text:
Изгелек ерҙә ятып ҡалмаҫ
Өфөлә йәшәүсе ҡатын дүрт йәшлек балаһын ҡотҡарыусы кешене эҙләп тапҡан. Был эштә уға күршеләре, социаль селтәрҙәге таныштары ярҙам иткән. Урындағы күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүсе фатир хужалары мәрхәмәтлек рәхмәткә лайыҡ, тигән фекерҙә. Тик ихатала исеме таралған Ринат Туҡаев үҙен батыр, тип танырға ашыҡмай.Наира Агаева күрше йорттағы фатирға күстәнәстәр алып йәнә килә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы был юлы ла Богдандың ҡотҡарыусыһын осрата алмай. Йәш әсәнең таныш түгел кешегә рәхмәт әйтергә теләүен күптәр аңламай.Ихатала балалар таусығынан ҡолап, ерҙә ятҡан тимер торбаға бәрелеп ҡанһыраған Богданды күрмәгән кеше ҡалмағандыр. Ул көндө хәтерләгән шаһиттар етерлек. Тик ярҙамға бер Ринат Туҡаев ташланған. Ҡанға туҙған балаһын күргән йәш ҡатынға юғалып ҡалмаҫҡа ла, аңын юғалта башлаған Богданды дауаханаға алып барырға ла Ринат ярҙам итә. Батырлыҡ күрһәтеү өсөн түгел, йөрәге ҡушҡан өсөн. Һис кемде ғәйепләмәйем, таусыҡтан улымды төртөп төшөргән баланы ла, фажиғәне күрмәмешкә һалышҡан ололарҙы ла, ти Наира. Ғәйеплеләр булмаһа ла, яуаплылар билдәле. Ҡуласа урамындағы ошо ихатаны тәртиптә тотоу йөкләмәһен алған 37-се торлаҡ идаралығы етәкселеге ҡаза күргән баланың әсәһенә етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә вәғәҙә иткән. Был майҙанда балалар уйнарлыҡ бер генә мөйөш бар. Уныһының да хәүефһеҙлек талаптарына яуап биреүе икеле. Ерҙә ятҡан ошо тимер торбалар бәхетһеҙ осраҡтан һуң ғына ҡом менән ҡапланған.Имен уйын ҡаласығы тирә яҡтағы биш йортта йәшәп балалар үҫтергән ата-әсә өсөн күп йыллыҡ борсоулы мәсьәлә. Бында машиналар ҡуйыу майҙаны ла, ял итеү урындары ла, сүп-сар һауыттары өсөн дә махсус биләмә бүленмәгән. Дауахананан яңы ҡайтҡан Богдан иһә күнегелгән уйын йыһаздарының хәүефен танымай, ул үҙен яҡшы тоя һәм балалар эскерһеҙлеге менән сәңгелдәктә бәүелә. Уға икенсе тыуған көн бүләк иткән Ринат Туҡаев кеүек мәрхәмәтле кешеләр йәнгә йылы, күңелгә тыныслыҡ тойғоһон ҡайтара.
Хәбәрҙәр
Инвалидтар өсөн уңайлы шарттар
Республика балалар клиник дауаханаһы менән башҡаланың 17-се клиник дауаханаһында мөмкинлеге сиклеләр өсөн тулыһынса уңайлы шарттар булдырыласаҡ. Төбәк башлығы ҡарары менән был маҡсатта бюджеттан 500 мең һум аҡса бүленә. Хәрәкәте сикле граждандарға һаулыҡ һаҡлау һәм транспорт хеҙмәттәрен...
Өфөлә “Иғтибар, балалар” операцияһы башланды
Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, йыл башынан республика юлдарында балалар ҡатнашлығында 61 авария теркәлгән. Уларҙа бер баланың ғүмере өҙөлгән, 63-сө йәрәхәтләнгән. Юл инспекторҙары водителдәрҙе иғтибарлы булырға, мәктәптәр, балалар баҡсалары янында...
Башҡортостанда балалар баҡсалары төҙөүгә 1 млрд 300 млн һум йүнәлтеләсәк
Был хаҡта республика башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.2020 йылға тиклем төрлө район һәм ҡалаларҙа 2 мең биш йөҙ урынлыҡ мәктәпкәсә учреждениелар төҙөләсәк. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостанда ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, уның матди хәлен яҡшыртыу буйынса эҙмә-э:лекле саралар күрелә....
Иғтибар үҙәгендә май указдары
Рәсәй президентының май указдарын тормошҡа ашырыу ил иҡтисады үҫешенә етди этәргес бирәсәк, халыҡтың йәшәү шарттарында ыңғай сағылыш табасаҡ. Был хаҡта “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһенең Юғары һәм Генераль советтарының берләштерелгән ултырышында Хөкүмәт рәйесе Дмитрий Медведев белдерҙе. Ултырышта...
"Ғаилә" үҙәктәрендә ғаилә медиаторҙары эшләй башланы
Башҡортостандың "Ғаилә" республика ресурс үҙәктәрендә бушлай ғаилә медиаторҙары эшләй башланы. Уларға ир менән ҡатын, ата-әсә менән балалар араһында аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуған саҡта мөрәжәғәт итәләр. Белгестәр бер-береңде аңларға, дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре булдырырға, ғаиләне һаҡлап ҡалырға ярҙам...
Күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы
Быйылдан күп балалы ғаиләләрҙән беренсе синыфҡа барған уҡыусылар дәүләттән ярҙам аласаҡ. Республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың был тәҡдиме хәҙер законлаштырыла. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай закон проектын киләһе ултырышта ҡабул итәсәк. Был хаҡта бөгөн президиум ултырышында әйтелде.
Башҡортостан тарихында мөһим ваҡиға
3 йыл элек Башҡортостан етәкселеге Башнефть компанияһының яңы инвестиция проекттарын өҫтөнлөклөләр рәтенә индергәйне. Уларҙың береһе Өфөоргсинтез заводында изопропилбензол етештереү линияһын камиллаштырыуға ҡайтып ҡалды. Бөгөн яңы сәнәғәт беренсе продукция бирә башланы. Уның эшмәкәрлеге менән...
Халыҡ һаулығы көндәре
Сәләмәтлегеңде хәстәрләүҙе үҙ ҡулыңа ал. Республикала бишенсе йыл рәттән “Халыҡ һаулығы көндәре” ойошторолдо. Табиптар ауырыуҙарға сир-сырхауҙан арынырға ярҙам итеп һаулыҡты даими нығытыуҙы артабан ғәҙәткә индерергә өндәй. Акция барышында Республика кардиология диспансеры табиптары яңы йөрәк...
Матур ғаилә –ил күрке
Дим районында “Матур ғаилә –ил күрке” тип аталған сара үтте. Саф башҡорт ғаиләләрен бер урынға йыйған байрам беренсегә уҙғарылды. Орион ижад йортонда сара башҡорт тарихын быуындан быуынға тапшыра килгән ҡурай моңо менән башланды. Дим районы башҡорттары ҡоролтайы һәм ата-әсәләр комитеты менән...
Ауыл хужалығы министрлығында сираттағы йәрминкә үтте
Унда ҡала халҡы фермерҙарҙың, крәҫтиән хужалыҡтарының тауарҙарын һатып алала. Йәрминкә кәштәләрендә һөт, ит ризыҡары, төрлө ярымфабрикаттар, консерваланған бәшмәктәр. Министрлыҡ янындағы ауыл хужалығын консультациялау үҙәге республикалағы бөтә хужалыҡтарҙың да уңышлы эшләүен тәьмин итеү өсөн...
Яуаплы ҡараш йәки инвестициялар әһәмиәте
Рәсәй иҡтисадында Башҡортостандың әһәмиәте арта. Илдең сәнәғәт ҡеүәтен арттырыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә беҙҙең республика тос өлөш индерә. Һуңғы йылдарҙа инвестициялар йәлеп итеү буйынса Башҡортостан илдә алдынғы урындарға сыҡты. Инвесторҙар аҡса һалыу өсөн төрлө тармаҡтарҙы һайлай. Йылайыр...
Ҡытай-Башҡортостан: хеҙмәттәшлек яңы кимәлгә сыға
Рәсәйҙең стратегик партнеры булған Ҡытай менән Башҡортостан илдә тәүгеләрҙән булып хеҙмәттәшлек ептәрен булдырған төбәктәрҙең береһе. Республика башлығы был мөнәсәбәттәргә етди этәргес бирҙе. Волга буйы федераль округының ,,Волга-Янцзы,, проекты сиктәрендә Ҡытай виләйәттәре һәм Рәсәй...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Американың йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм хатта айырым киң мәғлүмәт саралары Ҡушма Штаттарҙа Трамтың твиттарына бәйле хәбәрҙәргә бик күп иғтибар булыуға борсолоу белдергән. Икенсе урында-Рәсәйгә ҡарата нәфрәт. Радио, телевидениела, матбуғатта илдең эске етди мәсьәләләре тураһында бер һүҙ ҙә юҡ....
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса икенсе урынға сыҡты
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округтары төбәктәре араһында икенсе урынға сыҡты. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә һуңғы 4 айҙа 500 мең квадрат метр майҙанлыҡ 5 мең 541 фатир файҙаланыуға тапшырылған. Башҡортостанда бер мең...
Нуриман районында көслө ел ҡоторған
Ҡойон Павловкалағы бер келәттең түбәһен осорған. Һәләк булыусылар һәм зыян күреселәр юҡ. Әле төҙөкләндереү эштәре бара. Синоптиктар бөгөн дә Башҡортостанда көслө дауыллы ел иҫеүе хаҡында иҫкәртә. Йәшенле ямғыр яуыуы ла ихтимал.
Тәбиғәт тағы көйһөҙләнә
Ял көндәрендә һауа торошо Башҡортостан халҡын көтөлмәгән хәлдә ҡалдырҙы. Республиканың күп кенә райондарында боҙ борсаҡ яуҙы. Өфөнөң Дим районында йәшәүселәр борсаҡ ҡатыш ямғыр яуған мәлде видеоға төшөргән. Бындай хәл Авдон ҡасабаһында ла күҙәтелгән. Әйткәндәй, боҙборсаҡтар Ғафури районындағы...
Байрамдарҙа нисек ял итәбеҙ?
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә. Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Башҡорт дәүләт академия драма театры алдағы миҙгелдә үҙ сәхнәһендә сығыш яһамаясаҡ
Тарихи бинала реконстукция эштәре башлана. Театрҙың 100 йыллығына ул тулыһынса яңырырға тейеш. Актерҙар киләһе миҙгелдә Өфөнөң башҡа театр сәхнәләрендә уйнаясаҡ. Төҙөкләндереү эштәре сентябрь айында башлана, театрҙа тауыш һәм яҡтылыҡ тулыһынса яңырасаҡ, ултырғыстар алмаштырыла, шулай уҡ бинаның...
Рөстәм Хәмитов Юрий Гагарин кубогына республика олимпиадаһында еңеүселәрҙе тәбрикләне
Етенсе йыл рәттән уҙғарылған сарала быйыл 120 меңдән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашҡан. Ә абсолют еңеүселәр араһында 7 кеше. Әлегә самолёт менән уйнаһа ла, Маркел Шәйхетдиновтың иң ҙур хыялы ракетала йыһанға осоу. 1-се класста тәүге космонавт Юрий Гагарин тураһында белгәс тә, ул был теләк менән яна...
Республикала эш урындарында, шул иҫәптән сәнәғәттә һәләк булыусылар күпкә кәмегән
Бөгөн Башҡортостан хөкүмәтендә хеҙмәтте һаҡлау буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы үтте. Унда ойошмаларҙа йәрәхәттәр алыу, предприятиеларҙа теркәлгән авариялар, хеҙмәткәрҙәрҙең сирләүе, эшселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү мәсьәләләре ҡаралды.
Ни өсөн инвесторҙар Башҡортостанды һайлай?
Башҡортостанда 6 мең һыйыр малына иҫәпләнгән эре комплекс барлыҡҡа килеүе ихтимал. Республика башлығының “Эконива” компаниялар төркөмө етәксеһе Штефан Дюрр менән осрашыуында ошо турала һүҙ барҙы. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе. Ауыл хужалығында...
Өфө Дәүләт нефть техник университетында яңы аудитория асылды
Бөгөн летчик-космонавт, Советтар Союзы Геройы Владимир Комаров исеменә бағышлап Өфө Дәүләт нефть техник университетында аудитория асылды.Тантанаға летчик-космонавт Сергей Ревин һәм Владимир Комаровтың туғандары килде. Яҡты бүлмәлә летчик-космонавттың фотоһүрәттәре, портреттары эленгән. Шулай уҡ...
Ауырғазы районындағы авария сәбәптәрен ентекләп тикшереү башланды.
Әлегә водителдең таксист булыуы, һуңғы ваҡытта ғына уның юл ҡағиҙәһен күп тапҡырҙар боҙоуы билдәле. Авария һөҙөмтәһендә Ларгус автомобилендә булған 6 кеше лә урында уҡ һәләк була. Уларҙың 5-һе Ырымбур өлкәһенән, 1-һе Башҡортостандан икәне билдәле. Мәрхүмдәрҙең өсөһө ҡатын-ҡыҙ, өсәүһе ир...
Башҡортостанда сәсеү эштәренең ҡыҙған мәле
Республикала яҙғы кампания яртыһына еткән. Һауа шарттары мөмкинлек бирһә аграрийҙар аҙна ун көн эсендә сәсеү эштәрен тамамларға иҫәп тота. Вице-премьер – Ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов көнъяҡ райондарҙа булып, яҙғы кампания барышы менән танышты. Көйөргәҙе районында 108 мең гектар һөрөнтө...
Башҡортостан бюджеты 19 миллиард һумға арта
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдағы ултырышта быйылғы бюджеттың килем өлөшөн 19 миллиард 13 миллион һумға арттырыуҙы күҙ уңында тотҡан закон проектын ҡарарға ниәтләй. Өҫтәмә килемдәр коммуналь инфраструктура ҡоролмаларын яңыртыуға, республиканың 100 йыллығы уңайынан объекттар...
Сабыйҙы нисә йәштән балалар баҡсаһына бирергә?
Яңы мөхиткә уны нисек яраҡлаштырырға? Күп кенә ата-әсәне борсоған ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты Өфөнөң 212-се балалар баҡсаһында урынлашҡан Консультацион үҙәккә мөрәжәғәт итеп белергә мөмкин. Камиллаға бер йәштә ун бер ай. Ул башҡа тиҫтерҙәренә ҡарағанда сит кешеләрҙән ятһынып бармай. Шулай ҙа...
Ғаилә капиталынан түләүҙәр
Республика буйынса Пенсия фонды әсәлек капиталынан айлыҡ түләү алыуға ғаризалар ҡабул итә башланы. Башҡортостанда 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң 143 ғаиләлә икенсе бала тыуған. Уларҙың барыһы ла ғаилә капиталы сертификатын алғандар һәм Пенсия фонды идаралыҡтарына 8 мең 892 һум күләмендә...
Иғтибар үҙәгендә йәнә әсәләр
Өфөлә күп бала тәрбиәләүсе гүзәл заттар "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнде. 20 йыл эсендә был дәүләт наградаһы 7 мең 600-ҙән ашыу ҡатын-ҡыҙға тапшырылған. Бөгөнгө исемлектә 45 кеше, әммә уларҙың өсәүһе алтынсы тапҡыр әсә булыу сәбәпле тантанаға килә алмаған. Хөкүмәт йортонда...
“Берҙәм Рәсәй” партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора
Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайҙа депутат булырға теләүселәр араһында йәштәр күп. Сираттағы йыйылышҡа парламент та яртылаш яңырыуы ихтимал. Был турала уның рәйесе Константин Толкачев белдерҙе. 3 июнь Берҙәм Рәсәй партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора. Иң күп тауыш йыйған 220 кандидат ...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
12 июнгә тәғәйенләнгән Америка-Пхеньян саммиты булмауы ихтимал. Сөнки Ҡушма Штаттар Көньяҡ Корея менән берлектә хәрби күнекмәләр үткәрә башлаған. Аҙна элек американ сенаторҙары Корея ярымутрауында тыныслыҡ урынлаштырғаны өсөн Трампҡа Нобель премияһы бирергә тәҡдим иткәйне. Удмуртияла...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


c: text/html

text:
Илдар Абдразаҡов Өфө сәнғәт институты студенттары өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Илдар Абдразаҡов Өфө сәнғәт институты студенттары өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрҙе
Илдар Абдразаҡов Өфө сәнғәт институты студенттары өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрҙеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн опера йырсыһы Илдар Абдразаҡов Өфөлә студенттар өсөн оҫталыҡ дәресе бирҙе. З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының Шаляпин залына йәш йырсылар, педагогтар һәм мәҙәни йәмәғәтселек вәкилдәре йыйылды, залда буш урындар юҡ ине. Өфө сәнғәт институтының махсус комиссияһы асыҡ дәрестә ҡатнашыусылар менән таныштырҙы. Улар – яңғыҙ йырлау кафедраһы студенттары Дамир Таипов, Рим Рәхимов, Салауат Кейекбаев, Илья Морозов, Артур Хисамов, Сергей Еромченко.
Оҫталыҡ дәресендә ҡатнашыусылар башҡарыуында операларҙан ариялар тыңлағандан һуң, Илдар уларға профессиональ кәңәштәр бирҙе, нескәлектәр өҫтөндә эшләргә, йөкмәткеһе хаҡында уйланырға һәм фразаны күңел аша үткәрергә өйрәтте.
«Һүрәт төшөр, рәссам бул! «Беҙ һинең йөрәгеңде күрергә тейеш», «Мин штамптарҙы яратмайым», «Беҙ, йырсылар, кемдең нисек йырлағанын тыңлайбыҙ, һәм яңылыш хәтерҙә ҡалдырабыҙ, шуға күрә ноталарҙа нисек яҙылған, шулай ятларға кәрәк», «Залға ҡара, уға һөйлә, уның иғтибарын йәлеп ит!» — тәжрибәле артист яңы сәнғәт юлына аяҡ баҫҡан йәштәрҙе ошондай һүҙҙәр менән дәртләндерҙе.
Йырсы студенттарҙың һәр береһе менән иғтибарлы эшләне, уларҙың тауыштарын маҡтаны. Илдар Абдразаҡов әйтеүенсә, оҫталыҡ дәресендә ҡатнашҡан студенттарҙың береһе уның I Музыка фестиваленең гала-концертында ҡатнаша.
«Илдар Абдразаҡов 2000 йылда һоҡланғыс уҡытыусыбыҙ Миләүшә Ғәли ҡыҙы Мортазина класын тамамлаған. Бында уҡығанда уҡ Мария театрында эшләй башлағайны. Ул икенсе тапҡыр беҙҙә оҫталыҡ дәресен уҙғарырға ризалашты — уға ҙур рәхмәт. Уның беренсе оҫталыҡ дәресе бер нисә йыл элек булғайны, — тине Өфө дәүләт сәнғәт институтының яңғыҙ йырлау кафедраһы мөдире, профессор Фәрзәнә Сәғитова. — Ул нимәгә ынтылыуын, нимә эшләргә кәрәклеген аңлай, белә, һәм һуңынан балаларыбыҙ мин дөрөҫ эшләйемме, дөрөҫ йырлайыммы тип уйлай. Илдар оҫталыҡ дәрестәрен итәғәтле үткәрә, образ хаҡында һөйләй. Студенттар уның оҫталыҡ дәрестәрендә ихлас ҡатнаша».
Көндөң тәүге яртыһында АҠШ-тан килгән виолончель оҫтаһы Борислав Струлев студенттарға оҫталыҡ дәресе бирҙе. Ул да Илдар Абдразаҡовтың Музыка фестивалендә ҡатнаша.
http://www.bashinform.ru/news/1148685-ildar-abdrazakov-provel-master-klass-dlya-studentov-ufimskogo-instituta-iskusstv/

