text:
Тыуған ерҙең тартыу көсөн тойоп...9-02-2018, 00:03 // Шәхестәр // Баҫып сығарырға
Абдулхаҡ ағайҙың яңы “күршеләренә” күҙ һалам. Барыһы ла — әле яңы ғына әҙәбиәт, ғилем, сәнғәт донъяһында ҡайнап, балҡып йәшәгән шәхестәр. Ошо сағыу, бер көнө быуаттарға торошло донъяның түрендә үтте ауылдаш шағирҙың тормошо ла.
Ә бит минең хәтер арҙаҡлы шағирыбыҙҙың ижад ҡояшы һүрелеп тә өлгөрмәгән шәфәҡ эсенән ҡыҙарып, ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына ҡалҡып килгән сағын һаҡлай. Эйе-эйе, 1958 йылда килгәйне ул Баймаҡ районының Күсей һигеҙ йыллыҡ мәктәбенә осрашыуға. Ҡулында — “Йәш көстәр” альманахы. Үҙенең тәүге ижад емештәрен — күстәнәсен — ауылдаштарына ауыҙ иттереү теләге менән ҡайтҡан булған ул.
Йотлоғоп тыңлайбыҙ. Шағирҙың баҙыҡ, ләкин йомшаҡ тембрлы тауышы Йәнгүҙәй, Күсемташ ҡаяларынан, Тәпәшәк билән һырттарынан төшөп, Асағайын, Тоҡан буйҙарын иңләне, Ташкисеү буйлап һарҡып, Күрән ҡамыштарын иркәләп һыйпаны, буҙтурғай булып бөҙрә талдарҙа тирбәлде, Төпкөл шишмәһенең һыуһын ҡандырырлыҡ һыуҙары менән тамағын сылатҡан, егерме йәшендә дошманға ҡаршы алышып, Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булып ауған ауылдашыбыҙ Тәфтизан Миңлеғолов рухы булып ауыл өйҙәренең тәҙрәләрен сиртте...
Мин шунда үҙемдең донъяла тиңдәше булмаған гүзәл ерҙә, иң матур тәбиғәтле ауылда йәшәгәнемде, иң батыр кешеләр тоҡомонан яралғанымды аңланым. Тап шулай: был аңлау миңә әсәйемдең уҡыусыһы — шағир Абдулхаҡ Игебаев ижады аша килде. Шағир йөрәгенә илһам биргән тупраҡта яралғандар батыр ҙа, матур ҙа була, ә бахыр түгел! Күсей ауылы халҡының һәр береһенең күңелендә бына ошо ғорурлыҡ ярылып ята ул.
Артабан да Абдулхаҡ ағай, үҙе бик йыш ҡайтып йөрөй алмаһа ла, китаптарын мәктәпкә ебәреп торҙо. Уның ҡустыһы, минең класташ малай, ағаһының шиғырҙарын йөрәккә үтерлек тауыш менән уҡып ишеттерә торҙо. Һуңғараҡ, Абдулхаҡ ағайҙың (ауылда уны Әбделхаҡ тип йөрөттөләр) ижады ишәйә төшкәс, уның әҫәрҙәрен клубта үткән сараларҙа яңғырата башланыҡ, уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙарҙы йырланыҡ. Йырламаҫлыҡмы ни? Бына, мәҫәлән:
Йәмле Күсей ауылы
Ирәндек буйҙарында.
Ҡайҙа ғына йөрөһәм дә,
Ҡайғырһам да, йыуанһам да,
Йөрөй ул уйҙарымда!
тигән һүҙҙәр тағы ҡайһы ауыл кешеләренә тәтей әле...
Эйе, беҙ уның шиғырҙары нурына ҡойоноп үҫтек, буй еткерҙек, бауыр ҡалҡыттыҡ. Әсәйем иһә, ауылыбыҙҙың тәүге совет уҡытыусыһы Әсмә Рәхмәтулла ҡыҙы Баймырҙина, ағайҙың тормошонан төрлө хәтирәләр һөйләп, бер нигә ҡарамай, тормоштоң ыжғыр елдәренә бирешмәй алға барырға кәрәк, йәшәү — батырҙар өлөшө, тигән хәҡиҡәтте күңелгә һеңдерҙе.
Кескәй көйө әсәйҙән ҡалған Хөснөлхаҡ, Абдулхаҡтарҙың аяныслы хәлдәре, уларҙың тырышып-тырмашып һуғыштан һуңғы ауырлыҡ йылдарында белем алып, юғары уҡыу йорттарын тамамлауы әҙ-мәҙ зиһене булған һәр үҫмергә оло һабаҡ ине. Ут уттан тоҡана тигәндәй, Абдулхаҡ ағай яулаған бейеклек, ҡаршылыҡтарҙы үтергә, һынау тоторға атлыҡҡан йәндәрҙе үҙенә тартып торған Ирәмәл түбәһеләй, үҙенә арбаны.
Һәм бына мин Өфөлә, Башҡорт дәүләт университеты студенткаһы. Ошо уҡыу йорто стеналарында Абдулхаҡ Игебаевтың “Ер-әсә” поэмаһын беренсе тапҡыр үҙенең уҡыуында ишетеү бәхетенә ирештем. Бына ул маһирлыҡ! Сәсәнлек кульминацияһы! Ер, ил, кешелек яҙмышы хаҡында тәрән борсолоуҙан тыуған шиғыр юлдарының юғары тулҡындары, үҙебеҙҙең мәжлес (тамаша) залында ултырыуыбыҙҙы оноттороп, йәндәребеҙҙе йыһанға күтәрҙе, йыһан бейеклегенән тороп, ҡурсыуға, йәлләүгә, ҡәҙерләүгә мохтаж планетабыҙҙы, гүйә, устарыбыҙға һалды. Әгәр Абдулхаҡ ағай ошо әҫәренән башҡа бер нимә ижад итмәгән хәлдә лә ул барыбер мәшһүр булыр ине, сөнки бар булмышы менән бөйөктәр генә ошондай әҙәм буйы етмәҫлек бейеклек яулай ала. Ошонда мин уны теге саҡ, өсөнсө класта уҡыған сағымдағы кеүек, яҡындан күрҙем.
Әлбиттә, йәй көндәре ул ғаиләһе менән ауылға килә ине. Тик ҡайҙа инде ул уның эргәһенә яҡын барыу! Ауыл балаһы бит оҙайлы каникул осоронда һирәгерәк күренгән һабаҡташынан да ятһырай, тартына. Ә бында баш ҡаланың үҙенән килгән ҡунаҡ. Етмәһә, шағир, китаптар яҙған кеше. Был юлы ла мин уға яҡын барып, мин фәлән фәләнованың ҡыҙы булам, тип әйтергә баҙнат итмәнем.
Ошо әҫәре өсөн ауылдашым Ғәлимов Сәләм исемендәге премияға лайыҡ булды һәм республикала билдәле шағир булып танылды.
Ижад эшенә тотонғансы уҡ Өфөнән китергә тура килгәнлектән, яҙыусылар һәм шағирҙар менән миңә яҡындан аралашыу форсаты теймәне. Шуға күрә ауылдаш шағирҙы шиғри кисәләрҙә генә күргеләп ҡалдым. Шулай ҙа Баймаҡ ерендәге бер осрашыу айырым-асыҡ булып хәтергә уйылған. Ул заманда миңә 40 йәштәр самаһы булып, уҡыусыларға ике-өс китабым аша таныш прозаик инем. Һикһән етенсеме, һигеҙенсеме йыл ине, буғай. Баймаҡ районы үҙенән сыҡҡан шәхестәрҙе йыйҙы ҡорға. Ҡайҙан һәм кемдәр генә килмәне. Һәр ҡунаҡҡа оҙатып йөрөргә бер кеше беркетелгән.
Мин был ҡорға ике кескәй улым менән килгәйнем, күрәһең, ҡалдырып китеү мөмкинлеге булмағандыр. Әлбиттә, был мәртәбәле ҡорҙоң иң абруйлы, иң мәртәбәле ҡунағы Абдулхаҡ Игебаев булды. Ғәҙәттәгесә, ул ҡатыны Маһиҙә еңгәбеҙ менән килгәйне. (Уларҙың айырым йөрөгән осрағын хәтерләмәйем). Бына шул ҡорҙа Абдулхаҡ ағай тураһында фильм ҡараныҡ: ул ҡасан ғына Баймаҡҡа килһә лә, аэропортта самолет трапына аяҡ баҫҡан сағынан уҡ төшөрөлә барған. Был уникаль кадрҙар кемдә һаҡланалыр — уныһы миңә мәғлүм түгел, әммә тыуған ерендә Абдулхаҡ ағайҙың үтә лә ҡәҙерле кеше булыуы — раҫ. Ҡәҙерле булды һәм ҡәҙерҙе күтәрә лә белде ағайыбыҙ. Ырыуына тап төшөрмәне.
Килгән ҡунаҡтар хөрмәтенә ауылдарҙа тирмәләр ҡоролдо, ҡаҙандар аҫылды, ҡурайсылар саҡырылды, хөрмәт итер аяҡсылар билдәләнде. Йәл, ошо саҡлы ҡәҙер-хөрмәтте яҡташ яҙыусыларыбыҙҙан Рәйес Түләк, Әхмәр Үтәбай, Лилиә Һаҡмар, Зөлфирә Ҡаҙаҡбаева кеүек йәшерәк быуын вәкилдәре күрмәй ҡалды (ә, бәлки, күрәһеләре алдалыр әле!). Ижад кешеһе кеүек нескә күңелле, хис-тойғоға бай заттар өсөн был йыйын һис шикһеҙ күңел күген бейегәйтер, рухын байытыр бер сара булды.
Шунда, “Ирәндек” совхозы һыйлаған көндә, ағай менән бер өҫтәл янында Туғажман тауы аҫтында, Төйәләҫ йылғаһы ярында табындаш булыу бәхете лә насип булды. Тәүге уҡытыусыһы әсәйемде һорашты ул шунда, уның нескә күңелле, изге йөрәкле ҡатын булыуын, балалар йортона китеүендә лә уның ҡатнашлығы барлығын телгә алды, атайым Хизбулла Мөхәмәтҡоловтың мәшһүр йыраусы булыуын хәтерләне. Йырлауымды үтенде. Мин оялдым. Йырламаным. Хәҙер әҙерәк үкенәм...
Абдулхаҡ Игебаев үҙе йәшәгән заманды яратып, уның ҡанундарын үҙ итеп, тулы ҡанлы тормош менән йәшәүенән, мөхитенән, ғаиләһенән ҡәнәғәт ижадсы булды. Ҡәнәғәт булмаған кешенән йыр тыуамы ни? Ә ул яҙҙы, йырҙар яҙҙы, поэмалар ижад итте. Әммә был ҡәнәғәтлек тойғоһо бәндәләрҙәге йомшаҡ яҡтарҙы күреүҙән, көнсөллөк, ике йөҙлөлөк кеүек кеше күңеле төпкөлдәренә йәшеренгән иблистәрҙе фашлауҙан мәхрүм итмәне уны. Тик ул быларҙы фашлаған осраҡта ла үҙе булып ҡалды: кеше йөҙөнә бәреп уҡ атманы, ә бары тик сама тойғоһон боҙмайса ғына үҙенең күңел рәнйеүҙәрен әйтеп бирҙе. Был итәғәтлелек уның эске мәҙәнилегенән, зыялы зат булыуынан килә ине. Эйе, етемлек тә, етемлектә үткән тереклек тә уның эске донъяһын — ожмах баҡсаһын — емерә алманы. Кеше шатлығын уртаҡлаша, кеше бәхетенә шатлана белеүе уның ана шул мәңге сәскәлә ултырған күңел байлығының сағылышы булды.
Абдулхаҡ Игебаев хаҡында һөйләгәндә йәнә бер исемде телгә алмау мөмкин түгел һымаҡ. Ул да булһа, Маһиҙә апай Игебаева. Ағайыбыҙҙың ғүмерлек тормош юлдашы. Ижад кешеһенең ярты уңышы (бәлки, күберәге?) уның яртыһы булған заттандыр. “Китап” нәшриәтендә бихисап авторҙарҙың әҫәрҙәрен мөхәррирләп донъяға сығарыусы “кендек әбейе” Маһиҙә Игебаева шағир өсөн яҙмышына төшкән бүләк булды тиһәм, һис кенә арттырыу булмаҫтыр. Хатта мин Маһиҙә еңгәйҙе Абдулхаҡ ағайҙың йәшләй донъя ҡуйған әсәһенең рухы етәкләп алып килеп уның юлына сығарманымы икән, тип тә уйлап ҡуям. Булһа ла булыр: донъялыҡтан киткән ғәзиздәребеҙҙең йәне тереләрҙе ҡурсалай тиҙәр бит. Ә шағирҙың ҡыҙы, ғилем таратыу юлындағы Фәниә һәр саҡ уның ғорурлығы булды. Татыу, берҙәм, бер-береһен ихтирам итеүгә, яратыуға ҡоролған ғаилә оло шағирыбыҙ өсөн ҡәлғә лә, эсенә “бисмилла”һыҙ инергә ярамаған ҡурсаулыҡ та булды.
Республиканың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Хажмөхәмәт улы Игебаев – үҙе тыуып үҫкән Баймаҡ районы өсөн оло ғорурлыҡ. Хәтеремдә, мин Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһында эшләгән саҡта (1996—2000 йылдар) әҙәбиәт өлкәһендә уңыштарға өлгәшкән ижадсылар өсөн район күләмендә Батыр Вәлид исемен йөрөткән премияның шартын (положениеһын) эшләп, Луиза Дәүләтшина менән хакимиәткә тапшырҙыҡ. Раҫланылар.
Шунан инде уның тәүге лауреаты, почетлы лауреаты итеп Абдулхаҡ Игебаевты билдәләнек. Йылдар үтте, ул премия йыл да лайыҡлы тип табылғандарға тапшырылып килә: районда “Игебай уҡыуҙары” тигән сара ла йылдың-йылы үтә. Ағайыбыҙ баҡыйлыҡҡа күскәс, Баймаҡ районы хакимиәте башлығы Илшат Хәмит улы Ситдыҡов етәкселегендә шағирҙың хәтерен мәңгеләштереү юҫығында байтаҡ саралар планлаштырҙы. Улар — шағирҙың тыуған ауылы Күсейҙә мемориаль таҡтаташ асыу; Баймаҡ ҡалаһының һәм Темәстең бер урамына уның исемен биреү; Күсей ауылы китапханаһына шағирҙың исемен биреү; Баймаҡ һәм Темәс тыуған яҡты өйрәнеү музейҙарында шағирҙың ижадына арналған мөйөш булдырыу; Күсей ауылы мәктәбендә шағирҙың ижадына һәм тормош юлына арналған музей-кабинет асыу; Баймаҡ ҡалаһында шағирға һәйкәл ҡуйыу һәм башҡалар. Әйтергә кәрәк, бында аталған сараларҙың күбеһе үтәлеү өҫтөндә: Баймаҡ ҡалаһының яңы бер урамы хәҙер шағир исемен йөрөтә, көҙ “Күсей феномены” тип аталған сараға килгән яҙыусылар Абдулхаҡ Игебаевтың мемориаль таҡтаташына тере сәскә шәлкеме һалып, бер минутлыҡ тынлыҡта торҙо. Хакимиәт башлығы Илшат Хәмит улы вәғәҙә итеүенсә, шағирҙың һәйкәлен асыу көнө лә йыраҡ түгел. Абдулхаҡ ағайҙың хәләл ефете Маһиҙә еңгәбеҙ һәм ҡыҙы Фәниә лә ҡәҙерлеләренең хәтер ҡуҙын тере тоторға тырыша: шағирҙың яҡын кешеләрен, яҡташтарын саҡырып, мәрхүмдең ҡырҡын, йыллығын уҡыттылар, ошо саралар оло шәхестең хәтерен мәңгеләштереү буйынса ла етди һөйләшеүгә нигеҙ һалды.
Ауылдаш шағир тураһында ошо яҙмаларҙы теркәгәндә уның атаһы Хажмөхәмәт ағай күҙ алдынан китмәне. Ауыл өйө. Урындыҡ. Ҡайҙалыр уны һике тиҙәр. Урындыҡ уртаһында – ашъяулыҡ, ширлектә еҙ самауыр әкрен генә, әңгәмәселәргә ҡамасауламай ғына үҙенә генә хас көй һуҙа. Ә әңгәмәселәр — атай һәм Ташмөхәмәт апа (атайҙан өлкән ир-атҡа беҙҙә “апа” тиҙәр). Әсәй тәүге сынаяҡтарҙы ғына үҙе яһап эсерә лә йомошо менән сығып китә. Самауыр янына атай үҙе ултырып ала. Сәйҙе яйлап һемерер тәм-том булмаһа ла, был мәжлес бик оҙаҡҡа һуҙыла, ҡайһы саҡ самауыр яңыртырға ла тура килә. Берсә ҡыҙып һөйләшәләр, берсә бер талай һүҙһеҙ ҡалып та ултыралар. Ике фронтовиктың әңгәмәһе был. Мин уларҙың хәбәренең төбөнә төшә лә, аңлай ҙа алмайым. Ҡайһы саҡ талсығып йоҡлап та китәм.
Яугир хәлен яугир аңлағандыр. Шул аңлау уларҙы берләштергәндер. Фашизм һөрөмөнән азат ителгән илдең киләсәге хаҡында ла, бөлгөнлөктө нисек еңеү хаҡында ла барғандыр әңгәмә. Ауыҙҙары икмәккә туймаһа ла, күңелдәре менән яҡты, матур, етеш киләсәк хаҡында булғандыр уйҙары. Шул киләсәк хаҡындағы хыялдарында беҙҙе, балаларын да, күҙ алдына килтергәндәрҙер. Улар Ватанына хеҙмәт итте. Ватансыллыҡ тойғоһон беҙгә лә ҡалдырып киттеләр. Шул тойғо ҙур булмаған Күсей ауылында тыуған малайҙан тыуған ерен, Ватанын һөйгән ир, зиһененән зирәклеге китмәгән аҡһаҡал яһаны һәм Башҡортостандың халыҡ шағиры дәрәжәһенә еткерҙе. Үҙе китте. Мәгәр үлемһеҙ шиғырҙары заман менән ҡалды, замандаштарының уйында, телендә, йөрәгендә ҡалды.
Таңсулпан ҒАРИПОВА,
Салауат Юлаев исемендәге
дәүләт премияһы лауреаты.


c: text/html

text: Статистикаға күҙ һалһаҡ, кеше организмына бәйле 15 меңдән ашыу сир билдәле. Был, әлбиттә, яҡынса ғына һандар. Мәҫәлән, яман шештең генә 200-ҙән ашыу төрө бар. Ни тиклем күберәк ауырыу төрө асыҡлана, шул саҡлы белгестәрҙең һаны ла киңәйә тигәндәй, берәйһе: “Психотерапевта булдым”, – тип ысҡындырһа, ул кешегә ирекһеҙҙән сәйерһенеп ҡарайбыҙ, йөҙөндә ниндәйҙер үҙгәреш эҙләй башлайбыҙ. Ә бит сит илдә, мәҫәлән, һәр кемдең үҙ психологы булыуы – тормош талабы, ғәҙәти күренеш. Кем һуң улар – психотерапевтар: дуҫмы, табипмы?.. Был һорауға яуапты ошо өлкәгә үҙен бағышлаған табип Өлфәт Әхтәм улы ӘЛИМҒОЛОВ менән бергәләп эҙләп ҡарайыҡ. Башта үҙе хаҡында һөйләр, күп йылдар атҡарған бурысын байҡар һәм психотерапияға ла сират етер. Шулай итеп, һүҙ – уға:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Мең төрлө аҙап кисереп...
Опубликовано: 18-04-2018, 09:44 | Категория: Новости, Члены союза
1919 йылда Беренсе Армияның политбүлеге эргәһендә сығарыла торған ғәскәри гәзит “Ҡыҙыл Йондоҙ” идараһында эшләй инем. Тиф ауырыуынан һуң отпуск алып Туҡсоранға ҡайтҡас та, Башҡортостан хөкүмәте мине мобилизация менән Стәрлетамаҡ ҡалаһына килтертте. Ул ваҡытта әле Зәки Вәлиди хөкүмәте ине. Мин, ғәскәри кеше булыуым сәбәпле, гәзит идараһына керергә теләһәм дә, ебәрмәнеләр. Бер аҙ ваҡыт Туҡсоранда военкомлыҡ вазифаһын үтәп торорға тура килде.
Дауыт Юлтыйҙың тыуыуына – 125 йыл
Опубликовано: 18-04-2018, 09:34 | Категория: Новости, Члены союза
Бөгөн бөйөк башҡорт яҙыусыһы, драматург, журналист, йәмәғәт эшмәкәре Дауыт Юлтыйҙың (Дауыт Исхаҡ улы Юлтыевтың) тыуыуына – 125 йыл! Арҙаҡлы милләттәшебеҙҙе иҫкә алайыҡ туғандар!


