text:
Гүзәл тәбиғәтле Ҡариҙел районында тыуған башҡорт ҡыҙымын. Изге төйәгемдә тау, күл, таллыҡ, ҡуйы урман – барыһы ла бар.
Былтыр ғаиләбеҙ менән Бөрө ҡалаһына күсеп килдек. Бында ла тәбиғәт ифрат матур. Кешеләр бер-береһе менән татыу йәшәй, ҙур-ҙур йорттар төҙөй. Ошолай матурлыҡҡа, дуҫлыҡҡа ынтылған һәр кем бәхетле булһын ине.
Тормошта яҡшылыҡ һәм яуызлыҡ юлдары бар. Башҡорттоң мәшһүр эпосынан күренеүенсә, Урал батыр һәр саҡ изгелек ҡылһа, Шүлгән яманлыҡ һуҡмағын һайлай.
Һибелә таңдарҙа
Ҡояштың нурҙары,
Хыялдар оса юғары.
Талпынышып йырлайбыҙ ҙа
Тыуған илде нурлайбыҙ.
Беҙҙең класыбыҙ
Ифрат дуҫ йәшәй,
Барлыҡ эштәрҙе
Күмәкләп эшләй.
Ғаиләбеҙҙә ете кеше – атайым, әсәйем, ике өләсәйем, апайым, ҡустым һәм мин. Бер-беребеҙгә терәк булып, дуҫ-татыу ғүмер итәбеҙ.
Атайым – табип, ә әсәйем – тарих уҡытыусыһы. Ҡустым Данил балалар баҡсаһына йөрөй, апайым менән мин иһә гимназияла белем алабыҙ. Өйҙә өләсәйҙәребеҙ беҙҙе һәр саҡ яҡты йөҙ, тәмле аш менән ҡаршы ала.
Яратам китап уҡырға,
Ул – иң яҡын дуҫ, беләм.
Шуға көн дә тиерлек
Китапханаға киләм.
Ныҡлы ғаилә – ил тотҡаһы, тиҙәр. Мин дә ҡотло нигеҙҙә буй еткерәм.
Салауат исемендәге ауыл хужалығы кооперативы баҫыуҙарында трактор тауышы тынмай. Һауа шарттары ла уңайлы. Шуға күрә эш йылдам бара.
1 июндә төшкө сәғәт 1-ҙә Әҙәбиәт йылы һәм Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан “Башҡортостан” гәзите “Әҙәби троллейбус” акцияһына ҡушылып, баш ҡала халҡын һәм ҡунаҡтарҙы ижади сәфәргә саҡыра.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 41 Алға
Бит башына
Республикала баҫыу эштәре йәнле бара. Балтас, Дүртөйлө, Краснокама, Миәкә, Тәтешле, Шаран райондары иген, ҡуҙаҡлы культуралар сәсеүҙе тамамланы. Әлегә барлыҡ майҙандың 86 процентында орлоҡ бураҙнаға һалынған.


c: text/html

text:
Ҡариҙел районында немец эксперттары ҡатнашлығында урман сәнәғәте кластеры буйынса эш төркөмөнөң ултырышы үтә
10 июндә Башҡортостандың Ҡариҙел районында урман сәнәғәтен ойоштороу һәм үҫтереү буйынса эш төркөмөнөң ултырышы үтәсәк.
Унда БР Сәнәғәт, инвестицион һәм инновацион сәйәсәт министрлығынан, урман сәнәғәте комплексының бер нисә предприятиеһынан һәм район хакимиәтенән белгестәр ҡатнашасаҡ. Ултырышта шулай уҡ Германия эксперттары Курт Хорншильд менән Карл-Хайнц Клингер буласаҡ, улар Өфөгә 7 июндә «Башҡортостан Республикаһының сәнәғәт сәйәсәтен үҙгәртеп ҡороуҙы ойоштороу һәм ғәмәлгә ашырыу» проекты буйынса эшләү өсөн киләсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, БР Сәнәғәт министрлығы менән Германия Федератив Республикаһының Иҡтисад һәм технологиялар министрлығы был проект менән берлектә шөғөлләнә.
Урман сәнәғәте кластерын ойоштороу буйынса эштәр барышында шулай уҡ немец эксперттары республиканың алдынғы фәнни-тикшеренеү учреждениелары һәм сәнәғәт претдприятиелары вәкилдәре менән осрашыуҙар үтәсәк. Сәнәғәт министрлығы белгестәре менән берлектә эксперттар 2011-2015 йылдарға иҫәпләнгән Башҡортостан Республикаһының оҙайлы маҡсатлы инновацион программаһы параметрҙарын тикшерәсәк – уларға бергәләп рекомендациялар һәм тәҡдимдәр әҙерләргә тура киләсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә ашнаҡсылар һәм кулинарҙар һөнәри байрамдарын билдәләй
Бөгөн Өфөлә ашнаҡсылар һәм кулинарҙар үҙҙәренең һөнәри байрамдарын билдәләй. Төп тантана Ҡала Мәҙәниәт һарайында уҙа.
Бөтә донъяла Ашнаҡсылар көнө бер көн алда – 20 октябрҙә билдәләнде. Халыҡ-ара дата 2004 йылда Бөтә донъя кулинарҙар йәмғиәте ассоциацияһының инициативаһы менән булдырыла. Был ойошма составына төрлө илдәрҙән һигеҙ миллион ашнаҡсы һөнәре вәкилдәре инә. Халыҡ-ара ашнаҡсылар көнө 70 илдә киң күләмле байрам сараһына әүерелгән.
Рәсәйҙә кулинария фән булараҡ 18-се быуатта үҫешә башлай. Был туҡланыу предприятиеларының таралыуы менән бәйләнгән. Тәүҙә корчма, һуңынан трактирҙар һәм ресторандар. Беҙҙең илебеҙҙә беренсе кулинария кухняһы 1888 йылда Петербургта асыла.
Башҡортостанда бындай ҙур күләмле байрам беренсе тапҡыр уҙғарыла. Киләһе йылдарҙа байрамды йыл һайын үткәрергә планлаштыралар.
Сара программаһына профессиональ һәм һәүәҫкәр мастер-кластар үткәреү, стратегик инициативалар директоры Джозеф Монастеронан (Joseph Monastero) CendallCollege уҡытыу программаһын (Чикаго, АҠШ) презентациялау, сәй клубының өлгө эше, профессиональ хеҙмәткәрҙәр араһында ҡунаҡсыллыҡ өлкәһендә конкурстар, сағыу шоу-программа, күргәҙмәләр инә.
Байрам концерт менән тамамланасаҡ, унда йәмәғәт туҡланыуы хеҙмәткәрҙәре үҙҙәре сығыш яһаясаҡ.


text:
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк Фото: Андрей Старостин
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда 2014 йылдан 2017 йылға тиклем дәүләт корпорацияһы иҫәбенә граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә финанс ярҙамы күрһәтеүгә лимиттың артыуы 4 028 128 һум тәшкил итте. Сағыштырыу өсөн: Нижегородка өлкәһендә — 3 827 590 һум, Татарстанда — 3 789 951, Мордовияла — 1 584 693, Краснодар крайында — 755 762, Чечен Республикаһында — 724 552.
2015 һәм 2016 йылдарға Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалауға ярҙам фондын финанслау 9 миллиардтан ашыуға артҡан. 2015 йылдың 2 ноябрендәге Хөкүмәт ҡарары Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында теркәлгән. Ул кешеләрҙе авария хәлендәге торлаҡтан күсереүҙең төбәк программаларын, капиталь ремонт программаларын бойомға ашырыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреүгә, шулай уҡ дәүләт-шәхси партнерлыҡ проекттарына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән.
Рәсәй Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат үҙәге белдереүенсә, граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү өсөн 6,6 миллиард һум ҡаралған. Федерациянан өҫтәмә аҡса бүлеү Рәсәй төбәктәре бюджетына йөкләмәне кәметәсәк. Капиталь ремонтҡа ярҙам итеү өсөн төбәктәргә миллиард һум бүленгән, федераль ҡаҙнанан ике миллиард һум процент ставкаһын субсидиялауға һәм бәләкәй ҡалаларҙағы килешеүҙәрҙе финанслауға китәсәк.
Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы башлығы урынбаҫары Андрей Чибис әйтеүенсә, программаларҙы финанслау 41,7 процентҡа тиклем кәмеүе ихтимал. Бөгөн был һан 47,9 процент тәшкил итә.


text:
Газета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Юмор » Ишекте бикләгәндәр...
Ишекте бикләгәндәр...
Бер мәл Юнир бажам менән мунса төшәбеҙ. Алмаш-тилмәш ләүкәгә менеп, ныҡ ҡына сабынып алабыҙ ҙа тышҡа сығып ҡарға сумабыҙ. Бажа башына бәйләнгән башлыҡ кейгән, ҡулдарында – бейәләй, ул күпселек арҡаһын йә аяғын саба. Ә мин яланбаш көйө миндек менән башты һәм елкә тирәһен төйәм генә. Шулай итһәң, елкәнең ауыртыуы баҫылып ҡала.
Бажа, сабыныуҙан ҡыҙарған йөҙөн соҡорайтып, мыйыҡ аҫтынан йылмайҙы ла: “Ул хәтле башыңды сапма, йә эшләмәй ҡуйыр”, – ти. “Нисауа, наоборот шәп эшләп китә ул”, – тим эре генә.
Бына өсөнсөгә сабындым да, ап-аҡ көрткә “выжт” итеп ҡалдым. “Ах” та “ух” ҡарҙа аунағандан һуң, еткәндер инде, тип тороп саптым.
Ишеккә үрелгән ерҙә үрә ҡаттым: “Был мунса ишеге түгел дә баһа! Әй, алйот, ошолай ҡып-ҡыҙыл булып яланғас килеш өйгә барып инһәм, унда сәй эсеп ултырған ҡатын менән балдыҙҙың һуштары китер ине бит!” – тигән уй йүгереп үтте баштан. “Әй, иҫәүән”, – тип үҙемде эстән генә әрләнем дә кире мунсаға ҡарай елдерҙем. Инһәм, бажа эсе ҡатып көлөп ултыра: “Өйгә ҡарай сапҡаныңды тәҙрәнән күреп ҡалдым. Әйттем бит, башыңды сапма, тип, үәт резүлтәт...” “Ярай, ярай, улай ғына яңылышыу хан малайында ла була инде ул”, – тинем дә тағы ләүкәгә менеп киттем. Их, шайтан алғыры, бер өйрәнгәс, сапҡы килеп тик тора бит был башты. “Была не была, тағы әҙ генә сабайым инде был яртаҡыл башты”, – тип тағы сабына башланым.
Әле генә һыуыҡтан ингән тәнгә зымбырлап көс-ҡеүәт инде, бөтә кәүҙәм буйлап иҫ киткес рәхәтлек йүгерҙе, малай. Бар күкрәгем менән кинәнеп мәтрүшкә, әрем, тағы әллә ниндәй хуш еҫле үләндәрҙең шифаһында иҙрәйем. Йәннәттең тап эсендә ултырам инде үҙем.
Был сабыныуҙан һуң башҡа ҡарға һикермәнем, фляжкалағы һалҡын ҡымыҙҙы “ғорҡ-ғорҡ” итеп һемергәс, бажанан алда сығып кейенергә булдым.
Кейенеп бөтөп ишекте асайым тиһәм, уныһы асылмай. “Не понял”, – тим үҙ алдыма. “Ни булды?” – тип эстән бажа тауыш бирә. “Ишек асылмай, балдыҙҙар шаяртып бикләп киткән шикелле”, – тим, аптырап. “Булыр уларҙан, нығыраҡ эт”, – ти бажа.
Тағы ла нығыраҡ этеп ҡарайым, ишек ҡымшанмай ҙа. Соланы ла ҡараңғы бит әле. Һәрмәнә торғас, утын табып алдым. Ишекте шуның менән туҡмай башланым. Юҡ, саҡ ҡына ла ҡымшанмай теге, йә, исмаһам, берәй ярығы юҡ. “Ах, әле һин шулаймы! Хәҙер кәрәгеңде бирәм”, – тип тағы ла ҡеүәтлерәк әйбер эҙләй башланым. Был юлы ҡулыма балта килеп эләкте. Шатлығымдан һикереп ҡуйҙым. “Әһә-ә-ә, хәҙер ни эшләрһең икән, тәүәриш ишек, хәҙер һине ҡайырып ҡарарбыҙ”, – тип еңеүсе ҡиәфәтендә ишеккә ҡарай атланым. Шул ваҡыт әкәмәт хәл булды: ишек әллә минән, әллә балтанан “ҡурҡып”, ипләп кенә шығырлап асыла башланы.
Шунда ғына эштең асылын аңлап, ҡысҡырып көлөп ебәрҙем. Ишек тышҡа түгел, ә эскә асыла икән. Сыҙай алмай, эскәмйәгә ултырып көлөргә тотондом. Мунса эсендә бажаның һаһылдағаны ишетелә. Ул хәлде күптән аңлағайны: “Ишек менән шәп һуғыштың, бажа. Башты күп сапһаң, шулай була инде ул”, – тип һыны ҡатып көлә.
Мунсала шундай хәлдәр ҙә була, йәмәғәт...
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Фото:
Урман хужалығы янғын сығыу хәүефлелеге юғары булған миҙгелгә әҙерләнә
Фото:
Янғын сығыу яғынан хәүефле миҙгел яҡынлаша. Башҡортостанда урман фондында янғын сығыуға ҡаршы көрәшкә ойошҡан әҙерлек алып барыла. «Урман белгесе» уҡыу-тәжрибә үҙәге базаһында “Урман янғындарын һүндереү етәкселәрен әҙерләү” программаһы буйынса тәүге уҡыу семинарҙары үткәрелде. БР Урман хужалығы министрлығы ведомствоһындағы ете урман дәүләт унитар предприятиеһынан тәүге 20 белгес 28 сәғәт оҙайлылығындағы уҡыу курсы үтте.
Белгестәр теоретик курс тыңланы һәм урман янғындарын һүндереү сараларын һәм ҡорамалдарын ҡулланыу буйынса практик занятиелар үтте. Уҡыу тамамланғас, улар имтихандар тапшырҙы. Урман хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, “Әүжән урманы” һәм “Йылайыр урманы” дәүләт унитар предприятиелары вәкилдәре иң яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтте.


text:
Фото:
Фидус Ямалетдинов Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры итеп тәғәйенләнде
Фото:
БР Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең 2010 йылдың 4 авгусындағы Указы менән Фидус Ямалетдиновты БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләне.
Биографик белешмә. Фидус Әғләм улы Ямалетдинов 1953 йылдың 4 ғинуарында Дүртөйлө районының Яңы Солтанбәк ауылында тыуған. Юғары белемле, Өфө авиация институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1974 йылда Өфө моторҙар эшләү заводының торба үткәргес цехы көйләүсеһе булып башлаған.
1980–1983 йылдарҙа — Өфөнөң “Молния” агрегат-конструкторлыҡ бюроһының инженер-көйләүсеһе, өлкән мастеры.
1983-1986 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡалаһы Ленин район комитеты сәнәғәт-транспорт бүлеге инструкторы, мөдире.
1986-1991 йылдарҙа — Өфөнөң халыҡ депутаттары Ленин район Советының башҡарма комитеты рәйесе.
1991-1992 йылдарҙа — коммуналь хужалыҡ идаралығы начальнигы — халыҡ депутаттарының Өфө ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1992-1995 йылдарҙа — Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары.
1995-2000 йылдарҙа — Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы.
2000-2003 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары.
2003 йылдан алып әлеге көнгә тиклем — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры.
Фидус Ямалетдинов — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы, Дуҫлыҡ ордены менән бүләкләнгән.


text:
Фото:
Һәләк булған балаларҙың ата-әсәләре Юберлингендағы мемориалға барҙы
Фото:
Бығаса хәбәр ителеүенсә, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов етәкселегендә Башҡортостан делегацияһы Германияла Боден күле өҫтөндәге авиаһәләкәттең 10 йыллығына арналған хәтер сараларында ҡатнаша.
Бөгөн һәләк булған балаларҙың ата-әсәләре Германияның Юберлинген ҡалаһындағы мемориалға барҙы.
Делегация Башҡортостан авиалинияларының «Мәскәү-Барселона» маршруты буйынса осҡан ТУ-154М самолетында булған пассажирҙарҙың туғандарынан тора. Дөйөм алғанда, Юберлингендағы һәм Брахенройттағы матәм сараларында Башҡортостандан 150 кеше ҡатнаша.


text:
Ғәрәп илдәренән килгән туристарҙың маршрутында Башҡортостан буласаҡ — Владимир Мединский Фото: Олег Яровиков
Ғәрәп илдәренән килгән туристарҙың маршрутында Башҡортостан буласаҡ — Владимир Мединский
Ғәрәп илдәренән килгән туристарҙың маршрутында Башҡортостан буласаҡ — Владимир Мединский Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Ғәрәп илдәренән килгән туристарҙың маршрутына Башҡортостандың да өҫтәлеүе ихтимал. Был хаҡта кисә журналистар менән осрашыуҙа Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский хәбәр итте. Ул Кувейтҡа барған ыңғайы Дубайға килгән, унда дүшәмбе, 28 мартта Visit Russia икенсе милли туристик офисы асыла. Тәүгеһе Дубайҙа 2015 йылдың аҙағында барлыҡҡа килде, тип яҙа РИА Новости.
Министр һүҙҙәренсә, Рәсәй ғәрәп илдәренән, шул иҫәптән Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренән һәм Кувейттан илдең мосолман халҡы йәшәгән төбәктәренә туристар йәлеп итергә тырыша.
«Беҙ үҙебеҙҙең мосолман төбәктәре һәм ғәрәп илдәре менән тығыҙ туристик бәйләнештәр урынлаштырырға тырышабыҙ», — тип билдәләне Владимир Мединский.
Ғәрәп илдәре туристары Татарстанға килә башланы ла инде, тине ведомство башлығы. Уларҙың маршруттарына Башҡортостандың да өҫтәлеүе ихтимал.
Рәсәй һәм Фарсы ҡултығы төбәктәре араһында маршруттарҙы яйға һалыу иҡтисади мәсьәләләрҙе хәл итергә, илдәр араһында үҙ-ара аңлашыуға өлгәшеүгә булышлыҡ итә, тип өҫтәне министр.


text:
Башҡортостандың бай халыҡ ижадына таянған профессиональ музыка сәнғәте ХХ быуаттың беренсе яртыһында формалаша. Октябрь революцияһына тиклем башҡорттарҙа башлыса ауыҙ-тел музыка-шиғриәт ижады ғына үҫешкән була. Йыраусылар, ҡурайсылар, сәсәндәр кеүек үҙенсәлекле жанрҙар үҫешә. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуы, хәрби ҡәлғәләр һәм ҡалаларға нигеҙ һалыу, үҙәк Рәсәйҙән халыҡтарҙың күпләп күсенеп килеүе музыка ижадында яңы формалар барлыҡҡа килеүгә нигеҙ булып тора.
Приглашаем к участию в акции «Мой язык – язык дружбы. Минең телем – дуҫлыҡ теле».
Желающим принять участие в акции необходимо разместить заявку в группу «Вконтакте».


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов, 6 июндә Ҡырмыҫҡалы районында уҙған, «Журфест – 2014» Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә булды.
Журналистар һабантуйына республика, ҡала һәм район киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре йыйылғайны. Республика етәксеһе фестивалдә ҡатнашыусыларҙы сәләмләне һәм республика һәм муниципаль баҫма мөхәррирҙәре менән тармаҡты үҫтереү перспективаларын тикшерҙе.
Төбәк башлығы бөтә журналистарҙы борсоған мәсьәләләрҙе, атап әйткәндә, киң мәғлүмәт саралары менән идара итеү темаһын ҡуҙғатты.
— Ул модернизациялауҙы, яңынан төҙөүҙе, яңы форматты, алымдарҙы һәм үҙәкләштереүҙе талап итә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Әммә мин һеҙҙең тауышығыҙҙы ишетмәнем, һеҙҙең менән ошо темаға һөйләшмәнем, фекерегеҙҙе белмәнем, был планда киләсәгебеҙ ниндәй, ниндәй перспективалар, илдә барған процестар ҡарашынан алыҫлашыу зонаһына эләгәбеҙмә. Миҫал итеп Пермь крайы һәм Силәбе өлкәһен алырға була, унда киң мәғлүмәт саралары шәхси, йәғни яҡын күршеләребеҙгә – Татарстанға күҙ һалайыҡ – унда яңы идара итеү формаһын таптылар. Беҙ тәнҡит зонаһында, беҙҙең контроль структуралар, йәмәғәт структуралар ҡарарҙар ҡабул итеүгә этәрә, шуға ҡарамаҫтан, ашығырға кәрәкмәй, ә бөтәһенә лә яҡшы булһын өсөн барыһын да эшләргә кәрәк тип иҫәпләйем. Тик шул осраҡта ғына үҙгәрештәргә һәм үҙгәртеп ҡороуҙарға бара алабыҙ. Яңылыҡтар үҙенекен итә – беҙ асығыраҡ, хәрәкәтсән була башланыҡ, күберәк үҙ көсөбөҙгә иҫәп тота, дәүләттең тик билдәле бер минимумды ғына тәьмин итә алыуын аңлай башланыҡ. Төшөнөү ауыр, бәхәстәр һәм ҡаршылыҡтар менән килә. Был үҙгәрештәр беҙҙе көслөрәк итә һәм тышҡы мөхиттә барған нәмәләргә яраҡлаштыра.
Рөстәм Хәмитов киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә үҙгәреү процесының әле тамамланмауы тураһында әйтте.
— Һеҙҙе күреп, үҙгәреү, икенсе сифатҡа күсеү, эшләргә белеү һәм бөтәһен дә мул итеү мәсьәләһен хәл итмәгәнебеҙҙе аңлайым, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡайһы берҙәрегеҙ ниндәйҙер пландар һәм концепциялар, тәҡдимдәр әҙерләү өлөшөндә эшләй башлаясаҡ. Был эште атҡарыу мотлаҡ, барыбер үҙгәрергә кәрәк буласаҡ.
Республика башлығы журналистарға властҡа ҡарата тәнҡиттән ҡурҡмаҫҡа кәңәш итте.
— Һеҙ беҙҙең фекерҙәштәр, һеҙ беҙҙе тәнҡитләйһегеҙ һәм был дөрөҫ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ эшлекле форматта эшләйбеҙ – ул дөрөҫтө күҙгә ҡарап әйтеүҙе, булған кәмселектәр тураһында һөйләүҙе, намыҫлы эшләүҙе ҡарай. Беҙ тормошобоҙҙо яҡшыраҡ итеүгә ынтылабыҙ, әммә камиллыҡ, әлбиттә, юҡ. Ҡәтғи булыуығыҙҙы, үҙегеҙгә ҡарата власть яғынан тәнҡиттәрҙән ҡурҡмауығыҙҙы, эҙәрләүҙәрҙән хәүефләнмәүегеҙҙе һорайым: мин эшләгән саҡта, мин һеҙҙең яҡта буласаҡмын.


text:
Баш ҡаланың хоккей белгестәре «Рәсәйҙең атҡаҙанған тренерҙары» исеменә лайыҡ булды Фото: Дмитрий Слезин коллажы
Баш ҡаланың хоккей белгестәре «Рәсәйҙең атҡаҙанған тренерҙары» исеменә лайыҡ булды
Баш ҡаланың хоккей белгестәре «Рәсәйҙең атҡаҙанған тренерҙары» исеменә лайыҡ булды Фото: Дмитрий Слезин коллажы
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Рәсәйҙең спорт министры Виталий Мутконың бойороғо менән Башҡортостан вәкилдәренә «Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры» тигән маҡтаулы исем бирелде.
Улар — хоккей белгестәре Андрей Василевский (һаңғырауҙар спорты), Илдар Рәүилов, Евгений Разумняк, Александр Семак, Руслан Сөләймәнов, Вячеслав Хаев һәм Василий Чижов.
Бойороҡ 3 июндә Рәсәйҙең Спорт министрлығы сайтында баҫылған.


text:
2015 йылда баш ҡалала 85 бала үҙ ғаиләһенә ҡайтарылған Фото: Олег Яровиков
2015 йылда баш ҡалала 85 бала үҙ ғаиләһенә ҡайтарылған
2015 йылда баш ҡалала 85 бала үҙ ғаиләһенә ҡайтарылған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
2015 йылда баш ҡалала 85 бала үҙ ғаиләһенә ҡайтарылған. Әлеге ваҡытта Өфөләге балалар йорттарында 275 бала тәрбиәләнә, шуларҙың 91-е — ваҡытлыса (ата-әсәләренең ғаризаһы буйынса). Ошондай һандар килтерҙе ҡаланың опека һәм попечителлек органдарының 2015 йылғы эш йомғаҡтарына арналған кәңәшмә барышында Опека һәм попечителлек идаралығы етәксеһе Татьяна Квасникова. Һуңғы бер нисә йылда Өфөлә етем балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу буйынса хәл үҙгәрҙе. Хәҙер етемдәрҙең 86 проценты ғаиләлә йәшәй.
«Видеопаспорт» федераль проекты ярҙамында Өфөләге 24 етем баланың 12-һе ата-әсәле булды, тағы ла бишәүһе буласаҡ ата-әсәһе менән таныша. 2015 йылдың авгусынан «Мәктәпкәсә донъя» журналында 11 сабыйҙың анкетаһы баҫылды — бөгөнгә уларҙың бишәүһе үҙ ғаиләһен тапты.
Бынан тыш, былтыр Өфөлә яңы тыуған сабыйҙарҙан баш тартыуҙың 50 осрағы теркәлгән, шуларҙың 31-е кире ҡайтарылған, был 62 процент тәшкил итә. 2014 йылда 45 осраҡ булған, 25-е кире ҡайтарылған.
Ҡаланың яңы тыуған сабыйҙарҙан баш тартыуҙы иҫкәртеү хеҙмәте Өфөлә өс йыл самаһы эшләй.


text:
Өфөлә православие модаһы фестивале үтәсәк
24 октябрь М.А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университеты Өфө филиалының концерт-театр залында православие модаһы фестивале үтәсәк.
— Бындай фестиваль үткәреү тураһында күптән уйлай инем . — тине был сараны ойоштороусы, ”Александр Невский” хәрби-патриотик клуб директоры Виктор Иванов. — Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы ваҡыт беҙҙең ҡатын–ҡыҙҙарыбыҙҙың өҫ кейемдәре күңелгә ятышлы булмай. Ошо фестиваль аша беҙ уларға тәбиғәт тарафынан ни тиклем матурлыҡ, нескәлек һәм наҙ һалынғанын күрһәтер инек.
Ҡунаҡтарға 50-нән ашыу көндәлек һәм байрамса моделдәр күрһәтеләсәк. Әйткәндәй, күлдәктәр, итәктәр һәм блузкаларҙың барыһы ла ҡулдан тегелгән. Һәр бер әйберҙең шәхси стиле булғас, уларҙы эксклюзив тиергә була.
Виктор Иванов һүҙҙәренсә, фестивалгә сығарыласаҡ өлгөләр ҡара төҫтәге формаһыҙ балахондар түгел. Киреһенсә, заманса фасондарҙы һәм мода йүнәлештәрен иҫәпкә алынып тегелгән зауыҡлы әйберҙәр.


text:
- Подробности
- Просмотров: 363
ҠАНБУЛАТ ЮЛДАШЕВ, Ҡайбулат Ю., Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Нуғай даруғаһы Тамъян улусы башҡорто. Поход старшинаһы. Ихтилалға 1773 й. нояб. Ырымбур ҡ. ҡушыла. Ҡаранай Моратов һәм Ҡасҡын Һамаров м‑н берлектә Өфө провинцияһына ебәрелә. Нояб.—дек. Стәрлетамаҡ пристанен, Богоявленск заводын, Табын ҡәлғәһен һ.б. баҫып алыуҙа ҡатнаша, Ҡасҡын Һамаров һәм Турай Ишәлин м‑н Өфөнө ҡамауға, һуңыраҡ Чесноковка баш күтәреүселәр үҙәгенә етәкселек итә. 1774 й. йәйендә А.Я.Якубович етәкс. хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы Өфө тирәһендәге һуғыштарҙа, Стәрлетамаҡ пристанен ҡамауҙа ҡатнаша. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Әҙәб.: Кулбахтин Н.М. Башкирские вожди Крестьянской войны 1773—1775 годов. Ч.1. Уфа, 2005.
С.У.Таймаҫов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитетының положениеһы раҫланды
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты тураһында положениены һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт ихтыяждары өсөн заказдарҙы урынлаштырғанда Дәүләт комитеты менән Башҡортостан Республикаһы дәүләт заказсыларының үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү Тәртибен раҫланы.
Положениеға ярашлы, республика биләмәһендә Башҡортостан Республикаһы дәүләт заказсылары өсөн тауарҙар ҡайтарыуға заказдарҙы урынлаштырыу, эштәр башҡарыу һәм хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһендә берҙәм дәүләт сәйәсәте алып барыуҙы тәьмин итеү, был өлкәлә намыҫлы конкуренцияны, асыҡлыҡ һәм үтә күренеүсәнлекте үҫтереү, республика бюджеты средстволарын тотоноуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү, шулай уҡ дәүләт заказдарын урынлаштырыу системаһын үҫтереү Дәүләт комитетының төп бурысы булып тора.


text:
Сипайлово халҡы йорт төҙөлөшөнә ризаһыҙлыҡ белдерә
Өфөләге Сипайлово биҫтәһенең үҙәк урамында күп ҡатлы торлаҡ йорт төҙөлөшө буйынса эштәр алып барыла, әммә яҡын-тирәләге йорттарҙа йәшәүселәр быға риза түгел. Улар өйҙәре янында бейек йорт төҙөлөүенә ризаһыҙлығын белдереп, бер нисә тапҡыр пикетҡа ла сығып ҡарағайны инде. Төҙөүселәр теннис кортын, балалар майҙансығын һүтеп алған, яҡын арала свай ҡаға башларға тейеш. Халыҡтың борсолоуы аңлашыла, улар йорттарының бөтөнлөгө өсөн хәүефләнә.
— Төҙөлөш эштәре башланғас та, фатир стеналары ныҡ һелкенә башланы. Тәҙрә быялалары, һауыт-һаба дерелдәне, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына биҫтәлә йәшәүселәрҙең береһе. — Төҙөлөш арҡаһында ағастарҙы ҡырҡыуҙарына, балалар майҙансығын һүтеүҙәренә асыулыбыҙ.
Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫарының ярҙамсыһы Эльвира Сандакова әйтеүенсә, йорт төҙөлөшөн ҡаланың Инвестицион-төҙөлөш комитеты алып бара.
— Комитеттың төҙөлөш эштәрен башҡарыуға бөтә тейешле документтары ла, рөхсәте лә бар, — тине ул. – Яҡындағы йорттарҙа йәшәүселәргә торлағы өсөн хафаланырға кәрәкмәй. Әгәр был мәсьәлә буйынса дәғүәләре йәки һорауҙары бар икән, уларҙы яҙма рәүештә ҡала хакимиәтенә йәки төҙөүсегә ебәрә алалалар.


