text:
Башҡортостанға Рәсәйҙең Ауыл хужалығы министрлығы делегацияһы килде
11 августа Өфөгә Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы министрлығы һәм Милли һөт етештереүселәр союзы делегацияһы килде. РФ Ауыл хужалығы министрлығының аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү департаментының директор урынбаҫары Артем Крестьянинов етәкселегендәге делегация составына «Союзмолоко», «Термотранс», «Алькос-проект» компаниялары, «De Laval» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселәре инә. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Мәскәү ҡунаҡтарының ике көнлөк башҡорт ерендә булыу программаһы тығыҙ. Бөгөн улар «Бәләбәй һөт комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә һәм Йәрмәкәй һөт ҡабул итеү пунктында буласаҡ, һөт йыйыу һәм ҡабул итеү эше менән танышасаҡ. Шулай уҡ Йәрмәкәй районы Иҫке Сүлле ауылының һәм Бүздәк районы Таулар ауылының һөт йыйыусылары менән осрашыу планлаштырылған.
Йома, 12 августа, Асҡын районында халыҡтан һөт йыйыуҙы ойоштороу, «Һөт иле — 2011» Бөтә Рәсәй фестиваленә әҙерлек буйынса проектты тормошҡа ашырыу мәсьәләләрен ҡарау планлаштырыла. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы етәкселеге менән осрашыу ойоштороласаҡ.


c: text/html

text:
Өфөлә хеҙмәтләндереү өлкәһендәге иң яҡшы предприятиелар бүләкләнәсәк
2011 йыл йомғаҡтары буйынса хеҙмәтләндереү өлкәһендәге иң яҡшы предприятиеларға наградалар тапшырыу тантанаһы кесаҙна, 2 февралдә, үтәсәк. Еңеүселәрҙе 68 номинация буйынса Kto1.ru порталының эксперттары билдәләгән.
«Башинформ» агентлығына сайт етәксеһе Артем Клименконың хәбәр итеүенсә, ҙур жюриға 800-ҙән ашыу кеше ингән, уларҙың күбеһе билдәле кешеләр: әүҙем блогерҙар йәки баһа, комментарийҙар яҙған ҡулланыусылар.
- Беҙҙең төп принцип — жюриның халыҡ өсөн асыҡ, компетентлы, хөрмәт яулаған кешеләр булыуы, — ти Артем Клименко. — Эксперттар иҫәбенә уй-фекерҙәренә ышанырға мөмкин булған кешеләр эләгә. Улар һәр ваҡыт реаль шәхестәр, башлыса, үҙҙәренең өлкәһендәге лидерҙар, төрлө статустағы, төрлө йәштәге, төрлө эш хаҡы алған, төрлө ҡарашлы төрлө һөнәр кешеләре.
Тауыш биреү йыл дауамында барҙы. Жюри номинанттарҙы «биш йондоҙ» системаһы буйынса баһаланы. Һәр эксперт үҙенең баһаһын теләгән ваҡытта үҙгәртә ала ине, шуға күрә конкурсанттар, беренсе булып ҡалыр өсөн, йыл буйы үҙенең статусына торошло булырға тейеш.
Иң яҡшылар исемлеге www.kto1.ru сайтында бирелгән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ложбан
Ложба́н (ложб. Lojban, [ˈloʒban] тип әйтелә) − яһалма тел, априор телдәрҙән ин күренеклеһе. Тел системаһы формаль логикаһында нигеҙләнә.
Ложбан логлан – тағы бер яһалма тел нигеҙендә Logical Language Group (LLG, ложб. la lojbangirz) тарафынан булдырылған. Булдырыу сәбәбе: логлан тулы булмаған һәм авторлыҡ хоҡуғы тарафынан яҡланған. Ложбан ҡағиҙәләре авторлыҡ хоҡуғы тарафынан яҡланмаған.
Орфография һәм фонетика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ложбан әлифбаһында 26 хәреф: 23 стандарт латин хәреф (h, q, w хәрефтәренән башҡа), апостроф, нөктә һәм өтөр.


text:
Фидус Ямалетдинов: «Башҡортостанда ярлылыҡ менән көрәш буйынса бар саралар ҙа күреләсәк»
Башҡортостан халҡының 11 проценты ярлылыҡ сигендә йәшәй. Был килемдәре йәшәү минимумынан түбән булған кешеләр. Мәсьәлә Республика социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссия ултырышында тикшерелде.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – республиканың иҡтисади үҫеш министры Владимир Балабанов һүҙҙәренсә, социаль партнерлыҡ яҡтары 2008-2010 йылдарға иҫәпләнгән БР Профсоюздар федерацияһы, БР Хөкүмәте һәм эш биреүселәр берләшмәләре араһындағы Республика килешеүе сиктәрендә алынған социаль йөкләмәләрҙең барыһын да тиерлек үтәгән.
Ҡуйылған бурыстарҙың бер нисәүһе генә үтәлмәй ҡалған. Шуларҙың береһе – табыштары йәшәү минимумынан түбән булған халыҡ өлөшөн кәметеү. 2010 йыл аҙағына бындай кешеләр иҫәбе республика халҡының 10 процентынан артмаясаҡ, тип планлаштырылған ине. Ләкин ундайҙар бөгөн күберәк.
Планлаштырылғанса, 2011 йылға иҡтисади әүҙем халыҡ араһында теркәлгән эшһеҙлек кимәлен 1,3 процентҡа кәметеүгә лә өлгәшелмәгән. Был күрһәткес ике процент тәшкил итә.
Владимир Балабанов әйтеүенсә, ярлылыҡ сигендә йәшәгән халыҡ менән бер рәттән, Башҡортостанға дөйөм алғанда эш хаҡының етерлек күләмдә булмауы ла көнүҙәк булып ҡала. Эш хаҡы беҙҙә Волга буйы федераль округындағы күп төбәктәргә ҡарағанда кәмерәк. Миҫал өсөн, Татарстанда, Пермь крайында, Нижегородка һәм Һамар өлкәләрендә уртаса эш хаҡы Башҡортостанға ҡарағанда юғарыраҡ.
БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Валерий Апокиндың билдәләүенсә, республика эш хаҡы кимәле буйынса Рәсәйҙә бөтөнләй 40-сы урында тора, бөтөн ил буйынса күрһәткестәрҙе ҡарағанда, эш хаҡы беҙҙә дүрттән бер өлөшкә кәмерәк.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Республика социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссияның координаторы Фидус Ямалетдиновтың әйтеүенсә, республика етәкселеге 2011 йылдың икенсе кварталында ярлылыҡ менән көрәш һәм халыҡ табыштары дифференциацияһын кәметеү буйынса бөтөн сараларҙы ла күрергә ҡарар иткән.


text:
Өфөлә яңы балалар баҡсаһы асылды
Уҙған ял көндәрендә Өфөнөң Дим районында яңы «Йылмайыу» балалар баҡсаһы асылды. Был хаҡта ER.RU хәбәр итә.
Тантаналы сарала «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов, баш ҡаланың Дим районы хакимиәте башлығы Зөфәр Хәкимов ҡатнашты.
— Балалар баҡсаһы асылыуы – ысын мәғәнәһендә барыбыҙ өсөн дә байрам ул, — тип билдәләне үҙенең сығышында партияның төбәк бүлексәһе етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов. — Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына сираттар, үкенескә күрә, һаман бар әле. Был проблеманы хәл итеүгә республика етәкселеге етди иғтибар бүлә, «Берҙәм Рәсәй» партияһы «Балаларға – балалар баҡсалары» проектын тормошҡа ашыра башланы, уның сиктәрендә төбәктә бер нисә мәктәпкәсә учреждение асылды һәм реконструкцияланды.
Яңы балалар баҡсаһы Өфөләге иң заманса учреждениеларҙың береһе булып тора. Ул 200 тәрбиәләнеүсегә иҫәпләнгән. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында квалификациялы персонал тупланған, уйын һәм ял бүлмәләре йыһазландырылған, улар кәрәкле инвентарь менән тәьмин ителгән. Баҡсаның беренсе ҡатында 12 метр оҙонлоғондағы бассейн эшләй.
— Дим халҡы был ваҡиғаны оҙаҡ көттө, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды баҡсаны асыу тантанаһында Дим районы хакимиәте башлығы Зөфәр Хәкимов.— «Йылмайыу» балалар баҡсаһын Өфөләге иң яҡшыларҙың береһе тип әйтергә мөмкин. Ул балаларҙы ғына түгел, ата-әсәләрҙе лә ҡыуандырыр, тип ышанам.
Зөфәр Хәкимов билдәләүенсә, яҡын арала ошо мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы янында яңы мәктәп төҙөлә башлаясаҡ. Балалар баҡсаһын асыу тантанаһынан һуң саҡырылғандарҙың барыһы ла яңы баҡса менән танышыу мөмкинлеге алды.


text:
ШОС һәм БРИКС саммиттарына Өфөнөң Көньяҡ автовокзалы реконструкцияланасаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2015 йылды Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышын һәм БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтары осрашыуын үткәреүгә бәйле Өфөнөң Көньяҡ автовокзал бинаһын һәм биләмәһен тейешле тәртипкә килтереүгә ҙур иғтибар бирелә. Бынан тыш, объекттың хәүефһеҙлеге буйынса максималь шарттар булдырыу буйынса саралар күрелә.
Көньяҡ автовокзалда мәғлүмәт технологиялары әүҙем индерелә. Мәҫәлән, пассажир бөтә билеттарҙы ла бер автовокзалда һатып алып, улар буйынса бар республика буйлап йөрөй ала. Автовокзалдар берләшмәһе Рәсәйҙә ошондай хеҙмәттәр күрһәтеүсе берҙән-бер предприятие булып тора.
Ҡала яны һәм ҡала-ара маршруттарына билет һатыу пункттарын киңәйтеү буйынса даими эш алып барыла — йәмәғәт транспорты туҡталыштарында һәм халыҡ күп йөрөгән урындарҙа өҫтәмә кассалар асыла. 2014 йылда Өфөлә, Мәләүездә, Ишембайҙа, Нефтекамала ошондай пункттар асылған да инде.
Берләшмә эсендә финанс сараларын ҡабаттан бүлеү, ҡеүәттәрҙе бер автовокзалға туплау объектта яңы технологиялар һәм заманса материалдар ҡулланып, сифатлы төҙөкләндереү, реконструкция эштәрен башҡарырға мөмкинлек бирә.


text:
Республика Башлығы Стәрлебашта балалар баҡсаһы төҙөлөшөн тикшерҙе
ӨФӨ, 2014 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Стәрлебаш районы буйлап эш сәфәрендә йөрөгәндә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 120 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөлөшөнөң барышын тикшерҙе. Мәктәпкәсә учреждение Стәрлебаш ауылында һалына. Объектҡа заказ биреүсе – Башҡортостан Республикаһының Капиталь төҙөлөш идаралығы. Балалар баҡсаһы 2013 йылдың ноябрендә төҙөлә башланған. Әлеге ваҡытта объекттың әҙерлеге – 95 процент, тип хәбәр итә төбәк Башлығының матбуғат хеҙмәте.
БР Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы Хәлим Шәйбәков, дәүләт менән килешеү буйынса төҙөлөш-монтаж эштәренең хаҡы 64 миллион һум тәшкил итте, тип хәбәр итә. Бер бала урыны 534 мең һумға барып баҫҡан. Уның әйтеүенсә, объектта бөтә ебәреү-көйләү эштәрен ноябрҙә тамамлау күҙаллана. Балалар баҡсаһы төҙөлә башлаған биҫтәнең мөһим өлөшөнә әйләнәсәк.
Стәрлебаш районы хакимиәте башлығы Фәнүр Туҡтаров артабан мәктәп һәм балалар баҡсаһын бер бинала берләштерергә планлаштырылыуын һөйләне. Рөстәм Хәмитов был фекерҙе хупланы, айырыуса 2016 йылдан алып Башҡортостанда мәктәптәр төҙөү буйынса масштаблы республика программаһының башланыуы күҙлегенән сығып ҡарағанда.


text:
Айнур Асҡаровтың «Пилорама» исемле яңы фильмы беренсе кинонаградаға лайыҡ булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт режиссеры Айнур Асҡаровтың «Пилорама» исемле яңы ҡыҫҡа метражлы нәфис фильмы беренсе кинонаградаға лайыҡ булды. Киров ҡалаһында үткән «Вятка ҡалаһындағы осрашыуҙар» фестивалендә ул «Профессионалдар» номинацияһында икенсе урын яуланы. Был хаҡта «Башҡортостан» киностудияһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
Комедиялы фильм ғаиләлә ир менән ҡатындың тарихын бәйән итә. Уларҙың аҡылға һыймаған ҡылыҡтары ғаилә тормошон аҫтын-өҫкә килтерә. Фильмда төп ролдәрҙе Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артистары Алмас Әмиров, Айһылыу Йомағолова, Хәким Мортазин башҡарған.
«Вятка ҡалаһындағы осрашыуҙар» Бөтә Рәсәй ҡыҫҡа метражлы уйын фильмдары фестивале Рәсәй Кинорежиссерҙары гильдияһына инә. Быйыл кино фестивалендә 18 төбәктән 200-ҙән ашыу вәкил ҡатнашты.


text:
Йәштәр театры Яңы йылға тиклем дүрт премьера күрһәтмәксе
Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры алдағы миҙгелгә ҙур пландар менән аяҡ баҫа. «Башинформ» агентлығына театрҙың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Яңы йылға тиклем театр дүрт премьера күрһәтмәксе.
Шулай итеп, башҡорт труппаһы Мостай Кәрим пьесаһы буйынса «Ҡыҙ урлау» спектакленә репетиция үткәрә башлаған. Уны режиссер Илдар Ғиләжев әҙерләй. Башҡорт драматургияһының танылған классик әҫәре, режиссер һүҙҙәренә ҡарағанда, заманса эшкәртелеп ҡуйыласаҡ.
Рус труппаһы үҙ сиратында билдәле ирланд драматургы Мартин Макдонахтың «Инишмаан утрауындағы зәғиф» пьесаһы буйынса спектакль премьераһын тамашасы хөкөмөнә ноябрь айына сығармаҡсы. Ҡуйыусы режиссеры – Олег Пронин. Өсөнсө премьераны ла шулай уҡ рус труппаһы әҙерләй. Марк Камолетти пьесаһын ҡуйыу өҫтөндә Өфө тамашасыһының һөйөүен яулаған театрҙың билдәле актеры Андрей Шрайнер эшләй.
Дүртенсе премьера тамашасылар өсөн Яңы йыл бүләге буласаҡ. Николай Коляда пьесаһы буйынса «Морозко» әкиәтен сәхнәгә Мөсәлим Ҡолбаев әҙерләй.


text:
Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылында Республика марафоны башлана
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
25 ғинуарҙа Өфөлә Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылын асыу тантанаһы була.
Байрам программаһы иртәнге сәғәт 11-ҙә «Родина» кинотеатрында йәш тамашасылар — етем һәм сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн сеанс менән башлана. Улар «Башҡортостан» киностудияһында төшөрөлгән «Төлкө менән ҡор», «Минең ауылым Аҡсура», «Һунарсы улы», «Аңра бүре», «Хәйерлегә булһын», «Урал менән Шүлгәндең мажаралары», «Ай һәм Урал тауҙары нисек барлыҡҡа килгән», «Сәңгелдәк йыры», «Алдар менән һоро бүре» исемле анимация фильмдарын ҡараясаҡ. Фойела тематик күргәҙмәләр эшләйәсәк, викториналар уҙғарыласаҡ.
Көндөҙгө сәғәт 12-лә Милли музейҙа «Башҡорт киноһы тарихы» күргәҙмәһе асыла. Экспозицияла кино төшөрөү ҡорамалдары һәм төрлө йылдарҙа «Башҡортостан» киностудияһында төшөрөлгән фильмдарҙың афишалары урын алған.
Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылын асыу тантанаһының рәсми өлөшөндә республиканың күренекле мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре ҡатнаша. Сара барышында Республика марафонына старт биреләсәк. Тәүгеләрҙән булып эстафетаны Сибай ҡалаһы ҡабул итә.
Шул уҡ көндә ойоштороусылар баш ҡалала йәшәүселәрҙе һәм ҡунаҡтарҙы «Башҡортостан» киностудияһының анимация, документаль, нәфис-ҡыҫҡа метражлы фильмдарын ҡарарға саҡыра. Фильмдар «Родина» кинотеатрында киске сәғәт 5-тә башлана. Сараға коммерция кинотеатрҙары ла ҡушыла. «Простор» һәм «Мегаполис» кинокомплекстарында йәш тамашасылар өсөн сеанстар ойошторола.
Республика Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, ошо уҡ көндә республикала Рәсәй киноһы йылын асыу уңайынан барлыҡ муниципаль район һәм ҡала округтарында тантаналы саралар үткәреү ҡаралған.


text:
Өфөлә күренекле башҡорт композиторы Айрат Кәримов арабыҙҙан китте
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан мәҙәниәте һәм сәнғәте ауыр юғалтыу кисерҙе. Башҡорт композиторы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Айрат Кәримов 76-сы йәшендә донъя ҡуйҙы. Мәрхүм менән бәхилләшеү иртәгә, 13 майҙа, иртәнге сәғәт 11-ҙә Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бинаһында уҙа. Адресы: Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 34.
Айрат Таһир улы Кәримов 1941 йылдың 21 ғинуарында танылған башҡорт композиторы Таһир Кәримовтың ғаиләһендә тыуған. 14 йәшендә үк Мәскәүҙә Башҡорт сәнғәте декадаһында ҡатнашҡан, 15 йәшенән башҡорт академия драма театры ансамблендә пианист булып эшләгән. 1970 йылда Өфө сәнғәт училищеһының фортепиано бүлеген, һуңынан Урал дәүләт консерваторияһын тамамлаған. Консерваториянан һуң Башҡорт дәүләт филармонияһында, шапито циркында, Орел, Севастополь, Дондағы Ростов филармонияларында концертмейстер булып эшләгән. 1970-1976 йылдарҙа — «Ирәндек» вокаль-инструменталь ансамбленең музыкаль етәксеһе. Республикала Айрат Кәримовтың исемен тәү сиратта эстрада сәнғәтенең үҫеше менән бәйләйҙәр. Ул башҡорт профессиональ музыкаһына танго, джаз-вальс, вальс-бостон, буги-вуги кеүек яңы жанрҙар индерә.
1976 йылда ул Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиторҙар бүлегенә уҡырға инә. Институтты тамамлағандан һуң Айрат Кәримовтың ижадында хор, шулай уҡ симфоник оркестр өсөн әҫәрҙәр ҙур урын биләй. 1981-1988 йылдарҙа Республика рус драма театрында музыка бүлеге мөдире булып эшләгән саҡта композитор Өфөнөң төрлө театрҙарында 30-ҙан ашыу спектаклде музыкаль яҡтан биҙәй. М.Кәримдең «Ҡыҙ урлау» комедияһы буйынса балеты — композиторҙың иң мәшһүр әҫәре. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 40 йыллығы уңайынан Х.Ғиләжевтың «Ҡырҡ алтынсы һалдат» поэмаһы буйынса «Ҡаһарманлыҡ» әҫәрен, симфоник картиналар ижад итә.
Күренекле музыкант хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр. Композитор Айрат Кәримов менән һуңғы интервью «Йәмәғәт электрон гәзите»ндә баҫылған.


text:
"Мәңгелек ут" рок фестиваленең гала-концерты Өфө районында үтә
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Мәңгелек ут» асыҡ район рок фестиваленең гала-концерты 17 апрелдә Өфө районының Булгаково ауылында үтәсәк.
Заманса вокаль-инструменталь сәнғәт саралары ярҙамында йәштәргә патриотик тәрбиә биреүгә, шулай уҡ һәләтле йәш башҡарыусыларҙы һәм музыкаль төркөмдәрҙе асыҡлауға йүнәлтелгән фестиваль өс этапта үтте.
Финалда ауылдарҙан 35 йәшкә тиклемге айырым башҡарыусылар, йәштәрҙән торған музыкаль коллективтар һәм вокаль-инструменталь ансамблдәр ҡатнаша.
Рок-фестиваль тамамланғас, ҡатнашыусыларҙың барыһына ла Өфө районы хакимиәтенән дипломдар, бүләктәр тапшырыласаҡ.


text:
Башҡортостанда целлюлоза-ҡағыҙ комбинаты төҙөү планлаштырыла
Башҡортостанда — Ҡариҙел йәки Дыуан районында 600 меңдән алып бер миллион тоннаға тиклем ҡеүәт менән целлюлоза-ҡағыҙ комбинаты төҙөргә планлаштырыла.
Был турала 13 декабрҙә Хөкүмәт Йортонда республикала ағас эшкәртеү сәнәғәтен үҫтереү мәсьәләләренә арналған кәңәшмәлә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров хәбәр итте.
Башҡортостандың урман сәнәғәте комплексы үҙенә, башлыса, ағас әҙерләү, урман-химия продукцияһы етештереү, ағас эшкәртеү һәм мебель әҙерләүҙе лә индереп, ағастан изделиелар етештереү кеүек йүнәлештәрҙе индерә.
Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ағас эшкәртеүҙә һәм ағастан изделиелар етештереүҙә быйыл 1 октябргә ҡарата — 518 ойошма, целлюлоза-ҡағыҙ производствоһында, нәшриәт һәм полиграфия эшмәкәрлегендә 785 ойошма шөғөлләнә.
Был тармаҡ предприятиелары быйыл бөтәһе 1783 миллион һумлыҡ үҙендә етештерелгән продукция тейәп оҙатты, үҙ көстәре менән эштәр башҡарҙы һәм хеҙмәттәр күрһәтте. Ағас эшкәртеү һәм ағастан изделиелар әҙерләү ойошмаларының әйләнеше 1807 миллион һум тәшкил итә.
Кәңәшмәне алып барған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов фекеренсә, мәҫәлән, Ҡариҙел районында брикет яғыулығы етештереүҙе заманса ойошторғанда унан килем йылына бер миллиард һумға етер ине. Етмәһә, бының өсөн тәүшарттар бар: Павлово һыу һаҡлағысында батҡан ағас запастары (яғыулыҡ тап шунан етештерелә лә) күҙаллауҙар буйынса миллион тоннанан ашып китә.
Кәңәшмәлә «Селена» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәксеһе, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Анатолий Бондарук белдереүенсә, Башҡортостанда ағасты тәрән эшкәртеү буйынса заманса производство ойоштороуға уның предприятиеһы 1,5-2 миллиард һум аҡса һалырға әҙер.


text:
Һабантуй байрамы Америкаға ла барып етте
Һабантуй кеүек традицион милли байрам Америкаға ла барып етте. Колумбия округында йәшәгән Америка башҡорттары һәм татарҙары һабан байрамын 28 майҙа билдәләргә йыйына. Яҙғы баҫыу эштәре тамамланыуға ҡарата ойошторолған миили байрамға Вирджиниянан, Марилэнд, Пенсильваниянан, Колумбия округынан, Нью-Йорктан ҡунаҡтар саҡырылған.
Байрам программаһында бейеүҙәр, концерт, музыка, татлы һый, саф һауа, уйындар ҡаралған.
Башҡортостанда һабантуйҙар сәсеү кампанияһы тамамланғас, июндең тәүге аҙналарында үтә.


text:
19 март
19 март — григориан стиле буйынса йылдың 78-се (кәбисә йылында 79) көнө. Йыл аҙағына тиклем 287 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй — Һыу аҫты кәмәһендә хеҙмәт итеүселр көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1474 — Венецияла уйлап табыуҙы һаҡлау тураһында закон ҡабул ителә, был автор хоҡуғын яҡлаған беренсе закон.
- 1899 — Петербургта Рәсәйҙәге беренсе «ашығыс ярҙам» станцияһы эшләй башлай.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1911 — Закиров Әхмәт Закир улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 1949 — Валерий Леонтьев, совет һәм рәсәй поп-йырсыһы, актёр, манси милләтенән.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1963 — Вәлиев Әкрәм Мөхәррәм улы (Әкрәм Вәли), шағир, балалар яҙыусыһы, тәржемәсе.


text:
Описание презентации по отдельным слайдам:
МОҢҺОУ БАЛА САҠ
Дөрөҫөн әйткәндә, мин үткәндәрҙе,
бигерәк тә бала саҡты, иҫкә алырға яратмайым.
Зәйнәб Биишева
Мин 1908 йылдың 15 ғинуарында хәҙерге Күгәрсен районы Туйөмбәт ауылында ярлы, Ғабдулла Биишев тигән хәлфә ғаиләһендә, алтынсы бала булып донъяға килгәнмен.
Минең әсәйем Фәғилә Ғүмәр тигән һуҡыр ҡарттың ҡыҙы булған. Әсәйем бик йәштән быуындар һыҙлауы менән ауырыған. Бер йыл ярым ҡуҙғала алмай түшәктә ятҡандан һуң вафат булған. Миңә был ваҡытта 3 йәш булған.
Минең атайым Ғабдулла Төхфәтулла улы Биишев ерһеҙ-һыуһыҙ ғына түгел, хатта бөтөнләй туған-ырыуһыҙ бер кеше ине. Атайым ун ике йәшендә етем тороп ҡала. Ул бик егәрле була. Ҡулынан килмәгән эш булмай. Итек тә тегә, мейес тә сығара, көтөү ҙә көтә. Ә ураҡ урыуҙа алдына кешене сығармай. Атайым үҙенең тырышлығы арҡаһында мәшһүр “Хөсәйениә” мәҙрәсәһендә белем ала, балалар уҡытыу эшенә керешеп китә. Халыҡ атайымды хәлфә тип тә, мулла тип тә йөрөтә. Ләкин эшенең башында уҡ тирә-яҡтағы муллалар, байҙар тарафынан бик ныҡ ҡаршылыҡҡа осрай.
Бала саҡ… Шулай ҙа өйҙә үҙ әсәңде юҡһыныу, урамға сыҡһаң тиңдәштәреңдең “килмешәк”, “ерһеҙ” тип ҡыйратыуҙарына йыш осрау арҡаһындалыр, мин бик кескәйҙән уйсан, моңһоу, хатта телһеҙ-һүҙһеҙ булып үҫтем. Миңә бөтә донъя шулай кемделер ҡағыу-һуғыуҙан, рәнйетеү, ситләтеп, кәмһетеүҙән тора һымаҡ тойола. Был яман донъянан йәһәтерәк китәһе, үләһе килә. Әммә үҙ-үҙеңде үлтерергә ярамай бит. Иманһыҙ үлеү була бит ул. Тамуҡта янаһың. Ә минең ҡош ҡына булып, йәннәт тигән хыял донъяһында, ағастан ағасҡа ҡунып ҡына йәшәгән ҡош булғым килә. Һис юғы кеше аяғы баҫмаған берәй ҡара урманға ҡасып китеү, йәки “Ел-ел, арбам” әкиәтендәге кеүек серле арбаға ултырып, ете диңгеҙ артына осоу хаҡында хыялланып, хатта бөтә кешене лә яҡты, изге күңелле, бәхетле, шат итеү өсөн берәй сара табыу тураһында мең төрлө хыялға батып, төндәр йоҡламай сығам.
Кем һин? Ниңә тыуғанмын донъяға, алда мине тағы ниндәй ғазаптар көтә?! Ҡасан таң атыр? Йәһәтерәк үтһен ине был төн… - тип зарығам. Ләкин миңә тыуасаҡ таңдың да ҡыуанысы булмаҫ кеүек тойола. Ә уйламай нисек йәшәргә? Ҡалай итеп был башты уйламаҫҡа өйрәтергә?
Эйе, ҡабыҡ ҡыуыш кеүек бөтә ел-ямғырҙы, ҡар-буранды тотмай үткәреп торған беҙҙең һалҡын өйҙә көҙгө төндәр айырата ҡырыҫ була торғайны шул…Ә ҡышҡы селлә һыуығында, ҡаҡ таҡтала, алама ҡорама юрған аҫтында ҡоршайып-туңып төн үткәреүҙәр һуң еңел инеме ни?! Әсенмәй, уйланмай, һыҙланмай йәшәп ҡара шундай шартта…
Әлбиттә, минең был уйҙарымды үҙемдән башҡа бер кемдә белмәй. Сөнки мин бер кемгә лә, бер ни ҙә һөйләмәйем, бер һорау ҙа бирмәйем. Үҙем уйлап, үҙем кисереп япа-яңғыҙым йәшәй бирәм. Дөрөҫөн әйткәндә, ғаиләлә лә, ауылда ла үҙемде сит күрәм. Әйтерһең, мин бында яңылышып инеп юғалған бер кескәй бала.
Шулай ҙа ошо Исем ауылында мин халыҡтың бай моңо, әкиәттәре, тылсымлы легендалары менән тәү башлап таныштым. Бында нисә төн һөйләһә лә әкиәт һәм легендалары бөтмәй торған, һәр ваҡыт яҡты йөҙлө, ғәжәп шат киң күңелле Зөбөрә еңгә, һүҙгә бай Сафура инәй кеүек философ йәнле, изге күңелле кешеләр минең йөрәккә иң тәүге һәм юйылмаҫ шиғриәт һалыусы булдылар ҙаһа.
Эйе, фажиғәле тип әйтерлек ҡырыҫ та, әкиәт кеүек мауыҡтырғыс та, йыр һымаҡ моңһоу ҙа булды минең бала саҡ.
… Теләр инем, гранит ҡая булып,
Ер өҫтөнә ҡабат тыуырға.
Теләр инем йәшәү ҡаршыһында
Сал башымды эйеп торорға.
З. Биишева
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Башҡортостанда иҫке торлаҡ хужаларына буласаҡ йәшәү урыны хаҡында алдан хәбәр итәсәктәр – Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты форумы
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Башҡортостанда иҫке һәм авария хәлендәге йорттарҙа йәшәгән кешеләр ниндәй районға күсереүҙәрен алдан беләсәк. Был хаҡта Өфөлә уҙған БР Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабының киңәйтелгән ултырышында билдәле булды.
Көҙ көнө баш ҡалала авария хәлендәге өйҙәрҙә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты булышлығында белдереүҙәр барлыҡҡа килде.
— Әлегә йорттоң авариялы хәлендә булыуы һәм һүтеләсәге генә күрһәтелгән, ә унда йәшәүселәрҙе ҡайҙа күсереүҙәре тураһында мәғлүмәт юҡ. Кешеләрҙе ошо һорау нығыраҡ борсой, — тип билдәләне БР Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин был мәсьәлә 2015 йылдың беренсе кварталында хәл ителәсәк тип белдерҙе.


text:
Өфө депутаттарының бишәр ярҙамсыһы буласаҡ
Өфө ҡала Советы депутаттарының һәр береһенең бишәр ярҙамсыһы буласаҡ. Тейешле ҡарарҙы ҡала Советы депутаттары үҙҙәренең икенсе ултырышында ҡабул итте.
Өфө ҡала Советы депутаттарының ярҙамсылары тураһындағы элекке Положениеға ярашлы, һәр депутаттың иң күбендә өс ярҙамсыһы була ала. Бындай ҡарар һайлау округтарының күбәйеүенә һәм быға бәйле һайлаусылар һанының артыуына бәйле. Әгәр бығаса һәр депутатҡа уртаса 20 мең һайлаусы менән эшләргә тура килһә, хәҙер уларҙың һаны ике тапҡырға артты.
Өфө депутаттары ярҙамсыларының һанын арттырыу ҡала бюджетынан өҫтәмә сығымдарҙы талап итмәйәсәк, сөнки ярҙамсылар, депутаттар кеүек үк, бушлай эшләй.
Ҡала Советы башлығы Евгений Семивеличенко хеҙмәттәштәрен ярҙамсылар һайлауға яуаплы ҡарарға саҡырҙы, сөнки тап улар депутаттар исеменән халыҡ менән эшләйәсәк.


text:
Икенсе саҡырылыш Йәштәр йәмәғәт палатаһының тәүге ултырышы үткәрелә
19 ноябрҙә Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарамағындағы икенсе саҡырылыш Йәштәр йәмәғәт палатаһының тәүге ултырышы үткәрелә. Ул Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы , 40-сы йорт адресы буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортоноң Бәләкәй залында үтәсәк, сәғәт 11-ҙә башланасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Йәштәр йәмәғәт палатаһының 35 кеше ингән икенсе составын ойоштороу ноябрь башында тамамланды.
Беренсе ултырышта Йәштәр йәмәғәт палатаһы рәйесен һәм уның ике урынбаҫарын, палата Советын һайлау, шулай уҡ ете комиссия ойоштороу бурысы тора. Комиссиялар ағзалары һаны һәм составы ла Йәштәр йәмәғәт палатаһының беренсе ултырышында билдәләнәсәк.


text:
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө Фото: Олег Яровиков
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө
18 май — Халыҡ-ара музейҙар көнө Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Йыл һайын музей хеҙмәткәрҙәре 18 майҙа үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Был көндө 1977 йылда Халыҡ-ара музейҙар советы ултырышында, совет делегацияһы тейешле тәҡдим менән сығыш яһағандан һуң, билдәләргә хәл ителә. Халыҡ-ара музейҙар көнө донъяның 150-нән ашыу илендә рәсми байрам тип һанала.
Был көндө донъя музейҙары үҙ ишектәрен аса, һәр кем күргәҙмәләр залын, яңы экспонаттарҙы ҡарай ала. Төрлө лекциялар, экскурсиялар, театр тамашалары ойошторола.
Халыҡ-ара музейҙар көнөн байрам итеү сиктәрендә 1999 йылдан «Музейҙар төнө» акцияһы уҙғарыла башланы. Тәүге тапҡыр ул Францияла үткәрелде һәм «Музейҙа яҙ» тип аталды. 2001 йылда акцияла донъяның 39 иле ҡатнашты. Бөгөнгө көндә ул 42 илдә ойошторола.
Рәсәйҙә ошо сарала беренселәрҙән булып Красноярск ҡалаһының музей үҙәге, 2007 йылдан Мәскәү музейҙары ҡатнаша башлай. Өфөлә акция бишенсе йыл уҙғарыла. Төп маҡсаты — заманса музейҙың ресурстарын һәм мөмкинлектәрен күрһәтеү, килеүселәрҙе йәлеп итеү.
Башҡортостанда 90-дан ашыу музей иҫәпләнә, шуларҙың өстән бер өлөшө — дәүләт, ҡалғандары муниципаль музейҙар. Тәүгеһенә Башҡортостандың Милли, Милли әҙәбиәт, Хәрби Дан, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейҙары һәм уларҙың филиалдары , икенсеһенә тыуған яҡты өйрәнеү һәм мемориаль музейҙар ҡарай.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Кәрим Хәкимовтың тыуыуына 125 йыл тулыуҙы билдәләү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы
Фото:
1 апрелдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан Республикаһында тыуып үҫкән совет дипломаты, йәмәғәт һәм сәйәсәт эшмәкәре Хәкимов Кәрим Ғәбдрәүеф улының тыуыуына 125 йыл тулыуҙы билдәләү тураһында»ғы Указға ҡул ҡуйҙы.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, указға ярашлы, СССР менән ғәрәп-фарсы донъяһы араһында йылы мөнәсәбәттәр булдырыуға тос өлөш индергән Кәрим Хәкимовтың юбилейына арналған саралар 2015 йылда Башҡортостанда ойоштороласаҡ.
Башҡортостан Хөкүмәтенә Бишбүләк районы менән берлектә ойоштороу комитеты составын раҫларға, юбилей саралары планын әҙерләргә һәм финанслау тәртибен билдәләргә ҡушылды.
Указ үтәлешенә контроллек итеү Башҡортостан Президенты Хакимиәтенә йөкмәтелде.


text:
Башҡортостанда вируслы инфекциялар менән сирләүселәр кәмей
Уҙған аҙнала республикала вируслы инфекциялар менән сирләү 36 процентҡа кәмене. Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең БР буйынса идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 16 ноябрҙән 22-һенә тиклем киҫкен респиратор-вируслы инфекциялар менән 63405 кеше ауырыны, шуларҙың 41862-һен (66%) 17 йәшкә тиклемге балалар тәшкил итте.
Өфөлә сирләү 44 процентҡа кәмене. Был, беренсе сиратта, сикләү характерындағы саралар күреү һәм эпидемияға ҡаршы саралар ойоштороу менән бәйләнгән. Уҙған аҙнала баш ҡалала ни бары 11493 кеше ауырыны, улар араһында 6412 бала. Эпидемия сиге әлегә 2 тапҡырға юғары.
24 ноябргә ҡарата Башҡортостан Республикаһында юғары патогенлы A/H1N1/ вирусы тыуҙырған грипп менән 43 сирләү осрағы теркәлде, ул лаборатор тикшереү нигеҙендә раҫланды.
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 6 кеше вафат булды.


text:
Өфөлә дөйөм туҡланыу һәм сауҙа предприятиеларының вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк
21 ноябрҙә Өфө мәшғүллек хеҙмәте күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу предприятиелары, шулай уҡ ҡунаҡхана хужалығы һәм ресторандар өсөн сираттағы вакансиялар йәрминкәһен ойоштора.
— Иртәгә үтәсәк йәрминкәлә 25 эш биреүсе ҡатнашырға теләк белдерҙе, улар эш эҙләүселәргә 500 самаһы эш урыны тәҡдим итәсәк. Улар араһында – технолог, икмәк бешереүсе, тауар белгесе, бухгалтер, бухгалтерия иҫәбе буйынса иҡтисадсы, юридик хеҙмәттәр етәкселәре, система администраторы, сәркәтип, пиар-менеджер һәм сауҙа залы администраторы вакансиялары, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө Мәшғүллек үҙәге – йәштәр хеҙмәте биржаһының әйҙәүсе инспекторы Рәмилә Лушникова.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөтә хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә.
Йәрминкә Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса сәғәт 10-дан 12-гә тиклем барасаҡ.


text:
Депутаттар килем һалымын йәшәгән урын буйынса йыйыу мөмкинлеген тикшерә
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Дәүләт Думаһына федераль ҡануниәткә төҙәтмәләр индерергә тәҡдим итергә планлаштыра, уға ярашлы физик шәхестәр килеменә һалымды әлеге ваҡыттағы кеүек эшләгән урын буйынса түгел, ә йәшәгән урын буйынса йыйырға тәҡдим ителә. Был закон сығарыу инициативаһы 3 мартта БР Дәүләт Йыйылышының Бюджет, һалымдар, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитеты ултырышында тикшерелде.
Депутаттар иҫәпләүенсә, тәҡдим ителгән үҙгәрештәр төбәктәр һәм муниципалитеттар араһында средстволарҙы ғәҙелерәк бүлешеүгә булышлыҡ итәсәк. Беренсе сиратта, халҡы яҡын урынлашҡан ҙур ҡалаларҙа эшләгән райондар, шулай уҡ халҡының бер өлөшө вахта ысулы менән илдең төньяғында эшләгән төбәктәр отасаҡ.


text:
Башҡортостанда бишенсе Рәсәй сәйәсәте мәктәбенә һайлап алыу башландыФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда бишенсе Рәсәй сәйәсәте мәктәбенә һайлап алыу башланды
Башҡортостанда бишенсе Рәсәй сәйәсәте мәктәбенә һайлап алыу башландыФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда бишенсе Рәсәй сәйәсәте мәктәбенә һайлап алыу башланды. Был юлы инновацион инфраструктураға инвестициялар йәлеп итеү һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә арналған.
— Проект күп партнерҙар булышлығы менән бойомға ашырыла, шул иҫәптән Башҡортостан Хөкүмәте һәм ғилми йәмәғәтселек ярҙамында, – тип һөйләне «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында БР-ҙа бишенсе набор Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең башҡарма директоры Рөстәм Моратов. – Әлегә спикерҙарҙың исемлеге төҙөлә.
Мәктәпкә һайлап алыу өс этаптан торасаҡ: анкета тултырыу, тест буйынса һынау һәм эшлекле уйын. Шул уҡ ваҡытта, нигеҙ булып резюме проекты ҡалырға тейеш – ул конкурстың төп элементы, тип билдәләне спикерҙар.
Бишенсе наборҙа уҡыу форматы элеккесә бушлай буласаҡ, мәктәпкә ҡыҙыҡһыныу арта бара.
Проект ойоштороусылары беренсе этапта 400-ләп анкета ҡабул итәсәк, шулар араһынан 35 кеше һайлап алынасаҡ. Республиканың йәш сәйәсмән-инноваторҙары араһында конкурста бер урынға 11 тирәһе кеше дәғүә итәсәк.
Алдағыларҙан айырмалы рәүештә бишенсе мәктәп нигеҙендә дискуссия майҙаны төҙөләсәк. Йәш сәйәсмәндәр менән фекер алышыуҙа Дәүләт Думаһы депутаттары, уңышлы бизнесмендар, йәмәғәтселәр, күренекле ғалим-инноваторҙар ҡатнашасаҡ. Мәктәп нигеҙендә фән, власть органдары һәм йәш инициативалы кешеләр симбиозы төҙөү планлаштырыла. Башҡарыусы директор әйтеүенсә, быға оҡшаш проект Түбәнге Новгородта уңышлы тормошҡа ашырыла. Шуға күрә ойоштороусылар проектта ҡатнашыусылар менән бер нисә телекүпер үткәрергә уйлайҙар.
— Рәсәй сәйәсәте мәктәбе – ул социаль новаторлыҡ идеяларын тормошҡа ашырыу маҡсатында креатив кешеләрҙе һәм власть вәкилдәрен берләштереүсе үҙенсәлекле күпер, – тип фекерләй БР президенты кәңәшсеһе Андрей Назаров. – Бер нисә аҙна эсендә кешеләр кәрәкле белем алыуға өҫтәп, яңы таныштар табасаҡ, былар барыһы ла ҡыҙыҡлы проекттарҙы бойомға ашырыуға ярҙам итәсәк.
«Берҙәм Рәсәй»ҙең Башҡортостан төбәк бүлексәһе башҡарма комитеты етәксеһе Альберт Мифтахов элекке йылдар сығарылыш уҡыусылары менән әүҙем эш алып барыуын билдәләне.
— Мәктәп тарҡалманы, был күп нәмә тураһында һөйләй. Атап әйткәндә, власть һәм йәш фән вәкилдәре менән хеҙмәттәшлектең ҡыҙыҡлы формаһы табылды, — тип иҫәпләй Альберт Мифтахов.
Белешмә. Башҡортостан Республикаһында Рәсәй сәйәсәте мәктәбе 2010 йылдың сентябрендә Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалы һәм Социаль-консерватив сәйәсәт үҙәге базаһында асыла. Уның маҡсаты – республиканың ижтимағи-сәйәси һәм социаль-иҡтисади тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән проекттар тәҡдим итеп, уларҙы тормошҡа ашыра алған талантлы йәштәрҙе асыҡлау һәм үрләтеү.


text:
25 апрелдән Башҡортостанда усаҡ яғыу тыйыла Фото: Олег Яровиков
25 апрелдән Башҡортостанда усаҡ яғыу тыйыла
25 апрелдән Башҡортостанда усаҡ яғыу тыйыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда янғын хәүефһеҙлеге айлығы иғлан ителде. 25 апрелдән усаҡ яғыу тыйыла, тип хәбәр иттеләр республика буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
25 майға тиклем тораҡ пункттар, баҡсасылар ширҡәттәре һәм йорт-ҡаралты тирәһендә сүп-сар яндырырға ярамай. Усаҡты, сүп-сарҙы бинанан 50 метрҙан яҡыныраҡ яғыу тыйыла.
Дачаға йөрөүселәргә, экологик өмәләрҙә ҡатнашыусыларға сүп-сарҙы махсус сүплеккә ташырға кәрәк. Усаҡ яғыуға тыйыуҙы боҙған осраҡта административ штраф һалынасаҡ, тип өҫтәнеләр министрлыҡта.


text:
Фото:
НефАЗ модернизацияланған самосвал тағылмаһы сығара башланы
Фото:
«Нефтекама автозаводы» габарит бейеклеге 150 миллиметрға кәметелгән НефАЗ-8560 модернизацияланған самосвал тағылмаһын сығарыуға тотондо.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, тағылманың габарит бейеклеген түбәнәйтеү тейәү кимәлен кәметергә, бушатҡанда һәм ташығанда махсус сараның тотороҡлолоғон арттырырға ярҙам итә, был үҙ сиратында хәрәкәт тиҙлеген арттырыуға булышлыҡ итәсәк.
Тағылманы модернизациялау, иң элек, уның конструкцияһын үҙгәртеү менән бәйләнгән. Электр үткәргестәр нығытмаһы ла камиллаштырылды. Етмәһә, тағылма еңелерәк тә булып ҡалды: уның массаһы 70 килограмға кәмене.


text:
Пекин
Пеки́н (ҡытайса||北京|Běijīng|Төньяҡ баш ҡала}) — Ҡытай Халыҡ Республикаһының баш ҡалаһы һәм үҙәккә туранан-тура буйһоноуҙа булған ҡалаларҙың береһе. Пекин өс яҡтан Хебей провинцияһы менән уратып алынған, көньяҡ-көнсығыштан Тяндзин менән сиктәш.
Пекин — Шанхай һәм Чунциндан ҡалышып, халыҡ һаны буйынса өсөнсө урында. Был эре тимер юлы һәм автомобиль юлы үҙәге, илдәге иң ҙур авиаүҙәктәрҙең береһе. Бынан тыш Пекин ҠХР-ҙың сәйәси, мәғариф һәм мәҙәни үҙәге, илдең иҡтисади үҙәге Шанхай һәм Гонконг булып тора. Һуңғы ваҡытта Пекин инновацион предприятиелар төҙөү өсөн эшҡыуарлыҡ локомотивы ролен үҙенә ала.
Пекин Ҡытайҙың дүрт боронғо башҡалаһының береһе. 2008 йылда Пекинда Йәйге Олимпия уйындары үтте.
Йөкмәткеһе
Атамаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пекин (төньяҡ әйтелешендә — ҡыт. ябайл. 北京, пиньин: Běijīng) «Төньяҡ баш ҡала» тигәнде аңлата, Көнсығыш Азия традициялары буйынса баш ҡала статусы исемендә сағыла. Ошо ысул менән исем алған башҡа ҡалалар: Нанкин Ҡытайҙа (南京 — «Көньяҡ баш ҡала»), Донгкинь (хәҙерге Ханой) Вьетнамда һәм Токио Японияла (иероглиф яҙылыуы 東京 һәм мәғәнәһе бер төрлө — «Көнсығыш баш ҡала»).
Пекин тип ҡытайса әйтелмәй. Рәсми путунхуа диалектында (башлыса пекин фонетик нормаһына тура килә) ҡала исеме тип әйтелә. XX быуаттың икенсе яртыһында инглиз телендә һәм башҡа телдерҙә ҡала исеме әйтешкә яраҡлаштырып Beijing тип яҙыла.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пекин муссондарға бирешеүсән дымлы континенталь климатта урынлашҡан. Был климат өсөн көнсығыш муссондары тәьҫирендә эҫе йәй һәм себер антициклондары тәьҫирендә ҡоро һалҡын ҡыш хас. Ғинуарҙың уртаса температураһы −7… −4 °C, в июле — 25… 26 °C. Йыллыҡ яуым-төшөм 600 миллиметр, уның 75 % йәй яуа[3], шуға күрә Пекинда ҡарһыҙ ҡышын −10 түбән булыуы мөмкин.
Транспорт һәм сәнәғәт предприятиелары һауаны бысратыуы етди проблема булып тора. Төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш сүллектәрҙә эрозия һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ҡом бурандары ҡалала йәшәүҙе ауырлаштыра. 2005 йылдың беренсе дүрт айында Пекинда һигеҙ ҡом бураны булған.[4] 2008 йылғы Олимпия уйындарын әҙерләүҙә бысраныуға ҡаршы көрәш төп мәсьәлә була.
Административ бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәҙәти бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пекиндың ҡала зонаһы ғәҙәттә түбәндәге райондарға бүленә. Уларҙың сиктәре рәсми административ бүленеүгә тура килмәҫкә мөмкин (түбәндә ҡарағыҙ):
- Аньдинмэнь 安定门
- Бэйюань 北苑
- Чаоянмэнь 朝阳门
- Дунчжимэнь 东直门
- Фанчжуан 方庄
- Фучэнмэнь 阜成门
- Фусинмэнь 复兴门
- Гомао 国贸
- Хэпинли 和平里
- Ванцзин 望京
- Ванфуцзин 王府井
- Удаокоу 五道口
- Сидань 西单
- Сичжимэнь 西直门
- Яюньцунь 亚运村
- Чжунгуаньцунь 中关村
Күп урындар мэнь (门) ялғауына бөтә, «ҡапҡа» тигәнде аңлата. Был райондарҙа боронғо ҡәлғә диуарында шул исемдәге ҡапҡалар булған.
Ҡасабалар һәм ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пекин ҡала зонаһынан ситтә, әммә административ биләмә эсендә түбәндәге ҡасабалар һәм ҡалалар урынлашҡан:
- Чанпин 昌平
- Хуайжоу 怀柔
- Миюнь 密云
- Лянсян 良乡
- Люлимяо 琉璃庙
- Тунчжоу 通州
- Ичжуан 亦庄
Рәсми бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пекиндың үҙәккә буйһонған административ территорияһы 14 район һәм 2 өйәҙгә бүленә.
Һуңғы 10 йылда ике үҙәк райондың халҡы 2 % (0,05 млн кешегә) артҡан, ҡалаға яҡын биҫтәләрҙә 50 % (3,17 млн кешегә), ҡаланан алыҫ биҫтәләрҙә 13 % (0,19 млн кешегә) аотҡан.[7]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Власти Пекина намерены сдерживать чрезмерный рост численности населения города. Xinhua News Agency. Тәүге сығанаҡтан архивланған 23 август 2011.
- ↑
- ↑ http://www.beijing.gov.cn/bjgm/default.htm
- ↑ BBC NEWS | Asia-Pacific | Beijing hit by eighth sandstorm
- ↑ ранее использовался источник Погода и Климат с незначительно отличающимися от указанных данными.
- ↑ Гонконгская обсерватория
- ↑ Geohive
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- О Пекине на сайте Пекин.ру
- Туристическая карта Пекина
- Описание Пекина на muhranoff.ru
- Пекин
- Пекин на сайте Русско-китайского клуба
- Александр Васильевич Верещагин. «В Китае»: «Пекин», «Монгольская кумирня»


text:
Республикала йәшәүселәр 2016 йылғы хоккей буйынса Донъя чемпионаты талисманы авторы була ала
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
2016 йылғы хоккей буйынса Донъя чемпионатының ойоштороу комитеты, Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы Sport Media Group спорт маркетингы агентлығы булышлығында 2016 йылдың 29 апреленән 15 майына тиклем Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта үтәсәк турнирҙың рәсми талисманын эшләү конкурсын дауам итә.
Хоккей буйынса донъя чемпионаттары тарихында тәүге тапҡыр турнирҙың талисманын көйәрмәндәр эшләйәсәк һәм һайлап аласаҡ.
Көн элгәре беренсе этап — конкурсҡа тәҡдим ителгән варианттар өсөн тауыш биреү башланды.
Был этапта көйәрмәндәр иң яҡшы 20 эште һайлаясаҡ. Унан һуң жюри призлы урын өсөн ярыштан төшөп ҡаласаҡ 16 талисманды һайлап ала, артабан еңеүсе дүрт конкурс эштәре араһынан билдәләнәсәк.
Конкурс еңеүсеһе 2015 йылдың майында иғлан ителә. 2016 йылғы хоккей буйынса Донъя чемпионаты талисманы авторына 200 мең һум күләмендәге аҡсалата приз һәм турнирға ике билет тапшырыла.
Беренсе этаптағы тауыш биреүгә 499 эш тәҡдим ителгән. Улар араһында Башҡортостандан да 11 кеше бар.
Конкурс ҡағиҙәләренә ярашлы, талисман әҫәр, әкиәт, йәнһүрәт, фильм, сериал геройҙарына, әлеге көндә булған эмблема, логотиптарға, башҡа сараларҙың талисмандарына оҡшаш булырға тейеш түгел. Тәҡдим ителгән вариант илебеҙ мәҙәниәтенең үҙенсәлектәрен берләштерергә һәм төрлө йәштәге, милләт һәм һөнәр вәкилдәренә аңлайышлы булыуы зарур.


text:
Фото:
Легендар Николай Красников «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирә
Фото:
25 апрелдә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) боҙҙа мотоуҙыш буйынса донъя чемпионы Николай Красниковтың онлайн-конференцияһы үтә.
Урындағы ваҡыт менән сәғәт 11-ҙән 12-гә тиклем сайтҡа ингән һәр кеше, порталдың баш битендәге «Һорау бир!» бүлегендә тейешле форманы тултырып, билдәле спортсыға мөрәжәғәт итә ала.
i-gazeta.com сайтынан видеотрансляция «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең техник ярҙамында бойомға ашырыла.
Николай Красниковтың интернет-берләшмә менән аралашыуы «Ижтимағи электрон гәзит» материалдарында, шулай уҡ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының яңылыҡтар теҙмәһендә сағылыш табасаҡ.
Рендеринг һәм конвертациянан һуң «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында онлайн-конференциянан тулы видеоотчет биреләсәк.


text:
Тал ҡурҙайы
Тал ҡурҙайы, ҡамыш турғайы, ҡамыш сыпсығы (урыҫ. Садовая камышовка, лат. Acrocephalus dumetorum)— турғайҙар отрядендәге ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғайҙан бәләкәйерәк. Үлән араларында, тал ботаҡтарында пырхылдап •осоп йөрөүсе бәләкәй генә теремек ҡош. Дөйөм төҫө кө¬рәнһыу ерән, һырт яғы ҡарараҡ, кәүҙәһенең аҫ яғы сағыуыраҡ. Ҡойроғоноң осо түңәрәкләнеп тора. Башҡа ҡурҙайҙарҙан ныҡ сыбар булыуы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы көслө генә: «шиҡ-шиҡ».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡ сәпсеккә йәки ауыл ҡарлуға¬сына оҡшатып, сырылдап һайрай. Баҫыу ситтәрендәге бейек үлән араларында, һыу буйындағы ҡамышлыҡтарҙа, таллыҡтарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Төр¬лө бөжәктәр менән туҡлана. Ояһын үлән һабаҡтарына беркетеп эшләй. Көрән һәм ҡыҙғылт һоро таптар менән сыбарланған 4—5 бөртөк алһыу аҡ, аҡ, һорғолт аҡ йәки һарғылт аҡ йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение Средняя общеобразовательная школа № 2
с. Чишмы муниципального района Чишминский район Республики Башкортостан
Рассмотрено на заседании МО
Протокол № _____ от «___»___________2014 г.
Руководитель ШМО
_________Шафикова З.Х.
«Согласовано»
Зам. директора школы по УВР
_____________Р.Х.Сафиуллина
«____»____________2014 г
«Утверждаю»
Директор школы:
__________Ф.А.Асадуллин.
Приказ № ___ от «___»_____________2014 г.
РАБОЧАЯ ПРОГРАММА ПО ПРЕДМЕТУ
«РОДНОЙ БАШКИРСКИЙ ЯЗЫК И ЛИТЕРАТУРА»
ОСНОВНОГО ОБЩЕГО ОБРАЗОВАНИЯ
7 КЛАСС
Составила учитель башкирского языка
и литературы первой категории
Шафикова Зимфира Халитовна
2013-2014 учебный год
Пояснительная записка
Рабочая программа учебного предмета «Родной башкирский язык и литература» разработана на основе следующих нормативно-правовых документов:
Федерального компонента государственного стандарта общего образования, утвержденного приказом Минобразования России от 5.03.2004г. № 1089 (с изменениями: приказ Минобрнауки России от 10.11.2011 № 2643, приказ Минобрнауки России от 31.01.2012 №69)
Федерального закона Российской Федерации от 29.12.2012г. №273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации»
Закона Республики Башкортостан от 01.07.2013г. №696-3 «Об образовании в Республике Башкортостан»
Концепции духовно-нравственного развития и воспитания личности гражданина России/ А.Я.Данилюк, А.М.Кондаков, В.А.Тишков. – М.:Просвещение, 2009.
Учебного плана СОШ №2 на 2014-2015 учебный год.
Примерной программы по родному башкирскому языку
Программа соответствует учебнику «Баш3орт теле 89м 929би9те» для 7 класса, Ф.А.Хуснутдинова, Д.С.Тикеев, Б.Б.Гафаров , Уфа:Китап, 2010г.
Рабочая программа рассчитана на 136 часаов в год (4 часа в неделю).
I.Аңлатма яҙыу.
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 7-се класы өсөн туған башҡорт тел һәм әҙәбиәттән эш программаһы.
Эш прогаммаһы 136 сәғәткә бүленгән (аҙнаға 4 сәғәт) .
Дәреслек: Х5сн5тдинова Ф.(., Тикеев Д.С., Ғафаров Б.Б., Ҡаһарманов Ғ.Ғ. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 7-се класы өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге. . – Өфө: Китап, 2010. – 288 бит.
Ма3саттар 89м бурыстар:
У3ыусыны4 баш3орт 929би телен 72л9штере7ен9, тексты а4лап, тасуири итеп, й7герек у3ыуына, д5р56 я2а беле7ен9, 929би тел нормаларын 8а3лап, т5рл5 темалар1а иркен 85йл9ше7ен9 иреше7.
Балалар2ы баш3орт халы3 ижады, йыр-музыка8ы, театры, 8ынлы с9н19те мен9н таныштырыу, к7ренекле я2ыусылар2ы4 969р29рен 72л9штере7ен9 иреше7.
У3ыусылар1а баш3орт хал3ыны4 килеп сы1ышы, тарихи я2мышы, сит илд9р29ге милл9тт9шт9ребе22е4 тормошо тура8ында м91л7м9тт9р бире7.
Халы3 тарихын 89м мира6ын 5йр9не7 аша 76мер29р29 Ватан1а, халы33а, ту1ан телг9 м5х9бб9т, ололар1а, кесел9рг9 89м, 1ом7м9н, кешег9 ихтирам, м9рх9м9тлелек, ш9ф39тлелек т9рби9л97.
2)Программа үҙенсәлектәренең характеристикаһы:
Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Толомбаев Х. А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З. М., Усманова М. Г.- Ижевск: «Книгоград», 2008.
Башҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа “Шишм9 ауылы 2-се 8анлы м9кт9п” муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының « Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы, Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
3)Программаның йөкмәткеһе һәм төҙөлөшө.
Программа йөкмәткеһе: Һүҙ. Һүҙ төҙөлөшө. Һүҙъяһалыш. Морфология: һүҙ төркөмдәре, уларҙың грамматик һәм семантик категориялары.
Программаны4 й5км9тке8е идея-тематик 89м нинд9й2ер д9р9ж9л9 тарихи-хронологик принциптары ерлегенд9 т525лд5 89м у1а тормош 8ынауын 7тк9н ю1ары художестволы, бай й5км9ткеле, у3ыусылар1а т9р9н белем 89м т9рби9 бирер29й 969р29р индерелг9н.
Башҡорт телен уҡытыуҙың икенсе баҫҡысы 5-9-сы кластарға тура килә. Уның маҡсаты - башланғыс кластарҙа алған белем һәм күнекмәләрҙе икенсе баҫҡыс талаптарына ярашлы практик йүнәлештә тәрәнәйтеү, башҡорт теленең өндәр системаһы, лексик байлығы, морфологик категориялары һәм синтаксик төҙөлөшө тураһында белем биреү.
4)Уҡытыусының тел буйыса уҡыу- уҡытыу методик комплекты (комплексы):
Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы. Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. – Өфө: Китап, 2009.
Раҡаева Ә.С., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теленән контроль һорауҙар, тестар ҡулланмаһы. – Өфө: Педкнига, 2008. – 96 бит.
Уҡыусылар өсөн тел буйынса уҡыу- уҡытыу методик комплексы (комплексы):
Тикеев Д.С., Ғафаров Б.Б., Ҡаһарманов Ғ.Ғ. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 7-се класы өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге. . – Өфө: Китап, 2010. – 288 бит.
II.Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
Теле бар2ы4 – иле бар. - 12 сәғәт.
Әкиәттәр тураһында түбән кластарҙа үткәнде иҫкә төшөрөү. Тематик яҡтан әкиәттәрҙең төркөмдәре: тормош-көнкүреш, тылсымлы, батырҙар һәм хайуандар тураһындағы әкиәттәр.
Хайуандар тураһындағы әкиәттәр. «Етем төлкө», «Айыу мөнән бал ҡорттары». Тылсымлы әкиәттәр. «Алтын алма», «Әбйәлил». Тормош-көнкүреш әкиәттәре «Алтын тамсы», «һаранбай менән Зиннәт ағай».
Әкиәттәрҙе мәғәнәүи өлөштәргә бүлеү. Исемдәр биреп план төҙөргә өйрәтеү.
Әҙәбиәт теорияһы. Эпитет, гипербола, аллегория төшөнсәләрен ҡабатлау.
Риүәйәт һәм легөндалар - 8 сәғәт.
Риүәйәт һәм легендаларға төшөнсә биреү. Уларҙың тематик бүленеше, оҡшаш һәм айырма яктары. Ер-һыу, ырыу-ҡәбилә тарихы: «Етегән йондоҙ», «Ай менән Зөһрә». Ырым-ышаныу: «Сыңрау торна». Тарихи риүәйәттәр: «Бошман ҡыпсаҡ батыр». Тормош-көнкүреш риүәйәте: «Ғилмияза»
Ҡылымдарҙың затлы һәм затһыҙ, барлык-юҡлык формалары. Ҡылымдарҙың күләм һәм йүнәлеш категориялары менән практик таныштырыу күнегеүҙәре. Төп йүнәлештән башҡа ҡылым йүнәлештәренең айырым ялғауҙары булыуын күрһәтеү һәм башҡорт телендә биш йүнәлеш: төп йүнәлеш, ҡайтым йүнәлеше, төшөм йүнәлеше, йөкмәтеү йүнәлеше һәм уртаҡлыҡ йүнәлеше барлығын практик миҫалдарҙа күрһәтеү.
Ҡылымдарҙың затлы формаларының үҙенсәлектәрен: һан, зат, заман менән үҙгәрешен асыҡлау, уларҙы рус теленә тәржемә итеү күнегеүҙәрен эшләтеү.
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдары, уларҙың мәғәнәләре, заман формалары, һан, зат менән үҙгәреше, ниндәй һөйләм киҫәге була алыуы.
Хәҙерге заман хәбәр һөйкәлеше ҡылымдары, уларҙың мәғәнәһе, яһалышы, үҙгәреше.
Йырҙар - 9 сәғәт.
Йыр тураһында төшөнсә. Боронғо һәм хәҙерге йырҙар. Оҙон һәм ҡыҫҡа йырҙар. Йырҙарҙа көй һәм моңдоң әһәмиәте. Тематикаһы һәм йөкмәткеһе яғынан йырҙарҙың төркөмдәргә бүленеше. Халыҡтың рухи тормошонда йырҙың роле. Тарихи һәм лирик йырҙар. Тарихи йырҙар («Эскадрон», «Урал»). Тыуған ил һәм халыҡ берҙәмлеге тураһында («Йәйләүек»). Ҡасҡындар тураһында («Буранбай», «Бейеш»). Кантон башлыҡтары тураһында («Тәфтиләү», «Ҡолой кантон»). Ҡатын-кыҙҙар яҙмышы тураһында («Зөлхизә», «Ғилмияза»).
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарының үткән заманы.
Таҡмаҡтар - 3 сәғәт.
Таҡмактар тураһында төшөнсә. Бейеү таҡмаҡтары. Уйын таҡмаҡтары. Таҡмаҡтарҙың башҡарылыу үҙенсәлектәре, уларҙың йырҙарҙан айырмаһы.
Алтын көҙ - 6 сәғәт.
М.Тажи «Алтын көҙ», Ф.Рәхимғолова «Көҙ» шиғырҙарында көҙгө тәбиғәттең, көҙ билдәләренең һүрәтләнеше.
Әҙәбиәт теорияһы: Поэтик телдәге һүрәтләү сараларын ҡабатлау. Метафора тураһында төшөнсә.
М.Ғафури. «Ҡыр ҡаҙы» хикәйәһенең идея-тематик йөкмәткеһе. Малайҙың һәм уның атаһының ҡыр ҡаҙына ҡарата мөнәсәбәте. Хикәйәлә ҡоштарға, хайуандарға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү һәм ярҙам итеү мотивы. Кеше һәм тәбиғәт темаһына әңгәмә үткәреү.
Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдарының эш ҡушыуҙы, бойороуҙы белдереүе, яһалышы, һан, зат менән үҙгәреше, барлыҡта йәки юҡлыҡта килеүе.
Уҡыу - белем шишмәһе - 3 сәғәт.
Раил Байбулатов. «Нурлы күҙҙәр». Н.Мусин. «Тайғаҡ баҫма». Әҫәрҙәрҙә дуҫлыҡ, тырышлыҡ, тоғролоҡ, намыҫлылыҡ һәм әхлаҡ проблемаларының сағылышы. Хәмзә һәм уҡытыусы, һуғыш ветераны Уғатар ағай образдары. Рәхмәт менән Әсҡәт дуҫлығы. Рәхмәткә хас сифаттар. Хәмзәнең ҡылығын баһалау.
Теләк һөйкәлеше ҡылымдары, уларҙың яһалышы, мәғәнәһе, үҙгәреше.
Дуҫлыҡта – берҙәмлек – 15 сәғәт.
Б.Бикбай. «Рус теле», Р.Сафин. «Дуҫлыҡ», Ш.Бикҡол. «Дуҫлыҡ», М. Кәрим. «Миләш». Был шиғырҙарҙа дуҫлыҡты данлау. Ысын дуҫлыҡты баһалау. Рус һәм башҡорт халҡы араһындағы дуҫлыҡҡа һоҡланыу, ғорурланыу тәрбиәләү.
Р.Байбулатов. «Һарыбай». Әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен үҙләштереү. Унда дуҫлыҡтың сағылышы. Төп геройҙарҙың характерҙарына хас сифаттар.
Ә.Бикчәнтәев. «Бакенщиктар илаҡ булмай». Әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү. Унда батырлыҡтың сағылышы. Ата һәм ул образдары. Шарт һөйкәлеше ҡылымдары, уларҙың яһалышы, мәғәнәһе, үҙгәреше.
Хеҙмәте юҡтың - хөрмәте юҡ - 9 сәғәт.
М.Ғафури. «Гөлдәр баҡсаһында» шиғырында эшсәнлек, дуҫлыҡ һәм дошманлыҡтың ҡапма-ҡаршы һүрәтләнеүе.
М.Ямалетдинов. «Ураҡ өҫтө» шиғырында ураҡ ваҡытында иген урыусы комбайнерҙың хеҙмәте. Уйылдан образы.
Ж.Кейекбаев. «Оморҙаҡ бабай». Хикәйәнең идея-тематик йөкмәткеһен үҙләштереү. Оморҙаҡ бабай образына хас сифаттар.
Ҡылымдарҙың затһыҙ формалары: сифат ҡылым, хәл ҡылым, исем ҡылым, уртаҡ ҡылым. Уларҙың зат, һан менән үҙгәрмәүе.
Исем ҡылымда ҡылымлыҡ билдәләре: барлыҡ - юҡлыҡ, ҡылым күләмдәре һәм йүнәлештәре ялғауҙарын ҡабул итә алыуы.
Исемлек билдәләре: килеш, һан, эйәлек категориялары менән үҙгәреүе.
Исем ҡылымдарҙың исемгә күсеүе. Исем ҡылымдарҙы рус теленә тәржемә итеү.
Ж.Кейекбаев. «Туғандар һәм таныштар» романынан өҙөк. Өҙөктөң йөкмәткеһен үҙләштереү. Төп образдарға характеристика биреү.Һорауҙарға яуаптар биреү, план төҙөп, уның буйынса һөйләү. Башҡорт халҡының йылҡысылыҡ, солоҡсолоҡ һөнәрҙәре тураһында әңгәмә ойоштороу, яҙма эштәр башҡарыу.
Әҙәбиәт теорияһы: Герой тураһында төшөнсә.
Уртаҡ ҡылым, уның мәғәнәһе, яһалышы, барлыҡ-юҡлыҡ менән үҙгәреше. Рус телендәге уртаҡ ҡылымдың башҡорт теленә төрлө ҡылым формалары менән тәржемә ителеү мөмкинлектәрен миҫалдарҙа күҙәтеү. Киреһенсә, башҡорт телендәге уртаҡ ҡылым рус теленә төрлө ҡылымдар менән тәржемә ителә алыуын практик эштәр үтәлешендә асыҡлау.
Башҡорт телендә уртаҡ ҡылымдарҙың икенсе бер ҡылымдарҙы асыҡлап килеүе ихтимал: бирешмәҫкә тырыша, күрергә теләй һ.б.
Уртаҡ ҡылымдан һуң ярай, ярамай, тейеш, тейеш түгел, кәрәк, мөмкин модаль һүҙҙәре килеп, төрлө модаль мәғәнәләр белдерә алыуын практик күҙәтеү, уларҙы рус теленә тәржемә итеү.
Башҡортостан-ғәзиз ерем - 9 сәғәт.
Ә.Үтәбай. «Башҡортостан» шиғырында лирик геройҙың кисерештәрендә Башҡортостан, Тыуған ил образы. А.Игебаев. «Онотманым һине, ауылым» шиғырында хистәр байлығы, тыуған ерҙең күңелгә яҡын булыуын еткереү.
Сифат ҡылым, унда бер үк ваҡытта сифатлыҡ һәм ҡылымлыҡ мәғәнәһенең булыуы, йәғни предметтың, заттың билдәһен уның эше, хәрәкәте буйынса белдереүе. Сифат ҡылымдың заман менән үҙгәреүе. Хәҙерге заман сифат ҡылымдың ике төрө, ябай һәм ҡушма формалары, менән практик таныштырыу, уларҙың барлыҡта йәки юҡлыҡта тора алыуы.
Үткән заман сифат ҡылым, уның яһалышы, барлыҡта, юҡлыкта килә алыуы. Киләсәк заман сифат ҡылым, уның яһалышы, төрҙәре, мәғәнәләре. Сифат ҡылымдарҙың исемләшеүе, был осраҡта исемдәргә хас категориялар менән үҙгәреүе. Рус теленән айырмалы рәүештә, башҡорт телендә исем алдында килеүсе сифат ҡылымдарҙың һан, эйәлек, килеш ялғауҙарнын ҡабул итмәүе.
Исем ҡылым, уның эш, хәл һәм хәрәкәттең исемен атауы, яһалышы.
М. Кәрим. «Ҡайын япрағы тураһында» Шиғырҙа ҡайын һәм япраҡ образы. Башҡортостандың данлы тарихының сағылышы.
Ап-аҡ карҙар яуа - 7 сәғәт.
К.Кинйәбулатова. «Һаумы, аҡ ҡыш!», Ш.Бикколов. «Урман», Ә.Әхмәт-Хужа. «Эй, Ҡыш бабай, Ҡыш бабай!», Г.Ғәлиева. «Ҡарһылыу». Шиғырҙарҙа ҡыш миҙгеленең, тәбиғәт күренештәренең һүрәтләнеше.
Хәл ҡылым, уларҙың яһалышы, мәғәнәләре, төрҙәре, үҙенсәлектәре. Хәл ҡылымдар процестың билдәһен белдереүҙәре менән рәүештәргә оҡшай, ә уларҙың барлыҡ-юҡлыҡ, күләм, йүнәлеш ялғауҙары ҡабул итеүе - ҡылымлыҡ билдәләре. Хәл ҡылымдарҙың ҡулланышы һәм дөрөҫ яҙылышы.
Ә.ӘҺлиуллин. «Биҙәкле сана». Әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү. Боронғо сана яһау һөнәренең сағылышы. Имаметдин ҡарттың һөнәре, халыҡ араһындағы абруйы. Әҫәрҙә дуҫлыҡ, татыулык мотивы.
Ҡылым төркөмсәләренең рус теленә тәржемә ителеү үҙенсәлектәрен практик эштәр башҡарғанда күҙәтеү, уларҙы тәржемә итеү күнекмәләрен үҫтереү.
Ҡылымдарҙы дөйөмләштереп кабатлау.
Ил намыҫы - ир күңелөндә - 14 сәғәт.
Р.Шәкүр. «Һаҡта тора илдең улдары» шиғырында Тыуған илде, тыныслыҡты һаҡлаусы ил улдары образдары.
Ф.Акбулатова. «Атай икмәге» хикәйәһе. Йөкмәткене үҙләштереү. Әҫәрҙә Бөйөк Ватан һуғышының һүрәтләнеше.
Рәүештәр. Уларҙың мәғәнәләре.
В.Исхаков. «Кеше күңеле - тәрән даръя». Әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен үҙләштереү. Исеменең мәғәнәһен асыҡлау. Һуғыш осоронда тылда халыҡтың тормошо һәм эшсәнлеге.
Рәүеш төркөмсәләре: төп рәүештәр, ваҡыт рәүештәре, урын рәүештәре, оҡшатыу-сағыштырыу рәүештәре, күләм-дәрәжә рәүештәре, сәбәп-максат рәүештәре тураһында төшөнсә.
А.Баһуманов. «Ҡайҙа һин генерал?». Әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткәһен үҙләштереү. Проблемаларына, образдарына характеристика биреү. План төҙөп, план буйынса һөйләргә өйрәнеү.
Рәүештәрҙең яһалышы: тамыр, яһалма, ҡушма рәүештәр. Дәрәжәләре. Рәүештәрҙеңтелмәрҙә ҡулланылышы.
Ғәзиздәрҙән-ғәзиз әсәләр - 10 сәғәт.
Г.Юнысова «Әсәйҙәр байрамы», «Йырлайым әсәйҙәр тураһында» (йыр). Ф.Мөхәмәтдинов «Әсәйем ҡулы» шиғырҙарҙын һәм йырҙы тасуири уҡыу. Әсәйҙәр изгелегенең, бөйөклөгөнөң сағылышы.
Ф.Иҫәнолов. «Бер ҡаҙаҡ май». Әҫәрҙә әсә һәм бала араһындағы мөнәсәбәтте баһалау.
Ә.Бикчәнтәев. «Яраланған бүре күҙҙәре». Әҫәрҙә әсәнөң ҡыҙын үҙаллы тормошҡа әҙерләүе. Әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһөн үҙләштереү. Һорауҙарға яуап биреү, план төҙөп һөйләргә өйрәнеү.
Г.Яҡупова. «Әсәйҙәр ниңә ҡартая?», «Мейес әбей».
Әсә менән бала, ейән менән өләсәй мөнәсәбәттәрө тураһында әңгәмә ойоштороу.
Теркәүестәр. Уларҙың һөйләм киҫәктәрен һәм ҡушма һөйләмдә ябай һөйләмдәрҙе бәйләп йөрөүе. Теркәүестәрҙең төркөмсәләре: теҙеү һәм эйәртеү теркәүестәре, уларҙың телмәрҙәгө ҡулланышын күҙәтеү.
Теркәүес һүҙҙәр: парлы һәм яңғыҙ теркәүес һүҙҙәр, уларҙың һөйләмдәрҙе һәм һөйләм киҫәктәрен бәйләүе күрһәтеү алмаштары менән белдерелә, яңғыҙ теркәүес һүҙҙәр: һорау һәм күрһәтеү алмаштары менән белдерелгән парлы теркәүес һүҙҙәр.
Теркәүестәрҙең дөрөҫ яҙылышы, уларҙы телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу күнекмәләрен нығытыу.
Эх, күңелле яҙ килә! - 7 сәғәт.
Р.Ниғмәти. «Яҙ килде, яҙ!» шиғырында яҙ килеү менән тәбиғәттең уяныуының, яҙғы эштәр башланыуының һүрәтләнеше. Р.Ғариповтың «Һабантурғай» шиғырында яҙ килтереүсе һабантурғай образы. Шиғырҙарҙы тасуири уҡыу, төп идеяларын асыу.
Һ.Дәүләтшина. «Айбикә» повесы (өҙөк). Әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү. Унда азатлыҡ өсөн көрәштең, ҡатын-ҡыҙҙың рухи үҫешенең һүрәтләнеше. Ауыл кешеһе йәшәйешенең сағылышы. Образдарға характеристика.
Бәйләүестәр. Уларҙың эйәреүсе киҫәк менән эйәртеүсе киҫәкте, эйәрсән һөйләм менән баш һөйләм араһындағы бәйләнеште барлыҡҡа килтереүе. Бәйләүестәрҙең төркөмсәләре, мәғәнәләре. Уларҙың телмәрҙәге әһәмиәте. Синоним бәйләүестәрҙе ҡулланыу күнекмәләрен нығытыу.
Бәйләүестәрҙең килештәргә мөнәсәбәте: 1) исемдәрҙең төп килештә, ә алмаштарҙың эйәлек килештә килеүен талап итеүсе бәйләүестәр; 2) исемдәрҙең төбәү килешен талап итеүсе бәйләүестәр; 3) исемдәрҙең сығанаҡ килештә тороуын талап итеүсе бәйләүестәр.
Тел - тере шишмә - 12сәғәт.
Ҡ.Аралбай. «Башҡорт тел», Ғ. Байбурин. «Тыуған илемә» шиғырҙарында туған телгә, илгә, халыҡҡа ихтирам һәм дан йырланыуы.
М.Кәрим. «Оҙон-оҙак бала саҡ» повесы (өҙөк). Идея-тематик йөкмәкеһен үҙләштереү. Әҫәрҙә әҙәп-әхлаҡ мәсьәләләре. Оло инәй, Кендек образдарына яҙма характеристика.
Киҫәксәләр. Уларҙың айырым һүҙгә йәки һөйләмгә ниндәй булһа ла мәғәнә төҫмөрләнеше биреүсе ярҙамсы һүҙ булыуы тураһында төшенсә. Киҫәксәләрҙең төркөмсәләре, уларҙың дөрөҫ яҙылышы, телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу күнекмәләрен нығытыу.
Йәмле йәй - 12 сәғәт.
М.Ғафури. «Болон» шиғырында йәйге болон матурлығының тасуирланыуы.
Мөнәсәбәт һүҙҙәр. Уларҙың һөйләмдә хәбәр булып килеүе, шулай уҡ һөйләмгә төрлө модаллек мәғәнәләрен биреүгә лә хеҙмәт итеүе, дөрөҫ яҙылышы.
Х.Назар. «Йәйге йәшен». Әҫәрҙә йәйге тәбиғәт күренештәренең һүрәтләнеше.
Ымлыҡтар. Уларҙың кешеләрҙең хис-тойғоһон, теләк-ынтылыштарын белдереүе. Ымлыҡ төрҙәре, телмәрҙәге әһәмиәте, дөрөҫ яҙылышы. Ымлыҡтарҙың яңы һүҙҙәр яһауҙа нигеҙ булыуы.
С.Әлибай. «Ямғыр теләү» шиғырында ямғыр теләүҙең һүрәтләнеше.
Н.Игеҙйәнова. «Өйөрөлмәк» әҫәренең йөкмәткеһен үҙләштереү. Әҫәрҙә һүрәтләнгән хәл-ваҡиғаларҙы баһалау. Әҫәрҙең төп идеяһын һәм образдарын асыу.
III.Уҡыусыларҙың белем кимәленә талаптар
Һүрәтләү, хикәйәләү тибындағы текстарҙы тыңлау һәм аңлап ҡабул итеү;
текстың планын төҙөү;
текстың йөкмәткеһен план буйынса һөйләү.
2. Бирелгән тема буйынса диалог төҙөү; диалогты дауам итеү;
текстағы образлы һүҙҙәрҙе, һүрәтләү – тасуирлау сараларын, мәҡәлдәрҙе табыу, уларҙы телмәрҙә дөрөҫ итеп ҡулланыу;
тексты икенсе телгә тәржемә итеп һөйләү;
6-7 шиғырҙы яттан тасуири һөйләй белеү.
3. Тексты дөрөҫ, аңлы, тасуири уҡыу;
тексты мәғәнәле өлөштәргә бүлеү, уларға исем биреү, план төҙөү;
әҫәрҙән кәрәкле өлөштәрҙе һайлап ала белеү;
текстан аңлашылмаған һүҙҙәрҙе табыу, һүҙлектәр менән эш итә белеү.
4. Ижади диктанттар, өйрәтеү изложениелары һәм иншалары яҙыу;
5. Иптәшенең яҙғанын һәм үҙ яҙмаларын тикшереү, камиллаштыра белеү күнекмәләре.
IV. Уҡыу-уҡытыу программаһында планлаштарылған һөҙөмтәләрҙе үҙләштерелеүен баһалау
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында инеү диктанты, ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Уҡыу йылы башында инеү диктанты, сирек һәм йыл аҙағында йомғаҡлау контроль эштәре мәктәп администрацияһы менән берлектә төҙөлгән график буйынса үткәрелә. Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән һәр класта түбәндәге күләмдә контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала:
Яҙма эштәрҙең төрҙәре:
Диктант – 4+3
Изложение - 1
Инша – 2
Я2ма эшт9р - 3
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә яҙма эштәрҙең төрлө формалары ҡулланыла. Уларҙың ҡайһы берҙәре башланғыс кластарҙа, майлылары юғары кластарҙа күберәк һәм өйрәтеү маҡсатында үткәрелә. Шулай ук яҙма эштәр (бигерәк тә юғары кластарҙа) уҡыусыларҙың белем һәм күнекмәләрен тикшереү өсөн дә файҙаланыла. Яҙма эштәрҙең рус телле мәктәптәрҙә киң ҡулланыла торған түбәндәге төрҙәрен күрһәтергә мөмкин:
- һүҙҙәрҙе, типик һөйләмдәрҙе күсереп яҙыу;
- һүҙлек диктанттары;
- аңлатмалы, иҫкәртмәле, һайланма диктанттар;
- һорауҙарға яуаптар;
- тестарға яуаптар яҙыу;
- изложениелар;
- иншалар.
V.Календарь-тематик план
№
Тема
Сәғәт
һаны
Биттәр
Дата
Йы8азландырыу
План.
Үткәр.
1-се сирек – 35 сәғәт.
1-се сирек Теле барҙың – иле бар. 12 сәғәт.
Халыҡ ижады тураһында. Әкиәттәр.
1
3-4
Китаптар
Етем төлкө.
1
4-8
87р9тт9р
Исемдәрҙе ҡабатлау.
1
22
таблица
Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр.
1
23
БР Карта8ы
Хайуандар тураһында әкиәттәр.
1
9
Тылсымлы әкиәттәр тура8ында. Алтын алма.
1
9-12
(бй9лил.
1
12-14
Сюжетлы картиналар
Сифаттарҙы ҡабатлау.
Төп һәм шартлы сифаттар.
1
16-19
20-22
Таблица
Тормош-көнкүреш әкиәттәре. Алтын тамсы.
1
15-18
*аранбай мен9н Зинн9т а1ай. 9ки9т.
1
18-21
Әҙәбиәт теорияһы. Эпитет. Гипербола. Аллегория.
1
Таблица
Алмаштарҙы ҡабатлау.
1
23
Риүәйәт һәм легендалар. 8 сәғәт.
Риүәйәт һәм легендаларға төшөнсә биреү.
“Етегән йондоҙ” риүәйәте.
1
31-32
25
Сюжетлы картина
Инеш диктант.
1
Йыйынты3
“Ай менән Зөһрә” риүәйәте.
1
25-26
Сы4рау торна.
1
26-28
Хаталар 56т5нд9 эш.
1
ҡылым.Һөйләмдәрҙә ҡылымдарҙың тотҡан урыны.
1
23
Таблица
“Бошман-3ыпса3 батыр” ри79й9те.
“!илмияза” риүәйәте.
1
28-31
72 аллы 89м яр2амсы 3ылымдар.
Ҡылымдарҙың барлыҡ һәм юҡлыҡ төшөнсәләре.
1
34
Схема, таблица№12
Йырҙар. 9 сәғәт.
Йыр тураһында төшөнсә.
Тыуған ил һәм халыҡтар берҙәмлеге тураһында йырҙар.
“Эскадрон” “Урал”, “Й9йл97ек” йыры.
1
46
39-41
БК -диск
Ҡылым һөйкәлештәре.Хәбәр һөйкәлеше.
1
35
таблица№21-25
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарының заман менән үҙгәреше.
1
36
3ас3ындар тура8ында1ы йыр2ар. Буранбай. Бейеш.
1
41-43
БК -диск
Кластан тыш уҡыу.
1
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарҙың хәҙерге заманы.
1
37-38
таблица№21-25
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарҙың үткән заманы.
1
47
таблица№21-25
Кантон башлыҡтары тураһында йырҙар. Тәфтиләү. Ҡолой кантон.
1
43-44
БК -диск
Ҡатын-ҡыҙҙар яҙмышы тураһында йырҙар. “Зөлхизә”, “Ғилмияза”.
1
45-46
БК -диск
Таҡмаҡтар. 3 сәғәт.
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарҙың кил9с9к заманы.
1
50-51
Таҡмаҡтар тураһында төшөнсә.
Бейеү таҡмаҡтары. Таҡмаҡтарҙың башҡарылыу үҙенсәлектәре. Уларҙың йырҙарҙан айырмаһы.
1
48-49
Аудиокассета,
магнитофон
Контроль диктант. Ҡылым һөйкәлештәре.
1
Йыйынты3
Алтын көҙ. 6 сәғәт.
М.Тажи “Алтын көҙ”, Ф.Рәхимғолова “Көҙ” шиғырҙарында көҙгө тәбиғәттең һынланышы.
1
таблица
Хаталар 56т5нд9 эш.
Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдарын 3абатлау.
1
52
М.Ғафуриҙың “Ҡыр ҡаҙы” хикәйәһене4 идея-тематик й5км9тке8е.. Ҡыр ҡаҙының яҙмышы.
2-се сирек.
1
54-60
Т.7. Инша. “3оштар – бе22е4 3анатлы ду6тар”
1
Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдары.
1
Хаталар өҫтөндә эш.
1
Уҡыу – белем шишмәһе. 3 сәғәт.
Раил Байбулатов. К74ел күҙҙәре.
Х9мз9 89м У1атар образдары.
1
62-68
Н.Мусин ижады. Тайғаҡ баҫма.
1
69-75
портрет
Яҙма эш. Дуҫлыҡтың ҡәҙерен бел.
1
Дуҫлыҡта – берҙәмлек. 15 сәғәт.
Б.Бикбай. Рус теле
1
78
Портрет
Р.Сафин. Дуҫлыҡ.
1
79
Портрет
Ш.Биҡҡол. Дуҫлыҡ.
М.К9рим. Мил9ш.
1
80
портрет
Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдары.
1
60-61
таблица№22
Теләк һөйкәлеше ҡылымдары.
1
75-77
таблица№21
Кластан тыш уҡыу.
1
Р.Байбулатов. Һарыбай.
1
82-96
Шарт һөйкәлеше ҡылымдарының яһалышы.
1
101-102
таблица№23
Шарт һөйкәлеше ҡылымдарының үҙгәреше.
1
таблица№23
“8арыбай” 969рене4 идея-тематик й5км9тке8е.
1
*арыбай мен9н Иншар образдарына характеристика.
1
Ә.Бичәнтәев ижады. Бакенщиктар илаҡ булмай.
1
97-101
портрет
Шарт ҡылымы һөйкәлеше мәҡәлдәрҙә.
1
И6к9ртм9ле-к7ре7 диктанты.
1
Йыйынты3
Бакенщиктар тормошо.
1
Хеҙмәт т5б5 – х5рм9т. 9 сәғәт.
М. М.Ямалетдинов. Ураҡ өҫтө.
Ғафури. Гөлдәр баҡсаһында.
1
103-105
портрет
3ылым 85йк9лешт9рен 3абатлау. Хаталар өҫтөндә эш.
1
Тест 8орау2ары
Ж.Кейекбаев. Оморҙаҡ бабай.
1
106-112
портрет
Оморҙаҡ бабайға характеристика.
Оморҙаҡ бабайҙың тормошо.
1
Ҡылым т5рк5мс9л9ре.
1
111-112
таблица
Контроль диктант. 3ылым 85йк9лешт9ре.
1
Йыйынты3
Хаталар өҫтөндә эш.
1
105
Ж.Кейекбаев. Туғандар һәм таныштар.
1
115-124
Туғандар һәм таныштар әҫәренең идея-тематик й5км9тке8е..
1
3-сө сирек Башҡортостан – ғәзиз ерем. 9 сәғәт.
Исем 3ылым.
Исем 3ылымдар2ы4 я8алышы.
1
113-114
таблица
Ә.Үтәбай. Башҡортостан.
А.Игебаев. Онотманым һине, ауылым.
1
129-130
портреттар
М.Кәрим. Ҡайын япрағы тураһында.
1
132-135
портрет
Сифат ҡылым.
1
124-126
таблица
7тк9н заман сифат 3ылым.
1
125
Кластан тыш у3ыу. «Аманат» журналдарына к729те7.
1
журналдар
Т.7. Инша. “Тыу1ан ерем – Баш3ортостан”
1
87р9тт9р
Т.7. Инша. “Тыу1ан ерем – Баш3ортостан”
1
Х92ерге заман сифат 3ылым.
1
126
Ап-аҡ ҡарҙар яуа. 7 сәғәт.
К.Кинйәбулатова. Һаумы, аҡ ҡыш!
Шакир Бикҡолов. Урман.
1
136-137
портрет
Ә.Әхмәт-Хужа. Эй, Ҡыш бабай, Ҡыш бабай!
1
138-139
портрет
Киләсәк заман сифат ҡылым.
1
127-128
схема
Г7з9л !9лиева .3ар8ылыу.
1
139
портрет
(хм9т Әһлиуллинды4 . “Биҙәкле сана” 969ренд9 ду6лы3 89м татыулы3 мотивтары.
1
143-148
Урта3 3ылым.
1
130-131
схема
Әҫәрҙә дуҫлыҡ, татыулыҡ мотивы.
1
Ил намыҫы – ир күңелендә. 14 сәғәт.
Р.Шәкүр. Һаҡта тора илдең улдары.
1
149
портрет
Ф.Аҡбулатованы4 “Атай икмәге” 969рене4 идея-тематик й5км9тке8е.
1
150-164
Х9л 3ылым.
Х9л 3ылымды4 т5р29ре.
1
140-142
таблица
Ф.Аҡбулатованы4 .
1
Хикәйәлә Бөйөк Ватан һуғышының һүрәтләнеше.
1
Әсе һуғыш йылдары.
1
Х9л 3ылымды4 т5р29ре.
1
185
7телг9нде 3абатлау. 3ылым т5рк5мс9л9ре.
1
Тест 8орау2ары
В.Исхаков. Кеше күңеле – тәрән даръя.
1
166-173
Һуғыш осоронда тылдағы халыҡтың тормошо.
1
Кластан тыш у3ыу.
1
Рәүештәр.
Рәүеш төркөмсәләре.
1
164-165
174
таблица№15,16
А6ыл1ужа Ба8уманов. “3ай2а 8ин, генерал?”
1
178-189
Образдар1а характеристика бире7.
1
Ғәзиздәрҙән-ғәзиз әсәләр. 10 сәғәт.
Г.Юнысова “Әсәйҙәр байрамы”, “Йырлайым әсәйҙәр турында”.
1
186
портрет
Р97еш д9р9ж9л9ре.
1
175
таблица№15
Р97ешт9р2е4 я8алышы.
1
175-176
Ф.Иҫәнғолов. Бер йом1аҡ май.
1
189-195
портрет
Ә.Бикчәнтәев. Яраланған бүре күҙҙәре.
1
195-199
портрет
Г.Яҡупова. Мейес 9бей.
1
200-202
Контроль диктант.
1
Йыйынты3
Хаталар өҫтөндә эш. Синоним бәйләүестәр.
1
Т.7. Изложение “(с9й” тема8ына.
1
Сюжетлы 87р9тт9р
Хаталар өҫтөндә эш.
1
4-се сирек. Эх, күңелле яҙ килә! 7 сәғәт.
Теркәүес Теркәүестәрҙең д5р56 я2ылышы.тәр. Эй9рте7 терк97ест9ре.
1
203-204
таблица№20
Р.Ни1м9ти . Я2 килде, я2!
1
205
портрет
Р.!арипов. *абантур1ай.
1
206
портрет
Һ.Дәүләтшина. “Айбикә” повесынан өҙөк.
1
207-215
портрет
Бәйләүестәр.Б9йл97ест9р2е4 б7ленеше.
1
215
таблица№19
Яҙма эш. Шаулап, гөрләп яҙ килә!
1
Азатлы3 5с5н 3атын-3ы22ы4 рухи 76еше.
1
Тел – тере шишмә. 12 сәғәт
Ҡ.Аралбай. Башҡорт теле. Ғ.Байбурин. Тыуған илемә.
1
218
портрет
М.Кәрим. Оҙон-оҙаҡ бала саҡ.
Мостай Кәримдең бала сағы.
1
219-250
Видеоя2ма
И6к9ртм9ле-ишете7 диктант.
1
Йыйынты3
Хаталар өҫтөндә эш.
1
Оло инәйҙең йомшаҡ ҡулдары.
1
Кесе инәй.
1
Киҫәксәләр. Ки69кс9л9р2е4 б7ленеше.
1
250
таблица№20
(69р29 929п-9хла3 м9сь9л9л9ре.
1
Әсҡәт образы.
1
Яҙма эш. Оло инәй , Кендек образдарына характеристика.
1
Ки69кс9л9р2е4 д5р56 я2ылышы.
1
252
таблица№20
7телг9нде 3абатлау.Терк97ест9р, ки69кс9л9р.
1
Тест 8орау2ары
Йәмле йәй. 12 сәғәт.
М.Ғафури. Болон. Шиғыр төҙөлөшө.
1
254
портрет
Х.Назар. Йәйге йәшен.
С.Әлибай. Ямғыр теләү.
1
256
259
портрет
слайдтар
Мөнәсәбәт һүҙҙәр.
1
254
таблица№20
Н.Игеҙйәнова. Өйөрөлмәк.
1
260-276
Ымлыҡтар. Ымлыҡтар2ы4 дөрөҫ яҙылышы.
1
256-258
таблица№20
Әҫәрҙә һүрәтләнгән хәл-ваҡиғаны һүрәтләү.
1
Экскурсия.
1
Кластан тыш уҡыу.
1
Контроль диктант.
1
Йыйынты3
Хаталар өҫтөндә эш.
1
Ғариза тураһында төшөнсә.
Аңлатма яҙыу.
1
1ариза 5лг585
А4латма я2ыу 5лг585
Йом1а3лау д9ресе
1
Тест 8орау2ары
карточкалар
VI.Материаль-техник ҡулланмалар
телевизор;
видеомагнитофон
мультимедиа
VII. Уҡыу - уҡытыу методик ҡулланмалар исемлеге
Усманова М. Г. Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа һәм схемаларҙа.
Башҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы. 2005. Өфө, Китап, 2006 .
Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа. Фонетика. Морфология. - Башҡортостандың бәләкәй даһийы. Өфө: «Эдвис» уҡытыу – методика үҙәге, 2008.
VIII.Төп әҙәбиәт
Башҡорт теленән диктанттар һәм изложениелар йыйынтығы. Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. – Өфө: Китап, 2009.
Раҡаева Ә.С., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теленән контроль һорауҙар, тестар ҡулланмаһы. – Өфө: Педкнига, 2008. – 96 бит.
Тикеев Д.С., Ғафаров Б.Б., Ҡаһарманов Ғ.Ғ. Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 7-се класы өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслеге. . – Өфө: Китап, 2010. – 288 бит.
Өҫтәлмә әҙәбиәт:
Аслаев Т. Х., Исламғолова Ы. Ә. Уйнат, уйлат баланы: уҡытыусы өсөн ҡулланма. “Башҡорт теле ” дәреслегенә методик күрһәтмәләр. – Өфө: Китап, 1993.
Аслаева Р. Ғ. Телмәр һәм зиһен. – Өфө: Китап, 2005.
БМҮИ нәшриәте, 2007.
Ғафаров Б. Б. Әҙәбиәт уҡытыу методикаһы. – Өфө: Китап, 2008.
Ғөбәйҙуллина Ф. Х. Беҙҙең байрамдар. Балалар баҡсаһы һәм мәктәп сәхнәһе өсөн сценарийҙар. – Өфө: Китап, 2004.
Кейекбаев Ж. Ғ. Хәҙерге башҡорт теленең лексикаһы һәм фразеологияһы. Уҡыу ҡулланмаһы. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1966.
Раҡаева Ә. С., Дәүләтшина М. С. Башҡорт теленән контроль һорауҙар, тестар ҡулланмаһы. Өфө: Педкнига, 2008.
Тамырҙарыңды беләһеңме? Шәжәрә байрамдарын үткәреү буйынса ҡулланма. – Өфө: “Белая река”, 2006.
Толомбаев Х. А., Ғәбитова З. М., Фәтихова Ш. Х. Башҡорт теленән тестар. 5-9 кластарҙа рус телендә уҡытыусы мәктәптәр өсөн. Башҡорт теле уҡытыусыларына һәм уҡыусыларға ҡулланма. Өфө: БМҮИ нәшриәте, 2008.
Ураҡсин З. Ғ., Ишбирҙин Э. Ф., Ҡотлобаева Г. М., Әхтәмов М. Х. Ҡыҙыҡлы грамматика: башҡорт мәктәптәренең 5-9 класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма. – Өфө: Китап, 1993.
Шәжәрә байрамын ойоштороусыларға кәңәштәр/ Әсәҙуллина-Ибраһимова Н. И.: Өфө: Эшлекле династия, 2007.
Рабочая программа по родному башкирскому языку и литературе в 7 классе составлена на основе Закона об образовании в РБ. Рабочая программа состоит из титульного листа, пояснительной записки, где перечислена вся нормативно-правовая дукументация, пояснительной записки на башкирском языке и всех пунктов, требуемых при составлении рабочей программы.
Календарно-тематическое планирование составлено на основе программы "Ижевск.Книгоград. 2008г". Родной башкирский язык в 7 классе изучается 4 часа в неделю.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Республика баш ҡалаһында йәштәргә 1500 вакансия тәҡдим ителде
Өфөлә үткән вакансиялар йәрминкәһендә йәштәргә эш тәҡдим итеүселәр менән 1500-гә яҡын буш эш урыны тәҡдим ителде. Вакантлы урындар араһында – инженер-техник белгестәр, банк хеҙмәткәрҙәре, менеджер, промоутер вазифалары, шулай уҡ эшсе һөнәрҙәре.
Бынан тыш, йәрминкәлә ҡатнашыусы ҡайһы бер эш тәҡдим итеүселәр йәштәргә эш урынында белем алыу мөмкинлеге булған специальностар тәҡдим итте.
— Йәштәр йәрминкәһендә 700 кеше ҡатнашты. Уларҙың яртыһы тиерлек эш тәҡдим итеүселәр менән әңгәмәләшеүҙә ҡатнашты. Һөҙөмтәлә яҡынса 100 егет һәм ҡыҙ эшкә саҡырыу алды, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.
Юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусылар өсөн аҙаҡҡы, «йәйге» вакансиялар йәрминкәһе 23 августа үтә.


text:
Баш ҡалала төҙөлөш тармағы өсөн вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк
Өфөлә 14 ноябрҙә төҙөлөш ойошмаларының вакансиялар йәрминкәһе уҙасаҡ. Мәшғүллек үҙәге – йәштәр хеҙмәт биржаһында «Башинформ» агентлығына хәбәр итеүҙәренсә, иртәгә үтәсәк йәрминкәлә ҡатнашырға 25 эш биреүсе теләк белдергән. Эш эҙләүселәргә 400 тирәһе эш урыны тәҡдим итәсәктәр.
Тәҡдим ителгән вакансиялар иҫәбендә – прораб, мастер, участка начальнигы, смета төҙөүсе, бухгалтер, менеджер, шулай уҡ эшсе һөнәре белгестәре.
Бынан тыш, йәрминкә сиктәрендә Мәскәү «155-се төҙөлөш идаралығы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте менән Skype-әңгәмәләшеү үтәсәк. Предприятиеға арматурасылар, тимер-бетон конструкцияларҙы монтажлаусылар, ярҙамсы эшселәр, стропальщиктар, водителдәр, электрогазосварщиктар, электросварщиктар һәм штукатур-малярҙар талап ителә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, мәшғүллек үҙәге бөтә хеҙмәттәрҙе бушлай тәьмин итә.
Йәрминкә Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары 47/1 адресы буйынса сәғәт 10-дан 12-гә тиклем үткәрелә.


text:
Темәс ауылында комбриг Муса Муртазиндың тыуыуына 120 йыл тулыуы билдәләнде
Баймаҡ районы Темәс ауылының моделле китапханаһында легендар комбриг Муса Муртазиндың тыуыуына 120 йыл тулыуға арналған осрашыу үтте. Унда «Темәс» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге, ауыл советы хакимиәте, «Атайсал» клубы хеҙмәткәрҙәре, мәктәп уҡыусылары һәм уҡытыусылар ҡатнашты. Сара йәштәрҙе мәҙәни-әҡлахи йәһәттән һәм патриотик рухта тәрбиәләү, башҡорт халҡының тарихи һәм милли ҡиммәттәрен тергеҙеү маҡсатында ойошторолдо.
Осрашыуға килгәндәрҙе ауыл хакимиәте етәкселеге сәләмләне. Сара дауамында уҡыусылар өсөн Муса Мортазин тураһында тематик дәрес үткәрелде, унда комбригтың Беренсе бөтә донъя һәм Граждандар һуғышындағы батырлыҡтары һәм Совет республикаһын төҙөүгә бәйле ҡаҙаныштары тураһында бәйән ителде. Шулай уҡ тормошо, үлеме һәм һуңынан уның халыҡ геройы тигән данын тергеҙеү тураһында биографик белешмә бирелде, тип хәбәр итте«Башинформ» агентлығына «Темәс» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге мөдире Нур Ҡолмырҙин.


text:
Сәлиә Мырҙабаева Башҡортостанда эшҡыуарҙар өсөн бушлай юридик консультациялар үткәрергә тәҡдим итте
Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева башланғысы менән Башҡортостанда эшҡыуарҙар өсөн бушлай юридик консультациялар ойоштороласаҡ. Был инициативаны Башҡортостан Республикаһының Йәш эшҡыуарҙар ассоциацияһы хупланы. Граждандарҙы ҡабул итеү Сәлиә Мырҙабаеваның күсмә осрашыуҙары сиктәрендә 2 февралдә Күмертау ҡалаһында һәм Күгәрсен районында үтәсәк. Унлаған кеше депутат менән осрашыуға яҙылған да инде.
— Граждандарҙы ҡабул итеү, һайлаусылар менән аралашыу эшемдең мөһим бер йүнәлеше булып тора, сөнки бындай осрашыуҙар халыҡты борсоған проблемалар менән яҡынданыраҡ танышырға мөмкинселек бирә, — тине Сәлиә Мырҙабаева «Башинформ» агентлығына. – Бындай проблемаларҙың береһе – ауылдарҙа эшһеҙлек. Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә лә проблема киҫкен тора.
Депутат фекеренсә, бәләкәй бизнесты үҫтереү ауылдарҙа эшһеҙлекте кәметеүҙең бер ысулы булып тора.
— Бөгөн илдә һәм республикала йәштәр һәм ауыл эшҡыуарлығына әүҙем ярҙам итеү сәйәсәте үткәрелә, әммә тейешле хоҡуҡи мәғлүмәтте барыһы ла белеп етмәй, — тип һөйләне Сәлиә Мырҙабаева. – Граждандар менән осрашыуҙар барышында йәштәрҙең күберәк белергә теләгәндәрен күрәм. Уларҙың барыһы ла йәмғиәткә файҙалы кеше булғыһы, үҙҙәрен тапҡыһы килә. Башҡортостан Республикаһының Йәш эшҡыуарҙар ассоциацияһы ағзалары уларға ярҙам итәсәк: мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ниндәй саралар күрергә, эште нимәнән башларға, ниндәй норматив акттар менән танышырға, дәүләт субсидияларын нисек алырға.
Сәлиә Мырҙабаева төбәктең Йәш эшҡыуарҙар ассоциацияһына һәм уның рәйесе Илдар Һөйөшевҡа проектҡа ярҙам иткәне өсөн рәхмәт белдерҙе.
— Юридик консультациялар үткәреп, ауыл ерендә, айырыуса йәштәр араһында халыҡ мәшғүллегенә булышлыҡ итеү өлкәһендәге ҡайһы бер мәсьәләләрҙе хәл итә алырбыҙ, тип ышанам, — тип белдерҙе ул. – Беҙ, депутаттар, һайлаусылар менән әүҙемерәк эшләргә, уларға ярҙам итергә, башланғыстарын хупларға, халыҡты йәмәғәт эштәренә йәлеп итергә тейешбеҙ.
Бәләкәй һәм урта бизнес субъекттарына һәм граждандарға бындай ярҙам күрһәтеү депутат Сәлиә Мырҙабаеваның граждандар менән күсмә осрашыуҙары барышында киләсәкәтә лә дауам итәсәк. Проект сиктәрендә яңы эш башлаусы эшҡыуарҙарға белешмә китабы әҙерләү, online режимда бушлай консультациялар, семинарҙар һәм оҫталыҡ кластары үткәреү планлаштырыла.


text:
Силәбелә башҡорт йырҙарын башҡарыусылар ярышты
Силәбелә «Яңы Йондоҙ» башҡорт йыры конкурсының һайлап алыу туры уҙҙы. Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров һөйләүенсә, башҡорт йырын пропагандалау, башҡорт композиторҙары әҫәрҙәрен пропагандалау, дөйөм мәҙәни киңлек булдырыу һәм яңы башҡарыусыларҙы асыҡлау – ижади конкурстың маҡсаты булып тора.
Конкурстың был этабында Силәбе өлкәһенән бөтәһе 30 башҡарыусы ҡатнашты. Ҡатнашыусыларҙың сығыштарын талантлы башҡорт йырсыһы һәм композитор Фәнис Солтанғолов рәйеслегендәге абруйлы жюри баһаланы.
Төрлө-төрлө репертуар, сағыу индивидуаллек, артистизм һәм күп йырсыларҙың оҫталығы конкурсты иҫ киткес концертҡа әйләндерҙе. Жюри ағзалары, Силәбелә 16 мартта үтәсәк, икенсе турға ике коллективты һәм 17 дәғүә итеүсене һайланы.
Конкурстың ойоштороусыһы – Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге һәм «Башҡорт Ҡоролтайы» Силәбе өлкәһе йәмәғәт ойошмаһы булышлығында «Яңы Йондоҙ» студияһы етәксеһе, Ҡоншаҡ районынан Илдар Хөснөтдинов.


text:
Башҡортостандың Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы халыҡ-ара ойошма составына инде
Башҡортостандың Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы «Һуғыш ветерандарының йәмәғәт комитеты» (War veterans Committee) халыҡ-ара союзы составына индерелде.
Тейешле ҡарарға Халыҡ-ара союз рәйесе генерал-лейтенант Руслан Аушев ҡул ҡуйҙы. Был, үҙ сиратында, Башҡортостандың Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзына Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Иҡтисади һәм Социаль Советы янында махсус консультатив статусҡа эйә булыу мөмкинлеген бирә.
— Бындай юғары кимәлгә сығыу беҙгә төрлө халыҡ-ара сараларҙа ҡатнашыу мөмкинлеген бирә, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы рәйесе Тимерйән Рәжәпов. – Үҙебеҙ хаҡында белгертеп, сит илдәргә йышыраҡ сыға аласаҡбыҙ, шулай уҡ ветерандар ойошмаларының халыҡ-ара акцияларында ҡатнашып, яңы эшлекле бәйләнештәр булдыра аласаҡбыҙ. Өфөгә юғары сит ил ҡунаҡтары йышыраҡ килә башлаясаҡ. Бындай ҡарар донъя кимәлендә Башҡортостан статусын күпкә арттырасаҡ.
Уның һүҙҙәренсә, Руслан Аушев Башҡортостан ветерандарының эшенә юғары баһа бирә. Атап әйткәндә, генерал йәмәғәтселектең Миңлеғәле Шайморатовҡа Рәсәй Федерацияһы Геройы исемен биреү буйынса башланғысын һәм республикала тормошҡа ашырылған «Йәшә һәм иҫлә» акцияһын хуплауын белдерҙе.


text:
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәренең Бәләкәй эшҡыуарлыҡ форумы онлайн трансляцияланасаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй эшҡыуарлыҡ форумы онлайн трансляцияланасаҡ. Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Пленар ултырыштарҙы форумдың рәсми сайтында ҡарарға мөмкин. Бынан тыш, сараның ваҡиғаларын Twitter, Facebook һәм Бәйләнештә социаль селтәрҙәрендә күҙәтеп барырға була.
ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй эшҡыуарлыҡ форумы Өфөлә 21 октябрҙән 23-нә тиклем уҙа.


text:
Еңел сәнәғәт белгестәре Ивановола «Алтын ҡулса» форумында ҡатнашасаҡ
30 сентябрь — 1 октябрҙә Иваново ҡалаһында Рәсәй еңел сәнәғәтендә һәм туҡыу, тегеү продукцияһы баҙарында төп ваҡиға— «алтын ҡулса» V Халыҡ-ара туҡыу-сәнәғәт форумы үтәсәк. Был турала Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итә.
Форумды ойоштороусылар – Рәсәй Федерацияһы Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығы һәм Иваново өлкәһе Хөкүмәте.
Форумдың эшлекле программаһын туҡыу, тегеү сәнәғәте һәм мода индустрияһының мөһим мәсьәләләре буйынса сессиялар, яңы һәм уңышлы тормошҡа ашырылған проекттарҙы презентациялауҙар тәшкил итә. Шулай уҡ 2020 йылға тиклем Рәсәй еңел сәнәғәтен үҫтереү стратегияһын тормошҡа ашырыу барышына арналған пленар ултырыш үтәсәк.
Форум сиктәрендә Рәсәйҙең төп модельерҙары һәм дизайнерҙары ҡатнашлығында халыҡ-ара «Туҡыу салоны-2010» үткәреләсәк.
Форум тураһында ентекле мәғлүмәттәр www.ivforum.ru сайтында.


text:
Республикала мәктәптәрҙә умартасылыҡ курстарын индереүгә 4 миллион һум аҡса бүленгән
Учалы районының Ураҙ мәктәбендә үткән зона семинарында умартасылыҡ тармағында юғары күрһәткестәргә өлгәшеү алымдары тикшерелде. Сарала Баймаҡ, Миәкә, Архангел, Нуриман, Шишмә, Благовар райондарынан 70-тән ашыу кеше ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр муниципалитет хакимиәтенән.
— Учалы районында бал ҡорттарын үрсетеү иҡтисади йәһәттән отошло, сөнки башҡорт бал ҡорттары иң ҡаты климат шарттарында ла йәшәй ала, — тип иҫәпләй Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге директоры Әмир Ишемғолов.
Шул уҡ ваҡытта умартасылыҡ тармағы сәскә атһын өсөн яҡшы белгестәр кәрәк. Республиканың бер нисә районында мәктәптәрҙә умартасылыҡ буйынса курстар үткәреү тураһында ҡарарҙар ҡабул ителде.
Ураҙ лицейы бындай уҡыу йорттарының береһе булып тора. 2007 йылдан мәктәптә «Умартасылыҡ» курсы уҡытыла, 96 уҡыусы умартасы танытмаһын алған да инде.
— Уҡыусылар дәрестә алған белемдәрен йәйге хеҙмәт практикаһы ваҡытында ғәмәлдә һынап ҡарай, нығыта. Мәктәп умарталығында 25-кә яҡын бал ҡорто күсе бар, — тип һөйләне лицей директоры урынбаҫары Гөлназ Азиханова.
Учалы районында умарталыҡтар Ураҙ мәктәбендә генә булдырылмаған. Яңы курстар шулай уҡ Ахун мәктәбендә һәм Озерный мәктәбенең Баттал ауылындағы филиалында индерелгән. Район хакимиәте башлығы урынбаҫары Зөһрә Гордиенко билдәләүенсә, уҡыусыларҙы умартасылыҡ серҙәренә төшөндөрөү һөнәри йүнәлештәге эштең яңы бер тармағы булып тора. Был халыҡ промыслаһы районда әүҙем үҫтерелә: бөгөнгө көндә 1700 бал ҡорто күсе иҫәпләнә, умартасылыҡ менән «Юрға» һәм «Юлдаш» исемле ике ауыл хужалығы предприятиеһы шөғөлләнә.
Квалификациялы белгестәр генә түгел, тейешле техник база ла тармаҡты уңышлы үҫтереүҙә нигеҙ булып тора. Республиканың мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов билдәләүенсә, ағымдағы йыл дауамында Урал аръғындағы белем биреү учреждениеларының уҡытыу курстарына программа индереү буйынса ҙур эш башҡарылған. Бөрйән районында тәүге семинар үткәрелгән, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү курстары ойошторолған, 10-11 класс уҡыусылары өсөн уҡытыу пособиеһы баҫтырылған. Матди-техник базаны нығытыуға 4 миллион һум аҡса бүленгән, һөҙөмтәлә 23 бүлмә һәм 28 умарталыҡ йыһазландырылған.


text:
Ҡаҙағстан һәм Ленинград өлкәһе делегациялары бизнес-форумда ҡатнашасаҡ
Ҡаҙағстан һәм Ленинград өлкәһе бизнес-делегациялары «Газ. Нефть. Технологиялар-2010» XVIII Халыҡ-ара махсус күргәҙмәһендә эшләү һәм өс яҡлы бизнес-форумда ҡатнашыу өсөн Өфөгә килә.
Нефть-газ күргәҙмәһе иртәгә, 25 майҙа, Өфөнөң Спорт һарайында асыла. Өс яҡлы бизнес-форум Өфөлә 26 майҙа К.Маркс урамы, 3 адресы буйынса үтәсәк.
Ҡаҙағстан делегацияһын Төньяҡ-Ҡаҙағстан өлкәһенең Эшҡыуарлыҡ һәм сәнәғәт идаралығы начальнигы урынбаҫары Жасулан Шаймерденов һәм Ҡаҙағстан Сауҙа-Сәнәғәт палатаһының тышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлеге начальнигы Галина Дворцова етәкләй.
Башҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сауҙа-иҡтисад миссияһы составына «Петропавловск ауыр машиналар эшләү заводы» акционерҙар йәмғиәте, «ПВП «Сервис-Внедрение», «Севимсталькон», «Munai invest Ko», «Прометей» яуаплылығы сикләнгән ширҡәттәре, «Риэлт-сервис», «Пластконструкция» компаниялары, «Тиҙ төҙөлгән биналар һәм ҡоролмалар заводы» яуаплылығы сикләнгән ширҡәте һәм Петропавловск торбалар заводы вәкилдәре инәсәк. Бизнес-форумда шулай уҡ Ҡаҙағстан Республикаһының Башҡортостан Республикаһы буйынса Тулы хоҡуҡлы вәкиле Айна Унбаева ҡатнашасаҡ.
Ленинград өлкәһе делегацияһын өлкә Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Рөстәм Сафиуллин етәкләй. Уның менән бергә Өфөгә «ВИАСМ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «КРОНА» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «Север Трейд Плюс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәкселәре килә.


text:
Республика бюджеты сығымдарын өҫтәмә финанслау буйынса саралар
24 ноябрҙә Башҡортостан Президенты «2010 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты сығымдарын өҫтәмә финанслау буйынса саралар тураһында» Указға ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, республика бюджеты килемдәре 1 миллиард 400 миллион һумға арттырыласаҡ.
Шуның 300 миллион һумы дәүләт бюджет һәм дәүләт автономиялы учреждениелары хеҙмәткәрҙәренә бер тапҡыр бирелә торған түләүгә йүнәлтеләсәк.
800 миллион һум — муниципаль райондарға һәм ҡала округтарына муниципаль бюджет һәм муниципаль автономиялы учреждениелар хеҙмәткәрҙәренә бер тапҡыр бирелә торған түләүҙе тормошҡа ашырыуға урындағы әһәмиәттәге мәсьәләләр буйынса урындағы үҙидара органдарының вәкәләттәрен тормошҡа ашырғанда барлыҡҡа килгән сығым йөкләмәләрен берлектә финанслауға.
Тағы 300 миллион һум Өфө муниципаль һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыуға тотоноласаҡ.
Төбәк Хөкүмәтенә бюджет средстволарын алыусылар буйынса күрһәтелгән средстволарҙы бүлеүҙе тормошҡа ашырырға һәм Башҡортостан парламенты депутаттары ҡарауына индереү өсөн Башҡортостан Президентына “2010 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһында” БР Законына үҙгәрештәр индереү хаҡында” закон проектын тәҡдим итергә.
Дәүләт, муниципаль бюджет һәм дәүләт, муниципаль автономиялы учреждениелар хеҙмәткәрҙәренең социаль яҡланғанлығын тәьмин итеү, республиканың муниципаль бюджет һәм муниципаль автономиялы учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу маҡсатында ҡабул ителгән Указдың үтәлешенә контроллек итеү Башҡортостан Хөкүмәтенә йөкмәтелде.


text:
Дәүләкәндә, Нефтекамала, Учалыла һәм Красноусолда 2015 йылда яңы балалар баҡсалары асыласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Дүрт балалар баҡсаһын төҙөү өсөн генераль подрядсыны һайлау буйынса конкурс документтарын Башҡортостан Республикаһының Капиталь төҙөлөш идаралығы Берҙәм электрон сауҙа майҙансығында урынлаштырған. Бөтә объекттар ҙа 2015 йылда тапшырылырға тейеш.
Өс аукцион 6 октябргә билдәләнгән. Мәҫәлән, Дәүләкәндә 260 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөү планлаштырыла. Был маҡсатҡа күбеһенсә республика бюджетынан 140 миллион һумға тиклем аҡса бүленә. 120 урынлыҡ балалар баҡсаһы Ғафури районының Красноусол ауылында барлыҡҡа киләсәк. Килешеүҙең башланғыс (максималь) хаҡы – 70,2 миллион һум. Учалыла 139 урынлыҡ балалар баҡсаһын төҙөйәсәктәр. Ул бюджетҡа 88,9 миллион һумға төшәсәк.
9 октябрҙә торгтар барышында Нефтекамала 220 урынлыҡ балалар баҡсаһын төҙөү өсөн ойошма һайланасаҡ. Яҡынса финанслау күләме – 109,4 миллион һум.
Килешеүҙәрҙең дөрөҫ суммаһы һәм төҙөүсе ойошмалар октябрҙә торгтар һөҙөмтәһе буйынса билдәле буласаҡ.


text:
Өфөлә Интернациональ урамының яңы участкаһы асылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Өфөлә Интернациональ урамының яңы участкаһы асылды
Өфөлә Интернациональ урамының яңы участкаһы асылдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
7 октябрҙә Өфөлә мөһим инфраструктура объектын – Машина эшләүселәр урамынан алып Вологда урамына тиклемге участкала Интернациональ урамының дауамын асыу тантанаһы булды. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡала халҡын ошо шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотланы.
– Бөгөн Өфөлә икенсе тантаналы ваҡиға. Иртән Затон күперен астыҡ. Ошо һәйбәт ҡоролма 5 миллиард һум самаһы тора, – тине төбәк етәксеһе. – Хәҙер беҙ Интернациональ урамының яңы участкаһын асабыҙ. Хаҡы – яҡынса 240 миллион һум, был да аҙ аҡса түгел.
Яңы участканы файҙаланыуға тапшырыу Өфөнөң төньяҡ райондарындағы урамдарҙа хәрәкәтте кәметергә һәм ҡаланың географик үҙәген (Октябрь проспекты) Өфө – Шакша трассаһы менән тоташтырырға мөмкинлек бирә. Шул рәүешле автотранспорттың Силәбе яғынан ҡаршылыҡһыҙ хәрәкәте өсөн шарттар булдырылған.
Әлеге объектты 1970 йылдарҙан проектларға тырышһалар ҙа, ҡала хеҙмәттәре проектты 2014 йылда ғына тормошҡа ашыра башланы.
Интернациональ урамының дауамын төҙөүгә әҙерләнеү барышында 630 металл гараждар емерелде, ямғыр канализацияһы төҙөлдө, инженер селтәрҙәре үткәрелде. Бында шулай уҡ газондар һәм велосипед юлдары ҡаралған. Участкала юл-дублёр ҙа төҙөлгән, ошо юл буйынса эргә-тирәләге йорттарҙа йәшәүселәр үҙ ихаталарына ҡаршылыҡһыҙ инә ала. Урамда 107 яҡтыртыу ҡоролмаһы урынлаштырылған.
Яңы юлда дүрт һыҙатлы хәрәкәт ойошторолған.
– Пландарыбыҙ һәйбәт. Интернациональ урамын Ағиҙел йылғаһына тиклем төҙөп бөтөргә теләйбеҙ. Артабан Ағиҙел аша М-7 трассаһына сығырға мөмкинлек биргән яңы күпер һалынасаҡ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Ошо юл һеҙгә оҡшар, тип ышанам. Был һәйбәт һәм кәрәкле объект. Ҡотлайым! Төҙөүселәргә, проектлаусыларға, ошо объектта эшләгәндәрҙең барыһына ла рәхмәт.


text:
Миллионлы халҡы булған ҡалалар исемлеге тағы берәүгә артасаҡ
Яҡын арала Рәсәйҙә тағы бер миллионлы ҡала барлыҡҡа килеүе ихтимал —Красноярск мэрияһы миллионынсы гражданын билдәләү өсөн ҡала халҡын иҫәпләүсе ҡулайламаны эшкә ҡушты.
«Новосибирск, вперед!» сайты хәбәр итеүенсә, Красноярскиҙың рәсми сайтында ҡалала рәсми теркәлеүселәр иҫәбендәге үҙгәрештәрҙе күрһәтеүсе баннер-счетчик урынлаштырылған. Баннер ҡаланың бала табыу йорттарынан, крайҙағы статистика идаралыҡтарынан һәм федераль мирация хеҙмәтенән алынған оператив мәғлүмәттәр нигеҙендә көн һайын яңыртыла.
Рәсми мәғлүмәткә ярашлы, яҡын арала — 10 апрелдән 15-енә тиклем Красноярскиҙың миллионынсы кешеһе тураһында хәбәр алыныуы ихтимал.


text:
19 ноябрҙә Өфөгә Константин Цицин килеүе көтөлә
Йома, 19 ноябрҙә, Өфөгә эш сәфәре менән "Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды" дәүләт корпорацияһы генераль директоры Константин Цицин килеүе көтөлә. Был турала Башҡортостан Республикаһы Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Башҡортостан баш ҡалаһына сәфәре барышында Константин Цицин Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ, ҡайһы бер торлаҡ йорттарҙы ҡараясаҡ, Энергия менән тәьмин итеү һәм һөҙөмтәле технологияларҙы индереү үҙәгендә буласаҡ, тип планлаштырыла.


text:
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланы
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланыФото: Олег Яровиков
7 майҙа Ҡырым Республикаһының Белогорск районында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 69 йыллығына арналған тантаналы йыйылыштар үтте. Һәр ветеранға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡултамғаһы менән ҡотлау открыткалары тапшырылды.
«Быйыл ярымутрауҙы немец-фашист илбаҫарҙарынан азат итеү буйынса Ҡырым һөжүм итеү операцияһының 70 йыллығын билдәләйбеҙ. Был датаның икенсе ысынлап-та тарихи ваҡиға – Ҡырым Республикаһының һәм Севастополь ҡалаһының Рәсәй Федерацияһы составына инеүе менән тура килеүе символиклы. Был аяныслы көндәрҙә Ҡырым халҡы менән бергә һеҙ – Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары тағы ла бер тапҡыр үҙегеҙҙең тәүәккәллекте, тотороҡлоҡто һәм ватансылыҡты күрһәттегеҙ», — тиелә шефлыҡҡа алынған Ҡырымдың Белогорск районы Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына һәм халҡына ебәрелгән Башҡортостан Президенты ҡотлауында.
Бер нисә көн элек Өфөнән Ҡырымға гуманитар йөк менән сираттағы автоколонна килде, уның составында – аҙыҡ-түлектән торған бүләктәр, шулай уҡ ветерандар өсөн йылы жилеттар. Гуманитар посылканы бөтә Башҡортостан йыйҙы.
Бүләктәрҙе Белогорск ҡалаһында, шулай уҡ Зөйә ҡасабаһында үткән тантаналы йыйылыштарҙа тапшырҙылар.
Белогорье ветерандары башҡорт аҙыҡ-түлектәренең сифатын һәм йомарт төрлөлөгөн баһаланы. Бында күренекле башҡорт балы, Шишмә көнбағыш майы, Ҡарламандың ҡуйыртылған һөтө, ҡара бойҙай, кондитер һәм бакалея аҙыҡ-түлектәре. Һәр посылканың ауырлығы – һигеҙ килограмм. Белогорск районы уҡыусылары бүләктәрҙе алып барырға ярҙам итте, шулай уҡ Өфөнән ебәрелгән Георгий таҫмаларын бәйләне.
«Беҙҙең фашизмды еңеүҙе иҫләү – ветерандарыбыҙға хөрмәт күрһәтеү, ул үҙенән-үҙе биҡ ҡиммәт. Ул тәү сиратта балаларыбыҙҙы һәм ейәндәребеҙҙе, йәштәрҙе тәрбиәләү өсөн бик мөһим», — тиҙәр бер тауыштан Ҡырымда тантаналы йыйылышта ҡатнашыусылар.


text:
Башҡортостан делегацияһы Рәсәй менән Тажикстандың хеҙмәттәшлеге буйынса халыҡ-ара конференцияла ҡатнашасаҡ
4 апрелдә Дүшәнбе ҡалаһында II Рәсәй менән Тажикстандың төбәк-ара хеҙмәттәшлеге буйынса халыҡ-ара конференция асыла. Уның эшендә дәүләт власы органдары етәкселәре, бизнесмендар, ғилми интеллигенция, Рәсәй һәм Тажикстандың эксперттар берләшмәһе вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Башҡортостан исеменән форумда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һәм «2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы директоры Руслан Мирсаяпов сығыш яһаясаҡ.
Хөкүмәттең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конференцияла Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзаһы булған Тажикстан менән сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, мәғариф һәм мәҙәниәт өлкәләрендә төбәк-ара хеҙмәттәшлек итеүгә ҡағылышлы мәсьәләләр тикшереләсәк.
Түңәрәк өҫтәлдәр менән бер рәттән иҡтисади һәм гуманитар проекттарҙың презентациялары үткәреләсәк, ойошма һәм предприятиеларҙың, бизнес-берләшмәләрҙең күргәҙмәләре ойоштороласаҡ. Конференция сиктәрендә ике яҡлы документтарға ҡул ҡуйыу планлаштырыла.
— 2012 йылда Башҡортостан менән Тажикстан араһында сауҙа-иҡтисади һәм гуманитар өлкәләрҙә үҙ-ара килешеп эш итеү динамикаһы ыңғай булды. Өфөлә Тажикстандың генераль консуллығы үҙ эшен дауам итә, ул илдең 14 субъекты менән эшләй. Тажикстан менән Башҡортостан араһындағы тауарҙар әйләнеше 12 миллион долларҙан ашыу тәшкил итә һәм әлеге ваҡытта был күрһәткесте яҡшыртыу буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып барыла. Шулай уҡ социаль һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу, студенттар менән алмашыу өҫтөндә эшләйбеҙ. Әлеге сәфәр беҙҙең республика менән Тажикстан араһындағы бәйләнештәрҙе нығытыуға булышлыҡ итер, тип ышанам, — тине Руслан Мирсаяпов.


text:
Өфөлә «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес» һайланасаҡ
16 декабрҙә Өфөлә IV «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес — 2010» республика конкурсы үтәсәк. Һөнәри ярыш Ростехнадзор көнөнә ҡарата үткәрелә.
Конкурсты Дәүләт системаһына индерелмәгән “Тармаҡ-ара институты” белем биреү учреждениеһы, Ростехнадзорҙың Урал буйы идаралығы ойошторған. Конкурс ике этаптан торасаҡ. Беренсеһендә компьютерҙа тест үткәреләсәк. Икенсе этапта һәр өс конкурсантҡа предприятиеларҙа сәнәғәт хәүефһеҙлеген ойоштороу буйынса һорауҙар биреләсәк. Һәр ҡатнашыусыла сигнал төймәһе буласаҡ. Уға башҡаларҙан алдараҡ баҫҡан конкурсант һорауға беренсе булып яуап бирәсәк.
Еңеүселәр өс номинацияла билдәләнәсәк: «Күтәреү ҡоролмалары», «Магистраль торба үткәргестәр» һәм «Баҫым аҫтында эшләүсе ҡорамалдар».
Һөнәри ярышта республика ойошмалары тәҡдим иткән йәки конкурста үҙ аллы сығыш яһаусы предприятие белгестәре ҡатнаша ала. Һәр номинацияла еңеүселәрҙе диплом һәм музыкаль үҙәк көтә, уға «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес-2010» исеме биреләсәк.


text:
Башҡорт дәүләт университеты ғалимдары «СТАРТ – 2012» конкурсында еңде
Башҡорт дәүләт университеты ғалимдары менән эшләп сығарылған «Нәҫелдән килгән соматик ауырыуҙар өсөн тест-система булдырыу» проекты «Киләсәк медицинаһы» йүнәлеше буйынса «СТАРТ – 2012» программаһының бөтә Рәсәй конкурсында еңеүселәр иҫәбенә инде. Тикшеренеү авторҙары — БашДУ-ның генетика һәм фундаменталь медицина кафедраһы мөдире, биология фәндәре докторы Эльза Хөснөтдинова һәм БашДУ ҡарамағындағы «Академик инновацион технологиялар» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте («АИТ» йәмғиәте) бәләкәй инновацион предприятиеһы директоры Георгий Брон, тип хәбәр иттеләр вуздың матбуғат үҙәгендә.
Был йүнәлеш буйынса бөтә Рәсәйҙән 250-нән ашыу заявка бирелгән булған. Башҡортостан ғалимдарының проекты 50 еңеүсе иҫәбендә аталыуҙан тыш, заякаларҙың йомғаҡлау рейтингы буйынса иң яҡшы өсәү исемлегенә лә ингән. Авторҙар әйтеүенсә, быға күп осраҡта заяка тултырғанда БашДУ-ның инновацион эшмәкәрлек бүлеге начальнигы Айрат Ғәләүетдинов менән бүлек хеҙмәткәрҙәренең ҙур ярҙамы сәбәпсе.
«СТАРТ» программаһы Рәсәйҙең Фәнни-техник өлкәләге предприятиеларҙың бәләкәй формаларын үҫтереүгә булышлыҡ итеү фонды менән тормошҡа ашырыла. Үҙҙәренең фәнни-техник тикшеренеүҙәре һөҙөмтәләрен файҙаланып, яңы тауар, изделие, технологиялар йәки хеҙмәттәр уйлап сығарған һәм уның производствоһын үҙләштерергә ынтылған, яңы үҫеш юлына аяҡ баҫҡан һәм коммерциялаштырыуҙа ҙур мөмкинлектәре булған бәләкәй инновацион предприятиеларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү – был программаның төп маҡсаты.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
16 октябрҙә Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың йәш депутаттары форумында сығыш яһаны, шулай уҡ муниципалитеттарҙың социаль инфраструктураһын үҫтереү тураһында һорауҙарға яуап бирҙе.
– Йәш депутаттарҙы тормоштарындағы мөһим ваҡиға менән ҡотлайым һәм тырышып эшләүҙәрен теләйем, – тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов форумда ҡатнашыусыларға. – Бөгөн беҙҙә 1 250 йәш депутат иҫәпләнә. Сентябрҙә үткән һайлауҙа 1 110 йәш депутат һайланды. Был депутаттар корпусы һанының 18 проценты.
Республика Башлығы 1990 йылда тәүге тапҡыр БАССР-ҙың Юғары Советына һайлауҙа ҡатнашыуы хаҡында һөйләне һәм йәш депуттар быуыны иңенә ятҡан яуаплылыҡ тураһында иҫкә төшөрҙө.
Һайлау алды программаларын бойомға ашырыу өсөн талап ителгән ресурстар хаҡында һөйләгәндә республика етәксеһе республикабыҙҙа иҡтисади механизмды, иҡтисади етештереүҙе заманса үҙгәртеү кәрәклеген билдәләне.
– Беҙгә юғары технологиялар, производствоны яңыртыу, аҙ хеҙмәткәрҙәр эшләгән заманса предприятиелар кәрәк, – тине төбәк Башлығы. – Ҡайһы бер осраҡтарҙа инвестициялар, финанслау талап ителәсәк. Әммә беҙ финанс ағымдарын таба белергә тейешбеҙ. Дәүләт иҫәбенә генә түгел, шәхси инвесторҙар, төрлө фондтар, венчур компаниялары иҫәбенә лә. Әммә был бөтөнләй башҡаса фекерләүҙе талап итә.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, йәш депутаттар ауылдарға ярҙам итеү буйынса проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға, йәштәрҙең мәнфәғәттәрен яҡларға, уның төрлө яҡлы үҫеше өсөн шарттар булдырырға булышлыҡ итергә тейеш.
– Барыһы ла һеҙҙән тора. Әүҙемерәк булһағыҙ, һөҙөмтәләр ҙә оҙаҡ көттөрмәҫ, – тине республика етәксеһе. – Һеҙ үҙегеҙгә ҡарата, кешеләр алдында намыҫлы, тирә-йүндәгеләргә яңы көс-дәрт биреүсе булырға тейешһегеҙ.
Сығыштың тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Өфөлә 2012 йылда йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатын әҙерләү һәм үткәреү тураһында указға ҡул ҡуйылды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «2012 йылда Өфөлә йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатын әҙерләү һәм үткәреү тураһында»ғы Указға ҡул ҡуйҙы.
Төбәк башлығы чемпионатты әҙерләү һәм үткәреү буйынса республика ойоштороу комитеты составын раҫларға һәм 2011 йылдың 15 декабренә тиклем тейешле саралар планын әҙерләргә ҡушты.
Указдың үтәлешенә контроллек итеү Башҡортостан Президенты Хакимиәтенә йөкмәтелде.
Ярыштар Өфөлә 2012 йылдың август-сентябрь айҙарында үтәсәк, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.