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Письма » Страница 4
Улар ябай халыҡты зар илатҡан
Махсус бит / Письма // 20-02-2015, 10:36
Гәзиттең 1-се һанында «Ҡасҡын ҡатындары», ә 3-сө һанда «Ҡасҡындар беҙҙә лә булған» тигән мәҡәләләрҙе уҡығас, мин дә үҙ белгәндәремде бәйән итмәксемен. Һәр заманда ла ҡасҡындар булған, әммә совет власы, һуғыш, ил яҙмышы хәл ителгән мәлдә, халыҡҡа иң ауыр осорҙа уларҙы ыҙалатып, ҡасҡын булып йөрөгәндәрҙе Бейеш, Буранбай, «Шоңҡар» поэмаһындағы Әхмәткә тиңләргә ярамай. Башҡорт халҡында ауыҙ-тел ижады юғары үҫешкән. Ҡобайыр, бәйеттәр телдән-телгә күсеп, беҙгә килеп еткән.
Абдулла ҡараҡ беҙҙең яҡтарҙа йөрөгән. Уның ҡасҡын дуҫтары күп булған. Уларға Белорет районының Хөсәйен ауылы муллаһы етәкселек итә. Беҙҙең Әбйәлил районының Рыҫҡужа ауылынан Ғәлиәхмәт Усманов, Амангилденән Нәбиулла Рәхмәтов һәм Әбделғәзенән Ғәббәс (фамилияһын онотҡанмын) ағаһы улар менән йөрөгән....
Абдулла ҡараҡ беҙҙең яҡтарҙа йөрөгән. Уның ҡасҡын дуҫтары күп булған. Уларға Белорет районының Хөсәйен ауылы муллаһы етәкселек итә. Беҙҙең Әбйәлил районының Рыҫҡужа ауылынан Ғәлиәхмәт Усманов, Амангилденән Нәбиулла Рәхмәтов һәм Әбделғәзенән Ғәббәс (фамилияһын онотҡанмын) ағаһы улар менән йөрөгән....
Мөхәббәт – ул мәңгелек йәки Һөйгәнемә хат
Махсус бит / Письма // 13-02-2015, 12:11
Иҫләйһеңме?.. Ә минең иҫемдә. Яңы ғына студент тигән исемгә лайыҡ булып, уҡыу башланыуға тулыр-тулмаҫ ике ай ғына үткән. Мыжғып торған ҙур ҡала. Йәштәр менән лыҡа тулы университет. Шат тауыштар, йыр-моң, китаптар менән тулы ятаҡхана. Танышыуҙар. Дуҫлашыуҙар. Ҡауышыуҙар. Шундай бер көндө көтмәгәндә бүлмәгә һин килеп индең. Әйләнә-тирәләге береһенекенә лә оҡшамаған тулҡын сәстәр, янып торған йәшкелт-һоро күҙҙәр, йомшаҡ тауыш, тыуған яғың диалектында үҙенсәлекле итеп һөйләшеүең… Бер күреүҙән ғашиҡ булыу тигәндәренә шунан бирле һис һүҙһеҙ ышанам. Тик һиңә мин генә ғашиҡ булмағайным, ятаҡтың Казановаһы булып китереңде белһәм, һинең яндан күҙемде йомоп үтер инем. Тик белмәнем… 17 йәштә күп кәрәкме ни?...
Ә беҙҙең ауылда...
Махсус бит / Письма // 23-01-2015, 15:41
Был аҙнала үҙҙәренең яңылыҡтары менән Учалы, Әбйәлил, Баймаҡ райондарында йәшәүсе гәзит уҡыусыларыбыҙ бүлеште.
«Йәшлек»тең дежур телефоны – 8-965-923-20-00.
Мин Әлмөхәмәт ауыл хакимиәте биләмәһендә уҙғарылған бер нисә сара тураһында һөйләмәксемен. Беҙҙең яҡтарҙа һәр ваҡыт әүҙем тормош бара, ниндәйҙер ваҡиғалар булып тора. Бер нисә көн элек Сиҙәм ҡасабаһы мәсете имамы матур сараға – Мәүлит байрамына йыйып алды. Гөлнур абыстай һәм Рәжәп Юлдыбаевтар ғаиләһе менән дин юлында. Бәйғәмбәрҙе иҫкә алып, мөнәжәттәр әйтеп, доғалар ҡылып, намаҙ уҡып билдәләнек.
Беҙ боронғо йолаларыбыҙҙы тергеҙеү буйынса ла эштәр башҡарабыҙ. Үҙем, ағинәйҙәрҙе саҡырып, бала тыуғас салына торған “Ғаҡиҡа” ҡорбанын салыу мәжлесе үткәрҙем. Малайға – бер, ҡыҙ балаға ике ҡорбан салына. Беҙҙең Гөлмирә ейәнсәребеҙгә арналды был ҡорбан. Алты ауылдан килделәр. Ҡөрьән уҡып, теләктәр теләп, йәштәргә күрһәтеп, еренә еткереп атҡарҙыҡ был эште....
«Йәшлек»тең дежур телефоны – 8-965-923-20-00.
Мин Әлмөхәмәт ауыл хакимиәте биләмәһендә уҙғарылған бер нисә сара тураһында һөйләмәксемен. Беҙҙең яҡтарҙа һәр ваҡыт әүҙем тормош бара, ниндәйҙер ваҡиғалар булып тора. Бер нисә көн элек Сиҙәм ҡасабаһы мәсете имамы матур сараға – Мәүлит байрамына йыйып алды. Гөлнур абыстай һәм Рәжәп Юлдыбаевтар ғаиләһе менән дин юлында. Бәйғәмбәрҙе иҫкә алып, мөнәжәттәр әйтеп, доғалар ҡылып, намаҙ уҡып билдәләнек.
Беҙ боронғо йолаларыбыҙҙы тергеҙеү буйынса ла эштәр башҡарабыҙ. Үҙем, ағинәйҙәрҙе саҡырып, бала тыуғас салына торған “Ғаҡиҡа” ҡорбанын салыу мәжлесе үткәрҙем. Малайға – бер, ҡыҙ балаға ике ҡорбан салына. Беҙҙең Гөлмирә ейәнсәребеҙгә арналды был ҡорбан. Алты ауылдан килделәр. Ҡөрьән уҡып, теләктәр теләп, йәштәргә күрһәтеп, еренә еткереп атҡарҙыҡ был эште....
Ҡотлау
Махсус бит / Письма // 21-01-2015, 12:00
Ҡәҙерле тормош иптәшем, атайыбыҙ Заһир Юлдашбай улы ҒАФАРОВТЫ тыуған көнө – күркәм ғүмер байрамы менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ һәм йөрәк түренән сыҡҡан иң изге теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ. Бай тәжрибәле тормош юлың күптәргә өлгө булырлыҡ. Бөтә хеҙмәт юлың йәш быуынды уҡытыу-тәрбиәләүгә арналды. Эшеңдә һине һәр ваҡыт тоғролоҡ, юғары ойоштороу һәләте, намыҫ кеүек сифаттар биҙәй. Ғаиләңдә өлгөлө, үрнәк булырҙай атай, уңған, хәстәрлекле хужа, ышаныслы тормош иптәше. Хоҙай Тәғәлә үҙеңә нурлы оҙон ғүмер, ныҡлы һаулыҡ, рухи сәләмәтлек, йән тыныслығы, бәхет-шатлыҡтарҙың мөлдөрәмә тулыһын насип итһен. Балаларыңдың изгелеген, ҡәҙер-хөрмәтен тойоп, шатлыҡ-ҡыуаныстарға төрөнөп, матур ғүмер кисерергә яҙһын....
Ә беҙҙең ауылда...
Махсус бит / Письма // 21-11-2014, 13:17
Ауылыбыҙҙа ғорурланып һөйләрлек яҡташыбыҙ, шағир һәм шәхес Рәйес Түләккә арналған хәтер кисәһе уҙҙы. Уны уҙғарыу эшенә китапхана мөдире Зәкиә Ғәйетбаева күп көс һалды. Байтаҡ ҡына ҡунаҡ та килгәйне. Шағирҙың ҡатыны Флүрә Түләкова, билдәле шағирҙар Әхмәр Үтәбай, Салауат Әбүзәр, Дамир Шәрәфетдинов булыуы ла сараға мәртәбә өҫтәне. Әлбиттә, бер аҙ моңһоу ине, сөнки Рәйес Түләк арабыҙҙа юҡ, шулай ҙа кисә бик матур, йөкмәткеле үтте. Мәктәп уҡыусылары ла ихлас сығыш яһаны, “Гәүһәркәй” фольклор ансамбле ҡатнашыуы ла бер биҙәк булып торҙо. Беҙ, ағинәйҙәр, шағирға бағышлап мөнәжәт әйттек. Халыҡҡа бик оҡшаны.
Беҙҙең ауылда бик әүҙем кешеләр йәшәй, шуға ла һәр сара, йыйын, байрам сағыу уҙа. Рәхмәт барыһына ла!...
Беҙҙең ауылда бик әүҙем кешеләр йәшәй, шуға ла һәр сара, йыйын, байрам сағыу уҙа. Рәхмәт барыһына ла!...
Дежур телефон: 8 965 92 32 000
Махсус бит / Письма // 10-10-2014, 16:52
– Быйыл беҙҙә мәктәп ябылды. Йәштәр ҙә китә. Етемһерәп ҡалғандай булды ауыл. Шундай күңелһеҙ ваҡиғаларға алмашҡа “Йәш беҙҙең күңелдәр” тигән ағинәйҙәр клубы эшләй башланы. Уны оҙаҡ йылдар мәктәп директоры булып тир түккән, тәжрибәле педагог, әле хаҡлы ялдағы Әлфиә Бикмырҙа ҡыҙы Акилова етәкләй. Клубтың төп маҡсаты – боронғо йолаларыбыҙҙы тергеҙеп, бөтә нескәлегендә йәш быуынға еткереү, ғөмүмән, йәштәргә өлгө булырҙай халыҡ аҡылын таратыу.
Тәүге сара Оло йәштәгеләр көнөнә арналды....
Тәүге сара Оло йәштәгеләр көнөнә арналды....
Ә беҙҙең ауылда...
Махсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:43
Ҡыяр юҡ бит быйыл! Бер кемдә лә уңманы. Нишләйһең, һатып алып ҡына ашарға ҡала инде. Уның урынына, ауылды сәскәләр күмде, шул тиклем матур итеп балҡып, хуш еҫ аңҡытып, күңелде күтәреп ултыралар. Ә беҙ һеҙҙе көтәбеҙ, “Йәшлек”тәр. Оҙаҡламай беҙҙең ауылға ҡунаҡҡа киләсәгегеҙҙе ишетеп, ҡыуанышып торабыҙ!
Бөгөн мәсеттә аят уҡытыла һәм сәй эсеү ойошторола....
Бөгөн мәсеттә аят уҡытыла һәм сәй эсеү ойошторола....
Ә беҙҙең ауылда...
Махсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:42
Беҙҙең ауыл советына барлығы өс ауыл ҡарай. Тормош үҙ ағышы менән дауам итә, халыҡ, хужалыҡтар бесән әҙерләү эшен йомғаҡлай, баҫыуҙарҙа урып-һуғыуҙың ҡыҙған мәле. Төҙөкләндереү, төҙөлөш эшенең дә һис тә туҡтап ҡалғаны юҡ. Үрге Тәтешле ауылында 120 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөлә башланы, шулай уҡ халыҡтың социаль яҡланмаған ҡатламы өсөн күп фатирлы йорттар, реабилитация үҙәге төҙөү планлаштырыла. Үрге Тәтешле ауылының яңы микрорайондарында асфальт юлдар һалына. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары көсө менән ҡышҡы миҙгелгә әҙерлек эштәре башҡарыла.
Ял тураһында ла онотмайбыҙ....
Ял тураһында ла онотмайбыҙ....
Ә беҙҙең ауылда...
Махсус бит / Письма // 8-08-2014, 09:41
– Ауылыбыҙҙағы һуңғы ҡыуаныслы яңылыҡтарҙың береһе – “Яҙгөл” балалар баҡсаһының асылыуы. Әлегәсә эшләп килгәненең бинаһы ныҡ ҡына иҫкергәйне, икенсе бинаға күсереп, матур итеп төҙөкләндереп, яңыртып, бөтә уңайлы шарттар булдырып, сафҡа индерҙеләр. Баҡсаның асылыуы бөтә ауыл халҡы көтөп алған ҙур ваҡиға булды. Ул иҫ киткес матур, өр-яңы йыһаздар. Алды ла, эсе лә шау сәскәгә күмелгән баҡсаға ата-әсәләр ҙә, балалар ҙа ҡыуанып бөтә алмай. Мәктәп янында ғына урынлашҡан, уҡытыусыларға ла балаларын йөрөтөүгә ҡулай. Ауыл халҡы шундай матур балалар баҡсаһы өсөн район хакимиәте башлығы Илшат Ситдиҡовҡа рәхмәтле....
“Ғәҙеллек, дөрөҫлөк донъяла ҡалғандыр ҙа бит?!”
Письма / Проблема // 1-08-2014, 04:12
“2014 йылдың 18 июнендә аноним ялған донос буйынса прокурорҙың санкцияһынан тыш (ҡулға алырға рөхсәтенән башҡа) Белорет тикшереү комитеты һәм Инйәр полицияһы хеҙмәткәрҙәре улыбыҙ Фәнис Закировты һаҡ аҫтына алды”, – Белорет районының Ғәбдүк ауылынан килгән хат шулай башлана. Артабан авторҙар, оҙон ғүмер юлында закондарҙың бер хәрефен дә боҙмай йәшәгән ирле-ҡатынлы Фәйзулла һәм Әнисә Закировтар үҙҙәре өсөн ҡурҡыныс, шаңҡытҡыс был ваҡиғаның нисек дауам итеүен яҙа: “Ҡулға алынған улыбыҙ юлда үлә. Полиция хеҙмәткәрҙәре үҙҙәрен аҡлау маҡсатында, Фәнис үҙ-үҙенә ҡул һалды, ти... ” Һәр ата-әсә өсөн ғәзиз балаһының (уға биш йәш булһынмы, әллә ҡырҡ бишме – айырма юҡ) үлеме донъялағы иң оло ҡайғы, уны хатта бер ниндәй үлсәмдәр менән дә үлсәрлек түгел, үҙ башынан үткәргәндәр генә ауырлығын, асылығын белә. Оло йәштәге Фәйзулла менән Әнисә Закировтар ҙа ҡара ҡайғы һаҙлығына батҡан, шулай ҙа, бар ихтыяр көсөн йыйып, ошо хәлдең осона сығырға тырышып, саң ҡаға: “Ғәҙеллек һәм дөрөҫлөк талап итәбеҙ! Ярҙам итегеҙ!”...


text:
Иҫәп алыусы килә, ҡаршылағыҙ!
08 августа 2016 йыл | Йәмғиәт
1 июлдән уғата мөһим сара – Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу кампанияһы башланды. Дәүләт әһәмиәтендәге сара беҙҙең районда ла тулы көсөнә, уңышлы алып барыла. Уның барышы менән Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыуҙың Ғафури районы буйынса уполномоченныйы Гүзәл Марат ҡыҙы Фәтҡуллина таныштыра. Һүҙ - уға.
Хәйерле сәғәттә, игенсе!
08 августа 2016 йыл | Ауыл хужалығы
Әле ҡасан ғына ҡап-ҡара булып йәйрәп ятҡан баҫыуҙарҙы тракторҙар иңләп, сәсеү эштәре гөрләй ине. Тулҡынланып башаҡтар өлгөрөп, игенсегә уларҙы йыйып алыр мәл дә етте. Хәҙер инде баҫыуҙарҙы комбайндар гиҙә.
Күңелдә моң, шиғри юлдар ярала
08 августа 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Йәй. Бөтә тирә-яҡта иҫ киткес хозурлыҡ! Сәскәнән-сәскәгә ҡунып, нәҙекәй бил бал ҡорттары бал йыя, сихри моңға күмеп, ҡоштар һайрай, ҡайнар ҡояш беҙҙе тәбиғәт ҡосағына, йылға буйҙарына саҡыра. Йәшәү дәрте арта, күңелдә моң, шиғри юлдар ярала.
"Мағаш тауышы” ла сағыуыраҡ яңғырай, яңы исемдәр менән тулылана. Районда ғына түгел, республикала киң билдәлелек алған Вилдан Шәрипов, Рәмил Ғимрани, Фәриҙә Бохарова, Фәүзиә Ҡотлогилдина, Сайма Игелекова, Фәрғәт Ғәлиндар менән бергә шиғриәткә етди ҡараған Миңтимер Кәримов, Фәйез Садиҡов, Миңнура Шириязданова, Минзилә Рәхимова, Флүрә Хәлилова, Әлфиә Исҡужина, Хәсән Ҡотов, Илнур һәм Илфат Ғәлиндар йәнәш ижад итә, Миңнур Хажиев, Айгөл Кәлимуллина, Наил Мөхәмәтйәновтар ҡәләмдәрен һынап ҡарай. Матур йәй уңыштар алып килһен, ҡәләмдәштәр!
Рәмзиә МОНАСИПОВА,
"Мағаш тауышы” әҙәби берекмәһе етәксеһе.
"Мағаш тауышы” әҙәби берекмәһе етәксеһе.
Сит ил гражданын законһыҙ иҫәпкә баҫтырған өсөн
08 августа 2016 йыл | Хоҡуҡ
Ғафури районы прокуратураһы инициативаһы менән сит ил граждандарын ялған иҫәпкә баҫтырған өсөн енәйәт эше асылды.
“Урал мираҫы” тәьҫораттары
08 августа 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Ғафури йәштәре берлеге 8-10 июлдә хозур, ҡунаҡсыл Нуриман районында ойошторолған "Урал мираҫы” этнофорумында ҡатнашып, күп нәмәгә өйрәнеп, яңы дуҫтар табып, күңел асып ҡайтты. Форумда бер кем дә, бер минут та күңелһеҙ, эс бошороп ултырманы, сөнки ҡатнашыусылар өсөн концерт, фәһемле лекциялар менән треннингтар, ҡыҙыҡлы күргәҙмәләр һәм мастер-кластар, төрлө уйындар, ритайм ойошторолдо, Айсыуаҡ Йомағоловтың "Етегән” фильмы күрһәтелде.


