text:
Ҡатнашыусы:Alfiya55
- Тикшереү урындар:
- Мәҡәләләр (9 биттәр)
- Тамамланмаған мәҡәләләр (212)
- Викилаштырыу кәрәк мәҡәләләр (108)
- Дөрөҫлөгө тикшерелмәгән мәҡәләләр (7)
- Категорияһыҙ мәҡәләләр (29)
- Тамамланмаған тәржемә (22)
- Тәржемә һоралған мәҡәләләр (17)
- Сығанаҡтарға һылтанмалары булмаған мәҡәләләр (148)
- Ҡалып-карточкалары булмаған мәҡәләләр (19)
- Кешеләр тураһында мәҡәләләрҙе яҡшыртырға:
- Авторлыҡ хоҡуҡтарын боҙоу (0)
- Сығанаҡ юҡ (1)
- Категориялар:
- тултырып бөтөлмәгән (101)
- сүпләнгән (6)
- таратыуҙы талап иткән (14)
- Һайланған эстәлек (кандидаттар):
- Һайланған мәҡәләләр (7)
- Яҡшы мәҡәләләр (5)
- Сифатлы мәҡәләләр (7)
- Исемлектәр һәм порталдар (1, 0)
- Башҡа:
Йөкмәткеһе
- 1 Эске һылтанмаларҙы ҡуйыу өлгөһө
- 2 Наградалар
- 3 Текстарым
Эске һылтанмаларҙы ҡуйыу өлгөһө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- {{comment|һүҙ|тәржемә йә аңлатма}}
- {{subst:L}}
- {{10000}}
- {{Тәржемә ителгән мәҡәлә|ru|Русса исеме|00.08.2018}}
- {{4РБ100|Alfiya55}}
- {{Эш өҫтөндә|Alfiya55}}
- Викидәреслектә мәҡәлә исеме алдынан, категория исеме алдынан префикс (Wb/ba) ҡуймайбыҙ.
Википедиянан → викидәреслеккә һылтанма эшләү өсөн яҙабыҙ:Ер еләге ултыртыу
- Күренә:Ер еләге ултыртыу
Викидәреслектән → википедияға һылтанма эшләү өсөн яҙабыҙ: Алмағас ҡорто
- Күренә:Алмағас ҡорто
Кәрәкле һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Наградалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Орден ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
★ Миҙал ★[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Орден ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Орден ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Миҙал ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Орден ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юбилей менән!!![үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ысын күңелдән оло юбилейығыҙ менән тәбрик итәм. Ижади уңыштар һәм ныҡлы һаулыҡ теләйем. --Айсар (әңгәмә) 09:29, 9 октябрь 2015 (UTC)
Иран һәм Тунис викимарафоны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
☆ Миҙал ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:26, 4 июль 2017 (UTC)
☆ Миҙал ☆[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:26, 4 июль 2017 (UTC)
Әзербайжан айлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әзербайжан айлығында әүҙем ҡатнашыуығыҙ өсөн. З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 11:06, 7 декабрь 2017 (UTC)
Рәхмәт билдәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бүләктәрем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2017 йылдың 1 сентябренән 2018 йылдың 31 майына тиклем үткән вики-марафондарҙа алған бүләктәрем
Текстарым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нуриман районы. Алишкина Клара Таһир ҡыҙы • Носратуллин Вил Ҡасим улы • Ҡыҙыл шишмә • Иванов Леонид Александрович (сәйәсмән) • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Дөйөм темалар. Глобалләшеү • Эль-Ниньо • Бәрхәт тарҡалыу • Эсемлек • Һуғыш • Факт • Ижтимағи-иҡтисади формация • Яңырыу • Сәйәсмән • Экологик һәләкәт • Кислород һәләкәте • Идара итеү субъекты • Ун бер ил төркөмө • ЭТП буйынса илдәр исемлеге (номинал) • Wocu • Валюта курсы • Донъя валютаһы • 77 төркөмө • Патент хоҡуғы • Урбанизация • Мультикультурализм • • Үҙәкләштереү • Доллар • Конкуренция (иҡтисад) • Ирекле сауҙа (фритредерлыҡ) • Халыҡ-ара валюта системаһы • Алтын миллиард • Фәнни-техник революция • Космополитизм • IKEA • Кунжут • Донъя баҙары • IP-телефония • Биг-Мак индексы • Биг-Мак • Антиглобализм • Халыҡтың миграцияһы • Экспорт • Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе • Америкалашыу • Procter & Gamble • Халыҡ-ара валюта фонды • Империализм • Донъяға ҡараш • Апартеид • Донъя иҡтисады • Иҡтисад үҫеүе • Скрипка • The Economist • Донъя финанс баҙары • Мәғрифәтлек дәүере • Нигеҙ (химия) • Каллиграфия • Антика • Арктика • Теләктәшлек • Эстетика • Тел философияһы • Шишмә (һыу) • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Рәсәй Федерацияһы (СССР).Социалистик Хеҙмәт Геройы • Муниципаль берәмек • Рәсәй Федерацияһының Һалым полицияһы федераль хеҙмәтеРәсәйҙең һалым системаһы • Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы (ОКТМО) • Рәсәй Федерацияһының Һалым кодексы • Рәсәй Федерацияһының Бюджет кодексы • Рәсәй Федерацияһының Енәйәт кодексы • Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексы • Рәсәйҙең суд системаһы • Рәсәй Федерацияһы субъекттарының кодтары • Рәсәй Федерацияһының Ғаилә кодексы • Федераль һалым хеҙмәте • Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында кодекс • Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы • Рәсәйҙең Именлек советы • Рәсәй Федерацияһының Прокуратураһы • Рәсәйҙә дин • Нетребко Анна Юрьевна • Киркоров Филипп Бедросович • Сотникова Гөлназ Ивановна • Носков Николай Иванович (музыкант) • Осипова Кристина Константиновна • Таривердиев Микаэл Леонович • Александров Анатолий Петрович • Курчатов институты • Дәүләт думаһы • Федераль йыйылыш • Курчатов Игорь Васильевич • Рәсәй Федерацияһының Юғары суды • Федерация Советы • Рәсәйҙең космос сәнәғәте • Рәсәй Банкы • Алфёров Жорес Иванович • Чехов йорто • Спиваков Владимир Теодорович • Владимир Спиваковтың Халыҡ-ара хәйриә фонды • Рәсәй Федерацияһының социаль картаһы • Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ • Рәсәйҙең киң мәғлүмәт саралары • Александра Маринина • Чилингаров Артур Николаевич • Ладыженская Ольга Александровна • Харитон Юлий Борисович • 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкы • Ҡатын-ҡыҙ батальондары • ГОЭЛРО • Иван IV-нең Судебнигы • Рәсәй Президенты Хакимиәте • Апрель тезистары • Софья Ғөбәйҙуллина • Ғарифуллина Аида Эмиль ҡыҙы • Ғарипова Динә Фәһим ҡыҙы • Бөтә Рәсәй Императоры • Рәсәй Федерацияһының Конституция суды • Радаев Василий Кузьмич • Кулдуркаев Яков Яковлевич • Беззубова Фёкла Игнатьевна • Русланова Лидия Андреевна • Шокша (этник төркөм) • Сятко • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Көнбайыш. Загреб обсерваторияһы • Румын әҙәбиәте • Молдавия гербы • Молдавия флагы • Украина гривнаһы • Украина Президенты • Вуковар өсөн алыш • Harmonia Caelestis • Шумадия • Белград фонд биржаһы • Сербия иҡтисады • Ҡарагеоргиевичтар • Ҡарагеоргий • Обреновичтар • Сербия короллеге • Башка плитаһы • Словакияның иҡтисады • Күбәләктәр (ҡыҫҡа сериал) • Рошен • Сербия халҡы • Словакия халҡы • Хорватия халҡы • Албан кухняһы • Албанияның административ бүленеше • Албандар • Арнауттар • Арберештар • Албан теленең тоск диалекты • Албан теленең гег диалекты • Шкумбини • Тирана • Тирана университеты • Эстонияның дәүләт ҡоролошо • Эстония муниципалитеттары • Эстония географияһы • Австрияның дәүләт ҡоролошо • Герцеговина (өлкә) • Серб Республикаһының динары • Австрияның Милли советы • Австрия Парламенты • Фин-уғыр халыҡтары • Украинаның ағас ҡорамдары • Молдованың тимер юлы • Тәпәш Татра тауҙары • Болгария общиналары • Болгарияның административ бүленеше • Македония Республикаһының иҡтисады • Македония денары • Венгрия опера театры • Ҡояшлы Яр (Болгария) • Латыш теле • Евклидтың параллеллек аксиомаһы • Византия империяһы • Беларусь Республикаһының Милли опера һәм балет театры • Белоруссия Конституцияһы • Бобруйск • Витебск • Македония Республикаһының Конституцияһы • Македония Республикаһы һәм НАТО • Македония Республикаһы һәм Европа берләшмәһе • Ғосман Македонияһы • Эске македон-одрин революцион ойошма • Гайдуктар • Беларусь Республикаһының Милли банкыһы • Чернобыль АЭС-ы • Белорус һумы • Песняры • Приштина • Белоруссияның административ бүленеше • АҠШ-тың Азия флоты • Маастрихт договоры • Рим империяһы • Пьер Ферма • Ференц Лист • Доватор Лев Михайлович • Сальвадор Дали • Жан-Поль Готье • Джозеф Стиглиц • Уго Чавес • Диоген • Мария Петкович • Антон Дончев • Эрнё Рубик • Бела Барток • Имре Кальман • Адель (йырсы) • Раймонд Вольдемарович Паулс • Сиртаки • Вангелис • Демис Руссос • Хайнц Фишер • Антонио Сальери • Жамала • Велимир Живоинович • Бранислав Нушич • Родрик Дэни • Брижит Бардо • Джек Николсон • Лоренс Оливье • Вивьен Ли • Украинала декоммунизация • Украинаны урыҫлаштырыу • Украинаға хакер һөжүмдәре (2017) • Икенсе донъя һуғышында нацизмды еңеү көнө • Травиата • Питер О’Тул • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Медицина. Полиомиелит • Йыуан эсәк • Альцгеймер ауырыуы • Яман шеш •
- Көнсығыш. Жибран Хәлил Жибран • Сөләймәнов Олжас Омар улы • Бекмәмбәтов Тимур Нуруахит улы • Ҡорманғазы Сағырбайулы • Ҡырымтатар академия музыкаль драма театры • Ҡырымтатар музыкаһы • Ҡараев Ҡара Әбелфәз улы • Нино Катамадзе • Векуа Илья Несторович • Дауыт • Һауа (персонаж) • Нух (Ной) • Сөләймән • Сәба батшабикәһе • Сәмәд Вурғун • Нәсими • Оҙон Хәсән • Саул улы • Гаспарян Дживан Арамаисович • Шарль Азнавур • Исмәғил I • Лисициан Карина Павловна • Долуханян Александр Павлович • Лисициан Рузанна Павловна • Амиранашвили Медея Петровна • Брегвадзе Нани Георгиевна • Амиранашвили Пётр Варламович • Абуладзе Тенгиз Евгеньевич • Фәхрениса Зейд • Тарҡан • Спендиаров Александр Афанасьевич • Әртуғрул • Фәтхулла Гүлән • Сөләймән I • Мөхәммәт Заман • Ибн Тәймиә • Ширваншаһ • Жаһит Арф • Заратустра • Ғосман I • Баһрам V • Хүләгү • Ли Куан Ю • Мәхмәт II • Әл-Фараби • Аветисян Минас Карапетович • Абашидзе Лейла Михайловна • Джанашиа Симон Николаевич • Папян Асмик Арутюновна • [[]] • Баязит I • Айшә Эрзан • Нашидә Гөзде Дурмуш • Миһри Мүшфик Ханым • Әйүбоғлу Бәҙри Рәхми • Төркиә әҙәбиәте • Әзербайжан келәме музейы • Фәләстин • Әзербайжан келәме • Шаһсевәндәр • Әзербайжан Милли сәнғәт музейы • Йәһүдтәр • Ҡорҡот ата китабы • Фәләстин тарихы • Хаммурапи ҡанундары • Иврит телендәге әҙәбиәт • Синай ярымутрауы • Сүриә тарихы • Рум солтанлығы • Ливан тарихы • Кесе Азия • Яңысарҙар • Төрөк-ҡурд ҡаршылығы • Төркиәнең административ бүленеше • Дәвширмә • Әндәрүн • Сипаһтар • Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе • Танзимат • Топҡапы • Истикләл (Истанбул) • Истанбул ҡыйралышы • Түнел • Төрөк лираһы • Истанбул метрополитены • Таҡсим (майҙан) • Долмабахче һарайы • Ғалата башняһы • • Фарсы әҙәбиәте • Аҡ Ҡуйлылар • Ете гүзәл (Низами) • Искәндәрнамә • Дастан • Хорасан • Карфаген • Ғәрәп яҙы • Урта фарсы теле • Әзербайжан музыкаһы • Израиль тарихы • Ҡумран ҡулъяҙмалары • Моссад • Әзербайжан тарихы • Әл-Жәзирә • Исфаһан • Измир • Бәйрүт • Бөйөк Ебәк юлы • Әһәмәниҙәр дәүләте • Тель-Авив • Ен • Ҡытай фәлсәфәһе • Ҡыҙыл бүлмәләге төш • Тэрияки • Пекин операһы • Петра • Рупия • Ҡытай юане • Рохиньялар • Сәфәүиҙәр • Ғосман империяһы • Ҡырым тарихы • Боронғо Мысыр • Төркиә тарихы • Төрөктәр • Азиаттар • Азия уйындары • Азия финанс кризисы • Азия • Аддис-Абеба • Сәба батшалығы • Иудаизм • Парсиҙар • Вано Сараджишвили исемендәге Тбилиси дәүләт консерваторияһы • Картвелология • Давати стелаһы • Никорцминда • Грузияның президенты • К. Марджанишвили исемендәге Тбилиси академия театры • Палиашвили исемендәге Грузин опера һәм балет театры • Триалети һырты • Грузия тимер юлы • Bank of Georgia • Йивли манараһы • Ильяс бей мәсете • Мысыр баҙары • Оло баҙар • Истанбул Сапфиры • Хозур (роман) • Төркиәлә туризм • Ҡудайбергенов Динмөхәммәт Ҡанат улы • Самрук-ҡазына • Ҡаҙаҡфильм • Ҡаҙағстан Республикаһының Милли банкы • Ҡаҙағстан банктары исемлеге • Ҡаҙағстандың дәүләт төҙөлөшө • Библияның ҡаҙаҡ теленә тәржемәләре • Ҡаҙағстан тәңкәһе • Ҡаҙағстан Парламенты Мәжлесе • Бабилия • Митанни • Субарту • Адаб (ҡала) • Киш (Шумер) • Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге • Бабил батшалары • Ассирия батшалары • Гилгәмеш • Саргон Боронғо • Шумер календары • Бабил медицинаһы • Шумерҙар • Аккадтар • Бабилдар • Ассирия сәнғәте • Аккаде • Акшак • Ашшур (ҡала) • Бад-тибира • Борсиппа • Тель-Фехериә • Дер • Дилбат • Гирсу • Дур-Куригальзу • Дур-Шаррукин • Исин • Казаллу • Нимруд • Кар-Тукульти-Нинурта • Кута (боронғо ҡала) • Лагаш • Тель-Брак • Мари (боронғо ҡала) • Марад • Ниппур • Ларса • Нузи • Сиппар • Тутуб • Туттуль • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Башҡортостан. Башҡорт телендә морфонология • Ғималова Фәнүзә Арыҫлан ҡыҙы • Ғималов Фуат Рамазан улы • Органик химия институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге) • Биология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге) • Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге • Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге) • РФА Нефть химияһы һәм катализ институты • Леонтьев Алексей Фёдорович • Напалков Валентин Васильевич • Хажиев Фәнғәт Хаммат улы • Казаков Валерий Петрович • Монаков Юрий Борисович • Толстиков Генрих Александрович • Рафиҡов Сәғит Рәүеф улы • Юнысов Марат Сабир улы • Башҡорт теленең морфологияһы • Нәзиров Ромэн Ғафан улы • Башҡорт шәжәрәһе • Кащеев Фёдор Александрович • Кузнецов Алексей Александрович (рәссам) • Сәлиғәскәрова Мәғәфүрә Ғәлиулла ҡыҙы • СССР ордендары • Башҡорт менталитеты • Аҡбуҙат (опера) • Заимов Халик Шакир улы • Сафиуллин Хәләф Ғата улы • Пейко Николай Иванович • Спадавеккиа Антонио Эммануилович • Башҡорттарҙың телмәр этикеты • Башҡорттарҙың ҡунаҡ этикеты • Башҡорт теле • Шәрәфетдинов Марсель Ирек улы • Татарстан башҡорттары • Дәүләтшин Абдулла Сибәғәтулла улы • Башҡорт этикеты • Башҡорт хореографияһы • Павловка һыуһаҡлағысы • Каруанһарай (Өфө) • ПОЛИЭФ • Арыҫланов Һаҙый Мөхәмәҙи улы • Абыҙгилдин Абрек Әмир улы • Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы • Баймырҙин Хәмит Хәйервара улы • Бараг Лев Григорьевич • Аралбаева Әминә Кәшфи ҡыҙы • Сотников Иван Владимирович • Моталов Ғәйнетдин Хәйретдин улы • Моталов Миңләхмәт Ғилметдин улы • Шәфиев Бәхтегәрәй Әғзәм улы • Мортазин Рәүеф Әхмәт улы • Бәшир Рәмиев • Турахан кәшәнәһе • Өфө сәнғәт мәктәбе • Башҡорт операһы • ДДТ (төркөм) • Шевчук Юрий Юлианович • Хөсәйенов Айҙар Гайдар улы • Дауытов Вилләр Йомағол улы • Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге • Раянов Фәнис Мансур улы • Башҡортостанда философия • Башҡортостандағы фәнни мәктәптәр • Башҡорт-рус ике теллелеге • Усманов Хәмзә Фәтих улы • Әйүпов Риф Сәлих улыБәширов Мәсғүт Зәйнетдин улы • Ғайсин Айрат Рәшит улы • Ғәзизов Роберт Хәким улы • Ғәбитов Рәйеф Лотфулла улы • Хәсәншин Данил Дәүләтша улы • Давыдова Эльмира Минһаж ҡыҙы • Ключарёв Александр Сергеевич • Скурко Евгения Романовна • Ҡолбарисов Шамил Зөфәр улы • Башҡортостанда музыка • БигМатур • Эйхенвальд Антон Александрович • Чемберджи Николай Карпович • Рәхимов Камил Йософ улы • Хәбибуллин Руслан Әмин улы • Монастырский Вадим Наумович • Сигачёв Владимир Николаевич • Асанбаев Рөстәм Николай улы • Тимонин Анатолий Николаевич • Родионов Геннадий Степанович • Иҫәнбаев Мазһар Насип улы • Вахитов Венер Абсатар улы • Шаммазов Айрат Минһаж улы • Ҡайбышев Оскар Әкрәм улы • Джемилев Усеин Мәмәт улы • Хөснөтдинова Эльза Камил ҡыҙы • Шаһапов Владислав Шәйхеләғзәм улы • Тимербулатов Вил Мамил улы • Камалетдинов Морат Абдулхаҡ улы • Казанцева Тамара Тимофеевна • Ҡунаҡова Райхана Вәлиулла ҡыҙы • Сәләхов Таһир Теймур улы • Заман (төркөм) • Тиманова Вера Викторовна • Циолковский Станислав Фомич • Калинушкин Николай Александрович • Фазылов Хәтип Сәрүәр улы • Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты • 'Башкирский изумруд' алмағасы • Ҡолмөхәмәтов Азамат Рәхмәт улы • Сәйфетдинов Шаһыбал Сәхәүетдин улы • Усманов Әбүбәкер Нурйән улы • Вәлиев Камил Абдрахман улы • Ғүмәрова Люциә Шаһыбал ҡыҙы • Мөхәмәтлатипов Филор Усман улы • Вәлиев Руслан Зөфәр улы • Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация • Йәнекәев Зөфәр Ирғәле улы • Башҡортостан Республикаһының Хәтер китабы • Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы • Башҡорт теленең фразеологияһы • Өфө Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында • Балкашин Николай Васильевич (генерал) • Башҡорттарҙың таралып ултырыуы • Тархан (титул) • Йәнекәев Ғайса Хәмиҙулла улы • Өфөнөң административ бүленеше • Цветы Башкирии • Йәшел Сауҡалыҡ (Өфө) • Октябрь проспекты (Өфө) • Салауат Юлаев проспекты • Зәки Вәлиди урамы (Өфө) • }Базилевка (Башҡортостан) • Һупайлы • Өфө урамдары • Өфө күлдәре • Соҡалаҡ • Тимашев (Өфө) • Башҡортостан Республикаһының Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы • Рәсәй Федерацияһы субъекттары буйынса башҡорттарҙың һаны • Башҡортостан Республикаһының Милли банкы • Боден күле өҫтөндәге һәләкәт • Глумилин (Өфө) • Өфө үҙәге • Иҫке Өфө • Инорс • Шаҡша-Төньяҡ • Теләшев Илшат Ғүмәр улы • Әхәтов Искәндәр Шәүкәт улы • Әхәтова Ираида Әбүбәкер ҡыҙы • Сөйөндөков Йәлил Төхвәт улы • Сафин Хәлил Мәсғүт улы • Кинйәкәев Әхтәм Рәхмәтулла улы • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Фән, техника, электроника, интернет. Радиоактив тарҡалыу • Электрон ҡулайлама • Электроника • Элементар киҫәксә • Гәрәбә • Электрон • Электромагнит нурланыш • Классик механика • Инженерлыҡ эше • Дублин йәҙрәһе • ВКонтакте • Рунет • Рубин (конструкторлыҡ бюроһы) • Традицион йондоҙ атамалары • Иң эре йондоҙҙар исемлеге • Яҡтылыҡ • Дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы • Сағыштырмалыҡ теорияһы • Махсус сағыштырмалыҡ теорияһы • Ҡара упҡын • Ҙур шартлау • Skype • ICQ • Intel • Microsoft • Интернет • Рәсәйҙәге географик домендар • ICANN • .рф • .su • IBM • Яндекс.Деньги • WebMoney • Биткойн • Сатоси Накамото • Криптовалюта • Аҡыллы контракт • Криптография • Скрипттар теле • Bitcoin Foundation • Бүлгеләнгән мәғлүмәт базаһы • Linux • Болот мәғлүмәт базалары • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Иҡтисад. Финанстар. Эшҡыуарлыҡ. Amazon (компания) • Билл Гейтс • Alibaba Group • Taobao • В2В • [[]] • Уоррен Баффетт • Килем һалымы • [[]] • Франчайзинг • QIWI • Alipay • AliExpress • Актив (бухгалтерия) • Кредиторлыҡ бурысы • Дебиторлыҡ бурысы • Кредит • Ҡиммәт • • Пассив (бухгалтерия) • Мөлкәткә һалым • ГОСТ 7.67 • ISSN (Халыҡ-ара стандарт серия номеры) • ISO стандарттары исемлеге • ISBN (Халыҡ-ара стандарт китап номеры) • EAN (European Article Number), тауарҙың Европа номеры • WorldCat (библиографик мәғлүмәт базаһы) • Һалым ставкаһы • Һалым һалыу объекты • Прогрессив һалым • Ер һалымы • Транспорт һалымы • Һыу һалымы • Һалым осоро • Һалым базаһы • Йыйым (иҡтисад) • Табышҡа һалым • Пошлина • Оброк • Дивиденд • Мөлкәт (милек объекты) • • Күсемһеҙ мөлкәт • • Күсемле әйбер • Ҡануниәт • Акциз • • Коллектив договор • Хеҙмәт договоры • Эш ваҡыты • Өҫтәмә ҡиммәткә һалым • Яһаҡ • Хеҙмәт кенәгәһе • Һалым льготаһы • Эш биреүсе • Кодлаштырыу • Милек • Тауар • Ситләтелгән һалым • Рәсәйҙең нефть сәнәғәте • Рәсәйҙә предприятиеларҙы хосусилаштырыу • ProZorro • Nasdaq • Ваҡлап һатыу • Банк транзакцияһы • Электрон сауҙа майҙансығы • Электрон ҡултамға • Төркөм ҡултамғаһы • Ҡулсалы ҡултамға • Күмәк ҡултамға • Электрон түләүҙәр системаһы • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Спорт. Европа олимпия комитеттары • Милли олимпия комитеты • Халыҡ-ара олимпия комитеты • Спорт арбитраж суды • Бөтә донъя допингҡа ҡаршы агентлыҡ • Олимпия уйындарында СССР • Олимпия символдары • Стадион • Пьер де Кубертен • Турищева Людмила Ивановна • Фетисов Вячеслав Александрович • Харламов Валерий Борисович • Ингемар Стенмарк • Антверпен • Уле-Эйнар Бьёрндален • Кәрим Абдул-Джаббар • Майкл Фелпс • Шахлин Борис Анфиянович • Скобликова Лидия Павловна • Андрианов Николай Ефимович • Хуан Антонио Самаранч • Барселона • Мельбурн • Милли хоккей лигаһы • Марафон • Конкур • Елкән спорты • Андре Агасси • Шобухова Лилиә Булат ҡыҙы • Мартина Навратилова • Селивёрстов Алексей Николаевич • Заһитова Алина Илназ ҡыҙы • Гладышева Светлана Алексеевна • Ваганов Геннадий Викторович • Поздняков Александр Васильевич • Мишель Кван • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] • [[]] •
- Нобель премияһы. Нобель фонды • Альфред Нобель • Нобель премияһы лауреаты булған ҡатын-ҡыҙҙар • Сигрид Унсет • Грация Деледда • Сельма Лагерлёф • Берта фон Зутнер • Нелли Закс • Тереза Әсә • Розалин Сасмен Ялоу • Мейрид Корриган • Бетти Уильямс • Дороти Ходжкин • Мария Гёпперт-Майер • Герти Тереза Кори • Габриэла Мистраль • Тони Моррисон • Перл Бак • Надин Гордимер • Гертруда Элайон • Рита Леви-Монтальчини • Барбара Мак-Клинток • Франсуаза Барре-Синусси • Линда Бак • Эльфрида Елинек • Дорис Лессинг • Вангари Маатаи • Ширин Эбади • Ригоберта Менчу • Джоди Уильямс • Христиана Нюслайн-Фольхард • Мэй-Бритт Мозер • Элис Манро • Малала Юсуфзай • Ту Юю • Герта Мюллер • Элинор Остром • Элен Джонсон-Серлиф • Ада Йонат • Лейма Гбови • Тавакуль Карман • Кэрол Грейдер • Элизабет Блэкбёрн • Джейн Аддамс • [[]] • [[]] •
- Социаль эшҡыуарлыҡ буйынса конкурс. Ибраһим Әбүләйеш • Үҙ эше менән мәшғүл һинд ҡатын-ҡыҙҙары ассоциацияһы • Ғүмер төймәһе • НормаШәкәр • Секем • Швабтың социаль эшҡыуарлыҡ фонды • Социаль уйлап табыуҙар фонды • Билл менән Мелинда Гейтстар фонды • Ләйлә Джана • Күңелле кейеҙ • Риба • Һабашиҙар • Изобреталь Комфорт • Юныс үҙәге • Бамбук велосипед проекты • Фермерҙар мәктәбе • Микрокредитлау • Сколл фонды • Ғәмәл Әлбинсәйет • Экологик хәүефһеҙлек фонды • Экокластер • Coco Bello • Charity Shop • Аврора (ат үҙәге) • Һаумы! • Хыял саңғыһы • Мулаго фонды • Сәтләүек йорто • Венчур филантропияһы • Эндрю Юн • Ҡатырға Ҡара тупраҡлы төбәк • Medic Mobile • M-KOPA • Иҡтисади глобалләшеү • МИНТ • ВИСТА • Төньяҡ һәм Көньяҡ (геосәйәсәт) • Ижтимағи һәм экологик эштәр институты • Үҫеш облигацияһы • Юл саттары (фонд) • Көңгөрә.про • Kоlibri Kapital • Камал Ҡадир • Иҡбал Ҡадир • Бекеме Масаде • Global Impact Investing Network • Ҡараңғыла диалог • Auticon • Tamweelcom • Aurolab • Рошане Зафар • BonVenture • Джайпур келәмдәре • Juhudi Kilimo • Джейн Чен • Том Саки • Бретт Уигдорц • Тулҡын (ойошма) •
"Башҡортостан ҡыҙы" журналы, №3 (март, 2015)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киләсәккә мираҫ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Википедия – виртуаль донъяның иң күләмле проекттарының береһе. Маҡсаты – Ерҙәге бөтә телдәрҙә тулы энциклопедия булдырыу. Унда ингән һәр мәғлүмәт кешелек тарихына мәңгелеккә инеп ҡаласаҡ. Википедияны төҙөү эшмәкәрлеген «Викимедиа» коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ ойошмаһы координациялай, энциклопедияның мәҡәләләрен донъяның ирекмәндәре яҙа – ысын мәғәнәһендә халыҡсан проект ул. Унда ингән мәғлүмәттәр башҡа телдәргә лә тәржемә ителә. Телде һаҡлау һәм үҫтереү йәһәтенән был проекттың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ ҙур. Бындай проекттан ситтә ҡалыу заман арбаһынан төшөп ҡалыуға тиң булыр ине.
Википедия 2001 йылдың 15 ғинуарында инглиз телендә рәсми асыла. Әлеге көндә 770 телдә эшләнә. Шуларҙың 277-һе үҙ аллы проект статусына эйә. Башҡорт Википедияһы 2005 йылдың 16 апрелендә үҙаллылыҡ ала.
Шөкөр, Башҡорт Википедияһы бар, үҫә, тулылана. Быйыл уға 10 йыл тула. Юбилей айҡанлы «Вики-һабантуй-2015» тигән саралар йыйылмаһы ғәмәлгә ашырыла башланы. Әле ирекле энциклопедияға мәҡәләләр яҙыу һәм башҡа телдәрҙә булғанды тәржемә итеү буйынса конкурс бара. Башҡорт Википедияһында теркәлеп, был бәйгелә һәр кеше ҡатнаша ала. Еңеүселәргә аҡсалата бүләктәр ҡаралған.
Йәнә «Вики-Һабантуй-2015»тең логотибын, Башҡорт Википедияһының тантаналы логотиптарын эшләү, Викигид проектында башҡортса һөйләшлек төҙөү сараларын ойош- тороу күҙҙә тотола. Ә 24 – 26 апрелдә «Википедия һәм мәғлүмәт йәмәғәтселеге» тигән халыҡ-ара асыҡ ғилми- ғәмәли конференция үтәсәк. Унда белемде ирекле таратыу теорияһы һәм ғәмәлиәте, идеологияһы һәм технологияһы мәсьәләләре, башҡа виртуаль белем сығанаҡтары темалары ҡараласаҡ. Сарала донъя кимәлендә билдәле ҡунаҡтар ҡатнашыуы көтөлә. Әйтәйек, Викимедиа фондының Телдәр комитеты ағзаһы, программист, лингвист Әмир Аарони (Израиль) ҡатнашыусылар исемлегенә теркәлгән. Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән Википедияның башҡа телдәрҙәге проекттарын эшләүселәр, шулай уҡ үҙебеҙҙең энциклопедияны ижад итеүсе ирекмәндәр сығыш яһаясаҡ. Ошо юҫыҡтағы уй-фекерҙәре, тәҡдимдәре менән уртаҡлашырға теләгән һәр кем был конференцияла ҡатнашыу мөмкинлегенә эйә.
Башҡорт Википедияһының 10 йыллығына арналған сараларҙың сығымдарына Һөбә йыйыу иғлан ителгән, ярҙам итергә теләге булған һәр кем үҙ өлөшөн индерә ала. Башҡортостан ауыл-ҡасабалары, ҡалалары тураһындағы бүлекте тулыландырыу айырыуса көнүҙәк эш булып тора. Башҡорт Википедияһын булдырыуҙа әүҙем эшләгән ғалимә Гүзәл Ситдиҡова был ғәмәлде атҡарыу тәртибен аңлата: «Гуглда Башҡорт Википедияһынан ауыл-ҡасабағыҙҙы, ҡалағыҙҙы атамаһы аша эҙләп алығыҙ ҙа, асылғас, иғтибар менән ҡарап сығығыҙ. Мәҡәләне тотош асып та, бүлектәрен генә асып та төҙәтергә, тулыландырырға була. Нисек асырғамы? Өҫтә Үҙгәртергә тигән яҙыу күрерһегеҙ. Шуға баҫһағыҙ, мәҡәләгә инәһегеҙ. Теләгән нәмәне яҙып ҡуйырға була. Бүлек өҫтөндәгеһе шул бүлекте генә аса. Яҙып бөткәс, Яҙҙырып ҡуйырға тигән функцияға баҫаһығыҙ». Башҡорт Википедияһына ҡарата бөтә мәғлүмәтте, һылтанмаларҙы «Бәйләнештә» сайтындағы vk.com/bash_wikipedia битендә табырға була. Интернетта донъя күләмендәге проекттарҙан беҙгә тағы ла йәһәтерәк Гугл тәржемәсеһенә ҡушылыу фарыз. Әле унда дүрт төрки тел ингән. Эш, Башҡорт Википедияһы администраторы Рөстәм Нурыев әйтеүенсә, «бер нисә йыл ваҡыт талап итәсәк. Бының өсөн миллиондарса һөйләмдән, һүҙбәйләнештән торған бол төҙөргә, бер нисә тел менән параллель булған текстар базаһы эшләргә кәрәк». Википедияны киләһе быуындарға иң ҡиммәтле мираҫыбыҙ итеп эшләйек. Үҙен башҡорт тип һанаған, башҡорт телендә һөйләшкән йә башҡорт телен өйрәнергә теләгән, халҡының тарихы, ижады, шәхестәре, эшмәкәрлеге менән ҡыҙыҡһынған һәр кем өсөн ул оло хазина булыр.
Әлфиә АҠБУТИНА.
Викиконференцияға докладым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
КОМПЬЮТЕР ТӨШӨНСӘЛӘРЕНӘ БАШҠОРТСА АТАМАЛАР ЭҘЛӘЙБЕҘ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Акбутина А.Н.,
Российская Федерация, Республика Башкортостан, г. Уфа.
Член Союза журналистов РФ и РБ.
