text:
Юлдашбаев Билал Хәмит улы
Юлдашбаев Билал Хәмит улы (2 март 1928 — 13 апрель 2001) — тарихсы-этнополитолог. Тарих фәндәре докторы (1974), профессор (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977-86).
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юлдашбаев Билал Хәмит улы 1928 йылдың 2 мартында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантоны Юрматы ауылында, әлеге Ишембай ҡалаһында, Хәмит һәм Зәйнәп Юлдашбаевтар ғаиләһендә тыуған. Ҡатыны — Ләлә, ҡыҙы — Айһылыу. Ағаһы — Мәҡсәт Юлдашбаев (Бөйөк Ватан һуғышы осоронда фронтта һәләк булған), һеңлеһе Зәйтүнә.
Сығышы менән урта хәлле ғаиләнән. Олатаһы Абдулла Ишембай ауылы (хәҙерге Иҫке Ишембай) мәсетенең имамы була. Атаһы Хәмит Юлдашбаев та Юрматы ауылы мәсетендә 1929 йылға тиклем мулла булып тора. 1920-се йылдар аҙағы — 1930-сы йылдар башында бөтә Юлдашбаевтар ҙа кулак исеме тағылып, Себергә һөрөлә. Хәмит Юлдашбаев ғаиләһен Ҡырғыҙстан яҡтарына алып ҡаса. Бер нисә йылдан һуң ғаилә кире тыуған яҡҡа ҡайта, хәҙерге Ишембай районыАлаҡай ауылында төпләнә. Хәмит Юлдашбаев бер нисә йыл ауылда балалар уҡыта. Билал, бөтә Юлдашбаевтар кеүек, уҡырға бик һәләтле була. Ләкин ул ваҡытта төҙөлгән яңы нефтселәр ҡасабаһы Ишембайҙа малайҙы уҡырға алмайҙар.
1941 йылда әлеге Ишембай районы Кинйәкәй ауылында тулы булмаған урта мәктәпте тамамлай. Тарих менән ҡыҙыҡһыныуы мәктәп йылдарында уҡ башлана, уҡытыусыһы Арыҫланбәк Ғүмәров менән оҙаҡ йылдар бәйләнешен өҙмәй, фәнни эштәре менән таныштырып бара.
1942 йылда Ишембай районы Маҡар урта мәктәбен[1] алтын миҙалға тамамлай, К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтына (һуңыраҡ Башҡорт дәүләт университеты) уҡырға инә.
1947 йылда институттың дүрт йыллыҡ курсын ике йылда тамамлап, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтында уҡыта башлай. 1950 йылдан марксизм-ленинизм кафедраһы мөдире итеп тәғәйенләнә.
1951 йылда Билал һәм Ләлә Юлдашбаевтарҙың ҡыҙҙары Айһылыу тыуа (хәҙерге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетының тарих факультеты профессоры, тарих фәндәре докторы).
1953 йылда М. Ломоносов исемендәге Мәскәү университетында тарих фәне буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1955 йылда Юлдашбаев өлкән ғилми хеҙмәткәр, СССР Фәндәр Академияһының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында тарих бүлеге мөдире булып эшләй[2].
1959 йылда «Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы төҙөлөүе» исемле материалдар һәм документтар йыйынтығын төҙөй. 990 биттән торған китапта 500-гә яҡын документ тупланған, йәш ғалим бығаса башҡорт милли хәрәкәте тарихының тотонорға ярамаған биттәрен асып һалырға ҡурҡмаған. Китап тарихсы, философ, юристарҙың ғына түгел, партияның идеология хеҙмәткәрҙәренең иғтибарын да йәлеп итә. Йыйынтыҡҡа индерелгән архив материалдарының күбеһе тәүге тапҡыр нәшер ителә. Ғалим даталарҙы билдәләй, документтарҙың стилистик үҙенсәлектәрен һаҡлап ҡалып, орфографик төҙәтеүҙәр индерә, археографик яҡтан эшкәртә, эш башҡарыу (делопроизводство) билдәләрен кире тергеҙә һәм башҡа эштәр башҡара. Йыйынтыҡҡа Башҡорт автономиялы хөкүмәтенең (Башҡорт милли шураһының, Башҡортостан ваҡытлы революцион советының, Башҡортостан хәрби-революцион комитетының) протоколдары ингән, күп документтарға Әхмәтзәки Вәлиди ҡул ҡуйған.
1963 йылдың июнь айында КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты бюроһында Билал Хәмитов ошо китапта Әхмәтзәки Вәлиди етәкселегендәге башҡорт милли хәрәкәте һәм Башҡорт АССР-ының төҙөлөү тарихын объектив яҡтыртҡан өсөн ҡаты тәнҡиткә дусар ителә һәм тарих бүлеге мөдире вазифаһынан бушатыла[3]. Ғалимгә «буржуаз милләтсе» исемен тағалар, киң матбуғат сараларында уға ҡаршы көрәш киң ҡолас ала. Йәш ғалимгә был һынауҙы үтеү бик ауырға туры килә. Тарихсы-ғалимдар уның хеҙмәте тарихи материалдарға таянып, объектив эшләнгәнен аңлаһалар ҙа, партия линияһына ҡаршы барырға теләмәйҙәр, эҙәрлекләнеүҙән ҡурҡалар. Билал Хәмит улы илдең төрлө архивтарынан йыйып алған 2 мең архив документын егерме йылдан артыҡ баҫтыра алмай.
1966 йылдан 1986 йылғаса Башҡорт дәүләт университетында уҡыта, СССР тарихының совет осоро кафедраһы мөдире була, фәнни эшмәкәрлек менән шөғөлләнә: башҡорт милли хәрәкәте, милләт-ара бәйләнештәр проблемалары, 20-се быуат Башҡортостан тарихы буйынса хеҙмәттәр яҙа.
1972 йылда Билал Юлдашбаевтың «Башҡорт халҡының формалашыу тарихы: революцияға тиклемге осор» исемле китабы сыға. Китапта фәндә беренсе тапҡыр башҡорттарҙың милләт булып ойошоу процесы яҡтыртыла. Башҡорттарҙың революцияға тиклем милләт булараҡ этно-лингвистик, рухи яҡтан формалашыу, социаль-иҡтисади, милли берләшеү һәм мәҙәни үҫеш проблемаларын күрһәтә.
1972 йылда сыҡҡан төплө, ҙур күләмле китап фәнни даирәләрҙә шау-шыу, көслө бәхәстәр ҡуптара. Юлдашбаев өҫтәнән төрлө органдарға, хатта докторлыҡ диссертацияһын яҡлау буйынса комиссияға ялыу яҙыусылар ҙа табыла. Ғалим был ҡаршылыҡтарҙы еңеп сыға, 1974 йылда ошо тема буйынса докторлыҡ диссертацияһын Воронеж дәүләт университетында яҡлай («Башҡорт халҡының формалашыу тарихы: революцияға тиклемге осор»).
1986 йылдан башлап, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө фәнни үҙәгенең баш фәнни хеҙмәткәре булып эшләй.
1990-сы — 1993-сы йылдарҙа Башҡортостан Конституцияһын әҙерләүҙә ҡатнаша.
1992 йылда КПСС-тың ул ваҡыттағы республика комитеты Башҡортостан өлкә комитетының «Башҡортостан АССР-ы тарихының ҡайһы бер һорауҙарын дөрөҫ яҡтыртмау тураһында» (1963 йылдың 12 июне) тигән постановлениеһын ғәмәлдән сығара.
1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты грантына лайыҡ була, яңы ҙур күләмле йыйынтыҡ өҫтәндә эшләгән ғалим һиҙелерлек дәүләт ярҙамы ала.
1996—2001 йылдарҙа 4 томлыҡ «Башҡортостандың милли дәүләт ҡоролошо (1917—1925 йылдар)» документтар йыйынтығын төҙөй. Был йыйынтыҡтар Башҡортостан Президенты ярҙамы менән ғалимдың вафатынан һуң ғына донъя күрә. Йыйынтыҡҡа ингән күп документтар бығаса бер кем тарафынан баҫтырылмаған, өйрәнеләмәгән була. Беренсе китапҡа 1917 йылдың декабрь айында Ырымбурҙа үткән Башҡорт автономияһын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителгән Ҡоролтай материалдары инә (2002 йыл). Билал Юлдашбаев был материалдарҙың 1990-сы йылдарҙа яңы Рәсәй федератив дәүләт төҙөлөшө өсөн, Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһы составында хоҡуҡи хәлен билдәләү өсөн әһәмиәте бик ҙур, тип билдәләй.
Эҙләнеүсе- ғалим фәнни ҡулланышҡа бик күп тарихи сығанаҡтарҙы индерә, уларҙың бөгөнгө осор генә түгел, ә киләсәк быуындар өсөн дә әһәмиәтен күҙаллай.
1990-сы йылдарҙа, Башҡортостандың дәүләт суверенитетын иғлан ителеп, Зәки Вәлиди исеме менән бәйле ваҡиғалар суверенитет өсөн көрәштең башланғыс өлөшө, тип билдәләнгән саҡта, Билал Хәмит улы Юлдашбаевтың республиканың милли дәүләт ҡоролошона ҡағылышлы башҡаларҙан айырылып торған фекере була. Ғалим тағы ла фән һәм йәмғиәт эшмәкәрҙәренең тәнҡит утына тотола. Билал Хәмит улы Юлдашбаев халыҡтарҙың үҙбилдәләнешкә хоҡуғы һәм халыҡтарҙың тигеҙ хоҡуҡлылығы яҡлы ғалим булып ҡала.
Ғүмере буйы уны аңлап, ауыр саҡтарҙа ышыаныслы таянысы булған Һөйөклө ҡатыны Ләлә Юлдашбаеваның вафатын Билал Хәмит улы бик ауыр кисерә.
Билал Юлдашбаев барлығы 100-ҙән артыҡ фәнни эш, шул иҫәптән 10 монография авторы.
Ғүмеренең һуңғы көнөн 4 томлыҡ «Башҡортостандың милли дәүләт ҡоролошо (1917—1925 йылдар)» йыйынтығын төҙөп бөтөрөп, уны нәшриәткә әҙерләп ҡуйып,ҡаршылай. Башҡортостан, башҡорт халҡына быуаттарға етерлек мираҫын ҡалдыра.
Күренекле ғалим 2001 йылдың 13 апрелендә вафат була һәм Өфө ҡалаһында ерләнә.
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2001 йылдың 21 майында ҡыҙы Айһылыу Юлдашбаева төҙөгән фонд Билал Хәмит улы Юлдашбаев исемендәге йыл һайын бирелә торған аҡсалата премия булдыра. Премия, ХХ быуат Ватан тарихы буйынса асыҡ конкурста ҡатнашҡан студенттар араһынан һайланып, иң яҡшы эш өсөн бирелә.
- 2008 йылдың 21 мартында күренекле ғалим-тарихсы Билал Юлдашбаевтың тыуыуына 80 йыл тулыу айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайы бинаһында «Милләтселек һәм Рәсәйҙең милли- дәүләт төҙөлөшө: тарих һәм бөгөнгө практика» регион-ара фәнни-ғәмәли конференция үтте.
Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башкирской Автономной Советской Социалистической Республике — 40 лет / Об-во по распростр. полит. и науч. знаний РСФСР. — Уфа: Б. и., 1958.- 46 с.
- Башҡорт АССР-ның төҙөлөүе: Тарихи очерк. Өфө, 1959.
- Проект татаро-башкирской республики и его отмена (1918—1920 гг.) // Октябрьская революция и рождение советской Башкирии. Сб. статей.- Уфа, 1959.
- Роль В. И. Ленина в создании Башкирской советской автономии / Б. Х. Юлдашбаев; Об-во по распрост. полит. и науч. знаний РСФСР, Башк. отд-ние. — Уфа : Б. и., 1960. — 39 с.
- Ленин и самоопределение наций (На примере народов Среднего Поволжья и Приуралья). Чебоксары, 1967 (соавт.)
- История формирования башкирской нации: (Доокт. период). Уфа, 1972.
- Проблема нации и политическое положение башкир в составе царской России: учеб. пособие. — Уфа : Башк. гос. ун-т, 1979. — 88 с.
- Национальный вопрос в Башкирии накануне и в период Октябрьской революции. Уфа, 1984.
- Социалистическая нация башкир. Уфа: Башкирское кн. изд-во, 1981.
- Национальный вопрос в Башкирии на первом этапе советского национально-государственного строительства // Исторические записки АН СССР, т.15. М., 1987.
- Новейшая история Башкортостана. Уфа: Китап, 1995.
- Башкиры и Башкортостан, XX в. Этностатистика. Уфа: Китап, 1995. — 104 с.
Уның редакцияһы аҫтында сыҡҡан китаптар:
- Образование Башкирской Автономной Советской Социалистической Республики: Сб. док. и материалов. Уфа, 1959.
- Октябрьская революция и рождение Советской Башкирии: Сборник статей/ Под ред. Р.Г Кузеева и Б. Х. Юлдашбаева. Уфа, 1959.
- Очерки по истории Башкирской АССР. Т.2. Уфа, 1966.
- Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925 гг). В 4-х томах. — Уфа: Китап, 2002—2009 гг.


c: text/html

text:
Джоди Уильямс
Джоди Уильямс (ингл. Jody Williams, 9 октябрь 1950, Братлборо, Вермонт) — АҠШ әүҙемсеһе һәм уҡытыусы; Пехотаға ҡаршы миналарҙы тыйыу буйынса халыҡ-ара хәрәкәтте нигеҙләүсе 1997 йылғы тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы лауреаты.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1972 йылда Вермонт университетында — сәнғәт бакалавры, 1974 йылда Вермонт Халыҡ-ара уҡыу мәктәбендә Испан телен һәм икенсе тел сифатында инглиз телен уҡытыу буйынса магистр дәрәжәһен ала. 1984 йылда Джонс Хопкинс университетының Халыҡ-ара тикшеренеүҙәр мәктәбе тарафынан уға халыҡ-ара мөнәсәбәттәр өлкәһендә сәнғәт магистры дәрәжәһе бирелә. Мексикала, Бөйөк Британияла һәм Вашингтонда уҡытыусы булып эшләй, унан һуң үҫештәге илдәрҙә гуманитар эшмәкәрлеккә тотона. 1986 йылда Сальвадорҙа медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса Лос-Анджелес хәйриә эшмәкәрлеге ойошмаһының директор урынбаҫары була. 1992 йылда Пехотаға ҡаршы миналарҙы тыйыу буйынса халыҡ-ара хәрәкәттең (International Campaign to Ban Landmines) етәксеһе була. Ойошманың һәм Уильямстың үҙенең тырышлығы менән 1997 йылда Пехотаға ҡаршы миналарҙы етештереүҙе һәм ҡулланыуҙы тыйыу тураһындағы конвенцияға ҡул ҡуйыла (әммә Рәсәй, Ҡытай һәм АҠШ үҙе килешеүгә ҡул ҡуйыуҙан баш тарта). Пехотаға ҡаршы миналарҙы тыйыу һәм юҡ итеү эшмәкәрлеге өсөн Уильямс менән ул етәкселек иткән ойошма 1997 йылда тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы лауреаты ителә. 2003 йылда Уильямс АҠШ-тың Ираҡтағы хәрби кампанияһына ҡаршы сыға, ошо арҡала хатта ҡулға алына[3].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #136266029 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ Anti-War Protesters Arrested Outside White House (инг.). FOXNews.com (27.03.2003).(инг.). FOXNews.com (27.03.2003).
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Биография Джоди Уильямс (рус.)
- Профиль на Nobelprize.org (инг.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Доғалар
Доғалар
Донъя һәм әхирәт өсөн доғалар
"Бисмилләһир рахмәәнир рахиим.
Раббәнә әтинә фид-дүнйә хәсәнәтәү үә фил-әхирати хәсәнәтәү үә ҡинә ғәҙәбән-нәр. Раббәнәғ-фир ли үә лиүәлидәййә үә лил-мүъмининә йәүмә йәҡу-мул-хисәб".
Мәғәнәһе: “Эй, Раббым! Донъялыҡта беҙгә изгелек эшләй -торған ғүмер бир, ошо изгелегебеҙ бәрәкәтендә Әхирәттә йәннәтеңде насип ит, ут ғазабынан һаҡла. Эй Раббым! Хисап көнөндә мине лә, ата-әсәмде лә, бар мосолмандарҙы ла ғәфү ит".
Йыш уҡыла торған доға
Бәйғәмбәребеҙ әйткән: көнөнә йөҙ тапҡыр:
«Лә иләһә илләл-лаһу үәхдәһү лә шәрикә ләһү ләһүл-мүлкү үә ләһүл-хәмдү үә һүә ғәлә күлли шәйин ҡадир».
Мәғәнәһе: «Тиңдәше булмаған берҙән-бер Аллаһтан башҡа илаһ юҡ. Хөкөм һәм хакимиәт — Уның ихтыярында, маҡтауҙар — Уның үҙенә генә хас. Бөтә нәмәгә Уның көсө етә», — тип, доға ҡылған кешегә Аллаһ йөҙ төрлө игелекле эш эшләгәндең сауабын яҙа, ғәмәл дәфтәренән йөҙ насарлығын юйып ташлай. Был көндә уға шайтан зәхмәте ҡағылмай.
Теләгең ҡабул булһын өсөн
"Аллаһүммә инни әсъәлүкә үә әтәәүәжжәһү иләйкә бинәбиййикә Мүхәммәдин нәбирахмәти фи хәжәти һәиһи литукәдаа лиифәшәффәғһү фиййә".
Мәғәнәһе: «Эй, Аллам! Мин һинән үтенәм һәм һиңә Мөхәммәт ғәләйһиссәләм аша мөрәжәғәт итәм: ул – шәфҡәт һәм мәрхәмәт бәйғәмбәре һәм Һин минең теләгемде тормошҡа ашырһаң ине. Мөхәммәт ғәләйһиссәләм аша һинән һорағаным минең файҙаға тамамланһын ине».
Сәфәрҙән (юлдан) ҡайтҡас
"Әййибүүнә тәибүнә ғәбидүнә лираббинә хәмидүн".
Мәғәнәһе: «Эй, Аллам! Беҙ — һине яратыусылар, иман килтереүселәр, тәүбә итеүселәр, кире ҡайтыусылар».
