text:
Фото:
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры 95 йыллыҡ юбилейын билдәләне
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры 95 йыллыҡ юбилейын билдәләне.
Юбилей тантанаһының рәсми өлөшөндә театр коллевтивын БР Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова, БР Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов, республиканың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Әхтәм Әбүшахманов ҡотланы.
Театрҙың бер нисә хеҙмәткәренә — композитор Урал Иҙелбаевҡа — «Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре», актриса Гөлфиә Суфиянова-Раяноваға — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы», рәссам-бутафор Анатолий Жучковҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемдәр бирелде. Кисәлә бөтә театр цехы вәкилдәре Хөкүмәт, БР Мәҙәниәт министрлығы, Өфө хакимиәте һәм республика профсоюздар комитетының почет грамоталары менән бүләкләнде.
Театрҙың юбилейы айҡанлы Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединскийҙың һәм Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрованың ҡотлау телеграммалары уҡып ишеттерелде.
Театр хеҙмәткәрҙәрен ҡотларға Камал исемендәге татар театры һәм Рифҡәт Исрафилов етәкселегендәге Ырымбур драма театрынан коллегалары килгәйне.
Башҡорт дәүләт академия драма театрының 95 йыллығына республиканың барлыҡ театрҙары ҡатнашлығында театрлаштырылған ҡотлау әҙерләнгән. Программала театрҙың асылғандан алып бөгөнгө көнгәсә тарихы сағылыш тапты.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2014 йылда «Башҡорт дәүләт академия драма театры – спектаклдәрҙә һәм төрлө йөҙҙәрҙә» презентация проекты президент грантын алды. Презентация сиктәрендә өс томлыҡ юбилей йыйынтығы нәшер ителде. Уны артистарҙың һәммәһенә бүләк иттеләр.


c: text/html

text:
Башҡортостан коллективтары Бөтә Рәсәй оркестрҙар һәм рус халыҡ инструменттары ансамблдәре конкурсы еңеүселәре иҫәбендә
Башҡортостандың бер юлы бер нисә коллективы ошо көндәрҙә Силәбелә барған С.Садаков исемендәге Бөтә Рәсәй сәнғәт уҡыу йорттары оркестрҙары һәм рус халыҡ инструменттары ансамблдәре конкурсының еңеүсеһе булды.
«Башинформ» агентлығына конкурс жюрийына саҡырылған ағзаларҙың береһе – Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллиндың хәбәр итеүенсә, беҙҙең республика командаһы конкурста иң күренеклеләрҙән булған. Силәбегә Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы, Өфө сәнғәт училищеһы, Салауат музыка колледжы вәкилдәре, Өфөнөң музыка мәктәптәре тәрбиәләнеүселәре – йәмғеһе ете оркестр һәм ансамбль барған. Шуларҙың барыһы ла тиерлек конкурс еңеүселәре тип табылған һәм 19 апрелдә Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының Концерт залында үтәсәк гала-концертҡа саҡырылған.
Рәмил Ғәйзуллин әйтеүенсә, Башҡортостан командалары араһында юғары баҫҡысты Өфө сәнғәт академияһы вәкилдәре яулаған. Улар юғары уҡыу йорттары араһында «Оркестрҙар» номинацияһында беренсе урын алған. Урта уҡыу йорттары араһында ошо уҡ номинацияла Салауат музыка колледжы икенсе урында.
«Ансамблдәр» номинацияһында беҙҙекеләрҙә йәнә ике призлы урын бар. Бында Өфөнөң «Метелица» һәм «Контраст» ансамблдәренә уңыш йылмайған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Нефтекама филармонияһы артистары Силәбе өлкәһенә гастролдәр менән юллана
Нефтекама дәүләт филармонияһы артистары Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районына гастролгә әҙерләнә. Концерттар Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге вәкиле Амур Хәбибуллин булышлығында уҙасаҡ.
Үҙенең сағыу программаһын «Түңгәүер» дәүләт бейеү ансамбле – башҡорт халҡының бейеү фольклорын йыйыусы, һаҡлаусы, интерпретаторы һәм пропагандалаусыһы – тәҡдим итәсәк. Артистарҙың сығышы һәр саҡ ҙур ҡыҙыҡһыныу уята һәм тамашасылар өсөн ысын рухи байрамға әүерелә. Коллектив, башҡорт сәнғәтенең айырылғыһыҙ өлөшө булып торған, милли бейеүҙәрҙең матурлығын, нәфислеген һәм күркәмлеген сағылдыра.
Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров һөйләүенсә, концерттарҙа Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Айбулат Рәхмәтуллин, Марс Ишморатов, йырсылар Раян Алтыншин, Илгиз Миниәхмәтов, Азат Ҡарасурин ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ музыкаль программала ҡабатланғыһыҙ тауыш эйәһе Сурия Ғималова, ҡурайсы Айҙар Ғайсин һәм нәфис һүҙ оҫтаһы Рита Ҡарасурина сығыш яһаясаҡ.
Гастролдәр 9 апрелдән алып 19-на тиклем уҙасаҡ.


text:
Фото:
Бәләбәй һөт комбинаты «Алтын көҙ-2010»да 19 алтын миҙал яуланы
Фото:
Бәләбәй һөт комбинаты Мәскәүҙә барған «Алтын көҙ–2010» Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә иң яҡшы продукция өсөн 19 алтын миҙал яуланы. Абруйлы аграр форум баш ҡалала 1 октябрҙә асылды һәм 11 октябргә тиклем дауам итәсәк. Унда Рәсәйҙең 55 төбәгенән һәм 32 сит дәүләттән 1000-дән ашыу предприятие вәкилдәре ҡатнаша.
Ҡунаҡтарға Бәләбәй һөт комбинатының бөтә ассортименты тәҡдим ителде. Предприятиеның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, быйыл комбинат сырҙарҙың яңы маркаларын баҙарға сығарҙы. Быйыл йәй сырҙар Башҡортостанда, Пермь крайында, Силәбе, Һамар, Свердловск, Омск өлкәләре магазин кәштәләрендә барлыҡҡа килде.
Бәләбәй һөт комбинаты экспозицияһының үҙәк урынын яңы продукт – үҙенсәлекле технология буйынса әҙерләнгән «Бельфор» сыры биләне. Был юғары сортлы һөттән әҙерләнгән, шәрбәтерәк сәтләүек һәм хуш еҫле емеш-еләк тәме килгән ярым ҡаты сыр.
Предприятиела «Алтын көҙ» күргәҙмәһендә ҡатнашыу һөҙөмтәләре менән барыһы ла ҡәнәғәт. 2008 йылда Бәләбәй сырҙары 11 юғары пробалы миҙалға лайыҡ булғайны. Быйыл 19 алтын миҙал – комбинат коллективының ныҡышмалы хеҙмәт һөҙөмтәһе ул. Комбинат вәкиле Анна Ведерникованың һүҙҙәренә ҡарағанда, бөтә яңы продукттар күргәҙмәгә килеүселәрҙең күңеленә хуш килгән.


text:
Өфө ҡыҙы – ярым марафон буйынса донъя чемпионатының “бронза” призеры
Өфө спортсыһы, баш ҡала буйынса Эске эштәр идаралығы 7-се милиция бүлегенең (Совет районы) патруль-пост хеҙмәте милиционеры Эльза Кирәева ярым марафон буйынса XVI донъя чемпионатында «бронза» миҙал яуланы. Ярыштар Англияның Бирмингем ҡалаһында үтте. Унда донъяның 40-тан ашыу иленән спортсылар ҡатнашты.
Ярыштарҙа беренсе урынды Кениянан йүгереүселәр яуланы, көмөш миҙалдар – Эфиопия йыйылма командаһында. Беҙҙең спортсылар ныҡышмалы көрәштә Япониянан һигеҙ секундҡа алғараҡ сығыуға өлгәште.
— Милиция сержанты Эльза Кирәева өсөн спорт тормошондағы төп мауығыу булып тора, – тип һөйләне «Башинформ» агентлығына БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Наталья Трутнева. – Мәктәпте тамамлағас, ул физик культура факультетында уҡый. Шул саҡта уҡ уҡытыусылар нәфис ҡыҙҙа чемпион потенциалы күрә.
Шул ваҡыттан алып Эльза көн һайын күнекмә яһай һәм 10-15-әр километр араны йүгереп үтә. Уның ял итергә ваҡыты ла юҡ – алда яңы ярыштар. Ноябрҙә үк Өфө спортсыһы Рәсәй йыйылма командаһы составында Японияға «Экиден» эстафетаһы буйынса чемпионатҡа юлланасаҡ.


text:
Фото:
Өфөлә башҡорт яҙыусыһы Ғаян Лоҡмановтың һайланма әҫәрҙәренең беренсе томы донъя күрҙе
Фото:
Ошо көндәрҙә билдәле башҡорт яҙыусыһы Ғаян Лоҡмановҡа 90 йәш тулыр ине. Яҙыусының юбилейына «Матбуғат донъяһы» нәшриәтендә Ғаян Лоҡмановтың һайланма әҫәрҙәренең беренсе томы баҫылып сыҡты. Унда «Ҡояш сығыр алдынан» романы, «Акт», «Аҡҡош күле», «Сәлимйәндең төшө», «Йәшлек» һәм башҡа хикәйәләр индерелде.
Ғаян Лоҡманов 1923 йылдың 30 июнендә Ҡариҙел районының Яугилде ауылында тыуған. Уның «Хат» тип аталған тәүге хикәйәһе 1944 йылда баҫылып сыға, ә «Аҡҡош күле» исемле тәүге хикәйәләр йыйынтығы 1962 йылда нәшер ителә.
Яҙыусының әҫәрҙәрендә ауыл халҡының тормошо, көнкүреше тураһында бәйән ителә, социаль һәм әхлаҡи-этик мәсьәләләр сағылыш таба. Ғаян Лоҡманов тиҫтәгә яҡын хикәйәләр йыйынтығы авторы.
1969 йылда танылған әҙип СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы була. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы булараҡ, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены һәм миҙалдар менән наградлана.
Яҙыусы беҙҙең аранан 1988 йылдың көҙөндә китеп барҙы. Яугилде ауылы урамдарының береһе уның исемен йөрөтә.
2007 йылда Ҡариҙел районы хакимиәте Ғаян Лоҡманов исемендәге премия булдырҙы. Уның бағыусыһы булып яҙыусының улы Мансур Лоғоманов сығыш яһаны. Премия ижади хеҙмәткәрҙәргә тапшырыла.


text:
Халыҡты йәшәтер им-әмәл
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 12.02.2008 09:06
Борон башҡорттарҙа ырыу берҙәмлеге билдәләренең береһе оран булған. Батырҙар, азамат ирҙәр ҡан ҡәрҙәштәрен, йорт-илде яуға, көрәшкә, донъяуи ҙур эшкә саҡырып оран һалған. Урал батыр, һәүбән, Салауат, Әхмәтзәки... Ил ағаларының ялҡынлы һүҙҙәре, ҡайнар өндәмәләре йөрәктәрҙе ҡуҙғытҡан, халыҡты бер уй, ниәт менән беректереп, изге эшкә ҡуҙғатҡан. Бөгөн дә бөтә башҡорт халҡына оран ташлар хәлдәр, яр ҡысҡырып иғлан итер хәбәрҙәр бар. Улар Беренсе һәм Икенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙарында ла яңғыраны. Иң-иң мөһимдәренең береһе — өйләнеү, ғаилә ҡороу, нәҫел-нәсәпте ишәйтеү.
Халҡыбыҙҙы тергеҙеү һәм үҫтереү өсөн беҙгә ишле лә, берҙәм дә булыу зарур. Ишләнеү, берәүҙән икәү, икәүҙән өсәү булыу әүәл-әүәлдән хуп күрелгән. “Быларҙың беренән-бере батыр улдары, бе-ренән-бере матур ҡыҙҙары тыуып ҡына торған, ти. Балалары, балаларының балалары ишәйеп китеп, бара-бара бер ауыл булған, ти”, — тип әкиәт һөйләр ине бабайым. Әкиәт түгел, тормош хәҡиҡәте булған был. Борон халҡыбыҙ ишле булғанға күрә Урал буйына таралып ултыра алған бит. “Урал батыр” эпосында әйтелгәнсә:
Бар халыҡ эркелеп,
Бер Иҙелдең буйында,
Йәмле туғай — уйында
Торлаҡ ҡора башлағас,
Ай-йыл һанап түлләгәс,
Илдә кеше күбәйгән,
Иҙел буйы тарайған.
Дүрт батыр бер йыйылып,
Бергә ултырып уйлаған;
Яйыҡ, Нөгөш, һаҡмарҙар
Тағы урын эҙләгән.
Иҙел һымаҡ, былар ҙа
Алмашлашып, бер-бере
Булат менән сапҡан, ти,
Уларҙан да өс йылға
Шылтыратып аҡҡан, ти.
Былар халыҡты йыйғандар,
Дүрт батырға бүлгәндәр;
Дүрт йылғаны буйлатып,
Торлаҡ ҡороп таралып,
Айырым донъя ҡорғандар.
Йәнә “Урал батыр”ҙа беҙгә фәһем булырҙай шундай һүҙҙәр ҙә бар: “Әжәлдән ҡурҡыр йән булһа, ҡотолорға юл эҙләр; түл йәйергә уйлаһа, илде гиҙеп яй эҙләр”. Бөгөн Урал батыр нәҫелдәренә нәҫелде дауам итеү өсөн түл йәйеү, үрсеү бик мөһим. “Башҡорттарым, артайыҡ, күбәйәйек!” - тип алғыш әйтер оран һалыр саҡ, халҡыбыҙҙың аҙайыуынан ҡотолорға юл эҙләр, бергә ултырып яй эҙләр мәл. Әүәл иһә килен төшөргәндә, бала, ишле нәҫел көҫәп, ошондай теләктәр теләнгән:
Түлле, түлле, түлле бул,
Бүҙәнәлә! түлле бул.
Иренмәһәң, игеҙ тап,
Йыбанмаһаң, йыл да тап!
Йәки:
Ҡотло аяғың менән,
Еңел тояғың менән!
Ҡушағалар ҡушылып,
Тигеҙ ғүмер итегеҙ,
Алты ҡыҙлы булығыҙ,
Ете уллы булығыҙ!
Ҡояш тыумаһа, аң атмаһа, донъяны ҡараңғылыҡ баҫыр; ҡатын-ҡыҙ т,лләмәһә, бала тыумаһа, нәҫел ҡорор халыҡ бөтөр. Тыуым ғына халыҡты йәшәртә, йәшәтә. Шуға ла халыҡ: “Ул тыуғанға көн тыуған. Ул тыуҙы - илгә тыу тыуҙы. Ул - һөйөнөс, ҡыҙ - ҡыуаныс”, - тигән. Сөнки ул, ҡыҙ тыуыу ата-инәнең генә түгел, бөтә йорт- илдең ҡыуанысы ла. Бишек кенә - киң донъяға ишек. Бишек йыры,бала тауышы ишетелмәү - халыҡтың, милләттең фажиғәһе һәм әжәле яҡынайыуға ишара. Шуға ла теләк әйткәндә һис тартынмай: “Икәү булып ятығыҙ, өсәү булып тороғоҙ”, - тигәндәр.
“Нәҫел-нәсәпте яҡшыртыу, бала табыу, ғаиләне ишәйтеү өсөн ниндәй ҡатын-ҡыҙ яҡшыраҡ, ни өсөн ирҙәр нескә биллеләрҙе өҫтөн күрә?” — тигән һорауға медицина фәндәре докторы, эндокринология белгесе О.Супряга шулай яуап бирә: “Нескә бил, киң янбаш һәм күкрәк - ул ҡатын-ҡыҙ өсөн типик икенсел енси билдәләр. Улар енси гормондар йоғонтоһонда үҫешә. Ошондай фигуралы ҡатын-ҡыҙҙың енси гормондары балансы һәйбәт. Тимәк, ул еңел ауырға ҡала, бәпәйен еңел йөрөтә һәм тыуҙыра. Яҡшы нәҫел булдырыу осон ир-егеттәр бындай ҡатын-ҡыҙҙы интуитив рәүештә һайлай, тип иҫәпләй биологтар. Был теория бәхәсһеҙ түгел. Минеңсә, ҡатын һайлағанда шулай ҙа социаль һәм мәҙәни факторҙар төп ролде уйнай. Мәҫәлән, хәҙер модель бизнесы йоғонтоһонда ирҙәрҙә супер ябыҡ ҡыҙҙар популяр. Шул уҡ ваҡытта антропологтарҙың белдереүенсә, Себерҙә, Тымыҡ океан утрауҙарында, Африкала аралашмай йәшәгән ҡәүем-төркөмдәрҙә ныҡ тулы, һимеҙ ҡатындар — матурлыҡ идеалы, һәм шулай уҡ бала табыу уларға хас проблема булып тора. Сөнки ҡатын-ҡыҙҙарҙың эс тирәһендә май тупланғанда ирҙәр енси гормондары иҫәбе арта һәм бының буйға ҡалыу хәл-то-рошона тотҡарлыҡ яһауы ихтимал” (“Аргументы и факты”, №8, 2007). Нисек кенә булмаһын, һәр ҡатын-дың инәй булыуы, бала бағыуы яҡшы.
Тормош ҡануны шундай: кеше тыуымдан ҡалмағас, үлемдән дә ҡалмай; ҡысҡырып, яр һалып донъяға килһә, әхирәткә тауыш-тынһыҙ ғына китә. Тыуымдан үлеме күбәйгән милләт тә тын ғына ҡараңғы донъяға юллана. Башҡорт халҡы өсөн үткән егерменсе бы-уат үтә лә хәүефле булды. Төрлө бәлә-ҡаза, үләт, һәләкәт үңәстән алды. 1897 йылдан һуң йөҙ йыл эсендә төрки халыҡтарынан ҡырғыҙҙар, төркмәндәр - 10, әзербай-жандар — 6, үзбәктәр - 4, татарҙар 3 тапҡырға артһа, башҡорт-тар ни бары 1,1 тапҡырға ғына күбәйгән. Хәл-торошобоҙ һис кенә лә ҡыуандырмай. 1960 йылда Башҡортостанда 1000 кешегә 33 бала тыуһа, 2005 йылда - 10,8, 2006 йылда 11,1 бала ғына, йәғни ҡырҡ алты йыл эсендә тыуым өс тапҡырға кәмегән.
Йорт-илдә яу юҡта, именлек мәлендә тыуымдан үлем арта. Бынан арыныуҙың, тереклек итеүҙән туҡталмауҙың әмәле фәҡәт үрсеү генә. Мәгәр быны төшөнөргә теләмәйбеҙ. Хәҙер хатта башҡорттар күмәк йәшәгән төйәктәрҙә биш-алты, ете-һигеҙ балалы ғаиләләр бик һирәк. Сәскәһеҙ, емешһеҙ ағас кеүек, балаһыҙ ғаиләләр тормоштоң ҡотон ебәрә. Инәйҙәребеҙҙең ике баланы бергә иҫәплә, бер баланы юҡҡа иҫәплә, тигән аманаты хәтерҙәрҙән юйылды. Ә бит инәйҙәребеҙ күлдәктәрен йүргәк итеп, арыш икмәге имеҙеп, ете, һигеҙ, туғыҙ бала баҡты, ир бала — йортҡа терәк, ҡыҙ бала - өйгә биҙәк икәнен тәбиғәттән бирелгән булмыштары менән тойоп ғүмер кисерҙе, бер-береһенә алғы итәгеңде бала баҫһын, арт итәгеңде мал баҫһын, тип теләк теләне. Хәҙер килеп ҡәрҙәштәребеҙ “Бала — донъя зиннәте” тигән ил һүҙен онотто. Ахыр заман еткәндәй, баланан биҙеп, бәғзеләрҙең нәҫеле ҡорой, йәшәү ҡото бөтә.
Әйтерһең, еребеҙҙә йәндәрҙе биҙҙереп, Иблис тигән яуыз зат йөрөй Ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар ғаилә ҡорорға, тупылдатып бала табырға, һөйөргә ашыҡмай. Утыҙға еткәнсе һәм утыҙҙан ашҡансы буйҙаҡ йөрөгәндәр, яңғыҙҙар, тол ҡалғандар бихисап. Ауылдарҙа кәләш йәрәшә алмай ҡаңғырған, ни эшләргә белмәй аптыраған егет-елән, ҡала-ҡасабаларҙа кейәү таба алмай зарыҡҡан ҡыҙ-ҡырҡын иҫәпһеҙ. Улар бала баҡмай, ир-ҡатын бәхете татымай олоғая, ғүмер заяға үткәнде аңлағанда, бәпес күрергә һуң була. Кеше ҡаны уйнап торған саҡта үҙен донъяға мәңгегә килгәндәй хис итә. Мәгәр үткән ғүмер иҫкән ел кеүек кенә Ул үкенесле булмаһа икән.
Егет-ҡыҙҙарыбыҙға йәш, матур саҡта иштәрен табып ҡушылы-фарыз. Милләтебеҙҙең яҡты ки ләсәге өсөн үҙ милләт кешеһе менән парлашыу айырыуса мөһим. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер ҡатнаш никахтар күбәйҙе. Ҡалаларҙа кейәү-кәләш башҡорт милләтенән булған парҙар ғәйәт аҙ. Был халҡыбыҙ яҙмышына - афәт. Тормош тәжрибәһенән күренеүенсә, татарға, урыҫҡа кейәүгә сыҡҡан һылыуҙарыбыҙҙың, башҡа милләт ҡыҙҙарын йәрәшкән ир-егеттәребеҙҙең балалары башҡорт булмай. Шуға ла башҡорт йәштәрен бер-береһе менән таныштырыу, аралаштырыу, димләү, ҡушыу йолаһын киң даирәгә йәйелдереү зарур.
Шул да ныҡ борсолдора: үҙе өсөн йәшәү, үҙ мәнфәғәтен бала бағыуҙан өҫтөн ҡуйыу башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының да тормош рәүешенә әйләнде. Күбеһе бер бала табыу менән генә сикләнә, байтағы икенсеһен теләмәй, бик аҙы ғына өсөнсөһөн тыуҙырырға баҙнат итә. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ғәмәлдә утыҙ йәшкә тиклемге ҡатындар (80 процент самаһы) бала таба. Утыҙҙан уҙғандар заман башҡа - заң башҡаға һылтанып, бәпес хәстәрен ауыр күрә, йөклөләргә сәйерһенеп ҡарай. Йәнәһе, хәҙер ғәҙәт икенсе, күп бала ҡатын-ҡыҙға хуш түгел. Ғаиләһеҙ, балаһыҙ кеше - бәхетле кеше тигән уй-ҡараш - ин яман уй, халыҡ өсөн үлемесле сир. Унға бар, уңғансы бар, тиеү беҙҙең башҡортҡа хас түгел һәм уның эҙемтәләре лә хәсрәтле.
XX быуат аҙағындағы, XXI быуат башындағы йәшәйештәге үҙгәреш, ижтимағи тормош мөхәббәткә, әйләнеүгә мөнәсәбәтте ҡырҡа үҙгәртте. Әхлаҡ-әҙәпте әҙәпһеҙлек ҡыҫырыҡланы, уйнашлыҡ, кәнизәлек, кәнтәйлек, төрлө венерик ауырыуҙар ныҡ таралды. Бәғзеләр йоғошло сирҙән, бәғзеләр аборттан түлһеҙлеккә дусар. Ата улды, инә ҡыҙҙы белмәй. Йәп-йәш ҡыҙҙарҙың әсеүе, үлән тартыуы, енси бәйһеҙлеге көсәйҙе. Аҙыу-туҙыу, аң-тоң белмәй теләһә кем менән түшәккә тәгәрәү эҙһеҙ ҡалмай. Яман ҡылыҡ, өҫтәүенә яман экологик хәл, ыулы эсәр һыу һаулыҡты ала. Ауырыу ҡыҙҙарҙың һаны артҡандан-арта. Ауырға ҡалған ауырыу ҡатындарҙан ауырыу, зәғиф һәм хатта үле балалар тыуа. Был әҙәмдән бала тыумаҫ, тыуһа ла тормаҫ тигәндәй, тыуып, бер йәшкә лә етмәгәндәр бар. һандарҙы һанауы ҡурҡыныс, һуңғы егерме йылда никахтан тыш донъяға килгәндәр өс тапҡырға артҡан.
“Аргументы и факты гәзите (№9, 2007) яҙыуынса: “ Рәсәйҙә тағы ла бәйһеҙерәк рәүештә ғаилә ҡиммәттәренә һөжүм бара. Үтә лә сәйер ҡапма-ҡаршылыҡ күҙәтелә. Хөкүмәт бер ҡулы менән ғаиләне тергеҙеү, әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлау маҡсатынан милли проектты ғәмәлгә ашырырға ынтыла, ә дәүләт телевидениеһы эскелекте, кәйеф-сафаны, типтереүҙе, ыҙғыш-тартышты, сексуаль бәйһеҙлекте күрһәтә. Ҡайһылыр “йондоҙ”ҙоң айырылыуы, йәки сираттағы өйләнеүе, олигарх-казановаларҙың, модалы кумир-фигуристарҙың ғиш-ғишрәт мажаралары көнүҙәк яңылыҡ итеп танытыла. Ғөмүмән, күберәк аҙған-туҙғандар, боҙоҡлоҡ ҡылғандар беҙҙең заман геройы кимәленә күтәрелә...
Рәсәй империяһында революцияға тиклем ғаилә бәйләнештәре дәүләт тарафынан яҡланған. Дин, йолалар, ҡанундар менән. Айырылышыусылар һаны теркәлгән никахтарҙың ни бары 0,4 процентын ғына тәшкил иткән. Хәҙерге Рәсәйҙә һәр икенсе никах айырылышыу һәм ғаиләнең тарҡалыуы менән тамамлана. Йәштәрҙә ғаилә ҡиммәттәренә, әхлаҡ-әҙәпкә еңел ҡараш формалаша. һорашылғандарҙьщ 50 проценты самаһы ир, ҡатын хыянаты мөмкин, тип һанай, 73 проценты .әхишәлеккә йомшаҡ мөғәмәләлә Тағы ла күберәктәр эскелеккә күҙ йома. Инде шул характерлы күренеш: халыҡтың иң яҡшы тәьмин ителгән ҡатламы араһында, урта хәллеләр менән сағыштырғанда, айырылышыусылар, икенсе, өсөнсө, дүртенсе тапҡыр никахҡа инеүселә, һиҙелерлек күп. Сереп байының, танылдың — ҡатын алмаштыр, тигән принцип нормаға инеп бара.
Ни тиһәң дә, ғаилә һәм никах мәсьәләһе әҙәп хаҡында һөйләшеүҙең күптән сигенән ашты. Көн ҡаҙағында — демография һәм уға бәйле үҫеш проблемалары. 2007 йылда хеҙмәткә яраҡлы халыҡ иҫәбе 300 мең кешегә кәмене. Алдағы ун йыллыҡта иһә йыл һайын 1 миллион кешегә кәмеүе ихтимал. Ғаилә һәм тыуыу торғонлоғо һөҙөмтәһендә Рәсәй үеренә 20-25 миллион мигрант ке ретергә тейеш буласаҡ”.
Әүәл милли үҙенсәлектәрҙе һанға һуҡмау башҡорт ғаиләһе ҡоролошон, тотороҡлолоғоноң төп ҡағиҙәләрен, ынйы-гәүһәрҙәргә тин йолаларын юҡҡа сығарҙы. Рухи һәм әхлаҡи тотанаҡһыҙлыҡ никах боҙоуҙарҙы, айырылышыуҙарҙы күбәйтте. Яңғыҙ ҡалған ҡатындар, әлбиттә, бала табырға атлығып тормай. Ир менән ҡатындың бер йән, бер тән булмауы, ҡатын кешенең ир ҡәҙерен белмәүе, утлы киҫәүгә әйләнеүе лә, ирҙәрҙең эскегә һалышыуы ла бергә йәшәүҙән биҙҙерә. Яҡшы ҡатын - йән аҙығы, донъя тотҡаһы икәнде һис кенә хәтерҙән сығарырға ярамай. Халыҡтың именлеге — тотороҡло, ныҡлы һәм әҙәпле ғаиләләрҙә. Әҙәп, әхлаҡ ҡанундары буйынса йәшәгән йәмғиәт кенә ҡотло һәм ҡөҙрәтле.
Хәҙер тыуым кәмеүҙе баҙар мөнәсәбәттәре, иҡтисади үҙгәртеп ҡороуҙар, халыҡтың матди, финанс хәленең мөшкөлләнеүе менән дә бәйләйҙәр. Ләкин булдыҡлы, йүнсел йәштәргә ғаилә ҡороуға был ғына кәртә була алмай. Донъя һәр саҡ ҡораманан йыйыла. Халыҡ әйтмешләй, әйләнеү - үҙе үк донъяң көйләнеү. Ике яҡшы өйләнешһә - уңыш була, бер яҡшы, бер яман өйләнешһә — дөрөҫ була, ике яман өйләнешhә — көн-төн hуғыш була. Беҙ халыҡ аҡылына, тәрбиәһенә таянып,йәштәребеҙҙе күҙле-башлы, һәр башҡорт ғаиләһен бәхетле итә, тарҡалыуҙан һаҡлап ҡала алабыҙ. Урындағы матбуғат, телевидение аша татыу ғаилә тормошон
күрһәткән, ҡала, район, ауыл хакимиәттәре, ҡатын-ҡыҙҙар советтары, башҡорт ҡоролтайҙары йәштәр, йәрһеҙҙәр өсөн осрашыуҙар,кисәләр үткәргән, бындай сараларға төрлө ойошмаларҙы йәлеп иткән яҡтарҙа никахлашыусылар һаны арта. Атай-инәй әүҙем булған, балаларын нәҫел шәжәрәһе, абруйы, ҡаҙаныштары менән таныштырған, үҙ милләтеңдең фиҙакәр улы, ҡыҙы булырға өндәгән ғаиләләрҙә башҡорт рухы һүнмәй,
тормош юлдашын табыу ҙа хәл иткеһеҙ мәсьәлә булып тормай.
Нәҫелебеҙҙең, халҡыбыҙҙың булмышын һаҡлау, дауамлығын тәьмин итеү, шул маҡсатта ҡан ҡәрҙәштәребеҙҙең һанын арттырыу — бурыстарыбыҙҙың да бурысы. Золом-йәбер аҫтында йәшәү, зәхмәт шауҡымы йылдарында ҡан ҡәрҙәштәребеҙ милли үҙаңынан, ғорурлығынан яҙыу сигенә етте, маңҡортҡа ла әйләнде. Тарихын, рухи ҡиммәттәрен, телен белмәгән һәм белергә лә теләмәгән, залимдар ихтыяры тәьҫирендә кемлеген онотҡан, бәғзеләре үҙ халҡына ҡәһәр ҡылған быуын ҡалҡты. Был яһилдарҙың иң ҙур яһиллығы - милләт сырхауы ине. Шул сырхауҙан беҙ әле лә арына алмайбыҙ.
Байтаҡ ҡәрҙәштәребеҙ - тамырынан өҙөлөп, ел ыңғайына тәгәрләгән ҡамғаҡ рәүешендә. Улар үҙ илендә мөрхәт-ҡәнәғәтлек, рәхәтлек таба алмай, күрше әлкәләргә, Себер тарафтарына тәгәрләне, Башҡортостанда башҡорттар йылдан-йыл кәмене, һуңғы егерме йылда 120 мең самаһы башҡорт бәхет эҙләп ситкә киткән. Республикабыҙҙың башҡорттар күпләп йәшәгән көньяҡ-көнсығыш, төньяҡ-көнсығыш райондарының социаль-иҡтисади үҫешенә иғтибар етмәү сәбәпле, тормош-көнкүреш шарттары түбән булды. Сәнәғәт нығыраҡ үҫешкән Силәбе, Свердловск әлкәләрендә социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүе анһатыраҡ, эш хаҡы юғарыраҡ, йәшәү ҙә еңелерәк ине.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Рафаэль Байдәүләтов хөкүмәт ултырыштарының береһендә белдереүенсә, 2006 йылда баш ҡалабыҙ Өфөнән генә алты меңгә яҡын кеше киткән. Бындай тенденцияға юл ҡуйһаҡ, миллион-ҡала статусын юғалтыуыбыҙ ихтимал. Шундай хәл Волгоград һәм Пермь менән булды ла инде... Асыҡланыуынса, кешеләр, торлаҡҡа хаҡтың юғары булыуы арҡаһында, шөһрәтлерәк юғары уҡыу йорттарына һәм ғаилә хәле буйынса китә... Халыҡ әйткәнсә, балыҡ тәрәнерәк, кеше яҡшыраҡ урынды эҙләй. Яҡшыраҡ юғары уҡыу йортон, торлаҡтың арзанырағын, һәйбәтерәк эш урынын һәм хаҡын. Быны иғтибарға алыу зарур (“Аргументы и факты”, №14, 2007).
Ауыл хужалығы бөлгәс, ауылда йәшәүе тағы ла ауырлашты: эш тә, эш хаҡы ла юҡ, фәҡәт - фәҡирлек. Ҡәрҙәштәребеҙ бер-береһенен мал-мөлкәтен урлау сигенә етте. Эскелек, аҙғынлыҡ көсәйҙе. Ауылда өйҙәре булған йәштәр ғаиләләре менән ҙур эш хаҡы эҙләп, Себер ҡалаларына һәм ҡасабаларына сығып китте, шунда төпләнде. Аҡса мул, тормош етеш булғас, ҡайтҡылары ла килмәй. Тик шуныһы аяныс: балалары урыҫлаша, үҙ асылынан айырыла. Башҡортостаныбыҙҙың башҡорт ауылдарында иһә балалар, мәктәптәрҙә уҡыусылар аҙайҙы. Балалар булмаһа, башҡорт мәғарифының киләсәге лә булмаясаҡ.
һуңғы йылдарҙа Башҡортостанда байтаҡ мәктәптәрҙең яңырыуы, белем һәм тәрбиә биреү шарттары яҡшырыуы ҙур ҡыуаныс, әлбиттә. Ләкин йөрәкте өшөткән күренештәр ҙә күҙаллана. 1997 йылда Башҡортостан мәктәптәрендә 697700 уҡыусы иҫәпләнһә, 2007 йылда иһә — 487633, йәғни уҡыусы балалар һаны 210097-гә кәмегән. Мәғариф министрлығынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, хәҙерге ваҡытта республикабыҙҙың һәр районында йыл һайын 700-1000 уҡыусы кәмей. Ауылдарҙа 60-100 бала белем алған урта мәктәптәр, 30-60 бала уҡыған тулы булмаған урта мәктәптәр бар. 1997 йылда республикабыҙҙа бөтәһе 3301 мәктәп булһа, 2007 йылда - 2949, йәғни 352 мәктәпкә аҙыраҡ. Алдағы йылдарҙа ла мәктәптәрҙең ябылыуы күҙаллана. Уҡыусылар аҙлығын сәбәп итеп, мәҫәлән, Ҡыйғы районында Иҙрис тулы булмаған мәктәбен япмаҡсылар. Ә бит Иҙрис - РСФСР-ҙың, БАССР-ҙың халыҡ артисы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы Ғималетдин Минһажев, Социалистик Хеҙмәт Геройы Ғәзимулла Хәйбуллин һәм башҡа билдәле шәхестәр тыуған ауыл.
Барҙы юҡ итеү, әлбиттә, бик еңел (быға аҡыл кәрәкмәй), булмағанды булдырыу ҡыйын. Әле телгә алған Иҙрис ауылы - башҡорт ауылы! Мәктәбе ябылғас, эшһеҙ ҡалған уҡытыусылар, балаларын йәшәгән урында уҡытырға мөрхәт ҡалмаған кешеләр был ауылдан китергә мәжбүр буласаҡ, һөҙөмтә аяныс - әлеге лә баяғы шул башҡорт ауылы тараласаҡ, тарҡаласаҡ. Быға һис кенә лә юл ҡуйырға ярамай. Ауыл мәктәптәрен ябылыу хәленә еткергән, лидер була алмаған хакимиәт башлыҡтарының үҙҙәренең кабинет ишектәрен ябыу хәйерле. Хакимиәт башлыҡтарына мәктәптәрҙе бөтөрөтүгел, ә ауылдарҙа йәштәрҙе ҡал дырыу, уларҙы эш менән тәьмин итеү, кәсеп-шөғөлдәр булдырыу, халыҡтың көнкүрешен яҡшыртыу сараларын күрергә кәрәк.
Башҡорттар ирекле тормош өсөн күтәрелештәрҙә, һуғыштарҙа, репрессия йылдарында, аслыҡ мәлендә иҫәпһеҙ ҡырылһа ла, ниндәйҙер илаһи ҡөҙрәт, йәшәү илһамы менән яңынан ишәйгән. XVI-XVIII быуаттарҙа күпме ауылдар яндырылған, күпме ирҙәр үлтерелгән, һөргөнгә ебәрелгән, күпме ҡатын-ҡыҙ ҡоллоҡҡа оҙатылған, мәсхәрә ителгән. Мәгәр, туҙҙырылған бал ҡорто к,селәй, башҡорттар тағы ойошҡан тупланған, тағы кәрәҙ-тормош ҡорған.
Салауат Юлаев һәм унын көрәштәштәренең нәҫелдәре батша карателдәренең эҙәрлекләүенән ҡасып, Учалы районының Төҫлө Көҙәй, Ҡыйғы районының Ҡурғаш, Иҙрис ауылдарына нигеҙ һалған. Ҡатындар буйға уҙған, бала тапҡан, нәҫелде ҡоротмаған. Бишенсе быуын ҡарттайым, поход старшинаһы Бикжан Сәғитовтың тәүге ҡатыны Әминә ҡартнәй дүртенсе быуын ҡарттайым Мөхәмәтфәйезде илле ике йәшендә тапҡан, нәҫел-нәсәпте ишәйткән. Ғорур ҙа, ғәйрәтле лә, сәмсел дә булғандар. Батшаларға баш эймәгән башҡортомдоң, хәҙер килеп баҙар балтаһы төйҙәһе менән башына иҫәнгерәтә, үлтерә һуҡмаҡсылар. Ҡатын-ҡыҙҙың түл йәймәүе, йәштәрҙең ситкә сығып китеүе, әүәл мул иген үҫкән ерҙәрҙе сүп үләне баҫыуы, ауылдарҙың ҡотһоҙланыуы, мәктәптәрҙең уҡыусыларһыҙ ҡалыуы быға асыҡ миҫал. Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының “Башҡорт халҡын тергеҙеү һәм үҫтереү” дәүләт программаһының ғәмәли сараларында һәм тәҡдимдәрендә белем биреү йорттарын үҙгәртеп ҡороуҙы, яҡшыртыуҙы һәм төҙөүҙе күҙ уңында тотоп, уҡытыу башҡорт телендә алып барылған мәктәптәр селтәрен киңәйтеү ҡаралғайны. 2002 йылдың 14-15 июнендә үткән Икенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының “Башҡорт милли мәғарифы: торошо, проблемалары, перспективалары” секцияһы резолюцияһында заманса милли урта мәктәптәр асыу башҡорт халҡының яңырыуынын һәм артабан үҫешенең төп шарты булып тора, тип билдәләнде. Башҡорт мәктәптәре ысын мәғәнәһендә “Башҡорт милли мәғарифы концепцияһына тура килһен өсөн тәғәйен аҙымдар яһалған... Шул уҡ ваҡытта башҡорт мәктәптәрен тергеҙеү һәм үҫтереү эшендә күп кенә етешһеҙлектәр ҙә бар. Башҡорт милли мәғарифын үҫтереүҙең беренсе этабы — Башҡортостанда мәктәптәр һәм балалар баҡсаһы селтәрен булдырыу — әлегә тиклем тамамланмаған.Ҡалаларҙа, ҡала тибындағы ҡасабаларҙа һәм район үҙәктәрендә уларҙың һаны ифрат аҙ. Өфөлә, республиканың баш ҡалаһында, башҡорт милләтенән булған уҡыусыларҙың, мәктәпкәсә йәштәгеләрҙең бөтәһе лә башҡорт мәктәптәренә һәм балалар баҡсаларына йәлеп ителмәгән.
Башҡорт мәктәптәренең һәм балалар баҡсаларының, айырыуса элек асылғандарының, матди-техник нигеҙе наҡыҫ. Республиканан ситтә йәшәүсе башҡорт балаларын башҡорт телендә уҡытыу өсөн милли мәктәптәр асыу көн үҙәгендәге һәм хәл ителмәгән мәсьәлә булып ҡала.
Башҡорт милли мәғарифын үҫтереү, яңы башҡорт мәктәптәрен һәм балалар баҡсаларын асыу буйынса етди ҡарарҙар ҡабул ителгәндә, мөһим бурыстар ҡуйылғанда, ҡайһы бер район хакимиәттәре башлыҡтарының әле эшләп килгән башҡорт мәктәптәрен һәм балалар баҡсаларын ябыуы һәм ябырға ниәтләнеүе һарыуҙы ҡайната.
Башҡорттарҙың башҡа милләттәр тарафынан йотолоуын, кәмеүен туҡтатыу, демографик хәлде һауыҡтырыу, тыуымды арттырыу, башҡорт ауылдарының тарҡалыуына юл ҡуймау — дәүләт әһәмиәтендәге мәсьәлә. Башҡорттар йәнтөйәгенән, бар булмышы, рухы, моңо менән бәйләнгән еренән айы“ылмаһын, шунда түл йәйһен өсөн Башҡорт халҡын тергеҙеү һәм үҫтереү” программаһына ярашлы иҡтисади сәйәсәтте ғәмәлгә ашырыу, йәғни Башҡортостаныбыҙҙың төньяҡ-көнсығыш, көньяҡ-көнсығыш райондарында предприятиелар асыу, эш менән тәьмин итеү, яҡшы эш хаҡы түләү үтә лә мөһим. Себерҙә ҙур эш хаҡы түләгән кеүек, Башҡортостанда ла түләп була бит! Был башҡорт ғаиләләренең матди хәлен, көнкүрешен яҡшыртырға, тыуымды ла арттырырға булышлыҡ итәсәк. Ғаиләнең абруйын, әйләнеүҙең, күп бала табыуҙың шөһрәтен күтәреүҙең дә,ләт саралары даирәһен киңәйтеү әйтәйек, әсәлек һәм балалыҡ культын тергеҙеү, мәктәп йәшендәгеләрен түләүһеҙ ашатыу, кейендереү, йәки был мәнфәғәттә пособиелар биреү, талиптарҙың стипендияларын арттырыу зарур.
Демографик хәлде һауыҡтырыу, генофондты һаҡлау, миграция күренешен көйләү күп яҡлы, киң даирәле, үтә лә мөһим вә әһәмиәтле, дәүләттең һәм йәмғиәттең һәр саҡ күҙ уңында торорға тейешле мәсьәлә. Башҡортостан Республикаһының “Рәсәй Федерацияһы башҡорттары” дәүләт программаһында башҡорттарҙың социаль-демографик программаһын төҙө, ҡарала. Ул тәбиғи үҫеште һаҡлауға һаулыҡты яҡшыртыуға, күп балалы ғаиләләрҙе, етеш көнитмеште тәьмин итеүгә йүнәлтелә. Был юҫыҡта ҡайһы бер йоғонтоло саралар күрелә башлауы ҡыуаныслы. Рәсәй кимәлендә һәр яңы тыуған балаға 250 мең һум аҡса бүленеү демографик хәлде һауыҡтырыуға бер аҙ шифаһы тейерҙәй им-әмәл.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетына, уның урындағы ойошмаларына "Урал” башҡорт халыҡ үҙәгенә лә демографик хәлде һауыҡтырыу, ҡан ҡәрҙәштәребеҙ ойошоп йәшәгән урындарҙа кәсеп-шөғөлдәр булдырыу, ситкә киткән туғандарыбыҙҙы Башҡортостанға кире ҡайтарыу, тарихи илендә туплау буйынса ең һыҙғанып ғәмәли эште дауам итеү кәрәк. Шулай итһәк, меңәрләгән йәш башҡортто ят милләт кешеһенә әйләнеүҙән араларбыҙ, һаҡлағанды Хоҙай үҙе һаҡлар, тигән ҡан-бабаларыбыҙ. Йорт-ил, халҡыбы-хаҡына изге эштәр ҡылһаҡ, Ал лаһы Тәғәлә гонаһтарыбыҙҙан ярлыҡар, аҡылды юйыуҙан һәм рухи үлемдән ҡотҡарыр.
Изге Ҡөрьәндең Әш-шура (Кәңәш) сүрәһендә әйтелгәнсә: “Күктәрҙә һәм Ерҙә батшалыҡ - Алланыҡы. Ул теләгән нәмәне барлыҡҡа килтерә, теләгән кешегә ҡыҙ балалар, теләгән кешегә ир балалар бирә. Йәки уларға ир бала ла, ҡыҙ бала ла бирә һәм теләгән кешене нәҫелһеҙ яһай, ысынлап та, Ул белә, ҡөҙрәтле!
Алла кеше менән һөйләшә торған булманы, тик вәхи аша йәки ҡорма аша ғына, йәки рәсүл ебәрә, һәм үҙ рөхсәте менән уға теләгән нәмәне вәхи ҡыла. Ул, ысынлап та, оло, хикмәтле! һәм ошолай Беҙ һиңә Үҙебеҙҙең әмеребеҙҙән рух вәхи ҡылдыҡ, һин китаптың да, имандың да нимә икәнен белмәй инең, әммә Беҙ уны нур ҡылдыҡ, уның менән Беҙ ҡолдарыбыҙҙан теләгән кешене тура юлға йүнәлдерәбеҙ, һәм һин дә тура юлға йүнәлдерәһең, Күктәрҙә һәм Ерҙә булған нәмәләр эйәһе Алла юлына. Эйе! Барлыҡ эштәр ҙә Аллаға ҡайта!”
Хоҙай Тәғәлә башҡортомдо ярлыҡаһын, тура юлға йүнәлдерһен, рух үәхи ҡылып, иманға күндерһен, халҡыма күберәк ир бала ла, ҡыҙ бала ла бирһен, ҡәрҙәштәребеҙҙе нәҫелле итһен! Уй-ниәтебеҙ фәрештәләрҙең амин тигән сағына тура килһен. Берегәйек, тупланайыҡ, ишәйәйек, бар булайыҡ, башҡорттарым! Иман килтермәгән боҙоҡ халыҡтар һәләк ителә. Эй, халҡым! Беҙ бындай яҙмышҡа дусар булмайыҡ!
Бөтә социологик һәм психологик тикшеренеүҙәр әйләнеүҙең, бала табыуҙың ғүмерҙе оҙайтыуын раҫлай. Яратышып ҡауышҡандар, йәндән артыҡ йән һөйгәндәр менән йәшәгәндәр, һис шикһеҙ, бәхетле. Әлбиттә, оҙон ғүмер кисе.гән буйҙаҡтар ҙа юҡ түгел Мәгәр өйләнмәй йөрөгәндәрҙе, бала һөймәй ғүмерен зая үткәргәндәрҙе халыҡ хуп күрмәй, сөнки ундайҙарҙың тамыры ҡорой. Баланың ата-инәгә, ил-йортҡа алтын бағана, нәҫелдең дауамы, киләсәге булыуы бәхәсһеҙ.
Сәлимйән БӘҘРЕТДИНОВ
"Ватандаш" журналынан


text:
Рөстәм Хәмитов ашығыс ярҙам акцияһы тураһында: «Һис бер аслыҡһыҙ позитивҡа йүнәлеш алғанбыҙ»
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рөстәм Хәмитов үткән көндө журналистар өсөн ойошторолған брифингта Өфөнөң Ашығыс медицина ярҙамы станцияһы эргәһендә барған хәлгә үҙ ҡарашын белдерҙе.
— Ай ярым элек ризаһыҙлыҡ белдереүҙәрҙең тәүге тулҡыны булды. Яуап ҡайтарҙыҡ, эш хаҡын күтәрҙек, ашығыс ярҙам станцияһында булған менеджмент, идаралыҡ менән эште асыҡланыҡ, — тип һөйләне республика етәксеһе. — Бынан тыш, Өфө ҡалаһы ашығыс ярҙам станцияһын ҡала идаралығынан республиканыҡына күсереүҙе ҡарарға ҡуштым. Был бөтә проекттар ҙа миңә күрһәтеләсәк.
Рөстәм Хәмитовтың фекере буйынса, медицина хеҙмәткәрҙәренең аслыҡ иғлан итеүҙәре «ул билдәле кимәлдә беҙ алып барған эшкә тап килмәгән яуап».
— Бының артында сәйәсәт, политиканлыҡ тормауын асыҡларға кәрәк әле. Һис бер аслыҡһыҙ позитивҡа йүнәлеш алғанбыҙ. Беҙ был коллективта яҡшы эш мөхите булдырырға тейеш. Аслыҡ иғлан итеү – ул үҙ ризаһыҙлыҡ белдереүҙең насар алымы, — тип билдәләне төбәк башлығы. — Хатта бындай эш режимында ашығыс ярҙам станцияһына иғтибарҙы йәлеп итһәләр ҙә, бынан һуң коллективта бик күп кенә үҙгәрештәр булды. Артабан да шулай уҡ булырына ышанам. Әммә аслыҡ – ул сара түгел. Ул янауға, ҡурҡытыуға оҡшаған. Был дөрөҫ түгел.


text:
Республикала бензинға хаҡ артты Фото: Андрей Старостин
Республикала бензинға хаҡ артты
Республикала бензинға хаҡ артты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
«Башнефть» автозаправкалау станцияларында бензиндың бер литры 50 тингә, йәки уртаса 1,4 процентҡа ҡиммәтләнде.
Хәҙер «Нормаль-80» бензинының бер литры 32,80 һум тәшкил итә, «Регуляр-92» — 33,80, ATUM-92 — 34,30, «Премиум-95» — 37,10, ATUM-95 — 37,60, «Премиум-98» 40,10 һум тора. Дизель яғыулығына хаҡ үҙгәрмәгән.
«Башнефть» компанияһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, бензинға хаҡтың артыуы баҙар шарттарының үҙгәреүенә, нефть продукттарына биржа хаҡтарының 20 проценттан ашыуға һәм автобензинға акциздар ставкаһының ике тапҡырға тиерлек артыуына бәйле.
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: хаҡтарҙың үҙгәреүенә ҡарамаҫтан, «Башнефть» әүәлгесә яғыулыҡтың иң кәрәкле маркаларына хаҡты уртаса кимәлдә һаҡлап килә. Бынан тыш, 1 июндән 31 июлгә тиклем компанияның барлыҡ автозаправкалау станцияларында 25 литрҙан күберәк яғыулыҡ һатып алғанда бер литр өсөн өс процент күләмендә ташлама яһала.


text:
Октябрҙә Башҡортостанда аҙыҡ-түлек кәрзине арзанайған
Иң кәрәкле продукттың 33 төрө ингән аҙыҡ-түлек продукттарының минималь тупланмаһы хаҡы октябрҙә Башҡортостанда 2181,43 һум тәшкил итте. Статистиктар аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡының бер айҙа 2,36 һумға кәмеүен билдәләй. Сентябрҙә тупланма хаҡы 2183,79 һум ине. Аҙыҡ-түлектең минималь тупланмаһы Рәсәй Федерацияһы буйынса уртаса 2464,96 һум тәшкил итә.
Башҡортостанстат мәғлүмәте буйынса, беҙҙең күршеләребеҙ араһында аҙыҡ-түлек кәрзине Татарстанда — 2078,61 һәм Ырымбур өлкәһендә арзан – 2128,21. Силәбелә ул 2300,38 һум тәшкил итә, ә Сыуашстанда — 2232,58 һум.
Иң ҡиммәт аҙыҡ-түлек тупланмаһы — Чукотка автономиялы округында: 6281,26 һум.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфөлә боҙҙа мотоуҙыш буйынса шәхси донъя чемпионатын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 8 февралдә Өфөлә боҙҙа мотоуҙыш буйынса шәхси донъя чемпионатының финалын үткәреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы. Документҡа ярашлы, республиканың баш ҡалаһында мотоуҙыштар 9-ынан 13 февралгә тиклем үтәсәк.
Чемпионатҡа әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты составына 11 кеше ингән. Уның рәйесе итеп Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе Владимир Балабанов тәғәйенләнгән.
Республика Хөкүмәтенә Указды тормошҡа ашырыуға бәйле сығымдарҙы финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылған.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Мечел» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселеге менән осрашты
Фото:
23 майҙа Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың «Мечел» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе Игорь Зюзин менән осрашыуы үтте.
Осрашыуҙа «Мечел» компаниялар төркөмөнә ҡараған «Белорет металлургия комбинаты» эшмәкәрлеге тураһында һүҙ барҙы. Атап әйткәндә, 2011 йылға 2,2 миллиард евронан ашыу суммала инвестициялар планлаштырылыуы билдәләнде, улар ҡорос ҡанаттар етештереү күләмдәрен арттырыуға йүнәлтеләсәк.
Рөстәм Хәмитов берлектәге эштәрҙе киңәйтергә теләк белдерҙе, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан паралимпиясылары биатлон һәм саңғы уҙыштары буйынса донъя Кубогында ете миҙал яуланы
Финляндияның Вуокаттиһында паралимпиясылар араһында саңғы уҙыштары һәм биатлон буйынса IPC донъя Кубогы дауам итә.
Көн элгәре оҙон дистанцияла саңғы ярышы тамамланды һәм унда Башҡортостандың паралимпия чемпионы Ирек Зарипов еңде. «Көмөш» менән, икенсе урында — уның яҡташы Кирилл Михайлов.
Рәсәйлеләр яулаған миҙалдарҙың (биш «алтын», ике «көмөш» һәм ике «бронза») етәүһен Башҡортостан дуэты алды: Ирек Зариповта дүрт «алтын», ике «көмөш» һәм бер «бронза» награда — Кирилл Михайловта.
Шәмбе, 22 ғинуарҙа, Вуокаттила биатлон-пасьют үтәсәк, ә 23 ғинуарҙа - биатлон-спринт.


text:
Аҡбаш турғай
Аҡбаш турғай (урыҫ. Пуночка)(лат. Plectrophenax nivalis)— һоло турғайҙары ғаиләһендәге ҡошсоҡ.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Күмәкләшеп ерҙән генә йөрөйҙәр, ағастарға ҡунмайҙар. Дөйөм төҫө аҡ. Ҡара ҡанаттарының осонда аҡ һыҙаттары бар. Һорғолт көрән ҡойроғоноң ситтәре һәм осо аҡ менән ҡайылған. Арҡаһы һорғолт аҡ. Күҙенән һорғолт һыҙыҡ үтә. Көрән суҡышының осо ҡара. Башҡа турғайҙар менән бутауы мөмкин түгел.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «пинь- пинт-пинт».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һыу буйҙарындағы асыҡ урындарҙа йөрөй. Башлыса үлән орлоҡтары менән туҡлана. Беҙҙең яҡтарға тик ҡышлау өсөн генә килә.Октябрь айҙарында килеп, март урталарында төньяҡҡа ҡайта. Киң генә таралған. Беҙҙең яҡта оя ҡормай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө, 1986 йыл.


text:
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге инвестиция проекттары дәүләт ярҙамы аласаҡ Фото: Андрей Старостин
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге инвестиция проекттары дәүләт ярҙамы аласаҡ
Төбәктең агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге инвестиция проекттары дәүләт ярҙамы аласаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостандың агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге инвестиция проекттары Рәсәйҙең Ауыл хужалығы министрлығы ойошторған конкурстың һайлап алыу турын үтте.
Федераль бюджеттан субсидия алыусылар исемлегенә ҡышҡы теплицалар төҙөү буйынса ике һәм сусҡасылыҡ селекция-генетик үҙәген төҙөү буйынса бер проект ингән.
Республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, түгелгән сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплау өсөн федераль ведомство «Алексеевка» совхозының 2,5 гектарлыҡ теплица комплексын төҙөү, крәҫтиән (фермер) хужалығы башлығы Фәүил Хәбибрахмановтың «Бүздәк» теплица комплексының майҙанын 4,5 гектарға тиклем киңәйтеү һәм «Өфө селекция гибрид-үҙәге»нең саф тоҡомло инә сусҡаларҙың заманса селекция-гибрид үҙәген файҙаланыуға тапшырыу буйынса проекттарын һайлап алған.


text:
Өфөлә китап сығарыуҙың яңы технологияһын һынап ҡаранылар
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Камил Хәсәнов/.
Билдәле журналист Вячеслав Завьялов китап уҡыусыларға «Общественная электрогазета» һәм «Республика Башкортостан» гәзиттәрендә баҫылған мәҡәләләренән торған «Мысли вслух: чужие и свои» тигән китабын тәҡдим итте. Был йыйынтыҡ — Өфө авторының Ridero нәшриәт платформаһы ярҙамында донъя күргән тәүге китабы.
Платформа 2014 йылдан эшләй һәм традицион китап сығарыу индустрияһын ҡыҫырыҡланы. Сервис һәр авторға баҫтырыу өсөн текст тәҡдим итергә генә түгел, ә әҙер продукт булдырырға мөмкинлек бирә. Электрон вариант «Amazon», «Озон», «ЛитРес» онлайн-магазиндары, шулай уҡ башҡа китап һатыу сайттары аша бөтә мобиль ҡоролмалар өсөн форматтарҙа һатыла. Электрон китаптың хаҡын автор үҙе билдәләй. Ҡағыҙ китаптың хаҡын платформа ҡуя. Теләгән кеше күпме кәрәк, шунса данала заказ бирә ала.
«Киләсәктә ошо форматҡа өҫтөнлөк биреләсәк тип иҫәпләйем, — тип һөйләне Вячеслав Завьялов «Башинформ» агентлығына. — Бында һин берәүгә лә бәйле түгелһең, нимә теләйһең, шуны һайлап алаһың». Уның фекеренсә, яңы формат танылған, шулай уҡ башлап яҙыусы авторҙарға ла ҡыҙыҡлы буласаҡ. Тәүгеләре нәшерсе алдындағы бурыстарҙан азат һәм электрон һатыуҙан килгән бөтә аҡсаны ала аласаҡ. Икенселәре тәнҡитселәргә күрһәтеү өсөн 5-7 данала ғына баҫтыра ала.
«Мысли вслух» китабына Вячеслав Завьяловтың бер нисә йыл буйына «Общественная электрогазета» өсөн яҙған мәҡәләләре ингән. Был гәзиттә донъя күргән мәҡәләләрҙән төҙөлгән беренсе йыйынтыҡ түгел. Быйыл яҙ Азамат Сәйетовтың «В краю несгибаемых кураев» китабы баҫылып сыҡты. «Бөтә материалдарымды бергә туплап, йомғаҡ яһау идеяһы миндә күптән бар ине, — тине Вячеслав Завьялов. — Мин гәзитсе, ҡағыҙға өйрәнгәнмен. Ә гәзиттәрҙең барыһын да һаҡлап булмай».


text:
Республикала Дүртөйлө — Нефтекама юлының 55 саҡрымы ремонтлана
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Автомобиль юлдарын ремонтлау буйынса территориаль заказ сиктәрендә Дүртөйлө — Нефтекама юлының 55 саҡрымы ремонтлана. Юл төҙөкләндереү эштәренә 50 берәмек техника йәлеп ителгән.
Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Нефтекама ҡалаһына инеү юлындағы проблемалы участкаға айырыуса иғтибар бүленгән.
Әлеге мәлгә юлдың ошо участкаһын милексе — «Башнефть» нефть компанияһы иҫәбенә «Башкиравтодор» предприятиеһы ремонтлаған һәм республика милкенә тапшырырға әҙерләнә.


text:
Июлдә аукциондан Өфөләге һәм ҡала янындағы 36 ер участкаһы һатыласаҡ
Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең Муниципаль милек менән идара итеү буйынса комитеты (КУМС) 23 июлдә аукциондан шәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн тәғәйенләнгән ҡала эсендәге һәм ҡала янындағы 36 ер участкаһын бер юлы һатасаҡ.
Участкаларҙың башланғыс хаҡы 300 меңдән алып ике миллионға тиклем тип билдәләнгән.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлығы аналитиктары билдәләүенсә, көрсөк менән бәйле бер йыл тынлыҡтан һуң һатып алыусыларҙа ер менән ҡыҙыҡһыныу һиҙелерлек артҡан. Аукциондарҙа физик шәхестәр бер юлы икешәр-өсәр, хатта бишәр участка һатып алырға тырыша.
Өфө КУМС-ы менән 7 майҙа ойошторолған һуңғы аукцион яңы рекордтар ҡуйған. 15 сутыйлыҡ бер участканың хаҡы ике миллионға еткән. ә бер участка хатта рекорд хаҡҡа - 7,5 миллион һумға һатылған.
Сираттағы июль аукционы ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Башланғыс хаҡы баҙарға ла, һатып алыусыларға ла ҡулай. Аналитиктар әйтеүенсә, әгәр 80 проценттан ашыу лоттар аукцион барышында һатылһа, Өфө һәм ҡала яны ер участкалары баҙарында көрсөк бөтөүен билдәләргә мөмкин.
23 июлдә аукцион Өфө, Октябрь проспекты, 56/3, ҙур зал адресы буйынса үтәсәк. 11 сәғәттә башлана.
Участка хаҡы буйынса тәҡдимдәр биреү формаһы – асыҡ. Түләү формаһы һәм ваҡыты аукцион йомғаҡтары буйынса еңеүсе менән төҙөлгән һатыу-һатып алыу килешеүе менән билдәләнә. Түләү сараһы – РФ валютаһы. Задатка суммаһы– башланғыс хаҡтың 20 проценты. Аукцион аҙымы – башланғыс хаҡынан биш процент. Ер участкалары ваҡытлыса һәм капиталь төҙөлөштәрҙән азат.


text:
Тема: Шәжәрәлә – сал тарих. Маҡсат: уҡыусыларҙы ғөрөф – ғәҙәттәргә, ғаилә традицияларына,нәҫел ептәреңде барлау, быуындар сылбыры араһында бәйләнеш булдырыу. Йәш быуынға тәрбиә биреү, үҙ ғаиләң менән ғорурланыу тойғоһо,Ватаныбыҙҙың үткәненә, өлкәндәргә ихтирам, хөрмәт тәрбиәләү. Йыһазлау: шәжәрәләр, плакат «Үткәндәрҙе бәйләп торған нәҫел ебем – нәҫел тамырым» Барышы: Я7ташың, дуҫың,танышыңды, «Һаумыһығыҙ»тип ҡаршыла. Ошо һүҙҙән кәйеф күтәрелә, Ошо һүҙҙән ниәт яҡшыра. - Һаумыһығыҙ, хәрмәтле ҡунаҡтар, ҡәҙерле уҡытыусылар, уҡыусылар. Бөгөн беҙ һеҙҙең менән халҡыбыҙҙың күркәм байрамдарының береһе – Шәжәрә байрамына йыйылдыҡ.Шәжәрә байрамдары үткәреү, нәҫел ептәрен барлау, быуындар сылбыры араһында бәйләнеш булдырыу йәш быуынға тәрбиә биреүҙең мөһим бер сараһы тип ҡарарҡа кәрәк.Халыҡты үҙенең тарихын, шәжәрәһен өйрәнергә йәлеп итеү маҡсатынан Башҡортостан Республикаһы тарафынан Шәжәрә байрамдары ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул ителг2н. 1 – се алып барыусы: Һаумыһығыҙ тип сәләмләйем Тыуған ҡалам кешеләрен Насип булғас бына бөгөн Ҙур байрамға йыйылғандар. 2 – се алып барыусы: Һаумыһығыҙ,ырыуҙаштар, Ҡан ҡәрҙәштәр һәм ерҙәштәр, Ҡайнар сәләм фекерҙәштәр, Рухташтарым, тамырҙаштарым. 1 – се алып барыусы: Шәжәрә байрамы сикһеҙ әһәмиәтле байрамдарҙың береһе. Улар үткәнеңә күҙ һалырға, тарихты аңларға, белергә ярҙам итә. Йыр «Мин үҙемде яратам». 1 – се алып барыусы: Хөрмәтле ҡунаҡтар ,ҡәҙерле уҡытыусылар, уҡыусылар.Бөгөнгө кисәбеҙ «Шәжәрәлә – сал тарих», «Быуындар сылбыры өҙөлмәһен, «Тыуғанлыҡ тамырҙарын бел»тип атала. 2 – се алып барыусы: Тамырҙар… Беҙҙең тамырҙарыбыҙ, йәғни тыуғандарыбыҙ, яҡындарыбыҙ кемдәр? 1 – се алып барыусы: Ошо турала уйланырға, Шәжәрәбеҙҙе, тарихыбыҙҙы күҙ алдына килтерегә тырышайыҡ. 2 – се алып барыусы: Ә хәҙер һүҙҙе мәктәбебеҙҙә баш7орт телен у7ыт7ан уҡытыусыбыҙ Сафиллина Л2йс2н Х2мит 7ы6ына бирәбеҙ. Л2йс2н Х2мит 7ы6ыны8 сы4ышы Шежере - родословная, гениологическая летопись башкирских племен и родов по мужской линии и включились сведения об исторических событиях, важнейших фактов жизни родов племен. В связи с тем,что шежере каждого рода записывалось в течение нескольких поколений.Оно представляло собой большую ценность и свидетельствовало о древности происхождения данного рода, о богатстве ее истории.Этими шежере обычно были наиболее авторитетные аксакалы рода. Они записывали в шежере события и имена людей, современниками которых являлись сами.перед смертью аксакал передавал своему преемнику.Потерять шежере рода считалось большим позором и истолковалось, как забвение принципов родоврй солидарности, памяти отцов.Поэтому родовое шежере строго охранялось, редко кому показывалось, за пределами его местонахождение почти никому не было известно. Но в 30- е годы прошлого века старопечатные книги тысячами вывозились из деревень и сжигались. Те кто дорожил духовным наследием, предков закапывали бумаги глубоко в землю или опускали на дно озер или рек.Таким образом, были сведены на нет сотни древних родословных записей.Тем не менее благодаря счастливым случайностям до наших дней дошли около 150 башкирских шежере, которые хранятся в архивах России и частных коллекциях.Очень радует, что среди нас есть люди которые чтят семейные ценности и помнит своих предков. Йыр «Ватаным» Фазлыева Элина 2 – се алып барыусы: Башҡортостан – күп милләтле халыҡтар дуҫлығы ере. Бөгөн Башҡортостан ерендә төрлө милләт вәкилдәре татыу йәшәй. 1.Хәҙер үтер Зулькарнаевтар үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып «Башҡорт бейеүе» 3 г,д класс малай6ары 1 – се алып барыусы: Хәҙер Ямгеев Радмир үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып үт2 Йыр «Туған телем» Абсалямова Рушана 2 – се алып барыусы: Үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып үтер өсөн һүҙ Мухаметов Азат 32м Эльнара4а бирелә. 1 – се алып барыусы: Үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып үтер өсөн һүҙ Элина4а бирелә. Фасхутдинова Шәжәрә байрамы матур йола итеп тергеҙелһә, киләсәктә беҙҙең балаларыбыҙ үҙ тамырҙарын белеп үҫер,ырыу ағасының ныҡлы булыуын ҡайғыртыр. 2 – се алып барыусы: Үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып үтер өсөн һүҙ Рената4а бирелә Кагарманова 1 – се алып барыусы: Изге йолалар һуңғы йылдарҙа бер аҙ онотола төшһә лә хәҙер халыҡтың милли үҙ аңы яңынан уяна башланы, бөгөн күп кешеләр ғаиләһенең, иленең, ауылының тарихын белергә ынтыла. 2 – се алып барыусы: Был аңлашыла ла, сөнки күптән билдәле бер хаҡикәт бар – тарихҡа күҙ һал да, киләсәгеңә күҙ алла. Был күркәм сараның төп ҡаҙанышы – атабабаларыбыҙға, нәҫелебеҙгә ҙур хөрмәт күрһәтә ул. Үҙҙәренең нәҫел ағасы менән таныштырып үтер өсөн һүҙ Динара4а бирелә. Давлетшина 1 – се алып барыусы: Шәжәрә ул бөйөк, изге йортоң, Тейешһең һин уға ҡайтырға. Унда Һине тыуғаның да, ер ҙә, Йән дә, ҡан да тейеш тартырға. 2 – се алып барыусы: Ата – бабаларҙың аманатын, Күҙ ҡараһы кеүек һаҡлайыҡ, Илгә именлектәр теләйек, Тыуғандарҙың ҡәҙерен беләйек, Үлгәндәрҙең ҡәберен беләйек. Бейе1. Габдрахимова Аделина 1 – се алып барыусы: Бөгөн беҙҙә фәһемле сара үтте.Был осрашыу менән генә туҡталып ҡалмайыҡ. 2 – се алып барыусы: Үҙебеҙҙең нәҫел ағасыбыҙҙы, тамырҙарыбыҙҙы эҙләп табайыҡ,дауам итәйек һәм киләсәк быуынға аманат итеп тапшырайыҡ. Улар ҙа киләсәктә үҙ тамырҙарын ҡоротмай дауам итһендәр. Үҙҙәренең нәҫел шәжәрәләрен төҙөгән ғаилә вәкилдәренә ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.
1/--страниц


text:
Мәскәүҙә башҡорт мәҙәниәте кисәһе үтте
Сараны ойоштороусылар кисәне «Аулаҡ өй» тип атаған. Юғары иҡтисад мәктәбе дәүләт университетының интерклуб үҙәгендә төрлө халыҡтарҙың мәҙәниәте менән таныштырыу матур йолаға әйләнгән.
Картина һәм башҡа әйберҙәрҙе «Мираҫ» галереяһының Мәскәүҙәге вәкиллеге ҡунаҡтар ихтибарына сығарҙы. Башҡорт мәҙәниәте кисәһе университет студенттарында ҙур ҡыҙыҡһыныу тапты. Кемдәрҙер башҡорт милли йолаларын үҙ халҡының йолалары менән сағыштырҙы. Кемдәрҙер башҡорт милли аштарынан тәү тапҡыр ауыҙ итте.
Кисә Булат Йосоповтың Мостай Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ баласаҡ» әҫәре буйынса төшөрөлгән фильмын ҡарау менән тамамланды. Кисәлә ҡатнашыусы яҡташтар кисәнән рухи күтәреңкелек менән таралышты.


text:
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланыФото: Ольга Колесникова
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланы
Төбәк башлығы Белорет халҡын яңы бала баҡсаһы асылыу менән ҡотланыФото: Ольга Колесникова
Белорет ҡалаһында 220 сабыйға иҫәпләнгән «Ынйыҡай» бала баҡсаһы асылды. Был ваҡиға менән ата-әсәләрҙе һәм балаларҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы.
— Белореттың ыңғай яҡҡа үҙгәреүен күрәм. Тормошобоҙ ҙа беҙ бер-беребеҙгә ярҙам иткәнгә күрә яҡшы яҡҡа үҙгәрә, — тип билдәләне республика башлығы. – Бөгөн бала баҡсаһы асылды, ә бындай ваҡиға һуңғы тапҡыр Белоретта 21 йыл элек булған. Шуға күрә бөгөн беҙҙә ысын байрам.
Рөстәм Хәмитов төҙөүселәргә һәм урындағы хакимиәткә барлыҡ эштәрҙе ваҡытында башҡарғандары өсөн рәхмәтен белдерҙе. Ҡалала йыл аҙағынаса – йәнә бер мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы, ә киләһе йылда яңы мәктәп асыла, тип белдерҙе Президент.
— Бөгөн Белорет ерендә бер нисә шатлыҡлы байрам сараһы үтә. Башҡортостанда Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы иғлан ителгән осорҙа был ваҡиға айырыуса мөһим. «Ынйыҡай» бала баҡсаһы үҙенең исемен аҡлай һәм уны Белоретта иң яҡшыларҙың береһе тип атарға була, — тине Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов.
Ул республика етәкселегенә, шулай уҡ «ПМК-Баймаҡ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте төҙөүселәренә күрһәткән ярҙамдары өсөн оло рәхмәтен белдерҙе.
Артабан Рөстәм Хәмитов яңы бинаның йоҡо, уйын бүлмәләре, медицина кабинеты, туҡланыу блогы, биләмәһе менән танышты.
Бала баҡсаһында 12 төркөм эшләйәсәк. Беренсе ҡатта бассейн бар. Бинаның дөйөм майҙаны – 3650 квадрат метр.
Бөгөнгө көндә Белорет ҡалаһы һәм районында 34 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы эшләй. Бала баҡсаларына сират – 1024 сабый, был мәктәпкәсә йәштәге балалар һанының 12,8 процентын тәшкил итә. Яңы бала баҡсаһы сиратты кәметергә һәм яңы эш урындары булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты юбилейына Өфөгә 30 ил вәкилдәре киләсәк
Өфөлә Ырымбур Мосолмандар диниә йыйылышы – Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының 225 йыллығына, шулай уҡ Юғары мөфтөй, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдинға 65 йәш тулыуға арналған матбуғат конференцияһы уҙҙы. Икеләтә байрам тантанаһы Өфөлә 21 октярбҙән 23-өнә тиклем үтәсәк. Юбилей сараларында 500-ҙән ашыу кеше ҡатнашасаҡ. Байрамға 30 ил вәкиле киләсәк.
Юғары мөфтөй журналистар менән аралашып ислам тарихы һәм илдә мосолмандар Үҙәк диниә назаратын ойоштороу этаптары тураһында һөйләне. 1789 йылдың 4 декабрендә Император Екатерина II Указына ярашлы Өфө дини мосолмандар ҡануны йыйылышы барлыҡҡа килеп, 1846 йылда Ырымбур мосолман диниә йыйылышы тип үҙгәртелә, ә 1917 йылдан «Эске Рәсәй һәм Себер мосолмандарының Үҙәк диниә назараты» тип йөрөтөлә. Һуңынан тағы ла бер нисә тапҡыр исеме үҙгәртелгәндән һуң, 2000 йылда «Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты» тип нығына. 1980 йылдан алып Идаралыҡты Юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин етәкләй. Уның етәкселегендә Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты Рәсәй йәмғиәтен дини-әхләҡи тергеҙеү эшендә илдең алдынғы дини үҙәктәренең береһенә әүрелә.
Был байрамдар дөйөм дәүләт күләмендә уҙғарыласаҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Тәлғәт Тажетдин. Юбилейға ғәрәп илдәренән күренекле мосолман эшмәкәрҙәре һәм Рәсәй дини идаралыҡтары вәкилдәре, сит ил дини уҡыу йорттары вәкилдәре саҡырылған. Сараны үткәреүгә БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет ҙур ярҙам күрһәтә, тине мөфтөй.
-Ил етәкселеге байрамды үткәреүгә ҙур булышлыҡ күрһәтә – был тағы ла бер тапҡыр, дәүләттең дини ойошмалар менән эшлекле диалог ҡороуы хаҡында һөйләй, — тине БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков.
Тәлғәт Тажетдин һөйләүе буйынса, юбилейға ҡарата Өфө ҡалаһының Дим районында мәсет асыласаҡ, төҙөлөш эштәре әле тамамланып килә. Шулай уҡ байрам сиктәрендә «Рәсәйҙә дәүләт һәм ислам» Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы уҙасаҡ.


text:
БДАУ студенттары Япония һәм Англия машина эшләүселәре менән осраша
Бөгөн Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусылары,студент һәм аспиранттары Япония һәм Великобританияның машиналар эшләүсе фирмалары вәкилдәре менән осраша.Улар DENSO(Япония)һәм DELPHI(Великобритания) дизелдәре яғыулыҡ аппаратуралары,Hartridge(Великобритания) ҡорамалдары етештереүселәре.
Аграр университетынан хәбәр итеүҙәренсә,йыйылыусылар яғыулыҡ үткәргес дизель системаларының конструкциялары һәм техник сервис өлкәһендәге асыштар,дилер предприятиелары һәм хеҙмәтләндереү персоналына булған талаптар тураһында фекер алыша.Шулай уҡ электрон системалар менән идара ителеүсе заман автомобилдәрен эксплутациялау һәм ремонтлау мәсьәләләре ҡарала.
Осрашыуҙың ғәмәли өлөшө университет базаһында “Robert Bosch GmbH” (Германия) менән берлектә эшләп килгән “Академия Бош” уҡыу үҙәгендә үтәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостандың киң мәғлүмәт сараларында Республика йылын яҡтыртыуға конкурс иғлан ителгән
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Ғ. Рәхимовтың “Башҡортостанда 2010 йылды Республика йылы тип иғлан итеү тураһында”ғы Указын һәм Республика йылына һәм Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты хаҡындағы декларацияны иғлан итеүҙең 20 йыллығына ҡарата Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Р.С. Сарбаев тарафынан раҫланған төп саралар планын тормошҡа ашырыу сиктәрендәєкиң мәғлүмәт сараларында Республика йылын иң яҡшы яҡтыртыуға республика конкурсы үткәрелә.
Конкурсты БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ ойоштора. Унда киң мәғлүмәт саралары редакциялары һәм айырым авторҙар ҡатнаша ала. 2010 йылдың 1 ғинуарынан башлап баҫылған конкурс материалдары идаралыҡта 1 октябргә тиклем ҡабул ителә.
Конкурстың маҡсаты — республиканың киң мәғлүмәт сараларын Республика йылын тулыраҡ яҡтыртыуға йәлеп итеү, бөгөнгө Башҡортостандың йәмәғәт тормошоноң бөтә өлкәләрендәге ҡаҙаныштарын пропагандалау, Рәсәй Федерацияһы субъекты булараҡ республика ролен көсәйтеү, Башҡортостан Республикаһының ыңғай абруйын нығытыу.
Конкурс тураһындағы положение БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡтың рәсми сайтында (www.pressarb.ru) урынлаштырылған.


text:
Башкорт катын-кыззарын да киләсәк борсой
Бөтә донья башкорттарының күптән көтөлгән 3сө королтайы көнө алдынан Башкорт катын-кыззары ойошмаһы ла үзенең йыйылышын үткәрзе. Королтайза күтәреләһе проблемалар тикшерелде унда.
Гүзәл ханым Башкорт катын-кыззары ойошмаһы рәисе булып һайлангансы, 4 сакырылыш рәттән Башкортостан парламенты депутаты ла булды. Шуга күрә республикалагы сәйәси-ижтимаги хәлдәр хакында якшы хәбәрзәр ул. Әлеге йыйлыштан һуң “Азатлык” хәбәрсеһенә королтай алдынан кайһыбер фекерзәре менән уртаклашты Гүзәл ханым.
“1990 елдарза без суверенлык алдык тип дәртләнеп киткәйнек, ә һуңгы ике сакырылыш депутаттары сифатында элек кабул ителгән һәйбәт канундарзы яңынан Рәсәйзекенә яраклаштырыу менән мәшгул булдык”, - ти Гүзәл Ситдикова. - Һуңгы вакытта Рәсәй унитар дәүләткә әйләнә бара, бына был бик тә хәүефле. Королтайза бына был мәсьәләләр зә тикшереләсәк.
Мәгәриф, тел проблемалары ла үзәктә тора. Ә үзебеззең секцияла был юлы без күбрәк гаилә проблемаларына зур игтибар бирергә теләйбез. Балалар тәрбиәләүгә, уларзы тормошка әзерләүгә йөз менән боролоу кәрәк. Улайһа һуңгы йылдарза балаларга игтибар кәмене. Шуга ла улар араһында енәйәтселек, үз-үззәренә кул һалыузар арта. Балалар беззең киләсәгебез икән, тимәк беззең өсөн иң беренсел бурыстар – уларга дөрөс йүнәлеш биреү.
Гүзәл Ситдикова Бөтә донья башкорттары королтайында катын-кыззар, гаилә мәсьәләләре секцияһына етәкселек итәсәк. “Королтайза кабул ителәһе карарзар һәм резолюциялар беззең Бөтә донья башкорт королтайына ла, башка башкорт милли ойошмаларына ла, шул исәптән Башкорт катын-кыззары йәмгиәтенә лә ең һызганып эшләргә бурыстар билдәләр”, ти Гүзәл Ситдикова.


text:
Суд приставтары бурыстарығыҙ булыу-булмауын алдан белешергә кәңәш итә
Федераль суд приставтары хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы сайтында быйыл башҡарма производстволар банкы эшләй башланы. Уның ярҙамында өйҙән сыҡмайынса – интернет аша бурыстарығыҙ тураһында белергә мөмкин.
Идаралыҡта үткән брифингыла, «Бурыстарың тураһында бел» акцияһы сиктәрендә, Башҡортостандың баш суд приставы урынбаҫары Ришат Зәйҙуллин был сервистың нисек эшләүе тураһында һөйләне.
— Отпускылар миҙгеле яҡынлаша, сик контролен үткәндә күңелһеҙ хәлдәргә тарымаҫ өсөн һәр граждан, Идаралыҡтың сайтына инеп, теге йәки был башҡарма производство буйынса бурысы булыуы-булмауы тураһында белешергә хоҡуҡлы, — тигән кәңәш бирә Ришат Зәйҙуллин.
Үҙеңдең «досьеңды» табыу өсөн Идаралыҡ сайтындағы «Башҡарма производство мәғлүмәттәре базаһы» һылтанмаһы аша үтеп, асылған биттә исем-шәрифеңде йыйырға кәрәк. Һорауҙы аныҡлау өсөн тыуған көнөгөҙҙө лә индерергә мөмкин. Ә юридик шәхестәрҙең бурысы тураһында мәғлүмәт алыу өсөн ойошманың тулы исемен һәм адресын йыйырға кәрәк, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.
— Сервис тағы ла шуныһы менән уңайлы: сайттан бурысты ҡаплау өсөн әҙер квитанция сығарып алырға йәки шунда уҡ түләр өсөн Qiwi түләү системаһының сайтына күсергә мөмкин, — тип аңлата Ришат Зәйҙуллин. Бынан тыш, уның әйтеүенсә, ниндәйҙер һорауҙары тыуған осраҡта граждан суд приставына шылтырата ала, уның телефоны шунда уҡ — бурыс тураһындағы мәғлүмәт менән бергә күрһәтелгән.


text:
Һунарсыларға яҡты көндәр
Һунар тураһындағы ҡанунға үҙгәрештәр индерелде. Рәсәй ауыл хужалығы министрлығы ҡарары менән быйылдан һунарсыларға кейектең айырым төрҙәре буйынса бушлай юллама таратыла.
Һуңғы йылдарҙа хайуандарҙың айырым төрҙәренә һунарҙың тыйылыуы сәбәпле айырым төр кейектәр, шул иҫәптән йыртҡыстар ҙа күбәйҙе. Уларҙан халыҡ зыян күрә. мәҫәлән, ошо көндәрҙә Белорет район Ғәбдөк ауылында бүреләр 2 төн эсендә бернисә баш тана һәм һыйыр малдарын тамаҡланы. Улар ҡорбандарына ҡара урманда түгел, ә ауыл осондо ташланған.
Халыҡ араһында хәҙер яңы әйтемдәр барлыҡҡа килә. Шуларҙың береһе: баллы кеше - маллы кеше. Йәғни, умарта тотоу - иң отошло эш. Ошо төшөнсәне Иглин районында йәшәгән Фидай Абраров та быйыл умарталарынан 400 мең һум табыш алған. Уның 150 күсе бар. Умартасылыҡ Абраровтарҙа нәҫелдән килгән кәсеп. Әле 1873 сө йылда уҡ Фидай Әхмәт улының олатаһы өс йөҙләгән ҡорт ғаиләһен тотҡан. Был кәсеп быуындан быуынға күсеп килгән. Пенсияға сыҡҡас та Фидай Абраров умартасылыҡ кәрәк яраҡтарын һатыу өсөн сауҙа нөктәһе лә асып ебәрә. Унда кәрәк яраҡтарҙан тыш, прополис, бал да һатыла.
Бал ҡортон тәрбиәләүгә хәҙер барыһын да мәктәп эскәмйәһенән тәрбиәләү тураһында ла фекерҙәр бар. Умартасылыҡ һәм апитерапея буйынса Башҡортостан ғилми тикшеренеү институты уҡыу- уҡытыу барышына умартасылыҡ нигеҙҙәре тигән фән индерергә тәҡдим итә. Бындай тәжрибә әлегә Балтас һәм Бөрйән райондарында бар. Былтыр балалар хеҙмәт дәрестәрендә институт өсөн кәрәк - яраҡ етештереп 500 мең һумлыҡ табыш эшләгән. Умартасылыҡ һөнәрен үҙләштереүҙең ыңғай яҡтары күп тип билдәләй белгестәр. Юғары уҡыу йортона инә алмаған хәлдә лә умартасы үҙенә һәр ваҡыт кәсеп таба. Алда атап үтелгән Фидайҙар һәр быуында булырға тейеш бит.


text:
Өфө трикотаж фабрикаһы алтын миҙал яуланы
Екатеринбург ҡалаһының Халыҡ-ара сауҙа үҙәгендә уҙған “Экспоподиум” XVIII махсуслаштырылған еңел сәнәғәт тауарҙары күргәҙмәһендә “Өфө трикотаж фабрикаһы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең коллекцияһы “Көҙ-ҡыш” йәштәр коллекцияһы конкурсында беренсе урын һәм продукцияның сифаты өсөн алтын миҙал яуланы.
"Башинформ"мәғлүмәт агентлығына БР-ҙың Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, күргәҙмәлә 65 Рәсәй һәм сит ил етештереүселәре ҡатнашҡан.


text:
Өфөлә – «БашФермер» – «ашарға яраҡлы» проект тормошҡа ашырыла
Өфөлә «БашФермер» үҙенсәлекле проект тормошҡа ашырыла башланы.
«БашФермер» – Башҡортостанда етештерелгән тәбиғи һәм саф туҡланыу продукттарын һатыу һәм килтереп биреү.
Бөгөн күп кенә һатып алыусылар, айырыуса ҙур ҡалаларҙа, супермаркеттарҙа һәм эре сауҙа үҙәктәрендә продукттар тулып ятыуға ҡарамаҫтан, тәбиғи һәм файҙалы продукттарҙы артыҡ күрә.
— «БашФермер» — ул ғәҙәткә ингән продукттар магазины түгел. Беҙ туранан-тура етештереүселәр – бөтә республика буйынса ауыл халҡы һәм фермерҙар менән хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Беҙҙең проект һатып алыусыларҙы урындағы саф, тәбиғи һәм, әлбиттә, сифатлы продукция менән тәьмин итеүгә йүнәлтелгән, — тип билдәләне «Башинформ» агентлығы менән әңгәмәлә «БашФермер» проекты инициаторы һәм етәксеһе Ләлә Ҡунаҡаева.
Урындағы туҡланыу продукттарын һатыу буйынса интернет-магазин барыһы өсөн иҫәпләнгән. Әммә йышыраҡ «БашФермер» хеҙмәттәре менән үҙенең ваҡытын һәм аҡсаһын баһалаусылар файҙалана. Ҡағиҙә булараҡ, ул бер-ике балаһы булған ғаиләләр.
— Бөгөн был баҙар асыҡ, талап ителеүсән һәм ҡыҙыҡлы. Ауыл продукцияһын һатып алыу ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Киләһең дә һатып алаһың. Бындай һатып алыуҙың ҙур минусы – һатыусы менән кире бәйләнеш булмау, һин уның кем һәм ҡайҙан икәнлеген белмәйһең. Беҙҙең төп өҫтөнлөк – кире бәйләнеш булыуы һәм тәьмин итеүсенең кем икәнлеген белеүебеҙ, һатып алыусылар алдында улар етештергән продукцияға яуап биреүебеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Ләлә Ҡунаҡаева.
Проект етәксеһе фекеренсә, хеҙмәттәшлек өсөн иң яҡшы вариант – ул кәрҫтиән (фермер) хужалыҡтары, улар үҙ продукцияһын һатыуҙа ҡыҙыҡһыныу ғына түгел, ә кәрәк саҡта тиҙ генә профилде алмаштыра ала. Уларға продукттар линейкаһын үҙгәртеү еңелерәк, шуға күрә, улар үҙ эшендә һығылмалы.
Әммә бындай хеҙмәттәшлектә күбеһенсә ике яҡлы ҡыҙыҡһыныу булырға тейеш, тип иҫәпләй «БашФермер» проекты етәксеһе. Килеп тыуған мәсьәләләрҙе бергәләп хәл иткән осраҡта ғына иң мөһим – өфөлөләргә ҡиммәт булмаған хаҡтар буйынса саф, сифатлы ауыл продукцияһын үҙ ваҡытында һәм күпләп килтереүгә – өлгәшеп була.
Шул арала, Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәр союзының Республика съезында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, «беҙҙең ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре, ауыл хужалығы йәмғиәттең нигеҙе булып тора».
— Мин йыш ҡына беҙҙең инициативалы фермерҙарҙы миҫалға ҡуям. Былтыр республика фермер хужалыҡтары 2012 йылдың етештереү күрһәткестәрен сиреккә яҡшыртты. Бик яҡшы темп алынған. Эре ауыл хужалығы предприятиелары бындай үҫеш менән маҡтана алмай. Иң юғары үҫеш темптарын нәҡ бәләкәй бизнес бирә: иҡтисатыбыҙҙың үҙенсәлекле һәм хәрәкәтсән авангарды, — тип иҫәпләй төбәк башлығы.
Төбәк тулайым продукцияһының дөйөм күләмендә фермерҙарҙың өлөшө былтыр һигеҙ процент тәшкил итте. Айырыуса уңышҡа үҫемлекселектә өлгәшеп булды. Шул уҡ ваҡытта бөгөн төбәктә етештерелгән игендең һәм көнбағыш орлоғоның дүрттән бер өлөшө, шәкәр сөгөлдөрөнөң 14 проценты крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары өлөшөнә тура килә.


text:
Март айында Башҡортостанда ғәҙәттәгенән йылыраҡ буласаҡ
Ял көндәре Башҡортостанда йылы һәм аяҙ буласаҡ. Рәсәй Гидрометеоүҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, республикала төнөн 8-ҙән 14 градусҡа тиклем һыуыҡ булыуы көтөлә. Көндөҙ бер градусҡа тиклем йылытасаҡ. Яуым-төшөмдәр көтөлмәй.
Киләһе аҙнала иһә бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал. Һауа температураһы артыҡ үҙгәрмәйәсәк.
Бынан тыш, Рәсәй Гидрометеоүҙәге, айлыҡ уртаса температура норманан бер градусҡа юғарыраҡ буласаҡ, тип хәбәр итә. Айлыҡ яуым-төшөм буйынса иһә норманан ситләшеү күҙалланмай.


text:
Башҡортостанда тыуым арта, сабыйҙар үлеме кәмей
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының яҡынса мәғлүмәттәренә ҡарағанда, былтыр Башҡортостанда 55700 сабый донъяға килгән. 2008 йылда республикала 54493 бала тыуғайны.
Һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Рәлиҙә Шакирова хәбәр итеүенсә, 2009 йылда бер йәшкә тиклемге 391 бала вафат булғайны, ә 2008 йылда 505 сабый был йәшкә етә алманы.
Республикала сабыйҙар үлеме күрһәткесе 1000 тере тыуған балаға 7,0 тәшкил итә. Бынан алдағы йылда ул 9,4-кә еткәйне. Рәсәй статистика идаралығының 2009 йылдың 11 айы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, сабыйҙар үлеменең Рәсәй буйынса уртаса күрһәткесе 8,1 тәшкил итә.
Сабыйҙар үлеме осраҡтары Архангел (2008 йылда был күрһәткес 22,1-гә еткәйне) һәм Федоровка (2008 йомғаҡтары буйынса – 11,6) райондарында теркәлмәгән.
Түбән күрһәткестәр Өфө (1000 тере тыуған сабыйға 5,4), Ағиҙел (4,4), Стәрлетамаҡ (5,4), Октябрьский (3,6), Күмертау (3,7) ҡалаларында билдәләнгән.
Райондар араһында иһә Краснокама (3,0), Кушнаренко (2,6), Күгәрсен һәм Бәләбәй (3,8) райондарында сабыйҙар үлеме республика буйынса уртаса күрһәткестән кәмерәк.
Шул уҡ ваҡытта, Рәлиҙә Шакирова әйтеүенсә, 27 биләмәлә был күрһәткес уртаса республика күрһәткесенән юғарыраҡ.
«Сабыйҙар һәм әсәләр үлеме күрһәткестәре башҡарма власть һәм урындағы үҙидара эшмәкәрлегенең социаль-иҡтисади һөҙөмтәлелеген баһалауҙың төп критерийҙарының береһе булып тора, — тине Рәлиҙә Муса ҡыҙы. – Был күрһәткестәр ҡатын-ҡыҙҙарға һәм балаларға медицина ярҙамы ойоштороу сифатын һәм кимәлен генә түгел, шулай уҡ һаулыҡ һаҡлау системаһының һәм тотош йәмғиәттең торошон сағылдыра».


text:
Мортаза Рәхимов ҡайғы уртаҡлашты
Кесе йома көнө күренекле совет һәм Рәсәй опера йырсыһы Ирина Архипова 86-сы йәшендә вафат булды. Башҡортостан Президенты ҡайғы уртаҡлашып телеграмма ебәрҙе:
"Күренекле опера йырсыһы һәм театр эшмәкәре, СССР-ҙың халыҡ артисы, Социалистик Хеҙмәт Геройы Ирина Константиновна Архипованың вафат булыуы сәбәпле, күп милләтле Башҡортостан халҡы исеменән ҡайғы уртаҡлашам.
Үҙенең иҫ киткес матур тормошо дауамында ул Ватаныбыҙҙың опера сәнғәтен үҫтереү өсөн ҙур тырышлыҡ һалды. Донъяның иң яҡшы театрҙары сәхнәләрендә ул тыуҙырған иҫ киткес образдар көс-тәьҫирлелеге менән айырылып торҙо, илебеҙҙәге һәм донъялағы миллионлаған тамашасыны һоҡландырҙы. Уның күп йыллыҡ ижад юлы юғары бүләктәр һәм исемдәр менән лайыҡлы баһаланды.
Беҙҙең республика мәҙәниәтендә лә Ирина Константиновна матур эҙ ҡалдырҙы. Ул Өфөлә М. Глинка исемендәге халыҡ-ара вокалсылар, «Ирина Архипова тәҡдим итә», «Шаляпин кисәләре» фестивалдәрен үткәреүҙә, Башҡортостандың күренекле опера сәнғәте оҫталарын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнашты.
Уның туғандары һәм яҡындары менән бергә бөтә республика ҡайғы кисерә. Ирина Константиновна Архипова тураһындағы яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов".


text:
Февралдән һалымдарын ваҡытында түләмәгәндәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырыу сараһы ҡулланыла башлаясаҡ
Уҙған йыл өсөн транспорт һалымын һәм ер һалымының икенсе өлөшөн 31 ғинуарҙан да һуңға ҡалмайынса түләргә кәрәк. Был турала Рәсәй федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы иҫкәртә.
Һалым түләүгә бәйле килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итер өсөн йәшәү урыны буйынса һалым инспекцияларына мөрәжәғәт итергә кәрәк. Түләү өсөн шунда уҡ һалым тураһында белдереү ҡағыҙы алырға була. Бынан тыш, квитанцияларҙы электрон почта аша алырға ла мөмкин.
Тейешле ваҡытта ҡапланмаған һалымдың түләнмәй ҡалған өлөшө (недоимка), һуңға ҡалған һәр көн өсөн пени өҫтәлеп, мотлаҡ түләтеләсәк.


text:
Башҡортостандың халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры ҡоралдар һәм гастролдәр өсөн финанслау аласаҡ
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры музыка ҡоралдары һәм Мәскәү, Рәсәй ҡалалары буйлап гастролдәргә сығыу өсөн өҫтәмә аҡса аласаҡ. Был хаҡта филармонияның матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Яңыраҡ коллективтың художество етәксеһе һәм баш дирижеры алмашынды. Хәҙер уның художество етәксеһе — халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты Линар Дәүләтбаев.
Әлеге ваҡытта оркестр республика ҡалалары буйлап гастролдәрҙә йөрөй. Бөгөн, 17 октябрҙә, коллектив — Учалы ҡалаһында, 20 октябрҙә Яңауылда сығыш яһай. Октябрьский халҡы өсөн милли оркестр «Урал легендалары» исемле программа тәҡдим итә. Концерт 27 октябрҙә музыка колледжында була. Киске сәғәт 6-ла башлана.
«Беҙ башҡорт композиторҙары Урал Иҙелбаев һәм Шәүрә Сәғитованың репертуарын әҙерләнек. «Урал легендалары» программаһы — Рәсәй буйлап ойоштороласаҡ гастролдәрҙең төп темаһы», — тип хәбәр итте Линар Дәүләтбаев.


text:
Башҡортостанда Ҡырым ауыл хужалығы производствоһына булышлыҡ итеү буйынса эшсе төркөм ойошторолдо
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында Ҡырым Республикаһының ауыл хужалығы производствоһына методик һәм матди ярҙам күрһәтеү буйынса эшсе төркөм ойошторолдо. Уға аграр ведомство етәксеге һәм белгестәре, шулай уҡ Башҡортостандың эре ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре инде, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районынан шефлыҡ алды. Был аграр районда малсылыҡ һәм баҡсасылыҡ ғәҙәти төп йүнәлештәр булып тора. Башҡортостан делегацияһының Ҡырымға барған сағында был райондың торошо өйрәнелде, үҫештең яҡынса йүнәлештәре һәм булышлыҡ күрһәтеү мөмкинлектере ҡаралды.
Эшсе төркөм ағзаларының фекеренсә, ике республика араһында үҙ-ара эш итеүҙең әлеге ваҡытта умартасылыҡ, тоҡомло малсылыҡ һәм ҡошсолоҡ тармаҡтарында хеҙмәттәшлек ауыл хужалығы өлкәһендә иң перспективалы йүнәлештәр булып тора. Шулай уҡ Ҡырымға үҫемлекселек һәм малсылыҡ өсөн микробиологик препараттар алып барыу, квалификацияны үҫтереү курстарын ойоштороу, шулай уҡ дәүләт һәм муниципаль идара итеү һәм ауыл хужалығы белгестәрен әҙерләү һәм ҡайтанан әҙерләү мөһим.
Белогорск районы күбеһенсә аграр – 116 мең гектар ауыл хужалығы биләмәләре, шул иҫәптән 53 мең гектары һөрөнтө ер.
Профилле йүнәлеш – малсылыҡ һәм баҡсасылыҡ. Яҡшы ваҡыттарҙа 150 мең башҡа тиклем һарыҡ йыл әйләнәһенә көтөүҙә йөрөгән. Был Ҡырымдың берҙән-бер ҡымыҙ етештереүсе районы. Белогорск районы территорияһында өс һыуһаҡлағысы бар, уларҙа Ҡырымдың сөсө һыуҙары запасының өстән бер өлөшө һаҡлана. Әммә быға ҡарамаҫтан, районда хәҙер дымландырыу менән бәйле ҙур мәсьәләләр һаҡлана.


text:
Фото:
Өфөнән дүрт рәссам Мәскәү хәҙерге заман сәнғәте күргәҙмәһе проектында ҡатнашасаҡ
Фото:
Өфөнән дүрт рәссам Мәскәү хәҙерге заман күргәҙмәһенә барасаҡ. «Башинформ» агентлығына арт-тәнҡитсе Кристина Абрамичева әйтеүенсә, Тимофей Дорофеев, Максим Холодилин, Ринат Миңнебаев һәм Ринат Волигамси эштәре «Сәнғәт географияға ҡаршы» проектында ҡатнашыу өсөн һайланған.
— Өфө оҫталарының эштәрен 13 сентябрҙән 7 октябргә тиклем Хәҙерге заман сәнғәте үҙәге — Винзаводта күрергә була, — тине тәнҡитсе. Ул шулай уҡ асыу тантанаһының ике тапҡыр булыуын әйтте: тәүгеһе – 13 сентябрҙә һәм икенсеһе, беҙҙең рәссамдар ҡатнашлығында, – 24 сентябрҙә.
Винзавод (www.winzavod.ru) Рәсәй баш ҡалаһында иң модалы һәм ҡыҙыҡлы мәҙәни майҙансыҡтарҙан һанала. Шуға күрә Өфө рәссамдарының уның проекттарының береһендә ҡатнашыуын өҫталарҙың үҙҙәре өсөн дә, Башҡортостандың хәҙерге заман сәнғәте өсөн дә ҙур ҡаҙаныш тип һанарға була.
Мәскәү хәҙерге заман сәнғәте күргәҙмәһе Рәсәй мәҙәни сәйәсәтендә мөһим системалы сараларҙың береһе булып тора. Быйыл ул 23 сентябрҙән 30 октябргә тиклем дүртенсегә үткәреләсәк. Программала Мәскәүҙә генә түгел, Екатеринбург, Түбәнге Новгород, Киев һәм Лондонда күрһәтеләсәк 70-кә яҡын махсус проект ҡаралған.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты чиновниктарҙы средстволарға ярашлы йәшәргә саҡырҙы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика чиновниктарын «аппетиттарҙы кәметергә» саҡырҙы. Был дәүләт структуралары эшмәкәрлеген финанслауға, шулай уҡ уларҙың штатын киңәйтеүгә лә ҡағыла.
— Беҙ средстволарға ярашлы йәшәргә өйрәнергә тейешбеҙ. Һуңғы йылдарҙа барыһының да «аппетиты шәбәйеп китте». Торлаҡ, юлдар, дауаханалар, мәктәптәр, бала баҡсаларын төҙөргә кәрәклеге аңлашыла. Әммә беҙ ҡыйбат һәм сифатһыҙ төҙөйбөҙ, энергияны һаҡсыл файҙаланыу өҫтөндә насар эшләйбеҙ, — тип белдерҙе Президент 15 августа үткән БР Хөкүмәте ултырышында. Унда 2013-2015 йылдарға республиканың социаль-иҡтисади үҫеше прогнозының төп параметрҙары тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, республикала министрлыҡ һәм ведомстволар үҙҙәренең эшмәкәрлеген финанслауға бәйле теләктәрен саманан тыш күп белдерә, шуға күрә бындай теләктәргә сикләү индерелә. Күрһәтелгән осорға өҫтөнлөклө бурыстар иҫәбендә төбәк башлығы республиканың идара итеү системаһын оптималләштереүҙе лә атаны.
— Беҙҙә идара итеү системаһы үтә киңәйтелгән. Ул һөҙөмтәһеҙ, ауыр эшләй. Уны көн талаптарына тап килтерәсәкбеҙ, әлбиттә. Идара итеү системаһы ябай, мөмкин тиклем арзан һәм һөҙөмтәле буласаҡ. Хеҙмәткәрҙәр һанын арттырыуҙы һорамағыҙ, — тип мөрәжәғәт итте ултырышта ҡатнашыусыларға Рөстәм Хәмитов. – Министрлыҡтарҙың бөгөнгө ҙурлығы 30-40 йыл элек булғандарға тап килә, ә ҡайһы саҡта улар бер ярым-ике тапҡырға артып та китә. Бөгөн беҙ коммуникация сараларына эйә, мәғлүмәт йәмғиәтендә йәшәйбеҙ, бер министрлыҡтан икенсеһенә мәғлүмәтте тиҙ арала еткерәбеҙ, был мәғлүмәттәрҙе туплайбыҙ, бөтөнләй башҡаса эшкәртә алабыҙ. Шул уҡ ваҡытта хеҙмәткәрҙәр һаны артҡандан арта. Мәғлүмәтләштереү беҙгә ни өсөн кәрәк? Идара итеү хеҙмәтенең һөҙөмтәлелеген арттырыу өсөн, — тигән фекерен белдерҙе республика башлығы.


text:
14-15 мартта Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының Мәғлүмәт үҙәге эшләйәсәк
2010 йылдың 14–15 мартында Рәсәй Федерацияһының Үҙәк һайлау комиссияһы Мәғлүмәт үҙәгенең “2010 йылдың 14 марты – Рәсәй Федерацияһы субъекттарында берҙәм һайлау көнө” эше ойоштороласаҡ, тип хәбәр итә РФ Үҙәк һайлау комиссияһының матбуғат хеҙмәте.
Һайлау барышын һәм тауыш биреүҙең яҡынса һөҙөмтәләрен, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының дәүләт власы закондар сығарыу органдарына депутаттар, муниципаль берәмектәрҙең һайлаулы органдарына депутаттар һәм башлыҡтар һайлауҙың йомғаҡтарын яҡтыртыу уның төп маҡсаты иҫәпләнә. Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының Мәғлүмәт үҙәгенә бар мәғлүмәттәр дәүләт “Һайлау” автоматлаштырылған каналдары аша киләсәк.
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының Мәғлүмәт үҙәгендә Рәсәй ирекле һайлау фонды менән “ҡыҙыу линия”ның мобиль пункты урынлаштырыласаҡ.
Мәғлүмәт үҙәгенең эшмәкәрлеге сиктәрендә РФ Үҙәк һайлау комиссияһының рәйесе Владимир Чуровтың, комиссия ағзаларының, дәүләт власы органдары вәкилдәренең һәм һайлауҙы ойоштороу һәм үткәреү өлкәһе эксперттарының сығыш яһауҙары көтөлә, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һайлау комиссияларынан тура бәйләнештәр үткәреләсәк.


text:
Фото:
Башҡортостан Хөкүмәте һәм Сколково фонды хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Фото:
12 июлдә Екатеринбургта «Иннопром» Урал халыҡ-ара сәнәғәт һәм инновациялар форумы-күргәҙмәһе сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Яңы технологиялар эшләү һәм коммерциялаштырыу үҙәген үҫтереү фонды(Сколково фонды) араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов һәм «Сколково» фонды вице-президенты Станислав Наумов ҡул ҡуйҙы.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, килешеүҙең төп маҡсаты – ойоштороу, иҡтисади һәм фәнни-техник мәсьәләләр буйынса яҡтарҙың оҙайлы хеҙмәттәшлеген булдырыу.
Ғилми тикшеренеүҙәр үкәреү һәм фәнни-техник эшләнмәләрҙе коммерциялаштырыуҙы ойоштороу күҙаллана, был иһә иҡтисадтың юғары технологияларға нигеҙләнгән секторында яңы эш урындары булдырыуға килтерәсәк.
Был Башҡортостан Республикаһының фәни-тикшеренеү һәм белем биреү учреждениелары, инновация үҙәктәре, сәнәғәт предприятиелары һәм башҡа төрлө ойошмалары нигеҙендәге партнерлыҡ формаһында буласаҡ, тип билдәләнеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Башҡортостан һәм Ҡытай төбәктәре ике яҡлы хеҙмәттәшлекте үҫтереү яҡлыФото: БР Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте
Башҡортостан һәм Ҡытай төбәктәре ике яҡлы хеҙмәттәшлекте үҫтереү яҡлы
Башҡортостан һәм Ҡытай төбәктәре ике яҡлы хеҙмәттәшлекте үҫтереү яҡлыФото: БР Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Ҡытайҙың Цзянси провинцияһында «Башҡортостан Республикаһы бизнесы көндәре» асылды. Наньчан, Гунцинчэн һәм Чунцин ҡалалары уларҙы үткәреү урындары булды. Башҡортостан делегацияһы составында Хөкүмәт ағзалары һәм 40-тан ашыу бәләкәй һәм урта бизнес вәкиле. Цзянси провинцияһы менән хеҙмәттәшлек быйыл майҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Ҡытай Халыҡ Республикаһына сәфәре барышында башланғайны.
— Башҡортостан предприятиелары Ҡытай компаниялары менән ауыл хужалығы, текстиль сәнәғәте һәм металлургия өлкәһендә әүҙем хеҙмәттәшлек итә алыр тигән ышаныстабыҙ. Халыҡтарыбыҙҙың йәшәү кимәлен арттырыу өсөн яңы йәнәш булған нөктәләрҙе табырға кәрәк. Гуманитар хеҙмәттәшлекте нығытыу мөһим, атап әйткәндә, студенттар менән алмашыуҙы ойоштороу. Был мотлаҡ рәүештә ике яҡ өсөн дә ыңғай һөҙөмтә бирәсәк, — тине сәләмләү телмәрендә Цзянси провинцияһы губернаторының беренсе урынбаҫары Мо Цзяньчэн.
— Нефть һәм газ тармағындағы мөһим ҡарарҙар Ҡытай менән Рәсәй араһындағы мөнәсәбәттәргә яңы этәргес бирҙе. Хәҙер илебеҙ төбәктәренә лә Ҡытай провинциялары менән сауҙа әйләнешен үҫтерергә кәрәк, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов.
Башҡортостандың инвесторҙар өсөн асыҡ сәйәсәт күрһәтеүе билдәләнде.
— Тулайым төбәк продуктының үҫеше һигеҙ процент тәшкил итә. Дөйөм инвестициялар күләме һигеҙ миллиард долларға етте. Сит илдәрҙең капитал һалыу өлөшө 400 миллион доллар тәшкил итте, — тип билдәләне Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин. Ул шулай уҡ Ҡытай менән хеҙмәттәшлек өсөн иң ҡулай йүнәлештәрҙе атаны: сығарыу сәнәғәте, нефть химияһы, үҫемлекселек продукцияһын тәрән эшкәртеү һәм инфраструктураны үҫтереү.
Рөстәм Мәрҙәновтың Ҡытай Партия комитетының Цзянси провинцияһы комитеты Секретары Цян Вэйем менән осрашыуы сиктәрендә һүҙ шулай уҡ яҡтарҙың мөмкин булған хеҙмәттәшлек тармаҡтары тураһында барҙы.
Цян Вэйем белдереүенсә, Ҡытайҙың эш даирәһе 2015 йылда Өфөлә Ҡытайҙың Сауҙа аҙнаһын уҙғарыу өсөн Башҡортостанға яуап сәфәрен әҙерләй.
— Ябай булмаған тышҡы сәйәси хәл Рәсәй һәм Ҡытай араһында – уның һөҙөмтәһендә Цзянси һәм Башҡортостан араһында – мөнәсәбәттәрҙе артабан нығытырға мөмкинлек биреүе бар, — тип билдәләне Рөстәм Мәрҙәнов.
Башҡортостан делегацияһы Цзянсиның юғары технологик зоналары предприятиеларында булды. Был зонаның майҙаны 230 квадрат километрҙан ашыу. Районда 2600-ҙән ашыу предприятие, уларҙың һәр унынсыһы сит ил капиталы менән.
Бынан тыш хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеү төҙөлдө. Башҡортостан Хөкүмәте менән Цзянси провинцияһының Халыҡ хөкүмәте араһында дуҫтарса мөнәсәбәт булдырыу, Өфө хакимиәте менән Наньчан ҡалаһының халыҡ хөкүмәте араһында хеҙмәттәшлекте үҫтереү ниәте тураһындағы протоколдарға ҡул ҡуйылды. Бынан тыш, Башҡортостан Хөкүмәте менән «Zhong ge trading group» предприятиеһы араһында, Башҡортостан Хөкүмәте, «Ишсталь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм «Цяо Лян» ауыр сәнәғәттең проект институты» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүҙәр төҙөлдө.
Шулай уҡ бер нисә шәхси килешеүгә ҡул ҡуйылды. Шуларҙың береһе Ҡытайҙы бал менән тәьмин итеүгә ҡағыла. 4 ноябрҙә Гунцинчэн ҡалаһында башҡорт балы һатылған тәүге магазин асылды. Татлы аҙыҡтың тәүге тоннаһы Ҡытай магазиндары кәштәләренә ҡуйылған да инде, тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәте матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Монголиянан тәжрибә уртаҡлашыу өсөн килделәр
Башҡортостанға Монголияның рәсми делегацияһы килде, уларҙың төп маҡсаты – республика умартасылары менән тәжрибә уртаҡлашыу.
«Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге»нән хәбәр итеүҙәренсә, делегация составында 10 кеше. Улар араһында — World Vision Халыҡ-ара ойошмаһы, Монголияның Сәнәғәт һәм ауыл хужалығы министрлығы, Монголия умартасылар ассоциацияһы, шулай уҡ «Шаамарын Тохой» умартасылыҡ кооперативы вәкилдәре.
Башҡортостан умартасылыҡ ғилми үҙәгенең «Шаамарын Тохой» кооперативы менән хеҙмәттәшлеге 2008 йылда Монголияға башҡорт тоҡомо бал ҡорттары күстәрен оҙатыуҙан башланғайны.
Башҡорт бал ҡорто Монголия далаһында ла үҙен егәрле эшсән итеп күрһәтте. 2009 йылда Монголияға Башҡортостандан бал ҡорттары күстәрен һәм умартасылыҡ инвентарҙарын оҙатыуға биш йыллыҡ контракт төҙөлдө. Бынан тыш, договорҙа монгол белгестәренә умартасылыҡ өлкәһендә ғилми-методик ярҙам күрһәтеү ҙә ҡаралды. Һуңғы биш йылда был эш уңышлы дауам итте.
2014 йылға Монголияла умартасылыҡты үҫтереү дәүләт программаһын эшкәртеү ҡаралған. Башҡортостанда иһә был йүнәлештә ҙур тәжрибә тупланған.
Яҡтар Монголияға башҡорт тоҡомо бал ҡорттары күстәре, умартасылыҡ ҡорамалдары, ветеринария препараттары оҙатыу, шулай уҡ фәнни белем биреү өлкәһендә ярҙам күрһәтеү йүнәлешендә оҙайлы ваҡытҡа яңы контракт төҙөргә планлаштыра.


text:
Фото:
«Әллүки» балалар журналы Бөтә Рәсәй фестивалендә иң яҡшыһы тип танылды
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.
Евпаторияла (Ҡырым Республикаһы) Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ һәм ҡала хакимиәте булышлығында Бөтә Рәсәй Балалар матбуғаты фестивале ойошторолдо. Унда «Ҡыҙыл таң» гәзитенә ҡушымта рәүешендә нәшер ителгән «Әллүки» журналы ҡатнашты һәм «Балалар өсөн иң яҡшы журнал» номинацияһында еңеү яуланы.
Фестивалдең тәүге көнө эшлекле саралар менән асылды. Түңәрәк өҫтәл артында нәшерселәр һәм төбәктәрҙең тармаҡ департаменттары, федераль министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре балалар матбуғатының мөһим мәсьәләләрен тикшерҙе. Фекер алышыу һөҙөмтәләре балалар өсөн баҫмаларҙы үҫтереү буйынса документтың нигеҙенә һалынасаҡ.
Байрам программаһында белем биреү, күңел асыу программалары, уйын шоуҙары ҡаралғайны. Айырым майҙансыҡта иһә «Мурзилка», «Клепа», «Чудеса и Приключения» журналдары, «Эгмонт» нәшриәте мөхәррирҙәре һәм нәшерселәре оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте.
Фестиваль «Тылсымлы һүҙ» һөнәри оҫталыҡ конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы менән тамамланды. Бәйгелә төбәктәрҙәге балалар һәм үҫмерҙәр баҫмаларының нәшерселәре ҡатнашты. Мәскәү, Липецк, Белгород өлкәләре баҫмалары һәм Башҡортостандан татар телендәге «Әллүки» журналы еңеү яуланы, тип хәбәр иттеләр «Ҡыҙыл таң» гәзите редакцияһында.


text:
Архангел районы халҡы бүләккә һыу үткәргес алды
Архангел районы үҙәге Архангел ауылында бөгөн йәмәғәтселектең Республика көнөнә арналған тантаналы йыйылышы уҙҙы. Уның эшендә БР Президенты ҡарамағындағы дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев ҡатнашты. Бер көн элек район тормошонда үтә ҡыуаныслы ваҡиға булып үткәйне: Оҙонлар ауылында тантаналы рәүештә һыу үткәргес асылды.
Был ауыл райондың иң йәмле урынында урынлашҡан: тирә-яҡта бейек тауҙар, ҡуйы урман, эргәлә генә Инйәр йылғаһы. Ауылда заманса төҙөлгән мәктәп, фельдшер пункты, клуб, китапхана, балалар баҡсаһы бар, район үҙәге һәм башҡа ауылдар менән тоташтырған юлдар төҙөлгән.
Оҙонлар ауылында йәшәүсе халыҡ өсөн эсәр һыу әлегә тиклем төп мәсьәләләрҙән иҫәпләнә ине. Бөгөн иһә ул уңышлы хәл ителде.
Район хакимиәте башлығы Хәйҙәр Мәүликасов Оҙонлар халҡы исеменән “Водолей” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Шакир Кучаевҡа, ул етәкселек иткән коллективҡа объектты ваҡытында һәм юғары сифатлы итеп тапшырғандары өсөн рәхмәт белдерҙе. Был йәмғиәттең иң уңған эшселәре район хакимиәтенең Хөрмәт грамоталары менән бүләкләнде.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Мин — граждан-2014» йәштәр форумы асылды
Фото:
Бәләбәй районының «Аҡсарлаҡ» балалар лагерында барған, «Мин — граждан-2014» йәштәр өсөн белем арттырыу форумына 16 йәштән алып 35 йәшкә тиклемге 500 самаһы активист йыйылған. Өс көн дауамында улар йәштәр сәйәсәтен үҫтереү буйынса үҙ проекттарын тәҡдим итәсәк. Форумды асыу көнөндә «Башҡортостан Селигеры» ҡатнашыусылары алдында лекциялар менән БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев һәм БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков сығыш яһаны.
Һуңынан форумдың ете уҡытыу майҙансыҡтары – «Йәштәр эшҡыуарлығы», «Йәмәғәт контроле», «Мин — ирекмән», «Мин спортты һайлайым», «Арт-квадрат», «Инфопоток», «Дини нигеҙҙәр» менән таныштырҙылар. Һәр ҡатнашыусы үҙенә хас булған һәм шуның буйынса ныҡлап эшләйәсәк йүнәлеште һайланы.
— Йәштәр майҙансығының төп идеяһы – социаль технологияларҙы күрһәтеү һәм үҙ башланғыстарын алға этәреүҙә һәм тормошҡа ашырыуҙа ярҙам күрһәтеү, — тип билдәләне «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Йәштәр гвардияһы»ның төбәк штабы начальнигы Владимир Яковлев.
Форум 23 авгусҡа тиклем барасаҡ. Уның ҡатнашыусылары йәштәр сәйәсәтен үҫтереүҙең һәм йәштәрҙең башланғыстарына ярҙам итеүҙең төп йүнәлештәрен, милләт-ара һәм граждандар берҙәмлеген нығытыу, республика территорияһында федераль йәштәр проекттарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләрен тикшерәсәк һәм ижтимағи ойошмалар эшмәкәрлегенең төрлө өлкәләрендә йәштәр менән эш итеү технологияларын һөҙөмтәле индереү тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ.
Эксперттар сифатында «Мин — граждан» форумына Дәүләт Думаһы депутаттары, БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары, Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, республиканың алдынғы ғалимдары һәм политологтары саҡырылған.


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль Ырымбурҙағы Каруанһарайҙың 170 йыллығына яңы бейеү әҙерләй
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле «Каруанһарай» тип аталған яңы бейеү әҙерләй. Ул Ырымбурҙағы архитектура ҡомартҡыһының 170 йыллығына бағышланған.
«Каруанһарай» бейеүенең хореографы — танылған бейеүсе һәм балетмейстер Йәүҙәт Бикбирҙин. Сәхнәгә ҡуйыусы — Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Динислам Исҡужин. Яңы костюмдарҙың эскизы өҫтөндә эш бара, тиҙҙән улар әҙер буласаҡ. Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, сентябрҙә ҡомартҡының юбилейын байрам иткән көндәрҙә һәм ансамблдең Ырымбурға концерты барышында яңы башҡорт бейеүенең премьераһы буласаҡ.
Каруанһарай — Ырымбурҙағы тарихи-архитектура ҡомартҡыһы. 1837-1846 йылдарҙа ирекле иғәнәгә Башҡорт-мишәр ғәскәре командующийының канцелярияһын урынлаштырыу, башҡорттар өсөн ҡунаҡхана, оҫтахана һәм мәктәп өсөн төҙөлә. Тарихи-архитектура комплексы Башҡорт халыҡ йорто һәм мәсеттән тора. Архитектор Александр Брюлловтың үҙенсәлекле проекты башҡорт ауылын хәтерләтә: уртала башҡорт тирмәһенә оҡшаш һигеҙ мөйөшлө мәсет урынлашҡан.


