text:
Өфө моторҙар эшләү берекмәһе иң ҙур экспортер булыуын тағы бер раҫланы
Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы предприятиеһы — «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 2011 йыл йомғаҡтары буйынса федераль холдингыларҙың иң эре ун бүлексәһе исемлегенә инде.
«Эксперт-Урал» төбәк аҙналығы менән «Эксперт-Урал» аналитика үҙәге Урал һәм Көнбайыш Себер компанияларының рейтингын төҙөгәндә отчет осорондағы экспорт күләме һайлап алыуҙың төп критерийы булған. «Өфө моторҙар эшләү берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең экспорт күләме 14,39 млрд һум тәшкил итә, был предприятиеға 2010 йыл менән сағыштырғанда бер баҫҡысҡа күтәрелеп, алтынсы урынға сығырға мөмкинлек биргән.
Берекмәнең корпоратив коммуникациялар идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, былтыр Өфө моторҙар эшләү берекмәһе менән етештерелгән двигателдәр һигеҙ илгә — Әзербайжанға, Алжир, Белоруссия, Вьетнам, Ҡытай, Һиндостан, Көньяҡ Корея һәм Угандаға оҙатылған.


c: text/html

text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Яңылышмағыҙ тормош юлдарында
Яңылышмағыҙ тормош юлдарында
«Йәшлек» гәзитен йыл да алдырып уҡып барабыҙ. Бигерәк тә «Тормош юлдары ҡатмарлы», «Икәү генә белер серҙәр бар» рубрикалары тормош, донъя тураһындағы хикәйәләрҙең береһен дә ҡалдырмай уҡыйбыҙ. Үҙемдең тормошомдо ла яҙырға булдым.
ЗАГС-ҡа йәшебеҙ етмәһә лә, яратып йөрөгән егетем менән бер-беребеҙҙе юғалтыуҙан ҡурҡып, өйләнештек. Үгәй ҡәйнәм тормош иптәшем менән ҡайным өйҙә саҡта мине маҡтап бөтә алмаһа (улар комбайнда эшләй, иртүк китеп, һуң ҡайталар), улар ҡайтҡансы әрләп туя алмай ине. Түҙмәй, ҡайтып китергә тура килде. Тормош иптәшемә, көн оҙоно әрләй, тип әйтмәнем. Мин килгәс кенә аралары боҙолмаһын, тип уйланым. Уны хәрби хеҙмәткә алдылар. Ирем китеү менән мине оҡшатып йөрөгән егет көн дә яусылап килә башланы. Уның менән хатта йүнләп һөйләшмәй ҙә торғайным. Инәһе, ағаһы, апаһы менән һоратып килделәр. Бармайым тиһәм дә, әсәйем уға кейәүгә биреп ебәрҙе. Ирем үҙ һүҙен һүҙ итә торған, бик ҡыҙыу кеше булып сыҡты. Һигеҙ ай ҡәйнә, уртансы улы менән бергә йәшәнек. Ҡәйнәм октябрь айында бәпесләргә торғанда бәләкәй улы менән мине айырым йәшәргә сығарып ебәрҙе. Ҡайҙа буш өй табабыҙ, шунда торҙоҡ. Әбейҙәр, ҡыш булһа, балаларына китә лә, яҙғыһын ҡайта, беҙ тағы йортһоҙ ҡалабыҙ. Өс бала менән өйҙәш тороп йорт һалдыҡ. Ирем өмәселәр менән ултырып ашай ҙа, улар менән урам буйына сыға ла китә. Иҫерек ирҙәрҙе лә, балаларҙы ла, мал-тыуарҙы ла миңә ҡарарға ҡала. Ҡайтып китәм тиһәм, һинһеҙ йәшәй алмайым, бер кешем юҡ бит тип илап, ышандырырға тотона. Шулай итеп йәшәй торғас, балаларыбыҙ дүртәү булып китте. Ыҙаланып һалған йортто ла ташлап китке килмәне. Икешәр көн ҡайтмай йөрөүҙәр башланды. Бер ирле ҡатын менән йөрөй ине. Ул ҡатынды өйгә лә алып ҡайтҡыланы. Ғаиләлә тауыш, талаш китте. Ире менән икәүләп киләләр. Ул иргә, икәүһен бергә тотҡас, ниңә килеп йөрөйһөгөҙ, тигәнгә: «Кеше ышанмаһын, һеҙҙе лә ышанмаһын, донъяғыҙ буталмаһын, тип килеп йөрөйөм. Айырып ебәрһәм, балаларымды йәлләйем», – тине. Шундай ҙа аҡыллы ирҙәр була икән. Хәҙер ул мәрхүм инде. Әле иремә, ниңә элекке һөйәркәңә бармайһың, яңғыҙ бит, тип әйтеп ҡарайым, бармай.
Хәҙер 80-де ҡыуабыҙ. Ҡартайғас, ирем аҡылға ултырырмы тиһәм, юҡ шул, тағы ла нығыраҡ холоҡһоҙға әйләнде. Үҙ һүҙле, ҡыҙыу, ҡайҙа китһә лә әйтеп тормай, сыға ла китә. Дүрт балабыҙ ҙа башлы-күҙле булып балалар үҫтереп йәшәп ята. Ҡыҙҙарым кейәүҙәр менән һүҙгә килешһә, береһенә лә ҡыҫылмайым. Хәҙер үҙем ҡәйнә, береһенә лә ауыр һүҙ әйткем килмәй. «Ҡыйын саҡтарың күп булды, балам. Миңә рәнйемә», – тип әсәйем үҙе лә үкенде.
Мөхәббәт – иң көслө, бик юғары тойғо, ул мәңгелек булырға тейеш. Яҡшы, татыу йәшәү өсөн мөхәббәт кенә ярҙам итә ала. Ғаилә именлеге яҙмышыңа бәйле. Берәүҙәр уңғанда, икенселәрҙең туңыуы ла бар. Туңырға теләмәй, ғаиләһен һаҡлап, балалар өсөн генә йәшәү ҙә бәхет түгел. Беҙҙә мөхәббәт тигән нәмә булманы. Сөнки мине яратмаған кешегә кейәүгә бирҙеләр. Ул да, яратмаһа ла, һүҙен һүҙ итәйем, тип алғандыр. Тәүге ирем менән һуғышырға бара торғайны. Мине уның менән һөйләштермәне. Ҡәйнәләрҙең шулай булырын белһәм, оҡшатып барған кешемдән һис китмәҫ инем. Йәштәргә әйтер һүҙем шул: әгәр ҙә яратып кейәүгә барғанһығыҙ икән, тормош әҙерләгән һынауҙарҙы, сабырлыҡты юғалтмай үтә белегеҙ, юлда аҙашмай, үҙегеҙ булып ҡалығыҙ.
Яңылыштарым яҙмышҡа әйләнде. Ҡартайғас, үткәндәрҙе уйлап үкендерә. Минең хатаны ҡабатламағыҙ.
Хәжәр.
Ғафури районы.
Дуҫтар, яңылыҡтарығыҙ һәм фекерҙәрегеҙ менән www.ye02.ru сайтында йәки vk.com социаль селтәрендәге “Йәшлек” гәзите төркөмөндә (http://vk.com/blog.ye02) уртаҡлаша алаһығыҙ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Көнсығыш Себер диңгеҙе
Көнсығыш Себер диңгеҙе (саха Илин Сибиирдээҕи байҕал) — Яңы Себер утрауҙары һәм Врангель утрауы араһында урынлашҡан Төньяҡ Боҙло океан диңгеҙе. Майҙаны — 944 600 км². Яр буйы административ рәүештә Рәсәй Федерацияһының Саха Республикаһына һәм Чукот автономиялы округына ҡарай.
Атамаһы Ю. М. Шокальский тәҡдиме менән Рус география йәмғиәте тарафынан бирелгән, 1935 йылдың 27 июнендә СССР-ҙың Үҙәк Башҡарма Комитеты тарафынан раҫлана[1].
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Диңгеҙ боғаҙҙар аша Чукот диңгеҙе һәм Лаптевтар диңгеҙе менән тоташа.
Уртаса тәрәнлеге — 66 м, иң тәрән урыны — 155 м. Йылдың күп өлөшөндә диңгеҙ боҙ менән ҡаплана. Тоҙлолоғо йылғалар тамағы эргәһендә 5 ‰-дән төньяҡта 30 ‰-гә барып етә.
Йылғаға ҡойоусы ҙур йылғалар: Индигирка, Колыма.
Диңгеҙ ҡултыҡтары: Чаун, Омулях, Хром, Колыма.
Ҙур утрауҙар: Яңы Себер утрауҙары, Ляхов утрауҙары, Де-Лонг утрауҙары, Врангель. Диңгеҙ үҙәгендә утрауҙар юҡ.
Хужалыҡта әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балыҡ тотоу, морж һәм тюлендәрҙе аулау тармаҡтары үҫеш алған. Төп порт — Певек.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ До начала XX века море называлось по-разному, в том числе Колымское, Индигирское.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А. Океанология. Л.: Гидрометеоиздат, 1979-1980
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Восточно-Сибирское море в книге: А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин. Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.


text:
Беҙ Үҫеш Holmbygdens, HBU, йыл беҙҙең барлыҡ ағзалары өсөн рәхмәт белдерергә теләй ине. 2017. Интервью һуң ҙур булмаған, сама менән беҙ үҫкән 60 өсөн 100 ағзалары, уларҙың беҙҙең берләшмәһе яҡлы булыуын күрһәтә, шулай уҡ беҙҙең бизнес өсөн өҫтәмә финанс.
Беҙ вәғәҙә беҙҙең ағзалары араһында приздар уйнатыласаҡ һәм беҙ бар 8 бәхетле булыуына шатбыҙ һәм рәхмәтлебеҙ. декабрь delikatesskorg ингегерд һыу кодты sjölander. Ҡотланы!
Теләһәгез ли һеҙ ағзалыҡ шулай уҡ үҙ ағзалары булған йәки яңыртыу 2018, ентекле мәғлүмәт бында holmbygden.се/ағзалары.
Шулай уҡ был мөмкинлектән теләп файҙаланалар hbu ине, хәҙер бөтә теләүселәр өсөн Раштыуа!
HBU директорҙар советы


text:
Тырыштарға уңыш юлдаш
27 июня 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ, Йәмғиәт
Алма ағасынан йыраҡ төшмәй, тиҙәр. Сәйетбаба ауылында йәшәүсе Регина һәм Илнур Шәйәхмәтовтарға ҡарата ла быны әйтергә булалыр.
Күңелдәр һәр саҡ йәш ҡалһын!
27 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Йәшлек – кеше ғүмеренең иң гүзәл мәле. Гел хәрәкәттә һәм һәр саҡ иң яҡшыһы булғы килгән саҡ. Был – ижад итеү, маҡсатҡа ынтылыусанлыҡ, ҡыйыулыҡ, эҙләнеү, эшләп ҡарау, асыштар яһау һәм иң баҙнатлы өмөттәреңде бойомға ашырыу осоро.
Ҡәҙерле йәштәр! Ошо ҡабатланмаҫ мәлде кәүҙәләндергән байрамыбыҙ – Йәштәр көнө менән барығыҙҙы ла ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, бәхет, именлек, бөтмәҫ дәрт һәм изге башланғыстарығыҙҙа уңыштар теләйбеҙ! Йәшлек осороғоҙ ваҡиғаларға бай, сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ булһын!
Лариса ДӘҮЛӘТШИНА,
йәштәр сәйәсәте бүлеге мөдире.
Ҡәҙерле йәштәр! Ошо ҡабатланмаҫ мәлде кәүҙәләндергән байрамыбыҙ – Йәштәр көнө менән барығыҙҙы ла ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, бәхет, именлек, бөтмәҫ дәрт һәм изге башланғыстарығыҙҙа уңыштар теләйбеҙ! Йәшлек осороғоҙ ваҡиғаларға бай, сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ булһын!
Лариса ДӘҮЛӘТШИНА,
йәштәр сәйәсәте бүлеге мөдире.
Төҙөлөш туҡталғаны юҡ
27 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Районыбыҙҙа төҙөлөштөң бер ҡасан да туҡталып торғаны юҡ, ул киң ҡолас алған. Красноусолдың бер яҡ осонда, йәғни "Йәштәр” биҫтәһендә балалар баҡсаһы төҙөлөшө дауам итһә, икенсе яғында - "Һамар” биҫтәһендә социаль йорт йылдам темп менән ай үҫәһен көн үҫә, шәхси йорт төҙөүселәр ҙә бихисап. Тағы ла был йәһәттән ниндәй эштәр алып барылыуы менән район хакимиәте башлығының төҙөлөш буйынса урынбаҫары Фуат Зәки улы
КЕЙЕКБАЕВ таныштыра:
Ун көнлөктә өлгөрөп ҡалығыҙ!
27 июня 2017 йыл | Матбуғат
Хөрмәтле гәзит уҡыусылар!
20 июндән 30 июнгә тиклем гәзиткә яҙылыу ун көнлөгө бара.
Шулай итеп, ошо арауыҡта "Табын”ға ярты йылға яҙылыу хаҡы 751 һум 74 тин (индексы 50675), Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, I, II төркөм инвалидтар өсөн 686 һум 70 тин (50675), пенсионерҙар өсөн 687 һум 78 тин (06075), Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм I, II төркөм инвалидтар өсөн 622 һум 74 тин (06075) тора. Бынан тыш Красноусолда йәшәүселәр өсөн альтернатив подписка ла ойошторола (редакция аша). Бындай осраҡта "Табын”ға ни бары 630 һумға яҙылырға була. "Табын”дың электрон вариантының хаҡы - 521 һум.
Ун көнлөк барышында урындағы почтамтта гәзиткә яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыу ҡаралған. Бынан тыш автоһәүәҫкәрҙәр өсөн "Бәхетле авто" отошонда ҡатнашырға ла онотмағыҙ. Отош үҙе 29 июндә 11.00 сәғәттә уйнатыла. "Бәхетле авто"ла ҡатнашыу өсөн редакцияға квитанцияларын килтереп, наклейкалар алған гәзит уҡыусыларҙың ошо көндә редакция эргәһендә йыйылыуын көтөп ҡалабыҙ. Отошта ҡатнашыусылар, килгәс, яңынан теркәлеү үтә.
20 июндән 30 июнгә тиклем гәзиткә яҙылыу ун көнлөгө бара.
Шулай итеп, ошо арауыҡта "Табын”ға ярты йылға яҙылыу хаҡы 751 һум 74 тин (индексы 50675), Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, I, II төркөм инвалидтар өсөн 686 һум 70 тин (50675), пенсионерҙар өсөн 687 һум 78 тин (06075), Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм I, II төркөм инвалидтар өсөн 622 һум 74 тин (06075) тора. Бынан тыш Красноусолда йәшәүселәр өсөн альтернатив подписка ла ойошторола (редакция аша). Бындай осраҡта "Табын”ға ни бары 630 һумға яҙылырға була. "Табын”дың электрон вариантының хаҡы - 521 һум.
Ун көнлөк барышында урындағы почтамтта гәзиткә яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыу ҡаралған. Бынан тыш автоһәүәҫкәрҙәр өсөн "Бәхетле авто" отошонда ҡатнашырға ла онотмағыҙ. Отош үҙе 29 июндә 11.00 сәғәттә уйнатыла. "Бәхетле авто"ла ҡатнашыу өсөн редакцияға квитанцияларын килтереп, наклейкалар алған гәзит уҡыусыларҙың ошо көндә редакция эргәһендә йыйылыуын көтөп ҡалабыҙ. Отошта ҡатнашыусылар, килгәс, яңынан теркәлеү үтә.
Бушлай юридик ярҙам
27 июня 2017 йыл | Хоҡуҡ, Йәмғиәт
30 июндә Рәсәй Юристар ассоциацияһы Бөтә Рәсәй берҙәм бушлай юридик ярҙам күрһәтеү көнө уҙғара.
Беҙҙең районда ҡабул итеү Башҡортостан Республикаһы, Ғафури районы, Красноусол ауылы, Октябрь урамы, 2-се йортта – район хакимиәтенең ҙур залында иртәнге сәғәт 9-ҙан 13.00-гә тиклем үтә.
Ҡабул итеүҙә Ғафури районы прокуратураһы, адвокатура, Росреестр хеҙмәткәрҙәре, практик юристар һ.б. ҡатнаша.
Беҙҙең районда ҡабул итеү Башҡортостан Республикаһы, Ғафури районы, Красноусол ауылы, Октябрь урамы, 2-се йортта – район хакимиәтенең ҙур залында иртәнге сәғәт 9-ҙан 13.00-гә тиклем үтә.
Ҡабул итеүҙә Ғафури районы прокуратураһы, адвокатура, Росреестр хеҙмәткәрҙәре, практик юристар һ.б. ҡатнаша.


text:
- Подробности
- Просмотров: 386
ҠАТМАРЛЫ ТӨҘӨЛӨШЛӨ ҮҪЕМЛЕКТӘР, үҫемлектәр донъяһының ике ярым батшалығының береһе. Ҡ.т.ү. яҡынса 300 мең төрө билдәле, улар түбәндәге бүлектәргә берләшкән: мүк һымаҡтар, көкөрт үләне һымаҡтар, псилот һымаҡтар, ҡырҡбыуын һымаҡтар, абаға һымаҡтар, яланғас орлоҡлолар һәм сәскәле үҫемлектәр. Ҡ.т.ү. — ер өҫтөндә йәшәүгә яраҡлашҡан ҡатмарлы күп күҙәнәкле айырымланған организмдар. Ҡ.т.ү. енси (гаметофит) һәм енси булмаған (спорофит) быуындарҙың дөрөҫ сиратлашыуы хас. Йәшәү циклында спорофит өҫтөнлөк итә (мүк һымаҡтарҙа — гаметофит). Спорофиттарҙа күп күҙәнәкле спорангиялар (бер үк йәки микро- һәм мегаспорангияларға айырымланған) үҫешә, уларҙа хәрәкәтһеҙ споралар барлыҡҡа килә; гаметофиттарҙа — гаметангияның күп күҙәнәкле енси ағзалары (ата – антеридиялар һәм инә — архегониялар). Гнетум, вельвичия затына ҡараған яланғас орлоҡлоларҙың һәм сәскәле үҫемлектәрҙең гаметангиялары редукцияға бирелгән. Ата гаметалар (орлоҡло үҫемлектәрҙә — гаметофиттар) бөжәктәр, ҡоштар һ.б. хайуандар, ел, һыу ярҙамында күсерелә; архегонияла аталаныу эске (сәскәле үҫемлектәрҙә — яралғы муҡсаһында). Зигота күп күҙәнәкле яралғы булып үҫешә. Спорофит һабаҡтан, япраҡтарҙан һәм тамырҙан тора. Ҡ.т.ү. күпселек төрҙәрендә — бәшмәктәр, ҡайһы берҙәрендә (ҡуҙаҡлылар) азот туплаусы бактериялар м‑н симбиоз күҙәтелә. Ҡ.т.ү. — ер өҫтө экосистемаларының төп продуценттары: биол. продукцияның яҡынса 68%‑ын һәм биосфера фитомассаһының 99,8%‑ын барлыҡҡа килтерә. Атмосфераға иң күп кислород бүлеп сығара. Башҡортостан терр‑яһында мүк һымаҡтарҙың яҡынса 400, көкөрт үләне һымаҡтарҙың — 6, ҡырҡбыуын һымаҡтарҙың — 8, абаға һымаҡтарҙың — 30, яланғас орлоҡлоларҙың — 8, сәскәле үҫемлектәрҙең яҡынса 1700 төрө табылған.
Ҡ.т.ү. 261 һирәк төрө БР‑ҙың, шуларҙың 38‑е (эндемиктар Урал елбегәйе, Эверсманн ҡаҙ үләне, Крашенинников минуарцияһы, Урал нескәгөлө, шырт еҙүлән һ.б.; реликттар бөжәкле офрис, оҙонъяпраҡ ойошһеркә һ.б.; кәкүк ситеге, тимгелле глобулярия, күбәләк сәскәһе, матур ҡылған, турҡалы әшәлсә һ.б.) РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән. Мүктәрҙең 9 төрө (тарбаҡ вейсия, йәшел дикранум, Селвин пилезиеллаһы, Боландер фруллянияһы һ.б.) Европаның мүк һымаҡтар Ҡыҙыл китабына индерелгән. Ҡ.т.ү. ауыл хужалығында, урман хужалығында, сәнәғәттең төрлө тармаҡтарында, төҙөлөштә ҡулланыла. Ашарға яраҡлы үҫемлектәр, баллы үҫемлектәр, дарыу үҫемлектәре, декоратив үҫемлектәр, ҡый үләндәре, мал аҙығы үҫемлектәре һ.б.
Р.Ғ.Миңлебаев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Фото:
БДАУ – Рәсәй вуздарының хеҙмәтте һаҡлау һәм именлек буйынса рейтингында алда бара
Фото:
Башҡорт дәүләт аграр университеты Рәсәй вуздарының хеҙмәтте һәм производствола именлекте һаҡлау буйынса рейтингында өсөнсө урынды яуланы. Хеҙмәтте һаҡлау үҙәктәренең милли ассоциацияһы белгестәре баһалауынса, ӨДАТУ ла юғары баһа алды. Был турала вуздың матбуғат үҙәгенән хәбәр иттеләр.
Ойошма эксперттары, хеҙмәтте һәм именлекте һаҡлау өлкәһендә хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеү һәм өҫтәмә профессиональ белем биреү программалары буйынса уҡытылған кешеләр һаны буйынса Башҡорт дәүләт аграр университетының күрһәткестәре илдең күп вуздарыныҡына ҡарағанда күпкә юғары, тип билдәләнеләр. Был тиклем юғары һөҙөмтәгә өлгәшеү – ул агросәнәғәт комплексының 43 программаһы буйынса белгес-аграрийҙар уҡытылған университеттың өҫтәмә белем биреү үҙәге хеҙмәткәрҙәренең төп ҡаҙанышы.
Быйылғы уҡыу йылынан башлап үҙәк яңы кимәлгә сыҡты: эшсе белгеслектәре буйынса тағы 26 программа өҫтәлде.


text:
Шаран ауылында спорт-сәләмәтләндереү комплексы асылдыФото: Олег Яровиков
Шаран ауылында спорт-сәләмәтләндереү комплексы асылды
Шаран ауылында спорт-сәләмәтләндереү комплексы асылдыФото: Олег Яровиков
Шаран ауылында байрамса шарттарҙа “Газпромтрансгаз-Өфө” сикләнгән яуаплылыҡтағы йәмғиәтенең Шаран магистраль газүткәргестәр линия производство идаралығы хеҙмәткәрҙәре өсөн “Шаран” спорт-сәләмәтләндереү комплексы асылды. Комплексты асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов ҡатнашты, ул “Газпромтрансгаз-Өфө”нөң генераль директоры, БР Дәүләт Йыйылышы депутаты Сергей Пашин менән бергә ҡыҙыл таҫманы киҫте. Президент тәү башлап күнекмәгә килгән йәш спортсылар менән аралашты.
Байрам сараһын асып, республика башлығы, “спорт-сәләмәтләндереү комплексын асыу – бик мөһим эш, ә инде был ваҡиғаның Рәсәйҙә Йәштәр йылында һәм Башҡортостанда Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау йылында булыуы икеләтә ҡыуаныслы”, тип билдәләне.
Шаран районы спортсылары һәм артистары, “Теремок” балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүселәр юғары ҡунаҡтарға үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте. Тантана тамамланғас, Мортаза Рәхимов, ғәҙәттәгесә, район халҡы менән аралашты, ә һуңынан Шаран линия производство идаралығы хеҙмәткәрҙәре менән иҫтәлеккә фотоға төштөләр.
***
Яңы комплекс составына 555 квадрат метрҙан ашыу майҙан менән спорт залы инә. Бында мини-футбол, баскетбол, волейбол, бадминтон күнекмәләре үтәсәк. Дөйөм физик әҙерлек һәм аэробика өсөн 223 квадрат метрлыҡ тренажер залы ҡаралған. Комплекста шулай уҡ ярҙамсы биналар урынлашҡан: гардероб менән вестибюль, кейенеп-сисенеү, душ, инвентарь, тренерҙар бүлмәләре һәм башҡалар. Эргәләге территория төҙөкләндерелгән, волейбол майҙансығы һәм автомашиналар ҡуйыу урыны ла ҡаралған. Дөйөм алғанда, комплексҡа тәүлегенә 176 кеше йөрөй ала.


text:
Өфөнөң ер аҫты минераль һыуҙары участкаһы аукционға сығарыла
Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтары менән файҙаланыу идаралығы (Башнедра) ер аҫты минераль һыуҙарын геологик яҡтан тикшереү, разведкалау һәм сығарыу маҡсатында Өфө участкаһының ҡаҙылма байлыҡтары менән файҙаланыу хоҡуғына аукцион үткәрә.
Башнедра сайтында хәбәр ителеүенсә, аукцион урындағы ваҡыт менән 15.00 сәғәттә ағымдағы йылдың 7 февралендә Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 86 адресы буйынса Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтары менән файҙаланыу идаралығында үтәсәк.
Заявкалар һәм уларға ҡушымталар 17 ғинуарға 17.00 сәғәткә тиклем ҡабул ителә. Был задатка индереү срогына ла ҡағыла.


text:
Фото:
Хәйбулла районы хакимиәте башлығы итеп Раил Ибраһимов тәғәйенләнде
Фото:
Хәйбулла районы Советы депутаттары 25 сентябрҙә контракт буйынса Раил Ибраһимовты район хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләү тураһында ҡарар ҡабул итте.
Раил Хазморат улы Ибраһимов 1957 йылдың 12 майында Хәйбулла районының Оло Әбеш ауылында тыуған. Башҡорт ауыл хужалығы институтын тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1974 йылда бшлай. Төрлө йылдарҙа «Һаҡмар» совхозында эшсе, колхозда баш экономист, «Башкирсельхозхимия» республика производство берекмәһе начальнигы, Хәйбулла районы халыҡ контроле комитеты инспекторы, КПСС-тың Хәйбулла район комитеты секретары булып эшләй. Хәйбулла район башҡарма комитеты, милек менән идара итеү буйынса район комитеты рәйесе, район хакимиәтенең ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы баш экономисы вазифаларын башҡара.
Хәйбулла районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы начальнигы, «Аҡъярһөт» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры урынбаҫары, «Землемер» муниципаль унитар предприятиеһы директоры булып эшләй.
2011-2012 йылдарҙа Хәйбулла районы хакимиәте башлығының төҙөлөш, иҡтисад һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса беренсе урынбаҫары, хакимиәт башлығының төҙөлөш, иҡтисад һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары, хакимиәт башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары вазифаларын башҡара.
2012 йылдың май-август айҙарында – Хәйбулла районының «Башмедь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте байыҡтырыу фабрикаһы начальнигының дөйөм мәсьәләләр буйынса урынбаҫары, Хәйбулла районы хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары.
2012 йылдың авгусынан әлеге ваҡытҡа тиклем – Хәйбулла районы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарҙы.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандағы православие диндарҙарын Пасха менән ҡотланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитов республикалағы православие диндарҙарын Пасха менән ҡотланы.
Төбәк Башлығының рәсми сайтында баҫылған тәбрикләүҙә былай тиелә: «Республикалағы барлыҡ православныйҙарҙы Изге Христостың терелеүе байрамы менән ихлас ҡотлайым!
Рәсәйҙә иң әһәмиәтле христиан байрамдарының береһе булған Пасха күп быуатлыҡ рухи-әхлаҡи ҡиммәттәргә — һөйөү һәм шәфҡәтлелеккә, яҡындарың тураһында хәстәрлек күреүгә, ғәҙеллек һәм тырышлыҡҡа — тоғролоҡто кәүҙәләндерә.
Бөгөн православие руханиҙары башҡа дин вәкилдәре менән бергә аҡыллы һүҙҙәре, изге эштәре һәм өгөт-нәсихәттәре менән шәфҡәтлелекте үҫтереүгә, үҙ-ара татыулыҡты нығытыуға, рухи-мәҙәни тормошто байытыуға үҙ өлөшөн индерә. Киләсәктә лә власть менән йәмғиәттең берлектә эш итеүе әхлаҡи нигеҙҙәрҙе, милләт-ара һәм конфессия-ара татыулыҡты нығытыуға, йәштәрҙе әхлаҡи тәрбиәләүгә йүнәлтеләсәк.
Ошо өмөт һәм шатлыҡ байрамы һәр йортҡа бәхет, тыныслыҡ һәм именлек алып килһен. Барығыҙға ла изгелектәр теләйем!».


text:
Нефтекама автозаводы ғинуарҙа 50 автобус етештерергә планлаштыра
Быйыл ғинуарҙа «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте 50 автобус етештереүҙе планлаштыра — уҙған йылдың ғинуарына ҡарағанда был 20 процентҡа күберәк.
Иң юғары үҫеш йыл башында автосамосвалдар производствоһында көтөлә. Ғинуарҙың 15 эш көнөндә 838 машина сығарыласаҡ — 2010 йылдың беренсе айына ҡарағанда был 2,5 тапҡырға күберәк.
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, предприятиеның бөтә производстволары ла әле ике сменалы режимда эшләй. Продукция сығарыу күләменең аҡсалата ҡиммәте ғинуарҙа 550 миллион һум тәшкил итә, был үткән йылдың ғинуарындағы күрһәткестән ике тапҡырға юғарыраҡ.


text:
«Башнефть» һәм «Башкирнефтепродукт» йәмғиәттәренең автозаправкалау станцияларында бензин ҡиммәтләнде
Ағымдағы йылдың 10 майынан «Башнефть» һәм «Башкирнефтепродукт» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәренең автозаправкалау станцияларында яғыулыҡҡа ваҡлап һатыу хаҡтары үҙгәрҙе. Бензиндың хаҡы уртаса 2,4 процентҡа артты. «Премиум Евро-95» маркаһындағы бензиндың бер литрына хаҡ 25,7 һум тәшкил итә, «Регуляр Евро-92» – литрына 23,7 һум, «Нормаль-80» – литрына 22,6 һум. «Евро» маркаһындағы дизель яғыулығы һәм «Супер-98» маркаһындағы бензин хаҡы үҙгәрмәне.
«Башинформ» агентлығына «Башнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, продукцияға хаҡтар артыуы мотор яғыулығы етештереүҙә файҙаланыусы сеймалға хаҡтар формалашыуын билдәләүсе нефттең дөйөм донъяла ҡабул ителгән хаҡтарының артыу тренды менән бәйләнгән.


text:
Башҡортостан кинематографистары «Етегән» яңы музыкаль фильмды тәҡдим иттеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан кинематографистары «Етегән» яңы музыкаль фильмды тәҡдим итте
Башҡортостан кинематографистары «Етегән» яңы музыкаль фильмды тәҡдим иттеФото: Олег Яровиков
«Родина» кинотеатрында Башҡортостан режиссеры Айсыуаҡ Йомағаловтың «Етегән» фильмының премьераһы үтте.
— Фильмды ҡарағандан һуң, һеҙ күккә икенсерәк ҡарарһығыҙ тип ышанам. Һәм Етегән йондоҙлоғон күргәс тә беҙҙең картинаны иҫкә аласаҡһығыҙ, — тип башланы премьера алдынан журналистар менән осрашыуҙы фильмдың продюсеры һәм операторы Рияз Исхаҡов.
Башҡорт мюзиклының нигеҙендә – башҡорттарҙың мәжүси булып, Тәңре аллаһына табынған осорҙа йәшәгән, ете ҡыҙ тураһында риүәйәт. Фильмда ете төрлө ҡатын-ҡыҙҙың тормошсан, ауыр һәм ҡайғылы тарихы күрһәтелгән. Улар иң билдәле башҡорт йырлы риүәйәттәре менән нығытылған һәм биҙәлгән. Улар араһында «Таштуғай», «Алпамыша», «Маһисәрүәр», «Бала ҡарға». Бөтәһе йыр моңдары – 13, һәм тап улар – музыкаль фильм өсөн идеялар сығанағы. Рияз Исхаҡов «Етегән»де өлөшләтә тауышһыҙ киноға тиңләй. «Фильмға өйрәнеп китергә кәрәк, ул ғәҙәти түгел»,— тип билдәләй картина операторы.
Төп ролдәрҙе башҡарҙылар: профессиональ актриса Айһылыу Йомағолова, йәш йырсы Лиана Хәбибуллина, Алтынай Бурина, Сибайҙан артист Дания Ғөбәйҙуллина, Өфө дәүләт сәнғәт академияһы студенты Регина Баракова, Нәркәс Ғәйфуллина һәм Венера Аширова.
— Фильмда иң мөһиме шул дәүергә сумыу, образдарға инеп китеү булды, — тип һөйләй ҡыҙҙар.
Төп ролдәргә актрисаларҙы һайлау процесы шулай уҡ был принципта нигеҙләнде. Кастингта ҡыҙҙарҙы юрый башҡорт милли кейемдәрен кейеүҙәрен һораныҡ, тип һөйләй фильмды тыуҙырыусылар.
— Беҙгә атта йөрөргә, йәйәнән атырға өйрәнергә тура килде, һуғыштың сәхнәләренә лә репитиция яһаныҡ. Ҡайһы берҙә беҙҙе дублерҙар алмаштырҙы, — тип фильмға төшөү тураһында ентекләберәк һөйләне Регина Баракова.
БР Әбйәлил районының Ташбулат ауылы клубы фильм төшөрөү ваҡытында ысын киностудияға әйләнде.
— Беҙгә ауыл халҡы ла ярҙам итте: урындағы һыбайлы ҡыҙҙар ҡайһы берҙә геройҙарҙы алмаштырҙы, өләсәйҙәр боронғо ҡомартҡыларҙы килтерҙе. Халыҡ ижадына тәрәнерәк сумыу минең өсөн ҡыҙыҡлы булды, — тип билдәләне режиссер Айсыуаҡ Йомағолов.
Фильмда бөтәһе 150 самаһы кеше ҡатнашты, улар араһында киң танылған Ф. Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле, «Арғымак» этно-рок төркөмө, актерҙар, каскадерҙар. Ата-бабаларыбыҙҙың көнкүрешен, уларҙың нигеҙҙәрен һәм йолаларын күрһәткән иллеләгән декорация ҡоролдо.
— Фильмға өс миллион һум тотонолдо, уларҙан ике миллионы – президент гранты. Ҡалғаны – бағыусыларҙың ярҙамы, — тип аңлатты картина продюсеры.
Башҡорт милли колориты менән бергә, «Етегән» фильмы оператор эшенең сифаты менән билдәләнә.
— Ҡайһы бер сәхнәләр һыу аҫтында барҙы, былар барыһы ла, әлбиттә, павильондарҙа төшөрөлдө. Ә бына Яҡтыкүл күлендә легендар «Ете ҡыҙ» бейеүен һыу өҫтөндә төшөрҙөк, — тип аңлатты Рияз Исхаҡов. — Сер менән уртаҡлашам: һыу ятҡылығында бер метр бейеклектә киң сәхнә төҙөнөк. Һыу – ул боронғо башҡорт ҡараштарының айырылғыһыҙ өлөшө. Фильмдың бөтә нескәлектәре «Урал батыр» һәм «Аҡбуҙат» башҡорт эпостарында сағылыш тапҡан, — тип өҫтәне продюсер.
Фильмда тәҡдим ителгән йыр риүәйәттәре берҙәм сюжет линияһына – үлгәндән һуң ҡыҙҙарҙың күккә осоуы һәм, хәҙер беҙ Етегән йондоҙ тип йөрөткән, ете йондоҙға әүерелеүе йыйылған.
Шулай уҡ фильм операторы Рияз Исхаҡов музыкаль фильмды боронғо башҡорт ҡатындарының күкрәккә тағып йөрөгән биҙәүес һаҡал-түшелдерек (ҡашмау-һаҡал) менән сағыштыра.
— Башҡорт ҡатындары өсөн һаҡал-түшелдерек биҙәүес тә, ҡатлам билдәһе лә, һуғышта һайман да булған. Эшләп уға көмөш тәңкәләрҙе теҙгәндә, ҡыҙҙар бөтә күңелдәрен һалған. Шундай принцип буйынса кинобыҙҙы ла йыйҙыҡ – кадр артынан кадр, сәхнә артынан сәхнә, — тип һөйләй картина авторҙарының береһе.
Башҡорт риүәйәттәре, халыҡ йырҙары хәҙер берҙәм епкә – «Етегән» нәфис музыкаль фильмға йыйылған. Яҡын ваҡыт арауығында картина тамашасыларға тәҡдим ителәсәк. Мартта «Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә күрһәтеләсәк. Шулай уҡ фильмды Башҡортостан юлдаш телевидениеһы тамашасылары ҡарай аласаҡ.


text:
Башҡортостанда медикаменттар, тәмәке һәм кейем-һалым ҡиммәтләнгән Фото: автор фотоһы
Башҡортостанда медикаменттар, тәмәке һәм кейем-һалым ҡиммәтләнгән
Башҡортостанда медикаменттар, тәмәке һәм кейем-һалым ҡиммәтләнгән Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда медикаменттар, тәмәке һәм кейем-һалым ҡиммәтләнгән. Статистиктар иҫәпләүенсә, ошо йылдың 11 айы йомғаҡтары буйынса инфляция кимәле 2014 йылғы күрһәткестән 1,6 процентҡа юғарыраҡ. Был аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарға хаҡтарҙың тиҙ артыуына бәйле. Медикаменттарға, йыуыу, таҙартыу сараларына, алтын биҙәүестәргә, тәмәкегә хаҡтар 1,2-1,3 тапҡырға, электр тауарҙарының ҡайһы бер төрҙәренә — 15,1-37,8, кейем-һалымға, аяҡ кейемдәренә 11,1-27,1 процентҡа күтәрелгән.
2015 йылдың ноябрендә аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарға хаҡтарҙың артыуы уҙған айҙың кимәленә тап килгән (0,6 һәм 0,8 процент). Миҙгелле өҫ һәм аяҡ кейемдәренең — 1,4-5,6, шәхси гигиена предметтарының 1,9-4,9 процентҡа ҡыйбатланыуы күҙәтелгән. Шуның менән бергә бер айҙа алтын биҙәүестәргә хаҡтар 2,9 процентҡа төшкән, ә медикаменттарға хаҡтар индексы 98,2 проценттан алып (глицин) 107,7 процентҡа тиклем (офтан катахром) үҙгәргән. Дизель һәм газ-мотор яғыулығы (2,9-3,8 процентҡа), Рәсәйҙә йыйылған сит ил маркалы еңел автомобилдәр (2,5), тәмәке (2,4) ҡиммәтләнгән, тип билдәләнеләр статистик ведомствола.


text:
- Быйыл райондың халыҡ хужалығы тармағының күп өлкәләрендә үҫеш динамикаһы күҙәтелде. Сәнәғәт, төҙөлөш, торлаҡ-коммуналь хужалығы, социаль өлкәлә яҡшы үҙгәрештәргә өлгәшелде.
- 12172 кв.м торлаҡ (үткән осорға ҡарағанда 7,7 процентҡа күберәк) төҙөлгән. “2012 йылға тиклем ауылды социаль үҫтереү” федераль программаһы сиктәрендә 11 йәш ғаиләгә һәм 5 гражданға 11 млн 904 мең һумлыҡ субсидия бирелгән. Төрлө программалар буйынса бөтәһе 30 йәш ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сертификат алған.Һуғыш ветерандары, тол ҡалған ҡатындар, Чернобыль атом фажиғәһе эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусылар ҙа яңы фатирлы булды.
- Республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә Ҡуянтау ауылында 108 урынлыҡ өр-яңы мәктәп төҙөлөп, файҙаланыуға тапшырылды.
- Ниғәмәт ауылында яңы мәҙәниәт йорто төҙөлдө.
- Яҙғы баҫыу эштәренә аграрийҙарға республика бюджетынан 51 млн һум аҡса бүленде. Быйыл ауыл хужалығы тауары етештереүселәргә 98 млн һум дәүләт ярҙамы күрһәтелде.
- ”Баймаҡ ПМК-һы” ЯСЙ-һының “Толпар” йәмғиәте башҡорт тоҡомло йылҡы үрсетеү буйынса тоҡомсолоҡ репродукторы статусы алды.
- 36 млн һумға төрлө ауыл хужалығы техникаһы һәм ҡоролмаһы һатып алынған.
- Ленин исемендәге АХК “500 ферма” программаһында ҡатнаша, быйыл эштәр Таулыҡай фермаһында башланды. Төп эштәр киләһе йылда дауам итәсәк.
- Райондан алты фермер 500 мең һумдан алып 1,5 млн һумға тиклем грант алыуға дәғүә итә. Сыңғыҙҙан фермер Нияз Уразбаев һәм Яраттан Айҙар Мырҙаҡаев ғаилә һөтсөлөк фермалары проектында ҡатнаша.
- РАИП сиктәрендә “Водоканал” һәм “Йылылыҡ селтәре” предприятиеларына бөтәһе 6900 мең һумлыҡ коммуналь техника алынған.
- Баймаҡта 14255 м оҙонлоғонда урам газ үткәргестәре төҙөлгән. Темәс ауылында леспромхоз биҫтәһендә 12074 м оҙонлоғонда – түбән баҫымлы, 1545 м оҙонлоғонда юғары баҫымлы газ үткәргес төҙөлгән.
- Райондың 23 ауылында һыу селтәрен ремонтлауға 10 млн һум аҡса тотонолған, Темәстә 4643 м оҙонлоғонда һыу селтәре реконструкцияланған.
- Темәстә 2861 метрҙа электр селтәре төҙөлгән.
- Ҡаланың Коммунистик, Ҡарағайлы, Буранбай сәсән, Юбилей урамдарындағы 1,9 км юлға асфальт түшәлгән. Күп фатирлы йорттарҙың урам биләмәләре 4426 кубометр күләмендә ремонтланған һәм капиталь яңыртылған.
- Баймаҡтың 15 урамындағы тышҡы яҡтыртыу ҡоролмаларын капиталь ремонтлауға 3 млн һум аҡса бүленгән.
- Ҡуянтау, Басай, Әмин, Бетерә ауылдарында яңы иман йорттары файҙаланыуға тапшырылды.
- Йомаш, Төркмән, Ишмөхәмәт мәктәптәренә яңы автобустар бирелде.
- ”УралСиб” банкы “Ирекле иғәнә” программаһы буйынса 9 млн 181 мең һумлыҡ ярҙам күрһәтте. Шул иҫәптән Ярат мәктәбенә 1 млн 200 мең һумлыҡ автобус, үҙәк ҡала дауаханаһының балалар бүлегенә медицина ҡорамалдары алыу өсөн 5 млн һум аҡса, ҡаланың “Күбәләк” балалар баҡсаһына 2 млн 600 мең һум аҡса бирелде, Түбә балалар йортона ла ярҙам күрһәтелде.
- Һаулыҡ һаҡлау системаһын модернизациялау сиктәрендә 1 санитар машина, 56 комплект компьютер техникаһы алынған. Тиҙҙән “Ашығыс ярҙам” машиналарына урынлаштырыу өсөн ГЛОНАСС навигация системаһының килеүе көтөлә.
- РАИП сиктәрендә Баймаҡта 220 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы, 15 урынлыҡ инфекция корпусы төҙөлә, генподрядсы – Баймаҡ ПМК-һы. Шулай уҡ 24 фатирлы ике торлаҡ йорт һалына.
- Ҡаланың Көньяҡ биҫтәһенең инженер коммуникацияларын төҙөү дауам итә. Унда һыу үткәреүгә 12 млн һум аҡса бүленгән. Быйыл ул яҡҡа электр уты биреләсәк.
- Темәстә ҡеүәтле һөт эшкәртеү комбинаты файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Объекттың инвесторы – “Башагрофин” ЯСЙ-һы. Бер үк ваҡытта ошо инвестор тарафынан Бетерә ауылында ағас эшкәртеү производствоһы төҙөлә.
- Икенсе Этҡолда пеллет һәм брикет сығарыу буйынса цех буласаҡ, әле унда ойоштороу эштәре бара.
- Семеновск ауылы янында Көнсығыш Семеновск һәм Йолалы руда ятҡылыҡтарын үҙләштереү дауам итә. Унда әлегә 365 млн һум инвестиция һалынған. Бөгөн производствола 51 кеше эшләй, киләсәктә 400-гә етәсәк. Алдағы йылдарҙа унда тау-байыҡтырыу производствоһы төҙөү күҙ уңында тотола.
15 окт. 2012 г.
Йыл ҡаҙаныштары
Подписаться на: Комментарии к сообщению (Atom)


text:
Башҡортостан Президенты Учалы ҡалаһына 50 йыл тулыуға арналған сараларҙа ҡатнашты
Учалыла ҡаланың нигеҙ һалыныуына 50 йыл тулыуға арналған саралар үтте. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты.
– Бөгөн беҙҙең янда ҡалаға иң беренсе нигеҙ һалыусылар – Хәлиҙә Әхмәтйәрова, Мөнирә Зарипова, Альбер Ғәзизов, ветеран таусылар – Виктор Недошивин, Илһам Сәғетдинов, Флүрә Хәмиҙуллина һәм бик күптәр бар, — тине Рөстәм Хәмитов, ветерандарҙы сәләмләп. – Бөгөн Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты тотороҡло, яҡшы, профессиональ кимәлдә эшләй. Бының нигеҙендә продукцияның уңышлы баҙар конъюнктураһы ғына түгел, ә, тәү сиратта, аҡыллы сәнәғәт сәйәсәте ята. Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты етәкселеге донъя кимәлендәге заманса техниканы ҡулланыуға баҫым яһай.
Президент шулай уҡ Учалының социаль йәһәттән дә алға китеүен билдәләне. Төбәк башлығы яңы предприятиелар барлыҡҡа килеүе, бәләкәй һәм урта бизнес үҫешеүе, инвесторҙар килә башлауы, «Техноплекс» заводының яҡшы темптар менән эшләү башлауы хаҡында әйтте. Уның һүҙҙәренсә, районда ауыл хужалығы ла яҡшы үҫешә. Шул уҡ ваҡытта төбәк башлығы төҙөлөш материалдары етештергән заводтар төҙөү кәрәклеге хаҡында әйтте. Төҙөлөш материалдарын республиканан ситтә һатып алыу торлаҡ хаҡтарының артыуына килтерә.
Башҡортостан Президенты Учалы ҡалаһының ҡайһы бер ҡаҙаныштарын һанап үтте.
– «Таусы» стадионы ҡайтанан төҙөлдө, боҙ аренаһы, шулай уҡ ҡала дауаханаһының гемодиализ һәм рентген-компьютер томографияһы бүлеге асылды, мәҙәниәт һәм ял паркы яңыртыла, быйыл 220 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы асыласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. – Һуңғы өс йыл эсендә 55 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған.
Республика етәксеһе Учалының һәләтле кешеләр ҡалаһы булыуын, был төбәктән Рәсәй кимәлендәге билдәле кешеләр сығыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Сара һуңында ҡаланың почетлы граждандары Президент ҡулынан Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаларын алды.


text:
- Подробности
- Просмотров: 283
МИЛЛИ СӘЙӘСӘТ, Башҡортостан Респ. дәүләт власы органдарының Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың төрлө яҡлы һәм гармониялы үҫешенә йүнәлтелгән эшмәкәрлеге. М.с. БР Конституцияһына (1993), “Башҡортостан Республикаһында выждан һәм дин тотоу азатлығы тураһында” (1991), “Мәғариф тураһында” (1992), “Мәҙәниәт тураһында” (1993), “Башҡортостан Республикаһында граждандарҙың милли-мәҙәни берекмәләре тураһында” (1998), “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре тураһында” (1999) һ.б. закондарға ярашлы тормошҡа ашырыла. М.с. маҡсаты — Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың сәйәси, соц., иҡт. һ.б. хоҡуҡтарын һаҡлауҙы тәьмин итеү өсөн уларға булышлыҡ итеүҙең бөтөн бер системаһын булдырыу; халыҡтарҙың милли үҙаңын һәм этник үҙенсәлеген үҫтереү; милләт-ара татыулыҡты нығытыу. 2002 й. 2003— 12 йылдарға “Башҡортостан халыҡтары” программаһы, 2003—11 йылдарға “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының фольклорын өйрәнеү, тергеҙеү һәм үҫтереү программаһы”, 2006 й. “2006—10 йылдарға Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү дәүләт программаһы” һ.б. ҡабул ителә. Программаларҙы тормошҡа ашырыуҙа ҡала һәм район хакимиәттәре, йәмәғәт милли- мәҙәни берекмәләре, тарихи-мәҙәни үҙәктәр, БР Халыҡтары ассамблеяһы, Халыҡтар дуҫлығы йорто ҡатнаша. Даими рәүештә респ. йәшәгән халыҡтар съездары, милли мәҙәниәт байрамдары һәм фестивалдәре, милләт-ара мөнәсәбәттәргә арналған төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференциялар үткәрелә. РФ субъекттарында башҡорттарҙың (2010 й. халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре б‑са, БР‑ҙан ситтә башҡорттарҙың 26,5%‑ы йәшәй) милли үҙаңын һәм этник үҙенсәлеген һаҡлау һәм үҫтереү өсөн БР Хөкүмәте ҡарары м‑н 2008—17 йылдарға “Рәсәй Федерацияһы башҡорттары” программаһы (2007) раҫлана. Шулай уҡ ҡара: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы), Башҡорттарҙың йәмәғәт берекмәләре.
Әҙәб.: Этнокультурные и этнополитические процессы в XXI веке: материалы Междунар. науч.‑практ. конф. Уфа, 2008; Ф а й з у л л и н Ф.С., З а р и п о в А.Я. Этнос как субъект общественных отношений. Уфа, 2013.
Р.М.Вәлиәхмәтов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Иҡтисад һәм юриспруденция буйынса республика олимпиадалары үтәсәк
7 апрелдән 15-енә тиклем Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы һигеҙенсе тапҡыр юриспруденция һәм иҡтисад буйынса республика студенттар олимпиадаһы үткәрә. Олимпиада үткәреү майҙансығы итеп Башҡорт дәүләт университеты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты һайланды.
Олимпиадалар үткәреү маҡсаты булып студенттарҙың ижади һәләттәрен үҫтереү, уларҙың юриспруденция һәм иҡтисад өлкәһендәге белем кимәлен күтәреү, шулай уҡ һәләтле йәштәрҙе асыҡлау һәм республиканың кадрҙар потенциалын булдырыу тора.
Буласаҡ иҡтисадсылар «Предприятиелар иҡтисады», «Финанс-иҡтисади анализ», «Һалымдар һәм һалым һалыу», «Консультант Плюс хоҡуҡ системалары менән эшләү күнекмәләре» номинацияларында заданиеларҙы үтәргә тейеш буласаҡ. Юридик олимпиада «Конституция хоҡуғы», «Гражданлыҡ хоҡуғы», «Енәйәт хоҡуғы», «Консультант Плюс хоҡуҡ системалары менән эшләү күнекмәләре» йүнәлештәре буйынса үтәсәк.
Еңеүселәргә Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы дипломдары, шулай уҡ ҡиммәтле приздар һәм бүләктәр тапшырыласаҡ. Ҡатнашыуға заявкаларҙы беренсе мартҡа тиклем nd@respectrb.ru адресы буйынса ебәрергә кәрәк. Өҫтәмә мәғлүмәтте БР Мәғариф министрлығының www.morb.ru сайтында алырға мөмкин.


text:
«Юҡ» тип әйтеп ҡараным
Интернет тормошобоҙҙа ныҡлы урын алды. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, ун йыл эсендә уның менән ҡулланыусылар һаны биш тапҡырға артҡан. Эшебеҙ, ялыбыҙ, аралашыу – бөтәһе лә уның бәйле. Телефон, планшет йә иһә ноутбуктың өйҙә тороп ҡалыуын донъя бөтөүгә тиңләйбеҙ. Виртуаль тормоштағы дуҫтарыбыҙ менән аралашыуҙы ла ысын дуҫтар менән аралашыуға ҡарағанда яҡыныраҡ күрәбеҙ кеүек…
Бер саҡ шулай үҙемә һүҙ бирҙем: бер көн булһа ла Интернетһыҙ ғына йәшәп ҡараясаҡмын. Ниәтемде өйҙәгеләргә әйткәс, ниндәй шау-шыу ҡубыуын күрһәгеҙ икән! Һигеҙ һәм ун йәшлек ҡыҙҙарымды күндерә алдым, ә бына ирем яҡын да килмәне. Йәнәһе, уның ярты эше телефон аша башҡарыла, унан башҡа ул клиенттарын да, заказдарын да юғалтасаҡ һәм башҡалар… Йә, ярай, уныңса булһын, ғаиләне туйҙырыусы бит. Үҙем уйлап тапҡан экспериментта унан башҡа ғына – ҡыҙҙарым менән ҡатнашырға булдыҡ.
Яңы йыл каникулдарының бер көнөн һайланым. Бер булғас булһын, тип, телефонымды ла һүндереп ҡуйҙым. Ҡыҙҙарымдыҡын да йәшерҙем.
Иртән ирем эшкә сығып китте. Көнөмдө планлаштырғанда, балаларҙы күптән вәғәҙә итеп тә, бассейнға алып бара алмағаным иҫемә төштө. Бассейн һүҙен ишеткәс, үрле-ҡырлы һикерҙе балалар. Тик бына машина иремдә, нисек барып етергә һуң әле? Йәйәү алыҫ ҡына – ике саҡрымдан артығыраҡ. Башҡа ваҡыт булһа, такси саҡыртыр инем. Бөгөн телефон юҡ… Бер тапҡыр ғына ярайҙыр әле тип, өҫтәл тартмаһынан саҡ тартып сығарманым үҙен. Ярамай, тимәк, ярамай. Көн ҡояшлы, ҡар яуып тора. Йәйәү атларға булдыҡ. Һөйләшеп, шаярып бара торғас, килеп еткәнде лә һиҙмәгәнбеҙ.
Азалия менән Әлиәнең балалар бассейнында йөҙөргә өйрәнеүен ҡарап тороу үҙе бер мәрәкә булды. Әле бер-береһе менән уҙышалар, әле һыу сәсешеп уйнайҙар! Ҡулымда телефон булмағас, башҡа сара юҡ – туйғансы күҙәттем тегеләрҙе. Ҡайтырға йыйына башлағас ҡына аптырашҡа ҡалдым. Йылы бассейндан тышҡа алып сыҡмаҫмын бит инде. Бәхеткә, вахтала стационар телефон бар икән – такси саҡырттым.
Өйгә ҡайтып ингән ҡыҙҙар, ашап алыу менән үҙ бүлмәләренә инеп китте. Телефон рөхсәт ителмәгәс, улар күптән онотолған ҡурсаҡтары менән уйнарға булды. Уйынсыҡтар тартмаһынан күптән киҫкеләп ташлаған туҡыма киҫәктәрен тартып сығарҙылар. Энә менән еп һорап алып, бик оҙаҡ тегеү менән мәш килделәр. Үҙҙәре теккән итәк-кофталарҙы кейҙереп, ҡурсаҡтарын күрһәтергә алып сыҡҡас – хайран ҡалдым, бына бит, телефон тотоп ултырыу һөҙөмтәһендә күпме таланттары юғала яҙған!
Ә мин күптән онотолған китабымды – электрон түгел – ысын китабымды ҡулыма алдым. Элек уҡымаған бер көнөм дә юҡ ине. Ә хәҙер.. Эх һин, интернет, күпме ваҡытымды урлағанһың… һиңә алданып, китапхана юлын да онотҡанмын, балаларҙың үҫкәнен дә күрмәй ҡалып ятам түгелме һуң…
Ғәҙәттә, ял көндәре бер-береһенә һыу тамсыһы кеүек оҡшаш. Ә бына Интернетһыҙ көнөм хәтеремдә нығыраҡ уйылып ҡалды. Ҡыҙҙарым менән бассейнға барыу, уларҙың рәхәтләнеп һыуҙа ҡойоноуы, «модельер» булып эшләп алғандан һуң, ҡәнәғәтлек хисе менән ятып йоҡлауҙары һаман да күҙ алдымда кеүек. Бынан һуң ҡая ул башымды кәрәкмәгән мәғлүмәт менән тултырыу, кәрәкһә-кәрәкмәһә лә Интернетта соҡоноуҙар… Балаларыма ла сик ҡуясаҡмын.
Бөгөн дә көн матур, аяҙ, ағастарға бәҫ ҡунған… Хәҙер ҡайтам да, ҡыҙҙарымды һырғалаҡҡа алып барам. Һеҙҙе лә саҡырам. Телефондарығыҙҙы ҡуйып тороғоҙ ҙа, әйҙәгеҙ беҙҙең менән!


text:
«Арҡайым» авиакомпанияһы ҡанат йәйәФото: Олег Яровиков
«Арҡайым» авиакомпанияһы ҡанат йәйә
«Арҡайым» авиакомпанияһы ҡанат йәйәФото: Олег Яровиков
Бөгөнгө көндән алып «Өфө» халыҡ-ара аэропорты Башҡортостандың Урал аръяғы менән даими авиабәйләнеште тергеҙә. Рейстар Башҡортостан Президентының «2009-2020 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы территорияһында һауа транспорты үҫеше» республика маҡсатлы программаһы тураһында» Указына ярашлы ойошторолған «Арҡайым» («AIRкаим») милли авиакомпанияһының L-410 UVP-Е20 самолеттарында башҡарыласаҡ.
Был мәсьәләне үтәү маҡсатында Сибай аэропорты реконструкцияланған, Нефтекама аэродромында ремонт эштәре алып барыла. Республика етәкселеге ярҙамында урындағы авиалиниялар Чехияла етештерелгән 20 кеше һыйҙырышлы уңайлы L-410 һәм башҡа һауа суднолары менән тәьмин ителгән. «Арҡайым» авиакомпанияһы паркы артабан да даими тулыландырыласаҡ.
Сибайға Өфөнән рейстар аҙнаһына өс тапҡыр башҡарыла: шишәмбе, йома, йәкшәмбе урындағы ваҡыт менән 19 сәғәт 30 минутта, ә Сибайҙан – дүшәмбе, шаршамбы, шәмбе иртәнге 07.10 сәғәттә. Кәрәк булғанда осоштар йышлығының арттырылыуы ла ихтимал.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республиканың алыҫ райондарына пассажирҙар ташыуҙан тыш, күрше төбәктәр менән һауа бәйләнеше лә тергеҙелә. Мәҫәлән, Екатеринбургҡа Өфөнән тура бығаса тимер юл аша ғына барырға мөмкин булһа, 13 июлдән «Арҡайым» авиакомпанияһы самолетында юлланырға мөмкин. «Өфө — Екатеринбург — Өфө» маршруты буйынса рейс аҙнаһына өс тапҡыр башҡарыласаҡ. Өфөнән ул шишәмбе, кесаҙна, йомала сәғәт 07.10-да юлланасаҡ. Екатеринбургтан кирегә осоу ваҡыты ошо уҡ көндәрҙә сәғәт 17.30-ҙа.
19 июлдән алып Өфөнән Түбәнге Новгородҡа ла аҙнаһына өс тапҡыр осорға мөмкин буласаҡ. Өфөнән самолет сәғәт 07.40-та дүшәмбе, шишәмбе, йомала оса. Ә ошо уҡ көндәрҙә кискеһен, сәғәт 18.00-дә, самолет кирегә юлланасаҡ.
Авиатранспорттың төп өҫтөнлөгө – ул тиҙлек. Мәҫәлән, Өфөнән Сибайға һәм Екатеринбургҡа 1 сәғәт 10 минут осорға, Түбәнге Новгородҡа иһә — 2 сәғәт 30 минут.


text:
Фото:
Һауа флоты көнө менән!
Фото:
Бөгөнгө көн календарҙа һауа транспорты хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандарының һөнәри байрамы тип билдәләнгән. Ошо айҡанлы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов уларҙы Һауа флоты көнө менән ҡотланы. Республика башлығы ҡотлауында, атап әйткәндә, былай тиелә:
«Һауа флоты һәр ваҡыт державаның ғорурлығы булды. Уға бөгөн дә илебеҙҙең социаль-иҡтисади үҫешендә, дәүләт сиктәрен һаҡлауҙа, төпкөл территорияларҙы үҙләштереүҙә, тышҡы иҡтисади бәйләнештәрҙе һәм эшлекле хеҙмәттәшлекте нығытыуҙа ҙур урын бирелә.
Беҙҙең республикала ла һауа транспорты комплексы үҫешенә айырым иғтибар бирелә. «2009-2020 йылдарға Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә һауа транспортын үҫтереү» маҡсатлы программаһына ярашлы, милли база авиакомпанияһы булдырылды. Республика ҡаҙнаһы средстволары иҫәбенә яңы һауа суднолары һатып алынды, улар төбәк-ара һәм төбәк эсендәге рейстар башҡара. Интенсив рәүештә халыҡ-ара һауа линиялары үҙләштерелә.
Граждан авиацияһы предприятиеларының етештереү ҡеүәттәре ҙур тиҙлек менән яңыртыла. «Өфө» халыҡ-ара аэропорты бөгөн илебеҙҙәге иң эре төп һәм социаль әһәмиәттәге аэропорттарҙың береһе булып тора. Сибай ҡалаһындағы аэропорт ҡайтанан эшләй башланы, Нефтекама ҡалаһындағы аэропорт тергеҙелә.
Авиация – кеше эшмәкәрлегенең иң ҡатмарлы, матур һәм романтик өлкәләренең береһе. Республиканың граждан авиацияһы хеҙмәткәрҙәре, осоштарҙың хәүефһеҙлеген һәм һауа судноларының техник яҡтан төҙөклөгөн тәьмин итеү буйынса йөкмәтелгән бурыстарҙы уңышлы үтәү менән бер рәттән, нефтселәргә, геологтарға, ауыл хужалығына ҙур ярҙам күрһәтә. Урман янғындарын һүндереүҙә, авария-ҡотҡарыу эштәрен башҡарыуҙа, ашығыс санитар-медицина ярҙамы күрһәтеүҙә уларҙың роле баһалап бөткөһөҙ.
Һеҙгә хас булған юғары яуаплылыҡ, тәрән белем һәм һөнәри оҫталыҡ, иң ауыр хәлдәрҙән дә уңышлы сығыу юлдарын таба белеү артабан да алдығыҙға ҡуйылған ябай булмаған бурыстарҙы лайыҡлы үтәүгә булышлыҡ итер, тип ышанам.
Граждан авиацияһы хеҙмәткәрҙәренә һәм ветерандарына, һауа суднолары экипаждары ағзаларына, ер өҫтө хеҙмәте хеҙмәткәрҙәренә һәм уларҙың ғаиләләренә ныҡлы сәләмәтлек, именлек һәм бәхет, Башҡортостандың һауа транспорты комплексының даими үҫешендә уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.Хәмитов».


text:
Ubuntu
Ubuntu (әйтелеше: «убу́нту») – иң таралған Linux дистрибутивтарының береһе.
Зулу теленән тәржемә иткәндә "убунту" һүҙе "кешелеклелек" тигәнде аңлата. Ubuntu Debian GNU/Linux проектынан килеп сыҡҡан. (Беренсе Ubuntu сығарылышы – 2004 йылдың 20 октябре)
Аҙаҡҡы Ubuntu сығарылышы - 2010 йылдың 10 октябрендәге 10.10 (Maverick Meerkat) өлгөһө. Ғәҙәттә 6 ай һайын яңы өлгөһө сыға. Ubuntu-ның төп ойошторыусоһы һәм спонсоры — Марк Шаттлворҫтың Canonical Ltd ойошмаһы. Күп телле, түләүһеҙ. Эшләүе өсөн 256 мегабайт RAM һәм дискта 3 Гигабайт буш урын кәрәк.
Дистрибутив:
- OpenOffice.org офис пакеты,
- Mozilla Firefox Интернет браузеры
- GIMP Графика мөхәррирләүсеһе.
Live-CD (Компьютерға ҡуймайынса эшләргә була) технологияһы менән ойошторолған.
Варианттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был Linux дистрибутивтың үҙ варианттары ла сыға башланы - Xubuntu, Runtu, һ.б.
- UbuntuME (Möselman Edition) тураһында ла әйтергә кәрәк. Был йыйынтыҡта мосолмандар өсөн бик күп программалар бар.
Ubuntu тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|bs}} {{|de}} {{|hr}} {{|it}} {{|ml}} {{|tt}} {{|uk}}


text:
Фото:
«Йәш спецназдар» Рәсәй Кубогына әҙерләнә
Фото:
Республика наркоконтроленең «Йәш спецназдар» үҫмерҙәр клубынан балалар контакт каратэһы һәм ориентал буйынса Рәсәй Кубогына әҙерләнә. Ярыштар быйыл 4 — 6 декабрҙә Өфөлә БР Юғары спорт оҫталығы мәктәбендә үтәсәк.
Рәсәй Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, “йәш спецназдар” яңы ярыш миҙгеленә бик тиҙ әҙерләнде: контакт каратэһы буйынса Өфө ҡалаһы асыҡ турнирында лайыҡлы сығыш яһап, дүрт көмөш һәм бер бронза миҙал яуланылар. Үҙҙәренең йәш һәм ауырлыҡ категорияларында Рөстәм Вәлиуллин, Камил Ғабдуллин, Камила Ҡорбанғәлиева, Хаян Хоҙайбирҙин – икенсе урын, Денис Ғизәтуллин өсөнсө урын яуланы.
Октябрҙә өфөләр ориентал буйынса Башҡортостан Республикаһы Кубогында уңышлы сығыш яһаны. Уның йомғаҡтары буйынса Хаян Хоҙайбирҙин, Тәлғәт Сәйфуллин, Камил Ғабдуллин, Камила Ҡорбанғәлиева һәм Матвей Платонов – икенсе урындар, ә Карина Кугубаева дүртенсе урын яуланы.


text:
Рөстәм Хәмитов Нефтекама ҡалаһында булдыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Нефтекама ҡалаһында булды
Рөстәм Хәмитов Нефтекама ҡалаһында булдыФото: Олег Яровиков
24 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Нефтекамала булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Республика етәксеһе яңы төҙөлгән 40 фатирлы торлаҡ йортто ҡараны. Бина «БР Социаль торлаҡ төҙөү фонды» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы средстволары иҫәбенә былтыр төҙөлә башлаған һәм бына файҙаланыуға ла тапшырылды. Рөстәм Хәмитов бүлмәләрҙе ҡарап сыҡты, ҡасандыр бала йорттарында тәрбиәләнгәндәргә дүрт фатирҙан асҡыстар тапшырҙы. Ҡалған 36 фатирҙан асҡыстар әҙ тәьмин ителгән граждандарға, йәш ғаиләләргә, мәғариф хеҙмәткәрҙәренә һәм күп балалы ғаиләгә тапшырылды. 2013 йылда Нефтекамала 135 фатирға иҫәпләнгән йәнә бер социаль йорт төҙөү планлаштырыла.
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә Рөстәм Хәмитов Marcopolo маркалы пассажирҙар автобустарын етештереү линияһын ҡараны.
2011 йылда «НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең ҙур акционеры – «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән Бразилияның Marcopolo компанияһы Рәсәйҙә автобустар етештереү һәм һатыу буйынса берлектә предприятие асыу тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйғайны. Автобустар «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештереләсәк. 2016 йылға линия йылына өс меңгә яҡын Marcopolo автобусы етештерәсәк, тип планлаштырыла предприятиела.


text:
Өфөлә «ТЭФИ-Төбәк» конкурсы барышында Андрей Кончаловскийҙың «Ожмах» исемле яңы фильмы күрһәтелә
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
23 ноябрҙә «ТЭФИ-Төбәк 2016» Бөтә Рәсәй телевизион конкурсы барышында Андрей Кончаловскийҙың «Ожмах» исемле яңы фильмы күрһәтелә.
Рәсәйҙә картина 2017 йылдың 19 ғинуарында киң прокатҡа сыға. «Ожмах» фильмы 73-сө Венеция халыҡ-ара фестиваленең төп конкурс программаһында ҡатнашҡан. Кончаловский үҙе режиссер эше өсөн «Көмөш арыҫлан» наградаһына лайыҡ булған. Бынан тыш, «Ожмах» «Сит телдәге иң яҡшы фильм» номинацияһында «Оскар» премияһына тәҡдим ителгән.
Өфөлә конкурста ҡатнашыусылар Рәсәй телевидениеһының күренекле шәхестәре менән танылған режиссерҙың яңы эшен тикшерә ала, улар үҙ сиратында оҫталыҡ дәрестәре бирә, шулай уҡ семинарҙарҙа, тренингтарҙа, түңәрәк өҫтәлдәрҙә, таныштырыу сараларында һәм башҡа сараларҙа ҡатнаша.
Атап әйткәндә, 23 ноябрҙә Леонид Якубович оҫталыҡ дәресе күрһәтә. Билдәле сценарист, яҙыусы, продюсер, «Мөғжизәләр яланы»ның алыштырғыһыҙ алып барыусыһы ҡунаҡтар һәм «ТЭФИ-Төбәк 2016» конкурсы финалсылары менән оҫталыҡ серҙәре менән уртаҡлашасаҡ.
Оҫталыҡ дәрестәренә аккредитация (347) 246-50-75 телефоны буйынса ҡабул ителә.


text:
Йыл башынан алып төбәктә 40 хужалыҡ «500 ферма» программаһында ҡатнашыусы статусын алды
Башҡортостандың йәнә ике ауыл хужалығы предприятиеһы – Мәләүез районының «Ашҡаҙар» ауыл хужалығы етештереү кооперативы һәм «Алексеевка» совхозы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы — «500 ферма» республика комплекслы программаһында ҡатнашыусы статусын алды.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был хужалыҡтарҙы иҫәпкә алғанда, 2013 йыл башынан алып республиканың 40 хужалығы программала ҡатнашыусы статусын алған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «500 ферма» программаһы әлеге ваҡытта 15 районда уңышлы тормошҡа ашырыла.
«Һөтсөлөк малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында 500 һөтсөлөк-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» республика маҡсатлы программаһы 2012 йылдың яҙында тормошҡа ашырыла башланы.
Тәүге йылда программала төбәктең 67 ауыл хужалығы предприятиеһы ҡатнашты, был ваҡыт эсендә уларҙа 70-тән ашыу һөтсөлөк-тауар фермаһы яңыртылды.
2013 йылдан башлап субсидиялау ставкалары артты: яңы төҙөлөш һәм реконструкция өсөн бер мал урынына — 35 мең һумға тиклем, капиталь ремонт барышында бәйһеҙ тотоу өсөн — бер мал урынына 20 мең һумға тиклем.
Бынан тыш, һауыу залдарын төҙөү-монтажлау эштәре өсөн – 1,5 миллион һумға тиклем, һөт блоктары өсөн — 1 миллион һумға тиклем, заманса һауыу залдары һәм ирекле һауыу системаһын алыу өсөн 2,5 миллион һумға тиклем субсидия билдәләнде.


text:
Рәсәй «Катюша»һындағы «Ағиҙелдәр» - Рәсәй чемпионаты призерҙары
Чебоксарҙа олимпиада дисциплиналарында шоссела велоспорт буйынса Рәсәй чемпионаты тамамланды. Ир-егеттәрҙең 198 километрға төркөмдә уҙышы Өфөнөң «Ағиҙел» велоүҙәге тәрбиәләнеүселәренә, әлеге «Катюша» про-туры командаһы уҙышсыларына “көмөш” менән “алтын” алып килде.
Бер аҙға ғына Гусевтан уның «Катюша» командаһы буйынса иптәше Александр Колобнев иртәрәк килде – икеһендә лә бер үк ваҡыт 5:24.05.
Өсөнсө урында - Александр Миронов («Итера-Катюша»).


text:
Баш ҡалаға ислам конференцияһына Марокко, Малайзия, Иордания ғалимдары килә Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалаға ислам конференцияһына Марокко, Малайзия, Иордания ғалимдары килә
Баш ҡалаға ислам конференцияһына Марокко, Малайзия, Иордания ғалимдары килә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә «XXI быуаттың мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре» тип аталған халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференция ойошторола. 9-10 ноябрҙә үтәсәк форумға Марокко, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Мысыр, Малайзия, Ираҡ, Иордания, Тунис һәм Төркиә ғалимдары килә.
Ойоштороусылар — Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты, Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Рәсәй ислам университеты, Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Дәүләт һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет. Конференция мосолман мәғарифы үҫешенә булышлыҡ итеү федераль проекты сиктәрендә уҙғарыла. Абруйлы ҡунаҡтар араһында, ғалимдарҙан тыш, төрлө илдәрҙең мөфтөйҙәре лә бар.
Пленар ултырыштарҙың темаһы: «Хәҙерге заман ислам мәғарифы», «Донъяла ислам мәғарифының киләсәге», «Исламдың рухи-әхлаҡи ҡиммәттәренең роле». Форум барышында түңәрәк өҫтәлдәр үткәреү ҡаралған.


text:
Электро́н (бор. грек. ἤλektpov — гәрәбә[2]) — кире зарядлы тотороҡло элементар киҫәксә. Фундаменталь киҫәксә һәм матдәнең төп структур берәмектәренең береһе булып һанала. Фермион (½ спинлы) һәм лептон булараҡ классификациялана. Зарядланған лептондарҙың билдәле булғандарының (уның антикиҫәксәһе — позитрон менән бергә) берҙән-бер тотороҡлоһо. Электрондар
Электрондың заряды бүленмәй һәм −1,6021766208(98)·10−19 кулонға тиң (йәки СГСЭ системаһында −4,80320427(13)·10−10 СГСЭ заряд берәмегенә йәки СГСМ системаһында −1,6021766208(98)·10−20 СГСМ берәмегенә тиң); ул тәүге тапҡыр А. Ф. Иоффеның (1911) һәм Р. Милликендың (1912) эксперименттарында үлсәнә. Был дәүмәл башҡа элементар киҫәксәләрҙең электр зарядын үлсәү берәмеге булып хеҙмәт итә (электрон зарядынан айырмалы, элементар заряд ғәҙәттә ыңғай тамға менән алына). Электрондың массаһы 9,10938356(11)·10−31 килограмға тиң.
кг — электрон массаһы.
Кл — электрон заряды.
Кл/кг — электрондың удель заряды.
— электрондың спины
Фәнгә билдәле булған башҡа бик күп киҫәксәләрҙән айырмалы, электрон тотороҡло. Ирекле электрондың нейтринолар менән фотондарға тарҡалыуына — электр зарядының һаҡланыу законы, ә башҡа элементар киҫәксәләргә тарҡалыуына энергия һаҡланыу законы юл ҡуймай.
Электрондың магнитлы мәлен ғәйәт теүәл билдәләү буйынса эксперименттар (1989 йылғы
Бөтә спинлы зарядланған киҫәксәләр кеүек үк, электрондың магнитлы мәле бар, магнитлы мәле нормаль өлөшкә һәм аномаль магнитлы мәлгә бүленә. 1989 йылда Г. Демельтҡа электрондың магнитлы мәлен өтөрҙән һуң урынға тиклем теүәллек менән үлсәгән өсөн физика буйынса Нобель премияһы бирелә[4][5].
Ҡайһы берҙә электрондарҙың үҙен генә түгел, ә позитрондарҙы ла электрондарға индерәләр (мәҫәлән, уларҙы дөйөм электрон-позитрон ҡыры тип ҡарау, Дирак тигеҙләмәһенең сиселеше), айырыуса уларҙың айырмаларына ҡарағанда уртаҡ үҙенсәлектәре мөһим булған саҡта шулай эшләнә. Был осраҡта кире зарядлы электронды —[7] негатрон[8], ыңғай зарядлыһын позитрон тип атайҙар.
Кристалдың периодик потенциалындағы электрон эффектив массаһы электрон массаһынан һиҙелерлек айырылыуы ихтимал булған квазикиҫәксә тип ҡарала.
Ирекле электрон фотонды сәсә алһа ла, уны йота алмай.


text:
Байышев Таһир Ғәлләм улы
Таһир Ғәлләм улы Байышев (15 август 1886 — 4 ноябрь 1974) — башҡорт тел белгесе. Филология фәндәре кандидаты (1950).
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таһир Ғәлләм улы Байышев 1886 йылдың 15 авгусында Өфө губернаһы Златоуст өйәҙенең Хәлил (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы Иҫке Хәлил) ауылында тыуған. Хәлил ауылы мәҙрәсәһен тамамлай һәм 1906 йылдан бында мөғәллим булып эшләй. 1906—1909 йылдарҙа Арый ауылы мәҙрәсәһендә уҡыта[1].
1933 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтын тамамлай.
1909 йылда хәрби хеҙмәткә алына һәм Иркутск ҡалаһындағы артиллерия часында башта хәрби-фельдшерлыҡ мәктәбендә уҡый, һуңынан рота фельдшеры булып хеҙмәт итә. 1914 йылдан Беренсе донъя һуғышыында ҡатнаша, 1915 йылдың февралендә яралана, әсирлеккә эләгә һәм унан ҡаса. 1915 йылдың йәйендә кире Хәлил ауылына ҡайта. 1916 йылдың башында йәнә хәрби хеҙмәткә алына һәм Кавказ фронтына ебәрелә. Рәсәй империяһындағы 1917 йылғы революциялар осоронда Иранда була[1].
1918 йылдың мартында Башҡортостанға ҡайта һәм уҡытыусы булып эшләй. 1918 йылдың 15—28 октябрендә Башҡортостан автономияһының Дыуан кантоны съезы сәркәтибенең ярҙамсыһы була, Дыуан кантон башҡармаһы ағзалығына кандидат итеп һайлана.
1925 йылдан Мәскәүҙә баҫылып сыҡҡан «Крестьянская газета» («Крәҫтиән гәзите») гәзитенең хәбәрсеһе булып эшләй. 1927 йылдан Башҡорт АССР‑ының Мәғариф халыҡ комиссариат инспекторы вазифаһын үтәй.
1933—1957 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй. Башҡорт диалектологияһы һәм лексикографияһы буйынса фәнни тикшеренеүҙәр алып барған
Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дөрөҫ яҙыу күнегеүҙәре. — М., 1930.
- Башкирские диалекты в их отношении к литературному языку/ под ред. Н. К. Дмитриева — М., 1955. — 112 б.
- Саратов һәм Куйбышев өлкәләрендә йәшәүсе башҡорттарҙың һөйләше буйынса ҡайһы бер материалдар // Вопросы башкирской филологии. — М., 1959.
- Поговорим о топонимике и топонимических названиях // Башҡортостан уҡытыусыһы. — 1961, № 4. — 38—41 бб.
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949);
- Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Маҡтау грамотаһы.
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Өфө ҡалаһына ҡараған Нагаево ауылында Таһир Байышев хөрмәтенә урам исемләнгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Рәшит Шәкүр. Арҙаҡлы башҡорттар. Ғилми-биографик очерктар. Тулыландырылған 2-се баҫмаһы — Өфө: Китап, 2005. — 376 б. — ISBN 5-295-02098-3.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шафиков Г. Г. Непокорное одиночество научного Робинзона // Дыхание жгучее истории. — Уфа: Китап, 1998. — С. 100—144.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 15 августа тыуғандар
- 1886 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Өфө губернаһында тыуғандар
- Дыуан районында тыуғандар
- 4 ноябрҙә вафат булғандар
- 1974 йылда вафат булғандар
- Өфөлә вафат булғандар
- Филология фәндәре докторҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
- Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар
- Башҡорт теле белгестәре


text:
Нимә ул бәхет? Уны ситтән эҙләү кәрәкмәй. Беҙҙең яныбыҙҙа ғына. Иртән наҙлап уятҡан, йылы һүҙҙәр әйтеп иркәләгән, балаҡайым, тип һәр саҡ өҙөлөп тороусы әсәйҙәр булғанда беҙ – Ер йөҙөндәге иң бәхетле кешеләр.
Ҡайҙа ғына йөрөмәйек, күңел һәр саҡ өйгә тарта. Ә унда һағынып, беҙҙең өсөн борсолоп, һәр саҡ ғәзиздәр көтә. Һине өйҙә ҡаршылар кешең барлығын белеп, ашҡынып ҡайтыу оло бәхет түгелме ни? Әсәй – беҙҙең өсөн яҡын дуҫ та, серҙәш тә. Ул барҙа үҙебеҙҙе һәр саҡ ышаныслы тоябыҙ. Тормош ҡуйған ауырлыҡтар алдында һынып ҡалмаҫҡа көс бирә беҙгә ҡәҙерле әсәләр. Тормоштоң ҡатмарлы юлдарында дөрөҫ юлды табырға өйрәтәләр. Тик улар ғына уңыштарыбыҙға, ҡаҙаныштарыбыҙға ысын күңелдән ҡыуана белә.
Балаһы өсөн утҡа-һыуға инергә әҙер булған яҡындарыбыҙ оло хөрмәткә эйә. Беҙгә ошо яҡты донъяны бүләк иткән һөйөклө кешеләребеҙгә мәңгелек дан. Ғәзиз әсәйҙәребеҙгә ҡоростай ныҡлы һаулыҡ теләп, оло рәхмәтебеҙҙе белдерәйек. Йылы һүҙҙәребеҙҙе йәлләмәйек, йышыраҡ әйтәйек. Ошо оло бәхеттең ҡәҙерен белеп йәшәйек.
Айгөл СӨЛӘЙМӘНОВА, йәш хәбәрсе.
Бөрйән районы, Әбделмәмбәт мәктәбе.


text:
Илнар Мораҙымов шахмат уйнарға 5 йәшендә үк өйрәнә. Нисекме? Компьютер ярҙамында. Хәҙер, ана, нисек оҫтарып алған! Өйҙәгеләрҙең береһенән дә еңелмәй. Ул Береш ауылында йәшәһә лә, Асы мәктәбенә йөрөп уҡый. Әле яңыраҡ унда шахмат ярышы үткән икән. III синыф уҡыусыһы IX синыфта уҡыған ағай-апайҙары менән көсөн һынап, еңеү яулаған. Почёт грамотаһы менән бүләкләгәндәр үҙен.
Илнар бәләкәйҙән үткер, шуҡ булып үҫә. Уға өс кенә йәш булғанда ауылдарына концерт менән Фәрүәз Урманшин килә. Артист дәртле генә бер йырҙы башҡарғанда малай сыҙап тора алмай, йүгереп сәхнәгә сыға ла бейей башлай. Шулай йырҙың аҙағынаса икәүләп сығыш яһайҙар.
«Дүртле» һәм «бишле» билдәләренә генә өлгәшкән малай – ҡустыһы Илмирға ла өлгөлө ағай. Уны ла шахмат серҙәренә өйрәткән. Хәҙер буш ваҡыттарында икәүләп уйнай һалып алалар. Илмир быйыл беренсегә бара. Ул 100-гә тиклем һанай, хәрефтәрҙең барыһын да таный, еңелерәк һүҙҙәрҙе ҡушып уҡый ҙа белә. Һүрәт төшөрөргә оҫта. Почёт грамоталары ла ағаһыныҡынан саҡ ҡына әҙерәк. Еңеү көнөнә арналған һүрәттәр конкурсында призлы урын алған, йәйгеһен ауылдарындағы мосолман лагерына ла йөрөй. Быйыл «Үлемһеҙ полк» акцияһында ла ҡатнашҡан.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.
Белорет районы, Береш ауылы.


text:
«Мәғариф өлкәһендә мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлеге» төбәк-ара конференцияһы
БР Мәғарифты үҫтереү институтында 4 мартта «Мәғариф өлкәһендә мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлеге» төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтәсәк.
Конференцияла иң ҡатмарлы мәсьәләләрҙе асыҡтан-асыҡ тикшерергә һәм уңышлы хәл итеү юлын табырға мөмкин буласаҡ, һәм ул Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә үткәрелгән тәүге сараларҙың береһе булып торасаҡ.
Программала — пленар ултырыш, түңәрәк өҫтәлдәр, секциялар буйынса эш.
Конференцияла 100-ләп кеше — күренекле ғалимдар, дәүләт хеҙмәткәрҙәре һәм мәғариф, культурология өлкәһендәге белгестәр, республиканың юғары уҡыу йорттары вәкилдәре, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре ҡатнашасаҡ.


text:
Өфөлә Матрона Московская байрамы үтәсәк
Өфөлә Матрона Московская байрамы үтәсәк. Уны хәтергә алыу көнөнә ҡарата ғибәҙәт ҡылыу 2 майҙа Сипайлово биҫтәһендә, 2011 йылда Матрона Московская хәрмәтенә төҙөлгән сиркәүҙә, ойоштороласаҡ. Сарала Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон, Салауат һәм Күмертау епископы Николай, Нефтекама һәм Бәләбәй епископы Амвросий ҡатнаша. Был хаҡта Өфө митрополияһының мәғлүмәт-аналитика хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Матрона Московская – Рәсәйҙә халыҡ тарафынан хөрмәт ителгән изге кешеләрҙең береһе. Ул дауалау һәләте менән киң билдәле булған. Матрона изге һыу менән төрлө ауырыуҙарҙан дауалаған, кешеләрҙе бәлә-ҡазаларҙан иҫкәрткән. Уға ауыр тормош хәлендә ҡалғандар, сирлеләр ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Миңә ярҙам һорап килеүсе һәр кемгә ярҙам итермен, тигән ҡасандыр Матрона.
Матрона Московскаяның изге мәйетен Башҡортостанға тәүгә быйыл ҡыш алып килделәр. Изге йәнгә Өфө халҡы ғына түгел, Стәрлетамаҡ, Бәләбәй, Нефтекама ҡалаларында йәшәүселәр ҙә мөрәжәғәт итә алды.


