text:
Яңы йылды нисек ҡаршы алырға, нисек кейенергә, нимә бешерергә?
2016 йылды ҡаршыларға күп ваҡыт та ҡалманы. Шуға күрә киләһе йыл тағы ла бәхетлерәк, ҡыҙығыраҡ, сағыуыраҡ булһын өсөн Яңы йылды нисек ҡаршы алыу, ниндәй бүләктәр биреү, нисек кейенеү һәм нисек өйҙө биҙәү хаҡында һөйләшмәксебеҙ.
Яңы 2016 йыл көнсығыш календары буйынса - Ҡыҙыл Ут Маймылы йылы. Маймыл финанс яҡтан килеп тыуған һорауҙарҙы тиҙ хәл итеүсән, ул аҡсаны дөрөҫ ҡуллана белә. Көнсығыш календары уларға эштәрҙе үлсәп эшләргә, аҡсаны тәләфләмәй, киреһенсә, йыйып тоторға ҡуша. Шул осраҡта ғына 2016 йылда финанс эштәре алға китәсәк. 2016 йылда аҡса тупланһын өсөн Фэн-шуй белгестәре талир тәңкәне ебәк яулыҡҡа урап салбар йәки пиджак кеҫәһенең һул яғына һалырға кәңәш итәләр.
Яңы йыл костюмдары һәм биҙәүестәре.
2016 Ҡыҙыл Ут Маймылы йылын мотлаҡ тәбиғи туҡымаларҙа (бәрхәт,органза, ебәк, атлас, күн), ҡыҙыл, ҡуйы ал йәки ҡуйы ҡыҙыл, шулай уҡ башҡа (ҡыҙғылт һары, һары, мәрүәт, көрән һәм ерән) төҫтәрҙә ҡаршы алырға кәрәк. Кейемдең күберәк утлы йәки көмөш ялтырауыҡлы төҫтәренә өҫтөнлөк бирергә кәрәк, сөнки баҙыҡ, сағыу төҫтәр һеҙгә мотлаҡ бәхет һәм уңыш килтерәсәк.
Яңы йыл стиле матурлыҡты һәм күркәмлекте - ҡатын-ҡыҙҙың төҙ аяҡтарын күрһәтеүсе ҡыҫҡа итәкле юбка йәки күлдәктәрҙе үҙ эсенә алырға тейеш. Был осраҡта киске оҙон уйымлы ҡыҫҡа, билдән өҫтә торған, асыҡ яурынлы күлдәктәргә иғтибар бирергә кәрәк. Күлдәктәр иғтибар йәлеп иттерһен өсөн муйын, бил, ең тирәләрен тәғәйенле страза һәм мәрйендәр менән нағышларға мөмкин. Яңы 2016 йыл төнөндә кейемдә ялтырауыҡлыҡ һәм үҙенсәлеклек тойомланырға тейеш.
Өҫтәмә рәүештә күлдәк биҙәгәндә үҙенсәлекле дизайн менән күҙгә ташланырҙай аксессуарҙар ҡулланығыҙ. Мәҫәлән, хайуандар символы һүрәтләнгән брошка, еңелсә шарф, үтә күренмәле еңелсә шифондан тегелгән өҫ кейеме. Тәбиғи таштарҙан булған биҙәүестәргә өҫтөнлөк бирегеҙ. Йөҙөк, беләҙек, муйынсаҡ, һырға кеүек биҙәүестәр гәүһәр, алтын, мәрйен йәки ынйынан булһа, бигерәк яҡшы буласаҡ. Биҙәүестәр һеҙҙең стилдең зиннәтлеген тағы ла нығыраҡ күрһәтер.
Сәсте матур итеп өҫкә йыйып ҡуйыу йәки бөҙрәләтеп төшөрөү нығыраҡ килешер. Сәсегеҙ еңел аҡыллы һәм йыйнаҡһыҙлығығыҙҙы түгел, ә тәбиғи матурлығығыҙҙы һәм нәфислегегеҙҙе сағылдырырға тейеш. Макияжды ниндәй төҫтә булыуына ҡарамаҫтан арт стилендә тәбиғи һәм йыйнаҡ итеп эшләгеҙ. Хушбуйҙың сәскә еҫендәгеһен һайлаһағыҙ яҡшыраҡ булыр. Тырнаҡ төҫөн өҫкө кейем төҫөнә ҡарап буяғыҙ, ә формаһын тәбиғисә ҡалдырығыҙ, сөнки яһалмалыҡ киләһе йылда актуаль түгел.
Ир-егеттәргә классик ҡара йәки алтын төҫөндәге костюм һәм үтекләнгән күлдәк килешәсәк. Бабочка һәм оригинал галстук Маймылды ҡыуандырыр һәм ул һеҙгә Яңы йылда һис һүҙһеҙ яҡшы мөнәсәбәттә булыр. Ир-егеттәргә мотлаҡ ҡырынырға һәм йыйнаҡ итеп сәс алдырырға тура киләсәк.
2016 йыл беҙгә нимә вәғәҙә итә?
Етеп килгән 2016 йыл төрлө килешеүҙәргә, дәүләт боролоштары һәм сәйәсәт ҡарарҙарын сисеүҙә уңышлы буласаҡ, ә көндәлек тормошта мөхәббәт өсөн уңышлы мәл. Был йыл, шулай уҡ мода, музыка һәм сәнғәттең сәскә атыу йылы. Киләһе йылдағы үҙгәрештәр, һәр ваҡыттағыса көтөлмәгәнсә, шулай ҙа Маймылдың иҫәпселеге һәм ныҡышмалығы һәр ваҡыт күҙгә ташланыр, көтөлмәгән, әммә шул уҡ ваҡытта дөрөҫ ҡарарға килергә ярҙам итер. Күрәҙәселәр күҙаллауынса, етеп килгән 2016 йыл күп кешеләр өсөн карьера үҫешендә, хеҙмәттә һәм башҡа эштәрҙәге уңышлыҡтар өсөн ҙур мөмкинселектәр тыуҙырасаҡ, сөнки “ут” стихияһы үҙенә күрә бер колоссаль йәшәү өсөн мөһим, алға ынтылыусан көскә эйә. Яңы йылда ни теләйһегеҙ шуны бүләк итергә мөмкин, иң мөһиме бүләк туғандарығыҙҙың һәм дуҫтарығыҙҙың күңеленә хуш килергә тейеш. Улар йыл символын сағылдырған футболка, брелок, көрөшкә, магнит, шәм йәки йомшаҡ уйынсыҡ булыуы ихтимал. Тик шулай ҙа мотлаҡ быйылғы йылдың символы булған маймыл статуэткаһын бүләк итергә кәрәк. Бындай талисман йыл дауамында ғаилә ағзаларын ҡара көстәрҙән ҡурсалап торор.
Яңы 2016 йыл байрамына өҫтәлде сервировкалау
Ниндәй генә байрам булмаһын, бигерәктә Яңы йылды мандаринһыҙ, “оливье” салатһыҙ һәм шарапһыҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ләкин шуны күҙ уңында тотоғоҙ, көнсығыш календарына ярашлы рәүештә һәр йыл ниндәйҙер хайуандың эгида аҫтында тора. Киләһе йыл уңышлы килһен өсөн, яңы йыл төнөндә йыл хужаһына мөмкин тиклем яратҡан тәмлекәстәрен бүләк итергә кәрәк.
Яңы йыл өҫтәленә табын әҙерләү, сервировкалау ғәҙәттән тыш үҙенсәлекле булһын, сөнки маймылдар матур тормошто, тәмле, тәбиғи булған ашамлыҡтарҙы ярата, ә әҙерләнгән ашамлыҡтар үҙҙәренең ғәжәйеп формалары, үҙенсәлекле тәмдәре менән айырылып торорға тейеш. Матур сервировкаланған өҫтәл һәм күңел һалып бешерелгән төрлө ашамлыҡтар - алдағы йылдың бәхет һәм уңыш символы.
Өҫтәлде ҡыйбатлы һәм ҡупшы итеп әҙерләү бик үк мөһим түгел. Иң мөһиме - килгән ҡунаҡтарға күңелле, уңайлы, күркәм мөхит булдырыу. Мәҫәлән, төрлө төҫтәге таҫмалар менән матур итеп салфеткаларҙы һәм өҫтәл приборҙарын биҙәһәгеҙ, ә ҡалған таҫмаларҙан күркәм итеп һоҡландырғыс бантиктар бәйләргә һәм ашъяулыҡҡа төйрәүес (булавка) менән беркетергә генә ҡала. Тәрилкәләр аҫтына көмөш төҫлө фольгалы салфеткаларҙы йәйегеҙ. Хәҙер һайлап алынған төҫтәге шәмдәрҙе урынлаштырырға һәм ошондай биҙәлеш һеҙҙең Яңы йыл табынығыҙға гүзәллек өҫтәр тип ышанырға ғына ҡала.
Яңы йыл өҫтәленә нимә әҙерләргә?
Маймылға ҡылыҡтың тәбиғилеге хас. Шуға күрә майлы һәм майһыҙ закускалар, йәшел тәмләткестәр менән биҙәлгән салаттар байрам йәме булып торор. Байрам өҫтәле төрлө-төрлө ашамлыҡтар - ит, фаршланған йомортҡа йәки балыҡ менән тулы булырға тейеш. Маймылдың десерт яратҡанлығын иҫәпкә алғанда, өҫтәлдә төрлө емеш-еләктәр (бигерәк тә банан), йәшелсә һәм яңы ғына мейестә бешерелгән ашамлыҡтар урын алһа артыҡ булмаҫ. Шулай уҡ яҡшы вино хаҡында ла алдан ҡайғыртып ҡуйығыҙ. Ә ҡаты алкоголь эсемлектәр менән шаярырға ярамай, сөнки маймыл иҫерткес эсемлек менән мауыҡҡандарҙы яратмай.
Астрологтар күҙаллауынса, 2016 йыл бөтә йондоҙнамә вәкилдәре өсөн дә ҡыҙыҡлы һәм уңышлы буласаҡ. Әлбиттә, уларҙың ҡыҙыҡһыныусанлығын, зирәклеген, булдыҡлылығын, һәм эш һөйөүсәнлеген иҫәпкә алғанда ғына. Шулай итеп, Маймыл һеҙ тырыш булған осраҡта тормошоғоҙҙо тик яҡшы яҡҡа үҙгәртергә вәғәҙә итә.
Таңсулпан Ибрагимова, Гүзәлиә Иҫәнбаева.


c: text/html

text:
Башҡортостан парламентарийҙары «Производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары тураһында»ғы республика законын камиллаштыра
Төбәк парламентарийҙары Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың алдағы ултырышында «Производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законын ҡабул итергә планлаштыра. Беренсе уҡыуҙа был закон проекты үткән йылдың ноябрь айында ҡабул ителгәйне.
Законды ҡабул итеү федераль ҡануниәттәге үҙгәрештәр менән бәйле.
1998 йылда ҡабул ителгән «Производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары тураһында»ғы федераль закон производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтарының кеше һаулығына һәм тирә-яҡ мөхиткә зыян килтереүен иҫкәртеү, шулай уҡ бындай ҡалдыҡтарҙы өҫтәмә сеймал сығанаҡтары сифатында хужалыҡ әйләнешенә йәлеп итеү маҡсатында улар менән эш итеүҙең хоҡуҡи нигеҙҙәрен билдәләй. Законға тәүге йылдарҙа индерелгән үҙгәрештәр ҡара һәм төҫлө металл һыныҡтарына ҡағылһа, хәҙер иһә был законды Европа стандарттарына тура килтереү өҫтөндә эш алып барыла.
Федераль законға индерелгән һуңғы үҙгәрештәр производство һәм ҡулланыу ҡалдыҡтары менән эш итеү өлкәһендә дәүләт контролен ойоштороу һәм уның эшмәкәрлеген тәьмин итеү системаһына, шулай уҡ уны башҡарыуға хоҡуҡлы башҡарма власть органдары эшмәкәрлеге системаһына аныҡлыҡ индерә. Ошоға бәйле Башҡортостан Республикаһы законының бер нисә положениеһына тейешле үҙгәрештәр индерелә, улар ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендә төбәк дәүләт власы органдарының вәкәләттәрен билдәләй.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостандың студент отрядтары 2010 йылғы хеҙмәт миҙгелен асыуға әҙерләнә
Башҡортостандың студент хеҙмәт отрядтары “миҙгел асыуға” әҙерләнә. Юғары уҡыу йорттары студенттары үткән йылдар традицияһын быйыл да дауам итәсәк – йәйге осорҙа улар йәш белгестәрҙең квалификациялы ярҙамы талап ителгән ергә юлланасаҡ.
Яңы хеҙмәт миҙгеле алдынан БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында республика студент хеҙмәт отрядтары кураторҙары һәм командирҙары өсөн белем биреү семинарҙары үтә.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, ике көнлөк семинарҙың программаһы бай эстәлекле. Беренсе көн башҡарма һәм закондар сығарыу власы менән хеҙмәттәшлек итеү, объекттар һайлау, ойоштороу системаһы мәсьәләләренә арнала. Шулай уҡ уҡыу йорттары базаһында студент отрядтары штабын ойоштороу варианттары һәм уларҙың эш менән тәьмин итеү үҙәктәре менән хеҙмәттәшлеге лә тикшереләсәк. Башҡорт дәүләт аграр университеты, Башҡорт дәүләт университетының Сибайҙағы филиалы, шулай уҡ «Перспектива» республика вожатыйҙар әҙерләү үҙәге вәкилдәре коллективты берләштереү, студент отрядтарының хеҙмәтен һәм ялын ойоштороу буйынса тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ.
Икенсе көн программаһында команда төҙөү, лидерлыҡ һәләттәрен үҫтереү һәм коллективта конфликттарҙы хәл итеү алымдары буйынса психологик тренингылар үткәреү ҡаралған.


text:
Фото:
Урман ауылы янындағы снарядтар шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү эштәре дүрт этапта үтәсәк
Фото:
— Кисәге кистән алып Урман ауылы янындағы хәрби часта боеприпастар арсеналы шартлаған урында Прокуратураның Тәфтиш комитеты эшләй, — тип журналистарға Иглин районындағы хәл-ваҡиғаларҙа аңлатма бирә РФ оборона министры урынбаҫары армия генералы Дмитрий Булгаков. – Төрлө версиялар бар, ләкин янғындың төп сәбәптәре әлегә асыҡланмаған әле.
Дмитрий Булгаков һүҙҙәренсә, 100, 125 һәм 152 миллиметрлы артиллерия снарядтарына дары зарядтары, шулай уҡ яҡтырта торған снарядтар шартлай. Ярсыҡтар иң күбендә 300 метрға сәселә. Генералдың әйтеүенсә, келәттә 90 мең тоннанан ашыу боеприпастар булған. Арсенал үҙе авария эҙемтәләре бөтөрөлгәндән һуң таратыласаҡ – был Рәсәй Оборона министрлығы планында күптән ҡаралған.
Шартлауҙарҙан бер хәрби хеҙмәткәр ҙә зыян күрмәгән, халыҡ араһынан өс кеше йәрәхәтләнгән – уларҙың барыһына ла медицина ярҙамы күрһәтелә.
— Әлеге ваҡытта шартлауҙар урынына техник саралар менән ҡоралланған 20 махсус саперҙар төркөмө килде, — тине Дмитрий Булгаков. – Уларҙың бурысы —тәү сиратта тораҡ пунктты таҙартыу. БР буйынса Эске эштәр министрлығы, республика етәкселеге һәм Иглин районы хакимиәте менән килешеп, төбәк хәүефле предметтарҙан таҙартылғас та, иҫән ҡалған йорт хужалары торлаҡтарына ҡайтасаҡ, тип ҡарар иттек.
Дмитрий Булгаков билдәләүенсә, шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү дүрт этапта алып барыласаҡ. Беренсеһе күптән башланған: биләмәгә ике робот индерелгән, уларҙың бурысы – юлдарҙы таҙартыу. Икенсе этапта ҡасаба биләмәһенә саперҙар йүнәләсәк. Өсөнсө этапта емереклектәрҙә юл һалыу өсөн файҙаланыусы инженер машиналар —танк базаһындағы бронемашиналар эшләйәсәк. Кешеләр ғүмеренә хәүеф янамауына тулы ышаныс булғанда ғына, дүртенсе этапта, урыны-урыны менән ҡалған утты һүндерер өсөн янғын машиналары ебәреләсәк.


text:
Өфө мәктәптәре янында светофорҙар урынлаштырыласаҡ
Өфө мәктәптәре янында светофорҙар урынлаштырыласаҡ. Ата-әсәләр һәм мәктәп директорҙары тарафынан бер нисә тапҡыр күтәрелгән был мәсьәлә Өфөнөң ҡала Советы ултырышында ҡаралды.
Әммә светофорҙар һәр мәктәп янында ла булмаясаҡ. Уҡыу учреждениеларын депутаттар һайлап аласаҡ.
Ситуацияға ҡала башлығы Павел Качкаев комментарий бирҙе.
— Был процеста бер нисә ҡатнашыусы бар – ата-әсәләр, уҡыусылар, беҙҙең юлдар, Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы, — тине ул. – Һәр мәктәп янында ла светофорҙар урынлаштырырға кәрәк, тип әйтеү ҙә дөрөҫ түгел.
Ҡала башлығының фекерен Өфөнөң ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин да хупланы. Ул һәр осраҡты айырым ҡарап, уларға баһа бирергә тәҡдим итте. Бының өсөн улар светофорҙар ҡуйыуҙың кәрәк булыу-булмауы хаҡында мәғлүмәт һорап, мәктәп директорҙарына һәм Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһына мөрәжәғәт итте.
— Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан светофорҙар ҡуйыуҙың кәрәге юҡ, тип кенә яуап бирҙеләр, — тине Ирек Ниғмәтуллин. — Әммә беҙҙең депутаттар урындарға барып, уларҙың кәрәклеген асыҡланы.
Ирек Ниғмәтуллин мәктәптәрҙә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен өйрәнеүҙе тергеҙергә тәҡдим итте. Павел Качкаев та ошо фекерҙә.
— Балалар юлдарҙы зебралар аша үтһен өсөн генә лә уларға юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен өйрәтергә кәрәк, — тип иҫәпләй ул.
Павел Качкаев һүҙҙәренә ҡарағанда, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында халыҡ күпкә тәртиплерәк, кешеләр юл аша тыйылған урындарҙан йүгереп үтмәй. Бындай хәл ниңәлер Өфө өсөн генә хас.


text:
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА 2 стр.
1 Общая характеристика учебного предмета 2 стр.
2 Ценностные ориентиры содержания предмета 2 стр.
3 Место предмета «Башкирского языка » в учебном плане ОУ 3 стр.
4 Результаты изучения предмета « Башкирский язык» 4 стр.
ОСНОВНОЕ СОДЕРЖАНИЕ УЧЕБНОГО ПРЕДМЕТА 5 стр.
ПЯТЫЙ КЛАСС 10 стр.
ШЕСТОЙ КЛАСС 11 стр.
СЕДЬМОЙ КЛАСС 12 стр.
ВОСЬМОЙ КЛАСС 13 стр.
ДЕВЯТЫЙ КЛАСС 14 стр.
ТРЕБОВАНИЯ К УРОВНЮ ПОДГОТОВКИ ВЫПУСКНИКОВ В ДОСТИЖЕНИИ ПРЕДМЕТНЫХ РЕЗУЛЬТАТОВ
15 стр.
ОЦЕНКА ДОСТИЖЕНИЯ ПЛАНИРУЕМЫХ РЕЗУЛЬТАТОВ ОСВОЕНИЕ УЧЕБНОЙ
ПРОГРАММЫ 15 стр.
Особенности оценки предметных результатов 15 стр
Аңлатма яҙыу
Программа1а д5й5м характеристика
Д5й5м белем бире7 ойошмаларында баш3орт телен д97л9т теле булара3 5йр9не7 буйынса программалар федераль д97л9т стандарттарында 3уйылған талаптар 89м 85ҙ5мт9л9р нигеҙенд9 т525лд5. Унда 76еш программа8ыны4 положения8ы 89м т5п идеялары, т5п белем бире7 5с5н универсаль у3ыу эшмәкәрлеге и69пк9 алынды, шулай у3 дөйөм белем биреүҙең башлан1ыс белем биреү программалары мен9н к7с9гилешлелек принциптары 8а3ланылды.
Программаларҙа уҡыусыларҙың төп эшмәкәрлеге төрҙәрен үҫтереү ҡаралған, уларҙың психологик һәм йәш үҙенсәлектәре иҫәпкә алынған.
Программа д7рт б7лект9н тора.
Т5п д5й5м белем бире7ҙең маҡсатына өлгәшеүҙә «Баш3орт теле» предметыны4 5л5ш5
Баш3орт теле – баш3орт хал3ыны4 ту1ан теле 89м Баш3ортостан Республика8ыны4 д97л9т теле булып 8анала.
Рус телле м9кт9пт9р29 «Баш3орт теле» предмет булара3 айырым урын бил9й. “Башҡорт теле” дәүләт теле булараҡ уҡытыу “Баш3орт теле” 89м “(29би9т” предметтарын берләштереп өйрәнеүҙе талап итә.
Баш3орт теле баланы4 фекер 76ешен9 булышлы3 ит9: у3ыусылар2ы4 интеллектуаль 89м ижади 89л9тен 76терерг9 яр2ам ит9; белем 89м к7некм9л9р2е 72аллы 72л9штере7 89л9тен 76тер9, шулай у3 у3ыусылар2ы4 972ем у3ыу эшм9к9рлеген ойоштора. Баш3орт теле баш3орт м929ни9тен 5йр9не7г9 ниге2 булып тора 89м баш3орт 929би9тене4 рухи тел байлы1ын 75тере7г9 булышлы3 ит9; у3ыусылар2ы кешелекте4 м929ни-тарихи т9жриб98ен9 ылы3тыра. Аралаша беле7, шул 8525мт9л9 у4ыштар1а 5лг9ше7, ю1ары профессиональ 89м социаль 972емлек ш9хес тормошоно4 т5рл5 5лк9л9ренд9 5лг9шелг9н у4ыштарын билд9л97се характеристика8ы булып тора.
Баш3орт телен 5йр9не7 у3ыусы ш9хесен социаллаштырыу2ы4 м58им й7н9лешт9рене4 бере8е -гражданлы3 89м толерантлы3 тәрбиәләүҙән 1иб9р9т.
К5нд9лек тормошта 89м у3ыу эшм9к9рлегенд9 башҡорт телен аралашыу сара8ы булара3 72л9штере7; 72-ара а4лашыу 89м 72-ара фекер алышыу1а 89л9тлекте 76тере7; 872лек байлы1ын арттырыу. 72 телм9ре4де камиллаштырыу; м58им т5п у3ыу белемен 89м универсаль у3ыу эшмәкәрлеген (эшм9к9рлекте4 ма3саттарын аны3 итеп 9йт9 беле7, уны планлаштырыу, библиографик э2л9не7 7тк9ре7, т5рл5 типта1ы лингвистик 872лект9р29н 89м сы1ана3тар2ан ки4 м91л7м9т саралары 89м Интернеттан тейешле м91л7м9тте алыу 89м эшк9рте7; тексты м91л7м9ти эшк9рте72е 8.б.) 72л9штере7.
Баш3орт теле дәрестәрендә уҡыусының һүҙ сәнғәте әҫәре менән танышыуы – ул ысын художество ҡиммәттәре менән генә танышыу факты түгел, ә аралашыу тәжрибәһе лә ул. Илебеҙ халыҡтарының һүҙ сәнғәте әҫәрҙәре менән таныштырыу уҡыусыларҙың аңында художестволы мәҙәниәттең байлығы һәм күп төрлөлөгө, күп милләтле Рәсәйҙең рухи һәм әхләҡ потенциалы тураһында ҡараштарын киңәйтә.
Башҡорт һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәре аша уҡыусылар Тыуған ергә, күп милләтле республика халҡына ҡарата һөйөү, уның менән һоҡланыу һәм ғорурланыу тойғоһо, тыуған йортоң, урамың, ауылың һәм республикаңа, уның үткәндәре һәм бөгөнгөһөнә ҡарата ихтирам тәрбиәләнә. Ул башҡорт һәм үҙ халҡының үткәне һәм бөгөнгөһөнә, традицияларына, йыр-моңона, әҙәп-әхләҡ ҡағиҙәләренә, этик-эстетик ҡараштарына ихтирам, ата-бабаларынан ҡалған аманатҡа ҡарата тоғролоҡ һәм дуҫлыҡ, берҙәмлек, изгелек кеүек һыҙаттар үҫтерелә.
У3ыу предметына д5й5м характеристика
Уҡытыу рус теленд9 алып барылған м9кт9пт9р29 баш3орт телен у3ытыу2ы4 й5км9тке 72енс9лект9ре шунан 1иб9р9т: был 72 й989тенд9 коммуникатив, тел, лингвистик, м929ни компетенцияны формалаштырыу 89м 76тере72е к72 у4ында тота.
Коммуникатив компетенция телм9р эшм9к9рлегене4 т5р29ре, аралашыуҙы, 85йл97 89м я2ма телм9р т5р29рен 72л9штере72е и69пт9 тота, тел материалын 89м к7некм9л9р2е к9р9кле ситуациялар2а 3уллана алыуҙы талап итә.
Коммуникатив компетенция аралашыуҙың ма3сатын билд9л9й, телм9р ситуация8ын ба8алай беле7ҙе, аралашыусыны4 коммуникатив ысулдарын 89м ни9тт9рен и69пк9 алыуҙы, адекват стратегик аралашыу2ы 8айлау2ы 89м 72 телм9ре4де а4лы р97ешт9 72г9рте7г9 92ер булыу2ы к72 у4ында тота.
Тел 89м лингвистик компетенция й9м1и9т к7ренеше булара3, тел тура8ында тейешле белемде 72л9штере7 ниге2енд9 уны4 т525л5ш5н, 76ешен, х9р9к9тт9 булыуын формалаштырыуҙы а4лата; баш3орт 929би телене4 т5п нормаларын 72л9штере7; 872лек запасын 89м у3ыусы телм9рене4 грамматик т525л5ш5н байытыу; ф9н булара3 лингвистика тура8ында тейешле белем, уны4 т5п бүлектәренә к9р9кле бул1ан тел к7ренешен 89м факттарын анализлау 89м ба8алау м5мкинлеген формалаштырыу; т5рл5 т5р29ге лингвистик 872лект9р мен9н 3уллана беле7.
М929ни компетенция ту1ан телде4 м929ниәтен са1ылдырыусы форма булара3 а4лау2ы к72 у4ында тота, тел 89м халы3 тарихыны4 б9йл9нешт9 булыуын, баш3орт телене4 милли-м929ни 72енс9леген, баш3орт телм9р этикет нормаларын 72л9штере7ҙе, халы3-ара аралашыу м929ни9тен 72л9штере7; милли м929ни компонентлы 87229р м919н98ен а4латыуҙы белдерә.
Баш3орт теле курсыны4 коммуникатив – эшм9к9рлек й7н9лешен к5с9йте7, уны белем алыу2а метапредмет 8525мт9л9рг9 й7н9лте7 кешене4 тыш3ы м5хитк9 ти2 яра3лашыу 89л9тле 89м унда әүҙем эшм9к9рлекте дауам ите7гә һәләтле булараҡ, функциональ грамоталылыҡты формалаштырыуҙың мөһим шарттары булып тора.
Функциональ грамоталы3ты4 м58им индикаторы – предмет-ара статус: коммуникатив универсаль у3ыу эшм9к9рлеге (телм9р эшм9к9рлегене4 б5т9 т5р29ре мен9н эш ите7, ти4д9шт9ре 89м оло кешел9р мен9н аралашыу2ы 3ороу; телд9н 89м я2ма телм9р2е адекват 3абул ите7; 3уйыл1ан проблема буйынса 72 3арашы4ды те79л, д5р56, логик я3тан т525к 89м тасуири 9йтеп бире7, аралашыу процесында я2ма 89м һөйләү телм9ре нормаларын 89м баш3орт телм9р этикетын 8а3лау); танып беле7 универсаль у3ыу эшм9к9рлеге (проблеманы аны3лау, дөрөҫ аргументлай беле7, логик я3тан т525к фекер й5р5т57, и6батлай табыу, ра6лаусы й9 кире 3а1ыусы тезис килтереү; библиорафик э2л9не72е тормош3а ашырыу, т5рл5 сы1ана3тар2ан к9р9кле м91л7м9тте алыу, т5п 89м 56т9м9 м91л7м9тте билд9л97, у3ыу ма3сатын асы3лау, аралашыу ма3сатынан сы1ып у3ыу т5р5н 8айлау; м91л7м9ти- компьютер сараларын 3улланыу; м91л7м9тте система1а килтере7 89м кирен9н эшк9рте7 89м уны т5рл5 ысулдар мен9н к7р89те7 8.б.); регулятив универсаль у3ыу х9р9к9те (эшм9к9рлек ма3сатын 3уя 89м аны3 итеп 9йт9 беле7, эшм9к9рлекте э2м9-э2лекле планлаштыра 89м к9р9к са3та 72г9рт9 беле7; 72 контроль, 72 ба8алау, 72 коррекциялау 8.б. тормош3а ашырыу.) Функциональ грамоталы3ты4 м58им компоненты телм9р эшм9к9рлеге т5р29рен9 ниге2л9н9 89м мәктәптә туған телде өйрәнеү аша у3ыусылар2ы4 фекерл97 89л9тен ма3сатлы й7н9лештә үҫтереүҙе к72 у4ында тота.
Функциональ грамоталы3ты формалаштырыу, у3ыусылар2ы4 телм9р эшм9к9рлеген камиллаштырыу баш3орт телене4 т525л5ш5 89м аралашыу2ы4 т5рл5 шарттарында уны 3улланыу 72енс9лект9рен9н беле7 ниге2енд9 т525л9. У3ыу процесы телде анализлау к7некм9л9рен формалаштырыу1а 1ына й7н9лдерелг9н булыр1а тейеш т7гел, ә шулай у3 телм9р м929ни9тен т9рби9л97, тормошта м58им к7некм9л9р2е формалаштырыу, т5рл5 у3ыу т5р29рен 3улланыу, тексты м91л7м9ти эшк9рте7, м91л7м9тте т5рл5 формала э2л97, телм9р ситуация8ына, 929би тел нормаларына 89м аралашыу2ы4 этик нормаларына яра3лы т5рл5 ысулдарын файҙаланыу. Шулай итеп, т5п д5й5м белем бире7 м9кт9пт9ренд9 баш3орт телен у3ытыу баланың д5й5м м929ни ким9лен үҫтерергә, артабан у3ыуын т5рл5 белем бире7 учрежденияларында дауам ит9 алырлы3 кимәлдә булыр1а тейеш.
3. Баш3орт (ту1ан) телене4 базислы у3ыу
(белем бире7) планында1ы урыны
Баш3ортостан Республика8ында рус телле м9кт9пт9р 5с5н йыллы3 5лг5 у3ыу планы баш3орт телен д97л9т теле булара3, аҙнаға 2 сәғәт к7л9менд9 у3ытыу2ы к72 у4ында тота: 5-се класс – 68, 6-сы класс – 68, 7-се класс – 68, 8-се класс – 68, 9-сы класс – 66 с919т.
“Башҡорт теле” предметын өйрәнеү һөҙөмтәләре.
Шәхси үҫеш кимәле. Баланы шәхес итеп үҫтереү кешелек сифаттарын тәрбәләү. Уны үҙ аллы үҫешкә камиллашыу оҫталығына өйрәтеү. Һөҙөмтәлә уҡымышлы, үҙ еренең иленең, халҡының ҡиммәттәренә төшөнгән уны һанлаған һәм һаҡлаған, яҡлаған социум итеп формалаштырыуға башланғыс нигеҙ һалыу. Был йүнәлештә уҡыуҙың һәм белем алыуҙың мөһимлеген үҫеш өсөн кәрәклеген аңлатырға әҙәби әҫәрҙәрҙе тулыһынса һәм эмоциональ ҡабул итеү фекереңде булдырырға һәм әңгәмәсенекен хөрмәт итеү талаптарына яуап бирә.
Метапредмет кимәле. Универсаль эш төрҙәренә өйрәтеү: танып белеү, регулятив һәм коммуникатив эшмәкәрлек, йәғни баланы үҙ аллы уҡыуға белем алырға өйрәтеү.
Предмет- ара һөҙөмтәләр түбәндәге талаптарҙан тора:
әҙәбиәттән, фәнни-популяр мәҡәләләрҙән, белемде арттырырҙай материлдарҙы, кәрәкле мәғлүмәтте таба алыу;
-әҙәби әҫәрҙәрҙе анализлау(тексты өлөштәргә бүлеү, план төҙөү, тасуирлау сараларын таба белеү) һәм текстың төп фекерен асыҡлау;
үҙеңдең фекереңде, уйыңды әңгәмәсеңә еткерә алыу;
тирә-йүн, тәбиғәт менән гармонияла йәшәү ҡағиҙәләрен, ысулдарын үҙләштереү;
йәмғиәттәге тәртип һәм әхләҡ ҡағиҙәләрен белеү;
аңлы анализлау эшмәкәрлеген булдырыу,
төркөмдәрҙә эшләүҙең әһәмиәтен аңлау һәм уларҙа эшләү тәртибен үҙләштереү.
Предмет кимәле.
Уҡыу предметын өйрәнеүҙә яңы белем үҙләштереү, уны анализлау һәм ҡуланыу өлкәһендә тейешле тәжрибә туплау.
Предметты өйрәнеүҙең һөҙөмтәләре түбәндәгеләр:
-компетентлы уҡыуҙы формалаштырыу;
-уҡыу техникаһын үҙләштереү;
- уҡылған йәки тыңланған әҙәби әҫәрҙәрҙе аңлау алымдарына эйә булыу;
- интерпретацияның төп элементтарын үҙләштереү;
- әҙәби әҫәрҙәрҙе, фәнни-популяр уҡыу текстарын анализлау һәм үҙгәртеү күнекмәләренә эйә булыу,
- үҙеңде ҡыҙыҡһындырған әҙәбиәтте үҙ аллы һайлай алыу;
- һүҙлектәр, белешмәләр менән эш итә белеү;
- үҙеңде ижади эшмәкәрлеккә һәләтле, белемле китап уҡыусы итеп тойоу;
- монологтар төҙөү, текстың йөкмәткеһен план буйынса һөйләү;
- һүрәтләү, хикәйәләү, хөкөмләү элементтарын индереп, бәләкәй текстар төҙөү;
- шиғырҙарҙы яттан һөйләү һәм сығыш яһау күнекмәләренә эйә булыу. .
Т5п й5км9тке
Белем к5н5
Текст
Грамматика буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Телм9р 969ре булара3 текст. Тексты4 атама8ы, тексты4 т5п билд9л9ре (5л5шт9рг9 айырылыуы, м919н97и бер29млек, б9йл9нешлек). Тема, коммуникатив к7р89тм9, тексты4 т5п м919н98е. Тексты4 микротема8ы.
Тексты4 5л5шт9рен 89м 85йл9мд9рене4 б9йл9неш саралары. Тексты4 коммуникатив-стилистик сара8ы булара3 абзац.
Тексты4 функциональ-м919н97и т5р5: 87р9тл97, х9б9рл97, фекер й5р5т57. Тексты4 структура8ы. Тексты4 планы. Текста теманы 76тере7 ысулдары.
1 сентябрь – Белем к5н5 тема8ы «К52» тема8ы мен9н берг9 7релеп бара. Бер 7к ва3ытта, у3ыусылар2ы4 й9йге каникулды нисек 7тк9ре7е тура8ында 94г9м9 7тк9ре7, фекер алышыу2ар ойошторола. Был темалар1а 3а1ылышлы 87229р, 872б9йл9нешт9р, 85йл9мд9р и6к9 т5ш5р5л9, 872лек запасын байытыу й989тен9н я4ылары 72л9штерел9. Алдағы кластарҙа өйр9нелг9н 89м я4ы 72л9штерелг9н 87229р яр2амында б9л9к9й хик9й9л9р, диалогтар т525рг9 т93дим ител9. Теманы 72л9штере7 барышында у3ыусылар тема1а тап килг9н я2ыусылар2ы4 969р29ре 89м я2ыусыны4 тормош юлы 89м ижады мен9н 3ы63аса таныша башлай2ар. Д9реслекте4 т97ге темаларында грамматиканан 7телг9гд9р2е 3абатлау ойошторола.
Тексты4 м91л7м9ти эшк9рте72е4 т5п т5р29ре: план, конспект, аннотация.
Тема, т5п м919н9, телм9р2е4 фукциональ-м919н97и т5р5н9 3арау к72леген9н тексты анализлау. Тексты4 планын т5257. Тексты4 м919н97и б7лект9рен билд9л97, текста 85йл9мд9р2е4 б9йл9не7 ысулдарын 89м сараларын билд9л97. Текста тел 72енс9лект9рен анализлау. Ма3сат, тема, т5п м919н9, адресат, ситуация 89м аралашыу шартынан сы1ып тел сараларын 8айлау. Т5рл5 типта1ы, стилд9ге, жанр2а1ы текстар2ы т5257. Тексты т5257 норма8ын 8а3лау (логик я3тан т525к, э2м9-э2лекле, б9йл9нешле, тема1а яра3лы 8.б.). Телд9н 89м я2ма телм9р2е ба8алау 89м редакторлау. Тексты м91л7м9ти эшк9рте7.
Тыуған илем – Башҡортостаным
Телмәр һәм аралашыу телмәре.
У3ыусылар2ы 7229ре й9ш9г9н республиканы4 7тк9не, б5г5нг585, кил9с9ге мен9н танышырыу т5п ма3сат булып тора. Республика тура8ында улар тулы м91л7м9тле булыр1а тейеш. Быны4 5с5н "Баш3ортостан" тема8ы буйынса т93дим ителг9н материалды4 тулы 89м тарихи я3тан д5р56 са1ылдырыуына и1тибар итерг9 к9р9к. У3ыусы а4ына 72е й9ш9г9н ер2е4 – Баш3ортостанды4 тарихы, уны4 байлы1ы, к7ренекле ш9хест9ре 8.б. ха3ында бер б5т5н тыу2ырыу 89м ул турала 85йл9й беле729рен9 5лг9ше7. Баш3ортостан тура8ында 85йл9г9нд9 фактик материалдар1а таяныу м58им, шуны4 5с5н д9рест9 бик к7п к7рг92м9лек, тарихи м91л7м9тле китаптар, таблицалар, карталар 3улланыу к9р9к буласа3. Айырым и1тибар у3ыусылар2ы4 72 тыу1ан республика тура8ында, уны4 у4ыштары, 7тк9не, б5г5нг585, кил9с9ге, уны4 байлы3тары, к7ренкле ш9хест9ре, матурлы1ы, т525кл5г5 ха3ында д5р56, тулы, аны3 итеп 85йл9й беле729рен9 5лг9ше7.
Айырым темалар2ы4 бере8е булып, телм9р 89м аралашыу телм9ре булып тора. Айырым темалар2ы 7те7 барышында баш3а грамматик темалар2ы ла 72л9штере7 к72 у4ында тотола.
&2ем тура8ында
Фонетика һәм орфоэпия.
«&2ем тура8ында» теманы 72л9штере7 барышында у3ыусы 72е тура8ында 85йл9рг9 5йр9нерг9 тейеш. У3ыусы1а 72ене4 1аил9 а1залары, я3ын ту1андары тура8ында м91л7м9т бир9 алыуын да к72 у4ында тотор1а к9р9к. Уны 72ене4 б5г5нг5, кил9с9к пландары, уй-хыялдары мен9н урта3лаша белерг9 5йр9те7. Кешене4 т9н а1залары, эске органдарыны4 атамаларын беле7 мен9н берг9 ш9хси гигиена, к5н т9ртибе, 8аулы1ы мен9н берлект9 алып барыла. Кешег9 8ау-с9л9м9т булыу 5с5н ним9 эшл9рг9 к9р9клек тура8ында 94г9м9л9р 7тк9ре7, 969р29р у3ыу2ы ла ойошторор1а к9р9к. Тема буйынса эш туранан-тура бе22е4 к5нд9лек тормошобо2, бе2г9 к9р9к-яра3 9йбер29р мен9н б9йл9нг9н. А2ы3-т7лек, кейем-8алымды 8атып алыу, ысын барлы1ын да магазин, ба2ар мен9н б9йл9неп кил9. Шу1а ла был темалар2ы берлект9 5йр9не72е отошло тип тапты3. У3ыусылар2ы тема буйынса 89р н9м9не4, исемен, атама8ын беле7 ген9 3аралмай, 9 8атып алыу этикеты мен9н таныштырыу, 85йл9ше7г9, аралашыр1а 5йр9те7 ма3саты ла 3уйыла.
Теманы 72л9штере7 барышында у3ыусылар 872лек, белешм9 89м СМС х9б9р29р29н м91л7м9т э2л9729 алфавитты 3улланыу.
Йыл ми2гелд9ре
Морфемика һәм һүҙьяһалыш.
Лексикология һәм фразеология.
Йыл ми2гелд9ре, 89р йыл ми2гелен9 хас 72енс9лект9р мен9н таныштырыу. Т9би19т к7ренешт9рен к729т9 89м ал1ан т9ь6ораттар2ан сы1ып 85йл9й беле7. Йыл ми2гелд9рен, 89р ми2гелг9 3ара1ан ай исемд9рен д5р56 9йт9 89м телм9р29 3уллана беле7.
Я2 етте тема8ын 7те7 барышында у3ыусылар, и4 беренсе сиратта, я2 билд9л9рен к7р9 89м я2 ми2гелене4 72енс9лект9рен 9йт9 белерг9 тейеш. Был тема буйынса к7п кен9 969р29р т93дим ителг9н. (69р29р29 я21ы т9би19т: 3оштар, й9нлект9р, а1астар, с9ск9л9р тура8ында я2ыла. Шулай у3 1Май 89м 9 Май байрамдары, ду6лы3 тура8ында ла ентекле 85йл9ше7 т93дим ител9.
#ыш ми2гелене4 72енс9лект9рен билд9л97. Т9би19тте к729те7, экскурсиялар ойоштороу. Ал1ан т9ь6ораттар мен9н урта3лашыу. У3ыусыны к7рг9нд9ре тура8ында ябай формала иркен 85йл9й беле7ен9 5лг9ше7. Быны4 5с5н т5рл5 ысулдар фай2аланыр к9р9к: у3ы1анды ты4лау, 87р9т картина буйынса 85йл97, диалог т5257, т93дим ителг9н 969р29р2е, ши1ыр2ар у3ыу, уны анализлау, 872лек буйынса эш 8.б.
Й9й ми2гелене4 72енс9лект9рен билд9л97. У3ыусылар2ы4 872 байлы1ын арттырыу, 85йл97 89м я2ыу телм9рен 76тере7. Т9би19тте к729те7, ал1ан т9ь6ораттар буйынса фекер алышыу. Был ай2ар2а у21арыл1ан Милли байрамдар мен9н танштырыу, улар тура8ынды белг9нд9рен 85йл97. Балалар2ы4 й9йге ялы, хе2м9те, ололар1а яр2амы тура8ында 969р29р у3ыу 89м 94г9м9л9р 7тк9ре7.
К52г5 муллы3 тура8ында м939л, 9йтемд9рг9 к7бер9к урын бирел9. Кеше тормошонда хе2м9тте4 роле, ололар2ы4 89м балалар2ы4 хе2м9те тура8ында фекер алышыу.
Ял1ау2ар 89м улар2ы4 д5р56 я2ылышын 19м9л9 д5р56 3улланыу. #ушма 89м парлы 87229р2е4 д5р56 я2ылышын 72л9штере7.
Лексикологияны4 т5п а4латмаларын 72л9шетере7. Фекер2е, хисте, эмоцияны са2ылдырыу2а 89м формалаштырыу2а 8722е4 ролен а4лау. *722е4 лексик, гармматик м919н9 айырмалы3тарын а4латыу. К7п м9199нле 87229р2е айырыу; омоним, синоним, антонимдар2ы таба беле7.
Күңелле байрамдар
Морфология.
Я4ы йыл тема8ы 3ыш тема8ы мен9н берлект9 алып барыла. У3ыусылар2ы4 3ыш ми2геле буйынса белемд9рен артабанда 76тере7 т5п ма3саттар2ы4 бере8е булып тора. #ыш ми2гелене4 72енс9лект9рен билд9л97, Я4ы йыл, ф939т байрамдар мен9н ту1андар2ы, я3ын кешел9р2е 3отлар1а 5йр9те7, 89р байрамды4 72ен9 ген9 хас к7ренешт9ре, 72енс9лект9ре тура8ында 85йл9те7.
8 Март байрамына ҡағылышлы темалар2ы 72л9штере7 барышында 9с9й29р тура8ында ши1ыр, хик9й9л9р у3ыу мен9н берлект9 алып барыла. (с9й2е донъяла и4 392ерле кеше ик9нен, уны ихтирам итерг9, яратыр1а, 392ерл9рг9 к9р9клекте а4латыу алып барыла. Шулай у3 9с9й тема8ы, 8ис шик8е2, 1аил9 тема8ы мен9н брлект9 бара, шуны4 5с5н алда1ы кластар2а 7телг9н 1аил9 тема8ы 3абатлана 89м был т5ш5нс9л9р2е а4латыу 5с5н у3ыусылар2ы4 872лек запасын 76тере7 56т5нд9 даими эш алып барыла. Тема байрам т5ш5нс98енд9 72 эсен9 ал1анлы3тан 3отлау открыткалар я2ыр1а, 3отлау 87229рен 9йт9 белерг9 5йр9те7 29 3арала.
Йола байрамдарын 7тк9нд9 и1тибар2ы баш3орт хал3ыны4, Баш3ортостанда й9ш97се баш3а халы3тар2ы4 я21ы т9би19т мен9н б9йле 15р5ф-1929тт9ре 89м матур йолалары тура8ында 8722е алып барыр1а т93дим ител9. У3ыусылар1а улар2ы4 кеше тормошонда1ы 989ми9те, м919н9л9рен, улар2ы терге2е7 к9р9клеген еткере7.
Т93дим ителг9н темалар буйынса я2ыусы, ша1ир2ар2ы4 ижады, улар2ы4 969р29рен у3ыу, идея-тематик й5км9ткел9рен билд9л97, у3ыусылар2ы4 85йл97, я2ыу телм9рен, б9йл9нешле телм9р 75тере7, 872лек запасын арттырыу, т5п ма3саттар2ы4 бере8е булып тора.
Морфологияны4 т5п а4латмаларын 72л9штере7. *722е4 лексик м919н98ен9н айырмалы р97ешт9 грамматик 72енс9лект9рен а4лау. &2 аллы 872 т5рк5мд9рен 89м уны4 формаларын таныу; яр2амсы 872 т5рк5мдрене4 телм9р29ге 989ми9те 89м уны4 функция8ы мен9н таныштырыу.
Ду6лы3 392ерен бел
Морфология.
Баш3ортостан Република8ында1ы к7п милл9тт9р2е4 ду6 й9ш97е, Халы3тар ду6лы1ы тура8ында текстар у3ыу, 94г9м9 ойоштороу. Кешел9р ара8ында1ы м5н9с9б9т, ысын ду6лы3ты4 2ур м919н9г9 эй9 булыуы, уны 8а3лай беле7. Б5й5к ш9хест9р тормошонан, к5нд9лек тормоштан алын1ан к7ренешт9р мен9н б9йл9п алып барыу. Был тема буйынса баш3орт халы3 ижады жанр2арын, баш3орт 89м баш3а милл9т 969р29рен 3улланыу 3арала.
Исемде4 д5й5м категориаль м919н98ен, морфологик билд9л9рен 89м синтаксик ролен анализлау.
Урта3лы3 89м я41ы2лы3 исемд9р. Баш3орт теленд9 енес т5ш5нс98е, 8ан, килеш, исемд9р2е4 эй9лек 89м х9б9рлек категориялары таныу. Исемд9р2е4 8ан, нинд9й килешт9 киле7ен билд9л97. Бирелг9н морфологик билд9л9р буйынса исемд9р2е т5рк5мл97. Исемд9р2е грамматик нормалар1а, лексик 89м грамматик нормалар1а яра3лы 3улланыу.
Сифатты4 д5й5м категориаль м919н98ен, морфологик билд9л9рен 89м синтаксик ролен анализлау. Сифат д9р9ж9л9рен таныу; сифаттар2ы4 я8алышы, улар2ы4 д5р56 я2ылышын т5ш5н57. Тейешле ми6алдар килтере7.
Телм9р29 синонимик сифаттар2ы, эпитет роленд9 бул1ан сифаттар2ы 3улланыу.
Баш3ортостан йыл1алары, к7лд9ре. Экология м9сь9л98е
Морфология.
Был темала и4 беренсе н97б9тт9 Баш3ортостан Республика8ы т9би19тене4 матурлы1ын, уны4 байлы3тарын у3ыусылар1а еткере7. Республикала1ы йыл1а, к7лд9р тура8ында м91л7м9т бире7. Улар2ы4 кеше тормошонда1ы роле, 989ми9те. Д9рест9 бына ошо т9би19т байлы1ын, Баш3ортостанда 76к9н 76емлект9р донъя8ын (а1ас, 7л9н) асыр1а к9р9к. Бында 76емлек исемд9ре, улар2ы4 3ай8ы бере8ен9 72енс9лект9ре буйынса характеристика бирел9. *ир9к осра1ан, «#ы2ыл китап3а» инг9н 76емлект9р. Дарыу 76емлект9ре 8.б. &6емлект9р2е 5йр9не7, 8а3лау 8.б.
Был теманы 72л9штере729 йыл1алар2ы4 атамалары, улар2ы4 а4лат3ан м919н98е, килеп сы1ышы (этимология8ы) ха3ында 85йл97, экология м9сь9л98ен к7т9ре7 у3ыусыны патриотик планда т9рби9л9729, улар2а 1орурлы3 хисе т9рби9л972е к72 у4ында тотор1а к9р9к.
*анды4 д5й5м категориаль м919н98ен, морфологик билд9л9рен 89м синтаксик ролен анализлау. Т5п, р9т, б7лем, сама, йыйыу, к9сер, 7лс97 8андарын айыра беле7. Нумератив 87229р тура8ында беле7. *андар2ы4 д5р56 я2ылышын 72л9штере7. Морфологик билд9л9рен9 3арап, 8андар2ы т5рк5мл97. *андар2ы телм9р29 д5р56 3улланыу. *анды4 д5й5м категориаль м919н98ен, алмаш т5рк5мс9л9рене4 морфологик билд9л9рен 89м синтаксик ролен анализлау, улар2ы4 синтаксик ролен билд9л97.
Алмаштар2ы баш3а 872 т5рк5мд9ре мен9н са1ыштырыу. Зат, к7р89те7, 8орау, билд9л97, билд98е2лек, ю3лы3, эй9лек алмаштарын таныу. Т5рл5 алмаш т5рк5мс9л9рен килеш мен9н д5р56 7г9рте7. Морфологик билд9л9рен9 3арап, алмаштар2ы т5рк5мл97. Алмаштар2ы 85йл9мд9р2е, текст 5л5шт9рен б9йл9729 3улланыу, телд9ге этик нормалар1а яра3лы телм9р29 алмаштар2ы 3улланыу.
#ылымды4 д5й5м категориаль м919н98ен, морфологик билд9л9рен 89м синтаксик ролен анализлау
Исемдәрҙә – ил тарихы
Морфология.
Кеше тормошонда атамалар2ы4 да (кеше исеме, фамилия8ы, ата8ыны4 исеме; ауыл, 3ала, тау, йыл1а 8.б.) роле 2ур. Ун8ы2 тормошто к72 алдына килтереп булмай. Атамалар бик к7п. Тел 1илеменд9 улар2ы 5йр9не7се ф9н бар. Ул – ономастика. Ономастика ф9не 72е бер нис9 тарма3тан тора: антропонимика ш9хес атамаларын, топонимика географик атамалар2ы, этнонимика милл9т, халы3, 39бил9 исемд9рен, зоонимика 3ош-3орт, хайуан 3ушаматтарын, космонимика к7к есемд9ре исемд9рен, теонимика ила8и к5с исемд9рен, прагматонимика т5рл59йбер, тауар исемд9рен, маркаларын 5йр9не7се ф9н.
Р97еште4 д5й5м категориаль м919н98ен, морфологик билд9л9рен анализлау, уны4 синтаксик фукция8ын билд9л97.
IХ. С9н19т о6талары
