text:
Ташландыҡ биналар иҡтисади әйләнешкә ҡайтарыласаҡ
БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары «Муниципаль берәмектәр менән эйәһеҙ күсемһеҙ милекте файҙаланыу тураһында» ҡарар ҡабул итте. Был документ урындағы үҙидара органдарын бындай мөлкәткә бәйле эштәрҙе рәткә һалып, уны иҡтисади әйләнешкә ҡайтарыуға этәрергә тейеш, тип хәбәр итә республика парламентының матбуғат хеҙмәте.
– Республикалағы бихисап күсемһеҙ милек объекттарының хоҡуҡты билдәләүсе документтары юҡ, – тип аңлатма бирҙе ҡарарға БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев. – Ташландыҡ фермалар, оҫтаханалар, колхоз мөлкәтенә берәү ҙә хужа түгел һәм улар өсөн бер кем дә яуап бирмәй. Республикала бер нисә миллиард һумлыҡ ошондай мөлкәт бар. Бындай эштәр торошо республика райондарның иҡтисадын үҫтерергә ҡамасаулай.


c: text/html

text:
Өфөлә өс йыл эсендә балалар баҡсаларына сират ике тапҡырға ҡыҫҡартыласаҡ
Өфөлә өс-дүрт йыл эсендә балалар баҡсаларына сират ике тапҡырға тиерлек ҡыҫҡартыласаҡ. Бындай мөмкинлекте 2012 йылда ҡалала асыласаҡ 12 яңы балалар баҡсаһы бирәсәк. Киләсәктә йәнә шул саҡлы бындай объект төҙөләсәк. Был хаҡта Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов хәбәр итте.
Ул шулай уҡ яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларын төҙөгәндә урындағы властың сит ил тәжрибәһенә таянасағын билдәләне. Европала айырым ашханаһы, спорт блогы, уйын бүлмәләре булмаған бәләкәй балалар баҡсаларын төҙөү тәжрибәһе таралған.
— Шәхси балалар баҡсаларын төҙөү хупланасаҡ. Был өлкәгә килгән бәләкәй һәм урта бизнесҡа ла һәр яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк, — тип билдәләне Ирек Ялалов.
Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына сираттар буйынса тәртип булдырыу планлаштырыла. Бөгөн Өфөлә рәсми рәүештә 24 мең кеше бындай сиратта тора.
— Сиратты комплектлау менән проблемалар килеп тыуа, — тип иҫәпләй Ирек Ялалов. – Уның ҡабатланыуын булдырмау зарур. Ҡайһы бер ата-әсәләр биш-алты районда сиратҡа тора. Шуға күрә ысынында нисә сабыйҙың балалар баҡсаһына мохтаж булыуын асыҡларға бурыслыбыҙ. Был бик мөһим һорау, сөнки ул бындай учреждениелар төҙөүгә бүленгән аҡса менән бәйле. Беҙгә нисә урын кәрәклеген белмәһәк, мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары селтәрен үҫтереү программаһында хата ебәреүебеҙ ҙә бар.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитовтың Сеул ҡалаһына рәсми визиты тамамланды
Башҡортостан Республикаһы Президентының Корея Республикаһына ике көнлөк визиты тамамланды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рәсми делегация менән бергә Рөстәм Хәмитов Корея Хөкүмәте ағзалары менән осрашыуҙар үткәрҙе, бер нисә юғары уҡыу йортонда һәм ғилми үҙәктә булды.
Мёнджи университетында Башҡортостан Президенты электрон китапхананы ҡараны. Уҡыу йорто 1948 йылда асылған. Университет китапханаһында мәғлүмәт системаһы булдырылған, ул публикацияларҙан, электрон журналдарҙан, мәғлүмәт базаларынан материалдар эҙләүҙе тәьмин итә. Статистика буйынса, студенттарҙың 99 проценты бер тапҡыр булһа ла китпханаға килгән. Электрон технологиялар индерелгәндән һуң, бында килеүсе кешеләрҙең һаны өс тапҡырға артҡан.
Рөстәм Хәмитов китапхананың электрон фонды (ул 12 мең электрон китапты һәм 30 мең журналды үҙ эсенә ала), мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн зал эшмәкәрлеге менән танышты. Бында китаптарҙың 30 проценты электрон төргә күсерелгән. Китапхана етәкселеге һүҙҙәренсә, фондтағы барлыҡ китаптарҙы электрон төргә күсереү өсөн яҡынса 10 йыл кәрәк буласаҡ.
— Башҡортостандың Милли китапханаһында миллионға яҡын китап һаҡлана һәм беҙ уларҙы сканер аша үткәреп, электрон төргә күсерергә уйлайбыҙ. Мёнджи университеты китапханаһының эшмәкәрлеге менән танышып, бының бөтә донъя китапханасыларының дөйөм бурысы булыуын күрәм, — тине Рөстәм Хәмитов.
Мәғариф, фән һәм технологиялар министры Ли Джу-хо менән осрашыу барышында һүҙ электрон белем биреү системаһын үҫтереү хаҡында барҙы.
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙә электрон белем биреү системаларын булдырыу буйынса эштең башланыуын билдәләне.
— Беҙ e-learning өлкәһендәге донъяуи тәжрибәне өйрәнә башланыҡ һәм был йүнәлеш буйынса Кореяның алдынғы позициялар биләүе хаҡында белдек. Корея халҡының 70 проценты һәр ваҡыт яңы белем алыу менән мәшғүл, тип һөйләнеләр беҙгә. Тәүҙә быға ышанманыҡ. Әммә хәҙер быны үҙебеҙ күрәбеҙ. Профессор Дэ Джун Хван (Кореяның Университет белеме биреү буйынса советының генераль секретары) менән электрон белем биреүҙе үҫтереү мәсьәләләре буйынса хеҙмәттәшлек итеү тураһына һөйләшеп килештек, — тине республика башлығы.
Ул электрон белем биреү системаһын үҫтереү мәсьәләһе буйынса Корея белгестәре менән килешеүгә ҡул ҡуйырға тәҡдим итте һәм республикала электрон университет булдырыу мәсьәләһен тикшереү маҡсатында уларҙы Башҡортостанға саҡырҙы.
Электрон белем биреү һәм электрон хөкүмәт технологияларын индереү мәсьәләләре буйынса килешеп эш итеү тураһындағы һөйләшеү Корея Республикаһының белем иҡтисады министры Суг-у Хон менән осрашыу барышында дауам итте. Осрашыуҙа машиналар эшләү, химия, радиоэлектроника һәм IT-технологиялар өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде. Бынан тыш, был сәйәси сарала Кореяның Сауҙа-сәнәғәт палатаһында Башҡортостандың презентацияһын үткәреү тураһында һөйләшеп килешелде.
Шулай уҡ Башҡортостан делегацияһы Ханьян Кибер-университетында һәм Кореяның мәғариф һәм тикшеренеүҙәр өлкәһендәге мәғлүмәт хеҙмәтендә (KERIS) булды.
Ханьян Кибер-университеты – беренсе милли онлайн-университет, бөгөнгө көндә ситтән тороп белем биреү буйынса донъяның алдынғы университеттарының береһе булып тора. Ул 2002 йылда булдырылған. Әлеге ваҡытта бында 15 бүлектә 14 меңдән ашыу студент белем ала.
— «Самсунг электроникс» етәкселеге менән осрашыу һөҙөмтәләре буйынса ғинуарҙа электрон хөкүмәт кеүек йүнәлеш буйынса эш алып барыу өсөн Өфөгә компания белгестәренең килеүе тураһында һөйләшеп килештек. Әгәр ҙә «Самсунг электроникс» компанияһы белгестәре республиканың был йүнәлештәге мөмкинлектәренең ҙур булыуын аңлаһа, улар менән беҙҙең республикала бөтә Рәсәй һәм, бәлки, Үҙәк Азия илдәре өсөн бындай ҡорамалдар етештереү буйынса предприятие төҙөү мәсьәләһен тикшерәсәкбеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Уның һүҙҙәренсә, Өфөгә февралдә электрон белем биреү системаһын формалаштырыу һәм үҫтереү, республикала электрон университет, махсус структуралар һәм белем биреү үҙәктәрен булдырыу буйынса белгестәр киләсәк.
Республика делегацияһы Көньяҡ Кореяға визиты барышында SMART-йәмғиәт, йәғни аҡыллы йәмғиәт идеяһын өйрәнде. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, «мәғлүмәт технологияларынан һуң, был цивилизация үҫеше буйынса киләһе баҫҡыс булып тора, һәм Корея бөгөнгө көндә уны әүҙем тормошҡа ашыра».
— Cyber Education (кибер-белем биреү) өлкәһендә Корея ҙур уңыштарға өлгәште. Илдә йәшәгән эшкә яраҡлы халыҡтың яҡынса 75 проценты йыл һайын интернет ярҙамында квалификацияһын күтәрә йәки яңы белем ала. Был илдә мәктәп уҡыусыларынан алып пенсионерҙарға тиклем – барыһы ла белем алыу менән мәшғүл. Көньяҡ Кореяның 200-ҙән ашыу университеты e-learning технологияларын ҡуллана, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.
— Электрон белем биреүҙең үҙенең технологиялары һәм нескәлектәре бар, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Инфраструктуранан тыш, закондар, методикалар, кадрҙар кәрәк. Беҙҙә инфраструктура менән эштәр яйлы, ә бына ҡалғандары буйынса эшләйһе бар әле. Был йәһәттән алдынғы илдәр менән тәжрибә уртаҡлашыу зарур, — тине Башҡортостан Президенты.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә Латвия делегацияһы менән осрашыу уҙҙыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәтендә Латвия делегацияһы менән осрашыу уҙҙы
Башҡортостан Хөкүмәтендә Латвия делегацияһы менән осрашыу уҙҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөлә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов Латвияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Астра Курме менән осрашты. Латвия илселеге делегацияһы төбәккә эш сәфәре менән килгән, уның сиктәрендә төрлө өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшереү ҡарала.
Рөстәм Мәрҙәнов әйтеүенсә, Башҡортостан Латвия менән төрлө кимәлдәрҙә бәйләнештәрҙе үҫтерергә ниәтләй. Әле яҡтар нефть эшкәртеү, металлургия, химия һәм нефть химияһы өлкәһендә хеҙмәттәшлек итә. Был бәйләнештәр киләсәктә лә дауам итәсәк. Премьер-министр Латвия эшҡыуарҙарына инвесторҙар өсөн төрлө льготалар һәм өҫтөнлөктәр ҡаралған инвестиция проекттарында ҡатнашырға тәҡдим итте.
Рөстәм Мәрҙәнов һүҙҙәренсә, Башҡортостан менән Латвия араһында фән, мәғариф һәм мәҙәниәт өлкәләрендә лә ҙур ҡеүәт бар.
Латвияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Астра Курме республика етәкселегенә мәҙәни оҡшашлыҡты, телде һәм традицияларҙы һаҡлау өлкәһендә урындағы милли ойошмаларға күрһәткән ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе.
«Башҡортостан — Латвияның иң ҙур сауҙа әйләнеше булған төбәге. Хәҙер логистика һәм транспорт кеүек йүнәлештәр актуаль, әммә беҙ мәғариф, финанс секторы, туризм өлкәләрендә лә хеҙмәттәшлек итергә теләр инек. Башҡортостанға Латвия эшҡыуарҙарының ҙур делегацияһы килде. Улар араһында төбәктә эшләүселәр ҙә, яңы партнерҙар менән ҡыҙыҡһыныусылар ҙа бар. Ошо ике көн файҙалы үтер, тип ышанам. Беҙҙең бизнес бында партнерҙар һәм дуҫтар табасаҡ»,— тип билдәләне Астра Курме.
Ике яҡлы бәйләнештәрҙе киңәйтеү тураһында һөйләшеү Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында дауам итте.
Латвия делегацияһы Нефть химияһы һәм эшкәртеү институтына, «Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә, «СП «Витценманн — Руссия» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә, Өфө электр транспорты идаралығына, Башҡорт дәүләт университетына барырға ниәтләй. Мәҙәни программала Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең археология һәм этнография музейына барыу ҡаралған.


