text:
Өфөлә өлгөлө әсәләргә «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылдыФото: Олег Яровиков | Видео: Ренат Исҡужин, Мирон Доровских
Өфөлә өлгөлө әсәләргә «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылды
Өфөлә өлгөлө әсәләргә «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Ноябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә билдәләнгән Әсә көнө алдынан Башҡортостанда йәшәүсе ҡатындарға «Әсәлек даны» миҙалын тапшырҙылар. Бүләкләү тантанаһы Рус академия драма театрында уҙҙы, уны БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов уҙғарҙы.
Вице-премьер өлгөлө әсәләргә – уңышлы ғаиләләр барлыҡҡа килтергән, белемгә ынтылыусан һәм эшһөйәр балалар тәрбиәләүсе ҡатындарға наградалар һәм аҡсалата премиялар тапшырҙы.
— Әсә көнө башҡа байрамдарҙан айырылып тора, мәшәҡәттә туҡтап ҡалып тағы ла бер тапҡыр рәхмәт һүҙҙәрен әйтергә өндәй. Һеҙ тик үҙегеҙ генә баланы аяҡҡа баҫтырыуҙың нимә икәнен аңлайһығыҙ. Республика мөмкин тиклем күп балалы әсәләргә иғтибар бүлергә, уларҙың хеҙмәтен билдәләргә тырыша. Үткән көндәрҙә Башҡортостан Президенты тағы ла бер награда — «Ата-әсә ҡаһарманлығы» миҙалын булдырҙы. Ул республикаға дан килтергән балаларҙы тәрбиәләгән кешеләргә тәғәйенләнә. Һеҙгә әсәлек бәхете, һеҙҙең ата-әсә өмөттәренең ғәмәлгә ашыуын теләйем, — тине Салауат Сәғитов.
«Әсәлек даны» миҙалы ойошторолғандан алып 16 йыл эсендә наградаға биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләүсе ете меңдән ашыу күп балалы әсә лайыҡ булған. Республикала йәшәүсе балалы ғаиләләргә 30-лаған төр социаль ярҙам күрһәтелә. Йыл һайын был маҡсаттарға федераль һәм республика бюджетынан һигеҙ миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә.


c: text/html

text:
Башҡортостан етәксеһе Нуриман районында бер нисә социаль объекттар төҙөлөшөн тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан етәксеһе Нуриман районында бер нисә социаль объекттар төҙөлөшөн тикшерҙе
Башҡортостан етәксеһе Нуриман районында бер нисә социаль объекттар төҙөлөшөн тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Нуриман районы буйынса эш сәфәрендә йөрөгәндә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бер нисә социаль объекттың төҙөлөш барышын һәм сафҡа индерелеүен тикшерҙе.
Шулай, республика етәксеһе үҙәк район дауаханаһының яңы корпусын ҡараны. Уның төҙөлөшө 2002 йылда башлана, әммә 2006 йылда оҙаҡ төҙөлөш категорияһына күсеп уны һалыу туҡтатыла. 2011 йылда ошоға оҡшаш эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов корпусты төҙөп бөтөргә ҡуша.
Хәҙер эштәр тулыһынса тамамланған һәм бина файҙаланыуға тапшырылған. Бында лабаратория, аҙыҡ-түлек блогы, конференциялар залы, дауахана хакимиәте урынлашҡан.
Шулай уҡ Красная Горка ауылында Рөстәм Хәмитов физкультура-сәләмәтләндереү комплексын ҡараны. Дөйөм 916 квадрат метрлыҡ ҡоролманы 2010 йылда уҡ төҙөй башлайҙар, әммә финанслау һәм подрядсыны һайлау проблемаһы арҡаһында ул 2013 йылдың декабрендә генә файҙаланыуға тапшырылды. Төҙөлөштөң хаҡы – 38 миллион һумдан ашыу. Комплекс менән файҙаланыуға тотоноуҙар йыл һайын 3,5 миллион һум тәшкил итәсәк. Комплекс коллективы 11 хеҙмәткәрҙән тора. Бинала балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе урынлашҡан, 40 секция эшләй, шул иҫәптән уйын спорт төрҙәре (волейбол, баскетбол, бадминтон һәм башҡалар) буйынса ла. Шулай уҡ спорт комплексында ауыл мәктәбе уҡыусылары өсөн физкультура дәрестәре уҙғарыла.
— Мин республикала ошондай спорт объекттары күберәк булһын яҡлы, – тине Рөстәм Хәмитов. – Район яҡшы спорт комплекслы булды, тик уны төҙөүгә средстволар бюджет сәйәсәте ҡарашынан һөҙөмтәле файҙаланылды тип әйтә алмайым. Проект ныҡ ҡиммәт, спорт залды дүрт йыл самаһы төҙөнөләр, был 40 миллион һумға ике ошондай уҡ бинаны ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төҙөргә була ине. Бөтә республика буйынса үҫмер спортсылар өсөн спорт комплекстары күберәк төҙөлөүе менән ҡыҙыҡһынам. Әммә ул бюджет тотоноуҙары ҡарашынан аҡыллы, ҡулайлы варианттар булырға тейеш.
Республика Президенты Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Камил Мансуровҡа мәктәп, спорт комплексы, балалар майҙансығы һәм башҡа социаль-мәҙәни көнкүреш объекттары төҙөлөшөнөң һәр проекты буйынса бюджет средстволарын һөҙөмтәле файҙаланыуҙы баһалау буйынса ведомствола махсус комиссия төҙөргә ҡушты. Бынан тыш, Башҡортостан етәксеһе тиҙ төҙөү конструкцияларын ҡулланып, ҡиммәт булмаған спорт комплекстары төҙөлөшөнөң типовой проекттарын эшләргә талап итте.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов 139 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөү барышы менән танышты. Был мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһының төҙөлөшө Республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә Красная Горка ауылында 2013 йылдың ноябрендә башланды. Төҙөлөш-монтажлау эштәренең, шул иҫәптән блоклы ҡаҙанлыҡ, трансформатор һәм дизелле подстанция урынлаштырыу, инженер селтәрҙәрен һалыу, территорияны төҙөкләндереүҙең, дөйөм хаҡы 84 миллион һум тәшкил итә. Буласаҡ балалар баҡсаһының майҙаны – 3,7 мең квадрат метр. Объектты 2015 йылда тапшырыу планлаштырылған.
— Мин технологияларҙы теүәл үтәүҙәрен, айырыуса үтә һыуыҡ көндәрҙә, һәм төҙөлөш-монтажлау эштәрен башҡарыуҙың юғары сифатын талап итәм, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әгәр сифат булмаһа, бындай төҙөүсе ойошмалар менән артабан уртаҡ эш тә булмаясаҡ.
Красный Ключ ауылында республика етәксеһе, бассейны менән 260 уҡыусылыҡ урта мәктәбе һәм 110 урынлыҡ балалар баҡсаһы ингән, белем биреү комплексы төҙөлөшөн тикшерҙе. Бинаның дөйөм майҙаны – 10 мең квадрат метр. Төҙөлөштөң хаҡы – 302 миллион һум. Төҙөлөш башланғандан алып (2012 йыл) 180 миллион һум үҙләштерелгән, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2011 йылда Өфөлә 250 ихата төҙөкләндереләсәк
«Берҙәм Рәсәйҙең яңы юлдары» фирҡә проекты сиктәрендә 2011 йылда Өфөлә ихаталарҙы реконструкциялауға һәм капиталь ремонтҡа 530 миллион һум бүлеү планлаштырыла.
Был средстволар Башҡортостандың баш ҡалаһының 250 ихатаһын төҙөкләндереүгә китәсәк, был Өфө ихаталарының ундан бер өлөшө. Сағыштырыу өсөн, 2010 йылда ошо уҡ маҡсатҡа 70 миллион һум самаһы бүленде.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Берҙәм Рәсәй» фирҡәһе 2007 йылда республика, край, өлкә үҙәктәренә ҡала юлдарын ремонтлауға аҡса средстволары бүлеү инициативаһы менән сығыш яһаны һәм уны «Берҙәм Рәсәйҙең яңы юлдары» проекты тип билдәләне. Бөгөнгө көндә ул Рәсәй Федерацияһы субъекттарының баш ҡалаларында, шул иҫәптән Өфөлә лә тормошҡа ашырыла.


text:
Башҡортостан вуздары ректорҙары Шишмә районында күсмә ултырыш үткәрәсәк
Башҡортостан вуздарының Ректорҙар советы күсмә ултырыштар үткәрергә ниәтләй, был саралар сиктәрендә республика халҡы менән осрашыуҙар планлаштырыла. Атап әйткәндә, вуз етәкселәре Бәләбәй, Дыуан, Дүртөйлө, Шишмә райондарына, Стәрлетамаҡ ҡалаһына барырға планлаштыра.
Фекер алышыуҙарҙың төп темаһы — «Башҡортостан Республикаһында юғары белем биреү: тардициялар, тәжрибә, инновациялар».
Күсмә сессияларҙа Өфөлә белем алыусы студенттарҙың, шулай уҡ тиҙҙән вуздарға уҡырға инәсәк мәктәп уҡыусыларының ата-әсәләре ҡатнашасаҡ. Осрашыуҙарҙа шулай уҡ муниципаль берәмектәрҙең уҡытыусылары, урта махсус уҡыу йорттары педагогтары ҡатнашасаҡ.
Беренсе бындай сара шаршамбы, 8 февралдә, Шишмә ауылында үтәсәк. Унда М.Аҡмулла исемендәге БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин, БашДУ ректоры Әхәт Мостафин, ӨДНТУ ректоры Айрат Шаммазов, БДАУ ректоры Илдар Ғәбитов, Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы ректоры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Наталья Солодилова ҡатнашасаҡ.


text:
Башҡортостанда «Карамболь» ыҫланған сырын сығарыуҙы үҙләштерәләр
Бәләбәй һөт заводы технологтары «Карамболь» исемле сыр эшкәртеүҙе үҙләштерҙе. Был Рәсәйҙә сығарылған тәүге ҡаты ыҫланған сыр буласаҡ. Башҡортостан сыр яһаусылары республика һатып алыусыларына сырҙың классик вариантын һәм төрлө тәмләткестәр өҫтәп уның варианттарын тәҡдим итәсәк. Әсе сыр яратыусылар өсөн шәрбәт паприка менән венгр “карамболе”н сығарыу планлаштырыла, шулай уҡ хуш еҫле карри һәм көнсығыш тәмләткестәре сорты буласаҡ. «Карамболь» маркаһы менән яңы линия бөтәһе 10 төрлө яңы сыр тәҡдим итәсәк.
Предприятиела был продукцияны сығарыуға яңы йылдан тотонасаҡтар. Ыҫланған сыр киләһе йылда етештерелгән сырҙарҙың дөйөм күләменең 3 процентын тәшкил итергә тейеш. Башҡортостандың сауҙа селтәрҙәре кәштәләрендә был продукция февраль айында күренәсәк.
Ә инде мартта Бәләбәй һөт комбинаты тағы ике яңы продукция тәҡдим итәсәк. Былар «Бельстер» һәм «Бельфор» ҡаты классик сырҙары. Тәме буйынса улар пармезан һәм маасдам кеүек танылған маркаларға оҡшаш.


text:
Байрамдар алдынан төбәктә пенсиялар ваҡытынан алда биреләсәк
Республика көнө һәм Ҡорбан ғәйете байрамдары менән бәйле республикалағы почта элемтәһе ойошмалары пенсияларҙы һәм башҡа төрлө социаль түләүҙәрҙе махсус график буйынса таратасаҡ.
Өфө, Ағиҙел, Күмертау, Мәләүез, Нефтекама, Октябрьский, Салауат ҡалаларында, Ейәнсура, Күгәрсен, Кушнаренко, Көйөргәҙе, Мәләүез, Өфө райондарында пенсиялар 8-е һәм 11-өсөн – 8 октябрҙә, 9-ы һәм 12-һе өсөн – 9 октябрҙә, 10-ы һәм 13-ө өсөн – 10 октябрҙә, 14-е һәм 15-е өсөн –14 октябрҙә бирелә. Ҡалған район һәм ҡалаларҙа түләүҙәр 10-ы һәм 11-е өсөн – 10 октябрҙә, 12-һе һәм 13-ө өсөн – 12 октябрҙә, 14-е һәм 15-е өсөн – 14 октябрҙә башҡарыласаҡ, тип хәбәр иттеләр Пенсия фондынан.
Кредит ойошмаларына түләүҙәр 10 октябрҙә күсереләсәк.


text:
Башҡортостан Сочиҙа халыҡ-ара инвестиция форумында уңышлы сығыш яһаны
18 сентябрҙә республика Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Сочиҙан IX халыҡ-ара инвестиция форумынан ҡайтты. Форумдың йомғаҡлау көнөндә республика делегацияһы тематик түңәрәк өҫтәлдәр эшендә ҡатнашты.
Сочиға сәфәр йомғаҡтары буйынса республика Президенты Рөстәм Хәмитов, халыҡ-ара форумда Башҡортостан уңышлы сығыш яһаны, тип билдәләне.
«Республика үҙенең өр-яңы инновацион эшләнмәләрен һәм инвестиция проекттарын күрһәтте. Беҙҙең экспозиция форумда ҡатнашыусыларҙың күбеһендә ҡыҙыҡһыныу уятты. Республика стенды Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путиндың да иғтибарын йәлеп итте. Ҡараған саҡта ул «Башҡортостан — Олимпиялы Сочиға» блогында бирелгән машиналар эшләү комплексы продукцияһы өлгөләре менән ҡыҙыҡһынды. Владимир Путин, беҙҙең техника һәм ҡорамалдар 2014 йылғы Сочи олимпиадаһына әҙерлек һәм уны үткәреү барышында файҙаланылыуы мөмкин, тип билдәләне. Башҡортостандың иҡтисадтың төрлө тармаҡтарындағы ҡаҙаныштарын күрһәтеү өсөн республикаға бындай форумдарҙа ҡатнашырға кәрәк. Беҙ ҡеүәтле сәнәғәт һәм фәнни-техник потенциалға эйәбеҙ, һәм уны артабан үҫтерергә кәрәк», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Бынан тыш, Башҡортостан Президенты фекеренсә, республиканың үҙ халыҡ-ара тематик форумын үткәреү өсөн бөтә мөмкинлектәре бар.


text:
Йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү мәсьәләләре
Башҡортостанда йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү һәм студенттар хеҙмәт отрядтары хәрәкәтен үҫтереү БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында 21 ғинуарҙа үтәсәк түңәрәк өҫтәлдең төп темалары буласаҡ.
Дискуссия майҙансығы министрлыҡтар, ведомстволар, предприятиелар, мәшғүллек хеҙмәттәре етәкселәренең иғтибарын йәштәрҙең иң актуаль проблемаларының береһе – эш менән тәьмин итеүгә йәлеп итергә тейеш. Үрҙә һанап кителгәндәрҙән тыш, түңәрәк өҫтәлдә юғары уҡыу йорттары проректорҙары, урта махсус уҡыу йорттары директорҙарының тәрбиәүи эш буйынса урынбаҫарҙары, студенттар хеҙмәт отрядтары ветерандары ҡатнашасаҡ.
Йәш быуынды эш менән тәьмин итеү проблемаһын һөҙөмтәле хәл итеү механизмдарының береһе булып студенттар хеҙмәт отрядтары эшмәкәрлеген ойоштороу тора. Һуңғы йылдарҙа студенттар отрядтарында йәйге эш бик популяр. Мәҫәлән, әгәр 2008 йылда республикала 190 хеҙмәт бригадаһы ойошторолоп, унда 7000-дән ашыу студент эшләһә, 2009 йылда инде студотрядтар һаны 200-ҙән ашып китте.
Брифинг барышында студенттар отрядтары яугирҙарының “2007-2010 йылдарға Башҡортостан Республикаһында “Үҙ йортом” аҙ ҡатлы төҙөлөштө үҫтереү” программаһы буйынса объекттар төҙөлөшөндә ҡатнашыу мәсьәләһе лә тикшереләсәк.


text:
Янғынға ҡаршы айырым режим билдәләнде
20 ноябрҙә Башҡортостан территорияһында янғынға ҡаршы режим индерелде, ул 2014 йылдың 10 ғинуарына тиклем дауам итәсәк. Был турала бойороҡҡа республика Хөкүмәтендә ҡул ҡуйылды.
Башҡарма власть органдарына, район һәм ҡалалар хакимиәттәренә мотлаҡ тәртиптә был осорҙа пиротехник изделиеларҙы таратҡанда һәм ҡулланғанда янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса саралар комплексын үтәргә, кешеләр күпләп килеү өсөн тәғәйенләнгән объекттары булған ойошмалар етәкселәрен саҡырып, ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса комиссиялар ултырыштарын үткәрергә, белем биреү, һаулыҡ һаҡлау, халыҡты социаль яҡлау учреждениеларының, төнөн йәки тәүлек әйләнәһенә граждандар килгән мәҙәни-күңел асыу йорттарының (ресторандар, кафе, күңел асыу комплекстары, клубтар, мәҙәниәт йорттары һәм башҡалар), шулай уҡ дөйөм ятаҡтар, ҡунаҡханалар, сәнәғәт, төҙөлөш һәм башҡа ойошмаларҙың дежур пресоналы менән янғынға ҡаршы режимды көсәйтеү һәм янғын сығыуын иҫкәртеү һәм кешеләрҙе эвакуациялау буйынса өҫтәмә инструктаж үткәреү буйынса саралар күрергә, учреждениелар етәкселәренә заводта әҙерләнмәгән йылытыу приборҙары ҡулланыуҙы тыйырға; муниципаль берәмектәрҙең бөтә янғын һүндереү формированиеларында тәүлек әйләнәһенә дежур итеүҙе ойошторорға, янғын һүндереү техникаһының техник торошон һәм кәрәкле күләмдә яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин ителеүен тикшерергә; юлдарҙы, янғын һүндереү өсөн файҙаланылған һыу сығанаҡтарын ҡарҙан таҙартыу, ҡала-ауылдарҙы тотороҡло телефон элемтәһе менән тәьмин итеү буйынса саралар күрергә; хоҡуҡ һаҡлау органдары, дәүләт янғынға ҡаршы хеҙмәт хеҙмәткәрҙәрен, ирекле янғынға ҡаршы формированиелар ағзаларын, муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре, социаль хеҙмәттәр һәм башҡа ҡыҙыҡһынған ведомстволар һәм ойошмалар хеҙмәткәрҙәрен йәлеп итеп, күсмә патруль төркөмдәре ойошторорға; кешеләр күпләп йыйылған урындарҙа, торлаҡ секторында, баҡсасылыҡ кооперативтарында, төҙөлөш объекттары территорияһында кешеләр йәшәгән урындарҙа профилактика рейдтары үткәрергә; асарбаҡтарҙың сарлаҡ, подвал биналарына, йылылыҡ изоляцияһы камераларына кереүен иҫкәртеү буйынса саралар күрергә ҡушылды.
Көс структураларына — Ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм Эске эштәр министрлыҡтарына — «Дәүләт контроле (надзоры) һәм муниципаль контроль үткәргәндә юридик шәхестәрҙең һәм шәхси эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау тураһында» Федераль закон талаптарын иҫәпкә алып, кешеләр күпләп йыйылған объекттарҙы, шул иҫәптән мәҙәни-күңел асыу учреждениеларын һәм пиротехник изделиелар һатыусы сауҙа нөктәләрен хәүефһеҙ файҙаланыуҙы тәьмин итеүгә контроль яһау буйынса пландан тыш саралар үткәреүҙе ойошторорға; алкоголь һәм тәмәке продукцияһын һатыу өлкәһендә сикләүҙәр һәм тыйыуҙар билдәләү буйынса закондарҙы үтәүгә контроль яһарға тәҡдим ителде, тип хәбәр ителә Башҡортостан Хөкүмәтенең рәсми сайтында .


text:
Башҡортостанда халыҡтың коммуналь хеҙмәттәр өсөн туранан-тура иҫәпләшеүе варианты ҡарала
Кисә Башҡортостан Хөкүмәте Президиумы ултырышында ресурстар менән тәьмин итеүсе ойошмалар менән туранан-тура иҫәпләшеүгә күсеү мөмкинлеге тикшерелде. Рәсәй Торлаҡ кодексы идарасы компаниялар эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн ошо механизмды күҙ уңында тота.
— Идарасы компанияларҙа коммуналь түләүҙәрҙе тотҡарлап, икенсе тәғәйенләнештә файҙаланыу теләге тыумаһын өсөн, ҡулланған ресурстар өсөн йорттарҙа йәшәүселәр яғынан тәьмин итеүсе компанияларҙы финанслауҙың тура каналы булырға тейеш, — тип иҫәпләй Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирек Ялалов.
Әле Рәсәйҙең Төбәктәр үҫеше министрлығы кимәлендә ошондай система өҫтөндә эшләйҙәр. Шулай итеп, идарасы компаниялар торлаҡ фондынан файҙаланыуҙы контролдә тотоу өсөн ҡаралған аҡсаны ғына ала аласаҡ.
— Идарасы компанияларға хеҙмәте өсөн беҙ коммуналь түләүҙә ҡаралғандың 20-26 процентын ғына түләйбеҙ, — тине Ирек Ялалов. – Ҡалғанын, ә был квитанциялағы сумманың 70 проценттан ашыуы, беҙ ресурстар — һыу, йылы, һыу бүлеү, газ өсөн түләйбеҙ. Шуға күрә был түләүҙәрҙе идарасы компания йөҙөндәге аралашсыһыҙ башҡарырға кәрәк.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, октябрҙә Дәүләт Советы Президиумы ултырышы йомғаҡтары буйынса Дмитрий Медведев граждандарҙың торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрен бүлеү механизмын ҡулланыуға йүнәлтелгән норматив хоҡуҡи акттарҙы ҡабул итеүҙе тиҙләтергә ҡушты.
«Түләүҙәрҙе бүлеү» механизмы торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн айырым компанияларға түләүҙе күҙ уңында тота. Коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләгән документта хеҙмәт күрһәткән бөтә ойошмалар ҙа күрһәтеләсәк.
Шулай итеп, граждан аҡсаны әлеге кеүек идарасы компанияға түгел, ә аныҡ ойошмаларға түләйәсәк, идарасы компаниялар иһә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн үҙҙәренә тейешле аҡсаны ғына аласаҡ. Ә түләү ҡағыҙы бер нисәүгә бүленмәй, әүәлгесә берҙәм булып ҡаласаҡ.


text:
Башҡортостанда ураҡ эштәре тамамлана
Республика аграрийҙары 1,822 миллион тонна иген йыйып алған. Әлеге ваҡытта дөйөм территорияның 93 проценты эшкәртелгән.
Шул уҡ ваҡытта 25 районда ураҡ эштәре тулыһынса тамамланған. Иң күп өлөш индергәндәр иҫәбендә: Стәрлетамаҡ (121,3 мең тонна), Илеш (92 мең тонна), Саҡмағош (79,6 мең тонна), Дүртөйлө (71,5 мең тонна) һәм Ауырғазы (68 мең тонна) райондары эшсәндәре.
Республика буйынса иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының уртаса уңышы гектарынан 11,5 центнер тәшкил итә.
Ураҡ менән бер рәттән яҙғы сәсеүгә тупраҡ әҙерләү эштәре лә алып барыла. Әлегә 725 мең гектар ер туңға һөрөлгән, планға ҡарата был 67 процент тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Республикала көслө дауылдан зыян күргәндәргә яңы йорттар төҙөлә
ӨФӨ, 2014 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда 29 августа көслө дауылдан зыян күргән райондарҙа яңы йорттар төҙөлә. Стихия эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса оператив штабтан хәбәр итеүҙәренсә, республиканың төньяҡ-көнбайышында 36 йорт һалына башланған. Яңауыл һәм Краснокама райондарында йүнәтеү эштәре бөтәһе 425 йортҡа ҡағыласаҡ. Бөтә объекттарға ла төҙөлөш ойошмалары беркетелгән.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта 163 йорттоң ҡыйығы эшләнгән. 68 өйҙә ремонт эштәрен башлауға әҙерлек бара: территория сүп-сарҙан таҙартыла, төҙөлөш материалдары индерелә. Тергеҙеү эштәренә йәмғеһе 400-ҙән ашыу кеше йәлеп ителгән. Краснокама районында өҫтәмә 50-ләп волонтер ярҙам итә. Эштәр көнө буйы бара.


text:
Еңеү көнөндә Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Алмағас төҫө. Хәсән Әхтәмовтың хыялы» фильмының премьераһы була
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан «Башҡортостан» ДТРК-һы «Тамыр» телеканалының ижади төркөмө Стәрлетамаҡ районының Аллағыуат ауылында тыуып үҫкән Советтар Союзы Геройы Хәсән Әхтәмовтың тормошона арналған «Алмағас төҫө» документаль проектын әҙерләне. Ул алма баҡсаһы үҫтерергә хыялланған, әммә теләге тормошҡа ашмай. Хәсән Әхтәмов фронтҡа китә һәм 19 йәшендә Румынияның Яссы ҡалаһы эргәһендә батырҙарса һәләк була. 1944 йылдың 13 сентябрендә, үҙе үлгәндән һуң, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. 9 майҙа Башҡортостан юлдаш телевидениеһында фильмдың премьераһы була.
Телевидение хеҙмәткәрҙәре Дәүләт думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаеваның ярҙамы менән башҡорт һалдаты ерләнгән урынға командировкаға барҙы. Журналист Гөлфиә Раянова, режиссер Альмира Ахунова һәм журналистика ветераны, Бөйөк Ватан һуғышы хаҡында китап авторы Фәрит Вәхитов Хәсән Әхтәмов һәләк булған ерҙә булды. Биш көн эсендә улар Геройға һәм совет һалдаттарына бәйле урындарҙы төшөрҙө. Иң мөһиме, яҡташыбыҙҙың хыялын бойомға ашырҙы — Яссы ҡалаһында Әхтәмов исемендәге алма аллеяһын булдырҙы.
Геройҙың тыуған төйәгендә — Салауат ҡалаһында фильмдың исем туйынан һуң «Юрматы ере» мемориаль комплексы биләмәһендә лә алмағастар ултыртылды. Шуны билдәләп үтергә кәрәк: бына 40 йылдан ашыу уның тыуған ауылы ер йөҙөндә юҡ.
Сәлиә Мырҙабаева билдәләүенсә, Еңеү көнөн байрам итеү алдынан «Берҙәм Рәсәй» партияһы яугирҙәрҙең һәм тыл эшсәндәренең иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса ҙур эш башҡарған. Шуға бәйле ул Гөлназ Ҡолһарина етәкләгән «Тамыр» студияһының ижади коллективын әүҙем тормош позицияһы һәм Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй»ҙең социаль проекттарын ғәмәлгә ашырыуҙа ҡатнашыуҙары өсөн почет грамотаһы менән бүләкләне.


text: Рәсәй эске эштәр министрлыгы мәглүмәттәренә караганда, шаршамбы Завод районында табиптар машинаһын камуфляж кейгән кешеләр төркөмө туктаткан. Улар министрлык хезмәткәрзәрен һәм һаксыны тукмагас, эш хакы түләү өсөн тәгәйенләнгән 500 мең һум аксаны алып каса. Чечняның Ачхой-Мартан районында Шалажи ауылы янында кораллы бәрелештәр хакында ла хәбәр ителә. Гәскәрзәрзең берләштерелгән төркөмө матбугат хезмәте мәглүмәттәре буйынса, 3 чечен мөджәхиты үлтерелгән. Рәсәй ягынан югалтыузар хакында хәбәр ителмәй.


text:
Өфөлә «Мәҙәни марафон» классик музыка концерты менән башланасаҡ
«Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә «Мәҙәни марафон» проекты әҙерләнә. Уның сиктәрендә мәҙәниәттең төрлө өлкәләрендә алдынғы эксперттарҙың мәғариф программалары, шулай уҡ БР һәм РФ артистарының музыкаль концерттары уҙғарыласаҡ. Мәҙәни саралар теҙмәһен 10 апрелдә «Урыҫ генийы. Сергей Рахманинов» классик музыка концерты башлаясаҡ. Үҙенең уйнауын билдәле музыкант Рөстәм Шәйхетдинов тәҡдим итәсәк.
Рөстәм Шәйхетдинов – Башҡортостандың алдынғы башҡарыусы музыканттарының береһе. Йәш уҡытыусы Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының махсус фортепиано кафедраһы мөдире, БР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, сәнғәт фәндәре кандидаты, профессор, Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Халыҡ-ара пианистар конкурсы лауреаты, Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһы профессоры.
Рөстәм Шәйхетдиновтың концерты 19 сәғәттә башлана.


text:
Республика предприятиелары сәсеү кампанияһын аванслай
Эшкәртеү сәнәғәте предприятиелары яҙғы сәсеү алдынан республика аграрийҙарына әүҙем ярҙам итә. Мәҫәлән, «Мәләүез һөт-консерва комбинаты» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте яҙғы баҫыу эштәрен аванслауға 100 млн һумға яҡын аҡса йүнәлтергә ниәтләй. Предприятиеның Кушнаренко, Стәрлебаш, Мәләүез, Федоровка, Көйөргәҙе, Күгәрсен, Әбйәлил, Ейәнсура, Баймаҡ, Йылайыр райондарында халыҡтан һөт йыйыуҙы ойоштороу өлкәһендә берлектә әүҙем эшләү буйынса ыңғай тәжрибәһе бар.
Бөгөн предприятие 22 район менән хеҙмәттәшлек итә, беҙҙең республикала ғына 153-ләгән хужалыҡтан һөт һатып алына.
БР Ауыл хужалығы министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, быйыл ике айҙа Мәләүез предприятиеһы 9586 тонна һөт етештергән, шул иҫәптән халыҡтан 142 тонна һөт һатып алынған. Былтырғы йыл менән сағыштырғанда һөт әҙерләү 130 процентҡа артҡан. Халыҡтан һөт йыйыу махсус структур бүлексәләр, шулай уҡ штаттағы һөт йыйыусылар менән башҡарыла.
Былтыр халыҡтан 5020 тонна һөт йыйып алынған. Мәләүез һөт-консерва комбинаты тапшырылған һөт өсөн 44 млн 200 мең һум аҡса күсергән. Һөт республика райондарының 73 ауыл хакимиәтендә һәм айырым кешеләрҙән йыйылған. Һөт йыйыусылар тейешле йыуыу, фильтрлау материалдары, флягалар, һөт үлсәгестәр менән даими тәьмин ителә, эштәрендә күсмә һөт ҡабул итеү пункттары ҡулланыла.


text:
Ғилми-ғәмәли конференция үтә
Күптән түгел Өфөлә асылған "Автомир-2009" һәм "Махсус техника" күргәҙмәләре сиктәрендә Өфө дәүләт нефть-техник университетында "Күтәреү ҡоролмаларын файҙаланғанда сәнәғәт хәүефһеҙлеге" II Төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтте.
Уның ойоштороусыһы — Башҡортостан эксперттар ассоциацияһы. Конференцияла күтәреү механизмдарын хәүефһеҙ файҙаланыу мәсьәләләре тикшерелде. Тәжрибәле эксперттар төҙөлөштә һәм производствола күтәреү механизмдарын файҙаланыу буйынса хәлгә анализ менән сығыш яһаны. Пленар өлөштән һуң ҡатнашыусылар күргәҙмәне ҡараны.
Бөгөн күргәҙмә саралары сиктәрендә йөк күтәреү крандарын хәүефһеҙ файҙаланыу мәсьәләләре тикшерелә. Ул ҡулланыусы менән әҙерләүсе диалогы формаһында үтә.


text:
Төбәктә банктар ипотека кредиттарын биреүҙе өстән бер өлөшкә кәметте
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Ғинуар-октябрь айҙарында банктар Башҡортостан халҡына 21,09 миллиард һумға 15,4 мең ипотека кредиттары биргән. Уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда төбәктә ипотека кредитлауы өстән бер өлөшкә кәмегән. Былтыр ғинуар-октябрҙә 32,05 миллиард һумға 22,03 мең ипотека кредиттары бирелгән. Бындай күрһәткестәр Үҙәк банктың республика бүлексәһендәге финанс статистикаһынан алынды.
1 ноябргә ипотека кредитлауы күләме буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе позиция биләй. Беренсе урында — Татарстан (27,99 миллиард һум). Өсөнсөлә — Һамар өлкәһе (19,08 миллиард һум).
Уртаса алғанда быйыл республикала ипотека кредиттары 14 йылға йылына 13,9 процент менән бирелгән. 2014 йылдың ғинуар-октябрь айҙарындағы уртаса күрһәткестәр — 15 йыл һәм 12,5 процент.


text:
Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы республика ветерандары өҫтәмә түләүҙәр аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2015 йылдың апрель-май айҙарында Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы Башҡортостанда йәшәүсе ветерандарға мең һум күләмендә аҡса түләнәсәк. Тейешле указға Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
Күрһәтелгән сумма Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәм инвалидтарға, концлагерь тотҡондарына һәм «Блокадалы Ленинградта йәшәүсе» билдәһе менән бүләкләнеүселәргә бирелә.


text:
Өфөлә «Сколково» инновацион үҙәгенең технопаркы ойоштороласаҡ
2011 йылда Өфөлә “Сколково” инновацион үҙәгенең төбәк технопаркы асыласаҡ. 30 ноябрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың “Сколково” фонды президенты Виктор Вексельберг менән осрашыуы барышында ошо хаҡта килешеүгә өлгәшелде.
Осрашыуҙа “Сколково” үҙәге менән Башҡортостан Республикаһы араһында үҙ-ара эшмәкәрлек булдырыу хаҡында һүҙ барҙы. Атап әйткәндә, яҡын арала ҡул ҡуйыласаҡ хеҙмәттәшлек тураһында килешеү ентекле тикшерелде. Ошо килешеүгә ярашлы Башҡортостан биләмәһендә “Сколково” инновацион үҙәге технопаркы ойоштороласаҡ.
Белешмә иөсөн. “Сколково” проектының интеграль өлөшө һәм “Technopark Zurich”тың Рәсәйҙәге стратегик партнеры булған “Сколково” технопаркы төбәк инновацион компаниялары, ғилми үҙәктәр һәм технопарктар менән әүҙем хеҙмәттәшлеккә йүнәлтелә. “Сколково” технопаркы төбәктәрҙә инновацион эшмәкәрлекте дәртләндереүгә булышлыҡ итә һәм халыҡ-ара инновацион берләшмәгә, киң венчур мөхитенә юл аса, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Ҡуҡый
Ҡуҡый, ҡуҡыйыҡ, һыу тауығы (урыҫ. Погоныш, лат. Porzana porzana) — сыйырсыҡтан ҙурыраҡ, һирәк оса торған бик һаҡ ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күберәк ерҙән йүгереп йөрөй. Осҡанда аяҡтарын йыймай. Ҡойроғо ҡыҫҡа ғына. Һырты ҡара һәм аҡ сыбарлы көрән, ҡорһағы һәм ҡойроҡ аҫты күкһел арҡыры һыҙыҡлы-аҡ. Түше, муйынының ике яғы аҡ төртөклө күкһел һоро. Суҡышының төбө ҡыҙыл, осо һары. Оҙон ғына аяҡтары йәшкелт, һыу тауығынан бәләкәйерәк, суҡышы ҡыҫҡараҡ, түше сыбар булыуы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы киҫкен: «ҡуҡ-ҡуҡ».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яр буйҙарындағы шырлыҡтарҙа йәшәй. Төрлө бөжәктәр, һирәкләп үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ерҙә. Көрән таплы һарғылт йәшел йомортҡаларының һаны 25-кә етә. Ите өсөн аулайҙар.


text:
Евгений Семивеличенко: «Рим Хәсәнов Өфөнөң почетлы гражданы исеменә лайыҡ»
Әлеге ваҡытта «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында «Өфөнөң рәсми булмаған гимны авторы, композитор Рим Хәсәнов «Өфөнөң почетлы гражданы» исеменә лайыҡмы?» тигән темаға һорау алыу үткәрә. Ошоға бәйле бөгөн онлайн-конференция барышында «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусылары Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенконан «Өфөнөң почетлы гражданы» исеменә кандидатура тәҡдим итеү процедуралары хаҡында һораны.
— Композитор Рим Хәсәнов – ҡаланың лайыҡлы граждандарының береһе, һәм ул, әлбиттә, был исемгә лайыҡ, — тип үҙ фекерен әйтте Евгений Семивеличенко.
Рим Хәсәнов – «Өфө йүкәләре», «Ҡышҡы романс» кеүек популяр йырҙар авторы.
— Өфөнөң почетлы гражданы исеме бирелһен өсөн, коллектив менән ҡала Советына мөрәжәғәт итергә кәрәк, — тип аңлатты Евгений Семивеличенко. – Ҡала Советы президиумы бындай исем биреү тураһында хәстәрлек күрергә хоҡуҡлы. Рим Хәсәнов кеүек кеше, әлбиттә, бындай исемгә лайыҡ.


text:
Ғафури районында локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусыларға һәйкәл ҡуйыласаҡ
Ғафури районының хакимиәт үҙәге Красноусол ауылында локаль һуғыштарҙа һәләк булған һалдаттар һәм офицерҙарға һәйкәл ҡуйыласаҡ. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Дәүләт Думаһының Ветерандар эштәре буйынса комитеты ағзаһы Иршат Фәхретдинов хәбәр итте.
— Һәйкәл ауыл үҙәгендәге майҙанда, район хакимиәте бинаһы янында ҡуйыласаҡ, — тине ул. – Әлеге ваҡытта һәйкәлдең эскизы әҙер, һәйкәл ҡуйыласаҡ майҙан һәм постаменты эшләнгән. Беҙгә тура килгән гранит блокты һайлап, унда һүрәтте соҡоп эшләргә генә ҡалды.
Һәйкәл икегә бүленгән стела формаһында эшләнәсәк. Унда Афғанстандағы һәм Төньяҡ Кавказдағы хәрби бәрелештәрҙә ҡатнашыусыларҙың һәр береһенә таныш һүрәт – күк йөҙөндә хәрби вертолет менән таулы пейзаж төшөрөләсәк.
— Бындай һәйкәлдәр республиканың һәр район үҙәгендә булырға тейеш, — тип иҫәпләй Иршат Фәхретдинов. – Минең ветерандарға һәм ветерандарҙың йәмәғәт ойошмаларына, һәйкәлдәр ҡуйыу тәҡдиме менән үҙегеҙҙең район хакимиәттәренә йәки шәхсән үҙемә мөрәжәғәт итһәгеҙ ине, тигән үтенесем бар.


text:
Өфөлә йәштәрҙең репродуктив һаулығын һаҡлау һәм ғаиләне планлаштырыу мәсьәләләре буйынса ҡыҙыу линия ойошторола
17 майҙа көндөҙгө 3-тән киске 5-кә тиклем Өфөлә йәштәрҙең репродуктив сәләмәтлеген һаҡлау һәм ғаиләне планлаштырыу мәсьәләләре буйынса «Барыһы ла ваҡытында булһын» темаһына ҡыҙыу линия ойошторола. Сараны 5-се балалар поликлиникаһы ҡарамағындағы «Йәштәргә дуҫтарса мөнәсәбәт һаҡлаусы клиника» менән берлектә Өфө хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты һәм «ИНДИГО» ҡала психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге сығыш яһай.
Үрҙә күрһәтелгән арала (347) 223-22-11 телефоны аша йәштәрҙе ғаилә ҡороуға һәм атай-әсәй булырға әҙерләүгә, сәләмәтлеккә, ғаиләләге психологик климатҡа бәйле һорауҙар бирергә, шулай уҡ социаль-хоҡуҡи проблемалар буйынса консультациялар алырға мөмкин буласаҡ.
Ҡыҙыу линия Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы сиктәрендә үткәрелә.


text:
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы урман янғындарын һүндереү тиҙлеге тураһында мәғлүмәтте асты Фото: Андрей Старостин
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы урман янғындарын һүндереү тиҙлеге тураһында мәғлүмәтте асты
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы урман янғындарын һүндереү тиҙлеге тураһында мәғлүмәтте асты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы төбәктә урман янғындарын һүндереү тиҙлеге тураһында мәғлүмәтте асты. Әлеге мәлгә ул 96 проценттан ашҡан.
Шуның менән бергә быйыл республика урмандарында сыҡҡан 28 янғындың 17-һе йәки 61 проценты шул уҡ көндө һүндерелгән.
«3 августа Йылайыр, Ейәнсура һәм Бөрйән урман хужалыҡтарында теркәлгән өс янғын кисә, 4 августа, һүндерелде. Кисә киске сәғәт 6-ла Башҡортостан Урман хужалығы министрлығы ҡарамағындағы төбәк диспетчер хеҙмәтенә шуларҙың һуңғыһын һүндереүҙәре тураһында мәғлүмәт килде. Ошо өс янғынды һүндереүгә 65 кеше һәм 22 берәмек техника йәлеп ителгән», — тип урманды һаҡлау бүлеге хеҙмәткәре Гүзәл Исҡужинаның һүҙҙәрен килтерә ведомство.
Янғын йәһәтенән хәүефле миҙгел башланғандан алып 81 гектарға яҡын урман фонды биләмәһе уттан зыян күргән, шуларҙың 75 гектары — урман менән ҡапланған майҙан.


text:
2017 йылдан банктар кредитты бармаҡ эҙҙәренең күсермәһе буйынса ғына бирә башлаясаҡ
2017 йылдан банктар кредитты бармаҡ эҙҙәренең күсермәһе буйынса ғына бирә башлаясаҡ.
Белгестәр фекеренсә, был бөгөн бик ваҡытлы сара. Тәүҙә яңы технология һынау үтергә тейеш. Быға тиклем банк хеҙмәттәре менән файҙаланғандарҙың биометрик мәғлүмәттәр базаһы булдырылып ул федераль һаҡ хеҙмәтендә тикшереләсәк. Бармаҡ эҙе күсермәһен файҙаланыу электрон банк хеҙмәттәре менән файҙаланыуҙа хәүефһеҙлек кимәлен арттырасаҡ тигән фекерҙә белгестәр.


text:
Дәүләт граждандар хеҙмәтендә кадрҙар резервы тураһында
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов «БР дәүләт граждандар хеҙмәтендә кадрҙар резервы тураһында» Указға ҡул ҡуйҙы.
Указға ярашлы, дәүләт хеҙмәтенә идара итеү органы ойошторолғанға тиклем кадрҙар резервын формалаштырыу буйынса бурыстар һәм функциялар БР Президенты Хакимиәте тарафынан башҡарыласаҡ, тип билдәләнде. Дәүләт органдары етәкселәренә кадрҙар резервын формалаштырыуҙы тәьмин итергә һәм өс ай эсендә БР Президентының Дәүләт граждандар хеҙмәте һәм муниципаль кадрҙар сәйәсәте идаралығына тейешле мәғлүмәттәр һәм документтар тапшырырға ҡушылды.
Был Указдың үтәлешенә контроллек итеү БР Президенты Хакимиәтенә йөкмәтелде.


text:
«Башҡортостан» милли паркы 25 йыллығын билдәләй
«Башҡортостан» милли паркы бөгөн үҙенең 25 йыллығын билдәләй. Юбилей саралары программаһында — «Тәбиғәт, фән, туризм» фәнни-ғәмәли конференцияһын һәм II «Башҡортостан» милли паркы дуҫтары фестивален үткәреү.
— Тәбиғәтте һаҡлау мәсьәләләренә властарҙың, бизнес вәкилдәренең һәм ғилми учреждениеларҙың иғтибарын йүнәлтеү, уларҙы аныҡ тәбиғәтте һаҡлау проблемаларын хәл итеүгә, айырыуса һаҡланған тәбиғәт территорияларында фәнни-тикшеренеү эшмәкәрлегенә йәлеп итеү беҙҙең маҡсат булып тора, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына ғилми эштәр һәм экологик-ағартыу эшмәкәрлеге буйынса директор урынбаҫары Лилиә Солтангәрәева.
Саҡырылған ҡунаҡтар араһында – Рәсәйҙең Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы, Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы идаралығы, төбәктең Мәғариф министрлығы вәкилдәре, ғалимдар, шулай уҡ федераль һәм республика айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары етәкселәре, хеҙмәткәрҙәре.
«Башҡортостан» милли паркын булдырыуға 25 йыл тулыу айҡанлы Мәләүез районының Нөгөш ауылында иҫтәлекле ылыҫлы аллея ултыртыласаҡ. Байрам сараларының фестиваль программаһына килгәндә, ул да сараларға бай булмаҡсы. Лилиә Солтангәрәева һүҙҙәре буйынса, парк биләмәһендә туристик викторина, Нөгөш һыуһаҡлағысы буйлап экскурсия һәм башҡа саралар ойоштороласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда төп капиталға инвестициялар үҫеше 12,5 процентҡа етте»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда төп капиталға инвестициялар үҫеше 12,5 процентҡа етте»
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда төп капиталға инвестициялар үҫеше 12,5 процентҡа етте»Фото: Олег Яровиков
1 июлдә Өфөлә Өҫтөнлөклө инвестиция проекттарын ҡарау һәм уларға ярҙам итеү буйынса Хөкүмәт комиссияһының 15-се ултырышы үтте, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, «был ваҡыт эсендә беҙ Башҡортостандың инвестиция рейтингтарын күтәрә, инвесторҙарға үҙебеҙҙең асыҡлыҡты, лайыҡлы проекттарҙы хупларға әҙер булыуыбыҙҙы күрһәтә алдыҡ. Комиссия булышлығында республикала йөҙләгән эре проект ғәмәлгә ашырыла».
Уның әйтеүе буйынса, «тик уҙған йылда ғына иҡтисадҡа капитал һалыуҙар һигеҙ процентҡа үҫте һәм 266 миллиард һумдан артты. Быйыл беренсе кварталда төп капиталға инвестициялар үҫеше тағы ла юғарыраҡ — 12,5 процент».
— Бындай динамика эшләп килгән предприятиеларҙың әүҙемлеге менән генә түгел, ә эре, республика өсөн мөһим проекттарҙы бойомға ашырыу иҫәбенә лә тәьмин ителә. Бындай проекттарҙың беҙгә ни тиклем күберәк кәрәк булыуы аңлашылып тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.


text:
Баптизм
Баптизм (грек. Bάπtισua: сумдырык, һыуҙа суҡындырыу) — протестанлыҡта XIIбыуат башында барлыҡҡа килгән дини йүнәлеш.
XIX быуатта бөтә донъяга, шул иҫәптән халыҡның күпселеге католик, православие һ.б. диндәр тотҡан илдәрҙә таралып, иң көслө дини хәрәкәттәрнең береһенә әүерелә. Баптизм тәғлимәте тарафтарҙары дини серҙәр, руханилар изгелеге, изгеләр культы кеүек тәғлимәттәрҙе әүәлге саф христиан диненә ҡаршы килә тип һанай. Библия — дини тәғлимәттең бердәнбер сығанағы, баптизм тәғлимәтенә аңлы рәүештә инанган, рухи яҡтан өлгөрөп еткән кешеләр генә суҡынырга хаҡлы тип иҫәпләнә. Йәмғиәт етәкселәре, вәғәҙселәр һәм баптизм нигеҙҙәрен өйрәтеүсе руханилар приход халҡы тарафынан һайлана. Динһеҙҙәр һ.б. диндәгеләр араһында баптизм идеяларен таратыу һәр кемдең бурысы булып һанала.
Рәсәйҙә баптизм XIX быуат урталарында (Финляндияла һәм Латвияла), башлыса, лютерандар — немецтәр һәм латыштар араһында барлыҡҡа килә. 1880 йылдар башында Украинала һәм Түбән Волга буйында тарала.
Өфө губернаһында тәүге баптистар XX быуат башында күренә башлай. Тәүге общиналар Өфө өйәҙенең Архангел (95 кеше) һәм Иглин (81 кеше) улустарының немец ауылдарында, Бәләбәй өйәҙенең Дәүләкән ауылы һәм Өфөлә төҙөлә. Архангел өйәҙендә латыштар Эҫем общинаһына нигеҙ һала. 1913 йылда Өфө губернаһында 623 баптист иҫәпләнә. 1917 йылдан башлап уларҙың һаны арта, 1927 йылда 5 община Стәрлетамаҡ һәм 2 — Өфө кантондарындаэшләй (2 мең кеше). 1938 йылда общиналар тарҡатыла, етәкселәре репрессиялана, ғибәҙәтханалары ябыла. 1945 ййылда инжил христиан баптистары Өфө, Стәрлетамаҡ ҡалалары, Бәләбәй районы Шаровка ауылы яңынан барлыҡҡа килә, һуңыраҡ Дәүләкән (1969), Бәләбәй, Белорет, Бөрө, Сибай (1979), Күмертау (1987) ҡалаларынжа теркәлә. 1994 йылда Башҡортостан Республикаһы Инжил христиан баптистарының төбәк берекмәһе ойошторола. Нефтекама һәм Салауат ҡалаларында ғибәҙәтханалар төҙөлә. Үҙәге Өфөлә урынлашҡан.


text:
Башҡортостан Президенты БР Хөкүмәтендәге үҙгәрештәргә комментарий бирҙе
11 августа Стәрлетамаҡ ҡалаһында үткән мәғариф буйынса август кәңәшмәһе сиктәрендә Башҡортостан Президенты ҡала халҡының Хөкүмәт Аппаратын реформалаштырыуға ҡағылышлы һорауына яуап бирҙе. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, был идара итеү системаһы ябай, бер каналлы, бер ниндәй тармаҡтарһыҙ һәм бюрократияһыҙ булһын өсөн эшләнгән.
— Ябай бер миҫал килтерәм. Йорт ҡыйығын ремонтлау өсөн акса бүлеүҙе һорап миңә бер хат килеп төшә. Мин уны – Премьер-министрға, Премьер-министр – вице-премьерға, вице-премьер – министрға, министр бүлек начальнигына йүнәлтә. Нисәмә баҫҡыс! Хәҙер, был идара итеү системаһы ғәмәлләштерелгәс, мин шунда уҡ министрға һәм эш менән таныш булһын өсөн вице-премьерға яҙам. Бының менән кәрәкмәгән бюрократик эшмәкәрлекте ҡыҫҡартабыҙ. Был, беренсенән. Икенсенән, Министр туранан-тура Президент алдында яуап бирә. Бөгөн ҡарарҙар ҡабул итеү һәм уларҙы үтәү тиҙлеге мөһим, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. — Әлбиттә, республика етәксеһе аҡсалар, мөлкәт, ер менән бәйле барлыҡ мәсьәләләрҙе, халыҡтың кәйефен белергә тейеш. Бығаса бындай мәсьәләләр Министрҙар Кабинеты, Хөкүмәт аша үтә ине. Президент был осраҡта Англия Королеваһы һымаҡ сығыш яһай – барыһына ла ул кәрәк кеүек, әммә бер нимә өсөн дә яуап бирмәй. Минеңсә, Президент һәр саҡ ваҡиғалар эсендә булырға, барыһын да белергә, идара итергә, ҡайһы бер ерҙә төҙәтеп ебәрергә, ресурстар йүнәлтергә тейеш.
Рәсәй тураһында һүҙ йөрөткәндә, илдең барлыҡ субъекттарында тиерлек бындай бер каналлы идара итеү моделе булдырылған. Төбәк башлығы, губернатор, Хөкүмәт рәйесе бар. Был кеше идара итеү структураһына эйә. Бер ниндәй ҙә тармаҡланған идара итеү системаһы юҡ. Мин донъя кимәлендәге тәжрибәне өйрәндем һәм, башҡа бер ерҙә лә тиерлек беҙҙәге кеүек бындай ике власлылыҡ юҡ, тип әйтә алам. Федерация субъекты бар, төбәк етәксеһе бар һәм ул ундағы барлыҡ ваҡиғалар өсөн яуап бирә.


text:
Приютовола газ үткәргестәрҙе ремонтлау өсөн сервис үҙәге асылды
Приютово ҡасабаһында газ үткәргестәрҙе ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү үҙәгенең беренсе сиратын сафҡа индереүгә арналған тантаналы сара үтте. Үҙәк был участкала газ транспортлау системаһының сифатлы һәм өҙлөкһөҙ эшен тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Яңы объект, производствоны ойоштороу һәм уңайлы һәм хеүефһеҙ хеҙмәт шарттарын тәьмин итеү өсөн өр-яңы заманса алымдарҙы файҙаланып, ун ай эсендә төҙөлгән.
«Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, производство корпусы техник хеҙмәттәрҙе, автотранспорт цехын, механик һәм иретеп йәбештереү участкаларын берләштергән. Административ-көнкүреш корпусында инженер-техник белгестәр кабинеттары, диспетчер хеҙмәте, 4000 номер һыйҙырышлы һанлы АТС, медпункт һәм ашхана урынлашҡан.
Газ менән заправкалау станцияһы, автомашиналар йыйыу ҡоролмаһы, контроль-транспорт пункты һәм келәт биналары төҙөлөшөн күҙаллаған комплекстың икенсе сиратын асыу 2011 йылдың сентябренә билдәләнгән.
Сервис үҙәген асыу тантанаһында БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры Роберт Ваһапов ҡатнашты.


text:
Өфө районында республикалағы милли үҙәк етәкселәренең кәңәшмәһе үтте
Өфө районының Ҡыҙыл Яр ауылында БР Халыҡтар дуҫлығы йортоноң милли-мәҙәни йәмәғәт берекмәләре, тарих-мәҙәниәт үҙәктәре етәкселәренең күсмә кәңәшмәһе үтте. Унда БР Президенты Хакимиәтенең Ижтимағи-сәйәси үҫеш идаралығы начальнигы урынбаҫары Ришат Сабитов, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаев, Өфө районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Люцина Ризуанова һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Әхәт Мостафин ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр БР Халыҡтар дуҫлығы йортонан.
2011 йылға тарих-мәҙәниәт үҙәктәре эшмәкәрлегенең йомғаҡтары тураһындағы доклады менән БР Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Вельмир Аҙнаев, шулай уҡ тарих-мәҙәниәт үҙәктәре мөдирҙәре Мария Пономарева («Ҡыҙыл Яр»), Нур Ҡолмырҙин («Темәс»), Гүзәл Латипова һәм башҡалар сығыш яһаны.
Быйылғы йылға пландарҙы тикшереү барышында тарих-мәҙәниәт үҙәктәре ҡарамағында йәмәғәт хәрәкәте активистарын йәлеп итеп советтар төҙөү кәрәклегенә баҫым яһалды. Үҙәктәр эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәреү маҡсатында саралар тураһында ваҡытында мәғлүмәт биреү кәрәклеге билдәләнде.
Ултырышта ҡатнашыусылар халыҡтар телен һәм мәҙәниәтен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү буйынса Башҡортостандың мәғариф һәм мәҙәниәт учреждениелары менән берлектәге эшмәкәрлеген дауам итергә ҡарар итте. Милли берекмәләр етәкселәре йыл һайын кәмендә бер республика күләмендәге сара үткәрергә тейеш.
Кәңәшмә милли-мәҙәни берекмәләр етәкселәрен һәм тарих-мәҙәниәт үҙәктәре вәкилдәрен бүләкләү тантанаһы менән тамамланды.
Осрашыу сиктәрендә уның ҡатнашыусылары Өфө районының Балалар ижады йорто менән ойошторолған күргәҙмә экспонаттарын ҡараны, Ҡыҙыл Яр ауылының моделле китапханаһының презентацияһында булды һәм Өфө районының ижади коллективтары менән әҙерләнгән рус халҡының туй йолаһын ҡараны. Был сараларҙан һуң ҡунаҡтарҙы сиркәүгә һәм 25-се Чапаев дивизияһы музейына экскурсияға саҡырҙылар.


text:
Башҡортостанда «АгроКомплекс-2014» халыҡ-ара махсус күргәҙмә үтәсәк
11-14 мартта Башҡортостандың баш ҡалаһында XXIV «АгроКомплекс» халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе үтә.
Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ярҙамында уҙғарылған республикалағы берҙән-бер агросәнәғәт күргәҙмәһе һәм төбәк проекттары араһында иң ҙур ауыл хужалығы форумы ойоштороусылары булып Башҡортостан күргәҙмә компанияһы һәм БР Ауыл хужалығы министрлығы сығыш яһай.
Сараны ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, «АгроКомплекс-2014» экспозицияһында Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, БДБ илдәренән, Көнсығыш һәм Көнбайыш Европа, Көнбайыш Азия илдәренән 250-нән ашыу предприятие ҡатнаша. Экспозицияның дөйөм майҙаны 10 мең квадрат метр тәшкил итәсәк.
Өфөләге «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексының асыҡ майҙансыҡтарында һәм павильондарында ауыл хужалығы техникаһы; аҙыҡ-түлек сәнәғәте, малсылыҡ, эшкәртеү һәм төрөү өсөн ҡорамалдар экспозицияһы киң ойоштороласаҡ, шулай уҡ «Үҫемлекселек» һәм «Ветеринария» экспозициялары.
«АгроКомплекс»тың традицион бүлектәренән тыш, быйылғы күргәҙмәгә Башҡортостан дәүләт сәйәсәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренә тап килгән бүлектәр индерелгән. Улар араһында – «Итле малсылыҡты үҫтереү» һәм «Һөтсөлөк малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 500 һөтсөлөк-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» республика маҡсатлы программалары.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, «Агросәнәғәт комплексының инновацион үҫеш перспективалары» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы «АгроКомплекс-2014» эшлекле программаның төп ваҡиғаһы буласаҡ.
Бынан тыш, өлкә белгестәре өсөн конференциялар, «түңәрәк өҫтәл» ултырыштары һәм семинарҙар форматында 15-ләгән сара планлаштырылған.
Тулыраҡ мәғлүмәтте күргәҙмәнең сайтында алырға була.


text:
Башкортостан Президентына «Тайга»ның нимәгә һәләтле булыуын күрһәттеләрФото: Айрат Нурмухаметов
Башкортостан Президентына «Тайга»ның нимәгә һәләтле булыуын күрһәттеләр
Башкортостан Президентына «Тайга»ның нимәгә һәләтле булыуын күрһәттеләрФото: Айрат Нурмухаметов
Бөгөн Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов «Башсельхозтехника» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһында булды. Бында уға «Тайга» ағас эшкәртеү ҡорамалының технологик мөмкинлектәрен күрһәттеләр.
Таҫма пилорама Новосибирскиҙа машиналар эшләү заводында етештерелә, ул бүрәнәләрҙе таҡта, брус, шпалдарға һәм башҡа төрлө материалдарға ярыу өсөн тәғәйенләнгән.
Станок ярайһы экономиялы, — тип билдәләй белгестәр. Минималь күләмдә бысҡы вағы менән ул сменаһына 10-12 кубометр таҡта етештерә ала.
Таҡта ярыу яйланмаһының уңышлы яҡтары иҫәбендә – сағыштырмаса юғары булмаған хаҡы (180 мең һум тирәһе), ышаныслы конструкциялы булыуы, ҡулланыуҙа ябайлығы, оҙаҡ көйләүҙе талап итмәй, йәнә компактлы ла. Үлсәмдәре агрегатты һүтелгән килеш ябай микроавтобуста күсереп йөрөтөргә мөмкинлек бирә.
Президент был продукцияға һорау булыу-булмауы тураһында ҡыҙыҡһынды. Уға унға яҡын таҡта ярыу агрегаты һатылыуы хаҡында әйттеләр. Күп осраҡта уларҙы бәләкәй бизнес вәкилдәре алған.
«Башсельхозтехника» етәкселәре шулай уҡ республика башлығына алдағы сәсеү кампанияһына техниканың әҙер булыуын хаҡында ла хәбәр итте.


text:
РФ Үҙәк һайлау комиссияһы Рәсәй Президенты һайлауҙарында тауыш биреү өсөн бюллетень тексын раҫланы
РФ Үҙәк һайлау комиссияһы Рәсәй Президенты һайлауҙарында тауыш биреү өсөн һайлау бюллетене тексын раҫланы, тип хәбәр итә РИА Новости.
Бюллетень тексында юғары дәүләт вазифаһына дәғүә иткән биш кандидаттың исем-шәрифе күрһәтеләсәк. Һәр кандидаттың графаһында тыуған көнө, йәшәү урыны, эшләгән ере һәм РФ Президенты вазифаһына кем менән күрһәтелгәне яҙыла.
РФ Үҙәк һайлау комиссияһы менән Рәсәй Федерацияһы Президенты вазифаһына биш кандидат теркәлгән, уларҙың фамилиялары һәм исемдәре һайлау бюллетенендә алфавит тәртибендә урынлаштырыласаҡ: Владимир Жириновский, Геннадий Зюганов, Сергей Миронов, Михаил Прохоров, Владимир Путин.


text:
Фото:
Инвалидтар проблемалары Башҡортостан Хөкүмәте иғтибар үҙәгендә
Фото:
Бөгөн Башҡортостан Хөкүмәтендә вице-премьер Фидус Ямалетдинов рәйеслегендә кәңәшмә үткәрелә. Көн тәртибенә 2010 йылда төбәк хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеү буйынса Республика өҫтәмә саралар программаһын тормошҡа ашырыу барышы тураһында мөһим мәсьәлә индерелгән. Атап әйткәндә, инвалидтарҙы эшкә урынлаштырыу мәсьәләләре ҡараласаҡ. Бынан тыш, 2011-2015 йылдарға “Арзан мөхит” республика маҡсатлы программаһын әҙерләү темаһы буйынса сығыштар тыңланасаҡ.


text:
Ҡарабаш турғай
Ҡарабаш турғай, ҡара башлы турғай, майсыл, майсыл турғай, майгис, майгүс (урыҫ. Большая синица, лат. Parus major) — турғай һымаҡтар отрядендәге ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Башы, түше һәм түшенән ҡорһағы аша ҡойроҡ аҫтына үткән һыҙыҡ ҡара. Сикәләре аҡ. Ҡанаттары һәм ҡойроғо һорғолт күк, арҡаһы йәшкелт һоро. Кәүҙәһенең аҫты ике яҡлап һары. Башҡа ҡарабаш турғайҙарҙан ҙурыраҡ булыуы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «тин-тин-тиржжж». Күңелле һыҙғырып һайрай: «си-пи-си-пи-си-пи-ин-сә-ин-сә».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө урмандарҙа йәшәй. Ҡыш көнө торлаҡтарға яҡынлай. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡҡа китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Бик киң таралған. Ағас ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙыл һипкелле 9—13 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
Төбәктә «Минең Республикам» социаль-экологик акцияһы старт ала
Башҡортостанда Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арналған «Минең Республикам» йәштәр социаль-экологик акцияһының беренсе этабы 27 апрелдә старт ала.
Төбәктә экология торошон яҡшыртыу, ауылдарҙа уңайлы мөхит булдырыу һәм Башҡортостан экологияһы өсөн йәштәрҙең яуаплылығын арттырыу сараның төп маҡсаттары булып тора. Акция республиканың барлыҡ ҡала һәм райондарында май аҙағынаса дауам итәсәк.
Тәүге төҙөкләндереү саралары Ағиҙел йылғаһының Салауат Юлаев һәйкәленән алып автомобиль күперенә тиклемге өлөшөндә үтәсәк. Уларҙа ҡаланың юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары студенттары – йәмғеһе 400-ҙән ашыу кеше ҡатнашасаҡ.
Иң әүҙемдәр өсөн Республика йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге бүләктәр әҙерләгән.
Сараны ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, Республика йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге, Өфө ҡалаһының Киров районы хакимиәте сығыш яһай.


text:
Республика Башлығы мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙғарҙыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Республика Башлығы мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙғарҙы
Республика Башлығы мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙғарҙыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
3 октябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районына эш сәфәре барышында «Милләт-ара татыулыҡты булдырыу һәм илһөйәрлек тәрбиәһе биреү факторҙарының береһе булараҡ халыҡ ижадын һаҡлау һәм үҫтереү» тип аталған республика кәңәшмәһе уҙғарҙы. Сара Темәс ауылының мәҙәниәт йортонда үтте.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, быйыл республика ҡала һәм райондарында мәҙәниәт учреждениеларының матди базаһы нығытылған, яңы объекттар төҙөлгән һәм яңыртылған. Шул уҡ ваҡытта йәнә 100-гә яҡын объектҡа ремонт талап ителә.
Халыҡ ижадын үҫтереү хаҡында һөйләгәндә Рөстәм Хәмитов бөтә муниципалитеттарҙа ла мәҙәниәт менән системалы идара итеүҙең булмауын билдәләне.
Уның фекеренсә, белем биреү ойошмаларында, предприятиеларҙа, министрлыҡтарҙа һәм ведомстволарҙа, дәүләт һәм муниципаль органдарҙа халыҡ ижадын үҫтереүгә айырыуса иғтибар бүлергә кәрәк. Бынан тыш, этнотуризм кеүек йүнәлештәрҙе киңәйтеү зарур.
– Этнотуризм – тормошобоҙҙағы иң ҡыҙыҡлы, мөһим деталдәрҙең береһе. Тәбиғәтебеҙ, мәҙәниәтебеҙ, халыҡ кәсептәре республикаға килгән кешеләр өсөн бик ҡыҙыҡ, – тине Рөстәм Хәмитов.
Рәсәй дәүләт халыҡ ижады йорто директоры Тамара Пуртова үҙ сығышында республика етәкселегенең мәҙәниәтте үҫтереү буйынса эшен юғары баһаланы. Уның әйтеүенсә, хәҙер республикала мәҙәниәт һәм халыҡ ижады өлкәһендә бик күп проекттар ғәмәлгә ашырыла, уларҙы Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә өлгө итеп ҡуйырға мөмкин. Шулар араһында «Уңышҡа аҙым!» инноватика мәктәбе, моделле мәҙәниәт усаҡтарын төҙөүгә, мәҙәни-ял итеү өлкәһендә иң яҡшы инновация проекттарына республика конкурстары бар.
Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡованың доклады республикала халыҡ ижадын үҫтереү проблемаларына һәм перспективаларына арналғайны. Уның фекеренсә, әлеге мәлдә мәҙәниәт учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу, улар өсөн квалификациялы кадрҙар әҙерләү, район мәҙәниәт йорттары һәм ауыл клубтары хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү, балалар сәнғәт мәктәптәрен лицензиялау мәсьәләһе киҫкен тора.
Рәсәй Дәүләт Думаһының мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының милләт-ара татыулыҡты нығытыу буйынса эше, Баймаҡ районы хакимиәте башлығы Илшат Ситдиҡов муниципалитеттың граждандарға илһөйәрлек тәрбиәһе биреү буйынса эшмәкәрлеге тураһында һөйләне.
Кәңәшмәнән һуң республика Башлығы «Башҡорт аты» этнофестивален ҡараны.


text:
I башҡорт йәштәре ҡоролтайында “ТУFАН ТЕЛ" клубының етәксеһе Т.Мохтаровтың сығышы
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 11.06.2010 18:29
Һаумыһығыҙ! Минең исемем Тимур Мохтаров.Мин башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һөйөүселәр "ТУFАН ТЕЛ” клубының етәксеһе булам. Миңә 33 йәш, юрист булып эшләйем. Социология фәндәре кандидатымын. Үҙем ҡала башҡорто булам, Өфө ҡалаһында үҫтем.
Беҙҙең клубыбыҙ 2009 йылдың март айынан башлап эшләп килә.
Баласаҡтан уҡ мин ысын башҡорт ғаиләһен ҡорорға теләнем. Шуның өсөн, буласаҡ хәләл ефетемде башҡорт ҡыҙҙары араһында эҙләнем. Аллаға шөкөр, таптым. Ул да ҡала башҡорто, туған телен белмәгән, шуға алдан уҡ башҡортса өйрәттем мин уны, үҙем башҡортса ауыр һөйләшһәм дә.
Дүрт йыл элек, улым тыуғас, ғаиләбеҙҙә фәҡәт башҡортса һөйләшә башланыҡ. Ҡалала башҡорт мөхите ғаиләнән башлана һәм күп осраҡта ғаилә менән сикләнә. Шуға ҡала ерендә, башҡорт балаларын туған телдән биҙҙермәү өсөн, ғаиләлә һәр саҡ тик туған тел яңғырарға тейеш.
Мәрйәм Бураҡаеваның «АРҒЫМАҠ» исемле китабын уҡығас, мин үҙемдең стратегиямдың дөрөҫ икәнен аңланым. Ул китапта асыҡ миҫалдар менән туған теленең әһәмиәте асыҡлана. Ҡала шарттарында башҡортлоҡто нисек һаҡлап ҡалырға тип, Мәрйәм инәй үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Уға рәхмәт.
Ләкин, ҡала ерендә күпселек башҡорт ғаиләләрендә туған телгә ҡарата битарафлыҡ мине борсой. Былтыр, февраль айында, ЮНЕСКО халыҡ-ара ойошмаһы башҡорт телен "Юғалып барған телдәр атласы"на индергән. Ундағы мәғлүмәттәр буйынса, башҡорт теленә юҡҡа сығыу ҡурҡынысы янай, сөнки башҡорт балаларының күбеһе үҙ-ара башҡортса һөйләшмәй. Ошо йүнәлештә, мин бер нисә йыл элек социологик тикшеренеү үткәрҙем. Ғөмүмән, минең иҫбатлауым буйынса, ассимиляция шул тиклем көслө, хатта ҡала ерендә башҡорт балалары үҙ-ара ғына түгел, ата-әсәләр менән дә башҡортса һөйләшмәй.
Әгәр һәр бер йәш башҡорт ғаиләһе туған телгә ҡарата мөнәсәбәтен үҙгәртмәһә, XXI быуаттың аҙағына тиклем башҡорт теле юҡҡа сығасаҡ.
Ассимиляция, тел юғалтыу күренеше улымдың тиңдәштәре араһында бик ныҡ сағыла. Минеңсә, әлеге ваҡытта башҡорт телле балалар ҡала ерендә үҙҙәрен бик яңғыҙ тоя, сөнки урамға сыҡһалар, уларҙың туған телдә һөйләшерлек иптәштәре юҡ.
Минең белеүемсә, Америка Ҡушма штаттарында ҙур ҡалаларҙа туған тел клубтары бар. Америкала йәшәгән диаспоралар (итальяндар, поляктар, гректар) ошондай хәрәкәт ойоштороп, ғаиләләрендә аралашыу теле итеп туған телдәрен иғлан иткәндәр. Инглиз теленең баҫымы менән улар шулай көрәшә.
Палестинала, XX быуат башында, Бен-Иехуда тигән кеше үҙенә ант биргән икән – еврейҙар менән тик иврит телендә һөйләшергә. Ул саҡта был тел күптән онотолған булған. Был кеше үҙенә маҡсат ҡуйған – туған телен бөтә еврейҙар араһында таратыу. Ул ошо маҡсатҡа бар ғүмерен бағышлаған, һәм теләгәненә ирешкән, хәҙерге ваҡытта ул илдә бөтә еврей балаларының ысын туған теле – ул иврит. Ә беренсе туған телдә һөйләшкән ғаилә – уның ғаиләһе булған.
Ошо миҫалдар илһамландыра. Минеңсә, беҙ ҙә, телебеҙ өсөн ысын мәғәнәһендә көрәшергә тейешбеҙ. Шуға, йәш ғаиләләргә тел ҡәҙерен аңлатыр өсөн, Өфөлә "ТУFАН ТЕЛ" клубы барлыҡҡа килде. Клубтың глобаль маҡсаты – ул башҡорт әҙәби телен бөтә башҡорттарҙың үҙ-ара аралашыу теле итеү.
Беҙҙең хәрәҡәттең ҡайһы бер ағзалары башҡортса ауырыраҡ һөйләшә. Бер-беребеҙ менән һөйләшкәндә, күп осраҡта нисектер яһалма килеп сыға. Ләкин беҙ беләбеҙ – нисек булһа ла, емерә-вата булһа ла, рус теленә күсмәй, ауыҙҙарыбыҙҙы асыбыраҡ, башҡортса һөйләшергә кәрәк. Шым ултырыуҙан, өндәшмәүҙән күпкә хәйерлерәк ул.
Беҙҙең пландарыбыҙҙа – киләсәктә башҡорт риторикаһы буйынса оҫталыҡ дәрестәре, телде өйрәнеү буйынса бушлай курс үткәреү, башҡорт йырҙары хорын ойоштороу. Һәм әлбиттә, аңлатыу эшен алып барыу.
Беҙҙең ут күршеләребеҙ, Татарстан йәштәре, инде 5-се тапҡыр “Мин татарча сөйләшәм” тигән акция үткәрәләр. Ул акцияның маҡсаты – ҡала йәштәрен туған телгә ылыҡтырыу. Акцияға Татарстан хөкүмәтенең бер ҡыҫылышы ла юҡ. Тик йәштәр ойошмалары уны ойоштора. Минеңсә, беҙгә уларҙан үрнәк алырға кәрәк һәм киң рәүештә эш башларға.
Шулай итеп, донъя тәжрибәһен ҡулланып, телебеҙҙе һаҡлап ҡалайыҡ, туғандар! Һеҙгә шуны ғына әйткем килә: “Башҡорт, башҡорт менән башҡортса һөйләш!”.
Теле юҡтың - иле юҡ! Рәхмәт!


text:
Дәреслектәргә экспертиза үткәреүҙең яңы тәртибе раҫланған
Раҫланған положениеға ярашлы дәреслектәргә экспертиза үткәреү педагогик һәм фәнни экспертизаны үҙ эсенә ала. Экспертиза үткәреүҙә Рәсәй фәндәр академияһы, Рәсәй мәғариф академияһы, шулай уҡ РФ Хөкүмәте менән раҫланған, тейешле вәкәләттәр нығытылған уставтар нигеҙендә башҡа төрлө ойошмалар ҡатнаша. Элекке кеүек әсбаптарға экспертиза заказсы – юридик һәм физик шәхестәр инициативаһы буйынса үткәрелә. Хәҙер экспертиза үткәреү буйынса ғаризаны ағымдағы йылдың 1 ғинуарынан 1 авгусына ҡәҙәр тапшырырға мөмкин (элек 1 мартҡа тиклем генә ине).
Бынан тыш, яңы Положениела эксперт һығымтаһы эстәлегенә ҡарата талаптарға ентекле аңлатма бирелгән. Ошонда уҡ кире баһа алған дәреслектең ағымдағы йылда икенсегә экспертизаға ҡабул ителмәүе билдәләнгән. РФ Мәғариф һәм фән министрлығының 2007 йылдың 11 ғинуарындағы 4-се “Дәреслектәр экспертизаһы тураһындағы” приказы ғәмәлдән сығарылған.


text:
Фото:
Роснано делегацияһы Өфөлә наноиндустрия өлкәһендәге проекттар күргәҙмәһе менән таныша
Фото:
Өфөгә идара рәйестәре Анатолий Чубайс етәкселегендә «Роснано» асыҡ акционерҙар йәмғиәте делегацияһы килде.
Бөгөн «Роснано» йәмғиәтенең Өфө дәүләт авиация техник университетына рәсми визиты сиктәрендә Башҡортостан предприятиелары һәм ойошмаларының наноиндустрия өлкәһендәге проекттары күргәҙмәһе үтә. Уның эше менән танышырға республика Президенты Рөстәм Хәмитов та килде. Төбәк башлығын БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров, БР сәнәғәт һәм ииновацион сәйәсәт министры Роберт Ваһапов, ӨДАТУ ректоры Морат Ғөзәйеров оҙатып йөрөй.
Күргәҙмә экспонаттарын ҡарағандан һуң Роснано делегация ӨДАТУ-ның тәржрибә хужалығы һәм университетта ойошторолоусы нанотехнологиялар үҙәге менән танышасаҡ.
Үҙәктең тулы исеме – Күләмле наноструктурланған материалдарҙы эшләп сығарыу һәм ҡулланылышҡа индереү буйынса төбәк-ара фәнни-техник (инжиниринг) үҙәге. Биомедицинала, автомобилдәр эшләүҙә һәм авиацияла, төҙөлөштә һәм башҡа тармаҡтарҙа ҡулланыуға тәғәйенләнгән иретмәләр алыу өсөн үҙәк хеҙмәткәрҙәре ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-конструкторлыҡ эштәрен башҡарасаҡ. Миҫал өсөн, бында үҙенсәлеге буйынса ҡатыштырылған ҡоростан яҡшыраҡ булған наноструктурланған ҡорос алыу технологияларын уйлап табыу һәм ҡулланылышҡа индереү эштәре алып барыласаҡ, артабан бындай ҡорос ныҡлы тимерсыбыҡтар һәм метиз продукцияһы етештереүҙә файҙаланыласаҡ.
Проекттың потенциаль инвесторҙары араһында — «Росатом» дәүләт корпорацияһы һәм «Система» акционерҙар финанс корпорацияһы.
Үҙәк Өфөлә һәм Саров ҡалаһында эшләйәсәк.


text:
Башҡортостан әҙәбиәтселәре Рәсәй Яҙыусылар союзы съезында ҡатнаша
21 октябрҙән 24-нә тиклем Рәсәй Яҙыусылар союзының сираттағы 14-се съезы уҙасаҡ. Башҡортостандан унда өс делегат ҡатнашасаҡ: БР Яҙыусылар союзы рәйесе Риф Тойғонов, РФ Яҙыусылар союзы секретары Михаил Чванов, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррире, билдәле яҙыусы һәм сәйәхәтсе, шулай уҡ Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы Камил Йыһаншин.
Съезда Рәсәй Федерацияһының барлыҡ төбәк ойошмаларынан 225 яҙыусы ҡатнашасаҡ.
Съездың көн тәртибенә түбәндәге һорауҙар индерелгән: Рәсәй Яҙыусылар союзы идараһының һәм Контроль-ревизия комиссияһының отчеттары, Рәсәй Яҙыусылар союзы идараһын һәм Контроль-ревизия комиссияһын һайлау, РФ Яҙыусылар союзы Уставына төҙәтмәләр һәм үҙгәрештәр индереү.
Быйыл март айында яҙыусылар ойошмаһы пленумында билдәләүҙәренсә, Уставҡа үҙгәрештәр индереү зарурлығының сәбәбе бер нисә: беренсенән, һуңғы ваҡытта ҡануниәттәге йәмәғәт ойошмаларына ҡағылышлы үҙгәрештәр Уставта сағылыш табырға тейеш, икенсенән, РФ Яҙыусылар союзына инеү һәм сығыу критерийҙарын анығыраҡ яҙырға кәрәк. Шулай уҡ ғәмәлдәге Юғары ижад советын законлаштырырға кәрәк, унда йәше буйынса Яҙыусылар союзы идараһы эшендә әүҙем ҡатнаша алмаған, әммә ижтимағи һәм әҙәби тәжрибәһе менән яҙыусылар берләшмәһендә мөһим роль уйнаған танылған яҙыусылар ингән. Бынан тыш, РФ Яҙыусылар союзы башҡарма органдары структураһына Рәсәй Яҙыусылар союзының Почетлы рәйесе вазифаһын индерергә һәм уның хоҡуҡтарын һәм бурыстарын билдәләргә тәҡдим ителә.
БР Яҙыусылар союзы идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, съезд бөгөн Мәскәүҙә башланды, йыйылыштан һуң кисен Калуга өлкәһенә күсеү ойоштороласаҡ. Съезд сиктәрендә уҡыусылар менән ижади осрашыуҙар, Калуга еренең иҫтәлекле урындары менән танышыу, шул иҫәптән федераль әһәмиәттәге ҡомартҡы – Оптина сүллегенә барыу планлаштырылған.


text:
Республиканың 11 ҡалаһында ҡышҡы ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте
Башҡортостанда үткән ял көндәрендә Яңы йыл алды ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 330 тоннанан ашыу ит, 35 тонна ҡош ите һәм 6,7 тонна бал һатылды. Йәрминкәләр республиканың 11 ҡалаһында, шул иҫәптән Өфөлә үтте.
Мәҫәлән, Өфөлә бындай 12 йәрминкә үткәрелде. Дөйөм алғанда төбәктә ике көн эсендә – 15 һәм 16 декабрҙә – 2400-ҙән ашыу сауҙа урыны ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Ауыл хужалығы йәрминкәләрендә йәмғеһе 82,8 миллион һумға продукция һатылды. Һыйыр итенең килограмы уртаса – 180-270 һум, сусҡа ите – 150-230 һум, һарыҡ ите – 190-290 һум, йылҡы ите 200-280 һум тәшкил итте.
Ҡаҙ итенең килограмы йәрминкәләрҙә 250-350 һумға, өйрәк ите – 130-300 һумға, тауыҡ ите – 65-280 һумға һатылды. Балдың килоһы 220-400 һумға тәҡдим ителде.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡышҡы йәрминкәләр республикала һәр ял көнө һайын 30 декабргә тиклем үткәреләсәк.


text:
Башҡортостандың Учалы районы өс туристик бренд булдырған
Башҡортостандың туристик продуктын Рәсәй һәм донъя баҙарҙарына сығарыу – республиканың туристик берләшмәһендә ҡатнашыусылар алдында торған мөһим бурыстарҙың береһе. Улар фекеренсә, тәү сиратта әлеге ваҡытта әҙер булған туристик объекттарҙы үҫтереү зарур.
Мәҫәлән, Учалы районы Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетына бер нисә ҡыҙыҡлы тәҡдим индергән.
Билдәле булыуынса, «Ирәмәл» тау комплексы Учалы районының иҫтәлекле урындарының береһе булып тора. 2010 йылда «Ирәмәл» тәбиғәт паркы булдырылған, шулай уҡ туристик комплекс ойоштороу буйынса ла проект әҙерләнә. Бында бер нисә туристик, спорт һәм мәҙәни-күңел асыу объекттарын булдырыу планлаштырыла.
Учалы районы тәҡдим иткән икенсе бренд – «Ахун мегалитик комплексы» уникаль археологик ҡомартҡыһы. Йыл әйләнәһенә бында илдең төрлө төбәктәренән туристар теләк теләргә килә. Археологик ҡомартҡы эргәһендә туристик туҡталҡа ла булдырылған.
Райондың киләһе иҫтәлекле урыны — Әүлиә шишмәһе. Ағымдағы йылдың май-июнь айҙарында ғына бында 40 меңдән ашыу кеше килгән. Урындағы эшҡыуарҙар бында туристик туҡталҡа төҙөгән.
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында иҫәпләүҙәренсә, юл буйында туристар өсөн ҡунаҡханалар, заманса кемпингтар төҙөүгә айырыуса иғтибар йүнәлтергә кәрәк.


text:
4 июль
4 июль — григориан стиле буйынса йылдың 185-се (кәбисә йылында 186-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 180 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- АҠШ — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Багам Утрауҙары — Королева көнө.
- Италия — Гарибальди көнө.
- Маршалл Утрауҙары — Балыҡсылар көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1957 — Гөлсирә Ғиззәтуллина, башҡорт яҙыусыһы, журналист, тəржемəсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2009).


text:
Ҡауын
Ҡауын (лат. Cucumis melo) — Ҡабаҡ һымаҡтар (Cucurbitaceae) ғаиләһендәге үҫемлек, төрө Ҡыяр (Cucumis)ырыуынан булған баҡса культураһы. Ҡабаҡтар ғаиләһенә ҡараған эре йәшелсә бирә торған еле һабаҡлы баҡса үҫемлеге һәм шуның татлы емеше[1].
Тыуған ере булып Урта Азия һәм Кесе Азия иҫәпләнә. Ҡауын йылы һәм яҡтылыҡ яратыусы үҫемлек. Татырлы тупраҡҡа һәм ҡоролоҡҡа тотороҡло. Һауаның артыҡ дымлылығына бирешә. Бер төптән сортына һәм тәрбиәләүгә ҡарап икенән алып һигеҙгәсә емеш булырға мөмкин. Ауырлыҡтары 1,5 до 10 кг-са. Емеше м ҡабаҡсыҡ, шар һымаҡ йәки цилиндрға оҡшаш формала. Төҫө буйынса йәшел, һары, көрән йәки аҡ төҫтә булыуы мөмкин. Өлгөрөү осоро икенән алып алты айғаса.
Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡауын, икенсе төрлө өрөлгән тигән мәғәнәлә йөрөй. Бында өрөлгән емеш. Икенсе мәғәнәһе ҡау синонимы[2].
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡауын тураһында иң боронғо яҙма Библияла (Числа 11:5). Ҡырағай ҡауын хәҙерге ваҡытта осрамай. Тик азиялағы төрҙәрҙең килеп сығышы буйынса сүп үләне булараҡ үҫкән төрҙәрҙенән культуралашҡан төрҙәре әлеге ваҡытта ла үҫтерелә. Культуралаштырыу беҙҙең эраға тиклем үк башлыса Төньяҡ Һиндостанда һәм уға сиктәш Иран биләмәһендә, Урта Азияла килтереп сығарылған. Яйлап ҡына ул күрше биләмәләргә күсә барған һәм Урта Азиянан Кесе Азияға Ҡытайға таралған. Уны Боронғо Мысырда үҫтергәндәре билдәле. Квропала уның тураһында урта быуаттарҙа билдәле була. Рәсәйгә, Түбәнге Волга буйына Урта Азия аша XV—XVI йөҙ йыллыҡтарҙа килеп ингән.
Ҡауындың Мәскәүҙә XVI быуатта үҫтерелеүе тураһында[3]. С. Герберштейн һәм Дж. Флетчер хәбәр итә, Жак Маржерет 1606 йылда мәскәүҙең һәм уның тирә-яғындағы биләмәләрҙә эре ҡауындарҙы ашауы тураһында яҙа[4].
Алексей Михайлович батша ваҡытында ҡауын һәм ҡарбуҙ Мәскәү тирәһендә теплицаларҙа үҫтерелгән. XIX быуат урталарында венгер сәйәхәтсеһе һәм этнографы Вамберн үҙенең яҙмаларында түбәндәгеләрҙе билдәләп киткән: « Ҡауын өсөн Хивала һәм бар Азияла һәм бар донъяла уға тиң юҡ. Европалылар уның тураһында, уның хуш еҫ бөркөүен бер ваҡытта ла белә алмаясаҡ. Ә уны иткмәк ашау иң ҡөҙрәтле һәм иҫ киткес серле, мөҡҡәдәс ризыҡ…»[5].
Төрөкмәнстанда августың һәр икенсе йәкшәмбеһе «Төрөкмән ҡауыны көнө» тип билдәләп үтелә[6]. Бөтә ил буйынса ғалим-баҡсасыларҙың конференциялары уҙа, күргәҙмәләр, йәрминкәләр, концерттар һәм театрлаштырылған сәхнәләштереүҙәр ойошторола [7][8].
Ҡулланылышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡауын аш булараҡ тәбиғи рәүештә биологик эшкәртеүһеҙ ашала. Уны тышынан һәм эсенән таҙартып, ваҡ киҫәктәргә телеп киптерәләр, шулай уҡ бал менән ҡушып эшкәртәләр повидло, цукат яһайҙар.
Ҡауын составы: шәкәр, А, Р, С витаминдары, фолий һәм аскорбин кислоталары, майҙар, минераль тоҙҙар, калий, натрий, күҙәнәк (клетчатка). Ул һыуһынды ҡандыра.
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡауындың ҡайһы ерҙә үҫеүенә ҡарап төрлө төрҙәре һәм формалары бик күп. Улар төрлө төбәктәрҙә традициялар буйынса үҫтерелә һәм культуралаштырыла.
- Cucumis melo subsp. agrestis
- Cucumis melo subsp. melo
- Cucumis melo subsp. melo var. cantalupensis — Канталуп
- Cucumis melo subsp. melo var. chito
- Cucumis melo subsp. melo var. conomon
- Cucumis melo subsp. melo var. flexuosus — Дыня змеевидная
- Cucumis melo subsp. melo var. inodorus
- Cucumis melo subsp. melo var. momordica
- Cucumis melo subsp. melo var. texanus
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005). Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 февраль 2013. 10 февраль 2013 тикшерелгән.
- ↑ Дыня. Этимологический словарь русского языка. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 февраль 2013. 10 февраль 2013 тикшерелгән.
- ↑ Сайт «Встарь, или Как жили люди»
- ↑ Там же
- ↑ Дынная грядка. // The New Times, 23.08.2010
- ↑ В Туркменистане отмечают день дыни. Мир24. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 сентябрь 2012. 15 сентябрь 2012 тикшерелгән.
- ↑ В Туркмении будут святить дыни
- ↑ В приходские календари Патриаршего благочиния в Туркменистане включены некоторые национальные праздники
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дыня // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Ҡауын GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.)
- Ҡауын: «Тормош энциклопедияһы» сайтында мәғлүмәт(EOL) (инг.)
- Арбуз и дыня: как правильно выбирать бахчевые.
- Сорта дыни украинской селекции.


text:
БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты журналистар конкурсы иғлан итте
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты киң мәғлүмәт сараларында Дәүләт комитеты эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыуға конкурс иғлан итте. БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурста лицензиялы электрон һәм баҫма киң мәғлүмәт сараларының штаттағы һәм штаттан тыш хәбәрселәре ҡатнаша ала.
Конкурс материалдары 2011 йылдың 1 ғинуарынан алып 2011 йылдың 31 декабренә тиклем баҫтырылған булырға тейеш.
Конкурс «Баҫма киң мәғлүмәт саралары», «Электрон киң мәғлүмәт саралары», «Телевидение», «Радио» кеүек дүрт номинацияла үткәрелә.
Заявкалар һәм конкурс материалдары 2011 йылдың 31 декабренә тиклем 450008, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 13, БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты адресына йүнәлтелергә тейеш.
Конкурс шарттары хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт менән Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты сайтының (goskomzakaz.bashkortostan.ru) «Мәғлүмәт» бүлегендә танышырға мөмкин.


text:
Нуриев фестивале «La marionnette» балеты премьераһы менән асылдыФото: Андрей Старостин, Олег Яровиков
Нуриев фестивале «La marionnette» балеты премьераһы менән асылды
Нуриев фестивале «La marionnette» балеты премьераһы менән асылдыФото: Андрей Старостин, Олег Яровиков
Өфөлә Рудольф Нуриев исемендәге сираттағы ХVI Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивален «La marionnette» («Марионетка») балеты премьераһы асты. Игорь Стравинский музыкаһына яңы спектакль нигеҙенә «Петрушки» мотивтары буйынса либретто һалынған.
Сәхнәлә — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының балет труппаһы.
Залда ла абруйлы тамашасылар йыйылған. Нуриев фестивален асыуға хөрмәтле ҡунаҡтар – БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, Мәскәүҙән балет тәнҡитсеһе Александр Максов, Германиянан бейеүсе Дину Тамазлакару, «Голос России» радиоһы комментаторы Елена Ларина, башҡорт балеты ветерандары, билдәле сәнғәт белгестәре, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре һәм башҡалар саҡырылған.
Әйтергә кәрәк, Өфө постановкаһы ҡанунлаштырылған спектаклдән ныҡ ҡына айырыла. Иң элек, был «тулы метражлы» ике актлы балет. Бының өсөн «Петрушки» музыкаль тексынан тыш, Игорь Стравинскийҙың бер нисә симфоник әҫәренән тағы ете фрагмент файҙаланылған.
Йәш ҡуйыусы балетмейстер Ринат Абушахманов, Өфө «Том Сойер»ы һәм тағы бер нисә концерт номеры авторы, яңы эшкә бик етди ҡараған. Яңы спектаклде ҡуйыусы дирижер Герман Ким менән бергә ул музыкаль әҫәрҙәрҙе һайлап алған.
— Музыканы һайлағанда, тәбиғи, балетмейстер драматургияһынан сығып ҡараныҡ, — ти Герман Ким. – Музыка стиле буйынса төрлө булыуға ҡарамаҫтан, беҙ ҡушылған урындары күренмәҫлек итеп яһарға тырыштыҡ. Был әҫәрҙәр бик матур яңғырай. Тәүге репетициянан уҡ мин оркестрҙың ҡыҙыҡһыныусанлығын тойҙом – был гениаль музыканы беҙ әле театрҙа уйнағаныбыҙ юҡ бит. Тамашасы был яңылыҡты ҡабул итер, тип ышанам.
Премьера спектакленә декорацияларҙы һәм костюмдарҙы рәссам Фәниә Низамова әҙерләгән. Йәрминкә колориты урбанистик мотивтар менән алмашына. Петрушка, Арап, Балерина – улар хәҙерге ҡаланың хәҙерге кешеләре. Шуға ҡарамаҫтан, костюмдарҙа тәүге сығанаҡ эҙҙәре лә һиҙелә.
Премьера спектакле театрҙа бөгөн дә, 2 июндә лә, күрһәтелә.


text:
Бөрөнөң йәш гвардиясылары «Өс быуын китаптары» акцияһын үткәрҙе
Йәйге каникулдар алдынан кесе йома, 30 майҙа, Бөрөнөң йәш гвардиясылары ҡала мәктәптәренең береһендә «Өс быуын китаптары» акцияһын үткәрҙе, тип хәбәр итә ER.RU. Сара «Китаптар — балаларға» төбәк проекты сиктәрендә ойошторолдо.
Уҡыусылар менән осрашыуға шағирҙар, атҡаҙанған уҡытыусылар, хеҙмәт ветерандары килде. Уларҙың барыһы ла уҡыусыларға үҙҙәренең тәүге китаптары тураһында һөйләне.
— Китаптар ярҙамында төрлө илдәрҙә булдыҡ, уларҙың тарихы, мәҙәниәте, халыҡтары тураһында белдек, — тип билдләне акцияла ҡатнашыусылар.
Саҡырылған ҡунаҡтар һүҙҙәренсә, улар олоғайғас та китаптарҙан айырылмай. Китап уларҙың иң яҡын дуҫына әйләнгән.
— Китап уҡыған саҡта, яратҡан геройҙарыма оҡшарға тырышам һәм оҙаҡ ваҡыт китапта тасуирланған ваҡиғалар шауҡымында йөрөйөм, сөнки яратҡан геройҙарым минең өсөн һәр саҡ өлгө булып тора, — тип һөйләне 6-сы синыф уҡыусыһы.
«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы»ның Бөрөләге бүлексәһе етәксеһе урынбаҫары Надежда Әхмәтова билдәләүенсә, бөгөнгө көндә китап уҡыуҙың ни тиклем мөһим булыуын, китаптарҙың ниндәй әһәмиәткә эйә булыуын күрһәтеү акцияның төп маҡсаты булып тора.


text:
Мәләүез районында ауылдар төҙөкләндерелә
Мәләүез районы ауылдарында Хакимиәт көндәре башланды. Район хакимиәте вәкилдәре, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары, Пенсия фонды һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығы, Эске эштәр министрлығының район буйынса бүлексәһе етәкселәре һәм белгестәре, район Советы депутаттары, хужалыҡ етәкселәре халыҡ менән осрашыуҙар үткәрә.
Тәү сиратта ауыл халҡы юлдарҙы төҙөкләндереү, мәктәптәрҙе яңыртыу, урамдарҙы яҡтыртыу мәсьәләләре менән мөрәжәғәт итә.
— Район хакимиәте ауылдарҙы төҙөкләндереүҙә һәр яҡлап ярҙам күрһәтә, — тип билдәләне хакимиәт башлығы Малик Вәхитов. – Иң мөһиме, халыҡ өсөн эшләү һәм уларҙың проблемаларын хәл итеү. Был маҡсатҡа Хакимиәт көндәре генә түгел, ә ҡала һәм район хеҙмәттәренең көндәлек эшмәкәрлеге йүнәлтелгән.
Ай аҙағынаса хакимиәттең мобиль төркөмдәре Мәләүез районының барлыҡ 94 ауылы халҡы менән осрашасаҡ.


text:
Башҡортостанға 500 томлыҡ болгар әҙәбиәте бүләк ителде
Болгария вәкилдәре Башҡортостанға 500 томлыҡ болгар әҙәбиәте һәм 30 нәфис фильм бүләк итте. Был турала бөгөн «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Рәсәй һәм БДБ халыҡтары дуҫлығы федерацияһының һәм «Славяндар» фондының рәйесе профессор Захари Захариев (Болгария) хәбәр итте.
— «Славяндар» фонды линияһынан беҙ Башҡортостан халҡына ҙур булмаған бүләк – 500 томлыҡ болгар әҙәбиәтен тапшырабыҙ, — тине Захари Захариев. – Шулай уҡ 30 нәфис фильмдан торған йыйынтыҡ та бирәбеҙ.
Профессор әйтеүенсә, бүләктәр «Башҡортостан-Болгария халыҡтары дуҫлығы» йәмғиәтенә тапшырыласаҡ. Бынан тыш, республика китапханаларының береһендә болгар әҙәбиәте бүлеге булдырыласаҡ, һәм унда ла китаптар тапшырыласаҡ.
— Был 500 том – беҙҙең аралағы ышаныс һәм дуҫлыҡҡа беренсе аҙым ғына, — тине ул. – Беҙ Башҡортостандағы болгар әҙәбиәте фондына киләсәктә лә ярҙам итеү һәм уны киңәйтеү бурысын үҙ өҫтөбөҙгә алабыҙ.


text:
Федераль Хөкүмәт комиссияһы Башҡортостандың инвестиция проекттарын хупланыФото: Күмертау хакимиәте
Федераль Хөкүмәт комиссияһы Башҡортостандың инвестиция проекттарын хупланы
Федераль Хөкүмәт комиссияһы Башҡортостандың инвестиция проекттарын хупланыФото: Күмертау хакимиәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Рәсәй Хөкүмәте комиссияһы Башҡортостандың инвестиция проекттарын хупланы. 7 октябрҙә республикаға эш сәфәре менән Рәсәй Хөкүмәте комиссияһы ҡарамағындағы моноҡалаларҙы модернизациялау буйынса эшсе төркөм килде. Күмертау ҡалаһы хакимиәтендә уҙған ултырышта комиссия Күмертау һәм Бәләбәй инвестиция проекттарының әҙерлеге кимәлен билдәләне
«Моноҡалаларҙы модернизациялау буйынса эшсе төркөм «Моноҡалаларҙы үҫтереү фонды»ның Күмертау менән үҙ-ара эш итеүе тураһында ыңғай ҡарар ҡабул итте. Хәҙер фондтың генераль директоры менән республика Башлығының килешеүгә ҡул ҡуйыуs көтөлә, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Күмертау хакимиәте башлығы урынбаҫары Ирина Голованова. — Килешеүгә ярашлы Күмертау ҡалаһында яңы инвестиция проекттары өсөн инфраструктура объекттарын төҙөү һәм реконструкциялау буйынса республика сығымдарын финанслау тураһында ғариза әҙерләйәсәкбеҙ».
Ултырышта «Моноҡалаларҙы үҫтереү фонды» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының генераль директоры Илья Кривогов етәкселегендәге эшсе төркөм ағзалары, республиканың иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков, Күмертау хакимиәте башлығы Борис Беляев, Бәләбәй районы хакимиәте башлығы Юрий Мурмилов, инвестиция проекттарын тәҡдим итеүселәр, Внешэкономбанк рәйесе урынбаҫары Ирина Макиева иһә ситтән тороп ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығы хәбәр итеүенсә, комиссия ағзалары Маячный ауылында май экстракцияһы заводының төҙөлөш майҙансығын ҡараны һәм заводтың мөмкинлектәре ҙур булыуын билдәләне.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Тема : Башҡортостандың ете мөғжизәһе.
Шүлгәнташ мәмерйәһенең рәсемдәре.
Дәрес барышы
1.Ойоштороу мәле. Һаумыһығыҙ, уҡыусылар!
Хәйерле иртә!
Дәрес алды шиғыры. Сәләмләйбеҙ һауаны
Именлек булһын өсөн,
Сәләмләйбеҙ Ер – әсәне
Беҙҙе туйҙырған өсөн,
Сәләмләйбеҙ дуҫтарҙы
Гел дуҫлыҡ булһын өсөн!
2. Инеш өлөш.
Уҡытыусы. Уҡыусылар! Беҙ бөгөн һеҙҙең менән Башҡортостан мөғжизәләрен эҙләп сәйәхәткә сығасаҡбыҙ. Сәйәхәткә аҡбуҙат менән барасаҡбыҙ. Әйҙәгеҙ уны саҡырайыҡ! ( ҡулдары менән атта сабыу хәрәкәтен күрһәтәләр һәм телдәре менән ат сабып килгән тауыш сығаралар). Аҡбуҙат һүрәте.
Бына Аҡбуҙатыбыҙ осоп килеп тә етте. Аҡбуҙат һеҙгә танышмы, уҡыусылар? (уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау)
Һәр дөрөҫ яуабығыҙ өсөн ошондай жетон бирәм, дәрес аҙағында сутларбыҙ кемдең 5-6 шуға “5”, 4-3 “4”-ле.
Уҡытыусы. Сәйәхәткә юланыр алдынан, әйҙәгеҙ юлда осраясаҡ яңы һүҙҙәр менән танышайыҡ.
3. Һүҙҙәр өҫтөндә эш: слайд
Мөғжизә, һәйкәл, шифахана, мәмерйә һ.б. һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөп әйтеү.
4. Төп өлөш.
Уҡытыусы. Аҡбуҙатҡа ултырып, Башҡортостандың мөғжизәләрен эҙләп, сәйәхәткә юлланайыҡ.
Уҡыусылар, нимә күренә унда?(алда Салауат Юлаев һәйкәле күренә). Был ни мөғжизә?
Уҡыусылар яуап бирә: был Салауат Юлаев һәйкәле.
Бер уҡыусы үҙенең белгәндәре тураһында һөйләп бирә.
Уҡытыусы һығымта яһап ҡуя: Скульптор С. Д. Тавасиев ижад иткән был һәйкәл (архитекторы И.C.Ғәйнетдинов) баш ҡалабыҙҙың символы. Ул Ырымбур юлы менән машинала үткәндә лә, самолеттан да бик һәйбәт күренә.
Ысынлап та, Салауат Юлаев һәйкәленең бейеклеге - гранит постаменты менән бергә 19,8 метр, ауырлығы - 40 тонна. Ул суйындан ҡойолған. Уны ижад иткәне өсөн Сосланбек Дафаевич Тавасиевҡа 1970 йылда СССР-ҙың Дәүләт премияһы бирелә.
Бына беренсе мөғжизәне лә таптыҡ. Беренсе мөғжизә – Салауат Юлаев һәйкәле.
Уҡытыусы. Юлыбыҙҙы дауам итәбеҙ. Сәйәхәтебеҙ республикабыҙҙың төньяҡ – көнсығышына йүнәлә. Алда ниндәйҙер тау күренә. Был ниндәй тау икән? Слайдтар.
Яуап: Башҡортостандың Салауат районында Йүрүҙән йылғаһына һыйынып ҡына тәбиғәттең тылсымлы көсөнә эйә шифалы Янғантау тауы (картала урыны күрһәтелә).
Тауҙың нимәһе мөғжизә булырлыҡ икән?
Был беҙҙең планетала ер аҫтынан бер туҡтауһыҙ ҙур күләмдә йылылыҡ, эҫе пар, газ сығып торған берҙән бер урын. Тауҙың сере 200 йылдан ашыу ғалимдарҙың иғтибарын йәлеп итеп тора. Тау янында химик элементтарға бай, шифалы Ҡорғаҙаҡ урғыла. Икенсе мөғжизәбеҙ - Янғантау. Дәфтәрҙәргә яҙып ҡуйыу.
Уҡытыусы. Күҙҙәрҙе йомоп Аҡбуҙатта еләбеҙ. Күҙҙәрҙе асайыҡ. Беҙ ҡайҙа килгәнбеҙ?
Аҡбуҙатыбыҙ беҙҙе Ғафури районына алып килгән. Бында ниндәй мөғжизә бар икән? (Сылтырап аҡҡан шишмә тауышы ишетелә.)
Уҡыусылар үҙҙәре аңлап, дөрөҫ яуап бирәләр.
Уҡытыусы. Эйе, был Красноусол минерал һыуҙары. Улар нимә менән дан тота?
Уҡыусылар яуап бирә.
Уҡытыусы дөйөмләштереп ҡуя: был минерал һыуҙар кальций сульфатына, минерал тоҙҙарға һәм файҙалы микроэлементтарға бик бай. Шуның өсөн, һыуҙы дауалау өсөн дә ҡулланалар.
Тимәк , тағы ла бер мөғжизәбеҙҙе таптыҡ. Өсөнсө мөғжизә – Красноусол минерал һыуҙары.
Уҡытыусы. Күҙҙәрҙе йомоп, сәйәхәтебеҙҙе дауам итәбеҙ. Башҡортостандың көньяғында урынлашҡан Бөрйән районына килеп еттек. Ниндәй мәмерйә был? Унда нимә бар икән? Әйҙәгеҙ, инеп ҡарайыҡ.
Был ни ғәләмәт? Ниндәй һүрәттәр был?
Уҡыусыларҙы тыңлау.
Уҡытыусы өҫтәлмә мәғлүмәт бирә: Еребеҙҙең йөҙөк ҡашы булған, 2 саҡрымдан ашыу оҙонлоҡҡа һуҙылған, данлыҡлы мөһабәт Шүлгәнташ мәмерйәһе. 1959 йылда унда таш быуаттың тәүге палеолит осоронда, йәғни беҙҙең эраға тиклем 40 – 10 мең йылдар элек, йәшәгән тәүтормош кешеләренең мәмерйә стенаһына төшөрөлгән һүрәттәре табылғас, ул бөтә донъяла танылыу таба. Мәмерйә стеналарында ҡыҙыл буяу (охра) менән ҡырағай ат, мамонт, носорог һүрәттәре эшләнгән.
Был беҙҙең өсөн мөғжизәме , уҡыусылар? Эйе. Шулай булғас, яҙып ҡуяйыҡ.
Уҡытыусы. Балалар, мәмерйәнең исеме һеҙгә берәй нимә тураһында һөйләмәйме? Шүлгән + таш.
Уҡыусылар яуап бирә: Шүлгән – ул Урал батырҙың ағаһы.
Уҡытыусы. Ә Урал батырҙы беҙ ҡайҙан беләбеҙ?
Уҡыусылар: Башҡорт халҡының « Урал батыр» тигән бөйөк эпосы барлығы тураһында әйтәләр. Унда Урал батыр бөтә кешелектең, ер йөҙөндәге тереклектең үлемһеҙлеге өсөн көрәшә.
Был эпостың әһәмиәте нимәлә?
Уҡыусылар : «Урал батыр» эпосы – башҡорт халҡының баш китабы. Ул 1910 йылда Мөхәмәтша Буранғолов тарафынан яҙып алына. Эпос 4576 поэтик юлдан тора.
Тағы ла бер мөғжизәбеҙҙе таптыҡ. Ул « Урал батыр» эпосы. Уны яҙып ҡуйҙыҡ.
Уҡытыусы. Балалар, арып та киттек буғай . Аҡбуҙатыбыҙға ла ял кәрәк. Ергә төшәп бер аҙ ял итеп алайыҡ.(физминутка). Уҡыусылар йомоп ҡурай моңона бейейҙәр.
Уҡыусылар : Был – ҡурай моңо.
Уҡытыусы. Нимә ул ҡурай? Тирә - яғығыҙға ҡарағыҙ әле. Ниндәй үҫемлек яныбыҙҙа үҫеп ултыра?
Ҡурай – сатыр сәскәләр ғаиләһенә ҡараған күп йыллыҡ үҫемлек. Уның бейеклеге 120 -170 см. Ҡурай ҡайын урманы һәм аралаш урмандарҙа ҡуйы үлән араһында үҫә. Ҡурай – ул башҡорт халҡының милли музыка ҡоралы.
Уҡыусылар һеҙ уны тағы ла ҡайҙа күргәнегеҙ бар?
Уҡыусылар : Ҡурай үләне башҡорт халҡының символы. Уның ете тажы, берләшкән ете ырыуҙы символлаштыра Башҡортостандың флагында ла, гербында ла ҡурайҙың ете тажы һүрәтләнгән.
Алтынсы мөғжизә - ҡурай.
Уҡытыусы.Тирә – яғыбыҙ сәскәләргә күмелгән болон. Болон буйлап атлайыҡ. Бәлки, сәскәләр араһында яталыр беҙҙең мөғжизә?(Бал ҡорттарының гөжләүе ишетелә).
Уҡыусылар, был ниндәй тауыш?
Уҡыусылар: Был бал ҡорттарының гөжләүе.
Уҡытыусы. Улар нимә эшләй? Ни өсөн сәскәләргә ҡунғандар?
Уҡыусылар: Улар сәскәләрҙән бал йыя.
Тимәк , беҙҙең етенсе мөғжизәбеҙ табылды мы инде?
Эйе.
Нимә инде ул?
Башҡорт балы.
Нимә ул бал?
Бал үҙенең составы һәм дауалау көсө буйынса һирәк осрай торған уникаль продукт.
Ә балды бал ҡорттары нимәнән йыя?
Сәскәләрҙән.
Ниндәй балдар була?
Йүкә , ҡарабойҙай, сәскә балдары.
5. Ҡабатлау. Шулай итеп, беҙ һеҙҙең менән Башҡортостандың ете мөғжизәһен табып бөттөк. Ҡабатлап үтәйек.
Үлән һабағынан эшләнгән музыка ҡоралы
Шифалы һыу
Боронғо һүрәттәр һаҡланған мәмерйә
Боронғо башҡорттарҙың тормошон сағылдырған эпос
Йылылыҡ сығып торған тау
Ағас оялағы шәрбәт
Батырға һәйкәл
6. Тәрбиәүи момент: Эйе, беҙ Аҡбуҙат ярҙамында Башҡортостандың ете мөғжизәһен дә таптыҡ, улар менән яҡындан таныштыҡ. Ләкин беҙҙең иң ҙур бурысыбыҙ ҡалған бит. Ул ниндәй бурыс?
Уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау һәм һығымта яһау: Иң мөһиме - беҙ Башҡортостандың мөғжизәләрен һаҡлай белергә, үҙ республикабыҙҙы һөйөргә һәм уның менән ғорурланырға тейешбеҙ.
Нығытыу. Уҡыусылар беҙ бөгөн күп кенә мәғлүмәттәр менән таныштыҡ, яңы һүҙҙәр үҙләштерҙек. Ә хәҙер уларҙы онотмаҫ өсөн нығытыу күнегеүҙәрҙе эшләп алайыҡ.
1- се күнегеү
Фигураға «башҡорт балы» ниндәй һорауына яуап биргән һүҙҙәр яҙ.
2- се күнегеү. Бирелгән һүҙҙәрҙән дөрөҫ итеп һөйләмдәр төҙө.
1. Урынлашҡан, районында, Янғантау, Салауат, шифаханаһы.
2. Дауалайҙар , Янғантау шифаханаһында, ауырыуҙарын, быуын.
3. Аға , тау, Ҡорғаҙаҡ, янында, йылғаһы.
Уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау, баһалау.
Уҡыусыларҙың бөгөнгө дәрестә нимә эшләүҙәре тураһында һорашыу.
8. Дәресте йомғаҡлау:
Шулай итеп, беҙ бөгөн Башҡортостан мөғжизәләрен эҙләп сәйәхәт ҡылдыҡ. Юлда бик күп мәғлүмәттәр алдыҡ, үҙебеҙҙең белгәндәр менән дә уртаҡлаштыҡ. Әлбиттә, Башҡортостаныбыҙҙа мөғжизә булырҙай тағы ла әллә күпме тәбиғәт һәйкәлдәре, ҡомартҡылар бар. Мөғжизәләр күпме генә булмаһын, беҙ уларҙы киләсәк быуынға ла ҡомартҡы итеп алып барып еткерергә тейешбеҙ. Уларға ҡарата ғорурланыу тойғоһо һәм һаҡсыл мөнәсәбәт булдырырға бурыслыбыҙ.
9. Баһалау.
10. Өй эше: бөгөнгө дәрес буйынса викторина һорауҙары төҙөп килергә. Иғтибарығыҙ өсөн рәхмәт!
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Республикала яҙғы баҫыу эштәрен башҡарыуға 8 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк Фото: Андрей Старостин
Республикала яҙғы баҫыу эштәрен башҡарыуға 8 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк
Республикала яҙғы баҫыу эштәрен башҡарыуға 8 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, Башҡортостанда яҙғы баҫыу эштәрен башҡарыуға 8 миллиард һум самаһы аҡса кәрәк. Йәғни хаҡтарҙың күтәрелеүе һәм ашламаларҙы, үҫемлектәрҙе һаҡлау сараларын ҡулланыуҙы арттырыу иҫәбенә сығымдарҙың 20 процентҡа үҫеүе көтөлә. 4 декабрҙә республика Хөкүмәте йортонда уҙған видеоселектор кәңәшмәһендә төбәктең ауыл хужалығы министры урынбаҫары Илдар Насиров ошо хаҡта һөйләне.
«Сәсеү майҙаны 3 миллион 141 мең гектар тәшкил итәсәк. Шуның 2 миллион 20 мең гектарында яҙғы культуралар, шул иҫәптән 1 миллион 307 мең гектарҙа — яҙғы бойҙай, 51,6 мең гектарҙа — шәкәр сөгөлдөрө, 206 мең гектарҙа — көнбағыш, 34 мең гектарҙа рапс, соя, етен, гәрсис, шипкән, 105,2 мең гектарҙа картуф, йәшелсә сәсеү ҡаралған (2015 йылға 100 процент)», — тип билдәләне министр урынбаҫары.
Ул урындарҙа сәсеү майҙандарының структураһын яңынан ҡарап сығырға һәм планлаштырғанда кукуруз майҙандарын ашлыҡҡа арттырырға, ҡуҙаҡлылар, шәкәр сөгөлдөрөн сәсеүгә иғтибар итергә саҡырҙы. Илдар Насиров республика Хөкүмәте раҫлаған ремонт эштәрен тамамлау графигын да иҫкә төшөрҙө. 2015-2016 йылдарҙағы ремонт эштәре миҙгеле барышында республиканың ауыл хужалығы предприятиеларында һәм МТС-да 14 400-ҙән ашыу берәмек ауыл хужалығы техникаһын, йөк машиналарын һәм бик күп тупраҡ эшкәртеү, сәсеү машиналарын, ҡоралдарҙы ремонтлау ҡаралған.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: Республикала туған телдәрҙе уҡытыу методикаһын үҙгәртергә кәрәк
Фото:
Туған телдәрҙе өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу һөҙөмтәһеҙ уҡыу программаһы арҡылы кәмей. Бындай фекерҙе Өфөлә республика август кәңәшмәһе барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов әйтеп ишеттерҙе.
— Хәл бик үк матур түгел, әлбиттә. Әммә уны сәйәсиләштерергә кәрәкмәй, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Зәки улы. – Ысын сәбәбе бында, минең уйлауымса, милли мәсьәләгә бер нисек тә бәйле түгел. Ҡасандыр 15-20 йыл элек әҙерләнгән һәм әле лә ҡулланылған тел программалары күңелһеҙ һәм ҡыҙыҡлы түгел. Инглиз, француз, немец телдәре икенсе төрлө, сағыу, уйын формаһында уҡытыла. Бөгөн телдәрҙе элеккесә уҡытыуҙы дауам итеү, тимәк, уларҙы күрәләтә конкурентлыҡҡа һәләтһеҙ итеү тигәнде аңлата, әле нәҡ ошо хәл күҙәтелә лә инде. Беҙгә билдәле булған туған телдәргә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек тойғоһо үҙ телеңдән ҡәнәғәт булмау түгел ул. Был күпселек йәһәттән уларҙың нисек өйрәтелеүенән ҡәнәғәт булмау. Мин үҙем дә балаларымдың йәки ейәндәремдең дәреслектән дәфтәрҙәренә текст күсереү менән мәшғүл булыуҙарына ҡаршы булыр инем.
Башҡортостан Президенты был хәлдә уҡытыусыларҙы ғәйепләмәүен билдәләне, сөнки улар методик күрһәтмәләргә ярашлы эш итә.
— Мин үҙебеҙҙең педагог-ғалимдарға, методистарға мөрәжәғәт итәм. Ниҙер эшләргә кәрәк, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Донъя үҙгәрә, методикаларҙы, дәреслектәрҙе лә үҙгәртеү зарур, юғиһә һөҙөмтә булмаясаҡ. Беҙгә киләһеләрҙе белеү зарур: бала, мәктәптән сыҡҡанында, кәм тигәндә туған телендә аралашырға һәм күп тигәндә телде яҡшы белергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов БР Хөкүмәтенең гуманитар блогына Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән берлектә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә туған телдәрҙе өйрәнеү мәсьәләләре буйынса республика махсус үҙәген булдырырға ҡушты. Мәғариф министры Әлфис Ғаязов профилле белем алыуға күсеү сәбәпле 10-11 синыф уҡыусылары туған телде үҙ теләге буйынса ғына өйрәнәсәк, тип хәбәр итте.


text:
Халыҡ-ара күҙәтеүселәр Башҡортостандағы һайлауҙарҙы юғары баһаланыФото: Мәүлиҙә Якупова
Халыҡ-ара күҙәтеүселәр Башҡортостандағы һайлауҙарҙы юғары баһаланы
Халыҡ-ара күҙәтеүселәр Башҡортостандағы һайлауҙарҙы юғары баһаланыФото: Мәүлиҙә Якупова
Халыҡ-ара күҙәтеүселәр Башҡортостан биләмәһендә үткән Рәсәй Президенты һәм урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына һайлауҙарға юғары баһа бирҙе. «Башинформ» агентлығына БР Үҙәк һайлау комиссияһында хәбәр итеүҙәренсә, ошо арала БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев исеменә Украина Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Шаповалдан, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең Рәсәйҙәге башҡарма комитетының күҙәтеүселәр миссияһы составында республикалағы һайлауҙарҙы күҙәткән Ҡаҙағстан делегацияһы вәкилдәренән хаттар килгән. Бөтә хаттарҙа ла Башҡортостанда һайлауҙарҙың юғары кимәлдә ойошторолоуы билдәләнгән һәм яҡшы ҡабул иткәндәре өсөн рәхмәт белдерелгән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Башҡортостан биләмәһендә һайлауҙар барышын 17 халыҡ-ара күҙәтеүсе тикшерҙе. Уларҙың унауһы – Европала именлек һәм хеҙмәттәшлек буйынса ойошма вәкилдәре булһа, алтауһы – БДБ илдәре миссияһы вәкиле, береһе – «Берләшкән Германия» йәштәр йәмәғәт ойошмаһы ағзаһы. Улар һәр участкала ҡуйылған вебкамералар ярҙамындағы видеокүҙәтеү системаһын айырыуса юғары баһаланы. Күҙәтеүселәр Өфөнән тыш, Стәрлетамаҡ ҡалаһында, Стәрлетамаҡ һәм Ғафури райондарында һәм республиканың тағы бер нисә төбәгендә эшләне.


text:
Республикала 2800-ҙән ашыу кеше әҙәбиәт һәм география буйынса БДИ тапшыра Фото: Олег Яровиков
Республикала 2800-ҙән ашыу кеше әҙәбиәт һәм география буйынса БДИ тапшыра
Республикала 2800-ҙән ашыу кеше әҙәбиәт һәм география буйынса БДИ тапшыра Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Бөгөн илдә Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыуҙың төп этабы башланды. Республикала 2800-ҙән ашыу кеше әҙәбиәт һәм география буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра. Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Минекәева әйтеүенсә, 459 уҡыусы — әҙәбиәтте, 1367-һе географияны һайлаған.
«Республикала 65 имтихан тапшырыу пункты асылған, шулай уҡ берәү — холоҡ төҙәтеү колонияһында һәм берәү өйҙә һынау бирә, — тип хәбәр итте Жанна Минекәева. — Берҙәм дәүләт имтиханы барышын федераль һәм Башҡортостан күҙәтеүселәре, Санкт-Петербургтан һәм Ҡурған өлкәһенән ике федераль эксперт, Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт вәкиле күҙәтә».
Бынан тыш, барлыҡ имтихан ҡабул итеү пункттарында күҙәтеү камералары һәм мобиль бәйләнеште өҙөү системалары ҡуйылған.
Башҡортостанда Берҙәм дәүләт имтиханының төп тулҡынында 20 800-ҙән ашыу ун беренсе класс уҡыусыһы ҡатнаша.
30 майҙа иһә сығарылыш класс уҡыусылары рус теленән Берҙәм дәүләт имтиханы тапшыра.


text:
Арышбаш
Арышбаш, бесәй ҡойроғо (лат. Agropýron, урыҫ. Житняк) — ҡыяҡлылар ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлектәр ырыуы. 15-ләп төрө билдәле, Европала, Азияла, Төньяк Африкала, шулай уҡ Австралияла һәм Яңы Зеландияла киң таралған.
Ташлы-далалы һөҙәклектәрҙә үҫә. 20-70 см оҙонлоҡтағы ҡыуаҡланған ҡыяҡлылар. Тамыр системаһы ҡалын, суҡ. Һабағы тура, еңелсә ҡытыршы. Япраҡтары тығыҙ, оҙонса түңәрәк формала. Сәскә төркөмдәре − ҡыяҡ йәки йомортҡа һамаҡ ҡатмарлы башаҡтар. Башаҡтары күп сәскәле, ике рәтле. Емеше − бөртөксә. Орлоҡтан үҫтерелә. Һыуыҡҡа, ҡоролоҡҡа сыҙам, тупраҡҡа талапсан түгел. Көтөү йөрөүҙән ҙур зыян күрмәй. Ҡиммәтле мал аҙығы. Ҡомлоҡтарҙы нығыта, тупраҡ структураһын яҡшырта. Декоратив маҡсаттарҙа үҫтерелә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Об условности отнесения описываемой в данной статье группы растений к классу однодольных см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Арышбаш — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- Jepson Manual Treatment


text:
Рәсәй Президенты стипендиялары арттырылды
2010 йылдың 1 ғинуарынан студенттарға, аспиранттарға, адъюнкттарға, юғары профессиональ белем биреү учреждениелары тыңлаусыларына һәм курсанттарына РФ Президенты стипендиялары күләме арттырылды.
Мәҫәлән, РФ Президенты стипендияһы уҡыуҙа һәм фәнни тикшеренеүҙәрҙә юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән студенттарға, юғары профессиональ белем биреү учреждениелары тыңлаусыларына һәм курсанттарына — 2200 һум (элек 1600 һум ине), ә аспиранттарға һәм адъюнкттарға 4500 һум күләмендә (элек 3000 һум ине) түләнә .


text:
Комедия
Комедия — трагедияға ҡапма-ҡаршы булараҡ, ижтимағи тормоштағы йәки көнкүрештәге көлкөлө яҡтарҙы сағылдыра. Унда кеше характерындағы етешһеҙ яҡтар, тормоштағы кире күренештәртәнҡит ителә.
Башҡорт әҙәбиәтендә Х. Ибраһимовтың «Башмағым», М. Кәримдең «Ҡыҙ урлау» исемле комедиялары был жанрҙың милли драматургияла үҫеш кимәлен билдәләүсе әҫәрҙәр рәтенә инә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тикеев Д. С., Ғафаров Б. Б. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте 10 класс. Өфө, 2003. — ISBN 5-295-03161-6
- Ғ. Б. Хөсәйенов. Әҙәбиәт теорияһы.


text:
Өфөнән Сочиға тура рейстар асыласаҡ
«Ямал» һәм «Ырымбур авиалиниялары» йәйгегә Өфө – Сочи тура рейстары асырға планлаштыралар, тип хәбәр итә, «Ямал» матбуғат хеҙмәте һәм Өфө халыҡ-ара аэропорты сайтына һылтанма яһап, «Коммерсантъ-Башҡортостан»дың бөгөнгө һаны. Июндән алып «Ямал» авиакомпанияһы был йүнәлештә аҙнаһына дүрт тапҡыр – дүшәмбе, шаршамбы, кесе йома һәм йәкшәмбе һайын осоу ойошторорға ниәтләнә. Шундай уҡ рейстарҙы «Ырымбур авиалиниялары» планлаштыра. Самолеттарҙың оса башлауҙары асыҡланмай. Йөрөтөүселәр авиабилеттарҙың хаҡын әлегә иғлан итмәгән. Билет операторҙары сайттарында ике яҡ осҡа билет хаҡы 23,1 мең һум тәшкил итә, барыу ваҡыты 2 сәғәттә 40 минут. Әлеге ваҡытта Өфө һәм Сочи араһында тура рейстар юҡ. Әммә был маршрут ғинуар-мартта Олипияға әҙерләнеү һәм үткәреү ваҡытында эшләтеп ҡаралды.


text:
Өфөгә Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Си Цзиньпин килдеФото: Андрей Старостин
Өфөгә Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Си Цзиньпин килде
Өфөгә Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Си Цзиньпин килдеФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
8 июлдә Башҡортостанға эш сәфәре менән Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Си Цзиньпин килде. Аэропортта уны республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды, тип хәбәр иттеләр төбәк Башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Башҡортостандың баш ҡалаһында Си Цзиньпин БРИКС-ҡа ингән дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтары осрашыуында һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашасаҡ.
Белешмә. 2014 йылда Башҡортостан менән Ҡытай араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 685,1 миллион доллар тәшкил иткән. Ошо сумманың 79 проценты экспорт тауарҙарына тура килә.
Республика биләмәһендә Ҡытай капиталы ҡатнашлығында ойошторолған 18 предприятие эшләй. Башҡортостан Хөкүмәте менән Хэйлунцзян, Ляонин һәм Цзянси провинциялары хөкүмәттәре араһында хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеү төҙөлгән.


text:
«Бәйләнештә» социаль селтәре интерфейсы хәҙер башҡорт телендә
Мәскәү дизайнеры Илдар Кинйәбулатов 30 энтузиаст-тәржемәсе менән берлектә «Бәйләнештә» (vk.com) социаль селтәрендә башҡорт телендәге интерфейс уйлап тапты.
Йома, 11 октябрҙә, Башҡортостан Республикаһы көнөнә ебәрелгән башҡортса версияһы алдынғы энтузиастар төркөмөнөң үҙенсәлекле бүләге булды. Хәҙер социаль селтәрҙә теркәлгән һәр ҡулланыусы, үҙенең аккаунты аша «Көйләүҙәргә» («Настройки») инеп, интерфейста һүрәтләнһен өсөн башҡорт телен дә һайлай ала.
Проект өҫтөндә эш алты йыл барған, уның барышында 17 мең текст тәржемә ителгән, Интернет терминдарына ярашлы яңы һүҙҙәр уйлап сығарылған. Тәржемәселәр араһында яҙыусылар, уҡытыусылар, журналистар булған. Туранан-тура «Бәйләнештә»ге тәржемәләр быйыл июль айында башлана. Интерфейсҡа күсеү һәм башҡорт теленә тәржемә итеү мөмкинселеге тураһында килешеүҙе сайт хакимиәте менән алдан төҙөлә. Тәржемә ителгән версияны махсус серверға күсергәндән һуң, башҡортса «Бәйләнештә» менән һәр кем ҡуллана ала.
-Проект өҫтөндә эшләгәндә заманса һүҙҙәрҙе тәржемә итергә башҡортса һүҙлектәр етмәне, — тип һөйләй дизайнер Ирек Кинйәбулатов. —Интернетта һәм «Бәйләнештә» ҡабул ителгән махсус терминдарҙы беҙ үҙаллы мөмкин тиклем дөрөҫ тәржемә итергә тырыштыҡ, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдары менән кәңәшләштек. Йыйылған мәғлүмәттәр башҡортса һүҙлектең проект нигеҙенә ятты, уның өҫтөндә эш дауам иттерелә.
Рәсми эшләй башлағандан алып ике аҙна эсендә тәржемәселәр табылған хаталарҙы төҙәтәсәк, «Бәйләнештә» дөрөҫ тәржемә ителмәгән осраҡ асыҡланһа, хәбәр яҙыр өсөн «ВК башҡорт телендә» төркөмөндә махсус тема бар.
Илдар Кинйәбулатов – веб-дизайнер, Мәскәүҙә йәшәй. Автомобилдәр һәм график дизайн, типографика һәм шрифтар, музыка яҙыу һәм лингвистика менән ҡыҙыҡһына. Android системаһы һәм MacOS өсөн клавиатураның башҡортса тупланмаһын уйлап сығарған.


text:
Ете район аграрийҙары һауым буйынса алда бара
Башҡортостанда тәүлегенә һәр һыйырҙан һөт һауып алыу буйынса Саҡмағош районы малсылары алда бара. Йыл башынан алып был райондың ауыл хужалығы предприятиеларында һыйырҙарҙың продуктлылығы 407 килограмм һөт тәшкил итте, был былтырғы кимәлдән 35 килограмға күберәк. Тулайым һауым – 2899 тонна, былтырғы күрһәткес 264 тоннаға арттырылған.
Республиканың ете районында һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауысы 10 килограмдан артығыраҡ. Саҡмағошта — 12,9 килограмм, Ауырғазыла — 10,7, Ҡырмыҫҡалыла – 10,6, Стәрлетамаҡта – 11,2, Тәтешлелә – 11,5, Өфө районында – 12, Учалыла – 11,3 килограмм.


text:
Рөстәм Хәмитов мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн адаптив тау саңғыһы клубында булдыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн адаптив тау саңғыһы клубында булды
Рөстәм Хәмитов мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн адаптив тау саңғыһы клубында булдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
14 мартта Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Аҡ Йорт» комплексы ҡарамағындағы мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн адаптив тау саңғыһы клубы эшмәкәрлеге менән танышты.
Клуб тау саңғыһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры Кристина Коваленко башланғысы буйынса булдырылған. Ул үҙе лә инвалид бала тәрбиәләй. Ике йыл дауамында ул мөмкинлектәре сикләнгән балаларға бушлай күнекмәләр үткәрә. Бынан алдараҡ балалар тейешенсә ҡулайлаштырылмаған тау саңғыһы үҙәгендә шөғөлләнгән.
2015 йылдың ғинуарында Кристина Коваленко республика етәксеһенә терәк-хәрәкәт ағзалары һәм менталь сирҙәр менән ауырыған балалар өсөн тау саңғыһы спорты буйынса адаптив күнекмәләр ойоштороу, шулай уҡ «Аҡ Йорт» комплексында бина бүлеүҙә ярҙам күрһәтеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Башҡортостан Башлығы республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығына ошо мәсьәләне хәл итергә ҡушты. Һөҙөмтәлә клубҡа тау саңғыһы үҙәгендә кейенеп-сисенеү һәм спорт ҡоролмаларын һаҡлау өсөн бүлмә бирелде.
Рөстәм Хәмитов клуб тәрбиәләнеүселәре менән бергә саңғыла шыуҙы, уларҙың ата-әсәләре һәм тренер менән аралашты, мөһим мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Төбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, һуңғы йылдарҙа республикала хәйриә эшмәкәрлеге икенсе кимәлгә сыҡты.
– Хәйриә ойошмаларында әүҙем эшләгән әсәләр бар, улар балалар менән эшләүҙең яңы төрҙәрен тәҡдим итә. Был ҙур хәйриә хәрәкәте, балаларға һәм уларҙың яҡындарына миһырбанлы ҡараш булдырыла башланы тигән һүҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Хәҙерге көндә мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн адаптив тау саңғыһы клубы киләһе миҙгелгә тәрбиәләнеүселәр ҡабул итә. Йәйгеһен дөйөм физик әҙерлек, еңел атлетика, спорттың уйын төрҙәре буйынса күнекмәләр планлаштырыла.