text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » «Халҡым» тип янып йәшәйек!
«Халҡым» тип янып йәшәйек!
Халҡыбыҙ элек-электән ҡыйырһытылыу, кәмһетелеүҙәргә дусар булған. Еребеҙҙе, телебеҙҙе, илебеҙҙе яҡлап, күпме башҡорт яуға күтәрелгән, ғәйрәтле, алдынғы ҡарашлы күпме баһадирыбыҙ азатлыҡ юлында ҡорбан булған.
Ҡылыс болғап, ирек даулар замандар үтте. Тик һаман ерем, илем, халҡым был ҡыҫымдан ҡотола алмай. Бигерәк тә һуңғы осорҙа телебеҙгә ҡағылышлы ығы-зығы күбәйҙе. Уҡыу йылы алдынан ата-әсәләрҙән балаларын туған телдәрендә уҡытыуға ризалыҡ биргән ғаризалар яҙҙыртыуҙары тотош йәмәғәтселек өсөн башҡа һыймаҫлыҡ бер хәл булды. Уйлаһаң, уйылып китерлек: республикаға исем биргән, дәүләт теле статусына эйә булған башҡорт теле мәктәптәрҙә ғариза буйынса өйрәнелергә тейешме? Юҡ! Ул белем усаҡтарында мотлаҡ уҡытылырға тейеш. “Бала үҙ телен ғаиләһендә өйрәнһен, туған тел аралашыу кимәлендә генә булырға тейеш”, – тиҙәр. Был төптө дөрөҫ түгел. Рухи ҡомартҡыларыбыҙҙы, бай мираҫлы мәҙәниәтебеҙҙе, шанлы тарихыбыҙҙы өй мөхитендә белеп бөтөп булмай. Тағы шуныһы, ата-әсәләр балаларына тел ҡағиҙәләрен, һөйләмдәрҙе дөрөҫ итеп төҙөү, хатаһыҙ яҙыу кеүек нескәлектәрҙе төшөндөрә аламы? Юҡ! Быны тик юғары белемле, үҙ эшен мөкиббән китеп яратҡан башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ғына башҡара ала. Мәктәп программаһында туған телдәрҙе өйрәнеүгә сәғәттәр күберәк бүленергә тейеш, минеңсә. Юғиһә аҙнаһына бер-ике сәғәт эсендә нимә генә өйрәнергә мөмкин? Беҙҙең уҡытыусылар башҡорт теле һәм әҙәбиәтен ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс итеп үткәрә, был дәрестәрҙе һәр саҡ көтөп алабыҙ. Хатта гимназиябыҙҙа рус балалары ла шатырлатып башҡортса һөйләшә, төрлө бәйгелә шиғыр йә әкиәттәрҙе шул тиклем оҫта һөйләп, урындар яулай. Был бит башҡортса бер ауыҙ һүҙ белмәгән ата-әсәһе биргән тәрбиә түгел, ә уҡытыусының хеҙмәт һөҙөмтәһе. Тимәк, ул уҡыусыларҙа телгә ҡыҙыҡһыныу, һөйөү уята алған. Шулай булғас, ошондай илһөйәр, һәләтле, ижади ҡарашлы, аң-белем таратыусы остаздарыбыҙ эшһеҙ ҡалһынмы ни?!
Телебеҙҙе яҡлап, ҡабат-ҡабат митингтар ойошторолоуы халҡыбыҙҙың бөтөнләй үк битараф булмауын, киләсәк өсөн яныуын иҫбатланы. Һәммәбеҙҙе шаңҡытҡан һуңғы ваҡиға – кәмитсе Руслан Белыйҙың ТНТ каналында милли батырыбыҙ Салауат Юлаевты бандит тип атауы, башҡорт телен мыҫҡыллап, иҫеректәр теле тиеүе йөрәктәрҙе әрнетте. Уға яуап итеп, күптәрҙең үҙ һүҙен әйтеүе, телде яҡлауы, хатта бер төркөм ысын ир-егетебеҙҙең Белый менән осрашыуға юлланыуы, геройыбыҙ һәйкәленә бихисап халыҡтың сәскә һалырға барыуы, социаль селтәрҙәрҙә Салауат Юлаевҡа арналған постар һалыныуы телебеҙҙе яманларға, кәмһетергә тырышҡан әҙәмдәрҙе һиҫкәндергәндер, моғайын. Тимәк, Салауатыбыҙ халҡын яҡлап, юҡҡа ғына яуға күтәрелмәгән, хәҙер уның вариҫтары милли геройыбыҙҙы яла яғыуҙан, яман һүҙҙән ҡурсалай.
Әлбиттә, башта әйткәнемсә, ҡылыс болғап, азатлыҡ даулар замандар уҙҙы. Беҙ милләтебеҙҙе, уның төп байлығы – телебеҙҙе һаҡлауҙа бөтөнләй башҡа “ҡорал”ға тотонорға тейешбеҙ. Ул да булһа – белем алыу, үҙ һүҙен әйтә алған, булдыҡлы, аҡыллы йәштәрҙе үҫтереү. Ҙур вазифаларҙа, етәксе урындарҙа башҡорт йәштәренең күберәк булыуына өлгәшеү. РФ Дәүләт Думаһына, БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайға беҙҙең милләт вәкилдәрен, айырыуса йәштәрҙе депутат итеп һайлауға өлгәшергә кәрәк. Улар аҫаба халыҡтың мәнфәғәтен күҙәткән, тел, ер ҡануниәтен камиллаштырған яңы закондар ҡабул итәсәк. Тап улар мәктәптәрҙә башҡорт телен нығыраҡ өйрәнеүгә этәргес биреп, математика һәм рус теле менән бер ҡатарҙан, башҡорт теленән дә мотлаҡ берҙәм дәүләт имтиханы тапшырыу кәрәклеге хаҡында белдерер тип ышанам. Дәүләт теле статусына эйә туған телебеҙҙән имтихан биреү артыҡ булмаясаҡ. Киреһенсә, уҡыусылар үҙ телен төптәнерәк өйрәнәсәк, беләсәк. Юғиһә йәш быуын араһында башҡортса һөйләшеүҙән тартынған, үҙ фекерен теүәл еткерә алмаған, хаталы яҙғандар булыуы ғәрлек бит. Беҙ үҙ илебеҙҙә, еребеҙгә хужа булып, аяғыбыҙҙа ныҡлы баҫып торорға, башҡаларҙан кәмһенмәй, һандуғас моңондай моңло, әсәй-өләсәйҙәрҙең бишек йырындай наҙлы, матур телебеҙҙә һөйләшергә, аралашырға бурыслыбыҙ. Шул саҡта ғына телебеҙ юғалмаясаҡ, киләһе быуындар: “Мин башҡорт!” – тип күкрәк ҡағасаҡ, йырҙарыбыҙҙы тыңлаясаҡ.
Тиҫтерҙәремә мөрәжәғәт итеп, илебеҙ өсөн кәрәкле шәхестәр булып үҫегеҙ, тип әйткем килә. Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә әллә күпме изге эш башҡарып, атылған йондоҙҙай артынан сағыу эҙ ҡалдырған Булат Солтангәрәев һымаҡ ҡыйыу башҡорт, киң ҡарашлы, аҡыллы кешеләр булығыҙ. Ғүмеребеҙҙең ҡәҙерен беләйек, һәр көнөбөҙ файҙалы эштәр менән генә үтһен, ҡырын эштәрҙән, яман ҡылыҡтарҙан алыҫ торайыҡ. Милли рухыбыҙ һынмаһын тип тырышайыҡ: ғаиләлә генә түгел, мәктәптә, урамда саф башҡортса һөйләшәйек. Күренекле әҙиптәребеҙҙең китаптарын уҡыйыҡ, халҡыбыҙҙың рухи хазинаһын – сәнғәтен, мәҙәниәтен яҡшы беләйек, бер һүҙ менән әйткәндә, белемле, зыялы булайыҡ! Кемдең тамырҙарында башҡорт ҡаны аға, күңелендә башҡорт рухы яна, бөтәһенең дә берләшеүе мөһим. Бер тамсынан диңгеҙ була алмағандай, иле, теле өсөн янып көйөүселәр берәм-һәрәм, тарҡау көйө эш сығара алмаясаҡ. Көсөбөҙ – берҙәм, белемле, уяу аҡыллы, ныҡ булыуыбыҙҙа. Шуны онотмайыҡ, милләттәштәр!
Лиана САФИУЛЛИНА,
Т. Күсимов исемендәге Асҡар гимназияһының 10 “Б” класы уҡыусыһы.
Әбйәлил районы.
Ҡылыс болғап, ирек даулар замандар үтте. Тик һаман ерем, илем, халҡым был ҡыҫымдан ҡотола алмай. Бигерәк тә һуңғы осорҙа телебеҙгә ҡағылышлы ығы-зығы күбәйҙе. Уҡыу йылы алдынан ата-әсәләрҙән балаларын туған телдәрендә уҡытыуға ризалыҡ биргән ғаризалар яҙҙыртыуҙары тотош йәмәғәтселек өсөн башҡа һыймаҫлыҡ бер хәл булды. Уйлаһаң, уйылып китерлек: республикаға исем биргән, дәүләт теле статусына эйә булған башҡорт теле мәктәптәрҙә ғариза буйынса өйрәнелергә тейешме? Юҡ! Ул белем усаҡтарында мотлаҡ уҡытылырға тейеш. “Бала үҙ телен ғаиләһендә өйрәнһен, туған тел аралашыу кимәлендә генә булырға тейеш”, – тиҙәр. Был төптө дөрөҫ түгел. Рухи ҡомартҡыларыбыҙҙы, бай мираҫлы мәҙәниәтебеҙҙе, шанлы тарихыбыҙҙы өй мөхитендә белеп бөтөп булмай. Тағы шуныһы, ата-әсәләр балаларына тел ҡағиҙәләрен, һөйләмдәрҙе дөрөҫ итеп төҙөү, хатаһыҙ яҙыу кеүек нескәлектәрҙе төшөндөрә аламы? Юҡ! Быны тик юғары белемле, үҙ эшен мөкиббән китеп яратҡан башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ғына башҡара ала. Мәктәп программаһында туған телдәрҙе өйрәнеүгә сәғәттәр күберәк бүленергә тейеш, минеңсә. Юғиһә аҙнаһына бер-ике сәғәт эсендә нимә генә өйрәнергә мөмкин? Беҙҙең уҡытыусылар башҡорт теле һәм әҙәбиәтен ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс итеп үткәрә, был дәрестәрҙе һәр саҡ көтөп алабыҙ. Хатта гимназиябыҙҙа рус балалары ла шатырлатып башҡортса һөйләшә, төрлө бәйгелә шиғыр йә әкиәттәрҙе шул тиклем оҫта һөйләп, урындар яулай. Был бит башҡортса бер ауыҙ һүҙ белмәгән ата-әсәһе биргән тәрбиә түгел, ә уҡытыусының хеҙмәт һөҙөмтәһе. Тимәк, ул уҡыусыларҙа телгә ҡыҙыҡһыныу, һөйөү уята алған. Шулай булғас, ошондай илһөйәр, һәләтле, ижади ҡарашлы, аң-белем таратыусы остаздарыбыҙ эшһеҙ ҡалһынмы ни?!
Телебеҙҙе яҡлап, ҡабат-ҡабат митингтар ойошторолоуы халҡыбыҙҙың бөтөнләй үк битараф булмауын, киләсәк өсөн яныуын иҫбатланы. Һәммәбеҙҙе шаңҡытҡан һуңғы ваҡиға – кәмитсе Руслан Белыйҙың ТНТ каналында милли батырыбыҙ Салауат Юлаевты бандит тип атауы, башҡорт телен мыҫҡыллап, иҫеректәр теле тиеүе йөрәктәрҙе әрнетте. Уға яуап итеп, күптәрҙең үҙ һүҙен әйтеүе, телде яҡлауы, хатта бер төркөм ысын ир-егетебеҙҙең Белый менән осрашыуға юлланыуы, геройыбыҙ һәйкәленә бихисап халыҡтың сәскә һалырға барыуы, социаль селтәрҙәрҙә Салауат Юлаевҡа арналған постар һалыныуы телебеҙҙе яманларға, кәмһетергә тырышҡан әҙәмдәрҙе һиҫкәндергәндер, моғайын. Тимәк, Салауатыбыҙ халҡын яҡлап, юҡҡа ғына яуға күтәрелмәгән, хәҙер уның вариҫтары милли геройыбыҙҙы яла яғыуҙан, яман һүҙҙән ҡурсалай.
Әлбиттә, башта әйткәнемсә, ҡылыс болғап, азатлыҡ даулар замандар уҙҙы. Беҙ милләтебеҙҙе, уның төп байлығы – телебеҙҙе һаҡлауҙа бөтөнләй башҡа “ҡорал”ға тотонорға тейешбеҙ. Ул да булһа – белем алыу, үҙ һүҙен әйтә алған, булдыҡлы, аҡыллы йәштәрҙе үҫтереү. Ҙур вазифаларҙа, етәксе урындарҙа башҡорт йәштәренең күберәк булыуына өлгәшеү. РФ Дәүләт Думаһына, БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайға беҙҙең милләт вәкилдәрен, айырыуса йәштәрҙе депутат итеп һайлауға өлгәшергә кәрәк. Улар аҫаба халыҡтың мәнфәғәтен күҙәткән, тел, ер ҡануниәтен камиллаштырған яңы закондар ҡабул итәсәк. Тап улар мәктәптәрҙә башҡорт телен нығыраҡ өйрәнеүгә этәргес биреп, математика һәм рус теле менән бер ҡатарҙан, башҡорт теленән дә мотлаҡ берҙәм дәүләт имтиханы тапшырыу кәрәклеге хаҡында белдерер тип ышанам. Дәүләт теле статусына эйә туған телебеҙҙән имтихан биреү артыҡ булмаясаҡ. Киреһенсә, уҡыусылар үҙ телен төптәнерәк өйрәнәсәк, беләсәк. Юғиһә йәш быуын араһында башҡортса һөйләшеүҙән тартынған, үҙ фекерен теүәл еткерә алмаған, хаталы яҙғандар булыуы ғәрлек бит. Беҙ үҙ илебеҙҙә, еребеҙгә хужа булып, аяғыбыҙҙа ныҡлы баҫып торорға, башҡаларҙан кәмһенмәй, һандуғас моңондай моңло, әсәй-өләсәйҙәрҙең бишек йырындай наҙлы, матур телебеҙҙә һөйләшергә, аралашырға бурыслыбыҙ. Шул саҡта ғына телебеҙ юғалмаясаҡ, киләһе быуындар: “Мин башҡорт!” – тип күкрәк ҡағасаҡ, йырҙарыбыҙҙы тыңлаясаҡ.
Тиҫтерҙәремә мөрәжәғәт итеп, илебеҙ өсөн кәрәкле шәхестәр булып үҫегеҙ, тип әйткем килә. Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә әллә күпме изге эш башҡарып, атылған йондоҙҙай артынан сағыу эҙ ҡалдырған Булат Солтангәрәев һымаҡ ҡыйыу башҡорт, киң ҡарашлы, аҡыллы кешеләр булығыҙ. Ғүмеребеҙҙең ҡәҙерен беләйек, һәр көнөбөҙ файҙалы эштәр менән генә үтһен, ҡырын эштәрҙән, яман ҡылыҡтарҙан алыҫ торайыҡ. Милли рухыбыҙ һынмаһын тип тырышайыҡ: ғаиләлә генә түгел, мәктәптә, урамда саф башҡортса һөйләшәйек. Күренекле әҙиптәребеҙҙең китаптарын уҡыйыҡ, халҡыбыҙҙың рухи хазинаһын – сәнғәтен, мәҙәниәтен яҡшы беләйек, бер һүҙ менән әйткәндә, белемле, зыялы булайыҡ! Кемдең тамырҙарында башҡорт ҡаны аға, күңелендә башҡорт рухы яна, бөтәһенең дә берләшеүе мөһим. Бер тамсынан диңгеҙ була алмағандай, иле, теле өсөн янып көйөүселәр берәм-һәрәм, тарҡау көйө эш сығара алмаясаҡ. Көсөбөҙ – берҙәм, белемле, уяу аҡыллы, ныҡ булыуыбыҙҙа. Шуны онотмайыҡ, милләттәштәр!
Лиана САФИУЛЛИНА,
Т. Күсимов исемендәге Асҡар гимназияһының 10 “Б” класы уҡыусыһы.
Әбйәлил районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


