text:
Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү проблемаларына арналған түңәрәк өҫтәл үтте
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты һәм Башҡорт дәүләт университеты Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына арналған “Күп милләтле дәүләт шарттарында башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү: проблемалар һәм перспективалар” темаһына түңәрәк өҫтәл үткәрҙе.
Туған телде һаҡлау һәм үҫтереү – Өфөлә халыҡ-ара форум тикшерәсәк өҫтөнлөклө проблемалар иҫәбендә. Ғалимдар, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, БР Президенты Хакимиәте, Мәғариф министрлығы, Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы активы бөгөн ошо мөһим бурысты хәл итеүгә ҡағылышлы мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Телде юғалтыу – һәр ҡайһы этностың юҡҡа сығыуының төп «симптомы». Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында федераль закон менән уның территорияһында йәшәгән бөтә этностарҙың телдәре милли ҡаҙаныш һәм мәҙәни мираҫ итеп иғлан ителгән. Был закон менән туған телдә уҡытыу һәм тәрбиә биреүҙең төрлө формаларын ойоштороуҙа, телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү өсөн кәрәкле шарттар булдырыуҙа дәүләт яҡлауы, булышлыҡ итеү гарантиялана.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар ҡалаларҙа һәм райондарҙа телдең торошон, уҡыу йорттарында башҡорт телен өйрәнеү, мәҙәниәт һәм фәндең төрлө өлкәләрендә башҡорт телен ҡулланыу мәсьәләләрен тикшерҙе, Башҡортостанда дәүләт һәм туған телдәрҙе өйрәнеү тәжрибәһе менән уртаҡлашты, башҡорт халҡы традицияларын һәм мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереүҙең әһәмиәтен билдәләне, башҡорт телен һаҡлауҙа башҡорт интеллигенцияһының ролен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Был юҫыҡтағы ҡаҙаныштар менән бер рәттән етди иғтибар талап иткән проблемалар ҙа билдәләнде. Улар иҫәбендә түңәрәк өҫтәлде алып барыусы, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистикаһы факультеты деканы Марат Зәйнуллин башҡорт йәштәренең үҙ туған теленә вайымһыҙлығы көсәйә барыуын атаны. Был башлыса ил һәм халыҡтарҙың иҡтисади ғына түгел, шулай уҡ милли, мәҙәни үҙенсәлектәрен юя барыусы глобалләшеү процесы менән аңлатыла. Был шарттарҙа башҡорт телен һаҡлау дәүләттең дә, шулай уҡ йәмәғәтселектең дә маҡсатҡа йүнәлешле яҡлауын талап итә.
— Беҙ башҡорт телен һаҡлау һәм артабан үҫтереү буйынса эш алып барырға тейешбеҙ, һәм бында төп роль башҡорт интеллигенцияһына йөкмәтелә, — тип билдәләне Марат Зәйнуллин.
Башҡорт телен өйрәнеү сифатын яҡшыртыу маҡсатында Марат Зәйнуллин башҡорт гимназияларында һәм лицейҙарында башҡорт теле буйынса берҙәм дәүләт имтиханын индереүҙе кәрәкле тип иҫәпләй. Түңәрәк өҫтәлдә республиканан ситтә йәшәүсе башҡорттарҙың туған телен өйрәнеүе айҡанлы борсолоу белдерелде. Хатта 160 меңдән ашыу башҡорт тупланып йәшәгән күрше Силәбе өлкәһендә лә балалар туған телен яҡшылап өйрәнерлек бер генә башҡорт гимназияһы йәки лицейы ла юҡ.
Дискуссия барышында башҡорт халҡының мәҙәни һәм рухи-әхлаҡи потенциалын һаҡлауға һәм үҫтереүгә, башҡорт телен һаҡлауға һәм үҫтереүгә, башҡорт халҡын туплауға йүнәлтелгән байтаҡ тәҡдимдәр әйтелде. Был тәҡдимдәр дөйөмләштереп, III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының төп документтарын әҙерләгәндә файҙаланыласаҡ.


c: text/html

text:
Д. ИСМӘҒИЛЕВА.
Бөрө ҡалаһы.
Әгәр айырылған ботаҡтарҙы ваҡытында, кисекмәҫтән үҙ урынына тартып бәйләһәң, ул ағас олонона йәбешеп үҫеп китә һәм емеш биреүен дауам итә. Ботаҡ айырылғандан һуң оҙаҡ ваҡыт үтһә, йәрәхәтләнгән урындағы күҙәнәктәр ҡорой башлаһа, айырылған ботаҡ ағас олонона йәбешмәй. Бындай осраҡта ботаҡтағы һәм олондағы йәрәхәтте бысаҡ менән яҡшылап таҙартырға кәрәк, унан үҙ урынына тартып бәйләргә мөмкин (ботаҡ айырылғандан һуң оҙаҡ ваҡыт үтмәһә).
Ауыл ерендә үҫкән ниндәй малай тал сыбығынан ат менеп уйнамаған инде. Бәләкәйерәк саҡта шулай сабышһалар, Иҙрис Ильяс ағаһы менән колхоздың йылҡы өйөрөн ҡараған атайҙары янында урала, буйы етер-етмәҫтән ат егергә өйрәнә, уларҙы тәрбиәләшә, тыуған яҡ киңлектәрендә ҡоштай һыбай елә. Ә инде үҫә килә “техника ене” ҡағылған егет “тимер ат”ты эйәрләү уйы менән яна һәм Бәләбәйҙә шоферлыҡҡа уҡый.
Салонда телефон һатып алғайным. Бер йылға гарантияһы ла бар, тинеләр. Дүрт ай үтеү менән ул боҙолдо. Барлыҡ документтары менән салонға алып барғайным, ремонтҡа ҡабул итеү өсөн телефон һалынған ҡатырға ҡапты ла һоранылар. Уны ташлауымды ишеткәс, тауарҙы алыуҙан баш тарттылар. Имеш, ҡапһыҙ ярамай. Һатыусылар дөрөҫ дәғүә белдерәме?
Динислам.
Туймазы ҡалаһы.
– Бисмилләһир-рахмәнир-рахим!
Әл-хәмдү лил-ләһи раббил-ғаләмин Үәс-саләтү үәс-сәләмү ғәлә мүхәммәдән үә ғәлә әлиһи үә әсхәбиһи әжмәғин.
Аллаһ Тәғәлә Ер йөҙөндәге бөтә кешегә: «Эй, әҙәм балалары! Мин һеҙҙе бер атанан, бер әсәнән яраттым, йәғни атабыҙ – Әҙәм, әсәбеҙ – Һауа», – тип мөрәжәғәт итә. Бөгөнгө генетика ғалимдары ла бөтәбеҙҙең гены бер кешегә барып тоташыуын раҫлай. Әммә Хоҙай Тәғәлә үҙенең хикмәте менән кешеләрҙе төрлө халыҡ, төрлө милләт итеп яратҡан.
Аллаһ Тәғәлә төрлө телдәрҙе кешеләрҙең бер-береһе менән танышыуы, аралашыуы, шулай уҡ мәғрифәтте, фәнде үҫтереү, уңыш-ҡаҙаныштарҙы уртаҡлашыу, яҡшылыҡ таратыу өсөн биргән. Ерҙәге бөтә кеше тыуғандан алып тел менән эшләй.
Мәңге йәшел секвояның — Стратосфера гигантының бейеклеге 2002 йылда 112,6 метрға еткән. Был ағасты 2000 йылдың авгусында Америка ғалимы Крис Аткинс Калифорния штатының Рокфеллер Форест урманында Гумбольд секвоялар Милли паркында тапҡан булған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Иң мөһиме – күңел ихласлығы...»Билдәле әҙибә, уҡытыусы, Жәлил Кейекбаев, Мөхәмәтша Буранғолов, Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премиялар лауреаты Лира Яҡшыбаева күркәм юбилейын билдәләне. Ошо уңайҙан уның менән әңгәмә ҡорҙоҡ. – 2017 – Тәбиғәтте һаҡлау йылы тип иғлан ителде. Был...
Халҡыма булһын бүләгемКүренекле яҙыусы, Муса Мортазин, Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премиялар лауреаты Мәүлит Байгилде улы Ямалетдинов февралдә 70 йәшлек юбилейын билдәләй. Быйыл тап ошо айҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында уның...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
«Ахмедьянов Р.А., Ахмедьянова И.Р Русско-башкирский автословарь (около 78000 слов и терминов) Русса-башортса автоулек ...»
-- [ Страница 17 ] --
арауа (бала) приезжий (ситтн) килгн кеше алан приезжий ситтн килгн приёмный абул ите приезжий ситтн килесе приёмный абул ите блме приёмный день абул ите кн призадуматься уйа тш приёмный сын арауа алынан ул призадуматься ерк уйланыу приёмочный алыу(сы) призанять бер а теск (ктрг) алыу (алып тороу) приёмочный абул ите …ы призвание булмыш приёмочный пункт абул ите пункты призвание бурыс приёмщик абул итеп тороусы призвание вазифа приёмщик абул итесе призвание кел тартыу приёмщица абул итеп тороусы призвание лтлелек приёмщица абул итесе призвание к искусству снтк лтлелек приёмыш арау призвать алыу приёмыш арауа (арара) алан бала призвать нд прижать батырыу призвать саырып алыу прижать ие призвать саырыу прижать йберл призвать в армию рмег алыу прижать ыыу призвать к борьбе кршк нд прижать камнем таш менн батырыу призвать к порядку тртипк саырыу прижать руку к груди улды ккркк ыыу приземистый лапа прижаться ыйыныу приземистый тпш прижаться ырыныу приземистый тптн йыуан прижаться ырышыу приземистый тбнк прижаться к земле ерг ырышыу приземистый тпш прижаться к матери сг ырыныу приземистый дом лапа й прижечь зр нм баыу приземистый человек тбнк кеше прижечь кйр приземлить (ерг) тшр прижечь т приземлить (ерг) ултырыу прижечь рт приземлить самолёт самолётты ерг ултыртыу прижечь рану йодом яраны йод менн т приземлиться (ерг) тш приживаемость ерлше приземлиться (ерг) ултырыу приживаемость лше призёр блклнесе приживальщик рмтама призёр приз алыусы приживальщица рмтама призёрша блклнесе приживить ялап (йбештереп) тере призёрша приз алыусы приживить ткань туыма ялап тере призма призма приживиться яланып е призматическая поверхность призматик й прижигание кйрп дауалау ысулы призматический призма аша алынан прижизненное издание сочинений Валиди Влидие призматический призма формаындаы е ин саында сыан рре призматический призмалы прижизненный е ин саында (сата) призматический призматик прижимистость атылы призматический бинокль призмалы бинокль прижимистость ормошло призматический спектр призма аша алынан спектр прижимистость аранлы признаваться асытан-асы йткнд прижимистый аты признаваться дрн йткнд прижимистый омо признак билге прижимистый ормош признак билд прижимистый аран признак ишарат прижимистый человек аран кеше признаки делимости чисел андары бленеснлек прижиться ерлше билдлре прижиться ерене признаки поэтичности ширилы билдлре прижиться лше признаки хронического гастрита хроник гастрит прижиться еп ките билдлре прижиться эйл признание абруй ааныу прижиться эйлше признание асылыу приз блк признание асып алыу приз приз признание танылыу призадуматься (бер а) уйа алыу признание таныу признание йтеп бире призреть арау признание в любви мхббт белдере призреть трбиг алыу признание подсудимого йеплнесене йебен призреть сироту етемде трбиг алыу таныуы призыв оран признанный танылан призыв нд признанный учёный танылан алим призыв призыв признательность ерен беле призыв саырыу признательность рхмт (йте, белдере) призыв тене признательный нт призыв хрби хемтк алынандар признательный рхмт белдергн призыв орау признательный рхмтле призыв ялбарыу признательный взгляд рхмт белдергн араш призыв в армию армияа алыу признать ирар ите (ылыу) призыв к молитве аан йте признать ипл призыв о помощи ярам орау признать таныу призыв партии партия нде признать тартыу призывная комиссия саырыу комиссияы признать тип табыу призывник призывник признать его по голосу уны тауышынан таныу призывник саыра признать новое государство яы длтте таныу призывное слово нд е признать нормальным аылы тел тип табыу призывной призыв …ы признать права хоуын таныу призывной саырыу …ы признать работу законченной эште тамамланан тип призывной хрби хемтк алыу …ы табыу призывной пункт призыв пункты признать свою ошибку хатады ирар ите призывной пункт хрби хемтк саырыу пункты признаться дрн (асытан-асы) йткнд призывный саырыу …ы признаться ирар ите призывный тене признаться сисеп алыу призывный ялбарыу …ы признаться таныу прииск прииск признаться тип табыу приискать табып алыу признаться йтеп (йлп) бире приискать элп табыу признаться в своих ошибках хатады таныу приискать себе квартиру е фатир элп табыу призовое место блкле урын приисковая контора прииск контораы призовой блк …ы приисковый прииск …ы призовой блкле прийти килеп ете призовой призлы прийти киле призовой фонд блк фонды прийти ките призор баыуы прийти айтыу призор ктее прийти в волнение тулынланып ките призор арауы прийти в восторг ны шатланып ките призрак (ынланып) кг крене прийти в голову баша киле призрак клнеш прийти в движение хрктк киле призрак рк прийти в изумление та алыу призрак шл прийти в исступление сике шашыныу призраки прошлого ткнде шле прийти в себя аа киле призрачное видение рк крене прийти в себя ик киле призрачные надежды хыялдаы мттр прийти в себя тынысланыу призрачный кг ген кренгн прийти в ужас урып ките призрачный кренер-кренм прийти в умиление кел йомшарып ките призрачный рк прийти в урочный час билдлнгн стт киле призрачный томанлы прийти в чувство ик киле призрачный тоно прийти в школу мктпк киле призрачный хыялда ына булан прийти в ярость ны асыу киле призрачный хыялдаы прийти домой йг айтыу призрачный свет кренер-кренм ятылы шле прийти к заключению ыымтаа киле призреть баыу прийти к правильному решению др арара киле прийти к финишу первым финиша беренсе булып прикинуть самалау киле прикинуть уйлап (самалап, иплп) арау прийти к шапочному разбору туйан у дмбрг прикинуть лсп арау прийти к шапочному разбору эш бткс киле прикинуть лс прийти на память ик тш прикинуть в уме уйлап арау прийти на работу эшк киле прикинуть костюм костюмды кейеп арау прийти прежде всех барыынан да алда киле прикинуть на весах лсг алып лсп арау прийтись булыу прикинуть расстояние араны самалап алыу прийтись крк булыу прикинуться (юрамал) ыланыу прийтись иммтк тш прикинуться булып крене прийтись таман булыу прикинуться алышыу прийтись тура киле прикинуться другом ду булып ыланыу прийтись тура кил прикинуться тихоней йыуаш кеше булып ыланыу прийтись элге прикипеть кйп йбеше прийтись ярау прикипеть кй приказ бойоро прикипеть амаланып йбеше приказ приказ прикипеть йрне приказ за подписью директора директоры прикипеть эйлше ултамаы булан приказ прикипеть эене приказ утратил силу приказ ксн юалтты приклад атарлы приказание бойороу приклад мылты тте приказание ушыу приклад тй приказать бойоро бире приклад тйм приказать бойороу прикладная математика мли математика приказать ушыу прикладное искусство би-улланма снте приказать ушыу прикладной мли приказать начать наступление жмде башлара прикладной улланма бойороу прикладной практик приказчик приказчик прикладные науки мли фндр приказчик атыусы приклеить елем менн беркете прикарманить слдере приклеить елемлп уйыу прикарманить урлау приклеить йбештере прикарманить лштере приклеить марку марканы йбештере прикармливать (тм решт) ашатыу приклеиться йбеше прикармливать ребёнка кашей балаа тм решт приклепать беркете бута ашатыу приклепать ныытыу Прикаспийская низменность Каспий буйы уйыулыы приклепать сейн прикаспийский каспий буйы …ы приклепать сигл прикатить килеп тутау (тш) приклепать сйл прикатить киле приклепаться сиглп беркетеле прикатить тгр(л)теп килтереп уйыу приклёпка сейнп уйылан нм прикатить тгр(л)теп килтере приклонить эйе прикатить бочку мискне тгртеп килтере приклонить ветви дерева к земле аас ботатарын прикатиться тгр(л)п килеп тутау ерг эйе прикатиться тгр(л)п киле приклониться эйеле прикатывание катоклау приклониться к земле ерг эйеле прикатывание тигел приключение (ктмгнд булан) хл-ваиа прикатывание почвы тупра тн катоклау приключение баштан ткндр прикидываться незнающим белммешк алышыу приключение кисереш прикинуть арттырыу приключение мажара прикинуть бизмнг алыу приключенческий мажаралы прикинуть кейеп (лсп) арау приключенческий роман мажаралы роман прикинуть тп ебре приключилась неприятность келелек килеп сыты прикинуть т приключить ушыу прикинуть самалап (иплп) алыу приключить тоташтырыу приключить ялау прикорм алдатыс приключиться баша (бл) тш прикорм ем (ош, балы сн) приключиться баштан те прикорм для рыбы балы еме приключиться булыу прикормить ем биреп (ашатып) эйлштере приключиться килеп сыыу прикормить голубей кгрсендре ашатып приключиться осрау эйлштере приковать (ен) тартыу (йлеп ите) прикорнуть ойоу приковать беркете прикорнуть серем итеп алыу приковать быаулау прикорнуть терлеп (йнеп) йолау приковать аалау прикорнуть ген йолап алыу приковать скеп беркете