text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов XXI тын алыу органдары ауырыуҙары буйынса милли конгресты асыу тантанаһында сығыш яһаны
Фото:
25 октябрҙә Өфөнөң Конгресс-холында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов XXI тын алыу органдары ауырыуҙары буйынса милли конгресты асыу тантанаһында булды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
— Был ҙур, мөһим конгресты үҙебеҙҙә үткәреү беҙҙең өсөн оло хөрмәт. Башҡортостан Республикаһында уны тәүгә ҡабул итәбеҙ, һәм һеҙҙең Өфөлә булыуығыҙ иҫтә ҡалырлыҡ матур булһын өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов, медицина форумында ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп.
Башҡортостан кеүек эре субъекттың һаулыҡ һаҡлау өлкәһе лә көслө, тине ул.
— Беҙҙә 15 меңгә яҡын табиб эшләй. Федераль һәм республика һаулыҡ һаҡлау бюджеттары берлектә 15 миллиард һум самаһы тәшкил итә, яҡынса бер табипҡа – берәр миллион һум. Был күп кеүек тойола. Әммә һанай китһәк, был миллион иҫәбенә табиптың эш хаҡы инә, артабан һәр табипҡа өсөшәр медицина хеҙмәткәре тура килә — был эш хаҡтарын да өҫтәйек, йәнә дауаханаларҙың торошон ҡарау. Үҫеш өсөн аҙ ғына сумма ҡала. Был аҡсалар беҙгә етмәй, шунлыҡтан ресурстарҙы йәлеп итеү менән бергә беҙгә яңы стратегия, медицинаны үҫтереүҙә яңы юлдар табырға кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.
Рөстәм Хәмитов бер нисә һан менән таныштырҙы. 1950 йылда Башҡортостанда үлем һаны бөгөнгөгә ҡарағанда кәмерәк булған: бер мең кешегә 11,2 үлгән кеше тура килгән, ә 2010 йылда был һан – 13,2, тип билдәләне Президент.
— Һаулыҡ һаҡлау ҡеүәте үҫешә кеүек, яңы препараттар, ҡорамалдар ҙа булдырыла. Әммә ни өсөн улай? Бәлки, конгресс был һорауға яуап бирә алыр.
— Ҙур аҡса ла һалабыҙ, заманса ҡорамалдар ҙа һатып алабыҙ, әммә күрһәткестәр шатландырырлыҡ түгел. Бында ниндәйҙер хикмәт бар. Һәм ҡасандыр ғалим булараҡ миндә был һорау ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы, — тине Президент.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ республикала мең кешегә тын юлдары ауырыуҙарынан үлгән 0,7-0,75 кеше тура килеүен билдәләне.
— Ҡыҙыҡлы хәл күҙәтелә: ҡалаларҙа тын алыу органдары ауырыуы менән һирәгерәк сирләйҙәр. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер райондарҙа бындай сирлеләр һаны, республика кимәле менән сағыштырмаса, күпкә юғарыраҡ. Ҡайһыларында хатта ун тапҡырға. Яҡшы экология, тәбиғәт булыуға ҡарамаҫтан, ауырыуҙар һаны күберәк.
Президент рәсми һүҙ менән түгел, ә «Һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә ресурстар һалыуҙың һөҙөмтәлелеген нисек арттырырға? Ни өсөн экологик яҡтан таҙа ауылдарҙа тын алыу органдары ауырыуы күпкә юғарыраҡ?» кеүек һорауҙарға яуап табырға теләгән кеше булараҡ сығыш яһауын билдәләне. Президент республика ғалимдарына ошо һорауҙарға яуап табыуҙарын һорап мөрәжәғәт итте. Был хәлде тикшереү миңә һәм, әлбиттә, һеҙгә лә ҡыҙыҡ булыр, тине Рөстәм Хәмитов.


c: text/html

text:
2009 йылда Башҡортостанда 18,1 мең бина төҙөлдө
Былтыр республикала 18,1 мең бина файҙаланыуға тапшырылған, шуларҙан 17,8 меңе – торлаҡ йорттар. Төҙөүселәр ойошмалары тарафынан ауыл хужалығы предприятиеларында, нефть сеймалы табыу, ағас эшкәртеү, электр энергияһы, кокс һәм нефть продукттары, аҙыҡ-түлек етештереү, ваҡлап һатыу, йәмәғәт туҡланыуы, транспорт, элемтә һәм башҡалар буйынса яңы производство ҡеүәттәре сафҡа индерелгән.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, бөтә финанслау сығанаҡтары иҫәбенә, дөйөм алғанда, 2352 мең квадрат метр майҙан менән 24,6 мең фатир төҙөлгән. Торлаҡ тапшырыу 2008 йыл кимәленә тап килә.
Торлаҡ төҙөлөшөндә ыңғай динамикаға шәхси төҙөүселәр арҡаһында өлгәшелде. Үҙ иҫәптәренә һәм кредиттар ярҙамында 1933,6 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән 17,6 мең шәхси йорт төҙөлдө, был 2008 йыл кимәленән 19,2 процентҡа күберәк.
Торлаҡ менән бер рәттән республикала социаль-мәҙәни һәм коммуналь тәғәйенләнештәге объекттар ҙа төҙөлә. 2009 йылда Сибайҙа Башҡорт дәүләт университеты корпусы, 1255 уҡыусыға иҫәпләнгән дөйөм белем биреү учреждениелары, 180 урынлыҡ мәктәпкәсә тиклемге белем биреү учреждениелары сафҡа индерелде.
Һаулыҡ һаҡлау, физкультура һәм социаль тәьминәт объекттары төҙөү дауам иттерелә. Коммуналь хужалыҡта 368,3 километр оҙонлоғонда – газ, 10,8 – йылылыҡ, 41,5 – һыу үткәреү, 8,5 километр оҙонлоғонда канализация селтәрҙәре сафҡа индерелде.
Дөйөм алғанда, статистиктар мәғлүмәтәренә ҡарағанда, иҡтисади эшмәкәрлектең “Төҙөлөш” саф төрө буйынса башҡарылған эштәр 2009 йылда 73,5 миллиард һәм күләмендә баһалана — 2008 йылға ҡарата 76,7 процент. Ҙур һәм уртаса ойошмалар тарафынан 30,6 миллиард һумлыҡ эштәр башҡарылған (2008 йыл кимәленең 74,8 проценты).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә март башында «Бал ҡорто. Бал. Умарталыҡ-2011» күргәҙмә-форумы үтәсәк
10 мартта Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының «Баштехинформ» республика фәнни-техник һәм мәғлүмәт комплексында III «Бал ҡорто. Бал. Умарталыҡ-2011» махсуслаштырылған күргәҙмә-форумы асыласаҡ.
Умартасылыҡ өлкәһендәге инновацион технологияларҙы, умартасылар продукцияһының киң ассортиментын күрһәтеү, белгестәр араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлекте арттырыу, шулай уҡ продукцияның киң ассортиментын халыҡ иғтибарына тәҡдим итеү һәм һатыу – күргәҙмәнең төп маҡсаты.
Күргәҙмә киләһе тематик бүлектәр буйынса үтәсәк: бал һәм уның нигеҙендә етештерелгән аҙыҡ-түлек продукттары (шул иҫәптән эсемлектәр), ҡортсолоҡ продукттары, ҡортсолоҡ продукттары ҡулланып эшләнгән косметик һәм дарыу препараттары, апитерапия, ҡорамалдар, умарталыҡ өсөн йыһаздар, сувенирҙар, махсус әҙәбиәт.


text:
Ишембайҙа халыҡ-ара шашка буйынса Башҡортостандың асыҡ чемпионаты уҙҙы
Ишембайҙа ирҙәр һәм ҡатындар араһында халыҡ-ара шашка буйынса Башҡортостан Республикаһының асыҡ чемпионаты уҙҙы. Ике классик һәм «йәшен тиҙлегендәй» программаларҙа дүрт комплект миҙал уйналды. Ҡатнашыусылар араһында Рәсәй йыйылмаһынан 11 кеше, шулай уҡ Урал аръяғынан дебютанттар ҙа булды.
Классик программала һөҙөмтәләр былай.
Ирҙәр: 1. Дамир Рысаев (Стәрлетамаҡ), 2. Янис Сафин (Ишембай) — 11-шәр мәрәй, 3. Михаил Пекерский — 10.
Ҡатындар: 1. Кристина Осипова (Өфө) — 12 мәрәй, 2. Елена Мильшина (Ишембай) — 11, 3. Руфина Аюпова (Ишембай — Өфө) — 9.
Блицта: Ирҙәр: 1. Янис Сафин (Ишембай), 2. Айнур Шәйбәков (Өфө), 3. Артур Минигузин (Ишембай). Ҡатындар: 1. Руфина Аюпова (Ишембай — Өфө), 2. Елена Мильшина, 3. Агата Парахина (бөтәһе — Ишембай).


text:
Фото:
Башҡортостандың рәссамдар коллективы «Этно-Эрато» халыҡ-ара конкурсында еңеп сыҡты
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың «Урал батыр»ҙың кейеҙҙән тегелгән кейемдәр коллекцияһын тәҡдим иткән рәссамдар коллективы Мәскәүҙә үткән «Этно-Эрато» II Евразия юғары милли модаһы конкурсында еңеүсе булды.
Республиканың төрлө район һәм ҡалаларының кейеҙ баҫыу оҫталарынан торған ижади коллектив «Иң яҡшы көнсығыш костюмы» номинацияһында еңеп сыҡты.
Фестивалдә башҡорт дизайнерҙарының коллекцияһын «Һылыуҡай — Bashkirian Beauty» (етәксеһе Линара Таһирова) студияһы моделдәре күрһәтте. Халыҡ-ара жюри ҡарары буйынса, Гөлсибәр Батраева Евразия конкурсының иң яҡшы моделе тип танылды.


text:
Аҡ ағуна
Ағуна (лат. Lagopus lagopus (Linnaeus), 1758, урыҫ. Белая куропатка)− ҡорҙар ғаиләһенең тауыҡтар төркөмөнә ҡараған, ҡышын аҡ, йәйен көңгөрт төҫтә була торған ҡырағай ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙурлығы ҡарғалай. Йопланып (парлашып)йөрөйҙәр. Яҙғыһын ата ҡоштар аҡландарға уйнарға сыға. Ерҙән көслө пырхылдап күтәрелә.Йәй көнө ҡауырһындары ҡара һәм көрән һыҙыҡтар менән сыбарланған ерән төҫтә. Ҡанаттары һәм ҡорһағы аҡ. Ҡышҡыһын ап-аҡ, тик ҡойроғоноң ситтәре генә ҡара. Күҙҙәре өҫтөндә ҡыҙыл ҡаштары бар. Суҡышы ҡара, аяҡтары тырнаҡтарына тиклем йөнлө.
Ҡыш аҡ төҫтә була, ҡойроғо һәм ҡанаттарының үҙәге ҡара килеш ҡала. Йәйгелеккә аласыбарға әйләнә, уларҙа ҡыҙғылт-һары төҫ өҫтөнлөк итә. Аяҡтарында тырнаҡтарына тиклем ҡауырһын үҫә. Оса башлағанда яңғырауыҡлы итеп ҡысҡыра. Мүкле һәм үләнле һаҙлыҡтарҙа, киң үртәндәрҙә төпләнә. Ояһын ерҙә ҡора, ҡара таптары булған һары йомортҡалар һала.
Башҡортостанда Әбйәлил, Хәйбулла, Учалы, Балаҡатай, Ейәнсура райондарында осрай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл.
- Башҡортостан. 3 сентябрь 2013 й. № 173 (26523)


text:
«Өфө» аэропортында эске авиалиния терминалының «В» секторын яңыртыу эштәре бара Фото: Олег Яровиков
«Өфө» аэропортында эске авиалиния терминалының «В» секторын яңыртыу эштәре бара
«Өфө» аэропортында эске авиалиния терминалының «В» секторын яңыртыу эштәре бара Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
«Өфө» аэропортында эске авиалиния терминалының «В» секторын яңыртыу эштәре бара. 26 ноябрҙән «В» секторын ремонтлау арҡаһында бизнес класлы пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү ваҡытлыса «А» секторына күсерелә. Бында осош алдынан тикшереү өсөн айырым һыҙат бүленәсәк.
Өфө аэропортының матбуғат үҙәге белдереүенсә, реконструкциялау терминалдың майҙанын 1000 квадрат метрға киңәйтергә мөмкинлек бирәсәк. Был хеҙмәтләндереү сифатында сағылыш табасаҡ.
«Ремонт эштәре барышында бизнес-хеҙмәтләндереү залын ойоштороу, уйын зонаһын, биләү бүлмәһен эшләү планлаштырыла. 60 квадрат метр самаһы майҙан ҡуртымсыларға тәҡдим ителәсәк», — тип аңлатма бирҙе «Өфө» халыҡ-ара аэропортының төҙөлөш буйынса директоры Вячеслав Шульга.
Эске авиалиния терминалын киңәйтеү — бинаны яңыртыу алдынан ваҡытлыса сара.


text:
Нефтекама хакимиәте етәкселегендә үҙгәрештә
Шәмбе, 30 октябрҙә, Нефтекама ҡалаһы ҡала округы Советы ултырышы үткәрелде. Унда ҡала хакимиәте башлығы вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу һәм ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусыны тәғәйенләү тураһындағы мәсьәләләр ҡаралды.
Совет ҡарары менән Олег Руденко, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, ҡала хакимиәте башлығы вазифаһынан бушатылды.
Нефтекама ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыуҙы Совет депутаттары Громов Владимир Борисовичҡа йөкмәтте. Хакимиәт башлығы вазифаһын Владимир Громов ошо вазифаға конкурс һөҙөмтәләре буйынса ҡала округы Советы тәғәйенләгән кеше үҙ вазифаларын үтәй башлағанға тиклем башҡарасаҡ.
Нефтекама ҡалаһы ҡала округы Советы ултырышында Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов ҡатнашты.


text:
Баш ҡалала легендар комбриг Муса Мортазинға һәйкәл ҡуйырға тәҡдим иттеләр
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Республиканың Милли музейында күренекле дәүләт эшмәкәре, легендар комбриг Муса Мортазиндың тыуыуына 125 йыл тулыуға арналған түңәрәк өҫтәл үтте. Унда ҡатнашыусылар 1921-1922 йылдарҙа Стәрлетамаҡта Башҡортостан Үҙәк Башҡарма комитеты урынлашҡан бинала Муса Мортазинға мемориаль таҡтаташ ҡуйырға, геройға бағышланған фильм төшөрөргә, фотоальбом сығарырға, Өфөлә һәм уның тыуған яғы Учалы районында һәйкәл асырға тигән тәҡдим индерҙе.
Фойела Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана, Милли музейҙың архивынан төҙөлгән фотокүргәҙмә һәм китап күргәҙмәһе ойошторолдо. Тарих фәндәре докторы, БДУ профессоры Марат Ҡолшәрипов, тарих фәндәре докторы, профессор Салауат Күсимов, тарих фәндәре кандидаты, БДУ доценты Нурислам Ҡалмантаев, тарих фәндәре кандидаты, Рәсәй стратегик тикшеренеүҙәр институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Рәмил Рәхимов, Учалы районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Ирек Әхмәҙиев, тарихсы, журналист Азат Ярмуллин, яҙыусы Мәүлит Ямалетдинов, «Любизар» 1-се башҡорт атлы полкы» хәрби-тарихи клубы идараһы рәйесе Илдар Шәйәхмәтов Муса Мортазиндың яҙмышы һәм эшмәкәрлеге хаҡында доклад менән сығыш яһаны.
Форумды ойоштороусы — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» халыҡ-ара йәмәғәт ойошмалары берлеге.


text:
Баш ҡалала «Урал төҙөлөш индустрияһы-2014» халыҡ-ара махсус күргәҙмә уҙасаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
23-26 сентябрҙә Өфөлә XXIV «Урал төҙөлөш индустрияһы форумы — 2014» халыҡ-ара күргәҙмәһе «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында уҙасаҡ.
Башҡортостан күргәҙмә компанияһынан хәбәр итеүҙәренсә, Урал һәм Волга буйының иң эре төҙөлөш форумында Рәсәйҙең, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙең 150-нән ашыу компанияһы ҡатнашасаҡ. Күргәҙмә тематикаһы объекттарҙы проектлау һәм төҙөлөш, биҙәү материалдары, ҡорамалдар һәм ҡоралдар менән тәьмин итеүҙән алып биналар төҙөүгә һәм уларҙы хеҙмәтләндереүгә тиклем эшмәкәрлектең бөтә йүнәлештәрен тиерлек үҙ эсенә ала.
Форум сиктәрендә махсуслаштырылған «Күсемһеҙ милек» күргәҙмәһе һәм «Аҙ ҡатлы һәм коттедждар төҙөлөшө» экспозицияһы эшләйәсәк, уларҙа шәхси йорт төҙөүҙә яңы материалдар һәм технологиялар тәҡдим ителәсәк. Бынан тыш, программа менән йыл һайын уҙғарылып килгән «Башҡортостандың төҙөлөш һылыуҡайы» тармаҡ конкурсы, шулай уҡ архитекторҙар һәм проектсылар, төҙөүселәр һәм дизайнерҙар өсөн махсус саралар ҡаралған.
Форумда ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар төҙөлөш компаниялары һәм етештереүсе предприятиелар етәкселәре менән шәхси осрашыу үткәрә, урында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәр төҙөй аласаҡ.
Күргәҙмә көн һайын иртәнге сәғәт 10-дан алып киске 6-ға тиклем (26 сентябрҙә – көндөҙгө сәғәт 3-кә тиклем) Менделеев урамы, 158 адресы буйынса эшләйәсәк.


