text:
Нәҙек билкәйҙәрҙең “хужаһы”
Күс айырыу
Бал ташыусы ҡорттарға үрсеүҙең ике юлы хас. Беренсеһе — айырылып тороусы күстең һәр затын яңыртыу. Был юл уларҙың даими йәшәүе өсөн кәрәкле, ләкин үрсеү процесы түгел. Икенсеһе — бөтә бал ҡорто ғаиләһе берҙәм үрсеү өсөн эшләй. Һөҙөмтәлә билдәле бер өлөшө, бер инә ҡорт менән айырылып, яңы йәшәү урыны эҙләп сәфәр сыға. Ҡорттарҙың үҙенсәлектәренә, инә ҡорттоң тоҡомона, сифатына, ғаиләһенең тормош шарттарына ҡарап, уларҙың күс айырыу һәләте төрлөсә баһалана. Күс айырыу — нәҫел үҙенсәлеге. Тәбиғи шарттарҙа күс айырыу бал ташыусы ҡорттарҙың йәшәүенә булышлыҡ итә.
Күс айырыуға әҙерлек күпкә алдан башлана.
Һәр дәүерҙә халыҡ һаулығын ҡайғыртыу йәмғиәттең иғтибар үҙәгендә торған, сөнки сәләмәтлек айырым кешенең генә түгел, ә милләттең, хатта дәүләттең иң ҙур байлығы. Һаулыҡ һаҡлау ХХI быуатта ла иң көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе булып ҡала. Оҙаҡ йылдар Учалы психоневрология диспансерының баш табибы вазифаһын башҡарған, әле участка табибы булып эшләгән Рәсих ЯМАЛОВ менән әңгәмәбеҙҙә ошо өлкәгә ҡағылышлы ҡайһы бер проблемаларҙа туҡталдыҡ.
— Рәсих Нәсим улы, һүҙҙе психик һәм неврологик сирҙәрҙе дауалау үҙенсәлегенән башлайыҡ әле...
— Үҙегеҙ үк беләһегеҙ, ҡайһы бер сирҙәрҙе асыҡлау өсөн оҙаҡ ваҡыт талап ителмәй, ҡатмарлы тикшеренеүҙәр ҙә ҡулланылмай, сөнки билдәләре ҡарар күҙгә күренеп тора.
“Аслыҡ шул хәтлем үҙәгемә үткән: бөгөн, етмеш йылдан ашыу ваҡыт уҙһа ла, һаман онота алмайым. “Бала саҡ” тиһәләр, бер семтем икмәккә тилмереп ултырған йылдар иҫкә төшә лә тора. Гонаһ булһа ла әйтәйем: ҡайһы берҙә фронтта пуля һыҙғырыуы, снаряд шартлауы аҫтында окопта өшөп ятҡан атайҙарға, бәлки, беҙгә ҡарағанда еңелерәк тә булғандыр әле, тип уйлап ҡуям... Аслыҡтан ҡыйын нәмә юҡ. Ашағыһы килгән кеше бүтән бер нәмә тураһында ла уйлай алмай”, — ти Аҡъяр ауылында йәшәгән Факил Саҙрый улы Хәкимов.
Ул — әсәйемдең бер туған ҡустыһы. 1930 йылғы. Бөтә ғүмерен республикабыҙҙың ауыл хужалығын үҫтереүгә арнаған, “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә эйә.
“Балалар һәм йәштәр — терроризмға ҡаршы” тип аталған Бөтә донъя хәйриә фондының Рәсәй филиалы тураһында белмәгәндәр ҙә барҙыр әле. Ошо ойошманың республикабыҙҙағы етәксеһе Булат Мырҙабулатов әйтеүенсә, атай-әсәй ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға ярҙам күрһәтеү буйынса беҙҙә лә матур саралар үткәрелә, хоҡуҡи һәм матди ярҙам күрһәтелә.
Хәйриә фонды республикабыҙҙағы 126 ғаиләнең сабыйын ҡанат аҫтына алған. Именлек һағында хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булғандарҙың балалары улар. Ҡыҙыҡлы, иҫтә ҡалырлыҡ осрашыуҙар, әңгәмәләр, спорт байрамдары үткәреү матур йолаға әүерелгән.
Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Австрия Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Маргот Клестиль-Леффлер менән эшлекле осрашыу үткәрҙе. Сарала шулай уҡ илселектең сауҙа советнигы Дитмар Фелльнер һәм икенсе секретары Флориан Гродер ҡатнашты.
Осрашыуҙа эшлекле бәйләнештәрҙе нығытыу, Австрия менән Башҡортостан араһындағы тауар әйләнешен арттырыу мәсьәләләре тикшерелде. Дипломатик миссия башлығы менән әңгәмәлә Рөстәм Хәмитов сит ил инвесторҙарына республикала эшләү өсөн уңайлы шарттар булдырыласағын белдерҙе.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Куба Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Хуан Вальдес Фигероа менән осрашыуында ике республика араһындағы иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе нығытыу һәм тауар әйләнешен арттырыу, шулай уҡ гуманитар өлкәлә үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре тикшерелде.
Президенттың матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әңгәмә барышында нефть эшкәртеү, нефть химияһы, ауыл хужалығы, ағас эшкәртеү, туризм өлкәһендәге хеҙмәттәшлек йүнәлештәре билдәләнде, шулай уҡ республикалағы медицина хеҙмәткәрҙәренең Кубаның һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында стажировка үтеүе буйынса программа төҙөү мөмкинлектәре хаҡында һүҙ барҙы.
Ни өсөн ҡайһы бер вазифаларға ихтыяж юҡ? Башҡортостандың хеҙмәт биржаһы ниндәй һөнәрҙәр буйынса яңынан әҙерләү курстары тәҡдим итә? Мәшғүллек хеҙмәте аша һәйбәт түләнгән эш табыу мөмкинме? Ошо һәм башҡа һорауҙарға “Ижтимағи электрон гәзит” редакцияһында булған онлайн-конференцияла республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы начальнигы Николай Солодовников яуап бирҙе.
Аралашыу ваҡытында йәмғеһе 34 һорау килде, Николай Солодовников уларҙың һәр ҡайһыһына тулы яуап ҡайтарҙы. Күптәрҙе хеҙмәт биржаһында теркәлеү мәсьәләһе, бының өсөн ниндәй документтар кәрәклеге ҡыҙыҡһындырҙы.
Башҡортостан Хөкүмәтендә социаль хеҙмәттәр эшмәкәрлеген автоматлаштырыу өлкәһендә “IBM” корпорацияһы тәҡдим иткән технологиялар менән таныштырыу сараһы үтте. Унда Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, Элемтә һәм киң коммуникациялар, Финанс, Һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары, Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы, Рәсәй Социаль страховка фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһе, республикалағы Баш медицина-социаль экспертиза бюроһы һәм Өфө ҡалаһы хакимиәте вәкилдәре ҡатнашты.
Башҡортостанда быйыл юғары сифатлы бал етерлек күләмдә тупланасаҡ. Республиканың Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми тикшеренеү үҙәге билдәләүенсә, төбәктә 6 мең тоннанан ашыу бал алыу күҙаллана. Продукцияның 60 процентын шифалы үҙенсәлектәре менән тирә-яҡта дан тотҡан йүкә балы тәшкил итәсәк.
— Быйыл сәскә балы күп, — ти умартасылыҡ үҙәге директоры Әмир Ишемғолов.
Мишкә районы аграрийҙары һәм республиканың төньяҡ-көнсығыш хужалыҡтары өсөн йәй айырыуса уңышлы булды. Әле бал миҙгеле тамамланып килә.
Артҡа 1 ... 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 44 Алға
Бит башына
Ошо көндәрҙә Стәрлетамаҡта 210 урынлыҡ балалар баҡсаһы асылырға тейеш. Ул Ҡояшлы биҫтәһендә урынлашҡан. Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Николай Гавва объект төҙөлөшөн тикшерҙе.
Республика Хөкүмәте аҡсаны тейешенсә бүлә, шул уҡ ваҡытта подрядсыларҙан аныҡ һөҙөмтәләр көтә, тип билдәләне ул. Яңы объекттар һалыуҙан тыш, ҡалала биш балалар баҡсаһы бинаһын реконструкциялау күҙаллана. Был Стәрлетамаҡ өсөн иң киҫкен проблемаларҙың береһен — мәктәпкәсә учреждениеларҙа урындар етмәү мәсьәләһен хәл итеү мөмкинлеген бирәсәк.