прикоснуться аылыу приковать сынйырлау прикоснуться тейеп (аылып) ките приковать к себе внимание итибары ен тартыу прикоснуться тейе приковаться йнле прикрасить арттырып (тп) йл приковаться скеп беркетеле прикрасить матурлап (кпертеп) йл приковаться текле прикрасы бик приковаться тбле прикрасы би приковылять са-са йрлеп барыу (киле, айтыу) прикрасы биес приковылять тнтерклп киле прикрасы матурлау прикол аы прикрасы шымартыу прикол плота ал бйл сн аы прикрепительный беркете …ы приколка аауыс прикрепительный терк …ы приколка сс ытырыс прикрепительный талон беркете талоны приколка для волос сс аауысы прикрепить беркетеп уйыу приколотить бргелп (тумап) ките (алыу) прикрепить беркете приколотить аалап уйыу прикрепить ипт тороу приколотить аалау прикрепить аау приколотить ааулау прикрепить табанлау приколотить сйл прикрепить таыу приколотить доску татаны аалап уйыу прикрепить теркп уйылыу приколотиться ааланыу прикрепить терк приколотый ааулы прикрепить зеркало к стене кгн стенаа беркете приколоть аап уйыу прикрепить к саням железные полозья сананы тимер приколоть аап лтере менн табанлау приколоть аау прикрепить к стене стенаа беркетеп уйыу приколоть снсеп лтере прикрепить на крыше флаг ыйыа флаг аау приколоть таыу прикрепить орден орден таыу приколоть бант бант таыра прикрепить предплужник к плугу абана алтрн приколоть цветы на грудь тшк сск аау беркете прикомандировать ваытлыса беркете прикрепить ученика к мастеру йрнсекте отаа прикомандировать ваытлыса эшк ебре беркете прикомандировать командировать ите прикрепиться беркетеле прикончить бтр прикрепиться ипк алыныу прикончить дмктр прикрепиться йбеше прикончить тамамлау прикрепиться теркле прикончить лтере прикрикнуть (асыуланып) ысырып уйыу прикончить ю ите прикрикнуть екерене прикончить все запасы бт запастары бтр прикрикнуть екере прикончить зверя йнлекте лтере прикрикнуть на ребёнка балаа екере прикопить йыйыу прикрутить баа тш прикопить туплау прикрутить бороп кмете (тшр) прикопка кмеп тороу прикрутить уратып (шаарып) бйл прикопка кме прикрутить фитиль в лампе шмде филтен баа прикопка сеянцев ентелре кмеп тороу тш прикорм аы (малдар сн) прикрытие еллек прикрытие а прилегать тоташыу прикрытие а(лау) прилегать ултырыу прикрытие алы прилегать ылашып тороу прикрытие ышы прилежание кел биреп эшл прикрытие ышы(лау) прилежание тырышлы прикрытие япма прилежание тырышыу прикрытый ил прилежащая сторона эрглш я прикрытый ышы прилежащие углы терклгн мйштр прикрыть йшереп алдырыу прилежащий йнш прикрыть йшере прилежащий терклгн прикрыть аплап алыу прилежащий эрглш прикрыть аплап уйыу прилежный егрле прикрыть аплау прилежный сымыры прикрыть ыып уйыу прилежный тырыш прикрыть ыыу прилежный ученик тырыш уыусы прикрыть тутатыу прилепить йбештереп уйыу прикрыть ышылап тороу прилепить йбештере прикрыть ерк ябыу прилепить марку на конверт конверта марка прикрыть яба бире йбештере прикрыть ябыу прилепиться йбеше прикрыть дверь ишекте ыыу прилепиться урынлашыу прикрыть обман яланын йшере прилепиться ыйынып тороу прикрыть хлеб икмкте аплап уйыу прилепиться ыйыныу прикрыться артына йшерене прилепиться ылашыу прикрыться апланыу прилететь осоп киле (айтыу) прикрыться ыылыу прилететь сабып (елдереп) килеп ете прикрыться ышыланып алыу прилечь ултырыу прикрыться ышыланыу прилечь ыыу прикрыться ябыла бире прилечь ятып алыу (тороу) прикрыться ябыла тш прилечь ятыу прикрыться ябыныу прилечь на диван дивана ятып тороу прикрыться хвастливыми словами матаныу прилёт птиц оштар айтыу рен ышыланыу прилётный ксм прикрыться шубой тун ябыныу прилётный кср прикупить тп крт алыу прилив (деталде) йыуан ере (урыны) прикупить тп атып алыу прилив аылып килеп йыйылыу прикурить (тмке) абыыу (тоандырыу) прилив артыу прикурить абыып алыу прилив кплп киле прикурить тмкег ут алыу прилив ктреле прикурить папиросу папирос абыыу прилив ан йгере (тулышыу) прикус тешлнеш прилив ташыу прикус тешл прилив ыу ктреле прикусить (еелс) тешл прилив ыу алыу прикусить тешлп алыу прилив денежных средств асаны кплп килее прикусить губу иренде тешл прилив крови к голове баша ан йгере приладить (иплп, яйлап) уйыу прилив страсти омар ташыу приладить ртл прилизанный шыма итеп таралан приладить пружину к двери пружинаны ишекк уйыу прилизанный ялаан приласкать ирклп алыу прилизанный яланан приласкать иркл прилизать шыма итеп тарау приласкать й прилизать ялаандай итеп тарап уйыу приласкаться ирклнеп ыйыныу прилизать ялап шымартыу (тигел) приласкаться к матери сйг ирклнеп ыйыныу прилизаться шып-шыма итеп тарап уйыу прилегать сиктш булыу прилипнуть бйлне прилегать тейеп тороу прилипнуть йбешеп алыу прилипнуть йбеше приложиться яын киле прилипнуть таылып алыу приложиться и выстрелить тоап атып ебре прилипнуть ылашыу приложиться к знамени байраты ололап бе прилипчивая болезнь йоошло ауырыу приложиться ухом к двери олаты ишекк уйып прилипчивый бйлнесн тылау прилипчивый бйлнсек прилуниться айа тш прилипчивый йооусан прильнуть (яындан) арау прилипчивый йоошло прильнуть арылыу прилипчивый йбешкк прильнуть ыйыныу прилипчивый йбештересн прильнуть ырыыу прилипчивый ырыша прильнуть ырышыу прилить аып тш прильнуть к замочной скважине йоа тишегенн прилить йгере арау прилить апыл уяныу прима прима прилить солап алыу прима-балерина прима-балерина прилить ташып ките примазаться йбеше приличие п примазаться тыылыу приличие п алау приманить алдаштырып саырыу (килтере) приличие плелек приманить яына ауарыу приличная сумма кп кен аса приманить рте приличное слово пле приманить голубей кгрсендре алдаштырып приличные люди пле кешелр саырыу приличный ап-арыу приманка алдатыс приличный кп кен приманка алдатыс ем приличный нтлнерлек приманка аптырыс приличный трбиле приманка ыытырыс приличный пле приманочная снедь алдатыс нм приличный яшы ына приманочный алдатыс (ыытырыс) …ы приличный яшы у примат беренселек приличный костюм яшы ына костюм примат тнлк приловчиться кнегеп бт примат примат приловчиться йрнеп (отарып) алыу примат юарылы приловчиться ртен (уайын) табып алыу примат разума над чувством ады хис-тойонан приложение ушымта тнлг приложение тлмлек приматы приматтар приложение тм примелькаться танышып (к йрнеп) бт приложение к договору килешег ушымта применение автоматики автоматика улланыу приложить йнлдере применение новых методов яы ысулдар улланыу приложить уйыу применимый улланыра яраан (ммкин булан) приложить улланыу применимый улланырлы приложить ушып ебре (алыу) применимый ярарлы приложить ушыу применить улланыу приложить терк применить файаланыу приложить алыу применить яйлаштырыу приложить ябыу применить новое лекарство яы дарыу улланыу приложить все силы бт кст алыу применить орудия к местности туптары урына приложить руку к груди улды ккркк уйыу яйлаштырыу приложить справку белешмне терк примениться кнеге приложить теорию к жизни теорияны тормошта примениться лше улланыу примениться яралашыу приложиться ауы ите применять атропин атропин улланыра приложиться иренг тейере применять гербициды гербицидтар улланыу приложиться уйыу применять знания в жизни белемде тормошта приложиться ололап бе улланыу приложиться терле применять на практике тормошта улланыу применять прозаизмы прозаизмдар улланыу примечательный бик шп применять электричество электр улланыу примечательный итибар итерлек применять электролитический метод электролиз примечательный итибара лайы ысулын улланыу примечать кте пример миал примечать арап тороу пример лг примешать аралаштырып бутау пример рнк примешать атнаштырыу пример хисап примешать атыштырыу пример мужества батырлы рнге примешать ушыу примерить лсп (кейеп) арау примешать алып атыштырыу примерить лс примешать песок к глине балсыа ом ушыу примерить костюм костюмды кейеп арау примешаться ушылыу примериться самалау примешаться тле примериться яйлашып арау примёрзнуть (йбешеп) туыу примериться яйлашыу примиренец килешеп араусы примериться яйын табыу примиренец килешесе примерка пальто пальто кейеп арау примирение татыулы примерно миал сн примирение тыныслы примерно сама менн примирение противников аршы ятары килештере примерно самаы примиренческая политика килешеснлек сйсте примерно шундайыра примиренческий килешеселек примерно яынса примиренческий килешеснлек …ы примерное поведение лгл тртип примиренчество килешеп араусылы примерный лг примиренчество килешеселек примерный лгл примиренчество килешеснлек примерный сама менн примирительный килешерг (татыулашыра) телгн примерный самалау сн примирительный килешесн примерный рнк булырлы примирительный тон килешесн тон примерный яынса примирить (терг) риза ите примесить атыштырып ие примирить килештере примесить ушып баыу примирить кндере примесь атышма примирить ризалаштырыу примесь ушылма примирить татыулаштырыу примета билд примирить яраштырыу примета тама примириться буйоноу примета ынамыштар примириться килеше примета ырым примириться кне примета юрау примириться риза булыу приметать типсеп уйыу примириться ризалашыу приметать типсеп сыыу примириться татыулашыу приметать типсе примириться ярашыу приметать рукав еде типсеп уйыу примириться с судьбой ямыша буйоноу приметить итибар ите примитив арты ябай нм приметить ил примитив камиллашмаан нм приметить креп алыу примитив примитив приметить шйл примитивизм примитивлы приметный бик асы примитивизм сиклнгнлек приметный билдле примитивное суждение ай фекер приметный кренекле примитивность арты ябайлы приметный кренеп (иелеп) торан примитивность примитивлы приметный тамалы примитивность сиклнгнлек приметный нож тамалы быса примитивность тар (ай) арашлылы приметный след бик асы э примитивность тупалы примечание икрм примитивность взглядов араштары сиклнгнлеге примечательное событие бик шп ваиа примитивный арты ябай примитивный бик бороно примять ие примитивный камиллашмаан примять ймшйте примитивный примитив примять тапау примитивный тар арашлы примять подушку мендре ие примитивный тупа примять траву лнде тапау примитивный ттормоштаы примяться ймшйе примитивный механизм примитив механизм примяться йнселе примкнуть бер ялы булып ките примяться тапалыу примкнуть йнш тороу принадлежать (берг) арау примкнуть ушылыу принадлежать булыу примкнуть тоташыу принадлежать ибен ине примкнуть эйре принадлежать аналыу примкнуть эрген килеп баыу принадлежность булыу примкнуть яына ксе принадлежность йыаз примкнуть яынайыу принадлежность крк-яра примолкнуть тымыу принадлежность араанлы примолкнуть шым булыу принадлежность тороу примолкнуть шымыу принадлежность йбер примороженная дорога туа юл принадлежность к партии фирг араанлы примороженный ту приналечь баа тш примороженный туаа приналечь бер а баыу примороженный туа приналечь кс алып эшл приморозить атырыу приналечь ныыра тотоноу приморозить уша тудырыу приналечь шберк башлау приморозить туаытыу приналечь на вёсла шберк иш башлау приморозить туалау принарядить кейендере приморозить алын тейе принарядить упшылап (матур итеп) кейендере приморозить ген ш принарядиться кейенеп-яанып алыу приморский диге буйындаы (эргендге) принарядиться упшылап кейене приморский город диге буйындаы ала принарядиться матурланыу приморье диге буйы приневолить ирекел приморье диге эрге (яны) приневолить мжбр ите примостить уйыу принесение благодарности рхмт йте примостить урынлаштырыу принеси мне какую-нибудь газету ми берй гзит примоститься терле килтереге ле примоститься урынлашыу принести алып киле примочить ееш нм ябыу (алыу) принести алып айтыу примочить еешлте принести бире примочить еешл принести ите примочить сылатыу принести килтере примочить ыулау принести йте примочка сылатыс принести благодарность рхмт йте примула кз аалы принести в жертву орбан ите примула ккк емеше принести дань уважения ихтирам крте примула примула принести доход килем бире примус примус принести клятву ант ите примчать йгертеп (саптырып, елдертеп, осортоп, бик принести пользу файа килтере йт) килтереп еткере принести цветы сск алып киле примчаться йгереп (сабып, елеп, осоп) киле (килеп принестись (ти) килеп ете ете) принестись (ти) киле примыкание йншлек принестись ишетеле примыкать йнш булыу (тороу) приниженное положение кмет торан хл примыкать йншлек менн бйлне приниженность кметелгнлек примыкать килеп тоташыу приниженность мекенлек примыкать сиктш булыу приниженный кменеле приниженный кметесе принуждённость яалмалы приниженный кмет торан принуждённый яалма приниженный мекен принц принц приниженный вид мекен ифт принцесса принцесса принизить кесерйте принцип асыл принизить кметеп (кесерйтеп) крте принцип араш принизить кмете принцип ниге принизить тшр принцип принцип принизить тбнг тшр принцип тп аи принизить тбнете принцип фекер принизить тбнйте принцип единоначалия бер башлылылы принцибы принизить значение чего-л. нимнедер митен принцип историзма тарихилы принцибы кметеп крте принцип причинности сбплелек принцибы приникнуть башты (олаты) уйыу (тер) принципиальная политика принципиаль сйст приникнуть бооу принципиальность принципиаллек приникнуть тыныу принципиальность принципиаль булыу приникнуть ырыыу принципиальность принциплылы приникнуть шымып алыу принципиальный принципиаль приникнуть яын киле принципиальный принципа нигелнгн приникнуть ухом к двери ишекк олаты тер принципиальный принциплы принимать аспирин аспирин эсе принципиальный вопрос принципиаль мсьл принимать белое за чёрное аты ара тип таныу принципиальный человек принципиаль кеше принимать гостей унатар абул ите принципы демократии демократияны тп аилре принимать дар блк абул ите принюхаться ек кнегеп ките принимать деятельное участие эшлекле атнашыу принюхаться ек танау йрне принимать христианство христиан динен абул ите принюхаться екнеп ие приниматься за проповедь гт-нсихтк тотоноу принюхаться ете айырыу приниматься с пристрастием омар менн тотоноу принятая собранием резолюция йыйылыш абул приноровить улайлау иткн резолюция приноровить улайлаштырыу принятие решения арар абул ите приноровить яралаштырыу принятый алынан приноровиться улайлашыу принятый тк ингн приноровиться уайлашыу принятый ттге приноровиться яйлашыу принятый абул ителгн приноровиться яралашыу принятый абул итеп алынан приноровиться к современным условиям херге принять алыу шарттара улайлашыу принять булып ките приносить жертву орбан салыу принять йотоу приносить книги из библиотеки китапхананан китаптар принять кре килтере принять абул ите приносить приплод рсем бире принять тип уйлау (анау, беле) приносить радость йнс килтере принять т (кренеш) алыу приношение блк;