text:
Боронғо Рим
Боронғо Рим (лат. Roma antiqua) — Боронғо донъяның һәм антиклыҡтың алдынғы цивилизацияларының береһе. Б.э.т. VIII быуатта Рим ҡалаһы тирәһендә барлыҡҡа килә. Исемен ҡаланы (Roma) нигеҙләүсе Ромул[1] хөрмәтенә алған. Рим үҙәге Капитолий, Палатин һәм Квиринал менән сиктәш һаҙлыҡлы тигеҙлектә урынлашҡан. Цивилизация төҙөлөүгә этрусктар һәм боронғо гректар мәҙәниәте ҙур йоғонто яһаған.
Боронғо Рим хакимлығы аҫтында төньяҡтан хәҙерге Шотландия, көньяҡтан Эфиопия, көнсығыштан Әрмәнстан, көнбайыштан Португалияға тиклем ерҙәр булғанда, беҙҙең эраға тиклем II быуатта Боронғо Римдың иң ҡеүәтле сағы була.
Бөгөнгө доньяға Боронғо Рим рим хоҡуғын, ҡайһы бер архитектура формаларын (мәҫәлән, арка, көмбәҙ), һәм башҡа техник яңылыҡ (мәҫәлән, тәгәрмәсле һыу тирмәне) бүләк итте. Христианлыҡ дин буларак Рим империяһында барлыҡҡа килә. Латин теле Боронғо Рим дәүләтенең рәсми теле була. Дин оҙаҡ ваҡыт политеистик була. Алтын бөркөт (aquila) рәсми булмаған герб була. Христианлыҡҡа күскәс лабарум (байраҡ), һәм хризма (муйынға аҫылмалы тәре) барлыҡҡа килә.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо Рим тарихын йәмғиәттең социаль-сәйәси торошон күрһәткән идара итеү формалары буйынса түбәндәге осорҙарға булеп була:
- Батшалар осоро (Б. э. т. 754/753 — 510/509 йылдар.).
- Республика (Б. э. т. 510/509 — 30/27 йылдар.).
- Иртә Рим Республикаһы (Б. э. т. 509—265 йылдар)
- Һуң Рим Республикаһы (Б. э. т. 264—27 йылдар)
- Империя (Б. э. т. 30/27 йылдар — Б. э. 476 йыл)
Батшалар осоронда Рим кескенә, Лаций (Латиндар кабиләһе йәшәгән провинция) биләмәһенең бер өлөшөн алған дәүләт булған. Иртә Республика осоронда күп һанлы һуғыштарҙан һуң Рим үҙ биләмәһен ҙурайта. Пирр һуғышынан һуң Аппенин ярымутрауы Рим контроле аҫтында ҡала. Италияны яулап алғандан һуң Рим Урта диңгеҙ буйында күренекле дәүләткә әүерелә. Был финикейҙар йәшәгән Карфаген дәүләте менән конфликтҡа килтерә. Өс Пучин һуғышынан һуң Карфаген тар-мар ителә, ҡала емерелә. Рим яңы ерҙәрҙе баҫып алырға ынтыла. Б. э. т. I быуатта Римды граждандар һуғышы тетрәндерә. Һуғышта еңеп сығыусы Октавиан Август принципат системаһын формалаштыра һәм Юлий-Клавдий династияһын башлап ебәрә, әммә был династия власта бер быуат та тора алмай.
Рим империяһының алға китеүе сағыштырмаса тыныс II быуатҡа тура килә. III быуатта власть өсөн көрәш сәйәси тотороҡһоҙлоҡ, тышҡы сәйәси ҡатмарлылыҡҡа килтерә.
Диоклетиан доминаты осоронда хакимлыҡты император ҡулында һәм уның бюрократик аппараты ҡулында туплау сәйәси хәлде бер аҙ тотороҡландыра.
IV быуатта Рим империяһы ике өлөшкә тарҡала. Христианлыҡ бөтә империяның рәсми дине булып таныла. V быуатта Көнбайыш Рим империяһына алман ҡәбиләләре күпләп күсеп килә, был дәүләт берҙәмлеген тулыһынса тарҡата. Алман юлбашсыһы Одоакром Көнсығыш Рим императоры Ромул-Августулды тәхеттән ҡолатып төшөрә. 476 йылдың 4 сентябре Рим империяһының бөтөү датаһы булып иҫәпләнә.
Дәүләт төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо Римда Магистрат, Сенат һәм комиция араһында закон сығарыу хоҡуғы бирелгән.
Магистраттар канун проектын (rogatio) сенатка тәҡдим иткән, сенатта уны тикшергәндәр. Башта сенатта 100 ағза булған, Республика дәүерендә 300 ағза булған. Сулла сенаторҙар һанын ике тапҡырга күбәйтә, һуңына уларҙың һаны йыш үҙгәреп тора. Сенаттағы урынды ординар магистратураны үткәндән һуң алып була, ләкин цензорҙың айырым сенаты вазифаһынан бушатырға махсус хоҡуғы була. Сенат һәр айҙың календа, нонна һәм ида көндерендә йыйыла. Ә шулай ҙа сенаты «уңайһыҙ» көндә йыймаҫ өсөн сикләүҙәр ҙә булған.
Комицияларҙың тик Риза (Uti Rogas — UR) һәм Ҡаршы (Antiquo — A) тауыш бирергә хоҡуғы булған. Улар закон проектын тикшереүҙә ҡатнаша, үҙ тәҡдимдәрен керетә алмағандар. Диктатор Квинт Публилий Филон кереткән ҡанундар буйынса, (Б.э.т. 339 йыл) халыҡ йыйылышы (комиция) раҫлаған закондар бөтә халыҡ өсөн мәжбүри булған. Юғары башҡарыу власы юғары магистратҡа бүленгән.
Ҡайһы саҡта 6 айға һайланған диктаторҙарға сикһеҙ хоҡуҡ бирелгән. Диктаторҙан тыш бөтә вазифалар ҙа коллегиаль булған.
Ҡанундар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рим хоҡуғы — йәмғиәт төҙөлөшө, тормошо һәм эшмәкәрлегенә ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан билдәләнә һәм һаҡлана торған ижтимағи тәртип ҡағиҙәләре башҡа дәүләттәрҙең хоҡуҡи системаларының нигеҙе.
Иң мөхим документ — Уни ике таблицалар законы (лат. Leges duodecim tabularum; (б. э. т. 451 йыл — б. э. т. 450 йыл) — халыҡтан закон (lex publica). Уның ҡоролошо: Таблица I — «Суд эшкәртеү» , Таблица II — «Урлау, талауҙар» , Таблица III — «Займ һәм кредит» , Таблица IV — «Ғәйлә хоҡуғы» һәм башҡа.
Йәмғиәттең социаль структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәмғиәт ике өлөштән — патрицийҙарҙан һәм плебстарҙан торған. Патриций — Боронғо Римдың ерле халҡы, ә плебс — килмешәк, шулай ҙа граждан хоҡуҡтары булған халыҡ. Патрицийҙар 100 ырыуға берләшкән. Баштараҡ патрицийҙарға плебс менән никахҡа кереү тыйылған. Был патриций ҡатламының сикләнгәнлегенә килтергән. Был ике ҡатламдан башҡа ҡолдар булған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- История древнего Рима (урыҫ.)
- X Legio — Боевая техника древности (включая фрагменты русских переводов римских авторов и статьи по военному делу Древнего Рима) (урыҫ.)
- Трёхмерные реконструкции древнеримской архитектуры (урыҫ.)
- Римская Слава Античное военное дело (урыҫ.)
- История, культура и искусство древнего Рима (урыҫ.)
- The Roman Law Library by Yves Lassard and Alexandr Koptev. (инг.)
- Искусство древнего Рима — Фотогалерея Стевана Кордича (инг.)


text:
Өфө-Киев-Өфө рейсы асылды
10 йыллыҡ тәнәфестән һуң «Өфө» халыҡ-ара аэропортынан Украинаның баш ҡалаһы менән даими бәйләнеш тергеҙелде. «Өфө — Киев» маршруты буйынса рейстарҙы «Ямал» авиакомпанияһы аҙнаһына бер тапҡыр шәмбе көндәрендә башҡара. Әле уңайлы CRJ-200 самолетында икенсе рейс әҙерләнә. Артабан осоштар Boeing-737 судноһында башҡарыласаҡ.
— Киевҡа даими рейстарҙың тергеҙелеүе иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу, туризм тармағын үҫтереү өсөн генә кәрәкмәй. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 40 меңгә яҡын украин диаспораһы вәкилдәре йәшәй, — тип аңлатма бирҙеләр был ваҡиғаға «Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең маркетинг бүлегендә. — Осоштар географияһын киңәйтеү буйынса авиакомпанияның аэропорт менән берлектә алып барған эштәре маршрут селтәрен киләсәктә Украинаның Симферополь, Днепропетровск, Донецк кеүек ҡалаларына тиклем киңәйтергә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Башҡорт режиссеры Тимур Сәфиуллин Калифорния кинофестивале наградаһына лайыҡ булды
Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре иттифағы активисы, актер һәм режиссер Тимур Сәфиуллин «Crossway» тулы метражлы фильмы өсөн Калифорния кинофестиваленең бриллиант призына лайыҡ булды. Еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы Сан-Диегола (АҠШ) үтте. Бындай тантаналы сара йыл һайын ойошторола. Фильм былтыр ике ай эсендә Таиландтың төрлө райондарында төшөрөлгән.
Бынан тыш, Тимур Сәфиуллин «Кисәгенән тәрәнерәк» («Глубже, чем вчера») ҡыҫҡа метражлы фильмы өсөн төрлө наградаларға, шул иҫәптән Канн мосолман киноһы фестивале призына лайыҡ булған. Бөгөнгө көндә режиссер Австралияның Мельбурн ҡалаһында йәшәй. Әлеге ваҡытта ул башҡорт рэперы Рәнис Аҡкужиндың йырына клип төшөрөү өҫтөндә эшләй.


text:
Ихтыяж кәмеү факторы төбәктә сәнәғәт производствоһы динамикаһына йоғонтоно көсәйтә – Алексей Карпухин
Башҡортостанда 2013 йылда сәнәғәт производствоһы динамикаһын билдәләүсе төп тенденция эске баҙарҙа ихтыяж кәмеү булды һәм был факторҙың тәьҫире ағымдағы йылда ла үҫеүен дауам итә, тине кесе йома, 27 февралдә, БР Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы коллегияһы ултырышында ведомство башлығы Алексей Карпухин.
— Эске ихтыяж тышҡы менән тығыҙ бәйле. Беренсел эшкәртелеүе компаниялар-экспортерҙар тарафынан башҡарылған, айырым сеймал төрҙәренә һорау ҡыҫҡартыла. Эшкәртеү сәнәғәте күбеһенсә табыусыға бәйле һәм, шуға ярашлы, заказдарҙың кәметелеүенә зарлана, — тине Алексей Карпухин.
2013 йылда республикала 1 триллион 122 миллиард һумлыҡ продукция етештерелгән. Сәнәғәт производство индексы, Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, 102,3 тәшкил итте шул уҡ ваҡытта дөйөм Рәсәй индексы 100,3 процент. Сағыштырыу өсөн: сәнәғәт производство индексы 2012 йылда – 105,7 процент (РФ буйынса 102,6 процент).
Министр әйтеүенсә, сәнәғәт производствоһының 60 проценттан ашыуын нефть-газ-химия комплексы тәьмин итте. Яғыулыҡ-энергетика файҙалы ҡаҙылма байлыҡтарын табыуҙа йыл йомғаҡтары буйынса сәнәғәт производство индексы 103,5 процент кимәлендә билдәләнде. Үҙебеҙ етештергән продукция 81 миллиард һумлыҡ һатылған, 2012 йыл кимәленән 19 процентҡа күберәк. Үҫештә «нефть һатыу күләмен арттырыу һәм эске һәм тышҡы баҙарҙа ҡулайлы хаҡтар конъюктураһы» сәбәпсе булып тора.
Нефть продукттары 516 миллиард һумлыҡ һатылған, сәнәғәт производство индексы 103,3 процент тәшкил итте.
Химия сәнәғәте йылды 89,9 процент сәнәғәт производство индексы менән тамамлаған, ул уңайһыҙ баҙар конъюктураһы менән бәйле эре тоннажлы продукцияһының айырым төрҙәрен сығарыуҙы кәметергә уятҡан. Тармаҡ предприятиелары 108 миллиард һумлыҡ продукция һатҡан.
Машина эшләү предприятиелары 130 миллиард һумлыҡ тауар һатҡан. Тармаҡтың сәнәғәт производство индексы машиналар һәм ҡорамалдар етештереүҙә 102,2 проценттан алып электр ҡорамалдары етештереүҙә 133 процентҡа тиклем һәм транспорт саралары етештереүҙә 115 процентҡа тиклем үҙгәргән.
Тау-мәғдән сәнәғәтенең сәнәғәт производство индексы 117,5 процент, ағас эшкәртеүҙә – 103,8 процент тәшкил итә.
Быяла етештереү продукцияларын сығарыу күләме кәмене – 2012 йыл кимәленә ҡарата 72,2 процент.
— «Салауат быяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең тотороҡло эшендә «Туймазы быяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен финанс һауыҡтырыу кәрәклеге һәм «Стеклонит» асыҡ акционерҙар йәмғиәте производствоһын ябыуҙы планлаштырыу менән бәйле проблемалар тармаҡтың дөйөм һөҙөмтәләренә негатив тәьҫир итте, — тине Алексей Карпухин.


text:
Фото:
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» конкурсы старт алды
Фото:
Өфөлә «Йыл уҡытыусыһы-2014» бөтә Рәсәй конкурсының республика этабы башланды. Быйыл төбәктең иң яҡшы уҡытыусыларының алтын фондына инеү хоҡуғына 117 кеше ярышасаҡ.
БР Мәғарифты үҫтереү институтында педагогия оҫталығын күрһәтеүҙе асҡанда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова билдәләүенсә, «бындай конкурстар иң яҡшы уҡытыусыларҙы, иң яҡшы тәжрибәне асыҡларға ярҙам итә. Үҙенсәлекле уҡытыу тәжрибәһе бөртөкләп йыйыла һәм һуңынан беҙҙең республика һәм Рәсәй белем биреү системаһында ғәмәлгә ашырыла. Беҙ уртаҡ бер эште башҡарабыҙ: Башҡортостан Республикаһының, Рәсәйҙең ысын гражданын тәрбиәләйбеҙ».
БР мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов әйтеүенсә, йылдан-йыл «Йыл уҡытыусыһы» конкурсы үҙенең ойошторолоуо, йөкмәткеһе буйынса сифатлы яңы кимәлгә сыға.
— 2014 йыл республика өсөн алға китешле һәм беҙҙең еңеүсе кәм тигәндә Рәсәйҙең иң яҡшы биш уҡытыусыһы исемлегенә инеүен теләр инек, — тип теләне конкурста ҡатнашыусыларға министр урынбаҫары.
Ҙур жюри рәйесе, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Рәил Әсәҙуллин былай тине: «Жюри ағзалары – күпте күргән халыҡ, үҙ һөнәри эшен улар үтәйәсәк, әммә улар ҙа еңеүсене көтөү менән бәйле ниндәйҙер тулҡынланыу кисерә. Бында аналогия үткәрәһе килә: бөтә сәнғәттең иң юғары нөктәһен музыка тип атайҙар, шулай уҡ педагогия эшмәкәрлеге лә – ул һөнәр һәм сәнғәт. Һәр ҡатнашыусының бурысы – был һөнәр менән нисек яҡшы ҡулланыуын күрһәтеү. Һеҙҙе баһалаясаҡ критерийҙар, нормативтар булыуға ҡарамаҫтан, үҙегеҙгә жюри ағзаларына оҡшауҙы маҡсат итеп ҡуймағыҙ. Иң мөһиме – үҙ-үҙең булып ҡалыу. Был уңыштың сере лә инде».
Асыҡ дәрестәр, класс сәғәттәре, оҫталыҡ кластары, түңәрәк өҫтәлдәр һәм педагогик бәхәстәр йомғаҡтары буйынса абсолют еңеүсе һәм биш лауреат билдәләнәсәк. Уларҙың исемдәре конкурсты ябыу тантанаһында 8 апрелдә билдәле буласаҡ.
Конкурстың 24 йыллыҡ тарихы эсендә унда ике мең самаһы уҡытыусы ҡатнашҡан.


text:
Төбәктә «Бөрө алмаһы» фестивалендә иң яҡшы баҡсасы билдәләнәсәк
Бөрөлә 14 сентябрҙә V «Бөрө алмаһы» төбәк-ара фестивале үтә. Фестиваль сиктәрендә «Баҡсасы-2013» конкурсын үткәреү планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Иң яҡшы баҡсасылыҡ предприятиеларын, фермер һәм шәхси хужалыҡтарҙы, баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгән шәхси эшҡыуарҙарҙы асыҡлау, был өлкәләге яңы селекция ҡаҙаныштарын популярлаштырыу бәйгенең төп маҡсаты булып тора. Шулай уҡ «Республика питомник ҡарау хужалыҡтарының һәм селекция үҙәктәренең баҡсасылыҡ мәсьәләләре буйынса эш тәжрибәһе» темаһына түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Унда Башҡорт дәүләт аграр университеты һәм ғилми-тикшеренеү институттарының белгестәре ҡатнашасаҡ.
«Баҡсасы-2013» конкурсы түбәнге номинациялар буйынса үткәрелә: иң яҡшы баҡсасылыҡ предприятиеһы, баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгән иң яҡшы крәҫтиән-фермер хужалығы, иң яҡшы һәүәҫкәр баҡсасы (шәхси ярҙамсы хужалыҡ), баҡсасылыҡ тармағын үҫтереү һәм йәшелсә-емеш продукцияһын етештереү буйынса иң яҡшы бизнес-план проекты. Конкурста ҡатнашыу өсөн заявкалар 2013 йылдың 9 сентябренә тиклем ҡабул ителә.


text:
Президент Урал аръяғында булып ҡайтты
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов 14 мартта Урал аръяғы райондары буйлап эш сәфәрендә йөрөп ҡайтты.
Баймаҡ районында ул агросәнәғәт секторындағы эштәр торошо менән танышты: Күлтабан ауылында 1280 баш һыйыр малына иҫәпләнгән һөтсөлөк фермаһы, Әбделкәрим ауылында мәҙәни-белем биреү комплексы төҙөлөшөн, Урғаҙы ауылында реконструкцияланған ауыл хужалығы техникумын ҡараны.
Хәйбулла районында Мортаза Рәхимов социаль объекттарҙа — Аҡъярҙа үҙәк район дауаханаһында, Йәнтеш ауылы мәктәбендә, "Һаҡмар" шифаханаһында, Бүребай ауылы мәктәбендә булды.
Йылайыр районында ла уның иғтибарын дөйөм белем биреү объекттары — район үҙәгендәге Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһы һәм мәктәп — йәлеп итте.
Ейәнсура районында республика башлығы Иҫәнғол ауылындағы бассейн төҙөлөшө менән танышты.
Эш сәфәрендә уны БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөнө.


text:
Росздравнадзор иң мөһим дарыуҙарҙың хаҡтарын иҫәпкә алыу эшен башлай
Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш өлкәһен күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт (Росздравнадзор), Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы һәм тарифтар буйынса федераль хеҙмәттең уртаҡ ҡарарына ярашлы, 2010 йылдың 11 ғинуарынан йәшәү өсөн кәрәкле һәм мөһим дарыу сараларының (русса ул жизненно необходимые и важнейшие лекарственные средства (ЖНВЛС) кеүек яңғырай) һатыуға ҡуйылғандағы иң юғары хаҡтарын теркәү, иҫәпкә алыу эшен башлай. Был турала күҙәтеү ведомствоһы матбуғат хеҙмәтенә һылтанып, АМИ-ТАСС хәбәр итә.
Росздравнадзор етәксеһе, профессор Николай Юргель әйтеүенсә, әлеге көндә етди әҙерлек эштәре башҡарылған. “Дарыуҙары йәшәү өсөн кәрәкле һәм мөһим препараттар иҫәбенә индерелгән фармакомпаниялар был эшкә етди ҡарар һәм Росздравнадзорға тейешле документтарын тиҙерәк еткереү өсөн барыһын да эшләр, тигән өмөттәбеҙ,” – тине Юргель.
Беренсе ғинуарҙан мөһим дарыуҙарға иң юғары хаҡ яңы алымдар буйынса билдәләнә. Сит ил менән Рәсәй компаниялары өсөн теркәү процедуралары ике төрлө буласаҡ. Үҙебеҙҙең компаниялар өсөн юғары хаҡты етештереүсе регистрацияла теркәгән хаҡ менән һатыуҙағы уртаса хаҡты сағыштырыу юлы менән билдәләйәсәктәр. Ә сит ил компаниялары өсөн дарыуҙың иң юғары хаҡын етештереүсе үҙе ҡуйған хаҡ менән был дарыу препараты теркәлгән илдә уның һатыуҙағы минималь хаҡын, шулай уҡ Рәсәйгә алып ингәндәге уртаса хаҡ күләме менән сағыштырып табасаҡтар.
Дарыуҙарға һатыуҙағы юғары хаҡты йылына бер тапҡыр, беренсе декабргә тиклем киренән ҡарарға мөмкин буласаҡ. Үҙгәрештәр 2010 йылдың 1 ғинуарынан көсөнә инә. Һәм ЖНЛВС исемлегенә индерелгән дарыуҙар 1 апрелгә ҡәҙәр Росздравнадзорҙа теркәлергә һәм хеҙмәт сайтында баҫылырға тейеш.
БР буйынса Росздравнадзор Идаралығынан «Башинформ» агентлығына хәбәр итеүҙәренсә, улар был йүнәлештә эшләргә әҙер. Контроль-күҙәтеү сараларын яҡын арала башларға иҫәп тоталар.


text:
Рөстәм Хәмитов 5-се республика мәктәп-интернаты спорт комплексын асты
Беренсе сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов спорт профилле 5-се республика мәктәп-интернаты спорт комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты. Сарала уҡыусылар Президентҡа үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте. Һуңғы ун ике йыл эсендә спорт мәктәбен тамамлаусылар төрлө спорт төрҙәре буйынса 75 тапҡыр донъя, Европа, Олимпия һәм Паралимпия уйындары чемпионы булған. Спортсылар исеменән ошо мәктәпте тамамлаусы, Афинала Паралимпия уйындары чемпионы, Пекинда Паралимпия уйындары призеры Елена Паутова сараға йыйылыусыларҙы сәләмләне. Республика Президенты балаларға спорт комлексының оҙаҡ хеҙмәт итеүен теләне.
— Ҡәҙерле дуҫтар, бер нисә ай барған көсөргәнешле һәм ауыр эштең, ниһайәт, комплексты төҙөп бөтөп, сафҡа индерелеүе менән тамамланыуын беләһегеҙ. Төҙөүселәргә, был эштә ҡатнашҡан барлыҡ кешеләргә оло рәхмәтемде белдергем килә, — тине Рөстәм Зәки улы. — Әлбиттә, был комплекс – бүләк тә түгел, был беҙҙең уҡыусылар, балалар, спортсылар алдында булған бурысыбыҙ. Рәсәй Федерацияһында бындай комплекстар күп түгел. Һәм ошо залдарҙа илебеҙҙең яңы чемпиондары, спорт оҫталары тәрбиәләнәсәгенә иманым камил. Бөгөн спорт – беҙҙең өсөн иң кәрәкле нәмәләрҙең береһе. Киләсәктә лә ошондай комплекстарҙың республикала, Өфөлә төҙөлөүенә бар көсөбөҙҙө һаласаҡбыҙ.
Бынан һуң Башҡортостан Президенты комплекстың барлыҡ бүлмәләрен ҡарап сыҡты, тренерҙар һәм спортсылар менән аралашты. Мәктәп-интернат спорт комплексы өс залдан ғибәрәт. Комплекс биләмәһендә футбол майҙаны, йүгереү юлдары булған стадион да бар. Киләсәктә белем биреү учреждениеһының уҡытыу корпусын, шулай уҡ уҡыусылар йәшәгән корпусты реконструкциялау, ашхана һәм дөйөм ятаҡ төҙөү планлаштырыла.
Белешмә өсөн. 5-се мәктәп-интернатҡа күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән булған балалар өсөн 1961 йылда нигеҙ һалына. 1999 йылда ул спорт йүнәлешендәге урта белем биреү 5-се республика мәктәп-интернаты булып эшен дауам итә. Бөгөн интернатта 280 тәрбиәләнеүсе белем ала. Улар иҫәбендә — 17 етем бала һәм социаль етемдәр. Мәктәптә 22 уҡытыусы, 19 тәрбиәсе һәм 16 тренер-уҡытыусы эшләй. Спорт комплексы 2010 йылда республика Социаль маҡсатлы программалар фонды средстволары иҫәбенә төҙөлә башлағайны. Объект төҙөлөшөнә 209 миллион һум аҡса тотонолған.


text:
Өфөлә Карл Маркс урамындағы йорт янаФото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Өфөлә Карл Маркс урамындағы йорт яна
Өфөлә Карл Маркс урамындағы йорт янаФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Өфөлә Карл Маркс урамы, 49 адресы буйынса урынлашҡан ағас йорт яна. Һәләк булыусылар һәм зыян күреүселәр юҡ, тип белдерҙеләр урында эшләүсе Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре. Ошо тирәлә Карл Маркс урамы буйлап автомобиль хәрәкәте сикләнгән — ваҡиға урынында янғын һүндереүселәр эшләй, шулай уҡ газ буйынса авария хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре лә килде. Эргә-тирәләге йорттарға бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс янамай. Шаһиттар әйтеүенсә, бында йыш ҡына асарбаҡтар йыйылыр булған.
Янғын сәбәптәре асыҡлана.


text:
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим иттеФото: Азат Гафуров
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим итте
Башҡорт нәшриәтселәре Мәскәү күргәҙмәһендә яңы китаптарын тәҡдим иттеФото: Азат Гафуров
Мәскәүҙә, Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгендә, илебеҙҙең мәҙәни тормошондағы оло ваҡиғаларҙың береһе — ХIII “Рәсәй китаптары” милли күргәҙмә-йәрминкәһе үтә.
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы китап форумында төп темаларҙың береһенә әйләнде. Күргәҙмәлә юбилейға арналған түңәрәк өҫтәлдәр, махсус китаптар экспозицияһы, плакаттар күргәҙмәһе һәм концерт үткәрелә. Шағир һәм прозаиктарҙың уҡыусылар менән осрашыуҙары планлаштырыла.
Быйыл Мәскәүҙә 500 фирма-ҡатнашыусы йыйылды. «Рәсәй китаптары» күргәҙмә-йәрминкәһе — илебеҙҙең китап индустрияһын тәшкил иткән шәхестәр – нәшриәтселәр, яҙыусылар, китапханасылар, китап менән сауҙа итеүселәр, полиграфистар осрашҡан урын. Бында әҙәби, фәнни, балалар әҙәбиәтенең киң палитраһы – Рәсәйҙә йәшәгән милләттәрҙең һәм сит ил телдәрендә 150 меңдән ашыу китап менән танышырға мөмкин.
Күргәҙмәлә Зәйнәб Биишева исемендәге башҡорт “Китап” нәшриәтенең стенды халыҡ күп йөрөгән урынға әйләнде. Бында Башҡортостан буйынса белешмәнән алып легендар эпос “Урал батыр”ҙың бүләк вариантына тиклем һәр кем зауығына тап килгән китапты таба ала. Аудиояҙмалар менән тулыландырылған башҡорт актерҙары һәм йырсыларының тормош юлы, ижады хаҡындағы китап-альбомдар һәм Еңеүҙең 65 йыллығына арналған “Тыл геройҙары” күп томлығы, “Улар еңеү менән ҡайтты” китабы кеүек яңы проекттар ҙа күргәҙмәгә ҡуйылған. Нәшриәт продукцияһына Мәскәү менән Санкт-Петербург китапханалары ҙур ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе.
«Рәсәй китаптары» күргәҙмә-йәрминкәһе 15 мартҡа тиклем эшләй.


text:
Фото:
Урал Һаҡлыҡ банкыһы ипотека кредиты биреүҙә ярҙам итергә әҙер
Фото:
Шишәмбе, 25 ғинуарҙа, Хөкүмәт Йортонда Рөстәм Хәмитов Рәсәй Һаҡлык банкыһының Урал банкыһы рәйесе Владимир Черкашин менән осрашты.
— Беҙ Рәсәй Федерацияһының дүрт субъекты территорияһында эшләйбеҙ. Былар — Башҡортостан Республикаһы, Свердловск, Силәбе һәм Ҡурған өлкәләре. Осрашыуҙа халыҡҡа ярҙам күрһәтеү тураһында һүҙ алып барылды. Беҙ республика Хөкүмәте, бизнес менән хеҙмәттәшлектә зур перспективалар күрәбеҙ. Ипотека кредитын үҫтереү тураһында ентекле һөйләштек. Ул халыҡҡа кредитҡа торлаҡ һатып алыу мөмкинлеге бирер ине. Дөйөм алғанда иһә, был торлаҡ төҙөлөшө күләмдәрен арттырыуға һәм кешеләрҙең ихтыяҗдарын ҡәнәғәтләндереүгә булышлыҡ итәсәк. Бының өсөн беҙ республика Хөкүмәте менән берлектә барыһын да эшләргә әҙербеҙ. Ҡайһы бер инвестиция проекттары, предприятиеларҙы реконструкциялау буйынса әүҙем эш алып барабыҙ. Әммә алда тағы ла мөһимерәк бурыстар тора, — тип, Президент менән осрашыуҙан һуң үҙ пландары белән уртаҡлашты Владимир Черкашин.
Урал Һаҡлыҡ банкыһынан ярҙам алған иң ҙур проекттар Стәрлетамаҡтагы химия производствоһы комплексын — “Каустик” һәм “Сода” предприятиеларын реконструкциялауға ҡағыла. Банк цемент етештереүҙе ойоштороуҙа һәм финанслауҙа ҡатнашты, уларҙы реконструкциялауға зур өлөш индерҙе.
Республиканың агросәнәғәт комплексында ла Урал Һаҡлык банкыһы бер нисә инвестиция проекты буйынса эшләй. Атап әйткәндә, улар — үҫеш алыусы һәм ҡош-ҡорт үҫтереүҙең заманса технологияларын үҙләштереүсе ҡошсолоҡ фабрикалары.
Урал Һаҡлыҡ банкы Өфө моторҙар эшләү берекмәһе менән дә әүҙем эшләй. ӨМЭПБ күп йылдар төрлө проекттар буйынса финанслана. Ҡеүәтле станок комплекстары һатып алына, ҙур экспорт контракттары өсөн аҡса бүленә, был предприятиеға контракттарҙы ваҡытында үтәү мөмкинлеге бирә.
Владимир Черкашин Урал Һаҡлыҡ банкы менән Башҡортостан Республикаһының берлектәге эштәре киләсәктә тағы ла киңәйәсәгенә ышаныс белдерҙе.


text:
Өфөлә гараж комплексы емерелеү арҡаһында зыян күргән хужаларға автомобилдәр өсөн айырым хаҡ түләнәсәк. Әле махсус төркөм ҡаза күләмен баһалай. Һәр машинаға страховкалау ҙа төрлө буласаҡ. Белгестәр әйтеүенсә, тәүге түләүҙәр ике аҙнанан башҡарыла.
Өфөнөң инвестиция – төҙөлөш комитетының баш инженеры Рәфис Ғәлекәев һүҙҙәренә ҡарағанда, был майҙанда урынлашҡан башҡа биналарға хәүеф янамай. Ер аҫтында бушлыҡ юҡ.
Гараж емерелеүҙең сәбәптәре бер нисә булыуы ихтимал. Рәфис Ғәлекәев әйтеүенсә, гаражды яҡын арала киренән тергеҙеү ҡарала.
Өфөнөң Софья Перовская урамындағы 48-се йорт ихатаһында урынлашҡан был гаражда башлыса сит илдә сығарылған ҡиммәтле машиналар ултырған булған. Ҡаза күреүселәр араһында Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Морат Кейекбаев та бар. Уның да иномаркаһы ошонда иҙелгән.
Ғәҙәттән тыш хәлгә ҡарата фекерҙәре менән уртаҡлашып республика президенты Мортаза Рәхимов дәғүәләр тейеш, ғәйеплеләр компенсация түләргә тейеш тип билдәләне. Башҡортостан башлығы әйтеүенсә, ошондай хәл булғанда әлегә тиклем бер кемдең дә ярҙамһыҙ ҡалғаны юҡ. Янһалар ҙа, емерелһәләр ҙә ярҙам итәбеҙ бит, тине Мортаза Рәхимов.


text:
Башҡортостанда Яңы йылда өс мең милиционер тәртип һағында торасаҡ
Һуңғы егерме йылда Яңы йыл төнөндә етди ғәҙәттән тыш хәлдәр теркәлмәне. Быйыл да байрам бәлә-ҡазаһыҙ үтһен өсөн милиционерҙар бар көсөн һаласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығынан.
Яңы йыл байрамдарында йәмәғәт тәртибен һәм хәүефһеҙлеген тәьмин итеү хоҡуҡ һаҡлаусылар өсөн – айырыуса мөһим эш. Төп бурыс: Яңы йыл каникулдарында һәр төрлө насар ваҡиғалар менән байрам кәйефе боҙолмаҫҡа тейеш. Һәм был көндәрҙә милиция көсәйтелгән эш режимына күсә. 31 декабрҙән 1 ғинуарға ҡарай төндә 800 меңдән ашыу граждан урамға байрамға сығасаҡ. Өс мең милиционер уларҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итәсәк һәм йәмәғәт тәртибен һаҡлаясаҡ, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Рөстәм Хәмитов VI Социаль психиатрия һәм наркология буйынса милли конгреста ҡатнашыусылар менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов VI Социаль психиатрия һәм наркология буйынса милли конгреста ҡатнашыусылар менән осрашты
Рөстәм Хәмитов VI Социаль психиатрия һәм наркология буйынса милли конгреста ҡатнашыусылар менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
19 майҙа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов В.П.Сербский исемендәге психиатрия һәм наркология федераль медицина тикшереүе үҙәгенең генераль директоры Зураб Кекелидзе һәм Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы Европа төбәк бюроһының психик сәләмәтлекте һаҡлау буйынса программа етәксеһе Мэтт Мьюджин менән осрашты. Улар Өфөлә VI Социаль психиатрия һәм наркология буйынса милли конгреста ҡатнашты.
– Республикабыҙҙа башҡарған эшегеҙ өсөн рәхмәт әйткем килә. Социаль психиатрия һәм наркология буйынса бик мөһим конгресс. Республикабыҙ, илебеҙ өсөн әһәмиәтле темалар, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙгә килгәндә, Республика клиник психотерапия үҙәген нығытыу буйынса эште дауам итәбеҙ. Алдағы бер нисә йылға эш планы билдәләнгән. Ҙур клиника төҙөләсәк. Дөйөм алғанда, үҙәктең эше ыңғай баһалана. Муниципалитеттарҙа ла яңы үҙәктәр асыла. Ошо йүнәлештә әүҙем эшләгән төбәктәр күп түгелдер, тип уйлайым.
Зураб Кекелидзе республика Башлығына конгресты юғары кимәлдә ойошторғандары өсөн рәхмәт белдерҙе һәм төбәктең һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге ҡаҙаныштарын билдәләне.
– Өфөлә, Башҡортостанда психиатрия, психотерапия хеҙмәттәре яҡшы эшләй. Конгресты Өфөлә үткәреү тураһында фекер алышҡанда төп маҡсат ғәмәлдә эшләгән хеҙмәтте күрһәтеү ине, – тип һөйләне Зураб Кекелидзе. – Үҙәкте, биналарҙы ҡарап сыҡтыҡ. Персоналдың ҙур ҡыҙыҡһыныуы күренә. Ҡунаҡтарҙың тәьҫораттары һәйбәт.
Мэтт Мьюджин әйтеүенсә, психиатрия өлкәһендә дауалау ғына түгел, иҫкәртеү эше лә мөһим. Шуға күрә Рәсәйҙә тәүге медицина учреждениелары селтәрен үҫтерергә кәрәк. Кешеләр унда башланғыс этапта уҡ ярҙам аласаҡ.
– Шуныһы ҡыуаныслы: республика етәкселеге ошо мәсьәләләргә ҙур иғтибар бүлә. Был бик һирәк күренеш, – тине Зураб Кекелидзе журналистар менән аралашҡанда. – Кәңәшмәлә тап Өфө, Мәскәү һәм Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының үҙ-ара эш итеү мәсьәләһе тикшерелде. Был Өфөгә генә түгел, барыһына ла файҙалы буласаҡ, сөнки һеҙҙең тәжрибәне илдең башҡа төбәктәрендә лә тарата алабыҙ. Был – ҙур ҡаҙаныш.


text:
2010 йылда бәләкәй бизнесҡа дәүләт ярҙамы саралары көсәйтеләсәк
Бәләкәй бизнес предприятиелары һаны артыуы көрсөктән һуңғы осорҙа иҡтисади үҫеште тәьмин итеүҙең мөһим факторы булып тора. Ошо маҡсатта 2010 йылға бәләкәй бизнесҡа дәүләт ярҙамы программаһы үҙгәртелде һәм уның иҫәбенә башҡарылған дәүләт ярҙамы төрҙәре исемлеге киңәйтелде.
Был турала 2010 йылға РФ Хөкүмәтенең көрсөккә ҡаршы ғәмәлдәренең төп йүнәлештәрендә әйтелә. Мәҫәлән, былтыр “Рәсәй үҫеш банкы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте базаһында башланған бәләкәй предприятиеларға кредит биреү программаһы, шулай уҡ бәләкәй һәм урта бизнесҡа кредит бүлеү өсөн гарантиялы фондтар механизмы быйыл тулы күләмдә эшләй башлаясаҡ. Рәсәй үҫеш банкы партнерҙары аша бәләкәй бизнес – кәмендә 100 миллиард һум, гарантиялы фондтар механизмы аша кәмендә 80 миллиард һум кредит аласаҡ.
Мәғлүм булыуынса, Башҡортостанда йыл һайын Республика бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү программаһы ҡабул ителә. Уға ярашлы былтыр программа йүнәлештәренең береһе – «старт ап» – буйынса 1800 самаһы эш урыны булдырылды. Бизнесты үҫтереүҙең башланғыс стадияһында эшҡыуарҙарға ярҙамға 116 миллион һум аҡса тотонолдо.


text:
Стәрлебаш районы педагогтары ярты йыл дауамында компенсация алмаған
Стәрлебаш районының мәғариф бүлеге педагогтарға закон менән ҡаралған ташламалар өсөн түләмәгән. Республика законына ярашлы, ауылда йәшәгән һәм эшләгән мәғариф учреждениелары хеҙмәткәрҙәре торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә, фатир өсөн түләүгә, яғыулыҡ һәм уны ҡайтарыуға сығымдарҙы тулыһынса ҡаплатыуға хоҡуҡлы.
— 2011 йылдың өсөнсө һәм дүртенсе кварталы өсөн 54 педагог алдындағы бурыс 391 мең 157 һумға еткән. Прокуратура педагогтар мәнфәғәтендә судҡа тейешле дәғүәләрен ебәрҙе, әле улар тикшерелә, — тип хәбәр итте Стәрлебаш районы прокуроры урынбаҫары Дмитрий Елизаров.


text:
Башҡорт дәүләт филармонияһында Миңләхмәт Ғәйнетдиновтың бенефисы үтәсәк
25 апрелдә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Миңләхмәт Ғәйнетдиновтың бенефисы үтә.
Концерт программаһында Фәрит Бикбулатов, Азат Айытҡолов, Редик Фәсхетдинов, Рәис Вәғизов, Фәдис Ғәниев, Римма Амангильдина, Лилиә Биктимерова, Айгөл Һағынбаева һәм башҡа танылған артистар ҡатнашасаҡ.
Миңләхмәт Ғәйнетдинов Өфө сәнғәт училищеһының баян класын тамамлаған. Артабан Өфө сәнғәт академияһында белем алған, бынан һуң Рәсәй театр сәнғәте университетына йүнәлтелгән.
Башҡорт дәүләт филармонияһында билдәләүҙәренсә, Миңләхмәт Ғәйнетдинов Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәтен һәм сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергән, башҡорт эстрадаһын бығаса билдәле булмаған башҡорт халыҡ йырҙары менән байытҡан. Бынан тыш, бейеүҙәрҙе музыкаль яҡтан биҙәү өҫтөндә күп эшләгән. Билдәле баянсы 30-ға яҡын онотолған башҡорт бейеү көйөн радио һәм телевидение аша яңғыратҡан.


text:
Октябрьский ҡалаһындағы бизнес-инкубатор яңы вәкилдәрҙе ҡабул итергә әҙер
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Октябрьский ҡалаһындағы бизнес-инкубатор конкурс нигеҙендә яңы вәкилдәр ҡабул итә һәм урынлаштыра. Конкурста бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре ҡатнаша ала. Был хаҡта Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итә.
Еңеүселәргә биналар ташламалы хаҡ буйынса ҡуртымға бирелә. Әлеге мәлдә Октябрьскийҙағы бизнес-инкубаторҙа биш буш офис бар. Ғаризалар 22 майға тиклем Төньяҡ урамы, 5а, 308-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә.


text:
Фото:
Раил Сарбаев Дүртөйлөлә йорттарҙы капиталь ремонтлау сифатын баһаланы
Фото:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды программаһы буйынса Дүртөйлөлә ике йылда ун йорт ремонтланды. Дөйөм алғанда, был 13 мең квадрат метр торлаҡ майҙаны, унда ике меңгә яҡын кеше йәшәй. Финанслауҙың бөтә сығанаҡтарынан бүленгән 90 миллион һум аҡса үҙләштерелде.
Торлаҡты капиталь ремонтлау сифатын Дүртөйлө буйлап эш сәфәрендә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев баһаланы. Был ҡалала төньяҡ-көнбайыш иҡтисади зонаның муниципаль райондары һәм ҡала округтарының социаль-иҡтисади үҫеше мәсьәләләре буйынса зона кәңәшмәһе үткәрелде.
2009 йылға программа менән дүрт күп фатирлы йортто капиталь ремонтлау ҡаралғайны. Декабрь башына эштәр тамамланды. Йорттар тулыһынса ремонтланды. Ремонт сифаты – юғары.
Дүртөйлө районы хакимиәте башлығы Рауил Дәүләтов хәбәр итеүенсә, киләһе йылға Фонд программаһында ҡатнашыуға Дүртөйлөлә 15 йорт әҙер. Документтар тәртипкә килтерелгән. Комиссияның ҡарары ғына көтөлә.
Республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғеман Әсәҙуллиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, быйыл тотош республика буйынса 539 йортта капиталь ремонт үткәрелде. Эштәрҙе 1 декабргә тиклем тамамларға тигән бурыс ҡуйылғайны. Бөтә ҡалалар һәм райондар уны үтәне. Әҙерлек – йөҙ процентҡа. Әлеге ваҡытта киләһе йылға программа әҙерләнә.


text:
Төбәктә Һиндостан менән хеҙмәттәшлекте һәм сауҙа әйләнешен үҫтерергә ниәтләйҙәр Фото: Башҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығы
Төбәктә Һиндостан менән хеҙмәттәшлекте һәм сауҙа әйләнешен үҫтерергә ниәтләйҙәр
Төбәктә Һиндостан менән хеҙмәттәшлекте һәм сауҙа әйләнешен үҫтерергә ниәтләйҙәр Фото: Башҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығы Нью-Дели ҡалаһында үткән Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумының күсмә сессияһында төбәктең инвестиция ҡеүәте менән таныштырҙы. Ведомство етәксеһе Сергей Новиков хеҙмәттәшлектең перспективалы йүнәлештәрен билдәләне. Был — фармацевтика, һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә нанотехнологиялар, күн тауарҙар етештереү, мәғлүмәт технологиялары.
2015 йылдың туғыҙ айында Һиндостан менән Башҡортостан араһындағы тауар әйләнеше 194 миллион долларҙан ашыу тәшкил иткән. Быйыл был күрһәткесте арттырыу планлаштырыла.
Уҙған ял көндәрендә Нью-Делиҙа The Economic Times Global Business Summit халыҡ-ара форумы үтте. Уның программаһына Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумының күсмә сессияһы индерелгәйне.


text:
Фото:
Башҡортостандың баҫма киң мәғлүмәт саралары «Матбуғаттың алтын фонды – 2011» билдәһенә лайыҡ булды
Фото:
Башҡортостандың 16 баҫмаһы «Матбуғаттың алтын фонды – 2011» билдәһенә лайыҡ булды. Бүләкләү тантанаһы Мәскәүҙә Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ ярҙамында үткән «Рәсәйҙең сифатлы матбуғаты һәм уның үҫеш перспективалары» эшлекле форумы сиктәрендә үтте. Форумда үҙәк һәм төбәк киң мәғлүмәт саралары, дәүләт власты органдары, Рәсәй Федерацияһы субъекттары хакимиәттәре һәм департаменттары вәкилдәре ҡатнашты.
Форум барышында киң мәғлүмәт сараларының сифаты, матбуғатҡа ышаныс, баҫмаларҙың һайлау кампанияларында ҡатнашыуы, гәзит уҡыусылар проблемалары тураһындағы мәсьәләләр тикшерелде.
«Матбуғаттың алтын фонды» конкурсын ойоштороу комитеты рәйесе, «Журналист» нәшриәт йортоноң генераль директоры Геннадий Мальцев 300 самаһы баҫманың почетлы наградаға лайыҡ булыуы хаҡында хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, сифатлы матбуғат вәкилдәре дәүләт ташламалары һәм гранттары алырға тейеш. «Матбуғаттың алтын фонды» конкурсы нигеҙендә 2012 йылда өҫтәмә конкурстар ҙа үткәреләсәк («Алтын глобус», «Кентавр»).
Башҡортостан Республикаһы баҫмаларынан «Алға» (Борай), «Аманат» (Өфө), «Ашҡаҙар таңдары» (Фёдоровка), «Благоварские вести» (Языков), «Время» (Күмертау), «Действие» (Өфө), «Ейәнсура таңдары» (Иҫәнғол), «Калтасинская заря» (Ҡалтасы), «Караидель» (Ҡариҙел), «Кармаскалинская новь» (Ҡырмыҫҡалы), «Красное знамя» (Нефтекама), «Күгәрсен хәбәрҙәре» (Мораҡ), «Победа» (Бөрө), «Учалы гәзите» (Учалы), «Яйыҡ» (Учалы), «Яңауыл таңдары» (Яңауыл) маҡтау билдәһенә лайыҡ булды.
БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Венера Хәкимова Башҡортостан баҫмаларын «Матбуғаттың алтын фонды» билдәһен алыуҙары менән ҡотланы.
— Баҫмаларыбыҙҙың бында ҡатнашыуына һәм сифатлы матбуғат булараҡ һайлап алыныуҙарына шатмын, — тине Венера Хәкимова. – Был матбуғатыбыҙ йөкмәткеһенең кимәле юғары булыуы хаҡында һөйләй. Республика баҫмалары уҡыусыға яҡын, кешеләргә ҡыҙыҡлы мөһим темаларҙы яҡтырта. Башҡа баҫмаларға ла конкурста ҡатнашыуҙарын һәм наградалар алыуын теләйем.
Шуны ла билдәләп үтәйек, 2010 йылдан башлап «Журналист» нәшриәт йорто менән ғәмәлгә ашырылған «Матбуғаттың алтын фонды» гәзит уҡыусыларын юғары әхләҡи принциптарҙы пропагандалаусы сифатлы матбуғатҡа яҡынайтыуҙы маҡсаты итеп ҡуйған. Почетлы билдәләр Рәсәйҙең иң ҙур китапханалары директорҙарынан торған бойондороҡһоҙ эксперттар советы ҡарары нигеҙендә иң яҡшы баҫмаларға бирелә. Проект дәүләт кимәленә сыҡты һәм федераль власть органдарында хуплау тапты.


text:
Ала өйрәк
Ала өйрәк (Хохлатая чернеть) (лат. Aythya fuligula) — өйрәктәр ғаиләһендәге һыу ҡошо.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аласабан һуна өйрәктән бәләкәйерәк. Парлашып та, күмәкләшеп тә йәшәйҙәр. Яҡшы сума. Ата өйрәктең башы, муйыны, түше, һырты, ҡанаттары һәм ҡойроғо күкһел ҡара; ҡабырғалары, ҡорһағы аҡ. Йәйгеһен һәм көҙгөһөн ата өйрәктәрҙә, инә ҡоштарҙыҡы һымаҡ, ҡара төҫ урынына һорғолт көрән төҫ була. Башҡа өйрәктәрҙән ҡара һәм аҡ төҫө, башындағы бүректәре менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ата өйрәктәрҙең тауышы тоноҡ ҡына: «гөлө-гөлө» йәки «көрлө-рлөк», инә өйрәктең тупаҫ: «ҡарр-ҡарр».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урмандарҙағы күлдәрҙә йәки ярҙары урманлы ятыуҙарҙа йәшәй. Һыу үҫемлектәре һәм бөжәктәре менән туҡлана. Киң генә таралған күсмә ҡош. Ояһы ерҙә. 6—8 бөртөк һорғолт аҡ йомортҡа һала. Ите өсөн аулайҙар.


text:
Рәсәйлеләр Төркиәгә визаһыҙ йөрөй ала
Рәсәй граждандары Төркиәгә визаһыҙ йөрөй аласаҡ. «Башинформ» агентлығына РФ Сит ил эштәре министрлығының Өфөләге вәкиллегенән хәбәр итеүҙәренсә, 2010 йылдың 12 майында Анкарала ҡул ҡуйылған Рәсәй Хөкүмәте менән Төркиә Республикаһы Хөкүмәте араһындағы тейешле килешеү 16 апрелдә көсөнә инә.
Төркиәгә 30 көнгә тиклемге араға хеҙмәт паспорттары булған кешеләр ҙә, гражданлыҡ паспорттары хужалары ла визаһыҙ бара ала. Төркиә граждандары ла ошо уҡ араға Рәсәйгә визаһыҙ килә аласаҡ. Шул уҡ мәлдә рәсәйлеләр өсөн дә, төрөктәр өсөн дә икенсе дәүләт территорияһында визаһыҙ йәшәү ваҡыты һәр 180 көн дауамында барыһы бергә 90 көндән ашмаҫҡа тейеш.
Эшләү йәки уҡыу өсөн Төркиә территорияһына 30 көндән ашыу ваҡытҡа юлланған рәсәйлеләргә элеккесә билдәләнгән тәртиптә визалар юлларға кәрәк.


text:
“Элемтәселәр” сборға йыйына
"Башинформсвязь-Динамо" футбол клубы Крымскиға икенсе сборға барасаҡ уйынсылар исемлеген раҫланы. Шулай итеп, ҡапҡасы Виталий Водопьянов, һаҡсылар — Артем Роготнев, Евгений Крутов, Виктор Курышев, Артем Кашуба, Алексей Сергеев, Андрей Омельчак, Виталий Шипилов, Александр Блесткин, ярымһаҡсылар — Анатолий Завьялов, Данил Даукаев, Ринат Хисаметдинов, Игорь Шәрәфетдинов, Наил Хәбибуллин, Олег Чернышов, Вячеслав Ткачев, Артур Нафиҡов, һөжүм итеүселәр — Дмитрий Долбилин, Артак Микаелян, Венер Йәһүҙин, Денис Ғайсин Ҡара диңгеҙ буйына юллана.
Әйтергә кәрәк, Александр Блесткин һәм Денис Ғайсин бик йәш һәм әле 9 класта ғына уҡый.
Крымскиҙа командаға яңы футболсылар төркөмө ҡушыласаҡ. Сборға “Таусы”ның уҙған йылдағы һөжүм итеүсеһе Павел Васильев та барырға тейеш ине, ләкин медицина тикшеренеүе һөҙөмтәһендә ул команданан тороп ҡалды. Сбор 6-16 мартта үтә.


text:
Нефтекама үҫмерҙәре өсөн «Станица» хәрби-патриотик казак лагеры ойошторолған
Нефтекама хәрби-патриотик клубтарының 30 тәрбиәләнеүсеһе һәм ауыр тормош хәлендә ҡалған үҫмерҙәр был көндәрҙә «Станица» казак лагерында ял итә. Ул БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы һәм Нефтекама ҡала хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса комитеты менән ойошторолған. Профилле сменаның программаһы үҫмерҙәрҙе ватансылыҡ рухында тәрбиәләүгә йүнәлтелгән һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған. Ул Бөйөк Ватан һуғышы тарихын белеүгә һәр төрлө конкурстарҙы, марш-бросокты һәм Хәтер маршын үҙ эсенә ала.
Ойоштороусылар әйтеүенсә, ауыр үҫмерҙәрҙе «Һауа-десант ғәскәрҙәре резервы» хәрби-патриотик клубы һәм «Станица» казактар клубы егеттәре менән берләштереү хәүеф төркөмөнә ҡараған балаларҙы тәрбиәләүгә ыңғай йоғонто яһаясаҡ.
Әйткәндәй, был лагерь программаһы йәштәр эштәре буйынса органдар, йәштәр йәмәғәт ойошмалары араһында үткән республика йәйге профилле лагерҙар программаһы конкурсында иң яҡшыһы тип табылған.
Быйылғы йәйҙә БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы линияһы буйынса йәмғеһе 246 профилле лагерь үткәреү планлаштырыла. Улар 11 мең бала һәм үҫмерҙе йәлеп итәсәк, 600 күп көнлөк походты, 595 хеҙмәт бригадаһын, 1710 балалар майҙансығын үҙ эсенә аласаҡ.


text:
Республика малсылары 1316 баш тоҡомло мал һатып алды
Башҡортостанда тоҡомло малды яңыртыу буйынса эштәр дауам ителә. Йыл башынан алып республиканың ауыл хужалығы предприятиелары һәм ойошмалары 1316 баш эре мал һатып алған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарағанда 207 башҡа күберәк.
Республиканың аграр ведомствоһына мал поставкалау буйынса Венгриянан тәҡдимдәр килә. Американан башмаҡ һатып алырға теләүселәрҙән төркөм төҙөлә. Бынан тыш, республиканың тоҡомсолоҡ хужалыҡтары ҡара-ала тоҡомло 500 тана һәм 700 башмаҡ һатырға әҙер. Шулай уҡ голштин, симменталь һәм бестужев тоҡомло башмаҡтар ҙа бар. Йәнә һуғымға үрсетергә лимузин һәм герефорд тоҡомло башмаҡтар ҙа һатыуға тәҡдим ителә.


text:
Өфөлә тыуып үҫкән һылыу «Евровидение-2012» конкурсының милли һайлап алыу туры финалына үтте
Өфөлә тыуып үҫкән Рената Байкова Әзербайжанда «Евровидение-2012» конкурсының милли һайлап алыу туры финалына үтте, ул Rene исеме аҫтында сығыш яһай. Рәсәй исеменән сығыш яһау хоҡуғына 25 ҡатнашыусы көс һынашасаҡ. Улар араһында Марк Тишман, Эд Шульжевский, Юлия Волкова һәм Дима Билан да бар.
Рената Байкова Өфөнөң 39-сы гимназияһында уҡыған, инглиз телен тәрән өйрәнгән. Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң, буласаҡ йырсы ғаиләһе менән Мәскәүгә күсә, унда өс йылдан ашыу йәшәй инде.
Концертта Рената инглиз телендә үҙе яҙған «Һине һағынасаҡмын...» («Miss you») исемле йырҙы башҡарасаҡ. Яҡташыбыҙ 11-се булып сығыш яһаясаҡ. «Евровидение-2012» конкурсының милли финалы бөгөн, 7 мартта, 22 сәғәттә «Россия-2» телеканалынан тапшырыласаҡ.
— Конкурс финалы тыуған көнөмә тура килде, — тине Рената Байкова. – Үҙемде лә, ижадымды һөйөүселәрҙе лә шатландырырға теләйем.


