text:
Википедия:Тиҙ башланғыс өсөн ҡулланма
Йөкмәткеһе
- 1 1-се аҙым. Мәҡәлә өсөн тема һайлағыҙ.
- 2 2-се аҙым. Мәҡәлә өсөн исем һайлағыҙ.
- 3 3-сө аҙым. Яҙыласаҡ мәҡәләнең барлығын тикшерегеҙ.
- 4 4-се аҙым. Мәҡәләне булдырығыҙ.
- 5 5-се аҙым. Мәҡәләне дөрөҫ башлап китегеҙ.
- 6 6-сы аҙым. Мәҡәләне яҙығыҙ.
- 7 7-се аҙым. Мәғлүмәттәрегеҙҙең сығанаҡтарын күрһәтегеҙ.
- 8 8-се аҙым. Мәҡәләне матур һәм дөрөҫ итеп биҙәгеҙ.
- 9 9-сы аҙым. Мәҡәләгеҙҙе категорияларға ҡушығыҙ.
- 10 10-сы аҙым. Интервики-һылтанмаларын ҡуйығыҙ.
- 11 Йомғаҡлау
1-се аҙым. Мәҡәлә өсөн тема һайлағыҙ.
Үҙегеҙгә ҡыҙыҡ булған бер тема һайлағыҙ. Бик мөһим йәки көнүҙәк мәсьәләләр булһа ла, һеҙгә ҡыҙыҡ түгелдәр икән, уларҙы һайламағыҙ. Тәү башта ул теманы бик ентекле белеүегеҙ кәрәкмәй, тик ул теманы тағы ла тулыраҡ итеп өйрәнеү теләге булырға тейеш. Һайлаған темағыҙ буйынса ышаныслы мәғлүмәттәрҙе ҡайҙан аласағығыҙҙы тәүҙән үк билдәләп ҡуйыу хәйерле булыр.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Википедия ни түгелдер; мәғлүмәт сығанаҡтары тураһындағы һылтанманы ла уҡығыҙ.
2-се аҙым. Мәҡәлә өсөн исем һайлағыҙ.
Википедиялағы мәҡәлә исемдәре төп килештә һәм берлек һанда була, мәҫәлән: Византия империяһы, Башҡортостан. Әгәр мәҡәләнең исеменән нимә тураһында һүҙ барасағын аңлап булмаясаҡ икән, йәйәләр эсендә аңлатып китегеҙ, мәҫәлән: Ғилмияза (спектакль), Салауат Юлаев (хоккей клубы). Кешеләр тураһындағы мәҡәләләрҙең исемдәре ул шәхестең фамилияһынан башлана, мәҫәлән: Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы; Бикбаев Рауил Төхвәт улы. Фамилияһынан һуң исеме (исеме берәүҙән күп булһа — бөтә исемдәре) һәм атаһының исеме белдереп үтелә. Ике кеше тураһында бер мәҡәлә яҙырға ярамай, улар бик яҡын туғандар булһалар ҙа.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Мәҡәләләргә исем биреү тураһында бынан, шәхестәр тураһында бынан ҡарай алаһығыҙ.
3-сө аҙым. Яҙыласаҡ мәҡәләнең барлығын тикшерегеҙ.
Һеҙ һайлаған теманың төп һүҙҙәрен һулдағы «Эҙләү» юлына индерегеҙ һәм аҫтындағы «Эҙләү» төймәһенә баҫығыҙ. Эҙләү һөҙөмтәләре һылтанмалар рәүешендә буласаҡ. Әгәр һеҙ ҡыҙыҡһынған мәҡәлә бар икән, ул мәҡәләгә күсегеҙ һәм, өҫтәге «үҙгәртергә» төймәһенә баҫып, мөхәррирләү тәҙрәһен асығыҙ. Шулай итеп һеҙ булған мәҡәләне төҙәтә алаһығыҙ.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Эҙләү.
4-се аҙым. Мәҡәләне булдырығыҙ.
Әгәр ҡыҙыҡһынған мәҡәләгеҙ юҡ икән, уны булдырырға кәрәк. Уның өсөн һулдағы «Төп йүнәлештәр»ҙең аҫтында «Эҙләү» юлына буласаҡ мәҡәләнең исемен яҙығыҙ һәм аҫтындағы «Күсеү» төймәһенә баҫығыҙ. Шулай итеп беренсе мәҡәләгеҙҙе мөхәррирләй алаһығыҙ.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Нисек мәҡәлә булдырырға.
5-се аҙым. Мәҡәләне дөрөҫ башлап китегеҙ.
Википедия мәҡәләләре, исеменең ҡабатланыуы һәм төшөнсәнең аныҡламаһы менән башланып китә, мәҫәлән: «Урал батыр — Башҡорт халыҡ эпосы, быуаттарҙан …», "Ислам — (ғәрәпсә الإسلام — тоғролоҡ), донъя диндәренең береһе. АЛЛАҺЫ ТӘҒӘЛӘНЕҢ , Пәйғәмбәре, … ". Йәйәләр эсендә һүҙҙең ҡайҙан барлыҡҡа килгәнен белдерергә була. Шәхестәр тураһындағы мәҡәләләрҙә исемдән һуң тыуыу һәм үлем көндәрен йәйәләр эсендә яҙырға кәрәк: «Луи́ Жан Люмье́р (франц. Louis Jean Lumière; 5 октябрь 1864, Безансон — 6 июнь 1948, Бандоль) — кинематографты уйлап табыусы, француз …». Был үрнәктәге кеүек исемдәрҙең оригиналь яҙылышын һәм тыуыу һәм үлем ерҙәрен белдереп китеү яҡшы була. Википедияла «ё» хәрефен «е» хәрефенә һәм тире «—» билдәһен дефис «-» билдәһенә алмаштырыу ярамай. Әгәр Википедияны оҡшатһағыҙ, башҡа мәҡәләләрҙе биҙәү ҡағиҙәләре менән таныша алаһығыҙ.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Ҡағиҙә һәм күрһәтмәләр — тамғалау, стиль һ.б., Мәҡәләләрҙе биҙәү — типографика, Шәхестәр — шәхестәр тураһында ентекле мәғлүмәттәр.
6-сы аҙым. Мәҡәләне яҙығыҙ.
Кәңәш ителгән мәҡәләнең иң әҙ күләме — 500 билдә; мәҡәлә фәнни стилдә яҙылып, үҙләштерелә алырлыҡ (фәнни-популяр) булырға тейеш. Бынан башҡа Википедия мәҡәләләрен яҙғанда, күҙ алдында тотолорға тейешле иң мөһим ике принцип бар:
- Тарафһыҙ ҡараш (ТҠ). ТҠ принцибына күрә, мәҡәләлә яҙылғандарға бер кемдең дә фекере, ҡарашы ҡушылырға тейеш түгел, мәҡәләнең темаһы тураһында ла үҙ фекерегеҙҙе мәҡәләгә яҙырға тейеш түгелһегеҙ. Әгәр бер мәсьәлә тураһында бер нисә фекер, ҡараш бар икән, уларҙың бөтәһе лә тигеҙ рәүештә мәҡәләлә белгертелеп китергә тейеш.
- Авторлыҡ хоҡуҡтарына ихтирамлы булыу. Википедия берләшмәһенең маҡсаты — түләүһеҙ һәм һәр кем файҙалана алған энциклопедия төҙөү. Шуның өсөн Википедияға авторлыҡ хоҡуҡтары менән һаҡланған тексттар, һүрәттәр һәм башҡа сығанаҡтар күсереп ҡуйыу ярамай. Әгәр бер сығанаҡтың хоҡуҡсал хәле билдәле түгел икән, уны ла Википедияға күсереп ҡуйыу ярамай. Википедияны «GNU FDL» лицензияһы буйынса файҙаланырға була.
Һайланған мәҡәләләр категорияһында һеҙ бик матур итеп яҙылған һәм яҡшы итеп биҙәлгән белемдең төрлө тармаҡтары тураһындағы мәҡәләләрҙе таба алаһығыҙ. Ул мәҡәләләр тауыш биреү менән иң һәйбәттәр араһына һайланып алынған, тимәк уларҙы үрнәк итеп ҡуллана алаһығыҙ.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Тарафһыҙ ҡараш — тарафһыҙ ҡараш һәм Авторлыҡ хоҡуҡтары — авторлыҡ хоҡуҡтары тураһында.
7-се аҙым. Мәғлүмәттәрегеҙҙең сығанаҡтарын күрһәтегеҙ.
Мәҡәлә яҙылып бөткәндән һуң, уның аҫтында «Әҙәбиәт» бүлемен булдырығыҙ һәм унда исемлек рәүешендә ҡулланған баҫма сығанаҡтарҙы (сығанаҡтың исемен, авторын, нәшер иткән ойошманы, баҫылған йылды һәм, мөмкинлек булһа, ISBN номерын) күрһәтегеҙ. Шунан һуң «Тағы лы ҡарағыҙ» бүлеген эшләгеҙ һәм унда тема буйынса яҡын булған Википедия мәҡәләләренә һылтанмаларҙы исемлек рәүешендә күрһәтегеҙ. Мәҡәләнең иң аҙағында иһә «Һылтанмалар» бүлеген эшләгеҙ һәм унда мәғлүмәт алған Интернет селтәре биттәрен һанап китегеҙ. «Һылтанмалар» бүлегендә ул сайттан мәғлүмәттәр алмаған булһағыҙ ҙа, тема буйынса ҡыҙыҡлы сайттар ҙа күрһәтелергә мөмкин.
Асыҡ мәғлүмәт сығанаҡтары тураһында ҡарағыҙ: Мәғлүмәт сығанаҡтары, асыҡ һүрәт сығанаҡтары тураһында Һүрәт сығанаҡтары.
8-се аҙым. Мәҡәләне матур һәм дөрөҫ итеп биҙәгеҙ.
Һөйләмдәрҙе йәки һүҙҙәрҙе вики-тамғалау бик ябай:
- Тексты ҡалын шрифт итеп билдәләү өсөн ул текстың ике яғына ла берле өс тырнаҡ ҡуйығыҙ: «
'''калын шрифт'''». Ҡалын шрифт менән тик мәҡәлә исемдәре (5-се аҙымды ҡарағыҙ), төп терминдар һәм төшөнсәләр билдәләнә;
- Курсив өсөн берле ике тырнаҡ кәрәк: «
''курсив''». Курсив мөһим текстты мәғәнә менән айырып күрһәтеүҙә ҡулланыла, ләкин ундай һүҙҙәр насар уҡыла, шунлыҡтан бик йыш ҡулланырға кәрәкмәй;
- Мәҡәлә бүлектәренең исемдәре айырым юлда яҙыла һәм ике (эске бүлектәргә — өс тигеҙлек) тигеҙлек билдәһе менән уратып алына, мәҫәлән:
«
=== Һигеҙенсе аҙым. Мәкәләне матур һәм дөрөҫ итеп биҙәгеҙ. ===».