Морфология.
Республиканы4 данлы3лы 89м ар2а3лы ш9хест9ре мен9н танышыу2ы дауам ите7. С9н19т о6таларыны4 тормош юлы 89м ижады мен9н таныштырыу. Теле-радио тапшырыу2ар, я2малар 3арау. Улар2ы4 969р29рен таныу, данлы3лы кешел9ребе2 тура8ында 85йл9й беле7. Йыр2ар 5йр9те7, берг9л9п йырлау, 89л9тле балалар мен9н йыр2ар 5йр9не7. М9кт9п с9хн98е 5с5н концерт номер2ары 92ерл97.
Яр2амсы 872 т5рк5мд9рен бер-бере8ен9н айырыу. Телм9р29 урынлы 89м д5р56 3улланыу.
Х. Спорт һәм сәләмәт тормош
Синтаксис.
Кешег9 с9л9м9т булыу 5с5н спорт мен9н ш515лл9нерг9 к9р9к ик9нлеген а4латыу 89м был турала у3ыусылар мен9н 85йл9ше7, 94г9м9 ойоштороу. У3ыусылар 7229ре спорт мен9н 3ы2ы38ыныу2ары, к7ренекле спортсмендар тура8ында 85йл9рг9 5йр9те7. Спорт тура8ында теле-радио тапшырыу2ары, газета материалдары буйынса 85йл97.
Баш3ортостанда спорт т5р29ре. Спорт 5лк98енд9 данлы3лы кешел9р.
!абдрахман #адыров мотоцикл ярышында алты тап3ыр донъя чемпионы мен9н таныштырыу.
Грамматиканы4 разделы булара3 синтаксис. Синтаксисты4 бер9меге булара3 85йл9м 89м 872б9йл9неш. *72б9йл9неште4 номинатив фукция8ы 89м 85йл9мде4 коммуникатив фунуция8ы. Синтаксик б9йл9неште4 т5р29ре 89м саралары.
ХI. Баш3орт халы3 ижады
Синтаксис.
Халы3 ижады (9ки9т, йома3, м939л) тура8ында д5й5м т5ш5нс9. Фольклор2ы4 коллектив ижад булыуы. Фольклор 89м я2ма 929би9т. Баш3орт хал3ыны4 89м республикала й9ш9г9н баш3а халы3тар ижадыны4 8а3ланып, быуындан-быуын1а тапшырылып килг9н йолалары, 15р5ф-1929тт9ре, 929п 3а1и29л9ре мен9н таныштырыу. Я2ыусылар ижадында халы3 ижады элементтарын 3улланыу, улар мен9н таныштырыу тема эсенд9 берлект9 алып барыла.
Синтаксисты4 т5п а4латмалырн 72л9штере7.
Фекер2е формалаштырыу2а 89м са1ылдырыу2а синтаксисты4 ролен, 872 мен9н 872б9йл9неште4 айырмалы3тары, 872б9йл9неш 89м 85йл9мде4 баш ки69кт9ре булып килг9н 87229р те2м98е, 872б9йл9нешт9р мен9н фразеологизмдар2ы4 айырмалы3тарын а4лау. *5йл9м, уны4 рус телен9н айырмалы р97ешт9 т525л5ш5н а4латыу.
ХII. Хе2м9те барҙың – х5рм9те бар
Д5р56 я2ыу: орфография 89м пуктуация.
Республикабы2 кешел9рене4 хе2м9те, балалар2ы4 ололар1а яр2амы, 85н9р29ре 89м кешел9р2е4 89йб9т сифаттары са1ыл1ан ши1ыр2ар, хик9й9л9р у3ыу. Хе2м9т, 85н9р тура8ында м939лд9р 5йр9не7. Кеше тормошонда хе2м9тте4 роле, ололар2ы4 89м балалар2ы4 хе2м9те, 85н9р, к9септ9р2е4 к7плеге, 89р кешене4 72ен9 85н9р 8айлай беле7е тура8ында.
Аралашыу2ы4 норма8ына, эффектив 89м этикет3а тап киле7г9 5лг9ше7 5с5н аралашыу2ы4 шартына 89м ситуация8ына, сфера1а яра3лы тел сараларын 8айлау.
Телд9 м929ни9тте4 89м халыҡ тарихыны4 са1ылышы.
Баш3орт телм9р этикеты.
ХIII. Халыҡ йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре, әҙәп ҡағиҙәләре
Тел һәм мәҙәниәт.
Баш3орт хал3ыны4 милли аштары мен9н танышыу. Улар2ы 92ерл97 72енс9лект9ре мен9н таныштырыу
У3ыусылар2ы баш3орт атыны4 килеп сы1ыуы, тарихи 7тк9не мен9н таныштырыу. Й9ш 72енс9лект9ре буйынса б7лене7ен, йыл3ы малына 85й57 той1о8о т9рби9л97.
«#ымы2 – фай2алы эсемлек» тема8ына 92г9м9 7тк9ре7. К7ренекле ш9хест9р2е4 Баш3ортостанда 3ымы2 мен9н дауаланыуы тура8ында 85йл97.
Р.Нурм5х9м9тов. «А.П.Чехов Баш3ортостанда» картина8ы буйынса эш.
Х92ерге ва3ытта Баш3ортостан илд9 3ымы2 мен9н дауалау 729кт9рене4 и4 2уры. «Шафран», «Йоматау», «Алкино», «Глуховская», «Чехов» исеменд9ге 3ымы2 шифаханалары бар.
Баш3орт хал3ыны4 89м баш3а милл9т халы3тарыны4 8а3ланып, быуындан-быуын1а тапшырылып килг9н йолалары, 15р5ф-1929тт9ре, 929п 3а1и29л9ре мен9н таныштырыу.
Телд9 м929ни9т 89м халы3 тарихыны4 са1ылышы. Баш3орт телм9р этикеты.
Баш3орт халы3 ижады 969р29ренд9, матур 929би9тт9 89м тарихи текстар2а милли-м929ни компонент м919н98е мен9н тел бер9меген асыу; Лингвистик 872лект9р (а4латмалы, этимологик 8.б.) улар2ы4 м919н98ен а4латыу. Республиканы4 тарихи 89м м929ни традицияларын са1ылдырыусы 872 89м а4латмалар2ы4 килеп сы1ышы тура8ында белдерм9 92ерл97 5с5н этимологик 872лект9р 89м белешм9л9р 3улланыу. У3ыу эшм9к9рлегенд9 89м к5нд9лек тормошта баш3орт телм9р этикет 3а1и29л9рен урынлы 3улланыу.
Ятлау өсөн тәҡдим ителгән әҫәрҙәр исемлеге:
V класс
М.Кәрим. Уҡыусыға.
Х.Кәрим. Минең илемдә.
С.Юлаев. Уралым.
С.Муллабаев. Хикмәтле ҡар.
Ф.М5х9м9тй9нов. (с9йем.
Ф.Ғөбәйҙуллина. Башҡортостан флагы.
С.Әлибаев Һаумы, йәй!
VI класс
Г.Яҡупова. Октябрь.
А.Филиппов. Ватан.
Ф.Мәҡсүтова. Ҡар бөртөктәре.
Б. Байым. Светофор.
Ғ.Фәйзи. Йәйҙе яратам.
М.Сиражи. Йәй.
С.Әлибай. Сал Урал.
VII класс
1.М.К9рим. У3ытыусыма.
2. Урал. (Баш3орт халы3 йыры.)
3. Н.И2елбай. «Бе22е4 катокта».
4. Ф.Р9хим1олова. Бе22е4 9с9й.
5. С.Юлаев. Егетк9.
6. М.Ғафури. Болон.
7. К.Кинй9булатова. Ду6тарым к7п.
8. М.Дилм5х9м9тов. С9ск9 мен9н к7б9л9к.
VIII класс
1. Ф.!5б9й2уллина. К52.
2. А.Игебаев. (с9 к74еле.
3. Н.Н9жми. #ыш.
4. С.Юлаев. Тыу1ан илем.
5. Г.Я3упова. %м5тл5 я2.
6. Р.Ни1м9ти. Ватан.
7. М. Харис. Хат.
8. З.Биишева. Й9ш97 – хе2м9т.
IX класс
1. М.!афури.& 2ем 89м хал3ым.
2. А.Игебаев. Донъябы22ан ни 3ала?
3. Р.!арипов. Кеше.
4. Ш.Бабич. Кем 5с5н?
5. Д.Талхина. &2 телемд9 85йл9ш9м.
6. С.!иба2уллан. Бына та4ы я22ар етте.
7. А.Игебаев. Я2 б7л9ге.
8. Ф.Р9хим1олова. К52г5 Урал.
Яҙма эштәрҙең төрҙәре, күләме һәм уларҙы баһалау нормалары
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә башҡорт теленән яҙма эштәрҙең төрлө формалары ҡулланыла. Улар күп осраҡта өйрәтеү характерында була. Шул уҡ ваҡытта яҙма эштәр уҡыусыларҙың белем һәм күнекмәләрен тикшереү маҡсатында ла үткәрелә. Был мәсьәләне уҡытыусы кластәң үҙенсәлектәренән сығып хәл итә.
Яҙма эштәрҙең киң ҡулланыла торған түбәндәге төрҙәрен күрһәтергә була:
һүҙҙәрҙе, типик фраза һәм һөйләмдәрҙе күсереп яҙыу;
һүҙлек диктанты;
диктанттар;
һорауҙарға яуаптар яҙыу;
изложениелар;
иншалар;
тестарға яуаптар яҙыу.
Яҙма эштәр ныҡлы әҙерлектән һуң ғына яҙҙырыла. Әҙерлек эштәре төрлөсә булырға мөмкин: һүҙҙәрҙе, һөйләмдәрҙе яҙҙырыр алдынан бер нисә тапҡыр телдән әйттереү, ниндәй хәрефтәр яҙылыуын анализлау, һүҙҙәрҙе т аҡтаға яҙыу, таҡтала яҙылғандарҙы бергәләп тикшереү, хаталарын төҙәтеү һ.б. Фәҡәт ошондай эштәр башҡарылғас ҡына, эштәр яҙма эштәр дәфтәренә яҙыла. Әлбиттә, уҡытыусы әҙерлек эштәрен үҙ уҡыусыларының әҙерлек, белем кимәленә, телде белеү дәрәжәһенә ҡарап, үҙенсә хәл итә ала. Конторль характерҙағы яҙма эштәрҙең күләме уҡыу йылы эсендә түбәндәгесә тәҡдим ителә:
Өйрәтеү характерындағы яҙыу эштәре, һүҙлек диктанттары был таблицалағы һандарға инмәй, улар ғәҙәттәге дәрестәрҙә үткәрелә. Уларҙың күләмен билдәләү уҡытыусы ҡарамағында ҡалдырыла.
Контроль диктанттар текстарының күләме һәм уларҙы баһалау
1 пунктуацион хата
“4”
2 орфографик,
2 пунктуацион
“3”
2 орфографик,
3 пунктуацион
“2”
5 орфографик,
4-6 пунктуацион
Һүҙлек диктанты
“5”
хатаһы булмаған эшкә
“4”
1 орфографик
“3”
3 орфографик
“2”
5 орфографик
Контроль диктант
“5”
1 орфографик,
2 пунктуацион хата
“4”
2 орфографик, 1 орфографик,
2 пунктуацион йәки 4 пуктуацион
“3”
4 орфографик, 3 орфографик
4 пуктуацион йәки 6 пуктуацион
“2”
5 орфографик, 5 орфографик
4-6 пунктуацион йәки 8 пунктуацион
изложение
“5”
Эштең темаһы тулыһынса асылған, йөкмәтке һәм стиль берҙәмлеге һаҡланған һәм
2 орфографик, 3 пунктуацион,
2 грамматик хатаһы булыуы мөмкин
“4”
Йөкмәтке дөрөҫ, ләкин ҡайһы бер фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар бар, фекерҙе белдереүҙә бер ни тиклем ситкә тайпылыуҙар күҙәтелһә һәм 1-2 фактик хата,
4 орфографик,
2-4 пунктуацион йәки 3 грамматик хатаһы булыуы мөмкин
“3”
Эш теманан байтаҡ ҡына ситкә тайпылған, эштең йөкмәткеһе нигеҙҙә дөрөҫ, ләкин фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар байтаҡ. Эҙмә-эҙлелек тулыһынса һаҡланмай, һүҙҙәрҙең ҡулланышында хаталар бар 5-6 орфографик,
5 пунктуацион йәки 4 грамматик хатаһы булыуы мөмкин
“2”
Эш теманы асмай, бик күп фактик, һүҙҙәр ҡулланышында хаталар ебәрелдгән, эштең бөтә өлөштәрендә лә фекер эҙмә-эҙлелеге боҙолған, һөйләмдәр урынлы ҡулланылмаған, бәйләнеш юҡ һәм
8 орфографик, 8 пунктуацион, 8 грамматик хатаһы булыуы мөмкин
инша
“5”
Эштең йөкмәткеһе тулыһынса темаға тап килһә, фактик хаталар булмаһа, йөкмәтке эҙмә-эҙлекле асылһа, эштең һүҙлеге бай, стиль һәм мәғәнәүи яҡтан текст камил һәм
1 фактик хата, 2 орфографик, 2 пунктуацион 2 грамматик хата булыуы мөмкин
“4”
Эштең йөкмәткеһе нигеҙҙә темаға тура килә, йөкмәтке дөрөҫ, ләкин ҡайһы бер фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар бар, фекер тебендә бер-ни тиклем эҙмә эҙлелек боҙолған һәм
1-2 фактик, 3 орфографик, 3 пунктуацион, 3 грамматик хата булыуы мөмкин
“3”
Эш теманан байтаҡ ҡына ситкә тайпылған, эштең йөкмәткеһе нигеҙҙә дөрөҫ, ләкин фактик, һөйләм төҙөлөшөндә хаталар байтаҡ. Эҙмә-эҙлелек тулыһынса һаҡланмай, һүҙҙәрҙең ҡулланышында хаталар бар һәм
3 фактик, 5 орфографик, 5 пунктуацион, 5 грамматик хата булыуы мөмкин
“2”
Эш теманы асмай, бик күп фактик, һүҙҙәр ҡулланышында хаталар ебәрелгән, эштең бөтә өлөштәрендә лә фекер эҙмә-эҙлелеге боҙолған, һөйләмдәр урынлы ҡулланылмаған, бәйләнеш юҡ һәм
6 орфографик, 9 пунктуацион, 9 грамматик хата булыуы мөмкин.
У3ытыу2ы4 8525мт9л9рен9 талаптар
Ш9хс9н 8525мт9л9р т5п м9кт9п у3ыусыларыны4 баш3орт телен9н программаны 72л9штере7;
- Баш3ортостан Республика8ында баш3орт телене4 д97л9т теле булыуын а4лау: баш3орт телен у3ыу, эшм9к9рлек 89м профессиональ эшм9к9рлект9 к9р9кле булыуын а4лау;
- баш3орт телен 19м9лд9 3улланыу1а 92ерлек: м929ни - ара аралашыу2а толерантлы3;
- баш3орт телене4 баш3орт м929ни9те мен9н танышыу сара8ы булыуын а4лау.
Метапредмет 8525мт9л9р рус теле м9кт9пт9р29 баш3орт телен 5йр9не7:
- телд9н 89м я2ма х9б9р ителг9н м91л7м9тте адекват 3абул ите7;
- т5рл5 стилд9ге 89м жанр2а1ы тексты т5рл5 у3ыу т5р29ренд9 3абул ите7;
- ты4лан1ан 89м у3ыл1ан тексты бирелг9н эш т5р29ре (план, й5км9тке8ен 85йл97, 85йл9п сы1ыу, конспект) мен9н я4ынан 85йл9й беле7;
- аралашыу сфера8ы 89м шартына 3арап, телд9н 89м я2ма уйы4ды т525й беле7, 94г9м9, фекер алышыу, дискуссияла 3атнаша алыу;
- 72 аллы белем ала беле7, т5рл5 м91л7м9т сы1ана3тары, Интернет ресурстары, ва3ытлы матбу1ат ба6малары мен9н эшл9й беле7; белешм9 929би9т мен9н 3уллана алыу;
- т919йен тема1а материалды 8айлап ала 89м система1а килтере7 ысулдарын 72л9штере7; 72 3арашы4ды анализлай, са1ыштыра, к7р89т9, 8ы1ымта я8ай, йом1а3лай, ниге2л9й беле7;
- баш3орт телен баш3а предметтар2ан белем алыу сара8ы булара3 3уллана алыу 89л9тлеген 76тере7;
- 72 телм9ре4де ба8алау к7некм9л9рен 72л9штере7;
- предмет-ара ким9лд9 (ту1ан тел, сит тел, 929би9т) тел к7ренешт9рен анализлай беле7;
Предмет 8525мт9л9ре сы1арылыш у3ыусыларыны4 т5п м9кт9п программа8ын 72л9штере7:
- т5п а4латмалар2ы 72л9штере7: тел 89м телм9р, телд9н 89м я2ма телм9р, диалог 89м монолог, телм9р ситуация8ы, телм9р2е4 фукциональ стилд9ре 89м типтары, текст; телде4 система8ы: фонетика, орфоэпия, лексика 89м фразеология, 872 составы 89м 872ья8алыш, морфология, синтаксис, орфография 89м пунктуация;
- баш3орт телене4 телм9р бер9мект9рен беле7, улар2ы4 билд9л9рен, 872, 872б9йл9неш, 85йл9м, улар2ы4 72енс9лект9ре;
- телм9р практика8ында ситуация 89м аралашыу стиленд9 тел бер9меген урынлы 3улланыу;
- фонетик 89м лексик ситеманы4 т5п 72енс9лект9рен 89м ту1ан тел мен9н са1ыштырмаса баш3ортт телене4 грамматик т525л5ш5н беле7;
- баш3орт 929би тел нормаларын 89м телм9р этикетын беле7 89м улар2ы телд9н 89м я2ма 9йтерг9 фекере4де т525г9нд9, й91ни телм9р практика8ында 3улланыу;
- т5рл5 т5р29ге лингвистик шул у3 ва3ытта, ике теле 872лект9р мен9н 3уллана беле7;
- т5рл5 фукциональ стиль 89м жанр2а1ы д5й5м текст й5км9тке8ен у3ыу 89м а4лау: 929би (ши1ыр, йыр, хик9й9, повесть 89м романдар2ан 525кт9р), 1илми 89м популяр (1илми 89м популяр журналдар2ан м939л9л9р), публицистик (хроника, информацион х9б9р29р, комментарий), эшлекле (анкета, белдере7, ышаныс 3а1ы2ы 89м б.);
- 1929ти темпта т93дим ителг9н м91л7м9тте (у3ытыусы телм9ре, радио 89м телевидение дикторы телм9ре 8.б.) а4лау;
- аралашыу сфера 89м ситуацияны и69пк9 алып, т5рл5 жанр 89м стилд9ге текст т5257; к5нк7реш, у3ыу, социаль м929ни тема1а телм9р этикет нормаларын 8а3лап, 72 инициатива8ы мен9н диалогты алып барыу;
- текст мен9н м91л7м9т сы1ана1ы булара3 эш ит9 беле7, текска т5рл5 аспекта анализ, тексты план1а, тезис, конспекта 9йл9ндере72е4 т5рл5 т5п информацион т5р29рен 72л9штере7;
- рус телен9н текст фрагменттарын баш3орт телен9 т9ржем9 ите7
ТЕМАТИК ПЛАН
Дата
Иҫкәрмә
План-ған
Фактик
1
Белем көнө. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Тема буйынса яңы һүҙҙәр менән танышыу, уларҙы ғәмәлдә ҡулланыу текстар уҡыу, анализлау, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе башҡарыу.
2
Ғ.Рамазанов “Йәшә, тыуған ерем!”
Башҡорт теленең өн һәм хәрефтәре.
1
Һайлап алыу уҡыу, уҡығанды анализлай белеү, үҙ фекереңде текстан табып иҫбатларға өйрәнеү, белемдәрҙе тикшереү
3
Ф.Ғөбәйҙуллина “Рәйфә мәктәпкә бара”
Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар
1
Шиғырҙы уҡыу, аңлатыу, һорауҙар ҡуйыу, һығымталар яһау, күнегеүҙәр башҡарыу
4
А. Игебаев “Һау булығыҙ, аҡҡоштар!”
Исемдең күплек ялғауы.
1
Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һығымталар эшләү, анализ яһау, белемдәрҙе тикшереү
5-6-
Беҙҙең мәктәп. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе
2
Тема буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау, дөйөмләштереү, тикшереү. Бәйләнешле текст төҙөү өсөн һөйләмдәрҙе дөрөҫ ҡулланыу. Уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү
7
Экскурсия “Көҙгө тәбиғәт”
1
Уҡыусыларҙа тыуған яҡҡа, тәбиғәткә ҡарата ихтирам тәрбиәләү, һынамыштар әйтеү, уйындар уйнау
8
Т.ү. Изложение
1
Тәҡдим ителгән текст буйынса изложение яҙыу
9
Үҙем тураһында. Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше
1
Тема буйынса бирелгән текстар уҡыу, диалогик телмәр үҫтереү, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе башҡарыу
10
Минең мәктәбем. Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше
1
Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һорауҙарға яуап биреү, һүҙлек эше үткәреү, һүҙлектр менән эшләү
11
Алтын көҙ. Һүҙлек менән эш
1
Уҡыу, әңгәмә, биремдәрҙе башҡарыу, һүрәттәр яһау, һүҙлектәр менән эшләү
12-13
Беҙҙең ғаилә. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Проект эше
2
Дәреслек, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе эшләп, текстарҙың йөкмәткеһенә төшөнөү, анализ эшләү, яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемде ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу
14
Башҡортостан йылғалары. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр
1
Яңы материал менән танышыу, уҡытыусының инеш һүҙе, фекер алышыу, төп фекерҙа дауам итә белеү
15
Минең көн режимым. Ҡылым
1
Текстар уҡыу, һүҙҙәрҙе аңлатыу, һорауҙар буйынса төп фекерҙе табыу, һығымта эшләү, бәйләнешле текст төҙөй белеү күнекмәләрен үҙләштереү
16
Й.Солтанов. “Башҡортостан флагы”. Сифат
1
Флагтың төҫтәре бирелешен аңлатыу, тема буйынса фекер алышыу, бәйләнешле һөйләм телмәрен үҫтереү
17
Артурҙың бер көнө. Зат алмаштары
1
Тексты уҡыу, йөкмәткеһе буйынса фекер алышыу, әңгәмә үткәреү, һорауҙарға яуап биреү
18
Минең шәжәрәм. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Дәреслектәге текст менән танышыу, тасуири уҡыу, башҡа шәжәрәләр менән таныштырыу
19
Контроль диктант
1
Диктант яҙыу
20
Беҙ тәбиғәт менән бергә. Һорау алмаштары
1
Әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен, актуаллеген билдәләү, кеше һәм тәбиғәттең берҙәмлеген аңлатыу, кроссворд сисеү
21
Ҡоштар – беҙҙең дуҫтарыбыҙ. Күрһәтеү алмаштары
1
Тәбиғәт күрке – ҡоштар тормошо, уларҙың файҙаһы тураһында әңгәмә ойоштороу,
үҙ фекерен әйтә белеү
22
Йыл миҙгелдәре. Күрһәтеү алмаштары
Проект эше
1
Тәбиғәттәге үҙгәреште, һәр миҙгелдәге үҙгәреште, матурлыҡты күрә һәм тоя белеү хисе тәрбиәләү.
23
К. Тәңреҡолов “Дүрт ҡыҙ”
Шиғырҙы тасуири уҡыу, тәржемә тиеү, һүҙлектәр менән эшләү
24
К.Ушинский “Дүрт теләк”. Алмаш
1
Тәбиғәттәге үҙгәреште, һәр миҙгелдәге үҙгәреште, матурлыҡты күрә һәм тоя белеү хисе тәрбиәләү
25
Ф. Рәхимғолова “Ҡайҙан белдең”. Билдәһеҙлек алмаштары
1
Тәбиғәттең кеше менән тығыҙ бәйләнешен күрһәтеп, ихтирам, матурлыҡҡа һоҡланыу, уны арттырыу теләге уятыу
26
Йыл миҙгелдәре. Нығынған һүҙбәйләнештәр
1
Текстар уҡыу, өҫтәлмә сығанаҡтар менән эшләү, үҙ белемеңде тикшереү
27
Л.Толстой “Бабай менән һыу инәһе”. Юҡлыҡ алмаштары
1
Әкиәтте уҡып сығыу һәм терәк һорауҙар ярҙамында анализлау, дөйөмләштереү, һығымталар яһау. Өҫтәлмә материалдар ярҙамында грамматик теманы үҙләштереү.
28
С. Әлибаев “Матур көн”. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Яҙыусы ижадына күҙәтеү яһау, әҫәрен уҡыу, өҫтәлмә материалға нигеҙләнеп, үткәндәрҙе ҡабатлау
29
Үтелгәндәр буйынса диктант яҙҙырыу
1
Диктант яҙыу
30
С.Әлибаев “Тыуған ерем”
1
С.Әлибаев “Тыуған ерем”, шиғырын тасуири уҡыу, шиғыр, өҫтәлмә материалдар буйынса фекер алышыу
31
Т.ү. В.Э.Меос. “З.Исмәғилевтың тыуған яҡтары” Инша
1
Бәйләнешле һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү, һығымталар сығарыу, анализ яһау
32
Тыуған ерем - Башҡортостан. Ҡушма исемдәр
1
Уҡыу, һорауҙар, биремдәр яҙамында аңлау һәм тема буйынса фекер алышыу, өҫтәлмә сығанаҡтарҙан мәғлүмәт туплау
33
Г. Ситдикова “Республикабыҙҙың тыуған көнө”. Ҡушма һан
1
Һүҙлек өҫтөндә эш, өҫтәлмә сығанаҡтар ҡулланыу, электрон дәреслектәр менән эшләү, белемдәрҙе тикшереү
34
Ф.Ғөбәйҙуллина “Башҡортостан флагы”. Исем
Проект эше
1
Шиғыр һәм өҫтәлмә материалдар буйынса фекер алышыу, әңгәмә ҡороу, бер-береһенең эшен баһалау
35
С.Юлаев “Уралым”. Яңғыҙлыҡ исемдәр
1
С.Юлаев тураһында өҫтәлмә сығанаҡтарменән эшләү, әңгәмә ҡороу, шиғырҙы анализлау, исем-фамияларҙы, ер-һыу атамаларын дөрөҫ итеп яҙыу
36
Башҡортостандың баш ҡалаһы – Өфө. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Тарихи материалдарҙы уҡыу, һөйләү күнекмәләрен үҫтереү, бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һығымталар сығарыу, анализ яһау
37
Диктант
1
Диктант яҙыу
38
И.Ғүмәрова “Уңған ҡыҙ”. Сифат
1
Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һығымталар сығарыу, тәржемә итеү, һүҙлектәр менән эшләү, анализ яһау, белемдәрҙе тикшереү
39
Шәхси гигиена. Исем
1
Башҡорт халыҡ ижады тураһындаһһөйләшеү, һүҙлектәр менән эш, текст йөкмәткеләре буйынса фекер алышыу
40
Изложение яҙыу
1
Изложение яҙыу
41
Шәхси гигиена. Хаталар өҫтөндә эш
1
Үҙ хатаңды табып төҙәтеү
42
Ф.Иҫәнғолов “Алдаҡсы йондоҙҙар”. Исемдәрҙең күплек ялғауҙары
1
Тексты уҡыу, парҙарҙа эшләү, биремдәр башҡарыу һәм һорауҙарға яуап биреү
43
З.Биишева “Ауырыуҙан ҡотолдо” Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Текст өҫтөндә эшләү, текстың йөкмәткеһенә төшөнөү, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе эшләү, геройҙарға характеристика биреү
44
М.Ғәли “Беҙҙең елка”. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Яңы йыл тураһында текстар уҡыу, “Беҙҙең елка” шиғырын тасуири уҡыу, һүҙлек байлығын арттырыу
45-46
Т.ү. Инша Ҡышҡы уйындар. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе
2
“Ҡышҡы уйындар” һүрәте буйынса инша яҙыу
47
Г.Ғәлиева. Икмәк.
Исемдең күплек ялғауҙары
1
Шиғырҙы аңлап уҡыу, йөкмәткеһенә төшөнөү, бер-береңә һорауҙар биреү, яңы һүҙҙәр менән телмәрҙе байытыу
48
Ф.Туғыҙбаева “Яңы күлдәк”. Синонимдар
1
Тексты ролләп уҡыу, текст буйынса һорауҙар төҙөү
49
Р.Шәкүр “Эшһөйәрҙәр иле” Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Шиғырҙы тасуири уҡыу, йөкмәткеһен үҙләштереү, диалогик һөйләү күнекмәләрен үҫтереү
50
Ф.Мөхәмәтйәнов “Әсәйем”. Синонимдар
1
Ф.Мөхәмәтйәновтың “Әсәйем” шиғырын тасуири итеп уҡыу, әңгәмә ойоштороу
51
Ф.Туғыҙбаева “Тыуған көн”. Антонимдар
1
Өҫтәлмә материалдарҙан кәрәклеһен һайлап алып, фекер алышыу, видео, презентациялар ҡарау, эште аудиторияға тәҡдим итеү
52
Конторль диктант
1
Диктант яҙыу
53
Ә.Ихсан. “Әсә рәхмәте” Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Яҙыусы ижады менән танышыу, шиғырҙы уҡып, уҡытыусы етәкселегендә бергәләп анализлау, һығымта яһау
54
Т.ү. Һүрәт буйынса эш
1
Һүрәттәрҙең йөкмәткеһен һөйләү, бер-береңә бирелгән һорауҙар яуап биреү. Һүрәттәр буйынса фекер алышыу
55
Ә.Ихсан ”Яҙ”. Омонимдар
1
Үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, диалогтар төҙөү, уларҙы тасуири, дөрөҫ итеп уҡый белеү
56
Яҙ күренештәре. Проект эше.Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Өҫтәлмә сығанаҡтар, һүҙлектәр менән эшләү, рус телендәге материалдарҙы дөрөҫ итеп башҡорт теленә тәржемә итеү
57
Т.ү. Изложение
1
Изложение яҙыу
58
Ф. Рәхимғолова ” Еңеү көнө”. Хаталар өҫтөндә эш
1
Яҙыусы ижады менән танышыу, шиғырҙы уҡып, уҡытыусы ярҙамында анализлау, әңгәмә ҡороу. Үҙ хатаңды табып төҙәтеү.
59
В.Исхаков “ Миҙал һәм малай”. Алфавит. Ҡабатлау
1
Яҙыусы ижады менән танышыу,эш дәфтәрендәге күнекмәләрҙе башҡарыу
60
К.Ушинский “Баҡсасы һәм уның улдары”.
Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе
1
Тексты тасуири уҡыу, образдарға характеристика биреү, һүҙлек эше, текстың йөкмәткеһен һөйләү. Һөйләмдә һүҙҙәрҙе дөрөҫ ҡулланыу
61
С.Агиш “Суфия”. Исем
1
Тексты аңлап уҡыу, уның йөкмәткеһе буйынса әңгәмә ҡороу,
“Исем” темаһы буйынса алған белемдәрен камиллаштырыу
62-63
Телмәр үҫтереү. Р.Нурмөхәмәтов “Эштән һуң”
картинаһы буйынса инша яҙыу
2
Бәйләнешле һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү, һығымталар сығарыу, анализ яһау
64
С.Әлибаев “Һаумы, йәй!” Сифат
1
Шиғырҙы тасуири уҡыу, йәй миҙгеленең үҙенсәлектәрен билдәләү, һүҙлек эше
65
Экскурсия “Тәбиғәтте күҙәтеү”
1
Уҡыусыларҙың тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, шиғыр, һынамыштарҙы хәтерҙәренә төшөрөү, уйындар уйнау
66
Йәмле йәй айҙары. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау
1
Өҫтәлмә сығанаҡтар менән эшләү, рус телендәге материалдарҙы дөрөҫ итеп башҡорт теленә тәржемә итеү, һүҙлектәр менән эшләү
67
Контроль диктант
1
Диктант яҙыу
68
Хаталар өҫтөндә эш. Йомғаҡлау
1
Белемдәрҙе тикшереү.
21
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests
Комментарии:
Башкирский язык, рабочие программы


text:
Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй
Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй Фото: Лариса Ветлугина коллажы
21 мартта күренекле башҡорт шағиры һәм яҙыусы Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» пьесаһы буйынса спектаклдең тәүге ҡуйылышына 50 йыл тула. Халыҡсан һәм тәрән фәлсәфәүи пьеса ХХ быуаттың икенсе яртыһында Ватан драматургияһының иң яҡшы әҫәрҙәре иҫәбенә инә. Театр йылъяҙмаһы был әҫәр тураһында беҙҙең илебеҙ кеүек, сит ил театрҙары репертуарына ингән бөйөк күренеш һымаҡ дәлилләй.
— Ул драматургтың үҙе кеүек, башҡорт театры, тотош башҡорт мәҙәниәте яҙмышында бөтөнләй үҙенә бер айырым роль уйнаны, шуның менән дүрт тиҫтәнән ашыу дауамында милли сәхнә уға ориентирлаған юғары критерийға әйләнде, — тип яҙған пьеса тураһында үҙенең «Оҫталыҡ үрҙәренә юл» эшендә театр белгесе, профессор Суфия Кусемова.
Башҡорт академия театры «Ай тотолған төндә» трагедияһы ҡуйылышына ҡабат-ҡабат мөрәжәғәт итте. Беренсе тапҡыр пьеса Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә режиссер Шәүрә Мортазина тарафынан 1964 йылда ҡуйыла һәм шунда уҡ республиканың мәҙәни тормошонда сағыу ваҡиғаға әйләнә. Ул саҡта спектаклдә төп ролде СССР-ҙың халыҡ артисы Зәйтүнә Бикбулатова башҡара. Уға, яҙыусыға һәм картина тыуҙырыусыға: режиссер Шәүрә Мортазинаға һәм рәссам Ғәлиә Имашеваға Константин Станиславский исемендәге РСФСР-ҙың Дәүләт премияһы бирелә. 1974 йылда спектакль РФ атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Рифҡәт Исрафилов менән кире ҡайтарыла. Трагедияның үҙ версияһын режиссер сәхнәгә 1992 йылда сығара. Төп ролдәрҙе ул саҡта Гөлли Мөбәрәкова, Таңсулпан Бабичева, Хөрмәтулла Үтәшев, Шәүрә Дилмөхәмәтова, Шамил Рәхмәтуллин, Заһир Вәлитов уйнай.
Хәҙер Мостай Кәрим әҫәренә дүртенсе актерҙар быуыны мөрәжәғәт итә. 2011 йылда яңы аңлатманы сәхнәлә режиссер-ҡуйыусы, БР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Айрат Абушахманов бойомға ашыра. Заманса спектаклдә төп ролдәрҙе башҡаралар: БР халыҡ артистары Сара Буранбаева, Алмаз Әмиров, шулай уҡ Урал Әминев, Руслан Хайсаров, Милена Сираева, Лилиә Ғәлинә.
Бөгөн уҙасаҡ сираттағы спектаклде Башҡорт дәүләт академия драма тетры артистары постановканың 50 йыллыҡ юбилейына арнай. Шулай уҡ был ваҡиға сиктәрендә Башҡорт драма театры музейында төрлө йылдарҙа «Ай тотолған төндә» спектаклдәренән фотолар һәм костюмдар күргәҙмәһе ойоштороласаҡ. Күргәҙмә театр сәнғәте өлкәһе белгестәре кеүек, Башҡорт академия театры сәнғәтен ололаусыларға ла ҡыҙыҡлы буласаҡ, тип хәбәр итә ойоштороусылар.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ғәрәп дипломаттары менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе
Фото:
Кисә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһындағы ғәрәп дәүләттәренең дипломатик корпусы делегацияһы менән осрашты. Делегация составында Кувейт, Сауд Ғәрәбстаны, Алжир, Палестина, Мавритания, Ираҡ һәм Йемен вәкилдәре бар ине. Ғәрәп илселәре Башҡортостандың иҡтисади ҡеүәттәре менән танышырға һәм төбәк менән артабан хеҙмәттәшлек итеү өсөн өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙе билдәләргә ниәтләй.
— Башҡортостан Республикаһы ғәрәп дәүләттәренең дипломатик корпусын тәүге тапҡыр ҡабул итә, һәм был беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был үҙ-ара хөрмәт, дуҫлыҡтың һәм киләсәктә тығыҙ хеҙмәттәшлек итеүҙең билдәһе. Ғәрәп донъяһы менән беҙҙең республиканы күптәнге тарихи тамырҙар, мәҙәниәт, дин бәйләй. Республика халҡының ҙур өлөшө ислам динен тота. Беҙҙә меңдән ашыу мәсет бар, мосолман гәзит-журналдары нәшер ителә, электрон киң мәғлүмәт саралары эшләй.
Президенттың билдәләүенсә, Башҡортостанда Башҡорт-ғәрәп дуҫлығы йәмғиәте әүҙем эш алып бара. Һуңғы арала республиканың ғәрәп донъяһы менән хеҙмәттәшлеге лә әүҙемләшкән: иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәр үҫешә, Башҡортостан делегацияһы ғәрәп илдәренә бара, тауар әйләнеше арта.
— Тауар әйләнеше күрһәткестәре тағы ла юғарыраҡ булһын ине,— тигән теләген белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Беҙҙең бурыс иҡтисади мөнәсәбәттәрҙең даими үҫешергә тейешлегенә ҡайтып ҡала.
Ғәрәп ҡунаҡтары саҡырылған «Ҙур химия» форумына килгәндә иһә, Президент был майҙандың сит ил партнерҙары араһында ҙур абруй яулай барыуын билдәләне.
— Ғәрәп илдәрендә нефть һәм газ химияһы бик юғары темптар менән үҫешә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ғәрәбстандан килгән коллегаларыбыҙҙы яңы партнерҙар һәм перспективалы проекттар ҡыҙыҡһындырыр, тип ышанам. Йәнә беҙ төҙөлөш, фармацевтика һәм медицина мәсьәләләрендә үҙ-ара эшмәкәрлек итергә теләр инек. Аграр секторҙа хеҙмәттәшлекте арттырыуға ла иҫәп тотабыҙ. Башҡортостан уңдырышлы ерҙәргә һәм етди агрокомплекс ҡеүәттәренә эйә.
Рөстәм Хәмитов ғәрәп бизнесмендарының республиканың күләмле иҡтисади программаларында әүҙем ҡатнашыуын теләне. Уның әйтеүенсә, ғәрәп илдәре менән дуҫлыҡ төбәк өсөн ҙур әһәмиәткә эйә.
— Иҡтисадта ла, мәҙәниәттә лә берлектә ҙур эштәр алып барырбыҙ, тип ышанам, — тине Президент. – Аныҡ проекттарға күсергә ваҡыт. 2012–2013 йылдарҙа беҙҙе яңы үҫеш көтә.
Ғәрәп дәүләттәре дипкорпусы башлығы, Кувейт Дәүләтенең Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Насир Хажи Ибраһим Әл Мөзәйен, бында күрһәтелгән илдәрҙең етәкселәре республика менән мөнәсәбәттәрҙе нығытыр өсөн барыһын да эшләйәсәк, тип вәғәҙә бирҙе. Ул ислам донъяһы илдәренең Рәсәй төбәктәре менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек итергә ынтылыуын хуплаған РФ Сит ил эштәр министрлығының ролен айырым билдәләп үтте.
Уның һүҙҙәренсә, ғәрәптәр Башҡортостан менән нефть эшкәртеү һәм аграр сектор өлкәһендә хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй. Уларҙы иң элек республикала ныҡ алға киткән ауыр нефтте эшкәртеү ҡыҙыҡһындыра. Йәнә ғәрәп компаниялары иген үҫтереү өсөн республика ерҙәрен ҡуртымға алырға әҙер. Бынан тыш, ғәрәп ҡунаҡтары төбәктәге туризм, айырыуса һауыҡтырыу өлкәһендәге туризм, шулай уҡ Күҙ һәм пластик хирургияһы үҙәге менән ентекләберәк танышырға теләк белдерҙе.
— Беҙҙең маҡсат – республика менән танышыу, хеҙмәттәшлек итеү өсөн төбәктең мөмкинлектәрен асыҡлау, — тип хәбәр итте Әл Мөзәйен әфәнде. – Нефть табыу, нефть эшкәртеү һәм нефть продукттары етештереүҙән тыш, беҙҙе Башҡортостанда иген үҫтереү һәм малсылыҡты, айырыуса хәләл ит етештереү йүнәлешен үҫтереү ҡыҙыҡһындыра. Бынан тыш, санатор-курорт дауаланыу өлкәһендә лә Башҡортостандың мөмкинлектәре ҙур.
Осрашыуҙы тамамлап, Рөстәм Хәмитов дипломаттарға тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә әҙер булыуҙары өсөн рәхмәт белдерҙе, ғәрәп ҡунаҡтарҙы республикаға ял итергә килергә саҡырҙы.


text:
Башҡортостан Ҡырымда балаларҙы ял иттереү өсөн 18,5 миллион һум аласаҡ
Ҡырымда һәм Севастополдә урынлашҡан шифаханаларҙа һәм лагерҙарҙа балаларҙы ял иттереү һәм сәләмәтләндереү менән бәйле сараларҙы финанс яҡтан тәьмин итеү өсөн Башҡортостанға 18 миллион 450 мең һум бүленгән. 2014 йылда Ҡырымда баларҙың ялын һәм сәләмәтләндереүен ойоштороуға бюджет-ара трансферттарҙы бүлеү тураһындағы бойороҡто Рәсәй Хөкүмәте раҫлаған.
Документ Ҡырымда 2014 йылда 33,5 мең баланың ялын һәм сәләмәтләндереүен финанслауҙы тәьмин итә.
Федерацияның 71 субъекты бюджетына трансферттар бүленгән. Трансферттар Ҡырымда балаларҙы ял иттереү һәм сәләмәтләндереүҙе ойоштороуға путевкаларҙың хаҡын түләү буйынса, ҡала-ара транспортта балалар төркөмөн йөрөтөүгә сығымдарҙы финанслау өсөн бирелә.


text:
Өфөлә Аксаков көндәрендә бөтә Рәсәй китапханасылар конференцияһы һәм РФ Яҙыусылар союзы пленумы үтәсәк
Аксаков көндәрендә, 26-29 сентябрҙә, Өфөлә «С.Т.Аксаковтың ижади мираҫын популярлаштырыуҙа һәм һаҡлап ҡалыуҙа Рәсәй китапханаларының роле» бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы һәм РФ Яҙыусылар союзы пленумының күсмә ултырышы үтә.
БР Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, байрамға 50-нән ашыу ҡунаҡ килеүе көтөлә. Улар араһында Рәсәйҙең билдәле яҙыусылары ла бар.
Программала Башҡорт дәүләт педагогия университетында — XIV Халыҡ-ара Аксаков уҡыуҙарын, 11-се мәктәп-гимназияла Аксаков дәресен үткәреү ҡаралған.
С.Т.Аксаковтың мемориаль йорт-музейында билдәле йәмәғәт эшмәкәре, шағир һәм публицист Иван Аксаковтың тыуыуына 190 йыл тулыуға арналған күргәҙмә ойоштороласаҡ.
М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында тантаналы кисә үткәреү планлаштырыла, уның сиктәрендә С.Т.Аксаков исемендәге әҙәби премиялар тапшырыласаҡ.
Сергей Аксаковҡа бағышланған тантаналы саралар 28 сентябрҙә Бәләбәй районыныда дауам итәсәк, 29 сентябрҙә Зубово һәм Иҫке Ҡыйышҡы ауылдарында фольклор байрамдары үткәрелә, ә Ҡырмыҫҡалыла «Шәжәрә байрамы-2013» ойошторола.


text:
Тәтешле районы малсылары һауым буйынса алдынғы урында
Башҡортостандың Тәтешле районы ауыл хужалығы предприятиелары малсылары йыл башынан алып һәр һыйырҙан 1739 кг һөт алған. Был уҙған йылдағы кимәлгә ҡарағанда 189 килограмға күберәк, тип хәбәр иттеләр төбәктең Ауыл хужалығы министрлығынан. Был күрһәткес буйынса Тәтешле районы малсылары республикала алдынғы урында.
Тулайым һауым буйынса беренселек Стәрлетамаҡ районы аграрийҙарында. Бында йыл башынан алып 13357 тонна һөт етештерелгән. Район тәүлегенә һәр һыйырҙан уртаса һауым буйынса ла иң яҡшылар рәтендә – 14,1 кг. Саҡмағош районы малсылары уларҙан бер аҙ ҡалыша. Йыл башынан алып тулайым һауым 12133 тонна тәшкил иткән, уҙған йылдағынан был 542 тоннаға күберәк. Райондың ауыл хужалығы предприятиелары 11892 тонна һөт һатҡан. Былтырғы күрһәткескә ҡарағанда был бер тоннаға тиерлек күберәк.


text:
Азамат Ҡолмөхәмәтов Сирияла илсе итеп тәғәйенләнде
РФ Президенты Дмитрий Медведев Азамат Ҡолмөхәмәтовты Рәсәйҙең Сириялағы илсеһе итеп тәғәйенләне. Был хаҡта Кремлдең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Азамат Рәхмәт улы Ҡолмөхәмәтов 1953 йылда Башҡортостандың Нуриман районында тыуған. Өфөнөң 91-се мәктәбен, 1976 йылда СССР Сит ил эштәре министрлығының Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтын тамамлаған. 1978 йылдан СССР Сит ил эштәре министрлығының һәм РФ Сит ил эштәре министрлығының үҙәк аппаратында, шулай уҡ сит илдә төрлө вазифаларҙа эшләгән. 1993-1998 йылдарҙа – РФ-тың Иорданиялағы Илселеге советнигы. 2000 йылдың декабренән РФ Сит ил эштәре министрлығының Яҡын Көнсығыш һәм Төньяҡ Африка департаменты директоры урынбаҫары вазифаһын биләгән. 2003 йылдың ғинуарынан – РФ-тың Кувейт дәүләтендәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе. 1-се класлы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы кесе илсе дипломатик дәрәжәһенә эйә, ғәрәп, инглиз һәм француз телдәрен белә.


text:
Башҡортостанда Рәсәй полиатлонсылары ярыша
3 — 7 мартта Салауат һәм Ишембайҙа ҡышҡы полиатлон буйынса (ҡышҡы өсалыш) РФ чемпионаты үтә. Ярыштарҙа Башҡортостан спортсыларынан тыш, Ленинград, Ҡурған, Вологда, Владимир өлкәләре, Ханты-Манси автономиялы округы командалары вәкилдәре сығыш яһай.
Ярыштар программаһына тәүге тапҡыр атыуҙың яңы төрө — эстафета атыуы (биатлон сәптәренә атыу) индерелгән. Бынан тыш, пневматик винтовканан атыу ҙа ҡаралған.
Йәнә ике төр – көс гимнастикаһы (Салауатта) һәм саңғы уҙышы (Ишембайҙа) ярыштар программаһын тулыландырасаҡ.
Спорт сараһын асыу тантанаһы 3 мартта Салауатта «Нефтехимик» мәҙәниәт һарайыда үткәрелә.


text:
3 февралдә БДИ-ға инеү хоҡуғы алыу өсөн иншаны ҡабаттан яҙырға мөмкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Декабрҙә йомғаҡлау иншаһы буйынса «икеле» билдәһен алған ун беренсе класс уҡыусылары 3 февралдә уны ҡабаттан яҙа ала.
Башҡортостанда 19 181 уҡыусының 283-ө (1,47 процент) эште башҡара алмаған. 4 декабрҙә сығарылыш класс уҡыусылары йомғаҡлау иншаһын яҙҙы.
Инша яҙыу — ун беренсе класс уҡыусылары өсөн мотлаҡ. Уның һөҙөмтәләре Берҙәм дәүләт имтиханына инеү хоҡуғын бирә. Мөмкинлектәре сикләнгән уҡыусылар инша урынына изложение яҙа ала. Резерв көндәр — 3 февраль һәм 4 май. Әгәр ҙә уҡыусы эште башҡара алмай икән, ул Берҙәм дәүләт имтиханына индерелмәй.
Инша яҙыу өсөн 3 сәғәт 55 минут ваҡыт бирелә. Текста кәм тигәндә 250 һүҙ булырға тейеш.


text:
Баш ҡалалағы үҙәк скверҙы тирәк мамығы баҫҡанФото: Ксения Калинина
Баш ҡалалағы үҙәк скверҙы тирәк мамығы баҫҡан
Баш ҡалалағы үҙәк скверҙы тирәк мамығы баҫҡанФото: Ксения Калинина
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөләге Еңеүҙең 50 йыллығы исемендәге скверҙы тирәк мамығы баҫҡан. Ҡала халҡы бында балалары менән ял итергә ярата. Әммә тирәк мамығы уларға ныҡ ҡамасаулай.
«Бөгөн халыҡ араһында аллергия менән яфаланыусылар бик күп. Телевидение аша рекламаланған препараттарҙың береһе лә аллергияны дауаламай. Улар аллергия билдәләрен генә кәметә: күҙҙәр йәшләнмәй, танау ҡысытмай», — тине 50-се ҡала поликлиникаһының табип-терапевы Рәмил Насретдинов.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, «июнь аҙағында тирәк мамығы янғын сығыуға сәбәп була ала — балалар шаярып, йыш ҡына мамыҡ өйөмдәренә ут төртә. Һүндерелмәгән тәмәке төпсөгө лә ҙур бәләгә килтереүе ихтимал. Шуға күрә беҙ халыҡты һаҡ булырға саҡырабыҙ. Тирәк мамығы менән көрәшеү ысулдарының береһе — уны еүешләү. Ихаталарға килгәндә, биләмәне һыу һибеп таҙартырға кәрәк. Балалар майҙансығында иһә ата-әсәләргә уяу булыу һәм балаларҙың шаярыуына юл ҡуймау мөһим».
Алдан хәбәр ителгәнсә, 12 июндә баш ҡалала Еңеүҙең 50 йыллығы исемендәге сквер асылды. Тантана Рәсәй көнө, Ҡала көнө һәм милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың тыуған көнө уңайынан ойошторолдо.


text:
Фото:
Республика Президенты Мәҫкәү ауылында компрессор станцияһын тикшерҙе
Фото:
19 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө районының Мәҫкәү ауылында «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте магистраль газ үткәргестәр идаралығы объекттарында булды.
Рөстәм Хәмитов компрессор станцияһы эшмәкәрлеге менән танышты, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ кәңәшмә үткәрҙе, унда ҡышҡы осорҙа газды транспортлау системаһы объекттарының һәм Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә етештерелгән газды транспортлау ҡоролмалары агрегаттарының ышаныслылығын күтәреү мәсьәләләре тикшерелде.


text:
Ике йыл эсендә республикала 6,5 мең кеше авария хәлендәге торлаҡтан күсерелгән Фото: Олег Яровиков
Ике йыл эсендә республикала 6,5 мең кеше авария хәлендәге торлаҡтан күсерелгән
Ике йыл эсендә республикала 6,5 мең кеше авария хәлендәге торлаҡтан күсерелгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Ике йыл эсендә Башҡортостанда 6,5 мең кеше 264 авария хәлендәге торлаҡтан күсерелгән. Был хаҡта республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетында хәбәр иттеләр. Граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса адреслы программа 2013 йылда эшләй башланы. Ул 2012 йылдың 1 ғинуарына тиклем йәшәү өсөн яраҡһыҙ тип танылған торлаҡты һүтеүгә иҫәпләнгән. Был — 387 мең квадрат метр. Биш йыл дауамында 28,3 мең кешене иҫке торлаҡтан күсереү күҙаллана. Программаны финанслауҙың дөйөм күләме — 14,3 миллиард һум.
2015 йылдан дөйөм майҙаны 55,4 мең квадрат метрлыҡ торлаҡтан дүрт меңдән ашыу кешене күсереү буйынса өҫтәмә дүрт йыллыҡ проект башланған.


text:
Сибайҙа 17 ғаиләгә торлаҡ мәсьәләһен хәл итергә ярҙам ителде
Сибайҙа Йәштәр башланғыстарын үҫтереү һәм яҡлау йылында 14 ғаиләгә федераль һәм республика бюджетынан торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү өсөн бушлай субсидиялар бирелде, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса республика программаһы сиктәрендә тағы ла 3 ғаилә бала тыуғанда бирелә торған субсидия алды.
“Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Сибай филиалы үҙҙәренең хеҙмәткәрҙәре өсөн 30 фатирлы торлаҡ йорт төҙөнө. Мөхәмәткужиндар ғаиләһенә фатир бушлай бирелде. Был хаҡта “Башинформ” агентлығына Сибай ҡалаһы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитик бүлегендә хәбәр иттеләр.
Йәш ғаиләләргә торлаҡ мәсьәләһен хәл итергә йорт төҙөү өсөн бушлай ер участкалары бирелеүе ныҡ ярҙам итәсәк. Бөгөн 25 ер участкаһы бүленгән дә инде. Йорт һалырға теләүселәр һаны күп, шуға ла индивидуаль торлаҡ төҙөү өсөн өҫтәмә майҙан табырға тырышыла X


text:
Рәсәйҙә Берҙәм тауыш биреү көнө индерелде
Дәүләт Думаһы килештереүсе комиссия редакцияһында Рәсәйҙә Берҙәм тауыш биреү көнөн индереү тураһында закон ҡабул итте. Уға ярашлы, Берҙәм тауыш биреү көнө Рәсәйҙә йылына бер тапҡыр, сентябрҙең икенсе йәкшәмбеһендә үткәреләсәк. 293 депутат ыңғай тауыш бирҙе, тип хәбәр ителә Дәүләт Думаһы сайтында.
Тимәк, алдағы һайлауҙар Рәсәйҙә 2012 йылдың октябрендә үтә, а унан һуңғылары сентябрь айында үткәреләсәк.
Закон проектын ҡабул итеү республика ҡануниәтенә үҙгәрештәр индереүгә сәбәп буласаҡ. Көҙгө сессияның төп закон проекттары араһында БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Һайлау тураһындағы кодексҡа үҙгәрештәр индереүҙе лә атаны.
— Был бик мөһим документ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. – Берҙәм тауыш биреү көнөн индереү тураһында ҡарар ҡабул итеү беҙҙән тиҙ арала республика ҡануниәтенә үҙгәрештәр индереүҙе талап итәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Советы ултырышында ҡатнашты
27 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙә РФ Дәүләт Советының «Рәсәй Федерацияһы субъекттарының инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыу һәм бизнесты үҫтереү өсөн уңыйлы шарттар булдырыу тураһында» ултырышында ҡатнашты, сараны Рәсәй Президенты Владимир Путин алып барҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
РФ Дәүләт Советы ултырышы йомғаҡтарына комментарий биреп, Рөстәм Хәмитов былай тине: «Инвестициялар йәлеп итеү эшмәкәрлеге беҙҙең өсөн өҫтөнлөклө булып тора. Бөгөн Рәсәй Президенты Владимир Владимирович Путин телгә алған стандарттарҙы индереү буйынса Стратегик инициативалар агентлығы менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Был бер йыллыҡ эш түгел, ул күп өлөштәрҙән тора. Һәм был юҫыҡта ярайһы уҡ яҡшы эшләйбеҙ. Был хаҡта Башҡортостан быйыл аласаҡ инвестициялар күләме лә һөйләй – үҫеш 20 проценттан ашыу тәшкил итә. Был яҡшы һөҙөмтә. Әммә шул уҡ ваҡытта барыһы ла шыма бара тип әйтә аллмайым – әлбиттә, проблемалар ҙа бар. Стратегик инициативалар агентлығы стандарты менән билдәләнгән 15 пункт араһынан беҙҙә туғыҙы үтәлгән. Ҡалғандары өҫтөндә 2013 йылда эшләйәсәкбеҙ».


text:
Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттары билдәләнде
Абруйлы журналист наградаһын биреү буйынса комиссия Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2010 йыл өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттары исемдәрен атаны. Улар түбәндәгеләр:
Лена Абдрахманова – «Нисек йәшәйһең, башҡорт ауылы?» рубрикаһы аҫтындағы мәҡәләләр циклы өсөн;
Гөлсәсәк Ханнанова – «КоммерсантЪ-Башкортостан» гәзитендә баҫылған ижтимағи-сәйәси темаларға мәҡәләләр серияһы өсөн;
Азат Ярмуллин – «Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында» китабы һәм «Шонҡар» журналында «Тарихнамә» рубрикаһында Башҡортостан тарихы буйынса мәҡәләләр серияһы өсөн, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
«Кроношпан» — «экологик монстр» түгел, ә заманса предприятие»
Башҡортостан Президенты «Өфө» журналында баҫылған интервьюла «кроношпан ғауғаһына» баһа бирҙе.
— Талаштар һәм конфликттар асылда иһә емергес. Тик был осраҡта һөҙөмтәләр мәҡәлдәге кеүек – «яҡшыһыҙ яман булмаҫ, яманһыҙ яҡшы булмаҫ». Инвесторҙар объекттарҙы төҙөгәндә ябайлаштырылған алымдарға юл ҡуйылмаясағын аңланы. Республика территорияһында төҙөлөш һәм тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен боҙоп булмай, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы әйтеүенсә, хәҙер инвесторҙар документтарҙы тәртипкә килтерә, бөтә һығымталарҙы ала, шул иҫәптән экологик та, шул саҡта конфликт бөтөргә тейеш.
— Ҡалала йәшәүселәр «Кроношпан» — «экологик монстр» түгел, ә яҡшы заманса предприятие буласағына инанасаҡ, ул меңләгән кешегә яҡшы эш һәм хеҙмәт хаҡы алыу мөмкинлеге бирәсәк. Бынан тыш, урман хужалығын тәртипкә килтереп буласаҡ, — тип ышаныс белдерҙе Президент.
«Өфө эргәһендә һәм республикала кеше өсөн зыянлы һәм хәүефле бер ниндәй ҙә производство төҙөлмәйәсәк. Бөтә ҡарарҙар етди тикшереүҙәр үткәреп һәм йәмәғәтселек фекерен иҫәпкә алып ҡына ҡабул ителәсәк», тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
Шул уҡ ваҡытта республика етәксеһе, бөтә ҡабул ителгән ҡарарҙар үтәлергә тейеш, тип иҫәпләй. Һәм бында яҡлауҙарға юл ҡуйылмаҫҡа тейеш.


text:
«Урал-Алтай: быуаттар аша – киләсәккә» IV Бөтә Рәсәй фәнни конференцияһы үтәсәк
26 мартта Өфөлә III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына арналған «Урал-Алтай: быуаттар аша — киләсәккә» IV Бөтә Рәсәй фәнни конференцияһы үтәсәк.
Конференция Урал-Алтай төбәге телдәре проблемаларын, донъя цивилизацияһы үҫеше, халыҡтарҙың матди һәм рухи мәҙәниәте, Урал-Алтай төбәге әҙәбиәте һәм фольклоры нигеҙендә төбәк халыҡтарының тарихын, шулай уҡ Урал-Алтай төбәгендәге хәҙерге этно-сәйәси хәлде, этно-мәҙәни һәм этно-тел процестарын тикшерәсәк.
Фәнни форум сиктәрендә биш симпозиум үткәреү планлаштырыла: «Автономиялы Башҡортостан төҙөүселәр (Башҡортостанда Республика йылына һәм Әхмәт-Зәки Вәлидиҙең тыуыуына 120 йыл тулыуға ҡарата)», «Башҡортостан халыҡтарының Бөйөк Ватан һуғышына индергән өлөшө» (Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата), «Уҡытыусының йәмғиәт тормошондағы урыны һәм роле » (Рәсәй Федерацияһында Уҡытыусы йылына ҡарата), «Төрки телдәрҙең тарихи грамматикаһы: хәҙерге торошо һәм перспективалары» (филология фәндәре докторы, профессор Фирҙәүес Хисаметдинованың 60 йәшенә ҡарата), «Урал-Алтай донъяһында ҡатын-ҡыҙҙың урыны һәм роле».
Докладтар һәм конференцияла ҡатнашыуға заявкаларҙы ойоштороу комитеты 12 мартҡа тиклем ural-altai@yandex.ru электрон почтаһы буйынса ҡабул итә.
Ойоштороу комитеты адресы: 450054, Өфө ҡалаһы, Октябрь проспекты, 71, 416-сы кабинет. Телефондар: (347) 235-60-50, факс — 235-60-77.


text:
Башҡортостан Президенты бер йылда эшләгәндәре өсөн отчет бирәсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов был вазифала бер йыл эшләү йомғаҡтары буйынса республика халҡы алдында отчет бирәсәк. Был хаҡта ул граждандар менән телекүпер ярҙамында Башҡортостан юлдаш телевидениеһында тура эфирҙа аралашҡанында белдерҙе.
— Был вазифала эшләй башлауыма ике айҙан бер йыл тула, — тине Рөстәм Хәмитов. — Һәм бер йылда эшләгәндәрем өсөн мотлаҡ иҫәп-хисап бирәсәкмен. Бындай тапшырыу август – сентябрҙә эшләнәсәк.
Республика Президенты, халыҡ менән тура эфирҙа аралашыу оҙайлылығы киләһендә өс сәғәткә тиклем арттырылыр, моғайын, тип билдәләне. Быға тура эфирға килгән һорауҙарҙың күп булыуы сәбәпсе. Уларҙың күбеһенә Рөстәм Хәмитов тура эфирҙа яуап биреп өлгөрмәне. Улар БР Президенты Хакимиәтенә тапшырыласаҡ, һәм республика башлығы был һорауҙарға яҙма рәүештә яуап бирәсәк.
Был юлы һорауҙарҙың күбеһе Рөстәм Хәмитовҡа оло быуын вәкилдәренән килде. Шулай ҙа йәштәр ҙә юғары әүҙемлек күрһәтте. Йәштәр биргән һорауҙар нигеҙҙә торлаҡ менән тәьмин итеү, эшкә урынлашыу, эш хаҡы мәсьәләләренә һәм республика ауылдарында инфраструктураның насар үҫешкән булыуына ҡағылды.


text:
«БР территорияһында ауыл хужалығы малын көтөү һәм ҡыуыуҙы тәртипкә килтереү тураһында»ғы закон проекты йәмәғәтселек тикшереүенә сығарылды
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай «Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә ауыл хужалығы малын көтөү һәм ҡыуыуҙы тәртипкә килтереү тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законы проектын йәмәғәтселек иғтибарына тәҡдим итә.
Закон проекты Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачевтың Башҡортостандың Урал аръяғы райондарына эш сәфәре йомғаҡтары нигеҙендә уның ҡушыуы буйынса әҙерләнгән. Баймаҡ, Хәйбулла һәм Әбйәлил райондарында граждандар парламент спикерына йорт малдарын көтөү менән бәйле мәсьәләләрҙе тикшереүен һорап мөрәжәғәт иткән ине.
Закон проекты халыҡ теләктәрен иҫәпкә ала һәм малсылыҡ өлкәһендә хоҡуҡи көйләүҙең һөҙөмтәлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән, атап әйткәндә ул ауыл хужалығы малдарын ветеринар теркәүҙе (паспортлаштырыуҙы) һәм маркировкалауҙы (тамға һалыуҙы) күҙ уңында тота.
Закон проектына ҡағылышлы фекерҙәрҙе 2011 йылдың 31 мартына тиклем sagro@gsrb.ru электрон адресына йәки Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 46 адресына ебәрергә мөмкин.


text:
Башҡортостан предприятиелары Ҡаҙағстандың ҙур нефть һәм газ форумында ҡатнашаФото: Башҡортостандың Ҡаҙағстандағы вәкиллеге
Башҡортостан предприятиелары Ҡаҙағстандың ҙур нефть һәм газ форумында ҡатнаша
Башҡортостан предприятиелары Ҡаҙағстандың ҙур нефть һәм газ форумында ҡатнашаФото: Башҡортостандың Ҡаҙағстандағы вәкиллеге
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостан предприятиелары Ҡаҙағстандың ҙур нефть һәм газ форумында ҡатнаша. 6 октябрҙән 9-на тиклем Алматы ҡалаһының «Атакент-Экспо» күргәҙмәләр комплексында «Нефть һәм Газ. KIOGE-2015» 23-сө халыҡ-ара күргәҙмәһе үтә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Ҡаҙағстандағы вәкиллегендә хәбәр иттеләр.
«Башнефтегеофизика» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Техинвест» комплектация үҙәге» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «ОЗНА — Үлсәү системалары» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Яңы технологиялар» инженер-етештереү предприятиеһы, Өфө дәүләт нефть техник университеты күргәҙмә эшендә әүҙем ҡатнаша.
KIOGE — Ҡаҙағстанда һәм Каспий буйы төбәге илдәрендә «Нефть һәм Газ» темаһы буйынса уҙғарылған ҙур сара. Йыл һайын унда 30 илдән 600-гә яҡын предприятие ҡатнаша.


text:
Бөтә донъя игенселек форумы үткәрелә
Башҡортостандың агросәнәғәт комплексы вәкилдәре 6-7
июндә Санкт-Петербургта үтәсәк Бөтә донъя игенселек
форумында ҡатнашасаҡ. Рәсәйҙең төнъяҡ баш ҡалаһында
донъяның 80 иленән мең ярымдан ашыу кеше йыйыласаҡ.
Форум программаһында — дүрт конференция һәм ике бизнес-
форум. Тикшерелгән темалар араһында — иген баҙары, уртаса
һәм оҙайлы ваҡытҡа перспективала халыҡты аҙыҡ-түлек менән
тәьмин итеү, аҙыҡ-түлек ярҙамы программалары: проблемалар,
хәҙерге шарттарҙа һөҙөмтәлелекте күтәреү юлдары һәм
механизмдары, игенселектә инновациялар һәм
биотехнологиялар, игенселекте үҫтереү һәм донъя күләмендә
иген менән сауҙа итеү программаларын финанслау.


text:
Фото:
Яңауыл районында Масленица үтте
Фото:
Яңауыл районының Иҫке Вәрәш ауылында Масленица үтте. Ауыл Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре ҡунаҡтар өсөн уйындар, спорт саралары һәм концерт номерҙары әҙерләгән ине.
Айырыуса халыҡ иғтибарын борондан килгән Масленица байрамын сәхнәләштереү йәлеп итте. Тантананы ойоштороусылар йөҙ йыл элек халыҡтың был байрамды нисек күңелле билдәләүен күрһәтте.
Ауыл халҡы менән бергә халыҡ уйындарында Яңауыл районы хакимиәте башлығы Илшат Вәзиғәтов һәм Республика удмурт милли-мәҙәни үҙәге рәйесе Ренат Ғәләмшин ҡатнашты.


text:
Фото:
Сәфәрҙә мәктәп уҡыусылары араһында республика сатраш фестивале үтте
Фото:
Шишмә районында дөйөм белем биреү мәктәптәре уҡыусылары араһында "Сәфәр-2010" республика сатраш фестивале тамамланды.
"Башинформ" агентлығына ярыштарҙың баш судьяһы Фаил Байбуриндың хәбәр итеүенсә, тиҙ уйналыусы сатраш буйынса турнирҙа Баҡалы, Бишбүләк, Ҡырмыҫҡалы, Салауат, Федоровка, Шишмә райондарынан1992-2001 йылда тыуған 54 спортсы ҡатнашҡан. Шамил Камалетдинов (Малаяҙ ауылы) һәм Азалия Ғайсина (Шишмә ҡасабаһы) 2001 йылғы һәм унан йәшерәк ҡыҙҙар һәм малайҙар араһында еңеүсе тип табылған.
Айрат Ғарифуллин ( Баҡалы) һәм Ынйы Ғәлиева (Бишбүләк) 1999-2000 йылғылар йәшендә иң яҡшы һөҙөмтәгә ирешкән. Никита Алексеев (Шишмә ҡасабаһы) менән Ирина Надырова ( Сәфәр ауылы) 1997-98 йылғылар төркөмөндә беренселекте бирмәгән. 1995-1996 йылғы егеттәр араһында Дмитрий Евстафьев (Шишмә ҡасабаһы) еңеү яулаған. Дмитрий Муфлихунов (Малаяҙ) һәм Ильвира Йосопова (Шишмә) 1992-1994 йылғы егет һәм ҡыҙҙар араһында еңеүсе булған.
Фестивалдең бар йәш төркөмөндәге еңеүселәре һәм призерҙарына маҡтау ҡағыҙҙары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылған.


text:
Дәүләт хеҙмәткәрҙәре конфликттарын көйләү менән махсус комиссиялар шөғөлләнәсәк
Башҡортостан Президенты «БР дәүләт граждандар хеҙмәткәрҙәренең эш урынындағы тәртибенә талаптарҙы күҙәтеү һәм мәнфәғәттәр бәхәсен көйләү буйынса комиссиялар тураһында» Указға ҡул ҡуйҙы.
Документ Рәсәйҙә коррупцияға ҡаршы көрәш мәсьәләләрен көйләүсе федераль закондарға ярашлы сығарылды.
Указ менән дәүләт органдарында төҙөлөргә тейешле комиссиялар тураһында Положение раҫланды, уларҙы формалаштырыу һәм эшмәкәрлеге тәртибе билдәләнде.
Комиссияларҙың төп тәғәйенләнеше — хеҙмәт тәртибенә ҡарата талаптарҙы һәм (йәки) дәүләт хеҙмәткәрҙәренә ҡарата мәнфәғәттәр бәхәсен көйләү тураһында талаптарҙы күҙәтеү менән бәйле мәсьәләләрҙе ҡарау.
Комиссияға рәйес етәкселек итә. Уның составына шулай уҡ рәйес урынбаҫары, секретарь, кадрҙар һәм юридик подразделениелар эше өсөн яуап биреүсе белгестәр, БР Президенты Хакимиәте, эшмәкәрлеге дәүләт хеҙмәте менән бәйле фәнни ойошмалар һәм урта, юғары, өҫтәмә профессиональ белем биреү учреждениелары вәкилдәре инә.
Бынан тыш, дәүләт органы етәксеһе комиссия составына ветерандар һәм профсоюз йәмәғәт ойошмалары вәкилдәрен индерә ала. Бында комиссияның бөтә ағзалары ҡарар ҡабул иткәндә тигеҙ хоҡуҡтарға эйә.
Положениеға ярашлы комиссия ултырышы хеҙмәт тәртибе тураһында мәсьәлә ҡаралған дәүләт хеҙмәткәренең үҙенең ҡатнашлығында үткәрелә.
Комиссияның мәжбүри йәки тәҡдим характерындағы бөтә ҡарарҙары йәшерен тауыш биреү юлы менән ҡабул ителә һәм протокол формаһында төҙөлә.
Дәүләт хеҙмәткәренең ғәмәлендә дисциплинар тәртип боҙоу билдәләре асыҡланған осраҡта был турала мәғлүмәт уға ҡарата яуаплылыҡ сараһын ҡулланыу тураһында мәсьәләне хәл итеү өсөн дәүләт органы етәксеһенә ебәрелә.
Әгәр инде административ йәки енәйәт хоҡуҡ тәртибен боҙоу менән бәйле етди эштәр асыҡланһа, комиссия рәйесе был мәғлүмәтте раҫлаусы документтар менән бергә хоҡуҡ ҡулланыу органдарына тапшырырға тейеш.


text:
«Һөт иле» фестивалендә Өфөлә 200-ҙән ашыу волонтер эшләйәсәк
200-ҙән ашыу волонтер, 30 августа Башҡортостандың баш ҡалаһында үтәсәк, «Һөт иле» IV бөтә Рәсәй фестивален үткәреүҙә йәлеп ителәсәк. Уларҙың күбеһе – Өфөнөң юғары һәм урта махсус белем биреү йорттары студеттары. Байрам ваҡытында улар «Һөт иле» логотипы төшөрөлгән махсус фирма кейемен кейәсәк.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, фестивалдә ҡатнашыусы волонтерҙарҙың һаны йылдан-йыл арта бара. Ул ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары араһында байрамдың ҙур популярлығы менән бәйле. Тик былтыр ғына «Һөт иле»ндә 50 меңдән ашыу кеше булды.


text:
РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец һәм БР Президенты Рөстәм Хәмитов кәңәшмә уҙғарҙыларФото: Хәлит Сафин, Андрей Старостин
РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец һәм БР Президенты Рөстәм Хәмитов кәңәшмә уҙғарҙылар
РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец һәм БР Президенты Рөстәм Хәмитов кәңәшмә уҙғарҙыларФото: Хәлит Сафин, Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Республика Йортонда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте вице-премьеры Ольга Голодец һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов кәңәшмә уҙғарҙылар, унда республиканың социаль-гуманитар үҫеше мәсьәләләре тикшерелде. Кәңәшмәлә БР Хөкүмәте ағзалары, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостандың профилле министрлыҡтары һәм ведомстволары етәкселәре ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов Ольга Голодецҡа сәфәре өсөн рәхмәтен белдерҙе.
— Булған объекттарыбыҙҙы һәм нимә өҫтөндә эш алып барғаныбыҙҙы күрһәттек. Тиҙ һәм һөҙөмтәле хәл итеүҙе талап иткән мәсьәләләрҙе тикшерҙек, — тип билдәләне республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов төбәктәге социаль сәйәсәт мәсьәләләренә ентекләберәк туҡталды.
— Социаль блок эшенә яуаплы ҡарайбыҙ. Бөтә республика менән был блокта кәмендә насар булмаһын тип тырышабыҙ, — тине төбәк етәксеһе. — Был бик ҡатмарлы, көсөргәнешле, ауыр эш. Беҙ бының барыһын да аңлайбыҙ, әммә бер үк ваҡытта һөҙөмтәләрҙең булыуын да талап итәбеҙ.
Башҡортостан Президенты өлгәшелгән һөҙөмтәләр тураһында һөйләне.
— Социаль өлкәне артабан яҡшыртыу өҫтөндә эшләйбеҙ. Был беҙгә ҡатмарлы бирелә. Сөнки бөгөн бюджетыбыҙҙың 70 проценттан ашыуы социаль өлкәләге сығымдарға йүнәлтелгән. Һәм тик 25 процентҡа яҡыны ғына үҫешкә ҡала. Хатта бындай хәлдә лә һаулыҡ һаҡлауға, мәғарифҡа, хеҙмәткә, социаль өлкәгә, мәҙәниәткә сығымдарҙы арттырасаҡбыҙ. Йүнәлеште үҙгәртергә уйламайбыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Рәсәй Хөкүмәте вице-премьеры, «бөгөн күргән нәмәләр – ул яҡшы, тотороҡло эш миҫалы. Бер көндә генә эшләнмәгәне күренеп тора. Күп кенә ҡала райондары буйлап уҙҙыҡ һәм бөтә нәмәнең дә тотороҡло эшләүен күрҙек», тип билдәләне.
Кәңәшмәлә социаль өлкәләге эштең өҫтөнлөктәре тикшерелде. Тулыһынса тексты Башҡортостан Президентының рәсми сайтында уҡырға мөмкин.


text:
Фото:
Дүртөйлө районы хакимиәте башлығы итеп Ринат Хәйруллин тәғәйенләнде
Фото:
24 сентябрҙә Дүртөйлө районы муниципаль район Советы ултырышы үткәрелде. Унда муниципаль район хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды.
Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Дүртөйлө районы муниципаль районы хакимиәт башлығы вазифаһына контракт буйынса Хәйруллин Ринат Мәсғүт улы тәғәйенләнде.
Совет ултырышында Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе Николай Курапов ҡатнашты.
Беҙҙең белешмә.
Ринат Хәйруллин 1958 йылда Дүртөйлө районының Иҫке Байыш ауылында тыуған. Башҡортостан ауыл хужалығы институтын һәм Урал социаль-сәйәси институтын тамамлаған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1981 йылда Дүртөйлө районы «Шишмә» колхозының машина-трактор оҫтаханаһы мөдире булып башлай.
1983-1989 йылдарҙа – «Маяҡ» колхозының баш инженеры, КПСС-тың Дүртөйлө райкомы инструкторы, Дүртөйлө районы БАССР-ҙың 50 йыллығы исемендәге колхозының партком секретары.
1989-1991 йылдарҙа – Свердловск Юғары партия мәктәбе тыңлаусыһы.
1991-1994 йылдарҙа – Дүртөйлө ҡалаһында төҙөлгән инженер һағы дирекцияһы начальнигы, Дүртөйлө райсоветы башҡарма комитеты бүлегендә төп белгес, Дүртөйлө ҡала һәм район хакимиәтенең милек менән идара итеү комитеты рәйесе.
1994-2008 йылдарҙа — Дүртөйлө районы хакимиәт башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы идаралығы начальнигы, хакимиәт башлығының беренсе урынбаҫары — хакимиәттең ауыл хужалығы идаралығы начальнигы.
2008 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем Дүртөйлө районының «Вәлиевтың тоҡомсолоҡ заводы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры булып эшләй.


text:
Республикала экологик акция үтәсәк
27 апрелдә Башҡортостанда «Таҙа республика өсөн!» экологик акцияһы үтә. Был көндө республика халҡы территорияларҙы, парктарҙы, юлдарҙы төҙөкләндереү, ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртыу буйынса экологик өмәләргә сығасаҡ.
— Хеҙмәт коллективтарын, мәктәп уҡыусыларын, студенттарҙы, ирекмәндәрҙе, йәмәғәт ойошмаларын һәм урындағы халыҡты акцияла ҡатнашырға саҡырабыҙ, — тине БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
Муниципалитеттарға акцияла ҡатнашыусыларҙы махсус техника һәм инвентарь менән тәьмин итеү, шулай уҡ сүп-сарҙы сығарып түгеүҙе ойоштороу үтенесе менән хаттар ебәрелде.
Акция тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн йәшәү урыны буйынса ҡала һәм район хакимиәттәренә мөрәжәғәт итергә мөмкин.


text:
Республикала 5 мең наркоман рәсми теркәлгән
Салауат ҡалаһы мәктәптәрендә махсус тестар ярҙамында ата-әсәләр балаһының наркотик ҡулланыу- ҡулланмауын белә ала.
"Бөгөнгө уҡыусылар бер-нисә йылдан минең предприятиеға эшкә киләсәк. Миңә наркоман һәм алкоголиктар кәрәкмәй, "Салауатнефтеоргсинтез"- хәүефле эш урыны. Иҫерек эшсенең хатаһы арҡаһында завод менән бергә ҡаланы шартлатҡандарын теләмәйем",- тине Дамир Шәвәлиев матбуғат конференцияһында.
Башҡортостан наркокүҙәтеү хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала 5 мең самаһы наркоман теркәлгән. Башҡортостанда наркоманияға ҡаршы көрәш буйынса махсус программа ҡабул ителгән. Уға ярашлы алдағы 1-2 йылда наркомандар һанын 2004-се йыл менән сағыштырғанда 16-20 процентҡа кәметеү күҙаллана. Тик ниндәй алымдар менән быға өлгәшеп буласаҡ, әйтеүе ҡыйын.


text:
- « первая
- ‹ предыдущая
- …
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- …
- следующая ›
- последняя »
Хәбәрҙәр
“Автомобилдәрҙе махсус туҡталҡаларға оҙатыу һәм һаҡлаутураһындағы” законға үҙгәрештәр индереләсәк
“Автомобилдәрҙе махсус туҡталҡаларға оҙатыу һәм һаҡлаутураһындағы” законға үҙгәрештәр индереләсәк. Ғәмәлдәге законға ярашлы, махсус туҡталҡанан штрафты һәм эвакуация өсөн аҡсаны түләгәндән һуң ғына машинаны алырға мөмкин. Депутаттар Өфөгә башҡа ҡалаларҙан һәм ауылдарҙан килгән водителдәрҙе...
Башҡортостанда машина һатам тип интернетта иғлан биреүселәр мутлашыусы ҡулына тарыған
Башҡортостанда машина һатам тип интернетта иғлан биреүселәр мутлашыусы ҡулына тарыған. Тимер атын ҡыйбатҡараҡ һатырға теләүселәргә Рудик Мөхибуллин тигән кеше шылтыратып автомобилдәрҙе һатып алам тигән һылтау менән осрашып документ ҡалдыра һәм ранспорт сараларын алып китә. Тик хужалар һуңынан...
Краснокама районы Иҫке Йәнйегет ауылы янында Ағиҙел аша транспорт хәрәкәте асылды
Краснокама районы Иҫке Йәнйегет ауылы янында Ағиҙел аша транспорт хәрәкәте асылды. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан идаралығы мәғлүмәттәр буйынса, күперҙең киңлеге - 100, оҙонлоғо 800 метр, 2 тонна ауырлыҡҡа иҫәпләнгән, йәғни, еңел машиналар ғына үтә ала. Республикала быға тиклем...
Синоптиктар был аҙнаға һауа торошон иғлан итте
Синоптиктар был аҙнаға һауа торошон иғлан итте. Температура йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән 5-7 градусҡа түбәнерәк буласаҡ.Бөгөн көнъяҡ райондарҙа еңелсә ҡар яуыуы, буран сығыуы көтөлә. Бөгөн төндә урыны менән 40 градуҡс тиклем һыуытты, иртәгә 36-ғә етеүе ихтимал. Декабрҙең икенсе яртыһы...
Бөгөн Өфөлә өсөнсө гимназия янында торба тишелеп һыу аҡҡан
Бөгөн Өфөлә өсөнсө гимназия янында торба тишелеп һыу аҡҡан. Уҡыу йорто эргәһен һыу баҫҡан. “Өфөводоканал” хеҙмәткәрҙәре хәбәр итеүенсә, һыуыҡ һыу аҡҡан торбаның ҡаты һыуыҡтар сәбәпле тишелеүе ихтимал. Хәҙер инде тейешле хеҙмәттәргә асфальтты аҡтарырға тура киләсәк.
“Йыраҡ араларҙы яҡынайтып, күңелдәрҙе яҡтылыҡҡа байытып…”
“Йыраҡ араларҙы яҡынайтып, күңелдәрҙе яҡтылыҡҡа байытып…” тип исемләнгән концерт программаһы менән Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы үҙенең сирек быуатлыҡ күркәм юбилейын билдәләне. Юбилей тантанаһына бөтә республиканан абруйлы ҡунаҡтар, сәнғәт әһелдәре йыйылды. Башҡортостандың мәҙәниәт министры...
Рәсәй һәм донъя яңылыҡтары
БМО-ның 71-се генераль ассамблеяһында яңы генераль секретарь ант бирҙе. Рәйес Португалияның экс-премьеры Антонио Гутерришҡа биш йылға ошо вазифаға тәғәйенләнеүе тураһында хәбәр итте. Гуттериш, ҡулын Берләшкән Милләттәр ойошмаһы уставына һалып айырым илдәр түгел, ә ойошма мәнфәғәтенә хеҙмәт итергә...
Башҡорт дәүләт филармонияһында Уйна, моңло гармун республика конкурсы үтә
Башҡорт дәүләт филармонияһында Уйна, моңло гармун республика конкурсы үтә. Сара мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостан башлығы гранты проекты сиктәрендә ойошторола. Программала башҡорт, татар, рус һәм төбәктә йәшәүсе башҡа милләттәрҙең көй-моңдары ҡаралған. Конкурста бөтә район-...
Башҡортостанда Халыҡ-ара Аҡмулла көндәре үтә
Башҡортостанда Халыҡ-ара Аҡмулла көндәре үтә. Быйыл күренекле башҡорт шағиры, мәғрифәтсенең тыуыуына 185 йыл тула. Тантаналы саралар Мифтахетдин Аҡмулла исемен йөрөткән Башҡорт дәүләт педагогия университетында башланды. Программаға ярашлы, Башҡортостан Яҙыусылар берлеге вәкилдәре менән ижади...
Ялҡытҡыс мәжбүри белем биреүгә алмашҡа заманса интерактив даирә килә
Ялҡытҡыс мәжбүри белем биреүгә алмашҡа заманса интерактив даирә килә. Уҡытыусылар һәм балаларға ул ниндәй өҫтөнлөктәр бирә һәм уның ыңғай яҡтары менән кәмселектәр нисбәте ниндәй. Интерактив белем биреү системаһы аралашсыларҙы иҫәпкә алмай. Компьютер һорауҙарына балалар үҙ-аллы яуап бирә, хаталар...
Башҡортостанда быйыл юлдарҙы тәртипкә килтереүгә 15 миллиард һумдан ашыу аҡса тотонолған
Башҡортостанда быйыл юлдарҙы тәртипкә килтереүгә 15 миллиард һумдан ашыу аҡса тотонолған. Ошо турала Республика Хөкүмәте вице-премьеры Ильяс Мөниров белдерҙе. Төбәк һәм район-ара трассаларҙы ремонтлауға 8 миллиард 700 миллион, ә урындағы юлдарҙы төҙөкләндереүгә 6 миллиард 600 миллион һум...
Сүриәләге хәрбиҙәр хәрби хәрәкәттәр ветерандары статусын аласаҡ
Сүриәләге хәрбиҙәр хәрби хәрәкәттәр ветерандары статусын аласаҡ. Республика парламентында әле “һуғыш, хеҙмәт һәм Ҡораллы көстәр ветерандары” тураһындағы законға төҙәтмәләр әҙерләнә. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың киләһе ултырышы 22 декабргә тәғәйенләнгән. Унда күп кенә закон һәм закон проекттары...
Рәсәй халҡы яңы йылға әҙерләнә
Рәсәй халҡы яңы йылға әҙерләнә. Байрам табынын ойоштороу һәм бүләктәр һатып алыу өсөн быйыл сығымдар ҙа күберәк буласаҡ. Был хаҡтарҙың артыуына бәйле. Белгестәр инфляция һәм яңы йыл кисен бер-береһенән айырып ҡарарға ярамай, тигән фекерҙә. Ә Башҡортостан халҡы ниндәй ризыҡтарға һәм йәшелсә...
Баш ҡалала мутлашыусылар 500 мең һумлыҡ ялған аҡса таратҡан
Баш ҡалала мутлашыусылар 500 мең һумлыҡ ялған аҡса таратҡан. Енәйәт эше хәҙер судҡа тапшырылған. Прокуратуранан хәбәр итеүҙәренсә, июнь айында өс кеше Мәскәүҙә 5 мең һумлыҡ ялған купюралар һатып алған һәм Башҡортостанға ҡайтҡан. Ялған аҡса менән улар магазиндарҙа һәм дарыуханаларҙа иҫәпләшкән....
Ғүмер байрамын - яҡындары, дуҫ-иштәре һәм тамашасылары менән
Ғүмер байрамын - яҡындары, дуҫ-иштәре һәм тамашасылары менән. Башҡортостандың күренекле шәхестәренең береһе – легендар сәхнә әһеле, педагог, СССР-ҙың, Рәсәйҙең халыҡ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Өфөнөң почетлы гражданы, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Гөлли...
Өфөнөң маҡтаулы граждандары автобус-трамвайҙарҙа бушлай йөрөйәсәк
Өфөнөң маҡтаулы граждандары автобус-трамвайҙарҙа бушлай йөрөйәсәк. Ҡала советы ултырышында 10 кешегә социаль билет тураһында ҡарар ителде. Ошо маҡсатта ҡала ҡаҙнаһынан 48 мең һум бүленә. “Өфөнөң почетлы гражданины” исеме ҡала алдындағы ҡаҙаныштар, оҙаҡ йылдар мәрхәмәтлек, меценатлыҡ менән...
Рәсәй һәм донъя яңылыҡтары
Алеппола террорсылар контролендә булған биләмәләрҙән 8 меңдән ашыу кеше сыҡҡан. Уларға Рәсәй төрлөсә ярҙам күрһәтә. Быға тиклем ҡаланың бер өлөшөн рәсәй саперҙары миналарҙан таҙартҡайны. Мосулда урам һуғыштары бара. Ғыйраҡ армияһы ҡаланы “Ислам дәүләте” террорсыларынан таҙарта. Әммә алыш бик...
Башҡортостандан сит өлкәләргә эшкә юлланған тиҫтәләгән яҡташыбыҙ бәләгә тарыған
Башҡортостандан сит өлкәләргә эшкә юлланған тиҫтәләгән яҡташыбыҙ бәләгә тарыған. Улар хеҙмәт хаҡын ваҡытында ала алмай. Тап шул арҡала Хабаровск өлкәһендә вахта ысулы менән эшләүселәр тыуған яҡтарына ҡайта алмай. Улай ғына түгел, күптәренең ашарға ла аҡсаһы юҡ. Башҡортостан эшселәрен кемдәр...
Яңы йыл ҡайғы алып килмәһен тиһәгеҙ
Яңы йыл ҡайғы алып килмәһен тиһәгеҙ. Рәсәй халҡы һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр Яңы йыл бюджетын ҡыҫҡартырға йыйынмай. Быйыл бер кешегә Яңы йыл сығымы уртаса 16 мең 900 һумға етә. Ҡулланыусылар бюджетының яҡынса 43 процентын — бүләктәр, 45 процентын аҙыҡ-түлек һәм эсемлектәр һатып алыуға,...
Берәҙәк бесәй-эттәрҙе кәметеү буйынса яңы ысул
Берәҙәк бесәй-эттәрҙе кәметеү буйынса яңы ысул. Интернет селтәрендә дүрт меңдән ашыу ҡатнашыусыһы булған төркөм паспорты булмаған тоҡомһоҙ йорт хайуандарҙы стерилләргә өндәй. Хужалары риза булмаған осраҡта ҡурҡыныс һүҙҙәр менән янап, мыҫҡыллап кәмһетә һәм көслө баҫым яһай. Өфөлә йәшәүсе...
- « первая
- ‹ предыдущая
- …
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- …
- следующая ›
- последняя »