text:
Республикала заманса һөтсөлөк фермаһы асыла
Саҡмағош районындағы «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының яңы фермаһы асылыуына бер айҙан аҙ ғына күберәк ваҡыт ҡалды, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. 400 һыйырға иҫәпләнгән малсылыҡ бинаһы Байбулат ауылында бер йыл элек төҙөлә башлаған. Бөгөн бында һуңғы әҙерлек эштәре бара — ҡорамалдар монтажлана.
Малсылыҡ бинаһы тейешле заманса талаптарҙы иҫәпкә алып төҙөлгән: микроклимат булдырасаҡ яҡтылыҡ үтәреүсе поликарбонаттан эшләнгән атламалар, керамик плита менән ҡапланған уңайлы мал аҙығы атлыҡсалары, тиҙәк таҙартыусы системалар, яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылған һауын залы, һәр береһе 4000 кубометрлыҡ сенаж-силос соҡорҙары. Хужалыҡ етәксеһе Вадим Соколов әйтеүенсә, бар эштәрҙе лә бында сентябрҙә тамамлау планлаштырыла. Ҡара-һоро тоҡомло һыйырҙар ҙа шул уҡ ваҡытта яңы бинаға күсәсәк.


text:
Ишембайҙа Рөстәм Хәмитов һәм Михаил Бабич Башҡортостан кадет корпусы курсанттарын Белем көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Ишембайҙа Рөстәм Хәмитов һәм Михаил Бабич Башҡортостан кадет корпусы курсанттарын Белем көнө менән ҡотланы
Ишембайҙа Рөстәм Хәмитов һәм Михаил Бабич Башҡортостан кадет корпусы курсанттарын Белем көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Дүшәмбе, 2 сентябрҙә, Ишембайҙа Волга буйы федераль округының Башҡортостан кадет корпусында тәрбиәләнеүселәрҙең сафҡа теҙелеү тантанаһы үтте. Белем көнө һәм яңы уҡыу йылы башланыуы менән кадеттарҙы һәм уҡытыусыларҙы РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы. «КаДетство» проекты сиктәрендә РФ оборона министрлығы, РФ Эске эштәр министрлығы, РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы менән берлектә РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппараты инициативаһы буйынса һәм «Ростех», «УГМК-Холдинг», «Уралхим», «Уралвагонзавод», «ТАИФ» компанияларының финанс ярҙамы менән Республика кадет корпусы ағымдағы йылдың йәйендә федераль кимәлдәге дөйөм белем биреү учреждениеһына үҙгәртелде.
— Бындай ҡарар Башҡортостан Президенты менән берлектә ҡабул ителде. Уның маҡсаты — һеҙҙең белем биреү системаһы өсөн иң уңайлы шарттар булдырыу, — тине Михаил Бабич, кадеттарға мөрәжәғәт итеп. – Был ябай үҙгәреш түгел. Яңы статус яңы бурыстар ҙа өҫтәй. Белем биреү сифаты үҙгәрергә тейеш. Корпуста дөйөм белем биреү предметтарын өйрәнеү, спорт өлкәһен үҫтереү, йәштәргә хәрби-патриотик тәрбиә биреү өсөн бөтә шарттар ҙа булдырыласаҡ. Уҡыу йортон тамамлаған һәр кадет илдең иң яҡшы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инә алырға тейеш.
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, яңы статус икенсе, йәғни юғарыраҡ баҫҡысҡа менеүҙе күҙ уңында тота. Кадет корпусын үҫтереү мотлаҡ, һәм был Волга буйы федераль округы менән берлектә эшләнәсәк. Уҡыу йорто өсөн спорт ҡоролмалары һатып алынасаҡ, бүлмәләр яңыртыласаҡ. Курсанттарға мөрәжәғәт итеп, Президент уларҙы белем алыуға етди ҡарарға саҡырҙы.
Проект балаларға, шул иҫәптән ауыр тормош хәлендә ҡалған үҫмерҙәргә ярҙам итеү, уларға тормошта лайыҡлы урын табырға мөмкинселек биреү маҡсатында тормошҡа ашырыла. Кадет корпусына конкурс ҙур: бер урынға 4-5 кеше. Директор Рөстәм Мираҫов һүҙҙәренсә, балалар бында килергә ашҡынып тора. Уларҙы ҡаты тәртип тә, физик көсөргәнешлек тә, махсус әҙерлек тә ҡурҡытмай. Бөгөнгө көндә корпуста 11-18 йәштәрҙәге 320-нән ашыу кадет йәшәй һәм белем ала: республиканың төрлө төбәктәренән һәм Рәсәй Федерацияһы субъекттарынан, атап әйткәндә, Силәбе, Ырымбур өлкәләре, Пермь крайы, Ханты-Манси автономиялы округы, Ямал-Ненец автономиялы округынан балалар; тулы булмаған, аҙ тәьмин ителгән һәм күп балалы ғаиләләрҙән үҫмерҙәр, балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр. Әйткәндәй, кадеттар араһында 25 ҡыҙ ҙа бар.
Проектты тормошҡа ашырыу сиктәрендә уҡыусылар һанын 600 кешегә тиклем арттырыу планлаштырыла. Бынан тыш, уҡытыу-матди база ла яҡшыртыласаҡ, өҫтәмә корпус, физкультура-сәләмәтләндереү комплексы, стадион, күп функциялы манеж, тир һәм универсаль спорт майҙансығы төҙөләсәк.
Михаил Бабич һәм Рөстәм Хәмитов уҡытыу бүлмәләрен, спорт залын һәм музейҙы ҡарап сыҡты, шулай уҡ кадеттар менән аралашты.
Волга буйы федераль округында йәнә өс бынай корпус эшләй. Улар Татарстанда, Удмуртияла һәм Пермь крайында урынлашҡан.
Ағымдағы йылда Рәсәйҙә кадет корпустарына йәмғеһе 15 мең бала уҡырға ингән, үткән йыл менән сағыштырғанда, был 7,5 тапҡырға күберәк. Башҡортостан кадет корпусына 100 кеше уҡырға ингән.


text:
Сибай
Сиба́й — Башҡортостандың Урал аръяғында, Ирәндек тауҙарының итәгендә урынлашҡан республика әһәмиәтендәге ҡала. Сибай — Башҡорт Урал аръяғының сәнәғәт һәм уҡыу-мәҙәниәт үҙәге.
Өфө ҡалаһынан — 521 км, Силәбе ҡалаһынан — 362 км, Ырымбурҙан — 385 км, Екатеринбургтан — 600 км, Магнитогорсктан — 122 км, Гайҙан — 186, Орск ҡалаһынан 227 км алыҫлыҡта ята.
Ҡала рельефы тигеҙ һәм убалы-түбәле, абсолют билдәләр диңгеҙ кимәленән 335—383 м юғары урынлашҡан. Төньяҡтан көньяҡҡа иң ситке нөктәләр араһы — 9 км, көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай 12 км тәшкил итә. Асыҡ һәм тигеҙ рельеф сәбәпле, йыл буйы ел тиҙлеге юғары: 5—7 м/сек, күбеһенсә көнбайыштан иҫә. Ҡалала континенталь климат, йәй уртаса йылы, ҡайһы саҡта эҫе, ҡоро, ҡыш һалҡын була. Йылдың уртаса яуым-төшөм кимәле — 300 мм, дымлы атлантик һауаһын Урал тауҙары туҡтата.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сибай Башҡортостандың иң йәш ҡалалары араһында булһа ла, эргә-тирәлә табылған ҡомартҡылар борон-борондан бында кеше йәшәүен иҫбатлай. Хәҙерге Сибай ҡалаһы һәм яҡындағы Баймаҡ районы ерҙәрендә электән бөрйән, түңгәүер, ҡыпсаҡ ырыуҙары йәшәгән. Ҡала 8—9 быуаттарҙа телгә алынған бөрйән башҡорттарының аҫаба ерҙәренә ингән. Башҡорт шәжәрәләрендә яҙылғанса, Һаҡмар һәм Төйәләҫ йылғалары бассейнында Турахан күсмә тормош көткән (Артабан ул хәҙерге Өфө ҡалаһы янында йәшәгән. Турахан кәшәнәһе 14-15 бб. төҙөлгән, хәҙерге Шишмә районында урынлашҡан).
Сибай ҡалаһы тарихында ҙур урынды Сибай (Иҫке Сибай) ауылы тотоп тора. Уның тарихы 18 б. 70-се—80-се йылдарынан башлана. Ауылға нигеҙ һалыусыларҙың береһенең ейәне Ш. У. Сибаев властар һәм халыҡ яғынан яҡшы характеристика алған, сәсән һәм «Сибай» йырының авторы булған.
Сибай ҡалаһы XX быуаттың 30-сы йылдары уртаһында Сибай баҡыр-цинк мәғдән ятҡылығын үҙләштерә башлау менән бәйле нигеҙләнгән. 1938 йылдан ул эшселәр ҡасабаһы, ә 1955 йылдан ҡала статусы ала.
Ҡалала 61 597 кеше йәшәй, Төйәләҫ ауылы менән бергә 62 471 кеше иҫәпләнә. Был мәғлүмәттәр 2005 йылдың 1 ғинуарына тура килә. 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Сибай ҡалаһында (Төйәләҫ менән бергә) 60 144 кеше иҫәпкә алынған. Шуларҙың 48,7 — % башҡорттар, 38,7 % — урыҫтар, 8,9 % татарҙар тәшкил итә.
Сибай аша Магнитогорск — Ира федераль автомобиль юлы һәм Аҡъяр — Сибай — Асҡар — Сермән республика әһәмиәтендәге автомобиль юлы үтә.
Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
- 1989, 2002, 2010 йыл — Төйәләҫ ауылы халҡынан башҡа.
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
- 1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
- 1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
-
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
-
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
-
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
-
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
-
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (урыҫ.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
-
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаланың төп уҡыу йорттары:
- Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты
- Башҡорт дәүләт аграр университетының Урал аръяғы филиалы
- Сибай политехник колледжы
- Сибай дәүләт педагогия колледжы
- Сибай дәүләт медицина колледжы
- Сибай сауҙа-иҡтисад колледжы
- Сибай сәнғәт колледжы
- Р.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейы
- 24-се һөнәри лицейы
Сибайҙа 14 дөйөм, 12 мәктәпкәсә, 3 өҫтәмә белем биреү учреждениһы, 2 ҡала ситендәге балалар һауыҡтырыу лагеры эшләп килә.
Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры
- Сибай «Сулпан» балалар театры
- Сибай дәүләт филармонияһы
- Сибай тарих-тирә—яҡты өйрәнеү музейы
- Балалар сәнғәт мәктәптәре
- Үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы
- Йәштәр мәҙәни — ял үҙәге
- Халыҡ ижады үҙәге
Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Ирәндек» боҙ һарайы
- «Бөркөт» физкультура-һауыҡтырыу комплексы
- «Шахтостроитель» футбол клубы
- «Горняк» хоккей клубы
- «РОСТО» Сибай парашют клубы
- «Шоңҡар» кикбоксинг клубы
Билдәле кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Светлана Арғынбаева — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
- Афзалова Римма Шәрифйән ҡыҙы — СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы, Сибай ҡалаһының үҙәк дауаханаһында күҙ микрохирургияһы бүлеге мөдире.
- Байназаров Азамат Хажмөхәмәт улы — хеҙмәт ветераны, «Халыҡтар дуҫлығы» ордены кавалеры, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының
атҡаҙанған төҙөүсеһе.
- Березина Валентина Кузьминична — төҙөүсе, хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе.
- Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы — Социалистик Хеҙмәт Геройы.
- Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы — Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе.
- Елисеева Мария Тимофеевна — уҡытыусы, хеҙмәт ветераны, РСФСР-ҙың мәғариф отличнигы.
- Йәрмөхәмәтов Зиннур Ғөбәйҙулла улы — 1992—1999 йылдарҙа Сибай ҡала хакимиәте етәксеһе, бөгөнгө көндә Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты етәксеһе, техник фәндәр кандидаты, иҡтисад фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе.
- Кодакова Наталья Васильевна — хеҙмәт ветераны, Хеҙмәт даны музейы һәм «Фронтташ әхирәттәр» клубы етәксеһе, Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы, БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Советтар Союзы Геройы Федор Беловҡа арналған китаптар авторы.
- Ҡудашева Зөлфиә Иҙрис ҡыҙы – Башҡортостандың халыҡ артисы.
- Мотаев Исхаҡ Сәләх улы – «Яңы Сибай» ятҡылығын асыусы.
- Муллаҡаева Нурия Камалетдин ҡыҙы — Социалистик Хеҙмәт Геройы.
- Мәүлетҡолов Эмиль Хәсән улы — Рәсәйҙең почетлы төҙөүсеһе, ҡала Советы депутаты.
- Рәсүлев Әбүбәкир Насырйән улы — төҙөүсе, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе.
- Сарбаев Рәил Сәлих улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, С. Юлаев орден кавалеры, 2000—2005 йылдарҙа Сибай ҡала хакимиәте башлығы.
- Cуворова Анна Сергеевна — флотатор, хеҙмәт ветераны, Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған металлургы.
- Таһиров Мәнир Сәфей улы — уҡытыусы, хеҙмәт ветераны, СССР-ҙың мәғариф отличнигы, «Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытындағы маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.
- Үтәғолов Рамаҙан Исмәғил улы — педагогик хеҙмәт ветераны, ҡала башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы, Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы, Башҡортостан Республикаһы Тыуған яҡты өйрәнеү ойошмаһының почетлы белгесе, «Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытындағы маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү темаһына китаптар авторы.
- Филиппова Мария Федоровна — кондитер, хеҙмәт ветераны, Совет сауҙаһы отличнигы.
- Фәтхуллин Әшрәф Әхмәт улы – Социалистик Хеҙмәт Геройы.
- Хәмитов Хөснөтдин Хәйбулла улы — 1972—1997 йылдарҙа Сибай педагогия колледжы директоры, хеҙмәт ветераны, «Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытындағы маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, CCCР-ҙың, РСФСР-ҙың, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.
- Хәсәнов Сәфиулла Ғайса улы — 1960—2006 йылдарҙа Сибай АТП-һында эшләй, хеҙмәт юлын шоферҙан башлап, етәксегәсә барып етә. Хеҙмәт ветераны, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре.
- Юнысова Эльвира Әхтәм ҡыҙы — театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Башҡортостан Республикаһы дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.
Иҫтәлекле урындар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғәҙелша шарлауығы
- Сибай карьеры
- Ирәндек һырты
Архитектура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- С. Юлаев һәйкәле
- Ф. И. Белов һәйкәле
- А. Матросов һәйкәле
- «Мәңгелек ут» мемориалы
- Һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәрҙәр һәйкәле
- В. И. Ленин һәйкәле
- Зәки Вәлиди Туған һәйкәле
Телевидение[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Радиостанциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 70,28 FM — Ашҡаҙар радиоһы
- 102,1 FM — Ҡояш радиоһы
- 102,7 FM — Юлдаш радиоһы
- 104,5 FM — Юл радиоһы
- 106,3 FM — Спутник 107 ФМ
Гәзит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Сибайский рабочий» гәзите
- Атайсал гәзите
- «Зауралинфо» гәзите
- «Метро Сибай» мәғлүмәти аҙналыҡ гәзит
- «Кому что?» реклама гәзите
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сибай: энциклопедия. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2015. — ISBN 978-5-88185-246-7.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сибай ҡала округының рәсми сайты
- Сибай ҡала округы Советының рәсми сайты
- Сибай ҡалаһының тулы картаһы
- Сибай ҡала мәғариф бүлеге сайты
- Минең ҡалам — Сибай (фотолар)
- Сибай телевидениеһы сайты


