text:
Йыл башынан алып «500 ферма» программаһы ҡатнашыусыһы статусына республиканың һигеҙ хужалығы эйә булды
2016 йылға тиклем иҫәпләнгән, «500 ферма» һөтсөлөк малсылығын үҫтереү һәм комплекслы модернизациялау буйынса республика маҡсатлы программаһы ҡатнашыусылары иҫәбенә ошо көндәрҙә тағы ла дүрт хужалыҡ өҫтәлде.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс комиссияһы ултырышының йомғаҡтары буйынса «500 ферма» программаһы ҡатнашыусыһы статусы Балтас районының «Таң» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә һәм «Дильмиев Р.Ш.» шәхси эшҡыуарлыҡҡа, Илеш районының XXII партия съезы исемендәге ауыл хужалығы производство кооперативына, шулай уҡ Саҡмағош районының «Герой» ауыл хужалығы производство кооперативына бирелде.
Йыл башынан алып «500 ферма» комплекслы программала ҡатнашыу өсөн министрлыҡ менән бөтөһе һигеҙ хужалыҡ һайлап алынған.
«500 ферма» республика программаһы 2012 йылдың яҙында старт алған. Уның төп маҡсаты – малдарҙы ҡарау өсөн тейешле шарттар, шулай уҡ фермаларҙа эшләү өсөн оптималь шарттар булдырыу. Был ваҡыт эсендә Программаның ҡатнашыусыһы статусы 120-нән ашыу ауыл хужалығы предприятиеһына бирелгән.
«500 ферма» республика программаһын тормошҡа ашырыу менән фермаларға яңы ҡиәфәт бирергә мөмкинлек тыуҙы. Модернизациялау һәм реконструкциялауға күрә һәр һыйырҙан уртаса һауым бындай фермаларҙа уртаса республикаға ҡарағанда дүрттән бер өлөшкә юғарыраҡ.


c: text/html

text:
15-01-2013, 16:26 / Мәҙәниәт
Яңы йыл «мажаралары»
2013 йылдың тәүге аҙнаһында Белорет полицияһында 517 хәбәр теркәлгән, шуларҙың 118-е криминаль характерға эйә. Яңы йылдың тәүге көнөндә Уҡшуҡ ауылында йәшәгән 30 йәшлек ир Яңы йылды ҡаршылағандан һуң байрамды ҡалала дауам итергә була. Иптәше, иртәгәһе көнгә эшкә булғанлыҡтан, был тәҡдимдән баш тартып, йоҡларға ята. Ир кеше, форсаттан файҙаланып, иптәшенең автомобиленә ултырып ҡалаға йүнәлә. Үҙе менән дуҫлашып йөрөгән ҡыҙын да ала. Ҡалаға етеп барғанда, иҫерек водитель, автомобиль менән идара итә алмайынса, юл хәрәкәте ҡағиҙәһен боҙа. Зыян күреүселәр дауаханаға эләгә. Шуға ҡарамаҫтан,...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
13-01-2015, 15:05 / Яңылыҡтар
Халыҡ дәртле булһа, киләсәк тә ѳмѳтлѳ
Яңы йыл байрамын барыһы ла берҙәй һағынып кѳтѳп ала. Нәҡ ошо байрамда олоһо ла, кесеһе лә ниндәйҙер мѳғжизәгә ышана, бер-береһенә матур теләктәр теләй, изге ниәт-маҡсаттарының тормошҡа ашыуын юрай һәм киләһе йылға яҡшы ѳмѳттәр бағлай. Әлбиттә, һәр кем яңы уй-хыялдар һәм пландар ҡороп йәшәргә лә, мотлаҡ тормошҡа ашасаҡ мѳғжизәгә ышанырға ла хаҡлы. Шулай ҙа мѳғжизәләрҙең дә үҙенән-үҙе генә барлыҡҡа килмәүенә, бының ѳсѳн үҙеңә тырышырға, әүҙемлек күрһәтергә кәрәклеген дә күптәр аңлайҙыр. Бына ошондай әүҙем, үҙҙәре мѳғжизә булдыра белгән кешеләр Ишле ауылында ла йәшәй....


text:
«Һаҡмар» менән бергә ҡалығыҙ !
2013 йылдың 1-се ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу башланды. Хөрмәтле дуҫтар, район-ҡала тормошо, яңылыҡтар менән ваҡытында танышып барырға, йөкмәткеле репортаждар, матур саралар, фәһемле мәҡәләләр уҡырға теләһәгеҙ, почта бүлексәһендә йәки почтальондар аша «Һаҡмар» гәзитенә оҙаҡҡа һуҙмай ғына яҙылып ҡуйығыҙ. Гәзитебеҙҙең тоғро дуҫтары киләһе йылда ла унан айырылмаҫ, тип ышанабыҙ.Гәзиткә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 352 һум 74 тин. Индексы – 50772.
Яңы китаптың исем туйы
20 сентябрҙә үҙәк район китапханаһында китап аҙналығы сиктәрендә Ҡолсора ауылынан билдәле йәмәғәтсе, матбуғаттың яҡын дуҫы Салауат Хәбибрахман улы Мөхәмәтшиндың “Данлы, ырыҫлы төйәгем” китабының исем туйы үткәрелә. Сараға урындарҙағы “Атайсал” һәм “Ағинәйҙәр” клубы рәйестәре, тыуған яҡты өйрәнеүселәр һәм китап һөйөүселәр саҡырыла. Сәғәт 11-ҙә башлана.
Экологик өмә
20 сентябрҙә сәғәт 9-ҙан Талҡаҫ һәм Граф күлдәре буйында экологик өмә үткәрелә. Унда студенттар һәм эшсе-йәштәр ҡатнашасаҡ.
“Автомобилһеҙ бер көн”
22 сентябрҙә муниципаль район хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса сектор тарафынан ”Автомобилһеҙ бер көн” акцияһы ойоштороласаҡ. Иртәнге сәғәт 12-лә ҡаланың 3-сө мәктәбе эргәһендә велосипедистарға старт биреләсәк.
Ауылдың сайты булдырылды
Хәтирәләрҙе йыйыу, һаҡлау һәм уны киләһе быуындарға тапшырыу маҡсатында, заманса ҡалыпҡа яраҡлаштырып, Интернет биттәрендә ауылыбыҙ Үрге Яйыҡбайҙың үҙ сайтын булдырҙыҡ. Сайтҡа ауылдың, урындағы хужалыҡтың тарихтары, топонимик мәғлүмәттәр, фотолар һ.б. индерелде. Материалдар крайҙы өйрәнеүселәрҙән, күренекле шәхестәрҙең яҙмаларынан алынды. Сайт әле тулыланыу, яңырыу кисерә. Уның адресы: http://verkhneyaikbaevo.jimdo.com
.
Беҙҙең сайтҡа рәхим итегеҙ!
И. Сафиуллин, Үрге Яйыҡбай ауылы.
“Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр”
Яңыраҡ ошо исем аҫтында Байышта үҙенсәлекле сара үткәрелде. Унда бар ауыл халҡы ҡатнашты. “Иң күп сәскә үҫтереүсе” номинацияһында Гран-приға Зәкиә Әширбаева лайыҡ булды. Уңған хужабикәнең “ботаник баҡса”һында 50 төр сәскә үҫеүен жюри юғары баһаланы.
Шулай уҡ байрамда иң ҡыҙыҡлы һәм иң ҙур йәшелсә конкурсы ла уҙғарылды. Тамашасыларға йәш ҡыҙҙар араһында үткәрелгән прическалар ярышы ла оҡшаны. Сәскә байрамы матур концерт менән тамамланды.
Н. Сөләймәнова, китапханасы.


text:
Эй тылсымлы ла, яғымлы ла туған тел...26-01-2018, 00:03 // Телгенәм - бергенәм // Баҫып сығарырға
Минең бала сағым ауылда, атайым һәм яратҡан өләсәйем янында үтте. Өләсәйем ғаиләбеҙҙә иң аҡыллы һәм хөрмәтле кеше булды, уның һүҙе бер ваҡытта ла кире ҡағылманы, бәхәскә тотолманы, әйткәндәре ваҡытында үтәлде. Уның бәләкәй генә бүлмәһендә стенаны биҙәп төрлө һүрәттәр төшөрөлгән сағыу япма эленеп торор ине. Һәр кис өләсәйем мине ҡосағына алып, башҡорт халыҡ әкиәттәрен – халҡымдың рухи хазинаһын берәм-берәм бөртөкләп, тын ғына һөйләр ине. Мин иһә, уның әкиәттәрен тыңлаған саҡта шул ҡоршауҙан күҙемде алмай торғайным. Ғәжәп хәл: һәр әкиәт һайын япмалағы һүрәттәр үҙгәрә, сағыуыраҡ балҡый, сәскәләре лә, әйтерһең, бүлмә буйлап үрмәләй торғайны... Ҡамыр батырҙың еңеүҙәре булһынмы, Заятүләк менән Маянһылыу мөхәббәте ауырлыҡтарҙы еңеп сыҡһынмы, Айһылыуҙың Ай ҡыҙына әйләнеүе – бөтәһе лә ошо тылсымлы япма эсендә сағылыш табыр ине. Оҫта ҡулдар менән оҙаҡ ваҡыт дауамында сикһеҙ һөйөү, бөткөһөҙ наҙ менән сигелгән был туҡыма киҫәге, әйтерһең дә, ошо әкиәттәрҙең шаңын, данын күргән һәм белгән сихри белгес ине. Бер аҙ үҫеп, өләсәйемә ошо хәлде һөйләп биргәс, ул миңә йылмайып:
– Булыр, балам, был япма – быуаттар буйы беҙҙең ғаиләлә һаҡланып, ҡулдан-ҡулға күскән тарихи ҡомартҡы бит ул. Миңә лә әсәйем ошо япма аҫтында әкиәттәр һөйләр ине, кем белә, уға ла өләсәһе ошолай мөғжизәләр илен асҡандыр. Тик матур күңелле кеше генә ошо япмаға ҡарап, серле ептәр табыр, күңел наҙын таныр, ә ҡарсыға күңелле кешегә япма иҙән сепрәге кеүек күренер... – тине.
Ысынлап та, йылдар үтә торҙо, ә япма үҙенең мәғәнәһен юғалтманы. Йылдар үтеү менән унда башҡа батырҙарҙың-һылыуҙарҙың тормошо сағылыш тапты. Зәйнәб Биишеваның Емеше булһынмы, Мостай Кәримдең Айгөл илеме, Рәми Ғариповтың һөйгәненә булған хистәреме – һәммәһе лә ошо япмала күренгәндәй булды…
...Бала сағым тиҙ генә үтеп киткән хәтирә булып ҡалды. Өләсәйемдең япмаһы урынына заманса туҡылған зауыҡлы келәмдәр эленде, ә теге тылсымлы туҡыма онотолдо ла кеүек... Әммә һис улай түгел: ул күңелемдә мәңгелек уйылмаҫ мөхәббәт булып ҡалды. Халҡыма, туған телемә, матур Башҡортостаныма булған оло һөйөү, бөтмәҫ-төкәнмәҫ мөхәббәт булып…
Бөгөн мин ошо япманың тылсымлы нурҙарын үҙемдең уҡыусыларыма таратам, күңелемдә булған һөйөүемде уларға бүләк итәм. Бар теләгем – улар ҙа халҡыбыҙҙың рухи хазинаһын – башҡорт халыҡ ижадын, танылған яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен ысын күңелдән аңлап, ҡабул итеп, мәңгегә ғашиҡ булып, киләһе быуындарға ла еткерһен ине...
Йыл һайын мәктәптә Шәжәрә байрамын үткәрәбеҙ. Уҡыусылар ғаилә гербын төшөрә, шәжәрә төҙөй, һүрәттәр конкурсы ла ойошторола. Бөйөк Еңеүгә арналған “Билдәһеҙ һалдатҡа хат”, “Олатайыма хат” ҡала бәйгеләрендә, Экология йылына арналған “Башҡортостан ынйылары”, Республика көнөнә арналған “Данлайым һине, Республикам!” иншалар ярышында ла әүҙем ҡатнаштыҡ. Шулай уҡ ғилми-тикшеренеү эштәре лә даими алып барыла.
Беҙҙең мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының ҡала-район кимәлендәге ғәмәли-теоретик семинарҙары үтеп тора. “Түңәрәк өҫтәл”дәр, оҫталыҡ кластары, асыҡ дәрестәр ойошторабыҙ, тәжрибә уртаҡлашабыҙ. Башланғыс класс уҡыусыларым шиғыр яҙырға маһир: “Аҡбуҙат” журналына яҙышып торалар. Яҙыусылар менән осрашыуҙарға ла йөрөйбөҙ: күптән түгел Ноғман Мусин, Әнисә Таһированың ижад кисәләренә барҙыҡ. “Башҡортостан”, “Торатау” гәзиттәрен йыл һайын яҙҙырып, баҫманы уҡып, дәрестәрҙә, класс сәғәттәрендә ҡулланабыҙ.
Иң мөһиме – балаларҙың күҙҙәрендә осҡондар күрәм. Туған телен ҡыҙыҡһынып, теләп өйрәнгән балалар, тыуған еренең тарихы, мәҙәниәте менән мауыҡҡан рухлы балалар үҫеп килеүе уғата ҡыуаныслы, уҡытыусы булараҡ, миңә лә оло йыуаныс бирә. Эйе, заман зауығына ярашлы әйберҙәр бер ҡасан да өләсәйем япмаһын алмаштыра алмаған кеүек, сит-ят телдәр ҙә кешенең туған телен, тамырҙарын, асылын, булмышын алмаштыра алмаҫ. Тик матур күңелле кеше генә туған телен күҙ ҡараһылай һаҡлар, ә ҡарсыға күңелле кешегә бөтөн телдәр ҙә ят булыр…
Алһыу КӘРИМОВА,
башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Ишембай ҡалаһы.


text:
Сергей Корепанов Башҡортостанға рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә Төмән өлкә Думаһы Рәйесе Сергей Корепановтан хат килде, ул унда Төмән өлкәһе парламент делегацияһының күптән түгел республикаға сәфәре барышында күрһәтелгән ҡунаҡсыллыҡ өсөн рәхмәт белдергән. Хатта шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Республиканың уңышлы үҫеш алыуын, төҙөлөүен, сәскә атыуын, Рәсәй тормошон байытып, милли һәм мәҙәни традицияларҙы һаҡлауын күреүебеҙгә бик шатбыҙ.
Республика һәм муниципаль власть органдарының социаль сәйәсәт, урындағы үҙидара үҫеше, закондар сығарыуҙы камиллаштырыу буйынса бай эш тәжрибәһен өйрәнеүгә киң мөмкинлектәр биргән өсөн рәхмәт. Мәсетле, Өфө, Ғафури, Иглин райондары хакимиәттәре башлыҡтарына йылы ҡабул иткән өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ.
Республика етәкселегенең производство ҡеүәтен арттырыу ғына түгел, һәр ҡайҙа ауылдың социаль ҡоролошо, ауыл халҡына яҡшы тормош шарттары булдырыу тураһында көндәлек хәстәрлеге һиҙелеп тороуы яҡшы тәьҫораттар ҡалдырҙы. Кешеләргә, айырыуса күп балалы ғаиләләргә ҙур иғтибар бик мөһим.
Һеҙгә, бөтә республика халҡына изгелектәр, сәскә атыу, Башҡортостан Республикаһы үҫеше хаҡына яңы ҡаҙаныштар теләйем.
Хөрмәт менән Төмән өлкә Думаһы Рәйесе С.Е. Корепанов".


text:
Өфө амфитеатрында ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн «Ватан» этнопаркы асылдыФото: Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте
Өфө амфитеатрында ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн «Ватан» этнопаркы асылды
Өфө амфитеатрында ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн «Ватан» этнопаркы асылдыФото: Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө амфитеатрында «Ватан» этник паркы эшләй башланы. Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттары уҙғарылған көндәрҙә ҡунаҡтар һәм сит ил делегациялары башҡорттарҙың милли йолалары һәм мәҙәниәте, шулай уҡ республика ҡаҙаныштары менән таныша аласаҡ.
Этноауыл башҡорт ырыуҙарының һаны буйынса ҡоролған ете тирмәнән тора. Унда төбәктең үҙенсәлектәре сағылдырылған. Бында ҡурайсылар, ҡумыҙсылар, думбырасылар, йырсылар һәм бейеүселәр сығыш яһай, биҙәү-ҡулланма сәнғәте оҫталары халыҡ һөнәрҙәрен күрһәтә. Республиканың төрлө мөйөштәренән «Уралтау» (Ейәнсура районы), «Табын» (Ғафури районы), «Елмерҙәк» (Белорет районы), «Тамға» (Благовар районы) этнотөркөмдәре, солистар Марсель Ҡотоев, Иҙел Аралбаев, Гөлгөнә Баймырҙина, Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Гүзәл Үмәрғәлина һәм башҡалар килгән.
2013 йылда Өфө амфитеатры тәүге тапҡыр күләмле акциялар үткәреү өсөн майҙансыҡ булараҡ файҙаланылды. Бында бер нисә киносеанстар һәм «Башҡортостанда тыуғандар» классик музыка концерты ойошторолдо.