text:
Өфөлә Бөтә донъя шиғриәт көнөндә «Шағирҙар шоколадта» акцияһы уҙасаҡ
21 март – Бөтә донъя шиғриәт көнө. Өсөнсө йыл баш ҡаланың Үҙәкләштерелгән күмәк китапханалар системаһы «Шағирҙар шоколадта» акцияһын ойоштора. Үҙәк ҡала китапханаһының нәшриәт-мөхәрририәт бүлеге мөдире Наталья Ольховская әйтеүенсә, быйыл шиғриәт байрамы Михаил Лермонтовтың 200 йыллыҡ юбилейы эгидаһы аҫтында үтә.
Акцияны үткәреү ваҡыты: бер үк ваҡытта ҡаланың 10 майҙансығында 14 сәғәттән алып 17-гә тиклем. Яҙғы байрамдың маҡсаты – заманса мегаполис халҡын шиғри сәнғәткә ылыҡтырыу. Элеккесә шиғриәт һөйөүселәрҙе шоколадлы бүләктәр, китаптар һәм ҡыуыҡтар көтә.
Акция Өфөнөң «Мир», «Семья», «Иремель», «Сипайловский» сауҙа-күңел асыу комплекстарында, баш ҡала урамдарында – Пушкин – Ғафури мөйөшө; Ухтомский –13-сө һәм 35-се китапханалары алдында; Ферина,14; Гвардия – «Янғын депоһы» туҡталышына тиклем; Әхмәтов – Йылға училищеһы районы; Ульянов – Калинин, 11, мөйөшөндә уҙасаҡ.


text:
Башҡортостанда Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһына дәғүә итеүгә 27 эш тәҡдим ителгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына дәғүә итеүгә 27 эш тәҡдим ителгән. Шуларҙың бишәүһе — әҙәбиәт, икәүһе — архитектура, 20-һе сәнғәт өлкәһендә, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Әҙәбиәт өлкәһендәге әҫәрҙәр – матбуғатта баҫылып сыҡҡандан һуң, музыка, театр, һынлы сәнғәт, хореография, сәнғәт, кино һәм телевидение өлкәһендәге әҫәрҙәр концерттарҙа, күргәҙмәләрҙә, театрҙар һәм кинотеатрҙарҙағы премьераларҙа, радио һәм телевидение аша халыҡҡа сығарылып, йәмәғәтселек танышҡандан һуң, архитектура өлкәһендә объекттар файҙаланыуға тапшырылғандан һуң ғына йәштәр премияһына тәҡдим ителде.
Ошо тармаҡ, шулай уҡ фән һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренән торған комиссия өс еңеүсене билдәләйәсәк. Премия лауреаттары Республика көнөндә бүләкләнәсәк, уның күләме 150 мең һум тәшкил итә.


text:
«Кроношпан-Башҡортостан» заводының тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһо буйынса йәмәғәт тыңлауҙары 10 октябрҙә үтә
«Кроношпан-Башҡортостан» производствоһының тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһона баһа биреү буйынса йәмәғәт тыңлауҙары 10 октябрҙә үтә. Бындай ҡарар Өфө районы муниципаль район Советы менән ҡабул ителде һәм район гәзите сайтында баҫтырылды.
Йәмәғәт тыңлауҙары Өфө районы, Алексеевка ауылы, Үҙәк урамы, 52 адресы буйынса район мәҙәниәт йортонда үтә.
Башлана – 14 сәғәттә.
Йәмәғәт тыңлауҙарына тиклем теләгән һәр кем материалдар менән таныша ала, шулай уҡ яҙма тәҡдимдәр ҡабул ителәсәк.


text:
Өфөлә Урал халыҡтарының тарихы тураһында китаптың исем туйы үтә
Бөгөн Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхананың үҙәк корпусында «Урал һәм Волга буйы халыҡтарының тарихына яңы ҡараш» китабынының исем туйы үтәсәк. Китаптың авторы – крайҙы өйрәнеүсе, социология фәндәре кандидаты Йәдкәр Баширов.
Үҙенең монографияһында ғалим Бөйөк Башҡортостандың булғанын раҫлай, уның халҡы берҙәм боронғо төрөк теленең башҡорт-ҡыпсаҡ диалектын йөрөтөүселәр булған.
Сараға профессорҙар, тарих фәндәре докторҙары һәм студенттар саҡырылған.
Башлана 15 сәғәттә.


text:
Республикала уңайһыҙ һауа торошо көтөлә: көслө ел һәм епшек ҡар менән
Башҡортостанда алдағы көндәрҙә уңайһыҙ һауа торошо көтөлә, тип хәбәр итә Башгидромет. Төбәккә бөгөн епшек ҡар менән сираттағы циклон киләсәк.
— Беҙҙе тотороҡһоҙ һауа торошо көтә. Бындай һауа торошонда елдең ҡапыл иҫеүе – ғәҙәти күренеш. Ошо көндәрҙә кис республикала ел көсө секундына 23 метрға етте, хәҙер 20-гә тиклем. Ҡар һәм ҡар ҡатыш ямғырҙы бөгөн кискә көтәбеҙ, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева. — Беҙҙең алданғы прогноздарға ярашлы, һауа торошо марттың икенсе-өсөнсө декадаһында тотороҡһоҙ буласаҡ: хәҙер беҙ күҙәткән, яуым-төшөм, йылы һәм һыуыҡ тулҡындары менән.
Температура фоны был аҙна дауамында тотороҡһоҙ буласаҡ. Өҫтөнлөк иткән һауа температураһы төндә – нулдән алып минус бишкә тиклем, аяҙайтҡанда 10 градус һыуыҡҡа тиклем. Көндөҙгө һауа торошо – нулдән алып өс градус йылыға тиклем.
— Уртаса тәүлек температураһы барыбер үҫә. Ниндәйҙер айырыуса һыуыҡтарҙы көтмәйбеҙ, һауа температураһы, һис шикһеҙ, үҫәсәк. Аяҙайтҡанда туңдырыуы ихтимал, тимәк боҙлауыҡ осраҡтары шулай уҡ һаҡланасаҡ. Ваҡыты-ваҡыты менән ел көтөлә, әммә әҙерәк көс менән – секундына 18 метрға тиклем, — тип билдәләнге республиканың баш синоптигы.
Уның әйтеүенсә, Башҡортостанда апрель норманан ике градусҡа юғарыраҡ булыуы көтөлә, яуым төшөм иҫәбе лә уға тиң – 110-120 процентҡа. Һауа температураһы мартта шулай уҡ уртаса йыллыҡ күрһәткестәрҙән юғарыраҡ булды. Былар барыһы ла «яҙ иртә, әммә тотороҡһоҙ булыуы тураһында һөйләй».


text:
Рөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетының стратегик үҫеш департаменты етәксеһе Руслан Хисаметдинов менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетының стратегик үҫеш департаменты етәксеһе Руслан Хисаметдинов менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетының стратегик үҫеш департаменты етәксеһе Руслан Хисаметдинов менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
17 февралдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетының стратегик үҫеш департаменты етәксеһе Руслан Хисаметдинов менән осрашты. Осрашыу барышында төбәктә мәғариф системаһын үҫтереү мөмкинлектәре, шулай уҡ Өфө дәүләт авиация техник университетының «Иннопрактика» компанияһы менән берлектәге проекттарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре тикшерелде.
– Бөгөн мәғариф системаһында яңы технологияларға ынтылыш бар. Аңлашыла, университеттарҙа элеккесә уҡытыу дауам итә, студенттар менән дә элеккесә эшләйҙәр. Әммә заман икенсене талап итә. Беҙгә яңы белем биреү формалары кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов.
Руслан Хисаметдинов М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты ҡарамағында эшләүсе «Иннопрактика» компанияһы менән хеҙмәттәшлек тураһында һөйләне.
– «Иннопрактика» компанияһы менән ҡараштарыбыҙ тап килә. Ул «Һанлы платформа» электрон белем биреү системаһын әҙерләй. Хәҙер был система мәктәпкә һәм Берҙәм дәүләт имтиханына әҙерлек өсөн тулыландырылған, башҡа программалар ҙа буласаҡ, – тип һөйләне ул. – Яҡын арала электрон белем биреү системаһын ғәмәлгә индерергә ниәтләйбеҙ, ул быйыл яҙ балаларға рус теле һәм математика, мотлаҡ предметтар буйынса БДИ-ға яҡшыраҡ әҙерләнергә ярҙам итәсәк. Был курстар Мәскәү дәүләт университетында әҙерләнде, быйыл улар Мәскәүҙә һәм Өфөлә һынау үтәсәк.
Өфө дәүләт авиация техник университеты вәкиле Өфөнөң 153-сө лицейында эксперименталь класс ойошторорға тәҡдим итте.
«Иннопрактика» компанияһы 2012 йылдың декабрендә ойошторолған. Ул М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының Милли интеллектуаль резерв үҙәген, «Милли интеллектуаль үҫеш» студенттарҙың, аспиранттарҙың һәм йәш ғалимдарҙың ғилми эшмәкәрлегенә ярҙам фондын берләштерә. Фондтың ойоштороусыһы — М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты.
Әлеге ваҡытта «Милли интеллектуаль үҫеш» студенттарҙың, аспиранттарҙың һәм йәш ғалимдарҙың ғилми эшмәкәрлегенә ярҙам фонды, Башҡортостан Республикаһы һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты араһында Хеҙмәттәшлек тураһында килешеү проекты өҫтөндә эш алып барыла. Башҡортостан – килешеү төҙөү планлаштырылған беренсе төбәк.


text:
төрлө тарафтарҙан хәбәрҙәр
14 января 2015 йыл | Яңылыҡтар
Миҙалдар ветерандарҙы көтә"1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл” юбилей миҙалы менән наградланырға тейешле кешеләрҙең (Бөйөк Ватан һуғышы, тыл ветерандары, элек хәрби юбилей миҙалдары менән наградланыусылар һәм башҡалар) һәм бүләкләнеүселәр исемлеген асыҡлау өсөн элек мөрәжәғәт итмәүселәрҙең йәшәгән урындары буйынса ауыл биләмәләре хакимиәттәренә мөрәжәғәт итеүҙәрен һорайбыҙ.
Шулай уҡ ауыл биләмәләре башлыҡтарынан күсеп китеүселәр йәки килеүселәр араһынан юбилей миҙалы менән бүләкләнергә тейешлеләрҙең адрестарын асыҡлауҙы һорайбыҙ. Юбилей миҙалына лайыҡлы бер генә кеше лә иғтибарһыҙ ҡалырға тейеш түгел.
Ойоштороу комитеты.
Урап-бурап ҡарҙар яуа...
14 января 2015 йыл | Йәмғиәт
Оҙайлы Яңы йыл каникулдары осоронда күпселек халыҡ ял итһә, төрлө хеҙмәт күрһәтеүсе предприятие, ойошмалар өсөн ғәҙәти эш көнө булды. Каникул осоронда ҡар бурандары ла, сатлама һыуыҡтары ла булып алды.


text:
Халыҡты алдағандарҙы йәлләргә ярамай25-07-2017, 02:09 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
– Бынан бер йыл элек беҙ был мәсьәлә менән шөғөлләнгәйнек инде. Ул саҡта 28 проблемалы торлаҡ йорт булып, 3 меңдән ашыу кеше зыян күргәйне. Беҙ граждандарҙы ауыр хәлдә ҡалдырманыҡ, күптәренә ярҙам иттек һәм, ғәмәлдә, проблеманы япҡайныҡ, – тип башланы сығышын Рөстәм Хәмитов. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шул уҡ хәл йәнә ҡабатлана. Хөкүмәт йорто, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, министрлыҡтар биналары алдында алданған граждандар ойошторған пикеттар ғәҙәти күренешкә әйләнде. Минең адресҡа килгән мөрәжәғәттәр һаны ла артҡандан-арта. Граждандар республика етәкселегенән, хоҡуҡ һаҡлау органдарынан реаль, аныҡ эш көтә. Беҙ, бөгөнгө проблеманы хәл итеү менән генә сикләнмәйенсә, бындай кире күренештәрҙең киләсәктә ҡабатланмауын да гарантияларға тейешбеҙ.
Беҙҙә әле проблемалы 29 объект иҫәпкә алынған. Уларҙың һәр береһе менән айырым шөғөлләнеү талап ителә. Һәр береһе буйынса айырым план-график төҙөргә кәрәк. Зыян күргән граждандарға ул план-графиктарҙың үтәлеше тураһында даими мәғлүмәт биреп торорға тейешбеҙ. 1 октябргә тиклем һәм артабан квартал һайын һәр объект буйынса отчет талап ителәсәк. Проблемалы яңы объекттар өҫтәлеүенә юл ҡуйылмаҫҡа тейеш.
Йәнә бер ауыр мәсьәлә – суд ҡарарҙары буйынса граждандар фатирҙар алған, әммә төҙөүселәр ғәйебе менән файҙаланыуға тапшырылмаған торлаҡ йорттар. Муниципалитет хакимиәттәре уны хәл итергә тейеш. Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетына һәр ике аҙна һайын объекттарҙағы эш барышы тураһында отчет биреп тороу йөкмәтелә.
Отчеттар нигеҙендә хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итә башлаясаҡбыҙ. Рәсәй Хөкүмәтенә торлаҡ төҙөлөшөндә граждандарҙың өлөшләтә ҡатнашыуын тыйыу инициативаһы менән сығасаҡбыҙ. Торлаҡ төҙөүселәр банктан кредит алып төҙөһөн һәм тулыһынса әҙер фатирҙарҙы ғына һатһын, ә граждандар был хәүефтән ҡурсаланырға тейеш. Граждандарға квалификациялы юридик ярҙам күрһәтеү маҡсатында берҙәм республика офисы ойоштороу кәрәк буласаҡ.
Республикала проблемалы объекттары булған төҙөлөш ойошмалары башҡа төбәктәрҙә лә шулай уҡ эш итә – уларҙың етәкселәре хәҙер беҙҙән ярҙам һорай.
Төҙөлөш ойошмалары етәкселәренә шуны әйтергә теләйем: ваҡытты һуҙып, проблема үҙенән-үҙе хәл ителәсәк, тип уйламағыҙ. Улай булмаясаҡ. Хоҡуҡ һаҡлау органдары етәкселәренә мөрәжәғәт итәм: граждандарҙы алдаған, ауыр хәлдә ҡалдырған кешеләрҙе йәлләп торорға ярамай…
Рөстәм Хәмитов ҙур хәүеф тип баһалаған проблеманың, әгәр тиҙ арала һөҙөмтәле саралар ҡулланылмаһа, тағы ла ауырыраҡ эҙемтәләргә килтереүе ихтимал. Торлаҡ төҙөлөшөнөң был төрөн регламентлаған, 2004 йылдың 30 декабрендә ҡабул ителгән 214-се Федераль закон ғәмәлгә инеү менән төҙөлөш компаниялары граждандарҙы алдауҙың – уларҙы аҡсаһыҙ ҙа, торлаҡһыҙ ҙа ҡалдырыуҙың бихисап схемаларын ҡуллана башланы. 214-се Федераль законға үҙгәрештәр индерелһә лә, хоҡуҡ боҙоуҙар дауам итә, алданғандар һаны кәмемәй, һәм торлаҡ төҙөүҙең криминалды йәлеп иткән был формаһын кисектермәйенсә, ҡәтғи рәүештә бөтөнләй тыйыу яҡлы граждандар һаны арта бара.


