text:
Нефтсе (Ишембай)
Нефтсе — Ишембай ҡалаһы биҫтәһе[1][2], уның көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Тирмәнйылға йылғаһы яры буйында һәм Сараж инеше эргәһендә, Ташлығыртау, Ҡыҙылтау, Әтәстау тауҙары янында урынлашҡан. Элекке Тирмән-Йылға ауылының, 1-се нефть промыслаһы тораҡ районының һәм ярҙамсы хужалыҡтары менән бергә «Нефтсе» совхозының ҡушылыуынан барлыҡҡа килә.
Ишембай автовокзалынан 7 километр алыҫлыҡта ята. Биҫтә эргәһендә Тирмәнйылға быуаһы бар.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Биҫтәгә Тирмән-Йылға ауылы булараҡ 1760 йылда нигеҙ һалына, ул йылға исеме менән атала. Юрматы ҡәбиләһенән аҙнайсылар йәшәй. XVIII быуаттың аҙағына 17 ихатала 137 кеше тәшкил итә. 1839 йылда 321 кеше йәшәй, IX ревизия буйынса 43 ихатала 437 кеше булыуы асыҡлана[3], 1877 йылда 93 ихатала 190 ир-ат, 202 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә[4]; 1920 йылда халыҡ иҫәбен алыу буйынса — 102 йорт, 491кеше була. Традицион һөнәрҙәре — малсылыҡ, умартасылыҡ, шулай уҡ «саналар эшләү».
Ауыл Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙе, һуңынан Маҡар районы составына инә.
XIX быуатта ауылда училище һәм мәсет булған[5]. Күптән түгел Чайковский урамының 15-се һанлы йортонда яңы мәсет асыла.
1940 йылда Тирмән -Йылға ауылы Ишембай ҡалаһы составына инә һәм уның биҫтәһе була. «Ишембайнефть» тресының 1-се нефтепромысла нефтселәре тарафынан стихиялы рәүештә төҙөлә. Бигерәк тә 1932 йылда Тирмән-Йылға нефть ятҡылығы табылғандан һуң төҙөлөш йәнләнә. 1950 йылдарҙа алып нефть сығарыу яйлап икенсе райондарға күсә[6].
Фенина Людмиланың шул ваҡыт тураһындағы хәтирәләренән:
Һоро бурәнәле өйҙәрҙән торған өс урамлы ҙур булмаған ҡасаба. Тик ике бина ғына яңы ине: 17-се һанлы ете йыллыҡ мәктәп, һәм әсәйем, тол һалдат ҡатыны Карпова Екатерина Григоьевна эшләгән балалар баҡсаһы. Ҡасабаның киң урамдары ҙур еләк яланы араһынан үтә ине. Яландың бер яғынан ҡалҡыулыҡтар теҙмәһе, бер тау итәгенән тымыҡ ҡына йылға аға. Беҙҙә бигерәк тә яҙ һәм йәй айҙары матур. Ҡар ирей башлаһа, ҡарҙан әрселгән ерҙәрҙә, беҙҙең өй эргәһендә йәшел үлән ҡалҡа һәм миләүшә сәскәләре күренә. Ә йәшәреп ятҡан ҡалҡыулыҡтар һары умырзая менән ҡаплана. Апрель аҙағында әремдең алһыу сәскәһе менән ҡаплана —бейек булмаған ҡыуаҡлыҡтар мул үҫә. Алһыу сәскәләр тирә-яҡты яҙғы шатлыҡ менән һуғара.
Эшселәр ҡасабаһынан алыҫ түгел башҡорт ауылы Тирмән-Йылға ята.
Эшселәр ҡасабаһы күп милләтле була, кешеләр татыу һәм асыҡ йәшәй. Күршеләр араһындағы ыҙғышты, дошманлыҡты мин иҫләмәйем. Балалар менән ҡаты мөрәжәғәт итеүҙе һәм урлашыуҙы ла иҫләмәйем. Ҡасабаның тормошо беҙҙең республиканың һәм ҙур илдең тормошонан айырылғыһыҙ булды. Һәр өйҙә радио бар ине. Ҡаланан лекторҙар килә ине, бер ваҡыт Мәскәүҙән дә килде. Ҡасабаға сит ил һәм үҙебеҙҙең кинофильмдарҙы килтерә торғайнылар[7].
1962 йылда биҫтә халҡы «Башнефть» производство берекмәһенең ярҙамсы хужалыҡ булып ойошторолған «Нефтсе» совхозына эшкә күсә, һөҙөмтәлә биҫтәне Нефтсе тип атай башлайҙар. Әммә ике атама ла осрай[8].
1998 йылда году «АНК „Башнефть“» асыҡ акционерҙар йәмғиәте агропредприятиены Ишембай ҡалаһы муниципаль милкенә тапшыра[9]. 2000 йылдарҙа «Нефтсе» МУСХП совхозын бөтөрәләр, уның урынына «ПКФ „Нефтсе“» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт ойошторалар. Совхоз бөтөрөлгәндән һуң агропредприяте майҙаны ҡыҫҡара, шул иҫәптән магазин менән икмәкхана ла юҡҡа сыға.
Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2010 йылдың 27 мартында Нефтселә үҫеп килгән быуындың алкоголизмға һәм наркоманияға ҡаршы көрәшенә бағышланған ауыр атлетика буйынса 1995 йылғы һәм унан йәшерәк үҫмерҙәр һәм ҡыҙҙар араһында Башҡортостан Республикаһының беренселеге үтә.
Һайлауҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4-се һанлы һайлау округы.
Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нефтсе биҫтәһендә «Нефтсе» Мәҙәниәт йорто, 1968 йылда асылған Николай Иванович Кузнецовҡа арналған хәрби дан музейы менән 17-се һанлы мәктәп урынлашҡан. Биҫтә янында нефть эшкәртеү заводының ташландыҡ «Аҡсарлаҡ» санаторий-профилакторийы бар[10].
Н. И. Кузнецовтың хәрби дан музейы 1968 йылда барлыҡҡа килә. Тирмәнйылға совхозының «Нефтсе» клубына легендар разведчик Константин Постаногов килә. Советтар Союзы Геройының хәрби эшмәкәрлеге башланғыс синыфтар уҡытыусыһы Т. Стебянскаяны ҡыҙыҡһындыра. Екатерина Тимофеевна Кузнецов музейы булған Львов ҡалаһына, батырҙың Өфөлә йәшәгән һеңлеһе Л. И. Брюхановаға, Белоретта йәшәгән ҡустыһы В. И. Кузнецовҡа, Воронеждан элекке радист В. К. Догверға хат яҙа. Йырҙар яҙыусы шағир В. М. Дундуков музейға Кузнецов тураһында шиғырын ебәрә, ә бер партизан — Николай Ивановичтың көрәштәше Кутаисинан К. В. Нижарадзе отряд тураһындағы хәтирәләр менән уртаҡлаша, шул йылдарҙағы фотоһүрәттәрҙе бүләк итә. Һөҙөмтәлә «Еңеүсе» отряды командиры Д.Медведевтың ҡатыны Татьяна Ильинична һәм элекке 12 йәшлек разведчик, «Ҡайҙа осаң, торнаҡай?» китабы геройы Володя Саморука менән хатлашыу булдырыла. Һуңынан шул асыҡлана: партизан отрядының табибы болгар коммунисы Т. Д. Павловтың ҡыҙы— Вера Тодоровна Павлова була.
Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Олег Кошевой урамы
- Ҡыҙыл таң урамы
- Халыҡ урамы
- Сараж урамы
- Сатурн урамы
- Свердлов урамы
- Чайковский урамы
- Көньяҡ урамы
- Юпитер урамының
- Ишембай урамы
- Софья Ковалевская урамы
- Һыу күтәреү урамы
- Киң урам
Тирмән-Йылға ауылының билдәле кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сәғәҙиев Һиҙиәт Сибәғәт улы (1887—1937) — Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары (1920—1929); атып үлтерелә, 1957 йылда аҡлана[11].
- Ауылдан Хисамовтар 1931 йылда ауылда кулак мөһөр тағылып, һөргөнгә ҡыуылғандар[12]: Хисамов Ғизәтулла Шәмсетдин улы(1888), Хисамов Садиҡ (1892).
- Ильясова Гөлдәр Мозаффар ҡыҙы — Салауат һәм Стәрлетамаҡ ҡалалары башҡорт театрҙары режиссеры.
- Ильясова Луиза Мозаффар ҡыҙы (Луиза Коряковцева — Лоу-Кунгур) — телевидение режиссеры, Башҡортостан телекомпанияһы режиссеры
- Үзбәк Сирбаев ? — журналист, яҙыусы
- Сәғәҙиева Сөйөмбикә Сәхи ҡыҙы — педагог, хәҙерге Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернатының башҡорт теле уҡытыусыһы
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 5-се һанлы ҡала маршрут автобусы
Палеобиология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лаврентьева Валентина Даниловна «Мшанки подотряда Phylloporinina» монографияһында (1985, Тр. ПИН, 214. Т.)[13] 56-сы б., 96 б. Тирмән-Йылғала 17/20 скважинаһынан Вashkirella төрөндәге мшанка табылыуы тураһында һүрәтләй.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Никулочкин Д. В. Ишимбай — это город? // Подметки+ : газета. — Ишимбай: РИК «Аспект», 2016. — В. 2. — № 3. — С. 2. — ISSN 2220-8348.
- ↑ Список депутатов. Официальный интернет-портал города Ишимбая. 19 август 2014 тикшерелгән.
- ↑ Термень-Елга (рус.). Генеалогия и архивы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.(рус.). Генеалогия и архивы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ 239 | Генеалогия и архивы
- ↑ Список поселенных мест 1877 (рус.). Генеалогия и архивы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.(рус.). Генеалогия и архивы. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Сагадеев Р. Есть проблема! Любовь к малой родине — мудрость поколений (рус.) // KM.RU : газета. — 2002. — 12 июля.
- ↑ Фенина Л. Даны нам эти дали... (рус.) // Бельские просторы : журнал. — 2007. — № 7.
- ↑ Прокуратура в судебном порядке потребовала от администрации г. Ишимбая поставить на баланс водопроводную сеть
- ↑ Постановление Кабинета Министров РБ от 20.02.1998 г. № 31 (ред. от 17.04.1998 г.) «О передаче совхозов и подсобных сельских хозяйств акционерной нефтяной компании „Башнефть“ в муниципальную собственность». Портал News-City (1998-02-20). 18 декабрь 2013 тикшерелгән.
- ↑ Никулочкин Д. В. Санаторий «Чайка»: забвение или возрождение? // Подметки+ : газета. — Ишимбай: РИК «Аспект», 2015. — В. 1. — № 21. — С. 2. — ISSN 2220-8348.
- ↑ Жертвы политического террора в СССР (рус.). Международное общество «Мемориал». Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.(рус.). Международное общество «Мемориал». Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Жертвы политического террора в СССР (рус.). Международное общество «Мемориал». Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.(рус.). Международное общество «Мемориал». Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 март 2012. 29 октябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Палеонтологический институт РАН | Сотрудники


c: text/html

text:
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай[2] — Башҡортостан Республикаһының берҙән бер юғары вәкәләтле һәм закондар (ҡанундар) сығарыу дәүләт органы. Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһында Башҡортостан Республикаһы парламенты иң ҙуры (110 депутат), республика халыҡ һаны буйынса региондар араһында етенсе урында тора.
Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының 4-се бүлеге һәм Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай тураһында»[2] законы Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы- Ҡоролтай статусын билдәләй һәм уның эшмәкәрлегенең нигеҙе булып тора..
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1917 йылда I, II һәм III Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары үтә. 1917 йылдың 10 декабрендә дәүләтселекте булдырған III Башҡорт ҡоролтайында тәүге парламент — Кесе ҡоролтай һайлана.
1920 йылдан 1937 йылғаса Советтарҙың Бөтә Башҡортостан 1 — 10 съездары үтә, улар барышында Башҡортостан үҙәк башҡарма комитеты һайлана.
1938 йылдан 1995 йылғаса — 1 — 12-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советының (1993 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Юғары Советы) сессиялары.
1994йылдың 2 мартында « Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай тураһында»[2] законы ҡабул ителә, уға ярашлы парламент ике палатанан — Вәкилдәр палатаһы һәм Заҡондар сығарыу палатаһынан тора.
2002 йылдың 30 декабрендә яңы « Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай тураһында» законы ҡабул ителә[3].
- 1995—1999 йылдар — 1-се саҡырылыш
- 1999—2003 йылдар — 2-се саҡырылыш
- 2003—2008 йылдар — 3-сө саҡырылыш
- 2008—2013 йылдар — 4-се саҡырылыш
- 2013—2018 йылдар — 5-се саҡырылыш
Башҡортостан Парламенты етәкселәре[4][үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хакимиәт даирәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайы ҡарамағындағы мәсьәләләр:
- Башҡортостан Республикаһы Конституцияһын ҡабул итеү, уға төҙәтмә һәм өҫтәлмәләр индереү;
- Башҡортостан Республикаһы хакимиәт даирәһе сиктәрендә һәм Рәсәй Федерацияһы менән Башҡортостан Республикаһының берлектәге хакимиәт даирәһенә ҡараған мәсьәләләрҙе законға ярашлы көйләү;
- Башҡортостан Республикаһы закондарын аңлатма биреү, уларҙың үтәлешен күҙәтеп барыу ;
- Башҡортостан Республикаһының социаль-иҡтисади үҫеш программаһын раҫлау;
- Башҡортостан Республикаһының бюджетын һәм уның үтәлешен раҫлау;
- федераль законға ярашлы Башҡортостан Республикаһында һалым һәм башҡа йыйымдарҙы билдәләү;
- Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль төҙөлөшөн булдырыу һәм уны үҙгәртеү тәртибе;
- Башҡортостан Республикаһында референдум билдәләү һәм үткәреү тәртибен булдырыу , Башҡортостан Республикаһында референдум үткәреү көнөн билдәләү ;
- Рәсәй Федерацияһы Президенты тәҡдим иткән кандидатураға Башҡортостан Республикаһы Президенты (Башлығы) вәкәләттәрен биреү тураһында ҡарар сығарыу;
- Башҡортостан Республикаһы Президентына (Башлығына) ышаныс (ышаныс юғалтыуҙы) белдереү тураһында ҡарар сығарыу ;
- Башҡортостан Республикаһы премьер-министрын билдәләү буйынса ярашыу;
- Башҡортостан Республикаһы Конституция судының рәйесен, рәйес урынбаҫарын һәм судьяларын билдәләү;
- Башҡортостан Республикаһы Прокурорын билдәләү буйынса ярашыу;
- Рәсәй Федерацияһы Федераль йыйылыш Дәүләт думаһында закондар сығарыу инициативаһы хоҡуғын тормошҡа ашырыу;
- парламент тикшереүҙәрен һәм парламент тыңлауҙарын үткәреү;
- Башҡортостан Республикаһында Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил һәм Башҡортостан Республикаһында Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил вазифаһына билдәләү һәм был вазифаларҙан азат итеү;
- Башҡортостан Республикаһы Контроль иҫәп палатаһы рәйесе вазифаһына билдәләү һәм был вазифанан азат итеү;
- мировой судьялар һайлау;
- Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаларын, Башҡортостан Республикаһының маҡтаулы исемдәрен булдырыу һәм башҡа мәсьәләләр.
1-се саҡырылыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2-се саҡырылыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
3-сө саҡырылыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4-се саҡырылыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
5-се саҡырылыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һайлауҙар
- Етәкселек
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы рәйесе Толкачёв Константин Борисович.
- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Сәйфуллин Франис Әсҡәрйән улы
- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Ильясова Йомабикә Сәләхетдин ҡыҙы
- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Старов Вадим Николаевич
- Президиум
Президиумға Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы рәйесе, уның өс урынбаҫары һәм һигеҙ комитет рәйесе инә.
- Секретариат
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы Секретариат етәксеһе Шәйхулов Марат Алмас улы
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы Секретариат етәксеһе урынбаҫары Абдрахманов Азамат Фәрит улы
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы Секретариат етәксеһе урынбаҫары Хәлилоа Рәмил Наил улы
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайы Секретариат етәксеһе урынбаҫары Йәнбухтин Нәүфәл Рәбис улы
- Комитеттар
- Дәүләт төҙөлөшө, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитет, комитет рәйесе Пчелинцев Виктор Александрович
- Урындағы үҙидара, граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса комитет, комитет рәйесе Аҙнабаев Румил Тәлғәт улы
- Сәнәғәт, инновацион үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет, комитет рәйесе Хәйруллин Рәшит Хөснулла улы
- Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса комитет, комитет рәйесе Ғосманов Рәсүл Үзбәк улы
- Бюджет, һалым, инвестиция сәйәсәте һәм территориаль үҫеш буйынса комитет, комитет рәйесе Хисмәтуллина Розалия Сәфиулла ҡыҙы
- Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктур үҫеш буйынса комитет, комитет рәйесе Родина Елена Александровна
- Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комитет, комитет рәйесе Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы
- Һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт һәм ветерандар эштәре буйынса комитет, комитет рәйесе Никитин Николай Ильич
- Даими комиссиялар
- Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайының Иҫәп комиссияһы
- Һайлауҙар барышын электрон система ҡулланып тикшереп тороу буйынса комиссия
- Регламентты үтәү буйынса комиссия
- Депутат этикаһы буйынса комиссия
- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтайҙың наградалары буйынса комиссия
- Мандат комиссияһы
- Депутаттар берләшмәләре
- «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партия (фирҡә) фракцияһы — 88 депутат
- Рәсәй Федерцияһы Коммунистар партияһы (фирҡәһе) фракцияһы — 10 депутат
- «Берләшкән депутаттар төркөмө» депутаттар берләшмәһе —
- Рәсәй партиоттары (1 депутат)
- Социаль берҙәмлек партияһы (1 депутат)
- Альянс зелёных—Халыҡ партияһы (1 депутат)
- Фирҡәһеҙ (6 депутат)
- Депутаттар
Депутаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 4-се саҡырылыш депутаттары
- 3-сө саҡырылыш депутаттары
- 2-се саҡырылыш депутаттары
- 1-се саҡырылыш депутаттары
Депутаттар һайлау буйынса округтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алтынсы саҡырылыш депуттарын һайлау округтары[5]
- 1-се Шайморатов һайлау округы
- 2-се Инорс һайлау округы
- 3-сө Беренсе Май һайлау округы
- 4-се Черниковка һайлау округы
- 5-се Ағиҙел һайлау округы
- 6-сы Пушкин һайлау округы
- 7-се Ленин һайлау округы
- 8-се Сипайлово һайлау округы
- 9-сы Ҡояшлы һайлау округы
- 10-сы Үҙәк һайлау округы
- 11-се ВАЗ һайлау округы
- 12-се Студенттар һайлау округы
- 13-сө Вокзал һайлау округы
- 14-се Новиковка һайлау округы
- 15-се Күмертау һайлау округы
- 16-сы Комсомол һайлау округы
- 17-се Юбилей һайлау округы
- 18-се Девон һайлау округы
- 19-сы Нарыш һайлау округы
- 20-се Сәнәғәт һайлау округы
- 21-се Быяла заводы һайлау округы
- 22-се Сибай һайлау округы
- 23-сө Нахимов һайлау округы
- 24-се Ольховка һайлау округы
- 25-се Отрада һайлау округы
- 27-се Шихан һайлау округы
- 26-сы Стәрлетамаҡ һайлау округы
- 28-се Ҡыҙыл һайлау округы
- 29-сы Талбазы һайлау округы
- 30-сы Һаҡмар һайлау округы
- 31-се Төньяҡ һайлау округы
- 32-се Асылыкүл һайлау округы
- 33-сө Бәләбәй һайлау округы
- 34-се Белорет һайлау округы
- 35-се Металлург һайлау округы
- 36-сы Предуралье һайлау округы
- 37-се Баженов һайлау округы
- 38-се Прибельский һайлау округы
- 39-сы Төньяҡ-көнсығыш һайлау округы
- 40-сы Чеверев һайлау округы
- 41-се Иҫәнғол һайлау округы
- 42-се Ишембай һайлау округы
- 43-сө Красный Холм һайлау округы
- 44-се Йүрүҙән һайлау округы
- 45-се Бельский һайлау округы
- 46-сы Сәрмәсән һайлау округы
- 47-се Ермолаевка һайлау округы
- 48-се Нөгөш һайлау округы
- 49-сы Ҡыҙылъяр һайлау округы
- 50-се Туймазы һайлау округы
- 51-се Өсән һайлау округы
- 52-се Ирәмәл һайлау округы
- 53-сө Шишмә һайлау округы
- 54-се Рәжәп һайлау округы
- 55-се Бөй һайлау округы
Йәмәғәт палатаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәмәғәт палатаһы — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайҙың консультатив органы, граждандар йәмғиәтен ойоштороуҙа төп урындарҙың береһен биләй[6].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы
- Башҡортостан Республикаһы Президенты
- Башҡортостан Республикаһының Конституция Суды
- Башҡортостан суд системаһы
- Башҡортостан Хөкүмәте
- Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы — йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ с 2013 года
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Закон Республики Башкортостан «О Государственном собрании — Курултае Республики Башкортостан»
- ↑ Закон «О Государственном собрании — Курултае Республики Башкортостан» от 30 декабря 2002 года
- ↑ Башҡортостан Парламенты етәкселәре
- ↑ Башҡортостан Республикаһының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарын һайлау буйынса округ һайлау комиссиялары вәкәләттәрен территориаль һайлау комиссияларына йөкмәтеү тураһында Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарары
- ↑ [1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Тирә-яҡ мөхит һәм кескәйҙәр
01 июня 2013 йыл | Мәғариф
Кескәйҙәр илендә, йәғни мәктәпкәсә йәштәге балалар араһында байрамдар үтеп тора. Күптән түгел тағы ла бер матур сара йыйҙы уларҙы. "Әкиәт” балалар баҡсаһына шиғыр һөйләүселәр конкурсына килде кескәйҙәр. Конкурс Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арналды.
Әхирәтем Элина
01 июня 2013 йыл | Хаттар
Минең иң яҡын әхирәтем - Элина Данилова. Беҙ уның менән бер класта уҡыйбыҙ. Ул аҡыллы, изге күңелле, зирәк ҡыҙыҡай. Элина мәктәптә алдынғы уҡыусы, гел "5”ле билдәләренә өлгәшә. Һәр кемгә ярҙам итергә лә әҙер тора. Беҙ уның менән мәктәптә лә бергәбеҙ, каникулдарҙа ла осрашып торабыҙ. Дуҫлығыбыҙ оҙаҡ йылдар дауам итһен ине.
Ғәлиә ХӘЛИМОВА,
Яугилде мәктәбенең
6-сы класс уҡыусыһы.
Яугилде мәктәбенең
6-сы класс уҡыусыһы.
Бала саҡтың иң сағыу мәле баҡсала үтә
01 июня 2013 йыл | Мәғариф
Бөгөнгө көндә районда юридик статусҡа эйә 4 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы; 10 балалар баҡсаһы, 18 мәктәпкәсә төркөмдәр, мәктәптәрҙең структур подразделениеһы булған 6 ҡыҫҡа көн төркөмдәре һәм 5 башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы эшләй.
Йәйге ял: хәтирәләргә бай, файҙалы үтһен
01 июня 2013 йыл | Мәғариф
Районда балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең йәйге ялын ойоштороуға, һаулығын нығытыуға һәм теләгәндәрҙе йәйге осорҙа эш менән тәьмин итеүгә ҙур иғтибар бирелә. Йәйге ял мәсьәләһен хәл итеү менән мәғариф, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау бүлектәре, Халыҡ мәшғүллеге үҙәге, Йәштәр эштәре, спорт һәм туризм секторы һ.б. шөғөлләнә. Улар балаларҙың ялын ойоштороуға бүленгән аҡсаны маҡсатҡа ярашлы файҙаланыу юлдарын эҙләп табырға тырыша.
Районда уҡыусыларҙың йәйге ялы нисек ойошторолоуы хаҡында һөйләүен һорап мәғариф бүлеге начальнигы Шамил Насибулла улы ХӘБИБУЛЛИНға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
Районда уҡыусыларҙың йәйге ялы нисек ойошторолоуы хаҡында һөйләүен һорап мәғариф бүлеге начальнигы Шамил Насибулла улы ХӘБИБУЛЛИНға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
Һабантуйға рәхим итегеҙ!
01 июня 2013 йыл | Урындағы үҙидара
I. МАҠСАТЫ ҺӘМ БУРЫСТАРЫ. Һабантуйҙа спорт саралары милли һәм халыҡ спорт төрҙәрен үҫтереү, физик культура коллективтарының эшен яҡшыртыу, Башҡортостан халыҡтарының һәйбәт йолаларында тәрбиәләү һәм быуындар араһындағы бәйләнеште нығытыу маҡсатында уҙғарыла.


text:
Зирәклек Тәрбиәләү 365 Асҡыс Pro был һеҙҙең тиҙлеге пк оптималләштереү өсөн программа менән тәьмин итеү һәм бик яҡшы билдәле.Оптимизатор күп программала тәьмин бар, баҙарҙа арзан, ләкин зирәклек тәрбиәләү 365 Иң яҡшы профессиональ программалар менән тәьмин итеү ҡеүәтле баҙарҙың булыуы. Буласаҡ 2 түләүле һәм түләүһеҙ бер программа, һеҙ мөмкин скачать бушлай менән версия түләүле SoftKelo.
Зирәклек Тәрбиәләү 365 Pro Лицензияһы Скачать Бушлай Асҡысы тулы моделе-был заманса компьютер программаһы тәьмин файҙаланыуҙы оптималләштереү киң билдәле максималь. Кәрәкмәгән документ шыма һәм компьютерҙар менән тәьмин итеү был программаның төп реестры һеҙ.. Һеҙ эшләйһе һеҙ ноутбук ашыу инһәң, тыныс якта. Юғары тиҙлек һәм тиҙләнеш биреү өсөн ҡулайлаштырыуҙа һеҙҙең ноутбук альтернатива. Был наградалар-программа триумфы-уның шестеренка функциялы һәм күп функциялы, улар һеҙҙе тотоп өсөн PC максималь тиҙлек. Һәр бер һүҙ., һеҙ әйтергә мөмкин. Зирәклек Тәрбиәләү 365 Торрент Pro тәжрибәле табип һеҙҙең пк крэк. Һаулыҡ һаҡлау торошо һеҙҙең компьютер эсендә уның максималь.
Скачать Зирәклек Тәрбиәләү 365 Асҡыс Pro
Зирәклек Тәрбиәләү 365 Асҡыс Pro
Зирәклек Тәрбиәләү 365 Торрент әлеге ваҡытта күпселек ноутбук моделен оптималләштереү программаһы тулы көн киң ҡулланыуы билдәле.. Һеҙ был файл өсөн компьютерҙар һәм программалар иң төп реестры таҙартыу системаһы файҙаһыҙ.. Һеҙгә эшләүе уңайлы һәм өҫтәмә шәхси тормош үҙәрендәге п. Тиҙлек һәм тиҙләнеш биреү өсөн ҡулайлаштырыуҙа һеҙҙең компьютерҙың мөмкинлектәре ҙур. Был награда программа менән тәьмин итеү-уның мульти-функциональ мөмкинлектәрен һәм ҡорамалдар, компьютер тиҙлек тип хупланы максимумы була. Һәр бер һүҙҙе әйтеп булмай. Аҡыллы 365 - һеҙҙең ноутбук докторы. Ул дауам фитнес-һеҙҙең иң ҙур эштәр торошо эсендә ноутбуктан.
Шулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Кряк Anytoiso – Асҡыс Сериялы Cracked Скачать Бушлай + Код Теркәү
Был осраҡта, әгәр һеҙ используете һеҙҙең офиста компьютер йәки ноутбукҡа саҡта уларҙың аҡыллы эске һәм тиҙлеге бик түбән ҡарап. 365 тәжрибәле асҡыс сериялы’ы һеҙҙең өсөн юғары сифатлы һайлау. Бөтәһе бер клик, был’ы һеҙҙең ноутбук һәм дисктар ауырыраҡ йыйылған урындарҙа азат тиҙлекте арттырыу. Зирәклек Тәрбиәләү 365 Серийник Тураһында глобаль ҡабул быуын түбәһе. Был дөйөм оптимизирован тиҙлек ноутбук, һәм Windows диск реестры дефрагментировать, өҫтәүенә хеҙмәте һәм идара итеү процесында башлап ебәрҙе..
Зирәклек Тәрбиәләү 365 Төп Характеристика Pro:
- Таҙартыу ҡулланыу.
- Ситкә браузер шаблон буйынса теүәлләү..
- Бик ышаныслы һәм диктор оптималләштереү өсөн программа менән тәьмин итеү.
- Бөтә йорт ҡулланыу Windows хуплана машинаны эшләтеп ебәреү.
- Бетеү яҙып яраҡлы реестры Windows.
- Ҡул менән бушҡа таҙартыу һәм файлдар, скачать яҙыу.
- Аҡыллы тәрбиәләнеүселәр 365 ярыҡ донъяның иң яҡшы технологияларҙы тормошҡа ашырыу тураһында.
- Ноутбук һәм диск Windows оптимизирован тиҙлек реестры дефрагментировать.
- Аҡыллы тәрбиәләнеүселәр 365 сит якларға һеҙҙең шәхси тормош күҙҙәре менән компьютер плюс сериялы ачкычлары.
- Статистика аша ташланған булыуы мөмкин диск ала булдырмау Ластик 0.33 ваҡиға.
- Һеҙҙең бөтә компьютер экранына күрһәтеү мөһим факт машина.
- Һәм күп өҫтәмә.
Аҡыллы тәрбиәләү нисек ҡуйылған 365 Асҡыс Pro?
- Скачать туп-тулы һылтанма ҡуйыу менән бирелде..
- Һеҙҙең пк асыу көй.
- Басыгыз был төймәгә ҡуйҙы..
- Аҡыллы индереү законлы тәрбиәләү 365 Pro лицензияһы алыу өсөн асҡыс әүҙемләшеүен.
- Көтөгөз, уның әлегә билдәләнмәгән һәм тулыһынса активироваться.
- Аҡыллы тәрбиәләү тәжрибәһен ҡулланып башҡарылған 365 Бушлай профессиональ моделдәр тулы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 255
ФЛОКС (Phlox), фаягөл һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 50 төрө билдәле, Төньяҡ Америкала, себер Ф. — Евразияла (ш. уҡ һирәкләп Башҡортостанда осрай) таралған. Кәҫлектәр барлыҡҡа килтереүсе күп йыллыҡ төклө үлән. Һабағы күп һанлы, йәйелеүсән йәки күтәрелеүсән, бейеклеге 5—15 см. Япрағы сиратлы, ваҡ, ҡыяҡлы, осло, ситтәре оҙон төклө, остары бер аҙ һалынҡы; аҫҡылары тиҙ һулыусан. Сәскәһе хуш еҫле, эре, яңғыҙар, һабаҡ остарында урынлашҡан, тажы асыҡ алһыу, ҡайһы берҙә аҡ төҫтә, каса япраҡсаһынан ике тапҡыр оҙонораҡ. Июлдә сәскә ата. Емеше — овал ҡумта, июль аҙ.—авг. өлгөрә. Далала, ҡоро болондарҙа, ташлы битләүҙәрҙә үҫә; һирәкләп Әбйәлил, Баймаҡ, Дәүләкән (Асылыкүл тирә‑яғы), Дыуан (Таҙтүбә тауы) һәм Учалы р‑ндарында осрай. Ф. күп төрҙәре — декоратив үҫемлектәр. Республикала йәшелләндереүҙә һәм ҡырҡып алыу өсөн Друммонд Ф., һепертке Ф. һәм беҙ рәүешле Ф. күп сорттары ҡулланыла. Реликт себер Ф. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Өфөлә «Перспектива-2011» инвестицион идеялар һәм проекттар конкурсы еңеүселәре тәбрикләнәсәк
Өфө хакимиәтендә «Перспектива-2011» беренсе ҡала инвестицион идеялар һәм проекттар конкурсына йомғаҡ яһалды. Ҡала халҡының тормошон яҡшыртыуға һәм Өфөнө социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереүгә йүнәлтелгән перспективалы инвестицион идеяларҙы һәм проекттарҙы асыҡлау бәйгенең төп маҡсаты булып торҙо.
Конкурс комиссияһына йәмғеһе 12 эш тәҡдим ителде, уларҙан алты идея һәм проект еңеүсе тип табылды.
Өфө хакимиәтенең тышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурста еңеүселәр тураһында мәғлүмәт рус һәм инглиз телдәрендә Өфө ҡалаһы ҡала округының инвестицион паспорты — «Инвестор атласы»на индереләсәк. Бәйгелә еңеүселәргә потенциаль инвесторҙар менән бәйләнеш булдырыуҙа һәр яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк.
Еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһы 21 февралдә 17.30 сәғәттә Өфө хакимиәтенең ултырыштар залында үтәсәк.


text:
Япон теле
Япон теле (үҙ атамаһы 日本語, ниһонго) — япондарҙың теле, Японияның рәсми[1] дәүләт теле. 140 миллионға яҡын кеше япон телендә ирекле аралаша, 125 млн. кеше өсөн ул туған тел (донъяла 9-сы урын).
Башҡа телдәр араһында япон теленең аналогы юҡ, иң яҡын булыу сәбәпле уны Алтай телдәренә индерәләр.
Япон теле — идеография һәм ижек фонографияһын берләштергән оригинал яҙыулы агглютинатив тел.
Таралыу географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Япон теллеләрҙең күпселеге Япон архипелагында йәшәй. Элек Япония яулаған ерҙәрҙә лә япон теле ҡулланыла (Корея, Тайвань, Ҡытай өлөшө). Төньяҡ һәм Көньяҡ Америкала япон эмигранттары әлеге телдә аралаша. Шулай уҡ телде Азия һәм Океанлыҡ мәктәптәрендә өйрәнәләр.
Аниме тип аталған жанр тәҫъирендә бөтөн донъяла япон теле ҙур популярлыҡ яулай һәм әүҙем өйрәнелә.
Диалекттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Японияның географик үҙенсәлектәре сәбәпле, япон теленең тиҫтәләп диалекты бар. Улар һүҙлек составы, морфология, ҡайһы бер осраҡтарҙа һөйләм буйынса айырыла. Иң киң таралған диалекттар араһында ҡансай-бен (関西弁), тохоку-бен (東北弁) һәм канто-бен (関東弁) кеүек диалекттарын атап була.
Һәр япон кешеһе төп япон телен белә, ләкин төрлө диалект вәкилдәре бер-береһен аңламауы мөмкин.
Яҙыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һөйләшеүселәр һаны буйынса телдәр исемлеге
- Телдәрҙең Интернетта ҡулланылышы
- Киң таралған телдәр исемлеге
- Алтай телдәре
- Япония
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Японияла дәүләт теле статусы Конституцияла, ҡанундарҙа теркәлмәгән
Һылтамалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Русса-японса, японса-русса онлайн һүҙлек (рус.)
- Япон теле дәрестәре (рус.)
- Японсылар өсөн файҙалы һылтамалар йыйынтығы (рус.)


text:
Үрсеү
Үрсеү — барлыҡ тере организмдарҙың үҙҙәренә оҡшаш заттарҙы барлыҡҡа килтереү һәләтлеге. Төр эсендәге заттар һанын арттырыу, нәҫелде һәм тормошто дауам итеү үҙенсәлеге.
Ике төп үрсеү төрө бар: енесле һәм енесһеҙ үрсеү. Күҙәнәкле организмдар өсөн үрсеү нигеҙе булып күҙәнәк бүленеүе тора[1].
Үрсеү — тере организмдарҙың характерлы үҙенсәлеге. Енесһеҙ һәм енси үрсеү була. Енесһеҙ үрсеүҙә бер генә зат ҡатнаша. Был осраҡта яңы организм инә организмдың тулы күсермәһе (клон) була. Сөнки, үҫеш бер үк биологик программа — генотип аша бара. Йәғни, бала зат әсәһенең копияһы була. Енесһеҙ үрсеү формалары: күҙәнәктәр бүленеү, бөрөләнеү, споралар яһалыу, вегетатив үрсеү.
Йөкмәткеһе
Енесһеҙ үрсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Енесһеҙ үрсеүҙә бер генә организм ҡатнаша, йәғни, яңы затҡа башланғысты инә организм ғына бирә. Атай организмы ҡатнашмай. Был үрсеүҙең нигеҙендә митоз процесы ята(һирәк осраҡта — амитоз). Шуға ла, был ысул менән үрсегәндә бала организм әсәһенең күсермәһе (клон) булып тора. Шулай уҡ, бер инә заттан яралған барлыҡ нәҫел үҙ-ара һәм инә организм менән бер-иш була.
Күҙәнәктәр бүленеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бүленеү — енесһеҙ үрсеүҙең иң ябай формаһы. Был бер күҙәнәкле микроорганизмдарға хас. Бүленгән ваҡытта күҙәнәк ике бер төрлө киҫәккә айырыла. Бүленеү процессы төштән башлана, ул һуҙыла, оҙонса формаға керә һәм бүленә. Ике яңы төш барлыҡҡа килә, улар бер-береһенән йыраҡлашалар. Цитоплазмала бүлге яһала, ул аҡрынлар тәрәнәйә һәм ике йәш организм барлыҡҡа килә.
Амито́з, йәки күҙәнәктең туранан-тура бүленеүе (от грек. a — кире ҡағыу һәм грек. uίtoς — «еп, сүс») — күҙәнәктәрҙең хромосомалар яһамайынса туранан-тура бүленеп үрсеүе[2]. Күҙәнәктең икегә бүленеү ысулы менән амёбалар, эвгленалар, инфузориялар үрсей. Инә күҙәнәк туҡланыуҙан туҡтай, кәрәкмәгән йәшәү продукттарынан арына, һуҙыла башлай. Тәүҙә төш бүленә. Күҙәнәк оҙоная һәм уртаға бүленә.
Мито́з (грек. uιtoς — еп, сүс) — хромосомаларҙың икеләтә артыуынан һуң күҙәнәктәрҙең тигеҙ бүленеүе [3]; күҙәнәк бүленешенең төп формаһы; асылы хромосомдарҙың бүленгән күҙәнәктәрҙә тигеҙ бүленеп урынлашыуынан тора[4].
Митоздың биологик әһәмәте – хромосомаларҙы бала күҙәнәктәргә тигеҙ бүлеү һәм күҙәнәктәрҙең генетик әүерелешһеҙ үҫешен тәьмин итеү [5].
Мейо́з (грек. meiosis — кәмеү) йәки редукцион бүленеү —эукариот күҙәнәк ядроһындағы хромосомалар һанын ике тапҡырға кәметеүҙе тәьмин итеүсе бүленеш. Редукцион һәм эквацион этапта башҡарыла. Мейозды гаметогенез менән бутамаҫҡа, гаметогенез — үҫемлектең енес күҙәнәге үҫеү стадияһы.
Спораларҙан үрсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәбиғәттә енесһеҙ үрсеү формаһы — спораларҙан үрсеү киң таралған. Спора – тығыҙ тышсалы енесһеҙ үрсеү күҙәнеге. Споралар оҙак ваҡыт тынлыҡ хәләтендә була алалар. Ошо торошта улар тирә-яҡтыҡ уңайһыҙ шарттарын (һалҡынды, эҫене, ҡоролоҡто, артыҡ дымлылыҡты) үткәреп еберәләр. Уңайлы шарттар булыу менән споралар шыталар, бүленәләр һәм яңы заттар барлыҡҡа килтерәләр. Был юл менән күп күҙәнәкле һыу үҫемдәре, абаға һымаҡтар, юғары төҙөлөшлө бешмәктәр үрсей.
Вегетатив үрсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Вегетатив үрсеү — тамырҙан, һабаҡтан һәм япраҡтан енесһеҙ үрсеү тибы. Был юл менән һыу үҫемлектәре, бәшмәктәр һәм ҡайһы бер юғары төҙөлөшлө үҫемлектәр үрсей.
Вегетатив үрсеү нигеҙендә регенерацияға оҡшаған процесстар ята.
Регенерацияға һәләте булмаған хайуандарҙың (өйрөлмәктәр, нематодалар, ҡыҫалалар) вегетатив үрсеүгә һәләте юҡ. Ә регенерацияға һәләтле хайуандарҙың (балдаҡлы селәүсендәр, гидроидтар, яҫы селәүсендәр, энәтирелеләр) тәне киҫәктәргә бүленһә лә, һәр береһе үҙҙәрен «төҙөп» тулыландыра һәм яңы хайуанға әүерелә.
Бөрөләнеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хайуандарҙың, үҫемлектәрҙең һәм бәшмәктәрҙең енесһеҙ үрсеү тибы.
Яңы зат әсә организмындағы ҡалҡыу урын — бөрөнән барлыҡҡа килә. Бөрөләнеү ысулы менән үрсеү күп кенә бәшмәктәргә, мүктәргә, болоттарға, эсәк ҡыуышлыларға хас. Ҡайһы бер хайуандарҙа бөрөләнеп үрсеү аҙағына тиклем барып етмәй, йәш заттар әсә организмы менән тоташҡан хәлдә ҡала. Күп осраҡта колониялар барлыҡҡа килә.
Енесле үрсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Енси үрсеүҙә махсус енес күҙәнәктәре — галеталар барлыҡҡа килтереүсе ике зат ҡатнаша. Яңы организм яралыу өсөн сперматозоидтың күкәй күҙәнәк менән ҡушылыуы кәрәк. Күкәй күҙәнәк менән бер генә сперматозоид ҡушыла. Енес күҙәнәктәренең ҡушылыу процессы аталану тип атала. Аталанған күкәй күҙәнәк зигота тип атала.
Һөйрәлеүселәр, ҡоштар һәм һөтимәрҙәрҙә эске аталаныу була. Инә организмдың инә күҙәнәктәре енес юлдарында аталандыралар. Һөйрәлеүселәр һәм ҡоштар аталандырылған йомортҡа һалыу юлы менән үрсейҙәр.
Һөтимәрҙәрҙе аталаныу башҡарылғас, яралғы инә заттың аналығында үҫешә. Тулыһынса формалашҡас ҡына бала донъяға килә. Инә баланы махсус биҙҙере етештергән һөт имеҙеп үҫтерә.
Үҫемлектәргә, барлыҡ тере организмдар кеүек, енси үрсеү характерлы. Күпселек үҫемлектәрҙә енси һәм енесһеҙ үрсеү сиратлаша. Сәскәле үҫемлектәрҙә икеләтә аталаныу нәтижәһендә аталанған күкәй күҙәнәктән — яралғы, үҙәк күҙәнәктән эндосперм барлыҡҡа килә.
Орлоҡ ул — орлоҡло үҫемлектәрҙең енси юл менән үрсеү һәм таралыу органы. Орлоҡтар шытыу өсөн һыу, һауа һәм билдәле бер температура кәрәк. Шытҡанда яралғы һәм шытым запас туҡлыҡлы матдәләр менән туҡланалар. Орлоҡ шытҡанда орлоҡ өлөштәре ер өҫтөнә сығып үҫергә йәки тупраҡта ҡалып үҫергә мөмкин.
Индивидуаль үҫеш аталаныуҙан һәм зигота яралыуҙан башлана. Яралғы үҫешендә бүлгеләнеү, бластула, гастула һәм нейрула стадиялары бар. Туры һәм туры булмаған үҫеш була.
Гермафродитизм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гермафродитизм — бер үк организмда ата һәм әсә енес ағзалары булыу [6]. Селәүсендәр араһында гермофродидтар күп. Урарҙың организмында инә енес ағзалары ла, ата енес ағзалары ла була. Инә һәм ата енес ағзалары төлө ваҡытта өлгөргән осораҡта аталанау башҡа селәүсендәр менән аралаш башҡарыла. Әгәр ике төрлө енес күҙәнеҡтәре бер үк ваҡытта өлгөрһә, йомортҡа күҙәнәктәр шул уҡ организмдың сперматозоидтары менән аталана.
Партеногенез[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Партеногенез — күп кенә бөжәктәрҙә, ҡыҫала һымаҡтарҙа, ылымыҡтарҙа һәм бәшмәктәрҙә инә енес күҙәнәктәрҙең аталаныуҙан башҡа үрсеүҙәре [7]; йомортҡа күҙәнәгенең аталанмайынса үрсеүе [8]. Апомиксис үҫемлектәрҙең енесһеҙ үрсеүенең төрлө ысулдары [9]. Партеногенез — йомортҡа күҙәнәктең, енсһеҙ үрсеүҙәге кеүек, аталанмайынса үрсеү төрө. Был осраҡта енсеһеҙ үрсеүҙәге кеүек, генетик мәғлүмәт алышыу булмай. Үҫемлектәрҙә был процесс апомиксис тип атала.
Партеногенез кеблә, һыу бөрсәләре, кәҫәрткеләр, ҡайһы бер балыҡтар һәм хайуандарҙа булыуы билдәле[10].
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Үрсеү: тематик медиа-файлдар
- Үрсеү — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Үрсеү — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- ↑ Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)
- ↑ Русско-башкирский словарь сельскохозяйственных терминов (Ф.С.Мурзакаев, 2001)
- ↑ Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)
- ↑ Биологический энциклопедический словарь / Гл. редактор Гиляров М. С. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — 831 б. — 100 000 экз.
- ↑ Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)
- ↑ Русско-башкирский словарь сельскохозяйственных терминов (Ф.С.Мурзакаев, 2001)
- ↑ Русско-башкирский словарь сельскохозяйственных терминов (Ф.С.Мурзакаев, 2001)
- ↑ Асланян, Солдатова, 2010, с. 17-19


text:
- Подробности
- Просмотров: 209
УШАРЛАҠ, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. Ишембай һәм Бөрйән р‑ндары буйлап Үрек һәм Нөгөш йй. араһында субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо яҡынса 16 км, киңлеге 4—5 км, абс. бейеклеге 706 м (Шүрәлеҡасҡан тауы). Бейеклектәре 509—706 м еткән түбәләре бар. Рельефы даими һыу ағымы булған уйһыулыҡтар м‑н ҡатмарланған, көньяҡ битләүҙәре текә, төньяғы — һөҙәк, таш ишелмәләре бар. Инйәр свитаһының терриген ултырмаларынан, өҫкө рифейҙың минйәр свитаһы карбонаттарынан, вендҡа ҡараған әшә свитаһының аркозлы ҡомташтарынан ғибәрәт. У. итәгендә Үрек һәм Нөгөш йй. ҡушылдыҡтары башлана. Ландшафы һоро урман тау тупрағындағы йомшаҡ һәм киң япраҡлы урмандарҙан тора. Башҡорт ҡурсаулығы терр‑яһында урынлашҡан.
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Free Paypal Money Adder Online – Legit Working Tool 2018
Contents
Free Paypal Money Adder Online – Legit Working Tool 2018
The Free Paypal Money Adder will give you real money that you can use by simply adding this money to your Paypal account. Был бик файҙалы булды генератор коралы мөмкин кеше өсөн, йыш ҡына интернет ҡулланыу, сөнки ул иң хәүефһеҙ ысулы тәҡдим итә, һатып алыу мөмкинлегенә эйә булыр өсөн интернетта.. Был өҫтәмә булғанда, ысынлап та бөйөк әйбер, бигерәк тә кешеләр өсөн, күп эшләргә һәм улар үҙ иҫәбенә һатып алынған. аша cystic fibrosis . Бер нисә тапҡыр булып, һатып ҡасан һезгә кәрәк нәмә онлайн, әммә, Cystic fibrosis етерлек аҡса һеҙҙең аккаунт юҡ, был хәл булмаһын өсөн пункт баҫып алына, һуңыраҡ ҡарағанда был бик элек. Сумматор сумма аҡса юлларға мөмкинлек бирә һезгә аҡса кәрәк һеҙ уларға, өҫтәп һеҙҙең өсөн иҫәбенә cystic fibrosis , һеҙ шулай эшләй алмайһығыҙмы ни һатырға, һатып алырға кәрәк һезгә. Һеҙ ябай ғына сумма аҡса индергән, улар һеҙ генератор кәрәк., һәм шунда уҡ ҡулланырға был саҡта һеҙ аҡса ала , әммә, һеҙ тейеш, инанырға, һеҙ был версия яңырта онлайн-cystic fibrosis. коралы, сөнки был версияның бик күп булған иҫке бикләп, йәки күберәк эшләргә тейеш түгел, уларҙың образы . Был мөһим, күңеленең, һеҙ дөрөҫ баҫ, сөнки һеҙ алмайсы был һеҙгә өҫтәп аҡса иҫәбенә уңышлы.
Does Free Paypal Money Generator Really Work?
Ысынлап та булған йәки cystic fibrosis мәсьәләләре буйынса бушлай онлайн генератор эшләй суммар әгәр аҡса юҡ. Сөнки кешенең күп булыуы, кеше түгел,’т һынап ҡарарға, нимә һөйләп, нимә эшләргә-был һәм ҡушымта ла был лохотрон. Әммә, there are several other individuals who have used the Paypal money App and have said that it absolutely works. Унда нисә кеше булыуы, ул үҙенең шәхси тәжрибәһе кәңәш һәм уларҙан башҡа был өҫтәмә тәҡдим, тип, һуң, нисек, уларҙың был ҡушымтаны файҙаланыу, улар булырға быға ғәжәпләндем, бәхетле һәм ҡәнәғәт, шуның менән, үҙ иҫәбенә уларҙың суммаһы аҡса өсөн өдату-ның тикшерелгәндән һуң, улар теләгән, һәм улар табалар, тип уларҙың иҫәбенә барлыҡҡа килеүенә теүәл сумма cystic fibrosis.. Ул күп булһа, кем әйтер, был үҙ тормошон тулыһынса үҙгәртергә ҡушымта , һәм был, шул тиклем оҙаҡ, шул тиклем һеҙ был өҫтәмә дөрөҫ файҙаланып, аҡса алыуы еңел булһын өсөн, улар һеҙгә кәрәк. Әммә, әгәр һеҙ чувствуй, был кәрәк һеҙ’т ҡулланырға, уның, һеҙ, моғайын, барҙыр үҙ суждения, шулай итеп, һеҙ аласыз яһарға үҙенең саҡыра.
БАСЫГЫЗ БЫНДА ӨСӨН, КИЛӘСӘК!
Һығымта
Һығымта., гадюка cystic fibrosis аҡса инде, тип әйтергә була аҡсаны үҙ иҫәбенә өҫтәне кәрәк генераторҙары ҡулланыла cystic fibrosis был яҡшы, шулай булһа, ҡуллана аласыз, уның. Һеҙ был мөмкинлек бирә һезгә онлайн аҡсаны тауар һатып алыуға ҡуллана тейеш, тип, һеҙ, теләп һатырға йәки мохтаждарға. Хәйер, улар кеше күп, тине ул, тип өҫтәмә булған йәки ялға был лохотрон, был-һәр саҡ мөһим, күңелдәр, һеҙгә тейешле тикшеренеүҙәр башҡарҙы, окунаться. кереткәнсе ҡабул итер инем,-тип дентының алдында барған кеүек булды ул.. Ауыҙ теләсә ниндәй башҡа әйберҙәрҙе нисек һәм яңы булыуы менән, . Фрзэ аҡса cystic fibrosis мөмкин буласаҡ әйберләр иң яҡшы һеҙҙең өсөн, һынар өсөн, шулай итеп, әгәр һеҙ аҡсаны алыу менән ҡыҙыҡһына.. Кешеләр бик күп һорауҙар бирә кеүек cystic fibrosis менән аҡса эшләргә мөмкин.. Cystic fibrosis-түләү системаһы, рәт-рәт кеүек идеалдар, әммә cystic fibrosis менән, бәлки, һеҙ башҡа хужаһы иҫәбенән алынған һәм түләүгә счет асыла . Һеҙ банк иҫәбенә күсерә ала Баланс, төрлө түләүҙәр өсөн ҡулланылмай йәки веб интернет-магазин.
Халыҡ-ара кимәлдә эшләүсе cystic fibrosis, был компанияларҙың бөтә донъя буйынса интернет мөмкинлектәренә һәм шәхси кешенән аҡса алыуы еңел түгел. Сайтта күп булып, түләүҙәрен үҙ ағзалары улар аша cystic fibrosis, мәҫәлән, сайттың, улар һеҙ был битендә таба алаһығыҙ.
Шулай уҡ ҙур халыҡ-ара партнерлыҡ селтәрен компанияһының реклама ҡулланыуға һәм уның, парковка индергән айырым хеҙмәте һәм партнерҙар һәм программалар бик күп, larger corporates домен. Шулай уҡ Нидерландтар менән бер..
Иң аңлайышлы һәм баҙарҙа һатып аҡса эшләү ысулы береһе менән eBay иҫәбенән түләү системаһы cystic fibrosis. Ҡасан cystic fibrosis.-популяр сайтында йәки түләү системаһын төҙөү өсөн аукционда ebay сифаты., шулай уҡ хәүефһеҙ ысулдарҙы ҡулланыу баҙары һәм әлеге ваҡытта нисек хисаплашырбыҙ. Хәҙер майҙансыҡ eBay компанияһы өлөшө булып тора..
Бынан тыш, күптәр америка компанияһының реклама урынлаштырыу өсөн түләү вебмастер. Клик өсөн түләй ала Вебмастер, тәьҫораттар., лидерлыҡ өсөн йәки һатып өсөн. Традиция, был компанияның һәр ваҡыт аша cystic fibrosis түләргә, әммә шулай булыуы бик мөмкин iban менән эшләгән был код аша.
Ирекле Аҡса Һалып Баланс Cystic Fibrosis
Һеҙгә һәм һеҙҙең сайты аша cystic fibrosis бере үрҙә, эш бөтмәйенсә ҡатнашты.? Ә һеҙ, һис шикһеҙ, һеҙҙең банк иҫәбенә аҡса күсерә ала, әммә башҡа ысулы ла булып, күңеленең, һеҙ генерировать күберәк килем баланстарынан ярҙамында инвестициялау киләсәгеңдең..
Һеҙ аласаһы һеҙҙең иҫәбенә менән онлайн-сервис, домендар исемдәре кеүек һәм веб-хостинг. Һеҙ был сайтта һеҙ ярҙам итеү буйынса үҙ сайтын булдырыу ағзаһы булып тора.. Шуның өсөн, һеҙҙең килеүселәр йәлеп һуңынан сайты, һеҙ аласаһы һеҙҙең реклама урындары һатып менән баланс cystic fibrosis .
Яңыртыу
Ҡайһы бер сайттар яңыртыу мөмкинлеге тәҡдим үҙенең аккаунты. Һеҙ бында билдәле бер сумма түләп, ә һеҙгә алмашҡа колхозсы иҫәбенә премиум-класс менән өҫтәмә өҫтөнлөктәре күп. Ғәҙәттән, тик мәңгегә түгел,, был мөмкин означает, һеҙ күберәк эшләргә, һәм ҡайһы берҙәре һеҙгә шулай уҡ реклама бушлай алыу мөмкинлеге . Цэрийға һәр саҡ яҡшы булды, һеҙ яңыртырға тиклем хәл итә ала.
Һорау алыу һәм аҡса эшләү онлайн
Электрон почта адресы буйынса электрон почта, Әммә әлегә’т аҡса купюраларын һәр йортта тәҙрәләр һәм а. өлөшө., был һеҙҙең менән түләй ала. Һөҙөмтәлә аша cystic fibrosis., был’ғәҙәти ҡулланырға мөмкин., был осраҡлы хәл, электрон почта адресын, әгәр һеҙ менән аҡса эшләп ала инек онлайн-һорауҙар, ул һәм уның түләй ала.
Интернет ғына ала йәки аҡса һалынған., сөнки күпселек интернет-магазин аша cystic fibrosis түләүҙәр ҡабул итә.. Банк үҙ иҫәбенә уны үҙ иҫәбенә аҡса күсереү менән cystic fibrosis.
Банкта махсус счет иҫәбенә генә мөмкин. cystic fibrosis.
Cystic fibrosis счет-был ябай ғына банк иҫәбенә.. Тимәк, кемдер, бер кем теләгән башларға ине., өҫтәүенә тикшереү., һәр хәлдә, уның өсөн аҡса килтереүсе наличные испорченный һәм ҡасан һорауына яуап була йорт йәмәғәт фекере.. Ғөмүмән,, шуфа юлларға мөмкин.. Cystic fibrosis.’ ' s һәм шулай уҡ үҙенең клиенттарына яңы яһамаясағын иҫбатларға тейеш, сөнки ул - кеше, ул, тип раҫлай. Ул аккаунт верифицировать.
Бәхет, был ябай. Ваҡытының күп өлөшөн, Бик ҙур булмаған күләмдә бирелә cystic fibrosis., әйтергә центры, был шәхес’нормаль иҫәбенә банк, иҫәп яҙмаһы аса торған яңы cystic fibrosis . Транспорт ниәте нисек кодты сигнализироваться. Әлеге ваҡытта был код аша cystic fibrosis бер онлайн аҡса эшләргә була. , был бизнес-сайт. Ул’түләүле һәм түләүһеҙ ҡулланырға мөмкин, уны законлаштырыуҙағы анкетаға яуап хәҙерге ваҡытта етди ҡарай..
Интернетта аҡса эшләй., бушҡа аҡса урындағы кимәлдә
Әгәр һеҙҙең менән фекер алышыу һорау интернетта аҡса эшләү һәм һеҙгә ҡарап, әгәр һеҙ ҡатнашты, рәхим итегеҙ, булығыз, тип ышана email һүҙ менән, ул һеҙ’ве менән хәл комментарийлы уҡыу менән тап һеҙҙең адрес cystic fibrosis . Альтернатива сифатында., төбәк иҫәбенә индерә һәм өҫтәмә, уларҙың һеҙҙең электрон почта адресы системаға тоташыу cystic fibrosis..
Интернетта аҡса эшләй. – магазин мөйөшөндә өсөн аҡса инвестицияланған., йыш ҡына шулай эшләй менән cystic fibrosis. Бигерәк тә ҙур ҡалаларҙа., электрон түләүҙәр алыусылар һаны артыу менән бергә магазин һәм кафеларҙы кошо. Аҡса ебәреү өсөн шулай уҡ бөтә донъя cystic fibrosis йәки туғандарының береһе буйынса ғына файҙалы булыу мөмкин. Был секунд өлөшө бөтөнләй бушлай.. Шулай итеп, шылтыратыу менән аҡса эшләү күпкә рәхәтерәк, һеҙ нисек шул ғына премия бирә, был яҡшы кем файҙалана аласаҡ.
“Сөнки мин был генератор ярҙам менән аҡса эшләү өсөн байтаҡ аҡса законлы рәүештә тормошҡа cystic fibrosis 2018, әммә бар хыялдарын, һатып алырға тейеш булған яңы Мерседес. Мин беләм, был-бик ҡәҙерле була, һәм мин’оҙаҡ рә төҙөкләндереү йылдарына тура. Әммә, бының менән мин яҡшыраҡ булам,. Бит, был төш булған, һәм һеҙ ябай мөмкин’т яһарға йәки ике көн һеҙҙең хыялдар аша төплө итеп.. Ярай, был нечто, тип мин уйланым шул ваҡыт.…
Бер нисә йыл, финанс кризисы башлана. Был декабрь 2007, өҫкә һикереп хаҡы, паника кеше булған.. Одержать мин эшемде юғалтыуҙан булды, шулай итеп, мин нисек эшләүен дауам ғәҙәттә, ябай…
Әммә, 3 айҙан ашыу ваҡыт үтте., ә мин бында магазин бала эшләп йөрөй банкрот булған, бына мин булам, эше лә юҡ, бер килем сығанағы, минең атай-әсәйем ғүмер’ экономия.
Был ваҡытта бик моңһоу булды.. Мин һәр интернет мөмкинлектәрен эштәр отчаянное эзләй., әммә ике айҙан һуң, ғөмүмән, бер ниндәй ҙә һөҙөмтәһе булманы.
Үткән аҙнала тағы ике, һәм йыйылған бөтә өмөт ҡалдыр миңә, һуңынан шунда уҡ миңә ҡарап веб-биттәр. Был тарих тураһында йәш кеше битараф, ул зарабатывать $5,000 был ҡушымта ярҙамында онлайн, беҙ эшләй, үҙе алдындағы компьютерҙа, хатта өйөнән дә сыҡмай, уның йәшәгән.!” – Аноним
Иҫбат


text:
Наши новости
Опрос
Как Вы оцениваете работу филармонии?
Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова
Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова посвящен 100-летию Республики Башкортостан
С 12 по 14 ноября 2018 года в городе Уфе на базе Башкирской государственной филармонии им. Х.Ахметова проводится Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова.
Абонементы
Всероссийский старт продажи абонементов
ЭЛЕКТРОННЫЕ БИЛЕТЫ
Продажа билетов онлайн
Получить всю информацию о наличии и стоимости билетов теперь легко: не выходя из дома, с мобильных устройств, подключенных к сети Интернет.
Наш репертуар
Сентябрь-Октябрь 2018
Наши партнеры
2018 - Год Семьи
2018 год объявлен в Башкортостане Годом семьи
Новости ⇒ Ташкентта – Башҡорт мәҙәниәте байрамы.
Ташкентта – Башҡорт мәҙәниәте байрамы.
Автор: Л. АБДУЛЛИНА / "Башҡортостан" гәзите.
Дата: 26.11.2014
Мәҙәниәт йылы уңайынан 22 ноябрҙә Үзбәкстан Республикаһының баш ҡалаһы Ташкентта Башҡорт мәҙәниәте фестивале үтте. Ерлектәге милләттәштәребеҙ көтөп алған сарала Рәсәйҙең Үзбәкстандағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Владимир Тюрденев, Үзбәкстандың интернациональ мәҙәни үҙәге директоры Насриддин Мөхәммәҙиев, Ташкенттың З. Вәлиди исемендәге башҡорт ижтимағи мәҙәни үҙәге рәйесе Илшат Хәсәнов, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары ҡатнашты.
Тыуған төйәгенән йылы мөнәсәбәт, яҡшы һүҙ көтөп торған милләттәштәребеҙ Ташкент дәүләт музыкаль комедия театрындағы рухи, мәҙәни сарала осрашты. Башҡорт халҡының асылын сағылдырған күргәҙмә, йола буйынса мәртәбәле ҡунаҡтарҙы икмәк-тоҙ, бауырһаҡ менән ҡаршы алыу, йыр-моң аша аралашыу – былар барыһы ла байрамдың күрке булды.
Үзбәкстан еренән репортажды киләһе һандарҙа уҡырһығыҙ.
Л. АБДУЛЛИНА / "Башҡортостан" гәзите.


text:
- Подробности
- Просмотров: 242
ТОНЙОҠУҠҠА АРНАЛҒАН ТАШЪЯҘМА, боронғо төрки әҙәбиәт әҫәре. Көнсығыш төрки ҡағанатының 3 ҡағаны — Илтереш, Ҡапаған һәм Билгенең (ҡара: Билге ҡағанға арналған ташъяҙма) кәңәшсеһе, ышаныслы кешеһе һәм ғәскәр башлығы Тонйоҡуҡ хөрмәтенә төҙөлгән ерләү комплексындағы тура мөйөшлө 2 таш бағанаға соҡоп яҙылған эпитафия. Улан‑Баторҙан көньяҡ‑көнсығышҡа табан 65 км алыҫлыҡта Селенга й. уң ярындағы Баин‑Цокто төбәгендә урынлашҡан. 1897 й. Е.Н.Клеменц тарафынан табыла, 1899 й. В.В.Радлов тарафынан дешифровкалана һәм баҫтырып сығарыла. Әҫәр орхон‑йәнәсәй ҡомартҡылары телендә яҙылған, 730—731 йй. ҡарай. Тонйоҡуҡ үҙе автор тип фараз ителә. Текста Күлтәгингә һәм Билге ҡағанға арналған ташъяҙмаларҙағы ш. уҡ хәл-ваҡиғалар һүрәтләнә, әммә төп иғтибар Тонйоҡуҡтың дәүләт алдындағы ҡаҙаныштарына бүленә.
Әҙәб.: М а л о в С.Е. Памятники древнетюркской письменности. М.; Л., 1951; С т е б л е в а И.В. Поэзия тюрков VI—VIII веков. М., 1965.
М.Х.Иҙелбаев
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
- Подробности
- Просмотров: 540
БАЛЛЫ ҮҪЕМЛЕКТӘР, сәскәләренән бал ҡорттары нектар һәм һеркә йыйған үҫемлек төрҙәре. Бал ҡорттары нектарҙарынан — бал, һеркәләренән һитә эшләй. Нектарҙы сәскәләрҙең таждарында, каса япрағында, сәскә төбөндә, емшән ситендә, һирәгерәк вегетатив ағзаларҙа (япраҡ ҡолаҡсынында, сәскә яны япрағында һ.б.) урынлашҡан нектарниктар бүлеп сығара. Сәскә бүлеп сығарған нектарҙың миҡдары үҫемлек төрөнә (йүкә, уймаҡ сәскә, ҡыҫыр сәскә, ҡыңғырау сәскә, үрмәғыуаҡ сәскәләрендә күп), сәскә үҫеше фазаһына (һеркәлек һәм емешлектәр үҫеше ваҡытында иң күбе) һәм үҫеү шарттарына (ҡоролоҡ һәм ямғырлы һауа торошо булғанда нектар продуктлылығы кәмей) һ.б. бәйле. 1 га тотош ултыртылған ағастарға күсереп иҫәпләгәндә, иң күп бал биреүсәнлек йүкәлә (1000 кг тиклем), боланутта (350‑гә тиклем), ҡандала үләнендә, йылан көпшәһендә (яҡынса 300), йылҡы борсағында (90—400). Б.ү. ботаник, хужалыҡ һ.б. билдәләр б‑са классификациялана. Систематик билдәгә нигеҙләнгән ботаник классификация б‑са Б.ү. өлөшө юғары (астра һымаҡтар, ирен һымаҡтар, ҡуҙаҡлылар һ.б.) һәм түбән (күрән һымаҡтар, ҡыяҡлылар һ.б. ел ярҙамында һеркәләнеүсе үҫемлектәр) булған ғаиләләр айырыла. Хужалыҡ билдәләре б‑са культуралы үҫемлектәр араһында баҫыу (клевер, ҡарабойҙай һ.б.), емеш-еләк (алмағас, ҡурай еләге һ.б.), йәшелсә һәм баҡса (ташҡабаҡ, һуған һ.б.), баҫыу һаҡлағыс урман һыҙаты һәм парк (саған, селек һ.б.) һ.б. Б.ү. айырыла. Ҡырағай Б.ү. араһында урман (боланут, шыма ҡурай һ.б.), болон (кәрешкә, суҡмарбаш һ.б.), дала (ҡанүлән, майсыбыҡ һ.б.), рудераль (арыҫлан ҡойроғо, бәпембә, йылан көпшәһе һ.б.) Б.ү. айырыла. Сәскә атыу ваҡыты б‑са: яҙғы, төп йәйге, һуң йәйге һәм көҙгө дауам итеүсе. БР‑ҙа 50‑нән ашыу яҙғы Б.ү. (күп ҡыуаҡтар — күп миҡдарҙа һеркә барлыҡҡа килтереүсе 10‑дан ашыу тал төрө, айыу баланы, ҡарағат төрҙәре һәм күп йыллыҡ үләндәр — кәкүкбаш, һары умырзая төрҙәре һ.б.).100‑ҙән ашыу төр йәйге Б.ү. (ерек ҡураһы, йүкә, кәрешкә һ.б.) төп бал йыйыуҙы тәьмин итә. Яҡынса 30 төр һуң йәй һәм һуң көҙ Б.ү. (дегәнәк, терпекәй үлән, һыйырғолаҡ һ.б.) нектарҙы аҙ бүлеп сығара, бал йыйыуҙы дауам итеүҙе тәьмин итә. БР‑ҙа Б.ү. өйрәнеү 20 б. 2‑cе ярт. башлап алып барыла. 50‑се йй. Ботаника баҡсаһы (ҡара: Ботаника баҡса-институты) хеҙм‑ре Е.Н.Клобукова‑Алисова респ. 280‑дән ашыу Б.ү. асыҡлай, Биология институтында (Е.В.Кучеров) Б.ү. фенологик күҙәтеү үткәрелә. 60‑сы йй. Б.ү. Башҡорт ҡурсаулығында (Е.М.Петров), Урман тәжрибә станцияһында (М.Ә.Моратов, И.А.Ибраһимов һ.б.) өйрәнелә. 70—90‑сы йй. Б.ү. нектар продуктлылығын тикшереү — Биол. ин‑тында (Г.Х.Ғәлимова, С.М.Сираева һ.б.), умартасылыҡаҙыҡ базаһы б‑са — Аграр университетта (З.Р. Аҡъюлова, Й.Т.Шакиров һ.б.), урман Б.ү. б‑са Урман тәж. станцияһында (Ибраһимов, А.Е.Рябчинский һ.б.) үткәрелә. 90‑сы йй. аҙ. алып Умартасылыҡ һәм апитерапия үҙәгендә — Б.ү. ресурстарын маҡсатҡа ярашлы файҙаланыу ысулдары (Ә.М.Ишемғолов, Н.З.Ишемғолова һ.б.), БДАУ‑ҙа нектарлы йүкәлектәр булдырыу технологиялары (Р.Р.Солтанова, Ә.Ф.Хәйретдинов һ.б.) эшләнә, Шүлгәнташ ҡурсаулығында Б.ү. солоҡ башҡорт бал ҡорттарының аҙыҡ базаһы булараҡ өйрәнелә (Р.Ғ.Ҡорманав, Ә.Я.Шәрипов). Б.ү. 50‑нән ашыу төрө (ҡомлоҡ астрагалы, сәнскеле майсыбыҡ, оҙон һабаҡлы кәзәһаҡалы һ.б., ш. уҡ реликттар аҡ ҡаҙүләне, ҡыя һуған, яҫы емешле бойҙан, эндемиктар мәкә, урал таҡыябашы, селтәрле люцерна һ.б.) – БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына, бер нисә төр (Эверсманн ҡаҙ үләне, ирәмәл алтын тамыры һ.б.) РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Әҙәб.: К у ч е р о в Е.В., С и р а е в а С.М. Медоносные растения Башкирии. М., 1980; А к ь ю л о в а З.Р., Х а с а н о в а Г.Р. Медоносные растения Республики Башкортостан: учеб. пособие. Уфа, 2005; И ш е м г у л о в А.М., Б у р м и с т р о в А.Н. Медоносные растения Башкортостана. Уфа, 2008.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 30(2011)
Картуф етерлек
Рубрикалар // 19-04-2011, 10:16
Быға тиклем яҙып үтеүемсә, баҙарҙа һатыусылар хаҡтарҙы күҙәтеп йөрөүселәрҙе әллә ни өнәп етмәй, әрләшеп бер була. Был юлы бәхет йылмайҙы − баш ҡалалағы Үҙәк баҙарҙың миңә кәрәкле бүлегендә Фидан Ғафаров үҙе йөрөп ята. Һатыусыларҙың миндә ҡайғыһы ла юҡ − бөтәһе лә йырсы менән иҫәнләшеп ҡалырға тырышып йылмая. Хаҡты яҙыу түгел, тауарын сәлдерһәң дә, һиҙмәҫтәр хатта. Шуға ла иркен һәм ғорур атлаған Фидан ағай эргәһендәрәк кенә йүгергеләп, тиҙ арала эшемде тамамлап та ҡуйҙым (әйткәндәй, папарацци Голливудта ғына түгел, беҙҙә лә эшләп тора!)....
Гармунсылар, байрамға әҙерләнегеҙ!
Конкурстар // 19-04-2011, 10:15
19 – 20 майҙа Яңауыл ҡалаһында Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, республикала «Тальян байрамы»н ойоштороусы (1985, 1986, 1987 йылдар) Фәтих Иҡсанов призына «Моңға бай гармун байрамы» үткәреләсәк....
Азалия СӘҒИТОВА: «Бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма»
Конкурстар // 19-04-2011, 10:15
Мин Учалы районының Рысай ауылы ҡыҙымын. Әлеге ваҡытта Мәскәү дәүләт техник университетында l курста белем алам. Тәмле итеп төрлө аштар бешерергә, бәйләргә яратам. Аяҙ күккә, ғорур тауҙарға, сихри йылғаларға ҡарап һоҡланам. Шул һоҡланыуымды тиҙ генә фотоға төшөрәм. Уҡыуым да тирә-яҡ мөхитте һаҡлау менән бәйләнгән. Уйым – иҫән-һау уҡып бөтөп, Башҡортостаныма ҡайтып хеҙмәт итеү.
Тормош девизым: «Алға, бары тик алға»....
Тормош девизым: «Алға, бары тик алға»....
Һылыу ҡыҙ
Әҙәбиәт // 19-04-2011, 10:14
Оло юл буйлап бик сибәр, һомғол кәүҙәле, торғаны бер фәрештәләй ҡыҙ килә. Көтмәгәндә ул үҙенең артынан бер егеттең күҙәтеп килеүен күрә. Һәм ул артына борола ла:
– Әйтегеҙсе, ни өсөн һеҙ минең артымдан киләһегеҙ? – ти.
Егет былай тип яуап бирә:...
– Әйтегеҙсе, ни өсөн һеҙ минең артымдан киләһегеҙ? – ти.
Егет былай тип яуап бирә:...
Үәт, ҡыҙыҡ!
Әҙәбиәт / Юмор // 19-04-2011, 10:13
Һәр әсә ҡыҙының уның үҙенең иренән яҡшыраҡ тормош иптәше табасағына ышана. Әммә улы бер ҡасан да атаһы һымаҡ яҡшы ҡатын тапмаясаҡ, тип уйлай....
Бөйөк шәжәрәләребеҙҙең береһе
Рубрикалар // 19-04-2011, 10:12
1453 йылда Мәхмүт Икенсе солтан етәкселегендәге төрөк бабалары шул замандағы христиандарҙың шанлы ҡәлғәһе булған Константинополде (Истанбулды) һуғышып алғандан һуң, бөтә Көнбайыш христиандар донъяһы уларға ҡаршы хөсөтлө тәре һуғышы әҙерләй башлағас, Көнбайыш Европа илдәре һарайҙарында баяғы Мәхмүт Икенсе солтандың Рим папаһы Николай Бишенсегә яҙған хаты тарала; ошо яҙмаһында төрөк солтаны, “төрөктәр кеүек үк, шул уҡ Троя халҡының вариҫтары булған итальяндарҙың” уға, йәғни үҙҙәренең тарихи ҡан ҡәрҙәше булған төрөк солтанына дошманлыҡ ҡылыуҙарына аптырауын белдергән; ә бер нисә тиҫтә йыл алдараҡ шул уҡ итальян кардиналы Исидор ҙа төрөктәрҙең шул уҡ тевкр (йәғни Троя халҡы) вариҫтары икәнлеген раҫлап сыҡҡан булған (С. Рансимен. Падение Константинополя в 1453 году. М., 1983, 149-сы бит). Бынан иһә Ғөмәр “Илиада”һындағы боронғо Троя ҡалаһының халҡы ла шул үҙебеҙҙең аҫаба башҡорттар булғанлығы аңлашыла. Сөнки ул Троя халҡының гректар үҙҙәренсә боҙобораҡ яҙып ҡалдырған атамаһы “тевкр” – “төп-ҡор” булып, был иһә киң билдәле “баш-ҡор” (башҡорт) этнонимының варианты икәнлеге ап-асыҡ (төрөктәр ҙә башҡорттарға ҡан ҡәрҙәш, тимәк)......
Тәүге уҡытыусынан алған һабаҡтар ғүмерлек
Новости / Мәғариф // 19-04-2011, 10:10
Башлап хәреф танырға, уҡырға, яҙырға өйрәткән тәүге уҡытыусыһын һәр кем оло ихтирам менән иҫкә ала. Беҙ ҙә уҡытыусыбыҙ Гөлсөм Ғүмәр ҡыҙы Ноғоманованы яраттыҡ, һәр яҡлап уға оҡшарға тырыштыҡ. Дәрестәрен һәр ваҡыт көтөп алдыҡ. Йыш ҡына тәбиғәт ҡосағына алып сығып, уҡыусыларында тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләне. Концерт ҡуйыр булһаҡ, матур бейеүҙәр, йырҙар өйрәтте. Ә синыф сәғәтендәге фәһемле һөйләшеүҙәр... Беҙ бөтә серҙәребеҙ менән уртаҡлаштыҡ....
Туған телдәргә тағы һөжүм...
Рубрикалар // 19-04-2011, 10:07
Татарстан Дәүләт Советы депутаттары, ЛДПР фирҡәһе ағзаларының милли телдәрҙе уҡытыуҙы тыйыу тураһындағы ҡануниәт инициативаһын экстремистик һәм провокацион, тип иҫәпләй («Коммерсантъ» гәзите яҙыуынса)....
Сергей Довлатовҡа мемориаль таҡта асыласаҡ
Новости // 19-04-2011, 10:03
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов исеменә, яҙыусы Сергей Довлатов йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйыуҙы һорап, хат килде.
Быйыл 3 сентябрҙә бөтә донъяға билдәле рус яҙыусыһының тыуыуына 70 йыл тула. Уның әҙәби мираҫын Иосиф Бродский, Александр Солженицындарҙың ижады менән бер рәткә ҡуялар. Башҡортостан өсөн Довлатовтың юбилейы икеләтә әһәмиәтле, сөнки яҙыусы Өфөлә тыуған.
Республика Президенты, рус яҙыусыһының исемен мәңгеләштереүҙең әһәмиәтен иҫәпкә алып, мемориаль таҡтаташты Өфө ҡалаһының Гоголь урамындағы 56-сы йортҡа урынлаштыу проектын хупланы....
Быйыл 3 сентябрҙә бөтә донъяға билдәле рус яҙыусыһының тыуыуына 70 йыл тула. Уның әҙәби мираҫын Иосиф Бродский, Александр Солженицындарҙың ижады менән бер рәткә ҡуялар. Башҡортостан өсөн Довлатовтың юбилейы икеләтә әһәмиәтле, сөнки яҙыусы Өфөлә тыуған.
Республика Президенты, рус яҙыусыһының исемен мәңгеләштереүҙең әһәмиәтен иҫәпкә алып, мемориаль таҡтаташты Өфө ҡалаһының Гоголь урамындағы 56-сы йортҡа урынлаштыу проектын хупланы....
БДИ хәл иткес роль уйнай
Новости / Мәғариф // 19-04-2011, 10:03
Уҡыу йылы тамамланыуға бик аҙ ғына ваҡыт ҡалды. Кемдәрҙер тиҙерәк каникулға сығыу өсөн уны ҡыуанып көтһә, сығарылыш синыф уҡыусыларының борсолоуҙары арта ғына бара. Ни өсөн тигәндә, уларҙы алда яуаплы һынау – берҙәм дәүләт имтихандары көтә. Ғөмүмән, берҙәм дәүләт имтиханы мәктәпте уңышлы тамамлауҙа ғына түгел, киләсәгеңде билдәләүҙә лә хәл иткес роль уйнай. Имтихандан юғары балл алдың икән, тимәк, вузға уҡырға инеү мәсьәләһе лә еңел хәл ителәсәк, балдарың түбән булһа, конкурстан үтмәүең дә ихтимал. Шуға күрә мәктәпте тамамлаусы ҡыҙҙар һәм егеттәрҙе бөгөн имтиханға бәйле төрлө һорауҙар ҡыҙыҡһындыралыр. Бәлки, түбәндәге һорауҙарҙа улар үҙҙәренә кәрәкле яуапты таба алыр....
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 342
КОММЕРЦИЯ УЧИЛИЩЕҺЫ, урта дөйөм һәм проф. белем биреү уҡыу йорто. 1912 й. 25 авг. Коммерция уҡыу йорттары т‑да положениеға ярашлы (1896) Өфө үҙ-ара кредитлау йәмғиәте тарафынан Өфөлә асыла. Сауҙа һәм сәнәғәт министрлығы ҡарамағында була. Йәмәғәт һәм шәхси аҡса иҫәбенә тотола. Бөтә ҡатлам балалары ла ҡабул ителә. Уҡыусылар имтихандар һөҙөмтәһенә ҡарап, конкурс нигеҙендә алына. Түбәнге әҙерлек класына — уҡый, яҙа һәм 10‑ға тиклем һанай белгән 8—10 йәшлек, 1‑се класҡа урта уҡыу йорттарының 1‑се класына инеү өсөн етерлек белеме булған 10—12 йәшлек малайҙар ҡабул ителә. Уҡыу түләүле була (йылына түбәнге әҙерлек класына — 60, юғарыһына — 70, 1—3 кластарға — 100, 4—8 кластарға — 120 һум). Ҡайһы бер уҡыусыларҙың уҡыуы өсөн Үҙ-ара кредитлау йәмғиәте, земство, ҡала берекмәләре һ.б. түләгән. Уҡыу курсы 10 йыл тәшкил итә (түбәнге һәм юғары әҙерлек бүлектәре һәм 8 төп класс). К.у. уҡыу программаһына арифметика һәм башланғыс геом., матем., геогр., тарих, физика, химия, сәйәси иҡт., тәбиғәтте өйрәнеү, урыҫ, нем., ингл. телдәре, әүәләү, каллиграфия, рәсем, уйындар, гимнастика, йыр, Алла Ҡануны инә. Махсус предметтар: закон ғилеме, коммерция арифметикаһы, теоретик һәм ғәмәли бухгалтерия, коммерция бухгалтерияһы, корреспонденция (урыҫ һәм сит телдәрҙә); тауар өйрәнеү ғилеме, химия һәм тауар өйрәнеү ғилеме б‑са ғәмәли дәрестәр һ.б. Өҫтәмә рәүештә фр. теле, гигиена, һыҙым, стенография, ҡул хеҙмәте, бейеү өйрәнелә. Шул уҡ бинала урынлашҡан Сауҙа мәктәбе м‑н берлектә 2 китапханаһы, химик лаб., тәбиғәт-физика һәм тарих-геогр. кабинеттары, тауар өлгөләре музейы була. Училище эргәһендә Попечителлек советы эшләй. Кластағы уҡыусылар һаны 40‑тан артмай. 1912 й. уч‑щела 114 уҡыусы була: урыҫтар — 96, башҡорттар һәм татарҙар — 9, йәһүдтәр — 6, немецтар — 3; уҡыусыларҙың 73%-ын — мещан һәм крәҫтиән, 27%-ын дворян, рухани һәм хәрби хеҙм‑рҙәр балалары тәшкил итә. Сығарылыш имтихандары үткәрелә. Тамамлаусылар аттестат һәм шәхси почётлы граждан исеме, отличие м‑н тамамлағандар коммерция канд. исеме ала; коммерция һөнәрҙәре б‑са белем талап ителгән дәүләт хеҙмәтенә, юғары махсус уҡыу йорттарына ингәндә реаль училище тамамлаусыларға тиңләштергәндәр. 1919 й. К.у. Өфө проф. коммерция курсы итеп үҙгәртелә (ҡара: Өфө эшҡыуарлыҡ, экология һәм дизайн колледжы). Дир. — И.И.Рожновский (1912—19). К.у. бинаһы (хәҙ. унда Авиация техникумы урынлашҡан) — тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы.
Әҙәб.: Аминов Т.М. Дореволюционная Уфа как центр профессионального образования. 2-е изд., перераб. Уфа, 2006; Аминов Т.М., Хусаинов Р.М. Развитие коммерческого образования в Башкирии (1908—1967): от Торговой школы до Уфимского профессионального торгового училища. Уфа, 2009.
Т.М.Әминев, В.Н.Буравцов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина
Илл.: Өфө коммерция училищеһы. 1912


text:
- Подробности
- Просмотров: 337
ПСЕВДОНИМ (гр. pséudos — ялған, уйҙырма һәм ónyma — исем), авторҙар, йышыраҡ яҙыусылар һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре, ижадта үҙҙәренең ысын исемен алмаштырған уйҙырма исем, ҡултамға йәки шартлы билдә. Ҡайһы берҙә П. ваҡыт үтеү м‑н ысын исемде (фамилияны) ҡыҫырыҡлап сығара һәм авторҙың даими исеме булып китә (ҡайһы ваҡыт кешенең рәсми исеменә әйләнә). Көнсығыш әҙәбиәтендә, атап әйткәндә, фарсы телле әҙәбиәттә, П., йәки тахаллус, яҙыусының иң яҡшы сифаттарын, уның талантын һыҙыҡ өҫтөнә алған: Даҡиҡи (нәзәкәтле), Науаи (аһәңле), Сәғҙи (бәхетле); ҡайһы ваҡыт кешенең шөғөлөн сағылдырған: Хәйәм (сатырсы), Хафиз (һаҡлаусы). Урта быуаттар төрки телле әҙәбиәтендә П. йыш ҡына тыуған, йәшәгән ер йәки авторҙың ниндәй этник төркөмгә ҡарағанлығына бәйле була: Ҡадир Ғәли Жалайырлы, Сәиф Сараи, Харәзми. Башҡорт әҙәбиәтендә был традиция дауам итә: Тажетдин Ялсығол әл‑Башҡорди, Мәнди Ҡотош‑Ҡыпсаҡи, Әбелмәних Ҡарғалы, Шәмсетдин Зәки, Ғәли Соҡорой, мулла Мифтахетдин бин Камалетдин бин Ишмөхәмәт әл‑Башҡорди. Ҡайһы берҙә П. ҡушаматтан килеп сыға: Аҡмулла (яҡты, саф һәм мулла). П. яһауҙың башҡа ысулдары ла ҡулланыла: фамилияны (Сәғит Агиш, Ҡадир Даян, Назар Нәжми, Әсхәл Әхмәт‑Хужа), фамилияны һәм исемде (Мостай Кәрим, Һаҙый Сәғҙи, Ғәйнан Хәйри) ҡыҫҡартыу; өлөшләтә (Нәжиб Асанбаев, Тамара Ғәниева, Буранбай Исҡужин) йәки тулыһынса (Булат Ишемғол) исемде үҙгәртеү; ысын исемде П. итеп ҡулланыу (Аҫылғужа) һ.б. Яҙыусы ҡатын‑ҡыҙҙар П. итеп ҡыҙ фамилияларын ҡуллана (Әлфинур Вәхитова, Тамара Искәндәриә, Таңһылыу Ҡарамыш, Нәжибә Әминева). Хәҙ. башҡ. әҙәбиәтендә П. баш тартыу тенденцияһы күҙәтелә, яҙыусылар әҫәрҙәренә ысын исемдәре м‑н ҡул ҡуйыуға өҫтөнлөк бирә.
Әҙәб.: Х ө с ә й е н о в Ғ.Б. Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге. Өфө, 2006.
Ғ.Б.Хөсәйенов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Фото:
Башҡорт шағиры һәм журналист Салауат Әбүзәровҡа «Республиканың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде
Фото:
ӨФӨ, 2017 йыл, 8 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» гәзитенең дәүләт һәм хоҡуҡ бүлеге мөдире, күренекле башҡорт шағиры, яҙыусы һәм журналист Салауат Әбүзәровҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде. Төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле указға ҡул ҡуйҙы. Документта билдәләүенсә, маҡтаулы исем юғары һөнәри оҫталығы һәм матбуғат өлкәһендә оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне өсөн бирелде. Журналисҡа награданы «Башҡортостан» гәзитенең 100 йыллығына арналған байрам сараһында тапшырҙылар.
Салауат Әбүзәров киң мәғлүмәт сараларында эшләүе менән генә түгел, бер нисә шиғырҙар йыйынтығы, шулай уҡ Башҡортостан театрҙарында һәм унан алыҫта ҙур уңыш менән барған пьесалар авторы булараҡ та билдәле.


text:
Яңы йыл төнөндә Өфөлә трамвай һәм троллейбустар сәғәт 3-кә тиклем йөрөй
Яңы йыл төнөндә Өфөлә трамвай һәм троллейбустар сәғәт 3-кә тиклем йөрөй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Яңы йыл төнөндә трамвай һәм троллейбустар сәғәт 3-кә тиклем йөрөй, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Өфөнөң электр транспорты идаралығынан.
«Ленин исемендәге майҙанда байрам саралары ойошторолоуға бәйле, ҡала электр транспорты хәрәкәте төнгө сәғәт 3-кә ҡәҙәр дауам итә», — тип һөйләне электр транспорты идаралығының генераль директоры урынбаҫары Радик Зарипов.
Уның һүҙҙәренсә, төнгө сәғәт 2-гә билдәләнгән фейерверк тамамланғас, өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары «Ҡала Советы» туҡталышынан
— Үҙәк баҙарға (1-се троллейбус);
— «Белореченский» биҫтәһенә (13-сө);
— «Өфө-Арена» спорт һарайына тиклем (22-се) ултырып китә ала.
Ҡаланың төньяҡ өлөшөндә 9-сы, 10-сы троллейбустар йөрөй.
«Трамвайҙар хәрәкәтенә килгәндә, Ленин майҙанында фейерверк тамамланғас, теләгәндәрҙе бишенсе маршрут буйынса Пушкин урамына тиклем һәм 18-се маршрут буйынса Йәшел сауҡалыҡҡа илтеп ҡуйыу ҡаралған, — тип өҫтәне электр транспорты идаралығының генераль директоры урынбаҫары. — 1-8 ғинуарҙа ҡала электр транспорты йәкшәмбе теҙмәһе буйынса эшләй».
http://www.bashinform.ru/news/1099195-v-novogodnyuyu-noch-dvizhenie-tramvaev-i-trolleybusov-v-ufe-prodlitsya-do-3-chasov-1-yanvarya-/


text:
- Подробности
- Просмотров: 297
ТИРӘ‑ЯҠ МӨХИТТЕ ҺАҠЛАУ, тәбиғәт ресурстарын һәм тирә‑яҡ мөхитте һаҡлау, рациональ файҙаланыу һәм тергеҙеү б‑са саралар комплексы. Т.‑я.м.һ. объекттары булып һыу, ер аҫты, тупраҡ, атмосфера һауаһы, атмосфераның озон ҡатламы, Ер яны йыһан киңлеге, үҫемлектәр донъяһы, экосистемалар; үҫемлектәр, хайуандар һ.б. организмдар, уларҙың генофондтары тора. Махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре, үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәре, хайуандарҙың һирәк төрҙәре һәм уларҙың йәшәү урындары, тәбиғәт ҡомартҡылары махсус һаҡлауға мохтаж. Т.‑я.м.һ. кешенең уңайлы тирә‑яҡ мөхиткә хоҡуғын, кешенең, йәмғиәттең һәм дәүләттең фәнни яҡтан иҫбатланған экологик, иҡт., соц. мәнфәғәттәрен һаҡлау принциптарына нигеҙләнә. Башҡортостан терр‑яһында Т.‑я.м.һ. б‑са тәүге норматив документтар урмандарҙы һаҡлау м‑н бәйле була (ҡара: Урман хоҡуғы). 20 б. 50‑се йй. сәнәғәт, транспорт, энергетика, а.х. интенсив үҫеше, антропоген йөкләнештең артыуы тирә‑яҡ мөхиттең бысраныуына килтерә. Республикала балыҡ ресурстарын, һунар йәнлектәрен һаҡлау б‑са, Башҡорт ҡурсаулығын тергеҙеү һ.б. т‑да, биологик төрлөлөктө һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән ҡарарҙар ҡабул ителә. 20 б. аҙ. — 21 б. башында йәмғиәттең һәм тәбиғәттең үҙ‑ара мөнәсәбәттәрен көйләүсе “Һыу кодексы”, “Экологик кодекс” һ.б. кодекстар, закондар (ҡара: Экологик хоҡуҡ) индерелә. Т.‑я.м.һ. һәм экологик хәүефһеҙлекте үҫтереү б‑са саралар дәүләт (БР Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығы, гидрометеорология хеҙмәте һ.б.) һәм йәмәғәт (Тәбиғәтте һаҡлау йәмғиәте, Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт фонды һ.б.) ойошмалары тарафынан тормошҡа ашырыла. Сәнәғәт ҡалдыҡтарын, биосфераның радиоактив бысраныуын, химик бысраныуҙы һ.б. кәметеү маҡсатында ҡалдыҡһыҙ технологиялар, ағынты һыуҙарҙы биологик таҙартыу, үҫемлектәрҙе биотехник һаҡлау ысулдары, ресурстарҙы һаҡлаусы технологиялар үҫешә, экологик нормативтар эшләнә (ҡара: Рәсми сикләнеүле ташландыҡ, Рәсми сикләнеүле доза, Рәсми сикләнеүле концентрация), биологик индикация, экологик мониторинг тормошҡа ашырыла. Республикала махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләрен, БР һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән бәшмәктәрҙең, хайуандарҙың, үҫемлектәрҙең һ.б. һирәк төрҙәрен һаҡлау б‑са саралар үткәрелә. Т.‑я.м.һ. б‑са сараларҙа (экологик өмәләр, “Парктар маршы” акцияһы һ.б. тәбиғәтте һаҡлаусы акциялар) халыҡ ҡатнаша. Республикала “БР экологияһы һәм тәбиғәт ресурстары (2004—2010)” программаһы эшләй. 2004 й. алып БР терр‑яһында сығарыу, етештереү йәки ҡулланыу барышында тирә‑яҡ мөхиткә зыян килтермәгән продукцияны билдәләү өсөн “Экологик яҡтан таҙа продукция” билдәһе файҙаланыла. БР‑ҙа Т.‑я.м.һ. өлкәһендәге тикшеренеүҙәр БР Фәндәр Академияһы, Өфө фәнни үҙәге, Йәшәйеш хәүефһеҙлеге институты, Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы институты, Ауыл хужалығы институты, Башҡорт дәүләт университеты, Нефть техник университетының ғилми‑тикшеренеү ин‑ттарында һ.б. юғары уҡыу йорттарында үткәрелә. Т.‑я.м.һ. фәнни нигеҙҙәрен эшләүгә Г.В.Вахрушев, Ә.М.Гәрәев, М.М. Ишморатова, Е.В.Кучеров, Б.М. Миркин, А.Ә.Мулдашев һ.б. ҙур өлөш индерә. Шулай уҡ ҡара: Тирә‑яҡ мөхитте санитар һаҡлау.
Әҙәб.: М и р к и н Б.М., Н а у м о в а Л.Г., И б а т у л л и н У.Г. Экология Башкортостана. Уфа, 2005.
Э.П.Позднякова, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 480
“КАРУАНҺАРАЙ” Ырымбур өлкә башҡорттары ҡоролтайы, башҡорттарҙың рухи һәм матди мәҙәниәтен тергеҙеү һәм үҫтереү, милли үҙаң үҫешенә булышлыҡ итеү, башҡорт мәҙәниәтен, тарихын һәм башҡорт телен пропагандалау маҡсатында ойошторолған ижт. хәрәкәт. Ырымбур ҡ. урынлашҡан. 1989 й. “Каруанһарай” Ырымбур өлкә мәҙәни‑ағартыу йәмғиәте итеп ойошторола, 1993 й. алып «“Каруанһарай” Ырымбур өлкә башҡорт үҙәге», 1999 й. хәҙ. исемен йөрөтә. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы), “Урал” башҡ. халыҡ үҙәге ағзаһы. Ырымбур өлкәһе ҡалалары һәм райондарында 13 бүлексәһе бар. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: башҡ. мәҙәниәте үҫешенә һәм тергеҙелеүенә булышлыҡ иткән проекттар һәм программалар эшләү, башҡорттарҙың иҡт., юридик, соц. хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау һ.б. Төп эш формалары: йыл һайын һабантуйҙар, башҡ. халҡының танылған эшмәкәрҙәренә һәм билдәле даталарға (Каруанһарай юбилейҙары һ.б.) арналған саралар, башҡ. әҙәбиәте, мәҙәниәте һәм сәнғәте эшмәкәрҙәре, Башҡортостандың ижади коллективтары м‑н осрашыуҙар ойоштороу һәм үткәреү һ.б. Ырымбур пед. ун‑тында (1990—2012) һәм 2‑се пед. колледжында (1990—2008) “К.” ярҙамы м‑н башҡ. теле һәм башҡорт әҙәбиәте уҡытыусыларын әҙерләү алып барыла, Х.М.Ямашев ис. китапханала Ш.Бабич ис. башҡ. әҙәбиәте бүлеге асыла (1991), “Каруанһарай” гәз. сығарыла, “Утренняя звезда” (“Таң йондоҙо”; Красногвардейск р‑ны Плешаново а.), “Йәшлек” (Яңы Сергиевка р‑ны Ҡотош а.), “Юшатыр” (Төйлөгән р‑ны Төйлөгән а.), “Юлдар” (Новотроицк ҡ.) һ.б. фольклор коллективтары ойошторола һәм эшләй. “К.” эргәһендә Ырымбур башҡорт йәштәре союзы (2002) эшләй.
С.Ғ.Аҡдәүләтов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Стәрлетамаҡ малсылары һәр һыйырҙан тәүлегенә 15,5 килограмм һөт һауа
Стәрлетамаҡ районы малсылары тәүлегенә һәр һыйырҙан уртаса 15,5 килограмм һөт һауып ала. Был былтырғы ошо уҡ осорҙағы күрһәткестән 1,1 килограмға күберәк.
БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, райондың ауыл хужалығы предприятиелары буйынса йыл башынан алып һәр һыйырҙан уртаса һауым 763 килограмм тәшкил итә, был 2009 йылдың шул уҡ осорондағынан 28 килограмға күберәк. Йыл башынан тулайым һауым – 6232 тонна (226 тоннаға күберәк). 5231 тонна (126 тоннаға күберәк) һөт һатылған.


text:
Башҡортостанда китапхана хеҙмәткәрҙәре хоҡуҡи мәҙәниәтте күтәреү буйынса бәйгелә көс һынашасаҡ
Быйыл яҙ китапхана хеҙмәткәрҙәре йәнә II «КонсультантПлюс – мәғлүмәти навигатор» республика конкурсында көс һынашасаҡ. Бәйгене Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана менән берлектә «Респект» хоҡуҡ компанияһы ойоштора.
Республика китапханаларында мәғлүмәт хеҙмәттәре комплексын киңәйтеү, белгестәрҙең хоҡуҡи мәҙәниәтен һәм һөнәрҙең абруйын күтәреү конкурстың төп маҡсаттары булып тора.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, конкурс ике этапта – 12 марттан 27 майға тиклем үткәреләсәк. Еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһы профессиональ байрам – Рәсәй китапханалар көнөнә ҡарата, 27 майҙа үткәреләсәк.
Бәйгелә ҡатнашырға теләүселәр заявкаларҙы Өфө ҡалаһы, СССР-ҙың 50 йыллығы урамы, 48/1 адресы буйынса ойоштороу комитетына тапшыра ала. Телефон: 291-20-70 (эске — 349, 348).
Тулыраҡ мәғлүмәт Милли китапхана сайтында урынлаштырылған.


text:
Башҡортостан Республикаһы һәм «КАМАЗ асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды
Башҡортостан Республикаһы һәм «КАМАЗ асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Бөгөн Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында Башҡортостан Республикаһы һәм «КАМАЗ асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө. Документҡа республика башлығы Рөстәм Хәмитов һәм компанияның генераль директоры Сергей Когогин ҡул ҡуйҙы.
Документ яҡтарҙың Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан «КАМАЗ» предприятиеларын һөҙөмтәле үҫтереүгә йүнәлтелгән, шул иҫәптән инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу юлы менән үҙ-ара эш итеүен күҙ уңында тота.
Ошо эшмәкәрлекте тейешле саралар планы сиктәрендә бойомға ашырыу күҙаллана. Ул, атап әйткәндә, берлектәге эшсе төркөм ойоштороуҙы, «Туймазы бетон ташыусы машиналар заводы» һәм «НЕФАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәренең үҫеш буйынса программаларын Башҡортостандың өҫтөнлөклө инвестиция проекттары исемлегенә индереү мөмкинлеген, шулай уҡ Башҡортостандың Сәнәғәтте үҫтереү фондынан ошо маҡсатҡа аҡса бүлеүҙе күҙаллай.
Килешеү уны оҙайтыу ихтималлығы менән 2020 йылдың аҙағына тиклем ғәмәлдә.
– «КАМАЗ» предприятиеһындағы коллегаларға республика биләмәһендә Нефтекама һәм Туймазы заводтарын үҫтереүгә йүнәлтелгән аңлы, етди, динамикалы эш алып барыуҙары өсөн рәхмәт әйткем килә. Ошо сәнәғәт предприятиеларының үҫешеүен күрәбеҙ. Инвестициялар йүнәлтелә, яңы производстволар асыла. Бер һүҙ менән әйткәндә, бынан алдағы килешеүҙәрҙә теркәлгәнсә бара, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Бөгөнгө килешеү ошо производстволарҙы артабан үҫтереүҙе, ҡеүәттәрҙе арттырыуҙы, продукцияның яңы төрҙәрен барлыҡҡа килтереүҙе күҙ уңында тота. Был «КАМАЗ»ға ла, Башҡортостанға ла кәрәк. Шулай итеп, бөгөн беҙ киләсәккә табан тағы ла бер яҡшы аҙым яһаныҡ.
– Беҙҙең өсөн Башҡортостан Республикаһы – Яр Саллынан ҡала икенсе әһәмиәтле майҙансыҡ. Ошо майҙансыҡта эшләүселәрҙең дөйөм һаны – 8 меңдән ашыу кеше. Әлбиттә, урындағы власть менән эш итеүебеҙ бик мөһим. Өҫтәүенә беҙҙең һәр активта Башҡортостан Республикаһының өлөшө бар. Бөтә ғәмәлдәрҙе килешеп эшләйбеҙ, – тине Сергей Когогин. – Әлеге килешеүҙе хеҙмәттәшлекте, инвестиция эшмәкәрлеген киңәйтеүгә йүнәлтәбеҙ. Хәҙер ваҡыт тиҙ алмашына, һәм урындағы властың предприятиены дөрөҫ йүнәлештә үҫтереүебеҙгә ышанысы булырға тейеш. Ә беҙ инвестиция әүҙемлегебеҙҙә ниндәй ярҙам кәрәклеге хаҡында һөйләйбеҙ.
http://www.bashinform.ru/news/1163517-podpisano-soglashenie-o-sotrudnichestve-mezhdu-respublikoy-bashkortostan-i-pao-kamaz/


text:
- Подробности
- Просмотров: 564
АҒУНА ҮЛӘНЕ (Dryas), роза һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 15‑тән ашыу төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтенең төньяҡ өлөшөндә таралған.
Башҡортостанда киҫек япраҡлы А.ү. үҫә. Түшәлеп үҫеүсе мәңге йәшел бәләкәй ҡыуаҡ, бейеклеге 15 см тиклем. Япрағы ябай, йомортҡа формаһында йәки оҙонса, сите тешле, тиресәле, өҫ яҡтан ялтыр, аҫтан аҡ төклө, һаплы. Сәскәһе аҡ, эре, яңғыҙ, оҙон төҙ һапта. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше күп сәтләүекле, июль—авг. өлгөрә. Ирәмәл һәм Ямантау түбәләрендәге тау тундраһында осрай. Декоратив үҫемлек. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Төбәктә сабый балалар карауаты рәшәткәһенә ҡыҫылған һәм тонсоҡҡан
Төбәктә сабый балалар карауаты рәшәткәһенә ҡыҫылған һәм тонсоҡҡан Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Башҡортостанда сабый балалар карауаты рәшәткәһенә ҡыҫылған һәм тонсоҡҡан. Бәхетһеҙ осраҡ яңы йылдың тәүге көнөндә Ғафури районының Красноусол ҡасабаһында булған.
«Ғаилә имен тип иҫәпләнә. Сабыйҙы яңғыҙын ҡалдырып торғандар. Уның кәүҙәһен ата-әсәһе тапҡан», — тип хәбәр итте Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса Тәфтиш идаралығы етәксеһенең өлкән ярҙамсыһы Светлана Абрамова.
Башҡортостандың Тәфтиш комитеты ошо осраҡ буйынса тикшереү алып бара, экспертиза тәғәйенләнгән.
http://www.bashinform.ru/news/1105909-v-bashkirii-rebenok-zastryal-v-reshetke-detskoy-krovatki-i-zadokhnulsya/


text:
Cystic fibrosis аҡса adder Ultimate йәки системаһы аша cystic fibrosis взломать
Cystic Fibrosis Аҡса Һуңғы Adder:
Сәләм барлыҡ! Беҙ ғына яһанылар Взломать cystic fibrosis йәки cystic fibrosis аҡса adder. Һуң бер нисә ай өйрәнеү юҡмы, үҫергә был cystic fibrosis. Беҙҙең программисттар, ниһәйәт, позитив отверстие петли был cystic fibrosis һәм беҙ табырбыҙ ысулы взломать өсөн аҡса өҫтәргә. Әлеге эш итеү дәрәжәһенә нигеҙләнә аҡса системаһын cystic fibrosis". Беҙ алмайбыҙ, аңлатма бирергә, был хаҡта эксплуатировать был беҙҙең сер. Иң мөһиме-сифат моның cystic fibrosis аҡса adder был мөмкин өстәргә тиклем 500$ был көндө ниндәй ҙә булһа башҡа сикләүҙәр. Беҙ, шулай уҡ, ғәмәлгә ашырабыҙ прокси-серверы системаһы, Һеҙҙең аккаунт cystic fibrosis менән күбеһе юғары хәүеф-хәтәрһеҙлек. Һеҙ шулай уҡ атаһыҙ билдәләп үтергә копию был килешеү күрһәтергә, беҙ кәңәш итәбеҙ, булһын был иде тимерованы. Сөнки буйынса маркировка кереүсе был платеж күрһәтә системаһында тәбиғи cystic fibrosis. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ, сөнки беҙҙең нигеҙләнгән эш итеү системаһы кире ҡайтарыу өсөн cystic fibrosis. Алынған аҡса сө килә refund@paypal.com. Тимәк, әгәр кемдер тели немедленно аҡсалары шунан һуң Cystic fibrosis аҡса adder һәм cystic fibrosis мотыга, һеҙҙең өсөн. Ә был өстәргә тиклем 500$ барлығы 10 минут. Был эшләй, барлыҡ типами счеты хатта был премьераһы йәки бизнес. Һеҙҙең аккаунт булмаясаҡ дисквалифицирован тора, был беҙҙең гарантия. Бар, мөрәжәғәт итеү өсөн Һеҙ разделяет әлеге программа менән, башҡаларға, сөнки әгәр ҙә был полистарына булһа, беҙгә туранан-тура киләсәк обновлять уның һәр сәғәте. Шулай булғас, һин ище? Бар, етәксе һ. б. взломать cystic fibrosis һәм өҫтәргә $$ үҙ ярына теркәү яҙмаһын cystic fibrosis!
Cystic Fibrosis Аҡса Adder Төп Һуңғы Хужаларға:
- Был көндө атаһыҙ өстәргә тиклем 500$/тәүлек.
- Прокси-өҫтәмә өсөн артыҡ ҡурҡыныс булмаған быуын сит ил аҡсаһы.
- Ғәҙәти ысул менән добавления шоу т килешеү оцени.
- Тиҙ cystic fibrosis аҡса adder.
- Тулыһынса автоматлаштырылған, бары кәрәк нажать төймәгә Өҫтәргә.
Нисек тамғаларға cystic fibrosis аҡса һуңғы adder:
- Аҡса Беренсе Cystic Fibrosis Суммар Скачать
- Экстракт менән WinRar һәм открой пак
- Һеҙ аласаҡһыҙ exe-инстал.,урынлаштырыу менән опции экспресс
- Бер аҙҙан установщик сообщи һеҙгә, - тип файл әҙер
- Ярлыҡ барлыҡҡа киләсәк эш өҫтәлдә
Ҡулланыу Cystic Fibrosis Взломать:
- Эшләтеп ебәреү cystic fibrosis аҡса adder йәки взломать системаһын cystic fibrosis.
- Активировать уның менән патчим.
- Бүлегендә конфигурация һайлағыҙ желаем араһында һумға 10 һәм 500.
- Бүлегендә настройка һайлағыҙ һәр параметрҙары.
- Төймәгә Баҫығыҙ Өҫтәргә.
- Көтөгөҙ минут йәки ике билдәһе, тиклем тураһында хәбәрҙәр уңышлы булыуын күрһәтә.
- Керегеҙ һеҙҙең ярына теркәү яҙмаһын cystic fibrosis өсөн, тикшерергә.
Көҙгө 1
Көҙгө 2
Шарттар Google Эҙләү:
- Взломать Аҡса Cystic Fibrosis
- Нисек взломать аҡса cystic fibrosis
- Нисек алырға бушҡа аҡса Түләү cystic fibrosis
- Cystic Fibrosis Аҡса Взломать Онлайн
- Шул тиклем бушлай алырға cystic fibrosis аҡса һуғыу
- Cystic Fibrosis Генератор Бар Сит Ил Аҡсаһы
- Cystic Fibrosis Генератор Бар Аҡса Онлайн
- Юҡҡа cystic fibrosis генератор бар сит ил аҡсаһы


text:
Ул ултыртҡан ағастар урманға әйләнмәҫ, тимә.
Был тормошта һәр кемдең башҡарған изге ғәмәлдәре байтаҡ. Кемдер үҙенең шөғөлө менән башҡаларға изгелек өҫтәһә, бәғзеләрҙең әйткән йылы һүҙе лә күңелдәргә майҙай яғыла. Шулай уҡ ирекмәндәр хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың да ҡылған эштәре баһалап бөткөһөҙ.
Күптән түгел сираттағы командировкала ғәжәйеп изге күңелле, ябай ауыл кешеләре менән аралашырға насип булды. Ә инде йорт хужаһының үҙ ҡулдары менән үҙенең һәм ҡатынының 50, 60 йәшлек юбилейҙарына шунса төп ҡарағай ултыртыуҙарына хайран ҡалырлыҡ! Башҡалар кеүек тамада яллап, төрлө уйындар үткәреп, туғандарын саҡырып, мәжлес ойоштормаған улар, тотҡан да ҡатынына һәм үҙенә бынамын тигән бүләк яһаған. “Мәңгелек урман” геройҙары әллә ҡайҙа түгел, ә яныбыҙҙа йәшәй.
Фирҙәүес һәм Урал Замановтар Баймаҡ районының Ғүмәр ауылында йәшәй. Күркәм йорттары ла ауылға йәм һәм биҙәк өҫтәп бер яҡ ситтәрәк ултыра. Ошо ауыл егете Урал Дамулла улы бала саҡтан тәбиғәткә ғашиҡ. Шуға күрә йортон да ауылдың бер яҡ осондараҡ, урман янында күтәрә. Ысынлап та, урамға кереп ингәс тә үҙеңде урманда йөрөгән кеүек хис итәһең! Йортҡа нигеҙ һалынғас та, алып ҡайтып ултыртҡан ҡарағастары күптән тамыр йәйеп, бында “мин хужа” тигәндәй ғорур ултыра. Ана, бер яҡ ситтәрәк, алмалар балланһа, арыраҡ ҡыҙыл тәлгәштәре менән күҙҙең яуын алып, ҡояшҡа балҡып балан ағастары урын алған. Ә инде кәртә артынан беҙ хайран ҡалған йәм-йәшел ҡарағайлыҡ башлана. Ысын-ысын, ҡарағайлыҡ, тотош ҡарағай урманы тиһәк тә дөрөҫ булыр. Әле бер-береһе менән ярышып үҫкән йәш ҡарағай үҫентеләре киләсәктә шаулап торған йәм-йәшел ҡарағай урманына, дөрөҫөрәге, Урал ағай урманына әйләнмәҫ, тимә!
Ҡулынан эш килгән кешенең һүҙгә бер аҙ һараныраҡ булыуы тәбиғи. Урал Заманов та үҙенең башҡарған изге эшен бер ниндәй ҙә батырлыҡҡа тиңләмәй, ябай ғына әйткәнсә, “ултырттым инде, кәртә артындағы ҡайындар йығылып бөттө бит. Киләсәктә балаларға бер иҫтәлек ҡалһын”,тине.
Әйткәндәй, геройым бар яҡлап та талантлы булып сыҡты. Ауылда берҙән-бер умартасы ла ул. Ундан ашыу умартаһы күркәм ихатаға йәм биреп ултыра. “Быйыл бал күп булманы, үҙҙәренә һәм беҙгә етерлек йыйҙы бал ҡорттары. Шуныһына риза булайыҡ”, – тигән һүҙҙәре лә Урал Дамулла улының шул тиклем итәғәтле һәм ябай булыуын күрһәтә. Ҡортсолоҡ янына тағы ла уның оҫта һунарсы һәм балыҡсы икәнен дә өҫтәһәк, ысынлап та егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ икәнлеген төшөнөүе ауыр булмаҫ. Һаҡмар йылғаһына балыҡҡа йөрөргә ярата, уның тотҡан балыҡтарының ҙурлығын әле лә ауылдаштары иҫтәре китеп һөйләй. Райондың һунарсылар йәмғиәтендә оҙаҡ йылдар ағза булып торған мылтыҡлы һунарсыны ла күптәр яҡшы белә.
– Һунарға барыу ҙа, балыҡ тотоу ҙа – күңел талабы ул. Күңелем менән мин тәбиғәт балаһымын. Иртә яҙҙан тәбиғәткә йөрөйөм, тәүге йыуа, ҡымыҙлыҡты өҙмәйенсә, унан ауыҙ итмәйенсә күңелем булмай. Ҡатыным да минең был ғәҙәтемә күптән өйрәнеп бөттө, үҙе лә тәбиғәткә сығырға ярата. Күмәкләшеп йәй көнө еләк-емеш йыябыҙ, көҙөн бәшмәккә йөрөйбөҙ. Шулай уҡ баҡса үҫтерергә яратам, – ти ул.
Оҙаҡ йылдар колхозда йылҡысылыҡта эшләгән һәм ҡымыҙ бешкән Фирҙәүес һәм Урал Замановтар әле хаҡлы ялда. Бергә тормош ҡороуҙарына ла ҡырҡ йылдан ашыу ваҡыт үтеп тә киткән. Ике ул һәм ике ҡыҙға ғүмер биргәндәр, әле ете ейән-ейәнсәргә бөхетле өләсәй һәм олатай улар. Йәй етһә, уларҙың йорто балаларҙың шат тауыштарынан өҙөлмәй, һәр береһе өләсәһенең бешергән тәмле ризыҡтарын ауыҙ итергә яратһа, ейәндәр олаталары менән балыҡҡа барыуға ашҡынып тора.
Ир-егет үҙ ғүмерендә йорт һалырға, ул үҫтерергә һәм ағас ултыртырға тейеш, тигәндең барыһын да арттырып үтәгән минең геройым. Тәү ҡарашҡа ниндәйҙер ҙур асыш та түгел кеүек, әммә Урал Заманов кеүек үҙ йорто янына шул тиклем ҡарағай ултыртҡан кеше юҡтыр ул. Уларҙың һәр үҫентеһен табырға ла, уларҙы тәрбиәләп, һәр береһенә биҙрәләп һыу ташып торорға ваҡыт та, көс тә кәрәк бит әле. Әйткәндәй, ҡарағайҙы үҫтереүе еңелдән түгел. Уларҙы ике йыл буйына яҡшылап тәрбиәләү һәм һыу ҡойоу талап ителә. Ә бит бында үҫентеләр берәү-икәү түгел, йөҙҙән ашыу...
Йылдар үтер, Урал Заманов ултыртҡан ҡарағайҙар тотош урманға әүерелер, шаулап үҫеп китер. Мәңге йәш, мәңге йәшел ағастар Ғүмәр ауылының матур бер биҙәгенә әүерелер, кем белә, бәлки, тап ошо урын киләсәктә Урал урманы йәки Урал ағай ҡарағайҙары ла тип аталыр әле...