text:
Ҡазанда һунарсылыҡ хужалыҡтарын үҫтереү проблемалары буйынса кәңәшмә үткәрелә
22-24 октябрҙә Ҡазанда “Балыҡсы. Һунарсы” күргәҙмәһе сиктәрендә Рәсәй Федерацияһы Ауыл хужалығы министрлығы Урман һәм һунарсылыҡ хужалығы департаментының Волга буйы федераль округында һунарсылыҡ хужалыҡтарын үҫтереү проблемалары буйынса күсмә кәңәшмәһе үткәрелә.
Күсмә кәңәшмәлә БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Хайуандар донъяһын һаҡлау буйынса идаралығы начальнигы Илдус Яхин ҡатнашасаҡ, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.


text:
Бында малсылыҡҡа иғтибар элек-электән килә, шуға ла һыйырҙарҙың һанын кәметеүгә юл ҡуймайҙар, хатта уларҙы арттырып торалар. Хужалыҡта зоотехник һәм ветеринарҙар көслө, яһалма ҡасырыу уңышлы ҡулланыла. Бөгөнгө көндә ике мең ике йөҙ баш симменталь, ҡара-сыбар тоҡомло мал аҫрала. Йыл да көтөүгә яңы таналар индерелә.
Бында малсылыҡҡа иғтибар элек-электән килә, шуға ла һыйырҙарҙың һанын кәметеүгә юл ҡуймайҙар, хатта уларҙы арттырып торалар. Хужалыҡта зоотехник һәм ветеринарҙар көслө, яһалма ҡасырыу уңышлы ҡулланыла. Бөгөнгө көндә ике мең ике йөҙ баш симменталь, ҡара-сыбар тоҡомло мал аҫрала. Йыл да көтөүгә яңы таналар индерелә.
“Крещаю”, “крещу” һүҙе грексанан тәржемә иткәндә “һыуға сумдырам” тигәнде аңлата. Йоланың мәғәнәһе бик тәрән. Крещение төнөндә барлыҡ православие ҡорамдарында ошо йола үтәлде, сөнки һыу һәр саҡ тереклек сығанағы булып иҫәпләнә, изге һыуға оҙон сират теҙелә. Был төндә һәр йылға-күлдән алынған ябай һыу ҙа шифалы көскә эйә тип иҫәпләнә. Ниндәй ҙә булһа сәбәптәр менән сиркәүгә бара алмаған йәки унан алыҫ йәшәгән кешеләр һыуҙы яҡындағы ятҡылыҡтан ала. Христиандарҙа ул рухи һәм тән сирҙәренән иң яҡшы дауа тип һанала.
Тантанала республиканың ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Азат Йыһаншин ҡатнашты. Сығышында ул бындай комплекстың республикала икәү генә (икенсеһе – Баймаҡ районында) булыуын билдәләп, фермалар эшмәкәрлегенең сифатҡа ғына ҡоролорға тейешлегенә (Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүе – нәҡ ошоно талап иткән шарт) баҫым яһаны.
Өфөбөҙ айырыуса Канада көйәрмәндәренә ҡыҙыҡлы тойолған. Иң күп ҡунаҡтар ҙа ошо илдән килгәйне шул. Канада репортеры Кевин МакГрэндың мәҡәләһенән өҙөк килтерәм.
Ғинуар һыуығы үҙен һиҙҙерә. Йоҡа ғына кейенгән "Йәш гвардия"сыларҙың ҡышҡы селлә өтөүҙән ҡыҙарған танауҙарына, ҡулдарын ыуғылап, аяҡтарын тыпырҙатып алыуына ҡарап, көноҙоно баш ҡала урамдары буйлап ларек һәм киосктарҙың яңы йылда ниндәй ҡанундар буйынса йәшәүен тикшерергә дәрт һәм сыҙамлығы етерме икән? Ручкалар ҙа "тыңлашмай", ҡыш ҡыш инде.
Танышабыҙ: 18-19 йәшлек егеттәрҙең икеһе лә — студент. Азамат — Башҡорт дәүләт университетының иҡтисад факультетында, Тимур 155-се художество лицейында белем ала. "Ни өсөн "Йәш гвардия"ға яҙылдығыҙ?
Хәйриә марафонына "Нефтехимик" мәҙәниәт һарайында йомғаҡ яһалды, көн дауамында халыҡ ағылып торҙо. Балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүселәрҙең үҙ ҡулы менән эшләгән уйынсыҡтар күргәҙмәһе сараға йәм өҫтәне. Зөлфиә Ишембәтова етәкселегендәге "Әсә йөрәге" инвалид балалар ойошмаһы һәм педагогия колледжы коллективы ҡулдан эшләнгән сувенирҙар һатты, йыйылған аҡса акцияның банктағы иҫәбенә күсерелде.
Данлы яҡташыбыҙ Иван Иванович Пстыго иһә авиация маршалы тигән юғары хәрби исемгә эйә.
Ул 1918 йылда Инйәр ауыл Советының Сухополь ауылында күп балалы ғаиләлә донъяға килә. Бала сағы еңелдән булмай. Иван башта крәҫтиән йәштәре мәктәбендә уҡый. Һуңыраҡ Өфөгә килеп, 3-сө урта мәктәпте тамамлай. Тормошон хәрби авиация менән бәйләү тураһындағы уй үҫмер егеттең башына ла инеп сыҡмай ул ваҡытта. Уҡытыусы һөнәрен һайлай.
йыйынтығының I томы донъя күрҙе.
Был китап башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына, студенттарға, драма һәм эстрада артистарына, радио, телевидение дикторҙарына бер ҡулланма булыр тигән маҡсат менән яҙылған.
Йыйынтыҡ дүрт бүлектән тора: “Һуҙынҡы өндәр системаһы”, “Тартынҡы өндәр системаһы”, “Башҡорт телендә сингармонизм”, “Башҡорт теленең баҫым системаһы”.
Өҙҙөрт, ҡурай, йөрәккәй ҡылдарын;
Һиҙҙерт, ҡурай, ҡайнар тойғоларҙы,
Һөйҙөрт, һөйләп башҡорт моңдарын.
Халҡыбыҙҙың мәшһүр шағиры Шәйехзада Бабич ҡурай хаҡында ошолай тип яҙған. Ысынлап та, ҡурай үҙенең аһәңле моңо менән күптәрҙе әсир итә, тойғоларҙы һиҙҙертә. Уның моңона кемдәр генә ғашиҡ булмаған да кемдәр генә уға дан йырламаған. Халҡыбыҙ электән ошо ябай үлән көпшәнән сыҡҡан сихри моңға сорналып йәшәгән.
үтеү менән баҙыҡлана ғына. Балалар яҙыусыһы, "Аҡбуҙат" журналының бүлек мөхәррире, күптән түгел 60 йәшен билдәләгән Фәйрүзә Фәтҡуллинаға ҡарап, ошо һүҙҙәрҙең хаҡлығына тағы ла бер инанаһың.
Һәр саҡ ябай, сабыр, ифрат мөләйем булып ҡала белеүе менән һоҡландыра ул. Аҡтан-аҡ сабый күңеленә изгелек орлоҡтарын сәскән ижадсының башҡаса булыуы мөмкин дә түгелдер. Ә матур һыҙаттарҙың тамыры, һис һүҙһеҙ, тыуған тупраҡта.


text:
- Подробности
- Просмотров: 552
ГЕРМАНИЯ, Германия Федератив Республикаһы, Үҙәк Европалағы дәүләт. Майҙаны — 357 мең км2. Баш ҡалаһы — Берлин. Дәүләт башлығы — президент. Халҡы — 81,8 млн кеше (2010), 91,5%‑ы — немецтар. Рәсми теле — немец теле. Диндарҙары — протестанттар (34%), католиктар (34%) һ.б.
БР м‑н Г. араһындағы бәйләнештәр РФ м‑н Г. араһындағы мөнәсәбәттәр сиктәрендә ғәмәлгә ашырыла. БР м‑н Саксонияның сауҙа, иҡт., ижт. һәм мәҙәни бәйләнештәр т-да берлектәге хөкүмәт-ара белдереүенә (1992), БР м‑н Саксония-Анхальт араһында тышҡы иҡт. бәйләнештәрҙе үҫтереү т‑да берлектәге белдереүгә, Өфө м-н Галле ҡ. араһындағы килешеүгә (икеһе лә — 1997) ҡул ҡуйылған. Башҡортостанға Саксония-Анхальт һәм Галле ҡ. мэрияһы делегацияһының (1995), ГФР‑ҙың РФ‑тағы илселәренең (1996, 2004, 2006, 2009), Оберхаузен ҡ. йәштәр м‑н соц. эш мәсьәләләре б‑са немец белгестәре делегацияһының (2005) һ.б., БР делегацияларының Г. (1996, 2004, 2007, 2009) һ.б. рәсми визиттары ойошторола. БР м‑н Г. сауҙа-иҡт., фәнни-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеге б‑са эш төркөмө эшләй (2004 й. алып). БР‑ҙың БДБ‑нан тыш илдәр м‑н дөйөм тышҡы сауҙа күләмендә Г. өлөшөнә 1,7% тура килә (2009). БР м‑н Г. тышҡы сауҙа әйләнеше 73,4 млн АҠШ доллары тәшкил итә (2000 й. ҡарағанда 4,3 тапҡырға кәмерәк). БР‑ҙың Г. экспорты — 26,4 млн доллар (2000 й. — 275,4 млн доллар), уның тауар структураһында нефть продукттары, химия продукттары, ҡара һәм төҫлө металдар һәм уларҙан эшләнгән изделиелар һ.б. өҫтөнлөк итә. Г. минераль продукттар, каучуктар, механик һәм электр ҡорамалдары, контроль-үлсәү аппаратураһы, а.х. техникаһы һ.б. импорты 47 млн доллар тәшкил итә (2000 й. — 46,5 млн доллар). 2004 й. БР‑ҙа, Г. капитал йәлеп итеп, 22 берлектәге предприятие, Германия фирмаларының 10 вәкиллеге эшләй. 2004 й. Өфөлә “Люфтганза” авиакомпанияһының вәкиллеге асыла. Респ. предприятиелары “Йәшел аҙна” Халыҡ-ара агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнаша (Берлин, 2005 й. алып). 2006 й. БР ҡалалары һәм райондары башлыҡтары Рәсәй делегацияһы составында РФ һәм ГФР муниципалитеттарының торлаҡ төҙөлөшө, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалау тәжрибәһен өйрәнеүгә арналған Рәсәй—Германия конф. (Лейпциг ҡ., Саксония) ҡатнаша. Биология институты, Биохимия һәм генетика институты, Ботаника баҡса-институты, Күҙ ауырыуҙары институты, Механика институты, Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институты һ.б. Г. ғалимдары м-н хеҙмәттәшлек итә. Республиканың юғары уҡыу йорттарында Г. студенттар, аспиранттар уҡый һәм стажировка үтә, Г. уҡыу йорттарында БР студенттары белем ала. Г. делегаттары 1—3 Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙары [ҡара: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)] эшендә, Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыу айҡанлы үткәрелгән тантаналарҙа ҡатнаша. Респ. театрҙары репертуарына немец драматургтары әҫәрҙәре б-са ҡуйылған спектаклдәр инә: Б.Брехттың “Кураж әсә һәм уның балалары” — Милли Йәштәр театрында (2006), Брехттың “Аҡбур менән һыҙылған Кавказ түңәрәге” — Урыҫ драма театрында (2003), Э.Т.А.Гофмандың “Щелкунчик” әҫәре — Стәрлетамаҡ урыҫ драма театрында һ.б. Республикала 9 махсус китапхана бар. 2002 й. Милли китапханала Немец уҡыу залы асыла. Өфөлә һәм Стәрлетамаҡта немец йәкшәмбе мәктәптәре эшләй. 2004 й. Рәсәйҙә Г. мәҙәниәте йылы сиктәрендә БР‑ҙа Г. мәҙәниәте көндәре үткәрелә. Башҡортостанда 2009 й. Башҡортостан—Германия дуҫлығы һәм хеҙмәттәшлек итеү йылы тип иғлан ителә. 2010 й. Берлинда Европа Союзы һәм сит илдәр башҡорттары ҡоролтайы үтә. Баден-Вюртемберг ере етәкселәре һәм халҡы 2002 й. Боден күле өҫтөндәге авиаһәләкәттән һуң эҙләү-ҡотҡарыу эштәрендә ҡатнаша, һәләк булған 71, ш. иҫ. БР‑ҙан 62, кешенең туғандарына мәрхәмәт һәм шәфҡәт күрһәтә. Юберлинген ҡ. ситендә 2004 й. һәләкәт ҡорбандарына һәйкәл (авторы немец скульпторы А.Цвумзайль) ҡуйыла. 17 б. башында Көньяҡ Уралда тәүге немец күскенселәре күренә башлай, 1897 й. халыҡ иҫәбен алыу б-са Ырымбур губернаһында — 5457, Өфө губернаһында 1092 немец була. Башҡортостан яугирҙары, рус армияһының сит илгә походтарында (1813—14) ҡатнашып, Г. терр‑яһынан да үтә. 1829 й. немец ғалим натуралистары А. фон Гумбольд, Г.Розе, Г.Х.Эренберг Ырымбур төбәгенә экспедиция ойоштора. Алынған һөҙөмтәләр Розеның 2 томлы “А. фон Гумбольдтың, Г.Эренбергтың һәм Г.Розеның 1829 йылда Рәсәй Императоры ғали йәнәптәре ҡушыуы буйынса Уралға, Алтайға һәм Каспий диңгеҙенә сәйәхәте” (Берлин, 1842) хеҙмәтендә баҫыла. Беренсе донъя һуғышы йылдарында Көньяҡ Уралдағы лагерҙарҙа немец хәрби әсирҙәре тотола, революциянан (1917) һуң уларҙың күбеһе төбәктең ижт.‑сәйәси тормошона, республиканың Граждандар һуғышы осоронда емертелгән халыҡ хужалығын аяҡҡа баҫтырыуға ҡушыла. 1920‑се йй. уртаһында БАССР‑ҙың комсомол ойошмалары Г. эшсе йәштәр ойошмаһы м‑н хат алыша. 1930—40‑сы йй. респ. театр сәхнәләрендә Ф.Шиллерҙың “Мәкер һәм мөхәббәт”, “Юлбаҫарҙар”, Г.Гейненың “Альмансор”, Ф.Вольфтың “Профессор Мамлок” (бөтәһе лә — БАДТ‑ла), ағалы-ҡустылы Гриммдарҙың “Күңелсәк тегенсе” (1935) һәм “Гензель һәм Гретель” (1938), В.Гауфтың “Бәләкәй Мук” (1937; бөтәһе лә — Ҡурсаҡ театрында) әҫәрҙәре б‑са спектаклдәр ҡуйыла. 1936 й. 2 ай буйы Өфөлә немец яҙыусыһы Вольф була (ул йәшәгән йортҡа 1965 й. мемориаль таҡтаташ ҡуйыла). Икенсе донъя һуғышы йылдарында БАССР‑ҙа Коминтерн (ҡара: Коммунистик Интернационалдың башҡарма комитеты) эшмәкәрҙәре В.Пик, В.Флорин һ.б. йәшәй һәм эшләй, Башҡортостан яугирҙары Г. ҡораллы көстәрен тар-мар итеүҙә ҡатнаша. Башҡортостандың тарихы һәм мәҙәниәте мәсьәләләрен Б.Шпулер, Ф.Бергдольт, Г. фон Менде, К.Ноак, Д.Петерс, С.Цвиклинский өйрәнә (ҡара: Историография). 1948—49 йй. Г. Пёлитц, Магдебург һәм Блегхамер гидрогенизация з‑дтарынан — респ. нефть эшкәртеү сәнәғәте пр‑тиелары өсөн, Бернбург сода з‑дынан Стәрлетамаҡ сода з‑ды өсөн ҡорамалдар, транспорт саралары сығарыла. 60—70‑се йй. немец белгестәре республиканың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия пр‑тиеларының ҡайһы бер производстволарын ҡороуҙа, БАССР белгестәре Шведт нефтехимия комб‑ты, Люцкендорф минераль майҙар з‑ды производстволарын эшләтеп ебәреүҙә, Берлин пр‑тиеларында программалы идара ителеүсе станоктар м‑н эш итергә өйрәнеүҙә һ.б. ҡатнаша. Белорет металлургия комб‑тының металлокорд цехы ҡорамалы Берлиндың Э.Тельман ис. з‑дында етештерелә. Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының пирит, цинк концентраттары ГФР‑ға сығарыла. Салауат техник быяла з‑ды (ҡара: “Салаватстекло”) ГДР‑ҙы тәҙрә быялаһы м‑н тәьмин итә. 1990 й. Дюссельдорф ҡ. халыҡ-ара күргәҙмәгә “Авангард” пр‑тиеһында эшләнгән кислоталы ҡалдыҡтарҙы комплекслы таҙартыу ҡоролмаһы ҡуйыла. 1964 й. алып ГДР‑ҙың Галле округы м‑н бәйләнештәр нығына. Галле һәм Өфө ҡҡ. туғандаш ҡалаларға әйләнә; Өфө урамдарының береһенә округ исеме бирелә (1976). 80‑се йй. башында респ. 28 производство коллективы округтың туғандаш коллективтары м‑н килешеүле бәйләнеш тота. 1967—87 йй. интернациональ студент отрядтарында Галле һәм БАССР вуздары студенттары эшләй. 1985 й. Галлела “Wie Wunderbar die fernen Weiten: Gedichte baschkirischer Poeten aus drei Iahrhundert" (“Ниндәй һоҡланғыс был алыҫлыҡтар: Өс быуат башҡорт шағирҙарының шиғырҙары”) шиғырҙар йыйынтығы, 1990 й. “Башҡорт АССР-ы СССР һәм Галле округы (ГДР) композиторҙары музыкаһы” [“Музыка композиторов Башкирской АССР (СССР) и округа Галле (ГДР)”] исемле башҡ. һәм немец музыка белгестәренең мәҡәләләр йыйынтығы баҫылып сыға. БР‑ҙа 5,9 мең немец йәшәй (2010); БР немецтарының “Видергебурт” мәҙәни-ағартыу союзы, «Рәсәй—Германия дуҫлығы йәмғиәтенең “Башҡортостан—Германия”» Башҡортостан төбәк йәмәғәт ойошмаһы (2005 й. алып), “Алексеевка немец общинаһы” немец тарихи-мәҙәни үҙәге эшләй.
Г.Т.Хөсәйенова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡтыФото: Анна Екомасова
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡты
«Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Әлфиә Килдейәрова еңеп сыҡтыФото: Анна Екомасова
ӨФӨ, 2014 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡорт ҡыҙҙары араһында уҙғарылған «Мәскәү һылыуҡайы – 2014» конкурсында Циолковский исемендәге Рәсәй дәүләт технологик университетының икенсе курс студенткаһы Әлфиә Килдейәрова еңеү яуланы. Ул бәйгенең бөтә этаптарында ла уңышлы сығыш яһап, баһалама ағзаларын һәм тамашасыларҙы әсир итте. Еңеүсенең һүҙҙәре буйынса, ул тәүге тапҡыр ошондай конкурста ҡатнашҡан. Инженер һөнәренә эйә булырға теләгән ҡыҙ техник өлкәлә белемен камиллаштырырға ниәтләй.
Башҡортостан Республикаһының РФ Президенты эргәһендәге Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында БР студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы тарафынан ойошторолған гүзәллек конкурсы С.Орджоникиджзе исемендәге Рәсәй дәүләт геология-разведка университетында үтте. Бындай байрам илдең баш ҡалаһында икенсе тапҡыр ойошторолдо. Ә еңеүсе Өфөлә республика матурлыҡ бәйгеһендә үҙ көсөн һынап ҡараясаҡ.
Гүзәллек конкурсында башҡорт эстрадаһы йондоҙо Рэдик Ефремов, Мәскәүҙең «Саптар» ҡурайсылар ансамбле, «Алтын Ай» бейеү ансамбле, фольклор коллективтары, тәүге «Мәскәү һылыуҡайы» бәйгеһе еңеүсеһе Камилә Биҡҡолова, башҡорт КВН командаһы студенттары сығыш яһаны.