text:
26 апрель – Халыҡ-ара Чернобыль һәләкәтен иҫкә алыу көнө
ӨФӨ, 2018 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөгөн, 26 апрелдә, Халыҡ-ара Чернобыль һәләкәтен иҫкә алыу көнө билдәләнә. Уны 2016 йылдың 8 декабрендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль ассамблеяһы иғлан итте.
1986 йылдың 26 апрелендә Украина биләмәһендә, Киев өлкәһенең Чернобыль ҡалаһынан 15 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан Чернобыль атом электр станцияһында ҙур техноген һәләкәт була. Хәүефһеҙлекте тәьмин итеү системаларының береһендә проект һынауҙарын уҙғарыу барышында дүртенсе энергия блогында шартлау яңғырай. Һөҙөмтәлә әүҙем зона һәм реактор бинаһының бөтә өҫкө өлөшө тулыһынса емерелә, деаэратор этажеркаһы һәм машина залы ныҡ зыян күрә, барлыҡ ҡаршылыҡтар һәм хәүефһеҙлек системалары юҡҡа сыға. Шартлауҙар һәм янғын һөҙөмтәһендә ғәйәт ҙур радиоактив матдәләр бүленеп сыға, тип хәбәр РИА Новости.
Тәүлек һайын тирә-яҡ мөхиткә миллиондарса кюри эләгә, һәм был процесс 1986 йылдың 6 майына тиклем дауам итә, шунан һуң ул ҡырҡа кәмей һәм артабан аҙая. Авария һөҙөмтәһендә бик күп илдәрҙең биләмәләре радиоактив бысраныуға дусар була. Европала дөйөм майҙаны 207,5 мең квадрат километрлыҡ биләмә ныҡ бысрана, шуның 60 мең квадрат километр самаһы элекке СССР-ҙан ситтә урынлашҡан. Рәсәйҙә 14 субъекттың 59 мең квадрат километрҙан ашыу биләмәһе, шул иҫәптән 2,3 миллиондан ашыу гектар ауыл хужалығы ерҙәре һәм 1,5 миллиондан ашыу гектар урман биләмәһе радиоактив бысраныуға дусар ителә.
Фажиғә миллиондарса кешенең тормошонда үҙ эҙен ҡалдырҙы. Чернобыль атом электр станцияһы хеҙмәткәрҙәре, авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусылар һәм бысранған биләмәләрҙәге кешеләр хәүеф төркөмөнә эләкте. Белоруссияла, Рәсәйҙә, Украинала 8,4 миллион самаһы кеше радиация йоғонтоһона дусар булды, уларҙың йөҙҙәрсә меңе хәүефле биләмәләрҙән эвакуацияланды. 134 кешелә (Чернобыль атом электр станцияһының техник персоналы һәм янғынды һүндереүҙә ҡатнашҡан янғын һағы хеҙмәткәрҙәре) киҫкен нур ауырыуы теркәлде. Уларҙың 28-е авариянан һуң тәүге айҙарҙа яҡты донъя менән хушлашты. Тағы ла өсәүһе дүртенсе энергия блогында шартлау мәлендә һәләк булды.
Һәләк булғандарҙы иҫкә алып, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәре башлыҡтары 2001 йылдың июнендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһында ағза булып торған дәүләттәргә 26 апрелде Халыҡ-ара радиация авариялары һәм һәләкәттәр ҡорбандарын иҫкә алыу көнө тип иғлан итеү тураһында белдерҙе.
http://www.bashinform.ru/news/1150366-26-aprelya-mezhdunarodnyy-den-pamyati-o-chernobylskoy-katastrofe-/


text:
Ларьковка
Ларьковка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Оньта йылғаһының һул ярына тамағынан 7,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010165
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201016
- Бассейн коды — 14.01.05.024
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Ларьковка.


text:
Баш7ортостан Республика3ы МР Т2тешле районы
Муниципаль бюджет д0й0м белем бире1 учреждение3ы
Ш1лг2н урта д0й0м белем бире1 м2кт2бе
У?ЫТЫУСЫЛАР )С)Н МЕТОДИК РЕКОМЕНДАЦИЯЛАР
Инша яҙыуҙың теоретик нигеҙҙәре.
Т0601се: ю4ары квалификациялы баш7орт теле 32м 262би2те у7ытыусы3ы М0х0тдинова «лфин2 Муллаяр 7ы6ы.
2015 йыл
Яҙма телмәр үҫтереүҙең юғары баҫҡысы – уҡыусыларҙы инша яҙырға өйрәтеү. Был эш йылдар дауамында системалы рәүештә тел-әҙәбиәт дәрестәрендә алып барыла, шулай уҡ әҙәби-ижад түңәрәктәрендә, факультатив курстарҙа махсус ойошторола. Әлеге программа шундай түңәрәк эшен ойоштороу маҡсаты менән төҙөлдө.
Иншаларҙың белем биреү һәм тәрбиәүи әһәмиәте:
-телмәр күнекмәләре булдырыу;
- балаларҙа күҙәтеүсәнлекте үҫтереү;
-күргән-белгән, ишеткәндәрҙе дөйөмләштереп, билдәле эҙмә-эҙлеклелектә яҙырға өйрәтеү;
-образлы һәм логик фекерләү һәләтлеген үҫтереү;
-ижади активлыҡты үҫтереү;
- эстетик зауыҡ тәрбиәләү.
1.Иншаларҙың төрҙәре.
1) Тормош-көнкүреш иншалары.
Үҙенсәлектәре: был төр иншалар айырым әҫәр буйынса яҙылмай, ә уҡыусыларҙың көндәлек тормоштан, тирә-яҡты күҙәтеүҙәрҙән алған тәьҫирҙәренән сығып, нигеҙҙә, 5-9 кластарҙа яҙҙырыла. Темалар, өлөшсә, башҡорт теле һәм әҙәбиәте программаларының «5-9 кластарҙың әҙәбиәт дәрестәрендә һөйләм үҫтереү эштәре» бүлегендә бирелә. Шулай уҡ илде һаҡлау, патриотизм, Бөйөк Ватан һуғышы эпизодтарына бәйле темалар иҫкә алынырға тейеш. Был төр иншалар өсөн үрнәк темалар тәҡдим ителә:
«Мин кем булырға теләйем?»,
«Беҙҙең ауыл»,
Минең иң яҡын дуҫым»,
«Тыуған еремдең ғорурланырлыҡ шәхестәре»,
«Хеҙмәт кешене биҙәй»
,«Ауылым уңғандары»,
«Яратам мин илемде, бөйөк туған телемде»,
«Шиғриәт илендә».
2)Әҙәби иншалар.
Үҙенсәлектәре: был төр инша дәрестә йәки синыфтан тыш уҡылған әҙәбиәт буйынса образ йәки ваҡиғаларға ҡылыҡһырлама яҙыу, әҫәрҙең йәки уның бер өлөшөнөң йөкмәткеһен биреү, идеяһын асыу маҡсатынан сығып яҙҙырыла. 5-9 кластарҙа – өйрәтеү һәм контроль, ә 10-11 кластарҙа контроль инша булараҡ үткәрелә.
Туранан-тура өйрәнелә торған әҫәрҙәр нигеҙендә яҙылғанға, был иншалар уҡыусыларҙың әҙәбиәттән алған белемдәрен нығытыуға хеҙмәт итәләр. Шунлыҡтан улар уҡыусылар әҫәр менән бик ныҡлап танышҡандан һәм уның өҫтөндә эшләгәндән һуң яҙҙырыла. Уҡыусылар, эстетик зауыҡ табып, әҫәрҙе ни тиклем тәрәнерәк аңлаһалар, эштәре шул тиклем йөкмәткеле, һүрәтләүҙәргә бай була. Әҙәби иншалар өсөн түбәндәге темалар тәҡдим ителә(урта кластар өсөн):
А)Образға өлөшсә ҡылыҡһырлама биреү өсөн:
«Хәмит образында хеҙмәтте, кешене данлау»(5кл.)
«Бәләкәй Ҡотош» әҫәрендә Апуштың азатлыҡ өсөн көрәше»,
«Ҡунаҡ һәм намыҫ» хикәйәһендә башҡорт халҡының ҡунаҡсыллыҡ йолалары»(6 кл.)
«Тормошто үҙгәртеп ҡороуҙа Айбикә образы» (7кл.)
«Һөнәрсе менән Өйрәнсектең хеҙмәткә ҡарашы»(8 кл.)
Б) Образдарға тулы ҡылыҡһырлама биреү өсөн:
«Турыҡай образына хас сифаттар»(5 кл.)
«Комбриг Мортазин образы»(6 кл.)
«Салауат батыр» шиғырында Салауатҡа дан йырлау»(7 кл.)
«Үлмәҫбай һәм Теребай – совет һалдаттарының дөйөмләштерелгән образы» (8 кл.)
В)Әҫәрҙең идея-йөкмәткеһен асыу өсөн:
«Тупраҡ» шиғыры менән Ш.Бабич ни әйтергә теләй?»(6 кл.)
«Айгөл иле» драмаһында Ватанды һөйөү темаһы»(7 кл.)
«Әсә һәм бала» хикәйәһендә үҙ-ара мөнәсәбәттәр сағылышы»(8 кл.)
Г) Әҙәбиәт теорияһы һәм әҫәрҙәрҙең сәнғәтсә эшләнеше буйынса:
«Йылмайыу» әҫәрендә әкиәт алымы»(5 кл.)
«Көмөш миҙалдар» әҫәрендә һүрәтләү сараларының байлығы»(6 кл.)
«Тарихи йырҙарҙа халыҡ яҙмышы сағылышы»(7 кл.)
«Н.Нәжми шиғырҙарында лирик герой образы»(8 кл.)
3)Әҙәби-ижади иншалар.
Үҙенсәлектәре: был төр иншалар өйрәнелгән (уҡылған) әҫәрҙәргә, уларҙа кәүҙәләндерелгән образ йәки ваҡиғаларға ҡарата уҡыусының үҙ фекерен, үҙ баһаһын биреүҙе булдырыу маҡсаты менән яҙыла. Шул сәбәпле улар әҙәбиәтте тәрәнтен аңларға, уларға баһа бирергә өйрәтеү яғынан бик әһәмиәтле эш төрҙәренән һанала.
Әҙәби-ижади иншалар, нигеҙҙә, 10-11 кластарҙа яҙҙырыла. Шулай ҙа уларҙың беренсе үрнәктәре алдағы кластарҙа уҡ бирелә башлай. Әҙәби-ижади иншалар өҫтөндә эшләү методикаһында темаларҙы һайлау - яуаплы эш. Һайланған теманың исеме үк уҡыусыларҙы әҫәрҙәргә мөстәҡил рәүештә эстетик баһа биреүгә йүнәлдерерлек булһын. Мәҫәлән, «Дуҫ булайыҡ» әҫәренең әһәмиәте (6 кл.); «Бөгөнгө көндә сәсәнлек традицияларын дауам итеүселәр» (9 кл.);Һ.Дәүләтшинаның тормош һәм ижад ҡаһарманлығы» (10 кл.); «М.Кәрим ижадының һоҡланғыс бер өлгөһө»(11 кл.) кеүек темалар - шуның миҫалдары. Был иншалар яҙыусының ижады өйрәнелгәндән , әҫәре анализланғандан һуң яҙҙырыла. Улар күберәк өй иншаһы итеп бирелә. Былай эшләү уҡыусыларға тәнҡит-библиография материалдарын киңерәк файҙаланыу мөмкинлеге тыуҙыра. Бының өсөн тел-әҙәбиәт кабинетында өйрәнелә торған әҫәрҙәргә бәйләнешле библиографик материалдар исемлеге булырға тейеш. Өҫтәмә әҙәбиәт менән танышыу әҫәрҙең идеяһын, эстетик көсөн тулыраҡ аңларға ярҙам итә. Әҙәби инша, нигеҙҙә, рецензия жанрында яҙыла, һәм ул уҡыусыларға үҙ фекерҙәрен тулы, асыҡ итеп әйтеү мөмкинлеген тыуҙыра.
4) Ирекле иншалар.
Үҙенсәлектәре: бында уҡыусы тәҡдим ителгән теманы үҙенсә аса: ваҡиға һәм күренештәргә баһа бирә, улар тураһында хөкөм йөрөтә, төрлө күренештәр араһындағы бәйләнеште күрһәтә, уларға ҡарата үҙ мөнәсәбәтен белдерә. Шул процеста , үҙ фекерҙәрен дәлиләү өсөн, теләһә ниндәй әҙәбиәттән, сәнғәттең бүтән төрҙәренән, ваҡытлы матбуғаттан, тормошта күргән-белгәндәрҙән, киләсәккә булған хыялдарынан файҙалана.
Ирекле иншаларҙы тормош-көнкүреш иншалары менән бутарға ярамай. Әҙәби-ижади иншалар кеүек үк, ирекле иншалар ҙа, бер яҡтан, әҙәби әҫәрҙәргә, икенсе яҡтан, уҡыусыларҙың тормошта күргәндәренә, мөстәҡил рәүештә фекер йөрөтөүҙәренә нигеҙләнә. Әҙәби инша бөтә класс менән бер темаға яҙыла, уның күпселек өлөшөн шул әҫәр материалы алып тора. Ирекле иншаларҙа иһә әҙәби әҫәрҙәрҙә бирелгән ваҡиға һәм күренештәр, образдар хәрәкәте уҡыусылар фекерен раҫлаусы дәлил булараҡ файҙаланыла. Теманы асыу процесында уҡыусы бер үк ваҡытта төрлө яҙыусының теләһә ҡайһы әҫәренән, фәнни-популяр әҙәбиәттән, халыҡ ижадынан өҙөктәр, миҫалдар, раҫлауҙар килтерә ала. Ҡайһы бер ваҡыт уҡытыусы бындай иншалар өсөн бер нисә конкрет тема тәҡдим итә. Әммә ул темалар араһында билдәле дәрәжәлә уртаҡлыҡ булыуы талап ителә. Үрнәк темалар:
«Беҙгә йәшлек ни өсөн бирелгән?», «Беҙҙең алда күп юлдар»;
«Мин ышана торған кеше», «Минең идеалым», «Мин кем менән кәңәшәм?»;
«Һыуын күберәк биргән һайын, ҡоҙоҡ систара ғына бара», «Хеҙмәт – дан, батырлыҡ һәм маҡтау юлы»; «Ел булһам…»; «Балаларҙан ата-әсәләргә асыҡ хат: боронғоларҙың яҙылмаған закондары онотолмаһын»; «Матурлыҡ».
Шулай итеп, ирекле инша яҙғанда, уҡыусылар күп төрлө сығанаҡтар менән эш итәләр. Дәлилләү өсөн алынған цитата, өҙөк һәм башҡа сығанаҡтар төгәл күрһәтелергә тейеш.
Ирекле иншалар өйҙә яҙыла. Класта яҙҙырыу күҙҙә тотолғанда, дөйөм тема уҡыусыларға бер-ике аҙна элегерәк еткерелә.Шул ваҡыт эсендә улар материал туплайҙар.
2.Иншаларҙың жанрҙары.
1.Ябай хикәйәләү жанры. Бирелгән теманы, сифатлама элементтары индереп, мәҡәлә формаһында асыу. Әҙәби әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен, идеяһын асҡанда, образ һәм ваҡиғаларға характеристика биргәндә, был жанр йышыраҡ ҡулланыла.
2. Очерк жанры. Уҡыусы, үҙенең фекерҙәрен төгәл факттар, һандар ерлегендә раҫлап, теманы аса. Ҡоро һандар, факттар ғына булмаһын өсөн, хикәйәләүендә һүрәтләү сараларынан файҙаланыла. Был жанр тормош-көнкүреш темаларына үткәрелә торған иншаларға хаҫ.
3. Реценция жанры. Уҡыусы теманы йә тормош күренештәренән, айырым әҫәрҙән, образ һәм ваҡиғаларҙан тыуған тәьҫирҙе яҙыу рәүешендә аса. Башта уҡыусы материалдың кыҫҡаса йөкмәткеһен яҙа, аннары үҙенә ошаған һәм ошамаған урындарын күрһәтә, әҫәргә йәки образ һәм күренештәргә мөстәҡил баһа бирә. Был жанрҙа әҙәби-ижади иншалар яҙыла.
4. Иҫтәлек (көндәлек) жанры. Бирелгән тема йәки элек булып үткән ваҡиғаларҙы иҫкә төшөрөү (көндәлекте уҡыу), хәтерҙә һаҡланырға тейешле образ һәм ваҡиғаларҙы яҙыу рәүешендә асыла. Был жанр уҡыусыларҙы системалы рәүештә иҫтәлек дәфтәре яҙыуға әҙерләү яғынан да әһәмиәтле.
5. Хат жанры. Уҡыусы теманы үҙенең берәр кешегә яҙған йәки унан хат алған формаһында аса. Ул ваҡиға, күренеш, образ тураһында хат аша һөйләшеү, фекер алышыу формаһын ала.
6. Сценарий жанры. Теманы, ваҡиға, күренеш, образдарҙың хәрәкәтен, эшен күҙ алдына килтереп баҫтырыу алымы менән асыу – был жанрҙың характерлы үҙенсәлеге.
7. Диалог жанры. Теманы кешеләр, һынландырылған предметтар араһында барған һөйләшеү рәүешендә асыу. Сценарий жанры кеүек үк, был жанр тормош-көнкүреш темаларына яҙыла торған иншаларға хаҫ.
3. Тема буйынса материал туплау.
Уңышлы һайланған тема үҙе үк материалды ҡайҙан һәм нисек йыйыу юлын күрһәтә. Иң мөһиме, уҡыусыларҙа күҙәтә белеү күнекмәләрен үҫтерергә кәрәк. Эш предметтың үҙенсәлекле билдәләрен айырырға, тойорға өйрәтеүҙән башлана. Мәҫәлән, тәбиғәткә экскурсия ойоштороп йәки уҡыусыларҙың үҙ аллы күҙәтеүҙәре нигеҙендә инша яҙҙырыу башланғыс кластарҙа уҡ ойошторолорға мөмкин. Тәбиғәт күренештәрен күҙәтеүҙе ойошторғанда һорауҙар һәм план биреү балаларҙың күреү, һиҙеү эшмәкәрлеген активлаштыра, һөҙөмтәлә инша өсөн бай материал туплана.
Иншаға материал әҫәрҙәрҙән дә һайлана.Был эшкә лә балаларҙы өйрәтергә кәрәк. Ирекле темаға инша яҙғанда әҫәр йөкмәткеһен файҙаланыу эпиграфтар, цитаталар ҡулланыуҙа асыҡ күренә. Үҙ фекерен уҡыусы китаптан миҫалдар менән дә нығытырға тейеш.
Күҙәтеү нигеҙендә материал йыйыу ваҡытлы матбуғат, һынлы сәнғәт әҫәрҙәре буйынса ла ойошторола. Художестволы әҙәбиәттәге һымаҡ, рәссам да реаль ысынбарлыҡты сағылдыра, шәхестәр яҙмышына мөрәжәғәт итә, ил тарихындағы төрлө осорҙо һүрәтләй. Ана шуларҙы күҙәтә, күрә һәм аңлай белергә, телдән йәки яҙма формала текст төҙөргә өйрәтеү – уҡытыусының төп бурысы.
4.Материалды системаға килтереү.
Күҙәтеү, күреү, тойоу һөҙөмтәһендә йыйылған материалды бер системаға килтерергә кәрәк. Был эш план төҙөү ярҙамында тормошҡа ашырыла. План материалды анализлау һөҙөмтәһендә төҙөлә. Уҡытыусы башта әҙер план бирә, ә билдәле дәрәжәлә күнекмә тупланғандан һуң, уҡыусылар планды үҙ аллы төҙөй. План төҙөүҙең талаптары: ул яҙыласаҡ иншаның темаһына, төп фекеренә тап килергә, логик эҙмә-эҙлекле, бәйләнешле булырға тейеш.
Инша өсөн ябай һәм ҡатмарлы план төҙөлә. Ҡатмарлы план өс өлөштән тора:1. Инеш.2. Төп өлөш. 3. Йомғаҡлау.
Инештә иншала һүҙ барасаҡ әйбер тураһында ҡыҫҡаса тезис яҙыла. Төп өлөштә теманың йөкмәткеһе асыла; күләме яғынан ул эштең өстән ике өлөшөн биләй, шунлыҡтан ул бер нисә пункттан тора. Йомғаҡлауҙа бөтә әйтелгән нәмәләр хаҡында һығымта яһала.
Иншаның маҡсатын, темаһын, унда һүрәтләнәсәк күренештәрҙе, ваҡиғаларҙы, образдарҙы уҡыусы тулыһынса күҙ алдына баҫтырғандан һуң, был материалды ниндәй формала яҙыу асыҡлана. Шунда әҙерлек эшен тамам тип иҫәпләргә мөмкин.
5.Иншаны камиллаштырыу өҫтөндә эш.
Яҙма эште камиллаштырыу – телмәр үҫтереүҙә мөһим этап. Бында орфографик, пунктацион, стилистик хаталарҙы бөтөрөүҙе, текстың йөкмәткеһен тулыландырыуҙы, уның композицион төҙөклөгөнә ирешеүҙе аңлайбыҙ. Иншаны камиллаштырыу күнекмәһе биреү алымдары күп. Мәҫәлән, уҡыусыларға етешһеҙлектәре булған эштәр таратыла. Улар шул текстың йөкмәткеһендәге, телмәрендәге кәмселектәрҙе бөтөрөргә өйрәнәләр. Иптәшеңдең иншаһына телдән характеристика биреү ҙә уҡыусыларҙы үҙ эшенә тәнҡит күҙлегенән ҡарарға өйрәтә. Уҡыусыларҙы сит эшкә отзыв яҙырға ла өйрәтергә кәрәк.
Иншаны камиллаштырыу өҫтөндә эшләгәндә ҡулға ҡәҡәм тотоп өйрәтеү файҙалы. Иғтибар үҙәгендә:
- текстың йөкмәткеһе;
- текста ҡулланылған һәр һүҙ, фраза, һөйләмдең дөрөҫ төҙөлөшө һәм үҙ-ара бәйләнеше.
Ҡараламаны аҡҡа күсереп яҙыу һәм тапшырыу. Күсергәндә эштең оформлениеһына, бөхтәлегенә иғтибар ителә.
«Уҡыусыларҙы инша яҙырға өйрәтеү» программаһының эш төрҙәре, сәғәттәргә бүленеше (17 сәғәт)
№
Теманың исеме
Эш төрө
Сәғәт
1
Иншаларҙың төрҙәре.
Дөйөм төшөнсә биреү.Бер үк темаға төрлө төрҙә яҙылған иншаларҙы уҡыу
1
2
Тормош-көнкүреш иншалары
Үҙенсәлектәре менән танышыу. «Беҙҙең ауыл» темаһына яҙылған инша уҡыу, әңгәмә. Иншаның темаһын үҙенсәлекле образ аша асыу юлдарын эҙләү.
1
3
Әҙәби иншалар. Образдарға ҡылыҡһырлама биреү.
Үҙенсәлектәре менән танышыу. Үрнәк инша уҡыу. «Хәмит күпере» әҫәрендә төп образдарҙы телдән ҡылыҡһырлау. Яҙыу. Эштәрҙе тикшереү, йомғаҡ яһау.
1
4
Әҙәби-ижади иншалар
Үҙенсәлектәре менән танышыу. Инша өсөн тупланған материал үрнәктәре менән танышыу.
1
5
Ирекле иншалар
Үҙенсәлектәре менән танышыу. «Мин һәм …» темаһына әңгәмә. Иншала авторҙың урыны. «Матурлыҡ» темаһына өйҙә инша яҙырға әҙерлек эше.
1
6
Иншаларҙың жанрҙары
Миҫалдар ярҙамында дөйөм төшөнсә биреү. Инша яҙыу өсөн иң тап килгән жанрҙы һайларға өйрәтеү. Материалды системаға килтереүҙе аңлатыу.
1
7
Ябай хикәйәләү жанры
Мәҡәлә яҙыу өсөн план төҙөү. Пландың төрлө стилдәре менән танышыу.
1
8
Очерк жанры
Очерк жанрындағы иншаны уҡып, үҙенсәлеген билдәләү. Был иншаға отзыв яҙыу.
1
9
Рецензия жанры
Был жанрҙағы иншаны уҡып, үҙенсәлеген билдәләү. Башҡа жанрҙағы иншаларҙан айырмалы яҡтарын тикшереү
1
10
Иҫтәлек жанры
Р.Ғариповтың иҫтәлектәренән өҙөк уҡыу. Бөгөнгө көндө һүрәтләп, көндәлек итеп яҙыу. Иң мөһим күренеште, ваҡиғаны асыҡлау, уға баһа биреү.
1
11
Сценарий жанры
Төшөнсә биреү.Үрнәк инша менән танышыу. Иншаны камиллаштырыу өҫтөндә эшләү.
1
12
Диалог жанры
Бирелгән темаға («Мин ышана торған кеше») диалог төҙөп, инша яҙырға әҙерләнеү
1
13
Хат жанры
Матур әҙәбиәттә осрай торған хат үрнәктәре менән танышыу. Диалог рәүешендә яҙылған иншаны хат жанрына әйләндереп яҙыу
1
14
Ирекле иншалар яҙыу
Бирелгән темаларҙан һайлап алып өйҙә инша яҙырға әҙерлек эше. Библиографик материалдар менән танышып, план төҙөү, иншаның жанрын билдәләү
1
15
Ирекле иншаларҙы тикшереү, баһалау.
Бирелгән темаға яҙылған иншалар буйынса фекер алышыу, баһалау. Яҙма эштәрҙең уңышлы яҡтарын күрһәтеү. Яҡшы башҡарылған эштәрҙе уҡыу.Етешһеҙлектәрҙе(төрлө типтағы хаталар) асыҡлау, уларҙы бөтөрөү юлдарын күрһәтеү.Иншаны камиллаштырыу юлдары. Ҡайһы бер эштәргә отзыв яҙыу.
2
16
17
Йомғаҡлау
Йыллыҡ эшкә йомғаҡ яһау. Киләһе уҡыу йылына бурыстар ҡуйыу.
1
Библиография
1. Б.Б. ;афаров, ««62би2т д2рест2ренд2 я6ма эшт2р 1тк2ре1»,
)ф0, Баш7ортостан китап н2шри2те, 1984.
2. З.М. ;2битова, «Телм2р 19тере1 д2рест2ре», )ф0, З.Биишева исеменд2ге «Китап» н2шри2те, 2009
3. З.М. ;2битова /Баш7ортостан у7ытыусы3ы/ «Картина буйынса инша я6ыу», №1, 2004, 40-сы бит
4. Х.Йосопов, /Баш7ортостан у7ытыусы3ы/ «У7ыусылар6ы8 316леген байытыу алымдары», №3-2002, 23- с0 бит
5. Б.М. Мифтахов, «5-11 классларда язма эшл2рне 1тк2р1, тикшер1, б2ял21 32м анализ ясау методикасы», Казан, Татарстан китап н2шрияты, 1976
6. Баш7орт теле 32м 262би2тен2н программа, у7ытыу рус теленд2 алып барыл4ан м2кт2пт2р6е8 I-XI синыфтары 0с0н, )ф0 - 2005
10
Номер материала: ДВ-308899
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Ирхан Иҙелбаев Ҡытайҙа тәржемәсе һөнәренә уҡып йөрөй: ҡытайҙан инглизсәгә һәм киреһенсә тәржемә итәсәк. Шул уҡ ваҡытта социаль селтәрҙә ҡытай (vk.com/lazychinese), япон (http://vk.com/lazyjapanese ) һәм корея (http://vk.com/lazykorean) телдәренә өйрәтеүсе төркөмдәрҙе алып бара. Был төркөмдәрҙә ҡулланыусыларҙың һаны 42 меңдән алып һәм күберәк. Бының менән генә сикләнмәй беҙҙең герой: Башҡортостандағы интернет-магазинда ситтән тороп эшләй. Ирхан беҙгә үҙенең Ҡытайҙағы беренсе тәъҫораттарын, сит илдән килгән студент алдында ниндәй ауырлыҡтар барлыҡҡа килеү мөмкин, шулар тураһында һөйләп бирҙе.
ИРХАН ИҘЕЛБАЕВ.
Йәшәгән урыны: Пекин, Ҡытай.
Белеме: Beijing Language and Culture University (тәржемәсе: ҡытай – инглиз)
Яратҡан аш-һыуы: башҡорт, ҡытай, үзбәк кухняһы.
Девизы: Куберәк эшләргә!
ҠЫТАЙҘА УҠЫУ ТУРАҺЫНДА.
Ирхан, сит ил университетына уҡырға инеүе ауырмы? Бының өсөн нимә талап ителә?
Уҡырға инеүе ауыр түгел. Аҡса кәрәк. Тәү сиратта, уҡыу йортоноң сайтына инеп электрон почтаға хат яҙып, кәрәкле документтар һәм шарттар тураһында һорашырға, һуңынан тел буйынса HSK имтиханын тапшырырға. Документтарҙы почта аша, үҙегеҙ барып, йәиһә унда йәшәгән дуҫтарығыҙ аша тапшыра алаһығыҙ.
Уҡырға инер алдынан мин Ҡытайҙа 2 йыл телде өйрәндем. Һөнәр һайлағанда япон-ҡытай теле тәржемәсеһе булырға мөмкинселеге бар ине, әммә мин ҡытай-инглиз телен һайланым.
Ҡытайға өйрәнеү, унда йәшәү өсөн ниндәй сифаттар талап ителә? Ниндәйҙер әҙерлек кәрәкме?
Алкоголь, наркотик һымаҡ насар ғәҙәттәрҙән ситтә торорға кәрәк. Ата-әсәләре яҡында булмағас, ҡайһы берәүҙәр бында килгәс насар юлға баҫа, айырыуса, 9-сы һәм 11-се синыфты яңы ғына тамамлағандар.
ҠЫТАЙҘАҒЫ ТОРМОШ.
Һинең Ҡытайҙағы иң беренсе тәъҫораттарың?
Иң тәүге кисерештәрем – ул Джеки Чан һәм Брюс Ли уйнаған фильмға килеп ингәп һымаҡ тойолдо.
Сит илдә ниндәй ауырлыҡтыр менән осрашырға тура килә? Һин уларҙы нисек еңеп сығаһың?
Ҡытайҙа һин тәү сиратта – ҡунаҡ, шуға күрә хоҡуҡтарың бик әҙ. Конфликтлы ситуацияларға инмәҫкә тырышырға кәрәк, хатта ҡытай кешеһе үҙе бәйләнһә лә. Нимә генә булмыһын, һин ғәйепле буласаҡһың. Тәүге көндәрҙә өйҙә өйрәнгән дарыуҙарҙың булмауы ҡыйынлыҡтар тыуҙырырға мөмкин, әммә был осраҡта гуглға инеп уларҙың инглизсә исемдәрен ҡарарға, һуңынан Ҡытай википедияһынан табырға кәрәк. Үҙ-үҙегеҙҙе дауалау менән шөғөлләнмәгеҙ, мотлаҡ рәүештә табипҡа күренегеҙ. Һәр бер дауаханала инглиз телен белгән кешеләр бар. Ә бына ҡалала йәшәү өсөн инглиз теленең файҙаһы юҡ, барыбер бик әҙҙәр генә аңлай, шуға күрә ҡытай телен белергә кәрәк. Тештәрҙе протезлау бында бик ҡиммәт, шуға күрә уларҙы һаҡлағыҙ.
Ҡытайҙар сит ил халыҡтарына ниндәй ҡарашта?
Пекиндың үҙәгендә һәм талиптар йәшәгән райондарҙа ҡытайҙар сит ил кешеләрен күреп өйрәнгәндәр, ә бына Пекиндан алыҫыраҡ райондарҙа, бәләкәй ҡалаларҙа ҡыҙыҡһыныусан ҡараштарҙан ҡасып булмай. Йыш ҡына бәләкәй балалар алыҫтан уҡ бармаҡ менән төртөп: «Әсә-әй, ҡара әле, лаовааай (сит ил кешеһе)», — тип ҡысҡыралар.
Бөтә ҡытайҙар ҙа бер иш түгел. Улар барыһы ла төрлө-төрлө, күптәре – ҡыҙыҡһыныусан һәм изге күңелле. Мәҫәлән, ябай таксист һинең кем икәнең, ҡайҙа йәшәүең, нисә йәш, ҡайҙан килдең, нимә оҡшай, ата-әсәйең ҡайҙа эшләй, нимә менән шөғөлләнәһең, нисә йыл бындә йәшәйһең, исемең кем кеүек башҡа бик күп һорауҙар биреп, бик тыныс аралашырға мөмкин.
Минең дуҫтарым араһында Корея, Индонезия халыҡтары бар — бик яҡшы кешеләр. Рәсәй халҡына ҡытайҙар өйрәнгән, сөнки улар бында әҙ түгел. Хатта Ябаолу тигән урыҫ районы бар.
ЙӘШӘҮ КИМӘЛЕ ТУРАҺЫНДА.
Йәшәү кимәле тураһында һөйләп үтһәңсе. Аҙыҡ-түлектең, кейемдәрҙең сифаты нисек?
Ҡытай – Төнъяҡ Корея түгел, йәшәү кимәле яҡшы. Бөтә Ҡытай өсөн әйтмәйем, мин барлыҡ ҡалаларҙа ла булманым әле, әммә иң ҙур мегаполистарҙа һәм ауылдарҙа яҡшы йәшәйҙәр. Әбей-бабайҙарҙың пенсиялары юғары, улар үҙҙәренең һаулыҡтарын яҡшы ҡайғырталар. Парктарҙа, ишек алдарында иртәле-кисен улар бергәләшеп бейейҙәр йәки физик күнекмәләр яһайҙар.
Балалар бик иркә, сөнки Ҡытайҙа «Бер ғаилә – бер бала» тигән программа эшләп килә. Яңыраҡ ҡына үҙгәрештәр инде: әгәр ата-әсәһе ғаиләлә бер генә бала булып тыуған икән, тимәк улар икенсе бала тыуҙырырға мөмкин.
Һөт кухняла бер ай ятһа ла иҫкермәй, йәшелсәләрҙең размерҙары ҙур, ит һәм балыҡтыҡы шулай уҡ. Сифатлы аҙыҡты ла табырға мөмкин, әммә аслыҡ йылдарынан һуң ҡытайҙарҙың ГМО-ға иҫтәре китеп бармай. Мин дә аптырамайым, сөнки бында бик күп төрлө-төрлө ят тәмлекәстәр табырға була. Бөтә донъя Ҡытай кейемен кейә, шуға күрә сифат тураһында һөйләп тороуҙың кәрәген күрмәйем.
БАШҠОРТ ТЕЛЕ ҺӘМ ЯҠЫНДАРЫ ТУРАҺЫНДА.
Ирхан, сит илдә тыуған телде һаҡлап буламы? Башҡорт моңон юҡһынмайһыңмы?
Минең дуҫтарым араһында ҡаҙаҡтар һәм үзбәктәр бар, шуға күрә телде ономайым. Башҡорт ҡыҙҙары етмәй. Башҡорт моңон тыңларға интернет ярҙам итә.
Яҡындарыңды, Рәсәйҙе, тыуған йортоңдо һағынаһыңмы?
Беренсе йыл бөтәһе лә һағына, һуңынан өйрәнеп китәбеҙ. Әлбиттә, һеңлеләремде һағынам. Бәләкәсенә, икенсе синыфты тамамлауына ҡарамаҫтан, минең өсөн һаман 5 йәш һымаҡ.
Үҙеңдең тамырҙарың тураһында һөйләп үтһәңсе.
Мин – таҙа башҡорт. Атайым Өфөнән, ҡартатайым Баймаҡ районы Ишбирҙе ауылынан, нәнәйем – шағирә, Әлшәй районы, Сарыш ауылынан. Әсәйем – Йылайыр районы, Юлдыбай ауылыныҡы. Әсәйем яғынан ҡартатайым яҙыусы Әбсәләмов Мөслим Бәхтийәр улы ла Юлдыбайҙан, ҡартейем – Асҡын районы Солтанбәк ауылынан.
ГЕРОЙҘАР, КИЛӘСӘК, ХЫЯЛДАР ТУРАҺЫНДА.
Ирхан, һин кемдән өлгө алаһың, һинең өсөн кем герой?
Минең атайым.
Һин үҙеңде киләсәктә ҡайҙа күрәһең? Бәлки икенсе ҡалала йәки илдә?
АҠШ-та йәшәп алырға теләгем бар.
Нимә тураһында хыялланыһың? Маҡсатың?
Тормошҡа ашырлыҡ хыялым – стратосферанан парашют менән һикереү, тормошҡа ашмаясаҡ – Боронғо Ҡытайҙы үҙ күҙҙәрем менән күреү. Ә маҡсатым – АҠШ-та яҡшы бизнес менән шөғөлләнеү.
Ирхан, буш ваҡытыңда нимә менән шөғөлләнәһең?
Йөҙөргә, велосипедта йөрөргә, сноубордта, тау саңғыһында шыуырға яратам, сит телдәр, социаль селтәрҙәге төркөмдәрем менән шөғөлләнәм. Сәйәхәт итәм – яңыраҡ Гонконгта булдым, һоҡланғыс ҡала, материктағы Ҡытайға һис тә оҡшамаған. Китаптар, бик күп китаптар уҡыйым, тик һуңғы 5 йылда тик электрон варианттарын. Мотоциклдар.
Сит илдә уҡырға теләгән егет-ҡыҙҙарға һинең теләктәрең?
Уҙегеҙҙең башығыҙ менән уйлағыҙ. Һеҙҙең артығыҙҙан берәү ҙә ҡарап торорға тейеш түгел.
Үҙ сиратымда мин Ирханға яҡшы уҡыу, проекттарының артабан да шулай уңышлы барыуын, алдына ҡуйған бөтә теләктәренең һәм хыялдарының тормошҡа ашыуын ысын күңелдән теләйем!


