text:
Башҡортостан Президенты НТВ телекомпанияһын судҡа бирҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов НТВ телекомпанияһына ҡарата намыҫын һәм абруйын яҡлау тураһында дәғүә ғаризаһы менән судҡа мөрәжәғәт итте.
Ғаризала, атап әйткәндә, 2010 йылдың 19 июнендә НТВ телеканалының “Программа Максимум” тапшырыуында Башҡортостан Республикаһындағы хәл тураһында сюжет күрһәтелеүе билдәләнә. Унда ысынбарлыҡҡа тап килмәгән, законға ҡаршы ғәмәлдәр ҡылыу хаҡында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовтың намыҫына һәм абруйына тап төшөрөүсе мәғлүмәт таратылды.
Үҙенең дәғүә ғаризаһында Мортаза Рәхимов НТВ каналындағы телетапшырыуҙа бирелгән мәғлүмәттәрҙең ысынбарлыҡҡа тап килмәүен һәм Башҡортостан Президентының намыҫына һәм абруйына тап төшөрөүен таныуҙы, ошо уҡ телеканал эфирында күрһәтелгән мәғлүмәттәрҙе кире ҡағыуҙы һорай.
2007 һәм 2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов “Максимум” тапшырыуына һәм уның алып барыусыһы Глеб Пьяныхҡа ҡаршы намыҫ һәм абруйҙы яҡлау тураһында суд эшендә еңеп сыҡҡайны. Өфө ҡалаһының Калинин һәм Киров район судтары яуап биреүселәргә Мортаза Рәхимовты хурлаусы мәғлүмәттәрҙе кире ҡағырға ҡушты.
Әле Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте судҡа ялыу ғаризалары биреү өсөн Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов тураһында кире мәғлүмәттәр биргән электрон һәм баҫма киң мәғлүмәт сараларының башҡа материалдарын тикшерә.


c: text/html

text:
Динозаврҙар
Диноза́врҙар (лат. Dinosauria, бор. грек. δeιvός «ҡурҡыныс, ҡот осҡос, хәүефле» һәм σaῦpoς «кәҫәртке»[1]) — мезозой эраһында Ер йөҙөндә 160 йыл буйы хакимлек иткән умыртҡаһыҙ ер өҫтө һөйрәлеүселәре отряды. Улар хакимлек иткән осор — яҡынса һуңғы триас осоронан (225 миллион йыл элек) аҡбур осоро аҙағына тиклем (65 миллион йыл элек). Аҡбур осоронан өсөнсөл осорға күскән ваҡытта, сағыштырмаса ҡыҫҡа геологик ваҡыт эсендә, бик күп хайуандар һәм үҫемлектәр юҡҡа сыға. Динозаврҙарҙың ҡаҙылдыҡ ҡалдыҡтары планетаның бөтә континенттарында ла табылған[2]. Палеонтологтар тарафынан 500-ҙән[3] артыҡ ырыу һәм 1000-дән[4][5] артыҡ төрө булыуы тураһында яҙылған, улар ике төркөмгә бүленә — ҡоштар һәм кәҫәрткеләр.
Йөкмәткеһе
Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Динозавр» терминын беренсе тапҡыр 1842 йылда инглиз биологы Ричард Оуэн ҡуллана, ул үҙҙәренең ҙурлығы менән хайран ҡалдырырлыҡ ташҡа әйләнгән боронғо кәҫәртке ҡалдыҡтарын өйрәнә[6]. Таксономик исеме буйынса динозаврҙың теше, тырнағы һәм башҡа үҙенсәлеген күрһәтһә лә, Оуэн был терминды ҙурлығына ҡарап биргән[7]. Оуэн диназаврҙарҙы икенсел осорҙоң ҡалын тиреле хайуандары тип атаған. XIX быуатта ҡалын тирелеләр тип ҙур бегемоттарҙы, филдәрҙе һәм носорогтарҙы, ә икенсел осор тип мезозой осорон атағандар.
Өйрәнеү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ер аҫтында табылған ҙур һөйәктәрҙе боронғо заманда Троян һуғышында ҡатнашыусыларҙан ҡалған тип, Урта быуаттарҙан XIX быуатҡа тиклем туфан ҡалҡыуы ваҡытында һәләк булған бәһлеүән һөйәктәре тип иҫәпләгәндәр. Алыҫ Көнсығышта аждаһа һөйәктәре, уларҙың дауалау сифаты бар тип ҡарағандар.
1824 йылда Король геология йәмғиәте президенты Уильям Бакэнд Юра осоро сланецтарында табылған бик боронғо хайуан һөйәктәре табылыуы хаҡында сығыш яһай. Сағыштырмаса анатомия белгесе Жорж Кювье ярҙамы менән Бакленд табылған һөйәктәрҙе гигант йыртҡыс кәҫәрткенеке тип квалификациялай, һәм уны мегалозавр, йәғни «ғәйәт ҙур кәҫәртке» тип атай. 1826 йылда Линней йәмғиәте ағзаһы хирург Гидеон Мантелл (Суссекс графлығы) Геологик йәмғиәттә ошоға оҡшаш табыш менән сығыш яһай, ул билдәһеҙ төрҙөң тешен тәҡдим итә. Теште ул игуанодон, йәғни игуана кәҫәрткеһе теше тип атай. 1833 йылда панцирлы анкилозавр кәҫерткеләр вәкиле гилеозавр тураһында яҙа.
1842 йылда инглиз биологы Ричард Оуэн ошо өс төрҙөң оҡшашлағын һәм хәҙерге һөйрәлеүселәрҙән айырмаһын иҫәпкә алып, уларҙы айырым Dinosauria («ҡот осҡос кәҫәртке»)[8] тигән аҫ отрядҡа керетә.
АҠШ-да 1858 йылда яҡшы һаҡланған гидрозавр һөлдәһе табылғас, ике аяҡта йөрөй алыуы асыҡлана, дүрт аяҡлы динозавр тураһында төҫөрләү юҡҡа сыға. Артабанғы тиҫтә йыл эсендә динозаврҙар төркөмөнөң төп вәкилдәре өйрәнелә. Диназаврҙарҙы өйрәнеүҙә Америка палеонтологтары Гофониил Марш менән Эдвард Коп өлөшө баһалап бөткөһөҙ, улар апатозавр һәм бронтозавр (һуңынан уларҙы бер төргә керетәләр), диплодок һәм стегозавр, моноклон, трицератопс һәм башҡа, барлығы 142 төрҙө өйрәнә. Йыйылған материал динозаврҙарҙы ике ғаиләгә, ҡошзаврҙар һәм кәҫәрткезаврҙарға бүлергә мәжбүр итә.
XX быуаттың беренсе яртыһына тиклем күпселек фәнни йәмғиәттәрҙә динозаврҙар бик ҙур, һәлмәк йөрөүсө тигән яңлыш фекер йөрөткәндәр. 1970 йылдарҙа үткерелгән күп кенә тикшереүҙәр диназаврҙар бик әүҙем, юғара метоболизмлы һәм социаль мөнәсәбәтле йән эйәләре булыуын күрһәтә.
1964 йылда дейноних ҡалдыҡтары табылғас, фәндә яңы асыш башлана, уның төҙөлөшө буйынса етеҙ йөрөүсе йылы ҡанлы йән эйәһе булыуы асыҡлана. Йылы ҡанлы йән эйәһе булған тигән фекер, уларҙың физиология һәм үҙ-үҙен тотошо тураһындағы фаразды киренән ҡарарға мәжбүр итә. 1979 йылда динозаврҙарҙың ата-әсә инстинкты һәм социаль тотоша тураһында дәлилдәр табыла (йомортҡа баҫыу, балаларын һаҡлау һәм туйындырыу). Ниһәйәт, дейнонихтың өҫкө ослоҡтарын ҡош ҡанаты менән сағыштырып ҡарау уларҙың яҡын икәнен һәм ҡоштарҙың динозаврҙарҙан килеп сыҡҡан тигәнде иҫбатлай, һуңыраҡ ҡайһы бер динозаврҙар ҡауырһын менән ҡапланған булыуы дәлилләнә. 2005 йылда тираннозаврҙың[9] һаҡланған туҡымаһынан коллаген тигән матдәне айырып алып була, был матденең химик составы динозаврҙарҙың хәҙерге ҡоштар менән яҡын икәнен иҫбатлаусы дәлил булып тора[10].
Барлыҡҡа килеүе һәм эволюция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ата-бабалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һөйрәлеүселәр динозаврҙар барлыҡҡа килгәнсе уҡ булған. Тәпейҙәре кәүҙәнең ян-яғынан, хәҙерге кәҫәрткеләрҙеке кеүек, урынлашҡан. Ташкүмер осоронда, бынан 300 миллион йылдар элек, глобаль йылыныу башлана, был тропик урмандарҙы юҡ итә һәм һөйрәлеүселәрҙең эволюцион үҫешенә килтерә. Һәр популяция ҙур булмаған тереклек итеү өлкәһендә бикләнеп ҡала һәм һәр популяция үҙенсә үҫешә башлай, шулай итеп төрлөлөк күбәйә[11].
Динозаврҙарҙың ата-бабалары — архозаврҙар ("хакимлек итеүсе кәҫерткә"ләр) барлыҡҡа килә. Архозаврҙар килеп сығышы, пермь һәм триас осоро сиктәрендә, терапсидтарҙың күпләп юҡҡа сығыуы менән бергә бара. Триас осоро башында бик күп яңы төрҙәр барлыҡҡа килә.
Динозаврҙарҙың текодонттарҙан айырмаһы, кәүҙә торошо һәм локомоция характеры менән бәйле. Артҡы ослоҡтары вертикаль булып формалаша, алғы ослоҡтарға ҡарағында оҙонораҡ булыуы ике аяҡта йөрөгән тигәнде дәлилләй[12]. Юғары төҙөлөлө терапсидтар төҙөлөшө буйынса бер арт юллы һөтимәрҙәргә оҡшаш була, ҡайһы бер фараздар буйынса һөт биҙҙәре һәм йөнө булған. Тероморфтарҙың ҡапыл юҡҡа сығыуы һәм «ысын кәҫәрткеләр»ҙең үҫеше — палеонтологияның өйрәнелмәгән даирәһе. Диназаврҙар үҙҙәренең ата-бабаһы архозаврҙарҙан, Пермь осоронда күмәк ҡырылыуҙан 20 миллион йыл үткәс айырыла. Был осорҙа Ерҙәге тереклектең 95%-ы юҡҡа сыға[13]. Бөгөнгө көндә билдәле булған динозавр ҡалдыҡтарының яҡынса йәше 230 миллион йыл.
Динозаврҙар отряды Көньяҡ Америка биләмәһендә барлыҡҡа килгән һәм, триас осоронда 230-ҙан 199-сы миллион йылдар элек барлыҡ Пангеяға таралған тигән фараз бар[14][15].
Беренсе динозаврҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге Бразилия биләмәһендә табылған ставрикозавр бөгөнгө көндә билдәле булған иң тәүге динозавр булып иҫәпләлә, 228 миллион йылдар элек йәшәгән диназаврҙың өлөшләтә һөлдәһе триас осоро ҡатламдарында табылған. Сираҡ һөйәге бот һөйәгенән оҙонораҡ, һөйәк эсе буш, был йүгереүсе хайуандарға хас[16]. 1963 йылда Аргентинаның төньяҡ-көнсығышында эрреразавр табылыуы тураһында хәбер ителә. Табылған ҡалдыҡтар өлөшләтә булғанға квалификациялап булмай. Тик 1988 йылда баш һөйәге менән тулы һөлдә табылғас, ябай терепод тип квалификациялана[17]. Хәҙерге Мексика биләмәһендә табылған Tawa hallae эрреразавр һуңғы үҫеш осорондағы теропод икәнен раҫлай[18][19]. Эрреразаврҙың оҙонлоғо 4 метрға, ауырлығы 200—250 киллограммға еткән. Баш һөйәге оҙон һәм тар, һуңғы теропод менән оҡшашлығы юҡ, артҡы ослоҡтары тәүге динозаврҙарҙыҡы кеүек. Аргентинала эрреразавр табылып 4 йыл үткәс тағы бер боронғо динозавр һөлдәһе табыла — 235 миллион йыл элек йәшәгән эораптор. Тышҡы яҡтан ул башҡа һөйрәлеүселәрғе оҡшаған, әммә һөйәк һәм теш үҙенсәлектәре буйынса ябай теропод тип иҫәпләнә. Эораптор төҙөлөшө буйынса динозаврҙарҙың дөйөм ата-бабаһын хәтерләтә, тип иҫәпләй палеонтологтар[20]. Был фараз дөрөҫ тип иҫәпләгәндә, уңың һыҙаттары буйынса, беренсе динозаврҙар ике аяҡлы бәләкәй йыртҡыстар булғандар тип әйтергә мөмкин. Маразух и Lagerpeton кеүек ябай динозаврҙар табылғас, уларҙың ташҡа әйләнгән ҡалдыҡтары ҙур булмаған ике аяҡлы йән эйәләре булыуы тураһында һөйләй.
Уларҙың иң билдәлеһе, хәҙерге Аргентинала өҫкө триас ҡатламында табылған — пизанозавр.
Дөйөм ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Динозаврҙар мезозой осороноң юра һәм аҡбур осоронда өҫтөнлөҡ итеүсе ерҙә йәшәүсе умыртҡалы хайуандар була. Башҡа хайуандар ул заманда бик бәләкәй булған (һөтимәрҙәр хәҙерге бесәй ҙурлығында ғына), һәм улар ит ашаусы динозавр өсөн табыш булған[21]. Repenomamus giganticus тигән төрҙө иҫәпкә алмағанда, 12-14 кг ауырлығындағы триконодонт йәш пситтакозавры кеүек ваҡ динозаврҙар менән туҡланған[22].
Динозаврҙар хайуандар донъяһында күп төрлөлөгө менән айырылып торған, 2006 йылғы тикшереүҙәргә ҡарағанда 500 ырыу булғанлығы тураһында һүҙ бара. Элегерәк үткәрелгән тикшереүҙә, дөйөм ырыу иҫәбе 3400 булыуы мөмкин тип күрһәтә, күбеһе беҙҙең көнгә тиклем һакланмаған[23]. 2008 йылдың 17 сентябренә торошло динозаврҙарҙың 1047 төрө билдәле булыуы тураһында яҙылған[5]. Табылған динозаврҙарҙын береһе лә диңгеҙҙә йәки һауала йәшәмәгән. Спинозавр исеме менән билдәле төрө ярым һыуҙа йәшәүсе тип билдәләнә[24].
Динозавр ҡалдыҡтары, Антарктиданы ла иҫәпкә алып бөтә ҡитғала ла тарылған[25]. Рәсәй территорияһында табылған динозаврҙар бер нисәү генә. Ташҡа әләнгән ҡалдыҡтары Байкал аръяғында һәм көньяҡта табылған[26].
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Динозаврҙар ҡаты ҡабыҡлы, ҡош һәм башҡа һөйрәлеүселәр йомортҡаһынан бер ни менән дә айырылмай торған, йомортҡа һалғандар. Йомортҡаны баҫыу өсөн оя төҙөгәндәр.
Йомортҡалары һәм оялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Беренсе ҡаҙылдыҡ динозавр йомортҡаһы 1959 йылда Францияла табылған. Был гипселозавр йомортҡалары. Дөйөм алғанда, динозавр йомортҡалары йоморо йәки оҙонсараҡ формала. Теризинозавр йомортҡаһы тип фаразланған, Көнсығыш Ҡытайҙа табылған иң ҙур йомортҡа 45 сантиметр ҙурлыҡта. 1995 йылда Ҡытайҙа ергә күмелеп һаҡланған иң ҙур йомортҡалар ятҡылығы табыла. Гоби сүллегендә 1923 йылда динозаврҙар ояһы табыла. Улар ояны ерҙә соҡор итеп йәки ерҙә ҡалҡып торған оя итеп эшләгән. Йомортҡаны инә динозавр баҫҡан. Ояла йомортҡалар рәтләп һәм ярымтүңәрәкләп һалынған. 2010 йылда АҠШ һәм Аргентина ғалимдары динозаврҙар йомортҡа баҫыу өсөн геотермаль сығанаҡ йылыһын файҙаланған икәнен иҫбат итте.[27].
Юҡҡа сығыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Динозаврҙар аҡбур осоро аҙағында, яҡынса 65 миллион йыл элек юҡҡа сыҡҡан. Улар әкренләп үлеп бөткәнме, әллә ҡапыл юҡҡа сыҡынмы[28], был һорауға хәҙерге көндә яуап юк.
Динозаврҙарҙың ҡырылыуы, «бөйөк ҡырылыу» тип аталған дәүерҙең бер өлөшө, улар менән бергә диңеҙ һөйрәлеүселәре, моллюсктар, күп кенә һыу үҫемдәре юҡҡа сыға. Барлығы диңгеҙ хайуандарының 16 % юҡҡа сыға, һәм ҡоро ерҙә йәшәүсе умыртҡалыларҙың 18%-ы. Бер гипотеза буйынса, Мексика ярымутурауы Юкатан районына төшкән астероид йәки комета «бөйөк ҡырылыу»ға сәбәпсе була, әммә башҡа гипотезалар ҙа бар.
Сәнғәт әҫәрҙәрендә һәм донъя мәҙәниәтендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Динозаврҙарҙы өйрәнеү һәм уның менән бәйле асыштар сағыштырмаса күптән түгел башланғанға күрә, был терминдың тарихы ни бары йөҙ илле йыл самаһы булғанға күрә, динозавр тип барлыҡ тарихҡа тиклем булған һөйрәлеүселәрҙе атайҙар. Эвалюция тарихында динозаврҙар барлыҡҡа килгәнсе миллион йылдар элек Триас һәм Пермь осорҙарында ер йәҙәндә өҫтөнләк иткән анаспид һәм синаспид кеүек һөйрәлеүселәр өҫтөнлөк итеүе билдәле. Улар дәһшәтле пермь ҡырылыуы осоронда юҡҡа сығалар һәм диназарҙарыҙың ата-бабалары архозаврҙарға йәшәргә юл асалар. Был тарихҡа тиклем булған кәҫәрткенең табылған ҡалдыҡтары донъяның палеонтология музейҙарында яҡшы һаҡланған булауы ла танылыуына ярҙам итә.
Шулай итеп, динозаврҙарҙаң яҡшы өйрәнелеүе, тарихи драма булған Аҡбур осоронда уларҙың юҡҡа сығыуы, иҫ киткес ҙурлыҡта булыуы кешелек аңында киң популярлыҡ ала һәм күп һанлы әҫәрҙәрҙең геройына әйләнә.
Артур Конан Дойлдың « Юғалған донъя» һәм Владимир Обручев тың «Плутония» романдарында сикләнгән тәбиғәт анклавтарында, Юра осоронан бирле үҙгәрештәр кисермәгән, беҙҙең көндәргә тиклем йәшәгән диновазрҙар тураһында һөйләнә. Конан Дойлдың был әҫәре бер нисә тапҡыр экранлаштырыла.
Гарри Гаррисондың «Эдем» трилогияһында диназаврҙар һәм Мезозой эраһының башҡа йән эйәләре юҡҡа сыҡмаған, мозазаврҙарҙың тоҡомдары киң үҫешкән биологик цивилизация төҙөгәне хаҡында һөйләнә. Америка яҙыусыһы Майкл Крайтон монивтары буйынса « Юра осоро паркы» һәм уның дауамдары — «Юра осоро паркы 2: Юғалған донъя» һәм «Юра осоро паркы 3» фильмдары төшөрөлә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Liddell-Scott-Jones Lexicon of Classical Greek». http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/lexindex?lookup=deino/s&lang=greek&doc=Perseus:text:1999.01.0169&formentry=0. Retrieved 2008-08-05.
- ↑ Oldest evidence of dinosaurs found in Polish footprints Contact: Kristin Elise Phillips kphillips@amnh.org American Museum of Natural History http://www.eurekalert.org/pub_releases/2010-10/amon-oeo100510.php
- ↑ MacLeod, N, Rawson, PF, Forey, PL, Banner, FT, Boudagher-Fadel, MK, Bown, PR, Burnett, JA, Chambers, P, Culver, S, Evans, SE, Jeffery, C, Kaminski, MA, Lord, AR, Milner, AC, Milner, AR, Morris, N, Owen, E, Rosen, BR, Smith, AB, Taylor, PD, Urquhart, E & Young, JR (1997). «The Cretaceous-Tertiary biotic transition». Journal of the Geological Society 154 (2): 265—292. doi:10.1144/gsjgs.154.2.0265. http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3721/is_199703/ai_n8738406/print.
- ↑ Wang, S.C., and Dodson, P. (2006). «Estimating the Diversity of Dinosaurs». Proceedings of the National Academy of Sciences USA 103 (37): 13601-13605. doi:10.1073/pnas.0606028103. PMID 16954187.
- ↑ 5,0 5,1 Will the real dinosaurs stand up?, BBC, September 17, 2008
- ↑ Owen, R. (1842). «Report on British Fossil Reptiles.» Part II. Report of the British Association for the Advancement of Science, Plymouth, England.
- ↑ Farlow, J.O., and Brett-Surman, M.K. (1997). «Preface». in Farlow, J.O., and Brett-Surman, M.K. (eds.). The Complete Dinosaur. Indiana University Press. pp. ix-xi. ISBN 0-253-33349-0.
- ↑ В. Р. Алифанов Небесные драконы, допотопные грешники и змеи Ирландии
- ↑ Би-би-си | Наука и техника | Найдены мягкие ткани тираннозавра? — 25 марта 2005 г.
- ↑ Элементы — новости науки: Коллаген из костей динозавров — это уже реальность. — 20.04.07
- ↑ Rainforest collapse triggered Carboniferous tetrapod diversification in Euramerica
- ↑ Кэрролл Р. Палеонтология и эволюция позвоночных = Vertebrate Paleontology and Evolution / Под ред. акад. Л. П. Татаринова — М.: Мир, 1993. — Т. 2. — Б. 87—88. — 283 б. — ISBN 5-03-001819-0.
- ↑ Kump LR, Pavlov A & Arthur MA (2005). «Massive release of hydrogen sulfide to the surface ocean and atmosphere during intervals of oceanic anoxia». Geology 33 (5): 397—400.
- ↑ Nesbitt, S. J.; Smith, N. D.; Irmis, R. B.; Turner, A. H.; Downs, A. & Norell, M. A. (2009). «A complete skeleton of a Late Triassic saurischian and the early evolution of dinosaurs». Science 326 (5959): 1530—1533.
- ↑ Родиной динозавров является Южная Америка
- ↑ Кэрролл, Р. Л. Глава 14. Анатомия и филогенетические связи динозавров // Палеонтология и эволюция позвоночных = Paleontology and evolution of vertebrates / Под ред. Л. П. Татаринова — М.: «Мир», 1993. — Т. 2. — Б. 90. — 87—125 б. — ISBN 5-03-001819-0.
- ↑ DINOWEB — подотряд Theropoda
- ↑ Палеонтологи обнаружили одного из самых первых динозавров. Lenta.ru (11 декабря 2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011. 13 август 2010 тикшерелгән.
- ↑ Прояснены начальные моменты эволюции динозавров — Наука и техника — История, археология, палеонтология — Палеонтология — Компьюлента
- ↑ Dinoweb — Theropoda — Eoraptor
- ↑ Morales, Michael (1997). «Nondinosaurian vertebrates of the Mesozoic». in Farlow, James O.; and Brett-Surman, Michael K. (eds.). The Complete Dinosaur. Bloomington: Indiana University Press. pp. 607—624. ISBN 0-253-33349-0.
- ↑ Hu Yaoming; Meng, J; Wang, Y; Li, C (2005). «Large Mesozoic mammals fed on dinosaurs». Nature 433 (7022): 149—152
- ↑ Russell, Dale A. (1995). «China and the lost worlds of the dinosaurian era». Historical Biology 10: 3-12. doi:10.1080/10292389509380510.
- ↑ Amiot, R.; Buffetaut, E.; Lécuyer, C.; Wang, X.; Boudad, L.; Ding, Z.; Fourel, F.; Hutt, S.; Martineau, F.; Medeiros, A.; Mo, J.; Simon, L.; Suteethorn, V.; Sweetman, S.; Tong, H.; Zhang, F.; and Zhou, Z. (2010). «Oxygen isotope evidence for semi-aquatic habits among spinosaurid theropods». Geology 38 (2): 139—142.
- ↑ MacLeod, N, Rawson, PF, Forey, PL, Banner, FT, Boudagher-Fadel, MK, Bown, PR, Burnett, JA, Chambers, P, Culver, S, Evans, SE, Jeffery, C, Kaminski, MA, Lord, AR, Milner, AC, Milner, AR, Morris, N, Owen, E, Rosen, BR, Smith, AB, Taylor, PD, Urquhart, E & Young, JR (1997). «The Cretaceous-Tertiary biotic transition». Journal of the Geological Society 154 (2): 265—292
- ↑ Тридцать лет спустя " Город 28
- ↑ Динозавры располагали кладки яиц рядом с геотермальными источниками — Наука и техника — История, археология, палеонтология — Палеонтология — Компьюлента
- ↑ Science, Vol 254, Issue 5033, 835—839 PM Sheehan, DE Fastovsky, RG Hoffmann, CB Berghaus, and DL Gabriel. Sudden extinction of the dinosaurs: latest Cretaceous, upper Great Plains, USA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республикала «Граждандар өсөн бюджет» әҙерләнде Фото: Башҡортостан Финанс министрлығы
Республикала «Граждандар өсөн бюджет» әҙерләнде
Республикала «Граждандар өсөн бюджет» әҙерләнде Фото: Башҡортостан Финанс министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Финанс министрлығы 2015 йыл йомғаҡтары буйынса «Граждандар өсөн бюджет» әҙерләне.
Республика Финанс министрлығының матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, документ бюджет тураһындағы закондың ябайлаштырылған вариантын күҙ уңында тота. Уның менән танышҡандан һуң ҡаҙна килеменең нисек йыйылыуын, аҡсаның ниндәй маҡсатта һәм күпме күләмдә тотонолоуын белергә мөмкин.
Граждандар өсөн бюджет даими төҙөлә һәм бюджет мәғлүмәттәренең асыҡлыҡ кимәлен күтәреүгә йүнәлтелгән. Документ Башҡортостан Финанс министрлығының рәсми сайтындағы «Эшмәкәрлек» — «Асыҡ бюджет» бүлегендә урынлаштырылған.