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Январь 2018 года » Страница 8
Ҡыҙҙарҙың һылыуҙарын, уңғандарын билдәләнек, “Йәшлек” гүзәле – 2017” конкурсын тамамланыҡ!
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 9-01-2018, 14:32
Ирем менән юҡҡа үпкәләшә башланыҡ...
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 9-01-2018, 11:07
Һаумыһығыҙ! Минең исемем – Дилә. Ирем менән никахта бер йыл йәшәйбеҙ. Өйләнешкәнгә тиклем оҙаҡ ҡына осрашып йөрөнөк, ләкин бергә торманыҡ. Туйҙан һуң барыһы ла ал да гөл булды. Һуңғы осорҙа хәл кире яҡҡа үҙгәрҙе. Юҡтан ғына әрләшә, үпкәләшә башланыҡ. Эш шунда – бөтә йорт мәшәҡәттәре минең өҫтә. Был миңә оҡшамай. Ярҙам итеүен һораһам, эштән ныҡ арып ҡайтыуына һылтана. Уға бер нәмә лә кәрәкмәй, ҡайта ла, ҡырын төшөп ятып ял итә. Ә миңә ҡыйын. Әйтегеҙсе, нимә эшләргә?
Ирегеҙҙән өй эштәрендә ярҙам һорауығыҙ тәбиғи. Сөнки ғаилә мөнәсәбәттәрен ҡороуҙа, донъя көтөүҙә ике яҡтан да уртаҡ көс һалыу талап ителә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, проблемағыҙ – күп йәш ғаилә парына хас күренеш....
Ирегеҙҙән өй эштәрендә ярҙам һорауығыҙ тәбиғи. Сөнки ғаилә мөнәсәбәттәрен ҡороуҙа, донъя көтөүҙә ике яҡтан да уртаҡ көс һалыу талап ителә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, проблемағыҙ – күп йәш ғаилә парына хас күренеш....
Йондоҙнамә (8-14 ғинуар)
Махсус бит // 9-01-2018, 11:03
Тәҙрәнән төпсөк ташлаһаң - штраф
Яңылыҡтар таҫмаһы // 9-01-2018, 10:22
Рәсәй кешеләренә автомобиль һәм тимер ют транспортынан тәмәке төпсөктәрен ташлау тыйылды. Был ҡарарға Рәсәй Хөкүмәте премьер-министры Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған.
Хәҙер автомобиль һәм тимер юлы буйҙарында, һаҡлау зоналарында, транспорт хәрәкәт иткәндә ҡайнар шлак, күмер һәм көл түгергә, янған төпсөк, шырпы ташларға ярамай. Ялан эштәре мәлендә тракторсы һәм комбайнсыларға махсус урындарҙа ғына тәмәке тартырға рөхсәт ителәсәк. Юл буйҙарында йәшәүселәргә үлән, сүп-сар яндырырға, усаҡ яғырға тыйыласаҡ....
Ҡатынымдан наҙ етмәй
Махсус бит / Проблема // 8-01-2018, 07:30
Миңә – егерме туғыҙ, ә ҡатыныма егерме ете йәш, ике йәш ярымлыҡ ҡыҙыбыҙ үҫә. Өйләнешкәнебеҙгә өс йыл.
Йылдан ашыу инде юҡ-барға тиҙ тоҡанып китеүсәнлегемде, ҡатыныма бәйләнсек була барыуымды һиҙәм. Быға тиклем кәләшемдең холҡондағы кире яҡтарын һиҙмәгәнмендер, ә бәлки, уның ысын йөҙө асыла башлағандыр. Ғаиләләге был хәл йыш ҡына үпкәләшеүҙәргә, иреш-талаштарға барып етә башланы. Элекке һөйкөмлө, нәфис ҡыҙҙан ул ҡатын-иргә әйләнде. Тупаҫ һөйләшә, фекерем менән бөтөнләй иҫәпләшмәй. Донъяға бөтөнләй икенсе ҡарашта. Хужабикә булараҡ уға тик “афарин” тип кенә әйтергә була. Ҡыҙыбыҙ бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, ашарға һәр ваҡыт әҙер, өйҙә таҙа. Ә былар миңә бик мөһим дә түгел һымаҡ, унан иғтибар, наҙ ғына кәрәк. “Бөтә проблемаларҙы үҙең эҙләп табаһың, үҙең бәйләнәһең”, – ти ҡатыным. Ғаиләмдә нисек тыныслыҡ урынлаштырырға?...
Йылдан ашыу инде юҡ-барға тиҙ тоҡанып китеүсәнлегемде, ҡатыныма бәйләнсек була барыуымды һиҙәм. Быға тиклем кәләшемдең холҡондағы кире яҡтарын һиҙмәгәнмендер, ә бәлки, уның ысын йөҙө асыла башлағандыр. Ғаиләләге был хәл йыш ҡына үпкәләшеүҙәргә, иреш-талаштарға барып етә башланы. Элекке һөйкөмлө, нәфис ҡыҙҙан ул ҡатын-иргә әйләнде. Тупаҫ һөйләшә, фекерем менән бөтөнләй иҫәпләшмәй. Донъяға бөтөнләй икенсе ҡарашта. Хужабикә булараҡ уға тик “афарин” тип кенә әйтергә була. Ҡыҙыбыҙ бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, ашарға һәр ваҡыт әҙер, өйҙә таҙа. Ә былар миңә бик мөһим дә түгел һымаҡ, унан иғтибар, наҙ ғына кәрәк. “Бөтә проблемаларҙы үҙең эҙләп табаһың, үҙең бәйләнәһең”, – ти ҡатыным. Ғаиләмдә нисек тыныслыҡ урынлаштырырға?...
Үәт, ҡыҙыҡ! (29.12.2017)
Әҙәбиәт / Юмор // 8-01-2018, 07:00
Ҡәйнәмә түҙер әмәлем ҡалманы
Махсус бит / Проблема // 7-01-2018, 07:00
Иптәшем менән өс йыл ғүмер итәбеҙ. Йәш ярымлыҡ ҡыҙыбыҙ үҫә. Иремде яратам, ихтирам итәм.
Бер йыл элек ҡайным мәрхүм булғас, беҙгә ҡәйнәмдең йортона күсергә тура килде. Беренсенән, ул яңғыҙ йәшәмәйәсәк, ә икенсенән, фатирыбыҙҙы ҡуртымға биреп, матди хәлебеҙҙе яҡшыртыу маҡсатында был аҙымға барғайныҡ. Ҡәйнәм итәғәтле, тыныс, яҡшы кеше. Ләкин миңә уның менән йәшәүе ауыр. Өйҙә үҙемде хужабикә итеп тойорға, шәхси арауығым булыуын теләйем. Бер йыл күнеп йәшәнем, артабан нимә эшләргә белмәйем, түҙемлегем бөттө. Нимә эшләргә миңә, кәңәшегеҙҙе көтәм....
Бер йыл элек ҡайным мәрхүм булғас, беҙгә ҡәйнәмдең йортона күсергә тура килде. Беренсенән, ул яңғыҙ йәшәмәйәсәк, ә икенсенән, фатирыбыҙҙы ҡуртымға биреп, матди хәлебеҙҙе яҡшыртыу маҡсатында был аҙымға барғайныҡ. Ҡәйнәм итәғәтле, тыныс, яҡшы кеше. Ләкин миңә уның менән йәшәүе ауыр. Өйҙә үҙемде хужабикә итеп тойорға, шәхси арауығым булыуын теләйем. Бер йыл күнеп йәшәнем, артабан нимә эшләргә белмәйем, түҙемлегем бөттө. Нимә эшләргә миңә, кәңәшегеҙҙе көтәм....
Перәник
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 6-01-2018, 08:00
1 стакан ҡатыҡ, ярты стакан ҡаймаҡ, 1 cтакан шәкәр, 1 балғалаҡ сода, 1 йомортҡа.
Соданы аш һеркәһе менән һүндереп, йомортҡа һарыһы, ҡатыҡ, ҡаймаҡ һәм он ҡушып, ҡамыр баҫырға. Уны 1 cм ҡалынлығында йәйеп, форма менән ҡырҡып, мейестә 15 – 20 минут бешерергә. Бешеп сыҡҡас, йомортҡа ағына шәкәр ҡушып туҡып, шуны перәник өҫтөнә һөртөргә....
Ҡыш бабай бүләге (хикәйә)
Әҙәбиәт / Проза // 6-01-2018, 07:30
«Нисек кенә булмаһын, быны бөгөн эшләп ҡуйырға кәрәк, – тип уйланы Ғаяз. – Тағы бер яңы йылға һөйрәп сығып булмай бит инде». Ысынлап та, тағы күпме хыял менән йәшәргә була? «Машинаһының аҫтына ташланып булһа ла туҡтатам бөгөн. Етте». Үҙенең ҡарарынан еңел булып китте. Уның һаман эшендә икәненә тағы ла бер тапҡыр инаныр өсөн банк ҡаршыһында урынлашҡан ун ике ҡатлы йортҡа инде. Дүртенсе ҡатҡа күтәрелеп, подъезд тәҙрәһенән ҡараһаң, банкирҙың кабинеты ус төбөндәгеләй күренә. Бөгөн ике тәҙрәлә лә жалюзиҙар төшөрөлгән. Шулай булһа ла, өҫтәл артында ултырған кешенең шәүләһе шәйләнә. Етем көсөк кеүек нисәмә көн ошо тирәлә уралыуы үҫмерҙе ғәрләндерә, әлбиттә. Әле лә ошо тойғоһон еңер өсөн, үҙен киллер итеп күҙ алдына килтерҙе. Тәҙрә тупһаһына ята биреп, ҡулын винтовка көбәге кеүек тоҫҡаны ла атып ебәргән булды: пиф-паф.
Шул саҡ бер дәү кәүҙә уның өҫтөнә ырғыны һәм күҙ асып йомған арала, ҡулдарын артҡа шаҡарып, наручник кейҙереп тә ҡуйҙы....
Уңышлының “Башҡорт йорто”
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 5-01-2018, 07:00
Гөлсинә Фазлыева милли кейем магазинына килгән һәр кемдең күңелен күрергә тырыша
Ике ай элек Учалы ҡалаһында “Башҡорт йорто” барлыҡҡа килде. Был үҙенсәлекле сауҙа нөктәһен Азамат улы менән бергә асҡан Гөлсинә Фазлыева һөнәре буйынса география уҡытыусыһы. Байтаҡ йылдар элек, тормош шарттары үҙгәреү сәбәпле, яратҡан мәктәп эшенән айырылып, икенсе эшкә тотонорға тура килә уға. Көн дә илһамланып, ҡанатланып мәктәпкә йөрөүҙәрҙе, уҡыусылар менән мәж килеүҙәрҙе һағынып бер була Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙы. Балаларға, ижадҡа һис бер ҡағылышы булмаған эш менән булышҡанда, күңеле һәр саҡ ҡыуаныс, йыуаныс сығанағы талап итә. Нисек күңел ярһыуын баҫырға белмәй, ҡул эштәренә сума, таштарҙан биҙәүестәр яһап ҡарай. Ә бер көндө ҡул эштәре оҫталарын, шул иҫәптән Гөлсинә Фазлыеваны ла Учалыла үткән конференцияға саҡыралар....


text:
Башҡортостан экологтары 400 объекттың тәбиғәтте һаҡлау талаптарына яуап бирмәүен асыҡланы
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы инспекторҙары административ комиссиялар составында йыл башынан алып 1200-гә яҡын объектты тәбиғәт һаҡлау закондарының үтәлешенә тикшерҙе. Тикшереү һөҙөмтәләренән күренеүенсә, уларҙың 398-е экологик талаптарға яуап бирмәй, тип хәбәр иттеләр БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
2012 кеше административ яуаплылыҡҡа тарттырылған, уларға дөйөм алғанда 700 мең һумдан ашыу суммаға штраф һалынған. Шул уҡ мәлдә түләтелгән штрафтарҙың ҙур өлөшө – яҡынса 340 мең һумы вазифалы кешеләргә тура килә. Билдәле булыуынса, тәбиғәт һаҡлау ҡаниәтен күҙәтмәгән өсөн юридик шәхестәргә штраф 220 мең һум сумманы тәшкил итә.


text:
ЙЫЛ уңғандарыМуниципаль район хакимиәтенең быйылғы йылдың һуңғы аҙналыҡ кәңәшмәһендә 2012 йылда башҡарылған эштәргә һѳҙѳмтә яһалды, иң мѳһим сараларҙы иҫкә алып, унда ҡатнашҡан һәм ҡаланың, райондың иҡтисади, мәҙәни, социаль ѳлкәләренә үҙ ѳлѳшѳн индереүселәргә Почет грамоталары тапшырылды, ҡотлау һүҙҙәре әйтелде....
Һаумы, һаумы, ЯҢЫ ЙЫЛ!Район-ҡалабыҙҙа Яңы йыл байрамдары башланды. 25 декабрь ҡаланың Мәҙәниәт һарайында балалар ѳсѳн муниципаль район хакимиәте башлығының Шыршы байрамы уҙҙы....
Хѳрмәтле дуҫтар, яҡташтар!2012 йыл да артта ҡалды. Кемгәлер ул ауыр булғандыр, кемгәлер шатлыҡ килтергәндер. Беҙҙең илебеҙ - берҙәм Рәсәй һәм бѳтә донъя үткән йылға һѳҙѳмтәләр яһай....
Ҡәҙерле белореттар!Һеҙҙе яҡынлашып килгән Яңы йыл менән ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Имен бала саҡ һәм Ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы әһәмиәтле һәм матур ваҡиғаларға бай булды....
Юбилейың менән, “УРАЛ”!Гүйә, ырыуымдың аҡһаҡалы, Барыһын бер табынға йыйғанһың. Һәр кем ҡарай һиңә хѳрмәт менән, Һин - уларға һѳйѳп ҡарайһың, Донъялағы иң ҙур табын бѳгѳн Һинең хѳрмәтеңә йыйылған. 90 йәшең менән, “Урал”! - тиеп, Аҡ ҡаласҡа биҙәп яҙылған....
Ачери-биатлонҒәҙәттәгесә, Белореттың «Ҡурташ» спорт комплексы трассаһында ачери-биатлонсылар үҙҙәренең сезонын башлай. Ике кѳн дауамында Башҡортостан Республикаһының асыҡ чемпионаты һәм 2012-2013 йылдар сезонының ачери-биатлон буйынса Рәсәй Кубогының тәүге этабы уҙҙы. Ярыштарҙа Башҡортостандан, Бүрәт, Мәскәү, Орел, Силәбе, Калуга ѳлкәләренән, Ханты-Мансы һәм Ямал-Ненец автономиялы округтарҙан 40 спортсы ҡатнашты....
Кем нисек байрам итә икәнШотландия. Уның ҡайһы бер ауылдарында Яңы йылды үҙенсәлекле факелдар һәм тантаналы йѳрѳш менән ҡаршылайҙар: дегет тултырылған ҙур һауыттарға ут яғып, уларҙы урам буйлап тәгәрәтәләр. Шотландтар шулай итеп иҫке йылды “яндырып” һәм яңыһына юл яҡтырталар. Яңы йыл иртәһе Яңы йыл тѳнѳнә ҡарағанда ла мѳһимерәк тип иҫәпләнә: ошо кѳндә йортҡа кем тәү башлап инә, хужаларҙың именлеге шуға бәйле. Бүләк тотҡан ҡара сәсле ир-егет бәхет алып килә, тип иҫәпләйҙәр улар....
Ярамаған йолалар«Урал» гәзитендә Зилә Абзалованың «Башҡорт туйында яңы йолалар» мәҡәләһен уҡығас, үҙем күргән-ишеткән йәмһеҙ, килешмәгән йолалар тураһында яҙып үтергә булдым. ҮЛЕМГӘ КИЛТЕРГӘН ЙОЛА Бынан күп йылдар элек Илмәш ауылы кешеһе һеңлеһен күрше ауыл егетенә кейәүгә бирә. Туй үткәрергә баралар. Ул саҡта, урындағы йола буйынса, хужа кеше ҡунаҡтарҙың билдәләнгән кешеһен иҫертеп йығырға тейеш була. Ҡунаҡ ҡоҙа ярышыр ѳсѳн ҡустыһын билдәләй. Һин йәш, кѳслѳ, бирешмәҫһең, иҫереп йығылмаҫҡа тырыш, ти. Күрше ауылдыҡылар алдан хәстәрлек күрә. Йығылмаған ҡунаҡҡа икенсе тѳрлѳ эсемлек әҙерләйҙәр. Туй...
Йәштәр күңелле ял итәҠалабыҙҙа Иҙел башы башҡорт йәштәре ойошмаһы эшләй башлау менән иң әүҙем, тырыш йәштәр сәләмәт тормош, матур һәм күңелле ял итеү, йәмғиәткә файҙалы эштәр башҡарыу ѳсѳн дәррәү эш башланы....
Әсәлек капиталы 408 мең 960 һумға тиклем артасаҡ2013 йылдың 1 ғинуарынан Әсәлек капиталы 5,5 %-ҡа индексациялана һәм 408 960 һум тәшкил итәсәк. Пенсия фонды бюджетына Әсәлек капиталын түләү ѳсѳн 200 млрд. һум һалынды....
Новости Башкортостана
Жители Башкирии могут принять участие в публичных слушаниях об исполнении бюджета
23 мая 2018 14:01
В Уфе на подземной парковке торгового комплекса «загорелся» автомобиль
23 мая 2018 13:59
В Башкирии МЧС предупреждает о шквалистом усилении ветра до 21 м/с
23 мая 2018 13:52
Новое реалити-шоу «Свадьба наизнанку»
23 мая 2018 12:44
Делегация Башкирии представила Россию на конференции пчеловодов в Словении