Мунсаға йәки йыуынырға ( душҡа) кергәндә уҡыла торған доға
"Аллааһүммә иннии әсъәлүкә минәл жәннәти үә нәғиимиһәә үә әғүүҙү бикә минәннәәри үә хамиимиһәә".
(Аллаһым!- һинән йәннәтте һәм ундағы ниғмәттәрҙе һорайым, йәһәннәмдән һиңә һыйынам.)
Мунсанан сыҡҡанда уҡыла
“Әлхәмдү лиллаһил-ләҙии әҙһәбә ғәннил-әҙәә үә ғәәфани".
Мәғәнәһе: «Мине сафландырған, һаулыҡ һәм сәләмәтлек биргән Аллаһҡа маҡтау булһын».
Яңы кейем кейгәндә
"Әлхәмдүлиләәһилләҙии кәсәәнии мәәәә үәәрии хәйәәти".
Мәғәнәһе: «Аллаһыға маҡтау булһын. Ул минең яланғас тәнемде ҡаплата торған һәм үҙемде донъялыҡта биҙәй кейем менән кейендерҙе.
Яңы ай күргәндә
»Аллаһүммә әһиллилаһү ғәләйнә бил йүмни үәл имәни үәссәләмәти үәл исләм. Рабби үәраббүкәллаһ".
Мәғәнәһе: «Әй, Раббым, был яңы тыуған айҙы, именлек, сәләмәтлек, Ислам айы ҡыл, Изгелек һәм тоғро юлда йөрөү айы ит.
Тәһәрәт алғанда уҡыла торған доға
»Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Әшһәдү әл-лә иләһә илләл-лаһу үәхдәһү лә шәрикә ләһү үә әшһәдү әннә Мүхәммәдән ғәбдүһү үә рәсүлүһ".
Мәғәнәһе: “Аллаһы Тәғәләнән башҡа илаһ булмауына геүаһлыҡ бирәм. Уның тиңдәше юҡ. Мөхәммәдтең, ғәләйһиссәләм, Уның ҡоло һәм илсеһе булыуына геүаһлыҡ бирәм
Мәсеткә ингәндә уҡыла торған доға
Мәсеткә ингәндә тәүҙә уң аяҡ менән атлап инәбеҙ:
"Аллааһүммәлфтәх лии әбүәәбә рахмәтик".
Мәғәнәһе: «Эй, Алаһы! Миңә үҙеңдең рәхимлегеңдең ҡапҡаларың ас”.
Икенсе төрлөһө:
»Аллаһүммә-фтәх лии әбүәәбә рахмәтикә үәншүр ғәләййә хазәә'инә рахмәтик”.
(Йә, Рабби, миңә Рәхмәт ишектәреңде ас үә Рәхмәт хазиналарыңды сәс).
Тағын бер төрө:
"Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Аллаһүммәж-ғәлни әүжәһә мән тәүәжжәһә иләйкә үә әҡрабә мән тәҡаррабә иләйкә үә әфҙалә мән сә'әләкә үә рағибә иләйкә.
Мәғәнәһе: «Эй, Раббым! Мине Һинең тарафыңа юл тотҡандарҙың иң яҡшыһы, Үҙеңә яҡынайғандарҙың иң яҡыны, һине теләгәндәрҙең иң гүзәле һәм өҫтөнө ит’’
Мәсеттән сыҡҡанда
Мәсеттән сыҡҡанда тәүҙә һул аяҡтан башлап атлап сығыу һәм ошо доғаны уҡыу мөстәхәбтер:
»Аллааһүммә инни әсәлүкә мин фәҙлик".
(Йә, Рабби, тәхҡиҡ, мин һинән олуғ фазыл һәм Рәхмәтеңде һорайым).
Икенсе доға
"Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Бисмил-ләһи үәс-саләтү үәс-сәләмү ғәлә расүлил-ләһ. Аллаһүммә инни әсъәлүкә мин фаҙлик. Аллаһүммәғ-симни минәш-шәйтанир-ражим.
Мәғәнәһе: “Аллаһ илсеһенә оло-оло маҡтауҙарыңды һәм именлек бир, тип Аллаһ исиме менән һорайым. Эй, Раббым! Ихлас күңелем менән мин һинән Мәрхәмәтлек һорайым. Эй, Раббым! Мине ләғнәт төшкән шайтандан һаҡла".
Йөклө ҡатын уҡый торған доға
Мөмкинлек булған һайын «Аятел-Ҡөрси» һәм «Инширах» сүрәһен уҡырға кәрәк. Түбәндәге доғаны ла уҡырға була.
"Аллаһүммә әғтыйнә сыйххәтән үә ғәәфийәтән үә әүәәлдән саалихан үә ризҡан үәәсиғән үә дуғәә*ән мәкбүүлән".
Мәғәнәһе: «Аллаһым! Беҙгә һаулыҡ һәм сәләмәтлек бир. Һау-сәләмәт бала бүләк ит. Мул ризыҡ биреп, доғамды ҡабул ит, Хоҙайым».
Күҙ тейеүгә ҡаршы
"Үә ин йәкәдүл ләҙинә кәфәрү ләйүзликунәкә би әбсариһим ләммә сәмиғүҙ зикра үә йәкүлүнә иннәһү ләмәжнүн. Үә мә һүә иллә зикрүллил ғәләмин. Әғүҙү бикәлимәтил ләһит тәммәти мин кулли шайтанин үә һәммәтин күлли ғәйнин ләммәһ «.
Мәғәнәһе: „Бөтөн шайтандарҙан, зәһәрле хайуандарҙан һәм яман күҙе тейгәндәрҙән Аллаһы Тәғәләгә һыйынам!“.
Бала уҡырға киткәндә
»Рабби зидни ғилмән үә фәһмәнүә әлхики биссалихин"
Мәғәнәһе: «Раббым! Минең ғилемемде артыр һәм аҡылымды артыр үә мине яҡшы инсандарҙан әйлә».
Имтихан биргәндә
"Рабби зидни ғилмән үә фәһмән үәлхиҡни биссалихин. Раббишрахлии садрии үә йәссирли әмрии үәхлүл ғүкъдәтән мин лиссәәни йәфҡаһү ҡаули Раббии йәссир үә ләә туғәссир Раббии тәммим бил хайр".
Мәғәнәһе: «Раббым! Ғилемемде һәм зиһенемде арттыр. Мине Сәлих ҡоллоғонан ҡотҡар. Раббым! Күңелемде ас, эшемде еңеләйт, тел асҡыстары бир. Эй, мине ҡурсалаусы Раббым! Ауырлыҡтарҙы еңеләйт. Эштәремде хәйерле итеп тамамла». Имтиханға ингәндә “Аятүль Көрси” уҡылыр.
Юлға сыҡҡанда
"Аллаһүмә иләйкә тәүәжжәһтү үә бикәғтә самтү, Аллаһүммә әкфини мә әһәммәни үәмә ләә әһәммү ләһү. Аллаһүмә зәүднит үәғфирли ҙәмби үә үәжжәһни лилхайри әйнә мә тәүәжжәһтү".
Мәғәнәһе: «Эй, Аллам! һиңә йүнәлдем, һиңә һыйындым. Эй, Аллам! Шикле һәм шикһеҙ нәмәләрҙә миңә таяныс бул. Һиңә ғибәҙәттәр ҡылып, рухым нығынһын, Хоҙай Тәғәләм. Гонаһтарымды ғәфү ит һәм ҡайҙа ғына йөрөһәм дә мине һәр ваҡыт хәйерле эштәргә йүнәлт, Раббым”
Берәй кеше менән күрешкәндә
»Аллаһүммә бәйнәә бил-хайри үәссәләәм үә әллиф бәйнәнә биәхсәнил кәләәм".
Мәғәнәһе: «Эй, Раббым, беҙҙе изгелек үә сәләмәтлек менән күрештер һәм күркәм һүҙҙәр менән өлфәт ҡыл!
Яңы өйгә (йорт, йә фатир) күскәндә
Тәһәрәт алып, ике рәҡәғәт намаҙ уҡып:
»Әлхәмдүлилләһи раббил ғәләмин. Үәссалатү, үәссәләмү ғәлә Рәсүллина Мөхәммәдин үә ғәлә әлиһи сәхбиһи әжмәғыйн. Әғүҙү билләһи минәш шәйтанир-ражим, бисмилләһир рахмәнир-рахим. Лә ин мәкәртүм ләәзидән нәкүм үәләйин кәфәртүм иннә ғазаби ләшәдид", — тигән доғаны уҡығыҙ.
Мәғәнәһе: «Миңә ғаиләм менән бергә йәшәр өсөн бер урын буләк иттең. Һиңә шөкөр булһын. Мине һәм ғаиләмде был өйҙә бәхетле ит. Беҙҙе бәлә-ҡазаларҙан үә һәләкәттәрҙән һаҡла. Был гонаһтар,тугел, изге эштәр ҡылына торған урын булһын. Тамағыбыҙҙан хәрәм ризыҡ үтмәһен. Раббым, күршеләремә зыян ҡылыуҙан мине һаҡла. Изге күңелле күрше ит».
Дошмандар хөсөтлөгөнән бәлә килеүе ихтималы булғанда
"Аллаһүммә иннә нәжғәлүкә фи нүхүриһим үә нәғуҙу бикә мин шүруриһим".
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһ! Уларҙың ауыҙынан һәм теленән сыҡҡандарҙы Үҙ хөкөмөңә тапшырабыҙ. Улар яуызлығынан Үҙеңдән генә яҡлау эҙләйбеҙ».
Көслө ел сыҡҡанда
"Аллаһүмә инни әсъәлүкә хайраһә үә хайра мә фиһә үә хайра мә урсиләт биһ. Үә әғүҙү бикә мин шәрриһә үә шәрри мә фиһә үә шәрри мә үрсиләт биһ".
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһ! Һинән мин был елдең игелек килтереүе, ел менән килгәндең, елгә ҡушып ебәрелгәндең игелекле булыуы үтенеп һорайым. Елдең үҙ яуызлығынан, үҙе менән килгән яуызлыҡтан, үҙе менән ебәрелгән яуызлыҡтан Һинең яҡлауыңды теләйем».
Күкте болот ҡаплап алғанда
«Аллаһүммә иннә нәғүҙү бикә мин шәрри мә үрсилә биһ. Аллааһумә сибән нәфиғән».
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһ беҙ һинән е6әрелгән әфәттәрҙән һаҡлауыңды теләйбеҙ. Улар менән килгән ямғырҙар игелеккә булһын».
Ямғыр яуһын өсөн доға
“Аллааһүммә саййибән нәәфиғән”.
(Эй Аллаһ, файҙалы ямғыр бир (Эй Аллаһ, был ямғыр файҙалы булһын).
Үҙенә именлек теләгәндә
«Аллаһүммә инни әғүҙү бикә мин зәүәли ниғмәтикә үә тәкәуүли ғәфийәтикә уә фүж*әти ниҡмәтикә үә жәмиғи сүхтик».
Мәғәнәһе: «Әй, Раббым! Ниғмәтеңдең кинәт бөтөүенән, һин биргән сәләмәтлектең китеүенән, көтмәгәндә ҡайғы килеүҙән һәм башҡа бөтә ғазаптарыңдан тик Үҙеңә генә һыйынам».
Бәләнең китеүең теләп
"Бисмилләһир-рахманир-рахим. Лә иләһә иллә әнтә сөбханәкә инни күнтүх минәс залимин. Йә фәттах ифтәхләнә хайрал-баб. Аллаһүммә нәжжинә минән ҡаумиз залимин. Әнтә мәүләнә фәнсурна ғәләл ҡаумил кәфирин. Иннә фәтәхна ләкә фәтхам мубинә. Үә йәнсуракәлләһү насран газизә ләһәүлә үәлә ҡеүәттә иллә билләһи ғәлиййил газыйм, йә Рәхман, йә Рәхим, йә әрхамәр рәхимин".
Мәғәнәһе: «Һин һәр нәмәнән бөйөкһөң, Аллаһым! һиңә тәсбих итәмен. Эй, ҡолдарыңа бөтөн ишектәрҙе асыусы Аллаһ! Миңә изге юлдар ас, залим кешеләрҙән ҡотҡар һәм һаҡла».
Машина йөрөтөүселәр өсөн
Тәүҙә «Аятүл-Көрси», һуңынан ошо доға:
"Сүбханәлләҙи сәххара ләә һәҙә күннә ләһү муҡъириниә үә иннә раббинә ләмүнҡалибун. Бисмилләһи мәжраәһә үә мүрсаһа иннә рабби ләғафурур рахим".
Мәғәнәһе: Аллаһ һинең мсемеңде телгә юлға сығам. Миңә биргән сәләмәтлек һәм эш өсөн Һиңә шөкөр итәм. Сәфәрҙә мине, машинамды, юлсыларҙы бәлә-ҡазаларҙан һәм бөтөн ҡурҡыныстарҙан Һин һаҡла, ярҙамыңдан ташлама. Беҙ күпме генә гонаһлы булһаҡ та, Һин беҙҙе ғәфу ит. Барасаҡ еребеҙгә һау-сәләмәт етеүебеҙҙе насип ит. Балаларыбыҙҙы ата-әсәһеҙ ҡалдырма. Әйләнеп ҡайтҡанда ғаиләләребеҙҙе ҡайғы-хәсрәтһеҙ күрергә насип ит. Һинең һәр нәмәгә көсөң етәлер, Аллаһым!"
Һәр ваҡыт ҡыла торға доға
"Аллаһүммә инни әғүҙү бикә минәл-кәсәли үәл-һәрами үәл мә*ҫәми үәл-мәғрәми үә мин фитнәтил-кәбри үә ғәҙәбил кәбри үә мин фитнәтиннәри үә ғәҙәбиннәри үә мин шәрри фитнәтил-ғинә үә әүҙү бикә мин фитнәтил-фәкри үә әғүҙү бикә мин фитнәтил-Мәсихид-дәжжәл".
Мәғәнәһе: «Әй, Раббым! Ялҡаулыҡтан, һерәйеп ҡартайыуҙан, гонаһтарҙан һәм бурыстарҙан, ҡәбер фетнәһенән һәм ҡәбер ғазаптарынан, ут фетнәһенән һәм ут г ғазаптарынан, байлыҡ менән ҡотҡо булып килгән яуызлыҡтан бары тик һинең Үҙеңә генә һыйынам. Әй, Раббым! Фәҡирлек менән килгән ҡотҡоларҙан һәм Дәжжәл ҡотҡоһонан Үҙеңдең генә яҡлауыңды көтәм».
Матур төш күреү өсөн
"Аллаһүммә инни әсәлүкә рүәйә салихатән садиҡатән ғайра ҡәҙибәтән әфиғәтән ғайра дарратин".
Мәғәнәһе: «Аллаһым Һинән салих, тоғро, дөрөҫ, ялғанһыҙ, файҙалы һәм зарарһыҙ төш күреүҙе һорайым».
Иртән тороу өсөн
"Бисмилләһир-рахманир-рахим. Лә тә әғүҙуһу синәтүн үәлә нәүм. Аллаһүммә сәһһир ғәйни үә нәүүир ҡальби үәдфәгъ ғәнни кәсратән науми үә ғыйльзатәл ҡальби".
Мәғәнәһе: «Рахман һәм рәхим булған Аллаһтың исеме менән. Уны йоҡо ла, йоҡомһорау ҙа алмай. Аллаһым! Күҙҙәремде уяндыр, йөрәгемде, күңелемде яҡтырт, миңә йоҡоно күп бирмә. Ғафләттән ҡотҡар, Аллаһым».
Матди һәм рухи дәрәжәләргә ирешеү өсөн
"Түлижүл-ләйлә фин-нәһри үә тулижүн-нәһәра фил-ләйли үә тухрижүл хәййә минәл мәййити үә түхрижүл мәййитә минәл хәййи үә тәрзүку мән тәшә*ү биғайри хисәб".
Мәғәнәһе: «Төндө һин көн менән, төндө көн менән ялғайһың. Үлене терелтәһең, терене үлтерәһең. Теләгән бәндәләргә хисапһыҙ ризыҡ бирәһең».
Берәй кешенең ҡайғыһын уртаҡлашҡанда (яҡыны үлгәс)
"Иннә лилләһи мәә әхаза уз лилләһи мәә та уә куллүх индаһу би әжалим-мусаммаң фальтасбир уәлтәхсиб".
Мәғәнәһе: «Бөтөн нәмә — Аллаһтыҡы, Ул — һәр нәмәне алған да һәм биргән дә. Билдәле бер ваҡытта Аллаһы уның менән, түҙ һәм сауабын өмөт ит».
Берәй кешенең үлеүе тураһында ишеткәс
"Иннә лилләһи үә иннә иләйһи ражиғун үә иннә илә раббина ламкүнкалибун. Аллаһүммән тухбу фил мухсининнинә үәжғәл китәбәһу фи ғыйлийин үәхлуфһү ғалә ғаҡабиһи фил ғабирин. Аллаһүммә ла тухарримна әжраһу үәлә тәфтиннә бәғдәһү үәғфирләнә үә ләһү".
Мәғәнәһе: «Беҙ Аллаһтан килдек. Уға кире ҡайтасаҡбыҙ. Раббым! Уны һинең ҡаршыңда яҡшы булғандарҙан яҙ. Беҙҙе уның әжеренән мәхрүм итмә.
Берәй кеше мәрхүм булғанда
»Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Иннә лиләһи үә иннә иләйһи ражиғүн. Аллаһүммә ин кәнә һәҙәл-мәййитү мүхсинән- фәзид фи ихсәниһи үә и кәнә мүсиән фәтәжәүәз ғәнһү.
Мәғәнәһе: “Беҙ барыбыҙ ҙа Аллаһы Т әғәлә бәндәләре Һәм һәр ҡайһыбыҙ хөкөмгә лә Аллаһы Тәғәләгә ҡайтасаҡбыҙ. Әй, — Раббым! Әгәр ҙә был мәйет изге кешеләрҙән булған булһа, изгелеген арттыр; гонаһлы кешеләрҙән булһа, гонаһтарын ғәфү ит”.
Мәрхүмде ҡәбергә төшөргәндә
"Бисмилләһи үә ғәлә милләти рәсүллилләһи".
Мәғәнәһе: «Аллаһы исеме менән һәм уның илсеһе өйрәткәнсә».