text:
Республика аграрийҙары Латвияға продукция экспортлауҙы дауам итә
Башҡортостан Латвия Республикаһы менән агросәнәғәт комплексы өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеүҙе дауам итәсәк. Кисә БР ауыл хужалығы министры урынбаҫары Владимир Незнанов менән Латвия Республикаһының Рәсәйҙәге илселеге ҡарамағындағы Латвияның игенселек министрлығы советнигы Айварс Граудиньштың осрашыуында эшлекле хеҙмәттәшлекте нығытыу мәсьәләһе һәм хеҙмәттәшлек өсөн перспективалы йүнәлештәр тикшерелде.
Әлеге ваҡытта үҫемлекселек өлкәһендәге килешеүҙәр тормошҡа ашырыла. Республиканың аграр ведомствоһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, һуңғы алты айҙа Латвияға экспортҡа 8563 тонна күләмендә көнбағыш ҡабығы тейәп оҙатылған. Бынан тыш, Балтика буйы республикаларына 13500 тоннанан ашыу 2011 йылғы иген уңышы ебәрелгән. Осрашыуҙа билдәләнеүенсә, төбәктәр потенциалының был бәләкәй генә бер өлөшө.
Осрашыуҙан һуң Латвия делегацияһы вәкилдәре «Алексеевка» совхозы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһына юлланды.


text:
Хосусилаштырыу планы киңәйтеләсәк
Башҡортостан Республикаһының Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығында төбәк иҡтисады дәүләт секторының коммерция ойошмалары эшмәкәрлеген ҡарау буйынса Баланс комиссияһы ултырышы үткәрелде.
БР Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығы ҡарамағындағы баланс комиссияһы эшмәкәрлеге дәүләт унитар предприятиеларының эш йомғаҡтарын ҡарауға һәм һөҙөмтәһеҙ предприятиеларҙы финанс яғынан сәләмәтләндереүгә йүнәлтелгән. БР Ер һәм милек мөнәсәбәттәре, Һаулыҡ һаҡлау, Торлаҡ һәм коммуналь хужалыҡ, Сәнәғәт, архитектура һәм транспорт министрлыҡтары һәм республиканың башҡа ведомстволары белгестәре Башҡортостандың бер нисә дәүләт унитар предприятиеһы эшмәкәрлегенә анализ яһаны.
Дәүләт унитар предприятиеларын һәм хужалыҡ йәмғиәттәрен хосусилаштырыу һәм бөтөрөү — һөҙөмтәһеҙ эшләүсе предприятиелар һанын кәметеү өсөн милексе, йәғни дәүләт тарафынан күрелгән кәрәкле сара. Шуның менән бәйле хосусилаштырыу йәки бөтөрөү тураһында ҡарар ҡабул ителгәнгә тиклем бындай предприятиеларҙың эшенә анализ яһала.


text:
Башҡала урамдарында күп пассажир һыйҙырышлы, уңайлы, экологик яҡтан таҙа автобустар ғына хәрәкәт итәсәк. Республика Хөкүмәтендә ошо туралағы документ әҙерләнә. Пассажирҙарҙы ташыу өлкәһендәге үҙгәрештәр быйыл йәй ғәмәлгә инеүе ихтимал. Ҡалала 6 меңдән ашыу маршрут автобусы эшләй икән, тимәк ҡала 2020-се йылда йәшәй, тип белдерҙе Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев.Үҫеш планы буйынса, тап 12 йылдан ғына ҡала урамдары ошо күләмдәге автобустарҙы ҡабул итеү мөмкинлегенә эйә.
Әлегә иһә башҡалала автобустар һаны 4-5 тапҡырға күберәк. Яңы документ авторҙары үҙәк урамдарҙы тәү сиратта Газелдәрҙән бушатырға ниәтләй. Уларға 13 пассажир һыя, ә ҙур автобустарға 100-ҙән ашыу. Икенсенән, маршрутҡа сығыу өсөн двигатель Евро-3 стандарттарынан кәм булмаҫҡа тейеш.
Европала күптән инде Евро-4, Евро-5 стандарттарына күскәндәр. Өфөлә һәр унынсы автобус тап ошо категория буйынса маршруттан төшөп ҡаласаҡ. Төп талап, әлбиттә, хәүефһеҙлек.Пассажир транспортының техник торошо артабан дәүләт тарафынан етди контролдә тотоласаҡ. Март айында үткәрелгән махсус тикшереү һөҙөмтәһендә, ҡала урамдарынан шул сәбәпле бер мең ете йөҙ автобус алынған. Закон авторҙары әйтеүенсә, пассажир транспорты өлкәһендә яңы ҡағиҙәләр тәҡдим итеп, улар шәхси компанияларҙы был өлкәнән ҡыҫырыҡлап сығарыуҙы күҙ уңында тотмай. Талаптарҙы күҙәтәһең икән - эшлә. Бер кем дә пассажирҙар йөрөтөү менән шөғөлләнеүсе ғәҙел эшҡыуарҙарға аяҡ салырға йыйынмай.


text:
Ат кемдеке - йүгән шуныҡы
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 18.02.2009 10:00
Йылҡысылыҡ – ҙур табыш килтереүсе тармаҡ
Рәсәйҙә йылҡысылыҡты үҫтереү концепцияһында 2010 йылға тиклем Мари Иле Республикаһында, Калуга, Рязань өлкәләрендә бейә һөтөнән сабыйҙарҙы туҡландырыу өсөн аҙыҡ әҙерләү буйынса фермалар булдырыу тураһында һүҙ алып барыла. Минеңсә, бейә һөтөнән балалар аҙығы етештереү үҙәген Башҡортостанда ойошторорға кәрәк.
Был эш киләсәктә республиканың донъя кимәлендә танылыу яулаған брэндына әйләнәсәк. Күҙаллауымса, эшҡыуарҙар әле ярты ҡеүәтенә генә эшләгән Сибай һөт-консерва комбинаты кеүек етештереү базаһын, башҡа мөмкинлектәрҙе тулы көскә эшләтә алыр ине. Әйткәндәй, етмешенсе йылдарҙа СССР-ҙа төҙөлгән оҡшаш дүрт комбинаттың Сибайҙағыһы тап балалар аҙығы сығарыуға тәғәйенләнгәйне лә инде.
Йылҡысылыҡты, ат заводтарын һәм ат спортын үҫтереүгә йүнәлтелгән Башҡортостан программаһында байтаҡ саралар ҡаралған. Уның маҡсаты – йылҡысылыҡ тармағының бөтә йүнәлештәренең дә баҙар иҡтисады шарттарында әүҙем һәм тотороҡло эшләүе, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшеү. Был юҫыҡта Көньяҡ Урал райондарында өйөр йылҡысылығын, ат спортын үҫтереү, бейә һөтө һәм йылҡы ите етештереү күләмдәрен арттырыуға етди иғтибар бирелә. Асыҡлап әйткәндә, бейә һөтөн һалҡын ысул менән киптереү өсөн ҡорамалдар һатып алыуға субсидия бүлеү, 2010-2011 йылдарҙа заманса сәнәғәт нигеҙендә йылҡысылыҡ продукцияһын эшкәртеү буйынса эре йылҡысылыҡ предприятиелары булдырыу, тоҡомсолоҡ репродукторҙарында үрсетелгән бейәләрҙе тотоуға, һәр баш малға йылына 10 мең һум күләменән сығып, дәүләт дотациялары бүлеү ҡаралған.
Киләһе йылға башҡорт аттарының беренсе Дәүләт тоҡом китабына материалдар әҙерләү һәм нәшер итеүгә БР Хөкүмәте 2,5 миллион һум аҡса йүнәлтәсәк. Башҡортостандың ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты базаһында йылҡысылыҡты үҫтереүгә йүнәлтелгән ғилми яҡтан нигеҙләнгән технологиялар индереү бүлеге ойоштороуға ла субсидия ҡаралған.
Аттарҙың тоҡомлолоғо, уларҙың ҡиммәтлелеге тоҡомсолоҡ буйынса үҙәкләштерелгән иҫәп алып барыуға ҡорола. Үрҙә һаналып кителгән оло бурыстар күп ойоштороу, технологик һәм иҡтисади мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе талап итә. Мәҫәлән, иң яҡшы аттарҙы һайлау һәм уларҙың нәҫел-тамырын барлау, ДНК-контроль булдырыу һәм микрочиптар ҡуйыу, бонитировка (малдарҙың торошон комплекслы тикшереү) һәм һәр ҡайһыһының паспортын алып барыу, тоҡомсолоҡ-селекция пландары төҙөү, башҡорт тайҙарын менгегә өйрәтеү һәм квалификациялы тренингтарҙы даими үткәреү, тоҡомсолоҡ эшен башҡарған хужалыҡтарҙы лицензиялауҙы ошолар рәтенә индерергә мөмкин.
Алға ҡуйылған бурыстарҙы уңышлы тормошҡа ашырыу өсөн иң тәүҙә ныҡлы матди-техник база кәрәк. Был йәһәттән республиканың Көньяҡ Урал райондарында булдырылған база барлыҡ талаптарға ла яуап бирә. Спорт аттарының юғары класлы башҡорт тайҙарын үрсетеү, өйөр йылҡысылығын үҫтереү, йылҡысылыҡ продукцияһы етештереү һәм эшкәртеү буйынса махсуслашҡан предприятиеларҙы тап ошо райондар хужалыҡтары базаһында ойошторорға мөмкин. Иң мөһиме – бында әҙер производство базаһы, дәүләт кимәлендә фекерләүсе энтузиаст-белгестәр бар.
Заманында умартасылыҡты үҫтерә алдыҡ. Хәҙер был тармаҡ яңынан-яңы үрҙәр яулауын дауам итә. Илдә башланған “Агросәнәғәт комплексын үҫтереү” өҫтөнлөклө милли проекты республикала йылҡысылыҡты үҫтереү өсөн уникаль мөмкинлектәр бирә. Файҙаланып ҡалһаҡ, киләсәктә йылҡысылыҡ тармағы төбәктең тағы бер өмөтлө һәм килемле йүнәлешенә әйләнер ине.
Мөғин ЛОҠМАНОВ.
«Башҡортостан» гәзите
Әмир ШАМАЕВ, профессор, медицина һәм иҡтисад фәндәре докторы:
– Бейә һөтөнөң составы буйынса әсә һөтөнә оҡшаш булыуы, унан әсә һөтөнән мәхрүм булған сабыйҙар өсөн һөт ҡатнашмаһы етештереүҙе яйға һалыу өҫтөндә ғалимдар күптән баш вата. “Мираҫ – Башҡорт милли продукты” компанияһы” асыҡ акционерҙар йәмғиәте лә ҡымыҙҙы йыл әйләнәһенә әҙерләү, уны һаҡлау ваҡытын оҙайтыу, бейә һөтөн киптереү, унан балалар аҙығы етештереү йүнәлешендә эш башлағайны. Үкенескә ҡаршы, күптән сиселешен көткән көнүҙәк мәсьәләнең мөһимлеген аңламаусылар бар, юғиһә рөхсәт документтарын алып, күптән тулы көскә эшләй башлаған булыр инек.
Һаҙый КӘРИМОВ, Баймаҡ районы Әбделкәрим ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы:
– Йылҡысылыҡ тармағының хужалыҡтар кимәлендә үҫеш алыуы, әлбиттә, шәхси хужалыҡтарҙағы йылҡылар һаны артыуына ла килтерер ине. Бейә һөтөн, йылҡы итен һатып алыу буйынса махсус комбинат йәки завод булһа, халыҡ та ат үрсетеүгә етди иғтибар йүнәлтәсәк. Бәлки, өйөр йылҡысылығы менән шөғөлләнеүгә махсуслашҡан фермерҙар һаны ла артыр. Ғөмүмән, Башҡортостан был өлкәлә алдынғылыҡты бирмәҫкә тейеш, тип иҫәпләйем.


