text:
Бөгөн – Хәрби разведчиктар көнө
5 ноябрҙә Рәсәйҙә Хәрби разведчиктар көнө билдәләнә. Ул РФ Оборона министрының 2000 йылдың 12 октябрендәге 585-се бойороғо менән билдәләнгән.
XIX быуаттың башында Рәсәйҙә беренсе разведка органы – Хәрби министрлыҡ ҡарамағында Йәшерен эштәр экспедицияһы – ойошторола.
1918 йылдың 1 ноябрендә республика Революцион хәрби советы (Реввоенсовет) Ялан штабының штаты раҫлана. 5 ноябрҙә штат Революция хәрби советының 197/27-се ҡарары менән индерелә. Ҡыҙыл армия Ялан штабы составында армияның бөтә разведка органдары: Бөтә Рәсәй Баш штабы Оператив идаралығының Хәрби-стратегия бүлеге, хәрби эштәр буйынса Халыҡ комиссариаты Оператив бүлегенең Разведка бүлексәһе, Юғары хәрби совет Оператив идаралығының Разведка бүлексәһе — көстәрен туплау өсөн Теркәү идаралығы (Региструпр) булдырыла.
Ошо көндән алып РФ Ҡораллы көстәр Генераль штабының Баш разведка идаралығы тарихы башлана, ул Теркәү идаралығының туранан-тура вариҫы булып тора. Тап шуға күрә 5 ноябрь – Хәрби разведка көнө тип иҫәпләнә.
Әлеге ваҡытта хәрби разведка Рәсәй Ҡораллы көстәре Генераль штабы структураһына инә. Разведка – ул ҡораллы көстәрҙең «күҙҙәре һәм ҡолаҡтары», мәғлүмәт ала торған төп сараһы.
Башҡортостандың район һәм ҡалаларында Хәрби разведчиктар көнө айҡанлы һуғышта ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәрҙәргә ҡуйылған һәйкәлдәр эргәһендә митингтар үтәсәк.


c: text/html

text:
Фото:
Башҡорт яугиры уғының яңы күсермәһе Германияның Шварца ҡалаһы сиркәү көмбәҙен биҙәйәсәк
Фото:
Теүәл ике йөҙ йыл элек башҡорт яугирҙәре (ул саҡта уларҙы төньяҡ амурҙары тип атағандар) Парижды яулап алғандан һуң Тюрингиялағы (Германияның федераль ере) Шварца ҡаласығы аша ҡайтҡан. Бында улар немец принцы Гюнтерҙы осраталар. Ул уҡтың һуғышҡа һәләтлегенә шикләнеп, башҡорт яугирынан ҡоралды һынап ҡарауын һорай. Төньяҡ амуры шунда уҡ күрше йорт ҡыйығындағы флигелгә төҙәп атып, уҡтан атыу оҫталығын күрһәтә.
Ағас уҡтың төп нөсхәһе инде күптән серегән, әммә немецтар башҡорт батырҙарының саялығы иҫтәлегенә уның тимер күсермәһен эшләйҙәр. Был уҡ күп йылдар дауамында Шварца ҡаласығындағы «Изге Лауренция Сиркәүенең» көмбәҙен биҙәй.
Үткән аҙнала Германияның Лейпциг ҡалаһы эргәһендә Халыҡтар һуғышы – Европаны Наполеон илбаҫарҙарынан азат итеүҙең 200 йыллығын билдәләгәндә башҡорт диаспораһы вәкилдәренән торған делегация иҫке уҡты яңы алтын ялатылған уҡҡа алмаштыра. Делегация составында Ирек Байышев, тарихсы Рәмил Рәхимов, командир Илдар Шәйәхмәтов етәкселегендә «БР-ҙың «Любизар» беренсе атлылар полкы» хәрби-тарихи клубы ағзалары, режиссер һәм журналист, «Сена буйында ҡурай моңо» фильмы авторы Нәсүр Йөрөшбаев һәм башҡалар булды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөйөк немец яҙыусыһы Иоганн Гёте үҙ хеҙмәттәрендә Наполеон армияһына ҡаршы һуғыштарҙан һуң Веймар ҡалаһы (яҙыусы йәшәгән ҡала) аша ҡайтып барған башҡорт яугирҙары менән үҙенең танышыуын һүрәтләй. Ул, атап әйткәндә, ҡаланың протестанттар мәктәбе бинаһында башҡорттарҙың намаҙ уҡыуына шаһит була, уларҙы үҙенә ҡунаҡҡа саҡырып ала.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республика шашкасылары Рәсәй йыйылма командаһы составында донъя чемпиондары булды Фото: Халыҡ-ара шашка федерацияһының матбуғат хеҙмәте
Республика шашкасылары Рәсәй йыйылма командаһы составында донъя чемпиондары булды
Республика шашкасылары Рәсәй йыйылма командаһы составында донъя чемпиондары булды Фото: Халыҡ-ара шашка федерацияһының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Төркиәнең Измир ҡалаһында халыҡ-ара шашка буйынса шәхси-команда донъя чемпионаты тамамланды. Рәсәй йыйылма командаһының баш тренеры Юрий Чертоков менән бергә Төркиәгә билдәле шашкасылар Тамара Танһыҡҡужина, Айгөл Иҙрисова, Айнур Шәйбәков, Муродулло Амриллаев килде.
Өс көнлөк ярыш йомғаҡтары буйынса Башҡортостан спортсылары Рәсәй командаһы составында өс алтын һәм бер көмөш миҙал яуланы. Шәхси зачетта Тамара Танһыҡҡужина ике тапҡыр көмөш миҙалға лайыҡ булды.
«Тиҙ программа, команда зачеты» дисциплинаһында Амриллаев, Шәйбәков, Танһыҡҡужина, Иҙрисова алтын миҙал алды. Бынан тыш, «йәшен тиҙлегендәге программа, команда зачеты» дисциплинаһында Амриллаев менән Шәйбәков — чемпион, Танһыҡҡужина менән Иҙрисова вице-чемпион булды.
Төркиәнән һуң Рәсәй командаһын Италияның Баколи ҡалаһы көтә. Кисә унда блиц буйынса Донъя кубогының финал этабы һәм Европа чемпионаты башланды. Ул 21 октябргә тиклем дауам итә.
Кубок финалы алдынан дөйөм зачетта Тамара Танһыҡҡужина беренсе урында килә, өсөнсөлә — Айгөл Иҙрисова, тип хәбәр итте Халыҡ-ара шашка федерацияһының матбуғат хеҙмәте вәкиле Рөстәм Шәйәхмәтов.


text:
Аҫыл таштар
Аҫыл таштар - зәргәрлек эшендә ҡулланылыусы, үҙенә генә хас үҙенсәлектәре булған минерадар.Улар шулай уҡ техник маҡсаттарҙа ла файҙаланыла: аныҡ приборҙар эшләүҙә, оптика, сәғәт, радиоэлектроника сәнәғәтендә, быраулау эше техникаһында һ.б.
Йөкмәткеһе
Аҫыл таштар төркөмдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күпселеге үтә күренмәле, ялтыр, юғары ҡатылыҡта, көслө яҡтылыҡты таратыу, ҡырлауҙы ҡабул итеү һәләте булыуы менән айырылһа; матур саф төҫтә йә төҫһөҙ була. А.Е. Ферсман һәм М. Бауэр классификацияһына ярашлы, берләштерелеүсе таштарҙың сағыштырмаса ҡиммәттәренә бәйле төркөмдәренә бүленә.
1-се төркөм аҫыл таштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1-се төркөм аҫыл таштар: алмас, Сапфир, рубин, зөбәржәт, александрит, затлы шпинель; уларға шулай уҡ органик сығышлы аҫыл таш - ынйы инә.
2-се төркөм аҫыл таштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2-се төркөм аҫыл таштарға топаз, берилл (аквамарин, воробьевит, гемодар), алһыу турмалин (рубеллит), аметист, алмандин, уваровит, циркон (гиацинт, һары һәм йәшел циркон), затлы аҡ аҡыҡ инә.
3-сө төркөм аҫыл таштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
3-сө төркөм аҫыл таштарға фирүзә, йәшел һәм күп төрлө турмалиндар, кордиерит, диоптаз, эпидот, тау гәлсәре, күкһел кварц (раухтопаз), яҡты аметист, гелиотроп, хирзопраз, ярым аҡ аҡыҡ, аҡыҡ, ҡыр шпаты (ҡояш ташы, айташ), содалит, пренит, андалузит, диопсид, гематит (кровавик), пирит инә.
Башҡортостандың аҫыл таштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһы территорияһында Ағиҙел йылғаһының уң ҡушылдыҡтарының аллювиаль ултырмаларында алмас бөртөктәренең (ҙурлығы 2,5 мм тиклем) күп табылыуы билдәле: һирәк кенә рубин бөртөктәре (0,5 мм кәмерәк) осрай. Тау гәлсәре ятҡылыҡтары (хәҙер эшкәртелгән) мәҡсүт метаморфик комплексына һәм белорет метаморфик комплексына тура килә, һуңһыһында Теплое күкһел кварц сығанағы (Белорет районы)бар.
Аҫыл таштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алмас
- Сапфир, Зәңгәр яҡут
- Рубин, Ҡыҙыл яҡут, Ҡыҙыл йәүһәр
- Зөбәржәт
- Александрит
- Затлы шпинель
- Ынйы
- Топаз, Һары яҡут
- Берилл
- Алһыу турмалин
- Аметист
- Альмандин
- Уваровит
- Циркон
- Затлы аҡ аҡыҡ
- Фирүзә
- Кордиерит
- Диоптаз
- Эпидот
- Тау гәлсәре
- Күкһел кварц
- Яҡты аметист
- Гелиотроп
- Хирзопраз
- Ярым аҡ аҡыҡ
- Аҡыҡ
- Ҡыр шпаты
- Содалит
- Пренит
- Андалузит
- Диопсид
- Гематит
- Пирит


text:
Стәрлетамаҡ районында иң күп һөт һауыла
Республикала иң күп һөт бөгөнгө көндә Стәрлетамаҡ районында һауыла.
Стәрлетамаҡ хужалыҡтарында бөгөн тәүлегенә бер һыйырҙан уртаса 16,3 килограм һөт һауып алына. Уҙған йыл менән сағыштырғанда был 0,9 килограмға күберәк. Бер баш һыйырға йыл башынан алып 1020 килограмм һауым тура килә (уҙған йыл һөҙөмтәһе менән сағыштырғанда плюс 24 килограмм).
БР Ауыл хужалығы консультацияһы үҙәгенә һылтанма менән Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл башынан алып Стәрлетамаҡ районында һауылған һөт 8,25 мең тонна (плюс 192 тонны) тәшкил иткән. Эшкәртеүселәргә был арала 7,038 мең тонна һөт һатылған (плюс 204 тонна).


text:
Өфөлә эшһеҙҙәр һаны кәмей
Өфөлә йыл башы менән сағыштырмаса эшһеҙҙәр һаны кәмегән. Ғинуарҙа уларҙың һаны 11 меңдән артыҡ булһа, хәҙер өс меңгә яҡын кәмерәк. Йыл башынан Өфөлә теркәлгән эшһеҙлек кимәле 2,08 проценттан 1,71 процентҡа кәмегән. 30 июнгә мәғлүмәттәр буйынса баҙар хеҙмәтендә көсөргәнешлек коэффициенты йәғни эш эҙләүселәр һанының вакансиялар һанына нисбәте 0,93 тәшкил итә. Иҫләтеп үтәйек, бер аҙна элек кенә был күрһәткес 0,66-ға тигеҙ ине.
Өфөнөң хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте түбәнәйтеү өсөн ҡалала хәҙер бер-нисә йүнәлештәге эш алып барыла, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегендә. Улар араһында – эшһеҙҙәр һәм эштән сығарыу ҡурҡынысы янаған кешеләр өсөн йәмәғәт эштәрен ойоштороу. Бынан тыш, был иҫәпкә юғары һәм урта һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар өсөн стажировкалар ойоштороу, халыҡтың үҙ-үҙен эш менән тәьмин итеүгә ярҙам итеү, эшләмәгән кешеләр тарафынан шәхси эштәр асыу, инвалидтар, күп балалы ата-әсәләр өсөн яңы эш урындарын булдырыу, шулай уҡ декрет отпускыһында булған ҡатындарҙың квалификацияһын күтәреү инә.
Былар бөтәһе лә йыл аҙағынаса эшһеҙлек кимәлен 1,9 процентҡа кәметеүгә йүнәлтелгән, билдәләп үтелгән планканан ул әле үк түбәнерәк булһа ла. Шулай уҡ был саралар мөрәжәғәт иткән кешеләр араһынан дөйөм эшкә урынлашыу кимәлен 66,2 проценттан да кәм булдырмауға йүнәлтелгән. Әлегә ул 75,4 процентҡа тиң.


text:
Республика етәксеһе: «Губернаторҙарға ярҙам итеү тренды бик юғары»Фото: Андрей Старостин
Республика етәксеһе: «Губернаторҙарға ярҙам итеү тренды бик юғары»
Республика етәксеһе: «Губернаторҙарға ярҙам итеү тренды бик юғары»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рөстәм Хәмитов берҙәм тауыш биреү көнөндә РФ субъекттарының юғары вазифалы кешеләрен һайлауҙарҙа еңеү яулаған губернаторҙарҙы ҡотланы. Республика етәксеһе аңлатыуынса, «улар, беҙ яҡшы кешесә мөнәсәбәттәрҙә аралашҡан, 3-5 кеше».
Кешеләрҙең һайлауҙарға әүҙем йөрөүен һәм төбәктәрҙең эшләп килгән етәкселәренең еңеүен баһалап, Рөстәм Хәмитов мөһим роль уйнаған бер нисә факторҙы билдәләп үтте.
— Дөйөм алғанда илдә хәл тотороҡло, Рәсәй Федерацияһы Президентының хуплауы, кешеләрҙең стабиль үҫешкә эйә булыу теләге бар, йәмғиәттең консолидацияһы ла һәм төбәктәр башлыҡтарына уңышлы кандидаттар ҙа. Бөтә губернаторҙарҙы ла яҡшы беләм, улар барыһы ла эшләй, бер кем дә ҡул ҡаушарып ултырмай һәм был өлөштә 90-сы йылдарҙың урталарында булған губернаторҙар корпусын бөгөнгөләре менән сағыштырырға ярамай. Бынан ошондай юғары һөҙөмтә килә лә инде. Федерация субъекттарына бер төркөм губернаторҙар, етәкселәр 85-90-шар процент тауыш йыясағын бер кем дә, бер ҡасан да көтмәне. Минең ҡарашҡа, был ниндәйҙер яңы һәм бер үк ваҡытта аңлатырлыҡ нәмә, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов бөгөн илдәге юғары илһөйәрлек кәйефте билдәләне, кешеләр берләште, аңлы власть, аңлы эш – ул бөтә нәмәнән дә юғарыраҡ икәнгә төшөндө.
— Һайлауҙарға әҙерлек ваҡытында беҙгә эшен ышанып тапшырған, Рәсәй Президентының рейтингы шулай уҡ мөһим роль уйнаны. Бында беҙ ил Президенты командаһында эшләүсе кешеләр кеүек сығабыҙ. Былар барыһы ла ҙур һәм әһәмиәтле һандар булараҡ һөҙөмтә бирҙе, — тип иҫәпләй республика етәксеһе.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Сибайға һәм Баймаҡ районына юлланды
Фото:
26 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Сибай ҡалаһына һәм Баймаҡ районына юлланды.
Республика башлығы төбәктең иҡтисади һәм сәйәси үҫеше менән танышасаҡ. Башҡортостан Президенты ҡайһы бер ауыл хужалығы предприятиеларына, мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына барасаҡ.
Сибайҙа Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Урал райондары хакимиәт башлыҡтары менән кәңәшмә үткәрәсәк. Кәңәшмәлә көньяҡ райондарҙың ауыл хужалығы һәм ағас эшкәртеү сәнәғәтендәге эштәр торошо һәм уларҙы үҫтереү юлдары ҡараласаҡ. Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса саралар һөҙөмтәләре айырым тикшереләсәк.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһының бер юлы дүрт хеҙмәткәре юғары исемдәргә лайыҡ булды
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов «Башкортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының дүрт хеҙмәткәренә почетлы исем биреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан юлдаш телевидениеһына 10 йыл тулыу алдынан мәғлүмәт тапшырыуҙары баш редакцияһының режиссер-монтажлаусыһы Гүзәл Әхмәҙиева, режиссер Булат Кәримов һәм телеоператор Рәмил Хәйруллин «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ булды.
«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған элемтәсеһе» исеме күсмә телевизион ҡоролмалар цехы начальнигы Фәнис Кәримовҡа бирелде.
«Башинформ» агентлығы коллективы хеҙмәттәштәрен лайыҡлы наградалар менән ҡотлай һәм артабан да ижади уңыштар теләй!