text:
«Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар Советының яңы составы билдәләнде
Шаршамбы, 28 декабрҙә, «Башкирэнерго» йәмғиәте акционерҙарының сираттан тыш дөйөм йыйылышы үтте, унда директорҙар Советының яңы составы билдәләнде һәм 2011 йылдың 9 айы өсөн эш һөҙөмтәләре буйынса дивиденттар түләү хупланды.
Компанияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Башкирэнерго» йәмғиәте акционерҙарының сираттан тыш дөйөм йыйылышы 2011 йылдың 9 айы өсөн эш һөҙөмтәләре буйынса дивиденттар түләүгә 1 005 310 мең һум йүнәлтергә ҡарар иткән.
Дивидент күләме бер ябай һәм өҫтөнлөклө акцияға 0,92 һум тәшкил итәсәк. Шулай итеп, ябай акциялар буйынса дивиденттар килеме яҡынса 3 процент тәшкил итәсәк.
Акционерҙар ҡарары менән «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар Советының яңы составы һайланды, унда — «Система» акционерҙар финанс корпорацияһының алты вәкиле, «ИНТЕР РАО ЕЭС» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең өс вәкиле, Рәсәйҙең Энергетика министрлығының бер вәкиле һәм ике ирекле директор. Директорҙар Советы ағзаһы итеп шулай уҡ «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Андрей Макаров та һайланды.


text:
Башҡортостан вәкилдәре «Гиперборея» халыҡ-ара йәштәр форумында ҡатнашасаҡ
Ағымдағы йылдың июнь айында үткәрелгән «Башҡортостан Республикаһының йәш профсоюз лидеры–2012» республика конкурсында еңеүсе һигеҙ кеше IV «Гиперборея» халыҡ-ара йәштәр форумында ҡатнашасаҡ. Уның сиктәрендә 3-9 августа Петрозаводск ҡалаһынан 17 километр алыҫлыҡта Лососинное күле янында профсоюз йәштәре слеты һәм «Профсоюз лидеры-2012» бөтә Рәсәй йәштәр конкурсы финалы үтә. «Гиперборея» форумында бөтә Рәсәйҙән һәм донъяның 13 иленән 16-30 йәштәрҙәге яҡынса 1000 кешенең ҡатнашыуы көтөлә.
VIII «Башҡортостан Республикаһының йәш профсоюз лидеры–2012» республика конкурсында еңеүселәр Бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостандың Профсоюздар федерацияһы исеменән сығыш яһаясаҡ. Улар араһында – Стәрлетамаҡ төҙөлөш колледжы студенты Леонид Бабоченко, РФ дәүләт учреждениелары һәм йәмәғәт хеҙмәтләндереү хеҙмәткәрҙәре профсоюзының Башҡортостан республика ойошмаһы белгесе Рита Туҡтарова, «Хеҙмәт һәм социаль мөнәсәбәттәр академияһы» Башҡортостан социаль технологиялар институты вәкилдәре Регина Әминова, Лия Ғәйнетдинова, Артур Сөләймәнов, Диана Чунарева, Екатерина Данилова һәм Александр Дорофеев.
Форумда ҡатнашыусылар өсөн «Яуаплы һайлау» темаһына белем биреү программаһы ҡаралған. «Гиперборея»ла «Йәш сәйәсмәндәр», «Мин — граждан», «Видеотулҡын», «Карелия волонтерҙарының йыйылма командаһы», «Йәштәр эшҡыуарлығы», «Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы мәктәбе» һәм башҡа бик күп майҙансыҡтар, шулай уҡ «Дуҫлыҡ күперҙәре» халыҡ-ара майҙансығы эшләйәсәк.


text:
Мәләүез районы мәктәптәренә һәм балалар баҡсаларына 40 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелде
Мәләүез районының мәғариф учреждениеларын яңы уҡыу йылына әҙерләү һәм уларҙың матди-техник базаһын нығытыу маҡсатында муниципаль бюджеттан – 18,8 миллиондан ашыу, республика бюджетынан – 16,3 миллион, федераль бюджеттан 6,7 миллион һум аҡса бүленде. Был средстволар мәктәп һәм балалар баҡсалары биналарына капиталь ремонт үткәреүгә йүнәлтелде, тип хәбәр итте район уҡытыусыларының кәңәшмәһендә муниципалитет хакимиәте башлығы Мәлик Вәхитов. Муниципаль район бюджеты сығымдарының яртыһынан ашыуы мәғариф өлкәһенә йүнәлтелә.
Муниципалитеттың мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, үткән уҡыу йылында райондың балалар баҡсаларында 165 өҫтәмә урын булдырылған, капиталь ремонттан һуң 350 урынға иҫәпләнгән 20-се балалар баҡсаһы эшләй башлаған. Бынан тыш, 160 урынға иҫәпләнгән 25-се балалар баҡсаһын ҡайтарыу мәсьәләһе хәл ителгән, унда капиталь ремонт башланған.
2014 йылда элекке 5-се һәм 13-сө балалар баҡсалары биналарын ҡайтарыу һәм 110 балаға иҫәпләнгән яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын төҙөү мәсьәләләре хәл ителәсәк. Мәғариф системаһында булған нормативтарға ҡарамай, муниципалитет Васильевка, Ҡотош, Петропавловка ауылдарында мәктәптәрҙе һаҡлап ҡалырға, Аптраҡ төп белем биреү мәктәбен тергеҙергә тигән ҡарар ҡабул иткән.
Иң яҡшы педагогтар БР Мәғариф министрлығы, РФ халыҡ мәғарифы һәм фән хеҙмәткәрҙәре профсоюзы, БР Профсоюздар федерацияһы, Мәләүез районы хакимиәтенең Почет грамоталары менән тәбрикләнде. Һигеҙ уҡытыусы «Рәсәй Федерацияһының почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ булды.


text:
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» эстафетаһын бөрйәндәр ҡабул итәсәк
Мәҙәниәт йылына арналған «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» республика марафоны бөгөн, 20 майҙа, Бөрйән районына барып етәсәк. «Беҙ боронғо Бөрйәндәр» театрлаштырылған тамашаға эстафетаны әбйәлилдәр килтерәсәк. Бының тураһында БР Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафоны сиктәрендә Бөрйән районында күп кенә саралар уҙасаҡ. Балалар сәнғәт мәктәбендә һынлы сәнғәт класы уҡыусылары эштәренең күргәҙмәһе асыласаҡ.
Мәҙәниәт йылы символын артабан Иҫке Собхағол ауыл советы мәҙәниәт учреждениеларының саралары көтә. «Ағиҙель» сәләмәтләндереү лагеры марафонды уҡыусыларҙың уҡытыу-ялан лагерын асыуға арналған концерт менән ҡаршы аласаҡ.
21 майҙа штандарты Мәһәҙей ауыл мәҙәниәт йортонда «Кәкүк сәйе» байрамында көтәләр. Марафон Байназар ауылы моделле китапханаһында ла буласаҡ. Унда йәш шағир Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма мине, әсәй» китабы буйынса китап уҡыусылар конференцияһын үткәреү планлаштырылған.
23 майҙа Мәҙәниәт йылы символын Баймаҡ ҡалаһына тапшырасаҡтар.


text:
Гимназиябыҙға аҙна һайын кемдер ҡунаҡҡа килеүе ғәҙәти күренешкә әйләнгән.14 апрель көнө театр сәнғәте менән тормоштарын бәйләгән ханымдар килеүе тураһындағы хәбәр гимназияны йәшен тиҙлеге менән урап сыҡты. Ә улар менән осрашыу мөмкинлеге социаль-гуманитар йүнәлештә уҡыусы 10б, 11б класс гимназистарына тейҙе. Бәхетле уҡыусылар тиҙ арала Драматургия һәм театр сәнғәте кабинет-музейына йыйылды. Шулай булмайса, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәмилә Миңлеғәли ҡыҙы Сәлимгәрәева һәм театр тәнҡитсеһе Айһылыу Сынтимер ҡыҙы Сәғитова көн дә гимназияға килеп тормай бит!
Уҡыусыларҙы ҡунаҡтар менән таныштырғас, тормошобоҙҙа театрҙың, театр сәнғәтенең тотҡан әһәмиәте тураһында һөйләшеү башланды.
Ысынлап та, беҙ театрҙы ял итеү урыны тип күҙ алдына килтерәбеҙ. Тик ҡайһы ваҡыт тамаша кешеләр күңеленә үтеп инһен өсөн ҙур көс, хеҙмәт һалынғанын онотоп ебәрәбеҙ.Ниндәй генә һөнәр эйәһе ҡатнашмай был эштә! Режиссер, актерҙар, костюмдар тегеүсе, гримм һалыусы оҫталар, театр тәнҡитсеһе, композитор, рәссам, тәржемәсе, бейеү ҡуйыусы, реквизиттар эшләүсе һәм башҡа бик күп һөнәр эйәләре ярҙамында спектаклдәр тамашасыға еткерелә.
Уҡыусыларҙың ҡунаҡтарға һорауҙары күп ине, сөнки үҙҙәре лә һөнәр һайлау алдында торалар, тиҙҙән оло тормошҡа аяҡ баҫасаҡтар. Һайлаған һөнәреңә нисек ғүмер буйы тоғро булырға тигән һорау күптәрҙе борсоғандыр. Ә ҡунаҡтарыбыҙ һайлаған һөнәренә тоғро булып ҡалғандар, киләсәк быуынды тәрбиәләргә ,кешеләр күңеленә дәрт һәм илһам бирергә , зиһендәрен байытырға, тормош ысынбарлығын теүәллегендә еткерер өсөн бар тырышлыҡтарын һалып, театр тормошо менән ҡайнап йәшәйҙәр. Улар- театрҙы бар итеүселәр.
Рәмилә Миңлеғәле ҡыҙы гимназиябыҙ менән тығыҙ бәйләнештә. Театр түңәрәгендә шөғөлләнеүсе уҡыусылар менән башҡорт халҡының әкиәттәрен, эпостарын сәхнәләштерәләр Уның кәңәштәре уҡыусыларҙа сәхнәгә ҡарата һөйөү уята, ышаныслы аҙымдар менән алға барырға ярҙам итә.Һәр бала күңеленә асҡыс таба белә ул. Рәмилә Миңлеғәле ҡыҙы эшләгән Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында ла уҡыусылар йыш була. Остаздары уйнаған ролдәрҙе үҙ итәләр.Быйыл был театр менән гимназиябыҙ араһында килешеү төҙөлдө. Драматургия һәм театр сәнғәте кабинет- музейында улар тураһында бик күп мәғлүмәт тупланған.Башҡорт әҙәбиәте дәрестәрендә драма әҫәрҙәрен үткәндә гимназистар ошо мәғлүмәттәрҙе ҡуллана. Әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалы Мостай ағайҙың театрҙа ҡуйылған һәр спектаклдәрен уҡыусыларыбыҙ ҡабат-ҡабат ҡарайҙар.Рәмилә Миңлеғәле ҡыҙы ла театр тормошонан ҡәнәғәт булыуын белдерҙе, актер һөнәренең үҙенсәлектәрен асып бирҙе.Уның тасуири итеп башҡарған шиғырҙары, поэмалары бер кемде лә битараф ҡалдырманы.Уҡыусылар ҙа үҙҙәренә оҡшаған өҙөктәрҙе уҡып ишеттерҙеләр. Башҡорт, рус телдәрендә яңғыраған өҙөктәр һәр кемдең күңеленә хуш килде.Миләүшә Сәйетбатталова, Карина Ульданова, Гөлназ Әхмәтйәновалар- гимназияның оҫта тасуири һөйләүселәре. Осрашыуға килеүселәр һөйләү сәнғәтенең дә кеше тормошонда мөһим икәнен билдәләп үттеләр. “Тау-тау хәбәрҙәр” тапшырыуының алыштырғыһыҙ алып барыусыһы Ғайсина Сафияға телевидениеға кастинг үткәндә тап ошо сифаты, һөйләй белеү оҫталығы ярҙам иткән. Нурҡаева Айгөл дә, киләсәктә кәрәк булыр тип, хәҙерҙән үҙендә ошо сифаттарҙы тәрбиәләй, ул Санкт Петербург телевидение мәктәбе уҡытыусыһынан оҫталыҡ серҙәренә өйрәнә. Һөйләй белеү-үҙе бер сәнғәт шул!
Икенсе ҡунағыбыҙ Айһылыу Сынтимер ҡыҙы- Заһир Исмәғилев исемендәге сәнғәт академияһының педагогы, шулай уҡ театр тәнҡитсеһе лә.Тәнҡитсе һөнәренә ҡайҙа уҡыйҙар, улар ниндәй эштәр башҡаралар, ниндәй фәндәрҙән имтихан тапшырырға кәрәк- былар тураһында ул уҡыусыларға ентекләп һөйләне. Айһылыу Сынтимер ҡыҙы һөнәренең һирәк һәм ҡыҙыҡлы икәненә баҫым яһаны.Яңы спектаклдәрҙе иң тәүгеләрҙән булып ҡарай ул. Улай ғына ла түгел, белеүебеҙсә,”Заманса драматургия һәм режиссура үҙәге” йыл һайын лабораториялар үткәреп тора. Бында Айһылыу Сәғитова тәнҡитсе, педагог булараҡ эшләй.Үҙәктең әһәмиәте ҙур.Пьессалар үҙәктә ҡарала, ошоноң аша сығып, театрҙа ҡуйыла.Тормош бер урында тормай бит, ул үҙгәрештәр кисерә, йәштәрҙең дә донъяға ҡарашы үҙгәреп тора. Шуға уларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерҙәй спектаклдәр кәрәк.Лаборатория ошо юҫыҡта эшләй.Эҙләнеүсән, үҙ өҫтөндә бер туҡтауһыҙ эшләүсе, заман һулышын тойоп, тормош менән бергә атлаусы, янып йәшәүсе Айһылыу Сынтимер ҡыҙын бик оҡшатты уҡыусылар.Һорау артынан һорау тыуып ҡына торҙо, ә ҡунаҡтар ихлас итеп яуап бирҙеләр.Шундай йәнле һөйләшеүҙәрҙәр ойошторолғанда, билдәле шәхестәр менән осрашҡанда уҡыусылар күңеле тағы ла матурлана, сафлана, минеңсә. Ҡунаҡтарға музыкаль күстәнәс тә әҙерләнгәйне. 5-се класс уҡыусыһы Камила Йосопова башҡорт халыҡ йыры “Асылыҡай буйы” йырын уларға бүләк итте.
Мостай Кәримсә, театр йәштәр өсөн осрашыу, һөйөшөү урыны булһын. Театрҙы , сәнғәтте һөйөүселәр күңелендә боҙоҡлоҡҡа урын юҡ.
Осрашыу балалар күңелендә юйылмаҫ эҙ ҡалдырҙы.Иҫтәлеккә фото төшкән саҡта ла уҡыусылар ҡунаҡтарға һоҡланыуҙарын йәшермәнеләр.Тағы ла осрашырға һүҙ биреп таралыштылар.


