text:
Өфөләге кооператив техникумы үҙешмәкәрҙәре
Ҡыйғы районы мәҙәниәт йорто эшмәкәрлеге
Нуғай ауылы клубы эшмәкәрлеге
Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең йыр ансамбле эшмәкәрлеге
Ғафури районы мәҙәниәт усаҡтары эше
Баш ҡалабыҙҙағы 136-сы гимназия ансамбле эшмәкәрлеге
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
Бик ҙур теләк менән тыңланым...
ООО, бик ҙур теләк менән Өфө статистика, информатика hәм иҫәпләү техникаhы колледжының китапханаhы тураhында тыңланым, сөнки мин 2015 йылда ошо колледжды тамамлағайным . Ысынлап та, изге күңелле кешеләр эшләй унда. Рәхмәт Әлиә Рәисовнаға, башҡорт телендә китаптар кәрәк булғанда, уның ярҙамы күп булды.
Китапханаларға иғтибар
Китапханаларға иғтибар иткәнеғеҙ өсөн ҙур рәхмәт!!!
Үтенесебеҙ бар…
Миловка мәҙәниәт йорто эшмәкәрлеге тураһындағы тапшырыуҙы сайтҡа ебәреүегеҙҙе үтенәбеҙ, сөнки беҙ тыңлай алманыҡ.
Тапшырыуҙар сайтҡа эфирҙа үткәс тә ҡуйыла…
Хөрмәтле тыңлаусылар! Тапшырыуҙар сайтҡа эфирҙа үткәс тә ҡуйыла, дүшәмбе техник сәбәптәр арҡаһында тотҡарлыҡ килеп сыҡты. Әле Өфө районы Алексеевка һәм Миловка ауылдарындағы мәҙәниәт йорттары хаҡындағы тапшырыу сайтҡа һалынды.
Уңыштар һеҙгә!


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 302
РӘСӘЙ ДОСААФ-ЫНЫҢ АВИАЦИЯ СПОРТ КЛУБЫ. Өфөлә урынлашҡан. 1933 й. Башосоавиахимдың (ҡара: Рәсәй армияһына, авиацияһына һәм флотына булышлыҡ итеү ирекле йәмғиәте) Өфө аэроклубы булараҡ асыла, 1949 й. алып ВЛКСМ‑дың 30 йыллығы ис. авиация спорт клубы, 1965 й. — авиация уҡыу үҙәге, 1967 й. — ДОСААФ‑тың авиация спорт клубы, 1998 й. — БР‑ҙың М.Ғ.Гәрәев ис. РОСТО үҙәк авиация спорт клубы, 2010 й. башлап БР‑ҙың ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы М.Ғ.Гәрәев ис. Рәсәй ДОСААФ‑ының үҙәк авиация спорт клубы. 30‑сы йй. клубта авиамодель, парашют, планер һәм самолёт секциялары, 1974—90 йй. вертолёт спорты секцияһы эшләй. 90‑сы йй. парапланеризм, пара‑ски, мотодельтапланеризм секциялары булдырыла (ҡара: Дельтаплан спорты). 1935—40 йй. клубтың авиамоделселәре осоу оҙайлығы, алыҫлығы һәм осоу тиҙлеге б‑са 8 донъя һәм 9 бөтә Союз рекордтары ҡуя (ҡара: Авиамодель спорты). Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында аэроклуб фронт өсөн 1 меңдән ашыу лётчик һәм парашютсы әҙерләй, уларҙың 14‑е Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була (Гәрәев — ике тапҡыр). Тәрбиәләнеүселәре В.П.Гореславец, М.С.Ғәлиәк-бәров, С.А.Домрачев, С.Е.Журавлёва, В.П.Марюткин, А.П.Подгорный, А.К.Сырчин, Н.М.Сырчина һ.б. парашют спорты б‑са 13 донъя рекорды ҡуя. Лётчиктар Б.Д.Бородкин, Н.Е.Жарикова, Г.А.Поверенов самолёт Q5спорты б‑са РСФСР чемпиондары; В.Л.Брен, В.Н.Иванов, В.Ф.Поставная вертолёт спорты б‑са СССР чемпиондары була. 1973 й. клуб тәрбиәләнеүсеһе В.М.Янченкоға Советтар Союзы Геройы, 1994 й. И.Р.Закировҡа Рәсәй Федерацияһы Геройы исеме бирелә. Клуб м‑н К.Н.Игнатьев, Ғ.М.Ишмырҙин, Подгорный, В.А.Соколов һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
Б.Ә.Мусин
Тәрж. М.Н.Моратшина

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 275
РАХМАНҠОЛОВА Зөлфирә Фәүзи ҡыҙы (27.6.1959, Өфө), үҫемлектәр физиологы. Биол. ф. д‑ры (2002), проф. (2003). БДУ‑ны тамамлаған (1983). 1991—94 йй. — Биология ин‑тында, бер үк ваҡытта БДУ‑ла (2003 й. алып үҫемлектәр физиологияһы каф. мөдире) эшләй. 2011 й. алып Мәскәү ҡ.: РФА‑ның К.А. Тимирязев ис. Үҫемлектәр физиологияһы ин‑тында төп ғилми хеҙм‑р, бер үк ваҡытта МДУ‑ла уҡыта. Фәнни эшмәкәрлеге үҫемлектәрҙең яраҡһыҙ тышҡы шарттарға адаптацияһын өйрәнеүгә арналған. Р. ҡатнашлығында үҫемлектәр адаптацияһының энергетик нигеҙе булараҡ фотосинтез һәм һулыш алыу нисбәтен көйләүҙең экологик‑физиол. механизмдары концепцияһы эшләнә. Р. тарафынан тәүге тапҡыр ниндәй төрҙән булыуына ҡарамаҫтан, оптималь шарттарҙа үҫтерелгән үҫемлектәрҙең төп энергия трансформациялау процестарының даими нисбәте барлығы билдәләнә, уны үҫемлектәр продуктлылығын шытым стадияһында уҡ күҙаллау өсөн ҡулланырға мөмкин. 150‑гә яҡын фәнни хеҙмәт авторы.
Х е ҙ м.: Экологическая физиология растений. М., 2001 (авторҙ.).
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 285
ПОЛИЭЛЕКТРОЛИТТАР, макромолекулаларында ионоген төркөмдәр булған полимерҙар. Эретмәләрҙә полииондарға һәм түбән молекуляр противоиондарға тарҡала. Химик тәбиғәте б‑са поликислоталар (полиакрил, полиэтиленсульфокислота һ.б.), полинигеҙҙәр (поли‑4‑винилпиридин, полиэтиленполиаминдар һ.б.) һәм полиамфолиттар (составында бер үк ваҡытта к‑та һәм төп төркөмдәр бар; метакрил кислотаһы һәм 4‑винилпиридин сополимеры, аҡһымдар, нуклеин кислоталары һ.б.), структураһы б‑са — һыҙыҡлы (поляр эретмәләрҙә эрей) һәм аралыҡта ҡоролған (эретмәләрҙә бүртәләр), тарҡалыу дәрәжәһе б‑са — көслө (тулыһынса тарҡалалар) һәм көсһөҙ (диссоциация константаларына, рН эретмәләргә бәйле) П. айырыла. Макромолекулаларҙың эретмәләрҙәге конформацияһы зарядланған полиион төркөмдәренең электростатик тәьҫир итешеүенә бәйле (төрөлгән сылбырҙар төҙәйә). Полииондар ассиметрияға, уларҙың эретмәләре юғары йәбешкәклеккә, электр үткәреүсәнлеккә эйә. Полимерлашыу, поликонденсация м‑н, ҡораулы полимерҙарҙы амино‑, сульфо‑ һ.б. төркөмдәрҙе индереп алалар. Үтә ныҡ ваҡланған агенттар, ҡуйыртҡыстар (ҡара: Аҙыҡ өҫтәмәләре), эсә торған (ҡара: Һыу таҙартыу), сәнәғәт һәм ағынты һыуҙарҙы (ҡара: Ион алмаштырыусы ыҫмалалар) таҙартыу, минераль сеймалды байытыу (ҡара: Гидрометаллургия), ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу, сүс, ҡағыҙ эшкәртеү өсөн коагулянттар һәм флокулянттар итеп ҡулланыла; вакциналарҙы, дарыуҙарҙың үҙ аллы тарҡалыусы капсулаларын һ.б. етештергәндә файҙаланыла. Башҡортостанда “Каустик” ААЙ‑нда үҙ сеймалы һәм “Газпром нефтехим Салават” ААЙ продукцияһы нигеҙендә диметиламинды аллилхлорид м‑н кватернизациялап, артабан гомо‑ һәм сополимеризациялап ВПК‑402 (полидиметилдиаллиламмонийхлорид) маркалы П., ике нигеҙле к‑таларҙы полиэтиленполиаминдар йәки триэтилентетраминдар м‑н поликонденсациялап, артабан эпихлоргидрин м‑н алкиллаштырып Каустамин‑15 (полиамидоэпихлоргидрин), малеин ангидридын стирол м‑н радикаль сополимеризациялап Стиромаль етештереү үҙләштерелә.
М.И.Абдуллин
Тәрж. Л.Н.Абдрахманова


text:
Дәрттәре лә, дармандары ла бар 21.06.2012 // Йәмғиәт
Красноусолға барып инеү менән яңы төҙөлә башлаған физкультура-һауыҡтырыу комплексы иғтибарҙы йәлеп...
Тотош уҡырға 921
Йәштәр ҡайта ауылға 21.06.2012 // Социаль мәсьәлә
Илдә 2011 йылда ҡабул ителгән “Земский доктор” программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Был проектҡа 11...
Тотош уҡырға 1 051
Туҡталыштарҙа – мәхшәр 21.06.2012 // Йәмғиәт
Элекке дәүерҙә туҡталыштан туҡталышҡа иркен һәм ҡаршылыҡһыҙ йөрөүсе “Башавтотранс” автобустарына,...