text:
Фото:
Константин Толкачев һәм Раил Сарбаев Дәүләт Думаһы депутаттары менән осрашты
Фото:
2 февралдә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылыш -Ҡоролтай Йортонда БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачевтың һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаевтың Башҡортостан Республикаһынан Дәүләт Думаһы депутаттары һәм Федерация Советы ағзалары менән эш осрашыуы булды.
Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы менән Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы органдарының үҙ-ара эш итеүенең көнүҙәк мәсьәләләрен тикшереүгә арналған эш осрашыуында шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе Николай Курапов, республика парламенты комитеттары рәйестәре, БР Президенты Хакимиәте, Дәүләт Йыйылышы Секретариаты, республика Хөкүмәте вәкилдәре һәм “Берҙәм Рәсәй” Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе башҡарма комитеты етәкселеге ҡатнашты.
Республика парламенты етәксеһе үҙенең сығышында 2009 йылда закондар сығарыу органы эшмәкәрлегенә ҡыҫҡаса характеристика бирҙе, граждандарыбыҙҙың конституцион хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеү буйынса Дәүләт Думаһы һәм Дәүләт Йыйылышы депутаттары алдында торған бурыстарҙы билдәләне.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Дәүләт Думаһы депутаттарын һәм Федерация Советы ағзаларын 2009 йылда республикалағы социаль-иҡтисади үҫештең төп йомғаҡтары һәм 2010 йылға билдәләнгән перспективалар менән таныштырҙы.
Осрашыу барышында ҡатнашыусылар парламентыбыҙ менән Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы араһындағы үҙ-ара эшмәкәрлекте артабан нығытыу буйынса фекер алышты һәм тәҡдимдәр менән уртаҡлашты.


text:
Андерсен Ханс Кристиан
Ханс Кри́стиан А́ндерсен[1] (дан. Hans Christian Andersen [ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩]; 2 апрель 1805 йыл, Оденсе, Дания-Норвегия унияһы — 4 август 1875 йыл, Копенгаген, Дания) — Дания яҙыусыһы һәм шағир, бөтә донъяға билдәле ололар һәм балалар әкиәттәре авторы : «Ерәнгес өйрәк бәпкәһе», «Королдең яңы күлдәге», «Бирешмәҫ ҡурғаш һалдат», «Борсаҡ бөртөгөндә йоҡлаған батша ҡыҙы», «Оле Лукойе», «Ҡар батшабикәһе», һәм башҡа бик күптәр.
Йөкмәткеһе
Биография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балалыҡ йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ханс Кристиан Андерсен Оденста 2 апрель 1805 года тыуған Фюн утрауында. Андерсендың атаһы, Ханс Андерсен (1782—1816), ярлы башмаҡсы булған, ә әсәһе, Анна Мари Андерсдаттер (1775—1833), ярлы ғаиләлә үҫкән кер йыуыусы булған.
Ул бик нервылы, хис-тойғоло һәм нескә күңелле булып үҫкән. Ул ваҡытта мәктәптәрҙә балаларҙы физик язалау ғәҙәти күренеш булған, шуның өсөн малай хатта мәктәпкә йөрөүҙән дә ҡурҡҡан, һәм әсәһе уны физик язалау ғәмәлдә ҡулланылмаған мәрхәмәт мәктәбенә уҡырға биргән (унда еврей балаларын да алған булалар)[2]. Ошо мәктәптең етәксеһе христианин Феддер Карстенс булғаны билдәле.
Йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
14 йәшендә Ханс Копенгагенға китә; әсәһе, улы ҡалала бер аҙ ғына булыр ҙа, кире ҡайтыр, тип ышанғанлыҡтан, уны ебәрергә йөрьәт итә. Әсә кеше улынан, уны һәм тыуған йортто ташлап китеүенең сәбәбен һорағас, йәш Ханс Кристиан шундуҡ былай тип яуаплай: «Күренекле кеше булып китер өсөн!».
Ханс Кристиан һонтор кәүҙәле, нәҙек оҙон ҡул-аяҡлы, оҙон муйынлы һәм шундай уҡ оҙон танаулы үҫмер булған. Шундай эффектлы булмаған төҫ-башына ҡарамай, йәлләү йөҙөнән Ханс Кристиан Дания Король театрына эшкә алына, һәм унда икенсе ролдәр уйнап йөрөй. Үҫмерҙең ҙур теләген күреп, уға яҡшы ҡарағанлыҡтан, уны уҡырға саҡыралар. Ярлы һәм нескә күңелле малайҙы үҙ күргән кешеләр Данияның короле Фредерик VI-ға мөрәжәғәт итәләр, һәм малайға Слагельс ҡаласығында, һәм аҙаҡ Эльсинор мәктәбендә ҡаҙна иҫәбенә уҡыу мөмкинлеген булдыралар. Мәктәптең уҡыусылары Андерсендан 6 йәшкә кесе булып сыға. Һуңғараҡ, уҡыу йортоноң ректоры яғынан һәр саҡ ҡаты тәнҡитләнгәнлектән, ул үҙенең мәктәптә уҡыған йылдарын тормошондағы иң ҡараңғы осоро тип хәтерендә һаҡлаған һәм ғүмеренең аҙағына тиклем шул ауыр иҫтәлектәре тәьҫирендә йәшәгән — ул ректорҙы үҙенең мәшхәр төштәрендә күргән. 1827 йылда Андерсен уҡыуын тамамлаған. Ғүмер ахырынаса, яҙғанда, күп һанлы грамматик хаталар ебәргән — Андерсен тулы грамоталылыҡҡа өлгәшә алмаған.
Андерсен бер ваҡытта ла өйләнмәгән һәм уның балалары булмаған.
Фотогалерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Во многих печатных изданиях прошлых лет имя писателя указывается как Ганс Христиан Андерсен
- ↑ Allen, Brooke The Uses of Enchantment. The New York Times (May 20, 2001). 5 февраль 2015 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2 апрель көнө тыуғандар
- 1805 йылда тыуғандар
- 4 август көнө вафаттар
- 1875 йылда вафаттар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Данияла вафат булғандар
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- Дания яҙыусылары
- XIX быуат яҙыусылары
- Тимерғаҙыҡ йондоҙоның Оло тәре ордены кавалерҙары
- Данияла тыуғандар
- Үҙ аллы өйрәнгәндәр
- Әкиәтселәр
- Алфавит буйынса балалар яҙыусылары


text:
Башҡортостанда 225 меңдән ашыу кешегә грипҡа ҡаршы прививка яһалған
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы матбуғат хеҙмәтенең мәғлүмәттәре буйынса, бөгөнгө көнгә республикала 225 меңдән ашыу кешегә грипҡа ҡаршы прививка яһалған, шул иҫәптән 220 мең федераль бюджет саралары иҫәбенә һәм башҡа сығанаҡтарға – биш меңдән ашыу.
Прививка яһау кампанияһы төбәктә сентябрҙә башланды, ноябрҙә тамамланырға тейеш.
Миҙгелле грипҡа ҡаршы ололарҙы иммунизациялау өсөн быйыл Башҡортостанда федераль бюджет саралары иҫәбенә 500 мең, балалар өсөн 300 мең доза вакцина алынған. РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығына йүнәлтелгән өҫтәмә заявка буйынса ололар өсөн тағы ла 200 мең доза вакцина поставкалау күҙаллана.
Бынан тыш, «БР социаль әһәмиәтле ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм улар менән көрәшеү (2012-2015 йылдарға)» республика маҡсатлы программаһының «Вакцинопрофилактика» өҫтәмә программаһы сиктәрендә 14,5 меңләп вакцина поставкалау планлаштырыла. Ул дауамлы ауырыуҙар менән сирләүсе кешеләрҙе вакцинациялау өсөн республиканың медицина ойошмаларына бүленәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, федераль бюджет саралары иҫәбенә медицина хеҙмәткәрҙәре тәү сиратта мәктәп уҡыусыларына, мәктәпкәсә учреждениеға йөрөүсе балаларға, медицина хеҙмәткәрҙәренә, өлкән кешеләргә прививка яһай. Вакцинациялауҙа илебеҙҙә етештерелгән балалар өсөн «Гриппол плюс» һәм өлкәндәр өсөн «Гриппол» тигән препараттар ҡулланыла.
Милли прививкалар календары сиктәрендә 2014 йылда Башҡортостанда миҙгелле грипҡа ҡаршы йәмғеһе 800 мең кешегә, шул иҫәптән 300 мең балаға прививка яһау күҙаллана.


text:
Рөстәм Хәмитов төбәктәрҙең Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүгә әҙерлеге тураһында видеоселектор кәңәшмәлә ҡатнашты Фото: РФ Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов төбәктәрҙең Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүгә әҙерлеге тураһында видеоселектор кәңәшмәлә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов төбәктәрҙең Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүгә әҙерлеге тураһында видеоселектор кәңәшмәлә ҡатнашты Фото: РФ Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
13 февралдә Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев 2015 йылда Рәсәй Федерацияһы субъекттарының Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүгә әҙерлеге тураһында видеоселектор кәңәшмә үткәрҙе. Унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты.
Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры һүҙҙәренсә, Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу юғары уҡыу йорттарына ғәҙел рәүештә уҡырға инергә мөмкинлек бирҙе, әммә был барыһы ла яҡшы бара тигәнде аңлатмай. Шуның менән бергә Хөкүмәт башлығы бөгөнгө көндә эксперттарҙың һәм уҡытыусыларҙың күбеһе Берҙәм дәүләт имтиханының Рәсәй уҡыусылары өсөн яңы офоҡтар асыуын билдәләүен белдерҙе.
— Илебеҙҙең төрлө мөйөштәрендә мәктәпте уңышлы тамамлаған уҡыусылар иң яҡшы төбәк һәм федераль вуздарҙа белем алыуҙарын дауам итә ала, был үҙе үк ыңғай һөҙөмтә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Премьер-Министр. — Ошо системаның тағы ла һөҙөмтәлерәк эшләүе кәрәк, шуға күрә ул камиллашырға тейеш.
2015 йылда 715 мең кеше Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырасаҡ, Ҡырым һәм Севастополь уҡыусылары өсөн имтихан әлегә мотлаҡ түгел, әммә мөмкин.
2009 йылдан Берҙәм дәүләт имтиханы урта дөйөм белем биреү мәғариф программалары буйынса дәүләт йомғаҡлау аттестацияһының төп формаһы булып тора.
2015 йылда Башҡортостанда Берҙәм дәүләт имтиханын 22,5 мең кеше тапшырасаҡ, шул иҫәптән йәмғиәтте өйрәнеү фәнен бөтә сығарылыш уҡыусыларының 60,2 проценты, физиканы — 36,4 процент, биологияны— 26,5 процент, тарихты — 23,5 процент, химияны — 21,7 процент. Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүҙең 118 пункты билдәләнгән, шуларҙың берәүһе өйҙә — инвалид бала өсөн. Ваҡытынан алда тапшырыу осоронда (март-апрель) Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский ҡалаларында өс пункт эшләйәсәк.


text:
Республикала эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме 3701 һум тәшкил итә
Башҡортостанда эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса күләме май айында 3701 һум тәшкил итте, был эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы күләменең 60 процентына тиң.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә эшһеҙлек буйынса пособиеның минималь күләмен эшһеҙҙәрҙең – 33 проценты, максималь күләмен 41 проценты ала.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда уртаса айлыҡ йәшәү минимумы күләме 2013 йылдың беренсе кварталында 6156 һум тәшкил итте.
Эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы – 6546 һум, пенсионерҙар өсөн – 5037 һум, балалар өсөн 6149 һум күләмендә билдәләнде.
Шул уҡ ваҡытта, халыҡ мәшғүллеге буйынса һуңғы тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәренә ярашлы, республикала уртаса хеҙмәт хаҡы ағымдағы йылдың март айында 21378,5 һум тәшкил итте.


text:
Силәбелә башҡорт театр студияһы асыла
Силәбелә Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт һәм татар әҙәбиәте китапханаһы базаһында башҡорт театр студияһы ойошторола.
Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары Флүза Ғайсина әйтеүенсә, студияға Башҡортостандың Учалы районында тыуып үҫкән, З.Исмәғилев исемендәге Өфө сәнғәт академияһын тамамлаған Гөлсөм Таһирова етәкселек итәсәк. Ул Силәбе дәүләт университетының башҡорт бүлеге студенттары менән эшләп, үҙ ижади һәләтен күрһәтте лә инде, уларҙың театраль башланғыстары төрлө смотрҙарҙа һәм конкурстарҙа юғары баһа алды. Теләүселәрҙең барыһы ла театр өлкәһендә үҙ көстәрен һынап ҡарай ала. Етмәһә, Силәбелә башҡорт студияһын төҙөү өсөн потенциал бар – өлкә Башҡорт йәштәре иттифағы активистары, Силәбе дәүләт университеты студенттары, уларҙың күптәре квн хәрәкәтендә ҡатнаша. Хәйер, студия өлкән йәштәге кешеләр менән дә тулылана ала, уҙған быуаттың 80-се йылдарында данлыҡлы Силәбе трактор заводында үҙешмәкәр башҡорт театры эшләй ине бит.


text:
Айыҡ булмаған хәлдә һыу инеү өсөн биш меңгә тиклем штраф түләргә тура киләсәк
Иҫкәртеү һәм тыйыу билдәләре һәм яҙмалары булған кәртәләр (аншлагтар) урынлаштырылған ерҙәрҙә һыу инеү, һыу инеү сиктәрен билдәләгән ҡалҡыуыстар аръяғына йөҙөп китеү граждандарға өс меңдән алып дүрт меңгә тиклем штраф һалыуға килтерә. Был йәкшәмбелә көскә инәсәк административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында Кодекс ҡабул итеү менән Башҡортостанда был һәм башҡа закондар нормалары булдырылды.
Кодекста шулай уҡ кешеләрҙең һыу объекттарында үҙҙәрен тотоу ҡағиҙәләренең башҡалары ла бар. Шулай итеп, айыҡ булмаған хәлдә һыу инеү, РФ-ның ҡануниәте менән ҡаралған башҡа төрлө хоҡуҡ боҙоуҙар булмаһа, граждандарға өс меңдән алып биш меңгә тиклем штраф һалыуға килтерә.
Йыллыҡ техник тикшереүһеҙ йәки техник талаптарҙы, ҡағиҙәләрҙе, нормативтарҙы һәм стандарттарҙы боҙоп һыу объекттарының рекреация зоналарын халыҡтың ялы өсөн ҡулланыуҙың шулай уҡ эҙемтәләре буласаҡ. Вазифалы кешеләр өсөн – егерме меңдән алып утыҙ меңгә тиклем, юридик шәхестәр өсөн илле меңдән алып йөҙ меңгә тиклем штраф ҡаралған.


text:
Раил Әсәҙуллин: «Кешене тыңларға һәм ишетергә өйрәнергә кәрәк»
«Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың Башҡортостандағы төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Раил Әсәҙуллинға Шишмә ауылында 20-нән ашыу кеше мөрәжәғәт итте. Халыҡты күсмә ҡабул итеү «берҙәм рәсәйлеләрҙең» урындағы бүлексәһе етәксеһе, Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Шишмә районындағы территориаль бүлеге начальнигы Таһир Байбурин менән ойошторолдо. Осрашыуға район һәм ауыл хакимиәттәре вәкилдәре, төрлө хеҙмәт һәм идаралыҡ етәкселәре саҡырылды.
Шишмә халҡының күпселеге торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләре буйынса мөрәжәғәт итте. Шулай итеп, Йәштәр урамындағы барак тибындағы йорттарҙа йәшәүсе кешеләр иҫке йорттан күсереү мәсьәләһен ҡуҙғатты. Уларҙа һыу ҙа, йылы ла юҡ. Ҡасандыр был йорттар төҙөлөш-монтажлау тресы хеҙмәткәрҙәре өсөн ваҡытлыса йәшәп тороу урыны булараҡ төҙөлгән. Предприятие бөтөрөлгәс, йорттар муниципаль милеккә күскән.
Район хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Камил Уразмәтов аңлатыуынса, бөгөн районда 2013 йылға тиклем иҫәпләнгән иҫке йорттарҙы емереү буйынса программа тормошҡа ашырыла, әммә унда 2010 йылда уҡ йәшәүгә яраҡлы булмаған тип билдәләнгән йорттар ингән. Был программа дауам ителәсәк, район хакимиәте унда Йәштәр урамындағы йорттарҙы индереү өсөн барыһын да эшләйәсәк. Әлегә Шишмә районында бындай 88 йорт иҫәпләнә, уларҙа бер мең тирәһе кеше йәшәй.
Шишмә ауылында йәшәүсе йәнә бер ҡатын ауылда һыу булмауына зарланды. Һыу бик яй аҡҡанға күрә өҫкө ҡатта йәшәүселәргә ул бөтөнләй барып етмәй.
«Шишмә-һыу» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Олег Ғәйнуллин аңлатыуынса, бөгөн Шишмәлә яңы һыу үткәргес төҙөлә. Ул ауыл халҡын һыу менән тулыһынса тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Әйткәндәй, был проект 2011 йылда «Халыҡ бюджеты» проекты сиктәрендә грант алғайны.
Осрашыуҙа шулай уҡ пай ерҙәрен алыу, күп ҡатлы йорттарҙың ихаталарын төҙөкләндереү, яңы поликлиника төҙөүгә бәйле мәсьәләләр күтәрелде. Раил Әсәҙуллин, Таһир Байбурин һәм район хакимиәте вәкилдәре был һорауҙарға мөмкин тиклем тулыраҡ яуап бирергә тырышты.
Шишмә ауылында йәшәүсе Хәлит Ғайсин төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһенә үҙенең туған телдәрҙе үҫтереү программаһы проектын тапшырҙы. Раил Әсәҙуллин уны республиканың Мәғариф министрлығы етәкселегенә күрһәтергә һүҙ бирҙе.
– Осрашыуға килгән кешеләр менән муниципаль властар бер генә тапҡыр күрешеп һөйләшмәгән, әммә ҡайһы бер проблемалар минут эсендә генә хәл ителмәй, — тип билдәләне Раил Әсәҙуллин. – Шуны ла әйтеп үтергә кәрәк, үҙ тәжрибәмдә тәүге тапҡыр район хакимиәтендә барлыҡ хеҙмәттәрҙең дә етәкселәре алдан йыйылып, һорауҙарға тулы яуап әҙерләгән. Бөгөн улар һорауҙарға яуап биреп, беҙгә ярҙам, кәңәш һорап килгән кешеләрҙең хәлен аңларға тырышты. Һәм был ҙур өмөттәр уята. Кешене тыңларға һәм ишетергә өйрәнергә кәрәк. Президентыбыҙ Рөстәм Зәки улы Хәмитов был хаҡта һәр ваҡыт әйтә.