text:
Дәрдмәнд хөрмәтенә хәтер кисәһе
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында билдәле татар шағиры, меценат һәм йәмәғәт эшмәкәре Дәрдмәндең (Закир Рәмиев) тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә үтте. Был сараны «Рамазан» төрки милли-ағартыу үҙәге ойошторҙо.
Хәҙерге Башҡортостан биләмәһендә тыуып үҫкән Закир Рәмиев сәнәғәтсе, революцияға тиклемге Рәсәйҙең иң бай кешеләренең береһе һәм беренсе Дәүләт Думаһы депутаты була. Ул ағаһы Шакир Рәмиев менән бергә бик күп хәйриә йәмғиәттәре ойоштора, татар телендәге гәзит һәм журналдарға ярҙам итеү менән әүҙем шөғөлләнә. Атап әйткәндә, Рәмиевтар ярҙамында «Ваҡыт» гәзите һәм «Шура» журналы сығарыла башлай. 72 көн генә йәшәп ҡалған беренсе Дәүләт Думаһын тарҡатҡандан һуң Закир Рәмиев сәйәсәт менән башҡаса шөғөлләнмәй һәм әҙәби ижадҡа бирелә.
Шағирҙың юбилейы хөрмәтенә кисәлә ҡатнашыусыларға Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов тәбрикләү хаты ебәрҙе.
"Кешеләр Закир Рәмиевты һәм уның ағаһы Шакирҙы үҙ Ватанының ысын патриоттары итеп хәтерләй, — тиелә тәбрикләүҙә. — Ғалимдарҙың, тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең тикшеренеүҙәре нигеҙендә, ағалы-энеле Рәмиевтарҙы яҡындан белгән замандаштарының хәтерләүҙәре буйынса уларҙың төбәк иҡтисадына, рухи һәм социаль тормошона ҙур өлөш индереүе билдәле. Рәмиевтарҙың предприятиеларында Баймаҡ, Учалы, Йылайыр, Хәйбулла, Әбйәлил, Ейәнсура райондарының башҡорт ауылдарында йәшәүсе бик күптәр эш менән тәьмин ителгән.
Эшҡыуарлыҡтың социаль яуаплылығы өлгөһө күрһәтеп, Рәмиевтәр мохтажлыҡ кисереүсе ғаиләләргә ярҙам иткән, дауаханалар, китапханалар, мәктәптәр, мәсеттәр, мәҙрәсәләр төҙөткән, үҙ иҫәбенә башҡорт һәм татар балаларын Рәсәйҙең абруйлы белем биреү йорттарында уҡытҡан. Улар тарафынан киң күләмдә китап нәшерләү ойошторолған”.
Дәрдмәндең шиғриәтенә донъяны фажиғәле танып белеү, образлы фекерләү, стиль һығылмалылығы, нескә лиризм һәм тәрән психологизм хас. Ул рус әҙәбиәте классиктары – Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Федор Тютчев һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен татар теленә тәржемә итә.
Әммә тере сағында уның бер генә китабы ла донъя күрмәй. Революциянан һуң Закир Рәмиев Рәсәйҙе ташлап киткеһе килмәй һәм үҙ ирке менән предприятиеларын дәүләткә тапшыра.
1931 йылда Закир Рәмиев аслыҡтан вафат була. Уның ижады ХХ быуат бөтә татар шиғриәте үҫешенә ҙур йоғонто яһай.
Дәрдмәнде беҙҙең республикала ла хөрмәтләп иҫкә алалар. “Рамазан” үҙәге шағир хөрмәтенә әҙәби кисәләр, тасуири уҡыу конкурстары, фәнни конференциялар даими ойоштора. Башҡортостанда шулай уҡ Дәрдмәнд музейы эшләп килә, ә йәйен йыл һайын “Болғарға сәйәхәт” мәҙәни-ағартыу акцияһы ойошторола. Уның сиктәрендә ижади интеллигенция вәкилдәре, төрки шиғриәтенә битараф булмағандар Башҡортостан һәм Татарстан территорияһы буйлап үткән йылға круизы ваҡытында был һәләтле шағирҙың ижады тураһында күберәк белеү мөмкинлеге ала.


text:
Декабрь (Аҡъюлай)
Декабрь (Аҡъюлай)
Байрамдар, тантаналар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1 Декабрь (Аҡъюлай) - Бөтә Донъя СПИД-ҡа ҡаршы көрәш көнө.
- 3 Декабрь (Аҡъюлай) - Халыҡ-ара инвалидтар көнө.
- 10 Декабрь (Аҡъюлай) - Кеше хоҡуҡтары көнө.
- 19 Декабрь (Аҡъюлай) - Халыҡ-ара тәьминәтселәр көнө.
Рәсәй[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 12 Декабрь (Аҡъюлай) - Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы көнө.
- 16 Декабрь (Аҡъюлай) - Энергетиктар көнө.
- 17 Декабрь (Аҡъюлай) - Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре көнө.
- 20 Декабрь (Аҡъюлай) - Рәсәй Федерацияһы именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө.
- 27 Декабрь (Аҡъюлай) - Рәсәй Федерацияһы ҡотҡарыусылар көнө.
Башҡортостан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 12 Декабрь (Аҡъюлай) - Башҡортостан Республикаһының тәүге Президенты Мортаза Рәхимовты һайлаған көн (1993).
- 24 Декабрь (Аҡъюлай) - Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө.
Мосолман[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 19 Декабрь (Аҡъюлай) - Ғәрәфә көнө (2007).
- 20 Декабрь (Аҡъюлай) - Ҡорбан байрамы (2007).


text:
Башҡортостанда республиканың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуровты хөрмәтләп иҫкә алдыларФото: Айгиз Баймөхәмәтов
Башҡортостанда республиканың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуровты хөрмәтләп иҫкә алдылар
Башҡортостанда республиканың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуровты хөрмәтләп иҫкә алдыларФото: Айгиз Баймөхәмәтов
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Мишкә районында Башҡортостандың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуровтың тыуыуына 65 йыл тулыуға арналған саралар уҙҙы. Ошо уңайҙан район үҙәге Мишкә ауылында мемориаль таҡтаташ асылды.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, былтыр артист яҡты донъянан китте. Әммә мишкәләр күренекле яҡташтарын, башҡорт эстрадаһының сағыу вәкилен рәхмәт һүҙҙәре менән иҫкә ала.
Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләгән осоронда Шамил Хәмәҙинуров эстрада бригадаларын етәкләй, һәм уның оҫта етәкселек итеүе һөҙөмтәһендә төркөмдәр гастролдәргә сыға, халыҡ һөйөүен яулай.
Тормош иптәше, йырсы Римма Ибраһимова менән ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерә. Гөлназ М.Кәрим исемендәге Йәштәр театрының әҙәбиәт бүлеге мөдире булып эшләй, Гөлсәсәк — Ҡазанда Ғ.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры актрисаһы.
— Ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем Шамил Хәмәҙинуров ябай, ауылдаштарына иғтибарлы кеше булып ҡалды, тыуған ауылы Иштебайға йыш ҡайта торғайны, — тине Мишкә районы хакимиәте башлығы Рөстәм Мусин. — Ул ысын мәғәнәһендә халыҡ артисы ине. Репертуарында төрлө халыҡтарҙың йырҙары тупланғайны. Шуға күрә уны башҡорттар ҙа, татарҙар ҙа, мариҙар ҙа үҙ итте.
Мишкәләр юбилей сараларына ентекле әҙерләнгәйне. Район хакимиәте Шамил Хәмәҙинуровтың йырҙары яҙылған аудиодиск сығарған. Киләсәктә район үҙәгендәге урамдарҙың береһен уның исеме менән атау планлаштырыла.
Был көндө Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы коллективы хәйриә концерты ойошторҙо. Унда танылған сәхнә йондоҙҙары — Лилиә һәм Хәлит Фәтиховтар, Фәриҙә һәм Роберт Тимербаевтар, Вәлит Илембәтов, Әлфиә Юлсурина, Радик Вәлмөхәмәтов, Фән Вәлиәхмәтов, Минзиә Нәсибуллина, Рушан Биктимиров, Сүриә Ғималова, Рәмил Хәзиев сығыш яһаны.
Был концерттан килгән аҡса Шамил Хәмәҙинуровҡа һәйкәл ҡуйыу өсөн тотоноласаҡ, тип хәбәр итте «Башҡортостан» гәзите хеҙмәткәре Айгиз Баймөхәмәтов.


text:
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Башҡортостан паралимпиясыларын ҡотланы
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Ванкуверҙағы Паралимпия уйындары еңеүселәренә – биатлон буйынса Кирилл Михайловҡа, шулай уҡ саңғы уҙыштары һәм биатлон буйынса Уйындар чемпионы Ирек Зариповҡа ҡотлау ебәрҙе.
Кирилл Михайловҡа ҡотлауҙа шулай тиелә:
— Хөрмәтле Кирилл Андреевич!
Һеҙҙе X Паралимпия ҡышҡы уйындарында еңеүегеҙ менән ҡотлайым. Алтын миҙал –Һеҙҙең талантығыҙ һәм ныҡышмаллығығыҙ өсөн лайыҡлы награда. Чемпион титулы яулап, Һеҙ бөтә Рәсәй көйәрмәндәренә матур бүләк яһанығыҙ. Һеҙгә яңынан-яңы уңышлы старттар һәм тик яҡшылыҡтар ғына теләйем!
Ирек Зариповҡа ҡотлауҙа:
— Хөрмәтле Ирек Айрат улы!
Һеҙҙе X Паралимпия ҡышҡы уйындарында һоҡланғыс сығыш яһауығыҙ менән ҡотлайым. Ҡаһарманлығығыҙ һәм оҫталығығыҙ арҡаһында Һеҙ ике тапҡыр почет пьедесталының юғары баҫҡысына күтәрелдегеҙ, Ванкуверҙа Рәсәй өсөн беренсе Паралимпиада «алтын»ын яуланығыҙ.
Һеҙҙең триумф илебеҙҙең бөтә спортсылары өсөн сағыу өлгө буласаҡ, тип ышанам. Һеҙгә яңынан-яңы ҡаҙаныштар һәм иң изге теләктәр!


text:
«Ватан» этноауылында Урта быуаттар фестивале ойошторолдоФото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
«Ватан» этноауылында Урта быуаттар фестивале ойошторолдо
«Ватан» этноауылында Урта быуаттар фестивале ойошторолдоФото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә II этнофестиваль уҙғарылды. «Ватан» этноауылы майҙанында теләгән һәр кем Урта быуаттар донъяһына сумды. Фестивалдең бай концерт программаһы йыр-моң һөйөүселәрҙе хайран ҡалдырҙы, йәрминкәлә һатыу итеүселәрҙең үҙенсәлекле тауарҙары байрам тураһында иҫтәлеккә иң яҡшы бүләк булды, тип хәбәр итә Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте.
Программаға заманса ҡылыс һуғышы, фехтование буйынса турнир, йырсы-музыканттарҙың концерты ингәйне. Ҡулдан яһалған әйберҙәр йәрминкәһендә ҡунаҡтар сауҙагәрҙәрҙе һәм актерҙарҙы осратты, кейем-һалым тегеү һәм һауыт-һаба эшләү серҙәренә төшөндө, яугирҙәр алышта етеҙлеген һәм көсөн һынап ҡараны.
Уҡтан атыу фестивалгә килеүселәргә айырыуса оҡшаны. Был хаҡта Өфөнөң «Йәшлек» балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәр клубы берләшмәһенең «Рарог» дружинаһында ҡатнашыусылар һөйләне.


text:
Рөстәм Хәмитов Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Михаил Сеславинский менән осрашты Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Михаил Сеславинский менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Михаил Сеславинский менән осрашты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 30 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
29 октябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ (Роспечать) етәксеһе Михаил Сеславинский менән осрашты. Өфөгә ведомство башлығы киң мәғлүмәт сараларында патриотик тәрбиә темаһын иң яҡшы яҡтыртыуға XIII «Рәсәй патриоты-2014» бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһында ҡатнашыу өсөн килгәйне. Осрашыу барышында яҡтар конкурс һөҙөмтәләрен, шулай уҡ республикала алдағы Әҙәбиәт йылын үткәреү менән бәйле мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Рөстәм Хәмитов Михаил Сеславинскийға конкурс еңеүселәрен бүләкләү тантанаһын үткәреү урыны итеп Өфөнө һайлағандары өсөн рәхмәт әйтте.
— Беҙҙең өсөн был бөтә яҡтан ҡарағанда ла бик мөһим: хеҙмәттәштәребеҙ Һеҙҙең башҡарған эшегеҙҙе ҡараясаҡ, артабан был тәжрибәне үҙ эшмәкәрлегебеҙҙә ҡулланасаҡбыҙ. Һеҙҙең менән бөтә йүнәлештәр буйынса ентекләберәк, төплөрәк эшләргә теләйбеҙ. Беҙгә иҫәп тота алаһығыҙ, – тине республика башлығы.
Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ башлығының һөйләүе буйынса, «Рәсәй патриоты» конкурсында ҡатнашыу буйынса Башҡортостан Республикаһы федераль киң мәғлүмәт сараларынан һуң лидер булып тора. Быйыл финалға 32 киң мәғлүмәт сараһы сыҡты.
— Республика менән хеҙмәттәшлек саралар уҙғарыу йүнәлеше буйынса ғына бармай. Телевидение һәм республика гәзиттәренең социаль әһәмиәтле программаларына әүҙем ярҙам итәбеҙ. 2014 йылдың 1 сентябренә ҡарата 11 матбуғат сараһы өсөн 2,8 миллион һумдан ашыу дәүләт субсидияһы бүленгән, уларҙың 10-һы милли телдәрҙә сыға. Ул, тәү сиратта, балалар баҫмалары – «Аманат», «Аҡбуҙат» һәм башҡалар, шулай уҡ өлкән быуын вәкилдәре өсөн «Ветеран Башкортостана» гәзите, – тип хәбәр итте Михаил Сеславинский.
«Рәсәй патриоты» конкурсының әһәмиәте тураһында һөйләгәндә, федераль ведомство етәксеһе «ул илһөйәрлек темаһы менән шөғөлләнеүсе күпселек матбуғат һәм электрон киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре өсөн әхлаҡи булышлыҡ», тип билдәләне.
— Ысынында иһә ул төрлө ҡалаларҙа һәм ауылдарҙа йәшәүсе кешеләр тураһында, ватанға һөйөү хаҡында бер төркөм программалар. Был һәр кешегә аңлайышлы гуманитар, йылы тема. Ошо тематикаға арналған ғаилә тапшырыуҙары, мәҡәләләр тамашасыларҙа ла, уҡыусыларҙа ла ихтыяж менән файҙалана, – тип билдәләне Михаил Сеславинский.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, киң мәғлүмәт сараларында патриотик тәрбиә темаһын иң яҡшы яҡтыртыуға «Рәсәй патриоты» конкурсы 2003 йылдан алып уҙғарыла. Быйыл конкурстың федераль этабында Рәсәй Федерацияһының 69 субъектынан 525 киң мәғлүмәт сараһынан 3322 эш ҡатнаша. «Минең Рәсәй», «Ватанға хеҙмәт итәм», «Нимәнән башлана Ватан», «Беҙ – рәсәйлеләр!», «Йәш Рәсәй» һәм башҡа номинацияларҙа бүләкләүгә Рәсәй Федерацияһының утыҙ субъектынан алтмыштан ашыу киң мәғлүмәт сараһы авторы һәм авторҙар коллективы күрһәтелә.
Рөстәм Хәмитов менән Михаил Сеславинский шулай уҡ 2015 йылда Башҡортостанда Әҙәбиәт йылын үткәреүгә әҙерлек мәсьәләләрен тикшерҙеләр.


text:
Башҡортостандың 90 иң аҡыллы уҡыусыһы Бөтә Рәсәй олимпиадаһында республика исеменән сығыш яһаясаҡ
2012 йылда, Мәғариф һәм фән министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, Мәктәп уҡыусыларының бөтә Рәсәй олимпиадаһының һуңғы этабына олимпиаданың төбәк этабы еңеүселәре һәм призерҙары – йәмғеһе 90 кеше үтте. Сара финалы 24 марттан 29 апрелгә тиклем илдең 15 ҡалаһында үтәсәк. Башҡортостан исеменән Өфөнән (32 кеше), Стәрлетамаҡтан (13 кеше), Салауаттан (7 кеше), Нефтекаманан (4 кеше), шулай уҡ Октябрьский, Сибай һәм Күмертау ҡалаларынан, Белорет, Туймазы, Шаран, Ауырғазы, Миәкә, Архангел, Дәүләкән, Бөрө, Әбйәлил, Дыуан, Өфө райондарынан мәктәп уҡыусылары сығыш яһаясаҡ.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү бүлеге начальнигы урынбаҫары Наталья Кот хәбәр итеүенсә, иң һәләтле уҡыусылар бер нисә олимпиадала ҡатнашасаҡ. Шулай итеп, Өфөләге 39-сы гимназияның ун беренсе класс уҡыусыһы Артем Рыжов – йәмғиәтте өйрәнеү һәм инглиз теле, Стәрлетамаҡтағы 1-се гимназияның ун беренсе класс уҡыусыһы Лиана Фәйезова – йәмғиәтте өйрәнеү, хоҡуҡ һәм инглиз теле, Шаран районынан һигеҙенсе класс уҡыусыһы Анастасия Аҡбулатова биология һәм экология буйынса көс һынашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр илдең төп интеллектуаль бәйгеһе финалына 104 уҡыусы үткәйне, уларҙан 24 кеше – призер, етәүһе еңеүсе булды.


text:
Республикаға 2012 йылда үтәсәк йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатының флагын алып ҡайттылар
Чехиянан Башҡортостанға 2012 йылғы йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатының флагын алып ҡайттылар. Халыҡ-ара биатлонсылар союзы киләһе чемпионатты 2012 йылдың август-сентябрендә Өфөлә үткәрергә ҡарар итте.
Быйылғы донъя чемпионаты донъяның 25 иленән спортсыларҙы йәлеп итте, улар спринтта, пасьютта һәм эстафета уҙыштарында ярышты. Башҡортостан Республикаһы данын уҙыштарҙа ике спортсы — Николай Якушев һәм Татьяна Казакова яҡланы.
Чехия Республикаһының Нове-Място ҡалаһында үткән йәйге биатлон буйынса сираттағы донъя чемпионатына йомғаҡ яһағандан һуң биатлон буйынса донъя чемпионаты флагын 2012 йылғы киләһе чемпионат хужаларына – Башҡортостан Республикаһына тапшырыу тантанаһы үтте. Флагты республикаға БР Хөкүмәте вице-премьеры Зөһрә Рәхмәтуллина алып ҡайтты, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.