text:
Инженер «Юлдаш йыры-2015» конкурсында еңеүсе исемен яуланы Фото: Мирас Иҙрисов
Инженер «Юлдаш йыры-2015» конкурсында еңеүсе исемен яуланы
Инженер «Юлдаш йыры-2015» конкурсында еңеүсе исемен яуланы Фото: Мирас Иҙрисов
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Инженер Эльвир Ишкилдин Өфөлә уҙған «Юлдаш йыры-2015» конкурсында еңеүсе исемен яуланы. Бәйгесе Күгәрсен районынан килгән. Фестивалдең гала-концертында еңеүселәргә бүләктәр тапшырылды. Беренсе урынға Сибайҙан Ринат Тулыбаев һәм Бүздәк районынан Филүс Вәлиев лайыҡ булды.
Быйыл республика асыҡ конкурсында республиканан һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән башҡорт һәм татар телдәрендә йырлаған 60 үҙешмәкәр башҡарыусы ҡатнашты. Уларҙың 23-ө генә финалға сыҡты. Араларында төҙөүселәр, ветеринар, прокурор, уҡытыусы һәм башҡа һөнәр эйәләре бар. Сығыштарҙы жюри ағзалары ғына түгел, «Юлдаш» радиоһы тыңлаусылары ла баһаланы.


c: text/html

text:
Берҙәм рәсәйлеләр “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы”н башлай
Бөгөн Санкт-Петербург ҡалаһында берҙәм рәсәйлеләрҙең “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы” исемле автомобилдәр ярышы старт ала. Уның сиктәрендә төбәктәрҙә партияның яңы Программаһы тикшереләсәк. “Берҙәм Рәсәй”ҙең яңы Программаһы ноябрҙә Санкт-Петербург ҡалаһында уҙасаҡ ун беренсе съезда ҡабул ителергә тейеш.
“Петербург-Владивосток” автомобилдәр ярышы 16 ноябргә тиклем дауам итәсәк һәм илебеҙҙең 18 ҡалаһы, шул иҫәптән Өфө, аша үтергә тейеш. Уларҙың һәр береһендә экспедицияла ҡатнашыусылар “Берҙәм Рәсәй”ҙең урындағы вәкилдәре, йәштәр, ветерандар менән осрашып, түңәрәк өҫтәлдәр үткәреп, партияның Программаһы тураһында һөйләшергә ниәтләй. Сәйәси сараларҙан тыш, улар Рәсәй тарихы тураһында лекциялар уҡыясаҡ.
“Берҙәм Рәсәй” партияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ярыштың рәсми автомобилдәре итеп, оҙайлы сәйәхәт шарттарында ла, насар юлдарҙа ла иң яҡшы иҫәпләнгән UAZ Patriot машиналары һайланған.
Бер ай эсендә сәйәхәтселәр ун бер мең саҡрым юл үтергә тейеш. Старт алдынан “флаг эстафетаһы” башы билдәһе итеп, экспедицияла ҡатнашыусыларға Петербуг ҡалаһының флагы тапшырыласаҡ. Автомобилдәр ярышы һуңғы географик нөктә буласаҡ Владивостокта “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы” үткән ҡалалар флагтарының парады менән тамамланасаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы итеп Марат Гәрәев тәғәйенләнде
Өфө хакимиәтенең Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы итеп Марат Гәрәев тәғәйенләнде. Был турала «Башинформ» агентлығына ҡала мэрияһынан хәбәр иттеләр.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бүлексәнең элекке етәксеһе Ильяс Мөниров хәҙер Башҡортостан Республикаһының Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетын етәкләй.
Марат Рәшит улы Гәрәев 1971 йылда тыуған. Өфө нефть институтын тамамлаған (әле Өфө дәүләт нефть техник университеты), белеме буйынса инженер-төҙөүсе. 2000-2002 йылдарҙа Өфөнөң Октябрь районы капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы булып эшләй. Артабан 2007 йылға тиклем «КПД» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры урынбаҫары була. Һуңғы йылдарҙа коммерция ойошмаларында етәксе вазифаларын биләй.


text:
Республикала депутаттар «айыҡ Һуңғы ҡыңғырау» тураһында закон проектын ҡарай Фото: Андрей Старостин
Республикала депутаттар «айыҡ Һуңғы ҡыңғырау» тураһында закон проектын ҡарай
Республикала депутаттар «айыҡ Һуңғы ҡыңғырау» тураһында закон проектын ҡарай Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда депутаттар алкоголь һатыуҙы сикләү тураһында закон проектын ҡарай. Новелла «Һуңғы ҡыңғырау» көнөндә, шулай уҡ кафе һәм ресторандарҙан тыш, күп фатирлы йорттарҙа урынлашҡан йәмәғәт туҡланыуы предприятиеларында алкоголь һатыуға тыйыу билдәләй. Закон проектын республика Прокуроры индергән.
Документҡа ярашлы, 2016 йылдың беренсе кварталында үҫмерҙәр ҡатнашлығындағы һәр дүртенсе енәйәт эскән килеш ҡылынған.
«Яҙ көнө беҙ Дәүләт Думаһына ата-әсәләрҙең рөхсәте менән бәлиғ булмағандарҙы алкоголизмдан дауалау хоҡуғын биргән башланғыс тәҡдим иттек. Балалар һәм алкоголь, наркотиктар араһында эҙмә-эҙлекле рәүештә ҡаршылыҡ булдырырға кәрәк. «Һуңғы ҡыңғырау» байрамы бокалдар сыңы аҫтында үтергә тейеш түгел. Барыһы ла минең фекер менән килешер, тип уйлайым», — тине Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачёв.


text:
Башҡортостанда һалым керемдәре 2013 йылдың ғинуар-авгусы менән сағыштырмаса 10,6 процентҡа артҡан
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
2014 йылдың һигеҙ айында Башҡортостанда бөтә кимәлдәге бюджеттарға 163,8 миллиард һум, һалым органдары етәкселек иткән, һалым һәм башҡа мотлаҡ түләүҙәр ингән. Был хаҡта Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең республика буйынса идаралығы хәбәр итә. Был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырмаса 10,6 процентға (15,7 миллиард һумға) күберәк.
Федераль бюджетҡа 72,1 миллиард һум (дөйөм керем күләменең 44 проценты), территориаль бюджетҡа – 92 миллиард (56 процент) күсерелгән. Республиканың берләштерелгән бюджетына 70,3 миллиард һум, шул иҫәптән урындағы бюджеттарға – 13,8 миллиард (19,6 процент) ингән.
Керемдең төп күләме ҡаҙылма байлыҡтар сығарыуға (44,4 миллиард һум), акциздарға (38,2 миллиард), физик шәхестәр табышына һалымға (26,7 миллиард), килемгә һалымға (25,3 миллиард), өҫтәлгән хаҡҡа һалымға (14 миллиард), милек һалымдарына (9,6 миллиард) тура килә.
Һалымдар һәм йыйымдар, шулай уҡ пенялар һәм һалым санкциялары буйынса дөйөм бурыс 1 сентябргә 15,8 миллиард һум тәшкил итә. Йыл башы менән сағыштырғанда ул 2,8 процентҡа (447 миллион һум) кәмегән.


text:
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
Башҡорт теле
I. Аңлатма һүҙ
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыу программаһы төп нигеҙҙәргә таянып эшләнгән:
Башҡорт теле программаһы “Мәғариф тураһындағы закон”ға,
Рәсәй Федерацияһының икенсе быуын дөйөм белем биреү хөкүмәт стандарттарына (2009 йылдың 6 октябрендәге Рәсәй Федерацияһының Мәғәриф һәм фәндәр Министрлығының № 373 бойороғо)
Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Темәс урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының Уҡыу планына ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла
Темәс урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының башланғыс синыфтар уҡытыусыһының уҡыу программаһына таянып башҡарыла
Мәктәп уставы
Билдәле булыуынса, белем биреүҙең маҡсаты йәмғиәт тарафынан ҡуйылған социаль заказ менән билдәләнә. Башҡортостан Республикаһының мәғариф системаһы алдында ҡуйылған төп бурыс - ижади фекерләүсе, инициативалы, ижтимағи тормошта әүҙем ҡатнашыусы, белемле һәм үҙ телендә иркен аралашыусы шәхестәр тәрбиәләү
Маҡсат:Дүртенсе класс программаһы уҡыусының өс йыл буйы үҙләштергән тел ғилеме өлкәһендәге белемдәрен тулыландырыу һәм бөтөн бер системаға килтереү, телмәр эшмәкәрлеген тулыһынса формалаштырыу, универсаль уҡыу оҫталығын сифатлы кимәлгә күтәреү
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен предмет булараҡ уҡытыуҙың төп характеристикаһы.
1995 йылда үткәрелгән Беренсе Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы, башҡорт халҡын тергеҙеү, тыуған телде, тарих менән йолаларҙы, әҙәбиәт менән мәҙәниәтте өйрәнеү кәрәклеген билдәләп, тейешле ҡарарҙар ҡабул итте.Башҡорт теле курсында предмет ярҙамында түбәндәге үҫеш юлдары тормошҡа ашырыла:
предмет кимәлендә белемгә эйә булыу;
уҡыу техникаһын үҫтереү, тестарҙы анализлау юлдарына эйә булыу;
яҙма һәм һөйләү телмәренә эйә булыу;
тел тураһында белем алыу һәм системалаштырыу;
орфография һәм пунктуацияны ҡулланыу;
башҡорт теленең тәрбиәүи потенциалын ҡулланыу;
телде тойомлауҙы үҫтереү.
Фонетика һәм графика
өндәрҙе һәм хәрефтәрҙе айырыу;
өндәргә характеристика биреү, һуҙынҡылар (нәҙек һәм ҡалын, баҫымлы һәм баҫым-һыҙ); тартынҡылар (яңғырауһәмһаңғырау, парлыһәмпарһыҙ);
башҡорт алфавитында хәрефтәрҙең урынлашыу тәртибен һәм уның әһәмиәтен үҙләштереү (һүҙҙәрҙе билдәле тәртипкә килтереү, алфавит ярҙамында кәрәкле мәғлүмәт эҙләү һ.б.).
Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы бирелгән схема буйынса өн-хәреф анализын эшләргә өйрәнеү һәм уның дөрөҫ булыу-булмауын тикшереү мөмкинселегенә эйә булырға тейеш.
Орфоэпия
башҡорт теленең нормаларын үтәп уҡыу һәм һөйләү, әңгәмәселәренең телмәрендә был нормаларҙың үтәлешен баһалау (программала бирелгән күләм кимәлендә);
белмәгән осраҡта һүҙлектән йәки дәреслектән дөрөҫ әйтелеш нормаларын үҙаллы табыу йәки уҡытыусыға мөрәжәғәт итеү
Һүҙ составы
үҙгәрмәүсе һәм үҙгәреүсе һүҙҙәрҙе айырыу;
тамырҙаш һүҙҙәрҙе һәм һүҙ формаларын таныу;
һүҙҙәрҙә тамыр, яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙараҙы табыу.
Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы һүҙҙәрҙе составы буйынса тикшерә белергә, анализ яһарға өйрәнеү мөмкинселегенә эйә була.
Лексика Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы түбәндәге компетентлыҡҡа эйә булырға тейеш:
һүҙҙең мәғәнәһен дөрөҫләү, кәрәк белған һүҙҙе айырып алыу;
һүҙҙең мәғәнәһен текст буйынса йәки аңлатмалы һүҙлек буйынса дөрөҫләү;
бер төрлөлөктән азат булыу маҡсатында тейешле синонимдарҙы табыу һәм ҡулланыу;
сағыштырыу һәм теүәл характеристика биреү өсөн антонимдарҙы ҡулланыу;
текстағы телмәрҙә ҡулланылған ткура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе таныу;
ябай фразеологик берәмектәрҙең мәғәнәһен аңлау һәм уларҙы телмәрҙә кулланыу;
һүҙҙәрҙә урынлы йәки урынһыҙ ҡулланыуҙы баһалай белеү;
аралашыу мәсьәләһен урынлы хәл итеү маҡсатында тәҡдим ителгән һүҙҙәрҙең тейешлеһен һайлап алыу.
Морфология Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы түбәндәге компетентлыҡҡа эйә булырға тейеш:
исемдең һанын, затын, килешен, һөйләмдәге урынын билдәләү, исемдәргә морфологик анализ яһау;
сифаттарҙың төрөн, дәрәжәһен билдәләү, уларға морфологик анализ яһау;
ҡылымдың грамматик билдәләрен: һөйкәлешен, заманын, затын билдәләү, морфологик анализ яһау;
рәүештәрҙең грамматик билдәләрен таныу: үҙгәрмәүсе һүҙ төркөмөн, төрөн, дәрәжәһен белеү;
алмаштарҙың грамматик билдәләрен таныу: һанын, затын;
һандарҙың грамматик билдәләрен таныу: төрөн, төркөмсәләрен һ.б.
Уҡыу йөкмәткеһенең ҡиммәттәр йүнәлеше
Башҡорт телен өйрәнеү һөҙөмтәһенең бер йүнәләше булып башланғыс класс уҡыусылары тарафынан рухи киммәттәрҙең системаһын төшөнөү һәм үҙләштереү тора. Башланғыс кластарҙа әсә теле дәрестәрендә түбәндәге рухи ҡиммәттәргә иғтибар биреү мотлаҡ.
Изгелек ҡиммәте – үҙеңде һанап бөтөргөһөҙ бәйләнештәрҙән торған донъяның бер өлөшө итеп тойоу,кешеләрҙең тел ярҙамында бер-береһе менән бәйләнеше әҙәплелекте таныуға нигеҙләнеүен аңлау.
Аралашыу ҡиммәте– аралашыуҙы йәмғиәттең, мәҙәниәттең әһәмиәтле бер өлөшө итеп таныу.
Матурлыҡ (гармония) ҡиммәте – башҡорт теленең матур, яғымлы халыҡ байлығы бу-лыуын аңлап үҙләштереү.
Хеҙмәт һәм ижад ҡиммәте – хеҙмәт кешелек йәшәйешенең төп шарты, халәте булы-уын ҡабул итеү. Хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләүҙә уҡыу
эшмәкәрлегенең әһәмиәте ҙур. Уҡыу эшмәкәрлеге барышында ойошҡанлыҡҡа, үҙаллылыҡҡа, яуаплылыҡҡа, хеҙмәтте һөйөргә өйрәнергә мөмкин икәнлеген аңлау.
Илһөйәрлек ҡиммәте – үҙ телеңде һәм халҡыңды хөрмәт итеү, халыҡтың йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнеү, ғаилә, ил алдында бәләкәйҙән үк яуаплы булыуҙы тойоп үҫеү.
Кешелеклелек ҡиммәте– үҙең һәм башҡалар өсөн яуаплылыҡ тойоп үҫеү, кешенең йәшәү урыны булған тәбиғәтте һаҡлау кәрәклеген аңлау.
Фәндең уҡыу планында урыны
Уҡыу программаһы бөтәһе 105 сәғәткә билдәләнгән, аҙнаһына 3 сәғәт, йылына 35 уҡыу аҙнаһы тап килә, был Темәс урта белем биреү мәктәбенең 2014 – 2015 уҡыу йылының талаптарына тап килә
Башҡорт теле программаһын үҙләштереүгә әҙерлек кимәленә талаптар.
1. Шәхси сифаттарҙы үҫтерергә:
-үҙаллылыҡҡа, белем алыуға етди һәм яуаплы ҡарарға;
-мәктәп һәм класс йыһаздарына, уҡыу әсбаптарына һаҡсыл булырға;
-һаулыҡты нығытырға һәм һаҡларға;
-атай-әсәйгә, тиҫтерҙәренә, уҡытыусыларға, яҡындарына, мәктәп хеҙмәткәрҙәренә иғтибарлы һәм ихтирамлы булырға;
-тыуған ил, туған тел матурлығын, күркәмлеген тоя белергә, уларҙы һаҡларға, үҙ халҡының традицияларын, йолаларын өйрәнергә, таратырға.
2. Предмет буйынса белем алырға:
-өндәрҙе төркөмләргә, һуҙынҡылар һәм тартынҡылар таблицаһына таянып, уларға тулы характеристика бирергә;
-һүҙ төркөмдәрен мәғәнәһе һәм һорауы буйынса айыра белергә;
-өйрәнелгән орфограммаларҙы эсенә алған 70-80 һүҙҙән торған тексты, каллиграфия талаптарына ярашлы грамоталы яҙа белергә;
-һүҙҙе яһалышы һәм һүҙ төркөмдәре буйынса тикшерә белергә, һүҙгә фонетик, морфологик анализдар эшләргә;
-һөйләмгә тулы синтаксик анализ: интонация буйынса һөйләм төрөн билдәләргә, баш һәм эйәрсән киҫәктәрен табырға, һөйләмде мәғәнәһе яғынан бәйле һүҙбәйләнештәргә тарҡата белергә;
-70-80 һүҙлек текст буйынса изложение яҙырға, инша ижад итергә, тирә- яҡтағы күренештәрҙе һүрәтләп, хәл- ваҡиғаларҙы эҙмә- эҙ бәйән итеп, текст төҙөп яҙа белергә.
3. Универсаль уҡыу эш төрҙәрен үҙләштерергә:
-уҡыу процесына яуаплы ҡарарға, маҡсат ҡуя, эште планлаштыра белергә, уҡыу мәсьәләләрен сисә белергә;
-теге йәки был тема буйынса кәрәкле мәғлүмәт тупларға, эҙләнеү эше алып барырға, уның буйынса презентация эшләй белергә;
-мәҙәниәтле аралашыу оҫталығына, телмәр этикетына эйә булырға, үҙ фекерен яҡлағанда, уй-тойғоларын еткерә алырлыҡ аныҡ, эҙмә-эҙ бәйән итергә, әңгәмәсенең уй- тойғоларын аңларға тырышырға, уның менән иҫәпләшә һәм уртаҡ фекергә килә белергә;
-билдәле кимәлдә башҡорт теленең лексик- фразеологик минимумын үҙләштерергә һәм телмәрҙә ҡуллана белергә
II. Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе.
Фонетика һәм орфоэпия. Ижек, баҫым, һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар, парлы һәм парһыҙ яңғырау һәм һаңғырау тартынҡылар, өн һәм хәреф тураһындағы белемдәрен системаға һалыу. Ҡайһы бер һүҙҙәрҙең үҙенсәлекле әйтелеше (орфоэпия). Һүҙгә тулы фонетик анализ.
Һүҙ составы (морфемика). Һүҙ составы (тамыр, ялғау). Тамырҙаш һүҙҙәр. Яһаусы (суффикс), үҙгәртеүсе ялғауҙар.Тамырға ялғау ҡушыу юлы менән һүҙ яһау (һүҙьяһалыш). Һүҙ составына анализ.
Орфография һәм пунктуация. Башҡорт теле орфограммаларын системаға һалыу. Тыныш билдәләрен дөрөҫ ҡуйып, хатаһыҙ күсереп яҙырға, диктант, изложение, инша һәм башҡа тикшереү эштәрен үтәй алырға бурыслы.
Синтаксис. Һүҙ, һүҙбәйләнеш, һөйләм. Уларҙың оҡшаш һәм айырмалы яҡтары. Һөйләү маҡсаты буйынса һөйләмдәрҙе хәбәр,һорау һәм өндәү һөйләмдәргә айырыу. Һөйләмдең тиң киҫәктәре. Һөйләмгә синтаксик анализ.
Морфология. Һүҙ төркөмдәре. Үҙ аллы һүҙ төркөмдәре. Ярҙамсы һүҙҙәр.
Исемдең предметты атау функцияһы. Исемдең һорауҙары. Уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәр. Исемдең һан менән үҙгәреше. Исемдең эйәлек заты менән үҙгәреше. Исемдең килеш менән үҙгәреше. Килеш һорауҙары. Ҡалын һәм нәҙек килеш ялғауҙары. Рус теленән ингән һүҙҙәрҙең килеш менән үҙгәреше. Исемгә морфологик анализ.
Алмаш. Уның төркөмсәләре. Зат алмаштары. Килеш менән үҙгәреше. Һорау һәм күрһәтеү алмаштары. Алмашҡа морфологик анализ.
Сифат. Тамыр һәм яһалма сифаттар. Сифаттарҙың үҙгәреше. Сифат дәрәжәләре. Төп һәм шартлы сифаттар. Сифатҡа морфологик анализ.
Рәүеш. Рәүештең яһалышы. Рәүеш төркөмсәләре. Рәүеш һәм сифат. Рәүешкә морфологик анализ.
Ҡылым. Ҡылымдың яһалышы. Тамыр, яһалма, ҡушма ҡылымдар. Ҡылымдың үҙгәреше (заман, зат, һан, барлыҡ-юҡлыҡ). Үткән заман ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ, шаһитлы-шаһитһыҙ формалары. Хәҙерге заман ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ формалары. Киләсәк заман ҡылымдарының төрҙәре. Ҡылым һөйкәлештәре. Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ формалары. Шарт һөйкәлеше ҡылымдары. Теләк һөйкәлеше ҡылымдары. Ҡылымға морфологик анализ.
Һан. Ябай һәм ҡушма һандар. Һан төркөмсәләре. Һандарҙың дөрөҫ яҙылышы. Һандарҙың башҡа һүҙҙәр менән оҡшашлығы. Һанға морфологик анализ.
Лексика. Һүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәләре. Һүҙҙең күп мәғәнәлелеге. Тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәр. Омонимдар. Синонимдар. Антонимдар. Нығынған һүҙбәйләнештәр. Уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.Телмәр үҫтереү.
III. Башҡорт теле программаһын үҙләштереүгә әҙерлек кимәленә талаптар.
Шәхси үҫеш кимәле
«Башҡорт теле» предметын үҙләштергәндә, уҡытыусы шәхси үҫеш кимәлен үҫтереү бурысын ҡуя:
башҡорт теленең матурлығын һәм тасуирлығын тоя белеү, телде ихтирам итеү;
үҙ телеңде камиллаштырырға ынтылыу;
тыуған ереңә, халҡыңа һәм мәҙәниәтеңә ихтирамлы булыу;
белеем алыу менән ҡыҙыҡһыныу, уҡыуға ихтыяжлы булыу
Метапредмет кимәле:
Ойоштороу эшмәкәрлеге
дәрестең темаһын һәм маҡсатын уҡытыусы ярҙамында билдәләү;
уҡытыусы менән бергә проблеманы хәл итеү планын төҙөү;
план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, төҙәтмәләр индереү;
уҡытыусы менән диалог барышында баһалау үлсәме критерийҙар төҙөү, үҙеңдең һәм башҡаларҙың эшенең уңышлылығын ошо үлсәм ярҙамында тикшереү
Танып белеү эшмәкәрлеге
текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу (текстың үҙен, текстан һуңғы аңлатмаларҙы);
уҡыуҙың төрлө төрҙәрен ҡулланыу: өйрәнеү, ҡарап сығыу, танышыу;
төрлө формала бирелгән мәғлүмәтте ҡуллана белеү (тотош текст, иллюстрация, таблицалар, схемалар);
һүҙлектәр, белешмәләр менән ҡулланыу;
анализ һәм синтез эшләү;
сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәре булдырыу
Аралашыу эшмәкәрлеге
Үҙеңдең фекереңде телдән һәм яҙма рәүештә формалаштырыу
Кешенең телмәрен тыңлау һәм аңлау, телмәрҙең темаһын, терәк һүҙҙәрен билдәләү
Тексты тасуири уҡыу һәм йөкмәткеһен һөйләү
диалог һәм монолог телмәр төрҙәре менән ҡуллана алыу;
үҙ фекереңде әйтә һәм дәлилләй белеү;
башҡаларҙы тыңлау һәм ишетеү, үҙ фекереңде үҙгәртә алыуға әҙер булыу;
бер фекергә килеү һәм уртаҡ эшмәкәрлек тураһында килешеү, план төҙөү;
аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорауҙар биреү
Универсаль уҡыу эш төрҙәрен өйрәнергә:
Уҡытыусыны тыңларға, уның әйткәнен ишетергә;
өндәрҙе әйтергә, тыңларға, сағыштырырға, анализларға;
уҡытыусыға һорау бирергә, белешмә алырға;
икешәрләп йәки төркөмләп класташтары менән эшләргә; этикет ҡағиҙәләрен күҙәтергә;
диалог барышында һөйләшеүҙә ҡатнашырға, уның темаһын күҙ уңында тотоп, үҙ фекерен әйтергә, кешенекен тыңларға;
дәрестең темаһына ярашлы уҡыу мәсьәләһе ҡуйырға, уны сисеү маҡсатында тикшереү эшендә әүҙем ҡатнашырға;
график – символик һыҙмаларҙы танырға; һүҙҙең өн (хәреф) моделен, һөйләмдең һыҙмаһын төҙөргә һәм уҡырға;
уҡыу һәм яҙыуҙы мәғлүмәт, белем алыу мөмкинселеге итеп ҡулланырға;
үтенес менән уҡытыусыға, класташыңа, өлкәндәргә өндәшергә;
аралашыу оҫталығын шымартыу: тыңларға, яуап бирергә; һорарға, кеше фекерен ихтирам итергә;
мәғлүмәт алыу сығанаҡтары менән эш итә белергә; маҡсатҡа ярашлы ҡулланырға;
Предмет буйынса белем кимәле
Өндәр һәм хәрефтәрҙе, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙы, яңғырау һәм һаңғырау тартынҡыларҙы айырыу, фонетик анализ яһау;
һүҙ составы (тамыр һәм ялғауҙар) буйынса тикшереү, яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙарҙы таныу;
ҡушма һүҙҙәрҙе, ҡушма һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек айырыу билдәләрен, ялғауҙарҙы, нәҙеклек билдәһенә бөткән һүҙҙәрҙә ялғауҙарҙы, ҡуш тартынҡыларҙы, тамыр һүҙҙәрҙәге о-ө, ы-е хәрефтәренең ялғау ҡушҡанда ла һаҡланыу һәм яҙылмау осраҡтарын белеү һәм дөрөҫ яҙыу;
исемдәрҙе, ҡылымдарҙы, сифаттарҙы, ярҙамсы һүҙҙәрҙе таныу һәм программа кимә-лендә морфологик анализ яһау
һүҙҙәҙе, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе айырыу, һөйләмде һүҙбәйләнештәргә тарҡатыу;
һөйләү маҡсатына ҡарап, һөйләмде өс төргә бүлеү һәм тейешле тыныш билдәләрен ҡуйыу;
һөйләмдең баш һәм эйәрсән киҫәктәрен белеү;
һөйләмдең тиң киҫәктәрен күреү, теркәүестәр булмаған осраҡта тейешле тыныш билдәләрен ҡуйыу, телмәрҙә һаналып киткән һүҙҙәрҙе ҡулланыу;
һүҙҙәрҙең лексик һәм грамматик мәғәнәһен айыра белеү, тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе, синоним, антоним, омонимдарҙы белеү һәм телмәрҙә ҡулланыу;
IV. Уҡыусыларҙың белемдәрен баһалау Башланғыс мәктәпте тамамлаусы уҡыусы алдына түбәндәге мәсьәләләр ҡуйыла:
Уҡыусыларҙы башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ һөйләшергә, өйҙә, йәмәғәт урындарында, хеҙмәт процесында башҡорт әҙәби телен практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт теленең фонетик, лексик, грамматик нормалары буйынса белем һәм күнекмәләр биреү.
Башҡорт телендә нәшер ителә торған гәзит-журналдарҙы, әҙәби китаптарҙы үҙ аллы уҡып аңлау күнекмәләрен биреү.
Үҙ фекереңде билдәле кимәлдә бәйләнешле итеп һөйләй һәм яҙа алыу күнекмәләрен формалаштырыу.
Телде өйрәнеү барышында балаларҙы башҡорт халҡының фәһемле тарихы, бай мәҙәниәте, сәнғәте, әҙәбиәте, башҡорт йолалары, күренекле шәхестәре, тыуған илдең тәбиғәте менән таныштырыу, уларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, башҡорт халҡына, уның теленә, үҙе йәшәгән төйәккә ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләү.
Язма эштәр:16
Контроль язма эштәр: 4
V. Башҡорт теленән IV синыф өсөн тематик план.
Дәрес
Дәрестең темаһы
Үтәлеү
вакыты
(план)
Үтәлеү
вакыты
(факт.)
Искәрмә
1-2
Телмәр үҫтереү. һаумы, мәктәп.
3.09
6.09
3
Фонетика. Өн һәм хәреф.
7.09
4
Һүҙҙәргә фонетик анализ.
10.09
5
Һүҙҙәрҙә я, е, ё, ю хәрефтәренең яҙылышы.
13.09
6
Ҡушма һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.
1409
7
Ҡуш тартынҡылы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.
17.09
8
Ярҙамсы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы
20.09
9
Йомғаҡлау. Белемдәрҙе тикшереү
21.09
10
Диктант .Т:” Коз етте”
24.09
11
Хаталар өҫтөндә эш Нимә ул һөйләм Баш һәм эйәрсән киҫәктәр
27.09
12
Тарҡау һәм йыйнаҡ һөйләмдәр
28.09
13
Һөйләмдең тиң киҫәктәре
1.10
14
Телмәр үҫтереү. “Алтын көҙ” картинаһы буйынса эш
4.10
15
Һөйләмгә синтаксик анализ. “Һөйләм” темаһын өйрәнеүҙе проектлау
5.10
16
Ҡабатлау.Белемдәрҙе тикшереү
8.10
17
Нимә ул морфология? Нимә ул исем?
12.10
18-19
Исем. Һөйләмдә исемдәрҙе билдәләү. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр
13.10
15.10
20
Исемдәрҙең һан менән үҙгәреше
19.10
21
Исемдәрҙең эйелек заты менән үҙгәреше
17.10
22
Телмәр үҫтереү. Изложение. «Иламаҫ»
19.10
23
Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше
20.10
24-25
Исемдәрҙә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар
Контроль диктант “Ноябрь”
26.10
22.10
26
Рус теленән ингән һүҙҙәрҙә ялғауҙар я6ылышы
27.10
27
Исемгә морфологик анализ яһау
29.10
28-29
Ҡабатлау.Йомғаҡлау.
9.11
10.11
30
Телмәр үҫтереү. Һүрәт буйынса инша «Ҡыш»
12.11
31
Нимә ул алмаш? Уның төркөмсәләре.
16.11
32
Зат алмаштары. Эйәлек заты алмаштары
17.11
33
Һорау һәм күрһәтеү алмаштары
19.11
34
Телмәрҙә алмаштарҙың ҡулланылышы. Алмашты килеш менән үҙгәртеү
23.11
35
Телмәр үҫтереү. Изложение. «Ҡышҡы уйындар»
24.11
36
Алмашҡа морфологик анализ
26.11
37
Нимә ул сифат?
30.11
38
Тамыр һәм яһалма сифаттар
1.12
39
Сифат дәрәжәләре
3.12
40
Төп һәм шартлы сифаттар
7.12
41
Ҡабатлау. Күнегеүҙәр
8.12
42
Телмәр үҫтереү. Тәүге ҡар картинаһы буйынса эш
10.12
43
Сифаттың һөйләмдең роле
14.12
44
Сифатҡа морфологик анализ
15.12
45
Йомғаҡлау
17.12
46
Нимә ул рәүеш? Уның яһалышы
21.12
47
Рәүеш төркөмсәләре
22.12
48
Рәүеш һәм сифат
14.12
49
Телмәр үҫтереү. Яңы йыл картинаһы буйынса эш
28.12
50-51
Диктант,Т.:”Сифат”
Йомгаклау
29.12
31.12
52
Нимә ул ҡылым?
14.01
53
Ҡылымдарҙың яһалашы
18.01
54
Үтелгәндәрҙе нығытыу
19.01
55
Ҡылымдарҙың үҙгәреше (заман, зат, һан, барлыҡюҡлыҡ)
21.01
56
Үткән заман ҡылымдары
25.01
57
Үткән заман ҡылымдарының үҙгәреше
26.01
58
Телмәр үҫтереү. “Хоккей майҙансығында” картинаһы буйынса эш
28.01
59
Хәҙерге заман ҡылымдары
1.02
60
Хәҙерге заман ҡылымдарының үҙгәреше
2.02
61
Киләсәк заман
4.02
62
Киләсәк заман ҡылымдарының ике төрө
8.02
63
Телмәр үҫтереү.
Изложение”Кышкы уйындар”
9.02
64
Ҡылым һөйкәлештәре.Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдарының үҙгәреше
11.02
65
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарының үҙгәреше
15.02
66
Үтелгәнде нығытыу
16.02
67
Телмәр үҫтереү. Инша. “Батырлыҡ”
18.02
68
Шарт һөйкәлеше ҡылымдары
22.02
69
Теләк һөйкәлеше ҡылымдары
25.02
70
Морфологик анализ
1.03
71
Контроль диктант”Коштар”
2.03
72
Хаталар өҫтөндә эш. Йомғаҡлау
4.03
73
Нимә ул һан? Ябай һәм ҡушма һандар
8.03
74
Һан төркөмсәләре
9.03
75
Өйрәтеү изложениеһы “Бесэй”
11.03
76
Һандарҙың дөрөҫ яҙылышы
15.03.
77
Һандарҙың башҡа һүҙҙәр менән оҡшашлығы
16.03
78
Морфологик анализ
18.03
79
Контроль диктант”Язгы матурлык”
22.03
80
Хаталар өҫтөндә эш
23.03
81
Телмәр үҫтереү. “Ҡоштар ҡайта”
5.04
82
Тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәр
6.04
83
Омонимдар
8.04
84
Синонимдар
12.04
85
Антонимдар
13.04
86
Нығынған һүҙбәйләнештәр
15.04
87-88-
Контроль изложение. Утрауҙағы ҡуян
19.04
20.04
89
Хаталар өҫтөндә эш
22.04
90
Фонетика. Һүҙьяһалыш
26.04
93-94
Һөйләм
29.04
27.04
95
Исем
3.05
96
Алмаш
4.05
97
Сифат
6.05
98
Рәүеш
10.05
99
Һан
11.05
100
Үтелгәнде ҡабатлау
20.05
101-102
103-105
Комплекслы предмет-ара тикшереү эше
Резерв дэрестэр
24.05
25.05
VI. Методик һәм материаль-техник тәьмин итеү
компьютер;
интерактив таҡта;
дидактик һәм таратма материалдар;
предмет буйынса таблицалар, плакаттар;
учебное электронное издание «Башкирский язык» для 4 класса на башкирском языке, Министерство образования РБ, 2012
VII. Әҙәбиәт теҙмәһе
Дәреслек:
Ф.Ш.Сынбулатова.Башҡорт теле-Офо “Китап”,2013
Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы. 1-4-се класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма. Сынбулатова Ф.Ш, Нурыева Р.Ф.
Башҡорт теленән изложение текстары йыйынтығы. 1- 4 - се класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма.
Дөйөм белем биреү буйынса башҡорт мәктәптәренең башланғыс кластары өсөн башҡорт теле буйынса өлгө программалар. Р.Д.Салауатова. Өфө: Китап, 2011.
Башҡорт теле, 2 киҫәктә. Ф.Ш.Сынбулатова, Г.Ә.Вәлиева. Өфө, Китап, 2012.
Электронное пособие для учащихся 2,3,4 класса
15
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Ҡайын
Ҡайын — ҡайын һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты, беше аҡ туҙ ҡабыҡлы, эре япраҡлы ағас.
Йөкмәткеһе
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡынса 70 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙа таралған. Башҡортостанда 5 төрө үҫә. Бейеклеге 20 метрға етә. Апрель-май айҙарында сәскә ата, емеше август-сентябрҙә өлгөрә.
Биологик яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡтылыҡ ярата, йомортҡа йәки кире йомортҡа формаһындағы сатырлы, 40—150 йәшкә еткән япраҡ ҡойоусы ағас, һирәгерәк ҡыуаҡ. Олоно аҡ төҫтә (кәрлә ҡайын ҡыҙғылт‑көрән төҫтә), тармаҡлы, бейеклеге 0,2—20 м. Япраҡтары сиратлы, һаплы, ябай; ромб, йомортҡа, һирәгерәк йомро формалы, бысҡылы йәки тешле ситле. Сәскәләре күркһеҙ, бер енесле, оҙон һырғаларҙа. Һеркә (ата) һырғалар йәй башынан ботаҡ остарында үҫешәләр һәм ҡышлайҙар, яҙ көнө сәскә аталар һәм һары төҫтәге «һеркә осоралар». Йәшел төҫтәге ҡыҫҡа емешлек (инә) һырғалары ҡыҫҡа үренделәрҙәге бөрөләрҙән барлыҡҡа килә. Апрель-июндә япраҡ ярған ваҡытта сәскә ата. Емеше — ярылы ҡырпыуы булған ваҡ, ялпаҡланған сәтләүек, йәй аҙағында, көҙөн өлгөрә.
Ареал һәм төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һалбыр ҡайын ҡайын һәм һыу айырғыстарҙың ҡатнаш урмандарында; аҡ ҡайын — һаҙланған уйһыулыҡтарҙа; БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән һәм Салауат районында ғына осраған реликт кәрлә ҡайын гипна һәм сфагнум һаҙлыҡтарында, һирәк ҡарағас урмандарында һәм тау тундраһында үҫә; тәпәш ҡайын һирәкләп ҡыуаҡлыҡ‑сфагнум һаҙлыҡтарында һәм тау тундраһында осрай; кәкре ҡайын тауҙарҙың ярым яланғас бүлкәтендә кәкре ағастарҙан торған урмандар барлыҡҡа килтерә.
Ҡайын төньяҡ ярымшарҙа таралған.
Ҡайынды ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙағасы мебель сәнәғәтендә, яғыулыҡ итеп һәм активлаштырылған күмер алыу өсөн, йәш ботаҡтары миндек һәм һепертке әҙерләү өсөн ҡулланыла. Япраҡтары, бөрөләре, дегете медицинала файҙаланыла, ҡайын һутын поливитаминлы эсемлек итеп ҡулланалар.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иллюстрированный определитель растений Ленинградской области / Под ред. А. Л. Буданцева и Г. П. Яковлева — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2006. — С. 167. — 700 экз. — ISBN 5-87317-260-9. (урыҫ.)
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. −160 б. ISBN 5-295-01499-1
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡайын // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Jooble - это один сайт, на котором Вы можете искать работу по всему Интернету.узнать больше
Работа Илишевский район, Республика Башкортостан
Популярные вакансии Илишевский район, Республика Башкортостан
администратор Илишевский район, Республика Башкортостан
бухгалтер Илишевский район, Республика Башкортостан
водитель Илишевский район, Республика Башкортостан
директор Илишевский район, Республика Башкортостан
менеджер Илишевский район, Республика Башкортостан
1с Илишевский район, Республика Башкортостан
автосалон Илишевский район, Республика Башкортостан
администратор магазина Илишевский район, Республика Башкортостан
администратор салона Илишевский район, Республика Башкортостан
асу Илишевский район, Республика Башкортостан
банк Илишевский район, Республика Башкортостан
без опыта работы Илишевский район, Республика Башкортостан
водитель легкового автомобиля Илишевский район, Республика Башкортостан
временная Илишевский район, Республика Башкортостан
гибкий график Илишевский район, Республика Башкортостан
директор компании Илишевский район, Республика Башкортостан
директор магазина Илишевский район, Республика Башкортостан
директор по продажам Илишевский район, Республика Башкортостан
директор руководитель Илишевский район, Республика Башкортостан
директор управляющий Илишевский район, Республика Башкортостан
директор управляющий магазина Илишевский район, Республика Башкортостан
интернет Илишевский район, Республика Башкортостан
качества Илишевский район, Республика Башкортостан
коммерческий директор Илишевский район, Республика Башкортостан
компьютер Илишевский район, Республика Башкортостан
консультант Илишевский район, Республика Башкортостан
кредит Илишевский район, Республика Башкортостан
кредитный специалист Илишевский район, Республика Башкортостан
магазин Илишевский район, Республика Башкортостан
менеджер по работе с клиентами Илишевский район, Республика Башкортостан
мода Илишевский район, Республика Башкортостан
на дому Илишевский район, Республика Башкортостан
ночная Илишевский район, Республика Башкортостан
ночная смена Илишевский район, Республика Башкортостан
обучение Илишевский район, Республика Башкортостан
оператор Илишевский район, Республика Башкортостан
оператор компьютерного набора Илишевский район, Республика Башкортостан
оператор на телефон Илишевский район, Республика Башкортостан
офис Илишевский район, Республика Башкортостан
офис менеджер Илишевский район, Республика Башкортостан
педагог дополнительного образования Илишевский район, Республика Башкортостан
перевод Илишевский район, Республика Башкортостан
персонал Илишевский район, Республика Башкортостан
пк Илишевский район, Республика Башкортостан
подработка Илишевский район, Республика Башкортостан
представитель Илишевский район, Республика Башкортостан
представитель торговый Илишевский район, Республика Башкортостан
продавец Илишевский район, Республика Башкортостан
продавец консультант Илишевский район, Республика Башкортостан
продавец на выкладку товара Илишевский район, Республика Башкортостан
продажи Илишевский район, Республика Башкортостан
продажи торговля Илишевский район, Республика Башкортостан
проект Илишевский район, Республика Башкортостан
производство Илишевский район, Республика Башкортостан
прочее Илишевский район, Республика Башкортостан
рабочий Илишевский район, Республика Башкортостан
рабочий-разнорабочий Илишевский район, Республика Башкортостан
развитие Илишевский район, Республика Башкортостан
разное Илишевский район, Республика Башкортостан
разнорабочий Илишевский район, Республика Башкортостан
разовая Илишевский район, Республика Башкортостан
реклама Илишевский район, Республика Башкортостан
руководитель Илишевский район, Республика Башкортостан
руководитель направления Илишевский район, Республика Башкортостан
руководитель отдела Илишевский район, Республика Башкортостан
руководитель отдела продаж Илишевский район, Республика Башкортостан
сайт Илишевский район, Республика Башкортостан
свободный график Илишевский район, Республика Башкортостан
связь Илишевский район, Республика Башкортостан
сервис Илишевский район, Республика Башкортостан
системный Илишевский район, Республика Башкортостан
склад Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист по персоналу Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист по подбору персонала Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист по работе с персоналом Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист по социальной работе Илишевский район, Республика Башкортостан
специалист по учету Илишевский район, Республика Башкортостан
стажер Илишевский район, Республика Башкортостан
страхование Илишевский район, Республика Башкортостан
тайный покупатель Илишевский район, Республика Башкортостан
техник Илишевский район, Республика Башкортостан
технолог Илишевский район, Республика Башкортостан
товар Илишевский район, Республика Башкортостан
товаровед Илишевский район, Республика Башкортостан
торговля розничная Илишевский район, Республика Башкортостан
торговый Илишевский район, Республика Башкортостан
торговый представитель с личным автомобилем Илишевский район, Республика Башкортостан
транспорт Илишевский район, Республика Башкортостан
туризм Илишевский район, Республика Башкортостан
уборщица Илишевский район, Республика Башкортостан
удаленная Илишевский район, Республика Башкортостан
управляющий Илишевский район, Республика Башкортостан
управляющий магазином Илишевский район, Республика Башкортостан
ученик Илишевский район, Республика Башкортостан
учитель Илишевский район, Республика Башкортостан
финансовый Илишевский район, Республика Башкортостан
частичная занятость Илишевский район, Республика Башкортостан
чпу Илишевский район, Республика Башкортостан
Поиск работы по городам, работа Илишевский район, Республика Башкортостан
работа Верхнеяркеево, Республика Башкортостан
работа Исаметово, Республика Башкортостан