text:
Әминә - Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең әсәһе
Әминә (ғәр. آمنة بنت وهب) (?, Мәккә — 577, әл-Әбүә) — Әминә бинт Ваһаб ибн Әбү Манаф (ҡыҙы), Мөхәммәт саллалаһу ғәләйһиссәләмдең әсәһе. Ҡөрәйеш ырыуының Бәни-Зөһрә тоҡомонан. Атаһы үҙ ырыуының башлығы булған. Бик яҡшы тәрбиә алған, сибәрлеге, затлылығы буйынса уға тиңдәр табылмаған.
Йөкмәткеһе
Пәйғәмбәрҙең зат-ырыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡәғбәтулланың асҡысы Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһи үә сәлләмдең ата-бабаларында һаҡлана, тап ошо тоҡом ғибәҙәтхананы тәртиптә тота, хаж ғәмәлен ойоштора. Был уларҙың Хашим ҡушаматлы олаталарынан быуындан-быуынға тапшырылып килә. Риүәйәттәрҙән аңлашылыуынса, ҡушамат йот йылында изге был заттың үҙ иҫәбенә Фәләстиндан (Палестина) ризыҡ алып ҡайтып, кешеләрҙе ас үлемдән ҡотҡарып ҡалыуы айҡанлы бирелгән (хәшәмә - бүлеү, турау, йәғни, икмәкте ашҡа турау мәғәнәһендә).
Хашим баҡый донъяға күскәндән һуң вазифа ҡустыһы Мотталипҡа күсә, әммә ул бер нисә йылдан мәрхүм ағаһының Мәҙинәлә йәшәгән берҙән-бер улы Шәйбәне Мәккәгә алып ҡайта ла бурыстарын уның елкәһенә һала. Тап шуның өсөн дә Шәйбәне Ғәбд әл-Мотталип, йәғни, Мотталиптың ҡоло тип атап йөрөтә башлайҙар.
Мосолмандар бөгөнгәсә зәм-зәм һыуынан ауыҙ итә алыуы өсөн Ғәбд әл-Мотталипҡа рәхмәтле булырға тейеш, сөнки сығанаҡ туфан ҡалҡҡан осорҙа ләм аҫтында күмелеп ҡала. Изге шишмәнең урыны Аллаһ тарафынан Рәсүлебеҙҙең олатаһына әшкәртелә, һәм балбалдарына ҡорбан салып, мәжүсиҙәр сүпкә, тиҙәккә батырған урынды тап ул таҙартып, ҡоҙоҡ ҡаҙый. Рәсүлебеҙҙең олатаһына шулай уҡ шишмәнең Исмәғил ғәләйһиссәләм шәхесе менән бәйле икәнлеге лә хәбәр ителә.
Әминәнең сабыйын ҡулына алыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әминәгә 14 йәш тулғас, уны Ҡөрәйеш ырыуының иң аҫылдарының береһе Абдуллаһ бин Ғәбд әл-Моталлипҡа кейәүгә бирәләр. ҡушылған кисен, йәғни, зөфаф кисәһен мосолмандар рәжәп айының тәүге йомаһында күренекле байрам итеп билдәләй һәм “рәғәиб” тип аталған был кистә бик күп доғалар уҡып, Аллаһы Тәғәләнән гонаһтарҙы ярлыҡауҙы үтенә, тәүбә итә.
Пәйғәмбәребеҙҙең биографияһын теркәүселәрҙең хәҡиҡәткә иң яҡыны тип һаналған авторҙарҙан Ибн Хишамдың яҙмаларында билдәләнеүенсә, буйында булғанын белгәс, Әминә Инәбеҙ хикмәтле төш күргән. Имеш, ниндәйҙер рух тыуасаҡ баланың үҙ милләтенә баш буласағын әйткән һәм уны көнсөлдәрҙән, яман әҙәмдәрҙән һаҡларға ҡушҡан. Исеме Мөхәммәт булырға тейешлеген белдергән.
Тиҙҙән Пәйғәмбәребеҙҙең атаһы сауҙа эштәре менән Сүриәгә йүнәлгән, әммә Мәҙинәгә еткәс, ҡаты ауырып китеп, 25 кенә йәшендә шунда гүр эйәһе булған.
Әйтеүҙәренсә, Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмде әсәһе фил йылында рәбиғәл әүүәл айының ун икеһендә, шишәмбе көнөндә ҡулына ала. Улын биләп һалғас, әсәһе уның Ғәбд әл-Мотталип олатаһына хәбәр иттерә, хикмәтле төшөн һөйләп бирә. Олатаһы малайҙы алып, Ҡәғбәтуллаға йүнәлә һәм Аллаһы Тәғәләгә рәхмәттәрен әйтеп, бәпесте төштә әйтелгән исем менән нарыҡлай. Һөйөклө ирен юғалтыу ҡайғыһы, донъяға сабый бүләк итеү көсөргәнеше, етмәһә, йылдың ифрат ҡоро килеүе арҡаһындағы яфалар йәш ҡатынды өҙлөктөрә. Олатаһы ейәненә һөт инәһе эҙләй башлай.
Пәйғәмбәрҙең һөт инәһе Хәлимә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсүлебеҙҙе Сәғәдиә ибне Бәкер ырыуынан Хәлимә исемле ҡатынға тапшыралар. Сабыйҙы үҙ әсәһеләй мөхәббәт менән баҡҡан был аҫыл заттың балалары уға һөттәш туған булып сыға. Бына улар: Абулла ибн әл-Харис (йәғни, Харис улы), Үнәйсә бинт әл-Харис (Харис ҡыҙы) һәм әш-Шәймә ҡушаматлы Һизәмә бинт әл-Харис. Ҡушамат “аҡ йөҙлө” тигәнде аңлата. Белеүебеҙсә, динебеҙҙә һөттәш балалар яҡын туған тип иҫәпләнә һәм үҙ-ара өйләнешә лә алмай. Хәҙер инде илебеҙҙәге бала табыу йорттарында донъяға килгән сабыйҙарҙы күҙ алдына килтерәйек. Уларҙы бит ҡайһы саҡ төрлө сәбәптәр арҡаһында бер нисә көн әсәһенә имеҙергә бирмәй, шунда ятҡан ҡатындар тапшырған һөттө эсереп тоталар ине…
Ибн Хишамдың яҙмаларынан күренеүенсә, бала ҡулына нисек килеп юлыҡҡанын ул ошолай һөйләп ҡалдырған:
Ул йылы илгә йот килде һәм беҙ бер нәмәһеҙ ҡалдыҡ. Һөтөм ҡороно, төндәр буйы ас сабыйыбыҙҙың илауынан йоҡлай алмай сыға инек. Ҡарт дөйәбеҙ ҙә һыуалды, етмәһә. Аслыҡтан ҡотолор өсөн сараһын эҙләп, Мәккәгә сығып киттек. Имеҙергә бала алып, хаҡына йән аҫрарға ҡарар иткәйнек. Мөхәммәттән юлдаштарым менән тотош баш тартып бөттөк, атайһыҙ икәнен белгәс, олатаһы менән әсәһе нимә генә бирә ала инде, тип уйланыҡ. Мин уны-быны уйлағансы, әхирәттәрем Мәккә сабыйҙарын таратып алып та бөткән. Бер үҙем балаһыҙ ҡалдым, Мөхәммәтте лә бер кем дә алманы. Кешеләр ҡайтырға йыйынды, буш ҡул менән ҡайтмаҫ өсөн алдым инде теге сабыйҙы. Аллаһ бер ярҙамын бирер әле, тип уйланым. Ирем дә хупланы.
Сабый Мөхәммәт менән булған мөғжизәле ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бәпесте туҡтаған еребеҙгә алып килдем, ишәгемә атланып, итәгемә сабыйҙы һалыуым булды, түшемә һөт төштө. Туйғансы имде бала, үҙемдең улым да кинәнде, икәүләп рәхәтләнеп йоҡлап киттеләр.
Ирем ҡарт бейәгә атланғайны, ҡараһа, уның да елененә һөт тулған. Шуны һауып, туйғансы эстек. Ниһайәт, тыныслап төн үткәрҙек. Иртән торғас, ирем әйтә: “Биллаһи, Хәлимә, беҙ ҡотло бала алғанбыҙ”, - ти.
Ҡайтҡанда ишәгебеҙҙе башҡалар ҡыуып етә алмай, килгәндә беҙ улар артынан саҡ өлгөрә инек. Ғәжәп иттеләр.
Ҡәбиләбеҙҙең үләне ҡалмай ҡороған еренә ҡайтып еткәс, мөғжизәләр йәнә дауам итте. Һарыҡтарыбыҙ бүтәндәрҙеке менән бергә йөрөй, минекеләр елен тултырып һөт алып ҡайта, тегеләрҙекенән бер тамсы ла һығып сығара алмайҙар. Мөхәммәткә ике йәш тулып, имсәк ташлатҡансы шулай дауам итте. Ике йәшендә бала дүрт йәшлек кеүек күренә ине.
Теләмәһәк тә, уны әсәһенә ҡайтарыр ваҡыт етте. Мәккәлә ауырып китеүе бар, тип беҙҙә ҡалдырырға саҡ күндерҙек уны. Әммә уны алып ҡайтып, бер нисә ай үтеүгә ғәжәп бер хәл булды. Мөхәммәт менән минең улым өй артында бәрәс көтөргә сыҡҡайнылар. Бер мәл улым ҡото осоп йүгереп килеп инде лә:
- Әсәй, ҡөрәйеш туғанымды аҡ кейемле ике ир тотоп алды ла ойпалай башланы, - тип ҡысҡырып ебәрҙе.
Ирем менән тиҙ генә шунда йүгерҙек. Ҡараһаҡ, бала ап-аҡ булып баҫып тора.
- Нимә булды, улым? – тием.
Яуабы беҙҙе шаҡ ҡатырҙы:
- Аҡ кейемле ике ир килеп, ергә һалдылар ҙа, эсемде ярып, нимәлер эшләнеләр.
Күп йылдар үткәс, Рәсүлебеҙ сәхәбәләренә шул саҡта эсен ярғас, йөрәген телеп, ҡара ҡан сығарып, таҙартыуҙарын һөйләй.
Һөт инәһе менән уның ире хафаға төшә һәм ҙур ҡазаға юлыҡмаҫ элек, малайҙы ҡайтарып ҡуйырға була.
Әминә Инәбеҙ был хәлгә аптырай, сөнки яңы ғына бик инәлеп, баланы кире алып ҡайтып киткәйнеләр бит. Тегеләр дөрөҫөн һөйләмәгәнен һиҙеп, ул һорау бирә:
- Әллә бер-бер ен-шайтан хәүефенән ҡурҡтығыҙмы?
- Эйе.
- Ҡурҡмағыҙ, ен-шайтан уның алдында көсһөҙ. Уның ниндәйҙер илаһи ҡеүәте бар. Буйға уҙғас, минән ниндәйҙер нур сыҡты ла унда Сүриәләге Бәсрә ерендәге зиннәтле һарайҙар сағылды. Йөгөм дә бик еңел булды. Донъяға килгәс үк сабыйым башын күтәреп күккә ҡараны. Шуға күрә хафаланмай ғына ҡалдырып ҡайт.
Баланы ҡайтарыуҙың йәнә бер сәбәбе булған тигән риүәйәт тә бар. Әминә Инәбеҙҙе өгөтләп, баланы кире алып ҡайтып барғанда уларҙың юлында бер нисә нәсрани хәбәш (эфиоп) осраған. Улар малайҙы күреп ҡалыу менән ентекләп һораша, әйләндереп-тулғандырып ҡарай башлаған. Шунан үҙҙәре менән бергә ебәрергә өгөтләргә тотонғандар. Беҙ уның серен беләбеҙ, ул ябай бала түгел, тигәндәр. Хәлимә Мөхәммәтте алып, саҡ ҡасып ҡотолған.
Әминәнең вафаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Улына алты йәш тулғанда Әминә Инәбеҙ уны туғандарына күрһәтер өсөн Мәккә менән Мәҙинә араһындағы әл-Әбүә тигән ергә ҡунаҡҡа барған. Шул сәфәренән Мәккәгә ҡайтҡанда ҡаты ауырып китеп, вафат булған. Үкһеҙ етем ҡалған Мөхәммәтте бер нисә йыл олатаһы, ул вафат булғандан һуң олатаһының улы ҡараған.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр әсәләр тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Атаһын бөтөнләй күрмәгән, әсә наҙынан кескәйҙән мәхрүм ҡалған нарасый, әлбиттә, ғүмере буйы уларҙы юҡһына. Хәҙистәрҙән уның мосолмандарҙан ата-әсәгә хөрмәтле булыуҙы талап итеүе асыҡ күренә. Бына бер иҫтәлек:
Кемдер Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдән: “Әй Рәсүлуллаһ, әҙәмдәрҙән кем иң яҡшы мөнәсәбәтемә лайыҡ?” – тип һораған. “Әсәйең”, - тигән Рәсүлебеҙ. “Унан ҡала кем?” “Әсәйең.” “Унан ҡала кем?” “Әсәйең.” “Унан ҡала кем?” “Атайың”.
Был хәҙистән күренеүенсә, Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм әсәйҙәрҙе атайҙарға ҡарағанда өсләтә нығыраҡ ҡәҙерләргә ҡушҡан.
Ҡөрьән Кәримдә шулай уҡ әсәләргә төшкән ауыр вазифалар тураһында иҫ киткес йомшаҡ һәм наҙлы һүҙҙәр менән телгә алына.
Инәбеҙ Әминә менән Рәсүлебеҙҙе үҙ балаһындай яратып, ҡәҙерләп тәрбиәләгән, һаклаған һөт инәһе Хәлимә - был аяттарға тәү сиратта лайыҡ әсәләр.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Исламский энциклопедический словарь. А. Али-заде, Ансар, 2007 г.
- Тәсһилүл бәйән фи тәфсирил Ҡөрьән// Ҡөрьән тәфсиренең еңеләйтелгән аңлатмаһы. 4 томда. - Ҡазан:2004 йыл
- Ситдиҡова Гүзәл. Йәннәт баҡсаһы. - Өфө: Полиграфдизайн, 2005. - 102 б.
- Ситдиҡова Гүзәл. Күсле ил - көслө ил. - Өфө:Китап, 2007.- 448 бит
- Ситдиҡова Гүзәл.Динебеҙҙә ҡатын-ҡыҙ.// Башҡортостан ҡыҙы. - 2008, №10


text:
Стәрлетамаҡ халҡы – ипотека кредитлауы буйынса профи
Ҡала хакимиәте ярҙамында «ИнвестКапиталБанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етәкселәре ипотека кредитлауы темаһына семинар үткәрҙе. Был банк филиалдары булған барлыҡ ҡалаларҙа үткәрергә планлаштырылған күп һанлы семинарҙарҙың тәүгеһе булды.
Бөгөн Рәсәйҙә ипотека кредитлауы тиҙ үҫешә башланы. Банкыларҙың күпселеге маҡсатлы кредитлауҙың был төрөн әүҙем ҡуллана, улар төрлө кредитлау шарттарына эйә булған күп һанлы программалар тәҡдим итә. Торлаҡ баҙарында мәғлүмәт үтә күп. Потенциаль фатир һатып алыусыларға кәрәкле мәғлүмәтте мөмкин тиклем һөҙөмтәлерәк еткереү һәм күп һанлы тәҡдимдәр араһында яңылышмау өсөн «ИнвестКапиталБанк» үҙенең потенциаль клиенттары менән тематик осрашыуҙар ойоштора.
Семинарға ҡаланың ҙур төҙөүсе компанияларының, страховкалау компанияларының, күсемһеҙ милек агентлыҡтарының вәкилдәре саҡырылды. Ипотека кредитлауы өлкәһендәге кәрәкле документтар пакеты, бурысҡа аҡса алыусыларға талаптар, льготалар биреү шарттары кеүек мөһим мәсьәләләр ентекле тикшерелде. Бынан тыш «ИнвестКапиталБанк» ипотека кредитлауының «Үҙ торлағым» яңы программаһы менән таныштырҙы. Семинарҙа ҡатнашыусылар уның өҫтөнлөктәрен лайыҡлы баһаланы. Атап әйткәндә, ниндәй ҙә булһа комиссияларҙың булмауы, балалы ғаиләләргә өҫтәмә ташланмалар, кредит килешеүен төҙөгән саҡта иң күбендә ете бергә бурысҡа аҡса алыусыны йәлеп итеү, әсәлек капиталы средстволарын файҙаланыу мөмкинселеге.
— Миңә ипотека кредитлауы буйынса ҡыҙыҡһындырған һорауҙарыма тулы яуаптар алыуым оҡшаны. Һис шикһеҙ, мәғлүмәт бик файҙалы булды һәм ул миңә торлаҡ һәм ипотека программаһын һайлауҙа ярҙам итәсәк, — тине семинарҙа ҡатнашыусыларҙың береһе.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов уҡытыусыларға наградалар тапшырҙы
Фото:
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн Өфөнөң Конгресс-холында барған Башҡортостан Республикаһы уҡытыусыларының Х съезы пленар ултырышы барышында республиканың төрлө ҡалалары һәм ауылдарынан иң яҡшы уҡытыусыларға наградалар тапшырҙы.
Салауат педагогия колледжының директор урынбаҫары Татьяна Тиссен Президент ҡулынан «РФ-тың атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеме бирелеүе тураһында танытма һәм билдә алды. Балаҡатай районы Яңы Балаҡатай ауылының 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе директоры Эдуард Балтачевҡа Мортаза Рәхимов БР Маҡтау грамотаһын тапшырҙы. Йәнә һигеҙ кеше «БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеменә лайыҡ булды.
Президент наградалар алған уҡытыусыларҙы ҡотлап, уларҙың еңел булмаған, әммә шундай кәрәкле эшендә артабан да уңыштар теләне.


text:
Балаларҙың йәйге ялын финанслауҙы тикшерҙеләр
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов үткәргән социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса Республика өс яҡлы комиссияһы ултырышында 2010 йылда балаларҙың йәйге ялын финанслау мәсьәләләре тикшерелде.
Көн тәртибенә сығарылған проблеманың киҫкенлеге 2010 йылдан Рәсәй Социаль страховкалау фондының балаларҙың йәйге ялын финанслауҙан ситләтелеүе менән бәйләнгән. Хәҙер был маҡсаттарға средстволарҙы төбәктәргә үҙ аллы эҙләп табырға тура киләсәк.
БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Ленара Иванованың һүҙҙәренә ҡарағанда, республикабыҙҙа балаларҙы сәләмәтләндереү лагерҙарына путевкалар һатып алыуға аҡсалата средстволар хәҙер ойошмалар, профсоюздар средстволары, ата-әсәләр взностары һәм республика бюджеты иҫәбенә тупланасаҡ. Бында Башҡортостан 2010 йылда балаларҙы сәләмәтләндереүгә төбәк бюджетынан 2009 йылда федераль бюджеттан бүленгән тиклем сумма бүлергә ҡарар иткән бик аҙ төбәктәр иҫәбенә инде. Шулай итеп, бөгөн БР бюджетында был маҡсаттарға 2010 йылға 636,3 миллион һум аҡса һалынды.
2010 йылға бүленгән 636,3 миллион һумдан тыш, беҙҙең республикала төбәк балалар ялы программаларын: «Башҡортостан Республикаһы балалары» президент программаһын, «Балиғ булмаған балаларҙың ҡарауһыҙлығын һәм хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарын иҫкәртеү» республика маҡсатлы программаһын, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың ялы һәм һәм уларҙы сәләмәтләндереү программаһын финанслау дауам иттереләсәк. Муниципаль бюджеттар ҡатнашыуын иҫәпкә алып, был программаларға бүленгән сумма 200 миллион һумдан ашып китәсәк.
— Бөгөн был программаларҙы уңышлы тормошҡа ашырыу бик ҙур әһәмиәткә эйә, — тип иҫәпләй Ленара Иванова, — сөнки Башҡортостан балаларының 43 процентҡа яҡыны бөгөн ауыр хәлдә һәм дәүләт ярҙамына мохтаж.


text:
Михаил Бабич: «Волга буйы федераль округының барлыҡ төбәктәрендә электрон хөкүмәт системаһы тулы ҡеүәтенә эшләй башларға тейеш»
Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич РФ Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы вәкилдәре, Волга буйы федераль округы төбәктәренең хөкүмәт рәйестәре урынбаҫарҙары һәм вице-губернаторҙары менән округ кәңәшмәһе үткәрҙе. Унда ведомство-ара хеҙмәттәшлек итеүҙе ойоштороу, шулай уҡ дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе электрон төргә күсереү мәсьәләләре тикшерелде.
Рәсәй Президенты дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе электрон төргә күсереү һәм 2018 йылға бындай хеҙмәттәр менән файҙаланған граждандар һанын 70 процентҡа еткереү бурысын ҡуйғайны. Әммә округтың барлыҡ төбәктәрендә лә ведомство-ара тулы масштаблы эшмәкәрлек алып барылмай. Хеҙмәттәрҙе электрон төргә күсереү йәһәтенән ҡайһы бер проблемалар килеп тыуа.
— Волга буйы федераль округының барлыҡ төбәктәрендә электрон хөкүмәт системаһы тулы ҡеүәтенә эшләй башларға тейеш, — тип белдерҙе тулы хоҡуҡлы вәкил.
Электрон хөкүмәт системаһы йәһәтенән ведомтсво-ара һөҙөмтәле хеҙмәттәшлек ойоштороу һәм дәүләт хеҙмәттәрен электрон төргә күсереү өсөн, кәңәшмәлә ҡатнашыусылар РФ Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығына федераль хеҙмәттәр әҙерләү һәм уларҙы һынап ҡарау эшмәкәрлеген ҡыҫҡа ваҡыт эсендә тамамларға, шулай уҡ хеҙмәттәрҙе Берҙәм порталға урынлаштырғанда төбәктәрҙә килеп тыуған техник проблемаларҙы хәл итергә тәҡдим итте. Төбәктәр дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе электрон төргә күсереү буйына эшмәкәрлекте тиҙләтергә тейеш.
Волга буйы федераль округы төбәктәренең барлыҡ башҡарма власть органдары башҡарылған эш хаҡында Рәсәй Президентының округтағы тулы хоҡуҡлы вәкиленә хәбәр итеп торасаҡ.


text:
Республикала туғыҙынсы тапҡыр «Ҡыш бабайға хат» проекты старт ала
Ҡала үҫеше йәмәғәт фонды менән туғыҙ йыл элек булдырылған «Ҡыш бабайға хат» проекты быйыл 1 ноябрҙә старт ала. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, унда һәр бала ҡатнаша ала. Бының өсөн Ҡыш бабайға үҙеңдең изге эштәрең тураһында хат яҙырға кәрәк. Бынан тыш, балаларға тылсымсы биргән эштәрҙе үтәү зарур. Эштәр менән яҡынданыраҡ фонд сайтында (www.fondufa.ru) танышырға була.
Хатты 15 декабргә тиклем 450047, «Ҡыш бабайға» абонент йәшниге адресы буйынса ебәрергә кәрәк. Хәҙер тылсымсының электрон йәшниге лә эшләй башланы: dedmorozufa@mail.ru.
Йола буйынса иң ҡыҙыҡлы хат авторҙары бүләктәр һәм Яңы йыл байрамдарына саҡырыу ҡағыҙҙары аласаҡ.
2003 йылдан Ҡыш бабайға республиканың төрлө төбәктәренән 50 меңдән ашыу бала хат ебәргән, уларҙың 21 меңдән ашыуы төрлө приздар менән билдәләнгән.


text:
Башҡортостанда ҡазаға тарыусыларға ярҙам тураһында закон ҡабул ителәсәк
Башҡортостанда янғындан һәм башҡа төрлө ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән зыян күреүселәргә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән закон барлыҡҡа килергә тейеш. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов ошондай инициатива менән сығыш яһаны. Президент әйтеүенсә, «Европа» сауҙа үҙәгендәге янғын унда ошондай закон кәрәклеге тураһында фекер уятты.
Янғын ваҡытында ике кеше һәләк булды. Кескәй балалар етем ҡалды, әсә берҙән-бер ҡыҙын юғалтты. Һәләк булыусыларҙың ғаиләләренә һәм башҡа зыян күреүселәргә компенсация түләнәсәк.
Әммә, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бөгөн проблеманы хәл итеү республикала янғындан йәки башҡа төрлө ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән зыян күреүселәргә компенсация түләү тәртибен регламентлаған закон булмауына килеп терәлә. Шуға күрә бындай ярҙам ошондай хәлдәр килеп тыуғас ҡына күрһәтелә. Һәм уны барыһы ла алмай.
— Мин тейешле саралар федераль кимәлдә ҡабул ителеүен көтмәҫкә һәм бындай осраҡтарҙа ярҙам күрһәтеү тәртибен регламентлаған республика законын әҙерләргә тәҡдим итәм, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бюджетта ошондай маҡсаттарға билдәле бер сумма һалынырға һәм бөтә зыян күреүселәргә компенсация күләме билдәләнергә тейеш.
Рөстәм Хәмитовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, уның блогына йыш ҡына республиканың төрлө райондарынан янғындан зыян күреүселәр мөрәжәғәт итә. Улар муниципаль властарҙан ярҙам һорай, ләкин тегеләре, тейешле республика законы булмауға һылтанып, уларға ярҙам күрһәтеүҙән баш тарта. Тимәк, ундай закон барлыҡҡа килергә тейеш.


text:
Балиғ булмаған үҫмерҙәр өсөн наркотиктарға ҡаршы программа әҙерләнде
Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы БР буйынса Эске эштәр министрлығы һәм «Индиго» Ҡала психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге менән берлектә «Маҡсаттар һәм ғәмәлдәр берҙәмлеге – Башҡортостандың сәләмәт балалары» программаһын әҙерләне.
Идаралыҡ начальнигы полиция генерал-лейтенанты Валерий Кокин билдәләүенсә, был программаны ҡабул итеү төбәктә генә түгел, тотош Рәсәйҙә наркотик матдәләрҙең законһыҙ әйләнеше һәм ҡулланыу өлкәһендә кире тенденциялар һаҡланыуы, һәм уның республика халҡының һаулығына, иҡтисадына, хоҡуҡ тәртибен һаҡлауға һәм именлегенә хәүеф менән янауы сәбәпле лә мөһим.
Программаны тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә наркотик ҡулланыу сәбәпле иҫәптә торған балиғ булмаған үҫмерҙәр һанының, наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше өлкәһендә үҫмерҙәр тарафынан яһалған енәйәттәрҙең һәм административ хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙың кәмеүе көтөлә.
Өфө биләмәһендә проектты уңышлы тормошҡа ашырған осраҡта уны республиканың бөтә ҡалаларына һәм райондарына таратыу планлаштырыла.


text:
Сенегал
Координаталар: 14°28′00″ с. ш. 14°15′00″ з. д. / 14.46667° с. ш. 14.25000° з. д. (G) (O)
Сенегал (фр. Sénégal ), рәсми атамаһы Сенегал Республикаһы (фр. République du Sénégal) — Көнбайыш Африкалағы дәүләт. Дәүләттең исеме Сенегал йылғаһынан килеп сыҡҡан.
Көнбайышта Атлантик океан, төньяҡта Мавритания, көнсығышта Мали, көньяҡта Гвинея һәм Гвинея-Бисау менән сиктәш. Территорияның эсендә Гамбия дәүләте урынлашҡан, ул Атлантик океандан Сенегал эсенә яҡынса 300 саҡрымға һуҙылған.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Империялар осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Б. э. VI быуаты баштарында Сенегал территорияһында ике этник төркөм — волоф һәм серер барлыҡҡа килә. IX быуатта Сенегал йылғаһы үҙәнен тағы бер этник төркөм — тукулер төйәк итә һәм IX — XIV быуаттарҙа көнсығыш Сенегалда Уларҙың Текрур дәүләте өҫтөнлөк ала. XV быуатҡа Волоф һәм Серер дәүләттәре лә ойоша.
Колонияға тилемге осор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡынса XI быуатта Сенегалда ислам дине өҫтөнлөк итә башлай.
XIV быуатта төбәктә бер нисә батшалыҡ була, уларҙың иң көслөһө - Джолоф.
XV быуатта Сенегал ярҙарында европалылар күренә башлай. Тәүгеләре португал диңгеҙселәре була, ә 1633 йылда илгә инглиз һәм француз сауҙагәрҙәре аяҡ баҫа. XVII-XVIII быуаттарҙа Европа менән Африка араһындағы сауҙала ҡолдар менән һатыу итеү торған һайын ҙурыраҡ урын ала бара. Африка хакимдары күршеләренә һөжүм итеп әсирҙәр алған һәм уларҙы европалыларға һатҡан.
Колония осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVII быуат уртаһынан XIX быуат аҙағына тиклем Көнбайыш Африка территорияларын Франция колонизациялай. Тәүҙә француздар Сенегал компанияһын ойошторалар, ә 1638 йылда Сенегал йылғаһы тамағында Сен-Луи сауҙа портына нигеҙ һалалар (1659 йылдан Сен-Луи ҡалаһы). Ул сауҙа факторияһына һәм француз флоты өсөн йөк күсереп тейәү үҙәгенә әйләнә. 1693 — 1814 йылдарҙа Англия менән Франция араһында Сенегалдың яр буйы өсөн көрәш бара. XIX быуаттың икенсе яртыһында француздар Сенегалдың эске райондарын үҙләштерә башлай. 1848 йылда Сенегалда ҡоллоҡ тыйыла. Француздар Сенегалдағы биләмәләрен киңәйтә һәм эске райондарҙы буйһондора. 1860 йылда Сенегалдың иң ҙур ҡәбиләһе тукулерҙар башлығы Хадж Омар Франция протекторатын таный һәм 1890 йылға Сенегалдың бөтә ҡәбиләләре лә француздарға буйһона. Француздар Сенегалдан ҡытай сәтләүеге сығаралар, аҙ миҡдарҙа алтын табыла. 1885 йылда Сен-Луи — Дакар тимер юлы төҙөлә. 1895 йылда Сенегал француз Көнбайыш Африкаһының өлөшөнә әйләнә, ә 1902 йылда Дакар был колонияның хакимиәт үҙәге була. Ҡайһы берҙәр Франция гражданлығын ала башлай. Бөтә Көнбайыш Африканың колониаль хакимиәт органдары өсөн ҡара тәнлеләрҙән кадрҙар әҙерләүсе уҡыу йорттары асыла. Африкандарҙан француз армияһы частары - сенегал уҡсылары батальондары төҙөлә башлай. 1909—1923 йылдарҙа Дакарҙан күрше француз колонияһы Малиға тимер юл һалына. 1959—1960 йылдарҙа Сенегал Мали менән берләштерелә. 1946 йылда Сенегалда йәшәүселәргә барыһына ла Франция гражданлығы бирелә, ә Сенегал үҙе Францияның диңгеҙ аръяғы территорияһы статусын ала.