сааа принять эсе принудительная работа мжбри хемт принять больных ауырыуы абул ите принудительное лечение мжбри дауалау принять в дом аилг алыу принудительность мжбрилек принять в партию фирг алыу принудительность постановления арары принять гражданство гражданлы абул ите мжбрилеге принять душ душта йыуыныу принудительные меры мжбри саралар принять за знакомого таныш тип уйлау принудительный кслп тлгн принять за правду ысына алыу принудительный мжбри принять за правило аи итеп абул ите принудительный труд мжбри хемт принять за чистую монету ысына алыу принудить ирекел принять к сведению ипк алыу принудить мжбр ите принять лекарство дарыу эсе принудить работать эшлрг мжбр ите принять меры сара кре принять монашество монахлы абул ите приобщить к культуре мнитк ылытырыу принять на работу эшк алыу приобщить справку к делу аризаны эш аыына принять нововведение яылы абул ите терк принять новый закон яы закон абул ите приобщиться аралашыу принять подарок блк алыу приобщиться тартылыу принять предложение тдимде абул ите приобщиться ылыыу принять решение арара киле приобщиться к религии динг ылыыу принять телеграмму телеграмма абул ите приодеть кейем-алым бире принять участие в выборах айлауара атнашыу приодеть кейендере принять форму шара шар формаы алыу приодеть тн-башын (-башын) бтйте принять широкие размеры ки олас алыу приодеть яшы итеп кейендере приняться башлау приодеть яшы кейемдр кейере приняться кереше приодеться кейем-алым алыу приняться сыыу приодеться упшы итеп кейене приняться тамыр ййе приодеться -башты арау приняться тереле приодеться яшы кейемдр кейе приняться тотоноу приозёрные луга кл буйындаы туайлытар приняться еп ките приозёрный кл буйындаы (эргендге) приняться за урок дреск тотоноу приоритет беренселек приняться за учёбу уыра кереше приоритет тнлк приободрить бер а келен ктре приоритет приоритет приободрить дртлндереп (рухландырып) ебре приосаниться (ккрк киреп) турайыу приободриться дртлнеп (рухланып) ките приосаниться мабтлне приободриться дртлн тш приосаниться олпатланыу приобрести алыу приосаниться ын турайтыу приобрести булдырыу приостановить (бер аа) тутатыу приобрести иреше приостановить тутатып тороу приобрести ааныу приостановить движение хрктте бер аа тутатыу приобрести сыыу приостановить работу эште тутатып тороу приобрести табыу приостановиться (бер аа) тутау (туталыу) приобрести туплау приостановиться тутап тороу приобрести атып алыу приостановка военных действий уыш хркттрен приобрести эй булыу тутатып тороу приобрести друзей дутар булдырыу приотворить бер а асыу приобрести дурную репутацию яманаты сыыу приотворить ыа бире (тш) приобрести знания белемг эй булыу приотворить ыып уйыу приобрести интересную книгу ыы китап алыу приотвориться асыла тш приобрести новое значение яы мн алыу приотвориться бер а (аыра) асылыу приобрести опыт тжриб туплау приоткрыть аса тш приобрести славу дан ааныу приоткрыть бер а (аыра) асыу приобретать акции акция атып алыра приоткрыть ыып уйыу приобретение ааныш приоткрыться асыла тш приобретение лгш приоткрыться бер а (аыра) асылыу приобретение тауар приохотить дрт уалтыу приобретение уыш приохотить омарландырыу приобретение атып алынан нм приохотить ыытырыу приобретённый иммунитет булдырылан иммунитет приохотить ыыындырыу приобщение к культуре мнитк тартылыу приохотить телк тыуырыу приобщить аралаштырыу приохотиться йрнеп (кнегеп) ките приобщить беркете приохотиться лне приобщить ушыу припадать аалау приобщить таныштырыу припадать бер а аау приобщить тартыу припадать туйталау приобщить терк припадать на одну ногу бер аяа аалау приобщить ылытырыу припадок быума припадок йнк припечь утта арты тотоу припадок уылма припёк артым припадок ярыу припёк бешкнд артыу припадок гнева асыу ярыуы припёк кн бите припадочный быума сирле припёк кн ыыуы припадочный быума сирле кеше припёк ояш ыыран урын припадочный быумалы припёк ояш ыыуы припадочный йнкле припёк эе припадочный йнкле кеше приписать беркете припайка иретеп йбештерелгн лш (урын) приписать тп яыу припарка болама;
делать припарки болама уйыу приписать терк припарка процедура приписать тип ипл припасти алдан ерл приписать яып (теркп) уйыу припасти ерлп уйыу приписать яып беркете припасти ерл приписать япарыу припасти дров на зиму ыша утын ерлп уйыу приписать к поликлинике поликлиникаа беркете припасть сге приписать несколько строк бер нис юл тп яыу припасть тер приписать ошибку собственной невнимательности припасть ыйыныу итибарылыыды хатаы тип ипл припасть ырыыу приписать стихи другому автору шиырары икенсе припасть ятыу бер автора айтарып алдырыу припасть к земле ерг ырыыу приписаться беркетеле припасть на передние лапы алы аятара сге приписаться терклеп уйыу припасы аы-тлек приписаться яылып теркле припасы ашамлы-эсемлек приписаться яылыу припасы ашамлытар приписка тлм яыу припасы крк-яратар приписка тп (арттырып) яыу припасы припастар приписка ялан ямалар припахивать аыра е сыыу приписное свидетельство теркле танылыы припахивать е килекер приписной арамаына яылан (терклгн, припахивать ее килеп тороу беркетелгн) припахивать елне приписной теркле …ы припахивать елн (аый) башлау приписной яылыу …ы припаять иретеп йбештере приплата тм (ха) припаять ойоп йбештере приплата тп тлнгн аса припаять носик к чайнику сйнк моронон иретеп приплата т йбештере приплатить бире припаяться иреп йбеше приплатить тп тл (бире) припев ушымта приплатить т припевать (арын ына) йырлау приплести араа ытырыу припевать кйл приплести килтереп ытырыу припереть килтереп ыыу приплести ушып ре припереть терлдере приплести ытырылып йте (йл) припереть тертеп (тектеп) ябыу (уйыу) приплести имя чьё-л. кемдедер исемен килтереп припереть терте ытырыу припереть тын алыра ирек бирм приплести ленту к венку венокка тама ушып ре припереть ырытырыу приплестись кс-хл менн (кск-кск) килеп ете припереть ворота бревном брн менн тертеп приплестись тырышып-тырмашып барып ете апа ябыу приплод йш мал припечатать мист уыу (баыу) приплод тл припечатать тм решт батырыу приплод рсем припечатать тп (тм) баыу приплыть йп барып ете припечь кйрп ебре приплыть йп киле (килеп ете) припечь кйр приплыть килеп ете припечь ыырыу приплюснутый ййпк приплюснутый ймшек припрыгивать ыранлау приплюснутый ймшйгн припрыгнуть икереп (икер-икер) килеп ете приплюснутый йнселгн припрыгнуть икере приплюснутый ялпа припрятать йшереп уйыу приплюснутый нос ймшек танау припрятать йшере приплюснуть ймшйте припрячь ушып (мисп) еге приплюснуть йнсе припрячь мис(г) еге приплюснуть ялпайтыу припрячь мисл приплюсовать (анаанда, ипт) ушыу припрячь лошадь ат мисл приплюсовать т припугнуть урытып (рктп) алыу приплясывать бейегндй аяты тыпырлатыу припугнуть урытыу приплясывать бейей-бейей барыу (йр) припугнуть ркт приподнятое настроение ктренке кйеф припудрить аыра кершн (пудра) рт приподнятость ктренкелек припудрить са ына ибе приподнятость тантаналылы припудрить рану лекарственным порошком яраа са приподнятость настроения кйеф ктренкелеге ына дарыу онтаы ибе приподнятый ктренке припудриться са ына кершн (пудра) ртн приподнятый упшы припустить ебре приподнятый тантаналы припустить ксйе приподнятый стиль упшы стиль припустить ксй тш приподнять (бер а) ктре припустить аплатыу приподнять ктр бире припустить асырыу приподнять ктр тш припустить ушыу приподнять ктр тш (бире) припустить ыуа тш приподнять алытыу припустить оайта тш приподнять бревно брнне ктре припустить оайтыу приподнять шапку бректе алытыу припустить оонайтыу приподняться бер а ктреле припустить тилте приподняться ктрел тш припустить шбйе приподняться алыныу припустить шбйте припой йбештергес иретм припустить коня атты ыуа тш приползти имгклп (йрлеп, дрт таанлап) килеп припустить лошадей к овсу аттары олоа ушыу ете припустить рукава на сантиметр едре бер приползти шыуып (шыуышып) килеп ете сантиметра оайта тш приполярные районы Поляр трк тирендге припуститься ыыуыра йгер (саба) башлау райондар припутать йепег бутау приполярный поляр трк (отоп) тирендге припутать нахаа йепл припомнить иен тшр припухлое лицо шешенке бит припомнить ик тшр припухлость абаранлы припомнить таныу припухлость шешене припомнить тмрл припухлость шешкнлек припомнить хтерг тшр (кисектере) припухлость века к абаыны шешенее припомнить хтерлте припухлые губы абарыны ирендр припомнить хтерл припухлый абаран припомниться ик тш припухлый абарыны припомниться хтерг киле (тш) припухлый абарып торан приправа аш тмлткес припухлый шешенке приправить аш тмлткес алыу припухлый шешмк приправить баым яап абартыу припухнуть аыра (бер а) шеше приправить атыу припухнуть абарып сыыу приправить тмлндере припухнуть абарыу припрыгать икергелп (икер-икер) килеп ете припухнуть шешеп тороу припрыгивать икергел припухнуть шешмклне припрыгивать икереп-икереп алыу приработать т(л)м (тп) эшлп алыу (эшл) припрыгивать икернл приработать денег тм аса эшл приработок т(л)м аса природный ум тыумыштан булан аыл приравнять тилштере природный ум тбии аыл приравнять тип-ти (бер трл) ите природоведение тбит белеме (илеме) приравняться ти (бер иш) булыу природоведение тбитте йрне приравняться тилше прирождённый булмышы менн прирасти артыу прирождённый тыумыштан килгн (булан, алан) прирасти ишйе прирождённый тбии прирасти йбешеп (атып) алыу прирождённый ысын прирасти йбешеп (ушылып) е (еп ките, прирождённый талант тыумыштан килгн лтлек уалыу) прирост артым прирасти кбйе прирост артыу прирасти е прирост еш прирастить йбештереп тере прирост урожая уышты ее прирастить ушыу приручить (ен) эйлштере приращение артыу приручить йлеп ите приращение ушымта приручить ула эйлштере (йрте, илектере) приращение ушыу приручить диких животных ыраай йнлектре приращение тле илектере приращение е приручиться илеге приращение аргумента функции функция приручиться ула йрне (эйлше) аргументыны ушымтаы приручиться эйеге приращение наследственных долей мира лштрен приручиться эйлше ушыу присваивать находку табышты лштере приращение черенка сыбысаны йбешеп еп присваивать чужую мысль кеше фекерен лштере китее присвист ыыры тауыш приревновать кнлше присвист ыырыныу приревновать кнлш (кнлй) башлау присвист ыырыу прирезать боалау присвист шыйылдау прирезать ер ырып ушыу (алыу, баып алыу) присвистнуть ыырып уйыу прирезать салыу присвистнуть ыырыу прирезать уйып бтр присвистывать ыырылау прирезать уйыу присвистывать ыырыныу приречный йыла буйындаы (янындаы, эргендге) присвистывать шыйылдап (шыйлап) йлше (тын прировнять тиге ите алыу) прировнять тигелп сыыу присвоение чужого имущества кеше млктен прировнять тигел лштере прировнять доски пола ин таталарын тигел присвоить исем (држ) бире природа асыл(ы) присвоить енеке ите природа булмыш присвоить лштере природа ниге присвоить звание народного артиста халы артисы природа схр исеме бире природа тбит приседать атлаанда сглп ките природа тбит(е) присемянник орло оласыны природа холо присесть (а ына ваыта) ултырыу природа меняется тбит алмашына присесть сгл природа света ятылыты тбите присесть скйе природное дарование тбии лт присесть ултырып алыу природные богатства тбии байлы присесть на корточки сглп ултырыу природные условия тбии шарттар присесть на стул ултырыса ултырыу природный булмыштан килгн присказка кит башы природный тыумыштан прискакать бик ти киле природный тыумыштан булан прискакать сабып (елеп) килеп ете природный тбии прискакать саптырып (сабып) килеп ете природный ысын прискакать саптырып киле природный газ тбии газ прискакать икергелп килеп ете прискакать икернлп (ыранлап) киле прислушаться итибара алыу прискакать верхом ыбай сабып килеп ете прислушаться кнеге прискорбие айы прислушаться ола алыу прискорбие кенес прислушаться тылап тороу прискорбие сене прислушаться эйлшеп (кнегеп) бт прискорбная судьба кенесле ямыш прислушаться к голосу народа халы ен итибара прискорбное событие айылы ваиа алыу прискорбный айылы прислушаться к шороху ыштырлаан тауыша ола прискорбный кенесле алыу прискорбный хсртле прислушаться к шуму улицы урамдаы шау-шыуа прискучить туйырып бт кнегеп бт прискучить ялытыу прислушиваться к голосу народа халыты фекерен прислать ебреп (тороу) уйыу ола алыу прислать ебре прислушиваться к увещаниям гтк ола алыу прислать алыу присматривать комнату блм араштырыу прислать деньги аса алыу присматривать себе работу е эш эл прислать подарок блк ебре присмиреть баылыу присловье мк йтем присмиреть йыуашланыу присловье тапыр присмиреть тыйналаныу прислонить терп уйыу присмиреть тынып алыу прислонить тертеп уйыу присмиреть тынысланыу прислонить терте присмиреть тыныу прислонить тер присмотреть баауыллау прислонить йк присмотреть баыу прислонить йп уйыу присмотреть к-ола булыу прислонить й присмотреть кл прислонить к забору оймаа й присмотреть кте прислонить к стогу кбнг йк присмотреть арап уйыу прислониться терле присмотреть арап тороу прислониться йлеп тороу присмотреть арау прислониться йле присмотреть араштырыу прислониться спиной ара менн йне присмотреть айлау прислуга арау присмотреть эл прислуга команда присмотреть за детьми балалары арау прислуга расчёт присмотреть за домом йортто арап тороу прислуга хемтсе атын присмотреть невесту ы кл прислуга хемтселр присмотреться алау прислуга ялсылар присмотреться ентеклп (нылап) арау прислуживать булышлы ите присмотреться итибар менн кте прислуживать йомош-юла йр присмотреться арап йрне прислуживать хемтсе булып тороу присмотреться йрнеп бт прислуживать ярам крте (ите) присмотреться танышыу прислуживаться уштанланыу присмотреться теклеп арау прислуживаться ялаайланыу присмотреться в темноте араыа к йрне прислуживаться ярамаланыу присмотреться к делу эш менн танышыу прислуживаться ярара тырышыу присовокупить беркете прислужник арау присовокупить ушыу прислужник уштан присовокупить тп йте прислужник хемтсе присовокупить терк прислужник ялаай присовокупить документ к делу документты эшк прислужница арау теркп уйыу прислужница уштан присоединение Башкортостана к России прислужница хемтсе Башортостанды Рсйг ушылыуы прислужница ялаай присоединительная цепь тоташтыра торан сынйыр прислушаться итибар ите присоединительный бйлсе присоединительный тоташтыра торан приспособление улайлама присоединительный тоташтырыс приспособление яйланма присоединительный тоташтырыусы …ы приспособление к условиям шарттара яралашыу присоединительный союз бйлсе теркес приспособленность яйлашанлы присоединить беректере приспособленность яралашыу присоединить берлштере приспособленность ярашыу присоединить ушып ипл приспособленность организма к окружающей среде присоединить ушыу организмды мхитк яралашыуы присоединить тп ипл приспособленческая политика яйлашыу сйсте присоединить тоташтырып уйыу приспособленческий яйлашыу …ы присоединить тоташтырыу приспособленческий яйлашыусы(лар) …ы присоединить ялау приспособленческий ярама присоединить провода сымдары тоташтырыу приспособленчество яйлашыусылы присоединить район к другой области районды икенсе приспособленчество яралашыу бер лкг ушыу приспособляемость яйлаша (кнег) алыу присоединиться ушылыу приспособляемость яралашыусан булыу присоединиться эйре приспособляемость организма к окружающей среде присоединиться яын алыу организмды мхитк яралашыусан булыуы присоединиться к большинству кпселекк ушылыу приспустить аыра тшр присоединиться к мнению чьему-л.
кемдедер приспустить баыу фекерен ушылыу приспустить кмет тш (бире) присоединиться к толпе халы тркмн эйре приспустить тшр бире присосаться йбешеп урыу приспустить температуру котла аанды ыыулыын присосаться аалыу кмет тш присоседиться йнш ултырыу приспустить флаг флагты тшр бире присоседиться крше булыу приспуститься бер а (аыра) тш (кме) присоска имгес пристав пристав присоска урыс приставить (янына) уйыу присосок имгес приставить к-ола булыра билдл присосок урыс приставить арара уйыу присохнуть йбешеп кибе приставить терп (тертеп) уйыу приспело время ехать китерг ваыт килеп етте приставить терп (йп) уйыу приспеть (килеп) ете приставить тер приспеть киле приставить й приспешник уштан приставить ялап оонайтыу приспешник ярамсы (булышсы) приставить ялап теге приспешница уштан приставить ялау приспешница ярамсы (булышсы) приставить стул к столу ултырысты тлг терп приспичить ыталыу уйыу приспособить улайлаштырыу приставка ушылма приспособить уайлаштырыу приставка приставка приспособить яраштырыу приставка к фотокамере фотокамера ушылмаы приспособить здание под школу бинаны мктпк приставная лестница йп уйылмалы баыс яралаштырыу приставной (тп, терп) йп уйылмалы приспособиться кнеге приставной тп (ушып) уйылан приспособиться улайлашыу приставной йп (тп, терп) уйылан приспособиться яйлашыу приставные места тм ултырыстар приспособиться яралашыу приставочные глаголы приставкалы ылымдар приспособиться к новым условиям яы шарттара приставочный приставка яралашыу приставочный приставкалы приспособиться к распорядку дня кн тртибен пристальный теклп (тбп, итибар менн) араан кнеге пристальный теклгн приспособленец аумаай (кеше) пристальный взгляд теклгн араш приспособленец яралашыусы (ике йл кеше) пристанище торор (керер) урын приспособление орал пристанище тйк пристанище ыйыныр урын пристойный ен тота белгн пристанционная улица станция урамы пристойный пле пристанционный (тимер юл) станцияы янындаы пристрастие бер ялылы пристанционный станция …ы пристрастие ел булмау (арамау) пристань пристань пристрастие дрт пристань туталыш пристрастие ихласлы пристать бйлнеп йте (текг тейе) пристрастие омар пристать бйлне пристрастие мауыыу пристать йооу пристрастие лек пристать йотороу пристрастие к музыке музыкаа лек пристать йонсоу пристрастить дртлндере пристать йте пристрастить омарландырыу пристать йбеше пристрастить ыытырыу пристать килеше пристрастить мауытырыу пристать талсыыу пристрастить лндере пристать арылыу пристраститься биреле пристать ыланыу пристраститься омарланыу пристать ылашыу пристраститься алышыу пристать эйре пристраститься лне пристать элге пристраститься к охоте унара омарланыу пристать элктере пристрастное мнение бер ялы фекер пристать яра килеп тутау пристрастность бер ялылы пристать к женщине атын-ыа бйлне пристрастность ел булмау пристать с просьбами тенестр менн йте пристрастность елелек пристегать кбе пристрастность мауыыусанлы пристегать типсеп (элктереп) сыыу пристрастный бер ялы пристегать типсе пристрастный еллеке пристегать тнн-т снсеп теге пристрастный еле пристегать ырыу пристрастный ие киткн пристегать эре-эре снсеп теге пристрастный мауыа торан пристегать подкладку эслекте типсеп уйыу пристрастный человек еллеке кеше пристегнуть аптырыу пристрелить атып лтере пристегнуть ушып (мисп) еге пристрелка атып арау пристегнуть мисл пристрелка кйл сн атыу пристегнуть эле пристрелка ынау атышы пристегнуть элктере пристрелять (оралды) спк йнлте (тоау) пристегнуть воротник сорочки клдк яаын пристрелять атып арау элктере пристрелять атып ынап арау пристегнуться бйлне пристрелять прицелды дрл (билдл) пристегнуться аптырылыу пристрелять ружьё мылтыты атып ынау пристегнуться ушылып ките пристреляться (оралды) спк йнлте (тоау) пристегнуться элене пристреляться прицелды дрл (билдл) пристегнуться элктереле пристроить йнш тее пристегнуться ремнями к креслу айыш менн пристроить ртк (сафа) тее креслоа аптырылыу пристроить тктеп алыу (ороу) пристежной элктереп (аптырып) уйыла торан пристроить тк пристежной элктермле пристроить урынлаштырыу пристежной воротник элктермле яа пристроить алып (иплп) уйыу пристойное слово пле пристроить яйлап уйыу пристойность трбилелек пристроить к дому сени йг тктеп солан эшл пристойность тфилылы пристроить на работу эшк урынлаштырыу пристойность плелек пристроить чемодан на полку сумаанды кштг пристойность поступка ылыты плелеге уйыу пристойный трбиле пристроиться (йтеш урына) урынлашыу пристойный тфилы пристроиться бер сафа тееле пристроиться йнш баыу пристяжной мислп егелгн пристроиться ушылып ките присудить бирерг арар сыарыу (ите) пристроиться урынлашыу присудить бире пристроиться ыйыныу присудить арар сыарыу пристроиться эйре присудить хкм ите пристроиться в контору контораа урынлашыу присудить хкм сыарыу пристройка тктм присудить к штрафу штраф алыу тураында арар пристрочить айыу сыарыу пристрочить тегеп уйыу присудить первую премию беренсе премия бире пристрочить тегеп сыыу присуждение учёной степени илми држ бире пристрочить воротник яа айыу присутственное место длт учреждениеы приструнить нылап ула алыу присутственный эш …ы приструнить тыйып уйыу присутственный день эш кн приструнить тыйыу присутствие булыу пристукнуть таылдатып (туылдатып) алыу присутствие газов в воде газдары ыуа булыуы пристукнуть лтере присутствовать булыу пристукнуть лтер уыу присутствовать атнашыу пристукнуть уып (тибеп) алыу присутствовать на заседании ултырышта булыу пристукнуть каблуком кс менн тибеп уйыу присутствующий буландар приступ йнк присутствующий атнашыусылар приступ жм присучить ишеп (атып) ялау приступ головной боли баш йнге присучить концы верёвок бауары остарын ишеп приступ отчаяния бик ны мтлкк бирелгн са ялау приступил ко мне с просьбой орауы менн ашатты присущий хас приступить башлау присущий хас булан приступить бйлне присчитать ипк ушып уйыу приступить кереше присчитать тп ипл приступить ашатыу присчитать хисаплаанда (анаанда) т приступить текг тейе присылка ебрелгн йбер приступить тотоноу присылка денег аса ебре приступить яын барыу (киле) присыпать (бер а) т приступить яынлашыу присыпать й приступить к городу алаа яынлашыу присыпать тп алыу (ибе) приступить к делу эшк тотоноу присыпать алыу приступить прямо к делу туранан-тура эшк тотоноу присыпать ибе приступиться артынан йр присыпать ипкел приступиться ын киле присыпать крупы бер а ярма т приступиться яынлашыу присыпать песок к забору ойма буйына ом й приступиться янына барыу присыпать пудрой пудра ибе приступок баыс присыпка онта дарыу приступок киртлс присяга ант приступы удушья тын ыылыу йнге присягать ант ите (бире) пристыдить йн ыартыу присядка сгл пристыдить оялтыу присяжный ант биргн пристыдить оятлы ите присяжный ант иткн пристяжка мис аты присяжный ттге пристяжка мисге ат присяжный даими пристяжка мисле ат присяжный р ваыт (була торан) пристяжка мислп еге присяжный гармонист р ваыт уйнай торан пристяжка мисл гармунсы пристяжная лошадь мисге ат присяжный гусар ант биргн гусар пристяжной мис аты притаить йшереп алдырыу пристяжной мисге притаить йтм пристяжной мисге ат притаиться бооу пристяжной мисле ат притаиться йшенеп тороу притаиться йшене притечь аып килеп ете притаиться за кустами ыуатар артына бооу притечь аып киле притачать тегеп (ырып) уйыу притечь аып тороу притачать ултыртыу притечь аыу притачать рукава е ултыртыу притечь ине притащить кслп килтере притечь киле притащить йрп алып киле притёртая пробка ырып ашланан тыын притащить йрп килтере притёртый ырып ашланан притащиться кс-хл менн киле притёртый нылап ябылан притащиться кск-кск (са-са) килеп ете притирание ртн нмлре притворить еткермй ябыу притирание рт (ыуыу) сн дарыу притворить ыып уйыу притиснуть ауыр хлг уйыу притворить дверь ишекте ыып уйыу притиснуть килтереп ыыу притвориться булып ыланыу притиснуть ытырыу притвориться еткер ябылмау притиснуть ыырылау притвориться ыып уйылыу притиснуть ыыу притвориться алышыу притиснуть к стене стенаа килтереп ыыу притвориться ябыла тш притихнуть баыла (тыма) тш притвориться больным ауырыу булып ыланыу притихнуть баылыу притвориться спящим йолаана алышыу притихнуть тына тш притворный рыя притихнуть тынып алыу притворный рыялы притихнуть тыныу притворный яалма притихнуть шымыу притворный смех яалма кл притихнуть кренйе притворство рыя приткнуть аау притворство яалма ыланыш приткнуть ытырыу притворство яалмалылы приткнуть ыылдырыу притворщик алдасы приткнуть тыыу притворщик ылансы приткнуть брошку брошка аау притворщик яалма ылылы приткнуть вещи йбере тыыу притворщица алдасы приткнуться морон трт притворщица ылансы приткнуться ыйыныу притворщица яалма ылылы приток артыу притворяшка тишкес уы приток киле притереть ашлап (йплп, йтешлп) ябыу приток ксйе притереть ырып (эшкртеп) тура килтере приток ояр йыла притереть пробку к бутылке шеш тыынын йтешлп приток ушылды ябыу приток сил кс артыу притерпеться кнегеп ките притолока ишек башы притерпеться сыап (теп) йрне притолока ишек ашааы притерпеться к боли ауыртыуа кнегеп ките притом тен притеснение золом притом шуны менн берг притеснение ие притом шуны тн притеснение йбер притон оя притеснение ыым притопнуть ая тибе притеснитель залим притопнуть тып итеп баып уйыу притеснитель иесе притоптать тнд йрп ие притеснитель ыымсы притоптать тапап (иеп) бтр притеснительница залим притоптать тапап ташлау притеснительница иесе притоптать тапау притеснительница ыымсы притоптать траву лнде тапап бтр притеснить йберл притоптаться иеле притеснить аыу притоптаться тапалып (иелеп, тыыланып) бт притеснить ыыу притоптаться тапалыу притечь аылыу притопывать тып-тып баыу притопывать тыпылдатып тороу притча кинйле м ибртле хикй притормозить (хрктен) арынайтыу притча мл притормозить арынайта тш притча хикмт притормозить тормоз бире (алыу) притча кмт притормозить тормозлау притча во языцех р кемде телендге нм притормозить тутата бире притягательность тартып тороусанлы притормозить машину машинаны хрктен притягательность ймлек арынайтыу притягательный кел билгес (рткес) приторность арты сс ыланыш притягательный келг ятышлы приторность кел болатыс булыу притягательный ыылы приторность сс теллелек притягательный ыытырыс приторность т татлылы (сслк) притягательный ен тартып торан приторный кел болатыс притягательный йргс приторный сс притягательный йкмл приторный сскй притягательный ймлекле приторный татлы ауырсы;
кел болатыс притягательный человек ймлекле кеше приторный запах кел болатыс е притяжательное местоимение эйлек алмашы приторный человек сс телле кеше притяжательный эйлек приторочить анъяаа бйл притяжение тартылыу приторочить эйр янына аыу притяжение тартылыш приторочить мешок к седлу тото эйр анъяаына притяжение тартым бйл притязание булыра (булып кренерг) тырышыу притронуться ауы ите (ынтылыу) притронуться йоондороу притязание д (ите) притронуться аылыу притязание ныышыу притронуться ул тейере притязание ынтылыу притронуться ороноу притязание на наследство варилыа д ите притронуться тейеп арау притязание на первенство беренселекк ынтылыу притронуться тейе притязание на учёность илемле булып кренерг притронуться тмлп (татып) арау тырышыу притужальник бороса таяы притязательный д ите …ы притужальник тыйыса притязательный дсел притулиться ыылыу притязательный талап итесн притулиться ыйыныу притязательный тон дсел тон притулиться ырыыу притязать булып кренерг тырышыу притупить насарландырыу притязать булып ыланыу притупить тупартыу притязать д ите притупить тупаландырыу притязать дл притупить тмлндере притязать на остроумие тапыр ле булып притупить тмл кренерг тырышыу притупить бритву бкене тмл притянуть йлеп ите притупить чувства хистре тупаландырыу притянуть тарттырыу притупиться арыуы (нуры, кс) айтыу притянуть тартып килтере притупиться насарланыу притянуть тартыу притупиться тупаланыу притянуть яын тартыу притупиться тмлне;
тупарыу;


text:
Әтәсте нисек һайларға?17-01-2018, 00:03 // Баҡса // Баҫып сығарырға
Әгәр һеҙ тауыҡтарҙы бер генә миҙгел тотоп, маҡсатығыҙ тик йомортҡа алыу икән, әтәсһеҙ ҙә була. Тик йомортҡаны инкубаторға ҡуйыу өсөн ул мотлаҡ кәрәк. Әтәс булғанда тауыҡтар дәррәү, бер тәртиптә йөрөй. Йомортҡаны ла “батша”лары булған саҡта яҡшыраҡ һалалар. Мәҫәлән, эре ҡошсолоҡ фабрикаларында махсус рәүештә ваҡыты-ваҡыты менән әтәс тауышын ҡысҡыртып алалар. Әлбиттә, йомортҡаның тәме туранан-тура ата ҡошҡа бәйләнмәгән, ә аҙыҡтан тора. Бына нисек ашауҙары — әтәстән. Тағы шуныһын да әйтергә кәрәк: аталанмаған йомортҡа оҙағыраҡ һаҡлана икән.
Әгәр һеҙҙең тоҡомсолоҡ эше менән шөғөлләнеп, яҡшы себештәр алғығыҙ килһә, әтәсһеҙ булмай. Күберәк тауыҡ тоторға ниәтләһәгеҙ, улар хатта икәү-өсәү кәрәк. Тауыҡтар менән әтәс нисбәте тура килмәһә, аталанмаған йомортҡа һалыуҙары мөмкин. Шуға бер “хужа”ға уртаса ете-һигеҙ тауыҡ тура килеүен оноторға ярамай. Әлбиттә, күп нәмә әтәстең “дәрте”нә бәйләнгән. Был йәһәттән уның тоҡомона ла ҡарарға мөмкин. Мәҫәлән, йомортҡа тоҡомло ҡоштар әүҙем була. Ә ит-йомортҡа тоҡомлолар аҡрын, бик үк хәрәкәтсән түгел. Әйтәйек, тәүгеләренең әтәсенә 12-15 тауыҡ кәрәк булһа, икенселәренекенә алты-һигеҙ етә.
