text:
Өфөнөң сәнәғәт комплексы тотороҡло эшләй
Һуңғы ун йылда тәүге тапҡыр Өфөлә сәнәғәт етештереүе һәм тейәп оҙатылған продукция күләме бер ни тиклем кәмене. Был күрһәткес 97,6 процент тәшкил итте. Республика баш ҡалаһының ҙур һәм урта предприятиелары тарафынан 233 миллиард һумлыҡ үҙҙәрендә етештерелгән тауарҙар тейәп оҙатылды, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарылды, был 2008 йыл кимәленә ҡарата 81,3 процент. Был мәғлүмәттәрҙе Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы эргәһендәге сираттағы кәңәшмәлә сәнәғәт бүлеге начальнигы Александр Зарубин килтерҙе.
Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, «химия производствоһы», «транспорт саралары производствоһы», «машиналар һәм ҡорамалдар производствоһы», «нефть продукттары производствоһы» кеүек тармаҡтарҙа 2008 йыл менән сағыштырғанда сәнәғәт производствоһы индексы үҫеүе билдәләнгән. Етештерелгән һәм тейәп оҙатылған продукцияның дөйөм күләменең яртыһынан ашыуы нефть эшкәртеү предприятиеларына тура килә. Химия производствоһында «Өфөоргсинтез» һәм «Фармстандарт – ӨфөВИТА» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре алда бара.
Дөйөм алғанда, транспорт саралары етештереүҙә эштәр уңышлы бара. Был тармаҡта дөйөм үҫеште «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы тәьмин итте. «Башҡортостан троллейбус заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә тейәп оҙатылған продукция күләме 73 процентҡа артты. Предприятие 93 троллейбус әҙерләне, был 2008 йылдағынан 35 машинаға күберәк. Александр Зарубин билдәләүенсә, «Өфө тепловоздар ремонтлау заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә һәм «Нефтегеофизика» фәнни-производство комплексында эштең һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса саралар әлегә көтөлгән һөҙөмтәләр килтермәне.
Сәнәғәт бүлеге начальнигы әйтеүенсә, дөйөм алғанда, Өфө сәнәғәт комплексының финанс-иҡтисади хәле былтыр тотороҡло булды, тип билдәләнде.


c: text/html

text:
Өфөлә Беренсе R2R форумында ҡатнашыусылар эшҡыуарлыҡтың дәүләт корпорацияһы менән үҙ-ара эш итеүен тикшерәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Баш ҡалала Беренсе R2R форумында ҡатнашыусылар эшҡыуарлыҡтың дәүләт корпорацияһы менән үҙ-ара эш итеүен тикшерәсәк. Форум бизнестың яңыраҡ Рәсәйҙә ойошторолған Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса федераль корпорацияһы менән үҙ-ара эш итеүен тикшереү өсөн тәүге ҙур төбәк майҙансығы буласаҡ. Мәскәүҙә үткәрелгән матбуғат конференцияһында Башҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһының вице-президенты Азат Фазлыев ошо хаҡта һөйләне.
Уның һүҙҙәренсә, бөгөн Рәсәйҙә бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү мәсьәләһе бик мөһим. Сочиҙа уҙған Халыҡ-ара инвестиция форумы быны раҫланы.
«Тап Сочиҙағы форумда Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса федераль корпорация етәксеһен тәғәйенләү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Сараға ШОС һәм БРИКС илдәре вәкилдәренең килеүе — беҙҙең өсөн ҙур мәртәбә. Форумда шулай уҡ сәйәсмәндәр генә түгел, төбәк башлыҡтары ла ҡатнаша», — тип билдәләне Башҡортостан Сауҙа-сәнәғәт палатаһының вице-президенты.
«Төп иғтибар төбәк вәкилдәренә йүнәлтелгән, сөнки ҙур бизнес бөтә кимәлдә лә уңышлы бәйләнеш булдыра, шул уҡ ваҡытта бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың федераль, халыҡ-ара структуралар менән бәйләнеш урынлаштырыу мөмкинлеге юҡ. Бының төрлө сәбәптәре бар, — тип һөйләне журналистарға Азат Фазлыев. — Беҙ төбәктә ыңғай инвестиция мөхитен булдырыуҙа әүҙем ҡатнашабыҙ һәм эшҡыуарҙарҙың сит ил баҙарына сығыуҙан нимә көтөүен аңлайбыҙ. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙең идеяһын һәм концепцияһын әҙерләнек. Рәсәй Президенты Өфөлә Беренсе R2R форумын уҙғарыуҙы хупланы».
21 октябрҙән 23-нә тиклем Башҡортостандың баш ҡалаһында Беренсе «ШОС һәм БРИКС илдәре төбәктәрендәге бәләкәй эшҡыуарлыҡ» форумы уҙа. Уны ойоштороусылар булып республика Хөкүмәте, Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы сығыш яһай.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы яңы эфир сигналына күстеФото: "Башкортостан" ДТРК-һы, Андрей Старостин
«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы яңы эфир сигналына күсте
«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы яңы эфир сигналына күстеФото: "Башкортостан" ДТРК-һы, Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
14 марттан 15-нә ҡарай төндә «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы яңы эфир сигналына күсте. Телерадиокомпания иҫкергән ҡорамалдарҙан һанлыға күсте. Был хаҡта «Башҡортостан» ДТРК-һы генераль директоры Азамат Сәлихов хәбәр итте.
— «Башҡортостан» ДТРК-һы Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы холдингының ун филиалының береһе әүерелде, — тип һөйләне Азамат Сәлихов. — Хәҙер ябай антенна ла асыҡ сигналды тотоп аласаҡ. Әлегә тулыһынса һанлы күрһәтеүгә күстек тип әйтеп булмай, сөнки тапшырғыстар һанлы түгел.
Етәксенең һүҙҙәренсә, ДТРК-да сигналды яҡшыртыуҙың яңы системаһы ҡуйылған. Бөгөнгө көндә хеҙмәткәрҙәр белемдәрен камиллаштыра, апрелдә ошо ҡорамал да сафҡа индереләсәк. 20-21 апрелдә «Ҙур һан» акцияһы ойошторола, телевизор ҡараусыларға яңы ҡорамалды күрһәтәсәктәр һәм эфирҙа һынап ҡараясаҡтар.
«Рәсәй — ваҡыт буйлап сәйәхәт. «Ҙур һан» проекты» промоакцияһын уҙғарыу тәртибе менән Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының төбәк филиалы сайтында танышырға мөмкин.


text:
Башҡортостанда федераль милектә булған ерҙәр йорт төҙөү өсөн файҙаланыласаҡ
Башҡортостан Республикаһы территорияһындағы Федераль милектә булған ҡайһы бер ерҙәр йорт төҙөү өсөн файҙаланыласаҡ. Был хаҡта 21 июлдә БР Хөкүмәте Президиумының күсмә ултырышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов әйтте. Тейешле килешеү уның Мәскәүҙә Федераль Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүгә булышлыҡ итеү фонды генераль директоры Александр Браверман менән осрашыу барышында булдырылды.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренә ҡарағанда, август аҙағы – сентябрь башында республикаға Фондтың ҙур делегацияһы килергә планлаштыра. Тәү сиратта Өфөнән 100 километр радиустағы федераль милектә булған ерҙәрҙе йорт төҙөү өсөн биреү мәсьәләһе ҡараласаҡ.
— Беҙ шулай уҡ Стәрлетамаҡ, Ишембай һәм республиканың башҡа ҡалаларындағы хәлде лә тикшерәсәкбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Фонд менән бындай килешеү торлаҡ төҙөү өсөн участкалар етмәү мәсьәләһен бер ни тиклем хәл итергә ярҙам итәсәк. Улар хәҙер республикала ныҡ етешмәй. Һуңғы йылдарҙа уларҙы әҙерләү буйынса эштәр алып барылманы тиерлек.
Ер етешмәү проблемаһын хәл итеү өсөн Рөстәм Хәмитов йәнә бер тәҡдимен еткерҙе. Уның фекеренсә, ҡасандыр бүленгән участкаларға ревизия үткәрергә кәрәк.
— Йыш ҡына уларҙың нисек теләй шулай, ҡайһы саҡта шылтыратыу буйынса ғына, арзан хаҡҡа, «үҙ кешеләргә» бүленеүе сер түгел, — тине Башҡортостан Президенты. – Бөгөн был участкаларҙа бер нимә лә төҙөлмәй, уларҙы отошло һатып, аҡса эшләүҙе генә көтәләр. Ер спекуляция әйберенә әйләнде. Әгәр закон рөхсәт итә икән, ундай участкаларҙы тартып алып, барлыҡ хоҡуҡи процедураларға таянып, кире һатыуға ҡуйырға кәрәк.


text:
Йәрмәкәй районында бала баҡсалары яңыртыла
Йәрмәкәй районында бала баҡсаларын яңыртыу буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып барыла. Район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бында үткән йылдың йәйендә үк бер нисә ауылдың бала баҡсаларында ремонт эштәре башланған. Һәм Яңы йылға сабыйҙар яңыртылған мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына барған.
Район үҙәге Йәрмәкәй ауылында ике ҡатлы «Әкиәт» һәм «Ҡояшкай» бала баҡсалары биналары тулыһынса ремонтланған: йылытыу һәм канализация системалары яңыртылған, яңы ишектәр, тәҙрәләр ҡуйылған. Уйын бүлмәләре санитар-эпидемиологик талаптарға яуап биргән махсус буяу менән буялған, фойе һәм коридорҙарҙа яңы плитка түшәлгән. Ҡеүәтле һыу йылытыу ҡоролмаһы һатып алынған.
Шундай уҡ эштәр Иҫке Турай ауылының «Ләйсән» мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында башҡарылған. Йылытыу һәм канализация системаларын яңыртыу, иҙәндәрҙе, ишектәрҙе, тәҙрәләрҙе алмаштырыуҙан тыш, бында яңы ҡыйыҡ ябылған, стеналар ремонтланған. 8 Март ауылында ла бала баҡсаһында ғәҙәттәге ремонт үткәрелгән.
Был маҡсаттарға урындағы бюджеттан – бер миллион һумға яҡын аҡса, республика бюджетынан 9,5 миллион һум бүленгән. Мебель һатып алыуға федераль ҡаҙнанан 325 мең һум күләмендә финанс ярҙам күрһәтелгән. Артабан был мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары балалар өсөн карауаттар, шкафтар, өҫтәлдәр һатып аласаҡ. Йәрмәкәй районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы Әбүзәр Мөхәмәтйәнов һүҙҙәренсә, киләһе йылда башҡа ауылдарҙың да бала баҡсаларында капиталь ремонт үткәреү планлаштырыла.


text:
Башҡортостанға Һиндостандың Рәсәйҙәге дипломатик миссия башлығы килә
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
1-3 февралдә Өфөгә Һиндостандың Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Пунди Шринивасан Рагхаван етәкселегендә Һиндостан Республикаһы делегацияһы килә.
Рәсми визит программаһында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов, министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, «Башҡортостан-Һиндостан» дуҫлыҡ һәм мәҙәни бәйләнештәр йәмғиәте вәкилдәре, Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары һәм уҡытыусылары, төбәктең алдынғы вуздарының ректорҙары менән осрашыу ҡаралған. Һиндостандың дипломатик миссия башлығы Өфөләге ҡайһы бер сәнәғәт предприятиеларына барасаҡ, БРИКС саммиттары саралары уҙасаҡ объекттарҙы ҡараясаҡ.
3 февралдә Рагхаван әфәнде «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында үҙенең тәьҫораттары менән уртаҡлашасаҡ. Матбуғат конференцияһы көндөҙгө 3-сө яртыла башлана.


text:
Мортаза Рәхимов Рәсәй Дәүләт Советы ултырышында ҡатнаша
23 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Советының һәм Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй Федерацияһында мәғлүмәт йәмғиәтен үҫтереү буйынса Советтың берлектәге ултырышында ҡатнашасаҡ.
Ултырыш Ҙур Кремль һарайының Георгий залында Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев рәйеслегендә үтәсәк.
Дәүләт Советында 2010-2011 йылдарҙа Рәсәйҙә мәғлүмәт йәмғиәтен үҫтереү мәсьәләләре һәм электрон идара итеүҙе индереү һөҙөмтәләре тикшереләсәк.


text:
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлайФото: Олег Яровиков
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлай
Башҡортостан профсоюздары көрсөк осоронда ла үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатлайФото: Олег Яровиков
Республиканың Профсоюздар йортонда Башҡортостан Республикаһының профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы йыйылыш булып уҙҙы. Бында профсоюз комитеттары лидерҙары, профсоюз хәрәкәте ветерандары, министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре ҡатнашты.
Был байрам республикала беренсе тапҡыр үткәрелә. “Профессиональ союздар тураһында” Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында” Закон ағымдағы йылдың 21 октябрендә үткән БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайҙың ун һигеҙенсе ултырышында ҡабул ителгәйне. Бынан ары Профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө 12 ноябрь билдәләнәсәк.
– БР-ҙа Профсоюз хеҙмәткәрҙәре көнө беренсе тапҡыр рәсми байрам булараҡ билдәләнеүе беҙҙең өсөн айырыуса ҡыуаныслы,– тине БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов. – Был эшселәр мәнфәғәтен яҡлаусы профсоюз хеҙмәткәрҙәренең ҡаҙаныштарын таныуҙы аңлата. Хеҙмәткәрҙәрҙең лайыҡлы эш һәм социаль-көнкүреш шарттарын булдырыу, хеҙмәтте һаҡлау торошона контроль, производство коллективтарына етештереү пландарын үтәүҙә булышлыҡ итеү буйынса байтаҡ мәсьәләләрҙе хәл итеү тап беҙҙең иңгә төштө.
Әлбиттә, профсоюздар өлкәһендә хәл ителмәгән мәсьәләләр ҙә бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең эштә формализм күренештәре күҙәтелә. Айырыуса райондарҙа килешеүҙәрҙең күп кенә пункттары бойомға ашырылмай, ҡағыҙҙа ғына ҡала.
Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөгөн Башҡортостан профсоюздар федерацияһының әүҙем эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә социаль партнерлыҡ нигеҙҙәре һалынған. Бөгөнгө ябай булмаған шарттарҙа закондар сығарыу, хеҙмәтте һаҡлау һәм халыҡты социаль тәьмин итеү, хеҙмәткәрҙәрҙең законлы хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен юридик яҡлау, лайыҡлы түләү кимәлен тәьмин итеү һәм социаль гарантиялар, эштән нигеҙһеҙ бушатыуға һәм эш хаҡтары буйынса бурыстарға юл ҡуймау өлкәһендәге хеҙмәттәр беҙҙең эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре булып тора. Башҡортостанда власть, профсоюздар һәм эш биреүселәр араһында конструктив диалогтың эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашырылыуы ҡыуаныслы. Социаль хеҙмәт мөнәсәбәттәре мәсьәләләре социаль партнерлыҡ системаһы сиктәрендә цивилизациялы хәл ителә.
– Бөгөн профсоюздар хәрәкәтендә йәштәрҙең әүҙем ҡатнашыуы ла ҡыуаныслы,- тип иҫәпләй Әмирхан Сәмерханов.- Профсоюздарҙың һәр өсөнсө ағзаһы 35-тән йәшерәк. Йәштәр союз мәсьәләләре буйынса ла, дөйөм социаль- иҡтисади проблемалар буйынса ҡыйыу инициативалар менән сығыш яһай. Әммә улрҙың тауышы йыш ҡына ишетелмәй ҡала. Беҙҙең өсөн был үтә мөһим мәсьәлә, сөнки профсоюздарҙың һайланма органдарына йәштәр килмәй. Киләсәктә бының кире эҙемтәләргә килтереүе көн кеүек асыҡ.
Икенсе мөһим мәсьәлә – профсоюз ағзаларының һанын сифатҡа күсереү. Профсоюз ойошмаһына инеү формаль булырға тейеш түгел. Киреһенсә, был яҡшы уйланылған, маҡсатлы аҙым булырға тейеш.


text:
Еңеүҙең 65 йыллығына арналған һынлы сәнғәт конкурсы иғлан ителде
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы хөрмәтенә Башҡортостанда һынлы сәнғәт конкурсы иғлан ителде. Унда ҡатнашыуға профессиональ рәссамдар, шулай уҡ юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарының художество факультеттары (бүлектәре) студенттары саҡырыла. Конкурсты ойоштороусылар — Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы һәм Рәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе.
БР Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурс халыҡтың ватан тарихына ҡыҙыҡһыныуын арттырыуға, Бөйөк Ватан һуғышының төп этаптары һәм ваҡиғалары менән тәрәндәнерәк танышыу өсөн шарттар булдырыуға булышлыҡ итергә тейеш. Бынан тыш, уның бурысына рәссамдарҙы Бөйөк Еңеүгә арналған яңы әҫәрҙәр ижад итеүгә дәртләндереү ҙә инә.
Конкурсҡа һынлы сәнғәттең түбәндәге төрҙәре буйынса һуңғы биш йылда ижад ителгән эштәр ҡабул ителә: «Һынлы сәнғәт», «Скульптура», «Графика», «Декоратив биҙәү-ҡулланма сәнғәте», «Театраль-декорация сәнғәте».
Конкурс йомғаҡтары буйынса яҙ Өфө художество галереяһында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған республика күргәҙмәһе үтәсәк. Шулай уҡ күргәҙмәгә ҡуйылған әҫәрҙәрҙең тулы төҫлө каталогы баҫып сығарыласаҡ.
Ентеклерәк мәғлүмәтте түбәндәге телефондар буйынса белергә мөмкин: (347) 273-43-09, 284-42-47.