text:
Нуғай Урҙаһы
Нуғай Урҙаһы — боронғо төрки дәүләт (XV—XVII б.). Көнсығыш Алтын Урҙаhы ярсығы. Ул көнбайыш Ҡаҙағстанда урынлашҡан. Ҡалмыҡтар Нуғай Урҙаһын XVII быуатта ҡыра. Боронғо нуғайҙарҙан бер нисә халыҡ сыҡҡан: ҡарағалпаҡтар (Алтыул Урҙанан), нуғайлы (Кесе Нуғай Урҙанан; хәҙерге нуғай Төньяҡ Кавказда йешеле торған). Оло Нуғай Урҙа нуғайҙарына башҡорт, ҡазаҡ, ҡырым татар, татар халыҡтары ингән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мәжитов Н. А. Нуғай Урҙаһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Башҡортостан - Германия дуҫлығына арналған түңәрәк өҫтәл
Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының халыҡара саралары сиктәрендә һәм Башҡортостан – Германия дуҫлығының 40 йыллығына арналған түңәрәк өҫтәл үтте.
Республикала 4 мең 5 йөҙгә яҡын йәмәғәт ойошмаһы бар. Улар тарих, мәҙәниәт, фән һәм мәғариф, иҡтисад, йәштәр сәйәсәте, спорт һәм башҡа бик күп тармаҡта сит илдәр менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Түңәрәк өҫтәлдә билдәләнеүенсә, Башҡортостан – Германия дуҫлығы сиктәрендә лә Баден-Вюртемберг ере менән республиканың йәмәғәт ойошмалары араһында ныҡлы хеҙмәттәшлек ойошторолған.
Йыл да тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында Башҡортостан вәкилдәре Германияға бара. Республика иһә Баден-Вюртемберг еренән ҡунаҡтар ҡабул итә. Бынан ары ла делегациялар менән алмашыу ҡарала, ти Башҡортостан президентының граждандар йәмғиәтен үҫтереү буйынса дәүләт кәңәшсеһе Сергей Лаврентьев.
“Көнбайыш-көнсығыш” Герман ойошмаһы рәйесе Ганс-Эренфрид Мате әйтеүенсә, киләсәктә Салауат һәм Штутгарт ҡалаларының уҡыу йорттары араһында студенттар менән алмашыу ойоштороласаҡ. Башҡаланың сәнғәт училищеһы ла Германияның ошондай уҡ уҡыу йорто менән хеҙмәттәшлек итәсәк.
Түңәрәк өҫтәлдә билдәләнеүенсә, граждандар йәмғиәтен үҫтереү өсөн бындай хеҙмәттәшлекте башҡа сит илдәр менән дә яйға һалыу мөһим. Бының өсөн йәмәғәт ойошмаларының көс һәм мөмкинлектәрен файҙаланыу күпкә отошло тиелде, түңәрәк өҫтәлдә.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты күрһәтмәләренең үтәлеше мәсьәләләре буйынса селектор кәңәшмәһендә ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты күрһәтмәләренең үтәлеше мәсьәләләре буйынса селектор кәңәшмәһендә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты күрһәтмәләренең үтәлеше мәсьәләләре буйынса селектор кәңәшмәһендә ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
16 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты күрһәтмәләренең үтәлеше мәсьәләләре буйынса видеоселектор кәңәшмәһендә ҡатнашты.
Кәңәшмә Дмитрий Медведев рәйеслегендә үтте. Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге айырым мәсьәләләрҙе хәл итеү, өс һәм унан күберәк балалар тәрбиәләнгән ғаиләләргә ер участкалары биреү буйынса күрһәтмәләрҙең үтәлеше тикшерелде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Башҡортостанда үткән яҙғы өмәләрҙә 60 меңдән ашыу тонна суп-сар сығарып түгелде
2013 йылдың яҙында ойошторолған өмәләрҙә йәмғеһе 61 меңдән ашыу тонна ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары сығарып түгелде.
— Республиканың ҡала һәм райондарында әлеге ваҡытта территорияларҙы йәшелләндереү буйынса саралар үтә. Быйыл 311 меңдән ашыу ағас һәм ҡыуаҡ ултыртылды. Миәкә районы йәшелләндереү буйынса лидер булып тора, унда 90 мең үҫенте ултыртылды, — тип хәбәр итте БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
Өмәләрҙә ҡатнашыусылар менән 754 мең квадрат мет юл, шулай уҡ 136 мең погон метрҙан ашыу ҡойма, бина фасадтары ремонтланды. Республиканың сүп-сарҙан таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән террторияһы бөгөнгө көндә 80 проценттан ашыу тәшкил итә. Борай һәм Бәләбәй райондарында экологик өмәләр тамамланды ла инде.


text:
Рөстәм Хәмитов министрҙар кабинетын яңырта
Республика Президентының тағы бер фарманы менән Азат Ҡотлахмәтов тәбиғәт менән файҙаланыу һәм экология министры итеп тәғәйенләнде. Быға тиклем ул да Өфө ҡалаһы хакимиәтендә эшләне, экология һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау бүлеге етәксеһе булып эшләне.
Мэрияның мәғлүмәт үҙәге етәксеһе Марат Ғәзизов Элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары итеп үрләтелде.
Быға тиклем профсоюздар федерацияһы башлығы урынбаҫары булып эшләгән Ленара Иванова Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры итеп ҡуйылды.


text:
Төбәктең хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Өфөлә граждандарҙы ҡабул итәсәк
2 августа «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың Башҡортостандағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова граждандарҙы ҡабул итә.
Осрашыу барышында балалы ғаиләләргә һәм әҙ тәьмин ителгән грждандарға социаль ярҙам күрһәтеү, инвалидтарҙы техник реабилитациялау саралары менән тәьмин итеү, халыҡ мәшғүллеге, шулай уҡ хеҙмәт мөнәсәбәттәренә ҡағылышлы мәсьәләләр тикшереләсәк.
Граждандар менән осрашыу Өфө ҡалаһы, Достоевский урамы, 73 адресы буйынса үтәсәк.
Алдан яҙылыу өсөн телефондар: 8 (347) 272-40-82; 276-51-81.
Башлана – 14.30 сәғәттә.


text:
Белоретта үткән күсмә кәңәшмәлә демография мәсьәләләре тикшерелдеФото: Ольга Колесникова
Белоретта үткән күсмә кәңәшмәлә демография мәсьәләләре тикшерелде
Белоретта үткән күсмә кәңәшмәлә демография мәсьәләләре тикшерелдеФото: Ольга Колесникова
Республиканың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге демографик хәл Белоретта БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова рәйеслегендә үткән күсмә кәңәшмәлә тикшерелде.
Сарала ҡатнашыусылар тыуым, үлем һәм миграция күрһәткестәрен тикшерҙе. Кәңәшмәлә билдәләүҙәренсә, халыҡ иҫәбе был төбәктә 2010 йылдан 2012 йылға тиклем 251080 кешенән 242579-ға тиклем, йәғни 3,4 процентҡа кәмегән.
Тыуым күрһәткестәре лә бер аҙ кәмегән. 2010 йылда 1000 кешегә ул – 18,1, 2011 йылда – 17,4, 2012 йылда 16,7 тәшкил иткән. Әммә дөйөм алғанда көньяҡ-көнсығыш райондарҙа тыуым коэффициенты (15,2) тотош республикалағынан (14,5) юғарыраҡ. Халыҡтың тәбиғи артыуы, Белорет районынан тыш, округтың барлыҡ райондарында күҙәтелә.
2012 йылда округта йәмғеһе 3502 кеше үлгән, 2011 йыл менән сағыштырмаса, был 61-гә (1,7%) күберәк.
Кәңәшмәлә шулай уҡ медицина учреждениеларында белгестәр етешмәү, медицина хеҙмәткәрҙәрен торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләләренә, халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеү сифатына ҡағылышлы һорауҙар тикшерелде. Муниципаль власть тарафынан һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына ярҙам итеү, уларҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре лә ҡаралды.
Бынан тыш, Лилиә Ғүмәрова Белорет ҡалаһының һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында булды, Муниципаль-ара махсуслаштырылған медицина үҙәге эшмәкәрлеге менән танышты, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.


text:
Өфөлә даими 1106,6 мең кеше йәшәй
Даими Өфө халҡының иҫәбе, ҡала хакимиәтенә ингән ауыл биләмәләрен иҫәпкә алғанда, 1106,6 мең кеше тәшкил итә, тиелә мэрия мәғлүмәтендә.
Халыҡ иҫәбе буйынса Өфө Рәсәйҙең 15 миллионлы ҡалаһы араһында 11-се урында тора. Башҡортостандың баш ҡалаһы халыҡтың тәбиғи үҫеше күрһәткесе буйынса миллионлы ҡалалар араһында беренсе урынды биләй.
Һуңғы 13 йыл дауамында республикала үлем кимәленең кәмеүе менән бер юлы тыуымдың үҫеше билдәләнә. Халыҡтың тәбиғи үҫеше 2008 йылдан алып күҙәтелә.


text:
Бүздәк балалар йортонда тәрбиәләнеүселәр татар халҡының мәҙәниәте һәм дине менән танышты
Бүздәк балалар йортонда тәрбиәләнеүселәр директор Зөлфирә Емельянова менән бергә татар мәҙәниәте, йолалары һәм ислам дине менән танышыу маҡсатында Килем ауылына барып ҡайтты.
Балалар Килем мәсетендә булды. Имам-хатиб Мәхмүт Үлмәҫҡолов ислам дине нигеҙҙәре, урындағы дин эшмәкәрҙәре, мосолман ғибәҙәтханаһы һәм ауылдың башҡа йорттары хаҡында һөйләне.
Мәктәптә ҡунаҡтар этнография һәм крайҙы өйрәнеү музейында булды. Музей етәксеһе Лиза Атнағолова Килем ауылы тарихы тураһында бәйән итте.
«Килем» татар тарихи-мәҙәни үҙәгенең ижади коллективы «Эх, татар түбәтәйе...» тамашаһын күрһәтте, ә бәләкәй ҡунаҡтар үҙҙәренең концерт номерҙарын тәҡдим итте. Осрашыу аҙағында боронғо милли уйындар ойошторолдо. Конкурстарҙа еңеүселәргә һәм әүҙем ҡатнашыусыларға татлы бүләктәр тапшырылды.


text:
2016 йылда ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү өсөн бюджетта 10 миллиард һумдан ашыу аҡса ҡаралған Фото: Олег Яровиков
2016 йылда ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү өсөн бюджетта 10 миллиард һумдан ашыу аҡса ҡаралған
2016 йылда ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү өсөн бюджетта 10 миллиард һумдан ашыу аҡса ҡаралған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2016 йылда Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеүгә бюджетта 10 миллиард һумдан ашыу аҡса ҡаралған. Был хаҡта, Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Олег Бетинға һылтанма яһап, Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының сайты хәбәр итә.
Бюджет проектында ҡаралған 10,04 миллиард һум 8,35 мең ветерандың торлаҡ шарттарын яҡшыртырға мөмкинлек бирәсәк.
Шуның менән бергә министр урынбаҫары төбәк вәкилдәренә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәм инвалидтарға торлаҡтың өҫтөнлөклө тәртип буйынса бирелергә тейешлеге хаҡында иҫкә төшөрҙө. Рәсәй Президентының һәм Рәсәй Хөкүмәтенең ҡушыуы буйынса тәү сиратта һуғышта ҡатнашыусыларҙы һәм инвалидтарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү зарур, тине ведомство башлығы урынбаҫары.
«2015 йылдың 1 октябренә торлаҡҡа мохтаждар исемлегендә 1,22 мең һуғышта ҡатнашыусы һәм инвалид тора», — тип асыҡлыҡ индерҙе министр урынбаҫары.
Һуңғы биш йылда Башҡортостан һуғыш ветерандарына торлаҡ биреү йәһәтенән алға китте. 2010 йылдан 8873 ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан. Ошо маҡсатҡа федераль бюджеттан 11 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән.
Быйыл республикаға 1,6 миллиард һум федераль ресурс ингән. Был өҫтәмә рәүештә 1300 самаһы кешенең, шул иҫәптән 101 һуғышта ҡатнашыусының һәм инвалидтың торлаҡ проблемаһын хәл итергә ярҙам итәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов РФ министры Михаил Абызов менән «Асыҡ хөкүмәт» мәсьәләләре буйынса осрашты
Рөстәм Хәмитов «Асыҡ хөкүмәт» эшмәкәрлеген координациялау буйынса федераль Хөкүмәт комиссияһының ғәмәлдәре өсөн яуаплы Рәсәй Федерацияһы министры Михаил Абызов менән осрашыу үткәрҙе. Власть органдарының граждандар йәмғиәте менән үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре тикшерелде.
— Дөйөм алғанда, «Асыҡ хөкүмәт» концепцияһы буйынса ныҡ ҡына эшләйбеҙ. Беҙҙә эшсе төркөмдәр ойошторолған, билдәле бер уңыштарға өлгәштек. Әлбиттә, эште дауам итеүҙе талап иткән мәсьәләләр ҙә бар. Беҙҙе борсоған мәсьәләләр ҙә етерлек, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Был эште координациялау өлөшөндә тулыһынса үҙебеҙ ойошторолоп бөтмәгәнбеҙ. Яңы ғына быны хеҙмәттәштәрем менән тикшерҙек. Ниңә уның килеп сыҡҡанын һәм артабан беҙгә нисек эшләүҙе тикшерербеҙ.
Михаил Абызов, властың асыҡлыҡ концепцияһы сиктәрендә асыҡ дәүләт идара итеү проекты буйынса республиканың тәжрибәһе, һис шикһеҙ, ыңғай, тип иҫәпләй.
— Республиканың Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттарында йыйылған тәжрибәне уртаҡлашыу һәм үҫтереү мөмкинлеге бар. Был проектты бөгөн бөтә субъекттар тиерлек ғәмәлгә ашыра. Асыҡ дәүләтселек функцияларын ғына түгел, ә граждандарҙың йәшәү сифатын да күтәрергә ярҙам иткән практиктар бар. Ул проекттың аҙаҡҡы маҡсаты, — тип билдәләне министр.
Михаил Абызовтың әйтеүе буйынса, «был механизмдар властың үҙенә генә түгел, ул тәү сиратта кешеләргә кәрәк. Рәсәй Президенты Указдарын башҡарыу буйынса беҙ бергәләп хәл иткән мәсьәләләр кешеләр өсөн ябай һәм аныҡ аңлатыуҙы талап итә. Бөгөн йәмғиәттә формалашҡан өмөттәр эшмәкәрлегебеҙҙең ысын раҫланыуын талап итә».
Рөстәм Хәмитов һәм Михаил Абызов бергәләшкән эштең етди йүнәлештәрен, уны әүҙемләштереү мөмкинлектәрен тикшерҙеләр.


text:
Салауат Харасов: БР контроль-иҫәп платаһы бюджет сараларын һәм дәүләт милкен файҙаланыуҙы ныҡлы контролдә тота
Башҡортостан муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтарының семинары сиктәрендә үткән сираттағы түңәрәк өҫтәлдә бюджет сараларын, дәүләт һәм муниципаль милекте маҡсатлы һәм нәтижәле файҙаланыу мәьсәләләре ҡаралды. Башҡортостан Республикаһының Контроль-иҫәп палатаһы эшмәкәрлегенең дәүләт контроле өлкәһендәге төп йүнәлештәре тураһында уның рәйесе Салауат Харасов һөйләне.
Ул, атап әйткәндә, бюджет сараларын һәм бюджеттан тыш территориаль дәүләт сараларын маҡсатлы һәм нәтижәле файҙаланыуға, Башҡортостан Республикаһының дәүләт милкен маҡсатлы ҡулланыуға контроллек итеүҙең Контроль-иҫәп палатаһы өсөн тәүге мөһим мәсәләләрҙең береһе булыуын билдәләне.
Ойошторолғандан, 2003 йылдан алып, Контроль-иҫәп палатаһы 6000 объектты үҙ эсенә алған 730 тикшереү үткәргән. Тикшерелгән саралар күләме 120,0 миллиард һум.
2003-2009 йылдарҙа республиканың бюджет проекттары һәм республика бюджеты үтәлеше тураһындағы иҫәп биреүҙәр, Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды һәм Фонд бюджетының үтәләше тураһындағы отчеттар, республика бюджетына үҙгәрештәр индереү тураһындағы закон проекттары буйынса 33 һығымта әҙерләнгән. Улар барыһы ла билдәләнгән ваҡытта Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға ебәрелгән һәм тейешле закондар ҡабул ителгәндә иҫәпкә алынған.
2003-2009 йылдарҙа алып барылған тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә дәүләт һәм муниципаль милекте, ер участкаларын маҡсатлы ҡулланмау арҡаһында, республика, район һәм ҡала бюджеттары 608 миллион һум күләмендә килемде алып бөтөрмәгән. Иң йыш осраусы етешһеҙлектәр – ҡуртымға түләүҙәрҙең ваҡытында һәм тулыһынса күсерелеүен тәьмин итеүҙә контролдең етешмәүе, килешеү төҙөмәйенсә, йәғни бушлай, милек менән ер участкаларын ҡулланыу, ҡуртымға түләүҙәрҙе иҫәпләгәндә кәметелгән коэффициент ҡулланыу.
БР КИП рәйесе әйтеүенсә, закон менән билдәләнгән вәкәләттәр ярҙамында Контроль-иҫәп палатаһы етешһеҙлектәрҙе һәм тәртип боҙоуҙарҙы ваҡытында һәм тулыһынса бөтөрөүгә ирешә. Палатаның тәҡдимдәре һәм күрһәтмәләре был эштә хәл иткес инструмент һанала, сөнки үтәлгәндән һуң ғына улар контролдән алына.
Асыҡланған етешһеҙлектәрҙе һәм тәртип боҙоуҙарҙы бөтөрөү буйынса башҡарылған саралар һөҙөмтәһендә төрлө кимәлдәге бюджеттарға 463,4 миллион һум ҡайтарылған. Республика, район һәм ҡала бюджеттары дәүләт һәм муниципаль милекте маҡсатлы ҡулланмау сәбәпле юғалтҡан килемде кире ҡайтарыу арҡаһында 298,1 миллионға тулыланған.
Палата Рәсәй Федерацияһы контроль-иҫәп органдары ассоциацияһының ағзаһы ла. Ассоциацияның ағзаһы булыу Рәсәй Федерацияһы Иҫәп палатаһы менән бергә Рәсәй субъекттарының контроль-иҫәп органдары эшмәкәрлегенең формалары һәм алымдары тураһында даими мәғлүмәт алыуға ярҙам итә.
Һүҙ аҙағында Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе дәүләт контроллек итеүселәренең муниципалитеттар башлығы менән артабан да эшлекле хеҙмәттәшлеккә өмөт итеүен билдәләп, икеһенең дә маҡсаты бер — бюджет сараларының һәр бер һумын тәғәйенләнеше буйынса ҡулланыу икәнлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.


