text:
Фото:
Баш ҡалала тәүге тапҡыр Йәштәр театр премияһы лауреаттары билдәләнде
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Йәштәр театр премияһы лауреаттарының исемдәре билдәле булды. Бүләкләү тантанаһы Актерҙар йортонда уҙҙы. Ойоштороусы — быйыл булдырылған республика Театр эшмәкәрҙәре союзының йәштәр советы Башҡортостандың бөтә драма театрҙарын үҙ эсенә алған.
Иң яҡшы ир-егет роле өсөн төп наградаға «Һуңғы йәйләү» спектаклендә Әхмәт ролен уйнаған М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы Фәнис Рәхмәтов лайыҡ булды. Төп ҡатын-ҡыҙ ролен «Һуңғы йәйләү» спектаклендә Сауле роле өсөн ошо уҡ театр актрисаһы Римма Ҡаһарманова алды. «Икенсе пландағы иң яҡшы ир-егет роле» номинацияһында «Хыялға ҡаршы» спектаклендә Фәрит роле өсөн Урал Әминев еңде (Башҡорт драма театры). «Икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» номинацияһында наградаға М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрынан Ләйсән Лоҡманова лайыҡ булды. «Дебют» номинацияһында «Анна Франк» спектаклендә Анна Франк роле өсөн Ольга Лукьянова еңеүсе тип танылды. Актерҙар статуэткалар һәм дипломдар алды. Наградаға аҡсалата бүләкләү ҙә ҡаралған, тип хәбәр итте ойоштороусылар.
«Иң яҡшы эпизод» өсөн Милли йәштәр театры актеры Рәмзил Сәлмәнов билдәләнгән («Аҡса булһа бер муҡса» спектакле). Салауат башҡорт драма театры коллективы иһә «Иң яҡшы актер ансамбле» («Яҡташтар» спектакле, режиссеры — Антон Федоров).
«Иң яҡшы режиссура» номинацияһында «Хыялға ҡаршы» спектакле өсөн Башҡорт драма театры режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев еңеү яуланы.
«Иң яҡшы сценография» титулы Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының «Алтынсәс» спектакле өсөн Әнисә Томаншинаға бирелде.
«Иң яҡшы музыкаль биҙәлеш» дипломына Башҡорт драма театрының «Һуңғы йәйләү» һәм «Хыялға ҡаршы» исемле спектаклдәренә көйҙәр яҙған композитор Илшат Яхин эйә булды. «Тамашасылар һөйөүе призын» Өфөләге «Нур» татар театрынан Вилдан Мисбахов алды.
Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина «Йәш театр эшмәкәрҙәренә ярҙам иткәне өсөн» бүләкләнде.
Шулай уҡ тантаналы ваҡиға сиктәрендә театрҙың йәш вәкилдәрен актерлыҡҡа бағышлау һәм Актерҙар йорто миҙгелен асыу булды.


c: text/html

text:
«Версия» уҡыусыларының һорауҙарына телефон аша прокурор ярҙамсылары яуап бирә
Көндәлек тормошта тыуып торған бихисап һорауҙарға «Версия Башкортостана» социаль-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында даими үткәрелеүсе «ҡыҙыу линия» барышында яуап алырға мөмкин. Мөхәрририәткә шылтыратҡан уҡыусыларҙың һорауҙарына гәзит ҡунаҡтары – адвокаттар, прокурорҙар, һәр төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәре яуап бирә.
Шишәмбе, 24 апрелдә, республика прокурорының граждандарҙы ҡабул итеү буйынса өлкән ярҙамсыһы Элина Арманшина һәм БР прокуроры ярҙамсыһы Наталья Рәхмәтуллина тура бәйләнештә тиҙ хоҡуҡи ярҙам күрһәтәсәк.
Был хеҙмәт түләүһеҙ һәм теләге булғандарҙың барыһы ла юристар ярҙамынан файҙалана ала, Бының өсөн 15.00-дән 17.00-гә тиклем Өфөләге 272-79-16 телефон һандарын йыйырға кәрәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был рубрика – даими, граждандар менән туранан-тура аралашыу айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбелә ойошторола. Үрҙә күрһәтелгән телефонға шылтыратығыҙ һәм ҡыҙыҡһындырған һорауҙы квалификациялы юрисҡа бирегеҙ.
«Ҡыҙыу линия»ға мөрәжәғәттәр граждандар, шулай уҡ енәйәт эштәренә бәйле киң даирәләге мәсьәләләрҙе үҙ эсенә ала. Ике сәғәт дауамында ҡабул ителгән һорауҙарға яуаптар «Версии Башкортостана» гәзитенең киләһе һандарында баҫылып сыға. Һорауҙарығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә бирелгән купонға ла яҙып ебәрә алаһығыҙ – компетентлы кешенең яуабы менән ул гәзиттең «Һеҙҙең хоҡуҡ» кеүек икенсе даими рубрикаһында баҫылып сығасаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Саҡмағошта йәйге уҡыу залы ойошторолдо
Саҡмағош ауылында урындағы мәҙәниәт йорто янында асыҡ һауала йәйге уҡыу залы эшләй. Ул үҙәк район китапханаһы менән ойошторолған.
Йәй — отпускылар һәм каникулдар осоро, шуға ла китапханаларға китап уҡырға теләүселәрҙең ағымы кәмей. Халыҡ иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында, Саҡмағош үҙәк китапханаһы хеҙмәткәрҙәре күсмә уҡыу залы ойошторҙо. Улар барыһын да был проектта әүҙем ҡатнашырға һәм саф һауала китаптар һәм журналдар менән танышыу мөмкинлегенән файҙаланырға саҡыра. Йәйге залдың хеҙмәттәренән теләге булған һәр кеше файҙалана ала.


text:
Истанбулда Башҡортостан мәҙәниәте көндәренә йомғаҡ яһалды
Хөкүмәт рәйесе Раил Сарбаев әйтеүенсә, бындай мәҙәни саралар эҙһеҙ үтмәй, үҙ һөҙөмтәһен бирәсәк.
Башҡортостан делегацияһы ислам тарихы, мәҙәниәте һәм сәнғәте үҙәге генераль директоры Хәлит Эрен менән дә осрашҡан. Мәхмәт Акиф Эрсой паркында татар-башҡорт милли байрамы Һабантуй төрөктәргә хуш килгән. Һабантуй Төркиәлә Башҡортостан мәҙәниәте көндәренең иң сағыу биҙәгенә әйләнгән.
Төркиәнең төрлө төбәктәренән килгән ватандаштарыбыҙ менән беррәттән унда төркиә дәүләт хакимиәте органдары вәкилдәре, Рәсәй һәм сит ил дипломаттары ла ҡатнашҡан.
Йыр, бейеүһеҙ һәм спорт ярыштарынан тыш Һабантуй үтмәй. Башҡортостандың билдәле сәнғәт оҫталары, ижад коллективтары ҡунаҡтар алдында Республика мәҙәниәтен бар төрлөлөгөндә күрһәткән. Был иһә Төркиә һәм Рәсәйҙең Төркиәләге вәкиллеге вәкилдәренә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан.
Төркиәнең Истанбул ҡалаһында Башҡортостан мәҙәниәте көндәренең дүртенсе көнөндә төрки мәҙәниәттәр үҙәгендә - Топкапы паркындағы музей комплексында башҡорт халҡының тарихы һәм этнографияһы йортон асылған.


text:
7 - 9 майҙа поездарға билеттар ике тапҡыр арзаныраҡ буласаҡ
Ағымдағы йылдың 7 майынан 9-ына тиклем Рәсәй Федерацияһы сиктәрендә хәрәкәт иткән «ФПК» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең алыҫ араға йөрөүсе поездарында юл йөрөүгә тарифтар ике тапҡырға кәметеләсәк. Был көндәргә билеттар һатыла башлаған да инде, тип хәбәр иттеләр Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһенән.
Ғәмәлдәге тарифтарҙы һығылмалы көйләү графигына ярашлы, 7 — 9 май осоронда «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең бүлекдек предприятиеһы — «Федераль пассажирҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең алыҫ араға йөрөүсе поездарында юл йөрөүгә кәметеүсе 0,5 коэффициенты ҡулланыласаҡ. Бөтөн төр вагондарҙа ла (плацкарт, купе, СВ) юл йөрөү хаҡы уртаса йыллыҡ хаҡтан ике тапҡырға түбән буласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Рәсәй тимер юлдары селтәрендә һығылмалы тарифтарҙы көйләү графигы файҙаланыла. Тарифтар үҙгәртелгән осорҙарҙы белеп, пассажирҙар сәфәрҙәрен алдан планлаштыра һәм транспорт сығымдарын кәметә ала.


text:
Фото:
Ял көндәре Ағиҙел буйында – велотриал буйынса РФ кубогы
Фото:
15-16 майҙа Өфөлә, Дуҫлыҡ Монументы алдындағы пристандә, велотриал буйынса Рәсәй Кубогының V этабы ярыштары үтәсәк.
Велотриал – ул велосипедта төрлө ҡаршылыҡтар аша үтеүҙә ярыш.
Турнирҙы Рәсәй велосипед спорты федерацияһы, Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте һәм БР Хәрби-спорт фонды ҡатнашлығында Өфөнөң Совет районы йәш техниктар станцияһы ойоштора.
Ярыштарҙа Рәсәйҙең алдынғы велотриалсылары —30-ҙан ашыу профессиональ спортсы бөтә Рәсәй рейтингыһында юғары урындар һәм ил кубогына көрәшәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләләре буйынса ултырышта ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләләре буйынса ултырышта ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләләре буйынса ултырышта ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Совет ултырышында ҡатнашты, ул Ульяновскиҙа үтте. Осрашыуҙа Волга буйы федераль округы төбәктәрендә милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләү буйынса төбәк программаларын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре тикшерелде.
— 12 декабрҙә Рәсәй Федерацияһы Президентының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһендә был темаға ҙур иғтибар бүленде, ундағы проблемалар ҙа, шулай уҡ уларҙы хәл итеү юлдары ла телгә алынды. Дәүләт башлығы этник-ара көсөргәнеш тыуҙырыусылар тураһындағы мәсьәләне ҡабырғаһы менән ҡуйҙы, уларҙы «әхләҡһеҙ интернационалдар» тип атаны, — тине Михаил Бабич, ултырышты асып.
Тулы хоҡуҡлы вәкил, Волга буйы өсөн конфессия-ара һәм милләт-ара мөнәсәбәттәр проблемаһы, илдең башҡа төбәктәренә ҡарағанда, айырыуса актуаль. Был округка халыҡтың күп милләтле һәм күп конфессиялы составы хас булыуы, милли-мәҙәни тормоштоң әүҙем алып барылыуы, төрлө конфессияға ҡараған дини ойошмаларҙың күп булыуы һәм туҡтауһыҙ миграция ағымы менән бәйләнгән.
Кәңәшмәнән һуң Башҡортостан Президенты журналистарҙың һорауҙарына яуаптар бирҙе.
— Советтың бөгөнгө ултырышының темаһы көн тәртибендә Волга буйы федераль округында милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ҡарау тип билдәләнгән. Шулай уҡ конфессия-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләһе лә ҡаралды. Үҙ сығышымда мин мосолман өммәтен, ислам мәғарифын ойоштороу мәсьәләһен күтәрҙем. Бөгөн беҙҙә был йүнәлештә эшләгән имамдарҙың күбеһенең махсус белеме юҡ. Сираттағы тапҡыр мин Рәсәй Федерацияһында, атап әйткәндә, Өфөлә һәм Ҡазанда, мосолман белем биреү үҙәктәре ойошторорға кәрәк булыуын иҫбатланым. Был тәҡдимде яҡлап сыҡтылар, һәм ул Совет ултырышының йомғаҡлау протоколында сағылдырылыр, тип уйлайым. Етмәһә, Рәсәй Федерацияһы Президенты Волга буйы федераль округында, Өфөлә һәм Ҡазанда, бындай үҙәктәр төҙөү тураһында күрһәтмә бирҙе, — тине Рөстәм Хәмитов.
— Беҙҙең республикала проблемалар бөтөнләй юҡ, тип әйтә алмайым. Мәҫәлән, Белорет ҡалаһында, дөрөҫөрәге уның эргәһендәге Железнодорожный ҡасабаһында, ярайһы уҡ көсөргәнешле хәл булып алды. Беҙ Волга буйы федераль округы менән берлектә был тораҡ пунктындағы хәлде яйға һала алдыҡ. Бөгөн унда ярайһы уҡ хәүефһеҙ мөхит. Беҙ хәлде күҙәтеп барабыҙ, һәм асыҡтан-асыҡ әйтәм, унда ниндәй ҙә булһа милләт-ара конфликттарға юл ҡуймаясаҡбыҙ, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты.


text:
Ҡазан ханлығы
Ҡазан ханлығы — (Ҡалып:Lang-tt2) — 1445 (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1438) — 1552 йылдарҙа Алтын Урҙа дәүләте ҡолатылғас, Казан улусы территорияһында барлыҡҡа килгән Урта Иҙел (Волга) һәм Түбәнге Ҡама буйындағы феодаль дәүләт. Төп ҡалаһы — Ҡазан. Ҡазан хандары династияһына нигеҙ һалыусы - Олоғ-Мөхәммәд (1438—1445 йылдарҙа идара иткән).
1552 йылда Иван ІV Ҡазанды яулаған һәм ханлыҡ территорияларын Рус батшалығына ҡушҡан. Ҡалып:Татарстан тарихы
Йөкмәткеһе
- 1 Ханлыҡтың территорияһы
- 2 Административ ҡоролошо
- 3 Халыҡ
- 4 Идара итеү
- 5 Иҡтисады
- 6 Дине
- 7 Ҡораллы көстәры
- 8 Мәҙәниәте
- 9 Мәскәү кенәзлеге менән үҙ-ара мөнәсәбәттәре
- 10 Ҡазан хандары
- 11 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 12 Иҫкәрмәләр
- 13 Сығанаҡтар
- 14 Әҙәбиәт
- 15 Иҫкәрмәләр
- 16 Сығанаҡ
- 17 Әҙәбиәт
- 18 Һылтанмалар
Ханлыҡтың территорияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығы Ҡазан улусы территорияһынан (Иҙел Болғарының элекке территорияһы) айырылып сыҡҡан. Үҙенең күтәрелеш осоронда (XV быуаттың икенсе яртыһы) Ҡазан ханлығы территорияһы көнбайышта Сура йылғаһы бассейнына, көнсығышта — Ағиҙел йылғаһына , төньяҡта — Үрге Ҡама буйына, көньяҡта — Һамар Дуғаһына саҡлы еткән булған.
Административ ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығы дүрт — Алат, Ар, Галич, Зүри - даруғаларынан (округ) торған. Һуңғараҡ уларға бишенсе — Нуғай даруғаһы ҡушылған[3]. Даруғалар, бер нисә ултыраҡтың ерҙәрен берләштергән, улустарға бүленгән.
Ҡазан, Алат, Арча, Болғар, Джукетау, Ҡашан, Иҫке Ҡазан, Зүри (хәҙерге Түләч районындағы Иҫке Зүри), Лайыш һәм Тәтүш эре ҡалаларҙан һаналған.
Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Этник составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығы ерҙәрендә хәҙерге татарҙарҙың, мариҙарҙың (сирмештәр), мордваларҙың, сыуаштарҙың һәм удмурттарҙың (вотяктар, арҙар), шулай уҡ башҡорттарҙың байтаҡ өлөшө йәшәгән[4]. Ханлыҡтың төп халҡы үҙҙәрен барынан да йышыраҡ ҡазанлы, йәиһә дини билдә буйынса — мосолман тип йөрөткән. Халыҡтың дөйөм һаны — 400 мең кеше тирәһе булған[4], XVI быуат уртаһында 450 иең кеше тәшкил иткән[5].
Башҡорт ерҙәренә хандар, үҙҙәренең властары яһаҡ йыйыу менән генә сикләнгән наместниктарын әлдән-әле ебәреп торған. Бынан тыш башҡорттар хан ғәскәрендә хеҙмәт итергә тейеш булғандар.
Хан власы күп һанлы ҡазан юғары ҡатлам вәкилдәренең биләмәләре урынлашҡан удмурт ерҙәрендә шаҡтай көслө булған. Ар ҡаласығында, үҙәктә, ултырған хан аҡһөйәктәре удмурт ерҙәре менән идара иткән.
Сыуаштар башлыса Свияга йылғаһы әйләнә-тирәһендә йәшәгән. Сыуаш ерҙәрендә лә татар юғары ҡатламының биләмәләре булған, әммә унда хан власы көслө булмаған. Региондағы халыҡтың күпселеге яһаҡ ҡына түләгән, һәм уныһын да күп ваҡыт урындағы юғары ҡатлам кешеләре генә йыйған. Сыуаштар йәшәгән үҙәктәрҙең башында яһаҡ йыйыу һәм һуғыш сыҡҡанда һәм походҡа йүнәлгәндә хан ғәскәренә һуғышсылар һайлап алыу өсөн яуаплы «йөҙ башы кенәздәре» торған.
Ижтимағи составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өҫтөнлөклө ҡатламдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан йәмғиәтендә юғары ҡатлам һәм руханиҙар өҫтөнлөклө ҡатламды тәшкил иткән. Диуан ингән иң мөһим кешеләр, («карачалар») һәм әмирҙәр (хужа булыусы кенәздәр), иң ҙур байлыҡ һәм йоғонтоға эйә булғандар. Ҡырым тарихсыһы Сәйед-Мөхәммәд Ризаның хеҙмәттәрендә был ике термин (карачалар һәм әмирҙәр) тиң итеп һанала. Мосолман руханиҙары вәкилдәре өҫтөнлөклө урын биләгән. Әмирҙәр, феодал аристократияһының юғары ҡатламдарынан сыҡҡанлыҡтан, сиктән тыш аҙ булған. Ҡазан аҡ һөйәктәрендә (аристократияһында) атаһының титулы тик өлкән улына ғына тапшырылған. Ҡазан юғары ҡатламының башҡа төркөмдәренә бәктәр, мырҙалар һәм сығышы буйынса башҡа илдән булған кенәздәр ҡараған. Ҡазан йәмғиәтенең ижтимағи төҙөлөшөндә бәктәр әмирҙәрҙән бер баҫҡысҡа түбән торған. Бәктәрҙең кесе улдары мырҙа (мирза) тип аталған (ғәрәп-фарсысанан отоп алынған«эми́р-задэ́», төгәл — «кенәз улы», мирза тигәнде аңлата). Сығышы буйынса сит илдәрҙән булған кенәздәр араһында иң көслө позицияны «Ар кенәздәре» тотҡан. Ханлыҡта сыуаш, вот һәм сирмеш кенәздәре күп булған.
Ер биләмәләренә хужа булған һәм һалымдан, бурыс үтәүҙән азат ителгән өҫтөнлөклө кешеләр төркөмө тархандар тип йөрөтөлгән. Хәрби ҡатлам вәкилдәре рәтенә оғландар һәм казактар ҡараған. Оғландар - ат подразделениелары командирҙары, һәм улар ҡоролтайҙа ҡатнашыу хоҡуғына эйә булғандар. Казактар ябай һуғышсы булғандар. Ҡайһы берҙә уларҙы ике төркөмгә бүлеп йөрөткәндәр: «һарайлылар» (баш ҡалала хеҙмәт итеүселәр) һәм «һарайлы түгелдәр» (провинцияла хеҙмәт иткәндәр). Айырым өҫтөнлөклө статус менән күп һанлы һәм яҡшы ойошҡан түрәләр (чиновниктар) файҙалана.
Һалым түләүсе ҡатламдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һалым түләүсе өҫтөнлөгө булмаған ҡатламдарға ябай ҡала һәм ауыл халҡы: сауҙагәрҙәр, һөнәрселәр, ялланып эшләгән хеҙмәткәрҙәр, крәҫтиәндәр ҡараған. Сәхибгәрәйҙең ярлығында (яҙма бойороғонда) ошо ябай халыҡ түләргә тейешле, әммә тархандар уны түләүҙән азат ителгән, 13 төрлө һалым төрө күрһәтелгән: яһаҡ (килемдән алына торған 10 % һалым), клан (оброк-алпауыттар крәҫтиәндәрҙән алған һалым), салығ, кулуш, култыка, бач, харадж хараджат (сауҙа һалымы), сала-хараджи (ауыл һалымы), ер-хылясы (ер һалымы), төтөн һаны (торба һалымы), сусун (аҙыҡ-түлек), гулюфэ (мал аҙығы -фураж), ҡунып китеү (постой). Шулай уҡ башҡа һалымдар булыуы ла билдәле — тамға (тауар өсөн йыйылған һалым-пошлина ), үлсәүле тауар өсөн йыйым һ.б.
Крепостнойҙар һәм ҡолдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ер биләүселәрҙең ерҙәре бойондороҡло алпауыттарға бәйләнгән крәҫтиәндәр (крепостнойҙар)(«киши»ҙар) тарафынан эшкәртелгән. Шулай уҡ, айырым поместьеларға беркетеп, алпауыттар хәрби ҡолдарҙы ерҙәрен эшкәртеүгә йәлеп иткәндәр. С. Герберштейн яҙып ҡалдырғанса, 6 йыл үтеүгә бындай ҡол иреклегә әүерелгән, ләкин дәүләт территорияһын ташлап китергә хоҡуғы булмаған[6].
Идара итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сыңғыҙсы хан дәүләт башында торған. Уның яҡын кәңәшселәре (әмирҙәре) ғәскәр командующийҙары булған. Кәңәшсе-«карачи»ҙар ултырған (диван) совет хан власын формаль рәүештә сикләгән. Хандар йыш ҡына татар юғары ҡатламының дошманлашҡан партиялары ҡулындағы уйынсыҡҡа әйләнгәдәр. Диван ҡанун проекттарын тикшереүсе орган булған. «Карачи»ҙар вазифаһы нәҫелдән-нәҫелгә күскән булған. Юғары вазифалар (постар) нәҫелдән-нәҫелгә тапшырылған, ғүмерлек һәм алмаштырғыһыҙ булған. Был, билдәле, дәүләт машинаһының ҡатып ҡалғанлығына, һәм, ахырҙа, уның көсһөҙләнеүенә килтергән. Ҡазан ханлығының аристократик ҡоролошо асыҡ консерватив күренеш алған.
Ҡоролтай - ханлыҡтың ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә саҡырыла торған закондар сығарыусы һәм ойоштороусы юғары органы. Унда тулы составта ханлыҡтағы халыҡтың өс ҡатламы вәкилдәре: дин әһелдәре, ғәскәр һәм ер эшкәртеүселәр ҡатнашҡан. Рус сығанаҡтарында был ҡоролтай «Бөтөн Ҡазан ере» тигән үҙенсәлекле атама алған.
Идара итеүсе элита урҙа юғары ҡатламы вәкилдәренән торған. Айырым «улустар» етәкселәре - бәктәр һәм мырҙалар ижтимағи хәле буйынса түбәндәрәк торған. Улар урындағы йәиһә урҙа юғары ҡатламдарынан, ә һуңғараҡ шулай уҡ Ҡырым ханлығынан һәм Нуғай Урҙаһынан сыҡҡан булған. Тағы ла түбәндәрәк оғландар — ябай һуғышсы-«казактар» менән командалыҡ иткән атлы отрядтар командирҙары торған. Эре ер биләүселәрҙән, әмирҙәрҙән, бәктәрҙән һәм оғландарҙан, айырмалы рәүештә — «казактар» үҙҙәре үҙ аллы эшкәрткән ҙур булмаған ер участкаларына эйә булған. Эре, ҡайһы берҙә ваҡ биләмәләр ҙә, һалымдан азат ителгәндәр. «Сююргал» - ханлыҡтағы алпауыт биләмәһенең төп төрө; нәҫел буйынса түгел, ә хәрби хеҙмәт үтәү шарты менән бирелгән ер участкаһы. Хан, хужаһы үлеү менән, ерҙе башҡа йәнгә биреү хоҡуғына эйә булһа ла, ысынында, ханлыҡтың күп биләмәләре нәҫелдән-нәҫелгә күскән. Мосолман руханиҙары ла ханлыҡтың сәйәси тормошонда шулай уҡ билдәле роль уйнаған һәм ғәйәт ҙур йоғонтоға эйә булған. Руханиҙар шулай уҡ эре мөлкәткә һәм ерҙәргә хужа булған. Яһаҡ йыйыр өсөн ҡазан хөкүмәте монголдар тарафынан төҙөлгән йөҙлө-унлы ойоштороу алымын файҙаланған.
Ҡазан ханлығы кеүек ҙур дәүләт менән идара итеү өсөн хөкүмәткә киң чиновник штаты кәрәк булған. Татарҙар чиновниктар системаһын монгол дәүләтенән мираҫ итеп алған. Бөтөн тораҡтарҙа һәм өлкәләрҙә хан файҙаһына һалым йыйыу өсөн яуаплы кешеләр тәғәйенләнгән. Ханлыҡ территорияһында күп һанлы заставалар һәм таможнялар булған. Ханлыҡта регуляр рәүештә йәниҫәп уҙғарылған.
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ханлыҡтың төп территорияһында йәшәгән ултыраҡ халыҡ Иҙел Болғары заманынан килгән баҫыусылыҡ традицияларын мираҫ итеп алған. Ханлыҡта пар игенселеге таралыш алған. Һабансылар хужалыҡтарында тимер төрәнле ағас һабан ҡулланғандар. Ханлыҡ халҡы арыш, борай, арпа һәм һоло үҫтергән. Игенселек татар халҡының ғына төп шөғөлө булмаған, шулай уҡ сыуаштарҙың да, фин халыҡтарының (сирмештәр, вотяктар, мордва) да төп шөғөлө булған. Игенселек экстенсив характерлы булған. Ауыл хужалыҡтары баҫыусылығы нәҫелдән-нәҫелгә күсеп килгән мөлкәткә таянған. Урманлы зонала, башҡа кәсептәр менән бергә, һунарсылыҡ һәм солоҡсолоҡ таралған булған. Урман зонаһында халыҡ аҙ һанлы нығытылған ултыраҡтарҙа йәшәгәндәр. Хан идаралығы унда тик урындағы властарҙың яһаҡ йыйыуы менән генә сикләнгән. Хандың һәм юғары ҡатламдың алпауыт хужалыҡтары (имение) игенселек региондарында урынлашҡан булған. Татар һәм сыуаштарҙан башҡа хан хужалығында рус әәсирҙәре лә хеҙмәт иткән. кәсепселек хужалығына ҡағылғанда, уның төп тармаҡтары булып һунарсылыҡ һәм балыҡсылыҡ һаналған. Умартасылыҡты үҫтереү өсөн урмандарҙа уңайлы шарттар булған. Һөнәрселек тармаҡтарында Күн эше мөһим роль уйнаған.
Ханлыҡ географик яҡтан уңайлы урында урынлашҡанлыҡтан, бында йәшәгән халыҡтың икенсе мөһим шөғөлө булып сауҙа торған. Иҙел буйы боронғо замандарҙан бирле тауар алмашыу үҙәге булған. Халыҡ-ара тауар алмашыуҙа иҙел буйы ҡалалары яраштырыусы (посредник) булып сығыш яһаған. Ханлыҡта тышҡы сауҙа эске сауҙаға ҡарағанда өҫтөнлөк алған. Ҡазан - ханлыҡтың баш ҡалаһы тышҡы сауҙа үҙәге булған. Дәүләт Рәсәй, Фарсыстан һәм Төркөстан менән тығыҙ һәм ныҡлы сауҙа бәйләнештәре булдырған. Ҡала халҡы балсыҡ әйберҙәр (көршәкселек), ағастан һәм тимерҙән, күндән ҡул эштәре, тимер хәрби кейем (брони), һабан һәм затлы биҙәүестәр эшләү (зәргәрлек) менән шөғөлләнгән; Үҙәк Азия, Ҡаф тауы һәм Рәсәй кешеләре менән һатыу итеү әүҙем алып барылған. Ҡолдар менән һатыу итеү ханлыҡта айырым урын биләгән. Бындай сауҙа объекты, нигеҙҙә, сапҡындар барышында ҡулға алынған әсирҙәр, айырым алғанда, Көнсығыш илдәре гаремдарына һатылған ҡатын-ҡыҙҙар булған. Ҡазандағы Ташаяҡ Баҙар һәм Иҙелдә ҡазан кремле ҡаршыһында торған ҙур утрауҙағы, һуңынан Маркиз атамаһын алған (хәҙерге көндә, һыуһаҡлағыс төҙөлөшө барышында һыу аҫтында ҡалған), йәрминкә төп баҙар булып торған. Ҡазан ханлығы һөнәрселегенең бик күп төрҙәре шулай уҡ күп һанлы ҡолдар булыуын (дөйөм алғанда христиандар) талап иткән. Ҡырыйҙа йәшәгән башҡа ҡәбиләләр халҡы тауар алмашыуға йәлеп ителмәгән, сөнки был арала фәҡәт натураль хужалыҡ өҫтөнлөк алған булған. Ҡырыйҙағы халыҡ сауҙа итмәгән, ә үҙҙәре үҫтергән һәм эшләп тапҡан аҙыҡ-түлекте яһаҡ итеп бушлай биргәндәр. Игенселек менән шөғөлләнеүсе татар халҡы, ханлыҡ ситендә йәшәүсе халыҡтан айырмалы рәүештә, тауар алмашыуға йәлеп ителгән булған.
Дине[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығында Ислам дине өҫтөнлөклө дин булған. Мосолман руханиҙарының башлығы Сәйед — Мөхәммәт бәйғәмбәр тоҡомло юғары вазифалы кеше. Сәйедтәр бер нисә булыуы мөмкин булһа ла, руханиҙар башлығы берәү генә булған. Хандан ҡала руханиҙар башлығы дәүләттең төп вазифалы кешеһе һаналған. 1552 йылда, Ҡазанды рус ғәскәрҙәренең ҡаты һөжүменән һаҡлағанда, үҙенең уҡыусылары менән һуғышта һәләк булған имам Ҡолшәриф иң билдәле сәйедтәрҙең береһе булған. Ханлыҡтың дини әһелдәре шәйехтәр (исламды таратыусылар), муллалар, имамдар (мәсеттәрҙә намаҙ уҡыусы дини кешеләр), дәрүиштәр (монах)тар, хажи (Мәккәгә хаж ҡылған кешеләр), хафиздар (Ҡөрьәнде профессиональ уҡыусылар), шулай уҡ данишмендтар (уҡытыусылар) булған. Бынан тыш, шәйех-задалар һәм мулла-задалар — шәйех һәм муллаларҙың уҡыусылары һәм шәйех һәм муллаларҙың улдары булған. Руханиҙар, башҡа эштәрҙән тыш, халыҡты ағартыу эше менән дә шөғөлләнгәндәр.
Исламдың сөннәтселек йүнәлешенән тыш, ханлыҡта Төркөстандан килтерелгән суфыйсылыҡ тәғлимәте таралған. Ҡазан ханлығында төрлө тәғлимәттәргә түҙемле булыуға ҡоролған дини сәйәсәт принцибы сауҙагәр-һөнәрсе халыҡтың[7] күп конфессионаллегенә, шулай уҡ Иҙел Болғары традицияларына таянған.
Ҡораллы көстәры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Русь менән һуғыштарҙа ҡазанлылар сик буйындағы рус ҡалаларына һөжүм итеү менән генә сикләнгәндәр. Шулай булһа ла, татарҙар уңышлы һөжүмдәрен бер генә тапҡыр ойоштормаған һәм Мәскәү дәүләтенең эске өлкәләренә үк баҫып ингән. Ғәскәрҙең төп төрө күп һанлы атлы һуғышсылар булған. Пехота подразделениелары аҙ һанлы булған. Ҡазанлыларҙың күп һанлы артиллерияһы булмаған. Атлы ғәскәрҙең төп массаһын кәрәкле булған саҡта саҡыртып алына торған удел кенәздәре дружинаһы тәшкил иткән. Татар атлыларының тактикаһы манёврлы һәм шәп һөжүмдән ғибәрәт булған. Һөжүм итеү һуғышын алып барырға көстәре булмағас, ҡазанлылар даими рәүештә һаҡланыу (оборона) һуғыштары алып барыу тактикаһын камиллаштырған. Мәскәү кенәздәре власы аҫтында йәшәгән күрше көнбайыш өлкәләренә, әсирҙәр, ҡолдар табыу, поместьеларға һөжүм итеү маҡсатында, периодик рәүештә сапҡын ойошторған. Атап әйткәндә, татар һуғышсылары засадаларҙы оҫта ойошторған, тылдан һөжүм итеү һәм башҡа күп хәрби хәйләләр ҡулланған. Ханлыҡтың баш ҡалаһы артиллерия менән һаҡланған беренсе класлы ҡәлғә булған.
Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығында, бигерәк тә уның баш ҡалаһында, төҙөлөш эше һәм архитектура, шул иҫәптән монументаль архитектура киң үҫеш алған. Был шул дәүерҙә йәшәгән үҙ күҙе менән күреүселәр хәбәрҙәре, XVI быуат уртаһында күсереп яҙылған китаптар мәғлүмәттәре, Ҡазан кремле территорияһында һаҡланған ҡайһы бер күренекле архитектура һәйкәлдәре, айырым алғанда, Нурғәле мәсетенең элекке зданиеһы, ә шулай уҡ археологик тикшеренеүҙәрҙә табылған ул дәүерҙәге биналарҙың фундаменттары менән дөрөҫләнә.
Таш һырлау - һөнәрселектең сәнғәт кимәленә күтәрелгән киң таралған төрө булған. Зәргәрлек сәнғәте, затлы металдың аҫылташтар менән ойоштормаһынан төрлө биҙәүестәр әҙерләү иң юғары үҫеш кимәленә еткерелгән.
Ҡазан ханлығында Иҙел Болғары дәүере башында килеп сыҡҡан һәм Алтын Урҙала грамотаның нигеҙен тәшкил иткән ғәрәп графикаһы нигеҙендәге яҙма киң таралыш алған. Элеккесә мәктәп һәм мәҙрәсәләрҙә уҡығандар; юғары типтағы мәҙрәсәнең булыуы ла ихтимал, мәҫәлән, билдәле Ҡолшәриф мәҙрәсәһе. Ханлыҡтың халҡы араһында уҡый-яҙа белеү (грамоталылыҡ) етерлек киң таралыш алған булған.
Ҡазан ханлығында көнсығыш шиғриәт киң танылыу тапҡан. Ҡазан ханлығында үҙ шағирҙары ла барлыҡҡа килгән, шулар араһында: Мөхәммәдәмин (ул хан булған, XV быуат аҙағы — XVI быуат башы), Мөхәмәдйәр, Өммикамал, Ғарифбәк, Мәҡсүҙи, Ҡолшәриф (ул шулай уҡ билдәле ҡазан сәйеде, татар халҡының милли батыры — XVI быуаттың беренсе яртыһы). Ҡазанда хан һарайы янындағы һәм халыҡ араһынан сыҡҡан шағирҙар күп булған. Үҙенең «Төхвәи-мәрдән» («Ирҙәр һәләте» — 1539 йыл) һәм «Нуры-содур» («Йөрәктәр яҡтыһы» — 1542 йыл) поэмаларында яҡшылыҡ һәм ғәҙеллек, халыҡҡа тоғро хеҙмәт итеү тәғлимәтен таратҡан Мөхәмәдйәрҙең ижады Ҡазан ханлығы шиғри мираҫының юғары ҡаҙанышы булып тора.[8]
Мәскәү кенәзлеге менән үҙ-ара мөнәсәбәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ике төп төркөм Ҡазан ханлығында эске сәйәси низағтың сәбәпсеһе булған — беренсе төркөм күрше Мәскәү кенәзлеге менән тыныс һыйышып йәшәү һәм сауҙа итеү яҡлы булһа, икенсеһе, ҡырым ханлығы сәйәсәте яҡлы булғандары, күршеләргә фәҡәт ҡолдар табыу һәм талау сығанағы итеп кенә ҡараған. Ҡазан ханлығының һуңғы 100 йыл дәүерендәге яҙмышын шул ике төркөмдөң көсөргәнешле көрәше хәл иткән.
Мәскәү кенәзлеге Ҡазанды үҙ тәьҫиренә күп тапҡыр буйһондорорға тырышҡан. 1467 йылда уҡ рус ғәскәрҙәре, ҡазан тәхетенә батша улы Ҡасимды ултыртыу маҡсатында Ҡазанға поход ойошторған. XV быуаттың өсөнсө сирегендә үк Мәскәү һәм Ҡазан дәүләттәре араһында Юғары Иҙел буйы ерҙәре тирәһендә шәхси мәнфәғәттәренең ҡапма-ҡаршы килеүе асыҡ күренгән. XV быуаттың 80-се йылдарында мәскәү хөкүмәте ҡазан тәхете өсөн көрәшкә әүҙем ҡыҫылған һәм, Ҡазан тәхетенә ҡуйылдығын (үҙенең кешеһен) ултыртыу маҡсатында, ғәскәрҙәрен йыш ҡына ебәреп торған. Оҙайлы көрәштең һөҙөмтәһе булып мәскәү ғәскәрҙәренең 1487 йылда Ҡазанды алыуы һәм ҡазан тәхетенә Мәскәүгә лояль булған Мөхәммәдәмин ханды раҫлау торған. Мәскәү хөкүмәтенә ярай алмаған хан ҡолатылған. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, мәскәү ҡуйылдығы Мөхәммәдәминдең сағыштырмаса тыныс идара иткән дәүерендә лә ханлыҡ тәхетенә нуғай мырҙалары тарафынан яҡланған төмән батша улын ултыртыу маҡсатында юғары ҡатламдың ҡаршы сығыуы күп тапҡыр күҙәтелгән. Иван III Мөхәммәдәминде төшөрөргә, уның урынына тәхеткә Әбделлатиф ағаһын ҡуйырға, шулай итеп ҡазан юғары ҡатламының талаптарын үтәргә мәжбүр булған.
XVI быуататың беренсе яртыһында, бигерәк тә Гәрәй хан нәҫелдәре идара иткәндә, Ҡазан ханлығы һәм Мәскәү кенәзлеге даими рәүештә һуғышҡандар. 1505—1507 йылдарҙағы һуғыштар осоронда Мәскәүҙең хәрби һәм сәйәси яҡлауы арҡаһында тәхеткә ултырған Мөхәммәдәмин хан Мәскәү бойондороҡлолоғонан ысҡынған. Был һуғыш барышында рустар 1506 йылда Ҡазанға ҙур поход ойошторғандар һәм ҡала диуарҙары эргәһендә тулыһынса ҡыйратылғандар. 1521 йылдың авгусында ҡазан ханы Сәхибгәрәйҙең көстәре хәрби поход түбәнге новгород, муром, клин, мещера һәм владимир ерҙәренә һөжүм иткән һәм ҡырым ханы Мехмед Гәрәй ғәскәре менән Коломна янында ҡушылған. Бынан һуң Мәскәүҙе ҡамаған һәм Василий III ғали йәнәптәрен хурлыҡлы килешеү төҙөргә мәжбүр иткән. Рус йылъяҙмаларына ярашлы, был походта һигеҙ йөҙ мең кешене әсирлеккә алып киткәндәр.
Ҡазан хандары рус ерҙәренә, бигерәк тә Түбәнге Новгород, Вятка, Владимир, Кострома, Галич һәм Муром райондары тирәһенә, барыһы ҡырҡҡа яҡын поход ойошторған.
Мәскәү тарафынан яулап алыныуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан тәхетенә Мәскәүгә лояль булған хан ҡуйырға күпмелер маташҡандан һуң, Иван ІV хәрби походтар серияһы башларға ҡарар иткән. Тәүге ике поход уңышһыҙлыҡҡа осраған, һәм 1552 йылда рус батшаһы өсөнсө тапҡыр ханлыҡтың баш ҡалаһын ҡамауға алған. Йәшертен эшләнгән ер аҫты юлына алдан һалып ҡуйылған дары ярҙамында ҡала диуарҙарын шартлатып, Ҡазан ҡаты һөжүм (штурм) менән алынған, халыҡтың байтаҡ өлөшө ҡырылған, ә ҡала үҙе яндырылған. Ҡазан ханлығы юҡҡа сығарылған, һәм Урта Иҙел буйының байтаҡ өлөшө Рәсәйгә ҡушылған. Ҡазан ханлығын алыу һәм еңеү иҫтәлеге итеп, Иван Яуыз (Грозный) бойороғо буйынса Мәскәүҙә, Ҡыҙыл майҙанда, Василий Блаженный соборы төҙөлгән.
Ҡазанды алғандан һуң һәм Пётр I батша 1713 йылда уҙғарған территориаль-дәүләт реформалары буйынса, яулап алынған Ҡазан ханлығы Рәсәй Дәүләтенең унияһындағы формаль бойондороҡһоҙ Ҡазан батшалығы тип атала башлаған, «Ҡазан Батшаһы» тигән титул алған рәсәй батшаһы тарафынан идара ителгән, һәм административ яҡтан Мәскәүҙәге Ҡазан һарай приказы тарафынан идара ителгән. Шулай уҡ яңы барлыҡҡа килгән Ҡазан архиепископияһы ла шундуҡ Рус Православие Сиркәүендә мөһимлеге буйынса өсөнсө урынға ҡуйылған.
Ҡазан хандары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Оло-Мөхәммәдд (Бөйөк) хан, Ичкиле Хәсән-уландың улы (1438—1445), Алтын Урҙаның элекке ханы.
- Мәхмүд хан, Оло-Мөхәммәд хандың улы (1445—1466).
- Хәлил хан, Мәхмүд хандың улы (1466—1467).
- Ибраһим хан, сын Мәхмүд хандың улы (1467—1479).
- Илһам хан, Ибраһим хандың улы (1479—1484, 1485—1487).
- Мөхәммәдәмин хан, Ибраһим хандың улы (1484—1485, 1487—1496, 1502—1518).
- Мамуҡ (Төмән) хан (1496—1497).
- Әбделлатиф хан, Ибраһим хандың улы (1497—1502).
- Шах-Али хан, ҡасим Шәйех-Әүлиәр солтаны улы (1519—1521, 1546, 1551—1552).
- Сәхибгәрәй хан, ҡырым ханының улыМиңлегәрәй (1521—1524).
- Сафагәрәй хан, ҡырым ханының улы Сәғәҙәтгәрәй (1524—1531, 1536—1546, 1546—1549).
- Янғәле хан, Шәйех-Әүлиә солтандың улы (1532—1535).
- Үтәмешгәрәй хан, Сафгәрәй хандың улы (1549—1551).
- Йәдгәрмөхәммәд хан, астрахань ханы Ҡасимдың улы (1552).
- Әлиакрам хан (Нуғай династияһы) (1553—1556).
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Татарская энциклопедия: В 6 т. - Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2006. - Т.3, С.147
- ↑ Татарская энциклопедия: В 6 т. - Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2006. - Т.3, С.148
- ↑ Чувашская энциклопедия
- ↑ 4,0 4,1 Хамидуллин Б. Л. Казанское ханство // Большая российская энциклопедия. Т. 12: Исландия — Канцеляризмы — М.: «Большая Российская энциклопедия», 2008. — 768 б. — ISBN 978-5-85270-343-9.
- ↑ Димитриев В. Д. Казанское ханство // Чувашская энциклопедия [Электронный ресурс] / Чуваш. гос. ин-т гуманитар. наук, Чуваш. кн. изд-во. — Чебоксары, 2009.
- ↑ Худяков М. Г. Очерки по истории Казанского ханства
- ↑ Худяков М. Г. Очерки по истории Казанского ханства. Казань, 1923
- ↑ Фахрутдинов Р. Г. История татарского народа и Татарстана. (Древность и средневековье)
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Төп сығанаҡтар: Худяков М. Г. Очерки по истории Казанского ханства; Хамидуллин Б.Л. Народы Казанского ханства. Казань: Татарское книжное издательство, 2002; Хамидуллин Б.Л. Казанское ханство // Большая Российская энциклопедия. М., 2011. –Том 17.
- Полное собрание русских летописей — 1904.; М., репринт, 1965. — Т. 13.
- Казанское царство // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Измайлов И. М. Завоевание казанского ханства: причины и последствия (критический разбор новых тенденций современной российской историографии)
- Исхаков Д. К вопросу об этносоциальной структуре татарских ханств (на примере Казанского и Касимовского ханств XV-сер. XVI вв.)
- Алишев С. Х. Казань и Москва: межгосударственные отношения в XV—XVI вв
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Беспалов Р. А. Хан Улу-Мухаммед и государства Восточной Европы: от Белёва до Казани (1437—1445) // Золотоордынская цивилизация. Сборник статей. Вып. 5. Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2012. С.53-70.
- Измайлов И. Л., Измайлов Б. И. Газиз Губайдуллин об истории Казанского ханства // История и современность. 2013. № 1(17).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығанаҡ[вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башкирское народное творчество. Т.2. Предания и легенды. Уфа, 1987; Худяков М. Г. Очерки по истории Казанского ханства. М., 1991.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡазан ханлығы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Производствола имгәнгәндә түләүҙәргә 780 млн һум бүленде
Башҡортостан Соцстрах Фондының 2010 йылда производствола бәхетһеҙлек осраҡтары һәм профессиональ ауырыуҙар менән бәйле түләүҙәргә сығымдары 780 миллион һум тәшкил итте. Шуның 77 проценты производствола бәхетһеҙлек осраҡтары һәм профессиональ ауырыуҙар менән бәйле төбәк бүлексәһендә иҫәптә торған 9972 кешене страховка менән тәьмин итеүгә йүнәлтелде. Улар айлыҡ һәм бер тапҡыр бирелә торған түләүҙәр ала.
РФ Социаль страховкалау фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһе мәғлүмәттәренә ҡарағанда, быға өҫтәп 1148 зыян күреүсе Рәсәй Федерацияһының санатор-курорт учреждениеларында реабилитация курсы үтте. 2010 йылда Фонд средстволары иҫәбенә республикала йәшәүсе 548 кеше кәрәкле протездар, ә 66 кеше махсус автотранспорт менән тәьмин ителде. Бөтә был саралар ҡазаға тарыусыларҙың уңышлы социаль яраҡлашыуына булышлыҡ итә. Производствола имгәнеүсе граждандарҙың 19 проценты эшләүен дауам итеүе лә ошо турала һөйләй.
Алты йылда инвалидтарҙы техник реабилитация саралары һәм протез-ортопедия изделиелары менән тәьмин итеүгә федераль бюджеттан бөтәһе 1 млрд 190 млн һум самаһы аҡса бүленде. Йыл һайын 62 меңдән ашыу инвалид реабилитация саралары алды. Бынан тыш, төбәк бүлексәһе льготалы категория граждандарына һәм уларҙы оҙатыусыларға 1 млрд һумдан ашыуға 79 мең санатор-курорт путевкаһы бирҙе.


text:
Фото:
Өфөлә йәшелсә йәрминкәләре башланды
Фото:
Өфөлә йәшелсә йәрминкәләре башланды. Был турала Өфө хакимиәтендәге кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Йәрминкә сауҙаһы өсөн бүленгән майҙандарҙа йәшелсә һәм бал менән сауҙа итергә рөхсәт ителде, – тине ул. – Уҙған ял көндәрендә ҡалала ошондай йәрминкәләрҙә 90 тонна картуф һатылды ла инде.
Павел Качкаевтың һүҙҙәренә ҡарағанда, йәрминкә майҙандарында картуфтың бер килограмының хаҡы 18 – 20 һум тәшкил иткән, артабан ул тағы ла кәмеүе көтөлә. Ҡала башлығы йәй көнө картуфҡа хаҡтарҙың юғары булыуын ҡайһы бер журналистарҙың өҫтәп ҡабартып күрһәтеүенә, көҙгө йәрминкәләр осоронда хаҡтарҙың һиҙелерлек кәмейәсәгенә иғтибар йүнәлтте. Был турала ул элек тә күп тапҡырҙар телгә алғайны.


text:
Ҡазанда Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлехановтың осрашыуы үтте Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Ҡазанда Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлехановтың осрашыуы үтте
Ҡазанда Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлехановтың осрашыуы үтте Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
2 сентябрҙә Ҡазанда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Татарстан Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Миңлехановтың осрашыуы үтте. Яҡтар төбәктәр араһындағы хеҙмәттәшлекте артабан нығытыу юлдарын, шулай уҡ нефть һәм газ химияһы тармағы предприятиеларының үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәрен тикшерҙе.
– Ысынлап та, бөгөн беҙҙә нефть сығарыу заманса технологияларҙы файҙаланыу, нефть сығарыуҙы арттырыу күҙлегенән яңынан ҡарауҙы талап итә. Шунһыҙ артабанғы үҫеш булмаясаҡ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Татарстанға йәки уның предприятиеларына ғына ошо мәсьәләне хәл итеү ауырға төшәсәк. Бергәләп иһә бөтөнләй икенсе һөҙөмтәгә өлгәшә аласаҡбыҙ.
– Совет осоронда булдырылған һәм бөгөн дә эшләгән кластерҙы һаҡлап ҡалыу беҙҙең өсөн бик мөһим, хәйер, уның ҡеүәтен асыу – дөйөм бурысыбыҙ, – тип билдәләне Рөстәм Миңлеханов. – Әйтеп үтеүегеҙсә, «Башнефть» менән «Татнефть» нефть сығарыуҙың ҡатмарлы, һуңғы стадияһында, бары заманса технологиялар ғына беҙгә конкурентлы булырға мөмкинлек бирәсәк. Бынан тыш, беҙҙә машина эшләү буйынса хеҙмәттәшлек йүнәлештәре күп.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Ҡазанда Башҡортостан делегацияһы XXII Татарстан нефть һәм газ химияһы форумы эшендә ҡатнаша.


text:
Аҡса туплау системаһын ҡулланып, торлаҡ төҙөлөшөн финанслау программаһында ҡатнашыуға 400-ләп ғариза бирелгәнФото: Олег Яровиков
Аҡса туплау системаһын ҡулланып, торлаҡ төҙөлөшөн финанслау программаһында ҡатнашыуға 400-ләп ғариза бирелгән
Аҡса туплау системаһын ҡулланып, торлаҡ төҙөлөшөн финанслау программаһында ҡатнашыуға 400-ләп ғариза бирелгәнФото: Олег Яровиков
2 апрелгә ҡарата аҡса туплау системаһын ҡулланып, торлаҡ төҙөлөшөн финанслау программаһында ҡатнашыуға 385 кеше теләк белдергән, тип хәбәр итә Рәсәй Һаҡлыҡ банкының Башҡортостан бүлексәһе идара итеүсеһе Сергей Попов «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында. Унда шулай уҡ республика Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов ҡатнашты.
1 апрелдән алып Башҡортостанда аҡса туплау системаһын ҡулланып, торлаҡ төҙөлөшөн финанслау программаһы эшләй башланы. Система эшенең асылы – ипотека-йыйыу механизмын ҡулланыу, ул торлаҡты ике этапта һатып алыуҙы ҡарай: йыйыу һәм кредит биреү.
Иң тәүҙә ҡатнашыусы аҡсаны махсус иҫәптә йыя, дәүләт вкладты ай һайын 30 процентҡа арттыра. Минималь айлыҡ түләү – өс мең һум, юғары сиге билдәләнмәгән. Әммә, премия түләнәсәк, максималь түләү 10 мең һум менән сикләнгән, был осраҡта дәүләт вкладты йылына 36 мең һумға арттырасаҡ. 2014 йылда премиялар түләүгә республика бюджетында 50 миллион һум ҡаралған.
2014 йылда программала, торлаҡта мохтажлыҡ дәрәжәһенә ҡарамаҫтан, һәр теләүсе ҡатанаша ала. 2015 йылдан программаға Башҡортостандың һәр теләүсеһе инә ала, әммә бюджеттан премияны тик торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар ғына аласаҡ.
Бюджет премияһынан тыш, вклад срогы тамамланғандан һуң программала ҡатнашыусы ташламалы ставка – 6-7 процент буйынса 4,5 йылдан алып 9 йылға тиклем срокка – ипотека кредитын рәсмиләштерә ала. Биреләсәк кредит күләме вклад күләменән тора, ул йыйылған аҡсалар суммаһынан күберәк булмаҫҡа тейеш. Заемға алған аҡсаларҙың максималь суммаһы – 1,5 миллион һум.
Программаның операторы «Рәсәй һаҡлыҡ банкы», ҡатнашыуға ғаризаны Башҡортостан территорияһында теләгән бер бүлексәлә бирергә була. Артабан банк-партнерҙар иҫәбе артасаҡ.


text:
Өфөлә эшҡыуарлыҡ нигеҙҙәре буйынса бушлай курстар үткәрелә
Өфөнөң халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге Өфө ҡала бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды менән берлектә эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге нигеҙҙәре буйынса йыл башынан алып дүртенсе бушлай курс-консультациялар ойоштора. Занятиелар 11 ноябрҙән 22-һенә тиклем үтәсәк.
Өфөнөң халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәте бүлеге начальнигы Ирина Турчина хәбәр итеүенсә, 2013 йыл башынан алып эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге нигеҙҙәре буйынса бушлай курстарҙа 140 тыңлаусы ҡатнашты. Курстар барышында 280-дән ашыу кеше үҙ эшен ойоштороу буйынса консультациялар алды.
Алда торған курс-консультациялар тураһында ентекле мәғлүмәтте Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сайтында алырға мөмкин.


text:
Өфөлә йәштәр командалары араһында хоккей буйынса Донъя чемпионатына билеттар һатыла башланы
9 октябрҙә «Өфө-Арена» һәм Спорт һарайы кассаларында Өфөлә үтәсәк Донъя чемпионатына билеттар һатыла башланы.
Чемпионаттың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Спорт һарайы кассаларынан көйәрмәндәр «А» төркөмө матчтарына билеттар һатып ала аласаҡ, унда Швеция, Финляндия, Чехия, Латвия һәм Швейцария командалары көс һынашасаҡ.
«Өфө-Арена» кассаларында «А» төркөмө матчтарына билеттар һатыла, был төркөмдә Рәсәй йыйылма командаһынан тыш, Канада, Словакия, АҠШ һәм Германия спортсылары уйнаясаҡ.
«Өфө-Арена» кассаларына – 1506, Спорт һарайы кассаларына 689 билет йүнәлтелгән, сикләүҙәр ҙә бар: һәр кеше иң күбендә дүрт билет һатып ала ала.
Билеттарға хаҡтар Башҡортостандың Спорт саралары идаралығы сайтында күрһәтелгән.


text:
Фото:
Пётр Капишников: «Бүздәк балалар йорто – республикала ғына түгел, тотош илдә иң яҡшыларҙың береһе»
Фото:
Кесе йома, 1 августа, Башҡортостан буйынса баш федераль инспектор Петр Капишников Ғафури ауылында урынлашҡан Бүздәк балалар йортонда булды, тип хәбәр итте «Буздякские новости» гәзите хеҙмәткәре Люциә Дистанова.
Балалар йорто директоры учреждение буйлап экскурсия үткәрҙе, балаларҙың ял бүлмәләре, китапхана, тренажер һәм музыка залдары, медицина кабинеты менән таныштырҙы. Бөгөнгө көндә балалар йортонда 39 сабый тәрбиәләнә. Улар өсөн уңайлы шарттар булдырылған. Эргәлә генә мәктәп бар. Былтыр унда капиталь ремонт эшләнгән.
Баш федераль инспектор учреждениеға юғары баһа бирҙе. Бүздәк балалар йорто республикала ғына түгел, тотош илдә иң яҡшыларҙың береһе булып тора, тине ул.
Кескәйҙәр өсөн бында музыка, спорт, ҡул эштәре, бейеү менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәр булдырылған. Социаль педагог кабинеттарында, уйын, тренажер залдарында, китапханала кәрәкле әҙәбиәт тупланған, балаларҙы һәр яҡлап үҫтереү өсөн кәрәкле ҡорамалдар һәм аппаратура бар.
Эш сәфәренә йомғаҡ яһап, БР буйынса баш федераль инспектор балалар йортонда һәм, ғөмүмән, Бүздәк районында булыу унда йылы тәьҫораттар ҡалдырыуын билдәләне.


text:
Фото:
Республика Президенты Рощинский тултырмаларының сифатын баһаланы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡ районы буйынса эш сәфәре барышында «Рощинский» совхозында булды. Төбәк башлығы предприятиеның әҙер продукцияһы һәм ит эшкәртеү цехы эшмәкәрлеге менән танышты. Ул шулай уҡ мал һуйыу, тултырма цехтарын, фасовкалау бүлеген, теплица хужалығын һәм 1280 баш малға иҫәпләнгән һөтсөлөк комплексы төҙөлөшөнөң урынын ҡараны.
«Рощинский» совхозында бөгөн ике мең самаһы кеше эшләй. Бында көн һайын 50 төрҙәге 10 тоннаға яҡын тултырма изделиелары һәм өс тонна ярымфабрикаттар сығарыла. Совхозда ит етештереүҙе ойоштороуға киткән сығымдар бөтөнөһө бергә 150 миллион һум тәшкил иткән. Шуларҙың 102 миллионы республика ҡаҙнаһынан бүленгән.
2010 йылда совхоз 148 миллион һум табыш алған. Сағыштырыу өсөн 2009 йылда был күрһәткес 28 миллионға аҙыраҡ булған.


text:
Республиканың финанс министрының беренсе урынбаҫары тәғәйенләнде
6 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың Финанс министрлығында кадрҙар тәғәйенләү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Хәҙер инде элекке министр урынбаҫары Лилиә Истәмғәлинә финанс министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Министр урынбаҫары вазифаһын Наталья Калугина биләне.
Белешмә. Лилиә Закир ҡыҙы Истәмғәлина 1959 йылда Өфөлә тыуған. Мәскәү технологик институтын тамамлаған. Республиканың финанс министрлығында 1984 йылдан алып эшләй. Министр урынбаҫары вазифаһын 2005 йылдан алып биләне.
Наталья Владимировна Калугина 1974 йылда Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. «Газстрой» производство берекмәһендә сәркәтип-эштәр башҡарыусы, бухгалтер булып эшләгән. Башҡорт дәүләт университетында аспирант, финанстар һәм һалым һалыу кафедраһы ассистенты була. Финанстар министрлығында 2001 йылдан. 2013 йылдың февраленән алып әлегә тиклем БР Финанстар министрлығының бюджет сәйәсәте бүлеге начальнигы булып эшләне.


text:
Өрәк
Өрәк (урыҫ. приведение, башҡортса өрөү һүҙенән) йәки Ҡот — үҙ үлеме менән үлмәгән кешенең янында, ерҙә йөрөүсе зат.
Өрәк — шәүлә, кәүҙәләнеш, (һынланып) күҙгә күренеү, үҙ үлеме менән үлмәгән кешенән йәне. Өрәк кешегә оҙон буйлы, аҡ кейемле кеше булып күренә[1].
Миф буйынса кеше уны алға барыусы башҡа кеше йәки күләгә рәүешендә күрә ала. Шулай уҡ өрәк болот ҡейәфәтен дә ала ала дип иҫәпләйҙәр.
Ышаныуҙара ҡарағанда өрәк үҙенең кешеһенең мәйетен үтеп барыусы тере кешеләргә күрһәтергә теләп, йән өҙгөс тауыш менән ҡысҡыра. Ә кеше уны яҡынданырак күрергә теләһә шунда уҡ юҡҡа сыға.
Башҡорт телендә ҡурҡыу осрағында «ҡот осоу» тип әйтелә. Йәғни, ышаныуҙар буйынса, ҡот (өрәк) һәр бер кешелә лә бар булып сыға.
Бөгөнгө башҡорт әҙәби телендә өрәк һүҙе урынына, фарсы теленән кергән йән һүҙе ҡулланыла. Был өрәккә ышаныуҙар Ислам дине таралғансы уҡ булыуын күрһәтергә мөмкин.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Хисамитдинова Ф. Г. Мифологический словарь башкирского языка. — М.: Наука, 2010. — 452 с. — ISBN 978-5-02-037580-2
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хисамитдинова Ф. Ғ. Өрәк // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Башҡорт халыҡ ижады. 1-16 том.
- Татар мифтары (урыҫ.)


text:
Өфөлә профессор Ураҡсин иҫтәлегенә ғилми конференция үтте
Өфөлә, Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында академик Зиннур Ураҡсин иҫтәлегенә ғилми конференция үтте. 5 ноябрҙә уға 75 йәш тулған булыр ине.
Форумда Башҡортостандың баш ҡалаһынан, Сибайҙан, Бөрөнән, Ырымбурҙан ғалим-филологтар ҡатнашты. Йәмғеһе ете доклад уҡылды, тип хәбәр итте конференцияны ойоштороусы, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Рәйсә Һаҙыева. Улар академик Ураҡсиндың күп яҡлы эшмәкәрлегенә ҡағылды.
Мәҫәлән, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы Марат Зәйнуллин менән Стәрлетамаҡтан филология фәндәре докторы Кәрим Ишбаев үҙҙәренең сығышын Ураҡсиндың тел ғилеме өлкәһендәге эшмәкәрлегенә арнаны.
Ғалим Әхмәт Сөләймәнов һәм БР Яҙыусылар союзы рәйесе Рауил Бикбаев академиктың әҙәби хеҙмәттәрен анализланы — Ураҡсин бер нисә роман һәм повесть авторы.
Ҡатнашыусылар Зиннур Ғәзиз улын ҙур ғалим, яҙыусы, һәләтле ойоштороусы һәм уҡытыусы, йәмәғәт эшмәкәре булараҡ иҫкә алды: тел ғилеме өлкәһендә генә туҡталып ҡалмай, Ураҡсин Президент советында, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы Башҡарма комитетында ла һөҙөмтәле эшләне.


text:
Республикала эшһеҙҙәрҙең 64 проценты – ҡатын-ҡыҙҙар
Башҡортостанда халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә иҫәптә торған эшһеҙҙәрҙең 64 проценты – ҡатын-ҡыҙҙар. Рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙҙәрҙең 42 проценты ауыл ерендә йәшәй.
БР Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө эшһеҙҙәрҙең 22 процентын – 16-29 йәштәрҙәгеләр, 11 процентын пенсия алды йәшендәге кешеләр тәшкил итә.
Республикала дөйөм алғанда рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙлек кимәле декабрь башында иҡтисади йәһәттән әүҙем граждандарҙың 1,22 процентын тәшкил итте. Өфөлә был күрһәткес – 1,29 процентҡа, республиканың башҡа ҡалалары буйынса – 1,16 процентҡа, райондар буйынса 1,37 процентҡа тиң.
Иң юғары эшһеҙлек кимәле күҙәтелгән территориялар иҫәбенә түбәндәге төбәктәр инде: Ағиҙел (6,67%), Межгорье (2,51%) ҡалалары, Дыуан (2,25%), Бөрйән (2,24%) һәм Архангел (2,15%) райондары.


text:
Башҡортостанда буран сығыуы һәм епшек ҡар яуыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда буран сығыуы һәм епшек ҡар яуыуы көтөлә
Башҡортостанда буран сығыуы һәм епшек ҡар яуыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы бөгөн, 4 февралдә, төбәктә көслө ел сығыуы тураһында иҫкәртә. Уның тиҙлеге секундына 17 метрға етеүе ихтимал. Урыны менән буран сығыуы, епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ, тимер сымдарға һәм ағастарға ҡар һырыуы көтөлә.
Ҡотҡарыусылар хәбәр итеүенсә, юлдарға көрт һалыуы, боҙлауыҡ булыуы ихтимал.


text:
Фото:
Муниципаль берәмектәрҙең III съезы
Фото:
Өфөлә бөгөн Башҡортостан муниципаль берәмектәренең III съезы үтә. Унда республика муниципалитеттарынан 700-ҙән ашыу вәкил ҡатнаша. Форумға Федерация Советы ағзалары, Дәүләт Думаһы, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, дәүләт власы органдары, йәмәғәтселек вәкилдәре саҡырылған.
Көндөң тәүге яртыһында съезд сиктәрендә урындағы үҙидараны үҫтереүҙең көнүҙәк проблемалары буйынса түңәрәк өҫтәлдәр үтәсәк.
Төштән һуң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында форумдың пленар ултырышы үткәрелә, унда муниципаль берәмектәр вәкилдәре сығыш яһаясаҡ, «Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһының эш органдары ойоштороласаҡ.
Муниципаль берәмектәрҙең III съезы республикала урындағы үҙидара үҫешенә йомғаҡ яһаясаҡ, «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһы Идараһының эшен баһалаясаҡ, урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен һәм биләмәләрҙең артабанғы үҫеш стратегияһын билдәләйәсәк.
Белешмә өсөн. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһы 2006 йылдың майында ойошторола. Республикалағы 895 муниципаль берәмек уның ағзалары булып тора. Ассоциацияның төп бурыстары – муниципаль берәмектәр мәнфәғәттәрен яҡлау, уларға методик ярҙам күрһәтеү, урындағы үҙидара органдарының дәүләт власы органдары менән хеҙмәттәшлеген тәьмин итеү. Ассоциация Уставына ярашлы муниципаль берәмектәр съезы ике йылға бер тапҡыр үткәрелә. II съезд Өфөлә 2008 йылда үтте.


text:
Владимир Путин ҡатнашлығындағы Аграр форум бихисап көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрҙе
Ике көн дауам иткән Бөтә Рәсәй аграр форумы ауыл халҡын борсоған бихисап көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрҙе. Сарала Рәсәйҙең барлыҡ субъекттарынан йәмғеһе 800-ҙән ашыу делегат ҡатнашты. Форумда аграр тематикаға бәйле барлыҡ мәсьәләләр ҡаралды, ауылда социаль-иҡтисади сәйәсәттең төп проблемалары тикшерелде.
Форумдың беренсе көнөндә төрлө майҙансыҡтарҙа биш түңәрәк өҫтәл үтте. «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында «Ауыл биләмәләрен тотороҡло үҫтереү һәм агросәнәғәт комплексын кадрҙар менән тәьмин итеү» һәм «Ауылда бәләкәй хужалыҡ формаларын һәм кооперацияны үҫтереү» темалары тикшерелде. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда «Агросәнәғәт комплексын технологик яҡтан яңыртыу» һәм «Ауыл хужалығы страховкалауын үҫтереү» түңәрәк өҫтәлдәрендә ҡатнашыусылар йыйылды. «Ауыл хужалығында ер мөнәсәбәттәрен көйләүгә бәйле хоҡуҡи мәсьәләләр» темаһы республиканың Ауыл хужалығы министрлығында тикшерелде.
Форумдың икенсе көнөнөң тәүге яртыһында Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Елена Скрынник 2013-2020 йылдарға Ауыл хужалығын үҫтереү һәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймалы һәм аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү дәүләт программаһы буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙе.
Шул уҡ көндө Конгресс-холда үткән Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин һәм Рәсәй Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Виктор Зубков ҡатнашлығындағы Пленар ултырыш форумдың кульминацияһы булды. Һөйләшеү йөкмәткеле, асыҡ һәм файҙалы булды. Был хаҡта Владимир Путиндың сайтында урынлаштырылған тулы стенографик отчет та һөйләй.
Башҡортостандың ауыл хужалығындағы, шулай уҡ агросәнәғәт комплексын үҫтереү, маҡсатлы программаларҙа ҡатнашыу тәжрибәһен форумда ҡатнашыусылар, төбәктәрҙән, федераль үҙәктән килгән делегациялар нисек баһаланы, тигән «Россия» телекомпанияһының һорауына яуап биреп, Рөстәм Хәмитов былай тине:
— Башҡортостан Республикаһы илдә ауыл хужалығы производствоһы лидерҙарының береһе булып тора, шуға күрә беҙҙән өлгө алырға урын бар. Төбәктә заманса алдынғы предприятиелар, технологиялар, производстволар бар. Быларҙың барыһы менән дә ҡунаҡтарыбыҙҙы таныштырҙыҡ. Һәм Рәсәй Федерацияһының агросәнәғәт комплексы белгестәре ҡәнәғәт ҡалды. Федераль үҙәк барлыҡ башланғыстарыбыҙҙы хуплап, әхлаҡи йәһәттән генә түгел, матди яҡтан да ярҙам итә. Барлыҡ был программаларҙа Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте менән билдәләнгән законлы килешеүҙәр бар. Уларға ярашлы, беҙ бүлгән бер һумға федераль үҙәк бер йәки ике һум бирә. Был һөтсөлөк фермаларына ремонт үткәреү программаһына ла ҡағыла. Халыҡта ул «500 ферма» тип йөрөтөлә. Был программа буйынса иң күбендә биш-алты йыл эсендә 500-гә яҡын фермаға ремонт үткәрелергә тейеш. Был фермерлыҡ хужалығына ярҙам итеү, ит һәм һөт малсылығын үҫтереү мәсьәләләренә лә ҡағыла.
Бельгияның VRT Jan Balliauw телекомпанияһына интервьюһында Рөстәм Хәмитов РФ Премьер-министры Владимир Путин визитының Башҡортостан өсөн мөһим булыуын билдәләне.
— Ил етәкселәренең береһенең килеүе Башҡортостан өсөн генә түгел, һәр төбәк өсөн дә мөһим ваҡиға булып тора. Әммә был осраҡта был визит беҙҙең өсөн айырыуса әһәмиәткә эйә, сөнки Өфөлә аграр форум үтә. Форум хаҡлы рәүештә беҙҙә үткәрелә, сөнки Башҡортостан Рәсәйҙең эре ауыл хужалығы төбәге булып тора, — тине Рөстәм Хәмитов.
VRT Jan Balliauw телекомпанияһы хәбәрсеһенең ни өсөн аграр форумдың Башҡортостан өсөн мөһим булыуы тураһындағы һорауына яуап биреп, Рөстәм Хәмитов былай тине:
— Сөнки республика халҡының 40 процентын ауыл кешеләре тәшкил итә, һәм беҙ ауыл хужалығы продукцияһы күләме буйынса Рәсәйҙең биш иң эре төбәге иҫәбендә. Беҙҙә яҡшы пландар бар, үҙгәртеп ҡороу осоронда тарҡатылған күп кенә фермаларҙы тергеҙергә, мал һанын арттырырға ниәтләйбеҙ, йылҡысылыҡты үҫтереү тураһында уйлайбыҙ. Беҙҙә иген күпләп етештерелә, һәм был өлкәлә ҙур мөмкинлектәр бар.


text:
Өфөнөң Октябрь районы 11 майҙа 35 йыллығын билдәләй
11 майҙа Өфөнөң Октябрь районы 35 йыллығын билдәләй. Тантаналы кисә Дәүләт академия рус драма театрында үтәсәк. Байрамға райондың сәнәғәт предприятиелары, һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф учреждениелары вәкилдәре, торлаҡ-коммуналь хеҙмәт хеҙмәткәрҙәре, йәштәр, спорт, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветерандары саҡырылған. Уларҙың күптәренә йола буйынса маҡтау грамоталары һәм рәхмәт хаттары тапшырыласаҡ.
Октябрь районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, юбилей тантаналары алдынан ҙур әҙерлек эштәре алып барылған: районда конкурстар, музыкаль фестивалдәр, спорт ярыштары, күләмле экологик акциялар үткәрелгән.
Ҡаланың иң йәш районының үҙешмәкәр артистары, ижади берекмәләр һәм үҫмерҙәр клубы тәрбиәләнеүселәре юбилей айҡанлы ҙур концерт әҙерләгән.


text:
Сингапурҙа башҡорт һәм татар ғаиләләре һабантуй ойошторҙоФото: Гөлнара Яҡупова
Сингапурҙа башҡорт һәм татар ғаиләләре һабантуй ойошторҙо
Сингапурҙа башҡорт һәм татар ғаиләләре һабантуй ойошторҙоФото: Гөлнара Яҡупова
Төркиә, Үзбәкстан, Финляндия, Рәсәй татарҙары һәм башҡорттары ҡатнашлығында һабантуй үткән ял көндәре Сингапурҙа уҙҙы. Һабан байрамына 25 кеше – алты интернациональ ғаилә ағзалары йыйылды. Байрамда ҡатнашыусылар инглиз телендә аралашты, әммә шулай уҡ бер-береһе менән рус һәм татар телендә һөйләшергә тырышты.
— Тәү сиратта, байрам беҙҙең балалар өсөн ойошторолдо, улар халҡыбыҙ йолалары менән таныш түгел, — тип һөйләй һабантуй ойоштороусыһы Эльвира Луи (Хәбибулина). – Хәҙер улар беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙың бындай байрамды ни өсөн үткәргәндәре, нимә аңлатҡаны тураһында белә. Тоҡ кейеп йүгереү, ҡалаҡҡа йомортҡа һалып йүгереү, ҡатыҡтан аҡса эҙләү кеүек милли уйындар ҙа уйнаныҡ – барыһын да етди рәүештә эшләргә тырыштыҡ, декорациялар һәм уйындарҙы ойоштороу менән Төркиә татары Рушан Бичури Язичиоглу ярҙам итте.
Бынан тыш, ҡатнашыусылар милли аш-һыу әҙерләгәйне – өҫтәлдә бәлеш һәм өсбосмаҡ, шулай уҡ былау бар ине.
— Ҡырғыҙстандан күп йылдар элек күсеп киттем һәм был этник колоритты бик юҡһынам, — тип һөйләй Эльвира. – Бында, Сингапурҙа урыҫтар берләшмәһе бар, ватандаштарҙың осрашыуҙары үтә, әммә татарҙар һәм башҡорттар әлегә бер тапҡыр ҙа йыйылманы. Хәҙер ғаиләләр менән өс ай һайын осрашырға планлаштырабыҙ.
— Тыуған төйәгеңдән алыҫта булғанда үҙ мәҙәниәтеңде һәм телеңде һаҡлап ҡалыу бик мөһим, — тип һөйләй һабантуйҙа ҡатнашыусы, Мәләүез ҡалаһында тыуған, әлеге ваҡытта – Larks digital agency Азияла Рәсәй компаниялары өсөн PR-агентлығы етәксеһе Гөлнара Яҡупова. – Айырыуса бындай осрашыуҙар балалар өсөн кәрәк.


text:
Башҡортостанда сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алалар
Бөгөн Өфөлә хәтер митингы үтте, сәйәси ҡорбандарға арналған һәйкәлгә сәскәләр һалынды.
Башөортостанда халыө дошманы тигән мөңөр 50 меүдән ашыу кешегә ңуғыла, бынан тыш тағы ла меүдәрсә кеше хәрби тотөон йәки кулак тип себергә ңөрөлә. Аяуңыґ йылдарґыү шаңиты булған кешеләрґеү әле 10 меүгә яөыны ғына тере, өалғандары тураңында мәғлүмәттәрґе архивтар ңаөлай.
Әле Башөортостанда репрессияға эләккәндәрґеү балалары ойошторған ассоциация эшләй. 2000-се йылда башөалала сәйәси золом өорбандары иѕтәлегенә ңәйкәл асылды. Улар хаҡында мәғлүмәттәр тупланған Хәтер китабы баҫылды.


text:
Бавария
Бавария (нем. Bayern) — майҙаны буйынса Германия составындағы, Германия Федератив Республикаһының көньяғында һәм көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан, иң ҙур феделаль штат. Башҡалаһы — Мюнхен.
Административ яҡтан ете административ округка буленгән: Үрге Франкония, Урта Франкония, Түбәнге Франкония, Үрге Пфальц, Түбәнге Бавария, Үрге Бавария, Швабия. Башласа өс халыҡ йәшәй — баварҙар, франкондар и швабтар[2].
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (нем.)
- ↑ Официальный сайт Федеральной земли Бавария (нем., англ., рус.)


text:
Фото:
2011 йылда Өфөлә ундан ашыу иҫке йортто һүтеү планлаштырыла
Фото:
Өфөлә граждандарҙы иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡтан икенсеһенә күсереү мәсьәләһе әүҙем хәл ителә. Был хаҡта кисә «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Өфөнөң «Күсемһеҙ милек үҙәге» махсус муниципаль учреждениеһы директоры Руслан Батурин хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, 2008 йылдан башлап Башҡортостандың баш ҡалаһында 150 самаһы йорт емерелгән. Өфөләге һүтелергә тейешле йорттар иҫәбен аныҡ ҡына әйтеүе ҡыйын.
— Ҡайһы бер милекселәр күсеүҙән баш тарта. Ул ваҡытта суд приставтары ярҙамға килә, — ти Руслан Батурин. — Быйыл Өфөлә ундан ашыу торлаҡ йортто емереү планлаштырыла. Башлыса был 1950 йылға тиклем төҙөлгән ике ҡатлы күп фатирлы йорттар. Был план бөгөнгө көндә раҫланмаған әле.


text:
Фото:
Башҡортостанда йәшенле ямғырҙар көтөлә
Фото:
9 һәм 10 августа Башгидромет синоптиктары һауа температураһының бер аҙ түбәнәйеүен күҙаллай. Көндөҙ 28-33 градус йылы буласаҡ. Ошо уҡ көндәрҙә кискә табан республиканың көнсығышында урыны менән йәшенле ямғырҙар яуыуы ихтимал. Күк күкрәгәндә көслө ел иҫәсәк. Үкенескә күрә, яуым-төшөмдәр ҡоролоҡтан ныҡ зыян күргән Урал аръяғы райондарын һаман урап үтә.
Синоптиктар йәшенле ямғырҙар ғына түгел, яуым-төшөмһөҙ ҡоро йәшендәрҙе лә прогнозлай. Уларҙан яҡшылыҡ көтөргә тура килмәй, сөнки бындай йәшен зарядынан янғындар арта ғына.
Республика өҫтөндә бына инде өс ай буйына ямғыр фронттарын беҙҙән ситкә ҡыуыусы антициклон хакимлыҡ итә. ул Азор антициклоны иҫәбенә көсәйә генә бара.
Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева «Башинформ» агентлығына интервьюһында бындай эҫе һауа торошоноң кәм тигәндә икенсе аҙна аҙағынаса һаҡланасағын раҫланы. Республикала ҡоролоҡ буйынса ғәҙәттән тыш режим һаҡлана. Йылғалар кимәле төшөүен дауам итә. Грунт һыуҙары бөтөп бара, һәм оҙайлы ҡойма ямғырҙар ҙа элекке балансты тиҙ арала тергеҙә алмаясаҡ.


text:
Евгений Маврин – Башҡортостандың атҡаҙанған иҡтисадсыһы
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт вице-премьеры – БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Мавринға – уның күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте һәм республиканың социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн – «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы» маҡтаулы исемен биреү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.
Евгений Маврин Башҡортостан Хөкүмәтендә 2010 йылдан алып эшләй. Төбәктең иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары, министрҙың беренсе урынбаҫары, министры вазифаларын биләне. 2012 йылдан алып – БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары.
Иҡтисад, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү өлкәһендә дәүләт идаралығы мәсьәләләрен алып бара. Республиканың иҡтисади үҫешен тәьмин итеү, инвестициялар күләмен арттырыу буйынса саралар ҡабул итә, төбәктең социаль-иҡтисади үҫеше программаларын әҙерләй һәм ғәмәлгә ашыра, бәләкәй эшҡыуарҙар етештергән продукцияның әйләнешен арттырыу буйынса сараларҙы бойомға ашыра, «берҙәм тәҙрә» принцибы буйынса дәүләт хеҙмәттәрен этаплап күрһәтеүҙе ойоштора.


text:
МДМ Банк ипотека кредитлауын киңәйтә
МДМ Банк икенсел торлаҡ баҙарында торлаҡ һатып алыуға кредит бирә башланы. Ипотека кредиттары Себерҙә һәм Уралда — Иркутск, Кемерово, Новосибирск, Омск, Ырымбур, Свердловск, Томск, Тюмень һәм Силәбе өлкәләрендә, Алтай, Красноярск һәм Пермь крайында, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһында урынлашҡан банк филиалдарында бирелә.
Рәсәй аҡсаһы менән 300 мең һумдан дүрт миллион һумға тиклем күләмдәге кредиттар АИЖК стандарттары буйынса 20 йылға бирелә. Процент ставкаһы – беренсе иғәнәгә ҡарап 12,9-нән 13,8-кә тиклем (минималь иғәнә – өҫтәмә шарттарҙы үтәгәндә 20 проценттан башлана).
Күсемһеҙ милке булған һәм өҫтәмә рәүештә торлаҡ һатып алырға йәки аҡсаны башҡа маҡсатта файҙаланырға теләгән клиенттар өсөн банк шулай уҡ, бизнес менән бәйле булмаған осраҡта, ғариза биреүсенең фатирын залог итеп, ҡулланыусылар кредиты тәҡдим итә. 300 мең һумдан алып залогҡа тәҡдим ителгән фатир хаҡының 50 процентына тиклемге күләмдәге кредиттар өс йылдан биш йылға тиклем ваҡытҡа бирелә. Кредиттың процент ставкаһы – йылына 16,5 процент. Был хеҙмәт Новосибирск, Кемерово, Тюмень өлкәләрендә, Красноярск һәм Пермь крайында күрһәтелә.


text:
Әбйәлил районы активистары 1400-гә яҡын ағас ултыртты
Әбйәлил районының Асҡар ауылында район үҙәге ойошмалары һәм учреждениелары хеҙмәткәрҙәре ағас ултыртыу буйынса акция үткәрҙе.
Әбйәлил урман хужалығы етәксеһе урынбаҫары Азат Әхмәтйәнов билдәләүенсә, урман хужалығы һәм Асҡар ауыл биләмәһе хакимиәте менән ойошторолған акция Милли урман ултыртыу көнөнә арналды.
Ағас ултыртыу, яңы парктар, аллеялар булдырыу буйынса акциялар үткәреү районда матур йолаға әүерелгән. Әлеге өмә сиктәрендә бер мең квадрат метр майҙанда 370 йәш шыршы, ҡарағай, ҡайын, ҡарағас, сирень һәм меңдән ашыу ҡарағай үҫентеһе ултыртылды.
Дөйөм алғанда, районда быйыл яҙ ойошторолған өмәләрҙә 10 меңдән ашыу кеше ҡатнашты, 125 берәмек техника йәлеп ителде, 530 тонна сүп-сар сығарып түгелде, 1560 ағас ултыртылды, өс мең квдрат метр юл ремонтланлды.


text:
Башҡортостандың өс юғары уҡыу йорто илдең 100 иң көслө вузы иҫәбенә инде
Башҡортостандың өс юғары уҡыу йорто илдең 100 иң көслө вузы иҫәбенә инде. Рейтингты «Эксперт РА» агентлығы төҙөгән.
Өфө дәүләт нефть техник университеты исемлектә – 49-сы, Башҡорт дәүләт университеты – 83-сө, Өфө дәүләт авиация техник университеты 88-се урындарҙы биләй.
БашДУ ректоры Әхәт Мостафин һүҙҙәренсә, Рәсәйҙең 100 иң яҡшы юғары уҡыу йорто исемлегенә эләгеү университет өсөн мөһим күрһәткес булып тора, әммә үҙенең мөмкинлектәре буйынса ул тәүге илле иҫәбендә булырға лайыҡ. Ҡайһы бер күрһәткестәр, атап әйткәндә, уҡыу йортон тамамлаусыларҙы эшкә урынлаштырыу, абитуриенттарҙы ҡабул итеү, сит ил университеттары менән хеҙмәттәшлек итеү буйынса университет бик һуң эшләй башлаған, тип иҫәпләй ректор. Әммә әлеге ваҡытта вуз был йүнәлештәрҙе әүҙем үҫтерә.
М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты, Н.Э.Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты, Санкт-Петербург дәүләт университеты, Мәскәү физика-техник институты һәм Юғары иҡтисад мәктәбе – әлеге рейтингта лидерҙар иҫәбендә.
Юғары уҡыу йорттары эшмәкәрлегенә баһа биргән саҡта 40 күрһәткес күҙ уңында тотолған. Улар араһында – вузда белем биреү сифаты, ресурстар менән тәьмин ителеш, вуздың ғилми-тикшеренеү әүҙемлеге кимәле, инновацион инфраструктура.
«Эксперт РА» агентлығының алдынғы аналитигы Алексей Ходырев хәбәр итеүенсә, рейтинг төҙөү барышында үткәрелгән онлайн-тауыш биреүҙәрҙә дүрт меңгә яҡын кеше ҡатнашҡан.


text:
Республикала янғынға ҡаршы режим индерелде
10 июндән Башҡортостанда айырым янғынға ҡаршы режим индерелде, тип хәбәр иттеләр республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
БР Урман хужалығы министрлығына урмандарҙа янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә күҙәтеүҙе көсәйтергә, урмандарҙа патруллек итеүҙе ойошторорға ҡушылды.
Республика башҡарма власть органдарына янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса саралар комплексын һәм янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәүгә контролде көсәйтергә, урманға яҡын урынлашҡан участкаларҙа усаҡ яғыуҙы, сүп-сар, сәнәғәт ҡалдыҡтарын, шулай уҡ ҡороған үлән яғыуҙы тыйырға ҡушылды.
Бынан тыш, ирекле янғынға ҡаршы формированиеларҙың дежур итеүен ойоштороу, киң мәғлүмәт сараларында янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса пропаганда һәм агитация эшмәкәрлеген әүҙемләштереү мөһим.
Шундай уҡ бурыстар муниципаль власть органдарына һәм ер участкаларын ҡуртымға алыусыларға йөкмәтелде.


text:
Фото:
Өфөлә "Европа" сауҙа үҙәгендәге янғында икәү һәләк булды, унлап кеше зыян күрҙе
Фото:
Шәмбе көнө Өфөләге "Европа" сауҙа үҙәгендә сыҡҡан янғында ике кеше һәләк булды һәм унға яҡыны зыян күрҙе. Ут бинаның икенсе һәм өсөнсө ҡаттарын ялмап алды, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Баш идаралығында.
Октябрь проспектындағы "Европа"сауҙа-күңел асыу үҙәгендә урындағы ваҡыт менән киске сәғәт алтынсыла янғын сыға. Унда 20 янғын расчеты (70-ләп кеше) эшләй, 27 техника берәмеге йәлеп ителә. Үҙәк хеҙмәткәрҙәре һәм килеүселәр кисекмәҫтән эвакуациялана.
Был хәлде күреүселәр үҙәк бинаһында көслө шартлау ишетеүҙәре хаҡында һөйләй, ләкин аныҡ ҡына урыны аңлашылмай. Ошонан һуң янғын башлана, бина тәҙрәләренән ут һәм төтөн урғыла.
"Европа" сауҙа-күңел асыу үҙәге Өфөнөң уртаһында урынлашҡан (“тимер юл дауаханаһы” туҡталышы), унда ресторандар, магазиндар, төнгө клубтар, офис биналары урын алған. Бинанан алыҫ түгел — автозаправка станцияһы.
Янғын шәүләһе күрше биҫтәләрҙән дә күренә, төтөн еҫе тирә-яҡҡа тарала.
Һәләкәт урынына республика Президенты Рөстәм Хәмитов килә, ул БР буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Баш идаралығы етәкселәренең докладын ҡабул итә һәм зыян күреүселәргә ярҙам ойоштороу тураһында тейешле бойороҡтар бирә.
Һәләкәт урынында көнкүреш газы шартлауы тураһында версия ишетелә.
Янғын бер аҙ һүрелгәс, урындағы ваҡыт менән 20 сәғәттәр тирәһендә бинаға ҡотҡарыу кәрәк-яраҡтары, баллондар менән Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре үтә.
Зыян күреүселәр 21-се һәм 18-се дауаханаларға, шулай уҡ 22-се ашығыс ярҙам дауаханаһына оҙатыла. 22 сәғәт 40 минутҡа төрлө дауалау-профилактика учреждениеларына оҙатылған кешеләр һаны унға етә. Уларҙың алтауһы ауыр һәм уртаса хәлдә. Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов 21-се дауаханаға килеп, уларҙың хәлен белеште.


text:
Банкта иҫәп ябылған, аҙыҡ юҡ
Берәҙәк эттәр өсөн приют бер тин аҡсаһыҙ тороп ҡалған. Ойошманың тупланған бөтә аҡсаһы лицензияһы тартып алынған банкта тороп ҡалған. Хәҙер приютты тоторға һәм эттәрҙе ашатырға матди мөмкинлектәр юҡ. Вольерҙа 70-ләгән эт. Һәр береһенең үҙенең аяныслы яҙмышы. Был спаниель менән ҡатнаш тоҡомло ике көсөктө хужалар үҙҙәре килтереп ҡалдырған. Уларға таҙа тоҡомло ғына эт кәрәк булған. Руди ла шулай уҡ хужаһы теләгәнсә лабрадор түгел, ә метис булып сыҡҡан. Надежда ҡушаматлы был этте Һупайлы биҫтәһенән килтергәндәр, уға балалар кислота түккән. Ауырыу һәм япа-яңғыҙ тороп ҡалған йән эйәләре бында яңы тормош башлау мөмкинлеге ала. Берәҙәк эттәр өсөн берҙән-бер приют 10 йыл элек ойошторолған. Бөгөн бында 500-ләгән йорт хайуаны иҫәпләнә. Ашатыу өсөн көн һайын центнерға яҡын арпа бутҡаһы әҙерләнә. Итһеҙ бутҡаны эттәр ашамаясаҡ. Шуның өсөн махсус туңдырмала ит, балыҡ хатта ҡыҙыл икра, креветкалар ҙа һаҡлана. Ваҡыты сыҡҡан тауарҙы супермаркеттар һәм ярҙам итергә теләгән кешеләр килтерә. Әммә һаҡламалар бөтөп бара. Елена ярмалар һаҡланған келәтте күрһәтә. Элек туп-тулы булһа хәҙер бушап ҡалған. Бер-нисә тоҡ арпа ярмаһы һәм макарон ғына ҡалған. Приюттың бөтә йыйылған аҡсаһы Центркомбанкта махсус иҫәптә һалынған. Ә үткән аҙна башында, билдәле булыуынса, банктың лицензияһы тартып алынды. Һәм иҫәптәр менән эш итеү туҡтатылды. Тимәк, приюттағы эттәр аҙыҡһыҙ һәм дарыуҙарһыҙ ҡаласаҡ. Бинаны тотоуға ғына айына 30 мең һумдан артыҡ аҡса китә. Приютта ярҙамға мохтаж булыуҙарын йәшермәйҙәр. Дарыуҙар һәм берәҙәк эттәр артмаһын өсөн генә айына 25 мең аҡса китә. Яҡын арала ойошма яңы иҫәп асырға ниәтләй. Был иҫәп бер тапҡыр хужаларының хыянатын кисергән хайуандарға ярҙам итергә теләгән һәм изге күңелле кешеләр өсөн асыҡ.


text:
Өфөлә II Төбәк-ара кадрҙар форумы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә II Төбәк-ара кадрҙар форумы асылды
Өфөлә II Төбәк-ара кадрҙар форумы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә бөгөн «Кешелек капиталына инвестициялар — Рәсәй төбәктәре иҡтисади үҫешенең хәл иткес факторы» II Төбәк-ара кадрҙар форумы асылды. Ул 31 октябргә тиклем барасаҡ.
Кадрҙар форумында ҡатнашыусылар фекеренсә, ул бизнес һәм властың конструктив диалогы өсөн яҡшы майҙансыҡ булып тора. Беренсе сиратта, был етәкселәр һәм персонал менән идара итеү хеҙмәттәре, консультанттар һәм тренерҙар өсөн HR-менеджменты тенденцияларын, хәҙерге заман теорияларын һәм уларҙы уңышлы ҡулланыу мөмкинлектәрен бергәләп комплекслы тикшереү мөмкинлеге.
HR-форумда билдәләнеүенсә, һөҙөмтәле кадрҙар, социаль һәм мәғариф сәйәсмәндәре дәүләт структуралары һәм бөтә милекселек формаһындағы предприятиелар эшендә мөһим фигура булып торорға тейеш.
— Былтыр декабрҙә үткәрелгән беренсе төбәк-ара кадрҙар форумы уңышлы булды. Уның һөҙөмтәһендә яңы партнерлыҡ бәйләнештәре урынлаштырылды, дәүләт һәм бизнес-берләшмә араһында асыҡ, һөҙөмтәле диалог үткәрелде, — тине Өфөлә II төбәк-ара кадрҙар форумын асҡанда Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Фидүс Ямалетдинов.
Уның әйтеүенсә, төбәктә хәҙер аҡыллы, фәнни нигеҙҙәге иҡтисад булдырыуға курс алынған.
— Беҙҙең яңы йүнәлештәребеҙ — машиналар эшләүҙе, фармакологияны,яңы заманса химияны һәм радиоэлектрониканы үҫтереү. Тап ошо тармаҡтар яҡын киләсәктә беҙҙең иҡтисадта төп йүнәлештәр булып торасаҡ, — тине БР Президенты Хакимиәте етәксеһе вазифаһын башҡарыусы.
Кадрҙар форумы-2013 программаһында — дүрт дискуссия майҙансығы ойоштороу, уларҙа бизнес һөҙөмтәлелеген күтәреүҙә HR-функцияларҙың роле; хәҙерге шарттарҙа хеҙмәткәрҙәрҙе йәлеп итеү, тотоу һәм үҫтереү проблемалары тикшереләсәк.
HR-форумдың икенсе көнөндә, 31 октябрҙә, Өфө дәүләт авиация техник университетында бизнес-тренерҙарҙың бер нисә оҫталыҡ класы үткәреләсәк. Уларҙы Башҡортостандың Тренерҙар һәм консультанттар ассоциацияһы ағзалары һәм саҡырылған тренер-фрилансерҙар үткәрәсәк.


text:
Фото:
Раил Сарбаев: Президент Мөрәжәғәтнамәһе Хөкүмәткә әүҙем эш алып барырға йөкмәтә
Фото:
«БР Президентының Дәүләт Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәһендә республика Хөкүмәте 2010 йылда башҡарып сығырға тейешле ғәмәлдәр аныҡ күрһәтелгән, — тине киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев. – Мөрәжәғәтнамә Хөкүмәттең әүҙем, һөҙөмтәле эшләүен күҙаллай. Был сәнәғәт һәм иҡтисад өлкәһенә генә түгел, ҙур социаль блок, бигерәк тә һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләренә, шулай уҡ граждандарҙың власть органдарына мөрәжәғәт итеү процедураһын ябайлаштырыуға, йәғни «электрон Башҡортостан»ға ҡағыла.
Премьер-министр, Мөрәжәғәтнамәла ҡуйылған мәсьәләләрҙең күбеһен Хөкүмәт ҡараны ла инде, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Атап әйткәндә, һүҙ Башҡортостанда туризмды үҫтереү тураһында бара. Был бурыс Мөрәжәғәтнамәлә ҡуйылғандан һуң Хөкүмәт финанслау күләмдәрен ҡайтанан ҡарарға, уларҙы арттырыуға һәм был тармаҡты үҫтереү темптарын тиҙләтеүгә булышлыҡ итергә тейеш. Был шулай уҡ Президенттың аҙ ҡатлы йорттар төҙөү программаһын тамамларға тип ҡуйған бурысына ла ҡағыла. Бөгөнгө көнгә бындай йорттарға ике мең участка үҙләштерелә лә инде. Инженер селтәрҙәре төҙөүгә средстволар һалынған.
Премьер-министр модернизацияны һәм инновацияларҙы Мөрәжәғәтнамәла билдәләнгән стратегик мөһим бурыс тип атаны.
Раил Сарбаев Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең республика парламенты менән хеҙмәттәшлеген юғары баһаланы.


text:
Өфө кибеттәрендә бөгөн сәскәләргә хаҡ кинәт күтәрелде. Сәбәбе- Ғашиҡтар көнөндә. Йөрәк рәүешендәге открыткалар яһаусылар һәм сәскә шәлкемдәре һатыусылар шулай итеп бер көндә бер айлыҡ табыш алыу мөмкинлегенә эйә. 14-се февралде республикала Валентин көнө тип атарға яратмайҙар, Ғашиҡтар көнө тип йөрөтәләр.
Башҡортостан президенты беҙҙә демографик хәл яҡшы тип баһалай. Ғаилә ҡороусылар һаны арта, айырылышырға ашыҡмайҙар тип иҫәпләй ул. Әсәлек даны миҙалы биреү, Газель вәғәҙә итеү ошоға этәрә тип белдерә президент.
Алмандарҙың ЗДФ телекомпанияһына биргән әңгәмәһендә лә Мортаза Рәхимов Республикала күп бала тәрбиәләгән ғаиләләргә айырым иғтибар һаҡлана тигән фекерен еткерҙе. Алмандар Башҡортостандың социаль-иҡтисади күренеше хаҡында кино төшөрөү өсөн килгәйне.


text:
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үттеФото: Ольга Колесникова
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үтте
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үттеФото: Ольга Колесникова
Дүшәмбе, 4 февралдә, Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары — Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашты.
Белорет районында бөгөнгө көндә Сталинград һуғышында ҡатнашҡан ун өс ветеран йәшәй, әммә осрашыуға уларҙың өсәүһе генә килә алды. Улар – Михаил Дмитриев, Иван Сухов һәм Константин Дмитриев. Сарала шулай уҡ район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, Халыҡты социаль яҡлау идаралығы начальнигы Сергей Творогов, хәрби комиссариат бүлеге начальнигы Вадим Сәйәхов, Белорет ҡалаһы һәм районы Ветерандар советы рәйесе Нина Сафонова, Ветерандар советы президиумы рәйесе Сергей Тяжельников һәм «Белорет металлургия комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Ветерандар советы рәйесе Сергей Болонин ҡатнашты, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.
Хакимиәт башлығы Владислав Миронов ветерандарҙы Сталинград янында немец-фашист ғәскәрҙәрен тар-мар итеүгә 70 йыл тулыу менән ҡотланы. Уларға хәрби батырлыҡ күрһәткәне, Еңеүгә, һуғыштан һуңғы осорҙа илде тергеҙеүгә үҙ өлөшөн индергәне, йәмғиәт тормошонда һәм йәштәрҙе патриотик рухта тәрбиәләүҙә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн рәхмәт белдерҙе. Хакимиәт башлығы ололарға иҫтәлекле бүләктәр, Волгоград өлкәһе губернаторы Сергей Боженов исеменән ҡотлау хаттары тапшырҙы. Шулай уҡ, район етәксеһе һүҙҙәренсә, Сталинград һуғышында ҡатнашҡан барлыҡ ун өс кешегә урындағы бюджет средстволары иҫәбенә бер тапҡыр матди ярҙам күрһәтеләсәк.


text:
Фото:
Өфөлә йәш быуындың интернет-хәүефһеҙлеген тикшерҙеләр
Фото:
Бөтә донъя селтәре менән ҡулланған Рәсәй балалары һәм үҫмерҙәренең 40 проценты даими рәүештә агрессив һәм легаль булмаған интернет-сайтҡа инә һәм кибер эҙәрлекләүгә, виртуаль дәғүә белдереүҙәргә дусар була. Был турала “Балалар һәм интернет” темаһына арналған түңәрәк өҫтәл барышында республикала Балалар хоҡуҡтары буйынса вәкил Лилиә Ғүмәрова хәбәр итте. Интернет-янауҙарға нисек ҡаршы торорға, Бөтә донъя селтәрендә балалар хәүефһеҙлеге буйынса һөҙөмтәле саралар системаһын нисек булдырырға - фекер алышыуға саҡырылған республика министрлыҡтары, ведомстволары вәкилдәре, уҡытыусылар, мәктәп уҡыусылары өсөн ошолар төп темаға әйләнде.
Лилиә Ғүмәрованың билдәләүенсә, Рәсәйҙә Рунеттың 14 йәшкә тиклемге балалар аудиторияһы 8-10 миллион ҡулланыусы иҫәпләнә, һәм йыл һайын уларҙың иҫәбе арта ғына бара. Иң элек был белем биреү учреждениеларының мәғлүмәтләштерелеүенә бәйле. 6,5 миллион самаһы бала мәктәптәр интернетҡа тоташтырылғанға күрә селтәргә инә.
— Интернет белем алыу, ял итеү, дуҫтар менән аралашыу өсөн бик уңайлы, ләкин тормоштағы кеүек, интернет та хәүефле була ала, — тип иҫәпләй БР-ҙың балалар омбудсмены. Көнбайыш илдәре глобаль селтәр менән бик иртә ҡуллана башлағанға күрә, балаларҙың интернет-хәүефһеҙлеге проблемаһын да шул ваҡыттан уҡ хәл итеү юлдарын эҙләй башлаған.
АҠШ-тың Мәғариф буйынса департаменты мәғлүмәте буйынса, 2001 йылда уҡ АҠШ-та биш йәшлек балаларҙың 25 проценты интернет менән файҙалана икән. Был һан 15-17 йәштәрҙә 75 процентҡа етә.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының бәлиғ булмағандар эше буйынса бүлек начальнигы Андрей Шитовтың билдәләүенсә, бөтә донъя селтәре мөмкинлектәре артыуы арҡаһында, интернет-янауҙар иҫәбе лә артҡан. Һәм бала психикаһы, уның шәхес булараҡ формалашыуы өсөн хәүефле мәғлүмәттәр киң таралғандар иҫәбендә тора. Быларға экстремистик материалдар баҫмаһы, шәхси мәғлүмәттәрҙе законһыҙ ҡулланыу, енәйәт эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, кибер-эҙәрлекләүҙе ойоштороу инә. 10 йәшлек ҡыҙҙы урлауҙарын ул миҫал сифатында килтерҙе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был ғәҙәттән тыш хәл ошо йылдың 1 апрелендә булып үтте. Яңы виртуаль «дуҫы» менән мәктәп уҡыусыһы тап интернетта танышҡан.
Йәнә бер трагедия интернет-сайттарҙың береһендә шартлатҡыс әҙерләү ысулын тапҡан малай менән була. Инструкцияла күрһәтелгәнсә йыйып, малай уны һынап ҡарарға теләй. Заряд йәш химиктың ҡулында шартлай. Һөҙөмтәлә ҡулының бер нисә бармағы өҙөлә.
— Был проблема тураһында һөйләшергә, ата-сәсәләр өсөн интернет-ликбездар ойошторорға кәрәк. Ләкин иң мөһим мәсьәлә – анонимлыҡ менән көрәш. Был бик ауыр мәсьәлә, ләкин башҡаса юл юҡ.
Юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары интернеттан янаған хәүеф тураһында һөйләгәндә, интернетҡа бәйлелек проблемаһы булыуын да әйтеп үтте. Уға профилактика ярҙамында ғына ҡаршы торорға мөмкин булыуын билдәләне улар. Һәм уны бәләләкәй кластарҙа уҡ башлау мөһим. Балаларға интернет менән бәйле мөмкин булған хәүефтәр тураһында ваҡытында аңлатырға кәрәк. Шулай ҙа тәүҙә һәр мәктәптә ата-әсәләр өсөн лекторий ойоштороуҙан башлау яҡшыраҡ.
Өфө мәктәбе уҡыусылары күп осраҡта нимә менән шөғөлләнергә белмәгәндә, ял итеү, аралашыу маҡсатында интернетҡа инеүҙәрен билдәләне. Шулай ҙа ҡайһы бер уҡыусылар интернетһыҙ йәшәй алмауын, ниндәйҙер бәйләнгәнлек булыуын да инҡар итмәне.
— Байтаҡ ата-әсәләр интернет тураһында күп нәмә белмәй, — ти уҡыусылар. Бынан тыш, ололар һәр ваҡыт үҙ эше менән мәшғүл. Әгәр нимәлер өйрәнергә, тиҙ генә яуап табырға теләһәң, быны интернет аша эшләүе еңелерәк тә, тиҙ ҙә.
Өлкән класс уҡыусылары фекеренсә, интернет селтәре менән ҡулланыуҙы тыйыуға ҡәтғи талап булырға тейеш түгел.
— Ата-әсәләр беҙҙең менән бергә ултырып, интернеттың хәүефле һәм насар яҡтарын уртаға һалып һөйләшергә ваҡыт тапһа, яҡшыраҡ булыр ине, — ти йәштәр.
Түңәрәк өҫтәлде тамамлап, ҡатнашыусылар интернет селтәрендә эҙәрлекләүгә, янауға дусар булған балалар өсөн ҡыҙыу линия булдырыу, интернетҡа бәлиғ булмағандарға ҡаршы енәйәтсел алымдар ҡулланыуҙан һаҡланыу сараларын индереү, үҫеп килеүсе быуындың интернет менән аралашыуын йыл һайын тикшереү, балалар өсөн төҙөлгән интернет-ресурстарҙы даими тикшереү, был мәсьәләлә закондар сығарыу базаһын камиллаштырыу һәм башҡа төрлө саралар бөтә донъя селтәрен хәүефһеҙ итергә мөмкинлек биреүен билдәләне.


text:
Республикала математиканан Берҙәм дәүләт имтиханы бара
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Балаларҙы яҡлау көнөндә Башҡортостанда сығарылыш класс уҡыусылары математиканан Берҙәм дәүләт имтиханы тапшыра. Бөгөн, 1 июндә, 15 меңдән ашыу кеше база кимәлендә математика буйынса имтихан бирә. Эште өс сәғәт эсендә башҡарып сығырға кәрәк. Берҙәм дәүләт имтиханы барышында онлайн, федераль йәмәғәт күҙәтеүселәре һәм инспекторҙар эшләй. Имтихан үткәреүҙең 109 пункты ойошторолған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл математиканан Берҙәм дәүләт имтиханы база һәм профилле кимәлдәргә бүленгән. База кимәлендә математика буйынса БДИ-ны уңышлы тапшырыу аттестат алырға һәм ҡабул итеү һынауҙары исемлегендә «Математика» фәне булмаған юғары уҡыу йорттарына уҡырға инергә мөмкинлек бирә.
Профилле Берҙәм дәүләт имтиханы 4 июндә була. Башҡортостанда уны 18 меңдән ашыу уҡыусы һайлаған, тип хәбәр итә Башҡортостандың Мәғариф министрлығы.


text:
Башҡортостан аграрийҙары «Волга буйы баҫыу көнө-2015» форумында дөйәғош итен тәҡдим итәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан аграрийҙары «Волга буйы баҫыу көнө-2015» форумында ҡатнаша. Сара 7 июлдә Нижегород өлкәһендә уҙғарыла, был — ҙур агросәнәғәт йыйыны. Быйыл ул алтынсы тапҡыр үткәрелә һәм бында Волга буйы федераль округының 14 төбәгенән ҙур агросәнәғәт комплексы предприятиелары вәкилдәре йыйыла. Форумды Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич аса, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан буйынса Баш федераль инспекторҙың матбуғат хеҙмәтенән.
«Волга буйы баҫыу көнө-2015» сиктәрендә заманса техника һәм ҡорамалдар, ауыл хужалығы малдары күргәҙмәһе ойошторола.
Форумда Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге, Бәләбәй һөт комбинаты, «Башгусь» компаниялар төркөмө, «Алексеевка» совхозы, «Восход» Өфө икмәк берекмәһе асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Уфимский хлеб» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «УралТау» ит комбинаты, «Пищепром» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Подковка» шәхси предприятиеһы, «Великолепный страус» фермер хужалығының ҡатнашасағы билдәле.
Форум ҡунаҡтары башҡорт балын, милли ризыҡтарҙан ауыҙ итә аласаҡ. Шулай уҡ сарала Ғафури районының «Великолепный страус» фермер хужалығында етештерелгән диетик продукция — дөйәғош йомортҡалары һәм уның ите тәҡдим ителәсәк.
Михаил Бабич «Волга буйы федераль округында агросәнәғәт комплексын үҫтереү» темаһына кәңәшмә үткәрә. Унда Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Александр Ткачев ҡатнаша. Кәңәшмәлә ауыл хужалығына дәүләт ярҙамы мәсьәләләре тикшереләсәк.


text:
Башҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан Фото: ав
Башҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан
Башҡортостанда ҡала халҡы 3000-дән ашыу кешегә артҡан Фото: ав
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, ошо йылдың 1 ғинуарына республика халҡының һаны яҡынса 4 071 181 кеше тәшкил иткән. Былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 806 кешегә кәмегән (0,2 процентҡа).
2015 йылғы йомғаҡтар буйынса республика ауылда халыҡ күберәк йәшәгән төбәк булып ҡала. Статистиктар иҫәпләүенсә, 2 515,3 мең кеше (61,8 процент) ҡалала һәм 1 555,9 меңе (38,2 процент) ауылда йәшәй. Былтыр 3387 кеше ҡалаға күскән, ауылда йәшәүселәр 4193 кешегә кәмегән.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, халыҡ һаны буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында беренсе урында, икенселә — Татарстан (3 868 537 кеше), өсөнсөлә — Нижегород өлкәһе (3 258 645).


text:
Фото:
Константин Толкачев Башҡортостандан депутаттарға ышаныс белдерә
Фото:
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе, «Берҙәм Рәсәй» партияһының Төбәк сәйәси советы секретары Константин Толкачев праймериз алдынан беҙҙең республиканан Дәүләт Думаһы депутатлығына кандидаттар иҫәбенә инеүселәргә ҙур өмөттәр бағлауын белдерҙе.
— Праймеризда ҡатнашыусыларҙың барыһы ла Халыҡ программаһы сиктәрендә эш итәсәк, — тине Константин Толкачев. – Был Халыҡ программаһы ике өлөштән торасаҡ – федераль һәм төбәк. Башҡортостандан барлыҡ кандидаттар ҙа төбәк өлөштә яҙылған положениелар буйынса эш итергә тейеш буласаҡ. Дәүләт Думаһындағы яңы составтың закондар сығарыу процессында квалификация кимәле элеккеһенә ҡарағанда кәмерәк түгел, ә бәлки юғарыраҡ та булыр, тип ышанам. Бөгөн Рәсәй Федерацияһында хоҡуҡ системаһы үҫеше, эске һәм тышҡы сәйәсәт өҫтөнлөктәрен закондар менән тәьмин итеү менән бәйле бик күп мәсьәләләр бар. Башҡортостандан Дәүләт Думаһы составына инәсәк депутаттар төркөмө «Берҙәм Рәсәй» партияһының фракцияһы, Комитет менән үткәрелгән барлыҡ сараларҙа ла ҡатнашыр, тип өмөт итәм. Беҙҙең республиканан закон сығарыусылар ҡануниәт үҫешенә һиҙелерлек өлөш индерәсәгенә һәм БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай тарафынан Дәүләт Думаһына ебәреләсәк закон проекттарын хуплаясағына ышанам.


text:
Эстрада йондоҙҙары 11 ноябрҙә ҙур хәйриә концертында сығыш яһайФото: Андрей Старостин
Эстрада йондоҙҙары 11 ноябрҙә ҙур хәйриә концертында сығыш яһай
Эстрада йондоҙҙары 11 ноябрҙә ҙур хәйриә концертында сығыш яһайФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында республиканың музыкаль сәнғәт йондоҙҙары ҡатнашлығында ҙур концерт буласаҡ, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында «Байтул Мал» фонды директоры Артур Нәсибуллов.
Яҡланмаған ҡатлам вәкилдәренең, тәү сиратта, балаларҙың ихтыяждарына йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү, шулай уҡ бизнес-берләшмәне хәйриә ярҙамына дәртләндереү – ижади кисәнең төп маҡсаты.
Тамашасылар алдында Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова, Илмир Ғәзизуллин, Рәүилә Мәсәлимова, Азамат Ғафаров, Рөстәм Ғиззәтуллин, Наил Шәймәрҙәнов, Геннадий Родионов, Радик Юлъякшин, Алһыу Ғәлина, МС Баш, «Бүреләр», «VIA Чаппа», «Арғымак» һәм башҡа популяр артистар сығыш яһаясаҡ.
Артур Нәсибуллов һүҙҙәренсә, концерттан алынған аҡса ҡышҡы каникулдарҙа балалар ялын ойоштороуға, социаль приюттарҙа тәрбиәләнеүселәргә кәрәкле инвентарь һатып алыуға йүнәлтеләсәк.
— Концерт ойоштороуға беҙ төрлө дини һәм йәмәғәт ойошмаларын, бизнес вәкилдәрен, киң мәлүмәт сараларын, дәүләт эшмәкәрҙәрен йәлеп итәбеҙ, — тине ул. – Был кисә республика халыҡтарының дуҫлығына, милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең тағы ла яҡшырыуына булышлыҡ итергә тейеш, шулай уҡ етем балаларға, инвалидтарға, күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә ғәмәлдә ярҙам күрһәтергә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Мәскәүҙә "Бөтә Рәсәй маркаһы" күргәҙмәһе асылды
Бөгөн Мәскәүҙә "Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе" ХХI халыҡ-ара күргәҙмәһе асыла.
Был сара 2009-2010 йылдарға иҫәпләнгән конкурстың алтынсы этабын аса. Программала ҡатнашыусылар үҙ продукцияларын ХХI быуаттың Алтын, Көмөш һәм Бронза Сифат билдәләренә номинациялай.
"Бөтә Рәсәй маркаһы"н "Милли Дан" фонды, "РОСТЕСТ — Мәскәү", АМСКОРТ Интернэшнл, Социаль-иҡтисади һәм интеллектуаль программалар фонды ойоштора. Күргәҙмә Мәскәү Хөкүмәте етәкселегендә һәм Рәсәй Хөкүмәте, ҡайһы бер министрлыҡтар һәм ведомстволар ярҙамында үткәрелә.
БР Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандан "Бөтә Рәсәй маркаһы"нда ике предприятие — "Каустик" һәм "Салауатнефтьоргсинтез" асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре ҡатнаша. Федераль программала был предприятиелар даими ҡатнашып килә һәм конкурстың юғары наградаларына лайыҡ була, ә Салауат нефть эшкәртеү комплексы иһә "Юғары сифатлы предприятие" исемен дә яулағайны.


text:
Немец эксперттары "Гидравлика" предприятиеһында булды
Башҡортостан Республикаһында энергомашиналар эшләү кластеры төҙөү буйынса эшсе төркөмдә ҡатнашыусы немец эксперттары Карл-Хайнц Клингер менән Курт Хормшильд Өфөнөң "Гидравлика" агрегат предприятиеһында булдылар.
"Гидравлика" агрегат предприятиеһы федераль дәүләт унитар предприятиеһы генераль директорының инвестициялар һәм инновациялар буйынса урынбаҫары Игорь Афанасьев менән предприятиеның баш конструкторы Дмитрий Тук немец ҡунаҡтарҙы производство менән таныштырҙы һәм, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек перспективаларына баҫым яһап, завод эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре хаҡында һөйләне.
Немец эксперттары әйтеүенсә, Германияла бер нисә ошондай предприятие бар, дөрөҫ, уларҙа эшләүселәр һаны күпкә аҙыраҡ. Ҡайһы берҙәре кластер сиктәрендә эшләй.
Осрашыу барышында яҡтар адрестар менән алмашты һәм энергомашиналар эшләү өлкәһендә үҙ-ара эш итеү буйынса тәҡдимдәр менән уртаҡлашты. Атап әйткәндә, беҙҙең белгестәрҙе республика продукцияһын Европала сертификациялау мөмкинлеге ҡыҙыҡһындыра. Германия сәнәғәте вәкилдәре был мәсьәләне хәл итеүҙә булышлыҡ итергә вәғәҙә итте.
"Гидравлика" предприятиеһынан хәбәр итеүҙәренсә, ноябрь-декабрҙә танышыу маҡсаты менән Германияның ошондай уҡ производстволарына барыу планлаштырылған.


text:
Башҡортостан эҙәрмәндәре Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан өс һалдаттың туғандарын эҙләй
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан эҙәрмәндәре Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан өс һалдаттың туғандарын эҙләй. «Рәсәйҙең эҙәрмәндәр хәрәкәте» төбәк бүлексәһе етәксеһе Владимир Волков хәбәр итеүенсә, бер ай элек Беларусь Республикаһы Ҡораллы Көстәренең 52-се эҙләү батальоны Витебск өлкәһе Шумилин районы биләмәһендә яугирҙәрҙең һөлдәләрен тапҡан.
«Илья Герасимович Казаков 1918 йылда Әбйәлил районының Баҡыр Үҙәк ауылында тыуған. Иван Васильевич Копиев Белоретта тыуып үҫкән, ғаиләһенең Матинская урамы, 83-сө йортта йәшәгәнлеге билдәле. Өсөнсө һалдат Нөрмөхәмәт Алтынғужин улы Алтынғужин 1916 йылда Әбйәлил районының Таштимер ауылында донъяға килгән. Уның хаҡында башҡа мәғлүмәттәр юҡ», — тип һөйләне Владимир Волков.
Республиканың эҙәрмәндәр хәрәкәте ағзалары ошо кешеләр тураһында ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт белеүселәрҙең бәйләнешкә сығыуҙарын һорай.
Белешмә өсөн телефон: 8-961-051-99-83.


text:
Башҡортостанда 76 мең тонна бесән әҙерләнгән
Мал аҙығы кампанияһы башланғандан алып республикала 76 мең тонна бесән һәм 446 мең тонна сенаж әҙерләнгән. Планға ҡарата был 10 һәм 20 процент.
Һәр шартлы мал башына ҡышҡылыҡҡа әлегә 3,2 центнер мал аҙығы берәмеге тупланған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының мал аҙығы производствоһы бүлегенән.
Бөгөнгө көнгә ҡарата ауыл халҡы 209 мең гектар майҙанда мал аҙығы культураларын бесәнгә сапҡан.
Иң күп мал аҙығын Ҡырмыҫҡалы районы аграрийҙары әҙерләгән. Һәр шартлы мал башына бында 7,7 центнер мал аҙығы берәмеге булдырылған. Саҡмағош һәм Борай райондарында 6,8-шәр центнер запас тупланған.
Белгестәр үлән массаһының юғары уңдырышлылығын билдәләй һәм шуға ла республикала мал аҙығы менән тәьмин итеү өсөн сеймал ресурстарының етерлек булыуына ышана. Иң мөһиме — ваҡытын үткәрмәй, үләндәрҙе вегетацияһың иң яҡшы осоронда йыйып алыу.


text:
Баш ҡалала бөгөн 9000 эшһеҙгә 14000 вакансия тура килә
Туғыҙ мең эшһеҙгә 14 меңдән ашыу буш эш урыны – әлеге мәлдә Өфөнөң хеҙмәт баҙарында ошондай статистика күҙәтелә. Ҡалала эшһеҙлек кимәле 1,64 процент тәшкил итә. Көсөргәнешлек коэффициенты (эш эҙләүселәр һәм вакансиялар иҫәбенең нисбәте) әле 0,68-гә тиң. Йыл башынан алып 600 самаһы өфөлө эшкә урынлаштырылған.
Уҙған аҙна йомғаҡтары буйынса ике мең самаһы кеше Өфөнөң Мәшғүлек үҙәге хеҙмәтттәренән файҙаланған. 600-ләгән өфөлө эшкә урынлашыу мөмкинлеген алған. Йәнә 60 кеше ҡала хеҙмәт биржаһының белешмәләр хеҙмәте телефоны аша бушлай консультация алған. 50-нән ашыу эшһеҙ Мәшғүллек үҙәге аша баш ҡаланың хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәр буйынса уҡырға ебәрелгән.


text:
2016 йыл Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
2016 йыл Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле Указға ҡул ҡуйҙы.
Документҡа ил Президентының «Рәсәй Федерацияһында Рәсәй киноһы йылын үткәреү тураһында»ғы Указына ярашлы, шулай уҡ ил кинематографияһына йәмғиәттең иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында ҡул ҡуйылған.
Указға ярашлы, Башҡортостан Хөкүмәтенә Рәсәй киноһы йылын уҙғарыу буйынса ойоштороу комитетын булдырыу һәм уның составын раҫлау, шулай уҡ төп саралар планын әҙерләүҙе тәьмин итеү йөкмәтелгән.
Муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәренә тейешле саралар үткәрергә тәҡдим ителгән.


text:
Дерби индустрия музейы
Де́рби индустрия музейы (ингл. Derby Industrial Museum, шулай үк «Дерби ебәк фабрикаһы» исеме менән билдәле, ингл. The Silk Mill) — сәнәғәт һәм Англияның Дерби ҡалаһы музейы. Музейҙа тимер юл тармағына Rolls-Royce plc фирмаһы продукцияһын яҡтыртауға, авияция һәс судно двигателдере етештереүсе компаниялар продукцияларын күрһәтеүгә баҫым яһала. Шулай уҡ тау эшкәртеү, керамика, металл ҡойоу сәнәғәтенә урын бирелә. Музейҙа ваҡытлыса күргәҙмәләр һәм уҡыу-уҡытыу программалары эшләгән [1].
Музей беренсе ебәк етештереүсе [2] Lombe’s Mill фабрикаһы бинаһында урынлашҡан. Был музей Бөйөк Британиялағы ЮНЕСКОның бөтә донъя мираҫы исемлегенә ингән иң көньяҡ нөктә. [3]. Фабрика в 1702 һәм1717 йылдарҙа Ломбе йылғаһы тирмәнендә төҙөлә. Джон Ломбе Италияла булған сағында ебәк иләү машиналары төҙөлөшөн күсереп ала һәм шундай машиналарҙы Дербиҙа төҙөй. Был беренсе сәәғәт шпионажы миҫалы булып тора.
Ғәҙәттә, өйҙәрендә ҡатын-ҡыҙҙар ебәк иләп ултырған. Ә фабрикалағы машиналар ҙур күләмдә ебәк иләй алған һәм Италия машиналарына конкурент була алған. һыу тирмәнендәге кеүек , һыу ҡуласаһы ҙур-ҙур ебәк иләү машиналарын хәрәкәткә килтергән. Был бик күп күләмдә ебәк иләргә мөмкинлек биргән.
Джон Ломбе 1722 йылда билдәһеҙ сәбәптәр менән вафат була. Итальяндар коммерсия серен урлаған өсөн ултергән тигән юрама бар. Фабрика менән уның ағаһы Томас Ломбе идара итә. Ул 1739 йылдың 2 июнендә, фабриканы Джондың тол ҡаты һәм ике ҡыҙына ҡалдырып, үлеп китә. Ебәк комбинаты туристар өсөн иҫтәлекле урынға әүрелә. Туристар эш шарттарына шаҡ ҡаталар. Торрингтон 1777 йылда эш шарттары тураһында былай тип яҙа: «еҫе, һаҫыҡ еҫ, тауыш». 1835 йылда Фэрхолт ярлы ғаиләләрҙән балалар эшләүе тураһында әсенеп яҙа. Комбинат сит ил туристарына ла күрһәтелә. Комбината ялланып эшләгән Уильям Хаттон оҙаҡ сәғәттәр буйынса эшләүе, түбән эш хаҡы, туҡмауҙары тураһында хәтерләй. Эш ҡоролоҡ ваҡытында, һалҡындарҙа һәм сеймал булмағанда ғына туҡтай.
1833 йылдың ноябрендә сәнәғәт сыуалыштары башлана. 1834 йылдың февралендә Бөйөк Милли профсоюз ойошмаһы барлыҡҡа килә. Тейлор бәхәс үҙәгендә булмаһа ла, профсоюз ағзаларын эшкә алмаҫҡа ризалығын белдерә. "The Derby Mercury" белдереүенсә, профсоюз ағзалары Дербиҙа башҡа эш таба алмай.
Тейлор ғаиләһе 1865 йылға тиклем комбината була, банкротлыҡ машиналарҙы һатырға мәжбүр итә. "The Derby Mercury" ошо уҡ йылда конкуренттарға бер нисә ебәк эшләү машинаһын һата, был иҡдисат түбәнәйеүенә килтерә. Дүрт йылдан һуң, Франция менән Колден килешеүе Британияның ебәк сәнәғәтен юҡҡа сығара.
1908 йылда бурыстар түләп бөтөрөлә, FW Hampshire and Company комбинаты һатып алырға килә. 1910 йылдың 5 декабрендә сәғ.5:00 күрше он тартыу тирмәнендә янғын сыға. Янғында ебәк комбинатының көнсығыш стенаһы зыян күреп емерелә. Янғын һүндереү бюроһы һәм Midland тимер юл компанияһы бинаны һаҡлау өсөн ҙур эш башҡара. Был бинаны бөгөн дә күреп була.
1920 йылдарҙа бина Electricity Authority милегенә күсә. Бинала магазин, оҫтаханалар, ашхана асалар. Бинала электростанция эшләгән йәмәғәтселек был турала онота. 1970 йылда электростанция емерелгәс, был урында Дерби индустрия музейы асырға ҡарар ителә. Музей 1974 йылдың 29 ноябрендә эшләй башлай.
Ябылыу һәм 2011 йылғы консервация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2011 йылдың 3 апрелендә [4] элекке фабрика бинаһында урынлашҡан Дерби индустрия музейы (Дерби тарихы һәм сәнәғәте музейы), башҡа музейҙарға реконструкция үткәрергә аҡса бүлеү өсөн, Дерби ҡала советы ҡарары менән ябыла. Ябылыу сәбәптәрен аңлатҡан һәм асылыу датаһы тураһында отчетта аныҡ белдереү юҡ [5][6]. «Ҡаланың киләсегенә ыңғай тәҫир»ен иҫәпкә алып мезей тиҙҙән асыласаҡ, тип билдәләнә [1].
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 [http://archive.is/20110926173444/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm The Silk Mill Өҙөмтә хатаһы:
тег дөрөҫ түгел: «off» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
- ↑ History: Key Site: Introduction (инг.). Derwent Valley Mills. 7 май 2010 тикшерелгән.
- ↑ Derwent Valley Mills (инг.). ЮНЕСКО. 7 май 2010 тикшерелгән.
- ↑ [1]Derby City Council Museum website, accessed 9th April2011
- ↑ Report of the Strategic Director of Neighbourhoods 26 October 2010, accessed 4 January 2011
- ↑ [2]This is Derbyshire 25 February 2011, accessed 9 April 2011


text:
Киң мәғлүмәт саралары араһында суд эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыуға конкурс иғлан ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Суд эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыу конкурсында ҡатнашыу өсөн ғаризалар ҡабул итеү 19 ғинуарҙа тамамлана.
Конкурсҡа 2014 йылдың 1 ғинуарынан 31 декабренә тиклем рус һәм башҡорт телдәрендә баҫылған материалдар ҡабул ителә. Бәйге «Иң яҡшы публикация», «Иң яҡшы видеосюжет», «Башҡортостан Республикаһының суд системаһы эшмәкәрлеген әүҙем һәм профессиональ яҡтыртҡан өсөн» номинациялары буйынса уҙғарыла.
Еңеүселәргә дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Бүләкләү тантанаһы республиканың суд системаһы эшмәкәрлеге һөҙөмтәләренә арналған кәңәшмә барышында үтәсәк.


text:
Төбәк башлығы «хәләл» терминын артыҡ ҡулланмаҫҡа саҡырҙы
Бөгөн «Ислам. Йәштәр. Киләсәк» республика форумында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, осрашыуҙа ҡатнашыусыларҙы сәләмләп, республикала хәләл индустрияны үҫтереү тураһындағы фекере менән уртаҡлашты. Атап әйткәндә, ул күптән түгел республикала тәүгә шәриғәт ҡанундарына ярашлы хеҙмәттәр күрһәткән «Восток-Капитал» банкының асылыуы хаҡында билдәләне.
— Ислам банкингы бөгөн Европала, Рәсәйҙә әүҙем үҫешә, — тип билдәләне республика башлығы. – Шәриғәт ҡанундарына ярашлы бындай финанс хеҙмәттәр күрһәткән банктары булған төбәктәр иҫәбенә республиканың инеүе бик ҡыуаныслы. Кешеләрҙең һайлап алыу мөмкинлеге булырға тейеш – ғәҙәти коммерция банкы, йәки ислам банкы. Беҙҙә хәләл продукция етештереү, мосолман кейемдәрен тегеү үҫтерелә. Әммә шуны ла иҫкәрткем килә: «хәләл продукция» термины самаһынан артыҡ ҡулланылырға тейеш түгел. Беҙҙә ҡайһы саҡта барыһын да, хатта хәләл булмаған нәмәне лә хәләл тип атайҙар.


text:
Өфөлә «DMC Fest» халыҡ-ара музыка фестивале үтәсәк
14 сентябрҙә Өфөнөң Ленин исемендәге майҙанында Музыкаль берҙәмлек көнө (DMC Fest) үтә. «DMC Fest» халыҡ-ара музыка фестивале 2011 йылдан алып ябыҡ бүлмәлә, «Өфө уттары» күңел асыу комплексында, үткәрелә ине. Быйыл көҙ ул тәүге тапҡыр асыҡ һауала үтәсәк. Фестиваль 11 сәғәт дауам итәсәк, унда бөтә Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән 20-нән ашыу төркөмдөң сығыш яһауы, йәмғеһе 50 меңгә яҡын кешенең ҡатнашыуы көтөлә.
Әлеге ваҡытта сарала ҡатнашасаҡ төркөмдәр исемлеге төҙөлә. Тулыраҡ мәғлүмәт фестивалдең рәсми сайтында урынлаштырылған. 2011 йылда музыкаль байрамда дүрт меңдән ашыу кеше ҡатнашҡайны. Фестивалдең тәүге көнөндә Рәсәйҙең «Мастер» трэш-метал төркөмө сығыш яһаны, икенсе көнөндә өфөлөләрҙе «Amatory» һәм «Jane Air» төркөмдәре ҡыуандырҙы.
2012 йылғы DMC Fest фестивалендә «Алиса», «Мастер», «Черный Обелиск», «Catharsis», «Артур Беркут», «Amatory», «Слот», «Louna», «Stigmata», «Jane Air» төркөмдәре һәм Германияның «Caliban» рокерҙары ҡатнашты.


text:
Башҡортостанда республика Президентын һайлау башланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда ваҡытынан алда республика Президентын һайлауҙа тауыш биреү башланды. Иртәнге сәғәт 8-ҙә 3 мең 453 һайлау участкаһы асылды. Тауыш биреү өсөн төбәктә 3419 стационар участка һәм һайлаусыларҙың ваҡытлыса торған урындарында 34 участка ойошторолған.
Йәшәү урыны буйынса теркәүҙәре булмаған республика халҡы үҙҙәренең һайлау хоҡуҡтарын ваҡытынан алда Башҡортостан Президентын һайлауҙа ғәмәлғә ашыра ала. Был граждандар категорияһы өсөн тауыш биреү һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстары менән йыһазландырылған, Өфөлә, Киров районының 119-сы һайлау участкаһында ойошторолған. Участка Посад урамы, 26 адресы буйынса урынлашҡан.
Берҙәм тауыш биреү көндө 2014 йылдың 14 сентябрендә Башҡортостан Республикаһы территорияһында 22 һайлау кампанияһы уҙасаҡ. Уларҙың иң мөһиме – ваҡытынан алда Башҡортостан Республикаһы Президентын һайлау. Республика башлығын тура һайлау 2003 йылдан алып – 11 йыл уҙғарылмай.
Шулай уҡ 43-сө Красный Холм һайлау округы буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутатын өҫтәмә һайлау бара. Межгорье халҡы бөгөн ҡала Советы депутаттарын һайлаясаҡ. Совет депутаттарын өҫтәмә һайлауҙар өс ҡала округында (Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский); өс ҡала биләмәһендә (Благовещен, Мәләүез, Учалы), 12 муниципаль районда бара. Абҙаҡ ауыл советында ваҡытынан алда депутаттар һайлау уҙа.
Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, урындағы һайлауҙарҙа 53 депутат мандатын биләү күҙаллана.
Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәренә ярашлы, республика территорияһында теркәлгән һайлаусыларҙың иҫәбе 2014 йылдың 1 июленә ҡарата 3 073 137 кеше тәшкил итә.


text:
Башҡортостан парламентарийҙары Өфө һәм Нефтекама ҡалаларындағы йорт комитеттары эшмәкәрлеген тикшерәсәк
Өфө һәм Нефтекама ҡала хакимиәттәре башлыҡтары БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдында торлаҡ-коммуналь комлекстар эшмәкәрлеге тураһында отчет бирәсәк, тип хәбәр иттеләр республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән. Ирек Ялалов һәм Илүс Ғәрифуллин Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға контроллек итеү буйынса эш төркөмө ултырышында сығыш яһаясаҡ. Ултырыш 15 майҙа үтә. Һүҙ РФ Торлаҡ кодексын йорт комитеттарының эшмәкәрлеге йәһәтенән тормошҡа ашырыу тураһында барасаҡ.