text:
Өфө буйлап сәйәхәт
Баҫылды : 25-04-2018, 11:34 | Категория: Яңылыҡтар
Просмотров 26
Хөрмәтле дуҫтар! Беҙҙең "Аҡбуҙат"ыбыҙ Башҡортостаныбыҙ ауылдары, райондары һәм дә башҡалабыҙ Өфө буйлап сәйәхәткә сыҡты. 2018 йылдың икенсе яртыһына журналға яҙылыу башланды. Ниндәйҙер сәбәптәр менән элемтә бүлексәһенә барырға ваҡыт таба алмаһағыҙ, редакция һеҙгә альтернатив яҙылыу менән ярҙам итер, һәм күрһәтелгән адресҡа илтеп бирер! Бының өсөн кәмендә 30 экз. алдырыу мотлаҡ! Балалар баҡсалары, мәктәптәр, һеҙҙән шылтыратыуҙар көтәбеҙ!
Сиратта Дим биҫтәһендәге 102-се башҡорт гимназияһында осрашыу. Билдәле һәм шул уҡ ваҡытта билдәле булмаған авторҙарҙың ижады менән асып ебәрҙе улар был сара кисәһен. Ысынлап та "Аҡбуҙат" журналын ихлас яратҡан уҡыусылар уҡый икән был гимназияла, тип, шатланып ҡарап ултырҙыҡ. Ни өсөн тигәндә уларҙың сәхнә түрендә һөйләгән "Яҙ", "Ҡояш", "Сәскәләр" шиғырҙары барыһы ла беҙҙең "Аҡбуҙат"ыбыҙҙа баҫылып сыҡҡан. "Һаумы, һаумы, әкиәт!" конкурсында ҡатнашҡан Камилла Бүләкәрованың "Зөһрә ҡыҙ" әкиәтен һөйләүе, класс етәксеһе Гөлсиә Фәрит ҡыҙы менән берлектә ҡуйған "Һунарсы егет" инсценировкаһы ла бик хуш килде күңелгә. "Аҡбуҙат" әҙерләп алып килгән уйында ла, йомаҡ сисеүҙә лә бик әүҙем булып сыҡтылар. Аҡыллы, фекерләй белгән, сос, отҡор балалар менән эшләүе ял иткән кеүек кенә булды.
Кескәйҙәр өсөн ай һайын сыҡҡан "Аҡбуҙат" баҫмаһына яҙылыу эштәрен алып барған, башҡорт телен юғалтмаҫ өсөн тырышып көс һалған, телмәрҙе байытыу өҫтөндә эшләгән класс етәксеһе Гөлсиә Фәрит ҡыҙына һәм дә китапханасы Илзирә Ришат ҡыҙына айырым рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Һәр ваҡытта "Аҡбуҙат" менән бергә булығыҙ!
Сиратта Дим биҫтәһендәге 102-се башҡорт гимназияһында осрашыу. Билдәле һәм шул уҡ ваҡытта билдәле булмаған авторҙарҙың ижады менән асып ебәрҙе улар был сара кисәһен. Ысынлап та "Аҡбуҙат" журналын ихлас яратҡан уҡыусылар уҡый икән был гимназияла, тип, шатланып ҡарап ултырҙыҡ. Ни өсөн тигәндә уларҙың сәхнә түрендә һөйләгән "Яҙ", "Ҡояш", "Сәскәләр" шиғырҙары барыһы ла беҙҙең "Аҡбуҙат"ыбыҙҙа баҫылып сыҡҡан. "Һаумы, һаумы, әкиәт!" конкурсында ҡатнашҡан Камилла Бүләкәрованың "Зөһрә ҡыҙ" әкиәтен һөйләүе, класс етәксеһе Гөлсиә Фәрит ҡыҙы менән берлектә ҡуйған "Һунарсы егет" инсценировкаһы ла бик хуш килде күңелгә. "Аҡбуҙат" әҙерләп алып килгән уйында ла, йомаҡ сисеүҙә лә бик әүҙем булып сыҡтылар. Аҡыллы, фекерләй белгән, сос, отҡор балалар менән эшләүе ял иткән кеүек кенә булды.
Кескәйҙәр өсөн ай һайын сыҡҡан "Аҡбуҙат" баҫмаһына яҙылыу эштәрен алып барған, башҡорт телен юғалтмаҫ өсөн тырышып көс һалған, телмәрҙе байытыу өҫтөндә эшләгән класс етәксеһе Гөлсиә Фәрит ҡыҙына һәм дә китапханасы Илзирә Ришат ҡыҙына айырым рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Һәр ваҡытта "Аҡбуҙат" менән бергә булығыҙ!
(голосов:0)
Оҡшаш материал
Комментарийҙар


c: text/html

text:
Дарыу үҫемлектәре
Дарыу үҫемлектәре — кеше һәм мал-тыуарҙы дауалау һәм профилактика үткәреү өсөн ҡулланыла торған үҫемлектәрҙең ҙур бер төркөмө.
Башҡортостанданда үҫкән ҡырағай дарыу үҫемлектәренең 120 төрө фәнни медицинала һәм 200-ҙән ашыуы халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Элек-электән файҙаланылыуына ҡарамаҫтан, Октябрь революцияһына тиклем улар махсус рәүештә тикшерелмәгән.
1933 йылда 40 тонна ашыу бесәй үләне әҙерләнелеүе һәм сит илгә оҙатылыуы билдәле. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем дарыу үҫемлектәренең 50-нән ашыу төрө йыйылған, һуғыш йылдарында уларҙы әҙерләү күпкә артҡан.
Дарыу үҫемлектәрен күп кенә ботаниктар (А. Э. Линд, М. И. Котов, Е. Н. Клобукова-Алисова, Л. Л. Куликова, А. Э. Мулдашев һ. б.), фармакологтар (И. А. Лерман, Д. Н. Лазарева, Н. А. Кузнецова, З. Я. Лагно, Ф. С. Зарудий, Х. М. Насиров һ. б.) өйрәнгән. Бындай тикшеренеүҙәр РФА ҒҮ Биология институтытында Башҡорт дәүләт медицина университетында, Башҡорт дәүләт университетында, Башҡорт дәүләт аграр университетында үткәрелә. Күп кенә ҡырағай үҫемлек төрҙәренең запасы өйрәнелгән, уларҙы рациональ файҙаланыу режимы эшләнгән (Е. В. Кучеров, А. Х. Ғәлиева, И. Б. Ғофранова һ. б.). Фармакология хеҙмәте һәм ҡулланыусылар кооперацияһы етәкселегендә йыл һайын 500 т алып 1000 т тиклем дауа сеймалы йыйыла. Башлыса һары умырзая, имән ҡайырыһы, ябай мәтрүшкә, һары мәтрүшкә, һуҡыр кесерткән, гөлйемеш, ҡалҡанут, кесерткән һ. б. файҙаланыла.
Дарыу үҫемлектәренең һаҡлау өсөн Башҡортостанда 12 заказник ойошторолған.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғүмәров В. З. Башҡорт халыҡ медицинаһы. — Өфө, 1991
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре. Өфө, 1996; * Дикорастущие лекарственные растения Башкирии. — Уфа, 1975
- Ғүмәров В. З. Башкирская народная медицина. — Уфа, 1985
- Кучеров Е. В., Лазарева Д. Н., Десяткин В. К. Лекарственные растения Башкирии: их использование и охрана. — Уфа, 1989
- Кучеров Е. В., Лазарева Д. Н. Целебные растения и их применение. — Уфа, 1993.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Л. М. Абрамова, С. С. Хәйретдинов. Дарыу үҫемлектәре // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Башҡортостан. Ҡыҫҡа энциклопедия. «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәте. — Өфө, 2007.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Яҡташыбыҙ Рәсәй яҙыусылары сафында
Яҡташыбыҙ Рәсәй яҙыусылары сафында
Ошо көндәрҙә Рәсәй яҙыусылар Союзы бер төркөм әҙиптәрҙе берекмә ағзаһы итеп ҡабул итте. Улар араһында Башҡортостан вәкиле, даими авторыбыҙ Әмир Миһран улы Солтангәрәев тә бар.
Әмир Миһран улы документаль проза жанрында уңышлы ижад итә. Ул беҙгә бөгөн актуаль булған күп хикәйәләр, очерктар авторы булараҡ билдәле. Һуңғы йылдарҙа ғына ҙур күләмле “Яҙмыш”, “Башҡортостан юлдары – үткәндәр һәм бөгөнгө”, “Таймаҫ – үткәндәр һәм бөгөнгө”, “Ил ҡурсалар ир инең...” тигән китаптары донъя күргәйне. Был китаптар Башҡортостан Республикаһы Милли электрон китапханаһында ла урын алған.
Яҡташыбыҙ егерменсе быуаттың 90-сы йылдарында Башкортостандың төп закондарын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша. Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайы (БССР Юғары Советы) ҡабул иткән бер нисә кодекстың, шулай иҫәптән, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре» тураһындағы закон проектының авторы, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы, халҡыбыҙ мәнфәғәтенә ҡағылған эштәрҙе ойоштороусы, оҫта ҡурайсы, виртуоз гармунсы, һәүәҫкәр рәссам да ул. Уның тураһында “Башҡорт Википедия” һында “Әмир Миһран улы Солтангәрәев” тигән биттә тулыраҡ мәғлүмәт алырға була.
Редакциябыҙ әҙипкә тағы ла юғарыраҡ ижади уңыштар теләй.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Писатели провели мастер-класс
Опубликовано: 28-04-2018, 17:29 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
В Союзе писателей Республики Башкортостан, прошел двухдневный мастер-класс по литературе для участников конкурса “Илгам”. Он был организован в рамках проекта “Литературная школа Башкортостана”.
Ринат Сөләймәновтың шиғыр китабының исем туйы үтте
Опубликовано: 28-04-2018, 13:30 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
Башҡортостан Яҙыусылар союзында билдәле йәш шағир Ринат Сөләймәновтың “Йөрәгемдә – яҙҙарым” тип аталған шиғри йыйынтығының исем туйы үтте. Был күркәм сараға күренекле шағирҙар һәм яҙыусылар, шағирҙың уҡытыусылары, яҡташтары, яҡындары, ижадташ дуҫтары йыйылды.
Сатира һәм юмор секцияһы ултырышы үтте
Опубликовано: 1-04-2018, 11:08 | Категория: Новости, Народные поэты, Члены союза, Молодые авторы
29 мартта Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзының Сатира һәм юмор секцияһы ултырышы үтте. Унда Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримов, танылған яҙыусылар Марсель Сәлимов, Марат Әминев, Венер Исхаҡов, Рәзилә Ырыҫҡужина, Лира Яҡшыбаева, Фәниә Ғәбиҙуллина һәм "Һәнәк " журналы хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.
Проза секцияһы ултырышы үтте
Опубликовано: 5-03-2018, 10:02 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан "Китап" нәшриәтендә «Йәштәр тауышы» республика әҙәби фестивале!
Опубликовано: 20-11-2017, 09:28 | Категория: Новости, Молодые авторы
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортосатан «Китап» нәшриәте йәш яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың «Йәштәр тауышы» исемле республика әҙәби фестивален уҙғарҙы. Фестиваль 2016 һәм 2017 йылда әҫәрҙәре тәүге тапҡыр йыйынтыҡ булып сыҡҡан ун авторҙың китап туйын үткәреүҙе маҡсат итеп ҡуйҙы. Бына улар - ижад өлкәһендә тәүге ышаныслы аҙымдарын яһаған авторҙар - Шәүрә Туйсина («Күңел баҡсам»), Зөһрә Сафина («Йондоҙҙарҙан сиктем ҡулъяулыҡ»), Ләйсән Мараҡанова («Күк сәскәләр»), Гөлиә Гәрәева («Бәхетлесеңме, дип сорама»), Артур Дарра («Когда я стану солнцем»), Эвита Гайнет («Моя ли жизнь?...»), Нурлан Ғәниев («Бер мизгел нибары»), Рәзинә Зәйнетдинова («Килен шәле»), Зөлфиә Сәлихова («Атай абруйы»), Таңсулпан Рәсүл («Атай, һине күрҙем…»).
Мәскәү ҡалдырған тәьҫораттар
Опубликовано: 1-02-2017, 20:12 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
Ҡалалар кешеләр кеүек. Йә һинеке, йә юҡ. Ҡолас етмәҫ илебеҙҙең баш ҡалаһы йөрәгемә самолет трапынан уҡ ояланы, быға тиклем “Мәскәү һынлы Мәскәү булғас, ҙур ҡалаларға хас ығы-зығыға күмелгәндер, уны тәү күргән кешелә әллә ниндәй хистәр ҙә уята алмайҙыр” тигән уйҙарым бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Һәм бында, һис шикһеҙ, ҡаланан тыш, ундағы киң күңелле, ғәжәп кешеләр ҙә ҙур роль уйнаны.
Шағирә Лариса Абдуллина менән Мәскәүгә килеп төшкәс тә, тәү башлап Башҡортостан Республикаһы вәкиллегенә юлландыҡ. Унда беҙҙе ҡолас йәйеп бик әүҙем эшләп килгән “Аҡ тирмә” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге ҡаршы алды. Караптан балға тиҙәрме әле, беҙ яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамы уңайынан ойошторолған сараға эләктек. Гүйә, Башҡортостандан сығып китмәгәнбеҙ ҙә: шул уҡ ҡурай һәм думбыра моңдары, башҡорт йырҙары, бейеүҙәре, барыһы ла саф башҡорт телендә генә һөйләшә.
Думбыра тигәндәй, был милли музыка ҡоралында уйнаған егет айырыуса иғтибарҙы йәлеп итте: ул — урыҫ милләтле Андрей Смирнов. Уның башҡорттар араһына эләгеү тарихы ҡыҙыҡ та, үҙенсәлекле лә. Халҡыбыҙҙың яулы үткәне менән ҡыҙыҡһына Андрей, айырыуса Алдар батырҙың 1696 йылда икенсе Азов походында күрһәткән батырлыҡтарына, аҙаҡ уның Петр I ҡулынан грамота алыуына һоҡлана. Бынан тыш, Андрей күп кенә башҡортса йырҙар ҙа белә. “Башҡорт батырҙары менән супермендар араһында оҡшашлыҡтар күп: улар барыһы ла изгелек өсөн, халҡы өсөн көрәшә”, – ти ул.
Гөлсинә Батыршина етәкселегендәге “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Мәскәүҙә йәшәгән башҡорттарҙы берләштереп кенә ҡалмай, ә төрлө сараларҙа лайыҡлы сығыш яһай, үҙҙәре лә уҙғара. Уларға ҡарап, баш ҡалалағы һәр башҡорт йыр-моңға һәләтле икән, тип уйларға мөмкин: Яңы йыл байрамы йыр-бейеүгә үрелеп барҙы. Сығышы менән Мәсетле районынан Ринат Хәбиров атлы егет ҡурайҙа “Азамат”ты һыҙҙырғанда, “Уралым” ҡобайырын йырлағанда шуға төшөндөм: сит ерҙәрҙә туған моңдар айырым бер мәғәнәгә сорналыусан, үтә ҡәҙерле икән дә. Бына ни өсөн сит илдә, сит өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттарыбыҙ туған моңдарыбыҙға, тарихыбыҙға, милли ҡиммәттәребеҙгә айырыуса ныҡ иғтибарлы.
Интернет селтәрен һәм “Башҡортостан” гәзитен даими күҙәтеп барыусыларға Радмир Мөфтәхин, Елена Созыкина, “Заман” этнотөркөмө яҡшы таныш. Радмир ҡыллы инструменттарҙа башҡорт халыҡ көйҙәрен уға ғына хас стиль менән башҡарыу оҫталығына эйә булһа, Елена үҙе башҡорт милләтенән булмаһа ла, телебеҙҙе үҙаллы өйрәнеп, башҡортса йырҙарҙы башҡарыуы менән бөтәһен дә хайран итә.
Кескәй сәйәхәтебеҙҙең икенсе көнөндә ваҡыт яғы тығыҙ булһа ла, уларҙың үҙҙәренә саҡырыуҙарын кире ҡаға алманыҡ. Һәләтле генә түгел, башҡорт халҡына хас булғанса бик ҡунаҡсыл да икән үҙҙәре: Радмир, халҡыбыҙҙың көйҙәрен гитарала бик үҙенсәлекле башҡарып, күңелдәрҙе илаһи моңға күмһә, Елена тәмле аш-һыуҙары, мәтрүшкәле сәй менән һыйланы.
Мәскәүгә барыуыбыҙҙың төп сәбәбе шулай ҙа “ЛиФФт” Бөтә Рәсәй әҙәби журналының сығыуына, ошо уҡ исемдәге фестиваль уҙғарыла башлауға бер йыл тулыу айҡанлы ойошторолған халыҡ-ара шағирҙар форумы ине. Был сарала Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, хатта БДБ илдәре шағирҙары ла сығыш яһауы сараның географияһы киңлеген күрһәтте.
Шәхсән минең күңелемдә Ҡалмығстандан шағирә Валентина Боован, Мәскәү шағирәһе, бард йырсыһы Ольга Панюшкина, сараны ойоштороусылар: сығышы менән Тәтешле районынан Әнүәр Әлмөхәмәтов, Маргарита Аль, Рязань өлкәһенән Лидия Терехина менән танышыу онотолмаҫлыҡ эҙ ҡалдырҙы.
Шиғриәттә минең кеүек тәүге аҙымдарын яһағандар өсөн үҙ ҡаҙандарында ғына ҡайнап ҡалмай, офоҡтарҙы киңәйтеү үтә лә мөһим, шуныһы менән төрлө ҡала, республика, өлкәләрҙәге ҡәләм әһелдәрен берләштереп, уларҙың шиғырҙарын баҫтырған “ЛиФФт” әҙәби журналының әһәмиәте бик ҙур. Лариса апай менән республикабыҙ исеменән сығыш яһағанда шиғырҙарыбыҙҙы тап башҡортса ишетергә теләк белдереүҙәре күңелгә май булып яғылды: телебеҙҙе яраталар, хөрмәт итәләр!
Үрҙә һанап үтелгән осрашыуҙарҙан тыш, Мәскәүҙең тағы ла бер үтә лә иҫтәлекле урынында булыуым менән Лариса Абдуллинаға бик рәхмәтлемен: форсаттан файҙаланып, беҙ Владимир Высоцкий, Сергей Есенин ҡәберҙәренә зыярат ҡылдыҡ. Высоцкийҙың сәскәләр менән тулған мәңгелек төйәгендә мөлдөрәмә тулған күңел бөйөк Есениндың ҡәберенә килеп еткәс, ярҙарынан сыҡты: яратҡан шағирым менән күҙгә-күҙ осраштыммы ни!.. Уның да һуңғы төйәгенән сәскәләр, шәмдәлдәр өҙөлмәй, йыш ҡына кешеләр килеп тора – яраталар, онотмайҙар. Шағир өсөн бынан да оло һәм лайыҡлы баһа бармы икән?..
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә – Ҡыҙыл майҙанда, Кремль ҡаршыһында торғанда бар булмышым бығаса кисерелмәгән бер моңға тулышты. Барыһы ла һыйған ине был моңға: “Аҡ тирмә”лә ишеткән ҡурай, думбыра, халҡым йырҙары ла, Радмир Мөфтәхин гитараһының илаһи сыңы ла, шағирҙарҙың ижад емештәре лә, Есениндың ҡәберендә уҡылған “Жизнь – обман” шиғыры ла... Бығаса мең тапҡыр ишетеп тә, әллә ни мәғәнәһенә иғтибар итмәгән бер төшөнсәне йәнем-тәнем менән тойҙом: халыҡтар дуҫлығы – ул тыуған Башҡортостанға ғына һөйөү түгел, ә оло Ватанға – Рәсәйгә һөйөү. Ярҙарына һыймаған хистәрем шиғыр юлдарына үрелде:
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә
Аныҡ тойҙом бәҫен Уралдың.
Башҡорт моңо шуға Кремлдә бит
Курант тауышына уралды...
Шағирә Лариса Абдуллина менән Мәскәүгә килеп төшкәс тә, тәү башлап Башҡортостан Республикаһы вәкиллегенә юлландыҡ. Унда беҙҙе ҡолас йәйеп бик әүҙем эшләп килгән “Аҡ тирмә” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге ҡаршы алды. Караптан балға тиҙәрме әле, беҙ яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамы уңайынан ойошторолған сараға эләктек. Гүйә, Башҡортостандан сығып китмәгәнбеҙ ҙә: шул уҡ ҡурай һәм думбыра моңдары, башҡорт йырҙары, бейеүҙәре, барыһы ла саф башҡорт телендә генә һөйләшә.
Думбыра тигәндәй, был милли музыка ҡоралында уйнаған егет айырыуса иғтибарҙы йәлеп итте: ул — урыҫ милләтле Андрей Смирнов. Уның башҡорттар араһына эләгеү тарихы ҡыҙыҡ та, үҙенсәлекле лә. Халҡыбыҙҙың яулы үткәне менән ҡыҙыҡһына Андрей, айырыуса Алдар батырҙың 1696 йылда икенсе Азов походында күрһәткән батырлыҡтарына, аҙаҡ уның Петр I ҡулынан грамота алыуына һоҡлана. Бынан тыш, Андрей күп кенә башҡортса йырҙар ҙа белә. “Башҡорт батырҙары менән супермендар араһында оҡшашлыҡтар күп: улар барыһы ла изгелек өсөн, халҡы өсөн көрәшә”, – ти ул.
Гөлсинә Батыршина етәкселегендәге “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Мәскәүҙә йәшәгән башҡорттарҙы берләштереп кенә ҡалмай, ә төрлө сараларҙа лайыҡлы сығыш яһай, үҙҙәре лә уҙғара. Уларға ҡарап, баш ҡалалағы һәр башҡорт йыр-моңға һәләтле икән, тип уйларға мөмкин: Яңы йыл байрамы йыр-бейеүгә үрелеп барҙы. Сығышы менән Мәсетле районынан Ринат Хәбиров атлы егет ҡурайҙа “Азамат”ты һыҙҙырғанда, “Уралым” ҡобайырын йырлағанда шуға төшөндөм: сит ерҙәрҙә туған моңдар айырым бер мәғәнәгә сорналыусан, үтә ҡәҙерле икән дә. Бына ни өсөн сит илдә, сит өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттарыбыҙ туған моңдарыбыҙға, тарихыбыҙға, милли ҡиммәттәребеҙгә айырыуса ныҡ иғтибарлы.
Интернет селтәрен һәм “Башҡортостан” гәзитен даими күҙәтеп барыусыларға Радмир Мөфтәхин, Елена Созыкина, “Заман” этнотөркөмө яҡшы таныш. Радмир ҡыллы инструменттарҙа башҡорт халыҡ көйҙәрен уға ғына хас стиль менән башҡарыу оҫталығына эйә булһа, Елена үҙе башҡорт милләтенән булмаһа ла, телебеҙҙе үҙаллы өйрәнеп, башҡортса йырҙарҙы башҡарыуы менән бөтәһен дә хайран итә.
Кескәй сәйәхәтебеҙҙең икенсе көнөндә ваҡыт яғы тығыҙ булһа ла, уларҙың үҙҙәренә саҡырыуҙарын кире ҡаға алманыҡ. Һәләтле генә түгел, башҡорт халҡына хас булғанса бик ҡунаҡсыл да икән үҙҙәре: Радмир, халҡыбыҙҙың көйҙәрен гитарала бик үҙенсәлекле башҡарып, күңелдәрҙе илаһи моңға күмһә, Елена тәмле аш-һыуҙары, мәтрүшкәле сәй менән һыйланы.
Мәскәүгә барыуыбыҙҙың төп сәбәбе шулай ҙа “ЛиФФт” Бөтә Рәсәй әҙәби журналының сығыуына, ошо уҡ исемдәге фестиваль уҙғарыла башлауға бер йыл тулыу айҡанлы ойошторолған халыҡ-ара шағирҙар форумы ине. Был сарала Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, хатта БДБ илдәре шағирҙары ла сығыш яһауы сараның географияһы киңлеген күрһәтте.
Шәхсән минең күңелемдә Ҡалмығстандан шағирә Валентина Боован, Мәскәү шағирәһе, бард йырсыһы Ольга Панюшкина, сараны ойоштороусылар: сығышы менән Тәтешле районынан Әнүәр Әлмөхәмәтов, Маргарита Аль, Рязань өлкәһенән Лидия Терехина менән танышыу онотолмаҫлыҡ эҙ ҡалдырҙы.
Шиғриәттә минең кеүек тәүге аҙымдарын яһағандар өсөн үҙ ҡаҙандарында ғына ҡайнап ҡалмай, офоҡтарҙы киңәйтеү үтә лә мөһим, шуныһы менән төрлө ҡала, республика, өлкәләрҙәге ҡәләм әһелдәрен берләштереп, уларҙың шиғырҙарын баҫтырған “ЛиФФт” әҙәби журналының әһәмиәте бик ҙур. Лариса апай менән республикабыҙ исеменән сығыш яһағанда шиғырҙарыбыҙҙы тап башҡортса ишетергә теләк белдереүҙәре күңелгә май булып яғылды: телебеҙҙе яраталар, хөрмәт итәләр!
Үрҙә һанап үтелгән осрашыуҙарҙан тыш, Мәскәүҙең тағы ла бер үтә лә иҫтәлекле урынында булыуым менән Лариса Абдуллинаға бик рәхмәтлемен: форсаттан файҙаланып, беҙ Владимир Высоцкий, Сергей Есенин ҡәберҙәренә зыярат ҡылдыҡ. Высоцкийҙың сәскәләр менән тулған мәңгелек төйәгендә мөлдөрәмә тулған күңел бөйөк Есениндың ҡәберенә килеп еткәс, ярҙарынан сыҡты: яратҡан шағирым менән күҙгә-күҙ осраштыммы ни!.. Уның да һуңғы төйәгенән сәскәләр, шәмдәлдәр өҙөлмәй, йыш ҡына кешеләр килеп тора – яраталар, онотмайҙар. Шағир өсөн бынан да оло һәм лайыҡлы баһа бармы икән?..
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә – Ҡыҙыл майҙанда, Кремль ҡаршыһында торғанда бар булмышым бығаса кисерелмәгән бер моңға тулышты. Барыһы ла һыйған ине был моңға: “Аҡ тирмә”лә ишеткән ҡурай, думбыра, халҡым йырҙары ла, Радмир Мөфтәхин гитараһының илаһи сыңы ла, шағирҙарҙың ижад емештәре лә, Есениндың ҡәберендә уҡылған “Жизнь – обман” шиғыры ла... Бығаса мең тапҡыр ишетеп тә, әллә ни мәғәнәһенә иғтибар итмәгән бер төшөнсәне йәнем-тәнем менән тойҙом: халыҡтар дуҫлығы – ул тыуған Башҡортостанға ғына һөйөү түгел, ә оло Ватанға – Рәсәйгә һөйөү. Ярҙарына һыймаған хистәрем шиғыр юлдарына үрелде:
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә
Аныҡ тойҙом бәҫен Уралдың.
Башҡорт моңо шуға Кремлдә бит
Курант тауышына уралды...
Һөйөнсө!
Опубликовано: 12-01-2017, 13:12 | Категория: Новости, Молодые авторы
З. Биишева исемендәге "Китап" нәшриәтендә "Әҙәби нағыш" шиғырҙар һәм проза йыйынтығы донъя күрҙе. "Сәсмәүерҙәр майҙанында" С. Фазлыев, М. Әхмәтйәнова, М. Ҡаһарманова, В. Мәжитова, Л. Мырҙағолова, Р. Вәлиев, Т. Баһауетдинова, Л. Хәсәнова, Г. Саматова, Р. Иҫәнбаева. Н. Усманова, Э. Харисова-Кейекҡужина, И. Исламов, Р. Ырыҫҡужина әҫәрҙәре донъя күргән.
Шиғриәттә ун бер авторҙың шиғырҙары баҫылды. Гөлфирә Вәлиеваның, Венер Сәлиховтың берәр шиғырын бында ҡуям да, ҡалғандарының беренсе битен тәҡдим итәм!!! (10 фотонан артыҡ ҡуйып булмағанын беләһегеҙ). Ҡаршы алығыҙ: Фидаил Сафин (Ҡариҙел), Фәнис Сирбаев (Баймаҡ), Венер Сәлихов (Белорет), Айгөл Йәмилева (Бөрйән), Гөлназ Искәндәрова (Көйөргәҙе), Денис Ғилманов (Учалы), Гөлүзә Әхмәҙиева (Дәүләкән), Гөлфирә Вәлиева (Әбйәлил), Айгөл Муллағәләмова ( Әбйәлил), Зәлифә Байышева (Дыуан), Зөлфирә Сөнәғәтуллина (Стәрлетамаҡ). Ҡыуанығыҙ: башҡорт әҙәбиәтенә яңы тулҡын килә!!!
Шиғриәттә ун бер авторҙың шиғырҙары баҫылды. Гөлфирә Вәлиеваның, Венер Сәлиховтың берәр шиғырын бында ҡуям да, ҡалғандарының беренсе битен тәҡдим итәм!!! (10 фотонан артыҡ ҡуйып булмағанын беләһегеҙ). Ҡаршы алығыҙ: Фидаил Сафин (Ҡариҙел), Фәнис Сирбаев (Баймаҡ), Венер Сәлихов (Белорет), Айгөл Йәмилева (Бөрйән), Гөлназ Искәндәрова (Көйөргәҙе), Денис Ғилманов (Учалы), Гөлүзә Әхмәҙиева (Дәүләкән), Гөлфирә Вәлиева (Әбйәлил), Айгөл Муллағәләмова ( Әбйәлил), Зәлифә Байышева (Дыуан), Зөлфирә Сөнәғәтуллина (Стәрлетамаҡ). Ҡыуанығыҙ: башҡорт әҙәбиәтенә яңы тулҡын килә!!!
23 АҠЪЮЛАЙ КӨНӨ БАШҠОРТОСТАН РЕСПУБЛИКАҺЫНЫҢ ЯҘЫУСЫЛАР СОЮЗЫНДА “ИЖАДИ ЛАБОРАТОРИЯ” ҮҘ ЭШЕН БАШЛАНЫ
Опубликовано: 11-01-2017, 22:46 | Категория: Новости, Молодые авторы
Хәйер, был турала бәйән итер алдынан, ғөмүмән, Яҙыусылар союзының һуңғы айҙағы ваҡиғаһы менән таныштырып үтмәксебеҙ. Инде күптәргә билдәле булғанса, Йыллыҡ йыйылышын уҙғарғайны Әҙәби мәхәлләбеҙ. Ә инде бер төркөм ижадсы йәштәрҙең артабанғы хәрәкәт итеүҙәре тап шул ваҡиғаға бәйләнде лә инде. Йыйылышта Союздың уставы үҙгәртелеп, шул арҡылы йәш кешегә лә Идара рәйеслегенә һайланыу мөмкинселеге булдырылып, рәйес вазифаһын башҡарыусы итеп Зәки Арыҫлан улы Әлибаев һайланыу менән, күп ваҡыт та үтмәй, бынан бер-нисә йыл элек ойоша башлаған йәштәр инде Союзда үҙҙәренең беренсе ултырышын да уҙғарҙы. Уларҙың теләге - Союзда йәштәр бүлеге булдырылып, шул бүлек арҡылы үҙҙәре тәҡдим иткән ижади проекттарҙың тормошҡа ашырылыуы булды. Ә был проекттарҙың тәүмаҡсаты, әлбиттә, халҡыбыҙҙың милли әҙәбиәтенә хеҙмәт итеүгә ҡайтып ҡала. Һәр хәлдә, киләсәк йәштәр ҡулында бит. Улар оло әҙиптәр менән бергә эшләп, уларҙың фатихаһын алып ҡалырға тейеш тә...
Семинар-встреча с творческой молодёжью трех вузов
Опубликовано: 4-12-2013, 00:55 | Категория: Молодые авторы
4 декабря в актовом зале БГУ состоялся семинар-встреча с творческой молодёжью трех вузов: БГУ, Стерлитамакского филиала БГУ и БГПУ имени М. Акмуллы. В рамках семинара проводились интересные конкурсы, знакомство с творчеством студентов. Приняли участие: заместитель председателя правления СП РБ Фарзана Губайдуллина, поэтесса Гульназ Кутуева, молодой автор-прозаик Айгиз Баймухаметов. С чтением своих стихов выступили: Риф Ахмадеев, руководители литературных объдинений “Шонкар”, “Тулкын”, “Ашкадар” З. Шарипова, Заки Алибаев и Рита Фаткуллина.
Презентация книг молодых авторов
Опубликовано: 8-02-2013, 15:22 | Категория: Молодые авторы
8 февраля в Кушнаренковском ЦБС состоялась презентация книг молодых авторов Руслана Сулейманова и Лейсан Якуповой, где приняли участие заместитель председателя СП РБ Фарзана Губайдуллина, писатели, работающие в области детской литературы Альфия Асадуллина, Фания Габидуллина, Ильдус Тимерханов, Мунир Вафин.
Читальный зал библиотеки был красиво оформлен выставкой книг писателей-участников данного торжества.
Руслан Сулейманов рассказал о своей работе в институте развития образования РБ на кафедре родных языков и о том, что каждая встреча с земляками дает ему толчок на создание новых произведений.
Читальный зал библиотеки был красиво оформлен выставкой книг писателей-участников данного торжества.
Руслан Сулейманов рассказал о своей работе в институте развития образования РБ на кафедре родных языков и о том, что каждая встреча с земляками дает ему толчок на создание новых произведений.


text:
Баҫырға йәшәргә һәм мыҫкыллап була’яҡшы менән сюжеты
Сәйәхәт’яңы китап, Үҫеш, туранан-тура әле! Уҡыу Джон Пайпер‘с предисловие, китапҡа ҡарата түбәнерәк. Һеҙ башта матбуғат хеҙмәтендә заказ бирергә мөмкин китабын һәм күберәк белергә Risebook.tv
Уларҙың береһе-төп әйберҙәр, миңә оҡшай сәйәхәт тураһында Бармы һәм уның китаптары, Үҫеш, үҙ-ара благоговение һәм актуаллеге.
Төп идея әһәмиәте буйынса татарстанда америка мәҙәниәтенә дөйөм өҫтәрәк ҡушыла. Прохладный бөтә ерҙә. Нисек үҫемлеге һәм орлоғо тип әйт Стайл, Күпселек донъяла христиандар кәрәк лопаться йоҙроҡ күтәрҙе; Америкалылар куркалар күтәрҙе брови. Тимәк, беҙ ҙә яҡшы. Түгел, ти.
Тик маҡсаты һирәк почтение. Благоговение үҙен күптәнге. Ул үҙен интересно. Был-һәйбәт түгел. Әммә барыһы да беләләр, был күңел глубине, был башлағас, почитание күсә, бөтә кеше гумере превращаются " варьете. Арыҡ. Глеб. Мелкий. Пластик. Буш. Аҙағында, аҡылһыҙ эш.
Беҙ ине яһалған өсөн күп. "Яҡшы непостоянный, һәм беҙ алмайбыҙ, йәшәргә, уның өсөн",—тип һүҙенә бармы сәйәхәт. Тап. Потась итеп йәшәй булырға прохладно, рәт-рәт актуаль булырға, түбәнге. Һәм тауышы икеһе лә бармы хатындарҙы, Үҫеш!
Бар бик күп тиһәң, күрергә, белергә, яратырға, өсөн наслаждаться. Бар тереклек, улар шул тиклем күп, улар алмай уменьшение бирергә тәм-том. Һүҙҙәрен "ҡыҙыҡһыныу" һәм "шартлау булды" "шар" "партия" яңғырай булһа алйотлоҡ величайший һәм иң удивительных реалий. Етәксе һ. б. текст запасы шатлыҡ ине тиклем ҡыҫҡартылған "күңел асыу", сөнки беҙҙең рецепторҙары рецепторы истинных вафат була величество.
Йөрөп ҡайтыу ди, "Ҡасан етә эш өгөт-нәсихәт, һәркемдә бар, насар, тәме". Әле. Һәм ул мөрәжәғәт килә Хоҙайға, беҙҙә юҡ уйын-көлкө. Трип тип әйт, "Ғәҙәттә, күҙҙәре загореться, беҙ һөйләйбеҙ тураһында поп-культура, әммә стекленд, беҙ һөйләйбеҙ тураһында Хисте." Холма яҡшы мәҙәниәт. Гималаи Христос көтөлә.
Йөрөп ҡайтыу бармы тели, моғайын, белһендәр: Бар, артыҡ Хиллз. Хатта йәш кешеләр ҙә бар артыҡ. Был китап яҙылған кешеләр өсөн йәш. Ул яҙылған ҡайтарыу өсөн кешеләргә өмөт һиҙә, сөнки улар бик аҙ булыша. Ул менән яҙылған убеждение, тип килгәс, йәш кеше булараҡ, аллаға шөкөр, бар ҙа үҙгәрә. Улар Күтәрелә!
Әммә китап зрелый. Ул үрге бәли рел. Минемсә, милләт, иң йәше. Н мул түгел билдәләмәләре йылдар буйынса. He sees…


text:
Фото:
Әбйәлил районында имен булмаған ғаиләләр менән эшләү мәсьәләләре тикшерелде
Фото:
Әбйәлил районында ауыл биләмәләре башлыҡтары, ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйестәре, хоҡуҡ һаҡлау органдары, прокуратура, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашлығында «Имен булмаған ғаиләләр менән эшләгәндә ауыл биләмәләренең ҡатын-ҡыҙҙар советы ролен күтәреү тураһында» темаһына “түңәрәк өҫтәл” үтте.
Район хакимиәтенең рәсми сайты хәбәр итеүенсә, һуңғы ике йылда районда демографик хәлде билдәләүсе статистика уҡып ишеттерелгән.
Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы мәғлүмәте буйынса, 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Әбйәлил районында 45 мең 296 кеше йәшәгән, шуларҙың 48,5 проценты — ир-егеттәр, 51,4 — ҡатындар. 12 мең 475-е – яңы тыуғандан алып 17 йәшкә тиклемге балалар.
Уҙған йылда төбәктә тыуым күрһәткесе бер мең халыҡҡа 18,3 тәшкил иткән. Шул уҡ мәлдә үлем күрһәткесе ярайһы түбән – бер мең кешегә 11,6.
Райондағы ЗАГС бүлеге мәғлүмәте буйынса, районда 2009 йылда 828 бала тыуған. 12 ай эсендә 525 кеше фани донъянан киткән, уҙған йыл менән сағыштырғанда был 67 осраҡҡа аҙыраҡ.
Кәңәшмә сиктәрендә шулай уҡ имен булмаған ғаиләләр менән урындағы үҙидара органдарының ҡатын-ҡыҙҙар советы менән берлектә эшләүенә, эскеселекте профилактикалауҙа участковыйҙарҙың йәмәғәт ойошмалары менән хеҙмәттәшлегенә, йәмғиәттәге асоциаль күренештәрҙе профилактикалауҙа ауыл биләмәләрендәге ҡатын-ҡыҙҙар советы бурыстарына ҡағылышлы мәсьәләләр тикшерелгән.
“Түңәрәк өҫтәл” барышында III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ғаилә, әсәлек һәм балалыҡты яҡлау буйынса ҡарарҙары ла иғтибарһыҙ ҡалмаған.


text:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу тураһында иң яҡшы материал авторы 100 мең һум аҡса аласаҡ
Башҡортостан Хөкүмәте киң мәғлүмәт сараларында 2012 йылға торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуҙы иң яҡшы яҡтыртыуға республика конкурсы иғлан итә.
Бәйге түбәндәге дүрт номинация буйынса үткәрелә: «Матбуғат баҫмалары», «Тармаҡ матбуғат баҫмалары», «Телевизион тапшырыуҙар һәм сюжеттар» һәм «Интернет-публикациялар». Һәр береһендә өсөшәр призер билдәләнәсәк, 70 меңдән 100 мең һумға тиклем аҡсалата премиялар ҡаралған.
Республика Хөкүмәте бойороғона ярашлы, премия фондының 50 проценты – мәғлүмәт биреүгә, аныҡлау эшенә, ҡалған 50 проценты проектты ойоштороуҙа ҡатнашҡан предприятиелар, ойошмалар, учреждениелар хеҙмәткәрҙәренә премия биреүгә файҙаланылырға тейеш.
Конкурсҡа йомғаҡ 2013 йылдың 10 февраленә тиклем яһаласаҡ.


text:
«Киң мәғлүмәт саралары коррупцияға ҡаршы» конкурсына заявкалар ҡабул ителә
Башҡортостан вәкилдәре IV «Киң мәғлүмәт саралары коррупцияға ҡаршы» бөтә Рәсәй телевизион фильмдар һәм программалар конкурсында ҡатнашыуға саҡырыла. Һөнәри бәйге Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ башланғысы менән ойошторола.
— Конкурста ҡатнашыуға федераль һәм төбәк телевизион каналдары, шулай уҡ бәйгенең темаһы буйынса видеоматериалдар әҙерләгән башҡа төр киң мәғлүмәт саралары саҡырыла, — тип хәбәр иттеләр БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығынан.
Заявкалар 2012 йылдың 22 октябренә тиклем ҡабул ителә. Еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы 31 октябрҙә Мәскәүҙә Үҙәк журналистар йортонда үтә.
Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн www.infogov.ru сайтына инергә, йәки (495) 280-10-51, (495) 280-10-51 телефондары буйынса шылтыратырға була.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » 11 май
11 май
1944 йылдың 11 майында Оборона дәүләт комитетының Ҡырымдан татарҙарҙы депортациялау тураһында ҡарары сыға.
Күсереү түбәндәге сәбәптәргә нигеҙләнә: 20 мең Ҡырым татарының Ҡыҙыл Армия сафтарынан ҡасыуы, оккупация осоронда “татар комитеттары”ның Ҡырымдан 50 меңләп совет кешеһен Германияға мәжбүри эшкә ебәреүҙе ойоштороуы, ярымутрауҙа СССР-ға ҡарата дошмандарса ҡарашлы халыҡтың милли хәүефһеҙлеккә янауы. Был ваҡытта СССР Хөкүмәтенә нацистарҙың Ҡырымдағы бөтә енәйәттәре билдәһеҙ була әле. Гитлерсылар һәм коллаборационистар (дошман менән хеҙмәттәшлек итеүселәр) 80 меңдән ашыу кешене Германияға ебәрә, тағы 70 меңдән ашыуын язалап үлтерә, шул иҫәптә үтә аяуһыҙ ысулдар менән үлтерелгән 15 мең ябай граждан була.
Һатлыҡ йәндәрҙең бер өлөшө алман иленә китә, ә ҡалғандары, 5381 кеше, НКВД тарафынан ҡулға алына. 11 майға тиклем, махсус ҡарар сыҡҡан көнгәсә, чекистар тентеү ваҡытында Ҡырым татарҙарының өйөнән барлығы 5395 винтовка, 337 пулемет, 250 автомат, 31 миномет таба. Депортация башланғас та, ҡыуылып китеүселәрҙән тағы ла 622 пулемет, 724 автомат һәм 9888 винтовка тартып алына.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Район мәҙәниәт йортоноң фойеһын танырлыҡ түгел – ауыл хужалығы тауарҙары күргәҙмәһе уны күркәм иткән. Фермер Булат Насиров етештергән тауарҙарҙы халыҡ кинәнеп ҡараны, “Башгусь” йәмғиәте өсөн тиҙҙән ҡыҙыу осор башланасаҡ
Зәхирә апай Ғәйнуллина – сығышы менән Миәкә районының Бикҡол ауылынан. Йәш сағында баш ҡалаға сығып киткән һәм төҙөлөшкә эшкә урынлашҡан. Бөгөн фатирлы булып, улының ғаиләһе менән бергә татыу ғүмер итәләр. Ейәндәре Ф. Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһында белем ала.
– Өйөбөҙҙә башҡорт яҙыусыларының китаптары бик күп. Ошо акцияны иғлан иткәс, беҙ ҙә ҡушылайыҡ әле тип дәртләндем. Ләлә апай Бейешева ла ҡеүәтләп ебәрҙе. Беҙ бит – китап уҡып үҫкән быуын.


text:
Ғаилә аҙналығы бара
“Беҙ Ғаилә йылында өйләнештек” – туйҙары иртәгә һәм иртәгә һуңға, йәғни 18 һәм 19 майҙа, буласаҡ йәштәр өсөн шундай акция көтөлә. Никахтарын шул көндәрҙә теркәйәсәк 140 пар машиналарына иҫтәлекле стикер аласаҡ. Был сара Башҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы тарафынан үткәрелгән Ғаилә аҙналығы сиктәрендә ойошторола.
Аҙналыҡ дүшәмбе, “Ғаиләнең изгелек бумерангы” тигән хәйриә акцияһы менән башланғайны. Уның маҡсаты – коляска, велосипед, ултырғыс кеүек балалар әйберҙәре йыйып, мохтаждарға тапшырыу. Был әйберҙәрҙе ҡала һәм райондарҙа асылған “Ғаилә” үҙәктәренә килтерергә мөмкин.
Шишәмбе, Ғаилә көнөндә, “бәхетле сәғәт” тигән ғәҙәти булмаған акция уҙҙы. Уның сиктәрендә ойошмалар етәкселәргә ғаиләле хеҙмәткәрҙәрен бер сәғәткә иртәрәк ҡайтарырға тәҡдим ителде. Шаршамбы иһә “Ата-әсәңә шылтырат!” тигән саҡырыу аҫтында үтте.
Аҙналыҡ Конгресс-холда Ата-әсәләр форумы менән тамамланасаҡ. Унда ҙур ҡаҙанышҡа өлгәшкән балалар тәрбиәләүсе ата-әсәләргә тәүге тапҡыр “Ата-әсә даны” тигән миҙал тапшырыласаҡ. Шулай уҡ “Июнь” сауҙа комплексында ойошторолған “Ғаилә ялы”нда ата-әсәләр балалары менән бергәләшеп ял итә аласаҡ.
Теги:


text:
Йыл әллә ни әһәмиәте булмаған ваҡиғаларҙан башланыр. Шулай ҙа уларға еңел ҡарарға ярамай – ваҡытында иғтибарға алмаһаң, кескәй генә хәлдең дә ҙур эҙемтә тыуҙырыуы бар.
Йыл әллә ни әһәмиәте булмаған ваҡиғаларҙан башланыр. Шулай ҙа уларға еңел ҡарарға ярамай – ваҡытында иғтибарға алмаһаң, кескәй генә хәлдең дә ҙур эҙемтә тыуҙырыуы бар.
Тегеһе, аптырап:
– Әбей, ни булды һиңә? — тип һорай.
– Һуңғы бер нисә йылда йылылыҡ селтәре торбаларын Дмитриевка, Волков, Чернолес ауылдарында тулыһынса алмаштырҙыҡ. Ягодная Полянала иһә был эште өлөшләтә башҡарҙыҡ, – тип һөйләй ойошма етәксеһе Хаммат Динислам улы Мөстәҡимов.
Ҡыш килгән. Йондоҙҙарҙай ҡар бөртөктәре ҡунғас, шыршы тағы ла ҡупшыланып киткән, гүйә, ап-аҡ мамыҡ шәл ябынған. Ҡуян, тейен, болан балалары, ҡыҙылтүштәр уны тирәләп бейей, күңелле уйындар ойоштора башлаған.


text:
Фото:
Һәр шартлы мал башына 15,5 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән
Фото:
Башҡортостанда мал аҙығы әҙерләү әүҙем алып барыла. Бөгөнгә республикала һәр шартлы мал башына иҫәптә 15,5 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән. Бөтәһе 453 мең тонна силос, миллион ярым тоннаға яҡын сенаж, 475 мең тонна бесән әҙер. Шулай уҡ 537 мең тонна һалам запасы бар. Шуның 521 мең тоннаһы Башҡортостан территорияһында әҙерләнгән, ҡалған өлөшө – төбәктән ситтә. Был турала БР Ауыл хужалығы министрлығының үҫемлекселекте интенсивлаштырыу һәм мелиорация бүлеге баш агрономы Таһирйән Мөхәмәтзиев хәбәр итте.
Мал аҙығы әҙерләү буйынса иң юғары күрһәткестәр Яңауыл районында теркәлгән. Унда алдағы мал ҡышлатыуға 10,3 мең тонна бесән әҙерләнгән, 35,3 мең тонна сенаж һалынған. Шулай уҡ районда ете мең тонна ярым һалам һәм 11,5 мең тоннанан ашыу силос бар.


text:
Бәләбәй районында «Ғаилә менән музейға» акцияһы үтте
Иглин районының «Балтика» белорус тарихи-мәҙәни үҙәгендә Халыҡ-ара ғаилә көнөн билдәләү сиктәрендә «Ғаилә менән музейға» акцияһы үтте. Тарихи-мәҙәни үҙәк ҡарамағында эшләгән музейға йәш ғаиләләр, оло быуын вәкилдәре, балалар килде. Ҡунаҡтар үткән дәүерҙең көнкүреш предметтарын ҡараны, боронғо кейемдәрҙең, өй кәрәк-яраҡтарының ниндәй булыуын күрҙе, белорус ғаиләһенең тәрбиә биреү һәм этикет ҡағиҙәләре менән танышты. Белорус ихатаһы макеты һәм оло инәйҙәрҙең хәтирәләре балаларҙа айырыуса ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.


text:
Фото:
Өфөлә Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан Премьер-министры менән осрашты
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 4 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
3 декабрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан Премьер-министры Джоомарт Оторбаев менән осрашты. Яҡтар иҡтисади һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеккә фекер алышты, тип хәбәр итә БР Президенты Хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте.
9-10 декабрҙә Бешкәктә Башҡортостан бизнес-делегацияһы буласаҡ. Сәфәр барышында килешеүҙәр төҙөләсәк тип күҙаллана. 2015 йылдың март айында Рөстәм Хәмитов Бешкәктә Башҡортостан мәҙәниәте көндәрен уҙғарырға тәҡдим итте.
«Ҡырғыҙстан менән туризм, мәҙәниәт мөнәсәбәттәре, аҙыҡ-түлек поставкалау өлкәһендәге бәйләнештәрҙә яңы динамикаға ирешергә теләйбеҙ. 2015 йылда өҫтәлдәребеҙҙә Ҡырғыҙстан продукцияһы тулы күләмдә булһын өсөн әүҙем эш алып барыла. Тәү сиратта, һүҙ емеш-еләк хаҡында бара. Эшҡыуарҙар был юҫыҡта шәхси рәүештә эшләй ҙә башлаған, ә беҙҙең ярҙамыбыҙ менән Ҡырғыҙстандан аҙыҡ-түлекте поставкалау хәле яҡшыртыласаҡ ҡына», — тине Башҡортостан Президенты.
«Ике республикабыҙҙы яҡшы логистика бәйләй, сауҙа бәйләнештәренең яҡшы кимәле ҡыуандыра. Башҡортостан сауҙа күләме буйынса өсөнсө урында, әммә ғәмәлгә ашырылмаған потенциал бик юғары. Башҡортостанда ғилми институттар, юғары мәктәп бик көслө. Рөстәм Зәки улы ректорҙар менән осрашырға тәҡдим итте. Беҙҙә дефицит буған һөнәрҙәрҙе үҙләштереү мәсьәләһенә фекер алышырға мөмкин. Яҡын арала делегациялар менән алмашыу планлаштырыла, бында беҙҙең алда бик етди хеҙмәттәшлек перспективалары тора», —тип иҫәпләй Джоомарт Оторбаев.


text:
Өфөлә өс йыл дауамында юл-транспорт фажиғәләре кәмей Фото: avto-life.com
Өфөлә өс йыл дауамында юл-транспорт фажиғәләре кәмей
Өфөлә өс йыл дауамында юл-транспорт фажиғәләре кәмей Фото: avto-life.com
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Һуңғы өс йылда Өфөлә юл-транспорт ваҡиғалары кәмей, тип хәбәр иттеләр ҡала автоинспекцияһынан. Уҙған йылда баш ҡалала 1775 юл фажиғәһе (2016 йылға ҡарағанда 83-кә аҙыраҡ) теркәлгән, 47 кеше яҡты донъя менән хушлашҡан һәм 2176-һы йәрәхәтләнгән. Юл-транспорт ваҡиғаларының киң таралған төрө — бәрелешеү: 799 осраҡ, 14 кеше һәләк булған, 1144-е зыян күргән. 25 кешенең ғүмере тәгәрмәс аҫтында өҙөлгән.
Йыш таралған юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоу осраҡтары — туҡтау һыҙатын уҙып китеү һәм йәйәүлеләрҙе үткәрмәү. 5,5 меңдән ашыу водитель рулдә эскән килеш тотолған, уларҙың 700-ө иҫерек йөрөгән өсөн танытмаһынан мәхрүм ителгән булған.
«Дөйөм алғанда, кешеләр юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен үтәгәндә яуаплыраҡ була башланы. Социаль селтәрҙәрҙә беҙ ҡулланыусыларҙың төрлө хәүефле хәлдәрҙең видеояҙмаһын һалыуын даими күрәбеҙ, шул рәүешле улар проблемаға битараф булмауҙарын күрһәтә», — тине Эске эштәр министрлығы Өфө ҡалаһы буйынса идаралығының ЮХХДИ бүлеге начальнигы Илнур Садиҡов.
http://www.bashinform.ru/news/1104623-v-ufe-v-techenie-trekh-let-umenshaetsya-chislo-dtp/


text:
Федераль адреслы инвестиция программаһы проектына Башҡортостандан 17 проект инде
Башҡортостан Федераль адреслы инвестиция программаһына киләһе йылға 17 төбәк проектына заявка бирҙе. Республика Рәсәй ҡаҙнаһынан дәғүә иткән бюджет ассигнованиеларының дөйөм суммаһы 2 миллиард 663 миллион 409 мең 900 һум тәшкил итә, тип хәбәр БР Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.
Планлаштырылған транштың иң күп өлөшөн М-5 «Урал» һәм М-7 «Волга» автомобиль юлдарын реконструкциялауға йүнәлтергә күҙ уңында тотола: 1 миллиард 418 миллион 580 мең һәм 500 миллион һумын. Миллиардтың өстән бер өлөшө (307 миллион 800 мең һум) Өфө аэропортын техник ҡоралландырыуға һәм аэродром япмаларын реконструкциялауға күсереләсәк.
Ҡалған средстволарҙы Бөтә Рәсәй күҙ һәм пластик хирургия үҙәгенең реабилитация комплексын төҙөүгә (60 миллион 900 мең һум), Башҡорт дәүләт университетының уҡыу корпустарын реконструкциялауға (86 миллион 700 мең һум), Өфө дәүләт авиация техник университетында «нанотехнология» йүнәлеше буйынса ғилми-белем биреү үҙәге ойоштороуға (52 миллион 816 мең һум), Шишмә (38 миллион 500 мең һум) һәм Стәрлетамаҡ (47 миллион 300 мең һум) райондарында һуғарыу эштәренә йүнәлтергә планлаштырыла.
2011 йылда 3 миллион 243 мең 700 һум Башҡортостан һәм Татарстан территорияларында урынлашҡан «Иҫке Тәтеш ауыл хужалығы уйпаттары» дренаж ҡоролмаларын реконструкциялау буйынса проект һәм эҙләнеү эштәренә тотоноласаҡ. 2012-2013 йылдарҙа был ҡоролмаларҙы реконструкциялауға 250 миллион һум алыу планлаштырыла. 2012-2013 йылдарҙа Федераль адреслы инвестиция программаһында ҡатнашыуға был һәм яңы заявкаларҙы яҡлау өсөн БР Иҡтисади үҫеш министрлығында әҙерлек эштәре башланды.
Министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәренең Федераль адреслы инвестиция программаһында һәм башҡа ошондай программаларҙа республика проекттарын яҡлау оҫталығы уларҙың эш һөҙөмтәлелеге күрһәткестәренең береһе булып торасаҡ.


text:
Башҡортостанда терроризм һәм экстремизмды иҫкәртеү программаһы раҫланды
Башҡортостанда «2011-2013 йылдарға Башҡортостан Республикаһында терроризм һәм экстремизмды иҫкәртеү» республика маҡсатлы программаһы ҡабул ителде. Хөкүмәттең тейешле ҡарарына төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
Программаның тәү сираттағы бурыстары араһында — социаль-сәйәси, дини, этник ерлектәге бәхәстәрҙе иҫкәртеү һәм уларға юл ҡуймау буйынса сараларҙы әүҙемләштереү. Атап әйткәндә, мәғлүмәт-аңлатыу эштәренә, дәүләт власы органдарынан тыш, йәмәғәт берекмәләрен, дәүләткә ҡарамаған структураларҙы, киң мәғлүмәт сараларын, ғалимдарҙы, конфессияларҙы йәлеп итеү күҙаллана.
Халыҡ менән террористик һәм экстремистик эшмәкәрлекте иҫкәртеүгә, бындай күренештәргә кире мөнәсәбәт булдырыуға, уяулыҡты арттырыуға, граждандарҙың хоҡуҡи белем һәм хоҡуҡи мәҙәниәт кимәлен күтәреүгә йүнәлтелгән тәрбиәүи эш алып барыу ҙа — өҫтөнлөклө эштәр иҫәбендә, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
«Фармация-2010» күргәҙмәһе асылдыФото: Олег Яровиков
«Фармация-2010» күргәҙмәһе асылды
«Фармация-2010» күргәҙмәһе асылдыФото: Олег Яровиков
23 — 26 мартта Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында «Фармация-2010» XV махсус күргәҙмәһе үтәсәк. Экспофорум сиктәрендә Башҡортостан, Татарстан, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалалары, Һамар, Свердловск, Силәбе өлкәләре, Алтай крайы фармацевтика һәм косметология предприятиелары продукциялары сығарыласаҡ. Бөтәһе 110 фирма һәм предприятие ҡатнашасаҡ. Күргәҙмәне ойоштороусы булып һәр ваҡыттағыса БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, БР "Башфармация" дәүләт унитар предприятиеһы, "Лигас" Коммерция инновацион үҙәге дәүләт унитар предприятиеһы тора.
«Фармация» махсус күргәҙмәһе 1995 йылдан башлап үткәрелә (ғәҙәттә, яҙ, март аҙағында), һәм Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының дөйөм саралар концепцияһының айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.
Күргәҙмә сиктәрендә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәм инвалидтарға медицина ярҙамы күрһәтеүҙе ойоштороу», «2008-2009 йылдарҙа “Һаулыҡ” өҫтөнлөклө милли проектын тормошҡа ашырыу йомғаҡтары буйынса ВИЧ-инфицирланғандарҙы диспансерлаштырыу, ВИЧ һәм оппортунистик инфекцияларҙы дауалауҙың актуаль мәсьәләләре» һәм башҡа темаларға республика конференциялары, Өфө филиалдары һәм дарыуханалары өсөн бизнес-семинар үткәреләсәк.


text:
Башҡорт опера һәм балет театры солисткаһы Әлфиә Кәримова Испанияла халыҡ-ара конкурс лауреаты булды
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисткаһы Әлфиә Кәримова ошо көндәрҙә Испанияла Халыҡ-ара вокалсылар конкурсында еңеү яулаған. Аликанте ҡалаһында донъя кимәлендә билдәле булған Испанияның опера йырсыһы Ана Мария Санчес етәкселегендә үткәрелгән форум Испания һәм Италия, Рәсәй һәм Ҡытай, Көньяҡ Корея һәм башҡа илдәрҙән ҡатнашыусыларҙы йыйған. Өсөнсө турға 14 ҡатнашыусы ғына сыҡҡан, улар араһында Әлфиә лә булған.
«Башинформ» агентлығына театрҙың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ярыштарҙың финал этабында Өфө солисткаһы жюри ағзаларын ике ауыр ария башҡарыуы менән хайран ҡалдырған. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Әлфиә Кәримова I премияға лайыҡ булған.


text:
Рәсәйҙәге ҡымыҙҙың 63 проценты Башҡортостанда етештерелә
2012 йылда Рәсәйҙә ҡымыҙ етештереү күләмдәре 18,2 процентҡа артҡан. Илдәге ҡымыҙҙың күпселек өлөшө, йәғни 63 проценты Башҡортостанда етештерелә. Ростов һәм Тверь өлкәләренә — 6,1-6,9 процент, Ярославль өлкәһенә 5,5 процент тура килә. Рәсәйҙәге ҡымыҙҙың яҡынса ундан бер өлөшө Алтай крайында, Саха (Якутия), Мари Иле республикаларында етештерелә, тип хәбәр ителә көн һайын үткәрелгән аграр күҙәтеү буйынса махсус сайтта.
2012 йылда Рәсәйҙә ҡымыҙ етештереү өлкәһендә Вола буйы федераль округы абсолют лидер булған. Бында продукция күләменең 74 проценты етештерелгән.
«Һөт продукцияһы баҙары: 2013-2016 йылдарға прогноз» тикшеренеүендә хәбәр ителеүенсә, илдә ҡымыҙ етештереү күләмдәре 2009-2012 йылдарҙа арта барған. 2010 йылда продукция етештереү күләменең үҫеш темпы максималь – 47,4 процент булған. 2012 йылда был күрһәткес 18,2 процент тәшкил иткән. Шул уҡ ваҡытта, 2011 йылда етештерелгән продукция күләмдәре менән сағыштырғанда, 2012 йылда ҡымыҙ етештереү күләме көн һайын уртаса 519,1 килограмға артҡан, тип хәбәр итә РБК.


text:
Рөстәм Хәмитов төбәктәргә льготалы файҙаланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү өсөн дәүләт фармацевтика операторын билдәләү хоҡуғын биреүҙе тәҡдим итте Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов төбәктәргә льготалы файҙаланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү өсөн дәүләт фармацевтика операторын билдәләү хоҡуғын биреүҙе тәҡдим итте
Рөстәм Хәмитов төбәктәргә льготалы файҙаланыусыларҙы дарыуҙар менән тәьмин итеү өсөн дәүләт фармацевтика операторын билдәләү хоҡуғын биреүҙе тәҡдим итте Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Льготалы категориялы граждандарҙы һәм дауалау учреждениеларын дарыуҙар менән тәьмин итеү өсөн төбәктәргә дәүләт фармацевтика операторын билдәләү хоҡуғын биреү тураһында ҡарар хаҡтарҙы контролдә тотоуҙы ойоштороуҙа һөҙөмтәле аҙым булыуы ихтимал. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов 3 февралдә Өфөлә РФ Министрҙар кабинеты башлығы рәйеслегендә үткән һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә көрсөккә ҡаршы саралар әҙерләү буйынса кәңәшмәлә белдерҙе.
Республика Башлығы һүҙҙәренсә, былтыр төбәктә дарыуҙарға хаҡтар 0,5 процентҡа артты, ғинуарҙа уртаса хаҡ ике, ә ҡайһы бер препараттарға 11 процентҡа күтәрелде.
Башҡортостан етәксеһе билдәләп үткән тағы бер тема — һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөгәндә дәүләт-шәхси партнерлыҡ. Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүгә иғтибар бүлде.
Медицина препараттарын илебеҙҙә сығарыусыларға булышлыҡ итеү темаһы ла ситтә ҡалманы. Мәҫәлән, «Өфө-Вита», «Микроген» филиалы — «Иммунопрепарат» фармацевтика предприятиелары сит ил аналогынан осһоҙораҡ дарыуҙар етештерә ала, әммә улар дәүләт ярҙамына мохтаж.
— Бындай предприятиеларға маҡсатлы, адреслы ярҙам кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.


text:
Тик күңелде өйкәгән бер нәмә бар: кейемдең ҡайһы бере Раббыбыҙ риза булырҙай, Уның пәйғәмбәре ҡушҡан талаптарға яуап бирәме һуң? Аяҡтарҙа – джинсы салбар, өҫтә – ялтыр туника, башта сағыу төҫтәге яулыҡ – ошомо хижаб? Тәнгә ҡуша үрелеп үҫкәндәй һығып торған күлдәк – шулмы Аллаһтың гүзәл затҡа бойорған әмере?
Эй, мөслимә! Исламдың биҙәге һәм йөҙөк ҡашы булған, дине өсөн янып торған арыҫландай улдар үҫтерер мосолман ҡыҙы! Бөйөк Аллаһ Тәғәлә һиңә ҙур хөрмәтен, ихтирамын күрһәткән – хижаб кейҙерергә ҡарар иткән. Был кейем – яман күҙҙән, яуыз һүҙҙән, яман уйлы кешеләрҙән һаҡлап торған ҡалҡан. Уның аша һин динен онотҡан мосолманға асылын иҫләтәһең,


text:
Өфөнөң вакансиялар банкында 12200 эш урыны күрһәтелгән
Өфөнөң вакансиялар банкында бөгөн 12200-ҙән ашыу буш эш урыны иҫәпләнә. Уларҙың күбеһе — анығыраҡ әйткәндә 10 меңдән ашыуы — эшсе һөнәрҙәре.
— Йола буйынса мәшғүллек хеҙмәтенә эш биреүселәр мнән тәҡдим ителгән вакансияларҙың күбеһе эшсе һөнәрҙәренә тура килә. Ҡағиҙә булараҡ, был күрһәткес 75–80 процентты тәшкил итә. Эш биреүселәр тарафынан тәҡдим ителгән вакансияларҙың ни бары 20 проценты ғына хеҙмәткәрҙәр һәм инженер-техник хеҙмәткәрҙәргә тура килә. Беҙҙең банкта күрһәтелгән 12200-ҙән ашыу вакансияның 11500-ө билдәләнгән минималь йәшәү минимумынан күберәк хеҙмәт хаҡы түләүҙе күҙ уңында тота, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, эшкә һәләтле халыҡ өсөн йәшәү минимумы әле 5861 һум күләмендә билдәләнгән.


text:
3-02-2015, 13:33 / Спорт һәм туризм
Берҙәм тотонған - уңышҡа ѳлгәшкән
Кемдәр ауыл менән берҙәм булып тѳрлѳ саралар, конкурстар, спорт ярыштары үткәреп, сәләмәт йәшәү рәшеүе алып бара, тип уйлайһығыҙ? Әлбиттә, әхмәрҙәр! Ауыл халҡы - йәше, олоһо ла, дәррәү булып, ойошторолған сараларҙа, спорт ярыштарында берҙәм ҡатнаша. Үҙҙәре генә түгел, ҡаланан, башҡа ауылдарҙан туғандарын да йәлеп итә. Бер нисә йыл рәттән клуб хеҙмәткәрҙәре менән берлектә яҙ байрамында еңел атлетика буйынса эстафета ойошторолһа, быйыл иһә саңғы ярышын күтәреп алып, үткәреп тә ебәрҙеләр. Ауыл халҡы клуб хеҙмәткәрҙәре башланғысын элеп алды, байрамдан ситтә ҡалманы, ярҙам итте....


text:
Әҙәбиәтте дәүерҙәрҙә күрһәтә
Педагог, журналист Әнисә Муллағолова.
Йәмәғәтселеккә яҡшы таныш өләсәй Альбина Исхаҡова. Ошо арала уға 80 йәш тулды. Башҡалала үткән мәҙәни сараларҙың уртаһында ҡайнап йөрөүсе, башҡорт милли кейемендә тирә-яҡҡа йәм өҫтәүсе ул.
Йырҙарымда күңелем нурҙары
Башҡортостандың атҡаҙанған артискаһы Сәйҙә Ильясова.
«Башҡортостан ҡыҙы» журналы сыға башлауға 50 йыл. Ошо уңайҙан «Наҙ ҙа,яҙ ҙа,ҡуҙ ҙа,ут та беҙ үҙебеҙ!» исемле юбилей кисәһе уҙҙы.
Беҙҙең тел әлмисаҡты хәтерләй
Шағирә Таңһылыу Ҡарамышева.
Тап ҡатын –ҡыҙ донъяны яҡтыраҡ итә, уға нур һәм изгелек өҫтәй, һөйөү һәм миһырбанлыҡ менән тултыра"...
II «Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе» республика конкурсы.
Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Гөлнур Ҡолһарина.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
"Илһам шишмәләре - 2017"
Рәхмәт, Фәнүзә ханым! Бик матур тапшырыу әҙерләгәнһегеҙ! Уңыштар Һеҙгә!


text:
- Подробности
- Просмотров: 384
ҠОМ, минералдарҙың һәм тау тоҡомдарының йомро һәм ҡырлы бөртөктәренән торған көпшәк, ватыҡ ултырма тау тоҡомо. Составында балсыҡлы материал, слюдалар, карбонаттар, мәғдән минералдары (ильменит, рутил, магнетит, циркон, алтын, платина, алмас һ.б.) ҡушылмалары бар. Бөртөктәрҙең өҫтөнлөк иткән үлсәмдәренә ҡарап — тупаҫ (1—2 мм), эре (0,5—1), уртаса (0,25—0,5), ваҡ (0,1—0,25), үтә ваҡ (0,1—0,05) бөртөклө Ҡ.; составы б‑са мономикт, олигомикт һәм полимикт Ҡ., кварцлы, аркозлы (ялан шпаты-кварцлы), глауконит-кварцлы Ҡ. киң таралған; сығышы б‑са аллювиаль, күл, диңгеҙ, флювиогляциаль, эол Ҡ. айырып йөрөтәләр. Ҡ. төҙөлөш, балласт, формалау материалы итеп, бетон, кварцлы Ҡ. быяла етештергәндә, фарфор, фаянс һәм керамика яһағанда йоҡартҡыс сифатында ҡулланыла. БР-ҙа аҡбур, палеоген, неоген һәм плейстоцендың аллювиаль һәм диңгеҙ ултырмаларында таралған. Запастар б‑са дәүләт комиссияһы тарафынан 19 төҙөлөш Ҡ. (39,8 млн м3 запас м‑н ), 26 силикат Ҡ. (66,4 млн м3) һәм 4 быяла Ҡ. (1,9 млн м3) ятҡылығы иҫәпкә алынған. Красноусол быяла заводы Ҡарауылтау ятҡылығын (Ғафури р‑ны) эшкәрткән. Михайловка ятҡылығы (Ейәнсура р‑ны) “Салаватстекло” ААЙ өсөн эшкәртеүгә әҙерләнгән.
А.А.Алексеев
Тәрж.Х.А.Шәрипова


text:
Күреү һәләте насар булған уҡыусыларға хәҙер химия дәресе күпкә еңелерәк биреләсәк. Өфөләге 153-сө лицейҙың IX синыфында белем алыусы Михаил Щербаков Менделеев таблицаһының интерактив стендын уйлап тапҡан. Бының өсөн уға ярты йыл ваҡыт китә. Күреү һәләте насар булған мәктәп уҡыусылары өсөн ҡулайлаштырып эшләнгән интерактив таблицаның төп үҙенсәлеге – динамика. Ошо таблицаның ҡырында урынлашҡан төймәгә баҫып, уҡыусылар …
Continue reading ‘Төймәгә баҫып ҡына…’ »
Воронежда уҙған шахмат буйынса Рәсәй кубогы этабында 18 төбәктән 180-дән ашыу спортсы ҡатнашты. Ярышта Өфөнөң 5-се лицей уҡыусыһы, «Толпар» интеллектуаль спорт уйындары клубы тәрбиәләнеүсеһе, 7 йәшлек Данил Имамов көмөш миҙал яуланы.
Республикабыҙҙа берҙән-бер балалар театры бар, исеме уның – «Сулпан». Күптән түгел Өфөнөң йәш тамашасыларына ла ошо коллективтың яңы спектаклен ҡарау бәхете тейҙе.
Һай, үҙебеҙҙең башҡорт ҡыҙҙары! Мәскәүгә барып та бөтәһен һоҡландырып ҡайталар. Уҙған аҙнала «Тауыш. Балалар» поектында ҡатнашыусы яҡташыбыҙ Наҙгөл Отузованың сығышын ғорурланып, хайран ҡалып ҡараныҡ. Салауат районының Янғантау ауылынан 14 йәшлек ҡыҙ итальян телендә «Адажио» композицияһын башҡарҙы. Ул йырлай башлау менән жюри ағзаларының барыһы ла ҡыҙыл төймәгә баҫып, йәш йырсыға йөҙҙәре менән боролдо һәм йырҙың аҙағынаса …
Continue reading ‘Янғантауҙан бит ул!’ »
Дуҫтар, «Йәншишмә»нең быйылғы тәүге һанын күргәс: «Ғәбиҙулла Зарипов исемендәге премия быйыл бер кемгә лә бирелмәйме икән ни?» – тип аптырап та ҡалғанһығыҙҙыр әле. Ә беҙ үҙебеҙсә сюрприз яһарға булдыҡ.
Яңы йыл яҡынайған һайын Әтәс нығыраҡ борсолдо. Эштәре Тауыҡ сүпләһә лә бөткөһөҙ бит. Ни тиһәң дә, йыл хужаһы булыу еңелдән түгел икән шул. Хәҙер Эт алдында яуап тоторға кәрәк. «Бөтә эште миңә ҡалдырғанһың», – тип бәйләнерлек булмаһын. Юғиһә, ләүкелдеге сыға торған. Әтәс йәһәт кенә «Йәншишмә»нең йыллыҡ төпләмәһен ҡарап сыҡты. Матур эшләгәнбеҙ икән, тип ҡуйҙы. Географиябыҙ …
Continue reading ‘Ҡыш бабай бүләктәре’ »
26 декабрҙә Мәскәүҙә уҙасаҡ Шыршы байрамына республикабыҙҙан 114 уҡыусы бара. Бындай бәхет уҡыу алдынғыларына, олимпиадаларҙа, спорт ярыштарында, ижади конкурстарҙа еңеүселәргә, Рәсәй уҡыусылар хәрәкәте лидерҙарына тәтене. Төп Яңы йыл тантанаһына юлланыусылар араһында шулай уҡ күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнеүселәр, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булғандарҙың, хәрби хәрәкәт ветерандарының улдары, ҡыҙҙары ла бар. Кремль һарайында …
Continue reading ‘Кремль Шыршыһы көтә’ »
2019 йылдың июлендә Өфө ҡалаһында Йәйге халыҡ-ара балалар уйындары үтәсәк! Мәртәбәле ярышҡа донъяның төрлө илдәренән 1 мең 500-ҙән ашыу йәш спортсы килеүе көтөлә.
Быйыл Башҡортостанда суд системаһы ойошторолоуға – 95 йыл. Суд, хөкөм һүҙе барыбыҙға ла таныш, ә был турала беҙ тағы нимәләр беләбеҙ һуң?


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Страница 5
Әнисә апайҙы Германияға ла саҡыралар
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 17-02-2018, 08:00
Әбйәлил ҡыҙы ата-бабаларынан күскән һәләте, ҡул көсө менән кешеләргә ярҙам итә
Кешене эшенә ҡарап баһалайҙар, хөрмәтләйҙәр. Әнисә Рәйес ҡыҙы Намаҙбаева ла ҡул көсө, тәбиғәттән, ата-бабаларынан күскән һәләте менән кешеләрҙе дауалап, танылды. Хәҙер уның тураһында йыш яҙалар, республика телевидениеһы аша ла күрһәттеләр. “Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районының данлы ҡыҙҙары” тигән китапта ла Әнисә Рәйес ҡыҙы лайыҡлы урын алған. Әммә ул, эшенең төп баһаһы – халыҡ рәхмәте, тип иҫәпләй. Әбйәлил ҡыҙы ата-бабаларынан күскән һәләте, ҡул көсө менән кешеләргә ярҙам итә...
Кешене эшенә ҡарап баһалайҙар, хөрмәтләйҙәр. Әнисә Рәйес ҡыҙы Намаҙбаева ла ҡул көсө, тәбиғәттән, ата-бабаларынан күскән һәләте менән кешеләрҙе дауалап, танылды. Хәҙер уның тураһында йыш яҙалар, республика телевидениеһы аша ла күрһәттеләр. “Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районының данлы ҡыҙҙары” тигән китапта ла Әнисә Рәйес ҡыҙы лайыҡлы урын алған. Әммә ул, эшенең төп баһаһы – халыҡ рәхмәте, тип иҫәпләй. Әбйәлил ҡыҙы ата-бабаларынан күскән һәләте, ҡул көсө менән кешеләргә ярҙам итә...
Һалҡын тейеүҙән дауаланырғамы?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-02-2018, 07:00
Һәр кем йылына бер тапҡыр ғына булһа ла һалҡын тейҙереп ауырый. Күптәр уға артыҡ иғтибар итеп бармай. Әммә белгестәр һәр ауырыуға яуаплы ҡарарға кәңәш итә. Ни өсөн?
Йүтәл, тымау, күҙҙәрҙең ҡыҙарыуы, тамаҡ ауыртыу – вируслы инфекцияға хас күренештәр. Гигиена һәм эпидемиология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, инфекция ауырыуҙарының 93 проценты киҫкен респиратор вируслы инфекцияларға тура килә.
Кешеләрҙең 90 проценты йылына кәмендә бер тапҡыр, халыҡса әйткәндә, һалҡын тейҙереп ауырый. Әммә шул уҡ ваҡытта, тирә-яҡтағыларҙы зарарлап, эшкә, уҡырға йөрөүен дауам итә. Күптәр үҙ аллы дауаланыуға өҫтөнлөк бирә. Киҫкен вируслы инфекцияны дауалау кәрәкме, юҡмы?...
Йүтәл, тымау, күҙҙәрҙең ҡыҙарыуы, тамаҡ ауыртыу – вируслы инфекцияға хас күренештәр. Гигиена һәм эпидемиология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, инфекция ауырыуҙарының 93 проценты киҫкен респиратор вируслы инфекцияларға тура килә.
Кешеләрҙең 90 проценты йылына кәмендә бер тапҡыр, халыҡса әйткәндә, һалҡын тейҙереп ауырый. Әммә шул уҡ ваҡытта, тирә-яҡтағыларҙы зарарлап, эшкә, уҡырға йөрөүен дауам итә. Күптәр үҙ аллы дауаланыуға өҫтөнлөк бирә. Киҫкен вируслы инфекцияны дауалау кәрәкме, юҡмы?...
“Балаларым мине көнләшә”
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 15-02-2018, 08:30
Ирем менән айырылышҡанбыҙ, ике балабыҙ бар. Яңыраҡ бер ир менән осраша башланым, ләкин балалар мине унан көнләшә. Бигерәк тә ете йәшлек өлкән улым, насар әсәйһең, тип ғәйепләй, дуҫым менән нимә тураһында һөйләшкәнде тыңлай, миңә ҡысҡыра. “Һеҙҙең һымаҡ уҡ дуҫтарым менән аралашҡым килә”, – тип, уға аңлатып ҡарайым, әммә ул ҡарыша. “Дуҫтарың кәрәкмәй, бер ҡайҙа ла беҙҙе ташлап китмә”, – ти. Ярҙам итегеҙ, зинһар.
Айһылыу Ш....
Ниндәй дарыу һайларға?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 14-02-2018, 08:00
Бөгөн дарыуҙарҙың ниндәйе генә юҡ. Һәр ауырыуға төрлөһөн һайлап алырға мөмкин. Кемдәрҙер – хаҡына, кемдәрҙер сифатына ҡарап, үҙенә оҡшағанын һайлай. Әммә һайлаған ваҡытта нисек яңылышмаҫҡа? Ғөмүмән, дарыуҙың ҡайһыныһы яҡшыраҡ?
Уларҙың барыһының да составында ике йөҙ самаһы матдә бар. Дарыуҙың исеме һәм шуға ярашлы хаҡы етештереүсе фирмаһына ҡарап үҙгәрә. Шунлыҡтан үтә ҡиммәтле һәм иң арзан дарыу ҙа берҙәй үк һөҙөмтәгә эйә булыуы ихтимал. Ә һатып алынған дарыуҙың файҙаһы тейһен өсөн уны тәғәйенләнеше буйынса ҡулланырға кәрәк....
Прополис менән дауалау
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 13-02-2018, 07:00
Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарын прополис менән дә дауалап була. Спиртлы төнәтмәһен әҙерләү өсөн 10 г прополисты ваҡлап, 100 г спирт ҡойорға һәм 30 минут болғатып торорға. Өс көн төнәтергә, тағы болғатырға һәм 2 сәғәткә һалҡынға ҡуйып алғандан һуң ҡағыҙ фильтр аша һөҙөргә. 18 – 20 көн буйы 15 – 20 тамсыһын һыуға йәиһә һөткә ҡушып, ашарҙан ярты сәғәт алда эсергә.
Ашҡаҙан-эсәк тракты өсөн прополис майы ла файҙалы. Уны әҙерләү өсөн 10 г ваҡланған прополисҡа һыулы банкаға ултыртып йылытылған аҡ майҙы ҡушып бутарға. Ошо ҡатнашманы шулай уҡ һыулы банкаға ҡуйып һәм туҡтауһыҙ бутап тороп, 50 – 60 минут йылытырға. Һуңынан бер ҡат марля аша һөҙөп алырға. Был дарыу ашҡаҙан сей яраһынан һәйбәт. Ауыртыу, ғәҙәттә, 4 – 5 көндә кәмей, ә 10 – 12-се көнөнә бөтөнләй бөтә. Дауаланыу өсөн ашарҙан ярты сәғәт алда, һөткә ҡушып, көнөнә өс тапҡыр берәр балғалаҡ эсергә. Дауаланыу курсы – 18 – 20 көн....
Минең дауам – энәлек
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 12-02-2018, 07:00
Энәлек шифалы үҫемлек булараҡ күптән билдәле. Халыҡ медицинаһында уның емешен һәм сәскәләрен йөрәк ауырыуҙарынан, йоҡоһоҙлоҡтан, баш әйләнеүҙән, тын етмәүҙән файҙаланғандар. Сәскәһенең һәм емешенең төнәтмәһен йөрәк неврозынан, гипертониянан, тын етмәгәндә, башҡа ҡан ағымы көсәйгәндә һәм көслө стресс кисергәндә эсәләр.
...
...
Банандан эсемлек
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 11-02-2018, 07:30
Йоҡлар алдынан дәрсен (корица) менән бананды ҡайнатып эсеп ҡарағыҙ.
Был эсемлектең тәме үҙенсәлекле генә, ҡайһы берәүҙәргә оҡшап та етмәҫ, әммә иҫ киткес дауалау көсөнә эйә. Тиҙ арала организмығыҙҙы көйләп, аяҡҡа баҫтырыр. Коктейлдең төп компоненты булған банан калийға, магнийға һәм фосфорға бай. Калий йөрәк мускулы һәм, ғөмүмән, бөтә мускулдар өсөн дә файҙалы. Фосфор организмға углеводтарҙы үҙләштерергә ярҙам итәсәк. Дәрсен Альцгеймер, Паркинсон ауырыуҙарынан, склероздан, менингиттан һәм төрлө шештән һаҡлай.
Коктейль әҙерләү өсөн дәрсендең онтағын түгел, ә таяҡсаларын алырға кәрәк. Был ғәжәп тәмләткес түлһеҙлектән дә ярҙам итә, сөнки гүзәл заттың организмында ҡатын-ҡыҙ һәм ир-егет гормондары иҫәбен тигеҙләй. Бынан тыш, дәрсен ҡанда шәкәр һәм холестерин кимәлен кәметә. Шифалы эсемлектең файҙаһы өс көндән үк беленә башлай. Уны әҙерләү өсөн ныҡ бешкән бананды ла ҡулланырға мөмкин....
Сәсте нығытыу өсөн
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 8-02-2018, 06:00
Дарыухананан "Эссенциале" (ампулалағы) дарыуын һатып алырға кәрәк буласаҡ.
Уның составында витаминдар һәм фосфолипидтар бар. Фосфолипид күҙәнәк мембраналарын нығыта, ә был сәстең тамырҙары өсөн бик тә яҡшы. 0,5 ампулаға бер йомортҡа һарыһы һәм 1 – 2 ҡалаҡ ҡаймаҡ ҡушып, бергә яҡшы итеп бутарға. Сәсте йыуғандан һуң, таҫтамал менән һыуын бер аҙ ҡоротҡас, ошо ҡатнашманы тамырҙарына һөртөргә һәм массаж яһарға. Һуңынан өҫтөнә целлофан һәм таҫтамал ҡаплап, бер сәғәт тоторға (ҡыҫҡа сәс өсөн 1/3 ампула ла етә). Һуңынан йылы һыу менән сайып төшөрөп, киптерергә генә ҡала. Аҙнаһына бер тапҡыр ҡабатлап торғанда, һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәҫ....
Күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгеҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 7-02-2018, 07:00
Депрессия – ауыр, ҡурҡыныс һәм хәлде алыусы сир. Өҫтәүенә, сирле кеше менән бергә уның яҡындары ла интегә, сөнки уның менән аралашыу ауырлаша. Бынан тыш, депрессия башҡа ауырыуҙарҙың да көсәйеүенә килтерә. Белгестәр күҙаллауынса, 2020 йылда был психик сир донъяла йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙарынан ҡала икенсе урынды биләйәсәк. Был фаразға ышанғы килмәй, әлбиттә. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа ул ысынлап та киң тарала башланы. Йылдан-йыл төрҙәре лә арта бара....
Үпкәмде онота алмайым
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 5-02-2018, 11:17
Минән 27 йәшкә оло бер инәйем бар. Элек бик йылы мөнәсәбәттә инек. Йыл ярым элек ул мине нахаҡҡа рәнйетте, яҡын кешеләрем хаҡында ла насар һүҙҙәр әйтте. Шунан алып уның менән бөтөнләй һөйләшмәйем. Аңлайым, мин уны ғәфү итергә тейешмен, яҡындарым да шуны талап итә, инәй ҙә күптән үҙенә саҡыра. Ләкин ул иҫемә төшһә, үҙенән-үҙе ҡулдарым йоҙроҡҡа төйөлә, ҡалтырана башлайым, кәйефем төшә. Ә фотоһы күҙгә салынһа, күңелем болғана. Ошо хәлем мине ҡурҡыта, әллә аҡылдан яҙа башланыммы?
Рима, 29 йәш.
Әгәр ҙә был проблеманы хәл итмәһәгеҙ, ул яңы конфликттар тыуҙырасаҡ, тормошоғоҙҙо артабан да ағыулаясаҡ. Ғүмер тиҙ генә үтә лә китә, үкенестәр ҡалмаһын.
Күңелегеҙҙә инәйегеҙгә ҡарата ҙур үпкә һәм әйтеп бөтөлмәгән һүҙҙәрегеҙ ята. Шуға күрә, һеҙҙә психосоматик үҙгәрештәр булған. Иң алда кире эмоцияларҙы сығарырға кәрәк. Инәйегеҙҙең фотоһын алдығыҙға һалып алығыҙ ҙа, уға бар рәнйеүегеҙҙе һөйләгеҙ, илағыҙ, ҡысҡырығыҙ. Әгәр ҙә ҡыҙып китһәгеҙ, яҫтыҡты туҡмағыҙ (был шаярыу түгел, Японияла шундай алым бар). “Пар”ҙы сығарғас, туғанығыҙҙы ысын күңелдән ғәфү итегеҙ. Уға ҡарата йылы һүҙҙәр әйтегеҙ, изгелектәрен хәтерләгеҙ. Артабан бүләк тотоп, инәйегеҙгә ҡунаҡҡа барығыҙ. Ғәйеп ташламай ғына, уның менән аңлашығыҙ, ҡосаҡлашып илап алһағыҙ ҙа була. Шунан һуң йөрәгегеҙҙән ауыр таш төшөр, рәхәт кенә еңеллек тойорһоғоҙ. Киләсәктә ололарҙың ҡайһы бер сифаттарына юмор менән ҡарарға өйрәнһәгеҙ, яҡшыраҡ булыр.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....
Рима, 29 йәш.
Әгәр ҙә был проблеманы хәл итмәһәгеҙ, ул яңы конфликттар тыуҙырасаҡ, тормошоғоҙҙо артабан да ағыулаясаҡ. Ғүмер тиҙ генә үтә лә китә, үкенестәр ҡалмаһын.
Күңелегеҙҙә инәйегеҙгә ҡарата ҙур үпкә һәм әйтеп бөтөлмәгән һүҙҙәрегеҙ ята. Шуға күрә, һеҙҙә психосоматик үҙгәрештәр булған. Иң алда кире эмоцияларҙы сығарырға кәрәк. Инәйегеҙҙең фотоһын алдығыҙға һалып алығыҙ ҙа, уға бар рәнйеүегеҙҙе һөйләгеҙ, илағыҙ, ҡысҡырығыҙ. Әгәр ҙә ҡыҙып китһәгеҙ, яҫтыҡты туҡмағыҙ (был шаярыу түгел, Японияла шундай алым бар). “Пар”ҙы сығарғас, туғанығыҙҙы ысын күңелдән ғәфү итегеҙ. Уға ҡарата йылы һүҙҙәр әйтегеҙ, изгелектәрен хәтерләгеҙ. Артабан бүләк тотоп, инәйегеҙгә ҡунаҡҡа барығыҙ. Ғәйеп ташламай ғына, уның менән аңлашығыҙ, ҡосаҡлашып илап алһағыҙ ҙа була. Шунан һуң йөрәгегеҙҙән ауыр таш төшөр, рәхәт кенә еңеллек тойорһоғоҙ. Киләсәктә ололарҙың ҡайһы бер сифаттарына юмор менән ҡарарға өйрәнһәгеҙ, яҡшыраҡ булыр.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....


text:
- Подробности
- Просмотров: 344
БАШКИРСКИЙ ИЗУМРУД, алмағас сорты. 1996 й. Г.Ә.Мансуров, Х.Н.Фазлиәхмәтов, Т.Г.Дёмина (БНИИЗиС) тарафынан Уральское наливное һәм Коричное новое сорттарын һеркәләндереү юлы м-н сығарылған. Киң йомро сатырлы, уртаса бейеклектәге ағас. Үрендеһе нәҙек, һорғолт йәшел төҫтә. Япрағы оҙонса‑овал формаһында, асыҡ йәшел төҫтә, ялтыр. Емешенең ауырлығы 55—60 г, овал формаһында, йәшкелт һары төҫтә. Итсәһе һарғылт, уртаса тығыҙлыҡта, ваҡ ярмалы, һутлы, әскелтем‑сөсө. Сент. башынан өлгөрә, ҡулланыу ваҡыты — окт. алып дек. аҙағына тиклем. Ҡоро матдә миҡдары 16,4%, шәкәр — 10,5%, С витамины — 11,5 мг%. Ҡышҡа сыҙамлылығы юғары, ҡутыр м‑н аҙ зарарлана, 4‑се йылына уңыш бирә. Уртаса уңдырышлылығы 205 ц/га (Кушнаренко тәжрибә‑производство хужалығы, 1996—2000). БАССР б‑са ҡулланылышҡа 2001 й. индерелгән, бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә.
Т.Г.Дёмина, Г.Ә.Мансуров, Х.Н.Фазлиәхмәтов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Яңы йыл алдынан пенсионерҙар түләүҙәрҙе махсус тәртип буйынса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Яңы йыл алдынан пенсионерҙар түләүҙәрҙе махсус тәртип буйынса аласаҡ
Яңы йыл алдынан пенсионерҙар түләүҙәрҙе махсус тәртип буйынса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Рәсәйҙең Пенсия фонды һәм Рәсәй почтаһы Яңы йыл алдынан пенсия һәм башҡа социаль түләүҙәрҙе махсус тәртип буйынса таратыу хаҡында килеште.
Айҙың 1-нән 3-нә тиклем пенсия һәм социаль түләүҙәр алыусылар уны 2015 йылдың 29 декабрендә үк аласаҡ. 4 ғинуарҙан түләүҙәр почта элемтәһе бүлексәләренең эш графигына ярашлы таратыла.
Ғинуарҙа кредит учреждениеларында (банктарҙа) үҙ иҫәбенә пенсия һәм социаль түләүҙәр алыусы пенсионерҙарға аҡса ғәҙәти график буйынса бирелә.


text:
Төбәктә туғыҙ балаға «сусҡа киҙеүе» диагнозы ҡуйылған Фото: Олег Яровиков
Төбәктә туғыҙ балаға «сусҡа киҙеүе» диагнозы ҡуйылған
Төбәктә туғыҙ балаға «сусҡа киҙеүе» диагнозы ҡуйылған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда 20 сирлегә «сусҡа киҙеүе» диагнозы ҡуйылған, улар араһында туғыҙ бала бар. Ауырыусылар Өфөлә, Учалыла, Белоретта, Күмертауҙа йәшәй. Бөгөнгө көндә бөтә пациенттар ҙа дауаланыу үтә. Дүртәүһенең хәле уртаса ауырлыҡта, ҡалғандарыныҡы ҡәнәғәтләнерлек, тип хәбәр итте матбуғат конференцияһында Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Эльза Сыртланова.
Эпидемия февраль айында көтөлә. Әммә «Нисә кеше сирләйәсәк?» тигән һорауға бер кем дә аныҡ ҡына яуап бирә алмай. Министр урынбаҫары билдәләүенсә, республика бындай хәлгә әҙер: вирусҡа ҡаршы кәрәкле препараттар һатып алынған, стационарҙарҙа ай ярымға етерлек дарыуҙар, пневмония менән сирләгән пациенттарға медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн ҡорамалдар бар.
«Стационарҙарҙа грипп менән сирләмәһендәр өсөн уҙған аҙнала дауалау учреждениеларына сикләү режимын индерергә тәҡдим иттек, — тине Эльза Сыртланова. — Беҙ АH1N1 киҙеүенә ҡаршы нисек көрәшергә кәрәклеген беләбеҙ, сөнки 2009 йылда республикала бик күп кеше ауырыны. Әлеге ваҡытта 1,5 мең койка-урын булдырылған. Кәрәк булһа, уларҙың һанын 3,5 меңгә еткерергә әҙербеҙ».
Башҡортостан буйынса Роспотребнадзор белгестәре әйтеүенсә, 70 кешелә «сусҡа киҙеүе»нең билдәләре асыҡланған, әммә 20-һендә генә ошо сир раҫланған.
Киҫкен респиратор вируслы инфекция, грипп буйынса эпидемик сик артмаған, ул 15 проценттан да түбәнерәк, ләкин ауырыусылар күбәйә.
Көҙ көнө республикала йәшәүсе 1 миллион 169 мең кеше прививка яһатҡан. Был — халыҡтың 29 проценты. Әйткәндәй, әлеге көндә «сусҡа киҙеүе» диагнозы менән дауаханала ятҡан пациенттарҙың береһенә лә прививка яһалмаған.


text:
Эрнст Исаев Саҡмағош районы хужалыҡтарының сәсеүгә әҙерлеген тикшерҙе
Саҡмағош районы хеҙмәтсәндәре бөгөн, 17 мартта, агросәнәғәт йылына йомғаҡ яһай һәм алдағы сәсеү кампанияһына әҙерлекте тикшерә. Аграрийҙарға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев та үҙ баһаһын ҡуйҙы.
Саҡмағош районы хеҙмәтсәндәре өсөн 2011 йыл уңышлы булған. Сәсеү майҙандарын 82,6 мең гектарға тиклем арттырғандар. Район минераль ашламалар индереү буйынса республикала беренсе урында килә. Сәсеүлектең бер гектарына тәьҫирле матдәлә 44,4 кг ашлама индерелгән. Бар эштәрҙең дә оптималь агротехник срогын күҙәтеү мул иген уңышы алырға мөмкинлек биргән. Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, районда 141 мең тонна ашлыҡ һуғып алынған. Был республикалағы икенсе һөҙөмтә. Уртаса уңыш гектарынан 32,3 центнер тәшкил иткән. Район был күрһәткес буйынса төбәктә тағы алдынғы урында.
Ауыл эшсәндәренең Башҡортостандың аграр ведомствоһы башлығы менән осрашыуында быйыл көтөлгән уңыш та тикшерелде. Атап әйткәндә, 18 мең самаһы гектарҙа ужым культуралары сәселгән. Шытымдар торошо ҡәнәғәтләндерерлек. Әле аграрийҙар алдында мал ҡышлатыуҙы уңышлы тамамлау һәм яҙғы баҫыу эштәрен тулы әҙерлектә ҡаршылау бурысы тора.
Хужалыҡтарҙың сәсеүгә әҙерлеген аграр ведомство башлығы Саҡмағош районының «Байбулат» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә һәм «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативына барып баһалаясаҡ.


text:
Фото:
Максимовка сусҡасылыҡ комплексын реконструкциялау яҡшы бара
Фото:
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов “Максимовка” агросәнәғәт комплексының һимертеү майҙансығын реконструкциялау барышын ҡараны.
Комплекс составына өс предприятие — “Максимовка сусҡасылыҡ комплексы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Бөрө ит комбинаты һәм Осиновка ауылындағы сусҡасылыҡ комплексының һимертеү майҙансығы инә. Бер нисә ай эсендә төҙөүселәр “Ленинский Октябрь” ауыл хужалығы етештереү кооперативының иҫке биналарын реконструкцияланы. Уларҙың урынында бөгөн заманса дүрт малсылыҡ корпусы тора. Тағы ла бер корпусты реконструкциялау тамамланып килә, бер үк ваҡытта яңы өс корпус төҙөлә. Әлеге ваҡытта төҙөлөш эшенең 70 проценттан ашыуы үтәлгән. Республика бюджеты средстволарын да иҫәпкә алып, проекттың дөйөм инвестициялар күләме 1 миллиард һум самаһы тәшкил итә.
Сусҡаларҙың тәүге партияһы, йәғни 4 мең баш, былтыр ноябрҙә биналарға урынлаштырылған. Комплекста барлығы 44 мең сусҡа аҫраласаҡ. Тоҡомсолоҡ фермаһынан бында һимертеү өсөн үҫтерелгән сусҡалар ебәреләсәк. Ә ит киләсәктә Бөрө ит комбинатында эшкәртеләсәк.
Республика Президенты комплекстың таҙалығына иғтибар итте. Ул шулай уҡ ҡорамалдың сифатын билдәләне.
Сусҡаларҙы һимертеү буйынса бөтә операциялар тулыһынса механизацияланған, климат-контроль автоматлаштырылған. Үҙ ихтыяждары өсөн крематор, һуғым майҙансығы булдырыу күҙаллана.


text:
Быйыл Өфөлә глюкометрҙар һәм уларға тест-һыҙаттар етештерелә башлаясаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Өфөлә, «Фармстандарт-ӨфөВИТА» компанияһының етештереү майҙансығында, OneTouch глюкометрҙары һәм уларға тест-һыҙаттар сығарыла башлаясаҡ. «Иннопром-2015» күргәҙмәһендә «Фармстандарт» һәм «Джонсон & Джонсон» корпорацияһы ошо хаҡта килешеү төҙөнө. Килешеү Рәсәй биләмәһендә ҡандағы глюкоза кимәлен үҙ аллы контролдә тотоу системаһын сығара башлауҙы, шулай уҡ яҡтар араһында диабет менән идара итеүҙең инновациялы технологияларын үҫтереү өлкәһендә хеҙмәттәшлекте күҙ уңында тота.
Ағымдағы йылдың өсөнсө кварталында уҡ Өфөлә глюкометрҙар сығарыла башлай.
«Фармстандарт-ӨфөВИТА» компанияһының генераль директоры Владимир Крейман һүҙҙәренсә, киләсәктә Рәсәй продукцияһын сит илгә оҙатыу өсөн етештереүҙе киңәйтеү тураһында мәсьәлә хәл ителәсәк.


text:
Ана, бер апай һыҙғыртҡыста төрлө тауыштар сығара: берсә һандуғас булып һайрай, берсә кәкүк булып ҡысҡыра. Мәләүез районының Нөгөш ҡасабаһынан Найлә Моталлапова булып сыҡты ул. Ошо ғәжәп уйынсыҡтарҙы нисек эшләүе менән ҡыҙыҡһынабыҙ.
Ана, бер апай һыҙғыртҡыста төрлө тауыштар сығара: берсә һандуғас булып һайрай, берсә кәкүк булып ҡысҡыра. Мәләүез районының Нөгөш ҡасабаһынан Найлә Моталлапова булып сыҡты ул. Ошо ғәжәп уйынсыҡтарҙы нисек эшләүе менән ҡыҙыҡһынабыҙ.
– Бөгөн беҙҙән башҡа кеше күренмәй, ә һеҙ иртә менән бында... – тип өндәшәбеҙ музей директоры Ғәзимйән Ибраһимовҡа.
– Арҙаҡлы шәхесебеҙҙең йортонда һәр саҡ тәртип булырға тейеш, – тине ул. – Музейҙан ғилем нуры бөркөлөп, һәр саҡ үҙенә тартып торһон. Ҡунаҡтар ҡайтыр саҡта тағы ла килергә теләк белдергән осраҡта маҡсатыбыҙға өлгәштек тип уйларға була.
Музейҙың ишеген асып ингәс тә ғалим, мәғрифәтсе һәм шағир бюсы менән осраштыҡ.
— Былай кәйеф нисек һуң, ауыл хужалығы ауыр тармаҡтарҙан һанала бит, — тим хужалыҡ рәйесе Рушан Ғайсинға һүҙ башлау ниәтенән.
— Зарланыуҙан фәтүә юҡ, барыһы ла үҙебеҙҙән тора, — тине лә хужа “дилбегәһен” Һыйрышбаш машина-трактор паркына табан тартты.
Иҫең китерлек! “Ете ҡыҙ” бейеүендәгесә тигәндәй, өр-яңы “Нива” комбайндары теҙелешкән. Етеһенең дә йәм-йәшел “камзул”дары ялтлап тора.
Ул 1952 йылда Стәрлебаш районының Ибраҡай ауылында тыуа. Мәктәпте тамамлағас, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетына уҡырға инә. Бында ул үҙен оҫта ойоштороусы итеп күрһәтә, уҡыу йорто тормошонда әүҙем ҡатнаша.
Диплом алып, тыуған районындағы Иҫке Ҡалҡаш мәктәбендә бер аҙ эшләгәс, Нурфәйез Муса улын мәғариф бүлегенә инспектор итеп ҡуялар.


text:
Ҡыуаныстарығыҙ менән уртаҡлашығыҙ: (347) 273-28-29.
Яңылыҡтар
Һауа торошо (Өфө)
22..24°C
Юлдаш акциялары
Һәүәҫкәр башҡарыусылар өсөн конкурс!
Башҡортостан тураһында оло һөйөү менән!
Гитарала уйнап йырлаусыларҙың беренсе асыҡ конкурсы
Ижади конкурс йомғаҡтары
Башҡорт Викикитапханаһы бәйге иғлан итә!
Хәбәрсе яҙмалары
Ейәнсура районынан Илгиз Ғафаров үҙ ғүмерендәге иң оло көрәш - тулы ҡанлы йәшәү өсөн көрәштә еңеп сығыр, тип ышанабыҙ!|
- 3 комментарий
- Комментарий өҫтәргә
Донъяла Рәсәй туристары отошлоларҙан һанала. Бүтән ил вәкилдәренә ҡарағанда, улар аҡсаны 3 тапҡыр күберәк сарыф итә, сәйәхәттәргә йөрөй, ҡиммәтле СПА-комплекстарға бара, прокатҡа автомобиль һайлай, курорт биләмәһендәге кибеттәрҙә бик күп тауар һатып ала.
Сит ил, уның кешеләре, тарихы, мәҙәни мираҫы менән танышыу форсаты булыу – яҡшы күренеш. Әммә башҡа дәүләткә ял итергә юлланған ватандаштарыбыҙ тураһында күңелһеҙ хәбәр алыу – насар.
- Комментарий өҫтәргә
Эскелек проблемаһын хәл итергә ынтылыу, халыҡты сәләмәт тормошҡа әйҙәү маҡсатында республикабыҙҙа «Айыҡ ауыл» конкурсы уҙҙы. Уға Башҡортостандың төрлө төбәктәренән 99 ауыл ҡушылды.
Конкурсты йомғаҡлау сараһынан репортажды Зөһрә Арсаева әҙерләне.
- Комментарий өҫтәргә
Икенсе Бөтә Донья һуғышы йылдарында нацист Германияһы биләмәләрендә, өсөнсө Рейхтың союзник-дәүләттәрендә 14 меңдән ашыу концлагерь эшләй. Фашист башкиҫәрҙәре тотҡондарҙы крематорий мейестәрендә яндыра, газ камераларында тонсоҡтора, аслыҡтан интектерә. Әсирҙәрҙә ҡот осҡос тәжрибәләр уҙғарыла. Концлагерҙарҙа доньяның 30 иленән 20 миллионға яҡын кеше ыҙа сиккән, уларҙың һәр бишенсеһе балалар.
"Беҙ үлемдән көслөрәк" тапшырыуында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, фашист концлагерҙары тотҡондары – Вәли Бикташев һәм Жәүит Кузеев иҫтәлектәре яңғырай.|
- Комментарий өҫтәргә
Мәскәүҙә үткән Башҡортостан көндәренән репортаж.|
- Комментарий өҫтәргә
Бөгөн Чернобыль фажиғәһендә һәләк булыусыларҙы иҫкә алыу көнө.|
- Комментарий өҫтәргә
Һуңғы һулыштарына тиклем фажиғә эҙемтәләре менән көрәшеп, Ут һәм Һыу стихияһына ҡаршы тора алмай, кәмәләре менән мәңгелеккә океан төбөнә китеүсе диңгеҙселәргә, илебеҙ именлеге өсөн һыу аҫты флотында хеҙмәт итеүҙе һайлаусыларға, офоҡҡа бағып, уларҙы ярҙа көтөүселәргә бағышлана…|
- Комментарий өҫтәргә
Мәшһүр композитор, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Салауат Низаметдиновҡа - 55 йәш! Кисә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уның "Тормош геометрияһы" тип аталған операһы ҡуйылды.|
- Комментарий өҫтәргә
Данлыҡлы 112-се Башҡорт атлылар дивизияһы һәм легендар командир Миңлеғәле Шайморатовтың яу юлы.|
- Комментарий өҫтәргә
- 1
-
-
-
-
(128 КБит/с)
Юлдаш 105.5 FM
Фотолар
Көндәлектәр
Махсус проекттар


text:
Приют ҡасабаһында газ шартлауы арҡаһында зыян күргәндәр өсөн йорт төҙөлә
— Приютта газ шартлауы һөҙөмтәһендә өйһөҙ ҡалған кешеләр өсөн төҙөүселәр 24 фатирлы өс ҡатлы йорт төҙөй башланы, — тип хәбәр итте Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин.
Дүшәмбе көндө Бәләбәй районы хакимиәте менән берлектә төҙөлөш майҙаны билдәләнде һәм төҙөлөш башланды.
Сергей Афониндың әйтеүенсә, йортто тергеҙеп булмауы йәкшәмбе көндө үк билдәле булған. Яңы йорт зыян күргән бинанан 400 метр алыҫлыҡта төҙөләсәк. Проект эшләүсе ойошма, заказсы, подрядсы билдәләнгән, һәм бөгөн урында проектты планлаштырыу эштәре башланған.
— Ҡаза күргән халыҡ майға тиклем өйлө булырға тейеш, тигән республика Президенты менән ҡуйылған бурыс үтәләсәк, — тип ышандырҙы Сергей Афонин.
Яңы йорттағы 16 фатир йортһоҙ ҡалған кешеләргә бирелһә, ҡалған һигеҙен район хакимиәте социаль программаларҙы хәл итеү өсөн файҙаланасаҡ.
— Беҙ төҙөлөш барышын махсус видеокамералар ярҙамында онлайн режимында күҙәтеп барасаҡбыҙ, — тип билдәләне вице-премьер. – Төҙөүселәр өс сменала эшләйәсәк.
Республиканың зыян күреүселәр өсөн йорттар төҙөү тәжрибәһе бар. Урман халҡы өсөн торлаҡ ике айҙа тиерлек төҙөлдө. Ҡыш булыуын иҫәпкә алып, төҙөлөшкә 100 көн бирелгән. Ер туңғанға күрә, өҫтәмә механизмдар ҡулланыласаҡ.


text:
Киров районының Б.И. Северинова исемендәге 19-сы мәктәптә Хәмитова Светлана Рәис ҡыҙы етәкселегендә “Аҡбуҙат” фольклор түңәрәге күптәнән эшләп килә. Ошо эшләү дәүерендә “Кәкүк сәйе”, “Ҡарға бутҡаһы”, “Бәпес туйы” һәм башҡа башҡорт йола байрамдары үткәрелде.
Быйыл да, мәктәптә йәшәп килгән йоланы боҙмайынса “Һабантуй” байрамы ойошторолдо .
Был сара балаларҙа башҡорт халҡының йола-байрамдарына ҡыҙыҡһыныу уятыу, ғөрөф-ғәҙәтен өйрәтеү маҡсатын күҙ уңында тотто.
Балалар ҙур ҡыҙыҡһыныу менән барлыҡ уйындарҙа ҡатнашты: көршәк ваттылар, йомортҡа һалынған ҡалаҡты тешләп йүгерҙеләр, көрәштеләр, ҡатыҡҡа баштарын тығып тәңкә алдылар, арҡан тартыштылар. Һәм әлбиттә, бар уйындар ҙа йыр-бейеү менән оҙатылып килде.
Ата-әсәләрҙең, уҡыусыларҙың ярҙамы менән байрам шау-гөр килеп үтеп китте.


text:
Өфөлә яҙғы юл өҙөклөгө ваҡытында йөк машиналары хәрәкәте сикләнәсәк
Өфөлә 25 марттан йөк машиналары йөрөүенә ваҡытлыса сикләнеү индерелә. «Был сикләү ике күсәрле һәм өс күсәрле, тулы ауырлығы 12 һәм 16,5 тоннанан артыҡ йөк машиналарына тарала», — тип хәбәр иттеләр ҡала автоинспекцияһында. — «Баш ҡала территорияһында үлсәү контроле хеҙмәте эшләйәсәк. Махсус рөхсәттә билдәләнгәндән 15 процентҡа күберәк, ауырлыҡты арттырыуға юл ҡуйған, яуаплы кешеләргә штраф һалынасаҡ». Сикләү 23 апрелгә тиклем индерелгән.


text:
Кисә ҡаланың үҙәк майҙаны иртәнсәктән гөрләп торҙо. Был көндө Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһындағы декларация ҡабул итеүҙең 22 йыллығына, Ҡала көнөнә арналған байрам саралары һәм сираттағы ауыл хужалығы йәрминкәһе үтте.
Үҙәк майҙанда байрам уңайынан ауыл хужалығы йәрминкәһен ойоштороу отошло булды. Сөнки ул кешеләр өсөн көҙ ниғмәттәрен ҡышҡа етерлек итеп туплауҙа иң уңайлы ысул һанала.
Икенсе мәртәбә ойошторолған был йәрминкәлә халыҡ өсөн кәрәкле бөтә нәмә лә һатылды. Ауыл хужалығы предприятиелары, КФХ-лар, шәхси хужалыҡтарҙың әүҙем ҡатнашыуын әйтеп үтергә кәрәк. Был тәңгәлдә Ленин исемендәге, “Рассвет”, “Аҡморон”, “Таналыҡ”, “Уңыш” АХК-ларын, “Баймаҡ” ҒПБ-һын, “Союз” хужалығын билдәләмәйсә булмай. Улар биҙрәһен 50-60 һум менән арпа, 70 һумдан бойҙай, 50-60 һумдан тауыҡ еме, 60 һумдан ярҙырылған иген һәм башҡа продукция менән һатыу итте.
Ит һатыусылар ҙа күп ине. Уртаса хаҡтарына килгәндә, һыйыр итенең килограмы – 200-260, йылҡыныҡы 300 һумдан тәҡдим ителде. Шунда уҡ ҡош ите лә һатылды.
Йәрминкәлә литры 80 һум менән ҡымыҙ, төрлө һөт ризыҡтары, бал үтемле булды. Семеновск ауылынан килгән З.Ҡансуринанан дарыу үләндәре һатып алырға мөмкин ине. Кешеләрҙең иғтибарын шулай уҡ таҡта, төҙөлөш материалдары ла йәлеп итте.
Универмаг алдында иһә көҙгө уңыш – йәшелсә-емеш менән һатыу иттеләр. Килограмы 17 һумдан һатылған кәбеҫтә, 16 һумдан картуф ҙур һорау менән файҙаланды.
Йәрминкәгә йыйылған ҡала халҡы һәм хеҙмәт коллективтары алдында сәхнәлә тантананың рәсми өлөшө – байрам митингы уҙҙы. Митингыны ҡала биләмәһе ҡала советы рәйесе Г.В. Давыдов алып барҙы. Муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов сығыш яһап, майҙанға йыйылыусыларҙы Республика көнө, Ҡала көнө менән тәбрикләне. Ул һуңғы йылдарҙағы район һәм ҡала кимәлендә башҡарылған эштәр менән ҡыҫҡаса таныштырҙы. “Төбәкте иҡтисади үҫтереүҙең уртаса сроклы комплекслы программаһына ярашлы, район буйынса 93 объектта эш алып барыла. Киләсәктә башҡарасаҡ эштәр ҙә бихисап. Алдыбыҙҙа ауыл хужалығы тармағын күтәреү маҡсатында ошо тәңгәлдә эшләүсе предприятиеларҙы, крәҫтиән-фермер хужалыҡтарын үҫтереп, ҡеүәтле агрохолдинг төҙөү бурысы тора. Артабан да үҙебеҙҙең халыҡҡа таянып, район, ҡала мәнфәғәтендә һөҙөмтәле эшләрбеҙ, тип ышанам”, – тине Илшат Хәмит улы.
Ҡала биләмәһе хакимиәте башлығы И.Ә. Бураншин үҙ сығышында ҡаланың 75 йыллыҡ юбилейына ҡарата алып барылған төҙөкләндереү эштәренә туҡталып үтте. Ошо эштәрҙә әүҙем ҡатнашыусы хеҙмәт коллективтарына, эшҡыуарҙарға һ.б., шулай уҡ ҡала халҡы өсөн йәрминкә ойоштороусыларға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.
Муниципаль район хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары К.П. Замотаев “Водоканал” һәм “Йылылыҡ селтәре” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәренә ҡаланың 75 йыллыҡ юбилейына ҡарата торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың матди-техник базаһын нығытыу маҡсатында республика адреслы инвестиция программаһына ярашлы алынған махсус техниканың асҡыстарын тапшырҙы.
Йылдағыса матур традиция буйынса хеҙмәт алдынғыларына Маҡтау ҡағыҙҙары, Почет грамоталары тапшырылды. Шулай уҡ 50 йыл бергә йәшәгән ғаилә пары – хеҙмәт ветерандары Сания Нәбиулла ҡыҙы менән Әхәт Мөхәмәт улы Баййегетовтар тәбрикләнде. Унан һуң ҡала кимәлендә төҙөкләндереү буйынса иғлан ителгән смотр-конкурсҡа йомғаҡ яһалды. “Иң төҙөк ойошма”, “Өлгөлө урам”, “Өлгөлө йорт”, “Өлгөлө подъезд”, “Иң әүҙем урам (йорт) комитеты рәйесе” һ.б. номинацияларҙа еңеүселәргә бүләктәр тапшырылды.
Байрам тантанаһы халыҡ ижады үҙәге артистары әҙерләгән концерт номерҙары менән үрелеп барҙы. Халыҡ сәнғәт оҫталарының сығыштарын ҡарап кинәнде, йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары тәҡдим иткән тәмле аш-һыуҙы тәмләне, матур итеп ял итте.
Айбулат ИШНАЗАРОВ,
Сәлимә Кейекбирҙина.
З. Ғәҙелшина фотолары.


text:
Протоколдарҙың 70 процентын эшкәрткәндән һуң республикала «Берҙәм Рәсәй» алда бара Фото: Валерий Шахов
Протоколдарҙың 70 процентын эшкәрткәндән һуң республикала «Берҙәм Рәсәй» алда бара
Протоколдарҙың 70 процентын эшкәрткәндән һуң республикала «Берҙәм Рәсәй» алда бара Фото: Валерий Шахов
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Протоколдарҙың 71 процентын эшкәрткәндән һуң Башҡортостанда берҙәм федераль округ буйынса «Берҙәм Рәсәй» партияһы алда бара. Ул 59 процент тауыш йыя, тип хәбәр иттеләр республика Үҙәк һайлау комиссияһында. Һайлаусыларҙың 18 проценты КПРФ өсөн тауыш биргән. Өсөнсө урында ЛДПР — 9 процент. «Ғәҙел Рәсәй» 6 процент тауыш йыйған.
Кисә Башҡортостанда етенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһына, урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына депутаттар һайлау, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға өҫтәмә һайлау уҙҙы.
Парламент һайлауҙарында 14 сәйәси партия ҡатнашты. Алты бер мандатлы һайлау округтарында Дәүләт Думаһындағы депутат мандаттары өсөн 47 кандидат көрәште.
2-се Инорс бер мандатлы һайлау округы һәм 19-сы Нарыш бер мандатлы һайлау округы буйынса Башҡортостан Дәүләт Йыйылышына өҫтәмә һайлау уҙғарылды. Ҡануниәт йыйылышындағы урын өсөн һигеҙ кандидат көрәш алып барҙы. Урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына һайлауҙа депутатлыҡҡа 4707 кандидат дәғүә итте.


text:
Республикала Әҙәбиәт йылына бағышланған «Әҙәби нағыш» марафоны дауам итә
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Республикала Әҙәбиәт йылына бағышланған «Әҙәби нағыш» марафоны дауам итә. 3 августа марафонда ҡатнашыусыларҙы — Хәйбулла, 4-дә Баймаҡ райондарында, 5-дә — Сибай ҡалаһында, 11-дә — Учалы, 12-дә — Белорет, 18-дә — Әбйәлил, 22-дә — Бөрйән, 25-дә — Салауат, 29-да — Ҡыйғы райондарында көтәләр.
Был көндәрҙә йәш авторҙарҙың ҡулъяҙмалары тикшереләсәк, башҡорт яҙыусыларының китаптарынан күргәҙмә һәм матбуғатҡа, шул иҫәптән «Башҡортостан» гәзитенә яҙылыу ойоштороласаҡ. Ошо хаҡта «Башҡортостан» гәзитенең әҙәбиәт бүлеге мөдире, танылған шағирә Лариса Абдуллина хәбәр итте.
«Әҙәби нағыш» марафонын ойоштороусылар — Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары министрлығы, Яҙыусылар союзы, «Башҡортостан» гәзите редакцияһы, Милли әҙәби музей, Әхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана, Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте менән берлектә Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы. Марафон республиканың бөтә райондарын һәм ҡалаларын иңләп сығасаҡ. «Башҡортостан» гәзитендә февралдән бөгөнгә тиклем уҙғарылған әҙәбиәт байрамдары хаҡында мәҡәләләр һәм йәш яҙыусыларҙың әҫәрҙәре баҫылған.


text:
Башҡортостанда Электрон таможня декларация үткәреү үҙәге эшләй башланы
12 ғинуарҙа Башҡортостан таможняһында “Башнефтьхимзавод”тың бөтөрөлгән таможня посы базаһында Электрон декларация үткәреү үҙәге эшләй башланы.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был яңы, махсус һәм әлегә Волга буйы таможня идаралығында берҙән-бер үҙәк, уның бурысы – тышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашыусыларҙы интернет ҡулланып электрон теркәү һәм электрон теркәү технологияһын артабан үҫтереү. Үҙәктең эшмәкәрлек зонаһы – бөтә Волга буйы федераль округы.
Рәсәй Федераль таможня хеҙмәтендә иҫәпләүҙәренсә, Башҡортостан үҙәгенең эше Волга буйы таможня идаралығының башҡа таможняларында индереү өсөн нигеҙ булып торорға тейеш. Киләсәктә интернет аша бирелгән декларацияны төбәктең һәр Электрон декларация үткәреү үҙәгендә теркәргә мөмкин буласаҡ. Бының менән «электрон таможня» булдырыуға киләһе аҙым яһаласаҡ.
Әйтергә кәрәк, «Рәсәй Федерацияһында таможня көйләүе тураһында» Федераль законға ярашлы, илдең бөтә таможня органдары 2014 йылдың 1 ғинуарынан ҡағыҙһыҙ технологияға – электрон декларация үткәреүгә күсергә тейеш.


text:
Ырғыҙ-Кәмәлек башҡорттары
Ырғыҙ- Кәмәлек башҡорттары — Ырғыҙ һәм Кәмәлек йылғалары бассейнында йәшәүсе көньяҡ — көнсығыш башҡорт ырыуҙары төркөмө.
Ырыуҙар:
- Бишул (ырыу аралары): иҫкеляр, ишәй, ҡатай, ҡыпсак, монаш, мораҙым, моратҡол, моратша, сирвай, сәҙе, табын, төркмән, туйбай, әбузәр, яңылар.
- Сәҙе (ырыу аралары): апанды, бишей, бөрйән, түңгәүер, йыуан ҡуныс, ҡалтырсаҡ, ҡаратун-ҡыпсаҡ, ҡатай, ҡороюл айыу, ҡыпсаҡ, кәзә, мышы, суҡсыр, сәҙе, табын, травой, хангилде, һуун ҡыпсаҡ, ярат.
Йөкмәткеһе
- 1 ДНК — тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе
- 2 Һамар һәм Һарытау губерналары башҡорт ауылдарының тарихы һәм ырыуҙары
- 3 Ырғыҙ -кәмәлек башҡорттары — ерле халыҡ
- 4 Ырғыҙ — кәмәлек башҡорттары хәҙерге ваҡытта йәшәгән ауылдар
- 5 Һамар еренең данлыҡлы башҡорт милләтле шәхестәре
- 6 Әҙәбиәт
- 7 Һылтанмалар
- 8 Видеояҙмалар
ДНК — тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тикшеренеү үткән ырғыҙ-кәмәлек башҡорттарының күп өлөшө R1a, N1 гаплогруппаларына ҡарай.
Һамар һәм Һарытау губерналары башҡорт ауылдарының тарихы һәм ырыуҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һамар губернаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үтәкәй (Бөрйән) ауылына XVIII быуаттың 80 -се йылдарында Үтәкәй исемле уҙаман нигеҙ һалған. Этник яҡтан был ауыл бөрйән һәм бик әҙ өлөшө тамъян ырыуҙарына ҡарай. Ырыу аралары (тоҡом): сируса, дауыт, таҙлар, татарҙар (ике ғаилә). Үтәкәй ауылы хәҙерге Баймаҡ районы Төркмән ауылы менән ырыуҙаш булған. Үҙ ваҡытында төркмәндәр Үтәкәй бөрйәндәренә ерҙе файҙалланыу хоҡуғына ғына эйә итеүҙәренә ҡаршы сығып, үтәкәйҙәрҙең хосуси милеккә дәғүә итә алыуҙарын иҫбатлайҙар.
1834 йылда халыҡ иҫәбен алған саҡта Диңгеҙбай ауылы иҫәпкә алынған. Был ауыл Оло Ырғыҙ буйында урынлашҡан. Ауылға нигеҙ һалыусы Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәтиҙең ата-бабаһы Дингеҙбай Юлымбетов. Ауылдың күп өлөшө үҫәргән ырыуынан (бишәй, сураш түбәләре), ҡалғандары — ҡыпсаҡтар (айһай, мышы түбәләре), шулай уҡ бөрйән, түңгәүерҙәр.
Зәлифәгә
Ырғыҙ буйы — алты ауыл,
Алтыһы ла алтындан.
Алыҫтарҙан дала моңо
Алды быуып алҡымдан.
Ырғыҙ буйы — алты ауыл,
Алтыһы ла алтындан.
Әйтерһең дә, балсыҡ өйҙәр
Ялатылған ялҡындан.
Ҡанса быуат Ырғыҙ шулай
Алыҫтарға алҡынған,
Ҡанса быуат бөркөттәре
Дала иңләп талпынған!..
Мәскәү, 1966
Имәләй (Ҡыпсаҡ) ауылына Имәләй Акиров XVIII быуаттың 80 -се йылдар аҙағында нигеҙ һалған. Ауылда йәшәүсе халыҡ башлыса 6 -сы башҡорт кантоны Ҡарағай — Ҡыпсаҡ улусынан сыҡҡан. Әбйәлил районы Ишбулды ауылы халҡы имәләйҙәрҙе үҙҙәренең туғандары тип танып, 1842 йылда үҙҙәренең ауылына аҫаба хоҡуҡтары менән ҡабул итергә риза булған. Был ике ауылдың тамғалары ла бер иш +.
Кинйәғол ауылы башҡаларҙан айырмалы Хвалынский өйәҙенә ҡараған (Һарытау губернаһы). Нигеҙ һалыусы - Кинйәғол Акиров. Архив сығанаҡтарҙа XVIII быуаттың 70 -се йылдарынан билдәле. Этник яҡтан ярайһы ғына ҡатмарлы: бөрйән ырыу аралары, табын (бишул), ҡыпсаҡ, түңгәүерҙәр.
Хәсән ауылын икенсе исем менән дә йөрөткәндәр — Бигилде. Ауылға нигеҙ һалыусы — Хәсән Ҡыуатов. Барыһы ла Ырымбур өйәҙе Үҫәргән улусынан. 1842 йылда Ҡара — ҡыпсаҡ улусына (9 кантон), шулай уҡ ҡайһы бер ғаиләләр Кейекбай ауылына (хәҙерге Бөрйән районы) ҡайтырға ниәт иткәндәр. Хәсән ауылының ырыу составы: бөрйән (монаш), ҡыпсаҡ (ҡары, һуун, ҡарағай), Үҫәргән (айыу).
Таллы йылғаһы буйындағы ауылға нигеҙ һалыусы исемен йөрөткән Ҡасҡын (икенсе исеме Таллы) ауылынан 59 кешенән торған 6 ғаилә шул уҡ 1842 йылда Әхмәр ауылына (хәҙерге Баймаҡ районы) ҡайтырға теләк белдергән. Бөрйәндәрҙән башҡа был ауылда ҡыпсаҡ, табын, түңгәүер ырыуы вәкилдәре йәшәгән.
Моратша ауылына 1797 йылда Моратша Акиров нигеҙ һалған. Был ауыл халҡы бөрйән (монаш), табын (бишул), ҡыпсаҡ, түңгәүер ырыуҙары вәкилдәренән торған.
Ташбулат ауылы 1806 йылда Бөрйән улусы Ишмөхәммәт ауылынан (хәҙерге Баймаҡ районы) 1784 йыл төйәкләнгән Ташбулат һәм Ишмөхәммәт Бикназаровтарҙың хуторы нигеҙендә барлыҡҡа килә. Был ауылдың янында 1815 йылда Күстән ауылына нигеҙ һалына. Күстән ауылы халҡы үҫәргән ырыуынан булған. Һуңынан был ике ауыл Ташбулат исеме аҫтында ҡушылған . Ташкүстән тип тә әйтәләр. Ауыл халҡы араһында тағы ла табын, ҡыпсаҡ ырыуҙар вәкилдәре булыуы билдәле.
Һамар губернаһында 1827 йылдан алып бер нисә башҡорт ауылы барлыҡҡа килә. Был ауылдар: Байрамғол, Йәлмәмәбәт, Шәфей, Ғайса, Күсәкбай, ике ҡышлау. Был ауылдарға нигеҙ һалыусылар хәҙерге Баймаҡ районы Буранбай, Ишмөхәмәт, Фәйзулла, Ярат, Хәсән, Мәмбәт, Таулыҡай, Сыңғыҙ ауылдары башҡорттары булған. Һәр төрлө сәбәптәр арҡылы ошо ете ауыл халҡы тыуған яҡтарына ҡайтырға мәжбүр була, ҡайһы берҙәре ырғыҙ — кәмәлек башҡорттарының ауылдарына күсенә.
Һарытау губернаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күҙәбай ауылы Стәрлетамаҡ өйәҙе Юрматы улусынан (7-се кантон) сығыусылар тарафынан төҙөлгән, XIX быуаттың 20 -се йылдарынан ошо өйәҙҙең үҙәге булып китә. Байғондо ауылына 1811 йылда Ҡарағай — ҡыпсаҡ улусынан күсеп килеүселәр, Күсембәт, Ишембай ауылдарына 1815 йылда Стәрлетамаҡ өйәҙе Табын улусынан сығыусылар нигеҙ һалған.
Ҡунаҡбай ауылы XVIII быуат аҙағында барлыҡҡа килә. Уның нигеҙ һалыусылары Үрге Урал өйәҙе Ырымбур губернаһы Ҡунаҡбай ауылы башҡорттары.
Бәғәнәш (Бобровый Гай) ауылына нигеҙ һалыусылар Стәрлетамаҡ өйәҙе 7 кантонының Бәғәнәш — Әбүкән ауыл кешеләре — мең ырыуы.
Мәҡсүт ауылы тәүге тапҡыр 1797 йылда телгә алына. Нигеҙ һалыусылары Табын улусына ҡараған. Шул уҡ ваҡытта ошо ауылда һаҡланған башҡорт шәжәрәһе — бөрйән ырыуы шәжәрәһе икәне билдәләнгән. Әптекәй,Байыш, Баймырҙа, Буранбай, Бәхтигәрәй, Кәрешкә, Кинйәбулат, Мәмбәт, Йомаш, Ярат, Йәрмөхәммәт ауылдары башҡорттары — бөрйән ырыуы ямаш араһы. Һәҙиә Дәүләтшина ошо ырыу вәкиле, тип иҫбат ителә.
Был регионда йәшәүсе башҡорттарҙың ырыу -тоҡом структураһын өйрәнеү XVIII быуат аҙағында -XIX быуат башында башҡорт ауылдарында төрлө ырыу -тоҡом төркөмдәре йәшәүен раҫлай: бөрйән, ҡыпсаҡ, табын, үҫәргән, юрматы, ҡатай, мең, түңгәүер, тамьян. Волга аръяғы дала башҡорттары сығышы менән генә түгел, этнонимдары менән дә айырыла. Был этнонимдар исламға тиклемге ышаныуҙар менән бәйле: айыу, кәзә, мышы һәм башҡалар, икенсе яҡтан башҡа халыҡтар менән тығыҙ бәйләнештә булыуҙан барлыҡҡа килгән аралар ҡалмаҡ, нуғай һ.б. Башҡорт шәжәрәләренең дә тикшеренеүҙәрҙе иҫбатлауы мөһим.
Күренеп тороуынса, Волга буйы башҡорттары (Степное Заволжье) быуаттар дауамында үҙҙәренең Урал аръяғындағы туғандары, ырыуҙаштары менән йылы мөнәсәбәттә булған, ҡәрҙәшлек ептәрен өҙмәгән, бер-береһенең хәле хаҡында хәбәрҙар булып, ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер булған.
Ырғыҙ -кәмәлек башҡорттары — ерле халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Волга аръяғы дала территорияһы тарихи Башҡортостандың көнсығыш сиге булып тора. Ата-бабаларынан айырылыу бында йәшәгән башҡорттарҙың этник йөҙөн үҙгәртмәгән. Был төркөмдө тарихи әҙәбиәттә ырғыҙ — кәмәлек (Волга буйы, көньяҡ — көнсығыш) башҡорттары тип йөрөтәләр. Ырғыҙ-кәмәлек башҡорттары төркөмө бик ҡатмарлы тарихи юл үткән халыҡ. Үҙ тарихында күп мәртәбә күсенергә мәжбүр булған, быуаттар аша үҙ еренә тоғро ҡалып, әлеге көндә лә ерле халыҡ булып, үҙ йөҙөн юғалтмай йәшәп ятҡан төркөм.
Башҡорт этносы бик ҙур территорияны — Тобол йылғаһынан Волга йылғаһына тиклем — биләгән.
Һарытау һәм Һамар башҡорттарының туғанлыҡ ептәре, ырыуҙары, ата-бабалары Башҡортостандың көньяҡ — көнсығышына тоташа. Башҡорт халҡының иң ҡеүәтле, күп һанлы һәм көслө ырыуҙарының береһе һаналған бөрйәндәр Ағиҙел үрге ағымынан башлап, Яйыҡ, Оло Эйек, Кесе Эйек, Юшатыр, Дим, Туҡ, Оло Уран, Кесе Уран йылғалары буйында ғүмер иткән, Ырғыҙ, Кәмәлек, Кәрәлек йылғаларына тиклем барып еткән.
Боронғо бөрйәндәрҙең эҙҙәре Үҙәк Азияла, Урта Азияла, Иранда табыла. 1930 йылда баҫылып сыҡҡан С. Мирасовтың китабында яҙылғансы, бөрйәндәрҙең ырыуына нигеҙ һалыусы Бөрйән — бей булған. Уңын ейәндәрен Урал -бей һәм Аралбай тип атағандар. Бөрйән ҡәбиләлренең иң боронғолары Монаш һәм Яғылбай. Профессор Р.Кузеев бөрйәндәрҙең 490 тамғаһы бар, тип билдәләй. Бөрйәндәр бик йыш күсенеп йөрөгән. VII—IX бөрйәндәр (бурджандар) Арал һәм Каспий төньяғынан Төньяҡ Кавказ, Ҡара диңгеҙ далаларына күсенгән. Шул уҡ ваҡытта уларҙың байтағы Волганың түбәнге ағымындағы далаларында ла йәшәгән. Буржандарҙың тарихы болғарҙар менән бәйле булыуы билдәле.
VII быуаттың аҙаҡҡы сирегендә булғарҙар янында Түбәнге Волганан көньяҡ һәм көнсығыш территорияларҙа көн күреүсе ҡурҡыу белмәҫ, һуғышсан халыҡ тураһында мәғлүмәт бар (Моисей Хоренскийҙың «Әрмән географияһы», «Худуд Ал — Алем»). Был халыҡ башҡорттар булырға тейеш, тигән фараз бар.
Ырғыҙ -Кәмәлек башҡорттары хаҡында беренсе яҙма мәғлүмәте 921—922 йылдарҙа Багдад хәлифәтенән Болғар иленә сәйәхәт ҡылған Ибн Фаҙлан сәйәхәтнамәһендә теркәлгән. Ошо яҙманы 1923 йылда тапҡан, тикшергән Әхмәтзәки Вәлиди Туған да Ибн Фаҙландың илселеге Һамар башҡорттарында туҡтаған тигән фекерҙә була.
Башҡорттарға Һамар далалары борондан билгеле булыуы тураһында күп һанлы географик атамалар һөйләй.
Архив документтар башҡорттарҙың суд тикшереүҙәр мәлендә уларҙа булған хоҡуҡ грамоталары копияларына таянғанын раҫлай:
Был грамоталар ошо ерҙәрҙә йәшәгән башҡорттарға урыҫ батшалары тарафынан бүләк ителгән.
XVI быуаттың уртаһында — XVII беренсе яртыһында Һамар һәм Кинель йылғаларынан төньяҡҡа башҡорттарҙың йәйләүҙәре, һунарсылыҡ биләмәләре барлығын урыҫ крайҙы өйрәнеүселәре раҫлай. Тарихсы В. Витевский башҡорттарҙың Оло Ырғыҙ, Кәрәлек, Кәмәлек йылғалары буйҙарын үҙ итеү сәбәптәрен уларҙың иркенлек һәм иреклек яратыуынан килә, тип яҙа:
XVII быуаттан алып сит ил сәйәхәтселәре, һуңыраҡ Петр I батшалыҡ иткән саҡта ойошторолған экспедициялар тарафынан төрлө географик карталар төҙөлә. Ошо карталарҙа (1752, 1755, 1880) Һамар, Ырғыҙ, Кәрәлек йылғалары буйында йәшәгән башҡорттар теркәлә. 1768 йылдан урыҫ ғалимдары, этнографтары Петр Паллас, Иван Лепехин, Самюэль Глемин, Иоганн Георги, Иоганн Фальк төрлө күләмдә һәм кимәлдә Волга бассейнында йәшәгән башҡорттар тураһында мәғлүмәт ҡалдырғандар.
Һамар башҡорттары 1850 йылға тиклем Һарытау губернаһына ҡараған, Һамар губернаһы һуңынан барлыҡҡа килә. Элегерәк, 1744 йылға тиклем, уларҙың йәшәү территорияһы Ырымбур, 1780 йылдан Һарытау губернаһына инә. 1798 йылда Волга буйында йәшәгән бөтә башҡорттар ҙа 9-сы башҡорт кантонына индерелә. Был кантон Башҡорт-мишәр ғәсҡәренең 3 хәрби йортонан ғибәрәт була. Волга буйы башҡорттарының төп йөкләмәһе Урал йылғаһы буйы сиктәрен һаҡлау булған, шуның өсөн Һамар һәм Һарытау башҡорттарын 1832 йылда Урал казак ғәсҡәренә тәғәйенләгәндәр.
1832 йылғы Ер законына ярашлы Волга буйы башҡорттарына ла, башҡа губерналар аҫаба башҡорттары менән бер рәттән, һәр ир башына 40 дисәтинә ер бүленеүе (2996 йән башына 119 840 дисәтинә) был территорияларҙа йәшәгән башҡорттарҙы аҫаба халыҡ, тип таныуҙарына ныҡлы дәлил. Бынан тыш халыҡтың алдағы үҫешен ҡайғыртып, 40 мең дисәтинә ер бирелгән. Шул уҡ ваҡытта хәрби припущенниктар — 30, башҡа граждандар — 15 дисәтинә алған.
Ырғыҙ — кәмәлек башҡорттары хәҙерге ваҡытта йәшәгән ауылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һарытауҙың тупрағына
Береккән кендегегеҙ.
Уралыбыҙҙан бүленеп,
Хаҡ яҙмышҡа күндегеҙ.
Тамырҙарығыҙ – Уралда,
Асыл Башҡортостанда.
Шәжәрәгеҙ – һәр ырыуҙа,
Туғанлыҡ – телдә, ҡанда
..........
Янһын рухың уттары.
Тарҡалмағыҙ, аҙашмағыҙ,
Һарытау башҡорттары,
Һарытау башҡорттары!
Һамар башҡорттары (ырғыҙ башҡорттары) Ырғыҙ йылғаһы буйы ауылдары Үтәкәй (Бөрйән), Дингеҙбай, Имәләй (Ҡыпсаҡ), Кинйәғол (Бишул), Хәсән; Таловая Кочкиновка йылғаһы буйы ауылы — Таллы (Ҡасҡын); Кәрәлек йылғаһы буйы ауылдары Моратша, Ташбулатта (Таш-күстән) йәшәй. Хәҙерге ваҡытта был ауылдар Большечерниговский һәм Большеглушицкий райондарына инә (элекке Һамар губернаһы Имәләй улусы).
Борондан билдәле булған биш ауылды иҫкеләр, һуңыраҡ барлыҡҡа килгән Хәсән, Дингеҙбай, Ташбулат ауылдарын яңылар, тип йөрөтәләр. Иҫке ауылдар барыһы ла тиерлек ике исемле, был исемдәр ауылдың ырыуын да күрһәтә. Һәр ауылдың үҙенең тарихы, ҡошо, ағасы, тамғаһы, ораны бар. Һарытау территорияһында башҡорттар йәшәгән урындар XVIII быуаттан уҡ билдәле. Башҡорттарҙың ауылдары Кәмәлек йылғаҺы буйында урынлашҡанға күрә, бында йәшәгән башҡорттарҙы Кәмәлек башҡорттары тиҙәр. Был ауылдар һуңынан Һамар губернаһының Күҙәбай улусына күсерелә. Хәҙерге көндә улар башлыса Перелюб (Байғондо, Күҙәбай, Ҡунаҡбай һәм Пугачев (Бәғәләш (Бобровый Гай), Мәҡсүт) райондарында йәшәйҙәр.
Ырғыҙ — Кәмәлек башҡорттарының иҫәбе:
Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәтиҙең шәжәрәһе:
Моратша һәм Ташбулат ауылдары бөйөк яҙыусы Л. Н. Толстой исеме менән тығыҙ бәйле. Ул 1862, 1883 йылдарҙа Кәрәлек йылғаһы буйына ҡымыҙ менән дауаланыу өсөн килә. Ҡунаҡсыл һәм ғәҙел башҡорттар менән бик дуҫлашып китә, башҡорттарҙың ғөрөф — ғәҙәттәрен, тормошон өйрәнә, ҙур теләк менән йыр — риүәйәттәрен тыңлай. Башҡорттар менән аралышыу Лев Толстойҙың «Много ли человеку нужно земли» (1885), «Ильяс» (1886 г.) хикәйәләрендә сағылыш таба.
Һамар еренең данлыҡлы башҡорт милләтле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәшит Ниғмәти (1909—1959) —яҙыусы, Большечернигов районы Дингеҙбай ауылында тыуған.
- Бәшәр Хәсән(1901—1938) — яҙыусы, Большечернигов районы Үтәкәй (Бөрйән) ауылында тыуған.
- Һәҙиә Дәүләтшина (1905—1954) — Большечернигов районы Хәсән ауылында тыуған.
- Ғөбәй Дәүләтшин (1893—1938) — яҙыусы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Большеглушицк районы Ташбулат (Ташкүстән) ауылында тыуған.
- Ғәббәс Дәүләтшин (1892—1937) — филология белгесе, яҙыусы, Большеглушицк районы Ташбулат (Ташкүстән) ауылында тыуған.
- Мостафина Фатима (1913—1998) БАССР — ың мәғариф министры (1955—1971). , Большечернигов районы Дингеҙбай ауылында тыуған.
- Харис Йомағолов (1891—1937), башҡорт милли хәрәкәте лидерҙарының береһе, партия һәм дәүләт эшмәкәре, Башревком рәйесе (1919—1920 й.). Большечернигов районы Хәсән ауылында тыуған.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.
- Кузеев Р. Г. Происхождение башкирского народа. М., 1974.
- Янғужин Р. З. Башҡорт ҡәбиләләре тарихынан. Өфө, 1995.
- Әхмәтзәки Валиди Туған. Башҡорттарҙың тарихы. Өфө, «Китап», 1994.
- Умурзаков Г. Х. Древние башкиры. Некоторые вопросы истории. Под ред. Профессора Д. Ж. Валеева. Уфа, 1991.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Маннапов М. М. Башкиры степного Заволжья : история расселения, родоплеменная структура, хозяйство.
- Ырғыҙ, Кәмәлек буйы башҡорттары Өфөлә.
- К вопросу о родственных связях Губая и Габбаса Давлетшиных.
- Толстойҙың күңел далаһы.
- Ярмуллин А. Ш. Башҡортостандың революцион хөкүмәте етәксеһе.
- Ҡан-ҡәрҙәштәрҙе рух йәшәтә.
- Презентация «Башҡорт халҡының ырыу- ҡәбилә структураһы».
- О бурзянских корнях башкирской писательницы Хадии Давлетшиной.
- К вопросу о происхождении башкирского рода Акировых.
- Историческая справка деревни Имелеевка Большечерниговского района Самарской области.
- Историческая справка поселка Хасьяново Большечерниговского района Самарской области.
- Толстойҙың башҡорттарҙа булғаны, бәйге ойошторғаны. Т. Л. Толстая. «Хәтирәләр». М. Бураҡаева тәржемәһе. «Киске Өфө»,2016, № 4 −5
- Кржижевский М. В. Башкиры Самарской области: расселение, численность, особенности материальной и духовной культуры.
- «Кәмәлек» башҡорт халыҡ йыры. Сөләймән Абдуллин башҡарыуында.
Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Видео Иргиз-Каралек — реки в Самаровских степях, древняя родина башкирского народа. 2003.
- Видео «Фатима Мустафина»100 летие со дня рождения. Часть 1 (2) Автор С. Сурина
- Видео «Фатима Мустафина» 100 летие со дня рождения. Часть 2 (2) Автор С. Сурина
- Видео Древний праздник — Йын-Йын. ГТРК Самара.
- Видео Башкиры из Самарской и Саратовской областей организовали в Уфе концерт. БСТ. E
- Видео Саратов.