text:
- Внимание
- Подробности
- Просмотров: 501
“ҠУҢЫР БУҒА”, башҡ. ауыҙ‑тел ижады ҡомартҡыһы, эпос. Шиғри‑сәсмә формала йәшәй. Тәүге тапҡыр 1865 й. Р.Г.Игнатьев тарафынан яҙып алына һәм “Ырымбур губернаһы ведомостары”нда (“Оренбургские губернские ведомости”) баҫылып сыға. Эпостың ш. уҡ исемле варианттары М.А.Буранғолов, К.Мәргән, Ғ.Сәләм, Р.Шәкүр тарафынан яҙып алынған. “Ҡ.б.” хайуандар т‑дағы башҡ. хикәйәттәре циклына ҡа‑ рай (“Аҡһаҡҡола”, “Ҡара юрға”). Әҫәрҙә башҡорттарҙың бәхет һәм муллыҡ килтерә торған изге хайуан т‑дағы боронғо инаныуҙары сағыла. Эпос героиняһы, кейәүгә сыҡҡас, тыуған өйөнән йыраҡҡа йәшәргә китә. Уға бирнәгә ҡуңыр һыйыр бирәләр. Бер нисә йылдан һуң ошо һыйырҙың быҙауҙары Ҡуңыр буғаға эйәреп, йәйләүҙе ташлап сығып китә. Хужабикә уларҙы йыр (ҡара: “Ҡуңыр буға”) м‑н саҡырып, арттарынан бара. Хайуандар уны ата‑әсә йортона алып килә. Ҡыҙҙы тыуған йортона алып килгән һәм кире алып киткән юлды халыҡ “Ҡуңыр буға юлы” тип атай. Эпостың 10‑дан ашыу варианты Ғилми архивта һаҡлана, улар БР һәм Ырымбур терр‑яларында, Һамар өлк. яҙып алынған.
Әҙәб.: Башҡорт халыҡ ижады. 3‑сө т. Эпос. Өфө, 1998.
Р.З.Шәкүров
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
- Подробности
- Просмотров: 473
БӘРЕЙ, пәрей, бире, башҡ. мифологияһында яуыз рух — ел хужаһы. Иран пәрейҙәренә барып тоташа. Хөрәфәти хикәйәләр персонажы. Исламға тиклемге дини инаныуҙарҙа асыҡ ҡиәфәт‑килбәте булмаған ҡөҙрәтле көс һанала, кешегә әҙәм йәки хайуан (айыу, өйрәк, бесәй һ.б.) булып күренә. Кеше ҡиәфәтенә ингән Б. күҙгә тылсымлы дарыу һөртөп кенә күреп була. Хөрәфәттәргә ярашлы, Б. ҡая тарлауығында (унда елде бәйләп тота) йәки тау башында йәшәй. Кеше һымаҡ уҡ көн күрә: тирмәлә йәшәй, йәйләүгә сыға, көҙөн ҡышлауға ҡайта; туй яһай һәм музыканттар саҡыра. Б. туй яһағанда йәки күсенгәндә көслө ел‑буран сыға, кеше уларҙы күрмәһә лә, арба тәгәрмәсе, ат кешнәгән һ.б. тауыштар ишетә. Б. осратыу яҡшыға булмай, кеше ауырый йәки үлә. Исем ҡушылмаған баланы Б. үҙенеке м‑н алмаштырыуы мөмкин (физик йәки аҡыл үҫеше кимәле түбән булған баланы “Б. алмаштырған” тиҙәр), шуға күрә сәңгелдәккә Ҡөрьәндән доға, тылсым һалғандар. Кешегә ярҙам итеүсе мосолман Б. айыралар. Ҡайһы берҙә кеше Б. м‑н никахҡа ингән, уларҙан ырыу бүленештәре барлыҡҡа килгән (“Биреләр араһы” легендаһы). Бисура, дейеү, ен, шүрәле Б. хас сифаттарға эйә. Күп халыҡтарҙың мифологияһында осрай.
Әҙәб.: Башҡорт халыҡ ижады. 1‑се т. Йола фольклоры. Өфө, 1995; Нәҙершина Ф.А. Халыҡ хәтере. Өфө, 2006.
Тәрж. С.М.Рәхимова


text:
- Подробности
- Просмотров: 197
САУҘАГӘРҘӘР, башлыса сауҙа өлкәһендә эшҡыуарлыҡ м‑н шөғөлләнгән соц. ҡатлам. С. барлыҡҡа килеүе һәм ойошоуы ҡалалар һәм өлкә‑ара эске сауҙа үҫешенә бәйле. Рәсәйҙә 10 б. алып билдәле, 1775 й. Манифест һәм 1785 й. Ҡалаларға жалованный грамота м‑н закон йәһәтенән нығытылған, шәхси һәм хужалыҡ итеү өҫтөнлөктәренән (йән башына һалымдан, рекрут йөкләмәһенән һәм тән язаһынан азат ителеү) файҙаланған, ҡаҙнаға һалым түләргә бурыслы ҡаланың сауҙа һәм сәнәғәт ҡатламы. 18 б. башына тиклем С. “ҡунаҡтар” берлегенә, буҫтау һәм ҡунаҡ сотняларының сауҙа кешеләренә, 18 б. 20‑се йй. алып гильдияларға (мөлкәт цензы б‑са) берләшкән. Крепостной хоҡуҡ бөтөрөлгәндән һуң, С. буржуазияның бер өлөшө булып киткән. Тәүге Рәсәй С. Башҡортостанда 16 б. өсөнсө сирегендә күренә башлай. 18 б. 2‑се ярт. Ырымбурға (ҡара: “Ырымбур ҡалаһына өҫтөнлөк”) һәм Ырымбур сик һыҙығының башҡа ҡалаларына сауҙа өҫтөнлөктәре бирелгәс, улар иҫәбе күбәйә. Башҡортостанда электән үк сауҙа Рәсәй, Азия (Бохара һәм Хиуа), ҡаҙаҡ һәм ҡырғыҙ сауҙагәрҙәре йоғонтоһонда булып, капиталдың сит тарафтарға ағыуына килтергән. Сит ил сауҙагәрҙәре м‑н сауҙа итеүҙә Ырымбур алыш‑биреш йорто һәм Троицк алыш‑биреш йорто ҙур әһәмиәткә эйә булған, унда тауарҙар алмашҡандан һуң, каруандар Азияға (ҡара: Каруан сауҙа юлдары) юлланған. Башҡортостанда С. ҡатламы башлыса крәҫтиәндәр (урындағы һ.б. губерналарҙыҡы), мещандар һәм ситтән килгән сауҙагәрҙәр, һирәкләп дворяндар, казактар, отставкалағы һалдаттарҙан формалашҡан. Өфө сауҙагәрҙәре Манаевтар, Палатиндар, Почтевтар, Строгановтар, Стукалкиндар, Чижовтар һ.б. крәҫтиәндәр араһынан сыҡҡан. 19 б. аҙ. эре сауҙагәр нәҫелдәре: Блохиндар, Гәрәевтәр, Деевтар, Зарывновтар, Йәһүҙиндәр, Подвинцевтар, Подьячевтар, Рәмиевтәр, Тарасовтар, Үтәмешевтәр, Яуышевтар һ.б. Сауҙагәрҙәрҙән мануфактура, туҡыма, тире һ.б. м‑н Ырымбур ҡ. — Х.Т.Тенишев, Ә.М.Хөсәйенов (ҡара: Хөсәйеновтар); Орск ҡ. — А.Ш.Бурнаев; Өфөлә — С.С.Ғөбәйҙуллин, М.Ә.Хәкимов (ҡара: Хәкимовтар); Стәрлетамаҡ ҡ. К.Баязитов, Г.Усманов һ.б. шөғөлләнгән. 1865 й. С. ҡатламына Өфө губ. — 4167 кеше, Ырымбур губ. 4436 кеше ингән. Урындағы С. капиталы бөтә Уралдағы С. капиталының 28%‑ын тәшкил иткән. 19 б. аҙ. Ырымбур губ. — 1745, Өфө губ. 2059 сауҙа йорто иҫәпләнгән. А.Кинипеев, Рафиҡовтар, Рәхимовтар, Рәхмәтуллиндар, Ураевтар, М.Фәйзуллин һ.б. эре сауҙа йорттары тотҡан. С. ҡатламы сәйәси, дини һәм мәҙәни тормошта ҙур урын тотҡан: улар араһынан ҡала үҙидараһы органдары башлыҡтары (1785 й. алып), ҡала башлыҡтары (1824 й. алып) һайланған, ҡала башҡармалары ойошторолған (1870 й. алып) һ.б. Сауҙагәрҙәр ҡала сауҙа йәмғиәттәренә берләшкән. 20 б. башында Өфө губ. Бөрө һәм Өфө сауҙагәрҙәр йәмғиәте булып, уларҙың төп эшмәкәрлеге хәйриәгә ҡайтып ҡалған. Бөтә Рәсәй ҮБК һәм ХКС‑тың 1917 й. 10 нояб. “Ҡатламдарҙы һәм гражданлыҡ чиндарын бөтөрөү тураһында”ғы декретҡа ярашлы, С. ҡатлам статусынан мәхрүм ителә.
Әҙәб.: С а м о р о д о в Д.П. Утверждение капитализма в торговле дореволюционной Башкирии. Вторая половина XIX — XX вв. Стерлитамак, 1999.
О.С.Павлова, Д.П.Самородов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Стәрлетамаҡ халҡы – ипотека кредитлауы буйынса профи
Ҡала хакимиәте ярҙамында «ИнвестКапиталБанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етәкселәре ипотека кредитлауы темаһына семинар үткәрҙе. Был банк филиалдары булған барлыҡ ҡалаларҙа үткәрергә планлаштырылған күп һанлы семинарҙарҙың тәүгеһе булды.
Бөгөн Рәсәйҙә ипотека кредитлауы тиҙ үҫешә башланы. Банкыларҙың күпселеге маҡсатлы кредитлауҙың был төрөн әүҙем ҡуллана, улар төрлө кредитлау шарттарына эйә булған күп һанлы программалар тәҡдим итә. Торлаҡ баҙарында мәғлүмәт үтә күп. Потенциаль фатир һатып алыусыларға кәрәкле мәғлүмәтте мөмкин тиклем һөҙөмтәлерәк еткереү һәм күп һанлы тәҡдимдәр араһында яңылышмау өсөн «ИнвестКапиталБанк» үҙенең потенциаль клиенттары менән тематик осрашыуҙар ойоштора.
Семинарға ҡаланың ҙур төҙөүсе компанияларының, страховкалау компанияларының, күсемһеҙ милек агентлыҡтарының вәкилдәре саҡырылды. Ипотека кредитлауы өлкәһендәге кәрәкле документтар пакеты, бурысҡа аҡса алыусыларға талаптар, льготалар биреү шарттары кеүек мөһим мәсьәләләр ентекле тикшерелде. Бынан тыш «ИнвестКапиталБанк» ипотека кредитлауының «Үҙ торлағым» яңы программаһы менән таныштырҙы. Семинарҙа ҡатнашыусылар уның өҫтөнлөктәрен лайыҡлы баһаланы. Атап әйткәндә, ниндәй ҙә булһа комиссияларҙың булмауы, балалы ғаиләләргә өҫтәмә ташланмалар, кредит килешеүен төҙөгән саҡта иң күбендә ете бергә бурысҡа аҡса алыусыны йәлеп итеү, әсәлек капиталы средстволарын файҙаланыу мөмкинселеге.
— Миңә ипотека кредитлауы буйынса ҡыҙыҡһындырған һорауҙарыма тулы яуаптар алыуым оҡшаны. Һис шикһеҙ, мәғлүмәт бик файҙалы булды һәм ул миңә торлаҡ һәм ипотека программаһын һайлауҙа ярҙам итәсәк, — тине семинарҙа ҡатнашыусыларҙың береһе.


text:
Ян Крыжевский Өфөгә яңы ижади пландар менән ҡайтты
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Билдәле рәссам Ян Крыжевский оҙаҡ йылдар эмиграциянан һуң Өфөгә ҡайтты. Ул үҙенең эштәрен алып ҡайтҡан һәм ижади пландарға бай.
Рәссам 1991 йылда Америка Ҡушма Штаттарына күсеп китә. Һуңғы йылдарҙа документтарһыҙ, йәшәүгә сараһыҙ ауыр тормош хәлендә ҡала. Билдәле рәссамдың ҡыҙы бының хаҡта Рөстәм Хәмитовҡа хәбәр итә. Уның хатын алғандан һуң Башҡортостан Президенты Рәсәй Федерацияһының сит ил эштәре министры Сергей Лавровҡа тейешле документтарҙы тултырыуҙа булышлыҡ итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итә. Бер нисә көндә документтар әҙер булып, рәссам тыуған еренә ҡайта алды.
Ян Крыжевскийҙы трансреализмға нигеҙ һалыусы тип атайҙар. Ул 1948 йылда Өфөлә тыуған, 1969 йылда Өфө сәнғәт училищеһын тамамлай, 1970 йылдан Рига Художество академияһында уҡый. Ян Крыжевскийҙың ижади эшмәкәрлеге 1973 йылда башлана. 1975 йылдан алып ул СССР Рәссамдар союзында тора. Өфөлә, Вологдала, Ярославлдә, Санкт-Петербургта эшләй. Уның эштәре Болгарияла, Финляндияла, Германияла, Францияла, Италияла күргәҙмәләргә ҡуйыла, «Кристи» (1990) һәм «Сотбис» (1992) аукциондарында ҡатнаша.
Алдан республика башлығы Рөстәм Хәмитов рәссам өсөн Өфөлә лайыҡлы шарттар булдырыласағын хәбәр иткәйне. Бынан тыш, рәссамдың эштәре Рәсәй Федерацияһы, сит ил музейҙары буйлап таралған, улар ватанға кире ҡайтарыласаҡ. Ян Крыжевскийҙың шәхси күргәҙмәһен ойоштороу күҙаллана.


text:
Фото:
14 августа Башҡортостанда мәғариф буйынса август кәңәшмәһе үтәсәк
Фото:
Шәмбе көндө, 14 августа, Башҡортостанда мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһе үтәсәк. Традицион педсоветта ҡатнашыусыларҙы быйыл көнбайыш райондар – Саҡмағош һәм Бүздәк ҡабул итә. Шулай ҙа, БР Мәғариф министрлығынан билдәләүҙәренсә, сараны үткәреүгә Туймазы һәм Шаран райондары ла йәлеп ителгән.
Август кәңәшмәһе бер көн дауамында барасаҡ. Унда ҡатнашыусылар райондарҙың белем биреү учреждениелары менән танышыу, педагогтар коллективы һәм уҡыусылар менән осрашыу өсөн ике маршрут буйынса юлға сығасаҡ, артабан пленар ултырышта мәғариф системаһының көнүҙәк мәьәләләрен ҡараясаҡ, үткән уҡыу йылына йомғаҡ яһаясаҡ һәм киләһенә бурыстар билдәләйәсәк.
Быйылғы август кәңәшмәһенең темаһы –«Хәҙерге мәктәп үҫешенең инновацион юлы булараҡ «Беҙҙең яңы мәктәп» милли-мәғариф инициативаһы». Пленар ултырыш Саҡмағош ауылында үтәсәк.


text:
Мәхмүд Аббас Өфөлә «Мираҫ» ансамбленең концертында булды
Мәхмүд Аббас етәкселегендәге Палестина милли хакимиәтенең рәсми делегацияһы «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбленең концертын ҡараны. Коллектив Өфөнөң Конгресс-холында сығыш яһаны.
Ошонда уҡ, һарайҙың фойеһында, Палестина делегацияһы «Донъя мәсеттәре» сәнғәт әҫәрҙәре коллекцияһы менән танышты. Унда бөтөн Ер йөҙөндәге иң матур мосолман ғибәҙәтханаларының һүрәттәре тупланған.
«Башинформ» агентлығына «Мираҫ» ансамбле етәксеһе Валерий Степановтың хәбәр итеүенсә, концерт программаһы Башҡортостан территорияһында йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәт үҙенсәлектәре һәм матурлығы сағылдырырлыҡ итеп төҙөлгән.


text:
Өфөлә «Turkvision-2013» халыҡ-ара йыр конкурсының төбәк этабы үткәрелә
«Turkvision-2013» халыҡ-ара йыр конкурсының төбәк этабы «Өфө уттары» күңел асыу комплексында 5 декабрҙә үткәрелә.
«Turkvision-2013» — төрки музыкаһын башҡарыусыларҙы бер сәхнәлә берләштерергә тейешле яңы халыҡ-ара йыр конкурсы. Конкурстың һайлап алыу турында «Арғымак», «Бүреләр», «Һомай», «Һауа» төркөмдәре, башҡарыусыларҙан Вилдан Яруллин, Гөлсөм Бикбулатова, Сәғиҙулла Байегет, Диана Ишниязова, Рөстәм Ғиззәтуллин, Алина Дәүләтханова, МС Баш, Ян Лира, Илмир Моталов, Ильяс Кинйәғолов һәм «Дарман» ҡатнашасаҡ. Әзербайжан йырсыһы, «Евровидение-2011» йыр конкурсы еңеүсеһе Эльдар Ғасымов хөрмәтле ҡунаҡ буласаҡ.
— Һайлап алыу турынан һуң 21 декабрҙә Төркиәнең Эскишехир ҡалаһында үтәсәк конкурс финалына әҙерлек башланасаҡ, — тип хәбәр итте Башҡортостандағы «Turkvision» йыр конкурсы етәксеһе, «Ҡурай-ТВ» каналының баш мөхәррире Айгөл Әхмәҙиева. — Беренсе урын яулаған башҡарыусы клип төшөрөү мөмкинлегенә эйә буласаҡ, һуңынан ул клип 20 ҡатнашыусы-илдә күрһәтеләсәк. Тәүге дүрт еңеүсегә егерме ил буйлап концерт турҙары ойоштороласаҡ.
Быйыл төрки донъяһының иң яҡшы тауышы исеменә Төркиәнән, Әзербайжандан, Ҡаҙағстандан, Ҡырғыҙстандан, Үзбәкстандан, Грузиянан, Белоруссиянан, Молдованан, Македониянан, Ҡырым, Башҡортостан, Татарстан Республикаларынан, Алтайҙан, Босния һәм Герцеговинанан һәм башҡа илдәрҙән ҡатнашыусылар көрәшәсәк. Конкурстың Гран-при яулаусыһы 20 мең евро күләмендә аҡсалата бүләк аласаҡ. Беренсе, икенсе һәм өсөнсө урын яулаусылар 10 мең евро аласаҡ.
Конкурс финалын «Ҡурай-ТВ» башҡорт музыкаль каналы күрһәтәсәк.


text:
2015 йылда пенсия тупланмалары пенсияның тик страховкалау өлөшөнә генә күсәсәк – Владимир Путин
ӨФӨ, 2014 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2015 йылда туплау пенсияһын финанслауға күсерелгән иғәнәләр Рәсәй мотлаҡ пенсия страховкаһы системаһының «бүлеү» өлөшөнә күсереләсәк, страховкаланған кешенең шәхси иҫәбендә сағыласаҡ һәм страховкалау пенсияһын финанслауға йүнәлтеләсәк. Владимир Путин «Пенсия тупланмалары булдырыу мәсьәләләре буйынса Рәсәй Федерацияһындағы айырым закондар сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы Федераль законға ҡул ҡуйған.
Ошондай иғәнәләрҙе бүлеү тәртибен Рәсәй Президенты 2014 йылда индерә һәм ҡануни рәүештә тағы ла бер йылға оҙайтыла. Суммалар теркәлеп барыласаҡ һәм айырым кеше иҫәбендә сағыласаҡ, һөҙөмтәлә кеше бер нимә лә юғалтмаясаҡ.
2015 йылда страховкалау иғәнәләренең суммаһын тулы күләмдә страховкалау пенсияһын финанслауға тапшырыу РФ Пенсия фонды бюджетының табышын арттырасаҡ, күрһәтелгән сараларҙы ағымдағы пенсияларҙы түләүгә йүнәлтергә һәм федераль бюджеттан мотлаҡ пенсия страховкаһына трансферттарҙы кәметергә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Өфөлә Сочиҙан килгән самолет осоу һыҙатынан ситкә ултырҙы Фото: Олеся Дудникова
Өфөлә Сочиҙан килгән самолет осоу һыҙатынан ситкә ултырҙы
Өфөлә Сочиҙан килгән самолет осоу һыҙатынан ситкә ултырҙы Фото: Олеся Дудникова
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә Сочиҙан килгән самолет осоу һыҙатынан ситкә ултырҙы. Ошо хаҡта «Сочи — Өфө» рейсы пассажирҙарының береһе хәбәр итә.
«Был хас та кинолағы кеүек булды. Тәүҙә беҙ ҡала өҫтөндә осоп йөрөнөк, көслө йәшен арҡаһында ергә төшә алманыҡ, бер нәмә лә күренмәй ине. Һуңынан самолет түбәнәйә башланы, гөрһөлдәп ергә төштөк, тиҙлек юғары булғандыр, моғайын. Барыбыҙ ҙа бик ныҡ ҡурҡтыҡ», — тип яҙҙы Instagram сайтында Олеся Дудникова.
«Башинформ» агентлығына билдәле булыуынса, иртәнге сәғәт 6-7 тирәһендә Сочиҙан килгән самолет яҡынса 400 метрға осоу һыҙатынан ситкә сыға. Самолеттан 118 кеше эвакуациялана, шуларҙың 29-ы — балалар, 8-е — экипаж ағзаһы. Зыян күреүселәр юҡ.


text:
Үҙәк урамдарҙың береһендә йоҡа һәм бысраҡ кейем кейгән, батҡаҡҡа батып бөткән дүрт йәштәр тирәһендәге малай ҡар һыуы кисеп йөрөй. Күптән инде йыуынмағанлығы, тәрбиә күрмәгәнлеге шунда уҡ күҙгә ташлана.
Үҙәк урамдарҙың береһендә йоҡа һәм бысраҡ кейем кейгән, батҡаҡҡа батып бөткән дүрт йәштәр тирәһендәге малай ҡар һыуы кисеп йөрөй. Күптән инде йыуынмағанлығы, тәрбиә күрмәгәнлеге шунда уҡ күҙгә ташлана.
Ивановтарҙың күп балалы ғаиләһе бында барыһына ла билдәле. Ете бер туғандың төпсөгө Юрий Алексеевич ваҡыт һулышын тойоп йәшәүе, емешле хеҙмәте менән танылыу алған. Шуға ла, әүҙем, уңышлы эшҡыуарҙар менән ҡыҙыҡһынғас, район етәкселәренең тәү сиратта уның исемен атауы бер ҙә осраҡлы түгел. Мәшһүр Урал тауҙары итәгендә урынлашҡан сыуаш ауылы Казанканан икән ул. Бында тыуып үҫеп, үҙ еренә ереккән, мыҡты кәүҙәле ир уртаһы булып сыҡты планетаның беренсе космонавы Гагариндың аҙашы.Ҙур, иркен, үҙебеҙҙә лә, сит илдә лә сығарылған заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған ағас эшкәртеү цехында тап иттек Юрий Ивановты.
Арабыҙҙа был һүҙҙәрҙе аңлаусылар бик күп. Күптән түгел миңә ошондай ҡатын менән осрашырға тура килде. Өҫтәүенә, ул һәр кемгә яҡшы мөғәмәләлә булыуы, ярҙамсыллығы менән иғтибарҙы йәлеп итте. Һүҙем – Лида Вәлиуллина хаҡында. Ул Халыҡҡа социаль ярҙам буйынса республика үҙәгенең Өфө ҡалаһы Ленин районындағы филиалы директоры урынбаҫары булып эшләй. 1993 йылдан инвалидтарға, ветерандарға, күп балалы ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтеү кеүек мәсьәләләрҙе хәл итеү менән ҡайнап йәшәгән ҡатынды эшендә бик хөрмәт итәләр.
Режиссер Айсыуаҡ Йомағоловтың “Ел аулаусы” фильмы уның тағы ла бер талантын – актер оҫталығын асты. Әхмәт бабай образы аша күптәребеҙ ауыл ҡарттарын, атай-олатайҙарын таныны:
Муса Ғайса улы Иләкшиҙе ауылында донъяға килгән. Уның ата-әсәһе ер эшенә мөкиббән киткән крәҫтиәндәр булған. Ғөмүмән,
Ғорурланам Шәриф ағай менән
Бер ауылда тыуып үҫкәнгә,
Икебеҙ ҙә малай сағыбыҙҙа
Тәмле Аҡкүл һыуын эскәнгә.


text:
V Халыҡ-ара “Ҙур химия” форумы эшен башлай. Күргәҙмәне ойоштороусыларҙың һәм йыйынға әҙерләнеү буйынса саралар координаторының береһе — Башҡортостандың Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы. Мөһим ваҡиғалар алдынан министр Алексей
Карпухин ошо хаҡта һөйләй.
Бағаевтар — йәшәү рәүеше, намыҫлы хеҙмәте менән дә күптәргә үрнәк. Ғаилә башлығы Миҙхәт Миңнәхмәт улы – һөнәре буйынса ветеринар. Заманында тырыш белгесте ябай хеҙмәткәрҙән алып колхоз рәйесе вазифаһына тиклем үрләтәләр. Ә инде хәләл ефете Хәлисә Шаһыбал ҡыҙы ғүмере буйына мәктәптә уҡыта. Бөгөн улар, хаҡлы ялда булһа ла, гөрләтеп донъя көтә.


text:
Ныҡлы ғаилә – ил терәге
Юҡҡа ғына халҡыбыҙҙа “Ир кеше - ил тотҡаһы”, “Яҡшы ҡатын - донъя тотҡаһы” тигән бик тәрән мәғәнәле, аҡыллы фекер ятҡан мәҡәлдәр килеп сыҡмағандыр, сѳнки борондан күп балалы, татыу ғаиләләр милләттең нигеҙен, киләсәген, илебеҙҙең кѳсѳн билдәләп торған.
Асы ауылында ил таянысы булырҙай татыу ғаиләләр күп. Шуларҙың береһе - Харрасовтар ғаиләһе. Март айында Асы мәҙәниәт йортонда Гѳлгѳнә һәм Дамир Харрасовтарҙың бергә йәшәүҙәренә 50 йыл тулыу айҡанлы ҙур байрам кисәһе булды.
Гѳлгѳнә апай Мулдаҡай ауылынан килен булып тѳшкән. Күп йәштәргә ѳлгѳ булырҙай ғаилә. Улар биш балаға ғүмер һәм яҡшы тәрбиә биреп, бѳгѳнгѳ кѳндә 10 ейән-ейәнсәргә хәстәрлекле олатай һәм ѳләсәй. Әле лә гѳрләтеп донъя кѳтѳргә лә, ейән-ейәнсәрҙәрен ҡарашырға ла, ауылда үткәрелгән сараларҙа ҡатнашырға ла ѳлгѳрәләр. “Атайҙан алтау тыуһын, алтыһы ла ата юлын ҡыуһын” тигәндәй, Дамир ағайҙың дүрт улы ла башлы-күҙле булып, ѳй һалып, бала-сағалы булып, матур итеп донъя кѳтәләр, тырышып эшләйҙәр.
Ҡыҙҙары Гѳлфиә хәҙер инде үҙе ѳләсәй.
Гѳлгѳнә апай менән Дамир ағай ғүмер буйы сәхнәнән тѳшмәне. Гѳлгѳнә апай әле лә моңло тауышы менән байрам кисәләрен биҙәй. Уның башҡарыуындағы йырҙарҙы халыҡ һәр ваҡыт яратып тыңлай. Үҙҙәренең юбилей кисәһендә лә бер нисә йыр йырлап, йәм ѳҫтәп ебәрҙе.
Йәмилә Сәлимйәнованың юбилярҙарға арнап уҡыған шиғырҙары йѳрәктәргә үтеп инде. “Кейәү” менән “Кәләш”кә ғаилә тормоштарына ҡағылышлы ҡыҙыҡлы һорауҙар ҙа бирелде. Күршелә генә йәшәгән Фәриҙә Ноғаманованың уларҙың ғаилә тарихына ҡағылышлы ҡайһы бер хәл-ваҡиғаларҙы һѳйләүе тамашасыларҙы тетрәндерҙе. Гѳлгѳнә апай һәм Дамир Харрасовтар тѳрлѳ ауыр яҙмыш һынауҙарына дусар булып та, күп михнәттәр күреп тә, бирешмәй, еңеп сығалар.
Ауылдаштар был матур парға әллә күпме йылы һүҙҙәр, теләктәр әйтте.
Гѳлгѳнә апайға “ағинәй” билдәһе итеп, ап-аҡтан яулыҡ ябындырҙылар. Дамир ағай ҙа, аҡһаҡал булып, нағышлы теүәтәй алды. “Еңгәләр” халыҡ фольклор ансамбле ағзалары уларға бағышлап таҡмаҡтар әйтте һәм иҫтәлекле бүләк тапшырҙы.
Кисәнең иң матур ѳлѳшѳ - балаларының сәхнәгә сығып ҡотлауҙары булғандыр.
Кисә Фәриҙә Ноғаманованың, Ғәлиә Сәлимованың, Фәнүзә Ҡаһарманованың, III класс уҡыусыһы Әлиә Мѳҙәрисованың моңло йырҙары һәм йәш бейеүсе Нәргиз Сафинаның бейеүҙәре менән үрелеп барҙы. Тантаналы рәүештә Президент бүләге тапшырылды.
Рафаил Сәлихов һәм Рафаэль Сѳләймәновтар кисәне музыкаль яҡтан биҙәнеләр. Кисә сәй табыны менән тамамланды. Харрасовтар ғаиләһенә Хоҙай Тәғәләнән именлек, ейән-ейәнсәрҙәренең шатлыҡтарын күреп, изгелектәреп татып оҙон-оҙаҡ йәшәргә яҙһын, тип теләйек.
Фәнүзә Ғарипова.
Асы.


text:
Мѳхәббәттең ваҡыты сиклеме?..
...Уларҙың мөхәббәтенә һоҡланмаған кеше булмағандыр. Оялсан ҡарашлы, наҙлы тауышлы, нәҙекәй билле гүзәл ҡыҙ, мыҡты кәүҙәле, ҡыйыу йөрәкле, көс-ғәйрәте ташып торған тәүәккәл егет. Береһе зәңгәр күҙҙәрҙең ымһындырғыс нурына, икенсеһе сөм ҡара ҡараштарҙың сихри көсөнә буйһоноп, сәғәҙәтле мәлдәрҙең һәр минутынан кинәнес табыр ине... Ҡаланың иң ҡиммәтле ресторандарының береһендә, йөҙгә яҡын ҡунаҡ саҡырып, гѳрләтеп туй уҙғарҙылар. Атай-әсәйҙәрҙең ярҙамы менән фатирлы ла булды йәштәр. Әммә ѳс йыл үттеме, юҡмы, таныштарҙың айырылышып ҡуйыуҙарын ишетеп, дөрөҫөн әйткәндә, шаңҡып ҡалдым. Ике йәштәр тирәһендәге сабыйы менән саф һауа һуларға сыҡҡан йәш ҡатынды осратҡас, уңайһыҙ булһа ла, ҡапыл-ҡара айырылышыуҙарының сәбәбе менән ҡыҙыҡһындым. “Туйҙан һуң алыштырып ҡуйҙылармы ни, иғтибар ҙа, ярҙам да юҡ. Иптәштәре менән сығып китһә, донъяһын онота, эсә. Бала тыуғас үҙгәрерме тиһәм, киреһенсә, аҙҙы - ғауға ҡуптара, хатта ҡул да күтәргәне булды”, - ти ауыр көрһөнөп йөҙҙәре һурылып, күҙ төптәре ҡарайып киткән һылыу. Итәғәтле, етди, эш рәтен белгән ирҙең ғаилә тормошона яраҡһыҙ булып сығыуы ла сикһеҙ ғәжәпләндерҙе. Матур ғына башланып киткән мөхәббәт тарихының бәхетһеҙ ахыры, әлбиттә, аяныс күренеш. Нишләйһең, тормош, тиер кемдер. Әммә һуңғы йылдарҙа ғаилә булып ойошҡан парҙарҙың һөйөү туҫтаҡтары нәфрәт менән тулыуы, бер-береһенең холоҡ- фиғелдәрен, ҡылыҡтарын ҡабул итмәүе, ахыр сиктә тәҡәт итә алмай айырылышып ҡуйыуы йышайҙы. Нимә был, мөхәббәт тигән мәңгелек төшөнсәне лә ҡыҫырыҡлаймы беҙҙең заман? Илаһи вә изге тойғоноң да бәҫе, ҡәҙере киттеме ни? Никах, айырылышыуҙар буйынса Федераль дәүләт статистика хеҙмәте мәғлүмәттәрен генә алайыҡ. Йылдың тәүге айында Башҡортостанда 1319 никах теркәлгән - был 2017 йылдың ғинуарына ҡарағанда 43-кә аҙыраҡ; 1305 ғаилә тарҡалған - был иһә үткән йылға ҡарағанда 91-гә күберәк. Ғөмүмән, 2018 йылдың ғинуарында Башҡортостан теркәлгән һәм тарҡалған никахтар һаны буйынса Волга буйы федераль округында беренсе урынға сыҡҡайны. Ҡыуанырғамы, көйөнөргәме был осраҡта - яурын ғына һикертергә тура килә. Икенсе урында - күршебеҙ Татарстан, өсөнсө урында - Түбәнге Новгород өлкәһе. Дѳйѳм алғанда, йыл башында Волга буйы федераль округында йәмғеһе 9288 никах теркәлһә, һәм был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарағанда 295-кә кәмерәк булһа, 9310 пар, киреһенсә, никахтарын тарҡатып өлгөргән - был инде 2017 йылдың ғинуарына ҡарағанда 332-гә күберәк. Күренеүенсә, никахтар һаны айырылышыуҙар һаны менән типә-тиң тиерлек. Тимәк, республикабыҙҙа яңы, бәхетле ғаиләләр һаны артҡан, тип ҡыуаныуҙан артыҡ фәтүә юҡ, сөнки шул уҡ мәлдә икенсе ғаилә ҡатмарлы айырылышыу процесын кисерә.
Был йәһәттән беҙҙең районда хәлдәр нисегерәк икән? Үрҙә телгә алынған сетерекле мәсьәлә буйынса Белорет районы һәм ҡалаһы загс бүлеге начальнигы ХЛЫНОВА Инна Сергеевнаға мөрәжәғәт иттек.
- Инна Сергеевна, ҡауышыу- айырылышыуҙар менән беҙҙә хәлдәр нисегерәк?
- Бигүк шәп, тип әйтмәҫ инем. Никах тарҡатырға теләгәндәрҙең йылдан-йыл ишәйеүе борсоуға һала. Мәҫәлән, 2017 йылда 734 никах теркәлһә, 424-е иһә тарҡалған. 2018 йылдың ғинуар-март айҙары эсендә 122 йәш ғаилә яралһа, 85-е иһә айырылышырға ҡарар ҡылған.
- Сәбәптәре ниҙә һуң айырылышыуҙарҙың?
- Күп парҙар никахтарының тарҡалыу сәбәптәрен аңлатып тороуҙы кәрәк тип тапмай, шулай ҙа, тәжрибә күрһәтеүенсә, ғәҙәттә, финанс ҡатмарлыҡтар, эскелек, ир кешенең ҡатынына ҡул күтәреүе, хыянат, холоҡ-фиғелдәрҙең тап килмәүе ир менән ҡатын араһындағы мө- нәсәбәттәрҙе юҡҡа сығара.
- Айырылышҡанға тиклем нисә йыл йәшәп ҡала парҙар?
- 2017 йыл һөҙөмтәләре буйынса, 22 пар 1 йыл эсендә бер-береһенән ялҡып өлгөргән; 177 пар 1-5 йыл эсендә айырым йәшәргә ҡарар иткән; 105 пар йәмғеһе 6-10 йыл бергә торғандан һуң айырылһа, 41-е 11-15 йыл эсендә бер- береһе менән йәшәүҙән төңөлгән. 79 ғаилә иһә 15 йылдан күберәк бергә донъя кѳтѳп, айырылырға ҡарар ҡылған. 2018 йылда - 5 йыл йәшәп тарҡалған никахтар һаны - 35; 6-10 йыл йәшәп ҡалғандар һаны - 20; 11-15 йыл йәшәгәндәр - 9; 15 йылдан күберәк йәшәгәндәр араһындағы айырылыу осрағы 16-ға тулды.
- Айырылышырға килгәндәрҙе уйҙарынан кире ҡайтарыу, ғаиләләрен һаҡлап ҡалыу өсөн ниндәйҙер эштәр алып барыламы?
- Әлбиттә, был йәһәттән үҙебеҙсә һөйләшеүҙәр алып барырға тырышабыҙ. Хатта беренсе ҡатта психолог бүлмәһе лә асҡайныҡ бер мәл. Әммә уға мөрәжәғәт итеүселәр булманы тиерлек. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙҙең халыҡ психолог, психиатрҙарҙан уттан ҡурҡҡандай ҡурҡа. Уларҙың ярҙамын кире ҡаға. Ғаиләләге конфликттар, аңлашылмаусанлыҡтар үҙ мәлендә хәл ителһә, профессионалдар ҡулына тапшырылһа, кем белә, бәлки, айырылышыуҙар һаны ла кәмер ине. Бөгөнгө көндә беҙ “Ғаилә” көнсығыш район-ара үҙәге менән хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Ҡыйын хәлдә ҡалған ғаиләләр, ярҙамға мохтаж яңғыҙ әсәләр шул үҙәккә барып, психологик, педагогик, юридик ярҙам алырға хоҡуҡлы. Шулай уҡ медицина хеҙмәткәрҙәре лә бар унда.
- Инна Сергеевна, айырылышҡандан һуң никах яңыртҡандар бармы?
- Бар, әлбиттә, ундай парҙар. Әммә бындай никахтарҙан ҡыуанырғамы, иларғамы - яуап бирергә ҡыйынһына- быҙ. Күпселек осраҡта, икенсе тапҡыр яҙылышҡандар бер-береһеҙ йәшәй алмағандан түгел, ә финанс хәлде көйләү, йәғни ниндәйҙер субсидия юллау, социаль түләүҙе алыр өсөн мөнәсәбәттәрен ҡабаттан рәсмиләштерә.
- Сит ил граждандары менән өйләнешеү, шул иҫәптән айырылышыу осраҡтары булдымы?
- Күп түгел, шулай ҙа бар. Мәҫәлән, 2017 йылдың 1 ғинуарынан 31 декабренә тиклемге арауыҡта 1 Ҡаҙағстан, 1 Үзбәкстан, 1 Украина, 4 Тажикстан вәкиле менән никах теркәлгән. 2 айырылышыу осрағы билдәле. Быйылғы йылдың ғинуар-март айҙарында иһә 2 Тажикстан кешеһе менән беҙҙең граждандар ѳсѳн Мендельсондың “Туй маршы”н яңғыраттыҡ.
- Инна Сергеевна, төплө яуаптарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт һеҙгә!
Ғаиләлә ир менән ҡатын араһындағы аңлашылмаусанлыҡтарҙан, ҡупҡан янъялдан, тәү сиратта, балалар ғазап сигә. Әсәй менән атайҙың бер кѳн килеп айырым тормош башлауы, мѳнәсәбәттәренең юҡҡа сығыуы кескәй йѳрәктәргә уңалмаҫ яра һала. Мировой суд мәғлүмәттәре буйынса, мәҫәлән, 2017 йылда ғына Белорет ҡалаһы һәм районында балалары булған 193 ғаилә никахын тарҡатҡан; 2018 йылда иһә 13 айырылышыу осрағы теркәлгән.


