text:
«Өфө» шаяндар һәм отҡорҙар командаһы йәнә Беренсе каналда Фото: Айгүзәл Аҙнабаева
«Өфө» шаяндар һәм отҡорҙар командаһы йәнә Беренсе каналда
«Өфө» шаяндар һәм отҡорҙар командаһы йәнә Беренсе каналда Фото: Айгүзәл Аҙнабаева
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы Эльмира Сабирова/.
«Өфө» шаяндар һәм отҡорҙар командаһына Премьер-лигала уйнау мөмкинлеге бирелде. Юғары лиганан төшөп ҡалған һигеҙ команданың икәүһе генә Беренсе каналда уйынды дауам итә. «Өфө» менән бергә Премьер-лиганың сирек финалына Түбәнге Тагилдан «Урал» командаһы саҡырылған.
«Йырланмаған әле беҙҙең йыр. Беҙ алышҡа әҙер!», — уйынсыларҙың ошо һүҙҙәрен килтерә ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте.
Ун йыл эсендә тәүге тапҡыр шундай ҡарар ҡабул ителде. Үҙ ваҡытында Томскиҙан «Максимум» командаһы шулай уҡ кире ҡайтҡайны, дүрт йылдан һуң ул илдең төп лигаһы чемпионы булды.
Әле баш ҡала командаһы 14 майға тәғәйенләнгән уйынға әҙерләнә.
Сочи фестивале йомғаҡтары буйынса, «Өфө» командаһы — Юғары лигала сығыш яһаған иң яҡшы 20 команданың береһе. Мартта Өфө йыйылма командаһының Юғары лигала тәүге уйыны уҙҙы.


c: text/html

text:
Өфө БРИКС һәм ШОС илдәренең беренсе йәштәр форумын ҡабул итә
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
26 июлдән 29-на тиклем Өфөлә БРИКС һәм ШОС илдәренең беренсе йәштәр форумы уҙғарыла. Унда Рәсәйҙең, Бразилияның, Һиндостандың, Ҡытайҙың, Көньяҡ Африка Республикаһының, Ҡаҙағстандың, Ҡырғыҙстандың, Тажикстандың, Үзбәкстандың йәш лидерҙары ҡатнаша. Форумды ойоштороусылар билдәләүенсә, бөтә ҡатнашыусылар ҙа үҙҙәренең эшмәкәрлек йүнәлештәре буйынса мөһим ҡаҙаныштарға эйә, улар Рәсәй менән хеҙмәттәшлек итеү менән ҡыҙыҡһына.
«Хәҙер БРИКС-та Рәсәй рәйеслек итә, шуға күрә мөмкин тиклем күберәк берлектәге проекттар булдырыу өсөн ошо мөмкинлекте файҙаланып ҡалырға тейешбеҙ. Был форумға ошо илдәрҙең йәмәғәтселек эшмәкәрлеге, бизнес, сәйәсәт, дипломатия менән шөғөлләнеүсе әүҙем йәштәре йыйыласаҡ. Беҙҙең бурысыбыҙ — улар аралашһын, тәжрибә уртаҡлашһын, үҙҙәренең эшмәкәрлек өлкәһендә үҙ-ара килешеп эш итеү юлдарын билдәләһен өсөн урын булдырыу», — тип һөйләне Рәсәйҙең Йәштәр союзы рәйесе Павел Красноруцкий.
Рәсәй йәмғиәтендә барған социаль-иҡтисади, ижтимағи-сәйәси, фәнни һәм мәҙәни үҙгәрештәрҙе объектив ҡабул итеүгә ярҙам, шулай уҡ берләшмә ағзалары булған илдәрҙең йәмәғәтселек эшмәкәрлеге өлкәһендә дөйөм мәғлүмәт киңлеген булдырыу — форумдың төп маҡсаттарының береһе. Форум биш йүнәлеш буйынса эшләйәсәк, уларҙың йөкмәткеһе БРИКС аббревиатураһының хәрефтәре менән тап килә: B — business (бизнес), R — responsibility (яуаплылыҡ), I — Innovation (инновациялар), C — cooperation (хеҙмәттәшлек), S — science (фән).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
«Газ. Нефть. Технологиялар-2010» күргәҙмәһе 300-ҙән ашыу ҡатнашыусыны йыясаҡ
Фото:
25 майҙа Өфөлә XVIII «Газ. Нефть. Технологиялар-2010» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе асыла. Был донъялағы һәм илебеҙҙәге нефть, газ, знергетика сәнәғәте лидерҙарының иң оло форумы. «Газ. Нефть. Технологиялар-2010» форумы Рәсәй Федерацияһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы патронажы аҫтында, Рәсәй Федерацияһы Энергетика министрлығы һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡатнашлығында үткәрелә. Быйыл уға Рәсәй химиктар ойошмаһы ла рәсми ярҙам күрһәтә.
Ошо ваҡиғаға арналды БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт, инвестицион һәм инновацион сәйәсәт министры Юрий Пустовгаров ҡатнашлығында «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат коференцияһы.
Вице-премьер әлеге форумдың бер республика өсөн генә түгел, тармаҡтың халыҡ-ара кимәлдә үҫешеүе өсөн дә әһәмиәтле булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
– Күргәҙмә республиканың үҙенсәлекле бренды булып тора, — тине Юрий Пустовгаров.
Уның Башҡортостанда үткәрелеүе республиканың иҡтисади яҡтан тотороҡло төбәк һәм Рәсәйҙә нефть эшкәртеүсе эре субъект булыуына бәйләнгән. Башҡортостандың уникаль нефть-газ традициялары булыуҙан тыш, бай тәбиғәт ресурстары һәм производство-фәнни потенциалы бар. Башҡортостан донъяның 90-дан ашыу иле менән сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлекте үҫтерә, юғары инвестицион рейтингҡа эйә һәм инвестицион хәүефе аҙ булған субъекттар иҫәбенә ҡарай.
Быйылғы форумды үткәреү тураһында БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе урынбаҫары Алексей Никин тулыраҡ һөйләне. Үҙенең ҡаҙаныштарын күргәҙмәлә 323 ҡатнашыусы тәҡдим итәсәк. 12 сит илдең нефть тармағы продукцияһы менән технологиялары күрһәтеләсәк. Рәсәйҙең 68 ҡалаһынан предприятиелар Өфөнөң Спорт һарайында стендтарын урынлаштыра башлаған. Йола буйынса иң ҙур экспозиция республика етештереүселәрендә - 100-ҙән ашыу экспонат ҡуйыласаҡ.
Күргәҙмә республика киңлегенән әллә ҡасан сыҡҡан. Быйылғы йылда уға Сәғүд Ғәрәбстанының, Италия, Ҡаҙағстандың эшлекле даирәләре ҡыҙыҡһыныуын күрһәтә. Күргәҙмә алдынан «Башҡортостан» күргәҙмә компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте белгестәре ҡатнашыусыларға мониторинг үткәргән. Журналистарға уның етәксеһе Альбина Килдеғолованың хәбәр итеүенсә, күргәҙмәгә ҡуйыласаҡ бар продукцияның 92% беҙҙең илдә етештерелгән. Илдә газ-нефть тармағының йылдам үҫешен билдәләүсе йәнә бер күрһәткес — 79% ҡатнашыусылар дилер түгел, ә етештереүсе предприятиелар. Быйыл форумға Рәсәй предприятеларын йәлеп итеү өсөн ойоштороусылар барыһын да эшләгән. Илебеҙҙән ситтә «Газ. Нефть. Технологиялар-2010» күргәҙмәһе рекламаға мохтаж түгел.
Ғәҙәттәгесә, форумдың эш программаһы бик бай. Уның тураһында «БР нефтехимик эшкәртеү институты» ДУП-ы директоры Эльшад Теләшев һөйләне. Күргәҙмә сиктәрендә нефть эшкәртеү һәм нефть-газ табыу активтарын баһалауға арналған ике халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция үткәрелә. Бында ҡатнашыу өсөн 89 ойошманан 250-нән ашыу фәнни материал ҡабул ителгән. Улар барыһы ла баҫтырыласаҡ һәм күргәҙмәлә ҡатнашыусыларға тәҡдим ителәсәк.
Форумда нефть продукттарын торба үткәргестәре аша транспортлауҙа хәүефһеҙлекте тәьмин итеү һәм ҡуша сығарылған газды утилләштереү проблемалары тикшереләсәк. «Энергоресурстарҙы транспортлау проблемаһы институты» ДУП-ының генераль директоры урынбаҫары Марат Солтанов әйтеүенсә, был йәһәттән Башҡортостандың ыңғай тәжрибәһе бар, һәм ул башҡа төбәктәргә лә файҙалы буласаҡ.
Форумда ҡатнашыусылар өсөн ойоштороусылар киң мәҙәни программа ла әҙерләгән.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостанда яңы производстволар экологик яҡтан хәүефһеҙ буласаҡ»
— Республика етәксеһе булараҡ, мин Башҡортостанда экологик яҡтан хәүефле, бысраҡ производство төҙөүгә бер ҙә ризалашмаҫ инем. Был минең республиканың тирә-яҡ мөхитте һаҡлау министры булып эшләгән ваҡытта уҡ булдырылған позициям, һәм унан ситкә тайпылмайым, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шәмбе, 7 сентябрҙә, журналистар менән аралашыу барышында.
Ағымдағы аҙнала Өфөлә «Кроношпан» заводының тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһон баһалау буйынса йәмәғәт тыңлауҙары башлана. Республика етәксеһе фекеренсә, был производствоға бәйле хәлдәр арттырылып күрһәтелә.
— Был ҡәҙимге ағас эшкәртеү предприятиеһы, унда ағас-юнысҡы плитә етештереләсәк. «Кроношпан» — химия производствоһы түгел, — тип аңлатты Рөстәм Хәмитов.
Бөгөнгө көндә бындай предприятиелар Өфөлә, атап әйткәндә, Нижегородкала эшләй. «Кроношпан» заводына ҡарағанда, улар бәләкәйерәк, әммә атмосфераға зарарлы матдәләрҙе күберәк бүлеп сығара.
— Был предприятиеларҙың тирә-яҡ мөхитте бысратыусы үтә хәүефле объекттар булыуына зарланыуҙарҙы бер ҙә ишеткәнем юҡ. «Кроношпан» был йәһәттән күпкә таҙараҡ буласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе бөгөн тирә-яҡ мөхитте бысратҡан төп сығанаҡ итеп автомобилдәрҙе атаны.
— Өфөлә 350 мең автомобиль иҫәпләнә, йыл һайын граждандар яҡынса 35-36 мең машина һатып ала. Был автомобилдәр бүлеп сығарған зарарлы матдәләрҙең күләме төҙөләсәк предприятиеныҡынан яҡынса 20-25 тапҡырға күберәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Башҡортостанда йыл һайын атмосфераға бер миллион 100 мең тонна зарарлы матдәләр бүленеп сыға, шуларҙың 400 меңен – сәнәғәт предприятиелары, 700 меңен автомобилдәр бүлеп сығара.
Төбәк башлығы хәбәр итеүенсә, «Кроношпан» буйынса барлыҡ экспертизалар ҙа үткәреләсәк. Предприятие төҙөү буйынса һуңғы ҡарар тик экспертиза мәғлүмәттәре нигеҙендә генә ҡабул ителсәк. Президент шулай уҡ, яңы предприятие Өфө районы халҡының эшкә урынлашыу мәсьәләһен дә хәл итәсәк, тип билдәләне.
Республика етәксеһе һүҙҙәренсә, төбәктә яңы предприятиелар төҙөлә икән, улар экологик яҡтан таҙа буласаҡ, бөтә заманса технологияларға яуап бирәсәк. Улар бүлеп сығарған матдәләрҙе һәм ағыҙған һыуҙарҙы таҙартыу системаһы мотлаҡ булдырыласаҡ.


text:
Республикала «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале асылды Фото: «Рәсәй бөгөн» халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығы, Евгений Биятов
Республикала «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале асылды
Республикала «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале асылды Фото: «Рәсәй бөгөн» халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығы, Евгений Биятов
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивале асылды. Сарала ҡатнашыусыларҙы беренселәрҙән булып Бәләбәй ҡалаһы ҡабул итте.
Фестивалгә килеүселәрҙе «Надеждин» Аксаков тарихи-мәҙәни үҙәге ҡапҡаһы янында ҡаршы алдылар. Рус йырҙарын, таҡмаҡтарын йырлап, ҡунаҡтарҙы билдәләнгән маршрут буйынса алып киттеләр. Улар Аксаковтар нәҫеленең тарихы һәм шәжәрәһе менән танышты, Һөнәрҙәр йортон ҡараны, Бал йортонда башҡорт балынан ауыҙ итте. Рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестры балалайка, домра, жалейка, контрабас, гармун моңдарын яңғыратты. Һуңынан мәҙәкселәр ҡунаҡтарҙы «Гөрләүек» уйынына алып төштө, ҡатнашыусылар тоҡ кейеп ярышты, ҡоймаҡ, бәлеш һәм перәниктәр менән һыйланды, тип хәбәр иттеләр Республика халыҡ ижады үҙәгенән.
Кис Мәҙәниәт йорто алдында фестивалде асыу тантанаһы булды. Байрамдың абруйлы ҡунаҡтары: Бәләбәй районы хакимиәте башлығы Юрий Мурмилов, Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһының мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллина ҡотлау һүҙҙәре менән сығыш яһаны. Мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың сәләмләүен уҡып ишеттерҙе. «Күп милләтле Башҡортостан традицияларға һәм ғөрөф-ғәҙәттәргә бик бай. Ошо күркәм байрамды ойоштороу идеяһының тап беҙҙең төбәктә барлыҡҡа килеүе осраҡлы түгел. Бразилия, Көньяҡ Африка Республикаһы, Ҡытай, Һиндостан, Ҡырғыҙстан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Тажикстандан килгән коллективтарҙы һәм башҡарыусыларҙы сәләмләүгә шатбыҙ. Форум бөтә милләт кешеләрен берләштерергә булышлыҡ итер, тип ышанам», — тиелә сәләмләү хатында.
Сәхнәгә сыҡҡан һәр коллектив бәләбәйҙәрҙе милли мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары һәм һөнәрҙәре менән таныштырҙы.
Бәләбәй — Башҡортостандың боронғо ҡалаларының береһе. Уның 225 йылдан ашыу тарихы бар. Ҡаланың мәҙәни-тарихи мираҫы Сергей Аксаков, Марина Цветаева, Яков Ухсай, Константин Иванов кеүек бөйөк сәнғәт эшмәкәрҙәренең исеме менән бәйле. Фестивалдә ҡатнашыусыларҙы ҡабул итеүсе Октябрьский ҡалаһында Ҡурай байрамы үтәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостанға «Росэнергоатом концерны» йәмғиәтенән делегация килә
Фото:
10 сентябрҙә Башҡортостан Республикаһына генераль директорҙары Сергей Обозов етәкселегендә «Росэнергоатом концерны» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән делегация килә. БР Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, индустриаль парк булдырыу ниәтендә Ағиҙел ҡалаһындағы төҙөлөш базаһы объекттары менән танышыу, шулай уҡ атом энергетикаһы үҫеше перспективаларын тикшереү визиттың төп маҡсаты иҫәпләнә.
Килгән көндә үк Ағиҙелдә «Росэнергоатом концерны» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Ағиҙел ҡалаһы ҡала округы хакимиәте араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла.
Инвестиция проекттарын әҙерләү, электр һәм йылылыҡ энергияһын етештереүҙең һөҙөмтәлелеген арттырыу маҡсатында Башҡортостандың энергетика комплексын файҙаланыу һәм үҫтереүҙең стратегик программаларын эшләү, Ағиҙел ҡалаһында “Башҡортостан төҙөлөш материалдары” индустриаль паркын булдырыу һәм Башҡортостан АЭС-ы төҙөлөшө проектын ғәмәлгә ашырыуҙа республиканың төньяҡ-көнсығышында сәнәғәтте үҫтереүҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең потенциалын асыҡлау барышында яҡтарҙың үҙ-ара килешеп эшләүе Килешеүҙең төп Предметы булып тора.