Тоҡомға әтәс ҡалдырыр өсөн тәүҙә уның үҙен тотошон күҙәтергә кәрәк: тауыҡтар менән “ҡыҙыҡһынамы”, күршеләрҙекенә ҡарамаймы, таламаймы... Йомортҡа тоҡомло әтәстәр дүрт-биш айҙа, йәғни тиҙ өлгөрә. Нәҡ ошо осорҙа уларҙың әүҙемлеген күҙәтергә мөмкин. Тоҡомға һайлағанда, шулай уҡ кәүҙә төҙөлөшөнә, уны тотошона, кикерек, хатта ҡойроҡ үҫешенә иғтибар итәләр. Тик һау әтәстән генә тауыҡтар сәләмәт себештәр сығарырлыҡ йомортҡа һала.
Ит-йомортҡа тоҡомло ҡоштар һуңыраҡ, биш-алты айҙа өлгөрә. Аҫрар өсөн һайлағанда ауырлығына һәм ит-мускул төҙөлөшөнә иғтибар итеү мөһим. Бындай тауыҡтар ике йүнәлештә — ит һәм йомортҡа — берҙәй эшләй. Ундайҙарҙан беҙҙең яҡта род-айланд тоҡомлоһо киң таралған. Улар ҡыҙыл төҫтә булып, ҡыҙғылт-һоро йомортҡа һала. Бер әтәскә ете-һигеҙ тауыҡ булғанда, инкубатор өсөн сығышы 98 процент булыуы мөмкин.
Ит тоҡомло әтәстәр бик үк әүҙем түгел. Ундайҙарға кохинхин, брама һәм фавероль инә. Был төр әтәстәр биш-алты тауыҡты ҡарап йөрөтә ала. Ғөмүмән, тоҡомға ҡалдырғанда уның стандартына, йәғни тура килгән сифатына ҡарарға кәрәк.
Бындай әтәстәр һуңыраҡ өлгөрә. Әйтәйек, йомортҡа һалыусыларҙың әтәсен дүрт-биш айҙа һайлап алып ҡалып булһа, иттекеләрҙең ете-туғыҙ айҙа саҡ аталыҡ сифаттары асыла. Шуға тоҡомға тәүҙә бер нисә әтәс ҡалдыралар ҙа аҙаҡ һайлап алалар.
Һайлағанда әтәстәрҙең хәрәкәтсән, әүҙем булыуы менән бер рәттән, ныҡлы ашауын, тауыҡтарға иғтибарын да иҫәпкә алырға кәрәк. Бигерәк тә ҡоштарҙың ҡауырһыны, йөнө ялтырап торорға, тигеҙ булырға тейеш. Был уның һаулығы тураһында һөйләй. Тағы мөһим талап — тауыҡтарҙың әтәс менән дуҫ булыуы шарт. Был нилектә сағыламы? Әтәс ҡайҙа, тауыҡтар шунда булһа, яҡшы, әлбиттә. Әтәс бер-ике тауыҡты ғына эйәртеп, башҡаларға иғтибар итмәһә, ҡоҙғон кеүек башҡа ҙур ҡоштар, эт-маҙар килгәндә хәүеф барлығын белдермәһә, ундайҙы тотоуҙан файҙа юҡ.
Әгәр ҙә төрлө сәбәптәр арҡаһында һеҙҙең 30-40 тауыҡ булып, бер генә әтәс ҡалһа, себеш сығарыу өсөн 9-12 тауыҡты һайлап алалар. Улар тән төҙөлөшө, ашау яғы, башҡа сифаттары менән яҡшы, башҡаларҙан өҫтөнлөклө булырға тейеш. Уларҙы айырып, әлеге әтәс менән ҡушып ҡуялар. Бының өсөн үҙҙәренә айырым бүлмә, йөрөр өсөн урын булырға тейеш. Биш-алты тәүлектән инде инкубация өсөн йомортҡа алына. Тик селекция эшен алып барып ҡына, тейешле тоҡом ҡоштарын булдырырға мөмкин.


text:
Тормоштоң ҡәҙерен белергә өйрәтте29-04-2015, 01:09 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ауыл хужалығын күтәреүгә күп көс түгеп, Зариф олатай төрлө тармаҡта эшләгән, ә Ғәлимә өләсәй көнө-төнө колхоз өсөн икмәк һалған.
Атайыбыҙ Хәниф Зариф улы күрше Ҡоръятмаҫ ауылында ете класс бөтөргәс, Дәүләкән педагогия техникумына уҡырға инә. Ике курс тамамлағандан һуң, 1939 йылдың яҙында хәрби хеҙмәткә саҡырыла һәм 26 Баҡы комиссары исемендәге Ҡыҙыл байраҡлы Тбилиси артиллерия училищеһына уҡырға ебәрелә. Уны өлкән лейтенант дәрәжәһендә тамамлап, Бөйөк Ватан һуғышында взвод, батарея командиры булып ҡатнаша. Хәрби юлын 1941 йылдың авгусында башлап, 1946 йылдың 30 апрелендә тамамлай. Уның үткән юлы — Ҡырым, Төньяҡ Кавказ, айырым Приморск, 4-се Украина фронты. Өлкән лейтенант Х.З. Ахунов батареяһы Новороссийск ҡалаһында диңгеҙ десанты составында героик “Кесе Ер”ҙе яҡлауҙа ҡатнаша. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн атайыбыҙ Бөйөк Ватан һуғышының II дәрәжә ордены менән бүләкләнә. 12 маҡтау хаты, “Батырлыҡ өсөн”, “Германияны еңгән өсөн” миҙалдары, Бөйөк Ватан һуғышының III дәрәжә ордены, Жуков миҙалы — уның архивында. Өс тапҡыр яра һәм контузия ала. Польша, Германия, Чехословакияны немец оккупанттарынан азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн Прага ҡалаһында 8 майҙа ҡаршылай. Шул уҡ көндө ҡаты яраланып, 1946 йылдың 30 апреленә тиклем 4-се Украина фронты составында резервта тора, запас офицеры итеп ҡайтарыла.
Ҡаты йәрәхәттәр алыуға ҡарамаҫтан, атайыбыҙ урындағы хужалыҡты аяҡҡа баҫтырыуҙа әүҙем ҡатнаша. Йәш уҡытыусы Әминә Тимерйәр ҡыҙына өйләнеп, биш ҡыҙға ғүмер бүләк итәләр. Ахуновтар колхоз тормошонда ғына түгел, һәр сарала әүҙем ҡатнашып, йәштәрҙе үҙ артынан әйҙәй. Концерт, спектаклдәр ҡуйып, кино ҡарап, кистәрҙе ауыл йәштәре менән клубта уҙғаралар. Икеһе лә оҙаҡ йылдар агитатор була. Бер нисә тапҡыр урындағы ауыл Советына депутат итеп һайланалар.
Беҙҙең өйҙөң ишеге һәр кем өсөн асыҡ ине. Кәңәш, ярҙам һорап килгәндәр күп булды. Шуны иҫкә төшөрөп үтке килә: беҙҙең Ғәлимә өләсәйҙең дүрт ағаһы һуғышта ятып ҡала. Барыһы ла Мәкәш ауыл Советына ҡараған Ахундан яуға саҡырыла һәм тыуған яғына әйләнеп ҡайта алмай. Сәмиғулла, Рәхмәтулла, Төхвәтулла, Яхъя Хәйруллиндарҙың Бөйөк Еңеүҙе яулауҙа өлөштәре ҙур! Уларҙың дүртәүһенең дә ғаиләһе, балалары ҡалған. Әсәйебеҙ Әминә Тимерйәр ҡыҙының да һуғышта ике ағаһы — Тәминдәр һәм Мәүлийәр Аллаяровтар — ятып ҡалған. Дәүләкән районының Фәриҙун ауылынан улар. Ғөмүмән, беҙҙең нәҫелдә һуғыш еле ҡағылмаған бер ғаилә лә юҡ. Һәр береһе ярҙамсыһыҙ, яҡлаусыһыҙ, балалар — атайһыҙ, ҡатындар ирһеҙ ҡалып, күтәрә алмаҫлыҡ ауырлыҡтарға түҙеп йәшәгән. Үлем менән күҙгә-күҙ осрашып, бихисап хәрби дуҫын юғалтҡан, йәшәү менән үлем араһында йөрөгән атайыбыҙ тормоштоң ҡәҙерен белде. Беҙҙе, ҡыҙҙарын, эш һөйөүсән, татыу, матур итеп тәрбиәләне.
Һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, фронттан һуңғы йылдарҙа ауыл Советы секретары, бухгалтер, ревкомиссия рәйесе вазифаларын тартып, хаҡлы ялға газовик булып сыҡты. Һуғыш яраларынан арына алмай, 74 йәшендә ҡаты ауырып, донъя ҡуйҙы.
Беҙ атайыбыҙ һәм әсәйебеҙ менән ғорурланабыҙ. Улар беҙгә тормошто һөйөргә, уның ҡәҙерен белергә, һәр көндө Хоҙайҙан бирелгән бүләк кеүек ҡабул итеп йәшәргә өйрәтте. Бер кем дә, бер ни ҙә онотолмай. Һуғыш яраларынан беҙҙең тыныс тормош өсөн башын һалған яугирҙәр алдында баш эйәбеҙ, уларға мәңге рәхмәтлебеҙ. Еңеү көнөн үҙ иңдәрендә тыуған яҡтарына алып ҡайтҡан яугирҙәргә мәңге рәхмәтлебеҙ.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 304
Ҡала урамдарында вакханалия
Яңылыҡтар таҫмаһы // 6-09-2010, 12:46
Баш ҡала урамдарында ысын мәғәнәһендә вакханалия: ул тиклем автобустар ҡайҙан килеп сыҡҡан икән? Пассажирҙарҙан да күберәк бит һуң улар! Үәт, әй, аҡса нимә эшләтмәй: руль артына яйлап-майлап Азияныҡылар, Кавказдыҡылар «внедряются» бит! Ҡыҙыҡ, уларҙың хет водительские удостоверения бармы икән?...
«Школа лидера - 2010»
Яңылыҡтар таҫмаһы // 6-09-2010, 03:34
«Школа лидера - 2010» проводилась в целях организации летнего отдыха детей и подростков, формирования в детско-молодежной среде образа успешной личности с активной гражданской позицией, а также для выявления наиболее талантливых и творчески работающих лидеров. Организаторами лагеря вступили комитет по делам молодежи администрации муниципального района Зилаирский район и координационный совет Республиканского движения молодежи Зилаирского района.
В лагере с 16 по 29 августа отдохнули активисты детских и молодежных объединений - учащиеся в возрасте от 13 до 16 лет.
...
В лагере с 16 по 29 августа отдохнули активисты детских и молодежных объединений - учащиеся в возрасте от 13 до 16 лет.
...
Беҙҙең сайт аша фотоны редактировать итергә була!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 4-09-2010, 16:08
Беҙҙең сайт аша фотоны редактировать итергә була!
Кем фото һем һүрәттәрҙе йыш редактировать итә - улар белә - Фотошоп программаһының хаҡы 10 меңдән ашыу тора. Шуға күрә беҙ сайт уҡыусыларға үҙебеҙҙең сайтта Фотошоп программаһының аналогын тәкдим итәбеҙ.
Бөгөндән башлап һәр кем уҙенең фотоларын беҙҙең сайт аша йүнәтә ала!
Уның өсөн бында инегеҙ: http://www.ye02.ru/index.php?do=photo_editor_online...
Кем фото һем һүрәттәрҙе йыш редактировать итә - улар белә - Фотошоп программаһының хаҡы 10 меңдән ашыу тора. Шуға күрә беҙ сайт уҡыусыларға үҙебеҙҙең сайтта Фотошоп программаһының аналогын тәкдим итәбеҙ.
Бөгөндән башлап һәр кем уҙенең фотоларын беҙҙең сайт аша йүнәтә ала!
Уның өсөн бында инегеҙ: http://www.ye02.ru/index.php?do=photo_editor_online...
"Йәшлек" яңы алымдарға күсә!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 3-09-2010, 13:28
15 сентябрь көнө "Йәшлек" гәзите мәғәриф министры Зиннәт Аллаяров менән тура бәйләнеш үткәрмәксе. Был тура эфирҙа телефон аша бәйләнеш менән бер рәттән заман технологияһын ҡулланып гәзит уҡыусылары менән Башҡорт чаты аша һәм скайп аша конференция формаһында бәйләнеш булдырыласаҡ. Бынан башҡа, тура бәйләнеш барышы веб-камера аша Интернет селтәрендә трансляциясаҡ.
Һорауҙарығыҙҙы, тәҡдимдәрегеҙҙе ошо яңылыҡтың аҫтына комментарий рәүешендә ҡалдырырға мөмкин!
Беҙҙең менән ҡалығыҙ, дуҫтар!
...
Һорауҙарығыҙҙы, тәҡдимдәрегеҙҙе ошо яңылыҡтың аҫтына комментарий рәүешендә ҡалдырырға мөмкин!
Беҙҙең менән ҡалығыҙ, дуҫтар!
...
Бал йәрминкәһе
Яңылыҡтар таҫмаһы // 2-09-2010, 14:58
Баш ҡалабыҙҙағы иң «татлы» йәрминкәне беләһегеҙме? Әлбиттә, балдыҡы! Ниндәй генә бал юҡ унда! Ул төрлө сәскәнеке, ул йүкә балы, ниндәй генә тәм, төҫ һәм хуш еҫ юҡ! Балсылар быйыл беҙҙе ҡышҡылыҡҡа татлы ризыҡ алып ҡуйырға Йәштәр һарайы янында 4-5 сентябрҙә көтә. Хаҡтарымы? Бындай файҙалы һәм татлы ризыҡ өсөн алдан “запас” йыйып ҡуйғанһығыҙҙыр ул?...
Телевидение, БСТ
Яңылыҡтар таҫмаһы // 2-09-2010, 14:44
Телевидениелағы үҙгәрештәр һушты алды! Иң тәүгеһе – йәнәһе, БСТ республиала йәшәгән халыҡҡа хеҙмәт итергә тейеш түгел, ә бөтә донъяға йүнәлеш алырға тейеш. То бишь, Германияла йәшәгән, әммә башҡортса белмәгән башҡорт өсөн тапшырыуҙар әҙерләнергә тейеш.
Икенсенән, модернизация сиктәренә һыймаған элекке хеҙмәткәрҙәр урамға һеперелеп сығарыласаҡ. Улар исемлегенә ингең килмәһә, әйҙә, туған, донъя стандарттарына яраҡлы проекттарыңды тәҡдим ит! Слабо!?...
Икенсенән, модернизация сиктәренә һыймаған элекке хеҙмәткәрҙәр урамға һеперелеп сығарыласаҡ. Улар исемлегенә ингең килмәһә, әйҙә, туған, донъя стандарттарына яраҡлы проекттарыңды тәҡдим ит! Слабо!?...
Йәшлек дуҫтарым, һеҙ ҡайҙа?
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 31-08-2010, 10:44
Мин, Мырҙагилдин Фәрит Закир улы, йәшлек дуҫтарым, армияла бергә хеҙмәт иткән хеҙмәттәштәремдең тормошо, яҙмышы менән ҡыҙыҡһынам.
Беҙ, Башҡортостан егеттәре, 1956 – 1959, 1960 йылдарҙа Төркмәнстандың Мары, Кушка ҡалаларында 73842-се хәрби часта хеҙмәт иттек, бик татыу, ярҙамсыл, намыҫлы булдыҡ. Ошо фотоһүрәттә булған иптәштәр үҙҙәрен танып, хәбәр ебәрһен йәки телефондан шылтыратһын ине. Мин уларҙы әле лә һағынып иҫкә алам. Иҫәнлек-һаулыҡ, бәхетле ҡартлыҡ, оҙон ғүмер теләйем.
...
Беҙ, Башҡортостан егеттәре, 1956 – 1959, 1960 йылдарҙа Төркмәнстандың Мары, Кушка ҡалаларында 73842-се хәрби часта хеҙмәт иттек, бик татыу, ярҙамсыл, намыҫлы булдыҡ. Ошо фотоһүрәттә булған иптәштәр үҙҙәрен танып, хәбәр ебәрһен йәки телефондан шылтыратһын ине. Мин уларҙы әле лә һағынып иҫкә алам. Иҫәнлек-һаулыҡ, бәхетле ҡартлыҡ, оҙон ғүмер теләйем.
...
Билдәһеҙ малайҙы белеүселәр бармы?