- Википедияла абзацтар буш юл менән бүленә: ике абзац араһында бер буш юл ҡалдырып китеү етә.
- Исемлектәр ошолай итеп эшләнә: һәр бер айырым юлда «#» билдәһе ҡуйыла, шунан исемлектең пункттары килә. Номерланмаған исемлектәр өсөн «#» урынына «*» ҡулланыла, мәҫәлән: «
* Пункт 1;[яңы юл]* Пункт 2;[яңы юл]* Пункт 3.»
- Эске һылтанмалар (Википедияның башҡа мәҡәләләренә һылтанмалар) ошо рәүештә яһала: «[[Күселәсәк мәҡәлә исеме|һылтанманың күренгән тексты]]», мәҫәлән:
[[Гипертекст|Эске һылтанмалар]](пункттың башын ҡарағыҙ). Әгәр һылтанма тексты күселәсәк мәҡәлә исеменә тап килә икән, ошолай итеп эшләргә була:
[[XX быуат]]та бик күп нәмә үҙгәрҙе…. Яҡшы мәҡәләнең һәр бер абзацында кәмендә өс һылтанма булырға тейеш.
- Тышҡы һылтанмалар (Интернет селтәренең башҡа сайттарына һылтанмалар ошо рәүештә яһалалар:
[http://URL-адрес Һылтанманың күренгән тексты]. Мәҫәлән:
[http://lingvo.bashedu.ru/form.php Русса-башҡортса һүҙлектәр]. Тик шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ: Википедияла түләүле сығанаҡтарға һылтанмалар яһарға ярамай, ҡыҫҡаса итеп әйткәндә — Википедияла реклама ҡәтғи рәүештә тыйыла.
Тексты биҙәүҙең һәм урынлаштырыуҙың һуңғы баҫҡысы — орфографияны тикшереү. Хәҙерге ваҡытта интернет селтәрендә башҡорт телендәге текстарҙың орфографияһын тикшерә алырҙай ҡорал юҡ, киләсәктә булыр тип өмөтләнәбеҙ. Шунлыҡтан яҙған мәҡәләгеҙҙе бик иғтибарлы уҡып сығығыҙ һәм ентекле рәүештә тикшерегеҙ. Мәҡәлә аҙағында имза ҡуйырға ярамағанлығын онотмағыҙ.
Вики-тамғалау тураһында ентекле мәғлүмәттәр өсөн күрһәтмәләрҙе ҡарағыҙ: Мәҡәләләрҙе нисек төҙәтергә, стиль тураһында — Ҡағиҙә һәм күрһәтмәләр, махсус билдәләр — Махсус билдәләр, ә бында үҙегеҙҙе һынап ҡарай алағыҙ.
9-сы аҙым. Мәҡәләгеҙҙе категорияларға ҡушығыҙ.
Эҙләүҙе еңеләйтеү өсөн Википедияның һәр бер мәҡәләһе бер йәки бер нисә категорияға ҡушыла. Бер мәҡәләне категорияға ҡушыу өсөн, сығанаҡ текст аҙағында «Һылтанмалар» аҫтында бер буш юл ҡалдырырға, һәм һәр яңы юлда икеле шаҡмаҡ йәйәләр араһында "Категория: " һүҙенән һуң категория исемдәрен яҙып китергә кәрәк. Мәҫәлән: [[Категория:Физика]] йәки [[Категория:Башҡортостан тарихы]]. Шәхестәр тураһындағы мәҡәләләр «Әлифба буйынса шәхестәр» категорияһына ҡуйылырға тейеш: ([[Категория:Әлифба буйынса шәхестәр]]), шулай уҡ тыуыу һәм үлеү буйынса ла (мәҫәлән, [[Категория:2 июль тыуғандар]] йәки [[Категория:1890 йылында үлгәндәр]]) һәм һөнәре һәм иле (мәҫәлән, [[Категория:Философтар]]) буйынса ла категорияларға ҡушылырға тейеш. Фильмдар, компьютер уйындары һәм романдар донъяға сығыу йылы һәм жанрҙары буйынса категорияларға ҡушылалар (мәҫәлән, [[Категория:Романдар 1910]], [[Категория:Фильмдар 1977]] йәки [[Категория:Комедия фильмдары]]).
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Категориялар.
10-сы аҙым. Интервики-һылтанмаларын ҡуйығыҙ.
Википедия — донъяның бер нисә тиҫтә телендә бүлектәре булған халыҡ-ара энциклопедия. Төрлө телдәге бер үк мәҡәләләр араһында интервики һылтанмаларын ҡуйырға кәрәк. Бының өсөн мәҡәләгеҙҙең исемен инглиз йәки немец теленә тәржемә итегеҙ. Мәҡәләнең аҙағында, категорияларҙан һуң бер буш юл ҡалдырығыҙ, шунан яңы юлда ошо төҙөлөштө яҙығыҙ:
[[тел коды:мәҡәлә исеменең тәржемәһе]]. Бында тел коды: инглиз теле өсөн — en, немец теле өсөн — de. «Квант механикаһы» өсөн ошондай юлдар яҙыласаҡ:
[[en:Quantum mechanics]] йәки
[[de:Quantenmechanik]]. Бөтә эштәр тамамланғас, аҫтағы «Ҡарап сығырға» төймәһенә баҫығыҙ. Хаталарҙы тикшереп һәм төҙәтеп сыҡҡандаң һуң, «Яҙҙырып ҡуйырға» төймәһенә баҫығыҙ. Шулай итеп Википедияға беренсе мәҡәләгеҙ яҙылған буласаҡ.
Ентекле мәғлүмәттәр өсөн ҡарағыҙ: Интервики.
Йомғаҡлау
Әйтеп үтелгәнсә, Википедияның һайланған мәҡәләләре һеҙ тауыш биреү менән иң һәйбәт мәҡәләләр араһына һайлап алынған, һәм бер аҙнаға баш биткә урынлаштырылған мәҡәләләрҙе таба алаһығыҙ. Мәҡәлә яҙған һәм һуңынан мәҡәләһе иң һәйбәттәр араһына һайланып алынған ҡатнашыусы үҙен ысын мәғәнәһендә википедиясы итеп тоя ала. Һеҙ ҙә шулай яҡшы итеп мәҡәлә яҙып ҡарағыҙ һәм һайланған мәҡәләләргә индереү өсөн тәҡдим итегеҙ.
Был эште башҡара алыуығыҙға ышанабыҙ!
Һәм тағы ла бер нисә файҙалы һылтанма:
- Wikipedia:Белешмә — Википедияның белешмә сығанаҡтарының тулы исемлеге,
- Wikipedia:Ҡоролтай — википедиясыларҙың фекер алышыу һәм аралашыу урыны,
- Wikipedia:Хәкимдәр — һорауҙарығыҙ булһа, исемлектәге хәкимдәрҙән һорағыҙ.
Әгәр Һеҙгә Википедия оҡшаһа, дуҫтарығыҙға тәҡдим итергә онотмағыҙ!


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 486
ЙӘНЛЕКСЕЛЕК, тире (ҡиммәтле тире) алыу өсөн ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеү; малсылыҡ тармағы. Й. продукцияһы тиренән эшләнгән изделиелар етештереү өсөн ҡулланыла. Башҡортостанда Й. төп объекттары — шәшке, аҡ төлкө, аҡһыл ҡара төлкө, нутрия, көҙән һ.б. 20 б. 50‑се йй. Учалы йәнлекселек хужалығында көмөш‑ҡара төлкөнө, күк төлкөнө (70‑се йй. башына тиклем), 1959 й. алып Оло Теләк йәнлекселек хужалығында (ҡара: Иглин йәнлекселек хужалығы) төҫлө шәшке һәм нутрияларҙы, 60‑сы йй. — битлекле аҡ төлкөнө, көмөш‑ҡара төлкөнө үрсетеү м‑н шөғөлләнә башлайҙар. 80‑се йй. Бүздәк р‑нының “Уртакүл” с‑зында нутриялар үрсетелә. 1964 й. респ. Й. хужалыҡтарында шәшкенең һәм аҡ төлкөнөң инә затының һаны уртаса 5—6 мең баш, 1974 й. — 10—11, 80‑се йй. 15—20 мең баш тәшкил иткән. Бер инә төлкө үрсеме 3,7 көсөктән (50‑се йй.) 4,7 көсөккә тиклем (90‑сы йй.) артҡан. Йәнлектәрҙең һаны ситлектәрҙә тотоу, уларҙы ашатыу өсөн балыҡ һәм балыҡ ҡалдыҡтары, төрлө ҡоро мал аҙығы ҡулланыу арҡаһында шаҡтай арта. 1990 й. Оло Теләк йәнлекселек хужалығында ҡатнаш көҙән, урман эте, һыуһар, ҡыҙыл төлкө үрсетеү м‑н шөғөлләнәләр. 2011 й. БР‑ҙа Күгәрсен р‑нының “Октябрьское” ЯСЙ‑нда Й. фермаһын төҙөү башлана. 2012 й. шәшкеләрҙең һаны 1000 баш (Даниянан индерелгән сканбраун тоҡомо), көмөш‑ҡара төлкө — 125 (Киров өлк. индерелгән), күк төлкө — 600 (битлекле һәм шедоу тоҡомо), кеш — 1500 баш (Ленинград өлк. индерелгән пушкин ҡара тоҡомо) тәшкил иткән. Аграр университетта (А.В.Близнецов, Л.В.Герасимова, Р.М.Мөҙәрисов, Ф.С.Хәзиәхмәтов һ.б.), Ауыл хужалығы институтында (Н.Г.Фенченко, Е.К.Хөснөтдинов) ситлектә йәшәгән ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙе үрсетеү, селекциялау һәм аҫрау б‑са фәнни тикшеренеүҙәр үткәрелә. Көҙән һәм шәшкеләрҙең хужалыҡ йәһәтенән ҡиммәтле билдәләрен яҡшыртыр өсөн ата‑инә парҙарын һайлап алыу б‑са тикшеренеүҙәр уҙғарыла, ҙурыраҡ көҙәндәр алыу өсөн тәҡдимдәр эшләнә (Герасимова, Фенченко). Йәш көҙәндәрҙең үҫешен көсәйтеүгә биотрин аҙыҡ өҫтәмәһенең йоғонтоһо өйрәнелә (Фенченко, Хөснөтдинов). Төлкө һәм аҡ төлкөләрҙең инә затының тыуымын, көсөктәрҙең именлеген арттырыр һәм тиренең сифатын яҡшыртыр өсөн эраконд препараты (ҡара: Биологик препараттар) ҡулланыуҙың һөҙөмтәле булыуы билдәләнә (Мөҙәрисов).
Әҙәб.: Фенченко Н.Г. Разведение, селекция, содержание клеточных пушных зверей и кроликов. Уфа, 1999.
Н.Г.Фенченко
Тәрж. Г.А.Миһранова

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
29 мая 2013 йыл | Йәмғиәт
Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр:
Күргәҙмә лә, сауҙа ла
29 мая 2013 йыл | Йәмғиәт
5 июндә 1100 сәғәттә Район мәҙәниәт һарайында инвалидтар әҙерләгән ҡул эштәренән сауҙа-күргәҙмә үткәрелә.
Кескәйҙәр өсөн байрам
29 мая 2013 йыл | Йәмғиәт
Балалар ижады үҙәге бөтә балаларҙы 1 июнь, шәмбе көнө иртәнге сәғәт 10-да Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө айҡанлы район мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда үтәсәк "Эх, күңелле йәй” концерт-уйын программаһында ҡатнашырға саҡыра.
Ҡорт айырыу мәле етә
25 мая 2013 йыл | Кәңәштәр
Бал ҡорто ғаиләләрендә барған әһәмиәтле ваҡиға ул – ҡорт айырыу. Был – бал ҡорттарының борон-борондан килгән тәбиғи үрсеү ысулы.
Бейеүҙәре – бер биҙәк
25 мая 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Халыҡ-ара бейеү көнөндә Район мәҙәниәт һарайында гөрләп-шаулап ҙур бейеү байрамы үтеүе хаҡында "Табын” яҙып сыҡҡайны инде.


text:
Бөтөн һан
Бөтөн һандар — натураль һандар күмәклегенең, -ға нулде һәм күренешендәге тиҫкәре һандарҙы өҫтәп килеп сыҡҡан киңәйеүе ул[1]. Бөтөн һандар күмәклеге тип тамғалана. Бөтөн һандарҙы ҡарау кәрәклеге, дөйөм осраҡта, бер натураль һандан икенсеһен алып булмау арҡаһында килеп сыға — тик бәләкәй һанды ҙурынан ғына алып була. Ике бөтөн һандың суммаһы, айырмаһы һәм ҡабатландығы яңынан бөтөн һан бирә, йәғни бөтөн һандар ҡушыу һәм ҡабатлау ғәмәлдәренә ҡарата ҡулса төҙөй. Тәү башлап тиҫкәре һандарҙы боронғо Ҡытайҙа һәм Һиндостанда ҡуллана башлайҙар, Европала уларҙы Николя Шюке (1484 йыл) һәм Михаэль Штифель (1544) математик ҡулланылышҡа индерәләр.
Йөкмәткеһе
Алгебраик үҙсәнлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
бөтөн һанды бөтөн һанға бүлеүгә ҡарата йомоҡ түгел (мәҫәлән, 1/2). Түбәндәге таблица теләһә ниндәй бөтөн a, b һәм c өсөн ҡушыу һәм ҡабатлауҙың төп үҙсәнлектәрен иллюстрациялай.
Дөйөм алгебра телендә ҡушыуҙың һынап кителгән тәүге биш үҙсәнлеге, күмәклегенең бинар ҡушыу ғәмәленә ҡарата абель төркөмө булыуы тураһында һөйләй, ошонан сығып, шулай уҡ цикллы төркөм, сөнки күмәклегенең һәр нуль элементы 1 + 1 + … 1 йәки (−1) + (−1) + … + (−1) сикһеҙ сумма рәүешендә яҙылырға мөмкин. Ысынында, теләһә ниндәй сикһеҙ цикллы төркөм төркөмөнә изоморфлы булғанлыҡтан, ҡушыу буйынса берҙән-бер сикһеҙ цикллы төркөм булып тора. Ҡабатлауҙың тәүге дүрт үҙсәнлеге күмәклегенең ҡабатлау буйынса коммутативлы моноид булыуы тураһында һөйләй. Әммә шуны билдәләп китергә кәрәк, һәр бөтөн һандың ҡабатлау буйынса ҡапма-ҡаршы һаны юҡ, мәҫәлән, күмәклегендә 2x = 1 булырлыҡ x һаны юҡ, сөнки тигеҙләмәнең һул яғы йоп, ә уң яғы таҡ. Ошонан сығып, ҡабатлау буйынса төркөм булмай, шулай уҡ ялан булмай. Бөтөн һандар ингән иң бәләкәй ялан — рациональ һандар күмәклеге (). Таблицалағы бөтә үҙсәнлектәр барыһы бергә, ҡушыуға һәм ҡабатлауға ҡарата берәмеге булған коммутатив балдаҡ булыуын аңлата. Бөтөн һандар күмәклегендә ғәҙәти бүлеү билдәләнмәй, ләкин ҡалдыҡлы бүлеү тип аталған ғәмәл билдәләнә: теләһә ниндәй бөтөн a һәм b өсөн , a = bq + r һәм , бында |b| — b һанының абсолют дәүмәле (модуле) булырлыҡ берҙән-бер q һәм r бөтөн һандар йыйылмаһы бар. Бында a — бүленеүсе, b — бүлеүсе, q — бүлендек, r — ҡалдыҡ. Ике бөтөн һандың иң ҙур уртаҡ бүлеүсеһен табыу өсөн Евклид алгоритмы ошо ғәмәлгә нигеҙләнгән.
Күплек теорияһы үҙсәнлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
— түбәнге һәм юғары сиктәре булмаған һыҙыҡлы тәртипкә һалынған күплек. Унда тәртип
- … < −2 < −1 < 0 < 1 < 2 < … нисбәте менән бирелә.
Бөтөн һан, әгәр ул нулдән ҙур булһа ыңғай тип, әгәр нулдән бәләкәй булһа тиҫкәре тип атала. Нуль ыңғай ҙа, тиҫкәре лә түгел. Бөтөн һандар өсөн түбәндәге нисбәт дөрөҫ:
- әгәр a < b һәм c < d, ул саҡта a + c < b + d.
- әгәр a   bc булыуын еңел күрһәтеп була.)
Иҫәпләү техникаһында бөтөн һандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Программалау телдәрендә бөтөн һан тибы - йыш ҡына төп бирелештәр тибының береһе булып тора. Шулай булыуға ҡарамаҫтан был «бөтөн һандар» — математикалағы класының тик имитацияһы ғына, сөнки был күмәклек сикһеҙ һәм һәр ваҡыт компьютер үҙенең хәтерендә һаҡлай алмаған бөтөн һан табып була. Бирелештәрҙең бөтөн тибы ғәҙәттә билдәләнгән биттар йыйылмаһы рәүешендә тормошҡа ашырыла, ләкин теләһә ниндәй һүрәтләү һуңғы сиктә ҡаты дискта (мәғлүмәт тотоусы) буш урын ҡалмауға килтерә. Икенсе яҡтан, цифрлы компьютерҙарҙың теоретик моделдәренең сикһеҙ (ләкин иҫәпле) арауығы бар.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һан
- Бөтөн өлөш
- Һандар теорияһы
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Выгодский М. Я. Справочник по элементарной математике — М.: АСТ, 2003. — Б. 111—113.. — ISBN 5-17-009554-6.
Һандар


text:
- Подробности
- Просмотров: 263
ТАЙМАҪ ШӘИМОВ, башҡорт ихтилалдарын (1735—40) баҫтырыуҙа ҡатнашыусы. Себер даруғаһының Ҡара-Табын улусы башҡорто. Тархан, батыр. Шул уҡ улустың старшинаһы. 1731—32 йй. А.И.Тәвкилев илселеге составында Ҡаҙаҡ ханлығының Кесе йөҙөндә булған, төньяҡ ҡаҙаҡтарҙың Рәсәй подданныйлығын алыуына булышлыҡ иткән. 1736 й. 4 авг. Т.Ш. йоғонтоһонда 100‑ләгән баш күтәреүсе Сыбаркүл ҡәлғәһенә баш һалып килгән. 1737 й. март— июнендә Бәпәнәй Төрөпбирҙин, Мәндәр Ҡарабаев һәм Төлкөсура Алдағоловтарҙың баш күтәреүсе отрядтарына ҡаршы эш иткән. Татищевтың бойороғо б‑са Себер даруғаһындағы баш күтәреүселәр етәкселәрен баш һалып килергә өндәү өсөн ебәрелгән. Т.Ш. Мейәс, Силәбе, Сыбаркүл, Уҡлы-Ҡарағай, Үрге Яйыҡ һәм Этҡол ҡәлғәләренә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Р.Ғ.Буканова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Корпоратив вәкиллеге чартер самолеты Лас-Вегас, Хендерсон, Рино, Минең менән йәнәш компанияһы самолет самолетты ҡуртымға шылтыратып НВ 702-919-0800 буш кесе бизнес буйынса хеҙмәтләндереү хаҡын кәметеү йәки килешеү буйынса ҙурыраҡ осоштар өсөн, Ғәҙәттән тыш, Шәхси самолеты менән урынлаштырылған йорт хайуандары ләззәт татыу? Киләһе пункт шылтыратығыҙ һәм һеҙгә тиҙ ярҙам самолеты тәғәйенләнешендәге иң яҡшы компанияһы тиклем барып еңел булһын 702-919-0800 күберәк һеҙҙең менән бергә
Бизнес өсөн-рейс, шәхси хеҙмәт шарттарын тәьмин уставы, бында хеҙмәткәрҙең эшлекле осрашыу үткәрҙе тәнәфестәр булып ала, сәйәхәттәр өсөн ҙур өлөшөн үҙ ваҡытында үткәреү. Һеҙ аласаһы һеҙ йыш ҡына рейстарҙы аэропорт килтергән һәм һеҙҙән алам һеҙҙе тәғәйенләнгән бер пункттарға яҡын йортҡа һыу яҡын., һеҙҙе сәйәхәткә барыу өсөн ер өҫтө ваҡытын ҡыҫҡартыу талап итә.
Беҙ Тәҡдим Иткән Хеҙмәттәр Исемлегендә
Шәхси Ауыр Чартер Рейсы Самолеты
Исегездә тотоғоз, ваҡыты, комфорт, ҡайһы бер кеше һүҙ уйлап һәм уңайлы булырға мөмкин, ҡасан, уларға, тип уйлайым шәхси самолетты ҡуртымға
Эш ваҡыттың үткәнен көтөргә мөмкин булыуын, әгәр һеҙ чартер рейсы самолеты ҡуртымға шәхси невада.. Улар ваҡытты көтөп самаһы тәшкил итә. 4 өсөн 6 минут. Һеҙ үҙегеҙ рейстар башланып, шкафҡа ҡасам оҙон сиратта теркәлгән багаж, билет, хәүефһеҙлек һәм самолетты ултыртҡан..
Һеҙгә ризыҡ төрө күрһәтелә, улар һеҙҙе көтә, ликер бренд теләйем һеҙгә, дуҫтар күп һәм өләсәй һәм һезгә телем, сөнки ул үҙе менән ала. Был һеҙҙең бөтә талаптарға ярашлы булыуы бурса.
Буш һеҙ табан аласыз, интернет-аяҡ районы йәки Невада-был термин, бер яҡтан кире рейс самолеттары өсөн авиация сәнәғәтендә ҡулланылған шәхси заказдар ғына буш..
Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн яҡын, үҙ ҡала чартер самолеты түбән невада персональ тикшерелде..


text:
Райондарҙа сөгөлдөр уңышын йыйыу осоро бара.
Бүздәк районы хакимиәте мәғлүмәттәре буйынса, 8 октябргә райондың 4465 гектарында “татлы тамыр” йыйып алынған. Был сөгөлдөр сәселгән дөйөм майҙандың 71 процентын тәшкил итә.
Тулайым уңыш 145 268 тоннанан артып киткән, яландарҙан 125 906 тонна сөгөлдөр йыйылған. Район буйынса уртаса уңыш ҡеүәте – гектарынан 325 центнер.
Иң юғары уңыш күрһәткесе – “Нерал-Бүздәк” ауыл хужалығы предприятиеһында: гектарынан 395 центнер. 84 гектар сөгөлдөр фермерҙар өлөшөнә тура килә.
Республика буйынса сөгөлдөр баҫыуҙары 45626 гектар тәшкил итә, әле ошо майҙандың яртыһынан ашыуында “татлы тамыр” йыйып алынған. Уртса уңыш күрһәткесе гектарынан 290 центнерға тиң.


text:
Сальвадор Дали
- "Дали" бите бында йүнәтелә.
Сальвадо́р Дали́ (тулы исеме Сальвадор Доме́нек Фелип Жасинт Дали и Доме́нек, маркиз де Пу́боль, кат. Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, Marqués de Dalí de Púbol, исп. Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Dalí y de Púbol; 11 май 1904, Фигерас — 23 ғинуар 1989, Фигерас) — испан рәссамы, графигы, скульпторы, режиссёры, яҙыусыһы. Сюрреализмдың иң билдәле вәкилдәренең береһе.
Түбәндәге фильмдар өҫтөндә эшләй: «Андалуз эте», «Алтын быуат», «Арбалған». «Сальвадор Далиҙың үҙе һөйләгән йәшерен тормошо» (1942), «Бер даһиҙың көндәлеге» (1952—1963), Oui: The Paranoid-Critical Revolution (1927—33) тигән китаптар һәм «Анжелюс Милленың фажиғәле мифы» тигән эссе авторы.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Ҡайһы бер әҫәрҙәре
- 3 Дали скульптуралары
- 4 Ҡыҙыҡлы факттар
- 5 Кинематографта Дали образы
- 6 Иҫкәрмәләр
- 7 Әҙәбиәт
- 8 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сальвадор Дали Испанияла 1904 йылдың 11 майында Жирона провинцияһының Фигерас ҡалаһында хәлле нотариус ғаиләһендә тыуа. Милләте буйынса каталон була, үҙен уның вәкиле итеп тоя һәм тоғролоҡ һаҡлай. Апаһы һәм ағаһы була, ағаһы (1901 й. 12 октябре — 1903 й. 1 авгусы) менингиттан үлә. Ата-әсәһе уның ҡәберендә Сальвадорға ағаһының реинкарнацияһы булыуы хаҡында әйтә.
Кескәй сағында Дали бик зирәк, тик тәкәббер һәм тынғыһыҙ бала була.
Бер ваҡыт ул баҙар майҙанында һура торған кәнфит арҡаһында тауыш сығара, халыҡ йыйылып китә, полицейскийҙар кибет хужаһының сиеста ваҡытында ла кибетте асыуын һәм тыңлауһыҙ малайға әлеге тәмлекәсте бүләк итеүен үтенә. Ул үҙ һүҙлеләнеп йә хәйләләп булһа ла һәр ваҡыт үҙенекен эшләтергә, гел айырылып торорға, иғтибар үҙәгендә булырға тырыша.
Күп һанлы комплекстары, ҡурҡаҡлығы (сиңерткәнән[12] һәм башҡа нәмәләрҙән ҡурҡа) ғәҙәти мәктәп тормошона ҡушылып китергә, башҡа балалар менән дуҫлашырға ҡамасаулай.
Ләкин аралашыуға һыуһап, балалар менән яҡынайыу өсөн бөтә көсөн һала, уларҙың коллективына, иптәш сифатында булмаһа, башҡа берәй рәүештә, дөрөҫөн әйткәндә, ҡулынан килгән берҙән-бер ролдә — шаҡ ҡатырғыс һәм тыңлауһыҙ, сәйерерәк, алйотораҡ, башҡаларҙың фекеренә гел генә ҡаршы төшә торған бала булараҡ булһа ла инергә тырыша.
Мәктәптә ҡомарлы уйындарҙа отолһа ла, үҙен еңеүсе кеүек тота, тантана итә. Ҡайһы берҙә тик торғандан һуғышырға керешә.
Быларға ниндәйҙер кимәлдә класташтары ла сәбәпсе була: улар «сәйер» баланы йәлләп тормай, ҡурҡҡанын белеп, елкәһенә сиңерткә һалалар, шуның менән Сальвадорҙы истерикаға еткерәләр, аҙаҡ ул былар хаҡында «Сальвадор Далиҙың үҙе һөйләгән йәшерен тормошо» тигән китабында яҙа.
Рәсем сәнғәтенә муниципаль художество мәктәбендә уҡый башлай. 1914—1918 йылдарҙа Фигерастағы Маристар орденының туғандар академияһында тәрбиәләнә. «Барселона» футбол клубы футболсыһы булып китәсәк Хосеп Самитьер балалыҡ дуҫтарының береһе була. 1916 йылда Рамон Пишó ғаиләһе менән бергә Кадакéс ҡалаһына каникулға бара, унда хәҙерге заман сәнғәте менән таныша.
Йәшлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1921 йылда Сан-Фернандо академияһына инә. Абитуриент булараҡ тәҡдим иткән һүрәте уҡытыусылар тарафынан юғары баһалана, ләкин бәләкәй күләмле тип ҡабул ителмәй. Сальвадор Далиға яңы һүрәт төшөрөүгә 3 көн бирәләр. Ләкин үҫмер ашыҡмай, күп йылдар буйы уның холоҡ-фиғеленән йонсоған атаһы борсола башлай. Ниһайәт, Дали һүрәттең әҙер булыуын, ләкин тегеһенә ҡарағанда ла бәләкәйерәк икәнлеген белдерә, был хәбәр атаһын шаңҡыта. Шулай ҙа уҡытыусылар иҫ киткес һәләтле булған өсөн генә йәш эксцентрикты академияға ҡабул итә.
Ошо йылды Сальвадор Далиҙың әсәһе вафат була, быны ул бик ауыр кисерә.
1922 йылда «Резиденция»ға (Мадридтағы үтә һәләтле йәштәр өсөн студенттар ятаҡханаһы) күсә һәм уҡыуын башлай[13]. Ул йылдарҙа бөтәһе лә уның фыртлығын билдәләй. Ошо осорҙа Луис Бунюэль, Федерико Гарсиа Лорка, Педро Гарфиас менән таныша. Фрейд хеҙмәттәрен мауығып уҡый.
Һынлы сәнғәттә яңы ағымдар менән таныша — Дали кубизм һәм дадаизм йүнәлешендә көсөн һынап ҡарай. 1926 йылда уҡытыусылар менән тәкәббер һәм һауалы булғаны өсөн уны Академиянан ҡыуалар. Шул уҡ йылды тәүге тапҡыр Парижға бара, Пабло Пикассо менән таныша. Үҙ стилен табырға тырышып, 1920-се йылдар аҙағында Пикассо һәм Жоан Миро йоғонтоһо аҫтында байтаҡ эштәрен ижад итә. 1929 йылда Бунюэль менән бергә «Андалуз эте» тигән сюрреалистик фильмды төшөрөүҙә ҡатнаша.
Шунда уҡ буласаҡ ҡатыны, ул саҡтағы Поль Элюарҙың хәләле Галаны (Елена Дмитриевна Дьяконова) осрата. Сальвадор менән яҡынайһа ла, Гала ире менән осрашыуын дауам итә, ыңғайҙан башҡа шағирҙар һәм рәссамдар менән таныша, ләкин Дали, Элюар һәм Гала әйләнгән мөхит өсөн былар ғәҙәти һанала. Дуҫының ҡатынын сәлдергәнен аңлап, Сальвадор «компенсация» рәүешендә уның портретын яҙа.
Йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Далиҙың әҫәрҙәре күргәҙмәләргә ҡуйыла, ул билдәлелек яулай. 1929 йылда Андре Бретон ойошторған сюрреалистар төркөмөнә берегә. Ошо уҡ ваҡытта атаһы менән араны өҙә. Рәссамдың ғаиләһе Галаны һөйһөнмәй, ошо сәбәпле талаш-янъялдар сығып тора, өҫтәүенә, Дали рәсемдәренең береһенә «Ҡайһы саҡта мин әсәйемдең портретына кинәнес менән төкөрәм» тип яҙып ҡуя — һөҙөмтәлә, атаһы улын ҡәһәрләп, өйҙән ҡыуып сығара. Рәссамдың ҡуҙғытҡыс, шаҡ ҡатырғыс һәм ҡот осҡос булып күренгән ҡылыҡтарын үтә етди ҡабул итергә лә ярамай: моғайын, ул әсәһен мыҫҡыл итергә теләмәгәндер, бының ниндәй эҙемтәгә килтеререн дә уйлап тормағандыр, бәлки, ошондай шөкәтһеҙ ысул менән ул үҙендә яңы кисерештәр һәм хистәр дауылын күтәрмәксе булғандыр. Ләкин күптән вафат булған һөйөклө ҡатынының иҫтәлеген ҡәҙерләп һаҡлаған атай кеше улының ҡыланыштарына башҡаса сыҙай алмай, ә быныһы уның өсөн һуңғы тамсы була. Үсле Сальвадор Дали атаһына конвертҡа спермаһын һалып ебәрә, яһиллығы баштан ашҡан хатына былай тип яҙа: «Мин һиңә ошонан башҡа бер нимә лә тейеш түгел». Һуңынан «Бер даһиҙың көндәлеге» тигән китабында өлкәнәйгән рәссам атаһы тураһында бик йылы итеп яҙа, улын бик яратыуын һәм күрһәткән яфаларына түҙеүен таный.
1934 йылда Гала менән рәсми булмаған никахҡа инә (рәсми никах 1958 йылда Испанияның Жирона ҡаласығында үтә). Шул уҡ йылды беренсе тапҡыр АҠШ-ҡа бара.
Сюрреалистар менән араны өҙөү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1936 йылда власҡа Каудильо Фрáнко килгәндән һуң, Дали һулдар яғында торған сюрреалистар менән талаша һәм уны төркөмдән сығаралар.
Далиҙың яуабы ҡыҫҡа һәм нигеҙле була: «Сюрреализм — ул мин».
Ғәмәлдә Сальвадор сәйәсәткә ҡыҫылмай, шуның өсөн уның монархик ҡараштарын да, шулай уҡ Гитлерға ҡарата енси ылығыуы тураһында бар донъяға һөрән һалыуын да бары тик сюрреалистик күҙлектән баһаларға, йәғни етди ҡабул итмәҫкә, кәрәк.
Ул сюрреалистик тормош менән йәшәй, уның әйткәндәре һәм эштәре айырым сәйәси партияларҙың мәнфәғәтенән күпкә киңерәк һәм тәрәнерәк мәғәнәле.
Әйтәйек, 1933 йылда ул "Вильһельм Теллдең сере" тигән картинаһын яҙа, унда швейцар фольклор геройын оҙон ботло Ленин рәүешендә һүрәтләй.
Дали швейцар мифын Фрейд буйынса үҙгәртә: Телль үҙ балаһын үлтерергә теләгән яуыз атайға әйләнгән. Үҙ атаһы менән араһын өҙгән Далиҙың үҙ хәтирәләре лә өҫтәлгәндер. Ленин иһә коммунистик сюрреалистар тарафынан рухи, идея яғынан атай тип ҡабул ителгән. Картинала сикһеҙ хаким булған атайға ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек һүрәтләнә, һәм был шәхестең өлгөрөп етеүенә табан бер аҙым тип ҡабул ителә. Ләкин сюрреалистар һүрәтте бик һай аңлай, уны Ленинға карикатура тип баһалай, ҡайһы берҙәре хатта полотноны юҡ итергә тырыша.
Ижади эволюция. Сюрреализмдан алыҫлашыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1937 йылда рәссам Италияға бара һәм Яңырыу осоро әҫәрҙәренән хайран була. Уның үҙ эштәрендә лә кеше кәүҙәһен һәм һыҙаттарын дөрөҫ нисбәттәрҙә һүрәтләү кеүек академизм билдәләре күренә башлай. Сюрреализмдан тайпылыуына ҡарамаҫтан, картиналарына сюрреалистик фантазиялар хас була. Һуңғараҡ Дали (үҙ-үҙенә һоҡланыу һәм шаҡ ҡатырғыс булыу юҫығына тоғро ҡалып) сәнғәтте модернистик деградациянан ҡотҡарыу бурысын үтәүе менән күкрәк һуға, исемен дә шуның менән бәйләй («Salvador» испансанан «Ҡотҡарыусы» тип тәржемә ителә).
1939 йылда Андре Бретон, Далиҙан көлөп һәм уның ижадының коммерциялашыуына баҫым яһап (әйткәндәй, был Бретонға ла хас була), уға «Avida Dollars» (латинса, теүәл булмаһа ла, «долларға һушы киткән» мәғәнәһен бирә) тигән анаграмма-ҡушамат таға. Бретондың шаяртыуы шунда уҡ киң тарала, ләкин Далиҙың эшҡыуарлыҡ уңышына зыян килтермәй, йүнселлек йәһәтенән ул Бретондан күпкә юғары тора.
Дали АҠШ-та[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Икенсе донъя һуғышы башланғас, Дали Гала менән АҠШ-ҡа китә, 1940 йылдан 1948 йылға тиклем шунда йәшәйҙәр. 1942 йылда «Сальвадор Далиҙың йәшерен тормошо» тигән беллетристик автобиографияһын баҫтыра. Һынлы сәнғәт әҫәрҙәре кеүек үк, әҙәби әҫәрҙәре лә, ҡағиҙә булараҡ, һәйбәт һатыла. Ул Уолт Дисней менән хеҙмәттәшлек итә. Тегеһе Далиға талантын кинола — ул замандарҙа тылсым, мөғжизәләр һәм киң мөмкинлектәр донъяһы тип һаналған сәнғәт төрөндә — һынарға тәҡдим итә. Ләкин Сальвадор тәҡдим иткән сюрреалистик "Destino" йәнһүрәте проекты коммерция йәһәтенән маҡсатҡа ярашһыҙ тип табыла, һәм уның өҫтөндә эш туҡтатыла. Дали режиссёр Альфред Хичкок менән эшләй һәм уның «Арбалған» фильмында төш күренеше өсөн декорация төшөрә. Ләкин ул фильмға өлөшләтә генә инә — был да шул коммерция маҡсатында эшләнә.
Өлгөргәнлек һәм өлкән йәштәрҙәге осорҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Испанияға ҡайтҡас, нигеҙҙә, яратҡан Каталонияһында йәшәй. 1965 йылда Парижға килә һәм йәнә, 40 йыл самаһы элекке кеүек үк, уны әҫәрҙәре, күргәҙмәләре һәм шаҡ ҡатырғыс ҡылыҡ-фиғеле менән әсир итә. Ғәжәп һәм сәйер ҡыҫҡа метражлы фильмдар төшөрә, сюрреалистик фотоһүрәттәр эшләй. Фильмдарҙа ул ҡабат ҡарау эффектын йыш ҡуллана, ә төшөрөлгән объекттарҙы (түгелеп торған һыу, баҫҡыстан һикерә-һикерә төшөп килгән туп) оҫта һайлай белеүе, ҡыҙыҡлы комментарийҙар, рәссамдың актёрлыҡ уйыны менән хасил ителгән серлелек уның фильмдарын арт-һаустың ғәҙәти булмаған өлгөләренә әүерелдерә. Дали рекламала йыш төшә, хатта ошондай коммерция эшмәкәрлегендә лә ижадкәрлек күрһәтеү мөмкинлеген таба. Телетамашасылар уның шоколадты нисек рекламалағанын оҙаҡҡа хәтерҙә ҡалдыра, был таҫмала рәссам шоколадты бер генә тешләй, ә шатлыҡтан хатта мыйыҡтары борғоланып китә, һәм ул был шоколадтан аҡылдан яҙыуын белдерә.
Гала менән мөнәсәбәттәре ярайһы уҡ ҡатмарлы була. Бер яҡтан, аралары яҡынайыу менән үк ул уны пропагандалай, картиналарына һатып алыусылар таба, ҙур ҡатлам халыҡҡа аңлайышлыраҡ картиналар төшөрөргә күндерә (ижадында 20-30-сы йылдар араһында бик ҙур айырма барлыҡҡа килә), муллыҡты ла, фәҡирлекте лә бергә уртаҡлаша. Картинаға заказ булмағанда, Гала ирен тауар брендтары, костюмдар төшөрөргә мәжбүр итә: уның көслө, тәүәккәл холҡо ихтыярһыҙ рәссамға бик тә кәрәкле була. Гала уның оҫтаханаһында тәртип урынлаштыра, Дали туҙҙырып ташлаған киндерҙәрҙе, буяуҙарҙы, сувенирҙарҙы йыйыштыра. Икенсе яҡтан, Гала даими рәүештә ситтә мөнәсәбәттәр таба, һуңғы йылдарҙа ир менән ҡатын йыш талаша, Далиҙың мөхәббәте ҡырағай ғишыҡ булһа, Галаның хистәренә иҫәпселлек хас, нәҡ шуның менән ул «даһиға кейәүгә сыға». 1968 йылда Дали Галаға Пуболь ауылында замок алып бирә, Гала унда иренән айырым йәшәй, ә Дали бында ҡатынының яҙма рөхсәте менән генә килә ала. 1981 йылда Дали Паркинсон ауырыуы менән сирләй башлай. 1982 йылда Гала вафат була.
Ғүмеренең ахыры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡатыны үлгәс, Дали тәрән депрессияға бирелә.
Картиналары ябайлаша, уларҙа ҡайғы-хәсрәт билдәләре өҫтөнлөк ала («Пьета» темаһына вариациялар).
Паркинсон ауырыуы ла Далиға эшләргә ҡамасаулай.
Уның иң һуңғы эштәре («Әтәстәр һуғышы») персонаждары саҡ-саҡ төҫмөрләнгән һыҙыҡтарҙан тора — бисара, сырхау кешенең һуңғы ижади ынтылыштары.
Аҡылдан яҙған ауырыу ҡартты тәрбиәләү бик ауыр була, ул шәфҡәт туташтарына ҡулына ни эләкһә, шуны ырғыта, аҡырына, тешләшә.
Гала үлгәс, Сальвадор Пуболгә күсә, ләкин 1984 йылда замокта янғын сыға. Фалиж һуҡҡан ҡарт, ярҙам һорап, күпме ҡыңғырау шылтыратһа ла, ишетеүсе булмай. Аптырағас, ул карауатынан йығылып төшә лә ишек яғына шыуыша һәм шунда һуштан яҙа. Тәне ныҡ бешкән Дали дауаханаға килтерелә һәм иҫән ҡала. Ошоға тиклем Сальвадор үҙен Гала эргәһенә ерләүҙәрен планлаштырғандыр, моғайын, хатта замоктағы төрбәлә урын да әҙерләтә. Ләкин янғындан һуң ул замоктан театр-музейға күсә һәм ғүмеренең ахырына тиклем шунда була[14].
Ауырыу, хәлһеҙ Дали 1989 йылдың 23 ғинуарында йөрәк өйәнәгенән мәрхүм була.
Ауырыған йылдары эсендә уның айыҡ аҡылда әйткән берҙән-бер һүҙе «Минең дуҫым Лорка» була: рәссам йәшлегенең бәхетле, сәләмәт осорон, шағир Федерико Гарси́а Лорка менән дуҫ булған сағын иҫенә төшөрә.
Рәссам, үҙен өҫтөнән кешеләр атлап йөрөрлөк урынға ерләргә ҡушып, васыят әйтә, шуға уның кәүҙәһен Фигéрас ҡалаһындағы театр-музейҙың бер бүлмәһендә иҙән аҫтына ерләп ҡалдыралар.
Ҡайһы бер әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рафаэль муйыны менән автопортрет (1920—1921)
- Далиҙың тәүге эштәренең береһе. Импрессионизм стилендә төшөрөлгән.
- Луис Бунюэль портреты (1924)
- «Натюрморт» (1924) йәки «Пуристик натюрморт» (1924) кеүек үк, был картина ла Дали үҙ ижад манераһын һәм стилен эҙләгәндә яҙылған, Де Кирико полотноларын хәтерләтә.
- Таштағы кәүҙә (1926)
- Дали Пикáссоны икенсе атаһы тип йөрөтә. Был полотно, әүәлерәк төшөрөлгән «Кубистик автопортрет» (1923) кеүек үк, Сальвадорға хас булмаған кубизм манераһында яҙылған. Бынан тыш, Дали Пикáссоның бер нисә портретын төшөрә.
- Ҡулайлама һәм ҡул (1927)
- Геометрик формалар менән тәжрибә дауам итә. Мистик сүллек тойомлана, Далиҙың «сюрреалистик» осорона, шулай уҡ башҡа рәссамдарға (атап әйткәндә, Ив Тангиға) хас булған пейзаж һүрәтләү ысулы шәйләнә.
- Күҙгә күренмәҫ кеше (1929)
- «Күҙгә күренмәүсе» тип тә аталған был картина метаморфозаларҙы, әйберҙәрҙең йәшерен мәғәнәләрен һәм һыҙатламаларын һүрәтләй. Дали был ысулға йыш мөрәжәғәт итә һәм уны сәнғәтенең төп билдәләренең береһенә әйләндерә. Был уның һуңыраҡ осор картиналарына, мәҫәлән, «Филдәрҙә сағылған аҡҡоштар» (1937) һәм «Диңгеҙ буйында йөҙ менән емешле ваза күренеүе» (1938) тигән әҫәрҙәренә лә хас.
- Зыялы ләззәттәр (1929)
- Далиҙың йәбешкәк идеяларын һәм бала саҡ хәүефтәрен асып һала. Шулай уҡ үҙенең «Поль Элюар портреты» (1929), "Теләк йомаҡтары: «Минең әсәмде, Минең әсәмде, Минең әсәмде» (1929) тигән һәм башҡа әҫәрҙәрендәге образдарҙы ла ҡуллана.
- Бөйөк мастурбатор (1929)
- «Зыялы ләззәттәр» кеүек үк, рәссам шәхесен өйрәнеү форсатын аса.
- Вильһельм Телль (1930)
- Швейцар фольклор геройының әһәмиәтен һәм асылын түңкәреп һалып, картинала уны үҙенең баҫымы, «диктатураһы» менән улы шәхесенең үҫешен тотҡарлаусы ҡаты ҡуллы атай ҡиәфәтендә һүрәтләй. Атаһының фаллосы, ҡулындағы ҡайсыһы Фрейдтың беселеү комплексы идеяһын — атай ихтыяры менән баҫтырылған улға хас кәмһенеү хисен — кәүҙәләндерә.
- Хәтерҙең даимилығы (1931)
- Сальвадор Далиҙың иң билдәле әҫәрҙәренең береһе. Башҡа күптәр кеүек үк, ул да уның элекке эштәрҙәге идеяларын күтәрә. Атап әйткәндә, автопортрет һәм ҡырмыҫҡалар, йомшаҡ сәғәт һәм Далиҙың тыуған яғындағы Кадакес яры.
- Гала йөҙөнөң параноик әүерелештәре (1932)
- Далиҙың параноик-тәнҡитле ысулының картина-инструкцияһы кеүек.
- Ҡатын-ҡыҙҙың ретроспектив түше (1933)
- Сюрреалистик әйбер. Ҙур икмәк менән сәкәнгә — уңдырышлылыҡ билдәләренә — ҡарамаҫтан, Дали бының өсөн ҙур хаҡ түләнеүен һыҙыҡ өҫтөнә ала кеүек: ҡатындың битен ҡырмыҫҡалар кимерә.
- Вильһельм Теллдең сере (1933)
- Далиҙың Андре Бретондың коммунизмға һөйөүен һәм уның һул ҡараштарын асыҡтан-асыҡ мыҫҡыл итеүе. Дали үҙе әйтеүенсә, төп герой — ҙур козырёклы кепка кейгән Ленин. Дали "Даһи көндәлеге"ндә яҙғанса, сабый — «Ул мине ашарға итә!» тип ҡысҡырып ятҡан үҙе. Ошонда уҡ ҡултыҡ таяғы — Далиҙың бөтә тормошо буйына ижадының үҙәгендә торған билгеләрҙең береһе. Ике ҡултыҡ таяғы менән рәссам юлбашсының козырёгын һәм бер ботон терәтә. Был уның ошо темаға яҙылған берҙән-бер әҫәре түгел. 1931 йылда уҡ Дали «Өлөшләтә галлюцинация. Лениндың роялдә алты күренмеше» картинаһын төшөрә.
- Мэй Уэсттың бите (сюрреалистик бүлмә сифатында ҡулланылды) (1934—1935)
- Әҫәр ҡағыҙға ла төшөрөлә, шулай уҡ ирен рәүешендәге диванлы һәм башҡа мебелле ысын бүлмә итеп тә эшләнә.
- Рауза башлы ҡатын (1935)
- Рауза баш — был, бөтәһенән элек, сюрреалистар бик яратҡан Арчимбольдо тигән рәссамға хөрмәт билдәһе. Арчимбольдо авангард барлыҡҡа килгәнгә тиклем күпкә алдараҡ һарай эшмәкәрҙәренең портреттарын йәшелсә-емеш аша һүрәтләй башлай (баклажан танау, бойҙай сәс һ.б.). Ул (Босх кеүек үк) сюрреализмға тиклемге сюрреалист тип ҡабул ителә.
- Бешкән борсаҡлы йомшаҡ конструкция: граждандар һуғышын һиҙемләү (1936)
- Шул уҡ йылда яҙылған «Көҙгө каннибализм» кеүек үк, был картина — үҙ иле менән ни булғанын һәм уның ҡайһы тарафҡа йүнәлгәнен аңлаған испан кешеһенең дәһшәте. Был полотно испан Пабло Пикáссоның «Герника»һына тиң.
- Венера Милосская йәшниктәр менән (1936)
- Далиға хас әйберҙәрҙең береһе. Йәшниктәр уның рәсем сәнғәтендә ҙур урын биләй. Мәҫәлән, «Уттағы жираф» (1936—1937), «Антропоморф шкафсыҡ» (1936) һәм башҡа картиналары.
- Телефон — омар (1936)
- Сюрреалистикка әйләнгән әйбер — асылын һәм ғәҙәти тәғәйенләнешен юғалтҡан әйбер. Йышыраҡ осраҡта ниндәйҙер шаңдау яһарға һәм яңы оҡшашлыҡтар тыуҙырырға тейеш. Дали менән Джакометти Сальвадор «символик вазифалы әйберҙәр» тип атағанды хасил итеүселәр булды.
- Ҡояшлы өҫтәл (1936) һәм Америка шиғриәте (1943)
- Реклама бөтәһенең дә тормошона ныҡлы үтеп ингәс, Дали уны махсус эффект хасил итеү, еңелсә мәҙәни шаңҡыу яһау өсөн файҙалана. Беренсе картинала ул осраҡлы ғына тигәндәй бер ҡап «CAMEL» тәмәкеһен ҡомға төшөрә, икенсеһендә «Кока-Кола» шешәһен ҡуллана.
- Нарцисстың метаморфозалары (1936—1937)
- Йәки «Нарцисстың әүерелмәһе». Тәрән психологик әҫәр.
- Гитлерҙың сере (1937)
- Дали үҙе Гитлер тураһында төрлө фекерҙәр әйтә. Уны фюрерҙың йомшаҡ, тулы арҡаһы ылыҡтырыуы тураһында яҙа. Уның манияһы һулдарға йылы мөнәсәбәттә булған сюрреалистарға оҡшап етмәй. Икенсе яҡтан, Дали һуңынан Гитлерҙы мазохист тип атай, сөнки ул һуғышты тик бер маҡсат — еңелеү маҡсаты менән генә башлаған, ти. Рәссам һүҙҙәренә ҡарағанда, бер заман унан Гитлерға тип автограф һорағандар, ул иһә яуап итеп төҙ тәре — «һыныҡ һынлы фашист свастикаһының ҡапма-ҡаршыһын» — сыймаҡлап бирә.
- Күренмеш Вольтер бюсы хасил булған ҡол баҙары (1938)
- Далиҙың иң билдәле «оптик» картиналарының береһе, уларҙа автор төҫтәр ассоциацияһы һәм күҙҙең күреү мөйөшө менән оҫта уйнай. Ошоға оҡшаш тағы бер билдәле әҫәре — «Урта диңгеҙгә ҡарап торған Гала егерме метр алыҫлыҡтан Авраам Линкольн портретына әйләнә» (1976).
- Бал ҡортоноң анар тирәләй осоп йөрөүе арҡаһында уянырҙан бер секунд алда күрелгән төш (1944)
- Был сағыу картинаға унда һүрәтләнгән хәл-әхүәлдәрҙең еңел һәм тотороҡһоҙ булыу хисе хас. Артҡы ерлектә — оҙон аяҡлы фил. Был персонаж «Изге Антонийға вәсвәсә һалыу» (1946) кеүек башҡа эштәрҙә лә бар.
- Теҙеп ҡуйылған биш кәүҙәнең корпускулаларға әйләнеүен, уларҙан көтмәгәндә Гала йөҙө менән аталандырылған Леонардо Ледаһы хасил булыуын күҙәтеүсе шәрә Дали (1950)
- Дали физика менән мауыҡҡан осорҙағы аҙ һанлы картиналарҙың береһе. Ул образдарҙы, әйберҙәрҙе һәм йөҙҙәрҙе шар һымаҡ корпускулаларға йә мөгөҙморон мөгөҙөнә оҡшаш киҫәктәргә вата (көндәлектәрендә һүрәтләнгән тағы бер бәйләнсек идея). «Галатея сфералар менән» (1952) һәм әлеге картина беренсеһенә ҡараһа, «Рафаэлдең башын шартлатыу» (1951) икенсеһенә инә.
- Әүернә йәки Гиперкубик кәүҙә (1954)
- Corpus hypercubus — Христосты әүернәгә ҡаҙаҡлауҙы һүрәтләгән полотно. Дали дингә мөрәжәғәт итә (шулай уҡ мифологияға, «Родос бәһлеүәне» бының миҫалы булып тора(1954)) һәм Библия сюжеттарын үҙенсә, картиналарына мистика өҫтәп, ижад итә. Ҡатыны Гала «дини» картиналарының да алыштырғыһыҙ персонажына әйләнә. Шуға ҡарамаҫтан, Дали ярайһы уҡ провокацион әйберҙәр яҙыуҙан да баш тартмай. «Ғиффәтле ҡыҙҙың үҙ-үҙен содомса ҡәнәғәтләндереүе» (1954) — шундайҙарҙан.
- Йәшерен мәжлес (1955)
- Библия күренештәренең береһен һүрәтләгән киң билдәле полотно. Күп тикшеренеүселәр Дали ижадының «дини» осоро тураһында әле булһа бәхәстән сыҡмай. «Гвадалупа Алла Анаһы» (1959), «Христофор Колумб төшөнөң көсө менән Американы асыу» (1958—1959) һәм «Донъя соборы» (1960) (унда Дали үҙен дә төшөрөп ҡуя) — шул осорҙоң сағыу әҫәрҙәре.
- Полотнола бер-береһе менән бәйләнгән Библия күренештәре һүрәтләнә (мәжлес үҙе, Христостың һыу өҫтөнән йөрөүе, әүернәгә ҡаҙаҡлау, Йәһүдәнең хыянаты алдынан доға ҡылыу).
- Сальвадор Дали ижадында Библия темаһы ҙур ғына урын биләй. Рәссам үҙен уратып алған донъяла, үҙендә Алланы табырға тырыша, Христосты яңы яралған Йыһандың үҙәге итеп күҙаллай («Изге Әүернә Иоаннының Христосы», 1951).
Дали скульптуралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1969—1979: Клот коллекцияһы[fr] — рәссамдың Порт Лигаттағы йортонда ижад иткән 44 бронза статуя тупланмаһы.
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чупа-Чупс дизайны
- Энрике Бернат үҙенең карамелен «Чупс» тип атай. Башта ул ете генә төрлө тәмдә була: еләк, лимон, бөтнөк, әфлисун, шоколад, һөт өҫтө һалынған кофе һәм еләкле һөт өҫтө. «Чупс» яратыусылар күбәйә бара, карамель етештереү ҙә арта, яңынан-яңы тәмдәр барлыҡҡа килә. Карамель инде ҡәҙимге ябай ҡағыҙҙа ҡала алмай, "Чупс"ты бөтәһе лә танып торорлоҡ нимәлер уйлап табыу хәжәте тыуа. Энрике Бернат[15] яҡташы, данлы рәссам Сальвадор Далиға иҫтә ҡалырлыҡ һүрәт төшөрөп биреүен һорап мөрәжәғәт итә[15]. Даһи оҙаҡ уйламай һәм, бер сәғәт тә үтмәй, аҡ сәскә кеүек итеп төшөрөлгән «Чупа Чупс» һүрәтен эшләп бирә, бөгөн ул бер аҙ ғына үҙгәртелгән рәүештә планетаның бөтә мөйөшөндә «Чупа Чупс» логотибы булып танылып тора. Яңы логотиптың урынлашҡан ере лә яңыса була: ул кәнфиттең ҡабырғаһында түгел, ә өҫтөндә.
- 2003 йылда «Уолт Дисней» компанияһы тарафынан «Destino» тигән йәнһүрәт сығарыла. Фильмды эшләү 1945 йылда Далиҙың Америка йәнһүрәтсеһе Уолт Дисней менән хеҙмәттәшлеге осоронда уҡ башлана, ләкин компанияның финанс проблемалары арҡаһында кисектерелә.
- 1965 йылдан Рикерс утрауындағы төрмә комплексының (АҠШ) ҙур ашханаһында күренеп торған урында Далиҙың сәнғәт буйынса вәғәҙә иткән лекцияһын уҡый алмағаны өсөн тотҡондарҙан ғәфү үтенеп төшөргән һүрәте эленеп тора. 1981 йылда һүрәтте «һаҡлаулылығын тәьмин итеү маҡсатында» холға күсереп эләләр, 2003 йылдың мартында уны күсермәгә алмаштыралар, ләкин төп нөсхәһе урлана, был эш буйынса дүрт хеҙмәткәрҙе ғәйепләйҙәр.[16] Өсөһө үҙен ғәйепле тип таныһа ла (береһе аҡлана), төп нөсхә[17] табылмай[16][17].
Кинематографта Дали образы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118523481 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
- ↑ 2,0 2,1 Salvador Dalí — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
- ↑ 3,0 3,1 (unspecified title)
- ↑ 4,0 4,1 SNAC
- ↑ 5,0 5,1 Find a Grave — 1995.
- ↑ 6,0 6,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
- ↑ 7,0 7,1 Encyclopaedia Metallum — 2002.
- ↑ 8,0 8,1 Комитет исторических и научных работ — 1834.
- ↑ 9,0 9,1 (unspecified title)
- ↑ data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλatφόpua avoιktώv δeδouέvwv, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы — 2011.
- ↑ Salvador Dalí
- ↑ "Сальвадор Дали. Кошмар кузнечика" Р.Баландин. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 февраль 2012.
- ↑ Llongueras, Lluís. (2004) Dalí, Ediciones B — Mexico. ISBN 84-666-1343-9
- ↑ Salvador Dali — Olga’s Gallery
- ↑ 15,0 15,1 "История бренда Chupa Chups" Елизавета Руденко. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 февраль 2012.
- ↑ 16,0 16,1 Art Too Tempting at Rikers; Plot to Steal a Dalí Was Far From a Masterpiece, New York Times , 4 октября 2003
- ↑ 17,0 17,1 Guards charged in Dali theft, news.bbc.co.uk , 18 июня 2003
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Робер Дешарн. Salvador Dali. Изд. DuMont Buchverlag. 1974, 164 с., ISBN 3-7701-0753-5;
- Джорж Оруэл (англ. George Orwell). Привилегия духовных пастырей. Эссе. — Лениздат, 1990;
- 1992 г. А. И. Рожин Сальвадор Дали. Изд. Республика, 224 с., тираж 75000 экз., ISBN 5-250-01946-3;
- 1992 г. Е. В. Завадская Сальвадор Дали. Изд. Изобразительное искусство, 64 с., тираж 50000 экз., ISBN 5-85200-236-4;
- 1995 г. Gilles Neret. Salvador Dali. 1904—1989 = Сальвадор Дали / Gilles Neret. — Koeln : TASCHEN, 95 с.(На немецком языке) ISBN 3-8228-9520-2;
- 2001 г. Никола Дешарн, Робер Дешарн. Изд. Белый город, 382 с., ISBN 5-7793-0325-8;
- 1996 г. ISBN 5-9-000-926-01-X;
- 2002 г. Мередит Этерингтон-Смит. «Сальвадор Дали» (Перевод Е. Г. Гендель). Изд. Попурри, 560 с., тираж 11000 экз., ISBN 985-438-781-Х, ISBN 0-679-40061-3;
- 2006 г. Робер Дешарн, Жиль Нере. Dali. Изд. Taschen, 224 с., ISBN 3-8228-5008-X;
- 2008 г. Делассен С. Гала для Дали. Биография супружеской пары. М., Текст, 186 c., тираж: 5000, ISBN 978-5-7516-0682-4
- 2009 г. Ольга Морозова. Сгоревший заживо. Скандальная биография Сальвадора Дали. Изд. Funky Inc., 224 с., тираж 3000 экз., ISBN 978-5-903912-70-4;
- 2010 г. Сальвадор Дали. Мысли и анекдоты. Pensees et anecdotes. Изд. Текст, 176 с., тираж 3000 экз., ISBN 978-5-7516-0923-8;
- 2011 г. С. С. Пирожник. Сальвадор Дали. Изд. Харвест, 128 с., тираж 3000 экз., ISBN 978-985-16-1274-7;
- 2011 г. В. Г. Яськов Сальвадор Дали. Изд. Эксмо, 12 с., тираж 3000 экз., ISBN 978-5-699-47135-5;
- 2012 г. Сальвадор Дали. Моя тайная жизнь. La Vie Secrete De Salvador. (Перевод Е. Г. Гендель) Изд. Попурри, 640 с., тираж 5100 экз., ISBN 978-985-15-1620-5;
- 2012 г. Сальвадор Дали. Дневник одного гения. Journal D’un Genie. (Перевод О. Г. Сокольник, Т. А. Ждан) Изд. Попурри, 336 с., тираж 5100 экз., ISBN 978-985-15-1619-9;
- 2014 г. Сальвадор Дали. Дневник одного гения. Journal D’un Genie. Изд. Азбука, Азбука-Аттикус, 288 с., тираж 5000 экз., ISBN 978-5-389-08671-5;
- 2012 г. Робер Дешарн, Никола Дешарн. Salvador Dali / Сальвадор Дали. Альбом. Изд. Эдита, 384 с., ISBN 5-7793-0325-8;
- 2008 г. Изд. Белый город
- 2013 г. Р. К. Баландин Сальвадор Дали искусство и эпатаж. Изд. Вече, 320 с., тираж 5000 экз., ISBN 978-5-4444-1036-3;
- 2013 г. Библия с иллюстрациями Сальвадора Дали. Изд. Книжный клуб «Клуб семейного досуга». Белгород, Книжный клуб «Клуб семейного досуга». Харьков, 900 с., тираж 500 экз., ISBN 978-5-9910-2130-2;
- 2014 г. Сальвадор Дали. Сокрытые лица. Ostros Ocultos (Visages Caches / Hidden Faces). (Перевод Л. М. Цывьян) Изд. Эксмо, 512 с., тираж 7000 экз., ISBN 978-5-699-70849-9;
- 2014 г. Кэтрин Инграм. Гениальный Дали. This is DaLi (Перевод Т. Платонова). Изд. Эксмо, 80 с., тираж 3150 экз., ISBN 978-5-699-70398-2;


text:
ЦСКА менән уйындан һуң юлаевсылар Ярославлдә «Локомотив»тан да еңелделәр. Ә бит иҫәп 2:0 ине, беҙҙең файҙаға. Тағы нимә булды? Һаҡлана белмәйбеҙ. Һөжүм артынан һөжүм башланһа, ҡалтырай ҙа төшә ҡайһы бер хоккейсыларыбыҙ. Шунан инде китә тупаҫ хаталаныуҙар, штраф ваҡыты алыуҙар. Ярай әле был юлы бер мәрәй яуланыҡ, сөнки өҫтәмә ваҡытта отолдоҡ – 2:3.
Генераль менеджерыбыҙ баш тренер Эркка Вестерлундҡа һүҙ тейҙермәй, һаман да яҡлай. Йәнәһе лә, хәлде яҡшыртырға ваҡыт бар әле. Ә командабыҙ аҫҡа тәгәрәгәндән-тәгәрәй. Көнсығыш конференцияла беренсе булырға һүҙ биргәйнеләр, бер нисек тә килеп сыҡмай. Былай барһа, плей-оффҡа эләгеү ҙә ҡыйынлашасаҡ.
Сочиҙа «Салауат Юлаев», ниһайәт, еңде – 3:1. Әйткәндәй, беҙҙең хоккейсылар өс голды ла күпселектә ҡалғанда индерҙе. Шуларҙың хәл иткесе – Линус Умарк иҫәбендә.
Өфөлә «Аҡ Барс» менән уйынды кем ҡарамаған, уларға күрергә яҙмаһын. 0:5 иҫәбе менән ҡыйратып ҡайтып китте ҡунаҡтар. Әҙәм көлкөһө, исмаһам, бер гол да индерә алманыҡ. Был уйында күрҙек инде «Салауат Юлаев»тың көсөн. Улай ғына ла түгел, «Аҡ Барс» беҙгә уртаса бер команда булып барғаныбыҙҙы ла белдерҙе.
Юлаевсылар киләһе уйындарын Түбәнге Камала һәм Ҡазанда үткәрә. Тағы ла ҙур һынауҙар инде. Нисек уйнарбыҙ, ҡаршы тора алырбыҙмы?
М. КӨЙӘРМӘНОВ.


text:
Һомай ҡыҙҙары икәнебеҙҙе онотмайыҡ!«Башҡортостан ҡыҙы»ндағы беренсе командировка бөгөнгөләй күҙ алдымда. Белорет районы Инйәр ҡасабаһына ине ул. Сәфәремдең еңел түгеллеген беләм. Ҡағиҙә булараҡ, тимер юл үткән ерҙә ҡатнаш халыҡ йәшәгәнлектән, милли үҙенсәлек юғала, күптәр ни үҙ...
Тамырҙарҙы юллапРеспубликабыҙҙа ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсус баҫма тарихының башланғыс осорона тарих фәндәре докторы Рима Сөләймәнованың күп кенә хеҙмәттәре бағышланған. Быға ҡарамаҫтан, әлеге мәсьәләнең ҡайһы бер яҡтарын асыҡлау өсөн урын бар әле....
Наҙ ҙа, яҙ ҙа, ҡуҙ ҙа беҙ үҙебеҙ!Тын алған һайын ваҡыт үтә, ваҡыт менән ғүмер үтә! Кисә таҫмаларын елберләтеп елдәрҙә бәүелгән хисле ҡыҙсыҡ, тормош ауырлыҡтарын еңеп сығып, һәр тыуған көнгә ҡыуана, йәшәргә, яратырға һәм... яратылырға өйрәнә. Кешеләр ғәҙәти, ваҡ, үҙенән-үҙе тейешле...
Рәхмәтлемен!«Башҡортостан ҡыҙы» – минең яҙмышымда, ижадымда юйылмаҫ эҙ ҡалдырған баҫма. Хәтеремдә генә: журналдың баш мөхәррире Гөлфиә Юнысованың мине, әлегә бер китабы ла донъя күрмәгән район журналисын, «һин бит шағирә», тип ҡаршылауы, тәжрибәле бүлек...
Бер фотоның тарихы– Бөгөн редакцияға Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим килә. Янында яҙышҡан йәштәр ҙә булһа ине, һеҙ Йомабикә Ильясова менән төшә алмаҫһығыҙмы икән, – тине беҙгә «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы...
Юл башым1971 йыл. БДУ-ны тамамлап, диплом яҡлап йөрөгән мәлдә коридорҙа һабаҡташым Венераның бер туған ағаһы, беҙҙең төркөмдөң яҡын дуҫы Дамир Жәүәт улы Вәлиев осраны. «Ҡайҙа эшкә урынлашырға уйлайһың, һеңлем?» – тип һораны. «Белмәйем әле, «Башҡортостан...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Спектакль 1 сәғәт бара
«Серле көршәк» хикәйәтендә оло хикмәт ята. Матур касалар, уйынсыҡтар эшләп, исемен тирә-яҡҡа танытҡанан һөнәрсе көндән-көн үҙенең эшен камиллаштыра. Ә уның күршеһе, Өйрәнсек, һыу ташыу өсөн көршәктәр эшләй һәм уларҙың тупаҫ, йәмһеҙ килеп сығыуына һис тә иҫе китмәй.
Һөнәрсе үҙенең гүзәл көршәктәре менән ауылдаштарына ҙур ҡыуаныс килтерә. Оҫтаның көршәктәрен ауылдаштары бик теләп һатып ала, ә Өйрәнсектеке һатылмай ҡала… Табышын юғалтҡан Өйрәнсек Һөнәрсенән үс алырға ҡарар итә: оҫтаның көршәктәрен ҡулға төшөрөп, үҙенеке итеп һатырға маташа. Әммә «ҡырын эш ҡырҡ йылдан һуң да беленә».
Спектакль авторҙары
Инсценировка авторы:
Динара Кәримова
Ҡуйылыштың художество етәксеһе:
Режиссер:
Арыҫлан Йәнбәков
Музыкаль яҡтан биҙәүсе:
Юлай Үҙәнбаев, Ш.Бабич ис. дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты
Балетмейстер:
Рәмизә Мөхәмәтшина, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы
Рәссам:
Димитрий Хильченко, «Арлекин» Рәсәй Милли театр премияһы лауреаты (С.- Петербург)
Ролдәрҙә
Музыканттар :
Ләйсән Усманова, Марина Яковлева, Фирүзә Саҙрыева
Спектакль рус теленә тәржемә ителә
Премьера көнө:
19 апрель, 2008 йыл
Диктор-тәржемәсе:
Рима Зәйнулина, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Был көндәрҙә Мәскәүҙә йылдың иң ҙур ваҡиғаларының береһе – «Халыҡтар дуҫлығы — Рәсәй берҙәмлеге» Рәсәй халыҡтары конгресы үтә. Сара Рәсәй халыҡтары ассамблеяһының 20 йыллығына арналған. Конгресс сиктәрендә Евразия халыҡтары ассамблеяһының генераль советы ултырышы һәм «Беҙ — рәсәйҙәр» форумы уҙа.
Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, юбилей тантанаһының гала-концертында Башҡортостандан Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле сығыш яһай. Коллектив Фәйзи Ғәскәров ҡуйған «Беҙҙең байрам» башҡорт бейеүен һәм Рәсәй халыҡтарының «Берҙәм ғаиләлә» бейеүҙәр сюитаһын башҡара.
Конгресс сиктәрендә сарала бөтә төбәктәрҙән милли ижтимағи берләшмәләр лидерҙары һәм активистар – Рәсәй халыҡтары ассамблеяһының төбәк бүлексәләре, федераль милли-мәҙәни автономиялар, төбәк-ара һәм дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмалары, шулай уҡ бөтә кимәлдәге йәмәғәт палатары, төбәк һәм федераль власть органдары, ғилми һәм эксперт берләшмәләр, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнаша.


text:
Онлайн Казино – Алтын һәм телефонын бөтөнләй уйнай П, £Промой бушлай 10 һеҙҙең ҡулда.!
Сара һәм Адамс Сент-Джеймс. Бәләкәй Джон. өсөн Казино.StrictlySlots.ЕС
Акция Спонсироваться Топ-Биллинг Телефон Казино!
Бындай яңылыҡ килтерә технологияһы даими камиллаштырыла, ҡушымта телефон казино, һәм Был Cystic Fibrosis Ҡомарлы уйын казино онлайн индустрияһы үҙенсәлектәре, улар бер ҡасан да алда. Был яратҡан уйын казино ҡомарлы уйын яратыусылар үҙе уйнарға мөмкинлек бирә. – йәки яңы табылған – онлайн. Иң киң таралған формалары булып тора өҫтәл уйындары кеүек казино Блэкажек, Покер, һәм Рулетка, шулай уҡ Мобиль һәм уйын автоматтары Слот. Алдынғы булһа, дөйөм алтын онлайн-казино Бөйөк британия, бөтә был уйыны берләштерә, шулай уҡ оло һөйләм бонусный һәм бөтә уйынсыларҙың реаль аҡсалата түләүҙәр к мең бөйөк британия.
Gold Йәмғеһе Слот Казино Онлайн:
- Беренсе аҙым-бер иң ябай басыгыз хәҙер уйнай’ был сайтҡа һылтанма яһап, алтын сайттар алыу өсөн йүнәлтелгән.
- Уйын индерергә тәҡдим итә: Өҫтәл Уйындары; 5 Reel Слот; 3 Reel Слот; Дилә Тере Казино; Прогрессив Джекпот; Мульти Уйынсылар Уйын
- Юҡ-бар Алтын депозит тыш дөйөм казино, уйын улар бик ҙур һайлап алырға була, интернет һәм телефон кеүек слот менән тематик £10 бушлай өсөн, һеҙҙең өсөн, теләсә ниндәй уйынды ҡараған. – кәрәк түгел бөтә телефон иҫәбенә түләнә!
- Шул тиклем ирекле уйынсы уйындар режимында тапҡырҙар уйыны уйнай ала, уның ни тиклем яратып, д элек реаль аҡса ҡуйыу…
ПК йәки телефон буйынса түләү кәрәклеге юҡ! Потрясающий һәм бонус акциялары!
£Бушлай 10 – Юҡ-бар Дөйөм Алтын түгел бездепозитный казино традицион мәғәнәһе., бонус акциялары тәҡдим итәбеҙ һәм ҡотлау күберәк восполнять бездепозитный төрлө бонустар, башҡа уйынсылар булыуы мөмкин тип күнеккән мобиль казино. Беренсенән, уйынсы, һәм уларҙан бар теләүселәргә бушлай н реаль аҡсаны тултырып уйнай торған уйын уйнай., шанс тиклем $ бонус беренсе 1000 менән ҡотланы 5 нишләп улар бонус. Өҫтәмә үҙ эсенә бонустар:
Уҡыу Тулы байлыҡ йәйғор комментарий & Бонусный символы табыу өсөн, һеҙҙең теләк тормошҡа ашты!
- Ял Көндәрендәге Акцияла Казино: Был-киләсәк өсөн атландырырға, ял тоскливый!
- Көн Кэшбэк
- Алтын Саң Наградалар: Программа мөнәсәбәте, улар менән эшләү ҡыҙыҡ һәм файҙалы ял көндәрендә бушлай бонус һәм сикһеҙ тыуған көнө спину ашыу раят!
- Дөйөм VIP-алтын клубы ағзалары: Джон эксклюзив бонус; конкурстар һәм бүләктәр, акция шулай уҡ оло!
Дөйөм алтын мәле ПЛС донъя уйындары ҙур компаниялар исемлеге, шуға күрә ниндәйҙер мәсьәләгә ҡарата ҡаты отмахиваться мөмкинлеге түләргә тейеш.. Барыһы, Йәмғеһе алтын тәҡдим итә мобиль уйынсылары тәжрибәһенә эйә казино. Бер ҡараш интернет-интерфейс, һәм шунда уҡ уйынсы әйтеп, уларҙы донъя кимәленә уйнай платформа, һалҡындар һәм тәжрибә ала, сверх барлыҡ ожидании! Дөйөм алтын Gamcare. ғәҙел уйын итеүен һыҙыҡ өҫтөнә сертификация, һәм уйынсылар, ул ҡомарлы уйын көсөбөҙ уйын уларға бик яратып һайлаған булһа, ул реаль аҡса алыу мөмкинлеген бирә һәм уны еңеп ҡайтты!
Һөйләмдәрҙе табыу, алтынға оҡшап дөйөм £булмаған депозит 10 бушлай тәҡдим итә. Slotmatic.com
Иң яҡшы ташламалар б. бездепозитный казиног. www.casino.strictlyslots.eu