Википедия – виртуаль донъяның иң күләмле энциклопедик проекттарының береһе. Унда ингән һәр мәғлүмәт кешелек тарихына мәңгелеккә инеп ҡаласаҡ. Википедиялағы мәғлүмәттәр башҡа телдәргә лә тәржемә ителгәнлектән үҙебеҙҙе донъяға танытыу йәһәтенән Википроекттар беҙгә бик ҙур ярҙам күрһәтә ала. Бындай проекттан ситтә ҡалыу заман арбаһынан төшөп ҡалыуға тиң булыр ине. Шөкөр, Башҡорт Википедияһы бар, үҫә, тулылана. Телде һаҡлау һәм үҫтереү йәһәтенән дә проекттың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ ҙур. Башҡорт Википедияһы проектының береһендә – Викиһүҙлектә - мин байтаҡ йылдар элек теркәлһәм дә, ваҡыт булмау сәбәпле эшендә әүҙемлек күрһәтә алманым. 2013 йылда Башҡорт проекттарына ҡушылдым. Илдар Кинйәбулатов ойошторған ВКонтакте сайтының интерфейсы тәржемәһен башҡарҙыҡ. Хаҡлы ялға сыҡҡас, Википедияла ла, Башҡорт проекттарында ла эшләргә ваҡыт була башланы. Илдар Кинйәбулатов Башҡорт китапханаһы проектына саҡырҙы, унан Интернет һәм компьютер терминдары терминологияһы тигән тармаҡта координаторлыҡ бурыстары йөкмәтелде. Әле мөмкин булған тиклем терминология менән эшләйем. Селтәрҙән рус һәм инглиз телдәрендәге терминдарҙы йыйыу менән мәшғүлмен, терминдар тәржемәһен дә иғтибарҙан ҡалдырмаҫҡа тырышам. Скайп тәржемәһендә, Википедия терминдары буйынса ВКонтактелағы чаттарҙа барған бәхәстәр һөҙөмтәһендә теге йәки был термин буйынса күпселек тәҡдим иткән варианттарҙы һүҙлеккә индерәм, ҡайһы берҙә үҙем дә бәхәс темаһы тәҡдим итәм. Әлегә Викитерминология менән Интернет һәм компьютер терминологияһы айырым-айырым үҫеш кисерә. Уларҙың бер-береһе менән тығыҙыраҡ хеҙмәттәшлек итеүе, терминдарҙы стандартлаштырыу бурысы алдыбыҙҙа тора. Сөнки әлегә бер үк терминдың төрлөсә алыныу осраҡтары байтаҡ. Тимәк, уларҙы унификациялау, бер базаға туплау – өлгөрөп еткән мәсьәлә.
Терминдар тәржемә итеүҙә төрлө йәштәге, төрлө тармаҡта уҡып йә эшләп йөрөгән, төрлө ҡараштарҙа торған, техник һәм тел йәһәтенән төрлө әҙерлекле кешеләр ҡатнаша. Ләкин уларҙың байтағын компьютер тигән үҙәк төшөнсә тирәһендә булған бөтә терминдарға башҡортса эквивалент табырға ынтылыш берләштерә. Был ынтылыш шул тиклем көслө, хатта рус теленән генә түгел, ғәрәп, фарсы телдәренән ингән һүҙҙәрҙе лә ҡулланмаҫҡа тырышыу тенденцияһы көсәйә.
Был күренештең кире яғы ла, ыңғай яҡтары ла бар. Хилафлыҡты шунда күрәм: терминдар мотлаҡ башҡорт телендә яңғырарға тейеш тигән принцип менән эш ителһә, улар араһында таныш булмаған йә, таныш булып та, бөтөнләй өр-яңә мәғәнә алған һүҙҙәр күп буласаҡ. Һөҙөмтәлә был терминдар тупланмаһының үҙенә аңламалы һүҙлек кәрәк булып, бик һирәктәр генә уны ҡулланасаҡ. Үтә яңы яңылыҡ халыҡты өркөтәсәк, әлбиттә. Уның ҡарауы отошло яҡтары күберәк.
Беренсенән, башҡорт теле бөтә донъя өсөн һуңғы осор ҡаҙанышы булған өр-яңы компьютер һәм интернет терминдары иҫәбенә байыясаҡ.
Икенсенән, был терминдарҙың күпмелер өлөшө ошо тармаҡтың тар белгестәре өсөн генә кәрәк булһа, байтаҡ өлөшө бик киң ҡулланыуға сығасаҡ, сөнки уларҙы һәр кемгә отоп алырға, көндәлек тормошонда файҙаланырға тура килә. Башҡа бер тармаҡтың да терминдары, һөнәри лексикаһы компьютер терминдары шикелле киң ҡулланыуға инә алғаны юҡ ине әле, улар һәр ваҡыт ниндәйҙер һөнәр эйәләренең тар ғына файҙаланыуында булды. Компьютер техникаһы, мобиль ҡорамалдарҙы хәҙер кешелек кесе йәштән тигәндәй тотонғанлыҡтан уның терминдары ла халыҡ аңына һәм теленә һәғәтендә үк инә бара. Ошо сәбәпле, компьютер менән үҙ телендә “һөйләшеүселәр” ни тиклем күп булһа, мөмкин тиклем ҙур күләмдә ижад ителгән башҡортса терминология ла йәштәрҙең тел белеү һәләтен арттырасаҡ.
Шулай булғас, компьютер терминдарын тәржемәләп, халыҡҡа тәҡдим итеү – бик мөһим эш. Әлбиттә, рус теле беҙгә ҙур конкуренция барлыҡҡа килтерә. Башҡортса белмәгән йә икмәк-тоҙлоҡ ҡына белгән йәштәр компьютер менән тик русса аралаша. Телде яҡшы белгәндәр араһында ла русса интерфейстарҙан башҡортсаға күсмәүселәр күп, быны раҫлаған һандар бар.
Халыҡты башҡортса интернетҡа күсереү проблемаһы, әлбиттә, бик ҡатмарлы. Уны хәл итеү юлдары ла барҙыр. Был йәһәттән донъяла ныҡлы хакимлығын урынлаштырған бер тенденция өмөтләндерә: хәҙер һәр кемдең үҙ тамырҙарын, үҙ телен, мәҙәниәтен, йолаларын белергә тейешлеге бәхәсһеҙ ҡабул ителә торған аксиомаға әйләнеп бара, үҙ телеңде белмәү хупланмай. Беҙҙең йәштәр араһында ла, кемеһе – эске талаптарынан сығып, кемеһе – быны мода тип ҡабул итеп булһа ла, үҙ теленә, шул иҫәптән компьютер терминдарына, иғтибарлыраҡ ҡарай һәм уларҙы ҡуллана башлар, тип ышанырға кәрәк. Һәр хәлдә халыҡта ундай ихтыяж тыуған мәлгә беҙҙең терминологик һүҙлектәр ҙә, тәржемә ителгән интерфейстар ҙа әҙер торасаҡ.
Шул уҡ ваҡытта компьютер – ул бар донъяны яулап алған интернациональ күренеш, шулай булғас, унда интернациональ һүҙҙәрҙең бөтәһенән дә баш тартып бөтөү мөмкин түгел. Айырыуса беҙҙә теге йәки был терминдың мәғәнәһен яҡынса ғына булһа ла атарлыҡ һүҙ табылмау осраҡтары, тәбиғи, әҙ түгел.
Терминдарҙы тәржемә итеүҙең ғилми яҡтан эшләнгән әҙер методикаһы юҡ, шуға беҙ ул методиканы эш барышында үҙебеҙ ижад итәбеҙ. Чатта фекер алышабыҙ, бәхәсләшәбеҙ, һәр кем үҙ вариантын тәҡдим итә, уны яҡлап, һүҙлектәргә, башҡа төрки телдәрҙә нисек алыныуына һылтана. Был йәһәттән Гугл-тәржемәсе ярҙамға килә – терминдың төрөк, ҡаҙаҡ, үзбәк, әзери, татар телдәрендә нисек алынғанын барлап сығабыҙ. Инглиз теленән тура башҡортсаға әйләндереп ҡарау алымы ла ҡулланыла, туранан-тура тәржемә иткәндә тапҡыр ғына килеп торған һүҙ табыу осраҡтары ла булғыланы. Һүҙҙең этимологияһын, төрлө мәғәнәләрен ентекләп күҙҙән үткәрәбеҙ.
Тағы шуныһы: “ҡәҙимге бер һүҙ ҙә инде был, тәржемәһе лә бар, тотабыҙ ҙа ошолай тип алабыҙ”, тип еңел генә тылмаслап та булмай, сөнки ул – термин, һәм дөрөҫ, теүәл аналогты табыу өсөн уның артында ятҡан техник-технологик күренеште, процесты аңлау талап ителә. Уныһын тәфсирләп ҡараһаң, быны түгел, бөтөнләй икенсе һүҙ табыу зарурлығы асыҡлана.
Тәржемәлә ҡатнашыусылар араһында тағы ла диалект һүҙҙәрен, ҡулланылыштан төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе киңерәк ҡулланыу тәҡдиме йыш ишетелә. Тик был осраҡта үрҙә телгә алынған проблема килеп тыуыуы көн кеүек асыҡ, йәғни аңлайышһыҙ һүҙҙәрҙең кешене беҙҙең тәржемәнән тиҙ биҙҙереү ихтималлығы ҙур. Шунлыҡтан әлегә ундай һүҙҙәрҙе күпләп ҡулланыу – үҙмаҡсат түгел, ләкин киләсәктә телебеҙҙе сит һүҙҙәрҙән азат итеү буйынса эшмәкәрлек дауам итер һәм диалектизмдар, архаизмдар араһынан ҡайһы берҙәренең заманса яңһыраш алыуы, яңыса тормош башлауы бик тә ихтимал. Интернет-терминдар өлкәһе ғилми ҡараш талап итә, улар һәр яҡлап тикшерелһә, беҙҙең тәҡдим иткән варианттарға фәнни баһа бирелһә, тағы ла яҡшыраҡ булыр ине. Ләкин был эш менән шөғөлләнә торған ғалимдарҙың да төрлө яҡлап белемле булыуы шарт. Лингвист булыу ғына етмәй, техник һәм технологик күренештәрҙе аңлап эш итеү, инглиз телен дә белеү мөһим буласаҡ бындай эшкә тотонаһы фән белгесенә. Бәлки, шул сағында тәржемә методикалары ла барлыҡҡа килер, бөтә эш ғилми талаптарға ярашлы алып барылыр ине.
Юғиһә эш барышында эмоцияларға буйһоноп китеү осраҡтары ла булғылай. Йәғни теге йәки был һүҙгә аналог эҙләгәндә оҡшай-оҡшамай, ҡолаҡҡа ята-ятмай тигән критерий өҫкә сығып киткеләй. Әлбиттә, был һис тә дөрөҫ түгел. Интернет терминдары шикелле аныҡ һәм теүәл төшөнсәләр менән эш иткән өлкә берәмектәре тураһында һүҙ барғанда бындай критерий ҡулай түгел генә түгел, хатта зарарлы.
Компьютер һәм интернет технологиялары бер көнгә лә үҫештән туҡтамай, шунлыҡтан бындай технологик революция шарттарында һәр күренешкә тәғәйен термин сығып торорға тейеш. Компьютер технологияларын инглиз телле мөхит эшләй, шунлыҡтан терминдар ҙа инглиз телендә хасил була ла башҡа телдәргә күсеү процесын башлай. Тимәк, был бер ваҡытта ла туҡтамай торған күренеш буласаҡ. Терминдарҙы башҡорт теленә тәржемә итеү менән дә бер генә быуын шөғөлләнмәҫ әле.
Компьютер терминдары системаһын үҫтереүҙә ҡатнашырға ниәт иткән һәр кем беҙҙең проекттарға ҡушыла, был мөһим эшмәкәрлеккә үҙ өлөшөн индерә ала. Викиһүҙлектә лә, Башҡорт проекттарындағы Терминология бүлегендә лә эш етерлек.
25.04.2015


c: text/html

text:
Яҙыусы Гөлнара Мостафинаны ихлас ҡотлайбыҙ!
Опубликовано: 6-09-2018, 09:47 | Категория: Новости, Члены союза, В СМИ
Бөгөн билдәле яҙыусы һәм журналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы, “Башҡортостан ҡыҙы” журналы хеҙмәткәре Гөлнара Дамир ҡыҙы Мостафина күркәм юбилейын билдәләй! Уны ғүмер байрамы менән ихлас ҡотлайбыҙ һәм иң изге, иң саф теләктәребеҙҙе юллайбыҙ! Йөҙөгөҙҙө ҡояш нуры балҡытһын, күңелегеҙҙә илһам ҡошо туҡтамай ҡанат ҡаҡһын!
Танылған яҙыусы Айһылыу Йәғәфәрова күркәм юбилейын билдәләй!
Опубликовано: 3-09-2018, 14:33 | Категория: Новости, Члены союза, В СМИ
Бөгөн танылған яҙыусы, педагог, 1989 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ким Әхмәтйәнов һәм Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге премиялар лауреаты Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы Йәғәфәрова үҙенең күркәм юбилейын билдәләй!
"ПОХОД НА МОСКВУ" ПРОДОЛЖАЕТСЯ
Опубликовано: 3-09-2018, 12:19 | Категория: Новости, Члены союза, Книжные новинки
В начале августа в престижном московском издательстве "Художественная литература", созданном еще в 1932 году по инициативе самого Максима Горького, вышла трилогия "Покаяние над пропастью" видного башкирского писателя Флюра Галимова солидным по нынешним временам тиражом в 1 тысячу экземпляров.
Ҡайғылы хәбәр
Опубликовано: 31-08-2018, 15:44 | Категория: Новости
Башҡорт әҙәбиәте оло юғалтыу кисерҙе - күренекле яҙыусы Сабир Нәғим улы Шәрипов көтмәгәндә яҡты донъяларҙы ташлап китте. Башҡортостан Яҙыусылар союзы әҙиптең туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.
Хушлашыу 1 сентябрь сәғәт 11-ҙә Яҙыусылар союзы бинаһында (Коммунистик урамы, 34) үтәсәк.
Хушлашыу 1 сентябрь сәғәт 11-ҙә Яҙыусылар союзы бинаһында (Коммунистик урамы, 34) үтәсәк.
ЗӘКИ ӘЛИБАЕВ: ӘҘӘБИӘТТЕҢ ҠИБЛАҺЫ ҮҘГӘРМӘЙ
Опубликовано: 22-08-2018, 17:26 | Категория: Новости, Члены союза, В СМИ
Беҙ билдәле шәхестәрҙең тормоштағы ваҡиғаларға ҡарашын ғына түгел, ә уларҙың ҡабатланмаҫ күңел донъяһын, йәшәү фәлсәфәһен, тойғо һәм кисерештәрен дә белергә ынтылабыҙ. Юҡ, ҡыҙыҡһыныуыбыҙҙы ҡәнәғәтләндереү өсөн генә түгел, ә үҙебеҙгә ниндәйҙер фәһем һәм тәжрибә алыу өсөн дә, бәлки. Бөгөнгө әңгәмәбеҙҙә лә йәшәү мәғәнәһе, маҡсатҡа ынтылыш, уңыш һәм уңышһыҙлыҡ кеүек темаларҙы урап үтә алманыҡ. Ысынлап та, ни өсөн кемдер маҡсатына өлгәшә, ә кемдер ярты юлдан кире борола? Атай һәм әсәй тәрбиәһе тормош юлында ҡасанға тиклем ҡалҡан була? Ә ҡайһы ваҡыт тик үҙ аҡылыңа ғына таянырға? Әҙәбиәттең киләсәгебеҙҙе ҡотҡара алырлыҡ көсө ҡалғанмы? Эйе, бик күп етди һорауҙар йыйылғайны. Беҙ уларға бөгөнгө геройыбыҙ – танылған ғалим, әҙәбиәт ғилеме белгесе, тәнҡитсе, яҙыусы, журналист, филология фәндәре кандидаты, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты доценты, Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы рәйесе Зәки Арыҫлан улы ӘЛИБАЕВ менән яуап табырға тырыштыҡ.
Рәмзәнә Әбүталипованың “Бесәй быйма эсендә” тигән китабы донъя күрҙе
Опубликовано: 22-08-2018, 17:10 | Категория: Новости, Члены союза
Филология фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалының башҡорт филологияһы кафедраһы профессоры, Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы, балалар яҙыусыһы Рәмзәнә Әбүталипованың “Бесәй быйма эсендә” тигән китабы донъя күрҙе.
Известному писателю Радику Вахитову - 70 лет!
Опубликовано: 17-08-2018, 10:11 | Категория: Новости, Члены союза
Сегодня отмечает 70-летний юбилей известный писатель, журналист, член Союза писателей России и Республики Башкортостан, лауреат премии имени Шагита Худайбердина, автор книг «Шежере Салавата», «Под крыло двуглавого орла», «От Урал Батыра до Салавата Юлаева» Радик Шакирович Вахитов! Желаем имениннику долгих лет жизни, крепкого здоровья, успехов в творчестве!
БАШКИРСКИЙ ПИСАТЕЛЬ ВЫХОДИТ НА ВСЕРОССИЙСКИЙ УРОВЕНЬ.
Опубликовано: 20-07-2018, 20:20 | Категория: Новости, Члены союза
В знаменитом журнале "Юность" ( г. Москва") начали печатать роман башкирского писателя Флюра Галимова "Вкус запретного плода" (Книга 1 трилогии "Покаяние над пропастью"). Роман полностью опубликуют в шести номерах с июня по ноябрь сего года.