text:
Республикала йәш журналистар клубы буласаҡ
Өфөлә Башҡортостандың йәш журналистары фестивале күңелле һәм ҡыҙыҡлы үтте. 17 сентябрҙә тамамланған һигеҙенсе слет баш ҡалала республика киң мәғлүмәт сараларының 50 ашыу вәкилен йыйҙы.
Тәүгеләрҙән булып фестивалдә ҡатнашыусыларҙы Башҡортостандың элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов сәләмләне. Уның йәш журналистарҙың онлайн-форумын булдырыу идеяһын сарала ҡатнашыусылар бик ҡыҙыҡлы тип тапты.
— Республикала йәш журналистар клубы булдырыласаҡ, уның төп майҙансығы интернет селтәрендә, йәғни форумда урын аласаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Йәшлек» гәзите хәбәрсеһе Гүзәл Бикмәтова. – Уның концепцияһын әҙерләү өсөн ике аҙна тирәһе ваҡыт кәрәк буласаҡ.
Төрлө һөнәри конкурстар сиктәрендә хәбәрселәргә үҙҙәренең оҫталыҡтарын күрһәтергә тәҡдим ителде. Еңеүселәр дипломдар һәм приздар менән бүләкләнде, ә иң һәләтлеләрен төбәктең Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы һәм алдынғы киң мәғлүмәт саралары үҙ «күҙәтеүе аҫтына алды».
— Бындай саралар беҙҙең өсөн бик кәрәкле! Хеҙмәттәштәр менән аралашып, күп ыңғай тәьҫораттар алаһың, артабан да ижади уңыштарға ирешеү теләге тыуа, — тип тәьҫораттары менән бүлеште Гүзәл Бикмәтова. – Бынан тыш, йәш журналистарға тәжрибәле ҡәләм оҫталары менән осрашыу бик файҙалы.
Йәш хәбәрселәр үҙҙәрен башҡа төрлө ижади өлкәләрҙә лә күрһәтә алды. Конкурста ҡатнашыусылар бейене, шиғырҙар һөйләне, йырланы ла. Баймаҡ районының «Һакмар» гәзите хәбәрсеһе Айгөл Иҙелбаеваның япон телендә башҡарған йыры бөтәһен дә таң ҡалдырҙы.
Йәш журналистарҙың киләһе фестивале теүәл бер йылдан уҙғарыласаҡ. Ойоштороусылар уның яңы форматта, әммә шулай уҡ дуҫтарса мөхиттә үтеүен күҙаллай.


text:
Йәштәр театры Төркиәгә халыҡ-ара балалар фестиваленә бара
Башҡортостандың Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры «Little Ladies Little Gentlemen International Gildren`s» халыҡ-ара балалар театр фестиваленә бара. Ул 23-27 апрелдә Төркиәнең Анкара ҡалаһында үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына Милли йәштәр театрының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был фестиваль Төркиәнең баш ҡалаһында етенсе тапҡыр ойошторола һәм театр йәмәғәтселегендә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.
Башҡортостан «Little Ladies Little Gentlemen International Gildren`s» фестивалендә беренсегә ҡатнаша. Конкурс программаһында Йәштәр театры башҡорт халыҡ әкиәттәре буйынса әҙерләнгән «Алтын балта» спектаклен күрһәтәсәк. Сәхнәгә ҡуйыусы режиссеры Илнур Муллабаев.


text:
Башҡортостан үҫемлекселекте үҫтереүгә 151 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан үҫемлекселекте үҫтереүгә 151 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ
Башҡортостан үҫемлекселекте үҫтереүгә 151 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан аграрийҙары үҫемлекселекте үҫтереү, үҫемлекселек продукцияһын эшкәртеү һәм һатыу өсөн ҡыҫҡа сроклы кредиттар буйынса процент ставкаһы өлөшөн ҡаплауға бәйле сығым йөкләмәләрен берлектә финанслауға 151 миллион 187,3 мең һум аласаҡ. Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев 7,25 миллиард һум күләмендә субсидия бүлеү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы. Улар федераль бюджеттан 84 субъектҡа бирелә.
Субсидиялар 2013-2020 йылдарҙа ауыл хужалығын үҫтереү һәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймал һәм аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү дәүләт программаһы сиктәрендә бүленгән.
Йыл һайын Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы субсидияларҙы файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген баһалай.


text:
Рафаэль Мәрҙәншин: «Рәсәй тағы ла ҡеүәтлерәккә әйләнде»
— Рәсәйлеләрҙең абсолют күпселеге Владимир Путиндың эшмәкәрлеген юғары баһалай, быны уның президент һайлауҙарында ышаныслы еңеүе лә раҫлай, — тип комментарий бирҙе РФ Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путиндың Рәсәй Хөкүмәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса Дәүләт Думаһы алдында йыллыҡ отчет менән сығыш яһауына Дәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин. — Донъялағы ҡатмарлы иҡтисади хәлдәргә ҡарамаҫтан, отчет осоронда Хөкүмәт алдында торған бөтә социаль йөкләмәләр ҙә үтәлде. Беҙ минималь юғалтыуҙар менән донъяуи финанс көрсөгөн йырып сыға алдыҡ. Ауыр ваҡытта, Европала граждандарҙың ҡәнәғәтһеҙлеге артҡанда, Рәсәйҙә кеше һәр ваҡыт беренсе урынға ҡуйылды.
Рафаэль Мәрҙәншин Рәсәй Хөкүмәте Рәйесенең үҙ сығышында элек яуланған позицияларҙы нығытырға саҡырыуына иғтибар йүнәлтте.
— 2012 йыл башында производство күләме буйынса ил көрсөккә тиклемге кимәлгә сыҡты, — тип билдәләне депутат. — Бөгөнгө көндә был үҫеш иҡтисадтың һәр тармағында ла тиерлек дауам итә. Халыҡ үҙенең лидерына һәм уның һүҙҙәренең ҡағыҙҙа ғына ҡалмаҫына ышана. Отчетында Владимир Путин яҡын арала улар өҫтөндә эшләргә тура киләсәк биш маҡсатты билдәләне. Элегерәк был бурыстар уның мәҡәләләрендә лә күрһәтелгәйне. Улар — демография, Рәсәй төбәктәрен үҫтереү, яңы эш урындары булдырыу, яҡы иҡтисад формалаштырыу һәм халыҡ-ара мөнәсәбәттәр булдырыу.
Рафаэль Мәрҙәншин әйтеүенсә, Рәсәй Хөкүмәте рәйесе менән билдәләнгән бурыстарҙың үҙәгендә һәр ваҡыт кеше һәм уның йәшәү сифаты торҙо һәм киләсәктә лә шулай булып ҡаласаҡ.


text:
Баш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән Фото: «Эксперт» агентлығы
Баш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән
Баш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән Фото: «Эксперт» агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, апрель айында Өфөлә фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән. Ғәҙәттәгесә, иң ҡиммәт бүлмәләр һәм фатирҙар — ҡала үҙәгендә, Октябрь проспекты янында һәм Йәшел сауҡалыҡта, иң арзандары — Затон, Черниковка һәм Шакша биҫтәләрендә. Хаҡтар 2014 йылда төшә башланы һәм был көрсөккә генә түгел, тәҡдимдәрҙең күп булыуына ла бәйле, тип иҫәпләй агентлыҡ белгестәре.
Һуңғы ике йылда эконом класлы сегментта фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы 12-18 процентҡа төштө. Хәҙер коммуналь хеҙмәттәрҙең артыуы арҡаһында тенденция кәмене.
Таблицала ҡуртым хаҡы ғына күрһәтелгән. Фатир өсөн түләү иҫәпкә алынмаған.


text:
Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттар өсөн сираттағы акция тәҡдим итә
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты «Буревестник» бассейны менән берлектә көндөҙгө бүлектә уҡыған студенттар өсөн социаль акция тәҡдим итә.
— Беҙҙең юғары уҡыу йорто сәләмәт тормош һәм спорт яҡлы. 1 марттан йәштәр ташлама менән абонементтар һатып алыу мөмкинлегенә эйә. Дүшәмбенән йомаға тиклем 11-14 һәм 21.30-22.15 сәғәттәрҙә бында бер тапҡыр килеп шөғөлләнеү 100 һум тора. Бының өсөн улар бассейнға паспорт, студен билеты һәм медицина справкаһы менән килергә тейеш, — тине юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәге етәксеһе Ольга Печаткина.
Акция 1 июлгә тиклем дауам итәсәк.


text:
Социаль хеҙмәттәр йыйымының хаҡы 995,23 һумға тиклем артты — Пенсия фонды Фото: Андрей Старостин
Социаль хеҙмәттәр йыйымының хаҡы 995,23 һумға тиклем артты — Пенсия фонды
Социаль хеҙмәттәр йыйымының хаҡы 995,23 һумға тиклем артты — Пенсия фонды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
1 февралдән социаль хеҙмәттәр йыйымының хаҡы артты. Бер үк ваҡытта социаль хеҙмәттәр йыйымын биреүгә йүнәлтелгән аҡса күләме лә үҫә.
Пенсия ведомствоһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 1 февралдән ул 995,23 һум тәшкил итәсәк. Шул иҫәптән бушлай дарыу алыуға — 766,55, шифахана-курорт дауалауына — 118,59, ҡала яны тимер юл транспортында бушлай йөрөүгә, шулай уҡ ҡала-ара транспортында дауалана торған ергә барыу һәм ҡайтыуға — 110,09.
2016 йылдың 1 ғинуарына Башҡортостанда 100 472 кеше әйберләтә социаль хеҙмәттәр алған. Был — айлыҡ аҡсалата түләү билдәләнгән кешеләрҙең 29 проценты. Льготалыларҙың 71 проценты социаль ярҙамды аҡсалата компенсация рәүешендә алырға теләк белдергән.
Ошондай хоҡуҡҡа эйә булғандар быйыл 1 октябргә тиклем хеҙмәттәр йыйылмаһынан йәки уның бер өлөшөнән баш тартыу тураһында ғариза яҙа ала.


text:
Баш ҡалала «Көмөш Аҡбуҙат» кинофестиваленә ғаризалар ҡабул итеү тамамланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
II Халыҡ-ара «Көмөш Аҡбуҙат» милли һәм этник кино фестивалендә ҡатнашыу өсөн 256 фильм тәҡдим ителгән. Шуларҙың 83-ө — документаль, 119-ы — уйын ҡыҫҡа метражлы һәм 54-е уйын тулы метражлы фильмдар. Ғаризалар ҡабул итеү 15 октябрҙә тамамланды.
«Былтырғы менән сағыштырғанда, ғаризалар күберәк, — тип хәбәр иттеләр фестивалдең матбуғат хеҙмәтендә. — 2014 йылда 200 самаһы ғариза килгәйне».
Фестивалдә ҡатнашыусыларҙың географияһы ла киңәйгән. Рәсәй, Иран, Мысыр, Ҡырғыҙстан, Латвия, Әрмәнстан, Рәсәй — Бөйөк Британия (берлектәге производство), Эстония, Рәсәй — АҠШ, Украина, Рәсәй — Таиланд, Белоруссия, Тажикстан, Һиндостан, Бангладеш, Рәсәй — Ҡытай — АҠШ, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан һәм Афғанстандан ғаризалар ҡабул ителгән.
9 декабрҙән 12-нә тиклем Өфөлә II Халыҡ-ара «Көмөш Аҡбуҙат» милли һәм этник кино фестивале ойошторола. Быйыл фестиваль Евразия гуманистик форумы сиктәрендә уҙғарыла. Сараны ойоштороусылар — Өфө ҡалаһы хакимиәте булышлығында Башҡортостан Хөкүмәте, Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан» киностудияһы.
Фестивалдең төп маҡсаты — донъя халыҡтарының рухи һәм мәҙәни ҡиммәттәрен пропагандалау, милли һәм этник йүнәлештәге фильмдар төшөрөүсе кинематографистарҙың ижадын популярлаштырыу, Рәсәй төбәктәре һәм сит илдәр араһында мәҙәни алмашыуҙы үҫтереү, яңы исемдәр асыу.


text:
Башҡортостан Интервенция фонды игененә дәғүәселәр иҫәбендә
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы Интервенция фонды игененең беренсе партияһын яҡын араларҙа һатырға планлаштыра.
211 мең тонна иген Башҡортостан, Сыуашстан, Ставрополь крайы, Белгород, Волгоград, Воронеж, Калининград, Орел, Курск, Псков, Нижегородка, Новосибирск, Һамар, Һарытау һәм Тамбов өлкәләре араһында бүленәсәк. Был турала «Российская газета» Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы башлығына һылтанып хәбәр итә.
Елена Скрынник әйтеүенсә, яҡындағы айҙа, ике хөкүмәт ҡарарына ярашлы, предприятие-элеваторҙары банкротлыҡ стадияһында булған 15 төбәктә 211 мең тонна иген һатыласаҡ. Тағы 900 мең тонна — дүрт төбәктә (Мәскәү, Санкт-Петербург, Мәскәү һәм Ленинград өлкәләре).
Беренсе вице-премьер Виктор Зубков белдереүенсә, ике аҙна эсендә төбәктәр башлыҡтары Ауыл хужалығы министрлығына һәр алыусыға тәғәйенләнгән иген күләме менән фондтан иген алыусылар исемлеген тапшырырға тейеш.
Интервенция фондынан игенде 2011 йыл башында артабан бүлеү мөмкинлегенә килгәндә, Ауыл хужалығы министрлығы башлығы, был “баҙарҙағы хәлгә бәйле буласаҡ”, тип белдерҙе.


text:
Фото:
Башҡортостандың арыш оно Рәсәйҙең бик күп төбәктәренә ебәрелә
Фото:
Дәүләкәндә етештерелгән арыш онон Якутияла, Бурятияла, Мәскәү, Силәбе, Свердловск өләләрендә юғары баһалайҙар. Был хаҡта Башҡортостан
Президенты Рөстәм Хәмитовҡа 9 июлдә Дәүләкән икмәк продукттары комбинаты етәкселеге хәбәр итте. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, республика башлығы был көндө республиканың көнбайыш райондары буйлап эш сәфәрендә йөрөнө.
Комбинатта көн һайын 120 тонна иген эшкәртелә. Етештерелгән ондоң яртыһы республикала һатыла, ҡалғаны Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә оҙатыла.
Рөстәм Хәмитов предприятиеның етештереү циклы менән танышты, хеҙмәткәрҙәр менән аралашты. Комбинатта ҡорамалдарҙы яңыртыу мәсьәләһе хәл ителә. Бындағы тирмән 1950-1960-сы йылдарҙа уҡ ҡуйылған булған һәм яҡын арала алмаштырыласаҡ.


text:
Ильяс Мөниров Башҡортостандағы иң насар юлдарҙы билдәләне
БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров бөгөн Башҡортостандағы иң насар юлдарҙы билдәләп үтте.
— Былар Өфө-Инйәр-Белорет, Учалы-Миәс һәм Борай-Иҫке Балтас-Тәтешле-Ҡояҙы йүнәлештәре, — тип уларҙы һанап китте йола буйынса һәр шаршамбыла үткән «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусылары менән онлайн-аралашыу барышында Ильяс Мөниров һәм был участкаларҙа ремонт эштәренең өҫтөнлөклө тәртиптә алып барыласағын билдәләне. Әммә Учалы-Миәс юлы менән кем шөғөлләнере әлегә билдәле түгел.
Комитет рәйесе әйтеүенсә, конкурста еңгән подряд ойошмаһы эштәрҙән баш тартҡан, шуға күрә был участканы яңынан аукционға ҡуйырға тура киләсәк.
Хәүефле боролошо менән насар дан алған Өфө-Инйәр-Белорет йүнәлешенә килгәндә иһә, боролошҡа тиклем ремонт эштәре быйыл уҡ тамамланасаҡ.
— Беҙ техник советта Елмерҙәккә артылған юлда өҫтәмә һыҙат эшләп, һөҙәк, һарҡыу тау битләүен бер аҙ хәүефһеҙерәк итергә ҡарар иттек. Проект документацияһын 2012 йылда әҙерләп бөтәбеҙ, ә эштәрҙе киләһе йылда башлаясаҡбыҙ, — тине дәүләт комитеты башлығы.