text:
Фото:
2012 йылда Башҡортостанда 181 км оҙонлоғондағы федераль юлдар ремонтланасаҡ [видео]
Фото:
2011 йылда Башҡортостан территорияһында 170 километрға яҡын федераль юлдар ремонтланған. Быйылға билдәләнгән план – 181 километр. «Башинформ»да Федераль юл агентлығы «Һамар – Өфө – Силәбе» автомобиль магистрале идаралығының былтырғы йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡтар яһалды һәм киләсәккә маҡсаттар тураһында әйтеп кителде.
— Беҙ оператив идара итеүгә тапшырылған федераль автомобиль юлдарын ҡарау, ремонтлау һәм төҙөү буйынса дәүләт заказсыһы булып торабыҙ һәм Башҡортостан Республикаһы территорияһындағы иң ҙур дәүләт инвесторҙарының береһе иҫәпләнәбеҙ, — тип билдәләне Идаралыҡ начальнигы вазифаһын башҡарыусы Радмир Ваһапов.
Республикала 902 километр оҙонлоғондағы М-5 «Урал», М-7 «Волга» һәм Р-240 «Өфө-Ырымбур» федераль автомобиль юлдары Идаралыҡ ҡарамағына тапшырылған. 2011 йылда дөйөм алғанда был автомагистралдәрҙең 23 участкаһында эштәр башҡарылған, быйыл иһә дөйөм алғанда 181 километр оҙонлоғондағы 28 участкала ремонт үткәреләсәк.
Былтыр юл эштәрен башҡарыуға федераль бюджеттан 4,7 млрд һум бүленгән, унан алдағы йылға ҡарағанда был 23 процентҡа күберәк. Әммә, Радмир Ваһаповтың билдәләүенсә, был сумма ла — нормативтар буйынса кәрәк булғандың 56 проценты ғына.
— Йөҙ процентлыҡ финанслау 2014 йылда буласаҡ, тип көтөлә, — тип өҫтәне Идаралыҡ начальнигы вазифаһын башҡарыусы.


text:
Архитектура стиле
Архитектура стиле — архитектураның үҙенсәлеге, айырым бинаны йәки архитектура ансамблен характерлаусы художестволы биҙәү сараларының, алымдарҙың тотороҡло бөтөнлөгө, дөйөмлөгө; был дөйөмлөктө аныҡлаусы билдәләр системаһы. А.с. билдәле бер осорҙоң мәҙәниәтенә хас алымдар һәм стилдәр нигеҙендә барлыҡҡа килә.
18 б. алып Башҡортостан архитектураһының эволюцияһы урыҫ архитектураһы үҫешенә бәйле. Тәүгеләрҙән булып грандиозлығы, ҡупшылығы, күләм һәм ритмдың, материал һәм фактураларҙың, яҡтылыҡ һәм күләгәнең контраслығы, бина һәм архитектура комплекстары композицияһындағы тантаналы асыҡлыҡ һәм бөтөнлөк м‑н айырылып тороусы урыҫ бароккоһы стиленең архитектура формалары тарала. Стиль Уралдың сәнәғәт архитектураһында айырыуса аныҡ сағылыш таба (ҡара: Воскресенка заводы, Ташлы заводтары, Верхотор заводы).
Йөкмәткеһе
Архитектура стиле һүрәтләү инструменты һымаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Региональ характеры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Архитектура стиле европа архитектураһының тарихы өйрәнеү өсөн уңайлы.
Ләкин төрлө региондарҙы сағыштырыу өсөн ярамай. Мәҫәлән Ҡытай архитектураһының тарих периодтары европа периодтар менән оҡшаш түгел.
Милли исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1762—1840 йылдағы архитектура стилен Рәсәйҙә (Германияла) Классицизм тип атайҙар, ләкин Францияла классицизмом — XVII быуатта килғән стиле.
Рәсәйҙәге модерн стилен АҠШ-та — «тиффани, Францияла — «ар-нуво» һәм «fin de siècle» , Германияла— «югендстиль» тип йөрөтәләр.
Иң билдәле архитектура стилдәре (европа архитектураһы тарихынан)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Боронғо архитектураһы (Храм архитектураһы)
- Античная архитектура. Беҙҙен эранан алдынан VIII быуат — V быуат
- Роман стиле. X—XII быуаттар
- Готика. XII—XV быуаттар
- Возрождение. XV—XVII быуаттар
- Барокко. XVI—XVIII быуаттар
- Рококо. XVIII—XVIII быуаттар
- Классицизм, ( палладианство, ампир, неогрек. XVIII—XIX быуаттар
- Эклектика. 1830—1890 йылдар
- Модерн. 1890—1910 йылдар
- Модернизм. 1900—1980 йылдар
- Конструктивизм. 1920—1930 йылдар
- Постмодернизм. 1950 йылдарҙан
- Хай-тек (стиль). 1970 йылдарҙан
- Деконструктивизм. 1980-сы йылдарҙан
Стилдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
Беҙҙен эранан алдынан 447—438 йылдарҙа төҙөлгән Парфенон, Боронғо архитектураһы
-
78-100 йылдарҙа төҙөлгән Колизей, Античная архитектура
-
1004-1012 йылдарҙа төҙөлгән Бамбергский собор, Роман стиле
-
1211-1275 йылдарҙа төҙөлгән Реймсский собор, Готика
-
Римда, 1600-1630 йылдарҙа төҙөлгән Изге Петр Соборы, Возрождение
-
Петергофтағы сиркәү, Барокко
-
Б.Кәлимуллин проекты, БДУ, Классицизм
-
Роснефттен йорто, Эклектика
-
1902-1904 йылдарҙа Павел Сюзор менән төҙөлгән Зингер компанияһы йорто, Модерн стиле, СПб ҡалаһы
-
Баухауз, Дессау, модернизм стиле
-
Конструктивизм стиле, СССР
-
Джефф Кунстын эте, Постмодернизм стиле
-
Оуру-Прету ҡалала Франциск Ассизский сиркәүе, Рококо стиле
-
Fuji Television йорто, Хай-тек стиле
-
Торонто, Канада, Деконструктивизм стиле


text:
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрына ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһының премияһы тапшырылды
ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрын 3 мең доллар күләмендә премия менән бүләкләне. Башҡорт театрына юғары награда Өфөлә Рудольф Нуреев исемендәге Халыҡ-ара фестивалдең йомғаҡлау көнөндә «балет сәнғәтен үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн» бирелде. Символик диплом һәм аҡсалата премияны Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры Юрий Стульниковҡа Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов тапшырҙы.
Уның билдәләүенсә, ТЮРКСОЙ-ҙың балет сәнғәте өлкәһендәге халыҡ-ара премияһы ике йыл элек ТӨРКСОЙ ағзаһы илдәренең Министрҙар советы менән булдырылған. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры – премияның икенсе лауреаты.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, тәүге премияға былтыр билдәле әзербайжан балет артисы, Латвия милли операһы солисы Ульви Азизов лайыҡ булғайны. Ул да үҙенең наградаһын Өфөлә Нуреев исемендәге фестивалдә алды.


text:
Республикала 1 апрелдә хеҙмәтте һаҡлау айлығы старт ала
1 апрелдә Башҡортостанда хеҙмәтте һаҡлау айлығы старт ала. Ул, йыл һайын 28 апрелдә билдәләнгән, Хеҙмәтте һаҡлау көнөнө арналған.
— Айлыҡтың маҡсаты һәм бурыстары – хеҙмәт шарттарын һәм һағын яҡшыртыу, производствола йәрәхәтләнеүҙәр кимәлен, профессиональ ауырыуҙарҙы кәметеү, хеҙмәт шарттарын һәм һағын яҡшыртыу буйынса ыңғай эш тәжрибәләрен пропагандалау буйынса эште камиллаштырыу, — тип хәбәр итте БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.
Айлыҡ сиктәрендә кәңәш ителгән саралар теҙмәһе сикләнмәгән. Улар араһында – дәүләт күҙәтеүе һәм контроле органдары, профсоюздар ҡатнашлығы менән хеҙмәт һағы буйынса кәңәшмәләр; хеҙмәт һағының көнүҙәк мәсьәләләре буйынса семинарҙар, шәхси һаҡланыу саралары күргәҙмәһе; хеҙмәт һағы мәсьәләләре буйынса «ҡыҙыу линиялар» үткәреү; ведомство ҡарамағындағы етәкселәр һәм белгестәрҙең хеҙмәт һағы буйынса уҡыуҙар ойоштороу, эш тәжрибәһе менән уртаҡлашыу, хеҙмәт һағы һәм социаль реклама буйынса видеофильмдар күрһәтеү. Был йүнәлештә инициативалы аҙымдар эште яҡшыртыуға, хеҙмәт хәүефһеҙлеген арттырыуға булышлыҡ итәсәк, тип аңлаттылар министрлыҡта.