text:
Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы Рәсәй Президентын һайлауҙа бюллетень формаһы варианттарын ҡарай
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дүшәмбе, 15 ғинуарҙа, Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы Президент һайлауҙа тауыш биреү өсөн һайлау бюллетене формаларын ҡарай. Мартта президент һайлауға 111,4 миллион һайлау бюллетенен баҫтырып сығарыу күҙаллана, Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы 2017 йылдың октябрендә үк уларҙың тиражы һәм әҙерләү ваҡыты тураһында тейешле ҡарар ҡабул иткәйне. Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы урынбаҫары Николай Булаев билдәләүенсә, әҙерләү планлаштырылған бюллетендәр һаны Рәсәй һайлаусыларының 2017 йылдың 1 июленә ҡарата һанына тап килә.
Тауыш биреү көнөнә бюллетендәр — 7 мартҡа, ә алыҫ райондарҙа һәм сит илдәге һайлау участкаларында ваҡытынан алда тауыш биреүҙе тәьмин итеү өсөн 25 февралгә әҙер булырға тейеш. Сит илдә йәшәгән рәсәйҙәр өсөн 1,87 миллиондан ашыу бюллетень әҙерләнә, тип хәбәр итә « РИА Новости » агентлығы.
Рәсәй Президентын һайлау тураһында законға ярашлы, һайлау бюллетенендә теркәлгән кандидаттарҙың фамилияһы алфавит тәртибендә күрһәтелә. Һәр бюллетень махсус һаҡлағыс марка менән тәьмин ителергә тейеш. Уларҙың һанын да Үҙәк һайлау комиссияһы алдан раҫлаған: ул бюллетендәр һанына тап килә.
Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлау 18 мартта уҙа, 2018 йылдың 18 декабрендә рәсми рәүештә һайлау кампанияһы башланды.
http://www.bashinform.ru/news/1103663-tsik-rossii-rassmotrit-varianty-formy-byulletenya-na-vyborakh-prezidenta-rf/


text:
Бер япраҡ саҡлы ғынаЕр йөҙөндәге һәммә күренеш үҙ-ара тығыҙ бәйле, һәр ғәмәл, ҡасан да булһа, ағымдағы ваҡиғаларға ыңғай йә кире йоғонто яһап, киләсәккә ойотҡо һала, бер һүҙ менән әйткәндә, япраҡ һелкенеүенең дә үҙ мәғәнәһе бар. Мең ҡыуаныс вә әрнеү аша үтеп, байтаҡ...
Трамвай йөрөтөүсе Фатима1 февралдә Өфө трамвайы ебәрелеүенә 80 йыл тулды. 18 йәшенән баш ҡалаға килеп, бөтә ғүмерен ошо уңайлы, «тимер ат»ты йөрөтөүгә арнаған, хаҡлы ялға сыҡҡас та байтаҡ эшләп, яратҡан һөнәренән саҡ айырылған Фатима Исмәғил ҡыҙы Вәлишина хаҡындағы яҙма...
Көлдән дөрләр усаҡБР-ҙың юғары категориялы табибы, психиатр-нарколог Рәмилә Ғүмәр ҡыҙы Әбделғужина (Ноғоманова) зәңгәр экрандар, матбуғат аша йәмәғәтселеккә яҡшы таныш. Заман афәтенә тарыусы яҡындарына ярҙам итеүҙәрен һорап өмөт тулы күҙҙәр уға төбәлә. Бармы икән...
Тау аҡтарыр көсКүркәм сифаттарын үҫтереп, оҫталығын камиллаштырған һәм күңелендәге изге осҡондо, матурлыҡты, һәләтте киләсәк быуынға тапшырған аҫыл династиялар өлгөһөндә йәшәүгә дәрт уяна, уларҙың йылы ҡоршауына сорналып, тормоштағы ауырлыҡтар ҙа онотола,...
Йыһан ҡануны – изгелек...Үткән быуаттың 60-сы йылдары. Ҡояшлы Үзбәкстандың Фирғәнә өлкәһендәге Федченко ҡасабаһында Ғәлибай тигән тырыш шахтер ғаиләһе йәшәй. Йомшаҡ күңелле, йөрәгендә динебеҙ тәғлимәттәрен йөрөткән ҡатыны Мәҡмүнә менән биш бала үҫтерәләр. Ғаилә...
Хыялдар тормошҡа аша…Халыҡ ижады геройҙарының ҡаршыһына бер-бер килеп: «Ҡайһы яҡҡа китергә?» – тигән һорау тыуа. Әкиәт тормоштан алынһа ла, кеше иһә ысынбарлыҡта ваҡыт һәм йәшәгән урыны арауығында, теге йәки был социаль ҡыҫала йәшәй, эшләй. Сибай ҡалаһы...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Законһыҙ сауҙа алып барыусы сит ил граждандары ҡыуыласаҡ
Үзбәкстандың өс һәм Тажикстандың бер гражданы Рәсәйҙән ҡыуып ҡайтарыласаҡ. Өфөнөң Октябрь район суды Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығынан бирелгән административ материалдар нигеҙендә ошондай ҡарар сығарҙы.
Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Венера Вәлиева хәбәр итеүенсә, сит ил граждандары "2009 йылға Рәсәй Федерацияһы территорияһында ваҡлап һатыу сауҙа һәм спорт өлкәһендә эшмәкәрлек алып барған хужалыҡ итеүсе субъекттар тарафынан файҙаланылған сит ил хеҙмәткәрҙәре өлөшөн билдәләү тураһында" Хөкүмәт ҡарары положениеһын һанға һуҡмаған.
Был документҡа ярашлы, мигранттарға магазиндан ситтә, палаткаларҙа һәм баҙарҙарҙа ваҡлап сауҙа итеү тыйыла. Шуға ҡарамаҫтан, миграция хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре үткәргән тикшереү барышында Өфөлә Үҙәк баҙар районында ер аҫты аша сығыу юлында законһыҙ рәүештә йәшелсә һәм емештәр менән һатыу иткән дүрт мигрант тотолған.
Хәҙерге ваҡытта улар административ ҡыуып сығарылырға тейешле сит ил граждандарын ваҡытлыса тотоу үҙәгенә урынлаштырылған.


text:
16 октябрь – анестезиологтарҙың һөнәри байрамы
16 октябрҙә Бөтә донъя анестезиологтар көнө билдәләнә. Был көндө медиктар был профессияны булдырыусы – Томас Мортонды иҫкә алалар, ул 160 йыллап элек беренсе тапҡыр анестезия ҡуллана – эфир наркозы аҫтында стоматологик операция эшләй. Мортон һәм эфир ҡулланырға кәңәш итеүсе уның уҡытыусыһы, табиб һәм химик Чарльз Джексон наркозды уйлап табыусылар һәм беренсе анестезиологтар тип таныла.
Анестезияны уйлап табыу XIX быуаттағы иң мөһим асыштарҙың береһе, ул медицина тикшеренеүҙәрен һиҙелерлек алға ебәрергә, операциялар яһау өсөн яңы алымдар уйлап сығарырға һәм бик күп кешеләрҙең ғүмерен һаҡлап ҡалырға булышлыҡ итә. Башта хирургияның бер өлөшө булып торған анестезия ваҡыт үтеү менән үҙ аллы фән булып бүленә. Хәҙер ул клиник медицинаның айырым өлкәһе булараҡ, хирургик операциялар барышында ауыртыуҙы баҫыу, шулай уҡ реанимация саралары үткәреү, дауалау маҡсатында анестетиктарҙы ҡулланыу кеүек мөһим мәьәләләрҙе хәл итә. Бөгөн бер ҡатмарлы һәм ауыр хирургик операцияны ла анестезиолог-табиб ҡатнашлығынан тыш күҙ алдына килтереп булмай.
Беҙҙең илдә Анестезиолог һәм реаниматологтар федерацияһы 1992 йылдан алып эшләй. Ул Рәсәйҙең 56 төбәк ойошмаларын берләштерә. Федерацияның төп маҡсаты – ватан анестезиологияһын һәм реаниматологияһын үҫтереүгә булышлыҡ итеү, профессиналь консолидация, шулай уҡ анестезиолог һәм реаниматолог белгестәре араһында гуманитар бәйләнештәрҙе нығытыу һәм үҫтереү.
Башҡортостан Республикаһының анестезиология- реаниматология хеҙмәте 50 йыллыҡ тарихҡа эйә. Былтыр юбилейға ҡарата Өфөлә республика анестезиолог-реаниматологтарының ғилми-ғәмәли конференцияһы уҙҙы. Белгестәр анестезиологиялағы көнүҙәк мәсьәләләрҙе ҡараны, республикала хеҙмәттең үҫеш перспективаларын тикшерҙе.


text:
- Шулай тип ИДМ?
- Кряк айырылып тора башҡа нимә эшләргә ИДМ?
- Кряк Скачать видео менән еңел IDM
- Нисек скачать идм кряк 6.30 версия?
- Нисек бушлай ҡуйылған ИДМ кряк 2018 ?
- Сериялы номерын ИДМ (2018) | Менеджер Интернет Асҡыс Сериялы Скачать Бушлай Скачать 2018
- Һуңғы уйҙар:
- Скачать ИДМ версия кряк 6.30 бушлай сериялы ачкычлары 2018
Кряк тәьмин итеү процесы бик ябай ИДМ. Ярҙам менән Кряк ИДМ 2018, һеҙ ниндәй скачать видео, фильм, йыр, музыка, аудио, программа менән тәьмин итеү, мобиль кушымталар, китап еңел һәм уйын. Һеҙ скачать ИДМ кряк загрузки программа менән тәьмин итеү өсөн пк был ҡулланыла, уны һынар өсөн түгел, донъяла иң көслө әгәр һеҙ иртә-эҙләү премиум-бушлай версия.
Шулай тип ИДМ?
Файл өсөн өҫтәмә загрузки йәки плагины һеҙ ҙә компьютер, интернет булырға тейеш, тип үҙен төрлө модулен өҫтәр, барлыҡ файлдар был файлдарҙа һеҙ һайлаған еңел һәм мөмкинлек бирәсәк һезгә ярҙам сөнки ИДМ скачать .
Был программа концепцияһы, был’T яңы, яҡшы характеристика булыр һәм тиҙлек әммә уны, тип’s, ни өсөн ваҡытыбыҙ бик ҡыҫҡа., бушлай һәм түләүле күсереп версия IDM тотонған кеше, шул иҫәптән ИДМ кряк, хаҡы бушлай алыу өсөн түләүле версия идм.
Башлап ебәреүсе ул булды. 2005 ә бөгөн бәләкәй генә тоника inc компанияһы., был программа яҡшы эшләй тәьмин итеү буйынса донъяла билдәле компаниялар, шулай уҡ улар өсөн ҡорал һәм башҡа билдәле программалар менән тәьмин итеү.
Башта windows өсөн эшләнгән программа булһа, әле төп һәм windows бөтә версияларына ярҙам. Рәсми, скачать тамғаларға һәм идм ашыу булған. 10+ Бөтә донъя ҡулланыусылар миллион, шул иҫәптән әммә был файҙаланыусы ҡарап, улар менән файҙалан ИДМ аша идм кряк 2018. Сумманы күберәк булырға тейеш, 50+ иҫәбенә Кряк ИДМ был аласыз позволить үҙенә түләргә йәки был теләүселәрҙең барыһына ла сөнки программалар менән тәьмин итеү өсөн.
-
Кряк айырылып тора башҡа нимә эшләргә ИДМ?
Әйберҙәрҙең күп булыуы, уларҙың был исем аҫтында һүрәтләү мөмкин, ләкин урын алһын, уның үҙенсәлектәре тураһында һөйләү, Мин һеҙгә әйтәм, төп сәбәбе ИДМ .
-
Кряк Скачать видео менән еңел IDM
Тип загрузки программа менән тәьмин итеү һәм башҡа, аныҡ урын эҙләргә кәрәк видео һеҙҙең өсөн сайттар менән баҫыр ул, әгәр һеҙ используете ИДМ, мауыҡтырғыс булды, сөнки ул автоматик видео . Иҫ киткес, Теләһә ниндәй төрө менән видео эшләгән ИДМ-сайттар, шул иҫәптән сайтына youtube һәм, унда юҡ мөмкинлектәр загрузка видео.
-
Еңел йөк менән IDM
Бик еңел файҙаланыу һәм загрузки программа менән тәьмин итеү эшләй процесын тәьмин итеү селтәре менән булыша. Улар менән эшләүҙе төп веб-браузер хупланы һәм бөтә протоколдары, шул иҫәптән http һәм https һәм т. д. Бер сиртеү менән сысҡан, һезгә кәрәк скачать мөмкин файлға бер ниндәй ҙә өҫтәмә аҙым.
Кряк ИДМ менән эшләгән бөтә веб-браузер
Скачать Windows менеджер интернет файҙаланыусылар өсөн пк һәм программа менән тәьмин итеүсе берҙән-ярыҡ булыу, улар менән эшләү популяр веб-браузер өҫтәмәһе һәм. Һезгә кәрәк түгел, һәр өҫтәү өсөн браузер өҫтәмәһе киңәйтеү өсөн, өсөн загрузить файл, тик Кряк ИДМ программа менән тәьмин итеү. Браузер ярҙамында функцияларын интеграцияның алдынғы , Һеҙ шулай уҡ аласыз булдырыу, унда ҡулланыу теләйем һеҙгә ИДМ клочок.
Скачать алдында тулы сканер антивирусный
Ғәҙәттән, файл компьютер ярҙамында ватып, ул ышанысһыҙ скачать береһе һеҙҙең сайты. Хакер менән файҙаланыусылар өсөн якларға, программа шпион, һәм вируслы, файл тейәү антивирусный ИДМ автоматик яһаласаҡ алдынан тикшереү.. Антивирусный сканер процесс бик тиҙ, бер нисә сканер эшләй сөнки шул ваҡытта, инә McAfee, Нортон, CCleaner һәм сайтында һәм т. д.
Кряк IDM контролдә Тиҙлеге загрузки.
ИДМ мөмкинлеге булһа, ниндәй тиҙлек менән һеҙ был файлды теләргә скачать. Шул уҡ ваҡытта, һеҙ аласаһы һеҙҙең интернет тиҙлегенә һәм бер урында эшләй артыҡ үҙ эшен бүленә, ниндәй ҙә булһа тотҡарлығынан. Файл файл тейәүҙәр шулай уҡ интеллектуаль мөмкинлеге булған технологияларға идм һеҙҙең тиҙлеге артыу динамикаһы сегментацияға 5 тапҡыр.
Кряк IDM яңынан тейәйҙәр. 6.30 оло файл өсөн
Загрузить файл ваҡыт һәм ҙур булмаған әгәр телисез икән, ҡалыу өсөн булһа, ҡуллана аласыз, ИДМ варианты буйынса резюмелар. Был мәғлүмәт яңыртыла, һуңыраҡ ул һәм башҡа туҡтатып файл тейәү мөмкинлеге юғалттыҡ һеҙҙе.
ИДМ 6.30 сылбыр проектлаусылар бар.
Был мөмкинлек бирә һезгә яңы бурыстар ҡуйылды идм ваҡытта, ҡасан телисез икән, һеҙҙең өсөн компьютерҙы һүндереп, өҫтәмә йәки башҡа вариант ҡулланыла, йәғни кеүек автоматик һүндереүсе һуң, нисек һеҙҙең компьютер, эшләргә бөтә файлдарҙы күсереп алырға. Тѳрлѳ варианттар менән был функцияларын киңәйтеү, - тип аңлатып ҡуйҙы өсөн бер нисә төрлө файл һеҙ графигы.
Нисек скачать идм кряк 6.30 версия?
Кряк для ИДМ һәм бөтөнләй бушлай генерировать асҡыс сериялы. 100% хәүефһеҙ ҡулланыу өсөн. Русификатор туп-тулы версия программа менән тәьмин итеү, шулай уҡ интернет версияһын күрһәтелгән түләүле скачать менеджер безгә ниндәй ҙә булһа хата йәки вирустар һ. б.. Кряк идм генерациялау өсөн асҡыс кеше бүленеп, улар веб-сайтында, социаль медиа-платформа кеүек Facebook һәм Twitter һәм т. д төркөмө. Әммә һеҙ ҡарарға тейеш кеүек ҡоролмалар һәм файл тейәү перед кем-алдан, бәлки, һеҙҙең өсөн, һеҙҙең компьютер ватып.
- Easy downloading with one click
- Автоматик тикшереү Антивирус
- Браузеры Интеграция Киңәйә
- Скачать туҡтатыу һәм яңыртыу
- Flash-видео граббер
- Автоматик тикшереү Антивирус
- Үрмәксе үҙ эсенә ИДМ веб-сайтында һәм граббер
- IDM-был бушлай түгел. ( trial period is 30 көн)
- Һезгә ярҙам өлгәшә алмай ярҙам өсөн idm (версия ярыҡ)
- Һеҙ алмаһағыҙ, үҙебеҙ ярыҡ аша яңыртыу идм
- Программалар менән тәьмин итеү булып тора һәм сатнау килтерергә мөмкин һеҙҙе законһыҙ абдулова писарю осинской
Түбәндә Һеҙ мөмкин скачать Кряк ИДМ 6.30 Асҡыс баҫыу өсөн бушлай генерировать. Просканировать беҙ был файлдар, шуға күрә, уны һезгә кәрәк түгел проектировать һәм хатаһын яңынан вирус.
Нисек бушлай ҡуйылған ИДМ кряк 2018 ?
Урынлаштырыу өсөн Кряк ИДМ һуңғы версия һеҙҙең пк, һеҙҙе теләгәне менән тулыһынса бөтөрөп булмай кәрәк һеҙгә компьютерҙа баҫып идм . Һеҙ быны эшләй ала, ябай өҫтәп йыйылды/идаралығын бөтөрә панелдәр һәм идм программаһы һайлай..
- бер-бер артлы нисек ҡуйылған идм кряк
- скачать идм 6.25 төҙөү 22 һәм файлдар ҡабул итеп алыу менән crack
- сериялы асҡыс ҡуйыу кеүек башҡа идм
- нисек скачать Windows селтәре урынлаштырыуҙа булыша. 7
- нисек взломать даими идм
- нисек взломать сериялы номерын идм
- кряк идм Windows ҡуйған кеүек. 10
- кряк идм менән Windows ҡуйған кеүек. 7
Тулыһынса компьютер менән бөтөрөп, һеҙ һуң, һеҙ нисек ИДМ, скачать файлдың һәм эшләтеп ебәреү һеҙҙең кәрәк идм кряк. IDM һеҙҙең компьютерҙағы Файл урынлаштырыу ғына түгел, ә бер нисә булдырыу Сериялы ачкычлары download IDM өсөн 2018 бушлай ҙа, улар ҡуллана аласыз, интернет менеджер һәм наслаждаться барлыҡ функцияларҙы түләүле теркәлеү өсөн IDM скачать 100% бушлай.
Сериялы номерын ИДМ (2018) | Менеджер Интернет Асҡыс Сериялы Скачать Бушлай Скачать 2018
Һуңғы уйҙар:
Алмашыу юлы кряк IDM файл береһе бушлай скачать 2018, беҙ сайт уҡыусыларға беҙгә ярҙам итергә теләүселәр өсөн, наслаждаться үҙенсәлектәре бушлай idm. Әгәр һеҙгә ниндәй мәсьәләләр менән осрашыу өсөн ҡуйылған йәки был скачать версия ярыҡ ИДМ, беҙгә хат ебәрергә генә, һәм беҙ һеҙгә ярҙам итергә теләй ине, шуға күрә аласыз яһарға һеҙҙең ИДМ скачать бөтә кәрәкле файлдарҙы һәм беренсел еңел загрузчик, был программалар менән тәьмин итеү булып тора., видео с YouTube, уйын, йәки китаптың электрон ҡушымтаһы һәм т. д.
Скачать ИДМ версия кряк 6.30 бушлай сериялы ачкычлары 2018
Скачать ИДМ версия кряк 6.30 бушлай сериялы ачкычлары 2018 https://idmcrackdownload.net – хром киңәйтеү идм ,
Кряк тәьмин итеү процесы бик ябай ИДМ. Кряк ярҙамы менән ИДМ 2018, һеҙ CA…
Скачать ИДМ версия кряк 6.30 бушлай сериялы ачкычлары 2018
Скачать ИДМ версия кряк 6.30 бушлай сериялы ачкычлары 2018 протокол https://idmcrackdownload.net – хром киңәйтеү идм ,
Кряк тәьмин итеү процесы бик ябай ИДМ. Кряк ярҙамы менән ИДМ 2018, һеҙ CA…


text:
Өфө эргәһендә балалар баҡсаһы төҙөлә Фото: molsemja.ru
Өфө эргәһендә балалар баҡсаһы төҙөлә
Өфө эргәһендә балалар баҡсаһы төҙөлә Фото: molsemja.ru
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Максимовка ҡасабаһында яңы балалар баҡсаһы төҙөлә. Эштәр былтыр декабрҙә башланды һәм ағымдағы йылдың аҙағына тамамланырға тейеш, тип хәбәр иттеләр Калинин районы хакимиәтенән.
Ике ҡатлы бина Сосновская урамында һалына. Учреждение 8 төркөмгә — 195 урынға иҫәпләнгән. Максимовка балалар баҡсаһы Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығына йөҙ объект исемлегенә индерелгән.


text:
Туғыҙ йыл элек сәстәрен сәскә бәйләгән Вәлиуллиндар быйыл өсләтә шатлыҡ кисерҙе — ғаиләлә өс игеҙәк ҡыҙ донъяға килде. Икенсе класта уҡып йөрөгән Рафаэль һеңлеләренә һөйөнөп туймай, ағай булыуҙың бөтә яуаплылығын аңлай һәм ғорурлана. “Амалия шаян һәм ҡыҙыҡһыныусан, Азалия иркә, Әмирә тыныс, шулай ҙа үҙенә иғтибарҙы күберәк талап итә, — ти малай. — Һеңлеләрем атайыбыҙға оҡшаған, бөтәһе лә зәңгәр күҙле, һарыҡай сәсле”.
Өлфәт — шәхси эшҡыуар, подъездар һәм йорттар өсөн тимер ишектәр яһай. Кеше тупһаһында оҙаҡ йәшәгән Вәлиуллиндар. Ике йыл элек ипотекаға ике бүлмәле фатир һатып алғандар. Булдыҡлы ир ғаиләһен тулыһынса тәьмин итеү өсөн ал-ял белмәй эшләй.
Айгөлгә яңғыҙына ауыр икәнлеген аңлап, әсәһе Мәрйәм Ғибәтулла ҡыҙы хеҙмәт урынынан бер йылға административ ял алған. Әйткәндәй, Айгөл дә, әсәһе лә урындағы “Башҡортостан” ҡошсолоҡ фабрикаһында эшләй. Мәрйәм апай ейәнсәрҙәрен ҡараша, ҡыҙына төп кәңәшсе һәм ярҙамсы.


text:
Шәшке
Шәшке (лат. Mustela lutreola) — һыуһарҙар ғаиләһенә ҡараған затлы тиреле йылтыр көрән йөнлө, ҡыҫҡа аяҡлы йәнлек; бармаҡ араларында йөҙөү ярылары булыуы менән характерлы.
Йөкмәткеһе
Һаҡлау саралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европа шәшкеһе төрө МСОП-тың Ҡыҙыл китабына, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһының? Коми Республикаһының, Ямал -Ненең Автономиялы өлкәһенең, Ырымбур өлкәһенең, Свердловск өлкәһенең Ҡыҙыл китаптарына ла индерелгән. Положение о Красной книге Свердловской области. Союз охраны птиц России. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 6 март 2011 тикшерелгән.   и Челябинской областей. Төрҙәше Кавказ европа шәшкеһе (Mustela lutreola turovi) РәсәйФедерацияһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Төрҙәше Урта Рәсәй европа шәшкеһе (Mustela lutreola novikovi) шулай уҡзанесён в Красный список МСОП-тың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге (1890—1907).
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Норка европейская — статья и фотографии на сайте inFerretGroup Павлинова И. Я.
- Норка европейская — статья на сайте Экосистема
- Норка европейская — статья на сайте Института Проблем Экологии и Эволюции имени А. Н. Северцова


text:
Баш ҡалала «Тасуири уҡыу көнө» акцияһы ойошторола
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
24 майҙа Өфөлә Әҙәбиәт йылына арналған «Тасуири уҡыу көнө» йәштәр акцияһы үткәрелә. Быйыл ул тәүге тапҡыр асыҡ майҙансыҡта уҙа. Был иһә теләгән һәр кемдең тыңлаусылар алдында сығыш яһау мөмкинлеге бар тигәнде аңлата.
«Тасуири уҡыу көнө» ике турҙа үтә. Беренсе турҙа ҡатнашыусы мөхәббәт темаһына шиғыр йәки проза әҫәрен уҡый. Икенсеһендә улар ирекле темаға сығыш яһай. Сығыштың ваҡыты дүрт минуттан да артмауы зарур. Байрам аҙағында иң яҡшы өс ҡатнашыусы билдәләнәсәк һәм ҡиммәтле әҙәби приздар менән бүләкләнәсәк.
— Сарала ҡатнашыу өсөн ниндәйҙер һәләт йәки сығыш яһау тәжрибәһенә эйә булыу кәрәкмәй. Беҙ сәхнәлә үҙҙәрен һынап ҡарарға теләүселәрҙе көтөп ҡалабыҙ, — тип хәбәр иттеләр ойоштороусылар.
Ҡатнашыу өсөн алдан теркәлергә һәм төрлө күләмдәге ике шиғри йәки проза әҫәрен ятларға кәрәк.
Ошондай акция былтыр беренсегә уҙғарылды. Унда ҡатнашҡан йәштәр билдәләүенсә, бындай сара халыҡ алдында сығыш яһарға өйрәтә, хәтерҙе яҡшырта һәм яңы танышлыҡтар булдырырға мөмкинлек бирә.
Тулыраҡ мәғлүмәт — «Бәйләнештә» сайтындағы биттә.


text:
Рөстәм Хәмитов Ҡазанда милли именлек мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты
26 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡазанда РФ Именлек советы менән берлектә үткәрелгән милли именлек мәсьәләләре буйынса күсмә кәңәшмәлә ҡатнашты. Сарала төбәктәрҙә мәғлүмәт системалары хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде.
Ултырышта билдәләүҙәренсә, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағында мәғлүмәт хәүефһеҙлеге мәсьәләләре буйынса Совет эшләп килә.
— Әммә ошо мәлгә тиклем беҙ ҡулланған ябай алымдар һәр ваҡыт һөҙөмтәле булмай, бөгөнгө көн талаптарына яуап бирмәй, — тине тулы хоҡуҡлы вәкил Михаил Бабич. Уның һүҙҙәренсә, Волга буйы федераль округының ҡайһы бер төбәктәрендә, атап әйткәндә, Башҡортостан, Татарстан, Мордовия, Удмуртия, Һамар өлкәһендә мәғлүмәт хәүефһеҙлеген тәьмин итеү маҡсатында тотош учреждениелар булдырылған. Улар көн һайын һәм маҡсатлы рәүештә рәсми сайттарҙы һөжүмдәрҙән һаҡлап ҡына ҡалмай, донъя кимәлендәге иң яҡшы техник, инновацион тенденцияларҙы анализлап, уларҙы үҙҙәрендә ғәмәлләштерә.
Именлек советы секретары Николай Патрушев, үҙ сиратында, төбәктәрҙә йыш ҡына мәғлүмәт хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса талаптарҙан ситкә тайпылыу осраҡтары күҙәтелеүе хаҡында әйтте. Ә Рәсәй субъекттары дәүләт власы органдарының һәм муниципаль берәмектәрҙең рәсми сайттарын һаҡлау буйынса ҡайһы бер мәсьәләләр бөтөнләй хәл ителмәй, тип белдерҙе ул.
— Компетентлы органдар мәғлүмәттәре буйынса, был үтә лә һиҙгер өлкәлә хоҡуҡ боҙоуҙар һаны бихисап, — тине Николай Патрушев. Уның һүҙҙәренсә, кәңәшмәлә именлеккә хәүеф менән янаған күренештәргә ҡаршы көрәшеү буйынса саралар әҙерләнәсәк.
Ике көнлөк кәңәшмәлә, Волга буйы төбәктәре башлыҡтарынан тыш, Рәсәйҙең Эске эштәр министрлығы, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, Федераль именлек хеҙмәте, Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәте, Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы вәкилдәре ҡатнаша, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Уҡытыусы асылының һиммәте18-05-2018, 00:03 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Уның менән 35 йыл элек, 1982 йылда Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлегенә уҡырға ингән мәлдә, танышҡайным. Бүлек мөдире һәм ҡабул итеү комиссияһы рәйесе Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы 17 йәшлек ауыл малайында тәбиғәттән бирелгән йырсы һәләтен тойған беренсе кеше булғандыр, моғайын. Артабанғы дүрт йыл вокал сәнғәтен өйрәнеү, шәхес булараҡ формалашыу яңғыҙ йырлау бүлеге етәксеһенең күҙәтеүендә барҙы. Тап ул тәүге мәлдәрҙә оло сабырлыҡ менән беҙҙә, студенттарҙа, йырға һөйөү, үҙ тәғәйенләнешеңә ышаныс тәрбиәләне.
Өфө сәнғәт училищеһындағы яңғыҙ йырлау бүлегенең был дәүерҙәге эшмәкәрлеге күп яҡлы булыуы менән хәтеремдә ҡалған: теүәл төҙөлгән уҡыу процесы әүҙем концерт-башҡарыу эшмәкәрлеге менән йәнәш бара ине. Уҡыусылар башҡарыусы булараҡ та, тамашасы сифатында ла ҡаланың мәҙәни тормошона йәлеп ителә торғайны. 1986 йылда Өфө сәнғәт училищеһының 650 тамашасыға иҫәпләнгән ҙур Концерт залының асылыуы ла быға булышлыҡ итмәй ҡалманы.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы шәкерттәренең һөнәри үҫешен генә түгел, уларҙың социаль-көнкүреш мәсьәләләрен хәл итеүҙе лә әсәйҙәрсә хәстәрләй ине. Айырыуса ауыл балаларына иғтибарлы булды, уларҙы ҡала шарттарына йылдам яраҡлаштырыуға күп көс һалды.
Шулай итеп, ҡыҙыҡлы дәрестәр, концерттарҙағы сығыштар, ижади осрашыуҙар, мәҙәни-белем биреү сараларында үҙ-ара ихлас аралашыу, ижади йәһәттән байығыу шарттарында үтте Өфө сәнғәт училищеһында уҡыған йылдар.
Хеҙмәттәшлектең киләһе осоро 1992 йылда башланды. Мине, хәҙер инде З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының V курсы студентын, Фәрзәнә Сәғитова училищеның яңғыҙ йырлау бүлегенә уҡытырға саҡырҙы. Вокал педагогикаһының танылған мэтрҙарына етәкселек иткән мөдир өсөн бының ни тиклем тәүәккәл аҙым булыуын хәҙер генә аңлайым. Минең өсөн иһә ҙур мөмкинлектәр асылды, юғары ышаныс күрһәтелде, педагогия эшмәкәрлегенә нигеҙ һалынды. Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы хәҙер инде студентҡа түгел, ә буласаҡ коллегаһына һәр йәһәттән ярҙам итергә ашыҡты.
Педагогия эшмәкәрлегенә, ҡағиҙә булараҡ, бай тормош һәм профессиональ тәжрибәгә эйә булған, ижади йәһәттән өлгөрөп еткән шәхестәр генә тотона, тиҙәр. Институтты әле генә тамамлаған 27 йәшлек егеттә педагогикаға һәләтте, минеңсә, үтә һиҙгер һәм ҡыйыу кеше генә күрә ала. Шул уҡ ваҡытта хеҙмәттәше уңышһыҙлыҡҡа осраған хәлдә уның өсөн дә, уҡыусылары өсөн дә яуаплылыҡ уның иңенә төшәсәк бит.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙының эскерһеҙ ярҙамын тойғанға күрә, вокал педагогикаһы буйынса барлыҡ һорауҙар менән тартынып та тормайынса иң элек уға мөрәжәғәт итә инем. Эшмәкәрлегемдең икенсе йылында үҙ көсөмә ышанысымды нығытыу һәм, әлбиттә, ҡарарының хаҡлығын иҫбатлау өсөндөр, ул миңә асыҡ дәрес үткәрергә тәҡдим итте. Студенттар менән эшләү буйынса тәүге тәжрибәне тикшергәндә бик күп файҙалы кәңәштәр һәм теләктәр ишеттем. Әммә иң мөһиме – ихтирам яулап өлгөргән педагогик коллектив мине үҙ ғаиләһенә ихлас ҡабул итте. Ошо училищела тиҫтә йыл эшләргә насип булды миңә.
1990 йылдар аҙағында Фәрзәнә Сәғитованың профессиональ тормошонда мөһим үҙгәрештәр булды. Уны З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡытырға саҡырҙылар. 1999 йылдан иһә яңғыҙ йырлау кафедраһына етәкселек итә башланы. Өфө вокал мәктәбенең күркәм йолаларын ҡәҙерләп һаҡлаған Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы вокал педагогикаһындағы күсәгилешлелек, уҡыу-уҡытыу ҡеүәһен яңыртыу хаҡында хәстәрлек күрә. Яңғыҙ йырлау кафедраһына уҡытырға беренсе итеп саҡырған кешеһе мин инем – Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының ярайһы уҡ бай репертуарға (йәш йырсы өсөн) эйә булған солисы. Хәҙер инде студенттарға белем биреүҙә сәхнә тәжрибәһен дә файҙалана башланым. Тап ошо тәжрибә уҡытыу эшмәкәрлегемдең нигеҙенә әүерелде.
Һуңыраҡ кафедраға башҡа педагог-башҡарыусылар ҙа – Татьяна Мамедова, Иҙрис Ғәзиев, Рәйлә Аҙнаҡаева, Фәнәүи Сәлихов, Тәнзилә Үҙәнбаева, Любовь Буторина, Лилиә Халиҡова һәм башҡалар – саҡырылды. Опера һәм камерный йырҙарҙы бай башҡарыу тәжрибәһенә эйә булған уҡытыусылар Өфө вокал мәктәбе методикаһын практик белем менән байыта ине. Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы яңы килгән педагогтарға, шулай уҡ кафедра студенттарына аҡыллы кәңәштәрен, тәҡдимдәрен йәлләмәне, мөмкин булғандың барыһын да эшләргә тырышты.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы республика методика үҙәген тәшкил иткән З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының вокал сәнғәте кафедраһы ҡаҙаныштарын һаҡлап ҡалды, тулыландырҙы, байытты. Профессорҙар, уҡытыусылар коллективының республика, төбәк, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстарҙы ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә баһалама комиссияһы рәйестәре, ағзалары сифатында ҡатнашыуы һәләтле йәштәрҙе асыҡлау, уларҙы профессиональ уҡыуға йәлеп итеү мөмкинлеген бирҙе. Күп һанлы оҫталыҡ дәрестәре, асыҡ дәрестәр, белемде камиллаштырыу курстары, шулай уҡ әүҙем концерт-башҡарыу эшмәкәрлеге уҡытыусылар өсөн дә, студенттарға ла ифрат ҡиммәтле ижад лабораторияһына әүерелде. Әле Фәрзәнә Сәғитова етәкселегендәге кафедра Башҡортостан Республикаһының күп йүнәлешле вокал сәнғәте ғилми-методика үҙәген тәшкил итә.
Педагог булараҡ, Ф. Сәғитова Рәсәйҙең мәғариф киңлегендә лә ҙур әһәмиәткә эйә, вокаль белемде үҫтереүгә лә тос өлөш индерә. Ул – Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағындағы Вокал сәнғәте советы һәм Музыкаль белем буйынса координация советы ағзаһы.
Егәрле етәксенең көндәлек административ мәшәҡәттәре һис ҡасан да бөтмәйҙер. Шуға ҡарамаҫтан, үҙ класындағы студенттар менән эшләү Ф.Ф. Сәғитова өсөн әүәлгесә иң мөһиме булып ҡала. Башҡорт халыҡ йырҙарын оҫта башҡарған, оҙон көйҙөң үҙенсәлектәрен, милләтебеҙҙең менталитетын һәм психологияһын тәрән белгән Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы академик вокал мәктәбе нигеҙҙәрен тулыландырҙы, байытты. Шуға күрә уның класын тамамлаған йырсыларҙың һәм бөгөнгө студенттарҙың үҙ ижадында академик һәм халыҡ йырҙарын берләштереүе лә осраҡлы түгелдер.
Әүҙем педагогия эшмәкәрлеге йылдарында Фәрзәнә Сәғитова 85 профессиональ йырсы әҙерләне. Шуларҙың 48-е – Өфө сәнғәт училищеһында, 37-һе иһә – З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында. Улар араһында республикала һәм ситтә киң танылған Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ, атҡаҙанған артистары, төрлө конкурс лауреаттары ифрат күп: Фәнәүи Сәлихов, Антонина Волкова, Зөлфиә Шакирова, Әлмира Солтанова, Филүс Ҡалмырҙин, Миңзифа Исҡужина, Лилиә Биктимерова, Рөстәм Асаев, Илһам Вәлиев (Рәсәйҙең абруйлы “Алтын битлек” милли театр премияһы лауреаты), Лилиә Халиҡова, Руслан Сәйфетдинов, Римма Амангилдина, Алена Завьялова, Лилиә Букеева, Гөлнара Вәлиева, Ришат Төхвәтуллин, Регина Звегинцева һ.б. Уның тырышлығы һөҙөмтәһендә республиканың ике төп ижади коллективы – Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры менән Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы юғары һөнәри кадрҙар, үҙенсәлекле вокалсылар менән даими тулылана.
Педагогия һәм етәксе эшмәкәрлегендәге күп йыллыҡ тәжрибә Фәрзәнә Сәғитованың “Башҡорт халыҡ йыры”, “Башҡорт композиторы З. Исмәғилевтең вокаль ижады”, “Башҡорт вокал мәктәбенең барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше”, “Башҡорт композиторы Х. Әхмәтовтың вокаль ижады”, “Профессиональ башҡорт вокаль музыкаһы нигеҙҙәре. Ғәзиз Әлмөхәмәтов портретына штрихтар”, “Профессор М.Ғ. Мортазинаның студент-вокалсыларҙы уҡытыуҙағы ҡайһы бер методтары һәм алымдары” тигән хеҙмәттәрендә сағыла. Республикалағы тәүге уҡыу программаһын да тап ул төҙөнө, “Музыка училищеларының һәм вуздарының вокал бүлектәре өсөн башҡорт композиторҙары әҫәрҙәре һәм башҡорт халыҡ йырҙары хрестоматияһы”н нәшер итте. Был йәһәттән дә Ф.Ф. Сәғитова хеҙмәттәштәренә өлгө күрһәтте, уларҙа педагогик тәжрибәне ғилми йәһәттән нигеҙләүгә ҡыҙыҡһыныу уятты.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы хаҡында уйлағанда, әгәр һиндә кешелек сифаттары юҡ икән, һөнәри белем менән тәжрибә генә көткән һөҙөмтәне бирмәйәсәк, тигән фекергә киләм. Тап күңел байлығы уға Өфө вокал мәктәбен үҫтереүгә һәм камиллаштырыуға булышлыҡ иткәндер.
Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙына булған рәхмәт һәм ихлас ихтирам тойғоһон минең менән бергә Башҡортостандағы бер нисә быуын ижади интеллигенция вәкилдәре уртаҡлашыр тип ышанам, сөнки тәбиғәттән бирелгән остазлыҡ һәләтен, күңелендәге иң изге хистәрен, даими хәстәрлеген ул студент-вокалсыларға ғына түгел, үҙенең күп һанлы хеҙмәттәштәренә лә өләште.


text:
Фото:
Өфөлә Болғар профессоры менән осрашыу үтте
Фото:
Өфөлә «Башҡортостан — Болғар» дуҫлыҡ йәмғиәтендә Яңы Болғар университеты профессоры Борис Наймушин менән осрашыу үтте.
Борис Наймушин – сит телдәр кафедраһы мөдире. Ул ғалим ғына түгел, тәржемәсе булараҡ та киң билдәле. Өфөгә ул М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында Аҡмулла уҡыуҙары сиктәрендә үткән «Мәғрифәтселәрҙең мәҙәниәттәге һәм мәғарифтағы гуманистик мираҫы» халыҡ-ара фәнни форумында ҡатнашыу өсөн килгән.
Өфөгә ғилми сәфәре барышында Борис Наймушин Филологик белем биреү һәм мәҙәниәт-ара коммуникациялар институтының тәржемәселәр бүлеге студенттары өсөн лекциялар уҡыны, доклад менән сығыш яһаны, университеттың ғалимдары, уҡытыусылары һәм етәкселеге менән осрашты. Ике университеттың кафедралары һәм факультеттары араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһында алдан килешеүгә өлгәшелде.
Осрашыу сиктәрендә «Башҡортостан — Болғар» дуҫлыҡ йәмғиәтенең артабан эшләү мөмкинлектәре һәм формалары тураһында тәҡдимдәр әйтелде һәм тикшерелде.


text:
Башҡортостанда Урман янғындарын һүндереүҙең йыйылма планы-2014 раҫланды
2014 йылға урман янғындарын һүндереү планын Башҡортостандың бөтә урман хужалыҡтары раҫланы. Республика территорияһында Урман янғындарын һүндереү буйынса йыйылма планы шулай уҡ «Авиа урман һағы», Рәсәй урман хужалығы федераль бюджет ойошмалары менән килешелгән, Башҡортостан Президенты уны раҫлаған. Был хаҡта коллегияның йомғаҡлау ултырышында БР Урман хужалығының урманды һаҡлау һәм яҡлау бүлеге начальнигы Денил Әхмәтов хәбәр итте.
— Урман янғындарын һүндереүҙең йыйылма планы буйынса бөтәһе 3,1 меңдән ашыу кеше һәм 640 берәмек техника составында урман янғындары формированиеларын йәлеп итеү ҡаралған. Бынан тыш, 1,4 мең тирәһе кеше һәм 600-ҙән ашыу техника һәм ҡорамал иҫәбендә ҡуртымсылар көстәрен һәм средстволарын йәлеп итеү планлаштырылған. Урман янғындарын һүндереүгә халыҡты йәлеп итеү буйынса оператив пландар менән 6,5 меңләп кешене мобилләштереү ҡаралған, — тип хәбәр итте йыйылыусыларға Денил Әхмәтов.
Уның әйтеүе буйынса, 2014 йылға янғынға ҡаршы саралар үткәреүҙең төп төрҙәренең береһе янғынға ҡаршы тәғәйенләнешендәге юлдар төҙөү буласаҡ, шул иҫәптән яҡшыртылған япма менән дә. Быйыл 180 километр оҙонлоҡта юл һалыу планлаштырылған, уларҙан 20 километры – яҡшыртылған япма менән. Был юлдар өс урман хужалығы – Иглин, Нуриман һәм Ҡариҙел территориялары буйлап ятасаҡ. Улар булғанға күрә, янғын усаҡтарына ваҡытында барып етергә, уларҙы тиҙ генә һүндерергә, шулай уҡ урман янғындары иҫәбен кәметергә мөмкин буласаҡ.
Алдан хәбәр итеүебеҙсә, янғын хәүефһеҙлеге-2013 башынан алып Башҡортостанда дөйөм 136 гектар майҙанда 60 урман янғыны теркәлгән. Сағыштырыу өсөн: биш йыл элек төбәктә урман янғындары майҙаны 33 тапҡырға күберәк ине.
Уҙған йылда 16 янғын сығыуҙың сәбәбе халыҡтың ут менән һаҡһыҙ ҡулланыуы (27 проценты). Тағы ла 34-тең сәбәбе йәшен булды – 57 проценты. Ҡалған 10 урман ғәҙәттән тыш хәле сәбәбен билдәләп булманы.
Урман янғындарын һүндереүҙең етеҙлеге 2013 йылда 83 процент тәшкил итте. Икенселәй әйткәндә, 50 янғынды беренсе тәүлек эсендә бөтөрөп булған.
Янғындар һүндереүҙә юғары етеҙлек Әүжән, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән һәм Йылайыр урман хужалыҡтарында өлгәшелде, тип билдәләне Денил Әхмәтов.
Шуның менән бергә, урман янғындарын иҫкәртеү буйынса эште яҡшы ойоштороу менән башҡа 12 урман хужалығы территорияһында уларҙың килеп сығыуын иҫкәртеп булды. Улар араһында — Әлшәй, Архангель, Асҡын, Балаҡатай, Бөрө, Дыуан, Ейәнсура, Иглин, Ҡариҙел, Салауат, Тирлән һәм Хәйбулла.


text:
Башҡортостандың төп туристик форумында тәүге тапҡыр «Уңайлы мөхит» бүлеге эшләйәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
1 апрелдән 3-нә тиклем Өфөләге ВДНХ-Экспо комплексында үтәсәк «Туризм. Спорт. Ял. Шифаханалар» туристик форумында беренсе тапҡыр һаулыҡ мөмкинлектәре сикле туристар өсөн «Уңайлы мөхит» махсуслаштырылған бүлек эшләйәсәк. Был турала республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итә.
Өс көн дауамында түңәрәк өҫтәлдәр, оҫталыҡ дәрестәре, презентациялар һәм конференциялар үткәрелә. Ҡырым Республикаһы һәм Севастополь ҡалаһы буйынса ҡулланыусылар кооперацияһын тергеҙеү һәм үҫтереү буйынса департамент «Ҡырымда шифахана-курорт дауаланыуы һәм ял итеү өсөн туристик юлламаларҙың хаҡын кәметеү өсөн ҡулланыусылар кооперацияһы принциптарын файҙаланыу» темаһына оҫталыҡ дәресе күрһәтә. Башҡортостандың турист-мәғлүмәт үҙәге Өфөнөң иҫтәлекле урындары белешмәһен тәҡдим итә. Республиканың туризм үҙәге Шихандар туристик-тергеҙеү паркын булдырыу проектының, шулай уҡ республика буйынса милли һәм этнографик турҙарҙың презентацияһын ойоштора.
Күргәҙмәнең икенсе көнөндә, 2 апрелдә, республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты «Башҡортостан Республикаһында ҡаршылыҡһыҙ туризм проблемалары һәм киләсәге» темаһы буйынса түңәрәк өҫтәл уҙғара. Унда Башҡортостан һәм Ҡаҙағстан Республикаһының дәүләт власы органдары, йәмәғәт һәм хәйриә ойошмалары, ғилми учреждение вәкилдәре, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы вәкилдәре, шул иҫәптән күп тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы Ирек Зарипов ҡатнаша.


text:
Колбаса
Колбаса́ — ашамлыҡ, оҙонса тыш-ярыға ит фаршы һалынған колбаса эшләнмәһе төрө. Уның составында бер нисә төр ит, төрлө өҫтәлмә тултырмалар булыуы, улар төрлө температурала эшкәртелеүе (бешереү, бер нисә ҡат бешереү; ҡурыу) йәки ферментациялыныуы мөмкин[1].
Йөкмәткеһе
- 1 Колбаса төрҙәре
- 2 Етештереү (производство)
- 3 Рус телендә этимологияһы
- 4 Иҫкәрмәләр
- 5 Һылтанмалар
Колбаса төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бешерелгән колбаса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тоҙланған фарштан әҙерләнә. Уларҙы Цельсий буйынса 80 ° (C) температурала бешерәләр. Бешерелгән колбасаларҙа күп миҡдарҙа соя, һәм соя менән бергә ит урынына сейтан ҡушылған, вегетариан, да булыуы мөмкин. Күп миҡдарҙа һыу ҡушылғанлыҡтан, оҙаҡ һаҡлап булмай.
Бешерелгән колбасала 10—15 % аҡһым, 20—30 % май липиды бар, энергетик ҡиммәте — 100 грамында 220—310 ккал.
Доктор колбасаһы — Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһендә популяр булған бешерелгән колбаса сорты.
Бешереп ыҫланған колбасалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башта бешерәләр, ә һуңынан ыҫлайҙар. Ыҫланғанына бешерелгән колбасаға ҡарағанда тәмләткестәр күберәк ҡушыла. Бешерелгән колбасаға (унда ҡушылған фарш бер төрлө массаны кәүҙәләндерә) ҡарағанда, бешереп ыҫланған кобасалар айырым размерҙағы ваҡ киҫәктәрҙән тороуы мөмкин. Өҫтәлмәләр сифатында һөт, ҡаймаҡ, он, шпик һәм крахмал файҙаланыла.
Бешереп ыҫланған колбасала 10—17 % аҡһым, 30—40 % май, уларҙың энергетик ҡиммәте — 100 грамына 350—410 ккал, ә һыуытҡыста һаҡлау срогы — 15 тәүлектән артыҡ түгел.
Ярым ыҫланған колбаса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башта ҡуралар, һуңынан бешерәләр һәм ыҫлайҙар. Ярым ыҫланған колбасалар йыш ҡына күренеше һәм тәме буйынса бешереп ыҫланғандарҙан бер ҙә айырылмай, ләкин терметик эшкәрткәндә, ауырлыҡ аҙыраҡ юғала һәм ыҫлау аҙ һиҙелә.
Сейләтә ыҫланған колбаса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкергән атамаһы — ҡаты ыҫланған. Сейләтә ыҫланған колбасалар юғары температурала термик эшкәртелмәй, һыуыҡ ыҫлау 20—25 градуста башҡарыла, ит ферментлаштырыла һәм дымһыҙландырыла. Сейләтә ыҫланған колбасаларҙың өлгөрөүе 30—40 тәүлектән дә кәм булмай. Сейләтә ыҫланған колбасалар тәмләткестәргә иң байы, шулай уҡ уларға коньяк та ҡушыла. Яңы технология буйынса колбаса 21 йә унан аҙыраҡ көндә өлгөрә. Был глюкон-дельта-лактона (ГДЛ, аҙыҡ өҫтәмәләре E575) — водород күрһәткестәренә (pH) тәьҫир итеүсе кислота иҫәбенә, шулай уҡ старт культуралар — йышыраҡ рецептураға индерелгән шәкәр менән туҡланған әсетке микроорганизмдар иҫәбенә өлгәшелә. Улар йәшәү өсөн кәрәкле продуктыларҙы бүлеп сығарыу иҫәбенә ферментациялана.
Сейләтә ыҫланған колбасала 13—28 % аҡһым, май — 28-57 %, энергетик ҡиммәте — 100 грамында 340—570 ккал.
Сейләтә ҡаҡланған колбасалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Маринадланған ит фаршынан әҙерләнә. Һалҡын төтөндә 3-4 тәүлек ыҫлана. Ит ферментациялана һәм дымһыҙлана, шунан 15-18 градус температурала ҡаҡларға ҡуйыла. Сейләтә ҡаҡлаған колбасаға миҫал итеп Суджук колбасаһын күрһәтергә була.
Үпкә-бауыр (ливер) колбасаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ливер колбасаһы[2] башлыса бешерелгән субпродукттарҙан (бауыр, ит киҫәктәре һәм башҡанан) әҙерләнә; шулай уҡ йомортҡалар (йомортҡа колбасаһы), йәшелсәләр, һөт, аҡ май һәм башҡа өҫтәлмәләр файҙаланылыуы мөмкин. Ливер колбасаһы башҡа колбасаларҙан пастаға оҡшаған консистенцияһы менән һәм фаршының да, тышлығының да һоро йәки аҡ-һоро төҫө менән айырыла.
Рәсәйҙә ливер колбасалар, мускул туҡымаһы менән бәйләп алғанда, 3 категорияға бүленә: А (40%-тан артыҡ), Б (20%-тан 40 %-ҡа саҡлы) һәм В (20%-тан кәм).
Ливер колбасаһы составында 10—18 % аҡһым, 12—44 % май бар; уның энергетик ҡиммәте — 100 грамында 196—444 ккал. Натураль тышлыҡ эсендәге ливер колбасаһының һаҡлау срогы сағыштырмаса аҙ, 3 тәүлектән кәмерәк; әммә вакуум ҡаптар йәки модификацияланған атмосфералы ҡаптар ҡулланғанда, шулай уҡ колбаса составында консерванттар булған өсөн, һаҡлау срогы 30 тәүлеккә тиклем дауам итә.
Етештереү (производство)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Колбаса эшләнмәләрен (изделиеларын) эшләп сығарыу түбәндәге операцияларҙан тора:
- Итте тәгәрәтеү (обвалка) — һуйылған малдың түшкәләрен эшкәртеү, итте һөйәгенән айырыу;
- Итте юлаҡлау, һеңерләү (жиловка) — итте сортлап айырыу (сусҡа ите: һимеҙ, ябыҡ, ярым һимеҙ; һыйыр ите: юғары сорт, беренсе сорт, икенсе сорт);
- Фарш төҙөү — компоненттарҙы бутап һәм колбаса куттерҙарында ваҡлап фарш етештереү;
- Формовка — колбаса тыштарына фаршты колбаса шприцтары ярҙамында тултырыу һәм тышлыҡтың остарын клипсаторҙарҙа бөтәштереп нығытыу;
- Сүктереү, ултыртыу (осадка) — фарш тултырылған колбаса батондарын, конкрет һәр сорт колбасаһын етештереү технологияһына ярашлы, терметик эшкәртер алдынан, айырым бер ваҡыт дауамында түбән температурала тотоу;
- Термик эшкәртеү — колбасаларҙы термокамераларҙа киптереү (подсушка), ҡурыу (обжарка), бешереү һәм ыҫлау, душта тотоу процесы (колбасаларҙы һыу һәм һәм һауа менән һыуытыу).
Колбаса тышлыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тышлыҡтар колбаса етештереүҙә мөһим роль уйнай. Колбаса тышлыҡтарын натураль (черевы, синюги) һәм яһалма колбаса тышлығына бүләләр. Тағы ла колбаса тышлыҡтарын барьерлы һәм үтемлегә бүләләр. Барьер тышлыҡтары колбаса эшләнмәләрен (изделие) оҙаҡ һаҡлау мөмкинлеген бирә (90 көнгә тиклем), нигеҙҙә, барьер тышлыҡтарҙа бешерелгән колбасалар сығарыла. Күп кенә үтемле (проницаемые) тышлыҡтар колбасаларҙы артабан ыҫлау һәм ҡурыу мөмкинлеген бирә. Барьерлы тышлыҡтарға, иң тәүҙә, полиамид колбаса тышлыҡтары ҡарай. Яһалма колбаса тышлығына целлюлоза, аҡһымлы (коллаген), фиброузлы үтемле (үтә күренмәле-проницаемый) полиамид, текстиль (туҡыма) тышлыҡтар ҡарай.
Ризыҡ өҫтәлмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Колбасаны йоғошло сирҙәргә килтергән микроорганизмдарҙан һаҡлау (мәҫәлән, Clostridium botulinum-ботулизм килтереп сығарыусы), шулай уҡ төҫөн яҡшыртыу (натрий нитриты), тәмен көсәйтеү (натрий глютаматы, натрий инозинаты), ауырлығын үҫтереү маҡсаттарында (тоҙ һәм желатинланлаштырыусы агенттар, стабилизаторҙар менән һыу) һ.б., ризыҡ өҫтәмәләре ҡушалар.
Рус телендә этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Колбаса» (иң тәүге «кълб-» формаһы) тигән славян һүҙе XII быуаттан билдәле; ул новгород туҙға яҙылған грамотаһында (№ 842)[3], колбаса оҙатылған аҙыҡ-түлек теҙмәһе араһында осраған.
Фёдор Евгеньевич Корш фекеренсә, колбаса һүҙе төр. кul basti — «айырым ысул менән әҙерләнгән мал ите» тигән мәғәнә аңлата. Макс Фасмер, славян телдәрендә осраған фонетик варианттарына ҡарағанда, колбаса һүҙен үҙләштереү сығанағы булып төрөк теле тора тигән һығымтаға килгән: сағыштырығыҙ: төрөксә külbasty («рашперҙа ҡурылған ит, ҡурылған кәтлит»), шуның менән -т- колбасный сифатында төшөп ҡалыуы мөмкин. Шулай уҡ, уны әҙерләү ысулынан сығып, колбаса һүҙе кул (qol, «ҡул») һәм басу (-basdı, «баҫыу») тигән төрөк һүҙбәйләнештәренән килеп сығыуы бик мөмкин[4], сөнки колбасаны ҡул менән, тәкә эсәгенә туралған ит (фарш) тултырып, әҙерләгәндәр (ҡарағыҙ: Ҡаҙылыҡ). Венгрҙар ҡаҙылыҡ эшләй белә икән, был ысул уларҙа башҡорттар менән бергә йәшәгән дәүерҙәрҙән һаҡланып ҡалған, тип фекер йөрөтәбеҙ. Һәм атаманың төрөк теленән алынғаны көн кеүек асыҡ.
Ҡайһы саҡта «колбаса» һүҙе kol basar тигән йәһүд һүҙенән тигән фекерҙе (уны, йәнәһе, «теләһә ниндәй ит» тип тәржемә итеп була икән), һис шикһеҙ шаяртыу йәиһә халыҡ этимологияһы тип кенә аңлатып була. Колбаса әллә ҡасанғы дәүерҙәрҙән билдәде.
Колбаса хаҡында Боронғо Греция, Вавилон һәм Боронғо Ҡытай сығанаҡтарында ла иҫкә алынған. Рәсәйҙә XVII быуатта ғына (ҡул менән баҫҡан был үҙенсәлекле ашамлыҡты эшләй белгән төрки телле халыҡтар ҡушылғас ҡына) колбасалар әҙерләй торған оҫтаханалар барлыҡҡа килгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Колбасы // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Колбасы // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959. * Национальный стандарт Российской Федерации — Изделия колбасные вареные. Технические условия. ГОСТ Р 52196-2003
- Колбасные изделия СССР
- ↑ [Колбасные изделия Колбаса] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- ↑ ГОСТ Р 54646-2011
- ↑ Новгородская берестяная грамота № 842.
- ↑ Е. Н. Шипова (составитель). Словарь тюркизмов в русском языке — Алма-Ата: Издательство «Наука» Казахской ССР, 1976. — Б. 191. — 444 б.
колбаса, ж. кишка, начинённая рубленым мясом. Др.-рус. колбаса (1280 г.) (Срезневский, 1, 1249). «По Коршу, из тур. кul basti 'мясо, приготовленное особым способом'. То же мнение в общем разделяет и Будагов. С другой стороны, Карлович (см. у Бернекера), Mittwoch и другие возводят это к евр. kol basar ('всякая плоть' то есть обрезки). Против тюркского происхождения слова говорит то немаловажное обстоятельство, что колбаса в нашем понимании тюркам незнакома…» (Дмитриев, 1958, 41). Однако Фасмер, знакомый с этой работой Дмитриева, все же приходит к выводу, что судя по фонетич. вариантам этого слова в слав. языках, «имеются основания думать о заимствовании. Источником мог быть тюрк.: ср. тур. külbasty 'мясо, жаренное на рашпере, жареные котлеты' (Радлов, 2, 1479)… при этом -т- могло исчезнуть в прил. колбасный» (2, 286). Вполне возможно также, что колбаса образовано от тюрк. кол (рука) и басу (давить), по способу её приготовления.


text:
"Рәсәйҙең йәш белгестәре" ойошмаһы төҙөлә
1 октябрҙә Тулала, Фән һәм техника йортонда, Рәсәйҙең йәш белгестәре Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының ойоштороу съезы үтәсәк. Унда Федерация Советы рәйесе, "Ғәҙел Рәсәй" сәйәси партияһы лидеры Сергей Миронов, Дәүләт Думаһы депутаттары, илдең 80 төбәгенән йәштәр йәмәғәт ойошмалары активистары ҡатнашасаҡ. Башҡортостандан был форумға БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһының Йәмәғәт берекмәләре һәм милли сәйәсәт мәсьәләләре буйынса комиссияһы рәйесе Искәндәр Юлдашев барасаҡ.
Съезды ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, тәүге тапҡыр Рәсәйҙә социал-демократик ҡарашлы йәштәрҙе берләштереүҙе үҙ бурысы итеп ҡуйған йәмәғәт ойошмаһы төҙөлә. Мөмкинлектәр тигеҙлеге — Рәсәйҙең уңышлы киләсәге нигеҙе. Юҡһа, күп йәш кешеләр бөгөн ғәҙелһеҙлек менән бәрелешә: уларҙың мөмкинлектәре һәм перспективалары эш һөйөүсәнлегенә һәм талантына түгел, ә, башлыса, йәшәгән урынына, социаль сығышына, аҡсаһы булыу-булмауға бәйләнгән. Яңы йәмәғәт ойошмаһы тап уларҙың мәнфәғәттәрен яҡларға йыйына.


text:
Республикала социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы конкурс буйынса һайлап алыу старт ала
Башҡортостан Республикаһының Иҡтисади үҫеш министрлығы социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы конкурс буйынса һайлап алыу тураһында иғлан итә. Еңеүселәр социаль йәһәттән әһәмиәтле программаларҙы тормошҡа ашырыуға федераль бюджеттан йүнәлтелгән средстволар иҫәбенә субсидиялар алыу хоҡуғына эйә буласаҡ. Конкурс буйынса һайлап алыу Башҡортостан Хөкүмәтенең 2011 йылдың 21 октябрендәге 365-се «2011-2012 йылдарға Башҡортостан Республикаһының социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларына ярҙам итеү программаһы тураһында»ғы ҡарарына ярашлы үткәрелә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, РФ Иҡтисади үҫеш министрлығы үткән йылдың ноябрендә Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһында социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға ярҙам итеү программаһын тормошҡа ашырыуға субсидиялар биреүгә конкурс үткәргәйне. Башҡортостан конкурс буйынса һайлап алыуҙа еңеүсе тип иғлан ителде. Республикаға 23 миллион 774 мең һум күләмендә субсидия бүленде. Хәҙер конкурс үткәрелергә тейеш.
Конкурста ҡатнашыу өсөн заявкалар ҡабул итеү 2012 йылдың 11 ғинуарында башлана һәм 8 февралендә тамамлана.
Заявкалар Башҡортостан Республикаһы Иҡтисади үҫеш министрлығында ҡабул ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт – министрлыҡ сайтында.


text:
Фото:
Леонид Рошаль Өфөлә Башҡортостандың медиктар активы менән осрашты
Фото:
«Һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҙгәртеп ҡороуҙа граждандар йәмғиәтенең роле» —Милли медицина палатаһы президенты, Ашығыс балалар хирургияһы һәм травматологияһы ғилми-тикшеренеү институты директоры Леонид Рошаль Башҡортостандың медицина активы менән осрашыуының төп темаһын шулай тип билдәләне. Ул республикаға Рәсәй президентлығына кандидат Владимир Путинға ярҙам итеү буйынса үҙәк халыҡ штабының мобиль төркөмө ағзаһы булараҡ килгән. Өфөләге Конгресс-холда үткән осрашыуҙа Дәүләт Думаһының Һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Сергей Дорофеев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов, Рәсәй президентлығына кандидат Владимир Путинға йәмәғәт ярҙамы күрһәтеү буйынса Башҡортостан Республикаһындағы Халыҡ штабы етәксеһе Альберт Мифтахов, БР һаулыҡ һаҡлау министрының беренсе урынбаҫары Әнүәр Бакиров ҡатнашты.
Доктор Рошаль республиканың медицина йәмәғәтселегенә Милли медицина палатаһы ҡатнашлығында әҙерләнгән «Сәләмәт милләт» программаһын тәҡдим итте. Был программа – Рәсәй президентлығына кандидат Владимир Путиндың һайлау алды программаһын формалаштырыуға нигеҙ итеп алынған Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Халыҡ башланғыстары программаһының бер өлөшө. Бөтә Рәсәй халҡынан йыйылған уй-фекерҙәр Халыҡ башланғыстары программаһының нигеҙен тәшкил итә.
Леонид Рошаль үткән быуаттың 90-сы йылдарындағы – 2000-се йылдар башындағы һәм хәҙерге этаптағы хәлдәрҙе анализлап, йәмғиәтебеҙҙең төрлө өлкәләге реаль ҡаҙаныштарын билдәләне. Төп проблемаларҙы һәм уларҙы нисек хәл итеү юлдарын билдәләп, ул Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау өлкәһенең хәҙерге торошона айырым иғтибар биреүҙәрен һораны. Леонид Рошалдең фекеренсә, медиктар берләшмәһе менән биш йыл элек әүҙем тикшерелгән Рәсәй һаулыҡ һаҡлау системаһын үҫтереү концепцияһының һаман ҡабул ителмәүе ватан медицинаһының йылдам үҫешеүенә етди кәртә булған. Шуға күрә Дәүләт Думаһы менән һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә ҡағылышлы закондарҙы ҡабул итеүе, ҡағиҙә булараҡ, медицинаның практик ихтыяждарына яуап биреүсе бихисап төҙәтмәләр менән оҙатылып килә. Һәм бында граждандар йәмғиәте институттары, медицина хеҙмәткәрҙәренең йәмәғәт берекмәләре ҙур роль уйнай. Быйыл көсөнә ингән «Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау нигеҙҙәре тураһында»ғы федераль закон менән дә шулай килеп сыҡҡан. Доктор Рошалдең әйтеүенсә, табиптар берлегенең ныҡышмалылығы арҡаһында уға 109 төҙәтмә индерелгән.
Асыҡ диалог форматында үткән осрашыуҙа медицина ярҙамы күрһәтеү стандарттарынан, эш хаҡынан һәм медицина хеҙмәткәрҙәренә социаль ярҙамдан башлап һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге вәкәләттәрҙе муниципаль берәмектәргә тапшырыу, профилактик медицинаны үҫтереү, предприятиеларҙа һаулыҡ һаҡлауға тиклем Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҙгәртеп ҡороуҙың төрлө аспекттары тикшерелде. Леонид Рошалдең үтенесе буйынса бөтә һорауҙар ҙа теркәлеп, артабан тикшереү өсөн уға тапшырылды. Уның әйтеүенсә, властарҙың иғтибарын яҡын арала тап ошо мәсьәләләргә йүнәлтергә кәрәк буласаҡ.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы тапшырыуы «Көмөш ҡаурый-2013» Халыҡ-ара журналистар конкурсы финалына сыҡты
Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Көндәлек» мәҙәни-мәғариф тапшырыуы «Көмөш ҡаурый-2013» XII Халыҡ-ара журналистар асыҡ ижади конкурсының финалына сыҡты.
«Көндәлек» тапшырыуының авторы – БР-ҙың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты, филология фәндәре кандидаты Рәшиҙә Мәһәҙиева Ҡырымға тантаналы сараға саҡырылған.
Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Көндәлек» икенсе миҙгел генә барыуына ҡарамаҫтан, ул иң популяр проекттарҙың береһе булып өлгөрҙө.
- Тапшырыу үҙен башҡорт теле дәресе итеп күрһәтә, ундағы «уҡыусылар» — төрлө йәштәге һәм төрлө һөнәргә эйә булыусы кешеләр контроль эш яҙалар. Алып барыусы Фәрхәт Ғәйнетдинов уҡытыусы ролендә сығыш яһай. Үҙенсәлекле ярышта «класташтарға» райондың арҙаҡлы кешеләре ярҙам итә, — тип һөйләй тапшырыуҙың авторы Рәшиҙә Мәһәҙиева.
Быйыл «Көмөш ҡаурый» конкурсында 13 ил журналистары ҡатнашты – Әрмәнстан, Белоруссия, Грузия, Испания, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Латвия, Польша, Рәсәй, АҠШ, Үзбәкстан, Украина һәм Эстониянан. Барлығы 700-ләгән медиа эш ебәрелгән, жюри ағзалары уларҙың араһынан 80 финалға сығыусыны һайлап алған.


text:
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре менән осраштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре менән осраштыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 29 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
26 декабрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2014 йылда «Республика Башкортостан» гәзите редакцияһы ойошторған «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре менән осрашты.
Конкурста гәзиттә баҫылған мәҡәлә геройҙары – төрлө эшмәкәрлек өлкәһе вәкилдәре, әүҙем тормош позицияһы булған, коллектив, республика һәм илдең үҫешенә тос өлөш индергән кешеләр ҡатнашты. Бәйгегә йомғаҡ яһағанда журналистар менән бергә гәзит уҡыусылар ҙа ҡатнашты.
– Һеҙ үҙ хеҙмәтегеҙ менән «Йыл кешеһе» исеменә лайыҡ булдығыҙ. Төрлө тармаҡтарҙа эшләйһегеҙ, мөһим эштәр башҡараһығыҙ. Мин һеҙҙең хаҡта беләм, сөнки «Республика Башкортостан» гәзитен даими уҡып барам. Уңыштарығыҙ илһамландыра тип әйтә алам. Һеҙгә эшегеҙ өсөн ҙур рәхмәт, – тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Президенты һуңғы 10-15 йыл эсендә илебеҙ ҡайһы бер тармаҡтар буйынса үҙ аллы үҫеш йүнәлештәрен юғалтты, конкурент һәләтле продукция сығарыуҙы туҡтатты тип билдәләне.
Уның һүҙҙәренсә, ваҡыт ҡуйған бурыстарҙы импортты алмаштырыу менән генә хәл итеп булмаясаҡ. Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә лә һорау булған конкурент һәләтле продукция етештерергә кәрәк.
– Ҡайһы берҙә финанс ресурстарын аҙлап тотонорға тура килер. Һуңғы йылдарҙа беҙҙә тәртип ҡаҡшаны. Кешеләр ҙур аҡсаға, эш хаҡының даими артыуына өйрәнгән. Шуның менән бергә хеҙмәт етештереүсәнлеге күтәрелмәй йәки яй арта. Чиновниктар, бюджет учреждениелары хеҙмәткәрҙәре һаны, власть структураларының бөтә дәүләт эшмәкәрлеген ҡаплауға сығымдарҙы кәметеүҙе дауам итеү буйынса ла оптималләштереү үткәрәсәкбеҙ, – тип белдерҙе Башҡортостан Президенты.
Республиканың сәнәғәт потенциалы хаҡында һөйләгәндә, Рөстәм Хәмитов предприятиелар араһындағы бәйләнеште тергеҙергә, яңы иҡтисади кластерҙар булдырырға саҡырҙы.
Башҡортостан Президенты йәмғиәттте бергә туплау ауырлыҡтарҙы еңергә ярҙам итәсәк тип ышана.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәр исемлеге Башҡортостан Президентының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Башҡортостанда «Музейҙар сәскәлеге» республика акцияһы дауам итә
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда «Музейҙар сәскәлеге» республика акцияһы дауам итә. Ул быйыл II Республика музейҙар форумында иғлан ителде. Маҡсаты — музейҙарҙа ижади мөхит булдырыу, биләмәләрен төҙөкләндереү.
Был акцияла республиканың бик күп музейҙары ҡатнаша. Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Сибай тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы алдында ике «Альп тауҙары» барлыҡҡа килгән. Унда бер йыллыҡ сәскәләр үҫә. «Альп тауҙары» төрлө төҫтәге йәшмә менән биҙәлгән һәм төҫһөҙ лак менән буялған. Бина эргәһендә ағастар, шулай уҡ бер һәм күп йыллыҡ сәскәләр ултыртылған.
Йыл һайын Надеждино ауылындағы Аксаковтар ғаиләһе музейы алдында 30-ҙан ашыу сәскә үҫентеһе сәселә. Төп сәскәлектә сауыр (мәңге йәшел ылыҫлы ҡыуаҡ), күп йыллыҡ мимоза, нарцисс, пион үҫә. Бер йыллыҡ сәскәләр араһында петуния һәм бархатцы бар, улар сентябрь аҙағынаса сәскә ата. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтың музейы янында сәскәле сквер булдырылған. Бишбүләк тарих һәм этнография музейы ихатаһында ҡатнаш сәскәлектәр һәм ҡыуаҡлыҡтар бар. Иристар аллеяһы космонавт Андриян Николаев ултыртҡан ҡайынға алып бара.


text:
Мэрияның «ҡыҙыу пейджер»ына шылтыратыуҙар күп булды
Өфө хакимиәте февраль айында үҙенең «ҡыҙыу пейджер»ы эше тураһында отчет бирҙе. 28 календарь көндә ҡала халҡынан 125 шылтырау ҡабул ителгән. Ғинуарҙа 29-ға кәмерәк булған. Мөрәжәғәттәрҙең иң күбе Калинин, Октябрь һәм Киров райондарынан килгән.
Иң актуаль тема, элеккесә, торлаҡ йорттарҙы ремонтлау һәм файҙаланыу менән бәйләнгән. Беренсе урында — биналарҙы йылытыу проблемаһы. Һәм был ҡыш аҙағына яҡынлашыуға ҡарамаҫтан.
Өфөләр канализация системаһының эше менән дә ҡыҙыҡһынды. Ҡайһы берәүҙәр, ни өсөн эҫе һәм һыуыҡ һыу менән тәьмин итеүҙә ҡыйынлыҡтар килеп тыуа, тигән һорау бирҙе.
Торлаҡ өсөн түләү — тағы бер ҡыҙыу тема. Күп кенә мөрәжәғәттәр түләү квитанцияһындағы «дөйөм йорт ихтыяждары» графаһы менән бәйләнгән. Ҡала властары аңлатыу эше алып барыуын дауам итә. Шулай ҙа барыһы ла аңлап етмәй әле. Айырым граждандарҙы элеккесә йәмәғәт транспортының эше, хоҡуҡ тәртибен һаҡлауҙы ойоштороу һәм ихаталарҙы нисек төҙөкләндереүҙәре ҡәнәғәтләндермәй.
«Ҡыҙыу пейджер» мөрәжәғәттәр ҡабул итеүен дауам итә. «Мэрия» абоненты исеменә 277-09-11 телефоны аша шылтыратып хәбәр итергә мөмкин. Иң мөһиме, операторға үҙегеҙ йәшәгән районды, адресығыҙҙы, фамилия, исем, атайығыҙҙың исемен һәм телефонығыҙҙы әйтергә онотмағыҙ.


text:
Башҡорт теле буйынса региональ диктантты Рәсәйҙә генә түгел, сит илдә лә яҙҙылар Фото: Рәшиҙә Мәһәҙиева
Башҡорт теле буйынса региональ диктантты Рәсәйҙә генә түгел, сит илдә лә яҙҙылар
Башҡорт теле буйынса региональ диктантты Рәсәйҙә генә түгел, сит илдә лә яҙҙылар Фото: Рәшиҙә Мәһәҙиева
ӨФӨ, 2018 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, быйыл һигеҙ меңдән ашыу кеше «Башҡорт теле буйынса региональ диктант»та ҡатнашты. Был акция дүртенсе тапҡыр үтте һәм ул йылдан-йыл башҡортса дөрөҫ яҙыу буйынса тағы ла күберәк үҙ белемен тикшереп ҡарарға теләүселәрҙе йыя.
«Башҡорт дәүләт университетының ике ҙур аудиторияһы ла тулы булыуы мине ҡыуандырҙы, — тип «Башинформ» агентлығы менән уртаҡлашты акцияның дәртләндереүсеһе Рәшиҙә Мәһәҙиева. — Шуныһы ҡыуаныслы, быйыл башҡорт теле буйынса диктантты Башҡортостан һәм илдең башҡа төбәктәрендә йәшәүселәр генә яҙманы, беҙгә Төркиә, Болгария һәм Польша халҡы ла ҡушылды».
Башҡорт дәүләт университетының Көнсығыш илдәрен һәм башҡорт телен өйрәнеү кафедраһы мөдире Гөлфирә Абдуллина һүҙҙәренсә, теләгән һәр кем донъяның теләһе ҡайһы нөктәһенән университет сайтындағы шәхси кабинетҡа инеп, Мәрйәм Бураҡаеваның «Арғымаҡ» әҫәренән өҙөктө тыңлай алды. Тексты Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының художество етәксеһе, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Олег Ханов уҡыны.
«Элемтә менән өҙөклөк булғандар диктанттың видеояҙмаһын алдан алды, әммә уны Өфө ваҡыты буйынса иртәнге сәғәт 10-да ғына ҡабыҙҙы», — тип асыҡлыҡ индерҙе ойоштороусылар.
Ойоштороусы Рәшиҙә Мәһәҙиева билдәләүенсә, текст фәлсәфәүи һәм патриотик булды.
«Башҡорт теле буйынса региональ диктант»ты Башҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова ла яҙҙы.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2017 йылда акцияға 7742 кеше ҡушылды.
http://www.bashinform.ru/news/1148109-regionalnyy-diktant-po-bashkirskomu-yazyku-2018-pisali-ne-tolko-v-rossii-no-i-za-rubezhom/


text:
Рәсәйҙә башҡорт балы менән Тула перәниге тигән яңы бренд барлыҡҡа килеүе ихтимал
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Өфөлә «Башҡорт балы менән Тула перәниге» тигән уртаҡ бренд булдырыуға арналған Башҡортостан, Тула һәм Силәбе эшҡыуарҙарының тәүге бизнес-осрашыуы үтте.
«Сәфәребеҙҙең маҡсаты – бал менән тәьмин итеүселәр, башҡорт балы ҡушылған Тула перәниген һата алған партнерҙар эҙләү. Башҡорт балы кеүек Тула перәниге – гастрономия бренды. Ике брендты берләштереп, аҙыҡ-түлектең һатып алыу һәләтен көсәйтәбеҙ. Был баҙарға ғөмүмән яңы ризыҡ сығарыу. Гастрономия брендтары ҡушылған, бер бренд икенсеһен көсәйткән бындай сауҙа алымы илебеҙҙә әлегә юҡ, — тип «Башинформ» агентлығына аңлатма бирҙе Тула кондитер фабрикаһының коммерция директоры Ольга Петрова.
Тула өлкәһендә 17 ғинуарҙа башҡорт балы ҡушылған перәниктәр һынау өсөн һатыла башланы. «Бындай яңы ризыҡтың һатып алыусыларға оҡшау-оҡшамаулығын асыҡлауға кире элемтә өсөн ике-өс көн бирелә. Был әйберҙәргә ысынбарлыҡ күҙлегенән ҡарағанда, хәл яҡшы барһа башҡорт балы ҡушып бешерелгән Тула перәниге бер ай эсендә Өфө магазиндары кәштәләренә ятасаҡ. Уны етештереү менән ҡыйынлыҡтар юҡ. Иң мөһиме – тауар һатыу баҙары», — тип өҫтәне Ольга Петрова.
«Тула перәниге – бөтә ерҙә билдәле супербренд. Бөгөнгө осрашыуыбыҙ – ҙур уртаҡ эшкә, Тула перәниге һәм башҡорт балы кеүек ике брендты танытыуға башланғыс булыр тип ышанам. Әйҙәгеҙ бергәләп эшләйек», — тип мөрәжәғәт итте осрашыуҙа ҡатнашыусыларға Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Азамат Ғәлин.
http://www.bashinform.ru/news/1105385-v-rossii-mozhet-poyavitsya-novyy-brend-tulskiy-pryanik-s-bashkirskim-medom/


text:
Намыҫ аҡсанан ҡиммәт31-01-2012, 02:59 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Яуҙан йонсоған илдә, юғалтыу ҡайғылары йөрәктәрҙә таш булып ятҡанда, мәжлестәрҙә аш ейеү хәстәре, кәйеф-сафа ҡороу уйҙары булмағандыр. Шулай ҙа Ғарифулла олатайымдар, һуғым һуйғанда, йылына бер-ике тапҡыр булһа ла, бал әсетеп, күрше-күлән, ағай-энеһен йыйып ала. Күңелһеҙерәк, хәҙерге ҡарамаҡҡа наҡыҫ табын менән үтһә лә, мәжлес барыбер мәжлес инде. Бал да Иҙел һыуы түгел, быуынға йүгерә, башты әйләндерә, йәмһеҙ донъяны ла яҡтыртып ебәргәндәй. Рамаҙан апа, күпме ваҡыт тышаулы-бығаулы йөрөһә лә, күңелен мүкләндермәгән икән. Мөҙҙәте еткәс, тауышына бигүк ихтыяр бирмәй, күкрәктән генә сығарып көйләп ебәрә.
Һайрамасы, былбыл, ник һайрайһың,
Ишеттереп тауышың йыраҡҡа.
Белдертмәсе серең залимдарға,
Төшөрөрҙәр тимер тоҙаҡҡа.
“Йырҙың йыртығы юҡ”, — тиҙәр. Бәлки... Әммә көнө-төнө маҙаһыҙлаған уйҙарыңды, улар, һүҙ булып, телеңдән һибелергә торһа ла, ишетер кешенең ҡолағына еткерер әмәлдәр гел генә булмай. Шул саҡ хис-тойғоларың ябай һүҙгә торғоһоҙ йыр булып урғылалыр.
Арабыҙҙан киткәндәр, моғайын, фәрештәләй гонаһһыҙ, ысыҡ тамсыһылай саф кеше булып йәшәй алмағандыр. Шул уҡ ваҡытта уларҙы барыбер һәр төрлө кәмселектәрҙән, түбәнселектәрҙән азат рәүештә генә хәтерҙә ҡалдырғы һәм хыялдағы ошо образ менән йәшәйһе килә. Бәлки, шуғалыр элеккеләр — олораҡ, юғарыраҡ, бөгөн аралашып йәшәргә мәжбүр булғандар ваҡсылыраҡ, көнсөлөрәк күренә. Уратыбыраҡ уйлаһаң, йәшәйештең төп асылы үҙгәрешһеҙ ҡалған: көн яҡтыһы, һулар һауа, эсәр һыу бар. Ете миллиард халҡы булһа ла, ерҙә эркелешеп, бер-беребеҙҙе тапап йөрөмәйбеҙ. Кемдәрҙер мал-мөлкәт бүлешкән саҡта ла, ғәмдең күпселеге һәүетемсә, яҙмыштың биргәненә хуш булып көн итергә тырыша. Намыҫ һәм выждан алдында килер-китер хакимлыҡ та, туҙыр-таралыр байлыҡ та, исем-дәрәжәләр балҡышы ла бер ни түгел.
Бөгөнгө болғансыҡ донъяла, аҡылдары кермәле-сыҡмалы әҙәмдәр араһында аңҡы-тиңке булып йөрөйһөң-йөрөйһөң дә, шағир әйтмешләй, зәңгәр томандар артында, бик йыраҡтарҙа ҡалған апаларҙы, ағайҙарҙы йәнә иҫкә төшөрәһең. Рамаҙан Билаловтың ҡарағайҙай тура һыны йәберлектә йөрөгәндә лә бөгөлмәгәйне, һәм ул ғүмеренең ахырғы көндәренәсә, күк көмбәҙен иңендә тотҡан атлант шикелле, ҡеүәтле лә, юғары ла ҡалды. Әйткәндәй, өлкән Билаловтың улы Нуретдин ағай һуғышты үткән офицер ине. “Ине” тием, сөнки яу йылдарынан аҙаҡ Нуретдин Билалов илдәге төрлө хәрби гарнизондарҙа хеҙмәтен үткәрҙе, улы Владимир менән ҡыҙы Светлана Дрезденда урыҫ мәктәбен алтын миҙал менән тамамланы, һәм Светлана юғары белемде Башҡортостан медицина институтында алды. Нуретдин ағай, олоғайғас, ҡырҡ бишенсе йыл артиллерия взводы составында үҙе азат итешкән Кенигсберг (хәҙерге Калининград) ҡалаһында төпләнде. Танк дивизияһы командиры урынбаҫары вазифаһынан отставкаға сыҡҡан полковник Билалов менән бер мәл хәбәрләшеп тә торҙоҡ. Әммә хәҙер Калининградта телефон трубкаһын алыусы юҡ...
Ирлектең сифаты бүрек кейеп йөрөүҙә йә вазифалар биләүҙә генә күренмәй. Бүректәр, салбарҙар, тәмәке менән хәмерҙәр үтеп барған тормошобоҙҙа ир булып күренергә теләүсе ҡатын-ҡыҙҙарға ла, бисә ҡылыҡлы ир йораттарына ла бик таман. Еңел-елпелек һәм ике йөҙлөлөк, ялған дуҫлыҡ халыҡтың милли менталитетына әүерелһә йәки, иң хәүефлеһе — хурлыҡлы сифаттар кешенең ғәҙәти булмышына әйләнһә, тәбиғи асылыбыҙҙың бөтөүе шул булыр. Урыҫ ҡәүеменең бөйөк гуманисы, академик Дмитрий Сергеевич Лихачев: “Кешенең намыҫлылығы һәм мәҙәнилеге кәүҙәне тура тотоп атлауҙа ла, күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләшеүҙә лә, хатта ҡул ҡыҫыуҙа ла күренә”, — тип йыш ҡабатлар ине. Бөгөн иһә, хаслыҡтың дуҫлыҡ кейемен кейеп, үҙ ялғанына үҙе ышанып йөрөгән заманда, хыялый зыялы Лихачевтарға урын ҡалдымы икән? Бер мәл яһиллыҡтан тонсоғоп һәләк булмаҫбыҙмы?
Толпар ирҙәр өсөн намыҫ — ғүмер кисереү һәм донъя ҡороуға бер шарт. Ул сифат тәбиғи рәүештә бирелгән кеше үҙенең ошо мәртәбәһе тураһында уйламай ҙа, һөйләмәй ҙә. Миңә, тиҫтәләрсә йыл төрлө һөнәр эйәләре менән таныш, иптәш һәм хатта дуҫ булып йөрөгән мосафирға, тоғролоҡ ҡәҙерен белергә лә, намыҫһыҙлыҡ әремен татырға ла насип булды. Таныш-белештәрем араһында игенселәр һәм ҡорос ҡайнатыусылар, урмансылар һәм мөғәллимдәр, табиптар һәм нефтселәр — һәммәһенең дә исемен әйтеп бөтмәҫлек хеҙмәт батырҙары бар ине. Ғәжәпләндергәне һәм әле булһа айышына төшөнә алмағаным шул: батырҙар үҙен батырға һанламаны. Уҙған көҙҙөң башында баҡыйлыҡҡа киткән яҡташ ағайым, Дан ордендарының өс дәрәжәһе менән дә бүләкләнгән Вәлиәхмәт Сөләймәнов, табындаш булып йөрөһәк тә, фронт хәтирәләрен урынлы-урынһыҙ һүтеп, наградаларын шылтыратып йөрөмәне. “Ябайлыҡта — бөйөклөк” тигән хәҡиҡәттең ғәмәлдә кәүҙәләнеше шул буламы икән? Мин, әле булһа, Мәләүез баҫыуҙарын шаулатҡан комбайнсы Шафиҡ Бураҡановты, Туймазы урмансыһы Йософ Фәррәховты, Бөрйән умартасыһы Зәйтүн Ырыҫҡоловты, Учалы таусыһы Рамаҙан Ниғмәтуллинды, Дәүләкәндән колхоз рәйесе Миңзаһир Хәмиҙуллинды һағынам. Ошондай кешеләрҙең барлығын белеп йәшәү үҙеңде лә күтәрә, сафландыра, донъя ваҡлыҡтарынан арындыра. Социалистик Хеҙмәт Геройҙары Рифхәт Йәнекәев, Хатмулла Солтанов, ҡорос арҡан үреүсе Сәғиҙә Мөхәмәтдинова һымаҡ, рух менән ҡанатланып йәшәгән ағай-апайҙарҙың ҡулына дәүләт етәкселеге теҙгенен тотторорға ине лә бит, был — бойомға ашмаҫ хыял, сөнки ундайҙар хакимлыҡ дилбегәһен ҡулына алһа, ил арбаһын мотлаҡ ғәҙеллек, эшлеклелек, сафлыҡ, намыҫ юлына борор ине. Рәсәйҙәге байтаҡ халыҡҡа әлеге юл кәрәкмәй. Аҡсаға хатта намыҫты ла һатып алыу форсаты бар.
...Харьков эргәһендә ғәйеп булған атайымдың йәне, тынысланыр урын тапмай, ҡайҙарҙа осоп йөрөйҙөр? Олатайым, өләсәйем, әсәйем — тыуған ауылы тупрағында. Ҡайным — Орел өлкәһендә, ҡәйнәм — Асҡарҙа. Мәсьәлә, бәлки, һуңғы төйәкте ҡайҙа табыуҙа ла түгелдер. Иң мөһиме — ғүмер юлын ҡайһы тарафтарҙан һәм ни рәүешле үтеүҙер. Был донъяла, бик күрекле булмағанда ла, күркәм йәшәргә кәрәк.
Туҡта, Ғарифулла олатайымдарға ҡунаҡҡа Рамаҙан апа килгәндер, ахыры, ипле генә көй ишетелә:
Егет кенә булһаң, ай, егет бул,
Көмөш кейҙер ҡайыш йүгәнгә.
Тоғро ғына һүҙле, асыҡ йөҙлө,
Исемкәйең ҡалһын бүтәнгә.
“Эһе-ей!” — тип көй күтәрер инем дә, тамағыма урынһыҙ килеп тығылған төйөр ҡамасауланы.


text:
Ҡыш битте семетһә лә...31-01-2012, 04:45 // Тубырсыҡ // Баҫып сығарырға
Быйыл яҙ ҡыҙсыҡҡа өс йәш туласаҡ. Был байрамын түҙемһеҙлек менән көтә Гөлфиә. Тыуған көн тураһында һигеҙ юллыҡ шиғыр ҙа әҙерләп ҡуйған. Ниндәй йыр, бейеү башҡарасағын әлегә сер итеп һаҡлай.
Ҡышты бик ярата ул. Ағаһы менән тауҙан шыуыу, ҡар бәрешеп уйнау шундай күңелле! Ҡыш бабай сикәләрҙе семетеп-семетеп алһа ла, саналарҙы ситкә ебәреп, көрткә сумдырып ыҙалатһа ла, өйгә һис тә ҡайтҡыһы килмәй Гөлфиәнең. Күрәһегеҙме, ҡайһылай ҡәнәғәт ул!


text:
- Подробности
- Просмотров: 493
ЕТЕШТЕРЕҮ САРАЛАРЫ, матди байлыҡ етештереүҙә файҙаланылған матди ҡиммәттәр берлеге; йәмғиәттең етештереү көстәренең һәм илдең милли байлығының бер өлөшө. Е.с. хеҙмәт сараларына (улар ярҙамында кеше хеҙмәт предметына йоғонто яһай) һәм предметтарына (йоғонтоға бирелә торған төрлө материалдар һәм сеймал) айырып ҡарала. Оҙайлы ваҡыт һуҙымында файҙаланылған (1 йылдан ашыу) һәм хаҡы билдәләнгән норманан кәм булмаған хеҙмәт саралары төп фондтарға ҡарай; производство запастары (сеймал, материалдар, яғыулыҡ, запас частар, инструменттар, ҡиммәтле булмаған инвентарь), тамамланмаған етештереү һәм үҙ етештереүҙәге ярым фабрикаттар әйләнештәге фондтарға инә (ҡара: Әйләнештәге аҡсалар). Хеҙмәт предметына (машиналар, ҡорамалдар, инструменттар һ.б.) туранан‑тура йоғонто яһаған хеҙмәт саралары берлеге төп фондтарҙың актив өлөшө тип атала. Биналар, ҡоролмалар һ.б. пассив өлөшөн тәшкил итә. Иҡтисадтың йәшәү тәртибе Е.с. милек формаһы м‑н билдәләнә.
Башҡортостанда 2009 й. төп производство фондтарының хаҡы 366,6 млрд һум тәшкил иткән, төп капиталға инвестициялар күләме — 35,7 млрд һум (ҡара: табл.). Шулай уҡ ҡара: Инвестиция сәйәсәте.
В.Ҡ.Носратуллин
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина
Башҡортостан Республикаһында иҡтисади эшмәкәрлектең төп күрһәткестәре*, млрд һумдарҙа
*Эре һәм урта предприятиелар һәм ойошмалар иҫәпкә алынған.