text:
“Халыҡ-ара сәйәси һәм эш картаһында нығыныу өсөн барлыҡ шарттар булдырҙыҡ”Йәмғиәт // 23-05-2015, 01:08
– Үҙем ҡаҙаҡ ҡыҙы булһам да, миндә башҡорт ҡаны аға. Башҡортостанға ҡунаҡҡа йыш килеп торам, сөнки Өфөлә, Салауат районының Ахун ауылында туғандарым йәшәй. Был күркәм республика тураһында әллә күпме һөйләргә була. Уның баш ҡалаһына тәүге аяҡ баҫыуымды әле лә хәтерләйем. Тау башында балҡып ултырған Өфөгә барып ингәс, берсә һоҡландым, берсә тулҡынландым.
25 йыл тулған икән. Үҙебеҙҙең киностудия була, тип ҡыуанып йөрөгән саҡтар кисә генә һымаҡ. Ошо йылдар эсендә байтаҡ ҡына фильм төшөрөлдө, кинофестивалдәрҙә еңеү яуланды, кинорежиссерҙар барлыҡҡа килде... Үткәндәргә боролоп ҡарап, әҙме-күпме йомғаҡ яһарға, ҡаҙаныштарҙы һәм юғалтыуҙарҙы барларға ла була хәҙер.
Йәмле һинең ҡырҙарың.
Белмәйем, ниңә, Ҡаҙағстан,
Ҡолағымда сыңлай йырҙарың?


text:
Өфө өс байрамға әҙерләнә
Өфө Ҡала көнөн, Рәсәй көнөн һәм Салауат Юлаев көндәрен байрам итеүгә әҙерләнә. Байрам алдынан республиканың баш ҡалаһында бер нисә рәсми һәм мәҙәни-тамаша саралары планлаштырылған.
10 июндә, мәҫәлән, Салауат Юлаев һәйкәленә сәскәләр һалыу тантанаһы үткәреләсәк. Бынан һуң Салауат Юлаев исемендәге майҙанда “Беҙ бергә” байрам программаһы башлана.
11 июндә Ҡала мәҙәниәт һарайында «Интернет-Өфө 2010» сайттар конкурсының финалы үткәрелә. Ошо уҡ көндө Нижегородка биҫтәһендәге “Йәдкәр” мәҙәниәт йортонда — «Бәхет хаҡында йырлай Өфө» күңел асыу программаһы, ә Яңы Черкассы ҡасабаһындағы «Заря» мәҙәниәт йортонда «Өфө – Башҡортостан Республикаһының йөрәге» концерт программаһы ойошторола. Төп байрам саралары иһә ҡалала 12 июнгә билдәләнгән.


text:
Фото:
Белорет икмәк комбинаты хәләл торттар етештерә
Фото:
Бөгөн Белорет икмәк комбинатында хәләл торттар һәм пирожныйҙар етештереү буйынса линия асылды. Был турала «Башинформ» агентлығына БР мосолмандары Диниә назараты ҡарамағындағы «Хәләл» стандарты буйынса комитет рәйесе Тимур Шәңгәрәев хәбәр итте.
Яңы производствоны асыу тантанаһында БР мосолмандары Диниә назараты рәйесе Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин ҡатнашты. Киләсәктә республиканың башҡа предприятиеларында ла икмәк-ҡалас һәм кондитер изделиеларын шәриғәт ҡанундары буйынса етештереү планлаштырыла.
Бер йыл самаһы элек эшләй башлаған БР мосолмандары Диниә назараты ҡарамағындағы «Хәләл» стандарты буйынса комитет әлеге ваҡытта Башҡортостандың 15-ләгән етештереүсеһен, шулай уҡ Силәбе, Һамар, Свердловск, Белгород өлкәләре предприятиеларын берләштерә. Шуларҙың күбеһенең тауар һәм хеҙмәттәрен 7 августа Мәләүездә асыласаҡ Икенсе республика хәләл продукцияһы күргәҙмә-йәрминкәһендә күрергә мөмкин буласаҡ.


text:
Өфөлә "ТЭФИ-төбәк"-2016 үтте
Опубликовано: 27-11-2016, 12:11 | Категория: В СМИ
Әлеге мәлдә Өфөлә "ТЭФИ-төбәк"-2016 Бөтә Рәсәй телевизион конкурсы бара. Көн дә билдәле журналистар, шағирҙар, телевиденияны үҫтереүгә күп көс һалған шәхестәр менән осрашыуҙар, мастер-кластар үтә. Бөгөнгө иртәбеҙ шағир, баш мөхәррир булып эшләгән мәлендә "Юность" журналының тиражын 3 миллион 300!!! тиклем еткергән АНДРЕЙ ДЕМЕНТЬЕВ менән осрашыуҙан башланды! Осрашыу аҙағында журналистар һорау бирҙе, ә мин торҙом да: "Никогда ни о чем не жалейте" тигән шиғырығыҙҙы Гүзәл Ситдыҡова тәржемәһендә башҡортса уҡығым килә. Мөмкинме?",-тинем. Уҡыным! Ҡалтырап төштөм, хатта) Уҡып бөткәс, башҡорт телендә был шиғыр ниндәй моңло яңғырай тинеләр! Хатта сығышың "изюминка" булды, тип ҡупыртып ебәрҙеләр)


text:
Республика парламентарийҙары пленар ултырышта 32 закон проектын ҡарай Фото: Олег Яровиков
Республика парламентарийҙары пленар ултырышта 32 закон проектын ҡарай
Республика парламентарийҙары пленар ултырышта 32 закон проектын ҡарай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 21-се ултырышы асылды. Депутаттар яҙғы сессиялағы һуңғы ултырыштың көн тәртибен раҫланы, уға 60-ҡа яҡын мәсьәлә индерелде. Шуларҙың 32-һе — республика закондары проекты. 24 закон проектын һуңғы уҡыуҙа ҡарарға тәҡдим ителгән.
«Башҡортостан Республикаһында этил спиртын, алкоголле һәм спиртлы продукция етештереү һәм уларҙың әйләнеше өлкәһендәге эшмәкәрлекте көйләү тураһында»ғы Законға үҙгәрештәр индереүҙе күҙ уңында тотҡан проект закон статусын аласаҡ. Республикала аҙ алкоголле, тонус күтәрә торған эсемлектәрҙе һатыуҙы тулыһынса тыйыу күҙ уңында тотола. Сөнки был эсемлектәрҙе йәштәр, атап әйткәндә, 18 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр эсә.
«Башҡортостан Республикаһында халыҡ дружиналары тураһында» закон проекты ла өсөнсө уҡыуҙа ҡарауға тәҡдим ителгән. Документ «Граждандарҙың йәмәғәт тәртибен һаҡлауҙа ҡатнашыуы тураһында»ғы Федераль законға нигеҙләнеп әҙерләнә. Проект Республика халыҡ дружиналары штабын ойоштороуҙы күҙ уңында тота. Шулай уҡ халыҡ дружинасыларына социаль гарантиялар булдырыу ҙа ҡарала.
«Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутатының статусы тураһында»ғы законға үҙгәрештәр йәмәғәт башланғысындағы эште башҡарыусы ярҙамсыларҙың һанын биштән ете кешегә тиклем арттырыуҙы күҙ уңында тота.
Еңел такси кузовының төҫтәр гаммаһын күбәйтеүсе республика законы проекты өҫтөндәге эш тамамланасаҡ.
Закон сығарыусылар иғтибарына тәүге тапҡыр 15 закон проекты тәҡдим ителә.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Ваҡыт ҡәҙерен беләйек!
Ваҡыт ҡәҙерен беләйек!
Ғүмер... Ҡайҙа был тиклем ашығаһың? Сәғәт телдәре бер туҡтамай алға елә лә елә. Ваҡыттың уҙғанын һиҙмәй ҙә ҡалабыҙ. Кешеләр һәр ваҡыт тормошҡа ашырҙай ҙа, ашмаҫтай ҙа матур хыялдар менән йәшәй. Берәүҙәр яҡшы уҡыу, йәшәү хаҡында хыялланһа, икенселәр белем алып, эш табып, матур тормош ҡороуҙы маҡсат итә. Күп осраҡта ваҡыт үтеү менән бергә хыял-маҡсаттар ҙа үҙгәрә, бала саҡта мөһим кеүек тойолған нәмәләр яйлап онотола, әһәмиәтен юғалта.
Был донъяла ваҡытында үҙ-үҙен таба алмай, урманда аҙашҡан шикелле бер урында әйләнеүселәр, кешелектән сығып, эскелек һаҙлығына батыусылар, наркомания ҡоллоғона эләгеүселәр, фәхишәлек юлына баҫыусылар, ауырыуға һабышыусылар күп. Кешеләрҙең кемеһелер үҙ ваҡытын дөрөҫ бүлгән, һоҡланырлыҡ тормош юлы үткән, ә бәғзе берәүҙе үҙ туғандарынан башҡа иҫләүсе лә юҡ. Ундайҙар үҙҙәренең ҡиммәтле ваҡыттарын бушҡа әрәм итә. Улар нисек бар шулай йәшәй, теләһә нисек тормош алып бара, үҙ мөмкинлектәрен файҙаланмай.
Кеше теләһә, күпте эшләй ала. Әгәр беҙҙең ваҡыт дөрөҫ бүленеп, эшебеҙ дөрөҫ ойошторолған булһа, күп нәмәгә өлгәшер инек. Ваҡыттың ҡәҙерен белмәгән кеше, ни тиклем һәләтле булһа ла, тормошта юғалып ҡаласаҡ.
Һәр кем ғүмер буйы нимәлер көтөп, шуға ынтылып йәшәй. Иртәгә киләсәк көн бөтөнләй икенсе, еңелерәк үтерҙәй күренә, тик беҙ онотолоп китәбеҙ. Бына бөгөн булған ваҡиғалар башҡаса бер ҡасан да ҡабатланмаясаҡ. Кемдәрҙер менән танышып, һөйләшеп торһаҡ, аҙаҡ уны ғүмерҙә лә күрмәйәсәкбеҙ. Үткән ваҡытҡа йомғаҡ яһап та, унан фәһем алырға тырышмай, тағы ла нимәлер көтәбеҙ.
Ваҡытын дөрөҫ үткәргән кеше өлгөһөнән беҙ һәр минут, һәр сәғәт эсендә нимәлер эшләп була икәнен күрәбеҙ. Минеңсә, ваҡыт етмәүҙең төп сәбәбе – эште дөрөҫ ойоштормауҙа. Үҙебеҙҙең һәм башҡаларҙың ваҡытына һаҡсыл ҡарашта булайыҡ. Уны ҡәҙерләргә мәктәптә уҡығанда уҡ өйрәнергә кәрәк. Сөнки уҡыу йылдарыбыҙ бик тиҙ үтә, ә беҙ киләсәк тормошҡа әҙерләнәбеҙ.
Хәҙерге заманда ваҡыт ҡәҙере бигерәк тә мөһим, хатта аҡсанан да артығыраҡ. Ваҡытыбыҙҙың ҡәҙерен белеп, дөрөҫ файҙаланып, илебеҙгә файҙа килтерерҙәй кешеләр булып, тормош юлын үкенмәҫлек итеп үтһәк ине. Ошо мәлдән ваҡыттың беҙ белмәгән өр-яңы ғүмер минуттары көтә.
Күҙ асып йомған арала
Үтә лә китә ваҡыт.
Нимә генә эшләһәң дә,
Булмай уны туҡтатып.
Һәр көнөңдө файҙалы
Үткәрергә һин тырыш.
Изге эштәр күберәк ҡыл,
Бүтәндәргә лә булыш.
Һәр нәмәнең ҡәҙерен
Ваҡытында белегеҙ!
Үткәнгә ҡайтып булмай,
Аҙаҡ үкенерһегеҙ!
Гөлиә АЙЫТБАЕВА,
Әбделмәмбәт мәктәбенең 11-се класс уҡыусыһы.
Бөрйән районы.
Был донъяла ваҡытында үҙ-үҙен таба алмай, урманда аҙашҡан шикелле бер урында әйләнеүселәр, кешелектән сығып, эскелек һаҙлығына батыусылар, наркомания ҡоллоғона эләгеүселәр, фәхишәлек юлына баҫыусылар, ауырыуға һабышыусылар күп. Кешеләрҙең кемеһелер үҙ ваҡытын дөрөҫ бүлгән, һоҡланырлыҡ тормош юлы үткән, ә бәғзе берәүҙе үҙ туғандарынан башҡа иҫләүсе лә юҡ. Ундайҙар үҙҙәренең ҡиммәтле ваҡыттарын бушҡа әрәм итә. Улар нисек бар шулай йәшәй, теләһә нисек тормош алып бара, үҙ мөмкинлектәрен файҙаланмай.
Кеше теләһә, күпте эшләй ала. Әгәр беҙҙең ваҡыт дөрөҫ бүленеп, эшебеҙ дөрөҫ ойошторолған булһа, күп нәмәгә өлгәшер инек. Ваҡыттың ҡәҙерен белмәгән кеше, ни тиклем һәләтле булһа ла, тормошта юғалып ҡаласаҡ.
Һәр кем ғүмер буйы нимәлер көтөп, шуға ынтылып йәшәй. Иртәгә киләсәк көн бөтөнләй икенсе, еңелерәк үтерҙәй күренә, тик беҙ онотолоп китәбеҙ. Бына бөгөн булған ваҡиғалар башҡаса бер ҡасан да ҡабатланмаясаҡ. Кемдәрҙер менән танышып, һөйләшеп торһаҡ, аҙаҡ уны ғүмерҙә лә күрмәйәсәкбеҙ. Үткән ваҡытҡа йомғаҡ яһап та, унан фәһем алырға тырышмай, тағы ла нимәлер көтәбеҙ.
Ваҡытын дөрөҫ үткәргән кеше өлгөһөнән беҙ һәр минут, һәр сәғәт эсендә нимәлер эшләп була икәнен күрәбеҙ. Минеңсә, ваҡыт етмәүҙең төп сәбәбе – эште дөрөҫ ойоштормауҙа. Үҙебеҙҙең һәм башҡаларҙың ваҡытына һаҡсыл ҡарашта булайыҡ. Уны ҡәҙерләргә мәктәптә уҡығанда уҡ өйрәнергә кәрәк. Сөнки уҡыу йылдарыбыҙ бик тиҙ үтә, ә беҙ киләсәк тормошҡа әҙерләнәбеҙ.
Хәҙерге заманда ваҡыт ҡәҙере бигерәк тә мөһим, хатта аҡсанан да артығыраҡ. Ваҡытыбыҙҙың ҡәҙерен белеп, дөрөҫ файҙаланып, илебеҙгә файҙа килтерерҙәй кешеләр булып, тормош юлын үкенмәҫлек итеп үтһәк ине. Ошо мәлдән ваҡыттың беҙ белмәгән өр-яңы ғүмер минуттары көтә.
Күҙ асып йомған арала
Үтә лә китә ваҡыт.
Нимә генә эшләһәң дә,
Булмай уны туҡтатып.
Һәр көнөңдө файҙалы
Үткәрергә һин тырыш.
Изге эштәр күберәк ҡыл,
Бүтәндәргә лә булыш.
Һәр нәмәнең ҡәҙерен
Ваҡытында белегеҙ!
Үткәнгә ҡайтып булмай,
Аҙаҡ үкенерһегеҙ!
Гөлиә АЙЫТБАЕВА,
Әбделмәмбәт мәктәбенең 11-се класс уҡыусыһы.
Бөрйән районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Фото:
Урман һәм баҡса айлығы башланды
Фото:
Башҡортостанда урман һәм баҡса айлығы башланды. Уны республиканың ҡала һәм район хакимиәттәре үткәрәсәк. Сараларға дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары әүҙем йәлеп ителәсәк, сөнки был экологик акция ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә лә эйә.
Акция сиктәрендә урман-парк зоналарын таҙартыу һәм төҙөкләндереү үткәреләсәк, ағастар ултыртыласаҡ, тораҡ пункттары йәшелләндереләсәк һәм башҡа эштәр башҡарыласаҡ.
Урмандарҙы тергеҙеү буйынса ҙур эш үткәреләсәк. Бында бигерәк тә урман участкаларын ҡуртымға алыусылар ҙур роль уйнарға тейеш.
Урман һәм баҡса айлығы майҙа тамамланасаҡ.


text:
Гимназистар Рәсәй кимәлендә лә һынатманы
12 января 2018 йыл | Мәғариф
Йөрөгән таш шымара – ятҡан таш мүкләнә, тигән халыҡ мәҡәле Красноусол башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыларына тап килеп тора. Беҙҙең уҡыусыларыбыҙ бына алты йыл рәттән Бөтә Рәсәй Бәләкәй фәндәр академияһы ойошторған "Белем һәм ижад” чемпионатында ҡатнашып, бөтә ил күләмендәге сарала белемдәренең тәрәнлеген иҫбатлап торалар.
Башҡорт теле - халҡым теле!
12 января 2018 йыл | Мәғариф
Башҡорт халҡының мәғрифәтсе сәсәне, үҙенең яҙғандары менән кеше аңына яҡтылыҡ һәм яҡшылыҡ таратыусы Мифтахетдин Аҡмулланың тыуған көнө - 14 декабрь - былтырҙан башлап Башҡорт теле көнө тип билдәләнәсәк. Ғафури районы мәктәптәрендә был көндө бик матур итеп билдәләнеләр. Ҡунаҡҡа саҡырыусылар ҙа күбәйеп китте.
Мәскәүҙә Президент шыршыһында
12 января 2018 йыл | Мәғариф
Быйыл Рәсәй президентының балалар өсөн тәғәйенләнгән шыршы байрамында Башҡортостандан 114 уҡыусы ҡатнашты. Уҡыу алдынғылары, әүҙем йәмәғәтсе, һәләтле балалар араһында Красноусол башҡорт гимназия-интернатының 7-се класс уҡыусыһы Лилиә Саттарова ла бар ине (һүрәттә). Уға бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.
Татыулыҡта – бәрәкәт
10 января 2018 йыл | Йәмғиәт
Быйылғы йыл республикабыҙҙа Ғаилә йылы сиктәрендә үтәсәк. Ул ғаилә сәйәсәтен камиллаштырыуға, ғаилә институты абруйын нығытыуға һәм уға ярҙам итеүгә йүнәлтелә. Ошо уңайҙан Үтәк ауылының күмәк балалы күркәм ғаиләләренең береһе Зөлфиә һәм Илшат Вәлиевтар ғаиләһе менән таныштырмаҡсыбыҙ.
Кооперацияға ойошоу – көн талабы
10 января 2018 йыл | Ауыл хужалығы
Былтыр йыл аҙағында район хакимиәтенең ултырыштар залында БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре "БР ауыл хужалығы кооперацияларын үҫтереү тураһында” темаһына уҡыу семинары уҙғарҙы. Уның эшендә район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров, ауыл биләмәһе башлыҡтары, хужалыҡ етәкселәре, фермерҙар, шәхси хужалыҡ алып барыусылар ҡатнашты.