text:
Күгәрсендәр
Күгәрсендәр (лат. Columbidae) — күгәрсен һымаҡтар отрядының берҙән бер хәҙерге ғаиләлеге. Яҡынса 41 ырыуға бүлгеләнгән 300 төрҙән тора. Ғаиләгә Евразияла һәм Америкала таралған күгәрсендәр һәм әберсендәр инә. Көньяҡ һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азияла, һәм Австралияла төрҙәрҙең күп төрлөлөгө күҙәтелә. Төрҙәрҙең күбеһе урманлы урындарҙы үҙ итә, йышыраҡ дымлы тропик урмандарҙы һайлайҙар. Ҡайһы бер төрҙәр, әйтәйек, күкһел күгәрсен ҡала шарттарына бик ныҡ ҡулайлашҡан, һәм донъяның бар ҡалаларында ла таралған.
Йөкмәткеһе
Эволюция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғаилә ҡәнәғәтләнерлек берҙәм төркөмдө сағылдыра. Дөйөм биологик морфология һыҙаттары буйынса ғаилә ырыуҙаш башҡа ҡоштар менән асыҡ бәйләнештәр булдырмай. Яҡын ҡәрҙәшлеге булған ҡоштарҙан тик дронттар ғына булған (улар XVII — XVIII быуаттарҙа кешенең һаҡһыҙ эш итеүе һөҙөмтәһендә юҡҡа сыҡҡан). Ҡаҙыу эштәре тикшеренеүҙәре ваҡытында күгәрсендәргә оҡшаған байтаҡ ҡына ҡоштарҙың ҡалдыҡтары табылған, уларҙың күгәрсендәр менән дөйөм мөнәсәбәте бар, шулай ҙа уларҙың башҡа ҡоштар менән бер ниндәй ҙә уртаҡ билдәләре юҡ түгел. Күгәрсендәр менән тутыйғоштарҙың һәм селдәрҙең ырыуҙаштар икәненә күҙаллауҙар килтерелгән, уларҙы тышҡы ҡиәфәттәре буйынса оҡшашлыҡтарын конвергентн эволюция менән бәйләйҙәр. Тағы ла уларҙың туҡланыуҙары яғынан оҡшашлығы ла дөйөм эволюция оҡшашлығына ҡарағанда нығыраҡ һиҙелә икән.
Дөйөм характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡоштарҙың оҙонлоҡтары 15 см-ҙан 75 см-ғаса, ә ауырлыҡтары 30 грамдан 3 кг-ғаса. Ғаиләлектең иң эре вәкиле тип беҙ моронло тажлы күгәрсен Goura victoria иҫәпләнә. Ул төр Папуа-Яңы Гвинеяла йәшәй. Иң бәләкәй күгәрсен — Австралияла таралыусы гәүһәр һыҙатлы әберсен(Geopelia cuneata). Ауырлығы ни бары 30 грамм ғына[1]. Ҡыҫҡа ғына муйынлы, бәләкәй башлы, тән төҙөлөшө тығыҙ . Ҡанаттары киң, оҙон, остары түңәрәк. Елпеү ҡауырһындары 11, икенсел ҡауырһындар һаны 10-15 бөртөк. Ҡойроғо оҙон, остары осланған, киң, шулай уҡ түңәрәкләнгәндәре лә бар, ғәҙәттә 12-14 ҡаурыйҙан тора (ҡайһы бер төрҙәрҙә 18-гәсә). Суҡышы, ғәҙәттә, ҡыҫҡа (һирәк кенә уртаса оҙонлоҡтағылары ла осрай), йоҡаҡ ҡына төпкә табан киңәйеүсән. Төптә йомшаҡ тиресәләр менән ҡапланған (балауҙ). Күҙҙәре янында уратылып тиреһе яланғас . Күп төрҙәр ҡиәфәте менән ата һәм инә ҡоштар бер береһенән айырылмай. Шуныһы бар — ата ҡоштар бер аҙ эрерәк була. Мамыҡтары ҡуйы, тығыҙ, башлыса һоро, көрән йәки һарғылт-аҡ. Тропиктарҙағы төрҙәр асыҡ төҫтә булалар[2].
Аяҡтары ҡыҫҡа, дүрт бармаҡлы (ҡсәүһе ал яҡта, береһе арт яҡҡа ҡарай), ерҙә йөрөү өсөн уңайлы яраҡлашҡан. Ҡайһы бер төрҙәр башҡа ғаиләләргә бик оҡшаған. Мәҫәлән: Күркәләргә, тутыйғоштарға һәм ҡырғауылдарға.
Башҡа ҡайһы бер ҡоштарҙағы кеүек күгәрсендәрҙең үт ҡыуығы юҡ.[3]. Урта быуаттың ҡайһы бер натуралистары күгәрсендәрҙә үт юҡ тип яңғылыш һығымталар яһағандар. Был һығымта организмдағы 4 шыйыҡса теорияһына бәйләп ебәрелгән[4].Ысынында күгәрсендәрҙең үте бар, был турала Аристотель дә әллә ҡасан уҡ яҙып ҡалдырған. Күгәрсендәрҙә үт ашҡайнатыу трактында уҡ бүленә башлай икәне раҫланған[5].
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтар Антарктиканан башҡа бар ҡитғаларҙа ла киң таралған. Таралыуы киң диапазонда — биотоптарҙа, ҡуйы урмандарҙан алып, сүллектәргәсә, диңгеҙ кимәленән 5000 метр юғарылыҡтарға тиклем. Биологик күп төрлөлөгө буйынса Көньяҡ Америкала һәм Австралазияла таралған. Башлыса был һыҙаттың дымлы тропик урмандарында йәшәйҙәр. 60 % -ҡа яҡыны материктарҙа осрамай, улар тик утрауҙарҙа ғына осрай. Ҡайһы бер төрҙәре, мәҫәлән, күк күгәрсен, ер шарының һәр төбәгенә лә яраҡлашҡан. Ул ябай ҡала күгәрсене булараҡ танылған. Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә күгәсендәрҙең 9 төрө йәшәй. Шул иҫәптән, күк күгәрсен, ҡая күгәрсене, урман күгәрсене, алатуба, япон йәшел күгәрсене, ябай әберсен, ҙур әберсен, сыңғалы әберсен һәм дә бәләкәй әберсен, ике төр осоп үтәләр: ҡыҫҡа ҡойроҡло әберсен һәм ҡуңыр күгәрсен[6].
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсендәр моногамдар; иштәрен бер нисә йыл рәттән һаҡлап ҡалалар. Туй (ҡыуаныу осоро) мәле бер нисә тапҡыр ҡабатлана, ул ерҙә лә һауала ла үтә. Ата ҡош сүгәләп ҡуҡыһына һауа тултыра, башын һуҙа, ҡойроҡтарын ҡабарта. Ҡанаттарын ергә хәтле төшөрә, аяҡтары менән ерҙе тырнай. Ҡайһы бер төрҙәр һауала осоп бер-береһен ашата. Үрсеү ваҡыты аҙыҡ булыу булмауға бәйле. Аҙыҡ күп булған осорҙа йыл буйы дауам итһә, аҙыҡҡа ҡыҫырыҡ ваҡыттарҙа ваҡытлы ғына була. Йышыраҡ йылына ике тапҡыр йомортҡа һалып баҫалар (һирәк осраҡта 4-5 тапҡыр). Оялары бер нисә арҡыс-торҡос һалынған сыбыҡ-сабыҡтан, йәки ҡаурыйҙарҙан тора. Ағастарҙа, ҡаяларҙа, текә ярҙарҙағы өңдәрҙә, һирәк осраҡта ерҙәге тәрән булмаған соҡорҙарҙа оялайҙар. Башлыса 1-2, һирәк осраҡта 4-кә хәтле ап-аҡ йомортҡа һалалар. Ҡайһы бер төрҙәҙәрҙең һарғылт аҡ, йәки асыҡ- көрән була. Баҫып сығарыу осоро 14 көндән алып бер айғаса бара (төрөнә ҡарап). Себештәре йөнһөҙ, яланғас килеш сыға. Күгәрсен һымаҡтарҙың балаларын ашатыуы башҡа ҡоштарҙан бик ныҡ айырыла, һәм ул бик үҙенсәлекле. Ҡоштарҙың бөрләтәүҙәрендә туҡлыҡлы матдә- күгәрсен һөтө бүленеп сыға. Ошо шыйыҡса менән себештәрен туҡландыралар, ошо ризыҡ менән себештәр бик тиҙ турығалар. Был башҡа ҡоштарҙа күҙәтелмәй. Тик ҡайһы бер тутыйғоштарҙа ғына бар, тик улар себештәрен тәүге сәғәттәрҙә генә шыйыҡса менән туҡландыралар. Себештәрҙең беренсе осошҡа хәтле ваҡыты дүрт аҙнаға хәтле һуҙыла.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың төп рацион аҙығы булып үҫемлектәр тора. Башлыса япраҡтары, орлоҡтары, емештәре менән туҡланалар. Емештәр бөтәүләй килеш йотола, һәм аҙаҡ эсендәге һөйәге кире сығарыла. Ҡоштарҙың күбеһе емештәрҙе ағастарҙан йәки ерҙә үҫкән үҫемлектәрҙән йыя. Төрҙәр араһында галапагосс әберсененең (Zenaida galapagoensis) үҙенсәлекле ғәҙәте бар, улар суҡыштары менән ерҙе соҡоп эҙләйҙәр.Үҫемлек аҙыҡтан башҡа, умыртҡаһыҙ хайуандарҙы ла аулайҙар, тик уларҙың миҡдары рационда бик аҙ. Шулай ҙа Ptilinopus coralensis төрөн айырып үтергә мөмкин, улар башлыса бөжәктәр һәм башҡа тере ризыҡ менән туҡлана. Һыуҙы, башҡа ҡоштарҙан айырмалы булараҡ, эскә һурып алып эсәләр. Һыу эҙләп бик алыҫтарға осорға ла мөмкиндәр.
Төркөмләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ярым ғаилә Хәҙерге күгәрсендәр (Columbinae)
- Күгәрсендәр (Columba) (35 төр, 2-3 күптән түгел юҡҡа сыҡҡан), шул иҫәптән Aplopelia
- Әберсендәр (Streptopelia) (16 хәҙерге төр), шул иҫәптән Stigmatopelia һәм Nesoenas
- † Сәйәхәт итеүсе күгәрсендәр (Ectopistes)
- Patagioenas (17 төр)
- Кәкүк һымаҡ әберсендәр (Macropygia)
- Оҙон ҡойроҡло күгәрсендәр (Reinwardtoena) (3 төр)
- Тоноҡ төҫтәге күгәрсендәр (Turacoena) (2 төр)
Ярым ғаилә Әберсендәр
- Урман әберсене (Turtur) (5 төр)
- Кап әберсене (Oena)
- Ер күгәрсендәре (Chalcophaps) (2 төр)
- Ҡула ҡанатлы күгәрсендәр (Henicophaps) (2 төр)
- Ҡула ҡанатлы күгәрсендәр-фапс (Phaps) (3 төр)
- Ялбыр ҡула ҡанатлы күгәрсен (Ocyphaps)
- Geophaps (3 төр)
- Таш күгәрсендәре (Petrophassa) (2 төр)
- Һыҙатлы әберсендәр (Geopelia) (3-5 төр)
Ярым ғаилә (Leptotilinae)
- Әберсен-зенайдтар (Zenaida) (7 төр)
- Лептотилдар (Leptotila)
- Ер күгәрсене (Geotrygon)
- Күк күҙле ер күгәрсене (Starnoenas)
Ярым ғаилә Иргәйел әберсендәр (Columbininae)
- Ер әберсене (Claravis) (Claravis)
- Ер әберсене (Columbina), Scardafellaны керетеп
- Ер әберсене-метропелиа (Metriopelia)
- Оҙон ҡойроҡло әберсен (Uropelia)
Ярым ғаилә Гөрләүселәр
- Тауыҡ һымаҡ күгәрсендәр (Gallicolumba) (16-17 хәҙерге төр, 3-4 күптән түгел юҡҡа сыҡҡаны)
- Ҡалын суҡышлы күгәрсен (Trugon)
Ярым ғаилә Ҡырғауыл һымаҡ күгәрсендәр (Otidiphabinae)
- Ҡырғауыл һымаҡ күгәрсендәр (Otidiphaps)
Ярым ғаилә Тешсуҡышлы күгәрсендәр (Didunculinae)
- Теш суҡышлы күгәрсендәр (Didunculus)
Ярым ғаилә Тажлы күгәрсендәр (Gourinae)
- Тажлы күгәрсендәр (Goura)
Ярым ғаилә Емеш менән туҡланыусы, йәки йәшел күгәрсендәр (Treroninae)
- Емеш менән туҡланыусы күгәрсендәр (Ducula)
- Йәшел күгәрсендәр (Treron)
- Бүрекле емеш менән туҡланыусы күгәрсен (Lopholaimus)
- Яңы Зеландия емеш менән туҡланыусы күгәрсене (Hemiphaga)
- Сулавес ҡуңыр күгәрсене (Cryptophaps)
- Тау күгәрсендәре (Gymnophaps)
- Сыбар күгәрсендәр (Ptilinopus) (около 50 современных видов, 1-2 недавно вымершие)
- † Natunaornis gigoura|Natunaornis
- Яңы каледон сыбар күгәрсене (Drepanoptila)
- Күк күгәрсендәр (Alectroenas)
- Емеш күгәрсендәре (Phapitreron) (4 төр)
Ярым ғаилә Яллы күгәрсендәр (Caloenadinae)
- Яллы күгәрсен (Caloenas) (1 хәҙерге төр, 2 юҡҡа сыҡҡан)
Ярым ғаилә билдәләнмәгән
- Сыбар ҡабырғалы әберсен (Leucosarcia)
- † Бүрекле ҡалын суҡышлы күгәрсен (Microgoura)
- † Dysmoropelia dekarchiskos|Dysmoropelia[7]
Ҡайһы саҡта дронддар ғаиләһе Raphinae күгәрсендәр ғаиләһе булараҡ ҡарала[8][9].
Һаҡлау статусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың йәшәү арауығы кешенеке менән сағыштырғанда бик күпкә киңерәк, әммә ғаиләлектең ҡайһы бер төрҙәренең популяцияһы бик ныҡ кәмегән, ҡайһы бер төрҙәр бөтөнләй юҡҡа сыҡҡан. 1600 йылдан алып, яҡынса 10 төр юҡҡа сыҡҡан. Ә инде додоһы яңыраҡ юҡҡа сыҡҡан төрҙәрҙең иң билдәле осрағы булып тора.[11], шулай уҡ ҡапыл ғына юҡҡа сығыусы сәйәхәтсе күгәрсенде лә миҫал итеп килтерергә мөмкин[12].
2007 йылдың мәғлүмәттәре буйынса күгәрсен һымаҡтарҙың 59 төрө юҡҡа сығыу ҡурҡынысы аҫтында булған. Был ғаилә төрҙәренең 19 % тәшкил итә.[13].Айырыуса был ҡурҡыныс утрауҙарҙа тропиктарҙа йәшәүсе төрҙәргә ҡағыла. Юҡҡа сығыуҙың төп сәбәптәре булып, йыртҡыс янаурҙар керетеү, йәшәү мөхитен юҡҡа сығарыу һәм аусылыҡ тора.
Күгәрсен һымаҡтарҙы һаҡлаусы саралар булып, аусылыҡты тыйыуҙы ҡабул ителгән закондар, үрсеү өсөн резервация зонаһы булдырыу өсөн артабан тәғәйен мөхит булдырыу, популяцияларҙы махсус үрсетеү, шулай уҡ яңы төр популяциялар барлыҡҡа китереү өсөн махсус мөхит булдырыу тора.
Кеше менән йоғонтоһо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡулға эйәләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө баһаламаларға ҡарағанда, күгәрсен 5 −10 мең йылдар элек ҡулға эйәләштерелгән.[14]. Шул осорҙан алып бик күп йорт күгәрсене тоҡомдары үрсетелгән. Иң танылған төрө почта күгәрсене. Ҡайһы бер төрҙәр матурлыҡ өсөн үрсетелгән.Ҡайһы бер төрҙәр почта, ярыштар өсөн махсус үрсетелгән. Күп кенә тантаналарҙа, әлеге ваҡытта ла күгәрсендәр осороу ғәҙәте бар. Был тыныслыҡ символы булараҡ ҡулланыла. Бының өсөн махсус ап-аҡ төр күгәрседәр үрсетелә.
Күгәрсен итенән ризыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен һымаҡтарҙың күп төрҙәре кулинарияла ҡулланылыш тапҡан. Ит аҙығы булараҡ, күкрәк ите алына. Күгәрсен ите аҙыҡ булараҡ, боронғо Көнсығышта, боронғо Римдә, урта быуат европаһында ҡулланыла. Шулай уҡ йәһүд, ғәрәп һәм француз кухняларында ла ҡулланыла. Йәһүд дине буйынса күгәрсен ите хәләл(кашрут), ашарға яраҡлы тип күрһәтелгән. Шулай уҡ йәһүдтәрҙә күгәрсен һымаҡтар төрө ҡорбан итеп салырға рөхсәт ителгән бер нисә ҡош исемлегенә керә. Күгәрсен бәлеше викториан Англияһында арзан булараҡ таралыш тапҡан.[15].
Әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен почтаһы һәм кешеләр мөнәсәбәте, почта күгәрсендәре тураһында күп кенә әҙәби әҫәрҙәрҙә осратырға мөмкин. Әйтәйек, Шалев Меирҙың «Күгәрсен һәм малай » романында төп сюжет һыҙаты булып тора.[16][17] Шулай уҡ шыҡһыҙ почта күгәрсене тураһында Сетон-Томпсон Эрнесттың «Арно» хикәйәһендә шул исемдәге күгәрсен төрлө мажараларға, яҡшыһына ла, насарына ла, тарый.
Диндә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен образы бик күп диндәрҙә сағылыш тапҡан:
- Танахта күгәрсен тураһындағы беренсе телгә алыуҙы осратырға мөмкин. Унда Бөтә Донъя һыу баҫыуы яҙмаларында яҙылған. Нух(Ной) Ҡоро ер барлығын белер өсөн, кәмәнән иң беренсе ҡоҙғондо осороп ебәрә, аҙаҡ күгәрсен ебәрелә. Күгәрсен суҡышында зәйтүн ағасы ботағын алып килә. Был һыу кәмеп, ер ҡорой башлағанды белдерә.[18]. Зәйтүн ботағы ҡапҡан күгәрсен һыны халыҡ ара тыныслыҡ символы булып ҡала.
- Шумерҙарҙың эпосы Гилгәмештә лә шулай уҡ Бөтә Донъяны һыу баҫҡан ваҡыт тураһында яҙмала ҡоҙғон менән күгәрсен тасуирланған. Унда ҡоҙған ерҙең ҡорой башлауын белдереүе тураһында яҙылған. Ул Утнапиштиму әйләнеп ҡайтмай, һәм шуның менән яҡшы хәбәр алып килә.[19].
- Ә христиан динендә күгәрсен изге рухҡа бәйле[20]. -->
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомортҡаһын юғалтҡан күгәрсен ҡара һауытын да баҫып ултырырға мөмкин[21]. -->
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Goodwin, D. Pigeons and Doves of the World. 3rd ed. Ithaca, NY: British Museum (Natural History) and Cornell University Press, 1983
- ↑ Baptista, L. F.; Trail, P. W. & Horblit, H. M. (1997): Family Columbidae (Doves and Pigeons). In: del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (editors): Handbook of birds of the world, Volume 4: Sandgrouse to Cuckoos. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-22-9
- ↑ (1994) «[http://www.jlr.org/cgi/reprint/35/11/2041.pdf Biliary bile acids of fruit pigeons and doves (Columbiformes)]». Journal of Lipid Research 35 (11): 2041–8. PMID 7868982.
- ↑ The Medieval Bestiary, Doves, last checked 2010-01-31
- ↑ Thomas Browne, 1646; Pseudodoxia Epidemica III.iii; 1672 edition available online, last checked 2010-01-31
- ↑ Коблик Е. А., Редькин Я. А., Архипов В. Ю. 2006. Список птиц Российской Федерации. М. КМК. С. 128—129.
- ↑ Dysmoropelia dekarchiskos: информация на сайте Красной книги МСОП (инг.)
- ↑ Janoo, Anwar (2005). «Discovery of isolated dodo bones [Raphus cucullatus (L.), Aves, Columbiformes] from Mauritius cave shelters highlights human predation, with a comment on the status of the family Raphidae Wetmore, 1930». Annales de Paléontologie 91 (2): 167. DOI:10.1016/j.annpal.2004.12.002.
- ↑ Shapiro, Beth; Sibthorpe, Dean; Rambaut, Andrew; Austin, Jeremy; Wragg, Graham M.; Bininda-Emonds, Olaf R. P.; Lee, Patricia L. M. & Cooper, Alan (2002). «Flight of the Dodo». Science 295 (5560): 1683. DOI:10.1126/science.295.5560.1683. PMID 11872833. Supplementary information
- ↑ BirdLife International Socorro Dove Zenaida graysoni. Data Zone. BirdLife International (2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 апрель 2013. 29 апрель 2013 тикшерелгән.
- ↑ Fuller Errol Extinct Birds — revised. — New York: Comstock, 2001. — ISBN 978-0-8014-3954-4.
- ↑ Игорь Иванович Акимушкин. Трагедия странствующего голубя // «Следы невиданных зверей», М.: Географгиз, 1961
- ↑ Walker, J. (2007). «Geographical patterns of threat among pigeons and doves (Columbidae)». Oryx 41 (3). DOI:10.1017/S0030605307001016.
- ↑ Richard F. Johnston, Marian Janiga. Feral Pigeons — Oxford University Press, 1995. — 336 p. — ISBN 978-0195084092.
- ↑ CHAPTER 40 — DINNERS AND DINING | Mrs Beeton’s Book of Household Management. Mrsbeeton.com. Retrieved on 2013-03-05.
- ↑ Меир Шалев, с иврита на русский Рафаила Нудельмана и Аллы Фурман Голубь и мальчик = יונה ונער — place: йәһ. Am Oved, русский: «Текст» и «Еврейское слово», 2006, 2008 (русский перевод). — 544 б. — ISBN 978-5-7516-0716-6.
- ↑ Новая книга Меира Шалева «Голубь и мальчик» стала «золотым» произведением писателя. Рецензия на news.ru.
- ↑ Быт (8:11)
- ↑ Kovacs, Maureen Gallery The epic of Gilgamesh — Stanford University Press, 1989. — P. 102. — ISBN 978-0-8047-1711-3.
- ↑ Матвей (3:16)
- ↑ Морозов В. П. Занимательная биоакустика. Изд. 2-е, доп., перераб. — М.: Знание, 1987. — 208 с. + 32 с. вкл. — С. 70-75
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Книпович Н. М. Голубиные // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Gibbs, D., E. Barnes, and J. Cox. Pigeons and Doves. New Haven, CT: Yale University Press, 2000
- Blechman, Andrew, Pigeons: The Fascinating Saga of the World’s Most Revered and Reviled Bird (Grove Press 2007) ISBN 978-0-8021-4328-0
- Johnson, Kevin P. & Clayton, Dale H. (2000). «Nuclear and Mitochondrial Genes Contain Similar Phylogenetic. Signal for Pigeons and Doves (Aves: Columbiformes)». Molecular Phylogenetics and Evolution 14 (1): 141–151. DOI:10.1006/mpev.1999.0682. PMID 10631048.
- Johnson, Kevin P.; de Kort, Selvino; Dinwoodey, Karen, Mateman, A. C.; ten Cate, Carel; Lessells, C. M. & Clayton, Dale H. (2001). «A molecular phylogeny of the dove genera Streptopelia and Columba». Auk 118 (4): 874–887.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Голуби // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Голубиные на сайте Animal Diversity (инг.)


text:
15 ғинуарҙа ҡояш тотола
Яңы башланып торған 2010 йыл астрономик ваҡиғаларға бай түгел, — тип һөйләне “Башинформ” мәғлүмәт агентлығына Өфө планетарийының әйҙәүсе белгесе Тамара Денисова. – Йыл башында ғына ике күк есеме тотолоуы күҙәтелә, улары ла асыҡ түгел. Шуларҙың береһе – Ай тотолоуы – яңы йыл төнөндә булып үтте. 15 ғинуарҙа иһә, әгәр көн торошо һәйбәт булһа, Башҡортостан халҡы өлөшләтә Ҡояш тотолоуын күҙәтәсәк, әммә быныһы ла асыҡ күренмәҫ. Ай Ҡояш ҡулсаһының ситенә генә ҡағыла, ҡояштың ни бары 0,015 өлөшө ҡапланыр. Ул Өфө ваҡыты менән 12.09 сәғәттә башлана, максималь фазаһына 12.26 сәғәттә етә һәм 12.44-тә тамамлана. Ҡояш тотолоуын республика халҡы йәнә 2011 йылдың 4 ғинуарында күрә ала, ул саҡта Ай Ҡояш ҡулсаһының яртыһын тиерлек (0,7) ҡаплаясаҡ.


