text:
Фото:
Ирәмәл түбәһендә «Роза ветров» экологик акция үткәрә
Фото:
Ирәмәл тауы — республиканың ғорурлығы һәм матурлығы. Әммә тәбиғәт менән аралашыуҙан шатланып өлгөрмәйһең, ҡайһы бер йүнһеҙ әҙәмдәрҙең «Бында Вася булып китте…» кеүек яҙыуҙарын күреп, кәйеф ҡырылып та өлгөрә. «Роза ветров» компанияһынан активистар хәлде төҙәтергә һәм тәбиғәтте һүҙ ҡыйынан таҙартырға ҡарар итте. Был ял көндәрендә Ирәмәлдә экологик акция үтәсәк. Республиканың туристик берләшмәһе теләүселәрҙең барыһын да унда ҡатнашырға саҡыра. Ойоштороусылар замандаштарыбыҙҙың ҡаяларҙа ҡалдырған яҙыуҙарын бөтөрөү өсөн кәрәкле бөтә нәмә менән тәьмин итергә вәғәҙә итә. Паяльниктар, тимер щеткалар, иреткестәр, сүп-сар өсөн тоҡтар һәм бейәләйҙәр әҙерләнгән дә инде.
Акция йома көнө кис башлана. Ирәмәлгә үҙ транспортыңда йәки автобуста барырға мөмкин, ул Зорге урамы, 26-сы йорт адресы буйынса урынлашҡан «Роза ветров» магазинынан 18 сәғәт 30 минутта ҡуҙғала. Автобуста барыу түләүле.
Ҡарағай йылғаһы яры буйында тау итәгендә палаткалар лагеры ойоштороласаҡ. Усаҡ яғып ашарға әҙерләргә мөмкин.
Акция үҙе шәмбе иртәнсәк башлана. Ә эштән һуң туристарҙы усаҡ эргәһендә гитара менән ял көтә. Туранан-тура асыҡ күк аҫтында Ирәмәл тураһында фильмдар ҡарау ойоштороласаҡ.
Ә йәкшәмбе турист-экологтар иҫ киткес матур Ларкин тарлауығына юл тотасаҡ, унда ла ҡаяларҙы яҙыуҙарҙан таҙартып, һуңынан һыу инәсәк. Шунан һуң ҡайтыуға юлға сығасаҡтар. Ентекле мәғлүмәт алыу һәм ҡатнашыуға заявка ҡалдырыу өсөн www.rozavetrov.ru сайтына инергә йәки 223 73 26 телефоны аша шылтыратырға мөмкин.


c: text/html

text:
Етем үҫкәндәргә интернаттан һуңғы дәүләт ярҙамы программаһы
Премьер-минстр Раил Сарбаев балалар йорттарынан сыҡҡандарға тормошҡа артабан яраҡлашыу өсөн дәүләт ярҙамы кәрәк тип белдерә. Ул ошо турала программа әҙерләргә ҡушты.
Әле республикала 19 мең етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған бала бар. Уларҙың 14 меңдән ашыуы опекала, мең ярымы ғаиләләргә урынлаштырылған, йәнә 600 бала патронат тәрбиәгә алынған. Балалар йорттарында 1 мең 600 самаһы бала ҡалған. Республикала бындай учреждениелар һаны 28-гә етә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә Классик музыка марафоны ойошторола
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
22 сентябрҙә Өфөлә Классик музыка марафоны ойошторола. Асыҡ һауалағы концертта донъя композиторҙарының иң яҡшы әҫәрҙәре яңғырай. Башҡарыусылар — Өфө Ҡала мәҙәниәт һарайының, шулай уҡ Ырымбурҙың һәм Ҡазандың тынлы оркестрҙары.
Ойоштороусылар урам музыканттары, тере скульптуралар ҡатнашлығында ижади аллея булдырасаҡ. Бейеү буйынса оҫталыҡ дәрестәре, арт-галерея һәм фотозона ҡаралған. Сара киске сәғәт 6-ла В.И.Ленин исемендәге паркта башлана. Адресы: Зәки Вәлиди урамы, 34.
Проекттың идеяһы 2014 йылда Өфөлә барлыҡҡа килде. Бер йылдан Классик музыка марафоны үҙенең географияһын киңәйтте. Һәр ҡалала Ҡала мәҙәниәт һарайының тынлы оркестры яңы программа менән сығыш яһай. Проектты ойоштороусылар — «Уфанет» компанияһы һәм «ЯН» продюсер үҙәге. Төп мәғлүмәт партнеры — UTV телеканалы.


text:
Ике район аграрийҙары һауым буйынса дүрт меңлек сикте үтте
Саҡмағош һәм Тәтешле районы малсылары йыл башынан алып һауым буйынса дүрт меңлек сикте үтте. Саҡмағош районында һәр һыйырҙан 4094 кг һөт һауып алынған. Был республикалағы иң яҡшы һөҙөмтә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Ул былтырғы күрһәткестән 433 килограмға күберәк. Районда һәр һыйырҙан тәүлегенә уртаса 11,3 кг һөт һауыла.
Саҡмағош районының ауыл хужалығы предприятиелары буйынса йыл башынан алып тулайым һауым 29343 тоннанан ашҡан. Ошоноң менән бер рәттән районда халыҡтан һөт һатып алыу ҙа яҡшы ойошторолған. Йыл башынан алып 2552 тонна һөт һатып алынған, был күрһәткес тә былтырғыға ҡарағанда 897 тоннаға күберәк.


text:
11 октябрҙә Рәсәйҙә тағы ла һайлау үтәсәк
Киләһе берҙәм тауыш биреү көнөндә — 11 октябрҙә — Рәсәйҙә ике меңгә яҡын төрлө кимәлдәге һайлауҙар үтәсәк.
Ике төбәк парламентын — Тула өлкәһе һәм Марий Иле Республикаһы — һайлауҙан тыш, Рәсәй Федерацияһының дүрт субъекты баш ҡалаһы — Грозный, Астрахань, Южно-Сахалинск һәм Нарьян-Мар — мэрҙарын һайлау тәғәйенләнгән. РФ Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Николай Конкин әйтеүенсә, 11 октябрҙә электрон тауыш биреү үткәрелеүе лә ихтимал. Ләкин ул Дәүләт Думаһы граждандарҙың һайлау хоҡуҡтарының төп гарантиялары тураһында Федераль законға тейешле үҙгәрештәр индергән осраҡта ғына ҡулланыласаҡ. РФ Үҙәк һайлау комиссияһы бындай тәҡдимдәр әҙерләгән, улар июль аҙағына тиклем, РФ субъекттарында һайлау тәғәйенләнгән саҡта, раҫланырға тейеш. Һәр хәлдә, 1 мартта һайлауҙа эксперимент тәртибендә ҡулланылған электрон тауыш биреү төрҙәренең береһен законлаштырырға планлаштырыла.


text:
Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Мордовия Республикаһында булды
14 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге рәсми делегация Мордовия Республикаһында булды. Саранск аэропортында уны Мордовия башлығы Владимир Волков ҡаршы алды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Башҡортостан делегацияһы Һыу спорты төрҙәре һарайында, «Рәсәй менән мәңгегә» комплексында булды. Артабан делегация «Технопарк-Мордовия» автономиялы учреждениеһы мәғлүмәт-иҫәпләү комплексы эшмәкәрлеге менән танышты. Ғилми үҙәктең электрон хөкүмәт системаһын булдырыу буйынса ҡыҙыҡлы тәҡдимдәре бар. Шулай уҡ комплекста электрон университет булдырыу буйынса проект тормошҡа ашырыла. Заманса элемтә һәм телекоммуникация саралары ярҙамында донъя кимәлендәге белгестәр Мордовия инженерҙары өсөн лекция уҡый. Бөгөн ғилми үҙәктә 96 кеше эшләй.
Артабан делегация «Сарансккабель-Оптика» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә, «Технопарк-Мордовия»ның инновация-етештереү комплексында булды. «Технопарк» инновациялар әҙерләү һәм уларҙы коммерциялаштырыу үҙәге булып тора, ул ғилми ойошмаларҙы, юғары уҡыу йорттарын һәм төбәктең производство предприятиеларын берләштерә. Мордовия Республикаһы башлығы Владимир Волков һүҙҙәренсә, технопаркта 5 мең эш урыны булдырыласаҡ. 2012 йыл аҙағына комплекстың икенсе сиратын асыу планлаштырыла. Башҡортостан Президентын компания резиденттарының проекттары менән таныштырҙылар.
«Технопарк» инновация-етештереү комплексында Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙәге берҙән-бер яҡтылыҡ сығанаҡтары музейында, инновацион проекттар күргәҙмәһендә булды. Башҡортостан Президенты ҡайһы бер проекттарҙың ҙур мөмкинлектәргә эйә булыуын билдәләне.
Бынан һуң Башҡортостан делегацияһы Саранск ҡалаһының заманса инфраструктура объекттарында булды. Рөстәм Хәмитов Мордовия Республикаһы башлығы Владимир Волков оҙатыуында Республика клиник дауаханаһын, Чегин исемендәге Олимпия уйындарына әҙерлек үҙәген, төҙөлөп ятҡан футбол-еңел атлетика манежын, «Мордовия» спорт комплексын, ВМХ велоспорт үҙәген ҡарап сыҡты.
Мордовия Республикаһы йортонда Башҡортостан Хөкүмәте менән Мордовия Хөкүмәте араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документ биш йылға иҫәпләнгән. Уға ярашлы, ауыл хужалығы, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, халыҡты социаль яҡлау, туризм, фән һәм юғары технологиялар, транспорт, тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлеге, мәҙәниәт өлкәләрендә ике яҡлы һәм күп яҡлы төбәк-ара программалар һәм проекттар әҙерләү ҡарала.


text:
Башҡортостан Төҙөүселәр союзына йәнә биш ойошма ингән
Башҡортостан Республикаһы Төҙөүселәр союзы йәнә биш ағзаға артты. Был Өфөлә үткән Төҙөүселәр союзы йыйылышы йомғаҡтары буйынса билдәле булды. Хәҙер республиканың үҙ-үҙен көйләүсе төҙөлөш ойошмаһына ингән ағзалар иҫәбе 375 компанияға етте.
Йыйылышта дисциплинар йоғонто, эшкә рөхсәт биреү, 2009 йыл өсөн бухгалтерия отчетын раҫлау һәм башҡа мәсьәләләргә ҡағылышлы һорауҙар тикшерелде. Капиталь төҙөлөш объекттарында хәүефһеҙлекте тәьмин итеүгә айырым иғтибар бирелде. Сарала хәүефһеҙлеккә йоғонтоһо булған эш төрҙәренең яңы исемлеге раҫланды. Уға ярашлы, уғата хәүефле объекттарға талаптар билдәләнде. БР Төҙөүселәр союзының башҡарма директоры Виктор Коротун әйтеүенсә, яңылыҡтар кадрҙар менән тәьмин итеүгә, квалификация күтәреүгә, мөлкәт һәм документтарға ҡағыла.
— Был талаптар төҙөлөш компаниялары өсөн мөһим документ булып тора, — тине Виктор Иванович. – Улар нигеҙендә ойошмаларға хәүефле объектарҙа эшләүгә рөхсәт бирелеүе тураһында таныҡлыҡ тапшырыласаҡ. Шуға күрә күпселек компанияларҙа таныҡлыҡ алыу менән ауырлыҡтар тыумаҫҡа тейеш. Әммә шуныһы ғәжәпләндерә, яңы исемлектә инженер селтәрҙәре тураһында талаптар юҡ. Төҙөлөш нормативтарында һәм ҡануниәттәге йыш индерелгән үҙгәрештәр үҙ-үҙен көйләүсе төҙөлөш ойошмаларына һәр ваҡыт ыңғай ғына тәьҫир итмәй. Шулай ҙа беҙ алдыбыҙға ҡуйылған бурыстарҙы үтәй алырбыҙ һәм Башҡортостан төҙөлөш индустрияһы үҫешендә әүҙем ҡатнашырбыҙ, тип ышанабыҙ.


text:
Һуд сүрәһе
Һуд сүрәһе(ғәр.سورة هود – сүрәтү һуд) – Ҡөрьәндәге ун беренсе сүрә. Мәккәлә инә. Аяттар һаны – 123.
Сүрә Ҡөрьәнде маҡтау менән башланып китә һәм бер Аллаһҡа ғына ғибҙәт ҡылырға саҡыра. Унан һуң Аллаһтың берҙән бер Раббы булыуы, Уның сикһеҙ ҡөҙрәте һәм хакимлегенә, кешеләрҙең, Аллаһның рахмәтенә йәки асыуына тарығас, шатлыҡтары йәки ҡайғылары күрһәтелә. Әлеге сүрәлә Ҡөрьәндең әһәмиәте тураһында һөйләнелә һәм Аллаһ кешеләрҙе, булдыра алһалар, Ҡөрьәнгә оҡшаш әҫәр яҙырға саҡыра. Кафырҙарҙың Ҡөрьәнгә ышанырға теләмәүҙәре, Ҡиәмәт көнөндә мөьминдәргә биреләсәк әжер (урыҫ. награда) тураһында әйтелә.
Был сүрәлә пәйғәмбәрҙәр, уларҙың халыҡтары менән бәхәскә инеүҙәре тасуирлана, кафырҙарҙың язаға тарыясаҡтары һәм мөьминдәрҙең ҡотоласаҡтары әйтелә. Шулай уҡ Аллаһы Тәғәлә Нух (СҒС) тураһында, Юныс сүрәһендәгегә ҡарағанда, тулыраҡ мәғлүмәт бирә. Кафырҙарҙың кирелеге һәм уларға төшкән язаның ҙурлығы тасуирлана.
Унан һуң Ғәд ҡәүеме һәм уның пәйғәмбәре Һуд ғәләйһиссәләм тураһында риүәйәт китерелә, кафырҙарҙың аҡылһыҙлыктары күрһәтелә. Әлеге халыҡ, көслө булыуҙарына ҡарамаҫтан, Аллаһ Тәғалә тарафыннан юҡҡа сығарыла. Шулай уҡ был сүрәлә Сәлих ғаләйһиссәләм һәм уның халҡы – Сәмуд, Ибраһим, Лут, Шөғәйеп пәйғәмбәрҙәр (СҒС) тураһында һөйләнелә. Сүрә аҙағында Аллаһ мөьминдәрҙе яҡшы эштәргә һәм был эштәр өсөн әжер көтөүгә саҡыра; сикһез белеменә һәм мөьминдәрҙең Уға таянырға тейешлелеген күрһәтә.


text:
Башҡортостандан делегация Ҡаһирәгә барып етте
Республикабыҙҙан Әл-Әзһәр Халыҡ-ара ислам университетында уҡыған студенттар менән осрашыу өсөн Ҡаһирәгәгә киткән Башҡортостан делегацияһы Ҡаһирәгә барып етте.
Делегацияға БР мосолмандарының Диниә назараты рәйесенең мәғариф, тышҡы бәйләнештәр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов етәкселек итә. Делегация составына Кинйә Арсланов исемендәге Хәйриә фонды вице-президенты Салауат Юлбарисов һәм билдәле фоторәссам, РФ-тың һәм БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәмил Килмәмәтов инә. Шулай уҡ бындай делегация составына тәүге тапҡыр ҡатын-ҡыҙҙар ҙа – республикабыҙҙың йәмәғәт эшмәкәрҙәре индерелде. Сәфәр барышында уларҙың бурысы – Башҡортостандан Әл-Әзһәрҙә уҡыусы ҡыҙҙарҙың проблемаларын асыҡлау, уларға ярҙам күрһәтеү.
Дөйөм алғанда, Әл-Әзһәрҙә республикабыҙҙан 50-ләп студент уҡый. Уларҙың 15-е уҙған йәйге каникулдары ваҡытында үҙ тыуған илендә республиканың төрлө райондарында практика үтте, уларға имамдар тик ыңғай ғына баһа бирҙе.
Ҡаһирәлә уҡыған балаларға сит илдәрҙә Башҡортостандың күргәҙмә-презентацияларын ойоштороу кеүек мөһим миссия ла йөкмәтелгән. Был республиканың һәм илдең имиджын күтәреү өсөн дә кәрәк, сөнки ғәрәп донъяһында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәсәй һәм уның төбәктәре мәҙәниәте менән аҙ таныштар.
Студенттар менән аралашыуҙан тыш, республикабыҙ делегацияһының вуз уҡытыусылары, Рәсәйҙең Мысырҙағы Илселеге вәкилдәре менән осрашырға ла планлаштырған.


text:
«Китап» нәшриәтендә Башҡортостан тарихы буйынса яңы китап сыҡты
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә республикала билдәле тарихсы, профессор Нияз Мәжитовтың үҙенең ҡыҙы — тарих фәндәре кандидаты, БДУ доценты Әлфиә Солтанова менән бергә яҙған китабы сыҡты. Баҫма «История Башкортостана. Древность. Средневековье» тип атала.
Был хеҙмәт Башҡортостандың этносәйәси тарихының актуаль проблемаларына арналған. Төп иғтибар хәҙерге башҡорттарҙың этник күсәгилешлелек мәсьәләләренә бүленгән. Был тема тарихи этнография, фольклор, тел ғилеме, шулай уҡ яҙма сығанаҡтар мәғлүмәттәрен киң йәлеп итеү фонында яҡтыртылған. Тәү тапҡыр авторҙар уҡыусыны күптән түгел асылған, Өфөнөң тәүге исеме тип иҫәпләнгән урта быуат Башҡорт ҡалаһының (V – XVI быуаттар) уникаль материалдары менән таныштыра.
Китап рус телендә баҫылған һәм киң уҡыусылар ҡатламына тәғәйенләнгән. Ул юғары уҡыу йорттары студенттары һәм өлкән класс уҡыусылары өсөн уҡыу әсбабы булып хеҙмәт итә ала.


text:
Республика Президенты менән Куба дипломаты ике яҡлы хеҙмәттәшлек мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Республика Президенты менән Куба дипломаты ике яҡлы хеҙмәттәшлек мәсьәләләрен тикшерҙе
Республика Президенты менән Куба дипломаты ике яҡлы хеҙмәттәшлек мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
24 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Куба Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Хуан Вальдес Фигероа менән осрашты.
Осрашыуҙа ике республика араһында иҡтисади бәйләнештәрҙе нығытыу, тауарҙар әйләнешен арттырыу, шулай уҡ гуманитар өлкәлә үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре тикшерелде.
Әлеге ваҡытта Куба менән Башҡортостан араһындағы сауҙа-иҡтисади бәйләнештәр ныҡлап үҫешмәгән. Үткән йыл һөҙөмтәләре буйынса тышҡы сауҙа әйләнеше 7,5 мең АҠШ доллары тәшкил иткән.
Һөйләшеү барышында нефть эшкәртеү, нефть химияһы, ауыл хужалығы, ағас эшкәртеү, туризм өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итеү йүнәлештәре билдәләнде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Шулай уҡ һүҙ республиканың медицина хеҙмәткәрҙәренең Кубалағы һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында стажировка үтеүе буйынса программа булдырыу мөмкилектәре хаҡында ла барҙы.
— Һеҙҙең менән бер нисә һорауҙы тикшерергә теләр инек. Был хеҙмәттәшлек мәсьәләләре – тәү сиратта улар һеҙҙең студенттарҙың Башҡортостанда белем алыуына йәки, киреһенсә, һеҙҙең илдең уҡыу йорттарында республикабыҙ өсөн белгестәр әҙерләүгә бәйле. Кубала һаулыҡ һаҡлау өлкәһенең ни тиклем яҡшы үҫешкәнен беләбеҙ. Һәм, әлбиттә, беҙҙең медицина хеҙмәткәрҙәре Кубаның медицина учреждениеларында стажировка үтә алһа, беҙ бик шат булыр инек, — тине Рөстәм Хәмитов, ҡунаҡҡа мөрәжәғәт итеп.
— Һеҙгә иген, аҙыҡ-түлек продукцияһын поставкалай алыр инек. Беҙҙә экологик яҡтан таҙа ит – һыйыр, һарыҡ, сусҡа итен етештереү өсөн сеймал базаһы яҡшы үҫешкән, — тип билдәләне Президент. – Кубаға урман сәнәғәте продукцияһын поставкалап, был өлкәлә эшләргә теләүсе Куба предприятиеларын йәлеп итә алыр инек.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бөгөн нефть эшкәртеү, нефть химияһы, химия мәсьәләләре буйынса ғилми учреждениеларҙың хеҙмәттәшлек итеүе тураһында ла һүҙ йөрөтөргә мөмкин.
— Һеҙ институттарҙа булдығыҙ, университеттарҙы күрҙегеҙ. Моғайын да һеҙгә бындай тәҡдимдәрҙе әйткәндәрҙер. Потенциал бик юғары, — тине республика башлығы. Бергә үҫтерерлек перспективалы йүнәлештәр ҙә бар, тип белдерҙе ул. Мәҫәлән, туризм һәм шифахана-курорт дауаланыуы өлкәләрендә.
Хуан Вальдес Фигероа билдәләүенсә, әлеге ваҡытта Куба Рәсәй Федерацияһы менән бик һөҙөмтәле хеҙмәттәшлек булдыра һәм Башҡортостан менән бәйләнештәр был хеҙмәттәшлектең мөһим бер өлөшө буласаҡ.
— Яңыраҡ беҙҙең президент Рауль Кастро Рәсәйгә визит менән килеп китте. Ул Владимир Владимирович Путин һәм Дмитрий Анатольевич Медведев менән осрашты. Беҙ мөһим йүнәлештәр билдәләнек. Әлбиттә, был нефть эшкәртеү, медицина һәм башҡа өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек итеү. Был йүнәлештәрҙе урап үтергә тейеш түгелбеҙ һәм уларҙы Башҡортостан менән үҫтерәсәкбеҙ, тип ышанабыҙ, — тине Азатлыҡ утрауының рәсми вәкиле.
Куба дипломаты Президентҡа Башҡортостанда уҡыған студент Хайме Лопес Гарсиянан бүләк тапшырҙы.
— Был «шах» тип аталған Куба аты «еңеү» тигәнде аңлата. Һеҙҙең менән – еңеү. Бында ниндәйҙер башҡорт рухы тойола, тип тә әйтер инем. Уны эшләүсе студент Башҡортостанда йәшәгән йылдарын бик һағыныуын әйтте, — тине Хуан Вальдес Фигероа.


text:
Башҡортостан Президенты: «Йәштәргә торлаҡ төҙөү йәһәтенән ярҙамды көсәйтергә кәрәк»Фото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты: «Йәштәргә торлаҡ төҙөү йәһәтенән ярҙамды көсәйтергә кәрәк»
Башҡортостан Президенты: «Йәштәргә торлаҡ төҙөү йәһәтенән ярҙамды көсәйтергә кәрәк»Фото: Андрей Старостин
Йәштәргә торлаҡ төҙөү йәһәтенән ярҙамды көсәйтергә кәрәк, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында тура эфир барышында Йәрмәкәй районынан йәш журналистың һорауына яуап биреп.
— Торлаҡ мәсьәләһе ауыл ерендә лә, ҡалаларҙа ла киҫкен тора, — тине Президент. – Быларҙың барыһы ла ресурстарға, бюджет мөмкинлектәренә бәйле. Шул уҡ ваҡытта бюджет дефициты беҙҙә 10-12 миллиард һум тәшкил итә, әммә йыл аҙағынаса быны хәл итәсәкбеҙ, тип ышанам.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәрҙәре һәм уҡытыусылар өсөн күп нәмә эшләнә. Мәҫәлән, табиптар, бер миллион һумдан тыш, республика бюджетынан 100 мең һум аҡса ала.
— Былтыр ауыл еренә 600-ҙән ашыу табип күсеп барҙы, быйыл уларҙың һаны 300-350-нән дә кәм булмаҫ, тип ышанабыҙ, — тине БР Президенты. – Беҙ һәр ваҡыт резервтар эҙләйбеҙ. Финанс йәһәттән тулыһынса тәьмин итә алмайбыҙ, әлбиттә. Сығымдарҙы өс структура араһында бүлергә кәрәк. Уларҙы республика, муниципалитет һәм йорт төҙөргә теләгән кеше үҙ өҫтөнә алырға тейеш. Бындай программалар булырға тейеш.
Шул уҡ ваҡытта был йәһәттән ыңғай миҫалдар ҙа бар: Илеш һәм Баҡалы райондарында йәш белгестәргә фатирҙар бүленә, әммә ундай осраҡтар бармаҡ менән генә һанарлыҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов — йылдың иң абруйлы 30 кешеһе исемлегендә
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов “Валовый Внутренний Продукт” (“ВВП”) федераль журналы билдәләүенсә, йылдың иң абруйлы 30 кешеһе исемлегенә инде.
Уҙып барыусы йылдың һуңғы һанында иҡтисади баҫма абруйлы сәйәсмәндәр һәм чиновниктар рейтингын тәҡдим итте. Атап әйткәндә, был исемлекте федераль башҡарма власть вәкилдәре, Рәсәй Президенты Хакимиәтенең абруйлы кешеләре, төбәк башлыҡтары, эре дәүләт компаниялары етәкселәре һәм сәйәсмәндәр тәшкил итә. Шәхестәр 2010 йылдағы карьера ҡаҙаныштарына нигеҙләнеп һайлап алынған, журнал эксперттары асыҡ мәғлүмәткә һәм факттарға таянған.
«Урындағы юғары шәхестәр менән бәйләнеше булмаған «РусГидро» топ-менеджеры Рөстәм Хәмитовтың июлдә Башҡортостан башлығы итеп һайланыуы төбәктең элекке башлығы эшләгән осорҙа барлыҡҡа килгән федераль властар менән мөнәсәбәттәрҙәге көсөргәнешлелекте бөтөрөү мөмкинлеге бирҙе. Яңы Президент “үҙәк менән һуғыш”ты ҡәтғи тыйҙы. Шулай уҡ ул, Мортаза Рәхимов менән бәхәс арҡаһында төбәктән киткән бизнесмендарҙы ҡайтырға һәм эшмәкәрлеген дауам итергә саҡырып, Башҡортостанда эшлекле мөнәсәбәттәрҙе һауыҡтырҙы”, — тип яҙа “ВВП” журналы.
Рөстәм Хәмитов менән бер рәттән, йылдың 30 кешеһе рейтингында Рәсәй Президенты ярҙамсыһы Аркадий Дворкович, Рәсәй Президенты Хакимиәте етәксеһе Сергей Нарышкин, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов, Рәсәй Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Виктор Зубков, Рәсәй Хөкүмәте вице-премьеры Сергей Иванов, Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин, Рәсәй сәнәғәт һәм сауҙа министры Виктор Христенко, Рәсәй финанс министры Алексей Кудрин, Мәскәү мэры Сергей Собянин, Ростов өлкәһе хакимиәте башлығы Василий Голубев, Чечня Республикаһы Президенты Рамзан Ҡадиров, Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңлеханов, Свердловск өлкәһе губернаторы Александр Мишарин, “Росатом” дәүләт корпорацияһы етәксеһе Сергей Кириенко һәм башҡалар бар.


text:
Башҡортостанда минималь эш хаҡы 5500 һум тәшкил итәсәк
9 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов "Башҡортостан Республикаһында минималь эш хаҡы тураһында" Указға ҡул ҡуйҙы.
Указға ярашлы, Башҡортостан Хөкүмәтенә социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика комиссияһы ҡарауына республика территорияһында эшләүсе хеҙмәткәрҙәр өсөн 2011 йылдың 1 ғинуарынан минималь эш хаҡын 5500 һум күләмендә билдәләгән Башҡортостан Республикаһында минималь эш хаҡы тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу хаҡындағы тәҡдимде индерергә ҡушылды.


text:
«Тамыр» балалар телеканалы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан байрам ойоштора
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» ТРК ДУП-ның «Тамыр» балалар телеканалы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арнап кескәйҙәр өсөн ҙур байрам ойоштора. Тамаша 14 апрелдә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында үтә.
Байрамға почетлы ҡунаҡтар сифатында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары саҡырылған. Концертта телеканалдың алып барыусылары, «Тамыр» вокаль ансамбленең йәш йырсылары, «Сулпылар» республика телевизион конкурсы еңеүселәре, «Таланттар йондоҙлоғо» һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар ижады конкурсы лауреаттары, Өфө кадет корпусының «Веселинка» һәм «Дуҫлыҡ» бейеү коллективтары, Ғ.Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназияһы музыканттары ҡатнаша. Сәхнәлә 200-ҙән ашыу йәш артистар сығыш яһаясаҡ.
— Концертты балалар үҙҙәре алып бара. Иң йәш алып барыусыбыҙ Сәлимәгә биш кенә йәш, әммә ул, бер ҙә оялып тормайынса, өлкәндәр менән бер рәттән репетицияға йөрөй, кейемдәрен дә үҙе һайлай. Концерт өсөн махсус рәүештә 17 йыр яҙҙырылған. Балалар башҡарыуындағы һуғыш осоро йырҙары күңелгә айырыуса ныҡ үтеп инә. Йәш тамашасыларҙы һәм уларҙың ата-әсәләрен онотолмаҫлыҡ музыкаль мажара, күңелле уйындар, бүләктәр һәм тәм-томдар көтә, — тип хәбәр итте Башҡортостан юлдаш телевидениеһының матбуғат секретары Альбина Ғатауллина.
Балалар өсөн тәмлекәстәрҙе «Стерх» Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты әҙерләй. Сараның бағыусылары — «ОргНефтеГаз» ғилми-етештереү предприятиеһы, «Эдвис» уҡыу-методик үҙәге, эшҡыуар Фәйрүзә Ниғмәтуллина.
Башҡортостан юлдаш телеканалы тамашасылары концертты 9 майҙа ҡарай аласаҡ.


text:
Учалы районында мосолман һабантуйы үткәрелә
30 июндә — 1 июлдә Учалы районының Озерный ауылында «Мосабаҡа–2012» мосолман һабантуйы үткәрелә. Уны Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет һәм БР мосолмандары Диниә назараты ойоштора.
Һабантуй программаһы менән һәр төрлө конкурстар, спорт ярыштары (көрәш, мини-футбол), балалар өсөн уйындар ҡаралған. Һабан байрамы түңәрәк өҫтәлдәр һәм тематик семинарҙар менән оҙатылып барасаҡ. Ҡунаҡтарҙы бүләктәр һәм тәмле былау көтә.
Байрамда теләге булған һәр кеше ҡатнаша ала. «Башинформ» агентлығына БР мосолмандары Диниә назаратынан хәбәр итеүҙәренсә, мосолман һабантуйында 250-ләгән кешенең ҡатнашыуы көтөлә. Уларҙы һабантуйға алып барыу, туҡландырыу һәм төнгөлөккә йоҡлау урыны менән тәьмин итеү ҙә ҡаралған.


text:
Фото:
БР мәҙәниәт министрының яңы урынбаҫары тәғәйенләнде
Фото:
Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрының яңы урынбаҫары итеп Шамил Абдраҡов тәғәйенләнде. Бығаса ул Салауат музыка колледжына етәкселек итте.
Бөгөн Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әмина Шафиҡова ведомствоға ҡараған учреждение етәкселәрен яңы министр урынбаҫары менән таныштырҙы.
Абдраҡов Шамил Фаил улы 1980 йылда Мәләүездә тыуған. Салауат музыка училищеһын, Өфө дәүләт сәнғәт академияһын тамамлай. БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында «юриспруденция» белгеслеге буйынса уҡый.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 2004 йылда Мәләүез районы һәм ҡалаһы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлегендә белгес булып башлай. Артабан шунда уҡ йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе, мәҙәниәт бүлеге начальнигы булып эшләй. 2012 йылдан – Салауат музыка колледжы директоры.


text:
Фото:
Башҡортостанға Донъя уйындары президенты Рон Фройлих килергә тейеш
Фото:
БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов етәкселегендәге Башҡортостан Республикаһы делегацияһы Колумбияға барып ҡайтты. 2012 йылдың 24 ғинуарынан 27-һенә тиклем делегация 2013 йылғы Донъя уйындарын әҙерләү һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетының Сантьяго де Кали ҡалаһында үткән (Колумбия) ултырышында ҡатнашты.
Был ярыштарҙа донъяның иң көслө спортсылары, ушу, каратэ, джиу джитсу, дельтапланеризм, акробатик гимнастика, спорт бейеүҙәре, софтбол, регби, сквош, боулинг, уҡтан атыу, пауэрлифтинг, бильярд, ҡаяға менеү, дуатлон, спорт ориентирлауы кеүек олимпия уйындары программаһына инмәгән спорт төрҙәре буйынса донъя чемпиондары ҡатнаша.
2013 йылғы Донъя уйындарын үткәреү хоҡуғын Колумбия яуланы (2017 йылда – Польша). Ойоштороу комитеты ултырышында уйындарҙы ойоштороу, командаларҙың ҡатнашыуына бәйле ҡағиҙәләр, уйындар календары буйынса бихисап мәсьәләләр ҡаралды. Ошонда уҡ 2021 йылдағы Донъя уйындарын үткәреүгә дәғүә иткән Башҡортостан Республикаһының презентацияһы үткәрелде.
Донъя уйындары президенты Рон Фройлих менән һөйләшеүҙәр алып барылды. Халыҡ-ара спорт форумын Башҡортостанда үткәреү мөмкинлеген тикшереү өсөн ул июндә Өфөгә килергә теләк белдерҙе, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Дмитрий Медведев Өфөлә булып китте
Бурандар булыуға ҡарамаҫтан, Рәсәй хөкүмәте рәйесенең беренсе урынбаҫары Дмитрий Медведев бөгөн Өфөгә килде.
Өфө аэропортына ул төнгө сәғәт өстәрҙә килеп төштө. Осҡос янына журналистарҙы индермәнеләр. Бының сәбәптәрен аңлатыусы булманы. Иртән беренсе вице-премьерҙың эш графигынан Ҡырмыҫҡалы районында пенсия фондының клиент хеҙмәте менән танышыу пункты төшөп ҡалды. Ҡырмыҫҡалыла иһә Дмитрий Медведевты ҡаршы алабыҙ, тип урамдарҙы ялап тиерлек ҡуйғайнылар.
Беренсе вице-премьерҙың Башҡортостанға сәфәре бына шулай башланып китте. Дмитрий Медведев тәүҙә оло йәштәгеләр өсөн приютты ҡарап сыҡты. Приюттар хәҙерге Рәсәйҙең яраһы. Шуға ла уларға бармайынса мөмкин түгел. Медведев приюта ҡарттар менән аралашты, уларҙың көнитмеше менән ҡыҙыҡһынды. Әлбиттә, ҡарттар барыһы ла әйбәт тиеүҙән ары китмәне, ҙур кешегә аһ-зарын һөйләмәне.
Әммә һуңынан төбәктәр аһ зарын Татарстан президенты Минтимер Шәймиев еткерҙе. Республика етәкселеге Мәскәү ҡунағына яңы төҙөлөп файҙаланыуға тапшырылған Пенсия фонды бинаһын да күрһәтте. Дмитрий Медведевтың Республика президенты менән осрашыуы ла иғтибарға лайыҡ. Сөнки ҡайһы бер киң мәғлүмәт саралары ике етәксе осрашыуында Башҡортостандың артабанғы яҙмышы хәл ителеүе ихитмал тип яҙып сыҡҡайны. Әммә, ғәҙәтәгесә, һөйләшеү ябыҡ ишектәр артында барғанлыҡтан мәғлүмәт ҡоро һандарға, республикала милли проекттарҙың нисек үтәлешенә генә ҡайтып ҡала.
Әлбиттә, республикала Дмитрий Медведевтың сәфәренең ябай түгеллеген, һайлау алды туры икәнен яҡшы аңлайҙар. Һайлауҙарға аҙна самаһы ваҡыт ҡалғанда, беренсе вице-премьерҙың Рәсәйҙең тап уртаһындағы төбәктә халыҡтың уй-ниәттәре менән танышыуы осраҡлы түгел. Тик урыҫтар ғына йәшәгән төбәктәр буйынса һорауҙар юҡ, ә бына ҡатнаш халыҡ-башҡорт һәм татарҙар нисек тауыш бирер? Улар менән килешеп булырмы? Барып күренеп китергә кәрәк, тип уйлағындыр Дмитрий Медведев.
Башҡортостан социологтары иһә уға ҡайғырырға урын юҡ, тип белдерә. Һуңғы социологик тикшереүҙәр Медведев әфәнденең 79 процент тауыш йыйыуын күрһәткән. Геннадий Зюгановтыҡы иһә 15 процент ҡына. Бына шулай. Быға тиклемге һайлауҙар күрһәтеүенсә, һайлауҙарҙан һуң проценттар артып китә. Быға инде айырым көстәр ҙә үҙ өлөшөн индерә. 2-се мартта Республика биләмәләрендә 3 мең 560 һайлау участкаһы эшләйәсәк. Әле уларҙың барыһы ла хәүефһеҙлек буйынса ентекле тикшереү үтте. Бөгөндән участкаларҙа тәүлек әйләнәһенә дежур ойошторола. Был һайлау бюллетендәрен урындарға еткереүгә бәйле.
Сәйәси кампанияла республиканан 2 миллиондан ашыу кеше үҙ тауышын бирер, тип көтөлә. Әле төбәк һайлау участкаларында бюллетендәрҙе урындарға еткереү эше менән мәшғүлдәр. Комиссия ағзаларының эше милиция хеҙмәткәрҙәре һағы аҫтында алып барыла. Бюллетендәр алып киленеү менән республикалағы барлыҡ һайлау участкалары тәүлек әйләнәһенә һаҡ аҫтына алынасаҡ. Эске эштәр министрлығының ведомствонан тыш һаҡ идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, тауыш биреүгә әҙерлек барышында уҡ дүрт тиҫтәнән ашыу һайлау учаскаһы өҫтәлмә күҙәтеүгә алынған.
Ете йөҙҙән ашыу участка һаҡ һәм янғын сигнализацияһы менән йыһазландырылған. Әле барлыҡ финанс-кредит ойошмалары, ҡорал, наркотик һәм психотроп матдәләр һаҡланған биналар техник йыһазландырыу һәм террорҙан һаҡланыу йәһәтенән махсус тикшереү үтә. Тимер Юл вокзалы, халыҡ-ара Өфө аэропорты кеүек халыҡ күпләп йыйылған обьекттарҙа ла милиция патрулдәре көсәйтелгән.Һайлауҙар барышын күҙәтеү өсөн Башҡортостанға Европа шураһының парламент ассамблеяһы һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе башҡарма комитеты вәкилдәре килә. Комитет рәйесе урынбаҫары Наурыз Айҙаров әйтеүенсә, 2001-се йылдан күҙәтеүселәр элекке союздаш республикаларҙа үткән 39 һайлауҙа ҡатнашҡан.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте Федераль урман хужалығы агентлығы менән килешеү төҙөнө
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Федераль урман хужалығы агентлығы ике яҡлы килешеү төҙөнө.
Ул урман хужалығы өлкәһендә яҡтарҙың урмандарға тотороҡло идара итеү, дәүләт урман кадастрын һәм тәүге иҫәпте алып барыу буйынса хеҙмәттәшлеген күҙаллай. Шулай уҡ документ урмандарҙы һаҡлауҙы тәьмин итеү, уларҙы тулыландырыу, рациональ файҙаланыу, урман хужалығында кадрҙар потенциалын арттырыу һәм тармаҡты фәнни-техник тәьмин итеү буйынса ғәмәлдәргә ҡағыла.
БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ошо килешеүгә ярашлы Башҡортостан урман мөнәсәбәттәре өлкәһендә тапшырылған вәкәләттәрҙе сираттағы финанс йылға федераль бюджет средстволарынан Рәсәй Федерацияһы субъектына бүленгән аҡсаның кәмендә ун проценты күләмендә берлектә финанслау йөкләмәһен үҙ өҫтөнә ала. Бынан тыш, килешеүҙә янғын хәүефһеҙлеге һәм урман янғындарын һүндереү буйынса үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре көйләнә. Документ ағымдағы йылдың 31 декабренә тиклем ғәмәлдә була.


text:
Башҡорт теле уҡытыусылары конкурсҡа әҙерләнә
Сибайҙа 25 марттан 27-һенә тиклем үтәсәк "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса йыл уҡытыусыһы-2009" төбәк-ара бәйгеһе башланыуға бармаҡ менән генә һанарлыҡ көндәр ҡалды. Педагогтар иң яҡшы исемен яулау өсөн 14-се тапҡырына көрәшә.
Быйылғы бәйгелә 60-лап уҡытыусы ҡатнашасаҡ, шул иҫәптән Ырымбур һәм Силәбе өлкәләренән башҡорт теле уҡытылған мәктәптәр вәкилдәре лә. Уларҙың һәр береһе ярыштың район һәм ҡала этаптарында еңеү яулаған да инде.
БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был смотрҙың маҡсаты — республикала, шулай уҡ унан ситтә лә һәләтле, ижади эшләүсе башҡорт теле уҡытыусыларын асыҡлау, ярҙам итеү һәм дәртләндереү, мәғариф өлкәһендә алдынғы идеяларҙы пропагандалау һәм педагогик тәжрибәне таратыу, уҡыусыларҙың тел мәҙәниәтен үҫтереү механизмдарын булдырыуға новаторҙарса ҡараштарҙы асыҡлау.
Конкурста ҡатнашыусылар алдында ике этапты үтеү бурысы тора: тәүҙә уларҙы педагогика, психология, башҡорт әҙәбиәте, башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу методикаһы буйынса тест үтеү һәм ижади заданиены үтәү көтә. Һуңынан педагогтар мастер-класс үтәсәк. Уҡыусылар ролендә конкурста ҡатнашыусылар йәки бер төркөм уҡытыусылар сығыш яһаясаҡ. Был заданиены үтәгәндә уҡытыусы үҙ педагогик эшмәкәрлегенең төп, иң һөҙөмтәле ысулдарын һәм алымдарын файҙаланырға тейеш. Иң һуңында конкурсанттар "Минең педагогик ҡарашым" эссеһын тәҡдим итәсәк.
Һөҙөмтәләр буйынса жюри биш лауреаттың исемен атаясаҡ. Шуларҙан береһе генә "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса йыл уҡытыусыһы" буласаҡ. Еңеүсегә төп приз — республика Президенты тарафынан раҫланған аҡсалата премия.


text:
Бер көн эсендә өфөлөләр 49 литр ҡан тапшырған
4 августа Өфөлә үткән «Донор шәмбеһе» акцияһы сиктәрендә Республика ҡан тапшырыу станцияһында 49 литр ҡан тапшырылған.
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акцияла йәмғеһе 109 кеше ҡатнашҡан, уларҙың 93-ө ҡан тапшырған.
Белгестәр һүҙҙәренсә, ҡан һәм уның компоненттары хирургик операциялар, шулай уҡ ҡан ауырыуҙарын дауалау өсөн кәрәк. Дауалау учреждениеларында ҡан һәм уның компоненттары менән өҙөклөктәр килеп тыумаһын өсөн, һәр мең кешенең 40-60-ы донор булырға тейеш. Рәсәйҙә һәр мең кешегә — 11-ҙән аҙ ғына ашыуыраҡ, Башҡортостанда 19 донор тура килә.
2012 йылдың алты айында республикала 21 мең литрҙан ашыу ҡан тапшырылған, дауалау учреждениеларына 6 литрҙан ашыу ҡан ебәрелгән.


text:
Матбуғатҡа яҙылыу башланды
Башҡортостан матбуғаты үҙ уҡыусылары менән бәйләнеште нығыта. Республика хөкүмәте ҡарамағындағы матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ башланғысы менән Салауатта матбуғат байрамы үтте.
Газета-журналдарҙың тиражын арттырыу өсөн уҡыусы менән редакция араһында ныҡлы бәйләнеш урынлаштырыу мөһимлеге билдәләнде ултырышта. Салауатта үткән матбуғат байрамында ҡатнашыусылар яңы бурыстар ҙа ҡуйҙы.
Башҡортостан хөкүмәте ҡарамағындағы матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ етәксеһе урынбаҫары Артур Иҙелбаев яҙылыу эшен яйға һалыу маҡсатында йыл дауамында мәктәптәрҙә генә түгел, ғөмүмән барлыҡ белем усаҡтарында матбуғат аҙналыҡтары үткәреү, берҙәм яҙылыу эшен әүҙемләштереү маҡсатын ҡуйҙы.


text:
«Башҡорт балы» бренды Федераль таможня реестрында теркәлгән Фото: Олег Яровиков
«Башҡорт балы» бренды Федераль таможня реестрында теркәлгән
«Башҡорт балы» бренды Федераль таможня реестрында теркәлгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми-тикшеренеү үҙәге интеллектуаль милектың ике объектын — учреждениеның тауар билдәһен һәм «Башҡорт балы» тауары етештерелгән урындың исеме менән файҙаланыу хоҡуғын Федераль таможня реестрында теркәне.
Был Рәсәйҙән башҡорт балын экспортлауға һәм башҡа илдәрҙән: Украина, Үзбәкстан һәм Тажикстандан бал индереүгә контролде көсәйтеү өсөн эшләнгән. Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми-тикшеренеү үҙәгендә аңлатыуҙарынса, интеллектуаль милек объекттарын теркәү контрафакт продукцияға ҡаршы көрәштең иң тәьҫирле ысулдарының береһе булып тора.


text:
Башҡортостан Президенты: «Власть менән фән бер юҫыҡта халыҡ именлеге өсөн эшләргә тейеш»
— Башҡортостан ҙур фәнни мөмкинлектәргә эйә, республика ғалимдары федераль һәм республика фәнни-техник программаларында, халыҡ-ара проекттарҙа уңышлы сығыш яһай, юғары уҡыу йорттарында фән үҫешә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, IV «Социология һәм йәмғиәт: глобаль талаптар һәм төбәктәр үҫеше» Бөтә Рәсәй социология конгресында сығыш яһап. – Университеттар менән үткәрелгән ғилми тикшеренеүҙәр һаны арта, инновацион инфраструктура үҫешә.
Республика башлығы һөйләүенсә, медицина, биология, приборҙар эшләү өлкәләрендәге ҡаҙаныштар, нефть сығарыу һәм уны эшкәртеү өлкәһе мәсьәләләрен тикшереүҙән тыш, республика ғалимдары социаль-иҡтисади һәм гуманитар фәндәр өлкәһендә лә мөһим ҡаҙаныштарға өлгәшә.
— Башҡортостан — нефть һәм бал төбәге, тигән фекер йөрөй, әммә республикала башҡа тармаҡтар ҙа, шул иҫәптән фән дә яҡшы үҫеш ала.
Башҡортостан Президенты БР Фәндәр академияһы Социаль-сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институтының кеше мөмкинлектәрен үҫтереүгә арналған докладын миҫалға килтерҙе.
Рөстәм Хәмитов һөйләүенсә, республика ҙур фәнни форумдар үткәреү урынына әүерелә. Һуңғы йыл эсендә генә төбәктә төрлө йүнәлештәр буйынса ундан ашыу халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй фәнни һәм фәнни-ғәмәли конференция, симпозиум, конгресс үткәрелде.
— Беҙҙә власть органдарының социология үҙәктәре менән үҙ-ара килешеп эш итеү системаһы яйға һалынған, — тип билдәләне республика башлығы. – Үҙебеҙҙең эштә улар биргән мәғлүмәттәрҙе әүҙем ҡулланабыҙ.
Башҡортостан Президенты һүҙҙәренсә, һуңғы йылдарҙа республикала ярайһы уҡ етди иҡтисади һәм ижтимағи үҙгәрештәр үткәрелә.
— Беҙҙең алда мөһим бурыс тора – илебеҙ мөмкинлектәрен халыҡҡа йөҙө менән бороу. Власть һәм халыҡ социологияның йәнә бер проблемаһы булып тора, — тине Рөстәм Хәмитов. — Власть кешеләр менән нисек эшләргә тейеш? Ни өсөн беҙ халыҡтың властан һәм властың халыҡтан ситләшеүен күрәбеҙ?
Президент иҫәпләүенсә, был проблема муниципалитеттар өсөн дә, шулай уҡ тотош төбәктәр өсөн дә хас.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, тулыһынса хәл ителмәгән мәсьәләләр әле байтаҡ. Шул уҡ ваҡытта, республикала үткәрелгән социологик тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, халыҡ иҡтисадта һәм ижтимағи-сәйәси тормошта башланған үҙгәрештәрҙе хуплай һәм уларҙың дауам ителеүен теләй.
— Был үҙгәрештәр йылдам барһын, күрелгән саралар һөҙөмтәле булһын өсөн, беҙҙең биләмәләрҙең иҡтисади, демографик, социомәҙәни үҙенсәлектәрен комплекслы анализлауға таянырға тейешбеҙ, — тине Президент. – Ошо өлкәләрҙә ғилми берләшмәнең ярҙамына шат булыр инек.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, бай һәм сәскә атҡан Рәсәй төҙөү өсөн, иҡтисад, мәғариф, мәҙәниәт һәм социаль өлкәләрҙә үҙгәрештәр уңышлы барһын өсөн, илдә булған ресурстарға, тәү сиратта – кеше капиталына таяныу зарур.
— Һәм был уртаҡ эштә власть менән фән бер юҫыҡта кеше һәм уның именлеге өсөн эшләргә тейеш, — тине республика башлығы.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ районында экологик өмә үтте
Фото:
«Бергәләп эшләйек!» бөтә Рәсәй акцияһы сиктәрендә Стәрлетамаҡ районында экологик өмә үтте. Сүп-сар йыйыу буйынса әлеге сара тәбиғәт ҡомартҡыһы – Йөрәктау итәгендә ойошторолдо, тип хәбәр итә ER.RU.
Йөрәктау – республика халҡының яратҡан ял урыны, унда төрлө кимәлдәге спорт саралары йыш үткәрелә. Бында ял итеүселәр үҙҙәре артынан өйөм-өйөм сүп-сар ҡалдыра. Әлеге акцияға Алатана, Бельское ауылдары уҡыусылары, Стәрлетамаҡ районының «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардиясылары» активистары, Стәрлетамаҡ балалар экология үҙәгендә шөғөлләнеүселәр һәм уҡытыусылар, Башҡорт дәүләт университеты ирекмәндәре, «Олимп» туристик клубы вәкилдәре һәм экология мәсьәләһенә битараф булмаған район халҡы ҡушылды. Өмәлә йәмғеһе 100-гә яҡын кеше ҡатнашты. Бер көн эсендә 20 кубометрҙан ашыу сүп-сар йыйылды һәм ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына сығарып түгелде.
Өмә тамамланғас, активистар өсөн ҡырҙа сәй эсеү ойошторолдо. Барлыҡ ҡатнашыусыларға рәхмәт хаттары тапшырылды.


text:
Өфөлә тәүге күп функциялы белем биреү үҙәге төҙөләсәк
Өфө етәкселеге ябай мәктәп төҙөүҙән баш тартып, ҡалала тәүге күп функциялы белем биреү үҙәген төҙөргә ҡарар итте. Уны төҙөүгә 850 миллион һумға яҡын аҡса йүнәлтеләсәк. Был хаҡта Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов 51-се мәктәп уҡытыусылары һәм уҡыусыларының ата-әсәләре менән осрашыу барышында һөйләне.
Экспертиза үткәргәндән һуң, был уҡыу йорто бинаһы артабан файҙаланыу өсөн техник яҡтан яраҡһыҙ тип табылған. Уҡыусылар 60-сы лицейға һәм 74-се мәктәпкә уҡырға ебәрелгән. Лицейҙа уҡыусылар һаны 1500-гә еткән.
Икенсе сменала уҡыу, өҫтәмә дәрестәргә һәм түңәрәктәргә йөрөү мөмкинлеге булмауы ата-әсәләрҙе борсомай ҡалмай.
Ирек Ялалов хәбәр итеүенсә, 21-се мәктәп ныҡ иҫкергән булыу сәбәпле мәжбүри рәүештә ябылған. Уның урынына Инорс биҫтәһендә күп функциялы белем биреү мәктәбе төҙөләсәк. Ҡала башлығы билдәләүенсә, бындай йорттар төҙөү тәжрибәһе бығаса Мәскәүҙә ҡулланылған, ә бына Өфө өсөн был яңы күренеш. Үҙәк матди-техник яҡтан заманса йыһазландырыласаҡ, уның биләмәһендә мәктәп, балалар баҡсаһы, үҫмерҙәр клубы урынлашасаҡ, спорт секциялары ойоштороласаҡ. Комплексты асыу 2015 йылдың 1 сентябренә планлаштырылған.
Осрашыуҙа ҡатнашҡан Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов икенсе сменала уҡып, һуң ҡайтҡан уҡыусылар өсөн автобустар бүлергә тәҡдим итте. Шулай уҡ, ҡайһы бер уҡыусыларҙы 140-сы башҡорт гимназияһына уҡырға ебәрергә тәҡдим ителде.
Мәктәп уҡыусыларының ял ваҡытын ойоштороу мәсьәләһе лә контролгә алынды. Калинин районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге вәкилдәре хәбәр итеүенсә, 2013 йылдың 1 сентябренән уҡыусылар түңәрәктәргә һәм спорт секцияларына йөрөй аласаҡ — әлеге ваҡытта мәғариф бүлеге хеҙмәткәрҙәре был маҡсаттарҙа файҙаланыу өсөн тейешле биналар эҙләү өҫтөндә эшләй.


text:
Салауат ҡалаһынан мәктәп уҡыусылары Анапала «Президент ярыштары»нда призлы урынға лайыҡ булды
Салауат ҡалаһынан мәктәп уҡыусылары Бөтә Рәсәй «Президент ярыштары» спорт бәйгеһе финалында лайыҡлы сығыш яһаны. Быйыл ярыштар Анапаның «Смена» белем биреү-сәләмәтләндереү лагерында үтте. Унда Рәсәй Федерацияһының 53 субъектынан йәмғеһе 1270 кеше ҡатнашты.
Бөтә дүрт төр ярыштар һөҙөмтәһендә Салауат ҡалаһының 8-се лицейы уҡыусылары ҡала командалары араһында өсөнсө урын яуланы.
Шулай уҡ Мишкә районы Сурай ауылының Я.Ялкайн исемендәге урта дөйөм белем биреү мәктәбенән уҡыусылар төркөмө ун иң яҡшы команда иҫәбенә инде. Ауыл мәктәптәре араһында ул туғыҙынсы урынға лайыҡ булды, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығынан.
Өҫтәп үтәйек, балаларҙы һәм йәштәрҙе физик культура һәм спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү, шулай уҡ федераль округтар араһында дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрен нығытыу йыл һайын үткәрелгән ярыштарҙың төп маҡсаты булып тора.


text:
Маҡсат
Балаларҙың беҙҙең яҡтың ҡоштары тураһындағы белемен тәрәнәйтеү, уларҙың көнкүрешенә, йәшәү үҙенсәлегенә иғтибар итеү.
Ҡоштарға һаҡсыл ҡараш, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү.
Балаларға тирә-яҡ мөхитте, хайуандар донъяһын һаҡлау сараларын аңлатыу.
Йыһазландырыу ҡоштарҙың һүрәттәре, тауыштары яҙылған карточкалар, плакаттар.
Байрам барышы
Уҡытыусы. Хөрмәтле балалар, ҡунаҡтар, тыуған еребеҙгә шаулап, гөрләп яҙ килә. Март – яҙҙың беренсе айы, уяныу, сафланыу айы. Ул яҡтылыҡ, һыу һәм ҡоштар айы ла булып иҫәпләнә. беҙҙең илдә һәр йыл һайын 1927 йылдан алып 1 апрель көнөн ҡоштар көнө тип билдәләйҙәр. Был көндө һәр кеше ҡулынан килгәнсә ҡоштарға изгелек эшләргә тейеш. Ә балалар ниндәй яҡшылыҡ эшләй ала һуң ( яуаптар). Бигерәк тә сыйырсыҡтарға оялар эшләү киң таралған. Уҡыусылар был көндәрҙә үҙҙәренең ҡоштар тураһында китаптар уҡып, сығыштар тыңлап, кинолар ҡарап белемдәрен күбәйтә алалар. Ҡанатлы дуҫтарыбыҙ ҡайта. Бөгөнгө байрамды ҡанатлы дуҫтарыбыҙҙы ҡаршылау көнөнә арнайбыҙ.
ә хәҙер һүҙҙе ҡ-сө класс уҡыусыларына бирәбеҙ.
Ҡояш нурын болот ҡаплаһа ла,
Яҙ яҙлығын итә - эретә…
Ҡарҙар бөтөп, ҡара ер йәшәреп,
Һандуғастар һайрар көн етә.
Яҙ килә, яҙ
Элекке түгел ҡар ҙа,
Ҡарайҙы ул баҫыуҙа.
Йылғаларҙағы боҙ ҙа
Ярыла бит баҫыуға.
Эй, талпынып ҡайтҡан ҡошҡайҙарым
Тыуҡан еркәйҙәргә ни етә
Һәр ботағы, һәр япрағы яҡын,
Һәр ҙулышы күңел елкетә, -
Тыуған еркәйҙәргә ни етә
Йыр Яҙ килә
Уҡытыусы Ҡанатлы дуҫтарыбыҙ беҙгә ашыға. Юлда улар күпме ауырлыҡтар кисерә. Бурандарға, ҡойма ямғырҙарға эләгеп, хәлдән таялар. Ҡоштарҙың иң көслөләре беренсе булып килеп етәләр. Ә яҙ килтереүсе тип ниндәй ҡошто атайҙар.
Ҡара ҡарға ҡарҙан бара
Ҡанаттарын ҡаға-ҡаға.
Эй маҡтана, эй маҡтана
Ҡанат остарыма тағып,
Яҡшы хәбәр килдем алып,
Яҙ башлана, яҙ башлана!
Ҡарғалар Европа һәм Азияла осрай. Улар бергәләшеп коллония менән баҡсаларҙа, парктарҙа, кеешгә яҡыныраҡ ерҙә оя ҡоралар. Ояларын 3-6 йомортҡа һалалар. 18-22 көндә бала сығаралар.Уларҙың файҙаһы.төрлө үләкһәләр, саранчалар, ҡарышлауыҡтар менән туҡланалар. Шулай итеп иген культураларын ҡотҡаралар.
Сыйырсыҡты халыҡ кеше көлдөрөүсе тип атай. Ул бесә булып мыяулай, тауыҡ булып ҡытҡылдай, баҡа булып баҡылдай, бала һымаҡ илай, һыҙғыра ала. Сыйырсыҡтар бөжәктәр, ҡорттар, ҡусҡарҙар менән туҡлана. Улар парлашып йәшәйҙәр, үҙ ояларына 35 тапҡырға тиклем осоп киләләр, йәҡни тәүлегенә 200-300 –гә тиклем бөжәкте юҡ итәләр.
Эй һайрай ҙа һуң был һабантурғай
Ҡарҙар бөткәнен дә көтөп тормай.
Һабансылар күңелен нурлай-нурлай,
Һай һайрай ҙа һуң был һабантурғай.
Кем генә яратмай икән һабан турғайҙарын. Улар осҡанда һәр саҡ һайрайҙар. Шул саҡта йылға шауы, ҡыңғырау сәскәләре тауыштары ишетелгәндәй була. Һабан турғайҙары баҫыуҙарҙа, яландарҙа, көтөүлектәрҙә бик күп бөжәктәрҙе, ҡый үләндәренең ояларын ҡороталар. Ояларын ерҙә яһайҙар, күсеүсе ҡоштарға инәләр.
Кәкүк “Кәк-күк, тигән була, -
Еләк күп-күп, тигән була.-
Йәшел урман төпкөлөнә,
әйҙә үт-үт, - тигән була.
Кәкүк “Кәк-күк, тигән була, -
Беҙгә йыш кил, тигән була.-
Саф һауалы урмандарҙа
Ял итә бел” , - тигән була.
Кәкүк йәй буйына 270 меңдән ашыу ҡарышлауыҡ, май ҡуңыҙын юҡ итә. Йомортҡаһын теләшән ҡоштоң ояһына һалып китә, үҙе бала сығармай.
Ҡарлуғастар, һандуғастар йәй буйына миллионға яҡын зарарлы бөжәктәрҙе ҡыра.
Йыр Һандуғас
Ҡоштар кешеләрҙең иң ышаныслы ярҙамсылары. Ҡоштарға ҡарап кешелә һауаға осоу хыялы барлыҡҡа килгән, йырҙар тыуған. Улар – баҡсаларҙың иң матур биҙәге. Яҙҙы һабан турғайының йырынан, йә юл буйындағы турғайҙарҙың сырылдауынан башҡа күҙ алдына баҫтырып булмай.
(коштар тауышын тыңлау)
Ҡоштар тәбиғәтте матурлап ғына ҡалмай, кешеләргә лә ҙур файҙа килтерә. Әгәр ҙә беҙ илебеҙҙәге бөжәк ашаусы ҡоштарҙы: тумыртҡаларҙы, сыйырсыҡтарҙы, ҡарабаш турғайҙарҙы һаҡлаһаҡ, урман һәм баҡсаларыбыҙ ҡоротҡос бөжәктәрҙән зарар күрмәҫ ине.
Ҡор, һуйыр, сел, ағуна, тумыртҡа, шыршы турғайы, һайыҫҡан кеүек ҡоштар йылы яҡҡа китмәй, беҙҙә ҡышларға ҡалалар. Улар өсөн ҡыш ҡурҡыныс булмаһа ла, беҙ ҙә хәстәрлек күрһәтһәк, байтаҡ ҡоштарҙы һаҡлаясаҡбыҙ.
Уҡытыусы Эйе, ҡоштар – гүзәл тәбиғәттең ғәжәпләндергес бер бүләге. Улар үҙҙәренең тауыштары менән тирә-йүнде йәнләндереп, тормошто биҙәй. ә хәҙер ҡоштар һайрауын тыңлап алайыҡ.
Ҡош тауыштарын тыңлау.
ә хәер беҙҙә ҡышлаусы ҡоштар тураһында тыңлап алайыҡ.
Тумырҡалар, доктормы ни,
күрһәтә эшсәнлеген.
Туҡ-туҡ суҡып ағастарҙың
Тикшерә иҫәнлеген
Тумырҡалар ағас бөжәктәре, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Шуға ла уны урман докторы тиҙәр.
Ҡарабаш турғай – турғай ҙурлыҡ. Башы, түше һәм ҡойроҡ аҫты ҡара төҫтә, сикәләре аҡ. Ҡанаттары һәм ҡойроғо һорғолт күк, арҡаһы йәшкелт һоро. Төрлө урмандарҙа йәшәй. Ҡыш көнө торлаҡтарға яҡынлай. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡҡа китмәй. ағас ҡыуыштарына 9-13 йомортҡа һала. Зарарлы бөэәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Йыр Урман радиоһы.
Уҡыусылар. Күп хайуандар һәм ҡоштар ер йөҙөнән юғала. Ни өсөн тип уйлайһығыҙ.
Кешеләр нисек итеп тәбиғәткә ярҙам итеү тураһында уйлағандар. Һәм “Ҡыҙыл китап” төҙөгәндәр. Был китапҡа 295 йәнлек, 312 төрлө ҡош ингән. Ә ниндәй йәнлектәр һәм ҡоштар яҙылған һуң был китапҡа.
Ә уҡыусылар ниндәй өлөш индерә ала ҡоштарҙы һаҡлауҙа. Ә хәҙер Башҡортостанда “Ҡыҙыл китапҡа” керетелгән ҡоштар тураһында тыңлап үтәйек.
Бөркөт – бик ҙур йыртҡыс ҡош, уның ҡанаттары 2 метрға етә. Йоморан, алйырҙан, сысҡан, ҡуян кеүек йәнлектәрҙе ашай. Хәҙер беҙҙең республикала ғына түгел, бөтә ил буйынса ла бөркөттәр һаны әҙ ҡалған.
Туғаҙаҡ. Ҡасандыр Башҡортостандың далаларында көтөү-көтөү булып йөрөгән был ҡошто ла хәҙер бик тиҙ табып булмай. Туғаҙаҡ та бик ҙур. Уның ауырлығы 16-17 кг-ға етә. Ул тик киң далаларҙа, сиҙәм ерҙәрендә генә йәшәй. Үлән һәм бөжәктәрҙе ашай.
Ҡарағош. Бөркөттән бәләкәйерәк был ҡош та “Ҡыҙыл китапҡа” индерелгән.
Шоңҡар. Хәҙер был ҡоштоң тик исеме генә ҡалып бара. Һуңғы йылдарҙа шоңҡар ояһын күреүселәр ишетелмәй.
Ҡарлуғастар төйәгендә йыры менән тамамлау.
Бергә Ҡоштарҙы һаҡлайыҡ!. Ҡоштар беҙҙең яҡын дуҫтарыбыҙ.!
әйҙәгеҙ бергә таҡаталғы яҙылған һөйләмдәрҙе уҡып үтәйек.
Сценарий внеклассного мероприятия для начальной школы будет полезен учителям и воспитателям начального звена при подведении мероприятий в рамках празднования Международного дня птиц. Цели 1. Расширить и закрепить знания обучающихся о птицах, их повадках, о роли и месте в природе, о значении в жизни человека;
2. Развивать интерес и наблюдательность. Научить правилам поведения в природе. Учить задумываться над последствиями своих действий;
3. Воспитывать у школьников бережное отношение к пернатым друзьям, неравнодушие к многообразному миру пернатых. Формировать понятие о происхождении и названии некоторых птиц.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Фото:
Көньяҡ Уралды үҫтереү программаһы был төбәкте көрсөктән сығарырға тейеш
Фото:
Баймаҡ районын, Сибайҙы һәм Башҡортостандың бөтә Көньяҡ Урал төбәген комплекслы үҫтереү программаһы республиканың был өлөшөн көрсөктән сығарырға һәм уны үҫтереүгә яңы этәргес бирергә ярҙам итәсәк. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов вице-премьер, БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажитдиновҡа ошо йүнәлештәге программаны әҙерләргә ҡушты.
— Программа Көньяҡ Уралда һалынған иҡтисади хәлде, уның ауыл хужалығы һәм эшкәртеүсе предприятиелары торошон, был яҡтың тәбиғи һәм кадрҙар ресурстарын иҫәпкә алып әҙерләнергә тейеш, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бында башҡа төбәктәрҙән ҙур инвесторҙар йәлеп итеү кәрәклеге һәм бәләкәй бизнес өсөн уңайлы шарттар булдырыу иҫәпкә алынырға тейеш.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Көньяҡ Урал — республикабыҙ өсөн «хәүеф зонаһы» ул. Әгәр Башҡортостандың үҙәк һәм төньяҡ райондары быйыл тәүге тапҡыр ҡоролоҡҡа осраһа, Көньяҡ Урал өсөн был күнегелгән күренеш – ул ҡоролоҡтан дүртенсе йыл рәттән яфа сигә.
— Уңайһыҙ һауа шарттарына ҡарамаҫтан, бында йәшәүсе кешеләр уны еңеп сығырға һәм бирешмәҫкә өйрәнгән, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ләкин уларҙың барыһына ла, район һәм ҡала башлыҡтарынан башлап, хәҙерге баҙар шарттарында эшләргә өйрәнергә кәрәк. Беҙ барыбыҙ ҙа “көслө” еңгән донъя конкуренция майҙанында йәшәйбеҙ. Әгәр ошоно аңыбыҙға һеңдермәһәк һәм кәрәкле сараһын күрмәһәк, еңеләсәкбеҙ.


text:
Башҡарма властың һөҙөмтәлелеге буйынса федераль рейтингта Башҡортостан 10-сы урынға күтәрелдеФото: Андрей Старостин
Башҡарма властың һөҙөмтәлелеге буйынса федераль рейтингта Башҡортостан 10-сы урынға күтәрелде
Башҡарма властың һөҙөмтәлелеге буйынса федераль рейтингта Башҡортостан 10-сы урынға күтәрелдеФото: Андрей Старостин
Һуңғы йыл эсендә Рәсәй Федерацияһы субъекттарының башҡарма власть органдары эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелеге рейтингында Башҡортостан Республикаһы бер юлы 26 позицияға юғары күтәрелеп 10-сы урынды биләне. Был хаҡта шаршамбы көнө республика Хөкүмәте ултырышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
— Былтыр 2010-2012 йылдарға йомғаҡтар яһағанда беҙ 36-37-се урындарҙа инек. Бындай 26 урынға алға китеү беҙҙең уртаҡ ҡаҙанышыбыҙ булып тора һәм республиканың үткән йылдарҙа яҡшы эшләүе тураһында һөйләй, — тине Рөстәм Хамитов.
Рейтинг өс йүнәлеш буйынса башҡарма власть органдары эшен комплекслы баһалау нигеҙендә төҙөлә. Рөстәм Хәмитовтың әйтеүе буйынса, республиканың позициялары территорияның иҡтисади үҫеш күрһәткестәре буйынса көслөрәк. «Был күрһәткес буйынса Рәсәй Федерацияһының иҡ яҡшы биш төбәге араһында торабыҙ», — тип хәбәр итте БР Президенты. Башҡортостан шулай уҡ халыҡтың төбәк Хөкүмәте эшен һәм республикала эштәрҙең дөйөм торошон баһалау буйынса тәүге егерме субъект араһына инде. Һаулыҡ торошо һәм халыҡтың үлеме менән бәйле баһаларҙың «социаль» блогында Башҡортостандың позицияһы бер аҙ түбәнерәк.
Рәсәй Хәкүмәте сайтындағы мәғлүмәттәргә ярашлы, һөҙөмтәлелекте баһалау формулаһында иҡтисад үҫешкә дөйөм сағыштырма ауырлыҡ күрһәткестәренең 50 проценты тура килә, социаль өлкәне үҫтереүгә – 30 процент, халыҡтан һорау алыу һөҙөмтәләренә – 20 процент.
— Өс йыл дауамында кешеләребеҙҙең йәшәү сифатын арттырыуға йүнәлтелгән системалы эште төҙөнөк һәм тейешле һөҙөмтә бар: беҙ 10-сы урында, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республика старт алған позициялар бик насар ине.
Юғары баһаның уңайлы финанс «эҙәмтәләренә» килтереүе мөмкин.
— Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте былтыр тәүге 20 урынды ҙур ғына аҡсалата премиялар менән баһаланы – 250 миллион һумдан алып 350-гә тиклем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Быйыл да практика ҡабатланһа, яҡшы сумма алыуыбыҙ бар. 300 миллион һум – ул 600-700 уҡыусыға иҫәпләнгән яҡшы мәктәп төҙөлөшө хаҡы.
Алдан хәбәр итеүебеҙсә, рейтингта беренсе урынды Татарстан Республикаһы биләй. Лидерҙар араһында шулай уҡ – Төмән өлкәһе, Ханты-Манси автономиялы округы – Югра, Воронеж өлкәһе, Чечен Республикаһы, Саха (Яҡут) Республикаһы, Ямал-Ненец автономиялы округы һәм Мәскәү өлкәһе.


text:
Владимир Путин Өфөгә килдеФото: Олег Яровиков
Владимир Путин Өфөгә килде
Владимир Путин Өфөгә килдеФото: Олег Яровиков
Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин Өфөгә килде. Уның сәфәренең маҡсаты – «Рәсәй Федерацияһы субъекттарында мәғлүмәт технологияларын үҫтереү тураһында» темаһына төбәктәр үҫеше мәсьәләләре буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышын үткәреү.
«Өфө» халыҡ-ара аэропортында Рәсәй Хөкүмәте башлығын Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота, башҡа рәсми кешеләр ҡаршы алды.
Хөкүмәт комиссияһы ултырышын үткәреүҙән тыш, Владимир Путин Өфөлә «Башҡортостандың социаль картаһы» проекты мөмкинлектәре, уны һаулыҡ һаҡлау һәм йәмәғәт транспорты өлкәһендә ҡулланыу менән танышты, яңы Өфө трансформатор заводында булды.


text:
«Каустик» йәмғиәте Американың «Red Mountain Energi» компанияһы менән контрактҡа ҡул ҡуйҙы
Стәрлетамаҡта «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ ҡалаһы) һәм Американың «Red Mountain Energi» компанияһы араһында ҡорамалдар ҡайтарыу, шеф-монтаж һәм һауа айырыу ҡулайламаһын проектлау буйынса котрактҡа ҡул ҡуйыу сараһы үтте. Тендерҙа Германияның «Linde gmbh» фирмаһы һәм Рәсәйҙең «Криогенмаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте лә ҡатнаша, әммә техник йәһәттән дә, хаҡтар сәйәсәтендә лә иң уңайлы шарттар тәҡдим иткән «Red Mountain Energi» еңә. Контрактты ғәмәлгә ашырыу был предприятиеға ғына түгел, шулай уҡ Стәрлетамаҡ («Синтез-Каучук», «СНХЗ», «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре һәм ҡала ТЭЦ-ы), Салауат («Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) һәм Түбәнге Кама ҡалаларындағы («Нижнекамскнефтехим» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 2205-се цехы) ҡулланыусылар үҫешенә һәм ышаныслы, тотҡарлыҡһыҙ эшләүенә этәргес бирәсәк, тип хәбәр итә «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнештәр һәм мәғлүмәт бүлеге.
Ҡулайламаны режимға сығарыу менән бергә проектты тормошҡа ашырыу ваҡыты — 2013 йылдың икенсе кварталы.


text:
Башҡортостан халҡы өс шәмбе рәттән эшләйәсәк
Май байрамдары арҡаһында Рәсәй халҡына рәттән өс шәмбе эшләргә тура киләсәк. Хеҙмәткәрҙәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙаланһын өсөн киләһе ял көндәре – шәмбе, 28 апрелдән дүшәмбе, 30 апрелгә (байрам алды көнөнә), шәмбе, 5 майҙан дүшәмбе, 7 майға һәм шәмбе, 12 майҙан шишәмбе, 8 майға (барам алды көнөнә) күсерелә, тип хәбәр иттеләр БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Тимәк, Башҡортостан халҡы, бөтә рәсәйлеләр кеүек үк, рәттән өс шәмбе эшләйәсәк. 28 апрелдәге һәм 12 майҙағы эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Хеҙмәт кодексына ярашлы, 1 май – Яҙ һәм Хеҙмәт байрамы һәм 9 май – Еңеү көнө – ял һәм байрам көндәре булып тора.
Байрамдар уңайынан 29, 30 апрель, 1 май һәм 6, 7, 8, 9 май Башҡортостанда ял көндәре буласаҡ.
РФ Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә йыллыҡ төп һәм йыллыҡ өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә 1 һәм 9 майҙағы ял һәм байрам көндәре отпускының календарь көндәренә индерелмәй.


text:
Сал тарих шаһит: башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының даны донъяның төрлө тарафына яңғыраған. Улар йорт усағын һаҡлап ҡына ҡалмаған, ирҙәре менән бергә яу сапҡан, һунар иткән. “Батыр тыуҙырғың килһә, башҡорт ҡыҙын ал”, – тип юҡҡа ғына әйтмәгән күрше халыҡтар, сөнки беҙҙең ҡатын-ҡыҙҙарҙа матурлыҡ менән батырлыҡ бергә уҡмашҡан.
Шундай заттарҙың береһе – Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Әлмира Ҡыуатова. Күптән түгел Ҡырғыҙстанда II Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында ҡатнашып ҡайтты сая апайыбыҙ.
Шуны әйтеп үтергә кәрәк: башҡорт халҡы күсмә тормошта йәшәгән тиеү бик үк дөрөҫ түгел. Борон-борондан мәғрур Уралды төйәк иткән милләтебеҙ йәй айҙарында ауылдарҙан йәйләүгә күсеп көн күргән. “Күсмәлегебеҙ” шунан килә лә инде.


text:
Рәсәй һәм Башҡортостандың кредит ойошмалары килешеү төҙөнө
Бөгөн Өфөлә БР Милли банкыһында үткән төбәк-ара конференцияла Башҡортостан Республикаһының Кредит ойошмалары ассоциацияһы һәм Рәсәй төбәк банкылары ассоциацияһы ( “Рәсәй”) араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеү ҡабул ителде.
Федераль ассоциация яғынан документҡа уның президенты Анатолий Аксаков, ә республиканан – БР-ҙың Кредит ойошмалары ассоциацияһы рәйесе Айҙар Зөбәйеров ҡул ҡуйҙы.
Хәҙер БР-ҙың Кредит ойошмалары ассоциацияһы, ассоциацияланған ағза булараҡ, “Рәсәй” составына керә.


text:
Өфөлә 2011 йылда 10 яңы балалар баҡсаһы булдырыласаҡ
Өфөлә 2011 йылда яҡынса 1500 балаға иҫәпләнгән 10 яңы балалар баҡсаһы булдырыласаҡ. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Ун балалар баҡсаһының алтауһы төҙөлөп ята, йәки төҙөлөп бөткән, дүртәүһе –кире ҡайтарылған биналар, улар ҡасандыр балалар баҡсаһы итеп төҙөлгән, ләкин һуңыраҡ башҡа ойошмаларға тапшырылған.
Ике балалар баҡсаһын Өфөлә августа уҡ, мәғариф буйынса республика кәңәшмәһе башланыуға файҙаланыуға тапшырырға планлаштырыла.
Киләсәктә Өфө властары балалар баҡсаһын төҙөү темптарын арттырырға уйлай. Павел Качкаев һүҙҙәренә ҡарағанда, 2012 йылда ҡалала 12 балалар баҡсаһы буласаҡ.


text:
Башҡортостанда «Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында төбәк тапшырыуҙары эфирға сыға башланыФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда «Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында төбәк тапшырыуҙары эфирға сыға башланы
Башҡортостанда «Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында төбәк тапшырыуҙары эфирға сыға башланыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн, 1 июлдә, «Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында төбәк тапшырыуҙары эфирға сыға башланы. Презентацияға республика етәкселеге вәкилдәре, махсус рәүештә Өфөгә килгән билдәле алып барыусы Владислав Флярковский, республиканың мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениелары директорҙары, журналистар йыйылды.
«Ошо канал республика, Рәсәй, донъя кимәлендәге мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренең бер-береһе менән аралашыу майҙансығы булыр тип ышанғы килә. Алда оҙон юл, барыбыҙ ҙа тырышырға тейешбеҙ. Беҙ Рәсәй телеканалы етәкселегенә, каналда тапшырыуҙарҙы тергеҙеү тәҡдимен индергән республика Башлығы Рөстәм Хәмитовҡа ҙур рәхмәтлебеҙ», — тип билдәләне Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Салауат Сәғитов.
«Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында эфирға сыҡҡан урындағы проекттар республиканың мәҙәни тормошондағы мөһим ваҡиғаларҙы яҡтырта. Сағыу ваҡиғалар тураһында сюжеттар «Рәсәй 24» һәм «Рәсәй 1» каналдарында ла күрһәтелә.
«Баш мөхәррир Сергей Шумаковтың тырышлығы һөҙөмтәһендә һуңғы биш йылда «Мәҙәниәт» телеканалында бик күп проекттар барлыҡҡа килде. Ул иғтибарлы һәм талапсан тамашасы алдында яңы баҫҡысҡа күтәрелде. Канал үҫешәсәк, хәҙер инде һеҙҙең менән бергә», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Владислав Флярковский.
Баш мөхәррир Татьяна Саттарова Михаил Мирошниченконың «Өфө буйлап йөрөү» һәм Наилә Сәфәрғолованың Әҙәбиәт йылына арналған «Әйтер һүҙем бар» проекттарын тәҡдим итте. Презентация барышында юбилярҙы — 50 йыл радиола эшләгән диктор Наилә Ғәләүетдинованы тәбрикләнеләр. Каналдың ветеранына күп йыллыҡ хеҙмәте өсөн Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының почет грамотаһы тапшырылды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, йыл ярым элек «Рәсәй-Мәҙәниәт» каналында урындағы тапшырыуҙар туҡтатылды. Каналдың форматы элеккесә ҡала — көн һайын иртән ярты сәғәтлек «Иртә» тапшырыуы, ҡунаҡтар менән әңгәмә, Өфөлә һәм Башҡортостанда барған иң сағыу ваҡиғалар хаҡында мәҙәниәт яңылыҡтары.


text:
Мәләүез үҙәгендә тракторға һәйкәл ҡуйҙыларФото: Александр Яворский
Мәләүез үҙәгендә тракторға һәйкәл ҡуйҙылар
Мәләүез үҙәгендә тракторға һәйкәл ҡуйҙыларФото: Александр Яворский
ӨФӨ, 2014 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
«Ауыл хужалығы һәм тыл хеҙмәткәрҙәренә арнала» тигән яҙыу Мәләүездең Дан бульварында ҡуйылған һәйкәлгә нығытылған. Был постаментҡа данлыҡлы «Универсал-2» тракторы урынлаштырылған. Һәйкәлде асыу тантанаһы ҡалала Халыҡтар берҙәмлеге көнө алдынан уҙҙы, тип хәбәр итте Мәләүез районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Елена Мазиева.
Һәйкәл асыуға арналған митингта район хакимиәте башлығы Малик Вәхитов, БР Ауыл хужалығы министрлығының бүлек начальнигы Ревнер Бәйтуллин, предприятие етәкселәре, ветерандар һәм йәштәр ҡатнашты.
Йыйылғандар алдында сығыш яһап, Малик Вәхитов, районда ил, район, республика үҫешенә айырым өлөш индергән һәм индереүселәрҙе хөрмәт итергә тырышалар, тип билдәләне. Әммә нисектер шулай килеп сыҡты, тотош тыл һәм агросәнәғәт комплексы хеҙмәтсәндәренең батырлыҡтары мәңгеләштерелмәй ҡалды. Бөгөн ошо һәйкәлде ҡуйып хатаны төҙәттек. Был тылда Бөйөк Еңеү яулағандарға хөрмәт күрһәтеү.
Социалистик Хеҙмәт Геройы, район һәм ҡала Ветерандар советы рәйесе Сәлих Зәйнәғәбдинов һәйкәлде төҙөүҙә һәм трактор-геройҙы реставрациялауҙа ҡатнашҡандарҙың барыһына ла рәхмәт әйтте. «Тыл хеҙмәтсәндәре Еңеү өсөн күп эшләне, бының хаҡта хәтерләү зарур, — тине Сәлих Насретдин улы. — Үҫешеүҙә ошондай уңыштарға өлгәшкән районда йәшәүемә ғорурланам. Бындай ерҙә насар эшләп булмай».
Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Дмитрий Никифиров ҡасандыр был тракторҙа эшләүен, эш аттарынан уға күсеп ултырыуын хәтерләй. «Уның эш урыны — «Смычка» колхозы баҫыуҙары, — тимер юл станцияһы артында уҡ урынлашҡайны, — тип һөйләне ветеран. — Был трактор бөгөнгөләй бер ҡасан да матур булманы. Бындай һәйкәл өсөн барыһына ла ҙур рәхмәт».
Артабан тантаналы шарттарҙа яңы һәйкәлдән япма алынды, ә был сарға йыйылыусылар һәйкәл алдына сәскәләр һалды.


text:
Фото:
Дмитрий Медведев Нефтекама автозаводында эшләнгән мобиль ҡабул итеү бүлмәһен ҡараны
Фото:
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев 15 мартта Һамар өлкәһенә эш сәфәре барышында үҙәктән алыҫ урынлашҡан ауылдарҙа Президенттың мобиль ҡабул итеү бүлмәһе эшмәкәрлеге сиктәрендә граждандарҙың мөрәжәғәттәрен һәм ялыуҙарын ҡабул итеү өсөн мобиль комплексты ҡараны.
Мобиль комплекс НЕФАЗ-30-32 ҡала автобусы нигеҙендә булдырылған, ул өс өлөштән тора: технология бүлеге, пассажирҙар бүлмәһе һәм граждандарҙы ҡабул итеү өсөн бүлек. Комплекс телефон, компьютер һәм видеоконференция режимында эшләү мөмкинлеген биргән аппаратура менән йыһазландырылған.
Бынан тыш, автобус физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе ҡабул итеү өсөн ҡорамалдар менән дә йыһазландырылған, тип хәбәр иттеләр «НЕФАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән.


text:
Башҡортостан вәкилдәре «Селигер-2013» форумының аҙаҡҡы сменаһында ҡатнаша
«Селигер-2013» бөтә Рәсәй йәштәр форумының аҙаҡҡы сменаһында Башҡортостандан 80-дән ашыу кеше ҡатнаша. 5 августа тамамланасаҡ сарала Өфө, Стәрлетамаҡ, Нефтекама ҡалалары, Белорет, Туймазы, Учалы райондары вәкилдәре көс һынай.
Быйыл лагерь өс сменала эшләй. Йәштәр проекттары форумы һәм Эшлекле форум үҙ эштәрен тамамланы ла инде. Ошо көндәрҙә Тверь өлкәһендә Граждандар форумы үтә.
Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәренән йыйылған йәштәр туғыҙ йүнәлеш буйынса үҙ проекттарын тәҡдим итә. Улар араһында — «Эшләүсе йәштәр», «Рәсәйҙең патриотик клубтары», «Йәштәр ойошмалары сменаһы», «Йәштәр туризмы», «Студенттар ойошмалары», «Йәш экологтар» һәм башҡалар.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы хеҙмәткәре Мария Сивенко һүҙҙәренсә, «Йәштәр ойошмалары сменаһы»нда Башҡортостандан 30-ҙан ашыу кеше ҡатнашасаҡ. Йәмғеһе был майҙансыҡта бөтә илдән меңдән ашыу активист көс һынашасаҡ. Был аҙаҡҡы сменаның иң ҙур сараһы булмаҡсы. Йәштәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре, тренингтар ойоштороласаҡ. Һәләтле ҡыҙҙар һәм егеттәр менән билдәле сәйәсмәндәр, тарихсылар, алдынғы уҡытыусылар эшләйәсәк.
Ойоштороусылар белдереүенсә, форумдың башҡа майҙансыҡтарында ла ҡыҙыҡлы осрашыуҙар, лекциялар, оҫталыҡ дәрестәре үткәреләсәк.


text:
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләнеФото: Олег Яровиков
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләне
Президент Советы республиканың кадрҙар потенциалын күтәреү юлдарын билдәләнеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһында дәүләт граждандар хеҙмәтендә кадрҙар резервы тураһында Положение һәм иҡтисадты һәм социаль тармаҡты кадрҙар менән тәьмин итеү буйынса өлкә программаларын әҙерләү; республикала муниципаль хеҙмәт һәм дәүләт граждандар хеҙмәте мәьәләләре буйынса фәнни-методик тәьмин итеүҙең берҙәм система концепцияһын булдырыу; дәүләт һәм урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлектәренең һөҙөмтәлелеген йыл һайын мониторлау; Башҡортостанда Волга буйы федераль округының “Граждандар хеҙмәтенең асыҡлығын, дәүләт хеҙмәткәрҙәренә ышанысын арттырыу” буйынса “пилот” проектын бойомға ашырыу мәсьәләләрен һәм дәүләт кадрҙар сәйәсәтенең һөҙөмтәлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән башҡа сараларҙы бөгөн Президент Советы раҫланы.
– Кадрҙар менән эш дәүләт власы һәм урындағы үҙидараның төп звеноһы, йәмғиәт, дәүләт һәм халыҡ хужалығы үҫешенең мөһим факторы булып тора, – тине республика Президенты Мортаза Рәхимов. – Дөйөм алғанда, дәүләт хеҙмәте системаһын реформалау беҙҙең республикала яҡшы темпта бара. Федераль Программа дәүләт хеҙмәтенә идара итеү органын ойоштороу тураһындағы мәсьәләне әле күтәрә генә, ә республикала Президент Хакимиәтенең Дәүләт граждандар хеҙмәте һәм муниципаль кадрҙар сәйәсәте эшләй.
Президент, кадрҙар менән эшләүҙең элекке системаһынан яңыһына төптән уйлап, тетрәнеүһеҙ күсеүгә өлгәшелде, был бөтә ҡиммәттәрҙе һаҡлау һәм тәрән үҙгәртеп ҡороуҙар булдырыуҙы тәьмин итеү мөмкинлеген бирҙе, тип билдәләне.
БР Хөкүмәте Премьер- министры Раил Сарбаев әйтеп үтеүенсә, республикала булдырылған иҡтисади ҡеүәт, производствоны ваҡытлы диверсификациялау һәм модернизациялау уны көрсөк йоғонтоһона бирелмәгән төбәктәр иҫәбенә индерҙе. Артабан да ҡеүәтле, конкурентлыҡҡа һәләтле төбәктәр иҫәбендә ҡалыр өсөн иҡтисад үҫешенең аныҡ дәүләт планы булырға тейеш. Иҡтисадты алға этәреүсе өҫтөнлөклө проекттарҙы асыҡлау өсөн, беренсе сиратта, кадрҙар менән эште яҡшыртыу талап ителә.
– Беҙгә профессионалдар, республикаға тоғро, дәүләт кимәлендә фекер йөрөтөүсе кадрҙар кәрәк. – тине Раил Сарбаев.
Президент Советында дәүләт кадрҙар сәйәсәте мәсьәләләрен тикшереүҙә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры Мансур Әйүпов, Туймазы районы хакимиәте башлығы Рәшит Хәйруллин һәм “Учалы тау–байыҡтыру комбинаты” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Ильяс Абдрахманов ҡатнашты.
Президент Советының киләһе ултырышы 2010 йылдың мартында үтәсәк һәм “Башҡортостандың үҫеш факторы булараҡ юғары мәктәпте инновацион үҫтереү” темаһына арналасаҡ.


text:
Башҡортостан – хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырыу буйынса лидер
Башҡортостандан 8100-ҙән ашыу кеше ағымдағы йылдың 1 апреленән 15 июленә тиклем хәрби хеҙмәткә саҡырылған. Өҫтәүенә, был күрһәткес пландағынан артығыраҡ, тип хәбәр иттеләр республиканың хәрби комиссариатында.
РФ Ҡораллы Көстәре Генераль штабының начальник урынбаҫары Василий Смирнов әйтеүенсә, Башҡортостан – хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырыу буйынса Рәсәй төбәктәре араһында лидер.
Үҙәк хәрби округының хәрби комиссариаттары ғәскәрҙәргә Волга буйынан, Уралдан, Көнбайыш Себерҙән һәм Байкал буйынан йәмғеһе 102 мең призывникты оҙатҡан. Уларҙың өстән бер өлөшө округ биләмәһендә хеҙмәт итәсәк. 4,5 меңдән ашыуы – Хәрби-диңгеҙ флотына, 11 меңе – Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәренә, 7 меңдән ашыуы Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәренә ебәрелгән. 72 кеше альтернатив граждан хеҙмәтен һайлаған.
Хеҙмәткә саҡырыу кампанияһы ҡуйылған сроктарҙа, ойошмалы рәүештә, өҙөклөктәрһеҙ үткәрелгән, призывниктар һаны планлаштырылған күрһәткестәрҙән бер аҙға юғарыраҡ.


text:
Фото:
Валерий Казаков вафат булды
Фото:
Илебеҙ фәне һәм юғары мәктәбе ауыр юғалтыу кисерҙе. 2010 йылдың 6 авгусында Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, химия фәндәре докторы, профессор Валерий Петрович Казаков 77-се йәшендә ҡапыл вафат булды.
В.П. Казаков 1934 йылдың 11 июлендә Приморье крайының Буденковский районы Владимиро-Александровское ауылында тыуған. 1957 йылда Ленинград дәүләт университетын тамамлай. 1959 — 1968 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Себер бүлексәһе Йылылыҡ физикаһы институтында эшләй. 1969 йылдан алып В.П. Казаковтың бөтә хеҙмәт эшмәкәрлеге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Органик химия институты менән бәйле. 1970 йылдан ул Органик химия институтының химик физика лабораторияһы мөдире, 1987 — 1993 йылдарҙа бер үк ваҡытта Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге президиумы рәйесе урынбаҫары була.
Валерий Петровичтың ғилми ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе ифрат киң — алтын менән платинаның комплекслы берләшмәләрен тикшереү, иретмәләрҙең хемилюминесценцияһы, фотолюминесценцияһы һәм радиолюминесценцияһы. В.П. Казаков трансуранлы элементтарҙы теркәү өсөн тәүге һыу сцинтилляторын, Рәсәй Фәндәр академияһының И.В. Курчатов исемендәге атом энергияһы институты (Мәскәү ҡалаһы) хеҙмәткәрҙәре менән берлектә атом реакторының ядро яғыулығын эшләп сығарыу тәрәнлеген ситтән тороп диагностикалау өсөн антинейтрино детекторын эшләй.
В.П. Казаков ғилми кадрҙар әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Органик химия институты ҡарамағындағы (рәйес урынбаҫары), Башҡорт дәүләт университетындағы (рәйес), Волгоград дәүләт техник университетындағы диссертация советтарында эшләй. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Органик химия институтының Ғилми советы, РФФИ-ның химия секцияһы советы, Рәсәй Фәндәр академияһының “Химическая физика” һәм “Химия высоких энергий” журналдарында мөхәрририәт ағзаһы була. Өфө медицина дәүләт университетының фармацевтика факультетында, Башҡорт дәүләт университетының химия факультетында уҡыта, “Ҡуҙғыусан хәлдәр химияһы” махсус курсын уҡый.
В.П Казаков ватан фәненә ғәйәт ҙур өлөш индергән абруйлы Рәсәй ғалимы була. Ул — 490-дан ашыу ғилми хеҙмәт, 22 уйлап табыу, 6 монография авторы һәм авторҙашы, уның етәкселегендә 6 фән докторы һәм 25 фән кандидаты әҙерләнә.
В.П. Казаковтың күп йыллыҡ ғилми эшмәкәрлеге юғары танылыу ала. Ул II дәрәжәє “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн” орден миҙалы менән бүләкләнә.
Һоҡланғыс кеше, талантлы ғалим, етәксе һәм педагог Валерий Петрович Казаков хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.
Некрологҡа Башҡортостан президенты Рөстәм Хәмитов, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев һәм башҡа рәсми кешеләр һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡул ҡуйған.


text:
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
7 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районына эш сәфәре барышында Икенсе Этҡол ауылында 132 урынлыҡ мәктәпте һәм фельдшер-акушерлыҡ пунктын үҙ эсенә алған мәҙәни-белем биреү комплексында булды.
Былтыр файҙаланыуға тапшырылған беренсе сираттағы объекттың хаҡы 126 миллион һум тәшкил иткән. Төҙөлөштө финанслау Республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырылған.
Рөстәм Хәмитов белем усағының уҡыу йылына әҙерлеген баһаланы, спорт залын, кабинеттарҙы, кулинария, металл һәм ағас эшкәртеү оҫтаханаларын ҡарап сыҡты, уҡытыусылар һәм уҡыусылар менән аралашты.
Фельдшер-акушерлыҡ пунктында төбәк етәксеһе табиптарҙың эш шарттары, кабинеттарҙы йыһазландырыу менән ҡыҙыҡһынды. Бында шулай уҡ стоматология һәм гинекология кабинеттары ла ҡаралған. Аҙнаһына бер тапҡыр район үҙәгенән белгестәр килә.
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Күлтабан ауылында һөтсөлөк-тауар фермаһында, Икенсе Этҡол ауылында Дәүләкән аяҡ кейеме фабрикаһының бүлендек предприятиеһында, Темәс тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында булды.


text:
Өс ай эсендә Башҡортостан халҡы 3,6 меңгә кәмегән
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Ғинуар-мартта республикала халыҡ һаны 3 572 кешегә кәмегән, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Йыл башында теркәлгән тәбиғи һәм миграция иҫәбенә кәмеү дауам иткән.
Өс айҙа төбәктә 14 047 сабый донъяға килгән — былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 2,9 процентҡа кәмерәк. Үлеүселәр һаны, киреһенсә, 8,2 процентҡа артҡан һәм 14 148 кеше тәшкил иткән. Шулай итеп, тәбиғи кәмеү — 101 кеше.
Дөйөм алғанда, беренсе кварталда Рәсәйҙең 28 субъектында, шул иҫәптән Волга буйы федераль округының ике төбәгендә — Татарстанда (плюс 1288 кеше) һәм Удмурт Республикаһында (плюс 145 кеше) ғына тәбиғи үҫеш күҙәтелгән. Рәсәйҙә тәбиғи кәмеү артҡан. Былтыр тәүге кварталда рәсәйҙәр — 25,2 мең, 2015 йылдың ғинуар-март айҙарында 52,4 мең кешегә кәмегән.
Башҡортостанда миграция сальдоһы — кире. 13,1 мең кеше республиканан ситкә киткән, 9,7 мең кеше Башҡортостанды даими йәшәү урыны итеп һайлаған. Миграция иҫәбенә кәмеү — 3 471 кеше.


text:
Галилео Галилей
Галилео Галилей (итал. Galileo Galilei; тулы исеме: Галилео ди Винченцо Бонайути де Галилей (итал. Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei). 1564 йылдың 15 февралендә Пизала тыуған — 1642 йылдың 8 ғинуарында Арчетрила вафат булған) — Италия физигы, механигы, астрономы, фәйләсуфы һәм математигы. Үҙ ваҡытының фәнни үҫешенә ҙур йоғонто яһаған. Беренсе булып күк йөҙө есемдәрен күҙәтеү өсөн телескоп ҡулланған һәм бик мөһим астрономия асыштарын эшләгән. Үҙ хеҙмәттәрендә Аристотелдең метафизикаһынан баш тарта һәм экспериментлы физикаға нигеҙ һала.
Ул доньяның гелиоцентризм теорияһын яҡлай һәм шул сәбәпле католик сиркәү менән етди конфликта була.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Мифтар һәм версиялар
- 3 Шулай ук ҡара
- 4 Әҙәбиәт
- 5 Иҫкәрмәләр
- 6 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Галилей 1564 йылда Италияла урынлашҡан Пиза ҡалаһында билдәле, әммә фәҡирләшкән композитор Винченцо Галилей (1520—1591) ғаиләһендә тыуа. Галилейҙың нәҫеле XIV быуаттан уҡ мәғлүм. Уның бер нисә тура ата-бабаһы Флорентий дәүләтенең етәкселәре булған; бер бабаһы — шулай уҡ Галилео исемле мәшһүр табип, 1445 йылда хатта дәүләт башлығы булып һайлана.
Винченцо Галилей һәм Джулия Амманнати ғаиләһендә алты бала була, бары тик дүрте генә өлкән йәшкә етә: Галилео (баш бала), Вирджиния һәм Ливия исемле ҡыҙҙар һәм кинйә малай Микеланджело. Микеланджело үҫкәс атаһы кеүек лютна өсөн яҙыусы мәшһүр композитор булып китә.
Галилейҙың йәш сағы тураһында мәғлүмәт аҙ. Йәш саҡтан малай сәнғәткә тартыла. Ғүмер буйы ул музыканы һәм рәсемдәр төшөрөүҙе ярата.
Башланғыс белемде Галилей яҡындағы Валломброза исемле монастырҙа ала. Ул бик ныҡ уҡырға ярата, синыфта иң яҡшы уҡыусылар араһында тора. Галилей христиан дине әһеле булырға теләгән, ләкин атаһы уға рөхсәт итмәй.
1581 йылда Галилей атаһының кәңәшен тыңлап, табиплыҡҡа өйрәнеү өсөн Пиза университетына килә. Студент булып өс йылдан кәмерәк уҡый, шул осорҙа уҡ боронғо фәлсәфәселәр һәм математиктар китаптары менән таныша, уҡытыусылар араһында еңелмәҫлек бәхәссе булып таныла. Шул ваҡытта рәсми тыйылған Коперник теорияһы менән таныша.
Тиҙҙән атаһының финанс хәле насарая, улының уҡыуы өсөн түләй алмай. Галилейға бушлай уҡырға рөхсәт һорап ҡарай (һәләтле уҡыусыларға ундай ташламалар булған); үтенесе кире ҡағылып, Галилей ғилми дәрәжә алмайынса Флоренцияға ҡайтырға мәжбүр була. Бәхетенә, ул уйлап сығарыусыларҙың иғтибарын үҙенә йәлеп итә. Пиза профессорҙары араһында маркиз Гвидобальдо дель Монте уның һәләтен айырмалы рәүештә баһалай. Ул Архимед заманынан донъяла бындай даһи гений юҡ, тип иҫәпләй. Йәш кешенең ғәжәп һәләтенә һоҡлана, уның бағымсыһы була һәм герцог Фердинандтан түләүле ғилми вазифа урынына үтенес һорай. Тиҙҙән 1589 йылда Галилео Пиза университетына математика профессоры булып килә.
1591 йылда уның атаһы вафат була, һәм ғаиләне аҫрау бурысы Галилейға күсә. Беренсе сиратта ул кесе һеңлеһенең тәрбиәһен ҡайғыртырға тейеш була.
1592 йылда Галилей бай һәм абруйлы Падуя университетында дәрәжәле урын алып, астрономия, механика, математика фәндәрен уҡыта башлай.
Падуя, 1592—1610[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Падуяла торған осоро — Галилейҙың фәнни эшмәкәрлегендә иң юғары нөктәһе. Ул урындағы университетта билдәле профессор булып китә. Студенттар өйөрө менән уның лекцияларына йөрөйҙәр. Ғалим туҡтауһыҙ Венеция хөкүмәтенең төрлө техник ҡоролмалар эшләүгә йомошон үтәй.
Ошо йылдарҙа «Механика» трактатын яҙа, был китап ҡыҙыҡһыныу уята һәм француз телендә баҫылып сыға. Есемдәрҙең ергә ирекле төшөүен һәм маятник хәрәкәте теорияһын яҙа.
Голландияла күҙәтеү торбаһын уйлап сығарғандарын белгәс, үҙ ҡулдары менән телескоп эшләй һәм күккә төбәп ҡарай. Ул Айҙа тауҙар барлығын аса, Һөт юлы айырым йондоҙҙарҙан торғанын күрә. Юпитерҙың 4 юлдашы барлығын аса.
Үҙенең тәүге асыштарын, 1610 йылда Флоренцияла сыҡҡан «Йондоҙҙар хәбәрсеһе» (лат. Sidereus Nuncius) китабында яҙа. Китап шаҡ ҡатырғыс уңышҡа эйә була, хатта тәхеттә ултырған заттар ҙа үҙҙәренә телескоп эшләтеп алалар. Бер нисә телескопты Галилей Флоренцияның сенатына бүләк итә, ихтирам йөҙөнән сенат Галилейҙы ғүмерлеккә профессор итеп тәғәйенләй. 1610 йылда Галилейҙың асыштарын Рим астрономы Клавиус раҫлай. Галилей билдәле ғалим булараҡ бөтә Европала абруй ҡаҙана. Асыштар менән ҡәнәғәтһеҙҙәр ҙә була. Ҡайһы бер астрологтар һәм врачтар яңы күк есемдәре «астрология өсөн хәүефле» һәм ғәҙәттәге астрологик алымдар нигеҙенән емереләсәк, тип иҫәпләй.
Флоренция, 1610—1632[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Герцог Козимо II һарайында Галилеоның бурыстары ауыр булмай — ул герцогтың улдарын уҡытырға һәм герцог үткәргән сараларҙа кәңәшсе һәм вәкил булып ҡатнашырға тейеш була.
Галилео фәнни тикшеренеүен дауам итә һәм Венера фазаларын, Ҡояш таптарын, Ҡояштың үҙ күсәре тирәләй әйләнеүен аса. Үҙенең уңыштарын (айырым осраҡта өҫтөнлөгөн) бәйләнсек стилдә яҙып сыға, һәм үзенә дошмандар булдыра.
Коперникты яҡлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер профессор һәм дини әһелдәргә Галилеоның тәьҫире үҫеүе, уның фекер йөрөтөүе Аристотель тәғлимәттәренә ҡаршы булыуы оҡшамай һәм улар агрессив ойошмаға берләшәләр. Уларға бигерәк тә изге яҙмаларға ҡаршы булған донъяның гелиоцентрик системаһы оҡшамай.
1611 йылда Галилей Римға юллана, унда Рим Папаһына коперниканлыҡ католицизмға ҡаршы килмәй, тип иҫбатларға тырыша. Папа Павел V уны бик йылы ҡабул итә. Һаҡлыҡ менән генә аңлатмалар биреп, үҙенең телескопын күрһәтә. Кардиналдар күккә ҡарау гонаһ түгелме икәнлеген асыҡлау өсөн комиссия төҙөй һәм «ҡарарға мөмкин» тигән фекергә киләләр. Был ваҡытта Рим астрономдары Венераның Ер тирәләй әйләнәме, әллә Ҡояш тирәләйме икәнен асыҡлау өсөн фекер алыша (Венера фазалары алышыныу иһә икенсе фекерҙе айырым-асыҡ иҫбатлай).
1613 йылда Галилей «Ҡояштағы таптар тураһында яҙмалар» китабын сығара. Был китапта ул асыҡтан-асыҡ Коперник системаһын яҡлай.
1615 йылдың 25 февралендә Рим инквизицияһы Галилейҙы ерестә ғәйепләп үзенең эшен башлай. Үҙенең рухи монополияһын һаҡлау өсөн, католик сиркәү ҙә копениканлыҡты тыя.
1616 йылдың 5 мартында Рим рәсми рәүештә гелиоцентризмды хәүефле ересь тип эдикт сығара. Галилей сиркәү тыйыуы менән килешә алмай, һәм был тыйыуҙы боҙмай ғына дөрөҫлөктө яҡлау юлын эҙләй. Флоренцияға ҡайтып, төрлө ҡараштағы фекерҙәрҙе йыйып, китап сығара. Китап өҫтөндә ул 16 йыл эшләй.
Яңы механиканы булдырыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1616 йылғы хәл иткес декреттан һуң Галилей ғаләмдең дөйөм төҙөлөшөн һүрәтләгән Аристотель тәғлимәттәрен тәнҡитләй. 1623 йылда «Һанап ҡарау оҫтаһы» (итал. Пробирных дел мастер, итал. Il Saggiatore) китабы сыға.
1624 йылда Урбан VIII исемле Рим Папаһы булып Галилеоның дуҫы Маттео Барберини һайлана. Галилео уның янына килеп 1616 йылғы эдиктты ғәмәлдән сығарыуын һорай. Урбан VIII уны бик йылы ҡабул итә, бүләктәр, маҡтау һүҙҙәре әйтә. Тик төп мәсьәләне хәл итмәй ҡалдыра.
Был эдикт ике быуаттан һуң — 1818 йылда юҡҡа сығарыла.
"Инголиға хат"ында ул «Ниндәйҙер нөктә йыһандың үҙәге тип табылһа, был нөктә, Ер түгел, Ҡояш буласаҡ» тип белдерә. Бынан тыш Ай, Ер һәм башҡа планеталарҙың тартыу көсө бар тип белдерә. Механикала инерцион системала сағыштырыу принципын асыҡлап бирә. «Әгәр кораблде хәрәкәткә килтерһәк, уның тиҙлеге үҙгәрешһеҙ булһа, уның тиҙлеген берәү ҙә һиҙмәйәсәк», тип яҙа.
Католик сиркәүе менән ҡаршылыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1632 йылда, 30 йыллыҡ эш һөҙөмтәһе булып, Галилеоның «Птолемей һәм Коперник — ике ғәләм системаһы тураһында һөйләшеү» исемле китабы донъя күрә. Китап өс һәүәҫкәр фәнде яратыусының (коперниксы Сальвиати, нейтраль ҡатнашыусы Сагредо һәм Аристотель һәм Птолемей яҡлы Симпличио) һөйләшеүе формаһында яҙылған. Биографтар бер ҡатлы Симпличиола Рим Папаһы үҙен таныған һәм ярһыған, тип билдәләй. Бер нисә айҙан китап тыйыла, Галилеоны ерестә ғәйепләп Римға Инквизиция хөкөмөнә саҡыралар.
Беренсе һорау алыуҙан һуң Галилео ҡулға алына һәм 18 көнгә төрмәгә ябыла. Бындай йомшаҡлыҡ Галилеоның үҙ ғәйебен танып үтенес һорарға ризалығы менән аңлатыла.
Инквизицияның өс эксперты китап тыйыуҙы боҙа тигән һығымтаға киләләр.
Һөҙөмтәлә ғалим һайлау алдына ҡуйыла: ул үҙенең «яңылышыуҙарынан» баш тарта һәм үтенес һорай, йә иһә уны Джордано Бруно кеүек инквизиция ҡорбандары яҙмышы көтә.
Хөкөм уны еретик түгел, ә ересь булмауы шикле кеше тип ҡарар сығара. Бындай ҡарар уны утта яндырыуҙан ҡотҡара. Хөкөм ҡарары иғлан ителгәс, Галилео тубыҡланып ҡағыҙҙан ваз кисеү яҙыуын уҡып ишеттерә. Рим Папаһы әмере менән был ҡарар католик Европаның бөтә университеттарына ебәрелә.
Һуңғы йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Папа уны төрмәлә оҙаҡ тотмай. Биш айҙан һуң тыуған иленә ҡайтырға рөхсәт ителә. Ул ҡыҙҙары йәшәгән Арчетрила урынлаша. Ҡалған көндәрен өйҙә һаҡ аҫтында, инквизиция күҙәтеүе аҫтында үткәрә.
Галилео Галилей 1642 йылдың 8 ғинуарында, 78 йәшендә вафат була.
1979 йылдан башлап 1981 йылға тиклем Рим Папаһы Ионн Павел II башланғысы менән Галилеоны аҡлау буйынса комиссия эшләй.
1992 йылдың 31 октябрендә Папа Ионн Павел II, ғалимды Коперник тәғлимәтенән көсләп баш тартырға мәжбүр иткәндәр, 1633 йылғы инквизиция хаталанған тип, рәсми белдереү яһай.
Мифтар һәм версиялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Ул барыбер әйләнә!»[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөтәһенә мәғлүм булған риүәйәт: Галилей сиркәү алдында хөкөм ҡарары буйынса ваз кисеүенән һуң, «Ул барыбер әйләнә!» тип әйткән, ләкин быны дәллиләгән факттар юҡ. Был мифты журналист Джузеппе Баретти 1757 йылда яҙып сығарған.
Галилей һәм Пиза башняһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Риүәйәттәрҙә Галилей Пиза башняһының ауыу тиҙлеген үлсәгән тип һөйләнә. Галилей ысынлап та бындай эксперименттәр эшләгән, ләкин уларҙың Пиза башняһына ҡағылышы юҡ.
Шулай ук ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Оригинал телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Le Opere di Galileo Galilei (1929—1939). Галилейҙың 20 томлыҡ классик китабы.
- Том 1. Хәрәкәт тураһында (De Motu), яҡынса 1590.
- Том 2. Механика (Le Meccaniche), яҡынса 1593.
- Том 3. Звездный вестник (Sidereus Nuncius), 1610.
- Том 4. Һыуҙағы әйберҙәр тураһында (Discorso intorno alle cose, che stanno in su l’aqua), 1612.
- Том 5. Ҡояштағы таптар тураһында (Historia e dimostrazioni intorno alle Macchie Solari), 1613.
- Том 6. Һанап ҡарау оҫтаһы (Il Saggiatore), 1623.
- Том 7. Ике донъя системаһы тураһында әңгәмә (Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo, tolemaico e copernicano), 1632.
- Том 8. Ике яңы фән тураһында (Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno a due nuove scienze), 1638.
- Lettera al Padre Benedetto Castelli (Кастеллига хаттар), 1613.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 15 февраль көнө тыуғандар
- 1564 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Италияла тыуғандар
- 8 ғинуар көнө вафаттар
- 1642 йылда вафаттар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса астрономдар
- Италия астрономдары
- XVI быуат астрономдары
- XVII быуат астрономдары
- Алфавит буйынса физиктар
- Италия физиктары
- XVI быуат физиктары
- XVII быуат физиктары
- Италияла вафат булғандар
- Италия философтары
- Алфавит буйынса математиктар
- Италия математиктары
- XVI быуат математиктары
- XVII быуат математиктары
- Алфавит буйынса механиктар
- Италия механиктары
- XVI быуат механиктары
- XVII быуат механиктары
- Ғалимдар хөрмәтенә аталған физик үлсәү берәмектәре
- Натурфилософтар


text:
Фирғәүен
Фирғәүен – Боронғо Мысыр монархының титулы. Боронғо Мысыр халҡы фирғәүендең Мысыр хакимлығы аллаһы Хор булыуына ышанған.
«Фирғәүен» термины «бөйөк йорт», «һарай» тигән мәғәнәгә эйә, һәм тәүбашлап Мысыр хакимы йәшәгән һарай шулай тип аталған, тип фаразлайҙар. Мысырҙың тәүге фирғәүене - Түбәнге Мысыр менән Үрге Мысырҙы берләштереүсе, Беренсе династияны нигеҙләүсе Мысыр батшаһы Минес. Һуңғыһы иһә – Клеопатра VII.
Тәхеткә ултырыу тантанһында фирғәүенгә ике таж кейҙерәләр: ҡыҙыл – Түбәнге Мысыр тажы һәм аҡ – Үрге Мысыр тажы. Шулай уҡ фирғәүендәр киң билдәле буйлы баш кейеме – менес йөрөтә, ҡайһы берҙә был баш кейемен ике таж менән кейгәндәр. Ҙур тантаналар ваҡытында улар бынан тыш эйәктәренә яһалма һаҡал беркеткән.


text:
Республикала йәш эколог һәм урмансыларҙың республика слет-конкурсы асылды Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Республикала йәш эколог һәм урмансыларҙың республика слет-конкурсы асылды
Республикала йәш эколог һәм урмансыларҙың республика слет-конкурсы асылды Фото: Лариса Ветлугина коллажы
2 июлдә Йәрмәкәй районында йәш эколог һәм урмансыларҙың XXII республика слет-конкурсының йомғаҡлау этабын асыу тантанаһы үтте, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Слетта республиканың 20-нән ашыу ҡалаһынан һәм районынан мәктәп урмансылыҡтарында һәм экология-биология үҙәктәрендә уҡыған 100-ләгән уҡыусы ҡатнаша.
— Һеҙҙең әүҙем йәшәү рәүешегеҙ, Башҡортостан урмандарының экологик торошона ҡыҙыҡһыныуығыҙ үҫеп килгән быуындың урман хужалығы тураһында хәстәрлек эстафетаһын ҡабул итеүҙәренә ышаныс тыуҙыра, — тип билдәләне асыу тантанаһында БР Урман хужалығы башлығы Динир Әхмәтйәнов.
Эксперт жюри составына Республика балалар экология-биология үҙәге, Башҡорт дәүләт университеты, Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге, Өфө урман хужалығы техникумы, БР Урмандарҙы һаҡлау үҙәге, Йәрмәкәй участка һәм Бәләбәй урмансылығы вәкилдәре инде.
Ошо көндәрҙә ҡатнашыусылар командаларының «визит карточкаларын» күрһәтте. Яҡын көндәр дауамында уларға яҙма эш эшләргә, әңгәмә үтергә, гидробиология, ботаника, зоология, тупраҡ тураһындағы ғилем, урман таксалау һәм урман патологияһы өлкәһендә ҡушылған тәбиғи объекттарҙа үҙ аллы ялан экологик тикшеренеүҙәр үткәрергә кәрәк. Бынан тыш, йәш урмансыларға «Бел һәм эшлә» конкурс этаптарын команда менән үтергә, шулай уҡ ғилми-ғәмәли конференцияла үҙ эштәрен яҡларға тура киләсәк.
Бүләкләү тантанаһы һәм слетты ябыу 5 июлдә үтәсәк.


text:
«НТВ+» телеканалы журналистары республикала йылҡысылыҡты үҫтереү тураһында тапшырыуҙар циклы төшөрәФото: Олег Яровиков
«НТВ+» телеканалы журналистары республикала йылҡысылыҡты үҫтереү тураһында тапшырыуҙар циклы төшөрә
«НТВ+» телеканалы журналистары республикала йылҡысылыҡты үҫтереү тураһында тапшырыуҙар циклы төшөрәФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Мәскәүҙең «НТВ+» телеканалындағы «Аттар донъяһы» программаһының ижади төркөмө Башҡортостанға килде. Журналистар республикала йылҡысылыҡты үҫтереү хаҡында тапшырыуҙар циклы әҙерләй. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
8 декабрҙә «Өфө» дәүләт завод ат һарайының (119-сы йылҡысылыҡ заводы) ярҙамсы хужалығын төшөрәсәктәр. Аҙна дауамында журналистар «Арғымаҡ» комплексына (Дүртөйлө районы), «Кушнаренко» тоҡом малы хужалығына (Кушнаренко районы), «Толпар» комплексына (Мәләүез), Х.С.Иҙиәтуллиндың фермер хужалығына (Иглин районы), Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромының ат спорт мәктәбенә барасаҡ. Бында улар тапшырыуҙар циклы өсөн кәрәкле материал туплаясаҡ.
11 һәм 12 декабрҙә ижади төркөм төбәктең Ауыл хужалығы министрлығы етәкселеге, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы вәкилдәре, спорт учреждениелары етәкселәре, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәрҙәр менән осраша, тип билдәләнеләр ведомствола.


text:
Тиҙҙән Өфө баҙарҙарында ла хәләл ит продукцияһы һатыла башлаясаҡ
Өфөнөң Үҙәк баҙарында хәләл ит продукцияһы менән сауҙа итеү ойошторола. Рөхсәт ителгән итте бында Дүртөйлө ит эшкәртеү комбинаты, «Авдон» сауҙа йорто һәм Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт ҡошсолоҡ комплексы ташыясаҡ.
Республика баш ҡалаһының төп баҙарында һатыуға ҡуйылырҙан алда яңы һуйылған ит махсус йыһазландырылған ит эшкәртеү цехында эшкәртеү һәм ветеринар тикшереү үтәсәк. Шунда уҡ ул киҫәктәргә тураласаҡ һәм тейешле сертификат менән ҡаптарҙа ярымфабрикат кеүек баҙар кәштәләренә сығарыласаҡ.
БР мосолмандары Диниә назараты ҡарамағындағы Хәләл стандарты буйынса комитет етәксеһе Тимур Шәңгәрәев әйтеүенсә, бындай технология хәләл ит менән бығаса күҙәтелгән ҡағиҙә боҙоуҙарҙы бөтөрөргә мөмкинлек бирәсәк, һәм уның менән сауҙа иткәндә ислам ҡанундары үтәлеүен гарантиялаясаҡ.
Яҡын арала хәләл продукттары менән сауҙа итеүсе ит бутиктары Өфөнөң Колхоз баҙарында, Шакшала һәм Зининола асыласаҡ. Һыйыр малы итенән тыш бында ҡуй һарығы һәм ҡош ите, шул иҫәптән күркә ите һатыласаҡ.


text:
Илшат Тажетдинов — Контракт системаһын үҫтереү буйынса Хөкүмәт комиссияһының яңы рәйесе Фото: Андрей Старостин
Илшат Тажетдинов — Контракт системаһын үҫтереү буйынса Хөкүмәт комиссияһының яңы рәйесе
Илшат Тажетдинов — Контракт системаһын үҫтереү буйынса Хөкүмәт комиссияһының яңы рәйесе Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры, республика Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов Контракт системаһын үҫтереү буйынса Хөкүмәт координация комиссияһының яңы рәйесе итеп тәғәйенләнде. Кадрҙар үҙгәрешенә бәйле комиссияның составы яңыртылды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.
Республиканың һатып алыуҙар системаһын яҡшыртыу буйынса саралар сиктәрендә Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән социаль әһәмиәтле һатып алыуҙарҙы ҡарау йәһәтенән Контракт системаһын үҫтереү буйынса координация комиссияһының ҡайһы бер функциялары оптималләштерелде.


text:
Янғындарға ҡаршы махсус режим иғлан ителде
Ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, күптәр сүп-сар яндырып янғын сығара. Хәҙер иһә бының өсөн штраф түләргә тура киләсәк.
Стәрлетамаҡ районының Ясная – 6 баҡсаһында, Өфөнөң Калинин районында урынлашҡан Ҡарағай баҡса кооперативында утттың бер йорттан икенсеһенә күсеп тиҫтәләгән кеше зыян күргән. Бынан һуң киске сәғәттәрҙә пиротехника менән файҙаланып халыҡтың тыныслығын боҙоусыларға ҡарата ла административ саралар күреләсәк.
Дәүләт йыйылышы Ҡоролтай депутаттары ошондай ҡанун ҡабул итергә ниәтләй. Шулай уҡ Федераль йыйылышҡа ҡанун сығарыу башланғысы менән дә сығыш яһарға иҫәп тота. Парламент комитеты рәйесе Рауил Бикбаев әйтеүенсә, уларҙың береһе китапханалар тураһындағы федераль законға үҙгәрештәр индереүгә ҡағыла.
Дәүләт йыйылышы Ҡоролтайҙың сираттағы ултырышында Башҡортостан президентының дәүләт йыйылышы Ҡоролтайға йыллыҡ мөрәжәғәтнәмәһен бойомға ашырыуҙы ҡанундар менән тәьмин итеү буйынса саралар планы ҡараласаҡ. Ултырышта шулай уҡ хеҙмәт баҙарындағы хәл, ундағы тотороҡлоҡто һаҡлау сараларына арналаған хөкүмәт сәғәте уҙғарыласаҡ.


text:
Башҡортостан «Салауат Юлаев» хоккей клубын финанслауҙы үҙ өҫтөнә аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөнөң «Салауат Юлаев» хоккей клубын финанслауҙы «Урал» хәйриә фондының спонсоры «Урал-Инвест» 70,7 миллиард һумлыҡ суд процесында еңелгәндән һуң республика властары дауам итәсәк. Был хаҡта 17 февралдә «РИА Новости» мәғлүмәт агентлығына республика башлығының матбуғат секретары Артем Вәлиев хәбәр итте.
Бынан алда Мәскәүҙең Арбитраж суды «Система» акционерҙар финанс корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең «Урал-Инвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән 70,7 миллиард һумлыҡ зыянды түләттереү тураһында дәғүәһен ҡәнәғәтләндерҙе. Шишәмбе көндө «Урал» хәйриә фонды фондтың «Салауат Юлаев» һәм «Торос» (Нефтекама) хоккей клубтарын финанслауҙы үҙ эсенә алған программаны ғәмәлгә ашырыу туҡтатылыуы хаҡында иғлан итте.
— Башҡортостан Республикаһы Башлығы кимәлендә «Салауат Юлаев» хоккей клубын һәм «Урал» хәйриә фонды башлаған башҡа төҙөлөштәрҙе һәм проекттарҙы финанслауҙы дауам итеү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Был Рөстәм Хәмитовтың принципиаль ҡарары, ул төбәк халҡы өсөн хоккей ҙур әһәмиәткә эйә тип иҫәпләй, тип һөйләне Артем Вәлиев «РИА Новости» агентлығына.


text:
Мәскәүҙә республика рәссамдарының «Интрига» исемле күргәҙмәһе эшләй башланыФото: автор фотоһы
Мәскәүҙә республика рәссамдарының «Интрига» исемле күргәҙмәһе эшләй башланы
Мәскәүҙә республика рәссамдарының «Интрига» исемле күргәҙмәһе эшләй башланыФото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлсәсәк Ханнанова/.
Мәскәүҙәге «Art Incognito» картиналар галереяһында Башҡортостанда тыуып үҫкән йәш рәссамдарҙың «Интрига» исемле күргәҙмәһе асылды. Күргәҙмә аҙна дауамында эшләй. Инеү ирекле.
«Сәк-сәк» тип аталған төркөмгә билдәле рәссам, Рәсәйҙең Рәссамдар союзы, Дизайнерҙар союзы һәм ЮНЕСКО-ның халыҡ-ара һынлы сәнғәт ассоциацияһы ағзаһы Раушания Бәҙретдинова, шулай уҡ Ғәлиә Байғужина, Олеся Сапожкова, Нелли Аксурина, Зәлифә Хабатова һәм Мила Загуменная ингән. Һәр береһенең үҙ стиле бар һәм һәр кем күргәҙмәлә «Ҡош бейеклегенән ҡараш» темаһын үҙенсә асҡан. «Интрига» — уларҙың берлектәге тәүге тәжрибәһе, әммә яңы ижади берләшмәнең пландары ҙур, шул иҫәптән Мәскәү галереяһы менән хеҙмәттәшлекте дауам итеү һәм сит илдә күргәҙмәләр ойоштороу. Әлегә Раушания Бәҙретдинова ғына ошондай тәжрибәгә эйә. Бер йыл элек Мәскәүҙә уҙғарылған «Ағиҙел буйындағы ҡала» күргәҙмәһе сәнғәт һөйөүселәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Сара барышында уның тиҫтәнән ашыу эше һатылды, ә һатыуҙан килгән 600 мең һумдан ашыу аҡса ҡаты сирле балаларға ярҙам йөҙөнән «Мәрхәмәт» (Өфө) һәм «Ғүмер бүләк ит» (Мәскәү) хәйриә фондтарына күсерелде.
«Art Incognito» картиналар галереяһы 2015 йылдың авгусында асылған. Галерея төрлө төбәктәрҙән килгән рәссамдарға илебеҙ тамашасыларын үҙҙәренең ижады менән таныштырырға мөмкинлек бирә.


text:
Республика йәштәрен «iВолга-2016» форумында ҡатнашырға саҡыралар
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Республика йәштәре «iВолга-2016» Волга буйы федераль округы форумында ҡатнаша ала. 1 мартта ғаризалар ҡабул итеү башланды. Йыйын 15-25 июндә Һамар өлкәһендә уҙғарыла.
Башҡортостан буйынса Баш федераль инспекторҙың матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, форумда округтың төрлө төбәктәренән вәкилдәр ҡатнаша. Сарала «Инновациялар һәм техник ижад», «Мәҙәни БУМ», «Тыуған төйәк — ҙур мөмкинлектәр», «Медиатулҡын», «Илһөйәр», «Изгелек быуыны», «Сәйәсәт», «Спорт һөйөүсе йәштәр — сәләмәт милләт», «Һин — эшҡыуар» сменалары эшләйәсәк. Форумға Ҡытай Халыҡ Республикаһынан 100 ҡунаҡтың килеүе көтөлә.
Ғәҙәттәгесә, йыйын йомғаҡтары буйынса иң яҡшы проекттар уларҙы тормошҡа ашырыу өсөн гранттар менән билдәләнә. Былтыр приз фонды 11 миллион һумды тәшкил итте. Ул саҡта форумға Волга буйы төбәктәренән 2000-дән ашыу, шулай уҡ башҡа округтарҙан һәм сит илдәрҙән ҡатнашыусы килде.
Ҡатнашыусылар 15 майға тиклем проекттың сайтында теркәү үтә ала.


text:
Башҡортостан Наньчан ҡалаһының сәнәғәт парктары менән хеҙмәттәшлек итәсәкФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Наньчан ҡалаһының сәнәғәт парктары менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Башҡортостан Наньчан ҡалаһының сәнәғәт парктары менән хеҙмәттәшлек итәсәкФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
«Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Наньчан ҡалаһының (Ҡытай Халыҡ Республикаһы) юғары технологиялы үҫеш зонаһы менән идара итеү буйынса комитеты менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. Килешеүгә корпорацияның генераль директоры Артем Кирәев һәм комитет рәйесе урынбаҫары У Юйцзян ҡул ҡуйҙы.
2014 йылдың ноябрендә Башҡортостан вәкилдәре Ҡытайға эш сәфәре менән барҙы. Шул ваҡытта ошо документ тураһында һөйләшеп килешелде, тип аңлатма бирә Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһы. Унда яҡтарҙың сәнәғәт парктарын үҫтереү һәм ошо өлкәгә инвестициялар йәлеп итеү, сәнәғәт зоналары булдырыу буйынса берлектә эш итеү менән ҡыҙыҡһыныуҙары сағыла. Башҡортостандың сәнәғәт, технопарктары һәм Наньчандың юғары технологиялы үҫеш зонаһы араһында тәжрибә алмашыу һәм кооперация планлаштырыла.
Наньчан ҡалаһының юғары технологиялы зонаһы — Цзянси провинцияһында беренсе милли юғары технологиялы район. 1991 йылда булдырылған. 231 квадрат километрлы майҙанлы зонала 2,6 меңдән ашыу предприятие, шул иҫәптән донъялағы 500 ҙур предприятиеның 21 корпорацияһы һәм 15 филиалы урынлашҡан. Һәр унынсыһы сит илдәр капиталы ҡатнашлығында төҙөлгән.
«Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте төбәктә эшҡыуарлыҡ алып барырға планлаштырған инвесторҙарға хеҙмәттәр күрһәтә. Республика Президентының 2010 йылдың 20 декабрендәге Указына ярашлы булдырылған. «ХимТерра» һәм «Өфө» индустриаль парктары менән идара итә, бөтә Рәсәй Индустриаль парктар ассоциацияһына инә.


text:
1 октябрҙә Өфөлә йылытыу миҙгеле башлана
1 октябрҙә Өфөлә йылытыу миҙгеле башлана. Өфө мэрияһының мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, был турала тейешле ҡарарға Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев 2009 йылдың 28 сентябрендә ҡул ҡуйҙы. "Башкирэнерго" асыҡ акционерҙар йәмғиәте, йылылыҡ энергияһы менән тәьмин итеүсе предприятиелар етәкселәренә ҡулланыусыларға йылылыҡ энергияһын түбәндәге эҙмә-эҙлелектә биреүгә тотонорға йөкмәтелде: мәктәпкәсә балалар учреждениелары, дауалау-профилактика учреждениелары, мәктәптәр, уҡыу йорттары, торлаҡ фонды, социаль һәм мәҙәни-көнкүреш тәғәйенләнешендәге объекттар, сәнәғәт предприятиелары, башҡа ойошмалар.
Әйткәндәй, социаль-инфраструктура объекттарына йылы бирә башланылар ҙа инде. Бөгөн Өфөлә 120-ләп учреждениеға йылы бирелгән.


text:
Башҡорт балы сит ил баҙарҙарын яулауын дауам итә
Өфөлә бөгөн республиканың умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми тикшеренеү үҙәге һәм Кувейттың “Анхар-Әль Асал” компанияһы араһында хеҙмәттәшлек хаҡында килешеү төҙөлдө.
Уҙған йыл республика экспортҡа 32 тонна татлы ризыҡ сығарһа, 2009 йылдың тәүге 8 айында күләмдәр ике тапҡырға артҡан. Америка Ҡушма Штаттары, Япония, Европа илдәре, Монголия был өлкәлә республиканың даими партнерҙары һанала. Хәҙер был исемлеккә Кувейт та ҡушылды. Республиканың умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми тикшеренеү үҙәге менән был Ғәрәп иленең “Анхар-Әль Асал” компанияһы араһында төҙөлгән документ 5 йылға иҫәпләнгән.
Ошо ваҡыт эсендә Башҡортостан Кувейтҡа 1 мең тонна бал һатасаҡ. Килешеү хаҡы 10 миллион доллар. Балдан тыш төрлө ҡортсолоҡ продукцияһы ла экспортҡа сығарыласаҡ, тине умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми тикшеренеү үҙәге етәксеһе Әмир Ишемғолов.