text:
Себенлеме, Суби-Меңме?29-01-2016, 01:06 // Башҡорт донъяһы // Баҫып сығарырға
Был һорау миңә тынғы бирмәй ине. Әммә уның серен нисек сисергә белмәй йөрөнөм. Ә бына яңыраҡ үҙемдең шәхси архивымды барлап ултырғанда ярты быуат элек – 1963 йылда – яҙып алынған мөһим бер мәғлүмәткә юлыҡтым. Шул йылдың йәй айҙарында тыуған яҡҡа ҡайтҡан ваҡытта район үҙәге Раевка ҡасабаһында абруйлы яҡташым, РСФСР-ҙың персональ пенсионеры Ғәлиәскәр ағай Туғанов менән осрашып, бер аҙ ғына әңгәмәләшеп ултырғайным.
Ғәлиәскәр ағай 1898 йылда Дим буйындағы нәҡ ана шул Себенле ауылында тыуған. Туғановтар унда күренекле зат иҫәпләнә. Ағай үҙе лә белемле, киң ҡарашлы кеше булып сыҡты. Мәҫәлән, уның меңлеләр тураһында һөйләгәндәрен ошо рәүешле яҙып ҡуйғанмын: “Мең ҡәбиләһе ун бер ырыуға бүленгән. 1671 йылда барғаннар алар батшаға. 171 шәшке тиреһе, 18 батман бал алып барғаннар”. Меңлеләрҙең ошо Әлшәй районындағы яйыҡ-ҫыбы ырыуы ауылдарын да һанап сыҡты. (Улар – элекке Әлшәй ауылы, Ҡармыш, Иҙрис, Сураҡай, Сурай, Ташлы, Аҡҡолай – барыһы өс ауыл: Иҫке, Яңы һәм Бәләкәй Аҡҡолай, Ҡайып – Иҫкеһе һәм Яңыһы ла бар, Туҡтар – Әбдрәшит). Сағыштырып ҡараһаң, беҙҙең тарихсыларҙың, этнографтарҙың яҙғандарына тура килеп тора. Ниһайәт, уның ауыҙынан үҙенең тыуған ауылы тураһында: “Себенле элек Суби булып йөрөнө. Ҫуңынан Себенне булып киткән. Аҫаба башҡорто” тигән һүҙҙәрҙе теркәгәнмен дә баһа! Тимәк, ауыл атамаһының мәғәнәһен бер ҙә “себен” һүҙенән эҙләргә кәрәк булмаған икән дә. Ләкин ул ваҡытта мин суби тигәндең нимә икәнен белмәй инем. Хәҙер бына уның эҙенә төштөм тип әйтә алам.
Ҡыҫҡа ғына итеп әйткәндә, суби – мең ҡәбиләһе составындағы төп ырыуҙарҙың береһе. Тик һөйләү телендә уның әйтелеше бер аҙ үҙгәреп, ҫыбы тип йөрөтөлә башлаған. Урыҫса иһә, с>ч күсеше буйынса, “чубимең”гә әйләнеп киткән. Шуның өсөн дә беҙ был ырыу тураһында бик аҙ беләбеҙ. Әммә белгәндәребеҙҙе бер епкә теҙеп өйрәнә башлаһаң, ғәйәт ҡыҙыҡлы тарих килеп сыға.
Һүҙҙе академик Р.Ғ. Кузеевтың “Происхождение башкирского народа” (М.: Наука, 1974) тигән атаҡлы хеҙмәтенән башлайыҡ. Был китапта мең ҡәбиләһенең нигеҙен тәшкил иткән ете ырыу ошо рәүешле билдәләнә: күп иле, ҡырҡ өйлө, суби, меркет, ҡобау, төп мең һәм һарылы ырыуҙары. (Ырыуҙар һаны тарихи үҫеш дәүерендә, әлбиттә, үҙгәреп торған, халыҡ һаны артып, йыш ҡына яңы ырыуҙар барлыҡҡа килгән. Алда әйтелгәнсә, 1671 йылда меңлеләр, ун бер ырыу булып, ерҙәрен үҙ-ара бүлешеп алғандар). Р.Ғ. Кузеев телгә алған “суби” этнонимы үҙенең килеп сығышы менән “түбә” мәғәнәһендәге “сүбә” һүҙенә барып тоташа булһа кәрәк. “Суби” этнонимы “суба”, “саба” формаһында ҡаҙаҡтарҙың ҡыҙылҡорт ырыуы составында ла билдәле булған (шунда уҡ, 309-сы бит). Был иһә меңлеләрҙең тарихи яҡтан Урта Азия менән бәйле булыуынан килә. “Хәҙерге Башҡортостандың үҙәгендәге бөтөн ерҙәр, шул иҫәптән Өфө ҡалаһы территорияһы һәм уның Ағиҙел буйындағы әйләнә-тирәһе, риүәйәттәр буйынса, меңлеләрҙең аҫаба биләмәһе булған”, – тип яҙа Р.Ғ. Кузеев (шунда уҡ, 302-се бит).
Батша властары ХVI быуаттың икенсе яртыһында ошо аҫаба халыҡ – меңлеләр менән килешеү нигеҙендә Өфө ҡәлғәһен һалғандар. Өфө ҡәлғәһе һалынған ер өсөн ҫыбы-мең башҡорттарына батша хөкүмәте оҙаҡ ваҡыт аренда хаҡын түләп торған, тип һөйләне миңә уҙған быуаттың 70-се йылдарында ошо төбәк ҡарттары.
Суби-мең (ҫыбы-мең) ырыуы башҡорт ауылдары ХIX быуатта Димдең түбәнге ағымында – Суби-мең (Ҫыбы-мең), Димдең урта ағымында – Яйыҡ-ҫыбы-мең олосо составында булғандар. Суби-мең ырыуы ауылдары: Шишмә районында – Күсем, Үрге, Урта, Түбәнге Хәжәт, Ҡара Яҡуп, Илкәш (Ҫарт-Хәсән), шулай уҡ Сайран (Мәрән); Благовар районында – Баштирмә, Иҫке Усман. Яйыҡ-ҫыбы-меңлеләр – Әлшәй районының алда һанап үтелгән туғыҙ башҡорт ауылының халҡы. Элегерәк, Ҡармыш ауылынан бүленеп сығып, шул уҡ исемдәге күл буйына барып ултырған Яйыҡ-Ҫыбы ауылы ла бар ине. Ул ауыл халҡы, уҙған быуаттың 60-сы йылдарында ҡабат Ҡармышҡа күсеп ҡайтып, шунда айырым бер урам булып йәшәп ята. Яйыҡ-ҫыбы ырыуы ҫыбы-меңлеләрҙең бер тармағы булырға тейеш.
Себенле ауылы яйыҡ-ҫыбы-меңлеләр менән күршеләге илекәй-мең ырыуы ерендә урынлашҡан. Тарихи документтарҙа беренсе мәртәбә 1791 йылда телгә алына (Әсфәндиәров Ә.З. История сел и деревень Башкортостана. Уфа: Китап, 2009, 426-сы бит). Этник составы шаҡтай ҡатмарлы: меңлеләр, бөрйәндәр, ҡыпсаҡтар, ҡатайҙар. Илекәй-мең аҫабалары янына әтәмбәй башҡорттар килеп урынлашҡан. Ауыл халҡы Ырымбур яғынан, ундағы Себенле ауылынан күсеп килгән тигән риүәйәт йәшәй (Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге. Өфө, 2002). Был осраҡта һүҙ ана шул әтәмбәйҙәр тураһында бара, әлбиттә.
Ейәнсура районындағы Яңы Себенле (урыҫса – Новые Чебеньки) ауылының исеме ундағы Себенле (Чебенка) йылғаһының атамаһынан алынған тип фараз ителә (шул уҡ һүҙлек). Әйткәндәй, тарихи документтарҙа шул уҡ төбәктә йәнә Нижняя Чебенка, Средняя Чебенка тигән гидронимдар ҙа осрай (Материалы по истории Башкирской АССР, т. IV, ч. 1. М., 1950, 217-се бит). Түбәнге һәм Урта тигәндәре булғас, уның Үрге тигәне лә булғандыр, әлбиттә. Шуныһы иғтибарҙы йәлеп итә: ул гидронимдар урыҫ телендә Чебенли түгел, ә Чебенка, ә ауыл исеме Чебеньки формаһында алынған. Был иһә Чебенка гидронимының килеп сығышын ошондай схема буйынса күҙ алдына килтерергә мөмкинлек бирә: Суби>Чуби>Чуби+-н+-ка>Чебенка. Урыҫ телендәге Чебенканың башҡортса әйтелеше бара-тора Себенле тип йөрөтөлә башлаған булырға тейеш.
Урыҫса Чебенка тигән был гидронимдар үҙҙәренең барлыҡҡа килеүе менән, әлбиттә, “суби” этнонимына барып тоташа. Тимәк, суби ырыуы башҡорттарының бер өлөшө ҡасандыр әлеге Ырымбур яғында ла төйәкләнгән булған. Ундағы Суби>Субинка>Чубинка>Чебенка буйында ултырған ауыл да Чебеньки (Себенле) булып киткән. Шул яҡтан яйыҡ-ҫыбы һәм илекәй-мең ырыуҙары араһына күсенгән башҡорттар бындағы ауылға ла Себенле (Суби) исемен алып килгән. Суби-Мең атамаһы башҡортса – Себенле, урыҫса Чебенли булып нығынған.
Шулай итеп, Себенле ауылы атамаһының себен “муха, мошкара” төшөнсәһе менән бер ниндәй ҙә уртаҡлығы юҡ. Элекке Суби-мең/Ҫыбы-мең олосо кеүек үк, меңлеләрҙең төп ырыуҙарының береһе – суби/ҫыбы этнонимы менән бәйле тарихи хәтерҙе һаҡлай Себенле тигән был атамалар.


text:
Республика башлығы баш ҡаланың Урмансылар паркын таҙартыуҙа ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Республика башлығы баш ҡаланың Урмансылар паркын таҙартыуҙа ҡатнашты
Республика башлығы баш ҡаланың Урмансылар паркын таҙартыуҙа ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Өс мең самаһы кеше, республиканың бөтә министрлыҡ һәм ведомство хеҙмәткәрҙәре 17 майҙа Өфөнөң Урмансылар паркын таҙартыу акцияһында ҡатнашырға йыйылды. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та киң масштаблы өмәгә һәм шыршы үҫентеләрен ултыртыуға ҡушылды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, төбәк башлығы был паркты төҙөкләндереү мәсьәләһен контролгә үҙе алды. Уның фекеренсә, баш ҡаланың иң эре йәшел скверы катастрофик торошта, уны тәртипкә килтереү кәрәклеге тураһында алдан әйткәйне.
116 гектар майҙанлы парк территорияһында бюджет өлкә хеҙмәткәрҙәре сүп-сар йыйҙы, урманды ҡороған ағастарҙан таҙартты. Башҡортостандың урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин, ҡороған ағастар парктан сығарыласаҡ һәм утынға ебәреләсәк, тип билдәләне. Был маҡсаттарға 40 самаһы берәмек техника йәлеп ителде.
Шулай уҡ өмәлә ҡатнашыусылар урман массивының асыҡ участкаларында шыршылар ултыртты. Бында, Урман хужалығы министрлығы белгестәре әйтеүе буйынса, уйын комплекстары, ҡом менән тултырылған йәшниктәр, эскәмйәләр һәм беседка менән балалар майҙансығын төҙөү планлаштырылған.
— Ҡаланың ошо участкаһынан республика халҡына ял итеү өсөн Өфө хакимиәте менән берлектә парк эшләргә теләйбеҙ. Был зонала йылына 400 меңгә тиклем кеше ял итә аласаҡ, — тип аңлатты урман ведомствоһы башлығы. — Был үҙенсәлекле урман массивы булған Өфөнөң иң ҙур паркы. 12-ләгән төр ағас үҫә, имән, саған өҫтөнлөк итә, йүкәләр, ҡарағайҙар, тирәктәр, дардарҙар бар. Кәрәк булһа ағастарҙы санитар киҫеү ойошторасаҡбыҙ, ә асыҡ участкалар барлыҡҡа килгән урындарҙа ағастар ултыртасаҡбыҙ.
Тәү сиратта паркта бөтә юлдар төҙөкләндереләсәк, юлдарҙы һәм һуҡмаҡтарҙы яҡтыртыу буйынса ла эш планлаштырыла. Яҡтырҡыстарҙы һәр 20 метр һайын ҡуясаҡтар. Урман паркы бөтә территорияһы буйынса кәртәләнәсәк, ике-өс сығыу урыны ҡаралған. Аҡландарҙа спорт майҙансыҡтары – ҙур футбол, бәләкәй футбол, волейбол һәм баскетбол өсөн майҙандар урынлаштырыу планлаштырыла. Парк зонаһы территорияһын төҙөкләндереү буйынса яҡынса планға ярашлы эскәмйәләр, сүп-сар урналары һәм биобәҙрәфтәр ҡуйыу күҙаллана.
Рөстәм Хәмитов паркта йөрөүселәр менән әңгәмәлә, паркты төҙөкләндереү буйынса бөтә эштәр 2016 йылға тиклем тамамланырға тейеш, тип билдәләне.
— Быйыл башлаясаҡбыҙ, проект төҙөйәсәкбеҙ, киләһе йылда эшкә тотонорбоҙ тип ышанам. Паркты кәртәләргә, таҙартырға, тәртипкә килтерергә һәм, иң мөһиме, Өфөнөң бөтә мөйөштәренән кешеләр килһен өсөн саф тәбиғәтте һаҡларға кәрәк. Бындай ҙур территория ҡала үҙәгендә башҡа юҡ, — тип билдәләне республика Президенты.
Паркка даими йөрөүсе Фәрит Бикмәтов – бында пикник зонаһы йәки «барбекю» зонаһы ойоштороу идеяһына ҡаршы кеше.
— Паркка йәш әсәләр коляскалары менән килә, өфөлөләр йүгерә, ҡышын саңғы спорты менән шөғөлләнә. Ҡала халҡы был паркка тынлыҡҡа сумыу өсөн килә, был ҡала мәшәҡәтенән айырымлана алырлыҡ берҙән-бер утраусыҡ. Бында ниндәйҙер әүҙем ял итеү нөктәләре төҙөү паркты тик боҙасаҡ төҫлө тойола. Сөнки ундай ял спиртлы эсемләктәр эсеүгә һәм территорияны бысратыуға килтерә. Тәбиғәтте һаҡларға кәрәк тип иҫәпләйем, иң мөһиме, таҙа, тыныс, саңһыҙ, машиналарһыҙ һәм тауышһыҙ булһын, — тип өҫтәне өфөлө.
Парк территорияһында урынлашҡан хайуандар менән вольер ҡалаға ҡарай, уны шулай уҡ үҙгәрештәр көтә. План буйынса ул бәләкәй зоопаркка әйләнәсәк, унда ҡырағай йәнлектәрҙе ҡарау тейешенсә ойоштороласаҡ. Шулай уҡ мәктәп урмансылығы эше активлашасаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархы Кирилл менән осрашты Фото: Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархы Кирилл менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархы Кирилл менән осрашты Фото: Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
3 декабрҙә Кремлдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәскәү һәм Бөтә Русь патриархы Кирилл менән осрашты.
Әңгәмәлә Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон һәм Мәскәү Патриархияһында эштәр менән идара итеүсенең беренсе урынбаҫары епископ Воскресенский Савва ҡатнашты.
Башҡортостан Башлығы Өфөләге Изге Богородица сиркәүендә төҙөкләндереү эштәренең тамамланыуы хаҡында хәбәр итте, шулай уҡ Патриарх Кирилды Башҡортостанға саҡырҙы. Патриарх саҡырыуҙы ҡабул итте. Сәфәр 2016 йылдың йәйенә планлаштырылған.
Һуңынан Башҡортостандағы конфессия-ара мөнәсәбәттәр тикшерелде.
– Беҙ һәйбәт эшләйбеҙ. Төбәктә ҡаршылыҡтар, конфликттар юҡ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ рухи һәм матди яҡтан бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ, сөнки сиркәүҙәрҙе тергеҙергә кәрәк.


text:
Яҡшы һүҙе менән дауалай23-01-2018, 00:03 // Сәләмәт булайыҡ // Баҫып сығарырға
Ихлас, мөләйем Вилә Зәки ҡыҙы сирлеләрҙе дарыуҙар менән генә түгел, йылы һүҙе, яғымлы ҡарашы менән дә дауалай. Һәр пациент менән уртаҡ тел табып, эшен еренә еткереп намыҫлы эшләгән табипты етәкселек тә, коллегалары ла хөрмәт итә. Шәфҡәт туташы Нәбирә Сәғитова менән улар, иңгә-иң терәп, 25 йыл инде бергә татыу эшләй. Оҙаҡ йылдар тырыш хеҙмәте өсөн Вилә Зәки ҡыҙы район хакимиәте, Башҡортостан Республикаһы, Рәсәй Федерацияһының Почет грамоталары менән бүләкләнгән, “Һаулыҡ һаҡлау отличнигы” исеменә лайыҡ булған.
Хеҙмәтендә абруй ҡаҙанған табибә – өйҙә уңған хужабикә, һөйөклө ҡатын һәм әсәй. Хәләле Юрий Сәлимйән улы менән ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ололары Алина нефть университетын ҡыҙыл дипломға тамамлаған, ғаиләһе менән Өфөлә йәшәй, үҙ һөнәре буйынса эшләй. Кесе ҡыҙҙары Элина әсәһе һымаҡ медицина йүнәлешен һайлаған, Башҡорт дәүләт медицина университетында дауалау факультетында уҡый. Вилә Зәки ҡыҙы буш ваҡытын йәшелсә баҡсаһында үткәрергә, гөл-сәскәләр үҫтерергә ярата.
Ҡыйғы районы.


text:
Викимедиа фонды
Викимедиа фонды[1] (ингл. Wikimedia Foundation йә ҡыҫҡа WMF) — табышһыҙ партнерлыҡ, шәфҡәтлек ойошмаһы, Википедия, Викиһүҙлек, Викиөҙөмтә, Викимилек вики-проектарына ярҙам итә. Викимедиа фондының штаб-фатиры Сан-Францискола урынлашҡан (Калифорния штаты)[2]. Рәсәй Федерацияһы территорияһында ҡулланыу өсөн ирекле энциклопедик, белем биреү һәм башҡа кешелек тарафынан тупланған мәғлүмәтте төҙөү һәм таратыу менән бәйле төҙөлгән проекттар үҫеше өсөн барлыҡҡа килгән.
Йөкмәткеһе
Проектар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Википедия — ирекле энциклопедия.
- Викиһүҙлек — функциональ һүҙлек.
- Викикитапхана — асыҡ контентлы китапхана.
- Мета-вики — вики-проекттар эшмәкәрлеген координациялаған проект.
- Викитөрҙәр — биология буйынса белешмә.
- Викияңылыҡтар — ирекле текслы яңылыҡтар.
- Викиуниверситет — ирекле уҡытыу материалдары һәм курстары.
- Викимилек — медиафайлдар һаҡлау урыны.
- Викиөҙөмтә — өҙөмтәләр йыйылмаһы.


