text:
РХИ-йы 6-æм сæвзæрст Парламент дарддæр активонæй архайы, куыд закъоны проекттæ бакусын æмæ райсыны къабазы, афтæ æхсæнпарламентон æмгуысткæнынады рæзты фæдыл дæр. Сæрмагонд хъусдард здæхт цæуы Уæрæсейы Федерациимæ ахастытæ фидардæр кæнынмæ. Уый та уæлдай тынгдæр разындис, Æмцæдисад æмæ интеграцийы фæдыл бадзырды проектыл кусгæйæ. Закъонаразджытæ принципиалондæрæй пайда кæнынц Парламентон контролы функцитæй.
Уыдæтты тыххæй дзырд цæуы РХИ-йы Парламенты Сæрдар Бибылты Анатолийы интервьюйы.
- Республикæйы делегацийы сконды ды хайад истай Уæрæсейы Федераци æмæ Хуссар Ирыстоны Æмцæдисад æмæ интеграцийы тыххæй бадзырдыл къухтæ æрфыссыны церемонийы. Цахæм сты уыцы зæрдылдарæн цауы тыххæй дæ тæлмæнтæ? Баныхæсты рæстæджы дзырд цæуыл цыдис, УФ-йы разамынад акцент цæуыл æвæрдта?
- Ахæм зæрдылдарæн историон цауы, куыд Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы 'хсæн Бадзырдыл къухтæ æрфыссыны церемонийы уæвын ахсджиаг у Хуссар Ирыстоны алы минæварæн дæр, кæцытæ уыдысты уыцы рæстæджы уым. Фембæлд уагъд цыдис бæрзонд æмвæзадыл, кæцы бæрæг цыд, Æмцæдисад æмæ интеграцийы фæдыл бадзырдыл сæ къухтæ цы дыууæ паддзахады сæргълæууæджы хъуамæ æрфыстаиккой, уыдоны уæвынадæй дæр. Иумæйаг уавæрыл дзырд куы цæуа, уæд уый уыдис иттæг хæларадон, хъарм æмæ баныхæстæ дæр цыдысты ахæм уагыл. Кæй зæгъын æй хъæуы, сæйраг хъусдард здæхт цыдис Бадзырдæн йæхимæ, цыран дырысæй бæлвырд æрцыдысты Уæрæсейы Федерацийы скондмæ Хуссар Ирыстоны дарддæры интеграцийы фадæттæ æмæ æнæмæнгхъæуындзинад æмæ уыцы уæлæмхас сразыдзинæдтæ бацæттæ кæнын, кæцытæ бæрæг кæндзысты Бадзырдæн йæхи сæйрагдæр здæхтытæ реализаци кæнын.
- Уæрæсейы Федерациимæ Хуссар Ирыстоны Æмцæдисад æмæ интеграцийы фæдыл бадзырдыл кусын æмæ йыл къухтæ æрфыссын равзæрын кодта уæрæх резонанс æмæ карз реакци ныгуылæйнаг бæстæты 'рдыгæй, Гуырдзыстоныл куынæуал дзурæм, уæд. Уыцы рæстæджы Уæрæсейы экспертты бирæ фылдæр хай æвæрццаг аргъ кæнынц ацы сразыдзинадæн. Уыдон нысан кæнынц, зæгъгæ, уымæй Уæрæсе ноджыдæр банысан кодта йæ уæвынад постсоветон тыгъдады æмæ бæлвырдæй хъусын кæны йе 'мцæдисонты бахъахъхъæныны тыххæй йæ фæндон. Дæумæ гæсгæ, ацы документ цас ахъаз кæндзæн Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы дарддæр кæрæдзимæ æрбаввахс кæнынæн æмæ цахæм перспективæтæ гом кæнынц дыууæ бæстæйы 'хсæн дарддæры интеграцийæн?
- Ацы фарстæн æз йæ алыварс нæ зилдзынæн, мæ бон у æрмæстдæр банысан кæнын уый, æмæ махæн кæй уыдис иттæг хорз фадат ахæм Бадзырдыл къухтæ æрфыссынæн, кæцыйæн уыдаид ноджы интеграциондæр характер, РХИ æмæ УФ-йы максималон интеграци хынцгæйæ. Ацы Бадзырдыл дзургæйæ, мах комкоммæ хайад истам йæ бацæттæ кæныны, стæй æрмæст хайад нæ истам, фæлæ бавдыстам нæхи проект дæр. Хъыгагæн, уый цасдæр-бæрцæй фæивдæуыд, фæлæ дзы цы принципиалон позицитæ банысан кодтам, уыдон, зæгъæн ис, æвдыст æрцыдысты, дыууæ бæстæйы президенттæ сæ къухтæ кæуыл æрфыстой, уыцы Бадзырды кæройнаг варианты.
Нæ республикæйæн ацы Бадзырдимæ баст цы перспективæтæ ис, уыдоныл куы дзурæм, уæд фыццаг рады дзырд цæуы æфсæддон службæгæнджыты социалон уавæр хуыздæр кæныныл, æнæниздзинад хъахъхъæныны гъæд бæрзонддæр кæныныл, республикæйы социалон-экономикон блокты рæзтыл æмæ æндæр ахæмтыл. Бадзырды ма афтæ нысан цæуы нæ паддзахадты цæрджытæн уæрæсейаг æмæ хуссарирыстойнаг æмбæстагдзинад райсыны фæхуымæтæгдæр вариант. Хуссар Ирыстоны территорийыл цы документтæ ист цæуынц æмæ архайынц, уыдон иууылдæр райсинаг сты æмæ сын ахæм юридикон тых уыдзæн Уæрæсейы Федерацийы дæр.
- Бирæ эксперттæ сæ хъус аздæхтой уымæ, æмæ Бадзырдыл къухтæ фыст æрцыдысты Уæрæсемæ Хъырым æмæ Севастополы æрбаиу кæныныл афæ-дзы сæххæсты бон. Уый та равзæрын кодта фидæны нæ бæстæты 'хсæн ахастытæ интеграцийы æнгомдæр форматмæ рахизыны фадаты тыххæй хъуыдытæ, суанг УФ-йы скондмæ бацæуыны тыххæй. Баныхæсты рæстæджы цауты рæзты ахæм сценари хынцыд цыдис?
- Кæй зæгъын æй хъæуы, нæ республикæйы адæмæн боны фæткы сæ разы цы иууыл сæйрагдæр фарст лæууы, уый у УФ-имæ максималон интеграци æмæ фæстагмæ йе скондмæ бацæуын. Хъыгагæн, ис ахæм тыхтæ, кæцыты цасдæрбæрцæй нæ фæнды Уæрæсейы скондмæ Хуссар Ирыстоны раздæхт. Раст у, алкæмæн дæр йæхи хъуыды æмæ ахаст ис, цæмæн афтæ архайынц, уымæ. Фæлæ иууылдæр хъуамæ æмбарой, адæм махæн æвзæрстыты рæстæджы кæй бабар кодтой æмбæлон æххæстбартæ, цæмæй мах нæ архайды сæххæст кæнæм уыдонæн сæ фæндон Уæрæсейы скондмæ Хуссар Ирыстоны бацыды тыххæй. Ууыл æнæразыуæвæн нæй. Дзырд цæуы национ идея реализаци кæныныл, кæцыйы æвварс мах, политикон парти «Иууон Ирыстон», хæцæм æмæ æз, куыд Парламенты Сæрдар, афтæ хъуамæ цæуон ацы фæндагыл, цыфæнды ма уа, уæддæр.
Куы фæдзурынц, зæгъгæ, Уæрæсейы Федерацийы скондмæ фæстæмæ Хуссар Ирыстоны баздæхт боны фæткы нæй, уæд мæнмæ сæвзæры тынг бирæ фарстытæ. Фыццаджыдæр, ацы фарст боны фæткы чи хъуамæ сæвæра? Мах хъуамæ ма уæм? Æмæ æппæт дæр чи хъуамæ араза уый тыххæй, цæмæй Хуссар Ирыстоны адæм кæй сбæрæг кодтой, уыцы национ идея сæххæст кæнын къухты бафта? Мах хъуамæ ма цæуæм уыцы фæндагыл?
Ахæм хъуыдыйыл бындуриуæг кæнгæйæ, мах нысанмæздæхтæй æмæ планбæрцæй цæуæм уымæ, цæмæй раздæхæм Уæрæсейы скондмæ. Уыимæ Уæрæсейы Федерацийы уæлдæр разамынадмæ уыцы æмбарынад ис æмæ Мæскуыйы нæ фембæлд дæр уый фенын кодта.
- Хуссар Ирыстоны Парламенты архайды здæхтытæй иу у уæрæсейаг парламентаритимæ, куыд Паддзахадон Думæимæ, афтæ Федерацийы Советимæ дæр æмгуысткæнынад. Цахæм актуа-лон фарстытæ ис ныртæккæ æхсæнпарламентон архайды боны фæткы?
- Мах иттæг активон æмархайд кæнæм Уæрæсейы Федерацийы нæ коллегæтимæ, уыцы нымæцы Паддзахадон Думæ æмæ Федералон Æмбырды Федерацийы Советимæ. Æввахс рæстæджы, бæлвырддæрæй майы Хуссар Ирыстонмæ хъуамæ æрцæуа Федерацийы Советы делегаци. Уынаффæ цæудзæнис алыгъуызон фарстатыл. РХИ-йы Парламенты сæрдар æмæ УФ-йы Федерацийы Советы Сæрдары ивгъуыд фембæлды уынаффæ цыдис æнæниздзинад хъахъхъæныны фарстыл. Уый фæстæ Федерацийы Советы æмвæзадыл конкретон къахдзæфтæ арæзт æрцыд Хуссар Ирыстон æмæ Цæгат Ирыстон-Аланийы министрадты, афтæ Уæрæсейы Федерацийы æнæниздзинад хъахъхъæныны министрады хайадистæй, кæцыйы комкоммæ архайдта, ацы хъуыддæгтыл кусæг Цæгат Ирыстонæй сенатор Тотоонты Алыксандр. Уымæй, куыд Валентинæ Матвиенкойæ, æз стыр бузныг дæн, Хуссар Ирыстоны æнæниздзинад хъахъхъæныны къабазы цы проблемæтæ ис, уыдонмæ сæ принципиалон ахасты тыххæй. Мах сбæлвырд кодтам, цахæм проблемæтæ ис махмæ æнæниздзинад хъахъхъæныны къабазы, уыимæ нæ æмарæн паддзахады территоримæ не ‘мбæстæгты цæуынимæ баст проблемæ дæр. Ацы планы уæрæсейаг коллегæты 'рдыгæй ис æххæст æмбарынад.
Цы фембæлд хъуамæ уа, уым сæйраг хъусдард здæхт цæудзæнис ахуырады фарстатæ скъуыддзаг кæнынмæ. Цæвиттон, дыууæ бæстæйы ахуырадон ведомствоты хайадистæй уынаффæ цæудзæнис, уæрæсейаг уæлдæр ахуыргæнæн уагдæттæм ахуыр кæнынмæ чи цæудзæн, уыцы абитуриенттæн Хуссар Ирыстоны территорийыл иууон паддзахадон экзамен (ЕГЭ) радтыны фæдыл. Уыимæ ма Уæрæсе æмæ Хуссар Ирыстоны парламентариты 'хсæн æмгуысткæнынады фæлгæтты уынаффæ цæудзæнис бирæ æндæр фарстатыл, кæцытæ дарддæр скъуыддзаг цæудзысты.
- Хуссар Ирыстоны банымадтой цалдæр бæстæйы, уыдонимæ Венесуэлæ æмæ Никарагуа дæр. Ацы бæстæтимæ ахастыты райдианы активон контактты фæстæ æнкъардæуы бæрæг стагнаци. РХИ-йы Парламент йæхи ‘рдыгæй нæ план кæны, Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад чи банымадтой, уыцы бæстæты закъондæттынадон органтимæ æмгуысткæнынад активондæр кæнын?
- РХИ-йы банымайæг æндæр паддзахадтимæ æхсæнпарламентон æмгуысткæнынады хаххыл нæ республикæйы Парламентæн, кæй зæгъын æй хъæуы, нæй ахæм æнгом æмархайд, куыд Уæрæсейы Федерациимæ. Фæлæ мах фæнд кæнæм Венесуэлæ æмæ Никарагуайы парламенттимæ æмгуысткæнынад фæактивондæр кæнын. Мах абон Венесуэлæйы Адæмон Ассамблея æмæ Никарагуайы Парламентимæ кæрæдзимæ фыссæм, ацы бæстæтæм РХИ-йы Парламенты делегацийы визит бацæттæ кæныны тыххæй. Дзырд цæуы ацы азы дыккаг кварталы æмгъуыдыл. Ныртæккæ цæттæ цæуынц бындурон документтæ, кæцытæм мах æркæсдзыстæм баныхæсты рæстæджы. Фыццаг рады план цæуы æхсæнпарламентон сразыдзинæдтыл къух æрфыссын. Уый фæстæ Хуссар Ирыстон, Венесуэлæ æмæ Никарагуайы парламентты 'хсæн æмгуысткæнынад райсдзæн системон характер æмæ уымæй рахиздзæн ног æмвæзадмæ. Ныфс мæ ис, уыцы рæстæгмæ Венесуэлæ æмæ Никарагуайы республикæты нæ минæвар кæй ратдзæнис æууæнчы грамотæтæ.
- Не ‘хсæнады регуляронæй, уæлдайдæр та æвзæрстыты агъоммæ кампанийы рæстæджы сытынг вæййынц дискусситæ парламенты ролы, хицауиуæгады алыгъуызон къабæзты æххæстбарты балансы тыххæй, кæцы у æнæмæнгхъæуæг уавæр барадон паддзахады, хицауиуæгады æртæ къабазы кæрæдзийы æххæстбартæм куынæ ныхилынц, фæлæ æнтысгæйæ æмархайд куы фæкæнынц иумиагпаддзахадон хæстæ скъуыддзаг кæныны тыххæй. Дæ хъуыдымæ гæсгæ, ацы фарсты æмуæздзинад куыд ссарæн ис, цæмæй æмбæстæгты закъонон бартæ æмæ интерестæ эффективонæй хъахъхъæнын ифтонг цæуа?
- Фарст, æнæмæнг, серьезон у, уымæн æмæ хицауиуæгады къабæзтæ, кæй зæгын æй хъæуы, хъуамæ æмархайд кæной ахæм проблемæтæ скъуыддзаг кæнгæйæ, кæцытæ лæууынц æхсæнады, республикæйы, конкретонæй - алы адæймаджы раз дæр. Уыимæ фарстытæ хъуамæ скъуыддзаг цæуой кæрæдзиимæ æмразыйæ закъондæттынад æмæ Конституци нæ раскъуын-баскъуын кæнгæйæ. Хъыгагæн, мах хатт æвдисæн вæййæм, закъæтты куы æмбарын кæнынц, закъондæттынады куыд нысан у, афтæ нæ, фæлæ кæйдæр куыд фæнды, афтæ. Фæлæ мах кæддæрид-дæр нысан кæнæм - закъон, кæй зæгъын æй хъæуы, карз у, фæлæ йæ хъæуы æххæст кæнын. Æмæ ацы планы хицауиуæгады æххæсткæнынадон, закъондæттынадон æмæ тæрхондонон къабæзтæ хъуамæ бындуриуæг кæной Конституци æмæ закъондæттынад дырысæй æххæст кæныныл. Уымæй дарддæр ма - уый дæр ахсджиаг у хицауиуæгады къабæзты 'хсæн ахастыты - æххæст кæнын хъæуы комкоммæ хæстæ куыд Парламенты, афтæ алы бæрнон бынаты кусæг адæймаджы 'рдыгæй дæр.
- Фæсарæйнаг хъуыддæгты министрæн Парламенты 'рдыгæй æнæууæнчы вотум рахæссын расайдта уæрæх æхсæнадон резонанс. Парламент фæнд кæны ацы процесс кæронмæ акæнын æмæ ма чиновникты 'хсæн ис ахæмтæ, кæцыты архайд æвзæрын кæны бирæ фарстатæ депутатон корпусмæ? Æнхъæлмæ кæсæн ис иу кæнæ æндæр чиновникмæ ахасты æнæууæнчы ног вотумтæ рахæссынмæ?
- Мæн уырны, хицауады уæнг - фæсарæйнаг хъуыддæгты министрмæ ахасты фракци «Иууон Ирыстон» æнæууæнчы фарст кæй раразмæ кодта, уый кæй уыдис бынтон раст æмæ афоныл. Афтæ мæм кæсы, æмæ ацы фарсты фæдыл Парламенты ‘рдыгæй ницыуал ивындзинæдтæ уыдзæн. Абоны бон Парламент æнхъæлмæ кæсы Президенты дзуаппмæ, закъондæттынад хицæн кæны дæс боны Парламенты уынаффæйæн дзуапп радтынæн.
Куыдфæнды ма уа, закъондæттынадмæ гæсгæ Парламентæн бар ис æнæууæнчы вотум дыккагæй рахæсса дыууæ мæйы æмгъуыдмæ. Ныфс мæ ис, дыууæ мæйы æн-хъæлмæ кæй нæ кæсдзыстæм æмæ фарсты йæ логикон кæронмæ кæй акæндзыстæм. Æн-дæр министртыл дзургæйæ, æнæдызæрдыгæй, депутатон корпусмæ ис претензитæ бирæ министртæм æмæ мах фæнд кæнæм, комитеттæ æмæ фракцитæ иу кæнæ æндæр ини-циативæимæ куыд цæуой, ахæм уагыл сæм æркæсын. Æз конкретонæй нæ дзурдзынæн хицæн адæймæгты нæмттæ, фæлæ махмæ бирæ фарстытæ ис хъæууон хæдзарады министрадмæ, фæлæ хицауад йæ бынатæй систа министры æмæ ацы фарст дæр ист æрцыд. Кæй зæгъын æй хъæуы, мах аргъ кæндзыстæм министрады архайдæн 2014 азы хыгъдон рæстæджы, хъæууон хæдзарады министры хыгъдмæ байхъусгæйæ, æмæ æрывæрдзыстæм, цы фарстатæ нæм ис, уыдон.
Уыимæ иумæ Парламентæй аразын нæ хъæуы цавæрдæр монстры фæлгондз, кæцы æнхъæлмæ кæсы тугмæ. Парламент у хицауиуæгады къабаз, кæцы хъуамæ йæ хъус дара, æппæт министртæ дæр закъæттæ куыд æххæст кæнынц, уымæ. Се службæйон хæстæ намысджынæй чи æххæст кæнынц, уыдон мацæмæй хъуамæ тæрсой. Фыццаг рады хъуамæ тыхсой ахæм къухдариуæггæнджытæ, кæцытæ цасдæрбæрцæй æвзæр æххæст кæнынц сæ комкоммæ функционалон хæстæ.
- РХИ-йы уæлдæр закъондæттынадон органæн 2015 аз райдыдта Æмцæдисад æмæ интеграцийы фæдыл бадзырдыл активон куыстæй. Ныр та боны фæткмæ рахызт уæлæмхас сразыдзинæдтæ саразын. Депутатон корпус дзы хайад исдзæн? Иумæйагæй сисгæйæ, иууыл актуалондæр цахæм фарстатæ сты Парламенты архайды æввахсдæр перспективæйы?
- Бадзырды статьятæ реализаци кæныны механизмтæ фыст кæм хъуамæ æрцæуой, уыцы уæлæмхас сразыдзинæдтыл куыст цæудзæнис дыууæ бæстæйы ведомствоты 'хсæн, кæцытæм уыдон комкоммæ хауынц. Æз хъуыды кæнын афтæ - æмæ иу кæнæ иннæ здæхтытæн дзуапп чи дæттынц, Парламенты уыцы комитеттæ æмархайд кæндзысты, æмбæлон ведомствотимæ уæлæмхас сразыдзинæдтыл кусгæйæ.
Парламенты куыстыл куы дзурæм, уæд мах, иуæрдыгæй, нæхæдæг архайæм закъоны проекттæ бакусыныл, иннæрыдæгæй - æркæсæм, закъондæттынадон инициативæйы бар кæмæн ис, уыцы ведомствотæ æмæ структурæты бавдисгæ закъоны проекттæм. Ацы ран ныхас цæуы хицауад æмæ тæрхондонон хицауиуæгады органты тыххæй.
Абоны бонмæ активон куыст цæуы ацы дыууæ фæдыздæхты. Парламентæн йæхимидæг куыст цæуы «Парламенты тыххæй» закъоныл, кæцы нырма нæ уыд æмæ кæцыйы хъуамæ бæлвырд æрцæуой Хуссар Ирыстоны уæлдæр закъондæттынадон органы архайды æппæт аспекттæ дæр. Уымæй дарддæр ма абон æркæсыны процессы сты тæрхондоны системæйы тыххæй дыууæ конституцион закъоны, паддзахадон æмæ æмбæстагон службæйы тыххæй закъон æмæ къорд æндæр закъæттæ, кæцытæ хъæуынц паддзахады цардархайды. Уыдон сты ахсджиаг закъæтты проекттæ æмæ раджы сæвзæрыд сæ райсыны æнæмæнгхъæуындзинад.
Арæх фехъусæн вæййы, зæгъгæ, Парламент не 'ххæст кæны йæ функционалон хæстæ æмæ нæ исы закъæттæ. Фæлæ абоны бонмæ, ныры æрсидт Парламенты 9 мæйы куысты дæргъы ист æрцыдысты 15 закъонæй фылдæр æмæ 10 закъонæй фылдæр та сты æркæсыны стадийы. Кæд æмæ исчи хъуыды кæны афтæ, зæгъгæ, закъонмæ æркæсæн ис иу бон æмæ йæ иннæ бон та райсын, уæд тынг рæдийы. Алы закъоны проектыл дæр хъæуы серьезон куыст депутатон корпусы ‘рдыгæй, афтæ куынæ уа, уæд зын уыдзæн дзурæн райсгæ закъæтты гъæдыл. Æппæт райсгæ закъæттæ сты Парламенты сайтыл æмæ алкæмæндæр йæ бон у семæ базонгæ уæвын.
Закъондæттынад хуыздæр кæныныл кусынæй, закъæттæ, дæлзакъонон акттæ æмæ уынаффæтæ исынæй дарддæр ма æппæт цыппар фракцийы депутаттæ уадзынц фембæлдтытæ се ‘взарджытимæ, кæцыты рæстæджы рабæрæг вæййынц æмбæстæгты проблемæтæ æмæ сæм мах, куыд адæмы æвзæрст депутаттæ, афтæ нæ хъусдард здахæм.
- РХИ-йы Парламент æхсæз æмæ æрдæг азы фæстæ ногæй æрбынат кодта йæ историон бæстыхайы, цыран республикæйы уæлдæр закъондæттынадон орган иста хъысмæтскъуыддзаггæнæн уынаффæтæ, кæцытæ сбæлвырд кодтой Хуссар Ирыстоны историйы дарддæры цыд. Уый, кæй зæгъын æй хъæуы, фæхуыздæр кодта депутатон корпусы æмæ Парламенты аппараты куысты уавæртæ…
- Фыццаджыдæр мæн фæнды республикæйы Президентæн бузныг зæгъын, историон фæдфæдылондзинад бахъахъхъæныны æнæмæнгхъæуындзинадæй, афтæ ма Парламенты раздæры бынаты кусынæн иттæг къуындæг уавæртæ кæй уыд, уыдæттæй чи равзæрд, ахæм уынаффæ кæй райста.
Ныр махæн ис хорз уавæртæ æмæ уыдон ахъаз кæндзысты, цæмæй депутатон корпус куса эффективондæрæй.
Мæхи номæй мæ депутаттæн æмæ Парламенты аппаратæн фæнды æнтысгæ закъонфæлдыстадон архайд.
РХИ-йы Парламенты информацион-аналитикон управлени