c: text/html

text:
Бенин
Бенин (фр. Bénin), тулы рәсми атамаһы — Бенин Республикаһы (фр. République du Bénin, 1975 йылға тиклем Дагомея) — Көнбайыш Африкалағы дәүләт. Илдең Гвинея ҡултығының Бенин ҡултығына сығыу юлы бар. Төньяҡта Буркина-Фасо һәм Нигер, көнсығышта — Нигерия, көнбайышта Того менән сиктәш. Баш ҡалаһы — Порто-Ново булһа ла, хөкүмәт Котону ҡалаһында эшләй, ул илдең иң ҙур ҡалаһы. Бенин 12 административ департаментҡа бүленгән.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борондан илдең төньяғында гурма ҡәбиләләре йәшәгән, һуңынан уларҙы хәҙерге Нигерия биләмәләренән килгән барба ҡәбиләләре ҡыҫырыҡлап сығарған. Илдең көньяғында фон һәм аджа ҡәбиләләре көн иткән. XV быуатта Бенинға тәүге европалылар — португалдар килә. XVI—XVII быуаттарҙа илдә француз, голланд, инглиз сауҙагәрҙәренең һәм ҡол һатыусыларҙың форттары һәм факториялары төҙөлә. XVII быуаттан Бениндың һәм күрше өлкәләрҙең яр буйҙары европалылар тарафынан Африкалағы иң эре ҡолдар һатыу төбәгенә әйләндерелә. Был яр буйы шуға күрә Ҡолдар яры тип атала.
XVII быуатта Дагомея дәүләте барлыҡҡа килгән. Уның халҡы башлыса кәтмәнле игенселек менән шөғөлләнгән. Ижтимағи ҡоролош — тәүтормоштан феодаль ҡоролошҡа күсеү кимәлендә (ҡол биләүселек элементтары менән) булған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 15. — ISBN 978-5-85120-295
- ↑ Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 май 2013. 9 май 2013 тикшерелгән.
- ↑ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). «World Population Prospects, Table A.1» (.PDF) (United Nations). Проверено 2009-03-12.
- ↑ 4,0 4,1 Benin. International Monetary Fund. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011. 1 октябрь 2009 тикшерелгән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 395
ҠАРА ҺОЛО (Аvena fatua), ҡыяҡлылар ғаиләһенә ҡараған бер йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, төкһөҙ, шыма, бейеклеге 50—120 см. Япрағы ҡыяҡлы, яҫы, төкһөҙ йәки төбөндә керпек төксәле, аҫҡы япраҡтарының еңсәһе ғәҙәттә төклө; телсәһе 4 мм тиклем оҙонлоҡта. Башағы 2—3 сәскәле, башаҡ тәңкәләре бысаҡ формаһында, 20—25 мм оҙонлоҡта, аҫҡы сәскә тәңкәләре яҡынса 20 мм оҙонлоҡта, 30 мм тиклем быуынлап бөгөлгән ҡылсыҡлы. Сәскәлеге — тармаҡлы йәки ҡыҫҡа һепертке. Июнь— июлдә сәскә ата. Емеше — бөртөксә, июль—авг. өлгөрә. Мал аҙығы үҫемлеге. Составында сапониндар, терпеноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Ҡ.һ. башлыса яҙғы бойҙай, арпа һәм һоло сәсеүлектәрен ҡыйлаусы юҡҡа сығарыуы ауыр булған иртә яҙғы ҡый үләне. Орлоҡтар (бер үҫемлектә йәшәү һәләтен тупраҡта 5 йылдан артыҡ һаҡлаған һәм 20 см тиклем тәрәнлектә яҡшы шытым биргән 600-гә тиклем орлоҡ барлыҡҡа килә) м-н үрсей. Көҙ көнө Ҡ.һ. орлоҡтары тын хәлдә була, башлыса иртә яҙҙа, һуң сәселгән культураларҙы сәсерҙән алда, шытып сыға. Бөтә ауыл хужалығы зоналарында таралған. Көрәш саралары: орлоҡтарҙы таҙартыу, сәсеү әйләнеше тәртибен һаҡлау, тупраҡты көҙөн кәҫен әйләндермәй йәки яҫы төрән м-н эшкәртеү, яҙ көнө ер эшкәртеүҙә орлоҡтарҙың тиҙ һәм бер үк ваҡытта шытып сығыуына, унан һуң сыҡҡан шытымдарҙы юҡҡа сығарыуға (провокация ысулы) булышлыҡ иткән ысулдарҙы ҡулланыу. Ныҡ сүпле баҫыуҙарҙы яҙғы һуң иген культуралары сәсеүлектәре һәм пар баҫыуҙары итеп ҡулланалар, был осраҡта Ҡ.һ. тупраҡты эшкәртеүҙең ҡатламлы сәсеү алды эшкәртеүҙәре, гербицидтар һ.б. ярҙамында юҡҡа сығаралар. Шулай уҡ ҡара: Үҫемлектәрҙе һаҡлау.
Әҙәб.: Ҡара алабута мәҡ. ҡарағыҙ.
Р.С.Кирәев, И.С.Миңлеәхмәтов, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Яңы йүнәлешкә ҡеүәт өҫтәп31-01-2015, 01:07 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ысынлап та, Луиза Хәмзә ҡыҙы етәкселек иткән факультет, уның заман менән бергә атлаған студенттары, яңыса фекерләгән профессорҙары һәм уҡытыусылары милли мәғарифта үҙен танытып, ҙур абруй яуланы. Коллектив әлеге еңел булмаған шарттарҙа туған телебеҙҙе һаҡлау һәм үҫтереү йәһәтенән арымай-талмай эшләй, Ҡаҙағстан, Таулы Алтай, Төркиә, Ҡытай университеттары менән тығыҙ бәйләнеш урынлаштырған. Күрәһең, әле әйткәндәрҙе иҫәпкә алып, “Башҡортостан” гәзите былтыр тап уларҙы “Йыл факультеты” тип билдәләгәндер.
Күптән түгел беҙгә Ҡазан федераль университетының Филология институтында ойошторолған халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияла ҡатнашыу, унда сығыш яһау бәхете тейҙе. Арабыҙҙа М. Аҡмулла исемендәге БДПУ студенты Вячеслав Чернев та бар ине. Конференцияла ул ҡаҙаҡ, төрөк, алтай халыҡтарының һәр береһе менән уларҙың телендә аралашты. Шулай уҡ хәҙерге башҡорт теле мәсьәләләренә арналған ғилми докладын инглизса һөйләп, Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәренән йыйылған ғалимдарҙы шаҡ ҡатырҙы. Бына ниндәй студенттар белем ала Луиза Сәмситова етәкселек иткән факультетта!
Танылған ғалимә, ваҡыты ни тиклем генә тығыҙ булмаһын, ғилми ижад менән шөғөлләнергә лә өлгөрә. Хеҙмәте өр-яңы өлкәгә – лингвокультурологияға – нигеҙләнгән. Тотош донъяла тел күренештәре халыҡтың, айырым шәхестең мәҙәниәтенә бәйле өйрәнелә. Татарстанда, мәҫәлән, был эште профессор, Ҡазан федераль университетының Филология институты директоры Рәдиф Йәмәлетдинов әүҙем тормошҡа ашыра. Уның етәкселегендә концептология һәм когнитив лингвистика буйынса тиҫтәнән ашыу кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған. Башҡортостанда лингвокультурологияла профессорҙар М.В. Зәйнуллин, Л.Ғ. Сәйәхова, Л.М. Зәйнуллина, З.М. Дударева, Р.Х. Хәйруллина, З.М. Рәимғужина, Г.Х. Бохарованың хеҙмәттәре танылыу тапты. Луиза Сәмситова был йүнәлештең мәҙәни концепт темаһы буйынса шөғөлләнә. Тырыш, ныҡышмал ғалимә өлкәне фәнни яҡтан тикшереүҙә ғәйәт ҙур әүҙемлек күрһәтә. Ул башҡорт теленең мәҙәни концепттары һүҙлеген төҙөнө, аспиранттары менән берлектә “Фольклор концептосфераһы” тигән китап нәшер итте.
Күптән түгел Луиза Сәмситованың яңы монографияһы донъя күрҙе. “Башҡорт тел картинаһында мәҙәни концепттар” тип аталған хеҙмәт 22 табаҡтан ашыу. Ул БДПУ-ның редакция-нәшер үҙәгендә ташҡа баҫылды. Монографияның ғилми мөхәррире – Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы, профессор М.В. Зәйнуллин, рецензенттары – профессор Л.Ғ.Сәйәхова менән доцент Ф.Б. Санъяров. Ғилми хеҙмәт өс ҙур бүлектән тора. Тәүгеһе “Донъяның тел картинаһы: интерпретациялау һәм өйрәнеү аспекттары” тип атала. Тәүҙә үк шуны әйтеп үтәйек: хәҙерге ғилем өлкәһендә “тел – тел өсөн” парадигмаһы урынына “телдә кеше факторы” кеүек ҡараштар йыйылмаһы барлыҡҡа килде. Тимәк, хәҙерге ғалимдар грамматика мәсьәләләре менән генә шөғөлләнмәй, ә тәү сиратта телдең, телмәрҙең этностың мәҙәни үҫешендә ниндәй өлөшө барлығын асыҡларға ынтыла. Бындай парадигма, йәғни ғилми ҡараштар йыйылмаһы, антропоцентризм тип нарыҡлана. Шул нигеҙҙә тел ғилемендә лингвокультурология, психолингвистика, когнитив лингвистика, социолингвистика һәм башҡа өр-яңы ғилми йүнәлештәр үҫеп сыҡты һәм әүҙем эшләй башланы.
Һуңғы осорҙа башҡорт тел ғилемендә лингвокультурология айырыуса киң өйрәнелә. Был йүнәлеш милли телдең донъяуи картинаһы мәсьәләһен тикшерә. Һәр халыҡ үҙен уратып алған мөхитте, ысынбарлыҡты үҙ күҙлегенән сығып таный. Шуға күрә башҡорт теленең картинаһы инглиз, немец, ҡытай һәм башҡаларҙыҡынан ҡырҡа айырыла. Уны “менталлек күренеше” тип тә атайҙар. Донъя картиналары этностың милли үҙенсәлекле ваҡыт һәм арауыҡ төшөнсәләре, көнкүреше, рухы, фәлсәфәһе менән тығыҙ бәйләнгән. Шулай ҙа уның нигеҙендә тел һәм мәҙәниәт ята. Мәҫәлән, Луиза Сәмситованың фекеренсә, башҡорт тел картинаһында “ат” һүҙе (концепт) мөһим урын тота. Арғымаҡ, толпар, ҡолон, юрға, ябаға, тай, дүнән, дүнәжен, һәүерек һәм башҡа йылҡы малы атамаларының ифрат күп булыуы халҡыбыҙҙың йәшәү рәүеше менән бәйләнгән.
Хеҙмәттең икенсе бүлеге “Тел ғилемендә концепт һәм мәҙәни концепттар” тип аталған. Беҙҙә тәүгеләрҙән булып, унда ғалимә мәҙәни концепттарҙың асылына төшөнөргә ынтыла. “Концепт” – башҡорт тел ғилемендә яңы термин. Ул үҙенә юлды еңел ярмай. Ҡайһы бер ғалимдар әлегәсә был терминды танымаҫҡа, ҡабул итмәҫкә тырыша. Тел ғилеменә “концепт” уҙған быуат башында математика фәне аша инә. Ул мең йылдар элек үк латин телендә ҡулланылған (conseptus), “төшөнсә”, ”мәғәнә” һүҙҙәренең семантикаһына тап килә. Иң мөһиме – концепт һүҙ түгел, йөкмәтке йәһәтенән унан күпкә киңерәк. Академик Дмитрий Лихачев фекеренсә, “һөйләү һәм яҙыу телмәрендә мәғәнәнең алгебраик сағылышы”. Ғалимдар раҫлауынса, бөгөнгө фәндә терминға 500-гә яҡын аңлатма бар. Улар ике төп ғилми ҡарашты – лингвокультурологик һәм когнитив – сағылдыра. Икеһен бергә ҡушып, лингвокультурологик-когнитив берәмек тип баһалағандар ҙа юҡ түгел. Беҙ, академик Марат Зәйнуллиндың шәкерттәре, ана шул өсөнсө яҡты яҡлайбыҙ. Концепт – ифрат ҡатмарлы менталь категория, кешенең, этностың милли-мәҙәни берәмеге, аң-фекерләү, донъяны танып белеү, шәхес һәм тотош халыҡ туплаған тормош тәжрибәһенең мәғлүмәт сығанағы берәмектәре ул. Тел ғилемендә бындай ҡатмарлы күренеште шартлы рәүештә өс төргә бүлеп өйрәнәләр: интеллектуаль, мәҙәни һәм эмоциональ. Улар, берләшеп, милли телдең концептосфераһын тәшкил итә.
Луиза Сәмситова башҡорт теле концептосфераһының рухи концепттарын өйрәнеп, уларға түбәндәге социаль, мәҙәни һәм рухи күренештәрҙе индерә: тормош-көнкүреш, кешенең эске донъяһы, интеллект һәм мөнәсәбәттәр. Мәҫәлән, автор кешенең эске донъяһына “намыҫ”, “выждан”, “иман”, “бурыс”, “рух”, “шатлыҡ”, “бәхет”, “йөрәк” кеүек концепттарҙы индерә, уларға лингвокультурологик анализ яһай. Был төшөнсәләр лексик берәмектәрҙә генә түгел, ә төрлө һүҙбәйләнештәрҙә, мәҡәлдәрҙә, әйтемдәрҙә һәм төрлө кимәлдәге текстарҙа сағыла икән. Бер генә миҫал: “Юл төҙөү эшендә йөрөнөм, тигән булаһың тағы. Нимәкәйгә кәрәк миңә уларҙың премияһы! Шул харам премияны ала буламмы? Намыҫым етмәй минең уға!” (Ноғман Мусин).
Хеҙмәттең йәнә бер бүлеге “Мәҙәни концепттарҙың башҡорт фольклорында вербалләшеүе (тел саралары ярҙамында сағылышы)” тип нарыҡланған. Унда ла ғалимә мәҙәни концепттарҙың фольклор әҫәрҙәре тексын ойоштороуҙағы өлөшөн асыҡлай, халыҡ ижады жанрҙарының телен байытыуҙағы, йәғни тыңлаусыға тәьҫир итеү көсөн арттырыуҙағы, әһәмиәтен билдәләй. Билдәле булыуынса, башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады ғәйәт бай һәм күп яҡлы. Бындай әҫәрҙәрҙә халҡыбыҙҙың боронғо ҡараштары, инаныуҙары, йола-ҡағиҙәһе асыҡ сағыла. Фәндә был күренеш “фольклор донъя картинаһы” тип йөрөтөлә. “Халыҡ ижады – халҡыбыҙ мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ өлөшө. Фольклор донъя картинабыҙ мифология һәм этнографик тәжрибәбеҙҙең трансформацияланыуы һәм мәҙәни код булып формалашыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Унда башҡорт халҡының менталь һәм тел үҙенсәлектәре, этностың ҡалыплашҡан мәҙәни аңы асыҡ күҙәтелә”, – тип яҙа ғалимә. Фекерҙәрен телсе, мәҫәлән, фольклор әҫәрҙәрендә киң сағылған “яҙмыш” концепты аша нығыта. Төшөнсә телебеҙҙә, билдәле булыуынса, киләсәкте, йәшәйеште, күрәсәкте һәм төрлө кисерештәрҙе сағылдыра. Миҫалдар: “Яҙмыштан уҙмыш юҡ”, “Күрәсәкте күрмәй, гүргә инеп булмай”, “Ил яҙмышы – ир яҙмышы” һәм башҡалар.
Ғалимә күп фольклор өлгөләрен халҡыбыҙҙың мәшһүр “Урал батыр”, “Аҡбуҙат” эпостары теленән алыу менән дә отҡан, сөнки милләтебеҙҙең архаик аңы, боронғо ҡараштары, халыҡ педагогикаһы, мәҙәни коды тап шул рухи ҡомартҡыларыбыҙҙа тулы көйө һаҡланып ҡалған.
Луиза Сәмситованың яңы хеҙмәтенең башҡорт лингвокультураһын, халҡыбыҙҙың фәлсәфәһен, педагогик ҡараштарын, милләтебеҙҙең менталь үҙенсәлектәрен үҙләштереүҙәге өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Тел менән мәҙәниәтте бер юҫыҡта өйрәнеү башланып ҡына торғанда уның методологик әһәмиәте лә юҡ түгел. Ғилми эш юғары фәнни стиле, көслө һәм кире ҡаҡҡыһыҙ дәлилдәре, аналитик фекерләү кимәле менән дә уҡыусыны үҙенә арбай. Ғөмүмән, юғары уҡыу йорто студенттары, аспиранттар, башҡорт теле һәм әҙәбиәте белгестәре, йыйып әйткәндә, хәҙерге башҡорт теле һәм мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынғандар өсөн ифрат кәрәкле ғилми китап донъя күрҙе.
филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү
институты доценты.