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 24-08-2010, 19:35
31 июлдә Ҡырмыҫҡалы районының Бекетов ауылы эргәһенән үткән Булгаков – Бекетов трассаһында билдәһеҙ малай табылған.
Бала һөйләшмәй, шунлыҡтан уның үҙенең һәм ата-әсәһенең кемлеген белеп булмай.
Баланың билдәләре: ҡарап тороуға 5 – 6 йәш, буйы – 90 – 95 см, һарғылт сәсле, зәңгәр күҙле. «Тачки» мультфильмынан төшөрөлгән һүрәтле ҡарағусҡыл һары төҫтәге футболка, күк төҫтәге шаҡмаҡлы шортик, аяғына ҡара төҫтәге кроссовка кейгән.
...
Бала һөйләшмәй, шунлыҡтан уның үҙенең һәм ата-әсәһенең кемлеген белеп булмай.
Баланың билдәләре: ҡарап тороуға 5 – 6 йәш, буйы – 90 – 95 см, һарғылт сәсле, зәңгәр күҙле. «Тачки» мультфильмынан төшөрөлгән һүрәтле ҡарағусҡыл һары төҫтәге футболка, күк төҫтәге шаҡмаҡлы шортик, аяғына ҡара төҫтәге кроссовка кейгән.
...
Альбина Килдийәрова менән Илнур Юламанов тормош үрҙәрен бергә яулаясаҡ
Яңылыҡтар таҫмаһы // 18-08-2010, 13:48
Күптән түгел ике йәш пар ҡауышып, тағы ла бер матур, һоҡланғыс ғаилә барлыҡҡа килде. Башҡортостан сәхнһен үҙ пародиялары менән әсир иткән Илнур Юламанов һәм "Гәлсәр һандуғас" проекты осорған һануғастарҙың береһе Альбина Килдейәрова июль айында гөрләтеп туй үткәрҙе. Альбинаның "Беҙҙе яҙҙар осраштырҙы", "Йәшлек яҙы", "Оҙата барма", "Яныуҙарым һинен өсөн", "Ҡыр ҡаҙҙары" йырҙары тамашасы күңелендә үҙ урынын яулаған. Илнурҙың Николай Дроздов, Борис Ельцин, Мортаза Рәхимов һәм башҡа әллә күпме сәйәсмәндәргә һәм артистарға пародиялары, моңло йырҙары башҡорт эстрадаһын тағы ла байытып, төрләндереп ебәрҙе....
Шамонинола яңғын сыҡты
Яңылыҡтар таҫмаһы // 17-08-2010, 12:40
Кисэге көн сәғәт иртәнге 6.00 тирәһендә Шамонинола яңғын сыға, бер өй янып китә. Ярты сәғәттән өйҙө ялҡын ялмап алған була, янғын машиналары килеп етә. Әлеге ваҡытта был турала мәғлүмәт юҡ, әммә янған өй кирбестән һалынған булған....


text:
- Подробности
- Просмотров: 442
ҠАРА КҮБӘЛӘК (Nymphalis antiopa), күбәләктәр отрядының күп төҫлө күбәләктәр ғаиләһенә ҡараған бөжәк. Төньяҡ ярымшарҙың уртаса киңлектәрендә таралған. Ҡанатының ҡоласы 70—90 мм, ата күбәләктеке ҡарағусҡыл көрән, инә күбәләктеке асыҡ көрән төҫтә, киң асыҡ һары (ҡышлаған күбәләктәрҙә — аҡ) ҡаймалы, күк һәм ике эре һарғылт аҡ төҫтәге таплы. Йомортҡалары ҡыҙғылт һары, һуңыраҡ ҡыҙғылт көрән төҫтә, мал аҙығы үҫемлектәренең ботаҡтарына һала. Ҡарышлауыҡтары ҡара төҫтә, арҡаһында ваҡ һары төрткөләр һәм ҡыҙыл таптар бар, тармаҡлы энә һымаҡ үҫентеләр м‑н ҡапланған. Үҫемлектәрҙә (йәки улар янында), ҡаяларҙа һәм ҡаралтыларҙа ҡурсаҡлана. Ҡурсаҡтары 3 см тиклем оҙонлоҡта, һорғолт йәки ҡыҙғылт һары төҫтә, башында һәм ҡорһағында оҙон, осло теш һымаҡ үҫентеләр бар. БР шарттарында 1 йыл эсендә 1 быуын үҫә. Күбәләктәр ҡышлай, иртә яҙҙан йәй башына тиклем оса. Имагоның яңы быуынының осоуы июль—сент. күҙәтелә. Көндөҙ әүҙем. Оло бөжәктәр — сәскәле үҫемлектәрҙең нектары һәм ағас олондарынан ағып сыҡҡан һут, ҡарышлауыҡтар ҡайын, тал һ.б. япраҡтары м‑н туҡлана. Аҡланда, болонда, урман ситендә, йылға ярында, юл ситендә һ.б. йәшәй. Ҡ.к. — сәскәле үҫемлектәрҙе һеркәләндереүсе, урман культуралары ҡоротҡосо.
М.Ғ.Миһранов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Борщ
Борщ (рус.) — урыҫ һәм русский халыҡтарының милли ашамлығы, сөгөлдөр нигеҙендә бешерелгән аш[1]. Сөгөлдөр ашҡа характерлы ҡыҙыл төҫ бирә. Көнсығыш славян халыҡтары араһында киң таралған: поляктарҙа (barszcz «барщч»), литовтарҙа (barščiai, «барщчяй»), румындарҙа (borş, «борш»)[1][2], молдавандарҙа (борш, borş).
Йөкмәткеһе
Атаманың этимологияһы һәм тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Славян телдәренең этимологик һүҙлектәрендә [3], борщ һүҙе үҫемлек атамаһынан килеп сыҡҡан: тәүҙәрәк борщ тип ашарға яраҡлы япраҡтары аҙыҡ итеп ҡулланылған балтырғанды атағандар (тәнде бешергән ситтән индерелгән төр Сосновский балтырғаны менән бутамаҫҡа). Күрәһең, «бърщь» сөгөлдөрҙөң боронғо славян атамаһы тигән киң таралған фекерҙе халыҡ этимологияһына ғына ҡайтарырға кәрәк: боронғо славян һөйләштәре һүҙлектәрендә был мәғәнә теркәлмәгән (фиксацияланмаған), әммә украин теленә сөгөлдөр (грекса seukla)[5] буряк тип тәржемә ителә.
Боронораҡ борщ тип балтырған өйрәһен (похлебка) атағандар. Һуңғараҡ борщ ашын сөгөлдөр кеүәҫендә әҙерләгәндәр: уға һыу ҡушҡандар, ҡушымсаны (смесь) балсыҡ көршәккә йә суйынсыҡҡа һалғандар, ҡайнатҡандар. Ҡайнаған һыуға ваҡлап ҡырҡылған сөгөлдөр, кәбеҫтә, кишер һәм башҡа йәшелсә һалғандар ҙа көршәкте мейес эсенә ултыртҡандар. Бешеп сыҡҡан борщҡа тоҙ һәм төрлө тәмләткестәр һалғандар [4].
Борщ ашының килеп сығышы билдәле түгел, элекке Киев Русе ерҙәрендә (территорияһында), барлыҡҡа килгәнлеге күренеп тора һәм хәҙер борщ бик ныҡ таралған һәм төрләндерелгән[5][6].
Рәсәйҙә XVI—XVII быуат[1] ҡомартҡыларында исемләнә. Уның тураһында очерктарҙы 1586-1631 йылдарҙағы[9]новгород ям (почта) китаптарында осратырға була. Шулай уҡ XVI быуатта борщты Домострой[5] ныҡлап тәҡдим иткән. Шуныһы ҡыҙыҡ, борщты Екатерина II, Александр II, балерина Анна Павлова[7] бик яратып ашаған икән. Польшала «борщак» XVIII быуатта барлыҡҡа килгән[1].
Украинала, Беларустә, Литвала, Рәсәйҙең көньяғында, Себерҙә борщ әҙерләһәләр, Рәсәйҙең төньяғында һәм Уралда — йышыраҡ щи[1] бешерәләр. Теүәл генә канондар юҡ.
Атаманың этимологияһы һәм тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Славян телдәренең этимологик һүҙлектәрендә [4], борщ һүҙе үҫемлек атамаһынан килеп сыҡҡан: тәүҙәрәк борщ тип ашарға яраҡлы япраҡтары аҙыҡ итеп ҡулланылған балтырғанды атағандар (тәнде бешергән ситтән индерелгән төр Сосновский балтырғаны менән бутамаҫҡа). Күрәһең, «бърщь» сөгөлдөрҙөң боронғо славян атамаһы тигән киң таралған фекерҙе халыҡ этимологияһына ғына ҡайтарырға кәрәк: боронғо славян һөйләштәре һүҙлектәрендә был мәғәнә теркәлмәгән (фиксацияланмаған), әммә украин теленә сөгөлдөр (грекса seukla)[5] буряк тип тәржемә ителә. Боронораҡ борщ тип балтырған өйрәһен (похлебка-шыйыҡ аш) атағандар. Һуңғараҡ борщ ашын сөгөлдөр кеүәҫендә әҙерләгәндәр: уға һыу ҡушҡандар, ҡушымсаны (смесь) балсыҡ көршәккә йә суйынсыҡҡа һалғандар, ҡайнатҡандар. Ҡайнаған һыуға ваҡлап ҡырҡылған сөгөлдөр, кәбеҫтә, кишер һәм башҡа йәшелсә һалғандар ҙа көршәкте мейес эсенә ултыртҡандар. Бешеп сыҡҡан борщҡа тоҙ һәм төрлө тәмләткестәр һалғандар [6]. Борщ ашының килеп сығышы билдәле түгел, элекке Киев Русе ерҙәрендә (территорияһында), барлыҡҡа килгәнлеге күренеп тора һәм хәҙер бик ныҡ таралған һәм төрләндерелгән[7][8].
Борщ ашының төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борщтың бик күп региональ төрҙәре бар. Борщтарҙы ике төргә бүлеп була:
- Эҫе (ҡыҙыл) — борщтың был төрө төрлө халыҡтарҙың кухняһында, бигерәк тә ул Рәсәйҙә һәм Украинала таралған;
- Һалҡын борщты нигеҙҙә яҙлы/йәйле әҙерләйҙәр.
Ҡыҙыл борщ ашы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҙыл борщты картуфтан (XIX быуаттың икенсе яртыһынан), кәбеҫтәнән[8], кишерҙән[9], һуғандан, петрушканан, укроптан һәм, мотлаҡ, — сөгөлдөрҙән (укр. буряк), сөгөлдөр ҡушылғанға борщ ҡара ҡыҙыл (сөгөлдөрлө) төҫкә инә лә инде. Ҡағиҙә булараҡ, ҡыҙыл борщты һөйәкле ит бульонында бешерәләр, тарихтан белеүебеҙсә, ул крәҫтиәндең ғәҙәти ашы булған һәм итле борщты байрамдарҙа ғына ашағандар, ғәҙәти көндәрҙә - һарымһаҡлап, һуғанлап, онталған сало (сусҡа майы) ҡушып бешергәндәр.
Өҫтәлгә ҡуйғанда борщҡа ҡаймаҡ һалып (одесса борщына ғына һалынмай) бирәләр. Ҡағиҙә булараҡ, яңы бешкән арыш икмәге, йә һарымһаҡ соусындағы пампушкалар ҡушып ашайҙар. Христиан посты көндәрендә, һөтлө һәм итле аш тыйылғанда, борщты, сусҡа майы йә ит ҡушмай, тик көнбағыш майында, бәшмәк, ҡайсаҡ балыҡ өҫтәп, әҙерләйҙәр. Украинала Раштыуа байрамына йола буйынса бәшмәкле борщты «ҡолаҡтар» тип йөрөтөлгән — йомортҡа ҡамырына эремсек һалып эшләнгән - варениктар (беҙҙә лә бар шундай аш: Әй-Йүрүҙән башҡорт ауылдарында ул ашты "ҡаҙан кәкереһе" тиҙәр) ҡушып тәҡдим итәләр.
Һалҡын борщ ашы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һалҡын борщты башлыса яҙын/йәйен әҙерләйҙәр. Уны, әлбиттә, маринованный йә бешерелгән сөгөлдөрҙән, ҡайһы бер региондарҙа кефир (йә шуға оҡшаған башҡа һөт аҙыҡтарын) һалалар, башҡа ингредиенттарын — яңы өҙөлгән укропты , йәшел һуғанды, петрушканы, һарымһаҡты сей көйө ҡушалар. Иң һуңында борщҡа ҡаймаҡ, туралған бешкән йомортҡа өҫтәйҙәр. Һалҡын көйө, икмәк урынына йыш ҡына бешкән картуф ҡушып, ашайҙар.
Борщты әҙерләү процесы
Әҙерләү технологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борщ әҙерләү процесы
Борщ — тәмләткестәр ҡушылып әҙерләнә торған күп компонентлы аш һәм әҙерләү технологияһы ҡатмарлы булған аш-һыу (блюдо). Борщтың иң мөһим нигеҙе - сөгөлдөр, һәм сөгөлдөр генә уның тәмен, ароматын һәм төҫөн билдәләй, шуның өсөн дә уны йәшелсә ашы, тибеҙ. Борщтың төрҙәре бик күп, һәр айырым регионда төрлөсә әҙерләнә. Төрлөлөк, беренсенән, бульондың тибы һәм ит, бәлки, тултырма (колбаса эшләнмәләре) төрҙәре, икенсенән, йәшелсә төрҙәренән килә.
Ингредиенттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сөгөлдөр һәм кәбеҫтә (беларусь борщында[14]ҡулланылмай), кишер, картуф, һуған һәм помидор кеүек борщта мотлаҡ булырға тейешле ингредиенттарҙан башҡа, төрлө региондарҙа борщҡа тағы фасоль, алма, ташҡабаҡ, шалҡан, ҡайсаҡ болгар боросо ла ҡушалар. Өсөнсөнән, борщ тәмләткестәр төрө менән дә айырылыуы мөмкин — уларҙың төрө егерменән дә артыҡ. Ҡара һәм ҡыҙыл борос, ҡыҙыл һәм хуш еҫле борос, укроп, петрушка һәм сельдерей (тамыры һәм йәшел япрағы), йыш ҡына һарымһаҡ (тоҙланған сусҡа майы менән ҡушып болғатылғаны ла) кеүек ғәҙәттәге тәмләткестәрҙән башҡа, борщҡа любисток, кейәү үләне йәки юшан үләне (чабрец), аҡ әрем (эстрагон), келән йә шыма ҡурай (дудник), базилик, майоран тигән тәмләткестәр ҙә ҡушыыла.
Әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борщты әҙерләү үҙенсәлеге булып йәшелсәләрҙе эшкәртеү тора, һәм был тәү сиратта сөгөлдөргә ҡарай. Борщҡа ҡушыр алдынан сөгөлдөрҙө бер нисә ысул менән әҙерләргә мөмкин: ваҡлап быҡтырыу, тышын әрсемәгән килеш, мейестә йә һыуҙа бешереү. Ҡағиҙә булараҡ, сөгөлдөрҙө бешергәндә, төҫөн һаҡлау маҡсатында, унда ниндәй булһа ла кислота-әселек (ашхана уксусы, лимон һуты) ҡушыр кәрәк. Ҡайсаҡ, борщтағы картуф ҡыҙармаһын тип, сөгөлдөрҙө 30-40 минут дауамында бешерәләр йәиһә махсус борщ бурягы (винегреттыҡы кеүек ҡыҙыл түгел, ә буйлыһын, йәки шәкәр бурягын) файҙаланалар. Сөгөлдөр һәр саҡ[12] башҡа йәшелсәләрҙән айырым бешерелә. Шулай уҡ, ҡағиҙә булараҡ, һуған, кишер, петрушка ла, һәр береһе айырым, бер аҙҙан шуға помидор йә томат пастаһы өҫтәп, һүлпән генә утта май ҡушылып, бер аҙ он ҡушһаң да ярай, ҡурыла (пасировать ителә). Ҡағиҙә булараҡ, борщ итле, һөйәкле бульонда йәиһә ҡош ите бульонында әҙерләнә. Бульон тигәндән, үҙ сиратында, бик шәп борщтар һыуҙа түгел, махсус кеүәҫ-сировецта әҙерләнә. Борщ — ҡуйы аш, һәм бер порциялағы бульон стакан ярымдан да артыҡ булмаҫҡа тейеш. Бешереп бөткәндән һуң, борщ бер-ике сәғәт ултырып торорға тейеш. Боронғо литва борщы технологик яҡтан украин борщынан әллә ни айырылмай, әммә унда айырым бешерелгән аҡ бәшмәк һәм аҡ әнис (тмин) тәмләткесе, шулай уҡ алма, шалҡан, шалҡан кәбеҫтә (кольраби) файҙаланыла. Бынан тыш литва борщына колдунай — ит-ҡамырҙан, эслегенә сусҡа майына ит йәиһә бәшмәк ҡушылып, билмәнгә оҡшатып эшләнгән нимә - өҫтәйҙәр.