text:
Өфө хакимиәте сайтының балалар өсөн версияһы булдырыласаҡ
Өфө хакимиәте сайтының балалар өсөн тәғәйенләнгән версияһы июль башында эшләй башлаясаҡ. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә хәбәр ителде.
Сайт буйлап оҙатып йөрөүсе итеп бал ҡорто һайланған. Порталда тик рус телендәге мәғлүмәттәр урын аласаҡ.
— Балалар сайтында яңылыҡтар булмаясаҡ, — тип аңлатты Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте баш белгесе Данил Ивлев. – Ресурс 6-12 йәштәрҙәге балалар өсөн тәғәйенләнгән. Улар ҡала тарихы, уның иҫтәлекле урындары, ял зоналары тураһындағы мәғлүмәт менән таныша аласаҡ.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡтың «Сода»һында яңы технология циклы сафҡа инде
Фото:
Стәрлетамаҡ буйынса эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен ҡараны. Республика башлығын етештереү процестары менән таныштырҙылар. Уҙған йылда предприятие үҫеше программаһы сиктәрендә ике цехта модернизациялау үткәрелгән. Кальцийлы сода производствоһында Францияла етештерелгән заманса таҫмалы фильтрҙар барлыҡҡа килгән. Яңы ҡорамал менән заманында Германия демократик республикаһында һәм Советтар Союзында етештерелгән иҫке барабанлы вакуум-фильтрҙар алмаштырылған.
Хлоридтар 0,15 проценттан артмаған кальцийлы сода алыу таҫмалы вакуум-фильтрҙарҙың төп маҡсаты. Был продукт, стандарт кальцийлы сода менән сағыштырғанда, конкурент өҫтөнлөктәргә эйә. Төркиә һәм АҠШ-та етештерелгән хлориды аҙ булған тәбиғи кальцийлы соданың Рәсәй баҙарына ҡайтарылыуы арҡаһында был фактор айырыуса мөһим.
Таҫмалы фильтрҙарҙы сафҡа индергәс, фильтрация процестары күрһәткестәре тағы ла яҡшыра төшә. Ошоноң иҫәбенә соданың үҙҡимәте лә түбәнәйә.
Таҫмалы фильтрҙарҙы ярты йыл буйы туҡтауһыҙ эшләтеү уларҙы хеҙмәтләндереүгә сығымдарҙы кәметергә мөмкинлек бирә. Бынан тыш, таҫмалы фильтрҙарҙы файҙаланғанда сығым нормаларының түбәнәйеүе тәбиғәткә һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы экологик хәлгә техноген йоғонтоно кәметә. Яңы производствоны ғәмәлгә индереүҙән алынған иҡтисади һөҙөмтә йылына 52 миллион һумдан аша.
Республика Президенты шулай уҡ «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәте хеҙмәткәрҙәре менән аралашты. Мортаза Рәхимов производстволағы хеҙмәт шарттары, эш хаҡы менән ҡыҙыҡһынды. Предприятие хеҙмәткәрҙәре эш өсөн яҡшы шарттар булдырылыуын, уңайлы хеҙмәт графигы төҙөлөүен билдәләне.
Ошо уҡ көндө Башҡортостан Президенты «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселәре менән эшлекле кәңәшмә үткәрҙе, унда предприятиены артабан үҫтереү һәм уның сәнәғәт үҫеше перспективалары хаҡында һүҙ барҙы.


text:
Башҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләүгә әҙерлек планы раҫланды Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Башҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләүгә әҙерлек планы раҫланды
Башҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләүгә әҙерлек планы раҫланды Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Башҡортостан Президентының «1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүҙе әҙерләү тураһында»ғы Указын үтәү өсөн республика башлығы үҙенең бойороғо менән алдағы юбилей саралары планын раҫланы.
Инвалидтарҙың, һуғышта ҡатнашыусыларҙың, шулай уҡ уларға тиңләнгән кешеләрҙең йәшәү шарттарын яҡшыртыу өсөн, атап әйткәндә, Өфөлә урынлашҡан, Республика һуғыш ветерандары клиник госпиталенең реабилитациялау бүлексәһенә капиталь ремонт эшләргә һәм уны медицина ҡорамалдары менән йыһазландырырға; торлаҡтарҙы артабан ремонтлау һәм төҙөкләндереү маҡсаты менән уларҙы тикшерергә; ветерандарға медицина, социаль һәм көнкүреш хеҙмәтләндәреү ярҙамын күрһәтергә кәрәк.
Бынан тыш, һуғышта ҡатнашыусыларҙың һәйкәлдәренә, обелисктарға һәм мемориаль таҡтаташтарға сәскәләр һалыу менән тантаналы митингтар үткәреү; сувенир продукцияһын ойоштороу һәм сығарыу; тыл хеҙмәткәрҙәренә һәйкәлгә проекттар конкурсын үткәреү һәм уны Өфөлә ҡуйыу; Дан бульвары аллеяһын төҙөкләндереү һәм ике тапҡыр Советтар Союзы геройы Муса Гәрәевтың бюсын Башҡортостандың баш ҡалаһы территорияһында яңы урынға күсереү; «Мемориал-Башҡортостан» дөйөмләштерелгән мәғлүмәттәр банкын ойоштороу өсөн ҡорамалдар һатып алыу һәм башҡа иҫтәлекле-мемориал һәм мәҙәни-күмәк саралар ҡаралған.


text:
Баш ҡалала Маяковский скверы төҙөкләндереләсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Баш ҡалала Маяковский скверы яңыртыласаҡ. Дөйөм алғанда, паркты ремонтлау ҡала бюджетына 50,5 миллион һумға төшәсәк.
Проект документацияһына ярашлы, скверҙа бик күп төҙөкләндереү эштәре ҡаралған. Подрядсы яңы асфальт һәм брусчатка түшәргә, ағастар ултыртырға, рулонлы газон һалырға, эскәмйәләр, яҡтыртҡыстар, урналар ҡуйырға тейеш. Скверҙа 100 метрлыҡ яңы металл кәртә барлыҡҡа киләсәк. Эштәр 2016 йылдың яҙында — көҙөндә башҡарылырға тейеш.


text:
Уҡбалыҡ
Уҡбалыҡ (урыҫ. Стерлядь, лат. Acipenser ruthenus)— мәрсен (бикре) һымаҡ балыҡтар ғаиләһендәге (семейство осетровых) йылға балығы; Бикре һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған бик ҡиммәтле аулау балығы[1].
Ҡара, Азов, Каспий диңгеҙҙәре йылға бассейнында йәшәй. Башҡортостанда Ағиҙел йылғаһы һәм уның ҡушылдыҡтары Ҡариҙел Дим йылғаларында йәшәй. Башҡорттар был балыҡты сөгә, осломорон тип тә йөрөтәләр.
Был балыҡтарҙың тәңкәһеҙ, оҙонса кәүҙәләре буйлап ҡалҡан һөйәктәр теҙелеп киткән, ауыҙҙары томшоғоның аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан. Башҡа балыҡтарҙан осло мороно менән айырылып тора.
Уҡбалыҡтың оҙонлоғо 125 см-ға, ауырлығы 16 кг-ға етергә мөмкин. Ғәҙәттә Башҡортостанда иң ҙуры 35—45 см, аурлығы 1 кг самаһы осрай. Уҡбалыҡ бөжәк,ҡарышлауыҡ, ҡорттар, ҡусҡарҙар менән туҡлана.
Ҡылсыҡһыҙ ите тәмле булғанға был балыҡ балыҡсылар тарафынан күпләп ҡырылған, шуға ла был балыҡта аулау ҡәтғи рәүештә тыйыла.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)


text:
Фото:
Башҡортостан – һалым керемдәре буйынса алдынғы төбәктәрҙең береһе
Фото:
Волга буйы федераль округы субъекттары араһында Башҡортостан Республикаһы һалым керемдәре буйынса өсөнсө урынды биләй, Татарстан Республикаһы һәм Һамар өлкәһе менән бер рәттән бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарға һалым түләүҙәренең төп өлөшөн тәьмин итә. Беҙҙең төбәк буйынса быйыл ғинуар-мартта 37,1 миллиард һум һалым һәм башҡа мәжбүри түләүҙәр индерелде.
Һалым табыштарының төп өлөшө – акциздарҙан керемдәр, ул һигеҙ миллиард һум тәшкил итте, өҫтәлгән хаҡҡа һалым – ете миллиард һумдан ашыу, физик шәхестәрҙең табыштарына һалым — алты миллиард һум. Быйыл беренсе кварталда уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда акциздарҙан керемдәр — 32,8 процентҡа, НДС —15,7 процентҡа, НДФЛ — 1,5 процентҡа, НДПИ 2,1 тапҡырға артты.
Федераль бюджетҡа – 15,3 миллиард һумдан ашыу, республика бюджетына 11,4 миллиард һум һалым һәм йыйымдар күсерелде. БР бюджетының 99,5 проценты ойошмаларҙың килеменә һалым (40,6 процент), физик шәхестәрҙең табыштарына һалым (30,6 процент), ойошмаларҙың милкенә һалым (13,5 процент), акциздар (7,5 процент), транспорт һалымы (4,4 процент) керемдәренән тупланған.
2009 йылдың беренсе кварталы менән сағыштырғанда бөтә кимәлдәр бюджеттарына керемдәр 19,5 процентҡа артты, шул иҫәптән федераль бюджет өлөшөндә – 38,7 процентҡа, территориаль бюджет – 8,9 процентҡа. Республика бюджетына керемдәр – 10,7 процентҡа, урындағы бюджеттарға 0,8 процентҡа артты.


text:
Өфөлә спортты үҫтереү буйынса семинар-кәңәшмә үткәрелә
Бөгөн, 19 ноябрҙә, Өфөлә, БР Юғары спорт оҫталығы мәктәбендә, муниципаль берәмектәр хакимиәттәренең физик культура, спорт һәм туризм менән идара итеү органдары етәкселәре менән республика семинар-кәңәшмәһе үткәрелә.
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, семинар-кәңәшмә барышында Башҡортостанда спорттың төп олимпия төрҙәрен үҫтереү, Башҡортостан инвалидтарының II комплекслы Спартакиадаһын һәм XVII ауыл спорт уйындарын һәм башҡа спорт сараларын үткәреү мәсьәләләре тикшереләсәк.
Семинар-кәңәшмәлә БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрының беренсе урынбаҫары Кинйә Күскилдин, шулай уҡ был ведомствоның бөтә бүлектәре начальниктары ҡатнашасаҡ.


text:
Өфө 678 кешегә артҡан
Быйылғы йылдың тәүге ете айы йомғаҡтары буйынса Өфөлә халыҡтың тәбиғи үҫеше 678 кеше тәшкил итте. Уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда был 320 кешегә аҙыраҡ. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Шулай уҡ уның билдәләүенсә, тәбиғи артыуҙың түбән булыуына ҡарамаҫтан, Башҡортостан буйынса уртаса күрһәткескә ҡарағанда, Өфөлә демографияға бәйле хәл әүәлгесә күпкә яҡшыраҡ булып ҡала. Ҡала башлығы йәнә Өфөлә ауырлы ҡатындарҙың былтырғыға ҡарағанда бер ҙә кәмемәүенә иғтибар йүнәлтте, тимәк, тыуымды ла шул уҡ кимәлдә күҙалларға мөмкин.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, һуңғы бер нисә йылда Өфөлә халыҡтың тотороҡло тәбиғи артыуы күҙәтелә. Хатта бер мәл Өфө халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелгән берҙән-бер миллионлы ҡала ла булып ҡалғайны (Мәскәү һәм Санкт-Петербургты иҫәпкә алмағанда). 2009 һәм 2010 йылдарҙа халыҡтың тәбиғи үҫеше Өфөлә ике мең самаһы кеше тәшкил иткән. 2010 йыл йомғаҡтары буйынса Өфө тыуым кимәле буйынса Рәсәй мегаполистары араһында тағы алдынғы урынға сыҡты. 2010 йылда тәбиғи артыу Өфөнән тыш ни бары ике ҡалала –Новосибирскиҙа һәм Екатеринбургта ғына теркәлгән.


text:
Классик музыка
Класси́к музыка — терминологик яҡтан ҡарағанда төрлө мәғәнәлә ҡулланылған төшөнсә.
Йөкмәткеһе
Баһалау мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Баһалау мәғәнәһендә классик музыка тип үткән заманда тыуып, ваҡыт һынауын үтеп, хәҙерге заманда ла үҙ тыңлаусыһы булған музыка. Бөгөн классик музыкаға музыка сәнғәтенең иң сағыу үрнәге генә түгел, үткән замандың күңел асыу жанры өлгөләре лә инә, мәҫәлән, француз, XIX—XX б. башы Вена һәм венгр оперетталары, Иоганн Штраус вальстары һ. б.
Тарихи мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи мәғәнәлә классик музыка тип XVIII б. икенсе яртыһы — XIX б. башы музыкаһын исемләйҙәр (был ваҡытты классицизм тип атайҙар). Классицизм төшөнсәһе музыкала ҡуллана алмай, сөнки һынлы сәнғәттә һәм әҙәбиәттә антик традицияларына эйәреү булһа, Боронғо Греция һәм Боронғо Рим музыка сәнғәте беҙҙең замандарға тиклем килеп етмәгән.
Гайдн, Моцарт, Бетховенды Вена классиктары рәтенә индереү уларҙың әҫәрҙәрен юғары баһалау һәм музыка композицияһының нигеҙе итеп ҡабул итеүгә тиң. Музыка классиктарына шулай уҡ XVII—XVIII бб. композиторҙары И. С. Бах, Г. Гендель, А. Вивальди инәләр.
Типологик мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Типологик мәғәнәлә «классик музыка» тип һөйләү һәм публицистик телендә йыш ҡына «академик» музыкаһын атайҙар. Ул XVII—XIX бб. Европала барлыҡҡа килгән музыка жанрҙары һәм төрҙәре (опера, симфония, соната һ. б.), мелодик һәм гармоник ҡараш һәм инструменталь составҡа ҡарата күсәгилешлелек мөнәсәбәтендә тора.
Классик музыка заман рок-музыкаһына ла ҙур йоғонто яһай. Музыканттар ҡулланған тональ тел барокко дәүерендә барлыҡҡа килә. Мәҫәлән, хард-рок стилендә уйнаған гитаристар Эдди Ван Хален һәм Рэнди Роадс әҫәрҙәрендә Вивальди һәм Бах йоғонтоһо һиҙелә.
Классик музыканы шулай уҡ билдәле фильмдарҙа йыш ҡулланалар .
Классик музыка ҡоралдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Классик музыкала ҡулланған ҡоралдар XIX б. беренсе яртыһына тиклем барлыҡҡа килгән (ҡайһылары иртәрәк). Оркестр өсөн йәки яңғыҙ инструменттар менән йәнәш (фортепиано, клавесин, орган) ҡулланыла. Ғәҙәттә классик музыканы симфоник оркестр башҡара, үҙ эсенә ҡыллы, ағас, баҡыр, һуҡма музыка ҡоралдарын ала.
Электрогитара кеүек музыка ҡоралдары XX һәм XXI бб. классик музыкаһында ҡулланыла. Музыканттар шулай уҡ синтезатор, башҡа мәҙәниәт ҡоралдары, мәҫәлән, гамелан кеүек ҡоралдарҙа ла уйнай.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чередниченко Т. В. Музыка в истории культуры. Монография. В двух томах. Долгопрудный, «Аллегро-пресс», 1994 (2-е изд.: однотомник (344 с.)
- Belcanto.ru — классическая музыка, опера и балет
- Классическая музыка — интернет-портал
- сайт радио Орфей (радио классической музыки)
- Classica.FM
- Онлайн-архив классической музыки


text:
Яҙғы юл өҙөклөгөнә әле үк әҙерләнә башланылар
Өфө ҡала властары яҙғы юл өҙөклөгө ваҡытында юлдарҙың боҙолоуын иҫкәртеү тураһында алдан уҡ хәстәрлек күрә. Мәҫәлән, бөгөн Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының XIX ултырышында 2010 йылдың 25 мартынан 26 апреленә тиклем осорҙа ҡала территорияһында ҙур йөклө автомобилдәр хәрәкәтен сикләү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
— Был сара беҙҙең өсөн традиционға әйләнде, — тине ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин, — башлыса, шуның һөҙөмтәһендә яҙ көнө ҡалабыҙ юлдарын ҡәнәғәтләнерлек торошта һаҡлауға өлгәшәбеҙ.
Ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, Өфө буйлап 11 тоннанан ашыу ауырлыҡтағы автомобилдәрҙең, шулай уҡ төрлө маркалы тракторҙарҙың хәрәкәте сикләнәсәк.
Сиктән тыш кәрәк булған осраҡта ҡала урамдарына 11 тоннанан ашыу ауырлыҡтағы автомобилдәргә инеү айырым түләүле пропускылар буйынса рөхсәт ителәсәк, уларҙан ингән аҡса ҡала бюджетына күсереләсәк. Пропускыларҙың хаҡы машинаның массаһына һәм уның ҡалала булыу ваҡытына бәйле билдәләнәсәк. Пропускылар һатыуҙан бюджетҡа керем күләме 25,8 миллион һум тирәһе тәшкил итәсәк, тип күҙаллана. 27 тоннанан ашыу ауырлыҡтағы автомобилдәр урамдарға хатта пропускылар буйынса ла индерелмәйәсәк.
Сикләү һөт, он ташыусы машиналарға, ауыл хужалығы етештереүселәре автомобилдәренә, почта фургондарына, шулай уҡ Өфө муниципаль һәм торлаҡ-эксплуатация ойошмалары транспортына ҡағылмаясаҡ.