text:
Шәһәҙәт
Бында форматланмаған тексты өҫтәгеҙ.
Шәһәҙәт (ғәр. شهادة, төр. Şehadet — таныҡлыҡ, шаһитлыҡ) — Исламдың биш шартының беренсеһе.
Йөкмәткеһе
Мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәһәҙәт һүҙенең тамырында ғәрәп теленән башҡорт теленә лә килеп ингән "шаһит" һүҙе ята. Башҡорт телендә шаһит һүҙенең бер мәғәнәһе - нимәнелер рәсми рәүештә дөрөҫләү өсөн эш-ваҡиғала ҡатнашҡан кеше. Ошо һүҙҙән "Шаһитлыҡ" тигән төшөнсә лә барлыҡҡа килгән [1]
Аллаһы Тәғәләнән башҡа илаһ юҡ икәненә һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәр уның илсеһе икәнлеген таныуҙы, шаһитлыҡ итеүҙе итеүҙе белдерә.
Мәғәнәһе: „Аллаһтан башҡа һис бер илаһ юҡ. Хәҙрәти Мөхәммәт Уның ҡоло һәм Илсеһе икәнлегенә таныҡлыҡ бирәм“.
Әйтелеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әйтелеше: „Әшһәдү әл-ләә иләәһә илләл-лааһү үә әшһәдү әннә Мөхәммәдән ғәбдүһүү үә рәсүлүүлүһ“. Ғәрәпсә: أشهد أن لا إله إلاَّ الله و أشهد أن محمد رسول الله
Мосолманлыҡ билдәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәһәҙәт - Ислам динендә булыуҙың беренсе һәм иң мөһим баҫҡысы (ҡара - Исламдың биш нигеҙе). Ул Исламдың ике тәүге инанысын эсенә ала : Аллаһы тәғәләнең берҙән-бер булыуы (тәүхид) һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Уның Рәсүле, йәғни Илсеһе булыуын раҫлай.
Шәһәҙәт мәжүсиҙәрҙән һәм башҡа диндәрҙән айырылып тороу өсөн доға һәм оран булараҡ барлыҡҡа килгән. Яу барғанда шәһәҙәт оран булараҡ ҡулланылған, шул арҡала "шәһит" төшөнсәһе барлыҡҡа килгән дә инде (изге эш өсөн үҙен ҡорбан ҡылған кеше). Башта шәһәҙәт әйтеп һәләк булғандарҙы ғына шәһит тип атай торған булғандар[2]. Шәһәҙәтте мосолмандар бик күп осраҡтарҙа әйтә. Ул намаҙ доғаларына мотлаҡ инә[3].
Йәғни, башҡорт телендә килеп сығышы бер булһа ла шәһит һәм шаһит һүҙҙәре мәғәнәүи яҡтан айырыла
Хәҙис шәриф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
"Уттан (тамуҡтан) йөрәгендә арпа орлоғо хәтлем генә булһа ла иманын һаҡлап, Лә иләһә илләллаһ тип әйткән кеше сығыр; һәм уттан сығыр шундай кеше, йөрәгендә бойҙай бөртөгө хәтлем иманын һаҡлап, Лә иләһә иллаллаһ тип әйткән; һәм уттан сығыр шундай кеше, кем йөрәгендә саң бөртөгөндәй генә булһа ла иманын һаҡлап, Лә иләһә иллалаһ, тип әйткән". ([4]
Шәһәҙәт - дәүләт символдарында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәһәҙәтте ҡайһы бер илдәрҙең һәм территорияларҙың байраҡтарында күрергә мөмкин [5]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт теленең һүҙлеге. 2-се том. - Мәскәү, 1993.
- Ситдиҡова Г. Йәннәт баҡсаһы. - Өфө, 2014. - 232 бит
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Башҡорт теленең һүҙлеге. 2-се том. - Мәскәү, 1993. - 654-се бит
- ↑ Ислам: ЭС, 1991, с. 296
- ↑ Гогиберидзе, 2009, с. 128
- ↑ Бохари, 1-се том, 38(44)-се хәҙис, 43-сө бит.
- ↑ Firefly Books Firefly Guide to Flags of the World — Firefly Books, 2003. — ISBN 978-1-55297-813-9.
Аудио-видео[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Видео Шәһәҙәтте дөрөҫ әйтеү


text:
ҺӘР КЕМ ЕРҘӘ ГӘҮҺӘР
«Бәхетлемен!»
...«Ҡатын-ҡыҙ иркәләү, наҙға ғына түгел, тәү сиратта көслө терәккә мохтаж. Бөтә ҡиәфәтендә дәрт уйнаған, үҙенең көсөнә инанған баһадирҙы гүзәл зат нисек инде яратмаһын?! Янында яҡлаусыһы, һаҡлаусыһының ҡайнар һулышын тойған ҡатындан да бәхетлерәк кешенең булыуы мөмкинме һуң?» («Мин үлмәнем, башҡорттарым!» фильмынан).
«Гөлсөм апай Чихимбаева хаҡында очерк әҙерләнем. Ҡырғыҙстандан ҡайтып төшкәнмен, юлдан йонсоғас, мине күрергә ашҡынған апайыма ҡаршылашып маташам, ай-вайыма ҡуймай, буласаҡ тормош иптәшемде минең менән таныштырырға алып килде», – тип иҫләй хәҙер ул көндө. Роберт уны зәңгәр экрандар аша алдан күрә. Уның: «Ошо минең кәләшем буласаҡ!» тигәне фәрештәләрҙең амин тигән сағына тура килдеме икән? Ике тиҫтә йыл инде улар татыу ғүмер итә. Улдары Айбәк юридик факультетында белем ала.
...Үтә хисле, шиғырҙар яҙған, мандолина, гармунда уйнаған талсыбыҡтай ҡыҙҙы яҙмышы, һөнәре, яҡын кешеләре донъяһы түңәрәк, күңеле бөтөн, тос фекерле, емешле ижадсы дәрәжәһенә еткереп сыныҡтыра, һынай, өлгөртә. «Барыһына шөкөр итәм: бына тигән ғаиләм бар, инәйем тере, туғандарым янымда, бер түгел ике яратҡан эшемдә рәхәтләнеп ижад итәм», – ти Гәүһәр Тимерхан ҡыҙы.
«Арытҡан ваҡыттарҙамы? Руль артына ултырып, башҡортса йырҙарҙы яңғыратып ҡуям да, Ағиҙел буйына төшөп ҡушылып көйләйем. Унда йә иларға, йә йырларға киләм, – ти. – Хисле булыу ҡамасаулай, әммә мине әтейем-инәйем, ауыҙың тулы ҡан булһа ла, кеше алдында төкөрмә, тип өйрәткән гәме, уларҙы ауыҙлыҡларға өйрәндем».
Белем ҡәҙерен белемле белер, тигән шикелле, Гәүһәр Батталова затлы, аҫыл кешеләрҙе таба, уларҙағы иң яҡшы сифаттарҙы, аҫылташтай балҡытып, күрһәтә белә. Уның хыялдары ла күңел, тарих төпкөлдәренән гәүһәрҙәр эҙләүгә бәйле бит...
Материалдың тулы вариантын журналдың 12-се һанында уҡығыҙ.
Теги:


text:
01-2015
Просмотров 258
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:01-2015
-
- Рубрика:Журнал тураһында » Һандарға күҙәтеү
- Исеме:
-
- Автор:
-
- Район:
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:
-
Яңы йылда яңы уңыштарға ирешеп, бейек үрҙәр яуларға теләк теләп, журналыбыҙҙың беренсе битен баш мөхәррир Тамара Ишбулды ҡыҙы Юлдашева асып ебәрә. Шунда уҡ шағирәнең "Һөйләшергә өйрәнәм”, "Яңы йыл ҡасан килә” исемле бик матур шиғырҙары урын алған.
Киләһе биттә Әкрәм Бейештең "Һарыҡ менән Кәзә” исемле әкиәте һүрәтләнгән. Йорт хайуандары араһында дуҫлыҡ буламы икән? Ошо әкиәтте уҡыһағыҙ, яуабын да табырһығыҙ.
4-5-се биттә "Бәпембә” урынлашҡан. Бында һеҙҙе тиҫтерҙәрегеҙҙең шиғырҙары, һүрәттәре көтә.
Ғинуар айы юбилярҙарға бик бай. Журнал биттәрендә Салауат Кәримдең, Әхмәр Үтәбайҙың һәм Гүзәл Ғәлиеваның ижад емештәре менән танышырһығыҙ. Журнал уҡыусылары менән беҙ уларҙы күркәм байрамдары менән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Яңынан-яңы ижад емештәре менән шатландырып торһондар!
Журналыбыҙҙың уртаһында Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбе уҡыусыларының шиғырҙары бирелгән.
Киләһе биттә "Аҡбуҙат” һеҙгә Маҡтау ҡағыҙы бүләк итә. Грамотаның артҡы өлөшөндә балалар йондоҙнамәһе бирелгән. Яңы йылда ниндәй асыштар, үҙгәрештәр көткәнен уҡып белерһегеҙ.
10-11-се биттә Өфө ҡалаһының 152-се башҡорт балалар баҡсаһы менән танышырһығыҙ.
"Мәҙәниәт йылы”на арналған һүрәттәр конкурсы тамамланды. Еңеүселәрҙең бүләктәр көтә. Ошо һанда уларҙың исемлеге менән танышырһығыҙ.
Журналыбыҙҙа бирелгән күңелле уйындар, ҡыҙыҡлы башватҡыстар дуҫтарыбыҙ күңеленә хуш килер тигән өмөттә ҡалабыҙ!
"Аҡбуҙат”тың һәр битен Майя Ҡәйүмова, Глеб Голубев, Азамат Ғарипов һәм башҡа бик күп рәссамдарҙың бай йөкмәткеле, сағыу һүрәттәре биҙәп тора.
2015 йылда ла бергә булайыҡ, дуҫтар! "Аҡбуҙат”ыбыҙ һәр йортҡа тик шатлыҡтар ғына алып килһен!


text:
Фото:
«Юмориада-2010» Өфөлә үтәсәк
Фото:
Конгресс-холда 14 мартта «Юмориада-2010» Республика КВН фестивале үтәсәк. Унда Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Нефтекама һәм Бөрө ҡалаларынан 17 команда ҡатнашасаҡ.
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был фестиваль, йыл һайын Сочиҙа үткән Халыҡ-ара КВН командалары фестивале кеүек, республикала йылдың төп КВН ваҡиғаһы булып торорға тейеш. Уның һөҙөмтәләре буйынса командаларға Клуб лигаларының береһендә яңы миҙгел башлап ебәрергә тәҡдим ителәсәк, ә иң көслө командалар БР Юғары асыҡ телевизион КВН лигаһы миҙгеленә саҡырыласаҡ. Алдағы КВН миҙгеленең төп үҙенсәлеге булып Клуб структураһына ингән бөтә лигаларҙа уйын календарын синхронлаштырыу торасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был сара алдынан төбәктең КВН хәрәкәте лидерҙары һәм ойоштороусылары көстәрен берләштереү һәм берҙәм “шаяндар һәм тапҡырҙар клубы”н ойоштороу өсөн йыйылды. Уның эшмәкәрлеге КВН командаларының оҫталыҡ кимәлен күтәреүгә, Башҡортостанды халыҡ-ара аренала лайыҡлы күрһәтерлек республиканың көслө һәм конкуренцияға һәләтле йыйылма командаһын булдырыуға йүнәлтелгән. Клуб республиканың йәш КВН-сыларын әҙерләүҙең үҙәкләштерелгән системаһын тәьмин итәсәк һәм Халыҡ-ара КВН союзы лигаһына эләгергә теләгән командалар өсөн әҙерлек һыҙығы булып торасаҡ. Командалар менән Халыҡ-ара КВН союзы мәктәбен үткән редакторҙар эшләйәсәк.


text:
Өфөлә «Ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙарында системалы сауҙа» мәғариф проектының эш төркөмө ойошторола
Өфөлә «Ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙарында системалы сауҙа» белем биреү проектының эш төркөмө ойоштороласаҡ. Махсуслашҡан семинарҙы Йәштәр финанс үҙәге үткәрә. Ойоштороусыларҙың хәбәр итеүенсә, сарала ҡатнашыу бушлай буласаҡ, ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙарындағы сауҙа системаһын өйрәнергә һәм әҙерләргә, финанс идарасыһы булараҡ эш тәжрибәһе тупларға теләктәренең булыуы, программалау серҙәрен белеүе ҡатнашыусыларға төп талап итеп ҡуйылған.
Семинар 25 ғинуарҙа сәғәт 17.00-дә Өфө ҡалаһы, Комсомол урамы, 21 адресы буйынса үтәсәк. Белешмәләр өсөн телефондар: (347)292-44-67, (347)277-63-32.


text:
Республикала киҫкен эсәк инфекциялары менән ауырыусылар артыуы теркәлгән
Һуңғы ярты йыл эсендә республикала киҫкен эсәк инфекциялары менән ауырыуҙың артыуы теркәлгән. Был турала Роспотребнадзорҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы менән «Башҡортостан Республикаһында гигиена һәм эпидемиология үҙәге» федераль дәүләт һаулыҡ һаҡлау учреждениеһының 2010 йылдың беренсе ярты йыллығындағы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре буйынса коллегия ултырышында ведомство етәксеһе Роберт Такаев белдерҙе.
Уның әйтеүенсә, эпидемилогик хәлдең насарайыуы 90 кеше зыян күргән Өфөләге (322-се, 276-сы балалар баҡсаһы), Стәрлетамаҡтағы (1-се лицей), Салауаттағы (19-сы урта мәктәп) балалар учреждениеларында киҫкен эсәк инфекциялары менән бәйле дүрт төркөм ауырыуҙарына сәбәпсе булған.
Эпидемиологик тикшереү барышында бар осраҡтарҙа ла аҙыҡ әҙерләүҙә технология процестарының боҙолоуы, һаҡлау ваҡытын һәм тиҙ боҙолоусы аҙыҡ-түлек продукттарын транспортлау ҡағиҙәләрен күҙәтмәү, биналарҙың санитар торошона, ҡорамалдарҙы, һауыт-һаба һәм инвентарҙы йыуыу һәм эшкәртеүгә ҡағылышлы талаптарҙы үтәмәү, аҙыҡ блоктары хеҙмәткәрҙәре менән шәхси гигиена ҡағиҙәләрен күҙәтмәү асыҡланған.
— Әлеге ваҡытта инфекцион ауырыуҙар сығанағын юҡ итеү өсөн эпидемияға ҡаршы тейешле бөтә саралар ҙа үткәрелгән, — тине Роберт Мөхәмәт улы.
Дөйөм алғанда эпидемиологик хәл республикала отчет осоронда сағыштырмаса уңышлы һанала. Инфекцион һәм паразитар ауырыуҙарҙың дөйөм кимәле уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 18 процентҡа түбән.
2010 йылдың алты айында республикала инфекцион һәм паразитар ауырыуҙарҙың йәмғеһе 410 мең осрағы теркәлгән, шуларҙың 94 процентын киҙеү һәм киҫкен респиратор вируслы инфекция тәшкил итә. Инфекцион ауырыуҙар күрһәткесе, бөйөр синдромы менән геморрагик биҙгәк, сальмонеллез һәм дизентерияны иҫәпкә алмағанда, Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестәрҙән түбәнерәк.
Ағымдағы йылда бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәк менән ауырыуҙың 317 осрағы асыҡланған. 100 мең кешегә күрһәткес 7,8 тәшкил итте, был ауырыуҙың ике тапҡырға кәмеүен аңлата.


text:
Өфөлә «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» конкурсының төбәк этабы үтәсәк
14 ноябрҙә Өфөлә «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» XVII Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабы үтәсәк. Уны үткәреү урыны итеп һәр ваҡыттағыса БР Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығының йыйылыштар залы һайланған.
Конкурста республиканың төрлө ҡалаларынан һәм районлврынан 14 предприятие һәм ойошма етәксеһе ҡатнашасаҡ. Конкурсанттарҙың географияһы ярайһы уҡ киң: Өфө, Благовещен, Октябрьский, Сибай, Нефтекама ҡалалары, Стәрлетамаҡ, Ейәнсура, Нуриман райондары. Һәр ваҡыттағыса, ҡатнашыусылар ун номинацияның береһендә иң яҡшы булыу хоҡуғына ярышасаҡ.
— Быйыл «Дәүләт хеҙмәткәре» номинацияһында ҡатнашыуға дәғүәселәр булмаясаҡ, — тип хәбәр итте Башҡортостандың Ҡатын-ҡыҙ эшҡыуарҙар ассоциацияһы рәйесе Алла Кузьмина. — Уның урынына яңы номинация өҫтәлде — «Бизнеста инновацион алымдар».
Билдәле булыуынса, конкурс Рәсәйҙә 1996 йылдан йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙ-лидерҙың ролен, уның эшмәкәрлектең төрлө өлкәләрен үҫтереүгә индергән өлөшөн күрһәтеү маҡсатында үткәрелә. Ул бизнеста һиҙелерлек уңышҡа өлгәшә алған, предприятие менән һөҙөмтәле етәкселек иткән, йәмәғәт һәм хәйриә эше менән шөғөлләнгән, төбәктең социаль-иҡтисади программаларын тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡаҙаныштарын билдәләү өсөн булдырылған.
Төбәк этабында еңеүселәрҙе бүләкләүҙе 29 ноябрҙә «Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар — үҫеш гөктәләре» III Республика форум-күргәҙмәһе сиктәрендә үткәрергә планлаштырыла. Ул, ошоға оҡшаш тематика буйынса элекке эшҡыуарлыҡ форумдары кеүек, Стәрлетамаҡта үтәсәк.


