text:
Программалау теле
Программалау теле — машинаға, башлыса компьютерға күрһәтмәләр ебәреү өсөн булдырылған яһалма тел.
Тәүге программаланған машиналар булдырылған көндән алып, кешелек ике мең ярымдан ашыу программалау теле уйлап сығарған (абстракт һәм стандарт булмаған телдәрҙе иҫәпкә алып). Уларҙың һаны йыл һайын артып тора.
Программалау телдәренең күпселеге иҫәпләүҙәрҙе бойороҡ стилендә, йәғни командалар теҙеме рәүешендә тасуирлай. Шулай ҙа функциональ программалау йәки логик программалау һымаҡ ҡайһы бер телдәр тасуирлауҙың бүтән формаларын ҡуллана.
Йөкмәткеһе
Java теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Java - программалау теле һәм платформа. Java телендә программалар төҙөү өсөн күп арауыҡтар бар.
IntelliJ IDEA 14.1.5 интеграцияланған программалар төҙөү араһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
IntelliJ IDEA 14.1.5 арауыҡта программалар төҙөү нигеҙе – проект. Проект – файлдар төркөмө. Ул класстарҙы, ресурстарҙы, JSP-биттәрҙе берләштерә.
Файлдар модулдәрғә берләштерелә. Программала модулдәр һаны сикһеҙ булырға мөмкин. Модуль – файлдарҙы логик яҡтан бүлеү мөмкинлеғе, проекттын структур берекмәһе.
Директориялар ҡоролошо. IntelliJ IDEA 14.1.5 ҡуйыуҙан һуң ошондай директориялар ҡоролошо төҙөлә:
- bin/ - IntelliJ IDEA эшләтеп ебәреү өсөн файлдар
- help/
- jre/
- lib/
- license/
- plugins/
- redist/
- build.txt
- changest.txt
- knownissies.txt
- readme.txt
IntelliJ IDEA 14.1.5 меню ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- file
- new project. Яңы файл тыуҙырыу
- new module. Яңы модуль тыуҙырыу
- open project. Проект асыу
- open file. файл асыу. IntelliJ IDEA файлдары киңәйтеүе .ipr аса (file name extension)
- reopen. Яңынан асыу.
- close project. Проектты ябырға.
- close active editor
- close all editors
- close all editors but active. Бөтөн тәҙрәләрҙе ябыу ләкин актив тәҙрәне япмаҫҡа
- split tab group vertically
- split tab group horizontally
- move to opposite tab group
- change tab group orientation
- settings
- template project settings
- save all
- export settings
- edit
- search
- view
- go to – навигация
- implementation
- code – код яҙыу өсөн ярҙам командалар
- implement methods
- analyze
- refactor- Рефакторинг өсөн командалар төркөмө
- build – компиляция һәм сборка өсөн командалар төркөмө
- run
- tools
- window
- help
Инструменттар панелдәре. Баш панель (tool bar).
Инструменталь тәҙрәләре (tool window).
- Хәбәрҙәр (message)
- Project тәҙрәһе проекттын иерархик ҡоролошон күрһәтеү өсөн ҡулланыла.
- Project
- Package
- J22E
- Flatten package
- commander
- find
- run
- debug
- TODO
- Status bar (статус панеле)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- http://www.Intellij.net ITN сайты. IntelliJ IDEA яңы версияны алыу өсөн.


c: text/html

text:
Аджария
Аджа́рия, рәсми исеме Аджария Автономиялы Республикаһы (грузинса აჭარა, Ač'ara; აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Ač'aris Avtonomiuri Respublika) — Грузия составындағы автономиялы республика, илдең көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Аджарияның башҡалаһы Батуми, Грузияның төп порты булып һанала. 1920 йылдан башлап, Аджар Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы тип аталған, хәҙерге исемде 1990 йылда бирәләр.
Аджариянын төп халҡы — аджарҙар, грузин халҡының этнографик төркөмө. Урта быуаттарҙа аджарҙар ислам динен ҡабул итә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республикала 28 градусҡа тиклем йылытасаҡ
Дүшәмбе, 6 майҙа, Башҡортостанда аяҙлы-болотло була. БР Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, республика буйлап ямғыр яуыуы көтөлә. Ел көньяҡтан секундына 19-24 метр тиҙлектә иҫә. Һауа температураһы көндөҙ – плюс 18-23 градус, көньяҡ райондарҙа 28 градус йылы буласаҡ.
Алдағы ике көндә, Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, һауа температураһының көндөҙ плюс 14-17 градусҡа тиклем түбәнәйеүе көтөлә. Төндә ҡайһы бер райондарҙа термометр бағанаһы нуль градусҡа тиклем түбәнәйәсәк.
Шаршамбы, 8 майҙа, республиканың күпселек райондарында ямғырҙар туҡтаясаҡ.


text:
18 сентябрҙә алдан тауыш биреү башлана
18 сентябрҙә Башҡортостанда хәҙерге һайлау кампанияһы сиктәрендә алдан тауыш биреү башлана. Ниндәйҙер сәбәптәр менән 4 октябрҙә һайлау участкаһына килә алмаясаҡ һайлаусылар 18 сентябрҙән 29-ына тиклем — территориаль һайлау комиссияларында, 30 сентябрҙән 3 октябргә тиклем участка һайлау комиссияларында үҙ һайлау хоҡуҡтарын ғәмәлгә ашыра ала.
Тағы ла хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда 11 октябрҙә Республика көнөн байрам итеү менән бәйле, һайлауҙар Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә ҡарағанда бер аҙна алдараҡ үтәсәк. 4 октябрҙә — берҙәм тауыш биреү көнөндә беҙҙә төрлө кимәлдәге урындағы үҙидара вәкәләтле органдарына депутаттар һайлау буйынса 86 һайлау кампанияһы үтәсәк. Белорет ҡалаһы һәм Бөрө ҡалаһы ҡала биләмәләрендә — ҡала биләмәләре Советтары депутаттарын һайлау, райондарҙа төрлө кимәлдәге Советтар депутаттарын өҫтәмә һәм ҡабаттан һайлау үткәреләсәк. Дөйөм алғанда, һайлауҙар 31 муниципаль районда үтәсәк, һайлаусылар исемлегендә — 120 меңдән ашыу кеше. Һайлауҙа ҡатнашыуға 312 кандидат күрһәтелгән, һайлау бюллетендәренә уларҙан 297 фамилия индерелгән. Тауыш биреү үткәреү өсөн 180 һайлау участкаһы төҙөлгән.


text:
Республикалағы 11 ҡаланың халҡы бөтә дәүләт хеҙмәттәрен берҙәм үҙәктә аласаҡ
2012 йылда Башҡортостандың 11 ҡалаһында граждандарға комплекслы муниципаль хеҙмәт күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктәр барлыҡҡа киләсәк. Ике офис асырға йыйынған Өфөнө һанамағанда, бындай үҙәктәр Стәрлетамаҡта, Күмертауҙа, Нефтекамала, Бәләбәйҙә, Белоретта, Бөрөлә, Октябрьскийҙа, Мәләүездә, Учалы һәм Салауатта булдырыласаҡ. Был турала БР Иҡтисади үҫеш министрлығына үткән ултырышта ведомство башлығы Евгений Маврин хәбәр итте.
Бындай үҙәктәр ойошторолғас, граждандар төрлө дәүләт учреждениеларының хеҙмәттәренән — ғариза биреүҙән башлап башҡарма йәки башҡа төрлө орган ҡарарының һөҙөмтәләрен алыуға тиклем — бер урында файҙаланырға мөмкинлек аласаҡ. Бының өсөн уларға тейешле ғариза менән күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итергә генә ҡала: «берҙәм тәҙрә» принцибын ҡулланғанда һәр төрлө хеҙмәтте бер урында күрһәтеп буласаҡ, тип аңлаттылар министрлыҡта. Был, үҙ сиратында, һәр төрлө ведомстволар эшмәкәрлегенең сифатын күтәрергә һәм эш һөҙөмтәһен көтөү ваҡытын ҡыҫҡартырға мөмкинлек бирәсәк.
Евгений Маврин урындарҙағы коллегаларына күп функциялы үҙәктәр күрһәтәсәк муниципаль хеҙмәттәр йыйылмаһын билдәләргә ҡушты һәм үҙәкте урынлаштырыу өсөн бина эҙләү һәм уны рәсмиләштереү эштәрен әүҙемләштерергә саҡырҙы.


text:
Ян Крыжевский Өфөгә яңы ижади пландар менән ҡайтты
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Билдәле рәссам Ян Крыжевский оҙаҡ йылдар эмиграциянан һуң Өфөгә ҡайтты. Ул үҙенең эштәрен алып ҡайтҡан һәм ижади пландарға бай.
Рәссам 1991 йылда Америка Ҡушма Штаттарына күсеп китә. Һуңғы йылдарҙа документтарһыҙ, йәшәүгә сараһыҙ ауыр тормош хәлендә ҡала. Билдәле рәссамдың ҡыҙы бының хаҡта Рөстәм Хәмитовҡа хәбәр итә. Уның хатын алғандан һуң Башҡортостан Президенты Рәсәй Федерацияһының сит ил эштәре министры Сергей Лавровҡа тейешле документтарҙы тултырыуҙа булышлыҡ итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итә. Бер нисә көндә документтар әҙер булып, рәссам тыуған еренә ҡайта алды.
Ян Крыжевскийҙы трансреализмға нигеҙ һалыусы тип атайҙар. Ул 1948 йылда Өфөлә тыуған, 1969 йылда Өфө сәнғәт училищеһын тамамлай, 1970 йылдан Рига Художество академияһында уҡый. Ян Крыжевскийҙың ижади эшмәкәрлеге 1973 йылда башлана. 1975 йылдан алып ул СССР Рәссамдар союзында тора. Өфөлә, Вологдала, Ярославлдә, Санкт-Петербургта эшләй. Уның эштәре Болгарияла, Финляндияла, Германияла, Францияла, Италияла күргәҙмәләргә ҡуйыла, «Кристи» (1990) һәм «Сотбис» (1992) аукциондарында ҡатнаша.
Алдан республика башлығы Рөстәм Хәмитов рәссам өсөн Өфөлә лайыҡлы шарттар булдырыласағын хәбәр иткәйне. Бынан тыш, рәссамдың эштәре Рәсәй Федерацияһы, сит ил музейҙары буйлап таралған, улар ватанға кире ҡайтарыласаҡ. Ян Крыжевскийҙың шәхси күргәҙмәһен ойоштороу күҙаллана.


text:
Рөстәм Хәмитов Шаран керамика комбинатында булдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Шаран керамика комбинатында булды
Рөстәм Хәмитов Шаран керамика комбинатында булдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
16 августа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Шаран районына эш сәфәре барышында 2013 йылда Наратаҫты ауылында элекке кирбес заводында асылған Шаран керамика комбинатында булды.
Инвестор («Архстройинвестиции» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте) производствоны тергеҙеүгә 80 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлткән, яңы технологик ҡорамалдар һатып алған һәм ҡуйған. Былтыр комбинат 7,3 миллион дананан ашыу кирбес етештергән, сәнәғәт етештереүе индексы 133,9 процент тәшкил иткән.
Директор Сергей Барановтың әйтеүенсә, әлеге ваҡытта предприятие проект ҡеүәтенә сыҡҡан – йылына 10 миллион дана кирбес. Комбинатта 100-гә яҡын кеше эшләй. Продукцияны төп ҡулланыусылар – «Архстройинвестиции» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Башҡортостандың һәм Татарстандың төҙөлөш предприятиелары. Производствоның икенсе сиратын төҙөү ҙә планлаштырыла.
Кирбес заводтарын вертикаль-интеграцияланған төҙөлөш холдингтары составына индереү уларҙы заказдар менән тәьмин итергә һәм уңышлы эшләү өсөн уңайлы шарттар булдырырға мөмкинлек бирә, тип билдәләне республика Башлығы.
– Беҙҙә кирбес заводтарының ябылыу осраҡтары ла бар. Һеҙҙә барыһы ла һәйбәт. Артабан да шулай эшләгеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Өфөнөң вакансиялар банкында 12200 эш урыны күрһәтелгән
Өфөнөң вакансиялар банкында бөгөн 12200-ҙән ашыу буш эш урыны иҫәпләнә. Уларҙың күбеһе — анығыраҡ әйткәндә 10 меңдән ашыуы — эшсе һөнәрҙәре.
— Йола буйынса мәшғүллек хеҙмәтенә эш биреүселәр мнән тәҡдим ителгән вакансияларҙың күбеһе эшсе һөнәрҙәренә тура килә. Ҡағиҙә булараҡ, был күрһәткес 75–80 процентты тәшкил итә. Эш биреүселәр тарафынан тәҡдим ителгән вакансияларҙың ни бары 20 проценты ғына хеҙмәткәрҙәр һәм инженер-техник хеҙмәткәрҙәргә тура килә. Беҙҙең банкта күрһәтелгән 12200-ҙән ашыу вакансияның 11500-ө билдәләнгән минималь йәшәү минимумынан күберәк хеҙмәт хаҡы түләүҙе күҙ уңында тота, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, эшкә һәләтле халыҡ өсөн йәшәү минимумы әле 5861 һум күләмендә билдәләнгән.


text:
26 апрелдә Өфөлә «Урман батырҙары» тәбрикләнәсәк
26 апрелдә Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының йыйылыштар залында «Урман батыры-2012» фәнни-ғәмәли конференцияһы үтәсәк, унда ҡырағай хайуандарҙы һәм уларҙың йәшәү мөхитен һаҡлауға айырыуса ҙур өлөш индергән кешеләр тәбрикләнәсәк. Лауреаттар иҫәбендә — ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре, ғалимдар, тәбиғәтте һаҡлау ведомстволары етәкселәре, журналистар.
— Дөйөм алғанда быйыл наградаға 73 кандидатура тәҡдим ителде, уларҙан 52 кеше буйынса ыңғай ҡарар ҡабул ителде, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына билдәле яҙыусы һәм сәйәхәтсе, республиканың Ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды рәйесе Камил Йыһаншин. – Беҙҙең республика белгестәре менән бер рәттән конференция эшендә Мәскәү, Киров, Брянск ҡалаларынан да йәмғеһе 150-нән ашыу кеше ҡатнашасаҡ. Улар араһында билдәле яҙыусы һәм журналист, Ленин һәм Президент премиялары лауреаты Василий Песков та бар.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Урман батыры» конкурсы Камил һәм Татьяна Йыһаншиндар менән тәбиғәтте яратҡан улдары Олег иҫтәлегенә 1993 йылда булдырылған. «Урман батыры» дипломдары менән 286 кеше бүләкләнгән.
Конкурстың барлыҡ номинацияларында еңеүселәр дипломдар, ҡиммәтле бүләктәр һәм күкрәккә таға торған билдәләр менән наградланасаҡ.
Башлана – 15.00 сәғәттә.


text:
Башҡортостан парламентарийҙары алдағы яҙғы сессияға бурыстар билдәләне
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа закон сығарыусыларҙың яҙғы сессияға эшмәкәрлеге буйынса кәңәшмә үтте.
— Бөгөн республика парламентының 2013 йылғы яҙғы сессияһы асыла, Дәүләт Йыйылышының Президиумы, даими Комитеттары һәм Секретариаты эшмәкәрлеген дауам итә, — тип билдәләне республика парламенты спикеры Константин Толкачев. – Үткән 2012 йыл Дәүләт Йыйылышы депутаттары өсөн республика ҡануниәтен әүҙем камиллаштырыу осоро булды. Ул Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы һәм Рәсәй тарихы йылы булараҡ иҫтә ҡалды. Дөйөм алғанда, парламент алдына ҡуйған маҡсаттарына иреште. Башҡортостан Республикаһының ғәмәлдәге закондары беҙҙең төбәкте социаль һәм иҡтисади йәһәттән эҙмә-эҙлекле үҫтереүгә булышлыҡ иткән мөһим факторға әүерелә.
Алдағы осорға бурыстар хаҡында һүҙ йөрөтөп, Константин Толкачев республика Президенты Рөстәм Хәмитовтың БР Дәүләт Йыйылышына йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһенең төп йүнәлеш булып тороуын билдәләне.
— Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Зәки улы Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә алдағы осорға эшмәкәрлектең төп йүнәлештәрен билдәләне, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика парламенты рәйесе. – Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына билдәләнгән брыстарҙы иҫәпкә алып, артабан да республика тормошоноң барлыҡ өлкәләрен эҙмә-эҙлекле үҫтереүҙе тәьмин итеү беҙҙең төп маҡсат булып тора.
Константин Толкачев хәбәр итеүенсә, башланған закон проекттары өҫтөндәге эште тамамлау зарур.
Парламентарийҙарҙың урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары өлкәһендәге закондар сығарыу эшмәкәрлеге көсөргәнешле буласаҡ. Муниципаль хеҙмәткә бәйле закондар сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү тураһындағы закон проекттары өҫтөндә етди эш көтә. Федераль кимәлдә Һайлау тураһындағы кодексҡа төҙәтмәләр индереүҙе иҫәпкә алған үҙгәрештәр индереләсәк.
Парламентарийҙар «Башҡортостан Республикаһында бюджет-ара мөнәсәбәттәр тураһында»ғы законға үҙгәрештәр индереү хаҡында»ғы яңы закон проектын тикшерәсәк, «2012 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты үтәлеше тураһында»ғы һәм «2012 йылға Башҡортостан Республикаһының Мотлаҡ медицина страховкаһы территориаль фонды бюджеты үтәлеше тураһында»ғы закондарҙы ҡараясаҡ. Шулай уҡ халыҡты һәм территорияларҙы ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән яҡлау, янғын хәүефһеҙлеге һәм юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү өлкәләрендә мөнсәбәттәрҙе көйләгән ғәмәлдәге закондарға үҙгәрештәр индереү ҡарала.
Республика парламенты рәйесе һүҙҙәренсә, социаль өлкәләге ҡануниәтте үҫтереү төп йүнәлештәрҙең береһе булып ҡала.
— Комитеттың алдағы осорға маҡсаттарының береһе – адреслы социаль ярҙам күрһәтеү, опека һәм попечителлек органдарының эшмәкәрлеге, шәхси медицина ярҙамы, граждандарҙың сәләмәтлеген һаҡлау тураһындағы закондарға үҙгәрештәр индереү, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Константин Толкачев.


text:
Республикала йән башына уртаса аҡсалата килем артты
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
10 сентябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтендә Социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы республика комиссияһы ултырышы уҙҙы.
— Өс яҡлы килешеүҙең 190 йөкләмәһенән бөтәһе лә тиерлек үтәлгән. Ун өс пункт тулы күләмдә үтәлеп бөтмәгән һәм уларҙы йыл һуңына тиклем тамамларға кәрәк, — тип билдәләне премьер-министр урынбаҫары – комиссия координаторы Лилиә Ғүмәрова.
Ул шулай уҡ, тәүге ярты йыллыҡ йомғаҡтары буйынса республика халҡының йән башына уртаса аҡсалата килем 22153 һум тәшкил итте һәм уҙған йылдың ярашлы осоро менән сағыштырмаса, уртаса Рәсәй кимәлен 1,4 процент пунктына уҙып, 8,3 процентҡа артты, тип хәбәр итте.
Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, республикала йәшәү минимумы күләменән түбәнерәк аҡсалата килем алған халыҡ өлөшө 2013 йылда, 2012 йылдағы кеүек, 10,3 процент тәшкил итә, ул РФ күрһәткестәренән яҡшыраҡ (РФ-ла – 11,1 процент).
Дөйөм эшһеҙлек кимәле йыл башынан алып 5,8-ҙән 4,9 процентҡа тиклем (Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы методологияһы буйынса), теркәлгән эшһеҙлек кимәле – 1,2-нән 1,1 процентҡа тиклем, көсөргәнешлек коэффициенты – 0,8-ҙән 0,5-кә тиклем (Рәсәй Федерацияһында шулай уҡ – 0,5) түбәнәйгән.
Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының прогноздары буйынса, республика төбәк тулайым продуктының үҫеш темптары 2014 йылда максималь тотҡарлыҡ нөктәһенән һуң (һуңғы йылдарҙағы көсөргәнешле үҫеш фонында) 2015 йылда 102,2 проценттан 2017 йылда 103,6 процентҡа тиклем артасаҡ.
Дөйөм алғанда, иҡтисадсыларҙың фекере буйынса, республика иҡтисадының үҫеш динамикаһы уртаса Рәсәй кимәленән юғарыраҡ урынлашасаҡ. Тулайым төбәк продуктының күләме 2015 йылда 1,4 триллион һумдан 2017 йылда 1,6 триллион һумға тиклем үҫәсәк.
Уртаса айлыҡ эш хаҡы 2014 йылда 23,9 мең һумдан 30,5 мең һумға тиклем артасаҡ. Уҙған йыл (22,4 мең һум) менән сағыштырмаса үҫеш 37 процент тәшкил итәсәк.


text:
Республикаға Венгриянан һыйырҙар килтерелде Фото: Андрей Старостин
Республикаға Венгриянан һыйырҙар килтерелде
Республикаға Венгриянан һыйырҙар килтерелде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Ауырғазы районының «Уңыш» ауыл хужалығы етештереү кооперативына Венгриянан голштин-фриз тоҡомло 136 баш башмаҡ килтерелде. Был хаҡта республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Хужалыҡ етәксеһе Радик Рафиҡов һүҙҙәренсә, хәҙерге ваҡытта малдар карантинда тотола, һуңынан уларҙы Иҫке Әпсәләм ауылындағы 1200 баш һыйырға иҫәпләнгән һөтсөлөк-тауар фермаһына күсерәсәктәр.
Хужалыҡта һәр һыйырҙан уртаса 19 килограмм һөт һауып алына, был былтырғыға ҡарағанда 1,7 килограмға күберәк. Көн һайын хужалыҡ Дәүләкән һөт комбинатына 18-19 тонна һөт тапшыра. Яңы таналар һөт бирә башлағас, был күрһәткестәр артыр, тип өмөтләнә «Уңыш» ауыл хужалығы етештереү кооперативы малсылары. Сит илдән килтерелгән һыйырҙар сентябрь-декабрь айҙарында быҙаулаясаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов абсолют чемпион Рәдиф Аҡсуринға Кубокты шәхсән үҙе тапшырҙы
Фото:
Өфөлә «Динамо» стадионында һабантуйҙа еңеүселәр араһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Кубогына көрәш буйынса асыҡ республика турниры-2011 тамамланды.
Турнирҙы ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, БР Милли көрәш федерацияһы сығыш яһаны.
Сарала республиканың 160-тан ашыу спортсылары көс һынашты.
Ярышҡа ҡунаҡтар – милли көрәш ветерандары ла саҡырылды, улар өсөн был осрашыу сираттағы спорт байрамына әүерелде.
Турнирҙы асыу тантанаһында Ринат Байымов, Рәфис Лоҡманов етәкселегендәге барабансылар шоуы һәм Диана Ишниязова кеүек башҡорт эстрада йондоҙҙары ҡатнашты.
«Динамо» спорткомплексында алыштар ҙа ҡыҙыу барҙы. Ярыштарҙа ҡатнашҡан спортсылар йәше: өлкәндәр – 19 йәштән алып, ветерандар – 50 йәштән алып.
Ауырлыҡ категориялары: ветерандар (70, 90 килограмға тиклем, 90 килограмдан ашыу) һәм өлкәндәр (60, 70, 80, 90, 100 килограмға тиклем).
Әлбиттә, төп алыш – десертҡа. Абсолют еңеүсе исеменә көрәштә Киров районы вәкиле Рәдиф Аҡсурин менән йәш Мәләүез батыры Мансур Юлтимеров осрашты. Был компромисһыҙ алыш барышын трибунанан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов күҙәтте.
Ә еңеүсене автомобиль – «Шанс» (ZAZ Chance) маркалы өр яңы заманса «Запорожец» көтә ине.
Алыш бик көсөргәнешле барҙы, һөҙөмтәлә Аҡсурин еңеү яуланы.
Рөстәм Зәки улы ярышта ҡатнашыусыларҙы сәләмләп, Кубок эйәһен шәхсән үҙе ҡотланы. Президент республикаға бындай батыр егеттәрҙең кәрәклеген белдерҙе һәм был милли спорт төрөнә һәр яҡлап ярҙам итергә вәғәҙәләне.
Абсолют чемпион Аҡсурин иптәштәренә команда бүләге лә эләкте – яңы көрәш келәме. Икенсе урынды Саҡмағош батырҙары яулаһа, өсөнсө урында – Стәрлетамаҡ көрәшселәре.


text:
Башҡортостанда урып йыйыу осоро башланды
Башҡортостандың дүрт районында баҫыуҙарҙа иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып һуғыу бара. Беренселәрҙән булып урып йыйыу техникаһын баҫыуға Ауырғазы районының «Чувкарамалы» хужалығында сығарғандар. Бында 20 гектар майҙанда арыш һуғылған.
Республиканың Ауыл хужалығы министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, культуралар өлгөрөүенә ҡарап, урып йыйыуға башҡа хужалыҡтар ҙа ҡушыласаҡ.
Көйөргәҙе районында – ужым арышын сабыу, Мәләүез районында – һоло һәм борсаҡ, Дүртөйлө районында борсаҡ һуғыу дауа итә.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Рәсәй оборона министрлығы Укранина МЧ17 самолетының һәләкәткә осрауын тикшереү барышына ҡамасаулыҡ итеүен белдерҙе. Рәсми Киев һәләкәт тураһында мәғлүмәтте иғлан итеүҙән ҡурҡа һәм рейсты Украинаның ПВО системалары күҙәтеүен танырға теләмәй. Министрлыҡ вәкиле Игорь Конашенков белдереүенсә, Украина ошондай юл менән яуаплылыҡтан ҡасырға ниәтләй.
70 машина Сүриәлә оппозиция контролендә булған ауыл-ҡалаларға гуманитар йөк алып барҙы. Хөкүмәт ғәскәрҙәре ул арала ҡораллы оппозицияға ҡаршы һуғышыуын дауам итә. Рәсәй һәм Американың тыныслыҡ иғлан итеү тураһындағы килешеүе ғәмәлдән сыҡты.
Венецияла йәшәүселәр һыуҙа ҡала уртаһынан йыраҡ түгел генә йөҙгән лайнерҙы туҡтатҡан. Ҡаршылыҡ акцияһында 2 меңләп кеше ҡатнашҡан. Ҙур лайнерҙар үткәндә күтәрелгән тулҡын ҡомдо йыуа һәм биналарҙың свайҙарын ҡаҡшата тиҙәр Венецияла йәшәүселәр. 2014 йылда ҙур караптарға Венеция портына инеү тыйылғайны. Әммә был тыйыу ни бары бер йыл ғына ғәмәлдә булды.


text:
Аэропорт ауылында йәшәүселәр йорттарҙы хеҙмәтләндереүсе идарасы компанияны алыштыра алмай
Ойошма торлаҡ хужаларына йылы һәм йылы һыу өсөн бурыс өҫтәп яҙған. Ә йорттарҙа йәшәүселәр был законһыҙ тип белдерә. Дөйөм йыйылышҡа идарасы компания вәкилдәре бөтөнләй килмәне. Ни өсөн коммуналь түләү артҡан, быны кем аңлатырға тейеш һәм идарасы компания ҡайҙа йәшеренгән. Беҙҙең телерадиокомпания хәбәрселәре килгәс халыҡ уй-фекерен асыҡтан асыҡ һөйләп бирҙе. Береһенән-береһе уҙҙырып бер нисә ай, йылдар буйы йыйылып килгән аһ-зарын бәйән итте. Кешеләр йылы биреү һәм һыу менән тәьминәткә хаҡтар артыуға, йорттарҙы хеҙмәтләндермәүгә зарлана. Ауыл халҡы билдәләүенсә, идарасы компания тарифтарҙы законһыҙ арттыра. Бынан тыш, үҙенең ҡарамағындағы торлаҡты бөтөнләй ҡарамай. Мәҫәлән, подъезд эстәрендә бысраҡ, диуарҙар ағартылмай, сүп-сар ҙа даими сығарылмай. Балкондар иһә йорттан айырыла башлаған. Йорттарҙың ҡыйығы иҫкергәс, елгә шиферҙары аҡтарыла. Шулай уҡ, елләтеү системаһының кирбестәре емерелеп төшә. Был фатир хужаларына тәъҫир итмәй ҡалмай. Михаил Токарев ике бәлиғ булмаған балаһы менән дымлы, еүеш бүлмәлә көн күрә. Аэропорт ауылында бер нисә ятаҡ та бар. Ямғыр яуһа бәләкәй генә бүлмәлә йәшәүселәрҙең түбә таҡтаһынан һыу аға. Ә коммуналь түләүҙәр бәләкәй түгел. Әйткәндәй, ятаҡта береһенән-береһе бәләкәй балалары менән ғаиләләр йәшәй. Ата-әсәләр билдәләүенсә, ҡатырға һәм таҡталарҙан ғына эшләнгән торлаҡта ҡышын ныҡ һыуыҡ була. Аэропорт ауылына уҙған быуаттың 50-се йылдарында нигеҙ һалына. Был йорттарҙы 80-се йылдар аҙағында төҙөйҙәр. Бөтә өйҙәр ҙә Авиаторҙар урамында урынлашҡан. Шуныһы ҡыҙыҡ, былары Өфө районына, ә быныһы Киров районына ҡарай. Ике райондың да торлағын бер идарасы компания хеҙмәтләндерә. Әммә, фатир хужалары уның менән ҡәнәғәт түгел. Бөтә бәлә бер нисә ай элек идарасы компания етәкселеге алышынғас башлана. Фатир хужалары үҙҙәре һайлап ҡуйған элекке етәкселәрҙе ҡайтарырға теләй, әммә, әлеге хужалар аҡмаһа ла, тамып торған урынды биргеләре килмәй. Улар хатта торлаҡ милекселәре ойошторған йыйынға ла килмәне. Йорт хужалары Универсал-сервис идарасы компанияһы Жуков ауылында урынлашҡан тип белдерә. Ысынында, ойошманың бер нисә адресы барлығы асыҡланды. Әйтелгән адрес буйынса бинаны тапҡас, беҙ аптырауҙа ҡалдыҡ. Сөнки, компанияның ишегенә бер нимә лә яҙылмаған, улар кешеләрҙән йәшеренеп эшләгән кеүек. Эстә иһә хеҙмәткәрҙәр бында бер нисә компания урынлашҡан, беҙ бер нәмә лә белмәйбеҙ тип аҡланды. Шуныһы ҡыҙыҡ, идарасы компания етәкселеге ябай кешеләр һәм журналистар менән аралашырға ҡурҡа. Ауыл халҡы күпселек мәсьәләләрҙең айышына төшөнөргә теләй. Әммә, Универсал-Сервис компанияһы халыҡты инҡар итә. Фатир хужаларында улар нимәлер йәшерә, тигән фараздар бар. Бында хоҡуҡ һаҡлау органдарына ла уйланырға урын бар.


text:
Спорт туризмы буйынса Башҡортостан чемпионатында БДАУ туристары иң яҡшылары тип танылды
Башҡорт дәүләт аграр университеты командаһы спорт туризмы буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионатында (2011-2012 йылдар миҙгеле) үткән йылдың авгусында үткәрелгән Алтай буйлап тау походы өсөн беренсе урын яуланы. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр иттеләр.
БДАУ туристары Руслан Зубаиров етәкселеге аҫтында Көньяҡ-Алтай һыртындағы ике үткәүел аша беренсе булып үткән. Хаҡлы рәүештә улар был үткәүелдәргә «Башҡорт дәүләт аграр университеты» (3152 м) һәм «Терра-Өфө» (3111 м) исемдәрен биргән. Дөйөм алғанда, БДАУ командаһы боҙлоҡтар, һаҙлыҡтар, тау-таштар араһынан 180 километрҙан ашыу оҙонлоҡтағы ауыр юл үткән, сәфәр барышында боронғо мәҙәни ҡомартҡыларға тап булған. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ошо уҡ сәфәр өсөн юғары уҡыу йорто командаһы Урал һәм Волга буйы чемпионатында тәүге өс лидер иҫәбенә инде.


text:
Мәскәүҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең хәтер кисәһе уҙҙыФото: Гүзәл Хөснөтдинова
Мәскәүҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең хәтер кисәһе уҙҙы
Мәскәүҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең хәтер кисәһе уҙҙыФото: Гүзәл Хөснөтдинова
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Мәскәүҙәге 185-се китапханала танылған яҙыусы һәм драматург, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең иҫтәлегенә бағышланған «Рус түгелмен, ләкин россиян мин...» исемле шиғриәт һәм йыр кисәһе үтте. Кисәне «Башҡортостан яҡташтары» төбәк ойошмаһы ағзалары булдырған «Сәсән» ижади берләшмәһе ойошторҙо.
Кисәлә ҡатнашыусылар халыҡ шағирының тормош юлы менән танышты, әҫәрҙәре хаҡында тәьҫораттары менән уртаҡлашты. «Сәсән» ижади берләшмәһе етәксеһе, үҙешмәкәр композитор Әлфиә Агеева, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Шәмсиә Нагаева, «Иҙел» халыҡ-ара конкурс-фестивале лауреаты Рената Бәҙәмшина, Мәскәүҙә үткән «Тыуған яҡ моңдары» фестивале лауреаты Гүзәл Хөснөтдинова башҡарыуында Мостай Кәримдең шиғырҙары, уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙар яңғыраны. «Сәсән» ижади берләшмәһе ағзаһы Алһыу Буштың дәртле башҡорт бейеүе, Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы Родион Рәхимовтың «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» китабы тураһында мауығып һөйләүе кисәгә милли колорит өҫтәне. Мәҙинә Илһамова етәкселегендәге «Илһам» халыҡ театры «Ҡыҙ урлау» пьесаһынан өҙөк күрһәтте. Тамашасылар ҡурайсы Марсель Вәхитов башҡарыуындағы моңло көйҙәрҙе, кисәнең ҡунаҡтары — ҡаҙаҡтарҙың «Шабыт» думбырасылар ансамбле һәм Мәскәүҙәге «Тыва» мәҙәни үҙәге ҡатнашыусыларының сығыштарын йылы ҡабул итте.
Бөйөк яҡташтарын хөрмәтләп иҫкә алыу өсөн Өфөнән дә ҡунаҡтар — шағирә, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева һәм журнал хеҙмәткәре, шағирә Гөлнара Хәлфетдинова килгәйне. Улар Мостай Кәрим тураһында иҫтәлектәре менән бүлеште, уның шиғырҙарын уҡыны. Билдәле башҡорт яҙыусыһы һәм тәржемәсе Йәмил Мостафин яҙыусының тормошондағы аҙ билдәле мәғлүмәттәр менән таныштырҙы. Мостай Кәримдең ижадын тикшереүҙә журналист, Яҙыусылар союзы ағзаһы Афият Кучушев, «Татар донъяһы» гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары Әхәт Мөхәмәтов, Пушкин ҡалаһының татар милли-мәҙәни автономияһы рәйесе урынбаҫары Марс Ғарипов, рәссам һәм шағир Борис Илюхин ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә.


text:
Юбилей объекттары төҙөлөшөнә Белоретта 1 миллиард һум йүнәлтеләсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика Хөкүмәтенең 2012 йылда Белореттың 250 йыллығын байрам итеү тураһындағы ҡарарына ҡул ҡуйҙы.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, документ ҡала инфраструктураһын нығытыу һәм тантаналы саралар үткәреү буйынса эш планын билдәләй. Бының өсөн 1 миллиард һум самаһы аҡса тотоноу планлаштырыла.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, средстволар социаль характерҙағы яңы объекттар төҙөлөшөнә, инфраструктура системаларын үҙгәртеп ҡороуға һәм Белорет территорияһын төҙөкләндереүгә китәсәк.
«Белорет башлығы, республика министрлыҡтары, ведомстволар был пландың үтәлешен тәьмин итә аласаҡ, тип ышанам. Һәм ҡала 250 йыллығын яҡшы, матур, ремонтланған хәлдә ҡаршы аласаҡ, тип уйлайым. Билдәләнгән планды үтәмәҫкә беҙҙең әхлаҡи яҡтан хаҡыбыҙ юҡ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.


text:
Автор: Альбекова Гульсум Шагибаловна, МАДОУ "ЦРР - детский сад «Айыукай» г.Баймак, Республика Башкортостан
Логоритмика – баланың телендәге теге йәки был кәмселектәрҙе бөтөрөүҙә ҡулланылған шөғөлдәрҙең бер төрө. Был шөғөлдөң төп принцибы – тел, музыка һәм хәрәкәттең бәйләнешле ҡулланылыуы. Логоритмика дәрестәрендә түбәндәге маҡсаттар ҡуйыла:
баланың күреү һәм ишетеү һәләтен үҫтереү;
хәтерен үҫтереү;
хәрәкәтләндереүсе һәм артикуляцион праксисты үҫтереү;
хәрәкәт һәләтлеген нығытыу.
Логоритмик дәрестәр лексик темаларға таянып эшләнә. Уларҙың эстәлеге төрлө булыуы мөмкин. Хәикәйәләр йә әкиәттәр ҙә ҡулланырға мөмкин. Алынған теманы бер-нисә тапҡыр ҡабатлау, баланың хәрәкәттәрҙе ышаныслы башҡарыуына, тыңлай-ишетә белеүенә һәм, иң мөһиме, телдәге кәмселектәрҙе бөтөрөүенә килтерә.
Логоритмик дәрес түбәндәге өлөштәрҙән тора:
артикуляцион гимн;
баланың телмәрен үҫтереү.
Дәрестәрҙе логопед, тәрбиәсе, музыка етәксеһе менән бергә аҙнаһына бер тапҡыр үткәрелергә тейеш.
Тема: “Көҙ һандығы”
Йыһазландырыу: “Көҙ”ҙөң байлығы, һандыҡта көҙҙөң бүләктәре: бал, кәбеҫтә, кишер, миләш һабағы, һәр балаға төҫлө таяҡсалар, алма, барабан, бәшмәк, һәр балаға грек сәтләүеге; уйынсыҡтар: айыу, ҡуян, төлкө, терпе, бүре, тейен.
Шөғөл барышы: Уҡытыусы башына башлыҡ кейеп, “Көҙ”гә әйләнә.
Һары япраҡтарын елпеп,
Сентябрь килде ергә.
Эй, ҡыуаналар, балалар,
Шатланып алтын көҙгә!
1. Көҙ тураһында йыр.
СКАЧАТЬ РАБОТУ
Поделиться:


text:
Республикала иң сибәр 12 башҡорт ҡыҙы билдәләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөнөң «Театро» клубында «Һылыуҡай-2015» республика телевизион конкурсына кастинг үткәрелде.
Унда 30-ҙан ашыу ҡыҙ ҡатнашты. Финалсыларҙы Республика халыҡ ижады үҙәге директоры Байрас Ишбирҙин, Дәүләт Думаһы депутаты ярҙамсыһы Гөлнур Ҡолһарина, «Һылыуҡай-2015» бәйгеһе продюсеры Илдар Ишкинин, конкурстың режиссеры Айгөл Сиражетдинова, хореограф Азалия Дилмөхәмәтова, Башҡортостандың Ҡатнаш көрәш сәнғәте федерацияһы президенты Руслан Зарипов, Башҡортостандың халыҡ артисы Риф Ғәбитов составындағы жюри һайлап алды.
Рәсәй ҡалаларынан һәм республика райондарынан 12 һылыуҡай финалға үтте. Улар — Әлфиә Килдейәрова (Мәскәү), Ильнара Рахманғолова (Баймаҡ районы), Ильнара Үтәшева (Санкт-Петербург), Светлана Кожаринова (Магнитогорск), Әлиә Әбдрәшитова (Бөрйән районы), Римма Әбүбәкерова (Стәрлетамаҡ), Гөлназ Ильясова (Ишембай), Гөлшат Манапова (Салауат районы), Зәлиә Яппарова (Күгәрсен районы), Диана Мөхәмәтйәнова (Өфө), Ильмира Моталова (Хәйбулла районы) һәм Нәркас Насирова (Сибай).
Әҙерлек осоронда ҡыҙҙар «Һылыуҡай көндәлеге»ндә төшәсәк. Тиҙҙән уны «Туған тел» каналында ҡарарға мөмкин буласаҡ. Шулай уҡ улар бейеү, актерлыҡ оҫталығы, йыр һәм дефиле буйынса профессиональ уҡытыусылар менән шөғөлләнәсәк.
12 мартта «Интернет гүзәле» номинацияһында тауыш биреү башлана.
— Бәйгенең финалы апрель баштарында «Башҡортостан» дәүләт концерт залында үтә, — тип хәбәр итте «Һылыуҡай-2015» конкурсының матбуғат секретары Динара Кәримова.
Конкурсты ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, «Туған тел» телеканалы һәм «Һомай» дефиле-театры. Бәйге Дәүләт Думаһы депутаты Марсель Йосопов булышлығында уҙа.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Муниципаль милекте файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәрергә кәрәк»
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда муниципаль бюджеттарҙың килемлелеге ҡала һәм райондарҙа ҡырҡа айырыла, әммә бөтә ерҙә лә һаҡламдар бар: муниципаль милекте файҙаланыу, инвесторҙар йәлеп итеү һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереү. Был хаҡта 9 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың муниципаль район һәм ҡала округтары Советтары рәйестәре менән үткән осрашыуында белдерҙе.
Президент 1 ноябргә республиканың дөйөм бюджетына 136 миллиард һум килем кереүен иҫкә төшөрөп үтте. Был 2013 йылдың ғинуар-октябренә ҡарата 9 процентҡа күберәк. Урындағы бюджеттарҙың килем үҫеше 5 процент тәшкил итте.
Һәр муниципаль берәмектә буш биналар һәм ер участкалары бар, улар инвесторҙарҙың килеүенә юридик һәм техник яҡтан әҙер түгел. Рөстәм Хәмитов муниципалитет етәкселәрен инвесторҙар менән әүҙемерәк эшләргә, уларға уңайлы шарттар булдырырға ҡушты.
Урындағы бюджетты тулыландырыуға эшҡыуарҙар ҙа үҙ өлөшөн индерә ала. Республика Президенты бизнесҡа административ баҫымды кәметеүҙе талап итте.
Сығыштың тулы стенограммаһы республика Президентының сайтында бирелгән.


text:
Дмитрий Медведев Рөстәм Хәмитовты Башҡортостан Президенты вазифаһына инеүе менән ҡотланы
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведев Рөстәм Хәмитовҡа телеграмма ебәргән, унда Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһына инеүе менән ҡотлаған.
Дәүләт башлығы телеграммаһында былай тиелә:
“Хөрмәтле Рөстәм Зәки улы!
Һеҙҙе Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһына рәсми инеүегеҙ менән ҡотлайым. Ошо яуаплы поста Һеҙ үҙегеҙҙең белемегеҙҙе һәм тәжрибәгеҙҙе төбәктең юғары социаль-иҡтисади мөмкинлектәрен бойомға ашырыу, кешеләрҙең тормошон яҡшыртыу өсөн файҙаланырһығыҙ, республикала милләт-ара татыулыҡты, сәйәси тотороҡлоҡто һаҡлап ҡалыу өсөн барыһын да эшләрһегеҙ тип ышанам.
Һеҙгә эшегеҙҙә уңыштар һәм бары изгелектәр теләйем.
Д.Медведев”.
Рәсәй Федерацияһы Президенты Хакимиәте етәксеһе Сергей Нарышкиндың ҡотлауында былай тиелә:
“Хөрмәтле Рөстәм Зәки улы!
Һеҙгә Башҡортостан Республикаһы Президенты вәкәләттәре йөкмәтелеүгә бәйле ихлас ҡотлауҙарымды ҡабул итегеҙ! Рәсәй Президенты һәм төбәктә йәшәүселәрҙең мәнфәғәттәрен яҡлаусы Башҡортостан Республикаһы Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары тарафынан Һеҙгә күрһәтелгән ышаныс Һеҙҙең Ватан файҙаһына профессиональ эшмәкәрлекте раҫлап тора. Республиканың бай иҡтисади ҡеүәтен үҫтереүгә, уның халыҡтарының тормош муллығын нығытыуға йүнәлтелгән эшегеҙҙә уңыштар теләйем.
Һеҙгә һәм Һеҙҙең яҡындарығыҙға ныҡлы һаулыҡ, ниәтләгән пландарығыҙҙың тормошҡа ашыуын теләйем!
Рәсәй Федерацияһы Президенты Хакимиәте етәксеһе С.Нарышкин”.


text:
Удмурт Республикаһы
Удмурт Республикаһы (Удмуртия, удмуртса Удмурт Республика) — Рәсәй составындағы республика[4], Волга буйы Федераль округына ҡарай. Баш ҡалаһы — Ижевск.
Көнбайыштан һәм төньяҡтан Киров өлкәһе, көнсығыштан Пермь крайы, көньяҡтан Башҡортостан һәм Татарстан республикалары менән сиктәш.
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Удмурт Республикаһының дәүләт-хоҡуҡи ҡоролошо Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы һәм Удмурт Республикаһы Конституцияһы менән билдәләнә. Юғары закон сығарыу һәм контроль органы — биш йылға бер һайлана торған Удмурт Республикаһының дәүләт Советы. Хәҙерге составы 2007 йылдың декабрендә һайланған, председателе — Соловьёв Александр Васильевич[5]. Башҡарма власть — Президент һәм Республика хөкүмәте.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Конституция буйынса рәсми исеме
- ↑ Был исем рәсми түгел әммә киң ҡулланыла.
- ↑ Росстат. Предварительная оценка численности постоянного населения субъектов Российской Федерации
- ↑ Федерацияһы Конституцияһы#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2
- ↑ О Госсовете


text:
2011 йылда Башҡортостанда 11300 фатир төҙөлгән
Йыл башынан Башҡортостанда 1046,7 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән 11300 фатир сафҡа индерелгән, тип иҫәпләп сығарған республика статистиктары. Былтырғы кимәлгә ҡарағанда был 2,1 процентҡа күберәк. Республиканың мең кешеһенә иҫәптә 257 квадрат метр торлаҡ майҙаны сафҡа индерелгән.
Статистиктар иҫәпләүенсә, республикала шәхси торлаҡ төҙөлөшө өҫтөнлөк итә. Ағымдағы йылдың 8 айы эсендә шәхси төҙөүселәр 836,9 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән 7806 шәхси торлаҡ йорт һалған. 2010 йыл менән сағыштырғанда, шәхси йорттар 6,5 процентҡа күберәк төҙөлә башлаған. Торлаҡты сафҡа индереүҙә шәхси торлаҡ йорттар өлөшө 79,9 процент тәшкил итә.
Шуныһы ҡыҙыҡлы, ҡалаға ҡарағанда ауыл ерендә торлаҡ йорттар әҙерәк төҙөлгән – 469,6 мең квадрат метр торлаҡ майҙаны, ҡалала – 577,1 мең квадрат метр.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Балаҡатай районында булды
Фото:
10 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Балаҡатай районында булды.
Ямаш ауылында республика башлығы «Урал» ауыл хужалығы производство кооперативы эшмәкәрлеге менән танышты. Ауыл хужалығы кооперативы ҙур ауырлыҡтар кисерә: уҙған йылдарҙағы бурыстары өсөн унда банкротлыҡ процедураһы индерелгән. Кооператив булараҡ хужалыҡ 2009 йылдан башлап эшләй. Малсылыҡ һәм үҫемлекселек продукцияһы етештереү уның эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше булып тора. Хужалыҡтың биш мең гектар ере бар, йәмғеһе 380 баш эре мал иҫәпләнә.
Ҡарлыхан ауылында Рөстәм Хәмитов «Карллес» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ағас эшкәртеү производствоһы менән танышты. Йәмғиәт 2007 йылдың октябренән башлап эшләй. Ағас әҙерләү һәм уны эшкәртеү уның төп эшмәкәрлеге булып тора. Бында таҡта, бурса һәм башҡа төҙөлөш материалдары әҙерләнә. Предприятиеның 2200 гектарҙан ашыу урман биләмәһе бар.
Шулай уҡ Башҡортостан Президенты урындағы шәхси эшҡыуар Виктор Дреминдың ағас күмере етештереү буйынса предприятиеһында булды. Был эш менән Виктор Дремин 2010 йылдың майынан шөғөлләнә. Предприятиела дүрт мейес урынлаштырылған, улар айына 150 тонна күмер етештереү мөмкинлеген бирә. Бөгөнгө көндә шәхси эшҡыуар «Рамон» концерны ағзаһы булып тора, ойошма айына бер мең тонна күмер етештереп, уны «РусАл» асыҡ акционерҙар йәмғиәте заводтарына поставкалай.
Түбәнге Исҡуш ауылында Рөстәм Хәмитов Киров исемендәге ауыл хужалығы производство кооперативы эшмәкәрлеге менән танышты. Хужалыҡ 2006 йылдың июнендә булдырылған, ул малсылыҡ һәм үҫемлекселек продукцияһы етештереү менән шөғөлләнә. 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса һатыуҙан алынған аҡса 27,4 миллион һум тәшкил иткән. Фермала йәмғеһе 1400 баш мал иҫәпләнә.
Киров исемендәге ауыл хужалығы производство кооперативы «500 ферма» республика программаһында ҡатнашыуға дәғүә итә. 2011 йылда предприятие яҡынса 5 миллион һумға туғыҙ берәмек яңы техника һәм ҡорамал һатып алған.
Район үҙәге Яңы Балаҡатайҙа Башҡортостан Президенты ауылдың 1990 йылда төҙөлгән үҙәк ҡаҙанлығын ҡараны. Ауылда йәмғеһе өс ҡаҙанлыҡ бар. Әлеге ваҡытта ҡорамалдар иҫке булыу сәбәпле үҙәк ҡаҙанлыҡты реконструкциялау талап ителә. Шулай уҡ Үҙәк район дауаханаһының ҡаҙанлығын да реконструкциялау зарур.
Бынан һуң Балаҡатай районы хакимиәтендә Башҡортостан Президенты районды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе.


text:
Өфөлә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы бараФото: Андрей Старостин
Өфөлә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы бара
Өфөлә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы бараФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә, «Башҡортостан» дәүләт концерт залында, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы үҙ эшен башланы. Сараға бөтә республиканан 350-гә яҡын делегат килгән. Съезд эшендә төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев, республика халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе Әхәт Мостафин ҡатнаша. Съезд ҡунаҡтары араһында — Рәсәй Президентының эске сәйәсәт буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Михаил Белоусов, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Олег Мельниченко, Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе урынбаҫары Назиржон Абдулғәниев.
Сарала милли-мәҙәни үҙәктәрҙең халыҡ ижады күргәҙмәһе ойошторолған, шулай уҡ китаптар һәм белем биреү программалары бар.
Форумдың программаһында пленар ултырышта ҡатнашыусыларҙың мөһим темаларға сығыштары планлаштырылған. Съезд делегаттары Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының һуңғы йылдарҙағы эшмәкәрлеген тикшерәсәк, киләсәккә уның эш йүнәлештәрен билдәләйәсәк. Бынан тыш, съезда ойошма Советының яңы составы һайланасаҡ — хәҙер бер рәйес урынына тиң хоҡуҡлы өс рәйестәш буласаҡ.
Халыҡтар ассамблеяһы республикала йәшәгән милләт вәкилдәренең рәсми теркәлгән 30-ҙан ашыу милли-мәҙәни йәмғиәтен берләштерә. Власть органдары менән милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе камиллаштырыуға йүнәлтелгән һөйләшеү алып барыу, Башҡортостанда тыныслыҡты һәм татыулыҡты һаҡлау уның бурыстарының береһе булып тора.


text:
Көйөргәҙе районында Башҡорт әҙәбиәте көндәре башланды
Бөгөн Көйөргәҙе районында Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының 75 йыллығына арналған Башҡорт әҙәбиәте көндәре башланды.
Бында республиканың Яҙыусылар союзы делегацияһы килде. Уның составына шағирҙар, прозаиктар, публицистар Фәрғәнә Ғөбәйҙуллина, Риф Мифтахов, Зөһрә Ҡотлогилдина, Закир Әкбәров, Ғәлим Хисамов, Хисмәт Юлдашев, Тамара Ғәниева, Кинйәғәли Абдуллин инде. Ике көн буйына улар район халҡы менән осрашасаҡ. Был ижади осрашыуҙар мәктәптәрҙә һәм ауыл биләмәләренең Мәҙәниәт йорттарында үтәсәк.
Декабрь уртаһында Башҡорт әҙәбиәте көндәре Бишбүләк районында ла үтәсәк. Башҡорт яҙыусыларының уҡыусылар менән декабрь осрашыуҙары быйыл республиканың күп райондарында үткән республика Яҙыусылар союзы юбилейына арналған Башҡорт әҙәбиәте көндәрен тамамлаясаҡ.


text:
«Башнефть» элементар көкөрт етештереү буйынса яңы ҡулайламаны сафҡа индерҙе Фото: Олег Яровиков
«Башнефть» элементар көкөрт етештереү буйынса яңы ҡулайламаны сафҡа индерҙе
«Башнефть» элементар көкөрт етештереү буйынса яңы ҡулайламаны сафҡа индерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
«Башнефть» компанияһы «Башнефть-Өфөнефтехим» филиалының етештереү майҙансығында элементар көкөрт етештереү буйынса ҡулайламаның яңы технологик линияһын сафҡа индерҙе. Проектҡа инвестициялар күләме 2,4 миллиард тәшкил иткән, тип хәбәр итә компанияның матбуғат хеҙмәте.
Ҡулайламаны асыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, «Башнефть» компанияһы президенты Александр Корсик һәм Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡатнашты.
— Быйылдан башлап дәүләткә ҡараған «Башнефть» компанияһы тотороҡло, ышаныслы эшләй, иҡтисади күрһәткестәре лә һәйбәт, — тине Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов. — Бөгөнгө ваҡиға — яңы ҡулайламаны сафҡа индереү компания өсөн ғәҙәти. Ошо ҡулайламаның экология йүнәлеше лә мөһим. Бөтә мәсьәләләр ҙә хәл ителеп бөтмәһә лә, дөйөм алғанда, етештереүҙең тирә-йүнгә кире йоғонтоһо кәмей.
Элементар көкөрт етештереү буйынса ҡулайлама гидротаҙартыу, гидрокрекинг, әкрен кокслау процестарында барлыҡҡа килгән көкөрт водородын утилләштереүҙе тиҙләтә.
Яңы технологик линия ошо ҡулайлама ҡеүәтенең кәрәкле резервын булдырыуҙы тәьмин итә. Сөнки Евро-5 яғыулығын сығарыуға күсеү өсөн яңыртыу һөҙөмтәһендә гидротаҙартыу процестары һөҙөмтәлелегенең артыуы һуңғы йылдарҙа көкөрт водороды булған газ күләменең артыуына һәм «Башнефть-Өфөнефтехим» филиалының элементар көкөрт етештереү буйынса ҡулайламаның ғәмәлдәге дүрт технологик линияһы ҡеүәтен тулыһынса тиерлек тәьмин итеүгә килтерҙе.
Элементар көкөрт етештереү буйынса ҡулайламаның бишенсе технологик линияһын төҙөү 2014 йылда башланды. Генераль проектлаусы — «Башгипронефтехим» дәүләт унитар предприятиеһы, төҙөлөштөң генераль подрядсыһы — «Востокнефтезаводмонтаж акционерҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте.


text:
Фото:
Мәскәүҙә «Көслө Рәсәй – 2010» эшлекле даирәләр саммиты үтәсәк
Фото:
Мәскәүҙә, «Царицыно» Дәүләт музей-ҡурсаулығының Ҙур һарайында, 25 июндә «Көслө Рәсәй — 2010» эшлекле даирәләр саммиты үткәрелә.
«Көслө Рәсәй» саммиты — ул йыл һайын үткәрелеп килгән, үҙен илдең социаль-иҡтисади үҫеше өлкәһендә берлектә конструктив ҡарарҙар ҡабул итеү һәм уларҙы һөҙөмтәле тормошҡа ашырыу өсөн абруйлы эксперт майҙансығы итеп күрһәткән ижтимағи-сәйәси һәм эшлекле сара.
Сара РФ Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы һәм Рәсәй Президенты Хакимиәте ҡарамағындағы Инновацион закондарҙы камиллаштырыу буйынса ведомство-ара эшсе төркөм, Милли стратегик проекттар агентлығы инициативаһы менән үткәрелә.
Саммитта РФ Президенты Хакимиәте, РФ Хөкүмәте, РФ Федерация Советы һәм Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһы, федераль округтар һәм РФ субъекттары хакимиәттәре вәкилдәре, реаль сектор, бәләкәй һәм урта бизнес предприятиелары, финанс ойошмалары етәкселәре, эксперт берләшмәһе, фән, йәмәғәт ойошмалары, эшлекле киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.


text:
Өфөлә Ҡөрьән уҡыусыларҙың конкурсы уҙғарылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә Ҡөрьән уҡыусыларҙың конкурсы үтте. Мәрйәм Солтанова исемендәге мәҙрәсәлә ойошторолған бәйгелә 150 кеше ҡатнашты, тип хәбәр итә Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының матбуғат хеҙмәте.
Диниә назараты рәйесенең беренсе урынбаҫары Әйүп Бибарсов йәш конкурсанттарҙы республика мөфтөйө исеменән ҡотланы. Ҡөрьәнде белеү — ата-әсәләрҙең балаларына иң ҙур бүләге, улар уны ғүмере буйы күңелдәрендә һаҡларға тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.
Жюри составында колледж уҡытыусылары, шулай уҡ «Әл-Әзһәр» университетынан килгән шәйехтәр бар ине. Ҡатнашыусылар төрлө йәш төркөмөндә көс һынашты. Кескәйҙәр өсөн бәйге, ғәҙәттәгесә, «Аҡсарлаҡ» теплоходында үтте. Улар өс сәғәт буйына Ағиҙел йылғаһында теплоходта йөҙҙө.
Бәйге йомғаҡтары буйынса Хәсән Раянов, Хәйҙәр Шәңгәрәев, Хәйретдин Әминев еңеүселәр тип танылды. Улар I дәрәжә диплом, шулай уҡ ноутбук менән бүләкләнде. Икенсе һәм өсөнсө урын яулаусыларға велосипедтар, скутерҙар, кеҫә телефондары һәм спорт инвентарҙары тапшырылды.


text:
Дмитрий Песков: «Футбол — иң популяр, яратҡан спорт төрө»Фото: Андрей Старостин
Дмитрий Песков: «Футбол — иң популяр, яратҡан спорт төрө»
Дмитрий Песков: «Футбол — иң популяр, яратҡан спорт төрө»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рәсәйҙә үтәсәк футбол буйынса донъя чемпионаты донъяла, илебеҙҙә көтөп алынған мөһим спорт ваҡиғаһы буласаҡ. Был хаҡта дәүләт башлығының матбуғат секретары Дмитрий Песков Өфөлә уҙған брифингта белдерҙе.
Дмитрий Песков спорт министры Виталий Мутконың «донъя чемпионатын үткәреүгә илдең 80 процентҡа яҡын халҡы йәлеп ителәсәк» тигән һүҙҙәрен иҫкә төшөрҙө.
Песков Бразилияла футболды яҡшы уйнауҙарын һәм яратыуҙарын таныны. «Әлбиттә, беҙ ыңғай тәжрибәне үҙләштерәсәкбеҙ», — тине ул.
«Социологик тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәләре ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, футбол — иң популяр, яратҡан спорт төрө. Ул популярлығын юғалтасаҡ тигән хәүеф юҡ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәсәй Президентының матбуғат секретары.
Рәсәй халыҡ-ара спорт һәм башҡа сараларҙы уҙғарыуҙа ҙур тәжрибәгә эйә булыуын бер нисә тапҡыр раҫланы һәм башҡа илдәргә өлгө күрһәтте, тип билдәләне Дмитрий Песков.
Шулай уҡ ул, кисә Башҡортостандың баш ҡалаһында асылған ШОС һәм БРИКС саммиттарында бөтә донъянан йыйылған 1700-гә яҡын журналист эшләй, тип хәбәр итте.


text:
Мела
Мела — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Ручьи йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040758
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004075
- Бассейн коды — 03.02.03.005
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
- ГӨ буйынса сығарылыш — 0
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Мела.


text:
Петропавловск соборы
Координаталар: 59°57′01″ с. ш. 30°19′00″ в. д. / 59.95028° с. ш. 30.31667° в. д. (G) (O) (Я)
Петропа́вловск собо́ры (рәсми исеме — Петр һәм Павел беренсе булған апостолдар исемелегенә соборы) — Санкт-Петербургтын Петропавловск ҡәлғәһендә урынлашҡан православ соборы , урыҫ императорҙарҙын зыяраты, архитектура һәйкәле (петровское барроко). Һәҙерге ваҡытта Соборҙың бөйөклөғө 122,5 метр менән ҡаланың иң алыҫ йорто 1956-1962 йылда төҙөлгән Ленинград радителевидение үҙәге алыҫлығы 325 метр була, ләкин ул инженер сооружение булғас уны йорттар менән сағыштырмайҙар.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1712-1733 йылдарҙа Доменики Трезини архитекторы менән ағас серкәү урынында төҙөлгән. 1742 йылдан 1858 йылға тиклем кафедраль, Санкт-Петербургская һәм Ладога епархияның үҙәге.
Оскан фәрештә менән өс яруслы сиркәү манараһы – Санкт-Петербургтын символы.Шпиле голланд архитекторы Болос, Харман ванменән төҙөлдө [1]. Эсендә зал пилондар менән 3 нерфҡа бүленде һәм нығытылмаған пилястра менән маткрланған. Интерьерҙа трофей барҙарын копиялары ята (төп нәсхә Эрмитажда ята).
Алтын иконостас Мәскәүҙә Иван Петрович Зарудный менән 1722-1726 йылдарҙа эшләнде. Һыры— Трофим Иванов, Иван Телега; иконы — М. Меркурьев, Ф. Артемьев), декорҙы И. Росси , А. Квадри, яҙманы — Г. Гзель, В. Ярошевский, М. А. Захаров эшләнеләр.
1858 йылға тиклем, Искаиевский собор булмағанда – кафедраль соборы.
1756—1757 год йылда собор янғындан яңынан төҙөлдө; 1776 гйылда Оорта Краса менән курантттар ҡуйылды. 1773 йылда Екатерина приделы төҙөлдө.
1857—1858 год йылда ағас шпиле тимер менән алмаштырылған ( Д. И. Журавский, А. С. Рехневский и П. П. Мельников инженерҙары).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Архитектурный облик Санкт-Петербурга. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012. 16 февраля 2008 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Петропавловск соборы Яндекс.Панорамаһында


text:
Башҡортостанда халыҡтың тәбиғи һәм миграция иҫәбенә кәмеүе билдәләнә
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Ғинуар-февралдә республикала халыҡ һаны 2229 кешегә кәмегән. Башҡортостанстат тәбиғи һәм миграция иҫәбенә кәмеүҙе теркәгән.
Статистика мәғлүмәттәре буйынса, ике ай эсендә төбәктә 8938 сабый тыуған — былтырғы ошо осор менән сағыштырғанда 8,2 процентҡа кәмерәк. 9166 кеше вафат булған — 3,1 процентҡа күберәк. Шулай итеп, халыҡтың тәбиғи кәмеүе 228 кеше тәшкил иткән. Башҡортостанда үлеүселәр һаны тыуыусылар һанынан 2,6 процентҡа артҡан (Рәсәй буйынса — 12,8 процентҡа).
Волга буйы федераль округында халыҡтың тәбиғи үҫеше Татарстанда (590 кеше) һәм Удмурт Республикаһында (86) артҡан.
Рәсәйҙә үлемдең төп сәбәптәре — ҡан әйләнеше сирҙәре (Рәсәйҙә — 51,6 процент, Башҡортостанда — 40,2), яман һәм яман булмаған шештәр (14,6 һәм 10,9 процент), бәхетһеҙ осраҡтар, ағыуланыуҙар һәм йәрәхәтләнеүҙәр (Рәсәй һәм республика буйынса — 8,1 процент).
Ике ай эсендә төбәктә миграция ағымы күләме 41,1 мең осраҡ тәшкил иткән. 8,3 мең кеше республиканан ситкә киткән, 6,3 мең кеше Башҡортостанды даими йәшәү урыны итеп һайлаған. Миграция сальдоһы — кире: минус 2001 кеше.


text:
Башҡортостанда республика Президентының Ситуацион үҙәге ойошторола
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан Республикаһы Президентының Ситуацион үҙәген ойоштороу тураһында» Указға ҡул ҡуйҙы. Үҙәк идара итеүгә бәйле ҡарарҙарҙы әҙерләү һәм уларҙы ҡабул итеү процедураһын мәғлүмәт-аналитик ярҙам менән тәьмин итеүҙе, идара сифатын күтәреүҙе күҙ уңында тота.
Ситуацион үҙәктә федераль, ведомство, муниципаль һәм корпоратив мәғлүмәт ресурстары һәм системаларының үҙ-ара килешеп эш итеүенә нигеҙләнгән автоматлаштырылған мәғлүмәт системаһын ойоштороу планлаштырыла.
Был дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдарының Башҡортостан Республикаһының мөһим социаль-иҡтисади үҫеш күрһәткестәренә өлгәшеү буйынса эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелегенә мониторинг үткәреү өсөн кәрәкле инфраструктура булдырырға мөмкинлек бирәсәк.
Башҡортостан Президенты һәм республика Хөкүмәте эшмәкәрлеген мәғлүмәти һәм фәнни-аналитик яҡтан тәьмин итеү, шулай уҡ ведомство-ара, муниципаль-ара һәм төбәк-ара мәғлүмәт менән алмашыу системаның төп тәғәйенләнештәренең береһе булып тора.
Указға ярашлы Башҡортостан Президенты ведомство-ара эш төркөмөн ойошторорға ҡарар итте һәм уға бер ай эсендә Ситуацион үҙәкте ойоштороу һәм уның эшмәкәрлеген тәьмин итеү буйынса саралар планын әҙерләп, раҫлауға тапшырырға ҡушты, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Республикала 17 мең гектарҙа шәкәр сөгөлдөрө йыйып алырға ҡалған
31 октябргә ҡарата республика аграрийҙары бер миллион 170 тонна шәкәр сөгөлдөрө йыйып алған. Шуның 675318 тоннаһы эшкәртеүгә оҙатылған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығынан. Тағы 17 мең гектарҙа татлы тамыраҙыҡ йыйып алырға ҡалған.
Ҡырмыҫҡалы районы эшсәндәре 150 мең тонна уңыш алған. Был республикалағы иң яҡшы һөҙөмтә. Әлшәй, Благовар, Мәләүез һәм Шишмә районы сөгөлдөрсөләре иҫәбендә 100 мең тоннанан ашыу. Иң юғары уңыш – гектарынан 300 һәм унан күберәк центнер — Ғафури, Ҡырмыҫҡалы, Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондарында. Сөгөлдөр уңышын йыйып алыу тамамланыуға яҡынлашты.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм «Рәсәй вертолеттары» генераль директоры Александр Михеев Башҡортостанда вертолет эшләүҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙеләр Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов һәм «Рәсәй вертолеттары» генераль директоры Александр Михеев Башҡортостанда вертолет эшләүҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙеләр
Рөстәм Хәмитов һәм «Рәсәй вертолеттары» генераль директоры Александр Михеев Башҡортостанда вертолет эшләүҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙеләр Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм «Рәсәй вертолеттары» холдингы генераль директоры Александр Михеев менән эшлекле осрашыу барышында республикала вертолет эшләүҙең торошон һәм уны үҫтереү перспективаларын тикшерҙеләр, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте. Атап әйткәндә, һүҙ, холдингҡа ингән, Күмертау авиация етештереү предприятиеһында «Ка» маркалы заманса вертолет техникаһын етештереү, 2014-2020 йылдарға етештереү тәьмин ителеше һәм ағымдағы контракт йөкләмәләренең үтәлеше, шулай уҡ предприятиены үҫтереү перспективалары тураһында барҙы.
Рөстәм Хәмитов Күмертау авиация етештереү предприятиеһының ҡала булдырыуҙа ролен билдәләне, ул бына инде 50 йылдан ашыу вертолет техникаһын сығара һәм 3700-ҙән ашыу кешене эш урындары менән тәьмин итә. Башҡортостан Президенты, һуңғы ваҡытта күҙәтелгән халыҡ-ара һәм Рәсәй баҙарындағы уңышһыҙ конъюктура шарттарында, предприятиеға төрлө яҡтан ярҙам итергә әҙер булыуҙарын белдерҙе.
— Һеҙҙең холдингҡа ярҙам итергә теләйбеҙ һәм беҙҙән талап ителгәндең барыһын да эшләйәсәкбеҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Был предприятиены (Күмертау авиация етештереү предприятиеһы) заманса, ихтыяжлы итергә кәрәк, уның продукцияһы шулай уҡ тейешенсә булырға тейеш.
«Рәсәй вертолеттары» холдингы генераль директоры Александр Михеевтың әйтеүе буйынса, предприятиела бөгөн етештереү ҡеүәттәрен модернизациялау алып барыла, ул киләсәктә етештереү һөҙөмтәлелегән күтәреүгә һәм Күмертау авиация етештереү предприятиеһының тәьмин ителешен арттырыуға иҫәп тоторға мөмкинлек бирә. Предприятиеның тәьмин ителешен арттырыу һәм етештереүҙе диверсификациялау тураһындағы мәсьәлә ҡарала.
Бөгөн сериялы вертолеттар сығарыуға өҫтәп предприятиела «Ка» маркаһы вертолеттары өсөн агрегаттар етештереүгә йүнәлтелгән инвестиция проекттары тормошҡа ашырыла. Ка-62, Ка-52 һәм Ка-52К вертолеттарына йөрөтөүсе система агрегаттарын һәм йөрөтөүсе винттарҙың ҡалағын етештереү үҙләштерелә башланған.
2007 йылда ойошторолған «Рәсәй вертолеттары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – вертолет эшләү тармағында донъя лидерҙарының береһе, Рәсәйҙә берҙән-бер вертолеттар уйлап сығарыусы һәм етештереүсе. «Рәсәй технологиялары» Дәүләт корпорацияһы составындағы, «Оборона сәнәғәте» Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһының эйәрсән компанияһы. Холдинг составында – биш вертолет заводы, ике конструкторҙар бюроһы, шулай уҡ комплектлаштырыу изделиелары етештереү һәм хеҙмәтләндереү буйынса предприятие, Рәсәйҙә һәм уның ситендә һатҡандан һуң оҙатыуҙы тәьмин итеүсе сервис компанияһы. 2013 йылда холдингтың табышы халыҡ-ара финанс отчетлыҡ стандарттары буйынса 10 процентҡа үҫеп 138,3 миллиард һумға еткән, поставкалар күләме 275 вертолет тәшкил иткән.


text:
Башҡортостан Яҙыусылар союзы Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премия булдырҙы
Төбәктең Яҙыусылар союзы идараһы ултырышында Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премияһы булдырылды. Был тәҡдимде ижади берләшмә идараһының барлыҡ ағзалары ла хупланы. Яңы әҙәби премияның концепцияһын әҙерләү өсөн махсус комиссия булдырылды, тип хәбәр итте БР Яҙыусылар союзы рәйесе Риф Тойғонов. Уның етәксеһе итеп билдәле шағир, филология фәндәре докторы, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры Рәшит Шәкүр тәғәйенләнде.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Татарстандың Яҙыусылар союзы быға оҡшаш награда – татар милли хәрәкәте эшмәкәре, билдәле яҙыусы, публицист, сәйәсмән Ғаяз Исхаҡи исемендәге премия булдырған да инде.


text:
Процессор
Үҙәк процессор
Структура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Процессор (ингл. Central Processing Unit) һәр бер компьютерҙың мөһим өлөшө. Мейе кәүҙә менән идара иткән кеүек, процессор копьютерҙың башҡа өлөштәре менән идара итер өсөн сигналдар ебәрә.
Процессор инструкциялар тип аталған исемлек буйынса эшләгән электрон машина. Процессор инструкциялар яҙылған исемлекте уҡый, һәм уларҙы башҡара башлай; бер ваҡыт эсендә бер инструкция үтәлә, әммә процессор ҡаһы бер инстукцияларҙы сиратһыҙ башҡара ала. Процессор уҡый алған инструкциялар исемлеген компьютер программаһы тип әйтәләр. Үҙәк процерҙың эшен башҡара алған машиналарҙы йыш Тьюринг машинаһы тип йөрөтәләр, был атама математиканан килгән. Процессорҙың эшләү тиҙлеген герцтарҙа (Гц, Hz) үлсәйҙәр, әммә хәҙерге заман компьютерҙарының процессорҙары бик шәп булғанлыҡтан уларҙы гигагерцтарҙа (ГГц, GHz) үлсәйҙәр. Бер гигагерц – бер миллиард герц.
Функционаллек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҫта үҙәк процессор башҡара алған ҡайһы бер эштәр миҫалға килтерелгән:
- Ике һанды бер-береһенә ҡушыу
- Бирелгән һандан ҙурырыған табыу
- Һанды бер ерҙән икенсе ергә урынлаштырыу
- Хәтерҙән ханды күсереү
- Инструкция исемлегендә икенсе урынға күсеү
Бик ҡатмарлы программаларҙы ошо әйтелеп киткән инструкцияларҙы берләштереп башҡарып була. Һәр бер инструкция бик аҙ ваҡыт эсендә башҡарылғас бындай мөмкинлек тыуа. Хәҙерге процессорҙар бер секунд эсендә 1 миллиардтан ашыу инструкциялар башҡара ала. Билдәле бер ваҡыт эсендә үҙәк процессор ни тиклеп күберәк эштәр башҡарһа ул шул тиклем шәберәк тигәнде аңлата. MIPS процессорҙың тиҙтеген үлсәү бер ысулдарҙың береһе. Шулай уҡ Flops һәм процессорҙын такт йышлығы (күбеһенсә ГГц тарҙа үлсәнелә) ысулдары тағы бер үҙәк процессорҙар билдәле бер ваҡыт экендә башҡарған эште үлсәу өсөн ҡулланыла.
Үҙәк процессор логик вентельдарҙан тора; процессорҙа ҡыбырлап торған өлөштәр юҡ. Компьютерҙың процессоры, видеокарта йәки BIOS һымаҡ, башҡа электрон өлөштәр менән тоташҡан була. Ошо периферия ҡоролмаларын, компьютер программаһы яҙыу һәм уҡыу үҙгәртеүҙәренән ҡурсалап махсус компьтер хәтере урынында тота.
Бер-нисә ядролар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер үҙәк процессорҙар бер-нисә ядронан торалар (Multiple Cores). Был бер чипта бер-нисә процессор урынлашҡан тигәнде аңлата, бындай процессор бер үк ваҡытта күберәк эштәр башҡара ала.
Бер-нисә ядролы процессорҙың айрым процессорҙары, шундай уҡ бер ядролы процессорҙар менән сағыштырғанда яйыраҡ булһа ла, процессорҙың тиҙлеге күпкә тиҙерәк була. Был киләһене аңлата: күп ядролы компьютерҙың ГГц әҙерәк булһа ла, дөйөм процессор тиҙлеге күберәк була.


text:
2015 йылда Башҡортостанда 776 һайлау кампанияһы үтәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2015 йылда берҙәм тауыш биреү көнө 13 сентябргә тура килә. Был көндө республикала ҡала һәм ауыл биләмәләре Советтарына депутаттар һайлау буйынса 776 һайлау кампанияһы үтергә, уның барышында 7355 депутат мандаты алмаштырылырға тейеш. Был хаҡта Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев һайлауҙарҙы ойоштороусылар менән видеоселектор кәңәшмәһендә белдерҙе.
Һайлауҙар яңыртылған закон буйынса уҙғарыласаҡ. Муниципаль һайлауҙарҙа бюллетендәрҙә «бөтәһенә лә ҡаршы» графаһы, ваҡытынан алда тауыш биреү буласаҡ.
Һәр территориаль комиссия ҡала, ауыл биләмәләре Советтары депутаттарын һайлауҙа ойоштороусы комиссия булып иҫәпләнә һәм һайлау кампанияһы осоронда территориаль һайлау комиссияһы ағзаларына күп мәсьәләләрҙе хәл итергә тура киләсәк. Улар документтар ҡабул итәсәк һәм кандидаттарҙы теркәйәсәк, һайлау фондын, һайлау алды агитацияһын, бюллетендәрҙе әҙерләүҙе күҙәтәсәк.
Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе коллегаларына 2015 йылдың ғинуарында участка һайлау комиссияһы резервы составы буйынса тәҡдимдәр ҡабул итеү тураһында иғлан итеү планлаштырыла тип белдерҙе. Шуға бәйле сәйәси партиялар, йәмәғәт ойошмалары менән ҙур эш башҡарырға кәрәк.
Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы үҙ вәкәләттәре сиктәрендә әүәлгесә күп яҡлы методик, хоҡуҡи ярҙам күрһәтәсәк.


text:
Республиканың тәбиғәт парктары төбәктең айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһына берләштерелде Фото: Андрей Старостин
Республиканың тәбиғәт парктары төбәктең айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһына берләштерелде
Республиканың тәбиғәт парктары төбәктең айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһына берләштерелде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
«Башҡортостан Республикаһының айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһы» дәүләт ҡаҙна учреждениеһы, «Ҡандракүл», «Асылыкүл», «Ирәмәл» һәм «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт парктары дәүләт бюджет учреждениелары бер дирекцияға берләштерелде. Был хаҡта Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
«Башҡортостан Республикаһының айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһы» учреждениеһы республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына ҡарай. Уның эшмәкәрлегенең маҡсаты — республикала айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләренең эшләүен тәьмин итеү, биологик төрлөлөктө тергеҙеү һәм һаҡлау, үҫемлектәр һәм йәнлектәрҙең һирәк осраған төрҙәрен һаҡлау, туризм өсөн шарттар булдырыу.
— Әлегә тиклем бөтә тәбиғәт парктары дәүләт ҡаҙна учреждениеһы статусына эйә ине, айырым юридик шәхес булып иҫәпләнде. Ләкин министрлыҡ идара итеүҙең иң ҡулай алымдарын даими эҙләй. Парктар төрлө йылдарҙа булдырылған. Һәр береһе ыңғай тәжрибә туплаған. Идара итеүҙең заманса механизмы тәбиғәт объекттарын һаҡлауҙа берҙәм сәйәсәт алып барырға һәм бюджет аҡсаларын һөҙөмтәле файҙаланырға мөмкинлек бирә, был әлеге иҡтисади шарттарҙа бик мөһим, — тип аңлатма бирҙе республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры урынбаҫары Илдус Яхин.


text:
Фото:
Республиканың иң ҙур ГЭС-ы ташҡынға әҙерләнә
Фото:
Башҡортостандың иң ҙур гидроэлектростанцияһы – Павловка ГЭС-ында ташҡынға әҙерлек әүҙем алып барыла. Гидроэлектростанцияның йыл әйләнәһенә ышаныслы һәм туҡтауһыҙ эшләүе өсөн тап хәҙер нигеҙ һалына.
Ағым кимәленә күп факторҙар йоғонто яһай, һәм иң элек – һауа температураһы һәм ҡарҙың иреү тиҙлеге. Ҙур әҙерлек эше гидроэнергетиктарға һыу һаҡлағысты тултырыуҙың оптималь графигын төҙөргә булышлыҡ итә.
Бөгөнгә төп бурыстарҙың береһе – 1-се гидрогенераторҙы капиталь ремонтлауҙы тамамлау. Гидроагрегат тулыһынса һүтелгән. Ҡорамалдарҙың бер өлөшө Сызрань «Тяжмаш» заводында ремонтланған. Әлеге ваҡытҡа төп ремонт эштәре тамамланған, гидрогенераторҙы йыйыу башланған.
Ярҙамсы ҡорамалдар ташҡынға 80 процентҡа әҙер. Вентиляторҙарҙы, компрессорҙарҙы, насостарҙы, май баҫымы ҡоролмаларын ағымдағы ремонтлау тамамланған. ДН-4, 5, 6 дренаж насостары ремонтланған. Сиратта – ДН-1, 2 һәм 3. Был эштәр ҙә март аҙағына тамамланасаҡ.
Павловка ГЭС-ы электр ҡорамалдары буйынса ла ҙур эш башҡарыла. Яҙғы ташҡынға әҙерлек эштәренең бер өлөшөн гидроэнергетиктар һауа температураһы йылынғас ҡына башлай аласаҡ.
Гидроэлектростанцияны әҙерләү 1 апрелгә тамамланырға тейеш. Ташҡын прогнозын алғандан һуң һыу һаҡлағысты тултырыу графигы төҙөләсәк. Киләһе аҙнала оператив персонал һәм оператив-ремонт бригадаһы инструктаж үтәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Салауаттан бишенсе класс уҡыусыһын Президент шыршыһына саҡырҙы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов исеменә Салауат ҡалаһынан 5 класс уҡыусыһы Светлана Әминеванан Президент шыршыһына саҡырыуҙы һорап яҙылған хат килде.
Светлана яҡшы уҡыуы һәм уҡыусыларҙың «Фәнгә аҙым» ғилми-ғәмәли конференцияһында 1 урын алыуы хаҡында яҙа.
Республика башлығы мәктәп уҡыусыһын Өфөләге Нефтселәр мәҙәниәт һарайында 22 декабрҙә үтәсәк Президент шыршыһына саҡырҙы.
Яҡшы билдәләргә өлгәшкән, предмет олимпиадалары һәм спорт ярыштарында еңгән мәктәп уҡыусылары, үҙешмәкәр сәнғәт фестивалдәре лауреаттары, шулай уҡ хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған Башҡортостан буйынса эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең һәм хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең балалары республиканың төп шыршы байрамының ҡатнашыусылары була ала, тип хәбәр итә БР Президентының матбуғат хеҙмәте.


text:
«Морат» тау саңғыһы трассаһына яһалма ҡар түшәләсәк
Белорет районының «Морат» тау саңғыһы үҙәгендә яһалма ҡар яуҙырыу системаһын ҡуйыу эштәре башланды. Ошо система ярҙамында октябрҙән алып апрелгә тиклем барлыҡ дүрт трасса ла, шул иҫәптән балалар өсөн тәғәйенләнгәне лә идеаль хәлдә буласаҡ, тип хәбәр итте БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Елена Ледяйкина. Алдағы миҙгелгә был трассаларҙың яҡтыртыу системаһын монтажлау һәм ҡуйыу, Үҙәк тау саңғыһы спорты һәм сноуборд клубы филиалының өс ҡатлы бинаһын реконструкциялау ҙа планлаштырыла .
Октябрҙә тау саңғыһы үҙәге өй туйлай һәм спортсыларҙы, әүҙем ҡышҡы ял яратыусыларҙы ҡабул итергә әҙер буласаҡ.
Ҡарағай урманында урынлашҡан был база электән эшләй һәм үҙенең бай тарихы менән дан алған. Совет заманында бында бөтә Союз кимәлендәге ярыштар үткәрелгән һәм етди тау саңғыһы мәктәбе эшләгән. Уның өс тәрбиәләнеүсеһе Олимпия уйындарында ҡатнашҡан.


text:
Ҡауҙы
Ҡауҙы(урыҫ. Черный аист, лат. Ciconia nigra) — ҡауҙылар ғаиләһендәге ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙҙан ҙурыраҡ. Оҙон аяҡлы, оҙон муйынлы ҡош. Яңғыҙ ҙа, парлашып та йөрөйҙәр. Ҡанаттарын яй ғына һелтәп, шунан һелтәмәйенсә йәйеп оҙаҡ ҡына оса. Дөйөм төҫө күкһел һәм һарғылт ялтырауыҡлы ҡара. Ҡорһағы аҡ. Түшендә ҡабарып торған оҙон ҡауырһындары бар. Суҡышы, аяҡтары ҡыҙыл. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин түгел.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы тоноҡ ҡына: «ҡау-лиң», суҡыштарын бер-береһенә ҡағып тырылдай.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше йөрөмәгән аулаҡ урмандарҙа, йылға буйҙарында, урманлы ҡая таштарҙа йәшәй. Тәлмәрйен, сысҡан, кеҫәртке, балыҡ һәм эре бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Бик һирәк ос¬рай. Ағас баштарында оялай. 2—5 бөртөк аҡһыл һары йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90
- Красная книга Российской Федерации М.: АСТ 2001
- Ганзак Я. «Иллюстрированная энциклопедия птиц». Прага: Артия 1974
- Жизнь животных т.6. Птицы М.: «Просвещение» 1986.


text:
Өфөлә каратэ буйынса IX халыҡ-ара турнир үтәсәк
Башҡортостан Республикаһының каратэ федерацияһы республиканың Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, Өфө ҡалаһы ҡала округы һәм Ҡала үҫеше йәмәғәт фонды ҡатнашлығында 27-28 февралдә Өфөлә каратэ буйынса “Юлаҡлы юлбарыҫ” IX халыҡ-ара турнирын үткәрә.
Турнирҙа республиканың ҡала һәм райондарынан, Силәбе, Свердловск, Ырымбур, Төмән өлкәләренән, Татарстан республикаһынан, Ҡаҙағстандан, Пакистандан 450 спортсы ҡатнаша.
Ярыштар спорт алыштары (кумитэ) һәм техник комплекстар (ката) буйынса үткәрелә. Ҡатнашыусылар йәше — 10 — 18 йәшлектәр һәм унан ололар.
Турнирҙы рәсми асыу тантанаһы 27 февралдә көндөҙгө сәғәт дүрттә «Приозерный» физкультура – һауыҡтырыу комплексында үтәсәк.


text:
Фото:
Күмертауҙа Радиациялы аварияларҙа һәм фажиғәләрҙә һәләк булғандарҙы иҫкә алыу көнөнә арналған митинг үтте
Фото:
Күмертауҙа Радиациялы аварияларҙа һәм фажиғәләрҙә һәләк булғандарҙы иҫкә алыу көнөнә арналған митинг үтте. Ул «Аҫыл таштар» йәштәр-үҫмерҙәр үҙәге менән ойошторолдо. Сарала Чернобыль атом электростанцияһындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусылар, ҡала власы, Күмертау ҡалаһы һәм Көйөргәҙе районы буйынса хәрби комиссариат бүлеге, йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашты.
Чернобыль атом электростанцияһындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә Күмертау ҡалаһы һәм Көйөргәҙе районынан 145 кеше ҡатнашҡан. Уларҙың 26-һы – Ҡаһарманлыҡ ордены, 52-һе — «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены миҙалы, 11 кеше — «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, 29 кеше «Һәләкәткә осраусыларҙы ҡотҡарған өсөн» миҙалы менән наградланған. Чернобыль атом электростанцияһындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусыларҙың 66-һы беҙҙең араларҙа юҡ инде.


text:
Башҡортостан менән Литва араһында аграр хеҙмәттәшлек үҫешәсәк
Бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Литваның «АРВИ» агросәнәғәт компанияһы вәкилдәре менән осрашты. Балтика буйындағы был иң эре компанияларҙың береһенә Литва, Украина, Россия һәм Хорватияла теркәлгән 15 бүлендек предприятие ҡарай.
Шәкәр, аҙыҡ-түлек продукттары, ашламалар етештереү һәм ҡошсолоҡ менән бергә, АРВИ, шул иҫәптән, малдан ҡалған ҡалдыҡтарҙы утилләштереү менән дә шөғөлләнә. Ҡалдыҡтар һуңынан яндырылыусы биомассаға, һөйәк онона һәм техник майға эшкәртелә.
Осрашыу барышында шундай уҡ производствоны – мал ҡалдыҡтарын утилләштереү буйынса заводты Башҡортостан территорияһында төҙөү мөмкинлеге тураһында фекер алышыу булды.


text:
Рөстәм Хәмитов Республиканың территориаль үҫеш буйынса агентлыҡтың эшмәкәрлеген туҡтатты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең Указы менән Республиканың территориаль үҫеш буйынса агентлыҡтың эшмәкәрлеген туҡтатты. Ведомствоның функциялары БР Иҡтисади үҫеш министрлығына тапшырылды.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, функцияларҙы тапшырыу яңы маҡсаттар һәм федераль кимәлдә дәүләт идаралығы системаһын планлаштырыу процесын үҙгәртеү сиктәрендә бойомға ашырыла. 2012 йылдың декабрендә һәм 2013 йылдың майында, өс йыллыҡ бюджетҡа күсеүҙе һәм «программа» форматында уның формалашыуына нигеҙ һалыуҙы ҡараған, Рәсәйҙең Бюджет кодексына үҙгәрештәр ҡабул ителгәйне.
Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары – иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин Агентлыҡтың эшен ыңғай баһаланы. Уның билдәләүенсә, ведомство бер төркөм стратегик документтар әҙерләгән: 2020 йылға тиклем республиканың социаль-иҡтисади үҫеш доктринаһы, төбәктең алға китеш һәм территориаль үҫеш концепциялары, республиканың башҡарма власть органдары эшмәкәрлеген баһалау методикаһы. Федераль кимәлдә ҡуйылған маҡсаттар сиктәрендә дәүләт программаларын әҙерләүҙең яңы тәртибе ҡабул ителгән.
— Был мөһим документтар иҡтисад менән идара итеү өлкәһендә процестарҙы артабан да камиллаштырырға бирәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды вице-премьер.
Башҡортостан дәүләт власының ике башҡарма органдарын берләштереү республика бюджетынан өҫтәмә сығымдар талап итмәйәсәк.


text:
«Сеймал компанияһы» йәмғиәте ҡорамалдарын яңыртты
Ишембайҙың «Сеймал компанияһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте яңы конуслы онтағыс һатып алды. Был турала предприятиеның коммерция бүлеге начальнигы Владимир Сухоруков хәбәр итте. Онтағыс менән Екатеринбургтан «Урал ауыр машиналар эшләү заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте тәьмин итте.
— Был килешмә беҙҙең производствоны яңыртыу өлөшө булып тормай, — тине Владимир Сухоруков. – Элекке онтағыс иҫкерҙе, шуға күрә беҙ ҡорамалды яңырттыҡ ҡына.
Ул Ишембай районындағы «Шах-Тау 1» карьерының онтау-сортҡа айырыу фабрикаһында эзбизде онтау өсөн тәғәйенләнгән. Онталған эзбиз ике компанияға: «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә һәм «Төҙөлөш материалдары» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенә ебәреләсәк. Яңы конуслы онтағыс кәмендә 15 йыл хеҙмәт итер, тип көтөлә.


text:
30 июнь
30 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 181-се (кәбисә йылында 182) көнө. Йыл аҙағына тиклем 184 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Беларусь — Экономистар көнө.
- Гватемала — Ҡораллы көстәр көнө.
- Конго ДР — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Судан — Революция көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2005 — Флүр Яхин, башҡорт балалар яҙыусыһы-әкиәтсе, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (1996).


text:
5 майҙа 112-се Башкавдивизия яугирҙары һәйкәленә сәскәләр һалынасаҡ
5 майҙа Өфөнөң Дим районында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 67 йыллығына арналған тантана үткәрелә. Байрам 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейы хеҙмәткәрҙәре ҡатнашлығында 104-се урта мәктәптә үткәрелә. Был сараға Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, уларҙың туғандары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, йәштәр саҡырылған. Ҡунаҡтарға райондың үҙешмәкәр коллективтары концерт әҙерләй. Хәрбиҙәрҙең һәм Рәсәй Эске эштәр министрлығы Эске ғәскәрҙәренең Өфөләге махсус тәғәйенләнештәге отрядынан байраҡсылар төркөмөнөң ҡатнашыуы көтөлә.
Байрам 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары һәйкәленә сәскәләр һалыу менән тамамланасаҡ.


text:
Башҡортостан игендең уңышы буйынса Волга буйы федераль округында 10-сы урын биләй
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан иген культураларының уңышы буйынса Волга буйы федераль округында 10-сы һәм һуғылған майҙандар буйынса икенсе урын биләй. Округта гектарынан уртаса уңыш — 20,3, Башҡортостанда 18,9 центнер тәшкил итте.
Ил буйынса 110-116 миллион тонна күләмендә рекордлы тулайым иген йыйыу көтөлә. Гектарынан уртаса уңыш 28 центнер тәшкил итә. Был хаҡта республика Хөкүмәте ултырышында хәбәр иттеләр.
«Ҡатмарлы һауа шарттарына ҡарамаҫтан, 11 райондың ауыл хужалығы предприятиелары 100 мең тоннанан ашыу иген йыйып алды, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ирек Мөхәмәтдинов. — Киләһе йылда гектарынан уртаса 20 центнер уңыш алырға ниәтләйбеҙ».
Быйыл Саҡмағош районы уңыш буйынса беренсе урында. Унда һәр гектарҙан 30,5 центнер иген йыйып алынған, 16 район аграрийҙары гектарынан 20 центнерҙан ашыу уңыш алған.
Хәйбулла һәм Баймаҡ районы хужалыҡтары ла игендән яҡшы уңыш йыйған. Ошо ике район республикаға яҡынса 300 мең тонна иген тапшырасаҡ.
Бөгөнгә майҙандарҙың 98 проценты һуғылған. 35 мең гектарҙан ашыуыраҡ ерҙә йыйып алырға ҡалған. Волга буйы федераль округында сәсеү майҙандарының 88 проценты һуғылған.


text:
«Ижтимағи электрон гәзит» (i-gazeta.com) сайтында Ринат Ғәлимовтың онлайн-конференцияһы үтте
«Ижтимағи электрон гәзит» сайтында Башҡортостан Республикаһының Үҙйөрөшлө машиналарҙың һәм башҡа төр техниканың техник торошон күҙәтеү буйынса дәүләт инспекцияһы начальнигы Ринат Ғәлимовтың онлайн-конференцияһы тамамланды. 11.00 сәғәттән 12.00 сәғәткә тиклем барған конференция барышында ул «Ижтимағи электрон гәзит» сайтына килгән һорауҙарға яуап бирҙе. Ринат Ғәлимов йәмғеһе 40 тирәһе һорауға асыҡлыҡ индерҙе.
Сайттың баш битендә урынлашҡан «Башҡортостан Республикаһының Үҙйөрөшлө машиналарҙың һәм башҡа төр техниканың техник торошон күҙәтеү буйынса дәүләт инспекцияһы начальнигы Ринат Ғәлимовтың онлайн-конференцияһы» бүлегендә тейешле форма тултырып, i-gazeta.com сайтына инеүсе һәр кем һорауын бирә ала ине.
Онлайн-конференция «Ижтимағи электрон гәзит» һәм «Башинформ» агентлығы материалдарында сағылыш табасаҡ.


text:
Башҡортостанда «Ҡәҙерләйбеҙ. Һаҡлайбыҙ. Хәтерләйбеҙ» күргәҙмәләр проекты башлана
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата «Ҡәҙерләйбеҙ. Һаҡлайбыҙ. Хәтерләйбеҙ» республика күргәҙмәләр проекты старт ала.
Проект сиктәрендә йыл дауамында республика музейҙарында 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышына арналған күргәҙмәләр ойоштороласаҡ, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығынан. Күргәҙмәләрҙән тыш, Бөрө, Нефтекама, Илеш, Тәтешле, Шишмә, Хәйбулла райондарының тарихи-крайҙы өйрәнеү музейҙарында, Ғәли Соҡоройҙоң музейында яңыртылған экспозициялар асыласаҡ.
Башҡортостандың муниципаль музейҙарында республикалағы төп музейҙарҙың күсмә күргәҙмәләре үтәсәк. Башҡортостан Республикаһының Милли музейы — «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Башҡортостанда хәрби ойошмалар», республиканың Хәрби Дан музейы — «Муса Гәрәев — ҡаһарманлыҡ һәм тормош биттәре», «Төп йүнәлештә — Сталинград», «Һуғыш йылдарында Башҡортостан мәҙәниәте һәм сәнғәте», «Ҡатын-ҡыҙҙар һәм һуғыш», «Башҡортостан Республикаһында ветерандар хәрәкәте», 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейы «Ҡаһарманлыҡҡа илһамландырыусы «Ҡыҙыл атлылар» гәзите», «Халыҡ хәтерендә» күргәҙмәһен тәҡдим итә.
Проект Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҡташтарыбыҙҙың батырлығы миҫалында йәштәрҙе һәм уҡыусыларҙы тәрбиәләү үҙәге булып торған Хәрби Дан музейында башлана. Бөтәһе 100-ҙән ашыу күргәҙмә ойоштороу ҡаралған. Проект 2015 йылдың декабрендә тамамлана.


text:
Ригала беренсе Европа һабантуйы үтәсәк
«Рига — Европаның мәҙәни баш ҡалаһы 2014» программаһы сиктәрендә 7 июндә Ригала беренсе Европа һабантуйы үтәсәк. Татар-башҡорт халыҡ байрамын үткәреү урыны – Риганың «Верман баҡсаһы» үҙәк паркы. Ул урындағы ваҡыт буйынса 12 сәғәттә башланасаҡ, тип хәбәр итте Ригала байрамды ойоштороусыларҙың береһе Рәмил Ҡәдиров.
Рига I Европа һабантуйын үткәреү урыны булараҡ тиккә генә һайланмаған. Латвияның баш ҡалаһы элек-электән бай мәҙәни тормошло ҡала була, шуға күрә 2014 йылда Европаның мәҙәни баш ҡалаһы булыу хөрмәтенә лайыҡ.
Татар-башҡорт халыҡ байрамының программаһы һәр кем өсөн көтөлмәгән бүләк буласаҡ: Рига халҡына күршеләрҙе яҡшыраҡ белеү мөмкинлеге биреләсәк, туристарға һәм ҡунаҡтарға – яңы тәьҫораттар алыу, ә татарҙар һәм башҡорттарға – тыуған мәҙәниәтенең матурлығын һәм ҡиммәтен күрһәтеү.
Һабантуйҙың маҡсаты – татар һәм башҡорттарҙың милли мәҙәни йолаларын һаҡлау, төрлө халыҡтарҙың йолаларына ихтирам тәрбиәләү, быуындарҙың күсәгилешлеген үҫтереү. Халыҡ байрамы – һабантуй мең йылдан ашыу билдәләнә. Латвияла татарҙар һәм башҡорттар һабантуйҙы 25 йылдан ашыу уҙғара.
Верман баҡсаһы – Риганың матур парктарының береһе, бында һәр кем ял итеү өсөн уңайлы урын таба ала. Верман баҡсаһының майҙаны 4,82 гектар тәшкил итә. Парктың эстрадаһында концерттар йыш уҙғарыла, ә балаларҙы уйын майҙансығы көтә.
Байрамдың төп ойоштороусылары (ҡабул итеүсе яҡ) – «Шишмә» Латвия татар-башҡорт мәҙәни йәмғиәте һәм Европаның татар йәштәре берләшмәһе, «Иҙел» Латвия татарҙары йәмғиәте, Латвия башҡорттары Ҡоролтайы. Һабантуйҙы әҙерләүҙә һәм үткәреүҙә шулай уҡ Латвия, Литва, Эстония, Польша, Германия, Чехия һәм Англияның татар һәм башҡорт ойошмалары ҡатнашасаҡ.
Латвия башҡорттары һәм татарҙары тормошо тураһында «Facebook»-тағы сәхифәлә уҡырға мөмкин.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Көнъяҡ Каролинала полиция хеҙмәткәрҙәре 43 йәшлек ҡара тәнле ирҙе атып үлтергән. Ошо сәбәпле бында ҡаршылыҡ акциялары башланған. Хоҡуҡ һаҡлаусылар араһында яраланыусылар бар. Ярһыған кешеләр үҙ юлында бар нимәне емереп фажиғә урынына килгән. Полиция митингта ҡатнашыусыларға ҡарата к-ҙҙән йәш сығарыусы газ ҡулланған.
Төркиә президенты Рәжәп Эрдоган Фәтхулла Гюленды Американан ҡыуырға саҡырҙы. Ҡушма Штаттарҙың был аҙымы Төркиәнең НАТО буйынса страгик партнер булыуын күрһәтер ине, тигән Төркиә етәксеһе. Төрөктәр Американың террор ойошмаһы етәксеһен үҙендә тотоуын аңламай, тигән Рәжәп Эрдоган.
Сүриәнең Алеппо ҡалаһында Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы һәм Ҡыҙыл тәре йәмғиәтенең гуманитар колоннаһын утҡа тотоу илдәге хәлде көйләргә теләгән яҡтар араһында мөнәсәбәттәрҙе ҡатмарлаштырҙы. Әйтәйек,Америка Рәсәй менән хеҙмәттәшлек принциптарын ҡайтанан ҡарап сығыу менән янай һәм Мәскәү менән Дамаскты ғәйепләй. Рәсәй оборона министрлығы иһә Рәсәй һәм Сүриә хәрбиҙәренең быға бер ниндәй ҙә ҡағылышы юҡ тип белдерә. Ҡайһы бер политологтар гуманитар конвойға һөжүмде Америка ойошторған провакация тип баһалай.
Атыу федерацияһы башлығы Виталий Крючин Людвин Ван Бетховендың бер әҫәрен һәм «Мурка» йырын ике пистолеттан металдан эшләнгән пластиналарға атып башҡарған.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә республика һәм район мәнфәғәттәре өсөн эшләйәсәк йәштәр кәрәк» Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә республика һәм район мәнфәғәттәре өсөн эшләйәсәк йәштәр кәрәк»
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә республика һәм район мәнфәғәттәре өсөн эшләйәсәк йәштәр кәрәк» Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
18 мартта Башҡортостан Башлығы йәштәр менән эшләүгә арналған Башҡортостан Хөкүмәте ултырышын уҙғарҙы. Унда Рәсәйҙең Федераль Йыйылышы Федерация Советы, Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, йәмәғәт һәм йәштәр ойошмалары вәкилдәре, муниципалитет һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары етәкселәре ҡатнашты.
– Республикабыҙ юғары булмаған уртаса йәштәге биләмәләр иҫәбенә инә. Беҙ – Волга буйы федераль округында иң йәше. Халыҡтың уртаса йәше – 38 тирәһе. Беҙҙән «өлкәнерәктәр» ҙә бар – 40-43 йәш. Бынан тыш, йәштәрҙең һаны миллионға яҡын – 970 мең кеше, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙгә йәштәр менән нисек эшләргә, уларҙы ниндәй мәсьәләләр борсоуы хаҡында белергә кәрәк. Эште йәштәр файҙа алырлыҡ итеп ойоштороу зарур.
Республика Башлығы һүҙҙәренсә, йәштәргә депутат урындарын биләү мөмкинлеген бирергә, власть органдарын «йәшәртеү» менән әүҙем шөғөлләнергә кәрәк.
Хеҙмәт хаҡы, эш һәм торлаҡ – йәштәрҙе борсоған мөһим проблемалар ошо, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
– Бөгөнгө көндә йәш кешегә үҙ эшен асыу бик ауыр. Әгәр ата-әсәһе ярҙам итмәһә, ул фатир һатып ала алмай. Йәштәр кооперативтар булдырыу идеялары менән тупһа тапай һәм закон, норматив документтар юҡ тигән яуаптар ишетә. Беҙҙә баҙар хужалығы һәм ни өсөн йәштәргә өҫтөнлөктәр бирелергә тейеш, тиҙәр. Ә тағы ла кемгә өҫтөнлөк бирергә һуң? – тине Башҡортостан Башлығы. – Совет заманында барыһы ла аңлашыла ине: бөтә баҫҡыстар буйлап үткәс, фатир алаһың, машинаға аҡсаны үҙең эшләп табаһың. Хәҙер социаль лифттар насар эшләй.
Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта үҙ сығышында республикала йәштәр менән эшләүҙе ойоштороу, шул иҫәптән гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреү, экстремизмды һәм асоциаль күренештәрҙе иҫкәртеү мәсьәләләренә туҡталды. Уның һүҙҙәренсә, бөгөн балалар һәм йәштәр йәмәғәт берләшмәләрен үҫтереү, студенттарға булышлыҡ итеү, шулай уҡ интернет селтәрендә йәштәр ойошмаларын булдырыу кеүек эшмәкәрлек йүнәлештәренә иғтибарҙы көсәйтергә кәрәк.
Министр ведомство ҡарамағындағы учреждениеларҙың береһендә социаль селтәрҙәрҙә мөһим мәсьәләләрҙе күтәреү буйынса PR-үҙәк булдырырға тәҡдим итте.
Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров йәштәр эшҡыуарлығын үҫтереү, эш биреүселәр менән үҙ-ара килешеп эш итеү буйынса бер нисә тәҡдим индерҙе.
Федерация Советының фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова йәштәр менән эшләү өлкәһендә федераль закондар сығарыу башланғыстары хаҡында һөйләне, йәштәр инициативаһын үҫтереүгә йүнәлтелгән коворкинг-үҙәктәрҙең, гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреүгә булышлыҡ итеүсе хәрби саҡырылышҡа тиклемге әҙерлек үҙәктәренең эш тәжрибәһен өйрәнергә тәҡдим итте.
Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе кәңәшсеһе Юлия Исмәғилева республика власть органдарының йәштәр сәйәсәте мәсьәләләренә етди иғтибар биреүен билдәләне һәм ведомствоның яҡын араларҙа ғәмәлгә ашырыласаҡ башланғыстары тураһында һөйләне.
– Йәштәрҙең башланғыстары күп. Әммә уларға йүнәлеш бирергә тейешбеҙ. Беҙ шуның өсөн яуап бирәбеҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов, кәңәшмәгә йомғаҡ яһап. – Тәртипһеҙлек насар һөҙөмтәләргә килтерәсәк. Шуға күрә йәштәргә ярҙам итәйек.
Рөстәм Хәмитов сығышының тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Өфөлә эшһеҙлек буйынса пособиеның уртаса айлыҡ күләме 3979 һум тәшкил итә
Йыл башынан алып Өфөнөң халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамына 17300-ҙән ашыу кеше эшкә урынлашҡан. Йәнә1800 өфөлө бөгөн хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәргә бушлай уҡытырға һәм ҡайтанан уҡытырға ебәрелгән.
Әлеге ваҡытта Өфөнөң хеҙмәт биржаһында рәсми рәүештә теркәлгән 7300-ҙән ашыу эшһеҙ иҫәпләнә. Уларҙың 6500-ҙән ашыуы эшһеҙлек буйынса пособие ала.
«Башинформ» агентлығына республиканың Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бындай пособиеның уртаса айлыҡ күләме 2012 йылдың тәүге туғыҙ айы эсендә Өфөлә 3979 һум тәшкил иткән. Август йомғаҡтары буйынса был күрһәткес Башҡортостан баш ҡалаһында 4022 һумға еткән.


text:
Республикала башҡорт телен былтырғы уҡыу йылында 100 меңгә яҡын уҡыусы өйрәнгән
Башҡортостанда мәктәп уҡыусыларының 85 процентынан ашыуы рус телендә белем ала. Башҡорт телендә — 11 проценттан ашыу, татар телендә — 2,3%, мари телендә — 0,6%, сыуаш телендә — 0,2%, удмурт телендә — 0,1%.
Бынан тыш, алда һанап үтелгән барлыҡ телдәр ҙә, шулай уҡ мордва, украин, белорус, немец, латыш һәм поляк телдәре республикала предмет булараҡ өйрәнелә, тип хәбәр иттеләр Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органынан. Былтырғы уҡыу йылында башҡорт телен предмет булараҡ 94 меңдән ашыу уҡыусы өйрәнгән. Татар телен – 50 меңгә яҡын, мари телен – 5700, сыуаш телен – 5600 мәктәп уҡыусыһы өйрәнгән. Йәкшәмбе мәктәптәрендә әрмән һәм йәһүд телдәре лә өйрәнелә.


text:
Рөстәм Асанбаевҡа ярҙам йөҙөнән ойошторолған рок-концертта ҡатнашыусылар һәм билет хаҡы билдәле булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөнөң рок-н-ролл донъяһы Юрий Шевчук һәм «Outrider», «Boogie Band», «The Donuts» төркөмдәре ҡатнашлығындағы концертты көтә. Хәйриә концерты 5 февралдә «Өфө уттары» күңел асыу комплексында уҙа. Музыканттар үҙҙәренең сығышын «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составы гитарасыһы Рөстәм Асанбаевҡа ярҙам йөҙөнән ойоштора. Әлеге ваҡытта музыкант яман шештән дауаланыу курсы үтә, билет һатыуҙан килгән аҡса медицина сығымдары һәм реабилитация курстары өсөн түләүгә йүнәлтеләсәк.
«Башинформ» агентлығына «The Donuts» төркөмөнөң художество етәксеһе һәм бас-гитарасыһы Артур Кәримов хәбәр итеүенсә, концертта улар үҙҙәренең рок һәм блюз-рок стилендәге бер нисә композицияһын башҡарасаҡ.
«Рөстәм Асанбаев менән концерттарҙа бер нисә тапҡыр осраштыҡ. Яҡындан таныш булмаһаҡ та, уның Өфөлә рок һәм блюз-рок музыкаһы үҫешенә индергән өлөшө хаҡында беләбеҙ. Кешегә теләктәшлек күрһәтергә теләйбеҙ. Уға ярҙам итеү өсөн барыһын да эшләргә кәрәк», — тине Артур Кәримов.
Билеттар «Огни Уфы» күңел асыу комплексы кассаларында ғына һатыла, хаҡы 1500-ҙән алып 3500-гә тиклем. Телефон: 290-86-90, 290-86-86.
Былтыр сентябрь айында гитарасыға 61 йәш тулды. Ул уны 2015 йылдың 22 сентябрендә Республика клиник онкология диспансерына килгән дуҫтары менән билдәләне. Шул уҡ йылдың 29 сентябрендә ошо медицина учреждениеһында Рөстәм Асанбаев һәм башҡа пациенттар өсөн концерт ойошторолдо.


text:
Мортаза Рәхимов Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнашасаҡ
Бөгөн Һамарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Советы ултырышында ҡатнашасаҡ.
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевтың граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү һәм социаль йүнәлешле йәмәғәт берекмәләрен һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы яҡлау буйынса Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыу мәсьәләләре ҡараласаҡ.
Округ Советы ултырышында Волга буйы төбәктәре етәкселәре, сәйәси партиялар вәкилдәре, Волга буйы федераль округынан Рәсәй Йәмәғәт палатаһы ағзалары ҡатнашасаҡ.
Округ Советы ултырышы 14 сәғәттә (Өфө ваҡыты менән) башлана һәм РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле рәсми сайтының Интернет-телевизион каналында күрһәтеләсәк.


text:
Башҡортостанда “Китапханаға китап бүләк ит!” шәфҡәтлелек акцияһы тамамланды
Башҡортостандың бар район һәм ҡалаларында уҙған йылда алып барылған “Китапханаға китап бүләк ит!” шәфҡәтлелек акцияһына йомғаҡ яһалды. Уны БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы менән Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханаһы ойошторғайны.
БР милли китапханаһының директор урынбаҫары Галина Евдищенконың “Башинформ” мәғлүмәт агентлығына хәбәр итеүенсә, урындарҙа китап йыйыу менән ҡала һәм район китапханалары шөғөлләнгән.
Уның әйтеүенсә, хәйриә марафонының һөҙөмтәләре көтөлгәндән дә күберәк булып, 80 мең китап экземплярына еткән. Китапты иң күп бүләк итеүселәр иҫәбендә муниципаль берәмектәрҙең хакимиәт башлыҡтары һәм уның хеҙмәткәрҙәре, урындағы интеллигенция – табиптар, уҡытыусылар, мәҙәниәт өлкәһе һәм киң мәғлүмәт сараһы хеҙмәткәрҙәре, дин башлыҡтары, хаҡлы ялға сыҡҡандар һәм балалар.
Йыйылған китап иҫәбе буйынса иң юғары һөҙөмтә Ауырғазы районында, акция һөҙөмтәһендә райондың китапханалар селтәре 15 меңдән ашыу китапҡа тулыланған.
Ҡырмыҫҡалы районында бер мең ярым тирәһе китап берәмеге йыйылған. Район хакимиәте башлығы Ирек Сафин китапханаға Николай Карамзин әҫәрҙәренең 18 томлыҡ йыйынтығын бүләк иткән.
“Башкиргаз” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Альберт Әхмәтшин Кушнарен районы китапханалары фондын тулыландырыуға аҡса бүлгән. Был районда акция һөҙөмтәһендә 2700 китап йыйылған.
Шишмә районының һәр кем өсөн асыҡ библиотекалар фонды “Информреклама” йәмғиәте менән Америка-башҡорт интерколледжы бүләктәре иҫәбенә 4000 экземплярға байыған.
Иң ҙур бүләкләүсе Өфөнән пенсионер Маргарита Злотникова, ул китапханаға китаптар менән бергә граммофон яҙмалары коллекцияһын да тапшырған.


text:
Республикала иҡтисади әүҙем халыҡ һаны 1,988 миллион кеше тәшкил итә
2013 йылдың февраль-апрель айҙарында статистика органдары тарафынан үткәрелгән тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда иҡтисади әүҙем халыҡ һаны 1,988 миллион кеше тәшкил итә.
Уларҙың 1,855 миллиондан ашыуы — хеҙмәт эшмәкәрлеге менән мәшғүл, 133 меңе – эшһеҙ.
Бер йыл элек республикала иҡтисади әүҙем халыҡ һаны 2,041 миллиондан ашыу кеше тәшкил итә ине. Уларҙың 1,918 миллионы – хеҙмәт эшмәкәрлеге менән мәшғүл ине, ҡалғандары эшһеҙ тип иҫәпләнде.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылдың февраль-апрель айҙарында дөйөм эшһеҙлек кимәле Башҡортостанда 3,1 процент тәшкил иткән. Рәсәй буйынса был һан – 5,7 процентҡа, Волга буйы федераль округында 5,2 процентҡа тиң. Бер йыл элек был күрһәткес, шул тәртиптә, 6,1; 5,5 һәм 5,3 процент тәшкил иткән.


text:
Балтик диңгеҙе
Ба́лтик диңгеҙе́ — материк эсендә урынлашҡан диңгеҙ. Балтик диңгеҙе Европаның төньяғында урынлашҡан, Атлантик океан бассейнына керә.
Утрауҙарҙы иҫәпләмәйсә диңгеҙ өҫтө майҙаны 415 мең км². Һыу күләме 21,5 мең км³.
Балтик диңгеҙе Рәсәй, Эстония, Латвия, Литва, Польша, Германия, Дания, Швеция һәм Финляндияның ярҙарын йыуа.
Балтик диңгеҙенең эре ҡултыҡтары: Фин ҡултығы, Ботник ҡултығы, Рига ҡултығы, Курш ҡултығы.
Эре утрауҙар: Готланд, Эланд, Борнхольм, Волин, Рюген, Аланд утрауҙары һәм Сааремаа.
Балтик диңгеҙенә ҡойоусы эре йылғалар: Нева, Нарва, Көнбайыш Двина (Даугава), Неман, Преголя, Висла, Одер һәм Вента.
Эре порттар: Вентспилс, Санкт-Петербург, Калининград, Балтийск, Клайпеда, Киль, Любек, Копенгаген, Гданьск, Щецин.


text:
Сергей Лаврентьев сәйәси партиялар вәкилдәре менән осрашты
2010 йылдың 10 мартында Республика Йортонда Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре вәкилдәре менән осрашты.
Осрашыуҙа «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе, «ЛДПР», «КПРФ», «Правое дело», «ЯБЛОКО» һәм «Рәсәй патриоттары» сәйәси партияларының төбәк бүлексәләре вәкилдәре ҡатнашты.
Рәсәй Дәүләт Советының 2010 йылдың 22 ғинуарында үткән ултырышына сығарылған сәйәси системаны модернизациялау ултырышта тикшерелгән көнүҙәк мәсьәлә булып торҙо. Бында Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы органдарының сәйәси партиялар менән аралашыуы, «Һайлауҙар тураһында» Башҡортостан Республикаһы Кодексына үҙгәрештәр индереү зарурлығы тураһында һүҙ алып барылды. Шулай уҡ республика министрлыҡтары һәм ведомстволары, муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәре етәкселәренең сәйәси партиялар вәкилдәре менән осрашыуын ойоштороу, йәштәр сәйәси ойошмаларының берлектәге түңәрәк өҫтәлдәрен үткәреү, сәйәси партиялар эшмәкәрлеген республика киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртыу кәрәклеге билдәләнде.
Шулай уҡ төбәк парламентына инмәгән сәйәси партиялар вәкилдәренең Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ултырыштарында сығыштарын ойоштороу һәм иҫке, авария хәлендәге йортарҙы һүткәндә граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләре лә ҡуҙғатылды.
Бөтә мәсьәләләр буйынса ла килешеүгә өлгәшелде, шулай уҡ бындай осрашыуҙарҙы квартал һайын үткәрергә ҡарар ителде.


text:
Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө менән!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Именлек органдары хеҙмәткәрҙәрен һәм ветерандарын һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
“Именлек органдарының хөрмәтле хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары!
Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ – Рәсәй Федерацияһының Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө менән ихлас ҡотлайым!
Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ хоҡуҡ һаҡлау органдары системаһында айырым бер урын биләй, ҡатмарлы дәүләт мәсьәләләрен хәл итә. Бөгөн дә уның эшмәкәрлеге һис шикһеҙ кәрәкле. Былар – террористик янауҙарға ҡаршы тороу, сәйәси һәм дини экстремизмға сик ҡуйыу, сит ил махсус хеҙмәттәренең разведка акцияларын нейтралләштереү, коррупцияны тамырынан бөтөрөү, наркобизнесҡа һәм ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш һәм башҡалар. Һеҙҙең эшегеҙҙең һөҙөмтәләрен, Рәсәй милли мәнфәғәттәрен яҡлауҙың йоғонтоло дәүләт ҡоралы булараҡ, именлек органдарының һөҙөмтәлелеге асыҡ раҫлай.
Именлек органдары хеҙмәткәрҙәре һәр ваҡыт компетентлығы, юғары яуаплылығы һәм ҡыйыулығы менән айырылып торҙо. Һеҙҙең үҙ антығыҙға һәм профессиональ бурысығыҙға тоғролоғоғоҙ киләсәктә лә йәмғиәттә тотороҡлолоҡто, граждандарҙың именлеген һәм тыныслығын һаҡлау гаранты булып торор, илдең һәм уның төбәктәренең үҫешенә булышлыҡ итер, тип ышанам.
Күп көсөн һәм энергияһын еңелдән булмаған чекист хеҙмәтенә һалған именлек органдары ветерандарына айырым рәхмәт һүҙҙәремде еткерәм.
Һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ныҡлы сәләмәтлек, именлек һәм бәхет, Ватанға хеҙмәт итеү кеүек изге эшегеҙҙә уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
Өфөлә балалар йорто тәрбиәләнеүселәре тураһында «Ҡалдырма, әсәй!» спектакле сәхнәләштерелә
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй!» повесы буйынса спектакль өҫтөндә эш башланды. Автобиографик әҫәрҙең төп геройы — Ильяс исемле етем малай. Ата-әсәһе вафат булғас, ул балалар йортона, ауыр холоҡло тиҫтерҙәре араһына барып эләгә.
Спектаклде йәш режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаев сәхнәләштерә. Премьера март айына билдәләнгән. «Әҫәр ҡатмарлы хәлдәргә, ата-әсә наҙының булмауына ҡарамаҫтан, ғәҙел, намыҫлы, үҙ бәҫен белгән һәм ҡуйған маҡсатына ирешә алған кеше булып үҫергә мөмкин икәнлеген күрһәтә», — тип хәбәр иттеләр театрҙың матбуғат хеҙмәтендә.
Айгиз Баймөхәмәтов — «Башҡортостан» гәзите журналисы, яҙыусы, Башҡортостандың, Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы һәм Башҡортостандың, Рәсәйҙең Журналистар союзы ағзаһы. «Ҡалдырма, әсәй!» китабы «Башҡортостандың иң яҡшы башҡорт китабы» VIII республика конкурсы еңеүселәренең береһе булды. 2015 йылда ошо повесы өсөн авторға Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы тапшырылды. Тиҙҙән бөтә республикала китаптың исем туйы үтәсәк.


text:
Өфө йән башына иҫәптә ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше буйынса миллионлы ҡалалар араһында икенсе урында тора
Өфөлә 2012 йылда ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше 367 миллиард һум тәшкил иткән, 2011 йыл күрһәткесе менән сағыштырмаса, был 9,1 процентҡа күберәк. Дөйөм республика ваҡлап сауҙа итеү әйләнешенең 58 проценты Өфөгә тура килә. Был хаҡта Өфө мэрияһында үткән матбуғат конференцияһында ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Марат Ғәлиуллин хәбәр итте.
Йән башына иҫәптә ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше буйынса Башҡортостан баш ҡалаһы Рәсәйҙең миллионлы ҡалалары араһында икенсе урында килә.
Өфөлә 2012 йылда дөйөм туҡланыу күләме 15,4 миллиард һум тәшкил иткән. Екатеринбург һәм Пермдән һуң был өсөнсө күрһәткес.
Көнкүреш хеҙмәттәре күләмдәре 14,4 миллиард һум менән иҫәпләнә, Ҡаҙандан һуң был икенсе күрһәткес.
Сауҙа һәм хеҙмәттәр өлкәһе Өфөлә яңы объекттар менән тулылана.
— Былтыр сауҙа һәм дөйөм туҡланыу өлкәһендә 139 яңы объект файҙаланыуға тапшырылды, уларҙың дөйөм майҙаны 80 мең квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә. Ике меңдән ашыу эш урыны булдырылды, — тип хәбәр итте Марат Ғәлиуллин.
Шулай итеп, мэрия мәғлүмәттәренә ярашлы, бөгөнгө көндә Өфөлә 4717 сауҙа объекты һәм 1262 дөйөм туҡланыу предприятиеһы эшләй.


text:
Фото:
«Mисс Азия-2012» конкурсында Башҡортостан һылыуы беренсе урын яуланы
Фото:
Башҡортостан һылыуы Рәзилә Абдулғазина «Мисс Азия-2012» халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында беренсе урын яуланы.
Матурлыҡ бәйгеһе Тыва Республикаһында үтте. Башҡортостан һылыуынан тыш, сарала Бурятия, Якутия, Тыва, Таулы Шория, Хакасия, Алтай, Монголия, Ҡытай һәм Кореянан ҡыҙҙар ҡатнашты.
Бурятиянан Арюна Бубеева Гран-при яуланы.
«Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, жюри составында 2004 йылда «Мисс Азия» конкурсында еңеүсе яҡташыбыҙ Альбина Мөхәмәтйәнова-Усманова ла булды.
Конкурс шарттары буйынса, ҡыҙҙар үҙ халҡының мәҙәниәте менән таныштырҙы һәм ижади номерҙар тәҡдим итте. Рәзилә башҡорт бейеүен башҡарып, ҡумыҙҙа һәм флейтала уйнап, тамашасыны хайран ҡалдырҙы, тип хәбәр иттеләр «Һылыуҡай» студияһынан.
Башҡортостан һылыуына бриллиант муйынсаҡ һәм аҡсалата приз бүләк иттеләр.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Lotte Group компанияһының директорҙар советы рәйесе менән осрашты
Фото:
20 июндә Санкт-Петербургта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Lotte Group компанияһының директорҙар советы рәйесе Шин Донг Бин менән һөйләшеүҙәр үткәрҙе.
Осрашыу барышында үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләре һәм Башҡортостанда Көньяҡ Корея конгломератының инвестицион проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов республикала ижтимағи-сәйәси хәлдең тотороҡло булыуын, инвесторҙар өсөн һалымдар буйынса ташламалар булдырылыуын һәм Көньяҡ Корея эшҡыуарҙары менән һөҙөмтәле хеҙмәттәшлек итеү миҫалдары булыуын билдәләне.
— Беҙ Lotte Group компанияһы менән эшләргә теләр инек һәм үҙебеҙҙең яҡтан мөмкин тиклем уңайлы шарттар булдырырға әҙербеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Шин Донг Бин Башҡортостан Президентына үҙе етәкселек иткән компаниялар төркөмө хаҡында һөйләне, Lotte Group компанияһының керем күләме буйынса Көньяҡ Кореяла бишенсе урын биләүе хаҡында әйтте. 2011 йылда был күләм 65 миллиард АҠШ доллары тәшкил иткән.
Уның һүҙҙәренсә, компания Мәскәүҙә ҡунаҡханалар һәм сауҙа үҙәктәре төҙөгән, Калуга өлкәһендә фабрика асҡан, Приморье крайының агросәнәғәт комплексына инвестициялар һала. Яҡын арала компания Татарстанда инвестицион проектты тормошҡа ашырырға планлаштыра.