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Бөтә ғәйеп – бөгөнгө ҡатын-ҡыҙҙың донъяға ҡарашында
Бөтә ғәйеп – бөгөнгө ҡатын-ҡыҙҙың донъяға ҡарашында
(“Сит ил кешеһенә кейәүгә сығырға теләйем”, “Йәшлек”, N 12, 20 сентябрь, 2013 йыл)
“Йәшлек“тең һуңғы һанында Айсын Аҡбулатованың мәҡәләһен һәм Хәйбулла районынан Венераның хатын уҡып сыҡҡас, ҡәләмгә тотонмайынса булдыра алманым. Йәштәр баҫмаһы биттәрендә Баныу Ҡаһарманованың ҡатын-ҡыҙҙарҙың “әсе“ тормошона бәйле ғибрәтле мәҡәләләрен уҡып сыҙарлыҡ ине. Ә был һанда бер юлы ике материалдың баҫылыуы ныҡ аптыратты.
Ҡатын-ҡыҙҙар позицияһын ғына яҡлап сығыу төптән дөрөҫ түгел. Бының сәбәбе лә билдәле – бөгөн, үкенескә күрә, журналистар араһында ир-егеттәр юҡ хәлендә. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, Айсын Аҡбулатова икеләнгән ҡыҙҙың хатын төрлө күҙлектән тикшереп сыға. Әммә унда бер төп мәсьәлә ситтә ятып ҡала – ул да булһа бөгөнгө башҡортта сәскә атҡан яңғыҙлыҡ. Ауылдарҙа бер тапҡыр ҙа өйләнеп ҡарамаған (өйләнмәйәсәк тә) типһә – тимер өҙөрлөк егеттәрҙең, ә ҡалаларҙа үҙҙәренә тормош иптәше таба алмай яфаланған яңғыҙаҡ ҡарт ҡыҙҙарҙың ишәйеүе һуңғы сирек быуаттың ысын афәтенә әйләнде. Ҡыҙҙар ирекһеҙҙән сит ил кешеһенә кейәүгә сығыуҙы, йә булмаһа, берәй гастарбайтерҙың икенсе ҡатыны булып йәшәүҙе хуп күрә.
Йәмғиәттә бының сәбәбен тик ир-егеттәрҙән генә күреү өҫтөнлөк алды. Йәнәһе, улар эшһеҙ ауылда ята, ҡала тормошона яраҡлаша алмай, эскегә һабыша… Был төптө дөрөҫ түгел. Бөтә ғәйеп хәҙерге башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының донъяға булған ҡарашында. Был йәһәттән Илдар Ғәбитовтың “Ҡыҙҙар ҡалаға кеше күҙенән һәм һүҙенән ҡаса“ тигән афоризмы дөрөҫкә тап киләлер. Ысынлап та, әсәләр ҡыҙҙарының ҡалала йәшәүен хуп күрә, ә егеттәр ата нигеҙен һаҡлап ҡалыу өсөн ауылда ҡала. Был йәһәттән, ҡыҙҙарға ҡарағанда, ошо егеттәр генә ихтирамға лайыҡтыр (улар Венера һымаҡ гәзиткә яҙып та тормаясаҡ). Хәҙер уларға матур ғаилә ҡорорлоҡ ҡыҙҙар юҡ тигәндәй. Мин үҙем 36 йәштә генә өйләнгән кеше булараҡ әйтә алам: хәҙерге башҡорт ҡыҙҙары араһында әсәй, ҡатын булырлыҡ кеше юҡ тип әйтерлек. Ҡыҙҙар тик еңел тормош эҙләү менән мәшғүл. Тормош юлында осраған ҡыҙҙарҙың күпселеге (95 проценты) үҙенең буласаҡ хәләленең ойоҡбаш-трусигын йыуырға сирҡана, тик әҙергә – бәҙер генә йәшәргә риза. Һуң өйләнеүемдең сәбәбен юлымда лайыҡлы ҡыҙҙарҙың осрамауында ғына күрәм. Хәҙерге буйҙаҡтар араһында ғүмерендә бер генә тапҡыр булһа ла өйләнеп ҡарамаған егеттәрҙең күбәйеүенә лә ошо сәбәп булып тора – кемдең үҙенең тормошон, буласаҡ балаларын ошондай әсәй менән бәйләп, бәхетһеҙ иткеһе килһен?! Яңғыҙ ҡалып, тәбиғи шәһүәтте ауылдағы аҙғын ҡатындар менән ҡәнәғәтләндереп йәшәүе уларҙың намыҫын аҙыраҡ бысрата.
Ғөмүмән алғанда, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының күпселеге тормош маҡсаты итеп карьера, еңел йәшәүҙе һайлай. Күренекле башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһында өлгө булырлыҡ, бәхетле ғаиләһе менән маҡтанырлыҡ шәхестәрҙе әйтә алаһығыҙмы? Шул-шул, улар бармаҡ менән генә һанарлыҡ.
Замандаш ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ғаилә төҙөү тик икенсе планда тора. Донъя тотҡаһы булырлыҡ ҡатын-ҡыҙ булыуы ауырыраҡ шул. Тик ошо ҡатындар эске менән мауыҡҡан ирҙәрен дә һаҙлыҡтан тартып сығара ала. Улар Венера һымаҡ тормошҡа зарланмай.
Й. ҒӘЙНЕТДИНОВ.
Б. районы.
“Йәшлек“тең һуңғы һанында Айсын Аҡбулатованың мәҡәләһен һәм Хәйбулла районынан Венераның хатын уҡып сыҡҡас, ҡәләмгә тотонмайынса булдыра алманым. Йәштәр баҫмаһы биттәрендә Баныу Ҡаһарманованың ҡатын-ҡыҙҙарҙың “әсе“ тормошона бәйле ғибрәтле мәҡәләләрен уҡып сыҙарлыҡ ине. Ә был һанда бер юлы ике материалдың баҫылыуы ныҡ аптыратты.
Ҡатын-ҡыҙҙар позицияһын ғына яҡлап сығыу төптән дөрөҫ түгел. Бының сәбәбе лә билдәле – бөгөн, үкенескә күрә, журналистар араһында ир-егеттәр юҡ хәлендә. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, Айсын Аҡбулатова икеләнгән ҡыҙҙың хатын төрлө күҙлектән тикшереп сыға. Әммә унда бер төп мәсьәлә ситтә ятып ҡала – ул да булһа бөгөнгө башҡортта сәскә атҡан яңғыҙлыҡ. Ауылдарҙа бер тапҡыр ҙа өйләнеп ҡарамаған (өйләнмәйәсәк тә) типһә – тимер өҙөрлөк егеттәрҙең, ә ҡалаларҙа үҙҙәренә тормош иптәше таба алмай яфаланған яңғыҙаҡ ҡарт ҡыҙҙарҙың ишәйеүе һуңғы сирек быуаттың ысын афәтенә әйләнде. Ҡыҙҙар ирекһеҙҙән сит ил кешеһенә кейәүгә сығыуҙы, йә булмаһа, берәй гастарбайтерҙың икенсе ҡатыны булып йәшәүҙе хуп күрә.
Йәмғиәттә бының сәбәбен тик ир-егеттәрҙән генә күреү өҫтөнлөк алды. Йәнәһе, улар эшһеҙ ауылда ята, ҡала тормошона яраҡлаша алмай, эскегә һабыша… Был төптө дөрөҫ түгел. Бөтә ғәйеп хәҙерге башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының донъяға булған ҡарашында. Был йәһәттән Илдар Ғәбитовтың “Ҡыҙҙар ҡалаға кеше күҙенән һәм һүҙенән ҡаса“ тигән афоризмы дөрөҫкә тап киләлер. Ысынлап та, әсәләр ҡыҙҙарының ҡалала йәшәүен хуп күрә, ә егеттәр ата нигеҙен һаҡлап ҡалыу өсөн ауылда ҡала. Был йәһәттән, ҡыҙҙарға ҡарағанда, ошо егеттәр генә ихтирамға лайыҡтыр (улар Венера һымаҡ гәзиткә яҙып та тормаясаҡ). Хәҙер уларға матур ғаилә ҡорорлоҡ ҡыҙҙар юҡ тигәндәй. Мин үҙем 36 йәштә генә өйләнгән кеше булараҡ әйтә алам: хәҙерге башҡорт ҡыҙҙары араһында әсәй, ҡатын булырлыҡ кеше юҡ тип әйтерлек. Ҡыҙҙар тик еңел тормош эҙләү менән мәшғүл. Тормош юлында осраған ҡыҙҙарҙың күпселеге (95 проценты) үҙенең буласаҡ хәләленең ойоҡбаш-трусигын йыуырға сирҡана, тик әҙергә – бәҙер генә йәшәргә риза. Һуң өйләнеүемдең сәбәбен юлымда лайыҡлы ҡыҙҙарҙың осрамауында ғына күрәм. Хәҙерге буйҙаҡтар араһында ғүмерендә бер генә тапҡыр булһа ла өйләнеп ҡарамаған егеттәрҙең күбәйеүенә лә ошо сәбәп булып тора – кемдең үҙенең тормошон, буласаҡ балаларын ошондай әсәй менән бәйләп, бәхетһеҙ иткеһе килһен?! Яңғыҙ ҡалып, тәбиғи шәһүәтте ауылдағы аҙғын ҡатындар менән ҡәнәғәтләндереп йәшәүе уларҙың намыҫын аҙыраҡ бысрата.
Ғөмүмән алғанда, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының күпселеге тормош маҡсаты итеп карьера, еңел йәшәүҙе һайлай. Күренекле башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһында өлгө булырлыҡ, бәхетле ғаиләһе менән маҡтанырлыҡ шәхестәрҙе әйтә алаһығыҙмы? Шул-шул, улар бармаҡ менән генә һанарлыҡ.
Замандаш ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ғаилә төҙөү тик икенсе планда тора. Донъя тотҡаһы булырлыҡ ҡатын-ҡыҙ булыуы ауырыраҡ шул. Тик ошо ҡатындар эске менән мауыҡҡан ирҙәрен дә һаҙлыҡтан тартып сығара ала. Улар Венера һымаҡ тормошҡа зарланмай.
Й. ҒӘЙНЕТДИНОВ.
Б. районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 524
ҒӘЛИЕВ Рауил Ғәлимйән улы (13.6.1947, Чимкент ҡ. — 16.9.1999, Өфө), химик-технолог. Химия ф. д‑ры (1999). Ҡаҙаҡ химия-технология ин‑тын тамамлағандан һуң (Чимкент, 1970) 1973 й. тиклем “Альметьевнефть” НГДУ‑һында, 1974 й. алып — “Чимкентоблгаз” тресында, 1985 й. алып Нефтехимия эшкәртеү проблемалары ин‑тында (1990 й. башлап бүлек мөдире) эшләй. Фәнни хеҙмәттәре нефть эшкәртеүҙе тәрәнәйтеүҙең экологик хәүефһеҙ технологияларын булдырыуға, сәнәғәт ҡалдыҡтарын зарарһыҙлау, ш. иҫ. ағынты һыуҙар һәм газ хәлендәге ташландыҡтарҙы таҙартыу проблемаларына, фосфорҙы электротермик ысул м‑н етештереүҙә нефть кокстарын ҡулланыуға арналған. Ғ. етәкс. Өфө нефть эшкәртеү з‑дтарының ағынты һыуҙарын физик‑химик һәм биол. таҙартыу системалары камиллаштырыла, Өфө һәм Атырау (Ҡаҙағстан) НЭЗ‑дарында эмульсия рәүешендәге нефть шламдарын утилләштереү ысулдары индерелә; уның ҡатнашлығында юғары т‑рала иреүсән нефть пектары һәм уҡмаштырыусы өҫтәмәләр етештереү технологиялары эшләнә һәм уларҙың тәж.‑сәнәғәт партиялары алына. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 30 уйлап табыу авторы.
Х е ҙ м.: Перспективы производства и применения нефтяных спекающих добавок при получении металлургического кокса из шихт с повышенным содержанием слабоспекающихся и неспекающихся углей: темат. обзор. М., 1990 (авторҙ.) (Серия: Переработка нефти); Безопасность жизнедеятельности. Кн.4. Ч.3. Идентификация надёжности и работоспособности топочно-нагревательных агрегатов. Уфа, 1999 (авторҙ.).
И.Р.Хәйрудинов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Бына тағы ла бер уйын үтте. Сираттағы еңеүселәрҙең дә исемдәре билдәле булды. Шулай итеп, графин һәм стакандар йыйылмаһы Баймаҡтан – Илдус Зәйнуллинға, ә салат һауыттары Дүртөйлө районының Исмаил ауылынан Гүзәлиә Закироваға сыҡты. Еңеүселәребеҙҙе ысын күңелдән ҡотлайбыҙ!
Ҡәҙерле дуҫтар!
Гәзитле лә, бүләкле лә булғығыҙ килһә, әйҙәгеҙ, әүҙемлек күрһәтәйек. Бының өсөн «Йәншишмә»гә яҙылып, квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә генә кәрәк.
«Йәншишмә»гә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 476 һум 28 тин. Индексы – 50605.
Бер йылға яҙылыу хаҡы – 844 һум 52 тин. Индексы – П3371.


text:
Бесәйем бар Кескәй генә. Мыйығы бар Һиҙгер генә.
Һәр яҙғы каникул һайын китапханаларҙа Балалар һәм үҫмерҙәр китабы һәм музыкаһы аҙналығы үткәрелә. Был байрамды 75 йыл элек балалар яҙыусыһы Лев Кассиль уйлап тапҡан. Быйылғы аҙналыҡ «Китап. Ғаилә. Яҙ» девизы менән үтте. Уның бер көнө балалар шағиры, яҙыусыһы, тәржемәсе Сергей Михалковҡа бағышланды. Сөнки уның тыуыуына 105 йыл тулғайны. Ошо уңайҙан баш ҡаланың 38-се моделле китапханаһында …
Continue reading ‘Станцияларҙың ниндәйе генә юҡ ине!’ »
Беҙҙә лә үтте Балалар һәм үҫмерҙәр китабы аҙналығы. Уның барышында төрлө саралар ойошторолдо. Тәүгеһе – «Тыуған ере менән һоҡланыусы» тип аталған әҙәби кисә башҡорт яҙыусыһы, Белорет районының Баҡый ауылынан сығыусы яҡташыбыҙ Сабир Шәриповтың 70 йәшлек юбилейына арналды. Интернат-лицейҙа үткән был сараны Зөлфирә Сөләймәнованың «Сабир ағайға» шиғыры менән асып ебәрҙек. Уның биографияһы менән танышҡандан һуң, ижад …
Continue reading ‘Бер көнө яҡташыбыҙға арналды’ »
Ҡобараһы осоп йүгереп килеп ингән дуҫына Ильяс бер һорау ҙа биреп өлгөрмәне. Динар: «Сәләм! Хәлдәр?» – тине лә елдереп уның китаптары, дәреслектәре торған шкаф янына үтте. «Сәләм, Динар, әллә бер ни булдымы, нимә эҙләйһең?» – тип ҡыҙыҡһынды. Дуҫы алан-йолан ҡаранды ла куртка эсенән бер бәләкәй генә төргәк сығарып, ниндәйҙер китаптың эсенә тыҡты. Был күренешкә аптыраған …
Continue reading ‘Дуҫың кем?’ »
Октябрьский ҡалаһындағы олимпия алмашын әҙерләүсе 3-сө балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбенең даны электән тирә-йүнгә киң таралған. Атап әйткәндә, бында заманында саңғыла уҙышыу буйынса күп кенә чемпиондар тәрбиәләнгән. Шуныһы тағы ҡыуаныслы, һуңғы йылдарҙа мәктәптә спорттың бик тә ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс төрөн – биатлонды үҫтереүгә яҡшы нигеҙ һалынған. Әле үк йәш биатлонсылар ил һәм республика кимәлендәге ярыштарҙа …
Continue reading ‘Биатлонсыға етеҙлек тә, мәргәнлек тә кәрәк’ »
«Бәйләнештә» селтәренән Өфө ҡалаһында үҫмерҙәр араһында традицион уҡтан атыу буйынса Байыҡ Айҙар кубогына «Уғатар» турниры уҙғарылыуын белгәс, унда бик тә ҡатнашҡыбыҙ килде. Атай-әсәйҙәребеҙ теләгебеҙҙе хуплап һәм ярҙам күрһәтеп, ярышҡа алып барҙы.
Яңыраҡ беҙҙең Ленин исемендәге 2-се интернат-лицейҙа, Әбделҡадир Инан исемендәге милли китапханала танылған яҙыусы, Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы, Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты Гөлнур Яҡупованың балалар өсөн сыҡҡан «Тәбиғәттә ҡунаҡта» тип исемләнгән китабының презентацияһы үтте. Был сарала беҙҙең лицей, 2-се гимназия, 7-се мәктәп уҡыусылары ла ҡатнашты.
Шуныһы шәп: ауылыбыҙ Өфөгә яҡын урынлашҡан. Шуға ла театрҙарға, киноларға, ҡаланың иҫтәлекле урындарына барыу беҙгә бик еңел. Бер матур көндө башҡорт теле уҡытыусыһы Рида Рәзиф ҡыҙы Кашапова беҙҙе Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына «Хыялға ҡаршы» спектаклен ҡарарға алып китте. Күптән йыйына инек.
Фәнни тикшеренеүҙәр һыу эсеүҙең файҙалы булыуын иҫбатлай. Ас ҡарынлай ҡулланыу күп ауырыуҙарҙан ҡотолорға йәки еңеләйтергә ярҙам итә икән. Быны Японияла йәшәүселәр яҡшы белә һәм иртән уянғас уҡ һыу эсеүҙе ғәҙәттәренә әйләндергән. Шуға улар араһында оҙаҡ йәшәүселәр ҙә күп. Япондар һыу эсеү тәртибен дә уйлап тапҡан.
Ура, яҙ килә! Ура, ура, яҙ килә, Балалар бик шатлана. Яҙ килгәнгә ҡыуанып, Ҡыйыҡтан тамсы тама.


text:
Экологик акцияға әүҙем ҡушылдылар
30 апреля 2013 йыл | Йәмғиәт
Район биләмәһендә экологик өмәләр бара. Иң тәүгеләрҙән булып ҙур экологик эште район үҙәге һәм Курорт мәктәптәре уҡыусылары башлап ебәргәйне. Мәктәптәрҙең 6-7-се класс уҡыусылары уҡытыусылары һәм Балалар ижады үҙәге хеҙмәткәрҙәре менән берлектә Красноусолдың иҫтәлекле урындарын – һәйкәлдәр һәм обелискылар биләмәләрен тәртипкә килтерҙе.
Их, һыу инеүҙәре!
30 апреля 2013 йыл | Йәмғиәт
Алда – Май байрамдары. Биш көнлөк был каникулды күптәр баҡсала, ихатала эшләп алыуға арнар. Әүҙем ял итергә теләүселәргә лә борсолаһы түгел – йыл әйләнәһенә үҙенә саҡырып торған "Еҙем”ебеҙ – физкультура-һауыҡтырыу комплексы һәр кем өсөн асыҡ.
Сафлыҡ-паклыҡ, хеҙмәт байрамы
30 апреля 2013 йыл | Йәмғиәт
Май айының тәүге көнөн байрам булараҡ ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ һәм уны барыбыҙ ҙа көтөп ала. Ә бына уның ҡайҙа һәм ҡасан байрам ителә башлауын ҡайһы берәүҙәр белмәйҙер ҙә әле. Шуға ла тарих тәҙрәһенә бағып алыу маҡсатҡа ярашлы булыр ине.
Ҡырағай туризмдан арынырға ваҡыт
30 апреля 2013 йыл | Урындағы үҙидара
23 апрелдә район Хакимиәтендә БР Туризм буйынса агентлыҡ етәксеһе урынбаҫары Сергей Михайлович Клименко йәмәғәт ҡабул итеүе уҙғарҙы.
Уңайлы фатирҙарҙа
30 апреля 2013 йыл | Урындағы үҙидара
26 апрелдә район Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау бүлегендә йәнә 13 Бөйөк Ватан һуғышы яугирының тол ҡатындарына торлаҡ сертификаттары тапшырылды.


text:
Ғәлиуллин Мәсғүт Нәбиулла улы
Мәсғүт Ғ. (тулы исеме Ғәлиуллин Мәсғүт Нәбиулла улы; 22 июнь 1907, Өфө губернаһы, Өфө өйәҙе Нөрлө ауылы (Башҡортостан Республикаһының Өфө районы) — 1944 йылдың ғинуары, Өфө), шағир. Яҙыусылар союзы ағзаһы.
1927 йылдан алып илдең төрлө предприятиеларында эшләй. 1937 йылдан башлап аҙнаһына бер тапҡыр татар телендә сыҡҡан «Сталинсы» (хәҙер Шишмә районы «Родник плюс» гәзите) гәзитенең әҙәби хеҙмәткәре булып эшләй. Ошо гәзиттә Мостай Кәрим, Муса Ғәли, Ғабдулла Байбурин менән бер рәттән Ғалиуллин Мәсғүттең дә Мәсғүт Ғ. псевдонимы аҫтында тәүге шиғырҙары баҫыла[1].
1928 йылда татар телендә «Ауыл ғишыҡтары» исемле тәүге китабы сыға. Артабан шағир «Мартен яҡтыһы» (1940), «Таныш рәсем» (1959) шиғри йыйынтыҡтарын, балалар өсөн яҙылған «Туғыҙ Туҡылдыҡ, бер Мыймылдыҡ тураһында әкиәт» (1940) поэмаһын ижад итә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- МӘСҒҮТ Ғ. // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- [1] Родник плюс.


text:
Яңы уҡыу йылынан республика инженер интернат-лицейында Өфө дәүләт нефть техник һәм Башҡорт дәүләт университеттарының йүнәлешле синыфтары асыла. Тәүгеһе – физика-математика һәм физика-химия, икенсеһе социаль-гуманитар фәндәр буйынса буласаҡ. Был универсарий алды проектында ҡатнашыусы X – XI синыфтар, ғәҙәти уҡыу программаһынан тыш, синыфтан тыш сәғәттәрҙә университет уҡытыусыларының лекцияларын тыңлаясаҡ, алған белемен күсмә семинарҙарҙа нығытасаҡ, төрлө кимәлдәге олимпиада-конкурстарға әҙерләнәсәк. Йүнәлешле синыфта уҡыусылар Өфө дәүләт нефть техник университетының технопаркын барып ҡараясаҡ. Бындай уҡыу системаһы нигеҙендә төрлө уҡыу формалары ҡулланылған ҡатнаш уҡытыу моделе ята. Шулай итеп, уҡыу йорто һәм интернат-лицей араһында бәйләнеш булдырыу белдекле абитуриенттарҙы әҙерләүҙе көсәйтәсәк.
Белем усағы директоры Флүр Шаһисолтанов әйтеүенсә, Өфө дәүләт нефть техник университетында база кафедраһын булдырыу хәл ителгән, әле тәрәнәйтеп өйрәнеләсәк уҡыу программалары, өлкән синыфтарҙың тикшеренеү, проект һәм синыфтан тыш эшмәкәрлеге буйынса эш алып барыла. БДУ ректоры Николай Морозкин менән дә килешеү төҙөлөп, ике яҡ хеҙмәттәшлек һорауҙары ҡаралған.
Йүнәлешле синыфтарға балалар һайлап алынған да инде. Һәйбәт әҙерлекле уҡыусыларҙың бергә уҡыуы тағы ла юғарыраҡ уңыштарға ирешергә ярҙам итәсәк.