text:
"Новые Известия" Ирек Зариповҡа Рәсәй Геройы исеме бирергә тәҡдим итә
«Новые Известия» дөйөм Рәсәй гәзите мөхәрририәте, Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевҡа Ванкуверҙағы дүрт тапҡыр паралимпия чемпионы, Башҡортостан егете Ирек Зариповҡа Рәсәй Геройы исемен биреүҙе һорап мөрәжәғәт итергә, тигән тәҡдим менән сыҡты.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған спортсы Паралимпиада-2010-да бер стартта ғына “көмөш” яуланы, ә дүрт биатлон һәм саңғы дистанцияһында почет пьедесталының иң юғары баҫҡысын биләне.
"Киләһе аҙнала президент Дмитрий Медведев Кремлдә беҙҙең чемпион-паралимпиясыларҙы ҡабул итәсәк, – ти яҙа «Новые известия». — Уларға ҙур гонорарҙар һәм ҡиммәтле сит ил машиналары ла вәғәҙә ителмәне, ләкин власть һәм бизнес был юлы һаранланмаҫ, тип өмөтләнәбеҙ, етмәһә, сәбәп тә бик тос бит. Президент, олимпия йыйылма командаһы кеүек үк, чемпиондарҙы ордендар һәм миҙалдар менән наградлаясаҡ, тип планлаштырыла.
Ләкин беҙ дүрт тапҡыр паралимпия уйындары чемпионы Ирек Зариповты юғары дәүләт наградаһы – Рәсәй Геройы исеменә күрһәтеү бик ғәҙел булыр ине, тип иҫәпләйбеҙ. Элекке йылдарҙа был почетлы награданы бынан кесерәк ҡаҙаныштар өсөн дә биргәндәр... Бөгөн юғары награда ысын мәғәнәһендә иң юғары ҡаҙаныштарға тап килгән һәм Рәсәй геройын Ватаныбыҙҙан ситтә лә халыҡ таныған осраҡ бит. Уға Йондоҙҙо тапшырырға ғына ҡалды”.
«Зарипов өсөн тауыш биреүселәр» исемлегенә ҡушылырға теләһәгеҙ, http://www.newizv.ru/news/2010-03-24/123883/#keepsign сайтына инә алаһығыҙ.


text:
Республикала дүрт меңгә яҡын ир атайлығын таныған
2011 йылдың тәүге ярты йыллығында республиканың Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү органдары атайлыҡты билдәләү тураһында 3 863 акт теркәгән. БР ЗАГС идаралығының бындай мәғлүмәттәре рәсми рәүештә теркәлмәгән, йәғни гражданлыҡ никахтарының таралыуы хаҡында һөйләй. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, күрһәтелгән ваҡыт эсендә яңы тыуған сабыйҙарҙың дөйөм һаны 26 547 тәшкил итте.
Өфөлә күрһәткес 2,7 процентҡа, Стәрлетамаҡта – 7,6 процентҡа кәмегән. Былтырғы йылдың тәүге ярты йыллығында республикала 3969 ир атайлығын таныған.


text:
Өфө торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә тәүге тапҡыр юғары награда алды
Өфө тәүге тапҡыр илдең торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге юғары наградаһын алды. Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығы үткәргән торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың иң яҡшы предприятиеһына конкурс йомғаҡтары буйынса «Уфагорсвет» муниципаль унитар предприятиеһы Юғары дәрәжәләге дипломға лайыҡ булды. Был турала бөгөн оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялалов хәбәр итте. Бынан тыш, уның әйтеүенсә, ҡаланың йәнә бер нисә ойошмаһы был конкурста түбәнерәк кимәлдәге наградалар алған.
Ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаевтың фекеренсә, был федераль конкурс баһалауҙа объективлығы менән айырыла. Бында еңеүселәр “кем күберәк түләй” тигән принциптан түгел, ә уларҙың ысынбарлыҡтағы ҡаҙаныштары буйынса билдәләнә.
— Өфөнән киләһе йылдарҙа был конкурста ҡатнашыусылар арта барыр, тип өмөтләнәбеҙ, — ти Ирек Ялалов. – Шул уҡ мәлдә унда муниципаль ойошмалар ғына түгел, шундай уҡ юғары потенциалы булған коммерцияға ҡараған торлаҡ-коммуналь предприятиеларҙың да ҡатнашыуын көтәбеҙ. Ҡала хакимиәте үҙенең яғынан ҡатнашыусыларға тейешле ярҙам күрһәтергә әҙер.


text:
"Башинформсвязь" йәмғиәтенең идара составы раҫланды
"Башинформсвязь" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы йыллыҡ дөйөм йыйылышта 12 кешенән торған идара составын раҫланы. Был турала компанияның белдереүендә әйтелә. Идара рәйесе итеп ҡайтанан "Башинформсвязь" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Салауат Ғайсин һайланды.
Идара составына түбәндәге иптәштәр инде: Петр Квашнин — генераль директорҙың беренсе урынбаҫары; Рөстәм Сафиев — генераль директор урынбаҫары — коммерция директоры; Рафаиль Ибраһимов — генераль директор урынбаҫары; Рәсих Исҡужин -генераль директор урынбаҫары; Виктор Акульшин — "Өфө ҡала телефон селтәре" филиалы директоры; Гүзәл Насртдинова — баш бухгалтер; Флүзә Хәсәнова — акционерҙар капиталы һәм милекселек идаралығы начальнигы; Дон Дусов — персонал менән эшләү буйынса идаралыҡ начальнигы; Ольга Бирюкова — финанс-иҡтисад идаралығы начальнигы; Марс Латипов — техник эксплуатация идаралығы начальнигы; Азамат Шаморатов — маркетинг идаралығы начальнигы.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, "Башинформсвязь" асыҡ акционерҙар йәмғиәте — Башҡортостан Республикаһында төп элемтә операторы, ул төбәктең телекоммуникацион баҙарының 90 процентын биләй. Компанияның төп акционерҙары булып Рәсәй милекселеге (28,24 процента) һәм БР Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығы (17,84 процента) тора.


text:
Республика мәктәптәре берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләнә
Быйыл берҙәм дәүләт имтиханы штатлы режимда икенсегә үткәрелә. Уҡыу йылы тамамланыуға өс айҙан күберәк ваҡыт ҡалһа ла, мәктәптәрҙә лә, мәғариф бүлектәрендә лә берҙәм дәүләт имтиханына планға ярашлы әҙерлек бара. Мәҫәлән, БР Төбәк мәғлүмәт эшкәртеү үҙәгендә килешеүҙәр нигеҙендә рус теле, математика, физика, биология һәм йәмғиәт фәненән репетициялар үткәрелә. БР Мәғариф министрлығы вәкилдәре урындарҙа аңлатыу эштәре алып барырға райондарға сыға.
— Берҙәм дәүләт имтиханына ҡағылышлы мәғлүмәт етерлек күләмдә хәҙер, ләкин имтихан үткәреү тәртибенә, норматив-хоҡуҡи документтарға ҡағылышлы һорауҙар күп, — ти БР Мәғариф министрлығының белем сифатына контроль һәм берҙәм дәүләт имтиханы бүлеге начальнигы Зәкий Мырҙағәлин. — Шуға ла берҙәм дәүләт имтиханын уңышлы бирергә теләгәндәргә аңлатыу эштәре алып барыу мотлаҡ. Иң тәүҙә был мәктәпте тамамлағандарға ҡағыла - быйылғы йылда булһынмы ул, уҙған йылдарҙамы, әллә башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү учреждениеһын тамамлағандармы, шулай уҡ предмет уҡытыусылары, мәктәп директорҙары ла был мәсьәләнән ситтә ҡала алмай. Бындай осрашыуҙар нигеҙендә ата-әсәләр менән әңгәмәләшергә лә тырышабыҙ. Үҙенә күрә инструктаж үткәрәбеҙ.
Зәкий Мырҙагәлин әйтеүенсә, бындай алым һөҙөмтәле һәм халыҡта ҙур һорау менән ҡуллана.
— Миҫал өсөн, күптән түгел беҙ Бөрйән, Ҡырмыҫҡалы, Федоровка, Учалы райондарында булдыҡ. Райондың Мәҙәниәт һарайҙарында ойошторолған осрашыуҙар аншлаг менән үтте. Былар бындай сараларҙың актуаллеген тағы бер тапҡыр раҫлай, — ти Зәкий Дамир улы. – Мәктәп уҡыусыларына ғына яуап биреп ҡалмайбыҙ. Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү тәртибенән тыш, норматив-хоҡуҡи акттар күп, уларҙың барыһына ла аңлатмалар талап ителә.
Зәкий Мырҙагәлин әйтеүенсә, берҙәм дәүләт имтиханынан ҡурҡырға кәрәкмәй.
— Имтихандың бар мәсьәләләре лә мәктәп программаһы нигеҙендә төҙөлә, әгәр бала уны яҡшы үҙләштергән икән, имтихан менән бер ҡыйынлыҡ та булмаҫҡа тейеш. Репетицион имтихандар ҙа балаға үҙен һынап ҡарарға ярҙам итә. Бынан тыш, берҙәм дәүләт имтиханы урта (тулы) дөйөм белем тураһында аттестат алыуға һәм юғары уҡыу йортона уҡырға инеүгә берҙәм имтихан булып тора. Берҙәм имтихан һөҙөмтәләре тураһындағы таныҡлығы һәм йыйылған балдары нигеҙендә ҡабул итеү комиссияһы был абитуриенттың юғары уҡыу йорто студенты була аламы — юҡмы икәнен хәл итә.


text:
«Урал батыр» башҡорт эпосы әзербайжан теленә тәржемә ителгән
ӨФӨ, 2014 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Нефтекамала йәшәүсе эшҡыуар Аладдин Самедов «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Бының хаҡта «Башҡортостан» гәзите журналисы Лариса Абдуллина хәбәр итә.
— «Урал батыр» мине тәүге һөйләмдән уҡ хайран ҡалдырҙы. Унда, изге китаптарҙағы кеүек, хикәйәләү быуаттар төпкөлөнән башлана, алыҫ боронғонлоҡҡа барып тоташа. Башҡорт эпосының юлдары ғәжәпләндерҙе һәм мин уны ентеклеп өйрәнә башланым. Был әҫәр – башҡорт милләтенең рухи мираҫы ғына түгел, ә бөтә кешелектең намыҫы, фәлсәфәһе, төп ҡануны, шәфҡәт өлгөһө. «Урал батыр» йәшәү мәғәнәһен һәм изгелек эшләүҙең кәрәклеген асты. Ошо иҫ китмәле китап тураһында минең халҡым да белергә тейеш, — тип иҫәпләй Аладдин Самедов.
Әлеге ваҡытта Нефтекама нәшриәттәренең береһендә китаптың сигнал экземпляры баҫылған. Аладдин Самедов шиғри тәржемә өҫтөндә эшләүен дауам итә. Ул майҙа Өфөлә, республиканың башҡа ҡалаларында һәм уның сиктәрендә уҙған «Урал батыр» флешмобында, «Башҡорт телен өйрәнәм» телевизион проектында ҡатнашты.
2015 йылда, Әҙәбиәт йылында, тәржемә авторы «Урал батыр» эпосын әзербайжан телендә күберәк данала баҫырға ниәтләнә.


text:
ҒИНИӘТУЛЛИН ТАЛХА ЙОМАБАЙ УЛЫ (Анатолий Генатулин) — совет һәм Рәсәй яҙыусыһы; тыумышы башҡорт. Урыҫ телендә яҙа. 1926 йылда Башҡортостандың Учалы районы Ураҙ ауылында тыуған. Ауылдаштары һәм йәштәштәре кеүек уға йәшләй үҙ заманының иң ауыр йөктәрен күтәрешергә тура килә, колхоз эше менән шөғөлләнә. Бөйөк Ватан һуғышы башланған йылда ФЗО-ға уҡырға китә. 1943 йылда әле ун етеһе лә тулып өлгөрмәгән егетте хәрби хеҙмәткә алалар. Оҙаҡламай Талха фронтҡа барып эләгә һәм һуғыш тамамланғансы ауыр фронт, яу юлдарын үтә, бер нисә тапҡыр яралана. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн миҙалдар менән бүләкләнә. 1948 йылда Талха Ғиниәтуллин демобилизацияланып ҡайтҡас, Кавказ яҡтарында тоннель төҙөү эштәрендә ҡатнаша. Унан баш ҡалабыҙ Мәскәүгә килеп, заводта фрезеровщик булып оҙаҡ ҡына йылдар эшләй. 1966 йылда М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай. Илленсе йылдарҙан бирле Талха Ғиниәтуллин Мәскәүҙә йәшәй, үҙәк гәзит-журналдарҙа хикәйәләрен, повестарын баҫтыра. Ул рус телендә яҙа
1/--страниц


text:
Башҡортостан вәкилдәре «Кынар кабон» Халыҡ-ара ижади симпозиумында ҡатнаша
Ошо көндәрҙә Удмуртияла «Этнофутуристик симпозиум — «Яҡтылыҡ сәнғәте» мегапроект сиктәрендә «Кынар кабон» IV Халыҡ-ара ижади симпозиумы үтә, тип хәбәр итә «Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы.
Фестиваль-симпозиумда Удмуртия, Мордовия, Башҡортостан, Татарстан, Марий Иле, Эстония, Финляндия, Пермь крайы, Санкт-Петербургтан 20-нән ашыу рәссам һәм ижади кеше ҡатнаша.
Симпозиум барышында һәр рәссамға станокта өс ижади эш башҡарырға тәҡдим ителә. Проект күргәҙмә менән тамамланасаҡ.
Дүртенсе проект — «Кынар кабон» симпозиумы Удмуртияның «Ижкар» ижади берекмәһе» төбәк республика йәмәғәт ойошмаһының «Этнофутуристик симпозиум — «Яҡтылыҡ сәнғәте» мегапроекты дауамы һәм өлөшө, шулай уҡ 1998 йылда ойошторолған «Этнофутуристик фестиваль» мегапроекты дауамы булып тора. Проект 11 халыҡ-ара этнофутуристик фестиваль һәм 3 ижади симпозиум нигеҙен тәшкил итә.
Удмуртия Республикаһының Милли сәйәсәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, проект маҡсаты – төрлө быуын рәссамдарын хәҙерге заман һынлы сәнғәтенә йәлеп итеү. Концептуаль фекерләргә, ижади мәсьәләләр ҡуя белергә өйрәтеү, уларҙы текстарҙа ла, визуаль һынланышта ла кәүҙәләндерә белергә, үҙеңдең концепцияңды яҡлап, киң аудитория алдында сығыш яһай белергә өйрәтеү.


text:
Бөгөн – Халыҡ-ара стандартлаштырыу көнө
Бөгөн, 14 октябрҙә, Халыҡ-ара стандартлаштырыу көнө билдәләнә. Был көндө 1946 йылда Лондонда стандартлаштырыу буйынса милли ойошмаларҙың конференцияһы асыла. СССР менән бергә 25 илдән 65 делегат йыйыла. Уларҙың эш һөҙөмтәһендә Халыҡ-ара стандартлаштырыу буйынса ойошма – International Organization for Standardization (ISO) төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.
Был һөнәри байрам предприятиеларҙы стандартлаштырыу хеҙмәте белгестәренең, үҙенең эш урынында сифат, һынау, сифат менеджменты кеүек мәсьәләләрҙе хәл итеүсе һәр кемдең байрамы.
Бөтә цивилизациялы донъяла стандартлаштырыуҙы үҫеш нөктәһе, сауҙаның мөһим факторы һәм ҡулланыусылар мәнфәғәттәрен яҡлау ҡоралы тип иҫәпләйҙәр.
Әлеге ваҡытта етештереүселәрҙең яуаплылығы арта бара. Халыҡ-ара һәм милли стандарттар продукцияның сифатлы һәм хәүефһеҙ булыуын иҫбатлаусы нигеҙ булып тора. Стандарттар бизнес мәнфәғәтендә булдырыла. Сифатлы продукт сығарыуҙың башҡа ҡоралы юҡ. Яңы стандарттарҙа бөтә инновациялар сағылыш таба, сит илдәрҙең алдынғы тәжрибәләре ҡулланыла. Шуның өсөн Рәсәйҙең милли стандарттары халыҡ-ара стандарттарға эҙмә-эҙлекле тап килтерелә.
Беҙҙең республикабыҙҙа ярты быуаттан ашыу стандартлаштырыу, уны норматив тәьмин итеү мәсьәләләрен дәүләт төбәк Стандартлаштырыу, метрология һәм һынауҙар үҙәге — «Башҡортостан Республикаһында Стандартлаштырыу, метрология һәм һынауҙар үҙәге» федераль дәүләт учреждениеһы хәл итә.
«Башҡортостан Республикаһында Стандартлаштырыу, метрология һәм һынауҙар үҙәге» федераль дәүләт учреждениеһы — республика территорияһында РФ ҡанундарына ярашлы техник көйләү, стандартлаштырыу һәм метрология өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен алып барыусы ойошма. Үҙәк белгестәре предприятиеларҙың һәм дөйөм республиканың иҡтисади үҫешенә булышлыҡ итеүҙе үҙенең төп бурысы тип иҫәпләй.


text:
900 самаһы китапхана компьютерҙар менән тәьмин ителәсәк
— Мәғлүмәт йәмғиәтен үҫтереү стратегияһын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Президенттары 2012 йылдың 1 июленә тиклем китапханаларҙы 100 процент компьютерлаштырырға һәм уларҙы интернет селтәренә тоташтырыуҙы тәьмин итергә ҡушты. 2011 йылда беҙҙең бурыс — 880 муниципаль китапхананы компьютерҙар менән тәьмин итеү һәм уларҙы интернетҡа тоташтырыу, — тине БР мәҙәниәт министры Асҡар Абдразаҡов ведомствоның Өфө Конгресс-холында үткәрелгән киңәйтелгән коллегияһында.
Министр китапхана белгестәренә өҫтәмә белем биреү кәрәклеген билдәләп үтте. Мәҫәлән, «Компьютерный практикум» журналының социаль проекты сиктәрендә, БР Мәҙәниәт министрлығы апрелдән китапхана хеҙмәткәрҙәрен компьютерҙа эшләүгә бушлай дистанцион уҡытыуға тотонорға планлаштыра.
— 2010 йылда республикала китапханаларға 24 млн тапҡыр килеү теркәлгән. Китапханалар иҫәбе, фондтарҙың ҙурлығы, уҡыусылар һәм китапханаға йөрөүҙәр һаны буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә тотороҡло рәүештә беренсе урынды биләй, — тине министр.
Шуға ҡарамаҫтан, республикала компьютерҙары булған китапханалар 25 процент ҡына тәшкил итә. Мәғлүмәтләштереү процесы моделле китапханалар ойоштороу арҡаһында үҫешә. 2010 йылда уларҙың иҫәбе 34 берәмеккә артты һәм 83-кә етте. 2011 йылға тағы 60 моделле китапхана булдырыу планлаштырылған. Уларҙың һаны буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә өсөнсө урынды биләй, беренсе урында Сыуаш Республикаһы (бөтә 500 ауыл китапханаһы ла моделле), икенсе урында – Белгород өлкәһе (116).
— Моделле китапханалары булмаған муниципаль берәмектәрҙең был проектҡа әүҙемерәк ҡушылыуҙарын үтенәбеҙ, — тине министр.


