text:
Башҡорт армияһы. Ниндәй булған ул?17-01-2018, 00:03 // Рухиәт // Баҫып сығарырға
– Сер итеп тағы бер роман тамамлағанһығыҙ тип әйттеләр. Ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Был нисәнсеһе?
– Утыҙынсыһы. Туҡта, иң мөһиме һан түгел бит...
– Шулай ҙа... Был ижад емешегеҙ нимә тураһында?
– Башҡортостан Республикаһына 100 йыл тулыу уңайынан беҙҙә бихисап саралар ойошторола. Был хаҡта төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитовтың махсус Указы донъя күрҙе. Башҡортостан йөмһүриәте төҙөлөүгә арналған “Башҡорт ғәскәре” тигән роман яҙып бөттөм.
– Ринат Әлтәф улы, ижадығыҙ быға тиклем башлыса социаль темаларҙы үҙ эсенә алды. Кинәт кенә тарихи темаға тотонорға нимә этәрҙе?
– Беҙҙең тарихыбыҙ шул тиклем бай, уның менән маҡтана һәм маһая алабыҙ. Элегерәк тарихҡа бәйле бер нисә повесым донъя күргәйне инде.
Иң тәүҙә темаһы хаҡында әйтәйек: ул 1917–1920 йылдарҙағы ваҡиғаларға арналған. Гәрәй Ҡарамышев әйтмешләй, һуңғы башҡорт бунты, халҡыбыҙҙың азатлыҡ өсөн көрәше...
Эйе, был хаҡта башҡорт әҙәбиәтендә күләмле әҫәрҙәр тупланған. Афзал Таһировтың “Һалдаттар”, “Ҡыҙылармеецтар” романдары, Әсғәт Мирзаһитовтың “Бәхтегәрәй” пьесаһы, Фәрит Иҫәнғоловтың “Арыш башағы”, “Һәйкәлдәр тереләр өсөн” романдары. Ғәйнан Хәйриҙең “Боролош”, Һәҙиә Дәүләтшинаның “Ырғыҙ”, Зәйнәб Биишеваның трилогияһын да шул әҫәрҙәр иҫәбенә индерергә мөмкин. Бигерәк тә һуңғыларында “Башҡорт халҡы революцияға нисек килгән?” тигән мәсьәлә күтәрелә.
Минеңсә, башҡорт халҡы революцияға килмәгән, ә урыҫ революцияһы уға килгән. Һуңынан халыҡтың алдынғы зыялы өлөшө шул осорҙағы хәл-ваҡиғаларҙы оҫта файҙаланған йәки файҙаланырға мәжбүр булған. Әле телгә алынған әҫәрҙәр, ни генә тиһәң дә, марксистик-ленинсы тәғлимәте күҙлегенән яҙылған, уларҙа урыҫ эшселәр синыфын алға сығарыу, синыфтар көрәше, бөтә хәл-ваҡиғаларҙы большевистик партия күҙлегенән баһаларға ынтылыш ярылып ята.
“Башҡорт ғәскәре” тигәс, иң тәүҙә башҡорт дәүләтселеге, Башҡорт автономияһы тураһында һөйләргә тейешбеҙ. Армия менән халыҡ, уларҙың бурыстары, маҡсаттары бер. Башҡорт әҙәбиәтендә бары үҙгәртеп ҡороуҙар башланғас ҡына мәсьәләне ошо күҙлектән йәки ғәҙел итеп яҡтыртыу башланды. Әлбиттә, юлбашсыбыҙ Әхмәтзәки Вәлиди сит илдә йәшәгәс, ул тәүҙән үк бүтән ҡарашта торҙо, уҙған быуаттың 60-сы йылдарында “Хәтирәләр” китабын яҙҙы. Ошонан һуң Роберт Байымов уның шәхесенә арналған “Сыбар шоңҡар” романын (1997 йыл) ижад итте. 1999 йылда Ғәзим Шафиҡов русса “Расстрел” романын сығарҙы. Ул башлыса 1920 йылдағы башҡорт восстаниеһын һүрәтләй.
Ҡәләм оҫтаһы Йыһат Солтанов “Сөләймән Мырҙабулатов” романын баҫтырҙы. Халҡым, илем, телем тип янған Әкрәм Бейештең “Ил аҙабы” романын уҡып кинәндек. Йүгерек тел менән яҙылған әҙәби әҫәрҙәрҙән айырмалы, иҫ киткес тәрән ғилми хеҙмәттәр ҙә байтаҡ. Был тема буйынса абруйлы ғалим Марат Ҡолшәрипов ныҡлап һәм күп эшләне, Азат Ярмуллиндың мәҡәләләре йыш баҫылды – уның “Башҡорт армияһы тарихынан”, “Военная история башкир” тигән китаптарын йәмәғәтселек хуплап ҡаршыланы. Был тәңгәлдә йәнә Мәүлит Ямалетдиндың, Яныбай Хамматовтың, Рәшит Солтангәрәевтең “Муса батыр” исемле әҙәби әҫәрҙәр йыйынтығын (1993 йыл), эҙәрмән журналистар Рәүеф Насиров, Дәүләт Мәһәҙиевтәрҙең, тағы ла бик күптәрҙең хеҙмәттәрен һанап китергә мөмкин.
Бына ошо юҫыҡтан ҡарағанда, бихисап әҙәбиәт бар кеүек. Ләкин барыбер XX быуат башындағы хәл-ваҡиғаларҙы һаман тулыһынса белеп бөтмәйбеҙ. Өҫтәлдән тормай яҙырға ла яҙырға... Башҡорт халҡының ошо осорҙағы азатлыҡ өсөн көрәше хаҡында һөйләгәндә армия темаһын тарыраҡ итеп алам, әммә был азатлыҡ өсөн көрәш һәм башҡорт армияһы – темалар бер үк. Ошо турала мөмкин тиклем тулыраҡ итеп художестволы тел менән һөйләү маҡсатын ҡуйҙым. Икенсенән, бүтәндәрҙән айырмалы, башҡорт армияһын тик үҙемсә генә яҡтыртам, әҫәр һуңында тарихи ваҡиғаларға үҙ ҡарашымды, мөнәсәбәтемде белдерәм.
– Әҫәр нисә өлөштән тора?
– Бөтәһе ете өлөшкә бүлеүҙе отошло һананым. Әҫәр “Ырымбур” тигәне менән асыла. Артабан “Силәбе” менән дауам иттерелә. Шунан “Темәс”, “Саранск. Көньяҡ фронт”, “Петроград фронты”, “Польша фронты” тигәндәре килә. Роман “Учалы” тип аталған өлөш менән тамамлана. Ваҡиғаларҙы ошолай төркөмдәргә бүлеү уҡыусыларға ҡыҙыҡлыраҡ һәм тәьҫирлерәк булыр, тим. “Учалы” бүлеге иһә ваҡиғаларға тотошлай үҙемдең мөнәсәбәтемдән тора: төп геройға ниндәй мөнәсәбәттәмен, башҡорт армияһының артабанғы яҙмышына ҡарата ниндәй фекерҙәмен? Уға Рәсәй иле етәкселәре нисек ҡараған? Ғөмүмән, бында һүҙ Башҡортостандың үҙаллылығы, Рәсәйҙең киләсәге мәсьәләләренә барып тоташа. Ярай, барыһын да асып һалмайыҡ. Романда тасуирланыуынса, башҡорт армияһы төрлө осорҙа төрлөсә була. Башлыса ул 10 полклы, шул уҡ ваҡытта ярҙамсы полктары ла бар.
— Әйткәндәй, әҫәр ҡайҙа баҫыла?
— Роман “Ағиҙел” журналының быйылғы икенсе һанында баҫмаға әҙерләнә.
— Төп герой...
— Төп герой? Белеүебеҙсә, төп герой — әҫәрҙең үҙәге, әҫәрҙең арҡа һөйәге. Башҡорт армияһы... Уны кем кәүҙәләндерә ала? Әмир Ҡарамыш, Ғимран Мағазов, Ғабдулла Иҙелбаев, Ғәбделхаҡ Ғәбитов, Ишмырҙиндар, Сөләймән Мырҙабулатов... Генерал Ишбулатов. Башҡорт офицерҙары. Башҡорт ғәскәрен төҙөүҙә төп ролде Зәки Вәлиди үҙе үтәй бит. Ул аҡтар менән ҡыҙылдар яғында ике тапҡыр башҡорт армияһын төҙөй. Ул армияның әмире итеп Әмир Ҡарамышты күрә. Лайыҡлы шәхес. Ләкин пландарға тормош үҙе төҙәтмә индерә. Әмир иртә батырҙарса һәләк була. Шунан һуң башҡорт офицеры Муса Мортазиндың һыны ҡалҡа: ул яуҙарҙа тере ҡала. Ул — трагик шәхес, үҙ йөҙөндә ошо осорҙа башҡорттоң бөтә булмышын сағылдырған зат. Халҡыбыҙҙың еңеүҙәрен дә, мәхрүмлектәрен дә татый. Ул был яҡтан ҡарағанда, Рәшит Солтангәрәй әйтмешләй, Шолоховтың Григорий Мелеховы һымаҡ... Мелеховтан да ҡатмарлыраҡ шәхес, башҡортҡа яҙған бар йәбер-золомдо татый, хатта Мелеховтан да бәхетһеҙерәк. Мелехов социаль яҡтан бәхетһеҙ, бер халыҡтың аҡтар менән ҡыҙылдарға бүленеп айҡашыуында үҙенең ғаиләһен, һөйгәнен юғалта, ә Муса... Ул социаль яҡтан да, милли яҡтан да бәхетһеҙ. Һуғышта улы Юлайҙы юғалта, 1937 йылда, репрессия мәлендә, үҙенең ғүмере өҙөлә. “Башкирия и башкирские войска в гражданскую войну” китабында 1927 йылда үҙен, көрәштәштәрен ҡағыҙға теркәй.
1920 йылдың авгусында ул Польша фронтынан Башҡорт восстаниеһын баҫтырырға ҡайтарыла: аҡтар менән ҡыҙылдар араһындағы баррикадала ғына түгел, ә туған халҡы менән үҙе араһындағы баррикадала ҡала. Ил ут-һөрөм эсендә, Башҡортостанда төп халыҡҡа ҡарата ысын геноцид ҡотора, ә ул шул мәлдә каратель мундирын кейеп ала! Еңелме был “башҡортом” тип йәшәгән кеше өсөн? Ул: “Башҡорт восстаниеһын башҡорттар үҙҙәре генә баҫтырһын, ә Башҡортостанда башҡорт башын ҡыйып йөрөгән Аркадий Голиковтар (Гайдарҙар) түгел!” – тип әйтә.
Әҫәргә Башҡорт армияһы Баймаҡта, Силәбелә тыуа, Учалыла, Мортазин төбәгендә, Мортазин тарафынан бөтөрөлә тигән концепция һалына. Был, әлбиттә, тарихи дөрөҫлөккә тап килмәй, ысынында башҡорт армияһы Рәсәй хөкүмәте ҡарары менән бөтөрөлә. Һәм ниндәй мәкерлек... Ҡыҙыл Армия Польша фронтында сигенә, ләкин башҡорт командирын Башҡортостанға ҡайтаралар. Большевиктар өсөн ил эсендәге башҡорт болаһы поляк яуынан ҡурҡынысыраҡ икән, уны нисек тә башҡорт ҡулы менән баҫтырырға кәрәк!
Муса Мортазин – тарих, заман тарафынан ошондай хәтәр хәл-әхүәлдәр эсендә тороп ҡалған трагик шәхес. Һәм восстание баҫтырғанда уны башҡорт боласылары ла саҡ үлтермәй. Һуңынан, 1937 йылда, инанысы менән большевик булған (ул хатта аҡтар яғында йөрөгәндә лә әллә нисә тапҡыр Башҡорт хөкүмәте ихтыярына ла буйһонмай ҡыҙылдар яғына сығырға маташа) кешене большевиктар үҙҙәре атып үлтереп ҡуя. Улай ғына ла түгел, тотош уның бригадаһында һуғышҡандарҙы берәмләп сүпләйҙәр, тағы ла шул Мортазиндың әлеге китабында бирелгән исемлек буйынса...
— “Башҡорт ғәскәре” романында башҡорт халҡы, уның үткәне хаҡында бәйән ителә, ләкин ул теге ваҡиғаларға йөҙ йыл үткәс яҙыла. Ә бөгөнгө хәлебеҙ, киләсәгебеҙ хаҡында уйлағанда... Мәҫәлән, әҫәр ҡыҙыҡлы төҙөлгән: ете бүлек. Һәр бүлек алдынан Урал яҙмышы, халыҡ булмышы хаҡында уйланыуҙар бирелә: “Урыҫҡа киңлек, самаһыҙлыҡ тигән ҡиммәттәр хас — шулай бер башлап, бер ҡуйып ғасыр-ғасыр низағлашып, бер дуҫлашып, бер килешеп йәшәгәндәр; инде бөттөм, инде һүндем тигәндә аҫаба яңынан ҡалҡҡан, ҡабаттан яу-дау башлаған; дөрөҫ эшләгәнме, ниңә күнеп-дүнеп, кисегеп кенә ҡуймаған? Әллә?.. Аҫаба аҫабалығын һис онота алмаған, һис ҡасан да үҙенең дөмөгөүенә, һүнеүенә күнмәгән. Бөтһә лә, юҡҡа сыҡһа ла, үлем алдында ҡалһа ла, һуғышып үлергә, ятып ҡалһа ла, атып ҡалырға сәмләнгән”.
– Минеңсә, һәр быуын халҡы яҙмышы, уның бөгөнгө көнитмеше, киләсәге хаҡында уйланырға тейеш, хатта һәр беребеҙ милләттең бөгөнгөһө, киләсәге өсөн яуаплы. Был бигерәк тә халыҡ менән эш иткән, уның хаҡында һөйләргә йөрьәт иткән кешеләргә ҡағыла.
Уйымса, халҡыбыҙҙың киләсәге өмөтлө, ул бер ниндәй фәйләсүфтәрҙең, ғалимдарҙың юрауына ла ҡарамай. Юлбашсыбыҙ Зәки Вәлиди әйтмешләй, башҡорт – аҡтамыр ише, тупраҡ араһында бер генә бөртөк аҡтамыр киҫәге ҡалһа ла, ваҡыт еткәс, ул бөтә баҡсаны баҫыр. Беҙ булғанбыҙ, барбыҙ, буласаҡбыҙ.
— Әҫәрҙең жанры...
— Был хаҡта әҙерәк әйтә биреберәк тә үткәйнек. Әҫәр ете өлөштән тора, һәр өлөш алдынан Урал донъяһы, башҡорт иле хаҡында уйланыуҙар бирелә. Был авторға тәү ҡарашҡа әҫәргә бәйле булмаған һымаҡ тойолған темаларға тотонорға форсат аса. Башҡорттар, уларҙың асылы, киләсәге, күрше ҡәүемдәр менән мөнәсәбәте тураһында... Был әҫәрҙең фәлсәфәүи юҫығын билдәләй. Шунан һуң әҫәр ил, уның армияһы хаҡында. Бында илдәр араһында, халыҡтар мөнәсәбәтендәге бәйләнештәр тураһында һүҙ бара йәки сәйәси мәсьәләләр күтәрелә. Йөкмәтке үҙе үк әйтә: был бер үк ваҡытта сәйәси әҫәр ҙә. Йәки фәлсәфәүи-сәйәси роман.
— Ҡайһы бер элекке башҡорт әҫәрҙәрендә халҡыбыҙ наҙан, томана булған тигән фекер үткәрелә. Имеш, беҙҙе Октябрь революцияһы ғына был битарафлыҡтан ҡотҡарҙы. Ә Зәки Вәлидиҙең Ленинға яҙған хаттарын, “Хәтирәләр”ен уҡығас, бөтөнләй башҡа фекер тыуа. Вәлиди – Ленин менән бер кимәлдәге шәхес, хатта ҡайһы берҙә тәрәнерәк, ғәҙелерәк тә фекер йөрөтә. ХХ быуат баштарында мәсьәләне шулай ҡуйған, шулай тәрән, дөрөҫ аңлаған башҡорт зыялылары, Башҡорт хөкүмәте ағзалары булған, тик уларҙы илдән китергә мәжбүр иткәндәр...
— Был фекерҙәр менән килешмәй сара юҡ. Әҙәбиәтебеҙҙәге ошондай ҡараштар әүәл маҡталып, партиябыҙ тарафынан хупланып килде, минең романым шулар менән бәхәскә инә.
— Һеҙ романды 100 йыллыҡҡа махсус төбәп яҙҙығыҙмы, әллә осраҡлы тап килдеме?
– Тарихи темаға әҫәр яҙыу тураһында күптән хыялландым, был уй 2005 йылда уҡ тыуғайны.
– Бындай яуаплы эшкә тотонор алдынан тарих баҫыуында күп ҡаҙынырға кәрәктер...
– Мәскәү, Санкт-Петербург, Ырымбур ҡалалары архивтарына эшкә барған һымаҡ йөрөнөм, Өфөләгенән сыҡмай ултырҙым тиерлек. Башҡорт армияһы тураһында яҙыуға ниңә тотондом һуң? Бер яҡтан ҡарағанда, был тема әҙәбиәтебеҙҙә ярайһы уҡ яҡтыртылған һымаҡ, икенсе яҡтан, башҡорттоң большевиктар Ленин, Сталин, Фрунзе, Аркадий Гайдар, Блюхер, Кашириндарҙың кем икәнлеген белмәүе аптырата. Хас дошман Калинин һәйкәле Өфөбөҙ уртаһында тора, башҡортто мәсхәрә иткән кеүек! Блюхер бар, Фрунзе урамы бар ине... Ә Муса Мортазин, Шәйехзада Бабич, Әмир Ҡарамыш, Ғәлимйән Таған, Ишмырҙин урамдары ҡайҙа?
Мәскәүҙәге “Просвещение” нәшриәте Рәсәй балалары өсөн “Тирә-яҡ мөхит” дәреслеге нәшер итә. Унда удмурт, мордва, татарҙар бар, ә башҡорт, гүйә, донъяла юҡ...
Әле башҡорт халҡының ауыр тормошон күреп йәнем әрней. Ни өсөн беҙ, шул тиклем ҙур, үҙаллы армия төҙөп, Петроградты ҡурсалап, Рәсәйҙе һаҡлап Польшаға ҡаршы һуғышып йөрөгән халыҡ, шундай хәлгә төштөк? Аң ҡабул итмәй быны.
Өфө буйлап йөрөгән автобустарҙа — Рәсәй флагы, ҡайҙа Башҡортостандыҡы, тиһәң, аптырайҙар. Йәнәһе, был Башҡорт иле түгел.
Степан Кувыкин урамындағы лицейҙа Рәсәй флагы елберләй, ә Башҡортостан әләме ҡайҙа, тиһәң, беҙ был хаҡта уйламаныҡ, тиҙәр. Улар Башҡортостанда йәшәгәндәрен уйламай, башҡорт ҡаны күп тамған ергә баҫып йөрөһә лә, был Башҡорт иле ере тип әйтмәй.
Бына шуның өсөн, тағы ла бер ҡат иҫтәренә төшөрөр өсөн яҙҙым мин был романды. “Башҡорт ғәскәре” йөрәк ҡаны менән яҙылды. Ул башҡорт халҡының ҡанын мул түгеп яулап алған үҙ республикаһы хаҡында!
– Ринат Әлтәф улы, һорауҙарға йөкмәткеле яуап биргәнегеҙ өсөн рәхмәт!
Илдар АҠЪЮЛОВ әңгәмәләште.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов: «Был һайлауҙар барыһы өсөн дә конкурентлы, асыҡ үтте» Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Был һайлауҙар барыһы өсөн дә конкурентлы, асыҡ үтте»
Рөстәм Хәмитов: «Был һайлауҙар барыһы өсөн дә конкурентлы, асыҡ үтте» Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Республикала халыҡ үҙ ихтыярын белдерә алһын өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылды, һайлауға килеү күрһәткесенең юғары булыуы гражданлыҡ позицияһының формалашыуы тураһында һөйләй, тип иҫәпләй Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов. Ул Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһына һәм урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына һайлауҙар йомғаҡтарына арналған брифинг барышында ошо хаҡта белдерҙе.
– Участкаға килгән бөтә кешеләргә рәхмәт белдерәм. Һайлауға килеү күрһәткесе – 70 проценттан ашыу. Был республика халҡының дәүләт эштәрендә ҡатнашыуы һәм шул рәүешле илдең үҫешенә вайымһыҙ булмауы тураһында һөйләй, – тине төбәк етәксеһе. – Еңеү яулаған депутатлыҡҡа кандидаттарҙы ҡотлайым. Төрлө кимәлдәге 1 600 депутат һайланды. Ошо сарала ҡатнашҡан өсөн һәммәһенә лә рәхмәт әйткем килә. Ун партия вәкилдәре муниципаль ҡала, республика һәм федераль власть органдары составына инде. Был бик яҡшы һөҙөмтә.
Республика Башлығы әйтеүенсә, һайлау алды кампанияһы башланғандан алып тауыш биреүҙе үткәреүгә административ йоғонто сараларын бөтөрөү маҡсат итеп ҡуйылды.
– Был һайлауҙар ошо эштә ҡатнашырға теләгәндәрҙең барыһы өсөн дә конкурентлы, асыҡ үтте. Власть яғынан бер ҡасан да бер кем дә контроль һандар билдәләмәне, – тине Рөстәм Хәмитов. – Республикабыҙ һайлауҙарҙы үткәреүҙең заманса форматына күсте, тип иҫәпләйем. Бында административ баҫым юҡ. Был заман талаптарына яуап бирә. Беҙҙең өсөн иң мөһиме – һайлауҙарҙы законға ярашлы ойоштороу. Минеңсә, шулай килеп сыҡты ла.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Иман нуры
Изге айҙы изге ниәттәр менән ҡаршылайыҡ
6 июндә Рамазан айы башлана. Мосолмандар өсөн изге лә, яуаплы ла осор ул. Ишембай районының имам-мөхтәсибе Илшат хәҙрәт Хафизов менән ураҙа тотоу тәртибе, был айҙа эшләнә торған ғәмәлдәр тураһында әңгәмәләштек.
— Илшат хәҙрәт, Рамазан айын мосолмандар нисек үткәрергә тейеш, ураҙа тотоуҙың файҙаһы ниндәй? Һүҙҙе ошонан башлайыҡ әле.
— Әғүҙү билләһи минәш-шәйтанир-ражим Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Әссәләмү ғәләйккүм мөхтәрәм гәзит уҡыусылар, мөхтәрәм мосолмандар! Һеҙҙе башланасаҡ Рамазан айы менән тәбрикләйем. Ураҙаларҙы хәйерле итеп тотоп сауаптарына ирешергә насип булһын. Быйыл был изге ай 6 июндә башлана, 5 июндә беренсе тәрәүих намаҙы уҡыла. Ә Ураҙа байрамы 5 июлдә буласаҡ. Рамазан айында һәр мосолман ашамаҫҡа -эсмәҫкә һәм хәләл ефетең менән булһа ла яҡынлыҡ ҡылыуҙан тыйылырға тейеш. Таңдан алып ҡояш батҡансыға тиклем – быларҙы эшләү ярамай. Ә ҡояш байығас — мөмкин. Шулай уҡ Рамазан айында кеше үҙенең нәфсеһен йүгәнләй. Күберәк изгелек ҡылырға, гонаһтарҙан тыйылырға, телде тыйып торорға кеше үҙен күнектерергә тейеш. Рамазан айы – кешенең нәфсеһен йүгәнләп тотоу , һәр ваҡыт аҡылды алға ҡуя торған ай. “Ураҙа минең өсөн һәм уның әжер –сауабын үҙем генә бирәм”,- тигән Аллаһ Тәғәлә. Был ураҙаның әжер-сауабы күпме булғанын хатта яурында яҙып ултырған фәрештәләр ҙә белмәҫ. Кеше ураҙа тота икән, тимәк, ул көнө буйы үҙенең нәфсеһен тотоп йөрөй. Был көн дауамында ғибәҙәт ҡылып торған һымаҡ була. Бер кеше лә 18 сәғәт буйына намаҙ уҡый алмай. Ә кеше ураҙа тота икән, нисә сәғәт ураҙа тотҡан булһа, шул саҡлы ғибәҙәттә була. Әгәр ураҙалы кешегә талашырға, тиргәшергә бәйләнәләр икән ул “мин ураҙалымын” тип әйтергә тейеш. Аңламаһа, тағы ла ҡабатларға ла, ыҙғышып тормай, китеп барырға тейеш. Был ураҙа әхлаҡте, иманыбыҙҙы күтәрә торған ғәмәл-ғибәҙәт. Быны мин машинаға техосмотр эшләү менән сағыштырыр инем. Машина күпмелер ваҡыт йөрөй ҙә, уны ремонтлатып алалар. Самолет, караптар ҙа быны үтә. Техосмотр эшләмәһәң, бер ваҡыт машинаңдың тәгәрмәсе айырылып сығып, юлдан осаһың, самолеттың ҡолап төшөүе, караптың батыуы ихтимал. Ураҙа ла шулай уҡ. Кеше 11 ай буйына гонаһтарға сумып йәшәй ҙә, 12-се айҙа үҙен төҙәтә йәғни ремонтлап ҡуя. Ҡаралған, техосмотр үткән машиналар оҙаҡ йылдар йөрөгән һымаҡ, кеше лә ураҙа тотоп йәнен гонаһтарҙан таҙарта, тәненә лә ял бирә. Рәсәйҙә статистика буйынса үлемдәрҙең яртыһы тиерлек йөрәк ауырыуҙарына бәйле. Сөнки кешенең йөрәге тыныслыҡ таба белмәй. Ә дин кешегә тыныслыҡ бирә. Мәсеткә барып ҡайтһа, уның күңеле бушай, көсөргәнештәр бөтә. Һәм уны үҙебеҙ ҙә күрәбеҙ – ауылдарҙағы иң оло йәштәге олатай-өләсәйҙәр мәсеткә йөрөгән кешеләр. Ураҙала ашамау-эсмәү, яҡынлыҡ ҡылмау ғына түгел, гонаһтарҙан да йыраҡ булыу бик мөһим. Кеше хәләл булған ризыҡтан, эсемлектәрҙән тыйылып та, харам булған һүгенеү һүҙҙәре, алдашыу, ғәйбәттән тыйылмаһа, уның ураҙаһынан бер файҙа ла юҡ. Шуның өсөн кеше ураҙаға керә икән, үҙен контролләргә өйрәнә. “Нәфсе –ул бер ҡасан да туймай. Уға бер соҡор алтын бирһәң, етте тимәҫ, тағы ла бер соҡор алтын талап итер, уның ауыҙын тупраҡ ҡына туйҙырыр,”- тигәндәр. Туймаған нәфсе кешеләрҙе, халыҡтарҙы күпме проблемаларға илтә. Ураҙа тап ошо нәфсегә ҡаршы көрәшә. Нәфсенене тыйып, йүгәнләп, йүгәнен ҡулыңа тоттороп бирә. Инде Рамазан айы бөткәс тә был йүгәнде ысҡындырырға ярамай.
— Кемдәргә ураҙа тотмаһа ла ярай?
— Ауырыуҙар, ныҡ хәлһеҙләнгән, көсө булмаған әбей-бабайҙар ураҙа тотмай. Шулай уҡ ауырлы ҡатындарға, сабыйына зыян килер тип ҡурҡҡан бала имеҙгән әсәйҙәргә, мосафирҙарға ураҙа тотмаҫҡа рөхсәт, ләкин улар башҡа бер ваҡытта ҡаза ҡыла. Мәҫәлән, мосафир бер аҙна йөрөп ҡайтты икән, шул бер аҙна ураҙаһын башҡа бер айҙа тотоп ҡуя. Ауырлы ҡатын да бала тапҡандан һуң, ураҙа тоторға мөмкинселеге тыуғас, ураҙаһын тота. Ә инде кешегә сәләмәтлеге арҡаһында ураҙа тоторға ярамай икән, улар бер көн өсөн бер кешене ике тапҡыр ашатып сығарырға тейеш. Йәки утыҙ көн ураҙа тоторға тейеш икән, бер юлы алтмыш кешене саҡырып ауыҙ астыра ала. Йә булмаһа, шуның күләмен түләй. Мөфтийәттән килгән хатта бөтәһе лә асыҡ күрһәтелгән: быйыл беҙҙең 29 көн ураҙа, ике ҡабат ашатыу кәмендә 150 һумға төшә, бер ашатыу өсөн – 75 һум. Шуны 29 көнгә ҡабатлаһаң, 4350 һум килеп сыға. Кем ураҙа тота алмай, ошо рәүешле ураҙа ғибәҙәтен өҫтөнән төшөрә ала. Был мәсеттәр аҡса һорай тигәнде аңлатмай. Кеше ураҙа тота алмаған осраҡта , Аллаһ Тәғәлә алдында яуаплылыҡты өҫтөнән төшөрөргә теләһә, ошолай эшләй ала. Ләкин Ҡөрьән Кәримдә “Ураҙа тотоу һеҙҙең өсөн хәйерлерәк” тип әйтелгән. Күп байҙар бар, уларға был сумманы түләү бер ҙә ауырлыҡ тыуҙырмаҫ ине. Түләрҙәр ҙә ураҙа тотмаҫтар ине. Ләкин Ҡөрьән Кәримдә ҡәтғи рәүештә “Кемдең хәле юҡ, кем ауырыу – шулар ғына фидиә саҙаҡаһын түләй”тиелгән. Башҡалар – баймы, ярлымы бөтәһе лә ураҙа тоторға тейеш.
Мөфтийәттән килгән Фәтүә (ҡарар) буйынса фитыр саҙаҡаларының күләме быйыл ябай кешеләргә 50 һум, уртаса хәлле кешеләргә 150 һум һәм байыраҡ кешеләргә 250 һум тәшкил итә. Фитыр саҙаҡаларының мәғәнәһе шул – кеше ураҙа тотҡан саҡта төрлө кәмселектәр ҡылһа шуларҙы ҡаплатып ҡуя торған саҙаҡа. Ул Рамазан айы бөтөр алдынан мохтаждарға, етемдәргә, фәҡирҙәргә, ҡайта алмай аҙашып йөрөгән мосафирҙарға бирелә. Шулай уҡ мәсеттәрҙә лә фитыр саҙаҡалары өсөн айырым йәшниктәр бар. Аҙаҡ ул мохтаждарға , шәкерттәргә таратыла.
Тағы ла бер изге ғәмәл тураһында аңлатып үткем килә — Рамазан айында күп кенә хәлле, бай кешеләр зәҡәт саҙаҡаларын түләй. Сөнки Рамазан айында бирелгән саҙаҡаларға , зәҡәттәргә сауап артығыраҡ яҙыла. Кемдәрҙең аҡсалары нисаб һәләтенә етһә, шулар зәҡәт түләргә тейеш. Нисаб һәләте – 85грамм алтындың күләме. Зәҡәт — ул ошо байлыҡтың 2,5 процентын тәшкил итә йәғни 40-тан бер өлөшө була. Кемдең 225 мең аҡсаһы бар икән, шул аҡса бер йыл буйы кеше ҡулында булһа, шулар 2,5 процент зәҡәт саҙаҡаһын сығарырға тейеш. Уны фәҡирҙәргә, мохтаждарға , етемдәргә, мәҙрәсәлә уҡып йөрөгән шәкерттәргә, аҙашып ҡайта алмай йөрөгән мосафирҙарға бирергә мөмин. Саҙаҡаны кеше теләһә бирә, теләмәһә — юҡ. Ә зәҡәт ул – бурыс, фарыз. Әгәр кеше уны түләмәһә – ул Аллаһ Тәғәләнең асыуын ала.Ошо арҡала бөтә йыйған малы юҡҡа сығыуы бар.
Шуға лаАллаһ ризалығын алып йәшәйек, изгелектәр ҡылайыҡ, гонаһтарҙан йыраҡ торайыҡ, нәфсебеҙгә хужа булайыҡ. Һәммәбеҙгә ошо ураҙаларыбыҙға кереп, уның әжер-сауаптарына ирешергә һәм изге байрамды бергәләшеп ҡаршыларға насип булһын.
— Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт.


text:
- Подробности
- Просмотров: 398
ЛЕНСКИЙ Владимир Анатольевич (19.6.1947, Свердловск өлк. Кузино ҡсб), тау инженеры‑геофизик. Геол.‑минералогия ф. д‑ры (1996). РФ‑тың почётлы нефтсеһе (2004). Свердловск тау ин‑тын тамамлағандан һуң (1974) Бөтә Союз геол. разведка скважиналарын геофизик өйрәнеү ғилми‑тикшеренеү һәм проект‑конструкторлыҡ ин‑тында (Октябрьский ҡ.) эшләй: 1976 й. алып өлкән геофизик, 1981 й. — лаб. мөдире; 2004 й. башлап “Геостра” ғилми‑производство үҙәге ЯСЙ бүлегенең баш геологы. Фәнни эшмәкәрлеге Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында мәғдән ҡырҙарын өйрәнеү, геол. киҫелеште һәм скважина забойы аҫтындағы аномаль баҫым зоналарын күҙаллау, нефть һәм газ ятҡылыҡтарының геол. төҙөлөшөн асыҡлау өсөн скважиналы сейсморазведка технологияһын эшләүгә һәм производствоға индереүгә арналған. 120‑дан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Хеҙм.: Скважинная сейсморазведка в рудных районах. М., 1984 (авторҙ.); Скважинная сейсморазведка. М., 2012 (авторҙ.).
Тәрж. Х.А.Шәрипова


text:
Эшҡыуарлыҡ дилбегәһе ҡулдан ысҡынырмы...
Үҙ эшен башлағандарҙың ҡайһы берҙәре сослоғо, тырышлығы менән килем алыуға ирешеп, башҡаларға ла аҡса эшләү мөмкинлеге бирһә, икенсе берәүҙәре әллә ни уңышҡа ирешә алмаһа ла, бөтөнләй эшһеҙ, бер тин аҡсаһыҙ урамда тороп ҡалмаҫ өсөн генә эшҡыуарлыҡ йөгөн тартырға мәжбүр булды. Нәҡ бына шул ваҡытта, үҙ граждандарының социаль хәлен яҡшыртыу, уның матур киләсәге өсөн дәүләттең, йәмғиәттең һәм бизнестың бер ҡарарға килеп, үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алыуы талап ителде лә инде. Ошо йәһәттән илебеҙҙә бизнесты үҫтереү, эшҡыуарҙарға ярҙам күрһәтеү, был өлкәләге административ барьерҙарҙы бөтөрөү буйынса тѳрлѳ алымдар ҡулланылып, саралар үткәрелә башланы. Әленән-әле Хөкүмәт программалары ҡабул ителә, семинарҙар, “түңәрәк өҫтәл”дәр ойошторола, эшҡыуарҙарҙың хоҡуғын яҡлау буйынса тулы хоҡуҡлы вәкиллек булдырыла. Шул сәбәптәнмелер, бизнесмендарҙың бөгөн ниндәйе генә юҡ. Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә тѳрлѳ тармаҡта эшләгән яҡынса 15 миллион шәхси эшҡыуар бар тип иҫәпләнә.
Бѳгѳн бѳтә ерҙә лә барған үҙгәрештәр еле был ѳлкәне лә ситләп үтмәне. Үҙ кѳнѳн үҙ тырышлығы менән күрергә теләүселәрҙең юлында ла кәртәләр үҫеп сыҡты. Пенсия һәм Мотлаҡ медицина страховкалау фонды иғәнәләренең ҡапыл үҫеүе бәләкәй эшҡыуарлыҡтың меңәрләгән вәкилен һайлау алдына килтереп терәне. Килемдән алынған һалымға хаҡтарҙың бер туҡтауһыҙ үҫеүе лә эшҡыуарҙарҙың дәртен бѳтѳрә, кеҫәһенә һуға, сѳнки эшҡыуар тип ҙурҙан ҡуптарып әйтһәк тә, күптәрҙең килеме һалым, взностар ҡаплауҙан һәм арендаға түләүҙән артмауы, ә үҙ кеҫәләрендә сәй-шәкәрлек кенә ҡалыуы ла билдәле. Бындай боролош күптәрҙе “күләгәле” бизнесҡа китергә, йә иһә бѳтѳнләй бизнесын һатырға мәжбүр итте. Был мәсьәлә буйынса һүҙ ҡуйыртһаң, шуныһы ғәжәпкә ҡалдыра, ҡайһы бер эшҡыуарҙар үҙ эшен рәсми теркәүҙән алып, күләгәлә эшләй башлаһа, дәүләткә ниндәй файҙа була һуң?
15 йыл Үҙәк баҙарҙа кейем-һалым һатыусы Альбина.
- Һалым, взностар артыуы артабан да эшләүгә юлды яба. Мин ҙур килемле эре эшҡыуар түгел. Башҡаса эш булмағандан, сараһыҙҙың кѳнѳнән баҙарҙа торам. Түләүҙәр артыуы кѳрсѳккә килтереп терәй. Аренда ѳсѳн, файҙаланған коммуналь хеҙмәттәр ѳсѳн генә лә 12 меңдән ашыу түләйем. Ә бит бынан тыш үҙемдең ипотека, фатир ѳсѳн түләүҙәр бар, баланы уҡытырға, ашатырға кәрәк. Күптәр эшен ташланы, бутиктарҙың күбеһе буш тора. Яҡын танышымдың үҙ бѳҙрәханаһы бар ине. Ул да эшен япты, сѳнки килем сығымды ҡапламай. Хәҙер ул клиенттарын ѳйѳндә ҡабул итә. Тѳрлѳ түләүҙәр булмағас, күрһәткән хеҙмәте ѳсѳн осһоҙораҡ та ала, шуға күрә уға килергә теләүселәр һаны тағы ла күбәйә тѳштѳ.
Сәкинә Мәғәфүрова, КФХ. Шығай ауылы.
- Һалымдың ҙур, взностарҙың артыуы сәбәпле, үҙ эшебеҙҙе яптыҡ. Һѳт, ҡаймаҡ һатып ҡына ул тиклем түләп булмаясаҡ. Улай булһа, эшләгәнебеҙ үҙебеҙгә лә ҡалмаясаҡ. Сығымдар үҙен аҡламай. Быйыл, етмәгәс, бесәнде лә ѳҫтәп һатып алырға тура килде, яғыулыҡҡа кѳндән-кѳн хаҡ арта. Шәхси эшҡыуар булыу ѳсѳн кеҫәнән аҡса сығарып, әллә күпме йүгерергә, документтар йыйырға тура килгәйне, эште япҡанда ла түләмәйенсә булманы. Хәҙер һѳт ризыҡтарын да таныш-тоноштарға ғына һатырбыҙ, йә башҡа кеше аша һаттырырбыҙ инде.
Э.Мѳхәмәҙиева.


text:
Бигерәк бәхетле инде Айыт малайҙары! Бындай хоккей майҙаны ҡала мәктәптәрендә лә бик һирәк. Кейемдәре лә шундай матур! Ҡапҡасы Әлмир Кәлимуллинды күреү менән, ирекһеҙҙән, уны «Салауат Юлаев» командаһы уйынсыларына оҡшатып ҡуяһың. IV синыфта ғына уҡый, тип уйламаҫһың да. Үҙен шундай ышаныслы тота. Күренекле ауылдаштары Илдар Ғимаев исемен йөрөткән команда бит улар.
Әле малайҙарҙың ҡыҙыу күнекмәләр мәле. Апрелдә үтәсәк Балалар хоккей лигаһының республика финалына әҙерләнәләр. Туймазылағы ярыштарҙа һынатмаҫҡа иҫәптәре. 2014 – 2015 йылда уҙған «Алтын шайба» уйындарында айыттар республикала II урын алып ҡыуанды. Ә былтырғы миҙгелдә төбәк-ара хоккей турнирында I урынды яуланылар. Унда Әлшәй районынан, Приют ҡасабаһынан, шулай уҡ Ырымбур өлкәһенән килгән спортсылар көс һынашты. Айыт мәктәбенең Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан уҡытыусылары иҫтәлегенә арналған турнирҙа был команда уйынсыларының еңеүенә ғәжәпләнәһе түгел. Егеттәрҙең күбеһе Бишбүләк район йыйылма командаһы ағзалары бит.
Тренерҙары Азат Ғабдулла улы Сәмиғуллин – үҙе лә профессиональ спортсы. Ҡасандыр Ташкент ҡалаһының «Бинокур» командаһында уйнаған. Йәрәхәт алғас, ҙур спортты ҡалдырырға мәжбүр булған. Әле иһә йәш хоккейсыларға тәжрибәһен тапшыра. Айыт мәктәбендә хәҙер бөтәһе лә хоккей менән «ауырый».
– I синыфтан XI синыфҡа тиклем 56 уҡыусы шөғөлләнә, – ти Азат Ғабдулла улы. – Кескәйҙәр, урта йәштәгеләр һәм өлкәндәргә бүленеп, өс төркөмдә күнекмәләр үткәрәбеҙ. V синыфтан Айҙар Латипов «Алтын шайба»ла «Иң яҡшы һөжүм итеүсе» тип билдәләнде. Оҫта уйынсыларыбыҙ күп. Мәҫәлән, бишенселәрҙән Даниэль Кәримов, Эрик Халиҡов, Данил Прокопьев, Рәдиф Михайлов, Илнар Гәрәев, Илмир Ғәлимуллин, алтынсынан Фидан Халиҡов һәм башҡалар.
…Беҙгә оҙаҡлап һөйләшеп торорға ла форсат булманы. Малайҙар бер-бер артлы боҙға сығып күнекмәләрен башланы ла. Алда торған республика ярышында һынатмаҫ өсөн ныҡ тырышырға кәрәк. Илдар Ғимаев исемендәге команда еңелеп өйрәнмәгән. Был юлы ла уларға уңыш йылмайыр, тип ышанабыҙ.
Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА.
Бишбүләк районы.


text:
Ҡаланың йөҙө үҙгәрә29-08-2015, 01:07 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ойошмалар башлыса шәхси һәм күп фатирлы йорттар төҙөй, мәҙәни, социаль яҡтан әһәмиәтле объекттарҙа йүнәтә, реконструкция эштәрен алып бара. Шулай уҡ торлаҡ йорттарға газ, һыу, электр үткәреүгә тос өлөш индерәләр. Йыл һөҙөмтәләре тураһында һөйләргә иртәрәк булһа ла, ете айлыҡты алғанда, 37 мең квадрат метр торлаҡ тапшырылған. Шуныһы һөйөндөрә: тағы ла Ленин, Куйбышев урамдарында күп фатирлы өйҙәр һалына башлаған. Әле Мәләүез ҡалаһының “Төньяҡ-көнбайыш” биҫтәһендә заманса торлаҡ комплексы төҙөлә. Шулай уҡ Тамъян ауылында, башҡа буш ерҙәрҙә төҙөлөш бара.
Айырым ғаиләләргә йорт һалыу, ҡураһын нығытыу өсөн ер биләмәләре биреү ҙә үҙен аҡлай. Быйыл ғына ла 250-нән ашыу кеше ерле булһа, шуларҙың 180-е — күп балалы йәш ғаиләләр. Элек бүленгән биләмәләрҙе лә иҫәпкә алып әйткәндә, әле районда 1500 өй төҙөлә.
Социаль торлаҡ мәсьәләһенә айырым туҡталғы килә. Йыл һайын тиерлек етем балаларға фатир бүлеү ҡаралған. Мәҫәлән, элегерәк төҙөлгән йорт эргәһендә быйыл яңыһы ҡалҡып, хужаларын көтә.
— Был өй етем балалар өсөн махсус рәүештә һалынды. Барлығы — 19 фатир. Мәләүез районының 85 йыллығын билдәләгән көндә асҡыс тапшырасаҡбыҙ, — ти район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Геннадий Лычков. — Бөгөн 40 бала сиратта тора. Шуларҙың 19-ы оҙаҡламай асҡыс аласаҡ. Ҡалғаны ла оҙаҡ көтмәйәсәк.
Яңы биҫтәлә төҙөлөш эштәре өс “сират”ҡа бүленгән. Тәүгеһе үҙ эсенә өс, биш ҡатлы 14 өйҙө, 240 урынлыҡ балалар баҡсаһын, мең уҡыусыға иҫәпләнгән мәктәпте, сауҙа комплекстарын ала. Икенсе, өсөнсө “сират”ҡа, торлаҡ менән бер рәттән, бассейн, урам мини-стадиондары, балалар аттракционы, интернет-клубтар инәсәк.
Бөгөн яңы, заманса Мәләүез төҙөлә, тип ышаныслы әйтеп була.


text:
- Подробности
- Просмотров: 325
ҠОШ КОЛОНИЯЛАРЫ, бер йәки бер нисә төргә ҡараған ҡоштарҙың бер урында оя ҡороуы. Тығыҙ колониялар м‑н оя ҡороу үрсеү ваҡытының синхрон рәүештә барыуына булышлыҡ итә, йомортҡаларҙың һәм бала ҡоштарҙың йыртҡыс йәнлектәр тарафынан һәләк булыуын кәметә. Башҡортостанда һыу ҡоштары ҡатнаш йәки таҙа (керелдәктәр, сарлаҡтар, сыпҡайҙар, сәпсәүҙәр), урта эре (ҡарабаш сарлаҡ һәм ҡолаҡлы сыпҡай йәки ҡара сыпҡай) һәм периферияла урынлашҡан (керелдәктәр, сәпсәүҙәр һ.б.) колониаль ултыраҡтар төҙөй. Мышар барҡылдаҡтары, яр ҡарлуғастары, ҡара ҡарғалар ҙур булмаған колониялар булып оя ҡора. Ҡ.к. респ. терр‑яһында күп осраҡта яр буйҙарында, ҙур йылға һәм күл утрауҙарында, ҡороған үҫемлектәрҙең йөҙөп йөрөгән тупланмаларында, тораҡ пункттарҙа осрай. Ҡ.к. өйрәнеү м‑н 20 б. 60‑сы йй. башынан алып Башҡорт дәүләт университетында шөғөлләнәләр (Ә.Ф.Мәмәтов).
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Хикмәтулла олатайым ағастан әйберҙәр эшләргә оҫта ине. Һуғыш ваҡытында һауыт-һаба юҡ. Ҡалаҡ, табаҡ, бәләкәй ялғаш кеүек нәмәләрҙе ул эшләп бирә. Килене, ҡул тирмәнен бик оҫта яһай торғайны.
Эх, ҡустым... Нисәмә тапҡыр һине мәжбүр итеп тигәндәй дауаларға алып барҙыҡ, бер тапҡыр үҙең дауаланып ҡайттың, тик күпмелер ваҡыттан һуң йәнә иҫереп йығылғаныңды белеп ҡалабыҙ. Шылтыратҡанда апайым һинең турала: “Бер айҙан ашыу инде эсмәй йөрөй”, – тиһә, күңел күтәрелеп китә, эшкә дәрт арта...
“Эх, ниңә ҡәләм үҙе генә яҙмай икән ул?” Бындай һорау башҡа осраҡлы килмәне: Яңы йыл ялдары мәлендә елкәгә менеп ултырған ялҡаулыҡ төшөргә лә уйламай. Әйтерһең дә, беренсе көн гәзиткә эшкә килгәнмен, һис кенә лә ҡулға эш бармай.
– Гоголь генә ғәйепле! – тип бөтә бәләне әллә ҡасан баҡыйлыҡҡа күскән яҙыусыға япһара ла ҡуя, имеш. Икенселәре иһә бер-береһен күреп ҡалыу менән иҫәнлек-һаулыҡ һорашырға ла онотоп:
– Дауаханала ни эшләйҙәр? – тип һорай икән.
Д. ТАҺИРОВ.
Мәрйәм.
Баймаҡ районы.


text:
(тк 1 н 79 мер – а
ololar_kөnө.pptx
- Размер: 11.5 Мб
- Автор:
- Количество слайдов: 21
Описание презентации (тк 1 н 79 мер – а по слайдам
(тк 1 н 79 мер – а 66 ан 3 ыу Т 282 н 2 : С 1 лихова Ф 1 рз 1 н 1 !7 з 1 м 6 ы8 ы 2015 йыл
Ауылыбыҙҙың ағинәйе – Латыпова Фатима инәй
Байрамдан бер күренеш 2012 йыл
Һыртлан башланғыс мәктәбендә осрашыу
Б й к Е е е 70 йыллы ын аршыла андаө ө ң үҙ ң ғ ҡ ғ
И т лекк фото- Имельбаева Сания, Муллаярова ҫ ә ә Минибаныу, Латыпова Фатима ин й р ә ҙә
Ауылыбы ы й ме – ҙҙ ң ә Ф т уллина Н зир Х с н ы ы ә ҡ ә ә ҡ ҙ
Ибраһимова Хөпөниса инәй
Ибра имова Альфира апай һ м Ф т уллина Н зир ин й һә ә ҡ ә ә ә
И 7 тибары7 ы8 2 с2 н 8 ур р1 хм 1 т !


text:
Skype сервисын башҡорт теленә тәржемә итәләр
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Skype сервисын башҡорт теленә тәржемә итәләр, тип хәбәр итте проект авторы Илдар Кинйәбулатов.
— Тәүҙә мин үҙем өсөн генә башҡортса интерфейс менән файҙаландым, әкренләп яңы тәржемәләр өҫтәнем, — тип һөйләне проект авторы. — 2014 йылдың аҙағында күмәкләп эшләү отошлораҡ тигән фекергә килдем һәм «Бәйләнештә» социаль селтәрендә төркөм астым. Был бурысты атҡарып сығыу өсөн беҙгә башҡорт телен белгән кешеләр, тәржемәселәр кәрәк. Әлеге мәлдә һүҙбәйләнештәрҙең 60 проценты тәржемә ителгән. Беҙҙең төп бурыс — Skype рәсми пакетында башҡорт телен булдырыу.
Проектта ҡатнашыу өсөн бында теркәлергә мөмкин. Проекттың координаторы Ғәлинур Байсыуаҡов менән «Бәйләнештә» бите аша бәйләнешкә сығырға мөмкин. Скайпҡа башҡорт телен индереү буйынса инструкциялар «Бәйләнештә» социаль селтәрендә баҫылған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2013 йылдың октябрендә Мәскәү дизайнеры Илдар Кинйәбулатов 30 энтузиаст-тәржемәсе менән берлектә «Бәйләнештә» социаль селтәренең башҡортса интерфейсын әҙерләне. Ул 2013 йылдың 11 октябрендә эшләй башланы. Проект өҫтөндә эш алты йыл дауам иткән, уның барышында 17 мең текст тәржемә ителгән, интернеттағы терминдарға ярашлы яңы һүҙҙәр уйлап сығарылған. Тәржемәселәр араһында яҙыусылар, уҡытыусылар, журналистар булған. Тәржемә ителгән вариант махсус серверға күсерелде. Хәҙер башҡортса «Бәйләнештә» менән һәр кем ҡуллана ала.


text:
Өфөлә 227 мең квадрат метрҙан ашыу торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды
Быйыл тәүге алты айҙа Өфөлә 227,4 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлөп файҙаланыуға тапшырылды. Был турала Өфө хакимиәтенең Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы Ильяс Мөниров хәбәр итте. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, төҙөлөштөң бындай темптары былтырғы ошо уҡ осор кимәленән 6,9 процентҡа күберәк.
Төҙөлгән торлаҡтың күп өлөшө – 126 мең квадрат метры – аҙ ҡатлы йорттарға тура килә. Был йүнәлеш бөгөн айырыуса актуаль – йорттарҙың үҙҡиммәте артыҡ юғары түгел һәм ҡыҫҡа ваҡытта төҙөлә. Шуның менән бәйле, индивидуаль торлаҡ төҙөлөшөнә ярҙам итеү өсөн ҡала Советы ҡарары буйынса Өфө бюджетынан шәхси секторҙың инженер коммуникацияларын проектлауға һәм төҙөүгә 28,6 миллион һум аҡса бүленгән.
Ильяс Мөниров әйтеүенсә, 2010 йылда капиталь төҙөлөш буйынса Ҡала адреслы программаһын бойомға ашырыуға дөйөм алғанда 218 миллион һум аҡса бүленгән. Беренсе ярты йыллыҡта был аҡсанан социаль объекттар проектлауға, төҙөүгә һәм реконструкциялауға 135 миллион һум йүнәлтелгән дә инде.
Йыл аҙағына тиклем Өфөлә Ҡариҙел һәм Дим-8 биҫтәләрендә ете универсаль спорт майҙансығы, балалар баҡсалары, Сипайлово биҫтәһендә мәктәп файҙаланыуға тапшырырға, ҡаланың 26 дөйөм белем биреү учреждениеһында ашханаларҙы капиталь ремонтларға планлаштырыла. Бынан тыш, Өфө хакимиәтенең Капиталь төҙөлөш идаралығы 2010-2015 йылдарҙа 36 яңы балалар баҡсаһы төҙөү һәм алты элекке балалар баҡсаһын ҡайтарыу буйынса тәҡдим әҙерләгән. Сөнки бөгөн ҡалала мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеларында урындар етешмәү мәсьәләһе айырыуса киҫкен тора.


text:
Айырылғанда тормош юлдары
...«Һине яратмайым!» – Яңы йыл байрамынан һуң Илһамдың шулай тип белдереүе аяҙ көндә йәшен һуҡҡандай яңғырай. «Аҡылым да, йөрәгем дә был хәлде ҡабул итеүҙән баш тартты – бөтәһе лә яҡшы ине бит!» – тип әсенә Зәлиә, һаман аптырап. Ҡайһы мәлдә араларға һалҡынлыҡ ингән? Ғаиләм лайыҡлы йәшәһен, тип тырыша торғас, йонсоуы сырайына сыҡҡан саҡтарҙамы? Былтыр эштән китә алмайынса, йыл буйы ниәтләгән диңгеҙгә барыуҙан баш тартҡандамы? Әллә ире банкка күсеп, башҡа мөхиткә сумғасмы? Һөйгәненең һөнәри яҡтан үҫеүе өсөн бар көсөн һалған һылыу нисек уның ятҡа әйләнеүен аңлай алмай.
Был һорауҙарға әсәһенең яуабы бар – юғары белем алып, «кеше булған» кейәүе йәшерәк кәләш тапҡан. Етмешкә етеп килеүсе ханым: «Көсләп астырған күҙҙең нуры юҡ. Тиңһенмәгәс, айырылышһындар», – ти. Ләкин донъяның әсеһен дә, сөсөһөн дә етерлек татыған апай бер нәмә менән ризалаша алмай: кейәүе фатирҙың яртыһына дәғүәләүе етмәгән, былтыр декабрҙә генә кредитҡа алған машинаны ла үҙенеке итмәксе. Барыһын да суд ярҙамында алам, тип янай икән. Ғәҙелһеҙлеккә түҙә алмайынса, ярҙам һорап миңә мөрәжәғәт итеүсе лә – Зәлиә түгел, әсәһе...
адвокат.
Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 6-сы һанында уҡығыҙ.
Теги:


text:
Өфөлә “Мәғарифта ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре” халыҡ–ара конференцияһы уҙасаҡ
Өфөлә 10-11 декабрҙә “Мәғарифта ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре” халыҡ–ара конференцияһы уҙасаҡ. Был сараның ойоштороусылары булып БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Дин эштәре буйынса совет, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты (БДПУ), Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты тора.
Конференцияла Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, Юғары мөфти Тәлғәт Тажетдин, БР мосолмандары диниә назараты рәйесе, мөфти Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Дин эштәре буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков, БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин, мәҙрәсәләр етәкселәре, ғалимдар һәм илебеҙҙең төрлө төбәктәренең ,Үзбәкстан, Төркиә, Германия һәм Һиндостандың мосолман руханиҙары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Конференция сиктәрендә “Мәктәптә рухи мәҙәнилек нигеҙҙәре” һәм “Киң мәғлүмәт саралары һәм заманса ислам мәғарифы системаһы” темаларына “түңәрәк өҫтәлдәр” үткәреләсәк.
Конференция 10 декабрь 10 сәғәттә Башҡорт дәүләт филармонияһының Бәләкәй залында тантаналы асыласаҡ.


text:
Республика уҡыусыларына наркотест янаймы?
Республика наркоконтролендә 15 сентябрҙә үтәсәк түңәрәк өҫтәлдә наркотик ҡулланыуҙы иртәрәк асыҡлау мәсьәләһе тикшереләсәк. Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы, Башҡортостан Мәғариф министрлығы, Өфө мэрияһы, йәмәғәт һәм хәйриә ойошмалары вәкилдәре, шулай уҡ табип-наркологтар был мәсьәләгә ҡарата үҙенең фекерен белдерәсәк. Рспубликаның белем биреү учреждениеларында наркотиктар ҡулланыуға тест үткәреүҙе индереү мәсьәләһе кәңәшмәнең үҙәгендә буласаҡ.


text: Сорамандағы “Тиләү” музейын ҡарарға халыҡ йыш килә. Шундай осрашыуҙарҙың береһендә район хакимиәтенең мәғариф идаралығы методисы Минзәлә Ҡужаҡова ла бар ине. Ул, туғандары менән бергә ҡомартҡыларҙы ҡарап сыҡҡас, музейҙың стендтарын заман талабына ярашлы яңыртыу теләген еткерҙе. Быға тиклем ауылыбыҙҙағы ҡайһы бер бағыусылар ярҙам итеп ҡыуандырғанлыҡтан, тәҡдимде ихлас ҡабул иттем. Элекке уҡыусымдың әйткән һүҙе атҡан уҡҡа торошло икәнен яҡшы беләм. Шуға күрә тиҙ арала эскиздар әҙерләп, тейешле урынға тапшырҙым. Һөҙөмтәлә стендтар яңыртылды, музей алдына ҡурай һүрәте төшөрөлгән тимер рәшәткә ҡуйылды.


text:
Өфөлә эшһеҙ граждандарҙы эшсе һөнәрҙәре буйынса белем алырға саҡыралар
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең Октябрь районындағы филиалы эшһеҙ граждандарҙы һөнәри белем алырға саҡыра. Был хаҡта баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Курстарҙа менеджер, кейем бесеүсе, тегенсе һәм ашнаҡсы һөнәрҙәренә уҡырға була.
Теләүселәр Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең райондағы филиалына ғариза бирә ала. Адресы: Рәсәй урамы, 108. Белешмә өсөн телефон: 235-51-26, 235-91-59.


text:
Төбәктә Республика адреслы инвестиция программаһын формалаштырыу һәм ғәмәлләштереү ҡағиҙәләре раҫланды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Республика адреслы инвестиция программаһын формалаштырыу һәм тормошҡа ашырыу ҡағиҙәләрен раҫлау тураһында»ғы ҡарарға ҡул ҡуйҙы.
БР Хөкүмәте сайтында хәбәр ителеүенсә, муниципалитет хакимиәттәренә лә ошондай уҡ норматив хоҡуҡи акттар ҡабул итеү тәҡдим ителә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Республика адреслы инвестиция программаһы төбәкте социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереүҙең төп проблемаларын хәл иткәндә инвестиция ресурстарын туплауға йүнәлтелгән.
Шулай итеп, 2012 йылда ғына Программаның дөйөм күләме 13,3 миллиард һум тәшкил итә. Уларҙың 8,1 миллиард һумы, йәғни 61 проценты һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт һәм спорт объекттарын үҫтереүгә һәм яңыртыуға йүнәлтелә.


text:
Был турала ҡала Советы сессияһында тейешле ҡарар ҡабул ителде. Ялалов өсөн 34 депутат тауыш биргән.
Интернет селтәрендә республикабыҙҙа башҡорт телендә ойоштороласаҡ беренсе шаттар һәм тапҡырҙар уйыны хәрәкәте хаҡында фекер алышыуҙар барҙы. Өфө ҡалаһы мәктәптәре араһында тиҫтә йыллыҡ тәжрибә туплап, әүҙем эшләп килгән “Шаяниум” клубы бар ине, әлбиттә. Әммә ошо сарала тәрбиә мәктәбе үткән йәштәр уй-хыялдар менән ҡанатланып, артабан да киңлеккә, бейеклеккә ынтылды. Һәм бына мәктәп йылдарындағы әүҙем һәм күңелле мөхиттән шытып сыҡҡан башланғыс йәштәр донъяһында үҙенсәлекле үҙ юлын тапты. Бөгөн Башҡорт асыҡ КВН лигаһы бишенсе миҙгелен аса.
Ошо айҡанлы хәрәкәт етәксеһе Урал Кәримов менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
ошо уҡ йәмғиәттең теген цехтары асылғайны. Әле бына Таулыҡай ауылында элекке балалар баҡсаһы бинаһында өсөнсө цех үҙ эшен башланы.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Сибайҙағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә халыҡ мөрәжәғәттәрен тыңланы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөн Сибайҙа үҙенең йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандарҙы ҡабул итте. Ете кеше республика башлығына эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә, хеҙмәт ветераны исемен биреүгә, ерҙең һаҙлыҡҡа әйләнеүе, торлаҡ йорттарҙы ремонтлауға ҡағылышлы һәм башҡа төрлө һорауҙарын бирә алды.
Арҡайым ҡасабаһы советы рәйесе Раиса Иванова республика Президентына мәктәп төҙөлөшө буйынса мөрәжәғәт итте. Арҡайым ҡасабаһы 15 йыл элек төҙөлә башлаған, әле бында 1000 ғаилә йәшәй, һәм һәр береһендә балалар үҫә. Улар Сибайға йәмәғәт транспортында йөрөп уҡый. Сибайҙың бер мәктәбе генә бының өсөн «Газель» бүлгән. 2010 йылда, ниһайәт, ҡасабала мәктәпкә фундамент һалынды, әммә төҙөлөш яй бара. Рөстәм Хәмитов хәлдең айышына төшөнөргә һәм ярҙам итергә вәғәҙә бирҙе. Раиса Иванова йәнә ҡасаба халҡына көтөүлектәргә ер бүлеп биреүҙәрен дә һораны.
Йәмәғәтселек менән осрашыуҙа Сибайҙа аэроклуб төҙөү мәсьәләһе лә күтәрелде. Бының өсөн, әлбиттә, средстволар кәрәк. Аэроклуб өсөн 20-ләп парашют, ике-өс аэростат, планерҙар, авиеткалар һатып алырға кәрәк, ә бер аэростат ҡына миллион һум тора.
Аэроклуб төҙөүҙе Рөстәм Хәмитов һәйбәт идея тип атаны (әйткәндәй, ул үҙе лә авиадвигателдәр буйынса белгес), өҫтәүенә, Сибайҙа аэропорт асылыуы ла уңайлы – бының өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Республика Президенты, 2013 йылға тиклем клубтың бөтә кәрәкле нәмә менән тулыһынса йыһазландырылырға тейешлеген күҙ уңында тотоп, аэроклуб үҫеше программаһын әҙерләргә тәҡдим итте.
Сибайҙа йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә бирелгән бер нисә һорауҙы хәл итеүҙе республика башлығы БР Хөкүмәте вице-премьерҙары Фидус Ямалетдинов менән Шамил Вахитовҡа, шулай уҡ башҡа вазифалы кешеләргә йөкмәтергә вәғәҙә бирҙе.


text:
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үттеФото: Ольга Колесникова
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үтте
Белоретта Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашыу үттеФото: Ольга Колесникова
Дүшәмбе, 4 февралдә, Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары — Сталинград һуғышында ҡатнашыусылар менән осрашты.
Белорет районында бөгөнгө көндә Сталинград һуғышында ҡатнашҡан ун өс ветеран йәшәй, әммә осрашыуға уларҙың өсәүһе генә килә алды. Улар – Михаил Дмитриев, Иван Сухов һәм Константин Дмитриев. Сарала шулай уҡ район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, Халыҡты социаль яҡлау идаралығы начальнигы Сергей Творогов, хәрби комиссариат бүлеге начальнигы Вадим Сәйәхов, Белорет ҡалаһы һәм районы Ветерандар советы рәйесе Нина Сафонова, Ветерандар советы президиумы рәйесе Сергей Тяжельников һәм «Белорет металлургия комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Ветерандар советы рәйесе Сергей Болонин ҡатнашты, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.
Хакимиәт башлығы Владислав Миронов ветерандарҙы Сталинград янында немец-фашист ғәскәрҙәрен тар-мар итеүгә 70 йыл тулыу менән ҡотланы. Уларға хәрби батырлыҡ күрһәткәне, Еңеүгә, һуғыштан һуңғы осорҙа илде тергеҙеүгә үҙ өлөшөн индергәне, йәмғиәт тормошонда һәм йәштәрҙе патриотик рухта тәрбиәләүҙә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн рәхмәт белдерҙе. Хакимиәт башлығы ололарға иҫтәлекле бүләктәр, Волгоград өлкәһе губернаторы Сергей Боженов исеменән ҡотлау хаттары тапшырҙы. Шулай уҡ, район етәксеһе һүҙҙәренсә, Сталинград һуғышында ҡатнашҡан барлыҡ ун өс кешегә урындағы бюджет средстволары иҫәбенә бер тапҡыр матди ярҙам күрһәтеләсәк.


text:
Шаран районында «Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәте»нең урындағы бүлексәһе асылды
«Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәте» дөйөм Рәсәй ижтимағи-дәүләт ойошмаһының Шаран районындағы бүлексәһенең ойоштороу йыйылышында 14 кеше ҡатнашты. Ҡатнашыусылар район бүлексәһе Советын ойошторҙо, етәкселәрҙе һайланы. Шулай уҡ ойошманың маҡсаттары һәм бурыстары тураһында мәғлүмәт тәҡдим ителде, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Йәмғиәт составына уҡытыусылар, отставкалағы хәрби хеҙмәткәрҙәр, райондың почетлы граждандары инде. Асыҡ тауыш биреү юлы менән Йәмғиәт бүлексәһе рәйесе итеп райондың крайҙы өйрәнеүселәр берләшмәһе рәйесе, район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Раил Мусин һайланды.
Йәмғиәт бүлексәһе РФ Президенты Указына ярашлы илдең хәрби-тарихи үткәнен өйрәнеүҙә дәүләт һәм йәмғиәт көстәрен берләштереү, Рәсәй тарихын өйрәнеүгә булышлыҡ итеү һәм уны боҙоп күрһәтеүгә юл ҡуймау, патриотизм тәрбиәләү, хәрби хеҙмәттең абруйын күтәреү маҡсатында ойошторолдо.


text:
Ҡайҙа эшкә барырға: Башҡортостанда яңы юғары килемле вакансиялар баҫылды Фото: Андрей Старостин
Ҡайҙа эшкә барырға: Башҡортостанда яңы юғары килемле вакансиялар баҫылды
Ҡайҙа эшкә барырға: Башҡортостанда яңы юғары килемле вакансиялар баҫылды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостандың Хеҙмәт министрлығы эш хаҡы 30 меңдән ашыу тәшкил иткән яңы вакансиялар тураһында мәғлүмәт баҫып сығарҙы.
Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, Дыуан районының «Әй» профилакторийында эшләү өсөн тәжрибәле табип-терапевт талап ителә. Хеҙмәт хаҡы — 30 мең һум, социаль пакет.
Бер йылдан кәм булмаған стажға эйә «В», «В, С» категориялы водитель «Башавтотранс» филиалында 35 мең һумлыҡ хеҙмәт хаҡына иҫәп тота ала. «Д» категорияһына уҡып сығырға мөмкин. Уҡыған ваҡытта стипендия түләү ҡаралған.
«Уфагорэксплутация» муниципаль унитар предприятиеһына өс йылдан кәм булмаған эш тәжрибәһенә һәм электрон майҙансыҡтарҙа сауҙа үткәреү өсөн сертификатҡа эйә баш иҡтисадсы кәрәк.
Хеҙмәт хаҡы — 30 мең һум.
Стәрлетамаҡ кирбес заводы төҙөлөш изделиеларын етештереү эшен ойоштороу өсөн баш технолог эҙләй. Эш тәжрибәһе биш йылдан кәм булмаҫҡа тейеш.
Хеҙмәт хаҡы — 35 мең һум.
Өфөләге «Листпромстрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте техник күҙәтеү буйынса инженерҙы эшкә ҡабул итә. Ошо вазифала өс йылдан кәм булмаған эш тәжрибәһе һәм төҙөлөш буйынса юғары белем кәрәк.
Хеҙмәт хаҡы — 35 мең һумдан башлана.
Стәрлетамаҡта эшләү өсөн «Группа-СТМ яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә тәжрибәле инженер-төҙөүсе талап ителә.
Хеҙмәт хаҡы — 30 мең һум.
Өфөләге каркаслы йорт төҙөү заводына энергетик кәрәк. Профилле белем һәм бер йылдан кәм булмаған эш тәжрибәһе булыу мотлаҡ.
Хеҙмәт хаҡы — 30 мең һум, соцпакет.
«Акрил Салауат» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә производство-техник бүлеккә техник (инвалидтар өсөн квота) талап ителә. Эш тәжрибәһе — бер йылдан алып.
Хеҙмәт хаҡы — 30 мең һумдан ашыу.
Нефтекамала эшләү өсөн «Сапсан-регион» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә эш тәжрибәһе һәм шәхси автомобиле булған сауҙа вәкиле талап ителә. Һынау ваҡыты — ике ай.
Хеҙмәт хаҡы — оклад +%.
Стәрлетамаҡтағы «УК» «Доменико» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте төҙөлөш ойошмаһында эш тәжрибәһенә эйә баш бухгалтер эҙләй.
Эш хаҡы — 30 мең һум.
Ошо һәм башҡа вакансиялар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән Башҡортостан Хеҙмәт министрлығының халыҡ мәшғүллеге мәғлүмәт порталында танышырға мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1104531-kuda-poyti-rabotat-v-bashkirii-opublikovany-novye-vysokodokhodnye-vakansii/


text:
Наил Ғәйетбаев Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе итеп һайланды
Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе итеп күпселек тауыш менән Наил Ғәйетбаев һайланды. Бындай ҡарар Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының дөйөм йыйылышында ҡабул ителде. Ижади ойошма башлығы вазифаһына Наил Ғәйетбаев, Рәлиф Кинйәбаев һәм Игорь Фролов дәғүә итте. Уларҙың исемдәре йәшерен тауыш биреү өсөн бюллетендәргә индерелде. Бөтәһе 155 бюллетень таратылды. Һөҙөмтәлә йыйылышта ҡатнашыусылар Наил Ғәйетбаев өсөн 109 тауыш, Рәлиф Кинйәбаев өсөн – 35 , Игорь Фролов өсөн туғыҙ тауыш бирҙе. Ике бюллетень боҙолдо.
Наил Ғәйетбаевҡа 65 йәш, ул драматург булараҡ билдәле, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре исемдәренә эйә. Күп йылдар дауамында «Тамаша» журналын етәкләне, республиканың мәҙәниәт министры урыынбаҫары вазифаһын биләне.


text:
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының июль һанына күҙәтеү
Йәйҙәй сағыулығы, томрап торған наҙы менән журналыбыҙ тышын биҙәүсе һылыу – республика халҡының һөйөүен яулаған йырсы Римма Амангилдина. “Римма Амангилдина тигәндә, күңелдә ул тыуҙырған моң даръяһы хасил иткән хис, рух, һағыш айҡашы аша әллә ниндәй сөңгөлдәр аҡтарыла. Башҡортостандың халыҡ артисткаһы тигән юғары исемгә лайыҡ булыуы – Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында ике тиҫтә йылдан артыҡ фиҙакәр хеҙмәт емеше”, – ти Гөлназ Ҡотоева уның хаҡындағы яҙмаһында. Башҡорт моңон танытып, ҡайһы илдәрҙә генә булмаған ул! Ҡырғыҙстан, Германия, Төркиә, Ҡытай, Ғәрәп Әмирлектәре, Франция, АҠШ, Куба – үҙенә тиклем булған башҡорт йырсылары хыяллана ла алмаған моңло сәйәхәттәр уның яҙмышына төшкән өлөшө. “Һин – минең байрамым!” тигән мәҡәләлә һандуғас моңона эйә йырсының тәрән күңел донъяһы бөтә балҡышында асыла.
Зарланмай, һәр нәмәнән яҡшылыҡ, яҡтылыҡ таба белгән сабыр холҡо ағинәйҙәр, сая рухлы апайҙар, ихлас күңелле ханымдар меннән көслө ауылдарыбыҙ. Гөлдәр Яҡшығолова “Ауыл ҡотон һаҡлай гүзәл зат” тигән сәхифәһендә Баймаҡ районы Ниғәмәт ауылында йәшәүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың йөкмәткеле, бәрәкәтле тормошо менән таныштыра, уларҙың ихласлығы, эшһөйәрлеге, киң күңеллелеге менән һоҡланыуын еткерә.
“Арыш бешкән, мең йондоҙло күктә нәжәғәй уйнаған август таңында бер ҡыҙ бала донъяға килә. Ул тәүге ауазын һалғанда ҡапыл күк ҡабағы асылып китә лә бар ғәләм аҡ нурға ҡойона. "Ошолай аҡ нурлы, бәхетле, ырыҫлы бала булыр, иншалла!” – ти кендек инәһе. Бәхетле, ырыҫлы ғына түгел, изгелекле ил ҡыҙы тип белерҙәр күк ҡабығы асылғанда тыуған ҡыҙҙы киләсәктә, халҡы сәләмәтлеген һаҡлауға баһалап бөткөһөҙ өлөш индергән табип итеп танырҙар”. – Был юлдар БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш фтизиатры, Республика туберкулезға ҡаршы диспансерҙың баш табибы урынбаҫары Миңнур Азаматова хаҡындағы мәҡәләнән. “Ғүмер – балҡыған нәжәғәй” тигән яҙмала Альмира Кирәева республикала ҡурҡыныс социаль сир – туберкулезға ҡаршы көрәште өр-яңы кимәлгә күтәргән табибәнең аҡ нурҙан туҡылған яҙмышын һүрәтләй.
“Ҡайһы саҡта яҙмыш әҙәм алдына уйламаған ерҙә һынау ҡала. Нәргизәләре донъяға килгән саҡта табип хатаһы арҡаһында ғәрипләнә. ДЦП тигән аяуһыҙ диагнозды ишеткән әсәй башта хәлде тулыһынса аңлап та етмәй, ҡыҙының ыҙалауҙары ваҡытлысалыр тигән өмөтө йыһанынан да ҙур була”. – Сабыйы ҡаты сиргә дусар Гөлнара Сәлихованың кисерештәрен, уның өсөн тауҙай ауырлыҡтарҙы еңеп сығыуын тетрәнмәйенсә уҡыу мөмкин түгел. Гөлнара Хәлфетдинованың “Батырлығы – бала хаҡына” тигән яҙмаһы – әсә ҡаһарманлығына мәҙхиә.
“Йөрәктәрҙә йондоҙ ҡабыҙып” ¬– Альбина Ғөбәйҙуллина үҙенең шулай тип аталған мәҡәләһендә М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы, С. Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Нурия Ирсаеваның ижад юлын байҡап ҡына ҡалмай, әсәй һәм өләсәй булараҡ, йөрәк кисерештәрен дә барлай. Тормошта ла иҫ киткес ябайлығы, кешелеклеге һәм сабыр аҡылы менән арбаусы Нурия Исхаҡ ҡыҙының исеме, ул башҡарған ролдәр, йырҙар мөхәббәт көсөнә ышаныс уята, йәшлек образын мәңгеләштерә. Сәхнәлә иң күркәм һәм күп ҡырлы, ҡабатланмаҫ ҡатын-ҡыҙ образдарын тыуҙырған легендар актрисаның кәңәштәрен бәхетле булырға теләүсе гүзәл зат айырыуса фәһемле тип ҡабул итер.
Сәсмә әҫәр һәм шиғриәт һөйөүсе уҡыусылар был юлы Гөлнара Мостафинаның “Тимер лейка” тигән хикәйәһен һәм Әсхәл Әхмәт-Хужаның яңы шиғри шәлкемдәрен уҡып, күңел байрамы кисерер.
“Уның кеүектәрҙе ут шикелле, тиҙәр”, – тип һүрәтләй Гөлдәр Яҡшығолова Силәбе өлкәһе Сосновка районында йәшәүсе рухлы милләттәшебеҙ Рабиға Бикбулатованы. “Арғаяштың аҫыл ҡыҙы” тигән яҙмала Башҡортостаныбыҙҙан ситтә йәшәгән замандашыбыҙҙың тарихыбыҙға, асылыбыҙға тоғролоҡ һаҡлау, рухи тамырҙарыбыҙҙы ҡоротмау йәһәтенән алып барған ғәйәт ҙур эше тасурлана.
Ул барыһының да күңеленә үтеп инерлек фильмдар ижад итергә хыяллана. Әммә бөгөн өлгәшкән ҡаҙаныштары ла милли кино сәнғәтендә, ил кимәлендәге ижади бәйгеләрҙә ҙур баһаға лайыҡ булған. Гөлнара Буранҡаеваның “Хыялдарҙың тотоп ялынан” тигән мәҡәләһе – йәш режиссер Дилә Мөхәмәйәрова һәм уны ҡанатлы иткән хыялдары хаҡында.
Даими авторыбыҙ, Республика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире Рәүфә Йәнтилинаның “Кәйефебеҙҙең бер сере” тигән яҙмаһы үҙебеҙҙе тойоуға, эшкә һәләтлелеккә, матдәләр алмашыныуына йоғонто яһаусы гормональ үҙгәрештәрҙе яҡшыраҡ аңларға, кәйефте көйләргә – бер һүҙ менән әйткәндә, тәбиғәтебеҙ асылын төшөнөргә ярҙам итер.
Июль һанында йорт һалыу өсөн ағас алыу тәртибе хаҡында мәғлүмәт урын алған. Өйлө булырға теләүселәр өсөн ул файҙалы булыр. Ағас кемдәргә, ниндәй күләмдә, ниндәй шарттарҙа бирелә? – ул турала Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының мәғлүмәт хеҙмәте ентекле аңлатма бирә.
Был һанда шулай уҡ журналыбыҙ иғлан иткән “Аллы-гөллө, селтәрле” бәйгеһенә уңған сигеүселәр ебәргән алъяпҡыстар күҙҙе иркәләй. Уңғанбикәләр ҡышҡылыҡҡа Гөлшат Ҡунафинаның йәшелсә-емештән төрлө тәмләткестәр рецептарын да бик яратып ҡулланыр, тигән уйҙабыҙ. Хужабикәләр матур, сыҙамлы, иң мөһиме – зыянһыҙ кәстрүл-табаларҙы нисек һайлау хаҡындағы кәңәштәрҙе ҙә, һис шикһеҙ, күңеленә һалып ҡуйыр.
Теги: журнал Күҙәтеү подписка


text:
- Подробности
- Просмотров: 303
ҠЫҘЫЛТАШ СВИТАҺЫ, рифейҙың урындағы стратиграфик бүлексәһе. Белорет р‑нында А.И.Иванов айырып күрһәтә (1948). Ултырмаларҙы О.С.Богатырёв, Н.Ф.Решетников (1970), П.Н.Швецов (1970, 1975, 1980) тасуирлай. Ҡ.с. ҡатламдары белорет метаморфик комплексы сиктәрендә Аҙнағол, Сатра, Ҡыҙылташ һәм Боғанаҡ антиклиналдәренең көмбәҙ эргәһе өлөштәрендә таралған. Кристаллы эзбизташ һәм доломит ҡатлауҙарының ике үлсәмле слюда‑ялан шпаты‑кварц составлы графит һәм карбонат кристаллы һәүерташтары һәм углеродлы серицит‑кварц һәүерташтары м‑н сиратлашыуынан тора. Ҡ.с. боғанаҡ свитаһы өҫтөнә яраҡлашып ята, айыусапҡан свитаһы уның өҫтөнә яраҡлашмайынса ҡырын ята. 4 ярым свитаға бүленә: һүренйәк‑әхмәр (ҡалынлығы 400 м ашыу), баҫҡан (ҡалынлығы 35—250 м), ҡамырташ (ҡалынлығы 130—260 м), мәйәрҙәк (ҡалынлығы 300 м тиклем). Ҡ.с. йәше — бөрйәни. Йәше б‑са рифей стратотибының һүрән свитаһына тиң. Ҡ.с. ултырмаларына Ҡыҙылташ кристаллы магнезит ятҡылығы (Белорет р‑ны) тура килә.
П.Н.Швецов
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Вильнюс
Ви́льнюс (лит. Vilnius, 1918 йылға тиклем — Ви́льна[2], 1919—1939 йылдарҙа — Ви́льно[3][4], пол. Wilno) — Литваның баш ҡалаһы. Вильнюс ҡала үҙидараһы муниципаль берәмеген тәшкил итә.
Ҡалала 539 939 кеше (2014 йыл) йәшәй, был ил халҡының 18 процентын тәшкил итә; ҙурлығы буйынса Риганан һуң Балтик буйы илдәрендәге икенсе ҡала. 2011 йыл мәғлүмәттәре буйынса, йәшәүселәрҙең 63,2 % литовтар, 16,5 % поляктар, 12 % урыҫтар.
Литваның көньяҡ-көнсығышында, Вильня йылғаһының Вилияға ҡойған ерендә, Белоруссия менән сиктән йыраҡ түгел урынлашҡан. Фараздар буйынса, ҡала исеме йылға атамаһынан алынған. Илдең төп сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни үҙәге. Ҡала Литваның эске тулайым продуктының өстән берен, ә бөтә Вильнюс өйәҙе — 38 процентын етештерә[5].
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаланың төрлө өлөшөндә үткәрелгән археологик тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, хәҙерге Вильнюс биләмәләрендәге боронғо кешеләр йәшәгән осор мезолит дәүеренә ҡарай. Ҡала көнсығыш литва убаларының (кургандарының) иртә урта быуат феодализмға тиклемге мәҙәниәтенә ҡараған территорияһында урынлашҡан[6][7]. Ҡалала ундан артыҡ уба асылған[8].
Яҙма сығанаҡтарҙа ҡала беренсе тапҡыр XIV быуаттың беренсе сирегендә телгә алына. Был ваҡытта ул бөйөк литва кенәздәренең даими торған урыны (резиденцияһы) һәм Бөйөк Литва кенәзлегенең баш ҡалаһы була. 1316—1341 йылдарҙа хакимлек иткән кенәз Гедимин 1323 йылдың 25 ғинуарында латин телендә яҙған хатында Вильнуны үҙенең баш ҡалаһы тип атай[9]. Шулай итеп, был көнгә ошо кимәлгә еткән ҡалаға XIII быуатта нигеҙ һалынған булыуы мөмкин.
Үҙенең үҫеш юғарылығына Вильна поляк короле һәм бөйөк литва кенәзе Оло Сигизмунд хакимлеге осоронда күтәрелә. Артабан ҡала даими үҫә һәм ҙурая. 1579 йылда Польша короле Стефан Баторий Вильнюста университет асыу тураһында фарман бирә, шулай итеп, Вильна Бөйөк Литва кенәзлегененең тәүге университетлы ҡалаһы, уның мөһим фәнни һәм мәҙәни үҙәгенә әйләнә.
Поляк короллеге һәм Бөйөк Литва кенәзлеге федерацияһы булған Речь Посполитая дәүләтен Австрия, Пруссия һәм Рәсәй 1795 йылда өсөнсөгә бүлешкәндән һуң, Вильна Рәсәй Империяһы составына инә. Башта (1795—1797) ул Вилен губернаһының, аҙаҡ Литва (1797—1801), Литва-Вилен (1801—1840), ә 1840 йылдан яңынан батшалыҡтың Төньяҡ-Көнбайыш крайына ҡараған Вилен губернаһының административ үҙәге була.
1803 йылдың апрелендә батша Александр I Вилен университетына «император статусы»н бирә.
XIX һәм XX быуаттар киҫешкән осорҙа Вильна литва дәүләтселелегенең мәҙәни һәм сәйәси яҡтан яңырыу үҙәгенә әйләнә. 1904 йылда литва телендә латин хәрефтәре менән яҙыуҙы тыйыу бөтөрөлгәс, бында литва телендәге «Вильняус жинёс» (урыҫса «Виленские вести», башҡортса «Вилен хәбәрҙәре») исемле тәүге гәзит сыға башлай.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Сайт департамента статистики Литвы (2013) stat.gov.lt (лит.)
- ↑ Вильна // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
Вильна // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона — СПб., 1908—1913.
- ↑ Словарь современных географических названий(недоступная ссылка — история)
- ↑ Энциклопедия «Вокруг Света»
- ↑ Уезды Литвы. Статистический справочник. (на лит. и англ.)
- ↑ Археология; Литовские племена
- ↑ Карта распространения восточнолитовских курганов
- ↑ Курганы на территории Вильнюса (которые были известны на 2005 г.)
- ↑ Venclova, Tomas. Wilno. Przewodnik / Tłumaczenie Beata Piasecka — R. Paknio leidykla, 2006. — Б. 13. — 216 б. — ISBN 9986-830-47-8. (пол.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вильна // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Томас Венцлова. Вильнюс: город в Европе. / Пер. с литовского Марии Чепайтите. — СПб. Издательство Ивана Лимбаха, 2012. — 264 с., ил.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Карта Вильнюса с панорамами
- Официальная страница города
- Вильнюс: полезная информация для туриста. Отели, транспорт, полезные телефоны
- Сайт о Вильнюсе
- Расписание движения городского общественного транспорта (лит.)
- sviesoforai.lt — актуальная информация о дорожном движении в городе,(веб-камеры) (лит.)


text:
Рөстәм Хәмитов: «ШОС үҫеше стратегияһын ҡабул итеү — халыҡ-ара сәйәсәттең көн тәртибендә ҡатнашыуға мөһим аҙым»
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
ШОС үҫеше стратегияһын ҡабул итеү — халыҡ-ара сәйәсәттең көн тәртибендә ҡатнашыуға мөһим аҙым. Рәсәй ошондай башланғыс менән сығыш яһаны. Бында Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы сиктәрендә дәүләттәрҙең үҙ-ара килешеп эш итеүенә этәргес биреү, алдағы ун йылда һөҙөмтәлерәк эшләү хаҡында һүҙ бара. БРИКС саммитында оҡшаш документ — 2020 йылға тиклем Иҡтисади партнерлыҡ стратегияһы ҡараласаҡ, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов «Эксперт-Урал» журналына биргән интервьюһында.
Бынан тыш, республика Башлығы ни өсөн тап Өфө күләмле форумдар үткәреү урыны итеп һайланыуы тураһында һөйләне, саммиттарға әҙерлек кимәлен баһаланы, баш ҡалала бишенсе тапҡыр уҙғарылған «Ҙур химия» халыҡ-ара форумының әһәмиәтен билдәләне, шулай уҡ Башҡортостандың туристик инфраструктураһы үҫеше перспективалары менән бүлеште.


text:
Өфө яҙыусыһы китаптарының презентацияһы Парижда үтәсәк
Өфө яҙыусыһы Игорь Савельев Парижға осто: уның исеме «Рус китабы һәм рус телендәге әҙәбиәт көндәре» фестивалендә ҡатнашыу өсөн 24 автор иҫәбендә аталды. Фестиваль 31 ғинуарҙа һәм 1 февралдә Париждың бишенсе округы мэрияһында үтә. Фестиваль сиктәрендә, L’ Aube нәшриәте француз телендә тәржемә итеп сығарған, Рәсәйҙең йәш яҙыусылары китаптарының презентацияһы планлаштырылған, шул иҫәптә Игорь Савельевтың үткән йылдың авгусында һәм ноябрендә сыҡҡан ике китабы – «Бледный город» һәм «Терешкова летит на Марс».
Дүрт автор ҡатнашасаҡ, серияның презентацияһы 31 ғинуарҙа кисен Генрих IV исемендәге Париж Лицейы залында үтә.
Игорь Савельев һәм Ирэн Сокологорская (профессор-русист, «Бледный город» повесын француз теленә тржемә итеүсе) менән ижади осрашыу, «Автор һәм уның тәржемәсеһе» осрашыуҙар серияһы сиктәрендә, 1 февралдә Париждың бишенсе округы мэрияһында уҙасаҡ.
Бынан тыш, Рәсәйҙән йәш авторҙар делегацияһы икенсе майҙансыҡтарҙа сығыш яһаясаҡ: мәҫәлән, бөгөн кис уларҙың китаптарының презентацияһы Librarie du Globe китап магазинында үтә.
Игорь Савельев – яҙыусы, журналист, «Башинформ» агентлығы күҙәтеүсеһе. Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты.


text:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» исеменә Ишембайҙан Светлана Ермакова лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» исеменә Ишембайҙан Светлана Ермакова лайыҡ булды
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» исеменә Ишембайҙан Светлана Ермакова лайыҡ булдыФото: Олег Яровиков
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» исеменә Ишембай ҡалаһының 12-се лицейынан биология уҡытыусыһы Светлана Ермакова лайыҡ булды. Шулай уҡ иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте, татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының исемдәре аталды. Улар Салауаттың 1-се лицейынан Ирина Саутина һәм финалсылар араһында кешелектең көслө яртыһынан берҙән-бер вәкил Бишбүләк районы Ҡыңғыр-Мәнәүез ауылының урта төп дөйөм белем биреү мәктәбенән Илгиз Фәйзуллин.
Педагогик оҫталыҡтың 24-се республика смотры еңеүселәрен һәм лауреаттарын бүләкләү тантанаһы шишәмбе, 8 апрелдә, Өфөлә уҙҙы. Иң яҡшы уҡытыусы тип аталырға 117 педагог көрәште, уларҙан 35 кеше финалға сыҡты. Профессионал, талантлы, вайымлы. Һәр кем үҙенең шәхсәнселеге, тупланған уҡытыу методикаһы, уҡыусылар менән аралашыу рәүешенә эйә.
— Мин бөтә конкурста ҡатнашыусыларҙы ҡотлағым килә, сөнки бындай әһәмиәтле, билдәле смотрҙа ҡатнашыу – ул һәр саҡ бик мөһим. «Йыл уҡытыусыһы» конкурсы ҡатнашыусылар, ойоштороусылар, ата-әсәләр өсөн генә түгел, ә, бөгөн 153 меңдән ашыу кеше эшләгән һәм 800 меңләп белем алған, беҙҙең бөтә мәғариф системаһы өсөн тулҡынландырғыс, — тине БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов. — Конкурс сираттағы тапҡыр республикала тиңәлерҙек кешеләр барлығын, улар эталон була алыуҙарын күрһәтте.
Ведомство башлығы уҡытыусылар йәмғиәтенә һәр көнлөк хеҙмәттәре өсөн рәхмәт әйтте.
Уҡытыусыларҙың фекерләүҙәре буйынса, бындай конкурстар кәрәк.
— Конкурс уҡытыусының шәхси үҫеше өсөн бик ҙур әһәмиәткә эйә, — тип ышана, Өфөнөң 130-сы мәкәтәбендә эшләүсе, финалсыларҙың береһе Лиана Ғәйнетдинова. — Коллегаларым менән үҙ тәжрибәм менән генә уртаҡлашып ҡалманым, ә үҙем дә яңы белем алдым. Был конкурс – ғәйәт ҙур мәктәп, тәү сиратта үҙем өсөн. Быға оҡшаш смотрҙарҙа мотлаҡ ҡатнашырға кәрәк. Иң мөһиме – ҡурҡырға ярамай.
Ҙур жюри рәйесе, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Раил Әсәҙуллин былай тине: «Уҡытыусыларҙы Берҙәм дәүләт имтихандары йомғаҡтары буйынса баһалау ғәҙәткә ингән, әммә конкурс коллегаларыбыҙҙың балаларҙы БДИ-ға әҙерләп өлгөрөүен генә түгел, ә балаларҙың ҡыҙыҡһыныуҙарын аңлаусы һәм улар өсөн йәшәүсе педагогтарҙы асыҡланы».
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2014» конкурсының абсолют еңеүсеһе Светлана Ермакованың хеҙмәт стажы – 12 йыл. Был конкурс уның өсөн өсөнсө. 1997 йылда биология уҡытыусыһы лауреат була, 2008 йылда финалға сыға.
Был смотрҙы уҙған йылдағылар менән сағыштырып Светлана Ермакова, ойоштороу юғарыраҡ кимәлдә, ә һайлап алыу – сифатлыраҡ, тип билдәләне.
Светлана Ермакова Башҡортостанда тыуған, 24 йыл Беларуссияла йәшәй, унда университетты «инженер-биотехнолог» һөнәре буйынса тамамлай, үҙе уҡытыусы булып китә. Һәм был хаҡта бер ни тиклем йәлләмәй.
Еңеүселәр һәм лауреаттарҙан тыш, номинацияларҙа ла иң яҡшылар билдәләнде, улар: «Йөрәгемде балаларға бирәм», «Мәҙәни мираҫты һәм халыҡ йолаларын һаҡлаған өсөн», «Һөнәргә тоғролоҡ» һәм башҡалар.
Финалсыларға диплом һәм иҫтәлекле бүләктәрҙе Дәүләт Йыйылышы Рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова, Дәүләт Йыйылышының Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты рәйесе Эльвира Айытҡолова, Сочиҙа Олимпия чемпионы Семен Елистратов, Сочиҙа Паралимпияла алтын һәм бронза миҙалдарын яулаусы Кирилл Михайлов тапшырҙы.


text:
Өфө студенткаһы «Волга буйы федераль округы студенттары гүзәле» исемен яуланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө студенткаһы «Волга буйы федераль округы студенттары гүзәле» исемен яуланы. Санкт-Петербургта үткән «Рәсәй студенттары гүзәле» II Бөтә Рәсәй конкурсында республикабыҙҙан Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының юридик факультеты студенткаһы Рушана Әпсәләмова менән Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетының туризм һәм коммуникациялар факультеты студенткаһы Эльвира Ғәлиева ҡатнашты.
Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, конкурс йомғаҡтары буйынса Эльвира Ғәлиева «Волга буйы федераль округы студенттары гүзәле» тажына лайыҡ булды. Рушана Әпсәләмова Рәсәй халыҡтарының традицияларын һаҡлағаны һәм пропагандалағаны өсөн дипломы менән билдәләнде.
«Рәсәй студенттары гүзәле» бәйгеһендә илдең төрлө төбәктәренән иң яҡшы студенттар һынау тотто. Аҙна дауамында ҡыҙҙар үҙҙәренең һәләттәрен, милли кейемдәрен күрһәтте, «Балтик буйы илдәренең студент яҙы» фестивалендә ҡатнашты. Конкурс жюрийын Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Дмитрий Певцов етәкләне.
Конкурсты ойоштороусылар — Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы, Мәғариф һәм фән министрлығы, Рәсәй Йәштәр союзы.


text:
Мостай Кәримдең 90 йыллығына арналған театр фестивале тамамландыФото: Олег Яровиков
Мостай Кәримдең 90 йыллығына арналған театр фестивале тамамланды
Мостай Кәримдең 90 йыллығына арналған театр фестивале тамамландыФото: Олег Яровиков
Өфөлә башҡорт халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған республика театр фестивале тамамланды. Фестивалде ябыу тантанаһы бөгөн БР Милли йәштәр театрында үтте. Унда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтайҙың комитеты рәйесе Рауил Бикбаев, Мостай Кәримдең ейәнсәре Тимербулат Кәримов ҡатнашты.
БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, тантананы асып, былай тине:
— 20 октябрь республика халҡы өсөн үҙенсәлекле көн. Театр фестиваленең күренекле йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы, драматург һәм Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тап тыуған көнөндә ябылыуына мин шатмын. Ә инде залдың уның ижадын һөйөүселәр менән шығырым тулыуын күреүе икеләтә шатлыҡ. Фестиваль ойоштороу осорон кисергәндә, беҙ барыбыҙ ҙа уның нисек үтер икән, тип борсолғайныҡ. Бөгөн килеп күрәм, Мостай Кәримгә ҡағылышлы саралар юғары ойошҡанлыҡ менән үтә. Фестивалдә республиканың бөтә театрҙары ҡатнашты, уларҙың һәр береһе Мостай Кәримдең әҫәре буйынса спектакль күрһәтте. Тамашасылар ҙа был спектаклдәргә ҙур теләк менән йөрөнө. Әҙиптең тормошона һәм ижадына булған мөнәсәбәттең иң сағыу күрһәткесе ошо түгелме?
Тантанала ҡатнашыусы Тимербулат Кәримов 20 октябрҙең улар өсөн ҙур ғаилә байрамы икәнлеген әйтеп үтте.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, олатайым тере саҡта алыҫ аралар арҡаһында йыш осрашманыҡ. — тине ул. — Бөгөн мин уны шул тиклем йомшаҡ күңелле, йомарт, аҡыллы кеше итеп күҙ алдына килтерәм. Ошо сифаттарҙы уның әҫәрҫәрендә күреүемә, уның аҡыллы кәңәштәрен табыуыма мин бик тә шатмын.


text:
Фәйзи Ғәсҡәров исемендәге дәүләт ансамбле гастролдәргә сыға
Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәсҡәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле Рәсәй ҡалалары буйлап гастролдәргә сыға. Бейеү коллективы Ҡазан, Һамар, Мәскәү ҡалаларында сығыш яһаясаҡ.
Мәскәүҙә ансамбль баш ҡаланың иң яҡшы сәхнәһендә – Петр Чайковский исемендәге концерт залында сығыш яһаясаҡ. Программаға күп милләтле Башҡортостандың мәҙәниәтен сағылдырған бейеүҙәр индерелгән.
Был көндө республика бейеүселәрен юбилей менән Игорь Моисеев исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, “Березка” дәүләт хореография ансамбле, М.Е.Пятницкий исемендәге дәүләт академия рус халыҡ хоры, А.В. Александров исемендәге Рәсәй Армияһы йыр һәм бейеү ансамбле ҡотлаясаҡ.


text:
Фото:
Республика малсылары Германия фермаларында булып ҡайтты
Фото:
Башҡортостан вәкилдәре “Рәсәй Федерацияһында һөт һәм һыйыр ите етештереүҙә яңы технологиялар үҫтереү һәм индереү” немец-рус берләшмә проекты сиктәрендә Германияла булып ҡайтты. Рәсми делегацияға БР ауыл хужалығы министры урынбаҫары Раил Афзалов етәкселек итте һәм уның составына республиканың ауыл хужалығы тармағы етәкселәре һәм белгестәре инде.
Делегация Бененда, GEA WestfaliaSurge концернда булды. Был концерн һыйыр һауыу һәм һөттө һыуытыу, малдарҙы ашатыу, көтөүҙе ҡарау өсөн төрлө техника, һыйыр фермалары өсөн ҡорамалдар етештереүселәре араһында донья кимәлендә иң эреләрҙән иҫәпләнә.
Белгестәр шулай уҡ Төньяҡ Германияның өс әйҙәүсе фермер хужалығы – “Райнхард һәм Кристина Бюргер-Гребе”, Корба-Хельмшайдта “Юнк”, “Феддер” Төньяҡ Рейн-Вестфалия ер предприятиеһы – миҫалында һыйырҙарҙы имеҙеүгә эйәләштермәй ҡарау технологияһы менән танышты. Быҙауҙарҙы тыуғас та һыйырҙан айыралар һәм махсус боксҡа урынлаштыралар. Яңы тыуған быҙауҙарҙы, алдан дүрт һәм унан да күберәк һөтө төшкән һыйырҙарҙан йыйылған һәм туңдырып һаҡланған, ыуыҙҙы йылытып ашаталар. Белгестәр әйтеүенсә, уның составында яңы тыуған быҙауҙарҙың организмын нығытыу өсөн кәрәкле иммуноглобулиндар күп.
Германияға эш сәфәре программаһында Стейнладж ғаиләһенең “Hofladen” кәзәләр үрсетеү предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышыу ҙа индерелгәйне. Улар 155 немец сыбар һәм аҡ аҫыл нәҫелле һауын кәзәләрен тота. Кәзәләрҙе ашатыу, ҡарау һәм һауыу шарттары, үҙҙәренең кәзә һөтөнән сыр, ойотолған эсемлектәр һәм ликерҙар етештереү цехы иғтибарға лайыҡ. Һауыу цехының нисек ойошторолоуын да хәтер һандығына һалырға була: карусель тибындағы ҡоролма 24 һауыу урынына иҫәпләнгән. Мюлбен ауылында урынлашҡан “Zollmann’s Stutenmilch“ йылҡысылыҡ хужалығы ла оло ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Унда туңдырылған һөттө эшкәртеү, ҡымыҙ һәм уның нигеҙендә косметик продукция етештереү үҙләштерелгән. Эштең төп ҡағиҙәһе – экологик таҙа производство. Хужалыҡтың һауын көтөүендә — “хавлинг” немец нәҫеленән 200 бейә иҫәпләнә. Бер башҡа тәүлек һауым, көнөнә өс тапҡыр һауғанда, 4-5 литр тәшкил итә.
Ҡунаҡтарға фермаларҙы йыһазландырыу,техника,ҡорамалдар, альтернатив энергия сығанаҡтары күрһәтелгән “Haus Düsse” ауыл хужалығы үҙәге буйлап экскурсия ойошторолдо.
Республика вәкилдәре Ганновер ҡалаһында үткән “AGRITECHNICA 2009” халыҡ-ара күргәҙмәһендә булдылар.
Эш сәфәренең аҙағында Германияның Аҙыҡ-түлек, ауыл хужалығы һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау федераль министрлыҡ вәкиле Герман Йойб менән осрашыу үтте. Ул Европала, шул иҫәптән, Германияла ауыл хужалығының дөйөм хәле, үҫеш юлдары һәм аграр производство мәсьәләләре, консультацион үҙәктәрҙең әһәмиәте тураһында һөйләп үтте.


text:
Баш ҡалала хоҡуҡ һәм дәүләттең көнүҙәк мәсьәләләре буйынса халыҡ-ара конференция асылды
19-20 апрелдә Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты IV «XXI быуатта хоҡуҡ һәм дәүләттең көнүҙәк мәсьәләләре» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһын үткәрә.
Фәнни форум Рәсәй юристары ассоциацияһының Башҡортостан бүлексәһе ҡарамағында һәм Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының «Фәнни йәмәғәтселектең индергән өлөшө» (UNAI) программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә ойошторола. Унда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Рәсәйҙәге учреждениелары, Башҡортостан Республикаһының закондар сығарыу, башҡарма һәм суд власы органдары вәкилдәре, илдең алдынғы юғары уҡыу йорттарынан ғалим-юристар ҡатнаша. Форумда ҡатнашыусылар XXI быуатта хоҡуҡ һәм дәүләтте үҫтереүҙең халыҡ-ара һәм милли аспекттарына, шулай уҡ бөгөнгө йәмғиәттә кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә ҡағылышлы бихисап мәсьәләләрҙе тикшерә.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Страница 9
Бер тоҡ һоло
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 14-11-2017, 09:00
Инәйем улын ерләгәндән һуң бик ҡаты ауырый башланы: аяҡ-ҡулдары ҡалтырай, көскә атлап йөрөй, баҫып торғанда ла берәй нәмәгә таяна. Шул саҡ уға танышы бер рецепт тәҡдим иткән: «Һиңә һоло ғына ярҙам итәсәк. Бер тоҡ һоло ал һәм уны күренгән урынға ҡуй. Көн һайын өс литр һыуға 9 ҡалаҡ һоло һалып, шуны бер сәғәт талғын утта бешер, төнгөлөккә плитаның ситендә ҡалдыр, шул килеш быҡһын. Көндөҙ күпме теләйһең, шул тиклем ошо төнәтмәне эсергә мөмкин. Иң мөһиме – эсеп бөтөргә кәрәк».
Инәйем шулай итте лә. Тоҡтоң яртыһы бөтөүгә аяҡ-ҡулдары ҡалтырауҙан туҡтаны, аҙымдары ышаныслыраҡ була башланы. Шуға ҡарамаҫтан, тоҡтағы һоло бөткәнсе төнәтмәне эсеүен дауам итте. Инәйем 90-ды үткәнсе йәшәне. Ғүмер буйы шул танышына рәхмәт уҡыны. Ошо хәлде иҫләп, мин дә һоло менән ҡыҙыҡһынғайным. Һоло В төркөмө витаминдарына, ферменттарға, шифалы минераль матдәләргә бай. Уның төнәтмәһе менән, ысынлап та, нервы системаһын, йөрәкте, бауырҙы, ашҡаҙан-эсәк трактын дауалайҙар. Һоло һаламы төнәтмәһенән ванналар фалиждан, ревматизмдан, дерматиттан ярҙам итә.
Хәлиҙә.
Салауат районы....
Инәйем шулай итте лә. Тоҡтоң яртыһы бөтөүгә аяҡ-ҡулдары ҡалтырауҙан туҡтаны, аҙымдары ышаныслыраҡ була башланы. Шуға ҡарамаҫтан, тоҡтағы һоло бөткәнсе төнәтмәне эсеүен дауам итте. Инәйем 90-ды үткәнсе йәшәне. Ғүмер буйы шул танышына рәхмәт уҡыны. Ошо хәлде иҫләп, мин дә һоло менән ҡыҙыҡһынғайным. Һоло В төркөмө витаминдарына, ферменттарға, шифалы минераль матдәләргә бай. Уның төнәтмәһе менән, ысынлап та, нервы системаһын, йөрәкте, бауырҙы, ашҡаҙан-эсәк трактын дауалайҙар. Һоло һаламы төнәтмәһенән ванналар фалиждан, ревматизмдан, дерматиттан ярҙам итә.
Хәлиҙә.
Салауат районы....
Ниндәй бутҡа файҙалыраҡ?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 11-11-2017, 09:00
Табиптар күп кенә ауырыуҙан бутҡа менән туҡланыуға күсергә кәңәш итә. Бутҡаларҙың да төрлөһө бар бит. Ҡайһыныһы файҙалыраҡ һуң? Әйҙәгеҙ, улар буйынса төҙөлгән рейтингҡа күҙ һалайыҡ:
1-се урын – ҡарабойҙай бутҡаһы (иң витаминлы) – 100 грамда 120 ккал.
2-се урын – һоло бутҡаһы (иң аҡыллы бутҡа) – 100 грамда 160 ккал.
3-сө урын – арпа бутҡаһы (уны матурлыҡ бутҡаһы тиҙәр) – 100 грамда 88 ккал.
4-се урын – борсаҡ бутҡаһы (иң яҡшыһы) – 100 грамда 80 ккал.
5-се урын – кукуруз бутҡаһы – 100 грамда 86 ккал.
6-сы урын – дөгө бутҡаһы (организмды таҙарта) – 100 грамда 144 ккал.
7-се урын – тары бутҡаһы (йөрәк өсөн файҙалы) – 100 грамда 89 ккал.
8-се урын – манный бутҡаһы (иң зарарлыһы: крахмал менән елемсә күп) – 100 грамда 100 ккал....
1-се урын – ҡарабойҙай бутҡаһы (иң витаминлы) – 100 грамда 120 ккал.
2-се урын – һоло бутҡаһы (иң аҡыллы бутҡа) – 100 грамда 160 ккал.
3-сө урын – арпа бутҡаһы (уны матурлыҡ бутҡаһы тиҙәр) – 100 грамда 88 ккал.
4-се урын – борсаҡ бутҡаһы (иң яҡшыһы) – 100 грамда 80 ккал.
5-се урын – кукуруз бутҡаһы – 100 грамда 86 ккал.
6-сы урын – дөгө бутҡаһы (организмды таҙарта) – 100 грамда 144 ккал.
7-се урын – тары бутҡаһы (йөрәк өсөн файҙалы) – 100 грамда 89 ккал.
8-се урын – манный бутҡаһы (иң зарарлыһы: крахмал менән елемсә күп) – 100 грамда 100 ккал....
Селектең дә дауаһы бар
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 10-11-2017, 14:53
Бәләкәй саҡта бармаҡтың тырнаҡ тирәһенә нимәлер сыҡты. Әсәйем әллә “күпертке” тине ул, хәҙер иҫемдә ҡалмаған. Эй, үҙәккә үткәреп һыҙлай ине. Бөтмәй ҙә бөтмәй. Шуны әсәйем селек менән дауаланы. Яңы һындырылған селекте усаҡта ут өҫтөндә тотто ла, уның майы иреп аҡты, буғай. Шуны бер нисә тамсы һауытҡа йыйып алып, бармаҡҡа һөртөп, бәйләп тә ҡуйҙы. Белмәйем, бер-ике тапҡыр бәйләнекме икән, шунан бөттө.
Әминә.
Баймаҡ районы....
Варикоздан файҙалы дарыу
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 8-11-2017, 14:51
200 мл зәйтүн майы, 100 г бал ҡорто балауыҙы, 100 г ылыҫлы ағас (ҡарағай, шыршы, кедр һ.б.) сайыры алырға. Сайыр ҡоро булһа, уны он хәленә килгәнсе онтарға. Барыһын бергә кәстрүлгә һалып, 10 минут бешерергә. Һуңынан ике ҡалаҡ бал өҫтәп, тағы 10 минут болғата-болғата бешерергә. Тағы 1 – 2 г прополис өҫтәп, тағы 10 минут ҡайнатырға. Туҡтауһыҙ болғатып торорға онотмағыҙ.
Уттан алғас, һыуытырға һәм быяла банкаға ҡойоп, һыуытҡыста һаҡларға. Ошо май менән аяҡтың тамырҙары бүртеп торған урындарын яҡшы итеп ыуырға. Зәйтүн майы булмаһа, уны сусҡаның эс майы йәки яңы ғына бешелгән һәм тоҙланмаған һыйыр майы менән алмаштырырға мөмкин.
Рәмилә.
Ишембай районы....
Етен орлоғоноң шифаһы
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 6-11-2017, 08:30
Билдәле булыуынса, етен майы бик файҙалы. Алмаштырғыһыҙ ҡуйы майлы кислоталарға бай булыуы менән ул хатта балыҡ майын да уҙып китә. Бер-ике ҡалаҡ етен майы организмдың был кислоталарға бер тәүлеклек ихтыяжын ҡаплай. Бынан тыш, унда бик файҙалы лайла бар, ул ашҡаҙандың һәм эсәктәрҙең елһенгән урындарына үҙенсә һаҡлаусы япма булып тора. Әйткәндәй, етен майы урынына уның орлоғон да ҡулланырға мөмкин.
...
...
Ҡабаҡтың һабағы ла файҙалы
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 5-11-2017, 13:11
Ҡабаҡтың шифалы үҙенсәлектәре күптән билдәле. Һиндостанда был йәшелсә менән туберкулезды дауалайҙар, ә япондар уны күп сирҙән файҙалана. Элек-электән беҙҙең ата-бабалар ҡабаҡты дарыу урынына ҡулланған. Унда эсәктәр эшмәкәрлеген көйләүсе матдәләр бар. Эс ҡатҡанда ҡабаҡ – иң яҡшы сара. Бынан тыш, ул үт ҡыуығы эшмәкәрлеген көйләй, йыуан эсәктәге елһенеүҙе бөтөрә. Бөйөрөгөҙ ауыртһа, көн һайын ҡабаҡ һуты эсегеҙ....
Теш ауыртыуын нисек баҫырға?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 3-11-2017, 13:05
Теш һыҙлағанда ун йылдан ашыу инде әстерхан сәтләүеге япрағын ҡулланам. Уларҙы ваҡлайым да, 1: 4 нисбәтендә араҡы ҡойоп, төнәтергә ҡуям. Теш һыҙлағанда ҡаҙнаһына ошо төнәтмәгә манып алынған мамыҡты ҡуям. Ғәҙәттә, ауыртыу тиҙ үк баҫыла. Сәтләүектең япрағын сәйнәргә лә була. Әммә оҙаҡ сәйнәргә ярамай, ауыҙҙы яндырырға мөмкин.
Ғиндулла.
Ейәнсура районы....
Киҙеүгә ҡаршы лимон майы
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 28-10-2017, 13:02
Киҙеүҙе иҫкәртеү өсөн ауырыуҙың тәүге билдәләре күренә башлау менән лимон ҡулланырға кәрәк. Бының өсөн уны йыуып, бөтәүләй ҡайнар һыуға төшөрөргә һәм биш минут ҡайнатырға. Һуңынан киҫәктәргә бүлеп, ит үткәргес аша үткәрергә. Килеп сыҡҡан бутҡаға 100 г аҡ май, ике-өс ҡалаҡ бал ҡушырға. Иртәле-кисле берәр балғалаҡ ашарға. Тәьҫир итеү йоғонтоһон көсәйтеү өсөн иҙелгән һарымһаҡ ҡушырға була.
Шәрифә.
Мәләүез районы.
...
Шәрифә.
Мәләүез районы.
...
Ни өсөн лимфа төйөндәре ҙурая?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 23-10-2017, 12:56
Ҡултыҡ аҫты лимфаденитынан нисек ҡотолорға? Миндә ике төйөр барлыҡҡа килде. Ваҡыты-ваҡыты менән улар бер аҙ бәләкәсәйә, әле иһә ҡабат ҙурайҙылар.
Исмәғил.
Йәрмәкәй районы.
Лимфаденит – шешеүҙән лимфа төйөндәренең ҙурайыуы. Лимфа биҙҙәре нормала булғанда, бик бәләкәй була һәм ҡулға беленмәй. Лимфа төйөндәренең ҙурайыуының сәбәбе төрлөсә. Ҡағиҙә булараҡ, ауырыуҙың сығанағы лимфа төйөнөндә түгел, лимфа килгән зонала. Ҡултыҡ аҫты төйөндәре өсөн бындай зона – үпкә. Ҡултыҡ аҫты лимфа төйөндәре шешкәндә, ғәҙәттә, күкрәк ситлегенә рентген эшләйҙәр, сөнки уның сәбәбе үпкәнең елһенеүендә, туберкулез инфекцияһынан һәм башҡа үпкә ауырыуҙарынан булыуы мөмкин.
Лимфаденит башҡа инфекция ауырыуҙарынан да була. Тик был осраҡта ҡултыҡ аҫтындағы ғына түгел, ә башҡа өлкәләрҙәге лимфа төйөндәре лә ҙурая....
Сей яраға бәлзәм
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 20-10-2017, 16:03
Яҙлы-көҙлө ашҡаҙан сей яраһы йонсотһа, түбәндәге шифалы бәлзәмде ҡулланып ҡарағыҙ. Миңә файҙаһы тейҙе.
Йөҙәр грамм сөгөлдөр, кишер, алоэ, башлы һуған, торма һуты алырға һәм 100-әр г аҡ май, бал ҡушырға. 100 мл спирт өҫтәп, яҡшы итеп бутарға. Һуңынан балсыҡ көршәккә һалып, өҫтөн туҡыма менән ныҡ итеп бәйләргә йәки ҡамыр менән ябып, 1,5 тәүлеккә йылы урынға ҡуйырға. Әҙер булғас, көнөнә өс тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә. Бәлзәмде һыуытҡыста һаҡларға кәрәк.
Гөлзәминә Ф.
Краснокама районы....
Йөҙәр грамм сөгөлдөр, кишер, алоэ, башлы һуған, торма һуты алырға һәм 100-әр г аҡ май, бал ҡушырға. 100 мл спирт өҫтәп, яҡшы итеп бутарға. Һуңынан балсыҡ көршәккә һалып, өҫтөн туҡыма менән ныҡ итеп бәйләргә йәки ҡамыр менән ябып, 1,5 тәүлеккә йылы урынға ҡуйырға. Әҙер булғас, көнөнә өс тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә. Бәлзәмде һыуытҡыста һаҡларға кәрәк.
Гөлзәминә Ф.
Краснокама районы....


text:
Газета "Йәшлек" » Экономика » Страница 10
Урман ресурстары етерлек
Экономика // 16-05-2014, 08:11
Республиканың тәбиғәт ресурстарының күпселек өлөшөн урман тәшкил итә. Төҙөлөштә киң файҙаланылған ағас иң тәү сиратта төҙөлөш материалы булып хеҙмәт итә. Урмандарыбыҙ бөгөн ниндәй хәлдә? Законһыҙ ағас ҡырҡыусыларға ҡаршы ниндәй саралар күрелә? «Халыҡ әңгәмәһе» рубрикаһында БР урман хужалығы министры Рәжәп Байғондо улы Нәбиуллин «Йәшлек» гәзите уҡыусыларынан килгән һорауҙарға яуап бирҙе.
Ағас алыуҙа кемдәр өҫтөнлөк менән файҙалана?
Мин, өс бала атаһы Фаил Әлмөхәмәтов, төҙөлөш өсөн дүртенсе йыл ағас ала алмайым. Ғаризаны йыл һайын яңыртып тороу кәрәкме? Алдағы йылдарҙағы ғаризалар ҡаралмаймы икән? Бер тапҡыр ҙа ағас алғаным юҡ. Күп балалы ғаиләләргә бирелгән бушлай ергә өй төҙөү өсөн ағас бирелергә тейешме? Ағас бүлеүҙә кемдәр ҡатнаша?...
Ағас алыуҙа кемдәр өҫтөнлөк менән файҙалана?
Мин, өс бала атаһы Фаил Әлмөхәмәтов, төҙөлөш өсөн дүртенсе йыл ағас ала алмайым. Ғаризаны йыл һайын яңыртып тороу кәрәкме? Алдағы йылдарҙағы ғаризалар ҡаралмаймы икән? Бер тапҡыр ҙа ағас алғаным юҡ. Күп балалы ғаиләләргә бирелгән бушлай ергә өй төҙөү өсөн ағас бирелергә тейешме? Ағас бүлеүҙә кемдәр ҡатнаша?...
Аҡсаңды тупла һәм торлаҡ һатып ал!
Экономика // 11-04-2014, 05:14
2014 йылдың 1 ғинуарына ҡарата алынған мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждарҙың һаны – 38 мең кеше. Аңлашыла инде – күптәр, йүнле генә йәшәү урыны булмаһа ла, был исемлеккә инеп тә тормай ғына донъя көтөүен дауам итә. Шуға ла әлеге исемлектең ысынбарлыҡта тағы ла ҙурыраҡ икәнлегенә шик юҡ. 38 мең кеше лә әҙ түгел. Исемлеккә ингән һәр бер кешенең яҙмышы ҡыҙыҡһындыра һәм иғтибарға лайыҡ. Даими рәүештә йәшәр урыны булмағандарға нисек тә булһа төрлө кимәлдә ярҙам итергә тырышыу ҙа шуға бәйләнгән....
Кейеҙ баҫыу – бәхет баҫыу
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 4-04-2014, 16:17
Өфөлә кейеҙ оҫталарының “Тамға” республика симпозиумы һәм “Урал батыр” эпосы персонаждары костюмдары” темаһына кейеҙ костюмдар баҫыу конкурсы үтте. Сараны БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге ойошторҙо, уларға БДПУ вәкилдәре ярҙам итте.
Симпозиумда Өфө, Белорет, Октябрьский, Сибай, Учалы, Күмертау, Нефтекама, Благовещен, Стәрлетамаҡ ҡалаларынан һәм Шишмә, Ейәнсура, Иглин, Кушнаренко райондарынан 28 оҫта ҡатнашты. Барлығы 12 кейеҙ костюм баҫтырылды. Артабан әҙер кейемдәрҙә дефиле үткәрҙеләр. Теләүселәргә ошонда уҡ һарыҡ йөнө менән нисек эш итеү, биҙәкләргә өйрәнеү мөмкинлеге тыуҙы....
Симпозиумда Өфө, Белорет, Октябрьский, Сибай, Учалы, Күмертау, Нефтекама, Благовещен, Стәрлетамаҡ ҡалаларынан һәм Шишмә, Ейәнсура, Иглин, Кушнаренко райондарынан 28 оҫта ҡатнашты. Барлығы 12 кейеҙ костюм баҫтырылды. Артабан әҙер кейемдәрҙә дефиле үткәрҙеләр. Теләүселәргә ошонда уҡ һарыҡ йөнө менән нисек эш итеү, биҙәкләргә өйрәнеү мөмкинлеге тыуҙы....
70 миллиард доллар капитал ситкә ”аға”
Экономика // 28-03-2014, 14:31
Рәсәйҙең иҡтисади үҫеш министрлығы, ғинуар-февралдә илдән “сығып киткән” таҙа капитал күләме 35 миллиард доллар булды, тип һанағайны. Ә беренсе квартал һөҙөмтәләре 65 – 70 миллиард долларҙы күрһәтеүе мөмкин. Бер ай эсендә иҫәптең шулай ҡапыл үҫеүенә ни сәбәпсе һуң? Бында Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуы арҡаһында АҠШ-тың “Рәсәй” банкына, ҡайһы бер ватандаштарыбыҙға ҡарата индергән санкциялары ғәйепле булыуы ихтимал. Иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Андрей Клепач әйтеүенсә, санкциялар әлегә иҡтисади характерҙа түгел-түгеллеккә, әммә капиталды юғалтыуға ярайһы етди фактор булып тора....
Ниңә береһе лә, хаҡ артмаясаҡ, тип вәғәҙәләмәй икән?
Экономика // 14-03-2014, 06:23
Бөгөн сәйәси тормошта Украина, Ҡырым, Янукович, украин радикалдары тигән һүҙҙәр генә ишетелгән кеүек. Эйе, күрше илдә хәл-торош шәптән түгел, ғауға дауам итә, “һалҡын һуғыш” хаҡында ла хәбәр йөрөй. Уныһы кемдәр араһында икәнен әйтеп торорға ла түгел. Беҙ, йәғни Рәсәй, АҠШ менән “һалҡын һуғыш”тан “йылынғаныбыҙ” юҡ әле. Рәсәй яғынан Украинаның рус телле граждандарын яҡлау өсөн ҙур эштәр башҡарылғаны хаҡында ла отчеттар тыңлайбыҙ. Илдә барған акциялар тураһында әйтәм. Беҙгә билдәле булмаған башҡа саралар ҙа күреләлер, бәлки. Украинаны нимә көтөүен хәҙер фаразлауы ла ауыр....
ГАЗ, УТ ӨСӨН КҮП ТҮЛӘҮСЕЛӘРГӘ ЯРҘАМ
Экономика // 28-01-2014, 06:28
2013 йылда коммуналь хеҙмәттәргә хаҡ артыу сәбәпле, йорт хужаларына матди ярҙам итеү маҡсатында компенсациялар бирелә башлағайны. Бындай ҡарар Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте тарафынан ҡабул ителде. Компенсация яңы тарифтар буйынса билдәләнгән хаҡ элеккенән 12 проценттан артҡан осраҡтарҙа бирелде.
Былтыр компенсацияны Өфөлә йәшәүселәрҙең бөтәһе лә алды. Бер ниндәй ҙә документтар йыйып тапшырырға, компенсация алыу өсөн тейешле ойошмаларға мөрәжәғәт итергә лә кәрәкмәгәс, күптәр бындай ярҙам күрһәтелеүен һиҙмәй ҙә ҡалды. Етмәһә, матди ярҙам граждандарҙың килемен тикшермәй генә бирелде.
Ләкин һәр кем аңларға тейеш – әлеге матди ярҙам адреслы түгел ине,...
Былтыр компенсацияны Өфөлә йәшәүселәрҙең бөтәһе лә алды. Бер ниндәй ҙә документтар йыйып тапшырырға, компенсация алыу өсөн тейешле ойошмаларға мөрәжәғәт итергә лә кәрәкмәгәс, күптәр бындай ярҙам күрһәтелеүен һиҙмәй ҙә ҡалды. Етмәһә, матди ярҙам граждандарҙың килемен тикшермәй генә бирелде.
Ләкин һәр кем аңларға тейеш – әлеге матди ярҙам адреслы түгел ине,...
Яңы технологияларға йөҙ тотоп
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 30-12-2013, 14:24
Хәҙер заманса төҙөлөш материалдары баҙары ифрат бай һәм ҡулланыусыға һайлап алыу мөмкинлеге ҙур. Был, тәү сиратта, төҙөлөш материалдары етештереү тармағының етеҙ үҫеүе менән аңлатылһа, икенсенән, һәр етештереүсе баҙарҙа лайыҡлы урын табырға ынтыла. Әлбиттә, быға заманса технологияларҙы ҡулланып, юғары сифатлы продукция етештереп кенә ирешеп була. "Ҡыҙыл таш" керамик блоктар һәм йөҙләү кирбестәре етештереү заводы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте – нәҡ шундайҙар иҫәбендә. Ул Ауырғазы районының Талбазы ауылында урынлашҡан һәм төбәктә иң эре предприятиеларҙан һанала. Заводҡа алты йыл элек нигеҙ һалына. Ә быйыл ул ноябрь айында эш башланы. Тантаналы сарала Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты һәм заводтың эшмәкәрлеге менән танышып, уға баһа бирҙе....
Ауыл хужалығы
Экономика // 29-12-2013, 12:35
Башҡортостанда быйыл крәҫтиән-фермер хужалыҡтарын үҫтереү буйынса эш айырыуса әүҙем барҙы. Был һүҙҙәрҙе иҫбат итеү өсөн эшен башлап ҡына тороусы фермерҙарға һәм ғаилә малсылыҡ фермаларын төҙөүселәргә бирелгән гранттар хаҡында телгә алып үтергә була. 2013 йылда ауыл хужалығы ойошмаһын асырға ниәтләүсе 104 еңеүсегә грант тапшырылды. Атап әйткәндә, эш башлаусы фермерҙарға – 1,5 миллион һумға тиклем, ә инде ғаилә малсылыҡ фермаларын асыусыларға 10 миллион һумға тиклем ярҙам күрһәтелде. Грант алыусылар, башлыса, һөтсөлөк, һарыҡ аҫрау, ҡаҙ фермаларын булдырыу, картуф үҫтереү һәм умарта тотоу менән шөғөлләнергә ниәтләй....
Юлдар – тормош көҙгөһө
Экономика // 28-12-2013, 12:37
Саҡмағош юл ремонтлау-төҙөү идаралығы – “Башкиравтодор” асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡарамағындағы ҙур һәм тотороҡло эшләүсе предприятиеларҙың береһе.
Саҡмағош юл хеҙмәтенең тарихы үткән быуаттың 30-сы йылдарына барып тоташа. Йылдар дауамында ҙур эштәр башҡарыла, бай эш тәжрибәһе туплана. Һөҙөмтәлә идаралыҡ техник йыһазландырылған предприятиеға әүерелә. Ул, район биләмәһенең юлдар селтәрен ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү менән бер рәттән, яңы юлдар, күперҙәр төҙөү, предприятиелар, социаль объекттарҙың территорияһын төҙөкләндереү менән шөғөлләнә. Йыл һайын Хөкүмәт территориаль заказын үтәүгә – төҙөлөш, ремонт һәм автомобиль юлдарын хеҙмәтләндереүгә 120 миллион һумдан ашыу аҡса үҙләштерелә. Хәҙерге ваҡытта предприятие ҡарамағында 416 саҡрымға яҡын юл иҫәпләнә. Шуларҙың 392,1 саҡрымы – ҡаты япмалы, 186,4 саҡрымы – асфальт юлдар һәм 34 күпер, 303 һыу үткәреү торбаһы....
Саҡмағош юл хеҙмәтенең тарихы үткән быуаттың 30-сы йылдарына барып тоташа. Йылдар дауамында ҙур эштәр башҡарыла, бай эш тәжрибәһе туплана. Һөҙөмтәлә идаралыҡ техник йыһазландырылған предприятиеға әүерелә. Ул, район биләмәһенең юлдар селтәрен ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү менән бер рәттән, яңы юлдар, күперҙәр төҙөү, предприятиелар, социаль объекттарҙың территорияһын төҙөкләндереү менән шөғөлләнә. Йыл һайын Хөкүмәт территориаль заказын үтәүгә – төҙөлөш, ремонт һәм автомобиль юлдарын хеҙмәтләндереүгә 120 миллион һумдан ашыу аҡса үҙләштерелә. Хәҙерге ваҡытта предприятие ҡарамағында 416 саҡрымға яҡын юл иҫәпләнә. Шуларҙың 392,1 саҡрымы – ҡаты япмалы, 186,4 саҡрымы – асфальт юлдар һәм 34 күпер, 303 һыу үткәреү торбаһы....
Терәлерлек булмаған терәк кәрәкме?
Экономика // 13-12-2013, 04:28
Декабрь айы беҙҙең Рәсәй һәм Башҡортостан өсөн “конституцион“ ай булып иҫәпләнә: 5 декабрь – СССР, йәғни Сталин Конституцияһы, 12-һе – Рәсәй, 24-е Башҡортостан Конституцияһы көнө булып тора. Ошо өс Конституция көнөнөң тик беренсеһе генә ысын кимәлдә байрам итеп ҡабул ителде. РФ Дәүләт Думаһы рәсми байрам тип һаналған Рәсәй Конституцияһы көнөн календарҙың ҡыҙыл битенән төшөрөп ҡалдырҙы. Бынан 20 йыл элек халыҡ референдумында ҡабул ителгән Конституцияны Борис Ельцин күп йылдарға иҫәпләнгән Төп Закон итергә тырышты. Президент булған сағында ул Законға үҙгәрештәр индереүҙе ҡырҡа рәүештә тыя килде. Тик Дмитрий Медведев ҡына бер үҙгәреш индерҙе – президент мөҙҙәтен – 4 йылдан 6 йылға, Дәүләт Думаһыныҡын 4 йылдан 5 йылға тиклем оҙайтты. Башҡортостан Конституцияһы тураһында әйтеп тороу кәрәкмәй – власть вертикале төҙөү һылтауы менән уны аяҡ аҫтына һалып тапанылар тиерлек....


text:
Сынығыу мәктәбе
23 декабря 2015 йыл | Спорт
Быйыл Красноусолдағы 3-сө мәктәп базаһында "Батыр” хәрби-патриотик клубы эшләй башлағайны. Үҫеп килеүсе йәш быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләүҙе маҡсат итеп ҡуйған был клубҡа ошо мәктәп уҡытыусыһы Илдар Абыҙгилдин етәкселек итә. Бында ҡул һуғышы секцияһы эшләп, йәмғеһе 4-сенән 11-се класҡа тиклем төрлө мәктәптәрҙән 45 бала йөрөй (араларында 14-15 йәшлек 5 ҡыҙ ҙа бар). Секцияның тренеры И.Абыҙгилдин булһа, уның ярҙамсыһы – ил сиге ғәскәрҙәре ветерандар советы ағзаһы Ришат Шаймарҙанов.
Балаларға шатлыҡ өләштеләр
23 декабря 2015 йыл | Йәмғиәт
Табын коррекция мәктәп-интернатында Халыҡ-ара инвалидтар көнөнә арналған аҙналыҡ уҙҙы. Уның барышында төрлө байрам саралары – уйын-көлкөлө, йыр-бейеүле мәктәп кисәләре, район мәҙәниәт һарайында уҙған концертта һәм уйын программаһында ҡатнашыуҙар булды.
Тоташ күҙәтеү үтәсәк
23 декабря 2015 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
2016 йылда "Рәсәй Федерацияһында кесе һәм урта эшҡыуарлыҡтың үҫеше тураһында” федераль законға ярашлы, 2015 йылдың эш һөҙөмтәләре буйынса кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлегенә Тоташ күҙәтеү үткәреләсәк. Был масштаблы тикшереүҙең маҡсаты – иҡтисадта был өлкәнең ысынбарлыҡтағы өлөшөн билдәләү.
Яңы йылға яңы юл
23 декабря 2015 йыл | Йәмғиәт
Юл – тормош көҙгөһө, тибеҙ.
Ә бына Имәндәш ауыл биләмәһенә ҡараған Юрмаш ауылы халҡы нисәмә йылдар һуҙымында юлһыҙлыҡтан йонсоно. Уҙған быуаттың 60-сы йылдарында колхоз көсө менән генә бер аҙ күтәртелгән юл ишараты яҙлы-көҙлө үткеһеҙгә әүерелеп, ауыл халҡының зитына тейә ине. Ниһайәт, Юрмаш халҡы ла юллы булырға тора.
Ә бына Имәндәш ауыл биләмәһенә ҡараған Юрмаш ауылы халҡы нисәмә йылдар һуҙымында юлһыҙлыҡтан йонсоно. Уҙған быуаттың 60-сы йылдарында колхоз көсө менән генә бер аҙ күтәртелгән юл ишараты яҙлы-көҙлө үткеһеҙгә әүерелеп, ауыл халҡының зитына тейә ине. Ниһайәт, Юрмаш халҡы ла юллы булырға тора.


text:
Президент Өфөлә һәм Өфө районында ҡайһы бер объекттарҙа булды
Шәмбе, 28 март көнө, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Өфө ҡалаһы һәм районындағы ҡайһы бер социаль һәм иҡтисади өлкә объекттарын ҡараны. Эш сәфәрендә уны БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөнө.
Республика башлығы, атап әйткәндә, 39-сы гимназияла, Дәүләткилдиев исемендәге Республика художество гимназия-интернатында һәм Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназияһында булды. Был инновацион белем биреү учреждениеларында реконструкция алып барыла.
Реконтрукция шулай уҡ "Йәшел сауҡалыҡ" шифаханаһында ла үткәрелә — тиҙҙән бында яңыртылған ял итеү үҙәге барлыҡҡа киләсәк. Һуңынан Президент Өфө районындағы коттедждар ҡаласығында һәм "Алексеевка" совхозында булды.


text:
«Башинформ» агентлығы Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһы наградаһына лайыҡ булды
«Башинформ» агентлығы «юғары профессионаллеге, мәғлүмәти ярҙам күрһәткәне, БР Контроль-иҫәп палатаһының эшмәкәрлеген объектив яҡтыртҡаны өсөн» Башҡортостан Республикаһы Контроль-иҫәп палатаһының Рәхмәт хаты менән бүләкләнде. Шундай уҡ награданы «Башинформ» агентлығы баҫмаһы — «Версия Башкортостана» гәзитенең ижади коллективы алды.
Наградлау тантанаһы БР Контроль-иҫәп палатаһының 2012 йылғы эшмәкәрлек йомғаҡтарына арналған ултырышында үтте. Ойошма рәйесе Салауат Харасов журналистарға уңышлы хеҙмәттәшлек өсөн рәхмәт әйтте һәм яңы ижади уңыштар теләне.
Бындай наградаларға йәмғеһе 12 киң мәғлүмәт саралары вәкиле лайыҡ булды. Улар иҫәбендә телевидение, радио тапшырыуҙары, баҫма матбуғат редакциялары бар.


text:
Башҡортостанда энергия һаҡлау мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүленә
Башҡортостан вәкилдәре Волга буйы федераль округы төбәктәрендә энергия комплексы үҫеше мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты. Рәсәйҙең Энергия министрлығы менән уртаҡ кәңәшмәлә «Энергияны һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеге тураһында» федераль закондың округта тормошҡа ашырылыуы тикшерелде. Кәңәшмәне Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкил урынбаҫары Галина Изотова алып барҙы.
Башҡортостандан Баш федераль инспектор Петр Капишников, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин һәм «Республиканың знергияны һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеге технологияһы ғилми үҙәге» дәүләт автономиялы учреждениеһы директоры Денис Шаменин ҡатнашты. Башҡортостан энергия һаҡлау өлкәһендә саралар уҙғарыу өсөн байтаҡ бюджет средстволары бүлә. «2010-2014 йылдарға һәм 2020 йылға тиклем осорға энергияны һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген арттырыу» комплекслы программаға республика бюджетынан 2011-2013 йылдарға 2 миллиард һумдан ашыу бүленгән, быйылға 421,4 миллион һум бүленгән. Энергияны һаҡлау сәйәсәтен тормошҡа ашырыу өсөн Рәсәйҙең Энергия министрлығы 2011-2012 йылдарға 652 миллион һум бүленгән, ул әһәмиәтле ярҙам.
Республикала бюджеттан тыш финанслауҙы йәлеп итеү буйынса ҙур эш башҡарыла: энергия сервисы контракттары системаһы, инвестиция проекттарына дәүләт ярҙамы, шул иҫәптән, энергия һаҡлау, йылылыҡты тәьмин итеү өлкәһендә. Мотлаҡ энергия тикшеренеүҙәре уҙғарыла, йорттар иҫәп приборҙары менән йыһазландырыла. Бөгөнгө көнгә күп фатирлы йорттарҙы тәьмин итеү өлөшө һыу кеүек, электр һәм йылы энергия буйынса ла 100 процент тәшкил итә. Электр энергияһы буйынса йорттарҙы шәхси иҫәп приборҙары менән тәьмин итеү өлөшө 99,3 процент тәшкил итә, һыу буйынса – 59,5 процент.
Берҙәм төбәк мәғлүмәт системаһы булдырылған, ул энергия һаҡлау сараларын тормошҡа ашырыуҙан һөҙөмтәне билдәләргә һәм уларҙың бойомға ашырылыуын контролдә тоторға мөмкинлек бирәсәк.
Кәңәшмә барышында Галина Изотова, күпселек төбәктәрҙә энергия аудиты өлөшөндә эш тамамланған тиерлек, тип хәбәр итте. Уртаса округ буйынса энергияны өйрәнеү 89 процент ойошмаларҙа башҡарылған.
Шулай уҡ кәңәшмәлә энергияны һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген арттырыу төбәк программаларын тормошҡа ашырыуға Рәсәй Федерацияһы субъекттарына федераль бюджеттан быйыл субсидиялар бүлеү йомғаҡтары ҡаралды, тип хәбәр иттеләр Баш федераль инспекторҙың матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Өфөлә прозаик һәм публицист Рәшит Солтангәрәевтың хәтер кисәһе уҙа
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
26 февралдә Өфөлә күренекле прозаик һәм публицист Рәшит Солтангәрәевты иҫкә алалар. Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхананың башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлегендә яҙыусының тыуыуына 80 йыл тулыуға арналған хәтер кисәһе уҙғарыла. Сарала шағирҙар, яҙыусылар, китап уҡыусылар ҡатнаша.
Рәшит Солтангәрәев (1935-2000) — 20-нән ашыу китап авторы. Уның әҫәрҙәре рус, татар, үзбәк, сыуаш, ҡаҙаҡ һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Радио һәм телевидение буйынса республика комитеты студияһы мөхәррире, «Совет Башҡортостаны» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр, әҙәбиәт бүлеге мөдире, Яҙыусылар союзында әҙәби консультант, «Ағиҙел» журналында бүлек мөдире булып эшләгән. 1978 йылда «Йылы ямғыр» һәм «Нефтселәр юлынан» китаптары өсөн Салауат Юлаев исемендәге республика премияһына лайыҡ булған.


text:
Мәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡФото: Олег Яровиков
Мәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡ
Мәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Мәләүездәге «Спартак» стадионы Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан тәүге юбилей объекты буласаҡ. Республика Башлығы 2005 йылда уҡ төҙөкләндереү өсөн ябылған спорт объектын ҡараған саҡта ошо хаҡта белдерҙе.
1960 йылда төҙөлгән стадион СССР халыҡтары Спартакиадаһы, спидвей буйынса СССР чемпионаты, футбол, еңел атлетика, уҡтан атыу буйынса республика ярыштары кеүек сараларҙы ҡабул иткән. Әммә бына 10 йылдан ашыу буш тора һәм емерелә.
2014 йылда стадионды төҙөкләндереү проекты башҡарылған, быйыл март айында дәүләт экспертизаһының ыңғай һөҙөмтәһе алынған. Реконструкция административ-көнкүреш корпусын төҙөүҙе, яһалма футбол майҙанын булдырыуҙы, йүгереү юлын һалыуҙы, 500 урынлыҡ трибунаны, яҡтыртыуҙы, ҡоймалауҙы һәм төҙөкләндереүҙе күҙ уңында тота. Төҙөлөш эштәренең һәм ҡорамалдарҙың дөйөм хаҡы 83 миллион һум тәшкил итәсәк.
Объектта эштәр 2015 йылда башланған. Административ-көнкүреш корпусының нигеҙе һәм тәүге ҡаты һалынған.
– Эшләргә кәрәк. Башланғыс бар, әйҙәгеҙ, улай булғас, уны юбилей объекты итеп планлаштырайыҡ. Бында барыһы ла яҡшы кимәлдә булырға тейеш, – тине Рөстәм Хәмитов, стадиондың һыйҙырышлығын арттырыу кәрәклеген билдәләп.


text:
- Подробности
- Просмотров: 444
БАҪМАСЫЛЫҠ (төрки баҫмаҡ — һөжүм итеү), Урта Азия төрки халыҡтарының Совет власына ҡаршы баш күтәреүселәр хәрәкәте. Хәрәкәттә ҡатнашыусыларҙың үҙ атамаһы — “мөжәһиттәр”, “ҡорбаштар”. 1918 й. февр. “Коканд автономияһы” (1917 й. нояб. — 1918 й. февр. Төркөстан авт. хөкүмәте) ҡолатылғандан һуң башлана, иң юғары күтәрелеш 1919—22 йй. күҙәтелә, 1929—31 йй. ҡабат тоҡана, 1935 й. баҫтырыла. Б. соц. нигеҙен ырыу аҡһөйәктәре, мосолман руханиҙары, милли буржуазия етәкселегендәге ярлы һәм урта хәлле ҡатламдар — крәҫтиәндәр (диһҡандар), һөнәрселәр — тәшкил итә. Б. идеологтары араһында Ә.Ә.Вәлидов, М.Чоҡаев (Төркөстан авт. хөкүмәте башлығы), Әнүәр паша (Беренсе донъя һуғышы йылдарында Төркиә м‑н идара итеүсе триумвират башлығы, йәш төрөктәр лидеры) була. Б. Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәрҙәре Ә.Варисов, Инан Әбделҡадир, Х.Игелеков, Ә.Ғ.Ишмырҙин, С.С.Мағазов, И.И.Мутин, У.Н.Тереғолов (ҡара: Тереғоловтар), М.Шаһҡулов; һуңыраҡ Бохара һәм Хиуа халыҡ совет респ. (1920 й. Бохара әмирлеге һәм Хиуа ханлығы ҡолатылғандан һуң төҙөлгән) етәксе вазифалар биләүсе Ә.Арифов, Х.Алыҡаев, И.Исхаҡов, Һ.Йәнбухтин һ.б. килеп ҡушыла. Хәрәкәт 1920 й. идеологик яҡтан формалаша һәм ойоша. “Эрк” (Үзбәкстан), “Алаш” (Ҡаҙағстан) партиялары, йәдитселек яҡлылар һ.б. 1921 й. яҙында Урта Азияның милли мосолман йәмғиәттәре федерацияһына (Төркөстан милли берлеге) берләшә. Федерация ҮК‑ны Вәлидов етәкләй. Ул әҙерләгән платформа үҙ ғәскәри көсө һәм идаралығы булған, үҫешкән милли белем биреү системаһы, Көнбайышҡа тартым мәҙәниәте, дине дәүләттән айырым булған бойондороҡһоҙ берҙәм Төркөстан демократик респ. ойошоуын күҙ уңында тота. Баҫмасыларҙың ҡораллы отрядтары Фирғәнә, Алай һәм Арпин үҙәндәрендә, Һырдаръя һәм Сәмәрҡәнд өлк., Көнсығыш Бохара, Хиуа, Ҡараҡом һәм Урта Азияның башҡа райондарында хәрәкәт итә. Улар составында Вәлидов етәкс. иткән башҡ. батальондары Зарафшан й. үрге ағымында партизандар һуғышы алып бара. Улар алдына Ҡыҙыл Армия ғәскәрҙәрен Сәмәрҡәнд өлк. үткәрмәү бурысы ҡуйыла. Дөйөм программа ҡабул итеү хәрәкәт берҙәмлеген тәьмин итмәй. Ҡолатылған Бохара әмире яҡлы баҫмасылар, большевиктарға лояль мөнәсәбәттә булыусылар, Әнүәр паша ғәскәрҙәре хәрәкәтенә ҡамасау яһай. Улар тарафынан Башҡ. запас уҡсылар полкы офицерҙары (бер туған Йәнекәевтәр, У.Мәмләев, С.Саҡаев, ағалы-ҡустылы Һөйөндөковтар һ.б.) һәм Исхаҡов етәкс. Бохара хәрби уч‑щеһының 40 курсанты мәкерле үлтерелә, был хәл Башҡортостандан сыҡҡан Б. ҡатнашыусылар әүҙемлегенең кәмеүенә алып килә. Б. төп көстәрен Төркөстан фронты ғәскәрҙәре, Ҡыҙыл Армияның көстәре һ.б. ҡыйрата.
Әҙәб.: Султанбеков Б. Страницы секретных архивов. Казань, 1994; Юлдашбаев А.М. Известный и неизвестный Заки Валиди (в памяти своих современников). Уфа, 2000.
М.Ғ.Вәлиева, Р.Н.Ҡотошов
Тәрж. С.М.Рәхимова