text:
2-09-2013, 16:14 / ---
«Ҡуңыр буға»ның киләсәк юлы
Быйыл, май айында, Белоретта «Ҡуңыр буға» йәмәғәт ойошмаһы тѳҙѳлдѳ. Нимә менән шѳғѳлләнә, ниндәй эштәр атҡара был ойошма? Башҡортостанда урындарҙағы яҙыусылар ойошмалары ябыла. Хатта, ҡасандыр республикала иң кѳслѳләрҙән һаналған, составында күпселеге Башҡортостан, Рәсәй Яҙыусылар Союзы ағзалары булған Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойшмаһы ла ябылды. Хәҙер унда бер рәйес менән бер бухгалтер. Улары ла ярты ставкала. Иҙел башы яҙыусылары ингән Учалы ойошмаһында ла шул уҡ хәл. Ҡулъяҙмаңды тапшырырға хәҙер Ѳфѳгә юлланырғамы? [right][/right]...


text:
Йәш эшҡыуарҙар мәктәбе
Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһында БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы инициативаһы менән 8 декабрҙә йәштәр эшуыуарлығының сираттағы мәктәбе үҙ эшен башлай.
Был курста 40-тан ашыу кеше — студенттар, яңы эш башлаусы эшҡыуарҙар һәм эшһеҙ йәштәр ҡатнаша.
Ике аҙналыҡ уҡытыу программаһы сиктәрендә бизнес-пландар төҙөүгә, шулай уҡ һөйләшеүҙәр алып барыу оҫталығына, бизнесты ойоштороу һәм документация алып барыуҙа тәртип булдырыуға төп баҫым яһаласаҡ. Артабан алынған күнекмәләрҙе йүнсел йәштәр практикала ҡуллана аласаҡ.
—Йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбе эшмәкәрлеге йәш ғаиләләргә методик һәм ойоштороу ярҙамы күрһәтеүгә ҡайтып ҡала, — тине БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының иҡтисади программалар һәм йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү бүлеге консультанты Гөлназ Моратова.


text:
Силәбелә башҡорт шағиры Урал Ҡолошовтың юбилей кисәһе уҙҙы
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Силәбелә Шәйехзада Бабич исемендәге 15-се китапханала әҙәби-музыкаль кисә уҙҙы. Сара Силәбе өлкәһе Сосновка районындағы балалар сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы, башҡорт шағиры Урал Ҡолошовтың 50 йәшенә арналды.
Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, сара барышында «Күңел йылыһы» тип аталған яңы китаптың исем туйы булды. Йыйылыусылар авторҙың эштәрен һәм балаларҙың рәсемдәрен ҡараны. Осрашыуҙа Силәбе өлкәһе Мәҙәниәт министрлығының милли сәйәсәт идаралығы етәксеһе Илья Аносов, Сосновка районының мәҙәниәт идаралығы етәксеһе Татьяна Маркина, М.Аҡмулла исемендәге Силәбе өлкә әҙәби берләшмәһе етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Ҡамса Мортазин, «Уралым» башҡорт гәзите мөхәррире Нурия Иҡсанова, Аҡмулла исемендәге әҙәби берләшмә ағзалары, «Шишмә» китапханаһы уҡыусылары, ижади интеллигенция вәкилдәре ҡатнашты.
Әҙәби осрашыу Урал Ҡолошовтың ижады менән танышыуҙан башланды. Экранда шағир хаҡында «Көньяҡ Урал» Силәбе дәүләт телерадиокомпанияһы төшөргән сюжет күрһәтелде. Ҡамса Мортазин Урал Ҡолошовтың тормошо һәм ижады тураһында һөйләне. Китапхананың даими уҡыусылары уның тыуған еренә бағышланған шиғырҙарын уҡыны. Байрам кисәһен концерт номерҙары биҙәне. Осрашыу һуңында шағир автограф таратты.
Мөдир Көнһылыу Әйүпова һүҙҙәренсә, китапханала бындай әҙәби кисәләр йыш ойошторола. Һуңғы ваҡытта китапхана ҡалала һәм өлкәлә йәшәүсе башҡорт һәм татар халҡының мәҙәни үҙәгенә әүерелде. Быйыл Шәйехзада Бабич исемендәге 15-се китапхананың барлыҡҡа килеүенә 110 йыл тулыу киң билдәләнәсәк.


text:
31-03-2017, 14:54 / ---
«Хәүефһеҙ Интернет» яҡлыбыҙ
Бөгөн Интернет селтәре менән файҙаланмаған, уның турала ишетмәгән бер генә кеше лә юҡтыр. Тик, бер рәхәттең бер михнәте булған кеүек, Интернеттың да файҙалы ла, зыянлы ла яҡтары күп. Барыһы ла уның менән дөрөҫ файҙаланыу ҡағиҙәләрен белеп етмәй әле, Интернет мутлашыусылары ла йоҡлап ятмай, уңайлы мәлде файҙаланып, мәкерле эшен ҡыла. Шуның өсөн бында ла алтын урталыҡты табып, һәр нәмәлә сама белеп, дөрөҫ эш итергә кәрәк. Глобаль донъя мәғлүмәте менән балалар файҙаланғанда айырыуса һаҡ булыу, уларҙы бар яҡлап та контролдә тотоу талап ителә, сөнки бының етди эҙемтәләргә килтереүе ихтимал....


text:
Хөрмәтле һалым түләүселәр!
23 июня 2017 йыл | Хоҡуҡ, Йәмғиәт
2017 йылдың 1 июленә тиклем хеҙмәткәрҙәрҙең уртаса исемлек һаны тураһында мәғлүмәттәрҙе, шулай уҡ ҡулланылып килгән һалым һалыу режимына ярашлы, алынған килемдәр тураһында һалым декларацияларын тапшырырға онотмағыҙ.
Ауылымдың үткәне һәм бөгөнгөһө
23 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
"Тыуған ауылым Игенйылға”,- тиһәм,
Был күптәргә ғәжәп тойола.
"Ниңә шулай?” – тигән таныш һорау
Тағын бер ҡат миңә ҡуйыла.
Был күптәргә ғәжәп тойола.
"Ниңә шулай?” – тигән таныш һорау
Тағын бер ҡат миңә ҡуйыла.
Каникулдары күңелле һәм файҙалы башланды
23 июня 2017 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
Юлыҡ мәктәбендә "Йәйләү” лагеры программаһына ярашлы ошо уҡ исем аҫтында башланғыс класс уҡыусылары өсөн көндөҙгө лагерь ойошторолған. Унда барлығы утыҙ уҡыусы йөрөй.
Халыҡ хәтере мәңгелек
23 июня 2017 йыл | Яңылыҡтар, Йәмғиәт
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 72 йылдан ашыу ваҡыт уҙһа ла, атай-олатайҙарын, яҡындарын, туғандарын юғалтыусыларҙың күңел яралары һаман һыҙлай, йөрәктәрҙе әрнетә. Һуғыш яугирҙары, илебеҙгә тыныслыҡ алып килеүселәр һәр саҡ хәтерҙә һәм иҫтә.
Изге байрам менән!
23 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Хөрмәтле дин ҡәрҙәштәр, райондаштар!
Рамаҙан айы тамамланып, Ғыйҙел-Фитыр – Ураҙа байрамы етеүе менән тәбрик итәм һеҙҙе! Изге Рамаҙан айында тотҡан ураҙаларыбыҙ ҡабул булһын! Игелекле ғәмәлдәрҙе күберәк башҡарырға тырышайыҡ!
Был боронғо байрам барлыҡ дин тотоусылар өсөн рухи камиллыҡҡа ирешеүгә ынтылыу символы булып тора. Тәрән мәғәнәгә эйә әлеге байрам кешеләрҙә исламдың рухи һәм әхлаҡи ҡиммәттәрен тәрбиәләй, күңелдәрҙә миһырбанлыҡ, ата-бабаларыбыҙ, халҡыбыҙ ғөрөф-ғәҙәттәренә ҡарата ихтирам һәм хөрмәт хистәре уята. Ураҙа байрамы игелекле эштәр башҡарыу, мохтаҗдарға ҡарата ҡайғыртыусанлыҡ һәм игелек күрһәтеү менән билдәләп үтелә, кешеләрҙең камиллыҡҡа ынтылыуын кәүҙәләндерә.
Барлыҡ дин тотоусыларға күркәм сабырлыҡ, ураҙаны иҫән-һау тамамлауҙарын теләйем! Көтөп алынған Ураҙа байрамын яҡындарығыҙ эргәһендә ҡаршылағыҙ. Барлыҡ ислам дине тарафдарҙары өсөн изге һаналған әлеге көн шатлыҡ-ҡыуаныстарға бай булһын, күңелдәрегеҙгә тыныслыҡ һәм гармония, ғаиләләрегеҙгә именлек һәм татыулык алып килһен!
Ғәйет намаҙы Красноусол мәсетендә иртәнге сәғәт 9-ҙа башҡарыла.
Рауил хәҙрәт ИВАЕВ,
имам-мөхтәсиб.
Рамаҙан айы тамамланып, Ғыйҙел-Фитыр – Ураҙа байрамы етеүе менән тәбрик итәм һеҙҙе! Изге Рамаҙан айында тотҡан ураҙаларыбыҙ ҡабул булһын! Игелекле ғәмәлдәрҙе күберәк башҡарырға тырышайыҡ!
Был боронғо байрам барлыҡ дин тотоусылар өсөн рухи камиллыҡҡа ирешеүгә ынтылыу символы булып тора. Тәрән мәғәнәгә эйә әлеге байрам кешеләрҙә исламдың рухи һәм әхлаҡи ҡиммәттәрен тәрбиәләй, күңелдәрҙә миһырбанлыҡ, ата-бабаларыбыҙ, халҡыбыҙ ғөрөф-ғәҙәттәренә ҡарата ихтирам һәм хөрмәт хистәре уята. Ураҙа байрамы игелекле эштәр башҡарыу, мохтаҗдарға ҡарата ҡайғыртыусанлыҡ һәм игелек күрһәтеү менән билдәләп үтелә, кешеләрҙең камиллыҡҡа ынтылыуын кәүҙәләндерә.
Барлыҡ дин тотоусыларға күркәм сабырлыҡ, ураҙаны иҫән-һау тамамлауҙарын теләйем! Көтөп алынған Ураҙа байрамын яҡындарығыҙ эргәһендә ҡаршылағыҙ. Барлыҡ ислам дине тарафдарҙары өсөн изге һаналған әлеге көн шатлыҡ-ҡыуаныстарға бай булһын, күңелдәрегеҙгә тыныслыҡ һәм гармония, ғаиләләрегеҙгә именлек һәм татыулык алып килһен!
Ғәйет намаҙы Красноусол мәсетендә иртәнге сәғәт 9-ҙа башҡарыла.
Рауил хәҙрәт ИВАЕВ,
имам-мөхтәсиб.


text:
Станоктар, роботтар, махсус кейемдәр...28-02-2018, 00:06 // Иҡтисад, Анонстар // Баҫып сығарырға
Заман технологиялары йылдан-йыл үҫеш кисерә, хатта бер нисә йыл элек кенә киң ҡулланылған станоктың бөгөнгө шарттарға яуап бирмәүе лә ихтимал. Йәнә етештереүселәрҙең, белгестәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеп, бер-береһенә яраҡлы продукция етештереп, яңы бәйләнештәр тыуҙырыу, сауҙа элемтәһен нығытыу – күргәҙмәнең төп маҡсаты.
Әйткәндәй, Рәсәй сәнәғәт форумы йыл һайын илдең башланғыстар һәм аныҡ тәҡдимдәр тупланған төп майҙансыҡтарының береһенә әүерелә. Уның эшендә федераль һәм төбәк дәүләт власы органдары, Рәсәйҙең ҙур сәнәғәт предприятиелары етәкселәре, бизнес, ассоциация һәм берекмәләр вәкилдәре ҡатнаша.
Күргәҙмәлә Рәсәйҙең һәм сит илдәрҙең танылған сәнәғәт алдынғылары, машиналар төҙөү тармағындағы “ОДК-УМПО”, “Технодинамика” холдингы, “Концерн-Инмаш”, “Халтек”, “Легато”, “Пегас”, “Интехника”, шулай уҡ Липецк станоктар төҙөү предприятиеһы, Стәрлетамаҡтың “Станкомонтаж”ы, Өфө нефть-газ торбалары ҡорамалдары заводы һәм башҡа коллективтар бар ине. Беларусь Республикаһы, Ҡытай, Япония, Германия һәм башҡа илдәрҙең экспозициялары ла урын алған.
Быйыл экспонаттарҙың составы үҙгәргән. Компанияларҙың яртыһынан күбеһе үҙҙәре етештереп, үҙҙәре файҙаланған ҡорамалдарҙы, йыһаздарҙы алып килгән. Уларҙың ҡулланыусылар менән күҙгә-күҙ осрашып, һорауҙарға ихлас яуап биреүенә һоҡланмау мөмкин түгел.
Үҫмерҙәр, йәштәр – сәнәғәтте, илебеҙ иҡтисадын күтәреүселәр быуыны. Тап шуға ла йыйында уларҙың бөгөнгө белгестәр, етәкселәр менән йәнәш ҡатнашыуы, фәһемле эштәрен тәҡдим итеүе ҡыуаныслы. “Өфөнөң инновация потенциалы” проекты тәүге тапҡыр үҙенең тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Республика йәш робот эшләүселәренең әйберҙәре лә күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.
Шуныһы ҡыуаныслы: күпселек кейемдәр ситтән ташылһа ла, махсус кейемдәр, нигеҙҙә, үҙебеҙҙә тегелә. Был юҫыҡта дизайнерҙар әүҙем эшләй. “Һаҡланыу саралары” тигән күргәҙмә экспозицияһында сифатлы, зауыҡ менән етештерелгән ошондай тауарҙар менән танышырға мөмкин ине.
Сара “Рәсәйҙә сәнәғәтте үҫтереүҙең дәртләндереүсе һәм тотҡарлаусы факторҙары” тигән пленар ултырыштан башланды. Уны республика Башлығы Рөстәм Хәмитов асып, йыйындың технологик интеграцияға булышлыҡ итеү һәм республика иҡтисадының төп тармаҡтарын инновацион үҫтереү өсөн ғәйәт ҙур әһәмиәткә эйә булыуын билдәләне.


text:
- Подробности
- Просмотров: 318
МАТУРЛЫҠ, кеше аңында әйберҙәр м‑н тирә‑яҡтағы ысынбарлыҡтың әхлаҡи ҡәнәғәтләнеү һәм эстетик ләззәт бирә алырлыҡ эске һәм тышҡы сифаттарын асыусы универсаль йәшәйеш формаларының береһе. М. тәбиғәттә, ижт. тормошта, индивидтың матди һәм рухи эшмәкәрлегендә, кешенең үҙендә бар. М. һәм уның төрҙәрен ҡабул итеү утилитар уйҙарҙан азат һәм ихлас була. Предмет йәки күренештең М. уның тышҡы ҡиәфәте һәм эске сифаттары м‑н ләззәт бирә. Гүзәллек М. иң юғары кәүҙәләнеше булып тора. М. нигеҙендә ысынбарлыҡ объекттарына хас булған объектив законлыҡтар, аһәңлелек, симметрия, ритм, пропорционаллек, маҡсатҡа ярашлылыҡ, ш. уҡ предметтар һәм күренештәрҙең тышҡы рәүешендәге тауыш һәм төҫ үҙенсәлектәренең самаһы ята. М. ике яҡлы, объектив‑субъектив тәбиғәтле. Сәнғәтте, тирә‑яҡ донъяны, матди һәм рухи әҫәрҙәрҙе кеше субъектив‑эстетик баһалай, эстетик зауыҡ һәм идеалдар аша үҙләштерә, шуға күрә М. күпмелер дәрәжәлә әхлаҡи, соц., тарихи, милли һ.б. критерийҙарға бәйле.
Башҡорттарҙың М. күҙ алдына килтереүе, уны ҡабул итеү һәм уның м‑н ләззәтләнеү һәләте, үҙ мөхитендә һәм сәнғәтендә кәүҙәләндереү оҫталығы уларҙың йәшәү рәүеше, әхлаҡи йүнәлештәре һәм дини ышаныуҙарына бәйле. Күсмә халыҡ мәҙәниәте, ислам ҡабул итеү үҙҙәрен Тәбиғәттең кәүҙәләнеше һәм рәүеше тип иҫәпләгән башҡорттарҙың эстетик ҡараштарына йоғонто яһаған. Башҡорттарҙың фекеренсә, М. үҙ файҙаһын ҡайғыртҡан мәнфәғәттәрҙән юғары һәм ифрат рухи төшөнсә. Башҡорт төбәген өйрәнеүселәрҙең күбеһе башҡорт халҡының нескә зауыҡлы эстетизмын, ижади һәләтлелеген, М. тоя, ләззәтләнә һәм уның закондары б‑са ижад итә алыуын билдәләй. Халыҡ аңында М. бер нисә рәүештә кәүҙәләндерелгән: тәбиғәт М., ҡатын‑ҡыҙ М., хайуандар М. Исламдың тере йәндәрҙе һүрәтләүҙе тыйыуына ҡарамаҫтан, башҡорттар камиллыҡ, әһәңлелек һәм сама т‑да күҙаллауҙарын орнаменттарҙа, биҙәү‑ҡулланма сәнғәте, зәргәрлек сәнғәтендә, балаҫ һуғыуҙа, башҡорт кейемендә, көй‑йыр, шиғри һәм бейеү ижадында һынландыра алған. Хәҙ. башҡорт сәнғәте халыҡтың М. традицион күҙаллауын ижади дөйөмләштереү булып тора.
Әҙәб.: В а л е е в Д.Ж. Об эстетике башкирского эпоса //Фольклор народов РСФСР. Уфа, 1989; К а г а н М.С. Эстетика как философская наука. СПб., 1997.
З.Й.Рәхмәтуллина
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов