text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
3 мартта Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе менән осрашты. Осрашыу барышында халыҡ-ара ойошма менән үҙ-ара эш итеү перспективалары һәм республика биләмәһендә берлектәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре тикшерелде.
– Һеҙҙең менән аралашыу һәр саҡ файҙалы, сөнки беҙ мәҙәни, матди мираҫты һаҡлап ҡалыу өҫтөндә эшләйбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.
Әлеге ваҡытта республиканың ойошма менән үҙ-ара эш итеүе 2013 йылда Парижда ҡул ҡуйылған белдереү сиктәрендә бойомға ашырыла, тип билдәләне Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары. Байтаҡ саралар күрелгән, әммә яңынан-яңы идеялар һәм тәҡдимдәр барлыҡҡа килә.
– Атап әйткәндә, беренсе геологик парк булдырыу тәҡдиме бар, – тип хәбәр итте Григорий Орджоникидзе. – Хәҙер ЮНЕСКО-ла ошо яңы программа көс туплай. Ысынында иһә был перспективалы программа, бындай геологик парктар илебеҙҙә әлегә юҡ. Шуға күрә был пилот проекты – Рәсәйҙә тәүге геопарк буласаҡ.
Осрашыуҙа шулай уҡ Шүлгәнташты ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫына индереү мәсьәләһе тикшерелде. Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары һүҙҙәренсә, бөтә кәрәкле процедуралар ҙа үтәлгән осраҡта ошо объект буйынса ҡарар 2018 йылда уҡ ҡабул ителеүе ихтимал.
Рәсәй һәм халыҡ-ара ЮНЕСКО кафедралары селтәрен үҫтереү тураһында ла һүҙ барҙы. Атап әйткәндә, Өфө дәүләт нефть техник университеты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты ошондай кафедралар асыу хаҡында ғариза менән сығыш яһаны.


c: text/html

text:
Фото:
Төбәктең Мәғариф өлкәһендә контроль һәм күҙәтеү идаралығы башлығы интернет менән ҡулланыусыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе
Фото:
25 ғинуарҙа «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) Башҡортостан Республикаһының Мәғариф өлкәһендә контроль һәм күҙәтеү идаралығы начальнигы Әлмира Ғәниеваның онлайн-конференцияһы үтте.
Бер сәғәт дауамында идаралыҡ начальнигы һорауҙарға яуап бирҙе. 17 сәғәттән 18-гә тиклем «Һорау бир!» бүлегендә тейешле форма тултырып, «Ижтимағи электрон гәзит»те уҡыусылар уға мөрәжәғәт итә ала ине.
Интернет менән ҡулланыусылар өсөн i-gazeta.com сайтынан видеотрансляция «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында ойошторолдо.
Әлмира Ғәниеваның виртуаль киңлектәге әңгәмәһе «Ижтимағи электрон гәзит» һәм «Башинформ» агентлығы материалдарында сағылыш табасаҡ.
Тейешле техник эштәр башҡарылғандан һуң, «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында 2012 йылдағы тәүге онлайн-конференция буйынса тулы видеоотчет урынлаштырыласаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Даут Юлтый биография на башкирском языке
Башҡорт яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре Дауыт Юлтый, ысын исеме Юлтыев Дауыт Исхаҡ улы,
1893 йылдың 6 (18) апрелендә элекке Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе Йомран-Табын волосына ҡараған (хәҙерге Ырымбур өлкәһе, Иванов районы) Юлтый ауылында тыуған. Юлтый ауылындаға һәм Сорокин мәҙрәсәһендә уҡый. Ҡаҙағстан далаларында һәм тыуған ауылында балалар уҡыта.
1914 йылда беренсе донъя һуғышына китә. 1917 йылғы Февраль һәм Октябрь революцияларын фронтта ҡаршылай.
1919 йылда Коммунистар партияһы сафына инә, граждандар һуғышында ҡыҙылдар яғында ҡатнаша. Ошо мәлде беренсе революцион армияның штабында сыҡҡан “Ҡыҙыл йондоҙ” гәзитендә эшләй. Артабан Туҡсоран кантонында хәрби комиссар, партияның кантон комитеты секретары вазифаларын башҡара.
1920 йыл аҙағында Башҡортостандың элекке баш ҡалаһы Стәрлетамаҡҡа саҡыртып алына. Башҡортостан хәрби комиссариаты политидаралығында “Ҡыҙыл батыр” тигән гәзитте ойоштороуҙа ҡатнаша һәм шул гәзиттең мөхәррире була. Артабан республика хәрби комиссариаты политидаралығының мәктәптәр бүлегендә инспектор, Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең мөдире, Башҡорт дәүләт драма театрының әҙәби консультанты булып эшләй.
1921 йылдан «Башҡортостан» гәзитенә мөхәррир булып эшләй, «Яңы юл», «Белем» журналдарын сығарыуҙа ҡатнаша.
1925 — 1926 йылдарҙа Мәскәүҙә Ҡыҙыл профессура институтында уҡый, бер ни тиклем ваҡыт Центриздатта мөхәррир булып эшләй.
Утыҙынсы йылдарҙа «Октябрь» журналының, «Әҙәби удар» гәзитенең мөхәррир вазифаларын алып бара, Башҡортостан Милли мәҙәниәт институты эшендә яҡындан ҡатнаша, Башҡортостан Яҙыусылар союзын ойоштороусыларҙың һәм уның етәкселәренең береһе була.
1938 йылда шәхес культы репрессияһына дусар ителә һәм атып үлтерелә.


text:
Республикала 45 градусҡа тиклем һыуытасаҡ Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Республикала 45 градусҡа тиклем һыуытасаҡ
Республикала 45 градусҡа тиклем һыуытасаҡ Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Был аҙнала Башҡортостанда күп йылдарҙың уртаса билдәһенән уртаса 8-10 градусҡа түбән төшкән һауа температураһы менән һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ.
— Һауа торошоноң аяҙлы-болотло, күбеһенсә яуым-төшөмһөҙ булыуы көтөлә. Урыны менән еңелсә ҡар яуасаҡ. Һауа температураһы төндә аҙна башында һәм аҙағында – 23-28 градус, айырым райондарҙа минус 35 градусҡа тиклем һыуыҡ буласаҡ. Көндөҙ – минус 18 градустан 23-кә тиклем, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева.
Шаршамбынан кесе йомаға, 29 ғинуарҙан 30-на, һәм кесе йоманан йомаға ҡарата төндә республикала һыуыҡтың көсәйеүе көтөлә. Төндә 30-35 градусҡа тиклем, урыны менән (айырыуса төньяҡ, төньяҡ-көнсығыш һәм таулы райондарҙа) 40-45-кә тиклем һыуытасаҡ. Һауа температураһы көндөҙ минус 25-тән алып 30 градусҡа тиклем тәшкил итәсәк, тип иҫкәртте республиканың баш синоптигы.


text:
Байрам салютын Өфөлә 40 мең самаһы кеше ҡараған
12 июндә байрам салютын Өфөлә 40 мең самаһы кеше ҡараған. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендәге оператив кәңәшмәлә хакимиәт башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Бынан тыш, уның әйтеүенсә, Ленин исемендәге майҙанда булған төп фейерверктан тыш, параллель рәүештә салют «Моторҙар эшләүсе» мәҙәниәт һарайы алдында ла үткән. Уны йәнә 20 меңләп кеше ҡарарға килгән.
—Өфөлә бер-бер артлы барған байрамдар дөйөм алғанда тыныс үтте, — тине ҡала башлығы. Хәҙер ҡалаға сираттағы тантанаға – октябрҙә билдәләнәсәк БР дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итеүҙең 20 йыллығына әҙерләнә башларға кәрәк.


text:
БР Йәмәғәт палатаһы республика парламенты менән Килешеү кимәлендә хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй
Башҡортостандың өсөнсө саҡырылыш Йәмәғәт палатаһы БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай менән үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында Килешеү проекты әҙерләй. Был хаҡта палата рәйесе Рәмил Бигнов республика Президенты Рөстәм Хәмитовҡа хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, документта йәмғиәт мәнфәғәттәренән сығып бергәләп эшләү механизмдары билдәләнәсәк.
— 8 сентябрҙә һайлауҙар үтә, БР Дәүләт Йыйылышының яңы составы формалашасаҡ. Ул эшләй башлағанға тиклем закон сығарыу инициативалары булараҡ күрһәтелгән тәҡдимдәрҙе тормошҡа ашырыу йәһәтенән үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында Килешеү проекты әҙерләйбеҙ. Ошо йәһәттән республика парламенты комитеттары һәм комиссиялары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырыу күҙ уңында тотола, — тип хәбәр итте Рәмил Бигнов.


text:
Иң яҡшы ташсылар билдәләнде
Өфөлә Башҡортостандың төҙөлөш белгестәренең IV Республика профессиональ оҫталыҡ конкурсының сираттағы этабы үтте. Ул республиканың иң яҡшы ташсыларын билдәләне.
Конкурсты ойоштороусылар — БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы, БР Төҙөүселәр союзы һәм Рәсәй Төҙөүселәр профсоюзының Республика ойошмаһы.
Беренсе урынды «21-се трест» 5-се төҙөлөш участкаһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ташсылары Илдар Басиров менән Евгений Абдулбаев яуланы. Икенсе урынды “10-сы төҙөлөш участкаһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән Руслан Бәҙретдинов менән Радик Исланов алды. Почетлы өсөнсө урында — «3-сө төҙөлөш тресы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ташсылары Рәлиф Ҡотдосов һәм Азамат Мәғзүмов.
Бөтә еңеүселәр һәм призерҙар Хөрмәт грамоталары, аҡсалата премиялар һәм ҡиммәтле бүләктәр менән наградланды.
Конкурстың киләһе этабы 16 июлдә үткәрелә: унда ҡатнашыусылар БР төҙөлөш комплексының иң яҡшы плита һалыусыһы исеме өсөн ярышасаҡ.


text:
Йәшелсәселәрҙең үҙ сәсеү осоро
Өфө районы игенселәре иген культуралары менән бер рәттән асыҡ ергә йәшелсәләр ултыртыу ҙа алып бара. Әлеге көнгә йәшелсә плантацияларына бүленгән 385 гектар майҙандың 106 гектарына сәселгән дә инде. Иң элек йәшелсәселәр һуған ултыртты. Бөгөн ул 60 гектар ерҙе биләй. Кишер, сөгөлдөр сәсеү алып барыла. Иртә өлгөрә торған кәбеҫтә үҫентеләрен асыҡ ергә ултыртыуға тотондолар. Районда икенсе икмәккә 704 гектар ер бүлделәр. Уны «Дмитриевский» совхоз-заводы ғына ултырта башланы. Йәшелсәселәр ҡала халҡын яңы витаминлы продукция менән тулы күләмдә тәьмин итеү өсөн бөтә агротехник алымдарҙы еренә еткереп үтәргә тырыша.
Районда иген культуралары майҙаны ярайһы уҡ ҙур. Яҙғы сәсеүҙе 20200 гектар майҙанда үткәрергә планлаштыралар.
— Бөгөнгө көнгә райондың ауыл хужалығы предприятиелары игенселәре 6700 гектар иген культуралары сәсте, — ти район хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралығы баш агрономы Лилиә Нәбиева. – Көн һайын 1,5-2 меңәр гектарға арта бара. Тупраҡта дым запасының аҙ булыуын иҫәпкә алып, беҙ бөтә агротехник алымдарҙы ваҡытында һәм комплекслы үтәргә тырышабыҙ: культиваторҙар артынан шунда уҡ баҫыуға сәсеү агрегаттары сыға, һуңынан сәсеүлектәр тырматыла. Бының менән юғары уңыш алырға ынтылабыҙ.
Районда яҙғы сәсеүҙе 12 майға тамамларға планлаштыралар.


text:
Рөстәм Хәмитов Ҡытайҙың Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Ҡытайҙың Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Ҡытайҙың Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
10 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ҡытай Халыҡ Республикаһы Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осрашты. Делегацияны Ҡытай коммунистар партияһының төбәк комитеты секретары һәм Ляонин провинцияһы Бөтә Ҡытай халыҡ вәкилдәре йыйылышының даими комитеты рәйесе Ли Си етәкләй. Яҡтар төбәк-ара хеҙмәттәшлекте нығытыу һәм иҡтисадтың төрлө өлкәләрендә берлектәге проекттарҙы бойомға ашырыу мөмкинлектәрен тикшерҙе.
Рөстәм Хәмитов менән Ли Си сәнәғәт өлкәһендә генә түгел, шулай уҡ туризм, фән, медицина, мәғариф тармаҡтарында ла төбәк-ара хеҙмәттәшлекте үҫтерергә кәрәк тигән фекергә килде.
Осрашыу барышында «Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән «Хайчен Нефтемаш» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
– Үҙ ваҡытында беҙ «Хайчен Нефтемаш» заводында булдыҡ һәм күргәндәребеҙҙән бик ҡәнәғәт ҡалдыҡ. Беҙ продукция өлгөләрен ҡараныҡ. Был ысынлап та әһәмиәтле, ҡеүәтле техника. Беҙҙең нефть сәнәғәте шундай техникаға мохтаж. Республикала ауыр быраулау ҡорамалдары заводын төҙөү һәйбәт булыр ине. Рәсәйҙә геология-разведкалау эштәре дауам итә. Әлбиттә, яҡшы ҡорамалдар булғанда уға ихтыяж тыуасаҡ. Коллегаларыбыҙ ошо проектты әҙерләр һәм беҙ уны тормошҡа ашырырбыҙ, тип ышанам, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Ҡытай Халыҡ Республикаһы Башҡортостандың сауҙа партнерҙары араһында бишенсе урынды биләй. 2014 йылда республиканың Ҡытай менән тышҡы сауҙа әйләнеше 685,1 миллион доллар тәшкил иткән, ошо сумманың 79 проценты (541,5 миллион доллар) экспорт тауарҙарына тура килә.
Башҡортостандан Ҡытайға нефть һәм нефть продукттары, химия сәнәғәте продукцияһы, вертолеттар, көкөрт, баҡыр һәм башҡа тауарҙар оҙатыла. Ҡытайҙан беҙгә насостар, электр ҡорамалдары, аяҡ кейемдәре һәм башҡа продукция килтерелә.
Башҡортостан Хөкүмәте менән Хэйлунцзян, Ляонин һәм Цзянси провинциялары хөкүмәттәре араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы бер нисә килешеү ғәмәлдә.


text:
Ҙур ғаилә культын булдырырға кәрәк
Республика йортонда күп балалы әсәләргә "Әсәлек даны" миҙалдарын тапшырыу тантанаһы үтте. Юғары наградаларҙы Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов тапшырҙы.
Бөгөн бында республиканың төрлө мөйөштәренән, төрлө йәштәге, төрлө яҙмышлы һәм төрлө һөнәр эйәләре булған иллеләп ҡатын-ҡыҙ йыйылды. Ләкин, Мортаза Ғөбәйҙулла улы билдәләүенсә, уларҙың барыһын да бер нәмә берләштерә — балаларға сикһеҙ һөйөү.
— Балалар тәрбиәләү — ҙур матди сығымдар һәм энергия талап итеүсе ауыр хеҙмәт, — тине республика башлығы. — Шуға күрә лә ил етәкселеге күп балалар тәрбиәләнгән ғаилә институтына ярҙам итеүгә етди иғтибар бирә.
Төбәгебеҙҙә Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттарында аналогтары булмаған льготалар һәм пособиелар ғәмәлдә. Туғыҙ бала тәрбиәләгән ғаиләләргә "Газель" автомобилдәре бушлай бирелә. Дөрөҫ, әлегә был процесс туҡталып ҡалған.
— Машиналар бар, балалар юҡ, — ти Мортаза Ғөбәйҙулла улы. — Бөтә бындай ғаиләләрҙе транспорт менән тәьмин итеп бөттөк. Хәҙер һигеҙ бала тәрбиәләгән ата-әсәләргә автомобилдәр тапшырыу тураһында мәсьәләне ҡарайбыҙ.
Әйткәндәй, бөгөн наградланыусы ҡатын-ҡыҙҙар араһында яңы микроавтобус алыуға потенциаль кандидаттар бар ине. Мәҫәлән, Ҡырмыҫҡалы районынан ете бала тәрбиәләүсе Наталья Золотарева, йәки Өфөнән Гүзәл Әһлетдинованың ғаиләһендә лә ете бала. Улар икеһе лә Президенттың, ғаиләгеҙҙә тағы ла тулыландырыу планлаштырыламы, тигән һорауына ыңғай яуап бирҙеләр.
— Бына килештек тә, — тип йылмайҙы Мортаза Ғөбәйҙулла улы. — Беҙҙә ысын ҙур ғаилә культы булдырылырға тейеш, тип иҫәпләйем.


text:
Өфөлә һәүәҫкәр фотографтар Аҙнабаевтарҙың “Беҙҙең эргәлә” күргәҙмәһе асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөлә һәүәҫкәр фотографтар Аҙнабаевтарҙың “Беҙҙең эргәлә” күргәҙмәһе асылды
Өфөлә һәүәҫкәр фотографтар Аҙнабаевтарҙың “Беҙҙең эргәлә” күргәҙмәһе асылдыФото: Андрей Старостин
“Урал “ халыҡ сәнғәте галереяһында һәүәҫкәр фотографтар Аҙнабаевтар ғаиләһенең “Беҙҙең эргәлә” тип аталған күргәҙмәһе асылды. Өс өлөштән торған экспозицияла “Ҡала һәм беҙ”, “Республика буйлап” һәм “Эре план менән” темалары буйынса берләштерелгән төрлө фотоһүрәттәр күрһәтелгән.
Алик Хәким улы, уның ҡатыны Елена һәм ҡыҙҙары Римма өсөн фотографиялар –ғаиләнең уртаҡ мауығыуы ул. Алик һәм Елена Аҙнабаевтар белемдәре буйынса профессиональ рәссамдар. 1990 йылдаулар икәүһе лә Башҡорт Дәүләт педагогия институтының ( бөгөн Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты) нәфис- графика факультетын тамамлайҙар.
— Студент йылдарынан башлап фотография менән мауығабыҙ, әммә үҙебеҙҙе был эштең оҫтлары тип иҫәпләмәйбеҙ, — тип һөйләй Алик Хәким улы. – беҙ икәүебеҙҙә — уҡытыусылар, ләкин ижад өсөн ваҡыт табыла.
Аҙнааевтар ғаиләһе Башҡортостан буйлап йыш сәйәхәт ҡылалар. Юлда осратҡан ҡыҙыҡлы һәм ғәҙәти булмағандың барыһын да төшөрәләр. Шулай итеп, күргәҙмәгә өлөшләтә сығарылған республика тәбиғәтенең сағыу пейзаждары тыуған. Өфөлә төшөрөлгән фотографиялар ҙа иғтибарҙы йәлеп итеп тора:”Ҡала ҡыйыҡтары”, “ Черниковка станцияһында иртә”, “Иҫке ҡала шәүләләре”, “Ҡапҡа” һәм башҡалар. Фотоларҙың һәр береһендә өфөлөләрҙең һәр береһенә яҡшы таныш урындар яңыса ҡараш менән бирелгән, күҙ өйрәнгән, шуға ла иғтибар бирмәгәнгә күрә, ҡала урамдары, йорттары үҙенә генә хас илаһи матурлыҡта бирелгән.
— Матурлыҡ беҙҙең эргәлә генә, тормош мәшәҡәттәренә бирелеп, беҙ уларҙы күрмәйбеҙ генә,- ти Алик Хәким улы.- Тауҙар ғорурлығын, баҫыуҙар киңлеген, иләҫ елде тоймау мөмкин түгел, сөнки быларҙың барыһы ла беҙҙең тыуған Башҡортостаныбыҙ. Күргәҙмәгә килеүселәр беҙҙең менән был хозурлыҡты уртаҡлашыр тип уйлайбыҙ.


text:
“НефАЗ” акционерҙар йәмғиәтендә бизнес-план раҫланды
«Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар Советы ултырышында йәмғиәттең 2010 йылға бизнес-планы раҫланды һәм предприятиеның уҙған йылдағы эш йомғаҡтары ҡаралды.
«НефАЗ» акционерҙар йәмғиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бизнес-план-2010 параметрҙары 2009 йыл кимәлендәге күләмле һәм техник-иҡтисади күрһәткестәрҙе күҙ уңында тота. Әммә автотехника баҙарында дөйөм хәл үҙгәргән осраҡта продукция сығарыуҙы ярайһы уҡ арттырыу өсөн бөтә мөмкинлектәр бар.
Быйыл 10 айҙа тейәп оҙатылған продукция, тауарҙар һәм хеҙмәтләндереүҙәр күләме 4,253 миллиард һумлыҡ тәшкил итте. Был бизнес-планда ҡаралғандағынан дүрт процентҡа тиерлек күберәк. Ләкин был күрһәткесте 2008 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, хәҙерге күләм 44 процент тәшкил итә. Йыл йомғаҡтары буйынса тейәп оҙатылған продукция күләмдәре уҙған йыл кимәленә ҡарата кәмендә 55 процент тәшкил итәсәк. Белгестәр иҫәпләүенсә, автомобилдәр эшләүҙәге бөгөнгө хәлде иҫәпкә алғанда, был насар күрһәткес түгел.
Беренсе кварталда саф килем буйынса 163 миллион һум алып еткерелмәне. 10 айлыҡ йомғаҡтар буйынса зыяндар 68 миллион һумға тиклем кәметелде. Ноябрь-декабрҙә продукция етештереү һәм тейәп оҙатыу күләмдәренең артыуы 2009 йылды зыянһыҙ тамамларға мөмкинлек бирә.


text:
Фото:
Башҡортостанда Берҙәм ышаныс телефоны эшләй башланы
Фото:
Башҡортостанда Берҙәм ышаныс телефоны эшләй башланы. 8-800-7000-183 номеры буйынса бушлай шылтыратып, ауыр тормош хәлендә ҡалған кешеләр тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында квалификациялы психологик ярҙам ала аласаҡ. Бығаса төбәктә бындай ярҙам Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәгендә, Республика балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приютында күрһәтелде. БР Хөкүмәте вице-премьеры Лилиә Ғүмәрова һөйләүенсә, әлеге башланғыс «Ныҡлы ғаилә» партия проекты сиктәрендә тормошҡа ашырыла. Хәҙер беҙҙең республикала ышаныс телефонының берҙәм номеры буласаҡ. Бындай сара ғаилә институтын нығытыуға йәнә бер аҙым булып тора, тип иҫәпләй Лилиә Ғүмәрова.
Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова фекеренсә, ышаныс телефоны ауыр тормош хәлендә ҡалған граждандарға ярҙам итеү йәһәтенән һөҙөмтәле сара булараҡ үҙен танытып өлгөрҙө. Уның һүҙҙәренсә, ышаныс телефонының төп маҡсаты – көсләүҙе, балаларға ҡарата ҡаты мөнәсәбәтте, балалар суицидын иҫкәртеү. Телефонға ҡабул ителгән барлыҡ мәғлүмәт конфиденциаль булып ҡала.
Проектты ойоштороусылар булып республика Хөкүмәте һәм «Берҙәм Рәсәй» партияһы сығыш яһаны.


text:
Иглин районының элекке хакимиәт башлығы урынбаҫары Контроль-иҫәп палатаһына ҡаршылашҡаны өсөн яуап бирәсәк
Республика буйынса Тәфтиш комитетында әүәлге Иглин районы хакимиәте башлығы урынбаҫарына ҡарата «Вәкәләттәрҙе саманан тыш файҙаланыу» статьяһы буйынса енәйәт эшен тикшереү тамамланды. Материалдар судҡа тапшырылды, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.
Район хакимиәтенең әүәлге чиновнигы 2010 йылдың 1-9 ноябрендә муниципалитет эшмәкәрлеген тикшергән БР Контроль-иҫәп палатаһы комиссияһының эшмәкәрлегенә ҡаршылыҡ күрһәткән, тип иҫәпләй тәфтишселәр. Биләгән вазифаһынан файҙаланып, ғәйепләнеүсе бюджет үтәлеше буйынса документтарҙы биреүҙән баш тарта, комиссия ағзаларын хакимиәт һәм финанстар менән идара итеү биналарына үткәрмәй.


text:
Башҡортостан таможняһында яңы начальникФото: Олег Яровиков
Башҡортостан таможняһында яңы начальник
Башҡортостан таможняһында яңы начальникФото: Олег Яровиков
19 ғинуарҙа Республики Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Федераль таможня хеҙмәте етәксеһе урынбаҫары Сергей Шохин менән эш осрашыуы үткәрҙе. Осрашыуҙа республика Президентын Башҡортостан таможняһының яңы начальнигы Валерий Бышовец менән таныштырҙылар. Был вазифаға ул Рәсәй Федераль таможня хеҙмәтенең 2009 йылдың 31 декабрендәге приказына ярашлы тәғәйенләнде. Мортаза Рәхимов Валерий Бышовецты яуаплы вазифаға тәғәйенләнеүе менән ҡотланы һәм, Башҡортостан таможняһы киләсәктә лә һөҙөмтәле һәм яҡшы эшләр, тигән ышаныс белдерҙе.
Осрашыуҙа шулай уҡ илдең таможня органдары эшен, тауарҙар тураһында декларация яһау механизмдарын камиллаштырыу, таможня хоҡуғы тәртибен боҙоуҙар тураһында иҫкәртеү мәсьәләләре лә тикшерелде.
Мортаза Рәхимов республиканың таможня хеҙмәте эшен ыңғай баһаланы. Уның фекеренсә, Башҡортостан таможняһы республика предприятиелары һәм ойошмаларының тышҡы иҡтисади бәйләнештәрен үҫтереүгә ҙур йоғонто яһай, төбәк иҡтисадының инвестициялар йәлеп итеүсәнлеген яҡшырта.
Сергей Шохин әйтеүенсә, 2009 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан таможняһы Волга буйы округының таможня хеҙмәттәре араһында беренсе урын яулаған. 2009 йылда федераль бюджетҡа 12 миллиард 80 миллион һумдан ашыу аҡса күсерелгән.
Биографик белешмә
Бышовец Валерий Анатольевич 1972 йылда Киевта тыуған. Юғары белемле — 1996 йылда Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтын тамамлаған. Таможня органдарында хеҙмәтен 1990 йылда Мәскәү күргәҙмә таможняһы инспекторы вазифаһынан башлай. 1994 йылдан алып 2008 йылға тиклем Дәүләт таможня комитетында, Рәсәй Федераль таможня хеҙмәтендә Таможня режимдары идаралығында һәм Баш таможня теркәүен һәм таможня контролен ойоштороу идаралығында эшләй.
2008 йылдан 2010 йылға тиклем Рәсәй Федераль таможня хеҙмәте етәксеһенең урынбаҫары ярҙамсыһы вазифаһын башҡара.


text:
Бөгөн күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы теркәү мәсьәләһе буйынса граждандар ҡабул ителә
12 ғинуарҙа Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиленең Башҡортостан буйынса төбәк йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәһендә күсемһеҙ милекте теркәү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә. Халыҡ һорауҙарына Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Петр Клец яуап бирә.
Ҡабул итеү сәғәт 10-да башлана.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» туҡталышы).
Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Баш ҡалала «Медиапрофи-2015» республика журналистар премияһы еңеүселәренең исеме билдәле булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Өфөлә «Медиапрофи-2015» республика журналистар премияһы еңеүселәренең исеме билдәле булды. Быйылғы бәйгенең темаһы — «Үҫеш нөктәләре». Жюри уңышлы эшҡыуарлыҡ башланғыстары, етештереүҙе үҫтереү, урындағы властың уңайлы эш мөхите булдырыу йәһәтенән тырышлығы хаҡындағы иң яҡшы эштәрҙе һайлап алды. Конкурсҡа республика һәм муниципаль киң мәғлүмәт саралары журналистарының 200-ҙән ашыу эше ҡабул ителде.
Һәр номинацияла «республика» һәм «муниципаль киң мәғлүмәт саралары» категориялары буйынса еңеүселәр билдәләнде. «Иң яҡшы репортаж» өсөн наградаға «Комсомольская правда-Уфа» гәзитенән Дарья Петрова һәм Бөрөнөң «Победа» гәзите хәбәрсеһе Ольга Тимофеева лайыҡ булды. «Иң яҡшы очерк»ты «Ватандаш» журналы мөхәррире Эльвира Халиҡова һәм Октябрьский ҡалаһынан «Тыуған яҡ» гәзите хәбәрсеһе Сәлиә Ғарифуллина яҙған. «Комсомольская правда» гәзите фотографы Тимур Шәрипҡолов фоторепортаж өсөн махсус награда алды. «Иң яҡшы интернет-проект» номинацияһында эшҡыуарлыҡ тураһында мәҡәләләр шәлкеме өсөн «Башинформ» агентлығынан Артур Басиров еңеүсе тип танылды. «Иң яҡшы интервью» номинацияһында — «Аргументы и факты» гәзите хәбәрсеһе Айгөл Мусина, «Сибайский рабочий» гәзите хәбәрсеһе Римма Юнысова, «Иң яҡшы аналитик материал» номинацияһында «Республика Башкортостан» гәзите хәбәрсеһе Алексей Шильников, Көйөргәҙе мәғлүмәт үҙәге хәбәрсеһе Гөлназ Йәғәфәрова еңеп сыҡты.


text:
Башҡортостан спортсыһы Анна Крившина яңы донъя рекорды ҡуйҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Германияла IDM Berlin 2015 халыҡ-ара ярыштар үтте, унда донъяның 42 иленән 600-гә яҡын спортсы ҡатнашты.
Рәсәйҙең йыйылма командаһы составында Башҡортостандан өс йөҙөүсе — паралимпия чемпиондары Михаил Зимин һәм Александр Неволин-Светов, шулай уҡ донъя чемпионы Анна Крившина сығыш яһаны.
Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Анна Крившина күреү һәләте боҙолған спортсылар араһында 50 метр араға арҡала йөҙөү буйынса яңы донъя рекорды ҡуйҙы. Ошо араны ул 32 секунд эсендә үтте.


text:
шимбә, 21 гыйнвар 2017, Казан вакыты 11:40
Башҡортостан янғындарҙан арына алмай. Көн һайын күпләп ут сығыуҙары хаҡында хәбәрҙәр ишетелеп тора. Урындағы мәғлүмәт сараларында ла янғын тураһында ғына һөйләнә. Башҡаса мөмкин дә түгел- республика етәкселеге ялдан сыҡмаған әлегә.
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығынан янғынға ҡаршы көрәш бүлеге етәксеһе Рәйес Әхмәтов әйтеүенсә, йылдың тәүге 8 көнөндә янғындар һаны 118-гә еткән, 30 кеше ут ҡорбаны булған. Һуңғы тәүлектә йәнә 15 янғын булып бер кеше үлгән. Ауырғазы районы Турымбәт ауылында янған йортто һүндергәс, 47 йәшлек ирҙең кәүҙәһенең ҡалдыҡтары табылған. Яңы йыл байрамдары осоронда Өфөлә баҡса йортонда янып үлеүселәр әтәмбайҙар түгел, 18-20 йәшлек 4 егет менән ике ҡыҙ була. Улар бында яңы йыл үткәреү өсөн йыйыла. Мейестең төҙөк булмауы арҡаһында һәләк булалар. Янғын һүндереүселәр ғәҙәттәгесә ут үҙенең эшен тамамлағас отчет өсөн килеп етә.


text:
Төбәктә уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы һәм пенсия күләме билдәле булды Фото: Андрей Старостин
Төбәктә уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы һәм пенсия күләме билдәле булды
Төбәктә уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы һәм пенсия күләме билдәле булды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡы һәм пенсия күләме билдәле булды. Башҡортостанстат 2015 йылдың III кварталында халыҡтың килеме менән йәшәү минимумы күләменең нисбәте мәғлүмәттәрен килтерҙе. Яҡынса баһалауҙар буйынса, халыҡтың йән башына уртаса килеме айына 30 595,5 һумға тиң.
2015 йылдың III кварталында хеҙмәткәрҙең уртаса айлыҡ эш хаҡы 25 496,6 һум тәшкил иткән. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ағымдағы йылдың ғинуар-сентябрь айҙарында республикала ул былтырғы менән сағыштырғанда 3,5 процентҡа артҡан һәм 25 165 һум тәшкил иткән. 2015 йылдың 1 октябренә уртаса айлыҡ пенсия күләме 11 430,0 һумға тиң.
Алдан хәбәр ителгәнсә, республика Хөкүмәте ҡарары менән 2015 йылдың III кварталында халыҡтың йән башына йәшәү минимумы 8 643 һум күләмендә билдәләнгән. Эшкә һәләтле халыҡ өсөн ул — 9 197, пенсионерҙарға — 7 037, балаларға 8 653 һум тәшкил иткән.


text:
Баш ҡалала тәүге тапҡыр Рөстәм Шәрипов иҫтәлегенә республика ҡурайсылар конкурсы уҙғарыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
18 мартта Өфөлә тәүге тапҡыр Рөстәм Шәрипов иҫтәлегенә республика ҡурайсылар конкурсы уҙғарыла. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, конкурсҡа 80-дән ашыу ғариза килгән. Инвалидтар ижады йортонда профессиональ һәм үҙешмәкәр музыканттар сығыш яһай. Улар ике йәш категорияһында (16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән өлкән) ярыша. Ҡатнашыусыларҙы танылған ҡурайсы Азат Айытҡолов етәкселегендәге жюри баһалай. Жюри составында музыка донъяһының абруйлы вәкилдәре Ришат Рәхимов, Юлай Ғәйнетдинов, Венер Йылҡыбаев бар.
Конкурстың маҡсаты — 2013 йылда 36 йәшендә ваҡытһыҙ арабыҙҙан киткән ҡурайсы, «Далан» төркөмө солисы Рөстәм Шәриповтың иҫтәлеген мәңгеләштереү, ҡурайҙа уйнауҙы пропагандалау, яңы исемдәр асыу. Сараны өс-биш йылға бер тапҡыр ойоштороу күҙаллана.
Бәйге Башҡорт дәүләт филармонияһында Рөстәм Шәриповтың «Ҡурай моңо — йәшәү йәме» тип аталған хәтер кисәһе менән тамамлана. Программала Азат Айытҡолов, «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле, «Арғымаҡ» этно-төркөмө, Марсель Сәйетов, Юнир Һағынбаев, Сәйет Билалов һәм башҡа артистарҙың сығышы ҡаралған.
Ойоштороусылар — Йылайыр районы йәштәре союзы, республиканың Ҡурайсылар союзы, Йылайыр районы хакимиәте, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты һәм Республика халыҡ ижады үҙәге.


text:
Баш ҡалала «Мортазинсылар йондоҙлоғо» туған сәхнәһендә опера йондоҙҙарын йыйҙыФото: Георгий Шишкин
Баш ҡалала «Мортазинсылар йондоҙлоғо» туған сәхнәһендә опера йондоҙҙарын йыйҙы
Баш ҡалала «Мортазинсылар йондоҙлоғо» туған сәхнәһендә опера йондоҙҙарын йыйҙыФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
15 июндә Өфөлә «Мортазинсылар йондоҙлоғо» ҡалҡты һәм балҡыны. Вокал буйынса легендар педагог, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры Миләүшә Мортазина үҙенең юбилейын иң яҡшы уҡыусылары ҡатнашлығындағы концерт менән билдәләне.
Рәсәй Президенты Владимир Путиндың, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың, Мария театрының художество етәксеһе Валерий Гергиевтың ҡотлауҙары уҡып ишеттерелде. Профессорҙы Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Салауат Сәғитов, Өфө башлығы Ирек Ялалов, Өфө дәүләт сәнғәт институты ректоры Әминә Әсфәндиәрова тәбрикләне.
Башҡорт опера һәм балет театры сәхнәһенә бер-бер артлы уның уҡыусылары — танылған йырсылар, күп һанлы конкурс лауреаттары, опера йондоҙҙары сыҡты. Миләүшә Ғәли ҡыҙы уларҙың барыһын да йырлау оҫталығына ғына өйрәтмәгән, һәр береһендә ныҡлы характер тәрбиәләгән.
Өфө тамашасыһы алдында Асҡар һәм Илдар Абдразаҡовтар, Әлфиә Кәримова, Салауат Асҡаров, Иҙрис Ғәзиев, Владимир Белов, Раил Кучуков, Хәмит Ишбулдин, Bәхит Хызыров, Владимир Копытов, Дилара Иҙрисова, Әлим Ҡәйүмов, Изабелла Базина, Динә Хөсәйенова, Әлиә Исҡужина, Иҙел Аралбаев сығыш яһаны.
Үҙ заманында билдәле йырсы булған, әммә арабыҙҙан киткән йәки концертта сығыш яһай алмағандар ҙа үҙҙәренең уҡытыусыһы өсөн «йырланы». Уларҙың архивта һаҡланған сығыштарынан өҙөктәр ҙур экранда күрһәтелде. Улар — Илфаҡ Смаков, Сажиҙә Ғәлимова, Нажиә Аллаярова, Вячеслав Храмов, Радик Гәрәев, Райнат Бәшәров, Флүрә Ноғоманова, Зөһрә Байбурина.
Миләүшә Мортазинаның элекке концертмейстеры — дирижер Артем Макаров етәкселегендәге симфоник оркестр оҙатыуында ариялар, романстар һәм йырҙар яңғыраны, концертта театр хоры ла ҡатнашты. Кисә байрамдың режиссеры Рөстәм Ғәлиевтың «Мортазинсылар йондоҙлоғо» шиғыры менән тамамланды. Әммә уҡыусылар үҙҙәренең уҡытыусыһын ебәрергә ашыҡманы. Сәскә гөлләмәләре тотоп, уның хөрмәтенә «Happy birthday» йырын башҡарҙы, Илдар Абдразаҡов иһә ошо иҫтәлекле мәлде фотоға төшөрөп өлгөрҙө.
Миләүшә Ғәли ҡыҙы Мортазина (1926 йылдың 27 майында тыуған) — вокал мәктәбенә нигеҙ һалыусы, профессор, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, СССР-ҙың юғары мәктәбе отличнигы, Өфө ҡалаһының почетлы гражданины.


text:
Башҡортостан 2011 йылғы сәсеү кампанияһына әҙерләнә
Башҡортостанда урып йыйыу эштәре ошо көндәрҙә тулыһынса тамамланасаҡ. Был турала 8 ноябрҙә БР Хөкүмәтендә Президент Рөстәм Хәмитов рәйеслегендә үткәрелгән кәңәшмәлә әйтелде, тип хәбәр итте Премьер-министр урынбаҫары Шамил Вахитов.
— Һуңғы гектарҙарҙа шәкәр сөгөлдөрөн йыйып алыу бара, — тип хәбәр итте вице-премьер. — Шишмә районында ғына 80 гектар плантациянан тамыраҙыҡтарҙы йыйып алырға ҡалды. Аграрийҙар киләһе сәсеү кампанияһына планлы әҙерлек алып бара. Талап ителгән 278 мең тонна орлоҡтоң 254 мең тоннаһы һалынған. Шуның 9,4 мең тоннаһы республиканан ситтән килтерелгән. Иҫәпләүҙәр буйынса Омск һәм Новосибирск өлкәләренән тағы ла 17 мең тонна самаһы орлоҡ килтерергә талап ителә.
Ужым культуралары сәсеүлектәре тикшерелде. Сәселгән 656 мең гектарҙың 84 мең гектарында ужым культуралары шытып сыҡманы. Яуып үткән ямғырҙар ужым сәсеүлектәрендә ыңғай сағылды. Белгестәр ужым бойҙайы һәм тритикале буйынса ыңғай һөҙөмтәләр көтә. Шулай ҙа яҙға өҫтәп орлоҡ килтереү талап ителәсәк.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов агросәнәғәт комплексына ҡоролоҡ менән бәйле сығымдарҙы компенсациялауға бүленгән субсидияларҙы файҙаланыу һөҙөмтәлелегенә контролде көсәйтергә ҡушты, тип хәбәр итә Республика Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.


text:
Йәш ғалимдар сит илдә стажировка үтәсәк
Башҡортостандың Йәш ғалимдар союзы 2011 йылда AIESEC халыҡ-ара йәштәр ойошмаһы төбәк бүлексәһенең халыҡ-ара программаларҙа ҡатнашыу тураһында тәҡдимен хупланы.
Стажировкалар түбәндәге йүнәлештәр буйынса үткәрелә: иҡтисад, идара итеү, мәғариф өлкәһендә, шулай уҡ социаль һәм техник программалар буйынса.
Уларҙа һуңғы курс студенттары һәм эш тәжрибәһенә эйә булған һәм инглиз телен белгән белгестәр ҡатнаша ала. Һәр ҡатнашыусыға халыҡ-ара стажировкаға барыу өсөн кәрәкле тәжрибәне һәм уның мотивацияһын билдәләйәсәк һайлап алыу этаптарын үтергә кәрәк буласаҡ. Бынан һуң кандидат уҡыу һәм үҙе стажировка үтәсәк ойошма менән танышыу осорон үтәсәк. Халыҡ-ара тәжрибәгә эйә булыу өсөн донъяның 107 иленең береһенә барырға мөмкин.
Халыҡ-ара стажировкалар программаһы йәш ғалимдарға Рәсәйҙә эшләгәндә уңышлы ҡулланырға мөмкин булған сит ил методикаһын һәм тәжрибәһен өйрәнергә ярҙам итәсәк.
AIESEC – ул йәмғиәтте үҫтереүгә үҙ өлөшөн индереү маҡсатында үҙ потенциалын асырға һәм үҫтерергә мөмкинлек биреүсе иң ҙур халыҡ-ара студенттар ойошмаһы.


text:
Миәс ҡалаһында үтәсәк һабантуйҙа Учалы филармонияһы артистары сығыш яһаясаҡ
Силәбе өлкәһенең Миәс ҡалаһында 12 июндә башҡорт һабантуйы үтә. Байрамға Учалы филармонияһы артистарының да килеүе көтөлә.
Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, ҡала паркында сауҙа рәттәре ойоштороласаҡ, тирмәләр урынлаштырыласаҡ. Сараны ойоштороусылар булып Силәбе өлкәһенең «Башҡорт ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары ярҙамында Миәс хакимиәте сығыш яһай.
Һабантуйҙың мәҙәни программаһында, Башҡортостан артистарынан тыш, Миәс һәм Силәбе ҡалаларының үҙешмәкәр ижади коллективтары ҡатнашасаҡ.
Сара сиктәрендә көрәш һәм башҡа спорт ярыштары, халыҡ уйындары, конкурстар ойоштороласаҡ.


text:
Из города Тында выполняются железнодорожные перевозки по 350 маршрутам.
Тында - Абдулино, Тында - Абинская, Тында - Агрыз, Тында - Аксаково, Тында - Алдан, Тында - Алзамай, Тында - Алонка, Тында - Амазар, Тында - Амган, Тында - Амгунь, Тында - Амут, Тында - Анапа, Тында - Ангарск, Тында - Ангоя, Тында - Анжерская, Тында - Анзеби, Тында - Аносовская, Тында - Арга, Тында - Арзамас 2, Тында - Аркадак, Тында - Армавир Ростовский, Тында - Архара, Тында - Аур, Тында - Ачинск 1, Тында - Аям, Тында - Бада, Тында - Байкальск, Тында - Балашов-Пассажирский, Тында - Барабинск, Тында - Беленькая, Тында - Белоглинская, Тында - Белогорск, Тында - Бердяуш, Тында - Беркакит, Тында - Бестужево, Тында - Бира, Тында - Биракан, Тында - Биробиджан 1, Тында - Благовещенск, Тында - Бобров, Тында - Боготол, Тында - Богучан, Тында - Болен, Тында - Болотная, Тында - Большой Невер, Тында - Большой Нимныр, Тында - Бугуруслан, Тында - Будукан, Тында - Бузули, Тында - Буреинск, Тында - Бурея, Тында - Варгаши, Тында - Верхнезейск, Тында - Видим, Тында - Вихоревка, Тында - Возжаевка, Тында - Возрождение, Тында - Волгоград 1, Тында - Волочаевка 1, Тында - Восстание Пассажирская, Тында - Выселки, Тында - Вязовая, Тында - Вятские Поляны, Тында - Герби, Тында - Гидростроитель, Тында - Гилюй, Тында - Гонжа, Тында - Горин, Тында - Горхон, Тында - Дарасун, Тында - Демченко, Тында - Денисовский, Тында - Джамку, Тында - Джелингра, Тында - Динская, Тында - Дипкун, Тында - Дрогошевск, Тында - Дружинино, Тында - Дугда, Тында - Дуссе-Алинь, Тында - Евдаково, Тында - Екатеринбург-Пассажирс, Тында - Екатеринославка, Тында - Ерофей Павлович, Тында - Ессентуки, Тында - Ея, Тында - Жирекен, Тында - Жутово, Тында - Заболотное, Тында - Завитая, Тында - Заиграево, Тында - Залари, Тында - Заозерная, Тында - Звездная, Тында - Зверево, Тында - Звонкое, Тында - Зилово, Тында - Зима, Тында - Зимовники, Тында - Златоуст, Тында - Змейка, Тында - Золотинка, Тында - Известковая, Тында - Известковый Завод, Тында - Икабья, Тында - Иланская, Тында - Имени Генерала Милько, Тында - Ин, Тында - Иркутск Пассажирский, Тында - Иркутск-Сорт, Тында - Иса, Тында - Исакан, Тында - Исилькуль, Тында - Итат, Тында - Ишим, Тында - Кавказская, Тында - Казань Пасс, Тында - Каменская, Тында - Камнега, Тында - Канаш, Тында - Канск-Енисейский, Тында - Кантемировка, Тында - Карамыш, Тында - Карымская, Тында - Кежемская, Тында - Кинель, Тында - Киренга, Тында - Кисловодск, Тында - Кичера, Тында - Козулька, Тында - Комсомольск На Амуре П, Тында - Кореновск, Тында - Коршуниха-Ангарская, Тында - Косаревский, Тында - Котельниково, Тында - Краснодар 1, Тында - Красноуфимск, Тында - Красноярск Пасс, Тында - Кропачево, Тында - Крымская, Тында - Куанда, Тында - Кувыкта, Тында - Кудули, Тында - Кузнецк, Тында - Куйтун, Тында - Кулатка, Тында - Кундур-Хабаровский, Тында - Кунерма, Тында - Куранах, Тында - Курган, Тында - Кутулик, Тында - Кущевка, Тында - Куэнга, Тында - Кычыранкы, Тында - Кюхельбекерская, Тында - Ларба, Тында - Лебяжья-Сибирская, Тында - Ледяная, Тында - Лена, Тында - Лиан, Тында - Лиски, Тында - Лихая, Тында - Лондоко, Тында - Лопча, Тында - Мавринский, Тында - Магдагачи, Тында - Макушино, Тында - Маревая, Тында - Мариинск, Тында - Миасс 1, Тында - Миллерово, Тында - Минеральные Воды, Тында - Митрофановка, Тында - Мишкино, Тында - Могды, Тында - Могот, Тында - Могоча, Тында - Можга, Тында - Мони, Тында - Москва Казанская, Тында - Мульмуга, Тында - Муром 1, Тында - Муртыгит, Тында - Мустак, Тында - Мухинская, Тында - Мысовая, Тында - Нагорная Якутская, Тында - Нальды, Тында - Небель, Тында - Невинномысская, Тында - Нерюнгри Грузовая, Тында - Нерюнгри Пасс., Тында - Нижнеангарск, Тында - Нижнеудинск, Тында - Николаевка, Тында - Ния, Тында - Новая Чара, Тында - Новоотрадная, Тында - Новопавловка, Тында - Новосибирск-Главный, Тында - Новохоперск, Тында - Новочеркасск, Тында - Новочунка, Тында - Новый Уоян, Тында - Новый Ургал, Тында - Нора, Тында - Облучье, Тында - Оборчо, Тында - Обь, Тында - Огоньер, Тында - Огорон, Тында - Окурдан, Тында - Окусикан, Тында - Олекма, Тында - Ольгохта, Тында - Омск-Пассажирский, Тында - Орокот, Тында - Падунские Пороги, Тында - Парчум, Тында - Пенза 1, Тында - Первопроходцы, Тында - Петров Вал, Тында - Петровский Завод, Тында - Петропавловск, Тында - Петухово, Тында - Пильна, Тында - Поворино, Тында - Поздеевка, Тында - Постышево, Тында - Приамурская, Тында - Приисковая, Тында - Пурикан, Тында - Пятигорск, Тында - Ремонтная, Тында - Речушка, Тында - Решоты, Тында - Рихард Зорге, Тында - Россошь, Тында - Ростов-Главный, Тында - Ртищево 1, Тында - Ручей, Тында - Сальск, Тында - Самара, Тында - Сарапул, Тында - Саратов 1 Пасс, Тында - Сарепта, Тында - Свободный, Тында - Северобайкальск, Тында - Селенга, Тында - Селигдар, Тында - Сенная, Тында - Сергач, Тында - Сердобск, Тында - Серышево, Тында - Сети, Тында - Сиваки, Тында - Силип, Тында - Скалистый, Тында - Сковородино, Тында - Слюдянка 1, Тында - Солнцевая, Тында - Солони, Тында - Сонах, Тында - Сосновые Родники, Тында - Стланник, Тында - Сулея, Тында - Сулин, Тында - Сулук, Тында - Сызрань 1, Тында - Сызрань Город, Тында - Таежная, Тында - Тайга, Тында - Тайшет, Тында - Таксимо, Тында - Талдан, Тында - Таловая, Тында - Таловка, Тында - Татакан, Тында - Татарская, Тында - Теплое Озеро, Тында - Тихорецкая, Тында - Томмот, Тында - Тулун, Тында - Тунгала, Тында - Тутаул, Тында - Туюн, Тында - Тыгда, Тында - Тюмень, Тында - Тяжин, Тында - Улак, Тында - Улан-Удэ Пасс, Тында - Улькан, Тында - Ульма, Тында - Унаха, Тында - Ункур, Тында - Ургал 1, Тында - Урил, Тында - Уркальту, Тында - Уруша, Тында - Усолье-Сибирское, Тында - Усть-Катав, Тында - Уфа, Тында - Учугей, Тында - Ушумун, Тында - Уяр, Тында - Февральск, Тында - Хабаровск 1, Тында - Хальгасо, Тында - Хани, Тында - Харагун, Тында - Харпичан, Тында - Хатыми, Тында - Хилок, Тында - Хорогочи, Тында - Хребтовая, Тында - Хурмули, Тында - Хушенга, Тында - Чабыгда, Тында - Чаны, Тында - Челябинск-Главный, Тында - Чемчуко, Тында - Червинка, Тында - Черемхово, Тында - Чернушка, Тында - Чернышевск-Забайкальск, Тында - Чертково, Тында - Чильчи, Тында - Чита 2, Тында - Чулымская, Тында - Чульбасс, Тында - Чульман, Тында - Чуна, Тында - Шахтаум, Тында - Шахтная, Тында - Шилка-Пасс., Тында - Шимановская, Тында - Штурм, Тында - Шугара, Тында - Шумиха, Тында - Щучье, Тында - Эанга, Тында - Эбгунь, Тында - Эворон, Тында - Этыркэн, Тында - Юктали, Тында - Юрга 1, Тында - Юргамыш, Тында - Якутский, Тында - Янаул, Тында - Янталь.


text:
Хоҡуҡ
Хоҡуҡ — Йәмғиәт төҙөлөшөн, тормошон һәм эшмәкәрлеген билдәләүсе ижтимағи тәртип ҡағиҙәләре. Хоҡуҡтын конкрет ысынбарлығы, билдәләмәһе ғалимдын субъектив аңлауҙан килә. Ләкин төрлө юридик мәктәптәрҙен мәғәнәләре, дөйөм булып, хоҡуҡ буйынса тулығынса мәғлүмәт бирә ала. Хоҡуҡ мәғәнәғен, билдәләмәһен аңлау өсөн ҙур роль плюрализмда тора.
Бер-нисә билдәләмәләрҙә хоҡуҡ хоҡуҡтын системаһына оҡшаш (объектив хоҡуҡ йәки закон, ҡануниәт). Бында хоҡуҡ хоҡуҡтын системаһы һымаҡ хоҡуҡтын сығанаҡтарҙа таныла, уның йөкмәткеһе — Хоҡуҡ нормаһы.
Бер-нисә билдәләмәләрҙә хоҡуҡ — хоҡуҡ системаһы. Бында хоҡуҡтарҙы аңлау, хоҡуҡ мәҙәниәте, хоҡуҡты тормошҡа ашырыу ҡушымта билдәләмәләр индерелә.
Йөкмәткеһе
- 1 Хоҡуҡ нормаһы
- 2 Хоҡуҡ тыуыу теориялары
- 3 Хоҡуҡ ғәйләләре
- 4 Хоҡуҡ билдәләре
- 5 Хоҡуҡ компаративистикаһы
- 6 Хоҡуҡтын философияһы
- 7 Хоҡуҡ доктринаһы
- 8 Хоҡуҡты өйрәнеү ысулдары
- 9 Хоҡуҡ процедураһы
- 10 Рәсәй хоҡуҡ системаһы
- 11 Төшөнсәләр
- 12 Нотариат
Хоҡуҡ нормаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҡуҡ нормаһы (урыҫ. норма права) — дәүләт менән танылған һәм ҡуйылған бөтәләрғә лә мотлаҡ булған ҡағиҙә.
Билдәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кешелерәр араһында мөнәсәбәттәр көйләү
- Дөйөмлөк
- Бөтәләрғә лә мотлаҡ
- Дәүләт менән ҡуйыла
- Аныҡлыҡ, билдәлелек
- Система
Хоҡуҡ нормаһы ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гипотеза[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Диспозиция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Диспозиция — Енәйәттен билдәһен күрғәткән, енәйәт-хоҡуҡ нормаһы элементы.
Диспозиция була:
- Ябай. Енәйәттен тик исемен ғенә эйтә. Мәҫәлән: урлау, үлтереү.
- Һүрәтләү диспозиция. Енәйәттен шарттарҙы, тулығынса мәғлүмәт бирә.
- Һылтанма. Башҡа законға йәки статъяға ебәрә.
- Бланкет. Тулығынса мәғлүмәт ҡарау өсөн өҫтәмә закон ҡарарға кәрәк.
Санкция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Са́нкция (лат. sanctio — ҡаты, ҡәтғи ҡарар) — тәртипте боҙған субъектка насар эҙемтәһе килтерғән хоҡуҡ нормаһының элементы.
Санкциялар төрҙәре:
- Шарттар билдәләнгән санкция — юғары һәм түбән предел менән конкрет язаны биргән санкция (урыҫ. Относительно определённая)
- Альтернатив санкция — енәйәтсеғә язаны һайлау һоҡуғын биргән санкция. Мәҫәлән: штраф йәки иректән мәхрүм итеү
- Абсолют билдәле санкция — конкрет бер ғенә язаны биргән санкция (урыҫ. Абсолютно определённая)
- урыҫ. Отсылочная
- урыҫ. Кумулятивная
- урыҫ. Абсолютно неопределённая
Хоҡуҡ тыуыу теориялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Теология теорияһы. Закондар тәңрәнән бирелғән (Фома Аквинский).
- Тәбиғи хоҡуҡ теорияһы: кеше тәбиғи хоҡуҡтары менән тыуа (йәшәү хоҡуғы, азатлыҡ хоҡуғы, тигеҙлек ). Вәкилдәре: Аристотель, Сократ, Платон, Гуго Гроций, Жан-Жак Руссо, Георг Вильһельм Фридрих Гегель.
- Психология теорияһы
- Нормативизм.
- Позитивизм. Позитивистар өсөн хоҡуҡ –дәүләт менән санкцияланған нормалар системаһы. Ошо билдәләмә буйынса закондын хоҡуҡ көсө суверендан, ил башлығынан килә (Томас Гоббс(1558-1679)). Артабан ошо идеяна Джон Остин, Габриэ́ль Фе́ликсович Шершене́вич һәм башҡа юристар яҡланылар.
- Материализм теорияһы
- Тыныслыҡ теорияһы
- Регулятор теорияһы
- Тарих мәктәбе. Вәкилдәр: Густав Гуго (1764 — 1844), Фридрих Карл Савиньи (1779 — 1861), Георг Пухта (1789 — 1846), Густав Гуго (1764—1844), Ф. Ю. Штоль, Карл Фридрих Эйхгорн. Густав фон Гуго (1764-1844), хоҡуҡтын тарихы мәктәбе нигеҙләүсе һүҙҙәре буйынса юриспруденция өс бүлектән торорға тейеш: юридик догматика, хоҡуҡ фәлсәфәһе, хоҡуҡ тарихы. Хоҡуҡ закон биреүсе ынтылышы ғына буйынса тыумай. Тарихи мәктәб хәҙерге ваҡытта булған тормошто яҡлай. Закон – хоҡуҡтын бер ғенә сынағы түгел. Хоҡуҡ етәксеғә ҡаршы тыуа ала (Римда претор хоҡуғы).
Хоҡуҡ ғәйләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм хоҡуғы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Англо-сакс хоҡуҡ системаһы (дөйөм хоҡуғы системаһы) прецедентта нигеҙләнә. Система рим хоҡуҡтан әҙ алды, ләкин уны менән биҡ оҡшаш. Рим һәм англо-сакс юристар киң күләмдәге һөҙөмтәләрҙән ҡасырға тырышалар. Уларҙын төп ысул – актив казуистикаһы. Шулай уҡ дөйөм хоҡуҡ системаһы канон хоҡуҡтан да күп алды. Хоҡуҡ бер-нисә этаптарҙа төҙөлә. Беренсе этап Англияны Норманд Яулап алыуы (ингл. Norman conquest of England) менән бәйле. 1066 йылда Вильгельм I Яулап алыусы Англияға инә һәм үҙәкләштереү процесстарға юл аса. Үҙәкләштереү – хоҡуҡ төҙөлөү өсөн үтә кәрәкле шарт. Дөйөм хоҡуғы Король судтар менән төҙөлә. XIII быуаттан статут хоҡуғы ролә зурая. XIV —XIX быуаттарҙа ғәҙҙәлек хоҡуғы (лорд-канцлер суды) тыуа.
Англияла 1873 йылға тиклем суд процесста дуализм булды. Король судтар менән лорд-канцлер суды эшләне.
Роман-герман (континеталь)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бер авторҙар буйынса роман-герман хоҡуғы XII—XIII быуаттарҙа, Ренесса́нс ваҡытында тыуҙы. Сөнки ошо ваҡытта университеттарҙа хоҡуҡты өйрәнерғә башланылар (Рене Давид). Башҡа авторҙар буйынса роман-герман хоҡуғы 1804 йылда Наполеон Кодексы баҫтырыу менән тыуа (С. С. Алексеев). Роман-герман хоҡуғы рим хоҡуғында нигеҙленә. Кодификацияланған Юстиниан Кодексы (529 йыл) уның нигеҙе.
Йола[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таҙа төрҙә хәҙерге ваҡытта ҡулланылмай. Ҡушма төрҙә Көньяҡ Африка Республикаһында һәм башҡа илдәрҙә ҡулланыла. Дәүләт органдары (мәҫәлән суд) ырыу ҡоролтайының ҡарарҙы тыңлай.
1240 йылда копт яҙыусы А. Фазаил Фетха Негаст африка ябай хоҡуғының уникаль документты яҙа. Ошо документ 1563-1931 Эфиопияның иң бғары закон булды.
Ябай хоҡуғының тағы бер документ – Кабары. Ул Имерн дәүләтенең башлығы һүҙҙәре.
XIX быуатта Африкала европа колониялар төҙөлә башлай. Колониаль хоҡуҡ тергеҙеү бара.Француз Африкала (Алжир, Марокко) – француз хоҡуҡ, британ Африкала (Көньяҡ Африка Республикаһы, Нигерия) – дөйөм хоҡуҡ, португал Африкала (Ангола, Мозамбик) – португал хоҡуҡ, бельгия Африкала (Конго)-бельгия хоҡуғы таралыш тапҡан. Колониаль власының ябай африка хоҡуғына бер талап булды: ул колониаль власт хоҡуғына ҡаршы булырға тейеш түгел. Шулай булғас ябай африка хоҡуғы ҡулланыыу дауам ителде, ләкин сикләнгән булды (1874 йылдағы ордонанс буйынса Гана өсөн). 1867 йылда Көнбайыш Африка Апелляция суды, 1902 йылда Көнсығыш Африка Апелляция суды британ властар менән төҙөлә. Хәҙерге ваҡытта Африка хоҡуғы биҡ идеологияға буйһона. Традиционализм тенденцияғы бар (Сенегалда, Ганала 1960 йылда ябай африка хоҡуғы реабилитацияланған).
1963 йылда Танганьикала ябай хоҡуғы кодификацияллана.
Мосолман[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәзһәб(ғәр. مذهب)(ғәрәпсәнән тәржемә: юл, йүнәлеш)- мосолмандарҙа хоҡуҡ системаһы йәки ағым. Хәҙер мосолмандарҙа дөйөм танылған дүрт мәзһәб бар. Улар - хәнәфи, малики, шафиғи, хәнбәли мәзһәбтәре. Был мәзһәбтәрҙе башлап ебәргән Әбү Хәнифә, Малик бине Әнәс, Шафиғи һәм Ибн Хәнбәл мөжәһиттәр, йәғни, мосолман фикхын аңлатыуҙа иң абруйлы, дәрәжәлн кешеләр булараҡ танылғандар. Мәзһәбтәр бер-береһенән фикхты аңлатыу һәм йолааларҙы ни рәүешле үтәү мәсьәләләрендә генә айырылалар. Ул мәзһәбтәр барыһы ла тигеҙ хоҡуҡлы һанала. Һәр мосолман үҙе теләгән мәзһәбтә була ала.
Хоҡуҡ билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кешелерәр араһында мөнәсәбәттәрҙе көйләү
- Дөйөмлөк
- Бөтәһенә лә мотлаҡ булыу
- Дәүләт менән ҡуйыла
- Аныҡлыҡ, билдәлелек
- Система
Хоҡуҡ компаративистикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҡуҡ компаративистикаһы – төрлө илдәрҙен закондарҙы һәм хоҡуҡты сағыштырыу фән. Хишматулла Бехруз буйынса 3 ботаҡтарға бүленә: методологик яғы (компаративистиканың ысулдары, уның шәхси һәм дөйөм ысулдары менән бәйләнеү, уның әғәмиәте), теоретик яғы (уның маҡсаттары, механизмы), прагматик яғы (кәңәштәр биреү). Сағыштырыу төрҙәре:
- Диахронн Сағыштырыу – үткән заманда булған хоҡуҡ системаларҙы сағыштырыу
- Синхронн сағыштырыу. Хәҙерге ваҡытта булған хоҡуҡ системаларҙы сағыштырыу. Уларҙен берҙәмлеккә тенденцияһын ҡарау.
- Бинар сағыштырыу. Паралель үсешкән хоҡуҡ системаларҙы сағыштырыу. Мәҫәлән япон һәм АҠШ хоҡуҡ системаһы.
- Асинхронн сағыштырыу. Дөйөм характеристикалар менән оҡшаш булмаған хоҡуҡ системаларҙы сағыштырыу .
Компаративистиканың гносеология, онтология, интегратив маҡсаттары бар.
Компаративистика тарихы:
1829-1853 Германияла «Сит илдәрҙә хоҡуҡ журналы сығарыла»
1831 – Париж университетта компаративистика кафедраһы асыла
1843 – Г. Безелер герман һәм рим хоҡуҡты «Халыҡ хоҡуғы һәм юристар хоҡуғы» китапта сағыштыра.
Хоҡуҡтын философияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҡуҡтын философияһы - фәлсәфә һәм юриспруденция бүлеге. Хоҡуҡтын мәғәнәһен тикшереү, хоҡуҡтын тормошта ролен аңлау. Хоҡуҡтын философияһы бүленә:
- хоҡуҡ онтологияһы – хоҡуҡтын ысынбарлығы, уның идеялар тураһында фән.
- Хоҡуҡ гносеологияһы – хоҡуҡты аңлау һәм уның методологияһы.
- Хоҡуҡ аксиологияһы
- Хоҡуҡ антропологияһы
- Хоҡуҡ герменевтикаһы
- Хоҡуҡ логикаһы
Хоҡуҡ доктринаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҡуҡ доктринаһы (лат. doctrina — «белем, фән»[1]) —закондар йыйылмаһында булмаған йенәйәттәр, хәлдәр асыҡлаған ваҡытта дәғүәне юҡҡа сығарыу өсөн күренекле ғалимдар эштәрен ҡулланныу практикаһы. Хоҡуҡ доктринаһы – англо-сакс хоҡуҡ ғәйләһенең закон сығанаһы. Мосолман илдәрҙә доктринаның айырым статусы бар. Был Ҡорәндә һәм суннала үҙенә ҡаршы пункттар менән бәйле. Хоҡуҡ доктринаһы Сәғүд Ғәрәбстанда, Оманда закон сығанаһы. Мысырҙа, Төркиәлә, Марокко илдәрҙә доктрина закондар йыйылмаһында булмаған йенәйәттәр, хәлдәр асыҡлаған ваҡытта ҡулланыла.
Хоҡуҡты өйрәнеү ысулдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҡуҡ процедураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аппеляция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кассация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кассация эше, кассация (лат. cassatio — «юҡҡа сығарыу»; урыҫ. Кассационное производство ) — юғары торған судтар менән законлы көскә инғән приговорҙарҙы тикшереү хоҡуҡ өлкәһендә процесс эше.
Рәсәйҙә енәйәт-процесс, граждан-процесс һәм арбитра-процесс менән көйләнә.
Кассациялар РФ субъектының енәйәт эштәр буйынса суд коллегияһы, РФ Юғары судының енәйәт эштәр буйынса суд коллегияһы йәки РФ Юғары судының кассация коллегияһы менән тыңлана.
Хәҙерге кассация Францияла тыуа. 1667 йылдағы ордонанс буйынса кассация – Эдикттарҙы һәм ордонанстарҙы боҙған ҡарарҙарҙы ғәмәлләштермәү (юҡҡа сығарыу).
Надзор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Суды[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Суды ингл. European Court of Human Rights, франц. Cour européenne des droits de l’homme) — халыҡ-ара суд органы. Уның юрисдикция Кеше хоҡуҡтарҙы яҡлау Конвенцияһы ратификацияланған дәүләттәре (1998 йылдан шул иҫәптә Рәсәй).
1953 йылдын 3 сентябрендә Кеше хоҡуҡтарҙы яҡлау Конвенцияһы ҡабул ителә.
Кеше хоҡуҡтарҙы яҡлау Конвенцияһы буйынса 3 орган булды: Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Комиссияһы, Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Суды, Европа Советының Министрҙар Советы.
1998 йылдын 1 ноябрендән Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Комиссияһы һәм Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Суды бер органға берләштерелде. Уның исеме Кеше хоҡуҡтары буйынса Европа Суды. Штаб-фатир — Кеше хоҡуҡтары Һарайы, Страсбург, (Франция), Европа Советы урынлашҡан ҡала.
Рәсәй хоҡуҡ системаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй Федерацияһының Юғары суды — Рәсәй Федерацияһының суд системаһының дөйөм юрисдикция, юғары инстанция суды.
Судъялар Рәсәй Президенты тәкдиме аша Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы менән ҡуйыла.
Төп документтар — Рәсәй Конституцияһы, «Суд власы» 7-се бүлеге; «О судах общей юрисдикции в Российской Федерации» Законы.
Судьяларҙын юғары квалификация коллегияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суд экспертизаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суд экспертизаһы — судья, прокурор һәм башҡа тәүтикшереү алыусының һорауҙарға яуап итеү өсөн ойошторлған эксперт менән тикшереүнеүҙәр үткәреү һәм һөҙөмтә яһау процессы. Суд экспертизаның төп маҡсаты техника, фән, сәнғәт, медицина һәм башҡа өлкәләрҙә өҫтәмә белем талап иткән һорауҙарға яуап табыу.
Суд экспертизаның 12 класстары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Криминалистик/ авторлыҡ, баллистик, айырма, портрет, документтарҙын техник-криминал экспертизаһы, ҡорал экспертизаһы, трасология; видеофонограф (видеофоноскоп, видеоаудиояҫмалар экспертизаһы), взрывотехник, фототехник; буяу, нефтехимия, полимер, косметик һәм башҡа объекттар экспертизаһы
- Суд-медицина, Суд-психиатрия һәм психофизиологик мәйетте тикшереү һәм башҡа
- Суд инженер-техник. янғын-техник, төҙөлөш-техник, электротехник, компьютер-техник, информатика һәм башҡа
- Суд инженер-транспорт автотехник, авиация-техник, тимер юл һәм башҡа
- Суд инженер-технологик. технологик һәм тауар белеү
- Суд иҡтисад бухгалтер, финан, инженер-иҡтисад.
- Суд-биологикботаника, зоология, микробиология, энтомология, ихтиология, орнитология, еҫтәр экспертизаһы
- Суд-тупраҡминералогия һәм тупраҡ.
- Суд ауыл хужалығы
- Суд-экологик
- Аҙыҡ-түлек экспертизаһы
- Сәнғәт экспертизаһы
Шулай уҡ тәүге һәм ҡабатлап барһған экспертизалар бар.
Төшөнсәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нотариат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нотариат (лат. Notarius — секретарь) — юридик көсө булған эшмәкәрлек аша граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен тәьмин итергә тейешле органдар системаһы.
БР ҙа нотариаль эшмәкәрлек “Рәсәй Федерацияһының нотариат тураһындағы ҡануниәте нигеҙҙәре”нә (1993) һәм “Нотариат тураһында” БР законына (1993) ярашлы тормошҡа ашырыла. Республикала нотариаль хеҙмәттәрҙе шәхси нотариаль контораларҙың 198 нотариусы (2013) күрһәтә. Уларҙың эшмәкәрлеген БР Нотариаль палатаһы контролдә тота (1995 й. алып). Нотариустар килешеүҙәрҙең дөрөҫлөгөн раҫлай; мираҫҡа хоҡуҡ тураһында таныҡлыҡ бирә һәм мираҫ ителгән мөлкәтте һаҡлау сараларын күрә; ир м н ҡатындың уртаҡ мөлкәтендәге өлөшкә милек хоҡуғы т да таныҡлыҡ бирә; мөлкәтте тартып алыуға тыйыу һала йәки юҡҡа сығара; ҡултамғаның ысынлығын, күсермәләрҙең, өҙөмтәләрҙең, тәржемәләрҙең дөрөҫлөгөн раҫлай һ.б.
Башҡортостанда Н. институты Нотариаль положение (1866) б са округ судтарында ойошторолған, был Положениеға ярашлы, нотариаль эшмәкәрлекте нотариаль конторалар алып барған; 1919 й. башлап Өфө губерна юстиция бүлеге һәм өйәҙ юстиция бюролары ҡарамағында нотариаль өҫтәлдәр эшләгән. 1921 й. Стәрлетамаҡ ҡ. — АСБР Юстиция ХК эргәһендә, Өфө, Бөрө, Мәләүез ҡҡ. АСБР Кантон юстиция бюроһы эргәһендә нотариаль өҫтәлдәр асыла. 1922 й. РСФСР дәүләт Н. һәм БАССР халыҡ Н. т да положениелар, 1926 й. — “Дәүләт нотариатын ойоштороуҙың төп принциптары тураһында” СССР ҮБК һәм ХКС ҡарары, 1973 й. “Дәүләт нотариаты тураһында” СССР законы һәм БАССР ҙа шундай уҡ норматив акттар ҡабул ителә.


text:
Фармпредприятиеға 40 мең һум күләмендә штраф һалынды
Өфөнөң Дим районы прокуратураһы эшмәкәрлектең айырым төрҙәрен лицензиялау һәм дарыуҙар тураһында ҡануниәт талаптарын боҙған өсөн “Башҡортостан үләндәре” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә 40 мең һум күләмендә штраф һалды.
БР прокурорының өлкән ярҙамсыһы Лариса Кучина хәбәр итеүенсә, күҙәтеү ведомствоһы тикшереү үткәргәндә фармацевттың «Пиридоксин» дарыу препаратын рецептһыҙ һатыу фактын асыҡланы. Был дарыу рецептһыҙ ебәрелгән дарыуҙар исемлегенә инмәй, тип өҫтәне ул.
Район прокуратураһы фармацевтика эшмәкәрлеген лицензиялау тураһында закондарҙы тейешенсә үтәмәү факты буйынса административ яуаплылылыҡҡа тарттырыу тураһында БР Арбитраж судына ғариза ебәрҙе. Ғариза суд тарафынан ҡәнәғәтләндерелде.
Эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген махсус рөхсәт (лицензия) менән ҡаралған шарттарҙы тупаҫ боҙоп алып барған өсөн “Башҡортостан үләндәре” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә 40 мең һум күләмендә штраф һалынды.


text:
Валерий Гриньков – Башҡортостандың халыҡ артисы
Республиканың 19 кешеһенә юғары профессионал оҫталыҡ һәм күп йылдар дауамында намыҫлы хеҙмәте өсөн Башҡортостан Президентының указы менән почетлы исемдәр бирелде.
Рус дәүләт академия драма театрының алдынғы артистарының береһе Валерий Гриньков бынан алып – «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы».
Өфө дәүләт сәнғәт академияһы доценты Роза Зянчурина «БР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» булды, биҙәү-ҡулланма сәнғәт рәссамы Виталий Николаев «БР атҡаҙанған рәссамы» исеменә лайыҡ булды, ә Өфө циркының хайуандарҙы өйрәтеүсеһе Евгений Терещенко һәм Өфө дәүләт сәнғәт академияһы доценты Фирҙүс Шәрәфуллин – республиканың атҡаҙанған артистары.
Сәнғәт өлкәһенең тағы ла бер нисә вәкиле «БР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исемен алды. Улар араһында китапханасылар, музыка мәктәптәре уҡытыусылары, театр эшмәкәрҙәре.
Башҡа халыҡ хужалығы тармаҡтары белгестәре араһында атҡаҙанған машина эшләүселәр, нефтселәр, химиктар, мәғариф, халыҡты социаль яҡлау, физик культура һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре барлыҡҡа килде.


text:
Милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең нигеҙе – ышаныс, асыҡлыҡ, бер-береңә ихтирам, диалог һәм ижад
Бөгөн Өфөлә “Урал-Алтай: быуаттар аша киләсәккә” Бөтә Рәсәй конференцияһы үҙ эшен башлай. Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов форумда ҡатнашыусыларға һәм ҡунаҡтарға ҡотлау ебәрҙе. Унда шулай тиелә:
“Тикшереүгә ҡуйылған “Урал-Алтай: быуаттар аша киләсәккә” темаһы бөгөнгө шарттарҙа сиктән тыш мөһим. Был турала илебеҙҙең күп төбәктәренән алдынғы академия һәм вуздар берләшмәһе вәкилдәренән торған ҡатнашыусылар составы ла раҫлай.
Конференцияның йөкмәткеле программаһы глобалләшә барған донъя шарттарында халыҡтарҙың этник үҙенсәлеген һаҡлау юлдарын һәм принциптарын эҙләүгә, ватансылыҡ, бөйөк Тыуған илебеҙ – күп милләтле Рәсәй өсөн ғорурлыҡ тойғоһон нығытыуға йүнәлтелеүе ҡыуаныслы.
Башҡортостанда граждандарҙың телдәрҙе, милли мәҙәниәттәрҙе һаҡлауға һәм ирекле үҫтереүгә конституцион хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыу, мәҙәниәт, мәғариф һәм мәғлүмәт өлкәһендә талаптарҙы ҡәнәғәтләндереү өсөн бөтә шарттар булдырылған. Милли мөнәсәбәттәрҙең төрлө аспекттарын көйләүсе норматив хоҡуҡ акттары ҡабул ителгән, оҙайлы ваҡытҡа маҡсатлы программалар бойомға ашырыла. Дәүләт ҡоролошоноң хәҙерге этабында Рәсәйҙең туғандаш халыҡтарын уртаҡ тарих һәм хеҙмәттәшлек быуаттары менән бәйләгән бөтә нәмәне һаҡлау айырыуса мөһим. Милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең нигеҙе булып киләсәктә лә ышаныс, асыҡлыҡ, бер-береңә ихтирам, диалог һәм ижад ҡалырға тейеш.
Әлеге форум Урал-Алтай төбәктәре халыҡтарының тарихы һәм телдәренең хәҙерге торошон төшөнөүгә лайыҡлы өлөш индерер, уның ҡарарҙары милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләүгә, Рәсәй Федерацияһының рухи нигеҙҙәрен нығытыуға булышлыҡ итер, тип ышанам.
Һеҙгә һаулыҡ, именлек һәм бәхет, һөҙөмтәле эш, бөтә изге башланғыстарығыҙҙа уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан Фото: Евгения Сюткина
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан
«Башҡортостан» милли паркында туризмдан килгән килем ете тапҡырға артҡан Фото: Евгения Сюткина
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Был миҙгелдә «Башҡортостан милли паркы» федераль дәүләт бюджет учреждениеһы 3 миллион һум аҡса эшләгән — уҙған йылдағы менән сағыштырғанда ете тапҡырға күберәк. Ошо хаҡта милли парктың директоры Владимир Кузнецовҡа һылтанып РБК-Өфө хәбәр итә.
Етәксе әйтеүенсә, туристик хеҙмәттәр, шулай уҡ ауыл хужалығы продукцияһын, атап әйткәндә, бал һатыу, ғилми-методик документация әҙерләү, техниканы ҡуртымға биреү парктың төп килем сығанағы булып тора. Бынан тыш, «Башҡортостан» милли паркы республика ҡаҙнаһынан финанслана. 2016 йылда паркты финанслау күләме 50 процентҡа тиерлек артҡан һәм йылына яҡынса 30 миллион һум тәшкил итә.
Хәҙер «Башҡортостан» милли паркына йылына тиҫтә меңдәрсә кеше килә, тип яҙа баҫма.


text:
«Тыуған яғыбыҙ ҡоштары» экологик акцияһы тамамланды
Сираттағы «Тыуған яғыбыҙ ҡоштары» экологик акцияһы тамамланды. Ул Өфөнөң Калинин районында үтте. Унда 17 белем биреү учреждениеһы ҡатнашты.
Акция сиктәрендә уҡыусылар өсөн конкурс үткәрелде. Жюри хөкөмөнә йөҙҙән ашыу эш тәҡдим ителде. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурсанттарҙың хеҙмәте бер нисә номинация буйынса баһаланды: «Иң яҡшы сыйырсыҡ ояһы», «Иң яҡшы тағараҡ», «Иң яҡшы фотоотчет», «Иң яҡшы плакат», «Иң яҡшы һүрәт», «Иң яҡшы листовка», «Иң яҡшы стенгазета».
Еңеүселәр һәм призерҙар БР Экология министрлығынан китаптар менән бүләкләнде. Министрлыҡтан тыш, «Тыуған яғым ҡоштары» акцияһын ойоштороусылар булып Өфөнөң Калинин районы хакимиәте һәм был райондың “Аҡ йылға” балалар экологик-биологик үҙәге сығыш яһаны.


text:
Башҡортостан менән Пермь крайы сиктәш райондар араһында тауар әйләнешен үҫтерәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан менән Пермь крайы сиктәш булған райондар араһында тауар әйләнешен үҫтерәсәк. Был тема ике төбәк араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы Килешеү сиктәрендә тикшерелде. «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе саҡырыуы буйынса Башҡортостандың Урал төбәктәрендәге Вәкиле Амур Хәбибуллин рәсми сәфәрҙә булды.
— Пермь крайының территориаль үҫеш министры Анатолий Маховиков менән муниципаль берәмектәр араһанды хеҙмәттәшлек варианттарын ҡараныҡ. Һөҙөмтәлә Пермь крайының һәм Башҡортостандың сиктәш булған райондары араһында тауар әйләнешен үҫтереүгә килдек, — тип һөйләне Амур Хәбибуллин.
Пермь крайының мәғариф министры Рәйсә Кассина менән осрашыуҙа дуҫ төбәк мәктәптәрендә башҡорт телен өйрәнеү мәсьәләһе ҡуҙғатылды. Крайҙа күп кенә башҡорттар йәшәп, уларҙың системалы рәүештә туған телде өйрәнеү мөмкинлеге булмаһа ла, бөгөн ундай дәрестәр юҡ. Рәйсә Кассина ата-әсәләр яғынан инициатива булғанда ярҙам итергә әҙер булыуын белдерҙе. Амур Хәбибуллин хәбәр итеүенсә, Пермь крайы «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе менән бергәләп уҡытыу пландарына башҡорт телен индереү тураһындағы тәҡдим менән сығыу күҙаллана. Урындағы Мәғариф министрлығы уҡытыусыларға ставкалар бүлергә әҙер.
Мәҙәниәт һәм йәштәр сәйәсәте министры Игорь Гладнев менән дә һөҙөмтәле әңгәмә килеп сыҡты. Һис шикһеҙ, Кама буйы территорияһында башҡорттарҙың милли байрамдары уҙа, уларҙың араһында иң билдәлеһе – һабантуй. Әммә, Амур Хәбибуллин билдәләүенсә, Башҡортостан ижади коллективтарының Пермь крайына йышыраҡ сығыуҙары яҡшыраҡ булыр ине.
— Был мәсьәләлә лә беҙ шулай уҡ берҙәм фекергә килдек. Милли программаны тормошҡа ашырыу сиктәрендә бер төркөм уртаҡ мәҙәни саралар уҙғарыу мөмкинлеген ҡарайбыҙ, — тине БР Урал төбәктәрендәге Вәкиле Амур Хәбибуллин.
Башҡортостан һәм Пермь крайы араһында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеү ағымдағы йылдың майында төҙөлдө.


text:
8 августан «Эвакуатор эшләй» тигән яҙыу булған осраҡта ғына автомобилдәрҙе алып китергә мөмкин Фото: Олег Яровиков
8 августан «Эвакуатор эшләй» тигән яҙыу булған осраҡта ғына автомобилдәрҙе алып китергә мөмкин
8 августан «Эвакуатор эшләй» тигән яҙыу булған осраҡта ғына автомобилдәрҙе алып китергә мөмкин Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
8 августан эргәлә «Эвакуатор эшләй» тигән яҙыу булмаһа, автомобилде алып китеү тыйыла. Шәмбе Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексҡа үҙгәрештәр ғәмәлгә инә.
Был яҙыу «Туҡталыш тыйыла» тигән юл билдәһе эргәһенә ҡуйылырға тейеш.
Әгәр тыйыусы билдә янында иҫкәртеүсе күрһәткес юҡ икән, эвакуациялау законһыҙ тип иҫәпләнә, һәм автоһәүәҫкәр суд аша килтерелгән зыянды ҡаплауҙы талап итеү хоҡуғына эйә.