text:
Рубрикалар
Подробное описание знака Зодиака Весы.
Апайым кейәүгә сыға…Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина – билдәле балалар шағирәһе. Яҙыусының кескәйҙәр донъяһын йөрәге менән тойоуы, уларҙың булмышын, күңел торошон яҡшы аңлауы хикәйәләрендә лә сағылыш таба. Күркәм әҫәрҙәре һәр кемде лә ҡояшлы, әкиәтле бала саҡҡа алып ҡайтырға...
«Урал ынйыһы» РәшиҙәӨфө урамы буйлап ыҫпай,зауыҡлы кейенгән, көләс йөҙлө, ғәжәп һығылмалы кәүҙәле гүзәл ҡатын атлай. Юрғалап, бейеп тигәндәй килгән кем икән ул? Ханымды әллә ҡайҙан сәләмләүселәрҙә: «Аһ, әллә үҙебеҙҙең Рәшиҙәбеҙ инде»,– тип һоҡланып ҡала. Эйе, тап...
Ғүмергә торошло хатаXX быуат афәте тип аталған ВИЧ/СПИД бөгөн дә донъя тарихындағы ҡурҡыныс ауырыуҙарҙың береһе булып ҡала. Ер йөҙөндә бөгөнгө көнгәсә унан 40 миллионға яҡын кешенең ғүмере өҙөлгән. Уға ҡаршы көрәшкә иң көслө табиптар тырышлығы йүнәлтелһә лә, сир...
Ҡояшлы Баҡы ҡалаһына сәйәхәт... Быйыл үҙемдең күптәнге хыялымды тормошҡа ашырҙым – Баҡыға барҙым. Был күркәм ҡала тураһында дуҫтарымдан ҡасандыр ишеткәйнем. Ҡыҙыҡһыныуым көндән-көн артты ғына: тәүҙә бөйөк йырсы Мөслим Магомаевтың иҫтәлектәре ҡулыма килеп эләкте, телевизорҙан...
Күңелеңде ауыр йөктән бушат…- Һеҙ һәр ваҡыт тыныс, ә бына мин туҡтауһыҙ үсегәм, йәнем үртәлә. Миңә лә үҙегеҙ кеүек булырға ярҙам итегеҙ әле, – тип өндәшкән остазына бер уҡыусы. Уҡытыусы уға береһе буш, икенсеһе картуф тултырылған тоҡ килтерергә ҡушҡан. – Үпкәләгән һайын тулы...
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының 12-се һанына күҙәтеүҠатын-ҡыҙҙар һәм ғаилә өсөн тип бағышлап сығарылған журналыбыҙҙың быйылғы һуңғы һаны, ғәҙәттәгесә, байрамса биҙәлгән. Баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның уҡыусыларға арнаған яңы йылға яҡты теләктәре һәм тормош хаҡындағы ҡыҙыҡлы фекерҙәре менән асыла ул. ...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Хәтеребеҙҙә мәңге һаҡларбыҙ28-02-2015, 01:05 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ул 1952 йылда Стәрлебаш районының Ибраҡай ауылында тыуа. Мәктәпте тамамлағас, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетына уҡырға инә. Бында ул үҙен оҫта ойоштороусы итеп күрһәтә, уҡыу йорто тормошонда әүҙем ҡатнаша.
Диплом алып, тыуған районындағы Иҫке Ҡалҡаш мәктәбендә бер аҙ эшләгәс, Нурфәйез Муса улын мәғариф бүлегенә инспектор итеп ҡуялар. 1988 йылда иһә райондың мәғариф бүлеген етәкләргә тәҡдим итәләр. Иң беренсе маҡсаты итеп мәктәптәрҙә һәм балалар баҡсаларында яҡшы шарттар булдырыу талабын ҡуя Нурфәйез Муса улы. Әлбиттә, уҡытыу-тәрбиә эшенең сифатын күтәреүгә лә күп көс һала. Стәрлебаштар тәжрибәһен уртаҡлашыу маҡсатында район мәктәптәрендә республика кимәлендәге кәңәшмәләр уҙғарыла.
15 йылдан ашыу ошо яуаплы һәм тынғыһыҙ вазифаны башҡарғандан һуң, Нурфәйез Муса улы сәләмәтлеге торошо буйынса башҡа эшкә – почтамтҡа етәксе итеп күсерелә. Күп тә үтмәй, уны район Советы секретары итеп һайлап ҡуялар. Тиҙҙән төбәктең яңы етәкселеге Нурфәйез Муса улын коррекция мәктәп-интернатына директор итеп тәғәйенләргә ҡарар итә.
2009 йылда Баһауетдиновтар ғаиләһе Өфөгә күсә. Бында Нурфәйез Муса улына 2-се башҡорт лицейы директоры вазифаһын ышанып тапшыралар. Ул лицейҙы баш ҡаланың алдынғы уҡыу йорттары исемлегенә индереүгә күп көс һала.
Ваҡыты, һаулығы торошо менән иҫәпләшмәй, гел халыҡҡа хеҙмәт итеүҙе өҫтөн ҡуйған остазыбыз, хеҙмәттәшебеҙ арабыҙҙан ваҡытһыҙ китте. Уның тураһында яҡты иҫтәлектәр беҙҙең күңелдә мәңге һаҡланыр.


text:
Актерҙарҙы шулай уйнаған ролдәре менән таныу, минеңсә, ҙур баһалыр ул. Сәхнәләге образдар беҙҙе һоҡландыра, ғашиҡ итә, тетрәндерә, уйландыра, тәрбиәләй бит. Улар иҫтә ҡалырға тейеш тә! Ниндәй кимәлдә, кем сүрәтендә – быныһы инде актерҙан тора, уның һәләтенә бәйле. Оҫта итеп башҡарылған роль актерҙың йөҙө, манералары менән күңелдә һаҡланыуына һис тә аптырайһы түгел. Иҫтә ҡалырлыҡ ролдәре хаҡында, һынландырған образдары тураһында Мараттың үҙе менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
Актерҙарҙы шулай уйнаған ролдәре менән таныу, минеңсә, ҙур баһалыр ул. Сәхнәләге образдар беҙҙе һоҡландыра, ғашиҡ итә, тетрәндерә, уйландыра, тәрбиәләй бит. Улар иҫтә ҡалырға тейеш тә! Ниндәй кимәлдә, кем сүрәтендә – быныһы инде актерҙан тора, уның һәләтенә бәйле. Оҫта итеп башҡарылған роль актерҙың йөҙө, манералары менән күңелдә һаҡланыуына һис тә аптырайһы түгел. Иҫтә ҡалырлыҡ ролдәре хаҡында, һынландырған образдары тураһында Мараттың үҙе менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
Рауил БИКБАЕВ: “Туған телем — минең өсөн оло бәхет, иң ҙур мөғжизә”Әҙәби күстәнәс // 27-03-2017, 20:09
Яҙҙың тағы бер яғы: мал-тыуарға, ҡош-ҡортҡа витамин етмәй башлай, авитаминоз барлыҡҡа килә. Был сағында ҡоштарға ниндәй минераль ҡушымталар, аҙыҡтар кәрәк икән? Ошо хаҡта бер аҙ бәйән итәйек.


text:
Башҡортостандың төҙөлөш комплексын үҫтереү программаһы эшләнеп бөтөлөргә тейешФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың төҙөлөш комплексын үҫтереү программаһы эшләнеп бөтөлөргә тейеш
Башҡортостандың төҙөлөш комплексын үҫтереү программаһы эшләнеп бөтөлөргә тейешФото: Олег Яровиков
«2013-2018 йылдарға Башҡортостандың төҙөлөш комплексын һәм архитектураһын үҫтереү» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһын яҡынса бер айҙан раҫлау планлаштырыла. Бындай ҡарар бөгөн республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында ҡатнашыусылар менән ҡабул ителде. Уларҙың фекеренсә, документ эшләнеп бөтөлөргә тейеш.
Программаны финанслау күләме — 616,653 миллиард һум. Уларҙың 2410,409 миллионы – федераль бюджеттан, 22024,724 миллион һумы республика бюджетынан бүленергә тейеш. Бюджеттан тыш сығанаҡтарҙың өлөшө — 586046,157 миллион, урындағы бюджеттарҙың өлөшө 2499,487 миллион һум тәшкил итә.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов текстың эшләнеп бөтөлмәүен, унда аңлайышһыҙ ҡушымталарҙың күп булыуын билдәләне һәм программаны әҙерләүселәргә документты июль уртаһына тиклем эшләп бөтөрөргә ҡушты.
Президент һүҙҙәренсә, төҙөлөш бөгөнгө көндә Башҡортостанда мөһим һәм ауыр темаларҙың береһе булып тора. Быға ҡарамаҫтан, төбәктә торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре йылдан-йыл арттырыласаҡ. 2015 йылға республикала иҫке һәм авария хәлендәге йорттарҙы тулыһынса һүтеп алыу планлаштырыла.
Граждандарҙы арзан һәм сифатлы торлаҡ менән тәьмин итеү бурысын үтәү өсөн республиканың үҙенең төҙөлөш инфраструктураһын үҫтерергә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Уның ярҙамында урындағы төҙөүселәр ситтән килтерелгән түгел, ә үҙебеҙҙең материалдарҙы файҙалана аласаҡ.
— 2018 йылға республикала йыл һайын ике миллион квадрат метрҙан ашыу эконом класындағы торлаҡ сафҡа индереләсәк, тип планлаштырыла. Дәүләт ҡайһы бер төркөм кешеләр алдында бурыслы, шуға күрә уларҙы тулыһынса торлаҡ менән тәьмин итергә тейешбеҙ. Был да ҙур һәм ауыр мәсьәлә, әммә уны хәл итергә кәрәк. Иң мөһиме республиканы территориаль планлаштырыу документтары менән тәьмин итеүгә өлгәшергә тейешбеҙ, — тине республика етәксеһе.


text:
Төбәктә предприятиелар экологияға зыян килтергән өсөн бюджетҡа 400 миллион һумдан ашыу аҡса түләгән
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостан предприятиелары тирә-яҡ мөхиткә кире йоғонто өсөн түләү сифатында республика ҡаҙнаһына 400 миллион һумдан ашыу аҡса индергән, тип хәбәр итте йомғаҡлау коллегияһында Росприроднадзор идаралығы етәксеһе Юрий Дудников. Тағы ла 100 миллион һум самаһы федераль бюджетҡа йүнәлтелгән. Етәксенең мәғлүмәттәре буйынса, былтыр ведомсто эшмәкәрлегенең иҡтисади һөҙөмтәлелеге бюджеттан идаралыҡты тәьмин итеүгә сарыф ителгән һәр һумға 118 һум тәшкил иткән. Предприятиелар ведомство дәғүәләре һәм бойороҡтары буйынса тәбиғәтте һаҡлау сараларын ғәмәлгә ашырыуға 3,4 миллиард һум аҡса йүнәлткән.
«Теләһә ниндәй сәнәғәт етештереүе экологияға кире йоғонто яһай. Зыянды кәметергә генә мөмкин. Беҙ ошо йүнәлештә әүҙем эшләйбеҙ, тәбиғәтте һаҡлау проекттарына күп аҡса бүләбеҙ. Әммә һөҙөмтә тиҙ генә күренмәйәсәк, шулай ҙа яҡын киләсәктә мотлаҡ ыңғай үҙгәрештәр буласаҡ», — тине «Башнефть» компанияһы президенты Александр Корсик.


text:
Вирустарҙың бирешергә иҫәбе юҡ31-01-2013, 04:40 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға
Тик шуныһы: ошо осорҙа һәм яҙға табан киҫкен вируслы сирҙәрҙең ҡотороуы күптәрҙе аҡ миҙгелдең матурлығына һоҡланыуҙан, саңғыла елеүҙән, тәбиғәт ҡосағында булыуҙан ваҡытлыса мәхрүм итеүе кәйефте ҡыра. Эпидемик хәлдең торошо менән танышыу өсөн Өфөнөң Киров районындағы 1-се ҡала поликлиникаһына юлландыҡ.
...Биш ҡатлы поликлиниканың ишеге ябылмай ҙа тиерлек. Вестибюль ҡырмыҫҡа иләүе менән бер, халыҡ мыжғып тора. Регистратураның ике тәҙрәһендә лә пациенттар ҡабул иткәнлектән, оҙон-оҙон сираттар юҡ. Медицина маскалары менән “ҡоралланған” дүрт ҡыҙ ауырыуҙарҙы йәһәт кенә табиптарға тәғәйенләп оҙатып тора. Өҫтәүенә күп каналлы телефон аша шылтыратыуҙар ҡабул иткән диспетчерҙар, һәр кемдең һорауына аныҡ яуап биреүҙән тыш, табиптарҙы ауырыуҙың өйөнә саҡыртыу мәсьәләһен көйләй.
Киҙеү “миҙгеле” хөкөм иткәнен һәммә медицина хеҙмәткәренең вирустарҙан һаҡлаусы битлектәр кейеүенән дә яҡшы һиҙемләргә була. Пациенттар араһында ла сәләмәтлеге өсөн яуаплылыҡ тойғандар күренеп ҡала. Әммә әлегә беҙҙә ошондай хәүефле мәлдә һаҡланыу сараларын файҙаланыу ғәҙәте нығынмаған. Хатта беҙ, хәбәрселәр ҙә, вирус ояһына бер ниндәй “ҡоралһыҙ” килеп инеүҙән уңайһыҙлыҡ кисерҙек.
— Күреп тораһығыҙ, хеҙмәткәрҙәребеҙ ниндәй ҙур көсөргәнештә эшләй. Сират булмаһын өсөн регистратурала эшләүселәрҙең һанын арттырҙыҡ, — ти поликлиниканың баш табибы урынбаҫары Гөлнара Әсәҙуллина. — Иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 9-ға тиклем халыҡты ҡабул итәбеҙ. Шәмбе лә — ҡыҙыу эш көнө. Участка врачтары өсөн әле айырыуса ауыр, яуаплы осор.
Баҡтиһәң, шундай күркәм, яҡты, яҡшы йыһазландырылған поликлиникала ла табиптарға ҡытлыҡ. 50 проценттан саҡ ҡына күберәк тәьмин ителгән. Бөтә уңайлыҡтар булдырылған, коридорҙарын гөл биҙәгән, лифты туҡтауһыҙ йөрөп торған, яҡшы ремонт яһатылған, ике дарыуханаһы булған медицина учреждениеларына ла йәш табиптар ағылмағас, ауыл ерендә медицина ярҙамына мохтаждарға ни эшләргә?
Тап ошондай ғәҙәти булмаған эпидемиялар осоронда аҡ халатлыларға ваҡыт менән иҫәпләшмәй икеләтә тырышлыҡ һәм яуаплылыҡ һалып ауырыуҙарҙы ҡабул итергә тура килә.
— Беҙ биләмәләге 28 меңгә яҡын кешегә медицина хеҙмәте күрһәтәбеҙ. Киҙеү эпидемияһы осоронда 600-гә яҡын ауырыу мөрәжәғәт итте. Алты пневмония осрағы асыҡланды, — ти баш табип Динар Вәлиуллин. — Сирҙе иҫкәртеү буйынса байтаҡ саралар башҡарҙыҡ. Белем биреү, мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеларында вакцинациялау ойошторҙоҡ. 65 йәште уҙған өлкәндәргә лә прививка яһатылды. Поликлиникаға санитар эшкәртеү үткәрелеп тора, битлек кейеү режимына күстек.
Динар Рәхимйән улы әйтеүенсә, киҙеүҙең иң зарарлы, йоғошло осоро — ете көн. Ауырыу сирҙең билдәләрен тойоу менән (баш ауырта, кинәт температура күтәрелә, сөскөртә, йүтәлләтә, биҙгәк тота һәм башҡалар) өйгә табип саҡыртып, әйтелгән бөтөн кәңәште тотоп, дарыуҙарҙы ваҡытында эсергә тейеш. Ауырыған килеш эшкә йөрөү батырлыҡ түгел, ахмаҡлыҡ, тип тә киҫәтә табиптар, сөнки вирустарҙың өҙлөгөүҙәргә юлыҡтырыуы билдәле. Ябай ғына тойолған киҙеүҙең организмға ҙур зыян килтереүе, ҡолаҡты һаңғыраулатыуы, йөрәк, тын алыу ағзаларын зарарлауы ихтимал.
— Сир таралыу юғары нөктәһенә еттеме икән? Ҡасан хәүеф кәмейәсәк? — тигән һорауыбыҙға белгестәр асыҡ яуап ҡайтара алманы, сөнки мәсьәлә тәбиғәт көйһөҙлөктәренә лә, халыҡтың үҙ-үҙен тотошона ла ныҡ бәйле.
— Эпидемияның икенсе тулҡыны булыу ихтималлығын үҙ тәжрибәбеҙҙән беләбеҙ. Көн йылыта төшһә, вирустар йәнә ҡуҙғый башлай. Һәр хәлдә яңы “һөжүм”гә лә әҙерлек тейешле кимәлдә. Гәзит уҡыусыларға кәңәшебеҙ шул: ҡулығыҙҙы йышыраҡ йыуығыҙ, танау ҡыуышлығын сайҡатып тороғоҙ, кеше күп йыйылған урындарҙа булмаҫҡа тырышығыҙ, һарымһаҡ менән “дуҫлашығыҙ”. Ошо ябай ғына ҡағиҙәләрҙең дә һеҙҙе вирустар “һөжүме”нән һаҡлап ҡалыуы мөмкин, — тине Гөлнара Нияз ҡыҙы.
Белешмә. Яңы йылдың дүрт аҙнаһында республикала киҫкен респиратор вируслы инфекция һәм грипп сирҙәре менән 36 430 кеше ауырыған. Шуларҙың 59 проценты — 15 йәшкә тиклемге балалар. Ғинуарҙың һуңғы аҙнаһында сир кимәле 51,2 процентҡа күтәрелгән. Ғөмүмән, һәр йәш категорияһында ла сирлеләр артҡан. Гриптың — 44, шул иҫәптән Өфөлә 36 осрағы теркәлгән.
Ғинуарҙа вируслы инфекция һәм грипп менән сирләү кимәленең уртаса күп йыллыҡ кимәлдән 61,8 процентҡа юғары булыуы асыҡланған. Әйткәндәй, Рәсәйҙең баш санитар врачы Геннадий Онищенко белдереүенсә, бөгөн Башҡортостан — Рәсәйҙә ошо сир иң ныҡ таралған төбәк.


text:
Дин
Дин — донъяны төшөнөү-аңлауҙың айырым бер формаһы, ул ғәҙәттән тыш көскә ышаныуҙан ғибәрәт һәм үҙ эсенә әхлаҡи нормаларҙы, тәртип-низамды, йолаларҙы һәм кешеләрҙең айырым ойошмаларға тупланыуын ала (сиркәү, мәхәллә).[1].
Хронологик яҡтан ҡарағанда, иң беренсе боронғо йәһүдтәр дине барлыҡҡа килгән. Ул б.э.т. 11 быуат элегерәк барлыҡҡа килә. Унан ҡала — Буддизм (б.э.т. VI— V быуаттар), өсөнсөһө — христианлыҡ (б.э. I быуат), дүртенсеһе — ислам (б.э. VII быуат). Был диндәр барыһы ла тиерлек изге яҙмалар рәүешендә (Тәүрат, Талмуд, Инжил, Ҡөрьән) формалашалар. Барыһына ла билдәле системалылыҡ, структура хас. Мәҫәлән, Библия Инжил (Верхий Завет) һәм Тәүраттан (Новый Завет) тора. Беренсеһен (иудаизм) 39 китап тәшкил итә. Барлыҡ Евангелие (христиан дине) 39 китаптан төҙөлгән, тағы 27 бүлекте үҙ эсенә ала. Ҡөрьән 114 сүрәнән ғибәрәт, һәр сүрә билдәле һандағы һәм төрлө мәғәнәләге аяттарҙы туплаған. Бөтө донъяға таралған диндәрҙең бүлексәләре, ҡаршылыҡтары булһа ла, үҙ-ара бәйләнештә ижад ителгәндәр, шунлыҡтан уларҙың системалары уртаҡ тип һанарға була. Бөтә донъяға таралған диндәр фәҡәт «саф дини» хөкөмдәргә генә ҡайтып ҡалмай. Уларҙа тейешле урындарҙа айырым контекстар рәүешендә төрлө фәлсәфи, әхлаҡи, сәйәси, хоҡуҡи һ. б. шундай принциптар, нормалар тәғбир ителгән. Ғөмүмән алғанда, традицион диндәр, мифология кеүек үк, милли мәҙәниәттәрҙең элементы булып тора. Дин социаль күренеш булып ҡала.
Йөкмәткеһе
Диндең икенсе төрлө билдәләмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ижтимағи аңдың бер формаһы; табыныу объекты булып торған ғәҙәттән тыш көстәр һәм йән эйәләренә (илаһтар, рухтарға) ышаныуға нигеҙләнгән рухи күҙаллауҙар тупланышы [2].
- ойошҡан рәүештә юғары көстәргә ышаныу. Дин ғәҙәттән тыш көстәргә инаныуҙан ғына тормай, ул был көстәргә айырым мөнәсәбәттәрҙе лә билдәләй: ул бар, тимәк, уға ынтылышты күрһәткән ихтыяр эшмәкәрлеге лә булырға тейеш.[3].
- Инаныс мистика менән дә бәйле булыуы ихтимал.[4]
Дин өсөн изгелек һәм яуызлыҡ, әхлаҡ, тормош маҡсаты һәм мәғәнәһе кеүек төшөнсәләр бик мөһим булып тора.[5]
Күпселек донъя диндәренең нигеҙҙәре, диндарҙарҙың инаныуы буйынса, Аллаһ тарафынан йәки илаһтарҙан иңдерелгән, йәки диндә юғары баҫҡыстарға күтәрелгән изгеләр, тәҡүәләр тарафынан яҙылған тип һанала[6].
Күпселек дини берлектәрҙә руханиҙар ҙур әһәмиәткә эйә[7][8]. .
Дин һүҙенең этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дин (лат. religio) һүҙенең килеп сығышын борон бер нисә йәһәттән сығып ҡарағандар. Б.э.т. I быуатта йәшәгән оратор, яҙыусы һәм сәйәсмән Цицерон латинса relegere (ҡабаттан йыйылыу, тикшереү, айырым осраҡҡа ҡалдырыу), тигәндән алынған, айырым иғтибарға, инаныуға, табыныуға лайыҡ тигәнде белдерә тип һанаған[9]. Цицерон динде Юғары көстәргә инаныу, табыныу тип ҡабул иткән[10][9][11][12]..
Көнбайыштың нәсрани ораторы һәм яҙыусыһы Лактанций «религия» һүҙе латин ҡылымы Religare (бәйләү) тигәндән алынған тип иҫәпләгән, шуға динде кеше менән Юғары көс араһындағы бәйләнеш тип билдәләгән[9][11][12][12].
Хәҙерге ғилми тикшеренеүселәр йышыраҡ «религия» һүҙе Religare ҡылымынан килеп сыҡҡан тип һанаусан[11][13].
Дин структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Социология дин структураһында ошондай компоненттарҙы билдәләй:
- дини аң, ул ябай инаныс (шәхси) йәки концептуаль (Аллаһ тураһында тәғлимәт, йәшәү рәүеше нормалары һ.б.) булыуы мөмкин
- дини эшмәкәрлек, ул ғибәҙәткә бәйле йәки бәйһеҙ булыуы мөмкин
- дини мөнәсәбәттәр (ғибәҙәтле, ғибәҙәтһеҙ),
- дини ойошмалар.
Дин төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәжүсилек (күп илаһлылыҡ) — политеизм. Бер Аллалыҡ) - (монотеизм) (йәһүди, нәсрани, ислам, сикһ һ.б.)
Пантеизм — Ғаләм (тәбиғәт) һәм Аллаһ бер үк көстәр, тигән инаныс.
Аллаһҡа табынмаған диндәр ҙә бар (абстракт идеалға инаныс) - конфуцийсылыҡ, буддасылыҡ, джанисылыҡ
Дин һәм йәмғиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәҡәләлә ҡарала:
- Дин һәм фән
- Дин һәм енәйәтселек
- Дин һәм сәләмәтлек
- Дин һәм социаль уңыш
- Дин һәм сәйәсәт
- Дин һәм әхлаҡ
Дин һәм донъялағы инаныстар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ибраһими диндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ибраһим пәйғәмбәр йәһүҙилектә, нәсраниҙарҙа һәм Исламда инаныстарға нигеҙ һалыусы тип һанала.
Йәһүҙилек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәһүҙилек б.э.т. ХIХ быуаттарҙа Мысыр һәм Фәләстан ерҙәрендә барлыҡҡа килгән. Ул беренсе булып монотеизм, йәғни бер Аллаға табыныуҙы дөрөҫ тип иғлан иткән. Йәһүҙилек — милләт тә, дин дә булып тора.
Нәсранилыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фәләстандә б.э. беренсе быуатында башта йәһүҙиҙәр араһында барлыҡҡа килә. Шунан инде башҡа халыҡтар араһында таралып китә. Бында милләт айырыу юҡ.
Ислам[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ислам б.э.VII быуатта мәжүсилектә йәшәгән Ғәрәп ярымутрауында барлыҡҡа килгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Елена Казарина Дин — Кругосвет энциклопедияһынан
- ↑ Толковый словарь русского языка.
- ↑ Энциклопедический словарь. Издатели: Ф. А. Брокгауз, И. А. Ефрон. Т. 26А. — СПб., 1899. — С. 539—544. Трубецкой, Сергей Николаевич Религия // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- ↑ Забияко А.П. Религия // Энциклопедия религий. – М.: Академический проект, 2008. – С. 1069.
- ↑ Кураев А.В., протодиакон, к.ф.н. Уроки сектоведения — Санкт-Петербург: Формика, 2002. — 448 б. — ISBN 5-7754-0039-9.
- ↑ Баев, 2011
- ↑ Г. Д. Левин Материализм // Энциклопедия эпистемологии и философии науки / Составление и общая редакция. И. Т. Касавин — Москва: «Канон+» РООИ «Реабилитация», 2009. — Б. 472--473. — 1248 б. — 800 экз. — ISBN 978-5-88373-089-3.
- ↑ Левада-Центр/Пресс-выпуски/В России 74 % православных и 7 % мусульман
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Элбакян, 2001, с. 488
- ↑ Цицерон, 1985, с. 60-61
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Жуковский, Копцева, Пивоваров, 2006, с. 8
- ↑ 12,0 12,1 12,2 Осипов А. И. Путь разума в поисках истины — М.: Издание Сретенского монастыря, 2002.
- ↑ Religion. Online Etymology Dictionary. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 май 2012.


text:
«Башҡортостан — Болгария» дуҫлыҡ йәмғиәте Башҡорт дәүләт филармонияһы менән хеҙмәттәшлекте үҫтерә
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Яңы йыл алдынан, 23 декабрҙә, «Башҡортостан — Болгария» дуҫлыҡ йәмғиәте вәкилдәре дуҫлыҡ визиты менән Башҡорт дәүләт филармонияһына килә.
Филармонияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу Башҡортостанда Мәҙәниәт йылының тамамланыуына бағышланасаҡ.
Күптән түгел филармонияның солисы, бөтә донъяға танылған ҡумыҙсы Миндеғәфүр Зәйнетдинов Болгар мәҙәни үҙәгендә булып ҡайтты. Ул «Кейеҙ сәнғәте» күргәҙмәһен асыуҙа сығыш яһаны. Сара йәмғиәттә ҙур резонанс тыуҙырҙы.
Артабан хеҙмәттәшлек итеү, башҡорт сәнғәтен үҫтереү һәм пропагандалау, республиканың төрлө халыҡтары араһында тыныслыҡты һәм татыулыҡты нығытыу маҡсатында Болгар йәмғиәте «Дуҫлыҡ веногы» акцияһын башлай. Унда Башҡортостан Халыҡтар дуҫлығы йорто, ҡаланың мәҙәниәт һәм белем биреү учреждениелары ҡатнашасаҡ.
Осрашыу барышында Башҡортостандың милли үҙәктәре бер-береһен сәләмләйәсәк. Башҡорт халҡы исеменән ҡунаҡтарҙы ҡурайсы, филармония солисы Илшат Ишморатов ҡаршы аласаҡ.


text:
Башҡортостанда донъялағы иң бәләкәй вертолет эшләгәндәр
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Күмертауҙағы шәхси конструкторҙар бюроһында доньялағы иң бәләкәй вертолет эшләгәндәр — Р-30. Әйтеүҙәренсә, вертолет «ГАЗель» йөк машинаһына, мунса йәки гараж ҡыйығына ултыра ала.
Конструкторҙар бюроһы етәксеһе Виктор Хрибков һүҙҙәренсә, сит илдәр яңы вертолет менән ҡыҙыҡһына. Был машинаның иҫ киткес хәрәкәтсәнлеге менән аңлатыла, тип хәбәр итә Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы.
Донъялағы иң бәләкәй вертолет ике кешегә иҫәпләнгән. Әммә тиҙҙән унда өс урын буласаҡ.
Р-30 вертолеты — бәләкәй генә түгел, тауышһыҙ һәм отошло ла. Уны Борис Поднебеснов уйлап тапҡан. Бер сәғәт эсендә ни бары 15 литр 95-се маркалы бензин тотонола.
Бынан тыш, машина һауала үҙен яҡшы тота. Хатта секундына 15-20 метр тиҙлектә иҫкән ел дә идара итеүгә йоғонто яһамай тиерлек. Сит ил аналогтары бындай күрһәткестәр менән маҡтана алмай.
Хәүефһеҙлек системаһы — Рәсәй вертолет эшләүселәренең берҙән-бер яңылығы түгел. Башҡортостан конструкторҙарына донъялағы иң бәләкәй вертолетты эшләү буйынса проектты тормошҡа ашырырға Ҡытай инвесторҙары ярҙам иткән. Р-30 — тулыһынса илдә етештерелгән вертолет, уның хаҡы — ете миллион һум самаһы.
Был конструкторҙар бюроһында бойомға ашырылған берҙән-бер проект түгел, тип хәбәр итте Виктор Хрибков. Тиҙҙән яңы осоу машиналарының тағы ла бер нисә төрө сығарыласаҡ.


text:
Хайводы-Войва-Яха
Хайводы-Войва-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО[1] биләмәләрендә аға. Йылға Нензота-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043198
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304319
- Бассейн коды — 15.02.03.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
- ГӨ буйынса сығарылыш — 3
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Хайводы-Войва-Яха.


text:
Метр
Метр (м, m; от бор. грек. uέtpov — үлсәү, үлсәгес) — үлсәү системаһында (СИ) оҙонлоҡ һәм йыраҡлыҡ үлсәү берәмеге. Метр вакуумда секунд эсенде үткән араға тигеҙ.
Метр беренсе мәртәбә Францияла XVIII быуатта керетелә.
- 45° киңлектә тирбәлеү ярымпериоды 1 секунд булған маятник оҙонлоғо (Хәҙерге үлсәү системаһында был оҙонлоҡ м).
- Париж меридианынының ҡырык миллиондан бер өлөшө (йәғни Париж оҙонлоғондағы ер эллипсоиды өҫтөнән үткән Төньяҡ полюстан экваторға тиклем үткән араның ун миллиондан бер өлөшө).


text:
Ижадынан моң һибелә
Башҡортостандың халыҡ артисы Рәжәп Вәдүтов.
Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының баш белгесе, журналист Гөлдәриә Йосопова
Шиғриәт - уның күңел асылы.
Ижад шатлыҡтары алда күп булһын
Хөсәйен Әхмәтов исемндәге Башҡорт дәүләт филармонияһы йырсыһы Әлиә Исҡужина.
Бөрө ҡалаһында - Һәҙиә Дәүләтшина көндәре
Унда күренекле яҙыусы һәм дәүләт эшмәкәре Гүзәл Ситдиҡованың ярҙамы менән ойошторолған “Һәҙиә” үҫмерҙәр өсөн күләмле проза әҫәрҙәре конкурсына йомғаҡ яһалды.
Үрҙәргә талпынған сағы
Музыкант,йырсы,йырҙар яҙыусы Иҙел Нурғәлин.
Башҡортостан Республикаһында үткән Татарстан башҡорттарының мәҙәниәт көндәрен Гала-концерт йомғаҡланы.
М.Ғафури ис.Башҡорт дәүләт драма театры сәхнәһендә Татарстан башҡорт фольклор ансамблдәре сығыш яһаны.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
7 ноябрь
7 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 311-се көнө (кәбисә йылында 312-се). Йыл аҙағына тиклем 54 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Рәсәй — Бөйөк Октябрь революцияһы көнө (1918—1991).
- Рәсәй — Дуҫлыҡ һәм татыулыҡ көнө (1996—2004).
- Беларусь — Бөйөк Октябрь революцияһы көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1891 — Беренсе ҡаптырма-молния прототипы сыға башлай.
- 1917 — Бөйөк Октябрь социалистик революцияһы.
- 1924 — Өфөлә В. И. Ленинға һәйкәл асыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1900 — Ҡасим Әхмәров, башҡорт тел белгесе, филология фәндәре докторы (1963), профессор.
- 1935
- Камалова Лира Шәриф ҡыҙы, Башҡорт АССР-ының билдәле уҡытыусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978).
- Роза Кәримова, башҡорт театр актёры, БАССР-ҙың халыҡ (1977) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985) артисы.
- 1955 — Лариса Ямаева, башҡорт тарихсы ғалимы, Рәсәй Империяһы мосолмандары һәм төбәктәге ислам тарихын өйрәнеүсе, тарих фәндәре докторы.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1921 — Нәжиб Асанбаев, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006), РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Емельянов Семён Иванович (7.11.1917—1999) — педагог, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. РСФСР һәм БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, Стәрлетамаҡ ҡалаһының почётлы гражданы (1989).
- Попов Геннадий Петрович (7.11.1917—24.06.1976) — Советтар Союзы Геройы (1945), юрист-хоҡуҡ белгесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. СССР Эске эштәр министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре. Эске хеҙмәт подполковнигы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
- Рыленко Владимир Данилович (7.11.1927—1.06.2015) — комсомол органдары һәм дәүләт эшмәкәре. 1949—1960 йылдарҙа комсомол эшендә, шул иҫәптән 1957—1960 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты секретары. 1960—1962 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының эске эштәр министры урынбаҫары, 1962—1987 йылдарҙағы БАССР-ҙың эске эштәр министры, эске хеҙмәт генерал-лейтенанты (1975). СССР Эске эштәр министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре, БАССР-ҙың атҡаҙанған юрисы. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1967, 1977) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1981) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Яңы Троицкий ауылынан.
- Филиппов Александр Павлович (7.11.1932—15.10.2011) — Башҡортостанда тыуып, рус телендә ижад итеүсе шағир, прозаик, тәржемәсе һәм сценарист, 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1958 йылдан КПСС ағзаһы. Башҡортостандың халыҡ шағиры (2004), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1973), Салауат Юлаев ордены кавалеры.
- Хәзиев Вәкил Ғәлимйән улы (7.11.1937—2015) — тарихсы-архивсы, 1963—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Үҙәк дәүләт архивы хеҙмәткәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- Жирова Екатерина Николаевна (7.11.1947) — Газпром Нефтехим Салауат берләшмәһенең элекке контролёры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы.
- Саитова Светлана Андреевна (7.11.1947) — журналист, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1903 — Степан Кувыкин, инженер-нефтсе, СССР-ҙың хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1957).
- 1948 — Вәкилә Ҡалмантаева, башҡорт театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1919 — Михайлов Дмитрий Иванович, нефтсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР-ҙың почетлы һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
- 1924
- Белов Михаил Ипатович, совет хәрби эшмәкәре, генерал-майор, ғалим, хәрби фәндәр докторы, профессор, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
- Борисова Нинель Андреевна, невролог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы академигы, медицина фәндәре докторы, профессор, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
- Пустарнаков Владимир Павлович, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты.
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1706 — Карло Чечере, итальян композиторы.
- 1598 — Франсиско де Сурбаран, испан рәссамы.
- 1867 — Мария Склодовская-Кюри, Рәсәй империяһында тыуған поляк—француз ғалим-экспериментаторы (физик, химик), педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре. Ике тапҡыр Нобель премияһы лауреаты.
- 1879 — Лев Давидович Троцкий, совет Рәсәйе сәйәсмәне.
- 1901 — Рина Зелёная, совет эстрада, театр һәм кино артисы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1970).
- 1929 — Эрик Кандель, Америка психиатры.
- 1934 — Марсель Сәлимйәнов, татар режиссеры, СССР-ҙың халыҡ артисы, РСФСР-ҙың К. С. Станиславский исемендәге һәм ТАССР-ҙың Ғабдулла Туҡай исемендәге Дәүләт премиялары лауреаты.
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1944 — Рихард Зорге, совет разведчигы, Советтар Союзы Геройы (1964 — үлгәндән һуң).
- 2000 — Борис Заходер, рус совет шағиры, балалар яҙыусыһы, тәржемәсе.
- 2005


text:
Максим Чудов: Олимпиада-2010 бөтә яҡтан ғауғалы булдыФото: Олег Яровиков
Максим Чудов: Олимпиада-2010 бөтә яҡтан ғауғалы булды
Максим Чудов: Олимпиада-2010 бөтә яҡтан ғауғалы булдыФото: Олег Яровиков
Шишәмбе, 2 мартта, Ванкуверҙағы Ҡышҡы Уйындар-2010-да миҙал (“бронза”) яулауға өлгәшкән берҙән-бер Башҡортостан спортсыһы Өфөгә әйләнеп ҡайтты. Аэропортта үҙ геройын традиция буйынса тренерҙары, дуҫтары, туғандары, БР Спорт министрлығы вәкилдәре һәм бер төркөм журналистар ҡаршы алды.
— Олимпиада бик ауыр һәм бөтә яҡтан ғауғалы булды, — тип Максим үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашты аэропортта уҡ ойоштороп ебәрелгән матбуғат конференцияһында, — был Уйындарҙы ойоштороуға ла, спортсыларға ҡарата мөнәсәбәткә лә ҡағыла. Ашатыу ҙа йүнле булманы, насар шарттарҙа йәшәнек.
Уйындар фажиғә менән башланып китте – грузин санасыһы күнекмә ваҡытында һәләк булды, һәм барыһы ла, ғөмүмән, Олимпиада булыр микән, тип уйлай башланы.
Рәсәй йыйылма командаһының Ванкуверҙағы уңышһыҙ сығышы тураһындағы һорауға Чудов бик аҡыллы яуап бирҙе:
— Хәҙер ғәйеплеләрҙе эҙләргә кәрәкмәй. Был бөтә Рәсәй халҡының проблемаһы, беҙҙең уртаҡ проблемабыҙ. Дөрөҫ һығымта яһарға һәм дөйөм бер эште башҡарып сығырға ынтылырға – Сочи-2014-кә әҙерләнергә кәрәк. Илебеҙҙә яҡшы класлы ете-һигеҙ биатлонсы мотлаҡ табылыр, тип уйлайым.
Хәтерегеҙҙәлер, Уйындарҙағы уңышһыҙ старттан һуң Максим Чудов ярыш офоғонан юғала:
— Уңышһыҙ спринттан һуң миңә, ғәфү ит, Максим, беҙ һине артабанғы уҙыштарға алмайбыҙ, тинеләр. Мин запастағылар эскәмйәһенә эләктем, — ти тулҡынланып Максим. — Ул мәлдә мин ғәрләнеү тойғоһо кисерҙем: мине күп йылдар белгән тренерҙар миңә ышаныуҙан туҡтаны. Минең уйымса, команданың бөтә уңышһыҙлыҡтарын кемгәлер япһарырға кәрәк ине бит. Күрәһең, ошо кеше мин булдым.
— Ләкин мин өмөтһөҙлөккә бирелмәнем, күнекмәләремде һәм һәр уҙышҡа әҙерләнеүемде дауам иттем, – тип дауам итә Чудов, – һәм эстафетаға көн ярым ҡалғас, миңә: «Әҙерлән, өсөнсә этапта йүгерәсәкһең», тинеләр. Ғөмүмән, мин Уйындарға лайыҡлы һөҙөмтәләр күрһәтергә әҙерләнеп барғайным. Ләкин һөҙөмтәлә эстафета уҙышында ғына берҙән-бер «бронза» олимпия миҙалы алыуға өлгәшелде.
Спортсының ата-әсәһе, һис шикһеҙ, был миҙал менән бик ҡәнәғәт ине:
— Беҙ Максимдың ҡайтыуын түҙемһеҙләнеп көттөк. Етмәһә миҙал менән, бронза төҫөндә булһа ни, ул беҙҙең өсөн барыбер «алтын».


text:
Мәрхәмәтле һәм рәхимле Аллаһ исеме менән (башлайым).
Бөтөн ғәләмдәрҙең (халиҡтарҙың) тәрбиәсеһе Раббы Аллаһҡа маҡтауҙар булһын!
(Ул) мәрхәмәтле, рәхимле.
Яза Көнөнөң (Әхирәттең) хужаһы.
Бары тик Һиңә (генә буйһоноп) ғибәҙәт ҡылабыҙ һәм (бары тик) Һинән (генә) ярҙам өмөт итәбеҙ
Беҙҙе тура юлға — рәхмәтеңә-ниғмәттәреңә ирешкәндәр юлына күндер.
(Зинһар) юлдан яҙғандар һәм нәфрәтеңә дусар булғандар юлына төшөрмә!
Әлиф, ләм, мим. (Мәғәнәһен Аллаһ Үҙе генә беләҙер.)
Шөбһәһеҙ, был Китап мөттәҡийҙәр өсөн юл күрһәтеүсеҙер.
Улар күҙгә күренмәгәндәргә ышана, намаҙҙарын дөрөҫ итеп уҡый. Беҙ биргән малдарын Аллаһ юлында сарыф итә.
Улар Раббы күрһәткән хаҡ юлдаҙыр һәм тамуҡтан ҡотолоуға ирешеүселәр ҙә шулар булыр.
(Дөрөҫө шулдыр) кәфер ҡылыусыларҙы (Әхирәттәге язалар менән) киҫәтһәң дә, киҫәтмәһәң дә — барыбер; улар ышанмаҫ (иман килтермәҫ).
(Ҡылған гөнаһтары, ҡулланған харамдары өсөн) Аллаһ уларҙың күңелдәренә йоҙаҡ һалды һәм уларҙың ҡолаҡтарын томаланы, уларҙың (күңел) күҙҙәрен элпә менән ҡапланы һәм улар өсөн яза әҙерләне.
Кешеләр араһында шундайҙар ҙа бар, күңелдәре менән инанмаған килеш: Аллаһҡа һәм Әхирәт көнөнә ышанабыҙ, — тип әйтһәләр ҙә, улар ысын мосолман түгел. (Эстән ышанмайынса, үҙ файҙалары өсөн, кешеләр алдында ғына ышанған булып ҡыланыусы был ике йөҙлө бәндәләр «монафиҡтар» тип атала.)
Улар (монафиҡтар) Аллаһты ла, мөьминдәрҙе лә алдамаҡсы була. Ләкин улар үҙҙәре алдана һәм алданғанлыҡтарын абайламайҙар ҙа.
Уларҙың күңелендә сир (икейөҙлөлөк сире) бар. Аллаһ уларҙың был сирен тағын да арттырҙы. Ялған һөйләгәндәре өсөн уларга хәтәр ғазап барҙыр.
Уларға: —Ер йөҙөндә ҡотҡо таратмағыҙ (боҙоҡлоҡ, фетнә сығармағыҙ), — тип әйтелһә лә, улар: — Беҙ фәҡәт Ер йөҙөн ҡотҡонан (боҙоҡлоҡтан, фетнәләрҙән) таҙартыусылар, — тип әйтәләр.
Шуны белеп тороғоҙ, (һәм һаҡ булығыҙ!) улар, ысындан да, үҙҙәре ҡотҡо таратыусы (фетнә сығарыусы). Ләкин быны улар үҙҙәре лә һиҙмәй (был турала баштарына ла килтермәй).
Уларға:- Иман килтергән әҙәмдәр кеүек, һеҙ ҙә иманға килегеҙ, -тип әйтелһә лә, улар: — Ахмаҡтар иман килтерә, тип, беҙ ҙә иман килтерәйекме? — тинеләр. Ысынлап та, улар үҙҙәре ахмаҡ, ләкин был турала үҙҙәре генә белмәй.
(Монафиҡтар) мөьминдәр менән осрашҡанда: — Беҙ ҙә иман килтерҙек, — тип әйтәләр. Үҙҙәрен аҙҙырыусы шайтан заттары янында бергә-бер ҡалғас: — Беҙ һеҙҙең менән бергә: беҙ уларҙы (мосолмандарҙы) мыҫҡыл итер өсөн генә шулай шаяртабыҙ, — тип әйтәләр.
(Ысынлыҡта иһә) Аллаһ уларҙан (мыҫҡыллы) көлә (мәсхәрәгә ҡалдыра), аҙғынлыҡтарына юл ҡуя. (Шуға күрә) улар (үҙҙәрен үҙҙәре белештермәйенсә) шулай аҙашып йөрөй.
Иманға килеп, тура юл һайлайһы урында аҙғынлыҡ юлын һатып алған заттар шулар булыр. Ләкин уларҙың был сауҙаһы уңышлы булмаҫ һәм үҙҙәре тура юлға баҫмаҫ.
Улар ҡараңғыла сыра яндырып ултырыусыларға оҡшаш. Сыра тирә-яҡҡа яҡтылыҡ һирпеп торғанда, Аллаһ яҡтылыҡты һүндерһә, тегеләр күҙгә төртһәң күренмәҫлек дөм ҡараңғыла ҡаласаҡ.
(Улар) һуҡыр, телһеҙ-һаңғырауҙар. (Шуға күрә, улар тура юлға) әйләнеп ҡайта алмайҙар.
Улар Күктән томалап ҡойған ямғырға эләгеп, Күк күкрәүҙәр һәм дәһшәтле йәшендәр аҫтында ҡалғандай булыр. Ул монафиҡтар йәшен һуғып үлтереүҙән ҡурҡып, бармаҡтары менән ҡолаҡтарын томаларҙар. Ләкин Аллаһ кәферҙәрҙе һәр яҡлап (язаһы менән) сорнап аласаҡ.
Йәшен уларҙың күҙҙәрен көйҙөрөп сығарырҙай булып, яҡында ғына йәшнәй, тирә-йүнде яҡтыртып алғанда, улар бер аҙ алға китә, кинәт ингән ҡараңғыла улар баҫҡан ерҙәрендә ҡатып ҡала. Әгәр теләһә, Аллаһ, әлбиттә, уларҙың ҡолаҡтарын һаңғыраулата, күҙҙәрен һуҡырайта ала. Ысынлыҡта Аллаһ һәр нәмәгә ҡәҙир (һәр нәмәне эшләй ала торған ҡөҙрәткә эйә).
Әй, инсандар! Һеҙҙе һәм һеҙҙән элек йәшәгәндәрҙе яралтҡан Раббығыҙға ғибәҙәт ҡылығыҙ. (Шулай итһәгеҙ) бәлки һеҙ (гөнаһтан, насарлыҡтан, Аллаһтың язаһынан) ҡотолорһоғоҙ, тәҡүәлеккә ирешерһегеҙ.
Ул һеҙҙең өсөн ерҙе яҫтыҡ итеп ҡабартты (йәпле, уңайлы ҡылды). Күкте лә көмбәҙле итеп, бина ҡылды (төҙөнө). Күктән һыу ағыҙып, һеҙҙең тамағығыҙ туйһын, тип төрлө-төрлө емештәр үҫтерҙе. Шуны белгән килеш Аллаһҡа тиңдәш эҙләмәгеҙ.
Әгәр илсебеҙгә (Мөхәммәдкә) индерелгән (Ҡөръән)гә шикләнеп ҡараһағыҙ, әгәр ҙә һеҙ хаҡлы икән, Аллаһтан башҡа ярҙамсыларығыҙҙы саҡыртып, шуға оҡшаш, исмаһам, бер сүрә килтереп күрһәтегеҙ.


text:
7-03-2013, 14:53 / Үрнәк
Донъя ҡатын-ҡыҙҙар ҡулында
Хәҙерге заманда күп балалы әсә ваҡытын ғаиләне тәрбиәләүгә бирә, ә карьера төҙөүгә уның мөмкинлеге ҡалмай, тигән фекер йәшәй. Әммә Уҫманғәле ауылының күп балалы уҡытыусылар ғаиләһендә тыуып үҫкән, үҙе лә өс ул тәрбиәләүсе полиция майоры Гөлдәр Хәйризаманова бының менән килешеп бөтмәй. Изге күңелле, ярҙамсыл, әммә шул уҡ ваҡытта талапсан, ваҡытын дөрөҫ итеп бүлә белә, тиҙәр уның хаҡында бергә эшләгән коллегалары. Тәүге һөнәре буйынса филолог булараҡ, ул хеҙмәт юлын Бәләбәй, Белорет педагогия училищеларында уҡытыусы булып башлай. 2001 йылда тормош иптәшенең кәңәшен тотоп, Белорет ҡалаһы һәм...