В Уфе отметили 125 - летний юбилей Владимира Маяковского
Опубликовано: 19-07-2018, 20:43 | Категория: Новости, Члены союза
Сегодня в Кировском районе города Уфы состоялся поэтический праздник, посвященный 125 – летию автора особого стиля в русской поэзии, гения нетрадиционной рифмовки, поэта Владимира Маяковского «Слушайте, товарищи потомки!».
Шағир Ирек Кинйәбулатовтың тыуыуына – 80 йыл!
Опубликовано: 15-07-2018, 12:59 | Категория: Новости, Члены союза, Шиғри минуттар
Бөгөн күренекле башҡорт шағиры, СССР-ҙың Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Зәйнәб Биишева, Сергей Чекмарёв, Рәми Ғарипов, Фәтих Кәрим, Мәжит Ғафури, Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев һәм Назар Нәжми исемендәге премиялар лауреаты, Ҡырмыҫҡалы районының почётлы гражданы Ирек Лотфый улы Кинйәбулатовтың тыуыуына – 80 йыл! Арҙаҡлы ҡәләмдәшебеҙҙе иҫкә алайыҡ!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 543
“ВЕСТНИК СЕМЬИ И ШКОЛЫ” (“Ғаилә һәм мәктәп хәбәрҙәре”), фәнни-популяр пед. журнал. Өфө ғаилә‑пед. йәмғиәте органы. 1910 й. мартынан 1911 й. апр. тиклем (бөтәһе 12 һан) Өфөлә урыҫ телендә сыға. Н.Ф.Делинскийҙың “Матбуғат” типографияһында нәшер ителә. Журнал биттәрендә ғаилә һәм мәктәп тәрбиәһе, уҡытыуҙың көнүҙәк проблемаларына арналған мәҡәләләр баҫыла; балалар клубтары, ата-әсәләр ком‑ттарының эшмәкәрлеге яҡтыртыла; махсус әҙәбиәт яңылыҡтары, балалар өсөн һәм ваҡытлы пед. баҫмалар т‑да мәғлүмәт бирелә. Мөхәррирҙәре: В.С. Мурзаев, Е.Ф.Крылова-Зоркова.
А.Й.Зарипов
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
- Подробности
- Просмотров: 538
ҒИЗЗӘТУЛЛИН Абдулла Ғөбәйҙулла улы [5.5.1904, Өфө губ. ш. уҡ исемле өйәҙе Ибраһим а. (БР‑ҙың Шишмә р‑ны) — 15.3.1945, Альтдамм ҡ., Германия], Советтар Союзы Геройы (1944). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1942 й. дек. алып Брянск, Көньяҡ‑Көнбайыш, Сталинград, Үҙәк, Белоруссия, 2‑се һәм 1‑се Белоруссия фронттарында хеҙмәт итә. Герой исеменә 16‑сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы 60‑сы гвардия полкы 2‑се эскадронының отделение ком. гвардия сержанты Ғ. 1943 й. 18 сент. Березна, 20 сент. Лопатино аа. (икеһе лә — Украина ССР‑ы) өсөн алыштарҙа, 28 сент. Галки а. (Белорус ССР‑ы) янында Днепр й. аша сыҡҡанда һәм уң яҡ ярҙағы плацдармды һаҡлап ҡалыуҙа күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була. Ленин (1944), 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1943) орд. м‑н бүләкләнгән. Тыуған ауылында урта мәктәпкә һәм урамға уның исеме бирелгән, Шишмә ҡасабаһында бюст ҡуйылған.
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Microsoft
Microsoft Corporation ( ҡыҫҡ. MS; «Microsoft корпорацияһы» — ингл.; «ма́йкрософт корпоре́йшн»[19] тип уҡыла) — төрлө-төрлө хисаплау техникаһы (персональ компьютерҙар, уйын ҡушылмалары, кеҫә персональ компьютеры, кеҫә телефоны һ.б.) өсөн проприетар программа тәьминәте етештереүсе, әлеге осорға донъяла иң киң ҡулланыла торған Windows операцион системаһын эшләгән трансмилли компания.
Компанияның бүлексәләре шулай уҡ Xbox уйын консолдәре, персональ компьютерҙар өсөн кәрәк-яраҡ (клавиатура, төрткө һ.б.[20]) етештерә. 2012 йылдан Surface планшет компьютерын сығара. Microsoft продукцияһы донъяның 80-ләп илендә һатыла, программалары 45-тән ашыу телгә тәржемә ителгән.
2014 йылдың 5 июненә корпорацияла 127104 кеше эшләй.[21]
Рәсәйҙә 1992 йылдың ноябренән Microsoft вәкиллеге (2004 йылдың июленән — «Майкрософт Рус» ЯСЙ[19]) бар.
2002 йылғы ярашыу килешеүе һөҙөмтәһендә Microsoft суд күҙәтеүе аҫтында тора[22].
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Милекселәре һәм етәкселеге
- 3 Эшмәкәрлеге
- 4 Бизнес-мәҙәниәт
- 5 Microsoft компанияһындағы бүлексәләр
- 6 Үҙгәртеп ҡороу
- 7 Корпорацияның ҡоролошо
- 8 Монополияға ҡаршы санкциялар
- 9 Тәнҡит
- 10 Әҙәбиәт
- 11 Microsoft мәҙәниәттә
- 12 Иҫкәрмәләр
- 13 Һылтанмалар
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Компания тарихы 1975 йылда баш ала, ул саҡта Гарвард студенттары Билл Гейтс менән Пол Аллен, 1975 йылдың 1 ғинуарында «Popular Electronics (ингл.)» журналында Altair 8800 тигән яңы персональ компьютер тураһында мәҡәлә уҡығандан һуң уның өсөн Basic тел интерпретаторы яҙа. 1 февралдә был компьютерҙы етештереүсе Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) компанияһы менән Basic'ты Altair өсөн ҡулланыу тураһында лицензиялы килешеүгә ҡул ҡуйыла. Үҙҙәренең компанияһын улар "Аллен һәм Гейтс" тип атарға итәләр ҙә, был исем юридик компанияға барыр ине, тигән фекергә киләләр. Пол Micro-Soft (microprocessors һәм software ҡыҫҡартып алынған) тип атарға тәҡдим итә. Беренсе йылды өс кешенән торған яңы компания $16 005 әйләнеш менән тамамлай (сағыштырыу өсөн: 2000 йылда корпорацияның һатыуҙан килеме $25,3 млрд, ә килеме $7,3 млрд-тан ашыу тәшкил итә).
1980-се йылдар башында компанияны нигеҙләгән икәүҙең юлдары айырыла: Аллендың хәтирәләре буйынса, ул бөтә ғүмерен Microsoft'ҡа бағышларға теләмәй, Гейтс иһә эшкә сума[27].
1983 йылда Аллен Microsoft'тан китә, акцияларының һәр береһен $10 менән һата[27]. Был килешеү һөҙөмтәһендә ул донъялағы иң бай кешеләр иҫәбенә инә: 2011 йылда ул Forbes журналы исемлегендә $13 млрд капитал менән 57-се урынды биләй[28].
Ҡушылыуҙар һәм йотолоуҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2011 йылға тиклемге осорҙоң иң эре килешеүе — Microsoft'тың интернет-реклама менән шөғөлләнеүсе aQuantive корпорацияһын һатып алыуы.
2008 йылда Microsoft $48 млрд-ҡа Yahoo!'ны ҡулға төшөрөргә тырышып ҡарай, ләкин уның миноритар акционерҙары ҡаршы булыу сәбәпле ниәт бойомға ашмай[29].
2011 йылда корпорация интернет-телефонияға махсуслашҡан Skype Limited компанияһын $8,5 млрд.-ҡа һатып ала.
2013 йылдың сентябрендә Microsoft финдарҙың Nokia'һының кеҫә телефондары етештереүсе һәм хеҙмәтләндереүсе Devices & Services бүлексәһен 5,44 млрд евроға алырға йыйыныуын белдерә. Килешеү 2014 йылдың 24 апрелендә ғәмәлләшә[30].
2014 йылдың сентябрендә Microsoft Minecraft уйынын эшләгән Mojang AB швед компанияһын йота[31][32][33][34][35].
Милекселәре һәм етәкселеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Microsoft акцияларының бүленеше: Билл Гейтс — 7,55 %, Стив Балмер — 4,66 %-ҡа эйә, корпорацияның башҡа менеджерҙарында — 1%-тан кәмерәк, ҡалған ҡиммәтле ҡағыҙҙар — NASDAQ: MSFT биржаһында ирекле әйләнештә. 2010 йылдың майына компанияның баҙарҙағы капиталлашыуы — $247,23 млрд[36].
Компанияның директорҙар советының башҡарма булмаған рәйесе — Джон Томпсон (John W. Thompson), баш идарасыһы (CEO) — Сатья Наделла (Satya Nadella)[37].
Эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Продукция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Microsoft корпорацияһы киң спектрлы программа һәм аппарат тәьминәте етештереүсеһе булып тора, бөтә донъяла билдәлелекте уға тәү сиратта Windows ғаиләһенә ингән операцион системалар, шулай уҡ документтар менән эшләү өсөн Microsoft Office программалары килтерә[источник не указан 455 дней]. Бөгөн корпорация ғәйәт күп төрлө продукттар етештерә: сервер программалары тупланмалары, уйындар, программалар эшкәртмәләү саралары, Xbox уйын консолдәре.
Microsoft даими рәүештә башҡа программа тәьминәте эшләнмәселәрен йота[источник не указан 455 дней]. Атап әйткәндә, Navision, Solomonruen, Great Plainsruen компанияларын һатып алды, һөҙөмтәлә, Microsoft эшмәкәрлегендә Microsoft Dynamics (әүәлерәк Microsoft Business Solutions тип атала) тигән яңы ҙур йүнәлеш барлыҡҡа килде. Рәсәйҙә был йүнәлештең өс сиселеше йөрөй: Axapta, Navision ERP-системалары һәм Microsoft Dynamics CRM мөнәсәбәттәргә идара итеү системаһы.
Microsoft Groove музыка сервисын булдырыуы тураһында белдерҙе. Ул әлеге Xbox Music сервисын алмаштыра һәм оҡшаш мөмкинлектәргә эйә: Windows Store'ҙан йырҙар һәм альбомдар йөкмәү, тректарҙы ағымлы тапшырыу, шул иҫәптән OneDrive'ҡа һәм радиоға тейәлгәндәрен (һайланған тректар, альбомдар йә башҡарыусылар нигеҙендә композицияларҙы автоматик һайлау юлы менән) йөкмәү.[38]
Эшмәкәрлек күрһәткестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2010 йылда штатта 89 мең даими эшләүсе хеҙмәткәр була[39].
2006 финанс йылында һатыуҙан килеме — $44,3 млрд, саф килеме — $12,6 млрд[40].
2010 финанс йылында һатыуҙан килеме — $62,5 млрд, операцион килеме — $24,1 млрд, саф килеме — 18,8 млрд[39].
2012 йылда һатыуҙан килеме — $74 млрд, саф килеме — яҡынса $17 млрд[41].
2015 йылдың 4 финанс кварталы йомғаҡтары буйынса Microsoft һатыуҙан 22,2 млрд килем кереүе һәм 2,1 миллиард долларлыҡ зыян күрелеүе хаҡында белдерҙе.[42]
Бизнес-мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Microsoft'тың бизнес-мәҙәниәте эшләнмәселәр тирәләй төҙөлгән. Йыл һайын йәш программа тәьминәте эшләнмәселәрен йәлеп итеүгә һәм компанияла тотоуға бик ҙур аҡсалар тотонола.
Иң яҡшыларҙы ылыҡтырыу өсөн Microsoft мәктәптәрҙең өлкән класс уҡыусылары менән эш алып бара. Тармаҡҡа күберәк ҡатын-ҡыҙҙарҙы йәлеп итеү маҡсатында компания DigiGirlz көндәре һәм өлкән кластарҙа уҡыусы ҡыҙҙар өсөн йәйге лагерҙар ойоштора.
2013 йылда Microsoft АҠШ-тың иң яҡшы 100 эш биреүсеһе рейтингында 75-се урынды алды.
Компанияла кадрҙар алмашыныуы 8 % тәшкил итә. Бер вакансияға 1 млн 300 мең резюме тура килә. Microsoft'та тулыһынса түләүле оҙайлы отпуск биреү практикаһы ҡулланыла (саббатикал). 100 % медицина страховкаһы бирелә. Спортклуб картаһы түләнә. Алыҫтан тороп һәм ҡаҫҡартылған эш көнө буйынса эшләү мөмкинлеге бар[43].
GLEAM[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Компания гомосексуалдарҙы, бисексуалдарҙы һәм трансгендерҙарҙы өҫтөн күрә, 15 йыл инде бындай кешеләрҙең махсус корпорация профсоюзы GLEAM (Gay, Lesbian, Bisexual and Transgender Employees at Microsoft) эшләй, уның 700-ҙән ашыу ағзаһы бар[44].
Хәйриәлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
АҠШ-та Microsoft бер нисә дәүләт сәйәси институтын аҫрай, улар араһында — American Enterprise Institute, Cato Institute, Стратегик һәм халыҡ-ара тикшеренеүҙәр үҙәге һәм «Мираҫ» фонды. Донъяның төрлө илдәрендә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, Microsoft Software Donation программаһы эш итә, компанияның рәсми сайтынан күренеүенсә[45], ул хөкүмәттеке булмаған ойошмаларға (шулай уҡ коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға йәки NGO-ға) программа тәьминәтен түләүһеҙ биреү менән шөғөлләнә.
Microsoft 2006 йылдан бирле Сиэтлдағы гей-парадтың платина бағыусыһы булып тора[46].
Microsoft компанияһындағы бүлексәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платформа продукттары һәм хеҙмәттәре бүлексәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был бүлексә төп тауарҙы — Windows операцион системалар ғаиләһен етештерә. Компания барлыҡҡа килгәндән алып Windows 1.0-ҙән Windows 3.ҡа тиклем MS-DOS өсөн график тышлыҡтар; MS-DOS менән ярашыусанлыҡты мираҫ иткән Windows 95, Windows 98, Windows ME операцион системалары өсөн график тышлыҡтар; шулай уҡ NT (эн-ти́ тип уҡыла) ғаиләһенә ингән Windows NT 4, Windows 2000 (Windows NT 5.0), Windows XP (Windows NT 5.1), Windows Server 2003 (Windows NT 5.2), Windows Vista (Windows NT 6), Windows 7 (Windows NT 6.1), Windows 8 (Windows NT 6.2), Windows 8.1 (Windows NT 6.3) үҙаллы операцион системалары сығарҙы. Ошо уҡ бүлексәгә MSN интернет-сервисы, MSNBC кабелле телевидение станцияһы һәм Microsoft Slate интернет-кибете ҡарай. 1997 йылда Microsoft Hotmail'ды һатып ала, уның исеме Microsoft Hotmail тип үҙгәртелә. 1999 йылда етеҙ хәбәрҙәр менән алмашыу өсөн MSN Messenger программаһы сығарыла, ул AOL Instant Messenger популяр интернет-пейджерынан өҫтөнлөк алыу маҡсатын ҡуя.
Microsoft Visual Studio программа яҙыу һәм компиляторҙар өсөн утилиталар тупланмаһы булып тора. Был программалар тупланмаһы график интерфейс өсөн тәғәйенләнгән һәм Microsoft'тың сит китапханаларын ҡуллана.
Шулай уҡ Microsoft компанияһы Microsoft Servers (элек — Windows Server System) тигән атама аҫтында һатылыусы сервер программаларын тәҡдим итә. Уның төп өлөшө булып (ағымдағы версия) Windows Server 2012 — серверҙар өсөн операцион система тора. System Center Configuration Manager — алыҫтан тороп контролләү һ.б. кеүек төрлө сервер операциялары өсөн утилиталар йыйылмаһы — был тупланманың тағы бер мөһим программаһы булып тора.
Бизнес-бүлексә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был бүлексәнең төп бурысы — төрлө компаниялар өсөн финанс һәм бизнес ҡушымталары эшләү. Ул компанияның Microsoft Office офис ҡушымталары рәтен сығара, уға түбәндәгеләр инә: Word (Текст процессоры), Access (Бирелмәләр базаһына идара итеү), Excel (Электрон таблицалар төҙөү), Outlook (Электрон почта һәм күмәкләп инеү рөхсәт ителгән хеҙмәттәр менән эшләү, мәҫәлән, Microsoft Exchange), PowerPoint (Презентациялар менән эшләү), Microsoft FrontPage (HTML мөхәррир).
Күңелле мәшғүллектәр ҡорамалдары бүлексәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Microsoft башҡа баҙарҙарға Windows брендын даими этәреү менән шөғөлләнә. Мәҫәлән, КПК өсөн Windows CE һәм Windows Mobile менән Windows Phone ОС идараһындағы смартфондар ижад итеү. Бүлексәнең башлығы — Робби Бах.