text:
Һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында дауалау туҡланыуын ойоштороу стандарттары индерелде
Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында дауалау туҡланыуын ойоштороуҙың территориаль стандарттары индерелде. Медицина учреждениеларында ашатыуҙы ойоштороу процесын регламентлаусы норматив-хоҡуҡи акттар Милли клиник туҡланыу ассоциацияһы менән берлектә төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан эшкәртелгән.
Атап әйткәндә, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан ярашлы приказдар һәм әсбаптар сығарылған. Мәҫәлән, табиптар өсөн «БР балалар дауалау-профилактика учреждениеларында ашатыуҙы ойоштороу» уҡыу әсбабы, «БР дауалау-профилактика учреждениеларында ашатыуҙы ойоштороуға хәҙерге ҡараш» методик рекомендациялары, «БР һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында «Аҙыҡ-түлек продукттары» ярҙамсы статьяһы буйынса сығымдар сметаһын төҙөү тәртибе» мәғлүмәт йыйынтығы һәм башҡалар.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был норматив-хоҡуҡи акттар һәм әсбаптар Рәсәй территорияһында ауырыуҙарҙың туҡланыуын ойоштороуҙа заманса технологияларҙы файҙаланып төҙөлгән диета рациондары системаһында берҙән-бер ғәмәли етәкселек булып тора. Былтыр декабрҙә Башҡортостан медиктарының был эшкәртмәләре Мәскәүҙә «Туҡланыу һәм сәләмәтлек» XII Бөтә Рәсәй диетологтар һәм нутрициологтар конгресында билдәләнде.
Хәҙер БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының дауалау туҡланыуын ойоштороу буйынса был әсбаптары илдең башҡа төбәктәрендә лә киң һорау менән файҙалана.


text:
Бөйөк Ватан һуғышы геройҙарына тағы ла бер һәйкәл ҡуясаҡтар
Борай районында республика парламенты депутаты булышлығы менән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына тағы ла бер һәйкәл ҡуясаҡтар, тип хәбәр иттеләр БР Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәтенән.
Дәүләт Йыйылышы депутаты, Урындағы үҙидара, граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса комитет рәйесе урынбаҫары Рифғәт Гарданов үҙенең тыуған яғында, Борай районының Яңы Йәлдәк ауылында, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҡташтарына һәйкәл ҡуйҙыртасаҡ. Унда фашистар менән һуғышта ҡатнашыусы ошо ауылда тыуған 190 кешенең исеме яҙыласаҡ. Депутаттың әйтеүе буйынса, әлеге ваҡытта барлығы 20 ветеран иҫән.
Һәйкәл ауылдың уртаһында дөйөм белем биреү йорто менән мәсет араһында урынлаштырыласаҡ. Уны Благовар районы скульпторы Александр Плотников эшләгән. Стеланы төҙөгәндә мәрмәр, металл, кирбес, тәбиғи таш файҙаланылған.


text:
Өфөлә ғаилә балалар баҡсаһын ойоштороуға ике меңгә яҡын ғаилә пособие ала аласаҡ
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың мәктәпкәсә учреждениеларҙа урындар етешмәүе менән бәйле хәлде яҡшыртырға ҡушыуын үтәү маҡсатында, Өфөлә балалары балалар баҡсаһына йөрөмәгән ғаиләләргә пособие түләнә башланы.
Түләүҙәр заявка буйынса башҡарыла һәм 2010 йылдың 1 октябренән уларҙы 400 самаһы ғаилә ала башлаған. Пособие суммаһы 3000 һум тәшкил итә. Өфө бюджеты менән 2011 йылға 2000 ғаиләгә пособие түләү планлаштырылған.
Пособиеларҙы, атап әйткәндә, ғаилә балалар баҡсаларын ойоштороуға йүнәлтергә мөмкин. Улар, ҡағиҙә булараҡ, үҙҙәренең балалары булған ғаиләләрҙә ойошторола. Әлеге ваҡытта Өфөлә бындай 27 төркөм эшләй, уларҙа 85 бала тәрбиәләнә.
Ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән мәктәпкәсә төркөмдәр ҙә (ә ҡалала бындай 46 төркөм бар) балалар баҡсаларына альтернатива була ала. Унда 600 бала йөрөй. Бындай төркөмдәр балалар баҡсаларында ойошторола һәм тулы булмаған эш көнө графигында эшләгән ата-әсәләр өсөн уңайлы.
Әлеге ваҡытта балалар баҡсаларында урын етешмәү проблемаһын хәл итеүҙең бындай формалары республиканың башҡа ҡалалары һәм ауылдарында ла әҙерләнә, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.
Белешмә өсөн. Башҡортостандың бөтә ҡаларында һәм ауылдарында балалар баҡсаһына урын алыуға 50,4 мең ғаилә сиратта тора (Өфөлә 17 мең). Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына республикала 165,5 мең бала йөрөй (Өфөлә 39,2 мең бала).


text:
Фото:
Лилиә Ғүмәрова балалар психоневрология үҙәгенә барҙы
Фото:
28 декабрҙә БР-ҙа Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Лилиә Ғүмәрова 2-се Республика клиник дауаханаһының Балалар психоневрология һәм эпилептология үҙәгенә барҙы.
Ул Үҙәк белгестәре менән осрашты, дауаланған балалар эргәһенә инде, сабыйҙарҙың ата-әсәләре менән аралашты. Яңы йыл иртәлегендә Лилиә Ғүмәрова балаларҙы яҡынлашыусы байрам менән ҡотланы һәм уларға тиҙерәк һауығыуҙарын теләне.
Балалар үҙәгендә балалар омбудсмены бинаны: йоҡо һәм уйын бүлмәләрен, рефлексотерапия, логопедтар, массаж, кварцлау һәм дауалау процедуралары кабинеттарын ҡарап сыҡты. Уға Үҙәктең ҡорамалдарын күрһәттеләр.
— Балаларҙы инвалидлыҡ стадияһында түгел, ә ауырыуҙы асыҡлау стадияһында дауалау мөһим, — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова. – Балаларҙы яратырға, улар менән шөғөлләнергә кәрәк. Мәҫәлән, тәбиғәткә алып сығырға, тиҫтерҙәре менән аралашыу мөмкинлеге бирергә. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар мәктәптә лә уҡый алалар.


text:
Төбәктә 12 меңдән ашыу уҡыусы сит телдәр һәм физика буйынса берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра
Кесе йома, 6 июндә, сығарылыш класс уҡыусылары сит телдәр һәм физика буйынса берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра.
БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге баш белгесе Жанна Минекәева хәбәр итеүенсә, быйыл физика һайлау буйынса иң популяр имтихандарҙың береһе булып тора. Был фән буйынса 10 меңгә яҡын кеше имтихан тапшырырға планлаштыра.
Инглиз теленән ике меңдән ашыу уҡыусы имтихан тапшыра. Немец һәм француз телен, шул тәртиптә, 60 һәм 12 кеше һайлаған. Сит телдәр буйынса БДИ тапшырыу өсөн ни бары 20 балл йыйырға кәрәк.
Дәүләт имтихандарының күпселек өлөшө инде тапшырылған. Улар 27 майҙа старт алғайны. Бер аҙна ярым эсендә уҡыусылар ике төп предмет (рус теле һәм математика) һәм һайлап алған предметтар (информатика, биология, тарих) буйынса имтихандар тапшырҙы. 10 июндә улар — йәмғиәтте өйрәнеү һәм химия, 13 июндә география һәм әҙәбиәт буйынса БДИ тапшырасаҡ.


text:
Фото:
Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Өфө уҡыусылары өсөн «Парламент дәрестәре»н үткәрҙе
Фото:
Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты, Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет ағзаһы Рима Баталова Өфөнөң ике мәктәбендә Рәсәй Конституцияһының 20 йыллығына арналған «Парламент дәрестәре»н үткәрҙе.
Белем көнөндә 18-се урта мактәптең 10-сы һәм 11-се класс уҡыусылары яңы уҡыу йылын ғәҙәти булмаған дәрестән башланы. Рима Баталова йәш өфөлөләргә Дәүләт Думаһының, депутаттарҙың эшмәкәрлеге тураһында һөйләне. Асыҡ дәрестә шулай уҡ Өфө ҡала Советы депутаты Руслан Солтанов ҡатнашты. Дәрес һуңында Рима Баталова иң әүҙем уҡыусыларға рәхмәт хаттарын тапшырҙы.
Яңы уҡыу йылының беренсе көнөндә парламентарий Өфөнөң 28-се махсус (коррекцион) дөйөм белем биреү мәктәп-интернатында булды. Рима Баталова тантаналы линейкала ҡатнашты, уҡыусыларға һәм педагогтарға рәхмәт белдерҙе һәм интернатта тәрбиәләнеүселәр өсөн шулай уҡ асыҡ дәрес үткәрҙе.
— Барлыҡ уҡыусыларҙы яңы уҡыу йылы башланыуы менән ҡотлайым. Был көндө балалар үҙҙәре өсөн күп ҡыҙыҡлы мәғлүмәт алды. Йәш быуындың сәйәсәт менән ҡыҙыҡһыныуын күреү ҡыуаныслы, — тип билдәләне Рима Баталова.


text:
Төбәк халҡы торлаҡ алыуға сиратын үҙ аллы тикшерә ала
Республика граждандары хәҙер Интернет селтәре аша торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булыусылар сифатында иҫәпкә ҡуйылған граждандар исемлегендә үҙ сиратын белә ала, тип хәбәр иттеләр БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетында.
Хәҙерге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы ҡала һәм район хакимиәттәре «Торлаҡ бинаһына мохтаж граждандарҙы иҫәпкә алыу» автоматлаштырылған мәғлүмәт системаһында төрлө федераль һәм республика торлаҡ программаларында ҡатнашыусы торлаҡҡа мохтаж булған граждандар иҫәбен алып бара.
Был системаға ярашлы «Граждандарға федераль һәм республика торлаҡ программаларында ҡатнашыу тураһында мәғлүмәт биреү» функцияһы эшкәртелде һәм тормошҡа ашырыла. Хакимиәт тарафынан йәшәгән урыны буйынса торлаҡҡа мохтаж тип танылған йәки шәхси йорт һалыу өсөн бер тапҡыр һәм бушлай ер участкаһы биреү өсөн иҫәпкә ҡуйылған һәр граждан муниципаль берәмек буйынса дөйөм исемлектә һәм үҙе ҡатнашҡан айырым торлаҡ программаһы буйынса үҙ номерын тикшерә ала.
Мәғлүмәтте Башҡортостан Республикаһы Социаль торлаҡ төҙөлөшө фонды сайтында алырға мөмкин. Мәғлүмәткә инеү рөхсәте алыу өсөн логин һәм паролде индерергә кәрәк, ә уларҙы йәшәгән урын буйынса урындағы үҙидара органдарында алырға мөмкин.


text:
Башҡортостан Бөйөк Ебәк юлын тергеҙеү менән ҡыҙыҡһына
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан Бөйөк Ебәк юлын тергеҙеү һәм уның тармаҡтарының береһе республика биләмәһе аша үтеүе менән ҡыҙыҡһына. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Синьхуа» мәғлүмәт агентлығы һәм Үҙәк Ҡытай телевидениеһы журналистары менән осрашыуҙа белдерҙе.
«Беҙ рәйес Си Цзиньпиндың тәҡдиме буйынса Бөйөк Ебәк юлының тергеҙелеүе тураһында беләбеҙ һәм ошо проектты тормошҡа ашырыуҙы хуплайбыҙ. 300-400 йыл элек республикабыҙ эргәһенән — Ырымбур губернияһынан Ҡытайҙы Рәсәй, Европа менән тоташтырыусы сауҙа карауандары йөрөгән. Һис шикһеҙ, Бөйөк Ебәк юлының бер тармағы республика биләмәһенән үтеүен теләйбеҙ. Беҙҙең сауҙа итерлек, Ҡытай Халыҡ Республикаһына оҙатырлыҡ тауарҙарыбыҙ бар», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Бөгөнгө көндә республикабыҙ менән Ҡытай Халыҡ Республикаһы араһында тауар әйләнеше арттырыуҙы талап итә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы.
«Хәҙерге көндә ул 700 миллион доллар тәшкил итә, шуларҙың 600 миллионы — Ҡытай Халыҡ Республикаһына химия, нефть химияһы, нефть эшкәртеү продукцияһын оҙатыу. Ҡытайҙан 100 миллион долларлыҡ тауар килтерәбеҙ. Әлбиттә, был бик аҙ. Республикабыҙҙың тышҡы тауар әйләнеше 15 миллиард доллар самаһы тәшкил итә. Сәнәғәтселәребеҙ алдына алдағы бер нисә йылда Ҡытай менән һатыу итеү күләмен арттырыу бурысын ҡуябыҙ», — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе фекеренсә, бының өсөн инфраструктура кәрәк. Бөйөк Ебәк юлының тауар әйләнешен үҫтереүҙә ҙур роль уйнауы ихтимал.
«Көнбайыш Ҡытайҙың сиктәрен Европа менән тоташтырыусы юл республикабыҙ аша үтһә, Бөйөк Ебәк юлының бер өлөшө булыр, тип ышанам. Әлбиттә, был төрлө транспорт юлдарының ҙур төркөмө буласаҡ. Ошо транспорт коридоры буйлап инфраструктура булдырыласаҡ, предприятие һәм производстволар, юлды хеҙмәтләндереүсе системалар барлыҡҡа киләсәк. Шуға күрә беҙ әлеге идеяны хуплайбыҙ һәм республикабыҙ биләмәһендә Ебәк юлының элементтары, иҡтисадҡа ҙур файҙа булһын өсөн булышлыҡ итәсәкбеҙ», — тип йомғаҡ яһаны төбәк Башлығы.


text:
Уны махсус рәүештә иртәгә асыласаҡ һунар миҙгеле алдынан уҙғарғандар. Бер аҙна эсендә хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре ҡанунһыҙ сауҙанан 89 берәмек ҡорал, мең ярымлап патрон һәм бер граната тартып алған. Милиционерҙар ҡоралды ҡанунһыҙ һаҡлауҙан тыш, дөрөҫ һаҡламаған өсөн дә яуаплылыҡ булыуын белдерә. Мәҫәлән аусы мылтығын ҡарауһыҙ ҡалдырһа яуап бирергә тейеш.
Әгәр кешеләр ҡоралдарын үҙ теләктәре менән милицияға тарпшырһа, яуаплылыҡтан ҡотола ала. Йыл башынан 477 кеше кеше ҡоралдарын үҙ иректәре менән тапшырған. Башҡортостанда аусыларҙа йәмғеһе 71 мең 600 ҡорал рәсми теркәлгән.
Миҙгел операцияһы барышында йәйге баҡсалар, айырыуса сит ил ватандаштарын эшкә алған эшҡыуарҙар ширҡәттәре ентекле тикшерелгән. Баҡсаларҙа 34 енәйәт асыҡланған, республика биләмәләрендә ҡанунһыҙ йәшәп һәм эшләп йөрөгән кешеләр тотолған. Уларҙың 36-һы илдән ҡыуылған.


text:
Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалы төҙөлөшөн тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалы төҙөлөшөн тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалы төҙөлөшөн тикшерҙеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
5 февралдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреүгә әҙерлек сиктәрендә «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалы төҙөлөшө менән танышты.
Аэропорттың генераль директоры Александр Андреев төбәк етәксеһенә төҙөлөш эштәре 85-90 процентҡа башҡарылған тип белдерҙе. Осоу залында биҙәкләү эштәре тамамланған, телескопик траптар ҡуйылған. Яҡын араларҙа технологик ҡорамалдарҙы монтажлау эштәре башлана.
Республика Башлығы биналарҙы ҡуртымға алыусылар менән аралашты. Атап әйткәндә, «Баба-Яга» пиццерияһы етәксеһенә кафеның исемен үҙгәртергә ҡушты.
Рөстәм Хәмитов аэропорт етәксеһенән яңы терминалды хеҙмәтләндереү өсөн штатҡа нисә хеҙмәткәр ҡабул ителәсәге хаҡында ла ҡыҙыҡһынды. Ҡырҡ кеше нигеҙҙә хәүефһеҙлекте тәьмин итеү һәм биналарҙы йыйыштырыу өсөн йәлеп ителәсәк, тип яуапланы Александр Андреев.
20 февралдә биналар һынау режимында эшләй башлай, ә халыҡ-ара терминал марттың өсөнсө декадаһында сафҡа индереләсәк. Рөстәм Хәмитов төҙөлөштө ваҡытында тамамлау өсөн төҙөүселәргә һәм ҡуртымға алыусыларға эште тиҙләтергә ҡушты.
– Беҙгә графикты үтәргә кәрәк. Башҡа варианттар юҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, дөйөм майҙаны 16 мең квадрат метрлыҡ халыҡ-ара терминал сит илдәргә сәғәтенә 800-гә яҡын пассажирҙы сығарыу мөмкинлеген бирәсәк.


text:
Ҡорос
Ҡорос — тимерҙең углерод (0,02—2,14 %) менән иретмәһе. Составында углерод күләме 2,14 % күберәк булһа — иретмә суйын тип атала.
Йөкмәткеһе
Составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Cоставына марганец, кремний, көкөрт, фосфор ҡатышмалары, шулай уҡ легирлау элементтары (хром, никель, молибден, вольфрам, ванадий, баҡыр, кобальт һ.б.) инә. Үҙенсәлектәре химик составына, микротөҙөлөшөнә, эшкәртеү ысулдарына бәйле.
Классификация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәғәйенләнеше буйынса конструкция (0,7 %‑ҡа тиклем углерод инә), инструмент (0,7 %‑тан артыҡ), махсус үҙенсәлектәре (йылыға, коррозияға, эҫегә сыҙамлы, ныҡлығы юғары һ.б.) булған ҡорос айырыла.
Конструкция ҡорос[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Конструкция ҡорос — төҙөлөштә, машиналар төҙөү сәнәғәтендә ҡулланылған ҡорос. Төрлө төркөмдәрғә бүленә. Конструкция углеродлы ҡоростарҙын сифаты. Конструкция углеродлы ҡоростарҙын сифаты насар компонеттар — фосфор (P) һәм көкөрт (S). Көкөрт — ҡорос өсөн иң насар компонент.
- Ябай сифаты — P һәм S — 0,05 % тиклем (Ст маркировкаһы).
- Сифатлы — P һәм S — 0,035 % тиклем (С маркировкаһы).
- Юғары сифатлы — P һәм S — до 0,025 % (А маркировкаһы марканың артта).
- Үтә юғары сифатлы — Р һәм S — 0,015 % тиклем (Ш маркировкаһы марканың артта).
Башҡортостанда етештереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостанда ҡорос етештереү тау сәнәғәте үҫеше менән бәйле.
19 быуат башында тигелдә иретеү (был ысул 20 быуат башына тиклем файҙаланыла һәм электр м‑н иретеүгә алыштырыла) юлы м‑н ҡойолған Ҡорос Златоуст ҡорал фабрикаһында, Златоуст (Косотур) заводында алына.
Ҡорос буйынса тикшеренеүҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
19 быуат уртаһында П. П. Аносов Ҡорос төҙөлөшөн тикшерә, булат Ҡорос һ.б. алыу ысулдарын эшләй. 1940—2002 йй. Белорет металлургия комбинаты юғары сифатлы Ҡорос иретеү б‑са төп пр‑тие була (80‑се йй. 150‑нән ашыу маркаһын етештерә); Бөйөк Ватан һуғышы барышында И. П. Бардин етәкс. оборона сәнәғәте өсөн Ҡорос махсус сорттарын етештереү ойошторола. 90‑сы йылдарҙа Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтында һәм Авиация техник университетында (Р.Ғ.Зарипова, Г. А. Салищев) интенсив пластик деформация ысулы м‑н субмикрокристалл һәм нанокристалл хәлендәге структураларҙы формалаштырыу иҫәбенә Ҡорос ныҡлығын арттырыу б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә (мәҫ., 12Х18Н10Т маркалы тутыҡмай торған Ҡорос ныҡлығы 2—4 тапҡырға арта).
Рәсәйҙең эре ҡорос етештереүселәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡорос // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Башҡортостанда банкротлыҡ осорондағы предприятиеларҙа ваҡытында түләнмәгән эш хаҡы буйынса иҫәпләшеүгә контроль көсәйтелгән
Башҡортостанда банкротлыҡ сигендәге предприятиелар хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы буйынса бурыстарҙы түләүгә контроль арттырылған. БР Профойошмалар федерацияһының матбуғат хеҙмәтенән “Башинформ” агентлығына хәбәр итеүҙәренсә, бындай ҡарар Ведомство-ара координацион советының эш хаҡы буйынса кисектерелгән бурыстарҙы түләү мәсьәләләренә арналған һуңғы ултырышында ҡабул ителгән. Республикала эш хаҡы буйынса бурыстар менән бәйле хәл-ваҡиғаны аҙна һайын күҙәтеп, билдәләп барыусы БР Профойошмалар федерацияһы инициативаһы буйынса ҡабул ителгән ҡарар был. Банкротлыҡ сигендәге байтаҡ предприятиелар бығаса профойошмалар күҙенә эләкмәгән, сөнки арбитраж идарасылар статистика органдарына булған бурыстар тураһында ваҡытында иҫәп бирмәгән. Эш биреүселәрҙең хеҙмәткәрҙәре алдында ысынбарлыҡта күпме бурысы булыуы тураһында элек фараз итергә генә мөмкин булған. Хәҙер иһә Ведомство-ара координацион совет ҡарарына ярашлы, республикала эшмәкәрлек итеүсе арбитраж идарасылар банкротлыҡ сигендәге предприятиеларҙың эш хаҡы буйынса бурысын бөтөрөүгә бәйле алып барылған эштәре тураһында Дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография федераль хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығы алдында иҫәп-хисап бирергә тейеш.


text:
Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү барышын контролдә үҙем тотасаҡмын – Башҡортостан ПрезидентыФото: Олег Яровиков
Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү барышын контролдә үҙем тотасаҡмын – Башҡортостан Президенты
Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү барышын контролдә үҙем тотасаҡмын – Башҡортостан ПрезидентыФото: Олег Яровиков
— Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү барышын контролдә үҙем тотасаҡмын, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шишәмбе, 13 майҙа, республика Хөкүмәтендә үткән 2014 йылда Берҙәм дәүләт имтиханын ойоштороу һәм үткәреү мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә.
Республика башлығы былтырғы йомғаҡтар буйынса төбәк БДИ-ның айырым предметтары буйынса аномаль юғары һөҙөмтәләре булған субъекттар иҫәбенә инеүен иҫкәртте.
— 2013 йылда республика интернетта контроль-баһалау материалдарын урынлаштырыу (19 осраҡ) буйынса Волга буйы федераль округында почетлы булмаған беренсе урында торҙо. Төбәк сығарылыш уҡыусылары базаһында теркәлмәгән уҡыусыларҙы имтихандарға үткәреү, талаптарға ярашлы булмаған аудиторияларҙа имтихандар тапшырыу өлөшөндә боҙоуҙар булды. Былтыр БДИ-ны республикала 24,5 мең самаһы кеше тапшырҙы, мотлаҡ предметтар буйынса БДИ-ны тапшыра алмағандарҙың иҫәбе кәмене. Теләк буйынса тапшырған, әҙәбиәттән тыш бөтә предметтар буйынса, Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыусыларҙың 80 һәм унан да күберәк бал йыйғандарҙың һаны артты. 11 предметтан 10-һы буйынса уртаса бал артҡан. 2012 йыл менән сағыштырмаса юғары бал алғандарҙың иҫәбе инглиз теле буйынса – 16,5 проценттан алып 44-кә тиклем, химия – 12,2 проценттан 31-гә тиклем, география – 9,5 проценттан – 28-гә тиклем, информатика буйынса ете проценттан 25-кә тиклем ныҡ ҡына артҡан. Йөҙ бал йыйғандарҙың иҫәбе ике тапҡырға тиерлек– 27-нән 51 кешегә тиклем күбәйгән, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
— Мәктәптәребеҙҙә белем биреү сифатының яҡшырыуы, педагогик составтың мәктәпте тамамлаусылар менән предмет буйынса ныҡлы эшләүе аңлашыла, әммә ҡайһы бер предметтар буйынса өлгәшеүҙең өс-дүрт тапҡырға яҡшырыуына ышаныу ауыр, — тине республика Президенты. — Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырғанда яйға һалынған кәрәкле балдар алыу системаһы әлегә тулыһынса бөтөрөлмәгән, унда, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был өлөштә законлылыҡты үтәүгә яуаплы булған кешеләр ҙә ҡатнаша. Беҙ был яңылыш системаны юҡ итергә тейешбеҙ. Ҡулдарын йылытырға теләүселәрҙән бөтә юлдарҙы ла ябырға.
Башҡортостанда урынлашҡан хәлде үҙгәртеү өсөн ҡаты саралар ҡабул ителде: проблемалы мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн ведомство-ара комиссия ойошторолдо, имтихан эштәрен тикшереү өсөн йәлеп ителгән эксперттарҙы былтыр эштәрҙе баһалағанда ҙур ғына айырма ебәргәндәре өсөн алмаштырҙылар. Бынан тыш, Берҙәм дәүләт имтихандарының башҡа ойоштороусыларына ла ротация уҙғарылды, имтихандарҙы үткәреү пункттарына контроль-баһалау материалдарҙы алып барыу схемаһы үҙгәртелде. Имтихандарҙы үткәреү пункттары видеокүҙәтеү системаһы менән йыһазландырылды.
Шулай уҡ йәмәғәт күҙәтеү системаһы ла көсәйтелде. Рөстәм Хәмитовтың әйтеүе буйынса, быйыл Берҙәм дәүләт имтихан барышын былтырғыға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк 1400-ләгән кеше күҙәтәсәк.
26 майҙан алып 19 июнгә тиклем республикала «Фән һәм мәғарифты үҫтереү буйынса Рәсәй студенттар ассоциацияһы» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының 118 эксперты эшләйәсәк.
— Мин барыһын да ғәҙел эшкә һәм объективлыҡҡа саҡырам. Бындай эшмәкәрлеккә формаль ҡараш мине бөтөнләй ҡәнәғәтләндермәй, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы. — Быйыл тик мотлаҡ предметтарҙы – математика менән рус телен – туғыҙынсы синыфты тамамлаусы 39 мең уҡыусы һәм 11 класты тамамлаусы 24 мең уҡыусы тапшырасаҡ. Йомғаҡлау имтихандары ул балалар һәм ата-әсәләр өсөн стресс булғанын барыбыҙ ҙә беләбеҙ. Шул уҡ ваҡытта уҡыусыларҙың күптәре имтихандарға тырышып, намыҫлы әҙерләнеүҙәренә ышанам. Балаларҙың хоҡуҡтарын хөрмәт итергә, психологик тыныслыҡ, имтихандарҙы үткәреүҙә объективлыҡ, ғәҙеллек тәьмин итергә тейешбеҙ. Мәктәпте тамамлаусылар имтихандарҙы тиң шарттарҙа тапшырыуҙарына һәм уларҙың эш һөҙөмтәләре лайыҡлы, ғәҙел баһа алыуына ышанырға тейеш.
Имтихандарҙы ойоштороусыларға бер кем дә баҫым яһарға, балаларҙы һәм ата-әсәләрҙе ҡурҡытырға, һөҙөмтәләрҙе боҙоп күрһәтергә, уларҙың объективлығына тәьҫир итергә хоҡуҡлы түгел. Быға оҡшаш күренештәр менән ҡаты көрәшәсәкбеҙ. Беҙҙең өсөн боҙоусының статусы: мәктәп директоры, хакимиәт башлығы йәки хөкүмәттең йәки министрлыҡтың юғары дәрәжәле түрә булыуы мөһим түгел. Бер ниндәй ҙә йомшаҡлыҡ булмаясаҡ. Ҡануниәт менән ҡаралған язалар артынса кисектергеһеҙ буласаҡ. Имтихандар ғәҙел һәм асыҡ уҙғарылырға тейеш, — тип йомғаҡланы Рөстәм Хәмитов.
«Дәүләт йомғаҡлау аттестацияһын үткәреү өсөн имтихандарҙы ойоштороусылар ғына түгел, муниципалитет хакимиәте һәм ҡала берәмектәре башлыҡтары ла шәхси яуаплылыҡ алырға тейеш», тип билдәләне республика Президенты.
Ә имтихандар һөҙөмтәләре һәр мәктәптә белем биреү сифатын анализлау һәм уны арттырыу өсөн тейешле саралар ҡабул итеү инструментына әйләнергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов 15 майҙа тағы ла бер ҡабат бөтә Берҙәм дәүләт имтихандарын үткәреү пункттарын тикшерергә ҡушты, улар быйыл 118 буласаҡ.


text:
15 апрель
15 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 105-се (кәбисә йылында 106-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 260 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Халыҡ-ара мәҙәниәт көнө.
- Босния һәм Герцеговина — Ғәскәр көнө.
- Грузия — Мөхәббәт көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1918 — Әхмәлетдинов Фазылйән Фазлый улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- 1938 — Роберт Паль, урыҫ телендә ижад иткән Башҡортостан шағиры һәм яҙыусыһы, тәржемәсе һәм журналист.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1452 — Леонардо да Винчи, бөйөк итальян рассамы, скульпторы, архитекторы һәм ғалимы.
- 1980 — Жан-Поль Сартр, француз философы, атеистик экзистенциализм вәкилы.


text:
«Башҡортостан» ДТРК-һы хәбәрсеһе «ТЭФИ-Төбәк» финалына сыҡты
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Омскиҙа «ТЭФИ-Төбәк» милли телевизион конкурсының ярымфиналы тамамланды. «ТЭФИ» финалсылары араһында «Башҡортостан» ДТРК-һы ла бар.
«Хәбәрсе» номинацияһында «Кешеләр һәм хайуандар» репортажы өсөн махсус хәбәрсе Юлиә Ниғмәтуллина финалсы дипломы менән билдәләнде. Был «Башҡортостан» ДТРК-һына төп приз — бронза Орфей өсөн көрәшергә хоҡуҡ бирә.
«Кешеләр һәм хайуандар» махсус репортажы Өфөлә булған ҡот осҡос хәлгә арналған. Унда берәҙәк эттәр туғыҙ йәшлек баланы өҙгөләп ташлай. Ошо фажиғәнән һуң хайуандарҙы һәм уларҙы яҡлаусыларҙы эҙәрләү башланды.


text:
Өфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәкФото: Роман Хәкимов
Өфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәк
Өфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәкФото: Роман Хәкимов
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәк. Кисә «Өфө буяуҙар палитраһында» проекты сиктәрендә Цюрупа урамындағы 83-сө йорттоң стенаһында тәүге рәсем төшөрөлә башланы.
Эскиздың авторы – Сипайлово биҫтәһендә маршал Георгий Жуковтың портреты буйынса билдәле Артур Аудис. Проектты «Ирәмәл» сауҙа-күңел асыу комплексы ҡаршыһында «Бейеүсе ҡыҙ»ҙы төшөргән рәссам Артур Нурадинов тормошҡа ашыра. Партнер булып «MusicHall27» рестораны сығыш яһай. Техника менән ҡала хакимиәте тәьмин иткән. Һауа торошо яҡшы торһа, эште Ҡала көнөнә тиклем тамамлау ҡаралған.
Һүрәттәрҙең тематикаһы төрлө: мәҙәниәт, сәнғәт, әҙәбиәт, тарих, ғаилә, бала саҡ, спорт, илһөйәрлек, тәбиғәт, кешелеклек, изгелек, дуҫлыҡ, мөхәббәт, тыныслыҡ, милләт-ара берҙәмлек. Эш барышында 20-гә яҡын фасад һайлап алынған.
Өфөлә граффити стилендә башҡарылған 30-ҙан ашыу ҙур һәм шунса уҡ бәләкәй арт-объект иҫәпләнә. Күпселеге – Октябрь һәм Дим райондарында, Советтар Союзы Маршалы Георгий Жуковтың портреты иһә илдә иң ҙуры тип танылған. Баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары араһында Юрий Гагарин, Муса Гәрәев һәм сабыйын күтәргән әсәнең портреттары бик популяр.


text:
8 Март байрамында еүеш ҡар яуыуы көтөлә
Яҙғы һауа торошо, кешелектең гүзәл яртыһы вәкилдәре кеүек үк, көйһөҙ, үҙгәреүсән. “Башгидромет”үҙәгенең баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итеүенсә, 5 марттан Башҡортостанда һауа торошо үҙгәрәсәк. Ҡоро һыуыҡтарға алмашҡа циклон ҡар килтерә. 5-6 мартта Башҡортостанда ҡар яуасаҡ, алмашыныусан тиҙлектә ел иҫеүе көтөлә. 6 мартта айырым райондарҙа күпләп ҡар яуасаҡ. 7 мартта яуым-төшөм кәмейәсәк.
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә синоптиктар еүеш ҡар яуасаҡ һәм боҙлауыҡ буласаҡ тип күҙаллай.
Был көндәрҙә һауа температураһы күтәреләсәк. Көндөҙ минус 2-8 градус, төндәрен башлыса 7-12 градус һалҡын буласаҡ.
Ә 9 мартта Башҡортостанға һыуыҡтар ҡайтанан әйләнеп ҡайтасаҡ. Оҙаҡҡа түгел, әлбиттә, шулай ҙа ҡыш үҙ хоҡуҡтарын күрһәтеп аласаҡ әле.


text:
Бүрекле тебейек
Бүрекле тебейек (урыҫ.Хохлатая синица, лат. Lophophanes cristatus) — ҡарабаш турғайҙары ғаиләһенән ҙур булмаған һайраусы ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғайҙан бәләкәйерәк. Ағас ботаҡтары араһында һикергеләп йөрөүсе бәләкәй ҡошсоҡ. Башында арҡыры ҡара һыҙыҡтары булған аҡ төҫтәге ослайыңҡырап торған бүрке бар. һырт яғы көрәнһыу һоро. Ҡорһаҡ яғы һорғолт аҡ. Түше һәм сикәләре аҡ. Тамағындағы тап һәм муйынындағы һыҙыҡ ҡара. Башҡа тебейектәрҙән башындағы бүрке менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «ти-ти-тиржж».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аралаш һәм ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Төрлө бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош. һирәк осрай. Ағас ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙғылт көрән һипкел¬ле 5—7 бөртөк йомортҡа һала. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡы¬рып, файҙа килтерә. \
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
Туғыҙ айҙа Башҡортостан халҡына күрһәтелгән түләүле хеҙмәттәр күләме 125 млрд һумдан ашҡан
Башҡортостанстат иҫәпләүе буйынса, ғинуарҙан сентябргә тиклем республика халҡына 125,4 млрд һум суммаһында түләүле хеҙмәт күрһәтелгән. Сағыштырып ҡарағанда был уҙған йыл кимәленән 1,2 процентҡа юғарыраҡ.
Түләүле хеҙмәттәр күләме буйынса республикала коммуналь өлкә алдынғы урында – 31 млрд 682 млн һум. Артабан транспорт хеҙмәттәре килә. Улар 14 млрд 497 млн һумлыҡ хеҙмәт күрһәткән. Көнкүреш хеҙмәттәре лә ҙур һорау менән ҡуллана. Уларға 14 млрд һум тура килә.
Былтырғы осор менән сағыштырғанда түләүле элемтә һәм көнкүреш хеҙмәттәре күләме һиҙелерлек, 4 проценттан ашыуға тиерлек, артҡан. Процент нисбәтендә транспорт, коммуналь һәм мәҙәни хеҙмәттәр күләме иһә кәмегән.


text:
Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттары 100-шәр мең һум аласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге журналистика премияһы тураһындағы положениеға үҙгәрештәр индерҙе. Документҡа ярашлы, журналистика өлкәһендә иң яҡшы әҫәр ижад иткән һәм премияға лайыҡ булған журналисҡа 100 мең һум күләмендә аҡсалата бүләк биреләсәк. Шундай уҡ сумманы иң яҡшы әҫәр ижад итеүсе коллектив та аласаҡ. Журналистика өлкәһендә авторҙашлыҡта иң яҡшы әҫәр барлыҡҡа килтергән һәм премияға лайыҡ булған коллективтың һәр авторына премия лауреаты исеме бирелә.
Элек, премия тураһындағы положениеға ярашлы, аҡсалата бүләктең суммаһы 50 мең һум тәшкил итә ине.


text:
пәнҗешәмбе, 19 гыйнвар 2017, Казан вакыты 07:53
Шишмә районы Бочкаревка ауылында урындағы кибет талаған 22 йәшлек ир тотолған. Ул һатыусыны бысаҡ менән ҡурҡытып кассанан 9 мең һум аҡса, һатыусының кеҫә телефонын талап ала һәм ҡасырға уйлай. Әммә һатыусы баҙап ҡалмай, енәйәтсенең артынан йүгерә. 22 йәшлек был кешене урамда ике ир тота. Һорау алғанда ул магазин талағанда иҫерек булыуын әйткән.
Хөкүмәт премьер-министры Раил Сарбаев хакимиәт башлыҡтарын һүтә башланы. Шаршамбы көн махсус кәңәшмәлә ауыл хужалығын үҫтереү программаһы тикшерелде. Раил Сарбаев эште һүлпән алып барыусы етәкселәрҙе ҡаты ғына тәнҡитләне. Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре Контроль-иҫәп палатаһы вәкилдәре менән Стәрлебаш һәм Салауат райондарына сығып һәр баш һыйырҙы иҫәпләйәсәк тине ул. Дөйөм алғанда Раил Сарбаев 11 райондың башлыҡтарын насар эшләүҙә ғәйепләне, ауыл хужалығы бөтөү алдында тора тип тә белдерҙе.


text:
Иглин районында «Беҙҙең күңелле баҡса» балалар викторинаһы үтте
Иглин районының Балтика ауылында балалар викторинаһы үтте, уны «Балтика» белорус тарихи-мәҙәни үҙәге ойошторҙо. Үҙәк хеҙмәткәрҙәре Иглин районының Загорск ауылы балалары йәшәгән Балтика урта мәктәбе ҡарамағындағы интернатта булды һәм «Беҙҙең күңелле баҡса» викторинаһын үткәрҙе.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, балалар ҡунаҡтарҙы ҙур ҡыуаныс менән ҡаршы алды һәм йәшелсә, емеш-еләк тураһындағы йомаҡтар сисеүҙә әүҙем ҡатнашты.
Балалар өсөн үткәрелгән матур сара урманға сәйәхәт менән тамамланды.


text:
Республика йортонда осрашыуФото: Андрей Старостин
Республика йортонда осрашыу
Республика йортонда осрашыуФото: Андрей Старостин
14 майҙа Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов «Бөтә Рәсәй дәүләт телевизион һәм радиотапшырыуҙар компанияһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы генераль директоры урынбаҫары, компанияның төбәк департаменты етәксеһе Рифат Сабитов менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Телевидение һәм радиотапшырыуҙарҙы үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде. Рифат Сабитов республика башлығын яҡын араларҙа белем биреү һәм балалар телетапшырыуҙары өлкәһендә бойомға ашырыласаҡ проекттар менән таныштырҙы. Осрашыуҙа шулай уҡ «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы эшмәкәрлеге тураһында ла һүҙ алып барылды. Рифат Сабитов, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы Бөтә Рәсәй дәүләт телевизион һәм радиотапшырыуҙар компанияһының төп подразделениеларының береһе булып тора, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Уның фекеренсә, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының әлеге матди-техник базаһы һәм хеҙмәткәрҙәрҙең профессиональ кимәле бөтә билдәләнгән пландарҙы уңышлы тормошҡа ашырырға мөмкинлек бирә.
Шулай уҡ республика телерадиотапшырыуҙар селтәрен модернизациялау һәм цифрлы телевидениеға күсеү менән бәйле мәсьәләләр ҙә тикшерелде. Бының өсөн Башҡортостанда кәрәкле техник шарттар булдырылған, тип билдәләнде.
Осрашыуҙа «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы директоры Рәмис Дәүләтбаев ҡатнашты.


text:
Фото:
БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығының функциялары артты
Фото:
БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралығының Башҡортостан Республикаһы Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы итеп үҙгәртелеүе – алтаҡтаны алмаштырыу ғына түгел. Уҙған йылда булып үткән үҙгәртеп ҡороуҙар яңыртылған ведомство эшмәкәрлегенә бер нисә принципиаль үҙгәрештәр индерҙе. Хәҙер киң коммуникациялар һәм нәшриәт-полиграфия эшмәкәрлегенән тыш, БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы компетенцияһы элемтә һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары тармағы иҫәбенә лә киңәйтелде.
Был хаҡта шаршамбы көндө 2010 йылдағы эш йомғаҡтарына һәм быйылғы йылдағы бурыстарға арналған ведомство коллегияһының киңәйтелгән ултырышында Башҡортостандың элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов һөйләне.
Бынан тыш, тәү сиратта дәүләт структураларының рәсми сайттары эше өсөн, атап әйткәндә, халыҡ менән кире бәйләнеш өлөшөнә яуаплы орган булараҡ, министрлыҡ халыҡҡа электрон төрҙә дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеү кеүек мөһим эште атҡара.
— Беҙ властың халыҡ өсөн яҡыныраҡ булыуы, уның интернет селтәрендә тәғәйен урын алыуы яҡлы, — тип белдерҙе Борис Мелкоедов.


text:
Фото:
Өфөгә Рәсәй Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Игорь Сечин килде
Фото:
14 майҙа эш сәфәре барышында Башҡортостанға Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Игорь Сечин килде. Өфө аэропортында уны республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды.
Өфөлә Игорь Сечин Рәсәй менән Францияның берлектәге гидротехник ҡоролмалар етештереү буйынса «АльстомРусГидроЭнерджи» заводына нигеҙ ташы һалыу тантанһында ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
«АльстомРусГидроЭнерджи» предприятиеһы Өфө районында, «Өфө – Аэропорт» юлынан уң яҡта урынлашасаҡ. Уның төҙөлөшөнә яҡынса 100 миллион евро тотоноу планлаштырыла. 2014 йылда – беренсе продукция сығарыласаҡ, ә 2016 йылда предприятие тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ, тип көтөлә. Завод нигеҙендә, 68 гектар майҙанда, энергияны һөҙөмтәле файҙаланыу технологиялары технопаркы булдырыласаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «ЭСК РусГидро» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Башҡортостан Хөкүмәте һәм «Внешэкономбанк» дәүләт корпорацияһы араһында был проектты тормошҡа ашырыу буйынса килешеп эш итеү тураһындағы меморандумға 2011 йылдың 17 февралендә ҡул ҡуйылғайны.


text:
Баш ҡалаға Тажикстан Президенты Эмомали Рахмон килде Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
Баш ҡалаға Тажикстан Президенты Эмомали Рахмон килде
Баш ҡалаға Тажикстан Президенты Эмомали Рахмон килде Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
8 июлдә Башҡортостанға эш сәфәре менән Тажикстан Республикаһы Президенты Эмомали Рахмон килде. Өфө аэропортында уны республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды, тип хәбәр итә төбәк Башлығының матбуғат хеҙмәте.
Башҡортостандың баш ҡалаһында Эмомали Рахмон Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ Тажикстан Президенты БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтарының осрашыуына саҡырылған.
Белешмә. 2014 йылда Башҡортостан менән Тажикстан араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 67,5 миллион доллар тәшкил иткән һәм нигеҙҙә экспорт тауарҙарынан торған.
Республика биләмәһендә Тажикстан капиталы ҡатнашлығында ойошторолған 16 берлектәге предприятие эшләй. Былтыр Тажикстандың Хатлон өлкәһе менән Башҡортостан араһында иҡтисади хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылған.


text:
РФ Үҙәк һайлау комиссияһы Думаға һайлауҙар һөҙөмтәһен 19 декабрҙән дә ҡалмайынса билдәләргә тейеш
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау һөҙөмтәләрен 19 декабрҙән дә һуңға ҡалмайынса билдәләргә һәм 24 декабргә тиклем рәсми баҫтырып сығарырға ниәтләй, тип хәбәр итә РИА Новости. Шаршамбылағы ултырышта РФ Үҙәк һайлау комиссияһы тауыш биреүгә әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса сараларҙың календарь планын ҡабул итте.
Бөгөн үк РФ Юстиция министрлығы «Сәйәси партиялар тураһында»ғы законға ярашлы Думаға һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы ете партиянан торған исемлекте баҫтырҙы. Был исемлектә «Берҙәм Рәсәй», КПРФ, ЛДПР, «Яблоко», «Рәсәй Патриоттары», «Ғәҙел Рәсәй» һәм «Хаҡ эш» күрһәтелгән. Рәсәй парламентының түбәнге палатаһына 5 проценттан кәм йыймаған партия вәкилдәре үтәсәк, ә фракция төҙөү өсөн 7 проценттан күберәк тауыш йыйырға кәрәк.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Дәүләт Думаһына һайлауҙар 4 декабргә билдәләнгән.


text:
Фото:
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына делегаттар һайлау башланды
Фото:
Башҡортостанда июнь айында Өфөлә үтәсәк III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерлек дауам итә. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комиеты раҫлаған графикка ярашлы, март – апрелдә район һәм ҡала башҡорттары ҡоролтайҙары үтәсәк, уларҙа бөтә донъя форумына делегациялар составы билдәләнәсәк. Бөгөн район ҡоролтайҙары Әбйәлил, Баҡалы, Борай һәм Хәйбулла райондарында үткәрелә. Унан алда ҡоролтайҙар ауыл биләмәләрендә үтте.
Һайлау тураһында Положениеға ярашлы, ҡоролтай делегаттарының кәмендә 30 процентын йәштәр тәшкил итергә тейеш. Делегациялар ойоштороуҙың тағы бер мөһим шарты – альтернативалыҡ: бер делегат мандатына кәмендә ике кеше дәғүә итергә тейеш. Бөтә донъя ҡоролтайына делегаттар һайлау Рәсәй төбәктәрендә лә башлана. Мәҫәлән, 5 мартта Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районы үҙәге – Ҡоншаҡ ауылында район башҡорттары ҡоролтайы үтәсәк. Унда ҡатнашыусылар башҡорт мәҙәниәтен, телен, халыҡтың рухын тергеҙеү һәм үҫтереү мәсьәләләрен тикшерәсәк, шулай уҡ өлкә ҡоролтайына делегаттар һайлаясаҡ. Ул Силәбе өлкәһе делегацияһы составын билдәләйәсәк. Бөтә донъя форумына вәкилдәр нормаһы – Башҡортостан райондарынан һәм ҡалаларынан 2000 башҡортҡа 1 делегат, шулай уҡ Рәсәй төбәктәренән 3000 башҡортҡа 1 делегат.
Форум секцияларын әҙерләү менән шөғөлләнеүсе эшсе төркөмдәр ҙә үҙ эшмәкәрлеген башланы. Әҙерлек этабында Бөтә донъя ҡоролтайы тикшереүенә сығарыласаҡ мөһим проблемалар буйынса 14 ҙур ғилми-ғәмәли конференция, конкурстар, йәштәр форумдары һәм семинарҙар үткәреләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфөлә спорт объекттарын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Өфөлә спорт объекттарын тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов Өфөлә спорт объекттарын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Дүшәмбе, 18 февралдә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнөң спорт объекттарында булды. 2013 йылдың 26 февраленән 3 мартына тиклем уларҙа VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары үтә.
БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Олимпик-парк» спорт комплексында республика етәксеһе тау саңғыһы спорты буйынса олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр мәктәбен ҡараны. Яңы бина бер йылдан кәмерәк ваҡыт эсендә төҙөлгән. Унда тренажер залы, спортсылар һәм тренерҙар өсөн бүлмәләр, душ кабиналары, медицина пункты, сисенеп-кейенеү бүлмәләре урынлашҡан.
Рөстәм Хәмитов тау саңғыһы ҡорамалдары һаҡланған бүлмәлә булды. Бында Австрияның Reichmann фирмаһы етештергән махсус ҡорамалда профессиональ спортсылар саңғыларын ярыштарға әҙерләйәсәк. Президент спорт ҡоролмаһының ҡайһы бер етешһеҙлектәрен билдәләне һәм төҙөүселәргә ярыштар башланғанға тиклем уларҙы бөтөрөргә ҡушты.
Шулай уҡ Президент тау битендә урынлашҡан ике старт биреү урынында булды. Улар халыҡ-ара балалар уйындарын үткәреү өсөн махсус киңәйтелгән.
«Дөйөм алғанда, әҙерлек кимәле насар түгел», – тине Рөстәм Хәмитов тау саңғыһы мәктәбен ҡарап сыҡҡандан һуң.
Шул уҡ көндө Башҡортостан Президенты «Биатлон» спорт-һауыҡтырыу үҙәгенең һәм Спорт һарайының халыҡ-ара балалар уйындарын ҡабул итеүгә әҙерлек кимәлен тикшерҙе.


text:
Википедия:Хакимдар
Википедиялағы хаким -- ҡатнашыусылар тарафынан һайланып, бей тарафынан тәғәйенләнеп, үҙенә өҫтәмә бурыстар алған ҡатнашыусы. Хакимдың өҫтәмә бурыстары:
- Биттәрҙе юйыу.
- Юйылған биттәрҙе кире ҡайтарыу.
- Үҙгәртеүҙәрҙән һаҡлау өсөн биттәрҙе ябып ҡуйыу. Был сара, мәҫәлән, бәхәсле мәҡәләләргә ҡағыла; был ваҡыт эсендә ике яҡ та уртаҡ фекергә килергә тейеш. Был сара шулай уҡ вәхшилекте туҡтатыу өсөн дә ҡулланыла.
- MediaWiki исемдәре арауығын мөхәррирләү.
- Вәхшилек менән шөғөлләнгән ҡатнашыусыларҙы ябып ҡуйыу.
Википедия эшмәкәрлегендә хакимдарҙың башҡаларҙан өҫтөнлөге юҡ. Ул үҙ вазифаһын үтәгәндә баш-баштаҡланырға тейеш түгел. Башҡа ҡатнашыусылар менән кәңәшләшкәндән һуң ғына ҡарарҙарын ғәмәлгә ашыра ала. Үҙ фекерен башҡаларға көсләп таға алмай.
Хакимлыҡ хоҡуҡтарын Википедияның башҡорт теле бүлегендәге бейҙәр бирә ала.
Башҡорт телендәге бүлектә хакимдар:
- 1. Untifler -- әүҙем түгел.
- 2. Рөстәм Нурыев 2006 йылдың 26 ғинуарынан. Туған теле - башҡорт теле. Әүҙем.
- 3. Haqmar 2006 йылдың 8 сентябренән. Туған теле - башҡорт теле. Әүҙем.
- 4. Drini 2007 йылдың 25 сентябренән.
- 5. Comp1089, йәки Вячеслав (15.04.2010 көнөнән башлап). Әүҙем. Башҡорт телен белә, туған теле - урыҫ теле.
- 6. Саган 2012 йылдың 24 февраленән. Туған теле - башҡорт теле. Әүҙем.
Хакимдарға мөрәжәғәт итеү урыны:


text:
Стәрлетамаҡта айырылышыуға ҡарағанда күберәк өйләнәләр
Республикала тәүге ярты йыллыҡта 13 239 яңы ғаилә барлыҡҡа килгән. Былтырғыға ҡарағанда был 15-кә кәмерәк. Өфөлә үткән туйҙар һаны былтырғы һан менән береш, ә Стәрлетамаҡта 117-гә (+13%) күберәк. Шунда уҡ айырылышыуҙар һанының 10 процентҡа кәмеүе теркәлгән.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, дөйөм республикала айырылышыуҙар 6 процентҡа йәки 469 теркәлеүгә артҡан. Йәмғеһе 8 618 айырылышыу теркәлгән. Уларҙың 39 проценты 5 йылдан да ашыу йәшәмәгән йәш ғаиләләргә тура килә.


text:
Башҡортостандың власть структураларында мәғлүмәтләштереүҙе үҫтереү буйынса эш төркөмө булдырылды
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов Президент Хакимиәте һәм Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты эшмәкәрлеген мәғлүмәтләштереүҙе үҫтереү буйынса эксперт-консультация эш төркөмө булдырыу хаҡында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Эш төркөмөнә мәғлүмәт-телекоммуникация ресурстарының ағымдағы торошо хаҡында эксперт һығымтаһы әҙерләргә, шулай уҡ заманса ҡорамалдар һәм программа тәьминәтен индереүҙе күҙ уңында тотҡан мәғлүмәт-телекоммуникация инфраструктураһын модернизациялау буйынса саралар комплексын эшләргә ҡушылды.
Эш төркөмө составына мәғлүмәт технологиялары өлкәһендә эре инвестиция проекттары эшләүҙә һәм тормошҡа ашырыуҙа ҙур тәжрибәгә эйә белгестәр инде.


text:
Республикала яҙғы сәсеү эштәре башланды
Башҡортостанда сәсеү кампанияһы старт алды, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Тәүгеләрҙән булып Бүздәк районы хужалыҡтары сәсеүгә төштө, унда 360 гектар майҙанда яҙғы культуралар сәселгән.
Бөгөнгө көндә сәсеү эштәре республиканың 10 төбәгендә – Әлшәй, Баҡалы, Благовар, Бүздәк, Ейәнсура, Күгәрсен, Кушнаренко, Миәкә, Өфө һәм Шишмә райондарында алып барыла. Дөйөм алғанда был райондарҙа бер меңдән ашыу гектарҙа яҙғы иген культуралары сәселгән.
Әлеге ваҡытта иген һәм һоло сәселә. Бынан тыш, Благовар районының ҡайһы бер баҫыуҙарында шәкәр сөгөлдөрө лә сәселә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостандың ике объекты Рәсәйҙең тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың ике объекты Рәсәйҙең тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелде
Башҡортостандың ике объекты Рәсәйҙең тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелдеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан Республикаһында урынлашҡан төбәк әһәмиәтендәге ике мәҙәни мираҫ объекты Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫ объекттарының (тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларының) берҙәм дәүләт реестрында теркәлгән. «Демидовтар йортон» һәм «БАССР-ҙың халыҡ рәссамы А.Э.Тюлькин йәшәгән һәм эшләгән йортто» реестрға индереү тураһындағы бойороҡҡа Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығында ҡул ҡуйылған.
«Демидовтар йорто» — Октябрь революцияһы урамы, 57/1 адресы буйынса урынлашҡан бер ҡатлы йорт. Унда билдәле тау заводы хужалары Демидовтар йәшәгән. Йорт Ҡағы һәм Әүжән заводтары хужаһы Иван Евдокимович Демидовтыҡы булған. Бина XVIII быуат уртаһында төҙөлгән. Аныҡ датаһы билдәле түгел. Әммә тап ошо йорт — Өфө биләмәһендәге иң боронғо бина, тигән фекер бар. 1774 йылдың ноябрендә бында бөйөк рус полководецы Александр Суворов туҡтаған, тип билдәләнеләр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Билдәле рус рәссамы Александр Тюлькин әлеге йортто 1922 йылда һатып алған. XX быуат башында төҙөлгән бер ҡатлы ағас өй Ағиҙел йылғаһының текә ярында, Волновая урамы, 21 адресы буйынса урынлашҡан. Рәссам 1922 йылдан алып ғүмеренең аҙағынаса ошо йортта йәшәгән һәм ижад иткән. Унда рәссамдар, яҙыусылар, шағирҙар, музыканттар, актерҙар, уҡытыусылар йыйылышып, сәнғәт хаҡында һөйләшкәндәр, шиғырҙар уҡығандар. Рәссам бөтә әҫәрҙәрен дә тиерлек бында яҙған. Бөгөнгө көндә улар М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Мәскәүҙә Третьяков дәүләт галереяһында һәм Көнсығыш халыҡтары сәнғәте музейында, Рус дәүләт музейында (Санкт-Петербург), Рәсәйҙең башҡа музейҙарында һаҡлана.
1989 йылдың 10 ғинуарында бында рәссамдың йорт-музейы асылды.


text:
Башҡорт дәүләт академия драма театрында «янғынды иҫкәртеү» спектакле үтте
Башҡорт дәүләт академия драма театрында «Человеку друг огонь, только зря его не тронь!» исемле спектакль премьераһы үтте. РФ Ғәҙәттән тыш министрлығының республика буйынса Баш идаралығы һорауы буйынса театр янғынға ҡаршы тематикалы спектаклде нәҡ балалар өсөн әҙерләгән.
Спектакль алдынан янғын һүндереүселәр үҙҙәренең махсус техникаһы күргәҙмәһен ойошторҙо һәм балаларға уның нисек эшләүен күрһәтте. Ә театр фойеһында уларҙы икенсе күргәҙмә – балалар һүрәттәре конкурсынан рәсемдәр көтә ине.
— Сағыу биҙәлгән спектакль театрҙың даими репертуарына инәсәк, һәм уны республиканың төрлө төбәктәренән дә балалар күрер, тип ышанабыҙ, — тип хәбәр итте РФ Ғәҙәттән тыш министрлығының республика буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Алина Ғәниева.


text:
Мордовияла Башҡортостан көндәре үтәсәк
2014 йылда Мордовияла Башҡортостан Республикаһы көндәре үтәсәк. Был хаҡта Саранск ҡалаһына визит барышында БР Мәҙәниәт министрлығы вәкилдәренең Мордовиянан хеҙмәттәштәре менән эш осрашыуында хәбәр ителде. Башҡортостан делегацияһын Мордовияның мәҙәниәт һәм туризм министры Владимир Шарапов оҙатып йөрөнө. Улар мәҙәни объекттарҙы һәм ҡала үҙәген ҡараны.
Мордовия — мәҙәни объекттарҙы реконструкциялау буйынса ҙур тәжрибә туплаған төбәк. Улар иҫәбендә – Саранскиҙағы Мәҙәниәт һарайы, Мордовия филармониһының элекке бинаһы. Башҡортостан вәкилдәре Опера һәм балет театры бинаһын, уның эске биҙәлешен баһаланы.
Театр дизайны ныҡ тәьҫир итте, тип билдәләне БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Лилиә Каширина.
Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары хеҙмәттәшлекте дауам итергә тәҡдим итте. Атап әйткәндә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры вәкилдәренең Мордовияға эш сәфәре тураһында һөйләшеп килешелде.
Эш төркөмө етәксеһе, БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Хәлит Мәхмүтов, үҙ сиратында, Мордовиянан хеҙмәттәштәрен Өфөгә саҡырҙы.


text:
Фото:
«Илһам шишмәләре» байрамында Фәтих Кәрим исемендәге әҙәби премия лауреаттары билдәләнде
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бәләбәйҙә «Илһам шишмәләре» төбәк-ара шиғриәт байрамы уҙҙы. Унда шағирҙар араһында еңеүселәр, Бәләбәйҙең Фәтих Кәрим исемендәге әҙәби премия лауреаттары билдәләнде, дүрт телдә донъя күргән «Йәйғор» альманахының исем туйы үтте. Фестивалдә рус, башҡорт, татар һәм сыуаш халыҡтарының шиғриәте тәҡдим ителгән, был мәҙәни бәйләнештәрҙе киңәйтеүгә һәм демократик йәмғиәттә милли ижадтың артабанғы үҫешенә булышлыҡ итә.
Быйыл шиғриәт фестивалендә 245 автор (рус телендә яҙыусылар — 92, башҡортса — 40, татарса— 72, сыуашса— 41) ҡатнашты. Уларҙың яртыһынан күбеһе шиғырҙарын фестивалгә тәүге тапҡыр ебәргән. Башҡортостандың һигеҙ әҙәби берләшмәһенән альманахтар һәм коллектив заявкалар килгән. Фестивалдең географияһы киң: Башҡортостан, Татарстан, Сыуашстан республикалары, шулай уҡ Мәскәү, Санкт-Петербург, Өфө, Пермь, Һамар, Магнитогорск, Бәләбәй ҡалалары, республиканың күп кенә райондары. Шулай уҡ Орел өлкәһенән дә ҡатнашыусылар бар. Ҡатнашыусыларҙың йәше 12-нән 90 йәшкә тиклем, тип хәбәр иттеләр Республика халыҡ ижады үҙәгенән.
Жюри ҡарары менән фестивалдең Гран-приһын Өфөнән Роберт Фәтхиев яуланы. Салауаттан Рамазан Ҡолмөхәмәтов беренсе дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булды. Икенсе урынды Күмертауҙан Алексей Уваров менән Санкт-Петербургтан Наталья Ефимова бүлеште.
«Илһам шишмәләре» төбәк-ара шиғриәт фестивале барышында Фәтих Кәрим исемендәге әҙәби премия тапшырылды. Уны Бәләбәй районы хакимиәте булдырған. 2015 йылда шағир Рәмил Йәнбәков башҡорт әҙәбиәтен үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн ошо премияға лайыҡ булды. Шулай уҡ премия әҙәби ижад һәм «Илһам шишмәләре» шиғриәт фестивале идеяларын әүҙем пропагандалағаны өсөн Стәрлетамаҡ районынан Любовь Әфләтуноваға һәм Өфөнән Леонид Соколовҡа, «Фәтих Кәримдең тормошо һәм яҙмышы» китабы өсөн Ҡазандан Рәмил Сарчинға һәм Федоровка районынан Зинаида Семеноваға (Сурбан) бирелде.


text:
Фото:
Халыҡ-ара ғаилә көнө алдынан Башҡортостанда күп балалы әсәләрҙе тәбрикләнеләр
Фото:
13 майҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ҡатын-ҡыҙҙарға «Әсәлек даны» миҙалдарын тапшырыу тантанаһы үтте. Уны БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов үткәрҙе.
Бындай матур сараның 15 майҙа билдәләнеүсе Халыҡ-ара ғаилә көнө алдынан үтеүе ҙур әһәмиәткә эйә. Беҙҙең ата-бабаларыбыҙ ҙа әүәл-әүәлдән ҡатын-ҡыҙҙарҙы өй йылыһын, ғаиләне һәм уның ҡиммәттәрен һаҡлаусы булараҡ хөрмәтләгән.
«Әсәлек даны» миҙалын бөгөн 56 ҡатын-ҡыҙ алды. 1998 йылдан башлап Башҡортостанда ошондай биш меңдән ашыу награда тапшырылған. Бүләкләнгәндәрҙең күбеһе дауаханала, балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә, заводтарҙа эшләй, араларында һауынсылар ҙа, бухгалтерҙар ҙа бар, һәм был уларға иң һөйкөмлө, иң хәстәрлекле әсә булып ҡалырға бер ҙә ҡамасауламай.
— Һеҙҙең статус – күп балалы әсә статусы – беҙҙең республикала иң юғарыһы, — тип билдәләне вице-премьер Фидус Ямалетдинов наградлау тантанаһын асып. — Бөгөн Башҡортостандың социаль сәйәсәтендә ғаиләгә — йәмғиәтебеҙ йәшәйешенең нигеҙенә өҫтөнлөк бирелә. Һәм республика властары ғаилә тормошо, балалар табыу һәм тәрбиәләү, әсә һәм бала һаулығын һаҡлау өсөн уңайлы шарттар булдырыуҙы үҙенең төп бурыстарының береһе итеп күрә. Ғаиләгә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән бөтә саралар ҙа закон кимәлендә нығытылған. Күләмле ярҙам коммуналь хеҙмәттәргә түләү, бушлай юл йөрөү, туҡланыу һәм мәктәп формаһы кеүек һәр төрлө федераль һәм республика ташламаларында, түләүҙәрендә сағыла. Бынан тыш, күп балалы ғаиләләргә торлаҡ һатып алыуҙа ярҙам күрһәтелә. Күп балалы ғаиләләр алдындағы ошо һәм башҡа йөкләмәләрҙе республика властары артабан да теүәл үтәргә ниәтләй.
Атап әйткәндә, вице-премьер алдағы йылдарҙа республикала балалар баҡсаһында урын етешмәү проблемаһын хәл итеүгә йүнәлтелгән программаның тормошҡа ашырыласағын билдәләне.
— Балалар баҡсаларына бәйле мәсьәлә ҙур ҡалаларға ғына түгел, ауыл еренә, айырыуса район үҙәктәренә лә хас, — тине бөгөн бүләкләнгән әсәләрҙең береһе, Ҡалтасы районынан Ирина Көмөшбаева. Ул биш бала тәрбиәләй. Ололары студенттар инде, береһе мәктәптә уҡый, ике бәләкәсе балалар баҡсаһына йөрөй. Әммә, уның әйтеүенсә, райондағы бихисап ғаиләләр балаһын мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына урынлаштыра алмай. Һәм был хаҡта власть вәкилдәренә еткереүҙәрен һораған.
Ҡалтасы районынан килгән Ҡалмаш балалар йортоноң элекке тәрбиәсеһе Лиана Семенова бәләкәй балаларын үҙе тәрбиәләй, бының өсөн уға яратҡан эшен ҡалдырырға тура килгән.
— Мин өйҙә күп бала булғанын яратам, үҙем дә ошондай ғаиләлә үҫтем. Ирем менән минең өсөн балалар — иң ҙур шатлыҡ һәм бәхет, — ти ул.
Йорт хужабикәһе Лиана Семенова хәләл ефете менән бергәләп яңы һөнәр үҙләштерә башлаған: улар умартасылыҡ менән шөғөлләнә һәм был мауыҡтырғыс эшкә оло балаларын да өйрәтә.
Бәхетле әсәнең әйтеүенсә, быйыл улар бергәләп яңы йорт төҙөлөшөн дә башларға ниәтләйҙәр.
Тантана йола буйынса иҫтәлеккә фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Төбәктән 1,5 мең ташлама алыусы кеше Ҡырымға ялға путевка аласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Республика халҡы федераль бюджет аҡсалары иҫәбенә Ҡырым ярымутрауы шифаханаларында үҙ һаулыҡтарын нығыта аласаҡ. БР Хеҙмәт һәм халыҡ социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко аңлатыуынса, Республика граждандарҙы реабилитация саралары һәм шифахана-курорт путевкалары менән тәьмин итеү үҙәге 48 миллион һум аласаҡ, ҡалған 100 миллион БР буйынса Социаль страховка фондына йүнәлтелә. Был аҡсаға йыл аҙағына тиклем республиканан 1,5 мең инвалид Ҡырымда дауаланасаҡ.
Был маҡсатҡа РФ бөтә төбәктәренә 2,3 миллиард һум самаһы бүленә, тейешле ҡарар тураһында РФ хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилин һөйләне. Сараларҙың 1,3 миллиарды — Социаль страховка фондына, 976,4 миллион һумы төбәк бюджетына йүнәлтелә.
Билдәләп үтергә кәрәк, Ҡырымда 76 балалар шифаханаһы, 200-ҙән ашыу курорт бар.


text:
Республика Хөкүмәте Башҡортостан сода компанияһындағы «алтын акция»нан баш тартты Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Республика Хөкүмәте Башҡортостан сода компанияһындағы «алтын акция»нан баш тартты
Республика Хөкүмәте Башҡортостан сода компанияһындағы «алтын акция»нан баш тартты Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостан Хөкүмәте «Башҡортостан сода компанияһы» акционерҙар йәмғиәте идаралығында махсус хоҡуҡтың («алтын акция»ның) эшмәкәрлеген туҡтатыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, Башҡортостан Министрҙар Советының 1993 йылдың 18 октябрендәге ҡарары менән республикаға «Каустик» акционерҙар йәмғиәте (хәҙер — «Башҡортостан сода компанияһы») менән идара итеүҙә ҡатнашыуға махсус хоҡуҡ бирелә. Өс йылға иҫәпләнгән хоҡуҡ 1996 йылдың 17 октябрендә тамамлана һәм уның ваҡыты оҙайтылмай. 1997 йылдың июлендә хосусилаштырыу тураһында икенсе федераль закон ҡабул ителгәс кенә мөҙҙәтһеҙ махсус хоҡуҡ билдәләнә.
«Башҡортостан сода компанияһы» акционерҙар йәмғиәте «Сода» менән «Каустик»ты берләштереү һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Башҡортостан сода компанияһы кальцийлы һәм аш содаһын етештереү буйынса илдә беренсе, поливинилхлорид һәм каустик сода сығарыу буйынса икенсе урын биләй, шулай уҡ кабель пластикаттар етештереү буйынса лидерҙар рәтендә.
«РБК-Өфө» сайтының «Картотека» сервисы мәғлүмәттәренә һылтанып хәбәр итеүенсә, Башҡортостан сода компанияһының устав капиталының 38 процентын — Башҡортостан, 29 процентын — «Башҡортостан химияһы» акционерҙар йәмғиәте, 31 процентын Кипрҙың Modisanna Limited компанияһы контролдә тота.


text:
Иркенән мәхрүм итеү урындарынан азат ителгән кешеләргә социаль ярҙам саралары
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш буйынса комиссияһы ултырышында иркенән мәхрүм итеү урындарынан азат ителгән кешеләргә социаль ярҙам һәм уларҙы эшкә урынлаштырыу буйынса программа эшләргә тәҡдим ителде.
Милицияның участка уполномоченныйҙары һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының балиғ булмаған үҫмерҙәр эштәре буйынса подразделениелары эшмәкәрлеген ойоштороу идаралығы начальнигы Фәнүз Солтанов хәбәр итеүенсә, бындай сара бик кәрәк, сөнки иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ шарттарында элек хөкөм ителгән кешеләр тарафынан яһалған енәйәттәр һаны артыуы ихтимал.
Бының өсөн ҡайһы бер саралар күрергә планлаштырыла. Мәҫәлән, хөкөм ителгән кешеләрҙе эшкә алған, шулай уҡ улар өсөн айырым эш төрҙәре резервы булдырған предприятиеларға һалым льготалары биреү мәсьәләһен ҡарарға тәҡдим ителә.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рафаил Диваев хәбәр итеүенсә, хәҙерге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы эске эштәр органдарында иркенән мәхрүм итеү урындарынан ҡайтарылған 16 меңдән ашыу (шуның 1750-һе — шартлы рәүештә ваҡытынан алда азат ителгән), шулай уҡ иркенән мәхрүм итмәйенсә хөкөм ителгән 20 мең самаһы кеше иҫәптә тора. Йыл һайын 3,5 меңләп кеше төрмәнән ҡайтарыла, 1,2 меңгә яҡыны — шартлы рәүештә ваҡытынан алда. Енәйәт яһауҙа тотолған кешеләрҙең 21,7 проценты — элек хөкөм ителеүселәр, тип билдәләне Рафаил Үзбәк улы.
— Рецидив енәйәтселектең артыуына йоғонто яһаусы кире факторҙарҙың береһе — финанс һәм иҡтисади көрсөк, беренсе сиратта, эшһеҙлек. Ул Башҡортостан Республикаһын да урап үтмәне, — тине премьер-министр. — Анализдан күренеүенсә, быйыл беренсе кварталда рецидив енәйәттәрҙең 75 проценты даими табыш сығанағы булмаған, элек хөкөм ителгән кешеләр тарафынан яһалған. 2008 йыл йомғаҡтары буйынса был күрһәткес 60 процент тәшкил иткәйне.
Ултырыш барышында Октябрьский ҡалаһында йәмәғәт тәртибен тәьмин итеү буйынса шәхси һаҡ предприятиеһының ыңғай эш тәжрибәһе һәм спорт сараларын үткәргәндә хәүефһеҙлекте тәьмин итеү ҡаралды.


text:
Силәбе өлкәһенең йәмәғәт палатаһы Ирәмәл тауы тирәләй хәлде контролгә алды
Силәбе өлкәһенең йәмәғәт палатаһы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа хат менән мөрәжәғәт итте. Ирәмәл тауында булған һуңғы ваҡиғалар нигеҙендә күрше төбәктең йәмәғәт эшмәкәрҙәре экологик ҡағиҙәләрҙе боҙған өсөн яуаплылыҡты көсәйтеү кәрәклеген яҡлап үҙ фекерен белдерҙе. Мөрәжәғәттә улар Урал тәбиғәтенең уникаль ҡомартҡыларына һаҡсыл мөнәсәбәттең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
«Силәбе өлкәһе йәмәғәтселеге тәбиғәткә вәхшиҙәрсә мөнәсәбәт факттарын бик ауыр кисерә. Бөтә рәсәйлеләрҙең ғорурлығы булып торған Башҡортостан тәбиғәтенең уникаллеге, үҙенсәлеге беҙҙең барыбыҙға ла ҡәҙерле. Беҙ тәбиғәтте һаҡлау өсөн эскерһеҙ көрәшкән йәмәғәт ойошмаларына бергәләп ярҙам итәсәкбеҙ», — тиелә Силәбе өлкәһе Йәмәғәт палатаһы хатында.


text:
Ужым сәселәсәк пар баҫыуҙарының 52 проценты эшкәртелгән
Республика эшсәндәре бер үк ваҡытта бер нисә ауыл хужалығы эштәрен алып бара. Баҫыуҙарҙы ужым культураларын сәсеүгә әҙерләү ҙә улар иҫәбендә. Механизаторҙар парға ҡалдырылған ерҙәрҙе эшкәртеүҙе, органика ташыу һәм уның менән ашлауҙы, әсе тупраҡты эзбизләүҙе дауам итә.
23 июнгә республикала 185741 гектар майҙанда пар ерҙәре эшкәртелгән, тип хәбәр иттеләр, БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Был планға ҡарата 52 процент. Бөгөнгө көндә ун район был эште тамамланы, улар иҫәбендә Ауырғазы, Баҡалы һәм Хәйбулла райондары – улар планды арттырып үтәгән. Планды арттырып үтәүгә ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү булышлыҡ иткән. Ҡырмыҫҡалы (90%), Мәләүез (99,7%) һәм Шишмә (85%) райондарына ла эштәрен осларға күп ҡалмаған.
22 июндә республика Хөкүмәтендә үткән видеоселектор кәңәшмәһендә БР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко менән райондарҙың ауыл хужалығы идаралыҡтары һәм бүлексәләре начальниктары алдында пар баҫыуҙарын эшкәртеүҙе шәхси контролгә алыу бурысы ҡуйылды.


text:
Фото:
Сәлиә Мырҙабаева скайп аша граждандарҙы ҡабул итте
Фото:
РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева тәүгә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты нигеҙендә Skype ярҙамында граждандарҙы ҡабул итте. Депутатҡа үҙ һорауҙарын Күгәрсен районында йәшәүселәр бирҙе.
— Беҙ мәғлүмәт технологиялары заманында йәшәйбеҙ. Уларҙы тормошобоҙҙа ҡулланыу – заман талабы. Шуға күрә эшебеҙҙә заманса алымдар ҡулланырға тырышабыҙ, — тип һөйләне Сәлиә Мырҙабаева.
Интернет мөмкинлектәрен ҡулланыу төрлө сәбәптәр арҡаһында Өфөгә килә алмаған кешеләргә депутат менән онлайн режимда аралашыу мөмкинлеген бирҙе. Мөрәжәғәт иткән һәр кеше үҙенең һорауына яуап һәм кәңәш алды.
— Осрашыуҙа айырым өлкә өсөн яуап биргән кешеләрҙең булыуы мәсьәләне тиҙерәк хәл итергә ярҙам итә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды депутат. – Шулай итеп, бәләкәй ҡыҙға федераль медицина үҙәгендә операция яһау мәсьәләһе Республика клиник дауахананың баш табибы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Ринат Нагаевтың шәхси контроленә алынды. Торлаҡ менән тәьмин итеү һәм торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәпкә ҡуйыу буйынса һорауҙар тикшереү һәм хәл итеүҙә булышлыҡ итеү өсөн район Советы секретарына тапшырылды.
Тәүгә ойошторолған граждандарҙы онлайн режимда ҡабул итеү уңышлы үтте. Депутат фекеренсә, бындай эш алымы үҙен аҡланы һәм киләсәктә ул һайлаусылар менән эш итеүҙә киң ҡулланыласаҡ.


text:
Республика Хөкүмәтендә мәшғүллек проблемаларын тикшерҙеләр
13 мартта БР Хөкүмәте Йортонда мәшғүллек үҙәктәре директорҙары ҡатнашлығында Башҡортостан Республикаһы халҡын эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү буйынса Координацион комитеттың сираттағы ултырышы булып үтте.
— Быйыл мәшғүллек хеҙмәте органдарына икеләтә яуаплылыҡ йөкмәтелә, — тип мөрәжәғәт итте йыйылыусыларға Координацион комитет рәйесе, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов. — Кешеләрҙе эшкә урынлаштырыу буйынса белгестәргә ике программа документын һөҙөмтәле тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итергә кәрәк. Былар — "2007-2009 йылдарға БР халҡын эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү программаһы" һәм "Хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү буйынса өҫтәмә саралар программаһы". Өҫтәмә саралар программаһы даими төҙәтелеп торорға тейеш.
Сараларҙы (алдан икенсе һөнәргә өйрәтеү, йәмәғәт эштәрен ойоштороу, бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм үҙеңде эш менән тәьмин итеү) тормошҡа ашырыуға средстволар киләһе аҙнанан килә башларға тейеш. Иҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, программаны финанслау суммаһы 575 миллион һумдан ашыу тәшкил итә.
Ултырышта билдәләнеүенсә, мәшғүллек үҙәктәре эш биреүселәр менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә тейеш, беренсе сиратта, буш эш урындары банкын формалаштырыу һәм предприятиеларҙы талап ителгән кадрҙар менән комплектлау мәсьәләләрен хәл иткәндә.
— Әгәр эш урындары юҡ икән, уларҙы булдырырға кәрәк, — тип саҡырҙы Фидус Ямалетдинов. — Өҫтәмә саралар программаһы беҙгә бындай мөмкинлектәр бирә. Мәсьәләне дөрөҫ ҡуйғанда ауылда эшһеҙлек бөтөнләй булмаҫҡа тейеш.


text:
14 майҙа Башҡортостан халҡы ағас ултыртыуға сығасаҡ
14 майҙа Башҡортостан халҡы ағас ултыртыуға сығасаҡ. Бындай саралар был көндө бөтөн Рәсәйҙә үтәсәк.
— Федераль урман хужалығы агентлығы менән 14 май Ағас ултыртыу көнө тип иғлан ителгән, — тип хәбәр итте Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин.
Ул урмансыларға урындарҙа ағас ултыртыуҙы ойошторорға, ә хакимиәт башлыҡтарына был сараларҙы үткәрергә булышлыҡ итергә ҡушты.
— Башҡа ҡалалар менән бер рәттән Мәскәүҙә лә үткәреләсәк был акцияла ил һәм республиканың беренсе кешеләренең ҡатнашыуы көтөлә, — тип билдәләне Урман хужалығы министрлығы башлығы.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2011 йыл БМО тәҡдиме менән Халыҡ-ара урмандар йылы билдәһе аҫтында үтә. Акция сиктәрендә теләге булған һәр кеше ағас ултырта аласаҡ.


text:
Йыл аҙағында Стәрлетамаҡта боҙ аренаһы асыласаҡ
Стәрлетамаҡта боҙ һарайын төҙөү дауам итә. Эштәрҙең күпселек өлөшө башҡарылған да инде. Шулай уҡ төҙөүселәр бина биләмәһен төҙөкләндереү менән дә шөғөлләнә.
Рәсәй Федерацияһының Спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, яңы аренала фигуралы шыуыу һәм хоккей буйынса тренировкалар үткәреләсәк. Арена трибунаһына 2500-гә яҡын кеше һыя. Комплекс составына универсаль спорт залы ла инәсәк, унда төрлө спорт төрҙәре менән шөғөлләнеп буласаҡ.
Объект «2006-2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһында физик культураны һәм спортты үҫтереү» Федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә төҙөлә. Объектты файҙаланыуға тапшырыу ағымдағы йылдың декабренә планлаштырылған.


text:
Рөстәм Хәмитов: “Һәр тау саңғыһы курортында балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе булырға тейеш”
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республикала тау саңғыһы буйынса балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре булдырыу инициативаһы менән сығыш яһаны. Был мәктәптәрҙе эшләп килеүсе «Абҙаҡ», «Яҡтыкүл», «Ҡандракүл» һәм «Өйәҙетау» (Октябрьский ҡалаһы) тау саңғыһы курорттары базаһында асыу планлаштырыла.
«Башҡортостандың барлыҡ тау саңғыһы курорттарында тау саңғыһы мәктәптәре эшләргә тейеш, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бөтә донъяла шулай ҡабул ителгән, һәм был чемпиондарҙы тәрбиәләү өсөн нигеҙ булып тора. Район етәкселәре был маҡсаттарға сисенеп-кейенеү өсөн тәғәйенләнгән биналар бүлергә вәғәҙә итте. Ә беҙҙең бурыс — бындай мәктәптәрҙе ойоштороу, саңғы, кәрәк-яраҡтар һатып алыу өсөн аҡса табыу».
Рөстәм Хәмитов, Башҡортостандың яҡшы йыһазландырылған тау саңғыһы курорттарына туристар илебеҙҙең һәр тарафтарынан килә, ә республикала йәшәүсе балалар унда бара алмай, тип билдәләне. Мәҫәлән, “Абҙаҡ”та 150-гә яҡын үҫмер шөғөлләнә, ләкин күрше ауылдарҙағы 250-гә яҡын баланың бындай мөмкинлеге юҡ.
«Мин Башҡортостан Президентының республикала тау саңғыһы мәктәптәре ойоштороу тураһындағы башланғысын хуплайым, — тине Рәсәйҙең Тау саңғыһы һәм сноуборд федерацияһы президенты Светлана Гладышева. — Спортҡа кесе йәштән нигеҙ һалына. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре — буласаҡ чемпиондар шөғөлләнгән урын. Беҙ үҙ сиратыбыҙҙа Башҡортостанда балалар һәм үҫмерҙәр тау саңғыһы мәктәптәре ойоштороуҙа методик ярҙам күрһәтергә әҙербеҙ».


text:
Рәсәйҙә Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылының иң яҡшы эмблемаһына конкурс иғлан ителде
РФ Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы Рәсәйҙә Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылының эмблемаһын булдырыуға конкурс иғлан итте.
1 февралдә старт аласаҡ бәйгелә юридик шәхестәр, бөтә төр милек формаһындағы предприятие һәм ойошмалар, шулай уҡ физик шәхестәр һәм йәмәғәт ойошмалары ҡатнаша ала, тип хәбәр ителә министрлыҡ сайтында.
Еңеүселәр конкурс комиссияһы ағзаларының асыҡ тауыш биреүе һөҙөмтәһендә билдәләнәсәк. Бынан тыш, жюри икенсе-бишенсе урын яулаған лауреаттарҙы билдәләйәсәк. Уларға Рәсәй Федерацияһының Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы дипломдары тапшырыласаҡ. Шулай уҡ «Иң үҙенсәлекле эмблема» һәм «Иң рәсми эмблема» номинацияларында дипломдар ҡаралған.
Эштәр 2013 йылдың 15 февраленә тиклем ҡабул ителә. Конкурсҡа йомғаҡ яһау тантанаһы 28 февралдә үтә.
Бәйге буйынса барлыҡ һорауҙарҙы, проекттарҙың электрон төрҙәрен һәм конкурста ҡатнашыуға заявкаларҙы cbi-mpr@mail.ru адресына ебәрергә кәрәк.


text:
«Салауат Юлаев» - «Аҡ Барс»: ярымфинал алышының тәүге серияһы
Йома көндө, 2 апрелдә, «Өфө-Арена» майҙанында— аншлаг. Элекке дуҫ-көрәштәштәр – Өфөнөң «Салауат Юлаев»ы һәм Ҡазандан «Аҡ Барс» осраша. Бөгөн Континенталь хоккей лигаһының плей-офф ярымфинал серияһының тәүге уйыны үтә (ике команданың ҡаршы тороуы береһенең дүрт еңеүенә тиклем дауам итә).
Көнсығыш конференцияһының иң яҡшы ике командаһы осраша. 2007 йылда Рәсәй суперлигаһының һуңғы чемпионатында (Өфө клубы үҙенең тарихында тәүге тапҡыр чемпион исемен яулағас) ярымфиналда турнир яҙмышы өфөлөләрҙе ҡазанлылар менән осраштырғайны — ул саҡта «Салауат Юлаев» көслөрәк булып сыҡты — 3:1.
Көнбайыш конференцияһында элгәре көн финал старт алды. Эске эштәр министрлығы (МВД) хоккей клубы Балашихала Ярославлдең «Локомотив»ын беренсегә еңде — 3:2 овертаймда.


text:
Фото:
Башҡортостанда 300 гектарҙан ашыу майҙанда урман яна
Фото:
Уҙған тәүлектә Башҡортостанда ике урман янғыны һүндерелгән – Ейәнсура һәм Белорет районында. Был турала «Башинформ» агентлығына БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллин хәбәр итте.
— Әлеге мәлдә республикала 300 гектарҙан ашыу майҙанда 15 урман янғыны теркәлгән, — тине ул. – Башлыса утҡа Белорет һәм Благовещен райондары эләгә. Шулай уҡ Күгәрсен, Борай һәм башҡа райондарҙа ла янғын сығанаҡтары теркәлгән.
Янғын хәүефлелеге миҙгеле башланғандан алып Башҡортостанда 493 урман янғыны теркәлгән. Ут 9650 гектар майҙандан үткән.
БР Урман хужалығы министрлығы һәм был ведомствоға ҡараған ойошмалар менән урман янғындарына ҡаршы көрәшеү һәм уларҙы торама пункттарға үткәрмәү буйынса тейешле бөтә саралар үткәрелә. Ситуация ныҡлы контролдә тотола. Бөгөнгө көндә урман янғындарынан Башҡортостан ауылдарына хәүеф янамай.
Һауа транспорттары менән осоштар көн һайын ойошторола, элекке кеүек көн аша түгел. Бынан тыш ерҙән патруллек итеү һәм янғындың артабан таралмауына контроль дә алып барыла.
— Министрлыҡтың дәүләт унитар предприятиелары торама пункттар тирәләй махсус һыҙаттар булдыра, урман ситтәрен һөрөп сыға, — ти Айбулат Ғәйнуллин. – Хәл-ваҡиғалар торошо насарланғанда 400 кеше ут менән көрәшкә сығырға әҙер.


text:
Фото:
Шүлгәнташ ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүгә тәҡдим ителде
Фото:
Шүлгәнташ мәмерйәһе ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүгә тәҡдим ителде. Был тәҡдимде ЮНЕСКО эштәре буйынса РФ Комиссияһы делегацияһы менән осрашыуҙа БР Хөкүмәте вице-премьеры Зөһрә Рәхмәтуллина әйтеп ишеттерҙе.
— Был киң билдәле археология ҡомартҡыһы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мәҙәни мираҫы исемлегендә республиканан ғына түгел, Рәсәйҙән дә күрһәтелә ала, — тип иҫәпләй ул. – Бындай статус уны бөтөнләй икенсе кимәлдә яҡлауҙы аңлатасаҡ.
Зөһрә Рәхмәтуллинаның тәҡдимен республикаға эш сәфәре менән килгән ЮНЕСКО эштәре буйынса РФ Комиссияһы делегацияһы етәксеһе Григорий Орджоникидзе ла хупланы.
— Шүлгәнташ объектының Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелергә тейешлеге менән тулыһынса килешәбеҙ, — тине ул. – Һәм быға булышлыҡ итәсәкбеҙ. Мәмерйә «Культуралы ландшафт» номинацияһында күрһәтелә ала. Объект уның талаптарына тулыһынса яуап бирә.
Әммә, Григорий Орджоникидзе һүҙҙәренсә, мәмерйәне исемлеккә индереү процесының оҙаҡҡа һуҙылыуы ихтимал. Тәүҙә тарихсыларҙан һәм башҡа белгестәрҙән торған эш төркөмө объектты Рәсәйҙең яҡынса исемлегенә индереү өсөн кәрәкле документтар әҙерләргә тейеш. Артабан халыҡ-ара кимәлдә күрһәтергә кәрәк буласаҡ. Шуға ла Шүлгәнташ мәмерйәһен ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүҙең бер нисә йылға етеүе мөмкин.
Рәсәй төбәктәрендә ЮНЕСКО исемлегенә инеүгә дәғүә итеүсе объекттарҙан оҙон сират теҙелеүе арҡаһында ла был процестың һуҙылыуы ихтимал. Күптән түгел, мәҫәлән, Рәсәй кремлдәре төркөмө күрһәтелде. Унда Астрахань, Псков, Ярославль кремлдәре индерелгән. Хәйер, Григорий Орджоникидзе, сиратҡа ҡарамаҫтан Шүлгәнташ мәмерйәһенә өҫтөнлөк биреләсәк, тип вәғәҙә бирҙе, сөнки Башҡортостан территорияһында әлегә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән объекттар юҡ.


text:
Баш ҡалала «Эстония иҫләй: Салауат Юлаев» тип аталған китаптың презентацияһы үттеФото: Олег Яровиков
Баш ҡалала «Эстония иҫләй: Салауат Юлаев» тип аталған китаптың презентацияһы үтте
Баш ҡалала «Эстония иҫләй: Салауат Юлаев» тип аталған китаптың презентацияһы үттеФото: Олег Яровиков
Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала «Эстония иҫләй: Салауат Юлаев» тип аталған эстон һәм рус телендә китаптың презентацияһы үтте. Китап башҡорт халҡының милли батырының 260 йыллығына арналған.
Китапты нәшер итеү инициаторы – «Ағиҙел» Таллиндың башҡорттар йәмғиәте. Китап «ТЕА» Эстония китап нәшритендә сыҡҡан, тиражы 500 дана.
Презентацияла «Ағиҙел» йәмғиәтенең рәйесе, йыйынтыҡтың төҙөүсеһе Флүзә Хәйруллина, Эстония нәшриәте мөхәррире Сильви Айре-Вилло, материалдарҙы эстон теленә тәржемә итеүсе, Таллин педагогия университеты студенты Илнур Хәйруллин, башҡорт яҙыусылары һәм мәҙәни йәмғиәт вәкилдәре ҡатнашты.
Китапта өс бүлек: беренсеһе яугир һәм шағирҙың тормошона һәм эшмәкәрлегенә арналған, икенсеһе ижадынан – эстон теленә тәржемә ителгән Салауат Юлаевтың шиғырҙарынан, шулай уҡ Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» трагедияһынан тора. Өсөнсөһө уҡыусыларҙы «Ағиҙел» башҡорттар йәмғиәте эшмәкәрлеге һәм башҡорт-эстон бәйләнештәре менән таныштыра.
— Тик бер «Уралым» шиғырын ғына башҡорт телендә ҡалдырҙыҡ – уныһы ватан буйынса һағыштары булғандар өсөн. Шулай уҡ китапҡа Мостай Кәримдең пьесаһын индерҙек, ундағы хәл-ваҡиғалар Эстонияла бара. Эстония театры был пьеса менән ҡыҙыҡһынды һәм уны ҡуйырға теләй, — тип һөйләне Флүзә Хәйруллина.
Баҫмала, Салауат Юлаевтың Рогервик ҡәлғәһендә каторгала булыуы менән бәйле, Эстония Милли архивының документтары ҡулланылған.
Эстония Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы ла баҫмаға ярҙам күрһәткән.
— Эстон уҡыусыһы өсөн был китап бик ҡыҙыҡлы. Һеҙ эстондарға ҡарағанда дүрт тапҡырға күберәк, ә Өфө Таллинға ҡарағанда өс тапҡырға ҙурыраҡ булһа ла, беҙ – бәләкәй халыҡтар вәкилдәре, — тип һөйләне Сильви Айре-Вилло. — Башҡортостанға һәм Өфөгә тәүге тапҡыр килдек. Беҙ «Салауат йыйыны» байрамында ҡатнаштыҡ, Салауат районында музейҙа булдыҡ. Музей хеҙмәткәрҙәре менән аралаштыҡ, китапҡа ингән факттарҙы тикшерҙек.
— Тәржемә ябай эстон теленә, урта эстон кешеһе еңел аңлай алһын өсөн эшләнгән. Әгәр берәйһе эстон телен өйрәнһә, был баҫма менән ҡулланырға мөмкин, — тип хәбәр итте тәржемәсе Илнур Хәйруллин һәм яңы китаптан эстон һәм башҡорт телендә өҙөктәр уҡып ишеттерҙе.
10 июлдә «Эстония иҫләй: Салауат Юлаев» китабының презентацияһы Эстонияның баш ҡалаһында Таллинда, 11 июлдә Палдиски ҡалаһында үтәсәк.


text:
Республикала эшҡыуарҙарға булышлыҡ итеү өсөн Көрсөккә ҡаршы штаб булдырыласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда урындағы эшҡыуарҙарға ярҙам йөҙөнән Көрсөккә ҡаршы штаб булдырыла. Башлап ебәреүсеһе — республиканың Президент программаһын тамамлаусылар ассоциацияһы.
Штабты ойоштороуға килеп тыуған тотороҡһоҙ иҡтисади хәл сәбәпсе. Импортты алмаштырыу продукцияһы менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙарға һәм предприятиеларға ярҙам күрһәтергә хәл ителде. Штаб составына Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, федераль һәи төбәк үҫеш институттары, йәмәғәт ойошмалары, консалтинг компаниялары, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре инә.
Яҡын араларҙа штабтың тәүге ултырышы үтә. Ул көрсөк эҙемтәләрен йомшартыу өсөн һаҡлағыс механизмдар әҙерләргә, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеүсе ҡоралдарҙы милектең бөтә формалары өсөн яраҡлаштырырға мөмкинлек бирәсәк. Һорауҙар һәм тәҡдимдәр avpprb@mail.ru электрон почтаһы адресына йәки 8 927 083 2333, 8 963 133 1324 телефондары буйынса ҡабул ителә.


text:
Рөстәм Хәмитов «Рәсәй автомобиль юлдары» идараһы рәйесенең беренсе урынбаҫары Сергей Кельбах менән осрашты
9 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Рәсәй автомобиль юлдары» дәүләт компанияһы» идараһы рәйесенең беренсе урынбаҫары Сергей Кельбах менән осрашты.
Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа «Баулы-Күмертау» автомобиль юлын төҙөү барышы тикшерелде, юл Башҡортостан биләмәһенән «Европа – Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара транспорт коридоры составында үтә. Республикала юлдың дөйөм оҙонлоғо 260 километрҙан ашыу буласаҡ. Трасса төбәктең киләһе эре сәнәғәт ҡалалары эргәһенән үтәсәк: Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат, Мәләүез һәм Күмертау.
— «Европа – Ҡытай» транспорт коридоры башта икенсе маршрут буйынса үтә ине, шуға күрә уны Башҡортостан биләмәһенән үткәреү бер нисек тә килеп сыҡмай ине, — тип билдәләне Сергей Кельбах. – Һуңғы туғыҙ, ун ай дауамында беҙ әүҙем эшләнек, һәм кисә Ырымбур өлкәһе губернаторынан өлкә аша коридарҙың көньяҡ өлөшөнөң үтеүенә генә түгел, «Баулы-Күмертау» трассаһының үтеүенә лә рөхсәт алдым. Рәсәйҙең транспорт министры исеменә лә хат әҙер.
Рөстәм Хәмитов Сергей Кельбахҡа яҡшы яңылыҡ өсөн рәхмәт белдерҙе.
— Аңлауымса, хәҙер беҙ ошо йүнәлештә үҫешәсәкбеҙ, — тип билдәләне республика Президенты. – Беҙҙә, атап әйткәндә, Күмертау ҡалаһында, ҙур проекттар бар. Ҡалала туннель, күперҙәр, аэропорт, тимер юл бәйләнеше бар. Рәсәйҙең транспорт министры ла был хаҡта белергә тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Сергей Кельбах иҡтисади күҙлектән транспорт коридоры даланан түгел, бынан үтергә тейеш, тип билдәләне.
— Башҡаса мөмкин дә түгел, — тип белдерҙе Башҡортостан Президенты. – Төбәгебеҙ ҙур – дүрт миллион кеше. Дөйөм алғанда, беҙҙең республика аша иң ҙур йөктәр хәрәкәте үтә. Беҙгә тиҙ арала юлдар, күперҙәр кәрәк. Төбәкте Екатеринбург, Силәбе, Ырымбур, Ҡазан, Һамар кеүек эре үҙәктәр уратып алған. Эргә-тирәбеҙҙә — 20-25 миллион кеше. Ә беҙ был эре төбәктең үҙәгендә булған кеүекбеҙ. Бына ошондай ҡыҙыҡлы һәм ҙур тема.


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленең яңы художество етәксеһе тәғәйенләнде
Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе итеп Башҡортостандың халыҡ артисы Филүс Ҡаҙаҡбаев тәғәйенләнде. Тейешле бойороҡҡа Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова ҡул ҡуйҙы.
Филүс Хәсән улы Ҡаҙаҡбаев 1971 йылда Ейәнсура районында тыуған. Башҡорт хореография училищеһын, Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын тамамлай.
1992 – 2011 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамблендә эшләй. 2008 йылда Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы исеменә лайыҡ була.
2001 йылдан – Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармониһында эшләй. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы ҡарамағындағы Мәҙәниәт буйынса йәмәғәт советы ағзаһы.


text:
Урмандарҙы тергеҙеү эштәре дауам итә
Урман һәм баҡса айлығы осоронда Башҡортостанда урмандарҙы тергеҙеү эштәре әүҙем алып барыла. Ағас культуралары ултыртыу эштәрен беренселәрҙән булып «Ҡалтасы урманы» һәм «Бәләбәй урманы» дәүләт унитар предприятиелары тамамланы. Илеш, Ҡалтасы һәм Дүртөйлө райондары биләмәләрендә ағас үҫентеләре ултыртыу майҙаны 270 гектар тәшкил итте, Бәләбәй, Бишбүләк һәм Йәрмәкәй райондарында – 300 гектар.
Был предприятиелар белгестәре урман культураларын тулыландырыу һәм питомниктарҙа үҙ сәсеү материалын үрсетеү өсөн орлоҡ сәсеү менән шөғөлләнеүҙәрен дауам итәләр.
Бөрйән, Дәүләкән, Йылайыр, Туймазы һәм Стәрлетамаҡ райондары предприятиелары ағас ултыртыуҙы тамамланы тиерлек.
Быйыл 5 майға ҡарата ултыртырға тәғәйенләнгән урман культураларының яртыһынан ашыуы (57 процент) ултыртылған да инде. Дөйөм ултыртыу майҙаны 3180 гектар тәшкил итте.
Башҡортостан Республикаһының Урман хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, урман участкаларын ҡуртымға алыусыларҙа эштәр насарыраҡ тора. Улар 36 гектар майҙанда ғына ағас ултыртҡан. Ә уларға бөтәһе 2400 гектар майҙанда урмандарҙы тергеҙеү эштәрен башҡарырға кәрәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Ауырғазы районына һәм Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре менән сыҡтыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Ауырғазы районына һәм Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре менән сыҡты
Рөстәм Хәмитов Ауырғазы районына һәм Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре менән сыҡтыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ауырғазы районының Талбазы ауылына килде. Уның эш сәфәре программаһының беренсе пункты төҙөлөш материалдары сығарыу буйынса яңы предприятие —«Ҡыҙыл Таш» яуаплылығы сикләнгән предприятиеһы булды. Бында Президент керамик кирбес һәм ҙур форматлы күҙәнәкле блоктар етештереү менән таныша.
Һуңынан Стәрлетамаҡҡа барыу планлаштырылған, унда бөгөн «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар — үҫеш нөктәләре» III Республика форум-күргәҙмәһе үтә. Стәрлетамаҡта Рөстәм Хәмитов Еңеү скверында үткәрелгән реконструкция сифатын үҙе баһаларға ниәтләй. Ҡала Мәҙәниәт йортонда республика Президенты эшҡыуарҙар форумының пленар ултырышында ҡатнашасаҡ.


text:
Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау көнөн булдырырға тәҡдим иттеләр
Башҡортостандың умартасылыҡ продукцияһын эшкәртеүселәре Берләшкән Милләттәр Ойошмаһына Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау көнөн булдырырға саҡырып мөрәжәғәт итте. Датаһы ла тәҡдим ителә — 14 сентябрь.
"Тенториум” компанияһы БМО-ға ебәргән хатта: "Бал ҡорттары экологик саф тәбиғи ресурстарҙы һаҡлау һәм арттырыу процесының мөһим звеноһы булып тора. Был бик күп натураль продукция төрҙәрен етештереүгә ҡатнашы булған донъяла берҙән-бер бөжәк. Бал ҡорттары продукттарҙы зарарлы ҡатнашмаларҙан таҙартырға һәләтле, уларҙы урындың экологик мониторингы өсөн файҙаланалар. Умартасылыҡ продукттары кеше организмының бик күп системалары һәм ағзаларының нормаль эшен аяҡҡа баҫтырыу һәләтенә эйә", — тип билдәләнә.
"Тенториум" инициативаһын "Башҡорт балы" Төбәк ғилми-етештереү үҙәге лә хуплап сыҡты.
14 сентябрь датаһы осраҡлы ғына һайланмаған: был көндө Ер шарының төрлө мөйөштәрендә умартасылыҡ миҙгеле ябыла йә әле башланмаған була. Бынан тыш, күп йылдар дауамында Рәсәйҙә, Ҡаҙағстанда, Украинала, Азербайжанда, Ҡырғыҙстанда, Балтик буйы дәүләттәрендә һәм башҡа ҡайһы бер илдәрҙә был көндө умартаны ябыу байрамын билдәләйҙәр.
Бал ҡорттарын һаҡлау көнөн булдырыу бал ҡорттарын яҡлау һәм һаҡлау буйынса бөтә донъя тырышлығын берләштерергә ярҙам итер ине, тип иҫәпләй хат авторҙары. Был көн сиктәрендә бөтә кешелек иғтибарын был проблемаға йәлеп итеү өсөн махсус проекттар, программалар бойомға ашырырға, саралар үткәрергә тәҡдим ителә.


text:
Сибайҙа ҡаланың 60 йыллығына арналған энциклопедия нәшер ителәсәк
2015 йылда Сибай ҡалаһының нигеҙ һалыныуына 60 йыл тула. Ошо ваҡиға айҡанлы ҡалала энциклопедия нәшер итеү буйынса эш башланған. Был эшкә «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы ла йәлеп ителгән.
Ҡала хакимиәте башлығы ҡарары буйынса энциклопедия әҙерләү һәм баҫтырыу буйынса редакция коллегияһы һәм эш төркөмө булдырылған. Эш төркөмө ултырыштарында китапҡа индереләсәк темалар исемлеге әҙерләнгән.
Ҡала тураһындағы ғилми, тарихи, библиографик материалдарҙы бер баҫмаға туплау энциклопедия сығарыуҙың төп маҡсаты булып тора. Шуға күрә редакция коллегия һәм эш төркөмө алдында мәғлүмәттәрҙең тулылығын тәьмин итеү бурысы тора. Баҫмаға ҡала тормошондағы мөһим ваҡиғалар, ҡаланы үҫтереүгә тос өлөш индергән кешеләр тураһында мәғлүмәттәр индереләсәк. Бөгөнгө көндә Сибай предприятиелары һәм ойошмалары баҫмаға индереү өсөн барлыҡ талаптарға яуап биргән хеҙмәткәрҙәр һәм ветерандар исемлектәрен әҙерләй.
Ҡалала йәшәгән һәр кеше үҙ тәҡдимдәрен индерә ала. Барлыҡ материалдар редакция коллегияһы һәм эш төркөмө ултырыштарында тикшереләсәк. Тәҡдимдәрҙе ҡала округы хакимиәтенә йәки «энциклопедия өсөн» билдәһе менән admin_sibai07@mail.ru адресына ебәрергә мөмкин.


text:
«Китап» нәшриәте уҡыусылар өсөн рус теленән әсбап сығарҙы
«Китап» нәшриәтендә Башҡортостандың дөйөм белем биреү мәктәптәре өсөн «Таблицы по морфологии и синтаксису, орфографии и пунктуации русского языка» тип аталған уҡыу әсбабы сыҡты. Йыйынтыҡ авторы Кәбир Закирьянов унда 5-9 кластарҙа рус теле дәрестәрендә өйрәнелгән бөтөн грамматик (морфологик һәми синтаксик) темалар һәм уларға бәйле рус орфографияһы һәм пунктуацияһы ҡағиҙәләре буйынса таблицаларҙы ла индергән.
Нәшриәттән хәбәр итеүҙәренсә, йыйынтыҡ Башҡортостандың дөйөм белем биреү мәктәптәрендә рус теле дәрестәрендә китаптар менән бер рәттән ҡулланыу өсөн тәғәйенләнгән һәм уларға өҫтәмә булараҡ ҡабул ителә.