text:
Башҡортостанда 23 февралгә пенсиялар ваҡытынан алда илтеп биреләсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан Башҡортостанда пенсия һәм башҡа түләүҙәр ваҡытынан алда тапшырыласаҡ, ти хәбәр итте Пенсия фондының төбәк бүлексәһе. Өфө, Ағиҙел, Күмертау, Нефтекама, Салауат ҡалаларында, Ҡалтасы, Күгәрсен, Кушнаренко райондарында — 20 февралдә. Ҡалған район-ҡалаларҙа — 21 февралдә.
Рәсәй Пенсия фондының идара ағзаһы, Башҡортостан буйынса идарасыһы Фоат Хантимеров һүҙҙәренсә, февраль өсөн пенсия һәм башҡа түләүҙәрҙе финанслау тулы күләмдә тамамланған. Февралдәге артыуҙарҙы иҫәпкә алып, Пенсия фондының сығымдары республика буйынса 14 миллиард һум тәшкил иткән.


text:
Товарищ Сталин шулай хәл итте…
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 25.10.2011 16:21
Тимур Мохтаров
“Берҙәм Рәсәй”ҙең, Путиндың президентлыҡҡа үҙ кандидатураһын тәҡдим итеү буйынса шатлығы тынып та, президент Медведев үҙ постынан китеп тә өлгөрмәне, беҙҙең урындағы Сталин табыныусылары, хәҙерге Рәсәй президенты башлап ебәргән десталинизация, йәнәһе, юҡҡа сыҡты тип, үсләшеп, баштарын да юғары күтәрҙеләр.
Әлбиттә, кем нисек, ләкин мин Медведев ваҡытында бер ниндәй ҙә десталинизацияны күрмәнем. Әммә тағы бер тапҡыр шуның тураһында уйландым: Рәсәйҙә йәшәгән күпме нәҫелдәштәремдең күңелендә әле һаман да, Аллаға тәғәйенләнгән урынды алып, Сталин идолы йәшәй. Беҙҙең арабыҙҙа әле һаман да “Сталин индустриализацияһын” саманан тыш маҡтаған һәм десталинизацияны ҡәһәрләгән өндәр яңғырай.
Шуға күрә 1930-1940 йылдарҙа Сталиндың тулы хакимлыҡ эпохаһы беҙҙең халыҡҡа ниндәй ҡайғылар килтергәнен иҫләтеп үтке килә.
Беренсенән, Башҡортостан Сталин хөкүмәтенең ҡыҫымы арҡаһында күпселек төп башҡорт ерҙәрен юғалтты. Мәжбүри унан тартып алынған Силәбе һәм Оренбург областарына тапшырылған территориялар тураһында һүҙ бара. Шулай итеп, Д. Валеевтың “Милли суверенитет һәм милли яңырыу” китабында, шул мәлдә Башҡортостанда хөкүмәт органдарында эшләгән, Л.Г.Галимовтың иҫтәлектәре килтерелә: “1934 йылдың башында беҙҙе 30 кешенән аша тигән составта – төрлө дәрәжәләге етәкселәрҙе ВКП(б)-ның Башҡорт обкомы беренсе секретарына Я.Б.Быкинға саҡырҙылар. Ул ҡыҫҡаса ғына, беҙҙе тетрәндергән, Арғаяш һәм Ҡонашаҡ райондарын Силәбе обласына етәкселеккә тапшырыу тураһындағы яңылыҡты хәбәр итте. Беҙҙең аптырауҙы күреп ҡалғас, күрәһең, мөмкин булған һорауҙарҙы уҙып китергә теләп, “Товарищ Сталин шулай хәл итте” тип әйтте”.
Л. Галимовтың һүҙҙәре буйынса, Силәбе өлкәһе сиктәрендә башҡорт Арғаяш округын төҙөү тураһында ВЦИК ҡарарын тормошҡа ашырырға өмөтләнгән һәм, хатта нимәлер эшләргә тырышҡан кешеләр ҙә булған. Әммә былар барыһы ла репрессия менән тамамланған. ВКП(б)-ның Силәбе обкомы Пленумдарының береһендә партия ағзаһы Яруллин, дуҫтары араһында округ тураһында һүҙ асҡаны өсөн генә, барлыҡ әңгәмәлә ҡатнашыусылар менән бергә ҡулға алынған. Улар барыһы ла хөкөм ителгән һәм төрмәнән әйләнеп ҡайтмаған1.
Ә беҙҙең хәҙерге башҡорт сталинисттарының береһе булһа ла, ниңә Ейәнсура районында Ейәнсура ауылының юҡлығы тураһында уйландымы икән? Күгәрсен ауылы яҡындағы Күгәрсен районында бар, Йылайыр ауылы Йылайыр районында – район үҙәге, ә ҡайҙа һуң Ейәнсура? Белегеҙ һуң – Ейәнсура ауылы, Башҡортостандың Ейәнсура районына күрше булған, Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районында табылған. Һәм тап ошо ауыл бында райцентр булған һәм уға исем биргән. 1935 йылдың мартында СССР-ҙың ЦИК ҡарары, Сталиндың хуплауы буйынса, территориаль межалау булған – райцентр менән бергә райондың бер өлөшөн яңы барлыҡҡа килгән Ырымбур обласы составына индергәндәр, ә Ейәнсура районы, башҡорттар әҙселекте тәшкил иткән, хәҙерге, Иҫәнғол ауылы үҙәге менән киҫелгән сиктә тороп ҡалған.
Икенсенән, Сталиндың ҡаршылығы арҡаһында, Башҡортостан, Татарстан кеүек үк, 1936 йылғы СССР Конституцияһынан өмөт итергә булған, СССР-ҙың союздаш республикаһы статусын ала алмаған. Уны ҡабул итеү менән, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм башҡа элекке автономиялы республикалар, союздаш республикалар булып, үҙ хоҡуҡтарын киңәйттеләр. Башҡортостан һәм Татарстандың етәкселеге яғынан был республикаларҙы союздаштарға үҙгәртеү өмөтө менән бәйле көтөүҙәр тулыһынса хаҡлы ине. 1936 йылда был милли региондарҙың партия органдары Конституцион комиссия алдында үҙҙәренең автономиялы республикаларына союздаш республика статусын биреү тураһындағы мәсьәләне күтәрҙеләр. Тик И.В. Сталин Конституцияның яңы проекты хаҡындағы үҙенең телмәрендә бына нимә тип әйткән: “Мәҫәлән, алайыҡ Башҡортостан йәки Татарстан республикаһын. Әйтәйек ти, был автономиялы республикаларҙы союздаш республикалар рәтенә күсерҙек. Улар үҙҙәренең СССР-ҙан сығыу мәсьәләһен логик һәм фактик яҡтан ҡуя алырҙар инеме? Юҡ, алмаҫтар ине. Ниңә? Сөнки улар бөтә яҡтан совет республикалары һәм областары менән уратып алынған һәм уларға, ғәмәлдә, СССР составынан сығырға урын юҡ. Шуның өсөн бындай республикаларҙы союздаш рәтенә күсереү дөрөҫ булмаҫ ине”2. Шулай итеп, Сталин, барлыҡ демагогик приемдар менән, башҡорт һәм татар халыҡтарының үҙбилдәләнеш хоҡуғының уйҙырмаға әйләнеүенә ирешкән. Ысында, СССР булған саҡта союздаш республикаларҙың береһе лә Союздан сығыу хоҡуғы менән ҡулланмаған .
Өсөнсөнән, башҡорттар Сталин репрессиялары арҡаһында барлыҡ тиерлек интеллектуаль элиталарын юғалттылар. Бына ҡайһы бер билдәле башҡорт эшмәкәрҙәренең исемдәре, уларҙың үлем язаһына санкцияны Сталин үҙе биргән: БАССР-ҙың беренсе халыҡ артисы Ғәзиз Әлмөхәмәтов, шағир Булат Ишемғолов, яҙыусы Дауыт Юлтый, Өфөләге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының беренсе директоры Ғабдулла Амантай, “Башҡортостан” гәзитенең баш мөхәррире Төхвәт Йәнәби, башҡорт автономияһы өсөн хәрәкәтте башлаусы Илдархан Мутин, БАССР-ҙың Яҙыусылар Союзы рәйесе Афзал Таһиров, комдив Муса Мортазин, мәғариф наркомы Ғөбәй Дәүләтшин, ВКП(б) обкомы икенсе секретары Әхмәт Иҫәнсурин... Сталин үҙ ҡулы менән, был исемдәр булған, атыу исемлегенә ҡул ҡуйған.
Бынан һуң ошо барлыҡ кешеләр судһыҙ һәм тикшереүһеҙ атылғандар. Башҡорт эшмәкәрҙәре Сталин етәкселегендәге Политбюро хуплаған планды үтәүсе НКВД органдары тарафынан тағы ла күберәк репрессияланған. Был план, СССР региондарында ҡулға алынырға тейешле булған, “халыҡ дошмандарын”ың һан күрһәткестәрен күҙ уңында тотҡан. Тәҡдимдәр Башҡортостанда репрессияға бирелгән кешеләр һаны буйынсағы был планға Өфөлә БАССР буйынса НКВД идаралығы етәкселәре тарафынан төҙөлгән. Беҙҙә был һанға иң беренсе сиратта хөкүмәт тарафынан “буржуаз милләтселектә” ғәйепләнгән башҡорттарҙың эләгеүе тураһында башҡа килтереү ауыр түгел. Башҡортостанда репрессияға квоталар бер юлы бер нисә мең кешегә төшөрөлгән, шуға күрә, был рамкаларҙа урындағы чекистарға аҙ һанлы башҡорт элитаһының күпселеген репрессиялау уңайы килеп сыҡҡан, һәм дә залимдарҙың шәхси дошмандарына ҡаршы был квоталарҙа репрессияға урын етәрлек ҡалған.
Дүртенсенән, халыҡ буйынса иң ауыр һуғыу крәҫтиәндәрҙе юҡҡа сығарыу (кулактарҙы юҡҡа сығарыу) кампанияһына тура килгән, Сталин эпохаһының хакимлығы шунан башланып киткән. Класс булараҡ кулактарҙы юҡ итеү һәм фәҡәт колхоз производствоһына тулыһынса күсеү бурысы Сталин тарафынан 1929 йылдың 27 декабрендә ҡуйылған: “Кулактарға баҫыу – эшкә әҙерләнеү һәм кулактар буйынса һуғыу тигәнде аңлата, ләкин башҡа аяҡҡа баҫмаҫлыҡ итеп һуғыу. Был беҙҙә, большевиктарҙа, ысын һөжүм тип атала...”3. 1918-1920 йылдарҙағы антикулак акцияларынан ҡырҡа айырылған, масштабтары буйынса иҫ киткес репрессия кампанияһы башланып китә. Ул ваҡытта хәлле крәҫтиәндәрҙең “артыҡ” ерҙәрен, техникаһын, малын тартып алғандар, хәҙер иһә барлыҡ мөлкәтенә конфискация яһағандар, ә кулактарҙың үҙҙәрен алыҫ райондарға ебәргәндәр. Хатта, хәлле крәҫтиәндәрҙән урам буйында итектәрен сисеп, алмашҡа иҫкеләрҙе биреүгә барып еткән. Ҡаршылыҡ күрһәткәндәрҙе туҡмағанда, ҡайһы бер саҡтарҙа үлтереүгә тиклем барып еткән. Шулай итеп, мәҫәлән, 1930 йылда Учалы районының Баттал ауылында урамда, урындағы ярлы активистар тарафынан Әғзәм Ниғмәтуллин, үҙ балаларының күҙе алдында, туҡмалып, үлемесле яраланған. Бик йыш шәхси иҫәп-хисаптар иҫәпләшкәндәр. Архивтарҙа, асыуһыҙ уҡырға мөмкин булмаған, документтар һаҡланған. Мәҫәлән, Шишмә волосының Йәрәмәй ауылында, бәләкәй генә өйҙә йәшәгән, ат һәм һыйыры булған, куп балалы әсә Б.Муслимова кулаклаштырылған. 1930 йылдың йәйендә ауырыуы арҡыһында ул ике айға эшсе ялларға мәжбүр була. Уны ялланма хеҙмәтте эксплуатациялауҙа ғәйепләйҙәр һәм бәләкәй балалары менән бергә ҡыуып сығарғандар, ә бөтә мөлкәтен һатҡандар: өйҙө 15 һумға, амбарҙы 65 тингә, арбаны 50 тингә, юрғанды 10 тингә, 5 тауыҡты 9 тингә4.
Һөҙөмтәлә, быға тиклем булмаған иҫ китмәле емереклек һәм Башҡортостан аграр крәҫтиән йәмғиәтенең аҙғынлығы, башҡорт крәҫтиәндәренең үҙ ерҙәрендә хужанан тамам дәүләт батрагына әйләнеүе барлыҡҡа килде. Быларҙың барыһының да эҙемтәләре булды. Оҙаҡҡа ҡол ишаратына әйләнгән крәҫтиән булдыра алмай һәм элекке хеҙмәт етештереүсәнлек менән тиҙҙән эшләргә онота. Сталин дошмандарға кеүек ҡараған, йөҙ меңләп тырыш крәҫтиән хужаларын уйламайса туҙҙырып ташлап, Рәсәйҙе, өсөнсө донъя иле, "Гондурас"ҡа әйләндерә башлай.
Үрҙә әйтелгәндәргә йомғаҡ яһап, шуны әйтке килә, әгәр ҙә хәҙерге Рәсәй хөкүмәтенә, шул уҡ хоҡуҡи фекерләү кимәле менән, Сталин кеүек, экстремист һәм залим килһә, беҙҙең башҡорт сталинизм апологеттары шунда уҡ тарих дәрестәрен иҫкә төшөрөрҙәр, ләкин һуң булыр. Бындай кеше власҡа тик сираттағы ҡанлы революция һөҙөмтәһе аша ғына килә ала, унан һуң үҙ фекерен асыҡ әйтә алған, конформистик ғәҙәттәрҙе булдырмаған һәм Рәсәйҙә дини һәм этник әҙселеккә ҡараған аҡыллы кешеләргә ҡаршы ҡотолғоһоҙ террор башланасаҡ. Шундайҙарға беҙҙең “традиционалистар” һәм милләтселәр, бигерәк тә йәш мосолмандар, ҡарай. Һанап үтелгәндәрҙең барлығы тиерлек минең халҡымдың хәҙерге интеллектуаль һәм әхләҡи элитаһын тәшкил итә. Мин уларҙың көсләп ауыҙ ябыуҙарын теләмәйем. Ахыр сиктә, беҙ бөтәбеҙ ҙә башҡорттар, аҡ та, ҡыҙыл да түгелбеҙ...
1 Д.Ж.Валеев “Милли суверенитет һәм милли яңырыу”, 77-78 бб.
2 Сталин И. ССР Союзы Конституцияһының проекты тураһында: 25 ноябрҙың 1936 йылғы Ғәҙәттән тыш VIII Советтарҙың Бөтә союз съездындағы доклады.
3 Сталиндың 1929 йылдың 27 декабрендәге аграрсы-марксистар конференцияһындағы телмәре.
4 БР-ҙың Үҙәк дәүләт тарих архивы, Ф. 108. Оп. 2. Д. 900. Л. 21.