Тотош уҡырға 941
“Башыңды ҡомға йәшереп йәшәүҙең ҡыҙығы юҡ” 21.06.2012 // Йәмғиәт
Вил ӨМӨТБАЕВ, техник фәндәр докторы, профессор, Рәсәй Федерацияһы Тәбиғәт фәндәре академияһының...
Тотош уҡырға 11 078
Һабансылар ярышты 21.06.2012 // Иҡтисад
Йыл һайын һабантуй алдынан район хужалыҡтары баҫыу алдынғыларын, үҙ эшенең оҫталарын һабансылар...
Тотош уҡырға 1 354
Йорттар һала Илһам 21.06.2012 // Эшҡыуар
Бөгөн йорт төҙөүгә тотоноу менән бер кемде лә аптыратып булмай. Өйҙәрҙе мөһабәт һәм үҙенсәлекле...
Тотош уҡырға 981
Арзаныраҡ хаҡҡа төҙөйөк тиһәк... 21.06.2012 // Йәмғиәт
Туймазы ҡалаһында быйыл социаль программа буйынса һалынған күп ҡатлы йорттарҙа бер квадрат метрҙың...
Тотош уҡырға 856
Сүп өҫтөнә сүп йыйыла 21.06.2012 // Экология
Уны ҡайҙа ҡуйырға? Республикала яҙ көнө 115 сүп-сар яндырыу осрағы теркәлгән. “Атмосфера һауаһын...
Тотош уҡырға 1 270
Һуңлаған үкенес 21.06.2012 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Был мөһабәт, бай тарихлы ҡаланы бик ярата Хаким Ҡарға. Әле йомортҡаһын ватып, яҡтылыҡҡа күҙе...
Тотош уҡырға 1 339
Аҙнайҙар менән күңел беректе 21.06.2012 // Йәмғиәт
Бишбүләк районының Аҙнай ауылына юлға сыҡҡас, тулҡынланыуыбыҙҙы еңә алманыҡ. Башҡорт дәүләт опера...
Тотош уҡырға 569
Лариса АБДУЛЛИНА: “Асылымдың асылдарын эҙләү...” 21.06.2012 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Заятүләк — аҫыл һөйәк Был ерҙәргә күптәр ҡыҙыша ул: Күҙен майлай берәү яланға. Әллә ниҙер ҡылып...
Тотош уҡырға 1 699
Республиканың Хәрби Дан музейына инеү бушлай 21.06.2012 // Йәмғиәт
18 йәшкә тиклемге балалар айҙың һәр икенсе шишәмбеһендә экспозицияларҙы бушлай ҡарай аласаҡ. Йәйге...
Тотош уҡырға 767
“Батырҙы ил онотмаҫ” тигән халыҡ 21.06.2012 // Йәмғиәт
(“Башҡортостан”, №106, 1 июнь, 2012 й.) Матбуғат йорто алдында ҙур постамент тора, унда йәш кенә...
Тотош уҡырға 575
Японияны һынайҙар, ахыры… 21.06.2012 // Йәмғиәт
Япон халҡына һуңғы йылдарҙа бәлә-ҡаза күктән яуған һымаҡ тойола башланы. Кисә, мәҫәлән, уның...
Тотош уҡырға 925
Красноярск крайында урман яна 21.06.2012 // Йәмғиәт
Себер федераль округында урман янғындары ҡотора. Һуңғы тәүлек эсендә улар тағы ла күберәк майҙанға...
Тотош уҡырға 736
Имтиханды 1330 бала тапшыра алманы 21.06.2012 // Йәмғиәт
Башҡортостанда математиканан Берҙәм дәүләт имтиханын 25 733 бала тапшырҙы, шуларҙың 1330-ы (5,16...
Тотош уҡырға 793
Махсус операция башланды 21.06.2012 // Йәмғиәт
18 июндә Өфөлә тағы “Штраф” операцияһы башланды. ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре водителдәрҙең штраф буйынса...
Тотош уҡырға 912
Ришүәт алғанһың икән, арттырып түлә 21.06.2012 // Йәмғиәт
Республиканың капиталь төҙөлөш идаралығының етештереү бүлегендә эшләүсе баш белгескә ришүәт алғаны...
Тотош уҡырға 861
Почта хеҙмәте яҡшырырмы? 21.06.2012 // Йәмғиәт
Эштән ҡайтышлай почта бүлексәһенә индем. Халыҡ сиратҡа теҙелгән, ә касса артында – бер генә...
Тотош уҡырға 620
Киске 11. Шаулама! 21.06.2012 // Йәмғиәт
Йәй айында, ғәҙәттәгесә, күп ҡатлы йорттарҙа ремонт осоро башлана. Ысынлап та, бик уңайлы мәл,...
Тотош уҡырға 645
Милләт шәхесен күтәрһә, шәхес милләтен күтәрер 21.06.2012 // Йәмғиәт
Башҡортомдоң тотҡан төп ҡоралы Кәк(е)ре ҡылыс менән уҡ икән. Эй... Был имперҙе бөтә айҡап сыҡтыҡ —...
Тотош уҡырға 1 331
Булыр илдең балалары 21.06.2012 // Йәмғиәт
Бынан бер йыл элек республикала Башҡортостан райондарының әҙәби картаһын баһалау буйынса марафон...
Тотош уҡырға 657
Смаҡайҙар өлгө күрһәтә 21.06.2012 // Иҡтисад
Бейек тауҙар, ҡуйы урмандар ҡосағына һыйынып ултырған Смаҡай ауылы. Тәбиғәттең ошондай хозур...
Тотош уҡырға 860
Ҡотлайбыҙ! 21.06.2012 // Йәмғиәт
Ҡырмыҫҡалы районының Шәрипҡол ауылында йәшәүсе ҡәҙерле туғаныбыҙ Хәмитов Илфат Зиннәт улын 50...
Тотош уҡырға 633
Йондоҙҙар атылғанда... 21.06.2012 // Йәмғиәт
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә...
Тотош уҡырға 737


text:
Фридрих Энгельс
Фри́дрих Э́нгельс (нем. Friedrich Engels; 28 ноябрь 1820—5 август 1895) — немец философы, марксизмға нигеҙ һалыусыларҙың береһе, Карл Маркстың дуҫы, фекерҙәше һәм авторҙашы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фридрих Энгельс 1820 йылдың 28 ноябрендә Германияның Төньяҡ Рейн-Вестфаль ерҙәрендә урынлашҡан Бармен ҡалаһында (хәҙер Вупперталь ҡалаһының районы) эштәре уң барған туҡыу фабрикаһы хужаһы ғаиләһендә тыуған.
Сығышы менән зыялыйҙар мөхитенә ҡараған әсәһе теремек һәм шат күңелле Элизабет Энгельс (ҡыҙ фамилияһы ван Хаар) үҙенең хәстәрле һәм мәрхәмәтле булыуы менән айырылып торған, мәрәкәләгәнде һәм шаяртҡанды аңлай белгән, әҙәбиәтте һәм сәнғәтте яратҡан. Энгельсҡа шулай уҡ әсәһе яғынан олатаһы, филолог, ваҡытында гимназия ректоры вазифаһында эшләгән Герхард Бернхард ван Хаар ыңғай йоғонто яһаған. Үҙенең һигеҙ ир һәм ҡыҙ туғандары араһынан Фридрих бигерәк тә апаһы Марияны үҙ иткән.
Йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Энгельс 14 йәшенә тиклем Бармен ҡала мәктәбендә, ә 1834 йылдан Эльберфельдтағы гимназияла уҡый. 1837 йылдың сентябрендә атаһының ҡәтғи талабы буйынса уның сауҙа фирмаһында һатыусы булып эшләр өсөн гимназияны ташлай. Артабан 1838 йылдың авгусынан 1841 йылдың апреленә тиклем Бремен ҡалаһында сауҙа хеҙмәткәре шөғөлөнә өйрәнә. Бер үк ваҡытта өҫтәмәгә «Штутгарттың иртәнге гәзите»нең (русса «Штутгартская утренняя газета», немецсә «Stuttgarter Morgenblatt») һәм «Аугсбургтың Дөйөм Гәзите»нең (русса «Аугсбургская Общая Газета», немецсә «Augsburger Allgemeine Zeitung») Бремендағы үҙ хәбәрсеһе булып эшләп йөрөй. Йәш Энгельс үҙенең тәүге мәҡәләһен 1839 йылдың мартында 18 йәшендә яҙа.
1841 йылдың сентябренән Энгельс Берлинда бер йыллыҡ хәрби хеҙмәттә була. Ундағы университетҡа ул философия буйынса лекцияларға йөрөй һәм йәш гегельселәр түңәрәге ағзалары менән ныҡлап аралаша.
Тәүге революцион аҙымдары (1842—1844)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1842 йылдың ноябрендә Энгельс юл ыңғайы Кёльн ҡалаһына һуғыла һәм «Рейн гәзите» редакцияһында беренсе тапҡыр Карл Маркс менән осраша. Маркс, үҙенең ҡаршылыҡтары тыуған йәш гегельселәрҙең береһенә һанап, Энгельсты һалҡын ҡабул итә. Сауҙа өлкәһендәге белем алыуын төгәлләү маҡсатында артабан Энгельс Манчестер ҡалаһына — атаһының бизнес буйынса партнёры Эрмен менән берлектәге мамыҡ иләү фабрикаһына юллана. Англияла ике йылға яҡын була, фабрикала эшләгән ирланд ҡыҙҙары Мэри һәм Лидия Бёрнс менән таныша. Уларға ҡарата шул осорҙа тыуған йылы мөнәсәбәттәрҙе ғүмере буйы һаҡлап ҡала: Мэри уның беренсе, ә Лидия икенсе ҡатыны була. Лидияның үлеменән бер көн алда Энгельс, үҙенең ҡараштарын еңеп, уның менән рәсми никахын теркәй.