text:
Григориан календары
Григориан стиле — иҫкергән Юлиан календары урынына керетелнән календарь. Юлиан стиле буйынса бер йылда 365,25 тәүлек бар тип иҫәпләнгән. Григориан календарында йыл 365 көндән тора, дүрт йылға бер килгән кәбисә йылы 366 көндән тора. Ғәмәлдә иһә Ер Ҡояш тирәләй 365 тәүлек 5 сәғәт 48 минут 46 секундта тулы әйләнеш яһай. Шуға күрә календарҙа мөһим дата, көн менән төн тигеҙләшкән көн — 21 март быуаттар үткән һайын артта ҡала бара. XVI быуатта бар дата 10 көнгә артта ҡала. Был айырманы 1582 йылда Рим папаһы Григорий XIII төҙәтә. Был тарихҡа Григориан календары булып кереп ҡала.
Кәбисә йыл килеүе түбәндәгесә билдәләнә:
- 4-кә ҡалдыҡһыҙ бүленгән йыл — кәбисә.
- Әммә 100-гә ҡалдыҡһыҙ бүленгән йыл кәбисә түгел.
- Шул уҡ ваҡытта 400-гә ҡалдыҡһыҙ бүленгән йыл — кәбисә (мәҫәлән 1600, 2000 һ.б.).
Григориан стиле буйынса 1 көнгә хата 2735 йылға бер йыйыла, ә юлиан календарында 128 йылға бер (мәҫәлән, көн менән төн тигеҙләшкән көн). Григориан стиле иң камил календарь булып һанала.
Айҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Григориан календары — донъяның күпселек илдәрендә ҡабул ителгән календарь. Башҡа дәүләттәр менән мөнәсәбәттәрҙе көйләү бик күп уңайһыҙлыҡтар килтереп сығара. Халыҡ-ара хатлашыу, сауҙа килешеүҙәрен төҙөү, гәзит-журналдар алдырыу көндәр менән буталсыҡҡа килтерә.
Рәсәйҙә яңы стилгә күсеү XIX быуат урталарында уҡ күтәрелә. Ләкин сиркәү әһелдәренең ҡаршылығы арҡаһында ғәмәлгә ашмай ҡала. Рәсәйҙә 1918 йылдың 24 ғинуарында Совнарком рәйесе В.И. Ленин календарь реформаһы тураһында декретҡа ҡул ҡуя. Шулай итеп Рәсәйҙә Григориан календары, йәғни яңы стиль индерелә. Иҫке стиль менән айырманы бөтөрөү өсөн декрет буйынса 31 ғинуарҙан һуң 1 февраль түгел, ә 14 февраль тип иҫәпләнә башлай.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалдыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалды
Рөстәм Хәмитов Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалдыФото: Андрей Старостин
Кисә, Ватанды һаҡлаусылар көнөндә, Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа һәм Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов һәм Миңлеғәли Ғөбәйҙуллин һәйкәлдәренә, Муса Гәрәев ҡәберенә, Миңлеғәли Шайморатов һәм Таһир Кусимов бюстарына сәскәләр һалыу тантанаһы үтте. Сарала Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов, Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡатнашты.
Бөйөк Ватан һуғышы, хеҙмәт һәм Ҡораллы көстәр, локаль һуғыштар ветерандары, Муса Гәрәев исемендәге Өфө башланғыс осоу әҙерлеге биреүсе дөйөм белем биреү мәктәп-интернаты кадеттары, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты курсанттары, республиканың йәштәр һәм йәмәғәт ойошмалары, хәрби-патриотик клубтары вәкилдәре сарала әүҙем ҡатнашты.
Башҡортостанда, дөйөм Рәсәйҙә кеүек үк, хәрби хеҙмәт быуаттар аша килгән йола һанала. Рәсми документтарҙа 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан 20 башҡорт полкының ҡаһарманлығы сағылыш таба. 700 меңдән ашыу яугирҙы Башҡортостан немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәшкә ебәргән, уларҙың 300 меңдән ашыуы һуғыш яландарында ятып ҡалған. 500 меңдән ашыу яҡташыбыҙ орден һәм миҙалдар менән бүләкләнгән, 278 кеше – Советтар Союзы Геройы исемен алған, 37-һе – Дан орденының тулы кавалеры, летчик Муса Гәрәев ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы булған. Ә Александр Матросов исеме Ватанға тоғролоҡ һәм фиҙаҡәрлек символы булып тора.
Интернациональ бурысын үтәп, Афғанстанды үткән, ХХ быуаттың 90-сы йылдарында элекке СССР биләмәһендә локаль конфликттарҙы бөтөрөүҙә ҡатнашҡан егеттәребеҙ ҙә батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ традицияларын дауам итте. Туғыҙ мең ярым яҡташыбыҙ — Афған һуғышында, 14 мең Башҡортостан егете Төньяҡ Кавказдағы контртеррористик операцияла ҡатнашты. Батырлыҡ һәм хәрби бурысын өлгөлө үтәгәне өсөн 1599 яугир-афғансы һәм 1254 локаль конфликтта ҡатнашыусы дәүләт наградалары менән бүләкләнде.
Башҡортостан егеттәре бөгөн дә РФ Ҡораллы көстәрендә яҡшы хеҙмәт итә, һәр урындан улар хаҡында йылы һүҙҙәр генә ишетелә. Республика хәрби хеҙмәткә саҡырыу кампанияларын үткәреү буйынса Рәсәйҙә гел алдынғы урында килә, башҡа төбәктәргә ҡарағанда Башҡортостан Рәсәй Армияһын кадрҙар менән күберәк тәьмин итә.


text:
Рөстәм Хәмитов танылған кутюрье Вячеслав Зайцев менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов танылған кутюрье Вячеслав Зайцев менән осрашты
Рөстәм Хәмитов танылған кутюрье Вячеслав Зайцев менән осраштыФото: Олег Яровиков
Танылған модельер Вячеслав Зайцев яңы мәктәп формаһын булдырыуҙа ярҙам итеү маҡсатында Өфөгә килде. Визит сиктәрендә ул Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашты.
— Мин мәктәп формаһын булдырыу яҡлы, — тип билдәләне республика Президенты. – Алдағы ваҡытта тейешле документтар ҡабул ителәсәк һәм унда мәктәптәргә форма индереү тәҡдим ителәсәк.
— Беҙҙең заманда, балалар мәктәп формаһы кейгән саҡта, бер ниндәй ҙә ҡаршылыҡтар килеп тыумай ине – уҡыусылар тигеҙ булманы, әммә барыһы ла береш булды, — тине Вячеслав Зайцев. – Бөгөн уҡыусылар ата-әсәләренең мөмкинлектәренән сығып төрлөсә кейенә. Был балаларҙың ысынбарлыҡҡа ҡарашы формалашыуына йоғонто яһай.
Өфө трикотаж фабрикаһында, уның директоры Зөһрә Исмәғилева һүҙҙәренсә, мәктәп формаһы биш йыл элек әҙерләнә башлаған. Танылған кутюрье коллекцияны эшләп бөтөүҙә ҡатнашырға ризалыҡ биргән.
— Күп эштәр эшләнгән, әммә алда ла башҡарыласаҡ эштәр етерлек, — тине Вячеслав Зайцев. – Кисә эскиздар эшләнем – бөгөн улар буйынса тегелгән форма өлгөләрен ҡараясаҡмын. Быйыл көҙ Мәскәүҙә яңы ҡышҡы коллекциям тәҡдим ителәсәк, уның деталдәре лә Өфө фабрикаһында тикшерелде.
Алтынсы класҡа тиклемге мәктәп формаһы әҙер тиерлек. Өлкән класс уҡыусылары өсөн бер нисә әйберҙән торған формалар тәҡдим ителә. Вячеслав Зайцев Өфөнөң Рәсәйҙә мәктәп формаһын булдырыусы булып китеренә ышанысын белдерҙе.
Президент менән осрашыу барышында Башҡортостанда әҙерләнгән коллекция буйынса консультациялар ойоштороу мөмкинлектәре тикшерелде. Әйткәндәй, ағымдағы йылдың октябрендә әлеге коллекция Парижда Башҡортостандың презентацияһы барышында тәҡдим ителәсәк.


text:
25-26 августа Өфөлә ҡан тапшырыу буйынса хәйриә акцияһы үтәсәк
1 сентябрь — Белем көнө алдынан «Һайлау» интерактив уҡытыу үҙәге «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе ҡанаты аҫтында «Ғүмер бүләк итеүселәр» акцияһын үткәрә. Акция 25-26 августа Республика ҡан тапшырыу станцияһында үтәсәк. Өфөлә үҙ теләгең буйынса бушлай ҡан һәм уның компоненттарын тапшырыуҙы пропагандалау һәм донорлыҡты үҫтереү — уның төп маҡсаты.
Хәйриә акцияһы дауамында йыйылған донорҙар ҡаны Республика балалар клиник дауаханаһының онкология бүлегенә тапшырыласаҡ.
Күсмә ҡан әҙерләү пункты 25-26 августа 9-14 сәғәттәрҙә Өфөнәң Моторҙар эшләүселәр һарайы алдындағы майҙанда эшләйәсәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 275
МАЯҠТАУ, А ҫ ы л т а ш, тау, тәбиғәт ҡомартҡыһы (2003). Күгәрсен р‑ны 1‑се Дәүләтҡол а. көнсығышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Абс. бейеклеге 523,8 м. Әртә ярусы тоҡомдарынан (конгломерат, эзбизташ һ.б.) тора. Ландшафы ташлы һәм болонло далаларҙан, һоро урман тупрағындағы киң япраҡлы урмандарҙан (имән, йүкә, йыла һ.б.) ғибәрәт. Эндемиктар (Гмелин ҡыйыҡтажы) һәм үҫемлектәрҙең БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына ингән һирәк төрҙәре (Гельм астрагалы, йәшел ҡыуыш тажъяпраҡ, көмөш тәңкәғуҙаҡ, Литвинов торна борсағы, Разумовский тәңкәғуҙағы, рус сыбар сәскәһе, һылыу ҡылған һ.б.) осрай. Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында берҙән‑бер май ынйы сәскәһе үҫкән урын. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына ингән аполлон, махаон, подалирий йәшәй.
Ә.А.Мулдашев
Тәрж. И.М.Япаров


text:
- Подробности
- Просмотров: 198
СТАТИСТИК ФИЗИКА, с т а т и с т и к м е х а н и к а, физиканың макроскопик есемдәрҙең — бик күп һандағы бер иш ваҡ өлөшсәләрҙән (молекулалар, атомдар, электрондар һ.б.) торған системаларҙың үҙсәнлектәрен өйрәнеүсе бүлеге. Системаларҙың хәле б‑са тигеҙләнеше булмаған (физик кинетика; тигеҙләнеше булмаған процестарҙы өйрәнә) һәм тигеҙләнешле (термодинамик тигеҙләнеш хәлендәге системалар) хәлдәрҙең; физик системаларҙың моделе б‑са — классик (өлөшсәләр классик механика закондары б‑са хәрәкәт итә) һәм квант (квант механикаһы закондары б‑са) С.ф. айырыла. Статистик тигеҙләнеш хәлендә С.ф. төп бурыстары булып системаның термодинамик потенциалдарын һәм макроскопик параметрҙарын (энергия, баҫым һ.б.) иҫәпләп сығарыу, тигеҙләнеше булмаған хәлдә — тигеҙләнешмәгән процестарҙы һүрәтләүсе тигеҙләмәләрҙе (кинетик тигеҙләмәләр) алыу һәм системаның тигеҙләнеше булмаған характеристикаларын иҫәпләп сығарыу тора. Системаларҙы өйрәнгәндә С.ф. ихтималлыҡ теорияһына нигеҙләнгән статистик ысулдар ҡулланыла һәм системаның макроскопик параметрҙарын был дәүмәлдәрҙең уртаса статистик ҡиммәттәренә тигеҙ булған ваҡыт б‑са уртаса ҡиммәттәре итеп ҡарайҙар (эргодинамик гипотеза). С.ф. газдар, шыйыҡлыҡтар һәм ҡаты есемдәр теорияһының нигеҙе булып тора. Башҡортостанда Украин ССР‑ы Фәндәр академияһының Өфөгә эвакуацияланған осоронда С.ф. проблемалары өсөн боларыштар теорияһы төҙөлгән һәм күп өлөшсәләр системаһының механикаһы нигеҙендә кинетик тигеҙләмә алыу ысулы табылған (Н.Н.Боголюбов). 1970— 2000 йй. Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институтында С.ф. локаль динамиканың өлөшөн иҫәпкә алыу ысулы эшләнгән (О.А.Пономарёв), ул наносистемаларҙы тикшергәндә системалағы яҡын тәртипте анығыраҡ иҫәпкә алырға, конденсирланған хәлдәге матдәләрҙең энергетик спектрын һәм кинетик тигеҙләмәләрен аныҡларға мөмкинлек бирә. 1975— 92 йй. Башҡорт дәүләт университетында Боголюбов етәкс. МДУ м‑н берлектә симметрияһы боҙолған системалар тикшерелгән; ферромагнит һәм юғары үткәреүсәнлекле алыҫ тәртип булған системаларҙың тигеҙләнеш характеристикалары өсөн аныҡ баһалау алынған; С.ф. модель гамильтониандарын һәм һыҙыҡлы булмаған динамик системаларҙы тикшереүҙең асимптотик ысулдары үҫтерелгән (М.Х.Харрасов). 1977—97 йй. шыйыҡлыҡтарҙың статистик теорияһы мәсьәләләре өйрәнелгән; фаза арауығының координаталы өлөшөн үҙгәртеү нигеҙендә сығарыусы функционалдың төрлө варианттарын төҙөү методикаһы эшләнгән; изотермик ҡыҫылыусанлыҡтың бәләкәй ҡиммәттәре өлкәһендә шыйыҡ ҡатышмаларҙың статистик теорияһының интеграль тигеҙләмәләре системаһы алынған (И.Ә.Фәхретдинов).
Әҙәб.: К у б а р е в С.И., П о н о м а р ё в О.А. Эффекты динамической связи в статической физике. М., 1992.
Р.М.Сабитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Үрҙәргә талпынған сағында
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының йәш йырсыһы Дамир Таипов.
Йәшәү көсө беҙҙе яңы бейеклектәргә ынтылырға һәм яңы үрҙәр яуларға саҡыра. Йәшәү көсө тубыҡланған урындан ҡабат аяҡҡа баҫырлыҡ ныҡышмалылыҡ бирә.
Шағир Рәшит Зәйнуллин.
З. Вәлиди исемендәге Милли китапханала З.Биишеваның 100 йыллығы уңайынан сыҡҡан «Мәҡәләләр,ижади портреттар,осрашыуҙар»китабының исем туйы үтте.
“Йәшлек”гәзите иғлан иткән Булат Солтангәрәев исемендәге республика уҡыусылар ижади конкурсы хаҡында.
Әңгәмәлә БДУ профессоры, филология фәндәре докторы, яҙыусы Тимерғәле Килмөхәмәтов, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы, йәмәғәт эшмәкәре, Булаттың атаһы Әмир Солтангәрәев һәм “Йәшлек”гәзите хәбәрсеһе Айбулат Ишназаров ҡатнаша.
Алып барыусы: Фәнүзә Баһауетдинова.
Быйылғы йылыбыҙ Башҡортостан республикаһының 100 йыллығы хөрмәтенә ойошторолған «Халыҡтар дуҫлығы һәм берҙәмлеге менән йәшәй йөҙйәшәр Башҡортостан!» фестиваль-марафон менән башланып китте.
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Бөгөнгө ҡаҙаныштарын, бай традицияларын киң ҡоласта күрһәтергә өлгәшкән Хәйбулла районы оҫталарының сығышы аншлаг менән үтте.
Ижад шатлыҡтары алда әле.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы Айгиз Ғизәтуллин.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
- Подробности
- Просмотров: 437
ГАСТРИТ [гр. gaster (gastros) — ашҡаҙан], ашҡаҙандың лайлалы тиресәһе шешеү ауырыуы. Киҫкен (диффуз, локаль, стресс) һәм хроник (А, В, С тибындағы) Г., ш. уҡ уның айырым формалары (гранулематоз, инфекцион, лимфоцитар, эозинофиль һ.б.) була. Барлыҡҡа килеү сәбәптәре: экзоген (Helicobacter pilori бактерияһы, бер төрлө аҙыҡ м‑н туҡланыу, насар сифатлы, эҫе йәки һалҡын аҙыҡ ҡулланыу, алкоголь, никотин, ҡайһы бер медикаменттар тәьҫире, кислота, һелте м‑н ағыуланыу һ.б.) һәм эндоген (шәкәр диабеты, ҡайһы бер инфекцион ауырыуҙар, нервы системаһы функциялары ҡаҡшау, стресс һ.б.). Киҫкен Г. төп симптомдары — уҡшыу, ҡоҫоу, ашҡаҙан ауыртыу һ.б.; ашҡаҙан һуты аҙ бүленеп сыҡҡан хроник Г. — уҡшыу, ашағандан һуң бер аҙҙан күкрәк ауыҙы аҫтында ауырлыҡ тойоу, ҡайһы берҙә ҡоҫоу, ауыҙ эсендә насар тәм булыу һ.б.; нормаль йәки юғары секреция булғанда — ашағандан һуң 2—3 сәғәт үткәс үҙәк көйөү, әсе м‑н кикереү һ.б. Диагностика өсөн лаб. (ҡандың дөйөм һәм биохимик анализы, гистологик һ.б.), рентгенологик һәм эндоскопик тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау: медикаментоз (һылашыусы һәм шешеүгә ҡаршы дарыуҙар, спазмолитиктар һ.б.), хирургик ысулдар, диетотерапия. Шифахана-курорт учреждениеларында дауаланыу тәҡдим ителә. Ихтимал булған өҙлөгөүҙәр: сей яра барлыҡҡа килеү, ҡан китеү һәм ашҡаҙандың лайлалы тиресәһе тишелеү, бауыр абсцесы, тромбофлебит һ.б. Иҫкәртеү: ашҡаҙандың һут бүлеү һәм мотор функциялары ҡаҡшауын төҙәтеү, спиртлы эсемлектәр ҡулланыуҙы, тәмәке тартыуҙы сикләү, һәйбәт ашау, үҙәк нервы системаһы функцияларын көйләү, хроник ауырыуҙарҙы (гепатит, теш кариесы, туберкулёз һ.б.) ваҡытында дауалау. Башҡортостанда 100 мең кешегә 2006 й. — 3220,7; 2008 — 3758,8; 2010 й. 4174,0 Г. м‑н ауырыған оло кеше теркәлгән. Медицина университетында Г. диагностикалау (А.Я.Крюкова), балаларҙа (М.А.Бычкова, Р.Ә.Әхмәтова), студенттарҙа, хәрби хеҙмәткә саҡырылғандарҙа (А.В.Васильченко, О.А.Ҡурамшина, Г.Й.Хисмәтуллина, Г.Х.Әхмәҙуллина) һәм ололарҙа (Крюкова) өҙлөгөүҙәрҙе иҫкәртеү б‑са фәнни тикшеренеүҙәр алып барыла, “Йәшел сауҡалыҡ” (Л.Т.Ғилметдинова), “Красноусол” (Бычкова, М.Н.Фридман) шифаханаларында, “Берёзка” шифахана-профилакторийында (Стәрлетамаҡ ҡ.; Әхмәтова) һ.б. хроник Г. м‑н ауырығандарҙы шифахана-курорт дауалауы проблемалары өйрәнелә. Шулай уҡ ҡара: Гастроэнтерология.
Әҙәб.: Нижевич А.А., Еникеев Д.А., Хасәнов Р.Ш. Хеликобактерные гастриты у детей. Уфа, 2001.
А.Я.Крюкова
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
=“Йәш ғаилә - 2015” Бәхет асҡысы – ғаиләлә
09 декабря 2015 йыл | Йәмғиәт
Бәхетте һәр кем үҙенсә аңлай. Берәүҙәр уны мал-мөлкәт туплауҙа, икенселәр дан-дәрәжә яулауҙа, өсөнсөләр татыу ғаилә ҡороп, тәрбиәле балалар үҫтереүҙә күрә. Бына ошондай бәхетле ғаиләләр йыйылғайны район мәҙәниәт һарайында үткән "Йәш ғаилә - 2015” конкурсына.
Берҙәмлектә көсөбөҙ
09 декабря 2015 йыл | Мәғариф
Күп йыллыҡ тарихы булған Табын коррекция мәктәп-интернатында үҙ һөнәрҙәренә тоғро, уның бөтә нескәлектәренә төшөнгән, яҡшы күңелле, мәрхәмәтле ысын педагогтар коллективы тупланған. Берҙәм, татыу коллективҡа оҙаҡ йылдар инде Әҙилә Федорова уңышлы етәкселек итә.
Һаҡ булығыҙ: терегөмөш!
09 декабря 2015 йыл | Һаулыҡ һаҡлау
"Башҡортостан Республикаһының гигиена һәм эпидемиология үҙәгенең Стәрлетамаҡ филиалына "Терегөмөшлө термометр ватылһа, ни эшләргә?” тигән һорау менән бик йыш мөрәжәғәт итәләр.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
09 декабря 2015 йыл | Уңғандарыбыҙ
Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район хакимиәтенең Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнделәр:
Райондың агросәнәғәт комплексы тармағында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне өсөн:
Михаил Степанович ИКШИГУЛОВ – БР Ғафури ветеринар станцияһы дәүләт бюджет учреждениеһының Аҡкүл ветеринар участкаһы мөдире;
Үҫеп килеүсе йәш быуынды тәрбиәләүҙә әүҙем ҡатнашҡаны һәм үҙенә йөкмәтелгән бурысҡа яуаплы ҡарағаны өсөн:
Владимир Михайлович ВОРОНИН – Табын ауылы урта белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү дәүләт бюджет учреждениеһы водителе;
Юл төҙөлөшө тармағында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне һәм Юл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы бүләкләнделәр:
Владимир Николаевич ГРЕБНЕВ – "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы филиалының асфальт-бетон бутау машинисы;
Виктор Семенович Ергунов – ""Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы филиалы тракторсыһы;
Илнур Илдар улы КӘРИ-
МОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы инженеры;
Сергей Романович ШЕС-ТАКОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы тракторсыһы;
Венер Әмир улы ШӘМСЕТДИНОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы иретеп йәбештереүсеһе.
Райондың агросәнәғәт комплексы тармағында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне өсөн:
Михаил Степанович ИКШИГУЛОВ – БР Ғафури ветеринар станцияһы дәүләт бюджет учреждениеһының Аҡкүл ветеринар участкаһы мөдире;
Үҫеп килеүсе йәш быуынды тәрбиәләүҙә әүҙем ҡатнашҡаны һәм үҙенә йөкмәтелгән бурысҡа яуаплы ҡарағаны өсөн:
Владимир Михайлович ВОРОНИН – Табын ауылы урта белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү дәүләт бюджет учреждениеһы водителе;
Юл төҙөлөшө тармағында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне һәм Юл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы бүләкләнделәр:
Владимир Николаевич ГРЕБНЕВ – "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы филиалының асфальт-бетон бутау машинисы;
Виктор Семенович Ергунов – ""Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы филиалы тракторсыһы;
Илнур Илдар улы КӘРИ-
МОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы инженеры;
Сергей Романович ШЕС-ТАКОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы тракторсыһы;
Венер Әмир улы ШӘМСЕТДИНОВ - "Башкиравтодор” йәмғиәтенең Ғафури юл төҙөү-ремонтлау идаралығы иретеп йәбештереүсеһе.
Тирбәлдереп йыр-моң тулҡынында...
09 декабря 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
16 октябрҙә район мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре йыр-моң һөйөүселәрҙе "Ҡайҙа һин, һин ҡайҙа, алтын көҙ?!” тип исемләнгән концертҡа йыйҙы. Ял кисәһенә килеүселәргә үҙҙәренең яратҡан артистары менән йәнә осрашыу форсаты сыҡты. Бай йөкмәткеле концерт тамашасылар күңеленә хуш килде.


