text:
«Башавтотранс» газ яғыулығында эшләгән 22 яңы автобус алды Фото: Олег Яровиков
«Башавтотранс» газ яғыулығында эшләгән 22 яңы автобус алды
«Башавтотранс» газ яғыулығында эшләгән 22 яңы автобус алды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһына яңы автобустар тапшырыу тантанаһы булды. Газ яғыулығында эшләгән 22 «НефАЗ» федераль инвестиция программаһы сиктәрендә бюджет аҡсаһына һатып алынған. Һуңғы ике йылда «Башавтотранс» ҙур һыйҙырышлы 125 автобус («НефАЗдар») һәм үҙ иҫәбенә аҙ һыйҙырышлы 100 транспорт берәмеге («ПАЗдар») һатып алды. Шулай итеп, «Башавтотранс» паркы 20 процентҡа яңыртылды.
«Был предприятиеға, ҡалаға нимә бирә? Беренсенән, газ дизель яғыулығына ҡарағанда күпкә осһоҙораҡ, пассажир ташыусы 2,5 тапҡырға кәмерәк аҡса түгәсәк. Ҡалала экологик хәл яҡшырасаҡ, сөнки газ хәүефһеҙерәк. Бынан тыш, автобустар Башҡортостан предприятиеһында етештерелгән, уларҙы үҙебеҙҙең баҙарҙа һатып алыу иҡтисади һөҙөмтә бирә», — тип билдәләне Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Владимир Нагорный.
«Иртәгәнән ошо автобустарҙың барыһы ла ҡала маршруты буйынса йөрөй башлай. Улар предприятиеның 95 йыллығына республиканан яҡшы бүләк булды. Был «НефАЗдар» техниканың һуңғы ҡаҙанышы буйынса эшләнгән, бында пассажирҙарҙың уңайлығы өсөн барлыҡ шарттар ҙа бар», — тине «Башавтотранс»тың генераль директоры Тимур Аҡлаев.


c: text/html

text:
Төбәктә халыҡтың килеме 9,9 процентҡа кәмегән Фото: Андрей Старостин
Төбәктә халыҡтың килеме 9,9 процентҡа кәмегән
Төбәктә халыҡтың килеме 9,9 процентҡа кәмегән Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башстат мәғлүмәттәре буйынса, уҙған йылдың ғинуар-ноябрь айҙарында республикала уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы 25 311,6 һум тәшкил иткән. Ошо осорҙа реаль эш хаҡы 2014 йылдың ғинуар-ноябрь айҙарына ҡарата — 90,1, Рәсәй буйынса 90,8 процент булған.
Статистиктар билдәләүенсә, аҡсалата килем халыҡтың төп йәшәү күрһәткестәренең береһе булып тора. Былтыр Башҡортостанда, бөтә илдәге кеүек үк, халыҡтың реаль килеменең кәмеүе теркәлгән.
2015 йылда республикала дөйөм эшһеҙлек кимәле илдәгегә ҡарағанда юғарыраҡ булған. Статистика органдарының Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы методикаһы буйынса үткәргән тикшереү материалдары ошо хаҡта һөйләй.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Сүстәр
Сүс (күп. сүстәр) — материалдың сиратылмаған ептәренән йәки оҙон ептең ҡырҡынтыларынан торған синыф. Хайуандар ҙа, үҫемлектәр ҙә уның ярҙамында үҙҙәренең биологик туҡымаларын һаҡлай. Кеше сүстәрҙән еп иләй, бауҙар ишә, төҙөлөштә,композицияларҙа файҙалана, шулай уҡ ҡағыҙ һәм кейеҙ эшләүгә тотона.
Тәбиғи сүстәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Биологик юл менән (үҫемлек, хайуан организмында) йәки геологик процестар барышында барлыҡҡа килгән тәбиғи сүстәр. Барлыҡҡа килеүе буйынса ошондай төрҙәргә бүлеп була: үҫемлек сүсе - башлыса целлюлоза, йыш ҡына лигнинлы була:мәҫәлән, мамыҡ, киндер сүсе, джут, етен, рами (ҡытай кесерткәне сүсе), сизаль (агава сүсе). Үҫемлек сүстәре кейем туҡымаһы етештереүҙә файҙаланыла. Ағас сүсе башлыса ҡағыҙ, шулай уҡ ДВП сығарыуға китә.
хайуандарҙан алынған сүс - аҡһым сылбырҙарынан торған оҙон епсәләр. Мәҫәлән, йөн, сәс, мал мамығы һ.б. минераль сүс - асбест. Асбест берҙән-бер "таш" еп, ул оҙон епсәләрҙән тора. Ҡыҫҡа епсәле минералдар: галлуазит, аттапульгит (Palygorskite, attapulgite)
Синтетик сүстәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Синтетик сүстәр нефтехимия ысулдары менән етештерелә.Мәгәр ҡайһы бер сүстәр тәбиғи целлюлозанан, вискоза сүс, лиоцелл һәм башҡаларҙан да сығарыла. Целлюлоза нигеҙендә етештерелгәндәре регенерацияланғандарға (баҡыр-аммиак процесы)һәм и модификацияланғанға (целлюлоза ацетаты ) бүленә.
Минераль сүстәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- быяла сүс — махсус быяланан йәки кварцтан алынған сүс
- металл сүс
- күмер сүс
Полимер сүстәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Полимер сүстәр нефтехимик процестар ярҙамында алына:
- полиамид нейлон
- полиэфир (полиэстер) (PET или PBT)
- фенолформальдегид (PF)
- поливинилиденфторид PVOH
- поливинилхлорид PVC ПВХ
- полиолефины PP и PE
- акрил полимерҙар. Акрил ғәҙәттә йөндө алмаштырыусы булараҡ ҡулланыла
- арамид сүс, сауҙа маркалары Кевлар, Twaron, Армос, Nomex. Юғары температурала иремәй генә тарҡала. Был сүс ҡорос арҡандарҙан ауырыраҡ йөктө күтәрә.
- полиэтилен (PE) — бик оҙон молекулаларҙан торған сүс.
- полиуретансүстәр
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Аблесимов Н.Е., Земцов А.Н. Релаксационные эффекты в неравновесных конденсированных системах. Базальты: от извержения до волокна. Москва, ИТиГ ДВО РАН, 2010. 400 с.


text:
Аҙыҡ-Түлек, Улар Мотлаҡ Избегать Йөклөлөк Ваҡытында Беренсе Триместр
Аҙыҡ-Түлек, Улар Мотлаҡ Избегать Йөклөлөк Ваҡытында Беренсе Триместр:Соблюдай яҡшы сбалансированное диету бик мөһим", - электән, ләкин был күпкә ҙур, һеҙ беременный. Һеҙ табан атаһыҙ туҡланыу кәрәк, витамин, һәм минералдар был мәҡәләлә, был үҫеп барыусы бала булырға тейеш.Әммә күпселек яҡшы аш-һыу, Читать далее, булһын, артығын ла асыҡларға ҡайһы бер һәләтле ризыҡтарҙы, улар һеҙ тейеш избегать йөклөлөк ваҡытында.
Аҙыҡ-Түлек, Улар Мотлаҡ Избегать Йөклөлөк Ваҡытында Беренсе Триместр
Йәшелсәләр: Йәшелсәләр өсөн кәрәк булған балансланған туҡланыу үтәлергә. Ай-һай, мөһим инанырға
улар, дөрөҫ итеп арға һәм стартерға өсөн булдырмай потенциаль агенттары, улар рырға мөмкин, ҡайһы бер ауырыуҙары, шул тиклем токсоплазмоз. Мәңге инанығыҙ һеҙҙең йәшелсәләрҙе яҡшылап юрға алдында употребление.
Сырой Ит: Һырый морепродукты һәм һырый говядина йәки тауыҡ тейеш предотвращение арҡаһында хәүеф-хәтәр иҫ китеү бактериялар төркеме тағы палочки, токсоплазмоз, һәм сальмонелл.
Деликатес Ит: Кибеткә ит табырға мөмкин булыу заражение истерия, был мөмкин сәбәбе выкидыша. Мешать листер uasually менән плацента һәм был мөмкин зарыть баланы балалар баҡсаһы,был килтерергә мөмкин инфекцияһы йәки ҡан ағыуланыу бала.Әгәр һин бременда һин тураһында думай пожелание ит, инанығыҙ һеҙ разогреть итте кипу дәрәжәләге алдына ашар .
Ыҫланған морепродукты :Ыҫланған морепродукты атайҙар йыш семгой, стиль Яңылыҡтар, kippered,
йәки джеки булырға тейеш предотвращение, сөнки ул мөмкин заран истерия. (Улар булып, именлек өсөн ҡулланыу, улар ҡасан эсендә компонентты был аш-һыу, уны ите, билдәле булғанса, рәт-рәт кеүек запеканка.)
Һырый Морепродукты: Барыһы да тиерлек морепродукты ауырыуҙар, вазаны һырый морепродукты,шул иҫәптән устрица, моллюски, һәм мидии. Әҙерлек булыша инфекцияне юл ҡуймау, ләкин был камасаулай водоросли инфекциялар, улар
менән бәйле красно-цветным отливает.Һырый ҡот осҡос морепродукты, һаулыҡ өсөн барлыҡ, тимәк, улар булырға тейеш предотвращение йөклөлөк ваҡытында.
Кофеин: Хәйер, күпселек тикшеренеүҙәр күрһәттеләр, тип дәрәжәһе кофеин аҙыҡ-түлек булырға тейеш умеренный, һеҙ табан атаһыҙ, бөтә, улар ассеталар үрге дәрәжәлә кофеин бәйле булырға мөмкин выкидыша. ул гел кәңәш ителә, тип йөклө атындарға избегать кофеин дауамында уларҙың беренсе триместра өсөн кәметеү мөмкинлеге выкидыш. Ғәҙәттә,, кофеин булырға тейеш тиклем сикләнгән кәмендә 200 мг һәр көнө йөклөлөк ваҡытында.
Кофеин, ысынлап та ла, хужа була мочегонный, мәғәнәһе, был юҡҡа сығарырға ярҙам итәсәк жидкости организмында.Был килтерергә мөмкин юғалтыуға килтереүсе һыу һәм кальций . Тәҡдим ителгән ине өсөн йөклө ҡатын-кыҙҙар мәңге тейеш эсәргә бик күп һыу, сок, һәм һөт урынға эсемлектәр менән кофеин. Ай-һай, ҡайһы бер тикшеренеүҙәр приписать үрге концентрация кофеин менән бәйле ине выкидыш, преждевременные роды һәм ауырлығы түбән туғанда, шул сабыйҙарҙы.Иң яҡшы ысулы безопас һеҙҙең бала избегать ҡулланыу кофеин йөклөлөк ваҡытында.
Һырый Йомортҡа: Һырый йомортҡа йәки теләсә ниндәй аш-һыу, улар аҫрайҙар һырый йомортҡа булырға тейеш предотвращение иҫәбенә булырға ынтылыу заражение сальмонелл. Ҡайһы бер өй заправкалар өсөн Цезар, майонез, өй туңдырма йәки крем заварной, һәм соусов Голландез барлыҡҡа килергә мөмкин ҡулланып, һары йомортҡа.Шул уҡ ваҡытта дөрөҫ итеп әҙерләнгән, уны үтәнән-үтә оҙон юл ҡуймау инфекциялар сальмонелл һәм мәсьәләләре realated.
In a commercial sense manufactured frozen treats, повязка, һәм Гоголь-могол менән булдырыла пастеризатор йомортҡа ла арттыра өмөттәре булырға заражение сальмонелл. Ресторандар файҙаланырға тейеш пастеризованные йомортҡа өсөн барлыҡ тиерлек рецепт әҙерләү, уның файҙаланыла йомортҡа һырый, мәҫәлән, Олланд теле соус йәки тәмләткестәр.
Некастрированный Һөт: Некастрированный һөт эйә булырға мөмкин листер. Мәңге инанығыҙ теләсә ниндәй һөттө эсәргә бер ҙә пастеризатор.
Алкоголь: Юҡ, бер ниндәй һанын алкоголь, тип һанала имен йөклөлөк ваҡытында, шул сәбәпле, алкоголь булырға тейеш предотвращение йөклөлөк ваҡытында. Пренаталь алкоголь мөмкин тикшереүгә ыҡ-мыҡ итеү үҫтереү һаулыҡ һеҙҙең бала.Даими алкоголь ҡулланған ала, шулай уҡ килтерергә алкоголь синдром яралғының, шулай уҡ башҡа автомобиль боҙоуҙарҙы менән бәйле үҫеше. In case you have been consuming alcohol before your pregnancy, уны туҡтатырға кәрәк шул әле генә һеҙҙең торошо һәм торошо Һеҙҙең бала.Кәңәш ителә булдырмай алкоголде ваҡытында рудного вскармливания. Иҫерткестәр ҡулланыу сәсеүҙе ваҡытында булырға мөмкин ҡатын-ҡыҙға ҡарата иҫ киткес, сөнки был мөмкин саҡыртырға менән бәйле проблемалар сәләмәтлеген яңы тыуған,.
Йомшаҡ Сырҙар: Шуныһы мөһим сит ил йомшаҡ сырҙар эйә уларҙа листер. Моның сәбәбе, ни өсөн йөклө ҡатын-кыҙҙар мәңге тырышырға тейеш избегать мягкий сыр, уларҙы икмәк-тоҙлоҡ булһа ла аш-һыу. Эҙләнеү мәғлүмәттәренә ҡарағанда, барлыҡ мягкое Non-импорт эшләнгән сыр тыуҙыра пастеризатор һөт менән тулыһынса тәьмин ителгән потреблять.
Морепродукты менән ртуть: Морепродукты аҫрайҙар күп рути, тимәк, был булырға тейеш предотвращения. Рути йөклөлөк ваҡытында, ҡағиҙә булараҡ, менән бәйле defectsas үҫтереү, шулай уҡ, йәрәхәттәрҙе, баш мийеһе.
Ҡайһы бер яҡшы миҫалдар әлеге диžгез үҙ эсенә ризыҡтары: Шарк, меч, король испан теле скумбрия, һәм tilefish. Ул да билдәләп үтергә кәрәк, консервалары, донъяға тунца, ҡағиҙә булараҡ, тора килгән ул бер нисә кәмендә һаны рути айырым-айырым ҡарағанда тунец, ләкин, шуға ла ҡарамаҫтан, ҡулланырға кәрәк ғумерен.Ҡайһы бер төрҙәре диžгез ризыҡтары өсөн ҡулланыла торған суши әҙерләү булырға тейеш предотвращение арҡаһында үрге һаҡлау рути.
Сығанаҡтар:Аҙыҡ-Түлек, Улар Мотлаҡ Избегать Йөклөлөк Ваҡытында Беренсе Триместр
Үҙәктәре контрольдә тотоу һәм ауырыуҙарҙы профилактикалау,
АҠШ. Аҙыҡ-түлек продукттары һәм медикаменттар,


text:
Фото:
Федоровка ауылының мәктәбен реконструкциялау өсөн 65 млн һум талап ителә
Фото:
Башҡортостан Президенты район буйлап эш сәфәре һуңында Федоровка район үҙәгендәге 1-се дөйөм белем биреү мәктәбендә булды. Рөстәм Хәмитов урта мәктәптең яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе. Бында яҡын-тирәләге ете тораҡ пункттан 330 бала уҡый. Ике ҡатлы мәктәп бинаһы 1936 һәм 1964 йылдарҙа төҙөлгән ике корпустан тора.
Мәғариф учреждениеһы санитар талаптарға яуап бирмәй: унда эске санузел юҡ, ашхана 50 кешене генә һыйҙыра, ә спорт залы үҙгәртеп ҡоролған йыйылыштар залында урынлашҡан.
Әммә төп проблема бинаның туҙған хәлдә булыуында, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән. Атап әйткәндә, бинаның иҫке өлөшөндәге ағас таяуҙарҙың эксплуатациялау ваҡыты күптән үткән.
2008 йылда «Башжилкоммунпроект» проект институты дәүләт унитар предприятиеһы 129 млн һумға баҫасаҡ 320 урынға иҫәпләнгән яңы мәктәп төҙөүгә проект-смета документацияһын әҙерләгән, ләкин был вариант финанслау проблемалары арҡаһында кисектерелгән. Шуға күрә бөгөн иң перспективалыһы булараҡ бинаны реконструкциялау варианты ҡарала. Проект-смета документацияһы ла әҙер. Ул 2009 йылда уҡ эшләнгән. Бинаға капиталь ремонт үткәреүгә йәмғеһе 65 млн һум самаһы аҡса талап ителәсәк.