Ҡаймаҡлы борщ, вегетариан борщы, украин борщы, космонавттар борщы.
Сөгөлдөр (Beta vulgaris) — борщтың иң төп компоненттарының береһе
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Борщҡа бәйле төрлө ышаныуҙар бар. Мәҫәлән, борщтың быуынан мәйет рухы осоп китә тип һанаған [2]. Шуның өсөн борщ украиндарҙа үлгән кешене иҫкә алыу мәжлесендә традицион блюдо булып һанала.
- Украин киң мәғлүмәт саралары (СМИ) рәсми булмаған «борщ индексын» («Биг-Мак индексы» аналогы) төрлө валюталарҙың һатып алыу һәләтен баһалағанда, шулай уҡ гривнаның реаль инфляцияһын билдәләү өсөн файҙаланалар. Борщ индексы — ул 4 литрлыҡ кәстрүлдә, билдәле бер урындағы уртаса хаҡ менән, йәиһә билдәле бер датаға ҡарата алғанда, борщ әҙерләүгә киткән аҙыҡ-түлек хаҡы. (Кәстрүлдең күләме 3 л, 5 л ҙа булыуы мөмкин, ҡайһы берҙә хатта 1 тәрилкә борщ хаҡы алына — бер төрлө күләмле борщ аштарының хаҡын сағыштырыу - төп шарт).
- Тернопольщиналағы кескәй бер ҡаланы, борщ ашына хөрмәт йөҙөнәндер, Борщёв тип атағандар. Был ҡала һәр көҙ һайын «Борщ-їв» тип аталған фольклор фестивале үҙәгенә әйләнә. Боронғо легенда бәйән иткәнсә, элекке бер заманда төрөктәр был ҡалаға баҫып ингәндәр һәм тәмле борщ ашын ашап ҡарҡмаҡсы булғандар. Бер украин ҡатыны баҫып алыусыларға төшкө аш әҙерләргә ризалашҡан, ләкин блюдо, нишләптер (бәлки хәләл булмаған сусҡа итен файҙаланғанғалыр) башлыҡҡа оҡшамаған, һәм ул ҡатынды әрләргә керешкән. Төрөк ҡысҡырынған һәм украин ҡатынының асыуын шундай ҡабартҡан, ҡатын сыҙамаған, тотҡан да уның башына һоҫҡо менән тондорған, ә һуңынан рәнйетеүсене борщҡа батырған. Шуның өсөн, имеш, был ҡаласыҡ ашап туймаҫ дошмандың үлем сәбәбе булған борщ ашы исеме менән аталған [17].
- Байкал артында Борщовочный тип аталған тау һырттары бар. Борщҡа уның туранан-тура мөнәсәбәте юҡ — шулай ҙа топонимдың атамаһы һырттың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан Борщовка ауылынан килеп сыҡҡан тип әйтеп була[18].
- ЕВРО-2012 уҙғарғанда, Киевтағы фан-зонала борщ бешерергә өйрәткәндәр.
- Сорочинск йәрминкәһендә йыл һайын «Борщ фестивале» ойошторола.
- АҠШ-та, Нью-Йорктан йыраҡ түгел Борщевой пояс (Борщ билбауы) тип аталған урын бар[19] (башҡа атамалары — Еврей Альпы, Соломон иле). Был урынға атама, Рәсәйҙән, Украинанан һәм Польшанан сыҡҡан еврей-ашкеназиҙарҙың [сығанаҡ күрһәтелмәгән 280 көн][20][сығанаҡта юҡ], бында йәшәүе һәм уларҙың борщты үҙҙәренең традицион ашы тип иҫәпләүенән сығып, бирелгәндер.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Российский гуманитарный энциклопедический словарь
- ↑ Агапкина, 1995, с. 239
- ↑ в частности: М. Фасмер, Этимологический сл. русского языка (В 4 т.). — М.: «Прогресс», 1986 (изд. 2-е, перев. О. Н. Трубачёва); П. Я. Черных, Историко-этимологический сл. рус. яз. — М., «Русский язык», 1994; Етимологічний словник української мови (В 7 т.) / АН УРСР. О. С. Мельничук (головний ред.) — К.: «Наук. думка», 1982; Этимологический сл. славянских яз. (праславянский лексический фонд), Вып. 3 — М.: «Наука», 1976 («bьrsсь»)
- ↑ Ковалев, Могильный, 1990, с. 120
- ↑ 5,0 5,1 Рабинович М. Г. Очерки материальной культуры русского феодального города — М., 1988.
- ↑ Библиотечно-информационный центр «Слово»
- ↑ Узун О. В. Русский народ. Русская кухня — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — Б. 143. — 383 б. — ISBN 978-5-373-00534-0.
- ↑ Похлёбкин — Борщ
- ↑ {{{заглавие}}} — 1988. — P. 19. — 184 p. — 160 000 экз.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Борщ / Т. А. Агапкина // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / Под общей ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. —М. : Международные отношения, 1995. — Т. 1: А (Август) — Г (Гусь). — С. 239. — ISBN 5-7133-0704-2.
- Борщ // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства / ред. И. М. Скворцов и др. — М.: Большая Советская энциклопедия — 1959.
- Борщ // Похлёбкин В. В. О кулинарии от А до Я: Словарь-справочник. — Мн.: Полымя, 1988. — С. 27. — ISBN 5-345-00218-5.
- Ковалёв В. М., Могильный Н. П. Борщ // Русская кухня: традиции и обычаи. — М.: Советская Россия, 1990. — С.


text:
Һынлы сәнғәттең был төрө Ислам ингән тәүге быуаттарҙа уҡ, мосолмандар Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең бөйөклөгөн тасуири һүҙҙәр аша быуындан быуынға еткерә башлағанда, барлыҡҡа килгән. Һөҙөмтәлә тора-бара үҙенсәлекле дини жанрға нигеҙ һалынған.
Һынлы сәнғәттең был төрө Ислам ингән тәүге быуаттарҙа уҡ, мосолмандар Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең бөйөклөгөн тасуири һүҙҙәр аша быуындан быуынға еткерә башлағанда, барлыҡҡа килгән. Һөҙөмтәлә тора-бара үҙенсәлекле дини жанрға нигеҙ һалынған.
Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан ойоштоолған “Етмешенсе яҙ...” викторинаһы дауам итә. Әйткәндәй, гәзит уҡыусыларыбыҙҙың бәйгегә бик әүҙем ҡушылыуын иҫәпкә алып, бөтөн яуаптарҙы ла 30 апрелгә саҡлы ҡабул итергә ҡарар ҡылдыҡ. Кем белә, бәлки, уҡыусыларыбыҙ араһында ваҡыт тар булыу сәбәпле яуаптарҙы тулыһынса табып өлгөрмәгәндәр, һуңлап ҡалғандар, икенсе этаптан ғына ҡатнашырға йөрьәт иткәндәр барҙыр. Әле лә һуң түгел, тимәксебеҙ. Яуаптарҙы “Башҡортостан” гәзите редакцияһына конвертҡа һалып ебәрергә йәки электрон почта аша (bashgazet@mail.ru) юлларға мөмкин. Еңеүселәрҙе 9 Май байрамы алдынан тәбрикләйәсәкбеҙ.
Горизонталь буйынса: 4. Ауыҙ-морондан ирекһеҙ рәүештә ҡапыл ныҡ итеп бөрккән тауыш. 9. Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән районы Мәҡсүт ауылынан сыҡҡан башҡорт теле белгесе, яҙыусы. 10. С витаминына бай сәнскеле ҡыуаҡ. 11. Белорет районының Баҡый ауылынан сыҡҡан яҙыусы, “Ҡолонташ” китабының авторы. 13. Кешенең эске донъяһы; күңел, рух. 15. Балкон аҫтында башҡарылған йыр. 19. Түңәрәкләп ике осо тоташтырылған йомро тимер; ҡулса. 23. Шарға тултыра торған еңел газ. 24. Иген баш ҡоҫһа, (...) һаҡауланыр. 25. Миҙалдың икенсе яғы. 27. Башҡорттарҙың изге тауы. 28. Диалект нимә ул? 29. “Мулла ҡатаһыҙ булмаҫ, (...) хатаһыҙ булмаҫ”. 30. Буй балаҫ. 32. “Яҡшы ҡатын (...) кеүек, яман ҡатын ен кеүек”. 36. Шәриғәтле, иманлы дин. 37. Солоҡсоноң төрлө кәрәк нәмәне күтәрә һәм төшөрә торған бауы. 38. Укроптың “әшнәһе”. 40. Ранчо нимә ул? 41. Боронғо Рим ораторы. 44. Мулланың аяҡ кейеме. 45. Эрбет ағасы. 46. Баймаҡ районынан сыҡҡан драматург. 48. Түшәк бөжәге. 50. Пуляның ҡаҡлығып осоуы. 51. Йөрәк тибешендәге “диссонанс”. 53. Ҡояштан, ямғырҙан һаҡлай торған ҡалын япма. 54. Тәҙрәһе юҡ, ишеге юҡ, эсе тулы ваҡ халыҡ. 55. Ниҙеңдер тәьҫиренән килгән көслө уй-тойғо. 57. Совет волейболсыһы. Ике тапҡыр донъя чемпионы, исеме АҠШ-тың Холиок ҡалаһындағы Дан залында мәңгеләштерелгән. 58. Ашығыс хәбәр килтергән кеше. 59. “Йәйен айранһыҙ булма, ҡышын (...)һыҙ булма”.
Вертикаль буйынса: 1. Беҙҙең һаҙлыҡтарҙа йәшәгән һөйрәлеүсе. 2. Өлкәне элек нисек йөрөткәндер? 3. Сәйҙең “гарниры”. 5. Эске ағзаларҙың тиресәһендә була торған ваҡ ҡына йөнтәҫ үҫенте. 6. Ата ҡоштоң төҫө аҡ буҙ, ҡанат остары ҡара булған йыртҡыс ҡош. 7. Сифатлы ҡағыҙ бирә торған ҡытай кесерткәне. 8. “Рәхимһеҙ (...)нән рәхимле эт яҡшы”. 12. Кемдең дә булһа мәнфәғәтен һаҡлаған кеше; опекун. 14. Ҡондораҡ үҫемлеге. 15. Яҡтылыҡ өсөн яндырылған ҡоро йоҡа ағас. 16. Пакистандың ваҡытлыса баш ҡалаһы булып торған мегаполис. 17. Сабый бала. 18. Самауырҙың “краны”. 19. Өс йәш менән дүрт йәш араһындағы айғыр малы. 20. Бер башҡорт ырыуы. 21. Тибет монахы. 22. Ырғаҡ рәүешендәге бик. 26. Белорет районынан сыҡҡан эстрада йырсыһы. 27. Етәкселек. 29. Туҙғаҡ орлоҡло, ҡалаларҙы тултырған үҫемлек. 31. Фән кандидаттарын әҙерләү системаһы. 33. Ҡомар йорто. 34. Шәкәр ҡамышын ура торған бысаҡ. 35. Ҡабыҡтан йәки талдан үрелгән ҡорот һауыты. 37. Ток көсөн үлсәү берәмеге. 39. Эвкалипт ағасында йәшәгән айыу. 42. Баймаҡ районынан сыҡҡан эстрада йырсыһы. 43. Ҡытай императорҙарының эте. 47. Магазин тәҙрәһе. 49. Спорт судьяһы. 52. 2014 йылдың хужаһы. 56. Әрәмә баҫҡан түмгәкле һаҙлыҡ урын.
Шпаргалка: Нараси. Вәли. Өбөрсә. Гәрә. Әҡлим. Сөскөрөк.
– Һай, ҡыҙым, малай ғына булып тыумағанһың бит, ҡулыңда эш ҡайнап тора, — тип һоҡлана атаһы.


text:
Гөлназ менән Азамат Сәйетғәлиндәрҙе «Йәш ғаилә – 2016» конкурсында осратҡайным. Унда Өфөләге ете район вәкилдәре иң-иңе булыу өсөн көрәшкәйне. Гөлназ Фәнис ҡыҙы – баш ҡалалағы 237-се балалар баҡсаһы мөдире, Азамат Урал улы – эске эштәр бүлеге хеҙмәткәре. Улар менән бергә 8 йәшлек ҡыҙҙары Әминә, 3 йәшлек кенә улдары Рамаҙан һәм матур итеп милли кейемдәр кейгән өләсәйҙәре лә килгәйне. Өлкән йәштәге инәйҙәр икеһе лә шундай һөйкөмлөләр, йөҙҙәре балҡып, үҙҙәренә тартып торалар ине. Гөлназ Фәнис ҡыҙы думбырала уйнағанда Әминә өләсәһе ейәнсәре менән өйрөлөп йөрөп бейене, ә Шәмсиямал өләсәһе мәктәп йылдарында ятлаған оҙон ғына шиғырҙы һөйләп, барыһын хайран иткәйне. Килгән ҡунаҡтарҙы улар фойела ана шулай ҡаршы алды.
Хәҙер был ваҡиғаға йылдан артыҡ ваҡыт үтте инде. Шәмсиямал инәй ҙә баҡыйлыҡҡа күскән. Өләсәйҙәренә оло ихтирам менән ҡараған Гөлназ Фәнис ҡыҙы: «Өләсәй тәрбиәһе күргән ҡыҙҙар, малайҙар – иң бәхетле балалар», – ти. Бының менән килешмәйенсә мөмкин түгел һәм бөгөн беҙ нәҡ шул турала һөйләшмәксебеҙ.
Балалар үҫтергәндә, ысынлап та, өләсәйҙәр мөһим роль уйнай. Ни өсөн тигәндә, нисек кенә тырышмаһын, көн буйына эштә йөрөгән әсәйҙәрҙең иғтибары сабыйҙарына барыбер етеп бөтмәй. Ә өләсәйҙең мөхәббәтен, наҙын башҡаса берәү ҙә алыштыра алмай.
– Мин үҙем уларға иркәләнеп үҫтем. Атайым яғынан өләсәйемдәр Әлшәй районының Ибрай ауылында йәшәһә, әсәйем яғынан – Дәүләкән районының Яңы Аҡҡолай ауылында, – ти Гөлназ Фәнис ҡыҙы. – Уҡыу йылы тамамланған көндән август аҙағына тиклем ҡайтмайбыҙ.
Иң мөһиме – улар арҡаһында телебеҙҙе яҡшы беләбеҙ. Ҡалала үҫкәс, күберәк урыҫса һөйләшә торғайныҡ. Ә улар: «Беҙ һеҙҙе аңламайбыҙ. Башҡортса әйтегеҙ», – ти ҙә торалар ине. Ҡайҙа бараһың инде, өйрәндек.
Әлеге көндә Сәйетғәлиндәрҙең үҙҙәренең ике балаһы ла саф башҡортса һөйләшә. Әминә 115-се гимназияла IV синыфта белем ала. Һәйбәт уҡый. Быйыл бына тигән итеп баш ҡала Шыршы байрамын башҡорт телендә алып барған. Һигеҙ йәшендә «Һаумы, һаумы, әкиәт!»тә ҡатнашҡан. Номинацияла еңеүсе булған. Тағы ла матур итеп йырлай, һүрәт төшөрөргә әүәҫ. Артабан һынлы сәнғәт мәктәбендә уҡырға ла теләге бар. Ғөмүмән, ул бөтә нәмәгә ижади ҡарай. Яҡындарын төрлө тәмлекәстәр менән һыйларға яратҡан ҡыҙ өҫтәлгә ултыртыр алдынан уларҙы башта биҙәй. Тәмле лә, матур ҙа булһын, йәнәһе. Эйе, өҫтәл йәмле булһа, ашауы ла күңелле инде. Рамаҙан әлегә балалар баҡсаһына йөрөй. Оҙаҡламай 6 йәш тула. Ул бәләкәйҙән көрәш менән ҡыҙыҡһына.