text:
«Саф күңелең һаман иҫтә» тип аталды яҙыусы Зөлфәр Хисмәтуллиндың хәтер кисәһе
Хәтер кисәһен асып, модель китапхананың мөдире Зилә Истамғол ҡыҙы Фәхрисламова менән ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Гөлнур Мусина ҡунаҡтарҙы тәбрикләне. Ауылдың шәхестәргә бай тарихы менән таныштырып, Зөлфәр Хисмәтуллиндың тормош юлына байҡау яһанылар. Яҙыусының шәхси китапханаһынан алынған һәм ҡәләмдәш дуҫтары бүләк иткән китаптарҙан, матбуғат баҫмаларынан, үҙенең ҡулъяҙмаларынан төҙөлгән күргәҙмә Зөлфәр Хисмәтуллиндың ижадының тослоғон тағы бер ҡат иҫбатланы. Ауылдың «Хәтирә» фольклор ансамбле, музыка мәктәбе бейеүселәренең сығышы, кисәне музыкаль яҡтан биҙәһә, мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәренең З. Хисмәтуллиндың «Уртаҡ фекер» юмористик әҫәрен сәхнәләштереүе тамашасы күңеленә хуш килде. Артабан йыраҡ араларҙы яҡынайтып, яугир-яҙыусыны хөрмәтләп, ҙурлап килгән ижадташтарына һүҙ бирелде. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина Зөлфәр Хисмәтуллиндың яҙыусылар союзының архивында һаҡланған ҡулъяҙмаларының күсермәһен ҡомартҡы итеп китапхана фондына тапшырҙы һәм, ауылдың социаль мәҙәни үҙәгенең бер мөйөшөндә райондың шәхестәренә арналған әҙәби музей булдырһағыҙ, ине, тигән теләк белдерҙе. Шулай уҡ кисәне ойоштороусыларға Башҡортостан яҙыусылар союзы исеменән оло рәхмәтен белдерҙе һәм яҙыусылар идаралығынан бүләк итеп, ауыл китапханаһына китаптар, буклеттар тапшырҙы.
«Был матур хәтер кисәһен «Карауанһарай» йыры менән башларһығыҙ, тип көткәйнем. Һүҙемдең мәғәнәһе шунда – бер мәл Зөлфәр ағай менән һөйләшеп ултырғанда иң яратҡан йыры тураһында һораным, ул миңә, минең яратҡан йырым - «Карауанһарай», тип яуап биргәйне. Ҡыҙыҡһынып ул йырҙы тыңлап ҡараным. Шул саҡтан алып «Карауанһарай» минең дә иң яратҡан йырыма әйләнде. Ул кешелеклелеге, ябайлығы, изге йөрәкле булыуы менән минең күңелдә ҡалған», - тип хәтирәләре менән уртаҡлашты Мирас Иҙелбаев. Һәр яҙыусы хәтер һандығын асып, яугир-яҙыусыға булған йылы тойғоларын еткерҙе һәм иҫтәлектәре менән бүлеште.
Яҡташыбыҙ Сабир Шәрипов яҙыусы Зѳлфәр Хисмәтуллиндың матур телдә аңлайышлы, ҡыҫҡа итеп яҙыуына һоҡланды. Уның әҫәрҙәре башҡорт теленең бай ҡомартҡыһы булыуын әйтте һәм баҫылмай ятҡан ҡулъяҙмаларын туплап, китап итеп сығарырға кәрәк тигән тәҡдим индерҙе. Ауыл китапханаһына китаптар бүләк итте. Шулай итеп, кисәлә яугир-яҙыусы хаҡында бик күп йылы һүҙҙәр ишетеп, уның әҙәбиәт донъяһына ҙур өлөш индергән ижадсы ғына түгел, ә оло йөрәкле, ярҙамсыл, бик яҡшы кеше булыуын да белдек.
Атайыбыҙ менән ғорурланабыҙ һәм уны яратабыҙ, беҙҙең ҡәҙерле кешебеҙҙе шундай ҙурлағандары һәм уны иҫләп, ихтирам итеп ошондай матур әҙәби кисә ойошторғандары өсөн алып барыусыларға, ауыл халҡына ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ, - тине ҡыҙҙары – Зөлфиә менән Ғәлиә. Кисәнән һуң, ҡунаҡтар Сермәндең Социаль мәҙәниәт үҙәге һәм мәктәп музейҙарын ҡараны.
Нурия Шәрипова.
Эльза Мөхәмәҙиева фотолары.


text:
«Әкиәт» баҡсаһында
Просмотров 693
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:04-2014
-
- Рубрика:Журнал тураһында » Хаттар
- Автор:Земфира Гирфанова
-
- Район:Сибай ҡалаһы
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:
-
Беҙ быйыл сентябрь айында яңы төҙөлгән «Әкиәт» балалар баҡсаһына йөрөй башланыҡ. Кескәйҙәр өсөн бар шарттар булдырылған: яҡты, таҙа, иркен. Бының өсөн республикабыҙ Президентына, ҡалабыҙ етәкселегенә, уны төҙөүсе апай –ағайҙарға ҙур рәхмәт әйтәбеҙ.
«Ынйыҡай» исемле башҡорт төркөмөндә күңелле лә, мауыҡтырғыс та. Мәҫәлән, милли мөйөштө балалар өсөн сағыу китаптар, биҙәкле сувенирҙар, төрлө йәнлек һындары йәмләп тора. Беҙҙе өйрәтеүсе Әлфиә Әхмәтзәкир ҡыҙы Ильясова менән Зилә Зиннур ҡыҙы Низамова күп яҡшы нәмәләргә өйрәтә.
Шулай уҡ «Аҡбуҙат» журналы өсөн дә махсус мөйөшөбөҙ бар. Хикәйә, әкиәттәрен яратып уҡыйбыҙ. Тәрбиәселәребеҙ матур итеп башҡорт телендә һөйләшергә өйрәтә, йомаҡтар ҡоя, тиҙәйткестәр әйттерә. Журналға һәр йыл да дәррәү яҙылабыҙ.
Земфира Гирфанова, тәрбиәсе.
Сибай ҡалаһының «Әкиәт» балалар баҡсаһы.


text:
Дәүләт һатып алыуҙары ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренә ярҙам итергә тейеш
Дәүләт һатып алыуҙары Рәсәйҙә ауыл хужалығы етештереүселәренә туранан-тура ярҙам итеүҙең һөҙөмтәле инструменты булырға тейеш. Шундай фекерен белдерҙе Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин, Өфөләге Бөтә Рәсәй аграр форумында ҡатнашыусыларҙың һорауҙарына яуап биреп.
Аграрийҙарҙың күбеһенең фекеренсә, илдә бөгөн, үкенескә күрә, ысынлап та шулай килеп сыға – ғәмәлдәге дәүләт һатып алыуҙары системаһынан башлыса продукция етештереүселәр түгел, ә аралашсылар ота.
Владимир Путин әйтеүенсә, ҡайһы ваҡытта аралашсы ысынлап та кәрәк — ул тауарҙар менән тәьмин итеү, поставкалауҙағы өҙөклөктәр өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. Ләкин дәүләт һатып алыуҙар системаһы уларҙа ауыл хужалығы етештереүселәренең ҡатнашыуына иҫәпләнгән. Әгәр күп осраҡта етештереүселәр түгел, ә аралашсыларға ярҙам күрһәтеү килеп сыға икән, Владимир Путин фекеренсә, әле ҡулланылған система ҡайтанан ҡараласаҡ.


text:
Фото:
ШОС саммиттары алдынан Өфөлә терроризмға ҡаршы хәрәкәткә айырыуса иғтибар бүленә
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советының ултырышын үткәреү алдынан Өфөлә террорға ҡаршы комиссиялар һәм оператив штабтарға айырыуса ҙур яуаплылыҡ йөкмәтелә. Был хаҡта Милли террорға ҡаршы комитет һәм Федераль оператив штабтың берлектәге ултырышында Милли террорға ҡаршы комитет рәйесе, Рәсәй Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәте директоры Александр Бортников белдерҙе.
Тикшереүҙә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Рәсәй Президентының башҡа федераль округтарҙағы тулы хоҡуҡлы вәкилдәре, Башҡортостан, Татарстан һәм Сыуашстан башлыҡтары, шулай уҡ федераль башҡарма власть органдарының яуаплы хеҙмәткәрҙәре, хоҡуҡ һаҡлау органдары һәм махсус хеҙмәттәрҙең вәкилдәре ҡатнашты. Йыйылыусылар мөһим халыҡ-ара саралар уҙғарыласаҡ объекттарҙа һәм халыҡ күп йөрөгән урындарҙа хәүефһеҙлекте тәьмин итеү өлкәһендә Волга буйы федераль округы субъекттарында террорға ҡаршы комиссия һәм оператив штабтарҙың эшмәкәрлеген ойоштороу мәсьәләләрен ҡараны.
Милли террорға ҡаршы комитет рәйесе үҙ сығышында терроризмға һәм экстремизмға ҡаршы тороу округта власть органдары эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе булыуына иғтибар итте. 2014 йылдан алып бөгөнгө көнгә тиклем әүҙем иҫкәртеү эштәре алып барыу һөҙөмтәһендә төбәктә бер генә терракт та булманы һәм террор йүнәлешендәге биш енәйәткә юл ҡуйылманы.
Быйыл февралдә Өфөлә һәм Башҡортостандың башҡа тораҡ пункттарында «Хизб ут-Тәхрир әл-Ислами» ойошмаһының 23 ағзаһы ҡулға алынды. Үткән йылдың октябрендә «Ислам дәүләте» халыҡ-ара террор ойошмаһында торған ике кеше енәйәт яуаплылығына тарттырылды һәм 11 һәм 12 йылға иректәренән мәхрүм ителде. Улар Киров өлкәһендәге химик ҡоралды һаҡлау һәм юҡ итеү объектында теракт эшләргә йыйынған. 2014 йылда хоҡуҡ һаҡлау органдары округта ҡорал, боприпастар һаҡланған ете урынды асыҡлаған.
Бынан тыш, ултырышта ҡоралдарҙың, боеприпастарҙың һәм шартлатҡыс матдәләрҙең законһыҙ әйләнешенә ҡаршы тороу, шулай уҡ мөһим һәм хәүефле объекттарҙың террорға ҡаршы хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса саралар тураһында Комитет ҡабул иткән ҡарарҙарҙы ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре ҡаралды.


text:
«Ай тотолған төндә»Нефтекама ҡалаһынан Зилә Аҙнабаева менән Эльвира Шаһиева Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһына нигеҙләнеп ҡурсаҡтар композицияһы әҙерләгән. Тәңкәбикә, Ырыҫҡол бей, Шәфәҡ һәм сапҡын Тәңкәбикәнең тирмәһе эсендә тора. Өй биҙәүгә, тарих һәм...
Йәшәгән, ти, әбей менән бабай...»«Балалар өсөн зиһенде үҫтергән, хис-тойғоно байытҡан ҡурсаҡ эшләгем килде», – ти Ғафури районы Красноусол ауылында йәшәүсе Гөлнара Шахматова. Бәйгесебеҙ уйынсыҡтар өсөн капрон, синтепон, яһалма сәс, тимер сым, туҡыма ҡулланған. Сөкөрләшеп ултырған...
Ергә төшкән зөһрә ҡыҙӨфө ҡалаһынан Рәмилә Талипованың йөндән ҡурсаҡ эшләүгә ныҡлап тотоноуына бер нисә генә йыл. Әлеге Алһыу исемле йөн ҡурсаҡ та еүеш һәм ҡоро ысул менән баҫылған, эстән тимерсыбыҡ каркас менән нығытылған. Күҙҙәре – полимер балсыҡ, биҙәү өсөн акрил...
Һөймәлекле уйынсыҡтар«Ынйы» башҡорт ижади үҙәгенең ҡурсаҡтары, милләтебеҙҙе танытып, донъяның төрлө төбәктәренә таралған. Сәрүәр Аслаева өй биҙәүгә тәғәйенләнгән уйынсыҡтарҙың кәүҙәһен ҡатырғанан эшләй, башы менән ҡулдарын оҫтанан яҙҙыртып ала. Уларҙы боронғоса...
ҠЫУАНЫС КИЛТЕРГӘН ШӨҒӨЛ«RA-duet» ижади союзы тәҡдим иткән «Һылыуҡай» тип аталған был ҡурсаҡ полиуретандан күгәнле (шарнирлы) уйынсыҡ техникаһында эшләнгән. Республикала һәм Рәсәй буйынса үткәрелгән күп чемпионаттарҙың еңеүселәре – Рузанна һәм Айрат Яҡуповтарҙы уртаҡ...
НИНДӘЙ УЛ БАШҠОРТ ҠУРСАҒЫ?Баланың кем икәнен белгең килһә, уйынына ҡара, тигәндәр. Сепрәк ҡурсаҡ борондан балаларҙың яратҡан уйынсығы булған. Ҡыҙҙар уның менән уйнап, өйҙәге эштәргә өйрәнгән, төрлө ролдәргә инеп ҡараған. Ҡурсаҡ – зиһенде үҫтереүсе иң яҡшы уйынсыҡтарҙың...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Фото:
Сәлиә Мырҙабаева: «2013 йылда ауыл ерендә эшләргә теләгән йәш табиптарға түләүҙәр биреү дауам ителәсәк»
Фото:
Ауыл медицинаһын үҫтереү һәм йәш белгестәрҙе ауылдарға йәлеп итеү өсөн 2012 йылда мотлаҡ медицина страховкалауы тураһындағы законға төҙәтмәләр индереү юлы менән 35 йәшкә тиклемге белгестәргә бер миллион һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған түләү билдәләнгәйне. Медицина юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң 2011-2012 йылдарҙа ауылға эшкә килгән табиптар дәүләт ярҙамы алды.
— Был маҡсаттарға «Земство табибы» проекты сиктәрендә федераль бюджет средстволарынан 6,5 миллиард һум ҡаралғайны. Башҡортостанға Рәсәйҙең барлыҡ субъекттары араһынан иң күп сумма бүленде – 553 миллион һум. Был средстволар тулыһынса файҙаланылды, — тип һөйләне Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева.
Әммә, Сәлиә Мырҙабаева һүҙҙәренсә, ауылдарҙа әүәлгесә кадрҙарға ҡытлыҡ күҙәтелә. Шул уҡ ваҡытта республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында ауылда эшләргә теләгән йәнә 77 белгестән ғариза ҡабул ителгән. Дәүләт Думаһының Һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты ағзаһы Сәлиә Мырҙабаеваның Мотлаҡ медицина страховкаһы федераль фондына 2012 йылда өҫтәмә түләүҙәр бүлеү мәсьәләһе менән мөрәжәғәт итеүе республиканың ауыл медицинаһын кадрҙар менән тәьмин итеүҙә ярҙам итәсәк.
— 2013 йылда медицина хеҙмәткәрҙәренә бер тапҡыр бирелә торған түләүҙәр биреү дауам ителәсәк, — тине депутат. – Медицина хеҙмәткәрҙәренә бындай социаль ярҙам сараһы 2012 йылдың 1 декабрендәге «Рәсәй Федерацияһында мотлаҡ медицина страховкалауы тураһында»ғы Федераль законға үҙгәрештәр индереү хаҡында» 213-ФЗ һанлы Федераль закон менән билдәләнгән.
Сәлиә Мырҙабаева билдәләүенсә, федераль ҡануниәткә ярашлы, 2013 йылда ике йүнәлеш буйынса (һаулыҡ һаҡлау өлкәһенең дәүләт һәм муниципаль учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу һәм тармаҡҡа заманса мәғлүмәт системаларын индереү) һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу программаларын тормошҡа ашырыу ҙа дауам ителәсәк.


text:
Блог
Блог (ҡыҫҡ. «блог» ингл. blog — web log йәғни «интернет селтәрендәге көндәлектәр, онлайн-көндәлектәр» һүҙҙәренән булдырылған неологизм) — даими рәүештә билдәле ваҡыт айырмаһы менән өҫтәлә барған яҙмалар: текст, рәсем, видео йәки башҡа мультимедиа мәғлүмәте.
Блог алып барыусыларҙы «блогер» тип атайҙар[1][2]. Интернет селтәрендәге блогтарҙың йәмғеһен «блогосфера» тиҙәр.
Блогтар, ғәҙәттәге веб-форум һәм чаттарҙан айырмалы рәүештә: — авторҙың шәхси фекерен, ҡараштарын белдерә; — комментарийҙар ҡалдырыу мөмкинселеген авторҙың ихтыярына бәйләй.
Беренсе блог тип 1992-се йылдан башлап алып барылған Тим Бернерс-Ли сәхифәһе һанала. 1996-сы йылда блогтар киң тарала башлай. 1999 йылының августында Сан-Франциско ҡалаһындағы Pyra Labs компанияһы түләүһеҙ блог алып барыу өсөн Blogger.com сайтын аса.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Сотрудники «Грамоты.ру» — о том, склоняется ли слово «ИКЕА» и когда кофе стал среднего рода. The Village. 20 декабрь 2014 тикшерелгән.
- ↑ Блогер. Грамота.ру. 20 декабрь 2014 тикшерелгән.


text:
Башҡортостанда автоһәүәҫкәрҙәрҙең 70 проценты транспорт һалымын льготалы схема буйынса түләйәсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса республикала ҡеүәте 100 ат көсөнә тиклем булған еңел автомобиль эйәләренә транспорт һалымы ставкаһын 7,5 һумдан 5,5 һумға тиклем (һәр ат көсөнән) кәметеүҙе күҙ уңында тотҡан закон проекты әҙерләнде.
«Алдан яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, Башҡортостандағы бөтә автоһәүәҫкәрҙәрҙең 70 проценты самаһы транспорт һалымын льготалы схема буйынса түләйәсәк», – тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, закон сығарыу инициативаһын ғәмәлгә индереүҙән социаль һөҙөмтә 150 миллион һум тәшкил итәсәк. Был 2012 йылға республика бюджетының килем өлөшөн проектлағанда иҫәпкә алынасаҡ.
Миҫал.
Үҙебеҙҙә етештерелгән ябай автомобилдең двигатель ҡеүәте яҡынса 80 ат көсө. Һалым суммаһы ошо формула буйынса иҫәпләнә:: 80 ат көсө х 7,5 (транспорт һалымының әлеге ставкаһы) = 600 һум. Транспорт һалымының яңы ставкаһы – һәр ат көсөнән 5,5 һум автомобиль хужаларына 180 һум экономияларға мөмкинлек бирәсәк.
Транспорт һалымы ставкаһын билдәләү төбәк закон сығарыу власы компетенцияһында. Транспорт һалымы ставкаһын кәметеү республика халҡының һалым буйынса сығымдарын кәметеү буйынса аҙымдарҙың береһе булып торасаҡ.