text:
Рәсәй тимер юлдары йәй айҙарына балаларға 50 процентлыҡ ташлама бирә
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Рәсәй тимер юлдары 10-17 йәшлек балаларға һәм үҫмерҙәргә 50 процентлыҡ йәйге ташлама бирә. Льгота 1 июндән алып 31 авгусҡа тиклем тиҙ йөрөшлө һәм пассажир поездарының плацкарт һәм дөйөм вагондарына билет һатып алғанда ғәмәлдә буласаҡ. Кассирға баланың паспортын йәки уның тыуыу тураһында таныҡлығын күрһәтергә кәрәк, башҡа справка талап ителмәй. Был хаҡта Куйбышев тимер юлының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.


text:
Килем ауылында экологик субботниктар үтә
Бүздәк районының Килем ауылында экологик субботниктар үтә, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Килем» татар тарихи-мәҙәни үҙәге мөдире Гүзәл Латипова.
Килем халҡы ауыл территорияһын сүп-сарҙан, ҡый үләндәренән таҙарта, төҙөкләндерә, буяй һәм аҡлай. Юлдарға, паркка, һарай, мәсет алдындағы майҙансыҡтарға айырыуса иғтибар бүленә, зыярат төҙөкләндерелә.
Шулай уҡ Килем халҡы 2010 йылдың көҙөндә Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы хөрмәтенә ултыртылған ағастар аллеяһын ҡарай.
Экологик субботниктар аҙна һайын ял көндәрендә үтә.
— Татар ауылыбыҙҙың һәр саҡ таҙа булыуын теләйбеҙ, бында мосолмандар йәшәүе күренеп торһон, — тип әйтә Гүзәл Латипова. – Үҙебеҙгә лә тәрбиәле ауылда йәшәүе күңелле, ҡунаҡтар алдында ла оят түгел.


text:
Өфө дауаханаһының йәш пациенттарына банкирҙар байрам ойошторасаҡ
Был яҡшы бүләк Өфө ҡалаһының 17-се балалар дауаханаһының пациенттарын көтә. 27 майҙа ВТБ банкы бында ҙур байрам үткәрәсәк. Балаларҙы киң танылған «Тыныс йоҡо, кескәйҙәр» телетапшырыуы геройҙары, «Камаз-мастер» командаһы автоҡыуыусылары, «Париж-Дакар» ралли даими ҡатнашыусылары һәм башҡа бик күп мауыҡтырғыс ваҡиғалар көтәсәк.
Өфөләге ВТБ филиалының Йәмәғәтселек һәм рекламалар менән бәйләнеш буйынса идара итеүсеһе ярҙамсыһы Ирина Моторина һүҙҙәренсә, был сара ВТБ банкының «Күҙ йәшһеҙ донъя» бөтә Рәсәй шәфҡәтлелек программаһы нигеҙендә үтәсәк.
—Программа Рәсәй балалар дауалау учреждениеларына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Йыл һайын 1 миллион һум күләмендәге адреслата ярҙамды бөтә донъя буйынса ундан артыҡ балалар дауаханаһы алып тора. Быйыл был ярҙам Өфөләге 17-се һанлы балалар дауаханаһына күрһәтеләсәк, — тине Ирина Моторина.
Йәш пациенттар өсөн байрам ВТБ банкының һис тә берҙән-бер социаль проекты түгел. Шулай, Өфө филиалы Владимир Спиваковтың халыҡ-ара хәйриә фондына инә һәм бағыусы кәңәшмә изге Алла анаһы Раштыуаның сиркәүен реконструкциялау буйынса балалар һәм үҫмерҙәр Социаль приютына ярҙам итеп, Өфөлә «Георгиев таҫмаһы» акцияһының бағымсыһы булды. Бынан тыш, банкта волонтер хәрәкәте әүҙем эшләй – айырым осраҡта хеҙмәткәрҙәр донор булып торалар һәм даими рәүештә ҡан тапшыралар.
— Спорт, мәҙәниәт, шулай уҡ социаль яҡлауға мохтаждарҙы ярҙам итеү — ВТБ-ның корпоратив миссияһы, —тине Ирина Моторина, әлеге проекттарҙы эшләү һәм тормошҡа ашырыуҙа, Банкта махсус проекттар бүлеге булдырылған һәм хеҙмәткәрҙәр йыл һайын федераль һәм региональ кимәлдә унлаған акциялар үткәреп торалар.


text:
Клеопатра VII
Клеопатра VII Филопатор (грек телендә Kλeoπάtpa Φιλoπάtwp; б. э. т. 69 йылдың ғинуары — б. э. т. 30 йыл, 12 август) — Боронғо Мысырҙың эллинистик дәүер батшаһы, ҡустылары Птолемей XIII һәм Птолемей XIV менән (ул ваҡыттағы ҡанундар буйынса, ул ҡустылары менән рәсми никахта була), аҙаҡ килеп, үҙе хакимлыҡ итә. Фирғәүен булған дәүерендә ул Юлий Цезарь, һуныңан Марк Антонийҙы арбап, улар ярҙамында үҙенең тәхеттә хакимлығын нығытыуға ирешә. Клеопатраның үлеме менән, көнсығыш Урта диңгеҙ өлкәһендә эллинистик дәүер тамамланып, Рим дәүере башлана. Клеопатра — Боронғо Мысырҙың һуңғы фирғәүене (уның улы Цезарион рәсми рәүештә генә Октавиан Август тарафынан үлтерелгәнгә тиклем фирғәүен була).
Йөкмәткеһе
Тәхеткә ултырыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Клеопатраның атаһы — Птолемей XII Авлет Искәндәр Зөлҡәрнәйҙең ғәскәр башлығы, Птолемей династияһына нигеҙ һалыусы македон Птолемей I Сотерҙың тура вариҫы була. Б.э.т. 58—55 йылдарҙа Птолемей XII тәхеттән ҡолатыла һәм Мысырҙан ҡыуыла, уның урынына тәхеткә Клеопатраның апаһы Береника IV ултыра. Рим тарафынан Сүриәгә ҡуйылған башлыҡ Габиний Птолемейға тәхетен кире ҡайтарырға ярҙам иткәндән һуң, Птолеймей ҡыҙы Берениканы үлтертә. Птолемей XII хакимлығын Рим ярҙамы менән генә һаҡлай ала, был Мысыр иҡдисадын ярайһы ҡаҡшата.
Птолемей XII б.э.т. 51 йылдың мартында 17 йәшлек Клеопатраны һәм Клеопатраның ҡустыһы Птолемей XIII-нө тәхеттә ҡалдырып, үлеп китә. Клеопатра Θea Φιλoπatwp (Теа Филопатор) — атаһын яратыусы алиһә — исеме аҫтында тәхеткә ултыра. Тәүге йылдар иҡтисади ҡыйынлыҡтар, аслыҡ, сәйәси ыҙғыштар арҡаһында ауыр була. Ҡустыһына кейәүгә сыҡһа ла, ул бик тиҙ уның менән тәхет бүлешергә йыйынмауын күрһәтә.
Б.э.т. 51 йылдың авгусында монархтар араһы бөтөнләй боҙола. Клеопатра рәсми ҡағыҙҙарҙан Птолемейҙың исемен алып ташлай, тәңкәләрҙә уның үҙенең генә йөҙө һүрәтләнә башлай. Шулай итеп, ҡатын-ҡыҙ монарх тәхеттә бергә ултырған ир монархтан өҫтөнлөк ала башлай, был ҡанундарға ҡаршы килә. Б.э.т. 48 йыл тирәләрендә Птолемей хакимиәт башлығында торған евнух Потиндың ярҙамы менән Клеопатраны тәхеттән ҡолатып, берҙән-бер фирғәүенгә әйләнә. Клеопатра Пелусий ҡәлғәһе янында ғәскәр йыйып, тәхетте ҡайтарырға маташа, әммә һуңынан Мысырҙан ҡасырға мәжбүр була.
Клеопатра һәм Юлий Цезарь[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был ваҡытта Римда Помпей менән Цезарь араһында Римда хакимлыҡ өсөн һуғыш бара. Б.э.т. 48 йылда Попмей Юлий Цезарь ғәскәренән Александрияға ҡаса. Б.э.т. 48 йылдың 28 сентябрендә Птолемейҙың ярҙамсылары Помпейҙың башын ҡатыны һәм балалары алдында киҫә. Птолемей, дошманын үлтергәне өсөн Юлий Цезарҙан мәрхәмәткә өмөт итә, етмәһә, был ваҡытта Мысырҙың Римға бурысы ла була. Был Птолемейҙың хәл иткес яңылышлығы була. Цезарь ике көн үткәс Мысырға килеп етә, Птолемей уға Помпейҙың киҫелгән башын күрһәтә. Цезарҙың быға фараздар буйынса, Помпей, сәйәси дошманы булһа ла, Римдың сит илдәрҙә вәкиле һәм Цезарҙың мәрхүмә ҡыҙы Юлияның ире булғанға, асыуы ҡуба. Цезарь Птолемей менән Клеопатра араһында тыуған ыҙғышты хәл итеүгә керешә.
Цезарҙың Птолемейға булған асыуынан файҙаланырға теләп, Клеопатра Александрияға кире ҡайта. Уны Цезарға фарсы келәменә урап, ҡайһы бер фараздар буйынса, тоҡ эсендә килтерәр. Цезарҙы йәш фирғәүендең матурлығы арбай. Ул Клеопатраны тәхетенә ҡустыһы менән кире ултырта. Птолемей XIII был ҡарар менән ризалашмай, яу ҡуптара, әммә тиҙ арала еңелә, Цезарҙың ғәскәренән ҡасҡан ваҡытында ул Нил йылғаһында батып үлә. Цезарь Клеопатраны тәхеткә икенсе ҡустыһы Птолемей XIV менән ултырта.
Б. э. т. 47 йылда 22 йәшлек Клеопатра менән 51 йәшлек Цезарҙың улы Птолемей XV Цезарь (Цезарион[5]) тыуа. Клеопатра Цезарь улын үҙенең вариҫы итеп ҡалдырыуын теләй. Әммә цезарь вариҫы итеп ҡустыһы Октавианды ҡалдыра. Б. э. т. 46 йылдар тирәһендә Клеопатра Цезарь саҡырыуы буйынса Римға килә. Бында ул б. э. т. 44 йылдың 15 мартында Цезарҙың республикасылар тарафынан үлтерелеүенә тиклем була.
Бынан һуң күп тә үтмәй, Птолемей XIV һаулығы ҡаҡшауы арҡаһында үлеп китә. Ҡайһы бер фараздар буйынса, ҡустыһын Клеопатра ағыулап үлтерә. Клеопатра улы Цезарион менән тәхеткә ултыра, ысынында иһә, хакимлыҡ тулыһынса уның ҡулында була.
Антоний һәм Клеопатра[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Цезарҙың үлеменән һуң Римда республикасылар һәм Цезарҙың вариҫтары Антоний һәм Октавиан араһында хакимлыҡ өсөн ыҙғыш ҡуба. Клеопатра хәрби көс менән һәм аҡсалата республикасыларға ла, цезариандарға ла ярҙам итә. Республикасылар еңелгәндән һуң, б. э. т. 42 йылда Рим ғәскәре башлығы Марк Антоний Клеопатраны Тарсҡа һорау алыу өсөн саҡырта. Клеопатра карабын бик бай биҙәп, үҙе Афродита ҡиәфәтендә Антоний менән осрашыуға килә. Артабан ул Антоний өсөн мул мәжлес ойоштора. Үҙенә булған ғәйептәрҙе ул кире ҡаға, республикасыларға ойошторолған ярҙамды Кипрҙа ҡуйылған башлығы Серапионға япһара. Клеопатра Антонийҙы тулыһынса үҙе менән арбай, һөҙөмтәлә Антоний б. э. т. 41—40 йылдар ҡышын Александрияла Клеопатра менән үткәрә. Б. э. т. 40 йылдың 25 декабрендә Клеопатра ике балаһына — Александр Гелиос һәм Клеопатра Селенаға ғүмер бирә. Шул уҡ йылда Антоний Октвиандың апаһы Октавияға өйләнә.
Б. э. т. 37 йылда Антоний менән Клеопатра ҡайтанан күрешә. Ул Мысыр йолалары буйынса Клеопатраға өйләнә. Клеопатра менән Антонийҙың өсөнсө балалары — Птолемей Филадельф тыуа.
Б. э. т. 34 йылда Антоний Клеопатра һәм Цезарионды Мысыр һәм Кипрҙың хакимдары, Александр Гелиосты Армения, Мидия һәм Парфияның хакимы, Клеопатра Селена II-не Киренаика һәм Ливияның хакимы, ә Птолемей Филадельфты Финикия, Сүриә һәм Киликияның хакимы тип иғлан итә.
Антонийҙың был ҡылығы Римда оло ғауға ҡуптара, Октавиан Сенатты Мысырға ҡаршы һуғыш башларға күндерә. Б.э.т. 31 йылда Антоний менән Клеопатраның ғәскәре һәм Рим ғәскәре Акциум буйында алыша. Был яуҙа Антоний менән Клеопатраның насар ойошторолған ғәскәре еңелә, әммә ҡамауҙан ҡотолоп Мысырға сигенеүгә өлгәшә, был ваҡытта ғәскәрҙең күп өлөшө Октавиан яғына сыға.
Б. э. т. 30 йылдың яҙында Октавиан Мысырға юллана. Октавиандың ғәскәре Александрияға килеп еткәс, Антоний ғәскәренең ҡалған өлөшө берәм-берәм Октавианға ҡушыла. Уға ҡаршы тороу файҙаһыҙ була. Антоний үҙен үҙе ҡылыс менән сәнсеп үлтерә. Клеопатра һаман Октавиан менән килешә алырына өмөтләнә. Әммә Римға триумф өсөн ебәреләсәген белеп, Рим сығанаҡтары раҫлауынса, Клеопатра үҙен үҙе йыландан саҡтырып үлтерә.
Клеопатраның улы Цезарион Мысыр фирғәүене тип иғлан ителә, әммә был ваҡытҡа Октавиан Мысырҙы баҫып алған була. Цезарионды тотоп үлтерәләр. Был Мысыр фирғәүендәренең эллинистик тамырын ҡоротоу ғына түгел, Мысыр фирғәүендәренең хакимлығына нөктә ҡуя. Антоний менән Клеопатраның өс балаһы Римға килтерелә, Октавиандың триумф парадында улар сипкә бәйләнгән килеш килә, әммә артабан Антонийҙың ҡатыны Октавия Минор уларҙы үҙенә ҡарауға ала.
Клеопатра шәхесе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мысыр тәңкәләрендә һүрәтләнеүенсә, Клеопатра тулҡынлы сәсле, ҙур күҙле, алға сығып торған эйәкле, Плолемейҙарға хас көмрө танаулы була. Ул бик һөйкөмлө була һәм бының менән оҫта ҡуллана, бынан тыш, уның арбағыс матур тауышлы, үткер аҡыллы булыуы билдәле.
Мысыр титулы — фирғәүен исемен йөрөтһә лә, уның төп теле — грек теле була. Уның тәхеткә ултырыуына тиклем бер нисә быуат дауамында Мысыр менән македондар (эллинистар) хаким итә. 300 йылдар элек Мысырға Искәндәр Зөлҡәрнәй килеүенән һуң, бында грек теле аҡһөйәктәр теленә әйләнә. Клеопатра 300 йыл дауамында Мысыр тәхетенә эйә булған ғаиләһендә беренсе булып мысыр телен өйрәнеүсе булараҡ билдәле.
Клеопатра шәхес булараҡ әлеге көндәргә тиклем донъя мәҙәниәтендә оло ҡыҙыҡһыныу уята. Уға арнап һанап бөткөһөҙ сәнғәт эштәре яҙыла, уның тарихы әҙәби әҫәрҙәрҙә, фильмдарҙа бәйән ителә (мәҫәлән, Шекспирҙың «Антоний һәм Клеопатраһы», Бернард Шоуҙың «Цезарь һәм Клеопатраһы»). Әҫәрҙәрҙең күбеһендә уның донъялағы иң ҡеүәтле кешеләрҙгә йоғонто яһаусы матурлығы һыҙыҡ өҫтөнә алына. Философ Блез Паскаль раҫлауынса, уның гүзәллеге донъя тарихын үҙгәртә.
Клеопатраның үлеме рәсемдәрҙә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Генеалогия Птолемеев: Ptolemy XV Caesarion (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ноябрь 2003. 6 ғинуар 2009 тикшерелгән.
- ↑ Генеалогия Птолемеев: Alexander Helios (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ноябрь 2003. 6 ғинуар 2009 тикшерелгән.
- ↑ Генеалогия Птолемеев: Cleopatra Selene (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 сентябрь 2003. 6 ғинуар 2009 тикшерелгән.
- ↑ Генеалогия Птолемеев: Ptolemy Philadelphus (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 сентябрь 2003. 6 ғинуар 2009 тикшерелгән.
- ↑ Бәләкәй Цезарь
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Клеопатра // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- А. Петров. Несколько страниц в защиту Клеопатры // Восток-Запад-Россия. Сб. статей. — М.: «Прогресс-Традиция», 2002, с. 383—390.
- А Кравчук. Закат Птолемеев — М.: «Наука», Гл. ред. вост. литературы, 1973, 217 с.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Плутарх, «Цезарь»; «Антоний»
- Аппиан, «Гражданские войны», кн. II, V
- Светоний, «Божественный Юлий», «Август»
- «Записки об Александрийской войне» неизвестного автора
- Бенгтсон Г., Правители эпохи эллинизма, М., 1982
- Александр Кравчук, Закат Птолемеев
- Roman History, by Cassius Dio, Book 51
- Монеты Клеопатры VII


text:
Ял көндәрендә баш ҡалала йәшелсә-емеш йәрминкәләре уҙғарыла Фото: Олег Яровиков
Ял көндәрендә баш ҡалала йәшелсә-емеш йәрминкәләре уҙғарыла
Ял көндәрендә баш ҡалала йәшелсә-емеш йәрминкәләре уҙғарыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Алдағы ял көндәрендә, 5 һәм 6 сентябрҙә, Өфөнөң алты районында йәшелсә-емеш йәрминкәләре ойошторола.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Дим районында — Хәҡиҡәт урамы буйлап Ухтомский урамынан алып М.Йәлил урамына тиклем автомобиль юлы эргәһендә, Калинин районында — Интернациональ,139 урамындағы майҙанда, «Юлдаш» сауҙа-йәрминкә комплексында, «Шакша» баҙары эргәһендә, Киров районында — Эшсе хәбәрселәр урамындағы майҙанда, Октябрь районында — Р.Зорге урамындағы 44-се йорт, «Башҡортостан» сауҙа үҙәге янында, «Королев урамында» сауҙа комплексы алдында (һуңғы пунктта 6 сентябрҙә йәрминкә булмай), Орджоникидзе районында — С.Орджоникидзе исемендәге майҙанда, «Тирәктәр» сауҙа йорто, «Меркурий» сауҙа үҙәге алдындағы майҙандарҙа, «Урал» сауҙа-сервис комплексы янында, Совет районында Комсомол урамындағы 18-се йорт янындағы майҙанда (6 сентябрҙән башҡа) була.
Сауҙа өсөн урындар ауыл халҡына бушлай бирелә.


