text:
1 сентябрь
1 сентябрь — григориан стиле буйынса йылдың 244-се (кәбисә йылында 245-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 121 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Рәсәй — Белем көнө.
- Словакия — Конституция көнө.
- Үзбәкстан — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1930 — Шамил Рәхмәтуллин, башҡорт театр актёры, РСФСР-ҙың (1991), БАССР-ҙың (1976) һәм Татарстан Республикаһының (2000) халыҡ артисы.
- 1935 — Фәтих Иҡсанов, актёр, режиссер, «Йәдкәр» фольклор төркөмөн ойоштороусыларҙың береһе, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
- 1950 — Хәмит Ирғәлин, башҡорт драматургы.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1926 — Фәниә Чанышева, башҡорт шағиры һәм журналисы.
- 1941 — Ҡәҙим Аралбай, Башҡортостандың халыҡ шағиры (2011), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт һәм бик күп әҙәби премиялар лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- 1946 — Нажиә Игеҙйәнова, башҡорт шағиры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Станотин Иван Степанович (1.09.1912—1994) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1952—1963 йылдарҙа Стәрлетамаҡ ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе. Ҡыҙыл Йондоҙ һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Һарытау өлкәһенең Чиганак ауылынан.
- Ғәлиев Вил Барый улы (1.09.1932) — инженер-механик, ғалим, юғары мәктәп хеҙмәткәре. Техник фәндәр докторы (1988), профессор (1990). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1977), И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты (1982).
- Ғайсин Әхмәт Исламғәли улы (1.09.1937—1982) — журналист, шағир. 1966 йылдан КПСС, 1974 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
- Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы (1.09.1952) — яҙыусы, ауыл хужалығы ветераны. 2014 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1948 — Альберт Әсәҙуллин, йырсы, Рәсәйҙең атҡаҙанған (1988), Татарстандың халыҡ артисы (1998).


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 367
ҠЫРҠТЫТАУ, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. Белорет һәм Әбйәлил р‑ндары буйлап Ҡолсоғаҙы һәм Шәкәрҙейылға йй. (Кесе Ҡыҙыл й. ҡушылдыҡтары) тамағы киңлегенән алып Оло Ҡыҙыл й. киңлек ағымына тиклем субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 60 км тирәһе, төньяҡ өлөшөнөң киңлеге 8 км, үҙәк — 16 км, көньяҡ — 6 км. Абс. бейеклеге 1118 км (Ҡараташ тауы). Буйға һуҙылған тау ҡалдыҡтары теҙеменән тора. Һыртта Шыршылытау (1108 м), Күсемов (1080 м), Бабай (1054 м), Ҡушай (1048 м), Һандыҡ (900 м тирәһе) түбәләре айырыла. Ирәндек свитаһының базальт һәм андезибазальт составлы лаваларынан, лавабрекчияларынан тора. Һыртта Оло һәм Кесе Ҡыҙыл йй. һәм уларҙың ҡушылдыҡтары башлана. Көнсығыш итәгендә Яҡтыкүл, Ҡарабалыҡты һәм Сабаҡты күлдәре ята. Һырттың көнбайыш битләүҙәре һәм төньяҡ өлөшөнөң ландшафтары ҡараһыу урман тупрағындағы уҫаҡ, ҡарағай һәм ҡарағас ҡатыш ҡайын урмандарынан һәм йыуылған ҡара тупраҡтағы ҡоро болондарҙан тора; көнсығыш битләүҙәренең һәм көньяҡ өлөшөнөң ландшафтары ҡараға оҡшаш тупраҡтағы ҡылғанлы һәм төрлө үләнле далаларҙан ғибәрәт. Һырттың Бабай, Ҡушай, Һандыҡ түбәләре; Ҡараташ тауы; Һыуосҡан һәм Ултыҡ‑Ҡарағас төбәктәре; Ҡараһыйыр йөҙ йәшәр ҡарағасы — тәбиғәт ҡомартҡылары. Ҡ. төньяҡ өлөшөндә “Абҙаҡ” спорт‑һауыҡтырыу комплексы урынлашҡан.
И.М.Япаров
Тәрж. А.Н.Күсеев

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
19 август
19 август — григориан стиле буйынса йылдың 231-се (кәбисә йылында 232-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 134 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- АҠШ — Авиация көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сәфәров Тәүис Әғләм улы (19.08.1937—7.10.2008) — ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1981), иҡтисад фәндәре докторы (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1998). Сығышы менән Кушнаренко районы Илек ауылынан.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1933 — Аҡманов Ирек Ғайса улы, башҡорт тарихсы-ғалимы.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1951 — Владимир Конкин, совет һәм Рәсәй театр һәм кино актёры («Как закалялась сталь», «Место встречи изменить нельзя» фильмдары).
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 14 — Октавиан Август, Боронғо Рим императоры.
- 1819 — Джеймс Уатт, шотланд инженеры.
- 1918 — Бәхтегәрәй Шәфиев, Башҡортостанда революцион хәрәкәттә һәм граждандар һуғышында ҡатнашыусы, журналист.
- 1918 — Мулланур Вахитов, татар революционеры һәм сәйәси эшмәкәре.


text:
Рус драма театры Екатеринбургта гастролдәрен башлай
Башҡортостандың дәүләт академия рус драма театры Екатеринбургта Свердловск дәүләт академия драма музыкаль комедия театры сәхнәһендә үҙенең ике аҙналыҡ гастролдәрен башлай. Был гастролдәр менән театр юбилейлы 150-се миҙгеленә аяҡ баҫа.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостандың дәүләт академия рус драма театрының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, гастролдәрҙе 16 сентябрҙә «Зәңгәр камея» (Голубая камея) мюзиклы асасаҡ. Бынан тыш Өфө артистары Екатеринбург халҡын йәнә биш спектакль һәм бер балалар әкиәте менән ҡыуандырасаҡ.
Свердловск музыкаль комедия театры менән Башҡортостандың Рус драма театры араһындағы дуҫлыҡ тиҫтә йылдан ашыу дауам итә.


text:
БР Милли симфоник оркестрының яңы директоры итеп билдәле Өфө музыканты тәғәйенләнде
Башҡортостан Республикаһы Милли симфоник оркестры директоры вазифаһын башҡарыусы итеп республиканың атҡаҙанған артисы, коллектив концертмейстеры Алексей Воронин тәғәйенләнде, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығында. Оркестрҙың элекке директоры Владимир Рихтер хаҡлы ялға китте.
Алексей Воронин Өфөнөң музыка донъяһында иҫ киткес скрипкасы булараҡ билдәле. Ырымбур музыка училищеһын, Өфө дәүләт сәнғәт институтын (академияһын), институт янындағы Михаил Швайштейн класында аспирантураны тамамлаған. Шуның менән бергә скрипка класы буйынса Башҡортостан Республикаһының тәүге аспиранты була. Аспирантураны тамамлағандан һуң ҡыллы музыка ҡоралдары кафедраһында уҡытыусы булып эшләй.
1992 йылда скрипкасыны Өфөнөң яңы ижади коллективы составына – «Шарк» симфоник оркестрына (хәҙерге БР Милли симфоник оркестрына) саҡыралар. Ойошторолғандан алып Алексей Воронин төп артист була, 1994 йылдан алып бөгөнгө көнгә тиклем – БР Милли симфоник оркестры концертмейстеры.
БР Мәҙәниәт министрлығының Почет грамоталары менән бүләкләнгән, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» исемен йөрөтә.


text:
Күңел йылыһы
26 января 2013 йыл | Хаттар
Кешегә иң ғәзизе - әсәй, иң ҡәҙерлеһе - тыуған тупраҡ, иң татлыһы – тәү эскән һыуың, иң йылыһы – һине йылытҡан өй усағы, иң күркәме – тыуған өйөң, иң йәмлеһе – тыуған тәбиғәтең, иң ышаныслыһы – атаңдың арҡа һөйәге, етәкләр йылы ҡулдары. Шуғалыр ҙа кешене ғүмер буйы тәү тәпәй баҫҡан нигеҙе, һулаған һауаһы, аунап үҫкән ере, балалыҡ дуҫтары үҙенә тарталыр. Тамыры булған ағас ҡына аумай, ата-әсә наҙын татығандар ғына бәхетле, ғаилә йылыһын күңелдәренә һеңдергән балалар ғына татыу була.
Бәхет сере – татыулыҡта, эшһөйәрлектә
26 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Ауылығыҙҙағы берәй өлгөлө йәш ғаилә тураһында мәҡәлә әҙерләһәк ине тигәс, Сәйетбаба ауыл хакимиәте вәкилдәре һис икеләнеүһеҙ Яхиндар ғаиләһенә туҡталды. Ғаилә башлығы Айрат ҡул эштәре оҫтаһы ла, тинеләр.
Ғаилә именлеге һәм бәхете үҙебеҙҙән тора
26 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Район мәҙәниәт һарайында үткән был йыйылыш республикабыҙҙа иғлан ителгән Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына йомғаҡ рәүешендә үтте. Унда гимназия уҡытыусылары, тәрбиәселәр, ата-әсәләрҙән тыш, уҡыусылар ҙа, саҡырылған ҡунаҡтар ҙа ҡатнашты.
“Һаҡаллы” төҙөлөштәрҙе нимә көтә
26 января 2013 йыл | Урындағы үҙидара
17 ғинуарҙа республиканың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Лилиә Марс ҡыҙы Мәжитова эш сәфәре менән беҙҙең районда булып китте. Башта ул төрлө һорауҙар менән килеүсе граждандарҙы ҡабул итте, һуңынан районыбыҙҙың ҡайһы бер предприятиеларында булып, ундағы эш шарттары һәм эшмәкәрлек менән танышты. Йәмәғәт ҡабул итеүе ра-йон Хакимиәтендә Хакимиәт башлығы урынбаҫары Руслан Салауатов менән берлектә үтте.
Альберт Мифтахов: “Беренсе сиратта беҙ – яҡташтар”
26 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Үткән йыл аҙағында республикала ғәҙәти булмаған "Яҡташтар” проекты старт алды. Уның төп маҡсаты – бөгөнгө көндөң ысын геройҙарын, әйләнә-тирәләгеләр ихтирамын һәм ышанысын яулаған кешеләрҙе асыҡлау. Проект авторҙарының береһе, "Берҙәм Рәсәй” партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Альберт МИФТАХОВ был эштең барышы хаҡында һөйләй.


text:
Изге Мәсет шишмәһе төҙөкләндерелде
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Беҙҙең Ҡауарҙы ауылының Тау башы урамында тәбиғәттең уникаль ҡомартҡыһы Мәсет шишмәһе үҙ инешен ала. Тау башы урамында йәшәүселәр шишмәне таҙартып тәрбиәләп торорға тырыштыҡ. Бынан байтаҡ йылдар элек тирә-яғына ағастар ҙа ултыртып ҡарағайныҡ, әммә мал-тыуар уларға үҫергә, шишмәнең сыҡҡан урынын таҙа, матур итеп тоторға мөмкинлек бирмәне.
Тирә-яҡ мөхит именлеге – уртаҡ хәстәрлек
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнө уңайынан БР Экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу министрлығы Стәрлетамаҡ территориаль идаралығының Ғафури районы буйынса дәүләт инспекторы Илшат Исхаҡ улы ИШБУЛДИНға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
“Табын”ға яҙыл һәм бүләк от!
02 июня 2017 йыл | Матбуғат
“Йәшлек” паркы йәшәрә
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Республикала 2014 йылдан тормошҡа ашырыла башлаған "Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһында ҡатнашҡан Красноусол ауыл биләмәһенең "Йәшлек” ял паркын төҙөкләндереү” проекты барышы менән танышыу өсөн биләмә башлығы урынбаҫары Альбина Ғәзизоваға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ уға:
Аяҙ көндәрҙе тулы көсөнә файҙаланып...
02 июня 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Районыбыҙҙа баҫыу эштәре тамамланыуға табан бара. Сәсеү эштәре теүәлләнеп тә өлгөрмәне, ә химик утауға төшөр мәл етте. Ленин исемендәге - "ШЭ Мөьминов” крәҫтиән-фермер хужалығында ла сәсеүлектәрҙе химик утауға тотонғандар.


text:
Көнсығышта “Салауат Юлаев” лидерҙар араһында икенсе урында килһә лә,
уны туғыҙынсы баҫҡыҫтағы Магнитогорскиҙың “Металлург”ынан, мәҫәлән, ни бары ике мәрәй айырып тора. Бына Гагарин кубогы өсөн көрәш беҙҙә ни хәтлем ҡыҙыу бара!
Башҡортостан халҡын республика Мәғариф министрлығы башлаған “Туған телгә рәхмәт” хәйриә акцияһына ҡушылырға саҡыралар.
Кеше ғүмерен әллә нисә өлөшкә бүлергә була. Бала сағың, үҫмер мәлең, йәшлегең, хеҙмәттә үткән осороң... Һүҙем – геройымдың тотош ғүмер юлы тураһында. Ул осорҙо һәр кем үҙенсә үтә. Кемдер ата-инәһенә иркәләнеп үҫеп, оло тормошҡа аяҡ баҫҡас, осраған ҡаршылыҡтарға тиҙ генә бирешә. Икенсе берәү, был осорға сынығып килеп, ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға үҙендә көс таба, ныҡышып яңынан-яңы үрҙәр яулай. Сәләмәт тормош алып барыу, нәҫелеңде дауам иттерерлек быуын ҡалдырыу, Ватаныңа хеҙмәт итеү кеүек маҡсаттар ҡуйып, уға ынтылыу...
Һәр мәктәп уҡыусыһына көн һайын 200 миллилитр һөт бирелә башлауы
ихтимал. Был эш Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы тейешле ҡарар ҡабул иткәс кенә тормошҡа ашырыласаҡ. Башҡортостандан
Федерация Советы ағзаһы Лилиә Ғүмәрова беҙҙең республикала 2007 – 2017 йылдарҙа “Мәктәпкә – һөт” программаһының нисек үтәлгәнен иҫкә төшөрҙө.
Эстония халҡы өсөн был ҡала, бәлки, бик әһәмиәтле төбәк тә түгелдер. Әммә беҙ бында, хаж ҡылған мосолмандай, тәрән тетрәнеү, йөрәкһеү менән аяҡ баҫабыҙ.
Күркә итенән әҙерләнгән ярымфабрикат, колбаса, сосискалар... Мәләүез районында урынлашҡан М. Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексы предприятиеһында етмеш төрҙән ашыу продукция етештерелә. Уларҙың сифаты хаҡында Рәсәй, халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә яуланған бихисап наградалар һөйләй.
Тарихҡа бер аҙға ғына йөрөп әйләнәйек әле. Быуаттан күберәк ваҡыт элек Антанта дәүләттәре әллә ҡайҙарға йәйелеп ятҡан Foсман империяһын һуғыштан һуң үҙҙәре хакимлыҡ итәсәк зоналарға бүлгеләгәйне. “Сайкс-Пико килешеүе Яҡын Көнсығышта ғәрәптәр менән төркиҙәр, ҡурдтар менән ассириялылар, сөнниҙәр менән шиғайҙар, христиандар менән йәһүдтәр көн иткән ареалдарҙы ҡабаттан бүлеп, дәүләттәр хасил булыуын башлап ебәргәйне”, — тип яҙа сәйәсәт фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһының Ижтимағи ғилемдәр буйынса фәнни мәғлүмәттәр институты директоры урынбаҫары Дмитрий Ефременко.
Икмәк – табыныбыҙҙың йәме. Өҫтәлдә әллә ниндәй ҡыйбатлы ризыҡ тулып ултырһа ла, ҡаласһыҙ
табынды күҙ алдына килтереү мөмкин түгел.
…Баҡса гөжләй. Меңәрләгән бал ҡорттары йорттарына бер инеп, бер сыға, безелдәп осалар, ҡайталар. Күҙәтеп торһаң, үҙе бер мөғжизә инде был донъя. Ике тиҫтәнән ашыу умарта араһында күректән төтөн борҡой, бер “йорттоң” ҡапҡасы асыла, умартасының ҡыҙыу эше башлана.
Ул осорҙа ла ауыл балаларының күпселеге мәктәпте тамамлағас, бәхеткә күҙ төбәп, ҡалаға юллана ине. Кемдер эшкә урынлаша, кемдер уҡыу йортонда белем алырға ынтыла. Әммә, бөгөнгөнән айырмалы булараҡ, ул саҡта һәр ҡайһыһы үҙ көсөнә генә иҫәп тота ине. Тәтешле районы ҡыҙы Нурияның да өлгөргәнлек аттестаты алырға ҡарары ныҡлы була. Ул Өфөгә Хисапты механикалаштырыу техникумына имтихан тапшырырға килә.


text:
10-02-2015, 11:40 / Яҙыусылар ижады
Елмерҙәк тотҡондары
“Урал” гәзитенең 2012 йылдағы 113, 116, 117-118-се һандарында Гѳлсѳм Мостафинаның “Елмерҙәк Тарзаны” хикәйәһенең “Сара”, “Яхъя” тип аталған ѳлѳштәре баҫылғайны. Былтыр “Ағиҙел” журналының 1-се һанында ошо уҡ әҫәр Мансур ҺИҘИӘТОВтың авторлаштырылған тәржемәһендә “Елмерҙәк тотҡоно” исеме аҫтында донъя күрҙе. Әлеге ваҡытта әҫәр тулыһынса тәржемә ителгән һәм ул “Елмерҙәк тотҡондары” тип атала. Хикәйәлә ваҡиғалар Бѳйѳк Ватан һуғышы һәм унан һуңғы йылдарҙа һуғыштан ҡасып, Елмерҙәк урмандарында кѳн иткән Яхъя исемле ир тураһында бара. Сара исемле ҡатын имсәк балаһы менән әсәләренә ҡайтып килгән...


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Уңайлы ун көнлөктә өлгөрөп ҡалығыҙ!
Уңайлы ун көнлөктә өлгөрөп ҡалығыҙ!
10 – 20 майҙа Бөтә Рәсәй матбуғатҡа яҙылыу декадаһы ойошторола. Гәзит-журнал һөйөүселәргә 2018 йылдың икенсе ярты йыллығына арзаныраҡ хаҡҡа яҙылыу мөмкинлеге бар.
“Рәсәй почтаһы” йылына ике тапҡыр ошондай уңайлы көндәр уҙғарып тора, беҙҙең гәзит уҡыусылар был мөмкинлектән файҙалана. Был юлы ла ситтә тороп ҡалмаҫһығыҙ – “Йәшлек”кә 10 процентҡа арзарынаҡ хаҡ менән яҙылып ҡуйырһығыҙ, тип ышанабыҙ.
Ошо көндәрҙә “Йәшлек”кә яҙылһағыҙ, 93 һум 90 тин аҡсағыҙ янығыҙҙа ҡаласаҡ. “Йәншишмә” гәзитенә экономия 57 һум 12 тин буласаҡ.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Полиция «Һаҡ бул, поезд!» операцияһын үткәрә
Республикала йыл башынан алып тимер юлдарҙа өс бала һәләк булған. Хәүефле зоналағы вандализм һәм хулиганлығы өсөн 130 үҫмер административ яуаплылыҡҡа тарттырылған, уларҙың ат-әсәләренә штраф түләргә тура киләсәк. Бынан тыш полиция хеҙмәткәрҙәре менән вагондар буяуҙың 10 осрағы теркәлгән.
Үҫмерҙәр араһындағы енәйәтселекте иҫкәртеү өсөн Башҡортостан полицияһы «Һаҡ бул, поезд!» профилактик операцияһын үткәрә. Күп осраҡта күҙәтеүһеҙ ҡалған үҫмерҙәр хоҡуҡ боҙа, шуға күрә полиция төп иғтибарҙы уларға бүлергә ниәтләй, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Башҡорт дәүләт университетында Рим Йәнғужин иҫтәлегенә арналған бөтә Рәсәй конференцияһы үтә
15 ноябрҙә Башҡорт дәүләт университетында билдәле ғалим, профессор Рим Йәнғужиндың тыуыуына 70 йыл тулыуға һәм Башҡорт дәүләт университетының Башҡортостан Республикаһы тарихы һәм этнология кафедраһына 20 йыл тулыуға арналған бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Сарала тарихсылар, этнографтар, архивсылар, министрлыҡтар һәм ведомстволар, йәмәғәтселек вәкилдәре һәм шулай уҡ яҡташыбыҙ, тарих фәндәре докторы, Тәбиғәт фәндәре академияһы академигы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән хеҙмәткәре, Башҡорт дәүләт университетының почетлы профессоры Рим Зәйниғәбит улы Йәнғужин исеменә нисек тә бәйле булған кешеләр ҡатнаша.
Рим Йәнғужин Башҡортостанда һәм республиканан ситтә хужалыҡ тәртибен, матди мәҙәниәтте, социаль ҡоролошто, башҡорт этногенезын һәм башҡорт этносы тарихнамәһен өйрәнеүгә бағышланған ғилми хеҙмәттәр авторы, ғалим булараҡ беләләр.
Конференцияла тарих һәм этнология үҫеше проблемалары һәм перспективалары, этнология фәне теорияһы һәм практикаһы тикшерелә.
Был көндө Өфөлә шулай уҡ Рим Йәнғужин һуңғы йылдарҙа йәшәгән йортта (Мостай Кәрим урамы, 48) ғалимға бағышланған мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһы үтәсәк.


text:
Белорет предприятиелары Япония менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер
Кесе йома, 3 мартта, Японияның ITOCHU сауҙа йорто делегацияһы Башҡортостанға сәфәре сиктәрендә Белорет ҡалаһында булды. Муниципаль район хакимиәтендә улар урындағы ҡайһы бер предприятиелар етәкселәре менән осрашты. Кәңәшмәлә БР иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Александр Марьин һәм БР Иҡтисади үҫеш министрлығының инвестицион проекттарҙы методик яҡтан тәьмин итеү бүлеге начальнигы Галина Дмитриева ҡатнашты.
Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов, был осрашыу ITOCHU сауҙа йортоноң төбәк предприятиелары менән артабан хеҙмәттәшлек итеүенә нигеҙ булып хеҙмәт итәсәк, тигән ышаныс белдерҙе. Ҡунаҡтар райондың иҡтисади үҫеше һәм уның инвестицион потенциалы менән танышты.
— Беҙ үҙебеҙҙең яҡтан эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре буйынса ла, производство өлкәһендә лә, шулай уҡ ял һәм туризмды ойоштороуҙа ла хеҙмәттәшлек итергә әҙербеҙ. Киләсәктә ике яҡҡа ла файҙалы эшмәкәрлеккә өмөтләнәбеҙ, — тип билдәләне Владислав Миронов.


text:
Башҡортостан делегацияһы Санкт-Петербург һабантуйында ҡатнашасаҡ
Алдағы йәкшәмбелә, 26 июндә, Санкт-Петербург ҡалаһы янында, Ленинград өлкәһенең Сярги ҡасабаһында, һабантуй үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Санкт-Петербургтағы даими вәкиле Риф Сәхәбетдиновтың хәбәр итеүенсә, республиканың рәсми делегацияһын БР Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Марат Мәрҙәнов етәкләй, делегация составында Стәрлетамаҡ ҡалаһының һәм Баймаҡ районының хакимиәт башлыҡтары Алексей Изотов менән Илшат Ситдиҡов, ижади коллективтар, журналистар ҙа бар. Башҡортостандың милли мәҙәниәтен һәм сәнғәтен Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары, вокалистары һәм бейеүселәре, Сибай филармонияһының «Тархан» эстрада ансамбле һәм «Сибай» бейеү ансамбле, Өфө дәүләт сәнғәт академияһының «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө, М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актерҙары, Баймаҡ районының һәүәҫкәр артистары сағылдырасаҡ.
Һабантуй иртәнге 10-да ҙур концерт программаһы менән башлана, унда Санкт-Петербургтың, Ленинград өлкәһенең, Архангельск ҡалаһының, шулай уҡ Башҡортостан һәм Татарстандың ижади коллективтары ҡатнашасаҡ.
Сәғәт 12-гә рәсми ҡунаҡтарҙың – Санкт-Петербург, Ленинград өлкәһе губернаторҙарының, РФ Президентының Төньяҡ-Көнбайыш федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге делегацияһының килеүе көтөлә.
Сярги ҡасабаһы янындағы майҙанда Башҡортостан вәкилдәре үҙенең майҙансығын йәйелдерәсәк – милли аш-һыу менән башҡорт ихатаһы ҡуйыласаҡ, Башҡортостан предприятиелары продукцияһының, иң элек, әлбиттә, бал һәм ҡымыҙҙың, күргәҙмә-сауҙаһы ойоштороласаҡ. Ҡунаҡтарҙы һабантуйҙың традицион уйындары көтә.
— Йыл һайын һабантуйҙа башҡорт тирмәләре ҡуябыҙ, быйылғы һабантуй ҙа уларһыҙ үтмәйәсәк. Тирмәләрҙе Баймаҡ районынан килтереп, әле майҙанда ҡора башланыҡ, уларҙың береһе – этнографик, икенсеһе ҡунаҡтар өсөн буласаҡ, — ти Риф Рәис улы.


text:
Өфөләге «Президент-Отель» ҡунаҡхана комплесында яңы уңайлы бүлмәләр булдырылды
Өфөләге иң яҡшы ҡунаҡханаларҙың береһе «Президент-Отель» (http://presidenthotel.ru/) яңы бүлмәләр фонды менән тулыландырылды. Ул бер бүлмәле ике урынлыҡ 16 бүлмәнән ғибәрәт. «Башинформ» агентлығына ҡунаҡхана хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яҡын киләсәктә тағы ике люкс булдырыласаҡ.
Бүлмәләр араһында традициондары, корпорация клиенттары араһында танылғанлыҡ яулаған замансалары ла бар. Яңы бүлмәләрҙең ошо арала ғына булдырылыуына ҡарамаҫтан, улар ҙур һорау менән ҡуллана.
Бөтә бүлмәләр ҙә заманса техника менән йыһазландырылған. Уларҙы йыһазландырыу һәм хеҙмәтләндереү кабель телевидениеһынан, ҡала-ара һәм халыҡ-ара телефон бәйләнешенән, интернет селтәренә сығыу мөмкинселегенән ғибәрәт.
Бөгөнгө көндә «Президент-Отель» ҡунаҡханаһында 134 бүлмә бар. Яҡын арала уларҙың һаны 143-кә етеүе көтөлә.


text:
Мекленбург — Алғы Померания
Мекленбург — Алғы Померания (нем. Mecklenburg-Vorpommern) — Германия федераль штаты. Административ үҙәге — Шверин (нем. Schwerin) ҡалаһы (әммә иң ҙур ҡала — Росток, нем. Rostock). Майҙаны — 23 174 км2. Был штатта 1 697 800 кеше йәшәй.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Штат Германияның төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан һәм Балтик диңгеҙенә сығыу юлы бар. Штат биләмәһендә бер нисә күл бар, иң ҙуры Мюриц күле – 117 км2.
Германиялағы үҙенен аҡбур ҡаялары менән билдәле иң ҙур утрау – Рюген утрауы Мекленбург-Алғы Померания штатына инә. Барлығы Мекленбург-- Алғы Померанияла 270 тәбиғәт һәм ландшафт ҡурсауығы, 3 милли парк бар.


text:
Дүрт сутыйлылар ирекле30-04-2016, 00:03 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ташлама ер майҙанын хосусилаштырыу мөмкинлеге булмаған һәм дөйөм нигеҙҙәге льготаларҙан файҙалана алмаған кешеләргә ҡағыла. Әле Өфө биләмәһендә ошондай 21 баҡсасылыҡ ширҡәте бар. Уларҙың ағзалары теге йәки был сәбәп (ерҙәренең санитария йәки һыу һаҡлау зонаһында, ҡала урмандары сигендә урынлашыуы, муниципаль ихтыяж өсөн резервҡа һалыныуы) арҡаһында баҡсаһын хосусилаштыра алмай.
Ошо мәсьәләне хәл итеүҙе һорап, депутаттарға күп тапҡыр мөрәжәғәт итте халыҡ. Хәҙер баҡсасылар 400 квадрат метр ергә һалым түләүҙән азат ителә. Әгәр ҙә баҡса участкаһы ҙурыраҡ икән, һалым ошо льготалы майҙандан артҡан ер өсөн генә һалына.
Ҡала Советы депутаты Павел Васильев әйтеүенсә, Социалистик Хеҙмәт Геройҙары, хеҙмәт, хәрби хеҙмәт ветерандары, инвалид балалы ғаиләләр, етемдәр, ишле ғаиләләр файҙалана ала был мөмкинлектән. Участкаларын хосусилаштыра алған баҡсасыларҙың льготалы категориялары өсөн ундай хоҡуҡ 2005 йылда ғәмәлгә индерелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 181
СМАҠОВ Ғәли Мөғәллим улы (20.10. 1938, БАССР‑ҙың Белорет р‑ны Инйәр а. — 2.7.2002, Мәскәү), хирург. Мед. ф. д‑ры (1986), проф. (1990). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1962) Иглин һәм Өфө райондары участка дауаханаларында (1963 й. алып баш табип) эшләгән. 1965 й. башлап Мәскәү мед.‑стоматология ун‑тында. Фәнни хеҙмәттәре үпкә, үт ҡыуығы, үт сығарыу юлдары, ашҡаҙан аҫты биҙенең шешеү һәм яман шеш ауырыуҙарын, эсәктәрҙең үткәрмәүсәнлеген хирургик дауалау проблемаларына арналған. С. тарафынан бронхиаль астма м‑н ауырығандарҙы тикшереү алымдары системаға һалына һәм комплекслы терапияла хирургик дауалау ысулдары эшләнә. 170‑тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Январь 2018 года » Страница 6
Яңы йылды йоҡлап үткәрҙем
Әҙәбиәт / Юмор // 16-01-2018, 07:00
9-сы класта уҡый инем шикелле. Ауылда әхирәттәрем менән Яңы йылды Әлфиә исемле класташымда үткәрергә тип һөйләшеп ҡуйғайныҡ. Ял көнө булыуға ҡарамаҫтан, иртүк тороп, ҙур байрамға әҙерләнә башланыҡ. Һеңлем – салат, мин бутербродтар эшләнек, әсәйем икмәк һалды. Төшкә тиклем үк байрам табынын әҙерләп бөткәйнек.
Тышта малды ҡарап индек, өй йыйыштырылған. Тик ваҡыт һаман үтмәй кеүек тойолдо. Телевизорҙа көнө буйы байрам концерты бара. Әллә арығанлыҡтан, әллә ваҡытты нисек тә булһа үткәрергә белмәй, киске сәғәт 9-ҙар тирәһендә карауатҡа ятып башымды мендәргә терәү менән йоҡлап киткәнмен.
Төнгө 1-ҙәр тирәһендә нисектер уянып киттем. Аптырайым – берәү ҙә өйҙә юҡ. Сәғәткә күҙ һалдым, Яңы йыл үтеп киткән дә баһа. Мине уятмағандарына ныҡ асыу килде, хатта ултырып иларҙай булдым.
Аҙаҡ белеүемсә, карауатта мендәр-юрғандар араһында уранып ятҡас, әсәйем миңә иғтибар итмәгән. Әхирәттәрем мине алырға тип килгән, тик, өйҙә юҡ, тип әйткәндәр. Әлфиә ауылдың икенсе осонда йәшәй ине. Минһеҙ сығып киткәндәр. Әсәйемдәр байрамды ҡаршыларға күршеләргә ингән булып сыҡты. Шулай итеп, бер Яңы йылды йоҡлап үткәрергә тура килде.
Гөлнора ЙӘМИЛЕВА....
Интернет мөхәббәт табырға ярҙам итәме?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-01-2018, 07:00
Дуҫтарымдың күбеһе интернет аша таныша, үҙҙәренә пар эҙләй. Унда һөйөү ысын буламы ни?
Алина И., 23 йәш.
Баймаҡ ҡалаһы.
Актуаль һорау. Күптәребеҙгә был ғәжәп тойолалыр: нисек инде һин әлегә күрмәгән кешегә ҡарата һөйөү уты тоҡаныуы мөмкин? Интернет киңлегендә бер-ике кәлимә алышалар ҙа – мөхәббәт килде, имеш. Тәү ҡараштан уҡ ғашиҡ булған һымаҡ килеп сыға бит. Ләкин ваҡыт барыһын да үҙ урынына ҡуя. Оҡшатҡан кешегеҙ яҡын-тирәлә йәшәһә ярай ҙа ул. Әгәр ҙә ул бик алыҫта, икенсе ҡитғала булһа, виртуаль һөйөүҙе ысынға әйләндереүе ауырға тура киләсәк. Интернет аша төн уртаһына тиклем әңгәмә ҡороу мөнәсәбәтегеҙҙең тәүге стадияһы ғына. Был хәлде оҙаҡҡа һуҙырға кәрәкмәй.
“Интернет – ул ҙур сәхнә, һәр кем унда үҙенә тәғәйен ролде башҡара” тигән фекер менән килешәм. Социаль селтәрҙәр ярҙамында оҙаҡ аралашып, бер-берегеҙҙе яҡшы беләһегеҙ кеүек тойола башлай. Күптәр унда идеаль образ битлеген кейә. Интернет донъяһында ул яғымлы, шаян, үткер фекерле, һөйкөмлө, тәрбиәле. Ысынбарлыҡта был кешенең ялҡау, алдаҡсы йәки баҙнатһыҙ булыуы ихтимал. Шуға күрә интернеттағы “дуҫығыҙ”ға бар йөрәктән ышанмағыҙ. Берүк ашығыс һығымталар яһамағыҙ, ғашиҡтар ысынбарлыҡты дөрөҫ баһаламай. Үҙегеҙҙе хаталарҙан араларға теләһәгеҙ, бар ҡыйыулығығыҙҙы йыйып, “һөйгәнегеҙ”ҙән һеҙгә ҡарата ниндәй тойғо кисергәнен һорағыҙ һәм осрашырға теләүегеҙҙе әйтегеҙ. Күрешкәс, бер-берегеҙҙе бөтөнләй оҡшатмауығыҙ бар.
Виртуаль аралашыу – ул йөҙ процент алдаҡ, тип әйтергә теләмәйем. Мөғжизәләр була! Әгәр ҙә барыһы ла яҡшы икән, һеҙгә уңыштар теләргә ҡала. Интернет ярҙамында тыуған тойғоно һаҡлау өсөн дә күп көс кәрәк буласаҡ.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....
Алина И., 23 йәш.
Баймаҡ ҡалаһы.
Актуаль һорау. Күптәребеҙгә был ғәжәп тойолалыр: нисек инде һин әлегә күрмәгән кешегә ҡарата һөйөү уты тоҡаныуы мөмкин? Интернет киңлегендә бер-ике кәлимә алышалар ҙа – мөхәббәт килде, имеш. Тәү ҡараштан уҡ ғашиҡ булған һымаҡ килеп сыға бит. Ләкин ваҡыт барыһын да үҙ урынына ҡуя. Оҡшатҡан кешегеҙ яҡын-тирәлә йәшәһә ярай ҙа ул. Әгәр ҙә ул бик алыҫта, икенсе ҡитғала булһа, виртуаль һөйөүҙе ысынға әйләндереүе ауырға тура киләсәк. Интернет аша төн уртаһына тиклем әңгәмә ҡороу мөнәсәбәтегеҙҙең тәүге стадияһы ғына. Был хәлде оҙаҡҡа һуҙырға кәрәкмәй.
“Интернет – ул ҙур сәхнә, һәр кем унда үҙенә тәғәйен ролде башҡара” тигән фекер менән килешәм. Социаль селтәрҙәр ярҙамында оҙаҡ аралашып, бер-берегеҙҙе яҡшы беләһегеҙ кеүек тойола башлай. Күптәр унда идеаль образ битлеген кейә. Интернет донъяһында ул яғымлы, шаян, үткер фекерле, һөйкөмлө, тәрбиәле. Ысынбарлыҡта был кешенең ялҡау, алдаҡсы йәки баҙнатһыҙ булыуы ихтимал. Шуға күрә интернеттағы “дуҫығыҙ”ға бар йөрәктән ышанмағыҙ. Берүк ашығыс һығымталар яһамағыҙ, ғашиҡтар ысынбарлыҡты дөрөҫ баһаламай. Үҙегеҙҙе хаталарҙан араларға теләһәгеҙ, бар ҡыйыулығығыҙҙы йыйып, “һөйгәнегеҙ”ҙән һеҙгә ҡарата ниндәй тойғо кисергәнен һорағыҙ һәм осрашырға теләүегеҙҙе әйтегеҙ. Күрешкәс, бер-берегеҙҙе бөтөнләй оҡшатмауығыҙ бар.
Виртуаль аралашыу – ул йөҙ процент алдаҡ, тип әйтергә теләмәйем. Мөғжизәләр була! Әгәр ҙә барыһы ла яҡшы икән, һеҙгә уңыштар теләргә ҡала. Интернет ярҙамында тыуған тойғоно һаҡлау өсөн дә күп көс кәрәк буласаҡ.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....
Ур-ра! Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ!!!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 15-01-2018, 17:34
Бөгөн "Башинформ" мәғлүмәт агентлығының конференциялар залында Башҡортостандың иң яҡшы журналистарын тәбрикләнеләр. Сара Рәсәй матбуғаты көнө айҡанлы үтте.
"Йәшлек" гәзитенән унда баш мөхәррир урынбаҫары Әлфиә ХӘМИТОВА, хәбәрселәр Асҡар ҒӘББӘСОВ һәм Сажиҙә ЛОТФУЛЛИНАҒА элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникацияларҙы үҫтереүҙә, оҙаҡ йылдар дауамында һөҙөмтәле хеҙмәттәре өсөн ведомство наградалары тапшырылды.
Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ! Уларға бәхет-һаулыҡ, именлек, эштә уңыштар теләйбеҙ!...
Ләйсән АҠБАЛИНА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 15-01-2018, 12:48
Сығышым менән Хәйбулла районынанмын. Әлеге ваҡытта Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатында 11-се класта уҡыйым.
Бик күркәм һәм татыу ғаиләлә үҫтем: атай-әсәйем, ике ағайым бар. Әсәйемдән миңә күңел матурлығы, тырышлыҡ күсте, ә атайым рухи байлығы менән уртаҡлашты. Ағайҙарым һәр саҡ янымда, ярҙам итеп торалар.
Атайым гел: "Тырышҡан – ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан", – тип өйрәтә. Шуға күрә бар көсөмдө туплап, ғорур ҡарап алға атлайым, хыялдарымды тормошҡа ашырырға теләйем. Табип булырға ниәтләйем, Мәскәү йәки Ҡазан ҡалаһындағы вузға уҡырға инергә әҙерләнәм. Тырышам, яҡшы билдәләргә генә уҡыйым, төрлө конкурстарҙа ҡатнашам.
Бала саҡтан халыҡ бейеүҙәренә ғашиҡмын. Әле "Аҡйондоҙ" халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисымын.
Ваҡыт менән йәнәш атлайым. Барыһына ла өлгөрөргә, һәр саҡ башлаған эшемде аҙағына еткерергә тырышам. Үҙемде төрлө яҡтан асып, артабан үҫешергә һәм алға барырға тип ҡеүәтләйем....
Йондоҙнамә (15-21 ғинуар)
Махсус бит // 15-01-2018, 10:51
Ылаҡ (22.12 – 20.01)
Күптәрҙең ижади һәләттәре асылып китер. Был арала ҡайһы бер мөһим мәсьәләләрҙе асыҡлай алырһығыҙ. Шаршамбынан һуң уйламаған ҡыйынлыҡтарға осрауығыҙ ихтимал. Уларҙы хәл итеү байтаҡ көс-хәлегеҙҙе алыр.
һыуғояр (21.01 – 19.02)
Һеҙҙең тирәләге ваҡиғалар үҙгәреүсән булыр. Ҡатмарлы саҡта тәжрибәгеҙгә һәм эске һиҙемләүегеҙгә таянырға тырышығыҙ. Кисерештәр һәм борсолоуҙар ҙа булыр, моғайын. Ниндәйҙер бик етди мәсьәлә күңелегеҙгә тынғы бирмәҫ һымаҡ....
Ҡыйыу уҡыусы янғындан күрше инәйҙе ҡотҡарған
Махсус бит / Письма // 15-01-2018, 10:39
Фажиғәгә тарығандарҙы ҡотҡарғанда батырлыҡ күрһәткән ябай кешеләр арабыҙҙа бихисап. Улар сәләмәтлеген, хатта ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, ярҙамға ашыға.
Алты һеңлеһен һәм ҡустыһын, яҡындарын ут эсенән алып сыҡҡан Алина Абдуллинаны, Екатерина Слегинаны яҡшы хәтерләйбеҙ. Ошондай уҡ аяныслы фажиғә күптән түгел Ишембай районының Этҡол ауылында ла була яҙҙы. Этҡол урта мәктәбенең 8-се класс уҡыусыһы Ирек Үмәрбаев хатта оло кешеләр яһай алмаҫлыҡ ҙур батырлыҡ эшләй – янғында кеше ғүмерен ҡотҡара.
Был хәл былтыр 27 декабрҙә көндөҙгө сәғәт өстәр тирәһендә була. Мәктәптән ҡайтып килешләй Ирек үҙҙәренә ҡаршы йортта үҙәк өҙгөс ҡатын-ҡыҙ тауышын ишетә. Малай күрше өйҙә яңғыҙ йәшәгән инәйҙең йортонан төтөн сыҡҡанын күреп ҡала һәм уның ниндәй бәләгә тарыуын аңлай.
– Юғалып ҡалманым, уйлап торорға ваҡыт та юҡ ине, – ти Ирек. – Атайымды саҡырҙым да янған өйгә табан йүгерҙем. Ишеген ҡайырып асыуға, соланда ятҡан, күлдәктәре янып бөткән, тәне бешкән инәйҙе күрҙем. Ут балаҫҡа ла ҡабынған, иҙән дә яна башлағайны. Уны ялмап алған уттан тиҙ гена тартып сығарҙыҡ та «Тиҙ ярҙам» машинаһын саҡырҙыҡ, – тип һөйләне ҡыйыу егет.
Инәйҙе дауаханаға алып китәләр. Уның һаулығына бөгөн бер нәмә лә янамай, имен-һау. Ә янғын газ плитаһынан сыҡҡан була, ут тоҡандырайым тигәндә, өҫ кейемен ут ялмай. Оло кеше юғалып, баҙап ҡала. Тап Иректең уяулығы ҙур фажиғәнән һаҡлап алып ҡала ла инде.
Арабыҙҙа шундай егеттәрҙең булыуы менән ғорурланмау мөмкин түгел. Ирек үҙенең был аҙымын батырлыҡ тип һанамаһа ла, бәләгә тарыған кешегә ярҙам ҡулы һуҙған малайҙың ҡыйыулығы айырым иғтибарға лайыҡ.
Наилә АБДРАХМАНОВА,
Ишембай районы Этҡол урта мәктәбе директорының тәрбиә эше буйынса урынбаҫары.
...
Журналистика – беҙҙең яҙмыш
Яңылыҡтар таҫмаһы // 15-01-2018, 10:31
2018 йыл гәзит-журнал, радио-телевидение хеҙмәткәрҙәре өсөн иҫтәлекле йыл – барыбыҙҙы ла берләштергән Рәсәй Журналистар союзы бер быуатлыҡ юбилейын билдәләй.
Ижади берекмәнең тарихы совет журналистарының 1918 йылдың 13 ноябрендә үткәрелгән тәүге съезынан башлана. Ошоно күҙ уңында тотоп, БР Журналистар союзы “Журналистика – беҙҙең яҙмыш” тип аталған конкурс иғлан итте.
Ижади бәйгегә темаға ярашлы һәм төрлө жанрлы эштәр ҡабул ителә. Очерк, мемуарҙар, интервью, мәҡәләләр, телевидение һәм радио сюжеттары, журналистар һәм тармаҡ тураһында китап формаһында булыуы мөмкин. Улар 2018 йылдың 13 ғинуарынан – Рәсәй матбуғаты көнөнән алып 14 июнгә – Республика матбуғаты көнөнә тиклем донъя күрергә тейеш. Ғаризалар 1 июнгә тиклем ҡабул ителә.
Конкурс тураһында мәғлүмәт, положение сжрб.рф адресы буйынса БР Журналистар союзы сайтына ҡуйылған. Еңеүселәргә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ. Эштәр 450079, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡалаһы, Октябрҙың 50 йыллығы урамы, 13 (“Матбуғат йорто” туҡталышы), 10-сы ҡат, 1007-се офис (телефон: (347) 276-42-66, электрон почта: journalist-rb@yandex.ru) адресы буйынса ҡабул ителә....
Ижади берекмәнең тарихы совет журналистарының 1918 йылдың 13 ноябрендә үткәрелгән тәүге съезынан башлана. Ошоно күҙ уңында тотоп, БР Журналистар союзы “Журналистика – беҙҙең яҙмыш” тип аталған конкурс иғлан итте.
Ижади бәйгегә темаға ярашлы һәм төрлө жанрлы эштәр ҡабул ителә. Очерк, мемуарҙар, интервью, мәҡәләләр, телевидение һәм радио сюжеттары, журналистар һәм тармаҡ тураһында китап формаһында булыуы мөмкин. Улар 2018 йылдың 13 ғинуарынан – Рәсәй матбуғаты көнөнән алып 14 июнгә – Республика матбуғаты көнөнә тиклем донъя күрергә тейеш. Ғаризалар 1 июнгә тиклем ҡабул ителә.
Конкурс тураһында мәғлүмәт, положение сжрб.рф адресы буйынса БР Журналистар союзы сайтына ҡуйылған. Еңеүселәргә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ. Эштәр 450079, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡалаһы, Октябрҙың 50 йыллығы урамы, 13 (“Матбуғат йорто” туҡталышы), 10-сы ҡат, 1007-се офис (телефон: (347) 276-42-66, электрон почта: journalist-rb@yandex.ru) адресы буйынса ҡабул ителә....
Үәт, ҡыҙыҡ! (5.01.2018)
Әҙәбиәт / Юмор // 15-01-2018, 08:00
* * *
– Нишләп Рәсәйҙә юлдар шул тиклем насар икән?
– Эшсе ҡулдар етмәй – бөтә халыҡ машина ремонтлау менән мәшғүл бит.
* * *
Ир – ҡатынына:
– Ауырымаған көйөңә ниңә таблеткалар ашап ултыраһың?
– Уларҙың иртәгә ҡулланыу ваҡыты сыға, ҡиммәткә алған яҡшы дарыуҙарҙы сығарып ташламам бит инде...
* * *
Сатнама һыуыҡта балыҡ ҡармаҡлаған иргә эргәһенән уҙып барыусы өндәшә:
– Ҡолағың туңа бит, ниңә бүркеңде кеймәйһең?
– Кейеп ултырғайным да ул, бая егеттәрҙең араҡы эсергә саҡырғанын ишетмәй ҡалғанмын....
"Ғашиҡ булдым еҙнәйемә"
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 14-01-2018, 07:30
Фатир алһаң, ҡыҙыҡ икән ул: таныштар һәм туғандар күбәйә. Кемдер дауаханаға, кемдер курсҡа, кем балаһының хәлен белергә ҡалаға килә. Һәр береһенә тигәндәй йоҡларға урын кәрәк, шуға ла ишегем, Аллаға шөкөр, ябылғаны юҡ. Курсташтар, класташтар, таныштар, туғандар, дуҫтар. Ә бер көндө ауылдағы күрше еңгәй Мәғарифты үҫтереү институтына килгән класташын ике төн йоҡлатып сығарырға рөхсәт һораны. Бер ҡасан да күрмәгән кешене килтереп, уның яйын яйлап йөрөргә теләк юҡ ине лә, ни хәл итәһең, урамда йоҡлатып булмай бит инде. Ҡыйынһынып ҡына булһа ла, аш бешерергә ҡуйҙым, бәлеш өсөн ҡамыр баҫырға тотондом....
Буйлы балаҫ (хикәйә)
Әҙәбиәт / Проза // 13-01-2018, 08:00
– Эй, бынауы ҡоҙағыйҙы. Кизе яулыҡ булһа ла килтермәгән бит хушына. Тағы үҙемдән тараттым. – Зыу килеп һандыҡҡа талашҡан ҡоҙаларға әкәмәт ҡылып ҡарап торған ҡыҙы менән кейәүен аңғармай хәбәр һалған Бибъямал телен тешләгәндә һуң ине.
– Әсәй! Һаман да шул сепрәк. Иң бәхетле көнөмдә... – Әйтеп бөтөрә алманы, йәштәре һытылып сыҡты Нурия ҡыҙының.
Айғырҙай дүрт еңгәһе елле хаҡҡа һатып та ебәрҙе бикәсенең бирнәһен. Сират ҡыпшыр тоҡҡа тултырылған ҡаралдыларға етте. Йолаларҙы арттырып үтәргәме әллә туй форсатынан үҙҙәренең кеҫәһен ҡалынайтып ҡалырғамы тырышҡан килендәренә был юлы ихтыяр ҡуйманы Бибъямал. Күҙ нурҙарын түгеп ҡораған түшәк-юрғандарын тәләфләтеп тормаға бында! Кәбәндәй итеп сығарып өйҙөрҙө машина арбаһына. Кемдеке – шуныҡы! Өҫтөн буйлы балаҫ менән ҡаплатып ҡуйыр, уныһын үҙе сығарып бирер. Дан итә ҡыҙ оҙатыуҙы!
Иң ҡәҙерле монаятын күкрәгенә ҡыҫып ҡапҡанан сығып барғанда тағы ҡыҙы менән тап килде:
– Әсәй! Шуныңды һалма, тинем дә. Һөйләштек бит бер тапҡыр.
Әйткәйне шул. Нисек ысынға алмаған? Шаҡ ҡатты ла ҡалды. Балаҫын ҡосаҡлап, иҫенә килгәндә, туй машиналары ауыл осона еткән, ҡапҡа төбөндәге балалар, зыу килеп, еҙнә аҡсаһы сүпләй ине....


text:
Башҡортостанда Рәсәй Президентының майҙағы указдарын үтәү 100 процент менән тиерлек бара
— Башҡортостан – Рәсәй Президентының майҙағы указдарын үтәү 100 процент менән тиерлек барған күп булмаған төбәктәрҙең береһе. Эш хаҡы указдар менән билдәләнгән һәм унан саҡ юғары темптар менән бара, балалар баҡсалары, мәктәптәр төҙөйбөҙ, — тине Башҡортостан Президенты, Волга буйы һәм Урал федераль округтарына ингән, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һайлау комиссиялары рәйестәре менән семинар-кәңәшмәлә сығыш яһап. — Былар барыһы ла демографик күрһәткестәрҙә ыңғай сағылыш таба. Республикала 60 меңләп бала тыуҙы.
Рөстәм Хәмитов ике көнлөк форумдың ҡатнашыусыларын республиканың ижтимағи-сәйәси иҡтисади хәле менән таныштырҙы.
— Яҡшы эшләйбеҙ, тип көрсөк күренештәре беҙгә лә килеп етте. 2014 йылдың беренсе кварталын бер ярым процентҡа кәмеү менән эшләнек, әммә икенсе-өсөнсө кварталдарҙа ҡаплаясаҡбыҙ.
— Торлаҡты сафҡа индереү буйынса яҡшы эшләнек. 2013 йылда Волга буйы федераль округында беренсе урынды биләнек. 2,5 миллион квадрат метр самаһы торлаҡ индерҙек, — тине республика башлығы.
Уҙған йылда инвестиция ресурстарының күләме, 270 миллиард һумға тиерлек етеп, һигеҙ процентҡа артты.
Рөстәм Хәмитов, киләһе йылда Өфөлә эре халыҡ-ара ШОС һәм БРИКС саммиттары уҙғарыласаҡ, тип һөйләне.


text:
“Урал батыр”ға ауаздаш “Олонхо”28-10-2011, 11:09 // Информация // Баҫып сығарырға
Билдәле булыуынса, бынан ике аҙна элек Башҡортостан һәм Саха (Яҡут) республикалары араһында “Сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек тураһында”ғы килешеүгә ҡул ҡуйылды. Өфөлә үткәрелгән презентация республикалар араһындағы хеҙмәттәшлектең башланғысы булып тора.
Алыҫ тарафтан килгән ҡунаҡтар тәүҙә башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, шағир-мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулла һәйкәленә сәскә һалды. Артабан сара университетта дауам итте.
— Һәр халыҡ үҙенең иҡтисади ҡеүәһе менән түгел, тәү сиратта рухи мираҫына ҡарата яҡшы мөнәсәбәте менән көслө, — тине Зөһрә Йыһанур ҡыҙы. — “Олонхо” героик эпосындағы кеүек үк уға ауаздаш беҙҙең “Урал батыр”ҙа ла яуызлыҡҡа ҡаршы көрәш, яҡшылыҡ ҡылыу, тәртипле балалар үҫтереү кеүек мәсьәләләрҙе ҡуйған рухи ҡомартҡы һәр быуын өсөн үрнәк булып тора. Яҡуттар бөйөк әҫәрен донъя кимәлендә алдараҡ танытып өлгөрҙө, шуға ла бөгөнгө презентацияны ҡарау беҙгә “Урал батыр” эпосын пропагандалауҙа һәм уникаль халыҡ ижады үрнәге булараҡ бар ҡитғаларға танытыу өсөн өлгө бирә.
— “Олонхо” менән Париж, Шанхай, Мәскәү халҡы алдында сығыш яһаныҡ. Өфөлә оло сарала ҡатнашҡанда ла тулҡынланыуыбыҙ кәмемәй, — тине Ариан Ермолаев. — Хәҙерге заманда эпос халыҡтың телен, милли үҙенсәлеген һаҡлап ҡалыуҙа ҙур роль уйнай. Был йәһәттән бөгөн беҙ Башҡортостан менән берҙәмлектә мөһим аҙым яһаныҡ.
Саханан килгән делегация баш ҡалабыҙҙа биш көн буласаҡ. Ауыҙ-тел ижадын хәҙерге заман шарттарында һаҡлап ҡалыу проблемаларына арналған “түңәрәк өҫтәл“ үткәреү, ғалим-фольклорсылар тарафынан оҫталыҡ дәрестәре биреү ҡаралған.


text:
1946 йылдың март айҙары ...
Бөтә илде ялмап уткан дәһшәтле Һуғыш илде ялмап куп ерҙә ярылып ята. Халыҡтың өҫ башына ла, ашарына ла наҡыҫ, ләкин киласәккә яхты өмат һәр кемда миндәйҙер дәрт һәм ышаныс уята. Ул саҡтарға даны Урал аръяғына ғына түгел, төрлө тарафтарға киткән Сибай руднигына яҡын тира ауылдарҙан кеше ағыла. Уларҙың күбеһе — әле иңенән харби шинелдәрен да һалмаған кисәге һалдаттар, мылтыҡ, ҡылыс тотҡан ҡулдарына кәйлә, көрәк алып, илгә көрәкле металл табыу өсөн шахталарға, карьерҙарға төштө. Ул ваҡытта «Сибайзолото» тип аталған рудникта төрлө яҡтан йыйылған халыҡ көндән-көн кубәйә. Торлаҡ, уңайлы тормош шарттары тураһында уйлаған, уны администрациянан даулаған бер әҙәм дә юҡ. Сибайға килеп туҡталған һәр кеше үҙ көрәге менән сиҙәм ала ла, кәҫтән торлаҡ һалып керә. Үҙе генә түгел, шул ояһына туған-тумасаларын, таныш-тоноштарын да фатирға индерә. Үҙ-ара бер ниндәй талаш-тартыш та сыҡмай, бер кемдә, артыҡ байлыҡ булмағас, көнләшеү ҙә, ыҙғышыу ҙа юҡ, барыбыҙ ҙа бер тигеҙ.
Ләкин, тормош нисек кенә ҡыҫынҡы, ауыр булмаһын, рудникҡа йыйылған, нигеҙҙә йәш халыҡтың, йыр-моңға һыуһағаны күренеп тора. Шунда уҡ һуҡыр сысҡан шикелле, ярты биленә ҡәҙәр ер ҡаҙып йәштәр ятағы итеп эшләнгән землянкаға, көн һайын тиерлек киске уйындарға йыйылабыҙ. Йәштәрҙең ошо эске дәрте урғылып тороуын белгән шикелле бындағы алтынсьлар янына Баймаҡ күсмә колхоз-совхоз театры йыш ҡына килеп китә. Ул коллектив үҙ спектаклдәрен ғәҙәттә Сибай баҡыр заводының ағас клубында ҡуя, ләкин ул спектаклдәрҙе ҡарау бәхете бөтә кешегә лә тәтемәй. Сәхнәлә күбәләк һымаҡ осҡан театр артистарын эстән йылы боҫ бөрккән шар асыҡ ишектән күҙ ҡырыйың менән генә күpeп ҡайтһаң да бик шатһың.
Шулай бер көн мин, фатир хужалары менән бергә иртәнге сәйҙе эсеп тә өлгөрмәнем, землянкаға береһенән-береһе һылыу, тал сыбығылай өс егет килеп инде. Улар беҙҙең менән ҡулдарҙы һелкә-һелкә күреште лә, шунда уҡ, танышырға тотондо. Хужабикәнең туған тейешлеһе, ҡуңыр түңәрәк битле, муйыл кеүек, дөм ҡара күҙҙәре янып торған Рыскужин Фәйзрахман тигәне үҙ иптәштәрен:
— Бына быныһы театрыбыҙҙың әле атаҡлы түгел, ләкин киләсәктә шуға еметен өҙмәгән мәшһүр ҡурайсыһы Ишмулла Дилмөхәмәтов була,— тип билен һыға быуған, һалдат гимнастеркаһы өҫтөнән иҫке генә һоро пинжәк, галифе салбар, бигүк яңы булмаһа ла ниҙер менән йылтыратып майланған итекле, ҡарсыға танаулы, оҙонсараҡ күркәм битле, артҡа таралған ҡара ялтыр сәсен һыйлап, күкрәген киреберәк, ситтәрәк торған зифа буйлы егеткә төрттө. Ул, үҙ иптәшенең тәҡдимен ысын күңелдән ҡабул иткән һымаҡ, һул ҡулына тотҡан ҡурай ҡынын айбашына ҡыҫты ле, нур сәсеп торған күҙҙәрен уйнатып, ҡарлуғас ҡанатындай ҡыйғас ҡаштарын яҙып, беҙгә баш эйҙе
— Ә инде быныһы, тип дауам итте Фәйзрахман, —киләсәктә данлыҡлы Ғиниәт Ушановты алмаштыра торған артисыбыҙ Марат Баһауетдинов була,—тип ыҫпай кейенгән, аҡ ҡына битле, ҙур түңәрәк күҙҙәренең ҡабағын уратып тигәндәй алған ҡуйы ҡара ҡашлы егеткә күрһәтте.
— Ә инде мине белмәгән кеше бында юҡтыр, тип уйлайым. Белмәһәләр, күптән белергә ваҡыт,—тип ырҙын шикелле тапалған ер иҙәнгә дағалы итегенең эҙҙәрен ҡалдырып, тыпырсынып алды.
Хужабикә самауырҙы яңынан шаулатып ебәрҙе. Тәпәш кенә тәҙрә төбөнә һөйөп ултыртылған өҫтөлгө һыйынышып ултырып, сөйгө яңынан тотондоҡ, хәйер, башҡа аҙыҡ-ризыҡҡа етешһеҙлек булһа ла Сибай старателдәренә таҡта сәйҙе һәр саҡ етерлек биреп торалар ине. Хужабикә, уңайһыҙланыуынан яулығының осо менән ярты битен ҡаплап, аш-яулыҡ өҫтөнә һоло ононан көлгө күмелгән бер өшә килтереп һалды.
— Ошо Фәйзрахман ағайымдың ғәҙәте һәр саҡ шул булыр инде, алдан әйтмәй-нитмәй, кеше оялтып, баҫып килә лә инә,— тип һуҡранды хужабикә.
— Ай әттәгенәһе, был айға тейешле нурмыбыҙҙы алалмай торабыҙ ҙабаһа, Мынауындай ҡунаҡтар алдында ҡайһылай ҙа уңайһыҙ булды, —тип өтәләнде.
Фәйзрахман, ынйы һымаҡ ап-аҡ тештәрен ялтыратып, келдө лә:
— Әй, беҙгә, әртис кешегә, ошо өҫтәлдәге һый ҙа тап-таман, беҙ яҡшы һый-хөрмәткә ғәҙәтләнмәгән, ауыл һайын йөрөп, беҙ һәр төрлөһөнә өйрәнеп бөткәйбеҙ инде, — тине лә, —өйҙә, ағай-эне, етешегеҙ, — тип, иптәштәрен ҡыҫтаны. Ә улар инде бигүк тартынып торманы. Хужабикә ҡулы менән һындырып һәр кемгә тотторған һыныҡҡа ҡушып маҡтай-маҡтай шәкәрләп сәй эстеләр.
Сынаяҡ аҫтына һалған сәйҙе бейәләйҙәй ҙур усына йомоп, уртала сәй һемереп ултырған Ишмулла тигәне, һоло икмәген көйшәй-көйшәй, башын яурынына ҡырын һалды ла, һул ҡашының ҡойроғон өҫко сойөп, һүҙ башланы:
— Уйлап ҡараһаң, тәмле-татлыны самаһыҙ ашауҙың бер яғынан зыяны ла күп. Әртис кешегә ашау килешмәй ул. Яратылған ат шикелле, уның эсе һар саҡ һыртына йәбешеп торорға тейеш. Шулаймы? — тип ул иптәштәренән яуап коттө. Тегеләре икеһе берҙәй баш һелккәс, һүҙен дауам итте:
— Бына, пример, мин үҙәм ныҡ туйһам, дәртләнеп, ҡурай уйнай алмайым,—тип хәйләкәргенә йылмайҙы. Уның был һүҙен үҙенә төбәлгән, төртмә хәбәр тиеберәк ҡабул иткән хужабикә шунда уҡ эләктереп алды:
— Ҡана һуң мынауы сәйгә тәрилкә тултырып һары май сәнсеп, шуны табала күмелгән эҫе икмәк мөнән ашап ебәрһәң, беребеҙҙең дә эсен тишмәҫ ине лә ул, юҡ бит, хәйерһеҙ,— тине.
— Ҡарындаш тиемме, еңгәй тиемме, ләкин ундай ризыҡ асҡаҡһып йөрөгән әртискә килешмәй ул. Әртис һәр саҡ фәҡир булырға тейеш, байлыҡ әртис кешегә йоҡмай ул,— тип Ишмулла башын артҡараҡ ташлап, ҡуңыр биттәренә ризалыҡ һыҙаттары йүгертте лә, яңынан киң йылмайҙы. Хужабикә уның һайын ҡыҫтай-ҡыҫтай сәй яһаны. Сәй эсеп, камил туйғас, ҡунаҡтар, рәхмәт әйтеп,үҙҙәре ултырған эскәмйәһен стена ҡырына ҡуйҙы ла, яңынан теҙелешеп ултырҙы. Ишмулла ике киң усын ҡайыш аҫтына тыҡты ла, бармаҡтары менән эсенә һуҡ. ҡылап алды.
— Туҡландыҡ, егеттәр, тамаҡ туйҙы бит, әй,— тине. Шунан бер аҙ ултыра биргәс:
— Әй, егеттәр, был һоло икмәге ашағандан һуң, беҙ сәхнәгә сығып, өсәүләп кешнәргә тотонмаһаҡ ярар ине,тип үҙе башлап келөп ебәрҙе. Барыбыҙ ҙа уға ҡушылып, шарҡылдап көлдөк.— Ну, малай, Абыҙгилдина1 апайҙы аптыратыр инек. Нишләр ине икән, әй? — тип ул иптәштәренә хәйләкәр ҡарап ҡуйҙы. Фәйзрахман көлөүҙән туҡтағас, битенә етдилек йүгертеп:
— Һин, Ишмулла, давай, теләһә ни һөйләп ултырма әле, бейеү көйөн уйнап ебер, Бер тапап, сәй һеңдереп алайыҡ. Хәсөндөрҙән сыҡҡан бейеүсе мин генә тип уйлама. Бына бында Биишевтарҙан йөнә бер бейеүсе ултыра әле,—тип хужабикәгә ымланы. Уға ҡаршы ағастан юнып эшләнгән карауат өҫтөндө ултырған хужабикәнең сикәһендө ике бәләкәй генә соҡоро яҙыла төштө, ағаһына үпкәләгәндәй, ул алһыуланған битен уға борҙо ла йоҡа ғына ирендәрен бүлтөйтеп ҡуйҙы.
Ишмулла мөйөшкә һөйәлгән ҡыны эсенде ҡылтырлап ҡатҡан ҡурайҙарынан береһен һайланы ла, башта теленең осон сығарып, уның тишектәрен еүешләне, шунан бармаҡ остарына токөроп алды ла,ҡурайҙың йыуан башын усы эсендә әйландереп, саңын һөрттө. Башын уң яҡҡа ҡырын Һалып, ҡурайын ауыҙына ҡуйҙы ла, күҙен йомоп, бергә төйнәлгән ҡуйы дөм ҡара ҡаштарын һикертте. Ҡурайҙы ҡымтыған ирендәрен дерелдәтеп, бер ниса тапҡыр һыҙғыртып, башта көй самаланы. Шунан һуң ғына ҡырын һалған битенә етдилек һыҙаттары өҫтәп, һажлатып «Зарифа»ны уйнап ебәрҙе. Ирекһеҙҙән беҙҙең аяҡтар тыбырсына башланы. Бәләкәй генә, тәпәш землянка ҡурайсының киң күкрәгенән ағылған дәртле моң менән тулды. Балсыҡ менән һыланған кәҫ стеналарға бәрелеп, ҡурайҙың көслө моңо ярым асыҡ ишек аша урамға атылды. Тәүҙә бер нисә, ә һуңынан байтаҡ кеше минең хужаның землянкаһын һырып алды. Дүрт йыл ситтә йөрөп, башҡорт моңона, бигерәк тә уның тылсымлы, сихри ҡурайына сарсап ҡайтҡан минең күңелдә был моң әллә ниндәй тәрән кисерештәр уятты.
Беренсенән, һуғышта ятып ҡалған ауылдаштарҙың, төрлөһө төрлө урында баш һалған, бергә ауыр фронт юлдары үткән иптәштәрҙең был көйҙе ишетеүҙән мәңге мәхрүм булыуҙарын, яңынан тороп бер ҡасан да өҙә баҫып бейей алмаясағын уйлап йән әсене, йөрәк әрнене. Икенсенән, сылтырап аҡҡан көмөш шишмә шикелле, бер талпынып, берсә моңайып сыҡҡан ҡурай тауышы йәшәү мәңгелеген раҫланы, тыңлаусылар йөрәгенә дәрт өрҙө, етешһеҙ донъя мәшәҡәттәрен ваҡытлыса булһа ла оноттороп, йәндәрен елкендерҙе.
Бик артыҡ ҡыҫтатып тормай, күптән «табаны ҡысып ултырған» хужабикә, иҙән уртаһында ике ҡулы менән күлмәк итәктәрен тотҡолап бер аҙ торҙо ла, зыр әйләнеп, бармаҡтарын шартлатып, бейергә төшөп китте. Эске дәрт менән тулған күҙҙәренән ҡыуаныс сатҡылары һибеп, Фәйзрахман, хужабикә бейегәндә, ҡулдарын сәпәкәйләп:
— Ана шулай-шушылай, өҙә баҫа бииштәр,—тип һамаҡлап,ҡарындашына ҡеүәт әҫтәне. Ҡыҫтап-ҡыҫтап, барыбыҙҙы ла бейергә төшөрҙөләр. Мин иҙән уртаһына баҫҡас, Ишмулла ҡурай тартыуынан туҡтап, үҙенә генә хас, йылы мөләйем ҡарашын миңә һирпте лә:
— Йә, Һалдат ағай, һиңә ниндәй көй тартайым?— тип һораны. Мин, әллә ниндәй оҫта бейеүсе кеше шикелле:
— «Ҡарт Байыҡты» тарт,—тип махсус заказ биреп ебәргән кеше булдым. Ҡапыл үҙ-үҙемдән үҙем оялдым. «Мыҡты кеше, әллә кем булып, оялмай заказ биреп торған була»,— тип аҙаҡтан үҙ үҙемде әрләнем. Ошоға тиклем ҡурайҙа «Ҡарт Байыҡ»ты уның һымаҡ башҡарған кешене ишетмәгәс, мин, иҙән уртаһында торған килеш, ҡаушап кйлдым. Әлеге лә баяғы Фәйзрахман:
— Әйҙә, әйҙә, ағай кеше, көйҙө әрәм итмә, баҫ!— тип ҡыҫтағас, бер нисә тапҡыр иҙәнде әйләнеп бейергә тура килде. Землянка тирәһен һырып алған кешеләрҙән бер нисәүһен, Фәйзрахман һөйрәп тигәндәй, өйгә бейетергә алып инде.
Бейеүҙәр туҡталғас, Ишмулла маңлайына сыҡҡан тир бөрсөктәрен усы менән һөртөп алды ла, ҙур эске әҫәрләнеү менән, дәртләнеп оҙон көй уйнарға тотондо. Ләкин уға ҡушылып йырларға баҙнат итеүсе табылманы. Оҙон башҡорт көөйҙәрен йәштән әҙ-мәҙ һуҡалауыма, ҡурай тауышына йәшлек дәрте күкрәккә һыймай урғылып ҡайнауына ҡарамаҫтан, ауыҙ күтәреп, уға ҡушылып йыр башларға минең дә батырсылығым етмәне. Ул батырсылыҡ, Ишмулланы яҡындан белә башлағас, бик оҙаҡ йылдар үткәндән Һуң, аҙаҡтан ғына килде. Мин уның моңон тәүге тапҡыр ишеткәндә, ул әле ҡурайҙы «күкрәккә Һалып» түгел, нескә бай тембрлы көйҙәрен таҙа тауыш менән уйнай ине ләкин шул тәүге күреүҙә үк уның куплет аҙағында өзләүгә күсергә тырышыуы төҫмөрләнә ине.
1947 йылдың аҙағында эшкә райкомға, уның пропаганда Һәм агитация бүлегенә күскәс, Ишмулла эшләгән Баймаҡ күсмә колхоз-совхоз театры беҙҙең туған коллективҡа әйләнде. Улар әҙерләгән һәр спектаклде ҡабул итеүҙән тыш, театрҙың байтаҡ ҡына башҡа мәсьәләләре менәй дә шөғөлләнергә тура килде. Шул саҡта артистар йәшәгән саман барактың бер тәҙрәле генә бүлмәһендә Ишмулланың йыш ҡына ниңәлер зарығып-зарығып оҙон көй уйнауҙары әле лә ҡолаҡ төбөндә яңғырап тора. Ләкин Ишмулла театрға ҡурайсы сифатында түгел, ә драма артисы булып килде. Уның тал сыбығындай бейек, зифа буй-һыны ла, бөтә кешене үҙенә тартырлыҡ күркәм йөҙөнә ҡарап, уны сәхнәлә артист итеп уйнатмау мөмкин булмағандыр шул.
Уның атаһы Ишғәле ағай, Баймаҡтағы артистар йәшәгән саман баракты табып, үҙенең ун алты йәшлек улын етәкләп нисек итеп беренсе тапҡыр театрға алып килгәнен Ғәшиә Абыҙгилдина бик ҡыҙыҡ итеп һөйләп тә ишеттергәйне, ләкин уның һүҙен ҡабатларға минең выжданым ҡушманы. Мәрхүм Ишмулла һәм уның яҡты образы хаҡында ул үҙ һүҙен үҙе әйтер, тип уйлайым. Ишмулла Дилмөхәмәтовтың
«Таңсулпан», «Ғәлиәбаныу» һәм «Балҡан» («Зимагорҙар») спектаклдәрендә төп ролдәрҙе башҡарыуы хәтерҙә. Уның драма артисы булараҡ, ролдәрҙе нисек башҡарыуын һөйләү театр белгестәре выжданында, ләкин мин шуны ғына әйтә алам: киң күкрәкле, ҡыйғас ҡара ҡашлы ҡуңыр йөҙөндә һәр саҡ нур балҡып торған, көслө, тоноғораҡ тауышлы Ишмулла Дилмөхәмәтовтың сәхнәлә күренеүе залда ултырған бер тамашасыны ле тыныс ҡалдырмай торғайны.
...Мин эшләгән кабинетҡа, Ишмулла Дилмөхәмәтовты артынан эйәртеп, урта йәштәрҙәге бер ағай килеп инде. Ул миңә көрәктәй ҡулын һоноп күреште лә:
— Мин бына ошо еғеттең атаһы Ишғәле булам, — тип таныштырҙы.
Ул Ишмуллаға ҡарағанда байтаҡ бейегерәк, эре һөйәкле, киң яурынлы, дүрткелерәк битен матурлатыл ҡара мыйьгк ебәргән, типһә тимер өҙерлек ир уртаһы кеше ине. Уның тышҡы ҡиәфәтенә ҡарап, мин: «Был кешегә хоҙай кәүҙәһен дә, көсөн дә йәлләмәгән икән», — тип уйлап ҡуйҙым. Ысынлап та, ул тәү ҡарамаҡҡа, һабантуйҙарында бил бирмәй көрәшә торған бәһлеүәндәргә оҡшағайны. Мин уға ултырғыс шылдырҙым. Ул үҙенең ҡарсығалай күҙҙәре менән минең кабинетты байҡап сыҡты ла, шкаф мөйөшөндә ултырған ике ботлоҡ ' гергә текәлде. Уның бында нишлөп килеп инеүенә ғәжәпләнгән кеше һымаҡ тыйнаҡ ҡына һорап ҡуйҙы-
— Ҡустым, әллә быны күтәреүселәр ҙә бармы?— тип, кабинетта ултырған йәштәргә ҡарашын һирпте.
— Эйе, Ишғәле ағай, дәртләнеп китһәк, күтәреп тә ташлайбыҙ уны,— тигәс, минең һүҙгә ышанмағанын һиҙҙереп, ирен ситтәренә йылмайыу һыҙаттары йүгертте. Бына-бына ул үҙенең өҫтөндәге иҫкерәк пальтоһын һыпырып ташлар ҙа ике ботлоҡ герҙе күккә сөйә башлар төҫлө тойолдо миңә. Ләкин ул урынынан ҡуҙғалманы. Бер аҙ ултырғас, ул һәлмәк кенә һүҙ башланы:
— Бына ошо егет минең Ишмулла тигән малайым була,.— тине лә, усы менән ауыҙын ҡаплап, әҙәпле генә йүткереп алды.
— Мин, ағай, Ишмулланы беләм. Райкомға килгәнгә тиклем үк танышбыҙ,— тинем.
— Эйе, эйе. Ул миңә юлда һөйләп килде,— тип дөрөҫләне Ишғәле ағай... Ул киң күкрәген тултырып тын алды ла, һүҙен дауам итте:
— Ҡустым, әйтәһе һүҙем шул; ул бында театрҙа әртис булып эшләп йөрөгөн була. Сит ер. Туған-таныштар ҙа юҡ. Яҡуп ауылы яҡын ара ла түгел, донъя мәшәҡәттәренән бушап, йыш ҡына килеп йөрөп тә булмай. Йәштәрҙең аҙып-туҙып китә торған холҡо ла бар. һин, ҡустым, әтдил пыра паганда бит — бына ошо егеткә күҙ-ҡолаҡ булып тор инде. Боронғоса әйткәндә; «Ите һиңә, һөйәге миңә»,— тимәксемен, тип, шкафҡа һөйәлеп торған Ишмуллаға ата мөхәббәте тулған һоро күҙҙәрен төбәне. Ишмулланың ҡуңыр битенә ҡыҙыллыҡ йүгерҙе. Кабинет эсе бер аҙға тынып ҡалды. Мин, урынымдан тороп, уның ҡулдарын ҡыҫтым да:
— Ишғәле ағай, борсолмағыҙ. Был егеткә аҙырға ирек бирмәбеҙ. Үҙең әйтмәксе, күҙ-ҡолаҡ булып торорбоҙ,— тил вәғәҙә бирҙем. Ул урынынан торҙо ла:
— Ярай, рәхмәт, ҡустым, йомошом шул ғына ине,— тип, Ишмулланы эйәртеп, кабинеттан сығып китте.
Тик һуңынан ғына, Ишғәле ағай Баймаҡҡа йышлай башлағас, артистарҙың бер мәжлесендә бергә булған саҡта, ул Ишмулланыҡына ҡарағанда ла йыуаныраҡ ҡурайҙан мәшһүр «Урал»ды, төрлө биҙәктәр менән һырлап, уйнап ебәргәс кенә, уның «атаҡлы Ишғәле ҡурайсы» икәнен белдем. Уның атаһы ла, йәғни Ишмулланың олатаһы ла, бөтә Урал аръяғында танылған ҡурайсы булыуын шул мәжлестә Ишғәле ағайҙың үҙенән ишеттем. Тиҙҙән, 1946 йылдың март айында, мин беренсе тапҡыр Сибайҙа осратҡан өс артисты ла Совет Армияһына оҙаттылар. Ике-өс йыл үтеүгә был өс егет театрға яңынан әйләнеп ҡайтты. Ул мәлдә ир-егеттәргә йотлоҡ кисергән театрға быларҙың ҡайтып төшөүе оло байрам булды. Бер нисә көн үткәс, билен яңы ҡайыш менән һыға быуып, бите ҡара янған, элеккегә ҡарағанда ла мөһабәтләнеп киткән Ишмулла Дилмөхәмәтов райкомға килеп инде, хәл-әхүәл дә Һорашып тормай, иҙән уртаһында шаҡылдатып үксәләрен бер-береһенә һуҡты ла, кәүҙәһен турайтып честь бирҙе.
— Һиңә йәүитсә булырға килдем,— тип йылмайҙы.
Иҫәнлек-Һаулыҡ һорашып ултъ1рғас, мин Ишмулланан һорай ҡуйҙым:
— Хеҙмәт нисегерәк үтте? һалдат йөгө бик ауыр булманымы?— тинем.
Ишмулла, башын түбәнерәк эйеп, үҙенә генә хас илле йылмайыу менән көлдө лә:
— Беҙ ни, ағай, унда ла ансамблдә йөрөнөк,— тип яуап бирҙе.
— Кем һуң ул беҙ?— тип һораным.
— Әлеге лә баяғы инде — Рыҫҡужин Фәйзрахман, Марат Баһауетдинов, мин. Мин ҡурай тарттым, Фәйзрахман бейене, ә Марат мандолинала уйнаны,—тип көлдө.—Фәйзрахман армиянан рус бейеүе алып ҡайтты. Хәҙер ул «Перовский»ҙы ғына бейемәй,— тип өҫтәне.
Ошо осрашыуҙан һуң беҙ уның менән бер аҙ айырылышып торҙоҡ. Яңынан беҙ уның менән Өфөлө генә күрештек. Өфөгә килгәс, ул башта Баш ҡорт академия драма театрында артист булып эшләне, ара-тирә төрлө концерттарҙа ҡурай уйнаштырҙы. Был саҡтарҙа ул бик тә ауыр кисерештәргә дусар булды. Материаль һәм мораль яҡтан да уның өсөн тормош ауырайып китте. Ләкин ул үҙенең көслө ихтыярын бергә төйнәп, ситтән бер ниндәй ярҙамһыҙ, ошо хәлдән ҡотолорлоҡ көс тапты.
Драма театры сәхнәһен ҡалдырып, филармонияға күскәс, үҙенең төп һәнәрен — ҡурайҙа уйнауҙы һаман камиллаштыра барып, алтмышынсы йылдар уртаһында республиканың тиңдәшһеҙ ҡурайсыһына әүерелде. Был ваҡытҡа ул элекке быуындың атаҡлы ҡурайсылары Йомабай Иҫәнбаев, Хәмит Әхмәтовтарҙың уйнау традицияларын, уларҙың үҙенсәлектәрем, алымдарын үҙләштереп кенә ҡалмай, ә артабан үҫтерә барып, һәр көйгә үҙенә генә хас бай биҙәктәр өҫтәне, бөтөнләйгә «күкрәккә һалып» уйнауға күсте. Көйҙөң икенсе строфаһы аҙағында, бигерәк тә куплет бөткәс, ҡурайын ауыҙынан алып, зал яңыратып, өзләүгә күсеп китеүе бөтә тыңлаусыларҙы таң ҡалдырҙы.
Бер мәл ул йөрәк сире менән интегә башланы. Шул саҡ мин унан:
— Ишмулла ҡустым, бәлки, сәхнәгә сыҡҡас, һин бигерәк йөрәкһеп китә торғанһыңдыр? Шуға күрә лә йөрәгең сыҙамайҙыр?—тип һораным. Ул башын ҡырын һалып, дөм-ҡара ҡаштарьж төйөп, алыҫ офоҡҡа оҙаҡ ҡына текләп ултырҙы ла:
— Ағай, ҡурайҙы ғәмһеҙ гене, йоҡомһорап, һүнгән йөрәк менән уйнап булмай ул. Йә йөрәгеңдең бөтә ялҡынын ҡушып уйнарға кәрәк, йә, ҡурай тартам тип, сәхнәгә бөтөнләй сыҡмаҫҡа кәрәк — икенең бере,— тип яуап бирҙе.
Ҡайһылай тура һәм дөрөҫ яуап ине был.
Бер саҡ шулай, йөрәге тағы ла насарая башлағас, уға Министрҙар Советы аша пенсия алып биреүҙә ярҙамлаштым, уның шатлығының иге-сиге булманы, бәләкәй - балалар шикелле ҡыуанды. Бер тапҡыр мин унан тағы Һорай ҡуйҙым.
— Ишмулла, хәҙер нишләрбеҙ инде? Ҡурай уйнай алмаҫһың бит?— тип йәлләнем, Ул мөләйем ге нә йылмайҙы ла:
— Әй, ағай-ағай, бушка ҡайғырма. Мине сығарып, сәхнәгә һөйәп ҡуйһалар,- шул eткән, ҡустың шул саҡта ла ҡурайын өрөп торасаҡ,— тип мәрәкәләне.
Ысынлап та, ошо һөйләшеүҙән һуң ул республика хеҙмәтсәндәрен генә тугел башҡа бик күп тарафтарҙың тамашасыларын да үҙ моңо менән әсир итте. Сит илдәргә сыҡты. Швецияға, Парижға Токиоға һәм башҡа бик күп илдәргә барып, үҙенең Һоҡланғыс һәнәрен күрһәтте.
Швециянан йөрөп ҡайтҡас, миңә швед телендә баҫылған бер төргәк рецензиялар, афишалар тотторҙо ла:
— Мә, ағай, һин швед теленә бик тә маһир шикелле, ошо нәмәләрҙе форсатың барҙа уҡып сыҡ,— тип көлдө.— Ә инде бына быныһы, үҙе бәләкәй генә булһа ла, улар тарихы өсөн бик тә ҡиммәт ле нәмә,— тип, фарфорҙа) эшләнгән кескенә статуэтканы өҫтәлгә ҡуйҙы. Ул ҡулына ҡурай тотоп ултырған кешегә оҡшағайны.
Ҡурайсының күңеленә хуш килгәндер инде был статуэтка. Мин әле лә ошо бүләкте уның һүнмәҫ образы итеп һаҡлайым, ул әле лә минең шкафым өҫтөндә иң ҡәҙерле урынды биләп тора. Ҡайҙа ғына бармаһын, үҙебеҙсә әйткәндә, Дилмөй, үҙ яҡындарын, шул иҫәптән мине лә, бер ҡасан да иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Париждан алып ҡайтҡан күлдәктең ең осона ҡуя торған запонкаларҙы ут яҡтыһында:
— Ҡара, ҡара ағай, уның ташы төрлө яҡтан төрлөсә күренә,— тип, электр лампаһы яҡтыһында әйләндереп-әйләндеpeп күрһәтте лә, күлдәк енемә үҙе ҡаптырып ҡайтып китте.
Эсе бошҡан саҡтарҙа ул, телефондан шылтыратып, оҙаҡ-оҙаҡ һөйләшер ине, йәки йыш ҡына өйгә килеп тә сығыр ине. Ҡолаҡтарын өҫкә түгел, артҡа тарттырып бәйләгән бүркен кейем элгес башына ырғытыр ине лә, пальтоһын элгәс, ойоҡ менән залға үтеп, оҙаҡ ҡына: «Бында ниҙәр үҙгәргән икән?», — тигән һымағыраҡ бүлмәне байҡап сығыр ине. Беҙгә килгәндә мотлаҡ бер ҡыҙыҡ хәбәр алып килер ине. Йә гастролдәрҙә йөрөгәнендә берәр мәрәкәгә юлығыуын, йә үҙ баҡсаһын төҙөгән саҡта ниндәйҙер бер мәҙәк килеп сығыуын яйлап ҡына, тәмләп һөйләр ине лә, ике күҙе йомолғансы рәхәтләнеп көлөр ине. Бер килгәнендә:
— Ағай, миңә Федерацияның персональ пенсияһын бирмәнеләр әле, бөтә юллау документтары кире әйләнеп ҡайтты, — тине. Мин ғәжәпләнеп:
— Ул нисек була һуң? һиңә лә бирмәгәс, ул кемдәргә тейеш икән? — тип аптыраным. Ул киң усы менән битен һыйпап алды ла, йөҙөнә ниндәйҙер болоҡһоу һыҙаттары йүгертеп:
— Ордены юҡ, тип әйтәләр ти. Ошоға тиклем булмағас, хәҙер уны ҡайҙан алмаҡ кәрәк? — тип уйға ҡалды. Ысынлап та, ул бер орденһыҙ, бер миҙалһыҙ оло талант эйәһе ине. Ҡырҡ йылға яҡын үҙенең ҡурайы менән республика халҡын ғына түгел, илебеҙҙең төрлө мөйөштәрендә меңәрләгән тамашасыны таң ҡалдырған, төрлө дәүләттәрҙең баш ҡалалары Токио, Стокгольм, Париж, Берлин, Ханой һәм башҡаларҙың мәрмәр һарайҙарын яңғыратып ҡурайын уйнаған Ишмулла Дилмөхәмәтов түшенә бер орден тағырға ла лайыҡ була алмай донъя ҡуйҙы. Бының өсөн, беҙ, донъяла йәшәп ятҡан уның иптәштәре, яҡындары, барыбыҙ ҙа хәҙер ҙә күңел ғазабы кисерәбеҙ. Үкенескә ҡаршы, беҙ бөтәбеҙ ҙә үҙ иптәштәребеҙҙең, яҡындарыбыҙҙың ҡәҙерен улар донъянан киткәс кенә баһалайбыҙ шул.
Ул беҙгә килгән һайын, дәртләнеп ҡурай уйнамай ҡайтманы. Мин үҙ квартирамда ҡурайҙарҙың яһалғанын да, яһалмағанын да уның өсөн махсус тоттом. Ул, өҫтәл артына ултырып, хәл-әхүәл һорашҡас, ашыҡмай ғына сәй эсеп алабыҙ ҙа ҡурайға тотонабыҙ. Мин уның алдына биш-алты ҡурай килтереп һалам да үҙем ситтән генә уға диҡҡәт менән ҡарап ултырам. Ул, иҙән сүпләнмәһен өсөн, тубыҡтарына берәй сепрәк йәйә лә, кеҫәһенән бәкеһен сығарып, ҡурай эшләргә тотона. Иң башта бер күҙен ҡыҫып, өҫтәлдә ятҡан һәр ҡурайҙың эсен яҡтығаҡуйып ҡарап ала. Шунан йыуан башын ирененә терәп, теле менән ҡурай буйлатып «тыф», «тыф» тип тауыш сығара. Үҙе эш менән мәшғүл булһа ла һорап ҡуя.
— Ағай, был ҡурайҙарҙы һиңә кем ҡырҡып ебәргән?
— Баймаҡ районы Ленин исемендәге колхоз председателе Хәсәнов Хөрмәтулла ебәргән, тигән яуапты ишеткәс:
— О, улай булғас, яҡшы, яҡшы. Үҙе ҡурайсы кеше уның ниндәйен һайларға белә инде. Председатель кешенең машинаһы ла булғас, Уралдың ҡыразынан тороп йыйҙы инде уны. Беҙҙең ише йәйәүле Мәхмүтме ни ул? — тип мәрәкәләй ҙә:
— Пажалый, мынауһы барыр,— тип биш-алты ҡурай араһынан береһен алып, көрәктәй ҡулдары менән тотамлап сыға. Ҡурай өҫтөнә бармаҡтарын һалып үлсәй ҙә тишек тишә башлай. Мин инде, магнитофонды йәтешләп, түҙемһеҙлек менән көтә башлайым. Ғәҙәттә ул беҙгә һәр ҡасан тиерлек Башҡорт АССР-ы- ның халыҡ артисы Рамазан Йәкбәков менән килде.
— Йә, Рамазан, нимәне тартайым?, — тип ауыҙынан ҡурайын алмай ғына уға башын бора.
— Давай, Ишмулла ағай, «Сибай»ҙы ебәр, булмаһа,— ти ҙә Рамазан да күҙҙәрен йомоп, ҡурайға ҡушылырға әҙерләнә. Тәүҙә бәләкәй генә залды ярырҙай итеп, Ишмул- ланың ҡурай тауышы яңғырай, ә унан инде Рамаҙандың йөрәктәргә үтеп ингән моңло йыры ағыла. Шулай бер аҙ дуэт менән концерт ҡуйып алғас, мин магнитофонды ҡайтанан ебәрәм. Инде улар икәүләп үҙ тауыштарын тыңлай. Йыр аҙағында, һоҡланыуымды йәшерә алмай, мин үҙем дә һиҙмәҫтән: «Ай, афарин!», тип көй күтәреп ебәрәм.
— Ну, шәп уйнаның да, оҫта йырланың да, — тип уларҙың икәүһенә ҡарайым. Ишмулла күҙҙәре менән генә көлә лә:
— Юҡ, ағай, уйнау уртаса ғына булды, ләкин магнитофоның бик тә шәп яҙа икән,тигән була.—Ағай, һиношо ҡурайҙы берәй ереңә әтдилнерәк һалып тор әле, тыштан ҡарамаҡҡа әллә ни күренмәһә лә, тауышы бик яңғырап сыға,— тип уйнаған ҡурайын бер яҡҡа һалып ҡуя. Шулай итеп, улар икәүләп беҙҙең квартираға килеп, күп кенә көй, шулар араһында бик һирәк йырланған көйҙәрҙе лә, яҙҙырып китә. Мин уларҙы хәҙер, Ишмулланың вариҫы булып, уның изге ҡомартҡыһы итеп һаҡлайым.
Ҡурайсы булыу менән бер рәттән, ул көйҙәребеҙҙең тарихын да яҡшы белде. Ҡайһы саҡтарҙа ул беҙгә килеп, башҡорт эпостарынан, легендаларынан өҙөктәр һөйләп, яҙҙырып китер ине.
«Емельян Пугачев» фильмы төшөрөлә башлағас, уны Юлай ролен башҡарырға Минскиға саҡырҙылар. Шунан йөрөп ҡайтҡас, күп тә тормай, беҙ уның менән яңынан осраштыҡ. Өйгә килеп инеп, бер аҙ ултырғас, ул иҙән уртаһына баҫып, Салауат Юлаевҡа бағышлап сығарған үҙ шиғырын уҡыны. Шул саҡ ҙур эске тулҡынланыу менән бөтә йөрәгенән уҡыған уның шиғыры тойғоло хистәр, сихри уйҙар менән беҙҙең бөтә булмышыбыҙҙы солғап алды, эске әҫәрләнеүебеҙҙән күҙҙәребеҙгә әсе йәш эркелде. Беҙ, Салауат Юлаев образын кәүҙәләндереп, иҙәндә хәрәкәтһеҙ тынып ҡалған Ишмулланы ысын күңелдән тәбрикләп, ҡосаҡлап алдыҡ. Ысынлап та, бындай кеше йәнен ялмап алырлыҡ ҡайнар хисле шиғырҙы ғәмһеҙ, һалҡын йөрәкле әҙәм сығара алмайҙыр, әлбиттә.
Беҙҙең ауылдан өс кенә саҡрым ерҙә, Ҡыҙыл йылғаһы буйлап үрҙәрәк, Мунаш тигән бик тә боронғо ауыл ултыра. Ул ауылда бик тырыш, эштә лә, ашта ла намыҫсан, ал бирмәҫ кешеләр, минең яҡташтар йәшәй. Беҙ бала саҡта шул ауылдың ҡайһы бер яғаһынан кеше алдырмаҫ ирҙәре, башын артҡа ташлап, салғыйҙарын һирпеп ебәрә торғайны. Ишмулланың сираттағы бер концертында уның сәхнәгә килеп сығыу ғәҙәтен яңынан күҙәтеп ултырҙым да, икенсе бер осрашҡанда уға һорау бирҙем:
— Һин, Ишмулла, мин әйтәм, сәхнәгә тәс минең күрше Мунаш ауылының ҡайһы бер кешеләре кеүек килеп сығаһың, — тим.
Ишмулла: «Ул Мунаш тигәнең ниндәй ауыл һуң, ул ҡайһы тирәләрҙә ята?»—тип һорап та торманы. Шундуҡ һис бер уйлап тормаҫтан:
— Һуң, Рамаҙан ағай, мин Мунаштың ейәне булғас нишләтәйем? — тип яуап бирмәһенме. Мин торған урынымда йығылып уҡ китә яҙҙым, ғәжәпләнеүем шул тиклем булды.
— Ишмулла, китһәнә, һин нишләп Мунаш ауылының ейәне булаң, ти? — тип һорарға ашыҡтым. Ул һис тә аптырамай ғына:
— Һин әллә боронғо ҡурайсылар өйөндә генә ятҡантип уйлайһыңмы ни? Улар беҙҙең ише ил ҡыҙырып, ауылдан-ауылға, йыйындан-йыйынға йөрөп ятҡандар ул - тип яуап бирҙе ләмәкерле генә йылмайып, алсаҡ күҙҙәрен уйнатты. —Бына шулайтыпауыл һайын ҡурай тартып цөрөй торғас, минең олатай Һеҙҙең Мунаш ауылында бер сибәрҙе күҙләгән дә, шундуҡ әйттереп, Яҡупҡа (Ишмулланың тыуған ауылы. Хәҙер Йылайыр районына керә) альп ҡайтып та киткән. Шулай булғас, хәҙер минең ҡыланыштарҙа үҙ ауылдаштарыңдың ғәҙәттәрен табыуың ғәжәп түгел тип өҫтәне лә,— төптәнерәк тикшерә башлаһаң, һин миңә моғайын, бер сыбыҡ осолор әле,— тип көлдө.
Ҡырҡ йылға яҡын Ишмулла менән күрешеп-һөйләшеп йөрөгән минең өсөн был ысынлап та көтөлмәгән асыш ине Ләкин Мунаш ауылындағы оләсәһе яғынан туған-тумасаларын тикшереп, тағы ла ентекләберәк һорашырға нисектер форсат табылманы. Был серҙе ул үҙе менән бергә алып китте.
Икенсе тағы бер шылтыратҡанында ул һүҙ араһында минән һорап ҡуйҙы:
— Ағай, теге мин эшләп ҡалдырып киткән ҡурай иҫәнме әле? Шуны һағындым әле нишләптер төшөмә керә шул ҡурай? — тине. Үкенескә ҡаршы мин уны шатландыра алманым. Мин өйҙә юҡта ниндәйҙер бер ҡурайсы йораты килеп ингән дә, ҡурайҙарҙы аҡтарырға керешкән. Беҙҙең өйҙәгеләр:
— Был Ишмулла Дилмөхәмәтовтың ҡурайы, зинһар, тейә күрмәгеҙ, — тип киҫәткән. Ә теге кеше, киреһенсә, уның ҡурайы менән уйнап ҡарарға уйлаған. Килешһеҙ бармаҡтарын ҡаты баҫып, уның ҡурайын нәҡ уртаһынан һындырып сығарған. Был хәлде күргәс, мин, үҙемде ҡәһәрләп, оло ҡайғыға юлыҡтым. Ҡыйын булһа ла бына шул турала уға телефон аша әйтергә тура килде. Бындай хәбәрҙе ишеткәс, ул ҡаты уфтанып, телефондың теге башында бер аҙ һүҙһеҙ ултырҙы.
— Әй, әттәгенәһе, ауыҙына май биргән, ҡурайсының яратҡан ҡурайы һыныуы, йә тикторған көйөнсә кибеп ярылыуы борон-борондан бик шәп нәмә түгел инде. Уны элек-электән насарға юрайҙар. Ярай, хәйерлегә булһын, — тип трубкаһын бойоҡ ҡына һалды. Мин үҙемдә:«Берәр ҡазағаюлыҡмаһаҡ ярар ине», — тип оҙа ҡына бошоноп йөрөнөм.
Уның менән һуңғы тапҡыр опера һәм балет тарында осраштыҡ. Ул көндәрҙә Заһир Исмәғилевтың Ишмулла Дилмөхәмәтов либреттоһы буйынса яҙылған «Урал илселәре» тигән тарихи операһы бара ине. Ул телефон аша беҙҙе операға саҡырҙы ла, театр фойеһына ингәс, уның бейек болдоронда тороп, ҡаршы алды Билдәле, уның либретто яҙа башлауын мин бик күп алданбелә инем инде. Бер тапҡыр килеп, унан өҙөктәр ҙә уҡып киткәйне.
Тамаша залына инеп, и урындарыбыҙға ултырған сакта, байрамса кейенгән Ишмулла, төҫөнә ниндәйҙер эске йыйнаҡлыҡ, тантаналыҡ, шул уҡ ваҡытта сырайына етдилек һыҙаттары йүгертеп, оло ҡайғыға дусар булған кеше шикелле, залға боролоп ингән тамашасыларҙы бойоҡ ҡына күҙәтеп тора ине. Беҙҙең урындар арттараҡ икәнен куреп ҡалды ла, йүгертеп тигәндәй килеп, беҙҙе үҙенә һәм ҡатыны Әнисә ханыма тәғәйен урындарға ултыртып китте. Эйе, Ишмулла ғүмере буйы бөтә кешегә сиктән тыш иғтибарлы һәм кеселекле булды. Уның сиктән тыш әҙәплелеге, инсафлылығы хаҡында тағы ла ҙур бер иҫтәлек яҙырға булыр ине.
Ошо осрашыу беҙҙең һуңғы күрешеүебеҙ булған икән. Сирләп больницала ятҡан. сағымда уның үлем хәбәре минең генә түгел, уны белгән бөтә кешенең йөрәген тетрәтте.
Шул фажиғәле минутында ла ул, ил һағында торған һалдат шикелле, ҡурай ҡынын ҡулынан ыскындырманы.
ИшмуллаДилмөхәмәтов башҡорт культураһы, атап әйткәндә, ҡурай сәнғәте күгендә ҡабынған мәңге һүнмәҫ яҡты йондоҙ булды, һулышының һуңғы минутына тиклем үҙ халҡына бөтә йөрәге тоғро хеҙмәт иткән Ишмулланың баҙымаҫ тылсымлы йының моңо, ҡайнар йөрәгенең ялҡынын ҡушып талнып-талпынып йырлаған ҡабатланмаҫ йырҙары уның оло талантын ихтирам иткән меңләгән тамашасылар күңелендә мәңге һаҡланыр.
1. Абыҙгилдина Ғәшиә Баязитовна — БАССР ҙың халыҡ артискаһыБаймаҡ колхоз-совхоз театрының нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Ул оҙаҡ йылдар ошо театрҙың директоры, партия ойошмаһы секретары булды: Хәҙер Сибай ҡалаһында йәшәй


text:
Рөстәм Хәмитов йәмәғәтселек фекере лидерҙары исемлегендә беренсе урында килә
29 июндә, «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре Советы» ассоциацияһы идараһының һәм ауыл биләмәләре палатаһының киңәйтелгән ултырышында йәмәғәтселек фекере лидерҙары исемлеге билдәле булды.
Беренсе булып унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың исеме күрһәтелгән. Артабан ете район хакимиәте башлығы һәм ике муниципаль район Советы рәйесе килә.
Лидерҙар исемлеге уларҙы «Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты» федераль кандидаттар исемлегенең төбәк төркөмө составында РФ Дәүләт Думаһы депутатлығына тәҡдим итеү маҡсатында төҙөлгән.


text:
13 апрелдә Башҡортостанда экологик өмәләр старт ала
Башҡортостанда экологик өмәләр 13 апрелдә башлана.
Республика Хөкүмәте бойороғона ярашлы, ҡала һәм ауыл биләмәләрен сүп-сарҙан таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса акциялар 18 майға тиклем дауам итәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бер йыл элек территорияны сүп-сарҙан таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса сараларҙа 2,5 миллиондан ашыу кеше ҡатнашты, 52,5 мең берәмек техника йәлеп ителде. Полигондарға һәм сүплектәргә 249 мең тонна ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары сығарып түгелде.
Бынан тыш, 2012 йылда экологик өмәләрҙә ҡатнашыусылар төбәктә 405 меңдән ашыу үҫенте ултыртты.


text:
Бөгөн – Радиация, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре көнө
Бөгөн Рәсәйҙә Радиациион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Был һөнәри байрамды ойоштороу тураһындағы Указға Рәсәй Президенты 2006 йылдың майында ҡул ҡуя. Радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре ойошторолоуының рәсми датаһы тип 1918 йылдың 13 ноябре иҫәпләнә, ул саҡта Республиканың Революция хәрби советы ҡарары менән ғәмәлдәге армияла тәүге химик һаҡлау органдары һәм подразделениелары ойошторола. 1992 йылдың авгусында химик ғәскәрҙәр үҙҙәренең хәҙерге исемен ала.
Был Ҡораллы Көстәрҙең хәрби хәрәкәтен химик тәьмин итеү өсөн тәғәйенләнгән махсус ғәскәр. Хәҙерге заман Радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре радиацион, химик һәм биологик разведка, ҡоралдарҙы, обмундированиеларҙы, башҡа матди саралар һәм урындарҙы дезактивациялау, дегазациялау һәм дезинфекциялау буйынса бурыстарҙы үтәүсе подраздлениеларҙан һәм частарҙан тора. Уларға шулай уҡ атыу-яндырыу саралары һәм маскировкалау төтөнөн ҡулланыу өсөн тәғәйенләнгән подразделениелар инә.
1954 йылда Тоцк полигонында ядро шартлағанда Башҡортостандан меңләгән хәрби хеҙмәткәрҙәр ҡатнашты, химик ғәскәрҙәр таҫыллыҡ һәм юғары хәрби оҫталыҡ күрһәтте. 1986 йылда Чернобыль атом электростанцияһында авария эҙемтәләрен бөтөрөү барышында радиацион, химик һәм биологик һаҡлау ғәскәрҙәре ер өҫтө һәм радиацион разведка буйынса ҡуйылған бурыстар күләменең 90 процентын үтәне. Бөтә Советтар Союзы граждандары менән бер рәттән Башҡортостандан саҡырылған хәрби хеҙмәткәрҙәр батырлыҡ, юғары профессионаллек һәм фиҙәҡәрлек күрһәтте.


text:
Баш ҡала уҡыусыларын «Мәҙәниәт йылы» конкурсында ҡатнашырға саҡыралар
Башҡортостандың Милли әҙәбиәт музейы Өфөнөң 5, 6, 7 синыф уҡыусылары өсөн «Мәҙәниәт йылы» ижади эштәр конкурсы тураһында иғлан итте. Конкурс мәҙәниәт кимәлен арттырыу, интелектуал һәм ижади һәләттәрҙе ярыш формаһында үҫтереү һәм күрһәтеүҙә мөмкинлектәр биреү маҡсатында уҙғарыла. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн А4 форматында йыйылмалы формала буклет әҙерләргә кәрәк. Эштә фотолар, һүрәттәр, шиғырҙар, кросвордтар ҡулланырға мөмкин, ул уҡыусының аң даирәһе киңлеген күрһәтергә тейеш. Конкурс эштәре Өфө ҡалаһы, Достоевский урамы, 160 адресы буйынса ҡабул ителә. Белешмәләр өсөн телефон: (347) 228-43-92. Иң йөкмәткеле һәм матур биҙәлгән проекттар 19 майҙа «Музейҙар төнө» акцияһы көнөндә конкурс комиссияһы тарафынан билдәләнәсәк һәм иғлан ителәсәк.


text:
“Арғымаҡ”лы Ринат28-10-2016, 00:57 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Йыр-моңға һөйөү, йәштәрҙе берҙәм итеү, халҡыбыҙҙың үҫеше, киләсәктә беҙ ниндәй булырға тейеш, йәмәғәтселек эштәре – Ринат РАМАҘАНОВ менән әңгәмәбеҙ ошо хаҡта.
– Ринат, ил кимәлендәге яңы йәштәр ижтимағи ойошмаһын етәкләргә нисек тәүәккәлләнең? Хатта ҡайһы берәүҙәр, “Арғымаҡ” ни эшләр икән хәҙер, тип тә ҡыҙыҡһына.
– Төркөмөбөҙ менән беҙ концерттар ҡуйып ҡына йөрөмәнек, йәштәр менән күп аралаштыҡ, саралар ойошторҙоҡ, йәмәғәт эштәрендә ҡатнаштыҡ. Мәҫәлән, ҡымыҙ фестивален беҙ башлап ебәрҙек.
“Арғымаҡ”тың принцибы – бөтәһе менән дә татыу йәшәргә, шул иҫәптән власть менән дә. Етәкселек менән берлектә күп кенә саралар үтте. Килешеп, уртаҡ тел табып йәшәгәндә, бер-береңә ярҙам итеү ҙә күңелле. Арғымаҡ тап шулай эшләй. Хатта ҡайһы саҡ бушлай эшләһәк тә, икенсе яҡтан ул беҙгә уңай булып ҡайта. Башҡортостан Башлығының 10 миллион һумлыҡ грантын яулауыбыҙ ҙа юҡтан түгел – беҙгә ышаныс күрһәттеләр, тимәк. Әлбиттә, беҙҙең яуаплылыҡ та артты.
Әле төрлө кимәлдәге һәм күләмдәге саралар йыш үтеп тора. Йәштәребеҙ әүҙем, Аллаға шөкөр. Ҡайһы ваҡытта бер көндө бер нисә урында әһәмиәтле сара ойошторолоуы ихтимал. Халыҡтың тегенеһенә лә, быныһына ла барғыһы, ҡатнашҡыһы килә. Бер координация үҙәге кәрәк. Йәштәр ойошмаларының маҡсаты бер тирәләрәк бит инде – халҡыбыҙҙы яратыу, үҫеш, сәләмәт тормош. Беҙгә бөтә көстө бер нөктәгә йүнәлтеп эшләргә кәрәк.
Ниәт итһәң, Аллаһ Тәғәлә юлдарҙы аса. Шундай-шундай ойошма булдырабыҙ, тип республика Башлығы хакимиәтенән дә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетынан да миңә етәксе булырға тәҡдим иттеләр. Моғайын, әйтерҙән алда кандидатурамды бик ентекле тикшергәндәрҙер. Осраҡлы кешене етәксе итеп ҡуйып булмай бит. Беҙҙең “Арғымаҡ”тың исеме лә, есеме лә бар тигәндәй. Абруй тураһында әйтәм. Беренсе съезда асыҡ һайлау булды, әлбиттә. Әммә башта тәҡдим иттеләр. Риза булдым. Беренсенән, яңы мөмкинлектәр, яңы эш. Икенсенән, яуаплы, еңел булмаған хеҙмәт бит ул. Уйлап эшләй торған. Бер яңылыш аҙым төркөмдөң биш-алты йылғы эшмәкәрлеген, туплаған абруйын төшөрөүе лә ихтимал.
Тағы шуныһы: һин дәүләт менән килешеп эшләй алмайһың икән, ҡаршы ҡуяһың икән, һинең эшеңдең алға барыуы икеле. Артыҡ ҡысҡырыныуыңдың файҙаһы булмаясаҡ. Власҡа бит икенсе төрлө итеп тә еткереп була – дуҫлыҡ телендә. Проекттарыңды тәҡдим итеп, аныҡ маҡсаттар менән хеҙмәттәшлек итергә теләүҙе, ниндәйҙер талаптарыңды ла белдереп. Йүнәлештәр күп бит. Шул уҡ инвестициялар йәлеп итеү, төбәкте танытыу, туризмды үҫтереү һ.б. Идеялы йәштәр барыһында ла ҡолас ташлап эшләй ала, әгәр дәүләт менән килешә алһа.
Әле лә башта мең төрлө уй-ниәттәр. Алла бирһә, ғәмәлгә ашырыу юлдары асылыр. “Арғымаҡ”ҡа килгәндә, әлбиттә, беҙҙең концерттар, майҙан тотор сығыштарыбыҙ алда.
– Бөтә Рәсәй башҡорт йәштәре ҡоролтайының башҡарма комитеты тәүге ултырышын үткәрҙе, матбуғат конференцияһы йыйҙы, эште нимәнән башланығыҙ?
– Йәштәр ҡоролтайының үҙ эмблемаһы, флагы һәм гимны буласаҡ. Рухи-әхлаҡи тәрбиә, социаль мәсьәләләр, эшҡыуарлыҡ, тарих, туған тел, мәҙәниәт буйынса эш комиссиялары төҙөлдө. Башҡарма комитетта 41 кеше. Күбеһенең исемдәре, эштәре таныш. Рәйестең, йәғни минең, дүрт урынбаҫарым бар: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының баш белгесе Марат Ғилманов, Башҡортостан Башлығы матбуғат хеҙмәте һәм мәғлүмәт идаралығының баш консультанты Марсель Байдәүләтов, “Маҡсат” төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Шәүрә Йомағужина һәм Мәскәүҙән сенатор ярҙамсыһы Марсель Вахитов.
Бөтә донъялағы йәш милләттәштәребеҙҙе бергә туплау, күмәкләшеп илебеҙ, Башҡортостаныбыҙ үҫешенә тос өлөш индереү маҡсаты менән янабыҙ. Йәштәребеҙҙе был тормошта килеп тыуған хәүефтәрҙән дә аралап ҡалырға, дөрөҫ үҫеш йүнәлешен күрһәтергә, һынауҙар алдында бөгөлөп төшмәҫкә ярҙам итергә тейешбеҙ. Беҙҙең ниәттәр килеп сығасаҡ, Алла бирһә.
Рәсәй төбәктәрендә йәшәүсе йәш замандаштарыбыҙ менән бәйләнеш булдырылған. Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, күрше төбәктәрҙә, аҫаба башҡорт ерҙәрендә йәштәр ойошмалары, төрлө ассоциация, берлектәр бар, уларҙың байтағы менән былай ҙа хеҙмәттәшлек яйға һалынғайны, һәм был юҫыҡта эш дауам итә.
Шулай уҡ бөгөн популяр булған конкурстарҙа, проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙа ҡатнашыу, гранттар яулау, эш табыу, белем алыуға ҡағылышлы мәсьәләләр ҙә берлектә ҡараласаҡ. Йәштәр алдында торған проблемалар ҙа етерлек. Шул рәткә эскелекте, насар юлға баҫыуҙы индерһәк, йәнә лә ауылдарҙа ҡалыу, сәләмәт тормош менән йәшәү, йәш ғаиләләрҙә балаларҙы берҙән – икегә, икенән өскә күбәйтеү кеүек мәсьәләләрҙе лә күтәреп сығыу дөрөҫ буласаҡ. Тағы ла дини секталарға ылыҡтырыу буйынса әүҙем эшләүселәр бар. Егет-ҡыҙҙарҙан күпләп аҡса талауға ҡайтып ҡалған секталарҙан аралау ҙа – әлеге яңы ойошманың етди бурысы.
Беҙ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы янында эшләйәсәкбеҙ. Ҡыҫҡаһы, әле ойоштороу эштәре дауам итә.
– Беҙҙә йәмәғәт башланғысында эшләүсе ойошмалар байтаҡ ҡына, шул иҫәптән йәштәрҙеке лә. Уларҙы үҙегеҙҙең “ҡанат аҫтына” алыу маҡсат итеп ҡуйыламы?
– Һәр ойошма үҙ урынында. Улар булырға тейеш. Йәштәрҙең һәр береһен бер ойошмаға тупларға кәрәкмәй. Ә бына уларҙың булыуын файҙаланырға мөмкин. Саралар үткәреүҙә берләшеү хаҡында әйтәм. Эйе, ойошмалар төрлө һәм уларҙағы ҡайһы бер ҡараштар ҡырҡа айырыла. Тик һәр саҡ тәнҡит күҙлегенән ҡарап йәшәргә ярамай. Яҡшы ниәттәреңде, киләсәгебеҙ өсөн файҙалы уйҙарыңды матур эш менән күрһәтергә кәрәк.
Заманында “Арғымаҡ”ты төҙөгәндә лә беҙҙән көлдөләр. Ниндәй башҡорт этно-рок төркөмө булһын ти, тип мыҫҡыллаусылар ҙа осраны. Ышанманылар. Ә беҙ һайлаған юлдан ситкә тайпылманыҡ. Хәҙер Аллаға шөкөр, Европаны арҡыры-буй йөрөп сыҡтыҡ, Азияла булдыҡ, төрки донъяһында сығыш яһап торабыҙ, меңәрләгән тамашасы йыйырлыҡбыҙ. Изге ниәттәр юлды аса.
– Тимәк, йәштәр ҡоролтайы үҙен эштәре менән танытасаҡ. Ә глобаль фекер йөрөткәндә, башҡорт халҡын донъяла танытыр өсөн ни эшләргә?
– Минеңсә, әҙ танылған булыуҙың да үҙ сәбәбе, үҙ хикмәте бар. Шулай булыуы ла ихтимал – әгәр ҙә белһәләр, күптән беҙҙең еребеҙ байлығы, ҡомартҡыларыбыҙ юҡҡа сығыр ине, бөтә донъя ошонда килеп тулһа.
Шундай бер дәүер булды: Советтар Союзы ваҡытында башҡортлоҡ нисектер икенсе планға күсте, рухиәт ташып торманы. Һөҙөмтәлә маңҡорттар быуыны тыуҙы, туған телде, әҙәбиәтте белмәүселәр, башҡортса һөйләшергә оялыусылар ҙа табылды. Был дөрөҫ түгел, һәм был оҙаҡ дауам итергә лә тейеш түгел ине. Әле рухи хәтер яңыра, тамырҙар, шәжәрәләр өйрәнелә, йәштәр ҙә быға битараф түгел. Беҙгә Ғабдулла Сәиди кеүек аҡһаҡалдар әйтеп ҡалдырған – ерҙең кендегендә йәшәйбеҙ, һәр аҙым өсөн шөкөр итергә тейешбеҙ.
Ҡышы ла бар, йәйе лә бар, яҙы ла бар, көҙө лә бар. Урманы ла бар, йылғаһы ла, күле лә, тауы ла, ҡаяһы ла… Йыл әйләнәһенә күләмле фестивалдәр үткәрерлек потенциал, сәбәп бар беҙҙә. Башҡорт балы, кейеҙ баҫыу, милли аш-һыу буйынса саралар үткәр. Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйыны кеүекте беҙҙә лә эшләргә мөмкин.
Ошоларҙың барыһы менән дә ҡыҙыҡһынырлыҡ, дәррәү ҡатнашырлыҡ йәштәребеҙ бар. Донъя беҙгә килгәндә, беҙ бында ойошҡан булырға тейеш. Туристарҙы йәлеп итергә теләйбеҙ икән, тулы инфраструктура булдырайыҡ. Былтыр ШОС, БРИКС илдәре саммиты үткәйне, Башҡортостан, Өфө, башҡорттар тураһында донъя ишетте.
Беҙҙә “туризм экспорты” тигән нәмә булырға тейеш. Үҙебеҙҙең йәшәйеште концерттар, шоу-программалар аша күрһәтергә. Мәҫәлән, ил, төбәк етәксеһе делегацияһы составында барырға була.
Бына Мексикаға Бөтә донъя фольклориадаһына барып ҡайттыҡ. Шунда төрлө милләт вәкилдәре, урындағылар менән тығыҙ аралаштыҡ, таныштыҡ, үҙ яғыбыҙ хаҡында һөйләнек. Бик ҡыҙыҡһынып, хатта аптырап та тыңланылар. Беҙҙә ҡар бар, тип һөйләйбеҙ. Һеҙ пальмаларығыҙҙан йорт һалаһығыҙмы? Ә беҙ үҙебеҙҙә үҫкән ағастарҙан бура бурап өй төҙөйбөҙ, тибеҙ. Ҡымыҙ эсәбеҙ, йылҡы ите ашайбыҙ, тигәнгә ауыҙҙарын асып тыңлайҙар. Алла бирһә, 2020 йылда Фольклориада беҙҙә үтәсәк, килегеҙ, тип саҡырҙыҡ, бик ҡыҙыҡһындылар. Сығыштарыбыҙҙы яраттылар.
Унан килеп, беҙҙә сағыштырмаса тыныс. Ер тетрәмәй, Аллаға шөкөр. Емерелеү хәүефе янамай. Һанай китһәң, үҙебеҙҙе танытыр сәбәптәр бик күп. Беҙгә йыйылыр өсөн темалар ҙа етерлек. Йәш быуын икәнде иҫәпкә алғанда, һөнәр һайлау, заманса белгестәр, юғары технологиялар тураһында һөйләшеп, проекттарҙы ғәмәлгә ашырырға ғына ҡала. Һәм бөтә сараны концерт менән тамамлап ҡуйырға мөмкин. Бер юлы төрлө йүнәлеште күрһәтеү була был. Беҙ булдырыр инек.
– Бөтә яҡшы ниәттәрегеҙгә лә аҡ юл. Ә һеҙҙең менән эшләргә теләүсе йәштәргә, ғөмүмән, барыһына ла, ҡайҙа мөрәжәғәт итергә? Айырыуса йәш кешеләр яратҡан социаль селтәрҙәрҙә “урынлаштығыҙмы” әле?
– Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы янында эшләйбеҙ, тип әйттем инде. Карл Маркс урамы, 3-сө йортта ул. “Бәйләнештә” селтәрендә (Башҡорт йәштәре ҡоролтайы төркөмө), ҡыҫҡаһы, барлыҡ танылған социаль селтәрҙәрҙә табырға мөмкин. “Бәйләнештә”ге ”Арғымаҡ” төркөмө лә, минең шәхси сәхифәм дә һеҙҙең өсөн асыҡ, туранан-тура үҙемә лә шылтыратырға мөмкин. Йәштәр, һеҙҙе көтәбеҙ, килегеҙ, бергә эшләйек.
– Башҡорт йәштәре ҡоролтайы, тигәндә, һай, афариндар, тип тел шартлатырлыҡ бер көн дә тыуыр әле, шулаймы? Уңыштар һеҙгә, йәштәр!
Ринат Рамаҙанов – Мәләүез ҡалаһы егете. Бәләкәйҙән йыр-моңдо һөйөүе һиҙелә. Үҙе һөйләүенсә, сабый сағында мыжый башлаһа, музыка ҡуйып тынысландырғандар. Шулай көйҙәргә ныҡ өйрәнеп китә. Өс-биш йәшлек сағында уҡ, тәрилкә, кәстрүлдәрҙе музыка ҡоралы итеп һуҡҡыслап-ҡаҡҡыслап, бына был ошо көй, бына быныһы теге көй, тип әйтеп, уйнап ултыра. “Өйҙә йыш ҡына минең менән ҡалған Гөлгөнә инәйем әсәйемә, был баланың моңдо ишетеү һәләте бар бит, тип, үҫкәсерәк, музыка мәктәбенә бирергә ҡарар иткәндәр”, – тип хәтерләй Ринат. Телевизорҙан “Каруанһарай” ансамбле сығыштарын айырыуса иғтибар менән ҡарай ул бала сағында. Төркөмдөң үтә популяр сағы була. Малай, Рәсүл Ҡарабулатов кеүек ҡурайҙа уйнаясаҡмын, тип хыяллана. Бына шулай башлана йыр-моң донъяһына сәйәхәте.
Тәүҙә ҡаланың 1-се, аҙаҡ 9-сы башҡорт гимназияһында уҡый. Ҡарабулатовҡа оҡшау хыялын алтынсы кластан тормошҡа ашыра башлай – ҡурайҙа уйнарға өйрәнә. Остазы тип Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Мәләүез балалар сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы Тәлғәт Мөхәрләм улы Нуриевты атай.
“Ҡурай буйынса иң төплө белемде мин унан алдым. Артабан Салауат сәнғәт училищеһында ла, төрлө конкурстарҙа ҡатнашҡанда ла үҫеү өсөн бер туҡтауһыҙ шөғөлләнеп, тәжрибә тупланым”, – ти Ринат Рамаҙанов. Уны хәҙер ҡурайһыҙ күҙ алдына килтереп тә булмай шикелле.
“Арғымаҡ”тың тәүге репетицияһы 2009 йылда була. Яйлап коллектив туплана. Беренсе концерттарын 2011 йылдың йәйендә “Нефтсе” мәҙәниәт һарайында ҡуялар. Тырышлыҡ, сәм, маҡсат емеше ул төркөм. Башҡорт мәҙәниәтендә яңы бер күренеш тә.
Айсын АҠБУЛАТОВА һөйләште.


text:
Лилиә Ғүмәрова һеҙҙе тыңларға әҙер!
03 июля 2013 йыл | Йәмғиәт
Халыҡты социаль яҡлау, оло йәштәгеләрҙең көнитмеше, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, тәрбиә, мәҙәниәт, сәнғәт мәсьәләләре һеҙҙе борсоймо? Әгәр ошо өлкәгә ҡағылышлы һорауҙарығыҙ булһа, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Салауат ҡыҙы ҒҮМӘРОВА «Башҡортостан» гәзите редакцияһында һеҙҙе иғтибар менән тыңларға һәм борсоған барлыҡ һорауҙарығыҙға яуап бирергә әҙер.
Һин яңғыҙ түгел!
03 июля 2013 йыл | Йәмғиәт
Республика почтамттарында Халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнөнә бағышланған "Һин – яңғыҙ түгел!” акцияһы старт алды.
Йәш эшҡыуарҙар иғтибарына!
03 июля 2013 йыл | Йәмғиәт
2013 йылға урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү” республика программаһына ярашлы ҡоролмалар алыуға лизинг килешеүен төҙөгәндә (сублизинг) тәүге иғәнәне түләүгә гранттар (субсидия) алыуға яңы эшкә тотонған бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттары, студенттар һәм уҡыу
Урмандарҙы һаҡлайыҡ!
03 июля 2013 йыл | Йәмғиәт
Урман – иң ҡиммәтле байлығыбыҙ. Уны планетабыҙҙың үпкәһе тип атарға ла була, сөнки кислородтың 60 проценты самаһын урман, ағастар, йәшеллек бүлеп сығара. Бер гектар урман йылына 50-70 тонна туҙанды "фильтр аша үткәрә”. Урман – төрлө сеймал сығанағы ла.
Ҡотлайбыҙ!
01 июля 2013 йыл | Йәмғиәт
Яңы Бурлы ауылынан Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Исмәғил Нәжметдин улы ФӘХРЕТДИНОВты 92 йәше тулыу уңайынан ҡайнар ҡотлайбыҙ. Утлы һуғыш юлы үткән яугирға ныҡлы таҙалыҡ, күңел күтәренкелеге, имен тормош, бәхетле көндәр теләйбеҙ.
Эльвира МӨЛӨКОВА,
район ветерандар советы рәйесе.
район ветерандар советы рәйесе.


text:
Власть халыҡты онотмай “Берҙәм Рәсәй” акцияһы дауам итә
01 декабря 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Ҡабул итеүҙең сираттағыһы 29 ноябрҙә Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты Алексей Николаевич Изотов уҙғарҙы. Уның эшендә депутаттың ярҙамсыһы Регина Тимерғәлина, район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Руслан Салауатов, "Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһының урындағы бүлексәһе етәксеһе Елена Жукова ҡатнашты. Ҡабул итеүгә районыбыҙҙың бер нисә ауыл биләмәһе башлығы килеп, депутатҡа үҙ биләмәләрендәге халыҡты борсоған һорауҙарҙы еткерҙе.
Имәндәш ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Ноғайғолов Таш-Аҫты ауылы янында Еҙем йылғаһы аша һалынып, 2000 йылда йәйәүлеләр өсөн аҫылмалы күпер файҙаланыуға тапшырылған, хәҙер уны еңел автомашиналар сығырлыҡ итеп үҙгәртеп ҡороуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. Күпер төҙөлөшөн башҡарған подрядсы ойошма 2015 йылда үҙ теләге менән был эште башлаған булған, әммә 30 метр тирәһе өлөшкә тимер һалғандар ҙа ташлап ҡуйғандар. Алексей Николаевич уны иғтибар менән тыңлағандан һуң, был мәсьәләне район хакимиәте менән берлектә хәл итербеҙ, тип яуапланы.
Аҡкүл ауыл биләмәһе башлығы Рифҡәт Мөхәррәмов Войновка (200-ҙән ашыу кеше йәшәй) һәм Ивановка (150 кеше) ауылдарын "зәңгәр яғыулыҡ”ҡа тоташтырыу мәсьәләһен күтәрҙе.
Толпар ауыл биләмәһе башлығы Валерий Локоленко ауылдағы буш ятҡан участкалар дәүләт урман фондына (Мәскәүгә) ҡарағанлыҡтан, ауыл кешеләренә йорт төҙөү өсөн ер участкалары бүлеп бирә алмауҙарына зарланды. Бер нисә йорттоң тап ошо фондҡа тап килеп, хужалары үҙ участкаларын рәсмиләштерә алмауҙарын белдерҙе. 2014 йылдан бирле ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итмәгәндәр, әммә был сетерекле мәсьәлә хәл ителмәй ҡала бирә. А.Изотов бөтөн документацияларын, мөрәжәғәттәрен бергә туплап үҙенә ебәреүҙе һораны һәм артабан Мәскәүҙә уның буйынса эшләйәсәген белдерҙе.
Ташлы ауыл биләмәһе башлығы Урал Вәзиров иһә ауылға мәҙәниәт йорто төҙөү мәсьәләһен күтәрҙе. Әммә уға яуап шул булды, был хаҡта һүҙ йөрөтөү иҫкелек форматы. Ауыл-да булған ниндәй ҙә булһа бинаға, мәҫәлән, мәктәпкә айырым инеү урыны булдырып, клубты унда күсереү кеүек мөмкинлекте уйларға кәрәклеге әйтелде.
Район хакимиәтенең физик культура һәм спорт бүлеге начальнигы Шамил Хәкимов, спорт ветераны, волонтер Ғайса Кейекбаев саңғы спортын юғарыраҡ кимәлгә күтәреү, республика ярыштарын беҙҙә уҙғарыуға өлгәшеү йәһәтенән сифатлы саңғы трассаһы һалыу өсөн "Буран” ҡаргиҙәренә мохтажлыҡ кисереүҙәрен белдерҙеләр һәм уны алыуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт иттеләр. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры Сергей Чебурашкин иһә спортсыларҙы республика, төбәк ярыштарына йөрөтөү өсөн үҙ транспорттары булмауы ҙур ҡыйынлыҡ тыуҙырыуына зарланды. Һәм "Газель” юллап алып бирелһә, бик рәхмәтле булыуҙарын белдерҙе. Алексей Николаевич һорауҙарҙың барыһын да иғтибар менән тыңлағандан һуң, тәүгеһенә яуап итеп, "Аныҡ эштәр” программаһы буйынса районға бүленгән аҡсаны район хакимиәте ҡарары менән ҡаргиҙәр алырға тотоноу мөмкинлеге булыуын билдәләп үтте. Ә икенсеһе - өйрәнеүҙе талап иткән мәсьәлә яҙып алынды.
Район мәҙәниәт бүлеге мөдире Елена Соколова район мәҙәниәт һарайында ойошторолған интерактив робототехника клубын йыһазландырыу, унда курстарҙа шөғөлләнеүселәр өсөн 24 комплект ноутбук (әле 6 дана ғына бар) талап ителеүен бәйән итте. А.Изотов мәсьәләнең район хакимиәте менән берлектә хәл ителеүен, был тәңгәлдә артабан да ярҙам буласағын белдерҙе.
Аҡкүл ауыл биләмәһенә ҡараған Дмитриевка ауылынан Гөлшат Савина менән Надежда Бобрик (икеһе лә ситтән күсеп килеп йәшәй) юлһыҙ интегеүҙәренә, бағаналарҙа электр уты янмауға, магазин-дарыухана булмауға, көтөү ойошторолмауға, берәҙәк малдарҙың йылғаны бысратыуына һәм башҡаларға зарланды. Урында хәл итерҙәй мәсьәләләргә Аҡкүл ауыл биләмәһе башлығы Р.Мөхәррәмов яуап бирҙе. Был ауылға юл булыуын, бары тик яҙ көнө генә күл янындағы юлдың 500 метр арауыҡтағы өлөшөн ташҡын һыуҙары йыуып, юлды үткеһеҙгә әйләндереүен белдерҙе.
Шәхси һорауҙар менән мөрәжәғәт итеүселәр ҙә булды.
РФ Дәүләт Думаһы депутаты А.Н.Изотов күтәрелгән һәр бер һорауҙы ентекле тыңланы, аныҡ яуаптар бирҙе, өйрәнеүҙе, хәл итеүҙе талап иткәндәре яҙып алынды. Дөйөм алғанда, йәмәғәт ҡабул итеүе эшлекле шарттарҙа үтте.
И.ӘЛИБАЕВА.
Имәндәш ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Ноғайғолов Таш-Аҫты ауылы янында Еҙем йылғаһы аша һалынып, 2000 йылда йәйәүлеләр өсөн аҫылмалы күпер файҙаланыуға тапшырылған, хәҙер уны еңел автомашиналар сығырлыҡ итеп үҙгәртеп ҡороуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. Күпер төҙөлөшөн башҡарған подрядсы ойошма 2015 йылда үҙ теләге менән был эште башлаған булған, әммә 30 метр тирәһе өлөшкә тимер һалғандар ҙа ташлап ҡуйғандар. Алексей Николаевич уны иғтибар менән тыңлағандан һуң, был мәсьәләне район хакимиәте менән берлектә хәл итербеҙ, тип яуапланы.
Аҡкүл ауыл биләмәһе башлығы Рифҡәт Мөхәррәмов Войновка (200-ҙән ашыу кеше йәшәй) һәм Ивановка (150 кеше) ауылдарын "зәңгәр яғыулыҡ”ҡа тоташтырыу мәсьәләһен күтәрҙе.
Толпар ауыл биләмәһе башлығы Валерий Локоленко ауылдағы буш ятҡан участкалар дәүләт урман фондына (Мәскәүгә) ҡарағанлыҡтан, ауыл кешеләренә йорт төҙөү өсөн ер участкалары бүлеп бирә алмауҙарына зарланды. Бер нисә йорттоң тап ошо фондҡа тап килеп, хужалары үҙ участкаларын рәсмиләштерә алмауҙарын белдерҙе. 2014 йылдан бирле ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итмәгәндәр, әммә был сетерекле мәсьәлә хәл ителмәй ҡала бирә. А.Изотов бөтөн документацияларын, мөрәжәғәттәрен бергә туплап үҙенә ебәреүҙе һораны һәм артабан Мәскәүҙә уның буйынса эшләйәсәген белдерҙе.
Ташлы ауыл биләмәһе башлығы Урал Вәзиров иһә ауылға мәҙәниәт йорто төҙөү мәсьәләһен күтәрҙе. Әммә уға яуап шул булды, был хаҡта һүҙ йөрөтөү иҫкелек форматы. Ауыл-да булған ниндәй ҙә булһа бинаға, мәҫәлән, мәктәпкә айырым инеү урыны булдырып, клубты унда күсереү кеүек мөмкинлекте уйларға кәрәклеге әйтелде.
Район хакимиәтенең физик культура һәм спорт бүлеге начальнигы Шамил Хәкимов, спорт ветераны, волонтер Ғайса Кейекбаев саңғы спортын юғарыраҡ кимәлгә күтәреү, республика ярыштарын беҙҙә уҙғарыуға өлгәшеү йәһәтенән сифатлы саңғы трассаһы һалыу өсөн "Буран” ҡаргиҙәренә мохтажлыҡ кисереүҙәрен белдерҙеләр һәм уны алыуҙа ярҙам һорап мөрәжәғәт иттеләр. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры Сергей Чебурашкин иһә спортсыларҙы республика, төбәк ярыштарына йөрөтөү өсөн үҙ транспорттары булмауы ҙур ҡыйынлыҡ тыуҙырыуына зарланды. Һәм "Газель” юллап алып бирелһә, бик рәхмәтле булыуҙарын белдерҙе. Алексей Николаевич һорауҙарҙың барыһын да иғтибар менән тыңлағандан һуң, тәүгеһенә яуап итеп, "Аныҡ эштәр” программаһы буйынса районға бүленгән аҡсаны район хакимиәте ҡарары менән ҡаргиҙәр алырға тотоноу мөмкинлеге булыуын билдәләп үтте. Ә икенсеһе - өйрәнеүҙе талап иткән мәсьәлә яҙып алынды.
Район мәҙәниәт бүлеге мөдире Елена Соколова район мәҙәниәт һарайында ойошторолған интерактив робототехника клубын йыһазландырыу, унда курстарҙа шөғөлләнеүселәр өсөн 24 комплект ноутбук (әле 6 дана ғына бар) талап ителеүен бәйән итте. А.Изотов мәсьәләнең район хакимиәте менән берлектә хәл ителеүен, был тәңгәлдә артабан да ярҙам буласағын белдерҙе.
Аҡкүл ауыл биләмәһенә ҡараған Дмитриевка ауылынан Гөлшат Савина менән Надежда Бобрик (икеһе лә ситтән күсеп килеп йәшәй) юлһыҙ интегеүҙәренә, бағаналарҙа электр уты янмауға, магазин-дарыухана булмауға, көтөү ойошторолмауға, берәҙәк малдарҙың йылғаны бысратыуына һәм башҡаларға зарланды. Урында хәл итерҙәй мәсьәләләргә Аҡкүл ауыл биләмәһе башлығы Р.Мөхәррәмов яуап бирҙе. Был ауылға юл булыуын, бары тик яҙ көнө генә күл янындағы юлдың 500 метр арауыҡтағы өлөшөн ташҡын һыуҙары йыуып, юлды үткеһеҙгә әйләндереүен белдерҙе.
Шәхси һорауҙар менән мөрәжәғәт итеүселәр ҙә булды.
РФ Дәүләт Думаһы депутаты А.Н.Изотов күтәрелгән һәр бер һорауҙы ентекле тыңланы, аныҡ яуаптар бирҙе, өйрәнеүҙе, хәл итеүҙе талап иткәндәре яҙып алынды. Дөйөм алғанда, йәмәғәт ҡабул итеүе эшлекле шарттарҙа үтте.
И.ӘЛИБАЕВА.


text:
Тәҙрә үҙен “йыуа”19-12-2017, 00:03 // Баҡса // Баҫып сығарырға
Беҙҙә етештерелгән тәҙрә яҡшымы, әллә сит илдәгеһеме? Айырма юҡ, ти белгестәр, сөнки беҙҙә лә эшләргә өйрәнделәр. Иң мөһиме — шымартылған быялалы, йәғни М1 маркалы булһын, ти улар. Ундайҙар эске яҡлап тышты “боҙмайынса” күрһәтеүе менән өҫтөнлөклө. Йылылыҡты һаҡлауға килгәндә иһә “1-быяла” һәм “К-быяла” тигәненә етеүселәр юҡ икән. Был бигерәк тә коттедждар өсөн отошло. Ундай быялаларҙы көмөш тоҙҙарынан яһалған махсус “туҙан” менән ҡаплайҙар. Көмөш туҙан йылылыҡты эскә үткәрә, ә бына тышҡа сығармай тота. Белгестәр әйтеүенсә, йылылыҡ тулҡынының 90 проценты кире өй эсенә ҡайта. Сағыштырып ҡарағыҙ: өс ябай быяланан торған ике камералы тәҙрә бер ябай быяланан торған бер камералы тәҙрәнән “һыуығыраҡ”. Ә хаҡтарҙа айырма бик ҙур түгел. Шуныһы ла бар: әле беҙ һөйләгән тәҙрәләрҙе тауыш булмаған ерҙә, йәғни ҡаланан ситтә генә ҡуйырға мөмкин.
Ҡалала нисә камералы “пакет” ҡуйырға мөмкин? Беҙҙең һауа шарттарында өс быяланан торған ике камералы тәҙрә ҡуялар. Ул өйҙә йылылыҡты ла яҡшы тота, тыштағы тауышты ла үткәрмәй.
Тәҙрәләрҙең айырым исемдәре, йәғни “ҡушаматтары” ла барлыҡҡа килгән икән. Мәҫәлән, “беруши”, “охранники”, “шпионы”. “Беруши”ҙың төп маҡсаты — тыштағы тауышты өй эсенә үткәрмәү. Уныһын ҡала ерендә, машиналар тауышы тынғылыҡ бирмәгән урында ҡуялар. Тауышты тышҡы быяланың ҡалынлығын арттырып, йәғни тағы ла ябай быяла өҫтәтеп, быялалар араһын киңәйтеп кәметеп була. Белгестәргә заказ биргән саҡта уларҙы был турала иҫкәртергә генә кәрәк.
“Охранники”ҙың һаҡлағыс япмалары һуғылыуҙан һаҡлай. Уның төрөнә ҡарап, ул ҡул менән һуғыуҙан алып пуля тейеүгә тиклем күп нәмәнән һаҡларға мөмкин. Япма төрө юғарыраҡ маркалы булған һайын ҡиммәтерәк тә. Бындай тәҙрәләр фатир бурҙарынан һаҡланыу өсөн ҡулай. Шуға ла байыраҡ кешеләр коттедждарына ошондайҙы ҡуйыуҙы хуп күрә.
“Шпион”дар. Был тәҙрә ҡараңғылатылған быяланан тора. Ундайҙарҙы, ғәҙәттә, фатирҙы йәйге ҡояш нурынан һаҡлау өсөн ҡулланалар. Махсус “көҙгө” быялалар ҙа була: тыштан өй эсе күренмәй, эстән аҙ ғына томанлы булып тыш яҡ күренеп тора. Ҡояш нурынан һаҡлаған бындай тәҙрәләр ябайҙарынан 20 – 40 процентҡа ҡиммәтерәк тора.
Әйткәндәй, “үҙ-үҙен йыуған” тәҙрәләр ҙә бар. Тик улар әле Рәсәй баҙарына ныҡлап килеп етмәгән, сөнки бик ҡиммәт. Донъя буйынса тәүҙә тик Германияла ғына бер йортҡа ҡуйылғандар. Был киләсәк быуын тәҙрәһе тиман оксидынан яһалған махсус “туҙан” менән ҡапланған икән. Тәҙрәләге бысраҡты “кире ҡағып” тора, имеш. Ямғыр яуып үтеү менән ул ялтырап китә, ти, хатта туҙандың, бысраҡтың әҫәре лә ҡалмай.
Бына шулай, йәмәғәт, донъяның тәҙрә баҙары шунан ғибәрәт: кеше хәҙер тәҙрә йыуырға ла иренә башланымы, әллә алға барыуыбыҙ ошомо? Һәр хәлдә беҙҙең ауылдарға ла заманса тәҙрәләр үтеп инә башланы. Кем әйтмешләй, яңылыҡты ҡулдан ысҡындырмайыҡ, үҙебеҙҙең ағастан яһалған тәбиғи тәҙрә рамдарын да онотмайыҡ.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Бөгөнгө тормоштан ҡәнәғәтһегеҙме?
Бөгөнгө тормоштан ҡәнәғәтһегеҙме?
Заман ауыр тип, йыш ҡына заманға һылтанырға яратабыҙ. Ә уйлап ҡараһаң, ҡасан еңел булған һуң?! Белеүебеҙсә, һуғышҡа тиклем дә, унан һуң да аслыҡта, яланғаслыҡта, етешһеҙлектә интегеп көн күргәндәр. Һуғыш үҙе генә лә кешегә күпме ҡайғы, ауырлыҡ алып килгән. Бәлки, совет осоронда ғына халыҡтың бер аҙ күҙе асылып, иртәгәге көнгә ышаныс менән иркенләп йәшәп ҡалғандарҙыр. Әммә, сағыштырып ҡараһаң, бөгөн дә кешеләр бик матур йәшәй: ҙур итеп өйҙәр һалалар, бер йортта әллә нисә еңел машина, ә сит илдә ял итеүселәр күпме? Заманға зарланыу гонаһ һымаҡ булып китә хатта. Гәзит уҡыусыларыбыҙ был хаҡта ни уйлай икән? Шулай итеп, сираттағы аҙна һорауы: бөгөнгө тормоштан ҡәнәғәтһегеҙме?
Альбина НАЗАРОВА, Өфө ҡалаһы:
– Хоҙай биргән һәр көндән ҡәнәғәтмен. Минең өсөн иң мөһиме – һаулыҡ, бәхет, яҡындарымдың именлеге һәм баламдың ҡыуанысы, уңыштары. Заман яҡшы булһа ла, насар булһа ла, алда әйтелгән ҡиммәттәрҙе бер ниндәй хаҡҡа ла һатып алып булмай. Бәләкәй генә нәмәнән дә ҡыуаныс, йәм табып йәшәйем. Һәм был минең булмышымда ла сағыла. Кешегә аҡса күпме булһа ла етмәй ул, шуға күрә булғанына шөкөр итергә кәрәк. Икенсенән, миңә көнләшеү тигән нәмә хас түгел, шуға күрә лә бәхетлемен.
Мәҙинә САЛАУАТОВА, Бөрйән районы:
– Ҡәнәғәт булып киткән саҡтар ҙа була, ҡәнәғәт булмаған мәлдәре лә. Әлеге ваҡытта, Байназарҙа дауахана ябыла, тип зыҡ ҡубабыҙ. Быға, әлбиттә, риза түгелбеҙ. Төрлө хәлдәр була, ауырып китһәк, беҙ нимә эшләргә тейеш?! Икенсенән, ауылда эшһеҙлектең артҡандан-арта барыуы борсоуға һала. Бына ошондай ойошмалар ябылһа, тағы ла күпме кеше эшһеҙ тороп ҡаласаҡ.
Бала саҡта тормош матурыраҡ булған кеүек. Кешеләр эш тип ситкә лә китмәне, ваҡытында эш хаҡын алдылар, магазинда аҙыҡ-түлек тә етерлек ине. Барыһы ла, артыҡ бай булмаһа ла, үҙенсә матур итеп донъя көттө. Әле лә донъя көтәм тигән кешегә йәшәргә була ул. Мал аҫраһаң, йәшелсә-емеш үҫтерһәң, икмәк-тоҙлоҡ аҡсаң булһа, шул еткән инде. Ә инде етеш тормошта йәшәйем тиһәң, тағы ла нығыраҡ тырышырға кәрәк. Йүнселдәр, ғөмүмән, йүнен таба. Тик бына дауаханаларҙың, мәктәптәрҙең ҡулайлаштырыуға эләгеүе бер ҙә яҡшы түгел.
Фәниә ИШБУЛАТОВА, Йылайыр районының Сидоровка ауылы:
– Ҡәнәғәтмен. Тормош матурлығы, йәшәү кимәле һәр кемдең үҙенән тора. Нисек донъя йөгөн тартаһың, тормошоң да шулай. Кем матур, өлгөлө, намыҫсан итеп, башҡаларҙан ҡалышмаҫҡа тырышып йәшәй, уларҙың тормошо ла алға бара. Ғаиләң ныҡлығы, балаларҙың матур йәшәүе, эшең булыуы – тормошта ныҡ этәргес. Теләк булһа, бөгөн бөтә нәмәне лә булдырып була, эш юҡ, тип хөкүмәтте һылтап ҡына ултырырға ярамай, минеңсә.
Илдар ҒӘЙНУЛЛИН, Бәләбәй районы:
– Мин оло быуын кешеһе инде, шуға күрә үткән заманды маҡтайым. Беҙ эш эҙләп тә йонсоманыҡ, рәхәтләнеп эшләнек тә, аҡсаһын да алдыҡ, донъяһын да көттөк. Хәҙер ир-егеттәр эшһеҙлектән ситкә китә. Шуныһы бигерәк аяныс, барып эшләп тә, йүнләп эш хаҡы түләмәйҙәр. Алдаҡ көсәйҙе. Кешене оторға ғына торалар. Беҙҙең заманда барыһы ла тиң тормош алып барҙы, байҙар, ярлылар булманы. Хәҙер иһә үтә ныҡ байҙар күбәйеп китте. Ә шул уҡ ваҡытта ауылда күптәрҙең тормошо ауыр. Бына шуныһы күңелде өйкәй…
Сажиҙә ЛОТФУЛЛИНА яҙып алды.
Альбина НАЗАРОВА, Өфө ҡалаһы:
– Хоҙай биргән һәр көндән ҡәнәғәтмен. Минең өсөн иң мөһиме – һаулыҡ, бәхет, яҡындарымдың именлеге һәм баламдың ҡыуанысы, уңыштары. Заман яҡшы булһа ла, насар булһа ла, алда әйтелгән ҡиммәттәрҙе бер ниндәй хаҡҡа ла һатып алып булмай. Бәләкәй генә нәмәнән дә ҡыуаныс, йәм табып йәшәйем. Һәм был минең булмышымда ла сағыла. Кешегә аҡса күпме булһа ла етмәй ул, шуға күрә булғанына шөкөр итергә кәрәк. Икенсенән, миңә көнләшеү тигән нәмә хас түгел, шуға күрә лә бәхетлемен.
Мәҙинә САЛАУАТОВА, Бөрйән районы:
– Ҡәнәғәт булып киткән саҡтар ҙа була, ҡәнәғәт булмаған мәлдәре лә. Әлеге ваҡытта, Байназарҙа дауахана ябыла, тип зыҡ ҡубабыҙ. Быға, әлбиттә, риза түгелбеҙ. Төрлө хәлдәр була, ауырып китһәк, беҙ нимә эшләргә тейеш?! Икенсенән, ауылда эшһеҙлектең артҡандан-арта барыуы борсоуға һала. Бына ошондай ойошмалар ябылһа, тағы ла күпме кеше эшһеҙ тороп ҡаласаҡ.
Бала саҡта тормош матурыраҡ булған кеүек. Кешеләр эш тип ситкә лә китмәне, ваҡытында эш хаҡын алдылар, магазинда аҙыҡ-түлек тә етерлек ине. Барыһы ла, артыҡ бай булмаһа ла, үҙенсә матур итеп донъя көттө. Әле лә донъя көтәм тигән кешегә йәшәргә була ул. Мал аҫраһаң, йәшелсә-емеш үҫтерһәң, икмәк-тоҙлоҡ аҡсаң булһа, шул еткән инде. Ә инде етеш тормошта йәшәйем тиһәң, тағы ла нығыраҡ тырышырға кәрәк. Йүнселдәр, ғөмүмән, йүнен таба. Тик бына дауаханаларҙың, мәктәптәрҙең ҡулайлаштырыуға эләгеүе бер ҙә яҡшы түгел.
Фәниә ИШБУЛАТОВА, Йылайыр районының Сидоровка ауылы:
– Ҡәнәғәтмен. Тормош матурлығы, йәшәү кимәле һәр кемдең үҙенән тора. Нисек донъя йөгөн тартаһың, тормошоң да шулай. Кем матур, өлгөлө, намыҫсан итеп, башҡаларҙан ҡалышмаҫҡа тырышып йәшәй, уларҙың тормошо ла алға бара. Ғаиләң ныҡлығы, балаларҙың матур йәшәүе, эшең булыуы – тормошта ныҡ этәргес. Теләк булһа, бөгөн бөтә нәмәне лә булдырып була, эш юҡ, тип хөкүмәтте һылтап ҡына ултырырға ярамай, минеңсә.
Илдар ҒӘЙНУЛЛИН, Бәләбәй районы:
– Мин оло быуын кешеһе инде, шуға күрә үткән заманды маҡтайым. Беҙ эш эҙләп тә йонсоманыҡ, рәхәтләнеп эшләнек тә, аҡсаһын да алдыҡ, донъяһын да көттөк. Хәҙер ир-егеттәр эшһеҙлектән ситкә китә. Шуныһы бигерәк аяныс, барып эшләп тә, йүнләп эш хаҡы түләмәйҙәр. Алдаҡ көсәйҙе. Кешене оторға ғына торалар. Беҙҙең заманда барыһы ла тиң тормош алып барҙы, байҙар, ярлылар булманы. Хәҙер иһә үтә ныҡ байҙар күбәйеп китте. Ә шул уҡ ваҡытта ауылда күптәрҙең тормошо ауыр. Бына шуныһы күңелде өйкәй…
Сажиҙә ЛОТФУЛЛИНА яҙып алды.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.