text:
Олимпиадалар башланды
Башҡортостанда гуманитар фәндәр буйынса уҙғарылған Олимпиадаларға үҙгәрештәр индерелә.
Быйыл был ҡарар Рәсәйҙең фән һәм мәғариф министрлығы тарафынан айырым раҫланған. Өфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса олимпиада башланды. Унда Башҡортостандың төрлө ҡала райондарынан 350-гә яҡын бала ҡатнаша. Илнур Шәфиев олимпиадаға иң көслә уҡыусылар ғына килеүен яҡшы белә. Шуға ҡарамаҫтан ул үҙ көсөнә ныҡлы ышана.
Бәйгелә ҡатнашырға теләүселәр йылдан-йыл арта. Талаптар ҙа йылдн-йыл үҙгәрә ти баһалама рәйесе Мирас Иҙелбаев.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса олимпиадала ҡатнашыусылар яҙыусылар менән осрашасаҡ, театрҙарға барасаҡ.


text:
Башҡортостандың 24 мәктәбе «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» исемлегенә индерелде Фото: Андрей Старостин
Башҡортостандың 24 мәктәбе «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» исемлегенә индерелде
Башҡортостандың 24 мәктәбе «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» исемлегенә индерелде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың 24 мәктәбе «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» исемлегенә индерелде, тип хәбәр ителә «Киләсәк мәктәбе» Бөтә Рәсәй мәғариф форумы сайтында.
«Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе» конкурсы тәүге тапҡыр 2014-2015 уҡыу йылы йомғаҡтары буйынса уҙғарылды. Уның маҡсаты — илебеҙҙең яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән иң яҡшы дөйөм белем биреү, шулай уҡ өҫтәмә белем биреү учреждениеларын асыҡлау.
Лауреаттар исемлегенә ингән Башҡортостандың һәм төбәк баш ҡалаһының 24 мәктәбе араһында «Иң яҡшы гимназия» номинацияһында 122-се Башҡорт гиназияһы, М.Горький исемендәге 3-сө гимназия, 64-се гимназия (Өфө) һәм Бәләбәйҙең 1-се гимназияһы бар.
Лицейҙар араһында 62-се лицей, «Берҙәмлек» лицейы, 68-се лицей, 58-се лицей, 155-се лицей (Өфө) һәм Нефтекаманан 1-се лицей конкурс лауреаттары булды.
«Иң яҡшы дөйөм белем биреү мәктәптәре» номинацияһына Өфөнән 128-се, 127-се, 124-се, 157-се, Советтар Союзы Геройы Мансур Абдуллин исемендәге 109-сы, 113-сө, шулай уҡ Мәләүездән 1-се, Межгорьенан 1-се, Нефтекаманан 12-се мәктәптәр лайыҡ булды.
«Иң яҡшы өҫтәмә белем биреү учреждениеһы» номинацияһына балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн техник ижад үҙәге (Нефтекама) һәм Сибайҙан Балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе һайлап алынды.
«Махсус (коррекция) дөйөм белем биреү мәктәп-интернаты» номинацияһы лауреаттары исемлегенә Нефтекаманан VIII төр мәктәбе инде.


text:
Силәбелә Нәүрүз байрамы билдәләнде
Силәбелә Халыҡ-ара Нәүрүз байрамы билдәләнде. Байрамда башҡорт, татар, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, үзбәк, тажик һәм әзербайжан милләттәре вәкилдәре ҡатнашты. Фестивалдең генераль бағыусыһы булараҡ Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы сығыш яһаны.
Урал дәүләт физик культура университеты манежында ҡунаҡтарҙы милли костюмдар кейгән ҡыҙҙар һәм егеттәр ҡаршыланы. Өҫтәлдәрҙә биҙәү-ҡулланма сәнғәте оҫталарының эштәре ҡуйылғайны. Ҡунаҡтар Илдар Юнысовтың ағастан юнып эшләгән һындарын айырыуса ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡараны. Кулинарҙар барыһын да милли аш-һыу: пахлава, бауырһаҡ, бишбармаҡ, ҡатлама, самса, эремсек, ҡорот һәм былау менән һыйланы.
Мәртәбәле ҡунаҡтар өсөн манеж уртаһында Башҡорттар ҡоролтайы активистары менән йыйылған тирмә ҡуйылғайны. Башҡорт йәштәр ойошмаһы ҙур тамаша әҙерләне.
Ир-азаматтар төрки халыҡтарының барыһына ла таныш булған милли спорт төрө — көрәштә көстәрен һынай алды. Силәбе өлкәһенең билбау көрәше федерацияһы еңеүселәр өсөн махсус приз фонды булдырған ине.
Сәхнәлә музыкаль һәм бейеү коллективтары сығыш яһаны. Музыкант-виртуоздар төрлө инструменттарҙа – ҡаҙаҡ думбыраһында, башҡорт ҡубыҙында һәм үзбәк карнайында уйнаны. Дәртле халыҡ бейеүҙәре берәүҙе лә битараф ҡалдырманы. Шат тамашасылар артистар менән бергә бейене. Магнитогорскиҙан тажик коллективы сәхнәгә сыҡҡас, күптәр ултырып сыҙаманы, башҡорттар ҙа, татарҙар ҙа, үзбәктәр ҙә күмәкләп бейергә төштө.
Нәүрүз – өс мең самаһы йыл элек Иранда барлыҡҡа килгән боронғо байрам. Ул яҙғы көн менән төндөң тиңләшеүе ваҡытында билдәләнә. Иран телле һәм төрки халыҡтары араһында киң билдәле, ислам ингәс тә әһәмиәтен юғалтмаған. Иран календарына ярашлы, Яңы йыл тап Нәүрүз көнөнән башлана.


text:
Республикала эконом класындағы торлаҡ төҙөүгә субсидия алырға мөмкин
Башҡортостанда эконом класындағы торлаҡ төҙөү өсөн республика бюджетынан субсидия алыуға конкурс иғлан ителгән. Уның күләме 250 миллион һумға тиң. Был турала БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Конкурста ҡатнашыу өсөн дәғүәсе яҙма формала ғариза бирергә, инвестиция программаһын һәм башҡа документтарын ҡушып һалырға тейеш. Конкурста ҡатнашыуға бирелгән заявка конкурс комиссияһы ағзалары тарафынан һәр критерийға ҡуйылған балдарҙы ҡушыу юлы менән баһалана. Һәр еңеүсегә биреләсәк субсидия күләме БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты менән билдәләнә. Субсидиялар бер нисә критерий сағылдырылған иң һөҙөмтәле һәм социаль әһәмиәтле инвестиция программаһын тәҡдим иткән коммерцияға ҡарамаған ойошмаға бирелә. Был критерийҙар араһында 2012 йылда эконом класындағы торлаҡты сафҡа индереү күләме, райондар буйынса эконом класындағы торлаҡтың ниндәй территория биләүе, торлаҡ менән тәьмин ителәсәк граждандар иҫәбе, шулай уҡ программаны тормошҡа ашырыу өсөн башҡа сығанаҡтарҙан күҙалланған керемдәр күләме күрһәтелергә тейеш.
Конкурс 22 майҙа Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетында үтәсәк.


text:
«Балалар альбомы» проектының икенсе бүлеген күренекле балет артисы Владимир Васильев уҡыясаҡФото: Олег Яровиков
«Балалар альбомы» проектының икенсе бүлеген күренекле балет артисы Владимир Васильев уҡыясаҡ
«Балалар альбомы» проектының икенсе бүлеген күренекле балет артисы Владимир Васильев уҡыясаҡФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһының Рус дәүләт академия драма театры сәхнәһендә «Балалар альбомы» хәйриә проектының икенсе бүлеге тәҡдим ителәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был проект Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры һәм «Мәрхәмәт» хәйриә белем биреү фонды тарафынан ойошторолған. Симфоник музыканың һәм билдәле әҙәби әҫәрҙең ғәжәйеп рәүештә берләшкән проектта Рус драмаһының художество етәксеһе Михаил Рабинович, уны уҡыусы булараҡ, ҡатнашҡайны. Альбомдың икенсе өлөшө өсөн Владимир Васильев саҡырылған. Владимир Викторович быға оҡшаш шиғри уҡыуҙарҙа алдан да ҡатнашҡан. Мәскәүҙең Мода йортонда «Тыңлағыҙ!» шиғри концерттар циклы үтте, Васильев унда билдәле драма артистары менән бер рәттән күптәрҙең яратҡан шиғырҙарының береһен уҡыны.
Өшө көндәрҙә республика баҫмалары журналистарына Владимир Васильев әйтеүенсә, «ниндәй әҫәрҙәрҙе яратыу, минең өсөн әйтеүе ауыр».
— Балалар өсөн беҙ ике әкиәт һайланыҡ: композитор Дмитрий Шостакович музыкаһына – «Поп һәм уның хеҙмәткәре Балда тураһында әкиәт» һәм Николай Римский-Корсаков музыкаһына – «Алтын әтәс тураһында әкиәт», — тип һөйләй Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры дирижеры Раушан Яҡупов. — Ғөмүмән, Пушкиндың әҫәрҙәрендә классик музыка менән бер-береһе менән тура килгән нәмәләр күп.
— Музыка театрының бөтә компоненттары бергә ҡушылғанды яратам. Симфоник музыка менән теге йәки был кимәлдә таныш булған балалар өсөн «Алтын әтәс» бик ҡыҙыҡлы буласаҡ. Бындай әҫәрҙәрҙе тәүге тапҡыр ишеткән балалар өсөн дә, Шостаковичтың музыкаһы һәм «Балда тураһында әкиәте» танышыу өсөн бик ҡыҙыҡлы буласаҡ.
Концерттың тәүге репетицияһы уҙҙы, күренекле бейеүсе билдәләүенсә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры дирижеры менән тандем уңышлы килеп сыҡты шикелле, сөнки ошондай синтетик проектта күбеһе, быныһы кеүек, үҙ-ара көйгә һалынған эштән тора.
— Владимир Васильев ҡуйылыштарының береһенә шаһит булдым һәм ул уҡыған ни бары ике юлдан хайран ҡалдым – театр сәхнәләшенең атмосфераһы үҙгәрҙе, — тип журналистар менән үҙ тәьҫораттарын уртаҡлашты Раушан Яҡупов. — 17 мартта уҙасаҡ концерт шулай уҡ балаларға тәьҫир итәсәк һәм уларҙы сәнғәт донъяһы менән таныштырасаҡ тип ышанабыҙ.
Концертҡа Өфөнән 700-ләгән бала саҡырылған, улар араһында музыка мәктәптәре, хореография училищеһы тәрбиәләнеүселәре, мөмкинлектәре сикләнгән балалар, балалар йорттарынан ҡыҙҙар һәм малайҙар. «Балалар альбомы» ойоштороусылары һөйләүенсә, киләсәктә проекттың башҡа бүлектәре лә планлаштырыла, һәм Өфөлә генә түгел.
Үҙенең бейеү карьераһын тамамлағандан һуң да, тотош ил балеты дәүере менән бәйле булған, Владимир Васильев тамашасыларҙы үҙенең ижады һәм арыу-талыуҙы белмәҫ энергияһы менән хайран ҡалдырыуын дауам итә. Ул рәсем төшөрөү менән шөғөлләнә һәм шиғырҙар яҙа.
— Минең тормош йылғаһының ағымы туҡтамай, унан күп шишмәләр сыға, кәртә таштары ла булғылай, әммә мин уларҙы урап үтергә тырышам. Тормош дауам итә. Ә мин һеҙгә ҡайнар йөрәк менән килдем һәм ҡыҙыҡлы тәҡдимдәргә шат буласаҡмын, — тип өҫтәне Владимир Викторович.
Артист Өфөлә беренсе тапҡыр һәм Нуриев исемендәге хореография училищеһы уҡыусылары һәм Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль артистары менән танышып та өлгөргән. «Бындай бейеү мәктәптәре булғанда, театр йәшәйәсәк», — тип билдәләне ул.
Опера һәм балет театры оркестрының симфоник музыкаһына нәфис һүҙҙе Владимир Васильев уҡыясаҡ, концерт 17 сәғәттә башлана.


text:
Түбәнге лужи теле
Түбәнге лужи теле (т.-луж. dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) — ҡөнбайыш славян теле. Ул поляк теленә яҡын (әммә, үрге лужи теле чех теленә яҡын).
Телдең таралыуы һәм бөгөнгө торошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Түбәнге лужи телендә Түбәнге Лужицала һәм Германияның көнсығыш өлөшөндәге Котбус ҡалаһы тирәһендә һөйләшәләр. Был телде белеүселәр һаны 5 меңдән 15 меңгә яҡын, әммә телде актив ҡулланыусылар һаны бынанда аҙыраҡ. Демографик тикшереү мәғлүмәттәре буйынса түбәнге лужи телендә өлкән йәштәгеләр һөйләшә. Йәш быуын, профессиональ карьераға булышлыҡ итә тип, немец теленә өҫтөнлөк бирә.
Телде юғалыуҙан һаҡлап ҡалыу саралары күрелә. Шуларҙың иң мөһиме, телде балалар баҡсаһынан уҡ өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуйған «Витай-программа»һы. Әммә нәтижәһе ҡәнәғәтләнерлек түгел, шуға ла киләсәккә оптимизм менән ҡарап булмай. Әгәр лужи халҡы үҙ телен һаҡлау буйынса ҡыйыу саралар ҡабул итмәһә, киләсәктә бер-ике быуындан тел юғаласаҡ тигән хәүеф бар.


text:
Сәсеү кампанияһына иҫәпле генә көндәр ҡалды
Башҡортостан Хөкүмәтендә ауыл хужалығы эштәрен ойоштороу буйынса республика оператив штабы ултырышы үтте, унда төбәктең сәсеү кампанияһына әҙерлеге тикшерелде. Кәңәшмә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев рәйеслегендә барҙы.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ауыл хужалығы министры урынбаҫарҙары Владимир Незнанов, Рөстәм Зәйнуллин, Рәмил Нуриәхмәтов һәм министрҙың беренсе урынбаҫары Николай Коваленко үҙҙәренең йүнәлешендәге эшмәкәрлегенә иҫәп-хисап бирҙе. Улар миҙгелле ауыл хужалығы эштәрен үткәреү буйынса республика штабы советы етәксеһенә орлоҡтар, минераль ашламалар күләме, техниканың әҙерлеге, ташламалы хаҡтар буйынса яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү, кредит ойошмаларының ауыл хужалығы предприятиеларына финанс ярҙамы хаҡында мәғлүмәт бирҙе. Бөтөн был эштәр республикала әүҙем алып барыла.
Аграрийҙарҙың 2011 йылғы сәсеү кампанияһына әҙерлеге тамамлана. Уның башланыуына һанаулы ғына көндәр ҡала.


text:
Бизнесты иҫәпкә алыуҙың тәүге һөҙөмтәләре 2011 йылдың декабрендә билдәле буласаҡ
2012 йылдың 1 июленә тиклем Рәсәйҙә бизнесты иҫәпкә алыуға һуңғы йомғаҡ яһаласаҡ. Яҡынса мәғлүмәттәр 2011 йылдың декабрендә билдәле буласаҡ.
Киләһе йыл яҙ башланасаҡ бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлегенә дөйөм күҙәтеүҙең һуңғы һәм яҡынса һөҙөмтәләре халыҡҡа еткереү өсөн баҫып сығарыласаҡ.
Бөтә мәғлүмәт иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре, милекселек һәм ойоштороу-хоҡуҡи формалары буйынса бүлеп биреләсәк.
Бизнес өлкәһендәге эштәр торошо тураһында тотош Рәсәй буйынса ла, муниципаль райондарҙы һәм ҡала округтарын айырым индереп, һәр төбәк буйынса ла белергә мөмкин буласаҡ, тип хәбәр итә Дөйөм статистик күҙәтеүҙең матбуғат үҙәге.


text:
Киләһе аҙнала Өфөлә XIV Рәсәй энергетика форумы уҙасаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
21-24 октябрҙә Өфөлә XIV Рәсәй энергетика форумы уҙасаҡ, уның төп темаһы – «Йәшел энергетика».
— Был алдағы Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы сиктәрендә уҙғарыласаҡ тәүге сараларҙың береһе, — тип һөйләне кесе йома көндө Өфөлә уҙған матбуғат конференцияһында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов. — Уға Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәре һәм башҡа яҡын һәм алыҫ сит илдәр вәкилдәре саҡырылған. Быйыл энергетика форумы халыҡ-ара кимәлдә уҙа.
Вице-премьерҙың әйтеүе буйынса, алдағы сараға ҡыҙыҡһыныу юғары, форум «ғәйәт ҙур шоу» ҙа, «бик күп киҫкен мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн прагматик майҙансыҡ» та буласаҡ.
Республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров билдәләүенсә, Өфө форумына ҡыҙыҡһыныу күбеһенсә Башҡортостандағы ылыҡтырыусан бизнес-климаты, эшҡыуарлыҡҡа финанс һәм инфраструктура булышлығы менән бәйле.
— Күргәҙмәлә 150-ләп ҡатнашыусы буласаҡ, — тип хәбәр итте Башҡортостан күргәҙмә компанияһы генераль директоры Альбина Килдеғолова. — Рәсәйҙең бөтә төбәктәре, сит ил компаниялары дилерҙары күрһәтелгән. Әлеге ваҡытта 120-нән ашыу спикер – энергетика тармағы эксперттары белдерелгән.
Тәүге тапҡыр форумдың программаһы менән Дәүләт Думаһының Энергетика буйынса комитет рәйесе ҡарамағында консультация советының «Төбәк энергетикаһы проблемалары» күсмә киңәйтелгән эксперт секциялары ултырышы планлаштырылған.
«Энергияны һаҡлау. Электротехника. Кабель» һәм «ШОС энергетикаһы» махсуслаштырылған күргәҙмәләрҙә мең ярым экспонат электр техникаһы һәм энергетика тармағы яңылыҡтарын күрһәтәсәк.
Форумдың эшлекле программаһының төп өлөшө «Йәшел энергетика — мода йәки кәрәклек?» пленар ултырышы буласаҡ. Шулай уҡ «Предприятиеларҙы энергия менән тәьмин итеүҙә көнүҙәк мәсьәләләр», «Яңыртыла торған энергия сығанаҡтары: ҡояш, ел һәм һыу», «Smart Grid – төп энергияны һаҡлау инструменты» ғилми-ғәмәли конференциялар һәм панель дискуссиялар планлаштырылған.
Форумдың ойоштороусылары – Башҡортостан Хөкүмәте һәм республиканың Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы һәм Сауҙа-сәнәғәт палатаһы булышлығында Башҡортостан күргәҙмә компанияһы. Генераль уҙаҡташы – «Башҡортостан электр селтәрҙәре компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте.


text:
Башҡортостанда бер нисә көнгә ҡояшлы һәм йылы һауа торошо урынлашасаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда бер нисә көнгә ҡояшлы һәм йылы һауа торошо урынлашасаҡ
Башҡортостанда бер нисә көнгә ҡояшлы һәм йылы һауа торошо урынлашасаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Республикала был аҙнала йылы һәм ҡояшлы буласаҡ. Рәсәй Гидрометеорология үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, алдағы көндәрҙә һауа торошон Волга буйына көньяҡ-көнсығыш йүнәлешендә аҡрын ғына күсеүсе антициклон билдәләйәсәк. Йылы көньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ йүнәлешендәге елдәр уның төньяҡ-көнбайыш периферияһында һауа температураһын бер нисә күрһәткескә күтәрәсәк.
Башҡортостанда 22-25 сентябрҙә термометр бағанаһы көндөҙ плюс 20 градус билдәһенә тиклем күтәреләсәк, ә төндә 6 градустан түбәнерәк төшмәйәсәк. Кесе йома, 25 сентябрҙә бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал.
Йома, 26 сентябрҙә, һыуытасаҡ, һауа температураһы 16 градусҡа тиклем төшәсәк. Ял көндәрендә һауа торошо элеккесә ҡаласаҡ – шулай уҡ ҡояшлы буласаҡ, синоптиктар ямғыр вәғәҙә итмәй.


text:
Рөстәм Ғиззәтуллин ижад кисәһен үткәрҙе
Билдәле йырсы, төрлө телевизион һәм радио тапшырыуҙар алып барыусыһы Рөстәм Ғиззәтуллин ижад кисәһен үткәрҙе.
Республикала беренселәрҙән башҡорт йәштәр эстрадаһын үҫтереүгә юл һалыусы ла ул. “Рөстәм дуҫтарын йыя” исемле ижади концерт республиканың ҡала һәм райондарында күптән ойошторолоп килә.
Ижади хеҙмәт юлында яңы жанрҙар өҫтөндә лә төплө эшләй йырсы. Башҡорт сәхнәһендә реп стилен барлыҡҡа килтереүҙә уның роле ҙур, ти йырсы Заһит Ҡонафин. Төрлө жанрҙа ижад итеүсе йырсыны йәштәр ҙә оло йәштәгеләр ҙә яратып тыңлай. Сарала ҡатнашыусыларға йырлап-бейеп күңел асыу һәм йырсылар менән яҡынданыраҡ танышыу бәхете лә тейҙе.
Башҡорт йәштәрен дөрөҫ йүнәлештә тәрбиәләү, уларҙың буш ваҡыттарын файҙалы үткәреү - беҙҙең бурысыбыҙ, ти Рөстәм Ғиззәтуллин. Йырсы киләсәккә яңы пландар, яңы уйҙар менән янып йәшәй.


text:
Палдиски Башҡортостан эшҡыуарҙары менән осрашыуға әҙерләнә
2012 йылдың 13-14 июлендә «Ҡала көндәре» сиктәрендә Эстонияның Палдиски ҡалаһында Балтика буйы илдәре һәм Башҡортостан Республикаһы эшҡыуарҙарының бизнес-форумы үтәсәк. «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Балтика төбәгендәге ЮНЕСКО эштәре буйынса комитеты вәкиле, «Салауат Юлаев» Балтика халыҡ-ара үҙәге идараһы рәйесе Рина Хәмитованың хәбәр итеүенсә, Палдиски ҡалаһында Башҡортостан Республикаһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарма директоры Өлфәт Йомағужин етәкселегендәге делегация менән осрашыу йомғаҡтары буйынса шундай ҡарар ҡабул ителгән. Буласаҡ форумдың деталдәре Рина Хәмитова менән ойошторолған Палдиски ҡалаһы мэрының эшҡыуарлыҡ буйынса урынбаҫары Эльдар Тоонверк менән Палдиски Эшҡыуарҙар союзы рәйесе Энн Лаансооның Ригаға визиты барышында тикшерелгән.
Балтика буйы илдәре һәм Башҡортостан Республикаһы эшҡыуарҙарының Палдискиҙағы бизнес-форумы беҙҙең күп быуатлыҡ мөнәсәбәттәр тарихында беренсе тапҡыр үткәреләсәк. Уны үткәреүҙе әле «Рәсәй терәге»нең Башҡортостан төбәк бүлексәһе һәм уның Балтика төбәгендәге вәкиллеге лә хуплаған. Палдиски эшҡыуарҙары ойошмаһы латыш коллегалары менән төрлө форматтағы форум программаларын әҙерләүгә тотонған да инде.
Палдиски вәкилдәренең Ригалағы осрашыуында, әйткәндәй, унда Латвиялағы башҡорттар диаспораһы етәкселәренең береһе Рәдиф Ғәлиханов та ҡатнашҡан, атап әйткәндә, Башҡортостан менән туристик бәйләнештәрҙе үҫтереү мәсьәләһе ҡаралған. Рина Хәмитова, был программа сиктәрендә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен билдәләп, Башҡортостан Республикаһында социаль туризм программаһын үҫтереү тураһында һөйләгән.


text:
Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Францияла булды
16 һәм 17 апрелдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге республиканың рәсми делегацияһы Францияла булды.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, По ҡалаһында Башҡортостан делегацияһы Turbomeca компанияһының (SAFRAN төркөмөнә инә) вертолет двигателдәрен етештереүсе заводында булды.
«Франция белгестәре Башҡортостанда нефть эшкәртеү һәм машиналар эшләү өлкәләрендә ҡырҡ йылдан ашыу эшләй», тип билдәләне Рөстәм Хәмитов компания етәксеһе Оливье Анри менән осрашыу барышында.
— Башҡортостанда наноструктуралы технологиялар мәктәбе үҫешкән, ул Францияның металл эшкәртеү һәм нанотехнологиялар мәктәбенә яҡын булған йүнәлештәр буйынса эшләнмәләр әҙерләй. Тел йәһәтенән дә ҡаршылыҡтар юҡ: Башҡортостандың ике университетында француз теле факультеттары бар, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.
Turbomeca компанияһы Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы, «Рәсәй вертолеттары» холдингы һәм Рәсәйҙең машиналар эшләү предприятиелары менән эшләргә теләй, тип билдәләне Оливье Анри.
Turbomeca эксперттары фекеренсә, 15-20 йылдан һуң көнбайыш илдәре баҙарының күпселек өлөшөн Рәсәй вертолеттары биләйәсәк.
Рәсәйҙә «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Франция компанияһының партнеры булып тора.
Парижда Рөстәм Хәмитов Франция Сенатында булды. Унда ул Париж сенаторы Ив Поззо ди Борго, төбәк сенаторҙары Жер Эмери де Монтескью һәм Сен-Маритим Патрис Желяр менән Рәсәй-Франция хеҙмәттәшлеге мәсьәләләре буйынса һөйләшеүҙәр үткәрҙе. Улар Башҡортостандың һәм Францияның эшлекле даирәләре араһында сәнәғәт производствоһы, ауыл хужалығы, һаулыҡ һаҡлау һәм фән өлкәләрендә бәйләнештәрҙе үҫтереү мөмкинлектәре хаҡында һөйләште.
Франция менән Рәсәй араһында төбәктәр кимәлендә хеҙмәттәшлекте үҫтереү парламент-ара төркөмдөң төп бурыстарының береһе булып тора, тип билдәләне Франция Сенатының Франция-Рәсәй парламент-ара төркөмө башлығы Патрис Желяр.
Башҡортостанды ул сеймал һәм минераль ресурстар буйынса Рәсәйҙең иң бай төбәктәренең береһе тип атаны.
— Һеҙ Рәсәйҙә нефть продукттары етештереүсе иң эре төбәктәрҙең береһе булып тораһығыҙ, файҙалы ҡаҙылмалар сығараһығыҙ. Һеҙҙә шулай уҡ ауыл хужалығы, химия өлкәләре лә үҫешкән. Бынан тыш, һеҙ Рәсәйҙә автобустар етештереүсе иң ҙур компания булып тораһығыҙ, — тине Желяр әфәнде.
— Башҡортостан Франция инвесторҙары менән берлектә ҙур проекттарҙы тормошҡа ашырырға әҙер. Беҙҙә пландар ҙур, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты Франция сенаторҙарын республикаға яуап визиты менән килергә саҡырҙы. Үҙ сиратында, Рөстәм Хәмитов 2012 йылдың декабрендә Франция Сенатында Башҡортостан тураһында доклад менән сығыш яһарға ризалыҡ белдерҙе.
Башҡортостан делегацияһы шулай уҡ Франция предприятиелары хәрәкәте (MEDEF) етәкселеге менән осрашты. Осрашыуҙа бер нисә эре компания һәм корпорация (Alstom, CVP Conseil, GDF Suez, GEP AFTP) вәкилдәре ҡатнашты. Унда хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләре тикшерелде. Башҡортостан Республикаһына Франция эшҡыуарҙарының килеүе тураһында килешеүгә өлгәшелде.


text:
Башҡортостан аграрийҙары тәүге миллион тонна иген йыйҙы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Башҡортостан аграрийҙары тәүге миллион тонна иген йыйҙы
Башҡортостан аграрийҙары тәүге миллион тонна иген йыйҙы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Бөгөнгә Башҡортостан аграрийҙары бер миллион самаһы ашлыҡ йыйҙы. Республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, барлыҡ райондарҙа ла уңыш йыйыу бара. Уртаса уңыш гектарҙан 21,1 центнер тәшкил итә. Ошо көндәрҙә Саҡмағош (гектарҙан 30,5 центнер), Ҡырмыҫҡалы (26,4 центнер) һәм Стәрлетамаҡ райондарында (25 центнер) иген һәм ҡуҙаҡлы культураларҙан яҡшы уңыш йыялар.
Башҡортостан Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге белдереүенсә, 0,5 миллион гектарҙан ашыу майҙандағы иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар (28 процент) сабылған.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, быйыл 1804 мең гектар ерҙә уңыш йыйыу бурысы тора, шуларҙың 409 мең гектарын ужым культуралары биләй.