text:
Туймазы дзюдосыһы Европа чемпионатында алтын миҙал яуланы
Хорватияның Пореч ҡалаһында ветерандар – 30 йәштән өлкән спортсылар араһында дзюдо буйынса һигеҙенсе Европы чемпионаты үтте. Миҙалдар өсөн 33 илдән 500-ҙән ашыу атлет көрәште.
Рәсәй йыйылма командаһы иң күп наградалар – 76 миҙал, шул иҫәптән 33 алтын, 20 көмөш һәм 23 бронза – яулап, Италия, Франция, Германияның иң көслө командаларын уҙып китте.
Рәсәйҙәрҙең уңышына Туймазы ҡалаһының балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренеры, халыҡ-ара класлы спорт мастеры Рөстәм Мөхәмәтдинов тос өлөш индерҙе. Ул 30 йәштән 34 йәшкә тиклемге дзюдосылар араһында 60 килограмлыҡ ауырлыҡ категорияһында “алтын” яуланы.
Талантлы яҡташыбыҙҙы алда яңы ярыштар көтә, шул иҫәптән киләһе йыл Италияла донъя чемпионатында.


text:
«Өс хат» фильмы халыҡ-ара кинофестивалендә йәнә наградалар яуланы Фото: Башҡортостан Мәғариф министрлығы сайтынан
«Өс хат» фильмы халыҡ-ара кинофестивалендә йәнә наградалар яуланы
«Өс хат» фильмы халыҡ-ара кинофестивалендә йәнә наградалар яуланы Фото: Башҡортостан Мәғариф министрлығы сайтынан
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Башҡортостан» киностудияһының «Өс хат» фильмы йәнә наградалар менән билдәләнде. Был юлы ул Ярославль өлкәһендә үткән «Донъяға яҡтылыҡ» VI Халыҡ-ара йәштәр кинофестивалендә ике приз яуланы.
Руслан Юлтаевтың драмаһы «Уйын киноһы» номинацияһында I дәрәжә дипломға лайыҡ булды. Режиссер Руслан Юлтаев, сценарист Дамир Йосопов, оператор Рафаэль Сарваев һәм композитор Илшат Яхин билдәләнде. Бынан тыш, «Өс хат» фильмының авторҙары фестивалдең директорынан «Махсус приз» менән бүләкләнде, тип хәбәр иттеләр республика Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Өс хат»тағы ваҡиғалар Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында бара. Ә ҙур ҡалаларҙан алыҫ ятҡан башҡорт ауылында әле тыумаған баланың яҙмышы хәл ителә.
Фильм Ишембай һәм Ғафури райондарында, Арлар һәм Мәндем ауылдарында төшөрөлә. Төп ролдәрҙе Зиләрә Юлтаева, Физәлиә Рәхимова, Вәкилә Ҡалмантаева һәм Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина уйнай.
«Шуныһы ҡыуаныслы: башҡорт телендәге фильмды күп кенә халыҡ-ара кинофестивалдәрҙә яҡшы ҡабул итәләр. Ул төрлө милләт кешеләренә аңлайышлы», — тип билдәләне авторҙар.


text:
Төбәктә ойошторолған яҙғы өмәләрҙә 317 мең тонна сүп-сар сығарып түгелде
Башҡортостанда ойошторолған экологик өмәләрҙә быйыл яҙ йәмғеһе 317 мең тоннанан ашыу ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары сығарып түгелде, 1,3 миллион квадрат метрҙан ашыу юл, 233 мең погон метрға яҡын ҡойма һәм бина фасадтары ремонтланды.
Бынан тыш, өмәләрҙә ҡатнашыусылар 495 меңгә яҡын ағас һәм ҡыуаҡ ултыртты, тип хәбәр иттеләр БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хемәтенән. Миәкә районы йәшелләндереү буйынса лидерҙар иҫәбенә инде, унда быйыл яҙ 120 мең үҫенте ултыртылды.
— Бөгөнгө көнгә республиканың сүп-сарҙан таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән территорияһы 99 процент тәшкил итә, — тип хәбәр итте БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
Шулай уҡ БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының дәүләт инспекторҙары административ комиссиялар составында 1330 объектты тәбиғәт һаҡлау закондарының үтәлешенә тикшерҙе. Штрафтарҙың дөйөм суммаһы 316 мең һум тәшкил итте.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән осрашты
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов кисә Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән осрашыу үткәрҙе. Әле барған һайлау кампанияһы һөйләшеүҙең төп темаһы булып торҙо.
Әлеге сәйәси хәл, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, бөтөнләй башҡаса, көтөлмәгәнсә килеп тыуҙы.
— Был илдә булған үҙгәрештәр менән бәйле, — тип иҫәпләй республика башлығы. – Үҙгәрештәр ижтимағи аңда булды. Артабан сәйәси реформалар башланды. Ил уянды.
Бөтә ил тормошондағы йылдамлыҡ үҫә, һәм был һайлау кампанияһына йоғонто яһамай ҡалмай. Әгәр ҙә кандидаттарҙың береһе март һайлауҙарын еңел бер сара тип ҡабул итһә, бөгөн иһә улай булмаясаҡ, тип ышаныслы әйтә алабыҙ.
— Хәл үҙгәрҙе, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн власть партияһы ла тәнҡит утына алына. Һәм ҡай саҡта был тәнҡит ғәҙел дә була. Һуңғы йылдарҙа партияның халыҡтан айырылыуын, үҙ эштәре менән генә булыуын асыҡ аңларға кәрәк.
Йәмғиәттәге үҙгәрештәрҙең икенсе сәбәбе лә бар. Халыҡ дәүләттә үҙгәрештәр булыуын көтә. Кешеләр илдәге яй үҫеш темптарынан арыны. Йәмғиәт талаптары арта бара. Ҡайһы бер мәсьәләләрҙең йылдар буйына хәл ителмәгәнлегенән ҡәнәғәтһеҙлек тә килеп тыуа.
— Бындай киҫкенлектең Мәскәүҙә генә түгел, бөтә илдә барлыҡҡа килеүе асыҡ аңлашыла, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
Яңыраҡ үткән Дәүләт Думаһына һайлауҙар һөҙөмтәләре лә бындай көсөргәнешлек хаҡында һөйләй. Ҡайһы бер төбәктәрҙә «Берҙәм Рәсәй» 30 процент та тауыш йыйманы. Бындай хәл, мәҫәлән, Ярославлдә күҙәтелде.
Өфөлә, Башҡортостанда һайлауҙар күпкә лайыҡлы үтте. Сөнки власть ғәҙел эшләйәсәген иҫбатлап, халыҡты бергә туплай алды.
Муниципаль һайлауҙар менән хәл Өфөлә башҡасараҡ килеп тыуа. Әлбиттә, Өфө ҡала Советының бығаса эшмәкәрлеге бик көсөргәнешле булды. Ҡайһы бер уңыштарға ла өлгәшелде. Әммә бөгөн башҡаса үҫеш темптары кәрәк. Халыҡҡа таҙа подъездар, яңы юлдар, ял итеү зоналары, парктар, аттракциондар кәрәк – быларҙың барыһы ла ябай кешенең тормошонда булырға тейеш. Торлаҡ һәм лайыҡлы эш хаҡы тураһында әйтеп тораһы ла түгел.
Был инфраструктура буйынса башҡа миллионлы ҡалаларҙан артта ҡалабыҙ. Күп ваҡыт Өфөлә ҙур сауҙа-күңел асыу комплекстары булманы. Ҙур тырышлыҡтар менән ниһайәт «Мега» асылды. Республика еткәселеге был мәсьәләгә тотонмаһа, ул тағы ла бер нисә йылға һуҙылыр ине. Ҡалала ял итеү өсөн яҡшы парк та юҡ. Кешеләр аквапаркта ял итер өсөн Ҡазан, Һамар, Магнитогорск ҡалаларына йөрөй.
Бында төҙөлөш темаһы килеп тыуа, Өфө өсөн ул көнүҙәк булып тора. Ҡалала ҙур күләмдәрҙә социаль торлаҡ төҙөү зарур. Әммә уны төҙөргә урын юҡ. Ҡалала ер төрлө спекулянттар менән һатып алынған.
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың баш ҡалаһын башҡа миллионлы ҡалалар менән сағыштырҙы, эш урындары, эш хаҡы кимәле, йәлеп ителгән инвестициялар күләме буйынса Өфөнөң бер аҙға артта ҡалыуын билдәләне.
Был мәсьәләләрҙе ҡаланың яңы депутаттар командаһы хәл итәсәк. Әммә хәл ҡатмарланды, сөнки яңы командаға көрәш шарттарында эшләргә тура килә. Оппозиция һәр ваҡыт уларҙың эшмәкәрлегенә зыян килтерергә тырыша.
Рөстәм Хәмитов был осраҡа берҙәм команда булып эшләү кәрәклеген белдерҙе.
— Һайлау кампанияһы барышында эшкә яуаплы ҡарау зарур, халыҡ менән төрлө темаларға аралашырға ҡурҡмаҫҡа кәрәк, — тип иҫәпләй республика башлығы. – Беҙҙә хәл ителмәгән мәсьәләләр бик күп. Яңы предприятиелар булдырыу мөмкинлектәрен эҙләү, инвестициялар йәлеп итеү, Өфөнө заманса матур ҡала итеп кәүҙәләндереү зарур. Беҙ – бер командалағы кешеләр.
Рөстәм Хәмитовтың Өфө ҡала Советына депутатлыҡҡа кандидаттар менән һөйләшеүе бер нисә сәғәт дауам итте. Кандидаттар һорауҙарын бирҙе, һайлаусыларҙың проблемаларын әйтеп ишеттерҙе, мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын тәҡдим итте.


text:
Ивриттың икенсегә тыуыуы, йәки йәhүдтәр үҙ телен нисек күтәрә алғандар?
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 13.04.2009 06:34
Хәҙерге ваҡытта төрлө халыҡтар үҙ телдәренә төрлө мөнәсәбәттә. Ҡайһы берҙәре туған телдәрен яратып, һаҡлап йәшәй, ә ҡайһы берҙәре үз теленә үтә вайымһыҙ. Бигерәк тә вак халыҡтарға был мәсьәлә ҡағыла. Әгәр ҙә улар, башҡа халыҡтарырың мәҙәниәтенә иҫе китеп, йә иһә бөйөк милләттәрҙең ҡысыуына дусар ителеп,
"Папа", "мама"... йәки хаталар ҡайҙан башлана?
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 04.04.2009 08:01
Әлеге көндә Өфөләге бер нисә башҡорт ғаиләһе башҡорт телен, рухын һаҡлап, хәҙерге мегаполис шарттарында башҡорттарҙы нисек итеп тәрбиәләргә кәрәк тигән мәсьәләгә үҙ кәңәштәрен бирә алалыр. Әйтәйек, ғалим һәм яҙыусы Рәшит Шәкүр, языусы-педагог Мирас Иҙелбаев, журналист Гөлфиә Янбаева ғаиләләре һәм башҡалар. Уларҙың һаны, үкенескә ҡаршы,
Көлкөлө хаталар
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 01.04.2009 14:59
КӨЛКӨЛӨ ХАТАЛАР
Яҙғаныңды компьютерҙа баҫҡанда, бер хәреф урынына икенсеһе баҫылһа, ғәжәп ҡыҙыҡ, хатта көлкөлө һүҙҙәр барлыҡҡа килә. Элек шундай хаталар ебәрелгән гәзит-журнал мөхәррирҙәренә көлкө ҡайғыһы булмаған, әлбиттә. Ошондай һүҙҙәр эсегеҙ ҡатҡансы көлдөрмәһә лә, йылмайырға мәжбүр итер тип, бер килкеһен һеҙҙең иғтибарығыҙға тәҡдим итәм.
Беткә үс итеп тунымды һаттым... Йәки "Шаяниум-2009" йәнә гөрләп үтте
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 27.03.2009 07:17
Өфөнөң башҡорт мәктәп, гимназия, лицей уҡыусылары араһындағы иң сәмле, иң ҡыҙыҡлы бәйге ниндәй, тигән һорауға, моғайын да һәр кем "Шаяниум" - отҡорҙар һәм шаяндар бәйгеһе, тип яуап ҡайтарыр. Ысынлап та, инде йолаға әүерелгән был байрам быйыл да шаулап-гөрләп үтте. Ҡатнашыусылар һаны командаға етте, улар финал уйындарында сәхнәгә сыҡҡанда хатта уға һыймай торҙо! Һәр йылдағыса, быйыл да ғәжәпләндергән, хайран ҡалдырһан командалар табылды...
Башҡорт йәмәғәтселәре Мәскәүҙе пикет һәм петициялар менән “йонсота”
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 27.03.2009 05:55
Милли республикаларҙың ҡаршы тороуына ҡарамаҫтан федералдар мәғарифҡа ҡараған федераль законды аҫтыртын тормошҡа ашырыуҙы дауам итә. Уға ярашлы 2009 йылдың 1 сентябренән мәктәптең уҡыу программаларынан региональ предметтар алып ташлана, уларҙың урынына федераль белем биреү стандартынан предметтар индерелә.
Өфөлә "ТУFАН ТЕЛ" клубы барлыҡҡа килде
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 22.03.2009 10:15
2009 йылдың 20 февралендә ЮНЕСКО башҡорт телен "Юғалып барған телдәренең атласы"на индергән, уның мәғлүмәте буйынса, башҡорт теленең юҡка сығыу ҡурҡынысы бар, сөнки башҡорт балаларының күбеһе башҡортса үҙ-ара башҡортса һөйләшмәй...
Шуға курә, 2009 йылдың 19 мартында башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һөйөүселәр "ТУFАН ТЕЛ" клубы барлыҡҡа килде. Клуб ойоштороу инициативаһы менән Тимур Мохтаров сыҡты. Уның фекере буйынса, клубтың төп маҡсаты - әҙәби башҡорт телен бөтә башҡорттарҙың ысын үҙ-ара аралашыу теле итеү. Клуб ағзалары аҙна һайын йыйылышып, башҡорт телен һәм әҙәбиәтен башҡорттар араһында популярлаштырыу һәм пропагандалау сараларын күреү тураһында фекер алышырға килеште.
ТЕЛДЕ ҺАНҒА ҺУҠМАҺАЛАР...француздар һымаҡ, штраф түләтәйек
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 17.03.2009 06:06
Баймаҡҡа аҡса ебәрергә уйлап, өйөбөҙ эргәһендәге почта бүлексәһенә барҙым. Был эш артыҡ мәшәҡәтһеҙ генә атҡарылыр, тип уйлағайным, тик улай булып сыҡманы. Бланктың кәрәкле урындарын тултырып бөттөм дә, бер ыңғайы хат өсөн бүлегенә әсәйемә бер-ике ауыҙ һүҙ ҙә яҙып ҡуйҙым. Быға тиклем дә шулай итә инем. Тик был юлы ҡабул итеүсе почта хеҙмәткәре минең бланк артындағы башҡортса яҙған хатымды күрҙе лә, хеҙмәтләндереүҙән баш тартты. Хатты урыҫса яҙырға ҡушты.
Ирен буяуы эффекты
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 26.02.2009 14:06
Яҡшыға тиҙ һәм бер ниндәй ҡыйынлыҡһыҙ өйрәнәһең, тиҙәр. Кире процесс йөрәк әрнеткес. Кемдең һәләкәтле ҡылығы булған (миҫал өсөн, тәмәке тартҡан), әммә унан ваҡытында ҡотола алған, быны ул аңлай, ә дөрөҫөрәге тоя ала. Дөйөм алғанда, тәмәке тартҡан кеше тирә-яҡтағыларға айырым мәшәҡәт тыуҙырмай. Әммә үҙегеҙҙе никотин ҡулланыуҙа сикләп ҡарағыҙ - организм шунда уҡ протест белдерәсәк. Кем бер тапҡыр булһа ла тәмәке тартыуҙы ташларға ҡарар иткән, ул яҡшы белә, беренсе осорҙа тәмәкене ҡулланыу ике тапҡырға тиерлек арта.


text:
Өфөлә сираттағы температура рекорды теркәлгән Фото: Олег Яровиков
Өфөлә сираттағы температура рекорды теркәлгән
Өфөлә сираттағы температура рекорды теркәлгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә сираттағы температура рекорды ҡуйылған. 9 августа Өфө – Дим метеостанцияһында иң юғары температура теркәлгән. Бынан алдағыһы — 33,9 градус, 1940 йылда күҙәтелгән. Шишәмбе термометрҙар 35,4 градус күрһәткән. Өфө гидрометүҙәге метепосында һауа температураһы — 35,3, Өфө — Аэропорт метеостанцияһында 35,5 градусҡаса күтәрелгән. Республикала иң юғары һауа температураһы 31-36 градусҡа еткән. Яҡын көндәрҙә төбәктә эҫе һауа торошо һаҡлана.


text:
Үрге Йәркәйҙә йәш белгестәр өсөн йорт төҙөләФото: Олег Яровиков
Үрге Йәркәйҙә йәш белгестәр өсөн йорт төҙөлә
Үрге Йәркәйҙә йәш белгестәр өсөн йорт төҙөләФото: Олег Яровиков
Илеш районы буйынса эш сәфәре барышында БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Үрге Йәркәйҙәге төп корпусында капиталь ремонт барған Үҙәк район дауаханаһында булды.
Был маҡсатта республика бюджетынан 6,5 миллион һум һәм урындағы бюджеттан 2 миллион һум аҡса бүленгән. Уҙған йылда һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү буйынса милли проект сиктәрендә Үҙәк район дауаханаһы хирургик операциялар үткәреү өсөн өсөн ҡорамалдар, ҡан составын билдәләүсе анализаторҙар, тиҙ ярҙам машинаһы – дөйөм алғанда 40 миллион һумға яңы заманса ҡорамалдар алған. Ағымдағы йылда республика бюджеты иҫәбенә дауаханаға ике үпкәлә һауа алмашыу аппараты, өҫтәмә тиҙ ярҙам машиналары ҡайтарылған.
Раил Сарбаев йәнә Үрге Йәркәйҙәге күп фатирлы йорт төҙөлөшө менән танышты. 24 фатирлы йорт ауылдың йәш белгестәренә тәғәйенләнгән, 13 фатир – коммерция нигеҙендә төҙөлә, һигеҙе – социаль, өсәүһе — муниципаль фатир. Беренсе иғәнә фатир хаҡының 30 процентын тәшкил итә. 2007 йылда әсәлек капиталына сертификат алғандар ҙа, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар иҫәбендә торғандар ҙа был йорттан фатир аласаҡ.
Республика Премьер-министрына төҙөлөштөң график буйынса алып барылыуы, төҙөлөш материалдарының Дүртөйлө һәм Андреевка кирбес заводынан ташылыуы тураһында хәбәр иттеләр.
Төҙөлөш бар кәрәкле техника менән тәьмин ителгән.


text:
28 декабрҙә инвалидлыҡты билдәләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк
28 декабрҙә РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә инвалидлыҡты билдәләү һәм инвалидтарҙы реабилитациялау буйынса индивидуаль программалар әҙерләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойоштороласаҡ.
Халыҡты Башҡортостан Республикаһы буйынса Медицина-социаль экспертизаһы баш бюроһы етәксеһе Юрий Томилов ҡабул итәсәк.
Башлана — сәғәт 10-да.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Бөрөлә «Керәшен һыуыҡтары» башлана
«Керәшен һыуыҡтары-2012» эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсы Бөрөлә 18-21 ғинуарҙа үтәсәк. Быйыл ул 18-се тапҡыр үткәрелә. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, конкурста бер аҙ үҙгәрештәр бар. Һәр номинацияла (ә улар программала өсәү – вокал, хореография, ансамблдәр) еңеүсене был өлкәләге профессионалдарҙан торған махсус жюри билдәләйәсәк. Быға тиклем фестиваль призерҙарын бөтә номинацияларҙа ла бер жюри билдәләй ине.
Бөгөнгө көнгә фестивалдә ҡатнашыу өсөн 500-гә яҡын конкурстант заявка биргән, һәм был, ойоштороу комитеты ағзалары һүҙҙәренсә, сик түгел әле. «Керәшен һыуыҡтары»нда үҙ оҫталыҡтарын күрһәтергә теләүселәр, ғәҙәттә, конкурс башланғанға тиклем үк килә.


text:
Алжир
Координаталар: 27°15′00″ с. ш. 3°27′00″ в. д. / 27.25000° с. ш. 3.45000° в. д. (G) (O)
Алжи́р (ғәр. الجزائر әл-Джаза́ир), рәсми исеме — Алжир Халыҡ Демократик Республикаһы (ғәр. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية аль-Джумхури́я аль-Джазаири́я ад-Димукрати́я аш-Шааби́я) — Урта диңгеҙҙең көнбайышында урынлашҡан Төньяҡ Африкалағы дәүләт. Алжир Африкалағы иң ҙур дәүләттәрҙең береһе.
Көнбайыштан Марокко, көньяҡ-көнбайыштан Мавритания һәм Мали, көньяҡ-көнсығыштан Нигер, көнсығыштан Ливия һәм Тунис менән сиктәш. Илдең ҙур өлөшөн Сахара сүллеге биләй. Баш ҡалаһы — Алжир ҡалаһы.
XVI — XVIII быуаттарҙа Алжир Ғосман империяһы составында була. XIX быуат башында француз колонизацияһы башлана. 1954 йылда Алжирҙа милли азатлыҡ фронты ойошторола. Француз колониаль ғәскәренә ҡаршы ҡан ҡойошло һуғыш һөҙөмтәһендә 1962 йылда Алжир бойондороҡһоҙ социалистик дәүләт була. 1980 йылдар аҙағында донъяуи (дини булмаған) власть һәм исламсылар араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡ граждандар һуғышына килтерә. Һуғыш ислам фундаменталистарын тар-мар итеү менән тамамлана.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2010). «World Population Prospects, Table A.1» (PDF) (United Nations). Проверено 2009-03-12.
- ↑ 2,0 2,1 Algeria. International Monetary Fund. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 1 октябрь 2009 тикшерелгән.


text:
Башҡортостанда ХХI быуат лидерҙарын һайлайҙар
«ХХI быуат лидеры» республика балалар һәм йәштәр йәмәғәт берекмәләре етәкселәре һәм лидерҙары конкурсының финалы Өфө районының “Йондоҙсоҡ” балалар һауыҡтырыу үҙәгендә старт алды.
Унда ҡатнашыу өсөн балалар үҙәгенә Башҡортостандың 20 ҡала һәм районынан һайлап алыу турын үткән 100-гә яҡын еңеүсе йыйылған. Ярыштар дауамында уларға хоҡуҡ буйынса белемдәрен, социаль проекттарҙы бойомға ашыра һәм командала эшләй белеүҙәрен күрһәтергә тура киләсәк.
Баһалама ағзаларына «Балалар йәмәғәт берекмәһе лидеры» (12-15 йәш), «Балалар һәм йәштәр йәмәғәт берекмәһе лидеры» (16-18 йәш), «Йәштәр йәмәғәт берекмәһе лидеры» (19-25 йәш), «Балалар йәмәғәт берекмәһе етәксеһе», «Йәштәр йәмәғәт берекмәһе етәксеһе» кеүек биш номинацияла иң яҡшыларҙы билдәләргә тура киләсәк. Һуңғы ике номинацияла йәш сикләүҙәре юҡ. Төбәк этабы еңеүселәре артабан "XXI быуат лидеры" бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.
«Башинформ» агентлығына БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурс балалар-йәштәр мөхитендә әүҙем гражданлыҡ позицияһы булған уңышлы шәхес образын формалаштырыуға, балалар һәм йәштәр йәмәғәт берекмәләре алдынғыларының эшмәкәрлеген дәртләндереү, шулай уҡ йәмәғәтселек эшендәге уңышлы идаралыҡ тәжрибәһен таратыуға йүнәлтелгән.


text:
Республикала Швеция Короллеге көндәре үтәсәк
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов 5-9 сентябрҙә Башҡортостанда Швеция Короллеге көндәрен үткәреү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Швеция көндәре» республикала тәүгә үтәсәк. Башҡортостан һәм Швеция компаниялары араһында эшлекле бәйләнештәр булдырыу, мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәләрендә хеҙмәттәшлекте киңәйтеү, Швецияның иҡтисад, мәҙәниәт, сәнғәт, мәғариф һәм туризм өлкәләрендәге ҡаҙаныштары менән танышыу сараның төп маҡсаты булып тора.
Сараны ойоштороусылар булып Швецияның Рәсәйҙәге Илселеге, Швеция сауҙа советы, Башҡортостан Хөкүмәте һәм Сауҙа-сәнәғәт палатаһы сығыш яһаясаҡ.
Өфөгә Швеция делегацияһының килеүе көтөлә, уның составына Илселек хеҙмәткәрҙәре, Швецияның алдынғы компаниялары вәкилдәре, мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡалар инәсәк. Сара сиктәрендә виза үҙәген асыу тантанһы үтә, унда Швецияға виза алып буласаҡ.
«Швеция көндәре» программаһы «Родина» кинотеатрында «Швеция киноһы аҙналығы»н үткәреүҙе үҙ эсенә ала. Тамашасылар әлеге илдең ете заманса нәфис фильмын ҡарай аласаҡ.
Башҡорт дәүләт университетында Швеция тарихы һәм мәҙәниәте буйынса лекциялар планлаштырыла. 7-9 сентябрҙә «Швеция көндәре» «МЕГА» сауҙа үҙәгендә үтә.
7 сентябрҙә Өфөлә ҡалаларҙың тотороҡло үҫеш концепцияһына арналған SymbioCity семинары ойошторола. Унда ҡалаларҙы комплекслы үҙләштереү, энергияны һаҡсыл һәм һөҙөмтәле файҙаланыу һәм башҡа мәсьәләләр тикшереләсәк. Семинар сиктәрендә Швецияның был өлкәлә күптән эшләгән компаниялары тәжрибә уртаҡлашасаҡ.


text:
Педагог Нина Чернова Бөтә Рәсәй конкурсында еңеүгә өлгәште
Өфөнөң Калинин районы “Йәйғор” балалар ижады үҙәгенән Нина Чернова Санкт-Петербургта үткән “Йөрәгемде балаларға бирәм” Бөтә Рәсәй өҫтәмә белем биреү педагогтары конкурсында махсус дипломға лайыҡ булды. Ул «Профессионализм өсөн» номинацияһында билдәләнде.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ижади ярышта ҡатнашыу өсөн төньяҡ баш ҡалаға Рәсәйҙең 46 төбәгенән 80-дән ашыу педагог йыйылғайны.
“Йөрәгемде балаларға бирәм” – ул үҙен балаларҙың ижади һәләтен үҫтереүгә арнаған, балалар ижады һарайҙарында, йорттарында, үҙәктәрендә, йәш техниктар, туристар станцияларында, спорт мәктәптәрендә эшләгән педагогтар конкурсы.


text:
Өфөлә башҡорт-герман документаль фильмының премьераһы була
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм республиканың Халыҡтар дуҫлығы йорто «Мы и есть диалог» тип аталған документаль проект тәҡдим итә. Башҡорт-герман документаль фильмының премьераһы 7 апрелдә көндөҙгө сәғәт 4-тә «Родина» кинотеатрында була.
Фильмда Рәсәй-Германия осрашыуҙарының тарихы, ике ил халыҡтары араһындағы диалог күрһәтелә. Улар Баден-Вюртемберг һәм Башҡортостандан сыҡҡан кешеләр араһында ижтимағи-гражданлыҡ хеҙмәттәшлектең тарихы булып тора. «Штутгартта табылған немец офицерының хәрби көндәлеге (ул уны 1914-1915 йылдарҙа Көнсығыш фронтында алып барған), 1914 йылда Штуртгартта тотҡонда булған Башҡортостан һалдатының яҙмалары ошо тарихты төшөрөүгә этәргес бирҙе», — тине фильм авторҙары.
Проекттың идея авторы — Штутгарт ҡалаһының Музыка һәм театр оҫталығы институты профессоры Герди Собек-Бойттер, ҡуйыусы режиссеры — Дитер Циммерманн, Башҡортостанда проекттың етәксеһе — Халыҡтар дуҫлығы йорто методисы Венера Фәрғәнова.
Фильм Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, ЮНЕСКО эштәре буйынса республика комитеты, Халыҡтар дуҫлығы йорто, Баден-Вюртемберг еренең Фән, тикшеренеүҙәр һәм сәнғәт министрлығы, Штутгарт ҡалаһының Вюртемберг нәшриәте, Баден-Вюртемберг еренең «Өфөгә күпер» дуҫлыҡ ойошмаһы ярҙамында төшөрөлгән.


text:
Фото:
Асылыкүлдә мәҙәни ял ойошторорға тырышалар
Фото:
Дәүләкән районындағы Асылыкүл буйында мәҙәни ял ойоштороу буйынса эштәр алып барыла. Республика халҡының яратҡан күлен вертолеттан ҡарап, Башҡортостан Президенты бындағы хәлдәр торошон баһаланы. Рөстәм Хәмитов һыуҙың башлыса һары төҫтә булыуын билдәләне. Таҙа участкалар аҙ. Әммә кешеләр бында барыбер һыу инә.
Яр буйында ҙур булмаған туҡталҡа – кемпингтың бер варианты эшләнгән. Ләкин ял итеүселәрҙең күбеһе, палаткалар ҡороп, унан ситтә урынлашҡан. Рөстәм Хәмитов халыҡ менән аралашты. Саф һауала ял итеү өсөн республикала башҡа матур урындарҙың күп булыуына ҡарамаҫтан, күптәрҙең бында Стәрлетамаҡтан, Салауаттан, Ишембайҙан һәм башҡа тораҡ пункттарҙан килеүе билдәле булды.
Рөстәм Хәмитов, ял Башҡортостанда яҡшыраҡ ойошторолорға тейеш, тип билдәләне.


text:
Мышы
Мышы (лат. Alces alces) — боландар ғаиләһенә ҡараған оҙон аяҡлы, ҡыҫҡа ҡойроҡло, яҫы тарбаҡ мөгөҙлө ҡыр хайуаны[1]; төркөмө боландар ғәиләһенә ҡараған иң ҙур хайуан. Мышы һоро төҫтә, ә тояҡтары аҡ була. Мөгөҙөнөң саттары яҡ-яҡҡа тырпайған, тәне йылҡылдап торған, оҙон аяҡлы хайуанды күргән кеше уға һоҡланмай булдыра алмай. Башҡортостанда төбәктә мышынан да ҙурыраҡ ҡырағай хайуан юҡ.
Ул боландар нәҫеленә инә. Ата мышының кәүҙә оҙонлоғо өс метр, бейеклеге ике метрҙан ашыу була. Муйыны ҡыҫҡа, йыуан. Башы ҙур. Ҡолаҡтары оҙон булһа, ҡойроғо бик ҡыҫҡа. Мөгөҙөнөң ауырлығы 20 килограмға, ҡоласы ике метрға етә. Ноябрь—ғинуар айҙарында мөгөҙө төшә һәм март айында яңынан үҫә башлай.
Мышылар йәшәү урыны итеп урмандағы йылға, күл буйҙарын хуп күрәләр. Ҡышын уҫаҡ, тал, миләш, ҡарағай һәм башҡа ағастарҙың ҡайырыһы, ботаҡтары, бөрөләре менән туҡланалар.
Инә мышы май, июнь айҙарында ике быҙау, һирәк осраҡта бер быҙау килтерә. Ай тулыуға улар әсәләренә эйәреп, йүгереп йөрөйҙәр. Өс ай ярым тик һөт менән генә туҡланалар.
Башҡортостанда мышыларҙың һаны кәмей бара. Рөхсәт менән уларға һунар итеү ҡаралған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)


text:
«Айыҡ ауыл - 2013» конкурсында еңеүселәрҙе бүләкләйҙәр
Башҡортостанда «Айыҡ ауыл — 2013» республика конкурсында ҡатнашыусыларҙы һәм еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы үткәрелә. Быйыл ярыш үткәреү инициативаһын БР Хөкүмәте яҡлап сыҡты.
Иң айыҡ ауыл исеме өсөн 40 район һәм ҡаланан 80 ауыл биләмәһе көрәште. Урындарҙа ысын хәл менән танышыу өсөн 17 июлдән 5 сентябргә тиклем конкурс комиссияһының туғыҙ күсмә ултырышы ойошторолдо, комиссия ағзалары 61 ауыл биләмәһенә барҙы. Конкурс барышында унда ҡатнашыусылар фото һәм видео ҡушымталар менән мәғлүмәт отчеттары ебәреп торҙо.
Бөтә үткәрелгән саралар һөҙөмтәләре буйынса «Айыҡ ауыл — 2013» конкурсы еңеүселәре тип Иглин районының Үктәй ауыл Советы, Әбйәлил районы Байым ауыл Советының Рәхмәт ауылы, Бүздәк районының Төрөш ауыл Советы танылды.
Шулай уҡ конкурстың 10 номинацияһында еңеүселәр билдәләнде. Уларҙың барыһына ла аҡсалата бүләк алыу хоҡуғы биргән сертификаттар тапшырыла.
Бынан тыш, киң мәғлүмәт саралары араһында призерҙар асыҡланды. Мәҫәлән, «Айыҡ ауыл — 2013» республика конкурсын иң яҡшы яҡтыртыу һәм халыҡ араһында сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау» номинацияһында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы еңде, «Ауыл тураһында иң яҡшы фото-, видеорепортаж» номинацияһында — «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы.
Конкурста ҡатнашҡан бөтә ауыл биләмәләре һәм ауылдар ҡатнашыусы дипломдары ала.
Бүләкләү тантанаһы Иглин районының Мәҙәниәт йортонда 13 декабрҙә 17 сәғәттә үткәрелә.