text:
Өфөләге “Хәмзә” мәсете республикала беренсе булып яңы башлангыска нигез һалды. Мәсет ишегалдында айырым “Никах йорто” төзөлә. Әлеге мәсеттең имамы Хәмзә хажи Галләмов шундай уй-ниәтте күптән күңелендә йөрөткән булган.
Өлкән йәштә булыуына карамастан, әллә күпме эштәрзе берьюлы егелеп тартыусы булдыклы шәхес, игелекле кеше Хәмзә хәзрәт. Хәйрияселек эшен дин юлында киң йәйелдерүе менән мәгълүм ул. Тыуган районындагы Усмангале авылында һалдырган иң беренсе күркәм мәсете Хәмзә хажизы киләсәктә тагы ла яңы мәсеттәргә нигез һалыуга дәртләндергән. Республикалагы бернисә төбәктә мәсет төзөүселәргә зур күләмдә аксалар за бүлде, төзөлөш кәрәк-ярактары менән дә булышлык итте ул.
Бернисә йыл элек Өфөлә үзе төзөткән “Хәмзә” мәсете ишегалдында “Никах йорты” ла төзөтөп бөтөп килә Хәмзә Галләмов. “Мәсетебеззә быга тиклем дә никах укытыу мәжлестәре ойоштора инек. Ләкин мөрәжәгәт итеүселәр арта барган һайын был эш өсөн айрым бина кәрәк тигән уйга килдем, - ти Хәмзә хаҗи. – Шунан озакка һузмай төзөлөш эштәрен башланык та инде.
Бында хәләл ризыктар ашханәһе лә була. Унда коза-козагыйзар сәй табыны янында ултыра ала. Никах булмаганда башка кешеләр зә инеп хәләл ризыктарзан ауыз итә ала. Шулай ук бында мөсөлман кейемдәре һәм сувенирзары ла һатыласак”
“Хәмзә” мәсете имамы Хәмзә хәзрәт Галләмов әйтеүенсә, мәсеттәр эргәһендә “Никах йорто” төзөү башлангысын башка төбәктәрзә лә хуплаусылар һәм был эште башлаусылар булыр. Сөнки мәсет эргәһендә айырым “Никах йорто” булдырыу гаилә короусылар өсөн тантана рухын арттырасак.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Туймазыла граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Туймазыла граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла»
Рөстәм Хәмитов: «Туймазыла граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла»Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 3 сентябрҙәге эш сәфәре барышында Туймазыла төҙөлөп ятҡан өс ҡатлы йортто ҡараны. Унда авария хәлендәге һәм иҫке йорттарҙан граждандар күсереләсәк.
Йорттоң дөйөм майҙаны 800 квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Унда 27 фатир урынлашасаҡ.
Республика Президенты балалар майҙансыҡтары өсөн урындың әҙ булыуына иғтибар итте. Төҙөүсе һүҙҙәренсә, биләмәлә йәйәү йөрөү өсөн урындар булдырыу планлаштырыла.
— Туймазы районында граждандарҙы авария хәлендәге һәм иҫке йорттарҙан күсереү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Программаны артабан да үҫтерәсәкбеҙ. Өс йылдан районда иҫке торлаҡ мәсьәләһенең тулыһынса хәл ителәсәгенә иҫәп тоторға мөмкин, — тине Рөстәм Хәмитов.
2008-2012 йылдарҙа республикала Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды средстволары иҫәбенә 52 йорт һүтелгән. Уларҙың дөйөм майҙаны 17,7 мең квадрат метр тәшкил иткән. Һөҙөмтәлә 381 ғаилә яңы төҙөк йорттарға күсерелгән. Быйыл 11 авария хәлендәге йорттан граждандарҙы күсереү планлаштырыла. Уларҙың дөйөм майҙаны — 9 мең квадрат метр.


text:
Башҡортостандың 68 мең страховкалаусыһы Пенсия фондына иҫәп бирҙе
Ағымдағы йылдың беренсе кварталында мотлаҡ пенсион һәм медицина страховкалауына иҫәпләнгән һәм түләнгән страховка иғәнәләре буйынса Рәсәй Пенсия фондының БР буйынса Бүлексәһенә Башҡортостандың 68 мең страховкалаусыһы иҫәп-хисап биргән. Шуларҙың 17 меңдән ашыуы электрон-цифрлы ҡултамға менән элемтә каналдары буйынса электрон төрҙә иҫәп биргән.
Берҙәм социаль һалым бөтөрөлгәндән һуң мотлаҡ пенсия страховкалауына страховка иғәнәһе тарифы 20 процент тәшкил итә. Түләүселәрҙең айырым категориялары өсөн страховка иғәнәләрен иҫәпләүҙә кәметелгән тарифтар ҡулланыу хоҡуғы һаҡланған, ул 14-тән 10,3 процентҡа тиклем тәшкил итә. Страховкалаусыларҙың яртыһынан ашыуы ошондай тарифтар ҡулланған.
Башҡортостан буйынса Рәсәй Пенсия фондының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тәүге кварталда үҙенең эшселәре өсөн Пенсия фондына иң ҙур күләмдәге түләүҙәрҙе республиканың иң эре ойошмалары күсергән. Шуларҙан «Башнефть-добыча» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте менән «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — һәр береһе 135 миллион һумдан ашыу, «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 121 миллион һумға түләүҙәр башҡарған.
Тапшырылған отчеттар һөҙөмтәләре буйынса страховка иғәнәләренең ҡануниәт менән билдәләнгән ваҡытта түләнмәүе йәки тулыһынса түләнмәүе асыҡланған осраҡта Пенсия фонды органдары менән түләүсенең банкта булған матди средстволары, шулай уҡ башҡа төрлө мөлкәте иҫәбенә бурысты мәжбүр итеп түләтеү саралары күреләсәк. Бурысты ҡайтарыу Федераль суд приставтары хеҙмәте аша башҡарыласаҡ.
Башҡортостан Республикаһы буйынса Рәсәй Пенсия фонды Бүлексәһе идарасыһы Фоат Хантимеров әйтеүенсә, Пенсия фонды июлдә йәнә бер яңы мәсьәләне үтәүгә тотона – түләүселәрҙән икенсе квартал өсөн страховка иғәнәләре буйынса иҫәп-хисап һәм һәр эшләүсе өсөн иҫәпләнгән һәм түләнгән страховка иғәнәләре буйынса шәхси мәғлүмәт ҡабул итә башлаясаҡ. Был күсерелгән бар суммаларҙы эшләүселәрҙең шәхси иҫәптәренә ваҡытында индерергә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Фото:
Учалыла яңы ятҡылыҡ эшкәртелә башлаясаҡ
Фото:
Учалы районында яңы төҫлө металдар ятҡылығын эшкәртә башларға ниәтләйҙәр. Был проект менән республика башлығы Рөстәм Хәмитов кесаҙнала танышты.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты етәкселеге әйтеүенсә, Учалы ятҡылығының әлеге 300 метрҙан ашыу тәрәнлектәге карьерында 5-6 йылға етерлек мәғдән запастары ҡалған. Шул уҡ мәлдә, Яңы Учалы ятҡылығының разведкаланған запастары 1 миллион тонна баҡыр, 3 миллион тонна цинк һәм 43 миллион тонна көкөрт сығарырға мөмкинлек бирә. Аҙ күләмдә булһа ла, юл ыңғайы алтын йәки башҡа төрлө ҡиммәтле маталдар табылыуы ла ихтимал. Ә был ятҡылыҡты артабан тикшереү руданың яңы запастарын асырға мөмкинлек бирәсәк.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты яңы ятҡылыҡты ике йылдан үҙләштерә башлаясаҡ, тип күҙаллана.


text:
«Салауат Юлаев» «Торпедо» командаһынан еңеүҙе тартып алды
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһы Континенталь хоккей лигаһының сираттағы уйынында ышаныслы еңеү яуланы. Түбәнге Новгородта өфөләр, өсөнсө осорҙа 0:2 иҫәбе менән еңелеп, Николай Прохоркин һәм Александр Логиновтың тырышлығы менән «Торпедо»ға ҡаршы уйында иҫәпте тигеҙләй алды — 2:2.
Овертаймда Сами Лепистё өфөләргә еңеү килтерҙе — 3:2.
30 октябрҙә «Салауат Юлаев» Минскиҙа «Динамо» менән осраша.


text:
Ректорҙар советы рәйесенә яңы кандидат күрһәтелде
Башҡортостан юғары уҡыу йорттары Ректорҙар советының Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры, техник фәндәр докторы, профессор Морат Ғөзәйеровтың кандидатураһын республиканың Ректорҙар советы рәйесе вазифаһына күрһәтеү тураһындағы тәҡдимен Президент Рөстәм Хәмитов хупланы. Был турала республика башлығы Совет ултырышында яһаған сығышында белдерҙе.
«Мин Морат Баҡый улын яуаплы кеше, яҡшы ойоштороусы булараҡ беләм. Һәм был һайлауҙы дөрөҫ тип иҫәпләйем», — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика вуздары Ректорҙар советының әлеге ваҡыттағы эшмәкәрлеген Башҡортостан Президенты ыңғай баһаланы. «Ректорҙар советы, дөйөм алғанда, насар эшләмәй һәм беҙҙең юғары мәктәптең фәнни үҙәге булып тора», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы Ректорҙар советы ярҙамында хәл ителергә тейешле бурыстарҙы атаны. Ул мәғариф, фән һәм производство тармағын координациялауҙы, вуздарҙа үҫешкән инновацион инфраструктура булдырыуҙы әүҙемләштерергә саҡырҙы. Төп учреждениелар базаһында иҡтисадтың айырым тармаҡтары буйынса белем биреү үҙәктәре ойоштороуҙың мөһимлеге билдәләнде.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, республикала федераль университет булдырыу ҙур әһәмиәткә эйә. «Башҡортостан кеүек республикала федераль әһәмиәттәге вуз булырға тейеш. Беҙҙә шундай университет булдырыу өсөн мин барыһын да эшләйәсәкмен. Ул нефть химияһы, химия, нанотехнологиялар мәсьәләләрендә махсуслашыуы мөмкин. Беҙҙең алдынғылар исемлегенең уртаһында торорға хаҡыбыҙ юҡ, беҙ лидер булырға тейешбеҙ», — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Баймаҡта урман ресурстарын рациональ файҙаланыу буйынса кәңәшмә үтте
Баймаҡта урман ресурстарын рациональ файҙаланыу проблемалары буйынса кәңәшмә үтте. РФ Урман кодексы положениеларын тормошҡа ашырыу, ҡуртымсылар менән үҙ-ара эш итеү, ағасты файҙаланыу һәм халыҡҡа ағас бүлеү мәсьәләләре тикшерелде.
Башҡортостан Республикаһы урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин йомшаҡ япраҡлы ағастарҙы файҙаланыуға айырыуса ҙур иғтибар бирҙе.
— Ылыҫлы тоҡомдарҙы ғына түгел, ҡайын, йүкә, уҫаҡ кеүек ағастарҙы ла эшкәртә белеү мөһим. Миҫал итеп Хәйбулла, Ишембай, Иглин райондарындағы ҡайһы бер бәләкәй бизнес предприятиеларын килтерергә мөмкин, улар үрҙә һанап кителгән ағас тоҡомдарын паркет етештереү өсөн сеймал сифатында файҙалана, — тине ведомство башлығы. — Әммә был йүнәлеште үҫтереүҙә инвестицияларһыҙ эште алға ебәреп булмаясаҡ.
Халыҡҡа ағас бүлеүгә килгәндә, БР Урман хужалығы министрлығы халыҡҡа үҙ ихтыяждары өсөн йорт һалыуға ағасты аукцион үткәрмәйенсә бүлә. Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бындай хоҡуҡ менән 25 йылға бер тапҡыр файҙаланырға мөмкин. Был маҡсатта 150 кубометрға тиклем ағас алырға мөмкин. Йыл һайын утынға байтаҡ ағас бүленә. Йорт алды ҡаралтыларын йүнәтеү өсөн ағас кәрәк булһа, граждандар был маҡсатта 15 йылға бер тапҡыр ағас алыу хоҡуғына эйә. Күләме – иң күбе 50 кубометр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп граждандар үҙ маҡсатында файҙаланыу урынына бүленгән урманды сит ойошмаларға һаталар. Һөҙөмтәлә кеше төҙөлөш материалыһыҙ ҙа, йортһоҙ ҙа ҡала.
Рәжәп Нәбиуллин шулай уҡ, Башҡортостандың урман хужалығы тармағына ҡуртымсылар менән асыҡ мөнәсәбәттәр системаһы булдырырға кәрәк, тип билдәләне. Был планда республика лесничестволары мөһим роль уйнарға тейеш.


text:
Фото:
«Урал моңо-2012» конкурсында еңеүсе ТӨРКСОЙ-ҙан 3 мең доллар аласаҡ
Фото:
Кисә Өфөлә төрки йәштәрҙең XVI «Урал моңо» конкурс-фестивале башланды. Башҡорт дәүләт филармонияһында бәйгенең беренсе туры үтте. «Башинформ» агентлығында матбуғат конференцияһында Республика халыҡ ижады үҙәге етәксеһе Байрас Ишбирҙин хәбәр итеүенсә, конкурстан тыш, артистарҙы мәҙәни программа ла көтә: Иглин районына ҙур концерт менән барыу, теплоходта йөрөү, Бүздәк районында үтәсәк һабантуйҙа ҡатнашыу.
«Урал моңо — 2012» гала-концерты 26 майҙа 18 сәғәттә «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтә. Инеү – саҡырыу билеттары буйынса. Интернет менән ҡулланыусылар концертты WWW.URALMONO.RU сайтында ҡарай ала. Гран-при яулаусы, төп наградаларҙан тыш, ТӨРКСОЙ-ҙан махсус приз — өс мең АҠШ доллары аласаҡ.
— Бер сәхнәлә барлыҡ төрки телле халыҡтарҙы йыйырға теләр инек, — тип фестивалдең маҡсатын иҫкә төшөрҙө Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев.
— Беҙҙең фестивалдең мөхите башҡаларҙыҡынан айырылып тора, — тине ижади конкурс жюрийы рәйесе композитор Урал Иҙелбаев. – Уның маҡсаты – конкурентлы көрәш түгел, ә дуҫтарса йылы мөнәсәбәттәрҙе һаҡлап ҡалыуҙа.
Журналистар менән осрашыуҙа артистар ҙа булды. Төрки илдәр делегаттары милли костюмдарҙа килеп, осрашыуҙа ҡатнашыусыларҙы үҙҙәренең туған телдәрендә сәләмләне.


text:
Киләһе аҙнала Рәсәйҙә берҙәм дәүләт имтихандары башлана
27 май уҡыусылар биология, информатика һәм рус әҙәбиәтенән һынау тотасаҡ. Әле белем усаҡтарында имтихандарға әҙерлек бара.
Уңышлы имтихан юғары уҡыу йортона тура юл. Был төшөнсә лә быйыл үҙгәрештәр кисерә. Мәғариф министрлығы белгесе Хәйҙәр Мортазин әйтеүенсә, быға тиклем һөҙөмтәләрҙе бер нисә юғары уҡыу йортона тапшырып булһа, хәҙер был мөмкинлектәр сикләнде. Быйыл уҙған осорҙағы етешһеҙлектәр иҫәпкә алынып, уларҙы иҫкәртеү саралары ла күрелгән.
Имтиханды үткәреү тәртибен боҙоусыларға ҡарата административ саралар ҙа ҡәтғиләштерелгән. Мәғарифты күҙәтеү идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү ҡағиҙәләренең теүәл үтәлешен тьәмин айырым иғтибар үҙәгендә. Етешһеҙлектәр асыҡланған осраҡта улар мотлаҡ рәүештә протоколдарҙа урын табасаҡ. Тәртип боҙоусылар иһә суд ҡарары буйынса яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ.


text:
Тимер юл купелағы өҫкө урындарға билеттарҙы ярты хаҡҡа тәҡдим итә
Куйбышев тимер юлы станцияларынан купе вагондарҙа ноябрҙә 150 меңдән ашыу пассажир юлға сыҡҡан. Был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 63 процентҡа күберәк, тип хәбәр итә Куйбышев магистраленең йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса хеҙмәте.
Белгестәр әйтеүенсә, халыҡтың эшкә бәйле әүҙемлеге артыуы һәм махсус акциялар үтеүе пассажирҙарҙың күбәйеүенә сәбәпсе булған. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйылғы йылдың 15 октябренән "ФПК" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең бөтә төр категориялағы поездарында купе вагондарҙағы өҫкө урындарында юл йөрөү өсөн пассажир билеттың ярты хаҡын ғына түләй. 50 процентлы ташлама уңайлы шарттарҙа сәйәхәт итеү өсөн өҫтәмә аргументҡа әйләнгән.


text:
Башҡортостан, Татарстан һәм ЯНАО Ямал – Волга буйы үткәргес торба төҙөү өсөн консорциум булдырҙы
Башҡортостан, Татарстан һәм Ямал-Ненец автономиялы округы Ямалдан Волга буйына углеводород сеймалын транспортлау өсөн үткәргес торба проекттарын тормошҡа ашырыу маҡсатында «Ямал – Волга буйы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте производство-коммерция структураһын булдырҙы, тип хәбәр итә «Интерфакс».
Ойоштороусылар булып «Төбәк фонды» (акцияларҙың 33,3 проценты), «Ямал» төбәк инновация-инвестиция фонды» (33,3%) һәм «Нижнекамскнефтехим» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (33,4%) сығыш яһаны.
Май айында Башҡортостан, Татарстан һәм Ямал-Ненец автономиялы округы араһында «Ямал-Волга буйы» маршруты буйынса углеводород сеймалын, шул иҫәптән еңел углеводородтарҙың киң фракцияһын һәм газ конденсатын транспортлау өлкәһендә ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйылғайны.
Уға ярашлы Башҡортостан һәм Татарстан Көнбайыш-Себер төбәгенең сеймал ресурстары нигеҙендә Волга буйы нефть һәм газ химияһы кластерын үҫтереү буйынса комплекслы программа әҙерләргә планлаштырҙы. Проект хаҡы 80-120 миллиард һум күләмендә билдәләнде.


text:
Башҡортостан Президенты оҙаҡҡа һуҙылған төҙөлөштәге хәлдәрҙе веб-камера ярҙамында контролдә тотасаҡ
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың талабы буйынса Өфөлә Баландин урамы, 7б адресы буйынса төҙөлөүсе торлаҡ йортта веб-камера ҡуйыласаҡ. Уның ярҙамында төҙөлөш барышын күҙәтеп барырға мөмкин буласаҡ. «Башинформ» агентлығына «Башҡортостан Республикаһы Торлаҡ төҙөлөшө фонды» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры советнигы Ульяна Каменеваның хәбәр итеүенсә, төҙөлөш эштәре барышын республика башлығы шәхсән үҙе, шулай уҡ Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин, БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүтов һәм Торлаҡ төҙөлөшө фондының генераль директоры Рәүф Ноғоманов контролдә тотасаҡ.
— Әлеге ваҡытта төҙөлөш эштәре дауам итә. Йорттоң 12-се ҡаты һалына, — тине Ульяна Каменева. – Бөтәһе 18 ҡат буласаҡ. Объектты файҙаланыуға тапшырыу ваҡыты – киләһе йылдың беренсе кварталы.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, был объект ҡалалағы иң оҙаҡ төҙөлөүсе проблемалы йорттарҙың береһе. Был йорттағы фатирҙарҙы төҙөлөшкә аҡса индергән өлөшсөләр «БР Торлаҡ төҙөлөшө фонды» дәүләт унитар предприятиеһы аша һатып алған. Башта йортто «Жилстройкомплектснаб» төҙөй. План буйынса төҙөлөш 2009 йыл аҙағында тамамланырға тейеш була. Әммә 2009 йылдың ноябрендә ул бөтөнләй туҡтап ҡала. Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары ярҙамсыһы Эльвира Сандакованың әйтеүенсә, объектты Торлаҡ төҙөлөшө фондының бүлендек структураһына тапшырырға ҡарар ителә.


text:
Фото:
Нефтекама автозаводы Түбәнге Новгородта үткән халыҡ-ара автобус салонында Кубок һәм алтын миҙал алды
Фото:
«Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте халыҡ-ара кимәлдәге наградаларға лайыҡ булды. Түбәнге Новгородта 30 июндән 2 июлгә тиклем барған Рәсәйҙәге беренсе «Busworld Russia» Халыҡ-ара автобус салонында автобус эшләүҙә Рәсәйҙәге лидер булараҡ предприятиеға Кубок һәм алтын миҙал тапшырылды.
Форум IRU Бөтә донъя автомобиль транспорты союзы ҡатнашлығында Busworld International Limited (Бельгия) компанияһы менән ойошторолған. Улар бар донъя буйынса иң күләмле күргәҙмәләр үткәреүсе булараҡ танылған.
Тәүге «Busworld» автобус салоны 1971 йылда Бельгияның Кортрейк ҡалаһында үтә. Артабан был күргәҙмә үткән ҡалалар исемлегендә — Мумбай (Индия), Шанхай (Ҡытай), Истанбул (Төркиә), Сан-Паулу (Бразилия) һәм башҡалар. Һәм бына беренсе тапҡыр салон Рәсәйгә лә килеп етте.
Күргәҙмәгә Рәсәй, Беларусь, Украина, Литва, Швейцария, Бельгия, Израиль, Германия, Ҡытай, Швеция, Төркиә, Франция, Финляндия кеүек 13 илдән пассажир автобустары, троллейбустар һәм шасси етештереүселәр, шулай уҡ донъяның 30-ҙан ашыу иленән делегациялар йыйылды. Үҙенең продукцияһын «ГАЗ» төркөмө», «Минск автомобиль заводы" (МАЗ), MAN, Mercedes, Volkswagen, Youtong һәм башҡа бихисап Рәсәй һәм сит ил компаниялары тәҡдим итте.
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Нефтекама автозаводы күргәҙмәлә иң күләмле экспозицияларҙың береһен йәйелдергән. Бында VDL-НефАЗ-дың берлектәге производствоһы автобустары — туристик НефАЗ-52999, ҡала-ара маршруттарҙа йөрөүсе НефАЗ-52996, 15 метрлы НефАЗ-52998 ҡала автобусы, өҫтәмә өлөштән торған НефАЗ-52995 ҡуйылған. Бынан тыш, НефАЗ-5299-30-32 ҡала автобусы (уңайлаштырылған интерьерлы), ҡала яны маршрутында файҙаланыусы НефАЗ-5299-11-32, газ двигателе ҡуйылған ҡала яны автобусы, яңыртылған экстерьерлы НефАЗ-5299-37-32 ҡала-ара автобусы ла тәҡдим ителгән.
Наградалар һәм бүләктәр тапшырыу күргәҙмәнең кульминацияһына әйләнә. Нефтекама автозаводы продукцияһы иң юғары баһа ала.


text:
Мәшғүллек хеҙмәтенә йыл башынан алып 84 мең кеше эш һорап мөрәжәғәт иткән
2013 йылдың ғинуар-октябрендә Башҡортостан мәшғүллек хеҙмәтенә 84,4 мең кеше эш эҙләп мөрәжәғәт иткән. Сағыштырыу өсөн: бер йыл элек эшкә урынлашыу ярҙамы республиканың 98 мең кешеһенә кәрәк булған.
Быйыл 10 ай эсендә төрлө дәүләт хеҙмәте һорап төбәк мәшғүллек хеҙмәтенә барлығы 261, 2 мең кеше мөрәжәғәт иткән.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылдың ғинуар-октябрендә төбәктә 41,5 меңдән ашыу кеше эшһеҙ тип танылған, былтыр ошо уҡ осорҙа был һан 48 меңгә тиң ине.
Ошо ваҡыт эсендә мәшғүллек хеҙмәтенән 46 мең эшһеҙ иҫәптән алынған. Уларҙың яртыһынан күберәге эш тапҡан. 13 проценты (5,7 меңдән ашыу кеше) профессиональ белем ала башлаған. Иҫәптә торған эшһеҙҙәрҙең өс проценты (республиканың 1,4 мең самаһы кешеһе) пенсияға сыҡҡан. 34 проценты (15,7 меңләп эшһеҙ) башҡа төрлө сәбәптәр менән иҫәптән алынған, тип билдәләнеләр төбәктең Хеҙмәт министрлығында.


text:
Лилиә Ғүмәрова: «Рәсәй халыҡтарының күп яҡлы мәҙәниәтен һаҡлау — төбәктәрҙәге ижади коллективтарҙың бурысы»
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева, Марсель Вәхитов/.
Өфөлә Рәсәйҙең атҡаҙанған халыҡ ижады коллективы, халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй фестиваль-конкурстары лауреаты — «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәре ансамбленең юбилей концерты уҙҙы. «Башҡортостан» дәүләт концерт залының ҙур сәхнәһендә данлы коллективтың иң яҡшы бейеүҙәре күрһәтелде.
Юбилей кисәһендә Федерация Советындағы Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары, Башҡортостан дәүләт власының башҡарма органынан вәкил Лилиә Ғүмәрова ҡатнашты.
«Ләйсән» ансамбле — халыҡ ижады ынйыларының береһе, шунлыҡтан иң яҡшы традициялар быуындан-быуынға тапшырыла килә, Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләнә. Бындай коллективтар Рәсәй халыҡтарының үҙенсәлекле традицияларын һаҡлап ҡалырға ярҙам итә, йәш башҡарыусыларҙың яңы быуыны өсөн профессиональ мәктәп һәм үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләүҙең тәьҫирле сараһы булып тора», — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова.
Сенатор данлы коллективтың тарихы «Байрамғол» совхозында ойошторолған бейеү түңәрәгенән башланыуын хәбәр итте. 1972 йылда ижади коллектив «халыҡ ансамбле» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була. Ләйсәндәргә Италия, Франция, АҠШ, Мексика, Чехия һәм донъяның бүтән ил тамшасылары алҡышлаған. Бөгөн «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәре ансамбле — Башҡортостан һәм Рәсәй хореография сәнғәтенең иң яҡшы традицияларын һаҡлаусыларҙың береһе. Ансамблдең репертуарында башҡорт, рус һәм донъя халыҡтарының тиҫтәләрсә бейеүҙәре бар. 50 йыллыҡ тарихында ансамбль бай тәжрибә һәм һоҡланғыс традициялар тупланы, 200-гә яҡын бейеү башҡарҙы.
Сарала шулай уҡ коллективтың ижад юлы хаҡындағы китаптың исем туйы уҙҙы, унда ансамбль ветерандары һәм артистарҙың фотоһүрәттәре, хәтирәләре ингән. Лилиә Ғүмәрова йыйынтыҡтың республика етәкселеге ярҙамында донъя күреүен билдәләне. Кисәлә Лилиә Ғүмәрова Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының генераль директоры, республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Зәкәриә Ғибәҙуллинға күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте, Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индергән һәм әүҙем депутат эшмәкәрлеге өсөн Федерация Советы Рәйесе Валентина Матвиенконың Рәхмәт хатын тапшырҙы.


text:
Тажикстан Өфөлә үҙенең генконсулын тәғәйенләне
Тажикстан Өфөлә үҙенең генераль консулын тәғәйенләне. Ул – элек Тажикстан Республикаһы Президентының тышҡы сәйәсәт буйынса советнигы булған Содик Имомов. Ярашлы приказға был дәүләттең сит ил эштәре министры ҡул ҡуйҙы. Генконсул үҙ вазифаһын үтәүгә 1 мартта уҡ тотонасаҡ.
Өфөлә Тажикстандың Генераль консуллығын асыу тураһында мәсьәлә күптән күтәрелеп килә ине. 2008 йылдың авгусында уҡ Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин тейешле бойороҡҡа ҡул ҡуйғайны. Шул саҡта уҡ генконсуллыҡ эше, Башҡортостандан тыш, Волга буйы һәм Уралдың тағы 13 төбәген солғап аласаҡ, тип күҙалланғайны. Әммә төрлө сәбәптәр арҡаһында Өфөлә Тажикстан вәкиллеген асыу кисектерелеп килде, һәм, ахыр килеп, Рәсәй Хөкүмәте тарафынан ыңғай ҡарар 2010 йылдың аҙағында ғына ҡабул ителде.
Өфөлә Тажикстан консуллығы ике яҡлы нигеҙҙә асыла. Тажикстанда ла ошондай уҡ Рәсәй вәкиллеге барлыҡҡа килергә тейеш, сөнки ике илдәге бындай дипломатик нөктәләр һаны тигеҙ булырға тейеш.
Өфөлә генераль консул тәғәйенләү менән бер үк ваҡытта Екатеринбургта генконсул тәғәйенләү мәсьәләһе лә ыңғай хәл ителде. Был вазифаны элек Тажикстандың Сит ил эштәре министрлығының Консуллыҡ идаралығы начальнигы урынбаҫары вазифаһын башҡарған Парвиз Асоев биләне. Ул үҙ вазифаһын башҡарыуға 21 февралдә тотондо.


text:
Республика райондары һәм ҡалаларында өс йылға иҫәпләнгән соцобъекттарҙы финанслау пландары төҙөләсәк
Башҡортостандағы һәр ҡала һәм райондың йәмәғәт инфраструктураһын үҫтереү буйынса комплекслы программаһы буласаҡ. Муниципалитеттарға өҫтөнлөклө тәртиптә финансланасаҡ социаль объекттарҙы алдағы ике айҙа уҡ билдәләргә кәрәк.
— Беҙгә социаль инфраструктура менән нимә эшләргә кәрәклеге аңлашылһын өсөн, майға тиклем һеҙҙән киләһе өс йылда ниндәй объекттарҙы ремонтлап һәм төҙөп бөтөргә кәрәклеге тураһында тәфсирләп яҙылған документ көтәбеҙ, — тип урындағы хакимиәт вәкилдәренә мөрәжәғәт итте республиканың иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин Өфөлә үткән ведомство ултырышында.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов VIII Красноярск иҡтисади форумын асыу тантанаһында ҡатнашты
Фото:
17 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм республиканың рәсми делегацияһы ағзалары VIII Красноярск иҡтисади форумын асыу тантанаһында ҡатнашты. Тантана Карен Мурадян исемендәге «Себер» халыҡ-ара күргәҙмә үҙәгендә үтте.
Төбәк башлығының матбуғат секретары Артем Вәлиевтың хәбәр итеүенсә, Башҡортостан Президенты Красноярскиҙың яңы эшлекле үҙәгендә төҙөлгән заманса күргәҙмә комплексын ҡараған. «Себер» күргәҙмә үҙәгенең дөйөм майҙаны – 45 мең квадрат метр.
Рөстәм Хәмитов йәнә эре Рәсәй һәм халыҡ-ара компаниялары үҙҙәренең инновацион эшләнмәләрен тәҡдим иткән экспозиция менән танышты.


text:
Рөстәм Хәмитов: Благовар районында теплицалар етештереүгә ярҙам итергә кәрәк
«Благовар районында теплицалар өсөн металл конструкциялар етештергән предприятиеға ярҙам итергә кәрәк», — тип белдерҙе бөгөн район буйынса эш сәфәре барышында Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, «Теплица» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә барып, предприятие эшселәре менән аралашҡанында.
«Теплица» элекке икмәкхана базаһында урынлашҡан. Бөгөн бында продукция етештереү һәм һатыу менән шөғөлләнгән 94 кеше эшләй. Бер йылда предприятие — 86,6 миллион һумлыҡ, ағымдағы йыл башында 48,8 миллионлыҡ үҙе етештергән тауар тейәгән. Предприятие хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы 12,5 мең һум тәшкил итә.


text:
Бер йылда Өфөләге «Әсәйем минең менән» приютында 10 балалы ҡатын-ҡыҙға ярҙам күрһәтелгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
2013 йылдың октябренән 2014 йылдың ноябренә тиклем «Беҙҙең балалар» хәйриә фондының «Әсәйем минең менән» приютында ауыр тормош хәлендә ҡалған 10 балалы ҡатын-ҡыҙға ярҙам күрһәтелгән. Шул арҡала 14 бала үҙ ғаиләһендә ҡалған.
«20 ғинуарҙа тағы бер әсә приюттан сыҡты, өс ай буйына уның менән Фонд хеҙмәткәрҙәре һәм ирекмәндәр эшләне. Хәҙер ул үҙ аллы тормошҡа әҙер, приют иһә эшләүен дауам итә», — тип хәбәр итте проекттың координаторы Валентина Ефимовских.
«Беҙҙең балалар» фонды хеҙмәткәрҙәре теләүселәргә приюттағы ҡатын-ҡыҙҙарға ярҙам итеүҙәрен үтенә. Аҙыҡ-түлек тә килтерергә мөмкин. Адресы: Урман техникумы урамы, 53, 23-сө офис (эш ваҡытында). Шулай уҡ әсәләр өсөн эш варианттары буйынса төрлө кәңәштәр һәм тәҡдимдәр ҡабул ителә.
Ауыр тормош хәлендә ҡалған балалы әсәләр өсөн «Әсәйем минең менән» приюты 2013 йылда «Беҙҙең балалар» хәйриә фонды тарафынан асылған. Проекттың маҡсаты — йәшәргә урыны, эше, йәшәү кәрәк-яраҡтарының булмауы арҡаһында сабыйынан баш тартырға теләүсе әсәләрҙе балаларынан айырырға юл ҡуймау.