text:
Башҡортостандың ике районындағы сәсеүлектәрҙе боҙло ямғыр һуҡҡан
Туймазы һәм Бүздәк районы сәсеүлектәрен көслө ямғыр йыуҙы һәм борсаҡ һуҡты, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Республиканың ике районында йәмғеһе өс меңгә яҡын гектарҙағы сәсеүлектәр һәләк булған.
Туймазы районында яуымдың интенсивлығы сәғәтенә 30 миллиметрға еткән. Көслө яуындан ҡалғанды диаметры 22 миллиметрҙан да кәм булмаған боҙ һәләк иткән. Район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Мәтәүтамаҡ» агрофирмаһы быҫыуҙары айырыуса ҙур зыян күргән. Комиссия 620 гектар майҙандағы сәсеүлектәрҙең һәләк булыуын теркәгән. Былар шәкәр сөгөлдөрө, кукуруз, борсаҡ, ужым арышы. Яҡынса зыян 4 млн һумға баһаланған. Ауыл хужалығы предприятиеһы сәсеүлектәре страховкаланмаған булған, шуға күрә зыянды ҡаплау мөмкинлеге юҡ.
Бүздәк районында борсаҡ яуыуҙан ике хужалыҡтың — «Ҡыҙаш» ауыл хужалығы етештереү кооперативы менән «Бүздәк» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең баҫыуҙары зыян күргән. Район хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралығы начальнигы әйтеүенсә, сәселгән культураларҙың ике меңдән ашыу гектары һәләк булған. Әлеге ваҡытта районда тергеҙеү эштәре алып барыла, кукуруз, шәкәр сөгөлдөрө, судан үләне яңынан сәселә. Яҡынса иҫәпләүҙәргә ярашлы, тәбиғәт стихияһынан иҡтисади зыян Бүздәк районында яҡынса 25 млн һумды тәшкил итә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 516
ГИДРОЛОГИЯ (гидро... һәм ...логия), географияның Ерҙең гидросфераһын, уның үҙенсәлектәрен һәм унда барған процестарҙы, күренештәрҙе өйрәнеүсе бүлеге. Г. геология, геоморфология, геодинамика, геоэкология, геохимия, гидрогеология, метеорология һ.б. фәндәр м‑н тығыҙ бәйле. Дөйөм, ҡоро ер, диңгеҙ (океанология) Г. айырыла. Ҡоро ер Г. һаҙлыҡтарҙы өйрәнеү ғилеменә, гидрографияға, гляциологияға, гидрометрияға, күлдәрҙе өйрәнеү ғилеменә (лимнология), инженерлыҡ Г. һ.б. бүленә. Г. төп өйрәнеү объекты — һыу ресурстары, уларҙың формалашыу шарттары һәм законлыҡтары, сифат һәм һан яғынан баһалау һ.б. Һыу ресурстарының торошо т‑дағы мәғлүмәттәр уларҙы ауыл хужалығы (ҡара: Һыу хужалығы) ихтыяжы өсөн комплекслы файҙаланыуҙы тормошҡа ашырырға булышлыҡ итә. Башҡортостан һыуҙары т‑дағы тәүге мәғлүмәттәр Академик экспедициялар материалдарына ҡарай. 19 б. йылғаларҙы тикшереү судносылыҡ (ҡара: Йылға транспорты) үҫеше м‑н бәйле. 1857 й. “Ағиҙел йылғаһының һәм уның ҡушылдыҡтары Эҫем м-н һәм Инйәрҙең тасуирламаһы” (“Описание р.Белой и её притоков Сима и Инзера”) китабы нәшер ителә, 1877 й. Бәйләнеш юлдары министрлығының һыуҙа йөҙөүҙе өйрәнеү комиссияһы ойошторола һәм Өфөлә Ағиҙел й. буйында һыу үлсәү посы булдырыла, 1880 й. — Бөрө ҡ., 1919 й. — Стәрлетамаҡ ҡ., 1912 й. Бөрө өйәҙенең Бағаҙытамаҡ һәм Аҡ Шишмә аа. (хәҙ. Ҡариҙел р‑ны Ҡариҙел һәм Нуриман р‑ны Ҡыҙыл Шишмә аа.) Ҡариҙел й. буйында төҙөлә. 20 б. башына бөтә йылғаларҙың да суднолар йөрөүгә яраҡлы участкаларында гидрологик постар булдырыла. Гидрографик селтәргә тасуирлама “Ырымбур губернаһы. 1866 йылғы мәғлүмәттәр б‑са торама урындар исемлеге” (“Оренбургская губерния. Списки населённых мест по сведениям 1866 года”; 1871), “Өфө губернаһы. 1870 йылғы мәғлүмәттәр б‑са торама урындар исемлеге” (“Уфимская губерния. Список населённых пунктов по сведениям 1870 года”; 1877), Д.Н.Соколовтың “Ырымбур губернаһының географик очерктары” (“Географические очерки Оренбургской губернии”; 1916), “Ырымбур губернаһының тәбиғи райондары” китаптарында һ.б. бирелгән. Башҡортостан комплекслы экспедицияһының гидрология отряды тарафынан респ. тәүге һыу кадастры төҙөлә, терр‑яға гидрологик районлаштырыу үткәрелә. 30‑сы йй. алып һыу кадастрын планлы рәүештә алып барыу, гидрологик күҙәтеүҙәр, гидрологик режимды күҙаллау Башҡ‑н гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы тарафынан 68 күҙәтеү урынында башҡарыла (2011). 40-сы йй. бәләкәй йылғаларҙы өйрәнеүгә В.В.Петров, Л.А.Юшко һ.б. хеҙмәттәре арнала. 70‑се йй. респ. терр‑яһында йыллыҡ аҡма үҙгәреүе (Р.З.Бикбова), Асылыкүлдең һәм Ҡандракүлдең гидрологик үҙенсәлектәре (Н.Н.Алтай, Г.А.Минх) өйрәнелә. 60‑сы йй. аҙ. алып Башҡорт дәүләт университетының физик геогр. һәм ҡоро ер Г. каф. (В.А.Балков, А.М.Гәрәев) гидрологик режим, терр‑ялағы һыу балансын баһалау, кеше хеҙмәтенең һыу комплекстарына йоғонтоһо, һыуҙы файҙаланыуҙы оптималләштереү, йылға басс. һыу һаҡлау сараларын эшләү, һыу һаҡлау зоналары булдырыу б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла. Тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре б‑са гидрологик районлаштырыу үткәрелә (Балков, В.А.Загорский), гидрологик карталар, гидрографик селтәр карталары һәм һыу балансы материалдары төҙөлә. Проект гидротехник эштәре “Башгипроводхоз” ААЙ, “Көнбайыш Урал инженерлыҡ‑төҙөлөш эштәре тресы” ЯАЙ һ.б. тарафынан алып барыла.
В.А.Балков, В.А.Загорский
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Тарихи сығанаҡтарҙа табын ырыуы тап Алтай тауҙарынан таралып китеүе тураһында әйтелә. Был һис кенә лә осраҡлы түгел. табындар халҡыбыҙҙың иң ҙур ырыуҙарының береһе. Уларҙы ҡәрҙәш төрки халыҡ-ҡаҙаҡтарҙа ла осратырға мөмкин. Был Алтай халыҡтарының рухи тамырҙарына ишара. Ә Архангелдә йәмле Инйәр йылғаһы буйында табын йәштәре ҡорға йыйылды.
Башҡорт милли биҙәүестәрендә ырыу билгеһе. Ҡаҙаяҡ тамғаһы бигерәк тә ҡатын-ҡыҙ әйберҙәрендә ныҡлы урын алған. Улар заманса, стилләштерелгән кейемдәрҙә лә юҡ түгел. Ҡырмыҫҡалы районы Бишауыл-Уңғар ауылынан Фәһимә Абдрафиҡова ла был йәһәттән Табын ырыуының лайыҡлы вәкиле.
Башҡорт ырыуҙарынан йәштәр араһында йыйын республикала тәүге тапҡыр ойошторолдо. Был йолаға табындар нигеҙ һалды. Беренсегә үтеүенә ҡарамаҫтан, республиканың төрлө төбәктәренән килеүселәр ҙә байтаҡ булды. Сарала йәштәрҙән тыш, оло быуын вәкилдәрен дә күрергә мөмкин ине. Улар үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләүҙә баһалап бөткөһөҙ өлөш индерә. Ғафури районынан Салауат Тузбәков тап шундай уҙамандарҙың береһе.
"Табынфест" исеме аҫтында үткән тәүге йыйында шулай уҡ мәҙәни сараларҙан тыш, биш ғилми-ғәмәли майҙансыҡ эшләне. Йәштәр үҙҙәрен төрлө яҡтан һынап ҡараны. Көрәш, уҡтан атыу кеүек милли спорт ярыштарында ҡатнашты.
Йыйындың тап Инйәр йылғаһы буйында үтеүе осраҡлы түгел. Тарихи мәғлүмәттәрҙән билдәле булыуынса, Табын ырыуы вәкиллеге тап Архангел районына ҡарай.
Табын ырыуы Башҡортостандың тәүге халыҡ шағиры Мәжит Ғафури, драматург Мөхәмәтша Буранғолов, генерал Миңлеғәле Шайморатов, мәғрифәтсе Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев кеүек шәхестәр биреүе менән дан тота. Арҙаҡлы мәғрифәтсе, сығышы менән Тәтешле районынан Ғәли Соҡорой ҙа ҡара табын ырыуы вәкиле.
Ҡайһы берәүҙәр табындар Ҡырмыҫҡалы, Ғафури һәм Архангел райондарында ғына йәшәй тип уйлаһа, яңылыша. Улар киңерәк таралған - Учалы, Әбйәлил, Балтас, Тәтешле, Ауырғазы, Благовар, Дәүләкән райондарының ҡайһы бер ауылдары ла тап ошо ырыуға ҡарай. Ул ғына ла түгел, Ырымбур, Свердловск, Ҡурған, Силәбе өлкәләрендә, Пермь крайында, Татарстан Рес¬публикаһында ла табындар күпләп йәшәй.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 21(2011)
«Йәшлегемә ҡайтам әле!»
Новости / Мәҙәниәт // 19-03-2011, 17:25
«Яҙ, яҙ, яҙ килә! Ергә мөхәббәт килә!» Яҙ еткән һайын Рөстәм Ғиззәтуллин башҡарған йырҙың һүҙҙәре иҫкә төшә һәм күңел шатлыҡҡа төрөнә. Рөстәм Ғиззәтуллин – республикабыҙҙа иң популяр йырсыларҙың береһе. Уның йырҙары радио тулҡындары аша, дискотекаларҙа яңғырай. Концерттарында иһә йәштәр түҙеп ултыра алмай, бейергә төшөп китә.
20 мартта Нефтселәр мәҙәниәт һарайында яратҡан йырсыбыҙ баш ҡала тамашасыларын тағы ла үҙенең дәртле йырҙары менән һөйөндөрмәксе. Тамашасылар яратып өлгөргән йырҙарынан тыш, унда өр-яңы йырҙар ҙа яңғыраясаҡ. Рөстәм Ғиззәтуллиндың репертуарындағы йырҙың һүҙҙәре менән «Йәшлегемә ҡайтам әле» тип атала концерт программаһы. Унда Айҙар Хәмзин, Салауат Әйүпов, Руслан Зөлҡәрнәев кеүек һәләтле йырсыларҙың да ҡатнашыуы көтөлә.
Рөстәм Ғиззәтуллиндың һәр тамашаһы – үҙе бер шоу. Был юлы ла тамашасыларҙы төрлө отоштар һәм бүләктәр көтә. Үҙенең концертына ул балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен дә саҡырған. Ҡыҫҡаһы, күңелле, дәртле ял көтә һеҙҙе, дуҫтар.
С. НИЯЗОВА....
20 мартта Нефтселәр мәҙәниәт һарайында яратҡан йырсыбыҙ баш ҡала тамашасыларын тағы ла үҙенең дәртле йырҙары менән һөйөндөрмәксе. Тамашасылар яратып өлгөргән йырҙарынан тыш, унда өр-яңы йырҙар ҙа яңғыраясаҡ. Рөстәм Ғиззәтуллиндың репертуарындағы йырҙың һүҙҙәре менән «Йәшлегемә ҡайтам әле» тип атала концерт программаһы. Унда Айҙар Хәмзин, Салауат Әйүпов, Руслан Зөлҡәрнәев кеүек һәләтле йырсыларҙың да ҡатнашыуы көтөлә.
Рөстәм Ғиззәтуллиндың һәр тамашаһы – үҙе бер шоу. Был юлы ла тамашасыларҙы төрлө отоштар һәм бүләктәр көтә. Үҙенең концертына ул балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен дә саҡырған. Ҡыҫҡаһы, күңелле, дәртле ял көтә һеҙҙе, дуҫтар.
С. НИЯЗОВА....
Үәт, ҡыҙыҡ!
Әҙәбиәт / Юмор // 19-03-2011, 17:24
«Бер ваҡытта ла табалағы һуңғы кәтлитте ашамағыҙ: беренсенән, туймаясаҡһығыҙ, икенсенән, буш табаны мотлаҡ йыуып ҡуйырға кәрәк буласаҡ».
* * *
– Ҡыҙым, ете тәрилкә килтер әле.
– Ниңә шул тиклем күп?
– Миңә атайың менән һөйләшеп алырға кәрәк....
* * *
– Ҡыҙым, ете тәрилкә килтер әле.
– Ниңә шул тиклем күп?
– Миңә атайың менән һөйләшеп алырға кәрәк....
АТ БӘЙЛӘРЛЕК ДУҪТАР ТАПТЫҠ
Махсус бит // 19-03-2011, 17:17
йәки “Йәшлек”тәрҙең Өфөлә нисек гәзит һатҡаны
Халҡыбыҙҙа, Мөхәммәт тауға бармаһа, тау үҙе Мөхәммәткә килә, тигән тапҡыр һәм кинәйәле әйтем бар. Баш ҡалабыҙҙа “Йәшлек”тең киоскыларға һатыуға бик аҙ сығарылыуын, ошо сәбәпле редакцияға дәғүә белдереп шылтыратыусыларҙың үтенесен иҫәпкә алып, шулай уҡ гәзитебеҙҙе яҡшыртыу өсөн уҡыусының зауығын асыҡлау маҡсатында үткән шәмбелә беҙ ҙә халыҡ араһына сыҡтыҡ. Дөрөҫөрәге, иғлан иткән тәжрибәне (”Йәшлек”те 100 данаға артыҡ баҫтырып, 10-ар һумдан һатыу) республикабыҙ вуздарының флагманы һаналған, коллективыбыҙҙа эшләүселәрҙең бөтәһе лә тип әйтерлек белем алып сыҡҡан Башҡорт дәүләт университетынан башланыҡ....
Халҡыбыҙҙа, Мөхәммәт тауға бармаһа, тау үҙе Мөхәммәткә килә, тигән тапҡыр һәм кинәйәле әйтем бар. Баш ҡалабыҙҙа “Йәшлек”тең киоскыларға һатыуға бик аҙ сығарылыуын, ошо сәбәпле редакцияға дәғүә белдереп шылтыратыусыларҙың үтенесен иҫәпкә алып, шулай уҡ гәзитебеҙҙе яҡшыртыу өсөн уҡыусының зауығын асыҡлау маҡсатында үткән шәмбелә беҙ ҙә халыҡ араһына сыҡтыҡ. Дөрөҫөрәге, иғлан иткән тәжрибәне (”Йәшлек”те 100 данаға артыҡ баҫтырып, 10-ар һумдан һатыу) республикабыҙ вуздарының флагманы һаналған, коллективыбыҙҙа эшләүселәрҙең бөтәһе лә тип әйтерлек белем алып сыҡҡан Башҡорт дәүләт университетынан башланыҡ....
Башҡортостан «йәйге ваҡыт»ҡа күсәсәк
Новости // 19-03-2011, 17:16
Башҡортостандың өсөнсө сәғәт бүлкәтенә күсеү мөмкинлеге хаҡында тәҡдимдәр йәмәғәтселектә төрлө фекерҙәр тыуҙырҙы.
15 мартта был мәсьәлә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында ҡаралырға тейеш ине. Әммә дүшәмбелә БР Президенты Рөстәм Хәмитов бәхәсле мәсьәләгә нөктә ҡуйҙы. Республика халҡы 27 мартта ваҡытты әүәлгесә бер сәғәткә алға күсерәсәк.
– Үҙәк төбәктәрҙә – Мәскәү ваҡыты, ә беҙ ингән Урал төбәктәрендә Екатеринбург ваҡыты (МСК +2 сәғәт) буласағы хаҡында хәбәр бар. Мск +1 сәғәт бүлкәте юҡ. Республика өсөн генә уны булдырмаясаҡтар. Шуға күрә 27 мартта республикала ваҡыт бер сәғәткә алға күсереләсәк. Силәбе, Ырымбур, Пермь халҡы ла шулай эшләйәсәк. Мәскәү менән ваҡыт айырмаһы элеккесә ике сәғәт булып ҡаласаҡ. Берәү ҙә бер кемгә лә яҡынаймаясаҡ һәм алыҫаймаясаҡ. Артабан «йәйге ваҡыт» менән йәшәйәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Зәки улы блогында....
15 мартта был мәсьәлә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында ҡаралырға тейеш ине. Әммә дүшәмбелә БР Президенты Рөстәм Хәмитов бәхәсле мәсьәләгә нөктә ҡуйҙы. Республика халҡы 27 мартта ваҡытты әүәлгесә бер сәғәткә алға күсерәсәк.
– Үҙәк төбәктәрҙә – Мәскәү ваҡыты, ә беҙ ингән Урал төбәктәрендә Екатеринбург ваҡыты (МСК +2 сәғәт) буласағы хаҡында хәбәр бар. Мск +1 сәғәт бүлкәте юҡ. Республика өсөн генә уны булдырмаясаҡтар. Шуға күрә 27 мартта республикала ваҡыт бер сәғәткә алға күсереләсәк. Силәбе, Ырымбур, Пермь халҡы ла шулай эшләйәсәк. Мәскәү менән ваҡыт айырмаһы элеккесә ике сәғәт булып ҡаласаҡ. Берәү ҙә бер кемгә лә яҡынаймаясаҡ һәм алыҫаймаясаҡ. Артабан «йәйге ваҡыт» менән йәшәйәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Зәки улы блогында....
Бутҡа урынына банан
Рубрикалар // 19-03-2011, 17:14
Баш ҡаланың бер магазинында эшләүсе танышым бар. Ул: «Сменамды ҡабул иткән һайын ҡарабойҙайға хаҡ арта, әбейҙәр беҙҙе әрләй ҙә әрләй», – тип зарлана. Ысынлап та, ҡарабойҙай эпопеяһы дауам итә, уның хаҡы алтынға бәрәбәр була башланы. Ә бына, иттең килограмы 500 һумға тиклем етәсәк, тип ҡурҡытһалар ҙа, шөкөр, был хәбәр дөрөҫкә сыҡманы.
Түбәндәге таблицала хаҡтар 11 мартҡа ҡарата бер килограмм аҙыҡҡа Өфөнөң Үҙәк баҙары миҫалында бирелгән....
Түбәндәге таблицала хаҡтар 11 мартҡа ҡарата бер килограмм аҙыҡҡа Өфөнөң Үҙәк баҙары миҫалында бирелгән....
31 мартҡа тиклем яҙылып ҡалығыҙ
Гәзиткә яҙылыу // 19-03-2011, 17:13
«Йәшлек»кә арзан хаҡҡа яҙылырға ашығығыҙ
Тормош бер урында ғына тормаған кеүек, хаҡтар ҙа үҙгәреп кенә тора. Ә шулай ҙа икенсе ярты йыллыҡҡа «Йәшлек» гәзитенә арзаныраҡ хаҡҡа яҙылып ҡалыу мөмкинлеге бар. Бының өсөн, 31 мартҡа тиклем почта бүлексәһенә барып, 80148 индексы буйынса шишәмбе, шәмбе һандарына яҙылырға ғына кәрәк. Яҙҙың беренсе айы аҙағына тиклем хаҡтар беренсе ярты йыллыҡтыҡы кимәлендә ҡала. Шуға ла һалҡын ҡышта билдәләнгән хаҡҡа эҫе йәйҙә лә гәзит уҡыу мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырмағыҙ, дуҫтар! Йәһәтләп, 31 мартҡа тиклем «Йәшлек»кә яҙылһағыҙ, һеҙ ҙә отасаҡһығыҙ, беҙ ҙә ҡыуанасаҡбыҙ!...
Тормош бер урында ғына тормаған кеүек, хаҡтар ҙа үҙгәреп кенә тора. Ә шулай ҙа икенсе ярты йыллыҡҡа «Йәшлек» гәзитенә арзаныраҡ хаҡҡа яҙылып ҡалыу мөмкинлеге бар. Бының өсөн, 31 мартҡа тиклем почта бүлексәһенә барып, 80148 индексы буйынса шишәмбе, шәмбе һандарына яҙылырға ғына кәрәк. Яҙҙың беренсе айы аҙағына тиклем хаҡтар беренсе ярты йыллыҡтыҡы кимәлендә ҡала. Шуға ла һалҡын ҡышта билдәләнгән хаҡҡа эҫе йәйҙә лә гәзит уҡыу мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырмағыҙ, дуҫтар! Йәһәтләп, 31 мартҡа тиклем «Йәшлек»кә яҙылһағыҙ, һеҙ ҙә отасаҡһығыҙ, беҙ ҙә ҡыуанасаҡбыҙ!...
Дүрт майшәм
Рубрикалар // 19-03-2011, 15:49
Кеше был донъяла дуҫ-иптәшһеҙ йәшәй алмай. Күңел эҙләнеүҙәрен, талабын, һағышын баҫырҙай, кәңәш бирерҙәй, быға тиклем яуап таба алмаҫтай һорауҙарға яуап бирерҙәй йән булыуы фарыз. Был йәһәттән мин уңдым – бер әхирәт табып алдым. Исеме лә ниндәй бит әле уның – Эльфика!
Әленән-әле мөрәжәғәт итәм уға. Сөнки тормош тигәнең бит кеше алдына әллә ниндәй һынауҙар, ҡатмарлыҡтар һәм һикәлтәләр килтереп сығарып ҡуя. Уларҙы үҙ көс-тырышлығың менән генә йырып сығып ҡара. Бына шундай саҡтарҙа ярҙамға килә лә инде Эльфика....
Әленән-әле мөрәжәғәт итәм уға. Сөнки тормош тигәнең бит кеше алдына әллә ниндәй һынауҙар, ҡатмарлыҡтар һәм һикәлтәләр килтереп сығарып ҡуя. Уларҙы үҙ көс-тырышлығың менән генә йырып сығып ҡара. Бына шундай саҡтарҙа ярҙамға килә лә инде Эльфика....
Кайнозой
Әҙәбиәт // 19-03-2011, 15:46
Мөнир ҠУНАФИН
Это было прекрасно: жить, когда ты живешь.
Пабло Неруда.
Алып килгән бауын ныҡлы ғына ботаҡҡа бәйләп, элмәген муйынына ғына һалғайны, арттан бар тәне менән ауыр ҡарашты тойҙо. Арҡаһын өтөп бара ине был ҡараш. Хатта эске тауыш тынды. Ул ҡапыл әйләнмәне. Һығыла барған элмәкте тәүҙә ике ҡулы менән айырып әҙерәк бушатты, шунан яйлап ҡына бар кәүҙәһе менән боролоп, артына баҡты. Баҡты ла, төбәгән ҡарашын алмай ғына муйынынан элмәкте алды. Сәбәләнмәне. Уға өс пар ҡараш баҡҡайны. Өс пар һөмһөҙ ҡараш. Эйе, өс ас бүре, телдәрен арҡыры тешләп, тамаша ҡыла ине....
Это было прекрасно: жить, когда ты живешь.
Пабло Неруда.
Алып килгән бауын ныҡлы ғына ботаҡҡа бәйләп, элмәген муйынына ғына һалғайны, арттан бар тәне менән ауыр ҡарашты тойҙо. Арҡаһын өтөп бара ине был ҡараш. Хатта эске тауыш тынды. Ул ҡапыл әйләнмәне. Һығыла барған элмәкте тәүҙә ике ҡулы менән айырып әҙерәк бушатты, шунан яйлап ҡына бар кәүҙәһе менән боролоп, артына баҡты. Баҡты ла, төбәгән ҡарашын алмай ғына муйынынан элмәкте алды. Сәбәләнмәне. Уға өс пар ҡараш баҡҡайны. Өс пар һөмһөҙ ҡараш. Эйе, өс ас бүре, телдәрен арҡыры тешләп, тамаша ҡыла ине....
"Ерҙә кеше ғүмере сикһеҙ түгел..."
Әҙәбиәт / Шиғырҙар // 19-03-2011, 15:41
Атай йорто
Тыуған ауылым, изге атай йорто,
Тулҡынланып ҡапҡа асамын.
Хужа түгел ваҡыт шул мәл
миңә......
Тыуған ауылым, изге атай йорто,
Тулҡынланып ҡапҡа асамын.
Хужа түгел ваҡыт шул мәл
миңә......
Телефон пираттары
Махсус бит / Проблема // 19-03-2011, 15:39
йәки, Әсәй, ярҙам ит!
Еңел аҡса табыу, байыу өсөн нимә генә ҡыланмайҙар ҙа, нимә генә уйлап тапмайҙар?! Финанс пирамидалары, йәнәһе, тура эфирҙан барған телевикториналар, лотереялар, SMS-уйындар... Яҡындарыңа ҡарата булған хистә лә уйнап, кеҫә ҡалынайтырға маташыусылар юҡ түгел. Һуңғы айҙа ғына Баймаҡ ҡалаһында өс мутлыҡ осрағы теркәлгән.
В.-ларҙың өй телефонына шылтыраталар....
Еңел аҡса табыу, байыу өсөн нимә генә ҡыланмайҙар ҙа, нимә генә уйлап тапмайҙар?! Финанс пирамидалары, йәнәһе, тура эфирҙан барған телевикториналар, лотереялар, SMS-уйындар... Яҡындарыңа ҡарата булған хистә лә уйнап, кеҫә ҡалынайтырға маташыусылар юҡ түгел. Һуңғы айҙа ғына Баймаҡ ҡалаһында өс мутлыҡ осрағы теркәлгән.
В.-ларҙың өй телефонына шылтыраталар....