text:
Фото:
Күмертауҙа мәғрифәтсе Мөхәмәтғәли Исҡужинға бюст асылды
Фото:
Күмертауҙа Башҡортостандың күренекле йәмәғәт эшмәкәре һәм халыҡ мәғрифәтсеһе Мөхәмәтғәли Ғәли улы Исҡужинға бюст асыу тантанаһы үткәрелде. Бюст уның исемен йөрөткән 13-сө башланғыс дөйөм белем биреү мәктәбе территорияһында ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр муниципалитет хакимиәтенән. Скульптура авторҙары – Өлфәт Ҡобағошев менән Рәмил Шәфиғуллин.
Һәйкәлде асыу тантанаһында БР Дәүләт Йыйылышы депутаты Гөлбаныу Исхаҡова, БР Башҡорттар ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Вәлиәхмәт Бәҙретдинов, хакимиәт башлығының беренсе урынбаҫары Ирина Голованова, Мөхәмәтғәли Ғәли улының улдары Юлай һәм Рәмил Исҡужиндар ҡатнашты.
Мөхәмәтғәли Исҡужин XX быуаттың икенсе яртыһында, үҙенең ҡабатланмаҫ педагог һәм мәғрифәтсе һәләтен Башҡортостан Республикаһының милли мәғариф системаһын үҫтереүгә, уҡыу йорттарында балаларҙы башҡорт телендә уҡытыу һәм тәрбиәләүҙе ойоштороуға биреп, башҡорт халҡының үҙенсәлекле мәҙәниәтен һәм милли үҙаңын үҫтереүҙә мөһим роль уйнаны.
Билдәле педагог һәм йәмәғәт эшмәкәренең иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында ҡарар республика Хөкүмәте тарафынан 2007 йылдың апрелендә ҡабул ителә. Күмертауҙа 13-сө башланғыс мәктәпкә Мөхәмәтғәли Исҡужиндың исеме бирелгән. Күмертау ҡалаһының үҙәк урамдарының береһе лә уның исемен йөрөтә. 8-се «Айгөл» балалар баҡсаһы бинаһында иҫтәлекле барельеф ҡуйырға планлаштырыла.


text:
Республикала йәнә 59 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
Республикала йәнә 59 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булды
Республикала йәнә 59 ҡатын-ҡыҙ «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостан Хөкүмәтендә сираттағы тапҡыр биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләүсе әсәләрҙе бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Гүзәл заттарға «Әсәлек даны» миҙалын һәм аҡсалата премияларҙы Хөкүмәт вице-премьеры Салауат Сәғитов тапшырҙы.
«Республикабыҙҙа ошо юғары награда тапшырыла башлауға — 18 йыл. Бөгөн «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булыусылар һаны ете меңдән ашыу. Төбәктә күп балалы әсәләр артыр тип ышанғы килә. Ғалимдарҙың тыуымдың ҡырҡа кәмеүе тураһында демографик күҙаллауҙарына ҡарамаҫтан, республикала бындай хәл күҙәтелмәй: беҙҙә тыуым үлемдән күберәк. Был күп осраҡта һеҙгә бәйле, сөнки тап һеҙ биш һәм унан күберәк балаларҙы тәрбиәләүҙе үҙ иңегеҙгә алғанһығыҙ. Республиканың власть органдары балаларығыҙ ныҡлы аяҡҡа баҫһын, ысын кеше булһын өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләйәсәк», — тип мөрәжәғәт итте Салауат Сәғитов.
Бүләкләнеүселәр араһында — республиканың 25 районы вәкилдәре. Балалар баҡсалары тәрбиәселәре, ашнаҡсылар, уҡытыусылар, һатыусылар, малсылар, операторҙар, лаборанттар, хужабикәләр, — ҡатын-ҡыҙҙар кем генә булып эшләмәһен, уларҙың төп статусы — күп балалы әсә. Мәҫәлән, Әлшәй районы Раевка ауылында йәшәүсе Светлана Шварева бер ҡасан да биш бала әсәһе булырмын тип уйламаған. Хәҙер ҡатынға 33 кенә йәш, уның дүрт улы, бер ҡыҙы бар. Ғаилә вегетарианлыҡты үҙ итә. Атай кеше йылҡы үрсетә, әсә иһә баҡса эштәре менән шөғөлләнә, ғаиләһен ҡарай.


text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Описание презентации по отдельным слайдам:
Башҡорт теленә өйрәтеүҙә электрон дәреслектәр һәм ҡушыталар файҙаланыу “Айырым фәндәр тәрәнәйтеп уҡытылған 12-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең” башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рим Муллағәли улы Ғәббәсов төҙөнө. Стәрлетамаҡ - 2015
БЕҘ ЯҢЫ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ДӘҮЕРЕНДӘ ЙӘШӘЙБЕҘ XXI быуат - мәғлүмәт технологиялары һәм мәғариф өлкәһендә ҙур мөмкинлектәр тыуҙырған яңы заман. Шуға күрә лә бөгөнгө мәктәпте был технологияларҙан башҡа күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Яңы информацион технологиялар бөтә предметтар буйынса яңы мөмкинселектәр аса, башҡорт теле лә ситтә ҡалмай. Ул башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуға яңыса ижади ҡараш, уңышлы алымдар ҡулланыуҙы, дәресте заманса, фәнни, ҡыҙыҡлы итеп ойоштороуҙы талап итә.
Электрон дәреслектәрҙең әһәмиәте яңы быуын электрон дәреслектәре - милли рухлы шәхес тәрбиәләүгә, уҡыусыларҙа УУЭ формалаштырыуға ҙур аҙым. регулятив универсаль уҡыу эшмәкәрлеген булдырыуҙа дәрестәрҙә уҡыу эшмәкәрлегенең маҡсатын билдәләү һәм формалаштырыуҙы, дәреслек материалдары нигеҙендә үҙеңдең фекереңде башҡаларға еткерергә өйрәтеүҙе тәьмин итә. дәреслектә бирелгән проблемалы диалогик ситуациялар, башҡа коммуникатив эш төрҙәрен, регулятив уҡыу ғәмәлен формалаштырыу сараһы.
ЭЛЕКТРОН ДӘРЕСЛЕКТЕҢ РОЛЕ Танып-белеү эшмәкәрлегендә, тел байлығын үҫтереүҙә, һүҙлеккә йүнәлеш тотоуҙа, текст, иллюстрациялар буйынса һорауҙарға яуаптар табыуҙа, уҡытыусы һәм кластағы балаларҙың бергә башҡарған эш һөҙөмтәләренә һығымта яһауҙа мөһим роль уйнай.
Ниндәй осраҡта ҡулланырға мөмкин? үҙ-ара һөйләшеүҙе камиллаштырыу осраҡтарында; телде шымартыу маҡсатында һүҙҙәрҙе ятлау, дөрөҫ әйтергә өйрәнеүҙә; дикторҙың тауышына эйәреп һөйләйҙәр, һуңынан уҡыған; яҙған эштәрҙе тикшерәләр һәм уларҙы баһалайҙар.
Электрон дәреслектәрҙе ни өсөн балалар ярата? Дәреслектәрҙәге аудио һәм видео материалдарҙы балалар ҙур ҡыҙыҡһыныусанлыҡ менән ҡабул итәләр. Ундағы биремдәр сағыу һәм баланың иғтибарын йәлеп итеп тора. Тема буйынса өҫтәмә видеоларҙы бер ҡайҙан да эҙләп йөрөү кәрәкмәй. Уҡытыусы өсөн дә, уҡыусы өсөн дә бик уңайлы.
ЙОМҒАҠЛАУ
ЙОМҒАҠЛАУ Заман талаптарына яуап бирерлек сифатлы уҡытыу - мәктәптең иң мөһим бурысы. Башҡорт теле дәрестәрендә заманса технологияларҙы ҡулланыу урыҫ телле уҡыусыларҙың шәхси, регулятив, танып белеү һәм коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштыра. Белем биреүҙең традицион юлдары менән бергә инновацион алымдар: - уҡытыу процесының эффектлылығын күтәрә; - рус телле уҡыусыларҙың башҡорт теленә ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙарын арттыра; - һәр балала айырым шәхесте күрергә өйрәтә; - уҡыусыларҙың танып-белеү эшмәкәрлеген активлаштыра, фекер эшмәкәрлеген үҫтерә; балала үҙ көсөнә,үҙ-үҙенә ышаныс тәрбиәләй; - уҡыусынының белем алыуға эҙләнеүҙәр аша килеүен тәьмин итә; ғилми-ғәмәли конференцияларҙа, олимпиадаларҙа уңышлы ҡатнашырға ярҙам итә; - тыуған яҡҡа, башҡорт халҡының тарихына, сәнғәтенә, мәҙәниәтенә, күренекле шәхестәренә,уларҙың ижадына, милли йолаларына ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләй.
Mиҫалда яҙылғанса төркөмлә. Был нимә? Был эт. Был кем? Был уҡыусы. Малай, ҡыҙ, бесәй, ҡуян, осоусы, сысҡан, һатыусы, бала, айыу, ағай, тауыҡ, әтәс, игенсе, төҙөүсе.
Дөрөҫ һорау ҡуй. Был нимә? Был кем? Бабай, ҡалаҡ, һыйыр, ейән, өләсәй, ҡәләм, аҡбур, һарыҡ, ағай, ҡолон, апай, икмәк, сәй, бесәй.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Өфөлә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә
Өфөләге «Урал» галереяһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә. Уның ойоштороусыһы – Башҡортостан Республикаһының «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге.
Галереяла таулы Чечня пейзаждарынан һәм Грозный ҡалаһының күренештәренән торған «Тыуған яҡ» фотоэкспозицияһы әҙерләнгән. СССР-ҙың халыҡ артисы Мәхмүд Эсамбаевтың айырым фотоһүрәттәре лә бар. Чечен халҡының матди һәм рухи мәҙәниәте тураһында 20-нән ашыу китаптар күргәҙмәһе эшләй. Бында килеүселәр ир-егеттәрҙең һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың милли кейемдәрен дә күрә ала.
Экспозиция 7 апрелгә тиклем дауам итәсәк. Инеү ирекле.
— Күргәҙмәне асыу тантанаһына чечендар ҙа, башҡа халыҡ вәкилдәре лә күп килде, — ти «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге рәйесе Лом-Али Исраилов. – Барыһы ла күргәҙмәнең ҡыҙыҡлы булыуын билдәләй. Башҡортостан етәкселеге һәм Халыҡтар дуҫлығы йорто ярҙамында беҙ йыл һайын бындай күргәҙмәләрҙе юғары кимәлдә үткәреүгә өлгәшәбеҙ.


text:
Афған һуғышын үткән ветерандар Өфөлә йыйыла
5 майҙа Өфөләге «Ҡайғырыусы әсә» мемориалы алдында ветерандарҙың – Афғанстандағы Сикләнгән совет ғәскәрҙәре контингенты составындағы 5-се гвардия мотоуҡсылар дивизияһы 101-се полкы яугирҙарының тантаналы осрашыуы үткәрелә. Ойоштороусыһы – Башҡортостандың Хәрби хәрәкәт ветерандары союзы.
«Башинформ» агентлығына ветерандар ойошмаһы рәйесе Тимерйән Рәжәповтың хәбәр итеүенсә, сара барышында сафҡа теҙелеү тантанаһы, наградалар һәм бүләктәр тапшырыу, һәйкәлгә сәскәләр һалыу һәм концерт үтәсәк.
— Башҡортостандың баш ҡалаһында бындай осрашыу тәүге тапҡыр үткәрелә, — тип билдәләне Тимерйән Рәжәпов. – Еңеү көнө алдынан башҡа төбәктәрҙә Афған һуғышын үткән ветерандар йыйылышы электән ойошторола. Мәскәүҙәге ошондай күләмле сара, мәҫәлән, меңләгән ветеранды йыя. Быйыл Рәсәйҙең һәм БДБ илдәренең бихисап ҡалаларында осрашыуҙар үткәреү планлаштырылған.
Уның әйтеүенсә, ошо осрашыуҙан башлап, Өфөлә лә хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙы йыл һайын тәбрикләү йолаһына нигеҙ һалынасаҡ.
Йыйылыу ваҡыты – 16 сәғәттә.


text:
Баш ҡалала Рудольф Нуриев исемендәге Халыҡ-ара фестиваль асылдыФото: Андрей Старостин
Баш ҡалала Рудольф Нуриев исемендәге Халыҡ-ара фестиваль асылды
Баш ҡалала Рудольф Нуриев исемендәге Халыҡ-ара фестиваль асылдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Рудольф Нуриев исемендәге XХ Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивале «Анюта» балеты премьераһы менән асылды. Спектаклде танылған бейеүсе, 30 йылдан ашыу Ҙур театрҙа эшләгән, хореограф һәм режиссер, СССР-ҙың халыҡ артисы Владимир Васильев сәхнәгә ҡуйған.
«Анюта» балеты республиканың мәҙәни тормошонда мөһим ваҡиғаға әүерелде. Уның нигеҙендә А.П.Чеховтың «Анна на шее» хикәйәһе ята. Аһәңле моң, сағыу бейеүҙәр яңы спектаклдең Өфө театры репертуарында ныҡлы урын аласағына шик тыуҙырмай. Спектакль ҡапма-ҡаршылыҡтарға ҡоролған: мөхәббәт лирикаһын ябай ҡалалағы юғары ҡатлам вәкилдәренең көнкүреше алмаштыра.
Актерҙар ролдәрҙе бик оҫта уйнаны. Анюта партияһын Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Гүзәл Сөләймәнова башҡарҙы. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Андрей Брынцев — Модест Алексеевич, Башҡортостандың халыҡ артисы Илдар Маняпов — Артынов, Сергей Бикбулатов — Студент, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ринат Абушахманов — Ғали йәнәптәре, Максим Купцов Петр Леонтьевич ролдәрен (ул тышҡы ҡиәфәте буйынса Чеховҡа оҡшаған) уңышлы атҡарҙы. Шуны билдәләп үтергә кәрәк: 1986 йылдағы премьера ваҡытында Петр Леонтьевич партияһын Владимир Васильев үҙе башҡарған.
Алда — йәнә биш фестиваль көндәре: «Анюта», «Жизель» һәм «Аҡҡош күле» балеттары, Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан «Фронт хаттары» спектакленең премьераһы, тамашасыларҙың һөйөүен яулап өлгөргән һәм яңы солистар ҡатнашлығында гала-концерттар.


text:
Заманса төнгө уйындар11-01-2017, 02:50 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Яңғыҙым аптырап йөрөмәҫ өсөн, аҙна һайын тиерлек ошо һуҡмаҡты тапаған танышыма эйәрҙем. Фәнил быға ҡыуанды ғына. Барған еребеҙ – баш ҡалабыҙҙың бер төнгө клубында уҙған башҡорт дискотекаһы. Ишектән инеү менән беҙҙе “фейсконтроль” ҡаршы ала. Кейемебеҙгә күҙен йүгерткәс, дискотекаға ярашлы тип тапты буғай, артабан кеҫәләрҙе әйләндереп күрһәтеүебеҙҙе үтенде. Тыйылған нәмәләр булмағас, ары үтергә юл асылды. Унда инде ҡаршыбыҙға йылмайып торған кассир ҡыҙ менән егет һыны баҫты. Ике йөҙ һумды сығарып һалғас, “Рәхим итегеҙ!” тип яуаплап та ҡуйҙы үҙҙәре. Артабан иһә күңелле көй уйнаған, төрлө төҫтәге уттар йүгерешкән залға килеп индек.
Түрҙә – сәхнә, унда иһә диджей музыкаһын “әйләндерә”. Ҡаршыһында – бейеү майҙансығы. Унан һуң инде өҫтәлдәр теҙелешкән, ә бер ситтә бар урынлашҡан. Кешеләр ҙә арыу уҡ йыйылған. Һирәктәре бейеп йөрөй, берәүҙәре “тамаҡ сылатырға” сиратҡа теҙелгән. Ләкин уларҙан бигерәк иғтибарҙы өҫтәлдәрҙең береһенә менеп урынлашҡан кальян йәлеп итте. Дүрт яғынан дүрт ҡыҙ уратып алған да үҙҙәренән дә ҙурыраҡ төтөн өрөп сығарып ултыра. Мин иһә Фәнилгә өндәшәм:
– Ҡара, ә һин төнгө клубҡа ни өсөн йөрөйһөң?
Егет, яуабын күптән әҙерләп ҡуйғандай, шунда уҡ әйтеп һалды:
– Әллә... Берәй ҡыҙ менән танышырға ине ниәт.
– Ә ниңә театрҙа йәки башҡа урында түгел? – тип тағы һорау бирәм.
– Унда уңайһыҙ ҙа инде... Нисек тота килеп театрҙа ҡыҙға һүҙ ҡушмаҡ кәрәк? Өҫтәүенә... – Ул ниңәлер ошонда шымып ҡалды, һораулы ҡарашымды күргәс, дауам итте. – “Төшөрөп” алмайынса оялам мин танышырға...
– “Төшөргән”дәр менән танышамы һуң ҡыҙҙар?..
– Эйе былай. Үткәндә берәүһе менән йөрөй ҙә башлағайныҡ. Тик оҙаҡҡа һуҙылманы, ташлаштыҡ... Юҡ, мин белмәйем уларға нимә кәрәк икәнен, аңлай алмайым... – тип ауыр һулап ҡуйҙы.
Шул арала эргәгә йәнә бер егет килеп баҫты. Фәнилдең танышы булып сыҡты. Асыҡланыуынса, эшләп йөрөй икән. Уға ла һорауым табылды:
– Дискотекаға йыш йөрөйһөңмө?
– Нисек тура килә инде. Былай айына ике тапҡыр булһа ла һелкенеп алырға тырышам.
– Тимәк, бейергә киләһең инде?
– Эйе, гел генә өй менән эш араһында йөрөп ялҡыта бит. Арыған хәлдә лә бында нисектер ял иткәндәй тоям үҙемде, бейеүҙән тән яҙылғандай була.
Бер аҙ һөйләшә биргәс, бейергә төштөк. Унан һуң ситтән генә барыһын да күҙәтеп торған өс ҡыҙ эргәһенә барып һүҙ ҡуштым:
– Күңелһеҙме әллә?
– Юҡсы, бейей торғас, хәл генә бөтөп китте, – тип яуапланы береһе. Исемдәрен һорашҡас, үҙҙәрен Алмабикә, Туҡмасбикә һәм Гөлбаныу тип көлөштөләр. Юғары уҡыу йортонда белем алалар, әле сессиялары башланған, бында иһә стрестан арынырға килгәндәр икән.
– Ә ни өсөн нәҡ төнгө клубҡа? – һорауҙарым арта бара.
– Беләһеңме, нисектер үҙ мөхитең кеүек бында. Рәхәтләнеп бейейһең, күңел асаһың һәм бер кем дә һине тикшереп йөрөмәй. Өҫтәүенә барыһы ла тиҫтер тиерлек. Ә концерт йәки шул уҡ КВН-дарҙа былай түгел бит... Улай булғас, ҡайҙа барайыҡ тағы?..
– Йәнә музыка ла тик башҡортса бында. Ғөмүмән, башҡорттар ғына йөрөй ошо дискотекаға, – тип әхирәте лә һүҙгә ҡушылды.
Уҡыуҙан тыш берәй ҡайҙа эшләйҙәрме икәнен һорашҡас, баш ҡына һелкеп ҡуйҙылар. Бары береһе өҫтәп, стипендияһының ярайһы яҡшы булыуын белдерҙе. Яуабынан башымда “бының өсөн яҡшы уҡырға кәрәк бит әле” тигән уй уҙҙы.
Шул саҡ башҡортса дәртле бейеү көйө башланды. Барыһы ла тиерлек майҙансыҡҡа урғылды һәм тыпырлата баҫып бейергә кереште. Ҡулға-ҡул тотоношоп түңәрәк буйлап та әйләнеп ала, парҙарға бүленеп тә өйөрөлә үҙҙәре. Ҡарап тороуҙан ғына ла хатта дәрт артҡандай була. Шул арала ситтән генә күҙәтеп торған Фәнилде бер ҡыҙ ҡулынан тотоп бейергә алып төштө. Егет өсөн ҡыуанып та ҡуйҙым үҙем. Ләкин ҡыҙ икенсе берәүҙе лә бейергә әйҙәгәс, Фәнил, эргәмә килеп, “Мин ҡайттым” тине лә, сығыу яғына атланы.
Был бейеү тамамланғас, мин йәнә ситкә барып баҫтым. Шул ваҡыт барға таянып ултырған бер ҡыҙ менән егет эргәһенә тәртип һаҡсылары килеп, хәлдәрен һораша башланы:
– Һеҙ артыҡ эсеп ташлағанһығыҙ түгелме?
Был һорауҙарынан албырғап китте шикелле тегеләр: һикереп тигәндәй ултырған ерҙәренән торҙолар, ләкин арттарынса бер ултырғыс түңкәрелде. Ҡыҙ менән егет тәртип һаҡсыларынан күҙҙәрен дә алмай икәүләшеп ултырғысты күтәрергә үрелде һәм, үҙҙәре лә аңғармайынса, баштүбән ултыртып ҡуйҙы. Арттарынан күҙәткән һаҡсылар бер-береһенә ҡарап көлдө лә быларҙы сығыу яғына оҙата башланы. Егет менән ҡыҙ нисек кенә ҡарышмаһын, тик тәртипте һаҡлар өсөн башҡаса бында ҡала алмайҙар ине. “Ятаҡта йәшәп, тағы уныһына инә алмай йөрөһәләр...” тигән борсоулы уйҙар менән оҙатып ҡалдым уларҙы. Һуңғараҡ тәртип һаҡсылары йәнә бер егетте ҡултыҡлап тышҡа сығарҙы. Ә башҡалар иһә бер-бер артлы алмашынған көйгә бейей бирҙе.
Берәүҙәре оҙаҡламай ҡайтыу яғына ла ыңғайлар, икенселәр дискотека тамамланғансы, таңғы алтығаса ошонда ваҡыт уҙғарыр. Икенсе аҙнаға күптәр тағы ошонда тупланыр ҙа бергәләп бейер...


text:
Башҡорт йыйындары
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 20.11.2008 19:00
(“Салауат йыйыны - 2004” сәсәндәр бәйгеһе лауреаты Вәсилә Садыкова, Әбйәлил районы)
Был ҡобайырҙың көйө бик боронғо, әммә йөкмәткеһе яғынан актуаль. Һүҙем әлеге заманға бошоноп, илебеҙҙең киләсәген ҡайғыртыусы, ябай халыҡтың йәшәйешен, һулышын белеп тороусо сәсәндәр (сәйәсмән сәсәндәр ) һәм иле өсөн янып-көйгән кешеләр тураһында.
Данлы башҡорт улы - милли ҡаһарманыбыҙ Салауат Юлай улы бына шундайҙарҙан булған...
Халыҡ бына ошондай батырҙарын үҙ ваҡытында танып, ҡәҙерен белергә тейеш, яҡларға һәм һаҡларға тейеш.
Барыһы хаҡында уйлап, аҡһаҡалдар менән кәңәшләшеп “Салауат йыйыны”н уйлап сығарғанда, Салауат кеүек батыр рухлы, сәсән телле, иле, теле, халҡы өсөн янып торған йәштәрҙе үҫтереү маҡсаты менән йыйындың төп бәйгеләре “Салауат йыйыны батыры”, “Сая ҡыҙҙар”, сәсәндәр ярыштарын һәм тарихи-этнографик театрлаштырылған тамашаны билдәләнек.
Әммә һуңғы йылдарҙа Йыйынды уйын формаһында ғына күреүселәр ишәйә төштө. Башҡа мероприятиялар-һабантуй менән бутайҙар. Күптәре уның йылда үткәрелеүенә (бигерәк тә башҡа милләттәр үҙҙәренә имеш иғтибар юҡ тип ғауға ҡуптарыусылар) лә “борсола”.
Уйлап ҡарағыҙ әле, һәр халыҡтың да батыры юҡ бит ул. Башҡорт халҡы- ул батыр рухлы, азатлыҡ-ирек һөйөүсән. Шуның өсөн дә ул үҙҙәренең батырҙарының, эпостарының(“Урал батыр”ҙы ғына алайыҡ!) күплеге менән башҡа халыҡтан ҡырҡа айырыла һәм үҙенең донъяла боронғо халыҡ икәнлеген шуның менән дә иҫбатлай. Ниндәй халыҡтың шәжәрәһе бар? Бына был да беҙҙең ошо ерҙәрҙә борондан йәшәүебеҙ хаҡында…
Йыйын юҡҡа ғына Салауат исемен йөрөтмәй.
Әйҙәгеҙ бер-аҙ күҙ һалығыҙ ниндәй башҡорт йыйындары булған. Был хаҡта күренекле ғалим, академик, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты , аҡһаҡалыбыҙ Салауат рухлы Әхмәт ағай Сөләймәновтың ғилми күҙәтеүен уҡып сығайыҡ.
БАШҠОРТ ЙЫЙЫНДАРЫ
Борон-борондан башҡорттарҙың милли гимны иҫәпләнгән мәшһүр «Урал» йырын йырсылар, йыраусылар
«Арал диңгеҙенән Алтайғаса
Йәйрәп ята башҡорттоң далаһы.
Йырҙарың күп һинең моңдарың күп,
Әйҙә, йырла башҡорттоң балаһы»
тигән һүҙҙәрҙән башлар булғандар. Ысынлап та башҡорттоң йырҙары күп, биләгән биләмәһе тап шулай киң булған. Ғәрәп хәлифәте илсеһе Әхмәт ибн-Фаҙландың башҡорттарҙы 922 йылда башлап Арал диңгеҙе буйында осратыуы ла, Алтай – Иртыш яҡтарында Башҡорт йылғаһы, Башҡорт далаһы тигән топонимик атамалар һаҡланып ҡалыуы ла - шуға дәлил.
Яҙын — яҙлауға, йәйен — йәйләүгә, көҙөн — көҙләүгә, унан кире күсә-күсә, даими ҡышлар урынға, ыҙмаға, ҡайтып, малды ҡураға индереп, тибенләрлеген тибендә тотоп, һунар итеп йәшәгән бабаларыбыҙға:
“Хаҡ тәғәләнең ҡөҙрәте шундайҙыр:
Бер алты айҙы ҡыш иткән,
Бер алты айҙы йәй иткән”, —
тип, йылды ике миҙгелгә бүлеү ифрат та ҡулайлы булған. Улар өсөн алты айлыҡ йәй миҙгеле, асылда, яңы йылдан — Науруздан башланған.
Алтышар айлыҡ ике миҙгелдән торған йыл тәүлегенә һәм халыҡтың кәсебенә ярашлы йола байрамдары хасил булған. Улар шулай сиратлашҡан: яңы йыл тыуыуын көн менән төн тигеҙләшкән мәлдә (22-23 мартта) Науруз байрамы менән билдәләгәндән һуң, яҙ килеүгә — Ҡарға бутҡаһы, Иртә яҙ (уны ҡырғыҙ-ҡаҙаҡ һәм бәғзе башҡорттар Ҡымыҙ морондоҡ тип атар булған) , кәкүк килеүгә –Кәкүк сәйе, Ҡуҙғалаҡ байрамы; яҙғы эштәр тамамланыуға — Май сәйе, Уйын тауына сығыу (Хозурға сығыу, Сәхрәгә сығыу, Теләк салыу) йола байрамдары атҡарылған. Шунан Ат аяғы ҡыҙҙырыу көнө, Һабантуй, Йыйын; көн оҙайыуҙан туҡтағас — Йәйге Нардуған йәки Ҡояш байрамы (25 июнь – 5 июль); көҙөн — Сөмбәлә, Әбейҙәр сыуағы; ҡыш үҙ көсөнә ингәс — Ҡаҙ өмәһе, Һуғым байрамы (Ит тәме әйтеү); көн ҡыҫҡарыуҙан туҡтағас — Ҡышҡы Нардуған (25 декабрҙән 5 февралгәсә), артабан февраль ахыры — март баштарында — Сөрән (Һөрән), Кесе йыл, Оло йыл, Баш итенә саҡырышыу (Һуғым башын ашау) байрамдары үткәрелә. Уларҙың күпселеге милли ерлектә тыуһа, ҡайһы берәүҙәре йә төрки ҡәрҙәштәребеҙ, йә фин-уғыр һәм фарсы телле ҡәүемдәр менән уртаҡ.
Миҙгел байрамдарынан тыш, башҡорттарҙың ижтимағи тормошонда борон-борондан йыйындар мөһим роль уйнаған. Ауыл (ара, кесе ырыу, аймаҡ) кимәлендә генә үткәреләме, ырыу, ҡәбилә, дөйөм халыҡ вәкилдәре кимәлендә ойоштороламы, улар башҡорт йәмғиәтендә һәр мөһим эште, килеп тыуған мәсьәләне (яу сабыу, яу ҡайтарыу, ханға, батшаға, башҡа хакимдарға вәкил, ғарызнамә һ.б. ебәреүҙе) хәл иткәндә, уртаҡ фекер, ҡараш, ҡарарға, артабан бер төптән ҡуҙғалып, килешеп эшләү өсөн, йыйын йыйыр булғандар.
1915 йылда “Вестник Оренбургского учебного округа” тигән баҫмала Б.Зорин тигән берәү “Башҡорт байрамы йыйын” тигән мәҡәлә баҫтыра. Ул шулай башланып китә: “Йыйын, башҡорттарҙың йәйге байрамы, ғәҙәттә, ураҡҡа төшөрҙән алда үткәрелә һәм бындай байрамдар “15 майҙан 10-15-се июлгәсә һуҙыла”.
Әхмәтзәки Вәлидиҙең “Хәтирәләр”енән иһә шул мәғлүм:”Апрелдең беренсе яртыһында—татар ауылдарында сиратлап... һабан туйы..., май аҙаҡтарында башҡорт ауылдарына йыйын байрамдары...” уҙғарылыр булған. Йәш сағында ул үҙе шул ике байрамда ла ҡатнашып йөрөгән .
Зорин билдәләүенсә, йыйын – башҡорттарҙың иң яратҡан байрамы. Ул хатта йот йылы ла үткәрелә...Бер аҙнанан йыйын тигәндә, ҡыҙ-ҡырҡын, бисә-сәсә, әбей-һәбей – бөтәһе лә тырышып-тырышып, булған ғына йорт йыһазын, кейем-һалымын, ҡашыҡ-аяғын таҙарта: йыуырлығын йыуа, йышырлығын йыша, мөрйәләрен ағарта.
Силәбе, Ҡурған тарафтарында тамыр йәйгән башҡорттар йыйынды “майҙан”, көньяҡтағылар “бәйге” тип йөрөткән. Ҡайһы берҙә бындай атамалар урынына ҡайҙа барыуҙы аңлатҡан исемдәр генә ҡулланылған (Көнгәккә сығыу, Мәсемгә сығыу, Аҡбейеккә барыу).
Ырыу-ара йыйындар ҡайҙа үткәрелһә, шул урындың исеме менән аталған. Зәйнулла йыйыны, Аҡтүбә йыйыны, Ишембай йыйыны, Һәүнәк йыйыны, Бәйембәт йыйыны, Сарышйыйын, Барҙайыйын кеүектәре ана шундайҙар рәтенә инә. Һәүнәк йыйыны, мәҫәлән, Көньяҡ Уралдағы күркәм Һәүнәк ташында үткәрелер булған. Уны, нигеҙҙә, шул тирәлә йәшәгән Тамьян, Түңгәүер, Бөрйән, Ҡарағай-Ҡыпсаҡ ырыуҙары бергәләп, Барҙайыйынды хәҙерге Пермь крайының Барҙа ауылында Ғәйнә ырыуы башҡорттары йыйыр булған.
Киреһенсә лә булғылаған: йыйындарҙың даны урын исеменә лә күскеләгән. Дыуан, Һарт, Тырнаҡлы, Мырҙалар тигән ырыуҙар һәм уларҙың күрше-күләне йыйын үткәрә торған тау аҙаҡ Хөкөм тауы тип йөрөтөлә башлаған. Бөрйәндә Аҫҡар-Исламбай яғындағы бер тауҙың — Әңгәмә тауы, Ҡотан ауылына яҡын бер түбәнең Туйбағы тип аталышы ла йыйынға бәйле. Был турала ошо атамалар менән бәйле топонимик риүәйәттәр бәйән итә. Башҡорт фольклорының башҡа жанрҙарыда ла, атап әйткәндә, “Сыңғыҙнәма”, “Иҙеүкәй менән Мораҙым”, “Бабсаҡ менән Күсәк”, “Ҡараһаҡал”, “Юлай менән Салауат”, “Байыҡ Айҙар сәсән” ише эпик ҡомартҡыларыбыҙҙа, “Икенсе әрме” тигән йыр-риүәйәттә һәм ырыу шәжәрәләрендә лә йыйындар сағылыш тапҡан.
Йыйындарҙың ырыу, дөйөм халыҡ исеменән үткәрелгәндәре йыш ҡына ырыу-ара, хатта халыҡ-ара йыйын төҫөн алыр булған. Атайсал, Айҙаболан йыйынына, мәҫәлән, Ете ырыу береге (Бөрйән, Ҡыпсаҡ, Түңгәүер, Юрматы, Тамьян, Ҡатай, Үҫәргән тигән ырыуҙар) йыйын йыйған. Зәйнулла йыйыны ла шундай типтағы байрам булған. Аҡтүбә байрамында ҡаҙаҡтар ҙа ҡатнашҡан.
“Йыйын” һүҙе урынына борон монгол теленән төркигә күскән “ҡоролтай” һүҙен дә ҡулланғандар. Халыҡ яҙмышы өсөн үтә мөһим хәл килеп тыуһа, мәленә ҡарап тормай, һундар заманынан уҡ төркиҙәр, шул иҫәптән башҡорттар ҙа, уларҙан тыш хазарҙар, бәшнәк-печенег, уғыҙҙар ҙа мотлаҡ рәүештә ҡоролтай йыйыр булған.
XVI быуат уртаһында рус батшаһы Иван IV-нең саҡырыуы буйынса, Мәскәү дәүләте менән Тарихи Башҡортостандың берләшеүе хаҡында ҡарар ҡабул иткәндә лә, башҡорттарҙың ергә аҫабалыҡ хоҡуғын, динен, йолаларын таныуы хаҡында Аҡ бей батшаның “жалованная грамота”һын алып ҡайтыу уңайы менән дә ҡоролтайҙар үткәрелгән. Рәсәй менән Тарихи Башҡортостандың шул документтар ярҙамында нығытылған договорлы мөнәсәбәте батша властары тарафынан бер яҡлы боҙола башлағас, шул мөнәсәбәттәрҙе тергеҙеүҙе талап итеп, ихтилалдарға күтәрелер булғанда ла, 1917 йылда Февраль, Октябрь революцияларынан һуң, Рәсәй составында Башҡортостан тигән беренсе автономияны иғлан итеү өсөн дә башҡорттар ҡоролтай үткәргән.
СССР тигән Оло Ватаныбыҙҙа ХХ быуаттың һуңғы осоронда “перестройка” тигән яман аты сыҡҡан яңы түңкәрелеш дәүерендә ил-көн, милләт яҙмышын, артабан китер юлды тикшереү маҡсатында, башҡорттарҙың “Урал” милли-ижтимағи үҙәге (етәкселәре Рәшит Шәкүров, Марат Ҡолшәрипов) ҡоролтайҙар традицияһын яңынан тергеҙҙе. 1995 һәм 2002 йылдрҙа рәсми рәүештә I, II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы үткәрелде.
Бағышлау йыйындары
Элек-электән халыҡ календарында сағылмаған, тимәк, боронғо аң менән бәйләнмәгән, берәмек йыйындар ҙа үткәрелер булған. Уларҙың берәүҙәре күренекле ваҡиғаларға, икенселәре мәшһүр шәхестәрҙең тыуған көнөнә, юбилейына бағышлана. “Бабсаҡ менән Күсәк” эпосында әйтелеүенсә, илгә яфа һалған януарҙың башына еткән Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы батыры Бабсаҡ бей хөрмәтенә Мәсем хан йыйын үткәрә.
Аҡ бей батшаға Ете (дүрт) ырыу береге исеменән сәйәхәт ҡылып, “жалованная грамота” алып ҡайтҡан Бикбау кенәз (Үҫәргәндән), Ҡара Ҡужаҡ кенәз (Ҡыпсаҡтан), Иҫке бей (Бөрйәндән) инеүселәр Атайсалда, Юрматы ырыуы бейе Тәтегәс үҙ биләмәһендә ана шундай йыйын ҡорған. Халыҡ телендә “Губернатор йыйыны” тип нарыҡланған 1912 йылғы оло йыйын Беренсе Ватан һуғышының 100 йыллығы уңайы менән үткәрелә.
XX быуат ахырында XXI быуат башында ла бағышлау йыйындары үткәреү традицияһы ла яңынан тергеҙелде. Йомабай йыйыны, Ишмулла йыйыны ана шундайҙарҙан ине. Республика халыҡ ижады үҙәгенең фольклор белгесе Гөлгөнә Баймурзинаның әүҙемлеге менән, атап әйткәндә милли батырыбыҙ, сәсән һәм полководец Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыуға, иш янына ҡуш булып, Республикабыҙҙа тағы бер йыйын донъяға килде. Ул ошо бөйөк шәхесебеҙҙең исемен йөрөтә. 2004 йылдың 20 июлендә Республикабыҙ Президенты М. Ғ. Рәхимов ҡул ҡуйған Указға (№ УП – 399) ярашлы “Салауат йыйыны” тип аталған был фольклор байрамы Башҡортостанда йылда ла үткәрелә башланы.
Тәүге ике йыйын батыр сәрдар-сәсәндең тыуған ерендә, уның исемен йөрөткән Салауат районында, 2006, 2007, йылдағылары ул яу менән үткән төбәктәрҙә, Балтас һәм Саҡмағош райондары ерендә, уҙғарылды. Уларҙа Респубикабыҙ етәкселәре әүҙем ҡатнашты. Йыйын ҡунаҡтары (ә улар Республикабыҙҙан ғына түгел, күрше өлкә һәм республикаларҙан, Мәскәүҙән, хатта сит илдән дә килә) байрамды бай йөкмәткеле һәм күркәм итеп үткәргәндәре өсөн, уларға һәм урындағы етәкселәргә, байрамды ойоштороусыларға, изге теләкле алғыштар әйтә-әйтә, оло рәхмәттәрен белдерҙеләр. Ысынлап та, бындай алғыш һәм рәхмәт һүҙҙәренә сәбәптәр етерлек булды.
Ҡәҙимге “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!”, “Шәжәрә (ара, аймаҡ) байрамдары”нда һәм миҙгел байрамдарында тупланған тәжрибәнән тыш, “Салауат йыйыны” өр яңы саралар, традицион, әммә хаҡһыҙ рәүештә онотолғандарын тергеҙеү иҫәбенә формаһы йәһәтенән дә, йөкмәткеһе яғынан да ҡабатланмаҫ байрамға әүрелде.
Сәсән-сәрдар Салауат Юлаевтың легендар образын кәүҙәләндереүсе һәм байрамдың үҙген билдәләүсе асыҡ театралләштерелгән күренеш, “Тирмәләр конкурсы”, “Салауат йыйыны батыры”, “Сая ҡыҙҙар”. Йыйындың иң эре блоктарын хасил итеүсе был сараларҙың һәр береһе әллә нисәмә фольклор жанрын, этнографик күренештәрҙе берләштереп, үҙҙәре үк башҡа-башҡа үткәрелгән үҙаллы йыйын хасил иткәндәй булды. Аттарға атланып, уҡ һаҙаҡтар менән ҡоралланған азатлыҡ яугирҙарын эйәртеп, аҫтындағы арғымағын үрәпсетеп, тамашасылар алдындағы аҡланға килеп сыҡҡан Салауат бер үк ваҡытта яу башлығы сәрдәарҙы ла, яуға әйҙәүсе сәсәнде лә кәүҙәләндерҙе. Крәҫтиән батшаһы Бүгәсәү менән, ҡосаҡлашып, сәләмләшеүе һәм бер ҡатарҙан майҙан аша үтеүе башҡорт менән урыҫтың ирек яуында нығытылған дуҫлығын һынландырҙы. Һөйгәне менән Салауаттың осрашыуы сәрҙар-сәсәндең “Зөләйха, һин Ергә төшкән хур ҡыҙы” тигәнен хәтергә төшөрҙө. Ҡыҫҡаһы ижади төркөм тарафынан һәр өнөнә, ым-ишараһына тиклем уйланылған театралләшерелгән күренеш йылда ла тамашасыны берсә ҡыуандырҙы, берсә һайтты, берсә уйландырҙы, берсә һағыш утына һалды. Салауат төйәген алынған тупраҡ һуңғыһын көсәйтеүгә айырыуса көслө сәбәпсе булды. Күптәрҙең, күҙҙәренә йәш эркелеүе, ирекһеҙҙән, ҡулдарына ҡулъяулыҡ алыуы шул турала һөйләне лә инде. Тотош алғанда ошо күренештәр барыһы бергә Салауат Юлаевтың образын баҙыҡ итеп асыуға булышты.
“Сая ҡыҙҙар” блогы йырға ла, бейеүгә лә әүәҫ, кәрәк икән ҡурайҙы ла гөжләтер, уҡ-йәйә менән оҫта эш итеп, йылғыр аттарҙа йәнфарман елеүсе йәп-йәш ҡыҙҙар иһә, “Йәнтүрә хикәйәһе”ндә һүрәтләнгәненсә, ир-атты көнләштермәле батырлыҡтар күрһәткән, “Ирәмәле” йырында әйтелгәненсә:
Һауаларҙа осҡан ҡарлуғастың
Ҡанат осҡайҙары ҡара икән.
Илкәйенә дошман баҫҡан саҡта,
Кем генә һуң өйҙә ҡала икән? –
тип, ире менән ат ҡушарлап яуға киткән исеме мәғлүм булмаған, әммә илһөйәрлектәре менән дан ҡаҙанған ҡыйыу ике ҡатынишеләрҙе кәүҙәләндәергәндәй тойолдо.
“Салауат йыйыны батыры” титулы өсөн барған ярыш та ҡатнашыусыларҙан, “егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ” тигән мәҡәлдең хаҡлы икәнен ғәмәлдә иҫбатлауҙы талап итә. Яңылыҡ булыуына ҡарамаҫтан был ярышта егеттәр әлегә һынатырға тырышманылар: берсә милли музыка ҡорамалдарында уйнап, берсә бил һынашып-көрәшеп, берсә, бейеп, берсә йырлап, берсә һөңгө һелтәп, үҙҙәрәренең потенциаль мөмкинлектәренә имтихан тотоп, шул мәҡәлдә әйтелгән талапҡа төкмә-төк тап килеүҙәрен раҫланылар.
Һәр райондың тирмәһе бай йәйләүҙе хәтерләтте. Уларҙың эске һәм тышҡы биҙәлеше, кәсеп төрҙәренең күрһәтелеше лә, хужаларының, ҡапҡа тышына сығып, ҡунаҡ ҡаршылау рәүеше лә, кейемдәре, йыр-моңо уҡ, район исемдәре яҙылмаған сүрәттә лә, милли фольклор һәм этнография хаҡында әҙме-күпме хәбәрдар булыусығларға теге йә был тирмәнең ҡайһы төбәктән, ниндәй этник төркөм кешеләре тарафына әҙерләнгәнен танытыр булды.
“Салауат йыйны” тағы бер яңылыҡҡа сәбәпсе булды. Борон-борондан йыйындаҙа сәсән һүҙенә ныҡ иғтибар иткәндәр. Улар яңғыҙар ҙа сығыш яһағандар. Әйтешкә лә сыҡҡандар.Үҙ-ара ғына түгел, йыйынға ҡунаҡ итеп саҡырылған ҡаҙаҡ аҡындары менән дә әйтешкәндәр. “Салауат йыйыны” ошо традицияны яңынан тергеҙҙе. Тик был тәңгәлдә эшләйһе эштәр алда әле. Ни тимә, яңыны булдырыу менән онотолғанды яңыртыу еңелдән түгел. Әммә сәсәндәр бәйгеһе лә киләсәктә иғтибар үҙәгендә булыр тигән өмөт бар.
Әлеге көндә Республикабыҙ кимәлендә ойошторолған иң ҙур йыйын булараҡ “Салауат йыйыны” һәр кемгә һәр төрлө һөнәр буйынса көс һынашырға форсат бирә. Әләгәсә төрлө ярыштарҙа ҡатнашыусыларҙың дөйөм һаны дүрт меңләп булыуы ла, йыйынға илле меңләп кеше йыйылыуы ла күп нәмә хаҡында һөйләй.
“Салауат йыйыны” – һис һүҙһеҙ ял һәм кәйеф күтәреү сараһы. Әммә уның тәрбиәүи, эстетик, танып белеү һәм сәйәси әһәмиәте лә баһалап бөткөһөҙ. Ул хаҡыбыҙҙа ил берлеге, тарихыбыҙ менән ғорурланыу тойғоһо, ижадҡа ынтылыш тойғоһо тәрбиәләй. Тарихыбыҙ, этнографиябыҙ, тыуған еребеҙ хаҡындағы мәғлүмәтебеҙҙе тулылындырырға форсат бирә. Дуҫтарҙы яҡынайта, таныштарҙы дуҫлаштыра, яңы таныштар табырға булыша. Уллылар килен күҙләй. Йәштәр күҙ атыша, таныша, аҙаҡ килеп ҡауыша.
Тик әлеге йылдарҙы “Ғаилә йылы”, “Ғаиләне социаль яҡлау йылы”, “Әсәләр йылы” йә башҡаса атамайыҡмы, “демография! демография!” тип яр һалмайбыҙмы, стаистика мәсьәләнең был яғы менән ҡыҙыһынмай. Ә шула ҙа кәрәк ине...
“Салауат йыйыны – 2008” сәрдар-сәсән Салауат батырҙың исемен алған матур ҡалабыҙҙа ойошторолдо. Йылдың-йылы Республикабыҙҙың барлыҡ халҡы тарафынан көтөп алынған был байрам Салауат исеме менән бәйле яңы ерҙә өр яңыса балҡыр, тағы ла күркәмерәк һәм ылыҡтырғыс булыр тигән өмөт бар. Амин, шулай була күрһен!(Ә.С.)
Теманы дауам итеп, шуны әйтәһе килә 2009 йылдың 12-се июндә батырыбыҙ Салауат Юлай улы тыуыуына 255-йыл айҡанлы йыйынды Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә үткәреү тураһында Указ сыҡты…
Ҡала шарттарында йыйындың ҡото китә… Әммә беҙ күп милләтле ҡала халҡы өсөн батырыбыҙ рухына Башҡорт байрамы- “Салауат йыйынын” үткәрергә тейешбеҙ.
Байрамдар хаҡында шуны әйтергә була, бигерәк ишәйеп, бер-береһен ҡабатлағандары күп булып китте, мәғәнәһеҙҙәре лә етәрлек.
Әммә. Әхмәт ағай Сөләймәнов әйтмешләй: “Салауат йыйыны”ның- тәрбиәүи, эстетик, танып белеү һәм сәйәси әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Ул хаҡыбыҙҙа ил берлеге, тарихыбыҙ менән ғорурланыу тойғоһо, ижадҡа ынтылыш тойғоһо тәрбиәләй. Тарихыбыҙ, этнографиябыҙ, тыуған еребеҙ хаҡындағы мәғлүмәтебеҙҙе тулылындырырға форсат бирә. Дуҫтарҙы яҡынайта, таныштарҙы дуҫлаштыра, яңы таныштар табырға булыша….
Ихтирам менән Гөлгөнә Баймырҙина


text:
“Рәсәй терәге” Башҡортостан төбәк бүлексәһе: сауҙа тураһында законды ғәмәлгә ашырыу тармаҡ отошона килтерә
Дәүләт Думаһы өсөнсө уҡыуҙа “Рәсәй Федерацияһының дәүләт тарафынан сауҙа эшмәкәрлеген яйға һалыу” законы ҡабул ителә. Документ 2010 йылдың 1 февралендә ғәмәлгә аша.
“Рәсәй терәге” Башҡортостан төбәк бүлексәһе уйлауынса, был законды тормошҡа ашырыуҙан ҡулланыусы отасаҡ. Ойошма вәкилдәре эшҡыуарҙарҙың , эксперт төркөмдәренең тәҡдимдәрен һәм комиссия килешеүҙәрен иҫәпкә алып, закон проекты өҫтөндә бик әүҙем эшләнеләр. “Рәсәй терәге” Башҡортостан төбәк бүлексәһе иҫәпләүенсә, был документ тармаҡ үҫешенә йүнәлтелеүе менән отошло.
Закон өҫтөндә эш бер нисә йыл дауам итә. Беренсе уҡыуҙа Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте эшкәрткән вариант ҡарала. Икенсе уҡыуҙа 300 төҙәтмә индерелә. Һөҙөмтәлә Хөкүмәт яҡлауы тапҡан документ варианты ҡабул ителә.
Атап әйткәндә, Хөкүмәт “хаҡтарҙы тотороҡландырыу маҡсатында” “иң кәрәкле тауарҙарға" ваҡлап һатыу хаҡтарын 90 көндән дә артмаған ваҡыт ҡуйыу хоҡуғын алды. Тик бындай механизм төбәктә һуңғы 30 календарь көн эсендә тауарҙарға ваҡлап һатыу хаҡтары 30 проценттан да артмаған осраҡта эшләйәсәк.
Закон тәьмин итеүселәрҙән алынған “бонус” проблемаһын да хәл итәсәк. Законда шулай уҡ сауҙа селтәренең өҫтөнлөгө — монополияға ҡаршы сикләүҙәр ҡаралған. Һатыу тармағына килтерелгән тауарға үҙ ваҡытында түләү күләме ҡуйылған. 10 көн эсендә ҡулланыуға яраҡлы туңдырылған тауыҡ, сусҡа, һыйыр ите, һөт ҡабул ителгәндән алып 10 көнгә тиклем түләнергә тейеш. Әгәр ҙә ҡулланыу ваҡыты 10-дан 30 көнгә тиклем булһа, хаҡ 30 көн эсендә түләнергә тейеш. Ә инде ҡулланыу ваҡыты 30 көндән артҡан тауарҙарға, шул иҫәптән Рәсәй территорияһында эшләнгән алкоголь продукцияһына 45 календарь көн эсендә түләү шарты ҡуйылған.


text:
22 ноябрҙә Өфөлә «Һайлауҙар тарихы – ил тарихы» күргәҙмәһе асыла
22 ноябрҙә Өфөлә, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала, алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауға әҙерлек сиктәрендә «Һайлауҙар тарихы – ил тарихы» күргәҙмәһе асыласаҡ. Уның ойоштороусыһы булып БР Үҙәк һайлау комиссияһы сығыш яһаған. Экспозицияны әҙерләүҙә Ә.Вәлиди исемендәге Милли китапхана, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Архив эштәре буйынса идаралыҡ, БР Дәүләт китап палатаһы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы, «Лигас» күргәҙмә комплексы әүҙем ҡатнашҡан.
Күргәҙмәлә Дәүләт Думаһының ойошторолоуына бәйле һирәк осраусы текстар, манифестар, закондар, боронғо китаптар, Өфө губернияһы комиссияһының Дәүләт Думаһына һайлауҙар тураһындағы эштәр буйынса ултырыштарының материалдары, төрлө йылдарҙағы һайлау алды листовкалары күрһәтелгән. Уникаль экспозиция һайлаусыларҙың киң аудиторияһы – ветерандарҙан алып студенттар, мәктәп уҡыусыларына тиклем ҡыҙыҡлы буласаҡ.
«Һайлауҙар тарихы – ил тарихы» күргәҙмәһе 22 ноябрҙән 12 декабргә тиклем эшләйәсәк.


text:
Сентябрҙә Башҡортостан асыҡ КВН лигаһының икенсе миҙгеле старт ала
Башҡортостан Асыҡ КВН лигаһының икенсе миҙгелен асыу фестивале М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында 30 сентябрҙә уҙасаҡ.
Фестивалдә ҡатнашыусы командалар Башҡортостандың барлыҡ төбәктәренән – Әбйәлил, Баймаҡ, Мәсетле, Ейәнсура райондарынан, Белорет, Салауат, Сибай, Стәрлетамаҡ, Өфө ҡалаларынан. Икенсе миҙгел фестивалендә ҡатнашыусылар араһында шулай уҡ Мәскәү командаһы ла бар. Барлығы 16 команда сығыш яһарға заявка биргән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан асыҡ КВН лигаһының беренсе миҙгел чемпионы «Горняк Дозор» (Учалы районы) командаһы булды.
30 сентябрҙә, фестивалдә 2013/2014 миҙгеле Башҡортостан асыҡ КВН лигаһында көс һынашасаҡ командалар асыҡланасаҡ, шулай уҡ жюри ағзалары фестивалдең призлы урындарын һәм номинацияларҙы билдәләйәсәк: «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле», « Иң яҡшы ир-егет роле », «Иң яҡшы уйын осоро», «Иң яҡшы мәҙәк» һәм «Фестиваль асышы».
Сараның ойоштороусыһы – «Башҡортостан асыҡ КВН лигаһы» БР Төбәк йәмәғәт ойошмаһы.


text:
Мәскәүҙә 2021 йылда XI Бөтә донъя уйындарын үткәреү хоҡуғына Өфөнөң презентацияһы үтәсәк
25 апрелдә Башҡортостан Республикаһының Мәскәү вәкиллегендә 2021 йылда XI Бөтә донъя уйындарын үткәреү хоҡуғына Өфөнөң Заявка китабын әҙерләү һәм презентацияһын күрһәтеү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үтәсәк.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмәлә Рәсәйҙең Спорт министрлығы, Рәсәйҙең Олимпия комитеты, Милли һәм олимпия булмаған спорт төрҙәре буйынса комитет вәкилдәре, XI Бөтә донъя Уйындары программаһына ингән спорт төрҙәре буйынса бөтә Рәсәй федерациялар етәкселәре ҡатнашасаҡ. Ярыштарҙы үткәреү урыны тураһында аҙаҡҡы ҡарар 2015 йылда ҡабул ителәсәк.
Бөтә донъя уйындарын, Олимпия уйындары программаһына инмәгән 30 спорт төрө буйынса, Бөтә донъя уйындары Халыҡ-ара ассоциацияһы (IWGA) Олимпиянан һуң дүрт йыл һайын уҙғара.
Беренсе уйындар 1981 йылда АҠШ-ла үтә. Шул ваҡыттан алып уларҙы Бөйөк Британия, Германия (ике тапҡыр), Нидерланттар, Финляндия, Япония, Ҡытай һәм Колумбия ҡабул итә. 2017 йылда ярыштар Польшала уҙасаҡ.
«Башҡортостан, эре халыҡ-ара ярыштар үткәреүҙә ҙур тәжрибәгә эйә, Рәсәйҙең иң спортлы төбәктәренең береһе булып лайыҡлы иҫәпләнә», —тип алдан әйтте БР Президенты Рөстәм Хәмитов.


text:
Рөстәм Хәмитов Хабаровск крайы Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Николай Брусникин менән осрашты Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Хабаровск крайы Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Николай Брусникин менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Хабаровск крайы Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Николай Брусникин менән осрашты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
24 августа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Хабаровск крайы Хөкүмәте Рәйесенең инвестиция, территориаль һәм сәнәғәт сәйәсәте мәсьәләләре буйынса беренсе урынбаҫары Николай Брусникин менән осрашты. Осрашыу барышында яҡтар төбәктәрҙең үҙ-ара сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлек перспективаларын тикшерҙе.
— Яҡын арала Алыҫ Көнсығышты үҫтереү буйынса яңы сәйәсәт сиктәрендә Хабаровск крайы һәм Башҡортостандың хеҙмәттәшлеге буйынса дөйөм ҡыҙыҡһыныуҙар барлыҡҡа килер, тип өмөтләнәбеҙ, — тине Николай Брусникин. — Бөгөн индустриаль парктар булдырыу, инвестиция проекттарына дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса ҡануниәттең ҡеүәтен тулыһынса файҙаланабыҙ. Беҙ Хабаровск крайының балыҡ продукцияһы, башҡа аҙыҡ-түлек, сәнәғәт комплексы изделиелары менән тәьмин итеүгә бәйле мөмкинлектәрен тәҡдим итергә әҙер.
— Беҙ ҙә Рәсәй төбәктәре, шул иҫәптән Хабаровск крайы менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү менән ҡыҙыҡһынабыҙ. Һеҙҙең менән күп кенә йүнәлештәр буйынса эшләргә мөмкин. Бында һүҙ яғыулыҡ тураһында ғына бармай. Тәү сиратта машина эшләү, ауыл хужалығы продукцияһын күҙ уңында тотам, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Журналистар менән аралашҡанда Николай Брусникин осрашыуҙа тикшерелгән хеҙмәттәшлек варианттары тураһында һөйләне.
— Бөгөн республика Башлығы үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында тәҡдим индерҙе. Беҙ быны мотлаҡ өйрәнәсәкбеҙ. Башҡортостандың ауыл хужалығы өсөн аҡһымлы мал аҙығының юғары күләмен тәьмин итеү маҡсатында беҙҙең ауыл хужалығы предприятиеларының соя үҫтереү һәм уны эшкәртеү буйынса тәжрибәһен файҙаланыу көтөлмәгән тәҡдим булды. Хабаровск крайы соя үҫтереүҙә ҙур тәжрибәгә эйә. Беҙ ошо юҫыҡта тәжрибә уртаҡлаша алабыҙ, — тип хәбәр итте Хабаровск крайы Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры.
Хәҙерге ваҡытта Башҡортостандың тауар әйләнешендә Хабаровск крайының өлөшө 0,05 процент тәшкил итә. 2014 йылда сауҙа күләме яҡынса 182,7 миллион һум тәшкил иткән, шуның менән бергә ошо сумманың 97 проценттан ашыуы (177,9 миллион һум) экспорт тауарҙарына тура килә. Башҡортостандан Алыҫ Көнсығыш төбәгенә автобустар, дизель яғыулығы, бензин, ҡара металл, каучук, мебель, аяҡ кейеме һәм аҙыҡ-түлек тауарҙары оҙатыла. Республикаға дарыуҙар, динатрий карбонаты ҡайтарыла.


text:
Өфөлә 150-нән ашыу шыршы баҙары ойоштороласаҡ
Өфөлә Яңы йыл алдынан 154 шыршы баҙары ойоштороласаҡ. Халыҡ араһында ҙур һорау менән ҡулланған ылыҫлы ағас – аҡ шыршы – быйыл 600-800 һумға һатыласаҡ. Былтыр Өфөлә был Яңы йыл ағасы 500-700 һумға тәҡдим ителгәйне, тип хәбәр иттеләр баш ҡала хакимиәтенең Ҡулланыусылар баҙары идаралығынан.
— Урамдарҙа ойоштороласаҡ шыршы баҙарҙарынан тыш, Яңы йыл ағастары ғәҙәти баҙар һәм сауҙа комплекстары биләмәләрендә һатыласаҡ. Шулай уҡ урман һылыуҡайҙарын ҡышҡы ауыл хужалығы йәрминкәләрендә һайлап алап була. Улар Өфөлә һәр ял көнө һайын 30 декабргә тиклем үткәрелә, — тип һөйләне Идаралыҡ начальнигы урынбаҫары Зөлфиә Ишбулатова.


text:
Иглин районында биш мең төп ағас ултыртасаҡтар
2 ноябрҙә Иглин районында «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Ағас ултыртабыҙ — республикабыҙҙы йәмләйбеҙ» республика акцияһы сиктәрендә күмәкләп ағас ултыртыу сараһы уҙасаҡ. Иглин районына ингән саҡта бер гектар самаһы территорияла ике меңләгән ылыҫлы ағастар үҫентеләрен ултыртасаҡтар. Акцияла Иглин районының бөтә ауыл биләмәләренән партия ағзалары ҡатнашасаҡ.
Партияның урындағы бүлексәһе башҡарма комитеты етәксеһе Альмира Ханова һөйләүенсә, ағас ултыртыу акциялары районда даими ойошторола.Тик бындай масштаблы акция беренсе тапҡыр үтәсәк.
— Райондың һәр бер ауыл биләмәһе был акцияла ҡатнашасаҡ. Был көндәрҙә районда барлығы биш меңләп ылыҫлы ағастар үҫентеләре ултыртыласаҡ, — тине ул.
«Ағас ултыртабыҙ — республикабыҙҙы йәмләйбеҙ» акцияһы «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесенең Башҡортостандағы төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең биш йыллыҡ юбилейы айҡанлы уҙа. Масштаблы сарала беренсе булып “Берҙәм Рәсәй” партияһы бүлексәһе ағзалары һәм Шишмә районының «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» активистары ҡатнашасаҡ. Киләһе йыл яҙ акцияға республиканың ҡалған бөтә территориялары ла ҡушылырға ниәтләнә.
— Бына инде биш йыл дауамында партия рәйесенең төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе Башҡортостан халҡына ысын ярҙам күрһәтә, — тине Өфөләге Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе урынбаҫары Наил Мәһәҙиев. — Меңләгән кеше бында ярҙам һәм яҡлау тапты. Республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаты булараҡ мин үҙем дә граждандарҙы ҡабул итәм һәм халҡыбыҙҙы ниндәй проблемалар борсоғанын беләм. «Ағас ултыртабыҙ — республикабыҙҙы йәмләйбеҙ» акцияһын күп кеше хуплап сыҡты. Башҡортостанда йәшәүсе һәр кеше унда ҡатнашырға тейеш, тип иҫәпләйем.


text:
Икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар үҫеүен дауам итә
Һуңғы аҙнала икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар Өфөлә 0,5 процентҡа күтәрелгән. Бөгөн бындай күсемһеҙ милектең бер квадрат метры баш ҡалала 46,33 мең һумға тәҡдим ителә.
Бөтөн төрҙәге фатирҙарға ла хаҡ артҡан. Бер һәм күп бүлмәле фатирҙар — 0,4 процентҡа, ике һәм өс бүлмәлеләр 0,5 процентҡа ҡыйбатланған. Иң ҡыйбат, элиталы торлаҡ «квадратына» 61,5 мең һумдан тәҡдим ителә.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанованың мәғлүмәтенә ярашлы, бөгөн Өфөлә һатыуға ҡуйылған иң арзан өс бүлмәле фатир 800 мең һумға тәҡдим ителә. Ул К.Маркс урамында урынлашҡан, майҙаны — 45 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 16,5 миллион һумға баһаланған: Ағалы-энеле Кадомцевтар урамы, дүрт бүлмә, 175 квадрат метр.
Бүлмәләр сегментында иң түбән хаҡ – 500 мең һум: Интернациональ урамы, 12,1 «квадрат». Иң юғары хаҡ – 1170 мең һум: Космонавтар урамы, 10,9 кв. метр.
Әлеге ваҡытта һатылған иң ҡыйбат коттедж 20 миллион һумға тәҡдим ителә. Ул Аҡманайҙа урынлашҡан, майҙаны — 450 квадрат метр.


text:
Өфөлөләр опера һәм балет шедеврҙарын ҙур экранда күрә аласаҡ
Донъяның иң яҡшы опера һәм балет спектаклдәрен Өфөнөң «Родина» кинотеатры экрандарында күрһәтәсәктәр. Фильмдарҙы күрһәтеү 19 ноябрҙән 31 декабргә тиклем «Донъя шедеврҙары ҙур экранда» программаһы сиктәрендә уҙасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был проект «Родина» кинотеатры инициативаһы менән башланды. Август-сентябрҙә меломандар «Тщетная предосторожность», «Спящая красавица» һәм «Лебединое озеро» балеттарын, шулай уҡ «Орфей», «Веселая вдова», «Отелло» операларын ҡараны.
Быныһында тамашасыларға «Дон Кихот», «Сильфида», «Щелкунчик 3D» балеттары, «Сказки Гофмана», «Турандот», «Бал-маскарад», «Сицилийская вечерня» опералары тәҡдим ителәсәк, тип аңлаттылар БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
“Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы Өфө тамашасыларын нәфис композициялары менән ҡыуандырҙыФото: Олег Яровиков
“Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы Өфө тамашасыларын нәфис композициялары менән ҡыуандырҙы
“Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы Өфө тамашасыларын нәфис композициялары менән ҡыуандырҙыФото: Олег Яровиков
Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында асылған “Ҡунаҡсыллыҡ индустрияһы – 2009” махсуслаштырылған күргәҙмәһендә “Өфө моторҙар төҙөү берекмәһе” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең “Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы экспозицияһы үҙәк урынды биләй. Ҡатмарлы технология буйынса әҙерләнгән, нәзәҡәтле биҙәлешле композициялар арт-класс кулинар изделиелары иҫәбенә керә. Уларҙың барыһы ла Башҡортостандың кулинарҙар ассоциацияһы президенты, предприятиеның директоры Милс Ҡадыровтың уҡыусыларының автор эштәре.
“Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы кулинарҙары һәм кондитерҙары тыуҙырған әҫәрҙәр ( ә уларҙы икенсе төрлө атарға тел әйләнмәй!) күҙҙең яуын алып тора.
“Камиллыҡҡа” тип исемләнгән композиция түңәрәк өҫтәлдә йәйелгән күлде хәтерләтә: тап-таҙа һыу эсендә шаян балыҡтар йөҙә, яр буйынан алтынға мансылған мөһәбәт торна үҙенең батшалығын күҙәтә… Бына ошондай әкиәттәй матур уратылышта балыҡтарҙың бер нисә сортынан әҙерләнгән ашамлыҡтар бирелгән. Уларға башҡа иҫ китмәле биҙәлешле ашамлыҡтар ҡушыла. Мәҫәлән, “ҡаймаҡ-шарап соусындағы бүҙәнә бото”. Уларҙың барыһын да предприятиеның производство бүлеге инженер-технологы Людмила Куклина әҙерләгән.
Йәш оҫталар Наталья Еникеева һәм Ольга Илларионова үҙҙәренең композицияһын “Сихри бейеү” тип атаған. Шоколадтан эшләнгән музыка ҡоралы, тылсымлы сәскәләр, күбәләк кеүек осоп китерҙәй бейеүсе фигуралары бер кемде лә битараф ҡалдырмайҙыр, моғайын.
Кулинария буйынса мәртәбәле конкурстар һәм чемпионаттар лауреаты Ольга Сытина һүҙҙәре буйынса, “Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы хеҙмәткәрҙәренең оҫталығы, ижади фантазиялары күргәҙмәнән күргәҙмәгә арта килә. Яңы исемдәр асыла, яңы технологиялар үҙләштерелә. “Дөйөм туҡланыу” предприятиеһы һәр ваҡыт кулинария модаһының авангардында барасаҡ.