text:
Башҡортостан халҡы табышының 30 проценттан ашыуы - «һоро» эш хаҡы
2013 йылдың икенсе кварталы йомғаҡтары буйынса Башҡортостан халҡының аҡсалата табыш структураһында 33,9 проценты – иҫәпкә алынмаған табыштар. Икенсе төрлө әйткәндә, халыҡтың йәшерен эш хаҡы, теркәлмәгән килеме.
Республика халҡының аҡсалата табыш структураһында 30,7 проценты эш хаҡына тура килә, тип билдәләнеләр Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән Эш хаҡы буйынса бурыстарҙы түләү һәм хеҙмәт мөнәсәбәттәрен законлаштырыу мәсьәләләре буйынса республика координация советы ултырышында.
— Беҙҙең төп маҡсат – һалымдар керемен дә, республика халҡының социаль яҡланғанлығын да тәьмин итеүсе асыҡ, лайыҡлы эш хаҡы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ултырышта Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова.
Ҡайһы бер тикшеренеүҙәр буйынса, 86 миллион эшкә яраҡлы рәсәйленең 48 миллионы легаль эшләй.
Эшкә яраҡлы халыҡтың 44 проценты «күләгәлә» ҡала. Ә «күләгәләге» хеҙмәт баҙары күләмен баһалауы ҡатмарлы. Төрлө эксперт баһалауҙары буйынса, бөгөн Рәсәйҙә эш хаҡының 15 проценттан 44 процентҡа тиклеме «һоро» схемаларҙы ҡулланып түләнә.
— Кешеләр йыш ҡына ниндәй эш хаҡы алыуҙары тураһында уйланмай – «аҡмы» әллә «һоромо». Эш хаҡына дөрөҫ мөнәсәбәт идеологияһы тәрбиәләргә кәрәк, — тип иҫәпләй Лилиә Ғүмәрова. — Эш хаҡын конвертта алыусылар фатир һатып алғанда, түләүле медицина ярҙамы алғанда, түләп балалар уҡытҡанда, шулай уҡ банкта кредит алғанда һалымдарын тулы күләмдә кире ҡайтара алмай. Быға шулай уҡ ауырығанда бюллетенгә түләү һәм лайыҡлы пенсияны индерергә була.
Вице-премьер әйтеүенсә, ошо уҡ сәбәптәр арҡаһында урындағы бюджет физик шәхестәрҙең табышына һалымдан средстволар алып еткермәй, Пенсия фондына, Дәүләт социаль һәм мотлаҡ медицина страховкаһы фондтарына түләүҙәр тулы күләмдә күсерелмәй.
Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән ултырышта хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылдың 1 декабренә ҡарата Пенсия фондынан страховка взностары буйынса бурыстар күләме 2, 896 миллиард һум тәшкил итте.
— Был киҫкен проблеманы хәл итеү тәү сиратта хеҙмәткәрҙәрең үҙҙәренән тора, улар үҙҙәренең дәүләт менән бирелгән хоҡуҡтарын яҡларға тейеш. Нәҡ хеҙмәткәр хеҙмәт килешеүе төҙөгәндә унда фактик эш хаҡы яҙылыуын талап итергә тейеш, — тип билдәләне вице-премьер Лилиә Ғүмәрова.
— 2013 йылдың уҙған осоронда һалым агенттары 2 НДФЛ формаһы буйынса ике миллиондан ашыу белешмә бирҙе, — тип хәбәр итте Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Елена Мусабирова.
Ведомство-ара комиссия ултырыштарында дөйөм алғанда 1104 эш биреүсе ҡаралды. Уларҙан 725 һалым түләүсе эш хаҡын күтәрҙе, ул һайлап алынғандарҙың дөйөм иҫәбенең 62 процентын тәшкил итә. Шул арҡала физик шәхестәр табышына өҫтәмә рәүештә 88,2 миллион һум күләмендә һалым килде, тип билдәләне Елена Мусабирова.
Республика координация советында билдәләүҙәренсә, һалымды йәшереү ҡаҙнаға сикһеҙ ҙур зыян килтерә. «Күләгәле» иҡтисадта сит ил граждандарының роле лә ярайһы уҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Волга буйы транспорт прокуроры Тимур Кебеков менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Волга буйы транспорт прокуроры Тимур Кебеков менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Волга буйы транспорт прокуроры Тимур Кебеков менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
25 декабрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Волга буйы транспорт прокуроры Тимур Кебеков менән осрашты. Төбәктең транспорт системаһын камиллаштырыу мәсьәләләре тикшерелде.
– Үҙ-ара килешеп эшләргә кәрәк. Хеҙмәтегеҙҙең ни тиклем ҡатмарлы һәм яуаплы булыуын, беҙҙең транспорт системаһының нисек үҫешкәнен, унда ниндәй проблемалар барлығын һәм беҙгә нимә эшләргә кәрәклеген беләбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Барыһы ла килеп сыҡмай, «ҡыҙыу» нөктәләрҙә хәлде төҙәтергә кәрәк. Был тәү сиратта һыу транспортына ҡағыла, сөнки унда бурыстар байтаҡ. Быйыл билдәле сәбәптәр буйынса авиация транспортының кәмеүен күрәбеҙ. Ҡайһы бер йүнәлештәр буйынса пассажирҙар ағымы һиҙелерлек кәмене. Тимер юл транспорты буйынса тимер юл вокзалының хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә бәйле мәсьәләләр бар. Тикшерәһе, эшләйһе эштәр күп әле.


text:
Туҡан тимер юлы тураһында
1924 йылда Белорет-Туҡан тимер юлы линияһы асылған. Был тар колеялы тимер юлын руда ташыу өсөн төҙөгәндәр. Аҙаҡ ул Йырматау, Комарау, Тары, Көнбайыш Мәйгәште рудниктарына тиклем һуҙылған. Карьерҙарҙан руданы колея буйлап, Туҡан байыҡтырыу фабрикаһына килтергәндәр. Артабан махсус арбаға тейәп, Белоретҡа оҙатҡандар. Яй барғанлыҡтан ҡалаға тиклем килеп еткәнсе бер аҙнаға яҡын ваҡыт үткән. Пассажирҙарҙы ағас вагонда Белорет ҡалаһына 5-6 сәғәттә алып килеп еткергәндәр. Ә Егәҙенән йөк ташыусы вагондарға тейәп, ағас сығарғандар. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 1990-2003 йылдарҙа тар колеялы Белорет-Туҡан тимер юлы ябыла. Рельстарын һүтеп алалар”. Заманында мин дә әсәйең менән “узкоколейка” буйлап Белоретҡа йөрөй торғайным,”- тип йылмайып, һүҙен тамамланы атайым. Уның һөйләгәндәренән һуң, ҡолағыма паровоз гудоктары ишетелгәндәй һәм сабынлыҡтағы ҡалҡыу ерҙән руда, шау-шыу килгән кешеләрҙе тейәгән вагондар үтеп киткәндәй тойолдо.


text:
Ауыл мөғәллимдәре яҡлап, ҡатнашып тормаһа, милли матбуғаттың яҙмышы аяныслы. Үҙ сиратында, милли матбуғат та мәктәпте күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тейеш. Хәйер, мәғариф темаһына арналған мәҡәләләрҙең “Башҡортостан” гәзите биттәренән төшмәүенә һәр беребеҙ шаһит.
...Тиҫтәләрсә йыл уҙғас, бала саҡ уҙған урындар бәләкәсәйеп, тоноҡланып ҡалған һымаҡ тойола. Әммә туған мәктәбем элеккесә иркен, яҡты, нурлы булып күренде. Тик уҡыусылар һаны ныҡ кәмегән – 148 бала белем ала бында, ә беҙ 400 малай һәм ҡыҙ уҡыныҡ. Бөгөнгө ашхана менән музей ул саҡта хыял ғына ине.


text:
Сәхнә йондоҙо
23 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Бала саҡта һәр кемдең үҙе генә белгән, сер итеп һаҡлаған хыялы була. Ошо хыял йондоҙҙай балҡып, бала күңелен яҡты хистәргә күмә. Район мәҙәниәт һарайының методик бүлек мөдире Рәзилә Рәйес ҡыҙы Хәбибуллина ла (һүрәттә) бала саҡтан үҫкәс артистка булырға хыялланған. Һәм Хоҙай биргән һәләте, үҙенең тырышлығы, маҡсатына ынтылып йәшәүе менән хыялы тормошҡа ашты. Шуға ла мин уны бөгөн иң бәхетле кешелер тип уйлайым.
Йәшәүгә дәрт һәм ҡеүәт бирә
23 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Күптән түгел үҙәк район китапханаһында яҡташыбыҙ Гөлнур Яҡупованың "Ҡатындар” трилогияһы буйынса китап уҡыусы-лар конференцияһы үтте. Башта Г.Яҡупованың биографияһына, ижадына байҡау яһалды. Артабан һөйләшеү әҫәр хаҡында, унда һүрәтләнгән ҡатын-ҡыҙ образдары, өләсәйҙәр тәрбиәһе, ир-аттың ғаиләләге урыны, атайҙар тәрбиәһе хаҡында барҙы.
Сират күпере
23 июня 2014 йыл | Хаттар
Беҙҙең Таш-Аҫты ауылы халҡы Еҙем йылғаһы аша һалынған аҫылмалы күперҙе сират күпере тип атай башланы. Шулай тип әйтерлек тә шул: таҡталары сереп, һынып бөтөп бара, абайламайыраҡ баҫһаң, йылғаға осоп төшөүең дә ихтимал.
Күрше хаҡы – тәңре хаҡы
23 июня 2014 йыл | Хаттар
Күршеңдең хәлен белеп торһаң, үҙеңә мең сауап алырһың, тиелә хәҙистә. Аллаға шөкөр, күршеләрҙән уңдым мин. Бына шуларҙың береһе Айзирәк бигерәк күңелемә яҡын. Уны күптәр: "Беҙҙең Айзирәк”, - тип йөрөтә. Һәр кемгә асыҡ йөҙлө, иғтибарлы шул үҙе лә.
“Әкиәт” ҡошсоҡтарын осорҙо
23 июня 2014 йыл | Хаттар
Бар донъя йәшеллеккә төрөнгән бер мәлдә мәктәптәр генә түгел, балалар баҡсалары ла үҙ ҡошсоҡтарын осора. Эйе, улар тап ошонда ҡанат нығытҡандан һуң мәктәп тупһаһына аяҡ баҫа ла инде.


text:
Пенсия фонды: «2016 йылда әсәлек капиталы 2015 йылғы кимәлдә ҡала — 453 026 һум»
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2016 йылда әсәлек капиталы күләме 2015 йылғы кимәлдә ҡала — 453 026 һум. Башҡортостандың пенсия ведомствоһы яңы йылда әсәлек капиталы аҡсаһын файҙаланыу варианттарын тәҡдим итә.
Әсәлек капиталын инвалид балаларҙың социаль яраҡлашыуы өсөн тауарҙар һатып алыуға йүнәлтеү мөмкинлеге мөһим яңылыҡ буласаҡ. Рәсәй Хөкүмәте тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең тейешле исемлеген, шулай уҡ әсәлек капиталы аҡсаһын уларҙы һатып алыуға йүнәлтеү ҡағиҙәләрен раҫлағас, Пенсия фонды сертификат эйәләренән ғаризалар ҡабул итә башлай.
Был программа ике йылға оҙайтылды. Хәҙер әсәлек капиталына хоҡуҡ алыу өсөн сабыйҙың 2018 йылдың 31 декабренә тиклем тыуыуы йәки уллыҡҡа алыныуы шарт.
2016 йылда сертификат хужаларынан 20 мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған аҡсаға ғариза йыйыу ҙа дауам итә. Быға 2015 йылдың 31 декабренә тиклем сертификат алған йәки юллаған, әсәлек капиталын тулыһынса файҙаланмаған ғаиләләр хоҡуҡлы.


text:
Сатлама һыуыҡта урманда ҡалһаң, әле бында, әле тегендә мәғрур имәндәрҙең шартлап ярылғаны, ҡайһыларының гөрһөлдәп ергә ауғаны ишетелә, ҡышҡы һиллек баҫҡан урманды һиҫкәндереп ебәрә, күңелгә шом һалып, баяғы ауаздар шаңдауы яңғырап, ҡабатланып тора. Шул саҡта иҫең китеп ҡуя: ниндәй мыҡты имән, ҡарамаҡҡа бер нигә бирешмәҫ ғорур һынын, киң яурындарын йәйеп, бәһлеүән беләктәреләй киң тарбаҡлы ботаҡтарын әллә ҡайҙарға һуҙған имән, бер нәмәне күтәрә алмай икән. Осоп барған ҡоштар ҡолап төшөр сатлама һыуыҡтарҙы! Шулар булмаһа, мәғрур имән быуаттар буйы ултырырҙай ине...
Быйылғы ҡыш була алмай йонсоно: ҡат-ҡат ҡар яуғыланы, яуа торҙо, йәнә көн йылытып, яҙғы ташҡын төҫлө, иреп ағып торҙо, йә булмаһа, ҡапыл туңдырып, хәтһеҙ генә йә көҙ, йә ҡыш булып китә алмай ыҙаланды. Һис көтмәгәндә ямғыры яуып, туң ерҙе көҙгөләй боҙ ҡапланы. Ҡара туңғаҡ ҡаты һыуыҡтар менән алмашынды. Хәйерһеҙ килде ҡыш...


text: Ишмөхәмәт ауылында "Аҡйондоҙ һәм Аҡйегет" төбәк бәйгеһе 26 мартта ауыл мәҙәниәт йортонда үтте.Төбәк бәйгеһендә Йәнйегет, Иҫке Сибай, Байыш, Сосновка, Ишмөхәмәт ауылдарынан бөтәһе 12 бәйгесе ҡатнашты.1-урынға Иҫке Сибай ауылы йәштәре Ҡотлоғәләмова Эльза һәм Хәйруллин Вадим,2-се урынға Байыш ауылы йәштәре Минишева Фидалия һәм Ҡолмөхәмәтов Инсаф,Ишмөхәмәт ауылы йәштәре Кәлимуллина Рәшиҙә һәм Арыҫланов Ғәфүр, 3-сө урынға Йәнйегет ауылы йәштәре Таһирова Миләүшә һәм Рыҫкильдин Мораҙым, Сосновка ауылы йәштәре Муллагильдина Гөлгөнә һәм Муллагильдин Айгиз, Ишмөхәмәт ауылы йәштәре Кәримова Илсиә һәм Үлйәбаев Данияр лайыҡ булдылар.