text:
12 декабрь
12 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 346-сы көнө (кәбисә йылында 347-се). Йыл аҙағына тиклем 19 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
- 6 Иҫкәрмәләр
Байрамдар
- Ҡаҙағстан — Таможня хеҙмәткәрҙәре көнө.
- Кения — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Рәсәй — Конституция көнө.
- Төркмәнстан — Төркмәнстандың нейтралитет көнө.
- Украина — Ҡоро ер ғәскәрҙәре көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1911 — Һиндостан баш ҡалаһы Калькуттанан Делиға күсерелә.
- 1955 — быға тиклем эшселәр ҡасабаһы булған Братск ҡала статусы ала.
- 1989 — СССР халыҡ депутаттарының икенсе съезы асыла[1]
- 1991 — РСФСР СССР төҙөлөү тураһындағы 1922 йыл килешеүен ғәмәлдән сыҡҡан тип иғлан итә һәм СССР Юғары Советынан үҙ депутаттарын саҡырып ҡайтара.
- 1993 — Берҙәм тауыш биреү һөҙөмтәһендә Мортаза Рәхимов Башҡортостан Республикаһының тәүге Президенты итеп һайлана.
- 1993 — Рәсәй Федерацияһының яңы Конституцияһы ҡабул ителә[2].
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чекмарёв Әлим Рәүил улы (12.12.1957), Бөрө үҙәк район дауаханаһының баш табип урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1766 — Николай Михайлович Карамзин, рус яҙыусыһы.
- 1799 — Карл Павлович Брюллов, рус рәссамы.
- 1821 — Гюстав Флобер, француз прозаигы, реалист.
- 1863 — Эдвард Мунк, Норвегия рәссамы.
- 1905 — Василий Семёнович Гро́ссман, рус совет яҙыусыһы.
- 1925 — Владимир Яковлевич Шаинский, совет һәм Рәсәй композиторы.
- 1928 — Сыңғыҙ Айытматов, ҡырғыҙ яҙыусыһы.
- 1938 — Рауил Бикбаев, Башҡортостандың халыҡ шағиры (1993).
- 1941
- Вита́лий Мефо́дьевич Соло́мин, совет һәм Рәсәй театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1992.
- Фидус Әсхәҙуллин, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977), Почётлы ҡотопсо (1977).
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1766 — Иоганн Кристоф Готшед, нимес ғалимы.
- 1792 — Денис Иванович Фонвизин, рус яҙыусы.
- 2003 — Алиев Гейдар Алирза оглы, Әзербайжандың 1993—2003 йылдарҙағы президенты.


text:
Панама каналы
Пана́ма кана́лы — суднолар йөрөү өсөн канал, Панама ҡултығы менән Тымыҡ океанды Кариб диңгеҙе менән бергә һәм Атлантик океанды тоташтыра, Панама дәүләте биләмәһендә Панама боғаҙында урынлашҡан . Оҙонлоғо — 81,6 км, шул иҫәптән ҡоро ерҙә 65,2 км һәм һыу төбөндә 16,4 км.
Кеше тарафынын төҙөлгән ҡоролмалар араһында, каналды төҙөү иң эре һәм ҡыйын төҙөлөүсе проект булып тора. Каналды төҙөү Көнбайыш ярымшар һәм бар Ер шары өсөн суднолар йөрөшөндә һәм иҡтисадта баһалап бөткөһөҙ төҙөлөш. Юғары геополитик мәғәнәгә эйә. Каналдың диңгеҙ юлы һөҙөмтәһендә Нью-Йорктан алып Сан-Францискоға ҡәҙәре юл оҙонлоғо 22,5 мең км.- ҙан 9,5 мең км.-ғаса кәмене. Канал үҙе аша бәләкәй генә яхтанан алып, танкерҙар һәм контейнер йөрөтөүсе ҙур судноларҙы үткәрә ала.
Судноларҙы үткәреү менән Панама каналының лоцман хеҙмәте шөғөлләнә. Судноларҙың канал буйлап үтеүе иң оҙаҡ тигәндә 9 сәғәт булһа, иң тиҙҙәре 4 сәғәт 10 минутта уҙа. Максималь үткәреү һәләте тәүлегенә 48 судно. Йылына канал аша 17,5 мең судно үтә. Ташыған йөктәренең дөйөм ауырлығы 203 миллион тонна.
2010 йылда каналдың 95 йыллыҡ тарихында беренсе тапҡыр һауа торошоноң тотороҡһоҙлоғо һәм ямғырҙарҙың күп яуып, һыу кимәленең күтәрелеүе һөҙөмтәһендә ябылып торҙо.[1].
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ике ҡитғаны тоташтырыусы ерҙән канал төҙөү фекере XVI быуатҡа ҡарай. Әммә Испания короле Филипп II улай проект төҙөүгә ҡаршы була. Ул: « Аллаһы Тәғәлә тоташтырған, кеше уны айырырға тейеш түгел»,- тигән фекерҙә була. 1770 йылдарҙа Алессандро Маласпина тарафынан проект төҙөлә, уның ҡул аҫтындағы команда тикшеренеү эштәре лә алып барған була.
XIX быуаттағы халыҡ-ара сауҙаның үҫеше һөҙөмтәһендә каналға булған ихтыяжы, был эште башлауға этәргес була. 1814 йылда Испания океан араһындағы каналды төҙөү тураһында закон ҡабул итә. 1825 йылда Үҙәк Америка дәүләттәре лә тәүгеһенә оҡшаш ҡарар ҡабул итә. Калифорнияла алтын табылыуы арҡаһында АҠШ-та каналға ҡарата ҡыҙыҡһыныу арта. Һәм 1848 йыл Хейс килешеүе буйынса АҠШ океандар араһында бөтә төр ҡоролмалар төҙөү өсөн Никарагуанан монополиялы хоҡуҡ ала. Был ерҙәргә хужа булараҡ, Бөйөк Британия АҠШ-тың теләген йүгәнләргә тырыша, 1850 йылда бергәләп эшләү, нейтралитет һаҡлау һәм киләсәк хәүефһеҙлеге йәһәтенән Клейтон-Булевер килешеүе төҙөлә. XIX быут ағышында канал төҙөүҙең ике төп варианты пәйҙә була. Улар Никарагуа һәм Панама аша.[2] Шулай ҙа беренсе тапҡыр канал төҙөү тураһында 1879 йыл тип билдәләнә. Панама вариантына туҡталыуҙа француздар инициатива күрһәтә. АҠШ Никарагуа вариантында туҡтала. 1879 йыл Парижда Суэцк каналы етәксеһе Фердинанд Лессепс етәкселегендә «океан-ара каналдың дөйөм компаниеһы» барлыҡҡа килә. Уларҙың акцияларына 800 мең кеше эйә була. Ошо компание инженер Уйзанан 10 миллион франкка, уның тарафынан 1887 йылда Колумбия хөкүмәтенән алынған Панама каналын төҙөү концессияһын һатып ала.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Панамский канал впервые остановил работу // gudok.ru (Тикшерелгән 9 декабрь 2010)
- ↑ «Панамский канал» // Ҙур совет энциклопедияһы, 1 издание, — М.: Советская энциклопедия, 1939, Т. 44, С. 50—57


text:
2010 йылдан Партизандар һәм подпольщиктар көнөн билдәләйәсәкбеҙ
Киләһе йылдан Рәсәйҙә тағы бер рәсми байрамды — Партизандар һәм подпольщиктар көнөн билдәләйәсәктәр. "Рәсәйҙең хәрби дан көндәре һәм иҫтәлекле даталары тураһында" Федераль законға индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы 29 июнь дата итеп билдәләнде.
Яңы байрамға арналған сараларҙы үткәреүгә сығымдар федераль бюджет, РФ субъекттары бюджеттары һәм урындағы бюджеттар, шулай уҡ бюджеттан тыш средстволар һәм ирекле взностар, физик һәм юридик шәхестәрҙең иғәнәләре иҫәбенә ҡапланасаҡ.


text:
Республикала 1000 ир-атҡа 1133 ҡатын-ҡыҙ тура килә — Башстат Фото: Андрей Старостин
Республикала 1000 ир-атҡа 1133 ҡатын-ҡыҙ тура килә — Башстат
Республикала 1000 ир-атҡа 1133 ҡатын-ҡыҙ тура килә — Башстат Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан Башҡортостанстат статистика мәғлүмәттәрен килтерҙе. Республикала 2,2 миллион ҡатын-ҡыҙ йәшәй, был халыҡтың 53 процентын тәшкил итә. 1000 ир-атҡа уртаса 1133 ҡатын-ҡыҙ тура килә, әүәлгесә 1000 малайға 950 ҡыҙ тыуа. 34 йәштән һуң гүзәл зат күпселекте тәшкил итә башлай, 70 йәшкә уларҙың һаны йәштәш ир-егеттәргә ҡарағанда ике тапҡырға күберәк. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың ғүмер оҙонлоғо — 76, ир-егеттәрҙеке 64 йәш.
Ҡатын-ҡыҙҙарҙың 47 проценты иҡтисад өлкәһендә эшләй һәм республика хеҙмәт ресурстарының яртыһын тиерлек тәшкил итә. Эшләүсе гүзәл заттың уртаса йәше — 40 йәш.
Һаулыҡ һаҡлау, иҡтисад һәм идара итеү, мәғариф, мәҙәниәт һәм сәнғәт белгеслектәре буйынса белем алыусы студенттар араһында ла ҡыҙҙар күп.


text:
– Бисмилләһир-рахмәнир-рахим!
Әс-сәләмү ғәләйкүм үә бәрәкәтүһ, хөрмәтле ҡәрҙәштәр! Бөгөн кис ҡояш байыу менән, иншаллаһ, изге Рамаҙан шәриф айына аяҡ баҫабыҙ. Барығыҙҙы ла байрам менән ихлас күңелдән тәбрикләйем!
Исламдың биш терәгенең береһе булған Ураҙа мәле – тәҡүәлек, Аллаһ Тәғәләнең бойороғон үтәргә һәм тыйылырға өйрәнеү осоро. “Кем дә кем ураҙа тотоп та, насар уй-фекерҙән, һүҙҙән, эштән туҡтамай икән, Хоҙай Тәғәлә уның асығыуына мохтаж түгел”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә.


text:
Фото:
“Китап” нәшриәте “Мосолмандар донъяһы – 2009” форумында билдәләнде
Фото:
Зәйнәп Биишева исемендәге “Китап” нәшриәте Пермь ҡалаһында үткән “Мосолмандар донъяһы – 2009” төбәк-ара форумында ҡатнашты.
Нәшриәт хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең төрлө китап продукцияһын алып барып, эстәлекле күргәҙмә ойошторҙо. Форумда ҡатнашыусылар мосолман календарҙарын, изге Ҡөрьән китабын, дини йөкмәткеле башҡа баҫмаларҙы, шулай уҡ тарихи–этнографик китаптарҙы һәм матур биҙәлешле фотоальбомдарҙы ҡарап сығыуҙан тыш, уларҙы һатып алыу мөмкинселегенә лә эйә булды. Мәҫәлән, улар араһында уҡыусыларҙың ҙур һорауы менән ҡулланған “Башҡорт аш-һыуы”, “Рудольф Нуриев”, “Палеолит хазинаһы” (Шүлгән-Таш мәмерйәһе тураһында) китаптары булды.
Күргәҙмәлә әүҙем ҡатнашҡаны, Ҡөрьәнде башҡорт телендә нәшер иткәне һәм төбәк-ара мәҙәни бәйләнештәрҙе үҫтереүгә һәм халыҡтың традицияларын һәм йолаларын һаҡлап ҡалыуға тос өлөш индергәне өсөн “Китап” нәшриәте Пермь крайы мосолмандарының Диниә назараты грамотаһы һәм дипломы менән бүләкләнде.
Форум сиктәрендә дискуссиялар, “түңәрәк өҫтәлдәр”, Ҡөрьән баҫмалары һәм башҡа дини әҙәбиәт күргәҙмәләре ойошторолдо.