c: text/html

text:
Тәжрибә уртаҡлашыу
12 марта 2014 йыл | Мәғариф
28 февралдә Ҡурғашлы төп дөйөм белем биреү мәктәбендә райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының "Аҙ комплектлы мәктәптәрҙә белем һәм тәрбиә биреү” тигән темаға арналған семинары булып үтте. Эшлекле осрашыуҙа райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, район мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса методисы Әлфиә Әхмәтша ҡыҙы Шаһиева, яҡташыбыҙ, шағирә һәм яҙыусы Гөлнур Миҙхәт ҡыҙы Яҡупова ҡатнашты.
Һәр эштә ғәҙеллек кәрәк
12 марта 2014 йыл | Хоҡуҡ
Районыбыҙ халҡының хоҡуҡи белем кимәле йылдан-йыл күтәрелә бара, уға ярашлы, күп кенә бәхәсле мәсьәләләр суд тәртибендә хәл ителә. Ғафури ра-йон суды рәйесе Руслан КАМАЛОВ менән уҙған әңгәмәлә суд эшмәкәрлеге һәм уҙған йыл йомғаҡтары барланды.
Коммуналь хеҙмәткә түләү мәсьәләләре ҡаралды
12 марта 2014 йыл | Йәмғиәт
Район хакимиәтендә ветеран ойошмаларының Координацион совет ултырышы үтте. Унда коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү, уларҙың сифаты тураһында һүҙ барҙы.
Ҡеүәтле һәм көслө структура
12 марта 2014 йыл | Хоҡуҡ
2003 йылдың 11 мартында Рәсәй Федерацияһы Президенты Указына ярашлы, наркотиктар әйләнешенә контроллек итеү буйынса махсус вәкәләтле ведомство барлыҡҡа килде. Ә 2008 йылдан алып 11 мартта РФ Президенты Указы нигеҙендә Наркотиктар әйләнешенә контроллек итеү органдары хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй.
Берҙәмлек булғанда эш бара
12 марта 2014 йыл | Урындағы үҙидара
"Халыҡтың тормош сифатын яҡшыртыу, уңайлы һәм хәүефһеҙ йәшәү шарттары булдырыу төп маҡсатыбыҙ. Уны тормошҡа ашырыу йәмәғәт көстәрен туплауҙы, бөтә матди һәм интеллектуаль мөмкинлектәрҙе файҙаланыуҙы талап итә, - тип билдәләне республикабыҙ башлығы Р.Хәмитов үҙенең Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә. Яңғыҙҡайын ауыл советы ауыл биләмәһендә тап ошо йүнәлештә эшләйҙәр ҙә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 378
ҠАРАМЫШЕВ Гәрәй (Мөхәмәтгәрәй) Батыргәрәй улы [8.7.1888, Өфө губ. Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар а. (БР‑ҙың Ишембай р‑ны) — 1922 й. сент., Стәрлетамаҡ ҡ.], Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Ҡарамышевтар нәҫеленән, Й.И.Ҡарамышевтың ейәне, Ә.Б.Ҡарамышевтың, М.Б.Ҡарамышевтың ағаһы. 1920 й. алып РКП(б) ағзаһы, 1921 й. ағзалыҡтан сығарыла. Ҡазан татар уҡытыусылар мәктәбен тамамлаған (1907). 1917 й. тиклем Өфө һәм Ырымбур губ. мәктәптәрендә уҡыта. 1‑се Бөтә Рәсәй мосолман съезында ҡатнаша (Мәскәү, 1917 й. 1—11 майы). 1917 й. башлап Стәрлетамаҡ өйәҙенең ер башҡармаһы, Башҡ. шураһы рәйесе, 1918 й. — Башҡорт хөкүмәтенең ер төҙөлөшө бүлеге мөдире, бер үк ваҡытта сент. алып “Тулҡын” бөтә башҡ. йәштәре союзы рәйесе. 1919 й. февр. Бөтә башҡорт хәрби съезын ойоштороуҙа ҡатнаша, 22 февр. башлап Башҡортостан хәрби-революцион комитеты рәйесе урынбаҫары һәм Башҡ‑н ХХС‑ы рәйесе, бер үк ваҡытта март—майҙа АСБР‑ҙың игенселек халыҡ комиссары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы. 1920 й. алып БашҮБК ағзаһы. 1920 й. нояб. БашҮБК һәм РКП(б)‑ның Башҡ‑н ком‑ты делегацияһы составында баш күтәреүселәр отрядтары етәкселеге м‑н һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша (ҡара: Бөрйән-Түңгәүер ихтилалы), һөҙөмтәлә 26 нояб. Темәс а. ихтилалды туҡтатыу т‑да килешеүгә ҡул ҡуйыла.
М.М.Ҡолшәрипов, А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Гөрләп торҙо Ғафури майҙан
19 октября 2016 йыл | Урындағы үҙидара
11 октябрҙә барса халыҡ район хакимиәте бинаһы ҡаршыһындағы Мәжит Ғафури майҙанына Республика һәм Красноусол ауылы көнөнә арналған байрам тантанаһына йыйылды.
Байрам сараһы район мәктәптәренең төрлө йәштәге уҡыусылар бейеү коллективтары башҡарған хореографик композиция менән башланып китте.
Байрам сараһы район мәктәптәренең төрлө йәштәге уҡыусылар бейеү коллективтары башҡарған хореографик композиция менән башланып китте.
арзанға яҙылып ҡалығыҙ!
19 октября 2016 йыл | Матбуғат
Гәзитебеҙҙә 13 октябрҙән 23 октябргә тиклем Бөтә Рәсәй гәзит-журналдарға яҙылыу ун көнлөгө үтәсәге хаҡында хәбәр иткәйнек инде.
Икенсе "аҙна еңеүселәре" асыҡланды
19 октября 2016 йыл | Матбуғат
1 октябрҙән "Аҙна һайын бүләк” акцияһы дауам итеп, үткән аҙнала "Табын”ға яҙылыусылар араһында ла еңеүселәр билдәләнде.
Төҙөкләндереү
15 октября 2016 йыл | Яңылыҡтар, Хаттар
Сәйетбаба ауыл биләмәһенә ҡараған Туғай ауылы халҡы элек-электән үҙенең берҙәмлеге, уңғанлығы менән дан тота.
Ошо арала иң ҙур байрамыбыҙ –
Республика көнө алдынан туғайҙар үҙҙәренә оло бүләк эшләне: бер төптән булып ойошоп ауыл урамына ҡом түшәнеләр.
Ошо арала иң ҙур байрамыбыҙ –
Республика көнө алдынан туғайҙар үҙҙәренә оло бүләк эшләне: бер төптән булып ойошоп ауыл урамына ҡом түшәнеләр.
Алтын көҙҙөң бер көнөндә икеләтә тантана
15 октября 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Йәмғиәт
11 октябрь – Башҡортостан Республикаһы көнө уңайынан районыбыҙҙа бер юлы өс иҫтәлекле ваҡиға булды: Ибраһим һәм Аҡкүл ауылдарында мәҙәниәт йорттары үҙ ишектәрен асты. Шулай уҡ Ибраһимда Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарына арналған обелиск асыу тантанаһы ла тап ошо көнгә билдәләнгәйне.
Ибраһимда обелиск асыуҙан башланған сарала хөрмәтле ҡунаҡтар – район хакимиәте башлығы Рәмил Зәкәриә улы Бохаров, БР Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтай депутаты, Бөтә Донъя башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Әмир Миңләхмәт улы Ишемғолов, БР Хөкүмәтенең мәҙәниәт һәм архив эштәре буйынса бүлек мөдире Илһам Зөлфәр улы Фәтҡуллин, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Рәйес улы Алтынбаев,
район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Руслан Йәғәфәр улы Салауатов ҡатнашты. Ҡунаҡтарҙы сәк-сәктән ауыҙ иттереп, хөрмәтләп ҡаршыланылар. Ауылдаштарының шатлығын уртаҡлашырға күрше-тирә ауылдарҙа һәм төрлө тарафтарҙа йәшәгән яҡташтары ла килгәйне.
Ибраһимда обелиск асыуҙан башланған сарала хөрмәтле ҡунаҡтар – район хакимиәте башлығы Рәмил Зәкәриә улы Бохаров, БР Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтай депутаты, Бөтә Донъя башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Әмир Миңләхмәт улы Ишемғолов, БР Хөкүмәтенең мәҙәниәт һәм архив эштәре буйынса бүлек мөдире Илһам Зөлфәр улы Фәтҡуллин, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Рәйес улы Алтынбаев,
район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Руслан Йәғәфәр улы Салауатов ҡатнашты. Ҡунаҡтарҙы сәк-сәктән ауыҙ иттереп, хөрмәтләп ҡаршыланылар. Ауылдаштарының шатлығын уртаҡлашырға күрше-тирә ауылдарҙа һәм төрлө тарафтарҙа йәшәгән яҡташтары ла килгәйне.


text:
Республика депутаттары Белорет районында урман производствоһы буйынса экологик тикшереүҙе тамамланы
БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары Белорет районының Тимер юл ауылындағы хәлде асыҡлау өсөн парламент тикшереүен уҙғарҙы. Башҡарған эш йомғаҡтары буйынса закон сығарыусылар республиканың Экология кодексына төҙәтмәләр индерергә тәҡдим итте.
Был инициативаны махсус ойошторолған комиссия рәйесе Рәмил Хәкимов республика парламентының пленар ултырышында уҡып ишеттерҙе. Нормаларҙы һәм тәртиптәрҙе боҙоу менән ағас ташыу, ағас эшкәртеү ҡалдыҡтарының рөхсәтһеҙ сүплеген ойоштороуға граждандарҙың ялыуҙары ауылдағы хәлде парламент кимәлендә өйрәнеү өсөн сәбәп булып торҙо, тип хәбәр итте. Комиссия ағзалары боҙоуҙарҙы бөтөрөү буйынса күҙәтеү органдары күргән саралар тураһында мәғлүмәтте тикшерҙе. Уҙғарылған тикшереүҙәр Тимер юл ауылында федераль ҡануниәтте боҙоу менән ете сәнәғәт майҙансығында 79 пилорама һәм күмер эшкәртеү буйынса ике мейес булғанлығын асыҡланы. Шулай уҡ үҙ ирке менән ер участкаларын биләү ҙә урынлы булды.
Был проблема Белорет районына ғына түгел, ә башҡаларға ла хас булғанлыҡтан, комиссия ағзалары республика бюджетынан тирә-яҡ мөхитте һаҡлау программаһы, шулай уҡ эшҡыуарҙар средстволары иҫәбенә финанслау менән райондарҙа ҡалдыҡтарҙы ваҡытлыса складҡа һалыу урынын ойоштороуҙы ҡараған, республиканың Экология кодексына үҙгәрештәр индерергә тәҡдим итте.


text:
Башҡортостандың иң яҡшы умартасылары билдәле булды
Башҡортостанда умартасыларҙың XIV республика конкурсына йомғаҡ яһалды, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Сара Ғафури районында уҙҙы. Быйыл һөнәри ярышта 44 райондан 55 кеше ҡатнашты.
Конкурс программаһы дүрт этаптан торҙо: теоретик белемде һәм практик оҫталыҡты тикшереү, умартасылар тәҡдим иткән яңы эштәрҙе һәм бал өлгөләренең сифатын баһалау.
Һөҙөмтәлә Ауырғазы районынан Семен Иванов конкурс еңеүсеһе тип танылды. Икенсе урынды Николай Осташов (Өфө районы), өсөнсөнө Ринат Шаһбалов (Әбйәлил районы) яуланы.
Өлкәндәргә тәғәйенләнгән ярыштар менән бер уҡ ваҡытта балаларҙыҡы ла уҙҙы, унда 37 райондан 40-тан ашыу уҡыусы ҡатнашты. Уҡыусыларға тәҡдим ителгән теоретик һәм практик эштәр ауырлығы буйынса тәжрибәле белгестәргә бирелгәненән бер нимәһе менән дә айырылманы.
«Йәш умартасы» VIII республика конкурсының еңеүсеһе – Ғафури районынан Азамат Исхаков, 9-сы синыф уҡыусыһы. Икенсе урында – 8-се синыф уҡыусыһы Тимур Баландин (Мәләүез), өсөнсөлә – 9-сы синыф уҡыусыһы Алмаз Хәйретдинов (Архангель районы).
Бөтә еңеүселәр һәм призерҙар дипломдар, ҡиммәтле бүләктәр һәм аҡсалата приздар менән бүләкләнде. Бынан тыш, йәш умартасылар «Иҫ киткес дөйәғош» фермер хужалығында булды.
Умартасылар араһында һөнәри конкурстар 1998 йылдан алып уҙғарыла. Ойоштороусыларҙың әйтеүе буйынса, уларҙың төп маҡсаты – тәжрибә уртаҡлашыу, алдынғы ысулдарҙы һәм хеҙмәт алымдарын, шулай уҡ был өлкәлә прогрессив технологияларҙы индереү.
Ҡорт ғаиләһенең иҫәбе һәм тауарлы бал етештереү буйынса Башҡортостан 2003 йылдан алып Рәсәйҙә беренсе урынды биләй.


text:
Йәмле Өршәк яры буйында ауылға йәм биреп ултыра мәктәп.
– Кер йыуа торған машина!
– Класс етәксеһенә нимә алабыҙ?
– Башҡа уҡытыусыларҙы ла оноторға ярамай, уларҙың да күңеле кителмәһен!
– Директор үҙенең бүлмәһенә кресло алырға ҡуша, ти...
– Илнур, сит телдәр менән ҡыҙыҡһыныуың нисек башланды? Ниндәй телдәрҙә яҙа һәм һөйләшә беләһең?
– Тел асҡысы – ил асҡысы, тиҙәр. Башҡорт, эстон, инглиз һәм урыҫ телдәрен яҡшы беләм, иркен һөйләшәм.
Ҡала үҙәгендәге мәсет күптән иҫкергәйне. Халыҡ яңыһы төҙөлгәнен түҙемһеҙлек менән көттө. Хыялдары тормошҡа ашты уларҙың: әле ҡалҡып сыҡҡан иман йорто күркәм, ҙур, унда ҡатын-ҡыҙ һәм ир-ат өсөн айырым бүлмәләр бар.
1972 йылда БДУ-ны уңышлы тамамлап, диплом алған йәш белгес Шишмә районының Ҡара Яҡуп урта мәктәбенә урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп тәғәйенләнә.


text:
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә Фото: Олег Яровиков
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Октябрҙә Республика көнөн байрам итеүгә бәйле Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә.
Быйыл 11 октябрь шишәмбегә тура килә. Шуға күрә дүшәмбе, 10 октябрҙә, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡара, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Рәсәй Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә төп һәм өҫтәмә түләнгән йыллыҡ отпуск биргәндә 11 октябрҙәге ял көнө отпусктың календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте үҙ бурыстарын үтәүен дауам итеүе тураһында Указ
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан Республикаһының яңы Хөкүмәтен ойошторғанға тиклем БР Хөкүмәте үҙ бурыстарын үтәүен дауам итеүе тураһында» указға ҡул ҡуйҙы.
Указға БР Хөкүмәте үҙ вәкәләттәрен һалыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының 93-сө статьяһына ярашлы ҡул ҡуйылды.
Указға ярашлы Президент Башҡортостан Хөкүмәтенә республиканың яңы Хөкүмәтен ойошторғанға тиклем үҙ бурыстарын үтәүҙе дауам итергә ҡушты.


text:
Көйөргәҙе районында Кинйә Арыҫланов исемендәге йәштәр премияһы булдырыласаҡ
Көйөргәҙе районында Кинйә Арыҫланов исемендәге йәштәр премияһы булдырыласаҡ. Премия фән, спорт, мәҙәниәт өлкәләрендә һәм производствола уңыштарға өлгәшкән йәштәргә тапшырыласаҡ. Бындай идея район хакимиәтендә йәштәргә ярҙам итеү һәм районда спорт өлкәһен үҫтереү мәсьәләләренә арналған кәңәшмәлә тәҡдим ителде. Сарала ҡатнашыусылар йәштәрҙе райондың ижтимағи тормошона йәлеп итеү мәсьәләләрен тикшерҙе, алдағы ваҡытҡа планлаштырылған спорт саралары хаҡында һөйләне.
Үткән йылда башҡарылған эштәр һәм ағымдағы йылда ойоштороласаҡ саралар тураһында доклад менән район хакимиәтенең баш белгесе Василий Копылов һәм балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры Дмитрий Балянов сығыш яһаны.
Кәңәшмәлә Пионерҙар һәм уҡыусылар йорто ҡарамағында хәрби-патриотик клуб булдырыу мөмкинлектәре тикшерелде. Эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре араһында түбәндәгеләр билдәләнде: йәштәр эшҡыуарлығына булышлыҡ итеү, район ауылдарын төҙөкләндереүгә һәм уларҙың экологик хәлен яҡшыртыуға йүнәлтелгән проекттар әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу, берлектә саралар үткәреп, кадрҙар резервын әҙерләү.
Әүҙем йәштәрҙең башланғыстарын хуплау маҡсатында районда Кинйә Арыҫланов исемендәге премия булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Эшмәкәрлектең төрлө өлкәләрендә уңыштарға өлгәшкән йәштәр аҡсалата премия һәм иҫтәлекле билдә менән наградланасаҡ.


text:
Раил Сарбаев: Сәсеү майҙандарының яңы структураһы артыҡ игенде кәметәсәк
Иген баҙарындағы конъюнктураны уңышһыҙ тип атарға мөмкин. Ауыл халҡы бер тонна игендең хаҡын 3,5 мең һум күләмендә көткәйне, ысынында иһә 1900 һум алды. Иген һатыу файҙа килтермәй: баҙар хаҡы үҙҡиммәттән кәмерәк килеп сыҡты. Был хәлдән сығыу юлын ҡайҙан эҙләргә? Кесе йома көндө БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ултырышында парламентарийҙар был һорауҙы БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаевҡа йүнәлтте.
— Бөгөн беҙҙең элеваторҙарҙа 650 мең тоннаға яҡын иген бар. Көҙгә тиклем уны һаҡлауҙы республика бюджеты үҙенә ала, — тине Раил Сарбаев. – Ә хаҡтарҙы беҙ көйләй алмайбыҙ.
Шулай ҙа киләсәккә саралар күрелә. Премьер-министр депутаттарға тотош алғанда сәсеү майҙандары структураһын үҙгәртеү хаҡында бәйән итте: «иген» майҙандары кәметелә, ә башҡа иген культуралары сәсеүлектәре киңәйтелә.
— Быйыл ҡарабойҙай сәсеүлектәре 42 процентҡа арттырыла. Шулай уҡ кукуруз сәсеүлектәрен дә арттырабыҙ, — тине Раил Сарбаев. – Рапс менән әүҙем шөғөлләнә башланыҡ. Тәүге тапҡыр соя сәстек, шул иҫәптән 100 гектар – Мәләүез районында. Шишмә районында ла соя үҫтерергә маташабыҙ. Күберәк тә сәсергә мөмкин булыр ине, ләкин, баҡһаң, сояны табыу бик еңел түгел икән. Ә соя кәрәк. Мәҫәлән, Мәжит Ғафури исемендәге ҡошсолоҡ комплексына киләсәктә аҙыҡ етештереү өсөн 300 мең тонна самаһы соя талап ителәсәк.
Сәсеүлектәр структураһын ҡайтанан ҡарап, беҙ күпмелер кимәлдә артыҡ игенде көйләй алырбыҙ, тип уйлайым, — тип өҫтәне Раил Сарбаев.


text:
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ"НА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ!
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ"НА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ!
10 майҙан 20-һенә тиклем “Башҡортостан ҡыҙы” журналына ташламалы хаҡ менән – ярты йылға 533 һум 70 тингә яҙыла алаһығыҙ.
Яҙылыу өсөн индекс: П2719.
Йылдағыса журналға яҙылыусылар араһында лото-уйын ойошторола. Бының өсөн квитанция күсермәһен редакцияға ебәрергә генә кәрәк. Иҫтәлекле бүләктәр үҙ хужаларын көтә!
Редакцияның адресы: Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, Матбуғат йорто, 7-се ҡат. Электрон почта: bashkizi@yandex.ru
Теги: журнал подписка лото-уйын


text:
Хыял иле менән фани донъяны тоташтырыусы
Драманың авторы Айһылыу Йәғәфәрова, күрешкәндә, бер сер асты миңә. Баҡтиһәң, башҡорт ҡатындарының ҡаһарман асылын данлаған был әҫәр яҡты донъяға тыуыуы менән тап беҙҙең баҫмаға бурыслы икән.
“Бер мәл “Башҡортостан ҡыҙы” журналы иң матур мөхәббәт тарихы хаҡындағы хикәйәләргә бәйге иғлан итте. Ул саҡтағы яуаплы секретарь Булат Өмөтбаев: “Айһылыу, һине лә бәйгеселәр сафында күрергә теләйбеҙ”, – тип үҙемә инселәп хат ебәргәйне. Мин – совет кешеһе, ҡушҡанды тыңлап өйрәнгәнмен, ҡатнашырға булдым. Нисегерәк итеп яҙырға һуң, тип самалап йөрөйөм, мин үҙем кисермәгәнде яҙа алмайым. Ә ул саҡта инде ир ҡатынымын, ике бала әсәһе, йәш ҡыҙ хистәрен тәфсирләп ултыра алмаҫымды аңлайым. Һуң, алайһа, ҡатын кешенең мөхәббәте хаҡында яҙырға кәрәк, тигән ҡарарға килдем. Әллә нишләп башымда халҡыбыҙҙың “Бала ҡарға” риүәйәте өйөрөлә. Хәтерегеҙҙәлер, унда ир менән ҡатын һуғышҡа китеп бара ла, ҡатын юлда бәпәй табып, уны ҡарға ояһына һалып китә. Улар кире әйләнеп килгәнсе, улдарын ҡарғалар ашатып торған була. Был риүәйәт ҡатындың ире менән һуғышҡа китеүе хаҡында һөйләй. Ә ниңә ошо тарихты мөхәббәткә бәйләмәҫкә, тип дәртләнеп киттем. Өҫтө-өҫтөнә фекер төйнәлеп, “Башҡортостан ҡыҙы”на хикәйә тип яҙа башлаған нәмәм йәйелеп, повесть булып бара. Юҡ, былай барһа, роман итергә лә күп ҡалмаясаҡ, ә ҙур әҫәр яҙыр өсөн архивтарҙа ғына күпме ултырырға... Туҡта, мин быны сәхнә әҫәре итәйем, тигән уй килде.
Булат Өмөтбаевҡа: “Ғәфү итегеҙ инде, мин бәйгелә ҡатнаша алмайым, хикәйәм пьесаға әйләнде лә китте”, – тип хат яҙып һалдым. Әҫәремде тиҙ арала “Йәшлек” гәзите баҫып сығарҙы. Сәхнәлә ҙур уңыш менән барҙы ул: көнөнә ике тапҡыр ҡуйылһа ла, халыҡ эркелеп йөрөнө. Әлбиттә, барыһына ла ярап булмай, башҡорт ҡатындарының һуғыштарға йөрөүе иҫбатланмаған хәбәр, тип ғәйеп яғыусылар ҙа булды”, – тип хәтерләй яҙыусы.
Киләһе йыл 1812 йылғы Ватан һуғышының тамамланыуына 200 йыл туласаҡ. Бүтән бер халыҡтың ҡатындары ла ул осорҙа беҙҙекеләр ише ирҙәр менән бер ҡатарҙан һуғышҡа инмәгән. Василий Зефировтың “Йәнтүрә хикәйәләре”ндә нәљ ошондай бер ҡаһарман ҡатын тураһында һөйләнелә. Йәнтүрә ҡарт хәтирәләрендә ҡатынының яуҙа ҡатнашыу ғына түгел, миҙал да алып ҡайтыуы хаҡында бәйән итә. В.Зефиров менән Йәнтүрәнең әңгәмәһен тыңлап ултырған старшина, ҡунаҡтың бик ышанып етмәүен күреп: “Һин нимә, әфәнде, белмәйенсә шаяртып ултырма. Минең ҡыҙҙарҙың ҡалай һыбай йөрөгәнен күрҙең бит, ҡулдарына ҡылыс тотторһаң, әллә ниндәй батырыңды ла атынан осора һуғырҙар”, – тип ҡуя.
Ә яңыраҡ 1-се башҡорт полкы француздар менән бәрелешкән яланда, Смоленск янында, эҙәрмәндәр башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары сәстәренә тағып йөрөгән сулпылар тапҡан, уларҙың фоторәсемдәре интернет селтәренә лә һалынған. Айһылыу апай дөрөҫ әйтә ул, беҙ тарихта тиңе булмаған ҡаһарман ҡатын-ҡыҙ шәхестәребеҙҙең дә данын күтәрә белергә тейеш. Уның “Ҡыпсаҡ ҡыҙы” әҫәре – ошо юҫыҡта башҡарылған тәүге эштәрҙең береһе. Хәйер, Айһылыу апай үҙе лә холҡо менән ҡыйыу һәм тәүәккәл инә-өләсәләренән һис тә ҡалышмай. Ғүмер буйы эш тип сапҡан, үҙ-үҙен онотоп яҙышҡан, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре лә ул.
Әле алдымда ятҡан романын, повестарын, хикәйәләрен, әкиәттәрен, тәржемә китаптарын, ул төҙөшкән дәреслектәрҙе һәм хрестоматияларҙы, уҡытыусылар алдында һөйләгән лекцияларын, көндәлектәрен күреп, уларҙың ғүмер буйы ауыл ерендә йәшәп, ике бала тәрбиәләгән, ир ҡараған, балалар баҡсаһы мөдире булған, ћаман да өс һыйыр һауған, мал аҫраған нескә заттың хеҙмәттәре икәненә ҡапыл ғына ышаныуы ла ауыр. Әйткәндәй, һис бер ҡаршылыҡ алдында ла аптырап ҡала торған кеше түгеллеге уның һәр ғәмәлендә күҙгә салына. Мин барғанда, хәҙер машинка менән баҫҡанды редакциялар ҡабул итмәй, алтмышты үткәс, компьютерҙы үҙләштерҙем, тип, яңы әҫәрен үҙе баҫып ултыра ине.
“Бала саҡта, яҙыусылар килє, тип, Әхмәттән Асҡарға йәйәүләп осрашыуѓа барҙыљ. Абдулхаҡ Игебаев, Мөхөтдин Тажи, Марат Кәримов ағайҙар килгәйне. Ћәр әйткән һүҙҙәре әлегеләй иҫемдә. Абдулхаҡ ағай таушалып бөткән “Аҡбуҙат” тигән китабын килтереп сығарҙы. Мин китабымдың былай иҫкереп бөткәненә ҡайғырмайым, киреһенсә, уны күп бала уҡығанға ҡыуанам ғына, тине. Осрашыу аҙағында, арағыҙҙа яҙышҡан уҡыусылар бармы, тип һоранылар. Тиҫтерҙәрем барыһы ла миңә боролоп ҡараны: “Тор, Айһылыу, шиғырыңды уҡы”, – тиҙәр. Мин баҫтым да, оялышымдан башымды эйеп тик торам. Шул саҡта Тажи ағай: “Һе, хәҙер уҡый алмай торһа ла, үҫкәс Һәҙиә апай һымаҡ роман яҙыр әле ул был ҡыҙыҡай”, – тине. Мин, сәмләнеп, эстән генә үҙемә, яҙасаҡмын, барыбер яҙасаҡмын, тип һүҙ бирҙем”, – ти ул.
Зәйнәб Биишеваның повестарын уҡып дәртләнеп, ауылында тимурсылар командаһы ла ойоштороп ебәрә. Үҙе уйлап сығарған пьесаларҙы дуҫтары менән сәхнәләштереп, ауылдаштарына тамашалар ҙа ҡуя. Шул арала йәйге каникулда әхирәттәре менән фермала утыҙар һыйыр ҙа һауып өлгөрә. Туғыҙынсы синыфтан һуң Ишембай ҡалаһына тәрбиәселәр курсына уҡырға бара. Унан һуң Әбйәлилгә ҡайта.
“Ул саҡта районда дүрт кенә балалар баҡсаһы бар ине, мин Красная Башкирия ҡасабаһын һайланым, сөнки унда еңгәйем йәшәне. Ире һуғышта ятып ҡалғас, ошонда килеп урынлашып, яңынан тормошҡа сыҡҡан ине. Иптәше ферманан һуң ғына ҡайта, беҙ еңгә менән кистәрен серләшеп ултырырға яраттыҡ. Ул йәшлеген һөйләй – нисек Ҡағы яғында урман ҡырҡыуҙарын, атаһының ҡулға алыныуын, мөхәббәт тарихын. Эй-эй, күрелде инде, яҙһаң ине ошо михнәттәрҙе, ти. Еңгә, әйҙә, үҙем яҙам, тинем һәм ун туғыҙ йәштә шулайтып айбарланып роман яҙырға булдым. План төҙөп алдым. Ҡасабаға килгәс, мине былай ҙа шул тиклем итеп эшкә ҡушып ҡуйғандар ине. Комсомолдарҙың киске мәктәбендә староста, комсомол секретары ярҙамсыһы, ҡатын-ҡыҙҙар советы һәм бәлиғ булмаған балалар комиссияһы ағзаһы, район гәзитенә әүҙем яҙышам, “Осҡон”доң штаттан тыш хәбәрсеһе, үҙешмәкәр түңәрәккә йөрөйөм. Кинонан һуң ҡалып, репетициялар үткәрәбеҙ ҙә, сәғәт ун икелә клуб ябыла ине. Шунан ҡайтам, совхоз тып-тын, күңелгә рәхәт, төнгө икегә тиклем яҙам, көн дә ултырырға тырыша инем. Яҙа башлаһам, биттәрем ҡыҙара, йөрәгем тулай, өлгөрә алмай яҙам, әйтерһең дә, өҫтән кемдер һөйләмдәрҙе әйтеп тора. Геройҙарымдың араһында йөрөйөм, кейемдәрен, хатта төймәләренә тиклем күрә инем. Төнгө икеләрҙә күрше Тамара апай ҡайта, ул мунса яғыусы булып эшләй ине, мин уның малайын йоҡлата торғайным. Һаман яҙаһыңмы, туғаным, ти, мин, эйе, өлгөрә алмайым, тием. Улай булғас, һиңә бер нәмә эшләтәм, тине лә бер нисә көндән трибуна күтәреп килеп инде. Өҫтәлгә ҡуйҙыҡ, йәтеш кенә ручка һала торған ере лә бар. Хәҙер тороп яҙа башланым, үҙемде ышандырғанмынмы икән, ысынлап та, йәһәтерәк яҙылған һымаҡ. Биш йыл яҙҙым да ҡуйҙым, меңгә яҡын бит булып китте. Ҡараламанан күсереп яҙыуға тағы ла дүрт йыл сарыф ителде. Ул арала эшләп йөрөйөм, балалар өсөн китаптарым сыҡты, депутат иттеләр, балалар баҡсаһында мөдирмен, фатирым да бар ине. Европалағы һымаҡ, бөтә нәмәне лә булдырып, егерме туғыҙ йәштә Уразбай ағайығыҙға кейәүгә барҙым.
Хәҙер баяғы ҡулъяҙманы ҡайҙа баҫтырырға, тигән мәсьәлә килеп тыуҙы. Таныштар аша Өфөләге радиола эшләгән машинистка ҡыҙға тапшырҙым. Уның бәләкәс балаһы бар ине, ана баҫам, бына баҫам, тип ике йыл ятҡырҙы ла кире ҡайтарҙы. Шунан матбуғат йортондағы ҡыҙҙарға алып барҙым. Яҙа башлағандан һуң ун йылдан ашыу ваҡыт үткәс кенә баҫтыра алдым. Ә инде китап сығарыу тарихы тағы ла оҙонораҡ булды. Рәшит ағай Солтангәрәев, Айһылыу, һин былай оҙон килеш ташҡа баҫтыра алмаясаҡһың, тине. Беләм инде ул ҡыҫҡартыуҙарҙы, тереләй тирене йырғыслаған һымаҡ буласаҡ, тип тә өҫтәне. Ҡыҫҡартыуҙы бит кеше эшләй алмай, үҙемә машинка кәрәк. Һыйыр алырбыҙ, тип аҡса йыя инек. “Башҡортостан” гәзитендә машинка һатыла, тигән иғлан күреп ҡалдыҡ, ул “ә” хәрефе урынына “э” баҫа икән, шуға һаталар. Иптәшем мең бәлә менән шуны алып ҡайтып бирҙе. Ҡыҫҡартылған килеш тә нәшриәттә оҙаҡ ятты, йәнә алып ҡайтам, йәнә ҡыҫҡартам, таѓы сыҡмай ята, шулай мәшәҡәтләнә торғас, өмөтөм дә ҡалмағайны, мең биттән ике йөҙ илле самаһына ҡалған “Килендәр” романымды 45 йәшемә, ниһайәт, ҡулға алдым. Роман сыҡҡас, ҡайҙарға ғына осрашыуҙарға саҡырманылар, китапханаларҙа иң таушалған китап минең романым булып китте. Хатта үҙебеҙҙең район китапхана селтәре шул таушалған китаптарҙы йыйып, күргәҙмә лә ойошторҙо. Шунан да оло бәхет булмағандыр минең өсөн”, – тип хәтирәләре менән бүлешә әҙибә.
Ә шулай ҙа Айһылыу Йәғәфәрова минең өсөн тәү сиратта – әкиәтсе. Уның әкиәттәр донъяһындағы мөғжизәләргә сорналып тотош быуындар үҫте. “Сәнскеле күлдәк”, “Алтын тараҡ”, “Һайыҫҡан-почтальон”, “Ҡойон батшалығында” – ошо һәм башҡа әкиәттәре, уларҙың сағыу һүрәттәре лә, китап исемдәрен атағас, күптәрҙең хәтерендә яңырғандыр. Ул – бик күп донъя халыҡтарының әкиәттәрен башҡорт теленә ауҙарған атаҡлы тәржемәсе лә.
“Балалар баҡсаһында балаларҙы һәр ваҡыт әҙәбиәт аша тәрбиәләнем. Мәғариф министрлығына мәктәпкәсә йәштәге төрлө төркөм балалары өсөн әллә нисә хрестоматия төҙөүҙә ҡатнаштым, ҡайһы берәүҙәрен яңғыҙым да эшләнем. Шундай йыйынтыҡтарҙың береһен әҙерләгән ваҡытта, әйҙә, А.С. Пушкиндың берәй әкиәтен дә уҡыу әсбабына индерәйек, тип тәҡдим иттем. Тапһаң, индер, тинеләр. Аһ, булмаһа ни, үҙем тәржемә итәм, тинем, әммә тотоноп ҡарағайным, тәржемәләнмәй ҙә ҡуя, тәүге хрестоматияға мин атаҡлы шағирҙың әкиәтен шулайтып индерә алманым. А.С. Пушкин бит әкиәттәрен ололар өсөн яҙған, ә миңә балаларға тәғәйенләп тәржемәләргә кәрәк. Сәмләнеп киттем, бөйөк яҙыусы хаҡындағы яҙмаларҙы өйрәнә башланым. Бер ваҡыт Мәскәүҙә А.С. Пушкин менән П.П. Ершов осраша. “Конек-горбунок”ты уҡыным, шул тиклем матур, халыҡсан яҙғанһың, ти ул Ершовҡа. Шунан һуң, Рәсәйҙә ҙур әкиәтсе тыуҙы, мин бүтән әкиәт яҙмаясаҡмын, ти һәм яҙмай ҙа. П.П. Ершов та башҡа әкиәт яҙмай, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Ошо мәғлүмәтте тапҡас, туҡта әле, Ершовты уҡып ҡарайым, тинем. Уҡый башланым, “За лесами, за горами” тип... 8-7 үлсәме, үҙенән-үҙе уҡыла, А.С.Пушкиндың да шул үлсәмдәге шиғырҙары бар, башҡорт эпостары, ҡобайырҙарында ла бындай юлдар йыш осрай, беҙҙеңсә булһын, тип мин дә шул үлсәмдә тәржемәләргә булдым һәм отолманым. А.С.Пушкиндың әҫәрҙәрен төп нөхсәһендәгесє аҙым менән тәржемә итеп ҡарауым уңышһыҙлыҡҡа осраһа, был үлсәмдә ул үҙенән-үҙе башҡортсаға әйләнеп китә ине. Ун йыл эсендә барлыҡ әкиәттәрен дә башҡортсаға ауҙарып бөттөм һәм уны шунда уҡ нәшриәт баҫып сығарып, мәктәптәргә таратты”, – тип үҙе лә балалай шатлана Айһылыу апай.
– Ауыл ерендә эшләп, йәшәп тә ижадҡа гел нисек ваҡыт һәм дарман таба алдығыҙ һуң, – тип һораным яҙыусынан.
“Мин һәр ваҡыт эштең тәүҙә ауыр өлөшөнә тотонам. Оҙаҡлап та ултырмайым, улайтып та булмай ауылда, һыйырҙы ваҡытында һауыр кәрәк, ашарға бешерергә, баҡсаны ҡарарға. Көнөнә ғәҙәттә ике сәғәт эшләйем, әле бына кисен биштән етегә саҡлым ултырам. Ә шулай ҙа төп эш йыл һайын ҡышҡыһын эшләнеп ҡала, декабрь – февраль – ул минең ижад осоро, йәйгеһен күберәк яҙылғандарҙы рәткә килтерәм, компьютерҙа йыям. Яңы роман яҙҙым, нәшриәттә повестарым һәм шиғырҙарым да сират көтөп ята. Яҙған булһа, мәле етһә, сығыр, уныһына артыҡ ҡайғырмайым. Быйыл беҙҙең төбәк оло афәт үткәрҙе – йәй уртаһында ауылдарҙы уйламаған ерҙән һыу баҫты. Бик күп зыян килтерҙе ул. Беләһегеҙме, ошо һыу баҫыуҙың да сәбәбен мин шул тәбиғәткә булған мәрхәмәтһеҙ мөнәсәбәттә күрәм. Халыҡ аҡылы ауыҙ-тел ижадына йәшерелгән бит.
Бер япон әкиәте иҫемә төштө. Унда бер ауылды яҙ һайын аждаһа һыу аҫтында ҡалдыра. Өйҙәр аға, кешеләр бата. Бер егет һыу-аждаһаға ҡаршы ысул эҙләп сығып китә һәм бер бейек тау башында тау эйәһен осрата. Бар аждаһанан ҡотолоу ысулы, мин һиңә бер тоҡ орлоҡ бирәм, шуны күмәкләп ауылығыҙ тирәләй сәсеп сығығыҙ, ти. Шулай итәләр ҙә, үҫентеләр бер йыл эсендә арыу үҫеп, ағасҡа әйләнеп өлгөрә. Баяғы аждаһа туфанын яңынан ҡалҡытып-ҡалҡытып ҡарай, әммә ағастар һыуҙы эсеп бөтөп тора. Шулайтып улар аждаһаны еңә. Аңлағанға ишара, башҡа өҫтәп әйтер һүҙем юҡ”, – тип әңгәмәне тамамланы әкиәтсе ағинәй, әсәй, өләсәй, РСФСР Яҙыусылар союзы ағзаһы, драматург һәм яҙыусы Айһылыу Йәғәфәрова.
Ысынбарлыҡ менән әкиәт арауығы күңел күҙе күргәндәр өсөн үрмәксе ауынан да нескә, тиҙәр. Айһылыу апай ҙа – бүтәндәр өсөн ғәҙәти булған күренештәрҙә мөғжизә сырамытып, хыял илен һәм фани донъяларҙы тоташтырып йәшәүсе әүлиә заттарыбыҙҙың береһе. Именлек, һаулыҡ, ижади илһам һәм дарман теләйек уға!
Әбйәлил районы.
Теги:


text:
Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһы
Просмотров 216
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:02-2017
-
- Автор:Альбина Назарова
-
- Район:
-
- Рәссам:
-
Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында бик фәһемле осрашыу үтте. Беҙгә үҙенең аҡбуҙ атына атланып «Аҡбуҙат» журналының яуаплы сәркәтибе Айнар Рәзән улы Байбулатов килде.Был осрашыуға бик күп уҡыусылар йыйылды. Хөрмәтле ҡунаҡ журнал менән таныштырҙы, рубрикалар тураһында һөйләне, уҡыусылар менән бик мауыҡтырғыс уйындар үткәрҙе. Иң отҡорҙар һәм әүҙемдәр бүләктәргә лайыҡ булды.
Балалар «Аҡбуҙат» журналына һүрәттәрен, шиғырҙарын, фотоһүрәттәрен ебәреп торорға һүҙ бирҙе.
«Аҡбуҙат» журналын алдырып, баҫманың тормошонда әүҙем ҡатнашҡан өсөн Зәйнәб Биишева исемендәге140-сы башҡорт
гимназияһы коллективы һәм уҡыусылары ат сувениры менән бүләкләнде. «Был бүләк менән беҙ ныҡ ғорурланабыҙ һәм
киләсәктә тағы ла әүҙемерәк буласаҡбыҙ!» — тип вәғәҙә итте балалар.
Кескәйҙәр өсөн башҡорт телендә сыҡҡан «Аҡбуҙат»журналын уҡып, беҙҙең уҡыусылар ысын башҡорт рухлы булып
үҫәләр. Ошондай йылы осрашыуҙар йышыраҡ булыр, тип өмөтләнә гимназия уҡыусылары.
гимназияһы коллективы һәм уҡыусылары ат сувениры менән бүләкләнде. «Был бүләк менән беҙ ныҡ ғорурланабыҙ һәм
киләсәктә тағы ла әүҙемерәк буласаҡбыҙ!» — тип вәғәҙә итте балалар.
Кескәйҙәр өсөн башҡорт телендә сыҡҡан «Аҡбуҙат»журналын уҡып, беҙҙең уҡыусылар ысын башҡорт рухлы булып
үҫәләр. Ошондай йылы осрашыуҙар йышыраҡ булыр, тип өмөтләнә гимназия уҡыусылары.
Альбина Назарова.
Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһының башланғыс кластар уҡытыусыһы.
Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһының башланғыс кластар уҡытыусыһы.
(голосов:0)
Оҡшаш материал
Комментарийҙар


text:
Чăвашла-вырăсла словарь (1982)
календарь
календарный
Григорий календарĕ — григорианский календарь (çĕнĕ стиль)
Юлий календарĕ — юлианский календарь (кивĕ стиль)
календарь çулталăкĕ — календарный год
календарьти дата — календарная дата
календарь йĕркипе вырнаçтар — расположить в календарном порядке
Вырăсла-чăвашла словарь (2002)
календарь
сущ.муж.
1. календарь (вăхăт шучĕн йĕрки); юлианский календарь юлиан календарĕ (кивĕ стиль); григорианский календарь григориан календарĕ (çĕнĕ стиль); чувашский народный календарь чăваш халăх календарĕ
2. календарь (хут листи çине е кĕнеке майлă çапса кăларни); отрывной календарь татмалли календарь
3. календарь, кун йĕрки (ĕçсене кун тăрăх палăртса тухни); календарь спортивных игр спорт вăййисен йĕрки
юлианский
прил.: юлианский календарь юлиан календарĕ, Юлий календарĕ (кивĕ çул шучĕ, ăна Юлий Цезарь çирĕплетнĕ пулнă)
Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)
календарь
Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.
Çавăн пекех пăхăр: юлахай юлашки юлашки-тĕлешки юлашкинчен « юлианский » юлить юлташ юлташ-тантăш юлташла юлташлан


text:
4-07-2015, 06:56 / Ауыл тормошо
Бал ҡортоноң балы бар, балға хәтлем наҙы бар
Бөгөн бал ҡортоноң наҙы, улар йыйған балдың файҙаһы тураһында белмәгән кеше юҡтыр. Ҡортсолоҡ ауыл хужалығының мөһим тармағы ғына булып тормай, ә эшҡыуарлыҡ өлкәһендә лә ҙур үҫеш кисерә. Бал ҡортоноң файҙаһы хаҡында сит илдә лә яҡшы беләләр, мәҫәлән АҠШ, Канада, Австралияла юғары механизацияланған махсуслаштырылған умартасылыҡ өҫтөнлөк ала. Үзбәкстан Республикаһының иһә күптәнән инде апитерапия продукцияларын эшкәртеү буйынса Башҡортостан умартасыларының тәжрибәһен ѳйрәнгеһе килә....


text:
Башҡортостанда бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы иғлан ителде Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы иғлан ителде
Башҡортостанда бюджет хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы иғлан ителде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 22 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанстат ағымдағы йылдың ғинуар-сентябрендә социаль өлкә ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең уртаса хеҙмәт хаҡы кимәлен хәбәр итте.
Статистар мәғлүмәтенсә, ошо ваҡыт эсендә республикала табиптарҙың уртаса эш хаҡы 46 684 һум тәшки иткән.
Урта медицина персоналының хеҙмәт хаҡы яҡынса ике тапҡырға кәмерәк — 24 708 һум.
Кесе медицина персоналы вәкилдәре айына уртаса 19 270 һум ала.
Мәғариф өлкәһенә килгәндә, 2017 йылдың ғинуар-сентябрендә республика юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларының хеҙмәт хаҡы 48 837 һум булған.
Урта махсус уҡыу йорттарында уҡытыусылар һәм мастерҙар ай һайын 25 874 һум ала.
Башҡортостандағы мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары уҡытыусыларының эш хаҡы уртаса 23 005 һум тәшкил итә.
Дөйөм белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәренә күберәк — айына уртаса 27 209 һум түләнә.
Балаларға өҫтәмә белем биреү учреждениелары педагогтары уртаса 22 194 һумға иҫәп тота ала.
Социаль хеҙмәткәрҙәрҙең дә эш хаҡы яҡынса шундай — 22 052 һум.
Мәҙәниәт учреждениелары хеҙмәткәрҙәре барыһынан да аҙыраҡ ала — айына уртаса 19 948 һум.


text:
11-08-2014, 15:42 / Яҙыусылар ижады
АТАЙ
Эш ваҡыты бөтөп, инде ҡайтырға йыйына башлағайным, һаҡ ҡына ишек шаҡынылар. Туҡылдау шундай сәйер, һағайып, башымды күтәреп ишеккә төбәлдем. Ҡыҫып асылған ишек артынан яртылаш баш күренде. - Мөмкинме? - Яңаҡтары ҡурҡыныс булып эскә батҡан, илле биш йәштәр самаһындағы ир бесәй һымаҡ йомшаҡ баҫып, эйелә-бөгөлә килеп инде. Алан-йолан ҡаранып алғас, ҡояштай балҡып, ҡуш ҡуллап күрешергә ҡулын һуҙҙы. Мин уларҙы күрмәгәндәй, аптырап ҡатып ҡалдым. Ҡулдар һауала эленеп торҙо ла һәленеп төштө....


