text:
Әбйәлил районында 225 уҡыусы мәктәп кәрәк-яраҡтары менән тәьмин ителгән
«Мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам ит!» мәрхәмәтлек акцияһы дауамында Әбйәлил районында аҙ тәьмин ителгән, имен булмаған һәм күп балалы ғаиләләрҙә үҫкән 225 бала, шул иҫәптән инвалид балалар һәм ауыр хәлдә ҡалған үҫмерҙәр мәктәп кәрәк-яраҡтары менән тәьмин ителгән. Акция Әбйәлил районы хакимиәте ҡарамағындағы Бәлиғ булмағандар эштәре буйынса комиссия, Ғаилә, әсәлек, аталыҡ һәм балалыҡты һаҡлау мәсьәләләре буйынса ведомство-ара совет, Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәге менән үткәрелгән.
Әбйәлил районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, мәктәп уҡыусылары өсөн тауарҙарҙың дөйөм суммаһы 76472 һум тәшкил иткән. Балаларға райондың төрлө ойошмалары коллективтары, ауыл биләмәләре хакимиәттәре, эшҡыуарҙар, физик шәхестәр ярҙам күрһәткән.


c: text/html

text:
Сода производствоһын сеймал менән тәьмин итеү мәсьәләһе асыҡ ҡала
— Сода производствоһын сеймал менән тәьмин итеү мәсьәләһе, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә асыҡ көйөнсә ҡала, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Уфа» журналының баш мөхәрриренә интервьюла. — Хәҙер республиканың Ғафури, Стәрлетамаҡ һәм Ишембай райондарында геологик эҙләнеүҙәр алып барыла. Сеймалһыҙ комбинат эшләй алмаясаҡ. Был бәхәсһеҙ. «Сода» эшләүҙән туҡтап, биш меңгә яҡын кешенең эшһеҙ ҡалыуын күҙ алдына ла килтереүе ауыр. Шуға күрә сеймал, эзбиз ятҡылығын эҙләп табырға кәрәк.
Шул уҡ ваҡытта республика башлығы Башҡортостан сода компанияһында (БСК) етди модернизация алып барылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды, уға «әгәр беҙ «Башҡортостан химияһы» компанияһы менән альянстан баш тартҡан булһаҡ, республиканың үҙенең аҡсаһы бер ваҡытта ла етмәҫ ине. Уның ҡарауы, бөгөн БСК кальцийлы сода етештереү буйынса Европала беренсе урынды биләй».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостанда Мәүлит байрамына арналған йомғаҡлау концерты үтте
Ғинуарҙа бөтөн донъяла мосолмандар исламдың бөйөк байрамдарының береһе – Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең тыуған көнөн билдәләне. Башҡортостанда Мәүлит байрамын бөтә ауылдарҙа, ҡалаларҙа тиерлек байрам иттеләр. Сараларҙың һуңғы өлөшө Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында уҙған концерт булды. Бай дини-мәҙәни программаны Өфөнөң «Ихлас» мәсете вәкилдәре әҙерләне.
Театр фойеһында ҡунаҡтар өсөн мосолман атрибутикаһы тауарҙары, Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» Башҡорт нәшриәтенең китап продуциялары менән сауҙа итеү һәм «Байтул Мал» фондының «Исламда социаль хеҙмәт итеү» күргәҙмәһе ойошторолғайны.
Йыйылғандар алдында байрам тәбрикләүе һәм вәғәздәр менән Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин һәм БР мосолмандар Диниә назараты рәйесе Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин сығыш яһаны. Миллион ярым яҡташтарыбыҙ өсөн Мәүлит байрамы – ул ҡыуаныслы ваҡиға, тип билдәләнеләр. Ислам булғанға күрә халыҡтар үҙ телен, мәҙәниәтен, йолаларын һаҡлап ҡала алды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алдылар мөфтөйҙәр.
Шулай уҡ байрамда БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков, БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова, В.Ҡазыханов исемендәге Бөтә Рәсәй әхлаҡ мәктәбе етәксеһе Фатима Фәтҡуллина сығыш яһаны.
Художестволы программа сиктәрендә Афарим Аҡсурин етәкселегендәге «Илаһиҙар» төркөмө, БР мосолмандар Диниә назаратының «Аманат» төркөмө, «Әссәләм» коллективы сығыш яһаны. Тамашаны Татарстандың халыҡ артисы Искәндәр Биктаһиров, Башҡортостан «һандуғастары» Лина Ғәниева һәм Резеда Сабитова, Башҡорт дәүләт драма театрының йәш актеры Урал Әминев, йырсы Филүс Вәлиев һәм башҡа башҡарыусылар ҡыуандырҙы.


text:
Башҡортостан — Волга буйы федераль округында торлаҡты сафҡа индереү буйынса лидер Фото: Башҡортостанстат
Башҡортостан — Волга буйы федераль округында торлаҡты сафҡа индереү буйынса лидер
Башҡортостан — Волга буйы федераль округында торлаҡты сафҡа индереү буйынса лидер Фото: Башҡортостанстат
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Туғыҙ ай йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында йән башына иҫәпләнгән торлаҡты сафҡа индереү буйынса беренсе урында. Быйыл ғинуар-октябрь айҙарында республикала финанслауҙың бөтә сығанаҡтары иҫәбенә сафҡа индерелгән торлаҡ күләме 2166,3 мең квадрат метр тәшкил иткән (былтырғы ошо уҡ осорға ҡарата 4,6 процентҡа күберәк). Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, 1000 кешегә 532 квадрат метр торлаҡ төҙөлгән.
Төбәк халҡы үҙ иҫәбенә һәм кредит ярҙамында 1421,7 мең квадрат метр торлаҡ төҙөгән (2014 йылға ҡарағанда 6,3 процентҡа кәмерәк). Уларҙың торлаҡ төҙөлөшө структураһындағы өлөшө 65,6 процент тәшкил итте. 2015 йылдың туғыҙ айында республика предприятиелары һәм ойошмалары файҙаланыуға тапшырған торлаҡ күләме былтырғыға ҡарағанда 34,5 процентҡа артҡан һәм 744,6 мең квадрат метр тәшкил иткән. Шуларҙың 73,1 мең квадрат метры (9,8 проценты) эконом класлы стандарттарға тап килә.


text:
Төбәктә баҫыу эштәренә әҙерлек һәм ташҡынды үткәреү буйынса зона кәңәшмәләре башлана
Башҡортостанда муниципаль район хакимиәттәре башлыҡтары менән яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек, мал ҡышлатыу барышы һәм яҙғы ташҡынды үткәреү мәсьәләләре буйынса зона кәңәшмәләре башлана.
Уларҙың беренсеһе 18 мартта Ҡырмыҫҡалы районында уҙасаҡ. Уның эшендә Башҡортостан Хөкүмәте, республика министрлыҡтары, район хакимиәттәре, ауыл хужалығы идаралыҡтары, ветеринария станциялары вәкилдәре, шулай уҡ, көньяҡ урман-дала зонаһына ингән, 11 район буйынса БР Үҙйөрөшлө машиналарҙың һәм башҡа төр техниканың техник торошон күҙәтеү буйынса дәүләт инспекцияһы инспекторҙары ҡатнашасаҡ.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмәлә ҡатнашыусылар 2014-2016 йылдарға төбәк агросәнәғәт комплексы үҫеше стратегияһын һәм алдағы яҙғы сәсеүҙе үткәреү тактикаһын тикшерәсәк. Орлоҡтар, ашламалар, үҫемлектәрҙе һаҡлау саралары менән тәьмин ителгәнлек, техникалар әҙерлеге, шулай уҡ дәүләт техник тикшереүен үтеү, агро-страховкалау, кредиттар биреү һәм үләт соҡорон йүнәтеү юл картаһын тормошҡа ашырыу буйынса мәсьәләләр ҙә иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ.


text:
Баш ҡалала Ағиҙел йылғаһы аша иң оҙон күпер төҙөләсәк Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала Ағиҙел йылғаһы аша иң оҙон күпер төҙөләсәк
Баш ҡалала Ағиҙел йылғаһы аша иң оҙон күпер төҙөләсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөгә көньяҡтан килеп ингән яҡта Ағиҙел йылғаһы аша яңы күпер төҙөләсәк. Бөгөн, 31 августа, ҡала Советы депутаттары ошо объект урынлашасаҡ биләмәне планлаштырыу һәм межалау проекты буйынса асыҡ тыңлауҙар тәғәйенләне.
Ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яңы күперҙе әлеге ике күпер янында һалыу планлаштырыла. Ҡала Советына тәҡдим ителгән проектҡа ярашлы, күперҙең оҙонлоғо 670 метр тәшкил итәсәк. Сағыштырыу өсөн: 1956 йылда төҙөлгән тәүге күперҙең оҙонлоғо 653 метр булһа, икенсеһенеке — 662 метр.
Яңы күперҙең майҙаны 1,3 гектар тәшкил итәсәк тип күҙаллана. Киңлеге автотранспорт хәрәкәте өсөн өс һыҙат урынлаштырырға мөмкинлек бирәсәк. Төҙөлөш тамамланғандан һуң яңы күпер ҡаланан сығыу өсөн тәғәйенләнәсәк, шулай уҡ 1956 йылда һалынған өс һыҙатлы күпер ҙә төҙөкләндерелгәндән һуң ошо маҡсатта файҙаланыласаҡ. Әлеге биш һыҙатлы күпер ҡалаға инеү өсөн тәғәйенләнә. Яңы күпер төҙөлөшөнөң яҡынса хаҡы — алты миллиард һум. Күперҙе дүрт йыл эсендә һалыу планлаштырыла.


text:
Республика спортсыһы Данил Лысенко яңы бейеклеккә күтәрелде Фото: mir-la.com сайтынан
Республика спортсыһы Данил Лысенко яңы бейеклеккә күтәрелде
Республика спортсыһы Данил Лысенко яңы бейеклеккә күтәрелде Фото: mir-la.com сайтынан
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Ҡазанда 20 йәшкә тиклемге юниорҙар араһында еңел атлетика буйынса Рәсәй беренселеге тамамланды. Бейеклеккә һикереү буйынса Башҡортостан тәрбиәләнеүсеһе Данил Лысенкоға етеүсе булманы.
Данилдың һөҙөмтәһе — 2 метр 25 сантиметр. Ул бер үк һөҙөмтә күрһәткән Матвей Рудникты (Омск) һәм Алексей Ефановты (Липецк) уҙып китте.


text:
Әҙәбиәт йылын ябыу тантанаһында яҙыусы Александр Прохановҡа Аксаков премияһы тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Әҙәбиәт йылын ябыу тантанаһында яҙыусы Александр Прохановҡа Аксаков премияһы тапшырылды
Әҙәбиәт йылын ябыу тантанаһында яҙыусы Александр Прохановҡа Аксаков премияһы тапшырылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында Башҡортостанда Әҙәбиәт йылын ябыу тантанаһы уҙҙы. Сарала уның иң сағыу ваҡиғалары — «Әҙәби нағыш» республика марафоны, «Рәсәйҙең әҙәби картаһы», «Библиотөн», «Әҙәби троллейбус», «Дауаханаларға — китап» акциялары, «Йәштәр тауышы» республика фестивале, «Әйтер һүҙем бар» ижади проекты, әҙәби музейҙар республика форумы билдәләнде. «Яҡтыраҡ биттәр күберәк» девизы аҫтында китапханаларҙа, музейҙарҙа, редакцияларҙа бик күп әҙәби саралар ойошторолдо.
Башҡортостандың яҙыусылар ойошмаһында 260-тан ашыу ағза иҫәпләнә, быйыл 46 кеше ҡабул ителгән. Республикала 61 әҙәби берекмә булдырылған, 23 әҙәби музей эшләй. Башҡортостан «Рәсәйҙең иң күп уҡыусы төбәктәре» исемлегенә инде.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов танылған яҙыусы, публицист, «Завтра» гәзитенең баш мөхәррире Александр Прохановҡа Сергей Аксаков исемендәге әҙәби премия тапшырҙы.
Яҙыусы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы Рауил Шаммасов Премьер-министр ҡулынан Халыҡтар дуҫлығы орденын алды. Яҙыусы Алла Докучаева республиканың почет грамотаһы менән бүләкләнде, «Бельские просторы» журналының баш мөхәррире Юрий Горюхин, «Шоңҡар» журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин һәм башҡа әҙиптәр исемдәр алды. Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова Федерация Советының почет грамотаһына лайыҡ булды.
Тантаналы сарала шағирҙар Шәйхзада Бабич, Рәшит Ниғмәти, Мостай Кәрим, Рауил Бикбаев, Рәсимә Ураҡсина һәм башҡа авторҙарҙың шиғырҙары яңғыраны. Шулай уҡ башҡорт артистары һәм төркөмдәре сығыш яһаны. Театр фойеһын Милли әҙәби музей, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана, Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте ойошторған күргәҙмәләр биҙәне.
Саранан һуң байрам ҡунаҡтарын Башҡорт дәүләт филармонияһына «Урал батыр төнө» этнофестиваленә саҡырҙылар.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Газпром» йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллер менән осрашты
Фото:
17 ғинуарҙа Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллер менән осрашты. Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостанды газ менән тәьмин итеү, республикала «Газпром нефтехим Салауат» предприятиеһы нигеҙендә технопарк менән Бөтә Рәсәй газ химияһы үҙәген ойоштороу, тораҡ пункттарға газ үткәреү, компанияның спорт сараларында ҡатнашыуы, социаль яуаплылығы мәсьәләләре тикшерелде.
Журналистар менән осрашыуҙа, 2011 йылда Башҡортостанда «Газпром»дың һәм уның структураларының эшмәкәрлегенә йомғаҡтар тураһында һөйләгәндә, Рөстәм Хәмитов «бик яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшелеүен» һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Республикала газ менән тәьмин итеү күрһәткесе артты һәм 17 миллиард кубометрға тиерлек етте. Был һуңғы 18 йылдағы иң яҡшы һөҙөмтә, Башҡортостан сәнәғәтенең, энергетикаһың үҫештә булыуын дәлилләй. Сәнәғәт производствоһының тотороҡло үҫешеүенең беренсе күрһәткесе был, — тине республика Президенты.
Салауат ҡалаһында технопарк ойоштороу тураһында ла һүҙ алып барылды. «Бөгөн беҙ ошо ҙур, республика өсөн кәрәкле һәм мөһим проектты томошҡа ашыра башланыҡ. Алексей Борисович башланғысыбыҙҙы тулыһынса хуплай һәм һәр яҡлап ярҙам итергә вәғәҙә бирҙе», — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.
Осрашыуҙа «Газпром нефтехим Салауат» йәмғиәтендә Бөтә Рәсәй газ химияһы үҙәген ойоштороуға бәйле мәсьәләләр ҙә ситтә ҡалманы. «Сеймал менән тәьмин итеү мәсьәләләрен ҡараныҡ, әле Салауаттағы производствоны үҫтереү варианттарын эҙләйбеҙ. Алдағы бер нисә йылда бөгөнгө көндә төҙөлгән пландарыбыҙҙың һөҙөмтәләрен күрә башларбыҙ, тип уйлайым», — тип белдерҙе республика башлығы.
— Быларҙан тыш, беҙҙе, һис шикһеҙ, социаль өлкәләге берлектәге проекттар ҙа ҡыҙыҡһындыра. «Газпром» Бөтә донъя балалар уйындарының иң ҙур бағыусыларының береһе булараҡ был проекттарҙа ҡатнаша алыр ине, тип уйлайым. Ошо күләмле спорт сараларын үткәреүҙә ярҙам күрһәтеүгә Алексей Борисовичтың алдан ризалығын алдыҡ. Бынан тыш, «Газпром»дың йәштәрҙең хоккей буйынса донъя чемпионатын һәм башҡа спорт сараларын үткәреүҙә ҡатнашыуына бәйле мәсьәләләр ҙә ҡарала.
Беҙ йәнә Башҡортостандың «Газпром» — балаларға» кеүек ҙур программала ҡатнашыу мәсьәләһен ҡарайбыҙ һәм яҡын арала республикала «Газпром» ярҙамында төҙөлгән объекттар барлыҡҡа киләсәк, тип уйлайым. Улар спорт ҡоролмалары, социаль объекттар буласаҡ. Ҡыҫҡаһы, «Газпром» бөтә ил балаларына тәҡдим иткәндәрҙе республикала ла булдырасаҡ, — тине Президент.
«Газпром» менән хеҙмәттәшлек итеү буйынса ҙур пландар булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Уның әйтеүенсә, ауылдарға газ үткәреүҙе дауам итеү өсөн «Газпром» быйыл Башҡортостанға айырыуса ҙур сумма – 300 миллион һум бүлә.
— 2011 йылда был 70 миллион һум ине. Ошо аҡсаларҙы үҙләштереү буйынса һәйбәт һәм уңышлы эшләүебеҙ республиканың газ үткәреүҙәге мөмкинлектәрен күрһәтте. Шуға күрә беҙгә ошо сумма бүленде. Әгәр был аҡсаларҙы тейешенсә үҙләштерә алһаҡ, бәлки ике йылдан һуң 500 миллион һум күләмендәге финанслауға өлгәшербеҙ. Шулай итеп өс-биш йылда Башҡортостан ауылдарына газ үткәреүҙе тамамларға тейешбеҙ, — тип һығымта яһаны республика башлығы.


text:
IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы төбәк халҡын берләштереүгә йүнәлтелгән — Зөһрә Рәхмәтуллина
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатмарлы геосәйәси шарттарҙа башҡорттарҙы ғына түгел, төбәк халыҡтарын берләштереүгә йүнәлтелгән етди ҡарарҙар ҡабул итеүҙәрен көтә. Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллина күләмле форум алдынан ошо хаҡта белдерҙе.
Зөһрә Рәхмәтуллина фекеренсә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы мәҙәниәтте, телде, тарихи хәтерҙе һаҡлауға, лайыҡлы йәш быуын тәрбиәләүгә, экологик, демографик проблемаларҙы хәл итеүгә ҙур өлөш индерә. Делегаттар башҡорттарҙың, шулай уҡ республикала йәшәүсе башҡа халыҡтарҙың да яҙмышына ҡағылышлы мәсьәләләрҙе ҡарай.
«Йәмғиәттәге әхлаҡи һәм психологик мөхит күп осраҡта төп халыҡтың үҙенә булған мөнәсәбәтенә бәйле», — тип ышана парламентарий.
Ассоциация етәксеһе ҡоролтайға етди әҙерлек алып барылыуы хаҡында һөйләне. Республиканың барлыҡ райондарында һәм башҡорттар күпләп йәшәгән урындарҙа делегаттар һайланған, улар ошо йыйында сығарылған ҡарарҙарҙы яҡташтарына еткерәсәк.
«Форумға Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Светлана Смирнованың килеүен көтәбеҙ. Федерация кимәлендә күп һанлы ассамблеяларҙың эшмәкәрлеген ойоштороусы кешенең беҙҙең съезда ҡатнашыуы — яҡшы билдә», — тип иҫәпләй Зөһрә Рәхмәтуллина.
Республика халыҡтары ассамблеяһы форумдың резолюция проектына индереү өсөн аныҡ тәҡдимдәр ебәргән. Был саралар башҡорт халҡын үҫтереүгә генә түгел, күп милләтле Башҡортостан халҡын берләштереүгә йүнәлтелгән. Атап әйткәндә, «Урал батыр вариҫтары» йәштәр форумын, Милли кейем көнө, Башҡорт теле көнөн үткәрергә тәҡдим ителә.


text:
Фото:
БДАУ студенттары бүләккә яңы физкультура-сәләмәтләндереү комплексы алды
Фото:
Башҡорт дәүләт аграр университеты студенттары һәм уҡыиыусылары уҡыу йылы тамамланыуға бына тигән бүләк алды. Шишәмбе, 25 майҙа, бында яңы физкультура-сәләмәтләндереү комплексы асылды. Уҡыу йорто өсөн мөһим ваҡиғала БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, Премьер-министрҙың беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов, Өфөнөң Совет районы хакимиәте башлығы Салауат Бәхтиәров ҡатнашты.
Барыһын да спорт ҡоролмаһы асылыу менән ҡотлап Раил Сарбаев, Башҡорт дәүләт аграр университеты ауыл хужалығы тармағы өсөн белгестәр әҙерләү өлкәһендә хаҡлы рәүештә республиканың төп ғилми һәм белем биреү үҙәге булып иҫәпләнә, тине.
— Юғары уҡыу йортоноң инновацион йүнәлеше, уҡытыуҙа файҙаланылған заманса технологиялар һеҙгә киләсәккә ышаныслы ҡарарға, әүҙем ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге алып барырға, перспективалы проекттарҙа ҡатнашырға мөмкинлек бирә, — тип билдәләне ул. — Шул уҡ ваҡытта элек-электән университет үҙенең спорт ҡаҙаныштары менән айырылып торҙо, йәш быуынды күмәк спорт менән шөғөлләнеүгә әүҙем йәлеп итте.
Аграр университетты тамамлаусы булараҡ, Премьер-министр, вуздың бай спорт традициялары бөгөн тағы ла әүҙемерәк дауам иттерелә, тип ҡәнәғәтләнеп билдәләне.
БДАУ ректоры Илдар Ғәбитов был көндө студенттар өсөн генә түгел, шулай уҡ университет уҡытыусылары өсөн дә мөһим тип атаны. Ул республика етәкселегенә спорт ҡоролмаһын төҙөүҙә ярҙам иткәне өсөн рәхмәт белдерҙе һәм, бында шөғөлләнеүҙәр күп егет-ҡыҙҙарыбыҙ өсөн артабанғы еңеүҙәр нигеҙе булып торасаҡ, тигән ышаныс белдерҙе.
Комплекста иркен спорт залынан тыш, заманса ҡорамалдар һәм инвентарҙар менән тренажер залдары бар. Ошонда уҡ уңайлы душ бүлмәһе, дүрт кейенеп-сисенеү бүлмәһе, физик тәрбиә кафедраһы уҡытыусылары кабинеттары урынлашҡан. Тамашасылар өсөн айырым урын ҡаралған. Ярыштарҙы ҡарау өсөн бында 100-ҙән ашыу көйәрмән килә ала.
Хәйер, бүләкте балалар юғары ҡунаҡтар алдында уҡ һынап ҡараны. Физкультура-сәләмәтләндереү комплексын асыу көнөндә бында Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы вуздарының III йәйге Универсиадаһы сиктәрендә Волга буйы федераль округының ирҙәр командалары араһында волейбол буйынса һайлап алыу ярыштары башланды. Уларҙа ҡатнашыу өсөн Өфөгә Ижевск, Пермь, Ҡазан, Пенза, Ырымбур ҡалаларынан, Сыуаш Республикаһынан, Нижегородка һәм Һамар өлкәләренән командалар йыйылды.
Беренсе уйын хужалар менән Ижевск дәүләт ауыл хужалығы академияһынан ҡунаҡтар араһында үтте.
Иң аҙаҡтан Раил Сарбаев БДАУ-ҙың тарих һәм этнография музейында булды һәм юғары уҡыу йортоноң профессор-уҡытыусылар составы менән аралашты.


text:
Юридик фән үҫешен тикшерәләр
Өфөлә 7-8 октябрҙә “Хәҙерге шарттарҙа юридик фән һәм практиканы үҫтереүҙең мөһим мәсьәләләре” халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтә. РФ Мәғариф буйынса федераль агентлыҡ ярҙамында уны ойоштороусылар – Башҡорт дәүләт университеты һәм БДУ-ның Хоҡуҡ институты. Ғилми форум БДУ-ның 100 йыллығына һәм Башҡортостан Республикаһында юғары юридик белемдең 60 йыллығына арналған.
Конференцияла төрлө илдәрҙән күренекле ғалимдар һәм белгестәр ҡатнаша. Форумдың беренсе эш көнө БДУ-ның Хоҡуҡ институты базаһында үтә. Кесе йома, 8 октябрҙә, пленар ултырыш БР Дәүләт Йыйылышы Йортонда үтәсәк. Унда БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, ғалим-юристар һәм йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Конференция йомғаҡтары буйынса унда ҡатнашыусыларҙың эштәре йыйынтығы баҫып сығарыласаҡ.


text:
Өфөлә «Ҡағыҙға – икенсе ғүмер!» экоакцияһы дауам итә
Өфөнөң Киров районында бөгөн «Ҡағыҙға – икенсе ғүмер!» экологик акцияһының сираттағы этабы старт алды. 20-гә яҡын мәктәп акцияла ҡатнашыуы тураһында белдергән.
«Башинформ» агентлығына «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһының инженер-экологы Альбина Шәмсетдинованың хәбәр итеүенсә, махсус экомобиль бөгөн 3-сө гимназияға һәм 5-се лицейға барасаҡ. Экомобиль хәрәкәтенең графигы менән Башҡортостан Республикаһының ЭкоПорталында танышырға мөмкин.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Ҡағыҙға — икенсе ғүмер!» тәбиғәтте һаҡлау акцияһының ойоштороусыһы булып Өфө хакимиәте ярҙамында Башҡортостандың «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы сығыш яһай. Акция баш ҡалабыҙҙа былтыр ноябрь айында башланғайны. Бөгөнгө көндә ул Өфөнөң Октябрь, Ленин, Дим һәм Совет райондарында үткән. Бында уҡыусылар көсө менән 56 тоннанан ашыу макулатура йыйылған.
Киров районында акция тамамланғандан һуң эстафетаны Өфөнөң Орджоникидзе һәм Калинин райондары ҡабул итәсәк.
Акцияны ойоштороусыларҙың фекеренсә, малайҙар һәм ҡыҙҙарҙа тирә-яҡ мөхит өсөн яуаплылыҡ тойғоһон формалаштырыу, йәштәргә икенсел сеймал – макулатураны рациональ файҙаланырға кәрәклеген иҫбатлау мөһим.
Ойоштороусылар, «Ҡағыҙға — икенсе ғүмер!» акцияһының төп маҡсаттарына мотлаҡ өлгәшәсәкбеҙ, тип ышана. Ә был маҡсаттар ошондайыраҡ: уҡыусыларҙы тыуған ҡаланы экологик таҙартыу буйынса практик эшмәкәрлеккә йәлеп итеү, макулатура йыйыу системаһын камиллаштырыу һәм ҡулланылған ҡағыҙҙы рациональ файҙаланыу.


text:
Константин Толкачев: «Өфө Ҡазандан йәше буйынса ғына ҡалыша»
Өфө Ҡазандан тик йәше буйынса ғына ҡалыша, тине «Живой журнал»дағы үҙ сәхифәһендә халыҡ менән онлайн режимында аралашҡанда Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев. Республика парламенты спикеры «Константин Борисович, ни өсөн беҙ һәр саҡ Ҡазан менән ярышабыҙ һәм һәр ваҡыт еңеләбеҙ?», тигән аноним һорауға яуап бирҙе.
— Әгәр һеҙ хоккейҙы күҙ уңында тотһағыҙ, беҙ йыш ҡына еңәбеҙ. Әгәр нимәләлер еңеләбеҙ икән, йәш айырмаһында ғыналыр, моғайын. Әйткәндәй, ҡазанлыларға Өфө бик оҡшай, улар ҙа шулай уҡ үҙ ҡалаһы власын тәнҡитләй. Ярыш виртуаль характерҙа, ул матдилаштырылмаған һәм «еңеүсе» тураһында мәсьәлә бәхәсле, — тип белдерҙе Константин Толкачев.
БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе блогерҙар менән кесе йома, 28 ноябрҙә, онлайн-әңгәмәләшеү үткәрҙе. Элемтә сеансы барышында 20 һорау килде һәм уларға яуаптар бирелде.
«Бөгөнгө аралашыуҙа ҡатнашыусыларға барыһына ла рәхмәт белдерәм. Бөтә һорауҙарға ла шунда уҡ яуап биреп булманы, барлыҡ һүрәтләнгән хәлдәрҙең айышына төшөнөргә тырышырбыҙ һәм тулы яуаптар бирербеҙ», — тип яҙған Константин Толкачев.
Республика парламенты спикерының бындай әңгәмәләшеү форматы элек тә уңышлы ҡулланылды. Шуға бәйле ул «ҡалған депутаттарҙы ла быға өйрәтергә» ниәтләүен белдерҙе.


text:
Халыҡ иҫәбен алыусылар булып студенттар эшләй ала
Башҡортостан баш ҡалаһының Октябрь районы 35 иҫәп алыу, 141 инструкторҙар һәм 565 иҫәп-хисап участкаһына бүленгән. Был турала 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерләнеү һәм уны үткәреү буйынса комиссияның сираттағы ултырышында Дәүләт статистикаһы бүлеге подразделениеһы етәксеһе Лариса Кралько хәбәр итте.
Хәҙерге ваҡытта 35 халыҡ иҫәбен алыу участкаһы өсөн биналар һайлап алынды. Резервты иҫәпкә алып, бөтәһе төрлө категориялы 1011 ваҡытлыса хеҙмәткәр талап ителәсәк. Халыҡ иҫәбен алыусы персонал сифатында дүрт юғары уҡыу йорто: Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Өфө дәүләт авиация техник университеты, Башҡортостан социаль технологиялар институты, Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы хеҙмәткәрҙәрен һәм студенттарын, шулай уҡ социаль хеҙмәттәр, коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәрен, пенсионерҙарҙы һәм башҡа категория граждандарын йәлеп итеү планлаштырыла. Вуздарға беркетелгән иҫәп алыу участкалары билдәләнде. Халыҡ иҫәбен алыу осорона йәлеп ителгән студенттарға был производство практикаһы итеп иҫәпкә алынасаҡ.
Халыҡ иҫәбен алыу хеҙмәткәрҙәренә кәрәкле төп күнекмәләр һәм сифаттар араһында Лариса Кралько яуаплылыҡты, респондентты үҙенә ылыҡтырыу оҫталығын, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ярайһы уҡ ҙур методик материалды үҙләштереү һәләтен билдәләне. Билдәләнгән ваҡытта халыҡ иҫәбен алыусы персонал башҡа бер төрлө эшмәкәрлек менән дә шөғөлләнә алмай.


text:
Өфөлә президент лицейы асылыуы ихтимал
Өфөлә президент лицейы барлыҡҡа килеүе ихтимал. Был турала йома көнө БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачевтың уҡытыусылар – Башҡортостандың муниципаль берәмектәре вәкәләтле органдары депутаттары менән осрашыуында БР мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов хәбәр итте.
— Һәләтле балалар иҫәбе буйынса беҙҙең төбәк Волга буйы федераль округында алдынғы позицияларҙың береһен биләй, — тине ул. – Шуға күрә беҙ Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиленә Өфөлә президент лицейы асыу инициативаһы менән сыҡтыҡ. Беҙҙең был башланғысыбыҙ яҡлау тапты, һәм лицей асыу инициативаһы тормошҡа ашырылыр, тип өмөтләнәбеҙ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, илдең федераль округтарының һәр береһендә президент лицейҙары асырға тигән тәҡдимде быйыл апрелдә Мәскәүҙә Дәүләт Советы президиумы, Мәҙәниәт буйынса совет һәм Фән буйынса советтың берлектәге ултырышында тәүге тапҡыр Киров өлкәһе губернаторы Никита Белых индерҙе. Бындай лицейҙар архитектураһы, уҡыу кабинеттарын йыһазландырыу, ашатыуҙы ойоштороу һәм медицина хеҙмәтләндереүе, уҡыусыларға киң физик һәм интеллектуаль үҫеш мөмкинлектәре бирерлек уҡытыу методикалары буйынса хәҙерге талаптарға яуап бирерҙәй яңы кимәлдәге белем биреү учреждениеһы булып торорға тейеш, тип күҙаллана. Президент лицейҙары асыу идеяһын дәүләт башлығы Дмитрий Медведев хуплап сыҡты.


text:
Декларация кампанияһына тәүге йомғаҡ яһалды
Законға ярашлы иҫәп-хисап бирергә тейешле граждандар өсөн 2009 йылға физик шәхестәр килеменә һалым буйынса декларациялар тапшырыу ваҡыты үтте. Физик шәхестәргә шәхси эшҡыуарҙар, шәхси практика менән шөғөлләнеүсе кешеләр, шәхси мөлкәтен һатып килем алған граждандар һәм башҡалар инә.
Үҙенең килеменә шулай уҡ торлаҡ һәм торлаҡ булмаған биналарын, транспортын һәм башҡа төрлө мөлкәтен ҡуртымға биреүсе граждандар ҙа декларация тултырырға тейеш ине.
Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 1 майға ҡарата 2009 йыл өсөн физик шәхестәрҙең килеменә һалым буйынса 100 меңдән ашыу декларация ҡабул ителгән, уҙған йылдағы ошондай уҡ осор менән сағыштырғанда был 23 процентҡа аҙыраҡ. Декларанттар иҫәбе кәмеүе һалым ҡануниәтенә үҙгәрештәр индерелеүе менән аңлатыла.
Ҡабул ителгән декларациялар нигеҙендә бюджетҡа түләнергә тейешле һалым суммаһы 172 миллион һум тәшкил иткән. Документтарҙың дөйөм иҫәбенән 30 процент — мөлкәтен һатыуҙан килем алған кешеләр.
2008 һәм 2009 йылдарҙа һалым органдары менән башҡарылған эштәр һөҙөмтәһендә, ойошманың устав капиталындағы өлөшөн һатыуҙан килгән килемдән һалым түләгән физик шәхестәр иҫәбе ярайһы артҡан.
Шулай ҙа декларация биреүҙән ялтаныусы физик шәхестәр ҙә юҡ түгел. Һалымсылар Рәсәй Федерацияһының бюджет системаһына түләнергә тейешле һалым суммаһын һалым түләүсе хаҡындағы мәғлүмәт нигеҙендә иҫәп-хисап юлы менән билдәләүгә хоҡуҡлы. Һалым түләмәгән осраҡта граждан һалым яуаплылығына тарттырыла.


text:
Республика аграрийҙарына йыл ярымлыҡ мал аҙығы запасын туплауға күп ҡалмаған
Республика аграрийҙары ҡышҡылыҡҡа һәр шартлы мал башына 32 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләргә тейеш, шул саҡта малсылар йыл ярымға етерлек мал аҙығы менән тәьмин ителәсәк. Ауыл эшсәндәренә был күләмгә етеүгә күп ҡалмаған.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 782 мең тонна бесән әҙерләнгән, планға ҡарата был 107%. Сенаж траншеяларына 2 млн 408 меңдән ашыу йәшел масса һалынған, был иһә планлаштырылғандан 10 процентҡа күберәк. Республика буйынса уртаса алғанда һәр һыйырға 22 центнер мал аҙығы берәмеге тупланған. Алда тағы силос һалыу һәм икенсегә бесән сабыу эштәре көтә. Улар ҙа мал ҡураһына китәсәк һәм мал аҙығы берәмеге иҫәбендә сағыласаҡ.
Мал аҙығы әҙерләү бүлегендә әйтеүҙәренсә, Башҡортостандың ҡайһы бер райондары силос һалыуҙы башлаған да инде. Әлегә бының өсөн судан үләнен сабалар. Артабан кукуруз һәм көнбағышҡа сират етәсәк. Әле ауыл эшсәндәре силос һалыу өсөн төп культураларҙың күберәк аҡһым йыйыуын көтә, ул ваҡытта мал аҙығының сифаты күпкә юғары буласаҡ. Бөгөнгө көндә 308 мең тонна силос һалынған, дөйөм алғанда иһә 1 миллион 822 мең тонна тупларға кәрәк буласаҡ.
Башҡортостанда мал аҙығы әҙерләү эштәре дауам итә.


text:
Республикала талпан ҡаҙалыуҙың 2220 осрағы теркәлгән Фото: Олег Яровиков
Республикала талпан ҡаҙалыуҙың 2220 осрағы теркәлгән
Республикала талпан ҡаҙалыуҙың 2220 осрағы теркәлгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда әүәлгесә талпан ҡаҙалыу осраҡтары теркәлә. Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, миҙгел башланғандан бирле республиканың медицина ойошмаларына талпандан тешләнгән 2220 кеше мөрәжәғәт иткән. Уларҙың 793-ө — балалар.
Дауаханаға килгәндәрҙең 39,2 процентына, шул иҫәптән балаларҙың 73,6 процентына иммуноглобулин профилактикаһы үткәрелгән. Гигиена һәм эпидемиология үҙәге лабораторияһында 1 апрелдән алып 2189 талпан тикшерелгән, уларҙың 151-ендә энцефалит вирусы асыҡланған.
Әлеге көндә талпан энцефалиты һәм боррелиоз менән ауырыусылар теркәлмәгән.


text:
Сибайҙа ТУҒАН ТЕЛ клубы барлыҡҡа килде
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 11.04.2011 19:00
12 апрель көнө Сибай ҡалаһының "МИР" кинотеатрында «ТУFАН ТЕЛ» клубының презентацияһы үтте. Презентацияның төп ойоштороусыһы КҮК БҮРЕ хәрәҡәтенең Сибайҙағы филиалы булды. Рухлы йәштәр тарафынан баш каланан кунактар сакырылды. Улар Өфөләге «ТУFАН ТЕЛ» клубының етәксеһе Тимур Мохтаров һәм клуб ағзалары Айрат Сабиров менән Айгөл Мохтарова.
Тауыш биргәндә текстарҙы сағыштырыу өсөн үрнәк.
- Подробности
- Родительская категория: Сайт
- Опубликовано 16.04.2011 19:46
Быҫҡаҡ ямғыр
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 25.02.2011 13:03
Армияға алынғанда ул, мин тыуған ауылды бүтән күрә алмам инде, мәңгелек кә хушлашыуым ошолор, тип уйланы. Һуғышҡа ла китмәне – уныһы бынан дүрт йыл элек бөткәйне, төрмәгә лә ултыртманылар – унан да һәммәһе әйләнеп ҡайт май, ә күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүенең төп сәбәбе һуғыштан да, төрмәнән дә яман: Сания уны яратманы.
Әхмәтзәки Вәлиди һәм Дәрдмәнд
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 25.02.2011 09:55
«Эш бөтөү менән атайым дуҫтарына һәм шәйехтәренә сәйәхәткә китә... Юлда Ҡарағай-Ҡыпсаҡ, Бөрйән ырыуҙарына ҡараған дуҫтарының һәм шәйехтәрҙең йәйләүҙәрендә мәжлестәр ойошторолор ине. Унда ғилми, дини, ҡайһы бер ваҡытта сәйәси мәсьәләләр хаҡында һөйләшә торғайнылар. Кире ҡайтҡанда атайым, үҙҙәрен дастан ҡаһарманы тип иҫәпләгән Мәһәҙи һәм Әмин ауылы мосолман казактары, Түңгәүер, Тамъян һәм Ҡатай ҡәбиләләре юлы менән килеп, ундағы дуҫтары менән күрешер ине. Был сәйәхәт ай ярымға һуҙыла. Һәр йыл ҡабатланған сәйәхәттең өсөһөндә мин дә ҡатнаштым. Минең бурыс – ат менән арба бағыу. Һәр сәйәхәт фекер хаятыма йоғонто яһаны»,– тип яҙа Әхмәтзәки Вәлиди Туған үҙенең “Хәтирәләр” китабында.
Алайғыр
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 25.09.2010 14:42
Беҙҙең мәктәптең спорт залында бик матур шкаф тора. Уның янынан үткән саҡта күңелеңдә ниндәйҙер рәхәтлек тояһың, йыйнағыраҡ булырға тырышаһың, күкрәгеңде алғараҡ сығараһың.
Ни өсөн тиһәң, был шкафта беҙҙең мәктәптең спорт командаларына районда, хатта республика ярыштарында еңгән өсөн бүләк итеп бирелгән кубоктар һаҡлана.
Минең үҙемдең был шкафтағы ҡәҙерле бүләктәргә ҡыҫылышым юҡ тиһәң дә ярай. Физкультура дәрестәренән насар алмаһам да, ярыштарҙа артыҡ ҡатнашҡаным юҡ.
Ләкин быйылғы Яңы йыл кисәһенән бирле минең өсөн дә иң ҡәҙерле, иң-иң матур шкафҡа әйләнде ул.
Bashqort.Com-да теркәл, сайтҡа ярҙам ит һәм 550 һумды кеҫәңә һал!
- Подробности
- Родительская категория: Сайт
- Опубликовано 22.10.2010 13:20
Яңыртыу: Конкурс һөҙөмтәләре.
marihka - 10569 мәрәй - 550 һум - күсерелде
Илһам Миһран улы - 7713 мәрәй - 300 һум - күсерелде
Рөстәм Нурыев - 157 мәрәй - 150 һум - күсерелде
Dinis40 - 109 мәрәй - 50 һум - яуап көтөлә
Tahir - 104 мәрәй - 50 һум - яуап көтөлә
Рәзил - 66 мәрәй - 50 һум - күсерелде
"Эйәрләнгән ат"
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 14.10.2010 19:24
Инеш
Таң тыуыр алдынан, төндө тулғаҡ тотҡан мәлдә, офоҡ артынан ялбыр яллы ат сабып килеп сыға ла көмөш батмусҡа баҡыр борсаҡ һипкән кеүек кешнәүе менән донъяны сәләмләй. Күп кенә кеше күреп ҡала уны, күрмәүсе-ишетмәүселәр ҙә байтаҡ. Беҙҙең ҡәләмдәштәр араһында ла етерлек ундайҙар, бына улар әлеге ат тураһында яҙғанды уҡыр ҙа минән: "Ҡайһы архивтан таптың был документты?" - тип һорар.
Дегәнәк
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 28.09.2010 20:20
Йылы июль төнө. Бала саҡтағы ғәҙәтемсә, мин соланда йоҡлайым. Ситтә оҙаҡ йөрөп ҡайтһаң, бик ҡыҙыҡ икән ул: тыуған ерҙең төнгө тауыштары ла һағындырған, мин уларҙы ҡолаҡ һалып бик оҙаҡ тыңлап яттым. Бала саҡта уларға әллә ни иғтибар биреп тыңламағанмындыр инде, әммә улар күңелгә һеңеп ҡалғандар. Хәҙер был тауыштарҙы таныйым, уларҙың һис бер үҙгәрмәй, тап мин малай саҡтағы кеүек яңғырауына ғәжәпләнеп, иҫке дуҫтарымды осратҡан кеүек ҡыуанып тыңлайым.


text:
Тәбиғи парктар һаны артасаҡ
Республикала тиҙҙән ике яңы тәбиғи парк барлыҡҡа килергә тейеш. Улар өсөн территориялар билдәләнгән дә инде.
Республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы матбуғат секретары Гөлназ Әлмөхәмәтова хәбәр итеүенсә, яңы айырым һаҡланған тәбиғи биләмәләр ойоштороу республиканың өс районына ҡағыласаҡ. "Асылы-Күл" паркы — Дәүләкән районы, ә "Ирәмәл" Белорет һәм Учалы райондары биләмәләрендә урынлашасаҡ, тип планлаштырыла.
Хәҙерге ваҡытта Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының айырым һаҡланған тәбиғи биләмәләр менән эшләү бүлеге халыҡтан һәм йәмәғәт ойошмаларынан тәҡдимдәр ҡабул итә. 30 көн буйына теләүселәр буласаҡ парктарҙы ойоштороуға ҡарата үҙ теләктәрен әйтә ала. Тәҡдимдәр түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: 450006, Өфө, Ленин урамы, 86, йәки mprrb@ufanet.ru электрон адресы буйынса.


text:
Ял көндәрендә төбәктә һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ
Башҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡлана. Алдағы ял көндәрендә һауа температураһы төндә — минус 7-15 градус, көндөҙ минус 4-тән алып плюс 2 градусҡа тиклем була. Алдағы өс көндә яуым-төшөм көтөлмәй, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Гидрометеорология үҙәгенән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда алдағы аҙна уртаһынан көндәр йылыта башлаясаҡ. БР Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, 3-4 апрелдән төбәктә һауа температураһы көндөҙ — 5-6 градусҡа, урыны менән 10-12 градусҡа тиклем күтәреләсәк.
Йылы һауа торошо 8-9 апрелгә тиклем һаҡланасаҡ, бынан һуң республикала йәнә бер аҙ һыуытасаҡ, тип фаразлай синоптиктар.


text:
Республиканың тау йылғаларында һыу кимәленең күтәрелеүе ихтимал Фото: Олег Яровиков
Республиканың тау йылғаларында һыу кимәленең күтәрелеүе ихтимал
Республиканың тау йылғаларында һыу кимәленең күтәрелеүе ихтимал Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Яуым-төшөмдөң күп булыуы арҡаһында республиканың ҡайһы бер райондарын һыу баҫыуы ихтимал, тау йылғаларында һәм Ағиҙел үрендә һыу ҡапыл күтәреләсәк.
Йүрүҙән, Эҫем, Әй, Инйәр, Ләмәҙ йылғаларының ярҙарынан сығыуы, эргә-тирәләге тораҡ пункттарҙы һыу баҫыуы мөмкин, тип хәбәр итә Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте.


text:
«Бөтә Өфө» телеканалының репортажы «Киң мәғлүмәт саралары сағылышындағы ҡала-2015» халыҡ-ара конкурсында еңеү яуланы
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
«Бөтә Өфө» телеканалының репортажы «Киң мәғлүмәт саралары сағылышындағы ҡала-2015» халыҡ-ара конкурсы еңеүселәре иҫәбенә инде. Светлана Нәзирова менән Руслан Аҡбашевтың «Визит в Поднебесную: Уфа-Цицикар-Шэньян» исемле фильмы «Евразия иҡтисади союзы: беренсе йыл. Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек үҫеше тәжрибәһе һәм мөмкинлектәре» номинацияһында билдәләнде.
«Ошо халыҡ-ара награда беҙҙең өсөн үтә мөһим, сөнки был — һөнәри эшмәкәрлегебеҙгә генә түгел, былтыр йәй баш ҡалабыҙҙа донъяуи сара ойошторған ҙур команданың эшенә баһа», — тине «Бөтә Өфө» телекомпанияһы директоры Алина Сөләймәнова.
27 ғинуарҙа Мәскәүҙә «Ҡалаларҙың Евразия иҡтисади союзына инеүе шарттарында киң коммуникация сараларының роле» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы сиктәрендә бүләкләү тантанаһы уҙа.
Белешмә. «Киң мәғлүмәт саралары сағылышындағы ҡала» тип аталған дүртенсе конкурс «Мегаполис: ХХI быуат» халыҡ-ара форумы барышында үткәрелде. Сараны Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең башҡарма комитеты, Дәүләт Думаһы, Дөйөм Рәсәй Муниципаль берәмектәр конгресы, Бөтә Рәсәй Урындағы үҙидара советы менән берлектә Баш ҡалалар һәм ҙур ҡалаларҙың халыҡ-ара ассамблеяһы ойошторҙо.


text:
Республика илдә файҙаланылған телекоммуникация ҡорамалдарының яртыһын етештерергә әҙер — Дмитрий Шаронов
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан илдә файҙаланылған телекоммуникация ҡорамалдарының 50 процентҡа яҡынын етештерергә һәләтле. Был хаҡта «ПРОФ-IT-2016» төбәк һәм муниципаль мәғлүмәтләштереү бөтә Рәсәй форумында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов белдерҙе.
«Алдағы биш йылда компьютер, юғары тиҙлекле коммутатор, мәғлүмәт һаҡлау серверҙарының яҡынса 75-80 процентын етештерә алыр инек, — тине Дмитрий Шаронов. — Был — хәүефһеҙлек нигеҙе, беҙ уны контролдә тоторға, ил етештереүселәре уға идара итергә тейеш».
Әлеге ваҡытта телекоммуникация ҡорамалдары етештереүселәрҙең төбәк кластерына 15 компания инә.
«Беҙ дәүләт аҡсаһын ҡиммәтле һынау ҡорамалын һатып алыуға йүнәлттек, шул арҡала һуңғы ике йыл эсендә Башҡортостанда импортты алмаштырған ҡорамалдарҙың бер нисә төрө барлыҡҡа килде. Бындай хәл элек Рәсәйҙә булманы», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Хөкүмәте вице-премьеры.
Яңы асыштар иҫәбендә — тәүге сәнәғәт индустриаль коммутаторы, шулай уҡ Һаҡлыҡ банкы селтәрҙәрендә һынау үткән яңы коммутаторҙар селтәре.
Алдан хәбәр ителгәнсә, йыл һайын Рәсәй компаниялары IT-ҡорамалдар һатып алыуға 300 миллиард һум аҡса тотона, шуларҙың 90 проценты сит ил тәьминәтселәренә йүнәлтелә, тип билдәләне Рәсәй Президенты ярҙамсыһы Игорь Щеголев.


text:
Республикала джин-тоник һатылмаясаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
1 сентябрҙән Башҡортостанда джин-тоник һатылмаясаҡ. «Башҡортостан Республикаһында этил спирты, алкоголле һәм спиртлы продукция етештереү, уларҙың әйләнеше өлкәһендәге эшмәкәрлекте көйләү тураһында»ғы ғәмәлдәге законға тейешле үҙгәрештәр 25 июндә үк ҡабул ителгәйне. Закон Белем көнөндә үҙ көсөнә инде.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Сәнәғәт, инновацион үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты рәйесе Рәшит Хәйруллин һүҙҙәренсә, закон тәү сиратта йәштәрҙең сәләмәтлеген һаҡлауға йүнәлтелгән.
«Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, ошо эсемлектәрҙе ҡулланыусыларҙың 80 проценты самаһын 18 йәшкә тиклемге йәштәр тәшкил итә, — тине Рәшит Хәйруллин. — Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сауҙа нөктәләре хужалары кәштәләрҙән тыйылған продукцияны алып ҡуйырға ашыҡмай. Бөгөн иртән өс магазиндың икәүһендә энергетик эсемлектәр һатыла ине. Был иһә — ҡануниәтте туранан-тура боҙоу. Бының өсөн һатыусыларға 10 меңдән 15 меңгә тиклем, вазифа биләгән кешеләргә — 50 мең һумға тиклем, юридик шәхестәргә 200-ҙән 300 мең һумға тиклем штраф янай».
Бәлиғ булмағандарға джин-тоник һатҡан осраҡта штраф күләме күберәк.
Парламентарий фекеренсә, йәмәғәтселәргә, депутаттарға һәм сауҙа системаһында эшләүселәргә ошо закондың үтәлешенә контролде һәм яуаплылыҡты көсәйтергә кәрәк.
«Хәүеф өҫтөндә — үҫеп килеүсе быуындың сәләмәтлеге», — тип билдәләне Рәшит Хәйруллин.


text:
Республика райондарында “Гәлсәр һандуғас” фестиваленә һайлап алыу этабы башлана
Республика райондарында популяр “Гәлсәр һандуғас” телевизион конкурс-фестиваленә һайлап алыу этабы башлана. Проекттың һайлап алыу концерттары Илеш районының Үрге Йәркәй ауылында 6 ноябрҙә башлана һәм айҙың 16-на тиклем дауам итәсәк. Был ваҡыт эсендә проектты ойоштороусылар Баҡалы, Ҡыйғы, Салауат, Дыуан һәм Мәсетле райондарында буласаҡтар.
“Башинформ” агентлығына проекттың авторы һәм алып барыусыһы Земфира Байбулдина хәбәр итеүенсә, концерттарға 16 йәштән 30 йәшкәсә тиклемге башҡарыусылар саҡырыла. Райондарҙа яҡшы күрһәткестәргә өлгәшеүселәр “Гәлсәр һандуғас -2010” фестиваленең икенсе һайлап алыу турына үтәсәк. Традиция буйынса ул телеүҙәк студияһында киләһе йыл ағымында барасаҡ. Уның еңеүселәрен телевизор ҡараусылар билдәләйәсәк.


text:
Башҡортостанда «500 ферма» программаһы буйынса субсидиялар биреү тәртибе раҫланды
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығында «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарға Башҡортостан Республикаһында 500 һөт-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу маҡсатында БР бюджетынан субсидиялар биреү тәртибе һәм субсидия ставкалары раҫланды. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Раҫланған документҡа ярашлы, субсидиялар 2012 йылдың 1 ғинуарынан һуң тотонолған сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплауға программа сиктәрендә финанс ярҙам күрһәтеү маҡсатында бирелә. Был средстволарҙы аграрийҙар орлоҡ, мал аҙығы, ауыл хужалығы техникаһы, тоҡомло йәш мал һатып алыуға, төҙөлөш-монтажлау эштәре өсөн түләүгә тотона ала.
БР Ауыл хужалығы министрлығының рәсми сайтындағы «500 ферма» бүлегендә документ менән яҡынданыраҡ танышырға була.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов, 6 июндә Ҡырмыҫҡалы районында уҙған, «Журфест – 2014» Башҡортостан журналистарының йәйге фестивалендә булды.
Журналистар һабантуйына республика, ҡала һәм район киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре йыйылғайны. Республика етәксеһе фестивалдә ҡатнашыусыларҙы сәләмләне һәм республика һәм муниципаль баҫма мөхәррирҙәре менән тармаҡты үҫтереү перспективаларын тикшерҙе.
Төбәк башлығы бөтә журналистарҙы борсоған мәсьәләләрҙе, атап әйткәндә, киң мәғлүмәт саралары менән идара итеү темаһын ҡуҙғатты.
— Ул модернизациялауҙы, яңынан төҙөүҙе, яңы форматты, алымдарҙы һәм үҙәкләштереүҙе талап итә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Әммә мин һеҙҙең тауышығыҙҙы ишетмәнем, һеҙҙең менән ошо темаға һөйләшмәнем, фекерегеҙҙе белмәнем, был планда киләсәгебеҙ ниндәй, ниндәй перспективалар, илдә барған процестар ҡарашынан алыҫлашыу зонаһына эләгәбеҙмә. Миҫал итеп Пермь крайы һәм Силәбе өлкәһен алырға була, унда киң мәғлүмәт саралары шәхси, йәғни яҡын күршеләребеҙгә – Татарстанға күҙ һалайыҡ – унда яңы идара итеү формаһын таптылар. Беҙ тәнҡит зонаһында, беҙҙең контроль структуралар, йәмәғәт структуралар ҡарарҙар ҡабул итеүгә этәрә, шуға ҡарамаҫтан, ашығырға кәрәкмәй, ә бөтәһенә лә яҡшы булһын өсөн барыһын да эшләргә кәрәк тип иҫәпләйем. Тик шул осраҡта ғына үҙгәрештәргә һәм үҙгәртеп ҡороуҙарға бара алабыҙ. Яңылыҡтар үҙенекен итә – беҙ асығыраҡ, хәрәкәтсән була башланыҡ, күберәк үҙ көсөбөҙгә иҫәп тота, дәүләттең тик билдәле бер минимумды ғына тәьмин итә алыуын аңлай башланыҡ. Төшөнөү ауыр, бәхәстәр һәм ҡаршылыҡтар менән килә. Был үҙгәрештәр беҙҙе көслөрәк итә һәм тышҡы мөхиттә барған нәмәләргә яраҡлаштыра.
Рөстәм Хәмитов киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә үҙгәреү процесының әле тамамланмауы тураһында әйтте.
— Һеҙҙе күреп, үҙгәреү, икенсе сифатҡа күсеү, эшләргә белеү һәм бөтәһен дә мул итеү мәсьәләһен хәл итмәгәнебеҙҙе аңлайым, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡайһы берҙәрегеҙ ниндәйҙер пландар һәм концепциялар, тәҡдимдәр әҙерләү өлөшөндә эшләй башлаясаҡ. Был эште атҡарыу мотлаҡ, барыбер үҙгәрергә кәрәк буласаҡ.
Республика башлығы журналистарға властҡа ҡарата тәнҡиттән ҡурҡмаҫҡа кәңәш итте.
— Һеҙ беҙҙең фекерҙәштәр, һеҙ беҙҙе тәнҡитләйһегеҙ һәм был дөрөҫ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ эшлекле форматта эшләйбеҙ – ул дөрөҫтө күҙгә ҡарап әйтеүҙе, булған кәмселектәр тураһында һөйләүҙе, намыҫлы эшләүҙе ҡарай. Беҙ тормошобоҙҙо яҡшыраҡ итеүгә ынтылабыҙ, әммә камиллыҡ, әлбиттә, юҡ. Ҡәтғи булыуығыҙҙы, үҙегеҙгә ҡарата власть яғынан тәнҡиттәрҙән ҡурҡмауығыҙҙы, эҙәрләүҙәрҙән хәүефләнмәүегеҙҙе һорайым: мин эшләгән саҡта, мин һеҙҙең яҡта буласаҡмын.


text:
Фото:
Баш ҡалала Еңеү ҡоралы хаҡында балалар өсөн буяу китабы баҫылып сыҡты
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә «Еңеү ҡоралы» тигән буяу китабы донъя күрҙе. Уның авторы — педагогия фәндәре кандидаты, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның башланғыс белем биреү теорияһы һәм методикаһы кафедраһы доценты Екатерина Савельева. Баҫма Бөйөк Еңеүгә 70 йыл тулыуға арналған. Текст рус һәм башҡорт телдәрендә яҙылған (башҡортсаға Динара Кәримова тәржемә иткән). Китап биттәрендә балалар совет хәрби техникаһы менән таныша ала. Бында Т-34 танкы, артиллерия пушкалары, «Максим» пулеметы, М-72 мотоциклы төшөрөлгән.
«Еңеү ҡоралы» — матур биҙәлешле китап. Рәссамы — Эмиль Кәримов.
Балалар өсөн яңы баҫма 700 дана тираж менән нәшер ителгән. Яҡын арала китап нәшриәттең китап магазиндарына һатыуға сығарыласаҡ.


text:
Өфөлә ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе файҙаланыу мәсьәләләре тикшерелде
Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты Иҡтисад, эшҡыуарлыҡ һәм ер сәйәсәте буйынса комиссияһының киңәйтелгән ултырышы булды. Ул ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе һөҙөмтәле файҙаланыуға арналды. Унда башҡарма комитет ағзалары, Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы вәкилдәре, ғалимдар һәм фермерҙар ҡатнашты.
Ултырышта ҡатнашыусылар республиканың тәбиғәт байлығына халыҡ хужа булмауын, шуға күрә ерҙе урындағы халыҡҡа биреү зарурлығын билдәләне.
— Ер – беҙҙең нигеҙ, беҙҙең байлыҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Агросәнәғәт союзы рәйесе Зифҡәт Сәйетғәлиев. – Беҙ ерҙең дә беҙҙән китеүен теләмәйбеҙ. Халыҡ өсөн ошо байлыҡты булһа ла һаҡлап ҡалырға кәрәк.
БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы профессоры Радил Мөхәмәтдинов әйтеүенсә, ерҙең 40 проценты Башҡортостан халҡына ҡарамай.
Ултырышта ҡатнашыусылар, тарихи тыуған яғы Башҡортостанға әйләнеп ҡайтырға йәки ҡаланан ауылға күсергә теләүсе ғаиләләргә йорт төҙөү һәм ярҙамсы хужалыҡ алып барыу өсөн ер участкалары бирергә кәрәк, тип билдәләне.


text:
Башҡортостан Президенты Стәрлетамаҡ районының ғаилә малсылыҡ фермалары эшмәкәрлегенә баһа бирҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Стәрлетамаҡ районының ғаилә малсылыҡ фермалары эшмәкәрлегенә баһа бирҙе
Башҡортостан Президенты Стәрлетамаҡ районының ғаилә малсылыҡ фермалары эшмәкәрлегенә баһа бирҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡ районына эш сәфәре барышында Талалаевка ауылында урынлашҡан «Малакян А.О.» крәҫтиән-фермер хужалығында булды. Ул эре мал, һарыҡ, ат, сусҡа, бал ҡорттарын үрсетеү буйынса махсуслашҡан. Үткән йылдың ғинуарында булдырылған предприятие бизнестың яңы йүнәлешен үҙләштерә – бында йылҡы малы үрсетеү һәм һимертеү, ҡымыҙ етештереү буйынса махсуслашҡан производство булдырыла.
2012 йылда шәхси эшҡыуарға, «2012-2014 йылдарға Башҡортостан Республикаһының крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары нигеҙендә ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү» маҡсатлы программаһында ҡатнашыусы булараҡ, биш миллион һум күләмендә грант тапшырылды. Был суммаға эшҡыуар рус тоҡомло аттар һатып алған. Әлеге ваҡытта хужалыҡта Пермдән һәм Мари Иленән килтерелгән бындай аттарҙың һаны 80-гә етә. Фермала хәбәр итеүҙәренсә, был һанды 300-гә тиклем еткереү планлаштырыла. Малдың ауырлығы 1000 килограмға етә. Бынан тыш, «Малакян А.О.» хужалығы аттары төрлө махсус күргәҙмәләрҙә ҡатнашып, призлы урындар ҙа яулай.


text:
"Тиҙ ярҙам" байрам көндәрендә ҡәҙимге режимда эшләйәсәк
Алда торған байрамдар халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса ашығыс хеҙмәттәрҙең эшендә бер нисек тә сағылмаясаҡ.
Өфөнөң тиҙ медицина ярҙамы станцияһының йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса белгесе Ләйсән Сәлимова хәбәр итеүенсә, бөтә байрам көндәрендә "тиҙ ярҙам" ҡәҙимге тәүлек әйләнәһенә режимында эшләйәсәк.
Бынан тыш, амбулатор-поликлиника хеҙмәте учреждениеларының дежур төркөмдәре айырым график буйынса эшләйәсәк. 9 майҙа улар сәғәт 9-ҙан 15 сәғәткә тиклем асыҡ буласаҡ, 14 сәғәткә тиклем кисектергеһеҙ саҡырыуҙар ҡабул итәсәк, 10 майҙа — ял көнө, 11 майҙа — 14 сәғәткә тиклем кисектергеһеҙ саҡырыуҙар ҡабул итеп, шәмбе графигы буйынса.


text:
2015 йылда Башҡортостанда ике ҡояш электр станцияһы барлыҡҡа киләсәк
2015 йылда Башҡортостанда дөйөм ҡеүәте 15 МВТ тәшкил иткән ике ҡояш электр станцияһы барлыҡҡа киләсәк. Хәйбулла районының Бүребай ауылында ҡеүәте 10 МВт булған Баймаҡ электр станцияһы, Көйөргәҙе районында – ҡеүәте 5 МВТ булған Бөгөлсән электр станцияһы төҙөләсәк. Башҡортостан территорияһында ҡеүәте 5-25 МВт булған ҡояш электр станциялары төҙөү буйынса республика Хөкүмәте, «Авелар Солар Технолоджи» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм «Хевел» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү 23 майҙа Петербургта халыҡ-ара иҡтисади форумда төҙөлгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Авелар Солар Технолоджи» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә хәбәр иттеләр.
2016 йылда дөйөм ҡеүәте 24 МВт тәшкил иткән (Иҫәнғол — 9 МВт, Бөгөлсән (икенсе сират) — 5 МВт һәм Бүребай— 10 МВт) өс ҡояш электр станцияһын Ейәнсура, Көйөргәҙе һәм Хәйбулла райондарында сафҡа индереү планлаштырыла.
Шулай итеп, 2015-2016 йылдарҙа республика территорияһында дөйөм ҡеүәте 39 МВт булған биш ҡояш электр станцияһы төҙөү планлаштырыла – ҡеүәтте күмәртә баҙарына поставкалау күҙҙалана.
Һанап үтелгән проекттарға өҫтәп киләсәктә 2015-2020 йылдарҙа өс көньяҡ районда дөйөм ҡеүәте 50-90 МВт тәшкил иткән электр станциялары сафҡа индереү мөмкинлеге ҡарала.
«Авелар Солар Технолоджи» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Виктор Вексельбергтың «Ренова» төркөмөнә инә. Былтыр компания Йылайыр, Хәйбулла, Баймаҡ, Көйөргәҙе һәм Ейәнсура райондарында ҡояш электр станциялары төҙөү өсөн республикала ете яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте теркәгән, тип хәбәр итә «Коммерсант».


text:
Аномаль һыуыҡ һауа торошо төбәктә ял көндәренән һуң ғына сигенәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Ҡышҡы һауа торошо республика территорияһында был аҙна аҙағына тиклем һаҡланасаҡ, тип хәбәр итә Башгидромет. Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы буйынса Башҡортостан идаралығы синоптиктарының әйтеүе буйынса, республика буйынса кире температура күрһәткестәре октябрҙең ғәҙәттәге климат нормаларынан алты градусҡа түбәнерәк булды.
— Бындай айлыҡ аномалия һуңғы тапҡыр 2007 йылда күҙәтелде, шулай уҡ 1985, 2001 йылдарҙа октябрҙә һыуыҡ булды, — тип билдәләне метеопрогноздар бүлеге начальнигы урынбаҫары Светлана Положинцева.
24 октябрҙә һауа температураһы Башҡортостандың төрлө райондарында көндөҙ минус биш-ун градус сиктәрендә үҙгәрәсәк, бер аҙ ҡар яуыуы, еңелсә буран булыуы көтөлә. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса баш идаралығы хәбәр итеүенсә, төбәктең автомобиль юлдарында күреү мөмкинлеге ике-дүрт метрға тиклем насарланыуы һәм боҙлауыҡ булыуы көтөлә.
Алдағы ял көндәре иң һыуығы буласаҡ. 25 һәм 26 октябрҙә төндә һауа температураһы 11 градусҡа тиклем түбән төшәсәк, көндөҙ шулай уҡ һыуыҡ буласаҡ – минус ете градус. Аяҙлы-болотло һауа торошо һаҡланасаҡ, ҡар яуасаҡ.
27 октябрҙән алып температура, октябрҙең һуңғы көндәренә ярашлы, нормаль күрһәткестәргә ҡайта башлаясаҡ. Аҙна башында термометр бағанаһы көндөҙ нулдән алып плюс биш градусҡа тиклем, төндә минус биш градусҡа тиклем күтәреләсәк. «Яуым-төшөм хәҙергегә ҡарағанда күберәк буласаҡ, епшек ҡар яуыуы ихтимал», — тип комментарий бирҙе Башҡортостан синоптиктары.


text:
Балалар социаль үҙәге директорына ғәйепләү белдерелде
Салауат районының «Дуҫлыҡ» балиғ булмаған үҫмерҙәр өсөн социаль-реабилитациялау үҙәге етәксеһенә вазифаһынан файҙаланып енәйәт яһауҙа ғәйепләү белдерелде — директор үҫмерҙәрҙе үҙенең ярҙамсы участкаларында эшсе көсө булараҡ файҙаланған.
Тикшереү органдары ике вазифауи енәйәт фактын билдәләгән: май башында директор дүрт баланы үҙ әсәһенең баҡсаһына картуф ултыртырға ебәргән, балаларҙы начальниктың ире, туҡмай-туҡмай, ҡарап тороп эшләткән. Май аҙағында тағы ла дүрт үҫмерҙе әсәһенең хужалығына һарайҙан утын ташырға ебәрә.
Был эштәрҙе тәфтишселәр бер производствоға берләштереп, хәҙер тикшереү дауам иттерелә һәм ғәйепләү күләме билдәләнә.


text:
Өфөлә граждандар йәмғиәтенең милли сәйәсәтте формалаштырыуҙағы роле тикшерелде
Көн элгәре республика Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара академияһында «Башҡортостан Республикаһында граждандар йәмғиәтен формалаштырыу һәм милли проблемаларҙы хәл итеү юлдары» тип аталған түңәрәк өҫтәл үтте. Сараны ойоштороусы булып Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының дәүләт власы органдары һәм граждандар йәмғиәте институттары менән килешеп эш итеү буйынса комиссияһы сығыш яһаны. Ултырышта республиканың дәүләт власы органдары вәкилдәре, милли-мәҙәни үҙәк етәкселәре, ғалимдар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнашты.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар «граждандар йәмғиәте» төшөнсәһенең аңлатмаһын, Рәсәйҙә уның формалашыуын, граждандар йәмғиәте менән дәүләт мөнәсәбәттәрен һәм был өлкәләге башҡа мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Шулай уҡ Рәсәйҙә милли сәйәсәттең формалашыуы, ил тормошонда милли төбәктәрҙең роле, Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы һөҙөмтәләре ҡаралды.
Башҡортостан Президенты Хакимиәтенең ижтимағи-сәйәси үҫеш идаралығы начальнигы урынбаҫары Ришат Сабитов әлеге теманың, айырыуса күп милләтле Башҡортостанда, көнүҙәк булыуын билдәләне.
— Милләт-ара проблемаларҙы хәл итеү – граждандар йәмғиәтенең мөһим темаларының береһе, — тине ул.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының дәүләт власы органдары һәм граждандар йәмғиәте институттары менән килешеп эш итеү буйынса комиссияһы рәйесе Фәнил Фәйзуллиндың һүҙҙәренсә, беҙҙең илдә граждандар йәмғиәте формалашыу кимәлендә генә әле, Рәсәй халҡы әүҙем түгел, дәүләттең үҙендә күп хәл ителмәгән мәсьәләләр ҡала.
Ҡыҙыу фекер алышыуҙан һуң түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар, граждандар йәмғиәте институтын үҫтереүгә йүнәлтелгән комплекслы дәүләт программаһын әҙерләргә кәрәк, тигән дөйөм фекергә килде.


text:
Башҡортостан Республикаһы Президентына туған тел уҡытыусыларының АСЫҠ ХАТЫ
- Подробности
- Родительская категория: Яңылыҡтар
- Опубликовано 13.09.2012 17:12
Һаумыһығыҙ, хөрмәтле Рөстәм Зәки улы!
Беҙ, уҡытыусылар – үҙебеҙ йәшәгән йәмғиәттең күҙе, ҡолағы, теле лә. Яҙмышыбыҙ туған телебеҙ менән бәйләнгән икән, уның яҙмышы, киләсәге өсөн ныҡ борсолабыҙ. Беҙҙе борсоған, уйландырған һорауҙар байтаҡ йыйылды. Билдәле булыуынса, бөгөнгө көндә иң осло торған киҫкен мәсьәләләрҙең береһе – туған телдәрҙе һаҡлап ҡалыу, үҫтереү, камиллаштырыу, донъя кимәленә күтәреү. Был туған тел уҡытыусыларының ғына түгел, үҙенең милләтен таныусы, халҡы яҙмышы өсөн борсолоусы һәр кешенең бурысылыр. Халыҡтың телгә булған мөхәббәтенә ҡарап, кешенең мәҙәни кимәленә генә түгел, бәлки, уның гражданлыҡ ҡиммәтенә баһа бирергә мөмкин.
Оло шәхесебеҙ Әхмәт-Зәки Вәлиди эмиграцияға китер алдынан “Башҡорт халҡына хушлашыу хаты”н яҙып, шундай аманат ҡалдырған: “Беҙҙең милләтебеҙ, аҡтамыр киҫәге кеүек, тупраҡ араһында бәләкәй генә үҫентеһе ҡалһа ла, яңынан терелеп, бөтә баҡсаға таралыр”. Бөгөн баҡсабыҙҙа үҙенең тамырҙарын саҡ йәйә алған аҡтамыр тағы ҡороу ҡурҡынысы алдына килеп баҫҡас, беҙ, Өфө ҡалаһы һәм Башҡортостан Республикаһы мәктәптәрендә эшләүсе туған тел уҡытыусылары, Һеҙгә, Башҡортостан Республикаһы Президентына, асыҡ хат менән мөрәжәғәт итергә мәжбүрбеҙ.
Һеҙҙең Президент булараҡ әйткән һүҙҙәрегеҙ туған тел уҡытыусыларында ҙур өмөт уятҡайны: “Бөгөн донъяла ике миллионға яҡын башҡорт йәшәй икән, башҡорт телен өйрәнергә һәм яҡларға кәрәк. Йәмғиәтте глобалләштереү шарттарында башҡорт теле рус теле яғынан да, инглиз теле яғынан да ныҡ баҫым кисерә. Ләкин һәр бер тел - донъя мәҙәниәтенең бер күрһәткесе, һәм улар яҡлауға мохтаж. Башҡорт телен ҡурсаларға, яҡларға, йәшәргә ярҙам итергә кәрәк”.
Башҡорт теле дәүләт теле булараҡ закон тарафынан яҡланған. Башҡортостан Республикаһының “Мәғариф тураһында” законының 7-се статьяһына төҙәтмәләр индерелде, йәмғиәттә был аҙым башҡорт теленең дәүләт кимәлендә яҡланылыуы һәм ҡурсаланыуы, тип ҡабул ителде. 2006 йылдың 1 сентябренән башлап, республиканың бөтә мәктәптәрендә лә 1-се кластан 11-се класҡа тиклем башҡорт дәүләт теле уҡыу пландарына индерелде, мәктәптәр кадрҙар менән тәьмин ителде, милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытыу буйынса директор урынбаҫарҙары штаттары булдырылды, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә программалар, дәреслектәр эшләнде. Балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре өсөн башҡорт теле дәрестәре индерелде. Төрлө ойошмалар, администрация вәкилдәре, директорҙар, йәғни өлкән аудитория өсөн башҡорт теленән махсус курстар ойошторолдо. Күренеүенсә, ошо йылдар эсендә башҡорт дәүләт телен уҡытыу буйынса системалы һәм ойошҡанлы эш алып барылды.
Тик ни өсөн бөгөнгө көндә уҡытылыу процесы яйға һалынған ерҙән башҡорт һәм туған телдәрҙе уҡытыу буйынса шул тиклем ҙур һорауҙар һәм ҡаршылыҡтар тыуа? Бөгөнгө көндә беҙ нимә күрәбеҙ?
Балалар баҡсаларында башҡорт дәүләт теле индерелгән, уҡытылған ерҙән бөтөрөлдө. Әлбиттә, бер яҡтан аңлашыла ла кеүек, закон тарафынан балалар баҡсаһында башҡорт телен өйрәнеү ҡаралмаған. Ләкин мәсьәләнең икенсе яғы ла бар, бала телде ни тиклем иртә өйрәнә башлай, шул тиклем был эш һөҙөмтәлерәк. Күрше Татарстан Республикаһында, мәҫәлән, балалар баҡсаларында дәүләт телдәрен өйрәнеү буйынса махсус программа әҙерләнгән. Бөтөнләй татар телен белмәгән тәрбиәселәр өсөн курстар асыу ҡаралған. Бәлки, законда ҡаралмаған тип ойошторолған процесты юҡҡа сығарғансы, киреһенсә, уҡытыуҙы законлаштырыу мөмкинлеген ҡарарға кәрәк булғандыр?!
Башҡорт теленең дәүләт теле булараҡ мәктәптәрҙә уҡытылыуы йылдан-йыл ҡыҫҡарғандан-ҡыҫҡара бара. 2011-2012 уҡыу йылында юғары 10-11 кластарҙа дәүләт теле теләк буйынса уҡытыуға ҡалдырылды. Аңлашыла, юғары класс уҡыусыларына берҙәм дәүләт имтиханына әҙерлек кәрәк. Тик был әҙерлек ниңә башҡорт теле иҫәбенә башҡарылырға тейеш әле? Бәлки, рус телен уҡытыу кимәлен күтәреү тураһында уйланырға кәрәктер? Юғиһә, бөгөн мәғариф етәкселәре, ата-әсәләр, мәктәп коллективтары – барыһы өсөн дә берҙәм дәүләт имтиханы мәсьәләһе ажиотаж тыуҙыра. Беҙ балаларҙы берҙәм дәүләт имтиханы өсөн генә уҡытабыҙмы әллә юғары мәҙәниәтле, бер нисә тел белгән (шул иҫәптән республикабыҙҙың икенсе дәүләт телен дә), тормошта үҙ урынын таба алырҙай, йәмғиәткә файҙа килтерерҙәй шәхес әҙерләйбеҙме? Туған телдәр көндәлек тормошта аралашыу, үҙ мәҙәниәтеңде, халҡыңды таныу өсөн кәрәк.
Әлбиттә, мәғариф өлкәһендә барған етди үҙгәрештәр, шул иҫәптән яңы федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу, мәктәптәрҙә уҡыу-уҡытыу процесына үҙ төҙәтмәләрен кертә. Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан төшөрөлгән уҡыу пландарында Рәсәй Федерацияһы субъекттарының дәүләт телдәрен өйрәнеү өсөн сәғәттәр ҡаралмаған. Билдәле булыуынса, үткән уҡыу йылында 1-се кластарҙа башҡорт дәүләт теле булманы. Ә быйылғы уҡыу йылында 1-се, 2-се кластарҙа юҡ. 2-се кластың уҡыу планының вариатив өлөшөндәге бер сәғәтте башҡорт дәүләт телен уҡытыуға бирергә булыр ине, тик етәкселәребеҙ араһында: “Уҡытырға кәрәк!” - тип әйтергә теләүселәр табылманы. Хатта үҙ инициативаһы менән башҡорт дәүләт телен уҡытырға индергән мәктәптәрҙең уҡыу пландарынан был предмет алдыртылды. Йыл һайын берешәр параллелдә башҡорт дәүләт теле юҡҡа сыға барһа, башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеү закон тарафынан ҡаралһа ла, ҡағыҙҙа ғына тороп ҡаласаҡ, тигән һүҙ.
2011 йылдың октябрь айында Татарстан Республикаһының Ҡазан ҡалаһында Халыҡ-ара төркиәт конференцияһы сиктәрендә туған телдәрҙе уҡытыу проблемалары буйынса түңәрәк өҫтәл ойошторолоп, унда Рәсәй Федерацияһы региондарында, атап әйткәндә Волга буйы милли республикаларында федераль дәүләт белем биреү стандарттарын тормошҡа ашырыу шарттарында милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытыу мәсьәләләре ҡаралған. Рәсәй Федерацияһы субъекттарының дәүләт телдәрен һаҡлап ҡалыу бер Башҡортостан Республикаһы өсөн генә түгел, бар региондар өсөн дә уртаҡ проблема булып тора. Әгәр яҡын арала ошо проблема федераль кимәлдә хәл ителмәһә, региондарҙың дәүләт телдәре уҡыу пландарынан юҡҡа сығасаҡ. Ә беҙҙә, Башҡортостан Республикаһында, дәүләт кимәлендә башҡорт дәүләт теленең статусын яҡлау буйынса конкрет нимәләр эшләнә?
Быйылғы республика август кәңәшмәһендә һеҙҙең сығышығыҙҙа яңғыраған: “… эффектив булмаған сығымдарҙы 20%-ҡа кәметеү” тигән ҡәтғи һүҙҙәр күп етәкселәр тарафынан иң беренсе туған тел уҡытыусыларын, башҡорт телдәрен кәметеү, хатта тамырынан ҡырҡыу тип аңланды. Шулай булмаһа, ҙур ауырлыҡтар менән индерелгән милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытыу буйынса директор урынбаҫарҙары ставкаларын бөтөрөлөүен нисек аңларға? Әлбиттә, сығымдарҙы экономиялау, оптималләштереү процесы көн талабы икәне аңлашыла. Ләкин оптималләштерелергә тейешле директор урынбаҫарҙарына тик туған телдәр генә индереләме ни?
Ә бит был директор урынбаҫарҙары тап рус менталитетлы, рус мөхитле мәктәптәрҙә милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытыу мәсьәләләрен хәл итә ине. Уларҙың эше һис тә ҡағыҙ яҙып ҡына ултырыу түгел. Ошо йылдар эсендә тап туған телдәр буйынса директор урынбаҫарҙары арҡаһында ғына шундай ҙур һорауҙар тыуҙырған туған телдәрҙе, милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытыу процесы ойошторолдо, беҙҙең уҡытыусыларҙың хоҡуҡтары яҡланды, ата-әсәләр, уҡыусылар менән ҙур эш алып барылды. Кисәге уҡытыусыларҙан бөгөн директор урынбаҫары яһау, уларҙың педагогик, методик, хатта психологик яҡтан әҙерлеген күтәреү өҫтөндә ҙур эш башҡарылды. Өфө мәктәптәрендә эшләүсе туған телдәр буйынса директор урынбаҫарҙары араһынан ошо йылдар эсендә директорҙың беренсе урынбаҫарҙары, мәктәп директорҙары, мәғариф бүлектәре, дәүләт структуралары белгестәре итеп тәғәйенләнгән кадрҙар әҙерләнде.
Башҡорт дәүләт телен өйрәнгәндә телде белеү кимәленә ҡарап, класс ике төркөмгә бүленеп уҡый. Әгәр эффектив булмаған сығымдар тип кластарҙы икегә төркөмләү ҙә булмаһа, уҡытыуҙың сифатын нисек яҡшыртырға? Ҡала мөхитендә русса уҡып, фекерләүе рус телендә формалашып, рус телендә аралашҡан балаларға 1-2 сәғәт эсендә генә улар өсөн сит тел булған башҡорт телен үҙләштереүе еңелдән түгел, хатта бик ауыр процесс. Башҡорт теле менән йыш ҡына сағыштырырға яратҡан инглиз теленең дә практик рәүештә был сәғәттәр күләме эсендә үҙләштерелеүе бик икеле. Ә сит телдәрҙе өйрәнгәндә кластар икегә генә түгел, балалар һанына ҡарап, өскә лә бүленә. Республикабыҙҙа йөҙҙән ашыу милләт балалары уҡыуын, был уҡыусыларҙың башҡорт телен белеү кимәлен төрлө булыуын иҫәпкә алырға кәрәктер бит? Әгәр бөгөн эффектив булмаған сығымдарға иң беренсе туған телдәрҙе индерәләр икән, беҙ эшебеҙҙән ниндәй һөҙөмтә көтә алабыҙ? Ни өсөн туған телебеҙ шул арала эффектив булмаған предмет булып сыҡты әле? Телдәр өйрәнеүҙе рухиәт күрһәткесе тип түгел, матди ҡиммәттәр бизмәненә һалыу дөрөҫ йүнәлешме?
Федераль дәүләт белем биреү стандарттарына ярашлы туған телдәр уҡыу пландарының бер вариантында мотлаҡ уҡытылырға тейешле предметтар исемлегенә индерелгән. Мәғариф министры ла был хаҡта үҙенең интервьюларында йыш ҡабатланы. Ысынлап та, Рәсәй кимәлендә Рәсәй халыҡтарының (ә улар перепись мәғлүмәттәренә ҡарағанда 20%-тан да кәм түгел) туған телдәр яңы быуын федераль дәүләт белем биреү стандарттарында һаҡланған, телдәрҙе өйрәнеү ҡаралған, уларҙың хоҡуғы яҡланған. Тимәк, яңы стандарттарҙы тормошҡа ашырыу шарттарында ла туған телдәр федераль предметтар менән бер рәттән өйрәнелергә тейеш.
Тик барыһы ла әлеге ҡағыҙҙа ғына матур яҙылған булып сыға. Уҡытыу процесы рус телендә ойошторолған мәктәп етәкселәре (ә улар республикабыҙҙа күпселекте тәшкил итә) “еңел” юлдан йөрөргә ярата. Улар тарафынан уҡыусыларҙың туған телен өйрәнеү хоҡуғы боҙола. Уҡыу пландарының беренсе варианты “һайлана”, сөнки туған телдәр өйрәнеү беренсе вариантта ҡаралмаған. Ә “Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында”, “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында” закондарҙы, белеүебеҙсә, берәү ҙә юҡҡа сығармаған. Туған телдәргә бит башҡорт теле генә түгел, республикабыҙҙа йәшәүсе йөҙҙән ашыу халыҡтың телдәре лә инә. Ошо закондарға таянып, республикабыҙ мәктәптәрендә 14 туған тел өйрәнелә, 6 телдә уҡытыу-тәрбиә эштәре ойошторола. Мәғариф етәкселәре иң беренсе Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы закондарын белергә, үтәргә һәм бының өсөн шарттар тыуҙырырға бурыслы.
Ысынында иһә туған телдәр уҡыу пландарының вариатив өлөшөндә ҡалдырыла, федераль компоненттан мәктәп компонентына индерелә. Туған телдәребеҙ тағы “закондан тыш” булып сыға. Бер яҡтан, әлбиттә, туған телдәр “һаҡлана”. Миҙалдың икенсе яғы ҡатмарлыраҡ, сөнки туған телдәрҙең статусы үҙгәрә, федераль предмет түгел, ә тағы ла милли-төбәк компоненты ғына, хатта мәктәп компоненты. Мәктәп компонентындағы сәғәттәр бөгөн туған телдәргә бирелә, иртәгә – икенсе предметтарға… Киләһе уҡыу йылында был предметтарҙы бик тиҙ “онотасаҡтар”. Тағы ла бер проблема: мәктәп компонентына индерелгән сәғәттәр биш көнлөк уҡыу аҙнаһына һыймай, тағы ла “кәрәкмәгән” булып сыға, сөнки аҡса һанаусы етәкселәребеҙ алты көнлөк эш аҙнаһы урынына биш көнлөккә күсеп, сығымдарын экономиялау менән мәшғүл. Алты көнлөк уҡыу аҙнаһы режимында эшләгән мәктәптәрҙә йыш ҡына туған телдәр дәрестәр теҙмәһендә аҙнаның шәмбе көнөнә ҡуйыла, хатта класс етәкселәре бер ҙә тартынмайынса ата-әсәләргә шәмбе көндө уҡыу шул туған телдәр арҡаһында, тип утҡа май өҫтәйҙәр. Ата-әсәләр, йәмғиәтте тағы ла матур ғына итеп, туған телдәргә ҡаршы ҡуйыу процесы башлана.
Һөҙөмтәлә беҙ туған телдәрҙең бөтөнләй уҡыу пландарынан юҡҡа сыға барыуын, ата-әсәләрҙең һәм уҡыусыларҙың ризаһыҙлығын, туған телдәргә ҡаршы алып барылған аңлы сәйәсәтте һәм тағы бер тапҡыр үҙенең тыуған республикаһында, меңәр йыллыҡ тарихы булған тыуған ерендә йәшәп тә, “кәрәкмәгән”, хоҡуҡтары яҡланмаған уҡытыусыларыбыҙҙы күрәбеҙ… Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, туған телдәрҙе уҡытыу тик туған тел уҡытыусыларына ғына кәрәк булып сыға, һәр хәлдә ситуация шулай махсус рәүештә күҙ алдына баҫтырыла.
Һуңғы ваҡытта башҡорт теле тирәһендә хәбәрҙәр ҡуйыртыла, негатив мәғлүмәт көсәйә, быныһы күптән сер түгел. Йәмғиәтебеҙҙең ҡайһы бер маңҡорт вәкилдәре туҡтауһыҙ интернет, матбуғат аша башҡорт телен өйрәнеүҙе урынлы-урынһыҙ тәнҡитләй, башҡорт теле уҡытыусыһының абруйын тапай, телебеҙҙең статусын бөтөрөү менән мәшғүл. Бындай мәғлүмәттәрҙе йәне, йөрәге булған кеше тыныс ҡына ҡабул итә алмайҙыр. Күбеһенең дөрөҫлөккә тап килмәүе, телебеҙгә, милләтебеҙгә ҡара яғыуы йөрәкте әрнетә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙы беҙ уҡытҡан уҡыусыларыбыҙ ҙа күреп аптырай, икеләнә, һорауҙар бирә. Уҡыусыларҙың теләктәренә килгәндә инде, һәр класта утыҙ баланың берәү-икәүһе «Нимәгә кәрәк?» тип һорау бирергә мөмкин. Беренсенән, был уҡыусыға башҡорт теле генә түгел, башҡа предметтар ҙа кәрәкмәй, икенсенән, ғаиләлә, тимәк, шундай һөйләшеүҙәр булып тора.
Динә Талхинаның “Мин – аҡтамыр” тигән шиғыры бар. “Икһеҙ-сикһеҙ яу ғазабын күргән халыҡтың ғына вәкиле үҙен аҡтамырға тиңләй алалыр, аҡтамыр менән ғорурланырға хаҡлылыр. “Мин – һаҡ тамыр” тигән һүҙҙәрҙә үҙ азатлығы өсөн яуҙар сабып, аҙаҡтан йәбер-золом кисергән халыҡтың психологияһы ята. Меңәр йыллап иҫәпләнгән шаңлы тарихы булып та, үҙенең милли асылын, телен юғалта барған, сит ҡәүемдәр араһында саманан тыш һаҡ булырға күнегеп барған халыҡтың аяныслы психологияһы ул”, - ти ғалим Рафаэль Аҙнағолов.
Беҙҙең уҡытыусылар ҙа бигерәк һаҡ булырға “күнекте”, уларҙың менталитеты, психологияһы, төрлө ҡаршылыҡтар уға үҙ һүҙен әйтергә, үҙ фекерен яҡларға ҡамасаулай. Ә проблема өндәшмәй ултырғандан ғына хәл ителмәй, ә, киреһенсә, ҡабарғандан-ҡабара ғына. Башҡортостандың аҫаба халҡы үҙ республикаһында шундай бахыр, меҫкен халыҡҡа әйләндеме ни? Ә был мәсьәлә ябайҙарҙан түгел, киләсәктә шартлар көскә эйә. Халыҡ үҙен-үҙе һаҡламаһа, заман, дәүер шауҡымы уны тапарға, юҡҡа сығарырға ла мөмкин. Швецов, Некрасова, Серегина кеүектәрҙең һүҙҙәренә ҡарап, төрлө никтар аҫтында йәшеренеп, республиканың рус булмаған халыҡтарына ҡарата бысраҡ өйөүселәр арҡаһында туған тел уҡытыусылары, тотош халыҡ яфаланырға тейеш түгелдер бит?! Башҡорт теле, туған тел уҡытыусыһына нигеҙһеҙ бысраҡ яғыуға ҡасан нөктә ҡуйылыр? Дәүләт тарафынан уҡытыусыларҙың абруйы ҡасан тейешенсә яҡланыр?
2011 йылғы республика август кәңәшмәһендә беренсе тапҡыр шундай юғары кимәлдә туған телдәрҙе уҡытыу буйынса проблемаларға иғтибар бирелде, уҡытыу сифаты буйынса тәнҡит һүҙҙәре әйтелде. “Туған телдәрҙе элеккесә уҡытыуҙы дауам итеү уның сифатын түбәнәйтә, телдең конкуренцияға һәләтлеге юғала. Уҡытыу методикаһын үҙгәртеү кәрәк,”- тип белдереүегеҙ күптәрҙе уйландырҙы. Һеҙҙең тарафтан башҡорт телен уҡытыу буйынса методиканы яңыртыу бурысы ҡуйылды. Мәғариф Министрлығы был йәһәттән ғалимдар, методистар һәм уҡытыусыларҙан торған ижади төркөмдөң эшен ойошторҙо. Өфө ҡалаһының башҡорт теле уҡытыусылары һәм методистары ла үҙҙәренең фекерҙәрен, тәҡдимдәрен еткерҙе.
Башҡорт телен дәүләт теле итеп уҡытыу тәжрибәһенә 6 йыл. Ошо йылдар эсендә һәр уҡытыусының үҙенең методикаһы, үҙ тәжрибәһе барлыҡҡа килде. 2012 йылда эшләп йөрөгән уҡытыусыны 2006 йылдағы менән сағыштырып булмай, әлбиттә. Уҡытыусыларҙың профессиональ оҫталығы кимәленә ҡарата һуңғы ваҡытта айырыуса ҡуйыртылған хәбәрҙәр менән тулыһынса килешеп булмай. Бөгөнгө көндә мәктәптәрҙә туған тел уҡытыусыһынан да күберәк эшләгән уҡытыусы юҡ, тип әйтһәң дә хата булмаҫ.
Уҡытыусылар үҙҙәренең профессиональ квалификацияһын һәм оҫталығын күтәреү өҫтөндә даими эш алып бара, бар конкурстарҙа, конференцияларҙа актив ҡатнаша, юғары һөҙөмтәләргә ирешә. Өфө ҡалаһында һуңғы 8 йылда “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы”, 5 йылда “Иң яҡшы татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы” конкурстарында йөҙҙән ашыу уҡытыусы ҡатнашты, республика, Рәсәй кимәлендә еңеүсе булған уҡытыусыларыбыҙ һаны арта. Мәҫәлән, туған тел уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй мастер-класында Өфө ҡалаһының башҡорт теле уҡытыусылары Фәхрисламова Гүзәл Иштимер ҡыҙы (156-сы мәктәп), Мөхәмәтйәнова Гөлназ Әнүәр ҡыҙы (141-се мәктәп), Толомбаева Эльза Юрис ҡыҙы (35-се мәктәп), татар теле уҡытыусыһы Насырова Ләйсән Өлфәт ҡыҙы (65-се Татар гимназияһы) туған тел уҡытыусыһының намыҫын яҡлап, призлы урындар яуланы. Бындай кимәлдәге уңыштарға Өфөнөң башҡа предмет уҡытыусылары әлегә ирешә алғаны юҡ. Беҙ бындай уҡытыусыларыбыҙ менән ғорурланабыҙ!
Ошо йылдар эсендә Рәсәй Федерацияһы Президентының “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проекты грантын Өфө ҡалаһының 18 башҡорт теле, 4 татар теле, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте тарафынан тапшырылған “Иң яҡшы башҡорт һәм рус телдәре уҡытыусылары” республика грантын 17 башҡорт теле, Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығының “Башҡортостан Республикаһы дәүләт һәм туған телдәрен үҫтереүҙәге хеҙмәте өсөн” премияһын 31 башҡорт теле, 8 татар теле уҡытыусыһы яуланы.
Өфө ҡалаһы уҡытыусылары “Уҡытыусы-мастер”, “Эҙләнеүсе педагог” профессиональ конкурсында ла әүҙем ҡатнаша, был педагогик званиеға эйә булған уҡытыусыларҙың эш тәжрибәһе мастер-кластарҙа, педагогик тикшеренеү эштәрендә яҡтыртыла. Был конкурстарҙа еңеүселәрҙең өстән бер өлөшө – туған тел уҡытыусылары. Һуңғы биш йыл эсендә барлығы 18 туған тел уҡытыусыһы «Уҡытыусы-мастер», 16 уҡытыусы «Эҙләнеүсе педагог» булып танылды. Эҙләнеүсе педагогтар араһында кандидатлыҡ диссертациялары яҡлаусылар ҙа арта: Алламоратова Р.М., (39-сы гимназия); Кәримова Ә.Р., (“Берҙәмлек” лицейы); Иҫәнғолова С.С., (97-се урта мәктәп).
Уҡытыусылар тарафынан күп тапҡырҙар ҡала мөхите шарттарында башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеүсе башҡорт булмаған уҡыусылар контингенты өсөн дәреслектәрҙең йөкмәткеһен яңыртыу, заман талаптарына яҡынлаштырыу, сит телдәрҙе уҡытыу методикаһына нигеҙләү мәсьәләләре күтәрелде. Тик уҡытыусы үҙе дәреслек яҙа алмай тигән ҡалыплашҡан фекерҙе үҙгәртеүе бик еңел түгел. Әлбиттә, уҡытыусы үҙе генә дәреслеккә булған талаптарҙы атҡарып сыға алмай, ләкин был йәһәттән ғалим-методистарҙың, теоретиктарҙың практиктар менән бергә эшләүе, көн һайын үҙ эшендә был проблемалар менән осрашҡан, уларҙы үҙҙәренсә хәл итергә тырышҡан уҡытыусылар менән тығыҙыраҡ бәйләнештә булыуы шарт. Ниндәйҙер кимәлдә бындай эш тәжрибәһе беҙҙең уҡытыусыларҙа бар ҙа. Уҡытыусылар ғалимдар, методистар менән берлектә лә, үҙҙәре лә методик ҡулланмалар, дәреслектәр, электрон ҡулланмалар яҙалар. Мәҫәлән, 35-се урта мәктәп уҡытыусыһы Толомбаева Эльза Юрис ҡыҙы 2006 йылда сыҡҡан “Башҡорт теле. Интенсив курс” дәреслеге авторҙашы. 103-сө урта мәктәп уҡытыусыһы Әбделмәнова Әлфиә Вәкил ҡыҙы рус мәктәптәренең 5-6-сы кластары өсөн электрон дәреслек әҙерләне. 141-се урта мәктәп уҡытыусыһы Мортазина Фәүзиә Фәһим ҡыҙы 1-се класс өсөн вариатив дәреслек яҙҙы. 156-сы урта мәктәп уҡытыусыһы Кинйәбаева Нәфисә Наил ҡыҙы башланғыс кластар өсөн “Башҡорт теле” дәреслеге авторҙашы.
Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығы ҡарарына ярашлы 2008 йылдан башлап башҡорт дәүләт теле буйынса 1-11 кластар өсөн программаға ярашлы фәнни-методик рекомендациялар әҙерләүсе ижади төркөмдәр эшләне. Өфө уҡытыусылары тарафынан ғалимдар менән берлектә һәр класс өсөн дәрес пландары, календарь-тематик план һәм контроль эш текстары эшләнде. Был эш тә үҙенә күрә Өфө уҡытыусыларының эш тәжрибәһе менән уртаҡлашыуы булып торҙо.
Өфө уҡытыусылары башҡорт дәүләт телен, туған телдәрҙе пропагандалау, телдәрҙе популярлаштырыу, уҡыусыларҙы үҙ теленә, үҙ мәҙәниәтенә ылыҡтырыу буйынса бик ҙур эш башҡара. Йыл да олимпиадалар, уҡыусыларҙы фәнни-эҙләнеү эшенә йәлеп итеү буйынса Бәләкәй фәндәр академияһы, донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә һөйләүселәрҙең “Һаумы, һаумы, әкиәт!” конкурсы, “Урал батыр” эпосын башҡарыусы йәш сәсәндәр конкурсы, башҡорт юморын үҫтереүсе “Шаяниум” КВН-ы, башҡорт милләтле уҡыусылар өсөн балалар ҡоролтайҙары, һәм башҡа бик күп төрлө саралар үткәреү матур традицияға әйләнде. Башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеүсе уҡыусылар өсөн телебеҙҙе пропагандалау өсөн үткәрелгән интернет-викториналар киң ҡатлам мәктәп уҡыусыларында башҡорт теленә, мәҙәниәтенә, тарихына ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләй. Әйтергә кәрәк, тап Өфө уҡытыусылары инициативаһы менән тәүге тапҡыр башҡорт теленән дәүләт теле булараҡ өйрәнеүсе төрлө милләт балалары араһында олимпиада үткәрелде, унда 2500 уҡыусы ҡатнашты. Башҡорт телен өйрәнеүе ауыр, тип раҫлаусылар өсөн олимпиадала ҡатнашҡан рус, украин, сыуаш, немец, авар, мордва һәм башҡа бик күп төрлө милләтле уҡыусыларыбыҙ башҡорт теленән үҙҙәренең белемдәрен күрһәтә алды, ни өсөн башҡорт телен өйрәнеүҙәрен һөйләп бирҙе.
Хөрмәтле Рөстәм Зәки улы!
Һеҙҙең белдереүегеҙсә, “…дәүләт кимәлендә Рәсәй телдәре ҡурсалауға, яҡлауға мохтаж. Халыҡтар мәҙәниәтенең бер күрһәткесе булараҡ, туған телдәрҙе һаҡлап ҡалыуға ирешергә кәрәк”.
Ә беҙ, башҡорт теле, туған тел уҡытыусылары, Башҡортостан Республикаһы Президентының яҡлауына, ҡурсалауына мохтажбыҙ. Әгәр ҙә бөгөн беҙ мәктәптәрҙә туған телдәрҙе һаҡлап ҡала алмайбыҙ икән, әгәр ҙә бөгөн ҡайһы бер етәкселәр ситуациянан файҙаланып, һеҙҙең исемдән сығып, һеҙҙең ҡушыу буйынса тип туған телдәрҙе бөтөрә икән, ҙур хеҙмәт менән яуланған позицияларыбыҙ юғаласаҡ. Республикабыҙ мәктәптәрендә эшләүсе биш меңдән ашыу туған тел уҡытыусыһы оптимизация, глобализация һәм ҡайһы берәүҙәрҙең амбициялары арҡаһында эшһеҙ тороп ҡаласаҡ. Туған телдәрҙе уҡытыу сәйәси мәсьәләгә әйләнмәһен ине!
Башҡорт теле туған тел булараҡ та, республикабыҙҙың дәүләт теле булараҡ та тик үҙебеҙҙең тыуған илебеҙҙә – Башҡортостан Республикаһында йәшәргә хоҡуҡлы. Арҙаҡлы шәхесебеҙ, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим һүҙҙәре менән әйтһәк: “Халыҡтың үлемһеҙлеге – уның телендә. Иң ҙур байлығын – телен биргән халҡыбыҙ алдында һәр беребеҙҙең бурысы бар”.
Беҙҙең АСЫҠ ХАТыбыҙ һеҙҙең һәм йәмғиәтебеҙҙең иғтибарынан ситтә ҡалмаҫ, проблемаларҙы хәл итеү юлдары эҙләнер, улар хаҡында асыҡтан-асыҡ һөйләшеү булыр, тип ышанғы килә.
Беҙҙең мөрәжәғәтебеҙгә республикабыҙҙың туған тел уҡытыусылары, йәмәғәт вәкилдәре, зыялыларыбыҙ ҙа ҡушылырҙар, үҙ фекерҙәрен өҫтәрҙәр, тип ышанабыҙ.
Оло үтенес менән башҡорт теле уҡытыусылары


text:
Дөйөм ҡала өмәһе Өфөлә 120 мең кешене йыйҙы
24 сентябрҙә үткән дөйөм ҡала өмәһендә Өфөлә 120 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына дүрт мең кубометрҙан ашыу сүп-сар сығарып түгелде.
— Был көндө сүп-сарҙан таҙартылған урам-юл селтәрҙәренең майҙаны — туғыҙ миллион квадрат метр самаһын, урман парктары һәм скверҙарҙыҡы 1 миллион 300 мең «квадратты» тәшкил итте. Бынан тыш, дөйөм ҡала өмәһендә ҡатнашыусылар 10 миллион квадрат метр самаһы майҙанда кварталдар араһы территорияларын, өс меңдән ашыу квартал араһы юлдарын һәм тротуарҙарҙы сүп-сарҙан таҙаланы, дүрт мең погон метрҙан ашыу ҡойманы һәм мең «квадраттан» ашыу фасадтарҙы ремонтланы. Ошо уҡ көндө республиканың баш ҡалаһында өс меңләп ҡыуаҡ һәм ағастар ултыртылды, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығының производсто-техник бүлеге баш белгесе Игорь Аристов.
Бынан бер көн алда, шулай уҡ биләмәләрҙе таҙалау һәм төҙөкләндереү айлығы сиктәрендә үткән санитар йомала, 43 меңгә яҡын өфөлө ҡатнашҡан. 550-нән ашыу махсус техника берәмеге файҙаланылған. Ике мең кубометрҙан ашыу сүп-сар ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына оҙатылған.


text:
Шаяндар һәм тапҡырҙар клубының «Асмандарға ашыу» республика фестивале кубогын Екатеринбург командаһы яуланы
Стәрлетамаҡта үткән Шаяндар һәм тапҡырҙар клубының «Асмандарға ашыу» икенсе республика фестивале кубогын Екатеринбургтан «Ҡыш» командаһы яуланы. Икенсе урында – Өфө дәүләт нефть техник университеты йәштәре, өсөнсө урынды «3Ко» (Стәрлетамаҡ) һәм «Үҙебеҙҙекеләр» (Салауат) командалары бүлеште.
Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, шулай уҡ биш номинацияла еңеүселәр билдәләнде. Иң яҡшы ир-егеттәр роле өсөн – Өфө дәүләт нефть техник университеты студенты Рауил Бәҙретдинов, ҡатын-ҡыҙҙар роле өсөн Өфөнөң «Үҙәк» командаһынан Альбина Сәлимова билдәләнде. Иң яҡшы музыкаль номер – «Макфа» командаһында (Өфө), иң яҡшы шаяртыу — «Көньяҡ Башҡортостан» командаһында (Мәләүез), иң яҡшы уйын номеры «Үлемесле ҡорал-3» командаһында (Өфө) булды.
Стәрлетамаҡтың Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы хәрәкәте һәм «Асмандарға ашыу» командаһы менән ойошторолған сарала 12 коллектив ҡатнашты. «Асмандарға ашыу» командаһы фестивалдә конкурстан тыш сығыш яһаны.


text:
2017 йылғы Берҙәм дәүләт имтиханы расписаниеһы билдәле булды Фото: Рособрнадзор сайты
2017 йылғы Берҙәм дәүләт имтиханы расписаниеһы билдәле булды
2017 йылғы Берҙәм дәүләт имтиханы расписаниеһы билдәле булды Фото: Рособрнадзор сайты
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
2017 йылғы Берҙәм дәүләт имтиханы расписаниеһы билдәле булды. Төп этап 26 майҙан 30 июнгә тиклем уҙа. 14 марттан 7 апрелгә тиклем имтиханды ваҡытынан алда тапшырырға мөмкин. Расписаниеның проектын Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт әҙерләгән.
Имтихандарҙы ваҡытынан алда һәм төп этапта тапшырырға була. Үткән йылдағы кеүек үк «июль тулҡыны» ҡаралмаған.
Ғәҙәттәгесә, йәмғиәтте өйрәнеү фәне буйынса Берҙәм дәүләт имтиханы өсөн айырым көн билдәләнгән.
Бынан тыш, айырым уҡыу предметтары буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын һәм дәүләт сығарылыш имтиханын үткәреү өсөн резерв ваҡыт менән бер рәттән бөтә фәндәр буйынса имтихан үткәреү өсөн өҫтәмә резерв көн ҡаралған. Ул теге йәки был сәбәп буйынса төп йә иһә резерв көндә ҡатнаша алмаған уҡыусылар өсөн кәрәк.
31 авгусҡа тиклем ведомство repina@obrnadzor.gov.ru электрон адресына расписаниеның проектына тәҡдимдәр ҡабул итә.


text:
Күс
Күс — бал ҡорттарының төп оянан айырылып сыҡҡан яңы ғаиләһе. Ул ҡарт инәнән йәки йәш инәнән, бер нисә тиҫтә мең эшсе ҡорттарҙан һәм бер нисә йөҙ әре ҡорттан тора. Күс менән бергә оялағы ҡорттарҙың 50-60-% ты бүленеп сыға. Тәүге айырылып сыҡҡан күс көслө була, күләме 2,5-3 кг етә. Күстәге ҡорттар тиҙ генә сағып бармай. Сөнки бөрләтәүҙәре 2-3 көнгә етерлек бал менән тулған була.
Умартанан айырылып сыҡҡан күс, яҡын-тирәләге уңайлы ергә һарый.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге (1890—1907).


text:
Өфөнөң Ленин районында Өсөнсө быуын халыҡ университеты эшләй башланы
Өфө ҡалаһының Ленин районы хакимиәтендә Өсөнсө быуын халыҡ университетын асыу тантанаһы һәм тәүге лекциялар үтте.
Ветерандарҙы берләштереү, тормош тәжрибәһе менән уртаҡлашыу, оло йәштәге кешеләрҙең йәмғиәт тормошонда ҡатнашыуын әүҙемләштереү университеттың төп маҡсаттары булып тора, тип билдәләне район башлығы Владимир Нагорный, сараны асып.
Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы директоры Рөстәм Әхмәҙинуров сарала ҡатнашыусыларҙы «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» проектының тарихы һәм мөмкинлектәре менән таныштырҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөтә республика буйлап тормошҡа ашырылған әлеге проект белем биреү генә түгел, социаль йүнәлеште лә үҙ эсенә ала. Ул ололарҙың тормошон ҡыҙыҡлы, сараларға бай, сағыу итеү маҡсатында ғәмәлләштерелә. Дәрестәрҙән тыш, пенсионерҙар өсөн экскурсиялар, тематик кисәләр һәм осрашыуҙар үтәрелә.
Халыҡ университетында уҡыу бушлай, уны тамамлаусыларға махсус сертификаттар тапшырыла.


text:
"Башинформ" агентлығының директорҙар советы составы яңыртылды
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы составына үҙгәрештәр индерелде. «Башинформ»дың яңы директорҙар советы составына биш кеше инде: Ростислав Мырҙағолов – Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте Етәксеһе урынбаҫары; Павел Самойлин – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте етәксеһе; Борис Мелкоедов – Башҡортостан Республикаһының элемтә һәм киң коммуникациялар министры; Петр Цисин – Башҡортостан Республикаһының ер һәм милек мөнәсәбәттәре министры урынбаҫары; Максим Ульчев – «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры.


text:
Фото:
Суд приставтарын алдарға маташыу килеп сыҡмай
Фото:
«Бурыслылар өсөн сик бикле» — суд приставтары тап ошо тәьҫир итеү сараһының иң һөҙөмтәлегә әйләнеүен билдәләй. Мәҫәлән, 2010 йылдың ете айында улар сик һаҡсыларына 2300 күрһәтмә ебәргән, ә 2009 йылда бындай ҡарарҙар ни бары 1700 булған.
Миҫалға яңыраҡ булып үткән ваҡиғаны килтерәбеҙ: 150 меңдән ашыу бурысы булған республика кешеһе, хәйләгә барып, Рәсәйҙән ситкә күрше төбәктән сығырға ҡарар итә, тип хәбәр итә Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте. Әммә хәйләләшеүҙән файҙа юҡ: бурыслылар өсөн илдән сығыуҙы сикләү илдең бар территорияһында ғәмәлгә ашырыла.


text:
Башҡортостан аграрийҙары саранчаларға ҡаршы көрәшә
Хәйбулла районының «Урожай», «Восход», «Мәмбәт», «Сәғит», «Самарское» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре баҫыуҙарында ҡара сиңерткәләр күренеүе теркәлде. БР Ауыл хужалығы министрлығы хәүефле ҡоротҡостар килтергән зыянды асыҡлау өсөн комиссия булдырҙы, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән. Комиссияны ауыл хужалығы министры урынбаҫары Владимир Незнанов етәкләй.
Бөжәктәр юлында ҡалыуы ихтимал 5 мең гектарҙың 1200-е эшкәртелгән. Ҡоротҡостарға ҡаршы химик эшкәртеүҙе 10 Джакта-3000, ОПШ һәм аэрозоль ҡулайламаһы һиптергестәре алып бара. Тейешле күләмдә «Карачар» һәм «Фаскорд» препараттары әҙерләнгән.
БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре әйтеүенсә, ҡоротҡостарға бәйле хәлдәр тулыһынса контролдә тотола. Көҙҙән үткәрелгән тикшереү һөҙөмтәһендә ҡышлаусы сиңерткәләр запасы асыҡланған. «Россельхозцентр» федераль дәүләт учреждениеһы филиалдары, райондарҙың ауыл хужалығы идаралығы белгестәре оператив саралар күреү өсөн ҡоротҡостарҙың үрсеүен, иҫәбен һәм нисек таралыуын даими тикшереп бара. Аҙна һайын ведомство белгестәре көҙҙән билдәле ҡоротҡостар ҡышлаған урындарға сыға.
Саранчаға ҡаршы көрәште ойоштороу өсөн республикала 1320 һиптергес әҙерләнгән, улар менән тәүлегенә 66 мең гектарҙы эшкәртергә мөмкин. Шулай уҡ аэрозоль ҡулайламалары ла бар, уларҙың береһе тәүлегенә 1000 гектар сәсеүлекте эшкәртә ала. Кәрәк булғанда 5 Ан–2 самолеты эшкә ҡушыласаҡ. Уның ҡеүәте – тәүлегенә 800 га.
Химик эшкәртеү техникаһы тәүлек һайын 82 мең гектарҙағы сәсеүлектәрҙе эшкәртеү мөмкинлеген бирә, был ихтыяжды тулыһынса ҡәнәғәтләндерә, шулай уҡ ҡоротҡостарҙан препараттар ҙа етерлек күләмдә. Бынан тыш, быйыл уларҙы ауыл етештереүселәре 40 процентҡа арзанайтыу юлы менән ала ала.