text:
Киләсәкте йәштәр үҙҙәре төҙөргә теләй
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 19.06.2010 17:34
Күп таныштарым минең оло ҡорҙа ҡатнашыу өсөн Өфөгә юлланасағымды ишеткәс: «Һуң һин бит район делегаттары исемлегендә юҡһың», — тип шикләнеү белдерҙе. Март-апрель айҙарында бөтә донъя башҡорттары ҡарамағындағы Йәштәр советы конкурс иғлан иткәйне. Был конкурста башҡорт йәштәренең мөһим проблемаларын сисеү юлдарын тәҡдим иткән проекттарым еңеүгә лайыҡ булды һәм мин I Башҡорт йәштәре ҡолотайында ҡатнашыу хоҡуғына эйә булдым...
Ҡоролтайға барлыҡ йәмәғәт һәм сәйәси башҡорт ойошмаларының әүҙем ағзалары, диндарҙар, яҡташтар ойошмалары вәкилдәре йыйылды. Ә параолимпия уйындарының дүрт тапҡыр донъя чемпионы Ирек Зарипов сәхнәгә сыҡҡас, йәштәр аяғүрә баҫып, көслө ҡул сабыуҙар менән ҡаршы алды. Шыма ғына башланып китмәне йыйын. Йәштәр советы председателе, алып барыусы Фәнзил Әхмәтшин президиумдың исемлеге менән таныштырғас, «Күк бүре» башҡорт йәмәғәт ойошмаһы ағзаһы Урал Байбулатов, президиумға алдан ҡабул ителгән ҡарар буйынса ике кешене саҡырыуҙы талап итте. Улар – «Күк бүре» һәм «Туған тел» ойошмалары рәйестәре Азат Сәлмәнов менән Тимур Мөхтәров. Тик тәүгеһе залдың тауыш биреүе буйынса президиумға үтмәне. Ошо ерҙә аңлатып китергә кәрәк: Азат өсөн тауыш биреүҙе беренсе иғлан иттеләр. Ә залдағы йәштәрҙең күбеһе мандаттарын күтәреп өлгөрмәне, (шәхсән мин папкалағы ҡағыҙҙар араһында ятҡан мандатымды эҙләп тапҡансы, кемдең ҡаршы булыуын һоранылар). Ғөмүмән, райондарҙан килгән йәштәр эштең төбөн аңлап еткермәне һәм тауыш күтәреүселәрҙе махсус рәүештә йыйынды боҙа тип аңланы, ҡыҙғаныс. «Күк бүре»ләр, флагтарын күтәреп, «Кемдәр ғәҙеллек өсөн, беҙҙең менән!» — тиеп, мандаттарын ташлап, залдан ғорур сығып киттеләр. Сараны ойошороусылар йәштәрҙең әйтер һүҙәрен тыйыу, цензура, ҡоролтайҙы формаль сараға әйләндерәсәк икәнен аңлап, телмәр тотоусыларға артабан кәртәләр ҡуйып маташманы. Сығыш яһаусыларҙың докладтары төрлө темаларға, атап әйткәндә, эскелек, туған тел, демография, федерализм, ер һатыу һ.б. мәсьәләләргә арналды. Шуныһы мәслихәт – улар ҡоро дөйөм һүҙҙәргә, фразаларға ғына ҡоролмаған ине. Мәҫәлән, Баймаҡ районынынан Илсур Ирназаровтың сығышы бик фәһемле яңғыраны. Егет үҙе йәшәгән ауыл биләмәһе буйынса бөгөнгө башҡортттарҙың йәшәйешен асып һалды, никахтар һәм айырылышыуҙар, тыуым һәм үлем һандарын яңғыратты. Уның һүҙҙәренән ысынлап та миләтебеҙҙең ныҡ ауыр хәлдә икәнен аңланыҡ, Илсур бындай күрһәткестәр тиҙҙән беҙҙе юҡ итәсәк тине һәм быға ҡаршы көрәшкә саҡырҙы. Һөнәре буйынса юрист Азат Бадранов, Рәсәйҙең Башҡортостанға ҡарата федерализм нигеҙҙәрен боҙоп ҡулланыуы хаҡында ҡыйыу телмәр тотто. Башҡорт йәмәғәт ойошмаларына ҡаршы көс структураларының әүҙемлеген дә әйтеп уҙҙы... Ислам дине ойошмалары ағзаларына ла иғтибар күп бүленде. Телмәр тотоусы бер дин әһеле делегаттарға: «Кем бөтөнләй эсмәй?» — тигән һорау биргәс, залдағыларҙың яртыһынан күбеһе ҡулдарын күтәрҙе, шөкөр. Башҡорт йәштәре ҡоролтайы милли идеология күҙлегенән бик ойошҡанлы үтте. Ваҡыт тығыҙ булыу сәбәпле, докладтар ҡыҫҡартылған вариантта яңғыраны, ә ҡайһы берәүҙәренә ваҡыт бөтөнләй етмәне. Был йыйын башҡорт йәштәренең, уҙған быуат башындағы кеүек, милли йүнәлештә ҡайнай башлауын, сәйәси йоҡонан уяныуын һәм яңы тарихи ваҡиға алдында баҫып тороуын иҫбат итте. Тик әлегә башҡортҡа бик күп сиселмәгән көндәлек мәсьәләләр социаль-иҡтисади һәм рухи яҡтан ныҡлап үҫешмәү кеүек етешһеҙлектәр аяҡ сала. Ә йәштәр быларҙың барыһын да еңеп сығырға, киләсәкте аңлы һәм әүҙем рәүештә үҙҙәре төҙөргә теләй. Райондарҙан делегат булып һайланған йәштәребеҙ, моғайын, район йәштәрен яңы кимәлгә күтәреү, башҡорт идеяһын ныҡлап таратыу өсөн ең һыҙғанып эшкә тотонор, тип ышанғы килә. Урындарҙа Йәштәр палатаһы һәм уның етәксеһе ҡағыҙҙа ғына булмаһын, ә уның эшләгән эше, идеяһы, һәм стратегик планы булһын. Шул саҡта ғына беҙ берләшербеҙ, башҡорт милләтен артабан үҫтереү һәм илде нығытыу теләге менән яныусылар рәтенә баҫырбыҙ, иртәнге көнөбөҙгә ныҡлап өмөт менән бағырбыҙ.
Лилиә Хәлитова, Әбйәлил районы.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Минең ҡарашым үҙгәрешһеҙ – кешеләр именлеге өсөн эшләү»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Минең ҡарашым үҙгәрешһеҙ – кешеләр именлеге өсөн эшләү»
Рөстәм Хәмитов: «Минең ҡарашым үҙгәрешһеҙ – кешеләр именлеге өсөн эшләү»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов республика башлығы урынынан отставкаға сығыуын аңлатыу һәм 2014 йылдың сентябрендәге һайлауҙарҙа үҙенең ҡатнашыуы тураһында иғлан итеү өсөн республика халҡына мөрәжәғәт итте.
— Мәскәүҙә Рәсәй Президенты менән осраштым һәм сентябрҙә уҙасаҡ һайлауҙарҙа ҡатнашыу өсөн Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһынан мине отставкаға сығарыу мәсьәләһе тураһында һүҙ булды, — тип һөйләне брифингта республиканың алдынғы киң мәғлүмәт саралары журналистарына Рөстәм Хәмитов. — Владимир Владимирович тәҡдимемде хупланы.
Төбәк етәксеһе дәүләт башлығына мөрәжәғәтен ике дәлил менән нигеҙләне. Беренсенән, «беҙҙең республика яҡшы үҫешә, шуға ҡарамаҫтан, хәл ителмәгән халыҡтың, йәмғиәттең хуплауын талап иткән мәсьәләләр ҙә байтаҡ».
— Ул коррупция менән көрәш, инфраструктура төҙөү, бюджетыбыҙҙың яңы финанслау сығанаҡтарын эҙләү, төрлө етәкселәр яғынан кешеләргә ҡарата үтә тәкәббер мөнәсәбәтте бөтөрөү мәсьәләләре. Был эшмәкәрлектә кешеләрҙең ярҙамы талап ителә, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе халыҡтың хуплауын һиҙеүен, әммә, шуға ҡарамаҫтан, уны тик һайлауҙар ваҡытында ғына ысын мәғәнәһендә баһалап булыуын билдәләне.
— Әгәр кешеләр миңә ышаныс белдерһә, Башҡортостан Республикаһы Президенты булып артабан да эшләһәм, әлбиттә, бөгөн алып барған эште дауам итәсәкмен, — тип белдерҙе төбәк етәксеһе.
Рөстәм Хәмитов, ваҡытынан алда һайлауҙарҙа ҡатнашыу тураһындағы ҡарарға тәьҫир иткән, ике мөһим дәлилде атаны: киләһе йыл йәйен Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреү.
— Бөтә һайлауҙар алды кампанияһы был саммиттар эше ваҡытына өҫтәләсәк, был саммиттарҙы үткәреү яғынан да, һайлау алды эшен алып барыу яғынан да уңайһыҙ буласаҡ. Был ике фекерҙән сығып Владимир Владимирович Путинға оставкаға сығарыуын һорап мөрәжәғәт иттем, — тип аңлатты Рөстәм Хәмитов. — Ил Президенты яуаплап 2015 йылда ла еңеүемә шикләнмәүен белдерҙе, әммә һайлауҙарҙы 2014 йылда үткәреү кәрәклегенә дәлилдәр булғас, ул ҡаршы килмәй.
Рөстәм Хәмитов һайлауҙарға «Берҙәм Рәсәй» партияһынан кандидат булып барыуын һөйләне.
— Бер фирҡәселәрҙең ярҙамына ышанам, — тип билдәләне республика етәксеһе.
Рөстәм Хәмитов хәҙер һайлау алды кампанияһына ваҡыт бүлеү, кешеләр менән осрашыу кәрәклегенә иғтибар итте.
— Минең ҡарашым үҙгәрешһеҙ – кешеләр именлеге өсөн эшләү. Минең башҡа маҡсатым юҡ, власть органдары аша шәхси мәсьәләләремде хәл итергә йыйынмайым. Минең өсөн бер бурыс, — кешеләр яҡшыраҡ йәшәһен өсөн.
Брифингтың стенограммаһы менән республика етәксеһенәң рәсми сайтында танышырға мөмкин.


text:
Миҙгел башынан алып Башҡортостанда 28 урман янғыны теркәлгән
Янғын хәүефе миҙгеле башланғандан алып Башҡортостандың урман фонды биләмәһендә 28 урман янғыны теркәлгән, уларҙң дөйөм майҙаны 180 гектарҙан ашып киткән.
Май байрамдарында Ғафури урман хужалығында аҫтан таралыусы янғын асыҡланған һәм һүндерелгән. Бында 0,5 гектарҙа урман янған.
«Башинформ» агентлығына БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллиндың хәбәр итеүенсә, 28 осраҡтың 13-өндә халыҡтың ут менән һаҡһыҙ эш итеүе арҡаһында янғын сыҡҡан, ут таралыуға ике осраҡта –ойошмалар, тағы икәүһендә ауыл хужалығы эштәре алып барғандарҙың баҫыуҙарға ут төртөүе сәбәпсе. Ҡалған 11 янғындың ни сәбәпле сығыуы әле асыҡлана.
БР Урман хужалығы министрлығының Диспетчер идараһы пункты тәүлек әйләнәһенә эшләй. Дәүләт урман һағының тура линия телефоны: 8(347)262-40-39 йәки 8-800-100-94-00 (бөтә телефондарҙан да шылтыратыу бушлай).


text:
Һайлау бюллетендәре тейәлгән машиналар территориаль һайлау комиссияларына йүнәлде
БР Үҙәк һайлау комиссияһының заказы буйынса «Белая река» нәшриәте алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауҙа тауыш биреү өсөн 3067700 һайлау бюллетене сығарған. Был сама бюллетендәр иҫәбе Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы менән билдәләнгән.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы хәбәр итеүенсә, республика Үҙәк һайлау комиссияһының һайлау бюллетендәрен етештереү һәм тапшырыуға контроль буйынса эш төркөмө ағзалары (Рөстәм Бикмәтов, Валерий Гета, Михаил Егоров, Марат Хәкимов) заказ үтәлешен, артабан бюллетендәрҙе төргәктәргә төрөүҙе контролдә тотҡан һәм төргәктәрҙе Башҡортостан территориялары буйынса таратыуҙа туранан-тура ҡатнашҡан.
ГЛОНАСС приборҙары менән йыһазландырылған махсус элемтә машиналары менән һайлау бюллетендәре Бөрө, Салауат, Стәрлетамаҡ һәм Өфө кеүек Башҡортостан территорияларының территориаль һайлау комиссияларына оҙатылған.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаларының «Белая река» нәшриәтенән һайлау бюллетендәрен алғанда, артыҡ бюллетендәрҙе юҡ иткәндә һәм уларҙы махсус элемтә хеҙмәткәрҙәренә тапшырғанда «Ғәҙел Рәсәй» һәм «Хаҡ эш» сәйәси партиялары вәкилдәре, сит ил күҙәтеүселәре һәм журналистар ҙа ҡатнашҡан.


text:
Силәбелә иң яҡшы башҡорт видеороликтары күрһәтелдеФото: Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре союзы
Силәбелә иң яҡшы башҡорт видеороликтары күрһәтелде
Силәбелә иң яҡшы башҡорт видеороликтары күрһәтелдеФото: Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре союзы
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Силәбелә «Осҡон» башҡорт видеоһы конкурсы уҙҙы. Унда 2015 йылдың март айында башланған бәйгегә йомғаҡ яһалды. 50 роликтың 12-һе дүрт номинацияла өс призлы урын алды: мобиль видео, социаль видеоролик, музыкаль клип һәм ҡыҫҡа метражлы фильм. Еңеүселәргә аҡсалата бүләктәр тапшырылды, иң яҡшы эштәр иһә фестивалдең биҙәге булды.
Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре союзында һөйләүҙәренсә, жюри составына Силәбе һәм Өфө белгестәре – клипмейкер Тимур Сафиуллин, режиссер һәм уҡытыусы Александр Мордасов, режиссер Таңсулпан Бураҡаева, яҙыусы Азамат Юлдашбаев һәм алып барыусы Ләйсән Мәзитова инде.
Фестиваль ҡунаҡтары, араларында Өфөнән, Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан ҡатнашыусылар бар ине, махсус саҡырылған эксперт, Свердловск киностудияһы ҡарамағындағы Кино мәктәбе уҡытыусыһы Алексей Стасюктың оҫталыҡ дәресен ҡараны. Шулай уҡ Таңсулпан Бураҡаева һәм музыкаль клиптар төшөрөү менән шөғөлләнгән башҡорт ойошмалары – «Е7Е-media», «Уралстарс» оҫталыҡ дәресе үткәрҙе.
Бындай фестиваль Силәбелә тәүгә уҙғарыла, әммә ойоштороусылар өлгәшелгәндәрҙә туҡталып ҡалырға уйламай. Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре союзы, Мәскәүҙәге һәм Санкт-Петербургтағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы конкурс йыл һайын үткәреләсәк тип белдерҙе. «Осҡон-2016» бәйгеһенә ғаризалар ҡабул итеү 15 февралдән һуң башлана.


text:
Бельгия бизнесының Башҡортостанға сауҙа-иҡтисади миссияһы ойоштороласаҡ
Өфөлә Бельгия-Люксембург сауҙа палатаһы делегацияһы булып китте.
Башҡортостандың сауҙа-сәнәғәт палатаһында уның рәйесе Сергей Ефремов Бельгия-Люксембург палатаһының генераль координаторы Аркадий Арианофф, директорҙар комитеты ағзаһы Георгио Чочиташвилли, шулай уҡ "Белмаг" компанияһы вәкиле Махлази Берай менән осрашты.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһынан хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу барышында унда ҡатнашыусылар Бельгия менән Рәсәй араһындағы хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү тураһында һүҙ алып барҙылар. Төп мәсьәлә — 2010 йылда Бельгия эшлекле даирәләр вәкилдәренең Башҡортостанға сауҙа-иҡтисади миссияһын ойоштороу.


text:
Үтә бейек йорттар
Иң бейек йорттар (ингл. skyscraper) — донъялағы иң бейек биналар, манаралар. Улар кеше хеҙмәте өсөн төҙөлгән бина булып тора.
Минималь бейеклеге бөгөн дә бәхәсле булып тора. АҠШ һәм Европала уның минималь бейеклеге 150 м йәки 500 фут[1].
300 метрҙан бейек биналар иң бейек йорттар тип атала[2].
Иң бейек йорттарҙың бейеклеген иҫәпләгәндә теле — һәм радиоманаралар оҙонлоғо бында кермәй.
Бина бейеклеген үлсәүҙәге өс критерий:
- бинаның конструктив бейеклеге.
- өҫтәге ҡатҡа хәтле .
- антенна(һ.б.) осонаса.
Төп критерий булып — 1-се тора.
19-сы быуатҡа ҡәҙәре бейек биналар һирәк төҙөлгән.
2011 йылдың октябренә донъяла 150 метрҙан бейек 2490 бейек ҡоролма иҫәпләнә[3].
Йөкмәткеһе
Беренсе иң бейек ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң беренсе бейек ҡоролма булып 1985 йылда төҙөлгән Чикаголағы The Home Insurance Building иң бейек бина һанала. Ул 1931 йылға хәтле була. Башта ул 42 метрлы һәм 10 ҡатлы булып төҙөлә, ә 1891 йылда тағын ике ҡат өҫтәлә (бейеклеге 55 метрға етә). Проект авторы — Уильям Ле Барон Дженни. Ул бина төҙөүҙә беренсе булып каркастар ҡуллана.
Иң бейек 10 ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ерҙәге иң бейек 10 ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡитғалар буйынса иң бейек ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи иң бейек ҡоролмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Skyscrapernews
- ↑ CTBUH Criteria for Defining and Measuring Tall Buildings (инг.). — Критерии CTBUH по классификации высотных зданий. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 9 июль 2010 тикшерелгән.
- ↑ CTBU. List of all completed buildings in the world (инг.)
- ↑ Tallest skyscrapers | Emporis.com
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Kingdom Tower — Иң бейек ҡоролма
- Бейек мода «Новые известия» 15.02.2007
- Skyscraperpage — Донъяның иң бейек ҡоролмалары
- Күктерәүҙәр төҙөлөшө (инг.)
- Бейек биналар базаһы (инг.)
- Күктерәүҙәр виртуал музее (инг.)
- Бейек биналар һәм ҡалалар советы (инг.)
- Мәскәү биналары фотолары (урыҫ.)