text:
Ирек Ялалов Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүе айҡанлы комментарий бирҙе
22 августа Рәсәй Федерацияһы Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы ҡатнашыусыһы статусын алды.
Ошоға бәйле Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов комментарий бирҙе:
– Беҙҙең ил 20 йыл буйына тиерлек был хоҡуғына иреште. Был ваҡиғаны оҙайлы ваҡытҡа кисектереү Рәсәйҙе көслө конкурент итеп күреүҙәре хаҡында һөйләй. Әммә дөйөм Рәсәй кимәленән ҡалаға әйләнеп ҡайтҡанда, Өфөнөң иҡтисади хәленә бәйле ҡайһы бер шиктәр ҙә килеп тыуа.
Мәҫәлән, ауыл хужалығы өлкәһендә республика үҙгәрештәр тоймаясаҡ. Моторҙар эшләү кеүек юғары технологиялы производстволарҙың иҡтисади хәленә лә сауҙа ойошмаһына инеү йоғонто яһамаясаҡ, тип уйлайым. Шул уҡ ваҡытта Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы ҡатнашыусыһы статусы республикаға һәм, ғөмүмән, илгә импорт тауарҙар ҡайтарылышы йәһәтенән яңы мөмкинлектәр аса. Ойошмаға инеү һөҙөмтәләре хаҡында һөйләргә иртәрәк әле. Әммә иҡтисади хәлдә айырыуса насар үҙгәрештәр күҙалланмай. Киреһенсә, халыҡ ыңғай үҙгәрештәр генә тойор, тип уйлайым. Республика етештереүселәренә һөҙөмтәлерәк эшләргә тура киләсәк. Хәҙер сәнәғәт үҫешенең бер генә юлы бар – производствоны донъя стандарттары кимәленә күтәреү, — тип билдәләне Өфө хакимиәте башлығы.


text:
Ҡала һәм райондарҙың йәштәр сәйәсәте органдары етәкселәре йыйыла
Өфөлә 10 февралдә Башҡортостан Республикаһы ҡала һәм райондары йәштәр сәйәсәте органдары етәкселәренең кәңәшмәһе үткәрелә. “2003-2010 йылдарға торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы” республика программаһын тормошҡа ашырыуға йомғаҡ яһаласаҡ.
Шулай уҡ йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү, 2010 йылғы йәйге сәләмәтләндереү кампанияһына әҙерлек мәсьәләләре ҡуҙғатыласаҡ, БР йәштәр сәйәсәте органдары ҡарамағында булған социаль-психологик хеҙмәттәрҙең эшмәкәрлегенә анализ яһаласаҡ.
Сара сиктәрендә йәштәр эштәре буйынса бүлектәрҙең иң яҡшы етәкселәренә һәм белгестәренә дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ.
Аккредитация үтеү өсөн телефон: 251-16-32.


text:
Өс район аграрийҙары ужым культураларын туҡландырыуҙы тамамланы
Баймаҡ, Илеш һәм Хәйбулла райондары хужалыҡтары ужым культураларын туҡландырыуҙы тамамланы, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Баймаҡ, Балаҡатай, Илеш, Ишембай, Миәкә һәм Федоровка райондары хеҙмәтсәндәре иһә дым ҡаплау эштәрен ослаған.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда тырматыуҙы тамамлаған 16 район иҫәпләнә, өс район – ужым культураларын, 13 район — күп йыллыҡ үләндәрҙе туҡландырыу эштәрен тулыһынса атҡарып сыҡҡан.
Әле яҙғы баҫыу эштәренең иң ҡыҙған мәле. Тупраҡтағы дым запасы үҫемлектәргә июль-августа күҙалланған ҡоролоҡло осорға тиклем нығынырға мөмкинлек бирһен өсөн, ауыл эшсәндәре сәсеүҙе ҡыҫҡа агротехник сроктарҙа башҡарып сығырға тырыша.
Башҡортостандың аграр ведомствоһы башлығы Эрнст Исаев, 10 майға төбәктә иген сәсеп бөтөләсәк, тип иҫәпләй. Әле республика баҫыуҙарында 14 меңдән ашыу трактор эшләй. Сәсеү ике сменала алып барыла. 178 мең гектар майҙанда (планда ҡаралғандың туғыҙ проценты) яҙғы сәсеү үткәрелгән, шул иҫәптән 156 мең гектарҙа яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары сәселгән (планлаштырылғандың 13 проценты).


text:
Төркиәнең Хаджеттепе университетында Әхмәтзәки Вәлиди иҫтәлегенә арналған конференция үтте
Төркиәләге Хаджеттепе университетының Төрки халыҡтары этнографияһын өйрәнеү йәмғиәте арҙаҡлы ғалим Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың иҫтәлегенә арналған конференция үткәрҙе.
Тантаналы сараны профессор, доктор Дурсун Йылдырым асты. Шулай уҡ Әхмәтзәки Вәлидиҙең улы, Билькент университеты профессоры Сүбиҙәй Туған да сығыш яһаны, ул Вәлидиҙең хәтер көнөн ойоштороусыларға рәхмәтен белдерҙе. Төп докладты Әхмәтзәки Вәлидиҙең уҡыусыһы, Ушак университеты профессоры Тунджер Байкара уҡыны.
Ултырыш дауамында Башҡортостан тураһында документаль фильмдарҙан өҙөктәр, ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы менән нәшер ителгән «Башҡортостан – Евразия ынйыһы» каталогынан слайдтар күрһәтелде, шулай уҡ китаптарҙың тематик күргәҙмәһе ойошторолдо.
Сарала ҡаҙаҡ шағирәһе Маржан Ершуова, ҡырғыҙ шағиры Тологон Сулайманов, татар шағиры Рифат Сәләхов һәм башҡорт шағирәһе Лилиә Кәипова ла ҡатнашты. Улар барыһы ла ТӨРКСОЙ программаһы буйынса төрөк телен өйрәнә.


text:
Японияның «ITOCHU» сауҙа йорто делегацияһы килде
Башҡортостанға Японияның «ITOCHU» сауҙа йортонан эшсе төркөм килде. Делегация Сибайға барып, унда ҡала предприятиелары күргәҙмәһе һәм «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Сибай филиалы эше менән танышасаҡ.
Япониянан ҡунаҡтар Сибайҙың ҡайһы бер ойошмалары етәкселәре менән хеҙмәттәшлектең төрлө йүнәлештәрен тикшерәсәк. Атап әйткәндә, тау машиналары һәм ҡорамалдары йыйыу буйынса завод төҙөү проекты тураһында һүҙ барасаҡ. Бынан тыш, «СибайЛесПром» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте базаһында ағасты тәрән эшкәртеү буйынса юғары етештереүсәнле производство һәм базальт сүс нигеҙендә йылылыҡ үткәрмәүсе төҙөлөш материалы производствоһы төҙөү перспективаларын тикшереү планлаштырылған.
Белоретта ла ошондай осрашыу үткәреләсәк, тип көтөлә. Бында «ITOCHU» сауҙа йорто делегацияһы төҙөлөш, урман хужалығы һәм металлургия мәсьәләләренә ҙур иғтибар бирәсәк. Һуңынан эшсе төркөм Благовещенға юлланасаҡ, бында «Полиэф» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең технологик етештереү циклы менән танышасаҡ.
Республика буйлап үҙ эш сәфәрен Япониянан ҡунаҡтар 4 мартта Өфөлә тамамлаясаҡ. Башҡортостан баш ҡалаһында улар Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «IТОСHU» корпорацияһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында протоколға ҡул ҡуйырға, шулай уҡ ҡаланың сәнәғәт предприятиеларына барырға планлаштыра.


text:
Фото:
Баш ҡалала Өфөнөң иң яҡшы уҡытыусыларын тәбрикләнеләр
Фото:
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрына үҙҙәренең һөнәри байрамына педагогик хеҙмәт ветерандары, баш ҡаланың мәктәп, лицей, гимназия уҡытыусылары, өҫтәмә белем биреү тәрбиәселәре һәм педагогтары саҡырылды. Уларҙың күпселеге күп йылдар дауамында мәктәпкә, уҡыусыларына тоғро ҡала.
Халыҡ-ара уҡытыусылар көнө менән уларҙы Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев ҡотланы.
— Балаларға белем биреү – бик көсөргәнешле хеҙмәт, — тип уҡытыусыларға мөрәжәғәт итте Өфө мэры. – Донъяла уҡытыусынан да изгерәк, кәрәклерәк һөнәр юҡ. Фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ менән һеҙ Рәсәйҙең иртәгәһе көнөнә нигеҙ һалаһығыҙ. Шуға күрә беҙ барыбыҙ ҙа мәғарифтың үҫеше, алға китеүе яҡлы. Бөгөн мәғариф системаһына талаптар арта. Уҡытыусы һәр ваҡыт камиллашырға тейеш, ә беҙ үҙ сиратыбыҙҙа быға тейешле шарттар булдырырға тейешбеҙ.
Артабан ҡала башлығы ҡулынан иң яҡшы педагогтар фиҙаҡәр һәм намыҫлы хеҙмәте өсөн Почет грамоталары һәм рәхмәт хаттары алды.
Сара аҙағында Павел Качкаев уҡытыусыларға һаулыҡ, сабырлыҡ, именлек, бәхет һәм татыулыҡ теләне.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов та педагогтарҙы байрамдары менән ҡотланы.
— Республиканың конкурентлыҡҡа һәләте, киләсәге күпселек йәһәттән белем кимәленән торасаҡ. Һәм бында төп этәргес көс булып нәҡ уҡытыусылар тора, — тине Рөстәм Ишмөхәмәтов. — Әммә педагогтар яҡшы кимәлдә, ышаныслы эшләһен өсөн уларға һәр яҡлап ярҙам күрһәтергә кәрәк. Шуға күрә РФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин тәҡдим иткән мәғарифты яңыртыу проекты сиктәрендә «Уҡытыусы йорто» һәм «Йәш уҡытыусылар өсөн ипотека» кеүек социаль программаларға күп иғтибар бүленгән.
Рөстәм Ишмөхәмәтов әүҙем тормош менән йәшәгән педагогтарға рәхмәт хаттары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.


text:
Йылҡы малы төҫтәре
Йылҡы малы төҫтәре — йылҡы малының йөнө, тиреһе төҫө һәм төҫсәләре. Ала таптар булыуы буйынса, шулай уҡ таптарҙың төрлө урында булыуы менән айырыла.
Аҡ төҫтәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡ. Был атаманы башҡорттар йылҡыға ҡарата ғәҙәттә бик ҡулланып бармай, уны «буҙ» йәки «күк» менән алмаштыра, был һүҙҙәрҙе «аҡ»ҡа ҡушымта итә. Шуға ла йырҙарыбыҙҙа «аҡ ат» билдәләмәһе ҡулланылмай.
Аҡбуҙ (светлосивый). Аҡҡа күгелйем тѳҫ ингәнлектән бирелгән атама. Аҡбуҙ, ғѳмүмән, сихри, тылсымлы ат исеме булараҡ, эпик әҫәрҙәрҙҙә йыш осрай. Был тѳҫтәге атты башҡорт бик ярата, күп кенә йырҙарында телгә ала.
Аҡбуҙ ғына атым, ай, юрғалар,
Аяҡтары таймай, атламай. («Иргә нужа»).
Аҡбуҙ атым менеп, бурҙай алып,
Сығып киттем яңғыҙ һунарға. («Аҡбуҙ менеп»).
Аҡкүк. Аҡҡа күк тѳҫ күберәк ҡатнашҡан, ләкин аҡ ѳҫтѳнлѳк итә. Бындай аттарҙы буҙ тип тә булмай. Салауат Юлаевҡа арналған бихисап йырҙарҙың береһенән миҫал:
Аҡкүк атын батыр йүгәнләйЯуға китер мәле еткәндә.
Ала (пегий). Был да аҡ тѳҫтѳң модификацияһы, йәғни ѳҫтѳнлѳклѳ аҡ тѳҫ менән бүтән тѳҫтәр аралашҡан була. Шуныһы: аралашыусы тѳҫтәр сикле. Күк ала, ҡола ала, ҡара ала, сик ала, ҡыҙыл ала була. Буҙ ала булмай, сѳнки аҡ менән буҙ аҡбуҙҙы бирә. Шулай уҡ аҡ менән туры тѳҫ ҡатнашһа, ундай аттарҙы бүртә тип йѳрѳтәләр.
Ерән-һары төҫтәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ерән (рыжий). Был—иң популяр ат тѳҫтәренең береһелер, моғайын. Йырҙарҙа йыш ҡабатлана. «Гѳлгизәр»ҙә:
Кѳмѳш кенә эйәр, буҫтау мендәрКилешәлер ерән ҡашҡаға",
—тип хозурланалар. «Туғанай»ҙа ерән аттың сыҙамлылығына түбәндәгесә һоҡланалар:
Ерәнсәй ҙә атым елә, юртаҠиблаларҙан сыҡҡан буранға.
Ерән тѳҫтѳ аңлатып торорға кәрәкмәйҙер, шулай ҙа билдәләйек: ҡыҙыл менән һары ҡатыш, ҡыҙғылт һары. Ҡыҙыл ѳҫтѳнлѳк итһә, ҡан ерән була.
«Менгән генә атым, һай, ҡан ерән»,
—тиелә «Һалдат» йырында. Сағыу ерән, ҡола ерәндәр була. Ерән аттарҙың ялы, ҡойроғо сал тѳҫтә икән, уларҙы саптар тиҙәр. Башҡортхалҡының «Һанаҡа» йырында шундай юлдар бар:
Аҡъял да ғына саптар, ай, атымды Әпсендәре юҡ тип үк һатмағыҙ.
Башҡорттар атты ныҡ яратып, ҡайһы берҙәренең тѳҫтәренә иркәләү ялғауҙары ҡуша: турысай, кѳрәнсәй, ҡарасай…
Һары, һарысай (соловая). Был тѳҫтәге аттар ҙа бик күркәм. Бал менән сағыштырып, башҡорт былай йырлаған:
Уҫылыҡҡай буйын күп йѳрѳнѳм Һары балауыҙҙай ат менән. («Уҫылы буйы»).
Ҡыҙыл һары, аҡһыл һары, сей һары тѳҫтәгеләргә айыралар йылҡы малдарын, шулай ҙа дѳйѳм атамаһы йышыраҡ ҡулланыла:
Һары атҡайым тотоп мин бәйләнемЙәйрәп үҫкән оҙон сауылға.
Ҡола (буланый). Кәүҙәһе ҡыҙғылт-һары, ҡойроҡ-ялы ҡара ат[1]
Ҡыҙыл, ҡара төҫтәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кѳрән, ҡыҙғылт-ҡара (бурый конь). Йылҡылдап торған кѳрән аттарҙы күҙ алдына килтерер ѳсѳн миләүшә сәскәһенә, ҡыҙҙырылған ҡәһүәгә ҡарағыҙ. Был тѳҫтәге йылҡы малын да тѳҫтәре буйынса айыралар: һары кѳрән, сейә кѳрән, ҡыҙыл кѳрән, ҡара кѳрән. Әлбиттә, тѳп атамаһы менән күберәк йѳрѳй.
Ҡыҙыл ғына күндән йүгән тѳйҙѳм,Килешеп тора кѳрән атыма.
Халыҡтыҡ эстетик зауығы ҡайһылай ҙа аҫыл сағылыш таба ошо бәләкәй генә миҫалда!
Кѳрән атҡайымды бәйләп ҡуйҙымКүл буйҡайҙарына тирәккә,
—тигән юлдар ҙа («Түңәрәк күл») үҙе бер матур картинаны күҙ алдына баҫтыра.
Ҡыҙыл. Ҡан тѳҫѳн берәүгә лә аңлатып тороу кәрәкмәйҙер. Аттарҙа уның да модификациялары бар: ҡара ҡыҙыл, ҡыҙыл һары, сейә ҡыҙыл, ләкин йырҙарҙа күберәк дѳйѳм атамаһында ҡулланыла:
Ҡыҙыл ғына буйы йылҡыһы—Ҡыҙыл ғына микән, күк микән? («Ғүмер»).
Ҡара (вороной). Ай-һай ҙа матур, һоҡландырғыс бит ҡара аттар ҡарап тороуға! Уларҙың йылҡылдап торған тиреләрендә шәмәхә, ҡорос һәм бүтән тѳҫтәр ҙә сағылып китә. Шулай итеп, халыҡ ижадында йылҡы малының барлыҡ тѳҫтәре һәм тѳҫ үҙенсәлектәре үҙ атамалары менән сағылыш тапҡан.
Алмасыбар, ала, сыбар (пегий). Ала сыбар ат төҫө[2]
Туры (гнедой). Ҡараһыу ҡыҙыл, ялы, ҡойроғо ҡара[3]
Бүртә (караковый). Ҡара, туры[4]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Русско-башкирский словарь (под редакцией З. Г. Ураксина, 2005)
- ↑ Русско-башкирский словарь терминов животноводства (Г. Д. Зайнуллина, 2002)
- ↑ Русско-башкирский терминологический словарь по физическому воспитанию и спорту (Г. Д. Зайнуллина, 2009)
- ↑ Русско-башкирский словарь терминов животноводства (Г. Д. Зайнуллина, 2002)


text:
Йәш гвардиясылар эттәргә һәм бесәйҙәргә ярҙам итте
«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» ойошмаһының төбәк бүлексәһе активистары ҡарауһыҙ ҡалған йорт хайуандарына ярҙам күрһәтеү акцияһын үткәрҙе. «Башинформ» агентлығына «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш гвардияһы»ның Башҡортостан төбәк бүлексәһе матбуғат секретары Полина Вишневская хәбәр итеүенсә, йәштәр Өфө зоология магазиндарының береһендә ҡала халҡы ярҙамында йорт хайуандары өсөн ризыҡтар, медикаменттар, уйынсыҡтар йыйған, улар «Аргус» хайуандар приютына тапшырыласаҡ.
Хайуандарға ярҙам күрһәтеү йәш гвардиясылар башланғысы менән бөтә республика буйынса үткәрелгән «Изге эштәр эшләйем» акцияһы сиктәрендә ойошторолдо.


text:
Өфө уҡыусыһы VII Бөтә Рәсәй инновация проекттары конкурсы призеры булды
Көн элгәре Волга буйы федераль округында өлкән синыф уҡыусылары араһында VII Бөтә Рәсәй ғилми инновация проекттары конкурсының төбәк этабы үтте. Быйыл өлкән синыф уҡыусыларынан һәм урта махсус белем биреү йорттары студенттарынан 850 ғилми эш ҡабул ителде, тип хәбәр иттеләр бәйгене ойоштороусылар.
Конкурстың төбәк этабына иң ҡыҙыҡлы тип табылған биш проект авторҙары саҡырылды. Эштәр эксперттар советы менән һайлап алынды. Конкурста ҡатнашыусылар энергетика, индустрия, һаулыҡ һаҡлау, ҡала инфраструктураһы өлкәләрендәге көнүҙәк мәсьәләләр күтәрелгән ғилми эштәрен тәҡдим итте.
Һөҙөмтәлә конкурстың федераль округ буйынса ярым финалы призерҙары билдәләнде. Беренсе урынды — Йошкар-Ола ҡалаһынан Михаил Никитин, икенсе урынды Түбәнге Новгород ҡалаһынан Сергей Бобко һәм Константин Котов яуланы. Ә бына өсөнсө урынға «Электрокардиограммаларҙы вейвлет-анализ ысулы менән асыҡлау» проекты өсөн Өфө вәкиле – Александр Думчиков лайыҡ булды.
Призлы урындарға лайыҡ булған проекттар авторҙарына беренсе, икенсе һәм өсөнсө урындар өсөн шул тәртиптә 110000, 70000 һәм 20000 һум күләмендә аҡсалата приздар тапшырылды.
Төбәк этабында еңеүсе конкурстың федераль этабында ҡатнашасаҡ. Бәйгенең финалы Мәскәүҙә 2013 йылдың 10 апрелендә үтә.


text:
Өфөлә «Төньяҡ» спорт комплексы асылды
Өфөнөң Орджоникидзе районында 26-сы олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе бүлексәһенең «Төньяҡ» спорт комплексы асылды. Комплексты асыу тантанаһында Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов, төбәктең йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта, Орджоникидзе районы хакимиәте башлығы Мәхмүт Бикбулатов, «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостанда физик культураны һәм спортты үҫтереү буйынса координаторы, кикбоксинг һәм хәрби оҫталыҡ буйынса ун дүрт тапҡыр донъя чемпионы Вил Ғабдуллин ҡатнашты.
Мәктәп директоры Виталий Новцев ҡунаҡтарға грек-рим көрәше, дзюдо, тхеквондо, өҫтәл теннисы, бокс, тренажер залдарын, сисенеп кейенеү һәм душ бүлмәләрен, конферен-залды күрһәтте.
— Комплекс барыһына ла оҡшаны. Залдар иркен һәм балалар үҙҙәре теләгән спорт төрөн һайлай ала, — тине Вил Ғабдуллин. – Республикала яңы спорт объекттары асыла башланы, шуға күрә йәштәр ҙә күпләп спортҡа ылыға.


text:
Туймазы батырҙары үҙҙәрендә үткән турнирҙа еңде
Туймазыла көрәш буйынса асыҡ республика турниры үтте.
Уның ойоштороусылары булып Туймазы районының Көрәш буйынса федерацияһы һәм район хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте һәм спорт комитеты сығыш яһаны.
Ярыштарҙа Туймазы, Шаран райондарынан, Өфө һәм Октябрьский ҡалаларынан, шулай уҡ Татарстан Республикаһынан йөҙҙән ашыу спортсы ҡатнашты.
Дөйөм команда иҫәбендә турнир һөҙөмтәләре түбәндәгесә: Туймазы районы – I урын; Шаран районы – II; Ютазы районы – III (Татарстан).


text:
Алексей Касьянов республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләнде Фото: Андрей Старостин
Алексей Касьянов республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләнде
Алексей Касьянов республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләнде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов үҙенең Указы менән Алексей Касьяновты республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләне. Быға тиклем ошо вазифаны Рәмил Исҡужин биләне.
Алексей Анатольевич Касьянов 1975 йылдың 24 майында Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. Хеҙмәт юлын 1996 йылда Өфөнөң Калинин районы прокуратураһы тәфтишсеһе булып башлай. 1997-2002 йылдарҙа – Өфө прокуратураһында тәфтишсе, өлкән тәфтишсе. 2002-2004 йылдарҙа – Башҡортостан прокуратураһының айырыуса мөһим эштәрҙе тикшереү бүлегендә тәфтишсе. 2004-2006 йылдарҙа – Башҡортостан прокуратураһының айырыуса мөһим эштәрҙе тикшереү бүлеге етәксеһе. 2006-2007 йылдарҙа – Башҡортостан прокуроры урынбаҫары. 2007-2015 йылдарҙа – Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса етәксеһе. 2015-2016 йылдарҙа – Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары.


text:
Өфөлә «Беҙ сәләмәт армия өсөн!» акцияһы уҙасаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфөнөң «Ҡашҡаҙан» паркында «Беҙ сәләмәт армия өсөн!» акцияһы уҙасаҡ. Баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сәләмәт һәм әүҙем йәшәү рәүеше байрамы 20 сентябрҙә көндөҙгө сәғәт 2-лә башлана. Был көндө өфөләр «Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер» (ГТО) нормаларын тапшыра, армияға саҡырылыу тураһында мәғлүмәт ала, һалдат бутҡаһынан ауыҙ итә һәм ысын бронетранспортер янында фотоға төшә аласаҡ.
Шулай уҡ акцияла ҡатнашыусылар өсөн спорт ярыштары, эстафеталар, ОМОН һалдаттарының күрһәтмә сығыштары һәм бүләктәр отоу ойоштороласаҡ.


text:
Өфөлә «Рәсәй музейҙары тупланмаһынан XIX — ХХ быуат башындағы рус һынлы сәнғәт әҫәрҙәре» күргәҙмәһе асыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
22 июлдә М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында «Рәсәй музейҙары тупланмаһынан XIX — ХХ быуат башындағы рус һынлы сәнғәт әҫәрҙәре» күргәҙмәһен асыу тантанаһы була.
Экспозиция музейҙың 95 йыллыҡ юбилейына арналған. Күргәҙмәлә Татарстан Республикаһының дәүләт һынлы сәнғәт музейы, Сыуаш дәүләт художество музейы, С.Д.Эрьзи исемендәге Мордва республика һынлы сәнғәт музейы, Васнецов исемендәге Вятка художество музейы, Екатеринбург, Төмән, Пенза, Түбәнге Тагил, Һамар, Силәбе, Пермь музейҙары һәм картина галереялары коллекцияһынан әҫәрҙәр күрһәтелә.
Сара көндөҙгө сәғәт 4-тә башлана.


text:
Сте́фани Джоа́нн Анджели́на Джермано́тта (англ. ингл. Stefani Joanne Angelina Germanotta, род. 1986 йылдың 28 марты), Ле́ди Га́га булараҡ киңерәк билдәле(англ. Lady Gaga) — америка йырсыһы, бейеүсе, диджей, композитор.[1][2]
Биш Гремми премияһын, 30 MTV премияһын, Эмми премияһын яулаусы, глэм-рок, диско, электро, R&B, Мадонналар, Майкл Джексондың тәьҫире менән ҡушылған бейеү поп-музыкаһын башҡарыусы.
Уның The Fame (2008) дебютант альбомы халыҡ-ара хитҡа әйләнде.
Сингл һәм уның «Just Dance» 2008 йылдың йәйендә АҠШ һәм Канаданың хит-парадтарына етәкселек итте, Ә 11 января 2009 йылдың 11 ғинуарында Бөйөк Британияла берене урын яуланы.
2011 йылдың октябренә Деди Гагиҙың синглдарын һәм альбомдарын һатыу 100 миллиондан артып китте.
Леди Гага (Стефани Джерманотта) исеме вафат булыусы инәһе Джоанны Стефани Джерманотта иҫтәлегенә аталды.
- ↑ ru:Леди Гага
- ↑ tt:Леди Гага


text:
Биҙгәләк
Биҙгәләк (урыҫ. Стрепет) — Европала, Азияла, Африканың төньяҡ-көнбайышында йәшәүсе, үҫемлек менән туҡлана торған торған күсмә ҡош. Ояһын далала ҡора, сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштерә башлағас һирәк осраусы төрҙәр рәтенә керә.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙурлығы өйрәктәй. Оҙон ғына аяҡлы һәм муйынлы ҡош. Осҡанда өйрәктәргә оҡшаған. Башы, муйыны, түшенең аҫҡы һәм өҫкө яғы ҡара. Елкәһенән муйынының алғы яғына төшкән дүңгәләк, түшенең уртаһы, ҡорһағы, ҡанаттарының сите аҡ. Һырты һары, йыш һәм нәҙек ҡара көрән тулҡынлы һыҙыҡтар менән ҡапланған. Ҡойроғо аҡ һәм ҡара арҡыры буй ала. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин түгел. Ите өсөн аулайҙар.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөжәктәр, үлән орлоҡтары һәм йәш үҫентеләре менән туҡлана. Йыш ҡына таш йота.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пырхылдап көлөүгә оҡшаған тоноҡ тауышлы.
Йәшәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һөрөлмәгән яландарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһы ерҙә була. 3-4 бөртөк көрәнһыу һоро йәки йәшкелт йомортҡа һала.


text:
Башҡортостан йәштәре айыҡ фекерләү өсөн көрәшә
Өфөнөң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында бөгөн «Үҫеп килеүсе быуында айыҡ фекерләү тәрбиәләүҙә йәштәр йәмәғәт ойошмаларының роле» түңәрәк өҫтәле үтәсәк. Был сараны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, “Әбйәлил йәштәре” төбәк йәмәғәт ойошмаһы, «AvI» видеостудияһы, БР Йәштәр яҡташлыҡ ойошмалары ассоциацияһы ойоштора.
“Әбйәлил йәштәре” төбәк йәмәғәт ойошмаһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә,түңәрәк өҫтәлдә видео-режимда Мәскәү, Силәбе һәм Төмәндән Рәсәй айыҡ йәштәр хәрәкәттәре лидерҙары ҡатнашасаҡ. Түңәрәк өҫтәл, беренсе сиратта, йәштәр мөхитендә сәләмәт йәшәү рәүеше һәм эскелекте ҡабул итмәү тәрбиәләүгә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән, ул, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн Рәсәй халыҡтары араһында ысын афәткә әйләнде. Илдә кеше үлтереүҙәрҙең 72 проценты, үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙарҙың – 42, бауыр циррозынан үлеүҙәрҙең – 67,6, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан үлеүҙәрҙең 26 проценты спиртлы эсемлектәр ҡулланыуға бәйләнгән. Демографик көрсөк сәбәбе булып та ярайһы уҡ кимәлдә алкоголь ҡулланыу тора.
Түңәрәк өҫтәлдә БР йәштәр хәрәкәттәре лидерҙары, киң мәғлүмәт саралары һәм фәнни берләшмә вәкилдәре әүҙем ҡатнашасаҡ. Сара 19 сәғәттә башлана.


text:
Екатеринбург анимацион фильмдар студияһы башҡорт телендә йәнһүрәт сығарҙы
Екатеринбургтың «Лукоморье Пикчерз» анимацион фильмдар студияһы Александр Пушкиндың «Руслан һәм Людмила» поэмаһына пролог буйынса ҡыҫҡа метражлы фильм өҫтөндә эшен тамамланы. «У лукоморья...» йәнһүрәте 25 телдә, шул иҫәптән башҡорт телендә донъя күрҙе. «Башинформ» агентлығына студиянан хәбәр итеүҙәренсә, йәнһүрәтте башҡорт теленә тәржемә итеүҙә Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы һәм «Башҡортостан» киностудияһы ярҙам иткән.


text:
Башҡортостан парламентарийҙары Татарстандан коллегалары менән тәжрибә уртаҡлаша
Республика Дәүләт Йыйылышы рәйесе урынбаҫары Рафаил Зинуров, Дәүләт ҡоролошо буйынса комитет рәйесе Зөфәр Сафин һәм парламент Секретариаты етәксеһе Зөфәр Еникеев ингән делегация ағзалары Ҡаҙан ҡалаһында ике көнлөк эш сәфәрендә. Башҡортостан парламентарийҙары Татарстандағы коллегалары менән көнүҙәк закон сығарыу мәсьәләләрен тикшерҙе. Делегация Парламент үҙәге эше, Татарстан Дәүләт Советы музейы экспозициялары менән танышты, «Электрон парламент» электрон документтар әйләнеше системаһын презентациялауҙа һәм башҡа сараларҙа ҡатнашты.
Башҡортостан парламентарийҙарының сәфәре 2010 йылдың 4 декабрендә Өфөлә ҡул ҡуйылған Башҡортостан менән Татарстан закон сығарыусылары араһында хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү тураһындағы протоколды тормошҡа ашырыу маҡсатында үтә.
Протокол күрше төбәктәр парламенттары аппараттары, депутаттар, комитеттар, комиссиялар, депутаттар берләшмәләре һәм фракциялары араһында туранан-тура эшлекле бәйләнештәрҙе үҫтереүҙә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеүҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләй. Улар иҫәбендә — закондар сығарыу процесын камиллаштырыу; парламенттарҙың закондар сығарыу һәм хоҡуҡ ҡулланыу эшмәкәрлегенә анализ һәм башҡалар.


text:
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 20-се ултырышы асылды. Халыҡ һайланыусыларының эшен күҙәтеү өсөн Стәрлетамаҡтың белем биреү учреждениелары уҡыусылары килде. Тәнәфестә улар менән республика Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев аралашасаҡ.
Ултырыш Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2014 йылда дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчеты менән башланды. Парламентарийҙар алдында Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова бала хоҡуғын, азатлығын һәм законлы мәнфәғәттәрен үтәү һәм яҡлау тураһында доклад менән сығыш яһаясаҡ.
Тәнәфестән һуң депутаттар республика закондары проекттарын ҡараясаҡ. Башҡортостандың 11 закон проектын аҙаҡҡы уҡыуҙа ҡабул итергә тәҡдим ителгән. Көн тәртибенә 60-тан ашыу мәсьәлә ҡуйылған. «Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә халыҡты автомобиль транспорты менән хеҙмәтләндереүҙе ойоштороу тураһында»ғы республика Законының 15.2-се статьяһына үҙгәрештәр таксиҙың һары кузовына аҡ һәм ҡара төҫтәрҙе өҫтәүҙе күҙ уңында тота.
Дәүләт Йыйылышының «Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Регламентының 11-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында» ҡарары проекты республика парламенты Рәйесенә һайлаусылар наказы реестры проектын булдырыуҙы ойоштороу буйынса вәкәләттәр бирергә тәҡдим итә.


text:
Миләш
Миләш (шулай уҡ мышар, лат. Sorbus)— ағас, йәки ҡыуаҡ. Төрө миләштәр төркөмөнән, розалар ғаиләһенән.
Йөкмәткеһе
Таралыуы һәм мөхит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таралыу арауығы — бөтә Европа тиерлек, Алғы Азия, Кавказ, хатта Алыҫ Төньяҡҡа тиклем барып еткән, ә тауҙарҙа өҫкө үҫемлектәр донъяһының сигенәсә үҫә. Иң бейек ерҙәрҙә ҡыуаҡлыҡтарға әүерелә. Рәсәй сиктәрендә Европа өлөшөндә һәм Төньяҡ Кавказда урмандарҙа, урманлы далаларҙа таралған. Айырым һәм шулай уҡ тотош шырлыҡтар булып үҫә. Урман алдарында, ылыҫлы, ҡатнаш һәм бик һирәк япраҡлы урмандарҙа осрай. Урман ситтәрендә, ҡыуаҡлыҡтар араһын да үҙ итә. Ҡышҡы һыуыҡтарға сыҙам, ҡараңғы, күләгәле урындарҙа ла үҫә.
Биологик белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
12 метрғаса етә (ғәҙәттә 5—10 м). Олоно түңәрәк. Йәш һабаҡтары һоро –ҡыҙыл төҫтә, һалынып тора.Өлкән ағастарҙың ҡайырыһы шыма, ялтыр, төҫө һоро—көрән йәки һары—һорғолт. Бөрөләре кейеҙ һымаҡ, йомшаҡ. Япраҡтары 20 см-ғаса прһыҙ ҡауырһын һымаҡ, 7-15 япраҡсанан ғибәрәт. Улар сиратлашып тора. ланцетлы һәм һуҙынҡы, осланған, ситтәре тешле, аҫҡы өлөштә бысҡы һымаҡ. Төҫө өҫтә тоноҡ йәшел, аҫ яғында төҫһөҙөрәк. Көҙ көнө алтынһыу һәм ҡып - ҡыҙыл төҫкә керә.
Халыҡ медицинаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауаланыу өсөн миләштең емеше ҡулланыла. Уның составында төрлө биологик актив матдәләр: каротин,С, Р,В, РР витаминдары, алма, сорбин кислоьалары, шәкәр, гликозид, флавонноидтар һ.б. бар.
1. Кеше ябыҡҡанда, ҡаны аҙайғанда, ашҡаҙандың әселеге тңбәнәйгәндә, бөйөр, үт ҡыуығы шешкәндә, берәй ағзанан(ашҡаҙандан, аналыҡтан һ.б.) ҡан килгәндә, бөйөрҙәрҙә таш барлыҡҡа килгәндә миләш емешенең һутын эсәләр.
Сеймал йыйыу һәм әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Миләш емеше ҡырау төшкәс йыйыла һәм мейестә киптерелә. Унда температура 50-60 градустан артырға тейеш түгел Ғәҙәттәгесә һаҡлана.
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1. Төнәтмә: 2 аш ҡалағы ваҡланған емеште 2 стакан ҡайнар һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш йылы урында 30-40 минут тоторға. Көнөнә өс тапҡыр, ас ҡарынҡа ярты стакан эсергә.
2. Сәй һымаҡ бешереп тә эсергә мөмкин.
Миләш башҡорт көнкүрешендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорттарҙа миләш ағасы бер илаһи көскә эйә тип иҫәпләгәндәр. Унан мунсаҡтар эшләгәндәр. Балаға күҙ тимһен өсөн, башлығына миләштән “Һаҡлағыс” (оберег) эшләп ҡуйғандар. Өйҙә яман көстәр булмаһын өсөн, миләш ботағын емештәре менән ишек башына элгәндәр. Миләште өй эргәһенә ултыртыу ҙа йорт тирә яғын яман көстәрҙән һаҡлаған.
Халыҡ ижадында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Миләш уңған йылы көҙ ямғырлы булыр.


text:
Әбйәлил районында һуғышта ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындарына 21 торлаҡ сертификаты тапшырылды
Әбйәлил районы хакимиәтендә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындарына 21 торлаҡ сертификаты тапшырылды.
Сертификаттар тапшырып, район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Рәйлә Солтанова оло йәштәге ҡатындарҙы йылы тәбрикләне, уларға ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер теләне. Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау миистрлығының Әбйәлил районы буйынса бүлеге начальнигы Рим Ғөбәйҙуллин уларҙы сертификатты ҡулланыу тәртибе менән таныштырҙы, тип хәбәр итә район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге.


text:
Ваҡлап һатыу сауҙа өлкәһендә монополияға ҡаршы көйләү нормалары тикшерелә
Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы ҡарамағында ваҡлап һатыу сауҙа өлкәһендә конкуренцияны үҫтереү буйынса Эксперт советы төҙөлдө. Был советтың беренсе ултырышы 12 майҙа 15 сәғәттә «Башинформ» агентлығында үткәрелә.
Эксперт советы ваҡлап һатыу сауҙа өлкәһендә конкуренцияны үҫтереүгә булышлыҡ итеү маҡсатында даими эшләүсе кәңәшмә органы сифатында төҙөлдө. Эксперттарға шулай уҡ төрлө власть органдарының һәм хужалыҡ итеүсе субъекттарҙың Рәсәй Федерацияһының ваҡлап һатыу сауҙа өлкәһендәге монополияға ҡаршы закондарын күҙәтеүе менән бәйле мәсьәләләрҙе ҡарау ҙа йөкмәтелде.
Эксперт советы составына Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәттең БР буйынса идаралығы, БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты, Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, «Рәсәй терәге» Башҡортостан төбәк бүлексәһе; сауҙа эшмәкәрлеге алып барыусы һәм тауарҙар менән тәьмин итеүсе хужалыҡ субъекттары, Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы, БР Икмәк бешереүселәр союзы вәкилдәре инде.
Эксперт советы ултырышында «Рәсәй Федерацияһында сауҙа эшмәкәрлеген дәүләт көйләүе нигеҙҙәре тураһында» 381-се Федераль закон менән билдәләнгән монополияға ҡаршы көйләү нормалары тикшереләсәк.
Рәсәй Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы теләүселәрҙең барыһын да тикшереүҙә ҡатнашырға саҡыра. Һорауҙарҙы 7 майҙа 17 сәғәткә тиклем to03@fas.gov.ru электрон почтаһына йәки (347) 272-58-82 телефоны буйынса факс аша ебәрергә мөмкин.


text:
Лондонда Бөйөк Британия тарихындағы тәүге Һабантуй үткәрелә
Шәмбе, 14 июлдә, Лондонда Бөйөк Британия тарихындағы тәүге милли Һабантуй байрамы үткәрелә. Ул Томанлы Альбиондағы татар-башҡорт диаспораһын, ике туғандаш республиканың бында белем алған студенттарын йыясаҡ. «Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Лондон Һабантуйы Wembley Park гольф яланында үткәрелә. «Wembley Park» (Jubilee һәм Metropolitan Line) метро станцияһынан паркка тиклем махсус автобус ебәреләсәк.
Байрам программаһында Татарстан флагын күтәреү тантанаһы, былау-брейк, милли уйындар (көйәнтә менән йүгереү, бүрәнәлә тоҡтар меән һуғышыу, гер күтәреү, ҡатыҡлы һауыттан тәңкәләр сығарыу, йомортҡа менән йүгереү, арҡан тартыу), шулай уҡ күңел асыу программаһы ҡаралған.
Сараға Германиянан, Бельгиянан, Балтика илдәренән, Рәсәйҙән һәм башҡа төбәктәрҙән ҡунаҡтар килеүе көтөлә.
Лондондағы беренсе һабантуй Берләшкән Короллектең Татарҙар ассоциацияһы инициативаһы менән ойошторола, тип хәбәр иттеләр «Татар-информ» агентлығына байрамды ойоштороусылар.


text:
Күмертауҙа Башҡортостан Республикаһы микрофинанслау үҙәгенең өҫтәмә офисы асылды
Күмертауҙа «Башҡортостан Республикаһы микрофинанслау үҙәге»нең өҫтәмә офисы асылды. Ул ҡала хакимиәте бинаһында урынлашты.
Уны асыу «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» республика форумы сиктәрендә ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетынан.
Офисты асыу тантанаһында ҡала хакимиәте, Күмертауҙың Эшҡыуарҙар союзы, республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты вәкилдәре, «БР микрофинанслау үҙәге» етәкселеге, урындағы эшҡыуарҙар ҡатнашты.
Билдәләп үтергә кәрәк, республикала «Башҡортостан Республикаһы микрофинанслау үҙәге»нең туғыҙ офисы эшләп килә.


text:
Республикала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә Фото: Андрей Старостин
Республикала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә
Республикала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә Фото: Андрей Старостин
Һауа торошо шарттарының кинәт үҙгәреүен фаразлай Башҡортостан Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығы.
16-18 ноябрҙә һауа торошо тотороҡло булмаясаҡ. Төрлө көсөргәнештә епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ булыуы көтөлә. Ел секундына 15-20 метрға тиклем көсәйәсәк. Сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар йәбешеүе ихтимал. Синоптиктар температураның түбәнәйеүен һәм ҡар япмаһы ҡаплауын күҙаллай.
19 ноябрҙә яуым-төшөм яуыуы кәмейәсәк, һауа температураһы түбәнәйәсәк.
Ҡатмарлы һауа шарттары электр тапшырыу линияларының өҙөлөүенә, насар нығытылған конструкцияларҙың йығылыуына, юл-транспорт һәләкәттәренең артыуына килтереүе ихтимал. Башгидромет автомобилдә йөрөүселәрҙе сиктән тыш һаҡ булырға саҡыра һәм насар күренеүсәнлек һәм боҙлауыҡ шарттарында алыҫ юлға сығыуҙан тыйылып торорға кәңәш итә.


text:
«Ун иң яҡшы инновацион идея» конкурсына заявкалар йәй аҙағына тиклем ҡабул ителә
«Башҡортостан Республикаһының ун иң яҡшы инновацион идеяһы» республика инновацион проекттар конкурсында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеү 31 авгусҡа тиклем оҙайтылды. Был турала конкурсты ойоштороусы – БР Сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрлығы хәбәр итә.
Конкурстың маҡсаттары: Башҡортостан иҡтисадына яңы перспективалы технологияларҙы индереү, инновацион производстволарҙы үҫтереү, республика тауар етештереүселәре продукцияһының конкуренцияға һәләтлелеген күтәреү, яңы продукция үҙләштереү һәм уны баҙарға сығарыу, бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарын республиканың инновацион үҫеш проблемаларын хәл итеүгә йәлеп итеү.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, конкурс комиссияһы конкурстың ун еңеүсеһен билдәләйәсәк, уларға еңеүселәр дипломдары тапшырыласаҡ һәм субсидиялар биреләсәк. Конкурстың бер еңеүсеһенә субсидиялар суммаһы 150 мең һумдан ашмаясаҡ.
Еңеүселәргә субсидия биреү ҡорамалдар, комплектлау материалдары һәм сеймал һатып алыуға һәм ҡуртымға алыуға, макет һәм тәжрибә өлгөһө әҙерләүгә, маркетинг тикшеренеүҙәре үткәреүгә, инновацион проект сиктәрендә интеллектуаль милек хоҡуҡтарын яҡлауҙы тәьмин итеүгә, тәжрибә өлгөһөн һынау һәм сертификациялауға, эшсе конструктор документацияһын әҙерләүгә сығымдарҙы компенсациялау формаһында тормошҡа ашырыла.
Конкурста ҡатнашыу өсөн документтар составы БР Хөкүмәтенең 2009 йылдың 15 апрелендәге ҡарары менән раҫланған «Башҡортостан Республикаһының ун иң яҡшы инновацион идеяһы» республика инновацион проекттар конкурсы тураһында Положение менән билдәләнгән. Ентекле мәғлүмәттәр – www.minpromrb.ru сайтында.


text:
Башҡортостан финансистары үҙ профсоюзын ойошторҙо
Башҡортостан Республикаһында яңы профсоюз барлыҡҡа килде. Уны финанс һәм кредит ойошмалары хеҙмәткәрҙәре төҙөнө.
БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, яңы профсоюз банк, һаҡлыҡ кассалары, пенсия һәм инвестиция фондтары, страховка һәм риэлтор компаниялары һәм башҡа финанс һәм кредит ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең социаль-хеҙмәт, профессиональ һәм гражданлыҡ хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлаясаҡ. Шулай уҡ был өлкәлә эшләп киткән пенсионерҙар һәм үҙҙәренең буласаҡ һөнәрен финанс эшмәкәрлеге менән бәйләргә ҡарар иткән студенттар профсоюз яҡлауына алынасаҡ.
Уҙған ойоштороу йыйылышында яңы профсоюздың уставы раҫланды һәм уның активы һайланды. Профсоюз рәйесе итеп «АФ Банк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе директоры Евгений Кошкин һайланды.
Финансистарҙың республика профсоюзын ойоштороу Рәсәй профсоюз хәрәкәте тарихында ғүмерҙә булмаған хәл булды. Федераль кимәлдә бөгөн бындай ойошма юҡ, һәм Башҡортостан финансистары профсоюзы илдә беренсе булды. Советтар Союзында профиле буйынса ошондайыраҡ профсоюз ойошторорға маташыуҙар була, 1930 – 1950 йылдарҙа СССР Дәүләт банкының Финанс-банк хеҙмәткәрҙәре профсоюзы эшләп ала, ул һуңыраҡ Дәүләт учреждениелары һәм йәмәғәт хеҙмәтләндереүе хеҙмәткәрҙәре профсоюзына ҡушыла. Әммә уның профиле хәҙерге республика профсоюзынан күпкә тарыраҡ була. Шул уҡ ваҡытта совет осоронан һуң күп илдәрҙә финансистар профсоюздары беҙҙән күпкә алдараҡ булдырыла. Мәҫәлән, 2009 йылдың октябрендә банк учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең Бөтә Украина профсоюзы ойошторола. Ошондай уҡ профсоюз ойошмалары Беларусияла һәм Әрмәнстанда эшләй.


text:
Ригала башҡорт драматургы Флорид Бүләковтың пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдең премьераһы була
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
21 октябрҙә Ригала башҡорт драматургы Флорид Бүләковтың пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдең премьераһы була. Латвияның «Дайлес» театры Флорид Бүләковтың «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?» тигән пьесаһы буйынса спектакль ҡуйҙы, тип хәбәр итә «Азатлыҡ» радиоһы сайты. «Изге эш» исемле спектакль яңы ижад миҙгелендә тәүге премьера буласаҡ.
Ҡуйыусы режиссеры — Паулс Тимротс, пьесаны ла латыш теленә үҙе тәржемә иткән. Төп ролдәрҙе Индра Бике, Юрис Барткевичс, Элина Дзелме, Мартиньш Почс башҡара.
Флорид Бүләков (1948-2015) — башҡорт драматургы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Рәсәйҙең әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, республиканың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Уның пьесалары Рәсәй, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе һәм алыҫ сит ил театрҙарында ҡуйыла.
«Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?» трагикомедияһы — авторҙың тәүге драма әҫәрҙәренең береһе.
«Был спектакль, башҡа пьсалар кеүек үк, мөхәббәт хаҡында. Уларҙан айырмалы рәүештә, көслө, мәңгелек мөхәббәт тураһында. Әлбиттә, тормошта төрлө мәлдәр була, әммә улар һөйөү утын һүндермәй. Минеңсә, һәр беребеҙ ошондай хистәр хаҡында хыяллана һәм кемдәр уны тапҡан, шулар бәхетле», — тигәйне Флорид Бүләков.


text:
Баш ҡала Ҡотҡарыу хеҙмәте диспетчерҙары – иң яҡшылар
Өфө «112 Ҡотҡарыу хеҙмәте» мәғлүмәти-диспетчер үҙәге «Волга буйы федераль округы муниципаль берәмегендә иң яҡшы берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәте» конкурсында еңеү яуланы. Өфө Мәғлүмәти-диспетчер үҙәге «Рәсәй Федерацияһының Волга буйы федераль округы субъектының административ үҙәге булған ҡала округында иң яҡшы берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәте» номинацияһында лидер тип танылды. Был номинацияла икенсе урынды Киров ҡалаһы Берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәте, өсөнсө урынды Түбәнге Новгород хеҙмәте яуланы.
Диспетчер хеҙмәттәрен баһалаған критерийҙар шаҡтай күп яҡлы. Хеҙмәттәрҙең заманса техник саралар менән тәьмин ителеше, юғары кадрҙар менән тулыланыуы, уларҙың әҙерлек кимәле, шулай уҡ һәр диспетчерҙың килеп тыуған ғәҙәттән тыш хәлдә оҫта эш итеү һәләте иғтибарға алынды.
Өфө мәғлүмәти-диспетчер үҙәге 1999 йылдың 30 авгусында ойошторолған. Эшләй башлағандан алып оператив дежур итеүселәр граждандарҙан алты миллиондан ашыу мөрәжәғәт ҡабул иткән һәм уларҙың береһе лә иғтибарһыҙ ҡалдырылмаған: хеҙмәткәрҙәр шылтыратыуҙы ҡабул итә, тикшерә, тейешле хеҙмәттәргә йүнәлтә һәм килеп тыуған мәсьәләне хәл итеүҙе мотлаҡ контролдә тота.
Өфө «112 Ҡотҡарыу хеҙмәте» мәғлүмәти-диспетчер үҙәге Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Волга буйы төбәк үҙәгенең күсмә кубогы һәм Почет грамотаһы менән бүләкләнде, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән.