҡ төҙөлөүсе биналар рәтен тулыландыра – 2004 йылда финанслау булмағанға күрә мәсет төҙөлөшө туҡтатыла. Был дини ҡоролманың, башҡалар кеүек, халыҡтан йыйылған иғәнәгә төҙөлөүенә бәйле. Әммә хәйергә аҡса йыйған йома намаҙҙарына һәм ҡалалағы башҡа төрлө мосолман сараларына йөрөгәндәрҙең күбеһе – оло йәштәге кешеләр, һәм уларҙың ғына аҡсаһына мәсет төҙөү мөмкин түгел.
Хәҙер иһә, ҡала эшҡыуарҙары ярҙам итергә булғас, Нефтекама мосолмандар ойошмаһы имам-хатибы Тәфкил Ғәлимшиндың мәсет төҙөлөшөнөң йылдам темп менән алып барыласағына өмөтө ҙур.


text:
Астат
Астат (лат. Astatium) – иң мөһим радиоактив элементтарҙың береһе. Менделеевтың периодик таблицаһының VII төп төркөмөндә, 85-се һан аҫтында урынлашҡан, галогендарға ҡарай. Астаттың стабиль изотоптары юҡ. Иң оҙаҡ тороусы астат — 210 радиоактив изотобының ярымтарҡалыу периоды — 8,3 сәғәт. Атамаһы грек astatos һүҙенән алынған.
Асыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астат күптән түгел генә асылған: 1940-сы йылда Э. Сегре, Т. Корсон һәм У. Мак-Кензи АҠШ-ла, висмутты циклотронда тиҙләштерелгән ά-киҫәксәләр менән нурландырып, астаттың беренсе изотобын – 211At-ты табалар.
Физик һәм химик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астат ғәҙәти шарттарҙа ла, вакуумда ла тиҙ ирей. Шулай уҡ Ag, Au, Pt кеүек металдарҙа адсорблаша.
Астаттың химик үҙенсәлектәре иодтыҡына ла, полонийҙыҡына ла оҡшаш. Шуға күрә ул металл һәм металл булмаған элементтарҙың үҙенсәлектәренә эйә.


text:
Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районы түрәләрен Рәсәй закондарына өйрәтә
13 майҙан алып Ҡырымдың Белогорск районы муниципаль хеҙмәттәре өсөн уҡытыу курстары башланды. Республика Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы лекторҙары Ҡырым түрәләрен Рәсәй Федерацияһының норматив даирәһендә эшләргә өйрәтәсәк.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Ҡырымдың Белогорск районы түрәләре эшен Украина закондарынан Рәсәйҙекенә үҙгәртеп ҡороу бурысы ҡуйҙы. Үткән аҙнала Ҡырымға электрон рәүештә Рәсәй Конституцияһынан алып муниципаль эшмәкәрлекте регламентлаусы закондарға тиклем федераль норматив документтарҙың тулы пакеты ебәрелде. Был мәсьәләләрҙә ҡырымдарҙың ихтыяждарын урында билдәләү өсөн хәҙер белгестәр китте. Артабан Белогорск хеҙмәткәрҙәре өсөн Өфөлә бер аҙналыҡ уҡытыу һәм квалификацияны күтәреү курстары ойоштороласаҡ. Уларҙы бөтә өлкәләрҙә лә – һаулыҡ һаҡлауҙа, мәғарифта, социаль эштә, ауыл хужалығында, торлаҡ-коммуналь хужалығында һәм башҡаларҙа федераль һәм төбәк программаларында ҡатнашыу өсөн заявкалар әҙерләргә өйрәтәсәктәр.
Башҡортостан министрлыҡ һәм ведомстволарында Ҡырымға консультация-хоҡуҡи ярҙам күрһәтеү буйынса эшсе төркөмдәр ойошторолдо. Белгестәр график буйынса шефлыҡҡа алынған районға бара, «ауыртҡан урындарҙы» асыҡлай. Белогорск аграрийҙарын яғыулыҡ-майлау материалдары, иген урып-йыйыу машиналары, иген урыу ваҡытында кәрәкле запас частары етмәү борсой. Урмансылар шулай уҡ махсуслаштырылған янғынға ҡаршы техниканың етмәүенә зарлана, Өфө белем биреү йорттарында ҡырымдарҙы уҡытыу мөмкинлеге менән ҡыҙыҡһына. Башҡортостан медиктары коллегалары менән тәжрибә уртаҡлашырға әҙер. Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән Белогорск районының ғаилә эштәре, йәштәр һәм спорт буйынса бүлеге араһында уҙаҡташлыҡ килешеүен төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
— Һүҙ Башҡортостан Республикаһы Ҡырым йәки Белогорск районы иҡтисадын тулы күләмдә аяҡҡа баҫтырыу тураһында бармай, — тип билдәләне 28 апрелдә үҙенең матбуғат-конференцияһы барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — Беҙ ярҙам итәсәкбеҙ, кешеләрҙе өйрәтәсәкбеҙ, норматив документтар менән эш итеү өлөшөндә булышлыҡ итәсәкбеҙ. Бюджет өлкәһендә эшләүселәр өсөн квалификацияларҙы күтәреү курстарын уҙғарасаҡбыҙ. Был беҙҙең төп ярҙамыбыҙ буласаҡ.


text:
Туғыҙ йәшлек Артем Голов – Ҡазанда "Виктория-2010" халыҡ-ара конкурс еңеүсеһе
Ҡазанда Еңеүҙең 65 йыллығына арналған "Виктория-2010" халыҡ-ара конкурс-фестивале тамамланды. Ул илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән, шулай уҡ Ҡаҙағстандан һәм Украинанан меңләгән һәләтле балаларҙы йыйҙы. Конкурс йомғаҡтары буйынса "Инструменталь башҡарыу. Соло. I кескәйҙәр төркөмө" номинацияһында өфөлө Артем Голов I дәрәжә лауреат исемен яуланы.
Артемға 9 йәш, ул — Өфөнөң Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбенең баян класы буйынса уҡыусыһы. Һәләтле малайҙың шундай ҡаты конкуренцияла еңеүгә өлгәшеүе бик ҡыуаныслы, әлбиттә – жюри был номинацияла баянсыларҙы ғына түгел, башҡа музыка ҡоралдарында уйнаусыларҙы ла баһаланы бит. Артем Голов менән бергә был халыҡ-ара уңышты уның педагогы Рөстәм Хәйрисламов та уртаҡлаша.