Зыяратҡа барғас уҡыла торған доға
"Фәтиха" сүрәләре, «Бәҡара» сүрәһенең беренсе аяттары, «Йәсин», «Тәбәрәк», «Фәләҡ», «Нәс» сүрәләре уҡыла. Был доғаларҙы башҡа кеше (мулла) түгел, доға ҡылырға килгә кешнең үҙе уҡыуы хәйерлерәк. Бәйғәмбәребеҙ зыяратта:
"Әссәләмү ғәләйкүм йә әһләл ҡубүри йәғируллаһ ләнәә үә ләкүм. Әнтүм сәләфүнә үә нәхнү бил әҫәр".
Мәғәнәһе: «Сәләм һеҙгә, ҡәбер эйәләре! Аллаһ беҙгә һәм һеҙгә мәғрифәт итһен. Беҙ ҙә һеҙҙең артығыҙҙа китәсәкбеҙ».
Ҡәберлеккә ингәндә уҡыла торған тағын бер доға
“Әс-сәләмү ғәлә әһлид-дийәри минәл-мүъмининә үәл-мүслимин. Үә йәрхәмүл-лаһүл-мүстәҡдиминә миннә үәл-мүстәъхирин. Үә иннә ин шә’ Аллаһү бикүм ләхиҡун”.
Мәғәнәһе: “Сәләм һеҙгә мөьминдәр төйәге булған был йорт әһелдәре! Аллаһ теләгән ваҡытта, беҙ ҙә һеҙгә килеп ҡушылырбыҙ. Һеҙҙең өсөн дә, үҙебеҙ өсөн дә Аллаһынан именлек теләйбеҙ”.
Нимәлер насарға юраһаң
"Аллаһүммә лә йәти бил-хәсәнәти иллә, әнтә үә лә йәзһабу бис-саййати илләә әнта үә лә хаулә уәлә ҡуүүәтә иллә бикә".
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһ! һинән башта яҡшылыҡ биреүсе зат юҡ, Ул — Һин генә һәм Һинән башҡа яманаттан һаҡлай торғай зат юҡ. Ул Һин генә.
Насарлыҡҡа юрауҙы кире ҡағыу
“Аллааһүммә ләә тайра илләә тайрук, үә ләә хайра илләә хайрук, үә ләә иләәһә ғайрук”.
(Эй Аллаһ, һинең ҡоштарҙан башка ҡоштар юҡ, Һинең биргән хәйерлектән башҡа хәйерлек юҡ Һәм һинән башҡа илаһ юҡ.)
Баҙарға инер алдынан
»Бисмилләһи Аллаһүммә инни әсғәлүкә хайра һәҙиһиссүҡы уә хәйрә иә фиһә уә ғузу бикә миң шәрриһә үә шәрри мә фиһә. Аллаһүммә иннии,әғузу бикә ан усыба фиһә йәминаң фажиратан ау сафкатан хасиратан".
Мәғәнәһе: «Аллаһым был баҙарға барыуҙы хәйерле ҡыл. Мин Һинән һорайым юғалтыуҙарға килтерә торған һатып алыу булмаһын инде».
Берәй кешене иҫкә төшөргәндә
"Аллаһуммә салли ғәлә Мухәммәдин закара-ллаһу бихаирим-маң закарани".
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһы! Мөхәммәт ғәләйһиссәләмгә Һинең сәләмең булһын һәм минең иҫкә төшкән кеше Аллаһы Тәғәләнең хәйерле бәндәләреңдәң булһын.
Күңел төшкәндә
»Хәсбүнәллаһү үә ниғмәл-үәкилү ғәләллаһи тәүәккәлнә".
Мәғәнәһе: «Аллаһы Тәғәлә — беҙгә иман биреүсе һәм тура юл күрһәтеүсе зат. Тәүәккәллек итеп, беҙ үҙебеҙҙе уға ғына тапшырабыҙ».
Төрлө яуызлыҡтарҙан һаҡланыуға
"Аллаһүммә инни әғүүҙү бикә минәл-бүхли үә әғүҙү бикә минәл-жүбни үә әғүҙү бикә ән үраддә илә әрҙәлил-ғүмр. Үә әғүҙү бикә мин фитнәтит-дүнйә. Үә әғүҙү бикә мин ғәҙәбил ҡәбр".
Мәғәнәһе: «Әй, Раббым! Һаранлыҡтан, ҡурҡаҡлыҡтан ҡасып, мин һинең үҙеңә генә һыйынам, яҡлауыңды өмөт итәм. Миңә үҙемдең зәғиф, хәлһеҙ, ҡыйырһытылған саҡтарыма әйләнеп ҡайтмаҫҡа ярҙам ит. Был донъя фетнәләренән арала. Ҡәбер ғазаптарынан ҡотҡарыуыңды һорайым.»
Ҡорбан салғанда
"Аллаһүммә иннә сәләти үә мәхъйәйә үә мәмәти, милләһи раббил ғаләмин лә шәрикә ләһү үә бизаликә умирту үә әнә әүүәлүл муслиминә".
Мәғәнәһе: «Әй, Аллаһ! Минең намаҙым һәм ғибәҙәттәрем бөтә ғаләмдең хужаһы һәм тәрбиә итеүсеһе Аллалы Тәғәлә өсөндөр. Ошо ҡорбанды уның ризалығы өсөн салам».
Фитыр саҙаҡаһы алғас уҡыла
"Аллаһүммә тәҡаббәл фитратәһү үәсийәмәһү үәстәжибү доғаһү үәғфир зүнүбәһү үә әккид имәнәһү үә әксир әмүәләһү үә үәффиҡһү ғәлә хайри мәҡасыйдаһ".
Мәғәнәһе: «Эй, Аллаһы, биреүсене фитыр саҙаҡаһың үә ураҙаһын ҡабул ҡыл, гонаһтарҙан ярлыҡа, иманың ҡеүәтле ит, малдарын арттыр, маҡсаттарына ирештер».
Маҡтауҙарға ҡаршы.
Ни эшләп ҡаршы? Маҡтау шайтандан тиҙәр: Кешене маҡтаған һайын уның мин-минлеге арта, үҙе менән ғорурлана башлай, боҙола, тәккәбергә әйләнә. Бушҡа әйтмәйҙәр бит: Башҡортто түрә итһән, сабатаһын түргә элә тип.
"Аллаһүммә лә түәхиҙии бимә -йәкулүнә үәғфир ли мә лә йәғләмүнә үәжғәлни хайран миммә йәҙуннүн."
Мәғәнәһе: «Әй, Раббым! Уларҙың әйткән һүҙҙәре өсөн мине язаға тарттырма. Уларға билдәле булмаған ғәйептәрем һәм етешһеҙлектәремде ярлыҡа, улар уйлағандан яҡшыраҡ булырға ярҙам ит.»
Оҙатып ҡалған кешенең мосафирға (юлсыға) уҡый торған доғаһы
“Әстәүдиғуллааһә диинәкә үә әмәәнәтикә үә хауәтимә әғмәлик”.
(Һинең динеңде, аманатыңды һәм ғәмәлдәреңдең нәтижәһен (бөтөрөүемде) Аллаһҡа тапшырам.)
Был доғаның мәғәнәһе шунда: кеше тулыһынса бөтөн булған-тарығанын Аллаһыға тапшыра, Уға ысын тәүәккәллек ҡыла. Аллаһҡа бирелгәнде Ул һаҡлар, иншә Аллаһ.
Һалдатҡа оҙатҡанда
"Әлхәмдү лилләһи раббил ғәләмин. Үәссаләтү үәссәләмү ғәлә расулина Мүхәммәтдин үә ғәлә әлиһи үә сахбиһи әжмәғыйн.
Әғүҙү билләһи минәш шайтанир ражим. Инфириу хыйфыфән үә сикалән үә жаһиду биәүәлүкүм үә әнфусикүм заликүм хайрулләкүм иң күнтүм тәғләмүн. Үәлә тәкүлү лимән йүктәлү фи сәбилилләһи әмүәтун бәл ахйаун ғыйндә раббиһим йүрҙәкүн. Үә әғыйдду ләһүм мәстәтәғтүм мин ҡүүәтин үә мин рибатыйль хайа".
Мәғәнәһе: «Эй, ғәләмдең Раббыһы булған, Аллаһым! Балаларыбыҙҙы, динебеҙҙе, Ватаныбыҙҙы һәм мосолмандарҙың бәхет һәм именлеген, намыҫыбыҙҙы һаҡлау өсөн ғәскәргә ебәрәбеҙ, һин уларға сәләмәтлек, именлек бир, йөрәктәренә батырлыҡ, беләктәренә ҡеүәт бир, бәлә-ҡазаларҙан, ыҙалыҡтарҙан һаҡла. Балаларыбыҙға һау-сәләмәт килеш ата-әсәләре менән осрашыуҙарын, һөйгәндәре менән ҡауышыуҙарын насип ит!».
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 04.02.2017 в 23:47, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 267
ПОЛИИЗОБУТИЛЕН, [—СН2— —С(СН3)2—]n, изобутилен полимеры. Түбән (мол. м. 5—50 мең; ҡуйы шыйыҡса) һәм юғары (мол. м. 70 меңдән юғары; эластомер) молекуляр П. айырыла. Ағыулы түгел, тиҙ тоҡаныусан, газ һәм парҙы насар үткәрә, йылыға һәм яҡтылыҡҡа тотороҡло. Күп кенә эреткестәрҙә, минераль майҙарҙа эрей, диэтил һәм ҡатмарлы эфирҙарҙа, майҙарҙа бүртә, һыуҙа эремәй, кислород, озон, к‑талар, һелтеләр, аммиак һ.б тәьҫиренә бирешмәй. —50°С тиклем т‑рала һығылмалылығын һаҡлай, 100°С механик үҙенсәлектәре насарая, 185°С йомшара, юғарыраҡ т‑рала, УФ тәьҫирендә, күренеүсән һәм ионлашҡан нурланышта тарҡала. Сикке икеләтә бәйләнеш б‑са туйындырылмаған полимерҙарға хас булған реакцияларға инә. Катализаторҙар тәьҫирендә изобутилен катионлы полимерлашыу м‑н алына. Полимерҙар өсөн традицион ысулдар м‑н эшкәртелә. Химик аппаратураға һәм үткәргес торбаларға тутығыуға ҡаршы ҡаплау, электроизоляция, елем, герметиклаштырыусы составтар, присадкалар һ.б. алыу өсөн ҡулланыла. Башҡортостанда 1968 й. илдә тәүге тапҡыр Салауат нефтехимия комб‑тында (ҡара: “Газпром нефтехим Салават”) — КП‑5, КП‑10, КП‑20 маркалы, 1980 й. эске яныулы двигатель майҙарына сукцинимид көйөккә ҡаршы присадка өсөн октол‑1000 маркалы (Беларусь Респ. ебәрелгән, 1994 й. ҡулайлама эксплуатациянан алына) П. етештереү үҙләштерелә. П. синтезы б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 70‑се йй. алып Органик химия ин‑тында Ю.А. Сангалов етәкс. һәм БДУ‑ла К.С.Минскер етәкс. үткәрелә. Юғары селектив к‑та катализаторҙары — полимер һәм к‑та тоҙҙарында иммобилизацияланған алкилалюминхлоридтарҙың аква һәм тоҙ комплекстары эшләнә (Ю.Я.Нелькенбаум, Ю.А.Прочухан, Ю.Б.Ясман). К‑талы катализаторҙарҙың актив үҙәктәренең, изобутиленды полимерлаштырыуҙың бәйле актив үҙәктәренең квант‑химия иҫәптәре башҡарыла (В.А.Бабкин, О.А.Пономарёв), улар изобутилендың эретмәлә координацион‑катионлы полимерлашыуы теорияһын үҫтереүгә мөмкинлек бирә. П. термик, каталитик, ультратауыш аҫтында әүерелештәре тикшерелә һәм селектив тәрән деполимерлашыу, каталитик ионлы гидрирлау, термототороҡло блоксополимер [П.‑арен] һ.б. алыр өсөн арендарҙы деструкцияһыҙ алкиллаштырыу процестары асыҡлана (Р.Й.Биғлова, Прочухан, З.Г.Шамаева, Ясман). П. каучуктыҡы һымаҡ һәм термопластик үҙенсәлектәре булған юғары адгезиялы һәм түбән т‑раларҙа тотороҡло сополимерҙары (составында кремний, алюминорганик, норборнен һ.б. фрагменттар бар) синтезлана (Нелькенбаум, И.К.Прокофьев, Р.И.Хөснөтдинов). Нелькенбаум, Т.В.Романко тарафынан П. полисилоксан, тәбиғи һәм синтетик балауыҙҙар һ.б. м‑н композициялары (ҡара: Композицион материалдар, Энтомологик елем) тәҡдим ителә. П. синтезын “сыраҡ” реакцияһы итеп моделләштереү эшләнә, уны П., бутилкаучук һәм уның хлор сығарылмаларын алырға мөмкинлек биргән (Берлин, В.П.Захаров) бәләкәй габаритлы көпшәле реакторҙарҙа (А.А.Берлин, Прочухан) үткәреү маҡсатҡа ярашлы тип табыла. П. етештереү технологияларын камиллаштырыу һәм гетероген катализатор, катализаторҙы П. һыуһыҙ айырып алыу ысулын, реакция барышын тикшереүҙең экспресс‑ысулын, сифатһыҙ П. мономер сеймалға эшкәртеү һ.б. ҡулланып уның ҡалдыҡһыҙ вариантын табыу б‑са тәҡдимдәр эшләнә (Нелькенбаум, Прочухан).
Әҙәб.: М и н с к е р К.С., С а н г а л о в Ю.А. Изобутилен и его полимеры. М., 1986; С а н г а л о в Ю.А., М и н с к е р К.С. Полимеры и сополимеры изобутилена. Уфа, 2001.
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Л.Н.Абдрахманова


text:
Республика статистиктары социаль әһәмиәтле аҙыҡ-түлеккә хаҡтар тураһында белдерҙе. Ҡайһы бер продукттар ҡиммәтләнгән, бәғзеләре бер аҙна эсендә арзанайған. “Башстат” мәғлүмәттәренә ҡарағанда, төбәктә тары ярмаһына хаҡ бигерәк тә үҫкән. Хәҙер уның бер килограмы уртаса 46 һумға төшә. Бер аҙна эсендә был ярмаға хаҡ 3,9 процентҡа күтәрелгән. Йомортҡаға хаҡ 2,9 процентҡа артҡан. Хәҙер бер тиҫтә йомортҡа 48 һумдан ашыуға төшә. Өсөнсө урында — 1,9 процентҡа ҡиммәтләнгән аҡ күсәнле кәбеҫтә. Был йәшелсәнең килограмы төбәктә 19 һумдан ҡиммәтерәк тора.
Хаҡ артҡан аҙыҡ-түлек исемлегенә шулай уҡ тауыҡ ите, он, пастеризацияланған һөт, көнбағыш майы, дөгө, һарыҡ һәм һыйыр ите, туҡмас ингән.
Уларға хаҡтың аҙналыҡ артымы 0,3—1,6 процент тәшкил итә.
Арзанайғандар исемлегенә кишер менән картуф эләккән. Уларҙың килограмы уртаса 21 һәм 17 һум тәшкил итә. Өсөнсө урында — алма. Хәҙер республикала алманың бер килограмы уртаса 78 һумға төшә. Арзанайған ризыҡтар иҫәбенә шулай уҡ туңдырылған балыҡ, тоҙ, һуған, сусҡа ите, аҡ май, шәкәр, сыр, стерилләнгән һөт, ҡарабойҙай ярмаһы, сәй һәм икмәк инә. Уларға хаҡ 0,02—1,2 процентҡа түбәнәйгән.


text:
Туризмды үҫтереү
«Янғантау» Рәсәйҙә ЮНЕСКО-ның глобаль селтәренә ингән беренсе геопарк була.
"Башҡортостан" милли паркы
Йыл әйләнәһенә "Башҡортостан" милли парк биләмәһендә туристар ял итә.
Алға, еңеүгә!
Һуңғы йылдарҙа мәғариф учреждениелары, уҡыу йорттары, предприятиеларҙа ГТО нормативын тапшырыу яңынан тергеҙелде. Был - сәләмәт тормошто пропагандалау, халыҡты спортҡа ылыҡтырыуҙа мөһим роль уйнай.
Рух көсө әйҙәгәндә
Сәмле көрәштә мәләүездәр был юлы ла еңеп сыҡты
Мәләүездәргә яҡшы бүләк буласаҡ
Ҡалала “Спартак” стадионын реконструкциялау буйынса эш дауам итә.
Бала күңеленә юл табып
Йәй - балаларҙың тәбиғәт ҡосағында ял итеп, яңы уҡыу йылына көс туплар мәле.
Ҡыҫала тотоу фестивале күңелле үтте
“Иштуған” мәҙәни-балыҡсылыҡ хужалығында ҡыҫала тотоу буйынса икенсе тапҡыр үҙенсәлекле фестиваль үтте.
В Башкирии появится новый природный парк
В Башкирии появится новый природный парк «Зилим». Об этом сообщил глава РБ Рустэм Хамитов.
Төбәктә социаль туризмға булышлыҡ итеүгә 7,8 миллион һум бүленгән
Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты туроператорҙарҙан социаль турҙарҙың маршруты буйынса тәҡдимдәрен һоратып алдырған.
Шүлгәнташ мәмерйәһе - республикабыҙҙың йөҙөк ҡашы
Илдәге йөҙҙән ашыу ҡурсаулыҡ араһында уникалдәре бик һирәк. Уралдағы 28 федераль ҡурсаулыҡ араһында «Шүлгәнташ» үҙенең тотороҡло эшләүе, ғилми ҡаҙаныштарға өлгәшеүе менән билдәле.
Грязевой климатический санаторий «Якты-Куль»
Грязевой климатический санаторий «Якты-Куль» — круглогодичный лечебно-оздоровительный комплекс в горах Южного Урала на берегу самого глубоководного и чистого озера Республики Башкортостан — озера Яктыкуль (Банное).
Полное расписание матчей группового этапа Чемпионата мира-2018
14 июня в России стартует 21-й Чемпионат мира по футболу FIFA-2018. Матч открытия состоится в Москве на стадионе «Лужники» в 20.00 по уфимскому времени. На поле встретятся команды хозяйки мундиаля и Саудовской Аравии.
Спортҡа һөйөү уятып
Сәләмәт тормошҡа бәләкәйҙән йәлеп итеү мотлаҡ кәрәк, сөнки спорттың йәш быуынды дөрөҫ юҫыҡта тәрбиәләүҙә роле бик ҙур.
Көслө командалар асыҡланды
Уҡыусылар сәләмәт тормош яҡлы!
Ярыш ҡына түгел, күңелле аралашыу байрамы ла булды
Спорт һарайы шәмбелә сәләмәт тормош һөйөүселәр менән тулды Унда XIV ауыл спартакиадаһы үтте.
Мәләүездәр сәләмәт тормош яҡлы!
Саңғы ярышы сағыу тәьҫорат ҡалдырҙы
"Сәләмәтлек" саңғы трассаһында мәктәп уҡыусылары спартакиадаһы иҫәбенә саңғы ярышы үтте.
Үҙ хоҡуғыңды беләһеңме?
Үҫмерҙәр араһында һәм шулай уҡ уларға ҡарата ҡылынған енәйәттәрҙе, наркотик, тәмәке һәм алкоголле эсемлек ҡулланыу кеүек зарарлы ғәҙәттәрҙе иҫкәртеү буйынса район-ҡалала төрлө йүнәлештә эш алып барыла. Йыл һайын белем биреү учреждениеларында үткәрелгән “Хоҡуҡ боҙоуҙарһыҙ мәктәп” тип аталған ун көнлөк тә шул маҡсаттан сығып ойошторола.
Ярыш ҡына түгел, сәләмәтлек байрамы ла булды
«Сәләмәтлек» саңғы базаһында саңғы ярышы үтте.
Балаларҙы, йәштәрҙе һәм өлкәндәрҙе спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү, халыҡ араһында сәләмәт тормошто пропагандалау һәм көслө саңғысыларҙы асыҡлау маҡсатында ойошторолған сарала мәктәп уҡыусылары, студенттар һәм хеҙмәт коллективтары ҡатнашты.
Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух
Район хакимиәте хеҙмәткәрҙәре ял көнө “хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер” (ГТО) нормативтарын берҙәм тапшырырға сыҡты.


text:
Гренобль
Грено́бль' (франц. Grenoble [gʁə.ˈnɔbl] ; Grenoblo, окс. Grenòble) — Францияның көньяҡ-көнсығышындағы ҡала һәм коммуна. Изер департаментының һәм Дофине өлкәһенең тарихи үҙәге[1]. Француз Альпының эре сәнәғәт, ғилми һәм университет үҙәге. Халҡы 160 779 кеше (2014).
Йөкмәткеһе
Физико-географик характеристикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гренобль Изер йылғаһы буйында Альп тауҙары араһында өс үҙән буйында урынлашҡан: Шартрёз, Бельдон, Вектор тау массивтары.
Диңгеҙ өҫтөнән бейеклеге — 214 м. Климаты Урта диңгеҙ йоғонтоһо булған уртаса-континенталь.
Йәйгеһен максмаль температура — 35 °C булһа, ҡышын −10 °C тиклем төшә.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
III быуатта аллоброгтар хәҙерге ҡала урынында Куларо исемле нығытма төҙөй. 380 йылда, Грациан императоры ваҡытында Грацианополь атамалы ҡала булып китә.
Рим империяһы тарҡалғандан һуң, ҡала Арелат бургунд батшалығы биләмәһенә була. Ә 1032 йылдан ул Изге Рим империяһы составына инә.
1349 йылда был ерҙәр Францияға һатыла. Францияның иҫке тәртибе ваҡытында Гренобль Дофине провинцияһының үҙәге булып һаналған.
Үҙенең географик урыны арҡаһында Гренобль Савой герцогтар менән француз һуғыштары өсөн сик ҡәлғә һәм плацдармға әйләнә.
Итальян һуғыштары ваҡытында Гренобль тирәләй француз әрмеһе фатирҙарға урынлаштырыла. Был фатирҙарҙа урындағы дворяндар айырылып тора, мәҫәлән, Пьер Террайль де Баярдю
Һуғыш хәрәкәттәре барғанлыҡтан ҡалаға йыш ҡына королдәр: Франция короле Карл VIII, Людовик XII һәм Франциск I килә.
XVII быуат башында Гренболь менән маршал Ледигьер Франсуа де Бонн идара итә.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы батырлығы өсөн ҡала Францияны азат итеү ордены һәм Францияның Хәрби тәреһе менән бүләкләнгән.
1956 йылда Гренболдә X Ҡышҡы Олимпия уйындары үтә.
Иҫтәлекле урындар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бастилия — XIX быуат яртыһында эргәләге тауҙың битләүенән Гренболь күренгән урында төҙөлгән нығынған ҡәлғә. Был урынға туристар бик күпләп йөрөй. 1934 йылда өәлғә ҡоромаларында ҡарау майҙансыҡтарына һауа(эленгән) канат линияһы һалына.
- Сен-Лоран археология музейы —бында төрлө археологик экспедиция табыштар коллекцияһы һаҡлана. Бина XII быуат Бенедиктиндар сиркәүендә урынлашҡан.
- Гренобль парламенты бинаһы — бында Дофине юғары суд органы ултырышы үткәрелә, бина 1478 һәм 1539 йылдар арауығында төҙөлгән.
- Гренобль музейы Боронғо Мысыр, Греция һәи Рим тарихы буйынса археологик экспонаттарын һаҡлай.
Ғилем һәм мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Греноблдә 3 университет һәм бер нисә икенсе юғары уҡыу йорттары бар:
- 1 Гренобль университеты.
- 2 Гренобль университеты
- 3 Гренобль университеты — билдәле гренбольсы Стендаль исемен йөрөтә.
- Гренболь Политехник институты
Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1968 йылда Гренобле X Ҡышҡы Олимпия уйындары үтә.
Ҡала менән бәйләнгән билдәле кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Пьер де Баярд — «ҡурҡыу һәм шелтә белмәҫ рыцарь» ҡушаматы алған полководец.
- Антуан Барнав — сәйәси эшмәкәр һәм аҡыл эйәһе, революционер, 1789-91 йылдарҙа Франция Ойоштороусы йыйылышының депутаты.
- Вика, Луи — инженер, Портландцемент уйлап табыусыһы.
- Жан-Франсуа Шампольон — египтологияға нигеҙ һалыусы ориенталист-тарихсы һәм лингвист.
- Стендаль — яҙыусы.
- Рене Арну — автогонщик, Формула-1 пилоты.
- Жан Батист Жозеф Фурье — физик һәм математик, шул уҡ ваҡытта 1802 йылда ҡуйылған Изер департаментының Префекты.
- Пётр Юлиан Эймар (1811—1868) — католик илаһи.
- Фабрис Беллар — программист, ирекле программа менән тәьмин итеү авторы.
- Андре Гигант — профессиональный рестлер, Бөтә Донъя Рестлингында (WWF) сығыш яһай.
- Каложеро Жозеф Сальватор Мориси — композитор һәм класик музыка башҡарыусы, йырсы.
- Рауль Франсуа Мари — химик һәм физик, Париж ғилми академияһы ағза-корреспонденты(1890).
- Сорин Кристоловеану — физик, микроэлектроника инженеры, изоляторҙа кремнийҙы етештереү алымдары технологияларының авторы.
Мэрҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1 август 1790 йыл — 21 ноябрь 1790 йыл — Антуан Барнав
- 28 февраль 1848 йыл — 5 май 1848 йыл — Фредерик Фарконне
Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Гренобль // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
Баш ҡалала «Өфө II ҡаласағы» иртә урта быуат костюмдары күргәҙмәһе асылды
ӨФӨ, 2017 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Боронғо Өфө» республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығында «Өфө II ҡаласағы. Кешеләр. Мода. Йолалар» күргәҙмәһе асылды.
Экспозицияла Өфө II ҡаласағында йәшәгән – Мәзүнин һәм Турбаҫлы археология мәҙәниәттәренә ҡараған иртә урта быуат халҡы костюмдарының тарихи реконструкциялары тәҡдим ителгән. Бынан тыш, музейға килгәндәр 2006-2017 йылдарҙа ҡаласыҡта ҡаҙыу эштәре барышында табылған ҡыҙыҡлы нәмәләр менән таныша ала.
Күргәҙмәне асыуҙа Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Алексей Пешков, тарихи костюм, ҡорал, эш ҡоралы һәм биҙәүестәр реконструкторҙары Ғәлинур Зарипов, Антон Сухарев, Артем Белявский ҡатнашты.
Костюмдарҙы реконструкциялау эше ныҡлы тарихи базаға нигеҙләнгән: Өфө II ҡаласағындағы артефакттарҙан тыш, Әгәсә, Юғамаш, Иҫке Ҡабан, Бөрө, Яңы Турбаҫлы, Дежнев, Өфө биләмәһе ҡәберлектәрендә табылған материалдар ҡулланылған.
Музей-ҡурсаулыҡ директоры Гәүһәр Батталова билдәләүенсә, кейем эшләү, ювелир эше, тимерсе һәм һөйәк ҡырҡыу кәсептәре өлкәһендә киң даирә белгестәрен йәлеп итеү менән иртә урта быуат костюмдарын тергеҙеү тәжрибәһе Башҡортостан музейҙары араһында тәүгеләрҙән булып тора.
Күргәҙмә 2018 йылдың 15 мартына тиклем эшләй. Сара Урман техникумы урамы, 49 адресы буйынса бара.


text:
Шота Руставели
Шóта Руставе́ли (груз. შოთა რუსთაველი, 1172—1216 йылдар тирәһе) — XII быуатта йәшәгән һәм ижад иткән грузин дәүләт эшмәкәре һәм шағиры, «Юлбарыҫ тиреһе ябынған батыр» (тәржемәһенең варианты — «Ҡаплан тиреһе ябынған баһадир») хрестоматиялы эпик поэманың авторы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шағир тураһында биографик мәғлүмәт үтә ярлы. «Руставели» ҡушаматын уға, күрәһең, тыуған ауылы Руставиға бәйләп биргәндәрҙер. Ул заманда Рустави тип аталған географик пункттар берәү генә булмаған [1]. Ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ҡарағанда, шағир күренекле заттан һәм Рустави майоратының хужаһы булған.
Руставели шәхесенә ҡарата мәғлүмәтте уның поэмаһына яҙылған инеш һүҙҙән белеп була, әҫәр батшабикә Тамараны маҡтауға бағышланған тип билдәләнә. «Юлбарыҫ тиреһе ябынған батыр»ҙың һуңғы юлдарында шағир үҙен месхетинлы йәки месх [2]. Грецияла уҡыған, артабан Тамараның, Грузия батшабикәһенең, дәүләт ҡаҙнаһын һаҡлаусыһы булған (1190 йылда уның ҡултамғаһы һалынған акт табылған). Был Грузияның сәйәси ҡеүәте һәм йәш батшабикәнең тантаналы һарайында урта быуаттарға хас рыцарҙарға оҡшарға тырышыу билдәләре менән айырылып торған лирик шиғриәттең үҫешкән дәүере булған.
Ҡайһы бер тарихи мәғлүмәтте Иерусалимдағы Тәре монастырындағы Синодиктан (вафат булғандарҙы иҫкә алыу китабынан) алырға мөмкин. XIII быуатҡа ҡараған яҙмала Шотаның исеме һәм батша һарайындағы вазифаһы иҫкә алынған. Монастырь эсендә (XIII быуаттың беренсе яртыһына ҡараған) аҡһөйәктәр кейемендәге вельможаның фреска портреты бар, ә яҙыуҙа шулай уҡ «Руставели» исемләнә. Шунан сығып, Руставели монастырға күп ярҙам иткән сановник булған тигән һығымтаға килеп була[1].
Гомер поэмалары һәм Платон фәлсәфәһе, дини тәғлимәт, пиитика нигеҙҙәре һәм риторика, фарсы әҙәбиәте һәм ғәрәп әҙәбиәте менән таныш Руставели үҙен әҙәби эшмәкәрлеккә бағышлаған һәм грузин яҙмаһының биҙәге һәм ғорурлығы булған «Юлбарыҫ тиреһе эсендәге баһадир» поэмаһын яҙған. Ҡайһы бер легендаларға ҡарағанда, үҙенең хакимәһенә өмөтһөҙ ғашиҡ булған ғалим монастырь (келья) хөжрәһендә ғүмерен тамамлаған. XVIII быуаттағы грузин митрополиты Тимофей Иерусалимда, грузин батшалары төҙөгән Изге Тәре сиркәүендә, Руставелиҙың ҡәберен һәм аскет ҡәһәрмандың сәстән, кәзә йөнөнән ҡапсыҡ кеүек итеп тегелгән оҙон шырау ҡара күлдәктә (власяница) төшкән портретын күргән. Икенсе фараз буйынса, хакимәгә ғашиҡ Руставели Нина исемле башҡа бер ҡыҙға өйләнгән, шағирҙың туйы үтеүгә «идеаль табыныу бикәһе» уға еңелгән шаһтың әҙәби бүләген грузин теленә тәржемә итергә бойорған. Йөкләмәне бик сифатлы башҡарыуына ҡарамаҫтан, шағир бүләктән баш тартҡан. Был ваҡиғанан һуң бер аҙна үтеүгә уның башы сабып үлтерелгән кәүҙәһе табылған, тиелә. Бөгөнгө көнгә саҡлы Руставели һәм уның Тамара батшабикә менән үҙ-ара мөнәсәбәттәренә бағышланған бик күп легендалар килеп еткән.
Риүәйәт буйынса, батшабикә тере саҡта шағирҙы ҡурсалаған католикос Иоанн, һуңынан, Руставелиҙы эҙәрлекләй башлаған. Факттарға нигеҙләнмәгән риүәйәттәргә ярашлы, шағир Иерусалимда һуңғы көндәрен уҙғарған һәм шунда ерләнгән дә[1].
XVIII быуатта ла әле патриарх Антоний I күмәк халыҡ алдында 1712 йылда Вахтанг VI батша баҫтырып сығарған «Юлбарыҫ тиреһе эсендәге баһадир»ҙың бер нисә экземплярын яндырған.
Тәржемәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Юлбарыҫ тиреһе эсендәге баһадир»ҙың тулы тәржемәләре немец (Leist, «Der Mann im Tigerfelle», Лейпциг, 1880), француз («La peau de léopard», 1885), инглиз, ғәрәп, әрмән, осетин, испан, итальян, украин («Витязь в тигровій шкурі», 1937, Микола Бажан), ҡытай, курд, фарсы, япон, сыуаш (2008, Юхма Мишша тәржемәһендә), иврит, һинд һ.б. телдәрендә баҫылып сыҡҡан. Поляк телендә ике тулы текст — 1960 йылда Николай Алексеевич Заболоцкий рус теленән тәржемә иткәндең поляк теленә ауҙарылған варианты һәм Вахтанг VI батшаның грузин оригиналы редакцияһынан 1976 йылда Ежи Загорскийҙың тәржемәһе.
Поэманың рус теленә 5 тулы шиғри тәржемәһе (Константин Дмитриевич Бальмонт, 1933; Пантелеймон Антонович Петренко, 1937; Георгий Константинович Цагарели, 1937; Шалва Исакович Нуцубидзе, 1937; Николай Заболоцкий, 1957) һәм тиҫтәләгән баҫмалары бар. Шулай уҡ С. Г. Иорданишвилиҙың машинала баҫылып башта ҡулдан-ҡулға йөрөтөп уҡылған һәм 1966 йылда ғына баҫтырып сығарылған юллап эшләнгән тәржемәһе булған (атап әйткәндә, Н. Заболоцкий ошо юллап эшләнгән тәржемәгә мөрәжәғәт иткән дә инде), 2015 йылда, ентекле комментарийҙар һәм оҙатыу мәҡәләләре менән, яңынан баҫылған.
XX быуаттың 30-сы йылдарынан башлап 80-се йылдары дауамында поэманан өҙөктәр йыш ҡына тәржемә ителгән һәм СССР халыҡтары һәм социалистик лагерға ҡараған илдәрҙең телдәрендә күп тапҡырҙар баҫылып сыҡҡан.
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шота Руставели исеме Грузин дәүләт академия театрына, Тбилисиҙағы театр институтына, Грузия Милли фәндәр академияһының грузин әҙәбиәте ғилми-тикшеренеү институтына бирелгән. СССР дәүерендә Руставели исеме Батуми дәүләт педагогия институтына бирелгәйне.
- Руставели исеме менән аталған:
- Тбилисиҙың Руставели (төп) проспекты, Тбилиси аэропорты һәм Тбилисиҙағы метро станцияһы;
- Ереван үҙәгендәге урам, шулай уҡ Грузияның һәм элекке Советтар Союзының күп ҡалаларындағы күп урамдар. Мәҫәлән, Киевтың, Бишкәктең, Ташкенттың, Харьковтың, Львовтың үҙәк урамдары, Санкт-Петербургтағы, Мәскәүҙәге, Владикавказдағы, Омскиҙағы, Өфөләге, Силәбеләге, Тулалағы, Дондағы Ростовтағы, Карагандалағы һәм Сумылағы Шота Руставели урамдары;
- Иерусалимда Изге Тәре Монастыры урынлашҡан урам;
- Кавказдың Безенгий диуарының бер түбәһе — Шота Руставели пигы (тау сусағы).
- СССР-ҙа Руставелиға бағышланған почта маркалары сығарыла торғайны.
СССР почта маркаһы,
1938 год
«Юлбарыҫ тиреһе ябынған батыр» поэмаһына иллюстрация: С. Кобуладзеның шул уҡ исемле һүрәте буйынса, 1935—1937.
СССР почта маркаһы,
1956 йыл


text:
3 Бағаналары береһе дверной Өй бизнес
Был маржа тип яурынына кредит йәки сауҙа bitcoin 100Х
Һеҙҙә яҡшы эшләй ала, аҡса менән BITMEX?