Үҙгәртеп ҡороу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2013 йылдың 11 июлендә Microsoft'тың генераль директоры Стив Балмер IT-компанияны үҙгәртеп ҡороу тураһында белдерә. Корпорацияла яңы дүрт төркөм ойошторола. Беренсеһе — Терри Майерсон етәкселегендәге операцион системалар төркөмө. Икенсеһе — ҡорамалдар һәм башҡа техник тәьминәт кәрәк-ярағы етештереү буйынса Джулия Ларсон-Грин етәкселегендәге төркөм. Өсөнсөһө — Ци Лю етәкселегендә ҡушымталар һәм хеҙмәттәр күрһәтеү (Microsoft Office) менән шөғөлләнеүсе төркөм. Сатья Наделла етәкселегендәге дүртенсе төркөм «болот» технологиялары өсөн яуап бирә. Бер нисә бәләкәй төркөм дә ойошторола: перспектив тикшеренеүҙәр, маркетинг, финанс, юридик һ.б. төркөмдәр. Кадрҙарҙа ла үҙгәрештәр бар. Үҙгәртеп ҡороуҙың маҡсаты — бөтә компания өсөн берҙәм стратегия булдырыу, глобаль веб-хеҙмәттәр һәм мобиль ҡулайламалар баҙарында биләнгән урынды нығытыу[41].
Корпорацияның ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Компанияға директорҙар советы идара итә, ул ун кешенән тора. Был ун кеше акционерҙарҙың йыл һайын үтә торған ултырышында һайлана. Төрлө мәсьәләләрҙе ҡарау менән түбәндәге 5 комитет шөғөлләнә: аудит (аудитҡа ҡағылышлы мәсьәләләр), компенсациялар (компания хеҙмәткәрҙәре өсөн компенсацияларҙы раҫлай), финанс (финанс мәсьәләләре), идара итеү һәм тәҡдим итеү (төрлө эске мәсьәләләр) һәм кризисҡа ҡаршы (кризистарҙы күҙаллау һәм булдырмау).
Монополияға ҡаршы санкциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуңғы йылдарҙа компания ЕС-тың монополияға ҡаршы комиссияһы һәм конкуренттарының дәғүәләре буйынса яуапҡа тарттарылғылаған[47]. Һөҙөмтәлә компания Windows Media Player'ы булмаған Windows N продуктын сығарҙы, ул Windows дистрибутивына түләүһеҙ өҫтәмә булып тора.
2004 йылдың мартында Европа комиссияһы компанияны Европала программа тәьминәте баҙарындағы өҫтөнлөклө урыны менән файҙаланыуҙа ғәйепләй һәм €497 млн.-лыҡ штраф һала, Microsoft'тан сит эшләнмәселәргә, улар үҙ-ара яраша торған программалар сығара алһын өсөн, үҙ продукттары тураһында мәғлүмәттәр биреүҙе талап итә. Microsoft был ҡарарға буйһонмағас, 2006 йылдың июлендә уға 280,5 млн. евролыҡ тағы бер штраф һалына. Ошонан һуң ғына Еврокомиссияның талабы үтәлә.
2007 йылдың 13 декабрендә Норвегияның Opera Software компанияһы, Opera веб-браузеры эшләнмәсеһе, Microsoft өҫтөнән Еврокомиссияға ялыу биреүен белдерә. Opera Software үҙенең ялыуында Microsoft'тан, Windows менән бергә конкуренттарының браузерҙарын да ҡуйып йәки Internet Explorer'ҙы төп ҡуйылыштан айырып, файҙаланыусыларға браузер һайлау мөмкинлеген биреүҙе үтенә. Бынан тыш, компания Internet Explorer'ға асыҡ веб-стандарттарҙы ҡуйып сығарыу талабын ҡуя[48].
2008 йылдың 27 февралендә Европа чиновниктары тарафынан, АҠШ монополисы конкуренттарынан «күмәк эшкә кәрәкле сервер системалары эшендә ҡатнашҡан документтарға инеү өсөн нигеҙһеҙ юғары хаҡ» һорай, тип табыла, ошо сәбәпле Microsoft тағы 899 млн. евроға (ул мәлгә был Еврокомиссия тарафынан айырым компанияға һалынған иң ҙур суммалы штраф була) штраф язаһы ала[49][50][51].
2008 йылдың июлендә Microsoft Евросоюздан 2004 йылғы монополияға ҡаршы бойороҡтоң шарттарын үтәмәгән өсөн һалынған $1,35 млрд.-лыҡ штрафты ғәмәлдән сығарыуҙы үтенә. Microsoft штрафты «самаһыҙ һәм нисбәтһеҙ» тип атай, Европа комиссияһы штраф суммаһын сығарғанда күп һанлы хаталарға юл ҡуйғанлығын белдерә[52].
2009 йылдың 16 ғинуарында Еврокомиссия Microsoft корпорацияһына монополияға ҡаршы ҡануниәтте боҙоуҙа яңы ғәйепләүҙәр сығара. Еврокомиссия иҫәпләүенсә, Windows операцион системаһына Internet Explorer браузерын ҡушылма итеп беркетеп, Microsoft конкуренция тураһындағы законды боҙа.
Тәнҡит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Корпорация конкуренттарын (айырыуса Linux системаһын таратыуҙы) ентекле күҙәтә, төрлө баҫым яһау ысулдарын ҡулланып, үҙ монополияһын һаҡларға тырыша.
Microsoft үҙ продукттарының күбеһен йәшертен эшләүҙә ғәйепләнә, хатта судтарға барып еткән эштәр бар. Мәҫәлән, Google Microsoft'ты судҡа биргән саҡта үҙенең Google Desktop эшләнмәһен ғәмәлгә ашырыу өсөн Windows Vista эҙләү системаһы тураһында белешмәләр һәм башҡа бирелмәләрҙе алыу маҡсатын ҡуя.
Internet Explorer конкуренттарҙың уға оҡшаш продукттарына ҡарағанда һуңыраҡ барлыҡҡа килә (мәҫәлән, Netscape Navigator). Шуға ҡарамаҫтан, Microsoft, үҙенең Internet Explorer'ын ябыҡ технологияларға ҡушылма итеп, сит браузерҙарҙы әүҙем ҡыҫырыҡлау менән шөғөлләнә; йәнә Internet Explorer 7.0 версияһына тиклем ғәмәлләштереүҙең документлаштырылмаған үҙенсәлектәре менән сығарылды, шул арҡала версткалаусыларҙың эше ҡатмарлаша. Шунлыҡтан тик Internet Explorer'ҙа ғына эшләгән сайттар барлыҡҡа килде, улар, бәлки, әле лә барҙыр[53]. W3C стандарттары буйынса ғына эшләнгән сайттар IE8 версияһында боҙоҡло булып асыла[54].
Microsoft'ты Рәсәй Федерацияһында авторлыҡ хоҡуҡтарын боҙоусыларҙы эҙәрләгән өсөн, шулай уҡ Поносов эше буйынса ярашыу килешеүенә ҡул ҡуйырға баш тартҡан өсөн тәнҡитләйҙәр[55][56].
Microsoft'тың Office Open XML-дә (OOXML) үҙенең текст документтары форматын тағыуын да оҡшатмайҙар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Пол Аллен, Миллиардер из Кремниевой долины. История соучредителя Microsoft, Москва: Альпина Бизнес Букс, 2012. ISBN 978-5-91657-361-9
Microsoft мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Компанияның үҫеш тарихы «Пираты Силиконовой долины» фильмында сағыла
- Документаль сериал «Загрузка. Подлинная история Интернета (англ.)», 1 өлөш: «Битва браузеров»
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 http://windows.microsoft.com/en-us/windows/history#T1=era0
- ↑ Microsoft joins Open Invention Network to help protect Linux and open source — 2018.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 годовой отчёт
- ↑ 4,0 4,1 http://www.microsoft.com/investor/Downloads/Investor%20Services/Information%20for%20Investors/2014_Proxy_Statement.docx
- ↑ https://mojang.com/2014/09/yes-were-being-bought-by-microsoft/
- ↑ https://www.hkex.com.hk/eng/invest/company/quote_page_e.asp?WidCoID=4338&WidCoAbbName=&Month=&langcode=e
- ↑ http://news.microsoft.com/facts-about-microsoft/#EmploymentInfo
- ↑ (unspecified title)
- ↑ Microsoft Security Response Center PGP Key and S/MIME Certificate
- ↑ Microsoft Security Notifications PGP Key
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=52.96.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=52.112.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=20.160.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=52.130.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=52.132.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=52.136.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=20.180.0.0
- ↑ https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&ip=20.184.0.0
- ↑ 19,0 19,1 Майкрософт Рус — Microsoft, ООО.
- ↑ Компьютерные мыши, клавиатуры, веб-камеры и прочее
- ↑ 15.07.2014 :: top.rbc.ru :: Microsoft готовит самые масштабные сокращения в истории
- ↑ Южная Корея наказала Microsoft — Компьюлента, 9 декабря 2006
- ↑ Serial Number: 7338210.
- ↑ The Rise and Rise of the Redmond Empire.
- ↑ Randi Schmelzer.
- ↑ Microsoft Unveils a New Look.
- ↑ 27,0 27,1 Роберт Гат, Ник Уингфилд.
- ↑ The World’s Billionaires 2011.
- ↑ Анастасия Голицына, Александр Силонов. $8,5 млрд за облака. Ведомости № 83(2849) (11 мая 2011). Проверено 11 мая 2011. Архивировано из первоисточника 22 августа 2011.
- ↑ Nokia закрыла сделку по продаже своего мобильного бизнеса компании Microsoft. ИТАР-ТАСС (25 апреля 2014). Проверено 26 марта 2014. Архивировано из первоисточника 26 марта 2014.
- ↑ Owen.
- ↑ Minecraft to join Microsoft (en-us), Microsoft News (15 сентября 2014). Проверено 22 сентября 2014.
- ↑ Microsoft купила создателей Minecraft за $2,5 млрд (рус.
- ↑ Илья Логунов.
- ↑ Артемий Козлов Microsoft купила Minecraft. Что дальше? (рус.). — Игромания, 2014.
- ↑ Ольга Проскурина, Игорь Цуканов.
- ↑ Nick Wingfield.
- ↑ Microsoft представила музыкальный сервис Groove
- ↑ 39,0 39,1 Microsoft Annual Report to Security Holders
- ↑ Тимофей Дзядко.
- ↑ 41,0 41,1 Miscrosoft объявляет о реорганизации. Проверено 12 июля 2013. Архивировано из первоисточника 15 июля 2013.
- ↑ Рейтинг 100 лучших работодателей США, Fortune, 2013
- ↑ NGO Connection
- ↑ Microsoft и ЛГБТ: Get the Facts
- ↑ США против Майкрософт 3DNews
- ↑ Opera пожаловалась в Еврокомиссию на Microsoft. Лента.ру (13 декабря 2007). Проверено 20 января 2009. Архивировано из первоисточника 22 августа 2011.
- ↑ Михаил Оверченко, Виктория Сункина. Штраф за «болтовню» // Ведомости № 36 (2058), 28 февраля 2008
- ↑ Еврокомиссия выписала Microsoft рекордный штраф. Лента.ру (27 февраля 2008). Проверено 20 января 2009. Архивировано из первоисточника 22 августа 2011.
- ↑ Сергей и Марина Бондаренко.
- ↑ Microsoft попросила Евросоюз аннулировать миллиардный штраф. Лента.ру (8 июля 2008). Проверено 20 января 2009. Архивировано из первоисточника 22 августа 2011.
- ↑ ЕС вновь обвинил Microsoft в нарушении антимонопольного законодательства. Лента.ру (17 января 2009). Проверено 20 января 2009. Архивировано из первоисточника 22 августа 2011.
- ↑ Чаплюк Андрей.
- ↑ Microsoft покупает Yahoo за $44,6 млрд :: Экономика :: Top.rbc.ru
- ↑ Телекомпания НТВ.
- ↑ Документы Microsoft Office 2007 не соответствуют стандарту OOXML, принятому ISO.
- ↑ Microsoft Office 2007 Fails OOXML Conformance Tests, Alex Brown Admits, Hopes For the Best.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- microsoft.com — официальный сайт Microsoft
- Microsoft — статья в Лентапедии. 2012 год.


text:
Лилиә Ғүмәрова «Дима Яковлев законы»н хуплайФото: Андрей Старостин
Лилиә Ғүмәрова «Дима Яковлев законы»н хуплай
Лилиә Ғүмәрова «Дима Яковлев законы»н хуплайФото: Андрей Старостин
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова «Дима Яковлев законы»н хуплауын белдереп сығыш яһаны. Әлеге закон АҠШ граждандарына Рәсәй балаларын уллыҡҡа алыуҙы тыя.
Вице-премьер документтың йәмғиәттә төрлө фекерҙәр тыуҙырыуы менән килешә, әммә, социологик тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәй граждандарының күпселеге Дәүләт Думаһы менән ҡабул ителгән законды хуплай.
— Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәге түбәндәге мәғлүмәт менән таныштыра: беҙҙең илдә кешеләрҙең 73 проценты етем балаларҙың Рәсәйҙә тәрбиәләнеүен һәм сит илгә сығарылмауын теләй, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Лилиә Ғүмәрова.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары иҫәпләүенсә, Америка ғаиләләре менән Рәсәйҙән уллыҡҡа алынған балаларға ҡарата көсләү һәм мыҫҡыл итеү осраҡтарына АҠШ властары йыш ҡына тейешенсә иғтибар бүлмәй. Был эштә етешһеҙлектәр булырға тейеш түгел.
Теманы дауам итеп, Лилиә Ғүмәрова Америка граждандарының Рәсәй балаларын уллыҡҡа алыу мәсьәләһендә мифтарҙың күп булыуын билдәләне. Атап әйткәндә, АҠШ ғаиләләре күпселек йәһәттән ҡаты ауырыған балаларҙы уллыҡҡа ала, тигән фекер ысынбарлыҡҡа тап килмәй.
— Был теманы тикшереп, рәсми һәм рәсми булмаған мәғлүмәттәр менән таныштым. Асыҡланыуынса, Америка граждандары инвалид балаларҙың 2-10 процентын тәрбиәгә ала, — тине вице-премьер. – Шул уҡ ваҡытта Американың үҙендә йәшәгән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар һанына күҙ һалһаҡ, уның ғәйәт ҙур булыуын күрәбеҙ. Ни өсөн улар үҙҙәренең илендә йәшәгән балаларҙы уллыҡҡа алмай? Сабыйҙарҙы сит ил граждандарына биреп, уларҙың һәләк булыуына шаһит булырға тейеш түгелбеҙ.
Вице-премьер иҫәпләүенсә, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар Рәсәй ғаиләләре менән уллыҡҡа алынһын өсөн үҙебеҙҙең илдә тейешле шарттар булдырыу, бындай ғаиләләргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү зарур.
Шул уҡ ваҡытта бөгөнгө көндә республикала 18236 етем бала иҫәпләнә, уларҙың ни бары 1080-е генә бала йорттарында йәшәй. Балаларҙы ғаиләләргә урынлаштырыу өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе булып тора. Һәм был юҫыҡта Башҡортостан ярайһы уҡ уңышы эшләй – балаларҙың 87 проценты тәрбиәгә бала алған һәм патронат ғаиләләрҙә тәрбиәләнә.
Республикала уллыҡҡа алған ғаиләләр өсөн пособиелар билдәләнгән. Әммә, Лилиә Ғүмәрова билдәләүенсә, бындай ғаиләләргә ярҙам итеү буйынса яңы саралар индерелгәндә, балаларҙың үҙ ғаиләләре хаҡында ла оноторға ярамай.
— Әгәр ғаиләлә сирле бала тыуа икән, уны үҙ ғаиләһендә ҡалдырыу өсөн саралар күрергә тейешбеҙ. Бындай ғаиләгә ярҙам күрһәтеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә бурыслыбыҙ, — тип иҫәпләй Лилиә Ғүмәрова. – Баланы интернат учреждениеһында тәрбиәләү дәүләткә 14 тапҡырға ҡиммәтерәккә төшә. Был аҡсаны ата-әсәләргә түләү яҡшыраҡ була.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, республикала 13 меңдән ашыу инвалид бала йәшәй.
Халыҡ-ара уллыҡҡа алыу темаһына ҡағылып, вице-премьер 2011 йылда сит ил граждандарының республиканан – туғыҙ бала, 2012 йылда дүрт бала алыуы хаҡында хәбәр итте. Уллыҡҡа алыусылар иҫәбендә – Италия һәм Канада граждандары.
Рәсәй ғаиләләренә 2011 йылда – 250 бала, 2012 йылда, яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, 248 бала урынлаштырылған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 256
РЫСҠУЖА ЙӨҘЛӘҮ ТАШЫ ЯТҠЫЛЫҒЫ, Әбйәлил р‑ны Рысҡужа а. көньяҡҡа табан 3 км алыҫлыҡта Оло Ҡыҙыл й. һул ярында урынлашҡан. В.В.Голота, Г.М.Перминов (1991), В.Ф.Королёв (2001) тарафынан өйрәнелә. Йөҙләү таштары аҫҡы девондың асыҡ һәм ҡуйы һоро һыҙыҡлы һәм сыбар мәрмәр эзбизташтарынан ғибәрәт. Эзбизташтар (ҡалынлығы 400 м тиклем) меридиональ йүнәлешле, текә ауыу мөйөшлө (70—85°), урта девондың ирәндек свитаһы порфириттары һәм туффиттары м‑н тектоник бәйләнештә тора. Юғары физик‑механик сифаттар хас, химик таҙалыҡ м‑н айырыла (MgO<0,9%, SiO2 — 0,6—8,4% , көкөрт<0,1%, Fe2O3 — 0,2%). Тәж. карьерында II һәм III төркөм блоктарының сығышы табылған тау массаһының 20%‑ын тәшкил итә, ш. иҫ. II төркөм — 4,4%. Респ. запастар комиссияһы тарафынан раҫланған A—C1 категориялы йөҙләү ташы запасы 128 мең м3, С2 категориялы — 16 мең м3 тәшкил итә. Етештереү ҡалдыҡтары декоратив ваҡ таш сифатында, ҡоштарҙы ашатыуҙа һ.б. ҡулланылырға мөмкин. Ятҡылыҡ һыуланмаған, ҡулайлы тау‑техник һәм транспорт шарттарында ята; “Башҡорт мәрмәре” ДУП‑ының сеймал базаһы булараҡ әҙерләнгән.
А.В.Кочергин
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Башҡорт мәркәз шураһы
Башҡорт мәркәз шураһы (Башҡорт өлкә советы) — 1917 йылдың 20 июлендә I Бөтә башҡорт ҡоролтайында Башҡорт милли хәрәкәтенә етәкселек итеү өсөн булдырыла.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт мәркәз шураһы башта — Ырымбурҙа, 1918 йылдың июнь-авгусында — Силәбелә, декабрҙән алып Орск өйәҙе сиктәрендә бер нисә урынды алмаштырып эшләргә тура килә.
Башҡорт мәркәз шураһы Өфө губерна секретариаты һәм улус шуралары (советтары) эшмәкәрлеген координациялай. 2-се һәм 3-сө Бөтә башҡорт ҡоролтайҙарын саҡырыуҙы, башҡорттарҙан Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышына депутатлыҡҡа кандидаттар һайлау алды кампанияһын ойоштора. 1917 йылдың 15 ноябрендә Башҡортостан милли-территориаль автономияһын иғлан итә (1-се һанлы һәм 2-се һанлы фармандар).
Мәркәз шураһына 7 кеше (башҡорттар йәшәгән һәр өйәҙҙән берешәр кеше) һайлана: Ш. Ә. Манатов, С. Ғ. Мерәҫов, Ғ. Мутин, И. И. Мутин, У. М. Ҡыуатов, Х. Й. Йомағолов һәм Ә. Ә. Вәлидов, уларҙың ярҙамсылары — Й. Ғ. Әмиров, Я. Ш. Сәлихов һәм Н. Т. Таһиров. Урындағы шураларға 3-5 кеше һайлана.
Башҡорт мәркәз шураһында ай һайын кәңәшмәләр үткәрелеүе ҡаралған була.
1918 йылдың 17 февралендә Ырымбур губерна хәрби-революцион комитеты рәйесе бойороғо буйынса Башҡорт мәркәз шураһы ағзаларының бер өлөшө һәм Башҡорт хөкүмәтенең бүлек мөдирҙәре ҡулға алына. Апрель башында Ырымбурҙы башҡорт ғәскәрҙәре һәм казак отрядтары баҫып алған ваҡытта улар төрмәнән азат ителә. Артабан Башҡорт мәркәз шураһы үҙенең эшен дауам итә, Башҡорт хөкүмәте үткәргән сараларҙа ярҙам итә, большевиктарға ҡаршы пропаганда алып бара һәм Башҡорт милли хәрәкәте ихтыяждары өсөн аҡса йыя, шул уҡ ваҡытта башҡа милләттәрҙең хәрәкәттәре менән тығыҙ бәйләнештәр булдыра. Мәҫәлән, 1-се Бөтә башҡорт ҡоролтайынан һуң Әзербайжан һәм Украина менән мөнәсәбәттәр булдыра, ҡазан татарҙары менән дә «суверенлы Башҡортостанды ойоштороуҙа аяҡ салмау» тураһында һөйләшеүҙәр алып баралар.
1919 йылдың 20 мартында «Үҙәк Совет власы менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт совет автономияһы тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйғандан һуң башҡорт мәркәз шураһы үҙенең үҙенең эшмәкәрлеген туҡтата.
Составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәйестәре:
- Манатов Шәриф Әхмәтйән улы (1917 йылдың июль — декабре)
- Атнағолов Сәләхетдин Саҙрый улы (1917 йылдың декабре — 1918 йылдың июне)
- Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы (1917 йылдың декабре — 1918 йылдың июне, вазифа башҡарыусы)
- Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы (1917 йылдың июне — 1919 йылдың марты).
Шураның беренсе башҡарма комитеты составы: Ш. Ә. Манатов (рәйес), С. Ғ. Мерәҫов, Ғ. Мутин, И. И. Мутин, У. М. Ҡыуатов, Х. Й. Йомағолов һәм Ә. Ә. Вәлидов, уларҙың ярҙамсылары — Й. Ғ. Әмиров, Я. Ш. Сәлихов һәм Н. Т. Таһиров.
1917 йылдың авгусында 2-се Бөтә башҡорт ҡоролтайында һайланған шураның башҡарма комитеты составы: Ш. Ә. Манатов (рәйес), Ә. Ә. Вәлидов (рәйес урынбаҫары), Н. Т. Таһиров, Х. Ғ. Ғәбитов, К. Кәбиров, А. Ғүмәров, Ғ. В. Хәсәнов, М. Ғ. Смаҡов (статистика бүлеге мөдире), Ф. Дәүләтшин (финанс бүлеге мөдире), Ш. М. Бабич (сәркәтип), С. С. Атнағолов (иҡтисад бүлеге мөдире), С. Ғ. Мерәҫов (нәшриәт бүлеге мөдире); ағзалыҡҡа кандидаттар — Ғ. Ғирфанов, Ю. Ю. Бикбов, Ш. Бикҡужин, А. А. Әлимғолов; өлкә секретариаттары етәкселәре — Ф. Ә. Әхмәҙуллин (Өфө) һәм Н. Т. Таһиров (Силәбе)[1].
1917 йылдың ноябрендә шураның башҡарма комитеты составы: Ш. Ә. Манатов (рәйес), Ә. Ә. Вәлидов (рәйес урынбаҫары, эске ойошмалар эштәре буйынса бүлек мөдире), Ш. М. Бабич (сәркәтип), Ф. Дәүләтшин (финанс бүлеге мөдире), Й. Ғ. Әмиров (иҡтисад бүлеге мөдире), М. Ғ. Смаҡов (мәғариф бүлеге мөдире), И. И Мутин (хәрби бүлек мөдире), Ғ. В. Хәсәнов (статистика бүлеге мөдире), Ғ. Я. Айытбаев (ер һәм урман бүлеге мөдире)[1].
Баҫма органы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Башҡорт» гәзите
Рәйестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Манатов Шәриф Әхмәтйән улы (1917 йылдың июль — декабре):
- Атнағолов Сәләхетдин Саҙрый улы (1917 йылдың декабре — 1918 йылдың июне);
- Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы (1917 йылдың декабре — 1918 йылдың июне вазифа башҡарыусы);
- Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы (1917 йылдың июне — 1919 йылдың марты).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Ярмуллин А. Ш. У истоков Башкирской республики. Биографии деятелей Башкирского национального движения (1917—1920 гг.) — Уфа: Китап, 2017. — Б. 212–213. — 232 б. — ISBN 978-5-295-06659-7.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Военная история башкир. Энциклопедия. — Уфа: «Башкирская энциклопедия», 2013. — С. 80.


text:
Собханғол (Белорет районы)
Собханғол — Башҡортостандың Белорет районындағы бөткән ауыл.
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Елмәрҙәк һәм Әүҙәрҙәк тауҙары араһында, Рәүәт йылғаһына Ҡөҙрәт йылғаһы ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Иңйәрҙән көнбайышҡа табан 35 км. Халыҡ телендә исеме Рәүәт, рәсми исеме Собханғолдо халыҡ ҡулланмай. Иңйәр янындағы Рәүәт менән бутамаҫ өсөн Урман Рәүәт тип тә йөрөтәләр.
Йылғалары: Рәүәт,Ҡөҙрәт, Ташлы,Ҡуртҡыс.
Тауҙары: Япас,Ҡуртҡыс,Сәүгән,Көсөкбай, Рәүәт -бейеге,Саған-арҡа,Сиснай һ. Б
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары менән бәйләнгән.
1740 йылда Табын казактары атаманы Матвей Красильников Кесе Иңйәр буйындағы 13 башҡорт ауылын яндыра.[1]
Шул иҫәптән Кесе Иңйәрғә ҡойған Рәүәт йылғаһы буйында урынлашҡан Собханғол(икенсе исеме Рәүәт)ауылы ла яндырыла. Ул саҡта ауыл яңынан тергеҙелә. Ә ун туғыҙынсы быуаттың утыҙынсы йылдарында Инйәр завод урыны заводчик Пашковтар ҡулына күсеү сәбәпле был дача территорияһынан 12 ауыл, 24 утар ғәскәр индерелеп ҡыуыла. Аҙағыраҡ был урынға урыҫтар килеп ултыра һәм ауыл Урыҫ Рәүәте тип йөрөтөлә башлай. Собханғол халҡына икенсе таулы-ташлы ерҙергә күсенергә тура килә.Хатта мәсеттәрен дә күсерергә мөмкин булмай. 1836 йылда ауыл муллаһы юғары начальствонан яңы урынға мәсет төҙөтөргә рөхсәт ала ала. Ауылдың бер өлөшө Арышпар ауылын(тәүҙәрәк ул ауыл да Собханғол исемен йөрөтә) барлыҡҡа килтерә, бер өлөшө Собханғол исеме менән Елмерҙәктең көнбайыш ашаһында бер нисә урынға килеп төпләнә. Был 1833 йылда була. 1834 йылда төрлө урында(Хисаметдин утары, Кинйәғол утары, Урге, Урта, Түбәнге Туғанаш) урынлаша башлаған утарҙарҙы ла бөтөрөп әлеғе урынға берләштерәләр.
Собханғолдоң шәҗәрәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Риүәйәт буйынса Ҡолман тархан Иван Грозныйға бара, жалованная грамота ала. Ауылдарҙы ошо Ҡолмандың улдары нигеҙләгән. Документтарҙа ысынлап та Ҡолман Хоҙайбирҙин теркәлгән. Ул 1718 йылда юғары властарҙан ер биләү тураһындағы грамота алыуға ирешә. Быға тиклем дә ҡатайҙар ергә аҫабалыҡ хоҡуҡтарпын яңыртып торғандар. Был ер биләү документы(владенная выпись) сираттағыһы була. Ошо документҡа нигеҙләнеп ҡатайҙар һәм ҡумырыҡтар ерҙәрен үҙ ара килешеп 1728 йылда бүлеп сығалар, артабан бер-береһенең биләмәләренә баҫышып кермәҫкә килешәләр. Тимәк, Ҡолмандың батшаға барыу ваҡиғаһы Иван Грозный ваҡытынан күпкә һуңғараҡ булған. Тимәк, шәжәрәләге Сысҡан Ҡолмандың улы түгел. Риүәйәттәрҙең бер вариантында батшаға барыусы Сысҡан тиелә. Дөрөҫ шәжәрә М.Ф.Чурко тарафынан яҙып алынғанса Сысҡандан башланырға тейеш: Сысҡан- Ирлән-Ишғәле-Ҡушҡаҙы-Яланҡаҙы-Һабанғол-Собханғол. Яланҡаҙынан икенсе тармаҡ китеп Бирҙеғол, Уҫманғәле, Ғәбдүк ауылдары нәҫелдәре тарала. Собханғол нәҫелдәренен күренекле кешеләр байтаҡ. Мәҫәлән, Йәнебәк Осҡауылов 18 быуаттың беренсе яртыһында Нуғай юлындағы бик билдәле шәхес. Императрица Анна Иоановнаға үтенес яҙыуҙа ҡатнаша, 1735—40 йылдарҙа яу барышында йоғонтоло яу етәкселеренең береһе. Бер ҙур кәңәшмә уның йортонда уҙа, властар ҙа Ҡатай волосында иң тәүҙә уға мөрәҗәғәт итә. Осҡауыл нәҫелдәренән йортауай старшина Мөхәмәтйән Игзәков Арышпар ауылына нигеҙ һала. Ямалетдин Игзәков Сибай (Шәйәхмәт Сибаев) кантондың писаре була.
Әлеге көндә ауылда бер генә кеше йәшәй.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Урал газеты , Ҡатайҙар мәҡәләһе, авторы тарихсы Ринат Шәйбәков.


text:
IP-телефония
IP-телефони́я («айпи́-телефони́я» тип әйтелә) — IP протоколы буйынса телефон элемтәһе. IP-телефония — ул телефония өсөн хас булған ғәмәлдәрҙе — номер йыйыуҙы, яуап алғансы шылтыратыуҙы (дозвон), ике яҡтың тауышлы аралашыуын, шулай уҡ Интернет йәки башҡа берәй IP-селтәр аша видеоаралашыуҙы тәьмин итеүсе коммуникацион протоколдар, технологиялар һәм ысулдар йыйылмаһы. Элемтә каналы аша сигнал һанлы ысул менән тапшырыла һәм тапшырылыр алдына артыҡ мәғлүмәтте таҙартыр һәм бирелмәләр тапшырыу селтәренә төшкән көсөргәнеште кәметер өсөн үҙгәртелә (ҡыҫыла).
Йөкмәткеһе
- 1 IP-телефониямы әллә VoIP-мы?
- 2 IP-телефония ҡулланыу
- 3 Функционаллеге
- 4 Мобиль номерҙар
- 5 Шылтыратыуҙың минималь хаҡы
- 6 Ашығыс саҡырыу номерҙары
- 7 Протоколдар
- 8 Телмәрҙе кодлау
- 9 Селтәрҙә тотҡарланыуҙы кәметеү
- 10 Иҫкәрмәләр
IP-телефониямы әллә VoIP-мы?[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-телефония VoIP (ингл. Voice over IP) технологияһының ҡушымтаһы булып тора һәм ике яҡлы аралашыуҙы ойоштора. VoIP технологияһы тауыш тапшырыуҙың бөтә варианттарын, шул иҫәптән телефонияға һәм кешеләрҙең аралашыуына бер ниндәй ҡағылышы булмағандарын да, IP аша тапшырыуҙы күҙҙә тота. Мәҫәлән, VoIP технологияһы IP-видеокүҙәтеүҙә, мәғлүм итеү системаларында, вебинарҙар трансляциялағанда, он-лайн режимда фильмдар ҡарағанда һ. б. ҡулланыла.
IP-телефония ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Компьютер селтәрҙәре ярҙамында тауышлы һәм видео бәйләнеш XXI быуат башынан алып айырым кешеләр тарафынан да, корпоратив секторҙа ла бик киң файҙаланыла башланы. IP-телефония системаларын ҡулланыу элемтә операторы булған компанияларға шылтыратыуҙар (айырыуса халыҡ-ара шылтыратыуҙар) хаҡын һиҙелерлек кәметергә һәм телефонияны Интернет сервистарына тоташтырырға, интеллектуаль хеҙмәттәр күрһәтергә мөмкинлек бирә.
Функционаллеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-телефония дөйөм файҙаланыуҙағы телефон селтәре технологияһы ярҙамында тормошҡа ашырыу ҡатмарлыраҡ йә ҡиммәтерәк булған бурыстарҙы атҡара.
Миҫалдар:
- Юғары тиҙлекле тоташыу сиктәрендә бер тапҡырҙан күберәк шылтыратыу мөмкинлеге. Шуның өсөн IP-телефония өйҙә йә офиста өҫтәмә телефон линияһы булдырыуҙың иң ябай ысулы булып тора.
- Түбәндәге саралар:
- конференция,
- шылтыратыуҙы ҡабат адреслау,
- номерҙы автоматик ҡабатлау,
- шылтыратыусының номерын күреү
бушлай тәҡдим ителә, ә ҡәҙимге телекоммуникацион компаниялар былар өсөн түләү ала.
- Стандартлаштырылған протоколлы (мәҫәлән, SRTP) хәүефһеҙ шылтыратыуҙар.
- Урынға бойондороҡһоҙ булыу. IP-телефония провайдерына тоташыу өсөн бары тик интернет-тоташыу ғына кәрәк.
- Интернет аша башҡа сервистарға берегеү мөмкин (видеошылтыратыуҙы, һөйләшкән ваҡытта, аудиоконференция барғанда хәбәрҙәр һәм мәғлүмәттәр менән алмашыуҙы, адрес кенәгәһе ҡулланыуҙы һәм башҡа абунасылар шылтыратыу ҡабул итә аламы-юҡмы икәне тураһында мәғлүмәт алыуҙы ла индереп).
- Өҫтәлмә телефон мөмкинлектәрен — шылтыратыуҙы маршрутлау, ҡалҡыныусы тәҙрәләр, альтернатив GSM-роуминг һәм IVR индереүҙе — ҡулланыу еңелерәк һәм арзаныраҡ. Телефон шылтыратыуының персональ компьютер теркәлгән бирелмәләр тапшырыу селтәрендә булыуы яңы мөмкинлектәр аса.
Өҫтәмә рәүештә: донъяның теләһә ҡайһы илендә тура номерҙар алып тоташтырыу мөмкинлеге (DID).
Мобиль номерҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Телефон номерҙарының күсерелә алыуы (ингл. Mobile number portability, MNP йәки ингл. Local Number Portability, LNP) — файҙаланыусының бер мобиль операторҙан икенсеһенә күскәндә үҙенең телефон номерын һаҡлап ҡала алыу сервисы. Был мөмкинлек һәр илдең үҙ ҡануниәтенә бәйле.
Шылтыратыуҙың минималь хаҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-телефонияла шылтыратыу хаҡы «шылтыратыуҙы маршрутлауҙың минималь хаҡы системаһы» (LCR, Least Cost Routing System) буйынса билдәләнә, ул иң түбән хаҡты ҡуйырға мөмкинлек бирә.
IP-телефония тауышлы шылтыратыуҙы мршрутлағанда MNP мобиль номерҙарының бер-береһенә ярашыуына идара итеү өсөн дә кәрәк. Бөйөк Британия ише үҙәк бирелмәләр базаһы булмаған илдәрҙә ҡайһы берҙә, GSM-селтәргә мобиль телефондың ниндәй селтәргә (операторға) ҡарағанын белешеп, үтенес ебәрергә тура килә. IP-телефония шылтыратыу маршрутлауының арзанлығы арҡаһында киң тарала барғанға күрә шылтыратыуҙар хәүефһеҙлеген дә тәьмин итергә кәрәк.
MNP мобиль номераҙарының ярашыусанлығын тикшереү хеҙмәттең сифаты яҡшы булһын өсөн кәрәк; тауышлы шылтыратыуҙың дөрөҫ барыуы тәьмин ителә,һөҙөмтәлә, VoIP-компаниялар клиенттары булған компанияларға (файҙаланыусыларға) IP-телефония хеҙмәттәре провайдерын мотлаҡ табасағын гарантиялай.
Ашығыс саҡырыу номерҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-технология үҙенсәлектәре файҙаланыусының ҡайҙалығын асыҡлау мөмкинлеген бирмәй. Ашығыс саҡырыу номерҙарына шылтыратыуҙы еңел генә маршрутлап (икенсе номерға йүнәлтеп) булмай (оператив хеҙмәттәр өсөн был бик мөһим). Ҡайһы берҙә бындай системалар селтәр эсендәге ашығыс саҡырып шылтыратыуҙарҙы тейешле подразделениелағы ашығыс булмаған саҡырыу номерҙарына йүнәлтә ала.
Протоколдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Протоколдар клиент ҡорамалының (шлюз, терминал йәки IP-телефон) провайдер серверында йәки гейткиперында теркәүҙе, саҡырыу йә саҡырыуҙың адресын үҙгәртеүҙе, тауышлы йә видеототаштырыуҙы, абунасының исемен һәм/йәки номерын тапшырыуҙы тәьмин итә. Әлеге ваҡытта түбәндәге протоколдар киң файҙаланыла:
- SIP
- H.323
- MGCP
- H.248 (MEGACO)
- SIGTRAN
- SCTP
- SCCP
- Jingle
- IAX2
- Unistim
Телмәрҙе кодлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышты IP-селтәр аша тапшырыу өсөн кеше тауышы импульслы-код модуляцияһы ярҙамында цифрлаштырыла, ҡыҫыла (кодлана) һәм пакеттарға бүленә. Ҡабул итеүсе яҡта бының киреһе бара — бирелмәләр пакеттан алына, коды сиселә һәм улар яңынан аналоглы сигналға әйләнә.
Кодлау 15—45 мс оҙайлығындағы өҫтәмә тотҡарлыҡ барлыҡҡа килтерә. Уның сәбәптәре:
- сигналды туплау һәм артабанғы хисап баштары статистикаһын иҫәпкә алыу өсөн буферҙы файҙаланыу (алгоритм тотҡарлығы);
- телмәр сигналы менән барған математик үҙгәртеүҙәр процессор ваҡытын талап итә (хисаплау тотҡарлығы).
Кодты сискән яҡта ла ошондай тотҡарлыҡ була.
Кодектың тотҡарланыуын үтәнән-үтә барлыҡҡа килгән тотҡарланыуҙарҙы һанағанда иҫәпкә алырға кәрәк. Бынан тыш, кодлауҙың/кодты сисеүҙең ҡатмарлы алгоритмдары системаның хисаплау ресурстарының ярайһы уҡ етди сығымдарын талап итә.
Тикшеренеү төркөмдәрендә Интернет аша телмәр бирелмәләрен тапшырыу сифатын анализлау шуны күрһәтә: синтезланған телмәрҙең боҙолоу, сифаты түбәнәйеү, асыҡлығы кәмеү сәбәптәре булып телмәр бирелмәләре ағымының өҙөлөүе тора. Ул түбәндәге сәбәптәрҙән хасил була:
- элемтә селтәре аша тапшырғанда пакеттарҙың юғалыуы;
- телмәр бирелмәләре пакетын илтеп еткереү өсөн кәрәк булған ваҡытҡа һыймау.
Кодектар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-селтәр аша тапшырғанда тауышты ҡыҫыу алгоритмдары төрлө. Ҡайһы берҙәре тауышты ҡыҫмай тиерлек, уны импульслы-код модуляцияһы кимәлендә (йәғни 64 килобит/с) ҡалдыра, икенсе кодектар цифрланған тауышты кодлауҙың һөҙөмтәле алымдары ярҙамында 8 тапҡырға йә унан да күберәккә ҡыҫыу мөмкинлеген бирә. Лицензиялау талап ителмәгән һәйбәт ирекле кодектар күп. Ҡайһы берҙәре өсөн лицензия кәрәк.
VoIP-кодектарҙың сағыштырма характеристикалары:[1]
Селтәрҙә тотҡарланыуҙы кәметеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-телефонияның төп өҫтөнлөгө — үткәреү һыҙатына талаптарҙың түбәнлеге, был телмәр трафигының түбәндәге статистик характеристикаларын иҫәпкә алып тәьмин ителә:
- паузаларҙы тапшырыуҙы булдырмау, улар тапшырыу каналын (VAD) биләүҙең 40-50 % алырға мөмкин;
- телмәр сигналының үтә күплеге һәм уны сығанаҡ сигналдың 20-40%-ы күләмендә ҡалдырып ҡыҫыу (кире тергеҙгәндә сифатына зыян килмәҫлек итеп).
Шул уҡ ваҡытта, технология айырым пакеттарҙың юғалыуына тотороҡло ҡала алһа ла, IP-телефония өсөн селтәрҙә пакеттарҙы тотҡарлау яҡшыға түгел. Шулай ҙа пакеттарҙың 5%-ына тиклемен юғалтыу телмәрҙең асыҡлығына зыян килтермәй.
Телефон трафигын IP технологияһы буйынса тапшырғанда хеҙмәттең сифатына TL9000 стандартының ҡаты талаптары үтәлергә тейеш. Ул талаптар ошоларҙы күҙҙә тота:
- тоташыуҙың тиҙлек менән билдәләнеүсе сифаты,
- тоташыуҙың үтәнән-үтә тотҡарланыуҙар (файҙаланыусыға ҡамасаулаған) һәм ҡабул ителгән телмәр сифаты менән билдәләнеүсе сифаты.
Стандарт буйынса, тотҡарланыу 250 мс-тан артырға тейеш түгел.[2] Тауыш бирелмәләрен IP селтәре аша тапшырыуҙа тотҡарлыҡтар сәбәптәре пакеттарҙы ташыу үҙенсәлектәренә бәйләнгән. TCP протоколы пакеттарҙы илтеп еткереүгә контролде тәьмин итә, ләкин яй булғанлыҡтан тауыш тапшырыуҙа файҙаланылмай. UDP пакеттарҙы тиҙ оҙата, ләкин юғалған бирелмәләрҙе тергеҙеүҙе гарантияламай, һөҙөмтәлә әңгәмәнең өлөштәре юғалып ҡала. Джиттер ҙа (пакеттар килеү-ҡабул ителеү периодындағы тайпылыштар) ҡамасаулай, улар үтә тығыҙ IP-селтәр аша күп һанлы узелдар тапшырғанда барлыҡҡа килә. Селтәрҙең етерлек үткәреү һәләтенә эйә булмауы (мәҫәлән, бер юлы бер нисә файҙаланыусы тарафынан ҡулланылғанда) тотҡарланыуҙарға ғына түгел (йәғни джиттерҙың үҫеүенә), пакеттарҙа ҙур юғалтыуҙарға ла килтерә.
Бындай проблемаларҙы хәл итеү өсөн ошондай саралар тәҡдим ителә[2]:
- тауыштың юғалған өлөштәрен алгоритмлы тергеҙеү (күрше бирелмәләргә ярашлы уртасалатыу)
- бер селтәр эсендә транспортлаған саҡта IP-пакеттарҙы Type of Service яланында билдәләү ярҙамында трафикка өҫтөнлөк биреү
- кәрәкле оҙонлоҡтағы үҙгәреүсән джиттер-буфер ҡулланыу, был пакеттарҙы йыйыу һәм билдәле бер ваҡыт эсендә ҡабат сығарып тороу мөмкинлеген бирә
- селтәрҙең тар урынында медиа-бирелмәләрҙе проксилаштырыуҙы һүндереү
- бәләкәйерәк алгоритмик тотҡарлыҡлы кодектар ҡулланыу.
Тоташыу хәүефһеҙлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IP-телефония файҙаланыусыларҙың күбеһе, хәүефһеҙ шылтыратыуҙарҙы IP-технологиялар сиктәрендә индереү күпкә ябай булыуына ҡарамаҫтан, криптографик шифрлауҙы ҡулланмай. Һөҙөмтәлә, трафик анализаторы ярҙамында IP-һөйләшеүҙәрҙе тыңлау ҡатмарлы түгел, тырышҡанда хатта уларҙың йөкмәткеһен дә үҙгәртеп була.[3][4]
Селтәр пакеттары анализаторы ярҙамында үтеп инеүселәр файҙаланыусы һаҡлаулы VPN виртуаль селтәре эсендә булмағанда IP-шылтыратыуҙарҙы тотоп ала.[5] Хәүефһеҙлектәге был етешһеҙлек һөжүмдәр арҡаһында хеҙмәтләндереү өҙөклөктәренә килтереүе ихтимал. Был өҙөклөктәр, телефон селтәрен сүп трафик менән тултырып, «буш түгел» тигән сигнал барлыҡҡа килтереп һәм абунасыларҙың һөйләшеүе гел өҙөлөүгә килтереп, телефон селтәрен тотош эштән сығарырға һәләтле.[6]
Ләкин бындай проблема ҡәҙимге телефонияға ла ҡағыла, сөнки тулыһынса һаҡланыулы элемтә ысулы бөтөнләй юҡ.[7][3][6]
Файҙаланыусылар үҙ селтәрен хәүефһеҙ итер өсөн виртуаль локаль бирелмәләр селтәренә инеүҙе сикләй, тауыш бирелмәләре булған үҙ селтәрен башҡаларҙан йәшерә ала. Әгәр файҙаланыусы хәүефһеҙ һәм дөрөҫ конфигурациялы, инеү мөмкинлеге контролдә тотолған селтәр-ара интерфейс-шлюз ҡулланһа, хакерҙар һөжүмдәренең күбеһенә бирешмәҫкә мөмкин. Wireshark кеүек IP-һөйләшеүҙәр трафигын анализлауҙы еңелләштерә торған ирекле ҡулланыуҙағы программа тәьминәттәре бар.[8]
Мәғлүмәтте яттар эләктерә алмаһын өсөн ҡайһы берәүҙәр ҡыҫыуҙы ҡуллана. Селтәр ысынлап та хәүефһеҙ булһын өсөн тулыһынса криптографик шифрлау һәм криптографик аутентификация үткәреү мөһим, тигән фекер бар. Ләкин ҡайһы бер параметрҙар буйынса IP-телефония ҡәҙимге телефонияға ҡарағанда күпкә хәүефһеҙ.[6]
Әле файҙаланыуҙа булған SRTP хәүефһеҙлек стандарты һәм яңы ZRTP протоколы IP-телефондарҙың ҡайһы бер яңы моделдәрендә (Cisco, Yealink SNOM һ.б.), аналоглы телефон адаптерҙарында (Analog Telephone Adapters, ATAs), шлюздарҙа, шулай уҡ төрлө софтфондарҙа ҡулланыла ала. IPsec ярҙамында, альтернатив шифрлау ҡулланып, P2P VoIP хәүефһеҙлеген тәьмин итергә мөмкин. Skype программаһы SRTP ҡулланмай, ләкин унда Skype-провайдерға күренеүсән шифрлау системаһы бар.[3]
Voice VPN сиселеше компания эсендәге VoIP-селтәрҙәренә, цифрлы тауыш бирелмәләре ағымында IPSec-шифрлауҙы ҡулланып, хәүефһеҙ тауышлы тоташыу булдырыу мөмкинлеге бирә.
Шулай уҡ күп кимәлле шифрлау һәм тотош VoIP-трафикты (тауышты, видеоны, эш мәғлүмәттәрен һ. б.) I2P селтәре ярҙамында анонимлаштырыу яһарға ла була.
Саҡырыусы абунасыны идентификациялау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саҡырыусы абунасының номерын күреү хеҙмәте (Caller ID) төрлө провайдерҙа төрлөсә булырға мөмкин, хәйер, VoIP-провайдерҙарҙың күпселеге хәҙер «шылтыратыусы абунасының идентификаторын асыҡлау (caller ID)» хеҙмәтен тәҡдим итә.Шылтыратыу урындағы селтәр номерына берәй VoIP-провайдерҙан килһә, caller ID хеҙмәте ҡулланыла алмай.
Ҡайһы бер осраҡтарҙа VoIP-провайдерҙар саҡырыусы абунасыға уныҡы булмаған берәй caller ID ҡулланыу мөмкинлеген бирә. Коммерция нигеҙендәге VoIP-ҡорамал һәм программа тәьминәте caller ID-ҙы еңел үҙгәртә ала. Был хеҙмәт киң мөмкинлектәр бирһә лә, яуыз ниәттәргә лә юл аса.
Провайдер тарафынан caller ID-ҙы яуыз ниәттә алмаштырыу осраҡтары закон менән көйләнә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ См.: Глава 2.
- ↑ 2,0 2,1 Скуснов Александр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Берндт Бютнер.
- ↑ Атака на VoIP: Подслушивание. Архивировано из первоисточника 1 февраля 2013.
- ↑ Атака на VoIP: Перехват
- ↑ 6,0 6,1 6,2 VoIP безопаснее обычной телефонии. ООО «НАГ» (1 апреля 2006). Архивировано из первоисточника 1 февраля 2013. Өҙөмтә хатаһы:
тег дөрөҫ түгел: «nag» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы:
тег дөрөҫ түгел: «nag» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
- ↑ [1]. МФИ Софт. Архивировано из первоисточника 1 февраля 2013.
- ↑ VoIP monitoring (инг.). InfoWorld. The IDG Network (2008-07-31). 27 ғинуар 2013 тикшерелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 485
“ЗНАМЯ УРАЛА” (“Урал байрағы”), ижт.‑сәйәси гәзит. Эсерҙар партияһының Өфө ҡала һәм Златоуст округ ком‑ттары органы булған. 1908 й. февр. алып авг. тиклем Өфөлә урыҫ телендә сыҡҡан. Гәзит биттәрендә урындағы партия ком‑ттары һәм ойошмалары ултырыштарының рәсми күрһәтмәләре, резолюциялары, ҡарарҙары, Өфө губернаһындағы һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендәге эшселәр хәрәкәте, сәйәси забастовка һәм стачкалар т‑да материалдар баҫылған.
Г.В.Мордвинцев
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
Өфөлә 1997 йылда “Аҡ ҡалфаҡ” Бөтә донъя татар ҡатын-ҡыҙы йәмәғәт ойошмаһының бүлексәһе барлыҡҡа килә. 21 йыл эсендә ул, баш ҡала сиктәренән сығып, республиканың татарҙар күпләп йәшәгән төрлө ҡала һәм районында үҙ филиалын булдырған.
– “Аҡ ҡалфаҡ” ойошмаһының маҡсаты – ғаиләләрҙе һаҡлау, балаларға телде, ғөрөф-ғәҙәтте өйрәтеү, илһөйәр итеп үҫтереү, – ти Башҡортостан буйынса бүлексә рәйесе Люциә Вафина.
Татар ҡатын-ҡыҙының әүҙемлеге, берҙәмлеге һәм милли мәҙәниәтенә булған һөйөүе һоҡланырлыҡ. Улар әленән-әле яңы йолаларҙы тергеҙә – бәпес туйы, исем ҡушыу сараларын сәхнәләштерә, ҡалфаҡ тегеү, сәк-сәк бешереү, ҡабартмалы сигеү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрә.
Йәмәғәт ойошмаһы 2020 йылда Өфөлә уҙасаҡ Бөтә донъя фольклориадаһында ҡатнашырға теләй. Был ваҡиғаға улар быйылдан әҙерлек башлаған – Башҡортостандағы татар йыр һәм бейеү конкурс-фестивален уҙғарған. Ҡатнашырға теләүселәр ифрат күп булған, сөнки “Аҡ ҡалфаҡ” ойошмаһының һәр филиалында фольклор ансамбле эшләй. Йомғаҡлау концертын йәй Туймазы районының Төмәнәк ауылы эргәһендә асыҡ һауала үткәргәндәр.
– Фестиваль беҙгә ҡанаттар ҡуйҙы, үҙ-үҙебеҙгә ышанысты арттырҙы. Был сараны уҙғарыуҙа ярҙам күрһәткәне өсөн Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллинаға рәхмәт еткерәбеҙ, – ти “Аҡ ҡалфаҡ”тар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 592
АКВАРИУМ БАЛЫҠТАРЫ, балыҡтың аквариумда тотоу өсөн яраҡлаштырылған төрҙәре һәм яһалма сығарылған формалары. Фәнни‑танып белеү һәм декоратив маҡсаттарҙа үрсетелә. А.б. төҫө, кәүҙә формаһы һәм ҙурлыҡтары б‑са төрлө була. Карп һымаҡтар (брахиоданио, данио, алтын балыҡ һәм уның бик күп формалары, кардинал, неон, тетра һ.б.); карп тешле һымаҡтар (афиосемион, гуппи, моллиенезия, ҡылыслы балыҡ, платипецилия, фундулус һ.б.); йәйен һымаҡтар (брохис, каллихта, коридорас һ.б.); алабуға һымаҡтар (гурами, пельматохромис, әтәс балыҡ, скалярия һ.б.) отрядтарына ҡараған бер нисә йөҙ төрө иҫәпләнә. А.б. күпселеге Азия, Америка, Африканың тропик һәм субтропиктарындағы тәбиғи сөсө һыу ятҡылыҡтарында йәшәй. Хәҙерге сөсө һыулы һәм диңгеҙ аквариумдарында, уларҙың йәшәү рәүешен күҙәтеү, тәрбиәләү, үрсетеү һәм дауалау ысулдарын эшләү маҡсатында, ҙур балыҡтар (акула, суртан һ.б.) ҙа үрсетелә. Күп А.б. бионикала, генетикала, йыһан биологияһында, селекцияла тикшеренеү объекттары булараҡ файҙаланыла. А.б. Республика экология-биол. үҙәгендә (яҡынса 30 формаһы), Өфөнөң йәш натуралистар станцияһында һ.б. бар.
И.П.Дьяченко
Тәрж. Г.М.Яҡупова


text:
Калин Иван Петрович
Ива́н Петро́вич Ка́лин (молд. Ivan Petrovici Călin) (10 март 1935 йыл, Молдавия ССР-ының Рыбницкий районы Плоть ауылы — 2 ғинуар 2012 йыл, Кишинёв ҡалаһы) — совет һәм молдаван дәүләт эшмәкәре, Молдавия ССР-ының Юғары Советы Президиумы Рәйесе, 1980 — 1985 йылдарҙа СССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе урынбаҫары , 1985 — 1990 йылдарҙа Молдавия ССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе[1]. Молдова Республикаһы Парламенты депутаты (1998—2010).
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ерле молдаван, туған теле — молдаван теле. Тыуған ауылында ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, Кишинев виноградарсылыҡ һәм шарап эшләү училищеһына уҡырға инә. Училищены 1955 йылда ҡыҙыл дипломға тамамлай. 1949 йылдан 1955 йылға тиклем ВЛКСМ ағзаһы була.
1955 йылда КПСС ағзаһы була. 1960 йылда М. В. Фрунзе исемендәге Кишинев ауыл хужалығы институтын тамамлай, унда 1958—1960 йылдарҙа профком рәйесе лә булып эшләй. Артабан ул колхоз рәйесе урынбаҫары һәм колхоз партия ойошмаһының партком сәркәтибе булып эшләй (1960—1963), ә 1963 йылда Кэлэрашь КПСС райкомының беренсе сәркәтибе итеп тәғәйенләнә. Был вазифала ул 1970 йылға тиклем эшләй.
1967—1969 йылдарҙа әүҙем партия эшенән ситләшеп тора, КПСС ҮК эргәһендәге Юғары партия мәктәбендә уҡый, уны 1969 йылда тамамлай.
1970 йылда Молдавия Коммунистар партияһы Үҙәк комитетының Ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә, 1976 йылда — Молдавия Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты сәркәтибе, бер үк ваҡытта Молдавия Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты бюроһы ағзаһы була.
1980 йылдың 10 апреленән 1985 йылдың 24 декабренә тиклем — Молдавия ССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе, бер үк ваҡытта 1980 йылдың 24 июненән — 1986 йылдың 17 июненә тиклем СССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе урынбаҫары. 1981—1990 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһына кандидат.
1985 йылдың 24 декабренән — Молдавия ССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе. СССР Конституцияһына ярашлы, ул автоматик рәүештә СССР Хөкүмәте ағзаһы була. 1990 йылдың 10 ғинуарында Калин бөтә партия һәм дәүләт постарынан сығарыла. Артабан, 1990 йылда СССР Сит ил эштәре министерстлығы Дипломатик академияһының етәксе дипломатик кадрҙар әҙерләү буйынса йыллыҡ курстарын тамамлағас, СССР-ҙың, аҙаҡ Рәсәйҙең Румыниялағы илселегендә илсе-советник булып эшләй (1990-95).
35 йылдан артыҡ Республиканың юғары закон сығарыу органы депутаты була, шуларҙан Молдавия ССР-ы Юғары Советы депутаты (1967-90), Молдова Республикаһы Парламенты депутаты сифатында (1998—2010). Молдавия ССР-ынан СССР Юғары Советы депутаты (1980-92) итеп һайлана.
2008 йылдың февралендә Калиндың Молдованың иң яңы тарихи ваҡиғаларына арналған «Көрәш һәм ижад итеү йылдары» китабы баҫылып сыға[2]. 2009 йылдың 28 авгусында яңы саҡырылыш Парламенттың беренсе ултырышында иң оло депутат булараҡ рәйеслек итә[3]. Был ултырышта Молдова Парламенты Рәйесен һайлау үтергә тейеш ине, әммә 101-ҙән 48 мандатҡа ғына эйә булған, тимәк оппозицияла торған парламенттың коммунистар фракцияһы, бар көсөнә тауыш биреүҙән ҡасырға тырыша. Ултырышта рәйеслек итеүсе һәм коммунистар партияһы вәкиле булған Иван Калин, был ҡарарҙы тауышҡа ҡуймайынса тәнәфес иғлан итә. Шуға күрә парламенттың күпселеге коммунистарҙың был талабын нигеҙһеҙ тип иҫәпләй. Һөҙөмтәлә Калин һәм ҡалған депутат-коммунистар ултырыш залын ташлап сығып китә, ә 101 депутаттан 53 күпселек тәшкил итеүсе дүрт фракция ултырышты үҙ аллы дауам итә[4].
Иҡтисад фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә, 1 класлы ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсе дипломатик дәрәжәһенә эйә. Тиҫтәләрсә монографиялар, брошюралар, мәҡәләләр авторы.
Ҡаты ауырыу арҡаһында 2010 йылда яңы саҡырылыш парламентҡа һайланыуҙан баш тарта. Һөҙөмтәлә, молдаван парламентының аҡһаҡал депутаты ғәмәлдәге Молдова Республикаһының Коммунистар партияһы рәйесе Воронин Владимир Николаевич була[5].
Иван Калин 2012 йылдың 1 ғинуарынан 2 ғинуарына ҡарай төндә Кишинёв дауаханаларының береһендә вафат була[6]. Рәсми некролог Молдова Республикаһы коммунистар Партияһы Үҙәк комитеты тарафынан төҙөлә һәм киң мәғлүмәт сараларына бирелә[7]. Мәрхүм менән хушлашыу 4 ғинуарҙа Армия йортонда үтә. Иван Калин Кишинёвта Үҙәк (Әрмән) зыяратында ерләнгән[8].
Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өйләнгән. Ике улы һәм өс ейәне бар.
Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Республика ордены
- Ленин ордены
- Октябрь Революцияһы ордены
- өс Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
- ете СССР миҙалдары
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Калин Иван Петрович — AZ-library
- ↑ Иван Калин: «Республика Молдова была, есть и будет!»
- ↑ Почти треть молдавских депутатов сохранила свои мандаты — Комсомольская правда
- ↑ Молдовский парламент избрал спикером Михая Гимпу — NewsRu
- ↑ Умер Иван Калин — Панорама
- ↑ Скончался Иван Петрович Калин
- ↑ Партия коммунистов выразила соболезнования в связи с кончиной члена Центрального комитета, экс-депутата Ивана Калина
- ↑ Ушел из жизни экс-депутат Партии коммунистов
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- И. П. Калин тураһында сайт
- «Жизнь и борьбу посвящаю тому, во что верю» — интервью Ивана Калина газете «Независимая Молдова»
- 10 мартта тыуғандар
- 1935 йылда тыуғандар
- 2 ғинуарҙа вафат булғандар
- 2012 йылда вафат булғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Кишинёвта вафат булғандар
- Республика ордены кавалерҙары (Молдова)
- Ленин ордены кавалерҙары
- Октябрь Революцияһы ордены кавалерҙары
- «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- КПСС ҮК ағзалыҡҡа кандидаттар
- Молдавия парламенты депутаттары
- Молдавия коммунистары
- XXI быуат сәйәсмәндәре
- Молдавия ССР-ы Юғары Советы депутаттары
- Молдавия ССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйестәре
- 11-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаттары
- Молдавия округтарынан СССР Юғары Советы депутаттары
- СССР Юғары Советы Президиумы Рәйестәре урынбаҫарҙары
- КПСС Үҙәк комитетының Юғары партия мәктәбен тамамлаусылар


text:
- Подробности
- Просмотров: 386
КЕРПЕКЛЕ ФАБРОНИЯ (Fabronia ciliaris), мүк һымаҡтар төрө. Аҡһыл йәшел төҫтәге ҡуйы йоҡа кәҫлек барлыҡҡа килтергән ян-яҡ емешле күп йыллыҡ бер өйлө мүк. Һабағы йәйенке, оҙонлоғо 1 см әҙерәк. Япрағы йомортҡа формаһында, ҡырҡа тарайған, оҙон осло, сите эре киртләсле. Епсәһе нескә, япраҡтың урта тирәһендә йәки аҫтараҡ тамамлана. Ҡумтаһы төҙ, ҡыҫҡа овал формаһында, ябай перистомлы. Споралар ярҙамында үрсей. Кварц һәм һәүерташ юлаҡтары булған ҡаялы эзбизташ яланғаслыҡтарында үҫә. Ҡағы й. (Белорет р‑ны) тамағының тирә-яғында осрай. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Э.З.Байышева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 563
БАТМАН, 1) 4,1 кг (Ҡазан Б.) һәм 131,04 кг (Ырымбур Б.) тиң ауырлыҡ үлсәме. Б. (нигеҙҙә, Ҡазан Б.) башҡорттар солоҡ ерҙәре (ҡара: Солоҡсолоҡ) өсөн яһаҡ түләгән. 2) Соҡоп яһалған алынмалы төплө һәм ҡапҡаслы ағас һауыт (диам. 25—30 см, бейеклеге 35—45 см; ҡара: Ағастан эшләнгән өй кәрәк‑ярағы). Нигеҙҙә, йүкәнән эшләнгән, ауыҙы һәм ҡапҡасы геометрик орнамент м‑н биҙәлгән. Бал йыйыу, ташыу һәм һаҡлау өсөн файҙаланылған. Башлыса Башҡортостандың көньяҡ, көньяҡ‑көнсығыш һәм үҙәк райондарында таралған. Ағиҙелдең урта ағымында һәм таулы райондарҙа ш. уҡ май бешеү һәм һаҡлау өсөн тәғәйенләнгән май Б. (диам. 15—20 см, бейеклеге 50—60 см) булған.
С.Н.Шитова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 329
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ (палео... һәм онтология), үткән геол. осорҙоң органик донъяһы, уның йәшәйеш һәм үҫеш шарттары т‑дағы фән. Палеозоология, ‑ботаника, ‑экология, ‑биогеография, микропалеонтологияға бүленә. Палеонтологик тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәләре тау тоҡомдарының сағыштырмаса йәшен билдәләүҙә һәм геол. тарихты осорҙарға бүлеүҙә (ҡара: Геохронология), үткән геол. осорҙоң физик‑геогр. шарттарын өйрәнеүҙә ҡулланыла. 19 б. башында тарихи геология м‑н бер ваҡытта барлыҡҡа килә. 19 б. 2‑се ярт. БР‑ҙа П. б‑са тикшеренеүҙәр геол. карталар төҙөү м‑н бәйле була (Ф.Н.Чернышёв, А.П.Карпинский). “Востокнефть” тресының Үҙәк ғилми‑тикшеренеү лаб. (ҡара: “БашНИПИнефть”; М.Ф.Микрюков, А.Я.Виссарионова, Д.Ф.Шамов) ойоштороу м‑н палеонтологик‑стратиграфик тикшеренеүҙәр системаға һалына. 1955 й. алып Көньяҡ Уралда П. б‑са тикшеренеүҙәр “Башкиргеология” ПБ‑ның махсус партияһы тарафынан үткәрелә (А.П.Тяжёва, Ф.С.Бикова, З.А.Синицина, Б.М.Садрисламов, В.Л.Бородина). Геология институтында стратиграфия һәм палеонтология лаб. (1955) асылыу м‑н палеозой ултырмаларыныңпланлы рәүештә палеонтологик һәм палинологик (ҡара: Палинология) тикшеренеүҙәре башлана. Палеозойҙың брахиоподтары (Тяжёва, Микрюков), спора‑һеркә комплекстары (Е.В.Чибрикова) һәм девондың остракодтары (А.А. Рождественская) өйрәнелә. Ваҡ имеҙеүселәрҙе (В.П.Сухов), спора‑һеркә (В.К. Немкова) һәм микропалеонтологик (М.Г. Попова‑Львова) ысулдарҙы тикшереү нигеҙендә кайнозой ҡатламдарын биостратиграфик бүлгеләү үткәрелә. 80‑се йй. башлап фаунаның яңы төркөмдәре өйрәнелә: девон мәрйен‑ дәре (Р.А.Жаворонкова), девон һәм карбон остракодтары (А.Н.Абрамова, Н.М.Кочеткова), карбон фораминиферҙары (Е.И.Кулагина), девон һәм карбон брахиоподтары (А.А. Ғарифуллина, Я.Л.Лотфуллин), девон, карбон, ордовик һәм силур конодонттары (В.Н.Барышев, В.Н.Пазухин, О.В. Артюшкова, Т.М.Мавринская), ордовик һәм силур хитинозойҙары (Р.Р. Яҡупов). Кайнозойҙың спора һәм һеркәләренә (Л.И.Әлимбәкова), моллюскыларына (Г.Ә.Данукалова), ваҡ имеҙеүселәренә (А.Г.Яковлев) тикшеренеүҙәр уҙғарыла. Палеонтологик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә Көнсығыш Европа платформаһының көнсығыш өлөшө һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының көнбайыш битләүе палеозойы һәм кайнозойы ултырма ҡатламдарының стратиграфия һәм корреляция схемалары эшләнә; Көньяҡ Урал көнсығыш битләүенең мәғдән һыйҙырған палеозой ултырмалары стратиграфияһының ентекле схемаһы төҙөлә. Схемалағы мәғлүмәттәр РФ‑тың Ведомство‑ара стратиграфия ком‑ты тарафынан раҫлана һәм геол. карталар төҙөүҙә ҡулланыла.
В.А.Маслов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Зинһар, килегеҙ был биттәрҙә ғариза яһау онлайн.
Рәхим итегеҙ, иғтибар итегеҙ: Үҙенсәлекле тел "Ҡабул Итеү Үҙәге Украина" рухи байлыҡ урыҫ теле. Ҡалғандары телдәрен һеҙҙең өсөн комфорт, әммә уларҙың тәржемәһен мөмкин неправильноТәржемәюҡҡа бонустар
көн
сәғәт
минут
секунд
Хөрмәтле Студенттар,
Ҡабул Итеү Үҙәге Украина һөйөнөслө хәбәр итергә, тип иғлан итәбеҙ “Саҡырыу уҡыуҙы” өсөн 2017-2018 уҡыу йылы яңы ғына.
Студенттар, улар менән ҡыҙыҡһынабыҙ юғары уҡыу йорттарында уҡырға Украина тейеш ебәрергә үҙ документтар’ сканер беҙҙең өсөн хәҙер.
Атаһыҙ Онлайн заявка.
Рәхим итеп, шестое беҙгә үрге юғары сифатлы билдәле Отсканировать түбәндәге документтар күсермәләре, быға яуап итеп хат. Заполненную Заявка Формаһын (менән допустимый даими/ ток адрес һәм телефондары) - Сит Ил Паспорты, бите менән фотоһын һәм унда мәғлүмәт (саф һауала йөрөү документы) Белем биреү документтар булыу ( Сертификат chloe дәрәжәһе/дәрәжәһе /SSCE/ HSSCE/бакалавр/магистр ).


text:
- Подробности
- Просмотров: 517
ЗАПАС ҒӘСКӘРҘӘР ИДАРАЛЫҒЫ, 1920 й. февр. Стәрлетамаҡ ҡ. АСБР З.ғ.и. булараҡ ойошторола. Составына строевой, сәйәсәт, санитария, тәьминәт бүлектәре инә. Башҡ. республикаһы Хәрби эштәр б‑са ХК‑ның 1919 й. 8 мартындағы 85‑се бойороғо б‑са З.ғ.и. начальнигына Башҡ. запас уҡсылар полкы, Айырым Башҡ. еңел батареяһы, запас кавалерия дивизионы, уҡсылар батальоны, эскадрон, Айырым саңғысылар батальоны, Түб. командирҙар составын әҙерләү мәктәбе, Тыл ополчениеһы ротаһы һ.б. буйһондорола. Башҡ. республикаһы ғәскәри частарының строевой, хәрби һәм сәйәси әҙерлеген һәм Башҡорт айырым кавалерия бригадаһын, Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһын һәм Башҡорт айырым кавалерия дивизияһын тулыландырыуҙы тәьмин итә. 1920 й. окт. Волга аръяғы хәрби округы бойороғо м‑н АСБР З.ғ.и. бөтөрөлә. Нач. — Х.Н.Әхмәров.
А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина