text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » «Башҡортостандың 100 шәхесе»
«Башҡортостандың 100 шәхесе»
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы республикабыҙ ойошторолоуға 100 йыл тулыуға арнап үткәргән «Башҡортостандың 100 шәхесе» проектына йомғаҡ яһаны.
Уларҙың исемлеге һәр аҙна һайын гәзиттә унарлап баҫыласаҡ, сайтҡа ла һалынасаҡ. "Бәйләнештә"ге төркөмөбөҙҙә иһә көн дә бер шәхестең фотоһы ҡуйыласаҡ.
Сайт мөмкинлеге сикле булғас, тәүге 50 шәхес тураһындағы яҙманы юйып торҙоҡ. PDF рәүешендә һалырбыҙ.
51. Таһир Тайып улы КҮСИМОВ (1909 – 1986)
Башҡорт совет хәрби һәм дәүләт эшмәкәре, Советтар Союзы Геройы. Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙенең Күсем ауылында тыуған. Ҡазанда берләштерелгән татар-башҡорт хәрби мәктәбендә белем ала. 1942 йылдан 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 1-се полкы командиры була. 1943 йылда Днепрҙы кисеп сығыу хәрби операцияһында күрһәткән батырлығы өсөн Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Һуғыштан һуң хәрби белем алыуын һәм ошо өлкәлә эшләүен дауам итә. БАССР-ҙың хәрби комиссары була. РСФСР, БАССР, Төркмән ССР-ы Юғары Советтары депутаты итеп һайлана. Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромы уның исемен йөрөтә.
52. Леонид Владимирович ЛЕВИТИН
БАССР-ҙың, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Оҙаҡ йылдар Өфөләге Рус драма театрының директоры булып эшләй. Баш ҡаланың Ленин майҙанында урынлашҡан әлеге дәүләт академия рус драма театры бинаһы – уның эш ҡаҙанышы.
53. Әхмәт Фәтҡулла улы ЛОТФУЛЛИН (1928 – 2007)
СССР-ҙың халыҡ рәссамы. Әбйәлил районының Асҡар ауылында тыуған. Бала сағы һуғыш йылдарына тура килә, шулай ҙа белем алырға тырыша. Һуғыш бөткәс, Ленинград ҡалаһының 9-сы архитектура-художество училищеһында, Өфө театр-художество училищеһында, Литва ССР-ы Дәүләт художество институтында уҡый. Бөтә Рәсәй һәм республика әһәмиәтендәге күргәҙмәләрҙә йыш ҡатнаша. Францияға ижади сәфәр яһай. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.
54. Нияз Абдулхаҡ улы МӘЖИТОВ (1933 – 2015)
Археолог, тарих фәндәре докторы, академик. Ғафури районының Туғай ауылында тыуған. Пермь дәүләт университетын тамамлаған. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәрҙән Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президентына тиклем хеҙмәт юлы үтә. БДУ-ла уҡыта. Ғилми эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – Көньяҡ Уралдағы тимер быуат һәм урта быуат проблемаларын тикшереү. 300-гә яҡын фәнни хеҙмәт, 12 монография авторы. Оҙаҡ йылдар Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетын, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советын етәкләгән.
55. Александр Матвеевич МАТРОСОВ – Шәкирйән Юныс улы МӨХӘМӘТЙӘНОВ (1924 – 1943)
Советтар Союзы Геройы. Тамъян-Ҡатай кантонының (хәҙерге Учалы районы) Ҡунаҡбай ауылында тыуған. Рәсми сығанаҡтарҙа, Екатеринослав (Днепропетровск) ҡалаһында тыуған, тип иҫәпләнә. Бәләкәйҙән үк әсәйһеҙ ҡала. Балалар йортонда, НКВД ҡарамағындағы хеҙмәт колонияһында тәрбиәләнә. Үҫмер ваҡытында Александр Матросов тигән яңы исем һәм фамилия ала. 1943 йылдың 27 февралендә Псков өлкәһенең Чернушки ауылы өсөн ҡаты һуғышта кәүҙәһе менән дошман амбразураһын ҡаплай. Был батырлығы өсөн Матросовҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
56. Сергей Михайлович МИХАЛЕВ (1947 – 2015)
Билдәле совет хоккейсыһы, тренер. Силәбе өлкәһенең Шершни ҡасабаһында тыуған. Спорт карьераһы 1966 йылда Силәбенең «Буревестник» хоккей клубында башлана. Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһында ла уйнай. 1979 йылдан тренер эшенә күсә. Төрлө клубтарҙа эшләй. 2005 йылдың ноябрендә «Салауат Юлаев»тың баш тренеры вазифаһына кире ҡайта һәм Өфө клубы 2007 – 2008 йылдар миҙгелендә тарихта тәүге тапҡыр Рәсәй чемпионы титулын яуланы. Уның тәрбиәләнеүселәре араһында 60-тан ашыу СССР һәм Рәсәй спорт мастеры бар.
57. Арыҫлан Ҡотләхмәт улы МӨБӘРӘКОВ (1908 – 1977)
Башҡорт совет актёры, театр режиссёры, драматург. СССР-ҙың халыҡ артисы. Белорет районының Асы ауылында тыуған. 1934 йылдан ғүмеренең аҙағына тиклем Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләй. 20-нән ашыу спектакль ҡуя. Иң билдәле актерлыҡ эштәре – драма һәм кинофильмдарҙа Салауат Юлаев роле. Үҙ таланты менән ул Башҡортостандың рухи яҡтан, үҙенең күренекле артистары менән көслө булыуын күрһәтте. Уның исемен мәңгеләштереү буйынса байтаҡ эш башҡарылған. Сибай башҡорт дәүләт драма театры Арыҫлан Мөбәрәковтың исемен йөрөтә.
58. Даян Фәтхелбаян улы МУРЗИН (1921 – 2012)
Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, разведчик. Баҡалы районының Иҫке Балыҡлы ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем педучилище тамамлай, балалар уҡыта. Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көнөнән фронтҡа китә. Йәшерен агент эшен бик оҫта алып бара. Партизандар отрядын ойоштороуҙа ҡатнаша. Словакияла Ян Жижка исемендәге партизан бригадаһын етәкләй, «Ҡара генерал» ҡушаматы аҫтында һуғыша. Гитлер уны тотоуға күп көс һала. Мурзин – дөйөм алғанда, 86 орден һәм миҙал кавалеры. Чехия, Словакия ҡалаларының, Өфөнөң почетлы гражданы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған юрисы.
59. Муса Лут улы МОРТАЗИН (1891 – 1937)
Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, дәүләт һәм хәрби эшмәкәр, комбриг. Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙенең (хәҙерге Учалы районы) Көсөк ауылында тыуған. Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. 1917 йылда мосолман һалдаттарынан делегат булараҡ, Мәскәүҙә үткән I Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында, Өфө, Ырымбурҙа Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары делегаты була. Тыуған яғында совет власы урынлаштырыу һәм милиция ойоштороу менән шөғөлләнә. 1-се Башҡорт кавалерия полкы командиры итеп тәғәйенләнә. 1920 йылдың декабренән БАССР-ҙың Хәрби эштәр буйынса халыҡ комиссары булып эшләй. Мәскәү юғары хәрби-педагогика мәктәбен тамамлай. Репрессия ҡорбаны. 1956 йылда аҡлана.
60. Мостафа Сафа улы КӘРИМОВ – Мостай КӘРИМ (1919 – 2005)
Башҡорт яҙыусыhы, шағиры hәм драматургы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостандың халыҡ шағиры. Шишмә районының Келәш ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡый. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1930 йылдарҙа уҡ яҙа башлай. Барыhы 100-ҙән ашыу шиғриәт һәм проза китабы, 10-дан ашыу пьесаһы донъя күрә, әҫәрҙәре бер нисә телгә тәржемә ителгән. Социалистик Хеҙмәт Геройы. 11 орден кавалеры. Башҡортостан Фәндәр академияһының почетлы академигы. Мостай Кәрим исемен Башҡортостан Республикаhының Милли йәштәр театры, Өфөнөң 158-се гимназияһы йөрөтә.
61. Фатима Хәмит ҡыҙы МОСТАФИНА (1913 – 1998)
Педагог, партия һәм дәүләт эшмәкәре, философия фәндәре кандидаты. Һамар губернаһы Пугачёв өйәҙенең Диңгеҙбай ауылында тыуған (хәҙер Һамар өлкәһе). Ҡаҙағстанда һәм Өфөләге В. Ленин исемендәге башҡорт балалар йортонда тәрбиәләнә. Башҡорт дәүләт педагогия институтының химия-биология факультетын тамамлай. Уҡытыусы булып, комсомол, партия сафында эшләй. 1955 – 1971 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры була. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Өфөләге 20-се ҡала башҡорт гимназияһы Мостафина исемен йөрөтә.
62. Хәбибназар Нәжметдин улы НӘЖМЕТДИНОВ – Назар Нәжми (1918 – 1999)
Башҡортостандың халыҡ шағиры. Драматург, журналист. Өфө губернаһы Бөрө өйәҙенең (хәҙерге Дүртөйлө районы) Миңеште ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай. Һуғыштан һуң төрлө редакцияла эшләй, Башҡортостан Яҙыусылар союзын етәкләй. Башҡорт әҙәбиәтен үҫтереүҙә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн ордендар менән наградлана. РСФСР дәүләт премияһы һәм республиканың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.
63. Зәйтүнә Әғзәм ҡыҙы НАСРЕТДИНОВА (1923 – 2009)
Совет балеринаһы, педагог. Өфөлә тыуған. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Ленинград хореография училищеһының башҡорт бүлеген тамамлай. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының балет труппаһында эшләй. Республиканың тәүге профессиональ балеринаһы. Киң диапазонлы талантлы классик бейеүсе. Уның исеме Бөйөк Британиялағы Халыҡ-ара биографиялар үҙәге тарафынан нәшер ителгән «Кто есть кто» – «Сто известных женщин мира» бөтә донъя биографиялар энциклопедияһына индерелгән.
64. Михаил Васильевич НЕСТЕРОВ (1862 – 1942)
Совет рәссамы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Беренсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты. Өфөлә тыуған. Мәскәү живопись, һынлы сәнғәт һәм архитектура училищеһында уҡый. Рәссамдың тәүге эштәре передвижниктар рухында яҙылған, иллюстратор булараҡ күп эшләгән. Һуңғараҡ портрет, пейзаж оҫтаһы булып киткән. Башлыса Мәскәүҙә йәшәһә лә, Өфөнө бик яратҡан, йыш килеп йөрөгән.
65. Салауат Әхмәҙи улы НИЗАМЕТДИНОВ (1957 – 2013)
Башҡорт композиторы. Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Учалы районының Миндәк ауылында тыуған. Бала саҡтан һуҡыр. Өфөлә һуҡыр балалар өсөн махсус мәктәптә уҡый. Өфө сәнғәт училищеһында белем алғанында көй яҙа башлай. Бик күп музыка конкурс-фестиваль лауреаты. 200-ҙән ашыу эстрада йыры, спектакль, фильмдарға көйҙәр яҙған, камера-вокал әҫәрҙәре бар. Низаметдинов – опера, симфония, хор, романстар авторы ла. Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы уның исемен йөрөтә.
66. Рудольф Хәмит улы НУРИЕВ (1938 – 1993)
Совет, инглиз, француз балет бейеүсеһе. Иркутск менән Владивосток араһында поезда тыуа. Бала саҡтан бейергә ярата. Ленинград хореография училищеһын тамамлағас, шунда уҡ С. Киров исемендәге опера һәм балет театрында эшләй башлай. 1961 йылда Париждағы гастролдәр ваҡытында илгә ҡайтмай тороп ҡала. Европа илдәре, донъя буйлап гастролдәргә йыш сыға. Йылына 200 тапҡыр сығыш яһаған осраҡтары күп була. Париждағы Гранд-операның директоры була. Ҡаты ауырыуҙан үлә.
67. Зыя Нурый улы НУРИЕВ (1915 – 2012)
Дәүләт һәм партия эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы. Өфө губернаһы Бөрө өйәҙенең (хәҙерге Бөрө районы) Үрге Ыласынтау ауылында тыуған. Башҡортостан халыҡ мәғарифы институтын тамамлағас, уҡытыусы, төрлө районда мәғариф бүлеге мөдире булып эшләй. Һуғыш йылдарында бер нисә район комитеты секретары була. Партия, профсоюз, комсомол ойошмаларын етәкләй. Оҙаҡ йылдар дәүләт вазифаларын башҡара. Хеҙмәте бик күп орден менән баһалаған. СССР күләмендәге персональ пенсионер.
68. Антонина Ивановна НУХРАТ (1900 – 1983)
Ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтен ойоштороусы, педагог, журналист. Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙенең (хәҙерге Бишбүләк районы) Кесе Мәнәүез ауылында тыуған. Стәрлетамаҡта ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһын тамамлағас, уҡытыусы, сыуаш мәктәптәрендә инспектор булып эшләй. Партия эшен намыҫлы башҡара. ВКП (б) Үҙәк комитетының Көнсығыш ҡатын-ҡыҙҙары эше буйынса төркөмөн етәкләй. “Революция и национальности” журналында эшләй. Репрессиялана. Иреккә сыҡҡас, журналистикала эшләүен дауам итә.
69. Суфиян Шәмсетдин улы ПОВАРИСОВ (1924 – 2016)
Филология фәндәре докторы, профессор, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы. Илеш районының Тыпый ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Һуғыштан һуң юғары белем ала. Мәғарифта, журналистикала эшләй. Оҙаҡ йылдар Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡыта. 40 китап, 300-ләп ғилми хеҙмәт авторы. Башҡортостандың, Татарстандың атҡаҙанған фән эшмәкәре. Рәсәйҙең юғары белем биреү өлкәһенең почетлы хеҙмәткәре.
70. Анатолий Харитонович ПШЕНИЧНЮК (1936 – 2016)
Совет һәм Рәсәй археологы, тарих фәндәре кандидаты, профессор. БАССР-ҙың Боҙаяҙ районы Литенка ауылында тыуған (хәҙерге Ауырғазы районы). Башҡорт дәүләт университетында уҡығанда археология экспедицияһында ҡатнашҡас, ошо өлкәлә ныҡлап шөғөлләнә, Көньяҡ Уралда иртә тимер быуат осоро, ҡараабыҙ, сармат, савромат мәҙәниәттәре менән ҡыҙыҡһына. “Башҡортостандың археология картаһы”н төҙөүгә ҙур өлөш индерә. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


c: text/html

text:
Башҡортостан Хөкүмәте «Өфө» аэропортының аэровокзал комплексын төҙөкләндереүгә 500 миллион һум аҡса бүлде
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан Хөкүмәте «Өфө» халыҡ-ара аэропорты» акционерҙар йәмғиәтенең эске һауа юлдарының аэровокзал комплексын төҙөкләндереүгә бюджет инвестицияларын бүлеү тураһында ҡарар ҡабул итте.
Транспорт буйынса дәүләт комитетында аңлатыуҙарынса, ҡарар 2017 йылда эске һауа юлдарының аэровокзал комплексын реконструкциялау өсөн 500 миллион һум биреүҙе күҙ уңында тота.
Инвестициялар объекттың пассажирҙар үткәреү һәләтен сәғәтенә 600-ҙән 1200-гә тиклем арттырырға тейеш.
Бынан тыш, бүленгән аҡса аэропорттың инженер селтәрҙәре торошон яҡшыртырға, пассажирҙарҙың хәүефһеҙлеген арттырырға, вокзал яны майҙанын киңәйтергә мөмкинлек бирә.
Төҙөкләндереүҙе 2019 йылда тамамларға ниәтләйҙәр.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » “Сәнғәт төнө”нә Өфө музейҙары ла ҡушыласаҡ
“Сәнғәт төнө”нә Өфө музейҙары ла ҡушыласаҡ
3 ноябрҙә киске сәғәт 6-нан төнгө сәғәт 12-гә тиклем бөтә Рәсәй буйынса “Сәнғәт төнө” уҙғарыласаҡ. Был масштаблы проектҡа Башҡортостан музейҙары ла ҡушылырға теләк белдергән. Баш ҡалала БР Милли музейы, Мәжит Ғафуриҙың Мемориаль йорт-музейы, Республика Хәрби дан музейы кискеһен үҙ ишектәрен асасаҡ. Был тарих үҙәктәре тамашасыларҙы “Урал батыр” эпосы буйынса төшөрөлгән анимация фильмын күрһәтеү, романс кисәһе уҙғарыу һымаҡ саралар менән үҙ тамашасыларын һөйөндөрәсәк.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Уҙған ял көндәрендә республикала 37 юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән
Аварияларҙа 4 кешенең ғүмере өҙөлгән. Күп осраҡта күңелһеҙ хәлдәргә һауа шарттарының тотороҡһоҙлоғо, боҙлауыҡ сәбәпсе булған.Бөрө районында «Хендай Акцент» һәм «Солярис» автомобилдәре бәрелә. Юл фажиғәһендә 67 йәшлек пассажир һәләк була. Иглин районында юл ситенә осҡан «Калина» водителенең ғүмере лә шулай уҡ ваҡиға урынында өҙөлә. Өфө - Белорет трассаһында «Иж» һәм «Фольксваген» автомобилдәре ҡатнашлығында авария теркәлгән. Фажиғәлә иномарка водителе һәләк булған. «Иж» автомобиле хужаһы ауыр тән йәрәхәттәре менән дауаханаға оҙатыла.


text:
Өфөлә торлаҡ йорт емерелде
Башҡорт дәүләт филармонияһы эргәһендә, атап әйткәндә, Коммунистик урамдың 37-се йортондағы ғәҙәттән тыш хәлде ваҡиға шаһиты төшөрөп алған.Торлаҡ йорттоң бер мөйөшө емерелгән. Йортта йәшәүселәр әйтеүенсә, ғәҙәттән тыш хәлдән бер нисә минут элек кенә уларҙы төҙөүселәр иҫкәртеп өлгөрә. Йортта ниндәйҙер ремонт эштәре барған була. Бәхеткә, бинаның кеше йәшәмәгән яғы ишелә. Йортта йәшәүселәр әйтеүенсә, төҙөүселәр унан оҙаҡ ҡына ваҡыт ер сығарған. Күрәһең, йорттоң цоколь өлөшөн эшләргә уйлаған. Һөҙөмтәлә бер кем дә зыян күрмәгән. Әммә әлегә фатир хужаларын йорттарына индермәйҙәр. Ваҡиға урынында ҡотҡарыусылар һәм полиция эшләй.


text:
- Подробности
- Просмотров: 401
НӘФИС МЕТАЛЛ СӘНҒӘТЕ, башҡорттарҙың традицион көнкүрешендә һәм хужалығында ҡулланылған, металдан эшләнгән төрлө тәғәйенләнештәге әйберҙәр; уларҙы нәфис эшкәртеү; биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлеге. Башҡортостанда металл әйберҙәр энеолит дәүерендә барлыҡҡа килә. Металды биҙәүҙең традицион төрҙәрен етештереү булып ҡойоу, сүкеү, көмөш м‑н һырлау, гравёрлау, штамплау, сүкеп биҙәү, ҡарайтыу, күҙәнәкләү (бөртөк төшөрөү), сымды үреп биҙәү, күп төҫ м‑н инкрустациялау техникаһы тора. Тимерсе‑ювелир оҫталарының иң мөһим хеҙмәт өлкәһе — һуғыш һәм һунар ҡоралдары, ат егеү кәрәк‑ярағы эшләү була, уларҙа металл ағас һәм күн м‑н бергә файҙаланыла (ҡара: Нәфис ағас сәнғәте, Нәфис күн сәнғәте); металдан традицион биҙәүестәр, традицион йыһаз, ерләү әйберҙәре һ.б. яһағандар. Иң боронғо техникаларҙың береһе — ҡойоу. Изделиеларҙы (балдаҡ, таралғы, баш кейеменә, билбауға, сбруйға айылдар) ҡойоу өсөн формаларҙы таштан, йоҡа итеп сүкелгән металдан, балсыҡтан яһағандар. Металды утта иретеү һәм ҡыҙҙырыу өсөн тигель ҡулланғандар, уға урынлаштырылған көмөш йәки алтын киҫәге өҫтөнә быҫҡып ятҡан күмер һалып, туҡтауһыҙ өрҙөрөп торғандар; ирегән металды көмөш йәки алтын ялатыу өсөн файҙаланғандар. Металл эшкәртеүҙең төп алымдарының береһе — сүкеү (һалҡын, эҫе; ул штамп ҡулланып, ирекле рәүештә ҡул м‑н, машина ярҙамында эшләнгән). Сүкегәндә күп тапҡыр һуғыу һөҙөмтәһендә әҙерләмә кәрәкле күләмгә һәм формаға килә; металдың сифаты һәм төҙөлөшө яҡшыра. Ҡулдан сүкеп хәрби ҡорал, эш йыһаздарына деталдәр һ.б. яһалған. Башҡ. Н.м.с. оҫталары көмөш табаҡтар йәки сым ҡулланып матур орнаментлы композициялар (ҡара: Орнамент) ижад иткән. Көмөшсө оҫталар көмөш ялатыуҙың бер нисә ысулын ҡулланған. Металл әйберҙәр өҫтөнә буйға һәм арҡыры бураҙналар яһағандар, уға йоҡа көмөш киҫәген һалып йылытҡандар һәм сүкеш м‑н һуҡҡылап, яҡшылап беркеткәндәр, һуңынан көмөшләнгән әйбер өҫтөнә балауыҙ һөртөп, биҙәкте тырнап сыҡҡандар һәм азот кислотаһына төшөрөп көйҙөргәндәр. Көмөшө төшкән урындарҙы ҡарайтҡандар, шулай итеп, көмөш фонда ҡара биҙәктәр барлыҡҡа килгән. 19 б. көмөш ялатыуҙың ҡайнар ысулын ҡуллана башлайҙар: предмет өҫтөнә бура һибеп, уға көмөш киҫәген ҡуйғандар һәм утта иреткәндәр, һыуынған металды сүкеш м‑н тейешенсә һуҡҡылағандан һуң нашатыр спирты м‑н ялтырағансы эшкәрткәндәр. Һирәкләп икенсе ысул да ҡулланылған: шымартылған металға осло ҡырҡҡыс м‑н йыш итеп параллель ҡыя һырҙар төшөргәндәр, уларға арҡыры аҙ ғына йылытылған нәҙек көмөш сымдар һалып, сүкеш м‑н һуҡҡылап индергәндәр (биҙәк барлыҡҡа килһен өсөн сымды алдан һырланған рәсемгә баҫалар); һуңынан металды утта ҡыҙҙыралар һәм нашатыр спирты м‑н ышҡып, ваҡ ҡом һалынған сепрәк м‑н шымарталар. Һырлы биҙәктәр м‑н башлыса өҙәңгене, ҡаптырманы, һаҙаҡ м‑н йәйә ҡабын, сбруйҙың күндән эшләнгән өлөштәрен, эйәр ҡашын биҙәгәндәр, ҡайһы берҙә һырҙар гравёрлау, сүкеп биҙәү, төҫлө ваҡ мәрйендәр һәм быяла м‑н байытылған. Эйәрҙең алғы ҡашын артҡыһына ҡарағанда байыраҡ биҙәгәндәр, контраст биҙәктәр м‑н ярым ай рәүешендәге ҡалай ҡулланғандар; ҡайһы берҙә орнамент үтә тишелгән һырҙар м‑н эшләнгән. Эйәр‑өпсөндөң күн ҡуйылған өлөштәрен киң ҡайма м‑н уратып алынған һәм һырлап биҙәлгән ҙур көмөш йүгертелгән ярымшар рәүешендәге өҫтәмәләр м‑н матурлағандар. Түңәрәк өҫтәмәләрҙә биҙәк сикләнгән композициялы була, яҫыларында бөтә урынды биләгән һәм рам м‑н уратылған, ҡабарынҡыларында ҡырҙарынан тар биҙәктәр һуҙыла. Көмөш ялатылған ҡалайҙарҙың күндең ҡарағусҡыл- ҡуңыр төҫө һәм йомшаҡ фактураһы м‑н ярашыуы, ш. уҡ уларҙың композицион урынлашыуы үҙенсәлек өҫтәй: аҫта — үҙенең формаһы б‑са әйберҙең аҫҡы ситенең һыҙаттарын ҡабатлаусы ҙур пластиналар, ҡырҙарында — тар, уртаһы иркен, төрлө үлсәмдәге түңәрәк өҫтәмәләр. Штамплау, гравёрлау, сүкеп биҙәү, ҡарайтыу, филигрань, инкрустация техникаларын төрлө предметтар эшләү һәм биҙәү өсөн ҡулланғандар, улар араһында ювелир биҙәүестәр юғары баһаланған: беләҙек, йөҙөк, балдаҡ, ҡатын‑ҡыҙ камзулдарына киң ҡаптырмалар, ҡашмауға маңлайсуҡ һәм оҙон ҡолаҡсуҡтар, сулпы, елкәлек, сәсҡап, һирәгерәк алҡалар, ирҙәр билбауына ҡәмәрҙәр, һаҙаҡ һәм йәйә ҡаптарына өҫтәмәләр. Был әйберҙәрҙе биҙәүҙә б.э.т. 3— 2 бб. үҫешкән инкрустация һәм йәнлек стиленә нигеҙләнгән боронғо полихром (күп төҫлөлөк) стиле традициялары сағылыш тапҡан. Үңле инкрустациялау техникаһында металл ҡалайҙа ҙур булмаған уйымдар яһағандар һәм уларға нескә алтын, көмөш сымдар, таҫмалар йәки пластиналар ҡуйып, иретеп йәбештергәндәр һәм түңәрәк йәки тура мөйөш формаһында оялар барлыҡҡа килтергәндәр. Инкрустация өсөн декоратив таш, мастика йәки иретелгән эмаль онтағын файҙаланғандар (эмаль м‑н, ғәҙәттә, ирҙәр билбауҙары һәм көмөш йүгәндәр өсөн ауыр көмөш өҫтәмәләрҙе биҙәгәндәр); оялар араһын төрлө фигуралар м‑н тултырғандар (ваҡ металл бөртөктәре). Металды һалҡын штамплау техникаһында уйымлы йәки ҡабарынҡы һүрәттәр төшөрөлгән махсус матрицалар (башлыса ҡурғаш дискылар) ҡулланғандар, дискылар өҫтөнә йоҡа бронза, алтын йәки көмөш ҡалай һалып һүрәт килеп сыҡҡансы сүкеш м‑н һуҡҡандар. Сүкеп биҙәү техникаһында төрлө, йышыраҡ, геом., орнаменттарҙы предмет өҫтөндә эшләгәндәр; гравёрлау киң ҡулланылған. Иң ҡатмарлы техникаларҙың береһе – сымды үреү: өҫтән һалынған йәки төйөрсөклө филиграндә бергә үрелгән алтын йәки көмөш сымдарҙы ҡалай өҫтөнә “кәкерсәк”, “арҡан”, “шнур”, “һыр” һ.б. рәүешендә иретеп йәбештергәндәр; селтәрләп эшләнгән филиграндә сымдар — үҙ‑ара иретеп тоташтырылған (ҡайһы берҙә тәбиғи таштар һәм төҫлө быяла м‑н биҙәкләгәндәр). Филигрань м‑н семәрләү техникаһы оҡшаш: күп биҙәүестәрҙә осраған ваҡ селтәрҙе металдан эшләгәндәр, бының өсөн уны йомшаҡ күнгә һалып, ағас сүкеш м‑н һуҡҡылағандар. Үрелгән сымдан дүңгәләктәр ярҙамында шыумалы итеп ваҡ тәңкәләр беркетелгән сыңғырлап торған беләҙектәр һәм йөҙөктәр яһағандар. Башҡортостанда полихром стиле традицияларының оҙаҡ һаҡланыуы — мәрйен, аҡыҡ, фирүзә, мәрүәт, көмөштөң халыҡ араһында борондан таҙартыу, һаҡлау көсөнә эйә, ә металл һ.б. биҙәүестәрҙең тылсым һәм һаҡлағыс функцияһын башҡарыуына бәйләнгән була. Социум ҡанундары һәм йолалары коллективтың яҡлауға мохтаж ағзаларын (балаларҙы, ҡатын-ҡыҙҙарҙы, яугирҙарҙы) ҡурсалаған, шуның өсөн уларҙың кейемдәре, ҡоралдары һәм ат егеү кәрәк- ярағы инкрустация һәм боронғо орнаменттар м‑н бай биҙәлгән. Астраль‑соляр символикала, орнамент биҙәктәренең зооморф һәм үҫемлек формалары комбинацияларында халыҡтың исламға тиклемге дини инаныуҙары сағылған. Н.м.с. орнамент элементтарында айырыуса S рәүешле һәм тәре һымаҡ ҡусҡар фигуралары киң ҡулланылған; йыш ҡына металл әйберҙәрҙең биҙәк композицияларына мосолман каллиграфияһының ҡайһы бер элементтарын индергәндәр. 18 б. 2‑се ярт. — 19 б. металды художестволы эшкәртеү сәнғәтенең һүрелеүе күҙәтелә, был йәйләү малсылығы традицияларының юғалыуына, Башҡортостанда тимерселек эшен һәм металл әйберҙәр эшләүҙе тыйыуға бәйләнгән [ҡара: Указдар (1736 й. 11 февр.)]; 19 б. аҙ. тауар-аҡса мөнәсәбәттәренең үҫеше, һөнәрселек әйберҙәрен ф‑ка продукцияһы м‑н алмаштырып, был процесты тиҙләтеп ебәрә, әммә ҡайһы бер художестволы изделиелар (семәрле ҡапҡалар, ҡоймалар, балкондар, баҫҡыс яндауырҙары, ҡыйыҡ ябыуҙары һ.б.) 20 б. башына тиклем Өфөнөң һәм Башҡортостандың башҡа ҡалалары архитектураһында традицион булып ҡала (ҡара: Костерин П.И. йорто). Республиканың хәҙ. заман проф. биҙәү‑ҡулланма сәнғәтендә Н.м.с. м‑н ҡыҙыҡһыныу 20 б. 60‑сы йй. 2‑се ярт. күҙәтелә. Художестволы сүкеү сәнғәте өлгөһө булған монументаль-декоратив паннолар (ҡара: Монументаль сәнғәт) башҡ. халҡының милли байрамдары, тарихы һәм көнкүреше темаларын сағылдыра. Сүкеү сәнғәтенең сәскә атыуы М.Ҡ.Якупов (“Башҡортостан улдары”, 1966), Ю.С.Грушевский (“Сәй эскәндә”, 1968), В.В.Лифанов (“Мәңгелек”), Г.Г.Пронин (“Сәнғәт”), Р.А.Петров (“Ял”; бөтәһе лә — 1969) ижадтары м‑н бәйләнгән; һуңыраҡ ул В.С.Билалов (“Тоҡтар менән алышыу”, 1981; “Тальян гармун”, 1997) ижадында үҫеш ала. Башҡ. хәрби һәм һунар кәрәк‑ярағын эшләү традицияһын З.Ғ.Ғаянов дауам итә. Ювелир сәнғәте оҫталары араһында классик йүнәлеште үҙ иткән Э.А.Джанинян (“Малахит” гарнитуры, 1996; көмөш, малахит, аҡыҡ, хризопраз; сүкеү, сүкеп биҙәү, семәрләп үреү); рәссам‑тимерселәр Р.Р.Сибаев (камин йыһаздары), И.П.Юдинцев (шәмдәл; бөтәһе лә — 2001) һ.б. ижады киң билдәлелек яулай, улар ҡулдан сүкеү техникаһында эшләй, биҙәүҙә традицион башҡ. һәм классик орнамент мотивтарын ҡуллана. Н.м.с. хәҙ. заман әҫәрҙәре Башҡортостандың ҡала һәм ҡасабаларының төрлө учреждениелары һәм шәхси йорттарының интерьеры, экстерьерын биҙәй, уларҙы ландшафт дизайнында ҡулланалар; металл төрлө стиль һәм йүнәлештәге скульптура әҫәрҙәрҙен ижад итеүҙә әүҙем файҙаланыла. 90‑сы йй. Тимерселәр һәм металл эшкәртеүсе рәссамдар гильдияһы ойошторола (рәйесе С.В.Проваторов). Н.м.с. әҫәрҙәре Башҡортостандың проф. биҙәү-ҡулланма сәнғәтенең респ. күргәҙмәләрендә күрһәтелә (1997, 2002, 2008; бөтәһе лә — Өфө). Традицион башҡ. Н.м.с. өлгөләре — БДХМ, Милли музей, Археология һәм этнография музейы, Дәүләт этнография музейы (С.‑Петербург), Венгрия этногафия музейы (Будапешт); хәҙ. заман авторҙары әҫәрҙәре БДХМ, Бөтә Рәсәй биҙәү-ҡулланма һәм халыҡ сәнғәте музейы (Мәскәү) коллекцияларында, шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.
Әҙәб.: Профессиональное декоративно-прикладное искусство Башкортостана: кат. 1‑й респ. выст. /авт.‑сост. С.В.Евсеева. Уфа, 1997; Профессиональное декоративно-прикладное искусство Башкортостана: кат. 2-й респ. выст. /авт.‑сост. С.В.Игнатенко. Уфа, 2002; Я н б у х т и н а А.Г. Декоративное искусство Башкортостана. ХХ век: от тамги до авангарда. Уфа, 2006.
Н.Х.Хисмәтуллина
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Ҡасаҡтарға ярҙам
Илдә дауам иткән сыуалыштан ҡотолоу эҙләүсе бер ғаилә тураһында һөйләгәйнек инде, әле улар Иглин районы Михайловка ауылында һыйынған. Украина граждандары эшкә урынлашҡан. Бөгөн ҡасаҡтар ғаиләһенә гуманитар ярҙам да килеп етте.8 кешенән торған Мезенко ғаиләһе июнь уртаһында өләсәләренең тыуған төйәге булған Михайловкаға тыныс тормош эҙләп килә. Уларға шунда уҡ тейешле ярҙам күрһәтелә, махсус комиссия ғаиләнең тормошон нисек тә булһа еңеләйтергә тигән маҡсат менән эш башлай.
Сергей Косматков, Красный восход ауыл биләмәһе башлығы: «Бәләгә тарыған был ғаиләгә тәү сиратта йәшәү урыны кәрәк. Әле ҡасаҡтарҙы өләсәләренең иҫке йортонда урынлаштырҙыҡ. Икенсе мөһим мәсьәлә - эш урыны. Район кимәлендә беҙгә эшсе ҡулдар кәрәк, шуға ла был мәсьәлә мотлаҡ хәл ителәсәк».
Мезенко ғаилә район күләмендә иң ҙур ҡасаҡ ғаиләһе булып иҫәпләнә, уларға эшҡыуарҙар, район халҡы ла ҡулдан килгәнсә ярҙам итергә тырыша. Күмәк эш һөҙөмтәләре оҙаҡ көттөрмәй, ҡасаҡтарға кейем-һалым, аҙыҡ-түлек дарыуҙар һәм бер аҙ аҡса йыйыла.
Снежанна Михайлова, ҡасаҡ: «Беҙгә дарыуҙар, аҙыҡ-түлек менән ярҙам иттеләр, бының өсөн район халҡына оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Тик тиҙҙән тыуасаҡ балам өсөн генә борсолам. Уны Рәсәй гражданины тип танырҙармы, пособие бирерҙәме? Әлегә билдәһеҙ».
Кешеләрҙең мәрхәмәтлеге бәләгә тарыусыларҙың күңелендә өмөт сатҡыларын уята. Әле улар үҙҙәрен йәмғиәттең тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп тойорға теләй. Бындай мөмкинлек тә үҙен оҙаҡ көттөрмәне. Ирҙәр район ойошмаларының береһендә эшкә урынлашҡан. Уларҙың кәрәкле белеме һәм квалификацияһы ла бар. Киләһе аҙнанан егеттәр Башҡортостанда хеҙмәт юлын башлаясаҡ.
Раил Бикмәтов, "Башминералресурс" ойошмаһы етәксеһе урынбаҫары: «Украина граждандарын беҙгә ябайлаштырылған юл менән эшкә алырға рөхсәт ителде. Уларға бары тик анкета тултырырға кәрәк. Документтарҙы иһә бер аҙ һуңыраҡ рәсмиләштерәбеҙ».
Әлегә Рәсәйҙәге хеҙмәт юлын Мезенко ғаиләһенән 3 ир кеше башлай, ҡатындар һуңғараҡ. Район етәкселеге билдәләүенсә, уларҙы мәктәп һәм һөт фермаһына урынлаштырырға форсат бар.


text:
Рөстәм Хәмитов етем балаларға яңы фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов етем балаларға яңы фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов етем балаларға яңы фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Яҙҙың тәүге көнөндә, 1 мартта, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 20 етем балаға фатирҙарҙан асҡыстар тапшырҙы.
Өй туйлаусыларҙы сәләмләп, республика башлығы республика властрының ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың тормошон еңеләйтеү өсөн барыһын да эшләүен билдәләне.
— Ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға ярҙам итеү дәүләт бурысы булып тора. Һеҙҙең дә ауыр мәлдәрегеҙ булды, барыһы ла шыма ғына барманы. Был мәлдәрҙә дәүләт яуаплылыҡ тойорға, балалар ярҙамһыҙ ҡалырға тейеш түгеллеген аңларға тейеш, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Һәр кеше өсөн торлаҡ төп маҡсат булып тора. Республика һуңғы ике йылда интернат учреждениеларын, балалар йорттарын тамамлаусыларға ярҙам күрһәтеү йәһәтенән әүҙем эшмәкәрлек алып бара. Шулай итеп, үткән йылда республикала йәмғеһе 600-ҙән ашыу фатирҙан асҡыстар тапшырылды.
Осрашыу барышында шулай уҡ балалар Президент менән аралашып, үҙ һорауҙарын бирҙе. Өфөнөң 5-се балалар спорт мәктәбенең саңғы ярышы буйынса тренер-уҡытыусыһы Максим Йосопов М.Ғафури исемендәге паркта ҡасан саңғы үҙәге төҙөләсәге хаҡында ҡыҙыҡһынды.
— Беҙҙә саңғы спортының үҫешеүен бик теләйем. Шуға күрә ҡала башлыҡтарын саңғы стадиондары төҙөүгә йәлеп итәбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. – 2013-2014 йылғы спорт миҙгеленә Өфө стадионында эштәр тамамланырға тейеш. Трасса әҙер, инфраструктура булдырырға кәрәк.
М.А.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университеты студентҡаһы Юлиә Бирҙина балалар баҡсаһы мәсьәләһе хаҡында ҡыҙыҡынды. Юлиә бер ул тәрбиәләй.
Президент һүҙҙәренсә, һуңғы ике йыл эсендә мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында 10 меңдән ашыу урын булдырылған. Йыл һайын был маҡсаттарға ҙур аҡса йүнәлтелә. Былтыр 4,5 миллиард һумға яҡын сумма бүленгән.
— Беҙҙең маҡсат – 2016 йылға балалар баҡсаларына сиратты тулыһынса бөтөрөү, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Тантаналы сара күмәкләп фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Инвалидлыҡ юллау ҡатмарлымы?
Бөгөн «Халыҡ фронты - Рәсәй өсөн» йәмәғәт хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе штабы вәкилдәре урындағы инвалидтар йәмғиәте менән берлектә ҡаланың бер нисә медицина-социаль экспертиза учреждениеһына рейд ойошторҙо, уңайлыҡтары менән танышты, халыҡ менән аралашты. Әйткәндәй, сара Рәсәйҙең 23 төбәгендә үтте. Төп маҡсат - был ойошмаларҙың хеҙмәтләндереү сифатын арттырыу.Пандустар бар, тик коляска таймаһын өсөн махсус түшәм юҡ. Был рейдтың тәүге иҫкәрмәһе ине. Шулай уҡ Баш медицина-социаль экспертиза бюроһы алдында автомобилдәр өсөн парковкаларҙың етерлек кимәлдә булмауы ла күҙгә ташланды.
Экспертиза үтер өсөн өсөнсө ҡатҡа тиклем йәйәү менергә кәрәк. Лифт юҡ. Шулай ҙа кемдәр атлай алмай, йә ауыр хәлдә тикшеренеүҙе беренсе ҡатта үтә ала.
Коляскала йөрөүселәр ҡаршылыҡһыҙ хәрәкәт итһен өсөн был учреждениела шарттар булдырылған: ишектәр киңәйтелгән, таянғыстар ҡуйылған, ярҙам кәрәккәндә хеҙмәткәрҙе саҡырырға мөмкин.
Киләһе рейд - 4-се медицина-социаль экспертиза бюроһында үтте. Бында бар кабинеттар ҙа беренсе ҡатта урынлашҡан, шуға хәрәкәт итеүҙә бер ниндәй ҡаршылыҡтар булманы. Шулай ҙа коляска менән йөрөүселәр бәҙрәфкә инә алмаясаҡ. Был берҙән-бер етешһеҙлек.
Был бинала бюро ике йылдан ашыу эшләй. Тимәк, етешһеҙлекте бөтөрөргә теләк етмәгән. Шулай ҙа яуап икенсе төрлө яңғыраны. Бында ауырыуҙар оҙаҡҡа килмәй икән.
Бер нисә айҙан ҡаланың барлыҡ медицина-социаль эскпертиза бюролары дөйөм бер бинала урынлашасаҡ. Унда барлыҡ шарттар ҙа булыр тип көтөлә. Шулай ҙа бөгөнгө рейд шуны дәлилләй: социаль учреждениелар мөмкинлеге сикләнгәндәр өсөн тулыһынса ҡулайлаштырылмаған. Мәсьәлә һаман бар һәм уны хәл итеү өҫтөндә даими эшләү мөһим. Әйткәндәй, Бөтә Рәсәй халыҡ фронты урындағы инвалидтар йәмғиәте менән берлектә бындай рейдтарҙы учреждениеның башҡа бүлексәләрендә лә үткәрергә ниәтләй. Был эш һөҙөмтәһеҙ үтмәҫ тигән өмөттә улар.
Республикала мөмкинлеге сикләнгән 300 меңдән ашыу кеше иҫәпләнә. Улар йыл һайын тиерлек медик-социаль экспертиза үтергә тейеш. Әлбиттә, был документтар юллау йәһәтенән дә, психологик яҡтан да ҡатмарлы процесс. Шуға ла нәҡ был учреждениеларҙа бар уңайлыҡтарҙың да булыуы мотлаҡ.
Гөлназ Хәйбуллина


text:
Уҙған байрам көндәре 41 йәшлек эшҡыуар өсөн фажиғәле тамамлана
Ир кеше Әбйәлил районының Абҙаҡ - Таштимер ауылдары араһындағы юлда аварияға тарып һәләк була.Тағы ла бер аяныслы ваҡиға Шишмә - Саҡмағош трассаһында теркәлә. Бында ВАЗ 2114 автомобиле водителе ҡаршы юлға сығып, 10-сы модель менән бәрелешә. Һөҙөмтәлә 10-сы моделдең бер пассажиры һәләк була, водитель менән тағы ла пассажжиры ауыр тән йәрәхәттәре менән дауаханаға оҙатыла. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы вәкилдәре ике осраҡ буйынса ла тикшереү алып бара.


text:
- Подробности
- Просмотров: 360
БАҘАРҒОЛ ЮНАЕВ, Бәҙәрғол Ю., Исәт провинцияһы башҡорттарынан Уложенный комиссия депутаты. Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв ген.-фельдмаршалы. Себер даруғаһы Мәкәтин улусы башҡорттарынан. Шул уҡ улустың сотнигы (1760), ш. уҡ даруғаның Мәкәтин, Һеңрән һәм Шуран улустары старшинаһы. Комиссияға ислам динен тотоу иреклеге, башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғын һаҡлау, аҫаба башҡорттар м‑н тау заводы хужалары, казактар, мишәрҙәр, төрлө категориялы крәҫтиәндәр, яһаҡлы татарҙар һ.б. араһында ерҙе файҙаланыу мәсьәләләрен көйләү, һалымдарҙы һәм йөкләмәләрҙе кәметеү, Ырымбур сик һыҙығында хеҙмәт иткән өсөн эш хаҡы түләү, урындағы власть вәкилдәренең үҙ вазифаларынан артыҡ файҙаланыуҙары һ.б. т‑да наказ тәҡдим итә. 1773 й. аҙ. — 1774 й. Урал аръяғында баш күтәреүселәр етәкселәренең береһе була. 1774 й. ғин.—мартында Силәбе баш күтәреүселәр үҙәге етәкселәренең береһе. Б.Ю. отряды Кәҫле заводы, Ҡыштым заводтары янындағы һуғыштарҙа, Силәбе ҡәлғәһен ҡамауҙа ҡатнаша. Апр.—майҙа Б.Ю. халыҡты Пугачёвтың төп ғәскәренә мобилизациялау м‑н шөғөлләнә. Йәй—көҙҙә Исәт провинцияһында баш күтәреүселәр етәкселәренең береһе. 1774 й. дек. ҡулға алына, Силәбе төрмәһендә тотола (стенаға бығаулап ҡуйыла). 1778 й. Сенат указы м‑н хәрәкәттә ҡатнашҡаны өсөн депутатлыҡ дәрәжәһенән мәхрүм ителә.
Әҙәб.: Валеев Д.Ж. Очерки истории общественной мысли Башкортостана. Уфа, 1995.
Д.Ж.Вәлиев
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Рәсәй 20 йылда үҙ позицияһын ҡайтарҙы
Рәсәй 20 йылда үҙ позицияһын ҡайтарҙы
йәки Илебеҙ спортсылары Сочиҙағы XXII Ҡышҡы Олимпия уйындарында 13 алтын миҙал яулап, донъяла иң көслө икәнен иҫбатланы
Бына был, исмаһам, уйындар... Илең өсөн ғорурлыҡ тойоп, күпме ҡыуанысты спортсылар менән бергә кисереп, әйтеп бөткөһөҙ уй-хистәр бүләк итте беҙгә Сочи Олимпиадаһы. Бындай ҙур еңеүҙәрҙән һуң хатта мәсхәрәгә ҡалған “ҡыҙыл машина”ның хоккейсыларына булған асыу тойғоһо ла тиҙ арала онотолғандай булды. Беҙҙең спортсылар, 13 алтын, 11 көмөш һәм 9 бронза миҙал яулап, һәр йәһәттән Рәсәй тарихында тәүгә ҙур һөҙөмтәгә өлгәште. Афарин! Улар 1976 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарында уңыш ҡаҙанған СССР йыйылма командаһының күрһәткесен уҙып китте. Яҡташтарыбыҙ ун спорт төрөнән миҙаллы булды. Бигерәк тә конькиҙа фигуралы шыуыу, шорт-трек, бобслей, сноуборд ярыштарында Рәсәй спортсыларына етеүсе табылманы.
Шорт-тректан Виктор Ан өс алтын һәм бер бронза миҙал яулаһа, бобслейҙан Александр Зубков менән Алексей Воевода ике тапҡыр юғары баҫҡысҡа күтәрелде, конькиҙа фигуралы шыуыуҙан Татьяна Волосажар менән Максим Траньков ике тапҡыр Олимпия чемпионы булды һәм сноуборд төрөнән Вик Уайлд Рәсәй командаһына Сочиҙың ике “алтын”ын яуланы. Конькиҙа фигуралы шыуыуҙан Аделина Сотникованың уңышы айырым маҡтауға лайыҡ, сөнки Союз заманында ла, әле лә быға тиклем Рәсәй ҡыҙҙарының айырым шәхси беренселектә Олимпия пьедесталының юғары баҫҡысына күтәрелгәне булмай. Шулай уҡ саңғыла йүгереүҙән Максим Вылегжанин да маҡтауға лайыҡ. Ул өс дистанцияла өс тапҡыр икенсе килде. Яҡташыбыҙ, Межгорье һылыуы Ольга Вилухина ла тәүге Олимпиадаһында ике көмөш миҙалы менән Рәсәй биатлонсыларының лидерына әйләнде. Ә инде шорт-трексыларыбыҙ Семен Елистратов менән Руслан Захаров республикабыҙ халҡы күптән көткән уңыш ҡаҙанды. Бобслейҙан Нефтекама спортсыһы Илмир Хужин, Рәсәй командаһының икенсе экипажында дөйөм дүртенсе урынға сығып, киләсәккә өмөт уятты.
Башҡа сит ил спорт геройҙарына килгәндә, Белоруссия биатлонсыһы Дарья Домрачева, ысынлап та, үҙ иленең геройы исеменә лайыҡ. Ул, өс шәхси дистанцияла алдынғылыҡты бирмәй, донъя биатлоны тарихында үҙенсәлекле күрһәткескә өлгәште. Шулай уҡ хәҙер инде данлыҡлы Норвегия вәкиле Уле-Айнар Бьорндален Сочиҙың ике “алтын”ын яулап, бөтәһе һигеҙ тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы булып, донъяның иң мәргән биатлонсыһы һанала. Конькиҙа йүгереүҙә Нидерланд спортсылары аптыратты. Улар был төр буйынса Сочиҙың бөтә миҙалын тиерлек үҙҙәренә алып ҡайтты.
Рәсәй спортсыларының алты Олимпия
уйындары һөҙөмтәһе
Йыл Алтын Көмөш Бронза Бөтәһе Урын
1994 11 8 4 23 1
1998 9 6 3 18 3
2002 5 4 4 13 5
2006 8 6 8 22 4
2010 3 5 7 15 11
2014 13 11 9 33 1
Семен ЕЛИСТРАТОВ, Башҡортостан спортсыһы, Сочиҙағы XXII Ҡышҡы Олимпия уйындары чемпионы:
– Мин әле һаман чемпион булыуыма ышана алмайым. Шатлығымдың сиге юҡ. Оҙаҡламай беҙҙең төр хоккей кеүек ҙур популярлыҡ яулауына шигем юҡ. Сөнки ул йылдан-йыл халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уятып, көйәрмәндәр беҙҙең ярыштарға әүҙем йөрөй башланы. Алты тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы Виктор Андың беҙҙең командаға килеүе шорт-трекка ҙур этәргес яһаны.
Вик УАЙЛД, ике тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы:
– Ҡот осҡос та ул... Шул хәтлем халыҡ беҙҙе Мәскәүҙә ҡаршыланы. Ул сәскәләр, ул йылы һүҙҙәр... Ысынлап та, Рәсәй халҡы ҡунаҡсыл, изге күңелле кешеләр икән. Америкала булһа, бындай ҡаршылау булмаҫ ине. Мин быны тойҙом һәм Рәсәй намыҫын яҡлауыма ғорурлыҡ кисерәм.
Вик Уайлд Американан күсеп, Рәсәй өсөн Сочиҙа сығыш яһаны. Ҡатыны, Рәсәй спортсыһы, ошо уҡ төрҙән бронза миҙал призеры Алена Заварзина ла уның өсөн бик шат.
Башҡорт еренән – 16 призер
Башҡортостан спортсылары Ҡышҡы Олимпия уйындарында бөтәһе 16 миҙал яулаған. Дүрт алтын, алты көмөш һәм алты бронза миҙал.
“Салауат Юлаев” хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Игорь Кравчук, дүрт Олимпия уйындарында ҡатнашып, дүртеһенән дә миҙалһыҙ ҡайтмай. Ул Рәсәй командаһы составында ике “алтын” һәм берәр “көмөш” менән “бронза”ға эйә. Ишембай һылыуы Галина Куклева биатлон буйынса уйнатылған һәр миҙал төрөн татып өлгөрә. Тау саңғыһынан Олимпия уйындарының көмөш миҙал призеры Светлана Гладышева Союз һәм Рәсәй тарихында әлегә берҙән-бер еңеүсе булып һанала. СССР-ҙың саңғы эстафета командаһы составында ике бронза миҙал яулап, Геннадий Ваганов республикабыҙҙан тәүге Олимпия призеры булараҡ билдәле. Биатлонсы Павел Мөслимов та 1998 йылда Рәсәй эстафета командаһы составында бронза миҙал яулай. 2006 йылда бобслейсы Алексей Селиверстов, дүрт урынлы экипаж составында финишта икенсе ваҡыт күрһәтеп, көмөш миҙал призеры була. Дүрт йылдан һуң өмөтлө биатлонсыбыҙ, Михайловка ауылы егете Максим Чудов Рәсәй командаһы составында “бронза”лы финиш күрһәтә. Быйыл Межгорье еренең һыуын эсеп үҫкән Ольга Вилухина башта шәхси беренселектә икенсе булһа, һуңынан эстафетала ла “көмөш” алыуға тос өлөш индереп, уңыш ҡаҙана. Ә инде күптән көткән “алтын”лы уңышты беҙгә шорт-трексылар Семен Елистратов менән Руслан Захаров килтерә. Улар ҙа эстафетала алдынғылыҡты бирмәй.
Бына был, исмаһам, уйындар... Илең өсөн ғорурлыҡ тойоп, күпме ҡыуанысты спортсылар менән бергә кисереп, әйтеп бөткөһөҙ уй-хистәр бүләк итте беҙгә Сочи Олимпиадаһы. Бындай ҙур еңеүҙәрҙән һуң хатта мәсхәрәгә ҡалған “ҡыҙыл машина”ның хоккейсыларына булған асыу тойғоһо ла тиҙ арала онотолғандай булды. Беҙҙең спортсылар, 13 алтын, 11 көмөш һәм 9 бронза миҙал яулап, һәр йәһәттән Рәсәй тарихында тәүгә ҙур һөҙөмтәгә өлгәште. Афарин! Улар 1976 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарында уңыш ҡаҙанған СССР йыйылма командаһының күрһәткесен уҙып китте. Яҡташтарыбыҙ ун спорт төрөнән миҙаллы булды. Бигерәк тә конькиҙа фигуралы шыуыу, шорт-трек, бобслей, сноуборд ярыштарында Рәсәй спортсыларына етеүсе табылманы.
Шорт-тректан Виктор Ан өс алтын һәм бер бронза миҙал яулаһа, бобслейҙан Александр Зубков менән Алексей Воевода ике тапҡыр юғары баҫҡысҡа күтәрелде, конькиҙа фигуралы шыуыуҙан Татьяна Волосажар менән Максим Траньков ике тапҡыр Олимпия чемпионы булды һәм сноуборд төрөнән Вик Уайлд Рәсәй командаһына Сочиҙың ике “алтын”ын яуланы. Конькиҙа фигуралы шыуыуҙан Аделина Сотникованың уңышы айырым маҡтауға лайыҡ, сөнки Союз заманында ла, әле лә быға тиклем Рәсәй ҡыҙҙарының айырым шәхси беренселектә Олимпия пьедесталының юғары баҫҡысына күтәрелгәне булмай. Шулай уҡ саңғыла йүгереүҙән Максим Вылегжанин да маҡтауға лайыҡ. Ул өс дистанцияла өс тапҡыр икенсе килде. Яҡташыбыҙ, Межгорье һылыуы Ольга Вилухина ла тәүге Олимпиадаһында ике көмөш миҙалы менән Рәсәй биатлонсыларының лидерына әйләнде. Ә инде шорт-трексыларыбыҙ Семен Елистратов менән Руслан Захаров республикабыҙ халҡы күптән көткән уңыш ҡаҙанды. Бобслейҙан Нефтекама спортсыһы Илмир Хужин, Рәсәй командаһының икенсе экипажында дөйөм дүртенсе урынға сығып, киләсәккә өмөт уятты.
Башҡа сит ил спорт геройҙарына килгәндә, Белоруссия биатлонсыһы Дарья Домрачева, ысынлап та, үҙ иленең геройы исеменә лайыҡ. Ул, өс шәхси дистанцияла алдынғылыҡты бирмәй, донъя биатлоны тарихында үҙенсәлекле күрһәткескә өлгәште. Шулай уҡ хәҙер инде данлыҡлы Норвегия вәкиле Уле-Айнар Бьорндален Сочиҙың ике “алтын”ын яулап, бөтәһе һигеҙ тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы булып, донъяның иң мәргән биатлонсыһы һанала. Конькиҙа йүгереүҙә Нидерланд спортсылары аптыратты. Улар был төр буйынса Сочиҙың бөтә миҙалын тиерлек үҙҙәренә алып ҡайтты.
Рәсәй спортсыларының алты Олимпия
уйындары һөҙөмтәһе
Йыл Алтын Көмөш Бронза Бөтәһе Урын
1994 11 8 4 23 1
1998 9 6 3 18 3
2002 5 4 4 13 5
2006 8 6 8 22 4
2010 3 5 7 15 11
2014 13 11 9 33 1
Семен ЕЛИСТРАТОВ, Башҡортостан спортсыһы, Сочиҙағы XXII Ҡышҡы Олимпия уйындары чемпионы:
– Мин әле һаман чемпион булыуыма ышана алмайым. Шатлығымдың сиге юҡ. Оҙаҡламай беҙҙең төр хоккей кеүек ҙур популярлыҡ яулауына шигем юҡ. Сөнки ул йылдан-йыл халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уятып, көйәрмәндәр беҙҙең ярыштарға әүҙем йөрөй башланы. Алты тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы Виктор Андың беҙҙең командаға килеүе шорт-трекка ҙур этәргес яһаны.
Вик УАЙЛД, ике тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы:
– Ҡот осҡос та ул... Шул хәтлем халыҡ беҙҙе Мәскәүҙә ҡаршыланы. Ул сәскәләр, ул йылы һүҙҙәр... Ысынлап та, Рәсәй халҡы ҡунаҡсыл, изге күңелле кешеләр икән. Америкала булһа, бындай ҡаршылау булмаҫ ине. Мин быны тойҙом һәм Рәсәй намыҫын яҡлауыма ғорурлыҡ кисерәм.
Вик Уайлд Американан күсеп, Рәсәй өсөн Сочиҙа сығыш яһаны. Ҡатыны, Рәсәй спортсыһы, ошо уҡ төрҙән бронза миҙал призеры Алена Заварзина ла уның өсөн бик шат.
Башҡорт еренән – 16 призер
Башҡортостан спортсылары Ҡышҡы Олимпия уйындарында бөтәһе 16 миҙал яулаған. Дүрт алтын, алты көмөш һәм алты бронза миҙал.
“Салауат Юлаев” хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Игорь Кравчук, дүрт Олимпия уйындарында ҡатнашып, дүртеһенән дә миҙалһыҙ ҡайтмай. Ул Рәсәй командаһы составында ике “алтын” һәм берәр “көмөш” менән “бронза”ға эйә. Ишембай һылыуы Галина Куклева биатлон буйынса уйнатылған һәр миҙал төрөн татып өлгөрә. Тау саңғыһынан Олимпия уйындарының көмөш миҙал призеры Светлана Гладышева Союз һәм Рәсәй тарихында әлегә берҙән-бер еңеүсе булып һанала. СССР-ҙың саңғы эстафета командаһы составында ике бронза миҙал яулап, Геннадий Ваганов республикабыҙҙан тәүге Олимпия призеры булараҡ билдәле. Биатлонсы Павел Мөслимов та 1998 йылда Рәсәй эстафета командаһы составында бронза миҙал яулай. 2006 йылда бобслейсы Алексей Селиверстов, дүрт урынлы экипаж составында финишта икенсе ваҡыт күрһәтеп, көмөш миҙал призеры була. Дүрт йылдан һуң өмөтлө биатлонсыбыҙ, Михайловка ауылы егете Максим Чудов Рәсәй командаһы составында “бронза”лы финиш күрһәтә. Быйыл Межгорье еренең һыуын эсеп үҫкән Ольга Вилухина башта шәхси беренселектә икенсе булһа, һуңынан эстафетала ла “көмөш” алыуға тос өлөш индереп, уңыш ҡаҙана. Ә инде күптән көткән “алтын”лы уңышты беҙгә шорт-трексылар Семен Елистратов менән Руслан Захаров килтерә. Улар ҙа эстафетала алдынғылыҡты бирмәй.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
"Гидравлика" инженерҙары Рәсәйҙә иң яҡшылары булыуға дәғүә итә
«Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре Евгений Кононов һәм Ирина Казакова «Йыл инженеры-2009» бөтә Рәсәй конкурсының беренсе турында еңде.
Беренсе тур һөҙөмтәләре буйынса конструктор бюроһы начальнигы Евгений Кононовҡа “Рәсәйҙең профессиональ инженеры” исеме һәм тейешле билдә менән сертификат бирелгән. Инженер-конструктор Ирина Казаковаға “Йәштәрҙең инженер сәнғәте” версияһы буйынса «Йыл инженеры» бөтә Рәсәй конкурсының беренсе туры еңеүсеһе Дипломы тапшырыласаҡ.
Наградалар тапшырыу тантанаһы Мәскәүҙә, Фәнни һәм инженер йәмғиәте берекмәләре ойошмаһында, Курсов тыҡрығының 17-се һанлы йортонда Инженер даны залында үтәсәк.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, конкурсҡа тәҡдим ителгән эштәр икенсе турҙа ла ҡатнаша. «Гидравлика»ла был конкурсҡа ҡыҙыҡһыныу ҙур, йыл һайын унда бер нисә белгес көс һынай. Әйтергә кәрәк, һөҙөмтәләр ҙә бар, сөнки предприятиела инженер асыштарына һәм инновацияларға тейешле иғтибар бүленә.


text:
Учалы районы Уральск ҡасабаһында ике йәш ярымлыҡ малай канализация соҡорона ҡолап һәләк булған
Тәфтиш комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, фажиғә алдынан бала ихатала уйнап йөрөгән. Тубы бысраҡ һыу өсөн соҡорға төшкәс, уны алырға ынтыла һәм үҙе лә шунда ҡолай. Ваҡиға шаһиттары булған башҡа балалар өлкәндәргә лә хәбәр итә, тик сабыйҙы ҡотҡара алмайҙар. Был саҡта 2 йәш ярымлыҡ баланың әсәһе бәләкәсерәге менән өйҙә була. Әлеге ваҡытта тәфтишселәр ваҡиға сәбәптәрен асыҡлай. Уның һөҙөмтәләре буйынса процессуаль ҡарар ҡабул ителәсәк..


text:
Абаш мәҙәниәте
Абаш мәҙәниәте — бронза быуаты археологик ҡомартҡыһы.
Йөкмәткеһе
Ҡыҫҡаса белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Беҙҙең эраға тиклемге 2‑се мең йыллыҡтың 2—3‑сө сирегенә ҡарай. 1925 йыл В.Ф. Смолин тарафынан Абаш ауылы (Сыуашстан) янында асылған ҡәберлек исеме менән аталған Абаш мәҙәни‑тарихи берлегенә инә. Башҡортостанда Абаш мәҙәниәтенә ҡараған яҡынса 60 ҡомартҡы билдәле, улар Ағиҙел, Дим, Ыҡ һәм Әй йылғалары бассейынында тупланған (Баланбаш, Береговка археологик микрорайоны, Һынташтамаҡ ҡурғандары, Төбәк, Йүкәлекүл ҡурғандары, Йомаҡ торамаһы, Ябалаҡлы ҡурғандары һ.б.). Торамалар һыубаҫар урындарҙан өҫтәге киртләстәр майҙанында урынлашҡан.
Ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күп камералы, нигеҙ соҡоро һай булған, тәбиғи материалдар (ҡамыш, ҡабыҡ, үлән) менән ябылған 2 йәки 4 яҡлы ҡыйыҡлы ер өҫтөндәге каркаслы ҡоролмалар торлаҡ булып хеҙмәт иткән. Керамика ҡатмарлы геометрик орнаментлы, онталған ҡабырсаҡ, үҫемлек ҡалдыҡтары, ҡом, шамот ҡушылған балсыҡтан яһалған ҡыңғырау рәүешендәге һәм осло ҡырлы һауыттарҙан ғибәрәт. Етештереү өсөн тәғәйенләнгән һауыттар (металл иретеү табаҡтары) осрай. Таш, һөйәк, саҡматаш, металдан эшләнгән әйберҙәр табылған. Металл эшкәртеү эҙҙәре бар. Ерләү ҡомартҡыларының күбеһе — ҡурғанлы ҡәберҙәр. Ҡурғандарҙың нигеҙе таш плиталар м‑н көпләнгән йәки бағаналар м‑н уратылған. Төбөнә көл, аҡбур, күмер түшәлгән ябай соҡорҙар м‑н бер рәттән эстән таш йәки ағас м‑н көпләнгән ҡәбер камералары асыҡланған. Өҫтө‑өҫтөнә йәки бер нисә мәйет бергә ерләнгән ҡәберҙәр осрай. Төп ерләү ысулдары: салҡан йәки бөгәрләнгән килеш ҡабырғаға ятҡырып, башы м‑н көнсығышҡа йәки көнбайышҡа ҡаратып һалыу. Ҡәберҙәргә аҙыҡ һалынған көршәктәр ҡуйылған. Ир заты ерләнгән ҡәберҙәрҙә ҡорал (хәнйәрҙәр, уҡтар, һөңгөләр), ҡатын-ҡыҙҙыҡында биҙәнеү әйберҙәре (айылдар, беләҙектәр, муйынсаҡтар) табылған.
Абаш мәҙәни‑тарихи берлегенең формалашыу урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дондан Көньяҡ Уралға тиклемге биләмәне алып торған (ул Дон буйындағы урман-дала төбәктәрендә формалашып, артабан Дон, Днепр үренә, Урта Волга буйына һәм Көньяҡ Уралға таралған, тигән фекер бар). Төп хужалыҡ тармаҡтары — малсылыҡ, баҡыр һәм бронза металлургияһы. Тәгәрмәсле транспорт үҫешкән. Абаш ҡәбиләләре Алакүл мәҙәниәте һәм Бура мәҙәниәте халыҡтарының барлыҡҡа килеү компоненттарының береһе булған.
Абаш мәҙәниәтен өйрәнеүселәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- В.С.Горбунов
- Ю.А.Морозов
- К.В.Сальников һ.б.


text:
Аҡса Кәмей
£5 Бушлай Бонус
Т.&Менән
Express Казино
Тиклем £200 бонус
Т.&Менән
Гольдман Казино
$ 1000 бонус
Т.&Менән
Казино Текә Уйнай.
10 Юҡҡа Вращения
Т.&Менән
Free Money Casinos No Deposit Required Review to Keep What you Win With Strictlyslots.ЕС
Ҡыҙыҡһындыра уйнарға онлайн казино, уйын һәм арзан һаҡлап һеҙ алмыйм? Ярай,, һеҙҙең теләк билдәле солось, нисек слот түләргә счет өсөн телефон тәҡдим ителде Casino.uk.com. Бында, һеҙ утарға реаль аҡса теләсә ҡайһы интернет - /мобиль айланмалар буйынса һеҙҙең һайлау, файҙаланып, телефон кредитҡа уйнарға мауығыу уйындар менән аҡса эшләй реаль аҡса ставкалар. Sign up to get £5 free online slots no deposit bonus and play өсөн 120 слот һәм өҫтәл бушлай уйындары!
Әле, шаяртмай! Casino.uk.com хужа топ онлайн уйындар казино кеүек пещера ридеров һәм квест Гозо бушлай онлайн слот башҡа уйындар депозита, унда атаһыҙ наслаждаться иң яҡшы бушлай онлайн-ҡалала слот. Теркәү, тикшерегеҙ, үҙ иҫәбенә һәм аласаҡһыҙ мгновенный £5 безлимитный бонус " казино уйнай һәм башларға. Был, ысынында ла, еңел түгел!
Һеҙгә генә кәрәк мөмкин 10 $ ала һәм атаһыҙ 200% депозит бонус тиклем £50. Casino.uk.com, юҡҡа приветственный бонус башҡа депозита был казино, әһәмиәттәге үҙ иң уйынсыларҙың, шуға ла бирә, уларға өҫтәмә өҫтөнлөктәр һәм бонустар ҡылған эшләргә ярата, клиенттары өсөн. Шуға күрә, улар шулай уҡ тапшырҙыҡ бонус икенсе депозит өсөн уйынсылар. £200-был өсөн, захватов уйынсылар өсөн, улар яһаһалар үҙенең беренсе депозит. Был онлайн-бушлай онлайн слот урта башҡа п депозит өсөн спину, ә был бик аҙ, дөреҫен әйткәндә. Тимәк, һеҙ рәт-рәт ҡарағыҙ әле был онлайн уйындар казино, һәм реаль аҡса утарға ултырырға һеҙҙең спальни.
Пещера raiders-был ҡыҙыҡ бушлай онлайн-соты башҡа казино, уйын депозита, ул ярата мажаралары, шулай уҡ күңел асыу. Һеҙ тура килергә тейеш ипкене кобра, һөңгө, черепов алтын һәм статуи приз өсөн утарға. Итергә уйынды күп запоминающейся, Casino.uk.com бер генә мгновения уйын безлимитный бонус казино, индерелгән пещере ридеров слот ҡысаларында үҙ бушлай уйын автоматтары онлайн башҡа уйындары исемлеге депозит.
Әгәр һеҙ получает өс самолеты бонустар, ул буласаҡ активировать функци бушлай синов өсөн шулай уҡ депозит. Уйын ваҡытында юҡҡа синов, һеҙ буласаҡһығыҙ эйә шул уҡ функциялары, был осраҡта төп уйын; был арттыра һеҙҙең еңеүгә өмөтө приз бар. Томы уйын линияларын телисез икән, һайларға ғына бәйле һеҙҙең һайлау ваҡытында эшләтеп ебәреү уйындар йәки теләсә ҡайһы урында араһында бушлай арҡаларын. Win up to £250,000 real cash when playing slots games for real сит ил аҡсаһы, нимә була, аҡса эшләй, тормош. Улар мөмкинлек бирә һеҙгә 96.3% түләүгә, хатта менән боҫтоғо депозита, ул ҙур һәм необыкновенное. Үҙгәртә атаһыҙ үҙ тормошон ғына уйнағанда уҡ өйрәнә һеҙҙең менән кәрәҙле телефондар йәки планшетов.
Активировать бушлай синов бәйле буласаҡ, бынан тыш, ни тиклем саттаров һеҙ был эләккән, and wild remains activated throughout this mode too. 3 разброд бирә самолеттар 15 юҡҡа вращения; һәм 4 разброд бирә самолеттар 20 юҡҡа вращения; ә 5 разброд бирә самолеттар 25 юҡҡа вращения.
Шулай ҙа иң яҡшы өлөшө әлеге бушлай онлайн-соты башҡа уйын депозита әле", - тип белдерҙе. Был -, улар бирә шанс утарға 1000 умножение һеҙҙең ставка, әгәр атаһыҙ приземлиться 5 был "пещеры ридеров" билдәләрен был листья.
Шулай, был иң яҡшы бушлай онлайн слотов башҡа уйын депозита уйнарға бушлай приветственный бонус башҡа депозита был казино Casino.uk.com, менән бергә Гозо квест. Һеҙгә ябай эйә булырға кәрәк смартфон йә планшет, уйнар өсөн был уйын һәм аҡса эшләргә оло аҡсалар. Әлеге бушлай онлайн слот уйындары башҡа депозита эшләй Ныҡтан, улар яҡшы билдәле күрһәтеү өсөн юғары сифатлы мобиль уйындар казино, шул тиклем арзан һәм реаль аҡса менән уйнарға. Теркәлеү өсөн эште башларға менән бушлай $ 5 бонус теркәү өсөн – һәм һаҡлап ҡалыу булһа, һеҙ алмыйм!


text:
Юғары уҡыу йорттары алдында барыһы ла тиң
Йәғни вуз абитуриенттары - мәктәп, колледж, техникум тамамлаусылар өсөн уҡырға инеү ҡағиҙәләре бер төрлө буласаҡ. Әлегә был тик һүҙҙә генә, шулай ҙа киләсәктә Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу барыһы өсөн дә мотлаҡ талапҡа әйләнәсәк. Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы был яңылыҡты хуплап сыҡҡан.Юғары уҡыу йорттарына ғына түгел, урта махсус белем биреү учреждениеларына ла сират ҙур. Абитуриенттар документтарын тапшырып ҡалырға ашыға. Өфө медицина колледжында ғына өс меңгә яҡын ғариза ҡалдырылған.
Әлегә техникум, колледж тамамлаусыларға юғары уҡыу йортона ингәндә ташлама бар. Сығарылыш синыф мәктәп уҡыусыларынан айырмалы рәүештә, улар тест һорауҙарына яуап бирергә, әңгәмә үтергә тейеш. Яҙма эш, инша ла булыуы ихтимал. Рәсәй Мәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов белдереүенсә, киләсәктә был ташламанан баш тартырға тура киләсәк. Йәғни барлыҡ абитуриенттар ҙа Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырырға тейеш була. Урта махсус белем биреү учреждениеһында үтелгән дәрестәр үҙ көсөндә ҡала - улар уҡыу барышында иҫәпкә алынасаҡ. Яңы башланғыс раҫланһа, ҡабул итеү комиссияһының эше кәмер тип көтөлә. Федераль мәғлүмәт системаһынан барлыҡ абитуриенттарҙың да белем кимәле күренәсәк.
Был яңылыҡтан Гөлсирен Йосопова бер ҙә ҡурҡмай. Туғыҙынсы класты тамамлаған ҡыҙ колледжда ла Берҙәм дәүләт имтиханындарына етди әҙерләнергә, биология менән химияны ныҡлап үҙләштерергә була, ти. Артабан университетҡа инеүе лә еңел, тип иҫәпләй.
Әлбиттә, был бер яҡлы ғына фекер. Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, күптәр туғыҙынсы кластан һуң техникум, колледждарға уҡырға инеп, Берҙәм дәүләт имтиханынан, йәғни яуаплылыҡтан ҡасырға теләй. Әммә «Йәш гвардия»сылар ташламаларҙы инҡар итеүгә юл ҡуйырға ярамай, тигән фекерҙә. Киләсәктә урта махсус белем биреү учреждениеларының абруйы төшөүе ихтимал. Әлегә хәрәкәт вәкилдәре петицияға ҡултамғалар йыя. Үҙҙәренең мөрәжәғәтендә улар ташламаны һаҡлап ҡалырға саҡыра.
Гүзәл Вәлиева, «Йәш гвардия» хәрәкәтенең матбуғат хеҙмәткәре: «Әгәр был ташламаны артабан ҡулланмаһалар, колледж, техникум тамамлаусыларға яңы һөнәр үҙләштереүменнә бергә Берҙәм дәүләт имтихандарына ла әҙерләнергә кәрәк буласаҡ. Был бик ауыр, әлбиттә. Һуңғы курста белем алыусыларға диплом яҙырға ла кәрәк бит».
Әлегә петицияға меңдән ашыу ҡултамға ҡуйылған. Мәсьәләгә йәштәр ҙә, ололар ҙа битараф түгел. Урта махсус белем биреү учреждениеларында белем алыусыларҙың хоҡуҡтары өсөн көрәш дөрөҫ йүнәлештә бара, ти улар. Шулай ҙа ташламанан баш тартҡан осраҡта ла белемлеләр юғалып ҡалмаҫ, тиеүселәр ҙә бар. Ни тиһәң дә, Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыу сифаты Башҡортостанда йылдан-йыл яҡшыра.
Гөлназ Хәйбуллина


text:
Ҡаһармандар исеме мәңге хәтерҙә
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә Советтар Союзы Геройы Георгий Мушниковҡа таҡтаташ асылды.Ул фронтҡа авиация училищеһын тамамлағандан һуң алына. Данлыҡлы ИЛ 2 штурмовигында 185 хәрби осош яһай. Һуғыштан һуң да Георгий Мушников 1958 йылғаса Хәрби Һауа көстәрендә хеҙмәтен дауам итә, йәш летчиктарҙы өйрәтә. Аҙаҡ ул Өфөнөң моторҙар төҙөү берекмәһендә инженер булып эшләй. Геройға таҡтаташ асыу тантанаһында Георгий Мушниковтың туғандары ла ҡатнашты.
Ольга Эйдинова-Мушникова, Георгий Мушниковтың ҡыҙы: «Таҡтаташ бик матур, атайымдың һыны уға ныҡ оҡшаған. Минең өсөн был хөрмәтләү үтә лә әһәмиәтле. Атайымдың иҫтәлеге халыҡ күңелендә һаҡланыуы минең өсөн үтә ҡәҙерле».


text:
Берҙәм дәүләт имтихандарының тәүге һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостанда 15 уҡыусы 100 балл йыйған
Информатиканан - 13, профилле математика менән географиянан берәр кеше юғары баллға яҙған. Башҡортостандың Мәғариф министрлығында билдәләүҙәренсә, информатика һәм профилле математика буйынса уртаса балл күтәрелгән.Уҡыусыларҙың күпселеге имтихандарҙы тапшырып, минималь сикте үткән. Ләкин һынауҙы бирә алмағандар ҙа бар. Дәғүә булған осраҡта сығарылыш синыфы уҡыусыларының апелляцияға биреү өсөн ике көнө бар. Әйткәндәй, бөгөн ун беренселәр - сит телдәр буйынса һынау тотһа,19 июндә химия һәм тарих буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра. 20 июндән резерв көндәр башлана. Унда мәктәпте уҙған йылдарҙа тамамлаусылар ҡатнаша.


text:
Мобиллек байрамы
Бөгөн кеҫә телефонының уйлап сығарылыуына 44 йыл. 1973 йылда «Моторолла» компанияһы тәүге эшләү һәләте булған аппарат моделен йыя. Телефондың экраны булмай, алғы панелдә 12 кнопкаһы ғына ҡуйыла. 3 апрелдә уның аша беренсе булып америка физигы, инженеры Мартин Купер шылтырата.Ошо көндән тормошҡа яңы ҡараш башлана. Хәҙер кеҫә телефоны - оператив аралашыу сараһына әйләнде. Шылтыратыуҙарҙан тыш, уның ярҙамында смс-хәбәр яҙырға, интернет киңлектәрендә гиҙергә мөмкин, ҡушымталар нигеҙендә халыҡҡа төрлө йүнәлештәге хеҙмәтләндереү ҙә күрһәтелә.


text:
Полиция хеҙмәткәрҙәре Стәрлетамаҡта кеше ғүмерен ҡыйыусының шәхесен асыҡлаған
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөн иртән муйынына бысаҡ сәнселгән 23 йәшлек ҡыҙҙың кәүҙәһе табылды. «Спутник ФМ» радиоһы үҙ сығанаҡтарына таянып, ауыр енәйәттә ғәйепләнеүсенең асыҡланыуы тураһында белдерҙе.Әлеге ваҡытта хоҡуҡ һағында тороусылар 1979 йылғы Алан ШавлохОвты эҙләй. Ғәйепләнеүсе Владикавказда теркәүҙә тора. Бөгөн уның Ауырғазы районы Шланлы ауылында йәшәүе билдәле. Уның шулай уҡ «БМВ», «Ауди А5» йәки «Лада Приора» автомобилдәрендә хәрәкәт итеүе мөмкин. Уның тураһында ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт белеүселәргә кисекмәҫтән полицияға мөрәжәғәт итеүе һорала.


text:
Уҙған тәүлектә республика юлдарында дүрт юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән
Уларҙа бер кеше һәләк булған, бишәүһе йәрәхәтләнгән.Көндөҙ Туймазы районында Московка - Япрыҡ - Туймазы автомобиль юлының 15-се километрында 10-сы модель водителе идара итеү һәләтен юғалтып ҡаршы юлдағы Камазға барып бәрелә. Һөҙөмтәлә еңел автомобиль водителенең дауаханала ғүмере өҙөлә, уның пассажиры дауаханаға һалына. Тәүлек дауамында инспекторҙар юл йөрөү ҡағиҙәләрен боҙоуға бәйле 3 мең ярымдан ашыу осраҡты асыҡлаған, 62 автоһәүәҫкәр руль артында эскән килеш тотолған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 131
ПЕТРОПАВЛОВКА, Тере Танып й. басс. һаҙлыҡ. Тәтешле р‑ны Петропавловка а. көньяҡ‑көнсығыш ситендә урынлашҡан. Тере Танып й. ташҡын‑һыубаҫар туғай комплексына инә. Уйһыу һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 360,0 га. Туйыныуы ҡатнаш. Тал, ҡара ерек, ҡара ҡарағат, муйыл, бесәй үләне, һаҙ ҡолонғойроғо, йылға ҡыҫыр сәскәһе, кәкүкбаш, күрән һ.б. үҫә. Аҡ ҡуян, үр ҡуяны, ҡыҙыл төл‑ кө, мышы, ҡара төйлөгән һ.б. йәшәй. Күсәр ҡоштар — мөншөгөр, бәләкәй мөншөгөр, һаҙ ҡаҙы, һоро торна, һаҙғыраҡ сөрәгәй, һоро өйрәк һ.б. туҡтала.
Ә.М.Гәрәев
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Өфөлә Затон биҫтәһенә илткән яңы күпер был аҙнала асыла
Өфөлә Затон биҫтәһенә илткән яңы күпер был аҙнала асыла.
Рәсми тантана 7 октябргә тәғәйенләнгән, тип белдерҙе ҡала мэры Ирек Ялалов. Был яңы технологиялар буйынса төҙөлгән һәм аэродинамика ҡоролмалары ҡуйылған республикалағы берҙән-бер күпер, тине ул. Йома көндө Затон күпере менән бер рәттән Интернационал урамында ла ике километрлыҡ участка файҙаланыуға тапшырыла. Был урында 1970 йылдан алып ремонт планлаштырылған булған, әммә әле генә эшләнгән.
Хәбәрҙәр
Әҙәбиәтебеҙ маяғы
Башҡортостанда бөгөн халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 98 йыл тулыуға арналған рәсми саралар башланды. Мостай Кәрим исемендәге 158-се гимназияла, мәҫәлән, башҡорт драматурияһы музейы асыла. Уҡыу бүлмәһендә төрлө драматургтар тормошона һәм ижадына арналған мәғлүмәттәр, рәсми...
Ислам-тыныслыҡ дине
Бөгөн Өфөлә заман мәғрифәтендә ислам ҡиммәттәренә арналған конференция үҙ эшен башланы. Унда төрлө дәүләттәрҙән 500 делегат ҡатнаша.
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Украинаның Юғары радаһы бинаһы янында хоҡуҡ һаҡлаусылар менән ҡаршылыҡ акцияһында ҡатнашыусылар һуғышҡан. Полиция күҙҙән йәш сығара торған газ ҡулланған. Киевта митингты Одессаның элекке губернаторы Михаил Саакашвили ойошторған. Ул президент Порошенконың вазифаһынан китеүҙе талап итә....
Республикала иртәгәнән һыуыта башлай
Синоптиктар хәбәр итеүенсә, ял көндәрендә төндә 1, 6, аяҙытҡанда 11 грдусҡаса һыуытасаҡ. Урыны менән епшек ҡар яуыуы, ваҡытлыса ҡар ятыуы көтөлә. Юлдарҙың ҡайһы бер өлөштәрендә, айырыуса төндә һәм иртәнсәк боҙлауыҡ булыуы ихтимал. Башҡортостандың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы ла йорт...
Өфөлә матурлыҡ салоны етәкселегенә ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылды
Уның етәкселеге мутлашыуҙа ғәйепләнә. Өфөлә ғауға сығарған матурлыҡ салоны ҡара быяла артына йәшенгән, офис ныҡлы һаҡ аҫтында. Был хеҙмәткәрҙәргә шөрләр сәбәп бар - асыулы клиенттар, бәйләнсек журналистар һәм хәҙер инде Эске эштәр министрлығы косметологтарға ҡаршы енәйәт эше асылғанын хәбәр итте....
Башҡортостан грипп эпидемияһына әҙерләнә
Быйыл ул декабрҙә үк башланасаҡ. Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, киҙеү осоронда вирустың 3 штамы көтөлә. Уларҙың беренсе күптәргә сусҡа киҙеүе булараҡ билдәле, икенсеһе-Гонконг, өсөнсөһө-Брисбен. Белгестәр Башҡортостан шарттарында тап сусҡа киҙеүе...
Өфөлә наркотиктар һатыусы дүрт кеше суд алдында яуап бирәсәк
Полиция хеҙмәткәрҙәре ағыулы матдәләрҙе күмәртәләп һатыу менән 28 йәшлек ир һәм 20 йәшлек ҡыҙ шөғөлләнгәнен асыҡлаған. Улар интернет селтәрендә наркотик һатып алырға теләүселәрҙе тапҡан һәм электрон иҫәпкә аҡса күсереүҙе һораған. Тилерткес матдәләҙе Өфөлә һәм Туймазыла йәшерен урындарҙа...
Башҡортостанда ауыл хужалығы кооперацияһы программаһы тейешле кимәлдә бойомға ашырылмай
Республика башлығы был хаҡта бөгөн ошо мәсьәләгә арналған ултырышта белдерҙе.
Был аҙна аҙағында Өфөлә ҡар яуыуы көтөлә
Синоптиктар көҙгө-ҡышҡы осорға күҙаллау яһаны.Башҡортостанда ноябрҙә ҡар ятасаҡ. Айҙың тәүге көндәренән үк һыуытасаҡ, тип иҫкәртә синоптиктар. Күпләп ҡар яуыуы ла ихтимал. 8 ноябрҙән көндәрҙең 10 градусҡаса һыуытыуы ихтимал. Өфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов һалҡындар төшкәнен көтмәй...
Күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа яңы алымдар
Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты табиптары күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа яңы алымдар ҡуллана. Табиптар молекуляр хирургия ярҙамында селтәрле шекрәгә операция яһай. Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты табиптары уйлап тапҡан яңы ысулдар менән сит ил табиптары ла ҡыҙыҡһына башлан....
“Сталинград йөрәге” проектында Башҡортостанда йәшәүсе ветеран ҡатнаша
Өфөлә йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Хәсән Хөснөризалов Волгоград дәүләт телерадиокомпанияһы башҡа төбәктәрҙәге хеҙмәттәштәре менән бергә үткәргән “Сталинград йөрәге” проектында ҡатнаша. Сталинград өсөн һуғышҡан ҡаһармандар телеэфирҙа иҫтәлектәре менән уртаҡлаша, бер-береһен ҡотлай, йәш...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Миграция буйынса Халыҡ-ара ойошма Мьянманан Бангладешҡа 582 мең рохиджа күсенгән тип хәбәр иттте. Ике дәүләт араһында оҙон сираттар барлыҡҡа килгән. Тымыҡ океан флоты хәрбиҙәренең Камчаткала күләмле күнекмәләре тамамланды. Уларҙа 2 мең хәрби, 300 берәмек техника, 20 корабль, тиҫтәләгән вертолет...
Башҡортостанда илдәге тәүге геопарктарҙың береһе булдырыласаҡ
Янған-тау атамаһын алған халыҡ-ара объект Салауат районы биләмәһендә урынлашасаҡ. Республика хөкүмәтендә үткән президиум ултырышында ЮНЕСКО-ға инәсәк айырым һаҡланған биләмәне төҙөү проекты раҫланды. Геопарк өсөн быға тиклем Бөрйән районы, шулай уҡ Торатау ҙа тәҡдим ителгәйне. Эксперттар Салауат...
Конституция судында сираттағы ултырыш
Ерҙе бушлай хосусилаштырып өлгөрмәгән кешеләр ғәйепте был өлкәләге мөнәсәбәттәрҙе көйләү тураһындағы республика законынан эҙләй. Башҡортостандың Конституция Суды сираттағы ултырышында ошондай ғаризаларҙың береһен тикшерҙе. Ризуан Хафизов республиканың төп законы һағындағы орган ҡарамағына...
Ғәҙеллек ҡайҙа?
Бөрөлө һыу менән тәьмин итеүсе ойошма исеме һәм етәксеһе алышыныу арҡаһында Бөрө халҡы бер ай эсендә һыу өсөн ике тапҡыр түләгән. Халыҡ тамам аптырашта ҡалған. Урындағы етәкселәр халыҡтың аһ-зарын ишетергә теләмәй. Эльмира Шәмсетдинова һыу өсөн аҡсаны ай һайын ваҡытында түләп бара. Тик сираттағы...
Стәрлетамаҡта үҫмер маршрут автобусы аҫтында ҡалған
Шаһиттар хәбәр итеүенсә, водитель светофорҙың ҡыҙыл утына үтеп өлгөрөргә тырышып уҡыусыны тапатҡан. 11 йәшлек малайға урында уҡ тәүге медицина ярҙамы күрһәтелгән. Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә, юл-транспорт фажиғәһендә автобус водителе ғәйепле.
Ноябрь башында беҙҙе оҙайлы ял көндәре көтә
Дәүләт байрамы шәмбегә тура килеү сәбәпле 4-нән 6-сы ноябргә тиклем ял тип иғлан ителә. Шул рәүешле йома көндө, 3 ноябрҙә, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡара.
Рәсәй космонавтарының тиңһеҙ батырлығы
1985 йылда космонавт Владимир Джанибеков һәм Виктор Савиныхтың батырлығын күрһәткән «Салют-7» фильмы экрандарға сыҡты. Бынан өс тиҫтә йыл элек йыһанда булған ысын хәлде күрһәтеү өсөн тик сценарий ғына 13 тапҡыр яҙыла, уны төшөрөүгә лә хәтһеҙ ваҡыт китә. 1985 йылда “Салют-7”...
Ошо минуттарҙа Өфөлә Рәсәй энергетика форумы үтә
Унда ил өсөн мөһим булған мәсьәләләр тикшерелә. Хәбәрсебеҙ Закир шәрипов беҙҙең студия менән тура бәйләнешкә сыға.
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Калифорнияла урман янғындарында 10 кеше һәләк булған. 20 мең кеше эвакуацияланған. 1 мең 500 йорт утта янып көлгә әйләнгән. Өс округта ғәҙәттән тыш хәл индерелгән. Каталония хөкүмәте башлығы Карлес Пучдемон һәм башҡа етәкселәр бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итеү тураһындағы документҡа ҡул ҡуйған....
Һатыусы бәйләнештә юҡ
Өфөлә йәшәүсе интернет-бизнесмен клиенттарын 3 миллион һумға алдаған. Балалар тауарҙары менән сауҙа итеүсе “Бәйләшнештә” социаль селтәре аша заказдар йыйып күмәртәләп һатып алыуҙар ойоштора. Интернет аша әйбер һатып алыу хәҙер бер кем өсөн дә ят күренеш түгел. Уңайлы, тиҙ, иң мөһиме арзан....
Туймазы һәм Бүздәк райондарында халыҡтың бешмә менән зарарланыу осрағы теркәлмәгән
Был хаҡта Республика хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Ирек Мөхәмдинов белдерҙе. Туймазы һәм Бүздәк райондарында әле карантин иғлан ителгән. Туймазы районында сир асыҡланғас та, малдарға прививка яһалды. Унан бер аҙна эсендә бешмәгә ҡаршы иммунитет барлыҡҡа килә. 10 көн үткәс ҡабаттан вакцина...
“Йондоҙло төндөң” сағыу йондоҙҙары
Үҙенең туҡһан йыллығын билдәләгән “Рәсәй-Башҡортостан радиоһы” 20 октябрь “Өфө уттарында” Башҡортостандың иң сағыу йондоҙҙарын “хәйерле төн, республика” концерт-тамашаһына йыя.Легендар Башҡортостан радиоһының легендар студияларының береһе. Был микрофондар аша алып барыусылар тыңлаусылар менән...
Йондоҙло дуэт
Йәки Фидан менән Нурия дәүере. Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артистары, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары Нурия Ирсаева менән Фидан Ғафаров күркәм байрамдары – тыуған көндәрен билдәләй. Фидан Сафа улы Ғафаров олпат йәштә булыуына ҡарамаҫтан, теремеклеге,...
Россельхознадзор планға ярашлы тикшереүҙәр һанын йылдан-йыл кәметә
Әлеге мәлдә Өфөлә ауыл хужалығы эшмәкәрлеген күҙәтеү өлкәһендә хоҡуҡи ғәмәлдәрҙе үтәү мәсьәләһенә арналған фекер алышыуҙар бара. Рәсәй Президенты эргәһендәге стратегик үҫеш һәм өҫтөн проекттар буйынса совет илдә тикшереүҙәр һәм күҙәтеү эшмәкәрлеген яңыртып ҡороу программаһын ғәмәлгә ашырыуҙы маҡсат...
Өфөлә тиҙҙән ашығыс ярҙам сифатлыраҡ буласаҡ
Әммә бригада һәр шылтратыуға йөрөмәйәсәк. Был ялған йәки даими саҡыртыуҙарҙы кәметеү маҡсатында башҡарыла. Сөнки күп осраҡта пациенттар поликлиникаға барып табипҡа күренер урынға, ашығыс ярҙамды өйгә саҡыртыуҙы хуп күрә. Әле тәжрибә рәүешендә яңы колл үҙәк эш башланы. Һәр минут кеше ғүмеренә тиң....
Йыл башынан Башҡортостанда суррогат алкоголь эсеп 111 кеше һәләк булған
Күмертау, Стәрлетамаҡ, Салауат ҡалаларында 14 йәше лә тулмаған 19 бала ағыуланған. Был хаҡта Республика башлығы Рөстәм Хәмитов тәртип тәьмин итеүгә арналған кәңәшмәлә белдерҙе. “Кибеттәргә кереп ҡарағыҙ, уларҙың һәр береһендә тиерлек барығыҙға ла билдәле “фанфуриктар” һатыла, тине Рөстәм Хәмитов....
ЮХХДИ юлдарҙа айырыуса һаҡ булырға саҡырҙы
Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы ял көндәрендә юлдарҙа айырыуса һаҡ булырға саҡырҙы. Һауа температураһының бер төшөп, бер күтәрелеүе сәбәпле иртәле-кисле асфальттың тайғаҡ булыуы ихтимал.Идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, тап шәмбе, йәкшәмбе руль артына эскән килеш ултырыусылар...
Бөгөн Фидан Сафа улы Ғафаров үҙенең тыуған көнөн билдәләй
Фидан Ғафаров 1947 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының Дүртөйлө районы Яңы Уртай ауылында тыуған. Ошо ауылда 7 синыфты тамамлағас, 14 йәшендә Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға килә. 1966 йылда Башҡорт дәүләт академия драма театрына эшкә алына. Театрҙа ниндәй генә роль уйнамаһын, үҙен һәр саҡ...
Бөгөн Республиканың Дәүләт гимнын һәм Дәүләт гербын ҡабул итеү көнө
Башҡортостандың мөһим дәүләт символдары 1993 йылдың 12 октябрендә раҫланды. Башҡортостан Дәүләт гербының авторы - рәссам Фазлетдин Ислахов. Гербта ҡалҡып килгән ҡояш фонында, милли орнаменттар менән уратып алынған Салауат Юлаевтың һәйкәле урынлашҡан. Аҫтараҡ – ҡурай таждары һәм Республиканың дәүләт...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Изге Рамаҙан айы тамамланып килә
Аллаһы Тәғәләнең ҡушҡан фарызы буйынса мосолмандар изге айҙы ураҙа тотоп үткәрә. Ураҙа ашауҙан тыйылыу ғына түгел, уның төп нигеҙҙәре рухи таҙарыныу, тыныслыҡ һөйөү, мәрхәмәтлек, яҡындарҙы хәстәрләү кеүек мәңгелек ҡиммәттәрҙә сағыла. Изге айҙа хәленән килгән һәр мосолман фытыр саҙаҡаһы бирергә бурыслы.Ихлас мәсете өйлә намаҙына килеүселәр менән тулы. Эш көнө булыуға ҡарамаҫтан, ураҙа тотоусылар мәсеткә килергә ваҡыт тапҡан. Ураҙа тотоусылар араһында Айбулат Аралбаев та бар. Баймаҡ егете өсөнсө Рамаҙан айын ашау-эсеүҙән тыйылып уҙғара.
Ислам диненең биш нигеҙенең береһе - ураҙа. Дин ҡанундарына ярашлы, һәр мосолман һаулығы торошона ҡарап, уны үтәргә бурыслы. Хроник йә ауыр сирҙәрҙән яфаланыусылар, ауырлы ҡатын-ҡыҙҙар, оҙайлы сәфәр ҡылыусыларға ашау тыйылмай. Изге айҙа ҡылған намаҙҙары, теләктәре ҡабул булһын өсөн хәленән килгән һәр мосолман фытыр хәйере бирергә бурыслы. Аҙ хәллеләргә бер кешенән - 40, уртаса хәллеләргә - 150 һәм хәлле кешеләргә 250 һум күләмендә хәйер билдәләнгән.
Рамаҙан айы Хоҙайға тоғролоҡто һынау, гонаһтарҙан арыныу, изгелек ҡылыу осоро. Был айҙа ғәйбәт һөйләү, яман уй-ниәттә булыу, насар ҡылыҡтар тыйыла. Быйыл Ун бер айҙың солтаны Рамаҙан 27 июлдә тамамлана. Унан ары Ураҙа ғәйете башлана. Өс көн дауам иткән байрамда мул табын әҙерләнә, яҡындарыңдың, күрше-тирәңдең хәлен белеү, хәйер-саҙаҡа таратыу изге ғәмәл тип һанала.


text:
Өфөлә йәнә мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре тураһында һөйләйәсәктәр Фото: Олег Яровиков
Өфөлә йәнә мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре тураһында һөйләйәсәктәр
Өфөлә йәнә мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре тураһында һөйләйәсәктәр Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Быйыл «XXI быуаттың мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре» халыҡ-ара ғилми – ғәмәли конференцияһы – юбилейлы, ул 19 октябрҙә Өфөлә бына инде 10-сы тапҡыр уҙа. Конференцияла ҡатнашыу өсөн яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән: Ҡырғыҙстандан, Үзбәкстандан, Төркмәнстандан, Тажикстандан, Египеттан, Иорданиянан, Марокконан, Тунистан, Төркиәнән билдәле ғалимдар-дин белгестәре, мәҙәниәтселәр, философтар, социологтар, политологтар, тарихсылар, шулай уҡ ислам руханиҙары делегациялары килергә әҙерләнә.
Алдағы йылдарҙағы кеүек, конференцияны Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығы, Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия мөнәсәбәттәре буйынса Советы, Башҡортостан Мосолмандары диниә назараты булышлығында Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты һәм Рәсәй Мосолмандары диниә назаратының Рәсәй ислам университеты ойоштора.
Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, ғилми форум ислам тарихын һәм мәҙәниәтен тәрән белгән белгестәр әҙерләү федераль проектын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә уҙғарыла. Ислам мәғарифы, тарихы һәм мәҙәниәте, дини ҡиммәттәрҙе тергеҙеү, йәштәргә тәрбиә биреү һәм экстремизмды иҫкәртеү кеүек көнүҙәк һорауҙар фекер алышыу темалары буласаҡ.
Уҙған йылда конференцияла Рәсәй мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Вениамин Каганов ҡатнашты. Ул Башҡорт дәүләт педагогия университеты һәм Рәсәй ислам университетының үҙ-ара эш итеү тәжрибәһен баһаланы.
Быйылғы конференция программаһында пленар ултырыштар, панель сессиялар, оҫталыҡ дәрестәре һәм түңәрәк өҫтәлдәр ҡаралған, улар Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай майҙансыҡтарында үтәсәк.
Конференция йомғаҡтары буйынса резолюция ҡабул ителәсәк һәм материалдар йыйынтығы баҫыласаҡ.
Журналистарҙы аккредитациялау һорауҙары буйынса 8-917-405-41-53 телефонына мөрәжәғәт итергә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 170
ОЛИГОМЕРҘАР (олиго... һәм гр. meјros — өлөш), молекула ҙурлығы б‑са мономерҙар һәм юғары молекулалы берләшмәләр араһында урынлашҡан гомологик рәттәр ағзаһы; мол. м. 103—104. Сығышына ҡарап тәбиғи һәм синтетик О. айыралар. Тәбиғәттә олигосахаридтар, битумдар компоненттары һ.б. сифатында осрай. Синтетик О. функциональ төркөмлө (реакцияға инә) һәм функциональ төркөмдәре булмағандарға бүленә. Реакцияға ингәндәр араһында би‑ (телехеллы, ике бер төрлө төркөмлө) һәм поли‑ (3 һәм унан күберәк төркөмдәр) функциональ (форполимерҙар) О. айыралар. Монофункциональ О. макромономерҙарға ҡарай. Шулай уҡ теломерҙарҙы (О. остарында төрлө тәбиғәтле билдәле төркөмлө түбән молекуляр тармағы), цикллы О. (2‑нән алып 9‑ға тиклем быуынлы, полимерҙарҙы синтезлау өсөн технологик яҡтан уңайлы форма булып тора) айыралар. О. физик‑химик үҙенсәлектәре мол. м. бәйле. Мол. м. артыуы һәм ошоға бәйле остағы төркөмдәрҙең тәьҫире үҙгәреүе олигомер гомологтары үҙенсәлектәренең айырылмаһы кәмеүгә, ҡайһы бер үҙенсәлектәрҙең һыҙыҡлы бәйлелегенең боҙолоуына һәм полимерҙарға хас үҙенсәлектәр (ныҡ йәбешкәклек, юғары һығылмалы деформация һ.б.) барлыҡҡа килтерә. Би‑ һәм полифункциональ О. һыҙыҡлы һәм селтәрле полимерҙар, монофункциональ О. — һыртлы полимерҙар барлыҡҡа килтерә ала. О. макромолекулаларҙың үҫеүен тыйған реакцияларҙы ҡулланып полимерлашыу йәки поликонденсация, полимерҙар деструкцияһы, һәр стадияла реакция продукттарын айырып алған баҫҡыслы синтездар ярҙамында алалар. О. быяла пластиктар, ҡатламлы пластиктар, ағас‑сүс материалдары, пе‑ нопластар, лак, елем, компаундтар алыуҙа, мотор яғыулығы, майлағыс майҙар сифатында, полировкалау пасталары (синтетик балауыҙҙар) компоненттары итеп, ҡағыҙҙы гидрофоблау өсөн ҡулланалар. Этилендың фтор алмаштырылған сығарылмалары О. юғары т‑рала ҡайнаған май, йылы биргес, гидроприводтар өсөн шыйыҡса, олефиндарҙың окистарынан алынған О. өҫкө йөҙҙә актив матдәләр итеп ҡулланалар. Башҡортостанда 60‑сы йй. алып карбамид ыҫмалалары, эпоксид ыҫмалалары, олигоэтиленгликолдәр сығаралар (Салауат нефтехимия комб‑ты; ҡара: “Газпром нефтехим Салават”). 70—80‑се йй. гетероген__катализаторҙар (һыланған фосфор к‑таһы) ҡулланып трикотаж етештереүҙә (Ишембай трикотаж әйберҙәр фабрикаһы) елем сифатында ҡулланыу өсөн пропилендың шыйыҡ О. (“Салаватнефтеоргсинтез” ПБ) эшләнгән. Олигоэтилендар (балауыҙҙар) юғары баҫымлы полиэтилен эшләү процесында (“Уфаоргсинтез”, “Газпром нефтехим Cалават”), олигопиперилендар (синтетик әлифтәр) — изопрен эшләгәндә барлыҡҡа килә (Стәрлетамаҡ нефтехимия заводы, “Каучук”). 60—70‑се йй. ӨНИ‑лә (С.С.Злотский, В.В.Зорин, Д.Л.Рахманҡолов) түбән олефиндарҙың һәм цикллы ацеталдәрҙең телогендар м‑н лак‑буяу сәнәғәтендә эреткестәр сифатында ҡулланыу өсөн һыҙыҡлы һәм гетероцикллы структуралы продукттарға теломерлашыуын тикшерәләр. 70—80‑се йй. БДУ (Р.Й.Биғлова, К.С.Минскер) һәм Органик химия ин‑ты (Ю.А.Сангалов) хеҙм‑рҙәре тарафынан ҡатмарлы составлы сеймалдан һәм юғары молекулалы изобутилен полимерҙарын каталитик деструкциялап олигобутилендар синтезлауҙың тура юғары селектив ысулдары эшләнә; О. изобутилен сығарылмаларының арил, арилен, феноллы, аминофеноллы һәм алюминор‑ ганик төрҙәрен (химик, термик, каталитик, ультратауыш ярҙамында) алыу ысулдары эшләнгән; антиоксиданттар, диэлектрик шыйыҡсалар һ.б. продукттар ала торған ионлы гидридлау процестары эшләнә. Органик химия ин‑тында (Ю.Я.Нелькенбаум, Т.В.Романко, Сангалов) май һәм елем сифатында олигосилоксандар һәм тәбиғи балауыҙҙар м‑н О. изобутилен ҡатышмалары эшләнә һәм индерелә. 80‑се йй. аҙ. У.М.Джемилев етәкс. Органик химия ин‑ты хеҙм‑рҙәре һәм С.М.Максимов етәкс. НИИнефтехим хеҙм‑рҙәре тарафынан металл комплекслы катализаторҙар ҡулланып пропилендың О. алыу технологияһы эшләнә, “Салаватнефтеоргсинтез” ПБ‑нда тәж.‑сәнәғәт һынауҙары үткәрелә. 90‑сы йй. Нефтехимия һәм катализ ин‑ты (А.И. Ильясова, Сангалов) этилсиликаттарҙы моно‑ һәм полиспирттар м‑н переэтерификациялау реакциялары, ш. иҫ. үҙағасты уның үҙенсәлектәрен модификациялап һәм ағас полимер композициялар булдырып спирт төркөмдәре м‑н полипереэтерификациялау, өйрәнелә. Биология ин‑тында (О.Н.Логинов, А.И.Мелентьев, Н.Г.Усанов) крахмалды ферментатив ысул м‑н ҡулланып 6—8 глюкоза быуыны ҡалдыҡлы (a, B, Y‑формалары) олигомер циклодекстриндарға деполимерлаштырыу үткәрелә, аҙыҡ‑түлек, фарм. һ.б. сәнәғәт тармаҡтары өсөн 300 кг B‑циклодекстрин алына. Һынауҙар “Витаминдар” ҒПБ‑нда (Мәскәү) үткәрелә.
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Ф.А.Ғималова


text:
Силәбелә СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры Харис Йосоповҡа мемориаль таҡтаташ асыла
8 июлдә Силәбелә Көньяҡ Урал көрәш мәктәбенә нигеҙ һалыусы, СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры, ҡаланың почетлы гражданы Харис Йосоповҡа мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһы үткәреләсәк. Таҡтаташ күренекле тренерҙың һуңғы 20 йыл дауамында йәшәгән йортонда (Цвиллинг урамы, 36) ҡуйыла.
Мемориаль таҡтаташ билдәле спортсының улдары — Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Марсель Йосопов һәм Бөтә Рәсәй билбау көрәше федерацияһы президенты, Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Морис Йосопов инициативаһы менән асыла.
Башҡортостандың Салауат районында тыуып үҫкән Харис Монасип улы Йосопов (1929–2009) – төрлө көрәш төрҙәре буйынса мастер (ирекле көрәш, классик көрәш, самбо, дзюдо, көрәш). Уның исеме сит илдәрҙә лә билдәле. Данлыҡлы көрәшсенең тәрбиәләнеүселәре донъя күләмендәге ярыштарҙа Рәсәй данын яҡлап сығыш яһай, Франция, Монголия, Төркиә, Алжир һәм Японияла тренер булып эшләй.
Харис Йосопов спорт эшмәкәрлегенән тыш, ижтимағи-сәйәси, уҡытыусылыҡ эше менән дә әүҙем шөғөлләнә, Урал дәүләт физкультура университетының көрәш кафедраһы профессоры була. Бихисап орден-миҙалдар, шул иҫәптән Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән.
1994 йылдан алып йыл һайын көрәш буйынса Харис Йосопов исемендәге бөтә Рәсәй турниры уҙғарыла.
«Башинформ» агентлығына Башҡорттар ҡоролтайы матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Динә Нафиҡова хәбәр итеүенсә, таҡтаташ асыу тантанаһында Силәбе өлкәһе етәкселәре лә ҡатнашасаҡ.