text:
Радик Гәрәев исемендәге йырсылар конкурсының төп бүләк хужаһы Яңауылдан Лилиә Ғаязова булдыФото: "Яңауыл таңдары" гәзите
Радик Гәрәев исемендәге йырсылар конкурсының төп бүләк хужаһы Яңауылдан Лилиә Ғаязова булды
Радик Гәрәев исемендәге йырсылар конкурсының төп бүләк хужаһы Яңауылдан Лилиә Ғаязова булдыФото: "Яңауыл таңдары" гәзите
Яңауылда йырсыларҙың Радик Гәрәев исемендәге Асыҡ республика конкурсы уҙҙы. Яҡты донъянан ваҡытынан алда китеүсе, тамашасыларҙың яратҡан йырсыһының тыуған ҡалаһы дүртенсе тапҡыр үҙенең бөйөк яҡташы исемендәге республика конкурсын ҡабул итте. Быйыл Радик Гәрәевҡа 58 йәш тулыр ине. Үҙенең ҡыҫҡа ғына ғүмере эсендә ул, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы булып, йыр сәнғәтендә юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдыра алды. Шул уҡ көндө Яңауыл республиканың мәҙәни ваҡиғалар марафоны эстафетаһын ҡабул итте.
Конкурс гран-приһы һәм йөҙ мең һум күләмендә аҡсалата бүләк бәхәсендә республиканың иң яҡшы таланттары ҡатнашты. Яңауылға конкурсҡа Өфөнән сәнғәт училищелары студенттары, шулай уҡ 14-62 йәштәрҙәге республиканың ундан ашыу район һәм ҡалаһынан утыҙ йырсы йыйылғайны. Конкурста ҡатнашыусылар ике халыҡ йәки эстрада жанры йырын башҡарырға, шул уҡ ваҡытта уларҙың берәүһе Радик Гәрәевтың репертуарынан булырға тейеш ине. Конкурс жюриһын Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, БР халыҡ артисы, Башҡорт опера һәм балет театрының баш хормейстры, профессор Эльвира Ғәйфуллина етәкләне. Жюри ағзалары – ул республиканың билдәле сәнғәт эшмәкәрҙәре – Фәнәүи Сәлихов, Йәмил Абдулманов һәм Радик Гәрәевтың тормош иптәше Нәжиә Гәрәева.
Быныһында Яңауылдан Лилиә Ғаязоваға тиңдәр булманы, ул күренекле артистың тыуған ерендә таланттар барлығына шик ҡалдырманы. Жюри ағзаларын һәм залды йәш йырсы халыҡ йыры «Сәрмән»де башҡарып арбаны.
Конкурс көнө программаһында, ҡатнашыусыларҙың сығыштарынан тыш, йырсының тыуған ауылында Радик Гәрәевтың музейына барыу ҙа индерелгәйне.
Беренсе көн эстафета һуңында гала-концерт булды, ул Район мәҙәниәт йортонда уҙҙы. Балтас районы вәкилдәре делегацияһы республика мәҙәни ваҡиғалар марафоны символы – Мәҙәниәт йылы эмблемаһы менән штандартты – Яңауыл районына тапшырҙы.


text:
Хәбиров эшенең аҙағы күренмәй
Республикалағы һуңғы яңылыҡтар коррупция һәм уның күренештәренә бәйле.
Сәйәси аналитиктар республикала коррупцияға ҡаршы көрәш ҡоршауы артында Башҡортостан етәксеһе булыу өсөн көрәш башланды, тип белдерә. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Рафаил Зиннуров парламент президиумы ултырышында сығыш яһап Радий хәбиров республикаға һуғыш иғлан итте, тип белдерҙе. Кисә йәғни етенсе июль Радий Хәбировтың парламент рәйесе Константин Толкачевты һәм депутат Рафаил Зиннуровты мәхкәмәгә биреүе тураһында мәғлүм булды. Улар республика телевидениеһында сығыш яһап президент хакимиәте етәксеһе булып эшләгәндә Радий Хәбиров вәкәләттәрен үҙ мәнфәғәтендә файҙаланған тип белдергәйне.


text:
2015 йылда Башҡортостан юл төҙөлөшөнә федераль бюджеттан 10 миллиард һум аласаҡФото: Андрей Старостин
2015 йылда Башҡортостан юл төҙөлөшөнә федераль бюджеттан 10 миллиард һум аласаҡ
2015 йылда Башҡортостан юл төҙөлөшөнә федераль бюджеттан 10 миллиард һум аласаҡФото: Андрей Старостин
Юл төҙөлөшөнә 10 миллиард һум Башҡортостан Республикаһына 2015 йылда бүленәсәк. Бының тураһында 2015 йылда Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреүгә транспорт системаһын әҙерләү буйынса эшсе кәңәшмәлә РФ транспорт министры Максим Соколов хәбәр итте. РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов, республика Хөкүмәте ағзалары ҡатнашлығындағы кәңәшмә йома көндө Республика Йортонда бара.
Максим Соколовтың әйтеүе буйынса, 2014 йылда федераль финанслау күләме 6,15 миллиард доллар тәшкил итәсәк.
Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар Өфөлә үтәсәк саммиттарға төп объекттарҙы әҙерләү барышын тикшерҙе. Уларҙың береһе – «Өфө» халыҡ-ара аэропорты. Аэровокзал комплексын тулыһынса реконструкциялау проекты 2013-2017 йылдарға иҫәпләнгән. Яҡынса финанслау күләме 9,4 миллиард һум тәшкил итәсәк, шул иҫәптән 7,5 миллиард һумы – федераль бюджет аҡсалары. Эштәр графикка ярашлы бара.
Саммиттарға төп объекттарҙың төҙөлөшө һәм реконструкцияһы тураһында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һөйләне. 2014 йылдың октябренә Конгресс-холл – алдағы сараларҙың төп майҙансығы ҡунаҡтарҙы ҡабул итергә тулыһынса әҙер буласаҡ, тип хәбәр итте ул. Әлеге ваҡытта унда капиталь ремонт буйынса эштәр тамамлана. Киң мәғлүмәт саралары эшен ойоштороу буйынса мәсьәлә хәл ителгән. ШОС һәм БРИКС саммиттарын меңләгән журналист яҡтыртасаҡ. Улар өсөн күсеп йөрөүсән матбуғат үҙәге йыһазландырыласаҡ.
Тантаналы саралар үткәреүгә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының концерт залы әҙерләнә. Әле унда ремонт эштәре бара. Мәҙәни программаны ойоштороу менән республиканың әүҙем булышлығында Дәүләт Кремль һарайы шөғөлләнә.
Саммиттарҙы медицина яғынан тәьмин итеү буйынса план, йәлеп ителәсәк медицина учреждениелары исемлеге раҫланған. Атап әйткәндә, видеокүҙәтеү системаһы ойоштороласаҡ. Видеокамералар һәм мәғлүмәттәрҙе эшкәртеү үҙәктәрен алыуға һәм монтажлауға республика бюджетынан 54 миллион һум бүлеү күҙаллана.
Саммиттың бизнес саралары «Башҡортостан» Дәүләт концерт залында – элекке «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында уҙасаҡ, унда әле реконструкциялау бара.
Ҡунаҡтарҙы ҡабул итеүгә ҡунаҡханалар ҙа әҙерләнә. Салауат Сәғитовтың әйтеүе буйынса, дүрт ҡунаҡхана 2014 йылдың аҙағына тапшырыласаҡ. 2015 йылдың 1 апреленә тиклем тағы ла өс ҡунаҡхана файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Дөйөм бүлмәләр фонды 3700 номер тәшкил итәсәк.
Өфөнөң тышҡы ҡиәфәтен яңыртылған төп юғары уҡыу йорттары биҙәйәсәк. Уларҙы ремонтлауға, шулай уҡ эргә-тирәһен төҙөкләндереүгә 150 миллион һум йүнәлтелгән.
Форум эше барған көндәрҙә Өфө ҡунаҡтарына инглиз һәм ҡытай телдәрен белгән 1000 волонтер ярҙам итәсәк. Уларҙы уҡытыуға 1,5 миллион һум бүленәсәк.
Кәңәшмәнең икенсе өлөшө матбуғатһыҙ, ябыҡ режимда дауам итте.


text:
Башҡорт рун яҙмалары (ташҡа яҙылған тарих)
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 26.08.2009 19:00
Советтар Союзында йәиһә хәҙерге Рәсәйҙә баҫылып сыҡҡан ҡайһы ғына энциклопедияны алма (былар иҫәбенә «Башҡортостан энциклопедияһы» ла инә), башҡорт теле рәсми рәүештә «йәш яҙмалы» тел, тип атап үтелә. Иң аяныслыһы, Пермь, Силәбе, Ырымбур өлкәләрендә, Удмуртстанда, Мари Элдә, Татарстанда ХIХ-- XX быуаттарҙа боронғо төрки рун яҙмалары табылғанын белә тороп, ғалимдарыбыҙҙың «Ә ни эшләп Башҡортостанда рун яҙмалары юҡ икән?» тип баш ватыуылыр.
Зәки Вәлидиҙең «Башҡорттоң һәр ауылында тарихи документтарыбыҙ тулып ята», тип әйтеүе һис тә арттырыу түгел. Ысыны шулай, ә бөйөк остазыбыҙҙың белгәне һәм яҙғаны беҙгә тулыһынса һаман килеп етмәгән әле. Үҙем ун бер йыл буйы ауылдан-ауылға йөрөп, таш яҙмаларыбыҙҙы йыя торғас уның һүҙҙәренең дөрөҫлөгөнә инандым генә инандым.
Иң боронғо башҡорт яҙма теле беҙҙең эраға тиклем 3 мең йыл элек үк билдәле булып, башҡорттар үҙ тарихында ҡулланған яҙма төрҙәре ун һигеҙҙән ашып китә. Тапҡан һәр бер яҙманы тикшереп, мәғәнәһен асыҡлап, халыҡҡа еткерергә тырышһам да, ғалимдарыбыҙ уларҙы фарази юрауға ғына һанап, иғтибарға алғаны юҡ әле.
Бына улар, боронғо башҡорт рун яҙмалары өлгөләре:
1. Саҡмағош районында табылған «Ҡалмаш плитәһе» (1-се һүрәт). Ҡомартҡы 1950 йылда тыуған яҡты өйрәнеүсе Г. Воробьев тарафынан табылған, һүрәтен Э. Ишберҙин эшләгән. Яҙманың транслитерацияһы (рун яҙмаһы хәрефтәренең кириллица аша бирелеше):
«Мркд зһр сз. А са мазйд. Мыҡтдс смдс мөкдм сддк дм дғ дс. Рдә сйшт двгй рз зрит. Зкт закр шрдә мәғҡһл. Мхлн нгазә тччм бкә. Әл ачд һм әл лтбр Рмл Рйп әп. Кмрһ скс лкрз апдс. Һсап аср. Дмә бәсп, әз зрд дткәп әл Бләрә псһ кәгән. Тршн рс крдн Сакд хдд».
Яҙманың мәғәнәһе: «Мәркәд заһирҙыр (нурлылыр). Бер утыҙ йыл мөҙҙәте. Мөхәддәс тоҡомдар мөхәддәм һүҙҙәрҙе минең менән бергә даими уҡыр. Ризалыҡ сәйәсәте булғанда балаларың да риза булыр. Ошо аҡыл таҙа нурҙыр. Бар ҡалдырылған саң ғына ул баҡыйлыҡ алдында. Каған (шад) һәм Рим илтабарҙары тоҡомонан Рәжәп опа. Ғүмере киҫелде, иптәше ғариз итеүенсә: хисабы тәүге ғасыр. Күҙ йәшен баҫып, зыяраттан дөрөҫлөктө иҫләп, Биләрҙәге хаған баҫҡағы. Хәреф соҡолошон раҫлыҡ ҡылды Сәғит хаттад.»
2. Баймах районы Этҡол ауылы зыяратының ҡәберташ яҙмалары (2-7-се һүрәттәр). 2-се һүрәттәге яҙыу, транслитерацияға ярашлы «АПР» хәрефтәренән тороп, Хәбир тигән кеше исемен аңлата; 3-сө һүрәттә - «Азәт» исеме, 4-се һүрәттә - «Чна», йәғни Чаный, 5-сеһендә - «Әкәс әймт», йәғни «Үкәстең үле кәүҙәһе», 6-сыһында - «БКН 746 СНӘ», йәғни «Баҡый булды. 746 сәнә», 7-се һүрәттә - «Әдә», йәки «Кисеү (үткел)» мәғәнәһендәге һүҙҙәр яҙылған.
3. Ейәнсура районының Үрген ауылы ҡорбанташы яҙмаһын (8-се һүрәт) «Дбк һғтәм» рәүешендә транслитерациялап, «Яҙма һуҡтым», тип уҡырға кәрәк.
4. Ейәнсура районының Үрген ауылында табылған ҡабырсаҡ аҡсалағы яҙыу (9-сы һүрәт). Транслитерацияһы: «Нг һәл. Баш әдсск». Мәғәнәһе: «Аждаһа йыл. Биш бәләкәй асс».
5. Күгәрсен районының Санъяп ауылындағы таш рун яҙмаһы (10-сы һүрәт). Транслитерацияһы: «Кәзнәб Амадч әмнчб Дкмәдәш Уччнчыҡдма. Тслм. Абданч». Мәғәнәһе: «Һаҡланыусы урын. Әмәдәш -әмнәсәб. Тоҡомдаш. Ашин са-ғы. Эт йылы. Бүләк иттем торор ерен».
6. Санъяп ауылындағы икен-се таш яҙма (11-се һүрәт). Транслитерацияһы: «Дбғ ччдм. Батдм». Мәғәнәһе: «Яҙма сәстем. Ки-тап иттем». Тарихи Архайым халасығында табылған көршәктәге яҙыу (12-се һүрәт). Транслитерацияһы: «Днһр нкә әдә нмс».Мәғәнәһе: «Тәңрегә үтеү - намыҫ»
Йылайыр районының Юлдыбай ауылындағы ҡурған ташындағы яҙма (13-сө һүрәт) скиф-һун дәүләтендәге аҡса берәмеге, «опа» - манихей диндарҙары титулы, «шад - скиф-һун хакимдары титулы. «илтабар» - мөлкәтһеҙ башха сығарылған хаким улы, «хат-тад» - ҡаған йәки хакимдың яҙыу эштәрен алып барыусыһы, «сәнә» - йыл, «әмәдәш -ил менән бергәләп хакимлых итеүсе, «әмнәсәб» - әсәләре яғынан бер туғандар, «каид» - мотлаҡ үтәлергә тейешле яҙма ҡарар. Яҙма ҡомартхылар телендә «Доңри ми һасул ля-син» тип ухылған хатып халған һүҙ теҙмәһе лә осрай, был хәҙерге вахытта нота атамалары рәүешендә ҡулланылышта булған «До-ре-ми-фа-соль-ля-си» һүҙ теҙмәһенә тиң. Ошо теҙмәнең тәү мәғәнәһен «Тәң-ре хасил иткән ошо тел», тип аңлатып була.
Һүҙемде йомғаҡлап, ватандаштарыма үҙемдең бер үтенесемде еткергем килә Әгәр ҡайҙалыр билдәһеҙ яҙмалар бар икәнен белһәгеҙ, фотоға төшөрөп, миңә ебәрһәгеҙ ине (фотоғыҙ асыҡ сыҡмаһа, ҡулдан төшөрөлгән һүрәтен ҡушып һалығыҙ). Яңы ҡомартҡылар табылһа, хатлашырбыҙ, фекер алышырбыҙ.
Минең адресым:
453380
Ейәнсура районы,
Иҫәнғол ауылы
Больничный урамы, 6.
Иршат ЙӘНБИРҘИН
(Киске Өфө, №21 2008)


text:
Төбәктә 16 йәш аграрий дәүләт ярҙамын аласаҡ
Башҡортостандың агросәнәғәт комплекстарында эшләүсе 16 йәш белгес дәүләт ярҙамын алыуға конкурс буйынса һайлап алыуҙы үтте, тип хәбәр итә республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте. Уларҙың 11-е юғары һөнәри белемгә, тағы ла бишәүһе – урта белемгә эйә. Конкурста Башҡортостандың 14 районынан бөтәһе 20 кеше ҡатнашҡан.
Дәүләт ярҙамы саралары БР Президенты тарафынан 2009 йылда республиканың агросәнәғәт комплексында кадрҙар потенциалын нығытыу маҡсаты менән ойошторолған. Ауыл хужалығы предприятиеларында эшләүсе йәш белгестәр бер тапҡыр бирелә торған пособиеға һәм эш хаҡына ай һайын өҫтәмә түләүгә иҫәп тота ала. Юғары уҡыу йортон тамамлаусылар өсөн бер тапҡыр бирелә торған пособиеның күләме 100 мең һум, мәктәп һәм колледждар өсөн – 60 мең. Шулай уҡ эш хаҡына тейешенсә ете мең һәм дүрт мең һум күләмендә ай һайын өҫтәмә аҡса ҡаралған.
Ведомствола билдәләүҙәренсә, 2009 йылдан алып дәүләт ярҙамын 773 йәш белгес алған.


text:
Фото:
Октябрьскийҙа ҙур күн производствоһы төҙөү планлаштырыла
Фото:
Октябрьский ҡалаһында ҙур күн эшкәртеү фабрикаһы төҙөү планлаштырыла. Был турала Сибайҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Урал райондары башлыҡтары менән үткәргән кәңәшмә ваҡытында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров хәбәр итте.
— Бында беҙ Көньяҡ Урал төбәген буласаҡ производство өсөн терәк нөктәһе итеп ҡарайбыҙ, — тине Юрий Пустовгаров. – Бында сеймал йыйыуҙы һәм уны тәүге эшкәртеүҙе ойоштороп булыр ине. Завод ике-өс йылдан һуң буласаҡ, ләкин әҙерлек эштәрен бөгөн үк башларға кәрәк.


text:
Башҡорт медуниверситеты клиникаһында эндоскопия тикшеренеүҙең яңы алымдарын өйрәнәләр
3 апрелдә Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһы базаһында «Эндоскопияла заманса технологиялар» оҫталыҡ-класы уҙҙы. Сарала бөтә республиканан хирургтар, онкологтар, эндоскопсылар, ультратауыш диагностика белгестәре, колопроктологтар, эндокринологтар ҡатнашты.
Мәскәүҙән ҡунаҡ, Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау Министрлығының Дауаланыу-реабилитация үҙәге табибы-эндосонографсыһы Татьяна Силина БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш эндоскопсыһы Шамил Зарипов менән бергә эндоскопия тауышлы ҡорамал ярҙамы менән аш һеңдереү системаһында шеште асыҡлау буйынса күрһәтмә диагностика уҙғарҙылар. Быға оҡшаш тикшеренеүҙәр республикала йыл дауамында медицина практикаһына индереләсәк, тип аңлаттылар БДМУ-ның матбуғат хеҙмәтендә.
— Был тикшеренеү эндоскопия һәм тауышлы диагностика үҫешендә яңы этапты күрһәтә, — тип билдәләне медуниверситеттың дауалау эше буйынса проректоры Мәжит Нартайлаков.


text:
Рәсәй хәрби-тарих йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе юридик шәхес хоҡуғы аласаҡ
Рәсәй хәрби-тарих йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе юридик шәхес хоҡуғы аласаҡ.
Бөгөн ойошма ултырышында ошондай ҡарар ҡабул ителде. Шулай уҡ, унда уҙған йылға йомғаҡ яһалды, яңы етәкселек һәм киләсәккә маҡсаттар билдәләнде. Ойошма рәйесе итеп Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев һайланды. Шулай уҡ, беренсе тапҡыр урынбаҫарҙар тәғәйенләнде. Бынан тыш, ултырышта, попечитель советы һәм совет билдәләнде. Йәмғиәт ағзалары киләсәккә эштәр планы, йәштәргә хәрби-патриотик тәрбиә биреү, төрлө сараларҙы уҙғарыу, уларҙы финанслау мәсьәләләренә лә туҡталды.


text:
Күмертауҙа бәләкәй авиация кластеры ойоштороласаҡ
Күмертауҙа инновацион бәләкәй авиация кластеры ойоштороу өсөн бөтөн тәүшарттар ҙа бар. БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин етәкселегендәге Иҡтисади үҫеш министрлығы вәкилдәре ҡала хакимиәте һәм предприятиелар етәкселәре менән ошо кластер сиктәрендә ҡаланы үҫтереү мөмкинлеген тикшерҙе.
Эксперт сифатында һөйләшеүгә Мәскәүҙең «2Т» компаниялар төркөмө генераль директоры Игорь Табачук саҡырылған. Был холдинг оҙаҡ йылдар дауамында авиация техникаһы һәм технологиялары өлкәһендә тикшереүҙәр алып бара, эшләнмәләр әҙерләй.
Делегация вәкилдәре иң элек буласаҡ кластерҙың етештереү ҡеүәттәре менән танышты. «Ротор» конструкторлыҡ бюроһы ике урынлыҡ Rotorfly вертолетының күрһәтмә осошон ойошторҙо.
«Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идарасы директоры Сергей Микрюков ҡунаҡтарға предприятие эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре, заказсылар һәм предприятиены үҫтереү пландары тураһында һөйләне. Стандартһыҙ ҡорамалдар етештереүсе «Искра» заводына барыу программалағы экскурсиялар өлөшөнөң һуңғы этабы булды. Бында яңы производство асырға мөмкин булған 30 мең квадрат метр самаһы майҙандар буш тора.
Эш сәфәре инновацион территориаль бәләкәй авиация кластерын үҫтереү мәсьәләләренә арналған кәңәшмә менән тамамланды. Уның протоколында кластер ойоштороу программаһы буйынса аныҡ эштәр билдәләнде.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, июль башында БР Иҡтисади үҫеш министрлығы вәкилдәренең, бер нисә муниципалитет башлығының «Биләмәләр, сәнәғәт зоналары һәм моноҡалаларҙың социаль-иҡтисади үҫешен яңыртыу һәм әүҙемләштереү» программаһы буйынса белем алыу өсөн Францияға сәфәре мөһим әҙерлек этабы буласаҡ. Евгений Маврин һүҙҙәренсә, «сит илгә сәфәр йомғаҡтары буйынса Күмертауҙы Рәсәйҙә вертолеттар төҙөү Мәккәһе яһаясаҡ ғәмәлдәр картаһы проекты эшләнергә тейеш».


text:
Республикала иң юғары түләүле эш урындары – нефть эшкәртеүҙә һәм финанс өлкәһендә Фото: Андрей Старостин
Республикала иң юғары түләүле эш урындары – нефть эшкәртеүҙә һәм финанс өлкәһендә
Республикала иң юғары түләүле эш урындары – нефть эшкәртеүҙә һәм финанс өлкәһендә Фото: Андрей Старостин
Ғинуар йомғаҡтары буйынса нефть продукттары етештереүҙә уртаса эш хаҡы Башҡортостанда 53 517,7 һум тәшкил итте. Нефть эшкәртеүҙән һуң эш хаҡы кимәле буйынса байтаҡ артҡа ҡалыш менән финанс эшмәкәрлеге килә: 41 288,4 һум. 2013 йылдың ғинуары менән сағыштырмаса, нефть эшкәртеүселәрҙең уртаса эш хаҡы бер аҙға (2,2 процентҡа) кәмегән, ә финанс ойошмалар хеҙмәткәрҙәренең – үҫкән (2,1 процентҡа). Иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса республика предприятиелары һәм ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы тураһында мәғлүмәттәрҙе Башҡортостанстат баҫтырып сығарған.
Бөтә иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса уртаса эш хаҡы ғинуарҙа 21 788 һум тәшкил итте.
Уртаса эш хаҡтары менән күн, күндән әйберҙәр, аяҡ-кейемдәр етештереү буйынса (9 127,1 һум), туҡыма һәм тегеү производствоһы (10 322,9). Өҫтәүенә ике тармаҡта ла 2013 йылдың ғинуар кимәле менән сағыштырмаса уртаса эш хаҡының 0,4 һәм 0,7 процентҡа кәмеүе билдәләнгән. Иң аҙ түләнгәндәр иҫәбендә шулай уҡ ауыл хужалығы ойошмалары һәм урман хужалығы предприятиелары (11 398,9 һум, 2013 йылдың ғинуарына– 4,9 процентҡа үҫеш).


text:
Икмәк
Икмәк — он һәм һыуҙан торған ҡамырҙы бешереп, парҙа эшкәртеп, ҡыҙҙырып әҙерләнгән аҙыҡ–түлек төркөмөнөң исеме. Икмәк бешергәндә тоҙ, йомшартҡыс һәм әсетке ҡулланалар. Ҡайһы осраҡта аҡ әнис, кунжут, мәк орлоҡтарын тәмләткес итеп ҡулланалар. Тәмләткес орлоҡтарын биҙәү өсөн дә ҡулланалар.
Икмәкте айырым ашарға була, йыш осраҡта аҡ май, арахис майы, көнбағыш майы, варенье, маргарин, джем, бал менән ашайҙар. Был ашамлыҡ бутерброд тип атала. Был ризыҡты өҫтәлгә йылы көйө һәм һалҡын көйө ҡуйырға мөмкин. Икмәктең өҫтөн тостерҙа ҡыҙҙырып алырға була.
Почему хлеб называют святым Существуют понятия, ценность которых не вызывает ни у кого сомнений. Это вода, земля, солнце, воздух и, конечно же, хлеб.
С древнейших времен к этому продукту относились по-особому. Хлеб сравнивали с солнцем, с самой жизнью, о нем говорили, как о живом существе, — кормилец.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Икмәк — Неолит осоронда барлыҡҡа килән боронғо ризыҡ. Иң беренсе икмәк ярма һәм һыуҙан торған бутҡаны осраҡлы рәүештә йәки эксперимент формаһында бешереп ҡарауҙан барлыҡҡа килгән. Был «беренсе икмәк»тең «тоҡомо» бөгөнгө көндә бөтә донъя буйлап ярманан әҙерләнә. Мәҫәлән, Мексикала тортилья, Һиндостанда чапати, Ҡытайҙа poa ping, Шотландияла һоло ҡоймағы, Төньяҡ Америкала кукуруз ҡоймағы. Көликмәк — күп цивилизацияларҙың төп ризығы.
Әсегән ҡамырҙан бешерелгән икмәк Боронғо Мысырҙа барлыҡҡа килгән тип иҫәпләнә. Бындай икмәккә бойҙай үҫтереү өсөн шарттар бар. Бындай икмәк өсөн бойҙай сифаты — алдан киптермәйенсә тарттырырға мөмкин булырға һәм составында күн аҡһым булырға тейеш. Икмәк әсетеү өсөн бик күп ысулдар бар. Ҡамырҙы бешерер алдынан асыҡ һауала ҡалдырырға мөмкин. Был ваҡытта ҡамыр һауалағы әсеткес бактерияларҙан әсей. Галл һәм Ибер ҡәбиләлере һыра өҫтөндәге күбекте ҡамырға ҡушып икмәк әсеткән. Һыра эсмәгән халыҡтар әсеткене бойҙай көрпәһенә әсегән виноград һуты йәки вино ҡушып әҙерләгән.
Ә иң ҡиң таралған ысул — ҡамырҙың бер өлөшөн әсетке итеп ҡалдырыу.


text:
Рөстәм Хәмитов: Закондар сығарыусылар Башҡортостан халҡының ышаныстарын аҡларға тейеш
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың беренсе ултырышында сығыш яһаны. Республика етәксеһе депутаттарҙы һайланыуҙары менән ҡотлап, яңы саҡырылыш закондар сығарыу йыйылышының көҙгө сессияһында беренсе ултырыш – республиканың ижтимағи-сәйәси тормошонда мөһим көн, – тип билдәләп үтте.
Халыҡ тарафынан һайланыусылар даими хеҙмәт менән абруй яулай, һәм был ышанысты, Башҡортостан халҡының өмөттәрен аҡларға кәрәк, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Президент республика ҡануниәтен камиллаштырыуҙа уңыштар теләне.
һуңғы йылдарҙағы йомғаҡтар ҡануниәт эшмәкәрлегенең ни тиклем мөһим булыуын иҫбатлай. Уны республика башлығы ла ыңғай баһаланы.
— Республика ҡануниәт органының эшмәкәрлеге һөҙөмтәле булды, — тине БР Президенты.
Республика парламентарийҙарын тормоштоң бөтә өлкәләрен яңыртыу буйынса көсөргәнешле эш көтә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Яңыртыу – ул һайлау алды кампанияһының лозунгыһы ғына түгел, был хөкүмәттең бөтә тармаҡтары эшенең һыналған стратегияһы, — тип билдәләне ул. Хөкүмәттең иң мөһим эше – халыҡҡа хеҙмәт итеү, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.


text:
Өфөгә рәсми визит менән Алжир илсеһе киләсәк
Киләһе аҙнала Алжир Халыҡ Демократик Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Смаил Шерги етәкселегендәге рәсми делегацияның Өфөгә килеүе көтөлә.
13 февралдә Өфө дәүләт нефть техник университетында Смаил Шерги әфәнденең университет етәкселеге менән осрашыуы планлаштырыла. Бынан һуң Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы етәкселеге һәм төбәктең нефть һәм газ сығарыу сәнәғәте предприятиелары вәкилдәре менән һөйләшеүҙәр ойоштороласаҡ. Шулай уҡ «БР Нефть-химия эшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиеһына һәм «Бурсервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә визит планлаштырыла.
Был эшлекле саралар төбәктәрҙең нефть сығарыу һәм эшкәртеү өлкәһендәге берлектәге эшенә, шулай уҡ белгестәр менән алмашыуға булышлыҡ итәсәк. Осрашыуҙа, атап әйткәндә, беҙҙең предприятиелар менән Алжирҙың «Sonatrach» дәүләт нефть компанияһының үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләһе ҡараласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәтенән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, тәүге бындай осрашыу үткән йыл аҙағында Мәскәүҙә ойошторолғайны. Унда нефть һәм газ сығарыу, шулай уҡ углеводород сеймалын эшкәртеү өлкәһендә хеҙмәттәшлекте үҫтереү мөмкинлектәре ҡаралғайны.


text:
Башҡортостан көҙгө-ҡышҡы осорға әҙерлек буйынса Волга буйы федераль округында лидерҙар иҫәбендә
Башҡортостан көҙгө-ҡышҡы осорға әҙерлек буйынса Волга буйы федераль округында лидерҙар иҫәбендә. Был хаҡта Ҡазанда үткән кәңәшмәлә Рәсәйҙең энергетика министры Александр Новак хәбәр итте. Башҡортостандан тыш, юғары әҙерлек кимәле Татарстанда һәм Түбәнге Новгород өлкәһендә билдәләнә.
Республика энергетиктары электр тапшырыу линияларына, быу ҡаҙандарына, быу турбиналарына капиталь ремонт үткәргән. Шулай уҡ «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 220 мең километрҙан ашыу йылылыҡ селтәрҙәрен, шул иҫәптән 9691 километр магистраль селтәрҙәрҙе ремонтлаған.
— Башҡортостандың энергетика системаһы объекттарында ремонт эштәре графикка ярашлы үткәрелә, — тине «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең баш инженеры Владимир Кремер. – Ҡаралған сараларҙың тулы күләмендә башҡарылыуы, шулай уҡ компанияның 2012-2013 йылдарҙың көҙгө-ҡышҡы осорона әҙерлек паспортын ваҡытында алыуы беҙгә көсөргәнешле осорҙа штат режимында эшләргә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Фото:
Республикала тәүге тапҡыр «Кәкүк сәйе» этно-фестивале үтте
Фото:
Уҙған көндәрҙә Нуриман районының «Павловка Паркы» туристик үҙәгендә «Кәкүк сәйе» этно-фестивале тамамланды. Боронғо башҡорт йолаһы нигеҙендә ҙур сара республика территориһында беренсе тапҡыр уҙҙы.
Ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс программа әҙерләнгәйне. Паркка ингән саҡта ҡунаҡтарҙы милли костюмда ҙур Кәкүк һыны ҡаршыланы. Күргәҙмә-йәрминкәләрҙә төрлө үләндәрҙән сәйҙәр, бал, милли ашамлыҡтар – талҡан, сәк-сәк, ҡаҙылыҡтан ауыҙ итергә мөмкин булды. Үләндәр йыйыусы Гордеевтың фитоүҙәгендә «Кәкүк сәйе – рецепт һәм ҡатын-ҡыҙ һаулығы» семинары уҙҙы.
Баймаҡ районының Темәс ауылы, Ғафури районының Сәйетбаба ауылы республика тарихи-мәҙәни үҙәктәре һәм Благовар районының Ҡәнзәфәр бей исемендәге «Һарайлы» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге фестивалдә әүҙем ҡатнашты. Үҙәктәр уйындар, йырҙар һәм бейеүҙәр менән театрлаштырылған концерт формаһында «Кәкүк сәйе» йолаһын тәҡдим итте.
Байрамдың кульминацияһы – сағыу «Кәкүк карнавалы». Ике метр оҙонлоҡтағы Кәкүк артынан милли кейемдәрҙе фестивалдә ҡатнашыусылар парк территорияһы буйлап тантаналы атлап уҙҙы.
— Кәкүгебеҙҙе үҙебеҙ эшләнек. Ҡоштоң башы «папье-маше»нан яһалған, ә уның иҫ китмәле костюмын тегергә опера театры декораторҙары ярҙам итте, — тип һөйләне Башҡортостан Туризм үҙәге директоры Наталья Никольская.
Кисен иң яҡшы башҡорт сәйе рецебы һәм иң яҡшы Кәкүк костюмы конкурстарына йомғаҡ яһалды. Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Азат Ибраһимов етәкселегендәге жюри еңеүселәрҙе билдәләне. Лауреат дипломдары Ғафури районынан Гәүһәр Байбулдина һәм Благовар районы уҡыусылары Раушания Мусина, Элвина Ғүмәрова, Илшат Рәхмәтуллин бүләкләнде. Беренсе урынға Өфөнөң бер йәшлек «кәкүк балаһы» Марк Посыпайкин лайыҡ булды.
Фестиваль асыҡ һауала күренекле «Сураман» төркөмө ҡатнашлығында фолк-дискотека менән тамамланды. Байрам төнгә ҡәҙәр дауам итте.
— «Кәкүк сәйе» байрамын йыл һайын үткәреү планлаштырыла, — тип хәбәр итте «БР Туристик-мәғлүмәт үҙәге» директоры Иван Зорин. – Киләсәктә программаны киңәйтергә һәм байрамды ҡарарға теләүселәр өсөн автобуста килтереүҙе ойошторорға теләйбеҙ.
Этно-фестиваль ойоштороусылары – БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы булышлығында БР Туризм үҙәге, Башҡортостандың Туристик индустрия союзы, БР Халыҡтар дуҫлығы йорто, БР Мәҙәниәт министрлығы, БР Нуриман районы хәкимиәте.
Байрам тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте Йәмәғәт электрон гәзиттә уҡырға мөмкин.


text:
Фото:
Пенсияларҙы таратыу электроника ярҙамында контролдә тотола
Фото:
2009 йылда федераль почта элемтәһе ойошмалары ярҙамында пенсия таратыу процесына электрон документ әйләнешен индереү тамамланды. Рәсәй пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса Бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яңы система пенсионерҙарға пенсияларҙы алып барып еткереүҙе күпкә уңайлаштырасаҡ. «Рәсәй Почтаһы» предприятиеһы пенсионерҙарҙың өйөнә пенсия алып барғанда йыртмалы квитанциялы махсус персональ документтар ҡуллана, унда айлыҡ түләүҙәрҙең ниндәй суммаларҙан йыйылыуы деталләп күрһәтелә: хеҙмәт пенсияһы суммаһы, айлыҡ аҡсалата түләүҙәр, өҫтәмә матди ярҙам һәм башҡа төрлө түләүҙәр.
Һөҙөмтәлә — Пенсия фонды пенсия һәм башҡа социаль түләүҙәрҙе таратыуҙың сифатын, ваҡытын һәм үткән юлын контролдә тота, ә пенсионерҙар – түләнгән аҡса тураһында тулы һәм ентекле мәғлүмәт ала.
Бынан тыш, Бүлексә менән пенсияны һәм башҡа төрлө социаль түләүҙәрҙе РФ-ның 7 банкының банк карталарына һәм вкладтары иҫәбенә күсереүҙе ойоштороу процесына электрон документ әйләнеше индерелгән.
Пенсия таратыуҙы ойоштороуҙа заманса мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу аҡсаның үткән юлын контролдә тоторға, был матди саралар хәрәкәтенең үтә күренмәлелеген тәьмин итергә һәм халыҡҡа уларға уңайлы формала хеҙмәт күрһәтеүҙең эффектив системаһын булдырырға мөмкинлек бирә.
Рәсәй пенсия фондының БР буйынса Бүлексәһе бөгөнгө көндә 1 миллион 40 меңдән ашыу песионерға пенсия түләй, шуларҙың 32 проценты — кредит ойошмалары аша, 68 проценты “Рәсәй Почтаһы” федераль почта элемтәһе ойошмалары аша хеҙмәтләндерелә.


text:
Өфө: бер нисә аптекала ҡағиҙәләр боҙола
Өфөнөң бер нисә аптекаһында дарыуҙарҙы һаҡлау һәм һатыу ҡағиҙәләре һәм янғын хәүефһеҙлеге талаптары боҙола.
Өс аптека учреждениеһын тикшергәндән һуң, ошондай һығымта яһаған Өфөнөң Орджоникидзе районы прокуратураһы вәкилдәре.
Район прокуроры ярҙамсыһы Тимур Яҡуповтың “Башинформ” агентлығына хәбәр итеүенсә, “Илья фармацевтик компанияһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең “36.6” аптекаһын (Өфө, Космонавтар урамы, 14), “Норис 11” йәмғиәтенең “XXI быуат” аптекаһын (Өфө, Октябрь проспекты, 107) һәм “Фармленд” ябыҡ акционерҙар йәмғиәте аптекаһын тикшереү барышында дарыу сараларын һаҡлау һәм һатыу ҡағиҙәләрен боҙоу осраҡтары теркәлгән.
«Дарыуҙы һаҡлау һәм һатыуҙа температура режимын боҙоу ғәҙәти күренеш, шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы Приказы менән раҫланған һәм “Б” исемлегенә индерелгән дарыу сараларын дөрөҫ һаҡламау кеүек ҡағиҙә боҙоуҙар ҙа йыш күҙәтелә», — тине Тимур Альберт улы.
Бынан тыш, «36.6» һәм «Фармленд» аптекаларында Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡарары менән раҫланған Янғын хәүефһеҙлеге талаптарын боҙоуҙар ҙа асыҡланған.
Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса аптека мөдирҙәренә ҡарата административ хоҡуҡ боҙоу буйынса эш асыу тураһында ҡарар ҡабул ителгән, ғәмәлдәге ҡануниәтте боҙоуҙарҙы бөтөрөүгә күрһәтмәләр бирелгән.
Янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы буйынса ла аптека мөдирҙәренә ҡарата административ хоҡуҡ боҙоу тураһында эш асылған, янғын хәүефһеҙлеге тураһындағы ҡануниәтте боҙоуҙарҙы бөтөрөүгә күрһәтмәләр бирелгән.


text:
Фото:
Өфө мэрияһы аквапарк төҙөлөшө мәсьәләһен хәл итергә ниәтләй
Фото:
Сентябрь аҙағында Өфөлә аквапарк төҙөү перспективаларының асыҡланыуы ихтимал. Комплекс проектын Англияның «Benoy» бюроһы әҙерләгән. Уның хаҡы 120 миллион доллар менән баһалана. Был ҡоролманы «Ҡашҡаҙан» паркында күтәреү планлаштырыла. Әлеге мәлдә төҙөлөш майҙанын билдәләнгән объекттар төҙөлөшөн алып бармаған инвесторҙар биләй.
Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Саттаровтың «Башинформ» агентлығына хәбәр итеүенсә, әгәр төҙөлөш эштәренә киләһе йыл башына тиклем тотонмаһалар, компания үҙенең ерҙәрен юғалтасаҡ. Вице-мэрҙың әйтеүенсә, сентябрь уртаһында был мәсьәләне фирма-инвесторҙар етәкселәре менән тикшереү планлаштырыла.
Элекке Сипайлово баҙары урынлашҡан территорияла ла ҡаланың беренсе аквапаркы төҙөлөшө урынлашыуы ихтимал. Яҡын арала был майҙанды аукционға сығарырға планлаштыралар. Участка менән Төркиә бизнесмендары ҡыҙыҡһына, улар унда аквапарк һәм ҡунаҡхана төҙөргә ниәтләй.


text:
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡтыФото: Анна Екомасова
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡты
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡтыФото: Анна Екомасова
ӨФӨ, 2014 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡорт ҡыҙҙары араһында уҙғарылған «Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Циолковский исемендәге Рәсәй дәүләт технологик университетының икенсе курс студенткаһы Әлфиә Килдейәрова еңеү яуланы. Ул бәйгенең бөтә этаптарында ла уңышлы сығыш яһап, баһалама ағзаларын һәм тамашасыларҙы әсир итте. Еңеүсенең һүҙҙәре буйынса, ул тәүге тапҡыр ошондай конкурста ҡатнашҡан. Инженер һөнәренә эйә булырға теләгән ҡыҙ техник өлкәлә белемен камиллаштырырға ниәтләй.
Башҡортостан Республикаһының РФ Президенты эргәһендәге Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында БР студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы тарафынан ойошторолған гүзәллек конкурсы С.Орджоникиджзе исемендәге Рәсәй дәүләт геология-разведка университетында үтте. Бындай байрам илдең баш ҡалаһында икенсе тапҡыр ойошторолдо. Ә еңеүсе Өфөлә республика матурлыҡ бәйгеһендә үҙ көсөн һынап ҡараясаҡ.
Гүзәллек конкурсында башҡорт эстрадаһы йондоҙо Рэдик Ефремов, Мәскәүҙең «Саптар» ҡурайсылар ансамбле, «Алтын Ай» бейеү ансамбле, фольклор коллективтары, тәүге «Мәскәү һылыуҡайы» бәйгеһе еңеүсеһе Камилә Биҡҡолова, башҡорт КВН командаһы студенттары сығыш яһаны.


text:
Бөгөн ике республика парламенттары араһында хеҙмәттәшлек тураһында Протоколға ҡул ҡуйыуға 15 йыл тула
Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай менән Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы араһында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыуға 15 йыл тула. Договорҙар һәм килешеүҙәргә ҡул ҡуйыу һәм уларҙы тормошҡа ашырыу һәр ваҡыт төрлө халыҡ-ара, төбәк-ара һәм башҡа мөнәсәбәттәр урынлаштырыу һәм уларҙы бойомға ашырыуҙың йоғонтоло ҡоралы булды. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай үҙ эшмәкәрлеге башынан алып ошо принципка таянып эш итә.
1995 йылдың мартында ойошторолған мәлдән алып парламент Рәсәй Федерацияһының Федераль Йыйылышы, шулай уҡ Рәсәй субъекттарының ҡануниәт (вәкәләтле) органдары менән бәйләнештәр урынлаштыра башланы.
1995 йылдың апрелендә үк Өфө ҡалаһында Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы менән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы араһында хеҙмәттәшлек тураһында беренсе Протоколға ҡул ҡуйылды. Артабан ул Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай менән Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы араһында 1997 йылдың 22 мартында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөү өсөн нигеҙ булып торҙо. Килешеү ике республика парламенттарының хеҙмәттәшлек йүнәлештәрен, формаларын һәм ысулдарын киңәйтте. Әлбиттә, Федерация составына ингән субъекттарҙың ҡануниәт (вәкәләтле) органдары араһында электән дә бәйләнеш килә ине, әммә ошо мәлдән алып ике туғандаш республика парламенттарының үҙ-ара мөнәсәбәттәре тәүге тапҡыр юридик яҡтан нығытылды.
Татарстан парламенты менән хеҙмәттәшлек тураһында протоколдың ғәмәлдә булыу срогы сикләнмәгән, ул кәрәк булыуға ҡарап, парламент-ара консультациялар үткәреүҙе планлаштыра. 1997 йылдың 22 мартында ҡул ҡуйылған килешеү сараларҙың координацион пландарын йыл һайын яраштырыуҙы ҡарай. 2000 йылдың 15 декабрендә һәм 2003 йылдың 26 ноябрендә Башҡортостан менән Татарстан парламенттары араһында хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү тураһында протоколдарға ҡул ҡуйылды. Беренсеһе менән йылына кәмендә бер тапҡыр яҡтар вәкилдәренең берлектәге ултырыштарын үткәрергә ҡарар ителде. Икенсеһе менән килешеүҙе тормошҡа ашырыу буйынса эшсе төркөм төҙөлдө, ул йыл һайын раҫланған пландар нигеҙендә эш итә.


text:
Белгестәр Өфөләге иң яҡшы йәйге кафены билдәләйәсәк
Өфөлә «Иң яҡшы йәйге кафе» ҡала конкурсының икенсе этабы дауам итә. Ул 10 августан 30-ына тиклем барасаҡ, унан һуң комиссия өс номинацияла иң яҡшы йәйге кафеларҙы билдәләйәсәк.
Конкурстың беренсе этабы Өфө ҡалаһы ҡала округының район хакимиәттәрендә 10 — 30 июлдә үтте. Белгестәр әйтеүенсә, быйылғы экстремаль эҫе йәй асыҡ һауала урынлашҡан бар кафеларҙың да эшен ҡатмарлаштырған. Шулай ҙа абруйын һаҡлаған үҙ һөнәрҙәренең оҫталары йәмәғәт туҡланыу предприятиелары үтәргә тейешле ҡағиҙә һәм талаптарҙы теүәл башҡарған.
Өфө хакимиәтенең ҡулланыусылар баҙары идаралығы мәғлүмәтенән билдәле булыуынса, республиканың баш ҡалаһы биләмәһендә әлеге ваҡытта 152 йәйге кафе, шул иҫәптән стационар йәмәғәт туҡланыу предприятиелары ҡарамағында – 87, үҙәк майҙандарҙа – 40, мәҙәниәт һәм ял парктары биләмәләрендә 25 кафе эшләй.