text:
Өфөлә Мәжит Ғафуриҙың юбилейы көнөндә әҙәби музейҙар форумы уҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
22 сентябрҙә Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейында «Әҙәби музейҙар: проблемалар, бурыстар, мөмкинлектәр» I республика форумы һәм Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тыуыуына 135 йыл тулыу уңайынан байрам уҙғарыла. Сара Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы сиктәрендә ойошторола.
Көндөң тәүге яртыһында форумда төбәк халыҡтарының мәҙәни мираҫын һаҡлауҙа музейҙарҙың роле һәм музей эше проблемалары тикшереләсәк. Форум барышында «Минең музейым» республика конкурсы еңеүселәре бүләкләнәсәк.
Көндөң икенсе яртыһы Мәжит Ғафуриҙың юбилейын байрам итеүгә арнала. Сара уның исемен йөрөткән Башҡорт дәүләт драма театры алдында башлана. Һуңынан байрам ҡунаҡтары халыҡ шағирының ҡәберенә, артабан Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейына барасаҡ. Музейҙа әҙәби-музыкаль кисә ойошторола.
Юбилей программаһына яҙыусылар, Ғафури районынан халыҡ шағирының яҡташтары, уҡыусылар, студенттар һәм ижади коллективтар саҡырылған. Ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һәм республиканың Милли әҙәбиәт музейы.
Сара Гоголь урамы, 28/1 адресы буйынса уҙа. Белешмә өсөн телефон: 228-83-32.


text:
Дәүләкәндә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейы экспозицияларын яңыртаФото: Георгий Шишкин
Дәүләкәндә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейы экспозицияларын яңырта
Дәүләкәндә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейы экспозицияларын яңыртаФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Дәүләкәндә Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейы ҡала халҡын һәм ҡунаҡтарын саҡыра. Бында төбәктең әҙәби тормошо һәм танылған прозаиктың ижады менән танышырға мөмкин. Ул ғүмеренең күп өлөшөн Мәскәүҙә үткәргән. Әхиәр Хәкимов «Әҙәби гәзит»тең СССР халыҡтары әҙәбиәте бүлеге мөхәррире, РСФСР-ҙың Яҙыусылар союзы идараһы секретары, Әҙәбиәт институтында уҡытыусы булған.
Йорт-музейҙың майҙаны — 128 квадрат метр, ул 2004 йылда асылған. Фонд 2 мең дана самаһы тәшкил итә: китаптар, шәхси әйберҙәр, ҡулъяҙмалар, фотоһүрәттәр, йөкмәткеле видео һәм аудиоархивтар. Урындағы телевидение яҙыусының тыуған яғына ҡайтыуын, уның төрлө сараларҙа ҡатнашыуын, халыҡ алдында сығыш яһауын даими яҡтыртып барған.
«Яҙыусының хәләл ефете Лидия Камал ҡыҙының теләге буйынса, беҙ бында бер нәмәне лә үҙгәртмәнек, шул килеш ҡалдырҙыҡ. Ул 1990 йылдар башынан алып вафат булғанға тиклем йәй һайын ғаиләһе менән ошонда йәшәне. Яҙыусының ҡатыны — биолог, бында сәскәләр, йәшелсәләр үҫтерҙе, баҡсала хуш еҫтәр аңҡый ине», — тип иҫенә төшөрә Гөлүзә Арыҫланова.
Яңыраҡ музейҙа Дәүләкән районында тыуып үҫкән билдәле яҙыусы һәм уҡытыусы Рәсимә Ураҡсинаға арналған бүлмә асылды. Сара күптән түгел арабыҙҙан киткән яҙыусының тыуыуына 65 йыл тулыу уңайынан ойошторолдо.
Шулай уҡ бында оҙаҡ йылдар «Дим» әҙәби берекмәһе эшләп килә. Әхиәр Хәкимов тере сағында уҡ башланған проект үҙ эшен тергеҙҙе (ул берекмәнең етәксеһе булған). Дәүләкән типографияһында урындағы авторҙарҙың дүрт шиғри йыйынтығы баҫылған. «Ләйсән ямғыр» исемле яңы китапта рус, башҡорт һәм татар телдәрендә 30-ға яҡын авторҙың әҫәре донъя күрәсәк.
Музейҙа саралар Әхиәр Хәкимовтың иҫтәлегенә арнап үткәрелә, биш йыл һайын уның исемендәге премия тапшырыла. Ғәҙәттәгесә, 23 августа Дәүләкән районы делегацияһы яҙыусының ҡәберен тәртипкә килтерә.
Музей шишәмбе, кесаҙна, йома һәм шәмбе көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем эшләй. Адресы: Дәүләкән ҡалаһы, Яр буйы урамы, 31. Билет хаҡы — 20-30 һум, льготалы категорияларға — бушлай.


text:
Баш ҡалала «саҡырыу буйынса өләсәйҙәр» баланы мәктәптән алырға ярҙам итәсәк
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Тиҙҙән Өфөлә яңы хеҙмәт барлыҡҡа киләсәк. Өсөнсө быуын халыҡ университеты «Бер сәғәткә өләсәй» проектын тәҡдим итә. Пенсионерҙар баланы мәктәптән алырға, ашатырға һәм уның менән өйгә эште башҡарырға ярҙам итәсәк.
«Әле 20 кеше уҡый. Дәрестәр бөтә йүнәлештәр буйынса ойошторолған. Балалар психологияһынан алып юридик яҡтан грамоталылыҡҡа тиклем. Беҙ уҡыусыларҙың ғүмере өсөн яуаплылыҡ алабыҙ, шуға күрә хеҙмәткәрҙәребеҙ күп мәсьәләләр буйынса компетентлы булырға тейеш», — тип билдәләне «Башҡортостандың өсөнсө быуын халыҡ университеты» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Рафиҡ Хәйҙәров.
Баланы мәктәптән алған пенсионерҙар уны Халыҡ университеты офисына (Коммунистик урамы, 39) килтерә. Бында төшкө аш ҡаралған, ял итеү һәм өйгә эште башҡарыу өсөн махсус бүлмәләр булдырылған. Түңәрәктәр асыу күҙаллана, уларҙы халыҡ университеты тыңлаусылары алып барасаҡ.
Ойоштороусылар әлеге проектҡа ентекле әҙерләнгән. Яҡтар араһында килешеү төҙөләсәк, шуға күрә ата-әсәләр өлкән йәштәге ҡатын-ҡыҙҙарға балаларын ышанып тапшыра ала.
Рафиҡ Хәйҙәров әйтеүенсә, эш хаҡы хеҙмәттең төрө, дауамлылығы буйынса билдәләнә. Көнөнә — 200-300 һум тирәһе, айына ете-һигеҙ мең самаһы тәшкил итәсәк.
Һорауҙарҙы 272-04-81, 276-76-46 телефондары буйынса бирергә мөмкин. «Башҡортостан пенсионеры» порталында, социаль селтәрҙәрҙә «Халыҡ университеты» төркөмөндә лә мәғлүмәттәр бар.
Тиҙҙән «Икенсе йәшлек» сайты эшләй башлай, унда проектта ҡатнашыусылар хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт тупланған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 274
МЕРКУРИЙ, алыҫлығы б‑са Ҡояшҡа яҡын торған беренсе планета. М. орбитаһы ныҡ һуҙылған (эксцентриситеты 0,2056), шуға күрә уның Ҡояштан алыҫлығы 46 млн алып 70 млн км тиклем үҙгәрә (уртаса ҡиммәте 57,91 млн км, йәки 0,39 а.б.). Сидерик әйләнеү периоды 87,97 тәүлек. Күсәре тирәләй әйләнеү периоды 58,65 тәүлек. Әйләнеү күсәре хәрәкәт итеү орбитаһының яҫылығына ҡарата 83°С ауышҡан. Экваториаль диам. 4,878 мең км. Массаһы 3,303•1023 кг. Уртаса тығыҙлығы 5,43•103кг/м. Шыйыҡ хәлдәге атмосфераһы бар. Атмосфераһының атомдары һәр ваҡыт йыһанға оса, аҙ күләмдә табылған калий, натрий, кислород, аргон, гелий, водород һ.б. өҫкө тоҡомдарҙың радиоактив тарҡалыуы һөҙөмтәһе булып тора йәки ҡояш еле м‑н килтерелгән, тип фараз ителә. Планетаның әкрен әйләнеүе һәм атмосфераның торошо М. т‑ра айырмалығын билдәләй: Ҡояшҡа иң яҡын нөктәһендә көндөҙ т‑ра 430°С етә, төндә 170°С тиклем төшә. М. ҡалҡыулыҡтар һәм тигеҙлектәр бар. М. өйрәнелгән өлкәһенең 70%‑ын боронғо, кратерҙар м‑н ныҡ йырғыланған өлөшө тәшкил итә, унда “Эҫелек тигеҙлеге” кратеры (диам. 1300 км — планета диам. 1/4 өлөшө) айырылып тора. Кратерҙың уйпат өлөшө лава м‑н тулған һәм сағыштырмаса тигеҙ, лава сығарыу өлкәһенең бер өлөшөн ш. уҡ типтағы йөҙ ҡаплай. М. йөҙөнә бер нисә йөҙҙән алып 3 мең м тиклем бейеклектәге, йырғыланған текә ярҙар (һикәлтәләр) хас. Тикшеренеүҙәр уларҙың һыуыныу ваҡытында планетаның ҡабығы ҡыҫылыуы сәбәпле формалашыуын күрһәтә. М. фазалары, Ай кеүек үк, ураҡ рәүешенән тулы түңәрәккә тиклем үҙгәрә. Үлсәмдәре бәләкәй булыу һәм Ҡояшҡа яҡын тороуы сәбәпле М. Ерҙән күҙәтеүе ауыр. Планетаның Ҡояштан иң алыҫ китеү мөйөшө 28°С тәшкил итә, был ваҡытта уның макс. йондоҙ дәүмәле — 0,2. БР терр‑яһында таң атҡанда күк йөҙөнөң көнсығышында, ҡояш байығанда — көнбайыш өлөшөндә күренә.
У.Ш.Баязитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Төбәктә ир бала тамағына кәнфит тығылып үлгән Фото: автор
Төбәктә ир бала тамағына кәнфит тығылып үлгән
Төбәктә ир бала тамағына кәнфит тығылып үлгән Фото: автор
ӨФӨ, 2018 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда ир бала тамағына яңы йыл бүләгендәге кәнфит тығылып үлгән. Был турала «Белоретта ишетелгән» төркөмөндә хәбәр ителә.
Ҡышҡы каникулдар ваҡытында бәлә булаһы көндө өйҙә бер нисә бала уйнап йөрөгән. Бер бала әсәһенә барып, ярҙам һораған. Кәнфит баланың тын юлына киткән, ахыры. Белоретта йәшәгән алты йәшлек баланы ҡотҡарып булмай. Хәҙер тәфтишселәр малайҙың үлем сәбәбен асыҡлар өсөн медицина тикшереүен билдәләгән. Тикшереү эшенә тиклемге һөҙөмтәләр буйынса процессуаль ҡарар ҡабул ителәсәк.
http://www.bashinform.ru/news/1103988-v-bashkirii-malchik-umer-poperkhnuvshis-konfetoy/


text:
Төбәктә беренсе һәм өсөнсө бала өсөн пособиеға ғаризалар ҡабул ителә башланы Фото: Олег Яровиков
Төбәктә беренсе һәм өсөнсө бала өсөн пособиеға ғаризалар ҡабул ителә башланы
Төбәктә беренсе һәм өсөнсө бала өсөн пособиеға ғаризалар ҡабул ителә башланы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Республика халыҡҡа социаль ярҙам итеү үҙәге филиалдары 2018 йылда тыуған йәки уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алынған беренсе, шулай уҡ өсөнсө һәм унан һуңғы балаға айлыҡ түләү алыуға ғариза ҡабул итә башланы.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, беренсе бала өсөн аҡса федераль ҡаҙнанан бүленәсәк. Башҡортостан 2018 йылда был социаль ярҙам төрөн ғәмәлгә ашырырға 533 миллион аласаҡ.
«Балалары булған ғаиләләргә айлыҡ түләүҙәр тураһында»ғы федераль законға ярашлы пособие 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған (уллыҡҡа йәки ҡыҙлыҡҡа алынған) һәм Рәсәй Федерацияһы гражданы булған балаға, ғаиләләге бер кешенең килеме төбәктә пособие һорап мөрөжәғәт иткәнгә тиклем йылдың икенсе кварталында эшкә һәләтле халыҡтың 1,5 тапҡыр йәшәү минимумы кимәленән артмаған ғаиләләргә түләнә.
Ғаризаға ҡушып баланың тыуыуын раҫлаған документ (бала тыуыу тураһында таныҡлыҡ, баланы ҡарауға алыу тураһында опека һәм попечителлек органы ҡарарынан күсермә), Рәсәй Федерацияһы гражданы булыуҙы дәлилләгән документ, ғаилә ағзаларының килеме хаҡында мәғлүмәттәр тапшырырға кәрәк.
Ғаилә ғариза һәм бөтә документтарҙы тапшырғандан һуң халыҡҡа социаль ярҙам итеү органы бер ай эсендә беренсе балаға пособие билдәләү тураһында ҡарар сығара.
Башҡортостанда 2018 йылда беренсе балаға айлыҡ түләү күләме 8 892 һум тәшкил итәсәк. Ул балаға йәш ярым тулғанға саҡлы түләнәсәк.
«Ғаиләнең был түләүгә хоҡуғы барлығын асыҡлау өсөн ғаилә ағзаларының (атай, әсәй һәм бала йәки әсәй һәм бала) һуңғы 12 календарь айҙағы килемен 12-гә, һуңынан ғаилә ағзалары иҫәбенә, шул иҫәптән яңы тыуған балаға бүлергә кәрәк. Килеп сыҡҡан сумма 14 247 һумдан артмаһа ғаилә ошо түләүҙе алыуға хоҡуҡлы», — тип аңлатты Башҡортостан Хеҙмәт министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.
2018 йылда тыуған өсөнсө һәм унан һуңғы балаға түләүгә килгәндә Башҡортостанда ағымдағы йылда бындай айлыҡ түләү 8 993 һум тәшкил итәсәк.
Документтарҙы тапшырғанға тиклем республикала балалар өсөн билдәләнгән йәшәү минимумы күләменән йән башына уртаса табышы артмаған күп балалы ғаиләләр был түләүҙе алыуға хоҡуҡлы.
Бөгөнгө көнгә Башҡортостанда балалар өсөн йәшәү минимумы күләме 8 483 һум тәшкил итә.
Ғаиләнең был түләүгә хоҡуғы барлығын асыҡлау өсөн һуңғы өс календарь айҙа ғаилә ағзаларының (атай, әсәй, балалар) дөйөм табышын өскә, һуңынан ғаилә ағзалары иҫәбенә, шул иҫәптән яңғы тыуған сабыйға бүлергә кәрәк. Килеп сыҡҡан һан 8 483 һумдан артмаһа ғаиләнең был социаль ярҙам сараһына хоҡуғы барлығын аңлата.
Хеҙмәт министрлығында билдәләүҙәренсә, һәр ғаилә ағзаһының килеме һалымға тотоп ҡалынған суммаға тиклем иҫәпләнә. Килемде иҫәпләгәндә түләнгән түгел, ә иҫәпләнгән (һалымға киткәнгә тиклем) сумманы күҙ уңында тоторға кәрәк.
Бынан тыш ике түләү буйынса ла бала тыуғандан алып ҡайтанан иҫәпләнәсәк. Берҙән-бер шарт, документтарҙы бала тыуғандан һуң алты ай эсендә тапшырырға кәрәк.
Документтарҙы Республиканың халыҡ социаль ярҙам итеү филиалдарынан тыш, Күп функциялы үҙәк аша йәки дәүләт хеҙмәттәре порталы ярҙамында тапшырырға мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1104797-v-bashkirii-nachalsya-priem-zayavleniy-na-poluchenie-posobiy-za-pervogo-i-tretego-rebenka/