text:
Киото
Кио́то (яп. 京都市 Кё: то-си ) —хөкүмәт указы буйынса аталған япон ҡалаһы, ул Хонсю утрауының Кансай төбәгенең үҙәк өлөшөндә , Киото префектураһын көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Ҡала был префектураның административ үҙәге, Осака — Кобе — Киото ҡалалары районындағы һәм Кансай төбәгенең иң алға әйҙәүсе ҡалаларының береһе. Майҙаны — 827,90 км²[1]
794 −1869 йылдарҙа Киото Японияның баш ҡалаһы[2], Императорҙың төп резиденцияһы. Элекке исеме — Хэйан.
Йөкмәткеһе
- 1 География
- 2 Административ бүленеше
- 3 Тарих
- 4 Сәйәсәт
- 5 Транспорт
- 6 Мәҙәниәт
- 7 Күренекле урындары
- 8 Туғандаш ҡалалары
- 9 Иҫкәрмәләр
- 10 Һылтанмалар
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киото территорияһында урынлашҡан Киото уйпатлығы һәм уны уратып аолған тауҙар араһында тора. Уйпатлыҡ Эске Япон диңгеҙенең өсөнсөл осорҙоң аҙағында барлыҡҡа килгән депрессив територияһы. Шул өсөнсөл осорҙа сатнаған тауҙарҙың өлөштәре ҡаланың сиктәре булып тора. Уйпатлыҡтың төньяҡ-көнсығышында Хиэй тауҙары рәт булып тора. Уның иң юғары көктәһе Симэй, бейеклеге 848 м. Был тауҙарҙың көньяғында Хигасияма убалары тора. Киото уйпатлығының көньяҡ-көнсығышында Дайго тауҙары, улар Киото ҡалаһы менән Оцу араһындағы сик булып тора. Киотоның төньяҡ өлөшөн Китаяма тауҙары биләй. Уларҙың бейеклеге 500—700 м, иң бейек нөктәһе -Атаго (бейеклеге- 924 м). Атагама был тауҙарҙың төньяҡ-көнбайышында ята. Көнбайышта Киотоны Камеока ҡалаһынан айырып торған Нисияма тауҙары һуҙылған..[3]
Киотоның климаты — уртаса эске континенталь климат. Был ҡаланың тауҙар араһындағы уйпатлыҡта ятыуы һәм диңгеҙҙәргә сыҡмауы менән аңлатыла. Киотола йәй еүеш һәм эҫе.. Август айының уртаса температураһы 32,9 °C. Ҡыш бында ҡоро һәм һыуыҡ. Ғинуарҙың уртаса температураһы— 0,3 °C. Июндән алып сентябрь бөткәнсе Киотола Ямғырҙар сезоны. Яуым-төшөмдөң йыллыҡ уртаса кимәле — 1581 мм[3].
Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо заман[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киото территорияһында кешеләр неолит осоронда йәшәй башлаған. Камэ-Камо һәм Кита-Сиракава райондарында был археологик осорҙа йәшәгән кешеләрҙең табылған тораҡтары быны иҫбатлай. Фусима районындағы Фукаса ерендә Яёи осорона ҡараған ауыл хужалығы ҡоралдары табылған, ләкин урта быуаттар башында ерҙәрҙең бик ныҡ һаҙматлы булыуы, тәбиғи байлыҡтарҙың әҙ булыуы һәм климаттың үҙенсәлектәре арҡаһында был төбәк әүҙемле рәүештә үҙләштерелмәгән. Бары тик 7 быуатта ҡытай аристократтарыу ырыуынан сыҡҡан ҡытай Хата был ерҙәрҙә үҙенең резиденцияһын төҙөткән. резиденция Удзумаса һәм Фукас ерҙәрендә торған һәм нығытылған булған Ырыу башлыҡтары, сиҙәм ерҙәрҙе һөрөп, ирригация эштәрен эшләгәндәр, ебәк ҡорттарын үҫтергәндәр һәм туҡымалар туҡыуҙы нигеҙләгәндәр. Был Хата ырыуының бөйөклөгөн Хатаның ҡәбере өҫтөнә өйөлгән Хэбицука ҡурғаныһәм Кавакасу өйөнөң башлығының бойороғо буйынса төҙөлгән буддистар монастыре иҫбатлап тора. Был ерҙәрҙә шулай уҡ Камо һәм Идзумо ҡәбиләләре лә булған, улар Камо һәм Такано йылғаларының бассейнында йәшәгән[4].
8 быуат аҙағында сәйәси тотороҡһоҙлоҡ һәм буддистарҙың переворот яһау ҡурҡынысы арҡаһында Император Камму япон башҡалаһын Наранан икенсе урынға күсерергә булған. 784 йылда ул буласаҡ Муко ҡалаһы территорияһында Нагаока баш ҡалаһын һалдыра башлаған. Ҡала ун йыл буйы төҙөлгән, әммә баш төҙөүсе Фудзивара Танэцугуҙың вафат булыуы һәм һыу баҫҡанлыҡ арҡаһында төҙөлөштө туҡтатып торғандар. Шунлыҡтан 794 йылда Император Киото уйпатлығында яңы баш ҡала « тыныслыҡ һәм тынғылыҡтың баш ҡалаһы»[5] — Хэйанды төҙөй башлаған Төҙөлөш эштәре менән Фудзивара Огуромаро етәкселек иткән[6]. Тап Хэйан урынында киләсәктә Киото ҡалаһы барлыҡҡа килгән.[4][7].
Хэйан осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хэйан ҡытайҙың баш ҡалаһы Чанъань (Тан осоро) кеүек итеп төҙөлгән. Ул төньяҡтан көньяҡҡа табан һуҙылған дүртмөйөш формаһында булып, тура мөйөшлө урамдар менән бүлгеләнгән кварталдарҙан торған. төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай 10 ә , көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай — 11 урам төҙөлгән. Ҡаланың төньяғында император һарайы комплексы торған, улар янында һәм төньяҡ көнсығышында вельможалар , ә көньяғында күп төрлө һөнәрселәр, ҡала ярлылары йәшәгән. Судзаку проспекты ҡаланы көнбайыш һәм көнсығыш өлөштәргә бүлеп торған.
Хэйан мәҙәниәтен ныҡ алға табан үҫтереүсе белемле кешеләр башҡалала йәшәгән. Хэйан-кёла барлыҡҡа килгән күп әҫәрҙәр бөтә донъяға билдәле, шул иҫәптән, Мурасака Сикубуның «Гэндзи-моногатари» романы һәм «Записки у изголовья» Сэй Сёнагондың «Записки у изголовья» әҫәре .
Аристократтарҙың утарҙары тулы бер кварталды алып торһа, ярлыларҙың өйҙәре бер-береһенә бик яҡын торғандар, шунлыҡтан ҡалала бик йыш ҡына янғындар сыҡҡан. Киото ҡалаһы бер нисә тапҡыр янып, яңынан тергеҙелгәнлектән, ундағы боронғо йорттар бөтөнләй һаҡланмаған.
Баш ҡалала Тайрҙың самурай диктатураһы урынлашҡас, Камоның көнсығыш ярындағы Рокухара районында самурай хакимиәте урынлашҡан .XII—XIV быуаттарҙа Камакур сёгунаты булған саҡта был район сәйәси тормоштоң үҙәге булып торған. Бында сегунаттың Рокухарҙағы инспекторҙың идараһы булған. Уның вазифаһында Император йортон, Көнбайыш Японияның аристократтарын һәм самурайҙар династияһын ҡарау булған. Яңы Асикага сёгунатбарлыҡҡа килгәс, илдең сәйәси үҙәге Камоның көнбайышына күскән. XV быуаттан башлап ул Муромати кварталындағы сёгун һарайында булған. Ошо ваҡытта ҡаланың исеме Киотоға (кё, Кёто) әйләнгән[4].
1467—1477 йылдарҙа Японияла Онин ығы№зығыһы була. Урамлдарҙа даими барған һуғыштар арҡаһында Киото яндырылып, көл-күмергә әйләнгән.30 мең аристократ һәм самурайҙар йорттарыһәм боронғо монастырҙәр янып бөткән . Императорский йорто ныҡ туҙған. Ҡала икегә :төньяҡта — Камигё (яп. 上京 камигё:, верхняя столица) һәм көньяҡта-Симогё (яп. 下京 симогё:, нижняя столица) өлөштәренә бүленгән. XVI быуатта улар ике айырым ҡала булып торған. Үҙәк хакимиәттең эшлекһеҙлеге арҡаһында Киото мещандары квартал советтарынан торған үҙаллы хакимиәт төҙөгәндәр . Улар ҡаланың хәүефһеҙлеген һаҡлау һәм байрамдар үтәреү өсөн яуаплы булған.
Яңы тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1568 йылда Киото төбәк етәксеһе Ода Нобунага ҡул аҫтына ингән. Ул ҡаланы яңынан тергеҙә башлаған. Император һарайын һәм Нидзё, замогын яүңынан төҙөткән, сәйәси тормошто юлға һалған. Киотоға иезуиттар етәкселеге аҫтында христиандар миссияһы эш башлап ебәргән[8]. Нобунагиҙың эшен Тоётоми Хидэёси, уның сәйәси вариҫы, дауам иткән. 1591 йылда Хидэёси Камигё һәм Симогёның икәүһен бергә 23 км оҙонлоғондағы балсыҡ вал менән уратып алған, юлдар төҙөткән. Баш ҡалала Дзюракудай һарайын, Ниси-Хонгандзи монастырен төҙөткән, ҡалананкөньяҡтараҡ Фусими ҡаласығын һәм замок һала башлаған, Ёдойылғаһында транспорт йөрөүҙе юлға һалған. Тап ошо осорҙа иҫке Хэйан Киотоға әйләнгән.о[4].
1603 йылда Токугава сёгунаты барлыҡҡа килгәс илдең сәйәси үҙәге Эдо ҡалаһына күсә, шулай ҙа Киото Японияның баш ҡалаһы һәм Император резиденцияһы булып ҡалған. Уны дошмандарҙан һаҡлау өсөн сёгун Токугава Иэясу Киотола яңы Нидзё замогын төҙөткән. Илдәге христианлыҡты бөтөрөү маҡсатында Хигаси-Хонгандзи монатыре һәм Дзёдо сектаһының ғибәҙәтханалары төҙөтөлгән.[4].
1622 гйылда Фусими ҡалаһынның көньяҡ -көнбайышында сёгунат Ёдо замогын төҙөткән. Был замок Ёдо-хандың административ үҙәге булған. Аҙаҡтан Фусими замогын юҡ итеп, уның урынында баш ҡаланы ҡала менән тоташтырған Такано йылғаһына канал һуҙғандар[4].
XVII—XIX быуаттарҙа Киото илдең иң бай ҡалаларының береһе була. Был осорҙа ебәк туҡымалар, фарфор, лак менән ҡапланған һауыт-һаба, буялған кизе мамыҡ туҡымалар эшләй башлайҙар. Уның халҡы Осако һәм Эдонан ҡала 400мең кешеһе менән илдә өсөнсө урынды биләп тора[4].
1864 йылда Киотола ҙур янғын сығып, ҡаланың ҙур өлөшөн тәшкил иткән 28 мең йорт уттан һәләк була. Шунлыҡтан 1868 йылда Мэйдзи реставрацияһынан һуң Император Японияның башҡалаһын Эдоға күсерә, һуңынан Эдоға Токио исеме бирелә. Киото баш ҡала статусын юғалта[4].
АҠШ-тың атом бомбаһын ҡулланыу комиссияһын етәкләүсе хәрби министры Япония мәҙәниәтенең үҙәге булған, ҡасандыр үҙенең баллы айын шунда үткәргән Киотоны утҡа тотоласаҡ ҡалалар иҫәбенән һыҙып ырғыта һәм уны Нагасаки менән алыштыра.
Сәйәсәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киотоның төп керемен туризм биләп тора. Киотоның төньяғында балыҡ тоталар, үҙгендә ауыл хужалығы һәм урман хужалығы менән шөғөлләнәләр. Бөтә донъяла билдәле Nintendo компьютер уйындарын Киотола сығаралар .
Ауыл хужалығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVII быуаттан алып Киото Японияның иң ҙур ҡалаһы булғанлыҡтан, ҡала халҡын туҡландырыр өсөн бик күп аҙыҡ-түлек кәрәк булған. Шунлыҡтан Киотоның ситтәрендә йәшелсәләр үҫтереүсе көслө ауыл хужалығы инфраструктураһы булдырылған. Селекционерҙар монастырь тормаһының, камос баклажанының, мибус горчицаһының яңы төрҙәрен килтереп сығарғандар.[9] Киотта ҙур урбанистик поцестарҙың барыуына ҡарамаҫтан, йәшелсә үҫтереү мәҙәниәте XIX—XX быуаттарҙа һаҡланып ҡалған.
2005 йылда Киотола 3657 фермерхужалығы булған, шуларҙың 2321 хужалығы һатыу өсөн йәшелсә үҫтергән. Һөрөнтө ерҙәрҙең майҙаны 1953 га булған.[10]. Бик күп фермерҙар йәшелсәләрҙе теплицаларҙа үҫтергән.
Ауыл хужалығы менән бер рәттән урман хужалығы ла Киотола киң таралған. Урмандарҙың майҙаны 40 мең га. Төп урман культураһы — юғары сифатлы криптомерия. Уны эшкәртеү үҙәктәре Накагавала һәм Китала[9].
Туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киото — Японияның иң популяр туризм урыны.
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи Киото Япония транспорт системаһының үҙәге, сөнки бында төп дәүләт юлдары киҫешкән урын.
1877 йылдан башлап төп транспорт үҙәге булып Киото вокзалы тора. 20-се быуаттың икенсе яртыһында уның аша Япония JR-ҙың: Токайдо, Саниндолиниялары, синкансэн шәп тиҙлектәге поездар линияһы, ҡала яны электричкалары, Нара тимер юл линиялары үткән.
Тимер юлдарҙан башҡа Киотола ҡала һәм шәхси автобус компаниялары ла эшләй, уларҙың маршруттары ҡаланы яҡын тирәләге райондар менән Шулай уҡ Киотола бер нисә турист автобус маршруттары бар. Улнда транспорт селтәренең ныҡ үҫешкән булыуы пассажирҙарҙы бер туҡтауһыҙ йөрөтөргә мөмкинлек бирә[9].
Киото аша хөкүмәттең № 1 и № 171 автомобиль юлдары һәм Осака менән Кобены Токай төбәге менән тоташтырусы Мэйсин тиҙ йөрөүсе автострадаһы бар. Был транспорт артериялары транспортта һәм сәнәғәттә ҙур әһәмиәткә эйә. Киотола № 9 дәүләт автомобиль юлы бөтә төбәкте генә хеҙмәтләндереп ҡалмай , ә илдең барлыҡ ҡалаларын транспорт селтәре менән тоташтырып тора.[9].
Киото ҡалаһы Хигасима, Хиэйдзан, Оку-Хиэй, Арасияма-Такаоси ,һ.б тауҙарына бара торған иң ҙур турист юл булып тора[9].
Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киото Японияның төп мәҙәниәт үҙәге булып тора. Икенсе бөтә донъя һуғышы йылдарында , Япония атом бомбардировкаһына тотолған саҡта үҙенең1600 буддизм ғибәҙәтханалары һәм 400 синтоистарҙың доға ҡыла торған урындары менән атом утына тотолмай ҡалған ҡала.
Киотошулай уҡ гейшаларҙың кварталы — ханамати менән билдәле.
Киотола Аой-мацури (544 йыл), Гион-мацури (869 йыл), Инэ-мацури (Эдо осоро), Даймондзи годзан окуриби (с 1662 йыл) и Дзидай мацури (1895 йыл) фестивалдары үткәрелгән. Һәр бер храм үҙе төрлө байрамдар үткәрә.
Иң билдәле буддизм храмдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сингон мәктәбе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нинна-дзи (япон. 仁和寺仁和寺) — Боронғо император һарайы дворец Омуро
- То-дзи (япон. 東寺東寺) — сингон мәктәбе храмы
- Дайго-дзи (япон. 醍醐寺醍醐寺) — сюгэндо мәктәбе храмы
Риндзай-дзэн мәктәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кинкаку-дзи (япон. 金閣寺金閣寺), Алтын Павильон ;
- Рёан-дзи (япон. 龍安寺龍安寺), дзэн храмы;
- Гинкаку-дзи (япон. 銀閣寺銀閣寺), Көмөш Павильон;
- Нандзэн-дзи (япон. 南禅寺南禅寺), риндзай-сю храмы мәктәбе
- Кодай-дзи (япон. 高台寺高台寺), риндзай-сю мәктәбе храмы
- Тофуку-дзи (япон. 東福寺東福寺) риндзай-сю мәктәбе храмы Киото
- Мёсин-дзи (япон. 妙心寺妙心寺) — риндзай (дзэн) храмы мәктәбе
- Сюнко-ин (春光院) —риндзай-сю храмы мәктәбе
- Тэнрю-дзи риндзай-сю храмы мәктәбе (嵐山)
- Дайкаку-дзи риндзай-сю мәктәбе
- Сёкоку-дзи риндзай-сю мәктәбе
- Дайтоку-дзи (япон. 大徳寺大徳寺) риндзай-сю мәктәбе
Дзёдо-сю мәктәбе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тион-ин (япон. 知恩院知恩院) —амидаист мәктәбе храмы дзёдо-сю с уникальным садом на востоке Киото
- Эйкан-до (япон. 永観堂永観堂 — также 禅林寺 — Дзэнрин-дзи) амидаист мәктәбе храмы дзёдо-сю
Икенсе мәктәптәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Киёмидзу-дэра (япон. 清水寺清水寺) храмы
- Сёрэн-ин (япон. 青蓮院青蓮院) храмы
- Хонган-дзи (япон. 本願寺本願寺) — дзёдо-синсю храмы
- Хонэн-ин храмы
- Анраку-ин храмы
- Роккаку-до храмы
Синтоистар храмы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хэйан-дзингу, императорҙың синтоистар храмы ;
- Ясака-дзиндзя
Башҡа мәҙәни иҫтәлектәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Киотолағы император һарайы-резиденция;
- Кацуралағы император виллаһы;
- Сюгаку-ин император виллаһы;
- Киото башняһы
Киотоның билдәле кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Харуки Мураками — япон яҙыусыһы һәм тәржемәсеһе.
- Тоору Ниимура (Кё) — йырсы, Dir en grey төркөмөнөң вокалисы.
- Кода Куми — йырсы.
- Танака Тёдзиро — XVI быуаттың япон керамисы һәм һынсыһы, Раку мәктәбенә нигеҙ һалыусы.
Күренекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Туғандаш ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Площадь указывается по данным сайта Geospatial Information Authority of Japan (яп.) с учётом изменений, опубликованных 1 октября 2011 года.
- ↑ Бывшая столица Японии
- ↑ 3,0 3,1 Ода Такэо. Природа Киото // Энциклопедия Ниппоника: в 26 т. 2-е издание. — Токио: Сёгаккан, 1994—1997.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Ода Такэо. История Киото // Энциклопедия Ниппоника: в 26 т. 2-е издание. — Токио: Сёгаккан, 1994—1997.
- ↑ Горегляд В.
- ↑ Поскольку Танэцугу и Огуромаро находились в брачных связях с родом Хата, историки предполагают, что главы этого рода повлияли на решение Императора перенести политический центр страны на территорию их родовой вотчины
- ↑ В средневековье Хэйан называли просто «кё» — «столица».
- ↑ Коваленко О. А. Ода Нобунага в японской антихристианской литературе на примере «Записей о расцвете и падении Храма южных варваров» / / Восточный мир . — Киев: Институт Востоковедения НАН Украины, 2009. — № 2 — с.10-19.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Киото / / Энциклопедия Ниппоника: в 26 т. 2-е издание. — Токио: Сёгаккан, 1994—1997.
- ↑ Состояние сельского и лесного хозяйства в Киото // Официальный сайт города Киото
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Викимилектә Киото темаһы буйынса медиафайлдар бар.
- Киото тимер юлдарының картаһы
- Рәсми сайт