Сәнәғәт яғынан һиҙелерлек үҫешкән Англияла эшселәр синыфының тормош-көнкүреше менән яҡындан танышыу Энгельстың артабанғы тормошона ныҡ йоғонто яһай. Уның замандашы, Британ журналисы, тарихсы һәм философ Эрнест Белфорт Бакс билдәләүенсә, «үҙенең Манчестерҙа булыуы һөҙөмтәһендә Энгельс йәш сағынан уҡ Англия халҡының көнитмеше, ғөрөф ғәҙәттәре, йолалары һәм донъяға ҡарашы менән ныҡлап таныша»[1]. Энгельс тәүге тапҡыр 1843 йылда Лондонда беренсе немец революцион эшселәр ойошмаһы «Ғәҙелдәр берләшмәһе» (русса «Союз справедливых») һәм Лидс ҡалаһындағы инглиз чартистары менән бәйләнешкә инә. Уларҙың «The Northern Star» («Северная звезда», «Төньяҡ йондоҙ») гәзитендә Энгельстың «Owenisten» баҫмаһы өсөн яҙған мәҡәләләре донъя күрә. Бер үк ваҡытта ул «Рейн гәзите» редакцияһы менән дә хатлашыуын дауам итә.
1843 йылдың ноябрендә Энгельс «The New Moral World» баҫмаһына Европа континентындағы коммунизм хаҡында мәҡәләләр яҙа, ә 1844 йылдың февралендә «Немец-француз йыллыҡ баҫмалары»нда («Немецко-французские ежегодники») уның «Англияның хәле» («Положение Англии») һәм «Милли иҡтисадты тәнҡитләүҙең ҡараламаһы» («Наброски к критике национальной экономики») тигән хаттары нәшер ителә. Англияла Энгельс тағы ла сауҙа менеджеры һәм шағир Георг Верт менән дә таныша: нәҡ ул артабанғы 1848—1849 революцион йылдарҙа «Яңы Рейн гәзите»нең фельетондар рубрикаһы менән етәкселек итәсәк.
Карл Маркс менән танышыу һәм уның менән хеҙмәттәшлектең башланыуы (1844—1847 йылдар)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Энгельстың политэкономияны өйрәнеү нәтижәһе — «Милли иҡтисадты тәнҡитләүҙең ҡараламаһы» («Наброски к критике национальной экономики» (1844). Унда Энгельс капиталистик йәмғиәттең ҡапма-ҡаршылыҡлы булыуын күрһәтергә ынтыла һәм буржуаз иҡтисад фәнен ундағы хәлдәрҙе урынһыҙ маҡтауҙа һәм яҡлауҙа ғәйепләй. Энгельстың мәҡәләһе ниндәйҙер дәрәжәлә Марксты экономика буйынса дәреслектәр уҡырға этәрә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса философтар
- 28 ноябрҙә тыуғандар
- 1820 йылда тыуғандар
- 5 августа вафат булғандар
- 1895 йылда вафат булғандар
- Лондонда вафат булғандар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса иҡтисадсылар
- Германия иҡтисадсылары
- XIX быуат иҡтисадсылары
- Германияла тыуғандар
- XIX быуат философтары
- Материалистар
- Германия философтары
- Германия коммунистары
- Марксистар
- Социалистар
- Германия революционерҙары
- Фридрих Энгельс


text:
- Подробности
- Просмотров: 306
ОЛИМПИЯ РЕЗЕРВЫ СПОРТ МӘКТӘБЕ №7. Өфөлә урынлашҡан. 1974 й. ДЮСШ булараҡ асыла, 1999 й. алып 7‑се балалар һәм үҫмерҙәр олимпия резервы махсус спорт мәктәбе. Баскетбол, волейбол, еңел атлетика, кикбоксинг һәм саңғы ярышы (инвалидтар), спорт ориентиры, пауэрлифтинг, футбол бүлектәре эшләй. Мәктәптә 710‑дан ашыу уҡыусы шөғөлләнә, 11 тренер‑уҡытыусы эшләй (2013). Спорт (24×12 м) һәм тренажёр (18×5 м) залдары, саңғы базаһы, саңғы трассаһы һалыу өсөн махсус техника һ.б. бар. Тәрбиәләнеүселәре араһында Е.В.Сорокин, А.А.Фадеева, ш. уҡ 20‑нән ашыу СССР һәм Рәсәй спорт мастеры.
Е.В.Сорокин
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
- Подробности
- Просмотров: 409
ИБӘК, Ибраһим (? — 1495), Себер ханлығы ханы (1464—95). Власҡа Тайбуғалар нәҫеленән Мар кенәзде юҡ иткәндән һуң килә. 1470‑се йй. башында Оло Урҙа ханы Әхмәт, ҡаҙаҡ ханы Жәнебәк, Нуғай Урҙаһы мырҙалары Ғәббәс, Муса, Ямғурса һ.б. м‑н берлектә Күк Урҙала власты яулап ала. Мәскәү дәүләте м‑н сауҙа мөнәсәбәттәре урынлаштыра. 1481 й. нуғай ғәскәре м‑н берлектә Оло Урҙа ханы Әхмәттең ставкаһын тар‑мар итә. Ҡазан ханлығының сәйәсәтенә йоғонто яһарға тырыша. Шәжәрәгә ярашлы, Көнбайыш Себерҙә власть урынлаштырыу өсөн көрәш барышында И. башҡорттарҙың табын ырыуы башлыҡтары Асаҙы бей һәм Шәкәрле бей м‑н бәрелештәр һөҙөмтәһендә, уларҙы көнбайышҡа Ағиҙел һәм Инйәр йй. яғына күсенергә мәжбүр итә. Тайбуғалар тарафынан ойошторолған заговор арҡаһында үлтерелә.
Әҙәб.: Сафаргалиев М.Г. Распад Золотой Орды. Саранск, 1960; Ахмедов Б.А. Государство кочевых узбеков. М., 1965; Миллер Г.Ф. История Сибири. В 3 т. Т.1. М., 2005.
С.У.Таймаҫов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 570
ЗАПАС ПОЛКТАР, хәрби хәрәкәттәге армияны тулыландырыу өсөн ғәскәри частар. Башлыса ҡалаларҙа урынлаша һәм уларҙың гарнизондары нигеҙен тәшкил итә. Беренсе донъя һуғышы йылдарында Ҡазан хәрби округында 103‑сө, 127‑се һәм 144‑се (Өфө), 104‑се, 105‑се һәм 331‑се (Ырымбур ҡ.), 109‑сы һәм 163‑сө (Силәбе ҡ.), 128‑се (Златоуст ҡ.), 129‑сы (Бөгөлмә ҡ.), 130‑сы һәм 169‑сы (Боғорослан ҡ.), 131‑се (Троицк ҡ.), 133‑сө һәм 170‑се (Быҙаулыҡ ҡ.) һәм 152‑се (Бәләбәй ҡ.) запас пехота полктары, 1‑се (Ырымбур), 2‑се (Верхнеурал ҡ.) һәм 3‑сө (Троицк) Ырымбур запас казак полктары урынлаша. Революция (1917) барышында З.п. күп кенә хәрби хеҙм‑рҙәре демонстрацияларҙа, йыйылыштарҙа һәм сыуалыштарҙа (7 майҙа Бәләбәйҙә, 7 июндә, 12 сент. һәм 16 окт. Өфөлә һ.б.) ҡатнаша, “азатлыҡ легиондары” на (ҡара: Ҡораллы халыҡ хәрби ойошмалары) яҙыла. 1918 й. БрестЛитва тыныслыҡ килешеүенә ҡул ҡуйғандан һәм РСФСР һуғыштан сыҡҡандан һуң, рус армияһының З.п. таратыла. Граждандар һуғышы осоронда элекке З.п. хәрби хеҙм‑рҙәренән Ҡыҙыл Армияның яңы хәрби частары, ш. иҫ. 2‑се (144‑се запас пехота полкы хәрби хеҙм‑рҙәренән) һәм 13‑сө (109‑сы һәм 163‑сө запас пехота полктарынан) мосолман пехота полктары төҙөлә. 1918 й. Башҡорт ғәскәре составында запас уҡсылар полкы ойошторола, 1919 й. йәйендә РСФСР Реввоенсоветының 615‑се бойороғона ярашлы, РККА‑ның башҡ. милли частары личный составын тулыландырыу өсөн, Башҡ. запас уҡсылар полкы төҙөлә. 1919 й. авг. полк 5000 кешенән тора, 1920 й. ғин. — даими составта 426 кеше һәм үҙгәреүсән составта 1804 кеше, апр. — 4500 кеше, сент. 3841 ҡыҙылармеец һәм командирҙар составында 108 кеше иҫәпләнә. Полк 1919 й. көҙөнән алып — Юрматы кантоны Ергән а. (БР‑ҙың Мәләүез р‑ны), 1920 й. 30 мартынан — Табын кантоны Табын а. (БР‑ҙың Ғафури р‑ны), июлдән Юрматы кантоны Аллағыуат а. урынлаша. 1920 й. февр.— окт. АСБР‑ҙың Запас ғәскәрҙәр идаралығына буйһона. Полктан 1919 й. окт. — 900 кеше, 12 нояб. — 1 мең кеше Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмөнә, 1920 й. 1 майында — 500 кеше Башҡ. айырым уҡсылар батальонына, 4—5 июлдә 8 марш ротаһы (2086 ҡыҙылармеец) Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһына ебәрелә. Граждандар һуғышынан һуң таратыла. Полк ком. — Х.Һөйөндөков. Икенсе донъя һуғышы йылдарында БАССР терр‑яһында Көньяҡ Урал хәрби округында ун икенсе запас уҡсылар дивизияһы һәм икенсе запас кавалерия бригадаһының З.п. урынлаша. Окт.—нояб. БАССР‑ҙың Стәрлетамаҡ р‑ны Аллағыуат, Кесе Аллағыуат һәм Покровка аа. 1941 й. июлендә Елец ҡ. Орёл хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы бойороғо б‑са ойошторолған 2‑се айырым запас элемтә полкы урынлаштырыла. Уның составына 6 запас элемтә батальоны һәм махсус подразделениелар инә. 1941 й. июле — 1942 й. мартында полкта 15,5 мең элемтә белгесе әҙерләнә. 1942 й. мартында Көньяҡ Урал хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы бойороғо б‑са таратыла. Ком. — полк. И.П.Сельков.
М.Ә.Бикмәев, Р.Н.Рәхимов, А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Апрель 2018 года » Страница 5
Күрше хаҡы ни хаҡ?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 18-04-2018, 08:00
Ҙур булмаған ауылда йәшәйем, халыҡ татыу. Күршеләремдең бер алама ғәҙәте интектерә. Улар йыш ҡына әйбер һорай ҙа йөрөй. Сәй, һабын, көнбағыш майы, икмәк-тоҙҙан башлап, биҙрә-тас, көрәк-балта һ.б. әйберҙәрҙе үтескә ала. Ҡайһы саҡ кире ҡайтаралар, ә ҡайһы берҙә юҡ, үҙебеҙ ҙә онотабыҙ. Яҡында ғына магазин бар, бөтөнләй аҡсаһыҙ ултырмайҙар. Дөйөм алғанда, улар насар кеше түгел. Дауаханала ятҡанымда күрше ҡатын һыйырҙарымды һауып торҙо, уларҙың балалары менән минекеләр бик дуҫ. Мөнәсәбәттәрҙе боҙмай ғына уларҙы алама ғәҙәттәренән нисек арындырырға икән?
Рәшиҙә. ...
Батырлыҡ, еңеү һәм мөхәббәт хаттары
Медиа // 18-04-2018, 07:00
“Шакирәкәйем, һылыуым, һин минең берҙән-берем, татлы хыялым, өмөтөм, ышанысым. Мин һине һағынып, һарғайып, утлы юлдар буйлап һаман да алға барам. Барған һайын һинән алыҫлашам. Был ҡәһәрле һуғыш тағы күпмегә барыр? Беҙҙең аралар тағы күпмегә оҙонайыр?
Әгәр мин донъяла йәшәйем икән, ҡайтырмын. Беҙ бергә булырбыҙ.
Сәләм менән, Ильяс. 1945 йыл, февраль”. ...
Репост эшлә лә велосипедлы сәғәт от!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 17-04-2018, 12:31
Башҡорт теленән региональ диктант - 2018 Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?
Яңылыҡтар таҫмаһы // 17-04-2018, 10:49
Донъя буйынса үткәрелгән Тоталь диктанттан һуң Башҡорт теленән региональ диктант үткәреү бик матур модаға әйләнде. Быйыл ул дүртенсе мәртәбәгә ойошторола.
Диктант был аҙнаның шәмбеһендә - 21 апрелдә иртәнге сәғәт 10-да үтәсәк. Быйыл Мәрйәм Бураҡаеваның "Арғымаҡ" әҫәренән өҙөктө яҙасаҡтар. Тексын М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры художество етәксеһе, РФ атҡаҙанған артисы, БР халыҡ артисы, РФ Дәүләт һәм Салауат Юлаев исемендәге БР Дәүләт премиялары лауреаты Олег Ханов уҡыясаҡ.
Әлеге ваҡытта сараның төп майҙансығында - Башҡорт дәүләт университетында әҙерлек эштәре башланды. Күнекмәләр уҙа, республиканың ҡала-райондарына, Рәсәй төбәктәренә оҙатыласаҡ видеояҙма әҙерләнә. Ул диктант мәлендә тапшырыласаҡ....
«Салауат Юлаев»та – яңы баш тренер
Новости / Спорт // 17-04-2018, 07:00
«Салауат Юлаев» клубы етәкселеге командаға баш тренер итеп быға тиклем Эркка Вестерлундтың ярҙамсыһы вазифаһын башҡарған Николай Цулыгинды тәғәйенләне.
Килешеү бер йылға төҙөлгән. Цулыгинға элекке тәрбиәләнеүсебеҙ, быға тиклем «Автомобилист» командаһында тренер булып эшләгән Николай Заварухин ярҙамға киләсәк. Улар заманында бергә юлаевсылар составында уйнай. Оҙаҡламай 43 йәшен билдәләйәсәк белгес, төп составтан тыш, «Толпар» үҫмерҙәрен дә тәрбиәләй. Уйынсы булараҡ, «Салауат Юлаев»тан тыш, «Аҡ барс», «Северсталь», «Металлург» (Мг.), «Нефтехимик», «Динамо» (Мәскәү), «Себер», «Торпедо»ла һәм НХЛ менән АХЛ-да өс миҙгел уйнай. Етәкселәр беҙҙеке булғас, бәлки, үҙ уйынсыларыбыҙға ла иғтибар артыр… Тик әлегә һаман ситтәгеләргә күҙ һалалар. Әйтәйек, яңыраҡ уҙған миҙгелдә «Амур» клубы ҡапҡаһын һаҡлаған Финляндия легионеры Юха Метсоланың Өфөгә киләсәге хаҡында һүҙ таралды.
29 йәшлек ҡапҡа һаҡсыһы Хабаровскиҙа өс миҙгел уҙғарып, быйыл Көньяҡ Кореяла уҙған Олимпия уйындарында ла ҡатнаша. Әлегә уның менән һөйләшеү уҙғарылған. Шулай уҡ «Авангард»тан һөжүмсе Дмитрий Кугрышев һәм Петр Хохряковтың да килеүе ихтимал. Тәүгеһе уҙған миҙгелдә ЦСКА-нан Омскиға күсһә, Хохряков иһә СКА командаһынан бынан ике йыл элек уларға килгәйне.
...
Шәғбан айында намаҙ ваҡыты
Яңылыҡтар таҫмаһы / Иман // 16-04-2018, 15:10
Йондоҙнамә (16-20 апрель)
Махсус бит // 16-04-2018, 12:15
“Күңелле ваҡиғалар иҫкә төштө”
Рубрикалар / Хәтер // 16-04-2018, 11:22
Быйыл беҙҙең яратҡан журналыбыҙ “Башҡортостан ҡыҙы”ның матур юбилейы сыға башлауының 50 йыллығы. Бынан ярты быуат элек ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсус баҫманың барлыҡҡа килеүе ҙур ваҡиға булған. Ә уның тышлығында фотоң сығыуы иһә ниндәй кимәлдә иҫтәлекле булғанын журнал геройҙары үҙҙәре генә белә. Беҙҙең ҡулға журналдың 1969 йылдың ноябрь һаны килеп эләкте. Тышында – иҫ киткес көләс, шат йәш ҡыҙ. Артында – башҡа ҡатын-ҡыҙҙар. Был, моғайын, берәй байрамда төшөрөлгән фотолыр, тип уйланыҡ. Баҡһаң, һүрәттә 20 йәшлек Өфө ҡыҙы Людмила Медведева икән. 49 йыл үткәс, уның менән осрашып һөйләшергә насип булды....
Таяҡтар менән йөрөүҙең файҙаһы нимәлә?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-04-2018, 07:00
Һуңғы ваҡытта йәмғиәтебеҙҙә сәләмәт тормош алып барыуға ыңғай ҡараш барлыҡҡа килде. Йәштәр ҙә, юҡ-бар менән ваҡыт уҙғарыуға ҡарағанда, саңғыла шыуыуға, йөҙөүгә, йүгереүгә, дуҫ-иштәре менән волейбол уйнауға һәм башҡа спорт төрҙәренә өҫтөнлөк бирә. Физик әүҙемлектең бөтә төрө араһында ла иң киң таралғаны скандинавса йөрөү, тип әйтергә булалыр. Таяҡтар менән атлап йөрөүсе кешеләрҙе ҡала парктарында һәм урамдарында ғына түгел, ауылдарҙа ла йыш осратырға мөмкин. Улар берәмләп тә, төркөм-төркөм булып бергәләп тә йөрөй. Нилектән спорттың был төрө шулай киң популярлыҡ яулай башланы. Уның файҙаһы нимәлә һуң?...
Башҡортостан Башлығы менән һөйләш
Яңылыҡтар таҫмаһы // 16-04-2018, 06:00
19 апрелдә республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов тура эфирҙа республика халҡы һорауҙарына яуап бирәсәк.
Йыл һайын үткәрелгән “Башҡортостан Башлығы менән әңгәмә” программаһы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Россия – 24. Башкортостан”, “Вся Уфа” каналдарында, “Спутник ҒМ”, “Радио России Башкортостан” радиостанцияларында барасаҡ.
Һорауҙарҙы берҙәм шылтыратыуҙар үҙәге ҡабул итә. Ул 12 апрелдә башланды һәм эфир тамамланғансы эшләйәсәк. Телефон һандары: 8-800-347-03-47. Көн һайын иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем шылтырата алаһығыҙ. Ҡала һәм мобиль телефондарҙан шылтыратыу бушлай....
Йыл һайын үткәрелгән “Башҡортостан Башлығы менән әңгәмә” программаһы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Россия – 24. Башкортостан”, “Вся Уфа” каналдарында, “Спутник ҒМ”, “Радио России Башкортостан” радиостанцияларында барасаҡ.
Һорауҙарҙы берҙәм шылтыратыуҙар үҙәге ҡабул итә. Ул 12 апрелдә башланды һәм эфир тамамланғансы эшләйәсәк. Телефон һандары: 8-800-347-03-47. Көн һайын иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем шылтырата алаһығыҙ. Ҡала һәм мобиль телефондарҙан шылтыратыу бушлай....
[/aviable]


text:
Башҡортостан (гәзит)
Башҡортостан — ижтимағи-сәйәси гәзит. Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәренең береһе булған башҡорт телендә Өфө ҡалаһында нәшер ителә.
Гәзитте ойоштороусылар — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте.
Гәзит «Башҡорт иттифаҡи бюроһының мөхбире» тигән исем менән 1917 йылдың 14 июнендә сыға башлаған.
Баҫма республиканың район һәм ҡалаларындағы көндәлек ижтимағи-сәйәси хәлдәрҙе яҡтырта, башҡорт халҡының тарихы, мәҙәниәте һәм әҙәбиәте буйынса, шулай уҡ Рәсәйҙең башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәренән төрлө характерҙағы материалдарҙы даими биреп бара. Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улдары һәм ҡыҙҙары тураһында очерктар һәм һүрәтләмәләр һәр һан да тиерлек донъя күрә. Бынан тыш гәзиттә көнитмештең төрлө яҡтарына ҡағылған һәм сәнәғәт, иҡтисад, хоҡуҡ, әхлаҡ, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, тирә-яҡ мөхит, спорт өлкәләрен яҡтыртҡан һәм башҡа темаларға ла, уҡыусылар хаттарына ла күпләп урын бирелә.
ХХ быуаттың һуңғы һәм ХХI быуаттың тәүге ун йыллыҡтарында гәзит аҙнаһына биш мәртәбә, һуңғы йылдарҙа аҙнаға өс тапҡыр — шишәмбе, шаршамбы һәм йома көндәрендә сыға. Икеләтә күләмдә баҫылған йома көн һаны «Башҡортостан» — «Йома» исеме менән донъя күрә, һәм уға үҙаллы индекс менән айырым яҙылыу ҙа үткәрелә.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гәзит 1917 йылдың июнь айынан Ырымбурҙа «Башҡорт иттифаҡи бюроһының мөхбире» тигән исем менән башлап сыға. Июль айынан исеме «Башҡорт» тип үҙгәртелә.
- 1918 йылдың мартында Башҡортостандың Ваҡытлы революцион советы «Башҡортостан» гәзитен сығара.
- 1919 йылдан «Башҡортостан» һәм «Башҡорт» гәзиттәре нигеҙендә «Башҡортостан хәбәрҙәре» исемендә Стәрлетамаҡта нашер ителә.
- 1922 йылдан «Башҡортостан» исемендә Өфөлә башҡорт һәм татар телдәрендә сыға.
- 1924 йылдың авгусынан башҡортса ғына баҫтырыла.
- 1929 йылдан гәзит көн һайын сыға башлай.
- 1937 йылда гәзит исеме «Qьđьl Başqortostan» («Ҡыҙыл Башҡортостан»), 1951 йылда «Совет Башҡортостаны» тип үҙгәртелә.
- 1968 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
- 1990 йылдан «Башҡортостан» исеме менән донъя күрә.
Махсус биттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рубрикалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мәғлүмәттәр
- Йәмғиәт
- Шәхестәр
- Башҡортостан Республикаһының норматив-хоҡуҡи акттары
- Сәйәсәт һәм хоҡуҡ
- Иҡтисад
- Социаль мәсьәлә
- Рухиәт
- Әҙәбиәт һәм мәҙәниәт
- Спорт һәм туризм
- Экология
- Ҡырағай мөхит
Гәзиттең төрлө йылдарҙағы баш мөхәррирҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шәфиев Бәхтигәрәй Әғзәм улы (1918)
- Фәхретдинов Ғ. Р. (1919)
- Йомағолов Харис Йомағол улы (1919)
- Йосопов Заһит Ғәйфулла улы (Шәрҡи Заһит) (1919—1921)
- Дауыт Юлтый (1921—1924)
- Иҙелғужин Кәрим Абдулла улы (1924—1926)
- Төхфәт Йәнәби (1926—1937)
- Аҙнабаев Ҡасим Ҡотлобирҙе улы (1937—1938)
- Ғөзәйеров Ғарифулла Вәли улы (1938—1940)
- Зөлҡәрнәев Ғәли Камал улы (1940—1945)
- Ғафаров Ғ. Ғ. (1945—1955)
- Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы (1955—1958)
- Нафиҡов Вәли Вәли улы (1958 — 1966)
- Исмәғилев Абдулла Ғиниәт улы (1966 — 1986)
- Әйүпов Мансур Әнүәр улы (1986 — 1990)
- Сәғитов Тәлғәт Ниғмәтулла улы (1990 — 1998)
- Хисамов Ғәлим Афзал улы (1998 — 1999)
- Кинйәбаев Рәлиф Мөстәҡим улы (1999 — 2011)
- Сәлимов Ниязбай Булатбай улы (2011 — 2015)
- Юлдашбаев Азамат Рәмил улы (2015 — 2018)
- Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы — 2018 йылдан[1]
Тиражы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гәзит 1968 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана.
Республика кимәлендә ойошторған саралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Башҡортостан» гәзитенең 100 йыллығы уңайынан уҡтан атыу буйынса беренселек[2].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Вәдүт Исхаҡов «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире итеп тәғәйенләнде «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018, 22 июнь (Тикшерелгән 25 июнь 2018)
- ↑ Өфөлә «Башҡортостан» гәзитенең 100 йыллығы уңайынан уҡтан атыу буйынса беренселек үтә. [[Башинформ|]], 2016, 6 декабрь (Тикшерелгән 6 декабрь 2016)


text:
Википедия:Сифатлы мәҡәләләр
Сифатлы мәҡәлә — был проект бүлегенә иң яҡшы тип иҫәпләнгән һәм билдәле сифат талаптарына тура килгән мәҡәлә индерелә. Был биткә ҡуйыр алдынан, мәҡәлә Кандидаттар битендә дөрөҫлөк, битарафлыҡ, тулылыҡ, яҙыу алымдары буйынса тикшереү үтә. Теләгән бер ҡатнашыусы сифатлы мәҡәләне тулыландырып, үҙгәртеп «Яҡшы мәҡәлә» талаптарына еткерә ала.
Сифатлы мәҡәлә өҫкө уң яҡ битендә йондоҙ () менән билдәләнә.
Хәҙер Башҡорт Википедияһында 11 сифатлы мәҡәлә (яңыртырға).
Һайлау: Талаптар • Кандидаттар (7) • Статусын үҙгәртергә (0) • Авторҙар


text:
Авг Уйындың Асҡысы Апдейтер был ҡарарҙарҙың береһенә яҡшы, уйындың бөтә алмаған хәлдә, проблема ҡағыла. Майлз программаһы был программа тәьминәте, ҡайһы бер мусоровоз бирербеҙ, һеҙ улар менән конфиденциаль булыуы йәки булмауы тикшереү ноутбук ала, иҫкергән һәм уларға зыян. Әгәр һеҙ ошо машина йөрөтөү тибындағы компьютер ҡушыла, улар был ҡорамалдар автоматик рәүештә тиҙ арала яңыртыу . Унда эшләү өсөн һәр төр структура эшләй ала кеүек Windows, Макар, Һәм артабан шулай Linux. Был да еңел тонна.Компьютер ғына һеҙ тоторға тейеш, үҙ, бөтә картина ла эшләп, ул уны үтәүгә. Меңдән ашыу еңел һәм уның интерфейсы һәм талғын мең кеше йәшәй һәм, үҙенең өсөн персональ компьютер ҡулланыу мусоровоз был уларҙы яңыртыу программа менән тәьмин итеү.
Ҡайһы берҙә һеҙ чувствуй, ни һөҙөмтәле түгел, һәм һеҙ компьютерҙа эшләргә барлыҡҡа килә., уның ҡайһы бер мусоровоз зыян булмаҫ.Мәҫәлән, skype файҙаланыу йәки һыу кеүек йырҙарҙа шул уҡ ваҡытта иғтибарлы булды., һеҙҙә яҡшы эшләй, һәр ваҡыт тауыш ноутбук түгел.Был ваҡытта һеҙ яңы идеялар һеҙҙең компьютер бренд тәҙрәләр ҡуйылған.. Әммә тәҙрәләр ҡуйыу яңы бренд теләүселәр юҡ. , һезгә генә ҡулланырға тейеш. Авг Апдейтер Водителенә Асҡыс Әүҙемләшеүен 2017. Бөтә водителдәргә һәм уны алмаштырыу проблемалары бар автомат ҡарата уйындың барлыҡ ремонт.
Авг Уйындың Асҡысы Апдейтер
Авг Апдейтер Уйындың Асҡысы Скачать
Авг Апдейтер Водитель Кряк ҡыҫҡа ваҡыт эсендә уларҙы яңыртыу һәм мөмкин ноутбук менән алмаштырып табыла.. Уйындың хәҙерге фотоһүрәттәрендә уны табыуы мөмкин, ул артыҡ уйлап мөмкин ине уйыны талғын, дремина медиа, шулай уҡ үҙгәрештәр. Был музыка ҡоралы булдырыу, уларҙы яңыртыу проблемаларын һәм башҡа мөмкин булмаған шелтәләр диск. Ул имтихандарын еңел пар һәм шунда уҡ автоматик рәүештә яңыртыла һәм уның уйындың. Ул тикшерә ала 127,000+ бер үк ваҡытта водителдәргә. Бай тиҙ аҙ өҙөклөктәр менән һүрәт юғары ашыу аудио серфинг & әҙерәк күңелһеҙ ҡоролошо . Уйындың ҡоролошто яңыртыу өсөн һеҙҙе дөйөм етештереүсәнлеге арта ноутбук. Һуң, һеҙ нисек эшләүе һәм был программа, ысынлап та, уны машинаға урынлаштырып ноутбук һәм башҡа бик тиҙ ойошоу шыйыҡсаны бер мусоровоз яңыртыу. Ул проектировать тиҙ уйындың.
Шулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Тәҙрә 10 Даими Актив – Ultimate Скачать Бушлай 2017
Уйындың Avg Яңыртыу Өсөн Асҡыс Продукт мөрәжәғәт өсөн бирергә һезгә ала, хатта дәүләт-оф-арт-әйҙәүсе көс һеҙҙе ҡоролма бар, принтер, сканер, хәрәкәт иттереүсе көстәре һәм видео . Был бер төрлөлөк хәҙерге максималь. Был бушлай өсөн барлыҡ клиенттарын яҡынса иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе шикһеҙ был-миль. Бының өсөн ҡорамалдар яңыртыу программаһы артабан уйындың. Был данлыҡлы алыҫ түгел бик тиҙ һәм utils. Был бик ябай ҡулланыу.. Автоматик ҡоролма менән биҙәргә мөмкин һәм уны эҙләп уйындың П . Улар иҡтисади яҡтан иң төҙөлөшө, шәхси компьютер булһа, һеҙ һәләтле. Уйындың был, бәлки һеҙ етештереүсәнлеген арттырыу ноутбуктарҙа бер ниндәй проблемаһыҙ. Был тикшерергә мөмкин. 130,000 бер үк ваҡытта водителдәргә плюс, уның программаһы уңыштар, ҙур тиҙлек ала һәм уларҙы хәл итергә һеҙҙең хаҡығыҙ ноутбук.. Бәлки, ул һеҙҙең бөтә һәм яңыртыу, яңы араһында бәйләнеш яһайҙар, улар беҙҙең юғары ашырыусы ҡорал эшләй.
Төрлө һүҙбәйләнеш., беҙ әйтә алам, был стратегия, бөтә һаҡлауҙы яңыртыу өсөн яңы курсы.. Ул һеҙҙең компьютер һәләтле просканировать, гаджеттар һәм компьютерҙар булмау сәбәпле алдағы машина һәм башҡа. Был һайлауҙар шулай уҡ һеҙгә бирелгән, һәм яңы уйындың бөтә скачать урынлаштырыр өсөн, тура килгәндә ул иҫ киткес тура килә өсөн һеҙ мөмкин СКАЧАТЬ. Ярҙам менән, был ҡулайлама етештереүсәнлеге һеҙҙең бум уртаҡ була. Бөтә ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн автоматик ҡоролма ноутбук ала һәм уны п . Кряк апдейтер цзе уйындың тарихи үткәндәрен эшләп, һеҙ ҡасан ҡуйылғандыр был кушымталар һеҙҙең пк . Был гаджеттар һәм ап-бик тиҙ эшләй, хәрәкәт иттереүсе көстәре модернизациялау. Ҙур этәргес көс була, ул мәғлүмәттәр базаһында . Бөтә проблемалар, етешһеҙлектәр һәм туңдырыу, йә компьютер булһа, һеҙ яфа сигә осрашырға тип килгән-улар өсөн бар. Ҡуйылыу ҡағиҙәләрен һаҡлауға һәм уларҙың һау-сәләмәт булып эшләп ала һәм һеҙ, һеҙҙең айланмалар.


text:
ҺУҒЫШ БАЛАЛАРҘЫ ЛА БАТЫР ЯҺАНЫ…Мәфтуха Мусина Әбйәлил районының Үтәгән ауылында тыуып үҫһә лә, бала сағының иң тетрәндергес хәтирәләре Юлдаш ауылы менән бәйле. Был, моғайын, һуғыш осоро менән тап килгәнгәлер. Мәхмүзә апаһы, үҙе колхоз эшенән бушамау сәбәпле, бәләкәй ике малайын...
ЙӨҘӨҢ АЙҘАЙ БАЛҠЫҺЫНГүзәллекте һаҡлауҙың бер ысулы – битлектәр эшләү. Ҡиммәтле салондарға йөрөү мотлаҡ түгел, быны өйҙә лә башҡарырға мөмкин. Яҙын-йәйен йәшелсәләр һәм еләк-емеш беҙгә ярҙамға килергә әҙер. Бындай битлектәр тирене туҡландыра, матдәләр алмашыныуын...
ТАУ ЙЫУАҺЫНАН БӨЙӨРӨКМайҙа һәр үлән дә шифа, тиҙәр. Эйе, уларҙың дауалау һәләтен өйрәнеп, тормошта ҡулланыу ғына кәрәк. Йәшкелт кенә булып морон төрткән үләндәрҙең күбеһе ашау өсөн дә яраҡлы бит. Бөгөн Миңлегөл ТАЙСИНА йыуанан бөйөрөк бешереү серҙәре менән уртаҡлаша. ...
БЕЛӘҘЕГЕМ ТҮГЕЛ КӨМӨШТӘН...Донъяға килгәс тә ижади мөхиткә сума был ҡыҙыҡай. Әсәһе рәссам булғас, ул да төҫтәр донъяһы менән ҡыҙыҡһына. Балалар баҡсаһына йөрөгәндә үк ниндәй күлдәген ҡайһы туфли менән кейергә, ниндәй пальтоға ҡайһы төҫтәге башлыҡ һайларға икәнлеген һеңдереп...
УТТАН ҠАЛМАЙЯнғын кешелек тарихы дауамында әҙәм балаһы өсөн иң ҡурҡыныс һәм шәфҡәтһеҙ ҡаза булып ҡала. Йылъяҙмалар кескәй генә осҡондан ялҡын хасил булып, күҙ асып йомғансы таралған ут тотош ҡалаларҙы юҡ иткән йән өшөткөс фажиғәләр хаҡында һөйләй. Халыҡ...
КЕҪӘГЕҘҘӘН СЫҠҠАН КИРЕ ИНҺЕНТорлаҡ мәсьәләһен хәл итеү өсөн ғәйәт ҙур сығымдар түккән ғаиләләргә һәр тин ҡәҙерле. Шул хаҡтан һалым ҡайтармаһы, иш янына ҡуш булып, оло ғына мәшәҡәткә ярап ҡала. Былтыр республикала йәшәүсе 121 мең кеше был хоҡуҡтан файҙаланып кинәнгән. Ләкин...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
26 авг. 2012 г.
КӘҢӘШМӘЛӘР
Быйыл уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһе мәғариф өлкәһен модернизациялау, ошо яңылыҡҡа бәйле үҙгәрештәр, йәш быуынды дөрөҫ юҫыҡта тәрбиәләү кеүек мөһим мәсьәләләргә арналды.
Муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов уҡытыусыларҙың һәм уҡыусыларҙың ҡаҙаныштары тураһында һөйләп үтте. Шул уҡ ваҡытта Илшат Хәмит улы быйылғы берҙәм дәүләт имтихандарының һөҙөмтәләренә борсолоуын белдерҙе һәм йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. “Балаларҙың районыбыҙҙың Социалистик Хеҙмәт Геройҙарын, тылда еңеү яулаусыларҙың, хатта милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың да кем булыуын белмәүе хафаға һала. Әгәр йәш быуын тыуған яғының тарихын, шәхестәрен белмәй үҫә икән, был бит беҙҙең хис-тойғоһоҙ роботтарҙы тәрбиәләүебеҙҙе аңлата”, – тине ул. Шулай уҡ И.Х. Ситдыҡов оптимизация мәсьәләһе бик етди ҡаралыуын, мәктәптәрҙе япмауға бар иғтибар йүнәлтелеүен дә билдәләп китте.
БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты рәйесе А.В. Буранғолова балаларҙың мәктәптә уҡығанда уҡ ниндәй һөнәр һайлаясағын билдәләргә кәрәклеген аңлатты. “Йыш ҡына юғары уҡыу йорттарын тамамлаған йәш белгестәр хеҙмәт баҙарында үҙ урынын таба алмай. Шуға күрә йәштәргә һөнәр һайлағанда ярҙам итергә кәрәк. Шулай уҡ балаларҙы тәмәке тартыу, наркомания, эскелек кеүек заман афәтенән һаҡлау ҙа мөһим. Бының өсөн уларҙы спортҡа ылыҡтырырға кәрәк. Был йәһәттән бассейндар, спорт комплекстары төҙөп, һау-сәләмәт тормошто пропагандалаған “Берҙәм Рәсәй” партияһына рәхмәтлебеҙ”, – тине.
Психология фәндәре кандидаты Э.Н. Әбүталипова ла кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы яңы уҡыу йылы менән ҡотлап, уларҙың ил киләсәген тәрбиәләүен билдәләп үтте.
Мәғариф бүлеге начальнигы Р.Ф. Ильясов мәктәп, балалар баҡсаларының 1 сентябргә әҙерлеге, үткәрелгән һәм хәҙерге ваҡытта эшләнгән ремонт эштәре менән таныштырып үтте. Ринат Фазылйән улы класта бер-ике бала булған мәктәптәрҙә төрлө йәштәге уҡыусыларҙан кластар төҙөү проблемаһына ла туҡталды.
Артабан кәңәшмәлә ҡатнашыусылар яңы стандарт буйынса уҡытыу, методик алымдар, тәрбиә биреү тураһында фекер алышты. Таулыҡай мәктәбенең директор урынбаҫары Г.И. Әхмәтшина, 4-се мәктәп директоры Б.М. Сәғитов, Күсей ауыл биләмәһе башлығы С.Р Йыһаншина, лицей-интернаттың уҡытыусыһы С.З. Ишҡыуатов, Иҫке Сибайҙан Г.В. Ғәбитова һ.б. бик фәһемле сығыш яһаны.
Хеҙмәт өлгөһө булған уҡытыусыларҙы, тәрбиәселәрҙе бүләкләү кәңәшмәнең иң тулҡынландырғыс мәле булғандыр. Шулай уҡ “Йыл мәктәбе – 2012” – 4-се, Аҡморон, Буранбай, Йомаш мәктәптәре, “Йыл балалар баҡсаһы – 2012” ярышында ҡаланың “Күбәләк”, “Гөрләүек” баҡсалары, “Ләйсән” (Әхмәр ауылы) еңеүсе тип иғлан ителеп, дипломдар һәм аҡсалата бүләктәр тапшырылды. Икенсе-өсөнсө урын алыусылар ҙа иғтибарһыҙ ҡалманы. Шулай уҡ яңы уҡыу йылына әҙерлек, спорт, хәрби-патриотик белем биреү буйынса алдынғылар ҙа бүләкләнде.
Мәғариф хеҙмәткәрҙәрен яҡынлашып килгән яңы уҡыу йылы менән ҡотлап, уңыштар теләп, кәңәшмәлә ҡабул иткән мөһим ҡарарҙарының тормошҡа ашыуын теләйбеҙ.
Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА.
Подписаться на: Комментарии к сообщению (Atom)


text:
Бөйөк британия ала. Anundgård "срок". Яйлап хәл итә алыусы селтәргә саф баҡыр сығарған хәҙ. сиктәрендә бөтә ил буйынса телия stationen ur drift efter 100 år i aktiv tjänst. Барлыҡ абоненттары ҡағыла ябылды, өй аша яҙылып була telejacket телефония, шуға ҡарамаҫтан, әгәр һеҙҙең провайдер йәки башҡа Телия.
Йыл 2012 хәбәр килде, тип Телия ине. переключатель loviken ҡуйҙы.. Хәҙер был көндәрҙә уны яҡшы күреп бөйөк британия Anundgård.. Нисек аралашыу өсөн башҡа варианттар ҡарағанда, бер нисә йыл элек иҫке баҡыр селтәре аша ла ҡабул Teliakoncernen күберәк һәм күберәк тота, барлыҡ иҫке telestationerna өсөн ябыла, тип үк отошло түгел. Яҡшы ябылған Anundgårdsstationen 2018-04-03.
Яңы мөмкинлектәр, шул иҫәптән сүс таш.
Кеше өсөн, баҡыр селтәре аша йорт хәҙерге ваҡытта телефон булһа, улар һеҙҙе теләгән төрлө вариантта һаҡланған. Әгәр һеҙ алынған сүс ҡуйырға йыйына, аша "сүс Уба" (Иҫкәрмә! Билдә бында!) ҡуллана аласыз операторына теләсә ҡайһы шуға күрә, асыҡһа, һайланып Servanet (кем тарафынан төҙөлгән волоконный-оптик селтәре, сүс менән бергә Холмщины).
Өй телефония өсөн варианттар буйынса оптоволокно, бының менән “мобиль бәйләнеш селтәре телефония өйҙә.”. Үҙ веб-сайттар, Телий, өлөшләтә allmän information med frågor och svar ябылыуы менән бәйле. ("Киләсәктә селтәрҙәре") һәм sina egna erbjudanden әгәр һеҙ хәлгә туҡталып (йә булмаһа клиент) telia..
Кире осраҡта. Telekområdgivarna operatörsneutral командаһы клиенттарҙы хеҙмәтләндерә., ул. концепцияһын асыҡлау һәм ярҙам итә алмайым шул, һеҙҙе ҡарарға тейеш тип, алдан яҙыла ала.
Тирә-яҡ тарихы Anundgård televäxlarna.
Televäxeln anundgård етәкселеге аҙағында төҙөлгән беренсе булып 1910 йылдар. Бөгөнгө көнсығышҡа курс 50м станцияһы булған. (700 м көнсығыштан ул сиркәү ҡушыла.). Шул уҡ ваҡытта станцияһы булған позывной "Östbyn", Anundgård ла станция буласаҡ. "Баҡсала ҡулдан" телефон оператора үҙ өлөшө ҙур. ombesörjdes холма, Мария "Майя" Hjerpe (Тыуған Viklund, 1912).
Яҡын йыл 1920 -телефония ҡалҡыулыҡта урынлашҡан. хәлендәге зачаточный, тимәк, уның атаһы Майя Хаглунд Пеллала ҡабул итеү булды, уны эшләп переключатель, 13 әммә хатта шул тиклем-йәйге, ул майя булһа, ул алыусылар эшенә туранан. Ул вариацияның беренсе ҡалҡыулыҡтары һәм заботиться тураһында етәкселеге менән заманса automatstationen буйынса бурыстарҙы үҙ өҫтөнә ала. nummerskiva telefonapparaterna уба тиклем., 60 йыл.
Сөнки ул эшләгән тиклем автоматлаштырып, тип телисез икән, ҡасан, ҡайҙа беренсе тапҡыр телефон төрөп төшөрәбеҙ һәм һин ебәргән.. Майя һуңынан әйттеләр "Anundgård" ның икенсе осонда, һәм һеҙ һораған саҡта тура framkopplad. Һәм был осраҡлы эштәр башҡа ауыл аша ишеткән ғәйбәтте бер булып Теоретически.
Һүрәт та була.. был килешеүҙән һуң бер йыл мәшғүллек майя, "Йәмәғәтселек менән контракт һәм тәрбиәләү өсөн telegramexpedition växelstation samtalsapparat" от 1935. Шундайҙар араһында булған уҡыусыға, нимә булды söckendagar станцияһы асылды (белеүебеҙсә) . 8-20. Был аҡса эҙләргә тура бәйләнештә сәғәт тыш икенсе, әгәр телисез һине кем тота, -. Йәкшәмбе иртәнге буйынса хеҙмәте станцияһы өсөн ябыла. 10-13 өсөн йәкшәмбе һәм киске. 16-18. Түбән булғанын фотоһүрәттәрҙән күрергә мөмкин, - тип эштәре менән булыша 40kr сифаты өсөн бүләктәр тумблерҙы/яҙыла һәм йыл. Уға ярашлы һәм "телефон белешмәһе", шуға күрә абоненттар һаны йыл. 1935 Калифорния 15 ст, төп айлыҡ эш хаҡы алған 50 кр.
(Басыгыз өсөн ҙур формат яһау һүрәттәр)
Кеше өсөн, өйҙә телефон да бар, тимәк, был шулай яҡшы булыр, әгәр һеҙҙең өсөн эшләй теләп шылтыратыусылар булды växelstationen. Һеҙ түләргә тейеш булып сыға, сығып китеү 15 ҡара пятак винтовка, аҙ булып күренгән һүрәт. Был китап. шулай уҡ швеция менән stationsförteckningar йыл һүрәте күрһәтелә. 1919. Биттәр 120 беҙ табырбыҙ "Östbyn".
Майя тормошҡа алмашҡа беренсе телефон йәшәй.. 40-сы йылдар аҙағында-100м яңы инструкция төҙөү көнсығыш televäxel. Бөгөн ул ҡыҙы, иҫке Англияла йәшәй., шул уҡ ваҡытта уның икенсе улы боронғо йәшәй..
60 беренсе автоматик алмаштырыу төҙөү Холма (бина бөгөн дә бар.), был телгә алда араһында ике тапҡыр. Башында 80-хан тарафынан төҙөлгән бөйөк британия, ул бөгөнгө көнгә тиклем ҡулланылған. Уртаһында/90-сы йылдар аҙағында, борон-борон тиклем ютуб, Facebook Google һәм яҡтылыҡ күреп, шулай итеп, был бер бөйөк британия, интернет менән бәйләнеш булыуы уның тәүге Holmbor.
Ғәҙәттә компьютер өҫтәле, сылбыр бар була “56 kbits-modem” был, үҙ сиратында, телефон тоташтырыусы булып Джек. Һәм еткәс, көпшә элек тип күрһәтте, һәм әлегә биш минут дауамында һеҙҙең көтөп ултыра Веб-биттәр булып скачать! Бәлки, тәүге электрон почта алмашыуы Anundgårds үтә?
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Holmborna өсөн, шулай уҡ вокзалға килә лә, тиҙ арала булыуы менән күпкә яңыртыу өсөн ADSL-tekniken 00 сәғәттә башлана. -, телия селтәрендә лә йәки башҡа теләсә ҡайһы оператор, тип иҫәпләй ул отошло буласаҡ.. Көҙ 2005 эвакуатор anundgård була. лидный мәктәптәренең береһенә, шулай уҡ уларҙан һорарға ҡуша ине, ә һуңынан, әгәр anundgårdsbor ҡыҙыҡһыныусылар булды., сөнки эшләүселәргә ғаиләләрен 15. 3g технологияһы мобиль үткән йылда барлыҡҡа килде., тимәк, күбеһе үҙебеҙҙән интернет аша тоташыу, иҫке побросать коммутируемый telejacket.
Хәҙер шул ваҡыттан алып йыл һеҙ күп булырға тейеш, тип һуңғы тапҡыр шыуыусылар менән "Кбит 56 модем" аша telejacket, шул уҡ ваҡытта әлеге ваҡытта был Калифорния 40 абонент, Anundgårdsstationen телефония ҡулланыу өсөн йорт буйынса telejacket.
Тейешле һылтанмалар
Декабрендәге ҡарары 2016: Ярҙам күләме, Хольм сүс өсөн бирелә.! Holmbygden.см
www.holmbygden.se/2016/12/15/beslut-fiber-till-holm/
Ekonomisk Тора Холм Föreningбыл. Бында теркәлгән!
www.holmbygden.se/foreningar/holm-fiber/
Ябыу тураһында ентекле/"селтәрен киләсәктә". Телия.см-ға
www.telia.se/framtidensnat
4Г-мастер Holmbygden! Holmbygden.см
www.holmbygden.se/2015/03/23/4g-till-holmbygden
Телек үҙгәрә.- башинформсвязь селтәрҙәрен һәм, Почтаһы & Агентство Телеком
www.pts.se/sv/Privat/Telefoni/Fast-telefoni/Forandringar-i-tele–och-bredbandsnaten
Телия Loviken телефон ала. 2012, Holmbygden.см
www.holmbygden.se/2012/12/05/telia-tar-bort-fast-telefoni/


text:
Тарихи Башҡортостан
Тарихи Башҡортостан — тарихи тәңгәл, башҡорт халҡының тарихи биләгән ере.
