text:
Ҡаты Слот бонус казино тәҡдимдәрҙе иң яҡшы британия онлайн-уйын йүнәлештәре:
Иң Яҡшы Бонусы Тәҡдимдәр Казино – Keep What you Win with Казино.strictlyslots.ЕС
Аласаҡһыҙ, бушҡа £505 casino.uk.com Теркәү тураһында тәҡдимен & Башҡа Бик Күп
Уйынсылар өсөн, улар эҙләй мөмкинлеге ябай барыһына ла иң яҡшы интернет-сайттар мауығыу бөйөк британия уйындар, Ҡаты Слот Бонус Казино юл: Кемдәр тели тере казино тәҡдимдәр йәки бонусы кредиттар менән тәьмин итеп, өҫтәмә ҡиммәте өсөн, уларҙың ставкалары реаль аҡса буласаҡһығыҙ яратырға беҙҙең һайлау онлайн казино. Casino.uk.com башлана-се £5 беспардонный кредит унда һаҡлап ҡалып була, йәғни, һеҙ алмыйм – депозит талап ителмәй – ябай яҙыу өсөн.
Барлыҡ кешеләр уйынсылар Live ставкалар, Ҡаты Слот казино бонус аҙағы булырға тейеш, уларҙы ҡамап аулау. Был сайт лайв-казино үҙ эсенә ала мең бонусы тәҡдимдәр килгән йөҙләгән онлайн казино. From newbie free bet credits to in match deposit bonuses, мәңге бар бонус бонус һәр тере уйынсыһы. Ҡаты ҡулдағы £аҡса 200 матч казино бонус был аҡсалар ставкалар действительно өсөн 90 көн мөмкинлек бирә уйынсыларға наслаждаться яңы Live-уйындар кеүек казино:
- Видео Автомат Рулетка
- Раскаленный Рулетка
- Рулетка дельфин
- Блэкажек ВИП
- Блэкажек Бер Ҡолоно Касания
Уйнау Менән Ҡаты Слот Казино Бонус Тәҡдим Итә & Наслаждайся яҡшыһы премиаль синыфта тәҡдимдәр
Йыйып Тиклем £800 Үрге Слот Сайтында Приветственный Бонус + Түләргә £100 менән уйнау £200
Ҡаты Слот бонус казино тәҡдим итә-иң яҡшы синыфта онлайн бөтә индустрия уйындар күңел төшөү. Был сайт казино онлайн ғына бирә, яңы теркәү бонусы тәҡдимдәр өсөн стимуллаштырыу йәш уйынсылар, тик мөмкинлек бирә удовлетворить төрлө-төрлө ихтыяждарын етди уйынсылары ставкаларын. Мәҫәлән, уйынсылар, уйнарға теләүселәр был аҡсалар ла сарыф итергә, артыҡ күп булырға мөмкин бenefit менән өҫтәмә $ 5 бушлай Почта казино бонус кредит беренсе депозит . Был тигәнде аңлата, тип уйынсылар ала:
- Һаҡлап һеҙ выигрывают, ҡасан уйнай менән бушлай бонус казино өсөн талаптарын тәьмин итеү буйынса Оторван бонус был Экспресс-казино
- Спина өсөн файҙаланыу өсөн массивты аҡсалар уйын автоматтары джекпот
- Скачать бушлай мобиль казино өсөн программа хәрәкәттә отҡан
- Наслаждаться тикшерҙе түләү һәм хәүеф-хәтәрһеҙ төшөрөү
Ҡаты Слот бонустар казино булырға мөмкин, төрлө типтағы, шулай уҡ төрлө һанын. Ҡайһы бер казино тәҡдим итәләр йөҙләгән-промысла бонус ставкалар тәҡдим итә. Ҡаты слотов пионерҙар биреү барлыҡ был бонус бонус бер ҡыйыҡ аҫтында. Итеүселәр араһында кемдәр тәҡдим итә, ҡайһы бер иң популяр үҙ эсенә:
- Топ музыка сайттар, предлагаю Юҡҡа безлимитный күләмендә бонус £менән бергә 5 100% приветственный өсөн бонус тиклем депозит £800
- Уйын сара мобиль казино тәҡдим итә бонус-кредит долларға тиклем һәм 200 20 Юҡҡа Синов уларҙың иң популяр слот starburst Сенсоры Слот
- Экспресс-соты казино уйнарға реаль аҡса файҙаланып, телефон иҫәбенә кредит ссср £10
- Мгновенный членство VIP-уйын клубында автоматтар, Ltd менән топ-бонус", тип конвертировать был фекер аҡсалар һәр тапҡыр, ҡасан уйынсылар вращает слот йәки урнаштырырға таблицаһын ставкаларын
- Менән Телефон Казино " Лас-Вегас, һәр ныҡлы ышаныс менән аласаҡһыҙ 20 юҡҡа синов менән бергә иң яҡшы боку телефон биллинга түләү варианттары
Юҡ аҙағына тоторға өсөн ошо добавление тағы бер тәҡдим итә был даими үҫә барыусы исемлеге. Шулай булғас, һайлап алығыҙ, ул һеҙгә күберәк тура килә, һәм наслаждайся тере онлайн-гемблинг эшләй ҡаты Слот казино бонус тәҡдим итә.
Ҡаты Тота Өсөн Мобиль Шул уҡ тәҡдим менән өҫтәмә функциялары!
Ҡаты Слот Mobile тәҡдим итә уйынсыларға эсендә совок бер нисә уникаль үҙ эсенә алған өҫтөнлөктәрен:
- Яңыртыу барлыҡ һуңғы яңы версия уйындары кеүек Koi Принцесса, Слот Джекпот Божественный Торошо, Мгновенное отҡан скетч-йыуан эсәк – уйнарға юҡҡа Слот фунт казино Онлайн
- Эксклюзив СМС платежа система казино, ул эшләй, күпселек британия провайдеров хеҙмәттәр мобиль
- Бер төрлө лә талаптарын кредит карталарын йәки банк ярҙамында аҡса күсереү СМС-хәбәрҙәр түләүле казино Билд телефон функцияларын
- Юҡҡа уйын автоматтары һәм өҫтәл уйындары казино " демо-режимында
Бөтә ерҙә һеҙ бараһыҙ, һеҙ мәңге файҙалана атаһыҙ был непревзойденная өҫтөнлөктәре ярҙамында ябай менән SMS теләсә ҡайһы мобиль яйланма.
Ҡаты Слот Күҙәтеү Казино Бонус Дауам Итә Һуң Бонус Таблицаһында Астарак
Слот Өсөн Бонус Депозит | Slotjar Онлайн Казино һәм телефон £200 бушлай!
"Безлимитный Бонус Слот Онлайн Һәм Мобиль"Бында Посетите
Үрге Сайтында Слот - Телефон һәм онлайн-уйындар казино
"Яңы уйын автоматтары менән Бонусы тәҡдиме Frieendly!"Бында Посетите
Ҡаты Слот Бонус Казино | Сайтҡа Ярашлы £500 Депозит !
"Play with Awesome Casino Welcome Deals Today!"Бында Посетите
Coinfalls Үрге Слот Казино Уйын Бонустар
"Иң яҡшы Слот уйындар һәм арзан бонустар һаҡлап ҡалыу өсөн, Һеҙ алмыйм"Бында Посетите
Pocketwin Мобиль Казино Һәм Слот Безлимитный Бонус Алырға £Бушҡа 5
"Тулыһынса ышанырга кәрәҙле телефон бөйөк британия казино"Бында Посетите
Иң Яҡшы Мобиль Тәҡдим Слот Казино Текә Уйнай.
"Бөгөн £200 Тәҡдимде Хупланы !"Бында Посетите
Слот Казино Онлайн Уйындарында Уңыштар Һәм Мобиль Телефон
"£200 Deposit Match Free when you sign up!"Бында Посетите
mFortune | Яңы Мобиль казино бушлай бонус яуап биреү!
"Мобиль онлайн-Соты түләргә телефон счетына һәм уйындар!"Бында Посетите
Адрес Казино | £5 бушлай бонус өсөн түләгән ваҡытта телефон һәм £м+ Джек!
"Почта Фишка Казино - Тиҙ һәм шаҡтай ғына түләнә торған аҡса түгел..."Бында Посетите
Слот уйындар аҡса еләк слот
"Мобиль онлайн күңелле Слот!"Бында Посетите
Телефон-Вегас | Яңы Бонусы Уйындар Казино | £200 бонус + 10 Юҡҡа Синов, Уйнарға Тарихында Неон!
"Иң яҡшы Слот һәм топ уйын казино"Бында Посетите
Уйын Иртәгә | Иң Яҡшы Слот Онлайн Түләүҙәр & £200 Бонус!
"Бик яҡшы Хеҙмәт күрһәтеү-клиенттар һәм күп слотов был бит изобилии!"Бында Посетите
Ҡаты Слотов Тәҡдим Итә Bet – Иң яҡшы партнер, һеҙҙең өсөн аҡса арта!
Бар йөҙләгән, ысынлыҡта,, мең иҫән-һау казино, арзан интернет аша. Әле генә ҡәтғи Слот бонус казино бурыс һеҙгә яһарға мөмкинлек ҙур өлөшөн һеҙҙең реаль аҡса ставка ниндәй ҙә булһа башҡа сикләүҙәр биреп инеү мөмкинлеге барыһына ла иң яҡшы тәҡдимдәр.
Унда тағы ла табырға була юҡҡа £5 бонус тәҡдимдәрен SlotJar казино, йәки £200 Слот емеш-еләк өсөн бонус депозит, шулай уҡ £Гольдман казино 1,000 аҡса бонус барыһы да шул уҡ бит? Өсөн яҙылырға теләсә әлеге ниндәй сенсационно онлайн казино һәм файҙалана отоу мөмкинлеге реаль бөгөн сит ил аҡсаһы!
Иң Яҡшы Бонус Казино Комментарий " блогы Казино.strictlyslots.ЕС


c: text/html

text:
Ҡара сер16-06-2017, 13:40 // Әҙәби күстәнәс // Баҫып сығарырға
Тормоштары матур, яйлы барҙы. Бер-бер артлы ауаз һалған ике ғаиләләге ҡыҙҙар, малайҙар үҫеп етеп килгәндә генә тормош кәрәкмәгән яҡҡа үҙгәрҙе лә ҡуйҙы. Ауыл хужалығы продукцияһына хаҡ төштө, сәнәғәт тауарҙарына, киреһенсә, артты, хужалыҡ бурысҡа батҡандан-батты. Күп тә үтмәне рәйесте алыштырҙылар, сит ауыл кешеһен килтереп ҡуйҙылар. Сит кеше сит кеше инде. Урындағы халыҡтың зарына ҡолаҡ һалып барманы. Хеҙмәт хаҡын түләүҙә тотҡарлыҡтар башланды. Эштә “көн үткәреп” йөрөгән Финат менән Рәйестең “оҙон сәстәре” ҡәнәғәтһеҙлек белдерә башланы. Ҡатындарҙы ла аңларға була: ике ғаиләлә лә өсәр бала үҫеп килә, уларҙың өҫ-башын яңыртырға, мәктәп кәрәк-ярағы алырға, мал-тыуар аҫрап йәшәгән ауыл кешеһенә бесәне, фуражы — барыһы ла кәрәк. Колхоз идараһы онотҡанда бер “тамыҙып” килгән 500—800 һум аҡса менән йыраҡ китеп булмай. Йыл буйы эшләгәндәре һалам, бесән, фураж, техника хеҙмәтенә инеп барғас, күңелле түгел. Ауыл эшсәненә түләргә аҡса юҡ, ә етәксе йыл һайын еңел машина алмаштыра, йылына кәм тигәндә ике-өс тапҡыр сит илдә булып ҡайта. Ғаилә ағзалары менән. Бының серен аңлай Финат менән Рәйес. Баҫыуҙан игендең йөк-йөк һатылыуын да, фермала һимертергә ҡуйылған малдарҙың күпләп ситкә оҙатылыуын да күрә ауыл кешеһе. Өндәшә генә алмай.
Ул көндө ике күршенең дә ҡатыны иртәнән кәйефһеҙ ине. Һыйыр малдарын көтөүгә ҡыуырға сыҡҡан Сәүиә, һүҙ араһында һүҙ сығарып, күршеһенә күңелен бушатты:
— Кисә семинарҙа булып ҡайттым, Гөлдәр. Әй, кешенең кейенеүе, алтын-көмөштәргә күмелеп йөрөүе. Мин дә халыҡ араһындамын бит. Уҡыған саҡта һуңғы курста алған итегемде кейеп барғайным. Ғәрләнеп ҡайттым...
— Мин дә район үҙәгенә барған һайын баҙарҙы урап ҡына сығам. Кеҫәңдә “ел уйнағас”, хәлле кеше ҡатындары кеүек иркен тотоноп булмай. Әле ике көн элек класташым Әлиә осрап, үҙҙәренә сәй эсергә саҡырғайны. Керҙем. Артыма ауа яҙҙым ундағы байлыҡты күреп. Ул мебель, ул өйҙөң эсе! Гөлдәре лә әллә ҡайҙан алып ҡайтып үҫтерелгән, һауыт-һабаһы ла затлынан... Һинең менән минең ир кеүек колхозда көн үткәреп йөрөмәй шул уларҙыҡылар. Аҡсалы эштә...
Арпа уңышын һуғырға йыйынған Финат сәйен эсеп кенә бөтөргәйне, Сәүиә һүҙ башланы:
— Былай йәшәп булмай, Финат. Балаларҙы аяҡҡа баҫтыраһы, тормошто алып бараһы...
Һуңғы арала йышайған бындай һөйләшеүҙәр ирҙе лә уйландыра башлағайны:
— Аңлайым, беләм дә бит, Сәүиә, нимә генә эшләй алам һуң?
— Ана, кемдәрҙер йөгө менән урлап оҙата. Күргән кеше лә юҡ. Һеҙ ҙә урлағыҙ. Ҡулығыҙҙа бит иген...
Ир өндәшмәне, тороп йыйынды ла сығып китте.
Рәйес менән ул көндө Имәнлек буйы баҫыуындағы арпа уңышын һуғырға тейештәр ине. Бишенсе миҙгел эшләгән “Дон”дарын ҡабыҙып, ауылдан бер километр аралағы баҫыуға иртә менән килеп еттеләр. Ысыҡ кипкәнсе имән ышығында ултырып һөйләшеп алдылар.
— Ҡатын менән телгә килдек әле... — Рәйестең кәйефе юҡ ине.
— Нимә өсөн?
— Нимә булһын, уныҡы билдәле инде: өйгә аҡса алып ҡайтмайһың, ти. Аңламай бит ул, аңламай. Их, ҡатыныңдан күберәк алып эшләһәң икән ул, әй.
— Ҡарале, былар нимә, һүҙ ҡуйышҡандармы әллә? Минеке лә шул уҡ һүҙҙе һөйләй. Етмәһә, һеҙ ҙә урлағыҙ, ҡулығыҙҙа бит, исмаһам, игене бушҡа булыр, ти...
Ергә һуҙылып ятып, ҡулында ҡыяҡ үлән әйләндергән Рәйес елт итеп күтәрелде:
— Әллә, Финат, тәүәккәлләйбеҙме?
Күршеһе лә оҙаҡ уйлап торманы:
— Беҙ ҙә был ергә ике йәшәргә килмәгән. Бер-ике бункерҙы тотабыҙ ҙа ситкә бушатып ҡалдырабыҙ, төндә килеп тейәп алырбыҙ...
— Дөрөҫ әйтәһең!
Ике дуҫ һөйләшкән арала ҡояш та күтәрелеп өлгөрҙө. Ҡеүәтле техника, ир-егеттәргә буйһоноп, баҫыуҙы иңләй башланы. Иртәнге ысыҡтан төнгөһөнә тиклем баҫыуҙа эшләгән игенселәр киләсәген ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, һөйләшкәнсә, ике бункерҙы урман ситенә илтеп бушатты ла өҫтөнә һалам өйөп ҡуйҙы.
— Был баҫыуға кеше аяҡ баҫмай. Төн беҙҙеке. Ҡатындарҙың күҙен маңлайҙарына мендерәйек әле...
Вәли ҡарт — ауылдағы өлкән йәштәге кешеләрҙең береһе. Ғүмер буйы колхозда йылҡы ҡараны. Йәше етмеш туғыҙҙа булһа ла, йортонда ат аҫрай, һыйыры, танаһы, һарыҡтары, ҡош-ҡорто етерлек. Көн һайын Алмасыуарын егеп, урман-ҡырҙарҙы йөрөп әйләнә. Арбаһына салғыһын һалып алып китә лә, юл, соҡор буйҙарынан һелтәнеп, йәшел үлән тейәп ҡайта. Унан Алмасыуарын баҡса артындағы һаҙлыҡҡа сығарып арҡанлай.
Ул көндө лә ҡарт иртә менән ҡуҙғалды. Күп ерҙәрҙе әйләнде. Бесәнлектәрен ҡараны. Күл буйында атын эсереп, үлән сабып алды ла ошо көндәрҙә генә уңышы йыйып алынған Имәнлек буйы баҫыуы аша ҡайтырға юлланды. Урман ситендә Алмасыуары һиҫкәнеп ҡуйҙы ла һалам өйөмөнә тартылды, бышҡырып алғас, ерҙән ниҙер сүпләй башланы. Ҡарт аптырап ҡалды. Арбаһынан төшөп, сүмәләгә яҡын килһә, ни күрһен: эргә-тирәлә арпа бөртөктәре таралып ята. Алмасыуар тартылып ашай башлағас, эштең ниҙә икәнлегенә төшөндө Вәли ҡарт. Ян-яғына күҙ һалды ла өйөмдө асып ҡараны. Ундағы байлыҡ!.. “Бындай табышты юғалтырға ярамай. Ҡайтыу менән ҡапсыҡтар тейәп килеп алырға...” Вәли атын ауылға ҡарай саптырҙы. Мәлихаһы ҡайтыуына өлгөрткән ҡайнар ашты ашаны ла туғарып та тормаған Алмасыуарын ҡыуалап тағы сығып китте.
— Ул-былға осрай күрмә бер үк, һаҡ йөрөй күр, — тип артынан ҡапҡаны ябып ҡалды ҡарсығы.
Көсө урғылып торған Алмасыуары егелгән төҙөк, ҡараулы арбаға тейәлгән һигеҙ тоҡ арпаны “ыһ” та итмәй алып та ҡайтты.
— Бына, ҡарсыҡ, бирәм тигән ҡолона сығарып ҡуйыр юлына, тиҙәр. Бик дөрөҫ әйткән беҙгә тиклемгеләр. Сыҡмаған, йөрөмәгән булһам, ниндәй байлыҡтан ҡолаҡ ҡағыр инек бит, ә?
Мәлихаһы ла ҡартын ҡеүәтләне:
— Шулай, Вәли, шулай.
Ҡартының атын туғарырға йыйынмауын күргәс, сәйерһенеп ҡуйҙы Мәлиха:
— Бәрәкалла, тағы берәй ергә бармайһыңдыр бит?
— Как бармайым? Барам. Унда бит әле өйөмдөң бер сите генә кителде. Кискә табан көн дә һүрелә төшә. Хайуанға ла еңелерәк булыр. Булғас, булһын, ҡарсыҡ, бар әйбер эсте тишмәҫ. Тананы ла ҡуйырбыҙ. Сәйҙәләрҙең, үҙең беләһең, бигерәк мәшәҡәтле саҡтары. Яңы йорт бөтөргәндә иш янына ҡуш булыр, — тип һөйләнә-һөйләнә ҡапҡанан сығып баҫыу яғына юлланды ҡарт.
Нәфсе тигәнең әҙәм балаһын ниндәй генә юлдар менән һынамай... Тапҡанына шөкөр итергә ашыҡмай, Вәли ҡарт тағы һигеҙ тоҡ алып ҡайтыу иҫәбе менән килде табыш урынына. Һуңғыһын тейәгәндә күҙ бәйләнә башлағайны. Ҡарт ашҡынды, ҡабаланды. Имәнлек араһынан үҙен күҙәтеп торған икәүҙе һуң ғына шәйләне. Алмасыуары ла, нимәгәлер борсолғандай, йыш-йыш бышҡырғылап ҡуйҙы. Ҡарт күтәрелеп ҡараһа, ҡаршыһында әзмәүерҙәй ике шәүлә тора.
— Һе-һе, әллә кеше бар инде? Эйе... — тине лә тынып ҡалды.
— Нимә, ҡарт көнөңдә урлашып байырға булдыңмы? — Финат йоҙроҡтарын төйнәп алға сыҡты.
— Ә? Нишләп урлашайым ти? Бына күрҙем дә килеп тейәнем... — Ҡарт ҡурҡыуынан йыш-йыш тын алды.
— Һиңә кем ҡушты ул арпаны тейәргә? — Рәйес тә бәхәскә ҡушылды. Ҡарт бирешергә теләмәне:
— Ә һеҙ үҙегеҙ кем? Ҡараҡтар! Бына кемдәр! Кәрәк икән, үҙегеҙҙе рисуай итәм! Күреп тороғоҙ!
— Тррр! Ашыҡмай тор, ҡартлас! Һөйләшәйек, аңлашайыҡ, ә? — Финат менән Рәйес икеһе ике яҡтан килеп, ҡарттың ҡулдарын ҡайырҙы. Ҡысҡырырға ла ирек бирмәй, башына һуғып һушын алдылар, унан типкеләргә тотондолар. Ҡарт тәүҙә ыңғырашты, бер аҙҙан... тынып ҡалды...
Алмасыуарҙы яҡындағы имәнгә бәйләп ҡуйып, икеһе ике мотоциклда бер нисә рейс яһанылар ҙа, ҡайтырға ҡуҙғалғас, атты ысҡындырып ебәрҙеләр. Ҡарттың йәнһеҙ кәүҙәһе, ике ҡулы дилбегәгә уралып, ерҙән һөйрәлеп барыуын күргәс, йөрәктәре һыҡрап ҡуйһа ла, бәләгә тарыуҙан ҡотолоу хаҡына әллә ниндәй аҙымға ла әҙер ине улар был минутта.
—Вәли ҡарт кисә кистән сығып киткәндән ҡайтмаған, ҡарсығы ла ҡайҙа табан киткәнен белмәгән. Иртән аты үле кәүҙәһен һөйрәп ҡайтҡан!.. — Көтөү оҙатырға сыҡҡан ауыл кешеһенең теленән төшмәгән хәбәрҙе Финат менән Рәйескә ҡатындары еткерҙе.
— Һе, тапҡанһың аптырар нәмә, көнө еткән көн дә үлә... — тине Финат, тыныс булырға тырышып.
Рәйес тә хистәрен йыя алды:
— Ҡарт көнөндә ат егеп йөрөмәһә лә булыр ине инде... Әжәлен дә аттан тапҡан икән!..
Көтөү артынан күк йөҙөн ҡара болот ҡаплап, ҡойоп ямғыр яуып үтте. Баҫыу эшсәндәренең эшен туҡтатҡан яуымға күңелдәренән рәхмәт уҡып, Финат менән Рәйес машина-трактор паркында көноҙоно техниканың төҙөклөгөн ҡат-ҡат күҙ уңынан үткәрҙе. “Былай булыуы беҙҙең файҙаға. Эҙгә төшә алмаҫтар исмаһам...” Үткән төндәге ҡылыҡтары һаман баштарынан сыҡманы. “Башҡа төрлө була алмай инеме? Әгәр ҙә ҡартты ебәргән булһалар? Баштары төрмәлә серер ине!”
Төш алдынан участка милицияһы менән прокуратура хеҙмәткәренең машина-трактор паркына табан атлауын күргәс, күңелдәренә шик йүгерҙе. “Былай булғас, бөттө! Иң дөрөҫө — ғәйепте таныу!” Икеһенең дә башынан бер уй йүгереп үтте.
— Тәк, ағайҙар, хәлдәр нисек, эштәр барамы? — тип сәләм бирҙе йәш кенә капитан егет.
— Һәйбәт, бара... — тине игенселәр.
— Беҙгә бер нисә минут ваҡытығыҙҙы бүлеп, һорауҙарға яуап бирмәҫһегеҙме?
— Бирербеҙ. Ниңә бирмәҫкә? — тиеште бер-береһенә ҡарашҡан ир-егеттәр.
Кисә ҡайһы баҫыуҙа эшләүҙәре, ниндәй сәғәттә ҡайтыуҙары, егеүле ат менән Вәли ҡарттың баҫыу юлында күренеү-күренмәүе тураһында һорашты ла, ир-егеттәрҙең аңлатмаһына “Беҙ бер нәмә лә күрмәнек, бер нәмә лә белмәйбеҙ” тип яҙҙырып, имза ҡуйҙырып, рәхмәт әйтеп китеп барҙы капитан. Прокуратурала практика үтеүсе тикшереүсе егет һорау ҙа биреп торманы.
— Ә нимә булған һуң Вәли ҡартҡа? — тип һораны Финат погонлынан.
— Нимә булһын, урлашырға барған да, аты тулап, һөйрәлеп ҡайтҡан...
Улар артынан Финат менән Рәйес еңел һулап ҡуйҙы. Вәли ҡарттың ат малының психологияһын кешенекенән яҡшы белеүе ауылдағы һәр кешегә мәғлүм ине...
— Ғүмерҙә булмағанды, Алмасыуар ғына башына етте атайығыҙҙың... Их... — тип илап ҡаршы алды балаларын Мәлиха ҡарсыҡ. Ялан аҙбарҙа кешнәп, хужаһын юҡһыныуҙан арлы-бирле йөрөгән Алмасыуарҙы туҡмарға сыҡҡан еренән, уйынан кире ҡайтып, әйләнеп инде район үҙәгендә йәшәгән хирург кейәүҙәре Ирек. Алмасыуар... күҙ йәштәрен ағыҙып илай ине...
— Ат ғәйепле түгел бында, ҡәйнәм!
— Кит, кейәү, ни һөйләйһең? Ауыҙыңдан ел алһын! Милиция тикшерҙе бит...
— Ярар, тикшерһен. Ваҡыт барыһын да үҙ урынына ултыртыр. Көнө бөгөн түгел...
Ике көн тотоп ерләнеләр Вәли ҡартты. Енәйәтсене эҙләп мәшәҡәтләнеүсе булманы. Барыһы ла тауыш-тынһыҙ “онотолдо”. Ҡайныһын бик хөрмәт иткән хирург кейәү Ирек тәүҙә енәйәт эшен ҡуҙғаттырырға бик ҡыҙғайны. Үҙе лә кемдекенәлер ҡул һуҙған бит, их, тип, ул уйынан тиҙ арала кире ҡайтты.
Финат менән Рәйес кенә башта өйҙәрендә, унан һуң ауылда үҙҙәрен сит кеше итеп тоя башланы. Хөкүмәт ишле ғаиләләргә балалар аҡсаһының күләмен арттырасаҡ икән, тигән хәбәр ишетелгәс, Финаттың ҡатыны дүртенсегә бәпәй алып ҡайтты. Тик... Сабый ауырыу булып тыуҙы. ДЦП диагнозы менән донъяға килгән бәләкәс һөйләшә лә, хәрәкәтләнә лә алманы.
Финат менән Рәйес, арлы-бирле йөрөнә торғас, ситкә сығып эшләй башланы. Ғаиләләренә аҡсаны услап ҡайтарҙылар.
Тик ҡыуаныс ҡына кисермәнеләр. Тора-бара аҡсаға иркенлек тойған Гөлдәр менән Сәүиә ирҙәрен вахтанан мунса яғып, тәмле ризыҡтар әҙерләп көтәһе урынға, туҙраған өй, ҡарауһыҙ донъя, күңелсәк ҡиәфәттә ҡаршылай башланы. Баштараҡ яҡшылап әйтеп, һуңыраҡ йоҙроҡтарын төйнәп тә ҡаранылар — аҡылға ултырманы ҡатындар. Йылдар үтә торҙо. Мал-тыуарҙың, йорт-баҡса ерҙәренең бәрәкәте, ҡото китте, донъялары таралды, туҙраны. Сираттағы ҡайтыуында Рәйес өлкән ҡыҙы менән Гөлдәренең йөклө булыуын аңланы. Кемдән тиһәң, районға байҙарға йорт төҙөргә килгән үзбәктәрҙән! Күтәрә алманы был хурлыҡты ир — донъя менән алыш-бирешенә нөктә ҡуйҙы. Ике улы бер-бер артлы армия хеҙмәтенә саҡырылып, ”Башҡаса ауылға ҡайтмайбыҙ”, тип киттеләр ҙә башҡаса күренмәнеләр. Оло ҡыҙы үзбәгенә эйәреп сығып киткәс, Гөлдәр аҡылға зәғифләнеп, өйөнә ут төртөп, шунда янып һәләк булды.
Финаттың да яҙмышы тулы әрнеүҙәр менән үтте. Өс улының береһе лә игелек күрһәтмәне. Эш яратмаған егеттәр төш ауғансы йоҡланы, төнө буйы урамда кәйеф-сафа ҡороп йөрөнө. Аҡса таптырып, аталарын туҡманылар. Ә Сәүиә улдарына тел тейҙертмәне. Ата-әсә ауырыу балаһының пенсияһына көн күреп килде. Алтынсы йәшенә сыҡҡас, ул сабый ҙа күҙҙәрен йомдо. Өйҙәге һауыт-һаба, кейерлек әйберҙәр барыһы ла өс малай ҡулынан күрше ауыл кешеләренә баш төҙәтерлек араҡы, көмөшкә, һыра, шарап хаҡына осоп бөттө. Ҡаршылыҡ күрһәткән аталарының баш осонда әленән-әле йоҙроҡ уйнаны. Ҡабырғалары һынғансы туҡмалып, тештәре һынып бөткән хәлдә уны күршеләре “Ашығыс ярҙам” саҡыртып дауаханаға оҙатты.
Ауыр хәлдәге Финатҡа Ирек операция яһаны. Өс сәғәттән ашыу дауам иткән операциянан һуң иҫән ҡалыуы икеле ине ауырыуҙың. Эш сәғәте тамамланыуға яҡынлашҡанда, реанимацияға инеп хәлен белергә уйланы табип. Финат наркоздан айныған. Таныш йөҙҙө күреп, егерме йыл элекке серҙе систе:
— Вәли ҡартты Рәйес менән икәүләп туҡмап үлтереп, дилбегәһенә тағып ебәрҙек...
Ике тиҫтә йыл дауамында йөрәгендә һаҡлаған ҡара серҙе әйткәс, бер генә тартылып ҡуйҙы ла реанимация бүлмәһендә күҙҙәрен йомдо ир... мәңгегә...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ғафуриҙа мин үҙ кеше
18 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Башҡортостандың халыҡ артисы Рәүис Заһитов
менән әңгәмә
менән әңгәмә
Дау артынан яу ҡубыусан
18 июня 2014 йыл | Сәйәсәт
Украинала Рәсәй илселегенә һөжүм ойоштороуҙары, Ираҡта йәнә һуғыш башланыуы иғтибар үҙәгендә булды.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
18 июня 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Район халҡына дауалау-профилактика ярҙамы күрһәтеүҙәге фиҙаҡәр хеҙмәттәре һәм Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр:
Ялы - рәхәт, дауаһы - сихәт
18 июня 2014 йыл | Мәғариф
"Красноусол" балаларҙы һауыҡтырыу-спорт-туристик лагерының "Имәнкәй" майҙансығына "йоҡо сәғәте" мәлендә килеп төштөк. Бар иғтибарҙы үҙенә йәлеп иткән күңелле шау-шыу булмағанғамы, тышҡы ҡапҡаның яңыртылғаны, ингән урында уҡ баҡса гөлдәре сәскә атып ултырыуы, тотош биләмәлә үләндең тигеҙ итеп сабылғаны; корпустарҙың да буяйһы - буяп, йыйыштыраһы - йыйыштырып ҡуйылғаны шундуҡ күҙгә ташланды. Төп эштәр ашхана тирәһендә булғанға оҡшаған: ҡояшта йым-йым килгән пластик тәҙрәләр аша матур пәрҙәләр күренә.
Башҡортостан – Ҡырым дуҫлығы
18 июня 2014 йыл | Яңылыҡтар
Сәнғәт оҫталары бүләгеҠырым Республикаһы Белогорск ҡалаһының үҙәк майҙанында Рәсәй көнөн байрам итеү сиктәрендә Башҡортостандың сәнғәт оҫталары һәм Белогорск районы үҙешмәкәр коллективтарының «Беҙ бергә!» тигән ҙур байрам концерты уҙҙы.


text:
20.04.2018
23 һәм 24 апрелдә Бөтә Рәсәй «Асыҡ ишектәр көнө» акцияһы сиктәрендә барлыҡ һалым инспекцияларында 3-НДФЛ декаларацияһын тултырыу буйынса консультациялар үтәсәк.
19.04.2018
М. Кәрим исемендәге 158-се Башҡорт гимназияһында аҙна һайын кемдер ҡунаҡҡа килеүе ғәҙәти күренешкә әйләнгән.
18.04.2018
М. Кәрим исемендәге 158-се Башҡорт гимназияһында ата-әсәләрҙең дөйөм йыйылышы үтте.
17.04.2018
Пландар буйынса 1-се һанлы мәктәп Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына әҙер буласаҡ. Төҙөлөш майҙансыҡтарында аҙна һайын кәңәшмәләр үткәрелеп тора. Бөгөнгө эшлекле кәңәшмә Өфө ҡалаһының хакимиәт башлығы урынбаҫары Артур Леодинович Хромец етәкселегендә алып барыла.
17.04.2018
Яҙғы ташҡынды имен үткәреү маҡсатында район хакимиәте башлығы ҡарар ҡабул итте.
16.04.2018
2018 йылда Башҡортостандағы шәмбе өмәләре Ғаилә һәм Ирекмәндәр йылдарына арнала.
16.04.2018
Һәр яҙ һайын баш ҡалабыҙҙы сүп-сарҙан таҙартыу буйынса ойошторолған экологик өмәләр йолаға әүерелде. Берҙәм өмәләр ярҙамында тирә-яҡ таҙарына, ҡалабыҙ күркәмләнә.
13.04.2018
2018 йылдың 17 апрелендә Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте әҙәбиәт, йыр-моң һөйөүселәрҙе, ҡәләм тибрәтеүселәрҙе «Иңдәремдә заман хәстәре» исемле «Автограф көнө»нә саҡыра.
13.04.2018
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы оло юбилей алдында тора. Киләһе миҙгелдә Башҡортостандың ҡеүәтле сәнғәт учреждениеһы 80 йәшен ҡаршы ала.
13.04.2018
11 апрель 102 –се башҡорт гимназияһы нигеҙендә “Һаумы, һаумы, әкиәт!” ҡала конкурсының район этабы гала- концерты үтте. Барлығы 13 балалар баҡсаһынан 42 кескәй бала һәм 8 мәктәптән 71 башланғыс класс уҡыусыһы ҡатнашты.
12.04.2018
2018 йылдың 10 апрелендә 41-се мәктәптә донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә һөйләүселәрҙең «Һаумы, һаумы, әкиәт!» бәйгеһенең һайлап алыу туры уҙғарылды.
12.04.2018
Орджоникидзе районының 85-се мәктәбендә “Һаумы, һаумы, әкиәт!” әкиәт һөйләүселәр конкурсы үтте.
You a watching 4 page of 177


text:
Конкурста һәр команда үҙ төбәгенең инновация мөмкинлектәре менән таныштырҙы, беҙҙекеләр “Башҡортостан Республикаһының күп функциялы ғилми-инновация үҙәге” проектын тәҡдим итте. Ул Рәсәйҙең Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Стратегик инициативалар агентлығында ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан, яҡын арала проект төбәк үҫешенең федераль программаһына ла индерелергә тәҡдим ителәсәк.
Конкурста һәр команда үҙ төбәгенең инновация мөмкинлектәре менән таныштырҙы, беҙҙекеләр “Башҡортостан Республикаһының күп функциялы ғилми-инновация үҙәге” проектын тәҡдим итте. Ул Рәсәйҙең Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Стратегик инициативалар агентлығында ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан, яҡын арала проект төбәк үҫешенең федераль программаһына ла индерелергә тәҡдим ителәсәк.
— “Башнефть” йәмғиәтенең берҙәм акцияға ҡиммәтле ҡағыҙҙар хужаларының мәнфәғәттәрен һәм хеҙмәткәрҙәрҙең хоҡуҡтарын үтәп, асыҡтан-асыҡ күсеүенән ҡәнәғәтбеҙ, — тине компанияның Директорҙар советы рәйесе Феликс Евтушенко. — Уңышлы үҙгәртеп ҡороу йәмғиәт эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген арттырыуға, инвестициялар йәлеп итеү һәләтен күтәреүгә, корпоратив идара сифатын яҡшыртыуға булышлыҡ итер, тип ышанам.
Башлап ебәреү өсөн үҙҙәренең һыйырҙары ла бар.
Документтар юллағанда бер аҙ ҡаршылыҡтар осраһа ла, эшҡыуарлыҡ өлкәһендә “теш сарлаған” Тимербулат Нәби улы юғалып ҡалмай.
Уны Нефтекаманан Өфөгә килеп, халыҡ хәстәрен, халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртып йөрөгән мәлендә, йәғни баш ҡалабыҙҙа Ҡаңлы ырыуының йәмғиәт ойошмаһын булдырыу ниәте менән килгән көндә осратҡайныҡ. “Тамырыбыҙҙы белмәйбеҙ, — ти Фәнил ағай.
Шундай ҡыҙҙар — ят та үл инде!..
Ниҙәр уйлап, ниҙәр кисергәнде
Үҙең күр ҙә үҙең бел инде...
Үҙҙәренең гүзәллеге менән ҡытайҙарҙы ах иттергән һылыуҙарҙы тәү күреүҙән үк
Рәми Ғариповтың был шиғри юлдары иҫемә төштө. Икеһенең дә исеме Айһылыу булған ҡыҙҙар гүзәллеге менән күптәрҙе хайран иткән.
19 — 29 сентябрҙә Ҡытайҙа “Азия Супер Моделе-2012” Халыҡ-ара матурлыҡ конкурсы үткәйне.
— Һәр иртәне гәзиттәрҙең яңы һаны менән танышыуҙан башлайым. Электән шулай күнегелгән, — ти ул. — Хеҙмәт юлымдың 35 йылы етәкселек эшендә үтте. Ә ундай урында матбуғат — айырыуса ҙур ярҙамсы, таяныс, халыҡ менән яҡшы мөнәсәбәт булдырыуҙа ышаныслы иптәш.
Белемгә ынтылған, мәғлүмәтле кешенең заманса фекерле булыуы, һәр саҡ алдан йөрөп, юҡтан бар яһауы сер түгел.
Киләсәк мин
Иртәгәмде әле беләм дә ул,
Ә ары һуң ҡайҙа китергә? —
Бер ҡабынып, берсә юҡҡа сығып,
Йөрөй унда монар-хәтирә:
Республикала муниципаль кимәлдәге һайлауҙа ҡатнашыусы кандидаттарҙың күпселеген — 1799 кешене — тап сәйәси партиялар тәҡдим иткән. Улар араһынан 1113-ө "Берҙәм Рәсәй" ағзаһы булһа, Коммунистар партияһынан — 348, "Ғәҙел Рәсәй"ҙән — 222, Либераль-демократик партиянан 91 кеше мандатҡа дәғүәләшә.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әле лаборатория өсөн ҡорамалдар һатып алынған, “ГАЗель” автомобиле менән тәьмин итеүгә сауҙалашыу үткәрелгән, ҡалған кәрәк-яраҡтар исемлеге төҙөлгән һәм Конкурс эштәрен ойоштороу үҙәгенә ебәрелгән.
Лаборатория Өфө хакимиәтенең Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығында урынлашасаҡ.


text:
Республика күрше төбәктәр менән туризм өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө
Йома, 4 апрелдә, Екатеринбургта барған «Ҙур Урал-2014» II халыҡ-ара туристик форумдың эшлекле программаһы сиктәрендә, Башҡортостан Республикаһы туризм үҫеше өлкәһендә һәм «Ҙур Урал\Great Ural» туристик брендты күмәкләп алға этәреүҙә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
Республиканан документҡа БР Туризм үҙәге директоры Наталья Никольская ҡул ҡуйҙы. Уҙаҡташтар составына Свердловск, Силәбе, Ҡурған өлкәләре, Пермь крайы, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтары, Коми Республикаһы инде.
Килешеү төрлө яҡлы, һөҙөмтәле хеҙмәттәшлеккә, «Ҙур Урал» бренды аҫтында туристик ресурстарҙы бергәләп алға этәреүгә һәм эске туризмды үҫтереүҙә уртаҡ мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йүнәлтелгән.
— Был килешеү төбәк-ара хеҙмәттәшлекте яҡшыртыуға, Уралда төбәк-ара маршруттарҙы үҫтереүгә һәм Башҡортостан Республикаһына туристар ағымын арттырырға булышлыҡ итәсәк, — тип ҡул ҡуйған документҡа комментарий бирҙе Наталья Никольская.


text:
- Подробности
- Просмотров: 257
МИЛЛӘТТӘР ЭШТӘРЕ БУЙЫНСА ХАЛЫҠ КОМИССАРИАТЫ, совет власының милли дәүләт төҙөлөшөнә етәкселек иткән үҙәк дәүләт органы. 1917 й. 26 окт. 2‑се Бөтә Рәсәй Советтар съезында ойошторола. Мәскәүҙә урынлашҡан. Бөтә Рәсәй ҮБК һәм РСФСР ХКС‑ына буйһона. Коллегиянан, 11 урындағы комиссариаттан һәм 8 бүлектән тора. Кәңәшмә органы — Милләттәр советы. Автономиялы респ., авт. өлкәләрҙең һәм коммуналарҙың башҡарма ком‑ттарында, РСФСР м‑н килешеү б‑са бәйләнгән башҡа совет респ. хөкүмәттәре эргәһендә үҙ вәкиллектәрен булдыра. М.э.б.х.к. совет власының 1917 й. 15 нояб. ҡабул ителгән “Рәсәй халыҡтары хоҡуҡтары декларацияһы”нда сағылдырылған милли сәйәсәтте тормошҡа ашырыу бурысы йөкмәтелә. Ул милли сәйәсәт өлкәһендә дәүләт саралары__ коммуналарға РСФСР‑ҙың үҙәк органдары м‑н үҙ‑ара мөнәсәбәттәрендә ярҙам күрһәтә, ХКС һәм РСФСР ҮБК‑ның милли мәсьәләләр б‑са декреттары м‑н ҡарарҙарының учреждениелар һәм вазифалы кешеләр тарафынан үтәлешен күҙәтә, милли кадрҙар араһынан сәйәси хеҙм‑рҙәр әҙерләү м‑н шөғөлләнә, большевиктарҙың милли сәйәсәтен ҡабул итмәгән ойошмаларға ҡаршы көрәшә һ.б. Милли комиссариаттарҙың бурыстары: милли адм.‑терр. автономиялар нигеҙҙәрен эшләү; совет власының үҙәк органдарына халыҡ ихтыяждары т‑да мәғлүмәт биреү; совет милли сәйәсәтен пропагандалау; совет власы органдары һәм милләттәр араһындағы конфликттарҙы яйға һалыу һ.б. Милли комиссариаттың 1922 й. 22 мартында Эске Рәсәй мосолмандары эштәре комиссариаты (ҡара: Үҙәк мосолман комиссариаты) тарафынан эшләнгән Татар‑Башҡорт Совет Республикаһын ойоштороу т‑да положениены раҫлаған декреты донъя күрә. М.э.б.х.к. 1923 й. июлендә бөтөрөлә. Халыҡ комиссары — И.В.Сталин. Баҫма органдары: “Жизнь национальностей” (“Милләттәр тормошо”) гәз. (1922 й. алып журнал), “Новый Восток” (“Яңы Көнсығыш”) ж. һ.б.
Әҙәб.: П е с и к и н а Е.И. Народный комиссариат по делам национальностей и его деятельность в 1917—1918 годах. М., 1950.
C.Ф.Ҡасимов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Скрипка
Скри́пка — юғары регистрлы ҡыллы һыҙғыслы музыка ҡоралы. Халыҡ сығарған, XVI быуатта хәҙерге күренешен ала, XVII быуатта киң тарала. Квинталарға көйләнгән дүрт ҡылы бар: g, d1,a1,e2 (бәләкәй октавалағы соль, беренсе октавалағы ре, ля, икенсе октавалағы ми), диапазоны g-нан (бәләкәй октавалағы соль) a4 (дүртенсе октавалағы ля) тиклем һәм унан да юғары. Скрипканың тембры түбән регистрҙа — ҡалын, уртала — йомшаҡ һәм юғарыла — ялтыр. Биш ҡыллы скрипкалар ҙа була, уларға түбәнге альт ҡылы «c» йәки до (бәләкәй октавалағы до) өҫтәлә.
Скрипка сығышы менән ғәрәп ребабына, ҡаҙаҡ ҡумыҙына, испан фи́деленә, британ кроттаһына барып тоташа, улар бергә ҡушылып виола хасил иткән (скрипка итальянса violino тип атала), шулай уҡ славяндарҙың квинта ҡоролошло дүрт ҡыллы жигы (скрипканың немецса атамаһы geige шунан алынған) өҫтәлгән. Халыҡ музыка ҡоралы булараҡ, скрипка бигерәк тә Белоруста, Польшала, Украинала, Румынияла, Истрияла һәм Далмацияла (хәҙерге Югославия) киң таралған. Аристократтарҙың виолаһы менән халыҡсан скрипка араһында быуаттар буйы барған ярыш һуңғыһының еңеүе менән тамамлана.
ХVI быуат уртаһында Италияның төньяғында әлеге конструкциялы скрипка барлыҡҡа килә. Гаспаро да Сало (яҡынса 1542—1609) Бреша ҡалаһында оҫталар мәктәбен асҡан, Андреа Амати[en] (1535—яҡынса 1611) Кремона мәктәбенә нигеҙ һалған[1]. Скрипка формалары XVI быуатҡа ахырғы һынланышын таба; ошо быуатта һәм XVII быуат башында данлыҡлы скрипка яһаусылар — Амати ғаиләһе йәшәй[2]. Улар эшләгән ҡоарлдар гүзәл формаһы һәм яҡшы сифатлы материалы менән айырылып тора. Италия, ғөмүмән, скрипка яһаусы оҫталары менән дан тота, мәҫәлән, Страдивари һәм Гварнери скрипкалары әлеге осорҙа бик юғары баһалана.[3]
Скрипка XVII быуаттан соло уйын ҡоралы булып тора. Скрипка өсөн тәүге әҫәрҙәр: Бьяджо Мариниҙың «Romanesca per violino solo е basso» (1620) һәм уның замандашы Карло Фаринаның «Capriccio stravagante» әҫәрҙәре. Скрипкала художестволы уйнауға Арканджело Корелли башланғыс һалған; уның артынса Торелли, Тартини, Пьетро Локателли (1693—1764) башҡарыу оҫталары булып таныла.
XIX быуаттың икенсе яртыһынан татарҙар араһында тарала[4]. XX быуаттан башҡорттарҙың[5] музыкаль көнкүрешендә осрай.
Йөкмәткеһе
Скрипканың төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Скрипка ике төп өлөштән — корпустан һәм грифтан тора, гриф буйлатып ҡылдар тартылған.
Корпусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Скрипка корпусы түңәрәкләтелгән формала була. Классик форманан айырмалы, трапеция рәүешендәге параллелограмм формаһы һәм ҡабырғаларын уйып яһалған «бил» математик йәһәттән иң ҡулай төҙөлөш булып тора. Тышҡы контурҙарҙың һәм «бил» һыҙаттарының түңәрәкләтелгәнлеге уйнау өсөн бик уңайлы. Корпустың аҫҡы һәм өҫкө яҫылыҡтары — декалар — бер-береһенә буй ағас киҫәктәре менән тоташтырылған. Улар, «көмбәҙҙәр» барлыҡҡа килтереп, ҡабарынҡы булып тора. Көмбәҙҙәр геометрияһы, уларҙың ҡалынлығы ниндәйҙер кимәлдә өндөң көсөнә һәм тембрына йоғонто яһай. Корпус эсенә йәнсек (душка) ҡуйыла, ул тирбәлештәрҙе аҫлыҡтан — өҫкө дека аша — аҫҡы декаға тапшыра. Унһыҙ скрипка тембры йәнлелеген һәм тулылығын юғалта.
Скрипка тауышының көсөнә һәм тембрына уның ниндәй материалдан эшләнгәнлеге һәм бик аҙ ғына — лак составы йоғонто яһай. Страдивари скрипкаһын лактан тулыһынса таҙартыу эксперименты билдәле, ул тауышҡа бер ниндәй ҙә йоғонто яһамаған. Лак скрипка ағасының сифатын үҙгәртмәй һаҡлай. Скрипканы аҡһыл-алтынһыуҙан ҡуйы-ҡыҙылға йә һороға тиклем төҫтәргә буяйҙар.
Аҫҡы дека (музыкаль термин) сағандың (башҡа ҡаты тоҡомло ағастарҙың) тотош киҫәгенән йә ике бер иш яртынан яһала.
Өҫкө дека яңғырашлы шыршынан эшләнә. Ике яңғырау тишеге — эфалары бар (рәүеше менән латинса f хәрефен хәтерләтә). Өҫкө деканың уртаһына аҫлыҡ таяна, аҫлыҡҡа ҡыл тотҡосҡа беркетелгән ҡылдар терәлә. Аҫлыҡтың Соль ҡылы яғындағы аяғы аҫтында өҫкө декаға берҙән-бер пружина беркетелә; ул буй ағастан яһала һәм өҫкө деканың ныҡлығын, уның яңғырау үҙенсәлеген тәьмин итә.
Тирәс аҫҡы һәм өҫкө декаларҙы тоташтыра һәм скрипка корпусының ҡырҙарын барлыҡҡа килтерә. Уның бейеклеге скрипка күләмен һәм тембрын билдәләй, тауыш сифатына хәл иткес йоғонто яһай: тирәс ни тиклем бейек булһа, өн һаңғырауыраҡ һәм йомшағыраҡ, тәпәшерәк булған һайын — өҫкө ноталар шул тиклем әсерәк һәм сафыраҡ. Тирәсте, аҫҡы дека кеүек үк, саған үҙағасынан яһайҙар.
Мөйөштәр, тирәскә урынлаштырылып, уйнағанда һыҙғысты ҡуйыу өсөн хеҙмәт итә. Һыҙғыс мөйөштәрҙең береһенә йүнәлгәндә, билдәле бер ҡылдан өн сығарыла. Һыҙғыс ике мөйөш араһында булғанда өн ике ҡылдан бер юлы сығарыла. Бер юлы өс ҡылдан өн сығара алған оҫталар осрай.
Йәнкәс — шыршы үҙағасынан яһалған түңәрәк терәү, декаларҙы тоташтыра һәм ҡылдарҙың тартылыу көсөргәнешен һәм юғары йышлыҡлы тирбәлеүҙәрҙе аҫҡы декаға тапшыра. Оҫта уның камил урынын шылдыра-күсерә табып ала. Ҡағиҙә булараҡ, йәнкәстең осо аҫлыҡтың Ми ҡылы яғындағы аяғы аҫтына беркетелә. Уны урынынан әҙ генә лә ҡыбырҙатырға ярамай, был ҡоралдың яңғырашын боҙа. Уның урынын тик оҫта ғына көйләй. Урыҫса душка (душа һүҙенән) тип атала. Немец, итальян телдәрендә лә был деталь скрипканың йәне төшөнсәһенә тап килә. Уның нисек урынлашыуы ғына түгел, рәүеше, ҡалынлығы, материалының сифаты ла скрипканың моңона йоғонто яһай.
Гриф ҡуйғыс, йәки ҡыл тотҡос, ҡылдарҙы беркетеү өсөн хеҙмәт итә. Элек ҡаты тоҡомло ҡара йә ҡыҙыл ағастан яһалған (эбен ағасынан йәки палисандрҙан). Хәҙер пластмассанан йә еңел иретмәләрҙән эшләнә. Гриф ҡуйғыстың бер оста — элмәге, икенсе осонда ҡылдарҙы беркетә торған шлицлы дүрт тишеге бар. Ҡылдың төймәле осо (ми һәм ля) түңәрәк тишеккә индерелә, шунан ҡыл, гриф яғына тарттырылып, шлицҡа кейҙерелә. Ре һәм Соль ҡылдары ғәҙәттә гриф ҡуйғысҡа ундағы тишектән үткәрелгән элмәк менән тотторола.
Элмәк йыуан ҡылдан йә ҡорос сымдан эшләнә.
Төймә — корпуста грифҡа ҡапма-ҡаршы яҡтағы тишеккә индереп ҡуйыла торған ағас сөйҙөң эшләпәһе, гриф ҡуйғысты нығытыу өсөн хеҙмәт итә. Шына бөтә үлсәмдәре буйынса тап килеп торған тишеккә тығыҙлып кейҙереп ҡуйыла. Төймәгә ҙур көсөргәнеш төшә, 24 кг самаһы баҫым яһала.
Аҫлыҡ ҡоралдың тембрына йоғонто яһай. Уның урынынан әҙ генә шылыуы ла тембрҙы үҙгәртә. Аҫлыҡ ҡылдарҙы өҫкө деканың өҫтөнән төрлө бейеклеккә күтәртеп тора.
Гриф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Скрипка грифы — ҡаты ағастан таҡта (ҡара эбендан йә палисандрҙан), һыҙғыс бер ҡылда уйнағанда эргәләге ҡылдарҙы эләктермәҫлек итеп бөгөлгән. Гриф түбәнге яғынан муйынға беркетелгән.
Һикәлтә — ҡара ағастан пластина, гриф менән баш араһында урынлашҡан, ҡылдарҙы үткәрә торған йырыҡтары бар. Һикәлтәләге йырыҡтар ҡылдарҙың бер-береһенән тигеҙ алыҫлыҡта булыуын, ҡылдар менән гриф араһында аралыҡ булыуын тәьмин итә.
Муйын — ярым түңәрәк деталь, уйнағанда уйынсы уны ҡулы менән уратып тота, муйын скрипка корпусын, грифты һәм башты тоташтыра. Һикәлтә менән гриф муйынға өҫтән беркетелә.
Сөй ҡумтаһы — муйындың өлөшө, уға буйлатып йырыҡ яһалған, ике яҡтан икешәр пар сөй беркетелгән, улар ярҙамында ҡылдар көйләнә. Сөйҙәр конус рәүешендә була. Сөй, сөй ҡумтаһындағы конус һымаҡ ояға индереп, уға теүәлләп яратып ҡуйыла — шулай эшләнмәһә, ҡоролманың таралып төшөү ихтималлығы бар. Сөйҙәр ояһында тығыҙыраҡ йә иркенерәк әйләнеп йөрөй. Тотҡарлыҡһыҙ әйләндереп булһын өсөн уларға махсус паста (йәки аҡбур йә һабын) һөртөлә. Сөйҙәр сөй ҡумтаһынан үтә ныҡ сосайып торорға тейеш түгел. Сөйҙәрҙе ғәҙәттә ҡара ағастан эшләйҙәр һәм йыш ҡына мәрүәт йәки металл (көмөш, алтын) инкрустация менән биҙәйҙәр.
Кәкерсәк һәр ваҡыт фирманы күрһәтеп торған келәймә һымағыраҡ булған — ул һөнәр эйәһенең зауығын, оҫталығын раҫлай. Баштараҡ кәкерсәк ҡатын-ҡыҙ туфлийының табанын хәтерләткән, яйлап был оҡшашлыҡ юҡҡа сыға барған, хәҙер «үксә»һе генә таныла, «ос» яғы иһә ныҡ үҙгәргән. Ҡайһы бер оҫталар кәкерсәкте скульптура менән алмаштырған, виолаларҙағы кеүек, арыҫлан башы менән биҙәгән, мәҫәлән, Джованни Паоло Маджини (1580—1632) шулай эшләгән. XIX быуат оҫталары, боронғо скрипкаларҙың грифын оҙонайтып, баш менән кәкерсәкте «тыуыу тураһында таныҡлыҡ» сифатында һаҡларға тырышҡан.
Ҡылдар, көйләнеш, көйләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡылдар гриф ҡуйғыстан — аҫлыҡ аша, грифтың өҫтөнән өҫкө һикәлтә аша сөйҙәргә үтә һәм баш яҡта шуларға уратып ҡуйыла. Ҡылдар составы:
- 1-се — икенсе октавалағы Ми. Ябай составлы ҡыл, сағыу ялтыр тембр.
- 2-се — беренсе октавалағы Ля. Ябай составлы ҡыл, йомшаҡ тоноҡ тембр.
- 3-сө — беренсе октавалағы Ре. Кендекле һәм урамалы ҡыл, йомшаҡ тоноҡ тембр.
- 4-се — бәләкәй октавалағы Соль. Кендекле һәм урамалы ҡыл, ҡаты ҡалын тембр.
- Көйләү
Ля ҡылы Ля камертоны йә фортепиано буйынса көйләнә. Ҡалған ҡылдар ишеткән буйынса таҙа квинталар буйынса көйләнә: Ми һәм Ре ҡылдары — Ля ҡылынан, Соль ҡылы — Ре ҡылынан.
Кәрәк-ярағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һыҙғыс өндәр сығарыу өсөн хеҙмәт итә. Һыҙғыс ағас таяҡтан тора, бер яғында — башы, икенсе яғында ҡалыбы бар. Башы менән ҡалып араһына ат ҡойроғонан ҡыл тарттырыла. Ҡыл кератинлы ҡау менән ҡапланған, ышҡылғанда уларҙан канифоль хасил була, канифоль иһә ҡылды эләктереп, унан өндәр сығарттыра.
Эйәк аҫтылыҡ. Скрипканы эйәк менән уңайлы итеп ҡыҫып тотоу өсөн хеҙмәт итә.
Баҫма. Скрипканы умрау һөйәгенә уңалы итеп терәү өсөн кәрәк. Аҫҡы дека яҡлап ҡуйыла.
Тауыш үҙгәртеү яйланмалары. Скрипканың механик тирбәлештәрен электрлыға әйләндереү (яҙып алыу, скрипка тауышын махсус яйланмалар ярҙамында көсәйтеү йә үҙгәртеү) өсөн кәрәк.
- Әгәр скрипка тауышы уның корпусы элементтарының акустик сифаттары иҫәбенә яһалһа, скрипка акустик була.
- Әгәр тауыш электронлы йә электромеханик компоненттар ярҙамында яһалһа, был — электроскрипка.
- Әгәр тауышты яһауҙа икеһе лә ҡатнашһа, был — ярымакустик скрипка.
Футляр (йәки кофр) скрипканы һәм һыҙғысты, башҡа кәрәк-яраҡты һалыу өсөн хеҙмәт итә.
Ҡыҫҡыс ҙур булмаған ағас йә резина «тараҡ», йырығы, ике-өс теше бар. Өҫкө яҡтан аҫлыҡҡа кейҙерелә һәм уның тирбәлеүен кәметә, шул сәбәпле тауыш тоноҡлана. Ҡыҫҡыс йышыраҡ оркестр йә ансамблдәр сығышында ҡулланыла.
«Тауыш баҫҡыс» — ауыр резина йә металл ҡыҫҡыс, өйҙә, шулай уҡ тауышланырға ярамаған урындарҙа шөғөлләнгәндә ҡулланыла. Тауыш баҫҡыс файҙаланғанда ҡоралдың тауышы ныҡ кәмей, башҡарыусының үҙенә генә ишетелерлек булып ҡала.
Машинка — металл яйланма, гриф ҡуйғыстың тишегенә ҡуйыла торған винттан һәм икенсе яҡта ҡылды беркетеү өсөн кәрәкле ырғаҡлы рычагтан тора. Машинканың үлсәмдәре скрипканың үлсәмдәренә ярашлы булырға тейеш, универсаль үлсәмлеләре лә бар. Машинкаһыҙ ҡоралдар ҙа була, ул сағында ҡылдар тура гриф ҡуйғыс тишектәренә беркетелә.
Яҙыу һәм башҡарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Скрипка партияһы скрипка асҡысы менән яҙыла. Скрипканың стандарт диапазоны — бәләкәй октавалағы соль’дән — дүртенсе октавалағы до'ға тиклем. Юғарыраҡ тауыштар башҡарыу өсөн ауыр һәм, ҡағиҙә булараҡ, соло виртуоз әҙәбиәтендә генә ҡулланыла, ә оркестр партияларында түгел.
Ҡулдарҙың ҡуйылышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡылдар һул ҡулдың дүрт бармағы менән грифҡа ҡыҫыла (ҙур бармаҡ ҡатнашмай). Уң ҡулдағы һыҙғысты ҡылдар буйлап йөрөтәләр.
Бармаҡ менән ҡыҫҡандан ҡылдың тирбәлеүсе өлөшө ҡыҫҡара, шуның иҫәбенә йышлыҡ арта, йәғни юғарыраҡ өн сығарыла. Бармаҡ менән ҡыҫылмаған ҡылдар асыҡ тип атала һәм аппликатурала нуль менән билдәләнә.
Ҡылға баҫмай ғына тейгәндә билдәле бер нөктәләрҙә флажолеттар барлыҡҡа килә. Флажолеттарҙың күпселеге юғарылығы буйынса скрипканың стандарт диапазоны сиктәренән сығып китә.
Грифта һул ҡул бармаҡтарының урынлашыуы аппликатура тип атала. Һуҡ бармаҡ — беренсе, уртансы бармаҡ — икенсе, исемһеҙ бармаҡ — өсөнсө, сәтәкәй бармаҡ дүртенсе тип йөрөтөлә. Бер-береһенән бер йәки ярты тонға айырылып торған йәнәш дүрт бармаҡ аппликатураһы позиция тип атала. Һәр ҡылда ете йә унан да күберәк позиция була. Позиция юғарыраҡ булған һайын уйнау ҡатмарлыраҡ.
Һыҙғысты тотоуҙың кәм тигәндә өс ысулы бар[6]:
- Боронғо («немецса») ысул, һуҡ бармаҡ һыҙғыстың таяғына аҫҡы яғы менән, тырнаҡлы һәм урта быуын һөйәктәре араһындағы быуын менән тейә; бармаҡтар бер-береһенә тейҙереп ҡыҫыла; ҙур бармаҡ урта бармаҡ ҡаршыһында; һыҙғыс ҡылы уртаса тартылған.
- Яңы («франк-бельгийса») ысул, һуҡ бармаҡ таяҡҡа урта быуын һөйәге менән мөйөш яһап тейә; һуҡ һәм урта бармаҡ араһында ҙур аралыҡ; ҙур бармаҡ урта бармаҡ ҡаршыһында; һыҙғыстың ҡылы ныҡ тартылған; таяҡ ауыш урынлаша.
- Иң яңы («урыҫса») ысул, һуҡ бармаҡ таяҡҡа ҡырҙан урта быуын һөйәге менән ус һөйәге араһындағы быуын менән тейә; тырнаҡ һөйәгенең урта төшө менән таяҡты тотоп һәм уның менән осло мөйөш яһап, ул һыҙғысты йөрөтөргә ярҙамлаша; һуҡ һәм урта бармаҡтар араһында киң аралыҡ; ҙур бармаҡ урта бармаҡ ҡаршыһында; һыҙғыс ҡылы һүлпән генә тартылған; таяҡ тура (ауыш түгел) урынлаша. Һыҙғысты ошолай тотҡанда көс әҙ түгелә, тауыштар һәйбәт сыға.
Һыҙғысты йөрөтөү тауыш тасуирҙары, көсө, тембрына, ғөмүмән, фразалауға ҙур йоғонто яһай.
Һул ҡул позицияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Асыҡ ҡылдар» — һул ҡулдың бармаҡтары ҡылдарҙы ҡыҫмай, йәғни скрипка квинталар менән бүленгән дүрт нотаны сығара: g, d1,a1,e2 (бәләкәй октавалағы соль, беренсе октавалағы ре, ля, икенсе октавалағы ми).
- Беренсе позиция — һул ҡулдың дүрт бармағы (ҙурынан башҡа) ҡылды уҙ-ара һәм асыҡ ҡылдан диатоник тон менән айырылған урындарҙа ҡыҫа. Асыҡ ҡылдар менән бергә бәләкәй октавалағы Соль’дән икенсе октавалағы Си'ға тиклем йәмғеһе 20 тонлы рәт яһала.
Беренсе позиция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙур бармаҡ уйнаусыға йүнәлгән дә «кәштә» барлыҡҡа килтерә, унда скрипканың грифы ята. Һул ҡулдың ҡалған дүрт бармағы өҫтән ҡылдарҙы ҡыҫа, грифты тотмай. Һул ҡулдың ете «төп» позицияһы бар, улар түбәндәгеләргә нигеҙләнә:
- бармаҡтар фортепианоның аҡ баҫмаҡтарына тап килгән позицияла урынлаша;
- бармаҡтар гриф буйлап йөрөмәй;
- бер ҡылдағы йәнәш бармаҡтар араһы — тон йәки ярымтон;
- ҙурыраҡ ҡылдағы дүртенсе бармаҡ менән бәләкәйерәк ҡылдағы беренсе бармаҡ араһы бер тон.
Анығыраҡ әйткәндә беренсе позиция ошо рәүештә була:
Штрихтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төп алымдар:
- Détaché — һәр нота һыҙғыстың айырым хәрәкәте, йүнәлешен уҙгәртеү менән сығарыла;
- Martelé — һыҙғысты төртөү юлы менән башҡарылыусы штрих;
- Staccato — һыҙғыс менән өҫкә һәм аҫҡа — һыҙғыстың туҡталышлы хәрәкәте;
- Staccato volant — стаккато төрө. Һыҙғыс ҡылдан һикертеп ебәрелә;
- Spiccato — өҙөк-өҙөклө, һикергес штрих, яурындың өҫтәмә хәрәкәте менән ауырайтылған staccato;
- Sautillé — һикертелеүсе штрих, еңеләйтелгән һәм тиҙләтелгән Spiccato;
- Ricochet-saltato — күтәрелгән һыҙғыстың ҡылы менән һуғып сығарылған штрих;
- Tremolo — бер үк өндө ҡабат-ҡабат етеҙ итеп ҡабатлау йә йәнәш тормаған ике өндө йә ике оҡшаш өндө (интервалдарҙы, аккордтарҙы), айырым өндө алмаш-тилмәш етеҙ ҡабатлау.
- Legato — бер өндән икенсе өнгә талғын күсеш, өндәр араһында пауза юҡ.
- Col legno — һыҙғыстың ағасы менән ҡылға һуғыу.
Һыҙғыстан тыш, ҡылдарҙы уң ҡулдың бер бармағы менән сиртеп уйнау алымы бар (пиццикато). Һул ҡуллы пиццикато ла була.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Violin — статья Violin из Encyclopædia Britannica, Eleventh ed., 1910—1911.
- ↑ Амати // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- ↑ Скрипка
- ↑ БСЭ, Т.41, 1956 стр.654
- ↑ БСЭ т.4 1950 год стр 357
- ↑ К. Флеш, Искусство скрипичной игры (том 1) — Музыка, М., 1964.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Viol and Lute Makers of Venice 1490 -1630 , by Stefano Pio (2012), Venezia Ed. Venice research, ISBN 978-88-907252-0-3
- Violin and Lute Makers of Venice 1640 - 1760 , by Stefano Pio (2004), Venezia Ed. Venice research, ISBN 978-88-907252-2-7
- Liuteri & Sonadori, Venice 1750 - 1870 , by Stefano Pio (2002), Venezia Ed. Venice research, ISBN 978-88-907252-1-0
- The Violin Forms of Antonio Stradivari, by Stewart Pollens (1992), London: Peter Biddulph. ISBN 0-9520109-0-9
- Principles of Violin Playing and Teaching, by Ivan Galamian (1999), Shar Products Co. ISBN 0-9621416-3-1
- The Contemporary Violin: Extended Performance Techniques, by Patricia and Allen Strange (2001), University of California Press. ISBN 0-520-22409-4
- The Violin: Its History and Making, by Karl Roy (2006), ISBN ISBN 978-1-4243-0838-5
- The Fiddle Book, by Marion Thede (1970), Oak Publications. ISBN 0-8256-0145-2
- Latin Violin, by Sam Bardfeld, ISBN 0-9628467-7-5
- The Canon of Violin Literature, by Jo Nardolillo (2012), Scarecrow Press. ISBN 0-8108-7793-7
- The Violin Explained - Components Mechanism and Sound by James Beament (1992/1997), Clarendon Press. ISBN 0-19-816623-0
- Antonio Stradivari, his life and work, 1644-1737', by William Henry Hill; Arthur F Hill; Alfred Ebsworth Hill (1902/1963), Dover Publications. 1963. OCLC 172278. ISBN 0-486-20425-1
- An Encyclopedia of the Violin, by Alberto Bachmann (1965/1990), Da Capo Press. ISBN 0-306-80004-7
- Violin - And Easy Guide, by Chris Coetzee (2003), New Holland Publishers. ISBN 1-84330-332-9
- The Violin, by Yehudi Menuhin (1996), Flammarion. ISBN 2-08-013623-2
- The Book of the Violin, edited by Dominic Gill (1984), Phaidon. ISBN 0-7148-2286-8
- Violin-Making as it was, and is, by Edward Heron-Allen (1885/1994), Ward Lock Limited. ISBN 0-7063-1045-4
- Violins & Violinists, by Franz Farga (1950), Rockliff Publishing Corporation Ltd.
- Viols, Violins and Virginals, by Jennifer A. Charlton (1985), Ashmolean Museum. ISBN 0-907849-44-X
- The Violin, by Theodore Rowland-Entwistle (1967/1974), Dover Publications. ISBN 0-340-05992-3
- The Early Violin and Viola, by Robin Stowell (2001), Cambridge University Press. ISBN 0-521-62555-6
- The Complete Luthier's Library. A Useful International Critical Bibliography for the Maker and the Connoisseur of Stringed and Plucked Instruments by Roberto Regazzi, Bologna: Florenus, 1990. ISBN 88-85250-01-7
- The Violin, by George Dubourg (1854),Robert Cocks & Co.
- Violin Technique and Performance Practice in the Late 18th and Early 19th Centuries, by Robin Stowell (1985), Cambridge University Press. ISBN 0-521-23279-1
- History of the Violin, by William Sandys and Simon Andrew (2006), Dover Publications. ISBN 0-486-45269-7
- The Violin: A Research and Information Guide, by Mark Katz (2006), Routledge. ISBN 0-8153-3637-3
- Per gli occhi e 'l core. Strumenti musicali nell'arte by Flavio Dassenno, (2004) a complete survey of the brescian school defined by the last researches and documents.
- Gasparo da Salò architetto del suono by Flavio Dassenno, (2009) a catalogue of an exhibition that give complete informations on the famous master life and work, Comune di Salò, Cremonabooks, 2009.
- Grillet, Laurent (1901). «Les ancetres du violon v.1» (Paris).
- Скрипка // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- К. Флеш, Искусство скрипичной игры (том 1) — Музыка, М., 1964.
- К. Флеш, Искусство скрипичной игры (том 2) — Классика-XXI, М., 2007.
- Л. Ауэр, Violin Playing as I Teach It (1920); в рус. пер. — Моя школа игры на скрипке, Л., 1933;
- В. Мазель, Скрипач и его руки (правая) — Композитор, СПб., 2006.
- В. Мазель, Скрипач и его руки (левая) — Композитор, СПб., 2008.
- А. Цицикян «Армянское смычковое искусство», Ереван, 2004 год.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Скрипка — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә


text:
“Ҡыңғырауҙар сыңы” балаларҙы йыйҙы
25 апреля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Красноусол башҡорт гимназия-интернатында уҡыусыларға төплө белем биреү менән бер рәттән өҫтәлмә белем биреүгә лә ҙур иғтибар бирелә. Дәрестәр тамамланғандан һуң да бында тормош гөрләп тора.
“Яугилде кубогы”н бурлылар яуланы
25 апреля 2017 йыл | Спорт
15 апрелдә Яугилде мәктәбендә традицияға әүерелгән спорт байрамы – Бурлы ауыл биләмәһе ауыл командалары араһында "Яугилде кубогы”на волейбол ярышы булып үтте.
Ҙур хәрефле, ысын Уҡытыусы
25 апреля 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ
"Әгәр ҙә уҡытыусы үҙенең эшен яратып башҡарһа, ул һәйбәт уҡытыусы була. Уны эшенә лә һәм уҡыусыларына ҡарата ла һөйөү тойғоһо берләштерә икән, тимәк, ул – ысын уҡытыусы”.
Бөйөк рус яҙыусыһы Лев Толстойҙың ошо ҡанатлы һүҙҙәре тап Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы, Рәсәй Федерацияһының башланғыс һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре Гүзәл Тимерхан ҡыҙы Ғәзетдиноваға ҡарата әйтелгән кеүек.
Бөйөк рус яҙыусыһы Лев Толстойҙың ошо ҡанатлы һүҙҙәре тап Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы, Рәсәй Федерацияһының башланғыс һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре Гүзәл Тимерхан ҡыҙы Ғәзетдиноваға ҡарата әйтелгән кеүек.
Һәр ерҙә тәртип булһын
25 апреля 2017 йыл | Яңылыҡтар, Йәмғиәт
Билдәле булыуынса, Рәсәй Президенты Владимир Путин һәм Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитовтың Указдарына ярашлы, 2017 йыл Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы тип иғлан ителде. Тимәк, маҡсатыбыҙ - тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға, тәбиғәткә булған мөнәсәбәтебеҙгә күберәк иғтибар итеү.
Йәрминкәнән матур уйҙар, күтәренке кәйеф менән
25 апреля 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йорто алдындағы майҙан гөрләп тора. Хистәргә ҡағылып ағылған көй ҙә, бығаса һалҡынсараҡ, болоҡһоп торған көндәрҙән һуң нәҡ ошо мәлде генә көткәндәй йылытып ебәреүе лә күңелдәргә рәхәтлек биреп, байрамса күтәренке кәйеф тыуҙыра. Бында Үҙидара көнөнә арналған сара һәм йәрминкә бара. Кемдер үҙенә кәрәкле тауарын һатып ала, кемеһелер уны һата.


text:
Фото:
Республикала һалым хеҙмәте һәм Эске эштәр министрлығы хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Фото:
Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы менән БР буйынса Эске эштәр министрлығы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө. Документҡа 7 ноябрҙә Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Марат Вәхитов һәм БР буйынса эске эштәр министры Михаил Закомалдин ҡул ҡуйҙы. Осрашыу «Һалым органдарының эске эштәр органдары менән үҙ-ара килешеп эш итеү һөҙөмтәлелеген арттырыу» темаһына берлектәге семинар-кәңәшмә сиктәрендә ойошторолдо.
— Хеҙмәттәшлек тураһында килешеү берлектә эшмәкәрлек алып барыу механизмдарын билдәләй һәм ул хеҙмәттәшлек итеүҙең барлыҡ йүнәлештәрен, шул иҫәптән процессуаль эшмәкәрлекте, берлектә саралар үткәреү тәртибен, килешеп эш итеүҙең сифатына контроллек итеүҙе көйләү маҡсатында төҙөлдө, — тип хәбәр иттеләр һалым ведомствоһының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Кряк Тураһында Деинсталлятор Рево актив ярҙам премиум-деинсталлятор версия Рево. Был программа ярҙамы менән һеҙҙең бөтә компьютер һәм программаларҙан алып нежелательный деинсталлировать. Хатта әгәр ҙә һеҙ программа алып ташлағандар һәм хәле ҡоролмалары алып ташланған..
Кряк Тураһында Деинсталлятор Рево 64 ни microsoft windows өсөн йорт. Өҫтәмә рәүештә ҡотолоу ташлана һәм уның ниндәйҙер өлөшө иң төп программа документы һәм һөҙөмтәле программаһын алып ташлау юлы менән йәки артҡы тәҙрәһенә реестры тәҙрәгә ташланды. һулдан двигатель тиҙ арала уның программалары бөтә матернуться деинсталляция.
Скачать Тураһында Рево Деинсталлятор Кряк
Кряк Тураһында Деинсталлятор Рево
Версия взломать скачать урын эҙләгеҙ һеҙ. һеҙ дөрөҫ деинсталлятор рево Туп-Тулы Русификатор Деинсталлятор Рево.
Деинсталлятор Тураһында Рево 3.1.6 һеҙ проблемаларҙан ҡотолорға ярҙам ташлана һәм башҡа кушымталар һеҙҙең компьютер программаһы нежелательный! Әгәр сездә проблемалар бар һәм улар хатта ҡыуып сығарып бөтөрә алмай “пакет функциялы йорт һәм windows (скачать пакет йәки ҡул менән)"тамаша панелдәр. Сөнки Кряк деинсталлятор скачать бушлай менән Рево иң һөҙөмтәле эшләү дөрөҫ булыр, сөнки һеҙгә ул теркәлеү, теркәү мөмкинлегенә эйә булыр өсөн, беҙ үҙебеҙ булһа әгәр ярыҡ, шулай уҡ уны сериялы асҡыс бикләп мөмкинлек бирә функцияһында ҡулланырға мөмкин. шулай беркетелгән тип загрузки.
Шулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Уйындың Бустер 2.4 Асҡыс Тураһында Лицензия Скачать Бушлай + Боровецк
Төп Характеристика Pro Деинсталлятор Рево:
- Күберәк проблемалар менән яңыртыу юҡ.
- Программа алып ташлауы еңел.
- Программа алып һүҙле.
- Ябай мәғлүмәттән алып ташлағандан һуң ҡаланан ситтәге.
- Хатанан ҡотолоу булып ҡуйҙы.
- Белмәйем, компьютер программалары урынлаштырып эшләгән ваҡытында ниндәй үҙгәрештәр.
- Тәжрибә һөҙөмтәләргә ирешкән иң яҡшы һәм бөтөрә.
- Версия һеҙгә уңайлы булһын өсөн портатив (компьютер неограниченный һаны).
- Сканер өсөн киңәйтеү ҡалдыҡтары – сканер алгоритм ашыу продвинутый.
- Установка программ Мониторинг системаһы реаль ваҡыт менән үҙгәрә..
- Резерв организымдарҙы дүрт кимәлле системаһын индереү, резерв тулыһынса реестры сокращенно.
- Журнал мәғлүмәт базаны ҡулланыу – журналдар менән яҡшы мәғлүмәт базаһы алып ҡуйыу.
- Алыҫ юлдан командаһы ярҙам программаһы.
Revo Тураһында Яңы Uninstaller Тип Табылды. 3.1.9:
– Браузер ярҙамында microsoft ап-edge өҫтәне.
– Ваҡ хаталарҙы төҙәтеү
Инструкция:
- Скачать & Программаларҙы Ҡуйыу.
- Һуң урынлаштырыу уның запустить уңышлы түгел., Әгәр ул асыла икән, уны ябырға.
- Файл revouninstallerpro копируйте.Папка Лицензия лицензияһы булған.
- Эш өҫтәленә баҫабыҙ күсә һәм windows (Клавиша Windows+Р.) - әйҙә һәм "%ALLUSERSPROFILE проценты" хәҙер тәҙрәләре асыла, шашып "төркөмөнә ҡаршы ревоРево Деинсталлятор Pro" копируйте һәм лицензияһы.
- Альтернатив Ысулдары:
Иң Шаг4:
Тиклем Бара “;:\Programdata папка.рево төркөмөнә ҡаршыРево Деинсталлятор Pro" копируйте һәм лицензияһы.
- Эшләй!


text:
Башҡортостанда урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына депутатлыҡҡа 251 кандидат күрһәтелгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда республиканың 53 районының 775 ауыл биләмәһе Советында һайлауҙар тәғәйенләнгән. Улар быйыл 13 сентябрҙә Берҙәм тауыш биреү көнөндә үтәсәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһынан.
Киң мәғлүмәт сараларында тейешле һайлауҙар тәғәйенләү тураһында ҡарар баҫылыу менән һайлау кампанияһы башланды. Муниципаль һайлауҙар әүҙем фазаға күсә.
Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәре буйынса, иртәнге 9-сы яртыға республикала урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына депутатлыҡҡа 251 кандидат теркәлгән.
Берҙәм тауыш биреү көнөндә Башҡортостанда 784 һайлау кампанияһы үтә. 2015 йылдың 13 сентябрендә ете меңдән ашыу депутат мандаты алмаштырыласаҡ. 50-се Туймазы һәм 15-се Күмертау һайлау округы буйынса Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышына өҫтәмә һайлауҙар, Приютово һәм Шишмә ҡасаба Советтарына һайлауҙар тәғәйенләнгән. Ауыл биләмәһе Советтары депутаттарын һайлау буйынса 775 кампания, муниципаль район һәм ҡала округтары Советтарында биш өҫтәмә һайлау үтәсәк.


text:
Йәштәр мәғлүмәт үҙәге Бөтә Рәсәй конкурсында еңгән өсөн өс миллион һум грант алды
Республика йәштәр мәғлүмәт үҙәге — Башҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы ведомствоһындағы учреждение өс миллион һумлыҡ грантҡа эйә булды. Был наградаға үҙәк сәләмәт йәшәү рәүешен һәм физик культураны пропагандалау буйынса эште иң яҡшы ойоштороуға Бөтә Рәсәй конкурсында «Мәғлүмәт картаһы» номинацияһында еңгән өсөн лайыҡ булды.
Финалға сығыусылар «мәғлүмәт карталарын» яҡлау-презентациялауҙа ҡатнашты. Төп приз өсөн Башҡортостан менән бер рәттән Алтайҙан, Красноярскиҙан, Камчатканан, шулай уҡ Калуга, Липецк, Ырымбур, Пенза, Төмән һәм Силәбе өлкәләренән, Бурятия һәм Сыуаш Республикаһынан ҡатнашыусылар көрәште, тип хәбәр итә Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Эштәрҙе Рәсәй спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министры урынбаҫары Павел Колобков етәкселегендәге конкурс комиссияһы баһаланы.
Проект менән Республика йәштәр мәғлүмәт үҙәге директоры вазифаһын башҡарыусы Елена Ледяйкина һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса бүлек белгесе Ләйсән Сәлимова таныштырҙы.
Республика йәштәр мәғлүмәт үҙәге шулай уҡ Рәсәй спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министрлығының Почет грамотаһы менән наградланды.


text:
Ҡобараһы осоп йүгереп килеп ингән дуҫына Ильяс бер һорау ҙа биреп өлгөрмәне. Динар: «Сәләм! Хәлдәр?» – тине лә елдереп уның китаптары, дәреслектәре торған шкаф янына үтте. «Сәләм, Динар, әллә бер ни булдымы, нимә эҙләйһең?» – тип ҡыҙыҡһынды. Дуҫы алан-йолан ҡаранды ла куртка эсенән бер бәләкәй генә төргәк сығарып, ниндәйҙер китаптың эсенә тыҡты. Был күренешкә аптыраған …
Continue reading ‘Дуҫың кем?’ »
Шуныһы шәп: ауылыбыҙ Өфөгә яҡын урынлашҡан. Шуға ла театрҙарға, киноларға, ҡаланың иҫтәлекле урындарына барыу беҙгә бик еңел. Бер матур көндө башҡорт теле уҡытыусыһы Рида Рәзиф ҡыҙы Кашапова беҙҙе Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына «Хыялға ҡаршы» спектаклен ҡарарға алып китте. Күптән йыйына инек.
Донъябыҙҙы интернет ауы солғап алды. Бөгөн банк, магазин, кафе, аэропорт, төрлө мәғариф учреждениеларын унһыҙ күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын, шулаймы? Күп кенә ололар ҙа, балалар ҙа көн һайын ҡулланмайынса тора алмай. Ҡайҙа ғына булһаҡ та – өйҙәме ул, эштәме, ниндәйҙер күңел асыу үҙәгендәме – Wi-Fi-роутер аша инеп булһа ла, интернет киңлектәрен гиҙергә әҙербеҙ. 1991 йылда …
Continue reading ‘Wi-Fi хәүефлеме?’ »
Балалар, ошо ҡурҡыныс һүҙҙе ишетһәгеҙ, кемде күҙ алдына килтерәһегеҙ ул? Шөҡәтһеҙ, аяҡ-ҡулдары йөнлө, алпан-толпан баҫҡан айыуҙан да ҙур бер хайуан кеүек кешегә оҡшаған нәмәкәй күргәндәй булам мин. Ҙур ҡулдарын бер һелтәһә был «мәхшәркеше», эргә-тирәләге бөтә нәмә пыран-заран ҡыйралалыр…
Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн республика социаль приютына китеп барам. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡыҙҙар һәм малайҙар өсөн бик кәрәк шул бындай урындар. Балаларҙы үҙ атай-әсәйҙәренең вайымһыҙлығынан, битарафлығынан яҡлар өсөн бит ул. Ҡайһы берҙәрен хатта аяныслы хәлдәрҙән ҡотҡарыр өсөн. Сөнки йәмғиәтебеҙҙә үҙ мәнфәғәттәрен, үҙ ҡыҙыҡһыныуҙарын, асыуым да килмәгәйе, эскелекте һәм еңел-елпе тормошто өҫтөнөрәк ҡуйған, бала ҡәҙерен белмәгән атай-әсәйҙәр …
Continue reading ‘Нисә бала – шунса яҙмыш’ »
– Cпиннер алығыҙ, спиннер! – тип ҡысҡырып торған һатыусылар хәҙер аҙым һайын, тиһәң дә була. Ә ниндәйе генә юҡ был уйынсыҡтың?! Формаһы, төҫө, материалы буйынса ла. Уртаһында – подшипник, ситтәрендә бер иш фигуралар. Шуны бармаҡтары менән тоталар ҙа әйҙә әйләндерәләр генә!
Айнур менән Русландың кәйефтәре күтәренке. Сөнки улар бөгөн сыйырсыҡтарға оя яһарға һөйләшкәйне. Руслан өйҙә ата-әсәһенә ярҙамлашты ла кәрәк-яраҡтарын алып Айнурға китте. Дуҫы уның килеүенә әҙер ине. Малайҙар интернет селтәренән бик үҙенсәлекле генә сыйырсыҡ ояһын эшләү схемаһын табып алды ла тап шундағы кеүек итеп яһарға тотондо. Хеҙмәт дәрестәрендә Илнур ағайҙарынан ниҙәр генә өйрәнмәйҙәр, шуға ла оялар …
Continue reading ‘Кешегә насарлыҡ теләгәнсе…’ »
Электрон сигарет, вейп, вейпинг… Был һүҙҙәрҙең нәҡ үҫмерҙәр, мәктәп уҡыусылары менән ныҡ бәйле булыуы эсте бошора. Бер нисә йыл элек электрон сигарет тураһында ишеткәнем хәтеремдә. Тартыусыларға тәмәкене ташлатыу өсөн һәйбәт, тип әйтәләр ине. Йәнәһе лә, көслө никотинлы сигарет урынына шуның пары менән алданалар. Ике мең һум тирәһенә һатып алаһың да, әйҙә, һураһың. Эйе, нәҡ файҙалы …
Continue reading ‘Электрон сигарет тәмле еҫле булһа ла…’ »
Интернет заманы…Кәрәҙле телефонһыҙ йәшәүҙе күҙ алдына ла килтереп булмай хәҙер. Планшет тигән нәмәне минең өләсәйем хатта күрмәне лә, белмәне лә, меҫкенкәйем! Их, рәхәт тә ул, килешәһегеҙме, балалар, ошо нәмәләр булғас, шулай бит?! Дәрестәр теҙмәһе WhatsApp-та, интернет селтәре аша йәһәт кенә өйгә эште эшләп-күсереп тә ҡуяһың! Төймәгә бер-ике баҫыу менән тарихтан кәрәкле теманың тексын түгел, ә …
Continue reading ‘Ят ярлыҡамаҫ’ »
Ләйсән беренселә генә уҡый әле. Мәктәптә балалар баҡсаһына ҡарағанда ҡыҙығыраҡ та, күңеллерәк тә кеүек ҡыҙға. Бер төрлө генә кейенеп йөрөйһөң, партала етди генә ултыраһың. Ҙур шул ул хәҙер, уҡыусы булды бит. Уҡытыусылары ла бик ипле, һәйбәт. Бер ҙә тауыш күтәргәне юҡ. Әммә шулай тыныс ҡына уҡып йөрөгән көндәрҙең береһендә көтөлмәгән хәл булды. Тик торғанда бер …
Continue reading ‘Ҡаты бәғерлелек ҡайҙан килә?’ »


text:
- Подробности
- Просмотров: 329
ЛИНГВИСТИК ГЕОГРАФИЯ, д и а л е к т о г р а ф и я, тел күренештәренең таралыу терр‑яһын өйрәнгән тел ғилеме бүлеге. Диалектологиянан 19 б. аҙ. айырылып сыға. Башҡорт теленең Л.г. б‑са тикшеренеүҙәр 20 б. 70‑се йй. “Башҡорт теленең диалектологик атласын” төҙөгән ваҡытта башланып китә. Атлас башҡорт теленең диалекттарын билдәләнгән изоглоссалар (геогр. карталағы айырым тел билдәһенең таралыу сиктәрен аңлатҡан һыҙыҡтар) б‑са өйрәнеү өсөн нигеҙ булып тора. Был диалекттарҙың таралыу терр‑яһы күрһәтелә, формалашыу һәм тарихи үҫеш үҙенсәлектәре асыла, төрлө тел кимәлдәренең хәҙ. торошо һүрәтләнә, айырым һөйләштәрҙең классификацияһы билдәләнә һ.б. Тупланған фактик материал башҡ. әҙәби теленең һәм этносының айырым тарихи мәсьәләләрен, тел‑ара бәйләнештәрен һ.б. хәл итергә мөмкинлек бирә. Л.г. үҫеше М.И. Дилмөхәмәтов, С.Ф.Миржанова, Н.Х.Мәҡсүтова, У.Ф.Нәҙерғолов һ.б. хеҙмәттәренә бәйле. БР‑ҙа шулай уҡ урыҫ теленең (ҡара: Урыҫ диалектологияһы) лингвогеографик тикшеренеүҙәре лә үткәрелә.
Әҙәб.: Максютова Н.Х. Лингвогеографическое изучение башкирского языка (итоги и перспективы) //Проблемы диалектологии и лингвогеографии тюркских языков: сб. ст. Уфа, 1986; Надергулов У.Ф. О реализации некоторых анлаутных согласных башкирского языка //Вопросы ареальной лингвистики и этнографии: сб. ст. Уфа, 1987; Дильмухаметов М.И. Говор среднеуральских башкир. Уфа, 2006.
М.И.Дилмөхәмәтов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Фото:
Башҡортостан ғалимдары Ҡырғыҙстан менән ғилми бәйләнеште үҫтерә
Фото:
Башҡортостан ғалимдары делегацияһы башҡорт-ҡырғыҙ тарихи-мәҙәни бәйләнештәрен, Ҡырғыҙстанда башҡорт диаспораһының этнодемографик процестарын өйрәнеүгә бағышланған визит менән Ҡырғыҙстанға барып ҡайтты. БР Фәндәр академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының директор вазифаһын башҡарыусы Илгиз Солтанморатов, БР Фәндәр академияһының Социаль-сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Рәфил Аҫылғужин, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Ватандаштар менән эшләү комиссияһы рәйесе урынбаҫары Римма Сөләймәнова һәм башҡалар делегация составына инде.
Делегация Ҡырғыҙстандың тарихсылары, этнографтары, социологтары, бер нисә вуз һәм ғилми-тикшеренеү институты етәкселәре менән осрашыу үткәрҙе, «Туган тел», «Татыулык», «Ак тирма» татар-башҡорт мәҙәни үҙәктәрендә булды. Ҡырғыҙстандағы башҡорт йәмәғәт хәрәкәтенең әүҙем вәкилдәренә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Почет грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.
Визит сиктәрендә Ҡырғыҙстан Республикаһының Милли Фәндәр академияһы Көньяҡ бүлегенең төбәк ғилми-мәғариф үҙәге менән хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.


text:
Фото:
Ҡырмыҫҡалы районында билдәһеҙ малай табылған
Фото:
2010 йылдың 31 июлендә Булгаков-Бекетов трассаһында Ҡырмыҫҡалы районының Бекетов ауылы янында билдәһеҙ малай табылған. Бала һөйләшмәй, һәм уның кем булыуын һәм ата-әсәһен асыҡлап булмай.
Билдәләре: биш-алты йәштәрҙә, буйы 90-95 см, сәстәре һары, күҙҙәре зәңгәр. «Тачки» йәнһүрәте геройы төшөрөлгән ҡыҙғылт-һары төҫлө футболка, күк шаҡмаҡлы шорты кейгән, аяғында ҡара кроссовкалар.
Әгәр һеҙ был баланы белһәгеҙ йәки уның ата-әсәһе хаҡында мәғлүмәткә эйә булһағыҙ, түбәндәге телефон һандары буйынса милицияға мөрәжәғәт итеүегеҙҙе һорайбыҙ: (34765) 2-10-83, 2-12-02. Шулай уҡ теләһә ҡайһы милиция бүлексәһенә мөрәжәғәт итергә лә мөмкин.


text:
Дәүләт милкен хосусилаштырыуҙан һәм файҙаланыуҙан табыш 1,8 тапҡырға артты
Дәүләт милкен хосусилаштырыуҙан һәм файҙаланыуҙан Башҡортостан бюджетына ете айҙа 2,2 миллиард һумға яҡын аҡса инде. Дәүләт милкен файҙаланыуҙан дөйөм сумманан ике миллиард һум алынды — был ҡуртым түләүе, дивидендтар, шулай уҡ дәүләт унитар предприятиелары килеменең бер өлөшө. Башҡортостан Республикаһы Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығының быйыл ғинуар-июндәге эшенең финанс һөҙөмтәһе бына ошондай.
Бынан тыш, дәүләт милкен һәм акциялар пакеттарын һатыуҙан 176 миллион һумдан ашыу аҡса алынды. Хосусилаштырыу программаһы һәм йыйылма мәғлүмәт бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, план арттырып үтәлгән.
Уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда алынған табыштар күләме 1,8 тапҡырға артҡан.


text:
Ауыл райондарындағы эшһеҙлек проблемаһын хәл итәләр
Башҡортостанда бөгөн эшһеҙлек проблемаһы бигерәк тә ауыл райондарында киҫкен тора. Әммә уларҙың күбеһендә проблеманы хәл итергә маташалар, һәм ярайһы уҡ уңышлы ғына. Атап әйткәндә, Шаран районында быйыл эшһеҙ граждандарға үҙ эшен асыуға 58800-әр һум, дөйөм алғанда, 6 миллион һум субсидия бүленде.
— Беҙҙең район — ауыл районы, — ти Шаран районының Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге директоры Мәғдән Хәйруллин, — шуға күрә был средстволар башлыса һыйыр малы һатып алыуға һәм уны һимертеүгә, ҡош-ҡорт үҫтереүгә тотонолдо. Бер нисә кеше халыҡҡа хеҙмәтләндереү күрһәтеү буйынса предприятиелар ойошторҙо.
Мәғдән Әнғәм улы әйтеүенсә, хәҙер ауыл халҡы үҙ эшен асыуға артыҡ ҡурҡмай тотона, эшҡыуарлыҡ һәләте күрһәтә, бушлай дәүләт ярҙамын һөҙөмтәле файҙаланырға тырыша.
Әгәр райондың был кешеләренән һәр береһе өҫтәмә рәүештә тағы бер кешене эш менән тәьмин итеүен иҫәпкә алһаң, бер юлы йөҙҙән ашыу кеше үҙ көсөн, белемен, оҫталығын ҡулланыу мөмкинлеге һәм бының өсөн матди дәртләндереү алған, тигән һүҙ.
Быйыл 1 декабргә ҡарата район буйынса теркәлгән эшһеҙ граждандар һаны 191 кеше тәшкил итте — был былтырғыға ҡарағанда 24 кешегә кәмерәк, йәғни эшһеҙлек кимәле кәмеүгә бара.


text:
Фото:
Йәштәрҙең ғаиләне планлаштырыуға арналған осрашыуы үтте
Фото:
Өфөлә «Аҡмулла» мәғрифәтселек клубы сиктәрендә Башҡорт йәштәре яҡташлыҡтары ассоциацияһы Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты менән берлектә ғаиләне планлаштырыуға арналған осрашыу үткәрҙе. Йәштәр менән республика перинаталь үҙәге врачтары осрашты.
«Ғаиләне планлаштырыу» төшөнсәһе һуңғы йылдарҙа яңы йөкмәтке менән тулыланып, тормошобоҙға әүҙем үтеп инә бара. Әгәр элек был терминды тыуымды сикләү йәки контролгә алыу менән бәйләһәләр, хәҙер ғаиләне планлаштырыу ул, иң элек, көтөлгән һәм сәләмәт балалар табыу өсөн ҡатын-ҡыҙҙың сәләмәтлеген тәьмин итеү. Үҙ һаулығыңа нисек ҡарарға кәрәк? Ғаиләне нисек планлаштырырға? Нәҫелең һау-сәләмәт булһын өсөн нимә эшләргә кәрәк? Аборт эҙемтәләре? Ошо һәм башҡа шундай уҡ мөһим һорауҙарға перинаталь үҙәк врачтары яуап бирҙе. Перинаталь үҙәк эше тураһында осрашыуҙа ҡатнашыусыларға үҙәк бүлексәһе мөдире Динара Ибраһимова һөйләне. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, үҙәк пациенттарының 30-40 проценты тулыһынса тиерлек һауыға, һәм ҡатын-ҡыҙҙа үҙ балаһын табыу өмөтө уяна. Шулай ҙа ауырыуҙы дауалағанға ҡарағанда иҫкәртеүе яҡшыраҡ.
Осрашыуҙа «ирекле мөнәсәбәттәр»ҙең нигә килтереүе, иртәме-һуңмы ата-әсә буласаҡ йәштәрҙең яуаплылығы тураһында ихлас һөйләшеү алып барылды.
Һөйләшеүҙә Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Илгиз Солтанморатов, Башҡарма комитет ағзалары Гүзәл Ситдиҡова, Ләлә Биишева, Иршат Аҫылғужин, Рим Вәлиәхмәтов әүҙем ҡатнашты, улар үҙ тормош тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Бында барыһының да фекере берҙәм булды: милли традицияларҙы күҙәтеү – үҫеп килеүсе быуынға әхлаҡи тәрби биреүҙең мөһим шарты.


text:
Башҡортостанда йыл эсендә эшһеҙлек кимәле кәмегән
Башҡортостанда йыл эсендә эшһеҙлек кимәле кәмегән, тип хәбәр итте бөгөн Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Фидус Ямалтдинов, социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрҙе көйләү буйынса Республика өс яҡлы комиссия ултырышында сығыш яһап.
— Дөйөм һәм теркәлгән эшһеҙлек кимәле тотороҡло булып ҡала, — тип билдәләне ул. Дөйөм эшһеҙлек кимәле 6,9 процент тәшкил итә, ә уҙған йылдың ошо уҡ осорона 8,8 процент тура килә. Теркәлгән эшһеҙлек кимәле 1,6 процентҡа тиклем кәмегән.
Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары һүҙҙәренсә, беҙҙең республикала, дөйөм Рәсәйҙәге менән сағыштырмаса, әлеге кәмеү процесы йылдамыраҡ бара.


text:
Холоҡтары оҡшаш та, айырыла ла31-12-2014, 01:20 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Зилиә ХӘЛИЛОВА:
– Ирем менән икебеҙҙең бер йылда тыуыуҙың яҡшы ла, яман да яғы бар. Мин яуаплылыҡ, тәртип яратам, шулай ҙа ҡайһы саҡ үҙ һүҙле, еңмеш булыуым, ял менән эш араһында алтын урталыҡ таба алмауым ҡамасаулай. Кәзә холҡона тартылыпмы, һәр ерҙә иң беренсе булырға ынтылам. Төрлө ярыш-бәйгеләрҙә, бигерәк тә мәктәптә уҡыған саҡта был һыҙаттың ярҙамы тейә ине, әммә хәҙер ғаиләлә үҙеңде йүгәнлерәк, күндәмерәк тоторға кәрәклегенә төшөнәм. Мөгөҙҙәрем менән бер нәмәгә төкәлеп алдым икән, аҙағы ни менән бөтөрөн күҙаллауы ҡыйын. Бындай осраҡта тормош иптәшем Айнурҙың тыныс холоҡло булыуы ҡотҡара. Икебеҙ ҙә бер йылғы, шулай ҙа айырма байтаҡ. Эшкә етди ҡарашлы булыу, кешеләргә, хеҙмәткә, мөхәббәткә тоғролоҡ берләштерә беҙҙе. Мин күберәк хис-тойғоға таянып эш итһәм, Айнур аң менән йәшәй. Сетерекле хәлдәрҙән сығыу юлын уның тыныс холҡо һәм минең илгәҙәклек аша табабыҙ.
Яңы йылды өйҙә, тыныс мөхиттә, атай-әсәйҙәребеҙ менән ҡаршыларға ниәтләйбеҙ.
Лилиә ҒӘЛИНА:
– Мәктәптә лә, академияла ла үҙем һымаҡ 1991 йылда тыуғандар менән уҡырға тура килде. Класыбыҙ бик татыу, әүҙем булды, төркөмдәштәрем дә – асыҡ күңелле, уңған кешеләр. Шәхсән үҙем аралашырға яратам, ғаиләлә үҙ һүҙле булдым, башҡаларҙы еңмешлегем менән еңдем. Тормош иптәшем Ҡуй йылында тыуһа ла, беҙҙең осраҡта гел ул миңә “ташлама” яһай, ысын ирҙәрсә хәл итә, ҡыуаныстарымды уртаҡлаша, күңелһеҙләнгән саҡта кәйефемде күтәрергә тырыша. Ғөмүмән, кешенең ниндәй булыуында уның тыуған айы, йылы әллә ни ҙур роль уйнамай тигән фекерҙәмен. Һәр шәхестең булмышы, минеңсә, ғаиләнән, ата-әсә тәрбиәһенән сығып формалаша.
Яңы 2015 йылда барыһының дә кәзә кеүек әүҙем, шулай уҡ егәрле, сәләмәт һәм бәхетле булыуын теләйем.
Әлиә МӘҺӘҘИЕВА, бухгалтер:
– Ҡәҙимге тормошта бик тынысмын, әммә ҡайһы берҙә ныҡышмалмын, үҙем дөрөҫ тип һанаған фекерҙе һуң булһа ла әйтеп ҡуям. Был ҡылығым өсөн үкенгән саҡтар ҙа юҡ түгел. Ҡайһы йылда тыуҙың, ниндәй ай вәкилеһең тигән күренеш яңыраҡ ҡына килеп сыҡты бит, элек уға әллә ни иғтибар ҙа бирмәй йәшәнек.
Яңы йылды өйҙә, балалар менән ҡаршыларға йыйынабыҙ. Һәр кемебеҙгә именлек, күңел бөхтәлеге, бәхет-шатлыҡтар насип булһын.
яҙып алды.


text:
Шаран районында СССР-ҙың Почетлы доноры дауаханаға китаптар тапшырҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Шаран районында Әҙәбиәт йылы сиктәрендә «Дауаханаларға китап бүләк ит» акцияһы бара. Яңауыл ауылынан педагогик хеҙмәт ветераны, журналист Александр Асмаев Үҙәк район дауаханаһына 80 китап бүләк итте. Улар араһында нәфис, фәнни-популяр, сәйәси әҙәбиәт бар. Күбеһен «Ҡаһарманлыҡ» серияһынан китаптар тәшкил итә.
— Мин ошо китаптарҙың барыһын да уҡып сыҡтым һәм ҙур ҡәнәғәтлек алдым, — ти Александр Асмаев. — Хәҙер иһә уларҙың сирлеләргә сырхауҙарын тиҙерәк еңеп сығырға ярҙам итеүҙәрен теләйем.
Александр Асмаев тәүге һөнәре буйынса фельдшер. Ул медицина өлкәһендә оҙаҡ эшләп өлгөрмәй. Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлағас, уҡытыусы булып китә. 1972 йылдан хаҡлы ялға сыҡҡансы тарихтан, инглиз теленән уҡыта. Оҙаҡ йылдар «Чолман» республика гәзитенең үҙ хәбәрсеһе була.
Александр Асмаев — СССР-ҙың Ҡыҙыл Тәре йәмғиәтенең Почетлы доноры. Ул 77 тапҡыр ҡан биреп, кеше ғүмерҙәрен ҡотҡарған, тип хәбәр итте Шаран районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге етәксеһе Рәил Мусин.


text:
- Подробности
- Просмотров: 253
МИҢЛЕҒӘЗИМОВ Мәғсүм Ғәббәс улы [3.1.1925, БАССР‑ҙың Бәләбәй кантоны Мәтәүтамаҡ а. (БР‑ҙың Туймазы р‑ны) — 25.10.1982, Өфө], инженер‑механик. Техник ф. д‑ры (1977), проф. (1980). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1950) һәм 1972 й. алып шунда уҡ эшләй (1979—82 йй. нефть промыслаһы механикаһы каф. мөдире), 1954 й. алып Бөтә Союз нефть һәм газ ҒТИ‑нда, 1962—72 йй. Татарстан нефть ғилми‑тикшеренеү һәм проект ин‑тында лаб. етәксеһе, өлкән ғилми хеҙм‑р (Ҡазан). Фәнни хеҙмәттәре нефтте сығарыу һәм ташыу проблемаларына арналған. М. ҡатнашлығында скважиналарҙы эксплуатациялауҙың газ‑лифт ысулы табылған, үткәргес торбаларҙағы Ньютондыҡы булмаған шыйыҡлыҡтарҙың инвариант реологик параметрҙарын табырға мөмкинлек биргән иҫәпләү моделе әҙерләнгән. Уйлап табыуҙары нефть сығарыу сәнәғәте һәм үткәргес торбалар транспорты пр‑тиеларында индерелгән. 110‑дан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 12 уйлап табыу авторы. Ҡыҙыл Йондоҙ орд. м‑н бүләкләнгән.
С.Ғ.Зөбәйеров
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Орджоникидзе районында «Спорт наркотиктарға ҡаршы» акцияһы үтәсәк
Кесе йома, 6 майҙа, Өфөнөң «Төҙөүселәр» стадионында «Спорт наркотиктарға ҡаршы» акцияһы сиктәрендә, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына һәм Республика йылына арналған Орджоникидзе районының еңел атлетика эстафетаһы үткәрелә.
Ярыштар 15 сәғәт 30 минутта башлана – мәктәптәрҙең беренсе уҙышы, 16 сәғәттә — мәктәптәрҙең икенсе уҙышы, 16 сәғәт 30 минутта — үҫмерҙәр клубтары һәм ирҙәр командалары, 17 сәғәттә – уҡыу йорттары, производство коллективтары.
Һуңынан ошонда уҡ еңел атлетика йүгереүе — Тыныслыҡ уҙышы үтәсәк.


text:
Фото:
Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө менән!
Фото:
Башҡортостан Президенты республика нефтселәрен һәм газсыларын уларҙың бөгөн билдәләнгән һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ҡотлауҙа былай тиелә:
"Ҡәҙерле дуҫтар!
Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө – республикабыҙ өсөн үҙенсәлекле байрам.
Тармаҡтың йөҙәр мең белгесе нефть сығарыуҙа һәм нефть эшкәртеүҙә, нефтехимия объекттары төҙөлөшөндә намыҫлы эшләй, нефть-газ сәнәғәте комплексы өсөн кәрәкле ҡорамалдар уйлап таба һәм етештерә.
Яғыулыҡ-энергетика комплексы – иҡтисадыбыҙҙың нигеҙе. Ул ауыр йылдарҙа Башҡортостан халҡының һәм бар илдең тырышлығы менән булдырылған. Беҙ ветерандарыбыҙҙың хеҙмәт батырлығына тейешле ихтирамыбыҙҙы белдерәбеҙ.
Әле техника, технология бөтөнләй икенсе, әммә эш үҙе бер ҙә еңелләшмәне. Сығарылған нефттең һәр тоннаһы – ауыр фиҙаҡәр хеҙмәт һөҙөмтәһе ул. Тармаҡтың әлеге быуынының ветерандарҙан ҡалышмауын беҙ ғорурланып күҙәтәбеҙ. Юғары оҫталыҡ, яуаплылыҡ – Башҡортостан предприятиеларында, бөтә ил буйынса һәм унан ситтә эшләгән яҡташтарыбыҙҙы бына ниндәй сифаттар билдәләй.
Был көндә нефть-газ комплексының бөтә хеҙмәтсәндәренә рәхмәт һүҙҙәре менән мөрәжәғәт иткем, эштәрендә уңыштар теләгем килә. Һеҙгә һәм һеҙҙең яҡындарығыҙға һаулыҡ, именлек һәм бәхет!
Байрам менән!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Р. Хәмитов".


text:
Декабрҙә предприятиеларҙың акциялар пакетын һатыу буйынса аукциондар үтәсәк
Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы хужалыҡ итеүсе субъекттарҙың Башҡортостандың дәүләт милкендә булған акциялар пакетын һатыу буйынса аукциондар үткәрә. 9 декабрҙә «Милек» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (йәмғиәттең устав капиталының 34 проценты), «Промвентиляция» Өфө монтаж идаралығы асыҡ акционерҙар йәмғиәте (48,23%), «Орбита» сауҙа фирмаһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (37,40%) һәм «Подземнефтепродукт» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте (95,73%) аукционға ҡуйыла.
БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 20 декабрҙә — «Башкирскагропромкомплект» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең устав капиталының 25 проценты, 23 декабрҙә «Башстройтранс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 20 проценты һатыуға сығарыласаҡ.
Аукциондарҙа ҡатнашыуға заявкалар БР Ер һәм мөлкәт министрлығы менән 6, 15 һәм 17 декабргә тиклем ҡабул ителә.


text:
Өлкән йәштәгеләрҙең тормош сифатын яҡшыртыу программаһын тикшерҙеләр
Кесе йома, 27 ғинуарҙа, Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов һәм БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова ҡатнашлығында һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының республика советы президиумы ултырышы үткәрелде.
Көн тәртибенә 2011-2013 йылдарҙа тормошҡа ашырырға билдәләнгән өлкән йәштәгеләрҙең тормош сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән төбәк программаһын эшләү тураһында мәсьәлә индерелде. Бындай программалар Рәсәй Федерацияһының һәр субъектында эшләнәсәк һәм индереләсәк. Был турала ҡарар Рәсәй Федерацияһы Дәүләт советы президиумының былтыр октябрҙәге ултырышы йомғаҡтары буйынса ҡабул ителде.
Фидус Ямалтдинов президиум ағзаларын "Халыҡ университеттары" проектының төп маҡсаттары һәм бурыстары, унда уҡытыласаҡ дисциплиналар һәм уҡырға теләүселәрҙе ҡабул итеү тәртибе менән таныштырҙы. Уның әйтеүенсә, быйыл 15 мең кешене уҡытыу күҙ уңында тотола.
Ултырышта ҡатнашыусыларҙа "Башҡортостан Республикаһында 2011 йылға өлкән йәштәге кешеләр һәм инвалидтар өсөн социаль туризмды үҫтереү" проекты тураһында белдереү ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, был проект 70 процентҡа бюджет средстволары һәм 30 процентҡа бюджеттан тыш сығанаҡтар иҫәбенә финансланасаҡ, тип билдәләне. Быйыл сараларҙы тормошҡа ашырыуға бөтәһе 36,9 миллион һум бүлергә планлаштырыла. Был программа сиктәрендә Башҡортостан, Рәсәй Федерацияһы һәм сит илдәр буйлап турҙар ойоштороласаҡ.


text:
Дәүләкән районында ял итеүселәр йәшендән ҡасып һәләк булған
Балаларын йәшендән һаҡлайым тип, кешеләр үҙ машинаһында һәләк була. Йәкшәмбелә бер төркөм кешеләр балалары менән Дим йылғаһы буйында ял итәләр. Көн боҙола башлағас, ололар дауыл үткәнен машиналарҙа көтөп торорға була. Көслө ел сығып, ағастарҙың береһе «УАЗ-Патриот» машинаһына ауа. Машина эсендә ултырған кешеләр ҡыҫылып ҡала. Ике ҡатын шунда уҡ һәләк була, биш йәшлек малай дауаханала үлә. Ир кеше, һигеҙ һәм ун йәшлек ике малай йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатылған, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Башҡортостанда тәүге ярты йыллыҡта янғындарҙа 169 кеше һәләк булған
Йыл башынан Башҡортостанда 2180 янғын сыҡҡан, уларҙа 169 кеше һәләк булған. Был хаҡта республикала янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса матбуғат конференцияһында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы начальнигы урынбаҫары Марат Латипов хәбәр итте. Ағымдағы айҙа янғындар һаны яҡынса 15 процентҡа кәмегән. Төбәктә 304 профилактика төркөмө булдырылған, улар тарафынан 137 меңдән ашыу шәхси йорт тикшерелгән.
– Статистика буйынса янғындарҙың күпселеге фатирҙарҙа хужаларҙың иғтибарһыҙлығы арҡаһында сыға. Ғәҙәттә, быға эскән килеш тәмәке тартыу сәбәп була. Ошоға бәйле идаралыҡ әүҙем социаль эшмәкәрлек тә алып бара. Тәүге ярты йыллыҡта янғындарҙы иҫкәртеүгә арналған 208 телесюжет донъя күрҙе, радиола 809 сығыш ойошторолдо, материалдар электрон һәм баҫма матбуғатта урынлаштырыла, — тип һөйләне Марат Латыпов.


text:
- Подробности
- Просмотров: 1166
БОРОНҒО ҺӘМ УРТА БЫУАТ ТӨРКИ ӘҘӘБИ ТЕЛДӘРЕ, төрки ҡәбиләләрҙең һәм халыҡтарҙың милли телгә тиклемге әҙәби теле. Боронғо төрки телдәргә боронғо төрки әҙәбиәте ҡомартҡыларында сағылыш тапҡан Орхон‑Йәнәсәй ҡомартҡылары теле һәм боронғо уйғыр теле, урта төрки телдәргә урта быуат төрки телле әҙәбиәт ҡомартҡылары яҙылған ҡараханлыуйғыр, харәзмтөрки, сығатай телдәре, болғар теле, төрки һ.б. телдәр инә.
Боронғо уйғыр әҙәби теле. Төрки телдәрҙең уйғыр-уғыҙ төркөмөнә ҡарай. Орхон-Йәнәсәй ҡомартҡылары теле (рун койнеһы) һәм Турфан ҡ. диалекты нигеҙендә формалаша. Көнсығыш Төркөстандағы Кочо дәүләтенең рәсми теле (9—13 бб.), 18 б. тиклем ҡулланылышта була. Үҙенсәлекле билдәләре: [й] урта тел спиранты урынына ҡайһы бер позицияларҙа [д] алғы тел шаулы өнөн ҡулланыу; хәҙ. төрки телдәрҙә юғалған хәҙ. заман сифат ҡылым яһаусы ‑ғма / ‑ғмә форманты һәм киләсәк заман сифат ҡылым яһаусы ‑дачи/ ‑дәчи форманты булыуы; локатив һәм аблатив билдәләрҙе сағылдырыусы ‑да/ ‑дә аффиксын ҡулланыу һәм башҡалар. Урал‑Волга буйы төрки телендә боронғо уйғыр теленә хас ‑дын/ ‑дин сығанаҡ килеш аффиксы, ‑мыш/ ‑миш сифат ҡылым формаһы, ‑ғыл/ ‑ғил бойороҡ-теләк һөйкәлеше күрһәткесе һ.б. һаҡланған. Боронғо уйғыр теле өсөн боронғо төрки рун яҙмаһы һәм уйғыр яҙмаһы ҡулланылған. Ҡомартҡылар: манихейҙарҙың “Ырҡ битиг” (“Күрәҙәлек китабы”) юрау китабы, “Алтын яруҡ” (“Алтын ялтырауыҡ”) будда китабы һ.б.
Ҡараханлы-уйғыр (хакан, буғрахан) әҙәби теле. Төрки телдәрҙең ҡарлуҡ төркөмөнә ҡарай. 11 б. Ҡарахандар дәүләтендә урындағы ҡәбиләләр теле һәм уларҙың диалекттары йоғонтоһона бирелгән уғыҙ-уйғыр нигеҙендә формалашҡан; 13 б. тиклем ҡулланылышта була. Үҙенсәлекле билдәләре: күплек формаһы ‑лар/ ‑ләр аффиксы ярҙамында (башҡа төрки телдәрҙәге кеүек), ш. уҡ ‑ан/ ‑ән аффиксы ярҙамында; эйәлек категорияһындағы 1-се зат күплек формаһы ‑ымыз/ ‑имиз, ‑мыз/ ‑миз аффикстары ярҙамында, 2-се зат ‑ыңыз/ ‑иңиз, ‑ңыз/ ‑ңиз аффикстары ярҙамында белдерелә; зат алмаштары варианттары бар: “мэн” / “бэн” (мин), “ан”/ “ у” (ул) һ.б. Ҡараханлыуйғыр теле өсөн уйғыр яҙмаһы, һирәгерәк ғәрәп яҙыуы ҡулланылған. Ҡомартҡылар: Йософ Баласағуниҙың “Ҡотаҙғу белек”, Әхмәт Йүгнәкиҙең “Һибәт әл-хаҡаик” (“Хәҡиҡәт бүләктәре”), Мәхмүт Ҡашғариҙың “Диуану лөғәт әт-төрк”, Ҡөрьәнгә аңлатмалар һ.б.
Харәзм-төрки әҙәби теле. 13—14 бб. Һырдаръя й. түбәнге ағымында һәм Алтын Урҙала барлыҡҡа килә. Уның нигеҙен традицион уғыҙ-уйғыр элементтары (исемдәрҙең уртаһында һәм ҡылым нигеҙҙәре аҙағында [ҙ] теш араһы тартынҡыһы, ‑дын сығанаҡ килеш аффиксы, ‑ғлы һәм ‑мыш сифат ҡылым аффикстары һ.б.) һәм ҡыпсаҡтарҙың тел үҙенсәлектәре (исемдәрҙең уртаһында һәм ҡылым нигеҙҙәре аҙағында [й] урта тел тартынҡыһы, ‑ны төшөм килеш аффиксы, ‑ға төбәү-йүнәлеш килеш аффиксы, ‑да урын килеш аффиксы һ.б.) хасил итә. Харәзм-төрки теле өсөн ғәрәп, һирәгерәк уйғыр яҙмаһы ҡулланылған. Ҡомартҡылар: Н.Рабғузиҙың “Ҡиссас әл-әнбиә” (“Пәйғәмбәрҙәр хаҡында ҡиссалар”), Шәйх Шәриф-Хужаның “Мөин әл-мөрид”, Ҡотбтың “Хөсрәү вә Ширин”, Харәзмиҙең “Мөхәббәтнамә”, Мәхмүт Ғәлиҙең “Нәһж әл-фәрадис” (“Ожмахҡа ҡапҡа”), Хөсәм Кәтибтең “Жөмжөмә солтан”, С.Сараиҙың “Гөлөстан бит-төрки” һ.б.
Сығатай әҙәби теле. Төрки телдәрҙең ҡарлуҡ төркөмөнә ҡарай. 15—16 бб. Аҡһаҡ Тимер нәҫеле Мәүереннаһрында (рәсми теле булған) ҡараханлы-уйғыр һәм харәзм‑төрки әҙәби телдәре йоғонтоһонда урындағы төрки диалекттар нигеҙендә формалаша. Үҙенсәлекле билдәләре: һүҙҙәрҙең шартлаулы һаңғырау анлаутында һаңғырау [т], ауслаутта — яңғырау фрикатив [ғ] күҙәтелә; [ҡ]-ға бөткән тамыр морфемаһы һәм артҡы рәт һуҙынҡыһына башланған аффикс ялғанған урында һаңғырау шартлаулы [ҡ] яңғырауланмай һ.б. Сығатай теле өсөн ғәрәп, һирәк осраҡта уйғыр яҙмаһы ҡулланылған. Сығатай теле үҫешен ике осорға бүләләр: классикаға тиклемге осор (14 б. аҙ. — 15 б. өстән икенсе өлөшө; Сакхаки, Лотфи, Атаи, Хожанди, Сәйет Әхмәт, Хәйҙәр Харәзми, Әмири, Яҡыни, Әхмәҙи, Гадои әҫәрҙәре м‑н билдәләнә) һәм классик осор (15 б. аҙ. — 16 б.; Әлишер Науаи, Хөсәйен Байҡара, Бабур, Хәмиди, Шәйбани, Убайди, Мәжлеси һ.б.). Сығатай теле, яйлап урындағы элементтарҙы үҙ эсенә алып, төрки теленең локаль варианттарын (Урта Азия, Урал-Волга буйы, Арал-Каспий, Кавказ, Бәләкәй Азия) барлыҡҡа килтерә.
Әҙәб.: Наджип Э.Н. Исследования по истории тюркских языков (XI—XIV вв.). М., 1989; Галяутдинов И.Г. Два века башкирского литературного языка. Уфа, 2000; Тенишев Э.Р. История тюркских письменных литературных языков донациональной поры //Эдгем Рахимович Тенишев: жизнь и творчество. М., 2005.
И.Ғ.Ғәләүетдинов, Э.Р.Тенишев
Тәрж. Р.М.Шәрипова


text:
Мең айҙан да изгерәк Рамазан
Етди һәм мѳһим ай ул Рамазан. Динебеҙгә битараф булмағандар үҙ ҡолдарына ҙур шәфҡәтлек, рәхимлек, йомартлыҡ күрһәткән Раббыбыҙға рәхмәтен белдереп, ай буйына намаҙ, аяттар уҡыны, ураҙа тотто.
Ә инде тыйылған ғәмәлдәрҙән йырағыраҡ тороп, ураҙа тотоуҙың төп маҡсаты – Аллаһы Тәғәләгә ышанысты нығытыу, йәшәү рәүешеңә, өҫтөнлөклө һанаған нәмәләргә икенсе күҙлектән ҡарау, уларҙы ҡайтанан баһалау, рухи үҫеш кисереү һәм физик яҡтан таҙарыныу, үҙең өсөн ысын тормош ҡиммәттәрен билдәләү.
Рамазан айында мең айҙан да изгерәк бер матур тѳн дә бар. Был төндә мосолмандар янына фәрештәләр төшѳп, изге ғәмәлдәр башҡара һәм кешеләрҙең теләгән теләктәренә, доғаларына, башҡарған ғәмәлдәренә ҡарап, артабанғы яҙмышын билдәләй. Ҡалабыҙ мосолмандары ла «Жәмиғ» мәсетендә Ҡәҙер кисен билдәләне. Был кѳндә мәсет башҡа кѳндәргә ҡарағанда ла нығыраҡ гѳрләне. Йѳҙҙән ашыу хаҡ мосолман бѳтә күңеленән теләктәр теләне, Хоҙайҙан бәхет, изге ғәмәлдәренең тормошҡа ашыуын һораны. Улар нәҡ ошо төндә хәлебеҙҙе яҡшыртыу, ер йөҙөндә йәшәйешебеҙҙе матур һәм лайыҡлы итеү, аяҙ күгебеҙ, тыныс иртәләребеҙ ѳсѳн Ҡѳрьән сүрәләре уҡыны, вәғәз тыңланы, зекер әйтте.
Гүзәл Хисмәтуллина:
Тыуғандан алып, дин юлындамын, тиһәм дә хата булмаҫ, моғайын. Бала саҡта дини нескәлектәрҙе белеп бѳтмәһәм дә, күңелем менән һәр саҡта ла Хоҙай менән булдым. Өләсәйем дини кеше ине, белгәндәрен беҙгә лә аңлатып, ѳйрәтеп барҙы. Ҙурая килә, Ислам диненең асылын, ураҙа тотоуҙың етдилеген тағы ла нығыраҡ аңлай тѳштѳм. Шуға күрә бер йыл элек дингә ныҡлап баҫтым. Биш намаҙымды ла, иң изге ғәмәлдәрҙең береһе булараҡ, ҙур теләк менән уҡыйым. Былтыр ураҙа тота башланым. Теге йылды 9 кѳн тотһам, быйыл бер кѳндѳ лә ҡалдырманым. Дингә ныҡлап ылығыуыма, уны тѳптәнерәк ѳйрәнергә тормош иптәшем ярҙам итте. Шуға күрә, һәр кемдең дә тормошта дѳрѳҫ юл һайларға, изге эштәр башҡарырға ярҙам иткән шундай кешеләре булһын ине, тип теләйем. Бѳтә күңеле менән Аллаһы Тәғәләгә ышанып, уның биргәненә шѳкѳр итеп, иманлы йәшәгәндәргә ураҙа тотоу бер ҡыйынлыҡ та килтермәй. Ураҙа ваҡытында күңел тыныслығы табаһың, борсоулы уйҙарың юғала, ихтыяр кѳсѳ нығына, нәфсене тыйырға, теүәллеккә ѳйрәнәһең.


text:
Һуңғы ике аҙнала төбәктә нисә кешегә талпан ҡаҙалғаны билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Һуңғы ике аҙнала төбәктә нисә кешегә талпан ҡаҙалғаны билдәле булды
Һуңғы ике аҙнала төбәктә нисә кешегә талпан ҡаҙалғаны билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Июнь башына төбәктә биш меңдән ашыу талпан ҡаҙалыу осрағы теркәлгән. Башҡортостан буйынса Роспотребнадзор идаралығы хәбәр итеүенсә, ошо хәүефле бөжәктәрҙән тешләнгән 5421 кеше, шул иҫәптән 1754 бала медицина учреждениеларына мөрәжәғәт иткән.
Дауаханаға килгәндәрҙең 36,1 процентына, шул иҫәптән балаларҙың 86 процентына иммуноглобулин профилактикаһы үткәрелгән.
1 апрелдән Гигиена һәм эпидемиология үҙәге лабораторияһында тикшерелгән 3609 талпандың 204-дә — энцефалит, 300-дә боррелиоз вирусы табылған.
Әлеге ваҡытта республикала вируслы талпан энцефалиты һәм боррелиоз менән ауырыу осраҡтары теркәлмәгән.


text:
Өфө архитекторҙары Силәбе өлкәһе өсөн мәсет проектын эшләй
«Экопроект «Вакар» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Өфө архитектура-планлаштырыу оҫтаханаһы Силәбе өлкәһе өсөн мәсет проектын төҙөй. Был турала ойошма етәксеһе Вәкил Дәүләтшин хәбәр итте. Бина ике ҡаттан торасаҡ, тип планлаштырыла. Унда ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн айырым намаҙ уҡыу залдары буласаҡ.
Был Өфө оҫтаханаһы иҫәбендә тәүге генә мәсет проекты түгел. Мәҫәлән, тап уның архитекторҙары — Башҡортостан баш ҡалаһындағы «Ләлә-Тюльпан» һәм тағы бер нисә ғибәҙәтхана авторҙары. Бынан тыш, «Экопроект «Вакар» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Надымдағы беренсе мәсет проекты авторы булып тора.
— Беҙгә Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән төрлө объекттар проектын төҙөүҙе һорап йыш мөрәжәғәт итәләр, — ти Вәкил Вәғиз улы. – Күптән түгел яңы Уренгойҙан 15 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән сауҙа-күңел асыу комплексы проектын төҙөүгә заказ килде. Әйтергә кәрәк, иҡтисади көрсөк йоғонтоһо архитектура өлкәһендә лә кире сағыла. Әгәр элек тотош райондар һәм комплекстар проектын төҙөһәк, хәҙер берәм-бөртөк заказдар менән сикләнергә тура килә. Беҙҙә төҙөлөштәре әле туҡтатылған әҙер проекттар ҙа байтаҡ. Улар иҫәбендә Өфөләге ике ҡунаҡхана проектын айырып күрһәтергә мөмкин.


text:
Төбәктә капиталь ремонтлау системаһы камиллаштырыла Фото: автор фотоһы
Төбәктә капиталь ремонтлау системаһы камиллаштырыла
Төбәктә капиталь ремонтлау системаһы камиллаштырыла Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда капиталь ремонтлау системаһы камиллаштырыла. Был хаҡта кисә республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай йортонда капиталь ремонтты үткәреүҙе ойоштороу буйынса ҡануниәтте яҡшыртыу мәсьәләһенә арналған парламент тыңлауҙарында Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитет рәйесе Елена Родина белдерҙе.
Иғәнә түләүҙе хоҡуҡи көйләүҙең етмәүенә, капиталь ремонтлау буйынса эштәрҙе кредитлау механизмдарының, шулай уҡ торлаҡ милекселәре тураһында мәғлүмәттәр алыу буйынса Росреестр менән үҙ-ара эш итеүҙең булмауына бәйле етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә кәрәк, тип билдәләне депутат. Йортто ҡарау буйынса сығымдарҙы кәметеүсе яңы технологияларҙы файҙаланып, сифатлы капиталь ремонтлау ҙа өҫтөнлөклө мәсьәлә булып тора.
Алдан хәбәр ителгәнсә, 2016 йылда төп новеллалар социаль гарантияларға бәйле. Улар беренсе һәм икенсе төркөм инвалидтарына, шулай уҡ инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләргә, 70 һәм 80 йәштән өлкәнерәк торлаҡ милекселәренә ҡағыла.


text:
Айҙар Ғәлимов Ололар көнөнә арнап хәйриә концерты уҙғара
Билдәле эстрада йырсыһы, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айҙар Ғәлимов Өфөнөң Орджоникидзе районы хакимиәте менән берлектә 1 октябрҙә «Химик» Мәҙәниәт һарайында Ололар көнөнә арналған хәйриә концерты уҙғара. Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимов ойошторған хәйриә концертының күп йыллыҡ йолаһы бар. Улар араһында һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары, инвалидтар өсөн, балалар йорттары һәм интернатта тәрбиәләнеүселәр өсөн сығыштар, республиканың һәм Өфөнөң асыҡ майҙандарында телевизион һәм байрам программалары. Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға яңыраҡ депутат булып һайланғандан һуң үҙенең эшмәкәрлеген байрам концерты программаһын ҡуйыуҙан башларға ниәтләнә. Унда балалар ижади коллективтары: «Салют» хореография студияһы һәм «Айҙар» театр-студияһындағы вокал мәктәбе тәрбиәләнеүселәре әүҙем ҡатнашасаҡ.
Концерт 18 сәғәттә башлана.


text:
«НефАЗ» автобустары Рәсәйҙең 65 төбәгендә эшләй
2010 йылда ҡулланыусыларға 855 «НефАЗ-5299» пассажир автобусы оҙатылды. Башҡортостандан тыш, был автобустар менән файҙаланыусы төп төбәктәр булып Санкт-Петербург, Хабаровск, Екатеринбург, Һамар, Силәбе, Иркутск ҡалалары, Белгород һәм Кемерово өлкәләре, Краснодар һәм Пермь крайҙары, Татарстан тора. Ә, дөйөм алғанда, «НефАЗ» автобустарын Рәсәйҙең 65 төбәгендә файҙаланалар.
Төньяҡ баш ҡала былтыр НефАЗ автобустарын һатып алыу буйынса лидер булып торҙо. Шуның менән бәйле предприятиела Нефтекама автозаводына Башҡортостан Республикаһының Санкт-Петербургтағы Даими вәкиллеге, атап әйткәндә, уның етәксеһе Риф Сәхәбетдинов күрһәткән ярҙамды айырып билдәләйҙәр. Уның тырышлығы менән Петербург Хөкүмәтен һәм транспорт компаниялары етәкселәрен Башҡортостан автобустары менән таныштырыуҙар ойошторолдо. Шулай итеп, предприятие өсөн был стратегик төбәккә үтеп инеү – берлектәге эш һөҙөмтәһе.


text:
Башҡорт медицина университеты Вашингтон университеты менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Башҡорт дәүләт медицина университеты (БДМУ) менән Вашингтон университеты (Сиэтл, АҠШ) араһындағы күп йыллыҡ хеҙмәттәшлек хәҙер рәсми рәүештә нығытылды. Ошо көндәрҙә Өфөлә Башмедуниверситет ректоры, профессор Валентин Павлов һәм Вашингтон университеты вәкиле, доктор Синди Робинсон хеҙмәттәшлек итеү тураһында меморандумға ҡул ҡуйҙы.
«Башинформ» агентлығына БДМУ-ның неврология клиникаһы директоры, профессор Ләйлә Әхмәҙиеваның хәбәр итеүенсә, доктор Робинсон Вашингтон университетында реабилитация һәм физик терапиянан уҡыта һәм Башҡорт медуниверситетына өсөнсөгә килә. Был юлы ул беҙҙең республикаға коллегаһы Маргарет Миллер менән килгән. Бергәләп улар университеттың ауыртыу проблемаларына арналған алтынсы неврология уҡыуҙарында сығыш яһаған.
Бынан тыш, әлеге визит дауамында Америка белгестәре студенттар һәм табиптар өсөн неврологияла һәм педиатрияла заманса реабилитация алымдары буйынса бер нисә лекция уҡыған һәм семинар үткәргән.


text:
Йырсылар күп бөгөн. Бер ҡараһаң, анау хәтлем моң даръяһында үҙ урыныңды табыу еңел дә түгел һымаҡ. Шул уҡ ваҡытта әгәр тауышың үҙенсәлекле, моңоң йөрәктәргә барып етә икән, тимәк, борсолорға урын юҡ. Ана шундай йырсыларҙың береһе ул Рәсәй, Башҡортостан кимәлендәге төрлө конкурстар лауреаты Харис ШӘРИПОВ. Моң эйәһе менән әңгәмәбеҙ ҙә ул ғүмерлек юлы тип һайлаған донъя хаҡында. Һәм был хаҡта ғына ла түгел.
– Харис, юл башың тураһында һөйләп китһәңсе.
– Мәләүез районының 30 ғына йортлоҡ тигәндәй Апас ауылынан мин. Башҡортостандың һәр тарафындағы кеүек үк, беҙҙә лә моңға ғашиҡ халыҡ йәшәй. Ғөмүмән, башҡорттар шулай бит инде: эсе бошһа ла, кәйефе күтәрелһә лә, башына хәсрәт килһә лә, шатланһа ла, көйһә лә, көйгә һыйынған.


text:
Болгария эшҡыуарҙары Өфөләге болгар мәҙәни үҙәге менән хеҙмәттәшлек итәсәк
Халыҡтар дуҫлығы йәмғиәтенең «Башҡортостан – Болгария» мәҙәни үҙәгендә Болгария эшлекле даирәләр делегацияһы менән осрашыу үткәрелде. Ҡунаҡтар менән йәмғиәт рәйесе Ярослав Шредер, йәмғиәттең башҡарыусы директоры Татьяна Коробова һәм мәҙәниәт үҙәгенең даими ҡунаҡтары осрашты. Осрашыуға шулай уҡ III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ҡарата «Болгариянан һөйөү менән» күргәҙмәһе менән Болгариянан Өфөгә килгән рәссам Корнелия Марган да саҡырылғайны.
Болгария-Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы идараһы ағзаһы Светлана Шаренкова етәкселегендә Болгария бизнес берләшмәһе вәкилдәре Өфөгә Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу өсөн килгән.
Светлана Шаренкова әйтеүенсә, болгар делегацияһының Башҡортостандың эшлекле даирәләре менән осрашыуы барышында бер нисә мөһим килешеүҙәргә өлгәшелде. Беренсенән, кадрҙар менән алмашыу һәм беҙҙең республиканан йәш эшҡыуарҙарҙы Болгарияла уҡытыу һәм киреһенсә хаҡында ҡарар ҡабул ителде. Икенсенән, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм Болгария-Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы хәҙер үҙ яғынан предприятиеларҙың һәм эшҡыуарҙарҙың ышаныслылыҡ гаранты сифатында сығыш яһаясаҡ.


text:
Өфөлә Президент шыршыһы үттеФото: Андрей Старостин
Өфөлә Президент шыршыһы үтте
Өфөлә Президент шыршыһы үттеФото: Андрей Старостин
Өфөнөң Химиктар мәҙәниәт һарайында дүшәмбе, 23 декабрҙә, меңгә яҡын малай һәм ҡыҙҙар үҙҙәренең сағыу һәм тылсымлы Яңы йыл байрамын ҡаршыланы. Төп Яңы йыл иртәлегенә — Президент шыршыһына 800-ләп бәләкәй ҡунаҡтар һәм театрлаштырылған тамашала ҡатнашыусы 200-гә яҡын бала йыйылды.
Байрамға билет алыусылар йыл буйына тырышып уҡып, үҙҙәрен яҡшы тотоу ғына түгел, мәктәптән тыш эштәрҙә лә әүҙем ҡатнашты. Был балалар спорт ярыштарында, бейеү һәм вокал конкурстарында, фестивалдәрҙә уңыш яуланы. Бында шулай уҡ «Мәрхәмәт» хәйриә белем биреү фондынан балалар һәм хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең һәм республика эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең балалары килде.
Башҡортостан Президенты исеменән балаларҙы БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова ҡотланы.
— Бөгөн был залда күп милләтле республикабыҙҙың бөтә мөйөштәренән иң аҡыллы, иң әүҙем, иң тапҡыр, иң тырыш балалар йыйылған, — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова. — Был көндө һеҙгә, ҡәҙерле балалар, ныҡлы сәләмәтлек, изге эштәрегеҙҙә уңыштар, яҡынлашыусы йыл һеҙҙең өсөн уңышлы булыуын, бөтә хыялдарығыҙ ҙа тормошҡа ашыуын, йөҙҙәрегеҙҙән йылмайыу китмәүен, уҡыу һеҙгә тик шатлыҡ һәм ҡәнәғәтлек килтереүен теләйем. Хеҙмәтегеҙ, тырышлығығыҙ һәм уңыштарығыҙ арҡаһында республикабыҙ йылдан-йыл көслөрәк була бара. Байрам менән һеҙҙе, йәш буҫтар! Яҡынлашыусы Яңы йыл менән!
Һәр ваҡыттағыса БР Мәғариф министрлығы тарафынан ойошторолған республиканың төп шыршыһы барыһына ла шатлыҡлы мәлдәр бүләк иткән ысын мөғжизәле байрам булды. Тантанала балаларҙы Яңы йылдың төп тылсымсыһы — ейәнсәре Ҡарһылыу менән Ҡыш бабай ҡаршы алды. Мәҙәниәт һарайы фойеһында улар өсөн балалар шиғыр һөйләне, бейене, матур шыршы тирәләй йырлап әйләнде.
Һуңынан ҡунаҡтарҙы тамаша залына «Яңы йыл музейы» музыкаль спектакль-әкиәтенә саҡырҙылар. Көмөш күлдәк кейгән ҡар бөртөктәре, аборигендар, мысыр фараоны, терелгән мумиялар, боронғо грек алиһәләре һәм башҡа бик күп геройҙар Ҡыш бабайҙың нисек Яңы йыл музейын төҙөүе һәм үҙе үк унда юғалыуы хаҡында тарих һөйләнеләр.
Сағыу әкиәт декорациялары, матур костюмдар, төрлө махсус эффекттар — былар барыһы ла төп Яңы йыл балалар байрамының ҡабатланмаҫ атмосфераһын тыуҙырҙы.
Спектаклгә Башҡорт драма театры, ҡурсаҡ театры, Милли йәштәр театры актерҙары, шулай уҡ балалар ижади коллективтары йәлеп ителгән. Тамашаны ҡуйыусы режиссер — Илшат Фәхертдинов. Сценарий авторы — Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының әҙәби бүлек мөдире Владимир Аношкин.
Президент шыршыһы тураһында иҫтәлеккә балаларға йомшаҡ уйынсыҡтар, Зәйнәб Биишеваның «Һөнәрсе менән өйрәнсек» китабы һәм тәмлекәстәр бүләк ителде.


text:
Стәрлетамаҡта төҙөлөш сәнәғәтен үҫтереү перспективалары тикшереләсәк
23 сентябрҙә Стәрлетамаҡ районының Оло Ҡуғанаҡ ауылы Мәҙәниәт йортонда аҙ даналы стена материалдары етештереүсе предприятиеларҙың республика кәңәшмәһе үтәсәк. Унда төҙөлөш материалдары етештереүсе урындағы ойошма етәкселәре, тармаҡ белгестәре һәм эксперттары ҡатнашасаҡ.
Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, съезда 2011 йыл өсөн республика кирбес заводтарының эш һөҙөмтәләре һәм тармаҡтың үҫеш перспективалары, төҙөлөш материалдары сәнәғәте предприятиеларын финанслау механизмдары тикшереләсәк. Бынан тыш, көн тәртибендә — торлаҡ һәм социаль төҙөлөш өлкәһендә республика инвестицион программаларын тормошҡа ашырыу.
Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренән килгән ҡунаҡтар керамик кирбес етештереүҙә заманса тенденциялар һәм производствола заманса ҡорамалдар ҡулланыу хаҡында һөйләйәсәк. Сара программаһына шулай уҡ «Стәрлетамаҡ кирбес заводы»на барыу индерелгән, унда кәңәшмәлә ҡатнашыусылар өсөн экскурсия ойоштороласаҡ.