text:
Мысыр
Мысыр (шулай уҡ Египет, ғәрәп телендә مصر Миср/Miṣr [misˤɾ], мысыр ғәрәп телендә مصر Маср/Maṣr [ˈmɑsˤɾ], урыҫ телендә Египет), рәсми исеме — Мысыр ғәрәп республикаһы, — Африканың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә һәм Азиялағы Синай ярымутрауында урынлашҡан ил, Синай ярымутрауы ярҙамында Африканан көньяҡ-көнбайыш Азияға оҙон күпер яһап тора. Майҙаны — 1 001 450 кв. км. Мысыр төньяҡтан Урта диңгеҙ, төньяҡ-көнсығыштан Ғәззә Секторы һәм Израиль менән, көнсығыштан Ҡыҙыл диңгеҙ, көньяҡтан Судан һәм көнбайыштан Ливия менән сикләнгән. Баш ҡалаһы — Ҡаһирә.
Мысырҙа 80 миллиондан ашыу кеше йәшәй; уларҙың күпселеге Нил буйында, бик аҙ өлөшө сүллектәрҙә йәшәй.
Мысыр үҙенең боронғо цивилизацияһы һәм донъяляғы иң билдәле һәйкәлдәре, шулар араһында Гизалағы пирамидалар һәм Ҙур Сфинкс менән танылған. Көньяҡтағы Луксор ҡалаһын «асыҡ һауалағы иң оло музей» тип атайҙар — бында Карнак һарайы, Батшалар үҙәне һымаҡ бик күп боронғо архитектура һәйкәлдәре урынлашҡан.
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Дәүләт ҡоролошо
- 3 Сит илдәр менән мөнәсәбәте
- 4 Географияһы
- 5 Административ-территориаль бүленеше
- 6 Египтология
- 7 Халҡы
- 8 Иҡтисады
- 9 Туризм
- 10 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 11 Иҫкәрмәләр
- 12 Әҙәбиәт
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо Мысыр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Беҙҙең эраға тиклемге 3150 йылда Минес батша бер-береһенә ҡаршы тороусы ике батшалыҡты — Түбәнге һәм Үрге Мысырҙы — берләштереп, Мысыр батшалығына нигеҙ һала һәм Мысыр менән өс мең йыллыҡ дауамында хакимлыҡ итеүсе династияға башланғыс бирә. Түбәнге Мысырҙағы Мемфис ҡалаһы батшалыҡтың баш ҡалаһы була. Беҙҙең эраға тиклемге 3000—2700 йылдарҙағы беренсе ике династия хакимлығы осоро Тәүге батшалыҡ исемен йөрөтә. Ошо оҙайлы ваҡытта Мысыр мәҙәниәте үҫешеп, дине, сәнғәте, теле һәм ғөрөф-ғәҙәте формалаша.
Боронғо батшалыҡ осоро беҙҙең эраға тиклемге 2700—2200 йылдарҙы үҙ эсенә ала. Был осор үҙенең Гиза пирамидалары тип аталған бөйөк пирамидалары менән билдәле.
Беренсе үҙгәреш дәүере 150 йыл дауамында бара, был ваҡытта Боронғо Мысыр сәйәси тотороҡһоҙлоҡ хәлендә була. Әммә беҙҙең эраға тиклемге 2040 йылдан башланған Урта батшалыҡ осоронда идаралыҡ нығынып, Боронғо Мысыр ҡайтанан үҫеш юлына баҫа. Илгә беренсе сит ил династияһы — гискос исемле семит ҡәбиләһе килеүе Икенсе үҙгәреш дәүеренә башланғыс булып тора. Гискос баҫҡынсылары беҙҙең эраға тиклемге 1650 йылдар тирәһендә Түбәнге Мысырҙың күпселек өлөшөн хакимлыҡ аҫтында тота һәм Аварис исемле яңы баш ҡалаға нигеҙ һала. Яхмос I етәкселек иткән Үрге Мысыр ғәскәре уларҙы илдән ҡыҫырыҡлап сығара. Яхмос I ун һигеҙенсе династияға башланғыс бирә һәм баш ҡаланы Мемфистан Үрге Мысырҙағы Фива ҡалаһына күсерә.
Беҙҙең эраға тиклемге 1550—1070 йылдарҙа Яңы батшалыҡ дәүере дауам итә. Был дәүерҙә Мысырҙың ҡеүәте үҫә, биләмәләре баҫып алыу сәйәсәте арҡаһында киңәйә. Яңы батшалыҡ ваҡытында хаким иткән фирғәүендәрҙең исеме тарихҡа айырыуса билдәле. Ошо осорҙа иң уңышлы фирғәүен-ҡатын — Хатшепсут Мысыр тәхетендә ултыра. Аменхотеп IV үҙенең хакимлығы осоронда Мысырҙа берҙәм дин урынлаштырыуға аҙым яһай — Атон динен Мысырҙың төп дине тип иғлан итә. Әммә был реформа ҡапма-ҡаршы фекерҙәр тыуҙырып, Мысыр дәүләтенең ҡеүәте кәмеүенә килтерә. Рамсес II-нең 66 йылға һуҙылған хакимлығы ваҡыты — Мысырҙың сәйәси һәм иҡтисади үҫеше ваҡыты булараҡ билдәле.
Әммә был дәүерҙең аҙаҡҡы йылдарында Мысыр дәүләтенең ҡеүәте кәмей бара. Илгә ливийлылар, ассирийлылар баҫып инә башлай.
Фарсы, грек һәм римлыларҙың баҫып алыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фирғәүендәр дәүерендә утыҙынсы династия — Мысырҙың иң һуңғы хаким иткән үҙ династияһы була. Беҙҙең эраға тиклемге 343 йылда, һуңғы урындағы фирғәүен Нектанеб II яуҙа еңелгәндән һуң, илде фарсылар баҫып ала. Әммә б.э.т. 332 йылда Мысырҙы Искәндәр Зөлҡәрнәй яулай һәм Македонияның биләмәләренә ҡуша, Искәндәриә ҡалаһын нигеҙләп, Мысырҙың баш ҡалаһын шунда күсерә. Искәндәрҙең ғәскәр башлығы Птолемей I Сотер яңы Птолемей династияһын нигеҙләй, Мысырҙа эллинистик дәүер башлана.
Птолемей династияһынан һуңғы фирғәүен Клеопатра VII, Римдың хакимы Юлий Цезарҙы, уның үлеменән һуң Марк Антонийҙы арбап, үҙенең тәхеттәге урынын нығытыуға ирешә. Әммә, Марк Антоний менән берлектә Октавиан Авгусҡа ҡаршы яуҙа еңелгәс, үҙен-үҙе йыландан саҡтырып үлтерә. Бынан һуң Мысыр дүрт быуат дауамына Рим ҡулына күсә.
Беҙҙең эраның беренсе быуатында апостол Марк тарафынан Мысырҙа христиан дине тарала. Диоклетиан һәм Галерий хакимлығы ваҡытында христиандарҙы эҙәрлекләү көсәйә, был монахтар хәрәкәте үҫешенә килтерә. Артабан Мысырҙа рәсми христиан диненән айырылып, урындағы дини йүнәлеш — копт христиан дине барлыҡҡа килә, 451 йылда Мысыр копт сиркәүе ойошторола. Рим империяһы тарҡалғандан һуң, Мысыр Византия составына керә, Мысырҙа Византия дәүере башлана.
Ғәрәп һәм төрөктәрҙең баҫып алыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
616 йылда Мысырға фарсылар баҫып ингәндән һуң, Византия ғәскәре илде кире үҙенә ҡайтарыуға ирешә. Әммә был ваҡытта ҡеүәтле мосолман иле — Ғәрәп хәлифәте баҫып алыу сәйәсәтен алып бара. 639 йылда улар Мысырҙы баҫып алып, үҙ биләмәләренә ҡуша. Илдә исламдың сөнни йүнәлеше тарала башлай, Византия тарафынан ҡыҫырыҡланған мысырлылар быға артыҡ ҡаршылашмай. Киләһе алты быуат дауамында Мысыр Ғәрәп хәлифәтенә буйһона. 972 йылда Ҡаһирә ҡалаһы төҙөлөп, был ваҡытта Мысырҙы үҙ хакимлығы аҫтында тотҡан Фатимиҙар хәлифәтенең баш ҡалаһына әйләнә. 1171 йылда Сәләхетдин Фатимиҙарҙы ҡолатып, хакимлыҡты үҙ ҡулына ала, Әйүбиҙәр династияһын нигеҙләй. Был династия Мысыр менән 1520 йылға тиклем етәкселек итә, әммә 1520 йылда төрөк, черкес ҡолдарынан торған хәрби каста — мәмлүктәр — хәлифте тәхеттән ҡолатып, власты үҙ ҡулына ала, Мәмлүк солтанаты барлыҡҡа килә. 1260 йылда Байбарс етәкселеге аҫтында мәмлүктәр монгол ғәскәренә ҡаршы тороп, ғәскәрҙең илде баҫып алыуына юл ҡуймауға ирешә.
1517 йылда ғосман төрөктәре мәмлүк ғәскәрен ҡыйратҡандан һуң, Мысырҙы Ғосман империяһы ғәскәре баҫып ала. Мысыр Ғосман империяһының өлөшөнә әйләнә, ил менән ғосман солтаны тарафынан тәғәйенләнгән паша идаралыҡ итә. Әммә 17-се быуат аҙағына мәмлүк бейҙәре, рәсми рәүештә Ғосман империяһына буйһонһа ла, ғәмәлдә ил менән етәкселекте үҙ ҡулына алыуға ирешә.
Хәҙерге тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1798 йылда Наполеон Бонапарт етәкселегендә француз ғәскәре Мысырҙы баҫып ала. Был кампанияның маҡсаты — Һиндостан өсөн Бөйөк Британия менән көрәш ваҡытында уңайлы плацдарм булдырыу була. Әммә төрөк, мәмлүк, британ көстәре 1801 йылда француздарҙы илдән ҡыуа. Бынан һуң илдә дүрт йыл дауамына анархия урынлаша, төрөктәр, мәмлүктәр һәм албандар хакимлыҡ өсөн көрәшә. Был тәртипһеҙлек ваҡытында ғосман солтаны тарафынан француздарға ҡаршы ебәрелгән албан полкы командиры Мөхәммәт Али төп фигура булараҡ ҡалҡып сыға, 1805 йылда Истанбул солтаны уны үҙенең Мысырҙағы пашаһы итеп тәғәйенләй. Ысынбарлыҡта иһә Мөхәммәт Али — амбициялы һәм булдыҡлы юлбашсы — етәкселекте тулыһынса үҙ ҡулына ала, Мысыр менән етәкселек иткән яңы династияға башланғыс бирә. Был династия башта үҙаллы, һуңынан Британияның баҫымы аҫтында 1952 йылғы революцияға тиклем Мысыр менән хакимлыҡ итә.
Мөхәммәт Али мәмлүктәрҙең ерен миллиләштереп, Мысырҙа етештерелгән тауарҙарҙың күпселегенә дәүләт монополияһын урынлаштыра. Ошо ваҡытта ул мамыҡ үҫтереү күләмен ҡырҡа арттыра, — АҠШ-та барған Граждандар һуғышы арҡаһында мамыҡтың хаҡы бик юғары була, — был Мысыр иҡтисадының үҫешенә булышлыҡ итә.
Беренсе төрөк-мысыр һуғышы (1831—1833)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бынан тыш, Мөхәммәт Али баҫып алыу сәйәсәтен башлай. 1820 йылда ул Суданға баҫып инә, 1833 йылда Сүриәне яулай, шулай уҡ Ғәрәп ярымутрауын һәм Анатолияны үҙ биләмәләренә ҡуша.
1833 йылда Мөхәмәд Әли Паша, Мысыр батшаһы Истанбулы баҫты. Николай I ярҙамы менән төрөк султаны һуғышта еңде.
Икенсе төрөк-мысыр һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әммә 1841 йылда Европа илдәре һәм Ғосман империяһы, уның үҫә барған ҡеүәтенән ҡурҡып, ғәскәрен баҫтырыр өсөн берләшә, һөҙөмтәлә Мөхәммәт Али яулап алынған илдәрҙең күпселек өлөшөнән ғәскәрен сығарырға мәжбүр була, әммә Суданды үҙ хакимлығы аҫтында ҡалдыра.
Мөхәммәт Али вариҫтары артабан идара итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1848 йылдың сентябрендә Мөхәммәт Али үҙенең вариҫы итеп улы Ибраһимды ҡалдыра, Ибраһим 1848 йылдың ноябрендә үлгәс, вариҫы булып ейәне Аббас I ҡала, унан һуң — 1854 йылда Мөхәммәт Алиҙың дүртенсе улы Саид, унан һуң — 1863 йылда Ибраһимдың улы Исмаил тәхеткә ултыра. Саид һәм Исмаил Мысырҙа әүҙем төҙөлөштәр алып бара. 1858—1869 йылдарҙа Франция менән берлектә Суэц каналы төҙөлә. Был һәм башка төҙөлөштәр арҡаһында Мысыр Европа банктары алдында оло бурыстарға бата. Был бурыстар Исмаилды 1875 йылда каналдың Мысыр эйә булған өлөшөн Бөйөк Британия хөкүмәтенә һатырға мәжбүр итә. Бынан тыш, Бөйөк Британия һәм Франция хөкүмәте Мысырҙың финанс һорауҙарын тулыһынса үҙ контроле аҫтына ала.
Европаның ил хакимиәтен баҫып алыуы менән ризаһыҙлыҡ арҡаһында, 1879 йылда милли-азатлыҡ хәрәкәте башлана. Был хәрәкәт 1881 йылда ихтилалға әүерелә, һөҙөмтәлә хөкүмәт таратылып, яңы милли хөкүмәт йыйыла, был хөкүмәттә ихтилалдың етәксеһе Араби-паша хәрби министр урынын биләй. Артабан Араби-паша идаралыҡты тулыһынса үҙ ҡулына ала. Үҙәренең Мысырҙа йоғонтоһон юғалтҡан Бөйөк Британия һәм Франция 1882 йылдың июлендә Искәндәриәне утҡа тота. Бынан һуң Араби-паша ғәскәр йыя, әммә Тель Әл-Кәбир ҡалаһы янында британ ғәскәрҙәре уны ҡыйрата. Һөҙөмтәлә, Исмаилдың улы Тәүфиҡ хөкүмәт башына ултыра, тик ғәмәлдә идаралыҡ тулыһынса британдар ҡулында була. 1914 йылда иһә Мысыр рәсми рәүештә Бөйөк Британияның протекторатына әүерелә.
1882 йылдан 1902 йылға тиклем үҙаллылыҡ яулау өсөн милли хәрәкәттәр ойошторола. Ошо осорҙа беренсе сәйәси фирҡәләр барлыҡҡа килә. Беренсе донъя һуғышынан һуң Саад Заглюль һәм уның Вафд фирҡәһе, закондар сығарыу ассамблеяһында күпселекте яулап, милли хәрәкәтте етәкләй. 1919 йылдың 8 мартында британдар Саадты һәм уның иптәштәрен Мальтаға һөргәс, илдә беренсе революция башлана. Мысырлыларҙың даими күтәрелештәре арҡаһында 1922 йылдың 22 февралендә Бөйөк Британия Мысырҙың үҙаллылығын иғлан итергә мәжбүр була.
1923 йылда Мысырҙың яңы хакимиәте парламентар системаға нигеҙләнгән яңы конституция төҙөп, ғәмәлгә керетә. 1924 йылда Саад Заглюль Мысырҙың премьер-министры итеп һайлана. 1936 йылда Британия һәм Мысыр араһында килешеү төҙөлә.
Әммә хакимиәт Британияның туҡтауһыҙ ҡыҫылышы арҡаһында тотороҡһоҙ хәлдә була. Был 1952 йылда революция башланып, монархияның ҡолауына һәм парламент тарҡалыуына килтерә. Хәрби офицерҙарҙан торған «Азат офицерҙар» төркөмө Мысыр короле Фарукты улы Фуад файҙаһына тәхеттән бар тартырға мәжбүр итә.
1953 йылдың 18 июнендә Мысыр республикаһы иғлан ителә, генерал Мөхәммәт Нәғиб республиканың беренсе президенты вазифаһын биләй. 1954 йылда Ғәмәл Әбдел Насер — 1952 йылғы хәрәкәтте башлаусы офицер — уны вазифаһын ҡалдырырға мәжбүр итә һәм һуңынан уны өй арестына ала. 1956 йылдың июнендә Насер президент вазифаһына һайлана.
1956 йылда Әбдел Насер Суэц каналын миллиләштерә, каналдан килгән килемде ул Асуан ҡалаһы янында Нилды быуыу өсөн тотонорға була. Был Бөйөк Британия, Франция һәм Израиль ғәскәренең Мысырға баҫып инеп, Суэц көрсөгө башланыуына килтерә. Һөҙөмтәлә, Суэц каналын күҙәтеү аҫтында тотоу өсөн, бында БМО көстәре керетелә.
1967 йылғы Алты көнлөк һуғыш ваҡытында Израиль Синай ярымутрауын баҫып ала. Бынан һуң өс йыл үткәс, Насер үлеп китә һәм президент вазифаһы Әнүәр Сәдатҡа ҡала. Сәдат Әбдел Насер сәйәсәтен ҡырҡа үҙгәртә һәм Һалҡын һуғыш ваҡытында Советтар Союзы ярҙамынан баш тартып, Ҡушма Штаттар менән яҡынлаша башлай. 1972 йылда ул Совет хәрби кәңәшселәрен илдән ҡыуа. 1974 йылда Сәдат сит ил һәм Мысыр шәхси инвесторҙарын йәлеп итер өсөн Инфитах («асыҡ ишек») исемле иҡтисади реформалар башлай.
1973 йылда Мысыр Сүриә менән берлектә Израилдең Синай ярымутрауын һәм Голан бейеклеген баҫып алған көстәренә көтөлмәгәндә һөжүм итеп, Октябрь һуғышын башлай. Сәдат Синай ярымутрауының ҡайһы бер өлөшөн хәрби көс менән, ҡалған өлөшөн дипломатик килешеү ярҙамында кире ҡайтарырға өмөтләнә. Был конфликтҡа бер-береһенә ҡаршы торған ике донъя титаны — АҠШ менән Советтар Союзы ҡыҫыла. БМО-ның утты туҡтатыу тураһында икенсе резолюцияһынан һуң хәрби хәрәкәттәр тамамлана.
1977 йылда Сәдат Израилгә тарихи визит яһай. Һөҙөмтәлә, 1979 йылда тыныслыҡ килешеүе төҙөлә, был килешеү буйынса Израиль Синай ярымутрауындағы ғәскәрен тулыһынса сығарырға ризалыҡ белдерә. Сәдаттың Иерусалимға визиты Мысырҙың бүтән ғәрәп илдәре менән мөнәсәбәтен боҙа, Мысыр Ғәрәп берлегенән сығарыла.
1981 йылда Сәдат Ҡаһирә ҡалаһында үлтерелә. Президент урыны Хөсни Мөбәрәккә ҡала.
2011 йылдың 25 ғинуарынан 30 йыл дауамында президент вазифаһын биләгән Хөсни Мөбәрәк һәм уның режимына ҡаршы Мысыр ҡалаларының урамдарында демонстрациялар башлана. Урамға сығыусылар, президенттың отставкаһынан тыш, эшһеҙлек мәсьәләһен хәл итеүҙе, минималь эш хаҡы күләмен күтәреүҙе талап итә һәм аҙыҡ-түлеккә хаҡтар күтәрелеүгә, түбән тормош кимәленә ҡаршы сығыш яһай.[4][5][6] Һөҙөмтәлә, 2011 йылдың 11 февралендә Хөсни Мөбәрәк, ил менән идара итеүҙе Юғары хәрби көстәр советына ҡалдырып, президент вазифаһынан китә.[7]
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1953 йылдың 18 июненән Мысыр — республика. Дәүләт башлығы — президент. Президент алты йылға һайлана. 1980 йылда ҡабул ителгән закон буйынса, президент сикһеҙ мәртәбә үҙенең урынына ҡабаттан һайлана ала. Мысырҙың хөкүмәт башлығы — премьер-министр. Юғары закондар сығарыу органы — 454 урындан торған бер палаталы Милли йыйын. Йыйындың күпселеген Милли-демократик фирҡә тәшкил итә.
Сит илдәр менән мөнәсәбәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙа йәшәүсе кешеләр һаны, бындағы тарихи ваҡиғалар, илдең хәрби ҡеүәте, килешеү оҫталығы, географик урыны буйынса өҫтөнлөгө арҡаһында Мысырҙың Африкала һәм Яҡын Көнсығышта сәйәси йоғонто бик киң. Ҡәһир ҡалаһының дини һәм рухи институттары урындағы ижтимағи һәм мәҙәни үҫештең үҙәге булып тора.
Ғәрәп берлегенең үҙәге Ҡаһирәҙә урынлашҡан, берлектең генераль секретары вазифаһын шулай уҡ ғәҙәттә мысырлылар биләй. 1978 йылда Ғәрәп берлеге ҡыҫҡа ваҡытҡа, Мысырҙың Израиль менән тыныслыҡ килешеүе төҙөүенән һуң, Тунисҡа күсә, әммә 1989 йылда кире ҡайта.
Мысырҙың башҡа ғәрәп илдәренә йоғонтоһо бик ҙур, һәм ул ғәрәп илдәре араһында тыуған бәхәстәрҙә, шулай уҡ Израиль менән Фәләстин араһындағы конфликт ваҡытында килештереүсе ролен башҡарыусы булараҡ тарихҡа билдәле.
Мысыр БМО-ның 1945 йылда нигеҙләнгән көнөнән алып уның ағзаһы булып тора, һәм хәҙерге көндәрҙә лә был ойошмала төп ролдәрҙең береһен уйнай. 1991 йылдан 1996 йылға тиклем Мысырҙың элекке премьер-министры урынбаҫары Бутрос Бутрос Ғәли БМО-ның генераль секретары вазифаһын биләй.
Мысыр үҙенең Африкалағы күршеләре — Ливия һәм Судан менән яҡшы мөнәсәбәттәрҙә, тик Мысыр һәм Судан сигендәге Ҡыҙыл диңгеҙ буйында «Халаиб өсмөйөшө» тип исемләнгән ҙур булмаған район ике ил араһында бәхәсле район булып тора.
Мысыр — Израиль менән дипломатик мөнәсәбәттәр башлаған беренсе ғәрәп иле. Израиль менән Мысыр араһында төҙөлгән 1979 йылғы килешеү хәҙерге көндәрҙә лә көскә эйә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Мысыр хакимиәте, бигерәк тә Израиль менән Фәләстан араһындағы конфликттан һуң, был ил менән мөнәсәбәттәргә шик менән ҡарай.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙың майҙаны 1 001 450 квадрат километр тәшкил итә. Әммә илдәге климаттың ҡоролоғо арҡаһында, кеше башлыса Нил буйында тупланған, икенсе һүҙ менән, бында йәшәүсе халыҡтың 99 процент тирәһе бөтә территорияның яҡынса 5,5 процентын ҡуллана.
Мысыр көнбайыштан Ливия, көньяҡтан Судан, төньяҡ-көнсығыштан Ғәззә Секторы һәм Израиль менән сикләнгән. Төньяҡтан ул Урта диңгеҙ, көнсығыштан — Ҡыҙыл диңгеҙ менән уратып алынған. Мысыр биләгән урыны арҡаһында ҙур сәйәси роль уйнай: ҡитға-ара ил булараҡ, ул Синай ярымутрауы ярҙамында Африка һәм Азия араһында күпер булып тора, ә Суэц каналы иһә, Урта диңгеҙ менән Һинд океанын Ҡыҙыл диңгеҙ аша тоташтырып, караптар йөрөү юлын барлыҡҡа килтерә.
Мысырҙың күпселек өлөшө — сүллек. Сүллектә иҫкән елдәр бейеклеге 30 метрҙан ашҡан ҡомло убалар — дюналар барлыҡҡа килтерә. Мысыр Сахара сүллегенең һәм Ливия сүллегенең өлөштәрен үҙ эсенә ала.
Мысырҙың бөтә территорияһы буйлап көньяҡтан төньяҡҡа табан донъялағы иң оҙон йылға — Нил аға. Мысырҙың Асуандан алып Ҡаһирәгә тиклем Нил ярҙары буйлап һуҙылған районы — Үрге Мысыр исеме аҫтында билдәле. Ҡәһирҙән аҫтараҡ, Нил киңәйгән урында, Түбәнге Мысыр башлана.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙың климаты эҫе һәм ҡоро. Уның үҙенсәлеге — тәүлек эсендә һауа температураһы ҡырҡа үҙгәрә. Сүллектә көндөҙ температура +50-60°-ҡа тиклем күтәрелеп, төндә 0-гә тиклем төшөүе мөмкин.
Мысырҙа иң эҫе ай — июнь, был ваҡытта уртаса температура төньяҡта +25-26°, көньяҡта +30-34° тәшкил итә. Иң юғары температура +35-40°-ҡа тиклем барып етеүе мөмкин. Иң һалҡын айҙар — декабрь — март айҙары, айырыуса ғинуар айы. Төньяҡта температура +11-12°-ҡа, көньяҡта +15-16°-ҡа тиклем төшә.
Ҡыш ағастарҙың япраҡтары йәшел килеш ҡала. Ямғырҙар бик һирәк, башлыса ҡыш айҙарында ғына яуа. Сүллектә бер нисә йыл дауамында ямғыр яумауы мөмкин. Әммә әгәр ямғыр яуһа, ул ғәҙәттә оло ҡойон була. Мысырҙа был турала «Сахарала кеше эҫенән үлгәндән күберәк батып үлгән», — тигән әйтем бар.
Апрель-май айҙарында көньяҡ-көнсығыштан эҫе ҡоро ел иҫә. Был ел «хәмсин» исеме аҫтында билдәле. Ул 50 көн дауамында иҫә, исеме лә уның оҙайлылығынан алынған. Был ваҡытта температура 40° -ҡа тиклем күтәрелә, ел ҡом, туҙан килтереп, бөтә ергә тарата.
Губернаторлыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысыр 29 губернаторлыҡҡа (провинцияға, мухафазаға) бүленгән, шул иҫәптән дүрт ҡала-губернаторлыҡ: Искәндәриә, Ҡаһирә, Порт-Саид һәм Суэц. Туғыҙ губернаторлыҡ Нил дельтаһында Түбәнге Мысырҙа, һигеҙ губернаторлыҡ Нил үҙәне буйлап Үрге Мысырҙа, дүрт — Ҡаһирә — Асуан линияһында һәм биш сик губернаторлыҡтары Синайҙа һәм Нилдың көнсығыш һәм көнбайышындағы сүллек региондарында урынлашҡан.
Физик-географик региондар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙың күп өлөшөн сүллектәр ҡаплаған. Эшкәртеүгә яраҡлы майҙаны 35000 км² ҡына — дөйөм территорияның 3,5 %. Илдең күп өлөшө Атлантик океандан Алғы Азияға тиклем һуҙылған сүллек һыҙатында ята.
Мысырҙың геологик тарихы дүрт төп физик-географик регионын билдәләй:
- Дельта һәм Нил үҙәне,
- Ливия сүллеге,
- Аравия сүллеге,
- Синай ярымутрауы.
Нил үҙәне һәм Дельта Мысырҙың дөйөм территорияһының 5,5 % ғына биләүенә ҡарамаҫтан, бик мөһим регион тип иҫәпләнә — унда ауыл хужалығы алып барыла һәм халыҡтың 99 % йәшәй.
Территорияһы һәм сиктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Майҙан:
барыһы: 1 001 450 км²;
ҡоро: 995 450 км²;
һыу: 6 000 км².
Ҡоро ер сиктәре:
барыһы: 2689 км;
илдәр менән сиктәре: Ғәззә Секторы — 11 км, Израиль — 255 км, Ливия — 1150 км, Судан — 1273 км.
Яр буйы: 2450 км.
Бейеклектәр:
иң түбән нөктә: Каттара сөңгөлө — 133 м;
иң юғары нөктә: Изге Екатерина тауы (Синай) — 2629 м.
Ресурстар һәм ер файҙаланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәбиғәт ресурстары: нефть, тәбиғи газ, тимер рудаһы, фосфаттар, марганец, известняк, гипс, тальк, асбест, ҡурғаш, цинк.
Ер файҙаланыу:
һөрөлгән ер: 2 %;
монокультуралар: 0 %;
даими көтөүлектәр: 0 %;
урмандар: 0 %;
башҡа: 98 % (1993, баһалау).
Һуғарылған ерҙәр:
32 460 км² (1993, баһалау).
Административ-территориаль бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысыр административ яҡтан 29 мухафазаға (ғәр. محافظة muḥāfaẓä) бүленгән .
2008 йылда Хелуан һәм 6 октябрь мухафазалары төҙөлгән. 2009 йыл декабрь айында Луксор мухафазаһы төҙөлгән.
Мухафазалар административ үҙәктәргә йәки райондарға (мәркәздәр) һәм ҡалаларға бүленәләр. Мәркәздәр нахияларға бүленә.
Египтология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Танылған египтологтар:
- Бернардино Дроветти (1776—1852)
- Джованни Баттиста Бельцони (1778—1823)
- Жан-Франсуа Шампольон (1790—1832)
- Карл Лепсиус (1810—1884)
- Огюст Мариет (1821—1881)
- Генрих Бругш (1827—1894)
- Георг Эберс (1837—1898)
- Гастон Масперо (1846—1916)
- Флиндерс Питри (1853—1942)
- Людвиг Борхардт (1863—1938)
- Говард Картер (1873—1939)
- Михаил Коростовцев (1900—1980)
- Мухаммед Гонейм (1905—1959)
- Пьер Монтэ (1885—1966)
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙа 80 миллиондан артыҡ кеше, уларҙың күпселеге Нил буйында, һәм бик аҙ өлөшө сүллектәрҙә йәшәй. Рәсми теле — ғәрәп теленең Мысыр диалекты.
Илдә йәшәүселәрҙең 91 проценты — мысырлылар. Бынан тыш, илдә абазиндар, төрөктәр, гректар, нубийлылар, көнсығыш сүллектәрҙә һәм Синай ярымутрауында бәҙүәндәр, Сива оазисында берберҙар йәшәй.
Илдә йәшәүселәрҙең 90 проценты сөнни йүнәлештәге ислам динен тота. Исламдан һуң иң таралған дин — копт йүнәлешендәге христиан дине.
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысыр — Төньяҡ Африкала иң иҡтисади үҫешкән ил. Мысырҙың төп экспорт тауары — нефть. Нефть ятҡылыҡтары башлыса Синай ярымутрауы һәм Суэц каналы райондарында урынлашҡан. Нефттән тыш, Мысыр тәбиғи газға бай.
Мысырҙың иҡтисады өсөн Суэц каналы ҙур роль уйнай. Канал аша үткән караптарҙан йыйылған һалым дәүләт ҡаҙнаһына ярайһы өлөш индерә.
Мысырҙа йәшәүселәрҙең күп өлөшө ауыл хужалығы менән шөғөлләнә. Бында башлыса дөгө, мамыҡ, бойҙай һәм йәшелсә-емештәр үҫтерәләр. Илдең климаты йыл әйләнәһенә уңыш йыйырға мөмкинлек бирә.
Мысырҙың төп энергия сығанағы — илдә сығарылған нефть. Бынан тыш, СССР ярҙамы менән төҙөлгән Асуан быуаһы янында урынлашҡан ике ГЭС мөһим энергия сығанағы булып тора.
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суэц каналы транспорт системаһы Мысыр иҡтисады өсөн бик әһәмиәтле.
Автомобиль юлдары
- Барыһы 92370 км
- Ҡаты япмалы 74820 км
- Ҡаты япмаһыҙ 17550 км
Тимер юлдар
- Барыһы 5063 км
Аэропорттар
- Барыһы 88
- Осоу-ултырыу һыҙығы ҡаты япмалы 72
- Осоу-ултырыу һыҙығы ҡаты япмаһыҙ 16
Макроэкономика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Элемтә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мобиль операторҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙа төп өс оператор бар:
Интернет[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙың глобаль интернет провайдерҙары:[8]
- Etisalat Misr — AS36992
- Internet Egypt — AS5536
- Link Egypt (Link.net) — AS24863
- Noor Group (Noor.net) — AS20928
- Telecom Egypt (TE) — AS8452
- Raya Telecom — AS24835
Энергетика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысырҙа ике идара итеүсе ойошма бар — Мысыр электрик холдинг компанияһы (Egyptian Electricity Holding Company) һәм Электричество һәм энергетика министрлығы[9][10].
Туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Туризим илдең төп килем алыу тармағы иҫәпләнә[11]. Шуға ла уны үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Диңгеҙ ярҙарында урынлашҡан Шарм-әл-Шәйх, Хургада һәм башҡа ҡалаларҙа курорт комплекстары төҙөлә һәм модернизациялана. Мысырҙа төрлө дәүерҙең — Боронғо Мысыр, копт заманы (христианлыҡ), Урта быуаттарҙағы ғәрәп цивилизациялары — һәйкәлдәре һаҡлана.
Иң күп кеше йәлеп иткән иҫтәлекле урындар:
- некрополдәр (Гиза һәм башҡа дәүер пирамидалары, Луксорҙағы Батшалар һәм Батша ҡатындары үҙәне, әүлиәләр кәшәнәләре;
- Фирғәүендәрҙең ғибәҙәтханалары, бигерәк тә Әбү-Симбелдәге һәм Луксорҙағы ғибәҙәтханалар;
- урта быуаттарҙағы һәйкәлдәре — Ислам осорондағы һәм Иҫке Ҡаһирә.
Мысыр туризмы ерле халыҡ менән аралашыу үҙенсәлеге менән айырылып тора. Бындағы һатыулашыу ғәҙәте йыш ҡына тәүгә килеүселәрҙе ғәжәпкә ҡалдыра. Сит ил кешеһен күреү менән, һатыусылар хаҡты күпкә күтәрә, шуға ла ҡыйыу һатыулашырға кәрәк. Бынан тыш, туристар күп тупланған башҡа урындарҙағы кеүек үҡ, бында ла мутлашыусылар һәм уғрылар булыуын күҙ уңында тотоп, ҡиммәтле әйберҙәрғә иғтибарлы булыу хәйерле. Шулай ҙа мысырлылар сәйәхәтселәргә ҡарата йылы мөнәсәбәттә, Мысыр үҙенең ҡунаҡсыллығы менән дан алған.
Шарм-әл-Шәйх[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шарм-әш-Шейх (ғәр. شرم الشيخ, шулай уҡ Шарм-әл-Шейх, Шарм-әл-Шейх һәм Шарм-аш-Шейх, рәсми — Шарм-әш-Шейх[12]) — Мысырҙың Ҡыҙыл диңгеҙ ярында курорты. Көньяк Синай мухафаза составында.
1967—1982 йылдарҙағы Израиль оккупацияһы ваҡытында Офира исемен йөрөткән.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ World Gazetteer: Die wichtigsten Orte mit Statistiken zu ihrer Bevölkerung
- ↑ Central Agency for Population Mobilisation and Statistics - Population Clock (3 ноября 2012)
- ↑ 3,0 3,1 ЦРУ (2010)
- ↑ "Ҡаһирәлә һаман тыныс түгел…, «Шоңҡар» сайтында 2011 йылғы сыуалыш тураһында
- ↑ «Ҡаһирәлә Башҡортостандан 50 студент ҡамауҙа ҡала» «Шоңҡар» сайтында 2011 йылғы сыуалыш тураһында
- ↑ «Российские студенты просят вывезти их из Египта» Би-би-си сайтында репортаж
- ↑ Меңләгән мысырлылар Ҡаһирә үҙәгендә Мөбәрәктең китеүен байрам итә. Би-би-си
- ↑ renesys.com :: 27.01.2011 :: Глобальные интернет провайдеры в Египте
- ↑ Ministry of Electricity and Energy
- ↑ EEHC
- ↑ В Египте упали доходы от туризма — Египет — TURIZM.RU
- ↑ Письмо Росреестра о написании названия города на русском языке.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Арабская Республика Египет: Справочник/АН СССР, Ин-т Африки. — М.: Наука, 1990. — 355 с.
- Васильев А. М. Египет и египтяне. М., 1986.
- Правовые системы стран мира. Энциклопедический справочник. Под ред. А. Я. Сухарева. М., НОРМА, 2003. Статья «Египет». С. 244—254.
- Беляков В. В. Русский Египет — М.: Вече, 2008. — 335 б. — ISBN 978-5-9533-3014-5.


c: text/html

text:
Күптән түгел Хәйбулла районы хакимиәте тәҡдиме менән йәш быуында тыуған төйәккә ҡарата һөйөү тойғоһо тәрбиәләү, тирә-яҡ мөхитте һәм тәбиғәт һәйкәлдәрен ҡурсалауға өйрәтеү, иҫтәлекле урындарға иғтибарҙы арттырыу һәм һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү маҡсатында “Хәйбулла районының тәбиғәт һәйкәлдәре” исемле автоуҙыш үтте. Унда райондың тыуған яҡты өйрәнеүселәре, уҡытыусылар һәм уҡыусылар ихлас ҡатнашты. Дүрт көн буйы барған автоуҙыштың һуңғы көнөндә беҙгә лә ҡатнашыу бәхете тейҙе.
Шуныһы ҡыуаныслы: төбәктең тыуған яҡты өйрәнеүселәре йылдар дауамында райондың һигеҙ тәбиғәт ҡомартҡыһын, айырыуса яҡлауға һәм һаҡлауға мохтаж ун тәбиғәт объектын ныҡлап өйрәнгән. Тап уларҙың тырышлығы менән башланған изге эш быйыл, ниһайәт, үҙ маҡсатына өлгәште, сөнки тәбиғәт ҡомартҡылары менән яҡындан танышыу маршруттарын улар төҙөгән. Һәр урында тыуған яҡты өйрәнеүселәр ойошмаһы ағзаларының тикшеренеүҙәренә таянып, ғилми яҡтан нигеҙләнгән сығыштары киләсәктә ниндәй эш башҡарыу кәрәклеге хаҡындағы тәҡдимдәр менән үрелеп барҙы. Мәҫәлән, Бәләкәй Арыҫланғол ауылы янында “Ҡыҙыл китап”ҡа ингән, республикала бик һирәк осраған күк артыш үҫә. Шулай уҡ Мәйтүбә битләүендә юғала барған бик боронғо артыш ағасын осратырға мөмкин. Оло Әбеш ауылына ҡараған биләмәлә бер саҡрымға һуҙылған андыҙ урындары ла ҡурсалауға мохтаж.
Һуңғы көндә автоуҙышта ҡатнашыусыларҙы бигерәк тә ҡыҙыҡлы, иҫтәлекле урындар көтә ине. Тәүге туҡталыш күптәр өсөн көтөлмәгән булды. Ул — боронғо диңгеҙ төбө Ҡайынҡабаҡ. Ғалимдар һәм археологтар билдәләүенсә, был урында элек диңгеҙ булған. Хәҙер ҙә уның ярҙарынан беҙгә билдәле булмаған балыҡтарҙың, һөйрәлеүселәрҙең һөлдәләре, ҡабырсаҡтар табыла икән. Бындай үҙенсәлекле ер Хәйбулла районында ғына түгел, ә тотош Көньяҡ Уралда берәү генә. Рәсәй буйынса быға оҡшаш мезозой эраһына хас диңгеҙ ҡатламы Мәскәү, Һарытау өлкәләрендә генә бар. Элегерәк хатта диңгеҙ терпеләренең ҡалдығына тап булғандар, әле уларҙың энәләре килеп сыға, ти тыуған яҡты өйрәнеүселәр. Шуныһы ҡыҙыҡлы: бында ике миллиметрҙан алып утыҙ өс сантиметр оҙонлоғона тиклемге белемниттарҙы ла осратырға мөмкин. Хәйер, уны һатыу өсөн файҙаланыусылар ҙа юҡ түгел. Шуға күрә сараны ойоштороусылар Ҡайынҡабаҡты БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына тәбиғәт ҡомартҡыһы булараҡ тәҡдим итергә һәм ошо урынды айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһенә тиңләргә тәҡдим итте.
Киләһе туҡталыш – Юлбарыҫ ауылы янында үҫкән меңйәшәр ҡарағас. Хәйер, гәзит биттәрендә был хаҡта мәҡәлә донъя күргәйне инде. Райондың тыуған яҡты өйрәнеүселәр ойошмаһы етәксеһе, Аҡъярҙың 1-се мәктәбенең тарих уҡытыусыһы Шәһит Мәжит улы Баймырҙин әйтеүенсә, ауылдан биш саҡрым алыҫлыҡтағы ҡарт ҡарағас — Көньяҡ Уралдағы ылыҫлы ағастар дендрологияһы һәм фитогеографияһы өсөн бик үҙенсәлекле күренеш. Меңйәшәр ҡарағас 1998 йылда
Хәйбулла район Советы ҡарары менән тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә. Әле райондағы иң ҡарт ағасҡа – 170 йәш. Әммә Юлбарыҫ ауылында йәшәгән ололар Мөхәмәҙи менән Әмир Вәхитовтарҙың һөйләүенә ҡарағанда, ҡарағасҡа 600-700 йыл тирәһе булырға тейеш. Бында күп кеше килеп, изге ағас янында туҡталып, уны ҡосаҡлап, төрлө теләк теләй. Ауырыуҙарға — дауаһын, аҙашҡандарға юл күрһәтеүсе, шанлы һәм данлы тарихыбыҙҙың тере хәтере, рухи көс биреүсе илаһи бер мөғжизәгә тиң меңйәшәр ҡарағас янында барыһы ла нисектер таҙарынып, яман уйҙарҙан арынып, үҙҙәренә көс һәм рух алғандай тойолдо. Шул саҡ барыбыҙҙы ла ҡойондороп яуған ямғыр тамсылары аша ҡарт ағас үҙ фатихаһын биргәндәй булды. Шуғалыр ҙа изге урындан берәү ҙә китергә ашыҡманы, һәр кем тәбиғәт ҡомартҡыһы янында оҙағыраҡ торорға тырышты, буғай.
Шуныһы иғтибарға лайыҡ: Һамар ауыл биләмәһе башлығы Вәкил Фәйзуллиндың тырышлығы менән быйыл ҡарт ағасты уратып яңы ҡойма эшләнгән, ял итеү өсөн эскәмйәләр ҡуйылған, тирә- яғы таҙартылған, мәғлүмәт таҡтаһы ҡуйылған. Ысынлап та, ниндәй генә төбәктәге тәбиғәт ҡомартҡыһын һәм объектын алма, урындағы ҡала һәм район, ауыл хакимиәте етәкселәре, тарихсылар, тыуған яҡты өйрәнеүселәр һәм ауыл халҡы һаҡсыл ҡарашта түгел икән, тәбиғәтебеҙҙең был мөғжизәләрен киләсәк быуындарға һаҡлап ҡала алмаясаҡбыҙ. Шуға күрә әлеге эште бөгөндән үк башлау кәрәк. Был йәһәттән беҙгә хәйбуллаларҙан өлгө алып, уларҙан өйрәнергә генә ҡала.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 416
ЛИКЁР-АРАҠЫ СӘНӘҒӘТЕ, аҙыҡ-тәм сәнәғәтенең араҡы һәм ликёр-араҡы изделиелары етештереү б‑са тармағы. Сеймал итеп аҙыҡ сеймалынан (иген культуралары ашлығы) алынған этил спирты, йомшартылған һыу, төрлө хуш еҫле һәм тәм биреүсе өҫтәмәләр (шәкәр, органик кислоталар, эфир майҙары, үләндәр һ.б.) файҙаланыла. 18 б. уртаһында Башҡортостан терр‑яһында тәүге шарап ҡыуыу заводтары барлыҡҡа килә. Заводтар продукцияһы ҡаҙнаның спиртлы эсемлек һата торған палаталары тарафынан билдәләнгән хаҡҡа һатып алына һәм ҡаҙна магазиндары аша спиртлы эсемлек ҡулланыу йорттарына ебәрелә. Хосуси шарап ҡыуыу биналары хужалары (дворяндарҙан башҡа) шарап ҡыуыу хоҡуғы өсөн, хосуси спиртлы эсемлек ҡулланыу йорттары хужалары шарап һатыу хоҡуғы өсөн йолом түләй. 1863 й. йолом түләү акциздар м‑н алмаштырыла. 1896 й. дәүләт шарап монополияһы индерә. 19 б. аҙ. — 20 б. башында Өфө, Бөрө, Бәләбәй, Златоуст, Стәрлетамаҡ ҡҡ. ҡаҙна шарап складтары эшләй, уларҙа спирт ректификациялана һәм ҡойола. 1918 й. шарап ҡыуыу з‑дтары национализациялана. 1914—24 йй. араҡы һатыу тыйыла, спирт хәрби, техник һәм медицина маҡсаттары өсөн ҡулланыла. Тыйыу алынғандан һуң 20‑се йй. Өфө һәм Бөрө ликёр-араҡы з‑дтары, Бәләбәй спирт-араҡы з‑ды асыла. 1937 й. алып араҡы унификацияланған рецептуралар б‑са етештерелә. 1948 й. башлап спиртовканы (спирт һәм һыу ҡатышмаһы) таҙартыу өсөн ағас күмере урынына активлаштырылған күмер ҡулланыла. Респ. ликёр-араҡы һәм спирт з‑дтары 20‑се йй. башынан Башҡ‑н спирт тресы, 1957 й. алып респ. аҙыҡ-түлек сәнәғәте идаралығы, 1976 й. — “Башспирт” ПБ, 2000 й. — “Башспирт” ААЙ составына инә.
Араҡы һәм ликёр-араҡы изделиелары сығарыу 1990 й. 3535 мең дал, 1995 — 6857, 2000 — 4798, 2004 — 4286, 2009 й. 4038 мең дал тәшкил итә. Продукцияһы БР‑ҙа һәм РФ‑тың башҡа төбәктәрендә һатыла. “Башспирт” ААЙ составында 5 пр‑тие: Бөрө спирт-араҡы комбинаты, Бәләбәй спирт-араҡы комбинаты, Ермолаевка спирт-араҡы комбинаты, Өфө спирт-араҡы комбинаты, Стәрлетамаҡ спирт-араҡы комбинаты. Л.‑а.с. өсөн белгестәр БДАУ‑ҙа, ӨДИСА‑ла, Механика-технология колледжында, Мәләүез механика-технология техникумында әҙерләнә.
Р.Ә.Зәйнуллин
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Сочиҙағы ХХII “Бөтә Рәсәй” заманса журналистика форумында милли киң мәғлүмәт саралары көнө үтте. Унда “Рәсәйҙең иң яҡшы биш этник баҫмаһы” конкурсында еңеүселәр бүләкләнде.
Былтыр журналистар форумында ошо башланғысты тәҡдим иткән Саха (Яҡут) Республикаһы бәйгене артабан ойоштороу эстафетаһын Башҡортостанға тапшырҙы. Яҡутстан башлығы Айсен Николаевтан конкурстың символик кубогын Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов ҡабул итте.
Республикабыҙҙан ике баҫма бәйгелә еңеү яуланы. “Рәсәйҙең иң яҡшы биш этник баҫмаһы” конкурсында илебеҙҙең 19 төбәгенән йәмғеһе 69 баҫма ҡатнашты. “Иң яҡшы балалар баҫмаһы” тип – “Аҡбуҙат” журналы, “Иң яҡшы район гәзите” тип “Туймазинский вестник” танылды.


text:
- Подробности
- Просмотров: 826
АКВАРЕЛЬ (фр. aguarelle) һыу ҡушып шыйығайтылған буяуҙар, ш. уҡ ошо буяуҙар м‑н төшөрөлгән рәсем. А. төп сифаты — буяу ҡатламы аша ерлектең (ҡағыҙ, һирәгерәк — ебәк, фил һөйәге) тоны һәм фактураһының үтәнән-үтә күренеүсәнлеге. А. живопись (тон байлығы, төҫ м‑н форма һәм киңлек перспективаһын булдырыу) һәм графика (ҡағыҙҙың әүҙем роле) үҙенсәлектәрен берләштерә. А. үҙгәлекле алымдары — йыуып төшөрөү, сәсрәтеү, лессировкалау (буяуҙы үтә күренмәле итеп һөртөү), еүеш ҡағыҙҙа эшләү. Башҡортостанда тәүге А. эштәре 20 б. башында барлыҡҡа килә. 1910‑сы йй. уртаһынан А. Өфө сәнғәт түңәрәге күргәҙмәләрендә һиҙелерлек урын ала, уның даими экспоненттары булып М.Н.Елгаштина һәм Ҡ.С.Дәүләткилдеев тора. Елгаштинаның традицион алымдар м‑н башҡарылған А. төҫтәр асыҡлығы һәм композицион бөтөнлөгө м‑н айырыла. Дәүләткилдеев ижадында тәүге тапҡыр милли образдар, башҡорттарҙың көнкүрешен һәм йолаларын сағылдырып, А. тарихында өр-яңы бит аса: “Башҡорт йорто тупһаһы”, “Башҡорт ҡыҙы” (икеһе лә — 1928 й.). Рәссамдың әҫәрҙәрендә А. хас график сифаттар һаҡланып, бер үк ваҡытта был техниканың һынлы сәнғәт мөмкинлектәре лә файҙаланыла. В.С.Сыромятников та үҙенең эскиздарында А. техникаһын ҡуллана: “Тирмә эсе” (1929), “Йәйләү тирмәһе”, “Башҡорт ҡыҙының байрам кейемендәге портреты” (икеһе лә — 1930 й.). Б.М.Пискуновтың “Башҡорт ғәскәрҙәренең Ҡыҙыл Армия яғына күсеүе” (30‑сы йй.) картинаһы — А. “картина” трактовкаһына тап килгән һирәк өлгөләрҙең береһе, унда А. материалдарын файҙаланыу ысулдары һәм композицион сиселеш майлы рәсем сәнғәте техникаһына бик яҡын тора. Дөйөм алғанда, был осорҙағы А. классик традициялар йүнәлешендә үҫешә. 50‑се йй. башҡ. акварелендә А.Кузнецов төшөргән портреттар барлыҡҡа килеү м‑н билдәләнә, уның күпселек эштәренең рәсем структураһы майлы рәсем сәнғәте алымын хәтерләткән, әммә А. үҙенсәлектәрен — төҫтөң асыҡлығын, үтәнән-үтә күренеүсән сафлығын һәм графиканың еңеллеген — һаҡлаған ваҡ өҙөк-өҙөк буяҡтарға нигеҙләнгән: “Студияла”, “Ҡарсыҡ”, “Мари ҡыҙы”, “Сығыштан һуң” (барыһы ла — 1958 й.). Башҡортостанда А. ҡарата ҡыҙыҡһыныу 60‑сы йй. илдә А. күргәҙмәләре үткәндән һуң арта. Әҫәрҙәрҙең жанр диапазоны киңәйә: натюрморт — Елгаштина (“Айва”, 1960; “Яҙын”, 1961; “Кактустар”, 1963), пейзаж — Л.Я.Круль, Л.Д.Бикташев, Ә.М.Сәфәрғәлиев, портрет — Ғ.С.Мостафин, Ә.Ф.Лотфуллин эштәрендә сағылыш таба. Сюжет-хикәйәләү характерындағы тормошҡа бәйле әҫәрҙәр ижад итеүсе Р.Й.Хәлитов “акварель — картина” йүнәлешен сағылдыра: “Блюхер рейды” (1968), “Көт” (1969). Хеҙмәт темаһы Х.Х.Ғәниев А. һүрәтләнә (“Төнгө обход” триптихы, 1972; “Эш сменаһы”, 1973; “Нефть һаҡлау урыны”, 1974). Дөйөм алғанда, 1960 йй. авторҙарҙың ижады реалистик стилистика сиктәрендә үҫешеүен дауам итә, ә А. техникаһы үҙаллыраҡ әһәмиәткә эйә була бара. А. 70—80‑се йй. әүҙем үҫешеүенә, әҫәрҙәрҙең тематикаһы һәм пластик теле байыуына Бөтә Союз, Рәсәй һәм респ. күргәҙмәләре, ш. уҡ рәссамдарҙың ил б‑са ижади сәфәрҙәре булышлыҡ итә. Башҡ. А. шул осорҙағы ил сәнғәтенә хас художестволы эҙләнеүҙәрҙең дөйөм ағымында үҫешә. Рәссамдарҙың эштәрендә һынлы сәнғәт телен яңыртыу теләге һиҙелә: И.И.Фартуковтың “Тойлала байрам”, “Кихну утрауынан Эне” (икеһе лә — 1987) рәсемдәре һ.б. Сюжетты реалистик һүрәтләү ассоциатив-метафоралы була бара, был айырыуса В.Н.Лесин ижадында асыҡ сағыла: “Ҡоро урман”, “Яҙ хәбәрсеһе” (икеһе лә — 1986). Шуның м‑н бер рәттән, З.Ғ.Ғаяновтың (“Ҡыш башы”, 1983), В.И.Суздальцевтың (“Ферапонтово”, 1987) киң ҡылҡәләм, күп тапҡыр йыуып төшөрөү ысулдары м‑н төшөрөлгән, төҫтәр нескәлеге хас эштәрендә пейзаж А. лирикаһы һыҙаттары ла һаҡлана. Милли образдар психологияһын Лотфуллиндың төҫтәрҙең декоратив яңғырашын сағылдырыусы А. портреттары аса (“Ҡарсыҡ портреты”, 1981). 90‑сы йй. башҡ. А. яңы исемдәр барлыҡҡа килә. Буяуҙың үтә күренмәле еңеллеге һәм башҡарыу иреклеге м‑н Р.М.Йәғәфәровтың “Өйҙә”, “Эшләпәле ҡатын” (икеһе лә — 1996) эштәре айырылып тора, унда фигуралар күркәмлеге һәм һомғоллоҡ пластикаһы нескә сағылдырыла. Традицион һәм яңы алымдар Р.Р.Абдуллин ижадында аһәңле берләшә. Рәссамдың ҡыҙыҡһыныуы пейзаж жанрына йүнәлгән, унда авторҙың донъяны ҡабул итеүе образдың эмоциональ байлығы, композицион алымдар динамикаһы аша бирелә. Л.З.Рәхмәтуллина, И.Ғ.Вәлитов эштәренә башҡа төрлө стилистик ҡараш һәм образлы йөкмәтке хас, улар башҡ. А. сағыу төҫтәрҙең әүҙемлеге, форма һәм киңлектең шартлы үҫеше ысынбарлыҡты ассоциациялар рәтенә әүерелдереүсе яңы йүнәлеште билдәләй. Рәхмәтуллина (“Ольхон буйлап” пейзаждар серияһы, 1996) һәм Вәлитов (“Һары ай”, “Сағым”, “Томан”; барыһы ла — 1997) әҫәрҙәрендә ябай пейзаж мотивтары ирреаль төҫ һәм һыҙаттар ала. Уларҙың эш стилистикаһы тәбиғәттәге формаларҙың еңел трансформацияланыуына нигеҙләнә. 21 б. башына башҡ. А. заманса теле барлыҡҡа килеү м‑н бергә (формалар стилләшеүе, һүрәт, төҫ, йөкмәтке һәм композиция роленә башҡа мөнәсәбәт), унда классик позицияларҙың да һаҡланыуы күҙәтелә. 1998 й. Өфөлә тәүге “Акварель яҙы” респ. А. күргәҙмәһе үтә.
Әҙәб.: “Акварельная весна”: выставка акварели Башкортостана: каталог /авт.‑сост. И.Н.Оськина. Уфа, 1998.
И.Н.Оськина
Тәрж. Г.С.Балтабаева


text:
Аҫ
Аҫ (рус. горностай, лат. Mustela erminea) — һыуһарҙар төркөмөнә ҡараған затлы тиреле йыртҡыс йәнлек; йыртҡыстар отряды һыуһарҙар ғаиләһенән имеҙеүсе хайуан. Европала, Азияла һәм Төньяк Америкала киң таралған.
Кәүҙәһе һуҙынҡы, һығылыусан, оҙонлоғо 17—32 см, ҡойроғоноң оҙонлоғо 6—12 см, ауырлығы 200 г. Йәйен тиреһе көрән-һарғылт төҫтә, ҡышын — аҡ, ҡойроҡ осо ҡара йәки ҡоңғорт-ҡара. Ағастарғга яҡшы мена һәм яҡшы йөҙә. Ояларын өндәрҙә, ҡыуыштарҙа, ағас тамырҙары аҫтында яһай. Төнөн актив йәшәү рәүеше алып бара. Төп аҙығы — сысҡан һымаҡ кимереүселәр, ҡоштар, кәлтәләр. Аҫтар — моногамднар, йылға бер тапҡыр үрсейҙәр. Ҡушылыу ваҡыты яҙ йәки йәй башында. Балалары (уртаса 7—9 бала) киләһе йылдың яҙында тыуа. Ҡиммәтле тире бирә торған йәнлек.
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
Ҡағыҙ
Ҡағыҙ — яҙыу, һүрәт төшөрөү, төрөү һ.б. өсөн табаҡ бит формаһында материал. Ҡағыҙ үҫемлектәрҙән, икенсел сеймалдан, иҫке сепрәктәрҙән, макулатуранан алынған целлюлозанан эшләнә.
1803 йылдан башлап ҡағыҙ эшләүсе машина ҡулланыла.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡытай йылъйыляҙмалары, ҡағыҙҙы беҙҙең эраның 105 йылында Цай Лун уйлап тапҡан, тип хәбәр итә. Ә шулай ҙа, Ҡытайҙың төньяҡ провинцияһы Шаньсиҙа табылған ҡәберлектә 1957 йылда ҡағыҙ киҫәктәре табыла. Тикшереүселәр был ҡағыҙ беҙҙең эраға тиклем II быуатта эшләнгән тип билдәләй.
Цай Лунға тиклем ҡағыҙҙы киндер сүсенән (пенька), ебәк ағасынан (шелковица), ағас көлөнән, шулай уҡ эшкә яраҡһыҙ ебәк ҡорто йомғағынан (кокон шелкопряда) эшләгәндәр.
Цай Лун ебәк ағасы сүстәрен, ағас көлөн, сепрәк һәм киндер сүсен бергә төйөп-ваҡлаған. Килеп сыҡҡан иҙмәгә һыу ҡушып ағастан эшләнгән формаға һалған. Килеп сыҡҡан массана ҡояшта киптереп, таш менән тигеҙләгән. Һөҙөмтәлә ныҡлы ҡағыҙ табаҡ биттәре килеп сыҡҡан. Был уйлап табыуҙан һуң ҡағыҙ эшләү ысулы бик тиҙ камиллаштыралған. Ҡағыҙға крахмал, келәй, тәбиғи буяуҙар ҡуша башлағандар. VII быуат башында ҡағыҙ эшләү ысула Корея, Японияла билдәле була. Тағы 150 йылдан әсиргә алынған хәрбиҙәр аша ҡағыҙ эшләү ғәрәптәргә билдәле була.
VI—VIII быуаттарҙа ҡағыҙ Урта Азия, Япония һәм Азияның башҡа илдәренде етештерелә. XI—XII быуатта ҡағыҙ Европаға килеп етә һәм яҙыу өсөн ҡулланылған күнде (пергамент) алыштыра. XV—XVI быуатта китап баҫыу эше алға киткәс ҡағыҙ етештереү эше үҫешә. Ул ваҡытта ҡағыҙҙы ябай ысул менән эшләйҙәр — килелә ағасты сүкеш менән ваталар.
XVII быуаттың икенсе яртыһында уйлап табылған онтау машинаһы — рол ҡағыҙ етештереү эшендә ҙур әһәмиткә эйә була. XVIII быуатта ролдар ҙур кимәлдә ҡағыҙ етештерергә һәләтле була. Әммә ҡағыҙ массаһын ҡулдан ҡойоу был эште тотҡарлай. 1799 йылда Н. Л. Робер (Франция) хәрәкәт итеүсе селтәр ярҙамында ҡойоу эшен механизациялаштыра.
Англияла бер туған Г. һәм С. Фурдринье, Роббер патентын һатып алып, механизациялаштырыу эшен дауам итәлер һәм 1806 йылда ҡағыҙ эшләү иашинаһына патент алалар. XIX быуат уртаһында ҡағыҙ эшләү машинаһы бер туҡтауһыҙ эшләүсе ҡатмарлы агрегатҡа әйләнә.
XX быуатта ҡағыҙ етештереү, үҙенәң йылылыҡ станциялары, химик цехтары булған эре сәнәғәт тармағына әйләнә.


text:
- Внимание
- Подробности
- Просмотров: 762
“ЗАРИФА”, 1) башҡ. халыҡ йыры, ҡыҫҡа көй. Йырҙың көйөн тәүге тапҡыр С.Г.Рыбаков 1894 й. Ырымбур губ. Верхнеурал өйәҙе Аҡимбәт а. (хәҙ. БР‑ҙың Әбйәлил р‑ны Ташбулат а.) М.Ҡараҡаевтан яҙып ала, “Урал мосолмандарының музыкаһы һәм йырҙары, уларҙың көнкүреше тураһындағы очерк менән” китабында баҫтыра. Көйөн һәм һүҙҙәрен артабан Л.Н.Лебединский, Ғ.З.Сөләймәнов яҙып ала. Шаян бейеү таҡмағы. Рыбаков яҙып алған версия б‑са, йырҙы Ырымбур губ. Верхнеурал өйәҙе Ҡушый а. (БРҙың Әбйәлил р-ны) Зарифа исемле бейеүсе сығарған. Көйгә йомшаҡ йыйнаҡ интонация, ритмлылыҡ, һалмаҡ темп хас. Шиғри тексы ҡоҙа м‑н ҡоҙағый араһындағы шаян әйтешкә ҡоролған. “З.” көйөн М.Х.Әхмәтов — тауыш һәм фп, Х.Ф.Әхмәтов — хор һәм фп, Т.Ш.Кәримов инструменталь ансамбль өсөн эшкәртә.
2) Башҡ. уйын бейеүе (күмәк). Проф. сәхнәлә тәүге тапҡыр 1940 й. Ф.Ә.Ғәскәров ҡуя һәм ул Башҡ. дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле (ҡара: Ғәскәров Ф. исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле) репертуарына инә. Бейеү йәштәрҙең шаян уйындарынан, уйын-көлкөнән тора. Унда йәшлек дәрте м‑н нескә лиризм үҙенсәлекле үрелә – ҡыҙҙарҙың һәлмәк һәм нәзәкәтле хәрәкәттәре егеттәрҙең аныҡ, ритмлы һәм ыҡсым хәрәкәттәре м‑н ҡушыла. Башҡарыусы-солистар: Х.Н.Мағазова м‑н М.Р.Иҙрисов, Р.М.Хәзиева м‑н Х.Ғ.Зөбәйҙуллин, БР‑ҙың атҡ. артисы Г.З.Әбделмәнова м‑н Р.С.Әбделмәнов.
Әҙәб.: Башҡорт халҡ йырҙары. Өфө, 1954; Нагаева Л.И. Танцы восточных башкир. М., 1981.
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Ҡулында – ҡот, телкәйендә – ҡөҙрәт«Ун һигеҙ йыл буйы тик-томалға кешенән ҡурҡып яфаландым. Ниндәй генә дауаханаларҙа ятманым, ҡайһы ғына өшкөрөүсегә йөрөмәнем. Ышанаһыңмы юҡмы, ярты йыл элек ошолай яңғыҙым урамға, кеше араһына бөтөнләй сыға алмай инем. Сәйерлегемдән ялҡып, ирем...
Күңелендә – йәйғор нурҙары Ирада Фазлаеваның исеме, яғымлы йөҙө сәнғәт һөйөүселәргә яҡшы таныш. Ул – Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы. 2011 йылдың миҙгеле ябылғанда, ул театрҙың “Сәхнәгә сәмле ҡараш” Маҡтау грамотаһына лайыҡ булды....
Лянторҙа бар бер гүзәл«Яҡташтарымдың ватансыл, илһөйәр булыуҙарын күреп, күңелем ғорурлыҡ менән тула. Беҙҙең Лянтор ҡалаһына нигеҙ һалыусы – Ишембай районынан сыҡҡан башҡорт кешеһе – Мөхтәр Бәхтиғәни улы Назарғәлиевты бында һәр кем оло хөрмәт менән хәтергә ала. Ул...
“Ҡатындар”ҙың биттәрен асҡанда…Иғтибар итегеҙ: һеҙҙең ҡарамаҡҡа яңы рубрика! Йәмғиәттә, ғаиләлә атай һүҙе, атай абруйы юғала барған кеүек. Әммә шундай атайҙар бар – улар хаҡында оҙон-оҙаҡ һөйләргә, күптәргә өлгө итеп ҡуйырға була. Атайлы бала, нисек кенә булмаһын, арҡалы инде ул....
Айға үрелгән – нурға күмелгәнУн бер йыл буйы “Сәләм” тапшырыуында беҙгә “Хәйерле иртә!” теләп уятҡан, матур көнгә көйләгән мөләйем алып барыусыбыҙ Фаягөл Дәүләтйәрова ҡайҙа булды икән, тигән хаттар ҙа килде беҙгә. Баҡтиһәң, Яңы йыл алдынан уның улы тыуған. Баһадирҙай ныҡ...
Бар яҙмышы уның – тауға үрләү«Ҡайтыр инем яҙға, ҡалпаҡ үрергә, Тағын ниҙәр яҙған миңә күрергә? Менер инем тауға, еләк йыйырға, Ләкин ҡарҙар яуған минең хыялға», – моңло тауышлы йырсының ошо йыры ни эшләптер гел ҡолаҡ осонда яңғырай. Халидә Бигичеваның моңоңа, гүзәллегенә...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 266
НИКОН II (донъяуи исеме Васюков Николай Николаевич; 1.10.1950, Тамбов өлк. Марьевка а.), дин әһеле, епископ (1990 й. алып), архиепископ (2001 й. алып), Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты (2012 й. алып), Башҡортостан митрополияһы башлығы (2011 й. алып). Дини тәғлимәт канд. (1991). Архиепископ (2001), митрополит (2012). Монахлыҡ ҡабул иткән (1984). Красноярск мед. ин‑тын (1974), Ленинград дини акад. (1990) тамамлаған. 1983 й. алып Ульяновск епархияһында: священник, 1985 й. башлап Неопалимов сиркәүе настоятеле, благочинныйы, 1989 й. — секретары. Өфө епархияһы етәксеһе вазифаһында 8 монастырь, Православие Изге Тихон гуманитар университетының Өфө дистанциялы уҡытыу үҙәген, Епархия китапханаһын, икона яҙыу оҫтаханаларын һ.б. аса. Н.II эшләгән осорҙа мәхәлләләр һаны арта, Өфө, Ишембай, Күмертау, Октябрьский һ.б. ҡалаларҙа ҡорамдар төҙөлә, “Уфимские епархиальные ведомости” гәз. яңынан нәшер ителә башлай, Епархия идаралығы эргәһендә хәйриәһәм соц. хеҙмәт, дини белем биреүһәм катехизация, мәҙәниәт, изгеләр рәтенә индереүһ.б. бүлектәр ойошторола. Урыҫ православие сиркәүенең Поместный (1988, 1990, 2009) һәм Архиерей соборҙарында ҡатнаша, Изге Афон тауына (2004), Иерусалимға (1993, 1996) ғибәҙәт ҡыла. Почёт (2011), Дуҫлыҡ (2000), 2‑се дәрәжә Мәскәү кенәзе изге Даниил (2005), 2‑се дәрәжә Преподобный Сергий Радонежский (2000), 2‑се дәрәжә Преподобный Серафим Саровский (2010), “Башҡортостан Республикаһында күрhәткән хеҙмәттәре өсөн” (2015) орд. м‑н бүләкләнгән.
Н.П.Зимина
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
«Елберҙәй тик йөрәк түрҙәрендә Йәм-йәшел тыу...»Билдәле шағирә, «Аҡбуҙат» журналының баш мөхәррире Тамара Искәндәриә бәҫле ғүмер миҙгеленә аяҡ баҫа – алтмышын ҡаршылай. Затлы ҡәләм эйәһенең ижад һандығында әүәлдән еңел-елпе, яһалма фекер-ептән туҡылған бер көнлөк яҙмаларға урын булманы. Уның...
«Күк йөҙөндә ҡош юлындай моң ҡалды...»Нуриман районында йәшәп ижад иткән билдәле шағирә, драматург, прозаик Хәлисә Мөҙәрисова матур ғүмер байрамын – 65 йәшен билдәләй. Тынғыһыҙ ижадсының уҡыусыларға тәҡдим иткән шәлкемендәге лирик геройы ла берсә үткәндәрҙе барлап һағышлана, берсә яҡты...
БАБИЧБилдәле яҙыусы, драматург Наил Ғәйетбай Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған «Бабич» романын тамамланы. Ошо әҫәрҙән өҙөк тәҡдим итәбеҙ....
«Ярһынамын мин дә сыҙамайса, Яҙ наҙына түҙмәй башлаһа...»Билдәле шағирә Таңһылыу Ҡарамышева ағинәйҙәр йәшенә артылып, үҙенең етмешен билдәләй. Ә ижадтың йәше юҡ, әҙибәнең яңы шәлкеме лә һәр ваҡыттағыса ярһыу, әммә аҡыллы, дәртле вә сәмле, шул уҡ ваҡытта сабыр, бер ҡараһаң, сабый көлөүен, икенсегә баҡһаң,...
Уймаҡ хикмәттәрАрҙаҡлы хикәйәсе, кинәйә телле юмор оҫтаһы Сабир Шәрипов 70 йәшен билдәләй. Ошо матур уңайҙан файҙаланып, яҙыусыны байрамы менән ҡотлайбыҙ, һаулыҡ һәм оҙон ижад юлы теләйбеҙ! Билдәле ҡәләм эйәһенән уҡыусыларыбыҙға күстәнәскә – яңы «Юл хикмәттәре»....
«Тормош шундай, кеше гел дә Ынтыла үрҙән үргә...»Виниса Фәттәхова халыҡ араһында байтаҡ популяр йырҙарҙың авторы булараҡ билдәле. Бала сағы үткән Илешен һағынып, уға мәңге ынтылып йәшәгән ижадсының халыҡсан, ихлас шиғриәтенән тормошҡа, тыуған ергә ҡарата сикһеҙ һөйөү бөркөлә....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 352
ӨҪКӨ ЙӨҘҘӘ АКТИВ МАТДӘЛӘР, фаза һәм энергетик бәйләнештәрҙе үҙгәртеп, ҡаты һәм шыйыҡ фаза бүленеше сигендә адсорбцияланыуға һәләтле химик берләшмәләр. Тәбиғәттә биол. процестарҙа ҡатнашалар; өҫкө йөҙҙәге активлыҡҡа хайуандарҙың ашҡаҙан‑эсәк юлы һәм ҡанының шыйыҡсалары, үҫемлектәрҙең һуты һәм экстракты составына ингән матдәләр эйә. Ө.й.а.м. тәьҫире молекулаларҙың дифиллегенә (полярлыҡ һәм поляризацияға һәләтлек) бәйле (бер үк ваҡытта составында гидрофиль поляр төркөмдәр һәм гидрофоб поляр булмаған углеводородлы радикал булырға мөмкин). Молекуляр‑дисперслы һәм коллоидлы, ио‑ ноген (анион-, катион активлы, амфолитлы) һәм ионоген булмаған, полимер Ө.й.а.м. айырыла. Анион активлы Ө.й.а.м. карбон кислоталарының, поливалент металдарҙың, ыҫмала, нафтен к‑таларының һабындары, сульфокислоталарҙың тоҙҙары, көкөртлө спирттар, туйынған моноэтаноламидтар, алкандар ҡарай; катион активлыларға — азотлы берләшмәләр (амин тоҙҙары, алкил теҙмәле алифатик, ҡатнаш алкил теҙмәле алифатик, ароматик структуралы йәки гетероциклда азот атомлы моно-, бис‑дүртенсел аммоний нигеҙҙәре һ.б.), сульфоний, сульфоксоний, фосфоний, оксоний, иодоний берләшмәләре; амфолитлыларға — карбокси-, сульфо-, фосфобетаиндар, аминокарбон к‑талары һәм уларҙың тоҙҙары; ионоген булмағандарға — спирттар, өсөнсөл аминдар, альдегидтар, кетондар, эфирҙар, алкилгалогенидтар һ.б.; полимерлыларға — полипептидтар, -сахаридтар, синтетик поливинилдар йәки алмашынған полиэтилендар, -оксидтар, -амидтар, -эфирҙар, ш. уҡ карбоксиметилцеллюлоза, полиэтиленгликоль, полиси‑ локсандар һ.б. инә. Ҡаты (киҫәк, йомғаҡ, гранула, онтаҡ), шыйыҡ һәм ярым шыйыҡ (паста, гель) хәлдә сығарыла. Ө.й.а.м. етештереү өсөн төп сеймал — нефть эшкәртеү һәм нефтехимия синтезы продукттары: түбән һәм юғары молекуляр парафиндар, олефиндар, синтетик май к‑талары, юғары май спирттары, бензолдың һәм фенолдың алкилланған берләшмәләре, этилен окисы (ҡара: Нефть продукттары). Етештерелгән Ө.й.а.м. яҡынса 50%‑ы таҙартыу, косметика, синтетик йыуыу сараларында, ҡалғаны — латекстар, каучуктар, полимерҙар, химик сүстәр, фарм. препараттар, үҫемлектәрҙе химик һаҡлау саралары, ярҙамсы текстиль матдәләр, төҙөлөш материалдары, коррозия ингибиторҙары етештереүҙә, нефть сығарыуҙа, ташыуҙа һәм эшкәртеүҙә һ.б., присадкалар, флотацияла реагенттар, дисперслы системаларҙың стабилизаторҙары итеп ҡулланыла. Башҡортостанда ОП‑7, ОП‑10, СНОЗБ маркалы оксиэтилланған алкилфенолдар (“Газпром нефтехим Салават”), лаурил фракцияһының алкилсульфаттары (2004 й. тиклем “Уфахимпром” ААЙ‑нда), алкилланған имидазолиндар (“Каустик”) һ.б. етештереү үҙләштерелә. 20 б. 50‑се йй. алып Г.А.Бабалян етәкс. “БашНИПИнефт”тә (М.Н.Ғәлләмов, Р.Р.Ғәниев, И.И.Кравченко, Б.И.Леви, Е.В.Лозин, Т.Н.Максимова, В.Г. Пантелеев, А.Б.Тумасян, А.Л.Штангеев), ӨНИ‑лә (В.В.Девликамов, Ю.В.Зейгман, М.М.Кәбиров, И.Л. Мархасин, М.К.Рогачёв, З.Ә.Хәбибуллин) ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу өсөн Ө.й.а.м. ҡулланыу б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә (10‑дан ашыу БАССР, ТАССР, Пермь өлкәһе, Ҡаҙағстан, ш. уҡ Көнбайыш Себер ятҡылыҡтарының 35 участкаһында промысла һынауҙары өсөн ОП‑10 маркалы ионоген булмаған Ө.й.а.м.; анион активлы Ө.й.а.м. — төрлө нефть сульфонаттары, карбоксиметилаттар тәҡдим ителә; респ. тәүге тапҡыр 1964 й. Арлан нефть ятҡылығының Нуғай тәж. участкаһында ҡулланыла). 80—90‑сы йй. “НИИнефтеотдача” — Ө.й.а.м. алыу технологияларын эшләү б‑са баш институт, унда Р.Н.Фәхретдинов етәкс. ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу технологиялары эшләнә һәм илдең төрлө төбәктәрендәге нефть сығарыу сәнәғәте пр‑тиеларында индерелә. Л.Е.Ленченкова етәкс. АФ9‑12 маркалы неонол, техник лигносульфонаттар, проксамин нигеҙендә химик яҡтан тотороҡло түбән адсорбциялы композицион системалар тәҡдим ителә. Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми‑тикшеренеү технология ин‑тында гербицидтар эшләнә, уларға Ө.й.а.м. еүешләткес, диспергатор, эмульгатор сифатында инә. Органик химия ин‑тында Ө.й.а.м. дарыу препараттары һәм үҫемлектәр өсөн химик һаҡлау саралары эшләүҙә; БДУ‑ла — полимерҙарҙы эшкәртеү һәм стабилләштереү, коррозияны кәметеү процестарында, көнкүрештә һәм сәнәғәттә файҙаланылған һөҙөмтәле таҙартыу һәм йыуыу саралары эшләүҙә; ӨДАТУ‑ла металдарҙы һалҡын килеш һәм электрохимик ысул м‑н эшкәрткәндә майлау‑һыуытыу шыйыҡсаларында ҡулланыу б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла.
Әҙәб.: К р а в ч е н к о И.И., Б а б а л я н Г.А. Адсорбция ПАВ в процессах добычи нефти. М., 1971; Б а б а л я н Г.А. Физико-химические процессы в добыче нефти. М., 1974; Л е н ч е н к о в а Л.Е. Повышение нефтеотдачи пластов физико‑химическими методами. М., 1998.
Л.Е.Ленченкова
Тәрж. Ф.А.Ғималова


text:
Фәтхә хәрәкәте булған һүҙҙәрҙе һәм һөйләмдәрҙе уҡыуӨйрәнеүҙе башларға Мастер тест үтергә
Фәтхәле һүҙҙәрҙе уҡыу бүлегенә инеш
Был бүлектә һеҙ фәтхәле ябай һүҙҙәрҙе уҡырға өйрәнерһегеҙ. Һәр уҡылған һүҙ ентекле аңлатыла. Һеҙ дөрөҫ уҡыуҙың нигеҙе булған мөһим ҡағиҙәләр тураһында белерһегеҙ.
Был бүлектә әйтелеше буйынса оҡшаш хәрефтәр булған һүҙҙәр парҙарын уҡыуға иғтибар итербеҙ. Шулай итеп, айырым һүҙҙәрҙе генә түгел, а уларҙың ПАРҘАРЫН уҡыясаҡбыҙ. Беҙ оҡшаш хәрефтәр һәм уларҙың дөрөҫ әйтелешенең ифрат мөһимлеге тураһында күп һөйләнек инде. Ни өсөн беҙ был һорауға туҡтауһыҙ баҫым яһауыбыҙҙы яҡшыраҡ аңлау мөмкинселеге һеҙҙә был дәрестә тыуасаҡ.
Был бүлектә фәтхә хәрәкәте булған һөйләмдәрҙе уҡый башлайбыҙ. Һүҙҙәрҙе хәрәкәттәр менән уҡыуҙың мөһим ҡағиҙәләрен иҫләгеҙ. Улар һеҙгә кәрәгәсәк.
Әйҙәгеҙ фекерләйек...


text:
Яңылыҡтар
22 ғинуар - Нефтекамала Ҡышҡы фестиваль!
2017 йылдың 22 ғинуарында Нефтекама ҡалаһы ҡала округында "Арсенал" кинотеатры эргәһендә "Матурлыҡ - йәшәү рәүеше" ҡышҡы фестивале үтәсәк.
Фестивальда балалар һәм ололар өсөн ҡышҡы уйындар, дөрөҫ туҡланыу буйынса лекциялар, Олимпия чемпионы Алесандр Легковтан мастер-класстар, бүләктәр, профессионалдарҙан кәңәштәр планлаштырылған.
Сараны танылған Рәсәй алып барыусыһы Тимур Соловьев алып барасаҡ.
Фествиаль ҡыҫаларында шулай уҡ Вэлнэс-бейеү менән иң масштаблы флеш-моб ойоштороласаҡ. Унда бейеү хәрәкәттәрен белгән һәм кейемендә көрән төҫ булған һәр кеше ҡатнаша ала.
Был мөһим һәм ҙур саранан ситтә ҡалмағыҙ! Ваҡыттығыҙҙы файҙа менән үткәрергә ашағығыҙ!


text:
1890 йыл
1890 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһанынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1890 йылы, 2 мең йыллыҡтың 890 йылы, XIX быуаттың 90 йылы, XIX быуаттың 9 ун йыллығының 10 йылы, 1890 йылдарҙың 1 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1 апрель — Миңлебаев Ғиләжетдин Фәсхетдин улы (Ғүмәрский Ғиләж), драматург, Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы.
- 25 октябрь — Таһиров Авзал Мөхөтдин улы, башҡорт яҙыусыһы, БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты (БашЦИК) Рәйесе (1931—1937). Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 10 декабрь — Әхмәтзәки Вәлиди Туған, күренекле сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли хəрəкəте етəксеһе, автономиялы Башҡортостанға нигеҙ һалыусы. Шәрҡиәтсе һәм төркиәт белгесе, Фәлсәфә докторы (1935), профессор, Манчестер университетының мөхбир докторы (1967).


text:
Гана
Гана (ингл. Ghana) йәки Гана Республикаһы (ингл. Republic of Ghana) — көнбайыш Африкалағы дәүләт. Милләтәрҙең дуҫлыҡ берләшмәһенә керә.
Көнбайыштан Кот-д’Ивуар, төньяҡтан Буркина-Фасо, көнсығыштан — Того менән сиктәш. Көньяҡтан Гвинея ҡултығы менән йыуыла.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рельеф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ил территорияһы — тигеҙлек, урыны менән ҡалҡыулыҡтар. Тигеҙлектең төньяғында урманлы плато урынлашҡан. Илдең көнсығышында Того таулығының илдә иң бейек түбәһе Афаджото (885 м) урынлашҡан. Төньяҡтараҡ, Нампонг һикәлтәһенән өҫтәрәк, урман һирәгәйә һәм ҡыуаҡлы әрәмәлек менән алышына. Артабан төньяҡҡараҡ, Гамбага һикәлтәһе буйлап туҡлыҡлы тупраҡлы асыҡ саванналар башлана.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гана ямғырлы һәм ҡоро миҙгелдәр алышынып торған тропик бүлкәттә урынлашҡан. Йылдың ҙур өлөшөндә һауа торошо ҡоро тора. Климат экваториаль-муссон көньяҡ-көнбайышында экваториалгә күсеүсән. Тәбиғи күҙлектән баһалағанда, Гана көньяҡ һәм төньяҡҡа бүленә. Көньяғында климат дымлы, йырып үткеһеҙ мәңге йәшел тропик урманлы. Төньяғы саванна һәм ҡыуаҡлыҡлы ҡоро район.
Ноябрь-февраль айҙарында төньяҡтан ҡоро, туҙанлы «харматтан» еле иҫә, әммә диңгеҙ буйында ул һиҙелмәй. Ямғырҙар осоронда көньяҡ-көнбайыш өлөшө иң яуым-төшөмлө өлкә булып тора (йыллыҡ яуым-төшөм 2000 мм). Температура йыл әйләнәһенә юғары. Тик төньяғында ғына төндә түбәнәйә. Айлыҡ уртаса температура 28°С — 30°С тирәһе. Төньяҡта диңгеҙ буйы һәм урманлы райондарҙа 16°С-ҡа тиклем төшөүе мөмкин.
Флора һәм фауна[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Илдә үҫемлектәрҙең күпселеге юҡҡа сыҡҡан, тик көньяғында ғына, мамыҡ ағасы, ҡыҙыл ағас, цедрела үҫкән урмандар һаҡланып ҡалған. Илдең өстән ике өлөшөн тулыһынса үлән һәм һирәк осрай торған ағастар ҡаплаған саванна алып тора. Ерҙәрҙе үҙләштергәндә фауна ла зыян күргән, тик леопард, гиена, лемур, буйвол, фил, антилопа, маймыл кеүек һөтимәрҙәр һаҡланып ҡалған. Илдә һөйрәлеүселәр күп: күҙлекле йылан, питон, мөгөҙлө ҡара йылан һ.б.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европалылар килгәнсе хәҙерге Гана биләмәһендә XV быуат ҡәбиләләр берләшмәһе һәм урындағы дәүләт ойошмалары булған, шуларҙың иң ҙуры Ашанти федерацияһы.
1482 йылда яр буйына портулалдар килеп төшә. Улар Эльмин ҡәлғәһен, һуңынан Аксим, Шама һәм башҡа ҡәлғәләр төҙөй. Португалдар илдән алтын һәм ҡолдар сығаралар (ул ваҡытта ил Алтын Яр тип атала).
Алтын Яр байлығы башҡа Европа дәүләтәрен йәлеп итә — Нидерландтар, Швеция, Дания, Пруссия, Британияны. XVI быуатта сығарылған алтын донъяла табылған алтындың 10 % тәшкил итә.
XIX быуат урталарына Бөйөк Британия Алтын ярҙан башҡа конкуренттарҙы ҡыуып сығара, 1844 йылда инглиз губернаторы фанти халҡының яр буйындағы хакимдәре менән, уларҙы британ протекторатына алыуы тураһында килешеү төҙөй.
Ашанти дәүләте британдарҙы материк эсенә үткәрмәү өсөн ҡаршылыҡ күрһәтә. 1896 йылда Ашати британ протектораты тип иғлан ителә, 1901 йылда Алтын Ярға ҡушыла.
1940-сы йылдарҙа Алтын Яр халҡының азатлыҡ өсөн көрәше көсәйә. Кваме Нкрума етәкселегендәге көрәш бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итеү менән тамамлана. 1957 йылдың 6 мартынан ил Гана тип атала.
Кваме Нкрума сәйәсәте социалистик илдәргә, беренсе сиратта СССР һәм Ҡытайға йүнәлтелгән була.
1966 йылда Нкруманы офицерҙар төркөмө властан төшөрә. Бынан һуң илдә бер-береһен алыштырған хунта һәм граждандар хөкүмәте алыштыра.
Рәсәй (СССР) менән дипломатик мөнәсәбәттәр 1958 йылдың 14 ғинуарында урынлаштырыла.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалып:Африка союзы Ҡалып:Халыҡтар дуҫлығы берләшмәһе Ҡалып:Франкофония
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
- Подробности
- Просмотров: 507
ДОМЕН СТРУКТУРАҺЫ, магнитта: магнетиктың бөтә күләме б‑са үҙенән-үҙе магнитлау дәрәжәһе төрлө йүнәлештә булған бер төрлө магнитланған макроскопик өлкәләр (домендар) йыйылмаһы. Ферромагнетиктарҙа критик т‑ранан түбән осраҡтарҙа (Кюри нөктәһе) һәм тышҡы магнит ҡыры көсөргәнешлелегенең билдәле бер ҡиммәттәрендә барлыҡҡа килә. Д.с. тибы магнит анизотропияһы үҙенсәлектәренә, сикләүсе йөҙҙәрҙең ориентацияһына (кристаллографик күсәрҙәргә ҡарата), магнетиктың формаһына һәм ҙурлығына, төрлө дефекттарға бәйле. Д.с. магнетиктың тышында магнит ағымы тоташҡан саҡта (мәҫ., Киттелдең Д.с.) йәки уның эсендә тоташтырыусы домендар барлыҡҡа килгәндә яһалырға мөмкин (мәҫ., Ландау—Лифшиц Д.с.). Д.с. яһалыуҙа өҫтәмә энергия талап иткән домен ҡатламдарының барлыҡҡа килеүе мөһим роль уйнай; уларҙа магнитлау дәрәжәһе йүнәлешенең арауыҡтағы үҙгәреүе күҙәтелә. Д.с. ферромагнит кристалдарҙың статик һәм динамик үҙенсәлектәренә тәьҫир итә. Башҡортостанда Д.с. б‑са теоретик тикшеренеүҙәр 20 б. 60‑сы йй. уртаһында М.М.Фарзетдинов етәкс. Башҡорт дәүләт университетының теоретик физика каф. башлана. Ферро-, ферриһәм антиферромагнит материалдарҙа Д.с. теорияһының үҫеше ортоферриттарҙа домен ҡатламдарының яңы тибын бүлергә һәм уларҙа “нескә структураның” барлыҡҡа килеүен алдан әйтергә мөмкинлек бирә (1996 й. МДУ‑ла тәжрибә ярҙамында асыла). Антиферромагнетиктарҙың, көсһөҙ ферромагнетиктарҙың Д.с. һәм уға тышҡы магнит ҡырының, баҫымдың, һығылмалы магнитик тәьҫир итешеүҙең һ.б. йоғонтоһо б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә; домен ҡатламында фазалар күсеүе (М.Ә.Шәмсетдинов һ.б.), периодик Д.с. эйә магнетиктарҙа спин тулҡындары (С.Д.Мальгинова, Р.М.Сабитов, М.Б.Сәғҙәткирәева, А.Ә.Хәлфина, Шәмсетдинов һ.б.) теориялары эшләнә; магнит төрлөлөгөнөң яңы тибы — 0 градуслы домен ҡатламы табыла, уның нигеҙендә реаль магнетиктарҙа спин – яңынан ориентацияланыу күренешендә фазалар күсеүе теорияһы (Р.М.Вәхитов һ.б.) үҫеш ала; кристалдарҙың структур төрлөлөгөндә төрлө топологиялы солитондарҙың барлыҡҡа килеүе динамикаһы һөҙөмтәләре алына (Е.Г.Екомасов, Шәмсетдинов). 1972 й. Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институтының антиферромагнетиктар һәм ферриттар лаб. (Р.А.Дорошенко, Фарзетдинов) тимер-иттрий гранаты, гематит, магнитлы ярым үткәргес кристалдарының Д.с. б‑са эксперименталь тикшеренеүҙәр башлана һәм яңы фотоиндукцияланған эффекттар асыла (Дорошенко һ.б.). Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтында үтә һығылмалы материалдарҙағы Д.с. өйрәнелә (Х.Я.Мөлөков һ.б.).
Р.М.Вәхитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Баланың һәләтен ваҡытында күреп уға дөрөҫ йүнәлеш биреү һәр ата-әсәнең бурысы. Ә инде сабыйҙың талантын үҫтереү ул уҡытыусы-педагогтар иңенә төшә. Ошо маҡсатта ,"Алтынай" балалар театр студияһы ла маһир балаларҙы йыйҙы. Әле улар тәүге аҙымдарын яһай. Уларҙы талантлы, исемдәре республикала киң билдәле оҫталар һәм педагогтар уҡыта. Бында тәрбиәләнеүселәр актер оҫталығы, бейеү һәм йыр сәнғәте буйынса дәрестәр ала. Үҙ бинаһын булдырыу хаҡында хыялланған коллектив киләсәккә ҙур маҡсаттар ҡуйып ижад итә.
Әле март айында үтәсәк сираттағы ,"Һаумы, һаумы, әкиәт!" тип исемләнгән республика конкурсына әҙерлек бара. Бәләкәй балаларҙың тәбиғи һәләтен үҫтереүгә ҙур көс һалыу иң изге бурыс. Был талант һәм оҫталыҡ талап иткән эш. Ә театр-студия ойоштороусылары ҡыйыу рәүештә ошо юғарылыҡҡа табан атлай.


text:
Бөгөн Өфөлә «Смарт-төбәк 2017. Һанлы иҡтисад. Электрон белем биреү мөмкинлектәре» тип исемләнгән тәүге республика IT-форумы үтте
Бөгөн Өфөлә «Смарт-төбәк 2017. Һанлы иҡтисад. Электрон белем биреү мөмкинлектәре» тип исемләнгән тәүге республика IT-форумы үтте
Тәжрибә уртаҡлашыу майҙансығы 600-ән ашыу кешене берләштерҙе. Эшҡыуарҙар, айти-проекттарын тәҡдим итеүселәр һәм дәүләт органдары вәкилдәре башта пленар ултырышҡа йыйылып, мәғлүмәт-коммуникация технологиялары өлкәһендәге мөһим һорауҙарҙы күтәреп сыҡты. Айырым секцияларҙа смарт-йәмғиәт, йәғни аҡыллы йәмғиәт, мәғлүмәт хәүефһеҙлеге мәсьәләләре ҡаралды.Шулай уҡ форум сиктәрендә электрон белем биреү системаһын үҫтереүгә арналған халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференция ойошторолдо.
Форум сиктәрендә республиканың һәм донъяның алдынғы ай-ти компаниялары яңы ҡоролмалары, программа системалары менән таныштырҙы. Телефондағы «Аҡыллы» ҡушымталар, һөт составын билдәләүгә йүнәлтелгән махсус приборҙар күптәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Импортты алмаштырыуға йүнәлтелгән яңы асыштар дәүләт яғынан да хуплау тапҡан.


text:
Пхёнчхан
Пхёнчхан (кор. 평창군?, 平昌郡?평창군?, 平昌郡?, Пхенчхан-гун) — Корея Республикаһы Канвондо провинцияһының өйәҙе.
Административ үҙәге — Пхёнчхан өйәҙ ҡалаһы. Территорияһының майҙаны буйынса илдә өсөнсө өйәҙ булып тора.
Баш ҡалаһы Сеулдан көнбайышҡа табан 180 км тирәһе алыҫлыҡта, Тхэбэксан тауҙарында урынлашҡан.
Пхёнчхан ике тапҡыр — 2010 һәм 2014 йылдарҙа Ҡышҡы Олимпия уйындары үткәреүгә кандидат булған.
2011 йылдың 6 июлендә Дурбанда (КАР) Халыҡ-ара олимпия комитеты президенты Жак Рогге 2018 йылдың XXIII Ҡышҡы Олимпия уйындары Пхёнчханда үтәсәк, тип белдерә.[1]
2013 йылдың ғинуарында ҡалала Махсус Бөтә донъя Ҡышҡы Олимпия уйындары асылған (аҡыл буйынса мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн)[2].
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Когурё ваҡытында хәҙерге Пхёнчхан урынында Уко (хён) округы урынлашҡан, һуңынан ул, Силла Берләшмәһе дәүерендә, Пэго исеменә үҙгәртелә. Ҡабығы дәүерендә, 1387 йылда округ өйәҙе (гун йәки кун) статусын һәм хәҙерге исемен ала. Бынан һуң, ҡалаға округ статусы бирелә, әммә бында Корея короле ҡатыны — вана Мокчо тыуып йәшәүе арҡаһында, 1392 йылда Пхёнчхан яңынан өйәҙ булып китә.
Пхёнчхан үх тарихында бер нисә тапҡыр сиктәрен алмаштыра, һуңғы тапҡыр үҙгәртелеү 1996 йылда була.
Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Олимпия уйындары (ҡала-кандидат)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пхёнчхан Көньяҡ Кореянан XXII ҡышҡы Олимпия уйындары үткәреүгә ҡала-кандидат була. Был — Пхёнчхандың Ҡышҡы Олимпиаданың баш ҡалаһы булыу өсөн икенсе ынтылышы (2010 йылдан һуң).
22 июнь 2006 йылда кандидаттар һаны өсәүгә тиклем ҡыҫҡартыла: Пхёнчхандан тыш, тауыш биреү финалына Зальцбург (Австрия) һәм Сочи (Рәсәй) ҡалалары сыға[3] 2007 йылдың 4 июлендә тауыш биреүҙең һуңғы раундында Зальцбург төшөп ҡалғандан һуң, Пхёнчхан Сочиға 4 тауышҡа ғына еңелә.
Быға тиклем Пхёнчхан 2010 йылғы Ҡышҡы Олимпиадаһының баш ҡалаһы булырға тырыша. Тауыш биреүҙең беренсе этабында ул, 51 тауыш йыйып, еңеүсе була (Канаданың Ванкувер — 40 тауышына ҡаршы һәм Австрияның Зальцбургына — 16), әммә 53-56 иҫәбе менән финалда еңелә. Был — 2000 йылғы Олимпиаданы үткәреүгә тауыш биреүҙә Сидней Пекинды 2 тауышҡа уҙып китеүенән һуң, иң драматик тауыш биреү була.
Пхёнчханда Олимпиада үткәреү ынтылыштары уңышһыҙ булыуына ҡарамаҫтан, властар олимпия объекттарын төҙөүҙе туҡтатмайынса, яңынан 2018 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарын үткәреү ҡала-кандидаттарын һайлауында ҡатнаша[4]. Ҡунаҡханалар, яңы сыңғы «Альпензия» курортын төҙөү башлана. 2010 йылғы заявкаға әҙерләнгән «Хыял программаһы» (ингл. Dream ProgramDream Program) дауам ителә[5]
2018 ҡышҡы олимпия уйындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өсөнсө ынтылыштан һуң, Пхёнчханға Ҡышҡы Олимпианың баш ҡалаһы булыуына өлгәшә. 2011 йылдың 6 июлендә Көньяҡ Африкала Дурбанда Халыҡ-ара олимпия комитеты (МОК) сессияһы барышында 2018 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарын Көньяҡ Корея ҡалаһында үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Пхёнчхан, шулай уҡ Олимпиада үткәреүгә дәғүә иткән немец Мюнхен һәм француз Анси ҡалаларын артта ҡалдыра. Беренсе турҙа уҡ, 2018 йыл Уйындарҙың баш ҡалаһы итеп күпселек тауыш менән Корея билдәләнә[6].
Башҡа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2009 йылдың февралендә Пхёнчхан биатлон буйынса Донъя Чемпионаты үтә.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пхёнчхан, Канвондо провинцияһы үҙәгендә, Тхэбэксан тауҙың битләүендә урынлашҡан. Өйәҙ тирәһендә 100-ҙән ашыу 1000 метр бейеклектәге тау сусаҡтары урынлашҡан. Каннын, Чхонсон, Хвенсон, Йонволь һәм Хончхон менән сиктәш.
Туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пхёнчхан — күп функциональ тау саңғыһы курорты. Унда «Альпензия» саңғы курорты, «Йонпхён» тау саңғыһы үҙәге, биатлон комплексы һәм «Чунбон» стадионы, трамплиндан һикереү үҙәге, «Пугван Феникс Парк» сноуборд һәм фристайл өсөн парк урынлашҡан. Тиҙҙән сана-бобслей трассаһы буласаҡ. Баш мәҙәни иҫтәлекле урындар — Вольджонс һәм Санвонс Будда монастырҙары.
Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пхёнчхан административ 1 өйәҙ ҡалаға һәм 7 волосҡа бүленә[7]:
Символдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Каннын
- Канвондо
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Мюнхен, Анси и Пхенчхан — кандидаты на проведение Игр-2018 (недоступная ссылка — история)
- ↑ В Пхёнчхане состоялось открытие Специальной Олимпиады
- ↑ Новости на Olympic.org. (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012. 30 декабрь 2009 тикшерелгән.
- ↑ PyeongChang Could Be Third Time Lucky. (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012. 30 декабрь 2009 тикшерелгән.
- ↑ PyeongChang Gets into Position for 2018 Olympic Winter Games Bid. (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012. 30 декабрь 2009 тикшерелгән.
- ↑ МОК назвал столицу Олимпиады-2018. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012.
- ↑ Административное деление Пхёнчхана. (ko). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012. 30 декабрь 2009 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Официальный сайт уезда (инг.) (недоступная ссылка — история)
- Страница уезда в вики-энциклопедии Galbijim (инг.)
- Достопримечательности Пхёнчхана
- PyeongChang 2018 — официальный сайт олимпийской заявки Пхёнчхана. (инг.)
- Пхёнчхан — 2018 — история олимпийской заявки Пхёнчана. (рус.)


text:
Халҡыбыҙҙың был әйтеме Түбә ҡасабаһында йәшәүсе ауылдаштарыма — тормош ауырлыҡтарына, аҡсаһыҙлыҡҡа, эш юҡлыҡҡа һылтанып ятмаған, гөрләтеп донъя көткән уңғандарға ҡағыла, сөнки уларҙың ҡайһыһын ғына алмайыҡ, һәр береһе һәр ваҡыт донъя мәшәҡәттәренә сумған, нимә менәндер мәшғүл. Бындағы шәхси хужалыҡтарҙа күпләп ҡаҙ аҫрайҙар, һыйыр малы тоталар. Тағы шуныһы ҡыуаныслы: халҡыбыҙҙың борон-борондан килгән кәсебе — йылҡы үрсетеү ҙә киң ҡолас ала башланы.
Йәштәрҙең уҡыуҙан тыш буш ваҡыттарын файҙалы һәм күңелле итеп уҙғарыу өсөн ҙур эштәр башҡарыла. Был юҫыҡта ал-ял белмәй спортҡа мөкиббән булған тренер Валерий Аксеновтың изге хеҙмәтен айырым билдәләргә кәрәк, сөнки һуңғы бер нисә йылда ғына ул бары тик үҙенең ныҡышмаллығы арҡаһында Түбә ҡасабаһының “Ҡараташ” хоккей командаһын ойоштороп ҡына ҡалмай, үҫмер уйынсыларҙың ата-әсәһе ярҙамында кейемдәр ҡайтартып, район буйынса ғына түгел, ошо төбәктә иң көслө команда иҫәбенә индерҙе. Вероника менән Валерий Аксеновтар ауылдың төрлө мәҙәни сараларында әүҙем ҡатнаша. Әйткәндәй, Вероника башҡорт халыҡ бейеүҙәрен, бар нескәлектәрен тойоп, оҫта башҡара, төрлө мәҙәни сараларҙы күңелле итеп алып бара.
Бынан тыш, ауылыбыҙҙа волейбол, саңғы буйынса ла әленән-әле ярыштар гөрләп үтеп тора. Түбә ауыл хакимиәте башлығы Гүзәл Баянова — бик эшлекле етәксе. Уны ауылдың олоһо ла, кесеһе лә ярата һәм хөрмәт итә. Шулай булмай ни, Гүзәл Ғәйнетдин ҡыҙы ниндәй генә мәҙәни, спорт сараларын ойоштормаһын, етәксемен тип тормай, олоһо менән дә, кесеһе менән дә тиң һөйләшеп үҙе иң алдан йөрөй.
Ауылыбыҙҙа йәшәгән Любовь менән Виталий Табанаковтар — иң күркәм ғаиләләрҙең береһе. Оло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, улар һәр саҡ йәмәғәт, мәҙәниәт, спорт сараларының уртаһында ҡайнай, үҙҙәренең халыҡ алдында йәмле итеп йөрөүҙәре менән йәштәргә лә, ололарға ла өлгө булып тора. Табанаковтарҙың үҙ-ара йылы мөнәсәбәтен, мөхәббәтен күреп хайран ҡалырлыҡ.
Бер туған ҡустым, ауылдың эшлекле фермеры Азат һәм киленем — ауыл клубы мөдире Зиләнең ғаиләһен дә билдәләгем килә. Бынан бер нисә йыл элек кенә Үтәбаевтар, фермер хужалығы ойоштороп, күпләп мал аҫрай, һөт тапшырып һата, гөрләтеп донъя көтә. Улдары Сыңғыҙ, ҡыҙҙары Нәзилә, Азалия, Йәсмин яңыраҡ төбәк конкурсына барып, матур итеп сығыш яһап, призлы урын яулап ҡайтты.
Беҙҙә халҡыбыҙҙың ауыҙ-тел ижадын үҫтереүгә лә ҙур иғтибар бирелә. Сәсәниәбеҙ Таңһылыу апай Сөнәғәтова, төрлө байрамдарға, тарихи ваҡиғаларға арнап мөнәжәттәр, ҡобайырҙар ижад итһә, 9-сы класс уҡыусыһы Маргарита Александрованың яңыраҡ ҡына республика буйынса уҙғарылған башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаһынан беренсе урынды яулап ҡайтыуы ауылдаштарымды ғорурландырҙы.
Ауылымдың егәрле апай-инәйҙәре Рәйлә Исҡужина, Алһыу Һөйәрғолова, Роза һәм Римма Мөстәхетдиновалар, Римма Ғибәҙәтова, Зифа Мәжитова, Альбина Мәүлетдинова кисен ваҡ-төйәк эштәр тамамланғас, айырым йорттарға киске ултырмаға йыйылып, һәр кем үҙенең ҡул эшен, бәйләмдәрен, милли кейемдәр өсөн тегеләсәк күлдәклектәрен алып килеп, эштәре менән була, үҙ-ара кәңәшләшә, йырлашып та алалар. Был шөғөлдәр — халҡыбыҙҙың милли йолаларын сағылдырған матур ғәҙәт. Ауылымда гөрләтеп донъя көткән ғаиләләр бик күп, ҡыҫҡа ғына яҙмамда бөтәһен дә һөйләп бөтөү мөмкин түгел. Уларҙың һәр береһе ихлас, ҡунаҡсыл, ауыр саҡта бер-береһенә ярҙам итергә әҙер тора, ҡайғыны ла, шатлыҡты ла үҙ-ара берҙәй уртаҡлаша улар.
Баймаҡ районы.


text:
Башҡортостандың ҡаҡма туп буйынса ҡатын-ҡыҙҙар йыйылмаһы Рәсәй Кубогында икенсе урынды алды
Башҡортостандың ҡаҡма туп буйынса ҡатын-ҡыҙҙар йыйылмаһы Рәсәй Кубогында икенсе урынды алды Фото: Башҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Башҡортостандың ҡаҡма туп буйынса ҡатын-ҡыҙҙар йыйылмаһы Анапанан көмөш миҙалдар менән ҡайта. Яҡташтарыбыҙ Рәсәй Кубогында икенсе урынды яуланы.
Башҡортостан командаһы финалда Удмуртия спортсыларынан ғына ҡалышты, тип хәбәр итә республика Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте. Башҡортостандың ир-егеттәр йыйылмаһы ярыштарҙа етенсе урынды алды.
Рәсәй Кубогында Башҡортостандан, Удмуртиянан, Мари Иленән, Белгород, Новосибирск, Силәбе, Томск, Тула, Воронеж, Омск, Ярославль, Иваново, Ырымбур, Мәскәү, Курск, Свердловск өлкәләренән, Краснодар крайынан бөтәһе 20 команда сығыш яһаны.
http://www.bashinform.ru/news/1213945-zhenskaya-sbornaya-bashkortostana-po-lapte-zanyala-vtoroe-mesto-na-kubke-rossii-/


text:
- Подробности
- Просмотров: 218
ТОР, йылға, Нөгөш й. (Ағиҙел й. басс.) уң ҡушылдығы. Артмаҡ тауынан төньяҡҡа табан 4 км алыҫлыҡта Баш Алатау һыртының көнбайыш битләүендә башлана. Мәләүез һәм Ишембай р‑ндары буйлап төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ‑көнбайышҡа, Торғаҫ й. тамағынан тағы ла Мәләүез р‑ны буйлап аға. Нөгөш й. (тамағынан 5,3 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 54 км, басс. майҙаны 417 км2. Башлыса ҡар һыуы м‑н туйына. Мәләүез р‑ны Воскресенск а. эргәһендә уртаса йыллыҡ һыу сығымы 4,1 м3/с. Басс. рельефы убалы‑соҡорло, карст таралған. Ландшафы һоро урман тупрағындағы ҡайын‑уҫаҡ һәм ҡарағай‑шыршы урмандарынан, түбәнге ағымында типик ҡара тупраҡтағы далаларҙан тора. Басс. яҡынса 65%‑ын урман ҡаплаған. Ишембай р‑ны Верхотор а. һәм Мәләүез р‑ны Воскресенск а. эргәһендә йылғала һыуһаҡлағыстар төҙөлгән, Ишембай р‑ны Кузнецов утары эргәһендә быуа бар. Иң ҙур ҡушылдыҡтары: Йылға, Торғаҫ (бөтәһе лә — уң).
В.А.Загорский
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Иман » Страница 8
Мөхәррәм айында намаҙ ваҡыты
Новости / Иман // 12-10-2016, 10:49
Һижри иҫәп буйынса бөгөн яңы 1438 йыл башланды
Новости / Иман // 2-10-2016, 13:19
Мөхәррәм айы. Диндә йыл хисабы тап ошо айҙан баш ала, һижри йыл менән иҫәпләгәндә, 1438 йылға аяҡ баҫтыҡ. Исламдағы 4 изге айҙың - Рәжәб, Шәғбан, Рамаҙан һәм Мөхәррәм - береһе ул. Был - тыйылыу айы. Кешеләр был осорҙа бер-береһен һүҙ менән дә, ғәмәле менән дә рәнйетмәҫкә тейеш. Был бик ҙур гонаһ һанала. Бер-беребеҙгә Аллаһтан сабырлыҡ һорайыҡ, сабырлыҡ күрһәтәйек. Ай башының ике көнөндә һәр кем ураҙа тотһа, бер ай ураҙа тотмаҡ сауабы бирелә. «Рамаҙан ураҙаһынан һуң ураҙаларҙың артығырағы Мөхәррәм айында ураҙа тотмаҡтыр», - тиелә Хәҙис Шәрифтә.
Аллаһы Тәғәлә илебеҙгә тыныслыҡ, ғаиләләребеҙгә татыулыҡ, милләт-ара күркәм мөғәмәлә насип итһен!...
Мәсет – ауылға бәрәкәт
Новости / Иман // 21-09-2016, 13:23
Америкала йәшәүсе башҡорт егете Илсур Ғиниәтуллин атаһы иҫтәлегенә мәсет һалды
Һәр кешенең хыялы була. Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ ҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр, хыял барыбыҙға ла йәшәргә, ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға көс өҫтәй. Берәүҙәр матди байлыҡ тураһында янһа, икенселәр күңелендә изге хыял йөрөтә.
Салауат районының Әлкә ауылы уҙаманы Фуат Ғиниәтуллиндың хыялы яҡты, ниәттәре изге була. Ул тыуған ауылында мәсет һалырға ниәтләй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уйҙарын тормошҡа ашырырға насип булмай. Ҡаты сир уны беҙҙең арабыҙҙан алып китте. Әммә үҙе булмаһа ла, уның тураһындағы яҡты иҫтәлек халыҡ араһында йәшәй, Фуат Хәлил улының эшен дауам итеүселәр бар. Ҡатыны Луиза Вәли ҡыҙы, Америкала йәшәүсе улы Илсур һәм ҡыҙы Светлана, яҡындарының хыялын тормошҡа ашырып, мәсет төҙөнө....
Һәр кешенең хыялы була. Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ ҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр, хыял барыбыҙға ла йәшәргә, ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға көс өҫтәй. Берәүҙәр матди байлыҡ тураһында янһа, икенселәр күңелендә изге хыял йөрөтә.
Салауат районының Әлкә ауылы уҙаманы Фуат Ғиниәтуллиндың хыялы яҡты, ниәттәре изге була. Ул тыуған ауылында мәсет һалырға ниәтләй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уйҙарын тормошҡа ашырырға насип булмай. Ҡаты сир уны беҙҙең арабыҙҙан алып китте. Әммә үҙе булмаһа ла, уның тураһындағы яҡты иҫтәлек халыҡ араһында йәшәй, Фуат Хәлил улының эшен дауам итеүселәр бар. Ҡатыны Луиза Вәли ҡыҙы, Америкала йәшәүсе улы Илсур һәм ҡыҙы Светлана, яҡындарының хыялын тормошҡа ашырып, мәсет төҙөнө....
Ихласлыҡ, дуҫлыҡ һәм берҙәмлек байрамы
Новости / Иман // 12-09-2016, 06:00
Кешелек донъяһының күктәрендә, бер ҡояш булараҡ балҡып торған хаҡ динебеҙ исламда, Раббыбыҙ мосолмандар өсөн көн һәм кистәрҙе билдәләгән. Шуларҙың береһе, беҙгә яҡын, аңлайышлыһы – Ҡорбан байрамы.
Ҡорбан ғәйете ҙур әһәмиәткә эйә. Мосолмандарҙың, ниндәй милләттән булыуҙарына ҡарамаҫтан, дуҫлығының, берҙәмлегенең сағыу күрһәткесе булып тора.
...
Ҡорбан ғәйете ҙур әһәмиәткә эйә. Мосолмандарҙың, ниндәй милләттән булыуҙарына ҡарамаҫтан, дуҫлығының, берҙәмлегенең сағыу күрһәткесе булып тора.
...
Ҡорбан салайыҡ, сауап алайыҡ!
Новости / Иман // 11-09-2016, 14:50
Күптәрҙән “ҡорбан салдырырға кәрәк”, “ҡорбан ашы ашаттым әле”, “баламдың һаулығы өсөн ҡорбан салдыҡ” кеүегерәк һүҙҙәрҙе ишетергә тура килә. Ғөмүмән, ҡорбан салыу тураһында күптәр хәбәрҙар. Әммә уның төп асылын һәм мәғәнәһен бик әҙҙәр генә белә. Белгәндәренең бөтәһе лә быны тулыһынса аңлап бөтмәй....
“Хәҡиҡәт – ул Аллаһы Тәғәлә”
Новости / Иман // 1-09-2016, 12:21
Бөгөн дин белгестәре шул тиклем күбәйеп китте, хатта кем хаҡ, кем яңылыш һөйләгәнен дә айырырлыҡ түгел. Ғәмәлдә ниндәй ул хаҡ дин? “Бохарала – дүрт, Ташкентта – дүрт, Сүриәлә ике йыл белем эстәп, 30 йылдан ашыу имам булып эшләп, назаратҡа етәкселек итеп тә әле исламдың “И” хәрефен дә белмәйем”, – тип үҙен бик баҫалҡы баһалаған Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының баш мөфтөйө Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН менән әңгәмәне ошо һорауҙан башланыҡ....
Хәҙистәр
Новости / Иман // 5-08-2016, 10:13
- Доғаның ҡабул булыуы өсөн хәләл ризыҡ ашағыҙ.
- Хәләл булмаған ризыҡ ашағандарҙың ете ағзаһы, теләһә-теләмәһә лә гонаһ эшләр. Хәләл ризыҡ ашағандарҙың һәр ағзаһы ғибәҙәт ҡылыр. Ундай кешегә изге эштәр эшләү рәхәтлек һәм ләззәт бирер.
- Үҙегеҙгә һәм балаларығыҙға насар доға ҡылмағыҙ. Аллаһтың тәҡдиренә риза булығыҙ. Ниғмәттәрен арттырыуҙы һорап, доға ҡылығыҙ.
- Эшләмәйенсә доға ҡылғандар ҡоралһыҙ һуғышҡа киткән кеүек булырҙар....
Мин нисек динде үҙләштерҙем
Новости / Иман // 3-08-2016, 10:02
Әсәйем динле, уҡымышлы кеше ине. Ҡөрьәндең ҡайһы бер аяттарын, мөнәжәттәрен, салауаттарҙы ҡысҡырып уҡығанында мин дә отоп ҡала инем. Ә ғәрәпсә хәрефтәр менән беренсе синыфҡа төшкәнсе таныштым. Башта үҙемдең исемемде, унан ғаиләмдәге бар кешенең исемдәрен яҙырға өйрәндем. Аҙаҡ, өйҙән алыҫҡа киткәндә, әсәй менән ғәрәпсә хат яҙыша инем, тик Ҡөрьәнде уҡый белмәнем. Ул ваҡытта мәктәп дингә бигерәк ҡаршы булды. Уҡытыусылар: “Алла юҡ, һеҙ өйҙә ата-әсәләрегеҙҙе тыңламағыҙ, улар иҫке донъя ҡалдығы”, – тип өйрәтә ине.
...
...
Ураҙа ғәйете мөбәрәк булһын
Новости / Иман // 4-07-2016, 15:12
1 – 3 шәүүәл (5 – 7 июль) – Ураҙа байрамы. 5 июлдә мосолмандар, иртә менән тороп, ғөсөл ҡойоноп, таҙа кейемдәрен кейеп, Ураҙа ғәйете намаҙына баҫа. Ул өйлә намаҙы еткәнсе дауам итә. Ниндәйҙер сәбәп менән был намаҙ байрамдың беренсе көнөндә уҡылмай ҡалһа, уны икенсе көндө лә уҡырға рөхсәт ителә, тик өсөнсө көнгә генә ҡалдырырға ярамай. Ғәрәптәрҙә Айыт әл-фитр тип аталған был ураҙа байрамы көндәрендә мосолмандар бер-береһен ҡунаҡҡа саҡырыша. Үҙҙәрен ғәйепле тойғандар ғәфү үтенә, мәрхүмдәрҙе иҫкә ала, уларҙың ҡәберҙәрен тәртипкә килтерә. Хәйер бирерлек мөмкинлеге булған кешеләрҙең барыһы ла Ураҙа ғәйете намаҙына тиклем үҙе һәм бәлиғ булмаған балалары өсөн фәҡирҙәргә фытыр саҙаҡаһы бирергә бурыслы....
Изге айҙың һуңғы ун көнө бигерәк тә мәртәбәле
Новости / Иман // 28-06-2016, 14:38
Был айҙа ҡылынған һәр ғибәҙәт, һәр изге эш өсөн әжер-сауаптар күп тапҡырға күбәйтеләсәк
Мосолмандар көтөп алған, гонаһтар ғәфү ителгән, ғибәҙәттәр көсәйтелгән күп әжер-сауаплы изге рамаҙан айы үтеп тә бара. Алда бары тик һанаулы ғына көндәр ҡалды. Аллаға ихлас күңелдән ышанған, ошо айҙың бөйөклөгөн тулыһынса аңлаған мосолман уның тамамланыуын һағышланып ҡаршы ала. Сөнки ул тап ошо айҙың башҡа бер ҡасан да кире ҡайтмаҫын белә, ә киләһе рамаҙан айына тиклем кемдер йәшәмәҫкә лә мөмкин. Кемдең күпме ғүмере ҡалғанын бары тик Алла ғына белә бит. Тап ошо ай, бәлки, һинең һуңғы мөмкинлегеңдер. Шуға күрә уның ҡәҙерен белергә, төнгө намаҙҙар уҡырға, Ҡөрьән уҡыуға күберәк ваҡыт бүлергә, саҙаҡалар таратырға кәрәк. Был айҙа ҡылынған һәр ғибәҙәт, һәр изге эш өсөн әжер-сауаптар күп тапҡырға күбәйтеләсәк....
Мосолмандар көтөп алған, гонаһтар ғәфү ителгән, ғибәҙәттәр көсәйтелгән күп әжер-сауаплы изге рамаҙан айы үтеп тә бара. Алда бары тик һанаулы ғына көндәр ҡалды. Аллаға ихлас күңелдән ышанған, ошо айҙың бөйөклөгөн тулыһынса аңлаған мосолман уның тамамланыуын һағышланып ҡаршы ала. Сөнки ул тап ошо айҙың башҡа бер ҡасан да кире ҡайтмаҫын белә, ә киләһе рамаҙан айына тиклем кемдер йәшәмәҫкә лә мөмкин. Кемдең күпме ғүмере ҡалғанын бары тик Алла ғына белә бит. Тап ошо ай, бәлки, һинең һуңғы мөмкинлегеңдер. Шуға күрә уның ҡәҙерен белергә, төнгө намаҙҙар уҡырға, Ҡөрьән уҡыуға күберәк ваҡыт бүлергә, саҙаҡалар таратырға кәрәк. Был айҙа ҡылынған һәр ғибәҙәт, һәр изге эш өсөн әжер-сауаптар күп тапҡырға күбәйтеләсәк....
[/aviable]


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Страница 6
Боҙ өҫтөндә "Ете ҡыҙ"
Новости / Спорт // 17-01-2017, 15:57
19 ғинуарҙа Өфөлә Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһы йондоҙҙары уйыны «Ете ҡыҙ» бейеүе менән асыласаҡ. Хоккей йондоҙҙары аҙналығы барышында «Өфө-Арена»ла Ф.Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле сығыш яһай.
«Ете ҡыҙ»ҙы боҙҙа бейеү өсөн артистарға аяҡ кейеменә махсус сөйҙәр нығытылған.
«Был хәүефһеҙлек техникаһы һәм бейеүҙе сифатлы итеп башҡарыу өсөн кәрәк, — тип аңлатма бирҙе ансамблдең солисы Регина Мостафина. — Был бейеү менән ҡыйыҡта ла, һыу аҫтында ла сығыш яһаныҡ. Кәрәкһә тимераяҡта ла бейер инек».
15 ғинуарҙа боҙҙа ансамблдең ир-егеттәре Риф Ғәбитов ҡуйған «Бөркөт иле» бейеүен тәҡдим итте.
...
«Ете ҡыҙ»ҙы боҙҙа бейеү өсөн артистарға аяҡ кейеменә махсус сөйҙәр нығытылған.
«Был хәүефһеҙлек техникаһы һәм бейеүҙе сифатлы итеп башҡарыу өсөн кәрәк, — тип аңлатма бирҙе ансамблдең солисы Регина Мостафина. — Был бейеү менән ҡыйыҡта ла, һыу аҫтында ла сығыш яһаныҡ. Кәрәкһә тимераяҡта ла бейер инек».
15 ғинуарҙа боҙҙа ансамблдең ир-егеттәре Риф Ғәбитов ҡуйған «Бөркөт иле» бейеүен тәҡдим итте.
...
Беҙҙең ғорурлыҡ ул – спортсылар
Новости / Спорт // 23-12-2016, 14:12
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов XXXI йәйге Олимпия уйындарында һәм XV Паралимпия программаһына индерелгән спорт төрҙәре буйынса Бөтә Рәсәй асыҡ ярыштарында ҡатнашыусыларға дәүләт наградалары тапшырҙы. Ордендар, Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары менән төбәктең 33 спортсыһы һәм тренеры билдәләнде....
«Салауат Юлаев»ҡа – 55 йыл
Новости / Спорт // 30-11-2016, 10:00
йәки 1961 йылдың 25 ноябрендә юлаевсылар Силәбенең «Металлург»ы менән тәүге рәсми уйынын уҙғара
Быйыл «Салауат Юлаев» клубы өсөн юбилей йылы. Команданың тәүге рәсми уйын уҙғарыуына – 55 йыл. Улар 1961 йылдың 25 ноябрендә Силәбенең «Металлург»ы менән осрашып, уларға 3:1 иҫәбенә еңелә. Шулай уҡ СССР беренселеге башланыуға ла 70 йыл тула.
Шул уңай менән бөгөн өфөләр даими беренселектең сираттағы бәйгеһендә «Динамо» (Мәскәү) хоккейсылары менән ретро формала сығып уйнаясаҡ. Ә инде уға тиклем ике көн элек «Салауат Юлаев» хоккейсылары үҙендә «Витязь» уйынсыларын ҡабул иткәйне. Быға тиклем ете осрашыуҙан торған уңышынан һуң, өфөләр «Сочи» командаһына буллит серияһында еңелеп, үҙендә «Витязь» уйынсыларына ла отолдо.
Улар уйын буйына тиерлек дәғүәсеһенән күп ваҡыт өҫтөнлөк итеп тә, алдыра алманы. Юлаевсыларҙың тәүге осорҙоң һуңғы минутында индергән голына төп ваҡыт тамамланыуға ете минут тирәһе ҡалғанда яуап биреп, ҡунаҡтар йәнә уңышҡа иреште һәм еңеү яуланы. Әлегә Захаркиндың тәрбиәләнеүселәре 57 мәрәйе менән Көнсығыш конференцияһының дүртенсе баҫҡысын биләй. Беҙҙән артта килеүсе «Трактор» командаһы ете мәрәйгә ҡалыша. Ә инде юғарыла – шул уҡ «Металлург» (Мг.) (74 мәрәй), «Авангард» (67 мәрәй) һәм «Аҡ барс» (68 мәрәй)....
Быйыл «Салауат Юлаев» клубы өсөн юбилей йылы. Команданың тәүге рәсми уйын уҙғарыуына – 55 йыл. Улар 1961 йылдың 25 ноябрендә Силәбенең «Металлург»ы менән осрашып, уларға 3:1 иҫәбенә еңелә. Шулай уҡ СССР беренселеге башланыуға ла 70 йыл тула.
Шул уңай менән бөгөн өфөләр даими беренселектең сираттағы бәйгеһендә «Динамо» (Мәскәү) хоккейсылары менән ретро формала сығып уйнаясаҡ. Ә инде уға тиклем ике көн элек «Салауат Юлаев» хоккейсылары үҙендә «Витязь» уйынсыларын ҡабул иткәйне. Быға тиклем ете осрашыуҙан торған уңышынан һуң, өфөләр «Сочи» командаһына буллит серияһында еңелеп, үҙендә «Витязь» уйынсыларына ла отолдо.
Улар уйын буйына тиерлек дәғүәсеһенән күп ваҡыт өҫтөнлөк итеп тә, алдыра алманы. Юлаевсыларҙың тәүге осорҙоң һуңғы минутында индергән голына төп ваҡыт тамамланыуға ете минут тирәһе ҡалғанда яуап биреп, ҡунаҡтар йәнә уңышҡа иреште һәм еңеү яуланы. Әлегә Захаркиндың тәрбиәләнеүселәре 57 мәрәйе менән Көнсығыш конференцияһының дүртенсе баҫҡысын биләй. Беҙҙән артта килеүсе «Трактор» командаһы ете мәрәйгә ҡалыша. Ә инде юғарыла – шул уҡ «Металлург» (Мг.) (74 мәрәй), «Авангард» (67 мәрәй) һәм «Аҡ барс» (68 мәрәй)....
Атаһынан өлгө алған Айтуған
Новости / Спорт // 26-09-2016, 12:48
Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Айтуған Ғәйнуллин өҫтәл теннисы буйынса чемпиондар тәрбиәләй
Арымаһа арымай икән кешеләр! Сыҙамлылыҡты арттырыуға арналған дәрестә ярты сәғәт буйына тиерлек еңел атлетика менән шөғөлләнделәр ҙә инде, шул да етер ине лә бит, әммә унан һуң тирләп-бешеп әллә күпме футбол тубын типтеләр, әле килеп волейбол ярышы ойошторҙолар......
Арымаһа арымай икән кешеләр! Сыҙамлылыҡты арттырыуға арналған дәрестә ярты сәғәт буйына тиерлек еңел атлетика менән шөғөлләнделәр ҙә инде, шул да етер ине лә бит, әммә унан һуң тирләп-бешеп әллә күпме футбол тубын типтеләр, әле килеп волейбол ярышы ойошторҙолар......
“Тормош – ул үҙе үк көрәш”
Новости / Спорт // 31-08-2016, 11:44
Рөстәм Һатлыҡов имгәнеүҙәр һәм ғәҙелһеҙлектәрҙән үҙенә һабаҡ ала
Һәр кемдең тормошонда яратҡан шөғөлө була. Кемдер уға тәүлегенең бер нисә минутын бүлһә, кемдер бар ғүмерен арнай. Ауырғазы районының спорт мәктәбе тренеры Рөстәм Һатлыҡов бала саҡтан яратҡан шөғөлөн үҙенә һөнәр итеп һайлаған. Ике йыл элек ул тыуған яғында хеҙмәт юлын башлаған һәм балаларҙы милли һәм билбау көрәше серҙәренә өйрәтә. Был спорт төрҙәре буйынса ул күп тапҡыр район һәм республика ярыштарында чемпион исемен яулай, Рәсәй кимәлендә лә сығыш яһап, призлы урындар алған. Уларҙы һанап бөтөрөрлөк түгел, сөнки Рөстәм ағымдағы йылда ғына төрлө бәйгеләрҙә биш тапҡыр – 1-се, дүрт тапҡыр – 2-се, өс тапҡыр 3-сө урын яулаған.
...
Һәр кемдең тормошонда яратҡан шөғөлө була. Кемдер уға тәүлегенең бер нисә минутын бүлһә, кемдер бар ғүмерен арнай. Ауырғазы районының спорт мәктәбе тренеры Рөстәм Һатлыҡов бала саҡтан яратҡан шөғөлөн үҙенә һөнәр итеп һайлаған. Ике йыл элек ул тыуған яғында хеҙмәт юлын башлаған һәм балаларҙы милли һәм билбау көрәше серҙәренә өйрәтә. Был спорт төрҙәре буйынса ул күп тапҡыр район һәм республика ярыштарында чемпион исемен яулай, Рәсәй кимәлендә лә сығыш яһап, призлы урындар алған. Уларҙы һанап бөтөрөрлөк түгел, сөнки Рөстәм ағымдағы йылда ғына төрлө бәйгеләрҙә биш тапҡыр – 1-се, дүрт тапҡыр – 2-се, өс тапҡыр 3-сө урын яулаған.
...
Хәрәкәттә – бәрәкәт йәки Скандинав йөрөшө һаулыҡты яҡшырта
Новости / Спорт // 8-06-2016, 14:32
Мең велосипедсы түгел, ә 15 мең велосипедсы!
Яңылыҡтар таҫмаһы / Спорт // 23-05-2016, 13:54
Кисә, 22 майҙа, Өфөлә бына алтынсы мәртәбә "1000 велосипедсы көнө" үтте.
Мең велосипедсы тиһә лә рәсми рәүештә 11 мең кеше теркәлде, ә ағымға ҡушылыусылар һаны 15 меңдән ашты.
Велоколоннаның башында республика башлығы Рөстәм Хәмитов һәм Өфө ҡалаһы мэры Ирек Ялалов булды. Спорт байрамында ҡатнашҡандар 10 саҡрым юл үтте....
Мең велосипедсы тиһә лә рәсми рәүештә 11 мең кеше теркәлде, ә ағымға ҡушылыусылар һаны 15 меңдән ашты.
Велоколоннаның башында республика башлығы Рөстәм Хәмитов һәм Өфө ҡалаһы мэры Ирек Ялалов булды. Спорт байрамында ҡатнашҡандар 10 саҡрым юл үтте....
“Юлдаш”тар – беренсе!
Новости / Спорт // 7-04-2016, 12:55
Былтыр 27 майҙа матбуғат һәм киң мәғлүмәт өлкәһендә эшләүсе спортһөйәрҙәр тәүге тапҡыр Башҡортостан Республикаһының Журналистар берлеге кубогына волейболда көс һынашты. Ярыш аҙағында еңеүселәргә - республика гәзит-журналдары командаһына яуалап алынған награданы тапшырғанда, турнир йыл һайын үткәреләсәк тип иғлан ителде. Әйткән һүҙ – атҡан уҡ – үткән шаршамбыла журналистар тағы ла селтәрле майҙансыҡта осрашты.
Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһының спорт залында Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Юлдаш” радиоһы, республика гәзит-журналдары һәм ветерандар командаһы осрашты....
Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһының спорт залында Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Юлдаш” радиоһы, республика гәзит-журналдары һәм ветерандар командаһы осрашты....
Шәйнур Баймырҙин - милли көрәш буйынса Рәсәй чемпионы!
Объявления / Спорт // 31-03-2016, 10:12
Ошо көндәрҙә Татарстандың баш ҡалаһы Ҡазанда милли көрәш буйынса бөтә Рәсәй кимәлендәге ярышта ауылдашыбыҙ, Хәйбулла районының Байғусҡар ауылында йәшәүсе Шәйнур Баймырҙин Рәсәй чемпионы булды.
Йәш батыр әлеге көндә Сибай башҡорт гимназияһының 8 "А" класында белем ала. Әйтергә кәрәк, Баймырҙиндәр ауылыбыҙҙың иң уңған тырыш, өлгөлө ғаиләһенән һанала. Ғаилә башлығы Кәбир район үҙәгендә спорт секцияһын алып бара, ауылдың киләсәге өсөн янып йәшәүсе илһөйәр староста вазифаһын башҡара, ә ҡатыны Зөһрә президент тарафынан "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнеүсе һоҡланғыс әсә. Ғаиләләрендә аҡыллы, тәүфиҡле, тырыш, үҙҙәре һымаҡ эшһөйәр 5 бала тәрбиәләйҙәр.
Ауылыбыҙҙы данға күмеүсе йәш баһадирҙең оло еңеүе менән ғорурланып, ҡыуанып уға тағы ла яңы үрҙәр яулауын теләйбеҙ....
Йәш батыр әлеге көндә Сибай башҡорт гимназияһының 8 "А" класында белем ала. Әйтергә кәрәк, Баймырҙиндәр ауылыбыҙҙың иң уңған тырыш, өлгөлө ғаиләһенән һанала. Ғаилә башлығы Кәбир район үҙәгендә спорт секцияһын алып бара, ауылдың киләсәге өсөн янып йәшәүсе илһөйәр староста вазифаһын башҡара, ә ҡатыны Зөһрә президент тарафынан "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнеүсе һоҡланғыс әсә. Ғаиләләрендә аҡыллы, тәүфиҡле, тырыш, үҙҙәре һымаҡ эшһөйәр 5 бала тәрбиәләйҙәр.
Ауылыбыҙҙы данға күмеүсе йәш баһадирҙең оло еңеүе менән ғорурланып, ҡыуанып уға тағы ла яңы үрҙәр яулауын теләйбеҙ....
Журналистар йыр башҡарып "Салауат Юлаев" командаһын һәм көйәрмәндәрҙе дәртләндерә
Яңылыҡтар таҫмаһы / Спорт // 24-03-2016, 14:58
Өфө спорт журналистары Дмитрий Слезин, Максим Балобанов менән Марат Лотфорахманов "Салауат Юлаев" менән "Металлург" хоккей командалары ярыштарына бағышлап йыр яҙған. Шуның менән улар беҙҙең хоккейсыларға рух ныҡлығы өҫтәй, көйрәмәндәрҙең берҙәмлеген күрһәтә.
Был йырҙың төп нөхсәһен күптәр ишеткәне барҙыр. "Ленинград" төркөмөнөң "Экспонат" тигән композицияһы ул. Ныҡ шаҡшы йыр булһа ла (ҡатын-ҡыҙҙар кейгән 50-әр мең һум торған ҡыҙыл лабутен туфлилары мотлаҡ һатып алырға кәрәк, һүгенеү, елбәҙәклек, фәхишәлекте маҡтау) уны журналистар бик оригиналь итеп үҙгәрткән....
Был йырҙың төп нөхсәһен күптәр ишеткәне барҙыр. "Ленинград" төркөмөнөң "Экспонат" тигән композицияһы ул. Ныҡ шаҡшы йыр булһа ла (ҡатын-ҡыҙҙар кейгән 50-әр мең һум торған ҡыҙыл лабутен туфлилары мотлаҡ һатып алырға кәрәк, һүгенеү, елбәҙәклек, фәхишәлекте маҡтау) уны журналистар бик оригиналь итеп үҙгәрткән....
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 482
БЕГЛОПОПОВСЫЛАР, старообрядсылыҡта 17 б. аҙ. барлыҡҡа килгән ағымдарҙың береһе. Православиеның догматикаһын һаҡлап, Б. культтың деталдәрендә айырылалар. Тәүҙә Б. тип Урыҫ православие сиркәүенән күскән (“ҡасаҡ”, исеме шунан килә) һәм икенсе ҡабат суҡынған священниктарҙы ғибәҙәт ҡылыу өсөн ҡабул иткән старообрядсыларҙы атағандар. Артабан улар ижт. һәм дини ҡапма‑ҡаршылыҡтар арҡаһында бер нисә согласие һәм толктарға тарҡалалар: дьякон согласиеһы (рәсми сиркәүҙән баш тартыу һәм уны ҡәһәрләү), перемазанецтар (сиркәүҙең еҫле майын буяу йолаһының мәжбүрилеге), лужково согласиеһы (батша хаҡына ғибәҙәт ҡылыуҙы, ант ҡабул итеүҙе, хәрби хеҙмәт үтәүҙе тыйыу). 1846 й. алып Б. тип Белокриницкий иерархияһына буйһоноуҙан баш тартҡан поповсыларҙы атай башлағандар. 19 б. 30—40 йй. хөкүмәт һәм православие сиркәүе эҙәрлекләүе арҡаһында ҡасаҡ поптарҙың старообрядсылыҡҡа күсеүе туҡтала. Б. бер өлөшө беспоповсыларға китә. Б. үҙ епискобына эйә булырға ынтылышы (1— 3‑сө съездар ҡарарҙары; 1908—10 йй.) обновленецтар архиепискобы Николаның (П.А.Позднев) уларға ҡушылыуы һәм 1923 й. “Боронғо православие сиркәүе” рәсми исеме аҫтында үҙ аллы 3 дәрәжәле иерархия (епископтар—священниктар—дьякондар) булдырыуы м-н тамамлана. 1924 й. Баш сиркәү советы ойошторола, 1963 й. алып ул Новозыбково ҡ. урынлаша (Спасо‑Преображение ҡорамы). 2000 й. башлап Боронғо урыҫ православие сиркәүенә архиепископ Александр (Калинин) етәкс. итә. Б. 7 епархияһы, 70‑тән ашыу мәхәлләһе бар.
Өфө губернаһында Б. 19 б. уртаһында барлыҡҡа килә. Б. общиналары Өҫән‑Ивановка заводында, Үрге Троицк заводында, Түбәнге Троицк заводында һәм Бәләбәй өйәҙенең Казанчина а. (хәҙ. Баҡалы р‑ны Ҡаҙансы а.) була; 1859 й. улар — 2532, 1913 й. 9754 кеше (нигеҙҙә, перемазанецтар һәм дьякондар) иҫәпләнә. 1936 й. бөтә ғибәҙәтханалар (9) ябыла. Б. Өфө, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ ҡҡ. (теркәлгән ойошмалар эшләй), Әлшәй р-нының Раевка ҡасабаһында, Туймазы р-нының Үрге Троицк, Түбәнге Троицк, Йәрмәкәй р‑нының Бекетов һәм Иглин р-нының Покровка аа. йәшәйҙәр.
Әҙәб.: Зеленин Д.К. Черты быта усень‑ивановских староверов //Известия общества истории, археологии и этнографии при Казанском университете. 1905. Т.21. Вып.3.
Е.С.Данилко, Ю.Н.Сергеев
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Шәхси Чартер Бирмингем, Таскалус, Хувер, Самолет самолетты ҡуртымға сервис компанияһы, ЯСЙ 888-247-5176 мин пилоттар менән йәнәш буш аяҡ рохля өсөн авиаперелет. Эре бизнес хужаһы булып тораһы ли һеҙ, һеҙ ысулдар эҙләй һәм, иң мөһиме, һеҙ ебәргән өсөн үҙ хеҙмәткәрҙәре өсөн хаҡлы ялға йәки һеҙ һатып буйынса дәүләт хеҙмәткәрҙәре кәңәшмәһендә ҡарарға планлаштырылған , һеҙ устав компаниялар төркөмө оса матур урындар билдәләү ысулдары тәҡдим итергә мөмкин шәхси реактив.
Чартер рейстары самолет самолет етерлек сервис компаниялары тәҡдим Алабай Бирмингем шәхси һығылмалы, һеҙ ярҙам пункты өсөн тәғәйенләнгән һайлауҙарында, шулай уҡ уңайлы ваҡытта осош өсөн, һеҙ получает, һеҙ тейеш буласак һеҙҙең ҡайҙа графигы. Шәхси чартер самолеты өҫтөнлөк ятышлы һайларға береһе, һәм һеҙ аласаһы күберәк мөнәсәбәттәр күпкә һығылмалылыҡҡа эйә. һеҙ сәфәр маршрутын .
Хеҙмәттәр тәҡдим чартер самолеты исемлеге :
- Шәхси Башҡарма Чартер
- Яҡтылыҡ Чартер
- Уның Күләме Шәхси Чартер
- Шәхси Ауыр Чартер Рейсы Самолеты
- Шәхси Чартер Турбовинтовой
- Шәхси буш аяҡ чартер
- Шәхси Хаҡы Чартер
Әгәр һеҙ эҙләсе өсөн уңайлы сәйәхәт альтернатива һеҙ ихтыяж менән ҡыҙыҡһынды., ҡото алынған теләмәй аяҡ варианты һеҙ буш . Йыш ҡына буш реактив хеҙмәте уставын шәхси аяғы бар, улар менән тәҡдим итә, ташламалар. Әгәр пассажирҙар компанияһы уставы урын оса, ул, бәлки, кире рейс алмай. Шуның өсөн, үҙ килем алыу мөмкинлеге ирешеү өсөн һәм самолеттарынан, Пассажирҙар компанияһының устав эҙләп йыш ҡына булмаһын, аяғын тултырыу өсөн буш. Бөтә был ярҙам. Самолеттар пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү прокатҡа алырға мөмкин буш ҡуртымға тапшырылған арзан аяғын ҙур ташламалар һәм бирмингем, кире авиакомпанияһы самолеты осоу хаҡы биреү һәм уларҙың буш урын булһа ла, уларҙы юғалта..
Әлбиттә, әгәр һеҙ бер йә оса килә Бирмингем, you might be interested in finding a hotel to provide you with the comfortable accommodations you need during your trip. Бәхет, there are plenty of wonderful luxury hotels in Birmingham Alabama, so you'll be able to find the accommodations you need. Many people rely on making hotel reservations by getting recommendations for people in the area. Your charter jet company will typically be able to give you several recommendations for quality hotels in the Birmingham area.
While you're in the Birmingham area, моғайын теләп заказ ни ҙә тәмле. Яҡшы ресторандары күп, шулар араһынан һайлаһаң булмай., әммә һеҙ, әлбиттә, табыу иң яҡшы бирменгем хужожниктары. ҡайһы бер ресторанда, ашханала тәҡдим штаты иҫ киткес тәжрибә алабай . - Булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй аш-һыу төрҙәре, уларҙа һеҙ эҙләгән, мөмкин булһа һеҙгә ышана, һеҙ тип таба, йәғни, бюджет һәм бирмингем һеҙ аппетитын ҡәнәғәтләндереү.. Әгәр һеҙ ҡайһы бер идеялар кәрәк, бар, тип, үҙ тәҡдимдәрен биргән чартер буйынса компаниялар. You'll probably even be able to find something that is close to your hotel.
Мөмкин тиклем яҡын аэропортына оса. & иң Бирмингем, Таскалус, Хувер, Кесе чартер рейстарына бер төрө булған бөтә затлы һипте инеп алабай, ул, хатта оло аэробус . Һәр береһе һайлаған аэрокосмос самолетта осоу аппараты өҙөмтә, Хоукер, Лира, Сокол, Челленджерҙы, Гольфстрим, Глобаль Экспресс, Бизнес-осрашыу өсөн уртаҡ Боинг Джет, ял көндәрендә шәхси ял көнө.. Чартер рейсы самолетында бөтә барлығы нисә сәғәт беҙ һеҙҙең ойошторорға мөмкин.. Feel free to call account executives to book your next jet charter flight in Birmingham, Әл. 888-247-5176.
Бирмингем, Таскалус, Хувер, Vestavia Hills, Алебастр, Бессемер, Хоумвуд, Джефферсон, Fultondale, Фэрфилд, Docena, Watson, Яңы Һарай, Dolomite, Pleasant Grove, Шаннона, Adamsville, Бруксайд, -Олива, Gardendale., Cardiff, Бессемер, Mulga, Graysville, Альтон, Пелхэм, Лидс, Trussville, Morris, Sayre, Челси, Clay, Pinson, Елена, Vandiver, Kimberly, Sterrett, Palmerdale, Мудить, Куинтон, Dora, Алебастр, Siluria, Maylene, Warrior, Sumiton, Trafford, Margaret, Сагино, Империяһы, Westover, Mc Calla, Cook Springs, Odenville, Remlap, Колумбия, Harpersville, Vincent, Adger, Goodsprings, Abernant, Уилсонвилл, Кордова, Sipsey, Йәшел Быуа, Спрингвилле, Хейден, Вилка Саранча , Монтевалло, Cropwell, Калера, Пелл Сити, Пэр, Вудсток, Уилтон, Childersburg, Олгуд, Wattsville, Келлерман, Бремен, Һауа Бон, Альп, Кливленд, Бруквуд, Көнбайыш Blocton, Вэнс, Билет Brierfield, Шелбить, Окман, Ҡала-Баҡса, Йәшмә, Риверсайд, Онеонт, Hanceville., Сайлекога, Джемисон, Burnwell, Ashville, Крейн-Хилл, Рагланда, Углеподготовительный, Платов, Линкольн, Петерсон, Талладега, Коттондейл, Таунли, Рэндольф, Стиль, Торсби, Сентервилль, Арль, Кульман, Таскалус, Лог, Blountsville, Weogufka, Еләк, Нортпорт, Клантон, Галантный, Холлинс, Алтун, Eastaboga, Уолнат-Гров, Данканвиль, Брент, Карбон-Хилл, Лоли, Быуа Холл, Саманта, Нава, Ohatchee, Бинум, Munford, Maplesville, Канзас, Бэнкстона, Vinemont, Хьюстон, Йәйғор Ҡала, Хортоп, Гадсден, Эддисон, Goodwater, Кокер, Дуглас, Рокфорд, Baileyton, Millerville, Сэнто, Ике Пружина, Атталла, Вербена, Элдридж, Александрия, Иоппияның, Аннистон, Оксфорд, Ева, Фальквилл, Лиана, Echola, Веллингтон, Буль, Ғәрәп, Эшленда, Kellyton, Боаз, Фостерс, Уивер, Глен. А., Элрод, Файет, Биллингсли, Маундвилл, Тәбиғи Күпер, Марбери, Plantersville, Альбервилгә, Уинфилд, Дельта, Джексонвилл, Гордо, Данвилл, Lineville, Де Armanville, Хартселе, Гантерсвилл, Титус, Ҡала Александр, Юнион-Гров, Белк, Делмар, Иҫ киткес, Ральф, Choccolocco, Марион, Cragford, Ноксвилл, Deatsville, Haleyville, Тигеҙлек, Акрон, Кроссвилл, Гуин, Ял Джексонс , Daviston, Wetumpka, Гринсборо, Бэа-Крик, Эклектика, Джеральдин, Лисберг, Коллинсвилл, Sawyerville, Нью-Берн, Groveoak, Dadeville, Фил Кэмпбелл, Доусон, Hackleburg, Файф, Ҡарағай Ель, Forkland, Пэйн Форт


text:
Лимпопо
Лимпо́по — Көньяҡ Африкалағы йылға.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йылғаның башы Көньяҡ Африка Республикаһы баш ҡалаһы Преториянан көньяҡтараҡ Витватерсранд тауҙарында (1800 м), Марико һәм Крокодил йылғалары ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Үҙен үрге ағымында Могали тауҙары аша үтә. 1600 км үтеп һәм үҙенә күп ҡушылдыҡтар алып, Делагоа ҡултығынан төньяҡтараҡ Һинд океанына ҡоя.
Йылғала бер нисә тупһалар бар, ул зигзаг рәүештә бормаланып аға һәм Көньяҡ Африка Республикаһы, Ботсвана, Зимбабве һәм Мозамбик илдәре араһында тәбиғи сик барлыҡҡа килтерә.
Оҙонлоғо 1750 км, бассейнының майҙаны — 440 000 км². Төп ҡушылдығы — Элефантес йылғаһы. Йылғанан төньяҡ-көнсығыштараҡ Крюгер милли паркы урынлашҡан.
Нуанетси йылғаһы менән ҡушылған урындан алып Лимпопо суднолар йөрөшлө була башлай.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге (1890—1907).