100×Яурынына!! Форекс иҫәбенә көй криптовалюта
Был көндө йәше лә булмай тиерлек, ярҙам итергә яҡшы итеп тормош дәрәжәһе, бер эш хакын, ләкин ғаиләлә, унда балалар шөғөлләнә, был һарытау ла мөмкин түгел кеүек, өсөн пап һәм әниләр эйә эшен ситтә йорт. Буйынса дневной расход, кәрәклеген икенсе автомобилдең, һәм бик күп ваҡыт алыҫта, бер нисә бала берләшеп етешһеҙлектәрҙе. Был, ай-һай, ваҡыт дөрөҫ хәл, тип Өй бизнес эшләй, уның өҫтөнлөк величайшее. Йорт бизнес тиклем күп, һәм был, бәлки, бик керемле, тик башҡа должны белем һәм аҡса аласыз тоторға невероятное күп ваҡыт һәм/йәки аҡса тип противоречить максатка һеҙ башланылар, ә тап бына өсөн аҡса эшләргә һәм булдырырға ваҡыт, яһар өсөн әйберләр яһарға телисез икән,. Был булыу яҙылған ине биреү өсөн, урта кешегә, һеҙ шул тиклем һәм мин практик етәкселеге тураһында һөйләне, нисек башларға Өй бизнес дөрөҫ юлда, өсөн аксаны бер яҡ ситкә калдырырға потраченное ваҡыт һәм аҡса. Минең тәжрибә теге күрһәтте миңә, бар, дөрөҫөн әйткәндә, 3 төп основами йәки принциптары Өй ҡаты бизнес. Штендер #1: Ул эйә булырға тейеш түләүенең минималь индереү бәйәһе. Өй бизнес эйә үрге бәйәһе эшләтеп ебәреү кәрәк буласаҡ күберәк ваҡыт күреү өсөн табыш, һәм беҙ шул тиклем", - диделәр элек, шул арала береһе әйберләрҙең, һәм беҙ уларҙы кәметергә тырышабы. Минималь бәйәһе буласаҡ, шулай уҡ Өй эшләргә ҙур бизнес өсөн файҙалы ушылмаан һанын ғаилә йәки айырым заттары, улар ғына башлайҙар. Штендер #2: Ул еңел булырға тейеш урнаштырырға һәм ярҙам итергә. Ҡарағанда катлаулырак һеҙҙең Өй проектын бизнес, мөһим түгел, был, моғайын, һеҙ баш тартырға асыҡ күренгән фрустрация элек ҡарағанда һеҙ табыш күрерһең. Бизнес, ул еңел урнаштырырға һәм ярҙам итергә татарстанда һезгә ышаныс-үҙенә хисе һәм выполнена бирәсәк, һеҙ нисек тамамларға һәр ябай үҙгәреш процессында. Булһын’ң правде күзләренә әгәр һезгә ошады тоторға бик күп ваҡыт һәм көс урнаштырыуы йорт һеҙ бизнес булмаһа укынылар был статьяны. Был тәшкил итә свобода һеҙҙең өсөн ваҡыт үткәрергә ғаиләһе менән эшләргә һәм әйберләр һеҙ яратыгыз, түгел булдырып, башҡаларға насморк өсөн эш алыштырырға! Беренсе ике толпа твердого йорт, бизнес өсөн кәрәк булған өсөнсө аша. Штендер #3: Ул тиҙ булырға тейеш инвестициялары кире ҡайтарыу. (Руа) Һеҙ сарыф айларда йорт төҙөү нигеҙендә бизнес әммә уның беркасан ла бер ниндәй реаль табыш алынған разумный ваҡыттары күп кенә кешеләр ала разочароваться һәм баш тарта. Нимә ул ваҡыты разумный? Идем планировать ваҡыты яҡынса аҙна ай һымаҡ. Тибына ярашлы рәүештә, йорт бизнес ҡайһы бер кешеләр булды яҡшы итеп рентабеллек инвестициялар бер нисә көн дауамында, һәм ни ғәжәп, нисек мөмкин оказаться ҡайһы бер предприятиеларға эйә булған хеҙмәт менән аффектированный маркетинг һәм сауҙа ала күрергә тағы табыш 15 минут береһе автозагрузка! Һеҙ, моғайын, уйларга аласыз “был’күп рәт-рәт!” Рөхсәт итегез, миңә тип әйтергә, әлеге 3 бағаналар унда байтаҡ ентекләп тоторға өсөн барлыҡ кешеләргә лә занят. Бизнес ул-һеҙ үзегез өсөн башынан тейеш, һис шикһеҙ, булырға тейеш булһа, сезне нәмә кызыксындыра һәм хатта ә нимә тип сездә бар әле генә сара тәжрибә алып китеү. Ниндәй генә Өй бизнес һезгә увлекаться инанысы был полпредом 3 бағаналары, перечисление был мәкаләләр. Түгел, делайте хатаһын алым һеҙҙең тырышлыҡ, йәки һеҙ күрерһең бик тиҙ, тип хәбәр итегез сражаться менән бик күп юҡҡа утраченного ваҡыт һәм көс. Бында’s һеҙҙең Өй уңышҡа бизнес. 3 Бағаналары береһе дверной Өй бизнес


text:
Эргәңдә яҡын кешең булһа, ҡайҙа ла йәшәүе еңел.
Бөгөн ауыл тормошоноң тотҡаһы башлыса ҡатын-ҡыҙ ҡулында, тип ҡыйыу әйтергә була. Бының менән ир-егеттәребеҙҙең әһәмиәтен һис кенә лә кәмһетке килмәй, уларһыҙ донъя, һис шикһеҙ, алға бармаҫ ине. Ә шулай ҙа һуңғы ваҡыт ҡайһы ғына өлкәне алма, унда күпселек ҡатын-ҡыҙ әүҙемлек күрһәтә.
Ағинәйҙәр мәктәбе гөрләй
Ауылда йәшәү – үҙе бер батырлыҡ. Донъяла бөтә ҡатын-ҡыҙҙарҙың дүрттән бер өлөшөнән ашыуы ауыл ерҙәрендә ғүмер итә. Ҡала халҡын аҙыҡ-түлек, йәшелсә, еләк-емеш менән тәьмин итеү мәсьәләһе лә улар ҡулына ҡалдырылған. Улар етештергән ит, һөт, икмәк һәм башҡа төр аҙыҡ-түлек менән баҙар кәштәләре көн дә тулып тора. Ошо ысынбарлыҡ ҡына ла ауыл ҡатын-ҡыҙҙарының хеҙмәт ҡаһарманлығы тураһында һөйләй. Бынан тыш, тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫлек йорт хужалығы мәшәҡәттәре, ғаилә ҡарау хәстәрлектәре менән дә мәшғүлдәр. Әсәлек наҙы, ҡатын-ҡыҙҙың йылы ҡулдары ғына ҡот бирә һәр йортҡа.
Ҡатын-ҡыҙҙар ойошмалары йәки ағинәйҙәр әүҙем эшмәкәрлек алып барған урындарҙа, хатта иң төпкөл ауыл ерендә лә тормош ҡайнай. Ниндәй генә саралар, байрамдар уҙғармай улар, бер генә мөһим ваҡиға, дата ла билдәләнмәй ҡалмай. Онотолоп барған йолаларыбыҙҙы тергеҙеү, милли традицияларыбыҙға таянып, йәш быуынды тәрбиәләүгә һалған өлөштәре баһалап бөткөһөҙ.
Бөгөн ғаилә институтының нигеҙҙәрен нығытыу фарыз. Бигерәк тә ауыл ерендә йәшәгән йәш ғаиләләргә ауырға тура килә – эш, торлаҡ булмауы, матди ауырлыҡ арҡаһында күп парҙар тарҡала. Һәм бында ла абруйлы ағинәй һүҙе, кәңәше кәрәк. Имен булмаған ғаиләләр, эскән кешеләр менән эшләүҙә, ауыл проблемаларын хәл итеүҙә уларҙың тырышлығы бик ҙур.
Заман технологияларын үҙләштереп, интернет селтәрендә лә ҡыйыу гиҙә ауыл ҡатындары. Социаль селтәрҙәрҙә үҙҙәренең тәжрибәләре менән уртаҡлаша, бәхәс ҡора, яңы һөнәр үҙләштерә. Әйткәндәй, спорт менән дә дуҫ улар: күп урындарҙа ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәре секциялар асып, әхирәттәре менән күнекмәләр уҙғара. Бынан тыш, һуңғы ваҡытта олоһо ла, кесеһе лә скандинав йөрөшө менән мауыға башлаған.
Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та бала саҡ
Учалы районының Сораман ауылында йәшәгән Зөбәйҙә Ҡәләмова – тап шундай замандаштарыбыҙҙың береһе. Лайыҡлы хеҙмәт юлы үтеп, өс баһадир тәрбиәләп үҫтереп, хаҡлы ялда булһа ла, бер ваҡытта ла ҡул ҡаушырып ултырмай ул. Ауыл, район, хатта республика кимәлендәге төрлө сараларҙа даими ҡатнашып, тулы ҡанлы тормошта йәшәй.
Зөбәйҙә Ҡәләмова Иҫтамғол ауылында биш балалы ғаиләлә тыуып үҫә. Атаһы Ғилметдин Шакир улы тирә-яҡта алтын ҡуллы оҫта булараҡ танылыу таба. Насар күрһә лә, ат санаһы, эш ҡоралдары, өҫтәл, ултырғыс кеүек йорт йыһазы эшләп, халыҡты ҡыуандыра ул.
– Атайым тирәһенә олораҡ бабайҙар йыйылып, тарих, ауылыбыҙ шәжәрәһе тураһында әңгәмә ҡора ине, мин шуларҙың бәхәсләшә-бәхәсләшә һөйләшкәнен тыңларға ярата торғайным. Һәр мәғлүмәтте иҫемдә ҡалдырырға тырыштым, – тип иҫләй бала сағын Зөбәйҙә Ҡәләмова.
Әсәһе Хәдижә Ибраһим ҡыҙы колхозда миҙгелле эштәрҙә йөрөй, өҫтәүенә бәйләү-сигеү оҫтаһы ла була. Ғаиләләге биш бала кесе йәштән ата-әсәһенә оҡшап эшкә өйрәнеп, егәрле булып үҫә, уҡыуҙа ла һынатмай.
Һәүетемсә генә йәшәп ятҡандарында оло ҡайғы килә – ҡаты ауырып, 49 йәшендә генә әсә кеше гүр эйәһе була.
Мәктәпте тамамлағас, ҡыҙ Сибай педучилищеһына уҡырға инә. Үҙенән кесе ике туғанын да үҙе менән алып китеп, интернатҡа урынлаштыра. Баҫалҡы, әммә тырыш ҡыҙ, теүәл фәндәр ауырыраҡ бирелһә лә, һынатмай – яҡшы өлгәшә, училище тормошонда әүҙем ҡатнаша, туғандарын да гел хәстәрләп тора.
Маҡсаттар бер булһа, тормош та алға бара
Уҡыу йортон тамамлағас, дипломлы белгесте Сораман ауылына эшкә йүнәлтәләр. Ошонда тап итә лә инде ул ғүмерлек мөхәббәте Зиннурҙы. Армиянан ҡайтып, хужалыҡта эшләп йөрөгән егет үҙенең мәҙәнилеге, гармунда уйнап, матур йырлауы менән әсир итә йәш уҡытыусыны. Егет тә һылыу ҡыҙҙы бер күреүҙә оҡшата. Бер-ике ай дуҫлашып йөрөгәндән һуң, йәштәр яҙмыштарын бәйләй.
– Зиннур миңә эшемдә ҙур ярҙам күрһәтә ине, кластан тыш сараларҙы, концерт-байрамдарҙы музыкаль яҡтан биҙәште. Балалар менән тиҙ уртаҡ тел таба белгән кеше мотлаҡ уҡытыусы булып эшләргә тейеш, тип мин уны артабан уҡырға өгөтләнем. Ул да күңеле төпкөлөндә күптән шул хыял менән янған икән, шул уҡ йылда Белорет педагогия училищеһына уҡырға инде, мин дә юғары белем алыу ниәтенән ситтән тороп БДУ-ның филология факультетына документтарымды тапшырҙым, – тип иҫләй йәш сағын әңгәмәсем.
Тырышҡан маҡсатына ирешә инде, икеһе лә бер нимәгә ҡарамай, уңышлы уҡып бөтә, йәш йөрәктәрҙең хистәрен араларҙың алыҫлығы ла, ял көндәрендә генә бер-береңде күреү ҙә һыуытмай. Ғаиләгә йәм өҫтәп, тәүге улдары Замир донъяға килә.
Ҡәләмовтар йүнәлтмә буйынса Һәйтәк, Ахун мәктәптәрендә уҡытып ала, унда ла үҙҙәрен тырыш, грамоталы белгестәр итеп таныта.
– Тыуған тупраҡ үҙенә тарта инде. Ҡәйнәм мәрхүм булғас, ҡайным яңғыҙ интекмәһен тип, 1984 йылда Сораманға ҡайтып, мәктәптә эш башланыҡ, – тип хәтирәләргә бирелә әңгәмәсем.
Ағаларына иш булып тағы ике баһадир – Илнур менән Илгизәр донъяға килә. Ғаилә тәүҙә мәктәп йортонда йәшәй, һуңғараҡ үҙҙәре кирбестән күркәм йорт һалып сыға.
Хаҡлы ялда йәшәү башлана ғына
Хаҡлы ялға сыҡҡансы Ҡәләмовтар мәктәптә эшләй. Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы – башҡорт теле, тарих фәндәренән, Зиннур Шөғәйеп улы тәүҙә башланғыс кластарҙа уҡыта, һуңынан музыка белгесе, директорҙың уҡыу-уҡытыу буйынса урынбаҫары була, хаҡлы ялға мәктәп директоры вазифаһынан сыға. Икеһе лә “Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған, намыҫлы хеҙмәттәре өсөн Маҡтау ҡағыҙҙары, Почет грамоталары менән бүләкләнгән, Зөбәйҙә Ҡәләмова – Марат Минһажетдинов исемендәге премия лауреаты ла.
Бөгөн Ҡәләмовтар ишле мал, ҡош-ҡорт аҫрап, мул баҡса үҫтереп, гөрләтеп донъя көтә. Улдарының уңыштарына шатланып, ейән-ейәнсәрҙәрен һөйөп, ҡыуаныс кисерә улар.
Әйткәндәй, Ҡәләмовтарҙың өс улы ла бер йылда өйләнә.
– 2006 йылда өс туй үткәрҙек. Бер ҙә аптырап ҡалманыҡ, баҡса тулы емеш-еләк, мал-тыуар, ҡош-ҡорт күп булғас, туйҙарҙы уҙғарыуы әллә ни ауыр булманы. Үҙебеҙҙән артып ҡалған продукцияны Белорет баҙарына алып барып һатып, өҫтәмә килем дә ала инек. Бер осор 300 баш кәбеҫтә ултыртып, тирә-яҡ ауылдарға ла һаттыҡ, – тип йылмая әңгәмәсем.
Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы менән Зиннур Шөғәйеп улы әле лә бер ҙә бирешмәй. Бер-береһен күҙ ҡарашынан аңлап, һәр эште кәңәшләшеп, аңлашып йәшәү һөҙөмтәһелер был, тип уйлап ҡуйҙым, уларға ҡарап.
Оҫта ҡуллы ғаилә башлығын “Водоканал” ойошмаһы һыу үткәргестәрҙе хеҙмәтләндереүен һорап эшкә саҡырған, бөгөн ул ауылда һыу тәьминәте өсөн дә яуаплы.
Ә Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы бала саҡтан килгән ҡомары – тарих менән ҡыҙыҡһыныуын дауам итә. Ауыл тарихы, аймаҡтарҙың шәжәрәһен өйрәнә ул. Ауылда Тиләү ырыуы музейы ла уның башланғысы менән асыла.
– Тәүҙә мәктәбебеҙҙә тарихи мөйөш кенә бар ине. Уҡыусылар, уҡытыусылар тарафынан йыйылған экспонаттар унда һыймай башлағас, махсус урын кәрәклеге асыҡланды. Коллектив менән ауылыбыҙҙың арҙаҡлы шәхесе профессор Ишмөхәмәт Ғәләүетдиновҡа мөрәжәғәт иттек. Халҡым, яҡташтарым тип янып йәшәгән кеше күп уйлап торманы – буш торған тыуған йортон музей өсөн файҙаланыуға тапшырҙы, – тип хәтирәләре менән уртаҡлашты әңгәмәсем.
Музейҙы тулыландырыу маҡсатында Зөбәйҙә Ҡәләмова ҙур эш алып бара, республика архивында ла эҙләнә.
– Ауыл, нәҫел-нәсәп, аймаҡ атамалары сығышын төптән өйрәнеү бурысын ҡуйҙыҡ ауылдаштар менән. Ошо маҡсатта, тәүҙә аймаҡ йыйындары, быуындар осрашыуы кеүек йәнле саралар үткәреү традицияға инде, – ти әңгәмәсем.
Эҙәрмән тапҡандарын дәфтәргә теркәп бара, улар йыйылып китә. Күп тә үтмәй, Учалы яҙыусылар ойошмаһы ярҙамында үҙнәшер юлы менән беренсе китабын баҫтыра. Яҙмалары район гәзитендә лә күренә башлай. “Яйыҡ” гәзите ойошторған Хөснә Юлдыбаева премияһына лайыҡ була.
Бөгөн Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы – һигеҙ әҙәби-публицистик китап авторы, Учалы Яҙыусылар ойошмаһының иң әүҙем ағзаларының береһе. Ул әле лә ижади эҙләнеү юлында. Әммә хәҙер элекке кеүек ҡағыҙға яҙмай, компьютерҙа йыя. Хаҡлы ялға сыҡҡас та Зиннур Шөғәйеп улы менән бергәләп заман техникаһын “йүгәнләп”, интернет селтәрендә иркен “йөҙәләр”. Әйткәндәй, Ҡәләмовтар 2016 йылда “Әүҙем быуын” Бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнашып, махсус грантҡа лайыҡ була һәм ноутбук менән бүләкләнә.
Мәҡәләм геройы сирек быуат йыл элек намаҙға баҫа, ураҙа тота. Уның артынса тормош иптәше лә дингә килә. Икеһе лә спорт менән шөғөлләнә, халыҡ медицинаһы менән ҡыҙыҡһына.
Һуңғы ваҡытта Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы мөнәжәт ижад итеү менән мауыға. Быйыл Троицк, Сибай ҡалаларында мөнәжәт башҡарыусылар конкурстарында уға етеүсе булмай.
Ауылда абруйлы ханымды күптән түгел ағинәйҙәр ойошмаһы рәйесе итеп һайлап ҡуялар. Республика кимәлендә тәбиғәткә бәйле сара – “Йолоҡ туйы” йолаһын үткәреп, барыһын да хайран итә Сораман ҡатын-ҡыҙҙары. Һәр байрамды, иҫтәлекле ваҡиғаны матур итеп билдәләй улар.
– Берәй ҡасан ауылдан күсеп китеү теләге тыуманымы, ауылда бигерәк тә ҡатын-ҡыҙға тормош көтөүе ауырға тура килә бит? – тип һорайым әңгәмәсемдән.
– 1996 йылда Учалы ҡалаһында башҡорт лицейы асылғас, икебеҙҙе лә эшкә саҡырғайнылар, тыуған ауылыңды, үҙ ҡулың менән һалған йортоңдо нисек ташлап китәһең – баш тарттыҡ, егәрле кешегә ҡайҙа ла йәшәүе ҡатмарлы түгел, эргәңдә һине аңлап, һәр башланғысыңды хуплап, ярҙам итергә әҙер торған кешең булһа, – тип яуап бирҙе Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙы.
Илдар КИЛМӨХӘМӘТОВ, Учалы районының Амангилде ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы:
– Бөгөн ауыл тормошоноң тотҡаһы, ысынлап та, ҡатын-ҡыҙ ҡулында, тип әйтер инем. Тормошобоҙ гөрләп торһон өсөн улар көсөн дә, дәртен дә йәлләмәй, әсә лә, ҡатын да, етештереүсе лә, аҡса табыусы ла, йәмәғәт эшмәкәре лә, кәрәк икән – артист та хатта. Мин үҙемдең эшемдә фәҡәт ошондай әүҙем гүзәл зат ярҙамына таянам.
Беҙҙең биләмәлә ҡатын-ҡыҙҙар, ағинәйҙәр бөтә йәмәғәт эштәрен ойоштора, теге йәки был сараларҙы үткәрешә, донъяларын да гөлдәй матур тота, экологик өмәләргә сыға, ауыр хәлдәге ғаиләләргә ярҙам ҡулы һуҙа, айыҡлыҡ өсөн көрәштә алғы сафта бара. Үҙебеҙҙең “Әхирәттәр” фольклор ансамбле сығыш яһағанда артистарың ары торһон! Ә бит ауыл ерендә эш тауыҡ сүпләһә лә бөтөрлөк түгел, гел йырлап-бейеп кенә йәшәп тә булмай: донъя көтөргә, мал-тыуар аҫрарға, ғаиләңде тәрбиәләргә кәрәк.
Ауылда астан үлмәйем, етеш йәшәйем тиһәң, барыһын да үҙеңә хәстәрләргә тура килә. Ә бында инде елкә кәрәк. Иртә тороп, һуң ятмаһаң, бөтмөр, тик тормаҫ, өлгөр булмаһаң, ас та тороп ҡалыуың бар. Бәхеткә күрә, ауылдаштарым мул, матур йәшәй.


text:
- Подробности
- Просмотров: 483
СОВЕТ СОЦИАЛИСТИК РЕСПУБЛИКАЛАРСОЮЗЫ, С о в е т т а р С о ю з ы, 1922—91 йй. булған дәүләт.30 дек. Рәсәй империяһының төпбиләмәләрендә совет власын урынлаштырғас барлыҡҡа килә. Майҙаны — 22,4 млн км2 (Ер шарындағыҡоро ерҙең 1/6 өлөшө). Ҡоро ерҙәкөньяҡта — Афғанстан, Иран, Корея, Ҡытай, Монголия, Төркиә, көнбайышта Венгрия, Норвегия, Польша, Румыния, Финляндия, Чехословакия мн сиктәш була. ТерряһынАтлантик, Төньяҡ Боҙло һәм Тымыҡокеандар басс. ҡараған 12 диңгеҙ йыуған.Халҡы (мең кеше): 1926 й. —147027,9 (ш. иҫ. башҡорттар —713,6), 1939 — 170557 (843,6),1959 — 208826,6 (989), 1970 —241720,1 (1239,7), 1979 — 262084,6 (1371,4), 1989 й. — 286742,5 (1449,16,ш. иҫ. РСФСРҙа — 1345,27, Белорус ССРында — 1,25, Грузия ССРында— 0,38, Ҡаҙаҡ ССРында — 41,85,Ҡырғыҙ ССРында — 4,03, ЛатвияССРында — 0,63, Литва ССРында — 0,42, Молдавия ССРында —0,61, Тажик ССРында — 6,82, ТөркмәнССРында — 4,68, УкраинаССРында — 7,4, Үзбәк ССРында —34,77, Эстон ССРында — 0,37, ӘзербайжанССРында — 0,53, ӘрмәнССРында — 0,14). Баш ҡалаһы —Мәскәү. Беренсе булып СССР составына— Белорус ССРы, Кавказаръяғы Совет Федератив Соц. Респ.(ЗСФСР; 1936 й. Грузия ССРына,Әзербайжан ССРына, Әрмән ССРынабүленә), Рәсәй Совет ФедеративСоциалистик Республикаһы, УкраинаССРы, 1925 й. — Төркмән, Үзбәк,1929 й. — Тажик, 1936 й. — Ҡаҙаҡ,Ҡырғыҙ, 1940 й. Латвия, Литва, Молдавия, Эстон ССРҙары инә. 1922 й.Советтарҙың 1се Бөтә Союз съезында(ҡара: Советтар съездары) СССРтөҙөү тда декларация ҡабул ителәһәм Килешеү раҫлана, ҮБК һайлана. Төп закон булып 1924 й. (яңыбаҫмалары — 1936 й. һәм 1977 й.)ҡабул ителгән СССР Конституцияһыиҫәпләнә, уның нигеҙендә союздашһәм авт. респ. конституциялары ҡабулителә. 30сы йй. алып барылған үҙгәртепҡороуҙар һөҙөмтәһендә СССРҙаматди етештереү саралары тулыһынсадәүләт ҡулына күсә һәм йәмғиәт тормошоноң барлыҡ өлкәләрендә лә идара итеүҙең адм.команда ысулдары(ҡара: Биш йыллыҡ пландар, Индустриялаштырыу, Коллективлаштырыу,Национализациялау) урынлаша. Тоталитар йәмғиәт ҡороу һөҙөмтәһендәкүпләп репрессиялар (ҡара:Сәйәси репрессиялар, Сәйәси һөргөн) булып үтә. Бөйөк Ватан һуғышындаеңеүҙән һуң СССР донъялаиң көслө держава булараҡ үҫешә.1985 й. йәмғиәт мн идара итеүҙеңадм.команда ысулы эҙемтәләрен бөтөрөрөсөн СССР етәкселеге үҙгәртеп ҡороу курсы иғлан итә. Дәүләтсуверенитеты тураһында декларацияҡабул ителгәндән һуң, Башҡортостан вәкилдәре Яңы Огарёв процесында (1991 й. апр.—авг.) яңыСоюз килешеүе проектын төҙөүҙә ҡатнаша.Август кризисы СССРҙыңтарҡалыу процесын тиҙләтә. Дек.союздаш респ. етәкселәре тарафынанБДБ ойошторола. 25 дек. СССР йәшәүҙәнтуҡтай. БАССРға 1936 й.рәсми рәүештә союздаш респ. статусыбиреүҙә баш тартыла. Автономиясиктәрендә Башҡортостан мәҙәниәт,фән, мәғариф һәм иҡтисадтың айырым өлкәләрендә ярайһы уҡ ҙур ҡаҙаныштарғаөлгәшә. Урта белем,урта профессиональ белем һәм юғарыбелем биргән уҡыу йорттары, мәҙәниәтһәм сәнғәт учреждениеларыасыла. Еңел сәнәғәт, машиналар эшләү,нефть сығарыу сәнәғәте, нефтьэшкәртеү сәнәғәте, нефтехимия сәнәғәте,химия сәнәғәте һ.б. үҫеш ала.Башҡортостандың төп сәнәғәт тармаҡтарысеймал сығарыуға, аралашпродукция етештереүгә йүнәлтелгәнбула. Төп етештереү тармаҡтары иңэлек СССР мәнфәғәтенә ярашлы үҫешкән.Республиканың мәнфәғәттәре һәмүҙенсәлектәре иҫәпкә алынмаған, төбәктеңкомплекслы үҫеш ихтыяждарыинҡар ителгән. Халыҡты соц. яҡтантәьмин итеү өлкәһе насар үҫешкән.
Ю.В.Калашников
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 365
КЕРПЕКЛЕ СЕЛӘҮСЕНДӘР, төклө селәүсендәр (Turbellaria), яҫы ҡорттар класы. 12 отряды, 3,5 меңдән ашыу төрө билдәле, бөтә Ер шарында таралған. Башҡортостанда бер нисә тиҫтә төрө бар. Оҙонлоғо миллиметрҙан алып бер нисә см тиклем, кәүҙәһе яҫы, оҙон, керпекле эпителий м‑н ҡапланған; төҫө һары, йәшел, ал, көрән һ.б., ҡайһы бер төрҙәре төҫһөҙ. Эпителийында субстрат буйлап шыуышыу өсөн лайла бүлеп сығарыусы биҙҙәр күп. Эсәклеге муҡса рәүешле йәки тармаҡлы, аналь тишеге юҡ. Тире аша тын ала. Ҡан әйләнеше ағзалары юҡ. Күпселек төрҙәрҙең бүлеп сығарыу ағзалары — протонефридиялар (беренсел бөйөр). Ябай төҙөлөшлө К.с. нервы системаһы диффуз типта, юғары ойошҡанлыларҙа — нервы бауҙары селтәре булған парлы мейе ганглийынан тора. Һиҙеү ағзалары — еҫ һиҙеү соҡорҙары, күҙҙәр, статоцист (тигеҙлекте тотоу ағзаһы). Гермафродит, күпселек төрҙәрҙә енси күҙәнәктәрҙе тышҡа сығарыу өсөн махсус юлдар үҫешкән. Башлыса енси юл м‑н үрсей. Үҫеше тура, күп тармаҡлылар отрядына ҡараған төрҙәрҙә — метаморфозлы, йомортҡанан балағорт сыға. Башлыса һыу ятҡылыҡтарында һәм дымлы урындарҙа йәшәй. Ваҡ хайуандар м‑н туҡлана, ҡайһы берҙәре — энәле тирелеләрҙең, моллюскыларҙың, ваҡ ҡыҫалаларҙың паразиттары. Һыу экосистемаларының мөһим компоненты: ҡайһы бер К.с. (мезостомалар, планариялар) һыу умыртҡаһыҙҙарының һанын көйләй, күп төрҙәре балыҡтар өсөн аҙыҡ булып тора.
М.Ғ.Баянов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Асыҡ кодлы софт донъяны үҙгәртә һәм киләсәкте булдыра. Ярҙам иткең киләме?
Google’дың „Код йәе“ программаһы (Google Summer of Code), яҡынса 6000 студентты һәм 300-ҙән артыҡ асыҡ кодлы компьютер программалары етештереүсе проекттарҙы берләштереп, миллионлаған юл кодты майҙанға килтерде. 2013 нең „Код йәе“н тағы ла шәберәк итеү өсөн кураторҙар һәм студенттарҙы ҡатнашырға саҡырабыҙ!
Google’дың „Код йәе“ программаһы студенттарҙы асыҡ код яҙыуға йәлеп итеү ниәте менән уйлап табыла. 2005 йылда башланған әлеге программаның бер нисә маҡсаты бар:
- йәштәрҙең асыҡ кодлы программалар етештереү эшенә ҡатнашыуына этәргес биреү;
- компьютер ғилеме йәиһә сиктәш фәндәрҙе өйрәнеүсе студенттарға йәй көнө дәреҫтәре һәм буласаҡ һөнәрҙәре менән бәйле өлкәлә эшләү мөмкинлеге биреү;
- студенттарҙы ысынбарлыҡтағы программалау шарттары менән таныштырыу (мәҫәлән, бер проекта бер-береһенән йыраҡ арала булған кешеләрҙең ҡатнашыуы, программаларҙы лицензиялау мәҫәләләре, хат таратыу хеҙмәтендәге (mailing-list) тәртиптәр һ.б.);
- бар кешелек файдаһына күберәк асыҡ кодлы программалар яҙыу һәм нәшер итеү;
- асыҡ кодлы проекттарға яңы программистар табырға ярҙам итеү.
Уңышлы студенттарға, өс ай дауамында үҙҙәренең төп иғтибарын программалау проекттарына йүнәлдерергә мөмкинлек биреп, беҙ 5000$ күләмендәге стипендия тәҡдим итәсәкбеҙ. Был программа тулыһынса Интернет аша алып барыласаҡ. Уҙған йылдарҙа программала ҡатнашкан студентар һәм етәкселәр донъяның 100-ҙән артыҡ иленән ине.
Асыҡ кодлы проекттарҙан ғаризаларҙы Google 2013 йылдың 18 мартынан алып 29 мартына тиклем ҡабул итәсәк. Студенттарҙың ғаризалары 2013 йылдың 22 апреленән алып 3 майына тиклем ҡабул ителәсәк.
Ҡатнашыу талаптары, ғариза биреү тәртибе һәм (иң мөһиме!) футболка тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте түбәндәге сайттан таба алаһыҙ:
http://www.google-melange.com
Текст өсөн Рөстәм Батталға рәхмәт.


text:
Наши новости
Опрос
Как Вы оцениваете работу филармонии?
Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова
Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова посвящен 100-летию Республики Башкортостан
С 12 по 14 ноября 2018 года в городе Уфе на базе Башкирской государственной филармонии им. Х.Ахметова проводится Открытый Республиканский конкурс вокалистов имени Газиза Альмухаметова.
Абонементы
Всероссийский старт продажи абонементов
ЭЛЕКТРОННЫЕ БИЛЕТЫ
Продажа билетов онлайн
Получить всю информацию о наличии и стоимости билетов теперь легко: не выходя из дома, с мобильных устройств, подключенных к сети Интернет.
Наш репертуар
Сентябрь-Октябрь 2018
Ноябрь 2018
Наши партнеры
2018 - Год Семьи
2018 год объявлен в Башкортостане Годом семьи
Пресса ⇒ ЙЫР-МОҢҒА СОРНАЛДЫ СИБАЙ
Ысынлап та, өс көн, өс төн буйы Сибай ҡалаһы башҡорт йыры, башҡорт моңо бишегендә тирбәлде, халыҡ йырын тыңлап кинәнде. Халҡыбыҙға Буранбай, Сибай, Хәмит, Бирғәле кеүек бөйөк сәсәндәрҙе биргән, мәшһүр “Сибай”, “Азамат”, “Сәлимәкәй”, “Ирәндек” һымаҡ йырҙарҙы бүләк иткән сал төбәктә 14-се тапҡыр төбәк-ара башҡорт йырын башҡарыусыларҙың “Ирәндек моңдары” конкурсы үтте. Быйыл бәйге республикала иғлан ителгән Ғаилә йылына һәм атаҡлы ҡурайсы Ишмулла Дилмөхәмәтовтың тыуыуына 90 йыл тулыуға арналды.
Халыҡ күңеленә дәрт һәм илһам өҫтәгән матур йолаға 1996 йылда нигеҙ һалына. Тәүҙә конкурс йыл һайын үткәрелһә, артабан ул ике йылға бер тапҡыр ойошторола башлай. Ошоға тиклем, бәйге шарттарына ярашлы, конкурста 35 йәшкә тиклемге йырсылар ҡатнашһа, быйылдан башлап уларҙың йәше 50-гә тиклем арттырылды. Шулай итеп, сираттағы конкурста балалар, үҙешмәкәр һәм профессиональ йырсылар үҙ-ара ике турҙа һынау тотто, халыҡ йырын йырлап ишеттерҙе, уларҙың тарихы менән таныштырҙы. Баһалама ағзалары конкурсанттарҙы 16 йәшкә тиклемгеләр, 16 – 35, 35 – 50 йәшлектәр араһында айырым билдәләне. Балалар һәм үҫмерҙәр бер турҙа, ололар ике турҙа көс һынашты. Бөтәһе 81 бәйгесе ҡатнашып, шуның 14-е профессиональ йырсы, 26-һы үҙешмәкәрҙәр булһа, ҡалғаны — балалар. Бәйгеселәр республиканың төрлө район һәм ҡалаларынан, шулай уҡ күрше Силәбе өлкәһенән, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларынан килгәйне.
“Ирәндек моңдары”нда күркәм һәм үҙенсәлекле йола бар: сит илдәрҙән саҡырылған йырсылар һәм йыраусылар ҡунаҡ булараҡ сығыш яһай. Ошоға ҡәҙәр Алтай, Ҡаҙағстан, Ҡалмыҡстан, Грузия, Япония оҫталарының сығышын тыңлау, милли кейеме, музыка ҡоралдары менән яҡындан танышыу бәхете тейһә, был юлы байрамға Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстары лауреаты, Мөкәрәм Торғонбаева исемендәге премия лауреаты, Үзбәкстандан килгән йырсы һәм бейеүсе Лилиә Мөхәмәҙиева сараға ҡабатланмаҫ биҙәк өҫтәне.
Бәйгеселәрҙең эшен абруйлы жюри — Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Фәрзәнә Сәғитова етәкселегендә Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артистары Флүрә Килдейәрова, арҙаҡлы фольклорсы, ҡурайсы Юлай Ғәйнетдинов, Башҡортостандың халыҡ артистары Тәнзилә Үҙәнбаева, Вахит Хызыров, Азамат Тимеров, атҡаҙанған артист Баязит Байназаров баһаланы.
Эйе, башҡорттоң оҙон көйөн һаҡлау, киң таратыу, таҙа, саф көйө киләсәк быуынға еткереү, йыр сәнғәтенә йәштәрҙе йәлеп итеү, үҙенсәлекле талант эйәләрен асып, ҙур сәхнәгә сығарыу кеүек маҡсаттарҙы үҙ эсенә алған “Ирәндек моңдары” йылдар дауамында бурысын лайыҡлы үтәп килә. Ҡасандыр балалар араһындағы бәйгелә ҡатнашып, призлы урын яулағандар, аҙаҡ өлкәндәрҙекендә гран-приға лайыҡ булып, ҙур танылыу яуланы. Мәҫәлән, Баязит Байназаров, Ғаяз Ғәйетбаев, Зәлиә Нурлы, Сөмбөл Моратова, Рөстәм Шаһыбалов, Филүс Ҡалмырҙин, Марсель Ҡотоев, Иҙел Аралбаев — конкурстың төрлө йылдарҙағы еңеүселәре. Һуңғы йылдарҙа ғына гран-при яулаған Гөлнара Вәлиева, Диләрә Иҙрисова һәм Иҙел Аралбаевтарҙың бөгөн Башҡорт опера һәм балет театрында уңышлы эшләп йөрөүҙәре лә конкурстың мәртәбәһен бермә-бер арттыра.
Баһалама рәйесе, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, профессор Фәрзәнә Сәғитова әйтеүенсә, быйыл бәйгегә бик көслө конкурсанттар килгән. Профессиональ йырсылар араһында ғына 16 бәйгесе ҡатнашырға теләк белдереп, шуның 14-е үҙ көсөн һынап ҡараған.
— Шул тиклем оло кинәнес менән ҡатнашыусыларҙы тыңланыҡ. Ҡайһы бер йылдарҙа конкурста еңеүсене билдәләрлек тә бәйгесене тапмайбыҙ, ә быйыл еңеүсе исеменә дәғүә итеүселәр күп. Иң ҡыуандырғаны: халыҡ йырын шул тиклем оҫта, дөрөҫ һәм теүәл башҡарҙылар. Хатта беҙҙең тәндәребеҙ семетеп, күңелдәребеҙ һиҫкәнеп, йөрәктәребеҙ һулҡылдап китте. Өмөтлө йәштәр бар, бәйгеселәрҙең күбеһе ошо төбәктән. Хатта Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаһынан килеүселәр ҙә, Нефтекама, Ғафури яҡтарынан ҡатнашыусыларҙың да тыуған яғы бәрәкәтле Баймаҡ, Сибай булыуы хайран итә! Милләттәштәребеҙҙең күпләп йәшәгән, мәшһүр йыраусылары менән дан тотҡан, илаһи моңдарыбыҙҙың иң гүзәл өлгөләре һаҡланған аҫаба төбәктә халыҡ йырына, уның моңона ғашиҡ кешеләрҙең булыуына аптырайһы түгел, бының шулай булыуы тәбиғи күренеш.
Конкурсҡа, бигерәк тә “Ирәндек моңдары”на бер-ике көндә әҙерләнеү мөмкин түгел. Башҡа конкурстарҙан айырмалы рәүештә, бында йылдар талап ителә. Шуға күрә иң көслө башҡарыусылар ғына икенсе турға үтә алды. Иң ҡыуандырғаны: быйыл һигеҙ конкурсант башҡорт халҡының мәшһүр йыры “Буранбай”ҙы шул тиклем оҫталыҡ менән башҡарҙы. Ә был йырҙы барыһы ла башҡара алмай, “Буранбай”ҙы йырлаған кеше халыҡ йырын да, ҡыҫҡа, эстрада йырҙарын да еңел башҡара аласаҡ. Тимәк, йыр сәнғәтенең киләсәге бар, йәштәребеҙ лайыҡлы рәүештә башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыу оҫталығына эйә, уларҙы дауам итә аласаҡ, тип оло ышаныс менән әйтә алам. Ике көн буйына 160-тан ашыу халыҡ йырын тыңланыҡ. Һирәк башҡарылған йырҙарҙың ишетелеүе икеләтә һөйөнөс. Был юлы беҙгә “Нәҫел йыры”, “Зарыҡай” кеүек урындағы фольклорға нигеҙләнгән йырҙарҙы, шулай уҡ “Кәтинкә”, “Типа”, “Һыу өҫтө” кеүектәрҙе ишетергә насип итте.
Ә инде конкурстың шарттарына үҙгәреш индерелеүенә, йәғни уның йәше 50 йәшкә тиклем оҙайтылыуына кире ҡараштамын. Сөнки бәйге башланғанда, уның төп маҡсаты йәштәрҙә халыҡ йырына ҡарата һөйөү тәрбиәләү һәм араларынан иң-иңдәрен табыу, уларҙы артабан үҫтереү ине. Илле йәштән үтеүселәр өсөн “Оҙон көй” кеүек башҡа конкурстар етәрлек, ә бына йәштәрҙә халыҡ йырына һөйөү, уны пропагандалау, башҡарыу йәһәтенә килгәндә, “Ирәндек моңдары” конкурсының әһәмиәте ғәйәт ҙур. Балалар араһында ҡатнашыусыларҙан алып беҙ уларҙы күҙәтеп барабыҙ, өмөтлөләрен музыка буйынса артабан белем биреү маҡсатында уҡырға саҡырабыҙ. Иң мөһиме: конкурс йәшәй, халыҡ йырын башҡарыусы йәштәребеҙ бар, тимәк, башҡорт йырының киләсәге ҙур, ул йәшәйәсәк, — тигән фекерҙә Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы.
Балалар араһындағы конкурстың баһалама етәксеһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Тәнзилә Үҙәнбаева әйтеүенсә, быйыл төрлө райондан 37 баланың сығышы тыңланған. Сибайҙан 4 йәшлек Азалия Ҡәйепҡолова менән Әбйәлилдән Нәргизә Зәйнетдиноваларҙың сәхнәлә үҙҙәрен ышаныслы тотоуҙары һоҡландырған. “Мин тәү сиратта балаларҙың ата-әсәләренә, уларҙы әҙерләп алып килгән уҡытыусыларына ҙур рәхмәт әйтер инем. Ғаиләлә бала халыҡ моңон ишетеп, йырлап үҫә икән, ул киләсәктә йырсы булып китмәһә лә, күңеле матур булыуына иманым камил. Быйыл үҙенең моңо, тауышы менән Учалының йәш йондоҙо Ләйсән Золотарева балҡыны. Дөрөҫ, балҡыны тип әйтергә мөмкин. Бәләкәс ҡыҙыҡай Мәскәү сәхнәләрен шаулатып өлгөрҙө, үҙен танытты. Бөгөн уның бәйгелә ҡатнашыуы балалар өсөн үҙе асыш булды һәм киләсәктә барыһы ла уға тиңләшергә, унан өлгө алырға тырышасаҡ. Һәр ваҡыттағыса “Ирәндек моңдары” юғары кимәлдә үтте”, – тине ул.
Әйткәндәй, конкурс юғары кимәлдә үтһен өсөн, уны ойоштороусылар, Сибай ҡалаһы хакимиәте етәкселәре, мәҙәниәт бүлеге хеҙмәткәрҙәре ҙур тырышлыҡ һалған. Баһалама ағзалары ла ике көн буйы алһыҙ-ялһыҙ бик көсөргәнешле эшләне. Көндөң ҡапыл һыуытып ебәреүе лә, бер аҙ ямғыр яуыуы ла бәйгеселәрҙең күңелен төшөрмәне. Гала-концерт ҡаланың үҙәк майҙанында үтте. 14-се тапҡыр уҙғарылған төбәк-ара башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың “Ирәндек моңдары-2018” бәйгеһенең төп бүләгенә Өфө ҡалаһынан Дамир Тайыпов лайыҡ булды. Уға Сибай ҡала хакимиәте башлығы Рөстәм Афзалов 100 мең һумлыҡ сертификат тапшырҙы. Балалар араһында гран-при хаҡлы рәүештә Учалы районы Яңы Байрамғол ауылынан Ләйсән Золотареваға эләкте. Беренсе урынды иһә балалар араһында Әбйәлилдән Айгизә Вәлиева менән Сибай ҡалаһынан Ильяс Кинйәбулатов бүлешһә, үҙешмәкәрҙәр араһында (16 – 35 йәшлектәр араһында) Әлфиә Мырҙабаева (Ейәнсура) менән 35 – 50 йәшлектәр араһынан Фәнүр Аралбаевҡа (Баймаҡ районы) эләкте. Профессиональ йырсылар төркөмөндә беренселекте Өфө ҡалаһынан Алмас Хөсәйенов менән Рәфис Сирусин яуланы.
Гран-при алған Дамир Тайыпов сығышы менән Әбйәлил районы Буранғол ауылынан. Әле ул Өфө дәүләт сәнғәт академияһының бишенсе курсында уҡый. Төрлө йыр бәйгеләрендә ҡатнашып еңеүсе булған Дамир “Ирәндек моңо”нда ла тәүге тапҡыр ҡатнашмай. “Был бәйгелә өсөнсө тапҡыр үҙ көсөмдө һынап ҡараным. Тәүге тапҡыр 2014 йылда — III урын, 2016 йылда беренсе урын алдым. Быйыл иһә еңеүсемен! Бик шатмын, сикһеҙ ғорурланам! Конкурс бигерәк тә йәштәргә үҫешергә ҙур баҫҡыс булып тора, рухи этәргес бирә. Тап бында беҙ төрлө башҡарыусыларҙың халыҡ йырын нисек башҡарыу оҫталыҡтарын ишетәбеҙ, улар менән аралашыу мөмкинлеге ҙур. Халыҡ йырын яратып башҡарам, бигерәк тә “Буранбай”, “Бейеш” йырҙары күңелемә яҡын”.
Ләйсән Золотареваның да тулҡынланыуы йөҙөнә сыҡҡан: еңеүенә сикһеҙ шат. Шулай уҡ ҡатнашыусылар араһында махсус призға лайыҡ булыусылар булды.
Өс көн буйы барған йыр-моң конкурсына йомғаҡ яһалып, байрам үҙәк майҙанда дауам итте. Сәхнәлә быйылғы еңеүселәр менән бергә төрлө йылдарҙа “Ирәндек моңдары” бәйгеһендә гран-приға лайыҡ булған йырсылар сығыш яһаны. Гүйә, был көндәрҙә мәғрур Ирәндек күкрәгенән халҡым моңо ағылды ла ағылды.
Сибай ҡалаһы.
Автор: Кәримә УСМАНОВА.


text:
Был һеҙгә оҡшамаған йәки юҡ, һауа буйлап сәйәхәт-был да кәрәк. Шуға күрә, һеҙ яһарға тейеш булған мөмкинлектәрҙе максимум. Күпселек авиакомпаниялар ла беренсе кластан тыш клиенттарҙы хеҙмәтләндереү менән тәьмин итеү һәм бизнес-класс, бар теләген тағы. Шәхси самолетты, һауаны шул тиклем күп өстөнлөктәре класлы авиакомпанияһы чартер яңыртылып тора коммерция сервис уңыш уҙып.. Әгәр һеҙ эҙләсе Уилмингтон шәхси самолетты ҡуртымға Делавэр., беҙ һауа чартер компанияһы булып, беҙҙең менән элемтәгә керергә 302-725-0800 етеҙ өсөн цитаталар.
Беҙ Тәҡдим Иткән Хеҙмәттәр Исемлегендә
Шәхси Ауыр Чартер Рейсы Самолеты
Шәхси чартер рейсы самолетын ҡаршы. Беренсе Класс Коммерция Авиакомпанияһы
Был, сөнки беҙҙең илтеп гарантия беҙ киләһе өс табыш хеҙмәте. :
1. Ниндәй Процедуралары Ентекле Тын Тултырыу
Ҡыҫынҡы һеҙ уны тапҡан, тын осоу өсөн аэропортҡа сәғәт өсөн тиклем килә. ? Күп ваҡыт хәүефһеҙлек һыҙаты аша үтә. Башҡа борсомаһын, тип, һеҙ аласаһы үҙ рейс үткәрелә, унда ваҡытында әгәр ҙә һеҙ получает. Уставында шәхси һауаһы менән һулыш , әммә, ентекле ты ла үтергә тура килә һеҙгә . Отчет мөнәсәбәте., босс хәл һеҙ һәм һеҙгә, оса ҡайһы ваҡыт..
2. Башҡа сикләүҙәр йәки багаж өҫтәмә түләүҙәр
Реактив самолет яллаған шәхси чартер рейстары Уилмингтон нисек һеҙ генә Делавэр , һеҙ-үҙ ваҡытлыса самолет. Тимәк, һеҙ үҙегеҙ багажына эйә булыу-булмауға ҡарамаҫтан, был ни ҙур. Шулай уҡ һеҙҙең барығыҙ өсөн, һеҙҙең өсөн ғаилә һәм өҫтәмә түләүҙәр менән оса питомец.
3. Осоу Ваҡытында Айырата Күрһәтте
Енә тиклем күңелем булды, иң яҡшы наслаждайся һеҙ хеҙмәтләндергән. Күңеленә инеп сездә бар видео, музыка, һәм Wi-Fi Интернет. Был ҡағылмаған аш, барыһы ла һеҙҙең булһа, һеҙ телисез ашаған бортҡа. Шунда аяғы урындан шунса самолет өсөн., һәм һеҙҙең тирәләй йөрөй ала.
Әгәр телисез икән, теләһә ҡайһы ваҡытта, һуңғы минут буш аэрокосмос өсөн интернет яҡлы мин аяҡтары дер Уилмингтон, һауа өсөн беҙ йәмғиәттең уставына ҡаралған булып тора.. Беҙ бик яҡшы уңай сервис хаҡы буйынса гарантияланған.
Касл кант шулай уҡ аэропорты исемлегендә өсөн реактив һауа оса билдәле дәүләт һәм шәхси транспорт итеп Нью https://www.atlanticaviation.com/location/ILG
Уилмингтон, Моншанен, Рокленд, Пеннс-Гров, Тәрән һыулы, Винтертур, Яңы Һарай, Клеймонт, Yorklyn, Пеннсвилл тауншип, Pedricktown, Хокессин, Форд Чаддс, Маркус Хук, Көньяҡ-Көнсығыш, Ньюарк, Астон, Тонтон, Хайтс Честер, Глен Миллс, Gradyville, Concordville, Kemblesville, Менденхолл, Делавэр-Сити , Бриджпорт, Ҡала суидсборо, Честер, Кеннетт Сквер , Брукхейвен, Айыу, Toughkenamon, Ланденберг, Pocopson, Чейни, Авондейл, Глен Риддл Лим, Ленни, Сент-Джорджес, Woodstown, Лиана Крам, Уоллингфорд, Көнбайыш Честер, Салем, Woodlyn, Westtown, Киң мәғлүмәт саралары, Куинтон, Порт-Пенн, Гиббстаун, Парк Ридль, Swarthmore, Харрисонвило, Элә Милс, Фолс, Аллоуэй, Mickleton, , Парк Проспектына, Эссингтон, Мортон, Көнбайыш Гров, Норвуд, Холма, Элктон, Спрингфилд, Уба Mullica, Нью-Лондон, Glenolden, Paulsboro, Folcroft, Филадельфия, Clarksboro, Күпер Хэнкокс , Эджмонт, Кирквуд, Ньютаун-Сквер, Клифтон-Хайтс, Линкольн Университеты, Шарон Хилл, Юэн, Роял Мауы, Льюисвилл, Брумолле, Келтон, Дарби, Мвадуй, Дрексел-Хилл, Мантула, Ричвуд, Иммакулат, Одесса, Лансдаун, Модена, Лиувилль, Havertown, Thorofare, Чайлдс, Малверн, Thorndale, Аппер Дарби, Паоли, Бервин, Экстон, Нисек wenonah, Милли Паркы, Кокранвилл, Чесапик Ҡала, Хеҙмәте, Вудбери-Хайтс, Монровилла, Котсвилл, Газовые, Питман, Урам Дирфилд , Wagontown, Ардмор, Винвуд, Хаверфорд, Оксфорд, Мау Брин, Glassboro, Вудбери, Виллановы, Уэйн, Сьюэлл, Шайло, Уэствилл, Кәсәптәре, Төньяҡ-Көнсығышта, Элмер, Станция Мерион , Варвик, Нарберт, Честер Спрингс, Sadsburyville, Parkesburg, Вэлля-Фордж, Деваулт, Оукс, Kimberton, Таунсенд, Клейтон, Глостер-Сити , Бал Синвайда, Гринвич, Глэдвин, Чарлстаун, Белмауре, Бриджтон, Grenloch, Пруссия Короле, Ҡала руннемед, Ҡайғы Ефремова, Uwchland, Блэквуд, Камден, Глендор, Atglen, Glenmoore, Коншохокен, Финиксвилл, Brandamore, Ҡояшта Ултырыу, Солсбери, Franklinville, Oaklyn, Хаддон-Хайтс, Одюбон, Бриджпорт, Монте-Клэр, Баррингтон, Одюбон, Birchrunville, Кристиан, Lyndell, Магнолия, Коллингсвуд, Ауыл Фэрвью, Норристаун, Малага, Лафайетт Хилл, Somerdale, Rosenhayn, Кирквуд, Cecilton, Lawnside, Норма, Стратфорд, Хаддонфильд, Перривилла, Плимут-Митинг, Брук Хани, Колор, Сиклервилл, Порт Депозит, Clementon, Eagleville, Ял, Алыҫ, Fairton, Перри-Кончик, Яҙғы Ҡала, Пеннсаукен, Смирна, Барт, Earleville, Хилл Черри, Ньюфелд, Flourtown, Заплый, Колледжевилл, Гален, Джорджтаун, Gibbsboro, Күк Ҡыңғырау, Ройерсфорд, Уильямстаун, Аркола, Elverson, Kinzers, Вурхис, Wyncote, Форд Паркер, Парк Элкинс, Гленсайд, Орелэнд, Челтнуть, Conowingo, Гавр-Грейс, Мэсся, Берлин, Кедр, Маслозавод, Поттстаун, Вайнленд, Сент-Питерз, Мейпл-Шейд, Форт-Вашингтон, Көнбайыш Берлин, Вустер, Пальмира, Quarryville, Ос Персиковый, Ожмах, Клейтон, Сидарвилл, Дженкинтаун, Ривертон, Skippack, Гвинед-Вэлля, Вест-Кончик, Сидар-Брук, Goodville, Амблер, Моргантаун, Баҫҡыстары, Абингтон, Яҙ Йорт, Дрешер, Minotola, Geigertown, Мурстаун, Спикер һүҙҙәренә украинаның хәүефһеҙлек хеҙмәтендә, Марлтон, Гвинед, Төньяҡ Уэльс, Кет, Атко, Kennedyville, Cheswold, Ҡала schwenksville, Уиллоу-Гров, Гордонвилл, Рэфтон, Гроу Һынау Абердинский, Дарлингтон, Кулпсвилль, Милвилл, Страсбург, Уинслоу, Ронкс, Лансдейл, Уотерфордта Эшләй, Абердин, -Лорел, Миллингтон, Вэлля Ҡала Хантингдон, Риверсайд, Яҙын Тауҙар, Нью-Провиденс, Беттертон, Көнсығыш Эрл, Монтгомеривилла, Хорша, Zieglerville, Буэн, Атин Брин, Ҡала harleysville, Ньюпорттың, Drumore, Яңы Голландия, Дугласвилл, Хатборо, Енси акт, Зәңгәр Шарың, Крик Бүленә, Ҡала ньютонвилл, Тап Быуаларҙың, Sumneytown, Woxall, Soudersburg, Витмер, Лампетер, Черчвилл ҡала., Терра Хилл, Birdsboro, Перримэн, Материк, Salfordville, Earlington, Ледер, Пай Фордж, Gilbertsville, , Хатфилд, Дувр, Медфорд, Фортескью, Крамптон, Ричленд, Боумэнсвилль, Литл-Крик, Perkiomenville, Кольмар, Holtwood, Уорминстер, Smoketown, Беверли, Sudlersville, Ҡош Ҡулында., Франкония, Уиллингборо, Ранкокас, Фредерик, Souderton, Whiteford, Станция Монокок, Уоррингтон, Линия Лексингтон, Бенсаль, Ҡала белкамп, Эрлвилл ҡалаһы, районы, Milmay, Тревос Ҡала Феастервилл, Уиллоу Стрить , Hartly, Sassamansville, Хэммонтон, Чалфонт, Монтон, Hainesport, Яңы Berlinville, Дельта, Boyertown, Порт Норрис, Телфорд, Саутгемптон, Леола, Дувр Афб, Порт-Элизабет, Салфорд, Зеленый Переулок, Кройдондағы, Уортон, Ламбертон, Талмейдж, Белу-Эйр, Түбәндәге, Mauricetown, Урам, Массиф, Джемисон, Templeville, Мартиндейл, Мау Холл, Хилтаун, Рауза, Берлингтон, Ҡала ричборо, Bausman, Көнбайыш-Тал, Абайянг, Адамстаун, Marydel, Ҡыҙыл Убалағы, Уҡыу, Дорчестер, Bechtelsville, Барклай, Браунстаун, Силвердейл, Камден Вайоминг, Reamstown, Дороти, Селлерсвило, Бристоль, Эфрат, Ҡала pennsburg, Лисберг, Лангхорн, Акрон, Честертон, Конестог, Левиттаун, Marydel, Элвуд, Эджвуд, Ламбервилл, Гров Форест, Ферлонг, Мейс Ландинг, Vincentown, Дойлстаун, Балли, Airville, Денвер, Барто, Оля, Форест-Хилл, Вудсайд, Манор Эстелла, Spinnerstown, Майҙан Милфорд , Tylersport, Көнсығыш Гринвилл, Рейнхолдс, Heislerville, Магнолия, Пенрин, Миллерсвилл, Fountainville, Pylesville, Perkasie, - Вайкомба, Стивенс, Хаҡы, Дары, Бирмингем, Trumbauersville, Флоренция, Дулина, Роща Палевый, Глен Сәскә, Хендерсон, Известковый-обжигательный, Инглсайд, Ньютаун, Иоппияның, Виола, Букингем, Ладони, Сиркәү Горка, Фэрлесс Хилс, Бенсон, Делмонт, Роблинг, Holicong, Rushland, Пайнвилл, Парк Пеннс, Фредерика, Броги, Фолстон, Jarrettsville, Херефорд, Көнсығыш-Петербург, Үрге Шарлауығы, Пембертон, Лититзе, Вернерсвилл, Квакертаун, Такахо, Кингсвилль, Ғибәҙәтхана, Сионсвилл, Фелтон, Арди, Коламбус, Яңы Парк, Juliustown, Яңы Лиссабон, Моррисвилл, Бедминстер тауншип, Голдсборо, Чейз, Эгга-Харборға-Сити, Вудбайн, Флитвуд, Эльнар, Хопленд, Баш mountville, Вилка, Вашингтон Боро, Плезант Кончик, Danboro, Gardenville, Plumsteadville, Craley, Яңы Өмөттәр, Альдегидтар, Бордентаун, Бландон, Аҡ Маршы, Kleinfeltersville, Вашингтон Кроссинг, Спикер һүҙҙәренә украинаның хәүефһеҙлек хеҙмәтендә, Лионда Вокзалы, Alburtis, Richlandtown, Болдуин, Иҫке Сионсвилл, Көнсығыш Техас, Solebury, Pipersville, Трентон, Бауэрс, Mertztown, Robesonia, Кельн, Перри-Холл, Оҙон Йәшел, Zionhill, Limeport, Topton, Leesport, Миддл-Ривер, Coopersburg, Макунг, Фелтон, Тайтусвилл, Чатсворт, Глен Ҡулында, Көнсығыш Проспекты, Колумбия, Lahaska, Роузмонт, Carversville, Newmanstown, Ottsville, Dennisville, Көньяҡ Seaville, Аҡ Залында, Сентервилль, Манхейм, Гринсборо, Милс Браунс, Ламбертвилле, Денис Саут, Эммаус, Рок-Холл, Райтсвилл, Maxatawny, Солсбери, Crosswicks, Виндзор, Schaefferstown, Stewartstown, Райтстаун, Эгга Тауншип Харбор, Ревир, Virginville, Үҙән-Үҙәге, Womelsdorf, Гошить, Trexlertown, Кутцтаун, Помон, Breinigsville., Эссекс, Монктон, Феникс, Shoemakersville, Милфорд, Ҡыҙыл Лев, Харрингтон, Кукстаун, Риджли, Mohrsville, -Джойс, Centerport, Sergeantsville, Стоктон, Пеннингтон, Хьюстон, Аллентаун, Был Төрөнә Океан , Мармор, Порт Республика, Kintnersville, Роздейл, Oceanville, Сомерс Кончик, Парквилле, Ричленд, Springtown, Erwinna, Bernville, Линвуд, Абсекон, Линия Шөғәлләнгән , Йорк, Корнуолл, Нортфилд, Мариэтта, Яңы Гретный, Кейп-Хаус Коралы Мэн , Анна Королева, Вилла, Dallastown, Фогелсвилл, Parkton, Аллентаун, Воробьев Нөктәһе, Үрге Ҡара Өйөрмәһен, Балтимор, Плезантвиль, Lehigh Үҙәне, Rexmont, Ҡала мэйтаун, Hellertown, Таусон, Дарем, Френчтаун, Британия, Baptistown, Хант Вэлля , Квентин, Яңы Азатлыҡ, -Гретный, Хиллсборо, Форт Ховард, Lenhartsville, Вифлеем, Strathmere, Оушен-Сити , Гамбург, Riegelsville, Хоупвелл, Лютервилл-Тимониум, Riderwood, Rheems, Дандолк, Майерстоун, Whitesboro, Кокисвилль, Диңгеҙендәге Ҡалған Утрауҙары , Ташлы Эшләй, Спаркс Гленко, Яңыраҡ Мысырҙа, Тимер юлдар, Шатлесвилль, Orefield, Рио-Гранде, Ливан, Линкольн, Этна Тауы, Ringoes, Йәшел Шишмәһе, Longport, Дентон, Rehrersburg, Фриланд, Strausstown, Квинстаун, Виндзор, Ҡала Маргейт, Логанвилл, Газон, Уай-Милс, Авалон, Крем-Хребтам, Джанкшен Принстон, Вентноре Сити, Кейп-Мей, Кемптон, Уайтхолл, Лидс Нөктәһе, Милфорд, Таш Гавань, Батлер, Элизабеттаун, Кейп-Мей-Кончик, Порт Клинтон, Принстон, Tuckerton, Кордова, Catasauqua, Гринвуд, Глен Рок, Яңы Триполи, Бәләкәй Йорк, Imlaystown, Blawenburg, Манчестер-Тауншип, Заир-Сити, Бейнбридж, Скиллман, Coplay, Бетел, Grasonville, , Уайлдвуд, Schnecksville, Ҡала хайтстаун, Ете Үҙәне, Бүре Мауы, Ellendale, Флемингтон, Бэй Кертис, Утрау Гибсон , Brooklandville, Стивенсон, Emigsville, Плейнсборо, Нортгемптон, Рузвельт, Уңайлы, Бригантиналар, Кингстон, Кэмпбеллтаун, Юғары Кимәлдәге Осрашыуҙар Станцияһы , Манчестер, Неффса, Рок-Хилл, Бруклин, Пасадина, Оберн, Истон, Честер, Крэнбери, Annville, Көнбайыш-Крик, Кларксберг, Нью Йорк-Салем, Perrineville, Наталь, Өс Күпер, Ҡала germansville, Пайксвилл, Блумсбери, Барнегат, Пальмира, Фредериксберг, Гаррисон, Станция Laurys , Милтон, Глен Посад, Гвинн-Оук, Күңелһеҙ, Манахоукин, Landingville, Филлипсбург, Upperco, Orwigsburg, Квакертаун, Лейкхерст, Treichlers, Codorus, Станция Neshanic, Херша, Ҡала халторп, Оуингз-Миллз, Slatington, Манчестер, Стивенсвилл, Гленвилл, Бриджвилль, Эсбери, Арнольд, Ул, Әсетелә Белль, Линтикум-Хайтс, Скулкилла-Хейвен, Хэмпстед, Slatedale, Глиндон, Реистерстаун, Йорк-Хейвен, Монмут Джанкшен, Черривилла, Нью-Рингголд, Stewartsville, Friedensburg, Джексон, Ваннала, Виндзор-Милл, Джонстаун, Дейтон, Севере-Парк, Waretown, Аннандейл, Кроссон, Walnutport, Йөк Ташыу Боком, Мвадуй, Назарет, Томс Ривер, Flagtown, Яҙ Роща, Клинтон, Катонсвилл, Парк Эле, Түбәндәге, Татами, Рандаллстаун, Хиллсборо, Преста, Йылға Раздваиваться , Цпо Lineboro, Аннаполис, Андреас, Льюс, Сэнто, Хаммельстаун, Парк Франклин, Ганновер, Stockertown, Хэмптон, Сосновая Роща, Мотель etters, Дувр, Миллерсвилл, Истон, Бич-Хейвен, Монро Тауншип, Federalsburg, Danielsville, Бродвейҙа, Овраг, Сарепта, Бичвуд, Томасвилл, Бейек Күпер, Harmans, Crownsville, Клейборн, Станция Уайтхаус, Highspire, Ливан, Адельфий, Bowmanstown, Эшфилд, Йорт Берҙәмлеге , Tamiment, Джорджтаун, Севера, Сомервилл, Lanoka Гавань , Порт Углерод, Middleport, Ҡала финксберг, Элкридж, Грантвилле, Cumbola, Aquashicola, Потсвилл, Helmetta, Элликотт-Сити , Вудсток, Ҡарағай Яры, Иртәгә үк оноторҙар ине, Мартинс-Крик, Уайтхаус, Ҡала инглиштаун, Palmerton, Лина Март, Changewater, Harbeson, Рехобот-Бич , Лейквуд, Манвилл, Санкт-Поляна, Норт-Брансуик, Раритана, Броктон, Нью-Филадельфия, Parryville, Ллевеллин, Lewisberry, Глен Гарднер, Мария Д, Нарзан, Макдэниэл, Вифлеем, Сифорд, Айленд-Хайтс, Ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн, Сен-Клер, Minersville, Гаррисберг, Тускарора, Фрихолд, Ньюкомба, Ганновер, Вашингтон, Россвилл, Спотсвуд, Ҡапҡа Океан, Тамаква, Барнегат Лайта, Тремонт, Branchdale, Уиттман, Бриджуотер, Хауэлл, Сомерсет, Одентон, Миллтаун, Теннент, Ял Ел , Abbottstown., Ҡала мариоттсвилл, Джордж Форт Й. сит ил эштәре министрлығы, Саммит-Хилл, Эджуотер, Колумбия, Рива, Gambrills, Коолдал, Уэллсвилл, Майо, Көнсығыш Брансуик, Вестминстер, Джесс, Hurlock, Нью-Камберленд, Лансфорд, Pluckemin, Көньяҡ Брук Баунд, Нью-Брансуик, Oldwick н, Califon, Мьюир, Аннаполис-Джанкшн, Брук Баунд, Бозман, Крофтон, Кирбес, Йылға Көньяҡҡа, Сайксвилл, Buttzville, Бедминстер тауншип, Barnesville, Оксфорд, Иҫке Күпер, Мальборо, Ҡала Манараһы , Имән Король, Трапп, Мартинсвилль, Дикарь, Шервуд, Һайленд Парк, Бельвидер, Порт Мюррей, Көньяҡ Үҙәге Мкр , Лемойн, Лорел, Мидлсекс, Поттерсвиль, Призрачный Яҡтан, Оксфорд, Морганвилль, Hegins, Ҡала Mahanoy , Фармингдейл, Фраквилл, Пискатауэй, Симпсонвилл, Эшләй, Davidsonville, Кэмп Хилл, Сейрвилл, Gilberton, Эдисон, Galesville, Уильямстаун, Гордон, Самолет Mahanoy , Алленвуд, Үҙәне Күренеш, Алыҫ Уба, Атлант, Neavitt, Көнбайыш Дуҫлыҡ, Колтс-Нек, Dunellen, Гладстон, Боуи, Көнбайыштағы Йылғалар , Шенандоа, Тилман, Эшленда, Кларксвилл, Girardville, Parlin, Churchton, Катнашалар Крик, Харвуд, Оҙон Үҙән, Баскин-Хребтам, Уоррен, Энола, Summerdale, Лайонс, Иркен Мөйөштә, Schooleys Тауы , Лавелла, Wiconisco, Плейнфилд, Матаван, Саут-Плейнфилд, Сакрамен, Ланхема, Locustdale, Метучена, Көньяҡ Амбой, Фултон, Хайленд, Миллингтон, Cliffwood, Дил, Спринг-Глен, Питман, Wickatunk, Дэйл Гленн, Keasbey, Бернардсвилл, Watchung, Ял Саранча , Стирлинг, Честер, Дофин, Aristes, Холмдел, Форд, Ликенс, Мэрисвилль, Бертонсвилл, Spencerville, Популяр ҡарап анимация өсөн плагин, Пертта Амбой, Гратц, Кармель, Klingerstown, Уилбуртонский, Ҡала keyport, Tracys Ултыртыу, Hazlet., Жиллетта, Белтсвилл, Гринбелт, Айзелин, Лена Үлтереү, Бостондан, Тейен-Айленд , Беркли-Хайтс, Лотиан, Kulpmont, Фанвуд, Вудбридж, Elizabethville, Плейнс Скотч, Мендхэм, Колонияһы, Марион-Хайтс, Төньяҡ Пляжы, Яҙ Көмөш, Фландерс, Sewaren, Үрге Marlboro, Яңы Vernon, Авенеть, Ironia, Бруксайд, Дуҫлыҡ, Мвадуй, Колледж Парк, Кинсберг, См-ға, Вестфилд, Кларк, Berrysburg, Порт Ридинг, Нью-Провиденс, Порт Монмут, Шамокин, Рэуэй, Дюнкерк, Йәшел Ауыл, Яңы Буффало, Rebuck, Ривердейл, Чесапик-Бич, Тауы Иреп, Күмер Тауншип, Гарвуд, Тауҙар, Картерет, Мендәр, Крэнфорд, Bladensburg, Оуингс, Чатем, Морристаун, Сандерленд, Саммиттарға, Рэндольф, Боде, Мэдисон, Dornsife, Миллерсберг, Брентвуд, Elysburg, Кенилворт, Кэпитол Хайтс, Спрингфилд, Кара, -Рейнир, Парк Розл, Trevorton, Бейеклеге Районы, Херндон, Вашингтон, Истрия, Парк Флорхем , Шорт-Хиллс, Союзы, Элизабет, Ноллс Сидар, Моррис-Плейнс, Миллберн, Бава Төркөмө Һауа Эндрюс, Paxinos, Воксхолл, Саитленд, Уиппани, Хиллсайд, Мейплвуд, Челтнуть, Ливерпуль, Адвокатлыҡ Хилс, Ливингстон, Көнсығыш Хановер, Ирвингтон, Ньюарк, Порт Trevorton, Көньяҡ Хәнәүәт, Клинтон, Байон, Хәнәүәт, Көнсығыш-Хәнәүәт, Брендивайн, Розленд, Көнбайыш-Хәнәүәт, Оксон-Хилл, Феллс Эссекс, Гаррисон, Колдуэлл, Селинсгров, Уорф Хуммельс, Дэм Ҡала Шамокин , Форт-Вашингтон, Фрибург, Глен Хребтам, Монклер, Верондағы, Блумфилд, Керня, Уолдорф, Бельвиль, Төньяҡта Арлингтон, Натль, Kreamer, Линдхерст, Клифтон, Резерфорд
Иң яҡшы әйбер, өҫкө өлөшөндә минең өсөн төнгө тормош менән тирә райондарҙа эшләй., Ресторан һәм отелье күҙәтеү


text:
- Подробности
- Просмотров: 309
ПЕРВОМАЙСК ЗАКАЗНИГЫ, Ө ф ө я й л а һ ы н д а ғ ы ш ы р ш ы ‑ а ҡ ш ы р ш ы у р м а н ы. 1968 й. киң япраҡлы‑ҡара ылыҫлы реликт урмандарҙы һаҡлау һәм өйрәнеү маҡсатында ландшафт заказнигы булараҡ ойошторола. Өфө яйлаһының көньяҡ‑көнсығышында БР‑ҙың Нуриман р‑ны м‑н Силәбе өлк. сигендә һәм өлөшләтә Ҡаратау һыртының итәгендә урынлашҡан. Майҙаны 1,7 мең га, яҡынса 70%‑ын урман ҡаплаған, 3%‑ы һаҙланған. П.з. сиктәрендә Яманйылға аға. Рельефы үҙәндәр м‑н йырғыланған, карст үҫешкән. Ландшафы плейстоценда барлыҡҡа килгән киң япраҡлы‑ҡара ылыҫлы тайга урмандарынан (аҡ шыршы, йүкә, ҡайын, шыршы) тора.
Э.П.Позднякова
Тәрж. А.Н.Күсеев