text:
Мәсетлеләргә хужалыҡ документацияһын рәткә һалыу өсөн район үҙәгенә йөрөргә кәрәкмәй
Мәсетле районы хакимиәтенең иҡтисад бүлеге хеҙмәткәрҙәре райондың мәғлүмәти-консультация үҙәге менән берлектә ауыл халҡына урындарҙа хеҙмәт күрһәтә башланы.
Ер участкаһын, торлаҡты теркәүгә документтар тултырыу, ер участкаларын межалау, бәләкәй эшҡыуарлыҡты субсидиялауға документтар әҙерләү, Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм үҙ-үҙеңде эш менән тәьмин итеү программаһы сиктәрендә бизнес-план әҙерләүҙә ярҙам күрһәтеү, шәхси эшҡыуарлыҡты, крәҫтиән-фермер хужалыҡтарын, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәрҙе теркәү йәки ҡайтанан теркәү, компьютерҙар һәм оргтехникаға ремонт һәм уларҙы хеҙмәтләндереү буйынса консультациялар – ауылдарға барып күрһәтелгән хеҙмәттәрҙең тулы булмаған исемлегендә ошолар бар.
13 ғинуарҙа район үҙәге белгестәре Абдулла ауыл советы ауыл биләмәһендә эшләне. Бөгөн улар – Яңы Яуыш ауыл советында, 18 ғинуарҙа — Ростов, 20 ғинуарҙа – Ҡорғат, 25 ғинуарҙа – Әләгәҙ, 27 ғинуарҙа Йонос ауыл советы ауыл биләмәләрендә хеҙмәттәр күрһәтәсәк. Февраль дауамында күсмә консультациялар Мәсетле районының башҡа ауыл биләмәләрендә лә үтәсәк.


text:
Июндә Башҡортостан Японияның эшлекле даирәләре делегацияһын ҡабул итәсәк
Июндең икене яртыһында Башҡортостанда Рәсәй һәм Яңы бойондороҡһоҙ дәүләттәр менән сауҙа ассоциацияһы (РОТОБО) саҡырыуы буйынса киләсәк Японияның эшлекле даирәләре делегацияһы ҡатнашлығында эшлекле форум үтәсәк.
Японияның эшлекле даирәләре вәкилдәренең визитын әҙерләү планын раҫлаусы һәм планда ҡаралған сараларға яуаплы кешеләрҙе билдәләүсе БР Хөкүмәте бойороғона 20 майҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов ҡул ҡуйҙы.
Эшлекле форум сиктәрендә машина эшләү һәм энергия һаҡлауҙан алып баш ҡала инфраструктураһын һәм туризмды үҫтереүгә тиклем бөтә яҡтарҙы ҡыҙыҡһындырырҙай туғыҙ төп йүнәлеш буйынса хеҙмәттәшлек юлдары тикшереләсәк.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов етәкселегендә эш төркөмө раҫланған. Ошо бойороҡтоң үтәлешенә контроль дә уға йөкмәтелгән.
РОТОБО-ның Башҡортостанға сәфәре һәм эшлекле форум үткәреү 2010 йылдың ноябрендә Башҡортостан делегацияһы сәфәренә яуап булып тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2010 йылдың 12 ноябрендә Японияла Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Рәсәй һәм Яңы бойондороҡһоҙ дәүләттәр менән сауҙа буйынса Япония ассоциацияһы араһында хеҙмәттәшлек ниәттәре протоколына ҡул ҡуйылғайны. БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов һәм РОТОБО Президенты Нисиока Такаси документ аҫтына ҡултамғаларын ҡуйғайны.
РОТОБО-ға 200-ҙән ашыу ағза инә. Улар иҫәбендә Японияның Mitsui, Sumitomo, Mitsubishi, TOYOTA, Honda, Nissan, SONY, Panasonic, TOSHIBA кеүек киң билдәле сәнәғәт һәм сауҙа корпорациялары, страховка һәм йөк-пассажирҙар ташыу компаниялары, банкылар, ғилми институттар, киң мәғлүмәт саралары, урындағы үҙидара органдары һәм башҡа ойошмалар бар, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Геннадий Корниенко 1-се тикшереү изоляторын Иглин районына күсереү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов һәм Геннадий Корниенко 1-се тикшереү изоляторын Иглин районына күсереү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Рөстәм Хәмитов һәм Геннадий Корниенко 1-се тикшереү изоляторын Иглин районына күсереү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Федераль яза башҡарыу хеҙмәте етәксеһе Геннадий Корниенко шаршамбы, 21 августа, Өфөлә хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Документ Иглин районының Верный ауылы янында комплекс төҙөүгә ҡағыла. Унда әлеге ваҡытта Өфөнөң Достоевский урамында урынлашҡан 1-се тикшереү изоляторы күсереләсәк.
— Рәсәй Президенты беҙҙең структура алдына өҫтөнлөклө бурыстар ҡуйҙы. Улар араһында – инфраструктураны үҫтереү, һаҡ аҫтында тотоу стандарттарына яуап биргән заманса комплекстар төҙөү, — тине Геннадий Корниенко. – Беҙҙең учреждениеларҙың мегаполис үҙәгендә булыуы бик үк яҡшы түгелдер. Улар, әлбиттә, кәрәк, әммә бындай урындарҙа түгел. Проект ике яҡ өсөн дә файҙалы буласаҡ, тип уйлайым. Был пилот проекты булып тора, республика беренсе буласаҡ. Мәсьәлә башҡа төбәктәрҙә лә тикшерелде, һеҙҙә ул нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Әлеге программаға иғтибар бүлгәнегеҙ өсөн тағы ла бер тапҡыр рәхмәт әйтәм.
— Ҡала өсөн был ысынында ла актуаль проект. Күптәрҙең был учреждениены ҡаланан күсереү тураһында хыялланыуын беләм. Ундағы шарттар ҙа тейешле кимәлдә түгел, бүлмәләр ҙә етешмәй, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең БР буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ҡала янында объект төҙөү өсөн федераль милектә булған 17,3 гектар майҙан бүленәсәк. Бина мең кешене һаҡ аҫтында тотоуға иҫәпләнгән. Бөгөнгө көндә 1092 кешегә иҫәпләнгән 1-се тикшереү изоляторында 1600 кеше урынлаштырылған. Корпустар 80 процентҡа иҫкергән.
Алдан иҫәпләүҙәр буйынса, комплекс төҙөү өсөн биш миллиард һум аҡса кәрәк буласаҡ. Сығымдарҙың яртыһын – федераль бюджет, икенсе яртыһын инвесторҙар ҡаплаясаҡ. Һуңғылары бының урынына бушатылған территорияға эйә буласаҡ. Әлеге ваҡытта был территорияла 1-се тикшереү изоляторы һәм 10-сы холоҡ төҙәтеү колонияһы урынлашҡан. Инвесторҙар әлегә билдәләнә. Достоевский урамы, 39 адресы буйынса урынлашҡан 10-сы холоҡ төҙәтеү колонияһы ябылырға тейеш. Әлеге ваҡытта ундағы хөкөм ителгән кешеләр башҡа холоҡ төҙәтеү учреждениеларына күсерелгән, тип аңлаттылар Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең БР буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Стәрлетамаҡта тәүлегенә 70 тонна картон һәм ҡағыҙ сығарыу буйынса линия эшләй башлаясаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Картон һәм ҡағыҙ етештереү өсөн ҡорамалдар поставкалауға килешеүҙе «Көньяҡ Урал» компанияһы – Стәрлетамаҡта «Инмаш» технологик паркы резиденты – Ҡытайҙың J.S. Corrugating Machinery Co. Ltd компанияһы менән төҙөгән. Килешеү 3,5 миллион АҠШ доллары тора, тиелә технологик парк материалдарында. Ноябрҙең башында Ҡытайҙа уҙған Башҡортостан Республикаһының бизнес көндәрендә документҡа ҡул ҡуйылған.
Технологик парктың мәғлүмәттәре буйынса, яңы етештереү линияһы Стәрлетамаҡта 2009 йылдан алып сығарылған гофротарының үҙ ҡиммәтен дүрт тапҡырға кәметеү мөмкинлеге бирәсәк. Макулатура һәм ағартылған целлюлоза сеймал булып хеҙмәт итәсәк. Ике баҫҡыслы таҙартыу системаһы менән йыһазландырылған ҡорамалдың етештереү һәләте – тәүлегенә 70 тонна продукция. Техника минутына 240 метр картон һәм бөрмәләнгән ҡағыҙ сығарыуҙы тәьмин итә.
Килешеү ҡорамалды монтажлау, көйләү, тикшереү һәм персоналды уҡытыу буйынса эштәрҙең тулы циклын үҙ эсенә ала. Производствоны киңәйтеү 130 яңы эш урыны булдырырға мөмкинлек бирәсәк. Стәрлетамаҡта линияны асыу киләһе йылға билдәләнгән.
Росстат мәғлүмәттәренә таянып «Инмаш»тан хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылда Рәсәйҙә картон һәм гофрокартон етештереү 3 миллион тоннаға яҡынлашҡан. Донъя практикаһында уның өсөн сеймалдың өсөнсө өлөшөн макулатура тәшкил итә. Рәсәйҙә уның өлөшө аҙыраҡ. «Инмаш» технологик парктың идара итеүсеһе Режавали Хәитовтың фекере буйынса, икенсел сеймалды эшкәртеү эске ресурсты йәлеп итеп кенә ҡалмай, ә халыҡтың экологик мәҙәниәтен формалаштырыуҙа ла булышлыҡ итәсәк.
«Көньяҡ Урал» – гофротаралар һәм гофрировкаланған ҡаптар етештереү буйынса предприятие 2009 йылдан алып эшләй.
«Инмаш» — 2009 йылда «Инмаш» концерны базаһында нигеҙләнгән технологик парк. Инженер инфаструктуралары менән тәьмин ителгән етештереү бүлмәләренең дөйөм майҙаны 110 мең квадрат метрҙан арта. Төп резиденттары – «Инмаш» концерны (машина эшләү), «Көньяҡ Урал» (төрөү материалдары етештереү), «Транстехника» (металл эшкәртеү), «Русфильтр» компаниялары (автомобиль фильтрҙары етештереү), Стәрлетамаҡ механика заводы.


text:
Күгәүен
Күгәүен, уҡра, бөгәләк, бөгәлсән, рәшә (урыҫ. Овод) — яры ҡанатлылар класындағы бөжәк.Ҙурлығы себен ҡәҙәре. Личинкалары менән һөтимәр хайуандарҙың паразиттары иҫәпләнә.Барлығы 150 төрө билдәле.Шуларҙың береһе генә кеше тиреһе аша үрсеүсе булып иҫәпләнә. (Linnaeus Jr in Pallas, 1781 ул Үҙәк Америкала таралған.Кешеләргә һөжүм итә.
Болан күгәүене Hypoderma (Oedemagena) tarandi (Linnaeus, 1758) иң шәп осоусы бөжәк булараҡ Геннистың рекордтар китабында бик оҙаҡ теркәлеп тора, аҙаҡтан кире ҡағыла һәм башҡа ҡаралмай.
Шулай уҡ ашҡаҙан күгәүене лә була(Gasterophilidae). Улар личинкалары менән йорт хайуандарының төрлө төрҙәрендә һәм шулай уҡ кешелә паразит рәүешендә йәшәй.
Ат күгәүене (бөгәлсән, бөгәләк)(Gasterophilus intestinalis). Киң таралған төр. Уның оҙонлоғо13-16 мм. Аталанған инә бөжәк аттарға, мулдарға,ишәккә йомортҡалар һала. Инә бөжәк эсендә 700 йомортҡа йөрөтә ала.
Рәшә (рәшә себен) балаларын тере тыуҙыра, балаларын йәй көнө һарыҡтарҙың танау тишектәренә һала, уның балалары үрләп һарыҡтың маңлайына һәм яңаҡ тирәләренә барып етә һәм бик ныҡ ауырта, хатта ҡайһы саҡта һарыҡтың мейеһенә барып инә, унда әйләнсек (вертячка) ауырыуы башлана һәм үлә.
Күгәүен, уҡра, бөгәләк, бөгәлсән, рәшә —һөтимәрҙәрҙә паразитлыҡ итеүсе урта ҙурлыҡтағы ике ҡанатлы бөжәктәрҙең бер нисә ғаиләһе. Бөгәлсәндәр, бөгәләктәр − йылҡы паразиттарына ҡарата; ике ҡанатлы бөжәктәр ғаиләһе, уларҙың личинкалары йылҡының эсәк буйында паразитлыҡ итәләр; уҡра − һыйыр мал паразиттарына ҡарата; ике ҡанатлы бөжәктәр ғаиләһе, уларҙың личинкалары һыйырҙың тиреһендә паразитлыҡ итәләр; рәшә − һарыҡ паразиттарына ҡарата; ике ҡанатлы бөжәктәр ғаиләһе, уларҙың личинкалары һарыҡтың танауында паразитлыҡ итәләр [1].
Ашҡаҙан бөгәлсәндәре (Gasterophilidae), танау- боғаҙ бөгәлсәндәре (Oestridae), тире аҫты бөгәлсәндәре (Hypodermaticae). 100- гә яҡын төрө билдәле. Кәүҙәһе төктәр менән ҡапланған, ҡайһы берҙәре төкһөҙ ҙә була. Етлеккән бөгәлсәндәрҙең ауыҙ органдары үҫеш алмаған, һәм улар туҡланмай. Оҙаҡ йәшәмәйҙәр. Күп төрҙәренең личинкалары − кеше һәм имеҙеүселәрҙең эндопаразиттары.
Ашҡаҙан ат бөгәлсәне (G. intestinalis) − кәүҙәһенең оҙонлоғо 12-15 мм; күкәйен малдың ирендәре менән ҡағыла торған урыдарына һала. Личинкалар турынан-туры йәки аҙыҡ менән ашҡаҙанға үтә, етлеккәнсе шунда ҡала; тышҡы яҡҡа экскременттар менән сыға.
Рәшә (O. ovis) – һарыҡ танауында паразитлыҡ итә, кәүҙәһенең оҙонлоғо 10-12 мм; һарыҡтарҙа һәм кәзәләрҙә паразитлык итә. Тереләй тыуҙырыусы инә заттар личинкаларын терлектең танау тишегенә һиптерә. Личинкалар баш эсенә (маңлай ҡыуышлығы, йотҡолоҡ өҫтөнә) үтеп керә, уларҙың паразитлык итеүе малдың бик ныҡ хәлһеҙләнеүенә килтерә.
Тире аҫты үгеҙ уҡраһы (H. bovis) - кәүҙәһенең оҙонлоғо 12-14 мм; мөгөҙлө эре терлектә паразитлыҡ итә. Күкәйен малдың төктәренә беркетә. Личинкалар хайуан организмына тире ҡапламы аша керә һәм унда үҫә. Йөн ҡойоу алдынан, икенсе стадиялә, терлек арҡаһындагы етлеккән личинкалар, тишек тишеп, тире аҫтынан тышҡа сығалар һәм ҡурсаҡҡа әйләнеү өсөн ер аҫтына төшәләр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)


text:
Австрия иҡтисади миссияһы Өфөлә
Өфөгә Австрияның рәсми кешеләр һәм эшлекле даирәләр делегацияһы килде. Уның составында Австрия Федераль иҡтисад палатаһының БДБ илдәре департаменты директоры Хайнц Вальтер, Австрияның Рәсәйҙәге Илселегенең сауҙа атташеһы Кристиан Фуксштайнер, шулай уҡ төрлө компаниялар етәкселәре һәм белгестәре.
Бөгөн Президент-отелдә эшлекле бәйләнештәр биржаһы ойошторолдо. Ҡунаҡтар Башҡортостан предприятиелары һәм ойошмалары вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен һәм перспективаларын тикшерә. Өфөлә булыу программаһы һәм республика яғынан бизнес-биржала ҡатнашыусылар составы Австрия яғының теләктәрен иҫәпкә алып билдәләнде.
— Бында иҡтисадтың төрлө тармаҡтарында эшләүсе Австрияның 27 фирмаһы вәкилдәре бар, — тине биржаны рәсми асыуҙа Хайнц Вальтер. — Улар араһында производство предприятиелары, хеҙмәтләндереү өлкәһе компаниялары, консалтинг фирмалары бар.
Республиканың рәсми кешеләренән бизнес-осрашыуҙа БР сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрының беренсе урынбаҫары Роберт Ваһапов һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе Сергей Ефремов ҡатнашты.
Эшлекле бәйләнештәр биржаһы 18 сәғәткә тиклем эшләйәсәк. Бизнес вәкилдәре көн буйына аралашасаҡ. Был ваҡытта Австрия делегацияһының рәсми вәкиле айырым программа буйынса шөғөлләнәсәк. БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министрлығында, Сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрлығында һәм Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтендә осрашыуҙар планлаштырылған.