text:
Фото:
Мәскәүҙә Республика Көнөнә арналған байрам саралары үтте
Фото:
Мәскәү ҡалаһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул ителеүҙең 19 йыллығына арналған байрам саралары булып уҙҙы.
“Башинформ” мәғлүмәт агентлығына Мәскәүҙәге Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллегенән хәбәр итеүҙәренсә, ошо байрам сиктәрендә Мәскәү милләттәр йортонда әлеге көндә баш ҡалабыҙҙа йәшәгән рәссамдар күргәҙмәһенең исем туйы үтте. Ул “Ағиҙел тураһындағы төштәр” тип аталды һәм республиканың төп байрамына — Республика көнөнә бағышланды. Күләме буйынса артыҡ ҙур булмаған күргәҙмә лирик атмосферала үтте, сөнки рәсемдәрҙең, ағас һәм таштан эшләнгән скульптураларҙың төп сюжеты — тыуған йорт, тыуған яҡ темалары.
Күргәҙмәне РФ Президенты ҡарамағындағы БР-ҙың Тулы хоҡуҡлы вәкиле Салауат Ғүмәров һәм Мәскәү милләттәр йорто директоры Петр Лемперт асты. Үҙенең сығышында Салауат Ғүмәров “Башҡортостандың һынлы сәнғәте — Рәсәй сәнғәтенең ҙур һәм әһәмиәтле өлөшө ул. Союз һәм Рәсәй күргәҙмәләрендә сағыу үҙенсәлеге, стилдәр төрлөлөгө менән айырылып торған башҡорт сәнғәте бүлектәре һәр ваҡыт мөһим урын биләй, — тип билдәләп үтте. — Бөгөн дә республикала БР Президенты Мортаза Рәхимов ярҙамы менән башҡорт сәнғәт мәктәбенең традицияларын һаҡлау һәм дауам итеү мәсьәләләренә ҙур иғтибар бирелә”.
Үҙ сиратында Петр Лемперт Мәскәү һәм Башҡортостан өсөн был күргәҙмәнең уникаль булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды: ”Төрлө стилдәге мәктәп, төрлө быуын һәм төрлө ҡараш вәкилдәре бер майҙанда осрашты, улар тыуҙырған образдар ҙа бер-береһенә оҡшамаған. Әммә уларҙы берләштереүсе көс бар: улар йәшәгән урам, уртаҡ район, бер ҡала, бер тыуған ил — Башҡортостан. “Ағиҙел тураһындағы төштәр” күргәҙмәһе Мәскәү милләттәр йортоноң яңы проектына юл асты. Бынан кире бында Рәсәй Федерацияһының төрлө төбәк рәссамдарының эштәре күрһәтеләсәк”.
Ә туғыҙынсы октябрҙә Мәскәү милләттәр йортоноң киноконцерт залында Республика көнөнә арналған байрам кисәһе үтте. Ул РФ Президенты ҡарамағындағы БР-ҙың Тулы хоҡуҡлы вәкиле Салауат Ғүмәров, Мәскәү милләттәр йорто директоры Петр Лемперт, “Башҡорт ҡәрҙәштәр” төбәк ижтимағи ойошмаһы рәйесе Тәлғәт Хорамшиндың ҡотлау һүҙҙәре менән башланды. Һуңынан уҡыуҙа һәм ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлектәрендә юғары уңышҡа өлгәшкән Мәскәүҙәге аспирант һәм студенттарға БР Президенты стипендиаттары грамоталары тапшырылды. Кисә байрам концерты менән дауам итте.
Шул уҡ көндө Мәскәүҙәге Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә тантаналы осрашыу булды. Унда Рәсәй Президенты хакимиәте, Рәсәй һәм Мәскәү хөкүмәттәренән, Татарстан Республикаһы һәм Силәбе өлкәһе вәкиллектәренән почетлы ҡунаҡтар ҡатнашты.


text:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2011» конкурсы финиш һыҙығына сыҡты
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2011» конкурсы финиш һыҙығына сыҡты. Инновациялы педагогик проекттар презентацияһы, асыҡ дәрестәр, класс сәғәттәре, мастер-кластар кеүек конкурс һынауҙарынан торған аҙна артта ҡалды. Ял көнө булыуына ҡарамаҫтан, йәкшәмбе көндө лә педагогик оҫталыҡ конкурсы финалистары тамашасылар алдында лекциялар менән сығыш яһаны һәм фекер алышыуҙарҙа ҡатнашты.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Гран-приға эйә булыусынан тыш, иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы һәм татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы ла аталасаҡ.
Төп конкурстың абсолют еңеүсеһен һайлау өсөн Ҙур жюри йәнә бер «Асыҡ дискуссия» ярышын һәм өҫтәмә тауыш биреүҙе ойоштора.
Еңеүселәр һәм призерҙарҙың исеме 12 апрелдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында иғлан ителәсәк.
Республиканың иң яҡшы уҡытыусылары исеменә БР ҡалалары һәм райондарынан 123 педагог дәғүә итә, шуларҙан 60 кеше төп конкурста ҡатнаша, 37-һе – рус теле һәм әҙәбиәте, 26-һы – татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары.


text:
Баш ҡалала территорияларҙы таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса айлыҡ старт алды
Территорияларҙы санитар таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса айлыҡ Өфөлә 7 апрелдә старт алды, тип хәбәр итә Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте.
Ул 25 майға тиклем дауам итәсәк, һәр йылдағыса «санитар йомалар» ойоштороласаҡ һәм ике дөйөм республика (12 апрелдә һәм 24 майҙа), ике дөйөм ҡала (19 апрелдә һәм 17 майҙа) өмәһе уҙғарыласаҡ.
Айырыуса иғтибар яр эргәләрен, урман буйҙарын һәм һыу баҫыу зонаһына эләккән территорияларҙы таҙартыуға бүленәсәк. Кәрәкле сифатты тәьмин итеү һәм асфальт һалыу технологияларын үтәү менән юлдарҙың ағымдағы ремонты буйынса эштәр көсәйәсәк. Ҡыуаҡтар һәм ағастар ултырыу, санкцияланмаған ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтар урынын бөтөрөү планлаштырылған. Төҙөүселәргә төҙөлөш майҙансыҡтарын һәм уларға ҡараған территорияларҙы тәртипкә килтерергә, кәртәләрҙе һәм ҡапҡаларҙы ремонтларға, бөтә төҙөлөш майҙансыҡтарын автомобилдәрҙе йыуыуҙы ойоштороу һәм ҡаты асфальт-бетон япмаһы менән төҙөүҙе тәьмин итергә кәрәк буласаҡ.
Милек формаһына ҡарамай, предприятие, ойошма һәм учреждение етәкселәренә бина фасадтарын һәм уларға ҡараған территорияларҙы төҙөкләндерергә ҡушылды. Билдәләп үтергә кәрәк, айлыҡ үткәреү осоронда Черкассы ҡасабаһында урынлашҡан ҡаланың ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонында, предприятие һәм ойошмаларҙың юл биттәрендә район хакимиәттәренең билдәһе менән, сүп-сар бушлай ҡабул ителәсәк.


text:
Башҡортостанда республика ветерандар советына яңы рәйес һайланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Елена Колоколова/.
Башҡортостанда һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһына яңы рәйес һайланды. Быға тиклем Өфө ҡалаһы Совет районының ветерандар советын етәкләгән Валерий Шәриповҡа ышаныс күрһәтелде. Һайлауҙар бөгөн, 12 ноябрҙә, һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһының VII конференцияһында үтте.
1997 йылдан республика ветерандар советына етәкселек иткән һәм ошо көндәрҙә үҙенең 85 йәшен билдәләгән Марат Муллағәләмов, шулай уҡ уның урынбаҫары Сергей Габриелов йәмәғәт ойошмаһы президиумы составында ҡалды.
«Марат Муллағәләмов һәм Сергей Габриелов ветерандар хәрәкәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индерҙе. Бөгөн улар вәкәләттәрен тапшырҙы, әммә президиум составында ҡалды. Хәҙер ойошманы райондың ветерандар советы рәйесенең етәкләүе республикала ветерандар хәрәкәтен берләштереү эше дауам итәсәк тигәнде аңлата», — тип билдәләне Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Рөстәм Әхмәҙинуров.
Конференция барышында Марат Муллағәләмов һәм Сергей Габриелов Башҡортостан Хөкүмәтенең һәм Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының рәхмәт хаттары, шулай уҡ Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың «Законлылыҡты нығытыуға айырыуса өлөш индергән өсөн» почет билдәләре менән бүләкләнде.
Ағымдағы йылдың 1 ноябренә Башҡортостандың ветерандар ойошмаларында миллиондан ашыу һуғыш, хеҙмәт, ҡораллы көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны иҫәптә тора. Улар араһында 4,2 мең Бөйөк Ватан һуғышы ветераны һәм 42 мең тыл эшсәне.


text:
Фото:
Америкала Әхмәтзәки Вәлидиҙең китабы баҫтырылды
Фото:
Бөтә донъяға билдәле ғалим Әхмәтзәки Вәлидиҙең «Хәтирәләр» китабы Америка Ҡушма Штаттарында инглиз телендә донъя күрҙе. Ул Чарльстон ҡалаһында баҫтырылды һәм яҡынса 500 биттән тора.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостандың ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов хәбәр итеүенсә, «Хәтирәләр»ҙе инглиз теленә Америка ғалимы Хасан Паксой тәржемә иткән. Сығышы менән ул төрөк.
Китап «Тәржемәсе яҙмалары» тип аталған баш һүҙ менән башлана. Унда төрөк телендәге ҡайһы бер һүҙҙәрҙе инглиз теленә тәржемә итеү үҙенсәлектәре хаҡында бәйән ителә, шулай уҡ Хасан Паксой үҙенең 1980-се йылдарҙа уҡ башлаған был эшмәкәрлеге хаҡында һөйләй.
Әхмәтзәки Вәлидиҙең улы, Билькент университеты профессоры Сүбиҙәй Туған инглиз телендәге «Хәтирәләр»ҙең бер экземплярын Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһына тапшырған.


text:
Башҡортостан хәрби комиссариаты хеҙмәткәрҙәре республиканың Почет грамоталарына лайыҡ булды
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов Указы менән БР хәрби комиссариатының Стәрлетмаҡ ҡалаһы һәм районы буйынса бүлексәһенең граждандарҙы хәрби хеҙмәткә әҙерләү һәм саҡырыу бүлеге начальнигы Радик Әмиров һәм БР хәрби комиссариатының Салауат ҡалаһы буйынса бүлексәһенең бүлек начальнигы Фандалиф Ниғмәтдинов Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән наградланды. Был юғары наградаға Радик Фәһим улы һәм Фандалиф Мирзанур улы Ҡораллы Көстәрҙә һәм йәштәрҙе хәрби хеҙмәткә әҙерләү буйынса күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн лайыҡ булды.


text:
Берлинда «Йәшел аҙна» күргәҙмәһе асыла
БР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко етәкселегендә республиканың рәсми делегацияһы 21 ғинуарҙа «Йәшел аҙна» күргәҙмәһендә ҡатнашыу өсөн Берлинға осто.
21 ғинуарҙан 30-на тиклем Германия баш ҡалаһы тағы ла ауыл хужалығы, аҙыҡ-түлек тауарҙары етештереү һәм баҡсасылыҡ өлкәһендәге ҡаҙаныштарҙың бөтә донъя күргәҙмәһе урынына әйләнәсәк. «Йәшел аҙна» Халыҡ-ара күргәҙмәһендә һәр ваҡыттағыса аҙыҡ-түлек, урман һәм ағас эшкәртеү сәнәғәте, ландшафт хужалығы һәм баҡсасылыҡ, мал һәм ҡош-ҡортто үрсетеү һәм үҫтереү технологиялары күрһәтелә.
Рәсәй Берлин йәрминкәһендә 16 йыл инде даими ҡатнашып килә, Башҡортостан 2011 йылда «Йәшел аҙна»ла етенсе тапҡырына ҡатнаша. Быйыл Рәсәй экспозицияһына традицион рәүештә 6000 квадрат метр майҙанлыҡ айырым павильон бүленгән. Башҡортостан аграрийҙары ла ошонда урын аласаҡ.
22 ғинуарға кооперация форумында (һөйләшеүҙәр бизнес-зонаһы), ауыл хужалығы министрҙарының «Сауҙа һәм донъя халыҡтарын аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү: глобаль, төбәк һәм локаль кимәлдәр» халыҡ-ара конференцияһында ҡатнашыу планлаштырылған. Ошо уҡ көндө Мордовия Республикаһын, Ямал-Ненец автономиялы округын, Киров өлкәһен презентациялау үткәрелә, шулай уҡ ауыл хужалығы министрҙарының Берлин аграр саммиты үтәсәк.
Башҡортостандың күргәҙмәлә ҡатнашыуының төп маҡсаттары – сит ил инвесторҙарының иғтибарын йәлеп итеү, төбәк етештереүселәренеү продукцияһын сит ил баҙарҙарына сығарыу, ҡатнашыусы предприятиеларҙың: «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт учреждениеһы һәм «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең эшлекле бәйләнештәрен киңәйтеү.


text:
Айҙар Ғәлимов приютта тәрбиәләнеүселәрҙе Яңы йыл менән ҡотланы
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айҙар Ғәлимов балаларға ярҙам итеү буйынса хәйриә акцияһында ҡатнашты. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Өфөлә Каруанһарайҙа үткән «Раштыуа йәрминкәһе»ндә Айҙар Ғәлимов галстук, дискылар коллекцияһын, шулай уҡ ҡатыны бешергән бәлеште аукционға сығарҙы. Акция барышында эшләнгән аҡсаларға Иглин районының Охлебинин приютында тәрбиәләнеүсе балалар өсөн Яңы йыл бүләктәре һатып алынсаҡ.
Депутат балаларға бындай ярҙамды беренсе тапҡыр күрһәтмәй. Бығаса ул приют хеҙмәткәрҙәренә кер йыуыу машинаһы һәм спорт инвентарын һатып алыу өсөн сертификат тапшырғайны.