text:
Саранск
Сара́нск (эрз. Саранош, мокш. Саран ош) — Рәсәйҙәге ҡала, Мордовия Республикаһының башҡалаһы. Ҡала Инсар йылғаның һул яғында урынлашҡан.
12 июнь ҡала көнө тип һанала.
Ҡала халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саранск — күп милләтле ҡала. Ҡалала йәшәгән халыҡтар араһында урыҫтар — 70,98 %, мордва — 21,20 % һәм татарҙар — 5,41 % тәшкил итә.
Эске бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саранск эске бүленеше буйынса өс административ районға бүленгән:
- Ленин районы
- Октябрь районы
- Пролетариат районы


text:
67 мең квадрат метр сауҙа майҙандары буш тора
Уҙған йыл аҙағына Өфөлә буш сауҙа майҙандары һаны 67 мең квадрат метр тәшкил итте. Был күрһәткес 2010 йыл башынан алып ун процентҡа артты.
Күсемһеҙ милек буйынса «Азимут» Берҙәм мәғлүмәт хеҙмәте аналитигы Екатерина Иманғолова хәбәр итеүенсә, сауҙа майҙандарын тәҡдим итеү күләменең 58 проценты ҡуртым өлөшөнә тура килә. Иң таралғандары — 50 квадрат метрға тиклем майҙанды биләгән биналар. Унан ҡала 50-100 һәм 100-250 квадрат метр ҙурлығындағы объекттар килә. 500 квадрат метрҙан ашыу майҙан менән объекттар иң аҙы.
Иң күп буш сауҙа биналары ҡаланың үҙәгендә тупланған (25,5 процент). Черниковкаға 22,2 процент тура килә, Октябрь проспектына һәм Йәшел сауҡалыҡҡа — 19,8 һәм 19,3 процент. Димдә, Затонда һәм Шаҡшала бындай объекттар бик аҙ.


text:
Республикала яңы мәҙәниәт министры тәғәйенләнде
Башҡортостан Президенты Указы менән республиканың мәҙәниәт министры итеп Әминә Шафиҡова тәғәйенләнде. Йома, 5 октябрҙә, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов ведомство коллективын яңы етәксе менән таныштырҙы.
Биографик белешмә. Әминә Ивний ҡыҙы Шафиҡова 1974 йылдың 24 мартында Бөрйән районының Ырғыҙлы ауылында тыуған. 1992 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институты янындағы урта махсус музыка мәктәбен, ә 1997 йылда институттың үҙен тамамлай. 1999 йылда Ҡазан дәүләт консерваторияһында стажировка үтә.
1997 йылдан Әминә Шафиҡова – З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында уҡытыусы, өлкән уҡытыусы, доцент, профессор.
2004 – 2008 йылдарҙа – БР Хөкүмәт Аппаратының мәҙәниәт, спорт, киң мәғлүмәт саралары, милли һәм йәштәр сәйәсәте бүлегендә төп белгес, баш консультант, 2008 – 2010 йылдарҙа Өфө сәнғәт академияһы проректоры булып эшләй. 2010 йылда Әминә Ивний ҡыҙы З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының ректоры итеп һайлана.
Әминә Шафиҡова Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2002), Ш.Бабич исемендәге Республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты (2006), Н.Сабитов исемендәге I Республика конкурсы (1995), «Музыкаль де Франс» халыҡ-ара пианиносылар конкурсы (Франция, 1996), «Өмөттәр, таланттар, оҫталар» Халыҡ-ара конкурсы лауреаты (Болгария, 2003), «Пианелло валь Тидоне» Халыҡ-ара пианиносылар конкурсы дипломанты (Италия, 2004).


text:
Вьетнам республикаһы делегацияһының Башҡортостанға эш сәфәре дауам итә.
Сит ил ҡунаҡтары бөгөн Благоварҙа район һәм яуаплылығы сикләнгән “Благоварпластмасс” йәмғиәте етәкселеге менән осрашты. Республика хөкүмәте премьер-министры Раил Сарбаев менән осрашыуҙа Вьетнамдың Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе Буй Динь Зинь билдәләүенсә, Вьетнамдан Башҡортостанға туранан-тура тауар килтереүҙе ойоштороу, үҙ-ара эшҡыуарлыҡ даирәләре менән алышыу, ике яҡ өсөн дә отошло йүнәлештәрҙә хеҙмәттәшлекте үҫтереү был эш сәфәренең төп маҡсаты булып тора.
Вьетнам менән Башҡортостан араһында әле тауар әйләнеше 4 миллион доллар самаһы. Ике аралағы бәйләнештәргә этәргес биреү маҡсатында киләһе йыл өфөлә Вьетнам көндәре уҙғарыласаҡ.


text:
Еҙ ҡуңыҙ
Еҙ ҡуңғыҙ — бызылдауыҡтар ғаиләһенә ҡараған бөжәк.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урта һәм Көньяҡ Европанан, Кавказдан алып Монголияға тиклем һәм Төньяҡ Африкала таралған. Тәне ялпаҡ, 24—35 мм оҙонлоҡта (инә бөжәктәр ҙурыраҡ). Төҫө металл ялтырауыҡлы ҡара күк. Башы шыма, шәмәхә төҫөндә, уртаса ҙурлыҡта, алғы арҡаһы йөрәк рәүешендә, ауыҙ аппараты кимереүсе. Мыйығы бәләкәй, еп һымаҡ. Өҫкө ҡанаты киң, ҡырлы, алтынһыу йәшел төҫтә, ян‑яҡ ситтәре тура. Ҡанаты үҫешкән. Аяғы оҙон, йүгереү һәм ағас олондары буйлап йөрөү өсөн тәпәйҙәренең осонда ырғаҡ бар. Балағорттары ҡара, 1—2 ай үҫә. Йәш ҡуңыҙҙар май—июндә сыға.
Йәшәйеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тупраҡта йәки урман түшәмәһендә ҡышлай. Көндөҙ әүҙем. Өлкән бөжәктәр һәм балағорттар күбәләктәрҙең, шул иҫәптән парһыҙ ебәк күбәләгенең, һ.б. урман ҡоротҡостарының ҡарышлауыҡтары һәм ҡурсаҡтары менән туҡлана. Башҡортостанда урман-дала һәм дала имәнлектәрендә, ҡатнаш һәм киң япраҡлы урмандарҙа осрай. БР‑ҙың һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Очерк о красотеле пахучем в Красной Книге России
- Красотел пахучий в Красной Книге Челябинской области
- Forest Caterpillar Hunter, BioLib.cz.


text:
Баш ҡалала яңы төҙөлгән торлаҡҡа хаҡтар йыл башынан алып 13 процетҡа артҡан
Өфөлә төҙөлә башлаған торлаҡтың бер квадрат метрының хаҡы йыл башынан алып уртаса 13 процентҡа артҡан һәм 55 мең һум тәшкил итә. Хаҡтар артыу темптары буйынса был сегмент 2013 йылда икенсел баҙарҙы ике тапҡырға уҙҙы, тип билдәләй «Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитиктары.
Иң ҡиммәт фатирҙар – ҡаланың үҙәгендә, шул иҫәптән Әй урамында: бер квадрат метры 64,9 мең һум. Артабан кәмеү яғына табан бара: Октябрь проспекты һәм Йәштәр биҫтәһе (60,1), Йәшел сауҡалыҡ һәм Новостройка (56,8), Сипайлово биҫтәһе (54,3), Черниковка (49,1) һәм үҙәктән алыҫ ятҡан Затон, Инорс, Дим, Шаҡша биҫтәләре (48,6).
Яңы йорттарҙа иң арзан хаҡ әлеге ваҡытта Затонда билдәләнгән: 38 мең һум. Иң ҡиммәте – Мостай Кәрим һәм Октябрь Революцияһы урамдарында: 79 мең һум.
Өфөлә тәҡдим ителгән яңы фатирҙарҙың майҙаны – 29,7 квадрат метрҙан алып (Инорс) 165 квадрат метрға тиклем (Пушкин урамы).


text:
Алдағы көндәрҙә республикала 38 градус эҫе булыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
Алдағы көндәрҙә республикала 38 градус эҫе булыуы көтөлә
Алдағы көндәрҙә республикала 38 градус эҫе булыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
12-14 августа Башҡортостанда һауа температураһының урыны менән 38 градусҡа етеүе көтөлә. Был хаҡта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республика буйынса баш идаралығы Башгидрометҡа һылтанып хәбәр итә.
Табиптар эҫе көндәрҙә күберәк һыу эсергә, ит, кондитер изделиелары, бәшмәк ашауҙы сикләргә, һалҡын душ инергә кәңәш бирә.


text:
Башҡортостан Рәсәйҙә яңы еңел автомобилдәр һатыу буйынса алтынсы урында
Башҡортостан 2013 йылдың ғинуар-сентябрендә яңы еңел автомобилдәр һатыу күләме буйынса ТОР-10 Рәсәй төбәктәренә инде һәм унда 71 мең дана күрһәткесе менән алтынсы урынды биләне. Автомобилдәр баҙарын статистик тикшереү һөҙөмтәләре «Автостат» аналитика агентлығы материалдарында бирелә.
Ун айҙа илдә 1,93 миллион яңы еңел автомобиль һатылған, был былтырғы ошо уҡ осорҙағы (2,05 миллион дана) менән сағыштырғанда 5,7 процентҡа кәмерәк.
Һәр ваҡыттағыса Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһе — 275,2 мең һәм 156,5 мең яңы авто. Тәүге бишәүгә шулай уҡ Санкт-Петербург (104,9 мең), Татарстан (91,5) һәм Краснодар крайы (74) инә.
Алтынсы урынды биләгән Башҡортостан (71 мең автомобиль) ТОР-10-да Һамар (64,3), Свердловск (63,5), Ростов (54,8) һәм Силәбе (49) өлкәләренән алда бара.
Сағыштырмаса күрһәткес буйынса Башҡортостан бер тиҫтә төбәктәр араһында алда бара. Һанап кителгән ун төбәктең етәүһендә яңы автомобилдәр һатыу күләме быйыл, 2012 йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда, 0,8 – 11,3 процентҡа кәмегән. Башҡортостанда иһә һатыу 4,1 процентҡа артҡан.
Тәүге ун төбәк өлөшөнә илдә һатылған еңел автомобилдәрҙең яртыһынан ашыуы тура килә. Аналитиктар Свердловск, Силәбе өлкәләрендә, Ханты-Манси автономиялы округында һәм Красноярск крайында һатыу күләме уртаса баҙар күрһәткесенән кәмерәк булыуын билдәләне. «Был өлкәләрҙең баҙары ил иҡтисады торошо менән тығыҙыраҡ бәйләнгән», — тип аңлата хәлде «Автостат» аналитика агентлығының башҡарыусы директоры Сергей Удалов.


text:
Ғафури районында Жәлил Кейекбаев тураһында конференция үтте
Ғафури районының Сәйетбаба ауылында билдәле башҡорт ғалим-тюркологы, телсе, яҙыусы, профессор Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған фәнни-ғәмәли конференция үтте. Был форум ғалим юбилейына арналған сараларҙың аҙаҡҡыһы булды. Ойоштороусылар – Ғафури районы хакимиәте, Сәйетбаба ауыл советы, «Сәйетбаба» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге. Конференцияла дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, ғалимдар, яҙыусылар, Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары һәм район мәктәптәре уҡытыусылары, республика матбуғаты вәкилдәре, шулай уҡ профессорҙың улы – Дәүләт Думаһы депутаты Морат Кейекбаев ҡатнашты.
Әҙәбиәт, шиғриәт, драматургия үҫешенә индергән өлөшө өсөн, рухи-әхлаҡи традицияларҙы тергеҙгәне, һаҡлап ҡалғаны, нығытҡаны өсөн күптәргә Жәлил Кейекбаев исемендәге премиялар тапшырылды, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Сәйетбаба» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге методисы Рауил Лоҡманов. Улар араһында — яҙыусылар Кәбир Аҡбашев менән Лира Яҡшыбаева, журналист, һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Вилдан Шәрипов. Ж.Кейекбаевтың 5 телдә (рус, башҡорт, төрөк, инглиз, немец) донъя күргән «Урман әкиәттәре» йыйынтығын нәшер итеүселәр һәм тәржемә итеүселәр, шулай уҡ профессор мираҫын һаҡлап ҡалғандары өсөн башҡорт теле уҡытыусылары почет грамоталары менән бүләкләнде.
Делегаттар Ж.Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба урта мәктәбендә асыҡ дәрестәр ҡараны, уҡыусылар һәм педагогтарҙың эштәре тәҡдим ителгән тематик күргәҙмә менән танышты. Бынан һуң улар ғалимдың тыуған ауылы – Ҡаранйылғаға юлланды, унда сарала ҡатнашыусылар Жәлил Кейекбаевтың йорт-музейын ҡараны.
Форум сиктәрендә ҡунаҡтарға Ж. Кейекбаев хикәйәләре һәм әкиәттәре буйынса ҡуйылған театрлаштырылған тамашалар тәҡдим ителде.