text:
Бер нисә махсус күргәҙмә асылды
Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында «Ҡала ситендәге йорт. Сәскәләр. Ландшафт дизайны-2010» VI махсус күргәҙмә-йәрминкәһе асылды. Уны ойоштороусылар – БР Сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрлығы ярҙамында «Лигас» Күргәҙмә комплексы һәм Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы. Ошонда уҡ «УрманТехАғас эшкәртеү-2010», «Мебель. Интерьер», «Аҙ ҡатлы һәм ағас йорттар төҙөлөшө-2010» махсус күргәҙмәләре лә эшләй башланы.
Күргәҙмәлә бөтәһе Башҡортостандан һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән — Мәскәү, Новосибирск, Екатеринбург, Һамар һәм башҡа ҡалаларҙан 100-ләп предприятие ҡатнаша.
«Ҡала ситендәге йорт. Сәскәләр. Ландшафт дизайны-2010» тематик бүлектәрендә индивидуаль төҙөлөш, ландшафт проекты төҙөү, флористика, баҡса инвентары, балалар уйын майҙансыҡтары, орлоҡтар, декоратив ағастар һәм ҡыуаҡлыҡтар ҡуйылған. Ойоштороусыларҙың фаразлауынса, сараның маҡсаты әүҙем йәшәү рәүеше һәм ял итеү өсөн бөтә шарттар булған экологиялы йәшәү мөхите булдырыуҙың заманса өлгөләрен күрһәтеүгә ҡайтып ҡала.
«УрманТехАғас эшкәртеү-2010» махсус күргәҙмәһенең төп бурысы булып был сәнәғәт тармағы хеҙмәткәрҙәрен төп ватан һәм сит ил етештереүселәренең яңы ағас эшкәртеү ҡорамалдары: станоктар, технологиялар, инструменттар менән таныштырыу тора.
Икенсе проект — «Мебель.Интерьер-2010» мебель индустрияһы белгестәренең, продукция етештереүселәрҙең һәм тәьмин итеүселәрҙең күмәртәләп һәм ваҡлап һатып алыусылар менән осрашыу урыны булып торасаҡ.
Махсус күргәҙмәләр үҙ эштәрен 30 апрелдә тамамлаясаҡ.


text:
Футбол
Футбо́л (ингл. foot — аяҡ, ball — туп) — спорт командалы уйын төрө, төп маҡсаты — ҡаршы яҡ ҡапҡаһына ҡулдан башҡа аяҡ һәм башҡа тән ағзалары ярҙамында мөмкин тиклем күп туп индереү. Хәҙерге ваҡытта донъяла иң популяр һәм киң билдәле спорт төрө[1][2][3].
Йөкмәткеһе
Уйындың исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Донъя футбол федерацияһы һәм Халыҡ-ара олимпия комитеты халыҡ-ара уйынды рәсми рәүештә «футбол» тип атай. Уйындың инглиз телендәге тулы исеме «association football» («Ассоциация ҡағиҙәләре буйынса футбол») 1863 йылда, инглиз Футбол ассоциацияһы барлыҡҡа килгәс, уйынды башҡа футбол төрҙәренән (регби («rugby football»), «Регби мәктәбе ҡағиҙәләре буйынса футбол»)[4]. Һүҙе 1892 йылдан ҡуллана[5]. Ваҡыт үтеү менән оҙон исем ҡыҫҡартылған.
«Соккер» термины Англияла 1880 йылдарҙа барлыҡҡа килгән («association» һүҙенән «-soc-» өлөшөнә «-er» суффиксы өҫтәлгән). Бөгөнгө көндә «соккер» исемен бер нисә инглиз телле дәүләттә генә ҡулланалар[6][7]. Мәҫәлән, Австралияла һәм Яңы Зеландияла электән футбол тип регбины атайҙар. Ирландияла «футбол» терминын гэль футболына ҡарата ҡулланалар. Көньяҡ Африка Республикаһында иһә «соккер»исеме киң таралған. АҠШ һәм Канадала «соккер» термины осрай, сөнки футбол тип америка һәм канада футболын атайҙар. Англияла «соккер» исемен иҫкергән тип һанайҙар.
Дөйөм мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Футбол тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге футболға оҡшаш уйындар күп халыҡтарҙа булған, ләкин беренсе яҙма ҡағиҙәләр 1848 йылда барлыҡҡа килгән. Футболдың тыуған йылы булып 1863 йыл һанала (футбол Ассоциацияһы барлыҡҡа килеп, ҡағиҙәләр төҙөлгән)[8]. Футбол элек-электән билдәле. Мысыр, Германия, Ҡытайҙа футболға оҡшаш уйындар булған. Уларҙың иң уңышлыһын итальяндар уйлап сығарып, гарпастум тип йөрөткәндәр. Заманса футбол барлыҡҡа килеү менән гарпастум онотолған. Инглиздәр футболды уйлап сығарғас, бар донъяға тарата башлағандар. Ул ваҡытта чемпионатта күп инглиз командалары ҡатнашҡан.
Уйын ҡағиҙәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Айырым футбол уйыны матч тип атала һәм 45 минутлыҡ ике таймдан тора. Беренсе һәм икенсе таймдар араһындағы тәнәфес 15 минут һуҙыла, командалар ял итә, тәнәфес бөткәс, ҡапҡалар менән алмашалар[9].
Уйын үлән йәки синтетик япмалы яланда үтә. Унда 7—11 уйынсы булған ике команда ҡатнаша. Бер уйынсы ҡапҡала тора һәм штраф майҙаны эсендә ҡул менән уйнай ала, уның төп маҡсаты — ҡапҡаға тупты үткәрмәү. Һәр футболсының урыны һәм бурыстары бар. Һаҡлаусылар күбеһенсә яландың үҙ яртыһында була һәм ҡаршы команда уйынсыларына ҡаршы тора. Ярымһаҡсылар уйын яланының уртаһында була, һаҡсыларға йәки һөжүм итеүселәргә ярҙам итә. Һөжүм итеүселәр күбеһенсә ҡаршы яҡта уйнай, уларҙың төп бурысы — ҡаршы яҡ ҡапҡаһына туп индереү.
Уйындың төп маҡсаты — ҡаршы команда ҡапҡаһына күберәк гол индереп, үҙ ҡапҡаңды яҡлап ҡалыу. Матчта ҡаршы ҡапҡаға иң күп туп индергән команда еңеүсе була.
Әгәр ҙә командалар ике тайм эсендә бер иш гол индерһәләр, бер яҡ та еңмәй йәки еңеүсе билдәләнгән матч регламенты буйынса баһалана. Был осраҡта өҫтәлмә ваҡыт — 15-шәр минутлыҡ ике тайм бирелә. Төп һәм өҫтәлмә ваҡыт араһында тәнәфес бирелә. Өҫтәлмә таймдар араһындағы ваҡыт урындарҙы алмаштырыу өсөн генә була. Элгәре беренсе гол индергән («алтын гол» ҡағиҙәһе) йәки өҫтәлмә таймдарҙың ҡайһыһында булһа ла еңгән («көмөш гол» ҡағиҙәһе) команда еңеүсе булып һаналғайны. Хәҙерге ваҡытта өҫтәлмә ваҡыт йә бөтөнләй уйналмай, йә тулыһынса уйнала (2 тайм 15-шәр минут). Әгәр ҙә өҫтәмә ваҡыт эсендә еңеүсене билдәләп булмай икән, матч һуңынан пенальти серияһы үткәрелә: каршы команда ҡапҡаһына 11 м аранан бишәр туп тибелә. Пенальтинан һуң гол иҫәбе бер иш икән, еңеүсе билдәләнгәнсе тағы бер пар пенальти уйнала[10].
Футбол донъяла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Донъя футбол федерацияһы (ФИФА) мәғлүмәттәре буйынса, 2001 йылда Ер шарында 250 миллион кеше футбол уйнаған. Уларҙың 20 миллиондан ашыуы — ҡатын-ҡыҙҙар. 1,5 миллион тирәһе команда теркәлгән һәм 300 000 профессиональ клуб бар.
Илдәр буйынса алғанда, беренсе урында АҠШ (18 миллион, уларҙың 40 % — ҡатын-ҡыҙҙар), унан һуң Индонезия (10 миллион), Мексика (7,4 миллион), Ҡытай (7,2 миллион), Бразилия (7 миллион), Германия (6,2 миллион), Бангладеш (5,2 миллион), Италия (4 миллион), Рәсәй (3,8 миллион) бар. Әммә футболсыларҙың һаны сифатҡа бәйле түгел. Футбол буйынса донъя чемпионаттарын күбеһенсә Европа һәм Көньяҡ Америка йыйылма командалары еңә, ә Уругвайҙа (ике тапҡыр Донъя футбол федерацияһы кубогын еңеүсе), Рәсәйҙә теркәлгән футболсыларға ҡарағанда, дөйөм халыҡ һаны әҙерәк.
Тактика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Футбол — команда уйыны булғас, үҙ-ара аңлашыусанлыҡ, бергә еренә еткереп уйнай алыу кеүек сифаттар беренсе урында тора. Уйынсыларҙың тактик төҙөлөшө мөһим. Заман футболында 4 һаҡлаусы, 4 ярымһаҡлаусы, 2 һөжүм итеүсе (4-4-2) менән уйын схемаһы таралған. Әммә схемалар һаны күп. Квалификацияларына ҡарап, уйынсылар үҙенекенән башҡа урындарҙа ла уйнай алалар.
Футбол структуралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ойошмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Футболдың таралыуын күҙәтеү, идара итеү өсөн яуап биргән бер нисә ойошма бар. Төп ойошма булып Донъя футбол федерацияһы (ФИФА) һанала. Ул Швейцарияның Цюрих ҡалаһында урынлашҡан. Ул донъя ярыштарын ойоштора, мәҫәлән, донъя чемпионатын. Унан һуң континенталь ойошмалар һәм илдәр, өлкәләр, ҡалалар ойошмалары, һ.б. бара. Һәр береһенең футболды таратыу һәм популяр итеү, клубтарҙың эшмәкәрлеген тикшереу буйынса үҙ бурыстары бар.
Клубтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Футбол клубы — футбол төҙөлөшөнөң төп өлөшө. Ул уйынсыларҙы, эшләүселәрҙе, ойошмаларҙы берләштерә. Асылында үҙ инфраструктураһы, хеҙмәтләндереүсе эшселәре булған ойошмаға ингән футболсылар командаһы.
Ярыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ярыштар — уйындың мөһим өлөшө. Уйындарҙы федерация ойоштора, һәр бер турнирҙың үҙ регламенты була. Ярыштар эске һәм халыҡ-ара төрҙәренә бүленә. Халыҡ-ара ярыштар, үҙ сиратында, клуб һәм милли йыйылма командалар араһында үтә.
Иң билдәле ярыштар:
ФИФА үткәргәндәре:
- Милли йыйылма командалар араһында
- Донъя чемпионаты
- Конфедерациялар кубогы
- Олимпия уйындары
- Клубтар араһында
Европа футбол ассоциациялары берләшмәһе (УЕФА) үткәргәндәре:
- Милли йыйылма командалары араһында
- Европа чемпионаты
- Клубтар араһында
- УЕФА чемпиондары лигаһы
- УЕФА Европа Лигаһы
- УЕФА суперкубогы
Көньяҡ Америка футбол конфедерацияһы (КОНМЕБОЛ):
- Милли йыйылма командалар араһында
- Америка кубогы
- Клубтар араһында
- Либертадорес кубогы
- Көньяҡ Америка кубогы
- Рекопа
Футбол төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Футболдың күп төрҙәре бар: футзал (AMF) һәм футзал (ФИФА) — мини-футбол (залда махсус түшәм өҫтөндә уйнала), йорт футболы (төрлө түшәмдә төрлө уйынсылар һаны менән уйнала), пляж футболы (ҡомда уйнала), «йылға футболы» (тубыҡҡа тиклем һыуҙа уйнала, йыл һайын Англияның Бёртон ҡалаһында үтә), «һаҙ футболы» (һаҙлыҡта уйнала), һ.б.
Шулай уҡ виртуаль һәм өҫтәл футболы (спорт уйыны), ҡағыҙҙағы футбол (логик уйын) бар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Guttman Allen The Diffusion of Sports and the Problem of Cultural Imperialism // The Sports Process: A Comparative and Developmental Approach / Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton — Champaign: Human Kinetics. — P. p129. — ISBN 0880116242.
- ↑ Dunning Eric The development of soccer as a world game // Sport Matters: Sociological Studies of Sport, Violence and Civilisation — London: Routledge. — P. p103. — ISBN 0415064139.
- ↑ Frederick O. Mueller, Robert C. Cantu, Steven P. Van Camp Team Sports // Catastrophic Injuries in High School and College Sports — Champaign: Human Kinetics. — P. p57. — ISBN 0873226747.
- ↑ Mazumdar, Partha The Yanks are Coming: A U.S. World Cup Preview (инг.). Embassy of the United States in London (5 июня 2006). Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 ноябрь 2012. 6 июнь 2009 тикшерелгән.
- ↑ Baily's Magazine of Sports & Pastimes, vol. lvii — London: Vinton, 1892. — P. 198.
- ↑ The Irish Times: Soccer. Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 ноябрь 2012. 28 ноября 2012 тикшерелгән. (инг.)
- ↑ Independent.ie: Soccer. Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 ноябрь 2012. 28 ноября 2012 тикшерелгән. (инг.)
- ↑ В.И. Малов, 2002, pp. 41-46
- ↑ Правило 7. Продолжительность игры. football-info.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 июнь 2013. 14 июнь 2013 тикшерелгән.
- ↑ Правило 8. Начало и возобновление игр. football-info.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 июнь 2013. 14 июнь 2013 тикшерелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Малов, В. И. Я познаю мир: Футбол — «Издательство Астрель», 2002. — Б. 10, 14, 17, 27, 34, 36, 38, 39, 41-46, 53, 49, 60, 61, 62, 64, 87. — ISBN 5-271-04556-0.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ФИФА, Халыҡ-ара футбол ассоциациялары федерацияһы (инг.)
- UEFA, Европа футбол ассоциациялары берләшмәһе


text:
Вируслы талпан энцефалиты менән сирләү осраҡтары теркәлмәгән
Башҡортостан вируслы талпан энцефалиты буйынса эндемик территория булып тора. Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, йыл һайын халыҡ араһында сирләү осраҡтары теркәлә. Былтыр ошондай 75 осраҡ күҙәтелде.
Иҫкәртеү маҡсатында вируслы талпан энцефалитына ҡаршы прививкалар яһала. 2009 йылда 31200 кешегә прививка яһалды.
Быйыл вируслы талпан энцефалиты буйынса хәл имен. 20 майға ҡарата республиканың дауалау-профилактика учреждениеларына талпан тешләгән 5276 кеше мөрәжәғәт итте, шуларҙың 29 проценты — балалар.
Әлеге ваҡытҡа вируслы талпан энцефалиты менән сирләү осраҡтары теркәлмәгән.


text:
Быйыл Башҡортостанда 430 меңдән ашыу бала мәктәпкә уҡырға барасаҡ
Быйыл Башҡортостанда 430 меңдән ашыу бала мәктәпкә уҡырға барасаҡ, уларҙың 44 меңе – беренсе класс уҡыусылары.
2013 йылда Белем көнө йәкшәмбегә тура килә, шуға күрә байрам дүшәмбе, 2 сентябргә, күсерелә. БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, байрам тантаналы линейканан башланып, РФ Конституцияһының 20 йыллығына арналған асыҡ дәрес менән тамамланасаҡ.
Ведомство мәғлүмәттәре буйынса, бөгөнгө көндә республикала 1587 мәктәп һәм 812 филиал эшләй. Барлыҡ белем биреү учреждениелары уҡыу йылына әҙер һәм 1 сентябрҙә штат режимында эшләй башлаясаҡ.


text:
Төбәктә балыҡ ҡармаҡларға яратыусыларҙы йәйге балыҡсылар фестиваленә саҡыралар Фото: Стәрлтмаҡ районы хакимиәте
Төбәктә балыҡ ҡармаҡларға яратыусыларҙы йәйге балыҡсылар фестиваленә саҡыралар
Төбәктә балыҡ ҡармаҡларға яратыусыларҙы йәйге балыҡсылар фестиваленә саҡыралар Фото: Стәрлтмаҡ районы хакимиәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостанда балыҡ ҡармаҡларға яратыусылар өсөн йәйге балыҡсылар фестивале ойошторола. Ул 15 августа Стәрлетамаҡ районының Веденев быуаһында уҙғарыла.
Райондың йәштәр эштәре буйынса комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, сара сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡтың балыҡ тотоуға ҡыҙыҡһыныуын арттырыу, ғаилә менән ял итеүҙе популярлаштырыу маҡсатында үткәрелә.
Ярыштарҙа 10 йәштән алып теләгән һәр кем ҡатнаша ала. Фестивалдең программаһында балыҡ ҡармаҡлау буйынса ярыштар, төрлө оҫталыҡ дәрестәре һәм ҡыҙыҡлы конкурстар ҡаралған.
Сарала ҡатнашыу өсөн ғаризалар сайтта «Балыҡ тотоу спорты» бүлегендә ҡабул ителә (урында теркәлергә мөмкин).
Фестивалде ойоштороусылар — Стәрлетамаҡ районы хакимиәтенең физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеты, йәштәр эштәре буйынса комитеты булышлығында «Шаршы» балыҡсылыҡ клубы. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн телефон: (3473) 25-97-00; 8 917 757 4720.
Конкурстың положениеһы менән Стәрлетамаҡ районының рәсми сайтында танышырға мөмкин.


text:
Башҡорт драма театрында Рудольф Нуриев тураһында спектакль премьераһы үтәсәк
Рудольф Нуриевтың тормошо һәм ижады тураһындағы «Руди — Never off...» исемле спектакль премьераһы Башҡорт дәүләт академия драма театрында 15 декабрҙә үтә.
Был спектаклдә даны бөтә донъяға таралған бейеүсе булып киткән башҡорт малайының яҙмышы хаҡында бәйән ителә. Спектакль авторы – Айрат Әбүшахманов, ҡуйыусы хореографы, пластика режиссеры – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ринат Әбүшахманов, ҡуйыусы рәссамы – Варвара Чувина (Санкт-Петербург).


text:
Лондонда йәйге Паралимпия уйындары-2012 старт ала
Шаршамбы, 29 августа, Лондонда XIV йәйге Паралимпия уйындары асыла. Рәсәй исеменән 180 спортсы сығыш яһай, уларҙан 16 кеше – Башҡортостан Республикаһы командаһы ағзалары.
Улар – еңел атлеттар Елена Паутова, Алексей Лабзин, Андрей Коптев, Анна Сорокина, Альберт Әсәҙуллин, Илдар Помыкалов, Андрей Жирнов, Анастасия Овсянникова, Айгөл Сәхибзадаева, йөҙөүселәр Оксана Савченко, Александр Неволин-Светов, Михаил Зимин, фехтовальщиктар Марат Йосопов, Иван Андреев, Тимур Хаматшин, Тимур Фәйзуллин.
2008 йылда Пекинда үткән Паралимпия уйындарында Рәсәй йыйылма командаһы составына республиканан 17 спортсы ингәйне. Улар туғыҙ миҙал яулағайны. Оксана Савченко – йөҙөү буйынса өс алтын миҙал һәм өс донъя рекорды, Олег Крецул – дзюдо буйынса алтын миҙал, Андрей Строкин – йөҙөү буйынса ике бронза миҙал, Елена Паутова – йүгереү буйынса ике бронза миҙал, Илдар Помыкалов марафон буйынса бронза миҙал яулағайны.
Көн элгәре рәсми делегация составында Лондонға Рәсәйҙең Паралимпия комитеты вице-президенты, Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова килде.
Визит сиктәрендә Рима Баталова Паралимпия ауылына барасаҡ, унда спортсылар менән осрашасаҡ, Рәсәйҙең йыйылма командаһы штабы офисында буласаҡ. Шулай уҡ рәсми делегация составында ул Халыҡ-ара Паралимпия комитеты президенты сэр Филипп Крейвен менән осрашыуҙа ҡатнашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова – 13 тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы, еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры. Үҙенең ҡаҙаныштары өсөн ул «Гиннес рекордтар китабы»на индерелде. Дәүләт Думаһының паралимпия спортын, физик культураны һәм инвалидтар, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр спортын үҫтереү мәсьәләләре буйынса профилле бүлеген етәкләй.


text:
Баймаҡ районында композитор Хөсәйен Әхмәтовтың 100 йыллығын билдәләнеләр
ӨФӨ, 2014 йыл, 25 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Баймаҡ районының Сыңғыҙ ауылында атҡаҙанған башҡорт композиторы Хөсәйен Әхмәтовтың 100 йыллығына арналған байрам саралары уҙҙы.
Композиторҙың бәләкәй ватанында ҡунаҡтар мәсеттә булды, унда аят уҡылды. Һуңынан композитор хөрмәтенә стела асылды һәм уға сәскәләр һалдылар. Мәктәптә сарала ҡатнашыусылар Хөсәйен Әхмәтовтың китаптары һәм шәхси әйберҙәре һаҡланған музейҙа булды. Сараның төп өлөшө ауыл клубында уҙҙы. Сарала ҡатнашыусыларҙың сығыштарын Республика халыҡ ижады үҙәге һәм урындағы Мәҙәниәт йорто вәкилдәренең сағыу концерт номерҙары алмаштырҙы. Яҡташтарына рәхмәт һүҙҙәре менән композиторҙың туғандары мөрәжәғәт итте. Юбилей кисәһе сиктәрендә Әхмәтовтың йырҙарын башҡарыусыларҙың гала-концерты үтте, район конкурсына йомғаҡ яһалды, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенән.


text:
Аграрийҙар делегацияһы Мәскәүгә “Алтын көҙ-2009” күргәҙмәһенә китте
Башҡортостандың рәсми делегацияһы ”Алтын көҙ-2009” ХI Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашыу өсөн Мәскәүгә осто. Ул 9 октябрҙән 12-һенә тиклем барасаҡ. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, делегация составында – РФ Дәүләт Думаһы депутаттары, республиканың ҙур агросәнәғәт предприятиелары етәкселәре, министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре. Делегацияға Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, БР ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов етәкселек итә.
Күргәҙмәне тантаналы асыу 9 октябрҙә үткәрелә.


text:
Мегаполистар араһында Өфө көнкүреш хеҙмәттәре күрһәтеү буйынса лидерҙар иҫәбендә
Өфө Рәсәйҙең миллионлы халҡы булған ҡалалары араһында халыҡҡа күрһәтелгән көнкүреш хеҙмәттәре күләме буйынса, шулай уҡ бер кешегә тура килгән хеҙмәттәр күләме буйынса Ҡазандан һуң икенсе урында килә.
Алдан әҙерләнгән яҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, 2012 йылда республиканың баш ҡалаһында көнкүреш хеҙмәттәре өлкәһендәге предприятиелар әйләнеше 6,1 миллиард һум тәшкил итергә тейеш. 2011 йылда предприятиелар әйләнеше 5,7 миллиардҡа еткән, тип хәбәр ителә Өфө хакимиәтенең сайтында.
Әлеге ваҡытта Башҡортостандың баш ҡалаһында көнкүреш хеҙмәттәре өлкәһендә 2200-гә яҡын предприятие һәм шәхси эшҡыуар эшләй. Тармаҡта 18 меңдән ашыу кеше эш урыны тапҡан.
Ошо уҡ ваҡытта көнкүреш хеҙмәттәре структураһында автосервис (30 процент) һәм бөҙрәханалар хеҙмәттәре (18 процент) өҫтөнлөк итә. Кейем, күн әйберҙәр, тун, баш кейемдәре һәм текстиль галантереяһы изделиеларын тегеү һәм ремонтлау, шулай уҡ трикотаж әйберҙәр тегеү һәм бәйләү менән предприятиеларҙың дөйөм иҫәбенең 12 проценты шөғөлләнә.
Өфө хакимиәтенең хеҙмәттәрҙе координациялау һәм көйләү бүлеге начальнигы Ольга Завьялова әйтеүенсә, 2012 йылдың беренсе ярты йыллығында ошо өлкәлә эшләгән 30-ҙан ашыу яңы предприятие асылған.
Өфөлә бер юлы күп төрлө көнкүреш хеҙмәттәре күрһәтеүсе эконом-класындағы предприятиелар күбәйгән. Быларға косметология салондарының, матурлыҡ үҙәктәренең хеҙмәте, химик таҙартыу, дупланған тундарҙы, тиренән һәм күндән тегелгән башҡа төрлө кейемде буяу кеүек хеҙмәттәр инә.


text:
Фото:
Үткән субботникта 530 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан
Фото:
Бар республика буйынса үткән экологик субботникта 530 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. Һигеҙ меңгә яҡын техника берәмеге эшкә ҡушылған. Активистар менән 19 мең тоннаға яҡын сүп-сар йыйып алынған һәм полигонға, сүплеккә сығарылған. Шундай мәғлүмәт бирә БР Экология министрлығы.
Юл хеҙмәттәре менән 228 мең квадрат метр юл япмаһы ремонтланған. Торама пункттарҙың ҡойма, бина фасадтары һәм башҡа төрлө төҙөкләндереү элементтарына ремонт башланған. Бер нисә районда йәшелләндереү эштәрен башлағандар. Бындай эштәр Ишембай, Федоровка, Хәйбулла райондарында һәм Өфөлә алып барыла. Дөйөм алғанда 209 ағас һәм ҡыуаҡ ултыртылған.
Республиканың һәр муниципаль районында махсус комиссиялар ойошторолған, саралар планы раҫланған. Сибайҙа, Учалыла һәм Баҡалы районында «Таҙа кесаҙна» санитар көндәре үткәрелә. Өфөлә «Санитар йома көндәре» ойошторола.
Экологик субботниктар үткәргән ваҡытта ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын республиканың сүплектәрендә һәм полигондарында урынлаштырыу бушлай башҡарыла.


text:
Декабрҙә милли сәйәсәткә арналған Бөтә Рәсәй конференцияһы үтәсәк
Башҡортостандың Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы һәм БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы 10 декабрҙә Өфөлә “Милли сәйәсәт һәм традицион халыҡ мәҙәниәте” Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы уҙғара.
Конференцияла дәүләт милли сәйәсәтен, уның хоҡуҡи аспекттарын да индереп, оптималләштереү мәсьәләләре; хәҙерге Рәсәйҙә милли мәҙәниәттәрҙең төбәк-ара хеҙмәттәшлек итеү тәжрибәһе; глобалләшеүсе донъяла традицион халыҡ мәҙәниәтен үҫтереү өсөн кәрәк булған социаль-иҡтисади һәм социомәҙәни шарттарҙың киң спектры тикшереләсәк.
Ғилми форумда ҡатнашырға теләүселәрҙең барыһынан да ойоштороу комитеты 2009 йылдың 23 ноябренә тиклем 450008, Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 40 (каб. 412) адресы буйынса ҡатнашыуға заявка һәм йыйынтыҡта баҫтырыу өсөн мәҡәлә ебәреүҙәрен һорай.
E-mail: confBAGSU@yandex.ru. Тел/факс: 8 (347) 273-89-67.


text:
Синоптиктар Өфөлә буран сығыуын һәм боҙлауыҡ булыуын күҙаллай Фото: Олег Яровиков
Синоптиктар Өфөлә буран сығыуын һәм боҙлауыҡ булыуын күҙаллай
Синоптиктар Өфөлә буран сығыуын һәм боҙлауыҡ булыуын күҙаллай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Республика биләмәһенә әүҙем циклон килгәнгә күрә, синоптиктар Өфөлә йәнә һауа торошоноң боҙолоуын күҙаллай. Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, 2 ноябрҙән 4-нә тиклем баш ҡалала ваҡыты менән епшек ҡар яуыуы, тимер сымдарға һәм ағастарға ҡар йәбешеүе, еңелсә буран сығыуы көтөлә. Төндә һәм иртән юлдың айырым урындарында боҙлауыҡ. Һауа температураһы көндөҙ 0-2 градус йылы, төндә 2-4 градус һалҡын буласаҡ.
Ҡаланың «112-се ҡотҡарыу хеҙмәте» урамдарҙа электр тапшырғыс линиялары, ағастар, реклама таҡталары эргәһендә, автомобиль юлдарын үткән саҡта һаҡ булырға саҡыра. Водителдәргә иһә тиҙлек режимын һаҡлау мөһим. Көслө ел сығыу һәм епшек ҡар һырыуы һөҙөмтәһендә ағастарҙың йығылыуы ихтимал. Автомобилдәрҙе ағастар янына ҡуйырға кәңәш ителмәй.


text:
Башҡортостанда Чечен Республикаһының Мәҙәниәт көндәре үтте
Чечен мәҙәниәте көндәре «Урал» художестволы галереяһында үткән ял көндәрендә ойошторолдо. Сараның ойоштороусыһы — республикала 17 йыл эшләп килгән «Барт» («Татыулыҡ») чечен милли-мәҙәни үҙәге. Башҡортостанда йәшәүсе әрмән, әзербайжан, дағстан диаспоралары вәкилдәре һәм башлыҡтары Мәҙәниәт көндәре ҡунаҡтары булды.
Өфөлә ошо ваҡытта Чечен Республикаһының Мәҙәниәт көндәрен үткәреү йолаға әүерелде, тип һөйләне үҙәк рәйесе Лом-Али Исраилов. Галереяла Чечен Республикаһының тарихы, милли кейемдәре күрһәтелгән стендтар урынлаштырылды. Мәҙәниәт көндәре сиктәрендә Алан Исаевтың «Тыуған яғым» фотокүргәҙмәһе презентацияланды. 2007-2010 йылдарҙа Чечен Республикаһында төшөрөлгән күп һанлы фотоһүрәттәр араһынан Өфө экспозицияһы өсөн автор йөҙҙән ашыу эшен һайлаған. Бында Кавказдың үҙенсәлекле тәбиғәте төшөрөлгән фотоһүрәттәр, яҡташтар портреты, көн-күреш сюжеттары, Чечен Республикаһындағы бөгөнгө тормоштоң ҡыҙыҡлы мәлдәре урын алған.
— Урал яҙының биҙәктәре һуңыраҡ сағылыш табасаҡ, ләкин Башҡортостан буйлап буласаҡ сәфәремә мин әле үк кинәнәм. Эштәремде Чечен Республикаһында күрһәтер өсөн үҙенсәлекле фотосессия эшләргә хыялланам. Ә был фотокүргәҙмәне «Барт» йәмғиәтенә бүләк итәм. Ул беҙҙең халыҡтар араһындағы мөнәсәбәткә ыңғай күренештәр өҫтәр, тип ышанам, — тип һөйләне Исаев.
Сарала шулай уҡ яҙыусы Марат Муллаҡаевтың «Нәнәй» китабы презентацияланды. Был повесҡа баш һүҙҙе «Барт» йәмәғәт ойошмаһы башлығы Ломх-Али Исраилов яҙған.
Бөгөн Башҡортостанда 40 милли-мәҙәни үҙәк эшләп килә. Билдәләп үтәйек, «Барт» мәғрифәтселек йәһәтенән иң әүҙемдәрҙән һанала. Республикала яҡынса 1200 чечен йәшәй.


text:
БДПУ-ла - Асыҡ ишектәр көнө
27 мартта сәғәт 10-да М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты буласаҡ абитуриенттар һәм уларҙың ата-әсәләре өсөн үҙ ишектәрен киң асасаҡ. Балалар вузға уҡырға инеү ҡағиҙәләре, факультеттар, кафедралар хаҡында ентекле белеү, етәкселек һәм профессор-уҡытыусылар составы менән танышыу, уҡыу процесын ойоштороу тураһында белеү, аудиториялар буйлап үтеү мөмкинлеге аласаҡ.
Ҡабул итеү комиссияһы вәкилдәре сығарылыш синыфы уҡыусыларына 2009 йылғы ҡабул итеү кампанияһы һәм берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу мәсьәләләре буйынса консультация бирәсәк.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, бөгөн университетта туғыҙ факультет: физика-математика, тәбиғәт-география, филология, башҡорт филологияһы, сит телдәр, социаль-гуманитар, художество-графика, физик культура, психология факультеттары.
Мәктәпте тамамлаусылар өсөн мәҙәни программа ла әҙерләнгән.


text:
Владимир Путин Рөстәм Хәмитовты ҡотланы
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин Рөстәм Хәмитовҡа Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһын үтәй башлауы менән ҡотлап телеграмма ебәрҙе.
Владимир Путинтың телеграммаһында шулай тиелә:
«Хөрмәтле Рөстәм Зәки улы!
Һеҙҙе Башкортостан Республикаһы Президенты вазифаһына рәсми тәғәйенләнеүегеҙ менән ҡотлайым.
Һеҙ төбәкте бик мөһим, яуаплы осорҙа етәкләнегеҙ. Тап Һеҙгә Башҡортостандың артабанғы үҫешенә, уның граждандарының көнкүрешен яҡшыртыуға, тотороҡлолоҡто һәм ижтимағи татыулыҡты нығытыуға курсты дауам итергә кәрәк буласаҡ.
Иҡтисадта һәм социаль өлкәлә, республиканың етди ғилми, интеллектуаль, мәҙәни ҡеүәтен тормошҡа ашырыуҙа ҡаҙаныштарҙы арттырыу өсөн бөтә белемегеҙҙе һәм тәжрибәгеҙҙе ҡулланырһығыҙ, тип ышанам.
Һеҙгә уңыштар һәм пландарығыҙҙы тормошҡа ашырыуығыҙҙы теләйем.
В.Путин».


text:
Фото:
Учалы районында 41 йәш ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшырта алды
Фото:
Учалы районы хакимиәтендә тантаналы рәүештә йәш ғаиләләргә торлаҡ һатып алыуға социаль түләүҙәр тапшырылды. Улар барыһы ла — торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә республика дәүләт ярҙамы программаһында ҡатнашыусылар.
Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегендә һөйләүҙәренсә, торлаҡ сертификаттары дөйөм 20 миллион һумдан ашыуға 41 ғаиләгә бирелде. Тантаналы шарттарҙа Учалы районы хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев барыһын да ихлас ҡотлап, уларға көтөп алған документтарҙы тапшырҙы.
— Ғаилә институтына ярҙам илебеҙ, республикабыҙ социаль сәйәсәтендә өҫтөнлөклө булды һәм булып ҡала, — тип билдәләне район етәксеһе. — Бөгөн ғаиләнең абруйын күтәреүгә, әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлауға ҙур иғтибар бирелә. Һуңғы өс йылда районыбыҙҙың 181 ғаиләһе ошондай сертификаттар алды.
Быйыл район хакимиәте йәш ғаиләләргә субсидиялар алыуға документтар әҙерләү буйынса ҙур эш башҡарҙы, һөҙөмтәлә Учалы районы алынған сертификаттар һаны буйынса республикала Өфөнән һәм Стәрлетамаҡтан ҡала өсөнсө урынды биләне.
Йәш ғаиләләрҙең күбеһе тантанаға балалары менән килгәйне, шуға күрә район хакимиәте башлығы социаль ярҙам мәсьәләләренә айырым иғтибар бүлде, һуңғы йылдарҙа тыуым күрһәткестәре юғары булыуын билдәләне. Быйыл районда 1154 сабый тыуған, уҙған йылдың ошо уҡ осоронда — 1127 ине.
Субсидияларҙың минималь суммаһы 297 мең һум тәшкил итте, максималь — 875 мең һум. Сертификат алыусылар был аҡсаны фатир һатып алыуға, йорт төҙөүгә йәки булған торлаҡ майҙанын киңәйтеүгә тәүге взнос итеп файҙалана ала.


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
5 АБВ класында асыҡ дәрес планы
ТЕМА: Ҡ.Даян. “Шыршы” шиғыры.
Маҡсат: 1. Уҡыусыларҙың уҡыу, һөйләү телмәрен үҫтереү;
2. тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү;
3. уҡыусыларҙы башҡорт шағирҙары, уларҙың ижады менән таныштырыу.
Йыһазлау: дәреслек, автор портреты, компьютер, презентация, карточкалар
ДӘРЕС БАРЫШЫ
Ойоштороу.
Әңгәмә
А. Дежур отчеты, число, һауа торошо тураһында һөйләшеү
Б. Өй эшен тикшереү.
Телдәрҙе шымартыу: (2-3 тапҡыр уҡыу) Өйөрөлөп яуа ҡарҙар,
Ергә ябып аҡ шәлен.
Дәрескә маҡсат билдәләү – Уҡыусылар беҙ бөгөн шағир Ҡ.Даяндың “Шыршы” исемле шиғыры менән танышырбыҙ, тасуири уҡырға өйрәнербеҙ, һорауҙарға яуптар бирербеҙ, төрлө күнегеүҙәр башҡарырбыҙ.
ЯҢЫ ТЕМА
Автор хаҡында мәғлүмәт биреү. (презентация ҡарау)
А) – Кем ул Ҡадир Даян? Ҡайҙа һәм ҡасан тыуған? Ул ниндәй әҫәрҙәре, китаптары аша билдәле? (Уҡытыусының мәғлүмәте)
– Уҡыусылар, шиғыр “Шыршы” тип атала. Ә нимә ул шыршы? Ул ниндәй ағас һәм ҡайҙа үҫә?
Ул йәшел төҫтә, урманда үҫә. Шыршының бер-нисә төрө була. Ул ылыҫлы ағас төрөнә инә. (1-се уҡыусының яуабы)
Ул ни өсөн һәр ваҡыт йәшел төҫтә? Кешеләргә, тирә-яҡҡа ниндәй файҙаһы бар? (2-се уҡыусының яуабы)
- Яҡшы балалар, бына шыршының файҙаһы, уның сиафаттары тураһында һөйләштек. Әйҙәгеҙ, шиғыр менән танышайыҡ әле, автор уны нисек һүрәтләй икән, белербеҙ. Башта яңы һүҙҙәр танышайыҡ.
Яңы һүҙҙәр менән танышыу
А) уҡыу, тәржемә
Б) хор, рәт менән, һайлап уҡыу.
В) һүҙлек дәфтәренә яҙып алыу
– Шиғырҙы уҡыу.
А) уҡытыусы уҡый;
Б) әңгәмә: - Нимә тураһында һүҙ бара? – Ни өсөн уйынсыҡтар тағыла?
- Кем ул Ҡыш бабай? Ни өсөн шыршы өй түрендә ултыра? Был ҡасан була? – Ни өсөн балалар шыршы тирәләй уйнайҙар, йырлайҙар?
В) балаларҙың яуаптары: - Шыршы байрамы тураһында һүҙ бара. Күңелле булһын өсөн, байрам булғанға уйынсыҡтар тағыла. Сөнки йылына бер тапҡыр Яңы йыл килә һәм һәр кем өйөнә шыршы ҡуя, уны матур итеп биҙәй. Ҡыш бабайға теләктәрен әйтә, унан бүләктәр көтә. Шыршының матурлығы тураһында әйтелә. (презентация: Ҡыш бабай, шыршы байрамы тураһында һүрәттәр күрһәтелә)
В) уҡыусыларҙан уҡытыу, сылбырлап уҡыу.
ЯЛ МИНУТЫ
( презентация ҡарау, ял итеү)
Йыр тыңлау. – Ял иттек, балалар, дәресте дауам итәйек. – Уҡыусылар, был шиғырға башҡорт композиторы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Заһир Исмәғилев көй ҙә яҙған. Был йыр уҡыусыларҙың шыршы байрамындағы иң яратҡан йыры. Әйҙәгеҙ, ошо йырҙы тыңлайыҡ. (презентация һәм колонка аша йырҙы тыңлау)
– Бергәләп йырлап ҡарау.
Өй эше һеҙгә,балалар, был йырҙы йырларға өйрәнеп килергә һәм һүҙҙәрҙе ятларға
НЫҒЫТЫУ.
Һорауҙарға яуаптар: – Уҡыусылар, бына шиғырҙы уҡыныҡ, йырҙы йырланыҡ. Хәҙер шундай һорауға яуап бирегеҙ әле. Үрҙә әйтеп үттек бит инде, шыршы урманда үҫә тип. Башҡортостан ҡуйы урмандарға бик бай.Унда төрлө ағастар үҫә. Әйтегеҙ әле, ниндәй ағастарҙы беләһегеҙ? (имән, саған, ҡайын, уҫаҡ, ҡарағай, шыршы һәм башҡалар) – Ағастар ни өсөн кәрәк? (Өй йылытыр өсөн, ҡағыҙҙы ағастан яһайҙар, төрлө йорт йыһаздарын ағастан эшләйҙәр) Тимәк, балалар, ағастарҙы һаҡларға кәрәкме? Эйе, бер ағас ҡырҡһаң урынына икене, өстө ултыртырға кәрәк. Сөнки зыян күргән ағастар, урман бик күп йылдарҙан һуң ғына, оҙаҡ үҫә. Киләсәк быуынға ла беҙ таҙа тәбиғәт ҡалдырырға тейешбеҙ. Урман-ҡырға ял итергә барғанда ла тирә-яҡты бысраныуҙан һаҡларға кәрәк.
Төркөмдәр менән эш. – Яҡшы балалар, дәресте дауам итәйек. –Артабан һеҙгә шундай эш. Карточкалағы һүрәттәр менән һөйләмдәр төҙөргә. (Хор менән килеш һорауҙарын иҫкә төшөрөү)
А төркөмгә – шыршы байрамы
Б төркөмгә – шыршы биҙәү
В төркөмгә – балаларҙың уйындары
Г төркөмгә – сана,саңғы шыуыу
Һәр төркөм үҙенең һөйләмдәрен уҡый. (2-3-әр һөйләм)
Шыршыны биҙәү, Ҡыш бабайға хат ебәреү,. – Балалар, беҙ бөгөн башҡорт шағиры Ҡ.Даяндың “Шыршы” шиғыры менән таныштыҡ, йыр йырланыҡ, һөйләмдәр төҙөнөк. Шыршының ни өсөн ҡыш көнө өйҙә биҙәлгән килеш ултырғанын белдек. Беҙҙең дәрескә лә матур шыршы ҡунаҡҡа килгән, әйҙәгеҙ уны биҙәйек. Һеҙҙең алдығыҙҙа шарҙар ята, шул шарҙарға теләктәрегеҙҙе яҙығыҙ. Яңы йылдан нимә өмөт итәһегеҙ? Яҡындарығыҙға нимә теләйһегеҙ?
Һаулыҡ, тыныслыҡ, яҡшылыҡ, ғәҙеллек, мөхәббәт, татыулыҡ, күп аҡса, дуҫлыҡ
Һеҙ өйҙә Ҡыш бабайға хат яҙып килергә тейеш инегеҙ, килегеҙ, уларҙы бына ошо ҡумтаға төшөрөгөҙ, хатты Ҡыш бабайға ебәрербеҙ. (ҡумтаға хаттарҙы һалыу)
Рәхмәт, балалар, хәҙер шиғырҙың һуңғы юлдарын табығыҙ әле:
Шыршы матур, шыршы матур,
Шыршы һәр саҡ йәм-йәшел.
Энәләрен ҡоймай бер ҙә,
Һәр ваҡытта йәп-йәш ул.
А) Хор менән уҡып сығыу.
Б) – Һорау – Шыршы ниндәй? (матур, йәм-йәшел, йәп-йәш)
- Эйе, балалар, әгәр ҙә беҙ тәбиғәтебеҙҙе һаҡлаһаҡ, уны таҙа тотһаҡ, ағастарыбыҙ һәр саҡ йәш, йәшел, матур булыр.
IV. Йомғаҡлау.Баһалау. – Тәртипле, аҡыллы, уңған, эшһөйәр булығыҙ.Барығыҙҙы ла етеп килгән Яңы йыл байрамы менән ҡотлайым. Уҡыуығыҙҙа уңыштар, теләгән теләктәрегеҙ ҡабул булһын!
Дәрестә әүҙем ҡатнашып ултырғанығыҙ өсөн, рәхмәт! Баһалар ҡуйыла.
Өй эше:
А) шиғырҙы тасуири уҡырға,
Б) шиғырҙы ятларға,
В) 4 юллыҡ шиғыр яҙып ҡарарға.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Өфөлә яңы фатирҙарға ихтыяж ҙур
Өфөлә әүәлгесә яңы йорттар етмәй. Эксперттар фекеренсә, Башҡортостандың баш ҡалаһының күсемһеҙ милек өлкәһендә был иң мөһим проблемаларҙың береһе булып ҡала. «Башинформ» агентлығына «Башҡортостан Республикаһы күсемһеҙ баҙарының профессиональ ҡатнашыусылары» ассоциацияһы рәйесе Алексей Щежиндың хәбәр итеүенсә, Яңы торлаҡ төҙөлмәүенең бер нисә сәбәбе бар.
— Өфөлә буш майҙандар юҡ. Айырым урында алып барылған төҙөлөштәр генә бар, ә комплекслы проекттар үтә аҙ. Ҡала иҫәбенә инженерлыҡ селтәрҙәрен һуҙыу эштәре алып барылмай. Быны төҙөүсе үҙе башҡара, — ти Алексей Щежин. – Шул уҡ ваҡытта яңы йорттарға ихтыяж ҙур — өс миллион квадрат метр самаһы.
Белгестәр билдәләүенсә, Өфөлә торлаҡ төҙөлөшөнә аҡса һалырға, йорттар төҙөргә теләүселәр етерлек, шул иҫәптән федераль төҙөүселәр ҙә бар, әммә күптәрҙе административ кәртәләр ҡурҡыта.


text:
Төбәктә халыҡтың экологик грамоталылығы күтәреләсәк Фото: «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
Төбәктә халыҡтың экологик грамоталылығы күтәреләсәк
Төбәктә халыҡтың экологик грамоталылығы күтәреләсәк Фото: «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда «Рәсәй экологияһы» федераль инфраструктура проектына старт бирелде. 25 августа «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитетында акцияны башлау буйынса кәңәшмә үтте. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар республикалағы экологик проблемаларҙы тикшерҙе, проектты тормошҡа ашырыу стратегияһы һәм эшсе төркөм составы тураһында һөйләне. Кәңәшмәгә Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте вәкилдәре, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы һәм Өфө ҡалаһы Советы депутаттары, «Йәш гвардия»ның төбәк штабы ағзалары, ҡала предприятиелары етәкселәре килде.
Партияның төбәк бүлексәһендә һөйләүҙәренсә, бөтә Рәсәй проекты бер нисә йыл элек ғәмәлгә ашырыла башлаған, әммә хәҙерге ваҡытта экологик проблемаларҙың мөһим булыуы уға яңы үҫеш этабына сығырға мөмкинлек бирә. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаты, Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитет рәйесе Рәсүл Ғосманов координатор, «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе урынбаҫары Александр Мельников проект етәксеһе итеп тәғәйенләнгән.
Башҡа Рәсәй төбәктәрендәге кеүек үк Башҡортостанда ла акцияның маҡсаттары бер. Эшмәкәрлек тәбиғәт мөхите сифатын һәм экологик шарттарҙы яҡшыртыу буйынса эшкә комплекслы ҡараш, иҡтисадтың тотороҡло үҫеш моделен булдырыуға һәм республиканың инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыуға ярҙам итеүгә йүнәлтеләсәк.
«Рәсәй экологияһы» проектын ғәмәлгә ашырғанда тәү сиратта экологик белем биреүгә ҙур иғтибар бүленәсәк, тип билдәләне осрашыуҙа ҡатнашыусылар.
«Беҙ экологик тәрбиә биреүгә ҙур иғтибар бирәбеҙ. Йыл һайын республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы 40-ҡа яҡын сара, шул иҫәптән «Йәшел Башҡортостан» экологик акцияһын, өмәләр һәм экодәрестәр үткәрә. Мәктәп уҡыусылары менән генә түгел, шулай уҡ студенттар менән дә саралар уҙғарырға кәрәк тип иҫәпләйем. Ошо шәмбелә беҙ Непейцев дендропаркында «Йәшел Рәсәй» өмәһен ойошторабыҙ», — тине Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының ойоштороу-аналитика бүлеге етәксеһе Ринат Фәтҡуллин.
Тәбиғәткә яңыса ҡараясаҡ быуынды экологик тәрбиәләү тураһында фекерҙе эшсе төркөмдөң бөтә ағзалары ла хупланы. Бының өсөн мәктәптәр менән генә хеҙмәттәшлек итеү түгел, шулай уҡ өҫтәмә белем биреү учреждениеларын йәлеп итеү күҙаллана. 1 октябрҙә Өфө мәктәптәренең береһендә үтәсәк «Бергәләп эшләйбеҙ» Бөтә Рәсәй экологик дәресендә ҡатнашыу хаҡында ҡарар ҡабул ителде.


text:
«ПОЛИЭФ» хеҙмәткәрҙәрен страховкалауға килешеү төҙөнө
Апрелдән «ПОЛИЭФ» предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре ирекле медицина страховкалауы сиктәрендә медицина хеҙмәттәренән файҙалана аласаҡ.
— Социаль гарантиялар «ПОЛИЭФ» өсөн өҫтөнлөклө булып ҡала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды персонал менән эшләү идаралығы начальнигы Ирина Шаркевич. — Предприятие хеҙмәткәрҙәрен ирекле медицина страховкалауы программаһы —бихисап пункттарҙың береһе. Полис «ПОЛИЭФ» хеҙмәткәрҙәренә, ә улар 1200-ләп кеше, мотлаҡ медицина страховкалауы сиктәрендә күрһәтелгәндәренән тыш өҫтәмә хеҙмәттәрҙән файҙаланыу мөмкинлеге бирә. Һәм был хеҙмәттәр предприятие иҫәбенә күрһәтеләсәк, эшселәр кеҫәһендә сағылмаясаҡ.
Страховка полисы консультатив ярҙам, диагностик тикшеренеү һәм амбулатор дауалау манипуляцияларын да индереп, медицина учреждениеларында өҫтәмә хеҙмәттәр алыуҙы тәьмин итә. Полис кисекмәҫтән госпитализация талап ителгәндә лә ҡулланыла ала.


text:
Рәсәй маркетологы Башҡортостандың һәм Өфөнөң бренды кәрәклеген аңлатты
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Рәсәйҙәге билдәле маркетинг һәм киң коммуникациялар белгесе Михаил Дымшиц ни өсөн Башҡортостанға һәм Өфөгә бренд кәрәклеге хаҡында һөйләне. Ул «Башбренд-2015» семинарында ҡатнашты.
Михаил Дымшиц фекеренсә, баш ҡаланың бренды тәү сиратта ҡала халҡына кәрәк: «Ҡаланың башҡорт телендәге яҙылышынан логотип эшләргә мөмкин. Был бик һирәк осрай. Өфөнөң бренды ҡалала йәшәүселәрҙе берләштереү өсөн бик мөһим. Илебеҙҙә 150 самаһы ҙур ҡала бар. Әлбиттә, уларҙың барыһы ла мәскәүҙәрҙең иғтибарын йәлеп итергә тырыша. Һеҙҙең нисек йәшәүегеҙ бер кемгә лә ҡыҙыҡ түгел, шулай ҙа кемделер Өфө тормошоноң ҡайһы бер яҡтары ҡыҙыҡһындырыуы мөмкин. Шуға күрә төрлө аспекттар өсөн брендта төрлө үҙенсәлекле билдәләрҙе ҡулланыу зарур».
Бынан тыш, төбәкте рекламалау мәсьәләһендә инвесторҙарҙы йәлеп итерлек реаль ғәмәлдәргә баҫым яһау мөһим, тип билдәләне маркетолог. «Герб һәм флаг Башҡортостандың бренды булып тора. Чиновниктарҙы инвестициялар йәлеп итеү ҡыҙыҡһындыра. Ә инвесторҙарға бренд түгел, реаль ғәмәлдәр кәрәк. Уларҙы хеҙмәтләндереү өсөн ниндәйҙер сервис булдырырға һәм «Башкиринвест» тип атарға мөмкин. Ошо сервис төбәктең бренды буласаҡ та инде», — тип үҙ фекерен белдерҙе Михаил Дымшиц.


text:
Фото:
Башҡортостанда һыу каналдарын инвентаризациялау башланды
Фото:
Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирек Ялалов бер аҙна эсендә республикалағы барлыҡ һыу каналдарын тикшерәсәк. Халыҡтың йәшәйеше өсөн һыу каналдары эшенең мөһимлеген иҫәпкә алып, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин уға ошондай бурыс йөкмәтте. Мәсьәләне Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов шәхси контролгә алды.
Стәрлетамаҡтағы “Межрайкоммунводоканал” муниципаль предприятиеһын яулап алып үҙләштерергә маташыу тикшереүҙәр үткәреүгә сәбәпсе булды.
“Предприятиеның элекке етәкселеге бөтә мөлкәт комплексын яңы ойошторолған шәхси предприятиеға 25 йылға концессион килешеү буйынса тапшырыуҙы талап итте, – тине Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Сергей Афонин. – Шуныһы ҡыҙыҡ: был яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең ойоштороусылары – муниципаль предприятиеның элекке етәкселәре. Бындай хәл муниципаль предприятиены бөтә мөлкәт комплексынан мәхрүм итеүгә килтереүе ихтимал ине. Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте башлығы Алексей Изотов хәлгә ваҡытында килеп ҡыҫылды һәм шикле килешеүҙе туҡтатты”.
Әле “Межрайкоммунводоканал” муниципаль унитар предприятиеһына яңы директор тәғәйенләнде, предприятие мөлкәтте һаҡлап ҡалды һәм өҙөклөктәрһеҙ эшләй, тип хәбәр итә БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Фото:
Республика йылына арналған иң яҡшы фотоһүрәттәр «Тамға–2010» күргәҙмәһендә билдәләнәсәк
Фото:
28-30 сентябрҙә Өфөлә үтәсәк XIII «Тамға – 2010. Медиаиндустрия. Полиграфия. Реклама» төбәк-ара махсус күргәҙмәһе сиктәрендә Республика йылына арналған республика фотоконкурсы үткәрелә.
Конкурста профессиональ фоторәссамдар, фотоһәүәҫкәрҙәр һәм БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы ҡарамағындағы киң мәғлүмәт сараларының фотохәбәрселәре ҡатнаша ала.
Конкурс еңеүселәре — аҡсалата приздар, ҡатнашыусылар дипломдар менән бүләкләнәсәк.
Фотоматериалдар түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: Өфө, Киров урамы, 45, матбуғат сараларын үҫтереү, мәғлүмәт тәьминәте һәм анализ бүлеге, 413а һанлы кабинет. Телефон: 273-51-37.
Эштәрҙе ҡабул итеү ваҡыты 15 сентябргә тиклем оҙайтылған.


text:
Төбәктә ужым культураларын сәсеүҙе тәүгеләрҙән булып Көйөргәҙе һәм Хәйбулла райондары аграрийҙары тамамланы
Көйөргәҙе һәм Хәйбулла райондарының ауыл хужалығы предприятиелары Башҡортостанда тәүгеләрҙән булып ужым культураларын сәсеүҙе тамамлаған. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Көйөргәҙе аграрийҙары – 19,4 мең гектар майҙанда, Хәйбулла эшсәндәре 2 мең гектар майҙанда буласаҡ уңышҡа нигеҙ һалған.
Дөйөм алғанда, БР Ауыл хужалығы буйынса консультация үҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, республикала 441 мең гектар майҙанда ужым сәселгән, был планлаштырылған күләмдең 74 процентын тәшкил итә.


text:
Фото:
Уҡыусылар төбәктең һыу ресурстарын һаҡларға өйрәнә
Фото:
Бөтә донъя һыу объекттарын һаҡлау көнөнә ҡарата Өфөлә «Башҡортостаның тере һыуы» республика акцияһы үтте. Унда төрлө йәштәрҙәге уҡыусылар ҡатнашты.
Йомғаҡлау сараһында республиканың 18 районынан белем биреү учреждениеһы уҡыусылары командаһы бәләкәй йылғалар үҙәнен таҙартыу һәм һыу ятҡылыҡтары ярҙарын төҙөкләндереү буйынса үҙҙәренең проекттарын тәҡдим итте. Улар эштәрен күрһәткәндән һуң, концерт программаһы менән сығыш яһаны.
«Башҡортостандың тере һыуы» акцияһын БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы менән Кама бассейны һыу идаралығының БР буйынса һыу ресурсы бүлеге ойошторҙо. Акцияла ҡатнашыусыларҙы республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры урынбаҫары Ольга Лаздина, Кама бассейны һыу идаралығының БР буйынса һыу ресурсы бүлегенең начальнигы Владимир Горячев һәм башҡа етәкселәр тәбрикләне. Еңеүселәргә дипломдар тапшырылды.


text:
Башҡортостанда Ҡорбан ғәйетенә әҙерлек бара
Ҡорбанға әҙерлек әллә ҡасандан бара. Салыу өсөн мал һимертеүселәр заказсылар менән килешеүҙәр төҙөй, һарыҡтарҙы ана шул исемлек буйынса таратасаҡтар. Һарыҡ хаҡы 4 мең һум, унан ҡиммәтерәк.
Ҡорбан барлыҡ мәсеттәрҙә лә салына. Әҙерҙәрендә лә, төҙөлөп ятҡандарында ла. Мәҫәлән, Өфөнөң Совет районындағы Бабушкин урамында яңы мәсет төҙөлә. Уға 7 йыл элек Рамазан айында нигеҙ һалғандар, шуға ла мәсеттең атамаһын "Рамазан" тип иғлан иткәндәр. Мәсеттең ҡыйығын ҡышҡа тиклем өлгөртөү өсөн төҙөлөшкә "Урал" 1 миллион һум биргән.


text:
Википедия:Булдырыуға
Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Йөкмәткеһе
Проекттар[вики-тексты үҙгәртергә]
- Википедияның һәр тел бүлегендә булырға тейеш 1000 мәҡәлә исемлеге
- Википедияның 10 000 иң әһәмиәтле мәҡәләһе — «Мириада» исемлеге
Фән һәм мәғариф[вики-тексты үҙгәртергә]
- Гидрология (20 022 һылтанма) — ru:Гидрология, en:Hydrology
- Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты — ru:Институт истории, языка и литературы Уфимского НЦ РАН
- Фән кандидаты — ru:Кандидат наук, en:Candidate of Sciences
- Фән докторы — ru:Доктор наук
География[вики-тексты үҙгәртергә]
- Географик координаталар (10 197 һылтанма) — ru:Географические координаты
- Ил (7896 һылтанма) — ru:Страна
- Муниципаль район (259 һылтанма) — ru:Муниципальный район
- Территория (243 һылтанма) — ru:Территория
- Ойконим (Этнохороним) (210 һылтанма) — ru:Ойконим
- Ҡырҡа континенталь климат (166 һылтанма) — ru:Резко континентальный климат
- UTC+6 (4867 һылтанма) — ru:UTC+6:00
- UTC+5 (4694 һылтанма) — ru:UTC+5:00
- UTC+2 (2594 һылтанма) — ru:UTC+2:00
- UTC+1 (2562 һылтанма) — ru:UTC+1:00
Биология[вики-тексты үҙгәртергә]
- Таксон (8330 һылтанма) — ru:Таксон
- Ҡыҙыл китап (265 һылтанма) — ru:Красная книга
- Тормош энциклопедияһы (326 һылтанма) — ru:Энциклопедия жизни, en:Encyclopedia of Life
Йәмғиәт һәм мәҙәниәт[вики-тексты үҙгәртергә]
Сәнғәт[вики-тексты үҙгәртергә]
- Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы — ru:Башкирская государственная филармония имени Хусаина Ахметова
- Композитор — ru:Композитор
- Шағир — ru:Поэт, en:Poet
Башҡортостан[вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан географияһы — ru:География Башкортостана
- Башҡортостандың халыҡ артисы — ru:Народный артист Республики Башкортостан
Ордендар, миҙалдар[вики-тексты үҙгәртергә]
- «Алтын Йондоҙ» миҙалы — ru:Медаль «Золотая Звезда» (СССР)
- Октябрь Революцияһы ордены — ru:Орден Октябрьской Революции
- Ватан һуғышы ордены — ru:Орден Отечественной войны
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены — ru:Орден Красной Звезды
- Дан ордены — ru:Орден Славы
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены — ru:Орден Дружбы народов
- Почёт ордены (Рәсәй) — ru:Орден Почёта (Россия)
- Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй) — ru:Орден Дружбы (Россия)
- «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены — ru:Орден «За заслуги перед Отечеством»
- «Батырлыҡ өсөн» миҙалы — ru:Медаль «За отвагу» (СССР)
Биографиялар[вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғалимдар:
- Социалистик Хеҙмәт Геройҙары (Башҡортостан): ru:Герои Социалистического Труда Башкортостана
- Сәнғәт эшмәкәрҙәре:
- Сәйәсмәндәр һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәр:
- Советтар Союзы Геройҙары (Башҡортостан)
- Дан ордены тулы кавалерҙары: ru:Полные кавалеры ордена Славы (Башкортостан)
- Рәсәй Федерацияһы Геройҙары: ru:Список Героев Российской Федерации (Башкортостан)
- Хеҙмәт Даны ордены тулы кавалерҙары: ru:Список полных кавалеров ордена Трудовой Славы (Башкортостан)
- Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаттары: ru:Список лауреатов Государственной премии Российской Федерации (Башкортостан)
- Башҡортостандың халыҡ артистары: ru:Список народных артистов Республики Башкортостан
- Башҡортостан Республикаһы яҙыусылар союзы ағзалары
- Сибай дәүләт башҡорт драма театры артистары, режиссёрҙары: Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы, Абыҙгилдина Ғәшиә Баязит ҡыҙы, Ғәлимов Дамир Мәзит улы, Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы, Ҡурсаев Хәмзә Ибраһим улы, Мәһәҙиева Бибикамал Мәһәҙи ҡыҙы.
- Һәм башҡа:
Башҡа[вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй Федерацияһы субъекттары кодтары — ru:Коды субъектов Российской Федерации
- Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабы — ru:Красная книга России
- Социалистик Хеҙмәт Геройы — ru:Герой Социалистического Труда
- Почта индексы — ru:Почтовый индекс
- ISSN — ru:ISSN
- Ҙур совет энциклопедияһы — ru:Большая советская энциклопедия
- Фирҡәһеҙ (200 һылтанма) — ru:Беспартийный
- Дәүләт гимны (195 һылтанма) ru:Государственный гимн, en:National anthem
- Почта индексы (186 һылтанма) — ru:Почтовый индекс
- Девиз (147 һылтанма) — ru:Девиз
- Ун йыллыҡ (312 һылтанма) — ru:Десятилетие
- I мең йыллыҡ — ru:1-е тысячелетие
- II мең йыллыҡ (324 һылтанма) — ru:2-е тысячелетие


text:
Фото:
Өфөлә Сыуашстан мәҙәниәте көндәре асылды
Фото:
Кисә Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында Башҡортостанда Сыуашстан мәҙәниәте көндәре асылды. Тантаналы сарала Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Сыуашстан Республикаһы башлығы Михаил Игнатьев ҡатнашты.
Хөрмәтле ҡунаҡтарҙы «Нарспи» сыуаш фольклор коллективы артистары ҡаршы алды. Бынан һуң төбәк башлыҡтары «Суук-Чишма» сыуаш тарихи-мәҙәни үҙәге (Ҡырмыҫҡалы районы) һәм Өфө предприятиелары менән әҙерләнгән халыҡ промыслалары изделиелары күргәҙмәһен ҡараны.
— Бөгөн беҙҙең республикала байрам – Башҡортостанда Сыуашстан мәҙәниәте көндәре асыла, — тине Рөстәм Хәмитов, фестивалде асып. – Башҡортостан һәм Сыуашстан Республикаһы халыҡтарын дуҫлыҡ ептәре бәйләй. Беҙ бер-беребеҙгә кәрәк, беҙҙе айырып булмай. Тиҫтәләгән йылдар үтә килә, беҙҙең мөнәсәбәттәр нығый ғына.
Башҡортостан Президенты билдәләүенсә, сыуаш халҡы Башҡортостанда бөтә йүнәлештәрҙә лә — белем алыу, сәнғәт менән шөғөлләнеү йәһәтенән дә үҫешә ала.
— Башҡортостанда сыуаш әҙәбиәте классиктары тыуған, — тип билдәләне ул. – Сыуашстан Республикаһы менән Башҡортостанды иҡтисади мөнәсәбәттәр генә түгел, рухи бәйләнештәр ҙә, бер-беребеҙгә ҡарата хөрмәт тойғоһо ла берләштерә. Кешеләр араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәттәр генә республикабыҙҙы көслө итә ала. Был мөнәсәбәттәр үҫешһен һәм бер ҡасан да өҙөлмәһен өсөн барыһын да эшләйәсәкмен.
—Башҡортостанда тыуған сыуаш халҡының бөйөк улдары: Константин Иванов, Яков Ухсай миңә мәктәп йылдарынан билдәле, — тине Сыуашстан башлығы. – Беҙ, төбәктәрҙең ике етәксеһе, беҙҙең мөнәсәбәттәргә, мәҙәниәткә бөгөн яңы импульс бирәбеҙ. Үҙ-ара ихтирамға ҡоролған беҙҙең мөнәсәбәттәр һаҡланып, артабан үҫешергә тейеш.
Михаил Игнатьев Рөстәм Хәмитовҡа бүләк тапшырҙы: уға сыуаш милли кейемен – пустав кейҙерҙе. Башҡортостан Президенты, үҙ сиратында, Сыуашстан башлығына елән һәм төлкө бүрек бүләк итте.
Мәҙәниәт көндәрендә Сыуашстандан яҡынса 300 мәҙәниәт хеҙмәткәре ҡатнаша. Бындай ҙур сараны үткәреү беҙҙең төбәктә милли мәҙәниәттәрҙе үҫтереүгә, Сыуашстан менән Башҡортостан араһындағы бәйләнештәрҙе нығытыуға булышлыҡ итәсәк, тип иҫәпләй ойоштороусылар. Һуңғы тапҡыр Башҡортостанда Сыуашстан әҙәбиәте һәм мәҙәниәте көндәре 1982 йылда үткәрелгән.


text:
Ҡағыҙ
Ҡағыҙ — яҙыу, һүрәт төшөрөү, төрөү һ.б. өсөн табаҡ бит формаһында материал. Ҡағыҙ үҫемлектәрҙән, икенсел сеймалдан, иҫке сепрәктәрҙән, макулатуранан алынған целлюлозанан эшләнә.
1803 йылдан башлап ҡағыҙ эшләүсе машина ҡулланыла.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡытай йылъйыляҙмалары, ҡағыҙҙы беҙҙең эраның 105 йылында Цай Лун уйлап тапҡан, тип хәбәр итә. Ә шулай ҙа, Ҡытайҙың төньяҡ провинцияһы Шаньсиҙа табылған ҡәберлектә 1957 йылда ҡағыҙ киҫәктәре табыла. Тикшереүселәр был ҡағыҙ беҙҙең эраға тиклем II быуатта эшләнгән тип билдәләй.
Цай Лунға тиклем ҡағыҙҙы киндер сүсенән (пенька), ебәк ағасынан (шелковица), ағас көлөнән, шулай уҡ эшкә яраҡһыҙ ебәк ҡорто йомғағынан (кокон шелкопряда) эшләгәндәр.
Цай Лун ебәк ағасы сүстәрен, ағас көлөн, сепрәк һәм киндер сүсен бергә төйөп-ваҡлаған. Килеп сыҡҡан иҙмәгә һыу ҡушып ағастан эшләнгән формаға һалған. Килеп сыҡҡан массана ҡояшта киптереп, таш менән тигеҙләгән. Һөҙөмтәлә ныҡлы ҡағыҙ табаҡ биттәре килеп сыҡҡан. Был уйлап табыуҙан һуң ҡағыҙ эшләү ысулы бик тиҙ камиллаштыралған. Ҡағыҙға крахмал, келәй, тәбиғи буяуҙар ҡуша башлағандар. VII быуат башында ҡағыҙ эшләү ысула Корея, Японияла билдәле була. Тағы 150 йылдан әсиргә алынған хәрбиҙәр аша ҡағыҙ эшләү ғәрәптәргә билдәле була.
VI—VIII быуаттарҙа ҡағыҙ Урта Азия, Япония һәм Азияның башҡа илдәренде етештерелә. XI—XII быуатта ҡағыҙ Европаға килеп етә һәм яҙыу өсөн ҡулланылған күнде (пергамент) алыштыра. XV—XVI быуатта китап баҫыу эше алға киткәс ҡағыҙ етештереү эше үҫешә. Ул ваҡытта ҡағыҙҙы ябай ысул менән эшләйҙәр — килелә ағасты сүкеш менән ваталар.
XVII быуаттың икенсе яртыһында уйлап табылған онтау машинаһы — рол ҡағыҙ етештереү эшендә ҙур әһәмиткә эйә була. XVIII быуатта ролдар ҙур кимәлдә ҡағыҙ етештерергә һәләтле була. Әммә ҡағыҙ массаһын ҡулдан ҡойоу был эште тотҡарлай. 1799 йылда Н. Л. Робер (Франция) хәрәкәт итеүсе селтәр ярҙамында ҡойоу эшен механизациялаштыра.
Англияла бер туған Г. һәм С. Фурдринье, Роббер патентын һатып алып, механизациялаштырыу эшен дауам итәлер һәм 1806 йылда ҡағыҙ эшләү иашинаһына патент алалар. XIX быуат уртаһында ҡағыҙ эшләү машинаһы бер туҡтауһыҙ эшләүсе ҡатмарлы агрегатҡа әйләнә.
XX быуатта ҡағыҙ етештереү, үҙенәң йылылыҡ станциялары, химик цехтары булған эре сәнәғәт тармағына әйләнә.


text:
Өфө бейеүселәре Болгариянан еңеү менән ҡайтты
Өфө балалар сәнғәт мәктәбенең «Бейеү формулаһы» хореография ансамбле Албена ҡалаһында уңышлы сығыш яһаны. Коллектив «Болгария дуҫтары» («Приятели на България») Халыҡ-ара фестиваль программаһында ҡатнашты. Йәш бейеүселәр лайыҡлы наградалар – «Халыҡ бейеүе» номинацияһында I дәрәжә диплом һәм «Эстрада бейеүе» номинацияһында II дәрәжә диплом алып ҡайтты, тип хәбәр иттеләр Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Быйыл үҙ һәләттәрен күрһәтергә Мәскәү, Архангельск, Магнитогорск, Новосибирск, Тула, Тольятти, Екатеринбург һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан йәш бейеүселәр килде. Яҡын сит илдәрҙән – Болгария, Ҡаҙағстан, Украина, Эстониянан да ҡатнашыусылар булды. Конкурс жюрийы йәмғеһе 10 фестиваль концертын ҡараны.
Өфө ансамбле етәкселәре Ирина һәм Николай Плотниковтар билдәләүенсә, коллектив был фестивалдә тәүгә ҡатнашмай, йәш бейеүселәр һәр саҡ жюри ағзаларының юғары баһаһына лайыҡ була.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Рәшит Нурғәлиев БР буйынса Эске эштәр министрлығының парадында ҡатнашты
20 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Рәсәйҙең эске эштәр министры Рәшит Нурғәлиев Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының ойошторолоуына 92 йыл тулыуға арналған парадта ҡатнашты. Тантаналы сара «Өфө-Арена» боҙ һарайы алдындағы майҙанда үтте.
Парадта Рәшит Нурғәлиев һәм Рөстәм Хәмитов хеҙмәти бурысын үтәгәндә ҡаһарманлыҡ һәм фиҙаҡәрлек күрһәткән полиция хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостан Республикаһының һәм ведомствоның наградаларын тапшырҙы. Шулай уҡ енәйәттәрҙе асыуға булышлыҡ иткән граждандар ҙа бүләкләнде.
— Республикалағы Эске эштәр министрлығының хоҡуҡ һаҡлау буйынса етди эшмәкәрлеге арҡаһында беҙҙә оператив хәлдәр ҡаты контролдә тотола. Башҡортостанда бөгөн енәйәтселек кимәле — Волга буйы федераль округында иң түбәндәрҙең береһе. Был, һис шикһеҙ, һеҙҙең ҡаҙаныш. Һәм һеҙ алдығыҙға ҡуйылған яуаплы бурыстарҙы хәл итеүегеҙҙе дауам итәһегеҙ. Енәйәттәрҙе асыҡлайһығыҙ һәм иҫкәртәһегеҙ, ҙур профилактик эштәр башҡараһығыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Парадта Өфө полиция гарнизонының шәхси составы ҡатнашты, эске эштәр органдары ҡоралдары иҫәпләнгән махсус, броне- һәм авиатехника күрһәтелде, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Бөгөн – Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнө
5 июндә донъя берләшмәһе экологик календарҙағы мөһим ваҡиғаларҙың береһен – Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнөн – Экологтар көнөн билдәләй. Байрам 1972 йылда тирә-яҡ мөхит проблемалары буйынса Стокгольм конференцияһында ойошторола. Йыл һайын донъяның 100-ҙән ашыу илендә Бөтә донъя тирә-яҡ мөхитте һаҡлау көнөн билдәләү йәмғиәттең иғтибарын тирә-яҡ мөхит проблемаларына йәлеп итеүгә тәьҫир итә һәм кешенең тәбиғәт ресурстарына мөнәсәбәтен үҙгәртеү кәрәклеген билдәләй. Бөгөн байрам урамдарҙа митингтар, велосипедсылар парады, «йәшел» концерттар, конкурстар, ағастар ултыртыу, ҡалдыҡтарҙы ҡайтанан эшкәртеү буйынса кампаниялар менән оҙатыла.
Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыевтың әйтеүе буйынса, республикала тәбиғәт ресурстарын тотанаҡлы файҙаланыу һәм экологик именлекте тәьмин итеү буйынса бер төркөм программалар тормошҡа ашырыла, йәмәғәт хәрәкәттәре арта.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, 2013 йылда республика ойошмалары һәм предприятиелары тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға һәм тәбиғәт ресурстарын тотанаҡлы файҙаланыуға 5 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлткән (Башҡортостан иҡтисадына дөйөм инвестициялар күләменән 2,1 процент). 1092,7 миллион һум һыу ресурстарын һаҡлау һәм рациональ файҙаланыу буйынса саралар тәшкил итте. Атмосфера һауаһын һаҡлауға ассигнованиелар 3052,7 миллион һум, ерҙәрҙе һаҡлауға һәм рациональ файҙаланыуға 579,9 миллион.
2013 йылда етештереү һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары республика предприятиеларында 42,9 миллон тонна йыйылған, тип хәбәр итә Рәсәй Тәбиғәтте күҙәтеү Федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы. Уларҙың 6,4 миллион тоннаһы продукция етештереү һәм энергия алыу өсөн ҡулланылған, 180,8 мең тоннаһы зыянһыҙландырылған.
Былтыр тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға республика предприятиелары һәм ойошмалары 13,2 миллиард һум тотонған.


text:
Мартта аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡы 1992,19 һум тәшкил итте
Башкортостанстат март айында аҙыҡ-түлектең минималь йыйылмаһы хаҡын иҫәпләп сығарҙы. Ул 1992,19 һум тәшкил итә. Рәсәй буйынса был һан 2272,67 һумға тигеҙ. Аҙыҡ-түлек кәрзиненә иң кәрәкле продукттарҙың 33 төрө инә.
Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, мартта бер килограмм арыш икмәгенең хаҡы республика буйынса уртаса 23,03 һум тәшкил итте, бойҙай икмәге һәм булкалар – 22,87 һум, вермишель 28,12 һум торҙо. Бер кило дөгө ярмаһы өсөн – 38,5 һум, шәкәр – 33,27, картуф өсөн 14,37 һум түләнек.
Һыйыр ите һатып алыусыларға килограмы 170,19 һумға, сусҡа ите – 167,4, тауыҡ 86,71 һумға төштө. Һыйыр итенең иң ҡиммәт хаҡы республиканың дүрт ҡалаһында күҙәтелде: Өфө, Нефтекама, Сибай һәм Стәрлетамаҡ — баш ҡалала ул 178,32 һумға һатыла, был продукцияға иң түбән хаҡ —Нефтекамала (158,77 һум).
Бер литр пастеризацияланған һөттөң хаҡы уртаса 23,34 һум тәшкил итте. Аҡ майҙың килограмы мартта һатып алыусыларға 175,92 һумға төштө. Үҫемлек майының бер литры – 52,09 һум, ә бер тиҫтә йомортҡа 34,22 һум торҙо.


text:
Башҡортостанда алты йәшерен уйын клубы ябылды
Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, 7-8 декабрҙә полиция хеҙмәткәрҙәре республика ҡалаларында алты йәшерен уйын йорто эшләүен асыҡланы.
Мәҫәлән, Өфөлә полиция Урман техникумы урамында урынлашҡан клубты япты. 21 уйын ҡорамалы тартып алынды.
Ишембай ҡалаһында ике клубтың эшмәкәрлеге туҡтатылды, 9 ҡорамал тартып алынды.
Нефтекамала Парк, Төҙөүселәр һәм Комсомол урамдарындағы өс уйын клубы ябылды. 21 уйын автоматы тартып алынды.
Был факттар буйынса полиция хеҙмәткәрҙәре тикшереү үткәрә.


text:
Республика етәксеһе: «Бөтә мәғариф системаһы бер бөтөн кеүек эшләргә тейеш»Фото: Андрей Старостин
Республика етәксеһе: «Бөтә мәғариф системаһы бер бөтөн кеүек эшләргә тейеш»
Республика етәксеһе: «Бөтә мәғариф системаһы бер бөтөн кеүек эшләргә тейеш»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Өфө ҡалаһының мәғариф буйынса август кәңәшмәһенең пленар ултырышында сығыш яһаны. Республика етәксеһенең уҡытыусылар менән осрашыуы 26 августа Ҡала мәҙәниәт һарайында үтте.
Ултырыш алдынан Рөстәм Хәмитов Өфөнөң Орджоникидзе районында, сентябрҙә асыласаҡ, яңы 48-се балалар баҡсаһында булды. Уны 2013 йылдың октябрендә төҙөй башлайҙар. Бер йылдан аҙыраҡ ваҡыт эсендә дөйөм майҙаны 5,7 мең квадрат метр тәшкил иткән бинаны һалалар. Мәктәпкәсә учреждениеның проект ҡеүәте – 216 урын (9 балалар төркөмө). Өфөлә 2014 йылда балалар баҡсаларында өҫтәмә 1400 урын индереү күҙаллана. 2010 йылдан алып ҡалала мәктәпкәсә учреждениеларға сират 17,5 меңдән 4,5 меңгә тиклем кәмене.
Ҡала мәҙәниәт һарайы фойеһында Рөстәм Хәмитов мәғарифта заманса технологиялар күргәҙмәһен ҡараны. Бында электрон белем биреү элементтары, өҫтәмә белем биреү технологиялары, интерактив дидактик материалдар күрһәтелгән.
— Бындай эшлекле осрашыуҙарҙа тикшереүҙе талап иткән төп темаларҙы билдәләп үтергә теләйем. Минең ҡарашҡа, иң мөһиме – мәктәптәр, колледждар, юғары уҡыу йорттары, һөнәри техник мәғариф системаһы бер бөтөн кеүек эшләргә тейеш. Балалар баҡсаһынан алып университетҡа тиклем – ул бер сылбыр өлөштәре. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул бөгөн юҡ. Балалар баҡсаһы, мәктәп, техникум, юғары уҡыу йорто бөтөнләй тарҡау эшләй, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Бер-береһе менән бәйле булған ҡеүәтле белем биреү структуралары барлыҡҡа килһен, килешеп йәки бер программа буйынса эшләһен өсөн беҙгә нимә эшләргә кәрәк? Был ҙур һорау, уға әлегә яуап юҡ. Һәр кем яңғыҙ иҫән ҡалырға, ағымдағы осорҙо нисек аңлауына ҡарата эшләргә тырыша. Ниндәй уҡыу йорто булмаһын, ул иң тәүҙә, белем базаһын булдырырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта рухи базаны үҫтереүҙә артта ҡалыуыбыҙҙы күрәбеҙ. Йәмғиәтебеҙ нығыраҡ тарҡала. Әхлаҡи тәрбиә биреү бурысы, һис шикһеҙ, эшмәкәрлегебеҙҙең иң мөһим йүнәлеше булып ҡала.
Үткән көндәрҙә Хөкүмәттәге хеҙмәттәштәрем менән мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең йәмғиәтебеҙгә интеграциялауы тураһында документаль фильм ҡараным. Улар үҙҙәренә ҡарата айырыуса мөнәсәбәтте талап итмәй. Донъяның бөтә рәхәтлектәре менән тәү сиратта физик торош сәбәпле тулыһынса файҙалана алмаһалар ҙа, улар үҙҙәрен ябай кешеләр кеүек хис итә (һәм дөрөҫ эшләйҙәр ҙә). Мине бына нимә хайран ҡалдырҙы. Тренер (фильмда) фитнес-үҙәктә инвалидтарҙың шөғөлләнеүҙәре тураһында һөйләне. Уларға ҡарап шөғөлләнергә килеүселәрҙең бер өлөшө үҙҙәренә: «Улар эшләй алғанда, минең дә хәлемдән килә. Мин спорт менән шөғөлләнеүҙә булған бөтә ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға тейеш», тиҙәр. Әммә уларҙың ҙур өлөшө унда инвалидтарҙың шөғөлләнеүенә күрә был спорт клубына йөрөүҙәрен туҡтатҡан. Кешеләрҙең торошо бына ниндәй. Ул дөйөм алғанда мәктәп эшенең, йәмғиәттең һәм властың сей эше. Белем бирербеҙ, балаларға ҡабатлау таблицаһын өйрәтербеҙ. Әммә әхлаҡи белем биреү бөгөн бөтөнләй икенсе ҡарашты талап итә. Иң ҙур ауырлыҡты ошо өлөштә кисерәбеҙ.


text:
Гиппократ
Гиппократ — (грекса Ἱππokpάtnς, Hippokrates) боронғо грек табибы, фәлсәфәнән айырылып сыҡҡан медицинаға нигеҙ һалыусы.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гиппократ беҙҙең эраға тиклем 460—370 йылдарҙа Кос утрауында тыуған. Уны медицинаға нигеҙ һалыусы тип йөрөтәләр. Гиппократтың 18 быуын нәҫеле ауырыуҙы дауалаусы булған.
Медициналағы өлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гиппократ ғүмер буйы сәйәхәт итә. Меңләгән хеҙмәт яҙа, меңләгән кешене терелтә, шул ваҡыттарҙа уҡ ғәйәт ҡатмарлы операциялар эшләй. Ул ауырыуҙы түгел, кешене дауаларға кәрәклегенә баҫым яһай, кеше рухының иң хәл иткес көс икәнлеген аңлата, кешеләрҙе холоҡ-фиғелдәре буйынса дүрт төргә бүлеп, һәр бер төргә билдәләмә бирә (холерик, флегматик, сангвиник, меланхолик темпераментындағы кешеләр). Уның был билдәләмәһе хәҙер ҙә үҙ көсөндә.
Гиппократ ауырыуҙарҙы дауалауҙың дүрт нигеҙен билдәләй: беренсеһе — зыян килтермәҫкә, икенсеһе — ҡапма-ҡаршылыҡ ысулы менән дауаларға, өсөнсөһө — кешегә ауырыу менән көрәшергә ярҙам итергә, дүртенсеһе — ауырыу кешенең хәленә керергә, ҡыҙғанырға.
Табиптың хеҙмәттәренең иң мөһиме — «Гиппократ анты»лыр, моғайын. Унда табиптарҙың ауырыуҙарға тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында ярҙам итергә, сер һаҡларға, белемен һәм тәжрибәләрен башҡаларға ла өйрәтергә тейешлеге әйтелә. Хәҙер әлеге антты табиптарҙың һәр ҡайһыһы бирә. Улар биргән анттарына ғүмерҙәре буйы тоғро ҡалырға тейеш.


text:
«Газпром нефтехим Салауат» компанияһына рәхмәт белдерелде
Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко «төбәктең үҫемлекселек тармағына ярҙам иткән һәм алыҫта урынлашҡан склад комплекстарына минераль ашламаларҙы завод транспорты менән туҡтауһыҙ ташыуҙы ойошторған өсөн» компанияға рәхмәт белдерҙе.
Документта, йыл һайын сәсеү эштәре осоронда компания республиканың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре өсөн минераль ашламаларға хаҡтарҙы кәметә, тип айырып билдәләнә.
— Республиканың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрен арзан хаҡҡа минераль ашламалар менән ваҡытында тәьмин итеү арҡаһында бөтә сәсеү эштәрен сифатлы итеп үткәреү генә түгел, үҫемлекселек тармағын үҫтереүгә өлгәшелде. Һеҙгә тағы бер тапҡыр рәхмәт белдерәбеҙ һәм агробизнес өлкәһендә артабан да үҙ-ара файҙалы хеҙмәттәшлекте дауам иттереүгә ышанабыҙ, — тип билдәләне Николай Коваленко.
Белешмә. «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — Башҡортостанда төп минераль ашламалар етештереүсе. Аммиак, карбамид, аммиак селитраһы, ҡатмарлы NP һәм NPKS маркалы ашламалар сығара. Йыл һайын сәсеү эштәре осоронда компания Башҡортостан аграрийҙары өсөн минераль ашламаларға хаҡтарҙы кәметә. Минераль ашламаларға льготалы хаҡтар билдәләү компанияның республика агросәнәғәт комплексының һөҙөмтәлелеген күтәреүгә һәм эске баҙарҙа сығарылған продукцияға талапты арттырыуға йүнәлтелгән стратегияһының бер өлөшө булып тора.


text:
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды Фото: «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһының матбуғат хеҙмәте
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды Фото: «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә яңы янғын һүндереү часы асылды. Инорс биҫтәһендә 26-сы янғын һүндереү часы Өфө гарнизонының 15-се бүлексәһе булып китте. Асыу тантанаһында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Волга буйы төбәк үҙәге, республика идаралығы, «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһы етәкселеге ҡатнашты.
26-сы янғын һүндереү часы Фронт бригадалары урамында, элекке гараждар кооперативы урынында урынлашҡан. Часть дүрт саҡырыуға иҫәпләнгән.
«Төҙөлөш 2013 йылдың йәйендә башлана. Майҙансыҡты янғын һүндереүселәр территорияны таҙартып, үҙ көстәре менән әҙерләне. 250 гараж күсерелә, 477 кубометр төҙөлөш һәм көнкүреш сүп-сары сығарып түгелә, 1200 квадрат метр майҙанда ҡыуаҡтар киҫелә», — тип хәбәр итте «22-се отрядтың» матбуғат хеҙмәте етәксеһе Елена Артемова.
Шәхси составҡа күнекмә үткәреү өсөн часть территорияһында уҡыу башняһы һәм йөҙ метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙаты, баскетбол һәм волейбол майҙансыҡтары бар. Депо федераль адреслы инвестиция программаһы бүлгән 90 миллион һумға төҙөлгән һәм йыһазландырылған.