text:
Башҡортостанда ипотека проценттары 10 процентҡа тиклем кәмей
Башҡортостанда ипотека проценттары 10 процентҡа тиклем кәмей.
Ошо маҡсатта айырым төркөм граждандар өсөн өҫтәмә субсидиялар бүленәсәк. Республика хөкүмәте президиумында ошо хаҡта ҡарар ҡабул ителде. Мәғлүм булыуынса, былтыр Рәсәй хөкүмәте илдең торлаҡ ипотека баҙарын көрсөктән сығарыу буйынса өҫтәмә саралар күргәйне. Шул иҫәптән, ипотека ставкаларын субсидиялау юлы менән 12 процентҡа тиклем кәметте. Хәҙер был проектҡа Республика хөкүмәте лә ҡушылды һәм өҫтәмә рәүештә ипотека кредиты ставкаларын тағы ла 2 процентҡа кәметергә йөкләмә алды. Дәүләт ярҙамына “Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ” программаһында ҡатнашырға хоҡуғы булғандар иҫәп тота ала. Был исемлеккә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар, 35 йәше тулмаған йәш ғаиләләр һәм ике йә өс балалылар инә.


text:
Фото:
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте
Фото:
Уҙған ял көндәрендә Өфөнөң 17 майҙансығында ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте. Уларҙың береһе Йәштәр һарайы алдында йәйелдерелде, унда республиканың 30 районынан 198 автомашинала ауыл хужалығы етештереүселәре үҙ продукцияһын килтерҙе.
Өфөнөң Совет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге хәбәр итеүенсә, продукттар — һуған, кишер, кәбеҫтә, картуф, алма — ҡала халҡына арзан хаҡ менән тәҡдим ителде. Йәшелсә һәм емештәрҙән тыш, хуш еҫле бал һатып алырға мөмкин булды, ә баҡсасылар өсөн үҫентеләр, орлоҡтар күп булды.
Ҡоролоҡҡа ҡарамаҫтан, иткә хаҡтар уҙған йыл менән сағыштырғанда артыҡ айырылманы. Мәҫәлән, бер йыл элек уның килограмы уртаса 140-180 һум торһа, быйыл иһә — 130-190 һум самаһы. Йәшелсәләр, әлбиттә, 2009 йылдағынан ҡиммәтерәк тора.
Өфөләр өсөн ауыл хужалығы йәрминкәләре — ҡышҡылыҡҡа запас туплау, ә ауыл халҡына үҙ продукцияһын һатыу мөмкинлеге. Көҙгө йәрминкәләр 31 октябрҙә тамамлана. 4 декабрҙән 26-һына тиклем традицион ҡышҡы ит йәрминкәләре үтәсәк.


text:
«Хәләл» стандарты буйынса республика комитеты Күмертау һәм Учалы ҡалаларында вәкиллектәрен аса
Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты ҡарамағындағы «Хәләл» стандарты буйынса комитет Күмертау һәм Учалы ҡалаларында үҙенең вәкиллектәрен аса, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Комитет етәксеһе Тимур Шәнгәрәев.
Күмертау ҡалаһындағы вәкиллек «Хәләл» сертификацияһы буйынса, шулай уҡ Башҡортостандың көньяҡ райондарында һәм Ырымбур өлкәһендә сертификацияланған предприятиеларҙы тикшереү буйынса эш алып барасаҡ. Учалылағы вәкиллек республиканың көньяҡ-көнсығыш райондары һәм Силәбе өлкәһе өсөн яуаплы буласаҡ. Хәҙер инде Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты ҡарамағындағы «Хәләл» стандарты буйынса комитет был төбәктәрҙәге етештереүселәр һәм һатып алыусылар менән һөҙөмтәлерәк эшләй аласаҡ.
Тимур Шәнгәрәев һүҙҙәре буйынса, вәкиллектәр шәриғәт ҡанундарын яҡшы белгән урындағы имамдар менән тығыҙ бәйләнеш тотасаҡ. Бынан тыш, ойошмаларға дини кешеләр үҙҙәре үк, йәки улар тарафынан тәҡдим ителгән кешеләр, был өлкәләге эксперттар етәкселек итәсәк.


text:
“2009 йылда уңышлы инвестицион эшмәкәрлек өсөн“ БР Президенты Премияһына конкурс иғлан ителде
“2009 йылда уңышлы инвестицион эшмәкәрлек өсөн“ БР Президенты Премияһына конкурс иғлан ителде. Конкурс 2007 йылдың 12 сентябрендәге “Уңышлы инвестицион эшмәкәрлек өсөн” БР Президенты Премияһы тураһында Положениеһын раҫлау тураһында” БР Президенты Указы һәм юғарыла әйтеп үтелгән премиялар буйынса конкурс комиссияһы тураһында Положение нигеҙендә үткәрелә.
Башҡортостан Президенты Премияһы, инновацион юлдарҙы ҡулланып, юғары сифатлы һәм технологиялы продукция (хеҙмәтләндреү) эшкәртеүгә, етештереүгә һәм һатыуға сығарыуға ҙур өлөш индергән ойошмалар – инвесторҙарға бирелә. Конкурста шулай уҡ республика территорияһында тауарҙар етештереү һәм хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеү тармағында мәшғүл ойошмалар ҙа ҡатнаша ала.
Конкурста ҡатнашыу тураһында ғаризалар ағымдағы йылдың 1 декабренә тиклем республиканың башҡарма власть органына тапшырылырға тейеш.


text:
Яҙын Өфөлә Инновацион-сәнәғәт салоны үтәсәк
9 мартта Өфөлә Инновацион-сәнәғәт салоны асыласаҡ. Был ваҡиға Башҡортостанда күргәҙмәләр сараларының яҙғы-йәйге миҙгелен аса, ул республикалағы һәм илдәге һуңғы фәнни, техник, технологик ҡаҙаныштарҙы күрһәтергә тейеш.
Быйылғы салон дүрт махсус күргәҙмәне берләштерә: «Промэкспо», «Станоктар һәм инструменттар», «Насостар һәм компрессорҙар», «Махсус кейем. Хеҙмәтте һаҡлау».
Башҡортостан күргәҙмә компанияһынан хәбәр итеүҙәренсә, Инновацион-сәнәғәт салоны-2011-ҙә ҡатнашыусыларға Ишембай станоктар эшләү заводына барыу, «Металл эшкәртеү технологияларында һәм металл эшкәртеү машиналары һәм комплектлау изделиелары конструкцияларында заманса тенденциялар» конференцияһында, шулай уҡ «Ремонт. Тергеҙеү. Реновация» II Бөтөн Рәсәй конференцияһында, машиналар эшләү производствоһына идара итеү һәм ойошмаларҙа эш урындарын аттестациялау буйынса мөһим темаларға семинарҙарҙа ҡатнашыу мөмкинлеге биреләсәк.
«Махсус кейем. Хеҙмәтте һаҡлау» махсус күргәҙмәһе сиктәрендә «ProFashion» махсус кейем күрһәтеү конкурсы үткәреләсәк. Конкурс, махсус кейем уңайлы ғына түгел, матур ҙа булырға тейешлеген иҫбатлап, профессиональ моданы үҫтереү тенденцияһын күрһәтәсәк.


text:
Федераль дәүләт хеҙмәткәрҙәре һаны ҡыҫҡартыласаҡ
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев «Федераль дәүләт гражданлыҡ хеҙмәткәрҙәре һәм федераль дәүләт органдары һанын оптималләштереү тураһында» Указға ҡул ҡуйҙы. Унда дәүләт хеҙмәткәрҙәре һанын кәметеү күҙаллана, тип хәбәр итә Кремлдең матбуғат хеҙмәте. Был документ эшмәкәрлектәре менән РФ Хөкүмәте етәкселек иткән дәүләт хеҙмәткәрҙәре һәм үҙәк аппараттарҙың, федераль башҡарма власть органдарының территориаль органдары хеҙмәткәрҙәре һанын 2011-2013 йылдарҙа 20 процентҡа этаплап ҡыҫҡартыуҙы күҙ уңында тота. Һанап кителгән аппараттар һәм органдар хеҙмәткәрҙәрен 2011 һәм 2012 йылдарҙа – 5-әр процентҡа, 2013 йылда 10 процентҡа ҡыҫҡартыу ҡарала.
Эшмәкәрлектәре менән РФ Президенты етәкселек иткән федераль башҡарма власть органдары, шулай уҡ Генпрокуратура һәм Тикшереү комитеты хеҙмәткәрҙәре һанын 2011-2013 йылдарҙа ҡыҫҡартыуға килгәндә, Хөкүмәткә билдәләнгән тәртиптә раҫланған тейешле тәҡдимдәр әҙерләргә ҡушылды. Федераль Йыйылыш Палаталарына, Иҫәп палатаһы һәм РәсәйҮҙәк һайлау комиссияһына ла хеҙмәткәрҙәр һанын оптималләштереү мәсьәләләрен ҡарарға һәм Хөкүмәткә тәҡдимдәр индерергә тәҡдим ителде.
Указ менән гражданлыҡ хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы түләүгә ҡаралған һәм хеҙмәткәрҙәр һанын ҡыҫҡартыу һөҙөмтәһендә артып ҡалған бюджет ассигнованиеларының 50 процентын гражданлыҡ хеҙмәткәрҙәрен һәм был органдар хеҙмәткәрҙәрен матди дәртләндереүгә йүнәлтеү ҡаралған.


text:
Академик Мәжитов Салауат Юлаев ордены кавалеры булды
Рөстәм Хәмитов академик — Башҡорт дәүләт университетының Башҡортостан тарихы, археология һәм этнография кафедраһы консультанты Нияз Мәжитовты Салауат Юлаев ордены менән наградлау тураһында указға ҡул ҡуйҙы.
Билдәле ғалим, «Боронғо Өфө» музей-ҡурсаулығы директоры урынбаҫары юғары наградаға уңышлы ижтимағи һәм фәнни эшмәкәрлеге өсөн лайыҡ булды, тип хәбәр ителә республиканың хоҡуҡ мәғлүмәте рәсми порталында.
Белешмә. Нияз Абдулхаҡ улы Мәжитов 1933 йылдың 20 авгусында Ғафури районында тыуған. Пермь дәүләт университетын тамамлаған. Тарих фәндәре докторы, профессор, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре. 300-гә яҡын ғилми эш, шул иҫәптән 12 монография авторы. 1957 йылдан 2006 йылға тиклем ғилми хеҙмәткәр һәм отряд начальнигы сифатында археологик экспедицияларҙа даими ҡатнашыусы. Төп тикшерелгән ҡомартҡылары: Бөрө боронғо ҡәберлеге (Бөрө районы), Турбаҫлы ҡурғандары (Өфө), Өфө-II ҡаласығы һәм башҡалар. Көньяҡ Уралда бик күп урта быуат археологик ҡомартҡыларын аса һәм тикшерә.
Ентекле мәғлүмәтте Башҡортостан Фәндәр академияһының рәсми сайтында «Персоналийҙар» бүлегендә табырға мөмкин.


text:
Мортаза Рәхимов Индонезия Илсеһе менән осрашты
27 майҙа Республика йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Индонезия Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Хәмид Авалудинды ҡабул итте. Ул Өфөгә "Газ. Нефть. Технологиялар-2009" ХVII халыҡ-ара махсус күргәҙмәһендә ҡатнашыу өсөн килгән Индонезияның дипломатик делегацияһын етәкләй.
Осрашыу башында Мортаза Рәхимов дипломаттарға Башҡортостандың иҡтисади, социаль һәм мәҙәни үҫеше хаҡында һөйләне. Республика башлығы, Башҡортостан донъяның 100-ҙән ашыу иле менән тышҡы сауҙа бәйләнештәре булдырған, тип билдәләне.
Хәмид Авалудин Мортаза Рәхимовҡа республика баш ҡалаһында өс көн булыу һәм халыҡ-ара күргәҙмәгә барыуҙан алған тәьҫораттары хаҡында һөйләне. Дипломат фекеренсә, Башҡортостан менән Индонезия үҙ-ара файҙалы бәйләнештәр урынлаштырыу өсөн ҙур мөмкинлектәргә эйә. Хеҙмәттәшлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе сифатында Индонезияның Рәсәйҙәге илсеһе нефть һәм газ эшкәртеүҙе атаны.
— Беҙ Башҡортостан вуздарында, атап әйткәндә, нефть университетында яңы инновацион технологиялар буйынса эшләү өсөн белгестәр әҙерләү яҡлыбыҙ. Һеҙҙең республикала нефть һәм газ эшкәртеү өлкәһендә бик ҙур тәжрибә тупланған, һәм уны Индонезияла уңышлы ҡулланырға мөмкин. Хәҙерге ваҡытта беҙҙең яғыулыҡ-энергетика комплексы һеҙҙең республикала етештерелгән заманса ҡорамалдарға мохтаж, — тине Хәмид Авалудин.


text:
Өфө Рәсәй-Италия Эш төркөмөнөң ХХ ултырышында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итә
Өфөлә 30 майҙа сәнәғәт округтары, бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендә хеҙмәттәшлек буйынса Рәсәй-Италия Эш төркөмөнөң ХХ ултырышы асыла. Төп саралар ике көн дауамында Өфөнөң Конгресс-холында үтә.
Юбилейлы ултырышта ҡатнашыу өсөн 500-ҙән ашыу кеше килде, шуның 100-ҙән ашыуы – Италия Республикаһынан, 80-е – Рәсәй Федерацияһы субъекттарынан. 350 кеше Башҡортостан Республикаһынан ҡатнашыусы булараҡ теркәлде.
Ултырыштың пленар өлөшөндә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың һәм башҡа рәсми кешеләрҙең ҡатнашыуы көтөлә.
Төп пленар ултырыштан тыш, бөгөн биш түңәрәк өҫтәл үтә. Республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ҡарамғында Эшлекле бәйләнештәр биржаһы ойошторола.
31 майҙа «Рәсәй һәм Италияның бәләкәй һәм урта предприятиелары араһында финанс-иҡтисади хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә ярҙам итеү механизмдары» семинары үтә, шулай уҡ Эш төркөмөнөң ХХ ултырышы Протоколына, килешеүҙәргә һәм меморандумдарға ҡул ҡуйыу планлаштырыла.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, барлыҡ эшҡыуарҙар тематик секциялар буйынса бүленде. Эшлекле бәйләнештәр биржаһында ҡатнашыуҙан тыш, Италия ҡунаҡтары Башҡортостандың бер нисә сәнәғәт предприятиеһына барасаҡ.
1 июндә Рәсәй-Италия Эш төркөмөнөң ХХ ултырышы үҙ эшен тамамлай.


text:
Өфөлә хеҙмәтләндереү өлкәһе предприятиелары һаны арта
Өфөнөң көнкүреш хеҙмәтләндереүҙәре селтәре быйыл беренсе кварталда 13 яңы предприятие һәм индивидуаль эшҡыуар менән тулыланды. Был турала мэриялағы кәңәшмәлә хеҙмәтләндереүҙәрҙе көйләү бүлеге начальнигы Ольга Завьялова хәбәр итте.
Дөйөм алғанда, ҡала биләмәһендә бөгөн 2137 предприятие халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтә. Улар араһында иҫәбе буйынса беренсе урында автосервистар килә. Икенсе һәм өсөнсө урында — бөҙрәханалар һәм мунсалар. Һуңғы айҙарҙа аяҡ кейеме һәм күн-галантерея изделиеларын ремонтлау һәм тегеү предприятиелары һаны ла артты.
Шул уҡ ваҡытта иҡтисади көрсөк һөҙөмтәһендә ҡала халҡына көнкүреш хеҙмәтләндереүҙәре күрһәтеү күләме кәмеүе күҙәтелә. Уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда ул 23,7 процентҡа кәмене.
Айырыуса көнкүреш техникаһын ремонтлау һәм техник хеҙмәтләндереү предприятиелары ҡыйынлыҡ кисерә, сөнки улар сит ил комплектлау деталдәре менән эшләй. Иҡтисади көрсөк менән бәйле, халыҡ хәҙер кер йыуыу хеҙмәтләндереүҙәренә һирәгерәк мөрәжәғәт итә, ә химик таҙартыу һәм шиномонтаж оҫтаханаларының эше миҙгелгә бәйле.
Хеҙмәтләндереүҙәр менән мөмкин тиклем күберәк кешеләр файҙалана алһын һәм социаль яҡланмаған кешеләргә ярҙам итеү өсөн предприятиелар етәкселәре пенсионерҙарға, инвалидтарға адреслы ярҙамға айырыуса иғтибар бирә. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 64 йыллығына арналған саралар үткәреү осоронда 100-ҙән ашыу предприятие һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарын үҙ средстволары иҫәбенә хеҙмәтләндерҙе.


text:
Өфөлә Арыҫлан Мөбәрәковҡа һәйкәл асыла
Өфөлә 16 декабрҙә СССР-ҙың халыҡ артисы, режиссер, драматург Арыҫлан Мөбәрәковҡа һәйкәл асыласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Бер көн алда, 15 декабрҙә, сәхнә оҫтаһының тыуған көнөндә Башҡорт дәүләт академия драма театрында Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» (режиссеры — Айрат Абушахманов) трагедияһы буйынса спектакль ҡуйыласаҡ, коллектив уны Башҡорт академия драма театрының мәшһүр артисының яҡты иҫтәлегенә арнай.
Арыҫлан Мөбәрәков, һис шикһеҙ, башҡорт театры тарихында төп фигураларҙың береһе. Уның исеме бөтә башҡорт мәҙәниәте үҫеше һәм сәскә атыуы менән айырылғыһыҙ бәйләнгән. Бөтә ижади тормошонда ул 200-ләп роль башҡарған, сағыу, онотолмаҫлыҡ образдар галереяһы ҡалдырған, улар башҡорт милли театр сәнғәте хазинаһына ингән.
Арыҫлан Ҡотлоәхмәт улы образын мәңгеләштереү бәхете скульптор Владимир Дворникка тейҙе. Башҡорт артисына һәйкәл Өфөнөң В.И.Ленин исемендәге паркында ҡуйылды. Композиция сәхнәлә сығыш яһаусы артист кәүҙәһен һынландырған. Уның артында театр шаршауы фрагменты урынлаштырылған. Бөйөк артистың ҡыҙы Гөлли Мөбәрәкова был ваҡиғаның мөһимлеге тураһында һөйләп, «...Арыҫлан Мөбәрәковҡа һәйкәл асыу — ул бөтә Башҡортостан Республикаһының театр сәнғәтенә һәйкәл асыу», тип билдәләне.
Һәйкәл 15 сәғәттә асыла.


text:
Һарығош
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Ҡуйы япраҡтар араһында йөрөүсе һаҡ ҡош. Ата ҡоштоң ҡанаттары һәм ҡойроғо ҡара, кәүҙәһенең башҡа өлөшө сағыу һары. Инә ҡоштоң һырты йәшкелт һары. Кәүҙәһенең аҫ яғы буй ала аҡһыл һары. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел. Тауышы киҫкен: "ҡжжжжжия, матур яғымлы итеп һыҙғыра.
Тереклек итеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урманда йәшәй. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ағаста оялай. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып файҙа килтерә
Үрсеүе, туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөжәктәр, емештәр менән туҡлана. Ҡара һипкелле 3-4 йомортҡа һала
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. 1986 йыл Өфө. 71-се бит
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәйҙең ҡабырғалы хайуандары (Позвоночные животные России) — Һарығош (Обыкновенная иволга)
- Һарығош тураһында видеоклиптар (обыкновенной иволги)
- Һарығош ecosystema.ru сайтында
- Eurasian Golden Oriole — BirdLife Species Factsheet (инг.)
- Oriolus oriolus: информация на сайте Красной книги МСОП (инг.)