text:
«Вакциналар эшләй»: Башҡортостанда Европа иммунизация аҙналығы бара Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
«Вакциналар эшләй»: Башҡортостанда Европа иммунизация аҙналығы бара
«Вакциналар эшләй»: Башҡортостанда Европа иммунизация аҙналығы бара Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
22 апрелдән 29-на тиклем Башҡортостанда 13-сө тапҡыр Европа иммунизация аҙналығы уҙғарыла. Уның девизы – «Вакциналар эшләй». Йыл һайын ойошторолған кампанияның маҡсаты — халыҡ араһында иммунизацияның әһәмиәте тураһында хәбәрҙар булыу кимәлен күтәреү һәм йәмәғәтселектең иғтибарын йәлеп итеү.
Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында билдәләүҙәренсә, иммунизация — йыш осраған йоғошло сирҙәрҙе иҫкәртеүгә йүнәлтелгән сара. Прививка яһатыу быға тиклем ун меңдәрсә бала һәм өлкәндәрҙең ғүмерен өҙгән ауырыуҙарҙы кәметергә, ә ҡайһы бер осраҡтарҙа бөтөнләй юҡ итергә мөмкинлек бирҙе. Мәҫәлән, ер шарындағы бар халыҡты иммунизациялау программаһы сәсәк ауырыуын бөтөнләй юҡҡа сығарыуға килтерҙе. Быума йүтәл, полиомиелит, тартышыу, дифтерия, ҡыҙылса һәм паротит кеүек сирҙәргә ҡаршы планлы иммунизация йыл һайын донъяла яҡынса 3 миллион кешенең ғүмерен һәм һаулығын һаҡлап ҡала. Әлеге ваҡытта вакцинация дифтерия, тартышыу, ҡыҙылса, полиомиелит, ҡыҙамыҡ, ҡотороу, грипп, В гепатиты кеүек йоғошло һәм башҡа инвалидлыҡҡа, үлемгә сәбәпсе булған сирҙәрҙән һаҡлай. Әгәр иммунизация өҫтөнлөклө бурыстар иҫәбенән төшөп ҡалһа, бик күп йоғошло ауырыуҙарҙың кире ҡайтыуы мөмкин, тип белдерә табиптар.
«Халыҡтың 95 процентына иҫкәртеү прививкалары яһау биләмәлә ҡуҙғытыусының хәрәкәтен туҡтатыуға һәм сирҙе юҡҡа сығарыуға килтерә, — тип билдәләнеләр төбәк ведомствоһында. – Кеше прививка эшләтергә һәм инфекцияларҙан һаҡланырға тейеш тигән инаныуҙы һәр кемгә еткерергә кәрәк – Европа иммунизация аҙналығының төп маҡсаты ошо».
http://www.bashinform.ru/news/1148902-vaktsiny-rabotayut-v-bashkirii-prokhodit-evropeyskaya-nedelya-immunizatsii/


text:
Инновациялар конкурсы еңеүселәре «УМНИК» программаһы грантын алды
Өфөлә «УМНИК» фәнни-техник өлкәһендә бәләкәй предприятиеларҙы үҫтереүгә булышлыҡ итеү федераль фонды программаһы буйынса инновацион проекттар конкурсының еңеүселәре иғлан ителде, тип хәбәр иттеләр БР Фәнгә ярҙам итеү һәм уны үҫтереү фондының матбуғат хеҙмәтенән.
«Мәғлүмәти технологиялар» йүнәлеше буйынса Өфө дәүләт авиация техник университеты студенты Олег Целишевтың автоматлаштырылған режимда электрон баҫма платаһына һаҡ япмаһы һалыу комплексын эшләү буйынса проекты еңде. Технология төрлө өлкәлә киң ҡулланыу таба аласаҡ – автоматика, сәнәғәт электроникаһы, автомобиль электроникаһы, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн электроника.
«Киләсәк медицинаһы» өлкәһендә эксперттар Рәсәй Фәндәр Академияһының Нефть-химия һәм катализ институты аспиранты Зарема Хәйруллинаның үҫемлек сеймалынан гликозоид алыу буйынса экологик саф технологияһын билдәләне, был проект лайыҡлы беренсе урынды яуланы.
«Заманса материалдар һәм уларҙы булдырыу технологиялары» йүнәлешендә Дмиртий Кононов (ӨДАТУ) һәм уның «Газ турбинаһы двигателдәре лопаткаларын түңәрәк электрохимик ысул менән эшкәртеү» проекты иң яҡшыһы тип танылды.
«Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары» тематикаһында Өфө дәүләт авиация техник университеты студенты Булат Еникеев үҙенең параллель кинематика нигеҙендә токарь төркөмө станоктарын өйрәнеү проекты менән лидер булды.
«Биотехнологиялар» йүнәлешендә эксперт комиссияһы бер тауыштан ҡатын-ҡыҙҙарҙың репродуктив тракты дисбиотик процестарында ҡулланыла торған диагностика йыйылмаһын эшләгән Анжела Цветкованы (БДМУ) еңеүсе тип таныны.
— Үткән йыл менән сағыштырғанда быйыл вуздар менән хеҙмәттәшлек итеүҙән тыш, үҙаллы эшләнгән проекттар һаны артты, — тип билдәләне БР Фәнгә ярҙам итеү һәм уны үҫтереү фонды етәксеһе Сергей Гладких. – Финалда грант өсөн 55 ғалим көрәште. Йомғаҡтарға ҡарап, иң яҡшы 14 проект һайлап алынды: «Мәғлүмәти технологиялар», «Киләсәк медицинаһы», «Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары», «Биотехнологиялар» йүнәлештәре буйынса өсөшәр проект һәм «Заманса материалдар һәм уларҙы булдырыу технологиялары» йүнәлеше буйынса ике проект. Эштәр традицион критерийҙар – актуаллек, продукттың йәки технологияның техник әһәмиәте, проектты бойомға ашырыу мөмкинлеге – буйынса баһаланды.
Средстволарҙы еңеүселәр ике йыл дауамында файҙалана аласаҡ. Был маҡсатлы субсидиялар, улар инновацион проекттарҙы эшләп бөтөрөү һәм уларҙы коммерциялаштырыу стадияһына тиклем еткереү мөмкинлеге бирә.
«УМНИК» программаһының киләһе конкурсы 2014 йылдың яҙында үткәрелә. Заявкалар Фәнни-техник өлкәлә бәләкәй предприятиеларҙы үҫтереүгә булышлыҡ итеү фонды сайтында ҡабул ителә.


text:
Он
Он (рус. мука, ингл. flour) — бөртөклө ашлыҡты тирмәндә тарттырыу һөҙөмтәһендә алынған ашамлыҡ. Он бойҙай, полба, арыш, ҡарабойҙай, һоло, арпа, тары, кукуруз, дөгө һәм дағуа һымаҡ иген культураларынан әҙерләнә. Икмәк бешереүҙә ҡулланылған он башлыса бойҙайҙан яһала. Ул түбәндәге сорттарға бүленә: көрпә, юғары сифат, беренсе сифат, икенсе сифат, обой.
Йөкмәткеһе
Физик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өйөлмәле макарон оны тығыҙлығы 650—700 кг/м3 тәшкил итә, икмәк бешереү өсөн ҡулланылған он — 550—710 кг/м3. Саңланыу коэффициенте[1]:
- 0,5-5,0 метр;
- 0,3-3,0 метр;
- 0,1-2,0 метр;
- 0,03-1,0 метр.
Он өлөштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- крахмал — 54 — 90 %
- декстрин
- клетчатка
- аҡһым — 14 (бойҙай) — 44 (соя) %
- майҙары — 0,9 — 4 %
- витаминдары — В1, В2, В6, РР, А, Е
- ферменттар
- минераль матдәләр — 0,36 — 3,5 %[2][3]
Төрҙәре һәм аҙыҡ ҡиммәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Он төрөн иген билдәләй. Икмәк бешерә торған он төрө бойҙай менән арыштан яһала. Арыш онона ҡарағанда, бойҙай оно күберәк сығарыла . Икмәк һәм башҡа ондан яһалған ашамлыҡтар — ҡамыр ризыҡтары.
Башҡа он төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Он — башҡа төрө — кукуруз, арпа, һоло, ҡара бойҙай, борсаҡ, ҡабаҡ, муйыл — милли йәки махсус ашамлыҡтар әҙерләү өсөн кәрәк күләмдә генә сығарыла. Шулай итеп, һоло оно печенье яһау өсөн ҡулланыла, ҡара бойҙай оно диетик аш-һыу, ашамлығы әҙерләү өсөн, дөгө — балалар һәм диетик туҡланыу өсөн һәм башҡа ҡулланыла.
Он каштан емешенән дә яһала. Традицон ашта греция баш ҡалаһы һәм италия кухняһында киң таралған, шулай уҡ данлыҡлы Киев торты эшләгәндә ҡулланалар.
Муйыл оно етештергәндә атаҡлы себер тәмлекәсе — черемхово торты, пряниктәр һәм башҡа кондитер изделиеләре әҙерләү өсөн ҡулланалар (ватрушка, бәлеш). Ул ҡамырҙан күңелле баҙам еҫен бөркә. Муйыл оно аҙыҡ-түлек кибеттәрендә һатыла.
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ондоң төп билдәләнеше икмәк бешереү. Бынан тыш, ҡоймаҡ, бәлеш, билмән, кондитер (торттар, кекс, печенье, вафли, перәник) һәм макарон эшләнмәләре, ҡатнаш аҙыҡ-түлек яһауҙа. Балыҡ ҡурғанда йәки котлет яһағанда онға әүәләйҙәр.
Он тарттырыу йыһаздары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иләкле тарттырғыс машинаһы;
- Иген бушатҡыс;
- Юғары сортлы он эшкәртеү станоктары;
- Вертикаль ҡаплы машина;
- Автоматик үлсәү дозаторы;
- Ауырлыҡ дозаторы;
- Өргөслө айыртҡыс;
- Деташерҙар;
- Тәрилкәле триер;
- Иген таҙартыусы айыртҡыс;
- Таш ваҡлағыс машинаһы;
- Конвейерҙәр;
- Магнитлы айыртҡыстар;
- Еүешләп таҙартыу машинаһы;
- Төркөмләп төкләү өсөн машина;
- Иләкле машина;
- Йылытҡыс;
- Сәстереп айыртҡыс;
- Аҡҡан игенде, электропневматик көйләү ҡорамалы менән йыһазландырылған, үткәргес торба.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡалдыҡ эндосперм
- Грэм оно
- Глиадин
- Глютен
- Бойҙай оно
- Ҡамыр
- Алеурометр
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ А.
- ↑ Мука, Статья на сайте Музей Торговли.
- ↑ Химический состав муки, Статья на сайте Знайтовар.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мука — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (рус.)
- ГОСТ 31463-2012. Мука из твердой пшеницы для макаронных изделий. Технические условия (рус.)
- ГОСТ 26361-84 Мука. Метод определения белизны (рус.)


text:
Байрамға арнап
Бөгөн Икенсе Этҡол ауылында йәрминкә үтә. Унда балалар баҡсаһы, мәктәп һәм ауыл халҡы үҙҙәре үҫтергән мул уңышты, ауыл хужалығы продукцияһын тәҡдим итә. Шулай уҡ ауыл мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре Республика көнөнә арналған концерт та әҙерләгән.
Яңы почта карталары
Баймаҡ почтамты “Русский стандарт” банкы менән берлектә почта картаһы тарата башлаған. Картаға аҡса һалырға, “Русский стандарт” аша кредит алырға, страховка үтергә һ.б. эшләргә була. Карта алыу өсөн Баймаҡ почтамтына мөрәжәғәт итергә кәрәк.
Ағастар шаулаясаҡ
Таулыҡай ауыл биләмәһендә ауылдарҙы төҙөкләндереү, урамдарҙы таҙартыу, ҡапҡа-рәшәткәләрҙе буяу буйынса күп эштәр алып барыла. Шулай уҡ ошо көндәрҙә Сыңғыҙ мәсетенең янына ағастар ултыртыласаҡ. Йәш үҫентеләр өсөн урын әҙерләнгән. Ағас ултыртыу эшенә бар ауыл халҡы сығырға йыйына.
“01” хәбәр итә
Һуңғы осор янғындарҙың йышайыуы борсоуға һала. 2 октябрҙә ҡаланың Осипенко урамында урынлашҡан усаҡлыҡ янып киткән. 7 октябрҙә Урғаҙа ауылының ике хужалығында янғын сыҡҡан. Йорт хужаларының бесәне һәм кәртә-ҡураһы янған. Ике осраҡта ла янғын төнөн башланған. Хәҙерге ваҡытта тәфтишселәр ут сығыу сәбәптәрен асыҡлай. Янғын һүндереүселәр халыҡты ут менән һаҡ булыу мөһимлеге тураһында иҫкәртә.
Г. Иҫәнгилдина.
Бағыусыларға рәхмәт!
Ишбирҙе ауылының “Аҡсәскә” балалар баҡсаһына ошо көндәрҙә ауыл эшҡыуарҙары Динар Иҙелбаев һәм Сәлим Иҫәндәүләтов бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтеп, кескәйҙәрҙе бихисап уйынсыҡтар менән һөйөндөрҙө. Балалар һәм ата-әсәләр исеменән уларға рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ һәм эштәренең уң булыуын теләйбеҙ.
Ш. Вәлиева.
Ишбирҙе ауылы.
Гәзиткә яҙыл һәм бүләк от!
Хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ өсөн сираттағы “Һаҡмар”ға яҙыл һәм бүләк от!” тип аталған конкурсты башлайбыҙ. Бының өсөн “Һаҡмар” гәзитенә 2013 йылдың беренсе ярты йыллығына яҙылырға һәм квитанцияһын беҙгә ебәрергә генә кәрәк. Һеҙҙе беҙҙең бағыусыларыбыҙ әҙерләгән бик шәп приздар көтә! Ятып ҡалғансы – атып ҡал, “Һаҡмар”ға яҙыл һәм беҙҙең призды от!
Конкурс тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте гәзиттең киләһе һандарында уҡырһығыҙ.
Ташламалы хаҡҡа яҙыл!
Гәзитебеҙҙе уҡыусыларға һөйөнөслө хәбәр еткерергә ашығабыҙ: 11 – 21 октябрҙә
Бөтә Рәсәй подписка декадаһы үткәрелә. Ошо көндәрҙә үҙегеҙ яратып уҡыған гәзит-журналдарға 2013 йылдың тәүге ярты йыллығына ташламалы хаҡтар менән яҙылырға була.


text:
Башҡортостанда әсәлек капиталына 60 меңдән ашыу сертификат тапшырылған
“Балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамының өҫтәмә саралары тураһында”ғы Федераль закондың ғәмәлгә инеүенән башлап, Башҡортостанда әсәлек (ғаилә) капиталына 61222 сертификат тапшырылған.
"Башинформ"мәғлүмәт агентлығына БР буйынса Рәсәй Пенсия фонды бүлексәһенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көндә дәүләт сертификаттарының 3919 хужаһы аҡсаны фатир һатып алырға йәки йорт төҙөүгә алған кредит һәм займдарҙы ҡаплауға йүнәлтергә һорап ғариза яҙған.
БР буйынса Рәсәй Пенсия фонды бүлексәһе етәксеһе Фуат Хантимеров һүҙҙәре буйынса, әсәлек капиталы средстволарын ҡулланыу (өлөшләтә тотоноу) тураһындғы 3535 ғариза буйынса ыңғай ҡарар ҡабул ителгән. 3284 сертификат буйынса 849 миллион һум аҡса күсерелгән дә инде.


text:
Быйыл I кварталда «Бала табыу сертификаты» буйынса 91 миллион һум аҡса инде
Рәсәй Социаль страховкалау фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса төбәк бүлексәһенә 2010 йылдың беренсе кварталында «Бала табыу сертификаты» программаһы буйынса 91 миллион һумдан ашыу аҡса килде. Шуның 24 миллион 840 мең һумы – ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларынан, 50 миллион 592 мең һумы — бала табыу йорттарынан, 15 миллион 583 мең һумы — балалар поликлиникаларынан.
Алынған средстволар медицина персоналына хеҙмәт хаҡы түләүгә, дауалау-профилактика учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыуға йүнәлтелде. Былар барыһы ла ауырлы ҡатындарҙы, яңы тыуған сабыйҙарҙы медицина хеҙмәтләндереүе сифатына ла ыңғай йоғонто яһаны.
Бала табыу сертификаттары программаһын тормошҡа ашырыу республикала тотороҡло демографик хәлде һаҡлауға ла булышлыҡ итә, тип иҫәпләйҙәр РФ Социаль страховкалау фондының БР буйынса төбәк бүлексәһендә. Мәҫәлән, әгәр былтыр ошо уҡ осорҙа бала табыу сертификаттары алған әсәләрҙең 13183 балаһы тыуһа, быйыл беренсе кварталда 13518 бала (ҡыҙҙар — 6604, малайҙар — 6914) тыуҙы, улар араһында 97 игеҙәк һәм бер 3 игеҙ бала. Был Рәсәйҙә яңы тыуған сабыйҙар һаны буйынса – бишенсе, Волга буйы федераль округында беренсе һөҙөмтә.


text:
Башҡортостан Медиадаһы-2011 пинг-понгтан башланасаҡ
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы» дәүләт унитар предприятиеһы һәм БР Журналистар союзы Башҡортостан республикаһының киң мәғлүмәт саралары араһында 2011 йылғы Медиаданы үткәреү тураһында иғлан итә.
Өҫтәл теннисы буйынса чемпионат беренсе һынау буласаҡ. Ҡатнашыуға заявкаларҙы media-smi-rb@mail.ru электрон йәшнигенә ебәрергә мөмкин.
Команда составы – бишәүҙән өс кешегә тиклем (запастағыларҙы ла өҫтәп; командала ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар нисбәте – теләк буйынса). Команда составына ҡарап турнир схемаһы раҫланасаҡ: командаларҙың беренсе һәм икенсе номерҙары матчтары, парлы осрашыуҙар йәки микст.
Заявкалар 30 апрелгә тиклем ҡабул ителә.
Башҡа спорт төрҙәре буйынса турнирҙарҙа ҡатнашыу мөмкинлеге беренсе этап – теннис буйынса чемпионат һөҙөмтәләренә ҡарап билдәләнәсәк.


text:
Өфөлә «Рәсәй үҙаң проблемалары: халыҡ, интеллигенция, власть» VIII Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы үтәсәк
1-2 июндә Башҡорт дәүләт университетында «Рәсәй үҙаң проблемалары: халыҡ, интеллигенция, власть» VIII Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы үтәсәк.
Билдәле Рәсәй ғалимдары пленар ултырыш сиктәрендә Рәсәй үҙаңын үҙгәртеү, кеше үҙаңында архаик, традицион һәм инновацион башланғыстарҙың үҙ-ара тәьҫир итешеүе, Рәсәйҙә граждандар йәмғиәте үҫешенең социомәҙәни аспекттары кеүек мәсьәләләрҙе тикшерәсәк.
Форумдың төп үҙенсәлеге: бында халыҡтың, интеллигенцияның, властың үҙ-ара мөнәсәбәттәрен анализлауға айырым иғтибар биреләсәк.
Бөтә Рәсәй конференцияһын үткәреү урыны итеп юҡҡа Өфө һайланмаған: Башҡортостан Рәсәйҙең географик картаһының үҙәгендә урынлашыуҙан тыш, юғары фәнни һәм философик потенциалға эйә төбәктәр иҫәбенә инә. Мәҫәлән, Рәсәй философия йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе ғалимдар һаны буйынса (200-ҙән ашыу кеше) Мәскәүҙән, Санкт-Петербург һәм Екатеринбургтан ҡала дүртенсе урында килә.
Форум программаһында Бәләбәй районына сәфәр ҙә планлаштырыла, ҡатнашыусылар унда Надеждин ауылындағы Сергей Аксаковтың мемориаль йорт-музейында буласаҡ.


text:
Ҡырмыҫҡалы районында Шәжәрә байрамы үтте
Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Һәүәләй ауылында Шәжәрә байрамы үтте. Байрамға республиканың алыҫ һәм яҡын ҡала һәм ауылдарынан күп ҡунаҡтар, ауылдаштар йыйлды.
Сара барышында ойоштороусылар ауылдың килеп сығышы хаҡында, шулай уҡ уны үҫтереү буйынса пландар тураһында ла һөйләне. Нәҡ Ҡырмыҫҡалы районы баҫыуҙарында заманында күп итеп шәкәр сөгөлдөрө үҫтергәндәр. Ауыл кешеләре өлгәшкән уңыштары өсөн «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеменә лайыҡ булған.
Муниципаль район хакимиәте башлығы Фәнзил Сыңғыҙовтың сығышы ҡунаҡтарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, ул ауылдың, шулай уҡ райондың иҡтисади һәм социаль үҫеш планы хаҡында һөйләне.


text:
13-14 сентябрҙә Башҡортостанда төбәк-ара полиграфистар һәм нәшриәтселәр форумы үтә
Бөтә Рәсәйҙән полиграфистар һәм нәшриәтселәр Башҡортостанда «Тамға-2012» форумына йыйыласаҡ. Сара Өфө районында 13-14 сентябрҙә үтә. Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалалары, Екатеринбург, Силәбе, Ырымбур, Пермь өлкәләре, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан һәм башҡа төбәктәрҙән йәмғеһе 100 кеше унда ҡатнашырға теләк белдергән. Был хаҡта БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығынан хәбәр иттеләр. Форумды БР Иҡтисади үҫеш министрлығы ярҙамында Башҡортостан Полиграфистар ассоциацияһы менән берлектә төбәктең БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы үткәрә.
Программала тармаҡтың алдынғы эксперттары сығыштары, фекер алышыуҙар, семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр, шулай уҡ презентациялар ҡаралған. Бынан тыш, форум сиктәрендә «Принт-класс» нәшриәт-полиграфия предприятиелары конкурсына йомғаҡ яһаласаҡ.


text:
Төмәндә Башҡорт киноһы фестивале үтәсәк
26 июндә Төмәндең «Ангажемент» йәштәр театрында Башҡорт киноһы фестивале үтә. Сараны ойоштороусылар булып «Башҡортостан» киностудияһы, Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге сығыш яһай. Бындай фестивалдәр бығаса Силәбе, Магнитогорск, Шадринск ҡалаларында ҙур уңыш менән үтте.
Төбәктәр араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе нығытыу, йәмәғәтселекте Башҡортостан кино сәнғәтенең иң яҡшы эштәренә йәлеп итеү, халыҡта эстетик зауыҡ формалаштырыу осрашыуҙың төп маҡсаттары булып тора. Фестиваль программаһына иң яҡшы тулы һәм ҡыҫҡа метражлы фильмдар, анимация индерелде.
Фильмдар башҡорт һәм рус телдәрендә күрһәтеләсәк.


text:
«Свартэкс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен һатыуҙан Башҡортостан 77,3 миллион һумға яҡын килем аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Республиканың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы Башҡортостандың «Свартэкс» асыҡ акционерҙар йәмғиәтененең 100 процент акцияларын һатыуҙан 77 миллион 324 мең килем алырға ниәтләй. 3 мартҡа тәғәйенләнгән аукциондың башланғыс хаҡы шундай. Республика активты икенсе тапҡыр һатырға тырыша. 2011 йылдың майына билдәләнгән тәүге аукцион ғаризалар булмау сәбәпле булманы. Был хаҡта Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының материалдарында хәбәр ителә.
Март айында уҙасаҡ аукционда ҡатнашыу өсөн ғаризалар 6 февралгә тиклем ҡабул ителә. 7 миллион 732,4 мең һум күләмендәге аҡса 9 февралдән дә һуңламайынса Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы иҫәбенә күсергә тейеш. Ғаризалар 12 февралдә ҡараласаҡ.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Башҡортостанда 2020 йылда үтәсәк бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек башланды. Саранан балалар ҙа ситтә ҡалмай. Мәҫәлән, “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Республика мәғариф министрлығы, йәмәғәт ойошмалары менән берлектә балаларҙың фольклор уйындарын уҙғара. Фестиваль йәш быуынды ата-бабалар рухында тәрбиәләү, телгә, рухи мираҫҡа һөйөү уятыуҙы маҡсат итә. Төбәк-ара фестивалдә Башҡортостандан ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙ ҙә ҡатнаша ала. Район-ҡала этаптары алдағы аҙнала башлана һәм бер ай дауам итәсәк, икенсе турҙа ҡатнашыусыларҙы видеояҙмалар буйынса жюри һайлап аласаҡ.


text:
Күптән халыҡтыҡы йырҙарыРәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, М. Аҡмулла һәм Р. Ғарипов исемендәге премиялар лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры Роза Сәхәүетдиноваға – 80 йәш. Роза Хәйҙәр...
Ижады ла тауҙай хазиналыБилдәле шағирә, прозаик, публицист, тәржемәсе һәм әүҙем йәмәғәт эшмәкәре Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы Ситдиҡоваға – 65 йәш Үҙе тыуып үҫкән Белорет урмандарылай мул һәм бай ижад донъяһын бар итеүсе яҙыусы, Инйәр ҡаяларындай һоҡланғыс һәм күп ҡырлы, тау...
Хәйбулланың моңло ҡыҙыБилдәле опера йырсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Зәйтүнә Ғәзизоваға – 80 йәш Хәйбулланың ҡасандыр ихлас һәм матур кешеләре менән дан тотҡан, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер инде юҡҡа сыҡҡан Айыулы тигән ауылында 1937 йылдың 26 февралендә моңло...
Әй һандуғасыБашҡортостандың халыҡ артисы Ғәлиә Солтановаға – 80 йәш. Тамырҙары Салауат районы Лаҡлы ауылынан булған мәшһүр йырсыбыҙ Ғәлиә Солтанова – XX быуат башҡорт моң сәнғәтенең иң сағыу балҡыған йондоҙҙарының береһе. Бала сағынан атаһының халыҡ йырҙарын...
Башҡорт сәхнәһе алиһәһеСССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың халыҡ, БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, профессор Гөлли Мөбәрәковаға – 80 йәш …Гөлли Мөбәрәкова – XX быуат аҙағы – XXI быуат башындағы башҡорт театрының төп көстәренең береһе....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Яңы китап донъя күрәсәкРеспубликала, шулай уҡ районыбыҙҙа ла “Рәсәй тарихы йылы”на арналған төрлө тематик саралар үтә. Шуларҙың иң һөйөнөслөһө – абруйлы аҡһаҡал, крайҙы өйрәнеүсе Ә.З. Сәйғәфәровтың “1812 йылғы Ватан һуғышында илһөйәр һәм ғәййәр олатайҙарыбыҙ” тип аталған китапты баҫмаға әҙерләүе. Яңы китапта батыр башҡорт яугирҙарының бар Рәсәй өсөн мөһим булған һуғыштағы ҡаһарманлығы һүрәтләнә. Китап һөйөүселәр тарихи яҡтан да ҡыҙыҡлы һәм кәрәкле мәғлүмәт табасаҡ.
Ҡыҙҙар тыйнаҡ булһын...Район китапханаһы хеҙмәткәрҙәре “Граф күле” балалар лагерында “Ҡыҙҙар йыйнаҡ булһа, егеттәр тыйнаҡ була” тигән “түңәрәк өҫтәл” ойошторған. Сарала ағинәйҙәр ҙә ҡатнашҡан. Уның барышында ҡыҙҙарға әхлаҡ, иман, әҙәп, ғаилә ҡороу кеүек темаларға сығыш яһалған. Шулай уҡ йәш ҡыҙҙарҙы ҡыҙыҡһындырған һәм борсоған һорауҙарға яуап бирелгән.
Балаларҙы һаҡлау өсөнРайонда балаларҙы юл хәл-ваҡиғаларынан һаҡлау өсөн “Иғтибар – балалар!” тип аталған профилактик операция иғлан ителде. Мәғлүм булыуынса, йыл һайын республикала йөҙәрләгән бала аварияға тарып, тән-йәрәхәттәре ала, һәләк булыусылар ҙа бар. Балаларҙың скутерҙа юл-транспорт хәл-ваҡиғаһына тарыу осраҡтары ла йышая. Шуға күрә профилактик операция барышында юлдың хәүефһеҙлеге, мәктәп автобустары тикшереләсәк, балалар менән осрашыуҙар үткәреләсәк.
Г. Иҫәнгилдина.
Иман йорто асыла24 августа сәғәт 11-ҙә Бетерә ауылында мәсет асыласаҡ. Иман йортон асыу тантанаһына барлыҡ ауылдаштарыбыҙҙы, ҡәрҙәштәребеҙҙе саҡырабыҙ.
Ойоштороу комитеты.
Рәхмәт һеҙгә!26 июлдән 6 авгусҡа тиклем 6 пенсионер Төркмән дауаханаһының шәфҡәт туташы тәрбиәләүендәге бүлектә һаулығыбыҙҙы нығытып, ял итеп ҡайттыҡ. Медицина хеҙмәткәрҙәре һәр кемде иғтибар менән ҡарай, кәңәштәрен бирә. Ауырыуҙарҙы ҡарау, ашатыу юғары кимәлгә ҡуйылған. Йөҙҙәренән изгелек бөркөлгән аҡ халатлыларға оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.
У. Ғибаҙуллина.


text:
- Подробности
- Просмотров: 371
БИОЛОГИЯ ИНСТИТУТЫ, 1951 й. Өфөлә СССР ФА БФ‑ының Агробиология ин-ты булараҡ асыла, 1953 й. алып — Биология ин‑ты, 2008 й. — РФА Өфө ФҮ‑нең Биология ин‑ты. 1963—67 йй. БДУ составына инә. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: биологик төрлөлөктө, тәбиғәт ресурстарын һаҡлау һәм маҡсатҡа ярашлы файҙаланыу өсөн үҫемлектәрҙе һәм тупраҡты өйрәнеү; үҫемлектәрҙең мөхит шарттарына яраҡлашыу реакцияһын һәм тотороҡлоҡ булдырыу барышын, тәбиғи шарттарҙа онтогенетик программаларҙы бойомға ашырыу механизмдарын өйрәнеү; микроорганизмдар-продуценттар бүлеп сығарыу һәм биологик актив матдәләр һәм ферменттар алыуҙың биотехнологияһы, улар нигеҙендә медицина һәм ауыл хужалығы өсөн препараттар әҙерләү. Институт составында 3 бүлек, 10 лаборатория. 1951—62 йй. институт составында нуклеин алмашыныуы лаб. (ҡара: Биохимия һәм генетика институты), 1952—91 йй. Ботаника баҡса-институты була. 76 ғилми хеҙм‑р араһында 18 ф. д‑ры һәм 47 канд. (2010). 7 һөнәр б‑са аспирантура, докторлыҡ дисс. яҡлау б‑са совет эшләй. Институт ғалимдары эпиген теорияһы нигеҙҙәрен эшләй; идара итеүсе ген селтәрҙәренең төҙөлөш принциптарын һәм эшләү ҡанундарын аса; in vitro шарттарында ашлыҡ үрсеүенең ғәҙәти булмаған системаһын өйрәнә, тәүге тапҡыр үҫемлектәрҙең тиҙ үҫеү реакцияларында фитогормондарҙың ҡатнашыуын күрһәтә. Көньяҡ Урал флораһында 56 реликт һәм 42 эндемик һирәк үҫемлектәрҙең 300-ҙән ашыу төрө табыла һәм тасуирлана. Башҡортостан тупрағының генезисы, геогр., химик, физик, биол. үҙенсәлектәре һәм антропоген эволюцияһы өйрәнелә. Тупраҡтың уңдырышлылығын тергеҙеү агротехнологияһы һәм ер ресурстарын рациональ файҙаланыуҙың агроэкологик принциптары (ҡара: Тупраҡ ғилеме), техноген ландшафтарҙа урман тергеҙеү принциптары һәм ысулдары эшләнә. А.х. үҫемлектәренең уңыш биреүсәнлеген һәм иммунитетын күтәреү өсөн бактериаль препараттар булдырыу һәм ҡулланыу стратегияһы нигеҙләнә. Леноил һәм Азолен полифункциональ биопрепараттары, техноген ҡалдыҡ өйөмөн рекультивациялау ысулдары һ.б. уйлап табыла һәм индерелә. “Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабы” (“Красная книга Республики Башкортостан”), “БАССР‑ҙың ҡатмарлы төҙөлөшлө үҫемлектәр белешмәһе” (“Определитель высших растений БАССР”), “Башҡортостан тупраҡтары” (“Почвы Башкортостана”) һ.б. нәшер ителә. Гербарий фонды 90 меңдән ашыу биттән тора. Б.и. тәҡдиме м‑н респ. Башҡортостан милли паркы, 2 тәбиғи парк, дарыу үҫемлектәрен һаҡлау б‑са 12 заказник ойошторола, 30‑ҙан ашыу тәбиғәт объекты тәбиғәт ҡомартҡыһы тип таныла. 300‑ҙән ашыу монография, йыйынтыҡ һәм китап баҫылып сыға. РФ, БДБ, Германия, Канада, Ҡытай, Финляндия, Швейцария, Швеция ғилми‑тикшеренеү ин‑ттары һәм үҙәктәре м‑н хеҙмәттәшлек итә. Дир.: Ш.Ә.Ғайсин (1952 й. алып), В.Г.Конарев (1957 й. алып), В.К.Ғирфанов (1962 й. алып), Р.Р.Әхмәтов (1981 й. алып), Р.Н.Чураев (1986 й. алып), А.И.Мелентьев (2004 й. алып).
Әҙәб.: Институт биологии Уфимского научного центра РАН. Уфа, 2006.
Р.В.Ураҙгилдин
Тәрж. Т.С.Дәүләтбирҙина


text:
Халҡыңдың да ҡыҙы бул29-01-2016, 01:07 // Башҡорт донъяһы // Баҫып сығарырға
– Тыуғандан уҡ бәхет биләүендә бәүелеүем өсөн сикһеҙ шатмын һәм рәхмәтлемен. Атайым да, әсәйем дә – ихлас, ғәҙел, мөләйем кешеләр. Атайым Фәрит Ғәлимйән улы ғүмер буйы балта эшендә булды, “алтын ҡуллы” тиҙәр ундайҙар хаҡында. Ул мине бер ҡасан да ҡаушап ҡалмаҫҡа, эшкә ҡурҡмай тотонорға өйрәтте, ауыр хеҙмәт кешегә яңы ғилем, фәһем бирә, тип өндәшер ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғәзиз кешем 50-һен дә тултыра алмай, яман сирҙән вафат булды, – тип бәйән итә ҡыҙ. – Әсәйем Флүрә Исмәғил ҡыҙы – педиатр, ҡасабала оло ихтирам һәм абруй ҡаҙанған. Халыҡтың ихлас мөнәсәбәтен фиҙакәр хеҙмәте, изге күңеллелеге, шәфҡәтлелеге менән яуланы ул. Мине иһә әсәйем глобаль хыялланырға, үҫеште, камиллашыуҙы бер ҡасан да сикләмәҫкә, теләк-ниәттәреңдән ҡурҡмаҫҡа өйрәтте. Ҡәҙерлем әле булһа ла: “Ҡулыңдан барыһы ла килә. Эштәрең уңыр!” – тип дәртләндереп, көс-ышаныс өҫтәп тора.
Эльвинаның ҡустыһы Эдуард Санкт-Петербург дәүләт университетында агроклиматолог йүнәлешендә магистратурала белем ала. Ҡыҙ үҙе VIII класты тамамлағансы тик “бишле” билдәләренә өлгәшә, мәктәптәге барлыҡ түңәрәктәргә, секцияларға йөрөй. Республика кимәлендә үткәрелгән крайҙы өйрәнеү буйынса бәйгеләрҙә уңышлы сығыш яһай, алдынғы урындар яулай.
Әммә Эльвинаға һаман һауа етмәгән төҫлө тойола, күңелһеҙерәк тә була башлай. Әсәһе, ҡыҙының ғилемгә, яңы мәғлүмәткә сарсауын һиҙеп, уны ҡасандар үҙе тамамлаған Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатына ебәрергә ҡарар итә. Имтихандарҙы уңышлы тапшырғас, Эльвина Өфөләге гимназияла уҡый башлай. Ғилем эстәүҙе, бар яҡлап та камиллашыуҙы маҡсат итеп алған аҡ юл да ошо мәлдә һалына, сөнки мәктәпте көмөш миҙалға тамамлаған ҡыҙ артабан уҡыуын Санкт-Петербург дәүләт университетында дауам итә, “сәнғәт белгесе” йүнәлешен һайлай.
– Тотош ил өсөн әсбаптар яҙған профессорҙарҙан ғилем алыу, теләһәң дә, теләмәһәң дә, донъяға ҡарашыңда мотлаҡ ниндәйҙер эҙ ҡалдыра. Шәхси сикләүҙәрҙе алып ташлай, фекерләү даирәһен киңәйтә. Материктар рәүешендә генә өйрәнелгән донъя сикһеҙ ғаләм булараҡ тойола башлай. 2009 йылда тарих факультетында уҡыған ваҡытта уҡ Рәсәй кимәлендә ойошторолған йәштәр проекттары буйынса бәйгелә еңеп сыҡҡайным. Эшем Башҡортостанда туризмды үҫтереү темаһына арналғайны. Артабан халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса белем алыу теләгем уянды, сөнки был өлкәгә ҡағылышлы мәғлүмәт етешмәй кеүек ине. Шуға күрә университетыбыҙҙағы халыҡ-ара мөнәсәбәттәр факультетына магистратураға инергә ҡарар иттем. Беренсе курста саҡта Германияла белем эстәү мөмкинлеген биргән бәйгелә еңдем һәм Гамбург ҡалаһындағы Хельмут Шмидт исемендәге Ҡораллы көстәр университетын һайланым, – ти тырыш ҡыҙ.
Уның әйтеүенсә, беҙҙәге һәм немец хәрби уҡыу йорттары араһында айырма байтаҡ. Беҙ, ғәҙәттә, етешәр курсант йәшәгән казарманы күҙ алдына килтерһәк, Германиялағы шарттар башҡаса: барлыҡ уңайлыҡтары булған бинала курсантҡа айырым бер бүлмә бирелә. Ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар казармаларына бүленеш юҡ, бүлмәләр ҡатнаш урынлаштырылған. Бығаса Эльвина Германияға дуҫтарына телде өйрәнеү маҡсатында сәфәр ҡылғас, сит илгә күнегеү әллә ни ҡыйын бирелмәгән. Немецса таҙа һөйләшә, урындағы халыҡтың йолалары, менталитеты менән дә яҡшы таныш.
– Немецтарҙың үҙҙәренекеләр менән генә берләшеп, ситтәрҙе яҡынлатмай торған ғәҙәте бар, рәсәйҙәргә иһә ватандаштары йә башҡа илдән килгәндәр менән дуҫлашыу әмәле генә ҡала. Миңә ҡалһа, телде ныҡлы өйрәнеп, тап немец курсанты тормошо менән йәшәү маҡсаты ҡыҙыҡтырҙы, – тип бәйән итә Эльвина.
Әлеге Ҡораллы көстәр университеты Германияла элиталы, абруйлыларҙан һанала. Унда башлыса миллионерҙарҙың, чиновниктарҙың, генералдарҙың балалары уҡый. Ошондай егет һәм ҡыҙҙар менән Эльвина уртаҡ телде тиҙ тапҡан, дуҫлашҡан. Белорет һылыуын немец халҡының, студенттарҙың байлыҡтары, аталарының, мәҫәлән, ҙур вазифа биләүе менән күкрәк киреп, маҡтанып йөрөмәүе, үҙ көсө менән аҡса эшләргә, белем алырға тырышыуы һоҡландыра.
– Германия кешеһе өсөн һәр минут ҡәҙерле: иртәнге сәғәт 7-лә торалар ҙа тотош көндәрен йә уҡыуға, йә спорт менән шөғөлләнеүгә бағышлайҙар. Мин дә унда саҡта теннис уйнарға ла, ат спортына ла, ғөмүмән, һәммәһенә лә ваҡыт таптым. Немецтар һәр яңы көндө ысын мәғәнәһендә йәшәүгә, камиллашыуға арнап, ошо күркәм маҡсатҡа тоғро ҡала, – тип хәтирәләре менән уртаҡлаша Эльвина.
Сит тарафта уҡыһа ла, ҡыҙ тыуған яғының, республикаһының йөҙөнә тап төшөрмәй, киреһенсә, Ватанын данлап, ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныштырып, әүҙем тормош алып бара. Дуҫтарына йыш ҡына милли аш-һыу әҙерләй, Өфө, гүзәл тәбиғәтебеҙ тураһында һөйләй, төрлө фото, слайдтар ҙа күрһәтә. Бер йыл үткәс, Эльвина Санкт-Петербург ҡалаһында булғанда, уға ҡунаҡҡа немец таныштары Мартин менән Юлия килеп төшә. Һәм улар күмәкләп Өфөгә оса.
Бына ниҙәр һөйләй Эльвина был хаҡта:
– Ихлас, йылы аралашҡан дуҫтарым булараҡ, улар минең тыуып үҫкән яҡтарымды бик күрергә теләне. Баш ҡаланы күрһәттем, уҡып сыҡҡан гимназияма ла сәфәр ҡылдыҡ, балаларға инглиз телендә асыҡ дәрес тә үткәрҙек. Һуңынан Әбйәлил, Белорет райондарына юлландыҡ. Мартин менән Юлия башҡорт халҡының алсаҡлығына, тәбиғәттең хозурлығына хайран ҡалды. Әбйәлилдән класташым Фәнгиз Фәйзуллинға барған инек. Иртән уянһаҡ, тышта 29 градуслыҡ сатлама һыуыҡ. Бер заман класташымдың атаһына ауылдаштары: “Ниндәй ҡунаҡтар килгән ул һеҙгә?! Таңғы һигеҙҙә ауыл буйлап йүгерәләр”, – тип шылтырата башланы. Йорт хужаһы иһә: “Немецтар килеп төштө беҙгә”, – тип кенә яуап ҡайтарҙы. Ғөмүмән, Германия халҡы өсөн спорт менән шөғөлләнеү – алтын ҡағиҙә, һәм улар һауа торошона ла, ҡайһы географик мөйөштә булыуҙарына ла ҡарамай.
Был илдә уҡыу осоронда Эльвина тотош донъя буйлап дуҫтар таба, ҡайһы берҙәренә ҡунаҡҡа ла барып сыға. 2014 йылда иһә магистратураһын тамамлап, Белорет ҡыҙы Мәскәүгә йәшәргә күсә, сөнки тормошта уның өсөн иң мөһиме – алға барыу, үҫеү, ынтылыш. Сираттағы ҙур аҙымы тип уның биш әңгәмәләшеүҙе уңышлы үтеп, илдең баш ҡалаһында Германия илселегенә, атап әйткәндә, ундағы мәҙәниәт бүлегенә эшкә урынлашыуын билдәләү зарур. Әлегә Эльвина ошонда хеҙмәт итә, әммә күптән түгел яңы, ҡыҙыҡлы тәҡдим алыуын да йәшермәй.
– Иң мөһиме – бер урында тапанмау, файҙалы ғилем туплау, камиллашыу, – ти бит ул үҙе лә. Был һүҙҙәрҙе иҫбатлау өсөн алыҫ китәһе түгел: былтыр Эльвина Холокост һәләкәте тураһында яҙған тарихсы-журналистар араһында Дортмунд тарихты өйрәнеү үҙәге ойошторған бәйгелә еңеп сыға. Рәсәйҙән 600 кеше араһынан унауһы ғына һайлап алына. Германиянан, Украинанан, Беларусь Республикаһынан, Рәсәйҙән йәмғеһе 40 финалсы туплана. Ошо төркөм өсөн Холокост урындары буйлап махсус өйрәнеү сәфәре ойошторола.
Тыуған яҡ үҙенә тартмаймы? Унда ҡайтҡанда кисергән хис-тойғоларҙы һүҙ менән генә аңлатып бөтөп булмайҙыр?.. Эльвинаның яуабы төплө һәм етди:
– Өйҙә булмағаныма теүәл бер йыл тулды. Әлбиттә, ғәзиз йорт һағындыра, әммә бойоғоп, ҡул ҡаушырып ултырырға ваҡыт юҡ. Иң мөһиме – йөрәгеңдә Ватаныңа ҡарата һөйөү һаҡлау. Күп сәйәхәт итәм, ер-һыуҙар гиҙәм, бәйгеләрҙә ҡатнашам. Һәм урындағы халыҡ һәр саҡ ниндәй милләттән булыуым менән ҡыҙыҡһына. Мин иһә уларға тыуған илебеҙ, республикабыҙ хаҡында ихласлап һөйләйем, төрлө мәғлүмәт бәйән итәм. Ошо рәүешле Башҡортостаныбыҙҙың данын арттырырға, бай тарихын, күркәм мәҙәниәтен, телен бар донъяға танытырға тырышам. Бер улы йә ҡыҙы миҫалында ғына ла тотош милләт хаҡында тәьҫоратҡа эйә була бит башҡалар. Шуға күрә беҙгә, Башҡортостан йәштәренә, аҡыллы, тырыш, сабыр һәм ғилемле булырға, гелән камиллашырға кәрәк.


text:
Фото:
Учалыла анестезиология мәсьәләләре тикшереләсәк
Фото:
«Анестезиология, реанимация һәм интенсив терапияның көнүҙәк мәсьәләләре» район-ара семинары 25 июндә Учалы ҡалаһының Үҙәк ҡала дауаханаһында үтәсәк. Унда Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Хәйбулла, Ейәнсура райондарының, Межгорье, Сибай ҡалаларының табиптары — анестезиолог-реаниматологтары, шулай уҡ Өфөнөң алдынғы белгестәре ҡатнашасаҡ.
Семинар дауамында уның ҡатнашыусылары ауыр баш һөйәге – баш мейеһе йәрәхәтенең киҫкен осоронда интенсив терапия, церебраль травмаларҙы диагностикалау һәм дауалауҙың төп принциптары кеүек мәсьәләләрҙе ҡараясаҡ, анестезиолог-реаниматологтың эшендә хоҡуҡи аспекттарҙы тикшерәсәк, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Кәзә
Кәзә (лат. Capra aegagrus hircus) — ҡыуыш мөгөҙлөләр ғаиләһенән, тау кәзәләре ырыуынан булған йорт хайуаны.[1]; Кәзәләр иң беренселәрҙән булып ҡулға эйәләштерелгән хайуан.
Кәзә- талымһыҙ хайуан. Үлән йүнләп үҫмәгән ерҙәрҙә лә үҙенә ашарға таба. Башҡа малдар йөрөй алмаған ерҙәрҙе лә үҙләштерә. Үрмәләй ала. Йәшәү осоро 9-10 йыл. Иң күп йшәгәндәре 17 йәшкәсә етә. Хужалыҡ өсөн файҙаланыуға 7-8 йыл аҫырала.
Кәзәселек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Геральдика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәзәләр ҡайһы бер ҡалалар гербында сағылыш тапҡан.
-
Һамар ҡалаһы гербында ҡыр кәзәһе
-
Козелец гербы
-
Калушин гербы
-
Гриндельвальд коммунаһы гербы
-
Вена ҡалаһының бер районы гербы
Кәзә ҡушаматы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районында Ләмәҙтамаҡ һәм Ҡотош ауылдарының ҡушаматы кәзә. Кешеләрен кәзәләр тиҙәр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)


text:
25 февраль
25 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 56-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 309 көн ҡала (кәбисә йылында 310).
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Башҡортостан — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт флагы көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1570 — Рим Папаһы Пий V Англия королеваһы Елизавета I диндән ҡыуған «Regnans in Excelsis» буллаһын сығара.
- 1831 — Грохов ауылы янында алыш (урыҫ император ғәскәрҙәре һәм поляк ихтилалсылары араһында).
- 1836 — Сэмюэл Кольт АҠШ-та Кольт револьверына патент ала.
- 1848 — Францияла Икенсе республика иғлан ителә.
- 1856 — Париж конгресы эш башлай, унда 1853—1856 йылдарҙағы Ҡырым һуғышын тамамлаған Париж трактатына ҡул ҡуйыла.
- 1921 — Советтар Союзында Грузин ССР-ы барлыҡҡа килә.
- 1924 — СССР һәм Австрия Республикаһы араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.
- 1930 — Мәскәүҙә Театр хеҙмәткәрҙәре клубы асыла (хәҙер Сәнғәт хеҙмәткәрҙәренең үҙәк йорто).
- 1956 — КПСС-тың XX съезында Н. С. Хрущёв Сталиндың шәхес культы тураһындағы доклад менән сығыш яһай.
- 1977 — Мәскәүҙә «Рәсәй» ҡунаҡханаһында янғын, 43 кеше һәләк була, 52 йәрәхәт ала.
- 1986 — КПСС-тың XXVII съезы асыла.
- 1991 — Варшава килешеүе ойошмаһының сәйәси кәңәшмә комитетының сираттан тыш ултырышында блоктың хәрби органдарын бөтөрөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.
- 1992 — Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы республиканың яңы Дәүләт флагын раҫлай.
- Рәсәй йыһан агентлығы (Роскосмос) ойошторола.
- 1999 — Ҡаҙағстанда бойондороҡһоҙлоҡ иғлан иткәндән һуң тәүге халыҡ иҫәбен алыу башлана.
- 2000 — Рәсәй юстиция министрлығы Анатолий Кони миҙалын булдыра.
- 2001 — Молдовала ваҡытынан алда парламент һайлауҙары үткәрелә.
- 2009 — Амстердамда Боинг-737 һәләкәте.
- 2010 — Урыҫ Википедияһында 500 меңенсе мәҡәлә сыға.
- Киевта Украина президенты Виктор Януковичтың инаугурацияһы үтә.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хәмит Яруллин, театр актёры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) артисы.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәүеф Барый улы Әхмәтов (25.02.1911), Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сөләймәнова Гүзәл Ғәле ҡыҙы (25.02.1927 — 14.04.1969) — балет артисы. БАССР‑ҙың (1953) һәм РСФСР‑ҙың (1955) халыҡ артисы.
- Фазлыева Рәйсә Мөғәтәсим ҡыҙы (25.2.1937) — терапевт, ғалим. Медицина фәндәре докторы (1988), профессор (1989). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1992), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000).
- Селитрина Тамара Львовна (25.02.1942) — әҙәбиәт белгесе, ғалим. Филология фәндәре доктры (1990), профессор (1991).
- Закирова Галина Семеновна (25.02.1962) — хужалыҡ эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы ().
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әбдрәхимова Рәмилә Әкрәм ҡыҙы (25.02.1958), педагог, Баймаҡ ҡалаһы халыҡ ижады үҙәгенең «Иман» фольклор инструметаль ансабле етәксеһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2012).
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2010 — Владислав Галкин, совет һәм Рәсәй актёры, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (2009).


text:
Бөрөлә «Керәшен һыуыҡтары – 2012» конкурсында еңеүселәр билдәләнде
Бөрөлә XVIII «Керәшен һыуыҡтары-2012» асыҡ эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсы финалистарҙың ҙур гала-концерты менән тамамланды. Йола буйынса уны ойоштороусылар булып Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм Бөрө районы хакимиәте сығыш яһаны.
Мәҙәниәт министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Камила Дәүләтова һүҙҙәренсә, фестиваль матур йолаға ғына түгел, Бөрөнөң, шулай уҡ бөтә республиканың визит карточкаһына ла әүерелде. 18 йыл эсендә «Керәшен һыуыҡтары»нда 4,5 меңдән ашыу йәш йырсы, бейеүсе, музыкант ҡатнашҡан. Уларҙың күптәре өсөн тап ошо сәхнә артабанғы ижади үрҙәре өсөн старт булған.
2012 йылда республиканың барлыҡ райондарынан һәм Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренән 300-ҙән ашыу кеше конкурста үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте.
Һөҙөмтәләр буйынса «Эстрада йырын башҡарыу» (соло, ансамбль) номинацияһында Учалы районынан Илдар Усманов Гран-при яуланы.
«Эстрада бейеүе» (ансамбль) номинацияһында Гран-при берәүгә лә бирелмәне. Ике коллектив беренсе дәрәжәле лауреат исеменә лайыҡ булды. Улар — «Комментарийһыҙ» («Без комментариев») ирекле балеты (Октябрьский ҡалаһы) һәм «Ҡояшҡай» («Солнышко») өлгөлө хореография ансамбле (Благовещен ҡалаһы).
«Музыкаль коллективтар» (төркөмдәр) номинацияһында Өфөнөң «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө иң яҡшыһы тип табылды.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Страница 52
Күңел байлығы – бейеүҙә
Конкурстар // 30-04-2011, 09:58
Фәнис Кәримов, үҙең өсөн генә булһа ла бейеү тәнгә лә, йәнгә лә дауа, тигән фекерҙә
Урамда уға иғтибар ҙа итмәй, янынан үтеп китергә мөмкин. Сөнки Учалыла уның кеүек һөйкөмлө, һомғол егеттәр аҙым һайын осрай. Ләкин Фәнис Кәримов милли кейемдә сәхнәгә сыҡһа, унан күҙ ҙә алып булмай, ә бейей башлаһа, бөтөнләй арбай. Шундай бирелеп, үксәһенән осҡон сәсрәтеп бейей, әйтерһең дә, сәхнәлә кемдеңдер тотош ғүмерен һынландыра. Һәр бер сығышы − бейеүгә һалынған тарих, хәрәкәттәр, ым-ишара аша сағылған тотош яҙмыш......
Урамда уға иғтибар ҙа итмәй, янынан үтеп китергә мөмкин. Сөнки Учалыла уның кеүек һөйкөмлө, һомғол егеттәр аҙым һайын осрай. Ләкин Фәнис Кәримов милли кейемдә сәхнәгә сыҡһа, унан күҙ ҙә алып булмай, ә бейей башлаһа, бөтөнләй арбай. Шундай бирелеп, үксәһенән осҡон сәсрәтеп бейей, әйтерһең дә, сәхнәлә кемдеңдер тотош ғүмерен һынландыра. Һәр бер сығышы − бейеүгә һалынған тарих, хәрәкәттәр, ым-ишара аша сағылған тотош яҙмыш......
Йырлай... шәфҡәт туташы!
Конкурстар // 30-04-2011, 09:54
Аҡ халатлылар араһында сәнғәтте яратыусылар ҙа бихисап
Учалы ҡалаһында үткәрелгән «МедЛеди – 2011» республика конкурсында Башҡортостан шифаханаларында хеҙмәт иткән үҙ эшенең оҫталары – шәфҡәт туташтары ҡатнашты. Бәйгене Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының шифахана-профилакторийына 40 йыл тулыу уңайынан БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм комбинат ойошторҙо....
Учалы ҡалаһында үткәрелгән «МедЛеди – 2011» республика конкурсында Башҡортостан шифаханаларында хеҙмәт иткән үҙ эшенең оҫталары – шәфҡәт туташтары ҡатнашты. Бәйгене Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының шифахана-профилакторийына 40 йыл тулыу уңайынан БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм комбинат ойошторҙо....
Бәйгеләрҙә сапҡан ат кеүек
Конкурстар // 23-04-2011, 12:47
Яҙыусыларҙың оло йыйынында гәзитебеҙ иғлан иткән Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы еңеүселәрен ҡотлау тантанаһы үтте
Башҡортостан яҙыусыларының XV съезы Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы еңеүселәре өсөн икеләтә әһәмиәтле һәм иҫтәлекле булды. Бар яҙыусылар алдында, Сәғит Агиш, Рәшит Солтангәрәев, Шакир Янбаев, Ноғман Мусин кеүек шәп хикәйәсе тип нарыҡлап, бүләк тапшырһындар әле – һәр ижадсыға тәтер бәхет түгел был....
Башҡортостан яҙыусыларының XV съезы Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы еңеүселәре өсөн икеләтә әһәмиәтле һәм иҫтәлекле булды. Бар яҙыусылар алдында, Сәғит Агиш, Рәшит Солтангәрәев, Шакир Янбаев, Ноғман Мусин кеүек шәп хикәйәсе тип нарыҡлап, бүләк тапшырһындар әле – һәр ижадсыға тәтер бәхет түгел был....
Гармунсылар, байрамға әҙерләнегеҙ!
Конкурстар // 19-04-2011, 10:15
19 – 20 майҙа Яңауыл ҡалаһында Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, республикала «Тальян байрамы»н ойоштороусы (1985, 1986, 1987 йылдар) Фәтих Иҡсанов призына «Моңға бай гармун байрамы» үткәреләсәк....
Азалия СӘҒИТОВА: «Бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма»
Конкурстар // 19-04-2011, 10:15
Мин Учалы районының Рысай ауылы ҡыҙымын. Әлеге ваҡытта Мәскәү дәүләт техник университетында l курста белем алам. Тәмле итеп төрлө аштар бешерергә, бәйләргә яратам. Аяҙ күккә, ғорур тауҙарға, сихри йылғаларға ҡарап һоҡланам. Шул һоҡланыуымды тиҙ генә фотоға төшөрәм. Уҡыуым да тирә-яҡ мөхитте һаҡлау менән бәйләнгән. Уйым – иҫән-һау уҡып бөтөп, Башҡортостаныма ҡайтып хеҙмәт итеү.
Тормош девизым: «Алға, бары тик алға»....
Тормош девизым: «Алға, бары тик алға»....
«Бөтәһе лә һинең ҡулда»
Конкурстар // 19-04-2011, 09:49
Беҙ ауырыуҙарҙы бары тик дарыуҙар менән генә дауаларға күнеккәнбеҙ. Баш ауыртһа ла, аяҡтар һыҙлаһа ла, бил өҙөлһә лә, әлеге шул дарыуҙарға йәбешәбеҙ. Ауыртыуҙы баҫмай түгел, баҫа улар. Шул тиклем химик матдәләр ҡушып яһалғас, баҫмай ҡайҙа барһын. Тик аннотацияһындағы өҫтәмә йоғонтолар (побочные эффекты) тигән графаһына күҙ һалыуы ғына ҡурҡыныс. Бер ауырыуҙы дауалайым тип, йөҙ яңыһына юлығып ҡуймағайың.
«Нимәгә дарыуҙарҙы хурлап ултыра әле, әйтерһең, һауығыуҙың бүтән юлы бар?» – тиерһегеҙ. Бар. Һәм шул юлдарҙың береһе – массаж. Ә уның ниндәйе генә юҡ. Беҙ массажды арҡа, бил ауыртҡанда ғына ярҙам итә алған сара тип ҡарарға күнеккәнбеҙ. Баҡтиһәң, уның ярҙамында тире ауырыуҙарын, йөрәк сирҙәрен, тын алыу, нервы, эндокрин системалары ауырыуҙарын, енси ауырыуҙарҙы ла дауалап була икән. Әлбиттә, эшкә профессионалдар тотонһа ғына....
«Нимәгә дарыуҙарҙы хурлап ултыра әле, әйтерһең, һауығыуҙың бүтән юлы бар?» – тиерһегеҙ. Бар. Һәм шул юлдарҙың береһе – массаж. Ә уның ниндәйе генә юҡ. Беҙ массажды арҡа, бил ауыртҡанда ғына ярҙам итә алған сара тип ҡарарға күнеккәнбеҙ. Баҡтиһәң, уның ярҙамында тире ауырыуҙарын, йөрәк сирҙәрен, тын алыу, нервы, эндокрин системалары ауырыуҙарын, енси ауырыуҙарҙы ла дауалап була икән. Әлбиттә, эшкә профессионалдар тотонһа ғына....
Юмор салаты
Конкурстар // 16-04-2011, 10:30
Баш ҡалабыҙҙағы Конгресс-холл ҡаршыһында торған бик күп егет һәм ҡыҙҙы күреп, әллә индермәйҙәрме икән, тип килһәм, баҡтиһәң, эскә үтергә һыу буйы сират икән. Ә бина эсендә кеше тағы ла күберәк. Йылдан-йыл командалар ғына түгел, улар өсөн «ауырыусылар» һаны ла, туған телендә көләмәстәр ишетеп, рәхәтләнеп көлөргә теләүселәр ҙә арта ғына бара....
Тарихсыларға тиңләшеүсе булманы
Конкурстар // 16-04-2011, 10:22
Ошо көндәрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында «Йыл уҡытыусыһы – 2011» конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү тантанаһы үтте. Унда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов, «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов һәм башҡалар ҡатнашты....
Гүзәл Шакирова:«Һәр көндө бай йөкмәткеле итеп йәшәргә, ҡаршылыҡтарҙы еңеп, гел алға атларға»
Конкурстар // 5-04-2011, 10:18
Башҡорт ҡыҙҙарының бөтә күркәм сифатына эйә уҡыусым Гүзәл Шакированың тормош девизы тап ошондай. Ул – Мәсетле районы һылыуы. З. Биишеваның Емеше, Гөлбикәһе, Зәлифәһе, А. Пушкиндың үле батша ҡыҙы, Татьянаһы, Л. Толстойҙың Наташаһы кеүек классик образдар йоғонтоһонда, ғаилә һәм мәктәп тәрбиәһендә әҙәпле, матур холоҡло, рухлы ҡыҙ булып буй еткерҙе....
Әлиә ИСМӘҒИЛЕВА: «Рухи ҡиммәттәргә өҫтөнлөк бирәм»
Конкурстар // 29-03-2011, 09:30
Мин М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество графикаһы бүлегендә 3-сө курста белем алам. 20 йәштәмен. Бәләкәй саҡтан һүрәттәр төшөрөргә яраттым. Әле лә Штраус, Бетховен көйҙәрен тыңлай-тыңлай, илһамланып ҡылҡәләмгә тотонам. Бигерәк тә шашка, шахмат уйнарға, бейергә яратам. Үҙемде йыр сәнғәте өлкәһендә һынап ҡарарға теләйем. Ысын башҡорт ҡыҙы белемле булырға тейеш, тип иҫәпләйем....


text:
1-02-2013, 14:55 / Тәртип һағында
Аҙна хәбәрҙәре
Полиция хеҙмәткәрҙәре Белоретта йәшәүсе 30-йәшлек ҡатындың фатирынан компьютер һәм телефон урлаған егетте ҡулға алды. Енәйәт ҡылынған көндө ҡатын эштә, ә уның бәләкәй балалары урамда уйнап йөрөгән. Ҡустыһы яңы ғына танышҡан ирҙе апаһының буш фатирына индерә. Икәүләп эскәндән һуң, ярайһы уҡ иҫергән ҡустыһы ҡайтып китә, ә “ҡунаҡ” фатирҙа тороп ҡала. Уңайлы форсаттан файҙаланып, ир компьютерҙы һәм телефонды урлап, үҙенең өйөнә алып ҡайта. Әлеге ваҡытта был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, ә уғры һаҡ аҫтына алынған. Яңыраҡ ҡына төрмәнән сыҡҡан енәйәтсегә 200 һум күләмендә штраф йәки 5 йылға...


text:
Рәсәйҙәр аҡсаларын күберәк һумда һаҡлай Фото: Андрей Старостин
Рәсәйҙәр аҡсаларын күберәк һумда һаҡлай
Рәсәйҙәр аҡсаларын күберәк һумда һаҡлай Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2017 йыл, 16 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Рәсәй граждандары аҡсаларын һумда арттыра. Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәгенең һорау алыу һөҙөмтәләре шулай уҡ рәсәйҙәрҙең курстың үтә тиҙ төшөүен көтмәгәне, әммә котировкаларҙы иғтибарлы күҙәтеүе хаҡында һөйләй. Күбеһенсә кешеләр милли валютаның аҡрынлап төшөүенә әҙер, тип хәбәр итә «Известия» гәзите.
Һорау алыу мәғлүмәттәре буйынса, бөтә респонденттарҙың 63 проценты аҡсаларын һумда йыя, һорау алғандарҙың 3 проценты долларҙа һаҡлай, 5 проценты – еврола.
Мәҡәләнең тулы тексы менән ошонда танышырға мөмкин .


text:
1 ноябрҙә медицина-социаль ярҙам мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк
1 ноябрҙә РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә медицина-социаль ярҙам алыу мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк.
Ҡабул итеүҙе Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан республикаһы буйынса территориаль органы етәксеһе Салауат Дауытов үткәрә.
Башлана — 10 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Республиканың вакансиялар банкы 1,7 тапҡырға артып, 33000 самаһы берәмекте тәшкил итте
Йыл башы менән сағыштырғанда республикала вакансиялар банкының тулыланыуына бәйле хәлдәр һиҙелерлек яҡшырҙы. Башҡортостандың Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, төбәктәге буш эш урындары иҫәбе 1,7 тапҡырға артып, ноябрь башында 33 меңгә тиерлек еткән. Тимәк, хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлек коэффициенты йәғни эшһеҙҙҙәр менән вакансиялар иҫәбенең нисбәте 2,1-ҙән 0,9-ға тиклем кәмегән.
Республикала эшсе һөнәрҙәре буйынса вакансиялар өлөшө әүәлгесә ҙур булып ҡала, бөгөн ул 80 проценттан ашыуҙы тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта буш эш урындары, теүәлерәк әйткәндә, 78 процент, йәшәү минимумынан кәм хеҙмәт хаҡын күҙ уңында тота.
Хәҙерге хеҙмәт баҙарында иң ҙур һорау менән ҡулланғандар иҫәбендә һаман да төҙөүсе һөнәрҙәре – арматурасы, бетонсы, ташсы, штукатур, маляр һәм слесарь-сантехник күрһәтелгән. Башҡа тармаҡтарға килгәндә иһә, әлеге мәлдә токарҙар, фрезеровщиктар, киң профилле механизаторҙар, һатыусылар, шулай уҡ табиптар, шәфҡәт туташтары һәм зоотехниктар дефицит һанала.


text:
Михаил Нестеров исемендәге Башҡортостан художество музейында 20 йылдан ашыу АҠШ-та йәшәгәндән һуң былтыр декабрҙә генә тыуған еренә ҡайтҡан рәссам Ян Крыжевскийҙың шәхси күргәҙмәһе асылды.
Башҡортостанда яҙғы баҫыу эштәрен тормошҡа ашырыуға 6,7 миллиард һум, шул иҫәптән ауыл хужалығы техникаһын әҙерләүгә 1,2 миллиард һум аҡса кәрәк.
Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан Башҡортостанда “Быуындар йөрәгендә — хәтер һәм ғорурлыҡ” федераль проекты сиктәрендә йәштәрҙең патриотик слеты уҙасаҡ. Шулай уҡ республиканың барлыҡ белем биреү учреждениеларында Ҡаһарманлыҡ дәрестәрен үткәреү, киләсәк быуынға патриотик тәрбиә биреү, ветерандарҙы һәм тыл хеҙмәтсәндәрен социаль яҡлау тураһындағы ҡануниәтте камиллаштырыу буйынса “түңәрәк өҫтәл”дәр ойоштороу күҙаллана.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙә Рәсәй төбәктәре етәкселәренең, закондар сығарыу йыйылышы рәйестәренең, ҙур ҡала мэрҙарының йыл һайын үткәрелгән семинар-кәңәшмәһендә ҡатнашты.
Ә. Вәлиди исемендәге Милли китапхана, Башҡортостандың Милли музейы һәм Ғ. Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһының китапханаһы Әҙәбиәт йылында тәүге аҙымдарын яһаны.
Әҙәбиәт йылы уңайынан “Башҡортостан” гәзите уҡыусылар, зыялылар араһында “Ҡан-ҡәрҙәштәргә – китап” акцияһын ойоштора.
Хөрмәтле дуҫтар, хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: “Башҡортостан” гәзите Әҙәбиәт йылына арнап “Әҙәби тулҡын” тип аталған хикәйәләр конкурсы иғлан итте. Ғәҙәттә, әҙәбиәт донъяһына ҡәләм тирбәтеүселәр быуыны тулҡын-тулҡын булып ағылып тороусан. Һәр тулҡындың үҙ ҡеүәте, үҙенә хас йырлар йыры бар.
Тәржемә эше тураһында әллә күпме оҙайлы, осһоҙ-ҡырыйһыҙ әңгәмә ҡорорға, бәхәсләшергә була. Был хаҡта “Ағиҙел” журналында ла яҙып сыҡҡайным, сөнки әҙәби хәл-торош, яңы фекер тап ошо баҫма аша халыҡҡа, юғары даирәләргә еткерелергә тейешлеген һәр беребеҙ яҡшы аңлай. Кемдер тәржемә эшен бөтөнләй һанламай, йәнәһе, ул – ҡуян һурпаһының һурпаһы, төп нөсхәнән бер ни ҙә ҡалмай тиергә лә була, тип иҫәпләй. Икенселәр, киреһенсә, тәржемә аша донъя, Рәсәй әҙәбиәтен белеүен таный, милли әҙәбиәттәрҙе донъя кимәленә сығарыу өсөн юғары кимәлдәге сәнғәт институты икәнен иҫбатлай. Икенсе фекер миңә лә яҡын, нимә генә тимә, төрлө телдәрҙәге һүҙ сәнғәтенең үҫеше тап тәржемә эшенә бәйле.
Һуңғы ваҡытта илебеҙҙә рухиәткә иғтибарҙың артыуы – йән ҡыуанысы. Нимә генә тиһәк тә, кешенең, йәмғиәттең, тотош дәүләттең ҡаҡшауы нәҡ шуның бүҫкәреүенә бәйле.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 36 Алға
Бит башына
Май айы. Күктә ҡояш көлә. Нурҙары көлтә-көлтә булып ауыл урамдарына тарала. Ә Люциә: «Һуңға ҡалам инде», — тип ашыҡ-бошоҡ кейенә. IV класта уҡыусы һабаҡташтары әллә ҡасан килеп еткәндер ҙә тик уны көтәлер кеүек тойола. Мәктәп тирәләй ағас ултырталар бит. Ҡыҙыҡайҙы атаһы ҡапҡаға тиклем оҙата килде, ашарға һалынған төйөнсөктө тотторҙо ла: «Йә, ҡыҙым, һау бул, тырышып эшлә, башҡаларҙан артта ҡалма», — тип, арҡаһынан һөйөп алды.