c: text/html

text:
Яйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Әрем дә баллы була
Әрем дә баллы була16.09.2016
Маңҡортлоҡтан
дауа
Халҡыбыҙҙың «Тыуған ил-дең әреме лә баллы була» ти-гән мәҡәле бар. Зәһәр һүҙле кешене «әрем телле» тип атау ҙа таралған. Шағир Абдулхаҡ Игебаевтың «Ай, Уралым, ят ер сәскәһенән миңә әремең дә ҡәҙерлерәк!» - тигән юлдары ла быға ауаздаш. Әммә борон башҡорттар әрем үләне йорт-ҡа тыныслыҡ килтерә, тип тә ышанғандар. Бөгөнгө көндә берәй бәйләм әремде өй эсенә элеп ҡуйыуҙы көйәгә ҡаршы сара тип аңлатһалар ҙа, төп нигеҙҙә был боронғо хөрәфәттең сағылышы инде - ен-пәрейҙәрҙән, насар зат-тарҙан һаҡланырға ынты-лыш. Файҙаһы тейгәнме-юҡ-мы, ваба (холера) ауырыуын имләгәндә әрем һыуы менән ҡойондорғандар.
Төрки халыҡтарҙа борондан легенда йөрөй, уны «Емшан» балладаһы яҙып ХIХ быуат шағиры Аполлон Майков та-мам мәңгеләштерә. Сюжет түбәндәгесә. Отрок һәм Сырчан атлы бер туған ҡыпсаҡ хандары рус кенәзе Владимир Мономах менән алыша. Ғәскәрҙәре ҡыйратылғас Сырчан дала төпкөлөнә ҡаса, ә Отрок Кавказ тауҙарына юл ала. Күпмелер ваҡыттан йәнә көс йыйған Сырчан ҡустыһын саҡырта башлай. Тик бына Отрок яңы урында дан-шөһрәт ҡаҙана, сит мөхиткә ерегә, улай ғына ла түгел - урындағы халыҡҡа хаким булып ала. Илселәр үҙ тамырҙарына хыянат иткән уҙамандың хәтерен яңыртыу өсөн ҡыпсаҡ йырҙарын йырлап ҡарай, теге көлөмһөрәп кенә ултыра. Башҡаса булдыра алмағас, хан ҡустыһына бер ус әрем илтергә бойора. Тегеһе әрем еҫен абайлау менән елкенә, күҙҙәрендә йәш күренә, тыуған яҡтарын һағына башлай. Оҙаҡ та тормай кире ҡайта, сит-яттар араһында сөсө һәм етеш тормоштоң тәмен тамам юғалта бит. Аполлон Николаевич әремде емшан тип атаған, төрки һүҙ икәнлеге, «им»гә тамырланыуы күренеп тора. Шуныһы ғына үкенес, был атама хәҙер онотолған, һүҙлектәрҙән таба алманыҡ.
Төрки халыҡтар тарихының йәшерен биттәрен асҡан Морат Аджи юҡҡа ғына китабын «Ҡыпсаҡ далаһы әреме» тип атамаған. Баш һүҙендә тура ишара яһай: «...кем әремдең иҫерткес, ҡан ярһытҡан еҫен белмәй, был китапты асып та тормаһын. Үткән һәм ки-ләсәккә, ата-бабалар һәм ки-ләһе быуындарға битарафтар ҙа был китапты ситкә ҡуйһын». Морат Искәндәр улы шулай уҡ былай тип телгә ала: әрем - үҙенсәлекле үлән, һирәк кеше уның баһа-ҡәҙерен белә.Әрем - уртаҡ, бөгөнгө көндә онотолған Ватаныбыҙ хушы. Ата-бабаларыбыҙ ситтәге ҡәрҙәштәренә бер семтем кипкән әрем ебәрер булған, бетеү итеп күкрәктәренә таҡ-ҡандар.
Борон, әрем халыҡтың һағыш-ғәрәсәттәрен үҙенә туплай, шуға ла асы, тип ышанғандар. Был юҫыҡтан ҡарағанда, ниңә «маңҡортлоҡтан дауа» икән-леген төҫмөрләргә мөмкин. Беҙ тыуған еребеҙҙә йәшәһен, туған телебеҙҙә аралашһын өсөн ата-бабаларыбыҙ ифрат ҡиммәт хаҡ түләгән бит. Әрем еҫе ошо хаҡта иҫкә төшөрһә, үҙ тамырҙарыңа хыянат итеүе анһат түгелдер... Эх, беҙҙең заман маңҡорттарына ла әрем еҫкәтергә ине!
Сихәт
Әремдең дауа көсө борондан билдәле. Славяндарҙа изге Иоанн үләне тип аталған. Йәйге ҡояш торошо мәлендә (иң ҡыҫҡа төндә) ритуал усаҡтары тирәһендә әрем үреме тағып өйөрөлөп бейегәндәр. Һуңынан утҡа ырғытып яндырһаң, йәнәһе лә, йыл буйына сир-сырхау яныңа яҡын да килә алмаясаҡ.
Әрем препараттары ашҡаҙан-эсәк тракты, үт ҡыуығы, ба-уыр-бөйөр эшмәкәрлеген яҡшырта, нервылары ҡаҡ-шағандарҙы тынысландыра, хәлһеҙләнгәндәргә көс бирә. Шулай уҡ организмдағы пара-зиттарға ҡаршы эффектлы.
Косметик йәһәттән дә яҡшы.Әрем майланып торған сәс йыуыу өсөн ҡулайлы. Бының өсөн бер стакан ваҡланған йәшел әрем 2,5 литр ҡайнаған һыуҙа ярты сәғәт төнәтелә. Ә сихәтле ванна ҡабул итеү өсөн 250 грамм ҡоро әрем 2 литр һыуҙа ярты сәғәт төнәтелә. Һуңынан һөҙөп алып, ванналағы һыуға өҫтәйбеҙ һәм 20 минут ҡойонабыҙ. Был процедураны йоҡлауҙан бер сәғәт алда башҡарырға кәрәк. Ә иң ябайы - берәй шәлкем әремде мунса миндеге менән бергә бешерергә. Һыуын мунса ташына һирпергә. Үҙебеҙ һынап ҡараныҡ - бигерәк тә хуш килде.
Илһам, имеш...
Әремдең спирт төнәтмәһен Боронғо Египетта ҡуллана башлайҙар. Дауа сифатында. Ә XIX быуатта Европала спиртлы эсемлек булараҡ ныҡ популярға әйләнә. Францияла 1875-1913 йылдарҙа йән башына тура килгән төнәтмә 15 тапҡыр арта. 1913 йылда, мәҫәлән, 40 миллион литр эсәләр. Абсент тип атала. Иң ҡурҡыныс спиртлы эсемлектәрҙең береһе. Кешене тилертә, аңын юя. Аҡылдан яҙыусылар, үҙҙәренә-үҙҙәре ҡул һалыусылар ныҡ күбәйә. Шул уҡ ваҡытта илһам бирә тип иҫәпләнгән, күҙгә юҡ-бар күренә башлай. Ван Гог, Мане, Пикассо кеүек рәссамдарҙың һүрәттәрен аңлауы ҡыйын, фәҡәт абсент һемерә-һемерә ижад иткәндәр бит. Шул уҡ Ван Гогтың картиналарында һары төҫтәрҙең саманан тыш күп булыуын Пол Вульф исемле ғалим аңлатты - абсент эсеүенә бәйле, тилереп нәҡ шулай күрә башлаған була бахыр.
Оскар Уайльд һәм Эдгар По, Мопассан кеүек яҙыусылар ҙа мөкиббән киткән булалар.
1905 йыл фермер Джин Ланфрей абсент эсеп ала ла бар ғаиләһен атып үлтерә. Шунан һуң абсент тыйыла.Башта Швейцария менән Бельгияла, 1912 йыл Америкала, 1915 йыл был эсемлеккә иң ныҡ күнеккән Францияла тыйыла. Бөгөнгө көндә лә күпселек Европа илдәрендә тыйыу аҫтында.
Кеше мейеһенә әремдәге туйон тигән матдә кире йоғонто яһай. Хәҙер абсент етештереү йәнә рөхсәт ителһә лә, туйон нисбәте контроль аҫтына алын-ған.
Былар ҡыҙыҡлы
Әремдең 400 тирәһе төрө бар. Ҡайһылары - көслө ағыу. Петр батша Персияға яу менән барғанда Таврия әреме ашап бер төндә ғәскәренең 500 аты һәләк булған.
Хәҙер серҙәрен хәтерләүсе юҡтыр, ләкин борон туҡыма буяғанда нисектер ҡулланғандар.
Ҡайһы бер ҡоштар оя ҡорғанда әрем һабаҡтары ла үрә икән. Ошо рәүештә ҡошсоҡтарҙың сәләмәтлеген хәстәрләйҙәр - бөжәктәр аҙыраҡ йонсотасаҡ, зарарлы микроорганизмдар ҙа кәмей.
Боронғо Рим дәүерендә ике тәгәрмәсле ат арбаһында бәйге ныҡ популяр була. Еңеүсеһенә фәҡәт әрем ҡушылған шарап эсереү йолаһы тарала.
Англияла суд залдарын әрем төтөнө менән ыҫлау ғәҙәте та-ралған була, үлән көйөнсә лә иҙәнгә түшәйҙәр. Төрмәләрҙә бет-бөрсә ныҡ таралған була бит, ғәли йәнәптәре судъяларға күсеп ҡуймаһын өсөн был профилактика алымы ҡулла-ныла. Лазарет-госпиталдәрҙе был үлән төтөнө менән ыҫлау таралған була.
Яман заттарҙы индермәһен өсөн Ҡытайҙа әремде ишек өҫтәнә элеп ҡуялар. Йорт әрем төтөнө менән ыҫлана икән, йәшен һуҡмаясаҡ, тип ышаналар.
Немец крәҫтиәндәре көтөүлек тирәләй әремде күбәләп өйөр булғандар - зәхмәт ҡағылмаһын, күҙ теймәһен өсөн.
Япондар бурҙың эҙҙәре өҫ-төндә әрем яндырғандар - йәнәһе лә, йыраҡ ҡаса алмаясаҡ.
дауа
Халҡыбыҙҙың «Тыуған ил-дең әреме лә баллы була» ти-гән мәҡәле бар. Зәһәр һүҙле кешене «әрем телле» тип атау ҙа таралған. Шағир Абдулхаҡ Игебаевтың «Ай, Уралым, ят ер сәскәһенән миңә әремең дә ҡәҙерлерәк!» - тигән юлдары ла быға ауаздаш. Әммә борон башҡорттар әрем үләне йорт-ҡа тыныслыҡ килтерә, тип тә ышанғандар. Бөгөнгө көндә берәй бәйләм әремде өй эсенә элеп ҡуйыуҙы көйәгә ҡаршы сара тип аңлатһалар ҙа, төп нигеҙҙә был боронғо хөрәфәттең сағылышы инде - ен-пәрейҙәрҙән, насар зат-тарҙан һаҡланырға ынты-лыш. Файҙаһы тейгәнме-юҡ-мы, ваба (холера) ауырыуын имләгәндә әрем һыуы менән ҡойондорғандар.
Төрки халыҡтарҙа борондан легенда йөрөй, уны «Емшан» балладаһы яҙып ХIХ быуат шағиры Аполлон Майков та-мам мәңгеләштерә. Сюжет түбәндәгесә. Отрок һәм Сырчан атлы бер туған ҡыпсаҡ хандары рус кенәзе Владимир Мономах менән алыша. Ғәскәрҙәре ҡыйратылғас Сырчан дала төпкөлөнә ҡаса, ә Отрок Кавказ тауҙарына юл ала. Күпмелер ваҡыттан йәнә көс йыйған Сырчан ҡустыһын саҡырта башлай. Тик бына Отрок яңы урында дан-шөһрәт ҡаҙана, сит мөхиткә ерегә, улай ғына ла түгел - урындағы халыҡҡа хаким булып ала. Илселәр үҙ тамырҙарына хыянат иткән уҙамандың хәтерен яңыртыу өсөн ҡыпсаҡ йырҙарын йырлап ҡарай, теге көлөмһөрәп кенә ултыра. Башҡаса булдыра алмағас, хан ҡустыһына бер ус әрем илтергә бойора. Тегеһе әрем еҫен абайлау менән елкенә, күҙҙәрендә йәш күренә, тыуған яҡтарын һағына башлай. Оҙаҡ та тормай кире ҡайта, сит-яттар араһында сөсө һәм етеш тормоштоң тәмен тамам юғалта бит. Аполлон Николаевич әремде емшан тип атаған, төрки һүҙ икәнлеге, «им»гә тамырланыуы күренеп тора. Шуныһы ғына үкенес, был атама хәҙер онотолған, һүҙлектәрҙән таба алманыҡ.
Төрки халыҡтар тарихының йәшерен биттәрен асҡан Морат Аджи юҡҡа ғына китабын «Ҡыпсаҡ далаһы әреме» тип атамаған. Баш һүҙендә тура ишара яһай: «...кем әремдең иҫерткес, ҡан ярһытҡан еҫен белмәй, был китапты асып та тормаһын. Үткән һәм ки-ләсәккә, ата-бабалар һәм ки-ләһе быуындарға битарафтар ҙа был китапты ситкә ҡуйһын». Морат Искәндәр улы шулай уҡ былай тип телгә ала: әрем - үҙенсәлекле үлән, һирәк кеше уның баһа-ҡәҙерен белә.Әрем - уртаҡ, бөгөнгө көндә онотолған Ватаныбыҙ хушы. Ата-бабаларыбыҙ ситтәге ҡәрҙәштәренә бер семтем кипкән әрем ебәрер булған, бетеү итеп күкрәктәренә таҡ-ҡандар.
Борон, әрем халыҡтың һағыш-ғәрәсәттәрен үҙенә туплай, шуға ла асы, тип ышанғандар. Был юҫыҡтан ҡарағанда, ниңә «маңҡортлоҡтан дауа» икән-леген төҫмөрләргә мөмкин. Беҙ тыуған еребеҙҙә йәшәһен, туған телебеҙҙә аралашһын өсөн ата-бабаларыбыҙ ифрат ҡиммәт хаҡ түләгән бит. Әрем еҫе ошо хаҡта иҫкә төшөрһә, үҙ тамырҙарыңа хыянат итеүе анһат түгелдер... Эх, беҙҙең заман маңҡорттарына ла әрем еҫкәтергә ине!
Сихәт
Әремдең дауа көсө борондан билдәле. Славяндарҙа изге Иоанн үләне тип аталған. Йәйге ҡояш торошо мәлендә (иң ҡыҫҡа төндә) ритуал усаҡтары тирәһендә әрем үреме тағып өйөрөлөп бейегәндәр. Һуңынан утҡа ырғытып яндырһаң, йәнәһе лә, йыл буйына сир-сырхау яныңа яҡын да килә алмаясаҡ.
Әрем препараттары ашҡаҙан-эсәк тракты, үт ҡыуығы, ба-уыр-бөйөр эшмәкәрлеген яҡшырта, нервылары ҡаҡ-шағандарҙы тынысландыра, хәлһеҙләнгәндәргә көс бирә. Шулай уҡ организмдағы пара-зиттарға ҡаршы эффектлы.
Косметик йәһәттән дә яҡшы.Әрем майланып торған сәс йыуыу өсөн ҡулайлы. Бының өсөн бер стакан ваҡланған йәшел әрем 2,5 литр ҡайнаған һыуҙа ярты сәғәт төнәтелә. Ә сихәтле ванна ҡабул итеү өсөн 250 грамм ҡоро әрем 2 литр һыуҙа ярты сәғәт төнәтелә. Һуңынан һөҙөп алып, ванналағы һыуға өҫтәйбеҙ һәм 20 минут ҡойонабыҙ. Был процедураны йоҡлауҙан бер сәғәт алда башҡарырға кәрәк. Ә иң ябайы - берәй шәлкем әремде мунса миндеге менән бергә бешерергә. Һыуын мунса ташына һирпергә. Үҙебеҙ һынап ҡараныҡ - бигерәк тә хуш килде.
Илһам, имеш...
Әремдең спирт төнәтмәһен Боронғо Египетта ҡуллана башлайҙар. Дауа сифатында. Ә XIX быуатта Европала спиртлы эсемлек булараҡ ныҡ популярға әйләнә. Францияла 1875-1913 йылдарҙа йән башына тура килгән төнәтмә 15 тапҡыр арта. 1913 йылда, мәҫәлән, 40 миллион литр эсәләр. Абсент тип атала. Иң ҡурҡыныс спиртлы эсемлектәрҙең береһе. Кешене тилертә, аңын юя. Аҡылдан яҙыусылар, үҙҙәренә-үҙҙәре ҡул һалыусылар ныҡ күбәйә. Шул уҡ ваҡытта илһам бирә тип иҫәпләнгән, күҙгә юҡ-бар күренә башлай. Ван Гог, Мане, Пикассо кеүек рәссамдарҙың һүрәттәрен аңлауы ҡыйын, фәҡәт абсент һемерә-һемерә ижад иткәндәр бит. Шул уҡ Ван Гогтың картиналарында һары төҫтәрҙең саманан тыш күп булыуын Пол Вульф исемле ғалим аңлатты - абсент эсеүенә бәйле, тилереп нәҡ шулай күрә башлаған була бахыр.
Оскар Уайльд һәм Эдгар По, Мопассан кеүек яҙыусылар ҙа мөкиббән киткән булалар.
1905 йыл фермер Джин Ланфрей абсент эсеп ала ла бар ғаиләһен атып үлтерә. Шунан һуң абсент тыйыла.Башта Швейцария менән Бельгияла, 1912 йыл Америкала, 1915 йыл был эсемлеккә иң ныҡ күнеккән Францияла тыйыла. Бөгөнгө көндә лә күпселек Европа илдәрендә тыйыу аҫтында.
Кеше мейеһенә әремдәге туйон тигән матдә кире йоғонто яһай. Хәҙер абсент етештереү йәнә рөхсәт ителһә лә, туйон нисбәте контроль аҫтына алын-ған.
Былар ҡыҙыҡлы
Әремдең 400 тирәһе төрө бар. Ҡайһылары - көслө ағыу. Петр батша Персияға яу менән барғанда Таврия әреме ашап бер төндә ғәскәренең 500 аты һәләк булған.
Хәҙер серҙәрен хәтерләүсе юҡтыр, ләкин борон туҡыма буяғанда нисектер ҡулланғандар.
Ҡайһы бер ҡоштар оя ҡорғанда әрем һабаҡтары ла үрә икән. Ошо рәүештә ҡошсоҡтарҙың сәләмәтлеген хәстәрләйҙәр - бөжәктәр аҙыраҡ йонсотасаҡ, зарарлы микроорганизмдар ҙа кәмей.
Боронғо Рим дәүерендә ике тәгәрмәсле ат арбаһында бәйге ныҡ популяр була. Еңеүсеһенә фәҡәт әрем ҡушылған шарап эсереү йолаһы тарала.
Англияла суд залдарын әрем төтөнө менән ыҫлау ғәҙәте та-ралған була, үлән көйөнсә лә иҙәнгә түшәйҙәр. Төрмәләрҙә бет-бөрсә ныҡ таралған була бит, ғәли йәнәптәре судъяларға күсеп ҡуймаһын өсөн был профилактика алымы ҡулла-ныла. Лазарет-госпиталдәрҙе был үлән төтөнө менән ыҫлау таралған була.
Яман заттарҙы индермәһен өсөн Ҡытайҙа әремде ишек өҫтәнә элеп ҡуялар. Йорт әрем төтөнө менән ыҫлана икән, йәшен һуҡмаясаҡ, тип ышаналар.
Немец крәҫтиәндәре көтөүлек тирәләй әремде күбәләп өйөр булғандар - зәхмәт ҡағылмаһын, күҙ теймәһен өсөн.
Япондар бурҙың эҙҙәре өҫ-төндә әрем яндырғандар - йәнәһе лә, йыраҡ ҡаса алмаясаҡ.
- Оҡшаш яңылыҡтар
- Комментарийҙар
Ғәзиз ҡан төҫөндә
Мышарҙың барлыҡҡа килеүе тураһында легенда-мифтар бихисап. Йәнәһе лә, ожмахтан ҡыуылған Һауа күҙ йәштәре түккән урында тәүләп үҫеп сыға. Ә миләштең... Тотош уҡырға
Мышарҙың барлыҡҡа килеүе тураһында легенда-мифтар бихисап. Йәнәһе лә, ожмахтан ҡыуылған Һауа күҙ йәштәре түккән урында тәүләп үҫеп сыға. Ә миләштең... Тотош уҡырға
Йомортҡаның йөйө юҡ
Ҡыш, һалҡын, к өрс өк һәм киҙеү… Әйҙәгеҙ, ошо мәлдә йомортҡа тураһында һ өйләшеп алайыҡ. Борон-борондан кеше уны яҙғы ҡояш, тереклеккә күсеү символы... Тотош уҡырға
Ҡыш, һалҡын, к өрс өк һәм киҙеү… Әйҙәгеҙ, ошо мәлдә йомортҡа тураһында һ өйләшеп алайыҡ. Борон-борондан кеше уны яҙғы ҡояш, тереклеккә күсеү символы... Тотош уҡырға
Тәҡдимдәр көтәм
2011 йылда «Изге хәтер» исемле китабым баҫылып сыҡҡайны. Унда мин Иҫтамғол ауылының тарихын, ҡыҫҡаса булһа ла, ҡулымда булған материалдарға таянып... Тотош уҡырға
2011 йылда «Изге хәтер» исемле китабым баҫылып сыҡҡайны. Унда мин Иҫтамғол ауылының тарихын, ҡыҫҡаса булһа ла, ҡулымда булған материалдарға таянып... Тотош уҡырға
Тауҙар шатлығы
Супермаркеттарҙа «орегано» тип һатылған тәмләткес үләндең тап беҙҙең мәтрүшкә икәнлеге тураһында белә инегеҙме? «Орегано» грек теленән «тауҙар... Тотош уҡырға
Супермаркеттарҙа «орегано» тип һатылған тәмләткес үләндең тап беҙҙең мәтрүшкә икәнлеге тураһында белә инегеҙме? «Орегано» грек теленән «тауҙар... Тотош уҡырға
Урман ҡаҙнаһы асылды
Оло быуындың әйтеме булған: «Ҡара ергә баҫһаҡ, бирешмәбеҙ!» Мәғәнәһе шул инде - ҡышты аслы-туҡлы үткәреп ебәргән кешеләргә, яҙ еткәс, тәбиғәт... Тотош уҡырға
Оло быуындың әйтеме булған: «Ҡара ергә баҫһаҡ, бирешмәбеҙ!» Мәғәнәһе шул инде - ҡышты аслы-туҡлы үткәреп ебәргән кешеләргә, яҙ еткәс, тәбиғәт... Тотош уҡырға
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
- Ғинуар 2018 (11)
Декабрь 2017 (40)
Ноябрь 2017 (39)
Октябрь 2017 (36)
Сентябрь 2017 (20)
Август 2017 (23)
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ғаилә йылы буласаҡ
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов 2018 йылды...
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов 2018 йылды...
Изге ғәмәл менән үткәрәйек
Мөхәммәт пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм Миләди иҫәп...
Мөхәммәт пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм Миләди иҫәп...
Төклө аяғың менән - Һары Эт, ырыҫлы һәм имен бул!
Эт йылын өйҙә һәм иң яҡын кешеләр менән ҡаршы...
Эт йылын өйҙә һәм иң яҡын кешеләр менән ҡаршы...
Балҡып китте мәҙәниәт йорто
Капиталь ремонт үткәндән һуң тантаналы рәүештә...
Капиталь ремонт үткәндән һуң тантаналы рәүештә...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Яйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 62
Йыландың ағы ла - йылан, ҡараһы ла - йылан04.08.2017
Быйыл еләк бигерәк уңған. Әлеге ваҡытта халыҡ урмандан ҡайтмай, еләкте йығылып ятып йыя, тиһәң дә була. Ғөмүмән, йәйгеһен тәбиғәт ҡосағына сығып, ял итеп ҡайтыуы үҙе бер ғүмер. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы ваҡыт урманда беҙҙе ниндәй хәүеф көткәне тураһында онотоп ебәрәбеҙ. Етмәһә һуңғы арала, быйыл йыландар бигерәк күп, тигәнде йыш ҡына ишетергә тура килә. Айырыуса бейек булып үҫкән үлән араһында йылан күп күренгеләй икән. Уларҙан зыян күреүселәр ҙә бар, мәҫәлән, ошо көндәрҙә төбәгебеҙҙә еләк йыйырға барған ирҙе йылан саға, уны тиҙ арала дауаханаға оҙаталар. Тағы бер оло йәштәге ир ҙә еләк йыйған мәлендә йыландың ҡорбанына әйләнә, әлдә ваҡытында тиҙ ярҙам күрһәтеп өлгөрәләр. Ирҙәрҙең һаулығына әлеге мәлдә хәүеф янамай, имен-аман ҡотолғандар. Йәй дауам итә, шуға ла бәләгә тарымаҫ өсөн һаҡланыу сараларын алдан белеүҙең зыяны юҡ. Йәки йылан һөжүм итә ҡалһа, юғалып ҡалмаҫ өсөн нимә эшләргә? Бигерәк тә ағыулыһы саҡһа, үҙеңде нисек тоторға.
Был донъяла ниҙәр бар?04.08.2017
Оппозицияла торған сәйәси көстәр РФ Премьер-министры Д.Медведевты законһыҙ юл менән сереп байыуҙа ғәйепләне, 26 март көнө байтаҡ ҡалалар-ҙа халыҡты демонстрацияларға алып сыҡтылар. Һуңынан РФ Президенты В.В.Путин, коррупцияға ҡаршы көрәш - бик ыңғай күренеш, әммә сәйәси спекуляция объектына әйләнмәһен, тип сығыш яһаны, барыһы ла закон сиктәрендә булырға тейеш. Эйе, башҡа миҫалдарға ҡағылмайынса, күрше Украинаға күҙ һалыу ҙа етә: бурҙарға ҡаршы көрәш һылтауы менән власҡа бурҙар килде, халыҡтың хәле элеккегә ҡарағанда ла күпкә насарайҙы. Иң яманы - власть сарсыған «либералдар» йәштәрҙең башын бутай. Интернет селтәрендә, власть рөхсәт итмәгән де-монстрацияға сығып, полиция ҡулға алһа, бының өсөн судлашып 10 мең евро алып бирәсәкбеҙ, тигән иғландар сығарыла бит. Әлбиттә, тормошта бер ни аңламаған үҫмерҙәр был ҡармаҡҡа әүрәй. 10 мең евро - 600 мең һум тирәһе! Ә бит ғәрәп илдәрендәге фажиғәле «революциялар» тап йәштәрҙең бол-ғаныштарынан башланды... Ярар ҙа, эске эштәр хеҙмәткәрҙәре законһыҙ митингыларҙы ҡыуғанда бик һаҡсыл ғына эш итәләр, провокацияларға юл ҡуйылмай. Мәскәүҙә фонарь бағанаһына менеп ултырған йәш ахмаҡтар айырыуса билдәлелек алды, «геройҙарға» әйләнделәр. Властарға ҡаршы шул тиклем ҡыйыу күтәрелгән, йәнәһе лә ғәҙеллек талап иткән ике егеттең береһе - РФ Дәүләт Думаһы депутаты Максим Шингаркиндың 17 йәшлек улы. Һуңғы һайлауҙар күрһәтеүенсә, учалыларға ҡапыл һөйөклөгә әйләнгән ЛДПР фракцияһынан, ә 2011 йылға тиклем был әфәнде РФ Президенты эргәһендәге Модернизация һәм иҡтисадтың техник үҫеше буйынса комиссияла вазифа биләй. Аптырарһың, бындай түрәнең балаһына ни ет-мәйҙер инде? Коррупция тәҡәтен ҡорота икән, үҙе «ҡара халыҡ» кеүек йәшәп ҡараһын: 18 йәште тултырыу менән әрмегә барһын, дөйөм нигеҙҙә уҡырға инһен, йүнле эш эҙләп интекһен... Эт һимерһә, хужаһын тешләй, тигәндәре шул булалыр инде!
«Ҡымыҙ илендә» булдыҡ04.08.2017
Эх, ҡымыҙының шәплеге, тәнгә сихәт, йәнгә рәхәт бирә!
- Ғәли ағай, шифалы эсемлегегеҙ тәме менән башҡаларҙыҡынан ныҡ айырыла, эсеп туйғыһыҙ. Эшләгәндә үҙегеҙ генә белгән берәй сер ҡулланаһығыҙмы әллә?
- Бер сере лә юҡ уның, башҡорт тоҡомло йылҡыларҙың борон-борондан ҡымыҙы тәмле булған, иң мөһиме - халыҡҡа оҡшаһын, - тип яуапланы әңгәмәсем. Ғәли Шәүкәт улы күп һөйләргә яратмай, әйт-һә, берәгәй әйтә. Әле лә ниңә тап уларҙың ҡымыҙы тәмле икәнлеге беҙгә сер булып ҡалды.
- Ғәли ағай, шифалы эсемлегегеҙ тәме менән башҡаларҙыҡынан ныҡ айырыла, эсеп туйғыһыҙ. Эшләгәндә үҙегеҙ генә белгән берәй сер ҡулланаһығыҙмы әллә?
- Бер сере лә юҡ уның, башҡорт тоҡомло йылҡыларҙың борон-борондан ҡымыҙы тәмле булған, иң мөһиме - халыҡҡа оҡшаһын, - тип яуапланы әңгәмәсем. Ғәли Шәүкәт улы күп һөйләргә яратмай, әйт-һә, берәгәй әйтә. Әле лә ниңә тап уларҙың ҡымыҙы тәмле икәнлеге беҙгә сер булып ҡалды.
Был донъяла ниҙәр бар?02.08.2016
Байтаҡ беҙҙең спортсыларҙы ситкә типһәләр ҙә, Бразилиялағы Олимпиада имен-аман үтеп китһен инде. Юғиһә Бөйөк Британияның Mirror гәзите раҫлауынса, тыйылған ИГИЛ террор ойошмаһы Рио-де-Жанейрола «бысраҡ атом ҡоралын» ҡулланыу планын ҡорған, ти. «Бысраҡ» - ысын атом бомбаһы кеүек ҡеүәтле булмаһа ла, тирә-йүнде радиацияға бысратҡан шартлатҡыс. Радиацион бомба һалыныу-һалынмауҙы асыҡлау һәм эҙләү өсөн Берләштерелгән Милләттәр Ойошмаһы эксперттары Бразилияға алдан йүнәлтелгән, тип хәбәр ителә. «Бысраҡ атом ҡоралы» әтмәләү өсөн сеймалды террорсылар СССР урынына барлыҡҡа килгән дәүләттәрҙең ғилми үҙәктәренән алған булыуҙары ихтимал, тип алдан һүҙ ҡуйыртыла башланы.
Резервтар ҙа мөмкинлектәр ҙә бар02.08.2016
27 июль көнө муниципаль район хакимиәте башлығы Ф.Ф. Дәү-ләтгәрәев хәҙер инде йолаға әйләнгән алымды дауам итеп, урындағы журналистар менән осрашты. Ғәҙәттәгесә «тыйылған темалар» юҡ, аралашыу асыҡтан-асыҡ барҙы. Беренсе һорау - район иҡтисадының дөйөм хәле тураһында.
Ҡалабыҙ - сәскәләр батшалығы02.08.2016
Ҡалабыҙ урындағы халыҡты ғына түгел, ҡунаҡтарҙы ла үҙенең күркәм йөҙө менән һоҡландыра. Учалыға килеп инеү менән гөл-сәскәләргә күмелгән урамдар, йәнлектәр, әкиәт геройҙары һындары, фонтандар, һәр ваҡыт тәртиптә тотолған ағастар, ҡыуаҡлыҡтар ҡаршы ала. Был матурлыҡтың нигеҙендә - кешеләрҙең оло хеҙмәте ята.
Милләт рухы һағында29.05.2014
Уҙған йылдың декабрендә Учалы районында «Ағинәйҙәр ҡоро» ойошторолғайны. Был идеяны ауылдар ҙа дәррәү күтәреп алды. Мәҫкәү ауылында «Ағинәйҙәр ҡоро» февралдә барлыҡҡа килде һәм унда ауылдың иң абруйлы инәйҙәре тупланған. Мәүжидә айсина - 6 бала әсәһе. Дин юлында булған инәй аят кисәләрендә тәрбиә тәғлимәттәрен халыҡҡа еткерергә тырыша. Алсаҡ йөҙлө Зәкиә Шәһәрғазина 4 бала тәрбиәләп үҫтергән. Уның улдары башҡорт рухлылар. Флүрә Садиҡова ла 4 ҡыҙ һәм 1 улға ғүмер биргән. Һәр балаһы тормошта үҙ урынын тапҡан. Зөләйха Мөхтәрова - 4 бала әсәһе. Уны ауылдаштары кешелекле һәм кеселекле итеп беләләр.
Рух һағында тороусы ағинәйҙәр эште милли костюм тегеүҙән башлаған, яға һәм ҡашмауҙарҙы ла үҙ ҡулдары менән нағышлағандар. «Күҙҙәребеҙ насар күрә. Энәгә еп үткәрә алмай аҙапландыҡ. Ярай әле ғаилә ағзалары ярҙамлашты. Тәңкәләрҙе лә улар тишеп бирҙе», - ти ағинәйҙәр. Шулай ҙа атҡарып сыҡҡандар. Хатта яғаның ауырлығын да үлсәп ҡарағандар. Мәҫәлән, Зөләйха Шәрипҡол ҡыҙының түшелдереге 3,5 кг тартҡан. Ынйы-мәрйендәр, тәңкәләр, ҡортбаштар менән биҙәлгән яғалар бик матур. Улар милли костюм өлгөләренә ҡарап тегелгән, боронғо әйберҙәрҙән алынған аҡсалар ҙа бар. Инәйҙәрҙең ҡара ситектәре лә үҙҙәренә бик килешә. Уларҙы урындағы эшҡыуар Әлмира Кәримова бүләк иткән икән. Афариндан башҡа нимә әйтәһең, үҙенә ҙур сауап алған.
Рух һағында тороусы ағинәйҙәр эште милли костюм тегеүҙән башлаған, яға һәм ҡашмауҙарҙы ла үҙ ҡулдары менән нағышлағандар. «Күҙҙәребеҙ насар күрә. Энәгә еп үткәрә алмай аҙапландыҡ. Ярай әле ғаилә ағзалары ярҙамлашты. Тәңкәләрҙе лә улар тишеп бирҙе», - ти ағинәйҙәр. Шулай ҙа атҡарып сыҡҡандар. Хатта яғаның ауырлығын да үлсәп ҡарағандар. Мәҫәлән, Зөләйха Шәрипҡол ҡыҙының түшелдереге 3,5 кг тартҡан. Ынйы-мәрйендәр, тәңкәләр, ҡортбаштар менән биҙәлгән яғалар бик матур. Улар милли костюм өлгөләренә ҡарап тегелгән, боронғо әйберҙәрҙән алынған аҡсалар ҙа бар. Инәйҙәрҙең ҡара ситектәре лә үҙҙәренә бик килешә. Уларҙы урындағы эшҡыуар Әлмира Кәримова бүләк иткән икән. Афариндан башҡа нимә әйтәһең, үҙенә ҙур сауап алған.
Бурысһыҙ бурыслылар29.05.2014
«Былтыр машинамдан бәләкәй ҡул сумкаһын урланылар, - тип һөйләгәйне бер танышым. - Унда паспортым, фатир асҡыстары, бер аҙ аҡсам бар ине...» Шул көнө үк ул фатир йоҙаҡтарын яңыға алмаштырып ҡуя һәм эске эштәр бүлегенә барып, ғариза яҙа, яңы паспорт юллап ала.
Дөрөҫ, паспорт өҫтәлендә, оҙаҡ көтөргә тура киләсәк, тигәс, танышым паспортын «урланылар» тип түгел, ә «юғалттым» тип яҙа. Ике ай самаһы ваҡыт үткәс, Рәфис дүрт төрлө банктан бурыстарын кисектермәй түләүҙе талап иткән шылтыратыуҙар һәм хаттар ала башлай. Һис ҡасан булмаған был «бурыстарҙың» дөйөм суммаһы 500 меңдән ашып китә! Асыҡланыуынса, бурҙар уның урланған паспортын файҙаланып, төрлө банктарҙан кредиттар алған булып сыға. Кредиттар тарихы бюроһы хеҙмәткәрҙәре һөйләүенсә, уларға ай һайын тиҫтәләгән ана шундай сигналдар алырға тура килә икән.
Бындай уҫал һәм аяуһыҙ мутлашыуҙарҙың бер нисә төрлө юлы бар. Иң йыш осрай торғаны - урланған документтарҙы файҙаланып, кредит алыу. Бында бурҙар документҡа фотоһүрәтте генә алмаштырып йәбештерә лә - эш тә бөтә. Ә бына ксерокопиялар буйынса бирелеүсе кредит эштәре банк хеҙмәткәрҙәренең енәйәтселәр менән бергәләп хеҙмәттәшлек итеүе тураһында һөйләй.
Дөрөҫ, паспорт өҫтәлендә, оҙаҡ көтөргә тура киләсәк, тигәс, танышым паспортын «урланылар» тип түгел, ә «юғалттым» тип яҙа. Ике ай самаһы ваҡыт үткәс, Рәфис дүрт төрлө банктан бурыстарын кисектермәй түләүҙе талап иткән шылтыратыуҙар һәм хаттар ала башлай. Һис ҡасан булмаған был «бурыстарҙың» дөйөм суммаһы 500 меңдән ашып китә! Асыҡланыуынса, бурҙар уның урланған паспортын файҙаланып, төрлө банктарҙан кредиттар алған булып сыға. Кредиттар тарихы бюроһы хеҙмәткәрҙәре һөйләүенсә, уларға ай һайын тиҫтәләгән ана шундай сигналдар алырға тура килә икән.
Бындай уҫал һәм аяуһыҙ мутлашыуҙарҙың бер нисә төрлө юлы бар. Иң йыш осрай торғаны - урланған документтарҙы файҙаланып, кредит алыу. Бында бурҙар документҡа фотоһүрәтте генә алмаштырып йәбештерә лә - эш тә бөтә. Ә бына ксерокопиялар буйынса бирелеүсе кредит эштәре банк хеҙмәткәрҙәренең енәйәтселәр менән бергәләп хеҙмәттәшлек итеүе тураһында һөйләй.
Өлгөрөп ҡалығыҙ29.05.2014
Һәр кем телевидениенан йыш ишетә, әммә аныҡ ҡына белеүселәр һирәк. Нимә ул «дача амнистияһы»? Теүәл әйткәндә, 2006 йылда ҡабул ителгән «Айырым төр күсемһеҙ милеккә граждандарҙың хоҡуҡтарын ябайлаштырылған тәртиптә рәсмиләштереү мәсьәләһе буйынса ҡайһы бер РФ закон йыйылмалары акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы федераль закон (№93-ФЗ, 30.06.2006 йыл). Ошо хоҡуҡи акттың асылы тураһында БР буйынса Росреестр идаралығының Учалы бүлеге начальнигы урынбаҫары - ерҙәрҙе файҙаланыу һәм һаҡлау буйынса баш дәүләт инспекторы урынбаҫары Мансур Таймас улы Мортазин менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
- Ауыл халҡына ҡағылышы бармы, юғиһә, үҙәк телеканалдарҙан күберәген дача участкалары тураһында хәбәр сыға?
- Әлбиттә! Тәү сиратта фәҡәт ауыл халҡына актуаль, тип иҫәпләйем. Теүәл әйткәндә, ерҙе законға ярашлы ике рәүештә генә биләргә мөмкин - йә эйә булыу (хоҡуҡты дәүләт теркәүе тураһында таныҡлыҡ - мотлаҡ шарт), йә килешеү нигеҙендә эйәнән ҡуртымға (арендаға) алыу. Беҙҙә ни, бәғзе ауыл кешеләре, йортом ни заман был участкала тора, ер һалымы түләйем, тимәк, ер ҙә минеке, тип яңылыша. Хоҡуҡ дәүләт тарафынан рәсмиләштерелмәгән икән, кеше хужа булып иҫәпләнә алмай. Йорт-участканы һатырға, бүләк итергә, мираҫҡа ҡалдырырға булып китһә, был мәсьәлә бар киҫкенлегендә ҡалҡып сығасаҡ. «Дача амнистияһы» граждандар электән биләгән ер участкаларына, унда урынлашҡан торлаҡ йорттарға, гараждарға һәм баҡса өйҙәренә хоҡуҡты еңел рәсмиләштерә алһын өсөн индерелде лә инде.
- Ауыл халҡына ҡағылышы бармы, юғиһә, үҙәк телеканалдарҙан күберәген дача участкалары тураһында хәбәр сыға?
- Әлбиттә! Тәү сиратта фәҡәт ауыл халҡына актуаль, тип иҫәпләйем. Теүәл әйткәндә, ерҙе законға ярашлы ике рәүештә генә биләргә мөмкин - йә эйә булыу (хоҡуҡты дәүләт теркәүе тураһында таныҡлыҡ - мотлаҡ шарт), йә килешеү нигеҙендә эйәнән ҡуртымға (арендаға) алыу. Беҙҙә ни, бәғзе ауыл кешеләре, йортом ни заман был участкала тора, ер һалымы түләйем, тимәк, ер ҙә минеке, тип яңылыша. Хоҡуҡ дәүләт тарафынан рәсмиләштерелмәгән икән, кеше хужа булып иҫәпләнә алмай. Йорт-участканы һатырға, бүләк итергә, мираҫҡа ҡалдырырға булып китһә, был мәсьәлә бар киҫкенлегендә ҡалҡып сығасаҡ. «Дача амнистияһы» граждандар электән биләгән ер участкаларына, унда урынлашҡан торлаҡ йорттарға, гараждарға һәм баҡса өйҙәренә хоҡуҡты еңел рәсмиләштерә алһын өсөн индерелде лә инде.
Өлгөлө магазин29.05.2014
Заманалар үҙгәргән һайын тормош талаптары ла үҙгәреп тора. Элек ауылыбыҙҙа бер генә рабкооп магазины эшләһә, хәҙер эшҡыуарҙарҙыҡы менән бергә биш магазин булып китте.
Шулар араһында иң яҡшыһы - Зөһрә һәм Рим Төхвәтуллиндарҙыҡы. Тырышҡан тапҡан, ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан, тигән мәҡәл бар. Зөһрә менән Рим йәшләй генә өйләнештеләр, иң тәүҙә заманса йыһазландырылған йорт һалып сыҡтылар. Аҙаҡ бәләкәй генә магазин асып ебәрҙеләр. Хәҙерге көндә уларҙың сауҙа нөктәһе ҙур, яҡты һәм бай. Аҙыҡ-түлек, көнкүреш кәрәк-яраҡтары, кейем, төҙөлөш материалдары, бойҙай, ҡатнаш аҙыҡ һ.б. бар. Әйткәндәй, ауылыбыҙ халҡының яртыһынан күбеһе уларҙың магазинына йөрөргә тырыша. Ике һатыусылары сауҙа итә. Шуларҙың береһе Зөлфиә Бикҡужина магазин асылғандан бирле эшләй. Һәр ваҡыт мөләйем йөҙлө, алсаҡ күңелле ул. Шуға күрәлер ҙә ҡасан барма магазин эсе тулы кеше.
Кәрәкле әйбер һорап тирә-яҡ ауылдарҙан, хатта Силәбе өлкәһенән дә киләләр. Был хөрмәт уларҙың тырышлығы һәм талапсанлығы менән бәйле.
Шулар араһында иң яҡшыһы - Зөһрә һәм Рим Төхвәтуллиндарҙыҡы. Тырышҡан тапҡан, ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан, тигән мәҡәл бар. Зөһрә менән Рим йәшләй генә өйләнештеләр, иң тәүҙә заманса йыһазландырылған йорт һалып сыҡтылар. Аҙаҡ бәләкәй генә магазин асып ебәрҙеләр. Хәҙерге көндә уларҙың сауҙа нөктәһе ҙур, яҡты һәм бай. Аҙыҡ-түлек, көнкүреш кәрәк-яраҡтары, кейем, төҙөлөш материалдары, бойҙай, ҡатнаш аҙыҡ һ.б. бар. Әйткәндәй, ауылыбыҙ халҡының яртыһынан күбеһе уларҙың магазинына йөрөргә тырыша. Ике һатыусылары сауҙа итә. Шуларҙың береһе Зөлфиә Бикҡужина магазин асылғандан бирле эшләй. Һәр ваҡыт мөләйем йөҙлө, алсаҡ күңелле ул. Шуға күрәлер ҙә ҡасан барма магазин эсе тулы кеше.
Кәрәкле әйбер һорап тирә-яҡ ауылдарҙан, хатта Силәбе өлкәһенән дә киләләр. Был хөрмәт уларҙың тырышлығы һәм талапсанлығы менән бәйле.
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Ҡайҙа ҡиммәтерәк?
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Байрамдар тыныс үтһен
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Ғаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


text:
Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, әҙәбиәтсе, филология фәндәре кандидаты, йәмғиәт эшмәкәре, журналист Зәки Арыҫлан улы Әлибаев юбилейына саҡыра.
Опубликовано: 6-02-2017, 22:36 | Категория: Новости, Члены союза
Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, әҙәбиәтсе, филология фәндәре кандидаты, йәмғиәт эшмәкәре, журналист Зәки Арыҫлан улы Әлибаев юбилейына саҡыра.
"Ҡарлы-буранлы ҡыштың йылыһын тоям тәндә," – тип аталған музыкаль-әҙәби кисә, М. Аҡмулла ис. БДПУ-ның тамашалар залында, 11 февраль 14 сәғәттә үтә. Рәхим итегеҙ!
"Ҡарлы-буранлы ҡыштың йылыһын тоям тәндә," – тип аталған музыкаль-әҙәби кисә, М. Аҡмулла ис. БДПУ-ның тамашалар залында, 11 февраль 14 сәғәттә үтә. Рәхим итегеҙ!
Мәскәү ҡалдырған тәьҫораттар
Опубликовано: 1-02-2017, 20:12 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
Ҡалалар кешеләр кеүек. Йә һинеке, йә юҡ. Ҡолас етмәҫ илебеҙҙең баш ҡалаһы йөрәгемә самолет трапынан уҡ ояланы, быға тиклем “Мәскәү һынлы Мәскәү булғас, ҙур ҡалаларға хас ығы-зығыға күмелгәндер, уны тәү күргән кешелә әллә ниндәй хистәр ҙә уята алмайҙыр” тигән уйҙарым бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Һәм бында, һис шикһеҙ, ҡаланан тыш, ундағы киң күңелле, ғәжәп кешеләр ҙә ҙур роль уйнаны.
Шағирә Лариса Абдуллина менән Мәскәүгә килеп төшкәс тә, тәү башлап Башҡортостан Республикаһы вәкиллегенә юлландыҡ. Унда беҙҙе ҡолас йәйеп бик әүҙем эшләп килгән “Аҡ тирмә” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге ҡаршы алды. Караптан балға тиҙәрме әле, беҙ яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамы уңайынан ойошторолған сараға эләктек. Гүйә, Башҡортостандан сығып китмәгәнбеҙ ҙә: шул уҡ ҡурай һәм думбыра моңдары, башҡорт йырҙары, бейеүҙәре, барыһы ла саф башҡорт телендә генә һөйләшә.
Думбыра тигәндәй, был милли музыка ҡоралында уйнаған егет айырыуса иғтибарҙы йәлеп итте: ул — урыҫ милләтле Андрей Смирнов. Уның башҡорттар араһына эләгеү тарихы ҡыҙыҡ та, үҙенсәлекле лә. Халҡыбыҙҙың яулы үткәне менән ҡыҙыҡһына Андрей, айырыуса Алдар батырҙың 1696 йылда икенсе Азов походында күрһәткән батырлыҡтарына, аҙаҡ уның Петр I ҡулынан грамота алыуына һоҡлана. Бынан тыш, Андрей күп кенә башҡортса йырҙар ҙа белә. “Башҡорт батырҙары менән супермендар араһында оҡшашлыҡтар күп: улар барыһы ла изгелек өсөн, халҡы өсөн көрәшә”, – ти ул.
Гөлсинә Батыршина етәкселегендәге “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Мәскәүҙә йәшәгән башҡорттарҙы берләштереп кенә ҡалмай, ә төрлө сараларҙа лайыҡлы сығыш яһай, үҙҙәре лә уҙғара. Уларға ҡарап, баш ҡалалағы һәр башҡорт йыр-моңға һәләтле икән, тип уйларға мөмкин: Яңы йыл байрамы йыр-бейеүгә үрелеп барҙы. Сығышы менән Мәсетле районынан Ринат Хәбиров атлы егет ҡурайҙа “Азамат”ты һыҙҙырғанда, “Уралым” ҡобайырын йырлағанда шуға төшөндөм: сит ерҙәрҙә туған моңдар айырым бер мәғәнәгә сорналыусан, үтә ҡәҙерле икән дә. Бына ни өсөн сит илдә, сит өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттарыбыҙ туған моңдарыбыҙға, тарихыбыҙға, милли ҡиммәттәребеҙгә айырыуса ныҡ иғтибарлы.
Интернет селтәрен һәм “Башҡортостан” гәзитен даими күҙәтеп барыусыларға Радмир Мөфтәхин, Елена Созыкина, “Заман” этнотөркөмө яҡшы таныш. Радмир ҡыллы инструменттарҙа башҡорт халыҡ көйҙәрен уға ғына хас стиль менән башҡарыу оҫталығына эйә булһа, Елена үҙе башҡорт милләтенән булмаһа ла, телебеҙҙе үҙаллы өйрәнеп, башҡортса йырҙарҙы башҡарыуы менән бөтәһен дә хайран итә.
Кескәй сәйәхәтебеҙҙең икенсе көнөндә ваҡыт яғы тығыҙ булһа ла, уларҙың үҙҙәренә саҡырыуҙарын кире ҡаға алманыҡ. Һәләтле генә түгел, башҡорт халҡына хас булғанса бик ҡунаҡсыл да икән үҙҙәре: Радмир, халҡыбыҙҙың көйҙәрен гитарала бик үҙенсәлекле башҡарып, күңелдәрҙе илаһи моңға күмһә, Елена тәмле аш-һыуҙары, мәтрүшкәле сәй менән һыйланы.
Мәскәүгә барыуыбыҙҙың төп сәбәбе шулай ҙа “ЛиФФт” Бөтә Рәсәй әҙәби журналының сығыуына, ошо уҡ исемдәге фестиваль уҙғарыла башлауға бер йыл тулыу айҡанлы ойошторолған халыҡ-ара шағирҙар форумы ине. Был сарала Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, хатта БДБ илдәре шағирҙары ла сығыш яһауы сараның географияһы киңлеген күрһәтте.
Шәхсән минең күңелемдә Ҡалмығстандан шағирә Валентина Боован, Мәскәү шағирәһе, бард йырсыһы Ольга Панюшкина, сараны ойоштороусылар: сығышы менән Тәтешле районынан Әнүәр Әлмөхәмәтов, Маргарита Аль, Рязань өлкәһенән Лидия Терехина менән танышыу онотолмаҫлыҡ эҙ ҡалдырҙы.
Шиғриәттә минең кеүек тәүге аҙымдарын яһағандар өсөн үҙ ҡаҙандарында ғына ҡайнап ҡалмай, офоҡтарҙы киңәйтеү үтә лә мөһим, шуныһы менән төрлө ҡала, республика, өлкәләрҙәге ҡәләм әһелдәрен берләштереп, уларҙың шиғырҙарын баҫтырған “ЛиФФт” әҙәби журналының әһәмиәте бик ҙур. Лариса апай менән республикабыҙ исеменән сығыш яһағанда шиғырҙарыбыҙҙы тап башҡортса ишетергә теләк белдереүҙәре күңелгә май булып яғылды: телебеҙҙе яраталар, хөрмәт итәләр!
Үрҙә һанап үтелгән осрашыуҙарҙан тыш, Мәскәүҙең тағы ла бер үтә лә иҫтәлекле урынында булыуым менән Лариса Абдуллинаға бик рәхмәтлемен: форсаттан файҙаланып, беҙ Владимир Высоцкий, Сергей Есенин ҡәберҙәренә зыярат ҡылдыҡ. Высоцкийҙың сәскәләр менән тулған мәңгелек төйәгендә мөлдөрәмә тулған күңел бөйөк Есениндың ҡәберенә килеп еткәс, ярҙарынан сыҡты: яратҡан шағирым менән күҙгә-күҙ осраштыммы ни!.. Уның да һуңғы төйәгенән сәскәләр, шәмдәлдәр өҙөлмәй, йыш ҡына кешеләр килеп тора – яраталар, онотмайҙар. Шағир өсөн бынан да оло һәм лайыҡлы баһа бармы икән?..
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә – Ҡыҙыл майҙанда, Кремль ҡаршыһында торғанда бар булмышым бығаса кисерелмәгән бер моңға тулышты. Барыһы ла һыйған ине был моңға: “Аҡ тирмә”лә ишеткән ҡурай, думбыра, халҡым йырҙары ла, Радмир Мөфтәхин гитараһының илаһи сыңы ла, шағирҙарҙың ижад емештәре лә, Есениндың ҡәберендә уҡылған “Жизнь – обман” шиғыры ла... Бығаса мең тапҡыр ишетеп тә, әллә ни мәғәнәһенә иғтибар итмәгән бер төшөнсәне йәнем-тәнем менән тойҙом: халыҡтар дуҫлығы – ул тыуған Башҡортостанға ғына һөйөү түгел, ә оло Ватанға – Рәсәйгә һөйөү. Ярҙарына һыймаған хистәрем шиғыр юлдарына үрелде:
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә
Аныҡ тойҙом бәҫен Уралдың.
Башҡорт моңо шуға Кремлдә бит
Курант тауышына уралды...
Шағирә Лариса Абдуллина менән Мәскәүгә килеп төшкәс тә, тәү башлап Башҡортостан Республикаһы вәкиллегенә юлландыҡ. Унда беҙҙе ҡолас йәйеп бик әүҙем эшләп килгән “Аҡ тирмә” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге ҡаршы алды. Караптан балға тиҙәрме әле, беҙ яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамы уңайынан ойошторолған сараға эләктек. Гүйә, Башҡортостандан сығып китмәгәнбеҙ ҙә: шул уҡ ҡурай һәм думбыра моңдары, башҡорт йырҙары, бейеүҙәре, барыһы ла саф башҡорт телендә генә һөйләшә.
Думбыра тигәндәй, был милли музыка ҡоралында уйнаған егет айырыуса иғтибарҙы йәлеп итте: ул — урыҫ милләтле Андрей Смирнов. Уның башҡорттар араһына эләгеү тарихы ҡыҙыҡ та, үҙенсәлекле лә. Халҡыбыҙҙың яулы үткәне менән ҡыҙыҡһына Андрей, айырыуса Алдар батырҙың 1696 йылда икенсе Азов походында күрһәткән батырлыҡтарына, аҙаҡ уның Петр I ҡулынан грамота алыуына һоҡлана. Бынан тыш, Андрей күп кенә башҡортса йырҙар ҙа белә. “Башҡорт батырҙары менән супермендар араһында оҡшашлыҡтар күп: улар барыһы ла изгелек өсөн, халҡы өсөн көрәшә”, – ти ул.
Гөлсинә Батыршина етәкселегендәге “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Мәскәүҙә йәшәгән башҡорттарҙы берләштереп кенә ҡалмай, ә төрлө сараларҙа лайыҡлы сығыш яһай, үҙҙәре лә уҙғара. Уларға ҡарап, баш ҡалалағы һәр башҡорт йыр-моңға һәләтле икән, тип уйларға мөмкин: Яңы йыл байрамы йыр-бейеүгә үрелеп барҙы. Сығышы менән Мәсетле районынан Ринат Хәбиров атлы егет ҡурайҙа “Азамат”ты һыҙҙырғанда, “Уралым” ҡобайырын йырлағанда шуға төшөндөм: сит ерҙәрҙә туған моңдар айырым бер мәғәнәгә сорналыусан, үтә ҡәҙерле икән дә. Бына ни өсөн сит илдә, сит өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттарыбыҙ туған моңдарыбыҙға, тарихыбыҙға, милли ҡиммәттәребеҙгә айырыуса ныҡ иғтибарлы.
Интернет селтәрен һәм “Башҡортостан” гәзитен даими күҙәтеп барыусыларға Радмир Мөфтәхин, Елена Созыкина, “Заман” этнотөркөмө яҡшы таныш. Радмир ҡыллы инструменттарҙа башҡорт халыҡ көйҙәрен уға ғына хас стиль менән башҡарыу оҫталығына эйә булһа, Елена үҙе башҡорт милләтенән булмаһа ла, телебеҙҙе үҙаллы өйрәнеп, башҡортса йырҙарҙы башҡарыуы менән бөтәһен дә хайран итә.
Кескәй сәйәхәтебеҙҙең икенсе көнөндә ваҡыт яғы тығыҙ булһа ла, уларҙың үҙҙәренә саҡырыуҙарын кире ҡаға алманыҡ. Һәләтле генә түгел, башҡорт халҡына хас булғанса бик ҡунаҡсыл да икән үҙҙәре: Радмир, халҡыбыҙҙың көйҙәрен гитарала бик үҙенсәлекле башҡарып, күңелдәрҙе илаһи моңға күмһә, Елена тәмле аш-һыуҙары, мәтрүшкәле сәй менән һыйланы.
Мәскәүгә барыуыбыҙҙың төп сәбәбе шулай ҙа “ЛиФФт” Бөтә Рәсәй әҙәби журналының сығыуына, ошо уҡ исемдәге фестиваль уҙғарыла башлауға бер йыл тулыу айҡанлы ойошторолған халыҡ-ара шағирҙар форумы ине. Был сарала Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, хатта БДБ илдәре шағирҙары ла сығыш яһауы сараның географияһы киңлеген күрһәтте.
Шәхсән минең күңелемдә Ҡалмығстандан шағирә Валентина Боован, Мәскәү шағирәһе, бард йырсыһы Ольга Панюшкина, сараны ойоштороусылар: сығышы менән Тәтешле районынан Әнүәр Әлмөхәмәтов, Маргарита Аль, Рязань өлкәһенән Лидия Терехина менән танышыу онотолмаҫлыҡ эҙ ҡалдырҙы.
Шиғриәттә минең кеүек тәүге аҙымдарын яһағандар өсөн үҙ ҡаҙандарында ғына ҡайнап ҡалмай, офоҡтарҙы киңәйтеү үтә лә мөһим, шуныһы менән төрлө ҡала, республика, өлкәләрҙәге ҡәләм әһелдәрен берләштереп, уларҙың шиғырҙарын баҫтырған “ЛиФФт” әҙәби журналының әһәмиәте бик ҙур. Лариса апай менән республикабыҙ исеменән сығыш яһағанда шиғырҙарыбыҙҙы тап башҡортса ишетергә теләк белдереүҙәре күңелгә май булып яғылды: телебеҙҙе яраталар, хөрмәт итәләр!
Үрҙә һанап үтелгән осрашыуҙарҙан тыш, Мәскәүҙең тағы ла бер үтә лә иҫтәлекле урынында булыуым менән Лариса Абдуллинаға бик рәхмәтлемен: форсаттан файҙаланып, беҙ Владимир Высоцкий, Сергей Есенин ҡәберҙәренә зыярат ҡылдыҡ. Высоцкийҙың сәскәләр менән тулған мәңгелек төйәгендә мөлдөрәмә тулған күңел бөйөк Есениндың ҡәберенә килеп еткәс, ярҙарынан сыҡты: яратҡан шағирым менән күҙгә-күҙ осраштыммы ни!.. Уның да һуңғы төйәгенән сәскәләр, шәмдәлдәр өҙөлмәй, йыш ҡына кешеләр килеп тора – яраталар, онотмайҙар. Шағир өсөн бынан да оло һәм лайыҡлы баһа бармы икән?..
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә – Ҡыҙыл майҙанда, Кремль ҡаршыһында торғанда бар булмышым бығаса кисерелмәгән бер моңға тулышты. Барыһы ла һыйған ине был моңға: “Аҡ тирмә”лә ишеткән ҡурай, думбыра, халҡым йырҙары ла, Радмир Мөфтәхин гитараһының илаһи сыңы ла, шағирҙарҙың ижад емештәре лә, Есениндың ҡәберендә уҡылған “Жизнь – обман” шиғыры ла... Бығаса мең тапҡыр ишетеп тә, әллә ни мәғәнәһенә иғтибар итмәгән бер төшөнсәне йәнем-тәнем менән тойҙом: халыҡтар дуҫлығы – ул тыуған Башҡортостанға ғына һөйөү түгел, ә оло Ватанға – Рәсәйгә һөйөү. Ярҙарына һыймаған хистәрем шиғыр юлдарына үрелде:
Рәсәй-әсәйҙең тап йөрәгендә
Аныҡ тойҙом бәҫен Уралдың.
Башҡорт моңо шуға Кремлдә бит
Курант тауышына уралды...
Башҡортостан әҙәбиәте ҙур юғалтыу кисерҙе.
Опубликовано: 25-01-2017, 20:47 | Категория: Новости, Члены союза
Башҡортостан әҙәбиәте ҙур юғалтыу кисерҙе. 84-се йәшендә билдәле яҙыусы, тәржемәсе Рим Әхмәдов вафат булды.
Рим Билал улы Әхмәдов 1933 йылдың 29 октябрендә Өфө ҡалаһында тыуған. М. Горький исемендәге әҙәбиәт институтын тамамлағандан һуң, Мәскәүҙең үҙәк телевидениеһында эшләй. 1962 йылда Өфөгә әйләнеп ҡайта һәм хеҙмәт юлын радио һәм телевидениела дауам итә.
Башҡортостандағы дауалау сифатына эйә булған үҫемлек донъяһы тураһында тиҫтәләгән китаптары донъя күрҙе.
Рим Билал улы Әхмәдов 1933 йылдың 29 октябрендә Өфө ҡалаһында тыуған. М. Горький исемендәге әҙәбиәт институтын тамамлағандан һуң, Мәскәүҙең үҙәк телевидениеһында эшләй. 1962 йылда Өфөгә әйләнеп ҡайта һәм хеҙмәт юлын радио һәм телевидениела дауам итә.
Башҡортостандағы дауалау сифатына эйә булған үҫемлек донъяһы тураһында тиҫтәләгән китаптары донъя күрҙе.
“Әҙәби кесаҙна” дуҫтарын йыя!
Опубликовано: 23-01-2017, 17:35 | Категория: Новости, Члены союза
26 ғинуар 16:00 сәғәттә Башҡортостан Яҙыусылар союзының тамашалар залына шағирә Тамара Ғәниева менән осрашыуға рәхим итегеҙ! Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй, Рәми Ғарипов һәм Фатих Кәрим исемдәрендәге премиялар лауреаты Тамара Ғәниева әҙәбиәткә XX быуаттың 80-се йылдарында килә. Уның беренсе китабы «Осрашырбыҙ әле» 1980 йылда донъя күрә. Төрлө жанрҙарҙа бик әүҙем ижад итә. Бер үк ваҡытта республика баҫмаларында көнүҙәк темаларға арналған публицистик мәҡәләләр менән дә даими һәм әүҙем сығыш яһай. 2015 йылдың сентябрендә әҙибәнең «Ғүмер кисеүҙәре» тип аталған яңы шиғри йыйынтығы донъя күрҙе. Унда шағирҙың һуңғы йылдарҙа яҙылған әҫәрҙәре урын алған.. Ә иһә тағы ла яңы шиғырҙарҙы яратҡан әҙибәбеҙ Тамара Ғәниеваның үҙе менән осрашыуҙа ишетергә, уҡырға мөмкинлек буласаҡ.
Әҙәби кесаҙна
Опубликовано: 18-01-2017, 11:23 | Категория: Новости, Народные поэты, Члены союза, Шиғри минуттар
Алдан хәбәр итеүебеҙсә, Башҡортостан республикаһының яҙыусылар союзы үҙенең “Әҙәби кесаҙна”һын тергеҙеүҙе ниәт иткәйне. Ошо йәһәттән бына, ниһайәт, шиғриәт һөйөүселәр Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримов менән осрашты ла инде... (Дауамын уҡыр өсөн мәҡәләнең исеменә баҫығыҙ)
Хушлашыу
Опубликовано: 12-01-2017, 02:14 | Категория: Новости, Члены союза
Башҡортостан халҡы ҙур юғалтыу кисерҙе. Башҡорт шиғриәтенең ҡабатланмаҫ шағиры һәм журналист Рәмил Әхмәт улы Йәнбәков арабыҙҙан мәңгелеккә китеп барҙы. Туғандары, яҡындары һәм милләтебеҙҙең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.
Һәр кемебеҙҙең күңелдәрендә мөхәббәткә дан йырлаған иҫ киткес лирик шағир булараҡ һаҡланған аҫыл милләттәшебеҙҙе 64 йәшендә генә ер ҡуйынына һалабыҙ.
Һинең яҡты йөҙөң, башҡорт шиғриәтендә, журналистикаһында әйткән һүҙең мәңге хәтерҙәрҙә һаҡланыр. Бәхил бул, һөйөклө ҡәләмдәшебеҙ!
Шағир менән хушлашыу 12:00 сәғәттә Яҙыусылар союзында үтә.
Һәр кемебеҙҙең күңелдәрендә мөхәббәткә дан йырлаған иҫ киткес лирик шағир булараҡ һаҡланған аҫыл милләттәшебеҙҙе 64 йәшендә генә ер ҡуйынына һалабыҙ.
Һинең яҡты йөҙөң, башҡорт шиғриәтендә, журналистикаһында әйткән һүҙең мәңге хәтерҙәрҙә һаҡланыр. Бәхил бул, һөйөклө ҡәләмдәшебеҙ!
Шағир менән хушлашыу 12:00 сәғәттә Яҙыусылар союзында үтә.
Юбилейҙар уҙһын гөрләшеп
Опубликовано: 20-12-2016, 23:21 | Категория: Члены союза
15 декабрь Маҡар ауылында шағирә Әнисә Таһированың 75 йәшлек юбилей сараһы уҙғарылды. Уның хаҡында Лариса Абдуллина "Шағирә Әнисә Таһированың юбилей кисәһе шул тиклем йылы үтте, хатта сатлама ҡыш һыуыҡлығы ла һиҙелмәне: залда күңел нуры, сәхнәлә шағирә моңо хаким итте!!!" – тип үҙ тәҫьораттарын белдерҙе.
Башкирская поэтесса удостоена премии ТЮРКСОЙ в области журналистики
Опубликовано: 28-01-2014, 21:06 | Категория: Члены союза
Международная организация ТЮРКСОЙ объявила 2012 год именем известного азербайджанского драматурга Мирзы Фатали Ахундова и первого хакасского профессора и тюрколога Николая Катанова. Официальное открытие именного года состоялось в штаб-квартире ТЮРКСОЙ в Анкаре с участием журналистов из Азербайджана, Казахстана, Кыргызстана, Башкортостана, Татарстана, Хакасии, Турецкой Республики Северного Кипра.
Как сообщил официальный представитель Башкортостана в ТЮРКСОЙ Ахат Салихов, среди гостей торжественной церемонии была известная поэтесса из Башкортостана, ответственный секретарь литературного журнала «Агидель» Гульназ Кутуева, ставшая лауреатом премии ТЮРКСОЙ в области журналистики.
Как сообщил официальный представитель Башкортостана в ТЮРКСОЙ Ахат Салихов, среди гостей торжественной церемонии была известная поэтесса из Башкортостана, ответственный секретарь литературного журнала «Агидель» Гульназ Кутуева, ставшая лауреатом премии ТЮРКСОЙ в области журналистики.


text:
- Подробности
- Просмотров: 383
ВИРУСОЛОГИЯ (вирустар һәм... логия), кеше, хайуандар, үҫемлектәр, бактериялар, иң ябайҙар һәм бәшмәктәр вирустарын өйрәнеүсе фән. Дөйөм В. вирустарҙың тәбиғәтен, төҙөлөшөн, үрсеүен, биохимияһын, генетикаһын өйрәнә; мед., ветеринария һәм а.х. В. патоген вирустарҙы, уларҙың инфекцион үҙенсәлектәрен тикшерә, улар тыуҙырған ауырыуҙарҙы иҫкәртеү сараларын, диагностика һәм дауалау ысулдарын эшләй. Башҡортостанда В. үҫеше Өфө вакциналар һәм сывороткалар ҒТИ (ҡара: “Иммунопрепарат”) һәм Респ. санитар‑эпидемиологик станцияһы м-н бәйле. 1946 й. Өфө вакциналар һәм сывороткалар ҒТИ‑нда вирусология лаб. асылғас, грипп, талпан энцефалиты, полиомиелит, сабыртмалы тиф һәм Ку- биҙгәктең эпидемиологияһын өйрәнеү башлана (М.М.Барац, Г.Н.Любимова-Скворцова, В.Н.Марков-Осоргин, В.А.Стригин). 60‑сы йй. аденовирустар (П.А.Егоров) һәм грипп вирусының (А.И.Васяев, Г.Н. Старухина) специфик антигендары өйрәнелә, улар нигеҙендә адсорбцияланған айырым бер грипп вакцинаһы булдырыла (Ф.Г.Исупов); интерферон етештереү башлана (Исупов, В.Ф.Кулагин), 80—90‑сы йй. әүҙемлеге юғары таҙартылған препарат етештереүҙең яңы технологияһы эшләнә (Е.В.Бобкова, Н.В.Заһиҙуллин, М.Н. Муллағолова). Антирабиес бүлегендә ҡотороу ауырыуына ҡаршы вакцина эшләү б‑са тикшереүҙәр алып барыла: С.С.Гильдина етәкс. культураль, антирабик, УФ-нурҙар м‑н инактивацияланған вакцина уйлап табыла (Д.В. Крутилина, В.М.Морогова, Р.С. Шәфиева). 90-сы йй. алып күҙәнәктәрҙең сырмалыу линияһы нигеҙендә антирабик вакцина, ауырыуҙы иртә диагностикалауҙың иммунофермент ысулдары эшләнә (В.А.Вәхитов, С.Ю. Веселов, Кулагин, Р.Ш.Мағазов) һәм геморрагик биҙгәк тыуҙырыусының антиген төҙөлөшө өйрәнелә. 50‑се йй. Респ. санитар‑эпидемиологик станцияһында Н.А.Катыковская етәкс. грипп һәм парагрипп вирустарын, аденовирустарҙы, полиомиелиттың энтеровирустарын, Коксаки, экховирустарҙы һ.б. айырыу һәм идентификациялау б-са тикшеренеүҙәр үткәрелә, ш. уҡ талпан энцефалитының серологик диагностикаһы эшләнә. 80-се йй. уртаһында айырыуса хәүефле инфекцияларҙы индикациялау лаб. бөйөр синдромлы геморрагик биҙгәкте флюоресценциялаусы антиесемдәр ысулы нигеҙендә диагностикалау индерелә, ауырыуҙы иммунофермент ысулы м‑н диагностикалау эше алып барыла (С.Г. Кирәев, Н.П.Черкасова). Аграр университетта, серология ысулын файҙаланып, картуфтың патоген вирустары асыҡлана (Д.А.Андрианов, А.А.Мейер), йылҡының инфекцион анемияһын (Л.Н.Судзиловский), һыйыр малы лейкозын (Р.Ф.Ғәлиев) диагностикалау ысулдары эшләнә, йылҡының инфекцион энцефаломиелитына ҡаршы вакцина эшләнә (Г.Х. Ишуков). 90‑сы йй. Биохимия һәм цитохимия бүлегендә Ш.Й.Ғиләжетдинов етәкс. а.х. культураларының вирустарға бирешмәүен күтәреү өсөн фитовирустарҙы тикшереү үткәрелә: үҫемлектәрҙе бәшмәк, бактерия һәм вирус ауырыуҙарынан һаҡлауҙы активлаштырыуҙа фитопатоген бәшмәктәрҙең сигнал молекулаларының ҡатнашыуы асыҡлана; микроашламалар өҫтәп бирелгәндә картуф һәм томаттың вирустарға ҡаршы тора алыуының артыуы билдәләнә.
Е.В.Бобкова, Н.Ә.Кирәева
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
КАМИЛДЫ КАМИЛ ҠӘҘЕР ИТЕР1-12-2017, 00:05 // Аҡмулла // Баҫып сығарырға
Башҡорт ҡатындары булып үткән ерҙә Нур, яҡшы дан ҡала. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары эшенә аяҡ салыу – әсәң хәтерен яманлау ул, алданма.
Йәмғиәт алып барған рухиәт эшенең һөҙөмтәләрен сәғәте-көнө менән, хатта йылы менән әйтеү мөмкин түгел, уны талап итеү аҡыл да түгел. Башҡорт ҡатындары “ил өсөн” тип, милләт әсәһе вазифаһында, үҙ ваҡыттарын аралап, бушлайға, ял итмәй, ил хаҡын гел алда ҡуйып, Инә бүре һымаҡ заман ҡаршылыҡтарына күкрәк ярып ҡаршы сыға икән, уға һәр береһенең – олоһо, кесеһе, Ағинәйе, Аҡһаҡалы, ир-ҡатыны, дәүләт эшмәкәре, ғалимының – рәхмәттән башҡа һүҙе булмаҫҡа тейеш! Улар саҡырған эштән эс тартыр тик ҡыйыш йән... Башҡорт халҡы өсөн ҡатын-ҡыҙҙар башҡара торған эш бик күп. Әллә нисә ойошма булһа ла артыҡ булмаҫ ине. Ошо хәҡиҡәтте мәҙәни кеше, юғары Аң эйәләре аңлай. Шуға ла Республика ҡатын-ҡыҙҙар союзы менән дә берҙәм эш алып барабыҙ. “Камилды камил ҡәҙер итер”.
Ҡырмыҫҡаларҙың намаҙы – өҙлөкһөҙ килешелгән хәрәкәттә бер-береһенең аҙымын, тынын тойоп, үҙҙәренән мең тапҡыр ҙур иләү төҙөп кинәнеп йәшәү. Аҡҡош намаҙы – саф-саф булып, ҡобааҡҡош артынан теҙелеп, тоғро берҙәмлектә бер-береһен һаҡлап, оло киңлектәр яулау... Бүре намаҙы – өйөр көсөн саҡырып олоу, тупланыу оранында маҡсатҡа етеү. Тәбиғәттә бар йән эйәһе Берҙәмлектең тиңдәше булмаған көсөн белә. Әммә кешеләргә берҙәм булыр өсөн наҙанлыҡ, эс тарлығы, ҡара көнсөллөк, тәкәбберлек тигән дошмандары ҡамасау итә. Милләткә бындай кешенең башҡорт булыуынан бер файҙаһы юҡ, ә зыяны ҙур. Шул һығымтаға килдем. Халыҡ өсөн тип үҙен күрһәтеп йөрөгән кеше тәкәббер, берҙәмлеккә ынтыла алмай, кеше хаҡы тигән аҫыл аҡылды ла тотмай, сөнки унда бөйөк Яратыу юҡ, ул бер кемде лә яратмай.
Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының Ил алдында намыҫы таҙа, үҙенекенә үҙе яу булманы беребеҙ! Ҡара яҡманы бер кемгә телебеҙ! Саф йөрәкле, мин-минлектән азат, Толпарҙай ҡатындар, ғалимәләр, яҙыусы-шағирәләр, илһөйәрҙәр фатихаһында тупланды, нығынды был ойошма. Ҡояш нисек түңәрәк һәм йомарт – унан өйрәнәбеҙ. Аҡ көндәребеҙ алда, арманыбыҙ янда булһын!
Розалия СОЛТАНГӘРӘЕВА,
профессор, филология фәндәре докторы, Салауат Юлаев ордены кавалеры.


text:
Нисек яратылған гүзәл заттар?23-08-2017, 00:45 // Мөхәббәт баҡсаһы // Баҫып сығарырға
– Шул тиклем хеҙмәт талап итәме был эшең, Бөйөк зат? – тип һораған.
– Эйе, сөнки ҡатын-ҡыҙ ысын мәғәнәһендә камил һәм гүзәл зат булырға хаҡлы. Йылы таң нурҙары кеүек иркә һәм наҙлы, ямғыр тамсылары менән сафланған ер кеүек илаһи, сылтырап аҡҡан тау йылғаһы кеүек шаян һәм ҡеүәтле... Илерткес хуш еҫле сәскә нәфислеге лә, киң күңелле көҙҙөң муллығы ла, шаян күбәләктең ҡанаттар еңеллеге лә, тоғро аҡҡоштоң серлелеге лә булыр ул йәндә... Һөйгән йәрен ҡанатландырыр, йүгереп йөрөгән балаларын ҡосоп һөйөр, төҫһөҙҙө төҫләндерер, хәлһеҙгә йән өрөр, саң ҡунғанды пакландырыр, тәндең һыҙлар бер бәләкәй генә өлөшөнән алып яралы йөрәктәргә тиклем дауалар көскә эйә ул ҡатын-ҡыҙ.
Фәрештә, ғәжәп ҡылып:
– Нисек? Бер йәндә бөтә шундай сифаттар… Бының булыуы мөмкинме һуң? Бәлки, был эште иртәгә тамамларһың...
– Борсолма, эшем тамамланыу алдында. Оло һөйөү менән бар иткән заттың береһе булыр ул. Ауыр саҡтарҙа ла бөгөлмәҫ, ауырып киткәндә лә үҙен һауыҡтырыр, көн буйы яратҡан эштәре менән мәшғүл булырға әҙер, һәр көн матурлыҡ тыуҙырырға һәләтле гүзәл зат ул – ҡатын-ҡыҙ...
Фәрештә ҡатын-ҡыҙ янына килеп тәненә ҡағыла:
– Һуң ул бит шундай нескә һәм наҙлы... Ҡайҙан табыр ул бар эштәре өсөн көсөн?
– Уның көсө лә ошо нескәлек һәм наҙлылыҡта сағылыр.
– Ә уның аҡылы булырмы?
– Үҙ аҡылы менән башҡа аҡылдарҙы ла ҡеүәтләндерер, өлгөлө эштәргә ҡанатландырыр өлөш хаҡы булыр унда.
Шул саҡта фәрештә ҡатын-ҡыҙҙың йөҙөнә күҙ һала.
– Тәңрем, был гүзәл йәндең битенә ямғыр тамсылары һибелгән... Бәлки, һин уға артыҡ ауырлыҡ һәм яуаплылыҡ һалғанһыңдыр, ел-ямғырҙан аяла нескә заттың үҙен...
– Йөҙөндә уның ямғыр түгел ул, ә йәш тамсылары... Һәм ҡайғырма, ел-ямғыр, ауырлыҡ һәм артыҡ яуаплылыҡтан аялар үҙ яртыһы бар уның, фәрештә.
– Йәш тамсылары... Ә нимәгә һуң улар?
– Күҙ йәштәре аша ул ҡайғы-ғазаптарын да, шатлыҡ-ҡыуаныстарын да, яңғыҙлыҡ һағыштарын да, оло һөйөү хистәрен һәм мөхәббәтен дә сағылдырыр. Ул ысын мәғәнәһендә серле гүзәл зат...
Шул саҡ фәрештә оло һоҡланыу менән:
– Тәңрем, һин – даһи, ҡөҙрәтең ҙур, бөтә нәмәне шулай уйлап эшләгәнһең. Ул, ысынлап та, һоҡланғыс, камил һәм гүзәл...
Ҡатын-ҡыҙҙа ир-егетте һоҡландырыр көс бар. Гүзәл зат тормош ауырлыҡтарында һынмаҫ бер илаһи һығылмалылыҡҡа эйә. Уның күңелендә һәр саҡ бәхет, мөхәббәт, яҡтылыҡ сатҡылары сағыла... тауыш күтәрер сағында ипле генә йылмая, ә түгелеп илар сағында йырлай... Бәхетле сағында иларға, бәхетһеҙлектә көлөргә лә мөмкин ул ҡатын-ҡыҙ. Уның ысын һөйөүе шикһеҙ һәм сикһеҙ, ә йөрәгендә тыуған оло мөхәббәт көсө менән йәшәргә һәм башҡаларҙы ла йәшәтергә һәләтле. Ошонда уның серлелеге һәм гүзәллеге, ошонда уның көсө һәм көсһөҙлөгө, ошонда уның камиллығы... Бының ошолай булырына бер тамсы ла шикләнмәйем.
– Һин хаҡлыһың... Тик бер нәмә: ошо үҙенә бәхет итеп бүленгән камил сифаттары хаҡында онотмаған саҡта ғына ул ысынлап та гүзәл.
Шуға ла Тәңре тарафынан камил итеп яратылған гүзәл заттар икәнлегебеҙҙе онотмаһаҡ ине, ҡатын-ҡыҙҙар...
Розалия ЗАРИПОВА тәржемәһе.
Интернеттан алынды.


text:
Мөхәббәттән нурлы донъя
…БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында уҡығанда ғашиҡ булышып, икенсе курста уҡ ғаилә ҡороп, Илһам исемле шуҡ малайға атай-әсәй булып та өлгөргән ике йәш белгес юллама буйынса Учалыға барып төпләнә. Гөлсөм Мөбәрәк ҡыҙына, мәктәптә башҡорт телен уҡытырға урын булмағас, яңы ғына программаға индерелгән Башҡортостан мәҙәниәтен өйрәтеүҙе йөкмәтәләр.
«Хоҡуҡ һағында эшләргә дәрт иткән Рәшиттең документтарын барлағансы, ярты йыллап ваҡыт үтте, минең, әле генә эш башлаған уҡытыусының, эш хаҡы бигерәк наҡыҫ, уныһын да ике-өс ай көттөрәләр. Тормош ҡороуыбыҙҙың тәүге йылдары ауыр булды. Әммә бәхетебеҙ бөтөн, тулы. Хәҙерге заман күҙлегенән ҡарайым да шул рухлы Гөлсөм менән Рәшиткә һоҡланам, әлдә бер-беребеҙгә тауыш күтәрмәй, артыҡ талаптар ҡуймай аҡыллы һәм сабыр булғанбыҙ. Ниндәй матур ҡиммәттәр, изге ышаныстар менән йәшәгәнбеҙ. Саф күңелебеҙ, яҡшы кәйефебеҙ, изге ниәттәребеҙ менән бәрәкәтле киләсәкте, бәхетле, бөтөн бөгөнгөбөҙҙө ҡорғанбыҙ бит», – ти Гөлсөм Мөбәрәк ҡыҙы, ул саҡтарҙы хәтерләп.
Йәш ғаилә ике яҡты ла яҡын күреп, йә Ғафури районы Мәндем ауылына, йә Әбйәлил районы Ишҡолға ҡайтып йөрөй. Учалыла Илһамға иш булып ҡыҙҙары Рәйсә тыуа.
Ләкин Учалыла оҙаҡ йәшәргә тура килмәй – ҡайны-ҡәйнәһе йәш ғаиләне Ғафуриға ҡайтырға өгөтләй. Йәштәр район үҙәгенә күсенә. Ғаилә башлығы милиция бүлегендә яратҡан эшен дауам итә, ә Гөлсөм башланғыс кластарға белем бирә, яйлап Башҡортостан мәҙәниәтен уҡытыуға күсә. Яңы ғына башланған уҡытыусылар бәйгеһендә беренселекте алғас, район намыҫын «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2000» республика конкурсында яҡлап, лауреат исеменә һәм Маҡтау ҡағыҙына лайыҡ була сая ханым.
Гөлсөм Мөбәрәк ҡыҙына мәктәптән ситтә лә эшләп алырға тура килә. Ғафури районының минераль шишмәләре менән дан тотҡан «Красноусол» шифаханаһын республикала һәм унан ситтә танытыу буйынса ҙур эш башҡара ул.
Әммә күп тә үтмәй ғаилә алдында яңы һынау тыуа…
Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 4-се (2017) һанында уҡығыҙ.
Теги: Ғаилә


text:
Фото:
Канада менән Рәсәй хоккей командалары 25 февралдә осрашасаҡ
Фото:
Бер нисә сәғәт элек Канада йыйылма командаһы Ванкуверҙа Олимпиада-2010 хоккей турнирының 1/8 финалында немецтарҙы еңде. Матч 8:2 иҫәбе менән тамамланды. Канадалылар Рәсәй йыйылма командаһына ҡаршы сирек финал алдынан Германия менән осрашыуҙа бик яҡшы ғына “күнекмә” яһаны. Тап ошо ярышташтар артабан Уйын миҙалдары өсөн көрәшәсәк дүрт бәхетле команданың береһе буласаҡ.
Канада – Рәсәй сирек финалы 25 февралдә Өфө ваҡыты менән сәғәт һигеҙҙә башланасаҡ.


text:
Күптән түгел Сибай педагогия колледжының тантаналар залында бер төркөм студенттар тарафынан Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Суфиян Поварисовтың «Кәрлә йондоҙ» исемле комедияһы сәхнәләштерелде.
Утыҙ йыл элек яҙылған әҫәр бөгөн дә актуаллеген юғалтмаған. Унда ғәҙелһеҙлек, ата-әсәләр һәм балалар мөнәсәбәте, ысын мөхәббәт, уҡыу-уҡытыу системаһын яҡшыртыу кеүек проблемалар күтәрелә.
Спектаклдә ҡатнашыусы ҡыҙҙар-егеттәрҙең һәр береһе үҙ өҫтөндә әүҙем эшләп, тейешле образға инеп ихлас уйнаны, быға тиклем һиҙелмәгән һәләттәрен асты, үҙҙәрен яңы өлкәлә һынап ҡараны. Көн һайын үткәрелгән репетициялар, ҙур-ҙур текстарҙы ятлау, шул уҡ ваҡытта һәр бер хәрәкәтте иҫтә тотоу студенттар өсөн үҙе бер тәжрибә булды.
—Был комедияны сәхнәләштереүҙең төп маҡсаты башҡорт теленә, туған әҙәбиәтебеҙгә һөйөү тәрбиәләү, театр сәнғәтенә ҡыҙыҡһыныу уятыу, телмәр мәҙәниәтен үҫтереү, балаларҙың һә-ләттәрен асыу һәм төрлө яҡтан тәрбиәләү булды,—ти спектаклде ҡуйыусы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Дилә Урал ҡыҙы Фәтҡуллина.
Дөйөм алғанда, беҙгә спектакль бик оҡшаны. Матур ял бүләк итеүселәргә ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ һәм киләсәктә уларға уңыштар теләп ҡалабыҙ.
Карина Әбсәләмова,
Сибай педагогия колледжы студенты.


text:
Иҫкәрмә! Участвующий туҡтат. thomas.aslin@sundsvall.se
(шулай булғас, әгәр һеҙ түгел яһанылар бер HBU)
Дүшәмбе хәүеф аҫтында ҡала.. 18 (һуңыраҡ иғлан ителәсәк урын) үтеү өсөн уҡып, кеше булып шулай тип нығытыу өсөн. Тексты уҡығандан һуң һеҙ ниндәй хәбәрҙәр ҡабул итә алманы. убалар араһында туранан-тура һәләк булып СОС-операторы. Был бурыс һеҙҙең менән йәки айырым хоҡуғы юҡ, әгәр сездә бар, әммә мөмкинлектәр һәм ярҙам! Айырма шул ысынбарлығыбыҙҙы мөмкин тигәнде аңлатмай тип, , теләһә ниндәй башҡа туранан-тура яҡын йә күршеһе көслө кеше.!
Проект булдырылғандан алып 2013 ул 11 сигнализацияһы уба. ярҙам килгәнгә тиклем ашығыс булды һәм уның бөтә тиерлек ирекле һәм неотложный. Шуға ҡарамаҫтан, беҙ унан ҡәнәғәт булып таралды һәм ҡайһы бер holmsjön тирәләй тейеш holmbygden. Хәҙерге ваҡытта, элеккеләренән та.. Йәки кемдең ике яғында күл көньяҡ кодты хольм., Loviken, Sandnäset, Kväcklingen, Österström һәм Hällingen. Һеҙ беләһеңме, һеҙҙең менән кем уйлаған, ҡыҙыҡлы булыуы һәм тап килә. Ул әйтте!
Түбәндәге ишек бушлай уҡытыу ойошторола ассоциацияһы ҡотҡара. Хольм туранан-тура бәйле булыуы менән бергә, ҡайһы бер провинция икенсе төрлө был алымды ваҡиғаларҙы ғына курорт швеция мөмкинлеге..
- Уттар
- Тураһында ҡарар юл-транспорт ваҡиғаһы
- Drunkningstillbud
- Йөрәк-ҡан тамырҙары- & hjärtstartare менән реанимация
Йыш ҡына, иң ябай, иң мөһим сара булып тора. – иң мөһиме, улар тиҙ арала. Шулай уҡ р. г. система эшләгән өсөн был мөһим холма. авария булып, ҡағиҙә булараҡ, тураһында. 20-60 мин ашығыс ярҙам машинаһы менән яҡын хеҙмәттәре һәм авария хәлендәге.
ҺЕҘ БЕЛӘҺЕҢМЕ, НИ БУЛҒАНЫН ҮҘЕҢ УБА HJÄRTSTARTARE!?
Доклад тураһында тулыраҡ һәм камиллаштырыу йән эйәһен күргән кеше holmbygden.se/akut (еңел табырға ярҙам менән “” өҫкө өлөшөндә төп бит.).
Һыуontakt мәсьәлә:
Ишек Ассоциацияһының Сираттағы Ҡотҡара
Томас Åslin, Эске Brandinspektör Командаһы/
070-191 04 99
thomas.aslin@sundsvall.se
www.raddning.info
Ауыл кешеләре, үҙ эсенә шулай уҡ кимәлдә һаҡлап бәхетһеҙ осраҡ түгел, кеше булараҡ тораҡ пункттары. Граждан булырға тейеш "яҡлауға тиң" бәхетһеҙ осраҡ булһа, был маҡсатҡа ирешеү һәм был проект ниәтләй.
1.1 Фон
Ауыл ерендә, бәхетһеҙ осраҡтарҙан һаҡланыу кимәле түбән булһа ла, ҡала райондары ҡарағанда, бөтә саҡта- юғары тығыҙлык менән beredskapsstyrkor һәм халыҡтың йәшәү районы.. Беренсе өлөшөнә өҫтәмә индереү иҫкәртеү буйынса саралар һәм граждандар йәмғиәте һәләтенән тыш, бәхетһеҙ осраҡ һаҡлау тураһындағы закон менән түгел өлөшө булып өлгәшеү өсөн.
Маҡсат
Айырым осраҡтарҙа бәлә-ҡазаларҙан һаҡлау, ауыл ерҙәре аша яҡшы ярҙам..
1.2 Проекттың маҡсаты
- Ауыл ерендә бәхетһеҙ осраҡтарҙан һаҡлау концепцияһы эшләй.. Ауыл ерендә иң бәхетһеҙ осраҡта смущенно саралар концепцияһы һәм белем таянырға тейеш (советы, информация, күҙәтеү һ. б.) шуның өсөн, был кәметеү һәм идара итеү. Октябрҙә команда өсөн идара ТБС идеялар тәҡдим да һуң түгел 2012.
- Шулай итеп эҙләп каналдарҙан, мәғлүмәт ала һәм уҡып йөрөгән үлтерешеүенә, кеше аша таба һәм был, ул булһа тел урындағы "trygghetspersoner" (был исем кешене ҡараған өсөн). Йәмғиәт мәнфәғәтен һаны һәм күләменә бәйле.
- Октябрь дауамында-декабрь 2012, концепцияһын тормошҡа ашырыуҙа пилот булмаһын, һәр хәлдә 3-5 ауыл ерендәге ҡала ерендәге община..
- Ғинуар-Февраль 2013, проект эштәре өсөн баһалай һәм оҙайлы процесс үҫтереү өсөн мөмкинлек ул. ДПС, бәхетһеҙ осраҡта һәм нисек һаҡларға мөмкин фип kommunanställd хеҙмәткәрҙәр менән тулыланды. Был баһа үҙ эсенә sms өсөн мөмкинлеге булырға тейеш-йә сигнализация оҡшаш, улар ебәрергә мөмкин "trygghetspersoner" överenskommna индерелгәндән һуң бер нисә ҡала һәм мөмкинлектәре kravkriterier (мәҫәлән 30 ставка баш ҡаланан минең ашығыс хеҙмәттәр). Февраль доклад тәҡдим етәкселеге һәм дөйөмләштереү һуңыраҡ булған эштәрҙе мрф түгел. 2013.


text:
“Бурысым — халҡыма ярҙам итеү”, – ти етәксе31-07-2012, 03:04 // Эшҡыуар // Баҫып сығарырға
Илебеҙҙә тормошобоҙҙоң аҫты-өҫкә килгән, ауылда күмәк хужалыҡтарҙың дыу килеп тарҡалған 90-сы йылдар башы. Көйөргәҙе районының Ҡунаҡбай ауылы егете Ғәйнетдин Мөхәмәтов, Мәскәүҙәге технология институтының иҡтисад факультетын тамамлап ҡайтып, тормош тәжрибәһе булмаһа ла, ата-бабалары йәрьәт итмәҫ эшкә тотона: элекке колхоз нигеҙендә өр-яңы хужалыҡ ойоштороп ебәрә. “Түңкәрелгән” күмәк хужалыҡтан “мәтрүкә”гә (мираҫҡа) өс техника эләгә уға. Институтта алған белеме егеткә финанс, иҡтисад, хужалыҡ мәсьәләләрен юлға һалырға ярҙам итә. Һәм, әлбиттә, бер эштән дә ҡурҡмауы (кәрәк саҡта үҙе тракторға ултырып, ер һөрә, сәсә, ура), ныҡышмалылығы. Йәшлек дыуамаллығы ла булғандыр. Күптәр ҡырҡ уйлап, бер киҫер ерҙә ул тотҡан урынынан һындыра, һәм ошо холоҡ-ҡылығы менән кемдеңдер күңелен яулаһа, кемгәлер, киреһенсә, оҡшап етмәй. Дуҫтар менән бер рәттән өнәп етмәүселәр, ҡырын ҡараусылар, хатта аяҡ салыусылар ҙа була. Тормоштоң ошо мәлдәре Ғәйнетдинде, бәлки, тағы ла нығыраҡ сыныҡтырғандыр ҙа. Тиҫтә йылдан һуң ул “Ватан” тигән ауыл хужалығы кооперативын ойоштороп, юлға һалыуға мул тәжрибә туплаған, донъяның әсеһен дә, сөсөһөн дә байтаҡ татыған ир-уҙаман булараҡ ең һыҙғанып тотона.
— Ете йыл буйы кредит түләнем. Кешеләрҙән дә үтескә аҡса алып торҙом. Телефон шылтыраған мәлдәрҙә, уй, аҡса һорап шылтыраталарҙыр инде, тип, һикереп торған саҡтар ҙа аҙ булманы. Барыһы ла хәҙер артта: бер кешене лә алдаманым — һәр тиненә тиклем, хатта арттырып кире ҡайтарҙым. Әле минең банктар алдында ла, кешеләр алдында ла намыҫым таҙа, — тәүәккәл етәксенең ошо һүҙҙәре генә лә үҙ эшеңде башлап, яйға һалып ебәреүҙең ни тиклем ауыр ҙа, яуаплы ла икәнлеген күрһәтә түгелме?!
Эйе, “Ватан” — бөгөн төрлө тармаҡта 50 кешене эш менән тәьмин иткән, аяғында ышаныслы баҫып торған хужалыҡ. Былтыр — ете, быйыл 12,5 миллион һумға кредитһыҙ-ниһеҙ техника һатып алыныуы ғына ла был ойошманың ныҡлы иҡтисади хәленә кире ҡаҡҡыһыҙ дәлил.
Ғәйнетдин Ғәзиз улын инде йәш етәксе тип әйтеп булмай: егерме йыл эсендә байтаҡ хәл-ваҡиғаны башынан үткәреп өлгөргән. Тормошҡа, кешеләргә ҡарата үҙ ҡарашы, үҙ фәлсәфәһе бар. Күпселек эшҡыуарҙар, йүнселдәр кеүек ул матди байлыҡ тип мөкиббән китмәгән, ә шәриғәт ҡанундарына ярашлы йәшәргә тырыша, нәфсеһен аҙҙырмай, сама тигәнде белә һәм башҡаларға ла ошоларҙы үҙ миҫалында күндерергә тырыша. Әйтәйек, коллективында эшләүселәрҙе лайыҡлы хеҙмәт хаҡы, тулы социаль пакет менән тәьмин итеүҙән тыш, уларҙың ғаилә хәле, ялы, тормош кимәле, сәләмәтлеге, балаларын тәрбиәләү-уҡытыу мәсьәләләре менән яҡындан ҡыҙыҡһына. Туйҙар, юбилейҙар, сабыйҙар тыуыу, балаларҙың мәктәпте тамамлауы кеүек мөһим хәл-ваҡиғаларҙы ла етәксе күҙ уңынан ысҡындырмай. Картуф баҡсаһын бушлай һөрҙөрөү, транспорт кәрәк-яраҡтарын хәл итеү йәһәтенән дә эшселәренең һәр үтенесе кисектерелмәй. Ә инде ауыр хәлдә ҡалғандарға, бигерәк тә йортһоҙ-ерһеҙ кешеләргә ятаҡхананан бүлмә, прописка юллауҙа ярҙам күрһәтеүе арҡаһында, “Ватан”да бомждар эшләй тигән һүҙҙәр ишеткеләй, паспорт режимын боҙған өсөн “бомж”дары өсөн дә, үҙенә лә штраф түләргә тура килә.
— Үҙемде күрһәтеүҙән түгел, ә сауап өсөн тормош тарафынан йәберләнгәндәргә ярҙам итергә тырышам, әруахтар тураһында ла онотмайым: өмә ойоштороп, тыуған ауылымдың зыяратын кәртәләттем. Етмеш кеше сыҡты был изге эште башҡарыуға. Шунан ҡорбан салдыҡ. Ауылға ҡот ҡайтты, сөнки ошо матур саранан һуң һигеҙ ай ваҡыт үтте — шул арала бер генә кеше вафат булды. Ә элек ҡырҡ көн һайын берәйһе яҡты донъя менән хушлашыр ине, — тип, әңгәмәсем уй-фекерҙәре менән уртаҡлашты. — Холмогор зыяратын да төҙөкләндерҙем. Бәндә күрмәһә, Хоҙай үҙе шаһит.
“Ватан” хужалығының 7600 гектар ере бар, шуның 2531-е — сәсеүлектәр. Был әҙ байлыҡмы ни?! Ныҡлы хужалыҡ икәнлеге тураһында машина-трактор паркындағы хәтһеҙ техника ла әйтеп тора. Ә кәртәләге 500-гә яҡын аты, быуаһы, тирмәне, колбаса һәм ыҫлау цехы, һарай-гараждары, фирма магазиндары, 30 гектар картуф майҙаны... Башҡаларын онотманыммы икән? Бына шундай өлкәләрҙә мәшғүл кооператив хеҙмәткәрҙәре. Ғәйнитдин Мөхәмәтовтың хужалығына эшкә килергә теләүселәр күп. Әлбиттә, лайыҡлылар ғына, йәғни насар ғәҙәттәре булмағандар, эшкә яуаплы ҡараусылар һайлап алына.
Ә шулай ҙа етәксе өсөн иң ҙур ғорурлыҡ тойғоһо уятыусы шөғөлө — йылҡы үрсетеүе! Ете йыл элек ҡыҙыҡһына башлаған ул малсылыҡтың был тармағы менән. Бик күп әҙәбиәт уҡып, йылҡы аҫраусыларҙың тәжрибәһен өйрәнеп, башҡорт тоҡомло ат үрсетеүгә тотонған рухлы милләттәшебеҙ. Әлбиттә, ҙур сығым талап ителгән. Әйтәйек, башта 119-сы ат заводынан һәр береһе 40 мең һумлыҡ тоҡом айғырҙары, аҙағыраҡ Баймаҡтан тағы өс айғыр, яңыраҡ ошо уҡ райондан йәш бейәләр һатып алған. Ҡымыҙ етештереү эше юлға һалынған: ул магазин селтәренә лә, урындағы медицина учреждениеларына ла оҙатыла. Шифалы эсемлек йылына 10 мең литр әҙерләнә. Ҡаҙы, ыҫланған ҡаҙ, өйрәк ите, колбаса кеүек ризыҡтар ҙа келәттә йәки магазин кәштәләрендә оҙаҡ ятмай.
— Ауыл хужалығы менән булышҡан кеше уңмай, зыяндан башҡаһы юҡ, тиҙәр ғәҙәттә. Әммә мин бының менән килешеп бөтә алмайым: дәүләт бер ҙә коммерсанттарға түгел, ә фермерҙарға 40 процент ташлама менән техникаһын, яҙын-көҙөн яғыулыҡ-майлау материалдарын биреп тора. Өҫтәүенә, һалымдарҙан азатбыҙ. Ошо үҙе оло ярҙам түгелме ни ауыл кешеһенә? Ерҙә эшләй алмағандар ғына зарланырға ярата, — тигән фекере күңелгә ятты предприятие рәйесенең.
Эйе, ер эше еңел түгел. Ошо ауырлыҡтарға ҡарамайынса, ныҡышмалы алға барған кеше генә уңышҡа өлгәшә. Ғәйнетдин Ғәзиз улы үҙ тәжрибәһендә шуны раҫлаған һәм раҫлай.
Әйткәндәй, рухлы етәксе үҙенең 12 хеҙмәткәрен хужалыҡ иҫәбенә “Башҡортостан” гәзитенә яҙҙырҙы.
Р.S. Мәҡәлә донъя күргәнсе, геройыбыҙҙың тормошонда ҡырҡа боролош булған: хужалыҡ хәстәр-мәшәҡәттәрен ҡатыны Гүзәлдең елкәһенә “ауҙарып”, уҙаман урындағы үҙидара эшенә тотонған — район Советы депутаттарының сираттағы сессияһында уны Шыбағаш ауыл хакимиәте башлығы итеп һайлағандар. Хәҙер Мөхәмәтовты районда “халыҡ һайлаған башлыҡ” тип йөрөтәләр икән.
Ғәйнетдин Ғәзиз улы яңы эшкә лә ең һыҙғанып тотонған. Ай ҙа үтмәгән, Холмогор һәм Шыбағаш ауылдары урамдарына ҡырсынташ түшәткән. Ҡансура һәм Шыбағашта автобус туҡталышында будка эшләткән, һәр ауылда һыу башнялары ҡуйҙыртҡан, Холмогорҙа бюджет учреждениелары биналарының биләмәһен кәртәләткән, ауылдарҙа сүп-сар өсөн контейнерҙар урынлаштыртҡан һәм малдар өсөн һыу эсеү урынын булдыртҡан, янғын һүндереү машинаһын йүнәттереп, “хәрби әҙерлек һыҙығына” ҡуйҙыртҡан. Киләсәккә матур пландар менән йәшәй ул: Ҡансурала балалар баҡсаһы ҡайтанан аяҡҡа баҫасаҡ, Холмогорҙа “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамы ойоштороласаҡ. Тыуған ауылы Ҡунаҡбай тураһында ла хәстәрлек күреүен дауам итә: өмә менән зыярат кәртәһен буяуҙы ойошторған.
Көйөргәҙе районы.


text:
Кемдәр улар – фәрештәләр?
Фәрештәләр күҙгә күренмәй, улар ике, өс, дүрт, хатта алты йөҙ ҡанатлы ла була һәм төрлө ҡиәфәттә сағыла ала. Мәҫәлән, Мөхәммәт пәйғәмбәр саллалаһу ғәләйһис-сәләмгә Ябраил фәрештә ысын үҙ ҡиәфәтендә лә, аҡтан кейенгән ир сүрәтендә лә күренгән.
Иң мәшһүр фәрештәләрҙең вазифалары түбәндәгесә. Ябраил ғәләйһиссәләм – алдағы пәйғәмбәрҙәргә изге хәбәр һәм яҙмалар килтереп тороусы. Ә Мөхәммәт саллалаһу ғәләйһис-сәләмгә Аллаһтан Ҡөрьәнде индергән.
Микаил ғәләйһис-сәләм ямғыр, ел һәм башҡа тәбиғәт күренештәре, шулай уҡ йән эйәләренә ризыҡ таратыу менән эш итә.
Исрафил ғәләйһис-сәләм, Аллаһ Тәғәлә бойороуы буйынса сурға (борғоға) өрөп, Ҡиәмәт көнөн, ә икенсе тапҡыр өрөп, Яуап көнөн иғлан итә.
Ғазраил ғәләйһис-сәләм – йәндәребеҙҙе алыусы фәрештә. Ул – фәрештәләрҙең иң бөйөгө. Аллаһ Тәғәлә уның аша бойороҡтарын башҡа фәрештәләргә еткерә.
Ожмахты һаҡлаусы фәрештәнең исеме Ридуан, ә тамуҡты һаҡлаусы – Мәлик. Шулай уҡ ете ҡат күкте һаҡлап тороусы фәрештәләр бар.
Кешеләргә юлдаш Кираман менән Кәтибин тигән фәрештәләр, әҙәмдең уң һәм һул яғында булып, әйткән һәр һүҙҙе һәм ғәмәлде яҙып бара. Уң яҡтағы фәрештә – яҡшы ғәмәлдәребеҙҙе, һул яҡтағыһы гонаһлыларын теркәй. Улар яҙған ғәмәлдәребеҙ дәфтәрен беҙгә Яуап көнөндә, һорау алғанда тотторасаҡтар. Мөнкир менән Нәнкир – ҡәберҙә һорау алыусы фәрештәләр.
Ғәреште күтәреп тороусы дүрт фәрештә бар, Ҡиәмәт көндө Аллаһ уларҙың һанын һигеҙгә арттырасаҡ. Ғәреш янында күп (етмеш мең дә тиҙәр) фәрештәләр барлығы билдәле, уларҙы карубиндар тип йөрөтәләр.
Тамуҡта Аллаһ ҡушыуы буйынса ғазапҡа тарттырыусы забани фәрештәләр бар. Һуғыш ваҡытында кешеләргә ярҙамға килеүсе яугир фәрештәләрҙе джундалла тиҙәр.
Мосолмандар фәрештәләрҙең барлығына ышанырға тейеш. Был хаҡта Ҡөрьәндә, хәҙистәрҙә әйтелгән. Кем уларҙың барлығына ышанмай, яңылышҡандар рәтендә булыр. Ҡөрьәндең «Әл-Бәҡара» сүрәһенең 177-се аятында: «Ә диндарлыҡ – Аллаһҡа, әхирәт көнөнә һәм фәрештәләргә, китапҡа һәм пәйғәмбәрҙәргә иман килтереүҙә...». Шул уҡ сүрәнең 98-cе аятында: «Кем Аллаһҡа һәм Уның фәрештәләренә, рәсүлдәренә, Ябраилға һәм Микаилға дошман булһа, хәҡиҡәттә Аллаһ та кафырҙарға дошман!» – тиелгән.
Хәҙистәрҙән билдәле булыуынса, Ер менән Күк фәрештәләр менән тулы, һәм улар туҡтауһыҙ Аллаһты данлап зекер әйтә. Фәрештәләр кешеләрҙең матур тауыш менән Ҡөрьән уҡығанын тыңларға ярата.
Фәрештәләр төрлө еҫкә һиҙгер, хуш еҫтәрҙе ярата. Уларға ҡыйын булмаһын өсөн, Мөхәммәт пәйғәмбәр саллалаһу ғәләйһис-сәләм һис һарымһаҡ ашамаған. Сәхәбәләргә лә ауыҙҙарын йыш сайҡап, таҙа йөрөргә ҡушҡан.
Һәр ваҡыт кешеләргә эйәреп, уларҙы яҡшылыҡҡа өндәп, һаҡлап, доғаларын еткергән, шулай уҡ ауырлы ҡатындарҙы ҡурсалаған, ел-болот, ямғыр, тау-таштар, үҫемлектәр, хайуандар менән идара иткән фәрештәләр бихисап.
Халыҡтың йыйылып, Аллаһты иҫкә алып, зекер әйтеп, тәүбә ҡылған төркөмдәрҙе юлдар буйлап эҙләп йөрөгән сәйәхәтсе сәййәһүн фәрештәләр ҙә бар. Улар рамаҙан айы төндәрендә уҡыған доғаларҙы һәм Мөхәммәт пәйғәмбәр саллалаһу ғәләйһис-сәләмгә әйткән сәләмдәребеҙҙе еткереп тора.
Фәрештәләрҙең иманлы кешеләр өсөн ярлыҡау һорап, Аллаһҡа ялбар ғаныла билдәле. «Ғафир» (Ярлыҡаусы) 40-сы сүрәнең 7-cе аятында: «Тәхетте күтәреп йөрөтөүселәр һәм уның тирә-яғындағылар Раббыларына данлап тәсбих әйтә, Уға иман килтерә, иман килтергән кешеләргә ярлыҡау һорай: «Раббыбыҙ, Һин барлыҡ нәмәләрҙе рәхмәт һәм белем менән солғайһың. Тәүбә иткән һәм Һинең юлыңа эйәргәндәрҙе кисер һәм тамуҡ ғазабынан һаҡла!» – тиҙәр.
Фәрештәләрҙең һаны, исеме, ҡиәфәте, тағы ла ниндәй эш башҡарғаны бары Аллаһҡа ғына мәғлүм.
Фәрештәләр һәр ваҡыт беҙгә ҡанат ҡағып торһон, барлыҡ изге теләктәребеҙ уларҙың «Амин» тигән сағына тура килһен!
Теги:


text:
Гөлфирә ИСХАҠОВА
Күптән түгел Сибай ҡалаһына Башҡортостан Республикаһының төп суд приставы Зариф Зәкирйән улы Байғусҡаров килде. Ул Сибай институтының хоҡуҡ һәм иҡтисад факультеты студенттары менән осрашты.
З.З.Байғусҡаров суд приставтары эшмәкәрлеге, хеҙмәттең төп йүнәлештәре тураһында һөйләне. Уның сығышын залда ултырыусылар, айырыуса сығарылыш студенттары ҡыҙыҡһыныу һәм иғтибар менән тыңланы. Суд приставы хеҙмәтенә 150 йыл тулыу айҡанлы әҙерләгән ҡыҫҡа метражлы видеоролик та бик фәһемле булды. Ҡыҙҙар һәм егеттәр унан тулы мәғлүмәт алыуға өлгәште.
—Хоҡуҡ һаҡлау органдарында беҙҙең уҡыу йортоноң хоҡуҡ факультеты студенттары күпләп эшләй. Мәҫәлән, Сибай ҡалаһының суд приставы хеҙмәткәрҙәренең 90%-ын Сибай институты әҙерләгән белгестәр тәшкил итә,—тине сығышында юғары уҡыу йорто директоры З.F.Йәрмөхәмәтов.—Апрель айынан беҙ үҙебеҙҙең студенттарҙы Дәүләт Думаһына практикаға ебәреү тураһында һөйләшкәйнек. Унда студенттар белемдәрен тикшереү менән бер рәттән үҙҙәренә киләсәккә тәжрибә лә тупларҙар тип ышанам.
Осрашыу барышында студенттар ҡыҙыҡһындырған һорауҙарына яуап алды. Сара һуңында Сибай институты һәм Башҡортостан Республикаһының суд приставтары араһында хеҙмәттәшлек килешеүе төҙөлдө. Уға ярашлы, студенттар суд приставтарында практика үтеү, артабан эшкә урынлашыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ.


text:
«Ауыл инәйҙәренең генә түгел, ауыл балаларының телмәренән дә күп нәмә оторға, өйрәнергә була»
Заманса исемдәр һәм ислам дине.
Нурмөхәмәт хәҙрәт Нуриев менән әңгәмә.
Радиотыңлаусыларҙың туған телгә, ер-һыу атамаларына бәйле һорауҙарына яуаптар.
Һүҙҙең эске мәғәнәһе.
Әлфиә Батталова телсе ғалим Рафаэль Аҙнағолов менән әңгәмәләшә.
Эфир теленең сафлығы.
Радио ветераны, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Лира Фәйзуллина менән әңгәмә.
Башҡортостанда киң таралған географик атама – Ҡарауыл тауҙары.
Әлфиә Батталова журналист һәм тарихсы Нияз Алсынбаев менән әңгәмәләшә.
Комментарий
…һөйләшеү бара…
Һаумыһығыҙ, Әлфиә! «Бәйләнештә» башҡорт фамилиялары тураһында һөйләшеү бара. Бәлки «Һүҙ ҡәҙере» тапшырыуына кәрәк булыр.
Тапшырыуҙарығыҙ тәрән уйҙарға һала…
Һаумыһығыҙ! 17 сентябрҙәге тапшырыуҙа Наил Юлдашбаев әйтеүенсә, «Туған телдә уҡыған баланың фекерләү ҡеүәһе тәрәнерәк була», «Ижадилыҡтың тамыры - әсә теле», «Сит телдә белем алған баланың ижади фекерләү үҫеше тотҡарлана» һ.б. Бык ҡыҙыҡ фекер! Был теманы тәрәнерәк өйрәнеп, ышандырырлыҡ миҫалдар табып, матбуғатта, мәғариф хеҙмәткәрҙәре, ата-әсәләр алдында сығыш яһаусы табылһа, халҡыбыҙ алдында торған проблеманы хәл итеүҙә ҙур аҙым яһалыр ине. Тапшырыуҙарығыҙ тәрән уйҙарға һала, Әлфиә! Рәхмәт! Эшегеҙ уң булһын! Р.Вахитова.


text:
Яңылыҡтар
Константин Толкачев төбәк халҡын «Тоталь диктант»та ҡатнашырға саҡырҙы
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев республика халҡын «Тоталь диктант»та әүҙемерәк ҡатнашырға саҡырҙы.
«Һуңғы бер нисә йылда был акция яҡшы йолаға әүерелде. Тоталь диктантта ҡатнашыу – тәү сиратта үҙең өсөн эшләү, ул рус телен белеүҙә булған етешһеҙлектәрҙе асыҡларға ярҙам итә. Ә уларҙың һәр кемдә, хатта юғары белемле кешеләрҙә лә булыуы мөмкин, сөнки рус теле – донъяла иң ҡатмарлыларҙың береһе. «Тоталь диктант»та ғәҙәттәгесә республика парламенты депутаттары ҡатнаша. Бөтә республика халҡын акцияға ҡушылырға саҡырам», — тине төбәк парламенты спикеры.
«Тоталь диктант» Рәсәйҙә 8 апрелдә уҙғарыла, Өфөлә ул 26 майҙансыҡта үтә. Төп майҙансыҡ – Дәүләт Йыйылышы йорто. 2017 йылғы диктант тексының авторы – Рәсәй яҙыусыһы Леонид Юзефович.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.


text:
1 сентябрь етә!
Йәйгә бирелгән китаптарҙы уҡып, башҡа эштәрен те∆єллєп өлгөрмәһә, балаға ярҙам итергә кәрәк. Ауыр бирелгән темаларҙы ҡабатлауға көн һайын ярты сәғәтегеҙҙе йәлләмәгеҙ. Уңыштары өсөн маҡтау балағыҙҙың күңелен күтәрер, үҙенә ышанысы көсәйер, уҡырға дәрте лә артыр. Бер ни эшләмәгән генә яңылышмай, хаталары өсөн әрләп күңелен төшөргәнсе, бергәләп ул хәлдән сығыу юлдарын эҙләгеҙ.
“Мәктәпкә әҙерләнеү” тигәндә, күп кенә атай-әсәй кеҫәһен ҡапшай башлай. Ысынлап та, быға байтаҡ сығым китә. Хәстәрлекле ата-әсәләр аҡсаһын туплап, алдан бүлеп ҡуйған инде. Аллаға шөкөр, ҡәҙерлеләребеҙ йәй эсендә үҫеп киткән, былтырғы кейемдәре инде ярамай. Кейем-һалым, дәфтәр-ҡәләм алыуҙы һуҙмау хәйерлерәк. Кеше тулы кибеттәрҙә иркенләп йөрөп, әйбер һайлау мөмкинлеге ҡалмаҫ. Баланы үҙегеҙ менән алыу отошло: беренсенән, мәктәп формаһын үҙенә кейҙереп ҡарап алыу яҡшыраҡ, икенсенән, һеҙгә бар яҡлап оҡшаған нәмәнең уның күңеленә ћис ятмауы бар.
Балалыҡ йылдарына ҡайтайыҡ әле – 1 сентябрь һеҙҙең хәтерҙә нисек һаҡланған? Синыфташтар менән һағынышып осрашыу, яңылыҡтар менән бүлешеү... Кем ҡайҙа ял иткән? Нимә күргән? Ә һеҙҙең балағыҙҙың каникул хаҡында ғорурланып, “маҡтанып” һөйләрлек хәтирәләре бармы? Исемлекте тултырырға әле һуң түгел...
Йәй олатаһы-өләсәһе, туғандары янында, лагерҙа йөрөгән бала ғаиләләге ҡайһы бер ғәҙәттәрҙе онотоп китеүе лә ихтимал. Барыһын да тыныс ҡына үҙ яйына һалығыҙ. Ғөмүмән, балалар менән үҙ-үҙен тотоу ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрөү файҙаға ғына. “Тегеләй ярамай”, “былай итмә” тип әйтеүгә ҡарағанда, ниндәйҙер хәлдән сығыу юлын әкиәттең, ғибрәтле хәлдең сиселеше итеп ҡарау һөҙөмтәлерәк булыр. Уйын рәүешендә аңлатырға йәки йомаҡ ҡойорға ла була. “Ә һин был урында нимә эшләр инең?” – тигән һорауға яуап эҙләгәндә, уҡыусыла был ҡағиҙәләрҙе үҙе уйлап сығарған тойғо ла ҡала. Ул инде ҙур – күп нәмәне үҙе белә! Ҡағиҙәләрҙе үҙе ҡағыҙға теркәп, һүрәттәр менән биҙәп, дәрестәр теҙмәһе янына беркетеп тә ҡуйһа, тағы ла һәйбәтерәк.
Кис балаҡайығыҙ менән һөйләшеп ултырырға ваҡытығыҙҙы йәлләмәгеҙ. Бөгөнгө көн нисек үтте? Ниндәй яңы фәндәр, уҡытыусылар өҫтәлгән? Дуҫтары менән ҡыҙыҡһынығыҙ, мәктәптәге ваҡиғалар, синыфтағы яңылыҡтар тураһында һорашығыҙ. Бала бөгөнгө уңыштары ғына түгел, күңелһеҙ ваҡиғалар менән дә бүлешһен. Балаһына ысын мәғәнәһендә дуҫ булған әсәй һәм атай артабан, үҫмерлек осоронда, уның менән аңлашылмаусанлыҡтарҙан азат булыр. Үҫмерҙәр айырыуса дуҫтарының фекеренә ҡолаҡ һалыусан.
Түңәрәк-секцияларға, уҡыу йылы башланып, ике аҙна самаһы ваҡыт уҙғас йөрөй башлау яҡшыраҡ булыр.
Гөлшат ИШБУЛАТОВА.
Теги:


text:
Башҡортостан мушкетерҙары Ғәниев һәм Нәсибуллин Донъя кубогында «алтын» менән «көмөш» алды
Рәсәй рапирасылары триоһы — Өфөнән Реналь Ғәниев һәм Руслан Нәсибуллин, шулай уҡ Артем Седов — Португалияның Эшпинью ҡалаһында барған Донъя кубогында приз алыусылар иҫәбенә инде.
Беренсе урын өсөн алышта яҡташтар — Реналь Ғәниев менән Руслан Нәсибуллин осрашты. 15:10 иҫәбе менән Ғәниев еңеү яуланы.
Ярымфиналда Ғәниев поляк Мартин Заваданан еңеүҙе тартып ала алды – 15:13, ә Нәсибуллин Седовтан көслөрәк булып сыҡты – 15:9.


text:
28 майҙа Башҡортостанда һабантуйҙар башлана
28 майҙа республикала беренсе һабан байрамдары башланасаҡ. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында «Һабантуй-2011» халыҡ байрамын үткәреү тураһында» бойороҡ сығарылды. Алдағы шәмбелә Әлшәй, Ауырғазы, Дәүләкән, Иглин, Илеш, Ҡалтасы, Күгәрсен райондарында, Октябрьский һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында сәсеү кампанияһы тамамланыуы билдәләнәсәк.
4 июндә республиканың 29 районында һабан байрамдары үтәсәк. Архангел, Асҡын, Баҡалы, Белорет, Бишбүләк, Благовар, Благовещен, Бүздәк, Ғафури, Дүртөйлө, Йәрмәкәй, Ейәнсура, Йылайыр, Ишембай, Ҡариҙел, Краснокама, Кушнаренко, Көйөргәҙе, Мәләүез, Нуриман, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Туймазы, Өфө, Федоровка, Саҡмағош, Шишмә, Шаран, Яңауыл райондарында ер эшсәндәре ҡотлауҙар ҡабул итәсәк.
Әбйәлил районында байрамды 9 июндә үткәреү планлаштырылған, тип хәбәр итә БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте. 10 июндә – Учалы районында, 11 июндә Баймаҡ, Балтас, Бәләбәй, Балаҡатай, Бөрө, Борай, Бөрйән, Дыуан, Ҡырмыҫҡалы,Ҡыйғы, Мәсетле, Мишкә, Миәкә, Тәтешле, Хәйбулла райондарында һабантуйҙар үтәсәк.


text:
Башҡортостан уҡыусылары туған телдәр буйынса белемдәрен күрһәтә
Бөгөн М.А.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалында мәктәп уҡыусылары араһында туған телдәр, тарих һәм Башҡортостан мәҙәниәте буйынса VI асыҡ олимпиада үтә, ул Рәсәй Федерацияһында Рәсәй тарихы йылына һәм Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арналған.
Балалар рус, башҡорт, татар, сыуаш, мордва, мари, украин телдәре буйынса белемдәрен күрһәтәсәк. Ике йүнәлештә эшләү планлаштырыла: телдәрҙе өйрәнгән уҡыусылар һәм туған телдәрҙә белем алған уҡыусылар өсөн.
Вуздан хәбәр итеүҙәренсә, олимпиадала бөтә республиканан 100-ҙән ашыу кеше ҡатнашасаҡ.
Сара сиктәрендә шулай уҡ «Иң яҡшы милли костюм» конкурсы планлаштырыла.
Олимпиада БР Мәғариф министрлығы менән берлектә үткәрелә.