text:
Свердловск өлкәһендәге Даими вәкиллек бөтөрөлдө
Башҡортостан Президентының от 18 сентябрҙәге указы менән Башҡортостан Республикаһының Свердловск өлкәһендәге Даими вәкиллеге бөтөрөлдө.
БР Президентының эштәр менән идара итеүсеһенә бөтөрөү сараларын үткәрергә, шулай уҡ Даими вәкиллектең эштән бушатылған хеҙмәткәрҙәренә законға ярашлы гарантиялар һәм компенсациялар биреүҙе тәьмин итергә йөкмәтелде.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Республикаһының Свердловск өлкәһендәге Даими вәкиллеге 2002 йылда төҙөлгәйне. Уның алдына ике төбәк араһында тығыҙ сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, мәҙәни, гуманитар хеҙмәттәшлек урынлаштырыу бурысы ҡуйыла. Штатта өс кеше эшләне.
Әлеге ваҡытта Башҡортостандың Тулы хоҡуҡлы вәкиллектәре Мәскәүҙә РФ Президенты ҡарамағында, Санкт-Петербургта, Силәбе өлкәһендә эшләй, шулай уҡ Төркиә Республикаһында (Истанбул), Ҡаҙағстан Республикаһында (Астана), Японияла республиканың Сауҙа вәкиллектәре ойошторолған.


text:
Өфөлә умарталыҡ музейы төҙөләсәк
Өфөлә асыҡ һауала умарталыҡ музейы төҙөләсәк. Был хаҡта шаршамбы көндө БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса дәүләт комитеты ултырышында Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге директоры Әмир Ишемғолов хәбәр итте.
—Менделеев урамындағы умартасылыҡ буйынса ҙур комплекс төҙөлөшө сиктәрендә музей ойоштороу планлаштырылған, — тине ул. – Умартасылыҡ продукттары нигеҙендә косметик продукция сығарыу буйынса цехты ла шунда уҡ урынлаштырыу күҙаллана.
Бындай комплекс төҙөү мәсьәләһе элегерәк тә күтәрелде. Бер ваҡыт төҙөлөш тә башланды, ләкин һуңынан финанслау етешмәүе арҡаһында ул билдәһеҙ ваҡытҡа тотҡарланды.


text:
«Свартэкс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен һатыуҙан Башҡортостан 77,3 миллион һумға яҡын килем аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республиканың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы Башҡортостандың «Свартэкс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтененең 100 процент акцияларын һатыуҙан 77 миллион 324 мең килем алырға ниәтләй. 3 мартҡа тәғәйенләнгән аукциондың башланғыс хаҡы шундай. Республика активты икенсе тапҡыр һатырға тырыша. 2011 йылдың майына билдәләнгән тәүге аукцион ғаризалар булмау сәбәпле булманы. Был хаҡта Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының материалдарында хәбәр ителә.
Март айында уҙасаҡ аукционда ҡатнашыу өсөн ғаризалар 6 февралгә тиклем ҡабул ителә. 7 миллион 732,4 мең һум күләмендәге аҡса 9 февралдән дә һуңламайынса Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы иҫәбенә күсергә тейеш. Ғаризалар 12 февралдә ҡараласаҡ.


text:
«Башҡортостан продукты» эмблемаһын эшләүгә конкурс старт алды
Башҡортостандың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты һәм Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы «Башҡортостан продукты» билдәһенең эмблемаһын эшләүгә конкурс иғлан итә. Ул «Үҙебеҙҙекен һайла – үҙебеҙҙекен һатып ал» акцияһының дауамы булараҡ, уның сиктәрендә үтәсәк, тип хәбәр иттеләр Дәүләт комитетында. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, акция республикала етештерелгән тауарҙарҙы рекламалауға, популярлаштырыуға йүнәлтелгән.
Ойоштороусылар әйтеүенсә, конкурста ҡатнашыр өсөн ҡатнашыу тураһында ғариза, jpg форматындағы «Башҡортостан продукты» эмблемаһының үҙен, шулай уҡ тәҡдим ителгән һүрәттең тасуирланышын тапшырырға кәрәк.
Ғаризалар һәм конкурс эштәре 2012 йылдың 6 апреленә тиклм ҡабул ителә. Конкурс комиссияһы аҙна дауамында еңеүсене билдәләйәсәк һәм иғлан итәсәк. Уға 10 мең һумға бүләк сертификаты тапшырыласаҡ.
Еңеүсе тип табылған «Башҡортостан продукты» билдәһенең эмблемаһы артабан, алкоголь продукцияһынан, шул иҫәптән һыранан тыш, республика етештереүселәренең тауарҙарына келәймә һуғыу өсөн файҙаланыласаҡ. «Башҡортостан продукты» эмблемаһы аҙыҡ-түлектең республикала урындағы тәбиғи аҙыҡ-түлек сеймалынан эшләнеүен раҫлаясаҡ.
Конкурс эштәре 450097, Өфө, Бессонов урамы, 28 адресы буйынса Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы дирекцияһында, шулай уҡ info-bta@bk.ru почтаһы аша ҡабул ителә, бәйләнеш өсөн телефон 8(347)252-88-88.


text:
Башҡортостанда «Һалым түләмәүселәр хаҡында хәбәр ит» кампанияһы уҙғарыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостанда «Һалым түләмәүселәр хаҡында хәбәр ит» мәғлүмәт-агитация кампанияһы дауам итә.
Уның маҡсаты — граждандарҙың һалым түләмәүгә ҡарата мөнәсәбәтен үҙгәртеү, бюджетты тулыландырыу һәм һалым ҡануниәтен үтәүҙе тәьмин итеү, тип хәбәр иттеләр Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.
Ведомствола билдәләүҙәренсә, хәҙерге көндә аноним мәғлүмәт йыйыу системаһы булдырылған. Ошо система аша һәр кем һалым түләмәгән йәки һалым закондарын боҙған юридик, физик шәхестәр хаҡында һалым органдарына хәбәр итә ала. Тәү сиратта һалым түләүҙән азат итеүсе схемалар файҙаланыу, фиктив килешеүҙәр атҡарыу, эш хаҡын «конвертта» түләү, бер кѳнлѳк фирмаларҙы ҡулланыу, аҡса берәмектәрен ҡулаҡсаға әйләндереү, иҫәп алып барылмау тураһында мәғлүмәт еткереү зарур.
Алынған мәғлүмәттәр нигеҙендә «Сигналдар тураһындағы мәғлүмәттәр» базаһы булдырыла, улар һалым органдарының эшмәкәрлегендә әүҙем файҙаланыла.
Шуның менән бергә хәбәр итеүсенең шәхси мәғлүмәттәре талап ителмәй.
Бынан тыш, Рәсәй һалым хеҙмәтенең рәсми сайтына һәм «Һалым түләмәүселәр тураһында хәбәр ит» электрон сервисына хәбәр ебәрергә, (347) 229-70-07 телефоны аша мөрәжәғәт итергә, үҙегеҙ йәшәгән урын, хоҡуҡ боҙоусы мәғлүм булған ер буйынса һалым хеҙмәте бүлегенә, шулай уҡ Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығына яҙма мөрәжәғәт ебәрергә була.


text:
Өфөлә ШОС һәм БРИКС эшҡыуарлығын үҫтереү буйынса координация советын булдырырға тәҡдим ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә ШОС һәм БРИКС эшҡыуарлығын үҫтереү буйынса координация советын булдырырға тәҡдим ителде. Ошо хаҡта Беренсе халыҡ-ара R2R форумының һуңғы пленар ултырышында төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Вячеслав Ғиләжетдинов хәбәр итте.
«Координация советы бөтә тәҡдимдәрҙе, эшҡыуарлыҡ проблемаларын ҡарарға тейеш. Өфө ошондай координация советы урыны була ала», — тине Вячеслав Ғиләжетдинов.
Һуңғы ултырышта форумда ҡатнашыусыларҙың халыҡ-ара конференция сиктәрендә уҙған дискуссия майҙансыҡтарындағы эше тикшерелде. Мөһим мәсьәләләр, ҡарарҙар ШОС һәм БРИКС илдәре төбәктәренең Беренсе эшҡыуарлыҡ форумы резолюцияһына индереләсәк.


text:
Фото:
Өфөлә «Ҡайғырыусы әсә» мемориалына сәскә һалдылар
Фото:
Өфөлә «Ҡайғырыусы әсә» мемориалына — Афғанстан Республикаһында һәләк булған яугир-интернационалистарға иҫкә алып сәскәләр һалыу тантанаһы үтте.
Тантанала Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев, Өфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов, яугир-интернационалистар һәм уларҙың ғаиләләре, локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусылар, ветерандар, йәштәр һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты.
Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуға арналған саралар сиктәрендә, Республиканың Хәрби Дан музейында «Башҡортостандың яугир-интернационалистары» экспозицияһы эшләй. Баш ҡала халҡы һәм Өфө ҡунаҡтары Афған һуғышында республика халҡы ҡатнашыуы тураһында материалдар йыйыуҙа үҙ өлөшөн индерә ала.
15 февралдә Өфөлә ветерандар менән осрашыуҙар, тематик күргәҙмәләр, батырлыҡ дәрестәре, концерттар, спорт эстафеталары, класс сәғәттәре, лекциялар, һәләк булған һалдаттарға ҡуйылған һәйкәлдәр эргәһендә митингтар үткәреү планлаштырылған. Шулай уҡ был көндө хәтер акциялары республиканың бөтә ҡалаларында һәм райондарында уҙасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, йыл һайын 15 февралдә Рәсәйҙә совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуға арналған саралар уҙғарыла. Был көн Рәсәй тарихының иҫтәлекле даталары календарына индерелгән һәм дәүләт кимәлендә билдәләнә.
25 йыл элек һалдаттар һәм офицерҙар үҙенең хәрби бурысын намыҫ, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ менән үтәп тыуған еренә әйләнеп ҡайта. 1979 йылдан алып 1989 йылға тиклем Афғанстан территорияһында булған ғәскәрҙәрҙә Башҡортостандан туғыҙ мең ярымдан ашыу һалдат һәм офицер хеҙмәт үтә, уларҙың 300-ҙән ашыуы һәләк була.
2010 йылда иҫтәлекле көн «Хәрби бурысын сит яҡтарҙа үтәгән рәсәйлеләрҙе иҫкә алыу көнө» раҫлана.


text:
Еңеү көнөндә Өфөлә йәмәғәт транспорты ярты төнгә тиклем йөрөй Фото: Олег Яровиков
Еңеү көнөндә Өфөлә йәмәғәт транспорты ярты төнгә тиклем йөрөй
Еңеү көнөндә Өфөлә йәмәғәт транспорты ярты төнгә тиклем йөрөй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
9 майҙа Өфөлә йәмәғәт транспорты ярты төнгә тиклем йөрөй. Төнгө сәғәт 11-ҙән һуң тағы ла 10 троллейбус һәм биш трамвай линияға сыға.
Баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Ғарипов исемендәге гимназия» туҡталышында 2-се, 13-сө, 12-се троллейбустар пассажирҙарҙы көтәсәк. Улар «Башҡорт дәүләт драма театры» һәм «Ағиҙел микрорайоны»на ҡәҙәр бара. «Тимер юл дауаханаһы» һәм «Дәүләт циркы» туҡталыштарынан 2-се, 9-сы, 8-се троллейбустарға ултырып, Колхоз баҙарына, ДОК-ка һәм 2-се троллейбус депоһына тиклем барырға була.
«Дәүләт циркы» туҡталышында Көньяҡ автовокзал яғына барыусылар трамвайҙарға ултыра аласаҡ.
«Башавтотранс» автобустары ла төнгө 12-гә тиклем йөрөй.


text:
Баш ҡалала «Йылы өмөт елдәре» хәйриә концерты үтте
Өфөнөң ҡарттар һәм инвалидтар өсөн йорт-интернатында «Байтул мал» фонды менән ойошторолған «Йылы өмөт елдәре» хәйриә концерты үтте. Сара Башҡортостандың социаль приюттарында һәм бала йорттарында тәрбиәләнеүселәрҙе берләштереү, ололарға ҡарата ихтарам тәрбиәләү, балаларҙа яуаплылыҡ тойғоһон формалаштырыу маҡсатында ойошторолдо.
Тамашасылар алдында буласаҡ артистар – З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһын тамамлаусылар һәм студенттар, бала йорттарында тәрбиәләнеүселәр сығыш яһаны. Фирүзә Вәлиуллина башҡорт көйҙәрен скрипкала уйнап ишеттерҙе, Рәдиф Бохарбаев ҡурайҙа уйнаны. 1-се һәм 9-сы бала йорттарында тәрбиәләнеүселәр йырҙар һәм бейеүҙәр менән сығыш яһаны.
«Байтул мал» фонды директоры ярҙамсыһы Ралина Төхвәтуллина тамашасыларға йылы ҡабул иткәндәре өсөн рәхмәтен белдерҙе.
Осрашыу бергәләп сәй эсеү менән тамамланды.
«Байтул мал» фонды бала йорттарында һәм социаль приюттарҙа тәрбиәләнеүселәр менән әүҙем эш алып бара. 2012 йыл башынан 370 бала өсөн мини-футбол буйынса ике чемпионат ойошторолдо. Шулай уҡ балалар Өфө музейҙарына, кинотеатрҙарға, спорт ярыштарына йөрөй. «Минең һөнәрем» проекты сиктәрендә ҡала предприятиелары буйлап улар өсөн экскурсиялар үткәрелде.