text:
Буддизм
Будди́зм (санскр. बुद्ध धर्म, buddha dharma IAST; пали बुद्ध धम्म, buddha dhamma, «Асыҡ яҡты күңелленең ғилеме»[1]) — яңы эраға тиклемге VI б. аҙағында Төньяҡ Һиндостанда барлыҡҡа килеп, Тибет, Монголия, Һинд-Ҡытай, Ҡытай, Мьянма (Бирма), Япония һәм башҡа ҡайһы бер Көнсығыш илдәрҙә таралған дин[2].
Йөкмәткеһе
Тәп тәғлимәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Б. э. т. VI быуат урталарында, хәҙерге Һиндостан урынындағы дәүләттәрҙең береһендә, батша улы Сиддхартха Гаутама донъяға килә. Яңы тыуған балаға яңғыҙлыҡта ғүмер кисергән дәрүиш юлын юрағандар. Ул ваҡытта Һиндостанда йәненә рухи хаҡлыҡ эҙләп, асығып хәрәкәтһеҙ ултырған, ауыртыуға түҙергә күнеккән йогтар күп булған. Батша улын һарәйҙан ситкә сығармай тотҡан. Гаутама нужа күрмәй үҫә. 16 йәшлек сағында ҡалала мәрхүмдәрҙе ерләгәнде, ауырыуҙарҙы, ҡарттарҙы күреп тетрәнә. Был күренештән һуң ул донъяға хаҡлыҡ аса һәм ул Буддаға, йәғни аң-зиһененә асыллыҡ килгән дәрүишкә әйләнә.
Ул донъяға дүрт хаҡлыҡты аса:
- тормош — ул яфа сигеү;
- яфа сигеүҙәрҙең сәбәбе — кешенең байлыҡ, власть яратыуында; шулар кешене яңынан тыуып яфа сигергә мәжбүр итә.
- яфа сигеүҙең аҙағы — теләктәрҙең ҡабат тыумауында;
- һәр кем теләктәрҙең яңынан тыумауын, йәғни ҡотолоу юлын үтә ала.
Ғазаптарҙан ҡотолоу өсөн һәр кем тыйнаҡ, баҫалҡы булырға тейеш, тереклеккә зян килтермәҫкә, эсеүҙән, енси аҙғынлыҡтан тыйылырға тейеш. Ошо юлды үткән кеше ҡабат тыуыу түңәрәген үтеп нирванаға (тыныслыҡ хәленә) «үлем һәм ҡартлыҡ булмаған утрауға етә.»
Гаутама вәғәзен тыңларға бик күп кеше йыйылған. Улар араһында сауҙагәрҙәр, ауыл эшсәндәре, яугирҙәр булған. Ҡайһы берҙәре ғаиләһен, йортон ҡалдырып уның дауамсыһы булып киткән. Уның ғилемен дауам итеүселәр уны «Дхарма» (ҡанун, ғилем) йәки «Буддхадхарма» (Будда ғилеме) тип атайҙар. «Буддизм» терминын европалылар XIX быуатта ҡуллана башлай[3].
Төрлө ғөрөф-ғәҙәттәре булған бик күп халыҡтар ҡабул иткән, донъялағы иң боронғо диндәрҙең береһе тип һанала.
Бөтә донъяла Буддизм динен тотоусылар һанын билдәләү, һанау ысулына ҡарап, төрлөсә тирбәлә, иң әҙе 350—500 млн тип билдәләнә[4]. Буддистар күберәк Көньяҡ Азия, Көньяҡ-Көнсығыш Азия илдәрендә йәшәй: Бутан, Вьетнам, Һиндостан, Камбоджа, Ҡытай (шулай уҡ Сингапур Малайзия), Корея, Лаоста йәшәгән ҡытай халҡы), Монголия, Мьянма, Непал, Таиланд, Тибет, Шри-Ланка, Япония. Рәсәйҙә буддизм динен Бурятия, Ҡалмыҡстан, Тыва халҡы тота. Һуңғы йылдарҙа будда общиналары Мәскәү, Санкт-Петербург һәм башҡа эре ҡалаларҙа барлыҡҡа килде.
Йылдар уҙған һайын Будданың абруйы үҫә бара, ул, ғөмүмән, Алла дәрәжәһендә ҡарала башлай. Будда дине, Һиндостанда тыуып, унда тамыр йәйгән булһа ла, саф милли күренеш булып ҡына ҡалмай, Ер шарының Көнсығыш тѳбәгендә урынлашҡан ҡайһы бер башҡа илдәрҙәге халыҡтарға ла үҙенең йоғонтоһын ирештерә. Был яҡтан ҡарағанда, Будда диненең Ҡытай, Япония, Монголия һ. б. илдәрҙә яралыуы тураһында әйтмәй булмай.
Буддизм Ҡытайҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡытайҙа ул I быуаттың уртаһында махаяна шәкелендә барлыҡҡа килә. Быны бигерәк тә Ҡытайҙың саүҙа элемтәләре үҫә башлау менән аңлатырға кәрәк. Ill—IV быуаттарҙа Ҡытайҙың төньяҡ династия башлыҡтары будда динен көньяҡ династияларе менән көрәштә файҙаланырға тырыша. Буддизмға конфуцианлыҡ ҡаршы төшә, будда дине монастырҙары көсѳн юғалта, ә конфуцианлыҡ идеологияһы буддасыларҙы ҡыҫырыҡлай бара. Ике дин араһындағы көрәш XX быуатта ла дауам итә әле.
Буддизм Японияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Японияға будда дине VI быуат урталарында Ҡытай аркылы үтеп керә башлай. Был илдә буддизм күп төрлө секталарҙа кәүҙәләнә. XII быуатта Японияла амидаизм сектаһы барлыҡҡа килә. Уның төп эстәлеген йәннәт менән тәмуғ тәғлимәте тәшкил итә. Был динде тотоусыларға «ҡотҡарылыу» өсөн ябай ғына ҡағиҙәне үтәү һорала, ул да булһа, Амида (Амитаба) буддаһының исемен туҡтамайса ҡабатлау таләп ителә (кара: Краткий научно-атеистический словарь.— M., 1964.—С. 98). Японияла буддизмдың мөһим үҙенсәлеге шунда: ул, Һиндостан буддасыларынан айырмалы булараҡ, әхлаҡи нормаларҙы үтәүҙән азат. Хатта, киреһенсә, бында монахтарҙан һуғышсан рух талап ителә. Самурайлыҡты Японияла будда диненең үҙенсәлекле бер сағылышы тип ҡарарға кәрәк.
Буддизм Монголияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Монголияла буддизмдың иң таралған сектаһы ламаизм тип атала. Ул XVI быуатта барлыҡҡа килә, XVI быуатта Бурятияға, һуңыраҡ Туваға һәм ҡалмыҡтарға үтеп керә. Лама, ҡағиҙә буларак, барлык монахтарҙы (ҡалмыҡтарҙа Лама — дин башлығы) аңлата, ә будда дине башында тороусолар «далай-лама» тип аталалар. Ғөмүмән, Монголия һәм Бурятияла лама «тере Будда» тип һанала. Был илдәрҙә ламаизм — киң йәйелгән күренеш. Будда дине нормаларын үтәү улар өсөн мәжбүри талап һанала, ләкин был тѳбәктәрҙәге буддизмға шаманлыҡ сифаттары ла хас. Улар тәбиғәт предметтары (тауҙар, йылғалар) рухына ғибәҙәт ҡылыуҙы ҡағиҙә итә, ҡайһы бер хайуандарҙы (мәҫәлән, этте) «изге» тип һанай.
Будда дине шаҡтай төрлөсә. Ләкин ул, ниндәй генә шәкелдә булмаһын, үҙенең төп үҙенсәлеген, эске асылын юғалтмаған. Будда диненең төп принцибы — йәшәү бығауынан ҡотолоу, уның гүзәл сифаттарынан арынырға тырышыу.Һѳҙѳмтәлә — социаль тормоштан ситләшеү, индивидуаллеккә бирелеү, ысынбарлыҡтағы рухи һәм физик сығанаҡтарҙан баш тартыу, ваз кисеү. Ләкин, донъялағы башҡа нәмәләр кеүек үк, Будда дине лә бер урында ғына тормай, үҙгәрә бара. Мәҫәлән, XX быуат уртаһында Вьетнам буддасылары Көнбайыш империалисттарына ҡаршы йәйелгән милли азатлыҡ хәрәкәтендә актив ҡатнаштылар, социаль тормоштан ситтә ҡалманылар.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Online Sanskrit Dictionary (инг.) Buddha — Просветленный (The Enlightened One). Dharma — Закон, Истина, Учение (Law, Truth, Doctrine).
- ↑ Русско-башкирский словарь (под редакцией З. Г. Ураксина, 2005)
- ↑ Торчинов Е. А. Введение в буддологию — стр. 5.
- ↑ Major Religions Ranked by Size; U.S. State Department’s International Religious Freedom Report 2004. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/ Accessed 20 September 2008; Garfinkel, Perry. «Buddha Rising», National Geographic Dec. 2005: 88-109; CIA — The World Factbook
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гиззәтов К. Т., Философия: 2 китап. 2-се китап: Ҡыҫҡаса философия тарихы. Философиянең нигеҙ проблемулары: Юғары уҡыу йорто өсөн дәреслек. (тат.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рон Хаббард «Гимн Азии» (урыҫ.)


text:
Янғында һәләк булыусылар ғаиләләренә 100-әр мең һум түләйәсәктәр
Өфөнөң «Европа» сауҙа үҙәгендә янғын ваҡытында һәләк булыусылар ғаиләләренә 100-әр мең һум компенсация түләйәсәктәр. Ҡалған зыян күреүселәр 50-шәр мең һум аласаҡ. Был турала республика башлығы Рөстәм Хәмитов БР Хөкүмәте ултырышында хәбәр итте.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаровтың һүҙҙәренә ҡарағанда, бөтә илгә яңғыраған Пермдәге «Хромая лошадь» клубында ошондай уҡ фажиғәнән һуң янғында һәләк булыусылар ғаиләләре край бюджетынан 100-әр мең һум аҡса алған. Әммә ул саҡта был ваҡиғаның киң резонанс алыуы менән бәйле, был ярҙамдан тыш, федераль бюджеттан өҫтәп 400-әр мең һум аҡса бүленә.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Европа»ла янғын ваҡытында ике кеше һәләк булды — әсәһе бер үҙе тәрбиәләгән 17 йәшлек ҡыҙ һәм 40 йәшлек ир, ә уның балиғ булмаған балалары, шул иҫәптән яңы тыуған сабыйы ҡалды.


text:
Өфө бюджетына ике айҙа 2,2 миллиарда һум килем килгән
Ағымдағы йылдың ғинуар-февралендә Өфө предприятиелары менән биш миллиард һум күләмендә баланс килеме алынған, был уҙған йылдың ошо уҡ осорондағы күрһәткестән бер ярым тапҡырға күберәк. Рентабелле булмаған предприятиеларҙың зыянға эшләүе лә уҙған йыл менән сағыштырғанда 2,8 миллиард һумға кәмегән. Зыянға эшләүсе предприятиелар өлөшө 2009 йылдың ғинуар-февралендәге 18,9 процентҡа ҡарата 17,7 процент тәшкил итте.
Ошондай һандар әйтелде Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтендәге матбуғат конференцияһында.
Ағымдағы йылдың беренсе кварталында ҡала предприятиелары һәм ойошмалары менән бюджет системаһының бар кимәлдәренә лә 24,3 миллиард һум аҡса килгән, шуларҙан федераль бюджетҡа — 14,9 миллиард һум, йәғни 61%, Башҡортостан Республикаһы бюджетына — 7,7 миллиард һәм йәки 32%, Өфө бюджетына 1,7 миллиард һум йәки 7% аҡса күсерелгән.
Матбуғат конференцияһында билдәләнеүенсә, ҡала округы бюджетына быйылғы ике айҙа, Рәсәй Федерацияһы бюджет системаларынан күсерелгәнде лә иҫәпкә алып, 2,2 миллиард һум килем килгән. Үҙҙәренең килеме 1,7 миллиард һум тәшкил иткән. Был күрһәткес буйынса ҡала планын 107,1 процентҡа үтәгән.


text:
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Урман ауылындағы шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса эштәре тамамланды
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы подразделениелары Иглин районының Урман ауылындағы ғәҙәттән тыш хәлде ликвидациялау буйынса эштәрҙе тамамланы, хәрби база биләмәһендәге янғындар һүндерелде. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының федераль төркөмдәре көстәре һәм саралары даими дислокация пункттарына ҡайтарыла, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәтенән.
Ведомство мәғлүмәте буйынса, янғын сыҡҡан биләмә контролдән алынмай. Әлеге ваҡытта унда йәшәйеште тәьмин итеү системаларын тергеҙеү һәм зыян күләмен иҫәпләй эштәре алып барыла.
Эвакуацияланған граждандар йорттарына ҡайта башланы.


text:
Алдағы дүрт көндә төбәктә һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ
Алдағы дүрт көндә Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ, урыны менән төндә – минус 24 градусҡа тиклем, көндөҙ минус 15 градус була.
Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмттәре буйынса, дөйөм алғанда республикала был көндәрҙең аяҙлы-болотло, яуым-төшөмһөҙ булыуы көтөлә. Һауа температураһы төндә – минус 18-22 градус, көндөҙ минус 10 градус тирәһе тәшкил итәсәк.
Алдағы көндәрҙә, 1 февралдән башлап, синоптиктар һауа температураһының бер аҙ күтәрелеүен һәм ҡар яуыуын күҙаллай.


text:
Өфө хакимиәте хеҙмәткәрҙәре һаны 100 кешегә ҡыҫҡартыласаҡ
Өфө хакимиәте хеҙмәткәрҙәре һаны 100 кешегә ҡыҫҡартыласаҡ, тип хәбәр иттеләр баш ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән. Бындай ҡарар ҡала Советы депутаттары менән сираттан тыш ултырышта ҡабул ителде.
Әлеге ҡарар Өфөлә муниципаль хеҙмәткәрҙәр һанын оптималләштереү буйынса саралар сиктәрендә ҡабул ителде. Депутаттар ҡарарына ярашлы, мэрияла гуманитар мәсьәләләр буйынса бүлек, шулай уҡ хәүефһеҙлек һәм мәғлүмәт һаҡлау бүлеге бөтөрөлә. Ҡулланыусылар баҙары идаралығы хеҙмәттәрҙе координациялау һәм көйләү бүлеге менән берләштерелә, сәнәғәт бүлеге сәнәғәт сәйәсәте һәм эшҡыуарлыҡ бүлегенә үҙгәртелә. Хеҙмәткәрҙәр һанын ҡыҫҡартыу ҡайһы бер башҡа бүлектәргә лә ҡағыласаҡ.
Депутаттар корпусы ҡарарына ярашлы, хакимиәт составында шулай уҡ Төҙөлөш, юлдарҙы һәм яһалма ҡоролмаларҙы ремонтлау буйынса яңы бүлек булдырыла. Был хеҙмәт Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығынан бүленеп сығасаҡ. Шул уҡ ваҡытта хеҙмәткәрҙәр һанын арттырыу планлаштырылмай.


text:
24 ноябрҙә кадрҙар менән тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
24 ноябрҙә РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә кадрҙар менән тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойоштороласаҡ.
Мөрәжәғәт итеүселәрҙе Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Рспубликаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Урал Мырҙабулатов ҡабул итәсәк.
Башлана — 14 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Ауыл эшсәндәре мал аҙығы әҙерләүгә сыҡты
Башҡортостанда бесән сабыуға сыҡтылар. Ун райондың аграрийҙары мал аҙығы әҙерләү кампанияһын башланы. Ҡырмыҫҡалы һәм Күгәрсен райондарында ауыл эшсәндәре күп йыллыҡ үләндәрҙе сенажға саба. Ҡалған һигеҙ район үләнде яҫмаға һала. БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, йәмғеһе 200 тонна бесән һәм мең тоннаға яҡын сенаж әҙерләнгән. Үлән уңышы быйыл уртаса. Тәүге көндәрҙә дүрт мең гектарҙа күп йыллыҡ үләндәр сабылған. Күп йыллыҡтарҙың дөйөм майҙаны 1 млн 107 мең гектарҙы тәшкил итә.
Быйыл малды аҙыҡ менән тәьмин итеү өсөн ауыл эшсәндәренә йәмғеһе 2 млн 356 мең тонна сенаж һәм 1 млн 600 мең тонна силос әҙерләргә кәрәк.


text:
Башҡортостанда күсемһеҙ милек менән бәйле килешеүҙәр иҫәбе арта
Дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография федераль хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығы күрһәткестәрен анализлау күсемһеҙ милеккә теркәлгән хоҡуҡтар иҫәбенең һәм күсемһеҙ милек менән бәйле килешеүҙәрҙең, шулай уҡ теркәлгән хоҡуҡтар тураһында бирелгән мәғлүмәттең артыуын күрһәтә.
Әгәр уҙған йылдың беренсе ярты йыллығында Идаралыҡта 347 328 хоҡуҡ теркәлгән булһа, быйыл ошо уҡ осорҙа был һан 366 297-гә еткән.
БР буйынса Рәсәй реестры Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл һайын йәнә ябайлаштырылған төрҙә теркәлгән хоҡуҡтар иҫәбе арта. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың алты айында барыһы 63 789 граждан хоҡуҡтары теркәлгән, шуларҙан: 38 503 хоҡуҡ ер участкаларына, 20 126 — индивидуаль торлаҡ төҙөлөшө объекттарына, 5 160 — башҡа төрлө күсемһеҙ милек объекттарына. Сағыштырыу өсөн: уҙған йылдың беренсе ярты йыллығында 53 726 хоҡуҡ теркәлгән, шуларҙың 35 849-ы – ер участкаларына, 13 554 – шәхси торлаҡ төҙөлөшө объекттарына, 4 323 – башҡа объекттарға.
Шуны ла билдәләргә кәрәк, быйыл йыл башынан алып Берҙәм дәүләт хоҡуҡтар реестрынан белешмәләр һәм күсермәләр биреүҙе һорап 281 меңдән ашыу мөрәжәғәт килгән. 2009 йыл менән сағыштырғанда был 17 меңгә күберәк.


text:
Республикала 843 йортта капиталь ремонт яһалған
Республикала 843 йортта капиталь ремонт яһалған.
Шуларҙың 305-е — Өфөлә. Ремонт яһалған йорттарҙың дөйөм майҙаны 3 миллион квадрат метрҙан ашып китә, ә унда йәшәүселәрҙең һаны 119 мең самаһы. дөйөм майҙаны 4 миллион квадрат метрлыҡ 1 мең 063 күп фатирлы йортто тулыһынса ремонтлау күҙаллана. Шуларҙың 410-ы баш ҡалала урынлашҡан. Финанслауҙың дөйөм күләме 2 миллиард 500 миллион һумдан һумдан ашыу. Дөйөм алғанда, капиталь ремонт тамамланғандан һуң бер йыл эсендә 160 меңдән ашыу кеше йәшәү шарттарын яҡшыртырға тейеш.


text:
Өфө моторҙар эшләү берекмәһе хеҙмәткәрҙәрен ҡала янында яңы торлаҡ көтә
Максимовкалағы «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең коттедж ҡасабаһында торлаҡтың тәүге сираты йыл аҙағына тиклем сафҡа индереләсәк. Завод халҡын секцияларҙан торған аҙ ҡатлы биш йорттағы 156 фатир көтә, тип хәбәр иттеләр предприятиеның корпоратив коммуникациялар идаралығында.
Әле ике йортта эске һәм тышҡы биҙәү эштәре алып барыла, өсөнсө йорттоң каркасы эшләнгән, йәнә ике бина төҙөлә. Дөйөм торлаҡ майҙаны 9144 квадрат метр тәшкил итәсәк. Фатирҙар, биҙәү эштәре тамамланып, ҡаланың һыу, электр уты, канализация һәм газ селтәрҙәренә тоташтырылғандан һуң файҙаланыуға тапшырыласаҡ.
Планлаштырылыуынса, икенсе торлаҡ кварталы ла ағымдағы йылдың октябрендә төҙөлә башлап, 2012 йылда тамамланырға тейеш.
Аңлатып китәйек, ҡасабанан ҡалаға тиклемге юл биш минут ваҡытты ала. Әлеге ваҡытта был ошондай күләмдәге эконом-класлы берҙән-бер ҡасаба. Төҙөлөш концепцияһы үҫешкән социаль һәм коммерция инфраструктураһын һәм берҙәм архитектура стилен күҙ уңында тота. Буласаҡ фатир хужалары торлаҡ төрөн генә түгел, йорт проектын да һайлай ала.
Проект ӨМЭПБ хеҙмәткәрҙәрен торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса социаль программа сиктәрендә ғәмәлгә ашырыла.