text:
“Барлыҡ коллектив менән — “Башҡортостан”ға!” акцияһына Баймаҡ районында иң тәүгеләрҙән булып Ниғәмәт урта мәктәбе уҡытыусылары ҡушылды. Юлай Йосоп улы Рәхмәтуллин етәкселегендәге коллективта 22 уҡытыусы эшләй. Күрше Үрге Яйыҡбай туғыҙ йыллыҡ мәктәбе филиалындағы 14 уҡытыусы ла был акциянан ситтә ҡалманы.
Ҡасандыр 450–500 уҡыусыһы булған Ниғәмәт урта мәктәбе элек-электән районда яҡшы күрһәткестәре менән танылған. Әле бында 134 бала иҫәпләнә. Былтыр мәктәпте тамамлаған 14 баланың ун өсө юғары уҡыу йортона ингән. Шуныһы ҡыуандыра: өс уҡыусы — Мәскәү, өсәүһе Магнитогорск техник юғары уҡыу йорттарын һайлаған, ҡалғандары иһә Өфө һәм Сибайҙа белем ала.
Ниғәмәт урта мәктәбе көслө белгестәре менән данлы: уҡытыусылар Рәйлә Кәримова, Дамир Әүәлбаев, Рәймә Шәрипова, Фәтхулла Кәримов, Менәүир Сәлимйәнов, Нәүилә Алтынғужина, Рәмил Хәсәнов, Фәриҙә Яхина, Флүрә Ғатауллина һәм башҡаларҙың фиҙакәр хеҙмәте белем усағының данын күтәрә лә инде.
Уҡыусылар олимпиадаларҙа даими ҡатнашып алдынғылыҡты яулай. “Урал вариҫтары” конкурсында, мәҫәлән, Көнһылыу Ғайсина — беренсе, “Урал батыр” эпосын ятлау буйынса бәйгелә Гөлйөҙөм Мостафина өсөнсө урынды яулаған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 509
СОЦИАЛИСТИК РЕАЛИЗМ с ә н ғ ә т т ә һ ә м ә ҙ ә б и ә т т ә, донъяның һәм кешенең соц. концепцияһына ҡоролған художестволы метод. Идея нигеҙе — коммунистик ижт.-сәйәси һәм эстетик идеалға таяныу, донъяны революцион үҙгәртеп ҡороу пафосы, социализм һәм коммунизмға ихлас ышаныу. Характерлы һыҙаттары: ысынбарлыҡты дөрөҫ һүрәтләүҙең уны сағылдырған реаллекте һәм художестволы донъяны әүҙем үҙгәртеүгә ынтылыуҙың берләшеүе, йөкмәткенең форманан өҫтөнлөгө, соц. оптимизм һәм утопизм. 1930 йй. раҫлана, М.Горький уға нигеҙ һала. Башҡорт әҙәбиәтендә С.р. нығыныуына М.Ғафури, Ғ.Ғүмәр, С.Ҡудаш, Н.Ҡ.Ҡәрипов, С.М.Мифтахов, И.Насыри, Ғ.Сәләм, А.М.Таһиров, Д.Юлтый һ.б. ижады, Х.Наум, Ә.Чаныш, Ш.Шәһәр, К.Ә.Әхмәтйәновтың теоретик хеҙмәттәре булышлыҡ итә. С.р. 80‑се йй. аҙ. — 90‑сы йй. башына тиклем төп метод була, совет осороноң бөтә башҡ. яҙыусылары ошо йүнәлештә эшләй (уның критерийҙарына тура килмәгән яҙыусылар әҙәби процестан төшөп ҡала). С.р. сиктәрендә уртаса конформистик әҫәрҙәр м‑н бер рәттән юғары художестволы әҫәрҙәр ҙә ижад ителә.
Ғ.Ғ.Ғәлина
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
- Подробности
- Просмотров: 294
МАШИНА‑ТРАКТОР СТАНЦИЯҺЫ, колхоздарға техник һәм ойоштороу яғынан ярҙам күрһәтеү өсөн булдырылған, машиналар м‑н йыһазландырылған дәүләт а.х. предприятиеһы. МТС‑та а.х. производствоһының төп саралары (комбайн, трактор һәм башҡа а.х. машиналары) тупланған булған. МТС‑тар к‑здарҙы хеҙмәтләндереүҙе килешеү аша тормошҡа ашырған. Башҡортостанда тәүге МТС 1930 й. Дәүләкән р‑нында төҙөлгән, 1931 й. яҙына уларҙың һаны 15‑кә еткән. Улар колхоздарҙың үҫешендә, ауыл хужалығының матди‑техник базаһын нығытыуҙа, етештереү процестарын механизациялауҙа әһәмиәтле роль уйнай (ҡара: Ауыл хужалығын механизациялау). Төп етештереү берәмеге булып үҫемлекселектә күп хеҙмәт талап иткән эштәрҙе (тырматыу, һөрөү, уңышты урып‑йыйыу һ.б.) башҡарған трактор бригадаһы торған. МТС‑тар колхоздарға етештереү‑финанс пландарын төҙөүҙә, хеҙмәтте ойоштороуҙа һәм килемдәрҙе бүлеүҙә, кадрҙар әҙерләүҙә һ.б. ярҙам иткән; хужалыҡтарҙан уңыштың билдәле бер өлөшөн алған (тауарлата түләү): 1933 й. — 2286, 1935 — 8042, 1938 — 19456 мең бот тәшкил иткән. Колхоздар ойоштороу‑хужалыҡ итеү йәһәтенән нығынғас, уларҙы МТС‑тар аша производство‑техник хеҙмәтләндереү формаһы а.х. етештереү көстәренең үҫеш ихтыяждарына тап килмәй башлай. 1958 й. МТС‑тар РТС итеп үҙгәртелә. 90‑сы йй. аҙ. машина‑технология станциялары формаһында МТС‑тарҙы тергеҙеү башлана.
Р.Ә.Дәүләтшин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Һарҙар
Һарҙар (лат. Buteo, (рус. Настоя́щие канюки́) — ҡарсығалар ғаиләһендәге йыртҡыс ҡоштар; ваҡ кимереүселәрҙе күпләп ҡырыуы арҡаһында ауыл хужалығы өсөн файҙалы булған көндөҙгө йыртҡыс ҡоштар[1].
25 төрө билдәле, Европа, Азия, Африка һәм Америкала таралғандар. күсмә ҡоштар. Ябай һарҙар ҡатнаш яҡты урмандарҙа йәшәй. Кәүҙә оҙонлоғо 50 см-ға ҡәҙәр, ата ҡоштоң ауырлығы 600—800 г, инә ҡоштоҡо — 800-1200 г. Ҡанаттары киң, сағыштырмаса ҡыҫҡа. Ҡойроғо ҡыҫҡа, түңәрәкләнгән. Ҡаурый ҡапламының өҫкө өлөшө ҡара ҡоңғорт, аҫты ҡыҙғылт-көрән. Яҙын, апрельдең икенсе яртыһында осоп килә. Ояны ағастарҙа яһай.
Ҡоңғорт таплы 2—3 йәшкелт аҡ йомортҡа һала. Йөнтәҫ аяҡлы һарҙар октябрьҙә килә һәм декабрьгә ҡәҙәр тотҡарлана, һайһы ваҡыт ҡышларға ла мөмкин. Ата ҡоштоң ауырлығы 850 г, инә ҡоштоҡо 1100 г тирәһе. Арҡаһы ҡара-ҡоңғорт, ҡаурыйҙары һоро ҡуныҡлы. Күкрәгендә тамсы һымаҡ тимгелдәре бар. Ҡанаттары киң. Ҡойроғо асыҡ төҫтә, түңәрәкләнгән. Төп айырымлыҡ билдәһе аяҡтарының шүре өлөшөнөң бармаҡтарға ҡәҙәр тейәрлек йөнләнгән булуыуы. Ояны ерҙә, һайһы ваҡыт ағастарҙа яһай. Ҡыҙғылт-һары таплы 2—7 аҡ йомортҡа һала. Тау ҡарсығаһы - осраҡлы осоп килеүсе төр. Ҡаурый ҡапламы сыбар. Кәүҙә оҙонлоғо 65 см-ға ҡәҙәр, ауырлығы 1000 г-ға ҡәҙәр. Балсыҡлы текә ярҙарҙа, ағастарҙа оялый. Барлыҡ төрҙәре лә сысҡан һымаҡ кимереүселәр, ғөмүмән алғанда, ҡыр сысҡандары, шулай уҡ ер сысҡандары, һуҡыр сысҡандар, һирәк кенә ҡоштар (миләш сыпсыҡтары, ваҡ сыпсыҡтар) менән туҡланалар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)


text:
Энергетиктар - алғы һыҙыҡта22 декабрҙә Энергетиктар кѳнѳ билдәләнде. Ошо уңай менән беҙ «Белорет электр селтәрҙәре» производство бүлеге директоры Николай Владимирович Бардиндан предприятиелағы үҙгәрештәр һәм һѳнәри байрамды нисек ҡаршылауҙары тураһында һѳйләүен үтендек....
Ике уңған йәрәшһә, бәхет барыр йәнәшәКешенең яҙмышы маңлайына яҙылған тип дѳрѳҫ әйтәләрҙер. Толпарҙа тыуып үҫкән Шәрифә Дәрүиш ҡыҙы Ноғайғолова менән Иҫке Тайышта тыуып үҫкән Рафаэль Сәлих улы Кинйәбулатов ҡасандыр бер ғаилә булып Белоретта ғүмер кисереүҙәре тураһында ике ятып бер тѳштәренә лә кергәне булмағандыр....
Бар беҙҙә шундай ҒАИЛӘЛӘР“Ауыл матур Таһир-Зѳһрәләр менән”, тип йырҙа йырланғанса, һәр бер ауылдың үҙ таһирҙары, зѳһрәләре лә бар. Тормоштан йәм табып йәшәгәндәрҙе яратам. Ҡайһы берәүҙәр кеүек туҡтауһыҙ зарланып, юҡҡа-барға күңел тѳшѳрѳп, башҡаларҙың да кәйефен ҡырып йѳрѳгәндәр менән бер һуҡмаҡтан йѳрѳүе ауыр. Уйлаһаң, кѳнитмешең, кешеләр менән аралашыуың да, тормошҡа ҡарашың да - барыһы ла үҙеңдән генә тора....
“УРАЛ” 90 йыллыҡ юбилейын туйланыБына 2012 йыл да тамамлана. Гәзитебеҙҙең йыл буйына барған юбилей сараларын йомғаҡлау кисәһе 21 декабрь йома кѳнѳ шаулап-гѳрләп үтеп тә китте. Байрам кисәһендә башҡа ҡунаҡтар менән бергә Белорет районы муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев ҡатнашты һәм “Урал” гәзите коллективы хеҙмәткәрҙәренә үрҙә әйтеп үтелгән наградаларҙы тапшырҙы. Редакция хеҙмәткәрҙәре муниципаль район Советы, хакимиәте, район-ҡала башҡорттары ҡоролтайы исеменән ҡиммәтле китаптар менән дә бүләкләнде....
Парикмахерҙар оҫталығын күрһәттеМеталлург” кинотеатрында парикмахерҙарҙың оҫталығы һәм декоратив косметика, тырнаҡ сервисы буйынса II асыҡ район конкурсы үтте. Традицияға әйләнгән был сараны урындағы эшҡыуарҙар советы , йәштәрҙең Ял итеү үҙәге ярҙамында муниципаль район хакимиәте ойошторҙо....
Ҡунаҡтар килә башланы20 декабрҙә «Ѳфѳ» халыҡ-ара аэропортында хоккей буйынса Донъя чемпионатына 3 ҡатнашыусы команда килде....
Һоҡланмау мѳмкин түгел...Эре күҙләп ап-аҡ йомшаҡ ҡына ҡарҙар яуа. Кемдер моңло итеп гармун уйнай. Аттарға тѳрлѳ-тѳрлѳ таҫмалар, шарҙар эленгән. Ауылда бер ѳйҙә ике туй бара. Мосабировтар һәм Кәбировтарҙың йәш ғаиләһе барлыҡҡа килде......
Иң-иңдәр - Президент шыршыһына!Мәскәүгә - 26 декабрҙә үтәсәк Кремль шыршыһына быйыл ҡалабыҙҙың 21-се мәктәбе уҡыусыһы, мәктәптән тыш эштәр үҙәгенең вокал студияһы тәрбиәләнеүсеһе Евгения Юрочкина бара. Һәр яҡлап та килгән ҡыҙ тѳрлѳ олимпиадаларҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай, тѳрлѳ кимәлдә уҙғарылған музыка конкурстары дипломанты һәм лауреаты....
Хѳрмәтле белореттар!Һеҙҙе Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы кѳнѳ менән ихлас ҡотлайым! Был тѳп документты ҡабул итеү менән Башҡортостан тарихында яңы осор башланды, республикабыҙҙың Рәсәй Федерацияһы составында тотороҡло үҫеше һәм күп милләтле халҡының мәнфәғәттәрен яҡлауҙың гарантияһы булды. Конституция Башҡортостандың хоҡуҡи дәүләт һәм гражданлыҡ йәмғиәтен тѳҙѳү юлынан артабан хәрәкәт итеүе ѳсѳн тоғро ориентирға әйләнде....
“Оло кешенең социаль портреты” конкурсына йомғаҡ яһалдыПенсия фонды, ветерандар ойошмаһы һәм урындағы гәзиттәр менән берлектә ҡаланың 250 йыллығына, Халыҡ-ара ололар кѳнѳнә арнап ойошторолған “Оло кешенең социаль портреты” конкурсына йомғаҡ яһалды һәм еңеүселәр билдәләнде. Дүрт айҙан ашыу барған конкурста оло йәштәгеләр үҙҙәре лә бик актив ҡатнашты....
Новости Башкортостана
Жители Башкирии могут принять участие в публичных слушаниях об исполнении бюджета
23 мая 2018 14:01
В Уфе на подземной парковке торгового комплекса «загорелся» автомобиль
23 мая 2018 13:59
В Башкирии МЧС предупреждает о шквалистом усилении ветра до 21 м/с
23 мая 2018 13:52
Новое реалити-шоу «Свадьба наизнанку»
23 мая 2018 12:44
Делегация Башкирии представила Россию на конференции пчеловодов в Словении


text:
«Башҡортостан Республикаһы Башлығы тураһында»ғы закон проекты беренсе уҡыуҙа ҡабул ителде
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары пленар ултырышта «Башҡортостан Республикаһы Башлығы тураһында»ғы закон проектын ҡараны. Новелла Дәүләт төҙөлөшө, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитет тарафынан әҙерләнгән.
Закон проекты республиканың иң юғары вазифалы кешеһенең исемен үҙгәртеү менән бәйле һәм Башҡортостан Республикаһы Башлығы эшмәкәрлегенең хоҡуҡи нигеҙҙәрен һәм хоҡуҡ гарантияларын билдәләй: һайлау тәртибе, ҡабул ителәсәк анттың тексы, дәүләт менән идара итеү өлкәһендәге ҡануни вәкәләттәр, уларҙы ваҡытынан алда туҡтатыу тәртибе, биреләсәк айырым хоҡуҡтар, отставкаға киткәндән һуңғы статус.
Комитет рәйесе Виктор Пчелинцев аңлатыуынса, 2014 йылдың 4 мартындағы федераль ҡануниәткә ярашлы Башҡортостан Конституцияһына республиканың юғары вазифалы кешеһенең вазифаһын икенселәй исемләү тураһындағы төҙәтмәләр индерелде. Күсмә осор үткәндән һуң, йәғни 2015 йылдың 1 ғинуарынан үҙгәрештәрҙең ҡануни рәүештә үҙ көсөнә инеүе беркетелгән. Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитет РФ һәм БР Конституцияларына ярашлы республика Башлығы эшмәкәрлегенең дөйөм хоҡуҡи нигеҙҙәрен һәм гарантияларын билдәләүсе закон проектын әҙерләгән.
Депутаттар проектты беренсе уҡыуҙа ҡабул итте.


text:
Баш ҡалала Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк
Баш ҡалала Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфөлә Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк. Бынан тыш, И.Яҡутов исемендәге паркта йәйәүлеләр һәм велосипед юлдары ремонтланасаҡ. Тейешле тендер дәүләт һатып алыуҙары сайтында урынлаштырылған.
Эштәрҙең заказсыһы — Өфө хакимиәтенең коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы. Килешеүҙең башланғыс хаҡы — 78,3 миллион һум. Һалдат күле эргәһендәге биләмәне төҙөкләндереүгә — 37 миллион, йәйәүлеләр һәм велосипед юлдарын ремонтлау эштәренә 41,2 миллион һум йүнәлтеү ҡарала.
Аукционда биш предприятие ҡатнашты. «СтройСоюз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 75,4 миллион һум тәҡдим итте. Дәүләт һатып алыуҙары сайтындағы мәғлүмәткә ярашлы, ошо ойошма менән килешеү төҙөү күҙаллана.
Эштәр килешеү төҙөлгәс башланасаҡ. Уны 2016 йылдың 1 ноябренә тамамлау ҡаралған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 397
БАРЪЯҘЫ ҠАЛАСЫҒЫ, Бахмут мәҙәниәтенең археологик ҡомартҡыһы. 5—7 бб. ҡарай. Ҡалтасы р‑ны Баръяҙы а. көньяҡ‑көнсығышҡа табан 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан. 1969 й. Ю.А.Морозов тарафынан асыла, 1973—74 йй. БДУ экспедицияһы тарафынан (етәкс. В.А.Иванов) тикшерелә. 120 м2 ҡаҙылған. Ҡаласыҡ (оҙонлоғо 340 м, киңлеге 50 м) 4 ҡат ур (оҙонлоғо 20—60 м, киңлеге 5—10 м, бейеклеге 1—3 м) м‑н уратылған. Бахмут мәҙәниәте керамикаһы соҡорло биҙәк төшөрөлгән түңәрәк төплө һауыттарҙан ғибәрәт. Түбәнге ҡатламдарҙа бик аҙ һанда Пьяный Бор мәҙәниәте керамикаһына ҡараған һауыт‑һаба асыҡланған. Ҡаласыҡта бронза айылса, балсыҡ орсоҡбаштар һәм кеше һындары, тимер бысаҡ, таш ҡул тирмәндәре, һөйәк уҡ башағы табылған. 8 хужалыҡ соҡоро, 4 усаҡ, металл иретеү мейесе (көл, металл иретә торған балсыҡ һауыт ярсыҡтары, шлак табылған) асылған. Б.ҡ. материалдары БДУ фондтарында һаҡлана.
Әҙәб.: Иванов В.А., Останина Т.И. К вопросу о бахмутинско-мазунинской проблеме //Поселения и жилища Южного Урала. Уфа, 1983.
В.А.Иванов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Өфөлә йәш сәсәндәр «Урал батыр» эпосын Рәсәй халыҡтары телендә һәм сит телдәрҙә һөйләйәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосын башҡарыусыларҙың һәм йәш сәсәндәрҙең VI республика конкурсында 300-ҙән ашыу кеше ҡатнашасаҡ. Конкурс 27 ноябрҙә Башҡортостан социаль технологиялар институтында уҙа.
Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, «Урал батыр» башҡорт, рус, татар, сыуаш, әрмән, инглиз, немец, француз һәм башҡа сит телдәрҙә яңғыраясаҡ. Конкурстың форматы әҫәрҙең ижади презентацияһын үҙ эсенә ала: эпосты ятлау, сюжет һыҙығын художестволы һүрәтләү, «Урал батыр» эпосы эмблемаһына һүрәт һәм «Урал батыр эҙҙәре буйлап» белешмәһен тәҡдим итеү. Шунда уҡ эпосҡа иллюстрациялар күргәҙмәһе ойоштороласаҡ.
Бәйге еңеүселәренә һәм ҡатнашыусыларға Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының, Мәғариф министрлығының һәм Башҡортостан социаль технологиялар институтының дипломдары һәм сертификаттары тапшырыла.
Конкурстың маҡсаты — «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосын өйрәнеү һәм популярлаштырыу, йәш быуында ижади һәләт, Рәсәй халыҡтарының тарихи һәм мәҙәни мираҫына һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү, туған, сит телдәрҙе, Башҡортостан тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеүгә теләк тыуҙырыу.
Белешмә. «Урал батыр» эпосы донъяның күп телдәренә тәржемә ителгән. Рус, инглиз, немец, француз, төрөк, азербайжан һәм башҡа телдәргә тәржемәләре бар.
Бәйге иртәнге сәғәт 10-да башлана. Адресы: Октябрь проспекты, 74/2.