text:
Мосолмандар Рамаҙан айын ҡаршыларға әҙерләнә
Башҡортостан мосолмандары изге Рамаҙан айын ҡаршыларға әҙерләнә, ул теүәл бер аҙнанан башланасаҡ. Изге ай башланыр алдынан Башҡортостандың бер нисә районында мәсеттәр асылды. Ғибәҙәт йорттарында ремонт эштәре тамамлана, биләмәләре таҙартыла.
19 июлдә ҡояш батыу менән бөтә донъя мосолмандары Рамаҙан айын ҡаршы аласаҡ. Башҡортостан мәсеттәрендә ошо айҙа ғына башҡарылыусы тәүге коллектив намаҙҙар башланасаҡ. Дин тотоусылар 20 июлдән, йоманан, ураҙа тота башлай.
Рамаҙан мосолмандар өсөн иң мөһим һәм абруйлы ай һанала. Ай дауамында ураҙа тотола: хаҡ мосолмандар көн яҡтыһында ашауҙан, эсеүҙән, интим мөнәсәбәттәрҙән баш тарта. Ҡояш байыу менән ифтар башҡарыла. Ауыҙ асыуға башҡа мосолмандар менән бергә ултырыу яҡшыраҡ. Күбеһенсә был ғәмәл мәсеттәрҙә башҡарыла. Таң алдынан мосолмандар тағы ашарға тейеш, сөнки уларға көн дауамында етерлек көс һәм энергия тупларға кәрәк.
Ураҙа тотоуҙың төп маҡсаты – Аллаһы Тәғәләгә ышанысты нығытыу, йәшәү рәүешеңә, өҫтөнлөклө һанаған нәмәләргә икенсе күҙлектән ҡарау, уларҙы ҡайтанан баһалау, рухи үҫеш. Дин тотоусылар өсөн Ураҙа – тыйылған ғәмәлдәрҙән йырағыраҡ тороу мөмкинлеге, рухи һәм физик яҡтан таҙарыныу, үҙең өсөн ысын тормош ҡиммәттәрен билдәләү ул.
Ураҙа – исламдың биш нигеҙ ташының береһе (Аллаһы Тәғәләнең берәү булыуына ышаныу, намаҙ, зәҡәт һәм Мәккәгә хаж ҡылыу менән бергә).
Сәхәр сәйе эсеү, ауыҙ асыу ваҡытын теүәл белһендәр өсөн, намаҙ, сәхәр һәм ифтар ваҡыты күрһәтелгән махсус календарҙар әҙерләнгән.
Изге айҙың тәүге ун көнө ураҙа тотоусыларға Аллаһы Тәғәләнең мәрхәмәтен, шәфҡәтен бирә, ә икенсе ун көнө гонаһтарҙан таҙарта, ә өсөнсөһө Тамуҡ утынан ҡотҡара, тип иҫәпләнә. Бынан тыш, был аралағы һәйбәт ғәмәлдәр өсөн изгелектәр үҙеңә өсләтә әйләнеп ҡайта. Был айҙа Ҡәҙер төнө була – яҡынса Рамаҙан айының 27-е төнө. Быйыл ул 15 авгусҡа ҡарай төнгә тап килә.
Мосолмандар ай дауамында мөмкин тиклем күберәк изге эштәр башҡарырға, хәйер таратырға, Ҡөрьән уҡырға, ҡунаҡтар саҡырырға, дин тотҡан ҡәрҙәштәренә йөрөргә, күмәкләп намаҙ уҡырға тырыша.
Изге ай дауамында һәр мосолман ярлылар һәм мохтаждарға фитр саҙаҡаһы түләргә бурыслы. Килеме йәшәү минимумынан кәм булғандарға ул 50 һум тәшкил итһә, байҙар 250 һумдан башлап ҡулынан килгәнсә ярҙам күрһәтергә тейеш. Сәләмәтлеге арҡаһында ураҙа тота алмағандарға һәр ураҙа көнө өсөн фиҙиә бирергә кәрәк. Был сумма оло кешене бер көн дауамында ашатырға етергә тейеш. Әммә Диниә назаратының, төп аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтарҙы иҫәпкә алып, был сумманы ҡайтанан ҡарауы ихтимал.
Рамаҙан айы һәм ураҙа тотоу Ураҙа байрамы менән тамамлана. Был көн Башҡортостанда ял көнө тип иғлан ителгән (быйыл ул 19 авгусҡа тура килә). Был көндө хаҡ мосолмандар мәсеттәргә йыйыла, байрам намаҙы уҡый, байрам ашы ашай. Беҙҙең төбәктә ураҙа тамамланыуға, ҡағиҙә булараҡ, былау әҙерләнә.


text:
Баш ҡалала Башҡортостандың дәүләт наградалары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Баш ҡалала Башҡортостандың дәүләт наградалары тапшырылды
Баш ҡалала Башҡортостандың дәүләт наградалары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
1 апрелдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе Сергей Молчанов республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Мәҙәниәт, төҙөлөш, ауыл һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, мәғариф, физик культура, һаулыҡ һаҡлау, фән, министрлыҡ һәм ведомство, электр селтәре, урман, транспорт һәм юл тармаҡтарында эшләгән 60 хеҙмәткәр һөнәри оҫталығы, күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Почет грамоталары, маҡтаулы исемдәр һәм рәхмәт хаттары менән билдәләнде.
«Бүләккә һеҙ һөнәри оҫталығығыҙ, күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәтегеҙ өсөн лайыҡ булдығыҙ. Һеҙ төрлө өлкәләрҙә, иҡтисад тармаҡтарында эшләйһегеҙ, әммә барығыҙҙы ла эшкә яуаплы ҡарау, илһөйәрлек тойғоһо берләштерә. Көндәлек хеҙмәтегеҙ менән иҡтисад, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт, спорт, социаль өлкәләрҙе үҫтереүгә ҙур өлөш индерәһегеҙ», — тип билдәләне Сергей Молчанов.
Ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү республика үҙәгенең уҡытыусы-психологы Наталья Корнилова 20 йылдан ашыу һайлаған һөнәре буйынса эшләй һәм үҙ эшен бик ярата. Бөгөн ул Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнде.
«Был награда — беҙҙең коллективтың һәм республика социаль-психологик ярҙам хеҙмәтенең күп йыллыҡ эшмәкәрлегенә баһа. Бөгөн кешеләргә, айырыуса үҫеп килеүсе быуынға ярҙам күрһәтеү бик мөһим. Беҙ ауыр тормош хәлендә ҡалыусыларға һәр саҡ ярҙамға килергә әҙер, — тине Наталья Корнилова. — Эш — минең тормошом. Дәүләттән ярҙам алып, тәжрибәле коллегалар араһында эшләү хаҡында хыялланырға ғына мөмкин».


text:
Йоматауҙа хәрби-патриотик фестиваль үтте
Өфө районының Йоматау ауылында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына 70 йыл тулыуға һәм Мәскәү янындағы һуғышта Совет ғәскәрҙәренең һөжүм итеүенә 70 йыл тулыуға арналған асыҡ хәрби-патриотик фестивале үтте. Ойоштороусылар — «Ҡарлуғас» балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәр клубы, йәштәр эштәре буйынса район комитеты, Республика Хәрби дан музейы һәм Йоматау урта мәктәбе.
Фестивалдә «Каскад» (Нижегородка ауылы), «Русь» (Булгаков ауылы), «Рейд» хәрби-патриотик клубтарынан, «Форвард» төркөмө» хәрби реконструкция клубынан, Жуков, Авдон, Николаевка ауылдары мәктәптәренән, шулай уҡ Кушнаренко һәм Нуриман райондарынан командалар ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Өфө районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Пенсионерҙарға компенсация түләүҙәре өсөн республикаға 5,7 миллиард һум кәрәк буласаҡ Фото: Олег Яровиков
Пенсионерҙарға компенсация түләүҙәре өсөн республикаға 5,7 миллиард һум кәрәк буласаҡ
Пенсионерҙарға компенсация түләүҙәре өсөн республикаға 5,7 миллиард һум кәрәк буласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Киләһе йылдың ғинуар айында республикала йәшәгән 1,153 миллион пенсионерға бер тапҡыр компенсация түләү өсөн Башҡортостанға 5,7 миллиард һумдан ашыу аҡса кәрәк буласаҡ. Был хаҡта Рәсәй Пенсия фондының идара ағзаһы, Башҡортостан буйынса идарасыһы Фоат Хантимеров хәбәр итте.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, һәр пенсионер, эшләйме-эшләмәйме, ғинуар пенсияһы менән бергә 5 мең һум аҡса аласаҡ. Дөйөм алғанда, илдәге 43 миллион пенсионерға аҡса түләнә.
Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, бындай түләү Рәсәй биләмәһендә даими йәшәгән пенсионерҙар өсөн ҡаралған.
Быйыл илдең Пенсия фонды түләгән пенсияларҙың бөтә төрҙәре 4 процентҡа индексацияланды. Өҫтәүенә эшләмәгән пенсионерҙарҙың страховка пенсиялары индексацияланды.
Февраль айында индексациялау һөҙөмтәһендә Башҡортостанда страховка пенсияларының уртаса күләме 12 474 һум тәшкил итте. Йыл башынан пенсия түләү өсөн 117 миллиард һум аҡса йүнәлтелгән. Пенсиялар һәм социаль түләүҙәр ваҡытында һәм тулы күләмдә финанслана, тип билдәләнеләр Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһендә.
2017 йылдан пенсия элекке тәртип буйынса индексациялана.


text:
Йөҙ һәләтле уҡыусы Башҡортостан Президенты стипендияларын аласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Рөстәм Хәмитов сәнғәт, физик культура һәм спорт өлкәһендә профессиональ программаларҙы тормошҡа ашырыусы дөйөм белем биреү һәм өҫтәмә белем биреү ойошмаларының һәләтле уҡыусыларына айлыҡ Башҡортостан Президенты стипендияларын тәғәйенләү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.
Президент исемлегендә Өфө, Ағиҙел, Белорет, Күмертау, Межгорье, Нефтекама, Октябрьский, Салауат, Сибай, Стәрлетамаҡ, Туймазы ҡалаларынан, Баҡалы, Балтас, Бәләбәй, Благовар, Благовещен, Борай, Дәүләкән, Дыуан, Ишембай, Краснокама, Көйөргәҙе, Мәләүез, Мишкә, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Туймазы, Өфө, Учалы, Федоровка, Хәйбулла һәм Яңауыл райондарынан йөҙ кеше.


text:
Өфөлә иҡтисадтың төрлө өлкәләрендә эшләүсе предприятиелар өсөн вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк
9 февралдә ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә транспорт предприятиелары өсөн вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк. Әммә транспорт өлкәһендәге вакансияларҙан тыш, сарала иҡтисадтың башҡа өлкәләрендәге буш эш урындары тәҡдим ителәсәк.
Башҡортостан баш ҡалаһының 15-кә яҡын предприятиеһы иртәгә үтәсәк вкансиялар йәрминкәһендә ҡатнашырға теләк белдергән. Сараны Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге үткәрә.
— Йәрминкәгә килеүселәргә төҙөлөш өлкәһендәге буш эш урындарынан тыш, администратор, страховкалау агенты һәм юридик белемле белгес вакансиялары ла тәҡдим ителәсәк, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнеш бүлеге начальнигы Ирина Турчина.


text:
Фото:
«Һылыукай-2014» башҡорт гүзәлдәре конкурсында еңеүсе тажын Өфө уҡыусыһы яуланы
Фото:
Республиканың иң билдәле гүзәллек бәйгеһе «Һылыукай-2014» финалында Гран-прины 16 йәшлек Раушания Юлдыбаева, Рәми Ғарипов исемендәге Башҡорт республика гимназия-интернаты уҡыусыһы яуланы. Бөтә дәғүә итеүселәр араһында иң йәш ҡыҙ республиканың Йылайыр районынан сығыш яһаны. Унынсы синыф уҡыусыһы бейеү менән шөғөлләнә һәм балалар өсөн башҡорт театр мәктәбен асырға хыяллана.
Конкурста беренсе урын – Санкт-Петербургта йәшәүсе Алина Байзаковала. Учалы һылыуы Лилиә Вильданова икенсе урынды яуланы. Өсөнсө урынды Ейәнсура районынан Ләйлә Харисова биләне. Башҡа ҡатнашыусылар ҙа тамашасылар һәм жюри ағзалары иғтибарынан ситтә ҡалманы. Улар «Нәфис һылыуҡай», «Нурлы һылыуҡай», «Моңло һылыуҡай», «Иманлы һылыуҡай» кеүек номинацияларҙа диплом менән наградланды.
Башҡорт һылыуҡайы исеменә Башҡортостандан ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан – Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан, Магнитогорскиҙан 12 бәйгесе көс һынашты. Бындай конкурстарҙа еңеүселәр тышҡы матурлыҡтары менән генә асыҡланмай. Таж яулау өсөн рухи матурлыҡ, туған телде һәм мәҙәниәтте, халыҡ йолаларын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен белеү кәрәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Һылыукай» инде 22-се тапҡыр уҙғарыла һәм һәр йылдағыса гүзәллек конкурсын уҙғарыу ваҡыты яҙ айҙарына тура килә.


text:
Башҡортостан тыуым кимәле буйынса Волга буйы федераль округында дүртенсе урында килә
Башҡортостан менән Татарстан тыуым кимәле буйынса Волга буйы федераль округында дүртенсе урында тора: 2012 йылда ике республикала бер мең кешегә 14,5 яңы тыуған сабый тура килгән, тип хәбәр итә Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Территориаль органы (Башҡортостанстат).
Удмуртия Республикаһы (15,2), Пермь крайы (14,8) һәм Ырымбур өлкәһе (14,7) – округта лидерҙар иҫәбендә.
Үлем кимәле буйынса Башҡортостан өсөнсө урында килә: бер мең кешегә 13,1. Удмуртия Республикаһында һәм Татарстанда был күрһәткестәр түбәнерәк: шул тәртиптә 12,8 һәм 12,2.
Дөйөм алғанда илдә 2012 йылда статистиктар үлемдең тыуымдан 0,1 процентҡа күберәк булыуын теркәгән. Халыҡтың тәбиғи артыуы Рәсәйҙең 39 субъектында күҙәтелгән (статистиктар башҡа субъекттар составына ингән автономиялы округтарҙы ла һанаған).
Волга буйы федераль округында халыҡтың тәбиғи артыуы ете төбәктә күҙәтелгән. Иң юғары күрһәткес – Татарстанда: 9023 кеше. Артабан Башҡортостан (5617), Удмуртия Республикаһы (3718), Пермь крайы (1569), Ырымбур өлкәһе (1511), Сыуашстан Республикаһы (849) һәм Мари Иле (397) килә.


text:
Тимашта яңы административ бина тапшырылды
1 октябрҙә Тимаш ҡасабаһында (Өфөнөң Орджоникидзе районы) яңы административ бина асыласаҡ. Унда район хакимиәтенең территориаль бүлеге белгестәре эшләйәсәк, ошонда уҡ почта бүлексәһе һәм социаль-профилактика үҙәге урынлашасаҡ, бында көн һайын участка милиционеры дежур итәсәк.
Өфөнөң Орджоникидзе районы мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, бина май айында төҙөлә башланған. Орджоникидзе районы предприятиеларының көстәре һәм средстволары йәлеп ителгән. Элекке авария хәлендәге ҡоролма һүтеп ташланған.
Бинаны рәсми асыу сәғәт 12-гә билдәләнгән.


text:
Фото:
Башҡортостан райондары саранча арҡаһында ашығыс саралар күрә
Фото:
Башҡортостандың дүрт муниципаль районы етәкселәре саранчаға ҡаршы көрәш буйынса ғәҙәттән тыш хәл режимын индерҙе. Тәүгеләрҙән булып был ҡоротҡосҡа ҡаршы көрәште Хәйбулла районы башланы. Бынан һуң Көйөргәҙе һәм Күгәрсен райондарының баҫыуҙарында химик эшкәртеүгә төштөләр. Хәҙер уларға Баймаҡ районы ла ҡушылды.
БР Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Ейәнсура һәм Йылайыр райондарында саранчаға ҡаршы кисектергеһеҙ көрәш режимына күсәләр. Ғәҙәттән тыш хәл режимын иғлан итеү тураһындағы ҡарарҙы муниципаль властар ҡабул итә.
Ҡоротҡостар иҫәбе иҡтисади зарарлылыҡ сиген үтһә, йәғни квадрат метрға 10-15 бөжәк тура килһә, саранчаға ҡаршы химик саралар ҡулланыла башлай. Тап ошо осраҡта властар махсус режим индерә һәм химик эшкәртеүгә сыға.
— Башҡортостанда саранчаларҙан зыян күргән сәсеүлектәр юҡ, — тине «Башинформ» агентлығына БР Ауыл хужалығы министрлығының үҫемлекселектең прогрессив технолгиялары бүлеге начальнигы Артур Ноғоманов. – Ҡоротҡостар сәсеүлектәргә зыян килтермәһен өсөн, беҙ уларҙы ваҡытында эшкәртәбеҙ.
Бөгөнгө көндә 60 мең гектарҙа химикаттар һиптерелгән. Тағы 45-50 мең гектарҙы эшкәртергә кәрәк.
Саранча — ул төрлө үҫемлектәрҙе ашаусы ҡоротҡос. Ул шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш, кукуруз кеүек шәкәргә бай культураларға өҫтөнлөк бирә. Үләндәр булмаһа, ул тәүҙә ҡыуаҡтарға, артабан ағастарға күсә.
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы ҡоротҡостарҙың таралыуын иҫкәртеүгә бәйле хәлдәрҙе тулыһынса контролдә тота. Белгестәр билдәләүенсә, былтыр уларҙың күпләп үрсеүе күҙәтелгән. Быйыл да ошо процесс дауам итә. Ай ярым дауамында агротехник белгестәр ҡоротҡосҡа ҡаршы көрәш алып бара, әле уларҙың күпләп ишәйеүе күҙәтелә, артабан үрсем кәмеүгә китәсәк. Саранчаның ҡотороп үрсеүенә дымлы эҫе көндәр булышлыҡ итә.
Белгестәр әйтеүенсә, бындай хәл республикала 1996-98 йылдарҙа теркәлгән. Ул ваҡытта — 300 мең гектар, ә 1986 йылда 600 меңдән ашыу гектар эшкәртелгән.
Был көндәрҙә Һарытау, Пенза, Ростов, Әстрхан өлкәләренең үҫемлектәрҙе һаҡлау хеҙмәттәре лә саранчаға ҡаршы көрәш алып бара. Республикалағы Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында әйтеүҙәренсә, ғәҙәттән тыш хәл режимы бөтөн Башҡортостанға ҡағылмай. Ҡоротҡостарҙың әлеге һөжүме уңышҡа йоғонто яһарға тейеш түгел. Үҫемлектәрҙе һаҡлау хеҙмәте белгестәре менән бының өсөн бөтөн саралар ҙа күрелә.