text:
Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы ҡала округы Дим районының 123-сө лицейы муниципаль мәғариф учреждениеһы
Тикшеренеү эше
Зәйнәб Биишеваның “Кәмһетелгәндәр” романында халҡыбыҙҙың рухи мәҙәниәте күренештәре
Башҡарҙы: Садыҡова Илмира,
9В класс уҡыусыһы
Ғилми етәксеһе: Кириллова Г.Р.,
башҡорт теле уҡытыусыһы
Өфө – 2013
Халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева – күп яҡлы талант эйәһе
Башҡорт әҙәбиәтенең күренекле вәкилдәренең береһе Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Зәйнәб Биишева үҙенең юғары идеялы, жанрҙары яғынан күп төрлө художестволы әҫәрҙәре менән әҙәбиәтебеҙгә, рухи тормошобоҙға бай хазина ҡалдырҙы. Яҙыусы үҙенең ижадында 1930 йылдарҙан алып бер быуатҡа яҡын ваҡытты үҙ эсенә ала. Ижад дәүерендә әҙәбиәтебеҙҙең бөтә жанрҙарында ла: поэзия, проза һәм драматургия өлкәһендә лә ҙур ныҡышмалыҡ менән эшләне. Уның ижадында лирик шиғыр, баллада, поэма, нәҫер, хикәйә, хикәйәт, драма, трагедия, роман кеүек жанрҙарға мөрәжәғәт итеүе үҙе лә әҙәби формаларҙың байлығын, стиль төрлөлөгөн күрһәтә. Халыҡ ижадының бөтмәҫ-төкәнмәҫ байлығын файҙаланыу уның ижадының ысын-ысындан халыҡсан булыуын билдәләне. Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты Павел Берков үҙенең яҙыусыға яҙған хатында: «Һеҙҙең «Кәмһетелгәндәр» романын уҡып, мин башҡорт халҡының тормошо, ғөрөф-ғәҙәте, көнкүреше, фольклоры хаҡында этнография һәм тарих буйынса яҙылған төрлө тикшеренеү китаптарына ҡарағанда ла күберәк мәғлүмәт алдым», — тип яҙҙы. Зәйнәб Биишеваның барлыҡ әҫәрҙәре лә бай сығанаҡ һанала, сөнки әҙип бөтә жанрҙарҙа ла халыҡ ижады гәүһәрҙәрен бик оҫта ҡуллана.
Мин был эшемдә З.Биишеваның “Кәмһетелгәндәр” романында халыҡ ижады өлгөләренең сағылышын өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуйҙым.
З.Биишеваның “Кәмһетелгәндәр” романында ауыҙ-тел ижады өлгөләренең сағылышы
“Ҡыҙыл үгеҙ башы”, “Тоғро батыр менән Алдар батыр ”, “Саҡ-суҡ”, “Күкен” кеүек әкиәттәр, “Хәбир тирәге” кеүек легендалар бар.
“Кәмһетелгәндәр” романында таҡмаҡтар, бәйеттәр, йырҙар йыш осрай.
Һатыбал бай. Бай улы,
Итәктәре ҡайыулы.
Һатыбалдың маңлайына
“Һатлыҡ был!” тип яҙыулы.
Алмас менән һыҙып яҙалар, ти,
Көмөш йөҙөктәрҙең ҡаштарын.
Бинахаҡтан Себер ебәрәләр,
Арыҫлан егеттәрҙең баштарын.
Ебәк билбауҙарҙы туҙмай тиҙәр,
Сит-ситенән кителеп туҙа икән.
Был ғүмеркәйҙәрҙе уҙмай ҙа тиҙәр,
Килке-милке килеп тә уҙа икән.
Германдарҙың туптары,
Онтап ташлай таштарҙы.
Батша, байҙар йәшәһен тип,
Юғалтабыҙ баштарҙы.
Ерәнсәккәй атың елгән саҡта,
Ышлыяҡайҙары киң кәрәк.
Башҡорт халыҡ йырын йырлар өсөн,
Ал ебәктәй йөмшаҡ тын кәрәк…
Һандуғасҡай үҙе лә ҙур түгел.
Күкрәккәйе лә уның киң түгел.
Ҡайҙа ғына һайрай һандуғас?
Йәмле Оло Эйек буйында туғайҙа.
Кешеләрҙән кеше лә, һай, ким түгел,
Тик бәхеткәйҙәре тиң түгел.
Ҡасан да ғына һайрай һандуғас?
Апрель үтеп, йәмле лә май тыуғас.
Ямғыр теләү һамаҡтары ла бар.
Ямғыр, яу, яу!
Ашлыҡ, үҫ, үҫ!
Илгә бир, илгә бир!
Илдән күберәк беҙгә бир!
Ямғырым, яу, яуып тор,
Мискә менән ташып тор,
Күнәк менән ҡойоп тор,
Игендәрҙе үҫтереп,
Илгә икмәк биреп тор!
“Байлыҡ аҡыл ятҡырмай, ярлылыҡ аҡыл таптырмай”; “Ҡарт ағасҡа ышыҡланып, йәш ағас йөҙ йыл йәшәр”; “Ятып ҡалғансы – атып ҡал”; “Һирәк тешле кешенең ауыҙында һүҙ ятмай. Тығыҙ тешленең ауыҙынан һүҙ сыҡмай”; “Ҡыҙы барҙың – наҙы бар”; “Атһыҙ ир – ҡанатһыҙ ҡош” кеүек утыҙға яҡын ғәжәп фәһемле мәҡәлдәр тормош асылы тураһында уйланырға мәжбүр итә.
Әҫәрҙә шулай уҡ халыҡ ижады жанрҙары араһында күләме яғынан иң бәләкәй һаналған йомаҡтар ҙа осрай. “Өй түбәһендә алама юрған ята”; “Өй ҡыйығында ярты икмәгем ята”; “Китеп бара – юлы юҡ, һоҫоп алдым – урыны юҡ!”; “Метрей башлы, мең күҙле”; “Оҙон-оҙон өс ҡалаҡ, осона-башына кем сығыр? Сыбар ала көйгәнәк йомортҡаһын кем табыр?” .
З.Биишеваның “Кәмһетелгәндәр” романында халыҡ йолалары
З.Биишеваның “Кәмһетелгәндәр” романында халыҡ йолалары ла киң сағылыш тапҡан. Уның им-том йолаһына ҡараған ҡот ҡойоу, күҙ тейеү халыҡ йолаһындағыса башҡарыла.
“Сыуаҡай әбей, ҡарттың тирәһендә әйләнгеләп йөрөнө лә уның ыштанынан бер алама өҙөп тә алды. … Ошо көндө үк был аламаны өтәҫләп, Емешкә еҫкәттеләр.” [3;37]
“-Бына күрерһең, Байгилде ҡәйнеш, бермә-бер килешер. Хоҙай ҡушһа, ауырыуы һылап алған кеүек булыр, — тип тәтелдәй-тәтелдәй ҡот ҡойорға тотондо. Ул тәүҙә ҡалаҡ башындай аҡ ҡурғашты сүмескә һалып иретте. Унан (бер ниндәй доға белмәһә лә), ауыҙ эсенән нимәләрҙер уҡый-уҡый, бер туҫтаҡ һалҡын һыуҙы Емештең түбә өҫтөндә әйләндерә-әйләндерә уға ирегән ҡурғашты шажлатып ҡойоп ебәрҙе.” [3;37]
Яҙ миҙгелендә башҡарыла торған яҙғы уйынға сығыу, сынаяҡ уйнатыу кеүек ҡыҙҙар уйынын Зәйнәб Биишева бик тәфсирләп тасуирлай.
“Ирҙәр иртүк баҙарға китеп бөткәс тә, бала-саға, ҡыҙ—ҡырҡын, кейенеп, төҙәнеп, сәс тәңкәләрен, сулпыларын сылтыратып аллы-гөллө сәскәләр шикелле сыбар, матур булып, бер өйҙән икенсеһенә йүгерешеп йөрөй башланылар. Тора-бара урамда ҡыҙҙарҙан, йәш килендәрҙән ҙур ғына төркөм барлыҡҡа килде. Икенсе бер урында малайҙарҙан, үҫмер егеттәрҙән дә бер төркөм йыйылғайны…
Ауылдан ике саҡрым самаһы алыҫлыҡтағы түбәһе яланғас тәпәш тауҙы бында “ Ҡыҙҙар тауы” тип йөрөтәләр. Һәр яҙ ҡыҙ-ҡырҡын ошо тауға йыйылып, уйнап-көлөп, бейеп-йырлап, күңел асып ҡайта. Ҡайһы йылда унда бер нисә ауыл йәштәре йыйыла. Ул саҡта уйын һабан туйындағы кеүек күңелле була…” [3;403]
“Сынаяҡ уйнатыу – ҡыҙҙарҙың ала ҡар ваҡытында кәртә, лапаҫ баштарында уйнала торған иң тәүге яҙғы уйындары…Емеш менән Йәнеш бер ҡумта тулы төрлө-төрлө сынаяҡ, быяла ярсыҡтары, матур шыма ҡырсынташтарҙан торған байлыҡтарын тиҙ арала һөрткөләп, таҙартып, уларҙан бик шәп “һый” әҙерләнеләр. Күк, йәшел, ҡыҙыл, һары сынаяҡтарҙың ҙурыраҡ ярсыҡтары тәрилкәләргә әйләнде. Уларға ваҡлап һалынған һары быяла ярсыҡтары – һары емешкә, ҡара шешә ярсыҡтары – ҡара емешкә, күк, зәңгәр, ҡыҙыл быяла ярсыҡтарынан ҡатнаштырып эшләнгәндәре – монпасиға, йомро аҡ таштар – күмәскә, тумалаҡ ҡара таштар – муйыл, эремсек майҙарына, ваҡ аҡ таштар шәкәргә әйләнде. Бер тиҫтер йоҡа ялпаҡ таштар – ҡоймаҡ, ваҡ йомро таштар – бауырһаҡ, төрлө-төрлө оҙонса таштар кәнфит булды…
-Йә, кемдәрҙе саҡырабыҙ, һылыу? – тине Йәнеш, сикһеҙ йәнләнеп. – Һый етерлек булды…
Бындағы яҙғы сынаяҡ уйынын лапаҫ башында уйнала торған балалар спектакле тип атарға мөмкин булыр ине. Бында һәр бала үҙ әсәһенең, өләсәһенең йәки апайҙың, баланың ролен башҡара. Уның бөтә һүҙе, ҡыланышы, тормошҡа, кешеләргә мөнөсәбәте үҙ ғаиләһенең күҙлегенән сығып алып барыла. Кемдең ата-әсәһе ауылда ниндәй ҡатламға инә, ул уйында ла шул ҡатламдың ролен уйнай. Шул арҡала, был уйына ҡарап, ауылдағы ғөрөф-ғәҙәт һәм мөнәсәбәттәрҙе һис яңылышмай күҙ алдына килтерергә була ине. Шуныһы ҡыҙыҡ, ҡайһы саҡта был өлкәндәр ролен уйнау бик мәҙәк, көлкө килеп тә сыға. Ләкин был уйын етди һәм тәбиғи алып барылғанлыҡтан, бынан бер кем дә көлмәй. Һәр кем үҙ ролен етди рәүештә дауам итә…” [3;336]
Романдан алынған киләһе өҙөктә аулаҡ өй йолаһы сағылдырылған.
“Бында аулаҡ ҡалған өйгә йыйылып, уйнап-көлөп, йырлап-бейеп, бергәләп төн үткәреү, ҡайһы саҡта бергәләп аулаҡ аш та бешереп ашау ҡыҙҙарҙың яратҡан ғәҙәттәренән береһе ине. Әгәр инде аулаҡ өйгә йыйылған саҡта берәй әкиәтсе, йырсы әбей ҙә булһа, кисә бигерәк тә күңелле уҙа…
Үҙҙәренә иркенләп күңел асыу мөмкинлеге тыуыуға ҡыуанып, кем уҙарҙан уйнарға, көлөргә, йүгерергә, бейергә тотондолар. Ҡаҙанда тотош һөттә генә ҡайнап, тары бутҡаһы бытылдай башланы. Бутҡа бешереүсе ҡыҙҙар:
Бутыр-бутыр бутҡа бешә,
Уртаһына май төшә,
Килгән ҡунаҡ беҙгә төшә,
Беҙгә төшмәй кемгә төшһөн,
Беҙҙә майлы бутҡа бешә, —
тип таҡмаҡлай-таҡмаҡлай, усаҡ тирәһендә бейешеп йөрөнөләр.
Был аулаҡ ашта бай ҙа, ярлы ла, оло ла, кесе лә юҡ. Бында һәр кемдең өлөшө ингәнлектән, уға һәр кем тигеҙ хужа. Шуның өсөн, ахыры, был бутҡа башҡа бутҡаларҙан тәмлерәк тә, уны ашауы күңеллерәк тә була ине.
Бынан һуң ҡыҙҙар “йөҙөк йәшереш”, “айыу бабай”, “хан һәм вәзир”, “осто,осто!” уйындарына күсеп киттеләр.
“Беҙ, беҙ, беҙ инек!..” уйыны башланды. Ҡыҙҙар түңәрәккә йыйылып ултырҙылар. Уйын башлаусы Сабира:
Беҙ, беҙ,беҙ инек,
Беҙ ун ике ҡыҙ инек.
Таҡталыҡҡа йәйелдек,
Таң атҡансы юйылдыҡ, һәп! –
тигән саҡта, башҡа бөтә ҡыҙҙар ҙа “һәп” тинеләр ҙә тындылар. Кем оҙаҡ түҙеп, һөйләшмәй-көлмәй ултыра ала, шул еңә. Кем иң тәү башлап көлә, йә һөйләшә, уның маңлайына сиртәләр…
Был уйында күбеһенең маңлайына бер-ике ҡат сиртеү эләккәс, ҡалғандарын, шул иҫәптән Емеште лә, көлдөрөү, һөйләштереүҙән өмөт өҙөлгәс, “осто,осто!..” уйынына күсеп киттеләр. Был уйындың тәртибе, ҡош исемдәре әйтелгәндә, осто тип ҡул күтәреп, осмаҫ әйберҙәр исеме әйтелгәндә, ҡулды күтәрмәй ҡалыуҙан тора…” [3;246-251]
Шулай уҡ романда туй йолаһының кейәү бүләген алыу, ҡыҙҙы эҙләү күренештәрен тасуирлай.
“Еңгәләр кейәүҙе, аттан аҡ кейеҙ өҫтөнә төшөрөп. Ҡыҙ өйөнә оҙаттылар. Ә кейәү егеттәре, кейәү бүләге һалынған дүрт тотҡалы, төрлө мөһөрҙәр менән семәкәйләнгәп эшләнгән ағас һандыҡты көскә күтәреп, туй барған өйгә инделәр. Һандыҡ ҙур тантана менән табын уртаһына ҡуйылды. Ғәҙәт буйынса, һандыҡты асыу, кейәү бүләген алыу хоҡуғы өсөн ярыш башланды. Кем күберәк мал, аҡса һала, һандыҡты шул аса. Бүләкте шул ала“. [3;278]
“Төн уртаһы ауғас, ҡоҙалар, ҡоҙағыйҙар йоҡо урындарына таралғас, ҡыҙ эҙләү башланды. Урам ҡатын-ҡыҙ, йәштәр, бала-саға менән тулды. Еңгәләр өйҙән өйгә йөрөп ҡыҙҙы эҙләнеләр. Ғәҙәт буйынса, еңгәләр кейәүҙән бүләк алмайынса ҡыҙҙы “тапмайҙар”. Ҡыҙҙы таба алмағас, кейәүҙе лә алып сығып,үҙҙәре менән эйәртеп йөрөтәләр, унан бер нисә тапҡып бүләк алғас ҡына ҡыҙҙы “табалар”. [3;279]
Яңы тыуған балаға беренсе тапҡыр ризыҡ биреү, йәғни бала ауыҙландырыу йолаһы ла осрай.
“Баҙыян еңгә аҡ йүргәккә төргән … йомарсаҡты күкрәгенә ҡыҫып, йәтеш кенә күтәреп алды ла илап, ҡысҡырып торған ауыҙына бер балғалаҡ май, бер балғалаҡ бал ҡаптырҙы.
Ауыҙ-мороноң май булһын, йортоң-ерең бай булһын! ” [3;305]
Шулай итеп, әҫәрҙә халҡыбыҙ йолаларының мул булыуын күрәбеҙ, туй, бала бағыу йолаларынан күренештәр, аулаҡ өй йолаһы тасуирлана. Халҡыбыҙҙың быуаттар буйы туплана килгән рухи мәҙәниәте күренештәре әҫәрҙә киң сағылыш тапҡан.
Йомғаҡлау
Бөйөк әҙибәбеҙ Зәйнәб Биишеваның әҫәрен өйрәнгәндән һуң, шундай һығымта яһарға була. Трилогияның беренсе китабы -«Кәмһетелгәндәр» романы башынан алып аҙағына тиклем халҡыбыҙҙың ауыҙ-тел ижады өлгөләре, йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре менән биҙәлгән.
Халыҡ ижады традицияларын бик оҫта ҡулланыу һөҙөмтәһендә ижад ителгән легендалар, әкиәттәр, йырҙар, мәҡәлдәр – барыһы ла яҙыусыға үҙ әҫәрендә халыҡ күңеленә тәрәнерәк үтеп инергә, тормошто халыҡ күҙлегенән сығып дөйөмләштерергә ярҙам итә. Фольклор традициялары әҫәрҙә халыҡтың көсөн, аҡылын, тормош тәжрибәһен, уның һүнмәҫ ижад көсөн, талантын сағылдырыуҙа мөһим роль уйнай. Шуға ла уның әҫәрҙәрен һәр кем яратып уҡый.
Ҡулланылған әҙәбиәт
Башҡорт халыҡ ижады:Йола фольклоры. – Өфө: Башҡортостан “Китап” нәшриәте, 1995.
Башҡорт әҙәбиәте тарихы. Алты томда. 5 том.- Өфө, Китап, 1993.
Биишева З. Әҫәрҙәр. Биш томда. Беренсе том.- Өфө: Башҡортостан “Китап” нәшриәте, 1995.


text:
Фото:
Башҡортостанда Яңы йыл байрамдарында юлдарҙа 15 кеше һәләк булған
Фото:
Яңы йыл каникулдарында республикала 87 ҙур юл-транспорт фажиғәһе булған: 15 кеше һәләк булған, 126 кеше йәрәхәт алған. Был хаҡта үҙенең блогында Башҡортостандың баш автоинспекторы Динар Ғилметдинов хәбәр итте. Полиция полковнигы билдәләүенсә, иң ауыр авариялар үткән йылдың һуңғы көндәрендә булған. 30 декабрҙә 8 кеше һәләк булған һәм 50 кеше йәрәхәт алған. Тиҙлекте арттырыу һәм ҡаршы юлға сығыу аварияларҙың төп сәбәбе булып тора.
Һуңғы ял көнөндә юлдарҙа үлем осраҡтары теркәлмәгән. 8 ғинуарҙа туғыҙ аварияла 10 кеше йәрәхәтләнгән, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығы ЮХХДИ идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
A (латин хәрефе)
A, a - латин алфавитының беренсе хәрефе. Бик күп телдәрҙә /a/ өнө өсөн ҡулланыла.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
А хәрефенең яҙылышы Египет иероглифындағы үгеҙ башын хәтерләткән символға барып тоташа, тип самаларға була. Беҙҙең эраға тиклем 1600 йылда финикия алфавитында һыҙыҡла А хәрефе барлыҡҡа килә. Уның исеме Алеф (йәһүд хәрефе) менән туғандаш.
Боронғо гректәр финикей алфавитын ҡабул итә, уларҙың телендә финикия һәм башҡа семит телдәрендәге өн булмағас, А хәрефен /а/ өнө өсөн ҡуллана башлай. Хәрефтең исеме «Альфа»ға әйләнә. Тәү осор (беҙҙең эраға тиклем VIII быуаттағы) грек яҙмаларында А хәрефе ҡабырғыһында ята, һуңғараҡ хәҙерге А хәрефенә оҡшатып яҙылар.


text:
Өфөлә балалар һәм үҫмерҙәр өсөн «Sin(a)» интеллектуаль антикафе асыласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 25 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Йәкшәмбе, 30 ноябрҙә, Өфөнөң Калинин районында Беренсе май урамы, 35 адресы буйынса балалар һәм үҫмерҙәр өсөн яңы ял итеү урыны – «Sin(a)» тигән ғәҙәти булмаған атама менән антикафе асыласаҡ. Баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бындай йорт типлаштырылған кафе, ресторандарға һәм төнгө клубтарға альтернатива булып торасаҡ – бында тәмәке лә тартмайҙар, алкоголле эсемлектәр ҙә эсмәйҙәр.
Ҡунаҡтар ҡарамағында өҫтәл уйындары, шахматтар һәм шашкалар, спорт уйындары. Бында төрлө конкурстар, ижади, интеллектуаль һәм спорт бәйгеләре, «Мафия» һәм «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?» уйындары, бейеүҙәр, ҡыҙыҡлы кешеләр менән осрашыуҙар уҙғарыласаҡ, фильмдар, тура эфирҙа спорт уйындары күрһәтеләсәк, оҫталыҡ кластары ойоштороласаҡ. «Sin(a)» антикафеһына килеүселәр өсөн һый-хөрмәт, балалар саралары уҙғарыу, утренниктар һәм тыуған көндәр ойоштороу ҡаралған.
Кафе асыуға арналған байрам көндөҙгө сәғәт өстә башлана.


text:
Башҡортостан менән Ленинград өлкәһе хеҙмәттәшлеге өсөн бөтә тәүшарттар бар
БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкселегендәге Башҡортостан рәсми делегацияһы XIV Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашты.
Сәфәр сиктәрендә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев менән Ленинград өлкәһе губернаторы Валерий Сердюков Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Ленинград өлкәһе Хөкүмәте араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
– Беҙҙә иҡтисадтағы, мәғариф, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау, туризм, физик культура һәм спорт өлкәләрендәге үҙ-ара файҙалы хеҙмәттәшлекте артабан нығытыу өсөн бөтә тәүшарттар бар, – тине Раил Сарбаев ҡул ҡуйыу тантанаһында.
Үҙ сиратында Валерий Сердюков, Башҡортостан менән Ленинград өлкәһен ике субъекттың да Рәсәй иҡтисадының доноры булыуы берләштерә, тип билдәләне – өлкәлә йыйылған һалымдарҙың 52 проценты федераль бюджетҡа йүнәлтелә.
Бынан тыш, ике төбәккә лә иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең даими үҫеше, ҙур инвестицион проекттарҙы һәм социаль-мәҙәни программаларҙы тормошҡа ашырыу, ижтимағи-сәйәси тотороҡлолоҡ хас.
Төбәктәр араһында тауар әйләнеше 5 миллиард һумдан ашып китә. Республиканан Ленинград өлкәһенә производство-техник тәғәйенләнештәге тауарҙар сығарыла, ә Башҡортостанға индерелгән продукция структураһында халыҡ ҡулланыуы тауарҙары өҫтөнлөк итә.
Биш йылға төҙөлгән Килешеү ете бүлектән тора: мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә хеҙмәттәшлектән сауҙа-иҡтисади бәйләнештәрҙе нығытыуға тиклем. Раил Сарбаев менән Валерий Сердюков субъекттар араһында хеҙмәттәшлектең төп этаптарын билдәләгән 2010-2012 йылдарға саралар планын раҫланы.
Яҡтар, Санкт-Петербург ҡалаһындағы Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы Вәкиллеге хәҙер Ленинград өлкәһендәге Башҡортостан Республикаһы төбәк вәкиллеге функцияларын да башҡарасаҡ, тип килеште.


text:
Башҡортостан менән Татарстан үҙ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтерә
Бөгөн Татарстандың сәнәғәт һәм сауҙа министры Рауил Зарипов эш сәфәре менән Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә йөрөй, тип хәбәр итә ТР Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығына һылтанма менән «Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы.
Сәфәр программаһында БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры Роберт Ваһапов, БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Әнүәр Мәхмүтов һәм БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев менән осрашыуҙар планлаштырылған. 2010 йылдың 22 декабрендә ҡул ҡуйылған Татарстан менән Башҡортостан араһындағы килешеүҙе тормошҡа ашырыу сиктәрендә ике яҡлы хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү был сәфәрҙең төп маҡсаты булып тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2010 йылдың 22 декабрендә Республика Президенты Рөстәм Миңнеханов етәкселегендә Татарстан Республикаһы делегацияһы Өфөгә килгәйне. Делегация составына республика министрлыҡтары, ойошмалары һәм предприятиелары вәкилдәре инде. Был сәфәр барышында Татарстан Республикаһы менән Башҡортостан Республикаһы араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә, шулай уҡ 2011-2012 йылдарға Башҡортостан һәм Татарстан араһында хеҙмәттәшлекте үҫтереү буйынса саралар планына ҡул ҡуйылды.


text:
Республиканың ике баҫмаһы «Санат-2013» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты булды
Ике республика баҫмаһы «Санат-2013» Бөтә Рәсәй асыҡ матбуғат профессиональ конкурсы лауреаты булды. «Республика Башкортостан» һәм «Молодежная газета» мөхәрририәттәре үҙ эштәренә шундай юғары баһа алды.
«Республики Башкортостан» гәзитенең баш мөхәрире Эльза Хорева һөйләүенсә, коллектив конкурста беренсе тапҡыр ҡатнашҡан һәм юғары һөҙөмтәгә өлгәшеренә иҫәп тә тотмаған. «Беренсе биттең иң яҡшы дизайны өсөн» номинацияһында лауреат дипломы — был бөтә редакцияның һәм бигерәк тә гәзиттең тышҡы “йөҙө” өсөн яуап биргән редактор урынбаҫары Владимир Огородниковтың хеҙмәтенә лайыҡлы баһа.
— Беҙ уҡыусыға уңайлы булһын өсөн беренсе биттең дүрт компоненттан торған тотороҡло макетын төҙөнөк. Хәҙер беҙҙең бурыс — ҡалған полосалар өсөн дә шундай уҡ даими макет төҙөү, — тип аңлата Эльза Хорева.
Конкурста ҙур федераль баҫмалар ҡатнашты, шуға күрә лә лауреат исеме бик абруйлы.
— Беренсе бит өҫтөндә бөтә коллектив эшләй, ләкин башҡарыу —художество редакторы Руслан Солтановтың ҡаҙанышы. Әлегә тиклем гәзиттең тышҡы йөҙө өҫтөндә эшләгән Дмитрий Файзуллинды ла билдәләп китер инем. Киләһе йыл яңынан иң яҡшы исеме алыу өсөн көрәшербеҙ, тип уйлайым, — ти «Молодежная газета»ның баш мөхәррире Ярослава Голобородько.
«Санат» асыҡ матбуғат профессиональ конкурсы йыл һайын үткәрелә. Быйыл Рәсәй, Белоруссия һәм Ҡаҙағстандың 33 гәзит типографияһы үҙ эштәрен ебәргән. Ойоштороу комитеты һәм Рәсәй Дизайнерҙар союзы был миҙгелдә беренсе тапҡып полиграфик дисциплиналар араһында «Беренсе биттең иң яҡшы дизайны» номинацияһын индерә, ул Рәсәйҙең 15 гәзитен йыя.


text:
Башҡортостан һайлауҙарға әҙерләнә
5 октябрҙә республиканың 54 районында урындағы үҙидаралыҡ органдарына һайлау үтәсәк.
Һайлау көндө ҡайһы бер муниципаль берәмектәрҙе берләштереү буйынса референдум үткәреү ҙә ҡаралған. Үҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәре буйынса, республикала 300 ауыл советы эрерәк муниципалитеттар менән берләшергә теләк белдерә. Был тәү сиратта “Урындағы үҙидаралыҡ тураһындағы” ҡанунға бәйле. Ул 1 ғинуарҙан ғәмәлғә инә. Башҡортостанда 1 мең 19 муниципаль берәмек бар, шуларҙың 942-һе ауыл ерендә.


text:
Өфө ҡала Советы өфөлөләрҙең Ҡала көнөнә ҡарата фекерҙәрен асыҡлай
Өфө ҡала Советы өфөлөләрҙең Башҡортостандың баш ҡалаһында йола буйынса 12 июндә билдәләнеүсе Ҡала көнө тураһындағы фекерҙәрен асыҡлай. Был уңайҙан социологик һорау алыу Ҡала Советының рәсми сайтында үткәрелә.
Сайтҡа ингәндәргә, Ҡала көнөн билдәләйһегеҙме һәм дөйөм алғанда был көнгә ниндәй ҡараштаһығыҙ, тигән һорауҙарға яуап бирергә тәҡдим ителә. Бығаса яуап биргәндәрҙең күбеһе (яҡынса 56%) Ҡала көнөнә һәм уның айҡанлы үткәрелгән сараларға ыңғай ҡарауҙарын теркәгән. Респонденттар фекеренсә, бындай байрам ошо рәүешле һәр ҡалала билдәләнергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта һорауға яуап биреүҙә ҡатнашҡандарҙың 44 проценты Ҡала көнөн кисен ойошторолған фейерверк һәм ял итеү мөмкинлеге өсөн генә яратыуын йәшермәй.
«Башинформ» агентлығына ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тауыш биреүгә 12 июндән һуң йомғаҡ яһаласаҡ.


text:
Эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү буйынса республика советы ултырышында административ кәртәләрҙе бөтөрөү темаһы ҡараласаҡ
Кесе йома, 24 майҙа, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү буйынса республика советы ултырышы үтә, унда эшҡыуарҙар алдында килеп тыуған административ кәртәләр темаһы тикшерелә. Ултырышта республиканың башҡарма власть органдары, йәмәғәт эшҡыуарлыҡ ойошмалары, фән һәм инфраструктура ойошмалары вәкилдәре ҡатнаша.
БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында билдәләүҙәренсә, Совет составының яртыһынан ашыуын йәмәғәт эшҡыуарлыҡ ойошмалары вәкилдәре тәшкил итә.
Тикшереүгә сығарылған мәсьәләләрҙе һәр яҡлап ентекле тикшереү маҡсатында ултырышта республика Прокуратураһы, Монополияға ҡаршы федераль агентлыҡтың Башҡортостан буйынса идаралығы һәм Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Дәүләт средстволарын һөҙөмтәле ҡулланыуға йәмәғәт контроле буйынса совет вәкилдәре ҡатнашасаҡ.


text:
Белоретта республика парламенты комитетының күсмә ултырышы үтте
Белоретта 5 декабрҙә БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитетының күсмә ултырышы үтте.
Профилле комитеттарҙың күсмә ултырыштарын үткәреү практикаһын Башҡортостан парламентарийҙары йыш ҡуллана. Бөгөнгө ултырыш сиктәрендә «Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында урман мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары тураһында» республика закондарына индерелгән төҙәтмәләр тикшерелде. Парламентарийҙар Белорет районында урынлашҡан урман сәнәғәте предприятиеларының береһендә булды, ағас эшкәртеү буйынса комбинат төҙөү барышы менән танышты. Шулай уҡ депутаттар республикала заманса технологиялар ярҙамында ағас эшкәртеү мөмкинлектәрен тикшерҙе.


text:
Төбәк башлығы Архангел ауылында «Йорт комплекты» проектының бойомға ашырылыуын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Төбәк башлығы Архангел ауылында «Йорт комплекты» проектының бойомға ашырылыуын тикшерҙе
Төбәк башлығы Архангел ауылында «Йорт комплекты» проектының бойомға ашырылыуын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шәмбе, 19 октябрҙә, Архангел районына эш сәфәре барышында Архангел ауылында эконом-класс торлаҡ төҙөлөшө тәжрибәһе менән танышты.
Бында, республиканың тағы бер нисә районындағы кеүек, 2011 йылдан алып «Йорт комплекты» проекты бойомға ашырыла. Программала 23 ғаилә ҡатнаша. Күпселеге бюджет ойошмаһы хеҙмәткәрҙәре.
Үрҙә әйтелгән проект сиктәрендә республиканың Урман хужалығы министрлығы менән берлектә БР Торлаҡ төҙөлөшө фонды шәхси төҙөүселәргә бүрәнә һәм бурсанан йорт комплекттары менән ылыҫлы ағастарҙан бысылған материалдар бүлә. Программала ҡатнашыусылар льготалы кредит менән файҙалана ала.
Бөгөнгө көнгә «Йорт комплекты» программаһы буйынса Фонд Архангел районына 6,315 миллион һумға льготалы нигеҙҙә маҡсатлы аҡсалата займдар биргән, шуның һөҙөмтәһендә «Йәштәр» биҫтәһендә 22 йорт һалынған. Әлеге ваҡытта бында Ҙур һәм Бәләкәй тыҡрыҡтары төҙөлә.
Әммә, район етәкселәре билдәләп үтеүенсә, инженер инфраструктураһы менән тәьмин итеү мәсьәләһе әлегә асыҡ ҡала.
Бер үк ваҡытта инфраструктураны үҫтерергә, коммуникациялар һуҙырға, ә тәү сиратта электр үткәрергә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
— Әгәр ҙә үҙ ваҡытында граждандарға бөтә шарттар тыуҙыра алмайһығыҙ икән, төҙөлөш эштәрен туҡтатып тороғоҙ, — тине Президент.
Бынан алда граждандарҙы ҡабул итеү сиктәрендә урында йәшәүселәр һыу һәм электр менән тәьмин итеү мәсьәләләрен күтәрҙе, тип билдәләне республика етәксеһе. Төҙөлөш өсөн бирелгән ер участкаларын коммуникациялар менән тәьмин итеү мәсьәләһе республикала көнүҙәк булып ҡала.
Төҙөлөш һәм архитектура буйынса БР Дәүләт комитеты рәйесе Камил Мансуров һөйләүенсә, уның ведомствоһы һуңғы ике-өс йылда республиканың яңы биҫтәләрен инфраструктура менән тәьмин итеү мәсьәләләрен хәл итә.


text:
Мәләүез районы һаулыҡ һаҡлау системаһын финанслау артты
2008 йыл йомғаҡтары буйынса Мәләүез районының һаулыҡ һаҡлау системаһын финанслау 18 процентҡа артҡан. Район хакимиәт башлығы Малик Вахитов хәбәр итеүенсә, Үҙәк район дауаханаһының матди-техник базаһын нығытыу буйынса эш дауам иттерелә. Былтыр ғына республика бюджеты средстволары иҫәбенә 26 миллион һумлыҡ ҡорамалдар һатып алынған. Ә "Һаулыҡ" өҫтөнлөклө милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә бында 16,6 миллион һумлыҡ ҡорамалдар килтерелгән.
Вахитов шулай уҡ 13 миллион һумға ҡиммәтле медицина ҡорамалдары һатып алыныуы хаҡында хәбәр итте. Ә хроник бөйөр етешмәүсәнлеге менән яфаланған ауырыуҙар өсөн 1,5 миллион һумға "Форд" микроавтобусы һатып алынған. Ул ауырыуҙарҙы Өфөгә гемодиализға йөрөтөү өсөн кәрәк.


text:
Ҡышҡы тәбиғәт ҡосағында ял итеү, спорт менән шөғөлләнеү, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау маҡсатында йыл һайын саңғы фестивале әүҙем үтә. Ағымдағы йылда ла Үрге Йәркәйҙәге телебашня янындағы саңғы трассаһында район ойошма-предприятиелары араһында муниципаль район хакимиәте башлығы кубогына бәйге ойошторолоп, унда барлығы 13 команда ҡатнашты һәм етеҙлектә үҙ-ара көс һынашты.
Һөҙөмтәләргә килгәндә, бәйгелә «Тәмле» магазины еңеү яулаһа, район мәғариф бүлеге менән Илеш районының суд приставтары бүлеге икенсе-өсөнсө урындарҙы бүлеште. Еңеүселәргә Грамоталар, миҙалдар һәм кубок тапшырылды.


text:
Башҡортостан Яҙыусылар союзы йәш авторҙар менән тулыланды
Бер юлы ун дүрт йәш автор Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы итеп ҡабул ителде.
Союз рәтенә ун шағир һәм дүрт прозаик ҡабул ителде, уларҙың күбеһенә 30 йәш тә тулмаған. Күптәренең әлегә берешәр китабы ғына баҫылған, әммә был кешеләр даими баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре менән үҙҙәре тураһында әҙәби журналдарҙа белдерҙе. «Уларҙың ҡайһы берәүҙәре алты-ете йыл яҙыша, ә кемдәрелер хатта ун йыллап», — тип аңлатты БР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Наил Ғәйетбаев.
Идара ағзалары быны ғүмерҙә булмаған хәл тип билдәләй: ғәҙәттә БР Яҙыусылар союзы йылына тик бер нисә кешене генә ҡабул итә, шул уҡ ваҡытта, ҡағиҙә булараҡ, ул инде өлкән йәштәге авторҙар. «Бындай хәл һуңғы бер нисә тиҫтә йыл булманы», — тип һөйләй, оҙаҡ йылдар республика Яҙыусылар союзын етәкләгән, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев.
Ун дүрт яҙыусынан күптәрен башҡорт шиғриәте һәм прозаһы секцияһы тәҡдим иткән, өсәүһен БР Яҙыусылар союзының рус телле яҙыусылар берләшмәһе кәңәш иткән, икәүһен – татар телле яҙыусылар берләшмәһе.
Йәш яҙыусылар араһында – «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хеҙмәткәре Игорь Савельев, яңыраҡ ҡына «Башинформ» хеҙмәткәре булған, хәҙер Өфө ҡала Советы матбуғат секретары Евгений Рәхимҡолов, беҙҙең хеҙмәттәш-журналистар «Башҡортостан» гәзитенән Айгиз Баймөхәмәтов, «Кызыл таң»дан Айҙар Зәкиев, билдәлелек яулап өлгөргән һәм матбуғатта әүҙем яҙышҡан йәш шағирҙар Алмас Шаммасов һәм Кристина Андрианова.


text:
Асҡын районында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусының шәжәрәһен өйрәнделәр
Асҡын районының мәҙәниәт йортонда 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы Зағафуран Ибраһимов нәҫеленә арналған фәнни-ғәмәли конференция үтте.
Хакимиәт хеҙмәткәрҙәре, ауыл биләмәләре башлыҡтары, район мәктәптәренең башҡорт теле уҡытыусылары, Асҡын халҡы, шулай уҡ республиканан һәм Рәсәйҙең бер нисә өлкәһенән килгән ҡунаҡтар шәжәрә, ғаилә альбомдарынан фотолар, ғаилә йылъяҙмалары менән танышты. Барлыҡ материалдар бер ырыуҙың тарихын сағылдыра, унда меңгә яҡын кеше иҫәпләнә. Телдән был шәжәрә яҡынса 15 быуат урталарына тиклем билдәле, ә документтар буйынса ул 17 быуатҡа тиклем өйрәнелгән.
2006 йылдан башлап районда башҡа шәжәрәләрҙе өйрәнеү буйынса әүҙем эш алып барыла, тип билдәләнеләр конференцияла. «Шәжәрә» һәм «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамдары был эшмәкәрлекте популярлаштырыуға булышлыҡ иткән.
Конференцияла ҡатнашыусылар артабан бындай сараларҙы йышыраҡ үткәрергә тәҡдим итте. Район мәҙәниәт йортоноң ижади коллективтары ҡунаҡтар өсөн матур концерт күрһәтте.


text:
Республикала Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арналған балалар ижады бәйгеһе үтәсәк
15-16 августа Борай ауылында Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арналған «Йәйғор» республика балалар-үҫмерҙәр ижады конкурсы үтә.
Фестивалдә төрлө сәнғәт жанрҙарында ғәҙәти булмаған ижади һәләттәргә һәм мөмкинлектәргә эйә булған 7-17 йәштәрҙәге башҡарыусылар һәм балалар ижади коллективтары ҡатнаша («Дан минуты» тапшырыуы принцибы буйынса). Республиканың 38 районынан 800-гә яҡын ҡатнашыусы конкурстың тәүге һайлап алыу туры аша үткән. Үҙ һәләттәрен йәш вокалсылар, бейеүселәр, яттан шиғыр һөйләүселәр, музыканттар, акробаттар, гимнастар, цирк артистары күрһәткән.
Ҡатнашыусыларҙың сығыштарына Башҡортостан Респубикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре баһа бирә.
Гала-концерт 16 августа үтә.
Бәйгене ойоштороусылар булып БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм Борай районы хакимиәте сығыш яһай.


text:
Өфө хакимиәтенең Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығында межалау һәм ҡала биләмәһен планлаштырыу проекттары ҡаралды
Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығында сираттағы йәмәғәт тыңлауҙары үтте. Тыңлауҙарға килгәндәр Дим районындағы Кустаревское күленән көнсығыштараҡ урынлашҡан биҫтә составындағы 1-се кварталды межалау проектын ҡараны. Шулай Салауат Юлаев проспекты, Ҡариҙел йылғаһы, урман массивы, С.Перовская, С.Кувыкин, Менделеев урамдары сиктәрендәге террриторияны планлаштырыу проекты ҡаралды.
Башҡортостандың баш ҡалаһының Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 1-се квартал территорияһы 12,33 гектарҙы тәшкил итә, халыҡ иҫәбе – 4348 кеше. Проектҡа ярашлы кварталдың дөйөм төҙөлөш фонды 225,59 мең кв. метрға тиң.
Икенсе проекттың территорияһы – 881 га. Был майҙанда 34 мең кеше йәшәй. Техник-иҡтисади күрһәткестәр буйынса яңы төҙөлөш 40 мең кв.метрҙы тәшкил итә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, йәмәғәт тыңлауҙары йомғаҡтары буйынса ҡабул ителгән ҡарарҙар, юридик нормалар менән билдәләнеүенсә, тәҡдим-кәңәш булараҡ ҡарала. Шулай итеп, йәмәғәт тыңлауҙарында бирелгән һорауҙар буйынса әйтелгән фекерҙәр, шулай уҡ ҡала округы советы адресына килгән яҙма тәҡдимдәр иғтибарға алына. Өфө хакимиәте башлығы менән һуңғы ҡарар ҡабул ителгәндә иһә улар барыһы ла иҫәпкә алынасаҡ.


text:
Республикала берҙәм мәғлүмәт-мәғариф киңлеген булдырырға ниәтләйҙәрФото: Олег Яровиков
Республикала берҙәм мәғлүмәт-мәғариф киңлеген булдырырға ниәтләйҙәр
Республикала берҙәм мәғлүмәт-мәғариф киңлеген булдырырға ниәтләйҙәрФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостанда йәмәғәт үҙәктәре ярҙамында берҙәм мәғлүмәт-мәғариф киңлеген булдырыу планлаштырыла. Республиканың Мәғлүмәтләштереү һәм «Асыҡ Республика» системаһының эш итеүе мәсьәләләре буйынса дәүләт комитеты 2015 йылдан йәмәғәт үҙәктәрен асыу һәм уларҙы үҫтереү буйынса эшмәкәрлек алып бара. Ойоштороусылар фекеренсә, проект халыҡҡа мәғлүмәт, хеҙмәт һәм белем алырға мөмкинлек бирә.
Йәмәғәт үҙәктәрен булдырыу буйынса эш ҡыҙыҡһыныу белдергән ведомстволар ярҙамында һәм бюджет аҡсаһын йәлеп итмәйенсә дәүләт-шәхси партнерлыҡ формаһында тормошҡа ашырыла. Уның үҙенсәлеге шунда, тип белдерә ойоштороусылар. Республикала 60 йәмәғәт үҙәге эшләй, уларҙың маҡсаты — электрон мәғлүмәттәр алыу мөмкинлеге булмаған кешеләргә — пенсионерҙарға, эшһеҙҙәргә, алыҫ райондарҙағы уҡыусыларға һәм халыҡтың башҡа категорияларына ярҙам итеү. Бында Берҙәм дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр порталы тәҡдим иткән сервистарҙы үҙләштерергә, edu.bashkortostan.ru республика порталында электрон уҡытыу үтергә, электрон китапханалар, Халыҡ мәшғүллеге үҙәктәре ресурстарына рөхсәт алырға була. Техниканы үҙләштереүҙә һәм кәрәкле мәғлүмәт эҙләүҙә махсус уҡытылған хеҙмәткәрҙәр ярҙамға килә.
Йәмәғәт үҙәктәре Көнсығыш иҡтисади-юридик гуманитар академияһында, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала, бөтә район китапханаларында асыла. Әле Октябрь районындағы Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә йәмәғәт үҙәктәренең яңы моделен һынау бара.
«Үҙәктә тест үтергә, психолог менән кәңәшләшергә, резюме тултырыуҙа һәм порталдарҙа эш эҙләүҙә ярҙам алырға мөмкин, — тип һөйләне Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Фәнүр Шәйхисламов. — Ошо ведомство-ара эш Хеҙмәт министрлығына өҫтөнлөктәр бирә. Беҙ эшһеҙ кешеләрҙең конкурентлыҡ һәләте артыуын көтәбеҙ».
Йәмәғәт үҙәктәре ноябрь аҙағында Электрон белем биреү буйынса совет ултырышын үткәргәндән һуң әүҙем эшләй башлаясаҡ.


text:
Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһына Сингапурҙан делегация килде
Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы саҡырыуы буйынса көн элгәре Өфөгә ярҙамсыһы Эдисон Нго оҙатыуында Сингапурҙың Дәүләт хеҙмәте колледжы — «CSC International» директоры Тина Тан ханым килде.
Визиттарының маҡсаты – Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы менән Интернешнл Дәүләт хеҙмәте колледжы (Сингапур) араһында мәғариф өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы протоколға ҡул ҡуйыу.
Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек сиктәрендә студенттар, тыңлаусылар һәм уҡытыусылар менән алмашыуҙы ойоштороу күҙаллана, уның дауамында Сингапурҙың дәүләт реформалары һәм идараһы өлкәһендәге тәжрибәһе өйрәнеләсәк.
Ике яҡ та был протоколда телгән алынған мәғариф программаларын һәм хеҙмәттәшлектең башҡа формаларын тормошҡа ашырыу өсөн бар тырышлығын һалырға һөйләшеп килеште, тип хәбәр итә Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостанда пионерия тергеҙеләсәк Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда пионерия тергеҙеләсәк
Башҡортостанда пионерия тергеҙеләсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Ижтимағи-сәйәси журналистика медиафорумы сиктәрендә Конгресс-холда уҙған республика, ҡала һәм район киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән осрашыуҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты Владимир Путиндың пионерияны тергеҙеү тураһындағы башланғысын хуплауы хаҡында хәбәр итте.
– Советтар Союзының элекке пионеры булараҡ ыңғай ҡарайым. 10-14 йәштә балаларға бер идея менән яныу, бергәләп ниндәйҙер программа, сәйәхәт йәки төҙөлөш, спорт менән мауығыу, моделләү булһынмы, бойомға ашырыу өҫтөндә эшләргә өйрәтеү мөһим, – тине төбәк етәксеһе. – Бөгөн ошо йәһәттән берләштереүсе көс талап ителә. Балалар ижад коллективтары һәм төркөмдәре үҙҙәренең ҡарамағында ҡалған. Уларға финанслау етмәй. Был осраҡта Президенттың указы уҡыусыларҙы аңлы эш итеүгә, яҡшылыҡҡа, яңылыҡҡа, шул иҫәптән илһөйәрлеккә йәлеп итергә мөмкинлек биргән система булдыра.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 29 октябрҙә Рәсәй Президенты Владимир Путин «Рәсәй уҡыусылары хәрәкәте» Дөйөм Рәсәй ижтимағи-дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр ойошмаһын булдырыу тураһында»ғы Указға ҡул ҡуйҙы. Республика властары төбәктә ошондай структура ойоштороуға булышлыҡ итәсәк, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.


text:
Баш ҡалала Халыҡ-ара йәш селекционерҙар мәктәбе асылды
Бөгөн Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми тикшеренеү институтында Сабирйән Ҡунаҡбаев исемендәге Халыҡ-ара йәш селекционерҙар мәктәбе эшләй башланы. Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының ғилми үҙәктәренән 50-нән ашыу йәш ғалим Өфөгә форумда ҡатнашыу өсөн кигән.
— Быйыл йәш селекционерҙар мәктәбе ун өсөнсө тапҡыр үткәрелә, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми тикшеренеү институты директорының фәнни эшмәкәрлек буйынса беренсе урынбаҫары Әхмәт Сәхибгәрәев.
Уны үткәреү урыны итеп Башҡортостан осраҡлы ғына һайланмаған. Тап беҙҙең төбәктә илдә тәүгеләрҙән булып ужым бойҙайы сорты сығарылған. Сабирйән Ҡунаҡбаев сығарған «Сулпан» ужым арышы – Рәсәйҙә иң популяр сорттарҙың береһе. Башҡортостан ғалимдары Рәсәйҙә селекция эше буйынса бөгөн дә иң юғары күрһәткестәргә эйә.
Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһы, Башҡортостан Фәндәр академияһы, Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми тикшеренеү институты, Башҡорт дәүләт аграр университеты һәм башҡа ғилми учреждениеларҙан билдәле ғалимдар, Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре йәш ғалимдарҙы селекция, орлоҡсолоҡ, генетика, биохимия һәм үҫемлектәр физиологияһы, ауыл хужалығы микробиологияһы һәм үҫемлектәрҙе һаҡлау өлкәһендәге яңы эшләнмәләр менән таныштырасаҡ. Мәктәп эшендә Украина һәм Белоруссия вәкилдәре лә ҡатнаша.
Йәш селикционерҙар мәктәбе 30 мартҡа тиклем эшләйәсәк.


text:
Шамонинола тәүге өй туйлаусылар барлыҡҡа килдеФото: Олег Яровиков
Шамонинола тәүге өй туйлаусылар барлыҡҡа килде
Шамонинола тәүге өй туйлаусылар барлыҡҡа килдеФото: Олег Яровиков
Бөгөн бюджет өлкәһенең 120 хеҙмәткәре Республика көнөнә ҡарата республиканан бүләк алды. Шамонино ауылында яңы йорттарҙан асҡыстарҙы уларға Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов тапшырҙы. Тантаналы сарала шулай уҡ БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, республика Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Фәтих Ҡаҙаҡбаев, Премьер-министр урынбаҫары, БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов һәм башҡа рәсми кешеләр ҡатнашты.
Татар гимназияһы уҡытыусыһы Илһөйәр Миңлеханова “Үҙ йортом” программаһы хаҡында быйыл майҙа ғына белеп ҡала. Хәҙер ул Шамонино ауылында яңы йортон йыһазландыра. Ире менән улар 73 квадрат метр майҙанлы йортто һайлай. Өйҙө төҙөгән саҡта икенсе ҡатын да өҫтәп һалыуҙарын үтенәләр, һөҙөмтәлә йорттоң майҙаны 81 квадрат метр тәшкил итә — дүрт кешенән торған ғаиләгә урын етәсәк.
Уларға 355 мең һум аҡса һалырға тура килгән, быға өҫтәп йыллыҡ һигеҙ процент өҫтәп түләү менән (программа шарттары буйынса) биш йылға 300 мең һум күләмендә кредит, 6,5 мең һум электр энергияһы үткәреүгә киткән, 50 мең һум самаһы һыу һәм газ тоташтырыуға тотоноласаҡ.
Дүрт йыл элек Бәләбәйҙән килгән Миңлехановтар ғаиләһе быға тиклем кеше фатирында аҡса түләп йәшәгән. Бөгөн иһә уларҙың һәм тағы 119 ғаиләнең – үҙ торлағы. Уҡытыусылар, тәрбиәселәр, водителдәр, завод эшселәре, хужабикәләр ихлас күңелдән республика етәкселегенә үҙҙәренең рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.