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
2 октябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Сәнәғәт, энергетика, төҙөлөш, транспорт, элемтә, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, йәмәғәт туҡланыуы, агросәнәғәт комплексы, урман хужалығы, дәүләт хеҙмәте, муниципаль идаралыҡ, социаль өлкә, суд системаһы, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, киң мәғлүмәт саралары, мәҙәниәт һәм сәнғәт, физкультура һәм спорт өлкәләрендә эшләгән 60 хеҙмәткәрҙең һөнәри ҡаҙаныштары почет грамоталары, маҡтаулы исемдәр, рәхмәт хаттары менән билдәләнде.
– Был наградаға тырыш хеҙмәтегеҙ менән лайыҡ булдығыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Һеҙгә яңы уңыштарға өлгәшеүегеҙҙе теләйем. Янығыҙҙа һәр саҡ тәжрибәгеҙ менән уртаҡлашырлыҡ йәштәр булһын.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәр исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Тема: Ҡоштар-беҙҙең дуҫтар.
Маҡсат:
1. Балаларҙың беҙҙең яҡтың ҡоштары тураһындағы белемен тәрәнәйтеү, уларҙың көнкүрешенә, йәшәү үҙенсәлегенә иғтибар итеү.
2. Ҡоштарға һаҡсыл ҡараш, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү.
3. Балаларға тирә-яҡ мөхитте, хайуандар донъяһын һаҡлау сараларын аңлатыу.
Йыһазлау. Ҡоштарҙың һүрәте, тауыштары яҙылған фонояҙма,"Ҡанатлы дуҫтар" темаһына һүрәттәр күргәҙмәһе,презентация.
Дәрес барышы:
Ойоштороу мәле. Сәләмләү.
Һаумыһығыҙ, балалар!
Һаумыһығыҙ! Хәйерле көн!
Хәйерле көн, ағастар!
Хәйерле көн, ҡоштар!
Хәйерле көн, тәбиғәт!
Ултырығыҙ!
Уҡыусылар! Әгәр ҙә һеҙ шулай тәбиғәтте, ҡоштарҙы, ағастарҙы сәләмләһәгеҙ, уны яратаһағыҙ, изге уйлы, һәйбәт кешеләр булып үҫерһегеҙ.
Хөрмәтле балалар! Тыуған еребеҙгә шаулап, гөрләп яҙ килә! Ҡанатлы дуҫтарыбыҙ беҙгә ашыға. Юлда улар күпме ауырлыҡтар кисерә. Бурандарға, ҡойма ямғырҙарға эләгеп, хәлдән таялар. Ҡоштарҙың иң көслөләре беренсе булып килеп етәләр. Беҙ уларҙы ҡаршы алырға әҙерме? Бөгөн шул хаҡта һөйләшербеҙ.
Уҡыусыларҙың сығышы.
Эй, талпынып ҡайтҡан, ҡошҡайҙарым
Тыуған еркәйҙәргә ни етә!
Һәр ботағы, һәр япрағы яҡын,
Һәр һулышы күңел елкетә,
Тыуған еркәйҙәргә ни етә!
Һайрағыҙсы, һайра, ҡошҡайҙарым,
Яҙҙарыбыҙ нурлы, ләйсәнле
Ғорур башы зәңгәр күккә ашҡан
Урал таулы илем, эй, йәмле!
II. "Ниндәй ҡош?"(1 ТУР)
-Уҡыусылар мин һеҙгә йомаҡтар әйтәм, ә һеҙ яуаптарын ошо бирелгән кроссворд эсенә яҙып барығыҙ.(Ике төркөмгә бүленеү.)
1ГОР.
Тау-ҡаяны төйәк итә,
Бер ниҙән тормай өркөп.
Кемдең уны күргәне бар,
Ҡош батшаһы ул — ... (бөркөт.)Слайд
Бөркөт — ҙур йыртҡыс ҡош. Дөйөм төҫө ҡара-көрән. Ҡая ташлы тауҙарҙа, урмандарҙа йәшәй. Асыҡ ерҙә һунар итә. Ҡуян һәм бәләкәйерәк йәнлектәр, ҡоштар аулай. Ултыраҡ ҡош. Һирәк осрай. Ояһы ағас башында йәки ҡая таш һикәлтәләрендә була. Башҡорттар борон-борондан бөркөттө ауға йөрөү өсөн ҡулға эйәләштергәндәр.
1ГОР.
Ағастағы бөжәктәрҙе
Аямай ҡыра бирә.
"Туҡ-туҡ" иткән тауышына
Күмелә эргә-тирә.
Ул бигерәк әүәҫ икән
Ҡыу ағастағы ҡортҡа.
Шуға көн дә иртә таңдан
"Туҡ-туҡ" килә... (тумыртҡа).Слайд
Улар ҙа бик файҙалы ҡоштар.Урманда ауырыу ағастарҙы күреп, шундағы ҡоротҡостарҙы суҡышы менән табып ашайҙар һәм икенсе ағастарға күсеүҙән һаҡлайҙар.Шулай уҡ тумырҡа суҡыған тишектәрҙә башҡа ҡоштар оя ҡоралар.Уларҙы икенсе төрлө “Урман санитарҙары” тип тә йөрөтәләр.
2ВЕР.
"Ҡыж-ҡыж" тейеп тауыш бирә,
Мороно, — гүйә, көрәк.
Йылы яҡтан яҙын ҡайта,
Ниндәй ҡош тиһең? (Өйрәк.)Слайд
Күмәкләшеп тә, парлашып та йөрөйҙәр. Балыҡлы йылғаларҙа, күлдәрҙә йәшәй. Күсмә ҡош. һирәк осрай. Ояһы ерҙә, ҡайһы ваҡыт ағас ҡыуыштарында була. Ите өсөн аулайҙар
2ВЕР.
Ҡолға башында йорто,эсендә тора йырсы.(Сыйырсыҡ). Слайд
Бөтә кешегә лә билдәле. Яҙғыһын һәм йәйгеһен башы, ҡанаттары, ҡойроғо ҡара була, көҙгә табан ваҡ ҡына аҡ таптар барлыҡа килә, суҡышы һары, аяҡтары ҡыҙғылт көрән. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин түгел. Яҙғыһын башҡа төрлө ҡоштарҙың тауыштарына оҡшатып, матур итеп һайрай. Күсмә ҡош. Киң таралған.Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
3ВЕР.
Аяҡтары уның оҙон,
Әйт, ниндәй ҡош, уйлап торма.
Яҙын ҡайтҡас, ниңә көҙөн китә,
"Тор-райыҡ" тиһә лә... (торна).Слайд
Был ҡоштоң беҙҙең яҡтарҙа 14 төрө билдәле. Иң таралғаны-һоро торна. Улар һаҙлыҡтарҙа, тәпәш ҡыуаҡтар араһында, ер өҫтөнә оя ҡора. Ғәҙәттә, ике йомортҡа һалып бала сығара. Улар үҫемлек, төрлө бөжәктәрҙе, тәлмәрйендәрҙе, кеҫәрткеләрҙе ваҡ кимереүселәрҙе ашай. Был ҡоштарҙы атыу бөтә ерҙә лә тыйылған. Башҡорттарҙа борондан ҡалған юрау ҙа бар - торна атһаң, ҡаза килә, тиҙәр.
3.ГОР.
Ниндәй ҡош үләкһә менән туҡлана. (Ҡоҙғон). Слайд
Ҡоҙғон — ялтыр ҡара йөнлө ҙур йыртҡыс ҡош.
Ҡарғанан байтаҡҡа ҙур. Яңғыҙ ҙа, парлашып та йөрөйҙәр. Ҙур күкһел ҡара төҫтәге ҡош. Осҡанда оҙон ҡойроғо, киң ҡанаттары күҙгә ташлана. Ҡара ҡарғанан байтаҡ ҙур булыуы һәм «һаҡал»дары менән айырыла.
Бейек ағаслы ҡуйы урмандарҙа, ағаслы ҡая таштарҙа йәшәй. Үләкһә, ваҡ йәнлектәр һәм ҡоштар менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ағас башында йәки ҡая таш һикәлтәләрендә була. Тәбиғәт санитары булараҡ файҙалы.Ҡоҙғондар ситлектә 70 йыл тирәһе йәшәй, иректә таға ла оҙағыраҡ.
4ГОР.
Бар белгәне «ҡар» ҙа «ҡар»
Йәй буйына ҡар даулар. (ҡарға) Слайд
Был ҡош өйрәк, ҡаҙ, тауыҡ себештәре урлаһа ла, ул бик файҙалы.Ул күберәк баҫыуҙарҙағы ҡоротҡостарҙы бөтөрә.
4ВЕР.
Арыш сите менән был ҡош
айырылмаҫ дуҫ буғай-
Башаҡтар йырға ҡушыла,
Һайрап ебәрһә... (Турғай). Слайд
Турғай — ваҡ һәм урта ҙурлыҡтағы ҡоштар , 5 400 төрө бар, иң ҙур ҡоштар отряды. Турғай һымаҡтар йәшәү рәуеше, тереклек шарттары, ем табыу ысулы яғынан күп төрлө. Бөтә донъяға таралғандар.
5ВЕР.
Ҡойроғон ҡайсылап,
Ауыҙын тамсылап,
Ағасһыҙ, мөйөшһөҙ
Өй һалды, еүешләп. (Ҡарлуғас). Слайд
Күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ергә ҡунмайынса, бөтә ваҡыттарын һауала үткәрәләр. Ҡанаттары тар һәм оҙон, артҡараҡ ҡайылып тора. Ҡойроғо бер аҙ ярылған. дөм ҡара, тамаһы һарғолт аҡ. Башҡа ҡарлуғастарҙан төҫө тигеҙ ҡара булыуы менән айырылып тора. Ояһы ҡая таштарҙа, кәрниздәрҙә, ағас ҡыуыштарында була, ҡара балсыҡтан һылап эшләй. Ҡанатлы бөжәктәр менән туҡлана, уларҙы һауала ғына тота. Һыуҙы ла осоп барышлай ғына эсә. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып файҙа килтерә. Донъяла барлығы 75 төрө билдәле.
5. ЮҠ
Үҙе йомортҡа баҫмай,
Балаһын да ҡарамай.(Кәкүк) Слайд
Кәкүк тауышы яңғырауыҡлы. Урманда йәшәй. Күcмә ҡош. Оя ҡормай. Йомортҡаларын башҡа ваҡ ҡоштарҙың ояларына берәрләп һала. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
6ВЕР.
Урман ярып ухылданы,
Төшкәс тә эңер.
Ике күҙе шәмдәй яна,
Таң атҡас һүнер. (Өкө.)Слайд
Йәшәү урыны — урман, ҡая таштар, упҡындар, мәмерйәләр. Ваҡ йәнлектәр һәм ҡош-ҡорт аулай. Ултыраҡ ҡош, һирәк осрай. Ояһы ерҙә, ҡая таш һәм текә яр һикәлтәләрендә була. Зарарлы кимереүселәрҙе ҡырып, ҙур файҙа килтерә.
6ГОР.
Әсәй көтә был ҡоштарҙы,
Улар тоя һейөү, наҙ.
Бәпкәләрен сығарғанда,
Шатлығынан бейей... (ҡаҙ).Слайд
III. "Ҡоштар тураһында нимә беләһең?" викторинаһы. (2 тур)
1) Ниндәй һайраусы ҡош һыуға сумып, һыу төбөндә йүгереп, Үҙеңә аҙыҡ эҙләй? (Һыу турғайы-оляпка.) Слайд
Ҙурлығы сыйырсыҡтай. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел. Яңғырауыҡлы сырҡылдап һайрай. Таҙа һалҡын һыулы йылғалар тирәһендә йәшәй. Ултыраҡ ҡош. Урыны менән киң генә таралған. Ояһын мүктән эшләй, һыу өҫтөндәге ботаҡтарға, тамырҙарға, өңөлгән яр йәки гөрләүектәр аҫтына ҡора. Ваҡ балыҡ, йотҡостар, селбәрәләр, һыу бөжәктәре менән туҡлана.
2) Ниндәй ҡош йомортҡаһын икенсе ояға һала? (Кәкүк) Слайд
3) Беҙҙең урмандарҙа йәшәгән иң ҙур ҡошто әйтегеҙ. (Һуйыр. Глухарь ) Слайд
Йәшәү урыны — еләкле ылыҫлы урмандар, һирәк ағаслы, мүкле һаҙлыҡтар. Ҡарағай һәм шыршы энәләре, төрлө еләк, орлоҡ, бөрө-менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ерҙә. Ите өсөн аулайҙар.
5)Ниндәй ҡош эт кеүек өрә, һәм «кейемен» үҙгәртә ? (Ағуна.) Слайд
Ҡыш аҡ төҫтә була, ҡойроғо һәм ҡанаттарының үҙәге ҡара килеш ҡала. Йәйгелеккә ала-сыбарға әйләнә, уларҙа ҡыҙғылт-һары төҫ өҫтөнлөк итә. Аяҡтарында тырнаҡтарына тиклем ҡауырһын үҫә. Оса башлағанда яңғырауыҡлы итеп ҡысҡыра. Мүкле һәм үләнле һаҙлыҡтарҙа, киң үртәндәрҙә төпләнә. Ояһын ерҙә ҡора, ҡара таптары булған һары йомортҡалар һала.
6. Иң ҙур ҡош. Слайд
Африка страусы 90 кг ауырлыҡта, осмай,йүгерә генә, еңел машиналар менән ярыша, аяғы менән кешене баҫып үлтерә ала.
IV. "Экология өсөн көрәшәйек". (Уҡыусыларҙы тыңлау.)(3 тур)
-Ҡоштарҙы һаҡлар өсөн ниндәй ҡағиҙәләрҙе үтәргә кәрәк? Слайд
1. Ҡош ояларын туҙҙырма!
Ҡоштарҙы һәм уларҙың балаларын тотма!
Урманда үҫемлектәрҙе, бөжәктәрҙе, ҡош ояларын тапамаҫ өсөн һуҡмаҡтан ғына йөрөргә тырыш!
Урманда һәм паркта шаулама, ҡоштарҙы, йәнлектәрҙе ҡурҡытырһың.
Тәбиғәтте сүпләмә! Слайд
Шулай итеп, ҡоштар беҙгә бик күп файҙа китерәләр. Уларҙы беҙҙең дуҫтарыбыҙ тип атай алабыҙ. Ҡоштар игенгә, емеш-еләккә, йәшелсәгә, ағастарға зарар килтерә торған ҡорттарҙы, бөжәктәрҙе ашайҙар. Бына уйлап ҡарағыҙ: кәкүк бер сәғәттә 100 ағас ҡортон, сыйырсыҡ көнөнә – 350, ә бер оя ҡарлуғас йәй буйына 1000000–ға яҡын зарарлы бөжәкте юҡ итә. Бер пар ҡарабаш турғай бер йәйҙә 40 төп алмағасты зарарлы бөжәктәрҙән һаҡлап ҡала. Бүтән ҡоштар ҙа кешегә күп файҙа килтерә. Шуға күрә ҡоштарҙы яратырға, һаҡларға, ашатырға кәрәк.
Ә беҙ нисек ҡоштарға ярҙам итә алабыҙ.(уҡыусыларҙың яуабы)
V. Рәсәйҙең ҡоштарҙы һаҡлау берләшмәһе йыл һайын бер ҡошто йыл ҡошо итеп һайлайҙар.Ул ҡош кешенең ярҙамына мохтаж һәм беҙҙең илдә йәшәй. Быйылғы йылдың символы-горихвостка- утҡойроҡ тигән ҡош. себен турғайҙары ғаиләһендәге,турғайҙар отрядындағы бәләкәй генә һайраусы ҡош. Иң матур, теремек ҡоштарҙың береһе.
Турғайҙан бер аҙ бәләкәйерәк. Оҙон ғына аяҡлы, ҡойроғон өҙлөкһөҙ бәүелтеп йөрөүсе ҡош. Сутылдап һайрай.Күсмә ҡош. Киң таралған.Һирәк ағаслы урмандарҙа, ауыл ҡалалағы ағастарҙа йәшәй. Ояһы ағас ҡыуыштарында.Төрлө бөжәктәр менән туҡлана.
Слайд
VI. "Кем күберәк?" уйыны.
Беҙҙең Башҡортостаныбыҙҙа бик күп ҡоштар йәшәй. Ә Һеҙ тағы ла ниндәй ҡоштар беләһегеҙ? (уҡыусыларҙың яуабы).
(Уҡыусылар ҡош исемен әйтеп тупты тоталар)
VII. Хрефтәрҙән ҡош исемдәрен төҙөү(сыйырсыҡ,тумыртҡа )
VIII. Ниндәй һынамыштар беләһегеҙ?
Торна иртә килһә,иртә йылына.
Тары сәсһәң ,сыйырсыҡ һыуығынан һуң сәс.
Ҡоштар тубы менән түбән осһа,мғыр яуыр.
Һайыҫҡан шыҡырыҡлаһа,ҡунаҡ килер.
Ҡара ҡарғаҡар ирей башлауға,сыйырсыҡ йылытыуға.
IX.Ниндәй мәҡәл-әйтемдәр беләһегеҙ.
Тартай теленән таба.
Себеште көҙ һанайҙар.
Тауыҡ менән ят,әтәс менән тор.
Ҡатын-ҡыҙҙың эше тауыҡ сүпләһә лә бөтмә1.
X. Ер йөҙөнән юҡҡа сыҡҡан ҡоштар.
-Археологтар тикшеренеүҙәр нәтижәһендә ер йөҙөнән юҡҡа сыҡҡан ҡоштоң ҡалдыҡтарын табалар. Ләкин уны күсергәндә табылдыҡ төшөп китә һәм киҫәктәргә бүленә. Һеҙгә шул киҫәктәрҙән ҡоштоң һүрәтен йыйырға кәрәк.
XI. Йомғаҡлау. Бөгөн дәрестә нимәләр тураһында һөйләштек?
Уҡыусылар, һеҙ был дәрестән матур, кәрәкле, файҙалы мәғлүмәт алғанһығыҙҙыр, тип уйлайым. Тәбиғәт менән һоҡланып, унан илһам, дәрт алып, ағастарҙы, ҡоштарҙы, хайуандарҙы һаҡлап йәшәргә кәрәк. Шул саҡта ғына беҙ тәбиғәт менән айырылғыһыҙ була алырбыҙ, сөнки, әгәр тәбиғәтте һаҡламайбыҙ, уны ҡыйырһытабыҙ икән, тимәк, беҙ үҙ-үҙебеҙҙе һаҡламайбыҙ, үҙ-үҙебеҙҙе ҡыйырһытабыҙ. Тәбиғәт – ул беҙҙең киләсәгебеҙ!
XII. Рефлексия.
-Ҡоштар тураһында ниндәй яңы нәмә белдегеҙ?
-Һеҙ үҙегеҙ менән ҡәнәғәтһегеҙме?
-Ниндәй эштәрҙе эшләгәндә ауырлыҡ кисерҙегеҙ?
-Дәрес өсөн ҙур рәхмәт! Слайд
XIII. Баһалау.
Бөгөнгө дәрестә әүҙем ҡатнашып, матур яуаптар биреп, тырышып уҡып ултырғанығыҙ өсөн һеҙгә барығыҙға ла ҙур рәхмәт! Матур, тулы яуаптарығыҙ өсөн һеҙгә “бишле” билдәләре ҡуям.
XIV. Өй эше
Һүрәт эшләргә.
Киләһе осрашҡанға тиклем, һау булығыҙ!
Килешәм: Раҫлайым:
Уҡытыу-тәрбиә Мәктәп директоры
эштәре буйынса Ильясова Г.Ә.
директор урынбаҫары
Ибракова С.Ә.
Асыҡ дәрес.
Тема:
Ҡоштар – беҙҙең дуҫтар.
Әҙерләне һәм үткәрҙе:
Башланғыс кластар уҡытыусыһы
Ибракова С.Ә.
2014/2105 уҡыу йылы
Физкультминутка
Ҡоштарҙы һаҡлағыҙ!
Ҡыш килһә асыға (атлайҙар).
Бойоға күгәрсен (сүгәләйҙәр).
Турғай ҙа елкенеп ( ҡул болғайҙар).
Ем эҙләй, күрәһең (әйләнәләр).
Уларға шаярып,
Атмағыҙ йәйәнән (бармаҡ янайҙар).
Һаҡлағыҙ уларҙы
Үлемдән, бәләнән (ҡулдарҙы йәйәләр).
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
Краткое описание документа:
Цель:
- обобщить и систематизировать знания о птицах, показать значение птиц в природе и жизни человека;
раскрыть роль охраны птиц и окружающей природы; воспитывать у детей чувство жалости, сострадания к братьям нашим меньшим.
Задачи:
- развивать интерес к различным видам птиц, их среде обитания;
- повторить и закрепить знания учащихся об отличительных особенностях птиц;
- осуществлять экологическое воспитание, воспитывать любовь к родной природе,
бережному отношению к ней; воспитывать культуру поведения в природе.
- учить доброте, отзывчивости, помогать друг другу;
- содействовать воспитанию чувства доброты, сопереживания к верным друзьям человека – птицам;
- развивать речь и умение представлять информацию перед слушателями;
- развивать память, мышление, внимание.
Оборудование:
Компьютер, проектор, интерактивная доска, ноутбуки для учащихся, цифровой микроскоп.
Выставка рисунков на тему «Берегите птиц».
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Илдар Абдразаҡовҡа Татарстан Республикаһының халыҡ артисы исеме бирелде
Билдәле опера йырсыһы Илдар Абдразаҡов «Татарстан Республикаһының халыҡ артисы» исеменә лайыҡ булды. Был хаҡта «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» порталында хәбәр ителә.
Йырсы һүҙҙәренсә, был уның өсөн көтөлмәгән ваҡиға, сөнки ул Татарстанда бик үк йыш сығыш яһамай. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, ул бер нисә тапҡыр Ҡазанда үткән Ф.И.Шаляпин исемендәге Халыҡ-ара фестивалдә, шулай уҡ «Рахлин миҙгелдәре» халыҡ-ара фестивален ябыу тантанаһының гала-концертында ҡатнаша.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, үткән йылдың декабрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов указы менән Илдар Абдразаҡовҡа «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» исеме бирелде. Шулай уҡ ул «Донъяның иң яҡшы басы» исеменә һәм «Грэмми» премияһына лайыҡ.


text:
Йәштәр «Выль тулкым» удмурт берләшмәһен булдырырға тәҡдим итә
«Яңы Тәтешле» удмурт тарихи-мәҙәни үҙәгендә «Дуҫлыҡ күпере» тип аталған түңәрәк өҫтәл үтте, унда Башҡортостандың Тәтешле һәм Ҡалтасы райондарында йәшәгән удмурт йәштәре вәкилдәре ҡатнашты. Сарала ҡатнашыусылар республикала удмурт йәштәр берләшмәһен булдырыу мөмкинлектәрен тикшерҙе, уға исем дә уйлап тапҡандар — «Выль тулкым» («Яңы тулҡын»).
Бөгөн социаль селтәрҙәрҙә удмурт йәштәре төркөмө бар, көндән-көн унда ҡатнашыусылар һаны арта. Йәштәр аралаша, милли мәҙәниәтте һаҡлау буйынса тәжрибә уртаҡлаша, үҙ халҡының йолаларын өйрәнә.


text:
Астрономия
Астрономия (боронғо глек телендә aσtpovouίa, aσtpov — йондоҙ һәм vόuoς — закон һүҙҙәренән яһалған) — күк есемдәре һәм уларҙың системалары (Йыһанға тиклем) урынлашыуы, ҡоролошо, үҙенсәлектәре, килеп сығышы һәм үҫеше тураһында фән.
Астрономия Ҡояшты, Ҡояш системаһы планеталарын һәм уларҙың юлдаштарын, астероидтарҙы, кометаларҙы, метеориттарҙы, планета-ара матдәне, йондоҙҙарҙы һәм Ҡояш системаһынан тышындағы планеталарҙы, томанлыҡтарҙы, йондоҙ-ара матдәне, галактикалар һәм уларҙың өйкөмдәрен, пульсарҙарҙы, квазарҙарҙы, кара тишектәрҙе һ.б. өйрәнә.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов һәм Сергей Степашин Өфөлә ремонтланған торлаҡ йорттарҙы ҡараны
Фото:
Бөгөн Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм республикаға визит менән килгән Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин Өфөлә ремонтланған торлаҡ йорттарҙы ҡараны. Баш ҡаланың күп фатирлы йорттарына капиталь ремонт Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды бүлгән аҡсалар ярҙамында үткәрелде.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республикала авария хәлендә булған һәм капиталь ремонт талап иткән йорттар әле күп. Әммә был йүнәлештә ыңғай үҙгәрештәр бар. «Яйлап булһа ла, был ауыр хәлдән сығыу юлдарын табабыҙ», — тине республика башлығы.
Шулай итеп, бөгөнгө көнгә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды иҫәбенә Өфөлә генә ремонт талап иткән 5500 торлаҡ йорттан 500-ҙән ашыуы йәки 10 проценты ремонтланған. Улар араһында – Әй урамындағы дүрт күп фатирлы йорт.
— Бөгөн беҙ айырым йорттар буйынса башҡарылған эштәр тураһында отчет бирҙек. Бик ҙур эштәр эшләнде, — тип һөйләне Өфө ҡалаһы Совет районының Торлаҡ хужалығы идаралығы директоры Илдар Ардаширов. Уның һүҙҙәренсә, 70-се йылдар башында төҙөлгән йорттарға капиталь ремонт ғөмүмән эшләнмәгән. Һәр береһенә ремонт үткәреү өсөн уртаса 14 миллион һум самаһы аҡса киткән.
Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин күргәндәре менән ҡәнәғәт ҡалды һәм, йорттарға бер йыл элек үткәрелгән капиталь ремонттан һуң торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтары буйынса экономия һиҙеләме, тип ҡыҙыҡһынды. Илдар Ардаширов һөйләүенсә, бөгөнгө көнгә экономия 28 процент тәшкил итә.
Халыҡ башҡарылған эштән бик ҡәнәғәт, сөнки йорттарҙа хәҙер таҙа ла, иң мөһиме – йылы ла.


text:
“Йәш ғаилә-2009” ҡала конкурсы финалистары билдәләнде
“Йәш ғаилә-2009” ҡала конкурсы финалына Иртуғановтар, Шемагоновтар, Пусковиттар, Морозовтар, Ғөзәйеровтар, Шәйхетдиновтар, Әхмәтғәлиевтар ғаиләләре сыҡты. Бөтә ете ғаилә лә район турҙарында еңеүселәр.
6 ноябрҙә Ҡала мәҙәниәт йортонда үтәсәк финалда ҡатнашыусылар алты номинацияла сығыш яһаясаҡ. Жюри ағзалары ир менән ҡатындың үҙ шәжәрәһен, ғаилә байрамдарын һәм йолаларын белеүен баһалаясаҡ. Конкурсанттарға һынлы сәнғәттә һәм биҙәү-ҡулланма ижадта, спортта, кулинар оҫталыҡта ярышырға тәҡдим итәсәктәр. Үҫеп килеүсе быуын да ситтә ҡалмаясаҡ. Балалар “Тик ултырып сыҙамайым” ярышында ҡатнашасаҡ.
Иң яҡшы йәш ғаилә исеменә биш йәшкә тиклем балалары булған 35 йәшкә тиклемге ғаилә парҙары дәғүә итә. Еңеүсе ғаиләгә төп приз – Мәскәүгә “Папины дочки” телесериалы геройҙары менән осрашыуға барыу. Бынан тыш, еңеүсе ғаиләләр “Йәш ғаилә-2009” республика конкурсында ҡатнашыу хоҡуғы ала.


text:
2013 йылдағы иң яҡшы аграр ойошмалар аталды
Башҡортостанда муниципаль райондар, ойошмалар һәм хеҙмәткәрҙәр араһында агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге ярышҡа йомғаҡ яһалды.
Бындай ярыштың төп маҡсаты — конкуренцияға һәләтле продукция етештереүҙе арттырыу, төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендә эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр сифатын яҡшыртыу.
Башҡортостан Хөкүмәте матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республиканың иң яҡшы аграр ойошмаларын билдәләү өсөн предприятиеларҙың 2013 йылдың туғыҙ айындағы эш һөҙөмтәләренә анализ яһалды.
Еңеүселәр Башҡортостан Хөкүмәте дипломдары менән наградлана. Алдынғы аграрийҙар өсөн аҡсалата премиялар ҡаралған.
Ауыл хужалығы продукттары етештереүҙә юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн 12 муниципаль район: Саҡмағош, Илеш, Дүртөйлө, Ейәнсура, Мәсетле, Балтас, Тәтешле, Краснокама, Дәүләкән, Стәрлетамаҡ, Бүздәк һәм Мәләүез – республика Хөкүмәте дипломдары менән билдәләнде.
Ауыл хужалығы производствоһындағы юғары ҡаҙаныштары өсөн 50-нән ашыу ойошма һәм предприятие республика Хөкүмәте дипломына лайыҡ булды.
2013 йылда БР-ҙың иң яҡшы ауыл хужалығы идаралыҡтары (бүлектәре) тип Күгәрсен, Ҡырмыҫҡалы һәм Бишбүләк райондары Ауыл хужалығы идаралыҡтары танылды.
«500 ферма» республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашҡаны өсөн Бишбүләк районының Киров исемендәге ауыл хужалығы производство кооперативы Башҡортостан Хөкүмәте дипломына лайыҡ булды.
«2011-2013 йылдарға крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары базаһында ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү» республика программаһын тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашҡаны өсөн БР Хөкүмәте дипломы менән Нуриман районынан крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе Рафаэль Йосопов бүләкләнде.
Еңеүселәрҙең тулы исемлеге менән Башҡортостан Хөкүмәте сайтында танышырға мөмкин.


text:
Башҡортостанда штраф ҡуналҡаһына ҡуйылған автомобилдәр 12 сәғәт бушлай торасаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда махсус ҡуналҡаға ҡуйылған машиналар 12 сәғәт бушлай торасаҡ. Депутаттар Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында «Башҡортостан Республикаһында транспорт сараларын махсус ҡуналҡаға күсереү, уларҙы һаҡлау, ошоноң өсөн сығымды ҡаплау, шулай уҡ транспорт сараларын кире ҡайтарыу тәртибе тураһында»ғы законға үҙгәрештәр индереүҙе икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа бер юлы хупланы. Раҫланған үҙгәрештәр махсус ҡуналҡала машиналар һаҡлау өсөн түләү системаһына төҙәтмәләр индереүҙе күҙ уңында тота, уларҙы кире ҡайтарыу тәртибен ябайлаштыра һәм машинаны алып китеү факты тураһында хужаларына хәбәр итеү процедураһын регламентлай.
Новеллаға ярашлы, әгәр автомобиль хужаһы парковка ҡағиҙәләрен боҙғаны өсөн үҙенең машинаһын алып китеүенә шаһит булһа, ул урында эвакуатор эше өсөн генә түләй ала.
Ҡануниәткә беркетелгән положение буйынса тротуарҙар, юл билдәләре, йәйәүлеләр үткәүеле эргәһендә, тоннелдәрҙә парковка ҡағиҙәләренә бәйле автомобилде эксплуатациялау, файҙаланыу һәм уның менән идара итеү ҡағиҙәләрен боҙған осраҡта эвакуацияланған транспорт сараһын кире ҡайтарыуға вәкәләтле вазифалы кешенең яҙма рөхсәте талап ителмәй.
Граждандарға автомобилдәрҙе махсус ҡуналҡаға күсереү тураһында мәғлүмәттәр еткереү маҡсатында махсуслашҡан ойошмалар тәүлек әйләнәһенә эшләүсе белешмә-мәғлүмәт хеҙмәттәре булдырырға йәки рәсми сайттарында хәбәр итергә тейеш буласаҡ.
Проектта һәр осраҡҡа индивидуаль ҡарарға тәҡдим ителә. Үҙгәрештәр парковка ҡағиҙәләренә бәйле боҙоуҙарға ҡағыласаҡ. Транспорт сараларын кире ҡайтарыуҙың ябайлаштырылған тәртибе авария йәки эскән килеш йөрөгән осраҡтарға ҡағылмай.


text:
Хаос теорияһы
Хаос теорияһы — ҡайһы бер һыҙма булмаған динамик системаларҙың үҙгәреүен тасуирлаусы математик аппарат. Атап әйткәндә, был системалар билдәле шарртарҙа хаос тип атаған күренешкә дусар ителә, был күренештең төп һыҙаты — системаның үҙгәреүе тәүге шарттарға ныҡ һиҙгер. Шул һиҙгерлектең арҡаһында системаның үҙгәреүе осраҡлы булып күренә, уны тасуирлаусы модель детерминацияланған булһа ла. Шундай системаларҙың миҫалдары: атмосфера, турбулент ағыштары, биологик популяциялар һәм иҡтисади системалар.
Хаотик рәүештә үҙгәреүсән математик системалар детерминацияланган булалар, йәғни улар берәй ҡәтғи ҡанунға буйһоналар, һәм билдәле бер мәғәнәлә, улар рәтләнгән булалар. «Хаос» һүҙен шулай ҡулланыу уның ғәҙәттәге мәғәнәһенән айырылып тора. Квант хаосы теорияһы тигән физика тармағы бар; ул квант механикаһы ҡанундарына буйһонған детерминацияланмаған системаларҙы өйрәнә.


text:
Фото:
Куйбышев тимер юлы начальнигы менән осрашыу
Фото:
11 августа Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Кобзев менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Тимер юл транспортында йөк һәм пассажирҙар ташыу өлкәһендә хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереүҙе яҡшыртыу мәсьәләләре ҡаралды. Шулай уҡ республикала ҡала яны поездарында пассажирҙар ташыуҙы ойоштороу системаһы хаҡында ла һүҙ барҙы. Сергей Кобзев Башҡортостанда ҡала яны компанияһын башлау өсөн барыһы ла әҙер, тип хәбәр итте. «Беҙ Башҡортостандың яңы етәкселеге менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер һәм республиканы үҫтереү буйынса перспектив пландарҙы бойомға ашырыуҙа ярҙам итәсәкбеҙ», — тип билдәләне Сергей Кобзев. Республиканың төньяҡ төбәгендә тимер юл төҙөлөшөн ул перспектив проекттарҙың береһе тип атаны.
Рөстәм Хәмитов һәм Сергей Кобзев шулай уҡ Өфө станцияһының тимер юл вокзалын реконструкциялау мәсьәләһе буйынса фекер алышты. Башҡортостан Президенты проблеманың тиҙ арала хәл итеүҙе талап итеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.


text:
Йәш экологтар дипломдар алды
Өфөнөң 1-се ҡала (экология) китапханаһында йәштәр дискуссион экология клубы ҡатнашыусылары экология мәсьәләләрен тикшерҙе. Беҙҙең планетала һәм республикала климат үҙгәреү проблемалары тураһында юғары класс уҡыусыларына һәм студент-экологтарға Башгидромет үҙәгенең баш синоптигы Анна Казаева һөйләне.
БР Экологтар союзы вәкилдәре сарала ҡатнашыусыларҙы ойошманың 2009 йылдағы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре менән таныштырҙы һәм “Экология киләсәге – йәштәр ҡулында” исемле йыл һайын үткәрелгән конференцияһы өсөн Өфө профессиональ педагогия колледжы студенттарының “Төбәк 02” тәбиғәтте һаҡлау дружинаһы рәсми булмаған йәмәғәт ойошмаһына “БР тәбиғәтен һаҡлаған өсөн” дипломдарын тапшырҙы. Шулай уҡ иң әүҙем экология инспекторҙарын да дипломдар менән билдәләнеләр.


text:
Башҡортостандан йырсылар –"Ший памаш" фестиваль-конкурсы еңеүселәре араһында
Марий Иле Республикаһында Рәсәй Федерацияһының Фин-уғыр мәҙәни үҙәге, Марий Иле Республикаһының Мәҙәниәт, матбуғат һәм милләттәр эштәре буйынса министрлығы һәм Республика халыҡ ижады һәм мәҙәни-ял ваҡыты эшмәкәрлеге ғилми-методик үҙәге тарафынан фин-уғыр халыҡтары милли эстрада йырҙарын башҡарыусыларҙың "Ший памаш" ("Көмөш шишмә") Асыҡ төбәк-ара фестиваль-конкурсы ойошторолдо. Унда Марий Иле, Башҡортостан, Коми, Удмуртия Республикаларынан, Ханты-Манси автономиялы округынан 21 солист һәм 4 вокаль ансамбль ҡатнашты.
Фестиваль-конкурс Гран-прийын Марий Иле Республикаһының Медведевский районынан Светлана Яндукова яуланы, ә "яңғыҙ йыр" номинацияһында икенсе урын бирелгән ике ҡатнашыусының береһе Башҡортостан Республикаһының Мишкә районынан Дина Баюршина булды.
Роман Мусагитов (Благовещен, Башҡортостан Республикаһы) конкурстың махсус дипломы менән билдәләнде. Лауреаттар иҫәбенә инмәгән ҡатнашыусыларҙың барыһына ла иҫтәлекле бүләктәр һәм приздар тапшырылды.


text:
Республикала мәктәп уҡыусыларын дәреслектәр менән тәьмин итеү буйынса «ҡыҙыу линия» эшләй башланы
БР Мәғариф министрлығы ҡарамағында «ҡыҙыу линия» ойошторолдо. Теләгән һәр кеше белгестәргә шылтыратып, уҡыу әсбаптарына ҡағылышлы һорауҙар бирә ала. Бының өсөн түбәндәге телефон номерҙарын йыйырға кәрәк: (347)273-55-63, (347)276-31-82.
Министрлыҡтың милли мәғариф, төбәктәр хеҙмәттәшлеге һәм дәреслектәр нәшер итеү бүлеге начальнигы Гөлсәсәк Мөхәмәтйәнова һүҙҙәренсә, мәктәп китапханалары фондтарын тулыландырыу маҡсатында быйыл федераль һәм республика бюджеттарынан, шул тәртиптә, 70 мең һәм 250 мең һум аҡса бүленгән.
– Әлеге ваҡытта, Федераль дәүләт белем биреү стандарты талаптарына ярашлы, республика мәғариф учреждениеларының 1-3 класс уҡыусылары дәреслектәр менән тулыһынса тәьмин ителгән, — тип билдәләне Гөлсәсәк Мөхәмәтйәнова.


text:
Башҡортостанда 125 бала сусҡа киҙеүе менән сирләгән Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда 125 бала сусҡа киҙеүе менән сирләгән
Башҡортостанда 125 бала сусҡа киҙеүе менән сирләгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
12 февралгә Башҡортостанда лаборатор юл менән 265 кешелә А(Н1N1) киҙеүе асыҡланған, шуларҙың 125-е — балалар. Медицина учреждениеларында пациенттарға кәрәкле ярҙам күрһәтелә. Киҙеүҙе һәм киҫкен респиратор вируслы инфекцияны иҫкәртеү буйынса эпидемияға ҡаршы саралар уҙғарыла, тип хәбәр иттеләр республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығында.


text:
Бөгөн Ураҙа ғәйете
Ошо уңайҙан республика мосолмандарын ураҙа байрамы менән тәбрикләҙe.
Рамаҙан айы тамамланыу менән Башҡортостан халҡын Әзербайжан президенты Илһам Әлиев та ҡотлаған. Ҡарасәй-Черкес республикаһы президенты Борис Эбзеев ҡотлауында билдәләнеүенсә, выждан ирке принциптарын эҙмә-эҙлекле үтәү генә граждандар йәмғиәтен төҙөргә ярҙам итәсәк.
Республика президентын ураҙа байрамы менән Оман Солтанаты ла ҡотланы. Ошондай уҡ телеграммалар Ингуш республикаһы президенты Морат Зязиков, Чечен республикаһы президеныт Рамзан Ҡадыровтан да килгән. Ураҙа ғәйете уңайынан республикала 29-сы, 30-сы сентябрь ял көндәре тип иғлан ителгән.
Республика мосолмандары диниә назараты рәйесе, баш мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт билдәләүенсә, Рамаҙан – ул үҙ-үҙеңде рухи тәрбиәләү, шәфҡәтлелек һәм мәрхәмәтлек айы. Быуаттар буйы Ураҙа байрамы кешеләрҙең рухи сафлыҡҡа, мәрхәмәтлек һәм изгелеккә ынтылыштарын сағылдыра.


text:
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу
Нимә ул УУЭ?
коммуникатив УУЭ: (телмәр эшмәкәрлегенең бөтә төрҙәре менән эш итеү, тиңдәштәрең һәм оло кешеләр менән аралашыуҙы ҡороу; телдән һәм яҙма телмәрҙе адекват ҡабул итеү; ҡуйылған проблема буйынса үҙ ҡарашыңды теүәл, дөрөҫ, логик яҡтан төҙөк һәм тасуири әйтеп биреү, аралашыу процесында яҙма һәм һөйләү телмәре нормаларын һәм башҡорт телмәр этикетын һаҡлау);
танып-белеү УУЭ: (проблеманы аныҡлау, аргументты ҡуя белеү, логик яҡтан дөрөҫ фекер йөрөтөү, иҫбатлай белеү, раҫлаусы йә кире ҡағыусы тезис килтереү; библиографик эҙләнеүҙе тормошҡа ашырыу, төрлө сығанаҡтарҙан кәрәкле мәғлүмәт алыу, төп һәм өҫтәлмә мәғлүмәтте билдәләү, уҡыу маҡсатын асыҡлау, аралашыу маҡсатынан сығып уҡыу төрөн һайлау; информацион компьютер саралары ҡулланыу; мәғлүмәтте системаға килтереү һәм киренән эшкәртеү һ.б.);
регулятив УУЭ: (эшмәкәрлек маҡсатын ҡуя һәм аныҡ итеп әйтә белеү, эшмәкәрлекте эҙмә-эҙлекле планлаштыра һәм кәрәк саҡта үҙгәртә белеү; үҙ контроль, үҙ баһалау,үҙ коррекциялау һ.б. тормошҡа ашырыу).
шәхсән УУЭ: (ваҡиғаларҙы һәм эштәрҙе(ҡылыҡтарҙы) ҡабул ителгән этик принциптарға тап килтерә белеү, әхлаҡ нормаларын белеү, рухи ҡиммәттәрен билдәләү, тәртиптең әхлаҡ аспектын айыра белеү); уҡыусыларҙың уратып алған мөхиттең төрлө өлкәләренә ҡарата мөнәсәбәтен формалаштырыу.
УУЭ: 1. Уҡытыусы эшмәкәрлеге 2. Уҡыусы эшмәкәрлеге
Коммуникатив УУЭ: уҡыусыны шәхес итеп күреү.
д Ө Р Ө Һ Ә Й б ә Ҫ м а т у р е с т
Мин бөгөн…
Мин дәрестә … өйрәндем. Үҙ эшем менән (ҡәнәғәт, ҡәнәғәт түгел). Дәрес ҡыҙыҡ булды, сөнки… Дәрес миңә … тойолдо. (оҙон, ҡыҫҡа) һ.б.


text:
Ғәзәл
Ғәзәл — лирик шиғыр.
Ике юллы строфаларҙан торған, юл һандары алты юлдан алып егерме дүрткә еткәнсә еткән бер төрлө рифмалашҡан шиғыр. Рифмалашыу схемаһы а-а, б-а, в-а, г-а, д-а… тәртибендә. Йәғни тәүге ике юл үҙ-ара рифмалаша ла алдағы юллыҡтарҙың икенсе юлы тәүге юлдың рифмаһы менән берҙәй яңғырашында үҫә, төрлөләнә бара.
Ғәзәлдә бер төрҙәге рифмаларҙан һуң бер төрлө һүҙ йәки бер-ике һүҙ төркөмө ҡушылып китергә мөмкин. Бындай ҡушылма һүҙҙәр рәдифтип атала.
Башҡорт әҙәбиәтендә ғәзәлгә Шәмсетдин Зәки, Ғәли Соҡорой, Мифтахетдин Аҡмулла, Мәжит Ғафури, Шәйехзада Бабич, Дауыт Юлтый күберәк мөрәжәғәт иткән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғ. Хөсәйенов. Башҡорт әҙәбиәте. 9-сы класс өсөн дәреслек. 2-се баҫма. — Өфө, 2010. — ISBN 978-5-295-04834-0


text:
Өфөлә Волга буйы һәм Урал федераль округтарында хеҙмәт шарттарын махсус баһалау алымын тикшерәсәктәр
Өфөлә Волга буйы һәм Урал федераль округтарында хеҙмәт шарттарын махсус баһалауҙы индереү мәсьәләләрен тикшерәсәктәр. Хеҙмәтте һаҡлау буйынса белгестәрҙең семинар-кәңәшмәһе 20 мартта үтәсәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Алдан хәбәр ителеүенсә, ошо йылдың 1 ғинуарынан алып федераль кимәлдә эш урындарын аттестациялауҙан хеҙмәт шарттарын махсус баһалауға күсеү ҡануни ҡаралған. Яңы законға ярашлы, Рәсәйҙә эш урындары дүрт категорияға бүленәсәк: «оптималь класс», «мөмкин булған класс», «зарарлы класс» һәм «хәүефле класс».
— Өфөлә кәңәшмәлә ойоштороу механизмдарын һәм хеҙмәт шарттарын махсус баһалауҙы үткәреү процедураларын, бындай баһалауҙы индереү буйынса ил субъекттарының башҡарма власть органдары бурыстарын тикшерергә планлаштыралар. Бында шулай уҡ, предприятиеларҙа хеҙмәт шарттарын баһалауҙы башҡарған, ойошмаларға талаптарҙы, шулай уҡ был өлкәлә ҡануниәт үтәлеше мәсьәләләрен тикшерәсәктәр, — тип хәбәр итте БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.
Бынан тыш, эш биреүселәр һәм профсоюз, хеҙмәтте һаҡлау өлкәһендә хеҙмәттәр күрһәтеүсе, ойошмалар вәкилдәре менән түңәрәк өҫтәл үткәреү планлаштырылған.
Өфөлә ике федераль округтың семинар-кәңәшмәһендә Рәсәй хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрының беренсе урынбаҫары Сергей Вельмяйкин, Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт, Илде социаль страховкалау фонды вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәтте Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сайтында алырға була.


text:
Өфөлә ярты йыл эсендә 22 яңы сауҙа объекты асылған
Өфөлә «ИКЕА» саүҙа үҙәген асыу өсөн бер айҙан кәмерәк ваҡыт ҡалды. Һатып алыусылар өсөн ишектәр 25 августа асыласаҡ.
— «ИКЕА» компанияһының Өфөлә «МЕГА» күп функциялы комлексын төҙөү буйынса инвестиция проекты аҙағына яҡынлаша, — тине ҡала хакимиәтенең тышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлеге начальнигы Тимур Солтанов. — «ИКЕА»ны асыу 25 авгусҡа планлаштырыла. Йыл аҙағына, компания вәкилдәренең һүҙҙәренә ҡарағанда, үҙәк тулы ҡеүәтендә эшләп китәсәк.
Тәүге ярты йыллыҡта Өфөлә йәмғеһе 23 мең квадрат метрҙан ашыу күләмендә 22 яңы сауҙа объекты сафҡа индерелгән. Йән башына иҫәптә сауҙа майҙандарының һаны буйынса Башҡортостан баш ҡалаһы Рәсәйҙең миллионлы ҡалалары араһында алдынғы урындарҙы биләй. Өфөнөң ваҡлап һатыу һәм дөйөм туҡланыу селтәре 5 меңдән ашыу, шул иҫәптән 3 мең стационар объектты үҙ эсенә ала.


text:
5 ғинуар
5 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 5-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 361 көн ҡала (кәбисә йылында 362).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Милли[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вьетнам — Еңеү көнө.
- Сербия — Туциндан.
- Беларусь — Социаль яҡлау хеҙмәткәрҙәре көнө.
- Мексика — Бала көнө.
- Швеция — Король көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1762 — Пётр III Рәсәй тәхетенә ултыра.
- 1769 — Джеймс Уатт үҙенең Пар машинаһына патент ала.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1912 — Кәримов Таһир Шакир улы, композитор.
- 1918 — Аляев Иван Павлович, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарҙа ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1940).
- 1934 — Сираева Сәүиә Ғимаҙислам ҡыҙы, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артискаһы.
- 1944 — Барлыбаев Хәлил Әбүбәкер улы, иҡтисад фәндәре докторы, профессор, РФ Гуманитар фәндәр академияһыакадемигы.
- 1956 — Дауытов Нур Әсғәт улы, башҡорт композиторы һәм музыканты. БР-ҙың һәм РФ-тың атҡаҙанған сәнғәт әшмәкәре.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1848 — Шварц Александр Николаевич, Рәсәй халыҡ мәғариф министры (1908—1910).
- 1945 — Арыҫланов Ғәфиәтулла Шаһимәрҙән улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1940).


text:
Республика Австрия менән мәҙәни хеҙмәттәшлек булдыра
— Башҡортостан төрлө ижади проекттарҙа, шул иҫәптән Рәсәйҙә Австрияның мәҙәни миҙгелен үткәреү сиктәрендә ойошторолған сараларҙа, һәр ваҡыт ҡатнашырға әҙер, - тип билдәләне Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова Австрияның Рәсәйҙәге Илселеге ҡарамағындағы мәҙәниәт буйынса атташе Симон Мраз менән осрашыу барышында. – Беҙҙең артистар, ижади коллективтар Рәсәй буйлап гастролдәргә йөрөй, Европа һәм донъяның төрлө илдәрендә концерттар менән сығыш яһай. Сит илдәрҙән коллегаларыбыҙҙың беҙгә килеүе бик ҡыуаныслы.
— Австрияның Рәсәйҙәге мәҙәниәт институтында эшләйем, — тип хәбәр итте Симон Мраз. – Минең бурыс – Рәсәйгә килгән Австрия рәссамдарына һәм музыканттарына ижади проекттар ойоштороуҙа һәм уларҙы тормошҡа ашырыуҙа ярҙам итеү. Бөгөнгө көнгә балет сәнғәте өлкәһендә берлектә ижади проекттарҙы ғәмәлләштереү буйынса тәҡдимдәр бар. Атап әйткәндә, Түбәнге Австриянан «Европа-балет Санкт Пёльтен» балет труппаһының гастролдәрен ойошторорға теләр инек.
Симон Мраз Австрияның Санкт-Берн ҡалаһындағы театрҙың Башҡортостандың балет өлкәһендәге проекттарында ҡатнашырға теләүе хаҡында әйтте. Башҡорт опера һәм балет театры директоры Рөстәм Сабитов 2013 йылдың апрелендә үтәсәк Нуриев исемендәге Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивалендә ҡатнашырға тәҡдим итте.
Шулай уҡ осрашыуҙа Өфөлә Австрияның бөгөнгө фотосәнғәте күргәҙмәһен ойоштороу мөмкинлектәре тикшерелде һәм уларҙы студенттар өсөн тематик экспозициялар форматында үткәрергә тәҡдим ителде. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар III «Өфө-Зальцбург» халыҡ-ара фестивале сиктәрендә Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының Австриянан коллегалары менән хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләре һәм Австрия белгестәренең музыка һәм балет сәнғәте буйынса үткәрелгән фәнни-ғәмәли конференцияларҙа ҡатнашыуы, шулай уҡ ике республика араһында артистарҙың, ижади коллективтарҙың гастролдәрен ойоштороу мөмкинлектәре хаҡында фекер алышты.


text:
Баш ҡалала юниорҙар араһында йәйге биатлон буйынса Рәсәй беренселеге уҙғарыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
8 сентябрҙән 11-нә тиклем Өфөнөң «Биатлон» спорт-һауыҡтырыу комплексында 1997-1998 йылғы егеттәр һәм ҡыҙҙар араһында йәйге битлон буйынса Рәсәй беренселеге уҙғарыла.
Беренселекте Рәсәй биатлонсылары союзы, Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы һәм Биатлон буйынса олимпия резервындағы махсус балалар һәм үҫмерҙәр мәктәбе ойоштора.
Ярыштар халыҡ-ара ярыштарҙа ҡатнашыу өсөн Рәсәйҙең йыйылма командалары составына һайлап алыу турниры булып тора.
Өфөлә уҙғарылған Рәсәй беренселегендә бөтә илдән 230 спортсы ҡатнаша.
8 сентябрҙә егеттәр (12,5 саҡрым) һәм ҡыҙҙар (10) саңғы-роллерҙа уҙыша.
10 сентябрҙә — кросс-спринт. Егеттәр (4 саҡрым) һәм ҡыҙҙар (3 саҡрым).
11 сентябрҙә — кросс-эстафета, егеттәр, 3х4 саҡрым һәм кросс-эстафета, ҡыҙҙар, 3х3 саҡрым.


text:
Мәктәптәрҙең именлеге тикшерелде
Башҡортостан Хөкүмәтендә белем биреү учреждениеларын уҡыу йылына әҙерләү буйынса Ведомство-ара республика комиссияһы ултырышы үткәрелде. Уның эшендә Мәғариф министрлығы, “Роспотребнадзор”ҙың БР буйынса идаралығы, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы вәкилдәре, шулай уҡ хакимиәт башлыҡтары урынбаҫарҙары һәм район мәғариф бүлектәре начальниктары ҡатнашты. Башлыса был янғын һәм санитар-гигиена хәүефһеҙлеге имен булмаған райондар.
— Әгәр быйыл автоматик янғын сигнализацияһы, хәбәр итеү системаһы һәм эвакуация юлдары булмаһа — инспекторҙың ҡултамғаһы ла булмаясаҡ, — тип иҫкәртте баш дәүләт янғын инспекторы Марат Латипов.
Ләкин муниципалитеттар средстволар етешмәүгә һәм мәктәп биналарының туҙыуына һылтанды.
— Беҙҙең районда 51 мәктәп, 50-һенә иҫкәрмә яһалды. Иң яңыһына ғына иҫкәрмә яһалманы, — тине Баҡалы районы вәкиле. — Беҙ иҫәпләп сығарҙыҡ: янғын инспекторының һәм “Роспотребнадзор”ҙың бөтә талаптарын үтәү өсөн беҙгә кәмендә 10 миллион һум аҡса кәрәк.
— Ә беҙгә — 11 миллиондан ашыу. Уны ҡайҙан алырға? — тип коллегаһын яҡланы Архангел районы вәкилдәре, унда тиҫтәләгән мәктәпкә санитария шарттары насар булыу арҡаһында сентябрҙә асылмау ҡурҡынысы янай.
“Роспотребнадзор” линияһы буйынса мәктәптәр 1100 задание алды — башлыса һыу үткәргестәрҙе, канализацияларҙы, вентиляция системаларын ремонтлау буйынса.
Комиссия әҙерләгән аналитика республика мәктәптәрен һәм балалар баҡсаларын бөтә нормаларға ярашлы хәлгә килтереү өсөн 500 миллион һумдан ашыу аҡса талап ителеүен күрһәтә.
Шул уҡ ваҡытта башҡа төрлө миҫалдар ҙа бар: Әбйәлил һәм Туймазы райондарына һорауҙар тыуманы, ә бит уларҙа ла шул уҡ иҫке мәктәптәр һәм шундай уҡ наҡыҫ бюджет.
— Коллегалар, һүҙ балаларҙың ғүмере һәм һаулығы хаҡында бара, — тип иҫкәртте ултырышты алып барыусы БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров. — Шуға күрә беҙ бөтә талаптарҙы үтәргә тырышырға һәм ҡаршылашмай, күҙәтеү органдары менән үҙ-ара килешеп эш итергә тейешбеҙ.
Ҙурыраҡ һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн комиссия киләһе ултырыштарҙы мәктәптәрҙә санитария һәм янғынға ҡаршы проблемалар йылдар буйына хәл ителмәгән райондарҙа үткәрергә ҡарар итте.