text:
- Подробности
- Просмотров: 339
ҠУНАФИН Марат Һәүбән улы (1.6. 1963, БАССР‑ҙың Иглин р‑ны Иглин а.), хирург. Мед. ф. д‑ры һәм проф. (2001). Һ.Н.Хунафиндың улы. БДМИ‑ны тамамлаған (1986). 1991 й. алып БДМУ‑ла: 2006 й. башлап Дипломдан һуң белем биреү ин‑ты дир., 2009 й. алып дауалау эштәре б-са проректор. Фәнни тикшеренеүҙәре ҡорһаҡ ағзалары һәм аҙ йәрәхәтләүсе хирургия, киҫкен эсәктәрҙең үткәрмәүсәнлеген, перитонитты, ашҡаҙан аҫты биҙе кистаһын, бешеү йәрәхәттәрен һ.б. диагностикалау һәм дауа‑ лау проблемаларына арналған. Ҡ. ҡатнашлығында ҡорһаҡ ярыһының йәбешмә ауырыуын иҫкәртеү, эсәктәр резекцияһы ваҡытында анастомоздарҙы бактерияларҙан һаҡлау, бешеү һәм трофик сей яраларын дауалау, эсәктәрҙе һәм ҡорһаҡ ҡыуышлығын дренажлау өсөн яйланма эшләнә, эсәктәрҙең тышҡы бөтәү яраһын дауалау, киҫкен панкреатиттың эренле‑некротик ҡатмарлашыуын лазер ҡулланып иҫкәртеү һ.б. ысулдар камиллаштырыла. 300‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 18 уйлап табыу авторы.
Хеҙм.: Руководство районного хирурга. Уфа, 2000 (авторҙ.); Справочник врача скорой помощи. Уфа, 2001 (авторҙ.); Лазерная допплеровская флоуметрия в хирургии. Уфа, 2005 (авторҙ.).
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Республика йәштәр хәрәкәте форумы үтәсәк
Өфөлә, 3-сө гимназия базаһында, 28 октябрҙө Республика йәштәр хәрәкәте форумы үтәсәк.
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Республика йәштәр хәрәкәтенең ВЛСКМ-дың 90 йыллығына арналған беренсе форумы былтыр октябрҙә үткәрелгәйне. Ул саҡта сара сиктәрендә власть, бизнес органдарының һәм коммерция булмаған ойошмаларҙың балалар һәм йәштәр хәрәкәтен үҫтереүҙә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү темаларына проект төҙөү оҫтаханалары һәм һөйләшеү майҙансыҡтары ойошторолғайны. Быйылғы форумда йәштәр сәйәсәте органдары етәкселәре, республика район һәм ҡалаларының координацион советтары вәкилдәре, шулай уҡ Республика йәштәр хәрәкәте составына ингән балалар һәм йәштәр йәмәғәт берләшмәләре ағзалары ҡатнашасаҡ.
Программала бер нисә тематик майҙансыҡтың эше планлаштырылған: “Республика йәштәр хәрәкәте – урындағы үҙидара партнеры. Республика йәштәр хәрәкәтенең урындағы үҙидара мәсьәләләрен хәл итеүҙә ҡатнашыу перспективалары һәм мөмкинлектәре”, “Йәштәрҙең социаль практикаһы. Үҫеш перспективалары”, “Балалар һәм йәштәр йәмәғәт берләшмәләре лидерҙарын һәм етәкселәрен һөнәри әҙерләү”.
Форумда шулай уҡ муниципаль райондарҙа һәм ҡала округтарында Республика йәштәр хәрәкәтенең 2009 йылдағы эшенә йомғаҡ яһаласаҡ һәм 2010 йылға бурыстар билдәләнәсәк.


text:
Баш ҡалала «Һөт иле» асыла Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Баш ҡалала «Һөт иле» асыла
Баш ҡалала «Һөт иле» асыла Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
3 сентябрҙә Өфөләге Салауат Юлаев майҙанында илдәге иң ҙур һөт байрамы — «Һөт иле» фестивале ойошторола. Унда 27 һөт эшкәртеүсе предприятие төрлө ризыҡтар тәҡдим итә, уларҙың һәр береһе үҙенең программаһын, конкурстар, презентациялар әҙерләгән.
Килгән ҡунаҡтарҙы бер стакан һөт көтә, бының өсөн ойоштороусыларға яҡынса 10 тонна ошо файҙалы һәм натураль аҙыҡ кәрәк буласаҡ.
«Һөт иле»нең майҙансыҡтары, быйыл улар 20-нән ашыу, киске сәғәт 6-ға тиклем эшләй. Улар араһында Һөт киностудияһы, Һөт почтаһы, Һөт өсөн сейф, Һөт кафеһы, Һөт оҫтаханалары, «Ватан» паркы, Һөт бары, Балалар клубы, аттракциондар һәм бейеү майҙансығы бар.
Фестиваль биләмәһендә тәүге тапҡыр Һөт Арбаты — урам артистары һәм һөнәрселәр менән ял итеү урыны барлыҡҡа киләсәк.
Бынан тыш, FIFA 16 уйыны буйынса ғәмәлдәге донъя чемпионы Роберт Фәхретдинов менән киберспорт майҙансығы ойошторола. Ул «Өфө» футбол клубы өсөн сығыш яһай. Теләгән һәр кем үҙен ошо спорт төрөндә һынап ҡарай ала.
«Һөт иле-2016» фестивале иртәнге сәғәт 10-да башлана.
Былтыр «Һөт иле»ндә 40 мең самаһы кеше ҡатнашҡан, 10 тонна һөт эселгән.
Һөт йәрминкәһендә өфөләр 44 тонна самаһы һөт аҙығын, биш тоннаға яҡын аҡ май, 2,6 тоннанан күберәк ҡаты сыр, тоннаға яҡын йомшаҡ сыр, 1,9 тонна туңдырма, 14 мең банка ҡуйыртылған һөт, 3,5 тоннанан ашыу ҡымыҙ һәм бер тонна кәзә һөтөн тәмләп ҡараған.


text:
Республикала 8 меңдән ашыу бала бушлай канцелярия тауарҙары алды Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Республикала 8 меңдән ашыу бала бушлай канцелярия тауарҙары алды
Республикала 8 меңдән ашыу бала бушлай канцелярия тауарҙары алды Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге балалар йыл һайын бушлай мәктәп кәрәк-яраҡтары ала. Парламентарийҙар ғаиләләрҙең бындай хоҡуғын ҡануни яҡтан нығытырға ҡарар итте.
«Республикала әлеге ярҙам сараһы тәүге йыл ғына күрһәтелмәй, – тине Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев. – Ләкин ул ҡануни яҡтан нығытылмағайны. Һуңғы өс йылда мәктәп кәрәк-яраҡтары республика хөкүмәте бойороҡтары нигеҙендә бүленде. Былтыр 8 меңдән ашыу ғаилә 19 миллион һумдан күберәк суммаға ошондай тауар алды. Беҙ әлеге категорияға ҡараған балаларҙың бушлай мәктәп кәрәк-яраҡтарына хоҡуғын ҡануни нығытыуҙы дөрөҫ тип иҫәпләйбеҙ. Ошо маҡсатҡа республика ҡаҙнаһында аҡса һалынған да инде».
25 апрелдәге ултырыштың көн тәртибенә индерелгән бер юлы ике закон проекты ишле аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге беренсе класс уҡыусыларына мәктәп кәрәк-яраҡтары йыйылмаһын бушлай биреүҙе ҡануни яҡтан нығытыуға йүнәлтелгән. Улар – «Башҡортостан Республикаһында күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» һәм «Урындағы үҙидара органдарына Башҡортостан Республикаһының айырым дәүләт вәкәләттәрен тапшырыу тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында».
http://www.bashinform.ru/news/1145769-v-bashkirii-besplatnye-kantstovary-poluchili-bolee-8-tysyach-detey/


text:
Никколо Макиавелли
Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, итал. Niccolò di Bernardo dei Machiavelli; 3 май 1469, Флоренция — 21 июнь 1527, шунда) — итальян фекер эйәһе, философы, яҙыусы, сәйәси эшмәкәре — Флоренцияла икенсе канцелярия секретаре урыны торған, республикаһың дипломатик бәйләнештәр яуаплы булған, хәрби-теоретик хеҙмәттәр авторы. Көслө дәүләт хөкүмәт яҡлаусы менән булған, нығытыуға теләһә ҡайһы саралар инергән.
Макиавелли Элиталар теорияһы тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Никколо Макиавелли буйынса дәүләт – төрлө социаль төркөмдәрҙен эше һөҙөмтәһе. Һуңыраҡ «Дәүләтсе. Тит Ливий тураһында» китабында тарихи процесста кешеләрҙен субъектив күренештәре түгел, ә «объектив тарихи закондар» ғәйепле тип яҙа.
Йәмғиәттә власты бер кеше тормошҡа ашыра алмай, бөтә кешеләрҙә власта булырға шартттар юҡ. Шулай булғас йәмғиәт менән әҙер әҙселек (элиталар) идара итә. «Башлыҡ авторитеты кәрҙәштәр һуплауҙа» була.
Күпселек конфликттар элиталар араһында бара. Макиавелли дәүләттен тормошонда циклдарҙы айыра: демократия; олигархия; аристократия; монархия.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алфавит буйынса шәхестәр
- 3 майҙа тыуғандар
- 1469 йылда тыуғандар
- Флоренцияла тыуғандар
- 21 июндә вафат булғандар
- 1527 йылда вафат булғандар
- Флоренцияла вафат булғандар
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- Италия яҙыусылары
- Флоренция тарихы
- Яңырыу дәүере яҙыусылары
- XVI быуат драматургтары
- Алфавит буйынса философтар
- Шәхестәр:Этика
- Алфавит буйынса тарихсылар


text:
Бөрйән районындағы экологик лагерға Төмәндән дә киләләр
Башҡорт тәбиғәт ҡурсаулығы территорияһында ойошторолған экологик палатка лагерында беренсе смена тамамланған. Егерменән ашыу бала һәм үҫмер ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәренең эш көнөнә оҡшаш булған шарттарҙа һигеҙ көн йәшәгән.
Башҡортостанда бындай тематик заезд өсөнсө тапҡыр ойошторола. Быға тиклем экологик лагерь «Башкирия» Милли тәбиғәт паркында, Нөгөш ауылында урынлашҡан. Экологик уйындар, викториналар, ауыл биләмәһен таҙартыу буйынса субботниктар, Шүлгән-Таш мәмерйәһенә экскурсиялар, төрлө мастер-кластар – ҡурсаулыҡта булыу программаһы сараларға бай булған.
Эксклюзив лагерь тураһында хәбәр бөтә ергә таралған – Һәргәйгә Төмәндән дә балалар килгән. Ләкин кеселәр төркөмөнөң төп өлөшөн Бөрйән районының Әбделмәмбәт ауылынан «Башарт» экологик клуб тәрбиәләнеүселәре тәшкил иткән. Ете иң йәш ҡатнашыусы бик татыу булған.
Башҡорт ҡурсаулығында хәбәр итеүҙәренсә, бында киләһе заезға заявкаларҙы ҡабул итә башлағандар – ял итергә теләүселәр һаны бик күп. Балаларының кеше аяғы баҫмаған тәбиғәт ҡосағында ялы өсөн ҡиммәт булмаған хаҡ ата-әсәләр өсөн бик ҡулай.
Башҡорт ҡурсаулығы өсөн дә балалар менән бындай аралашыу тәжрибәһе бик файҙалы.


text:
Ҡала көнөндә Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәһе үтәсәк
12 июндә Спорт һарайы алдындағы майҙанда ауыл хужалығы йәрминкәһе үтәсәк, унда Башҡортостан республика ҡулланыусылар йәмғиәттәре союзының 20 кооператив предприятиеһы ҡатнашасаҡ, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
70-тән ашыу сауҙа нөктәһе өфөләргә үҙҙәре етештергән төрлө-төрлө ит, йәшелсә, картуф, бал, икмәк һәм икмәк-күмәс аҙыҡтары, ит һәм йәшелсә консервалары, һөт ризыҡтары тәҡдим итәсәк. Тауарҙарҙың сифатын Өфө ҡала ветеринария станцияһы белгестәре һәм БР Ветеринария идаралығы инспекторҙары тикшерәсәк.
Ҡала көнө хөрмәтенә йәрминкә концерт программаһы – республиканың фольклор коллективтары һәм һәүәҫкәр артистарының сығыштары менән оҙатыласаҡ.


text:
Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡты яңыртыуҙың һигеҙ йыллыҡ дәүләт программаһы 22 процентҡа кәметелде
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2013-2020 йылдарға «Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь хужалығын яңыртыу һәм үҙгәртеп ҡороу» дәүләт программаһын финанслауҙың дөйөм күләме 22,2 процентҡа — 32 миллиард 649,5 миллион һумға тиклем кәметелде. Программаның үҙгәртелгән параметрҙары республика Хөкүмәте ҡарары менән раҫланған. Документ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт сайтында урынлаштырылған.
Программа эшләгән осорҙа республика бюджеты сығымдары бынан алдараҡ күрһәтелгән 11,89 миллиард урынына 6,58 миллиард һумға тиклем кәметелә. Урындағы ҡаҙнаның торлаҡ-коммуналь хужалығына сығымдары планлаштырылған 25,81 миллиард урынына 8,75 миллиард һумға тиклем төшә. Бюджеттан тыш сығанаҡтар 42,67 миллиардтан 1,73 миллиард һумғаса кәмене. Ошо сығанаҡтарҙан тыш, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты үҙгәртеп ҡороуға булышлыҡ итеү фондынан (0,5 миллиард һум) һәм федераль бюджеттан (14,3 миллион) аҡса йәлеп ителә.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Етәксенән күрмәксе
Етәксенән күрмәксе
Һуңғы йылдарҙа тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәнең бер өлөшө генә түгел, дәүләт кимәлендә ҙур урын биләп торған өлкә булараҡ та баһа алды. Элек-электән үҙ ғүмерендә ағас ултыртыу кешемен тигән кешенең мөҡәддәс бурыстарының береһе булып һаналған. Быйыл иғлан ителгән Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылында районда эргә-тирәбеҙҙе йәшелләндереү маҡсаты менән яҙ башынан рәсми рәүештә иғлан ителеп өмәләр үткәрелде, ағастар ултыртылды.
Ә был аҙнала үткән ағас ултыртыу өмәһе рәсми талап буйынса түгел. Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусин тәҡдиме буйынса район хакимиәтенең бер төркөм хеҙмәткәре Мораҙым тарлауығына боролған ерҙә кәртәләнеп алынған баҡсаға ҡарағай, шыршы, миләш ағастары ултыртты.
– Кемдәндер талап итерҙән алда етәкселәр үҙҙәре өлгө күрһәтергә тейеш, тигән фекерҙәр ишетелеп ҡала. Шуға күрә был өлкәгә лә район халҡын йәлеп итеү, әүҙемләштереү маҡсатында тәү башлап хакимиәт хеҙмәткәрҙәре сыҡты. Һәр беребеҙ кәмендә биш төп ағас ултыртты. Был изге эшкә башҡа ойошмалар ҙа ҡушылыр тигән уйҙабыҙ, – ти Фәрит Мырҙагилде улы.
Ысынлап та, “өҫтән” әйткәнде көтөп тормай, үҙең башлап башҡарған эш ырамлы ла була, күңелгә кинәнес тә бирә. Әйҙәгеҙ, барыбыҙ ҙа был изге эшкә үҙ өлөшөбөҙҙө индерәйек, йөҙйәшәр мәғрур ҡарағайҙар киләсәктә беҙҙең хаҡта ла шаулаһын!
Айгөл АЙЫТҠОЛОВА.
Күгәрсен районы.
Ә был аҙнала үткән ағас ултыртыу өмәһе рәсми талап буйынса түгел. Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусин тәҡдиме буйынса район хакимиәтенең бер төркөм хеҙмәткәре Мораҙым тарлауығына боролған ерҙә кәртәләнеп алынған баҡсаға ҡарағай, шыршы, миләш ағастары ултыртты.
– Кемдәндер талап итерҙән алда етәкселәр үҙҙәре өлгө күрһәтергә тейеш, тигән фекерҙәр ишетелеп ҡала. Шуға күрә был өлкәгә лә район халҡын йәлеп итеү, әүҙемләштереү маҡсатында тәү башлап хакимиәт хеҙмәткәрҙәре сыҡты. Һәр беребеҙ кәмендә биш төп ағас ултыртты. Был изге эшкә башҡа ойошмалар ҙа ҡушылыр тигән уйҙабыҙ, – ти Фәрит Мырҙагилде улы.
Ысынлап та, “өҫтән” әйткәнде көтөп тормай, үҙең башлап башҡарған эш ырамлы ла була, күңелгә кинәнес тә бирә. Әйҙәгеҙ, барыбыҙ ҙа был изге эшкә үҙ өлөшөбөҙҙө индерәйек, йөҙйәшәр мәғрур ҡарағайҙар киләсәктә беҙҙең хаҡта ла шаулаһын!
Айгөл АЙЫТҠОЛОВА.
Күгәрсен районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Өфөлә йәштәр һәм студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола Фото: Өфөләге Халыҡ мәшғүллеге үҙәге
Өфөлә йәштәр һәм студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола
Өфөлә йәштәр һәм студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола Фото: Өфөләге Халыҡ мәшғүллеге үҙәге
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
16 июндә Өфөлә йәштәр һәм студенттар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторола.
Баш ҡалалағы Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, йәштәр өсөн буш эш урындары байтаҡ. Вакансиялар араһында сауҙа агенты, бармен, кер үтекләүсе, кассир, курьер, мерчендайзер, оператор, официант, ашнаҡсы, һатыусы, промоутер, эшсе һәм белдереү йәбештереүсе бар.
Йәрминкәне үткәреү урыны һәм ваҡыты: Өфө, Ибраһимов бульвары, 47/1, иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 12-гә тиклем.
Бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.


text:
Улар - Ботайҙың күрке
- Бик һирәктәр генә тиң ҡартайып, алтын юбилейға етә. Һеҙ - шулар араһында. Ниндәй хис-тойғолар кисерәһегеҙ?
- Аллаһы Тәғәлә биргән ғүмергә риза булып, үҙебеҙгә һаулыҡ теләп, балаларға бәлә һалмай йәшәүебеҙгә рәхмәтлемен. Үҙем насар булһам да, аралашҡан кешеләрем һәйбәт, - тип кѳлә Фәрит ағай.
Аллаға шѳкѳр, балалар үҫте, һәр береһенең үҙ ғаиләһе. Ҙурайып бѳткән ейән-ейәнсәрҙәр бар. Тормошома риза булып, барына шатланып йѳрѳйѳм. Балаларыбыҙ ҙа беҙҙең кеүек тиң ҡартайһын. Иҫләй ҡалһаң, ауылда мин белгәндән 3-4 кенә ғаилә 50 йыл бергә йәшәүҙәрен байрам итә алған икән. Йыр һүҙҙәре менән әйткәндә, «Иҫәнбеҙ беҙ, йәшәйбеҙ беҙ, Аллаға шѳкѳр».
- Ғаилә ҡорған саҡта үтә йәш, ҡарт егет менән ҡыҙ ҙа булмағанһығыҙ. Һеҙҙе нимә ҡауыштырҙы: мѳхәббәтме, дуҫлыҡмы, әллә димләнеләрме?
- Үҙебеҙҙә лә ҡыҙҙар бар ине ул саҡта, тик уларҙың етешһеҙ яҡтарын бигерәк күп беләм кеүек, ә Разия таныш түгел, бар яҡтан камил күренде, шуға ѳйләндем.
- Мине Фәүзиә еңгә димләне. Улар донъя кѳтѳргә сәмселдәр, донъяң бѳтѳн булыр, тине ул, - тип һүҙгә ҡушыла Разия апай. - Фәүзиә Ирғәлина (Ғәлина) Фәрит ағайҙың ике туған апаһы, Аҙнағол ауылы килене, Ишбулат Ғәлин менән башланғыс класс уҡытыусылары ине. 1960 йылдарҙа Ботайҙа йәшәнеләр.
- Бәхетле тип иҫәпләгән мәлдәрегеҙ күп булғандыр, ә шулай ҙа иң ҡәҙерле, онотолмаҫ ваҡиға бармы һәм ниндәй?
- Донъя бит ул - шатлыҡтары ла, ҡайғылары ла эйәреп йѳрѳй. Тәүге балабыҙ Юлдаш, 4 малайҙан һуң Гѳлфиә тыуған кѳндәр һәр саҡ хәтерҙә.
Гѳлфиә ҡыҙыбыҙ һыуға янғас, 3 ай дауаханала яттыҡ. Үлер, тигәйнеләр. Уның йүнәлеп сығыуы, уландарымдың иҫән-һау хеҙмәт итеп ҡайтыуы, тәүге ейәнем Рәвил тыуыуы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 20 йәшендә генә мәрхүм булып ҡалды.
- Һеҙ Рәхимә инәй менән 39 йыл бергә йәшәнегеҙ. «Бер ҡаҙанға ике тәкә башы” нисек һыйҙы? Килен тѳшѳргәндә уға 56 йәш булған.
- Ҡәйнәмдән ҡурҡыңҡырай инем. Кѳслѳ ҡатын ине ул. Әйткәнен тыңлап, ололап йәшәп киттем. Ѳйҙә юҡтан тауыш сығарманы, ситтәгеһен мин ишетмәнем. Элек бит балаға ике ай ҙа булмай ҡала, эшкә сыҡтыҡ. Бѳтә балаларҙы ла ул ҡарашты. Ул яҡтан тыныс булдым.
- Таныш түгел тѳпкѳл ауылға кисен ҡараңғыла (декабрь) килеп индегеҙ инде, моғайын. Ул саҡта Белореттан «классный» тип йѳрѳтѳлгән пассажир поезы киске туғыҙҙарҙа ғына килә ине. Ботайға 3-4 саҡрым тағы тәпәйләргә. Кемгә тѳбәп килдегеҙ, берәйһе ҡаршыланымы?
- Интернатта тәрбиәсе булып эшләгән Рәшит Хәйруллин хәрби хеҙмәткә алынған, кеше юҡ. Шунан Ишбулат ағай, барыбер берәйһен табып килтерәм, тип, ҡалаға киткән дә Аҙнағолға һуғылған. Ә мин, эш хаҡы түләмәйҙәр, тип, ҡаланан эштән сығып ҡайтҡайным. Ишбулат ағай атайымдың ике туған ҡустыһы. Ул хәлде аңлатты, мин риза булдым, сѳнки хыялым - уҡытыусы булыу ине. Улар мине үҙҙәрендә йәшәтте.
- Тәүге тапҡыр осрашҡан мәлегеҙҙе хәтерләйһегеҙме?
- Иртәгәһенә кискә табан, юҡ йомошто бар итеп, еҙнә, пленка алып килмәнеңме, тип, Фәрит килеп инде.
Һине күрергә килгән ул, пленка һылтау ғына, тип, кѳлѳшѳп ҡалды ағайым менән еңгәм.
- Фәрит ағайҙың сәскә бүләк иткәне булдымы?
- Ю-у-у-уҡ, мин үҙем - бүләк! (Фәрит ағай кѳлә).
- Ҡый, тип, мин ултыртҡанды йолҡоп ырғытып бѳтә. Ә шулай ҙа ике мәртәбә бүләк алып ҡайтты - плащ һәм япон яулығы, - ти Разия апай.
Ирмен тигән ир ағас ултыртырға, ѳй һалырға, малай үҫтерергә тейеш, тиҙәр. Фәрит ағай ике тапҡыр ҙур ѳйѳн дә, бәләкәй ѳйѳн дә һалған. Улдарына, ҡыҙына ла ѳй тѳҙѳнѳ. Ауылда уның ҡулы теймәгән ѳй юҡтыр. 2012 йылдағы ауыл байрамында уның йорто тәрбиәле, матур, тѳҙѳк йорттар рәтендә булды. Урмансы булып эшләгән ваҡытында ағасты ла күп ултыртты. 4 улы ла үҙе кеүек оҫта ҡуллы булып танылған.
1962 йылда килен булып тѳшкән ерендә таштай батҡан Разия апай интернатта тәрбиәсе, мәктәптә уҡытыусы булып эшләп хаҡлы ялға сыҡты. Ауылда күптән инде үҙ кешегә әйләнгән. Элекке уҡыусылары, мине Разия апай ѳйрәтте, шуға беләм, тип тора икән, был үҙе ҙур баһа түгелме ни?
Киләсәктә лә пар аҡҡоштарҙай матур ғүмер кисерегеҙ, хѳрмәтле Разия һәм Фәрит Ирғәлиндар!
М.Тѳхвәтуллина.
Ботай.


text:
Мәсетлеләр ышаныс почтаһы менән ҡуллана ала
Йәмәғәтселек фекерен өйрәнеү, урындағы үҙидара органдары, предприятие, ойошма, учреждение эшмәкәрлеген баһалау, Мәсетле районы халҡын борсоған мәсьәләләр менән хәбәрҙар булыу өсөн район хакимиәте фойеһында “Ышаныс почтаһы” урынлаштырылған, тип хәбәр итә хакимиәт.
«Ышаныс почтаһы» йәшнигенә теләге булған һәр граждан мөрәжәғәтен төшөрә ала. Бар хаттар һәм мөрәжәғәттәр почтанан көн һайын алынып, танышыу һәм саралар күреү өсөн тәғәйен кешеһенә йүнәлтеләсәк.
Һорауҙарына яуаптарҙы граждандар хат йәки телефон аша алыу мөмкинлегенә эйә. Күп кешегә ҡағылған һорауҙарға яуаптар район гәзитендә баҫыласаҡ йәки район телевидениеһы тапшырыуҙарында яңғыраясаҡ.


text:
22 апрелдә наркополицияла хеҙмәт итергә теләүселәр өсөн телефондан тура бәйләнеш ойошторола
Наркополиция хеҙмәткәрҙәре ниндәй шарттарҙа эшкә ҡабул ителә? Наркобизнесҡа ҡаршы эшмәкәрлектә ниндәй белгеслектәр талап ителә?
Ошо һәм ошоға бәйле башҡа төрлө һорауҙарға 2010 йылдың 22 апрелендә 11.00-12.00 сәғәттәрҙә үтәсәк «тура бәйләнеш» дауамында Рәсәй Федерацияһы Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының кадрҙар һәм тәрбиә эше бүлеге начальнигы, полиция подполковнигы Елена Павловна Шабалина яуап бирә.
Шылтыратыуҙар Башҡортостан наркоконтроленең һәр кешегә таныш ышаныс телефон номеры буйынса ҡабул ителә: 250-20-30 (Өфө). Республика ҡалалары һәм райондары халҡы шулай уҡ 8-800-347-20-30 номерына ла бушлай шылтырата ала.


text:
Башҡортостанда ике сыуаш эшмәкәренең юбилейҙары билдәләнәсәк
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов күренекле халыҡ мәғарифы эшмәкәре, сыуаш мәғрифәтсеһе П.М. Мироновтың тыуыуына 150 йыл тулыуҙы һәм Сыуаш Республикаһының халыҡ шағиры Я.Г.Ухсайҙың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы Указға (2011 йылдың 28 февраленән УП-66 һанлы Указ) ҡул ҡуйҙы.
Сыуаш мәғрифәтсеһе Павел Миронович Мироновтың Башҡортостан Республикаһында сыуаш халҡының белемен үҫтереүгә ҙур өлөш индереүен һәм Сыуашстандың халыҡ шағиры Яков Гаврилович Ухсайҙың Башҡортостандың күп милләтле мәҙәниәтенә тос өлөш индереүен иҫәпкә алып, юбилей саралары үткәреләсәк.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә юбилей сараларына әҙерлек һәм уларҙы үткәреү буйынса ойоштороу комитеты составын билдәләргә; юбилей саралары планын эшләргә һәм раҫларға, уға П.М. Мироновҡа һәйкәл эшләүҙе һәм ҡуйыуҙы, А.А. Кондратьевтың “Ученый-просветитель Павел Миронов” китабын нәшер итеүҙе, Бәләбәй ҡалаһында Я.Г. Ухсайҙың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған тантаналы кисә үткәреүҙе индерергә; билдәләнгән тәртиптә ошо Указды тормошҡа ашырыу менән бәйле сығымдарҙы финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылды.
Указ ҡул ҡуйылған көндән көсөнә инә.


text:
Нурислам Вәлиев: «Власҡа Рөстәм Хәмитов килгәндән алып республика ветерандарының хәле һиҙелерлек яҡшырҙы»
Власҡа Рөстәм Хәмитов килгәндән алып Башҡортостанда республика ветерандарының хәле һиҙелерлек яҡшырҙы. Был турала Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында фронтҡа киткәндәр иҫтәлегенә ҡуйыласаҡ монументҡа нигеҙ ташы һалыу тантанаһында Өфө ветерандары советы рәйесе Нурислам Вәлиев белдерҙе.
— Власҡа Рөстәм Хәмитов килгәс, һуңғы арала ветерандарға мөнәсәбәт һиҙелерлек яҡшырҙы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Нурислам Вәлиев. – Алға хәрәкәт күренде. Рөстәм Зәки улы баштан уҡ ветерандар эштәренең торошо, уларҙың йәшәйеше кеүек мәсьәләләрҙе күтәрҙе. Һуғыш ветерандары, Социалистик Хеҙмәт Геройҙары менән осрашты. Уны һәр ваҡыт ветерандарыбыҙҙың нимәгә мохтаж булыуы ҡыҙыҡһындырҙы.
Башҡортостан етәкселегенең ветерандарға күрһәткән ярҙамы өсөн Өфө ветерандары советы рәйесе Рөстәм Хәмитовҡа рәхмәтен белдерҙе.


text:
Шыршыларҙа балҡый уттар, Байрам ҡотло булһын, дуҫтар!
Йондоҙҙай сағыу, үтә йомарт һәм киң күңелле, ҡорос йәнле һәм артығы менән үҙһүҙле, сиктән тыш әҫәрләнеүсән һәм фиҙакәрлек сигенә етеп намыҫлы. Ҡара Аждаһа йылы – лириктар, физиктар, рәссамдар, фәйләсүфтәр йылы. Иң ҡыйыу ниәттәр ғәмәлгә аша торған саҡ.
Нисек кейенергә?
Киләһе Аждаһа йылы менән ҡытайҙарҙың ғөрөф-ғәҙәте буйынса инь символикаһына ҡараған Ҡара төҫтө сағылдырыусы Һыу шауҡымы идара итәсәк. Шуға ла, Яңы йыл ҡаршылағанда, кейемегеҙҙә ҡара төҫтөң булыуы мотлаҡ. Әлбиттә, был тулыһынса тоноҡ төҫкә өҫтөнлөк биреүҙе аңлатмай. Шулай ҙа Шанелдең “бәләкәс ҡара күлдәге” 2012 йылды ҡаршылау өсөн махсус уйлап табылған тиерһең.
Аксессуарҙар
Ҡаралатылған көмөш, ҡара сәйлән, шул уҡ төҫтәге ынйы – иғтибар үҙәгендә. Аждаһаның үҙ төҫө – һарыны ла иҫәптән сығарырға ярамай. Был алтын әйберҙәргә лә ҡағыла. Алтын менән ҡара төҫтө берләштереү айырыуса килешәсәк.
Биҙәүестәр һайлағанда, үҙегеҙҙең эске һиҙемләүгә таянығыҙ. Йылға идара итеүсе Һыу шауҡымы донъя көстәренең нескә ағымдарын тойоу һәләтен асыуға, үткәндәр, бөгөн, киләсәк хаҡында иҫтәлектәр уятыуға йүнәлтәсәк. Шуға ла Яңы йыл кисендә нәҫелдән күсә килгән йәки яҡындарығыҙ бүләк иткән биҙәүестәрҙе тағырға тырышығыҙ.
Табын ҡорғанда
Өҫтәлгә күберәк тәм-том ҡуйығыҙ. Аждаһалар татлы ризыҡ ярата. Ит, балыҡты һуңынан да ашарға мөмкин. Ә Яңы йыл табынында емеш-еләк, төрлө ҡайнатмалар, сәтләүектәр, татлы бәлеш, шоколад, туңдырма һәм шампань шарабы урын алыуы фарыз.
Һуңғыһына артыҡ әһәмиәт биреү ярамай. Аждаһа эскене үҙ итмәй. Ә бына шәкәрле ҡаты сәй, яңы һығып алынған һут, яҡшы ҡәһүә йылдың хужаһын айырыуса ҡыуандырыр һәм ғаиләгә уңыш юрар.
Аждаһа – юғары зауыҡ өлгөһө. Шуға һауыт-һабаның затлырағын һайлау зарур. Әгәр ҙә көмөш, фарфор, гәлсәр һауыттарығыҙ булмаһа, ашъяулыҡ һәм башҡа кәрәк-яраҡ таҙалыҡтан балҡып торорға тейеш.
Теги:


text:
Шарттар £матч 250
Шарттар:
- Әлеге акция кереп өсөн генә түгел, хаҡиҡый хужалары счеттарҙа йәштә 18 йәки.
- Әлеге акция буласаҡ активына 28-30 май 2016(МСК).
- Хужа булыу хоҡуғы өсөн бонус, уйынсылар мөмкин ҡуйырға тейеш һәм, иң бәләкәй тигәндә, £һәм 10 уйнарға теләсә ниндәй уйын автоматы.
- Бонус 100% һеҙҙең нсе тиклем депозит £250 буласаҡ добавлены был проигрыватель’ң аккаунт.
- Әлеге акция ғына эшләй һеҙҙең беренсе депозит акцияны үткәреү осоронда,.
- Бонус буласаҡ инә һеҙҙең дауамында иҫәбенә 3 эш көнө тамамланғандан һуң акцияла.
- Стандартные талаптар буйынса вейдер х суммаһының бонус, ҡулланыла тиклем бонус йәки теләсә ниндәй ти выигрыш мөмкин изъятый. Выигрыш-се бонусов артмаҫҡа тейеш 4 тапҡыр Күләме бонус.
- Бонусы аҡса алған әлеге акция, мөмкин булһа ла ҡулланылырға уйындары беҙҙең өсөн уйындар слот.
- Иҫәптән төшөрөү саралары тамамланғансы тигровая, аннулируется барыһы да бонустар һәм выигрыш был, оносма счетына.
- Бары ставкалары, сделанные уйындарында реаль аҡса, ярҙам итәсәк отыгрыш. Ставкалары яһалған был уйнарға бушлай уйындар буласаҡ зачитаться был талаптар буйынса отыгрыш бонус,.
- Нисек булһа ла зачислиться бонус дауамында ғәмәлдә була 28 көн. Әгәр ҙә Һеҙ выполните талаптар буйынса был осорҙа оторван, ҡалған бонусы аҡсалары списание һеҙҙең менән счет.
- Уйынсыларына ул иҫтә тоторға кәрәк: бер генә бонус буласаҡ, актив, теләсә ҡайһы ваҡыт миҙгелдә.
- Стандарт Шарттар һәм сикләүҙәр.
- Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра сығарырға, килешеүҙе өҙөргә булһа ла үҙгәртергә, ниндәй ҙә булһа конкурс йәки акцияһы (йәки уның ҡағиҙәләре) теләсә ҡайһы ваҡытта һәм башҡа алдан хәбәр итеү.
- Управленческий ҡарар өҫтәрәк ҡушыла окончательно бөтә осраҡтарҙа ла.


text:
Башҡортостан өлгө күрһәтә28-06-2014, 06:00 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Фекер алышыуға шулай уҡ Сыуаш Республикаһы Башлығы Михаил Игнатьев, Рәсәйҙең мәҙәниәт министры урынбаҫары Алла Манилова, Волга буйы федераль округының төрлө кимәлдәге етәкселәре, сәнғәт хеҙмәткәрҙәре лә килгәйне.
– Беҙҙә исемле йылды үткәреүгә ҙур иғтибар бүленә, – тип билдәләне мәҙәниәт министры Әминә Ивний ҡыҙы. – Республикабыҙ Президенты Указына ярашлы, театр, музыка, хореография, кинематография өлкәһендәге иң уңышлы проекттарҙы бойомға ашырыу өсөн дөйөм алғанда 100 миллион һумлыҡ 16 грант бирелде. Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын күтәреү, уларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү ҙә – иғтибар үҙәгендә. Әле республика ҡаҙнаһынан музыка мәктәптәренә уйын ҡоралдары алыу һәм мәҙәниәт усаҡтарын төҙөкләндереү өсөн аҡса бүленде.
Рәсәйҙең мәҙәниәт министры урынбаҫары Алла Манилова иһә Башҡортостандың йылды тейешле кимәлдә үткәреү буйынса беренселектә тороуын билдәләп үтте.
Сарала Мордва Республикаһынан, Пермь крайынан, Ульяновск өлкәһенән килгән етәкселәр ҙә тәжрибә уртаҡлашты.


text:
Ҡаланан ситтәге күсемһеҙ милеккә хаҡтар арта
Быйыл көҙ ҡаланан ситтәге күсемһеҙ милеккә хаҡтар күтәрелә башланы. Мәҫәлән, сентябрь-октябрҙә ҡаланан ситтәге йорттарҙа бер квадрат метрҙың уртаса хаҡы – 3,5 процентҡа, ер участкаларына 1,7 процентҡа артты.
“Эксперт” күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөтә йорттар, коттедждар, таун-хаустар буйынса уртаса тәҡдим хаҡы бер квадрат метр өсөн 26,3 мең һум тәшкил итте. Был ике ай элеккегә ҡарағанда 2,5 процентҡа юғары, әммә йыл башындағынан 7,7 процентҡа кәмерәк.
Иң кәм тәҡдим хаҡы Иглинда теркәлгән, унда 65 квадрат метрлыҡ йорт бер миллион һумға һатыла. Иң юғары хаҡ – 8 Март ҡасабаһындағы 297 квадрат метрлыҡ коттедж 18 миллион һумға һатыла.
Иң арзан участка Шаҡшала һатыуға ҡуйылған (дүрт сутый 100 мең һумға), иң ҡиммәте – Аҡбирҙелә (18 сутый 2,55 миллион һумға).


text:
Өфөнөң 153-сө лицейы республикала тәүгеләрҙән булып «Еңеү өсөн йөҙ балл» бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылдыФото: Андрей Старостин
Өфөнөң 153-сө лицейы республикала тәүгеләрҙән булып «Еңеү өсөн йөҙ балл» бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды
Өфөнөң 153-сө лицейы республикала тәүгеләрҙән булып «Еңеү өсөн йөҙ балл» бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөнөң 153-сө лицейы республикала тәүгеләрҙән булып Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт ойошторған «Еңеү өсөн йөҙ балл» бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды. Уның асылы шунда: былтыр дәүләт имтихандарында юғары балл йыйған беренсе курс студенттары быйылғы сығарылыш класс уҡыусыларына кәңәштәр бирә.
Дөйөм белем биреү учреждениеһы директоры Эльвира Минюк һүҙҙәренсә, лицей уҡыусылары, һәр ваҡыттағыса, Берҙәм дәүләт имтихандарында юғары һөҙөмтәләр күрһәтә.
Сара Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан уҙғарылғас, ул Эрнест Хәйруллин уҡыуында Юрий Визборҙың «Ветеран хикәйәһе» шиғыры менән башланды.
2013 йылда информатика буйынса 100 балл йыйған Әлиә Ғәзизова, хәҙер инде М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының математика факультеты студенткаһы, ун беренсе класс уҡыусыларына видеомөрәжәғәт менән сығыш яһаны. Былтыр физика буйынса Берҙәм дәүләт имтиханында йөҙ балл туплаған Артур Шәрәфетдинов та бөгөн Мәскәү физика-техник институтының беренсе курсын уңышлы тамамлай.
— 98 балл йыйғас, уҡытыусыларҙың кәңәше буйынса апелляцияға бирҙем һәм 100 балға лайыҡлы икәнлегемде раҫлай алдым, — тип һөйләне Артур. — Имтихан ваҡытында үҙегеҙгә ышанығыҙ һәм барыһы ла яҡшы буласаҡ.
Сара һуңында ун беренсе класс уҡыусыһы Рәмил Рюков Иосиф Уткиндың «Һин миңә хат яҙаһың» шиғырын уҡыны. Ул «Тоталь диктант» бөтә Рәсәй акцияһында ҡатнашып, икенсе йыл рәттән яҡшы баһа алған.
Лицейҙа 250 бала уҡый, шуларҙың 103-ө — ун беренселәр.
— «Еңеү өсөн йөҙ балл» акцияһы тәү сиратта былтыр Берҙәм дәүләт имтиханын 100 балға яҙған уҡыусыларҙың мәктәбендә үтәсәк. Республикала шундай 14 уҡыусы булды. Сығарылыш уҡыусыларына теләгем шул: юғары балл йыйырға тырышырға һәм уҡыусыларҙың 100 балды күсереп түгел, ә үҙ белемдәренә таянып алыуҙарын иҫбатларға кәрәк, — тине Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Миникеева.


text:
Төбәктә туроператорҙар Ҡыш бабай тирмәһенә Яңы йыл маршруттарын төҙөй Фото: Олег Яровиков
Төбәктә туроператорҙар Ҡыш бабай тирмәһенә Яңы йыл маршруттарын төҙөй
Төбәктә туроператорҙар Ҡыш бабай тирмәһенә Яңы йыл маршруттарын төҙөй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда туризм индустрияһы Яңы йылға әҙерләнә. Туроператорҙар башҡорт Ҡыш бабайының йортона маршрут төҙөй, күпселек отельерҙар ташлама яһарға әҙер.
Төп йорттоң ҡайҙа урынлашасағы 9 ноябрҙә конкурсҡа йомғаҡ яһағанда билдәле буласаҡ. Унда Өфө эргәһендәге райондар ҡатнаша. Бәйге шарттары буйынса Ҡыш бабайҙың резиденцияһы баш ҡаланан 150-160 саҡрым алыҫлыҡта урынлашырға тейеш.
«Республика туроператорҙары башҡорт Ҡыш бабайының Ҡунаҡ тирмәһен, ҡала шыршыларын һәм театр тамашаларын үҙ эсенә алған яңы маршруттар төҙөгән. Яңы йыл каникулдары ваҡытында туристик маршрут буйынса экскурсия автобустары йөрөйәсәк, улар ҡунаҡханалар, музейҙар, шыршы майҙансыҡтарында туҡталыш яһаясаҡ. Теләүселәрҙең барыһы ла экскурсияға ҡушыла ала», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында.


text:
- Подробности
- Просмотров: 205
СИБИРЦЕВ Николай Михайлович (1.2.1860, Архангельск ҡ. — 20.7. 1900, Өфө губ. Бәләбәй өйәҙе Воздвиженский а., хәҙ. БР‑ҙың Әлшәй р‑ны Воздвиженка а.), тупраҡ белгесе. Проф. (1894). С.‑Петербург ун‑тын тамамлаған (1882). Фәнни һәм генетик тупраҡ ғилеменә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. С. тарафынан В.В.Докучаев тәҡдим иткән тупраҡтың тәбиғи есем булыуы т‑дағы тәғлимәт үҫтерелгән. 19 б. 90‑сы йй. Өфө губернаһының тупраҡтарын өйрәнеүҙә ҡатнашҡан. Уның тарафынан тәүге тапҡыр тупраҡ барлыҡҡа килтергән тоҡом һәм төбәктең үҫемлектәр донъяһы үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып Көньяҡ Урал тупрағы географияһына фәнни тасуирлама бирелгән. С. етәкс. Рәсәйҙең Европа өлөшөнөң тупраҡ карталары төҙөлгән (1898, 1901), уларҙа Башҡортостандың Урал алды тупрағының төп төрҙәре күрһәтелгән. Рәсәйҙә беренсе “Тупраҡ ғилеме” (“Почвоведение”; 1— 3‑сө киҫәк, 1898—99) дәреслеге авторы.
Х е ҙ м.: Избранные сочинения: в 2 т. М., 1951—1953.
Ф.Х.Хәзиев
Тәрж. Ғ.Р.Бирҙина


text:
Петропавловск соборы
Петропа́вловск собо́ры (рәсми исеме — Петр һәм Павел беренсе булған апостолдар исемелегенә соборы) — Санкт-Петербургтын Петропавловск ҡәлғәһендә урынлашҡан православ соборы , урыҫ императорҙарҙын зыяраты, архитектура һәйкәле (петровское барроко). Һәҙерге ваҡытта Соборҙың бөйөклөғө 122,5 метр менән ҡаланың иң алыҫ йорто 1956-1962 йылда төҙөлгән Ленинград радителевидение үҙәге алыҫлығы 325 метр була, ләкин ул инженер сооружение булғас уны йорттар менән сағыштырмайҙар.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1712-1733 йылдарҙа Доменики Трезини архитекторы менән ағас серкәү урынында төҙөлгән. 1742 йылдан 1858 йылға тиклем кафедраль, Санкт-Петербургская һәм Ладога епархияның үҙәге.
Оскан фәрештә менән өс яруслы сиркәү манараһы – Санкт-Петербургтын символы.Шпиле голланд архитекторы Болос, Харман ванменән төҙөлдө [1]. Эсендә зал пилондар менән 3 нерфҡа бүленде һәм нығытылмаған пилястра менән маткрланған. Интерьерҙа трофей барҙарын копиялары ята (төп нәсхә Эрмитажда ята).
Алтын иконостас Мәскәүҙә Иван Петрович Зарудный менән 1722-1726 йылдарҙа эшләнде. Һыры— Трофим Иванов, Иван Телега; иконы — М. Меркурьев, Ф. Артемьев), декорҙы И. Росси , А. Квадри, яҙманы — Г. Гзель, В. Ярошевский, М. А. Захаров эшләнеләр.
1858 йылға тиклем, Искаиевский собор булмағанда – кафедраль соборы.
1756—1757 год йылда собор янғындан яңынан төҙөлдө; 1776 гйылда Оорта Краса менән курантттар ҡуйылды. 1773 йылда Екатерина приделы төҙөлдө.
1857—1858 год йылда ағас шпиле тимер менән алмаштырылған ( Д. И. Журавский, А. С. Рехневский и П. П. Мельников инженерҙары).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Архитектурный облик Санкт-Петербурга. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012. 16 февраля 2008 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Петропавловск соборы Яндекс.Панорамаһында


text:
- Подробности
- Просмотров: 464
МИЛЛИ АТ СПОРТЫ УЙЫНДАРЫ, башҡорттарҙа элек‑электән физик тәрбиә биреүҙең айырылғыһыҙ бер өлөшөн тәшкил итә һәм барлыҡ халыҡ байрамдарының төп өлөшө булып тора. Киң таралған М.а.с.у. түбәндәгеләр ҡарай:
Ауҙарыш. Ике һыбайлы ҡатнаша. Кем 10—15 минут эсендә көрәштәшен эйәрҙән тартып төшөрә йәки ергә төшөргә мәжбүр итә, шул еңеүсе була.
Егетлек — сабып барған ат өҫтөндәге һыбайлының аттан ергә һикереп төшөп яңынан менеүе, ерҙән төрлө әйберҙәрҙе (балдаҡ, аҡса янсығы, тәңкәләр, яулыҡтар һ.б.) күтәреп алыу кеүек ҡатмарлы күнекмәләр, эйәрҙә баҫып сабыу, сабып барған аттың ҡорһаҡ аҫтынан сығыу кеүек төрлө акробатик трюктар эшләй. Күнекмәләрҙең төрлөлөгө егеттең оҫталығынан, уйлап табыу һәләтенән һәм сослоғонан тора. Аттың сабыуҙан юртыуға күсеүе йәки һыбайлының осоп төшөүе еңелеү тип һанала. Баһа биргәндә дистанцияны үтеү ваҡыты, үҙенсәлеге һәм күнекмәләрҙең аныҡ үтәлеүе иҫәпкә алына.
Ҡот алыу. Ике команда уйнай. Һыбайлыларҙың береһе икенсе командала ҡатнашыусыларҙан ҙур кешмир яулыҡты тартып алыуҙарын һорай һәм яулыҡты елберләтеп, ялан буйлап саба башлай. Уйын ҡаршы яҡ команда яулыҡты тартып алғансы дауам итә.
Күк бүре. Һыбайлылар килешелгән урынға йыйыла. Уларҙың береһе һарыҡ түшкәһе алып килә. Сигнал б‑са һыбайлы түшкәне тотоп саба башлай, ә башҡалар уны тартып алырға йәки өлөштәргә өҙгөләргә тейеш. Уйын түшкә өлөштәргә өҙгөләнеп бөткәнсе дауам итә.
Ҡыҙ ҡыуыу. Егет, йола б‑са, кәләшен спорт ярыштарында еңгәс кенә, ҡыҙға өйләнә алған. 400 метр дистанцияға уҙышты ҡыҙ башлай, бер аҙҙан егет ҡуҙғала, ул ҡыҙҙы ҡыуып етергә һәм үбеп алырға тейеш. Ҡыҙ егеттән ситкә тайпылырға һәм беренсе килергә тырыша. Әгәр ҙә егет ҡыҙҙы үбә алмаһа, кире килгәндә егет алдан бара, ә ҡыҙ, егетте ҡыуып етеп, сыбыҡларға тейеш. Иң ҙур тиҙлек, юғары башҡарыу оҫталығы, таһыллыҡ күрһәткән пар еңеүсе һанала. Баһа биргәндә һыбайлыларҙың кейеме м‑н эйәрҙең биҙәлеше лә иҫәпкә алына.
Тал сабыу. Башҡорт кавалерияһында популяр була. 20 б. 50‑се йй. тиклем бөтә ат спорты байрамдарының программаһына ингән. Ҡағиҙә б‑са, һыбайлы сабып барғанда бер‑береһенән 12—15 м аралыҡта булған 8—12 сыбыҡты ҡылысы м‑н сабып өҙөргә тейеш. Һәр яҙа сапҡан өсөн штраф мәрәйе һалына. Баһа биргәндә сыбыҡты сабыу сифаты ла иҫәпкә алына. Шулай уҡ ҡара: Бәйге.
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
В районе начался литературный фестиваль
«Слово — могучая сила»
Неудивительно, что право дать старт фестивалю было предоставлено жителям села Кусеево. Этот живописный уголок района является родиной многих талантливых и известных личностей — Героя Советского Союза Тафтизана Тагировича Миннигулова, поэтов и писателей Батыра Валида, Абдулхака Игебаева, Тансулпан Гариповой, танцора-хореографа Явдата Бикбердина, кураиста Хамита Ахметова и других.
Ҡышҡы сатлама һыуыҡ көндәрҙә күңелдәрҙе йылытып Күсей мәктәбендә күренекле яҙыусы Салауат Юлаев премияһы лауреаты Таңсулпан Гарипова менән осрашыу үтте.
Яҡташтары, ауылдаштары әҙибәне 65 йәше менән ҡотланы, уға үҙҙәренең изге теләктәрен еткерҙе.
Күсей ауылы башҡорт әҙәбиәтенә ике Салауат Юлаев премияһы лауреаты: Абдулхаҡ Игебаевты һәм Таңсулпан Гарипованы, ғалимдар Абдрахман һәм Салауат Ғәлләмовтарҙы, оҫта бейеүсе Йәүҙәт Бикбирҙинде, артистар Зифа Баязитова, Сулпан һәм Венера Әбдрәхимоваларҙы, арҙаклы ҡурайсы Хәмит Әхмәтовты биргән ауыл булараҡ уҙенең оло шәхестәре менән хаҡлы ғорурлана.
29 майҙа Күсей ауылында Советтар Союзы Геройы Тәфтизән Таһир улы Миңлеғоловтың тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған тантана үтте. Күсей ауылы халҡы үҙҙәренең арҙаҡлы яҡташы тураһында иҫтәлектәрҙе ҡәҙерләп һаҡлай. Йыл һайын тыуған көнөн билдәләп, геройҙың рухы алдында баш эйәләр.


text:
Өфө уҡыусыһы информатика буйынса халыҡ-ара олимпиадала алтын миҙал яуланы
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөнөң 153-сө лицейы унынсы синыф уҡыусыһы Иван Веселов (уҡытыусыһы – Александр Гильдин) информатика буйынса Азия һәм Океания олимпиадаһында алтын миҙал яуланы.
Информатиканы бик яҡшы белеүселәр араһында бәйге быйыл һигеҙенсе тапҡыр уҙҙы, унда Австралия, Ҡытай, Корея, Гонконг, Тайвань, Малайзия, Вьетнам, Иран кеүек 29 илдән 600-ҙән ашыу уҡыусы ҡатнашты. Тәүге тапҡыр Рәсәй, Армения, Грузия, Израиль, Тажиҡстан, Төркмәнстан ҡатнашты. Олимпиадала 15 алтын, 32 көмөш һәм 52 бронза миҙалы уйналды, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.