Әминә менән Рамаҙан да өләсәйҙәрендә ҡунаҡта булырға бик ярата. Әйткәндәй, аталарының әсәһе – шул уҡ Яңы Аҡҡолайҙан. Гөлназ буласаҡ тормош иптәше менән ауылға ялға ҡайтҡан ваҡытында таныша. Әминә өләсәһе шаяртып: «Ейәнсәремә кейәүҙе үҙем һайланым», – тип кенә ебәрә. Хәҙер бер ауылда – ике өләсәй. Шәп тә инде.
– Өләсәйем әле лә минең өсөн шул тиклем яҡын, ҡәҙерле кеше. 87 йәшкә еткәндә лә теремеклеген, зирәк аҡылын юғалтмаған. Төплө кәңәштәренә һаман да мохтажмын. Һәр ваҡыт: «Иреңә ҡаршы өндәшмә. Тылсымлы төймә ҡап та ауыҙыңды яп, – тип ҡабатларға ярата. – Үҙемдең ҡыҙҙарыма ла шуны әйтеп үҫтерҙем. Ғаиләнең ныҡлығы ана шунда».
Аҡыллы кәңәштәрен һәр ваҡыт үтәргә тырышам. Ҡыҙыма уның исемен ҡуштым. Әминә тигән исем мәктәптә уҡыған сағымда уҡ оҡшай торғайны. Ә өләсәйем үҙе менән булған бер хәлде һөйләгәс, тағы ла нығыраҡ ҡыҙыҡһындым.
Уның әсәһенең, йәғни минең ҡарт өләсәйемдең, ни өсөндөр тыуған бер балаһы үлеп торған. Ә өләсәйем менән ауырлы йөрөгән сағында ауылдан үтеп барған дәрүиштәрҙең береһе: «Һинең ҡыҙың тыуа, исемен Әминә тип ҡушырһың», – тигән. Уны тыңлағандар һәм өләсәйем шулай иҫән ҡалған. Ысынлап та, исемдәр ҙур мәғәнәгә эйә шул. Әминә – хәүеф, ҡурҡыныс янамай, тигәнде аңлата. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең әсәһе лә Әминә булған бит.
Өләсәйҙәр… Әле үҙебеҙҙең балаларҙы тәрбиәләгәндә лә уларҙың ярҙамдарын күреп, тойоп йәшәйбеҙ. Иптәшем график менән эшләгәс, ялы минеке менән һәр ваҡыт тура килмәй. Шул саҡта өләсәйҙәр килә һалып етә. Әсәйем эшләй, шулай булһа ла, яратҡан ейәне менән ейәнсәренә ваҡытын таба. Беҙ – уның менән коллегалар һәм яҡшы әхирәттәр. Оҙаҡ йылдар балалар менән эшләгәнлектән, тәжрибәһе лә етерлек. Эргәлә булғас, оло терәк. Ауылдан ҡәйнәм дә йыш ҡына килеп тора. Балаларҙы алып музейҙарға, циркка йөрөйҙәр. Иптәшемдән уңдым. Ул – хәстәрлекле ғаилә башлығы, яҡшы атай. Ялдарыбыҙ тура килһә – беҙҙең өсөн байрам. Күмәкләп саф һауала йөрөргә яратабыҙ, парктарға барабыҙ, санала, тюбингтарҙа бергәләп шыуабыҙ, ауылға ҡайтабыҙ.
Киләсәктә тағы ла берәй ғаилә байрамында ҡатнашырға уйлайбыҙ. Унда еңеү ҙә мөһим түгел. Күркәм ғаиләләр менән танышаһың, аралашаһың. Шул тиклем матур тәьҫораттар алаһың.
Һоҡланғыс ғаилә, бына кемдәрҙән өлгө алырға кәрәк.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.
Өфө ҡалаһы.


text:
— Нимәне күрһәм, шуның менән шөғөлләнеп ҡарайым. Һәр береһен эшләге килә, — ти Вәсилә Фәтхетдинова.
Юҡ, һис фәстереү юҡ оҫтаның һүҙендә. Үҙе әйтмәгән хәлдә лә, өй эсен биҙәгән әйберҙәре, бәйләгән кейемдәре, өҫтәлгә теҙелгән йомшаҡ уйынсыҡтары, төрлө материалдан үреп яһалған һауыт-һабаһы, диван-карауат япмалары һәм башҡа әйберҙәр шул турала һөйләй. Ысынлап та, һәр береһен эшләгеһе килеп, теләген тормошҡа ашырған.
Кемгә нисектер, миңә ҡалһа, һәләт тәбиғәттән, ҡандан килә. Оҫталыҡ иһә ошо һәләткә тырышлығыңды ҡушһаң ғына, ваҡыт үтеү менән “яулап” алына. Бер уйлаһаң, ер йөҙөндә һәләтһеҙ кеше юҡ – һәр кем күңелендә өлөшөнә төшкән көмөшөн йөрөтә. Тик ана шул тырышлыҡ булмау, тормошта Хоҙай биргәнде баһалап бөтмәү, үҙ урыныңды тапмау әҙәм балаһын ел ыңғайына йөрөтә.


text:
Сәсәндәр ижады – кинола5-12-2017, 00:05 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Тәүге сюжеттар Башҡортостандың Милли музейында төшөрөлдө. Уларҙа Башҡорт дәүләт университеты студенттары, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ҡарамағындағы сәсәндәр мәктәбендә уҡыусылар, Бөрйән районынан сәсәниәләр Сәлимә Ғарифуллина менән Гүзәл Сырлыбаева, шулай уҡ “Рәсәй-1” каналындағы “Зәңгәр ҡош” проекты финалсыһы Ләйсән Золотарева ҡатнашты. Видеосюжеттарҙы режиссер Фәрзәнә Утарбаева, уның ярҙамсыһы, оператор Азамат Тимербаев төшөрә. Проекттың ойоштороусылары – Башҡортостандың Сәсәндәр үҙәге, Республика халыҡ ижады үҙәге. Эштең маҡсаты – сәсәнлек институтын һаҡлап ҡалыу, “Урал батыр” эпосын, эпик мираҫты танытыу һәм өйрәнеү.
Р. ИБРАҺИМОВ.


text:
Һаҡлауға мохтаж төйәгебеҙ
21 ноября 2017 йыл | Йәмғиәт
Аҫҡын мәмерйәһе. Район биләмәһендәге был геологик тәбиғәт һәйкәле ҡуйы урман араһында Кесе Аҫҡын йылғаһы үренә табан 2 км алыҫлыҡта, Олотауҙың көнсығыш битләүендә урынлашҡан. Уның алдында тәбиғәттә һирәк осрай торған үҫемлектәр үҫә. Мәмерйәнең 15 м киңлегендәге инеү урынынан 20 м тәрәнлектәге ҙурлығы 104х64 м, бейеклеге 11,5 м булған, аҫтында ҡалын боҙлоҡ ятҡан залға барып төшәһең.
“Уйнағыҙ әле, гармундар!”
21 ноября 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Әле бынан бер нисә тиҫтә йыл элек кенә төрлө мәҙәни кисәләрҙе, концерт-тамашаларҙы, мәжлестәрҙе гармун кеүек уйын ҡоралынан тыш күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын ине.
Яуаплылыҡ талап итә эштәре
21 ноября 2017 йыл | Йәмғиәт
Дәүләт менән идара итеүҙең иң мөһим өлкәләренең береһе булған һалым хеҙмәте илебеҙҙең иҡтисади хәүефһеҙлеген тәьмин итә, социаль сәйәсәттәге пландарҙы тормошҡа ашырыуға тос өлөш индерә.
Киләсәкте хәстәрләп
21 ноября 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы бынан ике йыл элек булдырылғайны. Ошо арауыҡта районда байтаҡ эштәр башҡарылды. Былтыр Аҡкүл клубын ремонтлау, Толпарҙа янғынға ҡаршы насостар, Бельский ауыл биләмәһендә "МТЗ” тракторы һатып алыу һәм башҡа эштәр атҡарылды. Быйыл иһә Имәндәш ауыл биләмәһе "МТЗ” тракторы алды, Красноусолда "Йәшлек” ял паркы ошо программа буйынса яңыртылды, ошо уҡ программа буйынса Бурлыла мәҙәниәт усағы, Йөҙимәндә һыу үткәргес яңыртыла.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
21 ноября 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ
Оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне һәм юғары һөнәри оҫталыҡ өсөн:
Ғарифулла Ғәйфулла улы ЗӨЛҠӘРНӘЙЕВ – юл төҙөү-ремонтлау механизмдары һәм тракторҙары слесары;
Надежда Ивановна НОВИКОВА – ра-йон Юл төҙөү-ремонтлау идаралығы бухгалтеры;
Ғарифулла Ғәйфулла улы ЗӨЛҠӘРНӘЙЕВ – юл төҙөү-ремонтлау механизмдары һәм тракторҙары слесары;
Надежда Ивановна НОВИКОВА – ра-йон Юл төҙөү-ремонтлау идаралығы бухгалтеры;


text:
«Китап» нәшриәтендә Назар Нәжми тураһында китап донъя күрҙе
Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 95 йыл тулыуға арнап «Китап» нәшриәтендә «Назар Нәжми. Тормошо һәм ижады» тигән китап-фотоальбом донъя күрҙе. Төҙөүселәр — Салауат Юлаев исемендәге БР дәүләт премияһы лауреаттары Ирек Кинйәбулатов менән Ҡәҙим Аралбай.
Ярайһы уҡ ҡатмарлы тормош юлы үткән һәм үҙ халҡына ҡабатланмаҫлыҡ рухи мираҫ ҡалдырған философ, драматург тураһындағы китапта замандаштарының иҫтәлектәре, журналистарҙың мәҡәләләре, библиографик мәғлүмәттәр, шағирҙың әҫәрҙәренән өҙөктәр килтерелә.
— Китап туған телен, милли мәҙәниәтте һәм илһамлы шиғриәтте яратҡан һәм уның баһаһын белгән бер кемде лә битараф ҡалдырмаясаҡ, — тип билдәләнеләр «Китап» нәшриәтендә.


text:
Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Роберт Заһретдиновтың бөгөн, 7 март «Виртуоз…» фильмының исем туйы була.
Документаль картина «Башҡортостан» киностудияһында артистың тыуыуына 85 йыл тулыу уңайынан төшөрөлгән. Сара киске 7-лә башлана.
Белешмә өсөн:
Роберт Заһретдинов 1932 йыл¬дың 16 декабрендә Мәсетле районының Әжекәй ауылында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Мәсетле район мәҙәниәт йортонда баянсы булып башлай. Өфө сәнғәт училищеһын һәм Свердловск музыка-педагогия институтын тамамлап, 1969 йылда Өфө музыка-педагогия училищеһына уҡытырға килә. Тап ошо осорҙа ҡумыҙҙа уйнауға ҡыҙыҡһыныуы арта. Музыка ҡоралдарын үҙе яһай һәм камиллаштыра, уларҙың өр-яңы моделдәрен (шул иҫәптән электрон) эҙләй, ҡумыҙ менән думбыраның мөмкинлектәрен берләштергән ҡумбыраны уйлап таба.
Р.А. Заһретдинов 1991 йылда Бөтә донъя традицион халыҡ инструменттары фестивалендә – “Донъяның виртуоз-ҡумыҙсыһы”, ә 1998 йылда “Ҡумыҙ буйынса халыҡ-ара класлы оҫта” исеменә лайыҡ була. Был дәрәжә уға Австрия, Бельгия, Болгария, Голландия, Польша, Швейцария, Германия, Италия, Монголия, Норвегия һәм Финляндияның музыка уҡыу йорттарында оҫталыҡ дәрестәре алып барыу мөмкинлеген бирә.
Роберт Заһретдинов – илленән ашыу йыр һәм инструменталь пьеса, шул иҫәптән ҡумыҙ, ҡурай, баян өсөн әҫәрҙәр, “Ҡумыҙ”, “Башҡорттарҙың өзләү мәктәбе” китаптары, “Ҡумыҙҙа уйнау мәктәбе” уҡыу-методик ҡулланмаһы авторы. Оҙаҡ йылдар ул Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡытты, төбәк, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара ҡумыҙсылар, өзләүселәр бәйгеләрендә жюри рәйесе булды, милли сәнғәтте танытыу менән әүҙем шөғөлләнде.
Талантлы музыкант, башҡорт халҡының данлы улы Р.А. Заһретдиновтың күп йыллыҡ хеҙмәт эшмәкәрлеге һәм өлгәшелгән уңыштары хаҡлы рәүештә “Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре”, “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән исемдәр, “РСФСР-ҙың халыҡ мәға¬рифы отличнигы” һәм “БАССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы” билдәләре менән баһаланды. Ул – Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.


text:
Фото:
Башҡортостандың йәш ғалимдарына РФ Президенты гранттары тапшырылды
Фото:
Башҡортостандың алты йәш ғалимы 2011 йылда Рәсәй Президенты гранттарына лайыҡ булды. Уларҙы алыу өсөн танытмаларҙы ғилми хеҙмәткәрҙәргә шишәмбе, 2 августа, Башҡортостан Республикаһы буйынса федераль инспектор Алексей Ковальский тапшырҙы.
Бөгөн илебеҙ алдында торған модернизация буйынса масштаблы бурыстар үҙҙәрен хәл итеү өсөн йәмғиәт һәм дәүләт ҡоролошоноң барлыҡ өлкәләрендә лә инновацион сараларҙы ҡулланыуҙы талап итә, тине ул танытмалар тапшырыу тантанаһы алдынан. Тәү сиратта был фән өлкәһенә ҡағыла.
— 90-сы йылдарҙа ғилми хеҙмәткәрҙәрҙе финанслауға бәйле проблемалар йәш кадрҙарҙың Рәсәйҙең ғәмәли һәм фундаменталь фәндәренән китеүенә килтереүен һеҙ беләһегеҙ, кемдер башҡа эшмәкәрлек өлкәһенә күсте, кемдер сит илгә сығып китте. Ул осорҙа илдәге фәндең ауыр хәлдә ҡалыуын танырға кәрәк, — тине Алексей Ковальский.
Ләкин федераль инспектор әйтеүенсә, бөгөн дәүләт тарафынан иғтибар һәм аҡсалата ярҙам бүленеүгә нигеҙләнгән фәндең яңы инфраструктураһы булдырыла.
— 2010 йылдан алып 2013 йылға тиклемге осорҙа фәнгә ярҙам күрһәтеү ниәтендә федераль бюджетта йәмғеһе 14 миллиард һум күләмендә финанслау ҡаралған, — тип билдәләне Алексей Ковальский.
«Инженер һәм техник фәндәр» йүнәлеше буйынса грант алыусылар иҫәбенә Башҡорт дәүләт университетынан бер юлы ике кеше инде – ҡулланма физика кафедраһы доценты Рәсүл Зинәтуллин һәм уның хеҙмәттәше Вадим Захаров. Был номинацияла йән бер грант алыусы — Өфө дәүләт авиация техник университетынан Александр Кишалов. «Химия, яңы материалдар һәм химия технологиялары» йүнәлеше буйынса – Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Органик химия институтынан Вадим Миңғәлиев. «Биология, ауыл хужалығы фәндәре һәм йәнле система технологиялары» йүнәлеше буйынса — Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Биохимия һәм генетика институтынан Юлиә Вәхитова. «Ижтимағи һәм гуманитар фәндәр» йүнәлеше буйынса – Башҡорт дәүләт университетынан Сергей Шаулов.
Өҫтәп үтәйек, Рәсәйҙең йәш ғалимдары – фән кандидаттары һәм докторҙарына дәүләт ярҙамы күрһәтеү ниәте менән РФ Президенты гранттары ике йыл дауамында бүленә. Улар РФ фәне, технологиялары һәм техникаһы үҫешенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса фундаменталь һәм практик тикшеренеүҙәр үткәреүгә киткән сығымдарҙы финанслау өсөн бирелә. Фән кандидаты өсөн грант күләме йылына – 600 мең һум, фән докторы өсөн 1 миллион һум тәшкил итә.