text:
Константин Толкачев «Берҙәм Рәсәй» Генсоветы ултырышында ҡатнашты
«Берҙәм Рәсәй» Төбәк политсоветы секретары, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев партия Генераль советының көҙгө төбәк һайлауҙарына арналған киңәйтелгән ултырышында ҡатнашты. «Берҙәм Рәсәй» етәкселеге партияның урындағы бүлексәләрен һайлауҙарға етди әҙерләнергә, хәҙерге заман сәйәси технологияларына баҫым яһарға, эске партия демократияһы юғары кимәлен күрһәтергә, интернетта эште әүҙемләштерергә һәм яңы электорат менән эшләргә саҡыра.
10 октябрь – берҙәм тауыш биреү көнөндә, РФ Үҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Федерацияның Тыва Республикаһы, Новосибирск, Магадан, Кострома һәм Белгород өлкәләре, шулай уҡ Мәскәү парламенттарына һайлауҙар үтәсәк. Генсовет ултырышында, алда торған көҙгө һайлауҙар Дәүләт Думаһына федераль һайлауҙар алдынан репетиция булып тора, тип билдәләнде.
Ултырышта партия эшмәкәрлеген мәғлүмәттә даими яҡтыртыуҙың, яңы сәйәси мөхиттәрҙә, иң элек, Интернетта, эште әүҙемләштереүҙең мөһимлеге билдәләнде. Һайлаусылар менән туранан-тура бәйләнеш урынлаштырыу, партияның һайлау алды һәм дөйөм сәйәси фекер алышыуҙарҙа ҡатнашыу зарурлығына иғтибар йүнәлтелде.
Алдағы һайлауҙарҙа күпселек партияһы статусын һаҡлау һәм нығытыу , бөтә йәмғиәтте берләштереү «Берҙәм Рәсәй»ҙең төп маҡсаты булып тора, тип һыҙыҡ өҫтөнә алынды партия Генсоветы ултырышында.


text:
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
11 января 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ҡотлайбыҙ!
15 ноября 2013 йыл | Уңғандарыбыҙ
"Урожай" ЯСЙ-енең Байымбәт һөтсөлөк фермаһының уңған һауынсыһы Валентина Фәтҡуллина ошо көндәрҙә "Башҡортостан Республикаһында фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн” билдәһенә лайыҡ булды.
Ер улы
15 ноября 2013 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ошо көндәрҙә шатлыҡлы ваҡиға булды: Республика Президенты Р.Хәмитов Указы менән "Ағиҙел” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте механизаторы Мансаф Мазһар улы Нафиҡов ауыл хужалығында оҙаҡ йылдар фиҙаҡәр, намыҫлы эшләгәне өсөн Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнде. Награда уға Өфөлә тантаналы шарттарҙа тапшырылды.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
04 сентября 2013 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ғафури районы муниципаль район Советының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнделәр:
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
31 августа 2013 йыл | Уңғандарыбыҙ
Эске эштәр министрлығы системаһында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне, ветерандар эшмәкәрлегендә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн һәм 75 йәше тулыу айҡанлы отставкалағы эске хеҙмәт майоры Хәйҙәр Мәҡсәлмин улы ФӘЙЗУЛЛИН Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнде.


text:
Корел Х8 Видеостудия Тураһында Торрент иң билдәле һәм баҙарҙа бик яҡшы өҫтәмә, һәм улар бөтә төр булдырыу өсөн видео ҡулланыу асыла.Был программа бик ябай ҡулланыу., һеҙ был һайлау эшләү өсөн бөтә программа мөхәррирләү иң тиҙ һәм видео anytiмин.
Корел Торрент Х8 Ахыр Видеостудия намыҫлы һөйләп, иҫ киткес һоҡланғыс программа менән тәьмин итеү өсөн актив була, һеҙ йәшергән күп ирекле курс һеҙҙең өсөн һыҙыҡ ҡуйыла. Һеҙ фильм һәләтле булған шәхси көйләүҙәр, логотип эшләргә-яңы видео онлайн, шулай уҡ уны эшкәртеү менән бәйле өр-яңы фильмдар.
Download Corel VideoStudio Pro X8 Torrent
Корел Х8 Видеостудия Тураһында Торрент
Ахыр Видеостудия х8.5 торрент ниндәй характеристика ярҙам генерирующая иң мөһиме-саманан тыш бик этабы-стиль билдәләне. Бының өсөн һәр яҙылған яңы һайлау бер ҙә ярҙам итә алаһығыҙ, күп төрҙәрендә үҙгәрештәр бар һуғып төрлө атрибуттар, әлегә һеҙ’тел үҙенсәлектәре башҡа булған, үҙ быҫҡып эсендә яңы мәшғүллек тураһында хәтирәләр.
Корел Видеостудия Тураһында Тулы Русификатор Өсөн X8 СПИД ниндәй ҙә булһа үҙгәрештәр юҡ ул күптән инде яҡты мәл менән файҙаланып характеристика юғары йөрөй, мәҙәни һыҙаттары аша класлы йөк менән бәйле, шулай уҡ таптарҙың скачать, шулай уҡ бынан тыш, күп итеп яһалма характеристикалы өҫтәмәләр үҙ өлгөһө күптән түгел ярҙам варианттарын йүнәлтелгән..
Шулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Торрент Анализлай Алыуҙы Видео – 8 Кряк Теркәү Туп-Тулы Версия Скачать Бушлай Чита
Ярҙам менән файҙалана Корел Видеостудия Ярыҡ Х8 скачать яҡшы Loose, һеҙ ниндәй ниәттәр менән диск уйната алмай характеристика тыш, кейем-саманан тыш мәле-кулак сифатын билдәләмәй. Был, ысынлап та яҡшы билдәле булған, онлайн видео сифатын яҡшыртыу программаһын һөҙөмтәле., Корел Видеостудия (йыш ҡына алдараҡ атап үткән алымдарҙы Тайвань) ысынлап талаптарына тура килгән яҡын хәҙер, үҙ ғаиләһе менән файҙаланыусыларҙың аныҡ ташлайҙармы йәки бәйләргә. онлайн-видео мөмкинлектәре киңәйә, улар теләһә ниндәй бурыстарҙы ла һәләтле башҡа эксперт-онлайн видео класс программа менән тәьмин итеүҙе яҡшыртыу.
Бәүел тотмау тиҙ файҙаланыу, шулай уҡ процедуралар ихлас, был пункты, намыҫлы, туғандары даирәһен киңәйтеүгә барлыҡ мөмкинлектәре мөрәжәғәт итә видео онлайн, бигерәк тә һәр көн ҡулланам. Шулай уҡ, сөнки кешеләрҙең күпселеге ҡулланыусыларҙың өсөн дв, ГДК-лай яҙыусы видео, Ярыҡ Х8 Видеостудия Эджус ысынбарлыҡ менән тап килерлек хәлдә түгел., Компания линияһы өҫкө өлөшө Adobe, Adobe һөҙөмтәләре компанияһы, шулай уҡ Сони плюс Вегас тураһында ниндәй ҙә булһа программа тәьминәте эшкәртеү өсөн төрлө эксперттар бөтөнләй видео онлайн. Хәйер, береһе-ғәҙеллек өсөн, бик ябай һәм бай характеристика башҡара., it offers earned an excellent status collectively with superb attractiveness everywhere in the international.Download Корел Х8 Ахыр Видеостудия.


text:
Аяз ятҡылығы миллион тоннанан ашыу нефть бирәсәк
Башҡортостандың Дыуан районында урынлашҡан Аяз ятҡылығынан миллион тоннанан ашыу нефть алырға мөмкин буласаҡ. Анализдарҙан күренеүенсә, Дыуан нефте составында, республика буйынса уртаса күрһәткестәр менән сағыштырғанда, көкөрт миҡдары аҙ, тығыҙлығы һәм үҙлелеге түбән.
Ятҡылыҡ бер нисә тиҫтә йыл элек үк асылғайны, ләкин нефть табыусылар уның менән күптән түгел генә ҡыҙыҡһына башланылар: элек уларҙы юғары дебитлы скважиналар ғына ҡыҙыҡһындырҙы.
Тендер барышында Аяз нефть-газ ятҡылығы менән шөғөлләнәсәк компания билдәләнде. Был эш менән «ОЗНА» компанияһының (филиалы — Октябрьский ҡалаһында) Нижневартовскиҙа (Ханты-Манси автономиялы округы) урынлашҡан проект дивизионы — Тәбиғәттән файҙаланыу институты шөғөлләнәсәк.
Тендер шарттарына ярашлы, Институт өс куст майҙансығында 17 скважина ҡороу буйынса проект эштәрен башҡарасаҡ. «ОЗНА» компанияһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, өс километрлыҡ коммуникациялар коридоры, һурҙырыу станцияһы, нефть ҡойоу пункты һәм башҡа объекттар проекттарын эшләү бурыстары тора.


text:
Сифат буйынса Башҡортостандың төбәк комиссияһы - Рәсәйҙә иң яҡшыһы
Башҡортостан Республикаһының сифат буйынса төбәк комиссияһы Рәсәйҙә иң яҡшыларҙан тип табылған һәм почетлы диплом менән бүләкләнгән. Бүләкләү тантанаһы Звенигородта (Мәскәү өлкәһе) “Рәсәйҙең 100 яҡшы тауары” Программаһы дирекцияһы менән ойошторолған 2009 йылдағы эш һөҙөмтәләре буйынса төбәк сифат комиссияларының кәңәшмәһенән һуң булып үтте.
Кәңәшмәлә 2009 йыл конкурсы һөҙөмтәләре һәм 2010 йылда үтәсәк конкурстың методик материалы тикшерелә.
Башҡортостан предприятиелары сифат өлкәһендә һиҙелерлек ҡаҙаныштарға өлгәшкән. Республикала прогрессив халыҡ-ара стандарттар нигеҙендә эффектив менеджмент алымдары индерелә. Был эштең төп күрһәткесе – “Рәсәйҙең 100 яҡшы тауары” программа-конкурсында наградалар иҫәбе.
Программа илебеҙҙә 1998 йылдан эшләп килә. Башҡортостан йыл һайын алдынғы урын биләй. 2009 йыл конкурсы һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй субъекттары араһында ул икенсе урынға сыҡҡан: хеҙмәт һәм продукцияның 35 төрө — лауреат, 70-е дипломант булған.


text:
Зәйнәб Биишева. Мәҡәләләр, ижади портреттар, арнауҙар, иҫтәлектәр (башҡорт һәм рус телдәрендә). Төҙөүсеһе Башҡортостандың халыҡ шағирыҠәҙим Аралбаев.
***
Китапта яҙыусының йәшлек хәтирәләре, сәйәхәт яҙмалары, ижады хаҡында замандаштарының уй-фекерҙәре, шиғри арнауҙары, милли әҙәбиәткә, мәҙәниәткә, сәнғәткә ҡағылышлы мәҡәләләре, очерктары һәм өлкән улы Тельман Ғәзиз улы Әминевтың йылы иҫтәлектәре индерелгән.
Тәүге бүлектә яҙыусының 1943 – 1973 йылдар арауығында көнүҙәк темаларға яҙылған мәҡәләләре, ҡәләмдәштәре хаҡында иҫтәлектәре урын алған. «Юлдағы уйланыуҙар» исемле мәҡәләһендә улдары менән Баймаҡ ял йортонда булған ваҡыттарын иҫкә төшөрә, бигерәк тә, балаларын атайсалға ял итергә алып барыуына, аталарының тыуып үҫкән яҡтарын күрһәтеүгә, таныштырыуға өлгәшә алғанына сикһеҙ шатлана. Сөнки быны ул үҙенең ҡасан да булһа атҡара торған изге бурыстарының береһе тип һанай. Бына нимә тип яҙа ул турала: «Уландарҙы үҫтереү, уҡытыу, ил, заман талабына яуап бирерҙәй кешеләр итеп тәрбиәләү, ахыр килеп, һуңлабыраҡ булһа ла, үҙебеҙҙең тыуған – үҫкән яҡтар менән уларҙы таныштырыу бурысы ла минең өҫкә йөкләнеп ҡалды, һәм бөгөнгө көндә мин шул бурыстарҙы намыҫ менән үтәп сығыуыма бәхетлемен». Әҙибә күптәнге хыялын тормошҡа ашыра алыуына һәм теләгенә ирешеүенә шатлана. Сәйәхәт яҙмаһында ул Баймаҡтың һутлы ерҙәренә, талғын ғына ағып ятҡан Талҡаҫ буйына, ошо һутлы ерҙә Йомабай Иҫәнбаев, Хөсәйен Әхмәтов, Ишмулла Дилмөхәмәтов, Рамазан Йәнбәков, Сәләх Кулибай, Ғата Сөләймәнов, Рәшиҙә Туйсина кеүек бик күп талант эйәләренең тыуып үҫеүенә һоҡланыуын белдерә.
Китаптың «Ижади портреттар» тип аталған бүлексәһендә Зәйнәб Биишева мәшһүр композитор Заһир Исмәғилев, халыҡ йырҙарын оҫта башҡарыусы йырсы Әсмә Шайморатова, данлыҡлы бейеүсе Рәүилә Хажиевалар хаҡында оло һөйөү менән яҡты иҫтәлектәрен яҙа. Башҡорт милли сәнғәтенән йыр, бейеү тураһында уйланыуҙары, мәҡәләләре әҙибә публицистикаһының айырым бер ҙур өлөшөн тәшкил итә.
Халыҡ яҙыусыһы хаҡында замандаштарының, ҡәләмдәштәренең, дуҫтарының, уҡыусыларының уй-фекерҙәрен, арнауҙарын уҡығанда тағы ла бер яҡты тойғоларға сорналаһың. Бигерәк тә, өлкән улы химия фәндәре докторы, Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы акдемигы Тельман Әминевтың әсәһе, атаһы, туғандары хаҡында яҙған йылы иҫтәлектәре айырым баһаға лайыҡ. Бала сағы, ғаиләләге ижад мөхите менән таныштыра, тәү тапҡыр яҡты хәтирәләре менән уртаҡлаша, уларҙы һағынып иҫкә ала, ғаилә архивынан байтаҡ фотоһүрәттәр килтерә. Ҡустыһы – билдәле тәржемәсе, Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы Юлай Әминев тураһында «Заман үтә, ә башҡарылған эштәр, тарихи хәҡиҡәт ҡала. Һәр шәхес – үҙе бер оло донъя. Башҡорт әҙәбиәтендә лә Юлай Әминев тигән йондоҙлоҡ бар. Уның ижады, байтаҡ әҙиптең хеҙмәтен сағыу балҡытып, йәшәүен дауам итә» тип айырыуса йылылыҡ менән иҫкә ала.
«Ҡушымталар» өлөшөндә Биишевтарҙың һәм Әминевтарҙың ырыу-ара шәжәрәләре, тарихи документтарҙың күсермәләре, төҫлө фотоһүрәттәре һәм башҡа ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәре килтерелеүе менән дә китаптың баһаһы юғары. Китапты төҙөүсе – Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаев: «Зәйнәб Биишеваның ҡаһарманлығы – килер быуын ижадсылары өсөн оло, бай тәжрибә мәктәбе, рухи ныҡлыҡ өлгөһө булып оҙаҡ дәүерҙәр хеҙмәт итәсәк әле» тигән юлдар менән тамамлай «Ҡаһарманлыҡ һәм матурлыҡ йырсыһы» исемле баш мәҡәләһен.
- Новинка
- да


text:
Фото:
«Алтын көҙ-2010»да Башҡортостан стенды эшләй башланы
Фото:
Мәскәүҙә ҙур халыҡ-ара аграр форум – «Алтын көҙ» XII Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһе асылды.
Рәсәй төбәктәре урын алған 69-сы павильонда Башҡортостан Республикаһы стенды эшләй башланы. Ул һары-йәшел төҫтәрҙә биҙәлгән. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республика экспозицияһы бик күренекле.
Бер көн алдан техник персонал стендты ентекле биҙәне. Бик матур килеп сыҡты. Республика ауыл хужалығы етештереүселәренең продукцияһы менән сағыу витриналар күргәҙмәгә килеүселәрҙең иғтибарын үҙенә йәлеп итте.
«Алтын көҙ» сиктәрендә Рәсәйҙең бөтәһе 55 төбәге, күп һанлы сит ил компаниялары үҙ ҡаҙаныштарын тәҡдим итә. Күргәҙмәнең эшлекле программаһында 60-лап сара, улар араһында ауылды үҫтереү, малсылыҡ, үҫемлекселек, ауыл хужалығы машиналары эшләү, аҙыҡ-түлек сәнәғәте буйынса семинарҙар, конференциялар һәм форумдар.
Күргәҙмәлә Рәсәй һәм донъя ауыл хужалығының алдынғы ҡаҙаныштары — машина эшләүселәрҙең яңы эшләнмәләре, үҫемлекселек технологиялары, альтернатив энергетикала инновациялар, хәҙерге селекция ҡаҙаныштары күрһәтеләсәк.


text:
Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы»нда Ватанды һаҡлаусылар тәбрикләнде
«Ватанды һаҡлаусылар – быуындар бәйләнеше» байрам сараһын Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы үткәрҙе. Сараға Силәбе, Миәс, Копейск ҡалаларынан, Арғаяш, Ҡонашаҡ һәм Сосновка райондарынан өлкән синыф уҡыусылары йыйылды. Улар алдында Афғанстанда һәм Чечен Республикаһында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар сығыш яһаны. Яугирҙарға иҫтәлекле миҙалдарҙы Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр инвалидтары йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары Рафаэль Исхаҡов тапшырҙы.
Был көндө 23 ветеран награда алды, тип хәбәр иттеләр Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы» ойошмаһынан.
Байрамға ватансы йәштәр йыйылғайны. Арғаяш районы егете Данил Ҡанафин әрмелә хеҙмәт итеүҙе, Ватанды һаҡлауҙы ысын ир-егеттәр бурысы тип һанай. Ҡонашаҡ районынан Рауил Ғәлиуллин хәрби хәрәкәттәр ветерандарынан уларҙың кисерештәре, стресты нисек йырып сығыуҙары хаҡында һорашты. Рауил үҙе лә хеҙмәт итергә теләй: «Армия тормош мәғәнәһен аңларға, үҙеңдең нимәгә әҙер булыуыңды асыҡларға ярҙам итә», — тип иҫәпләй ул.
Ветерандар үҙҙәре лә тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлашты. Ҡунашаҡтан Ринат Зарипов Афғанстанда хеҙмәт иткән. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән ул айырыуса ғорурлана. Был наградаға Ринат Рәжәп улы 1985 йылда яраланған иптәштәрен һуғыш яланынан алып сыҡҡаны өсөн лайыҡ булған. Әле ул район хакимиәтендә ойоштороу эштәре бүлеге начальнигы булып эшләй. Йәштәр эштәре буйынса бүлек менән берлектә төрлө хәрби-патриотик саралар үткәрә.
Полиция хеҙмәткәре Эдуард Ғәлимов Төньяҡ Кавказда хеҙмәт иткән. Һуғыш тураһында һөйләргә яратмай, әммә иҫтәлекле миҙал алыуына бик шат булды. Байрамда уға үҙенең хеҙмәттәше Рәфҡәт Яруллинды осратыу бәхете лә тейҙе.
Ветерандарға иҫтәлекле миҙалдар тапшырып, Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр инвалидтары йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары Рафаэль Исхаҡов уларҙың бындай хеҙмәтенә юғары баһа бирҙе. Ул үҙе лә Афғанстанда хеҙмәт иткән. Туҡһанынсы йылдарҙа хеҙмәттәштәре уны йәмәғәт эшенә саҡырған.
Сара аҙағында барлыҡ ветерандарға һәм мәктәп уҡыусыларына «Башҡорттар ҡоролтайы» ойошмаһы иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы. Байрам күмәкләп фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Фото:
Башҡортостанда Инвестициялар министрлығы ойоштороу мөмкинлеге тикшерелә
Фото:
Башҡортостан Хөкүмәте структураһында яңы министрлыҡ барлыҡҡа килеүе ихтимал. Бөгөн Өфөлә үткән Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Инвестицион мөхитте яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советы ултырышында республикала төбәккә инвестициялар йәлеп итеү мәсьәләһе менән шөғөлләнәсәк махсуслаштырылған ведомство ойоштороу кәрәклеге тураһында һүҙ барҙы.
— Былтыр республика иҡтисадына 185 млрд һум тиерлек капитал һалынған: был төп капиталға инвестицияларға ҡағыла, — тип хәбәр итте республика башлығы Рөстәм Хәмитов, ултырышты асып. — Үткән йыл менән сағыштырғанда үҫеш сағыштырмаса хаҡтарҙа 5,5 процентты тәшкил итә. Нигеҙҙә, был һәйбәт күрһәткес. Әммә бөгөн илдәге төбәк иҡтисадтары үҫеше динамикаһында, әлеге конкуренцияла беҙгә был ғына етмәй, әлбиттә.
Президент, һуңғы йылдарҙа республикала инвестицион мөхитте яҡшыртыу буйынса маҡсатлы эш алып барылмаған, тип билдәләне. Һөҙөмтәлә бөгөн был өлкәләге бер нисә күрһәткес буйынса төбәк Рәсәй буйынса уртаса кимәлдән күпкә ҡалыша.
— Беҙҙең бурыс Рәсәй Федерацияһы төбәктәре исемлегенең аҫтында һөйрәлмәҫкә, ә иҡтисадҡа инвестициялар күҙлегенән ҡарағанда был исемлектең башында торорға,— тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. — Йылдам үҫешеүсе ил һәм төбәктәр тәжрибәһе уларҙың иҡтисади үҙгәртеп ҡороуҙарҙы киң фронт менән алып бармауын күрһәтә. Иң тәүҙә иҡтисади үҫеште ивестициялар йәһәтенән тәьмин итеүҙе ныҡ тотҡарлаған «киҫкен ҡаршылыҡтар» асыҡлана һәм бөтөрөлә. Беҙҙең республикаға килгәндә, төп ҡаршылыҡтар һәм проблемалар беҙҙә институциональ өлкәлә ята. Беҙ сит ил һәм Рәсәй инвестицияларына ҙур өмөттәр бағлайбыҙ. Тап үҫешкән институциональ мөхит капитал һалыуҙарҙа мөмкин булған һәр төрлө хәүефтәрҙе кәметергә, проекттарҙы тормошҡа ашырыу буйынса бөтә аҙымдарҙы ла законлы һәм асыҡ итергә мөмкинлек бирә, инвестпроекттарҙың ҡағыҙҙан ғәмәлгә ашырыуға табан хәрәкәтен тиҙләтеүгә булышлыҡ итә.
Башҡортостанда ниндәйҙер кимәлдә инвестициялар йәлеп итеүгә ҡатнашлығы булған бер нисә дәүләт структураһы, йәмәғәт ойошмалары, коммерция предприятиелары булыуға ҡарамаҫтан, уларҙың эшендә, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, «системалылыҡ һәм технологик йәһәттән көйләнгәнлек» юҡ, ә улар «көйлө механизм кеүек эшләргә тейеш бит». Уларҙың эшен яңы ведомство яраштырырға тейеш тә инде.
Республиканың инвестицион хеҙмәттәшлек мәсьәләләре буйынса махсус вәкиле Андрей Назаров һүҙҙәренсә, бөтә инвестицион процестарға БР Инвестициялар һәм үҫеш министрлығы етәкселек итә ала.
— Был министрлыҡ республикала берҙәм дәүләт инвестиция сәйәсәтен әҙерләү һәм үткәреү, инвестицион һәм инновацион эшмәкәрлек алып барыусы субъекттарға дәүләт ярҙамы күрһәтеү, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты, шәхси-дәүләт партнерлығын үҫтереү буйынса бурыстарҙы һәм инвестициялау процесы өсөн кәрәкле башҡа йүнәлештәр буйынса эштәрҙе үҙ өҫтөнә алырға тейеш.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, республикала инвестициялар йәлеп итеү буйынса етди эшләйәсәк система формалаштырыуҙы быйыл уҡ тамамларға кәрәк.


text:
Фото:
«УМНИК» программаһы буйынса грант алыуға Башҡортостанда 65 йәш ғалим дәғүә итә
Фото:
6 апрелдә Өфөлә Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фондының «УМНИК» программаһы буйынса йәштәрҙең инновацион конкурс проекттары буйынса яҙғы йомғаҡлау сессияһының беренсе көнө үтә.
Инновацион эшмәкәрлек аша үҙҙәренең мөмкинлектәрен һәм һәләтен тормошҡа ашырырға ынтылған йәш ғалимдарҙы асыҡлау, инновацион проекттарға ойоштороу һәм финанс ярҙамы күрһәтеү юлы менән йәштәрҙә ғилми-техник һәм инновацион эшмәкәрлектә ҡатнашырға теләк тыуҙырыу программаның төп бурыстары булып тора.
Башҡортостанда «УМНИК» программаһы буйынса инновацион проекттар сессияһын ойоштороусылар булып Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фонды һәм «Баштехинформ» республика ғилми-техник һәм мәғлүмәт комплексы сығыш яһай.
Конкурс нигеҙендә һайлап алыуҙа 65 инновацион проект ҡатнаша, уларҙы Башҡортостандың йәш ғалимдары – республиканың төрлө юғары уҡыу йорттары вәкилдәре әҙерләгән. Грантҡа дәғүә итеүселәр жюри иғтибарына фәндең түбәндәге тармаҡтарына бағышланған проекттарын тәҡдим итте: биотехнология, мәғлүмәт технологиялары, киләсәк медицинаһы, заманса материалдар һәм уларҙы булдырыу технологияһы, яңы приборҙар.
— Ғилми яңылыҡ һәм уны коммерциялаштырыу мөмкинлектәре проектҡа баһа биреүҙең төп критерийҙары булып тора. Йәғни был сираттағы диссертация эше йәки ниндәйҙер башҡа ғилми тикшеренеү түгел. Һумдар менән билдәләнгән иҡтисади һөҙөмтәлелек үтә мөһим. Шуға күрә производствоны юлға һалыу йәки производствоға яңы технология индереү фәнни эштең һөҙөмтәһе булырға тейеш. Беҙгә үҙ проекттарын тәҡдим иткән йәш белгестәрҙең төп бурысы нәҡ шунан ғибәрәт, — тине «Башинформ» агентлығына жюри ағзаһы, «ӨДАТУ-ның хужалыҡ иҫәбе ижади үҙәге» технопаркы директоры, техник фәндәр докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе Владимир Шолом.
Конкурста еңеүселәрҙе һайлап алыу критерийҙары араһынан шулай уҡ идеяның көнүҙәк булыуын, уның техник әһәмиәтлелеген, проектты тормошҡа ашырыу планын һәм үҙ мөмкинлектәреңә баһа биреүҙе билдәләп үтергә була.
«УМНИК» программаһын ойоштороу төркөмө етәксеһе Алексей Куликовский һүҙҙәренсә, Ғилми-техник өлкәлә бәләкәй предприятиелар үҫешенә булышлыҡ итеү фондына фәндең барлыҡ йүнәлештәре лә ҡыҙыҡлы.
— Фонд йәштәрҙең инновацион өлкәлә күпләп ҡатнашыуын ғына маҡсат итеп ҡуймай, иң мөһиме – уларға үҙ хыялдарын тормошҡа ашырыу өсөн дәүләт ярҙамы алыу мөмкинлеген биреү, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Алексей Куликовский.
Фонд вәкиле һөйләүенсә, «УМНИК» программаһы Рәсәйҙә 2007 йылдан бойомға ашырыла. Программа булдырылғандан алып, 2012 йылды иҫәпкә алмағанда, Фонд 6688 еңеүсене һайлап алған. Үткән йылда ғына 200 мең күләмдәге грантҡа илдең төрлө төбәктәренән 1910 йәш ғалим лайыҡ булған.
«УМНИК» программаһы буйынса йәштәрҙең инновацион проекттары буйынса яҙғы йомғаҡлау сессияһы һөҙөмтәләре Башҡортостанда иртәгә билдәле буласаҡ. Бер йыл элек республикала 150 дәғүә итеүсенән 39 ғалим грантҡа лайыҡ булды.


text:
Күмертауҙа Республика ҡан тапшырыу станцияһының филиалы асылды
Күмертауҙа Республика ҡан тапшырыу станцияһының филиалын асыу тантанаһы үтте. Сарала ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев, Республика ҡан тапшырыу станцияһының баш табибы Урал Солтанбаев, Күмертау Үҙәк ҡала дауаханаһының баш табибы Олег Астахов ҡатнашты.
Ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Күмертауҙың ҡан тапшырыу станцияһы заманса матди-техник базаға эйә. Федераль маҡсатлы программа буйынса йәмғеһе 24 миллион һум суммаға төрлө ҡорамалдар һатып алынған. Урал Солтанбаев билдәләүенсә, бындай кимәлдә йыһазландырылған станциялар һаны бөгөнгө көндә бик әҙ.
Яңы бинала шулай уҡ республика средстволары иҫәбенә 4 миллион һум суммаға ремонт үткәрелгән.
Филиал асыу тантанаһынан һуң бында хакимиәт хеҙмәткәрҙәре, студенттар, ҡала халҡы килде. Хакимиәт башлығы шулай уҡ ҡан тапшырҙы. Үҙенең өлгөһөндә ул һәр кемдең ауыр хәлдә ҡалған кешеләргә мөмкин тиклем ярҙам итергә тейешлеген күрһәтте.


text:
Бөгөн республиканың киң мәғлүмәт саралары Рәсәйҙә лайыҡлы урын биләй — Борис МелкоедовФото: Олег Яровиков | Видео: Мирон Доровских
Бөгөн республиканың киң мәғлүмәт саралары Рәсәйҙә лайыҡлы урын биләй — Борис Мелкоедов
Бөгөн республиканың киң мәғлүмәт саралары Рәсәйҙә лайыҡлы урын биләй — Борис МелкоедовФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
18 февралдә Өфөлә Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышы уҙҙы. Сараға республика киң мәғлүмәт сараларының 142 вәкиле — баш мөхәррирҙәр, баҫма матбуғат редакциялары, телевидение һәм радио, интернет баҫмалар хеҙмәткәрҙәре йыйылды. Коллегияла ҡатнашыусыларҙы республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов сәләмләне. Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов уҙған йылға йомғаҡ яһаны һәм ағымдағы йылға бурыстар билдәләне.
«2015 йылда бик күп сараларҙы мәғлүмәти яҡтан яҡтырттыҡ. Улар араһында ШОС һәм БРИКС саммиттары мөһим урын биләй. Был республика киң мәғлүмәт саралары өсөн иң сағыу ваҡиғаларҙың береһе булды. Сара, республика тураһында ыңғай тәьҫораттар ҡалдырҙыҡ тип иҫәпләйем. Саммиттар беҙҙең өсөн яҡшы имтихан булды һәм тәжрибә тупларға, Рәсәйҙең башҡа төбәктәре һәм сит илдәрҙәге коллегаларыбыҙҙың эшен күҙәтергә мөмкинлек бирҙе», — тине Борис Мелкоедов.
Ул шулай уҡ урындағы үҙидара органдарына һайлауҙарҙы һәм бюджетҡа һалымдар түләү буйынса мәғлүмәт кампанияһын яҡтыртыуҙа киң мәғлүмәт сараларының ролен, тармаҡтың төп күрһәткестәрен билдәләне һәм мәғлүмәт хәрәкәте схемаһын күрһәтте. Борис Мелкоедов йыйылыусыларҙы 2015 йылда республиканың Матбуғат агентлығы үткәргән социологик һорау алыу мәғлүмәттәре менән таныштырҙы.
«Бөгөн республиканың киң мәғлүмәт саралары Рәсәйҙә лайыҡлы урын биләй. Башҡортостан юлдаш телеканалы Беренсе канал һәм «Рәсәй», НТВ телеканалдарынан ҡала республикала популярлыҡ буйынса дүртенсе урында килә. TNS Рәсәй мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы Рәсәйҙең иң ҡыҙыҡлы төбәк телеканалдарының береһе булып тора, улар араһында бишенсе урында. Сағыштырыу өсөн: ТНВ (Ҡазан) 19-сы урын биләй, 31-се канал (Силәбе) – 15-се, ОТВ (Екатеринбург) 8-се урында. Башҡортостан әүәлгесә илебеҙҙең иң күп уҡыған төбәге. Яндекс һәм Медиалогия мәғлүмәттәре буйынса, «Башинформ» агентлығы яңылыҡтары башҡа киң мәғлүмәт сараларында киң файҙаланыла», — тип белдерҙе агентлыҡ етәксеһе.
Коллегияла «Башҡортостан» ТРК ДУП-һы директоры Ғәлим Яҡупов, «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто» ДУП-һы генераль директоры Венера Хәкимова, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы генераль директоры Максим Ульчев, Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте директоры Илһам Йәндәүләтов, «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире Азамат Юлдашбаев, республика Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко, «Ауырғазы хәбәрҙәре» гәзите мөхәррире Әлфирә Кәримова сығыш яһаны.
Коллегия ултырышы аҙағында агентлыҡ етәксеһе Борис Мелкоедов министрлыҡ һәм ведомстволарҙың матбуғат секретарҙары менән осрашты.


text:
10 июль
10 июль — григориан стиле буйынса йылдың 191-се (кәбисә йылында 192-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 174 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
- 6 Шулай уҡ ҡарағыҙ
Байрамдар
- Рәсәй — Хәрби дан көнө. Рәсәй Империяһы армияһының 1709 йылдың 8 июлендә башланған Полтава һуғышында шведтарҙы ҡыйратыуы.
- Багам Утрауҙары — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Мавритания — Армия көнө.
- Монголия — Дәүләт флагы көнө.
- Япония — Натто (соя борсағынан әҙерләнгән ашамлыҡ) көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1925 — Әхтәмов Хәсән Баһҙый улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Крохалев Леонид Петрович (10.07.1937) — Рәсәй Федерацияһы нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1938 — Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы (Ғабдулла Амантай), күренекле башҡорт балалар яҙыусыһы; әҙәбиәт, фольклор өйрәнеүсе; йәмғиәт эшмәкәре. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Ғабдрахманов Ғабдрахман Закир улы (Булат Ишемғол), башҡорт совет яҙыусыһы. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Ғисмәтуллин Абдулла (Ғабдулла) Төхфәтулла улы, ғалим, совет дәүләт эшмәкәре. Башҡорт халыҡ мәғәрифе комиссары, Башҡорт АССР-ы Үҙәк статистика идаралығы етәксеһе. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Дәүләтшин Ғөбәйҙулла Әхмәткирәй улы, дәүләт эшмәкәре һәм яҙыусы. 30-сы йылдарҙа, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Башҡортостандың халыҡ мәғарифын ойоштороуға, мәктәптәрҙә уҡытыу-тәрбиә эшен яҡшыртыуға ҙур өлөш индерә. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Вәлиулла Мортазин-Иманский, БАССР-ҙың халыҡ (1922) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1935) артисы. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Кәлимуллин Төхфәтулла Кәлимулла улы (Төхфәт Йәнәби), башҡорт совет шағиры, яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 1938 — Ғәзиз Әлмөхәмәтов, башҡорт йырсыһы, композитор, БАССР-ҙың халыҡ артисы (1929). Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 2007 — Әхмәт Лотфуллин, СССР-ҙың (1989) һәм РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1982), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1966), Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1982).


text:
Лейпцигтан Өфөгә «Халыҡтар һәм мәҙәниәттәр араһында Дуҫлыҡ күпере» автоуҙышында ҡатнашыусылар килә
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Июндә Германияның Лейпциг ҡалаһынан Силәбе өлкәһенең Лейпциг ауылына тиклем автоуҙыш ойошторола. Проекттың маршруты Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфө аша үтә.
Автоуҙышта ҡатнашыусы туғыҙ кеше, араларында төрлө милләт вәкилдәре (башҡорт, рус, украин, немецтар) һәм һөнәр эйәләре (архитекторҙар, рәссамдар, кино сәнғәте әһелдәре) бар, 24 июндә Өфөгә килеп етәсәк. Шулай уҡ Мәскәүҙә, Ырымбурҙа, Силәбелә һәм башҡа ҡалаларҙа туҡтарға ниәтләйҙәр. Алты ҡатнашыусы Уралдағы Лейпциг ауылына Силәбе аша самолет менән килә.
Автоуҙыштың Өфөләге программаһында Салауат Юлаев һәйкәленә сәскәләр һалыу, «Төньяҡ амурҙары» клубы ағзалары менән осрашыу ҡаралған.
Лейпциг ауылында халыҡтар араһындағы дуҫлыҡҡа арналған һәйкәлгә нигеҙ ташы һалынасаҡ. Ул казактар һәм 1812 йылғы Ватан һуғышы һалдаттары хөрмәтенә ҡуйыласаҡ.
— Үҙемдең һәм «Уралдағы Лейпциг» ойошмаһы исеменән барыһын да Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы менән ҡотлайым. Автоуҙышты 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүҙе һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙе билдәләгәндә ойошторабыҙ. Беҙҙең Уралға килеүебеҙ — илебеҙҙең бойондороҡһоҙлоғо өсөн башын һалған ата-бабаларыбыҙға ихтирам билдәһе, шуға күрә ул «Халыҡтар һәм мәҙәниәттәр араһында Дуҫлыҡ күпере» девизы аҫтында уҙа, — тип аңлатма бирҙе «Уралдағы Лейпциг» ойошмаһы етәксеһе, Германияла йәшәүсе ватандашыбыҙ Насур Юрушбаев.


text:
13 һаны бәхетһеҙме?
2013 - уңышлы йыл
Йылан йылы 2013 йылдың 10 февраленән башланып, 2014 йылдың 31 ғинуарында үҙенең хоҡуҡтарын Йылҡы йылына тапшырыр. Йыл төрлө мәғәнәле ваҡиғаларға бай булыр. Финанс операциялары, инвестиция, инновациялар өсөн уңайлы, әммә сабырлыҡ кәрәк буласаҡ. Йылан йылында еңел еңеүҙәр көтмәгеҙ, бәхет тик иң түҙемле һәм ныҡыштарға ғына йылмайыр. Fинуар, май, август һәм сентябрҙә катаклизмдар, авариялар булыуы ихтимал. Һаҡ һәм иғтибарлы булығыҙ. Февраль, июнь һәм октябрь, киреһенсә, йылдың иң яҡшы айҙары. Планлаштырыу, уны тормошҡа ашырыу, ғаилә ҡороу һәм мөһим килешеүҙәр өсөн яраҡлы.
2013 йыл. Йылан йылында беҙҙе нимә көтә һәм ул ниндәй булыр?
Күптәр 13 һанын насар, бәхетһеҙ тип һанай, шуға йыл да шулай булыр тип хафалана, әммә улай түгел. Йондоҙнамәнең күп билдәләре өсөн 2013 йыл фән, ижад һәм ғаилә ҡороу өсөн яҡшы. Был йылда өйләнешкәндәрҙең никах ептәре ныҡлы, тормоштары тыныс, аралары ныҡ һәм матди яҡтан да яҡшы нигеҙле булыр.
Яңы тыуған сабыйҙар бәхетле булыр.
Ҡомаҡ (Сысҡан)
Ҡомаҡтарҙы һәр яҡлап уңыш көтә. Ҡомаҡ үҙенең позицияһын һәм үткән йылда яулап алынған ҡаҙаныштарын һаҡлап алып ҡалырға тейеш. Ҡайһы бер финанс ҡыйынлыҡтарына бәйле күңел төшөнкөлөктәре килеп сығыр. Мөһим ҡарар ҡабул иткәндә, банкка аҡса һалғанда уяулығын юғалтмаҫҡа тейеш. Шулай уҡ һаулығы ла ҡаҡшауы бар. Әммә оптимизмды юғалтырға ярамай. Эшсәнлеге һәм тырышлығы арҡаһында йыл аҙағында ҡәҙимге тормошон кире ҡайтарасаҡ һәм уға ҡайтанан бәхет йылмаясаҡ. Үҙенең юғалтҡан мөхәббәтен һәм байлығын кире ҡайтарып аласаҡ. Әгәр тырышһа, 2013 йыл уның өсөн насарҙан булмаҫ.
Үгеҙ (Һыйыр)
Йылан йылында Үгеҙ бөтә өлкәлә лә уңышҡа өлгәшә, һәйбәт ваҡыттар көтә уны. Бигерәк тә финанс мәсьәләләрендә уңыр, бында уға уңайлы шарттар булдырыласаҡ. Аҡса эшләп, арыу килем алырға мөмкинлек килеп сығасаҡ. Әммә ҡайһы бер коллегалары менән ниндәйҙер аңлашылмаусанлыҡ килеп тыуыуы ихтимал, дуҫы йәки партнерының ысын йөҙө асылыр.
Үгеҙҙәргә Йылан йылында ғаилә ҡороу, йәки көҙгә тиклем яңы предприятие асыу кәңәш ителмәй. Fаиләлеләрҙең өйөндә етди ҡатмарлыҡтар килеп сығыуы бар, уларҙы йәйгә тиклем юҡ итергә тырышығыҙ.
Юлбарыҫ
Юлбарыҫ өсөн йыл уңайлы булмаҡсы. Улар Йылан йылында тыныс осор менән кинәнер. Уға тотороҡло прогресс һәм үҫеш йылы килер. Йыл ҙур килем һәм юғалтыуҙарға бай булмаҫ. Йыл уртаса булыр. Барыһы ла үҙ яйы һәм планлаштырып ҡуйған ваҡытҡа тиклем буласаҡ. Юлбарыҫ бер алтын ҡағиҙәне үҙләштерергә тейеш: ятҡан таш аҫтынан һыу аҡмай. Тик мөхәббәттә генә бер аҙ борсолоуҙар килеп тыуыуы мөмкин. Шуға уға сит интригаларға ҡыҫылыу тыйыла. Шулай уҡ Юлбарыҫтарға партнерҙарына һәм яҡындарына иғтибарлыраҡ булырға кәңәш ителә. Әгәр сәйәхәткә сығырға мөмкинлек килеп сыҡһа, барып, әҙерәк ял итеп алыу фарыз.
Ҡуян (Бесәй)
Йылан йылында Ҡуян уңышын юғалтыуы бар. Бизнес һәм карьерала проблемалар килеп сығыуы ихтимал. Нығыныр һәм хәлен яҡшыртыр өсөн ул тормошонда кардиналь үҙгәрештәргә барасаҡ. Эшен, һөнәрен, йәшәү урынын үҙгәртеүе лә бар. Шулай уҡ элекке дуҫлыҡ ептәрен нығытырға ине. Күп сәйәхәт итергә тура килгәнлектән, ғаиләһенә, һөйгәненә етерлек иғтибар бүлә алмаясаҡ. Унан башҡа, үҙгәрештәр Ҡуяндың үҙен дә үҙгәртәсәк, шуға яратҡан кешеһе менән уртаҡ тел табыуы ауыр буласаҡ. Был шәхси тормошона тәьҫир итмәһен өсөн ғаиләһе, һөйгәне менән бөтә ергә лә бергә йөрөргә кәрәк.
Аждаһа
Әгәр 2012 йылда барлыҡҡа килгән ҡаршылыҡтарҙы йыл башына тиклем юҡҡа сығарһа, Йылан йылы Аждаһа өсөн уңышлы булмаҡсы. Бөтә эштәре шыма ғына үтер, бигерәк тә бизнес һәм эшҡыуарлыҡта. Йыл шулай уҡ эш өсөн уңайлы. Аждаһала көс, энергия, энтузиазм ташып торор. Бөтә пландары тормошҡа ашыр. Шәхси тормошонда һөйөүенә шикләнеүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Мәҫәлән, берәүҙе яратып, шул уҡ ваҡытта икенсе артынан сабыу.
Йылан
Йылан өсөн үтә лә яҡшы йыл. Ул йәмғиәттә үҙенең хәлен нығытырға тейеш. Был уға бәхетенә ирешергә ярҙам итер. Йыл ҡапыл үҙгәрештәр өсөн түгел, ә яйлап үрләү өсөн яҡшы. Бәхетһеҙлектәрҙе булдырмаҫ өсөн Йылан сабыр һәм үҙен тота белергә тейеш. Шуға ла уға үҙенең мөмкинлектәрен тыныс һәм ашыҡмай ғына тикшерергә, стратегик пландар төҙөргә һәм үҙ-үҙен тотоу стратегияһын камиллаштырырға кәрәк.
Киләсәгенә яңы нигеҙ һалыр өсөн иң яҡшы осор. Үҙен тулыһынса бойомға ашырырға, һәләтен һәм талантын күрһәтергә мөмкинлеге тыуыр. Эш өлкәһендә, уҡыуҙа һәм карьерала уңыштарға өлгәшер. Бөтә үҙгәрештәр уның өсөн файҙалы һәм фәһемле булыр. Килемдәр ул тиклем ҙур булмаһа ла, әммә булдырылған позицияларҙы һаҡлап алып ҡалырға һәм хәлен контролдә тотоу кәрәк буласаҡ.
Йылҡы
Йылҡыға көсөргәнешле йыл килә. Ҡыйынлыҡтар дуҫтар йәки коллегалар арҡаһында килеп сығыуы ихтимал. Барыһы ла ниндәй шарт булыуға ҡарап. Бөтә нәмәһен юғалтыуы бар һәм бының сәбәбе - мөхәббәт. Йыш ҡына проблемалар, конфликттар, дуҫтар һәм туғандар яғынан аңлашылмаусанлыҡтар килеп сығыр. Йылан йылында уға үҙен һәр саҡ контролдә тотоу зарур. Күп эшләргә, ҡыйынлыҡтарҙы һәм ҡаршылыҡтарҙы йырып сығыр өсөк ныҡ тырышырға кәрәк буласаҡ. Шулай уҡ карьера баҫҡысында үрләүе лә ихтимал, тик конкуренцияға әҙер булығыҙ, тимәк, оборонаны бушатырға йәки «тиҙлекте» кәметергә ярамай.
Һарыҡ (Кәзә)
Бик уңышлы йыл. Һарыҡ юғалтҡан көсөн, ак-тивлығын ҡай-тарасаҡ һәм маҡсатына ирешәсәк. Яңы көстәр менән яңы вазифаға үрләр, данлыҡлы булыр, йәмғиәттә урынын табыр. Шулай уҡ йыл уға матди һәм рухи яҡтан булған юғалтыуҙарын ҡайтарасаҡ. Шуға ул үҙенең эске һәм тышҡы ҡиәфәтенә иғтибар бүлергә тейеш. Яңы осрашыуҙарға, компанияларға, йәшәү урынын алыштырыуға, сәйәхәттәргә әҙер булырға кәрәк. Яңы һәм абруйлы шәхестәр уның эшмәкәрлегенә һәм үрләүенә ярҙам итерҙәр. Ҡыйынлыҡтар килеп сығыр, әммә оҙаҡҡа түгел. Йыл дауамында ул яҡшы һөҙөмтәләр, власть, карьера, байлыҡ, ихтирам, хөрмәт һәм наградалар алыуы бар.
Маймыл
Уңышлы йыл. Уңышҡа мотлаҡ эше арҡаһында ирешәсәк, хатта ҙур вазифа биләүе ихтимал. Уның эшен һәм тырышлығын баһаларҙар, дуҫтарынан, ҡурсалау-сыларынан, абруйлы кешеләрҙән һәм туғандарынан ярҙам, терәк аласаҡ. Шулай уҡ эшҡыуарлыҡ, бизнес, килешеүҙәр төҙөү өсөн бик уңайлы йыл. Күп пландары тормошҡа ашыр. Әммә уңыштарын һаҡлап алып ҡалыр өсөн телен тыйырға кәрәк буласаҡ.
Әтәс (Тауыҡ)
Йылан йылында уға уңыш юлдаш булыр. Әтәс өсөн был бик бәхетле йыл. Эшмәкәрлеген ҙурайтырға һәм килемен арттырырға ярҙам итерлек яңы мөмкинлектәр килеп сығыр. Килем ул хәтлем ҙур булыр тип әйтеп булмай, әммә ул элекке йылдар юғалтыуҙарын ҡаплаясаҡ. Ирешкән эштәре емешенән ләззәт алыр. Үҙе менән ғорурланыр һәм һоҡланыр осор. Булған эштәре быйыл тейешле баһаланыр. Ҡайһы берәүҙәргә премиялар, наградалар тапшырылыр. Йыл эмоцияларға бай булыр. Ҡайһы бер Әтәстәр әҙерәк күңелһеҙләнеп тә алыр. Был ғаилә һәм һөйгәне менән мөнәсәбәттәрендә сағылыр. Әтәскә асыуланғанда үҙен ҡулда тотоу кәңәш ителә. Үҙенең өйөн, бизнесын ҡалдырып, оҙаҡ сәйәхәттәргә китеү ярамаҫ.
Эт
Уңайлы йыл. Эт уңышлы һәм популяр булыр. Был йыл партнерҙар, етәксе, абруйлы кеше-ләрҙән ярҙам, финанс операцияларында, һөй-ләшеү һәм килешеүҙәр төҙөүҙә уңыш килтерер. Әммә маҡсатына ирешер өсөн уға күп һәм тырышып эшләргә кәрәк. Яҡындарынан бихисап файҙалы кәңәштәр алыр. Яҡшы итеп ял итер һәм ғаилә ҡыуаныстары кисерер.
Ҡабан (Сусҡа)
Тынысһыҙ һәм болалы ваҡыт. Ҡыйынлыҡтар һәм ҡаршылыҡтар көтә. Финанс ауырлыҡтары ла алҡымдан алыр. Эшендә булған һәм матди ҡыйынлыҡтар ғаилә мөнәсәбәттәрендә сағылыр. Ауырлыҡтарҙы йырып сығыр өсөн уға үҙгәрештәргә барырға тура килер. Йырып сыҡҡас, уға уңыш йылмайыр. Әммә финанс операциялары яҡшы барһа ла, мөхәббәттә тыныслыҡ тапмаҫ. Күңел тыныслығын һәм һаулығын һаҡлап алып ҡалыр өсөн Сусҡаға даими ял итергә, күнегеүҙәр эшләргә кәрәк. Сәйәхәт иткеһе килер, әммә ул ҙур сығымдар талап итһә, файҙа килтермәҫ.
Нәркәс
ВӘЛИУЛЛИНА
әҙерләне.


text:
Дәрестәрҙе халҡыбыҙҙың ағинәһе, Рәсәй дөйөм белем биреү мәктәптәренең почетлы хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры, яҙыусы Мәрйәм Бураҡаева алып бара. Дәрестәр гәзитебеҙҙең һәр йома һанында донъя күрәсәк.
Дәрестәрҙе халҡыбыҙҙың ағинәһе, Рәсәй дөйөм белем биреү мәктәптәренең почетлы хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры, яҙыусы Мәрйәм Бураҡаева алып бара. Дәрестәр гәзитебеҙҙең һәр йома һанында донъя күрәсәк.
Оло Ҡыҙыл йылғаһы, Ғимран ҡаяһы, Ҡараташ тауҙар теҙмәһе, Яҡтыкүл менән дан тотҡан Әбйәлил еренә аяҡ баҫтыҡ. Гүзәл һәм бай тәбиғәте генә түгел, башҡорт донъяһына киң билдәле шәхестәре менән дә ғорурлана был төбәк. Әле Әбйәлилгә ана шул ил үҙәге булған шәхестәребеҙ — ғалим Ким Әхмәтйәнов, яҙыусы, дәүләт эшмәкәре Рамаҙан Өмөтбаев, шағир Рәмил Ҡол-Дәүләт — рухына бағышланған музейҙы асыу тантанаһына йыйылдыҡ.
Әлмөхәмәт ауылынан сыҡҡан был арҙаҡлы өс уҙамандың ауылдаштары икмәк-тоҙ менән ҡаршыланы ҡунаҡтарҙы. Башҡортостан Яҙыусылар союзының идара рәйесе урынбаҫары Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина, Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаев, "Башҡортостан" гәзитенең баш мөхәррире Нияз Сәлимов
“Әлеге ваҡытта иң мөһим яңылыҡ тип нимәне иҫәпләйһегеҙ?” тигән һорауға ул:
– Беҙҙең табиптар тарафынан йөрәкте күсереп ултыртыу буйынса беренсе тапҡыр яһалған операцияны атар инем. Ул ҡатмарлы булған. Ваҡиға хаҡында шунда уҡ белдермәгәндәр, пациенттың үҙен яҡшы тоя башлағанын көткәндәр. Был хәл республиканың һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә иң юғары технологиялар килеүе хаҡында һөйләй, – тип яуап бирҙе.
Район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров тантаналы митингты асты һәм эске ҡораллы бәрелештәрҙә һәләк булған егеттәребеҙ халыҡ хәтерендә мәңге һаҡланыуын билдәләне. Ғафури һәм Ауырғазы райондарының хәрби комиссары Фәйрүз Ғимаҙиев һәйкәлде ҡуйыуҙа ҙур ярҙам күрһәткән кешеләрҙе айырып билдәләне.
— Марс Хәйруллин, Ринат Яҡупов, Әлфир Исхаҡов, Вячеслав Лоскутов, Андрей Мигунов, Джамшид Ҡасимов, Марат Ишбаев һәм башҡа егеттәргә ҙур рәхмәтемде белдерәм.
Тәүге шиғри әҫәрҙәре үк өлкән ҡәләмдәштәренең иғтибарын йәлеп итте: 1980 йылда "Күрәҙә" йыйынтығы өсөн автор Татарстан комсомолының Муса Йәлил исемендәге премияһына лайыҡ булды. Ә үҙенсәлекле прозаһы Татарстанда ғына түгел, Рәсәй һәм Төркиә матбуғатында ла баҫылды. Ркаил Зәйҙулланың прозаһы йор, кинәйәгә бай, ниндәйҙер хикмәткә эйә, хикәйәләрендә икенсе, уҡыусы күҙенән йәшеренгән эске план бар. Шул уҡ ваҡытта ул урыҫ хикәйәһен дә хәтерләтә: авторҙың ваҡиғаларға, предметтарға, ғөмүмән, донъяға ҡарата ниндәйҙер алабарманлығы һиҙелә.
"Башҡортостан" дәүләт телерадиокомпанияһы эфирға сығара килгән тапшырыуҙарҙы ҡарай һәм тыңлай барғас, журналистиканың ошо тармағының эшмәкәрлегенә үҙем дә яҡын уҡ мөнәсәбәттә булғас, унда хеҙмәт итеүсе ижади көстәрҙең һәләттәре һәм мөмкинлектәре тураһында объектив фекер йөрөтә аламдыр, тип уйлайым. Ғөмүмән, беҙҙең телевидение ла, радио ла — аныҡ эске идеологиялы һәм эшлекле йүнәлештәге мәғлүмәт сығанаҡтары. Хәҙер ошо оло коллективта һөнәри йәһәттән юғары әҙерлекле һәм маһир бик күп журналистар эшләй.
Һәммә тапҡыр тауға күтәрелгәндең үҙ маҡсаты була. Шуға ыңғайлап теләк әйтелә. Әгәр ямғыр теләргә әбейҙәр менә икән — һыу ситенә һалырға тауҙан ваҡ таш алып төшә. Ә инде ямғырҙы туҡтатыр өсөн, Алла ризалығын һорап, ул ташты тауға кире илтеп ҡуя. Тауҙан төшкәс, тағы ла тау эйәһенә рәхмәт әйтелә. Доға уҡыла. Артҡа боролоп ҡарамай ҡайтып китәләр.
Тау башында әүлиә ҡәбере булһа, ҡырҡ аҙым ҡала сәләм бирергә, мотлаҡ доға, аят бағышларға кәрәк.
Яман эсле, ҡара ниәтле, көнсөл кешене тау эйәһе яратмай, ел-дауыл ебәрә.
— Бисмилләһир-рахмәнир-рахим!
Әл-хәмдү лил-ләһи раббил-ғаләмин Үәс-саләтү үәс-сәләмү ғәлә мүхәммәдән үә ғәлә әлиһи үә әсхәбиһи әжмәғин.
Аллаһ Тәғәлә әҙәм балаларының һәр береһенә ниндәйҙер мөмкинлек биргән: берәүҙең аҡылы, зиһене үткерерәк, икенсенең көсө күберәк, ҡайһыларҙың һәләте хайран ҡалмалы, йөҙө һоҡланғыс... Шул уҡ ваҡытта Хоҙай әҙәм балаларын сәләмәтлек яғынан да айырмалыҡтарға дусар итә. Ошоларҙы күҙ уңында тотоп, Исламда "социаль йәһәттән яҡланғанлыҡ" тигән төшөнсә ҙур урында тора.
Әлбиттә, һүҙ урамдарҙы таҙа тотоу тураһында ғына бармай, мөхит — ул киңерәк төшөнсә. Өфө граждандары сүп-сар, тәмәке төпсөгө, бушаған һыра һауыты һәм башҡаһын элек нисек аяҡ аҫтына ташлаған, әле лә шул ғәҙәтен ҡыуа, автомобилдәрҙән сыҡҡан уҡшытҡыс зәңгәр төтөн дә кәмемәне. Баш ҡалала “йәшел зона”лар артманы, киреһенсә, асфальт юлдар ҡотолғоһоҙ рәүештә киңәйеүен дауам итә һәм киләсәктә экологик хәүеф тыуҙырыу менән янай.


text:
Фото:
ӨДАТУ милли тикшеренеү университеты исеменә дәғүә итә
Фото:
Өфө дәүләт авиация техник университеты милли тикшеренеү университеты исеменә икенсе конкурста ҡатнаша.
«Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяровтың хәбәр итеүенсә, Өфө дәүләт авиация техник университеты производствоға яңы заманса технологиялар иҫәптәрен әҙерләү һәм индереү, шулай уҡ был инновацияларҙы индереү һәм уңышлы ҡулланыуға һәләтле кадрҙар әҙерләү буйынса яңы программаһы менән таныштырған.
— Еңеүгә ӨДАТУ-ның бар мөмкинлектәре ла бар, — тип иҫәпләй Зиннәт Абдулла улы. —2006 йылда был юғары уҡыу йорто федераль инновациялар программаһы конкурсында бер тапҡыр еңеп сыҡҡайны инде. Ул ваҡытта проектты ғәмәлгә ашырыуға улар 600 миллион һум алды.
Был конкурсҡа килгәндә иһә, министр әйтеүенсә, ул бик абруйлы.
— «Милли тикшеренеү университеты» статусын алған юғары уҡыу йорто үҫеш программаһын ғәмәлгә ашырыуға федераль бюджеттан 1,8 миллиард һумға тиклем аҡса ала, — тип асыҡлыҡ индерҙе Зиннәт Аллаяров.
Хупланған заявкаларҙы РФ Мәғариф һәм фән министры Андрей Фурсенко етәкселегендәге конкурс комиссияһы ҡараясаҡ. Йәшерен тауыш биреү юлы менән комиссия еңеүсе уҡыу йорттары төркөмөн билдәләйәсәк, улар артабан Милли тикшеренеү университеты категорияһын биреүгә РФ Хөкүмәтенә тәҡдим ителәсәк.
Милли тикшеренеү университеты статусы юғары уҡыу йортона 10 йылға бирелә. Әгәр уның үҫеш программаһын ғәмәлгә ашырыу нәтижәһеҙ тип табылһа, университет был исемдән мәхрүм ителәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2009 йылда үткән беренсе конкурс йомғаҡтары буйынса РФ Хөкүмәте ҡарары менән бындай категория 14 юғары уҡыу йортона бирелгән.


text:
Фото:
Өфөнөң юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары өйлө булды
Фото:
Өфөнөң Киров районында баш ҡаланың юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары өсөн торлаҡ йорт сафҡа индерелде. Объектты асыу тантанаһында ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡатнашты.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге йортто төҙөү барышында ҡала властары ер бүлеү һәм инженерлыҡ селтәрҙәренә тоташтырыуҙы тиҙләтеү буйынса мәсьәләләрҙе хәл итергә ярҙам иткән.
— Өфө өсөн был мөһим ваҡиға булып тора. Үҙенсәлекле маяҡ булараҡ, ул барлыҡ бизнес-берләшмәгә, беҙҙең тәбиғи монополияларға, предприятиеларға илдәге иҡтисади һәм финанс ауырлыҡтарға ҡарамай хеҙмәткәрҙәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһен уңышлы хәл итеп булыуын күрһәтә, — тине Ирек Ялалов. – Хакимиәт артабан да ярҙам итергә әҙер.
14 ҡатлы һәм 89 фатирлы йортта Өфө дәүләт нефть техник университеты, Өфө дәүләт авиация техник университеты, Башҡорт дәүләт аграр университеты, Башҡорт дәүләт медицина университеты, Башҡорт дәүләт университеты, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы һәм башҡа юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары йәшәйәсәк.
Бындай тәжрибәне артабан да дауам итеү планлаштырыла, һәм киләһе йорттоң Өфөнөң Сәғит Агиш урамында төҙөлөүе ихтимал.


text:
- Подробности
- Просмотров: 266
МАРГАРИТА М е н з е л и н с к а я (донъяуи исеме Гунаронуло Мария Михайловна; 1865, башҡа мәғлүмәттәр б‑са, 1866 — 22.8.1918, Минзәлә ҡ.), игуменья, преподомученица. Монахлыҡ ҡабул иткән (20 б. башында). 1917 й. алып Илья пәйғәмбәр ҡатын‑ҡыҙҙар монастыры настоятельницаһы. Аскет тормош алып барған. Ваҡытлы хөкүмәттең ҡыҙ балалар өсөн монастырь мәктәптәрен дәүләт ҡарамағына тапшырыу сараларына ҡаршы сығыш яһай. 1918 й. яралы офицерҙарға ярҙам күрһәткән өсөн ҡулға алына һәм атыла. Өфө епархияһының урындағы хөрмәтләнеүсе изгеләре (1999), 20 б. Рәсәй новомучениктары һәм исповедниктары соборы изгеләре (2000) рәтенә индерелгән, Өфө изгеләре соборына инә (2008). Әҙәб.: З и м и н а Н.П. Общероссийские православные святые Республики Башкортостан //Русские Башкортостана: история и культура. Уфа, 2003.
Н.П.Зимина
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Рәхмәт хаты килде
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәте Өфө мәҙәниәт йортоноң ижади коллективынан хат килде. Унда Истанбул ҡалаһында Халыҡ-ара һаңғырауҙар фестивалендә ҡатнашыу өсөн коллективҡа финанс ярҙамы күрһәткән өсөн рәхмәт белдерелә.
Хатта, атап әйткәндә, шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Был фестивалдә беҙ иң яҡшылары булдыҡ, сығыштарыбыҙ уның тарихында сағыу бит булып ҡалды. Беҙ Башҡортостан үҙешмәкәр мәҙәниәтенең юғары абруйын тағы ла бер тапҡыр иҫбат иттек.
Яҡшылыҡ һәм изгелек ҡылыу — ошо юғары төшөнсәләр Һеҙ булышлыҡ иткән социаль әһәмиәтле, бик кәрәкле эште тулыһынса сағылдыра. Ярҙамығыҙ Башҡортостандағы цивилизация һәм социаль-иҡтисади үҫеш кимәленең мөһим күрһәткесе булып тора.
Уртаҡ тырышлығыбыҙ һөҙөмтәһендә ишетеү һәләте буйынса инвалидтар ижади ҡеүәтен асыу һәм тормошҡа ашырыу мөмкинлегенә эйә булыу, аралашыуға ғәйәт ҙур ихтыяжды ҡәнәғәтләндереү генә түгел, шулай уҡ халыҡ-ара гуманитар бәйләнештәрҙе нығытыу эшенә ҙур өлөш индерҙе.
Мортаза Ғөбәйҙулла улы, беҙ йәшәү мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тиң мөмкинлектәр булдырған һәм уларҙың ижади реабилитацияһына, социаль интеграцияһына бөтә яҡлап булышлыҡ иткән өсөн рәхмәтлебеҙ".


text:
Фото:
Мортаза Рәхимов «Салауат Юлаев-94» командаһын еңеү менән ҡотланы
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов «Салауат Юлаев» йәштәр командаһы тренерҙарын һәм хоккейсыларын 1994 йылғылар клуб командалары араһында Рәсәй беренселегендә еңеүҙәре менән ҡотланы.
Телеграммала шулай тиелә:
«Хөрмәтле тренерҙар һәм хоккейсылар!
Барығыҙҙы ла юғары ҡаҙаныш – Төмән ҡалаһында 1994 йылғылар клуб командалары араһында Рәсәй беренселегендә рәттән икенсе еңеүегеҙ менән ихлас ҡотлайым!
Тренерҙар штабы – өлкән тренер Руслан Сөләймәновҡа, тренерҙар Сергей Лопатин һәм Андрей Василевскийға, «Салауат Юлаев» хоккей командаһының бөтә коллективына йәш спортсыларҙы яҡшы әҙерләгәндәре өсөн рәхмәт белдерәм. Һеҙҙең ҡаҙаныштарығыҙ – ватан спорты киләсәгенә етди өлөш индереү ул. Юлаевсыларҙың яңы быуындары артабан да Башҡортостан хоккейының матур традицияларын арттырыр, туған клубы һәм хоккей мәктәбе байрағын юғары тотор, тип ышанам.
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, Башҡортостан һәм бөтә Рәсәй даны хаҡына яңы еңеүҙәр теләйем!
Ихтирам менән, Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов».


text:
Рөстәм Хәмитов: «Рәсәй төбәктәре инвестор өсөн үҙ-ара конкуренция алып бара»
— Бөгөн төбәктәр инвестор өсөн үҙ-ара конкуренция алып бара, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, РБК мәғлүмәт агентлығында журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп.
Башҡортостан башлығының матбуғат конференцияһы инвестор өсөн көрәштә төбәктең конкурентлыҡ өҫтөнлөктәренә арналды.
— Инвесторҙан баш тартҡан бер генә төбәк башлығы ла юҡ, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Инвестор килһен өсөн, һәр кем үҙендә идеаль мөхит булдырырға тырыша.
Шул уҡ ваҡытта ҙур бизнес вәкилдәре төбәк баҙарҙарына сығыу менән бәйле булған барлыҡ хәүефтәрҙе тикшереп ҡарай. Әгәр ҙә урындағы власть эшләү өсөн уңайлы шарттар гарантиялай алмай икән, эшлекле даирәлә шик тыуа.
— Шуға күрә был йәһәттән инвесторға Федерация субъекттары менән эшләү хәйерлерәк, — тип иҫәпләй Башҡортостан Президенты. – Беренсенән, федераль властың үҙенең бурыстары бар, ә инвесторҙар менән эшләү төбәк власы бурыстарына инә. Административ кәртәләргә йоғонто яһау йәһәтенән мөмкинлектәребеҙ, хоҡуҡтарыбыҙ ни тиклем күберәк булған һайын, шул тиклем шәберәк һәм яҡшыраҡ үҫешәсәкбеҙ.