text:
Йәшел ылымыҡ теплица культураларының уңдырышлылығын арттыра
Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ғалимдары студенттар менән берлектә был теорияны практикала иҫбатлаған. Хлорелла суспензияһы үҫемлектәрҙең тәбиғи үҫешенә юғары тәьҫир итеп, иммунитетын күтәрә. Шыйыҡсаның үҙҡиммәте лә, төрлө дарыу, онтаҡҡа ҡарағанда, йөҙ тапҡырға түбәнерәк.Был йәшел шыйыҡса микроэлементтар һәм витаминдарға бай, шунлыҡтан уңдырышлылыҡ күләме лә 15-20 процентҡа юғары буласаҡ. Тере микроылымыҡтар менән эшкәртелгәндән һуң фасоль һәм башҡа теплица культураларының орлоҡтары тиҙ шыта һәм үҫә, япраҡ яра.
Ә бына эшкәртелмәгән орлоҡтар киреһенсә, көсһөҙ күренә, төрлө ауырыуҙарға тиҙ бирешеүсәндәр. Был аңлашыла, ылымыҡ тәбиғи антибиотикҡа тиң, уның дауалау үҙенсәлектәре күп.
Лира Ғайсина, М. Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университетының кафедра мөдире, биология фәндәре докторы: «Күреүегеҙсә, хлорелла суспензияһы биореакторҙа етештерелә. Бында ылымыҡ өсөн туҡландырыу мөхите булдырылған. Микроүҫемлектәр бик әрһеҙ, беҙҙән шыйыҡсаны болғатып, яҡты урынға ултыртыу ғына талап ителә. Ике аҙна уларҙы ошондай шарттарҙа тотабыҙ һәм тере ашлама - биопестицид әҙер».
Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ғалимдары студенттар менән берлектә тикшеренеүҙәр алып барыр өсөн ылымыҡтың хлорелла вулгарис штаммын Германиянан заказ буйынса килтерелгән. Микроүҫемлектең был төрө быуаларҙа, күләүектәрҙә йыш осрай. Әйткәндәй, Өфөлә был юҫыҡта тәжрибәләр Башҡортостандың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ өсөн төбәк инжиниринг үҙәгендә үтә. Буласаҡ биотехнолог Резеда Аллағыуатова ла яңы проектты тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша, ул башлыса микроскоп менән эш итә.
Хлорелла суспензияһы экологик яҡтан хәүефһеҙ, йәшел шыйыҡсаны, хатта, кешеләр ҙә эсә ала,-ти биология фәндәре докторы Лира Ғайсина. Әйткәндәй, лаборатор шарттарҙа ойошторолған һынауҙар эшкәртелгән орлоҡтарҙың сығышы 20-40 процентҡа юғары булыуын күрһәтә. Тимәк, препаратты ауыл хужалығында ҡулланыу күпкә отошло, иҫәпләүҙәр буйынса бер литр хлорелла - 12 мең һумлыҡ килем килтерә ала. Ә инде вуз кимәлендә тәжрибәләр ойоштороу - студентарға теоретик яҡтан ғына түгел, практик йүнәлештә лә нығынырға булышлыҡ итә.
Вуз ғалимдары студенттар менән берлектә хлорелла суспензияһын лаборатор шарттарҙан тыш, теплицаларҙа һынап ҡарарға ниәтләй. Тәжрибәләр республиканың «Алексеевский», йә «Рощинский» совхозында үтеүе ихтимал. Артабан башҡа хужалыҡтарға ла сығыу күҙаллана. Бизнес-план әҙер. Әйткәндәй, был стартап федераль кимәлдә лә хуплау тапҡан.
Проект үҫеше өсөн 15 миллион һум аҡса талап ителә. Университет белгестәре был сығымдарҙы ҡаплатыу өсөн инвесторҙар эҙләй. Тиҙҙән улар фәнни асышы менән Мәскәүге юллана. Рәсәй венчур компанияһы тарафынан ойошторолған интенсив дәрестә яҡташтарыбыҙ уңышлы сығыш яһап, бизнесмендар менән мөһим килешеүҙәр төҙөр тигән ышаныс бар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 464
ЕР ӨЙ, 2 йәки 1 яҡлы (бер аҙ ауынҡы) ҡыйығы булған тура мөйөшлө ергә ҡаҙып эшләнгән торлаҡ. Көньяҡ Уралда Е.ө. таш быуатта барлыҡҡа килгән. Неолит осоронда — 2 яҡлы ҡыйығы булған тура мөйөшлө бүрәнә ярым Е.ө. (тәрәнлеге 0,5 м; Мауыҙҙы, Сауыҙ торалары), энеолитта таш плита стеналы Е.ө. (Морат), бағана конструкциялы Е.ө. һәм ярым Е.ө. (Суртанды торалары), күп камералы (аралыҡтар м‑н тоташҡан айырым бүлмәләр) 2 яҡлы ҡыйығы булған бүрәнә ярым Е.ө. (тәрәнлеге 1 м тиклем; Кәкрекүл торамаһы, Сауыҙ торалары) төҙөгәндәр. Бронза быуатында Алакүл мәҙәниәте халҡы — 1 йәки 2 яҡлы ҡыйығы булған 2 камералы тура мөйөшлө ярым Е.ө. (тәрәнлеге 0,6—1,3 м; Таналыҡ), Бура мәҙәниәте — 1 йәки 2 яҡлы ҡыйығы булған бүрәнә Е.ө. йәки ярым Е.ө. (тәрәнлеге 0,5 м тиклем; Береговка археологик микрорайоны, Йомаҡ торамалары), Межа мәҙәниәте халҡы 2 яҡлы ҡыйығы булған ҙур тура мөйөшлө ярым Е.ө. (тәрәнлеге 0,5 м; Төбәк, Йүкәлекүл торамаһы) һалған. Ярым Е.ө. ш. уҡ Сарғары мәҙәниәте, Фёдоровка мәҙәниәте һәм Черкаскүл мәҙәниәте (квадрат йәки тура мөйөшлө бүрәнә), Ҡазан эргәһе мәҙәниәте (тура мөйөшлө, күп камералы) өсөн хас булған. Тимер быуатта Е.ө. тибындағы ҡоролмалар Горохов мәҙәниәте (4 яҡлы ҡыйығы булған бағана конструкциялы күп камералы ярым Е.ө., торлаҡ һәм хужалыҡ майҙандары оҙон аралыҡтар м‑н тоташтырылған), Бахмут мәҙәниәте һәм Турбаҫлы мәҙәниәте (1 йәки 2 яҡлы ҡыйығы булған 1 м тиклем тәрәнлектәге тура мөйөшлө бүрәнә ярым Е.ө.), Сейәлек мәҙәниәте (уртаһында усаҡтары булған тура мөйөшлө ярым Е.ө.) халҡына билдәле булған.
Башҡорттар Е.ө., ғәҙәттә, хужалыҡ ҡаралтылары сифатында (аҙыҡ-түлек һаҡлау, яңы тыуған быҙау, бәрәстәрҙе тотоу һ.б. өсөн), һирәгерәк мунса һәм торлаҡ итеп файҙаланған. Ҡайын, ҡарағай, уҫаҡ төп төҙөлөш материалы булған. Ҡыйыҡты һайғауҙан, таҡтанан, ҡабыҡтан эшләгәндәр, тупраҡ һалғандар. Ишеге бер яҡ осонда урынлашҡан, ишек ҡыҫаны ш. уҡ ҡыйыҡҡа таяу булып хеҙмәт иткән. Е.ө. стеналарын таҡта, ҡабыҡ киҫәктәре, ситән, таш м‑н нығытҡандар, ҡыйығын ер өҫтөндә 2—3 рәткә һалынған бүрәнәләргә ҡуйғандар. Ишек эргәһендә йәки уртала аш‑һыу әҙерләү өсөн усаҡ, ишеккә ҡаршы йәки ҡабырға стеналар буйлатып таҡта урындыҡтар һалынған. Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышында һәм таулы райондарында буранан эшләнгән Е.ө. осраған. Бындай ҡаралтылар Башҡортостанда йәшәгән мари, мордва, урыҫ, татар, сыуаштар һ.б. халыҡтар араһында булған.
Әҙәб.: Круковский М.А. Южный Урал: путевые очерки. М., 1909; Шитова С.Н. Постройки типа землянок у башкир //Культура и быт башкир. Уфа, 1978; Поселения и жилища древних племён Южного Урала: сб. науч. тр. Уфа, 1983.
М.Ф.Обыдённов, С.Н.Шитова
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Бөгөн Саҡмағошта сираттағы «Баҫыу көнө» республика семинар-кәңәшмәһе башланды
Өс көн дауам итәсәк күләмле сараның маҡсаты иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урыуҙы ойоштороу, тәжрибә уртаҡлашыу, ауыл хужалығы тармағында яңы алымдар үҙләштереү. Семинарҙың тәүге көнөндә Республика башлығы Рөстәм Хәмитов, Хөкүмәт һәм министрлыҡтар вәкилдәре, муниципаль район башлыҡтары ҡатнашты.Ураҡ эштәре рәсми старт! Быйыл республика хужалыҡтары алдында ике миллион гектарға яҡын майҙанда урып-йыйыу эштәрен башҡарыу бурысы тора. Уңыштың яҡшы булыуы көтөлә, уны юғалтмайса йыйып алыу мөһим. Йыл һайын баҫыуҙарҙа 5-10 процент культуралар ятып ҡала. Был технологияның етешһеҙлегенә, ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәмәүгә бәйле. Бындай хаталарға юл ҡуйырға ярамай, тине республика башлығы Рөстәм Хәмитов.
Семинар-кәңәшмә агросәнәғәт комплексының алдынғы технологиялары һәм алымдары менән танышыу мөмкинлеге менән әһәмиәтле. Тармаҡтың иң яңы һәм файҙалы техникаһы бер урында йыйылған. Район вәкилдәре өсөн шулай уҡ лекция формаһында үҫемселек һәм малсылыҡҡа ҡағылышлы тулы мәғлүмәт еткерелә. Тап бында Республиканың ауыл хужалығы мөмкинлектәрен күрергә була. Стәрлетамаҡта мәҫәлән үҙйөрөшлө сапҡыс етештерә башлағандар. Башта бында импортлы урғыс ҡулланылһа, әле предприятие үҙенекен сығарған.
Бындай комплекс сит илдең ошондай уҡ техникаһынан миллион ярым һумға арзаныраҡ. Сапҡыс баҫыуҙа һуңғы һынауҙар үткәс, күләмле етештерелә башлаясаҡ. Ихтыяж әле үк бар, айырыуса Ҡаҙағстан фермерҙары ҙур ҡыҙыҡһыныу күрһәтә, ти предприятие вәкилдәре.
Семинарҙың тағы бер мөһим өлөшө тармаҡтың алдынғы хужалыҡтары менән танышыу. Быйыл ҡатнашыусылар райондың "Базы" кооперативы тәжрибәһен өйрәнде. Гектарынан 40 центнер самаһы уңыш алыусы хужалыҡ йылдам үҫешә. Бер-бер артлы яңы фермалар, һауын залдары тапшырыла. Тармаҡ алдынғыһы күптән түгел тенттан ҡуралар ҡуллана башлаған. Ул мал тотоу өсөн тулыһынса яраҡлы, тик бында бер һыйыр урыны хужалыҡҡ өсөн ике-өс тапҡырға арзаныраҡ.
Киләһе объект - орлоҡ етештереү комплексы. Бындай объекттар булдырыу Республиканың ауыл хужалығы өсөн айырыуса әһәмиәтле тип билдәләй министрлыҡ вәкилдәре. Уларҙы һәр климатик зонала булдырыу шарт. «Базы» кооперативы мәҫәлән дәүләт ярҙамын көтөп тормаған, комплексты үҙ аҡсаһына төҙөп сифатлы орлоҡ табыу мәсьәләһен тулыһынса хәл иткән. Бында игенде таҙалау, киптереү, орлоҡҡа айырыу цехтары эшләй. Ноябрьҙә иген һаҡлағыс тапшырылырға тора, тулайым ҡеүәте 30 мең тонна тәшкил итәсәк. Тармаҡ предприятиеларына ошондай хужалыҡтарҙан миҫал алырға кәрәк тип билдәләне семинарҙың пленар ултырышында Рөстәм Хәмитов. Эштең сифатын күтәреү, сығымдарҙы кәметеү бөгөнгө иҡтисади шарттарҙа шаҡтай әһәмиәтле. Бюджет аҡсаһын нисек етте шулай тотоноу күренеше юҡҡа сығырға тейеш тине төбәк етәксеһе.
Күрәһең, тиҙҙән хужалыҡтарға субсидия алыу өсөн һөҙөмтәле эш күрһәтергә тура киләсәк. Кәңәшмәлә Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығын модернизациялау буйынса комиссия булдырырға тигән күрһәтмә бирҙе. Баҙар шарттарында элеккесә йәшәп булмай. Заманаға яраҡлашырға кәрәк. Ә бының өсөн бөтә шарттар бар, тик өйрәнергә теләк кенә булһын.
Илфат Кинйәбаев


text:
Бөгөн Мәскәүҙә Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй вертолеттары» акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Александр Михеев менән осрашты
Унда «Күмертау авиация етештереү предприятиеһы» етәксеһе Юрий Пустовгаров та ҡатнашты.Яҡтар предприятиелағы иҡтисади хәлде һәм республикала вертолеттар төҙөү эшен үҫтереү тураһында һөйләште. Осрашыуҙа билдәләнеүенсә, Күмертау предприятиеһы дәүләт оборонаһы заказдарын тулы күләмдә үтәгән. Шулай уҡ яңы модификациялы вертолет та эшләнгән. Республика башлығы «Күмертау авиация етештереү предприятиеһы»ның «Рәсәй вертолеттары»на ҡушылыуы һөҙөмтәһендә эш йәнләнеүен телгә алды.