«Тарихи Башҡортостан» термины хәҙерге ваҡытта башҡорт этносының, мәҙәниәтенең, теленең таралыу өлкәһен билдәләү өсөн, лингвистик, этнографик, мәҙәниәт, тарихи эҙләнеүҙәр өсөн кәрәк. Ул шулай уҡ бөгөнгө Башҡортостан Республикаһынан ситтә йәшәгән башҡорт халҡының мәҙәни бәйләнештәрен нығытыу өсөн төбәк-ара сәйәсәтендә, шулай уҡ күрше региондар халҡы менән тарихи берлекте күрһәтеү өсөн ҡулланыла.
Терминдың синонимдары — был ерҙең иртәрәк барлыҡҡа килгән исемдәре: «Башгурд», «Башгирд», «Башгирд», «Баскардия», «Башгирдия», «Фийафи Башкырт/Башкырт далалары», «Башҡорттар иле», «Бастарктар иле», «Башкырд», «Башджарды», «Башҡортостан», «Pascatir», «Bashirdi». Төбәкте «Башгурд» тип исемләгән иң тәүге хәбәр (VIII б.) Фазлаллах Рәшид-ад-диндың «Оғуз-нәмә»[1] хеҙмәтендә осрай.
«Тарихи Башҡортостан» төшөнсәһе «Бөйөк Венгрия» (Major Hungaria, Magna Hungaria — венгрҙарҙың ата-бабалары торған ере тип фаразлана) төшөнсәһе менән уртаҡ. XIII б. Франциск монахы Джованни да Плано Карпини сәйәхәтенән һуң яҙған эшендә телгә алына.
Йөкмәткеһе
Географик урыны
Географик урыны Көньяҡ Урал һәм уның тирәһенә тап килә. Рәсми яҡтан сиктәре билдәләнмәгән. Һәр бер тарихи осорҙа сиктәре яҡынса ғына күрһәтелгән.
Иң боронғо мәғлүмәттәрҙе «Диуану әл-лөғәт әт-төрк» (1072—1074) авторы Мәхмүд Ҡашғари күрһәтә. Китаптағы һыҙмаға ярашлы был урындар «Фийафи Башҡырт» йәки «Башҡырт далалары»[7] тип атала. Һыҙма дөрөҫ географик урынды тасуирламай, ләкин көнбайыштан Каспий диңгеҙе һәм Волганың Этиль үҙәненең, көнбайыштан һәм төньяҡтан — Урал тауҙарының, көнсығыштан — Иртыш үҙәненең булыуы "Башҡырт далалары"ның урынын билдәләргә ярҙам итә. Унан алда X б. Ибн Фаҙлан исемле сәйәхәтсе Әл-Башгирд дәүләте тураһында яҙа һәм сәйәхәт иткән саҡта үткән йылғаларҙы һанап китә [8].
Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик һүҙлегенә ярашлы:
Ошо уҡ ваҡыттағы икенсе сығанаҡҡа ҡарағанда, территорияға «…Кама, Ағиҙел, Яйыҡтың ике яғынан бөтә урман һәм дала ерҙәр …» [10] инәләр.
Төрлө тарихи сығанаҡтар һәм рәсми документтарҙы, шул иҫәптән, Ҙур һыҙым китабын[3], ҡулланып, заман тарихсылары тарихи территорияны XVII—XIX бб. ошолай тасуирлайҙар:
Дәүләт һәм ерле-административ буйһоноуы
Көньяҡ Урал башҡорттарында тәүге осорҙа дәүләтселектең булыуы тураһында хаҡ дәлилдәр юҡ. Шул уҡ ваҡытта, Ибн Фаҙлан, Джиованни дель Плано Карпини[13], Гийом де Рубрук[14], башҡорт шәжәрәләре һәм эпостары бында XIII б. тиклем уҙ аллы идара итеү формаһы булыуы тураһында һөйләй. С. И. Руденко[5], Әбү Заид әл-Балхи[5] ға һылтанып, Башҡортостандың көнбайыш райондары Болғар дәүләтенә инеүе тураһында яҙа. З. И. Йәнекәев, Р. Ғ. Кузеев[6] ҡа һылтанып, «…бүләр (биләр), йәнәй, меңле, әйле ырыуҙары башҡорттары шәжәрәләрендә үҙ хакимдары итеп булғар хандарын Айҙар, Сәйет, Әмир, Сәлим, Илһам, Ғабдуллаларҙы яҙғандар…»[6]. З. И. Йәнекәев үҙ эшендә татар-монголдарҙың баҫып инеүенә тиклем төрки телле дәүләттәр конфедерацияһы Дешт-Ҡыпсаҡ составында көслө башҡорт дәүләте — Табын ханлығы булыуы тураһында яҙа. Автор Р. Ғ. Кузеевтың[7] ғилми эшенә нигеҙләнә. Венгр монахы Юлиан [20] 1235—1236 йй. башҡорттарҙың үҙ хакимы — ханы — тураһында яҙа.
XIII быуатта Тарихи Башҡортостан Монгол дәүләтенең йоғонтоһона әләгә. Джиованни дель Плано Карпини һәм С. И. Руденко кеүек авторҙарға ярашлы, Башҡортостан Волга Булғары дәүләтенең тарҡалыуынан һуң монголдар тарафынан яулап алына. С. И. Руденко фекеренсә, Болғар ханлығын яулау 1229 йылда булһа, 1236 йылда «…бар Башҡортостан яуланған…». Л. Н. Гумилев тасуирламаһында «… монгол-башҡорт һуғышы 14 йыл барған… Башҡорттар яуҙарҙа еңгәндәр һәм, ахырҙа, дуҫлыҡ һәм берләшмә тураһында килешеү төҙөп, артабанғы яулап алыуҙарҙа бергә ҡатнашҡандар…»[8]. Уныңса был хәл 1220—1223 йй. булған
З. И. Йәнекәев ҡарашынса, был ике фекер бер-береһенә ҡаршы килмәй. Волга Булғары йоғонтоһо аҫтында булған башҡорт ырыуҙары, Биләрҙең ҡолауынан һуң, бойондороҡто танырға мәжбүр була. Мөйтән бей башлығында башҡорт ырыуҙарының күпселеге Монгол дәүләтенә үҙ ирке менән ҡушыла. «Башҡортостан тарихы» авторҙары «…башҡорттарҙың монгол дәүләтенә ҡушылыу…» 1207—1208 йй. булған, тип һанайҙар. Шул уҡ ваҡытта «…башҡорттарҙың ҡушылыуында мәжбүр итеү һәм таныу акты ла бар…». Шуға күрә, Алтын Урҙа тарихын өйрәнеүсе Г. А. Федоров-Давыдовтың фекере иғтибарға лайыҡ. Монголдар яуланған ерҙәрҙә урындағы хакимдарҙы бер ҡасан да ҡалдырмағандар. Башҡорттарға ғына үҙ ханын ҡалдырыу мөмкинселеге бирелгән, сөнки үҙ иректәре менән монголдарҙың башлығын танығандар…"[9]. Тарихи Башҡортостандың урындағы халҡы һәм буйһондороусылар араһындағы мөнәсәбәттең үҙенсәлекле булыуы тураһында башҡорттарҙың үҙ аллы халыҡ булып ҡалыуы һөйләй.
Билдәле булыуынса, XIII быуатта Батый-хан ҡорған үҙ аллы Алтын Урҙа дәүләте барлыҡҡа килгән, тарихи Башҡортостан уның эсенә ингән. В. Л. Егоров[10] «Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв.» хеҙмәтендә, Әл-Омари һәм Рубрукка һылтанып, Алтын Урҙаның территорияһын (Башҡортостан өлкә тип әйтелгән ерен) шулай итеп тасуирлай — «…дәүләттең территорияһын тотош тасуирлағанда, иң билдәле ҡалаларҙың исемен килтерә. Улар араһында Хорезм, Сыгнак, Сайрам, Яркенд, Дженд, Сарай, Маджар, Азак, Акчакерман, Кафу, Судак, Саксин, Укек, Булғар, Дербент, шулай уҡ Себер һәм Ибирь өлкәләре, Башкырд, Чулыман» (С.29) һәм империяның төньяҡ сиге — «… төньяҡ сик булып Булғар һәм Башкырд (Башҡортостан) өлкәһе күрһәтелгән…» (с. 30).
Ғәрәп тарихсыһы әл-Омариға һылтанып, шулай уҡ Греков һәм Якубовский «Алтын Урҙа һәм уның ҡолауы» тигән хеҙмәтендә: «…Джейхун яғынан был дәүләттең сиктәре — Хорезм, Саганак, Сайрам, Яркенд, Дженд, Сарай, Маджар ҡалаһы, Азак, Акча-кермен, Кафа, Судак, Саксин, Укек, Булгар, Себер өлкәһе, Ибирь, Башкырд һәм Чулыман… Баку ҡалаһы… — Ширван крайы ҡалаларының береһе, уның эргәһендә „Тимер ҡапҡалар“, уларҙы төрөктәр Димиркапу» тип атайҙар[24] .
Сәйәси-административ төҙөлөш тураһында: «…сығанаҡтарҙа Алтын Урҙаның уң һәм һул яҡ сигенең барлыҡҡа килеү сәбәптәре аныҡ билдәләнмәгән, ти автор . Г. А. Федоров-Давыдов ике яҡты Волга бүлгән тигән фекер менән ризалашмай. Моғайын, был сик Яйыҡ (Урал) й. тирәһенән үткәндер…» (160 б.). Яика (Урал) …" (С.160). «… Алтын Урҙаның ерле-административ бүленеше нигеҙендә улус системаһы булған. Уның асылында феодалдарҙың хандан биләмә (улус) алыу хоҡуғы тора, шуның өсөн биләүсе үҙенә хәрби һәм иҡтисади бурыстары алған…» (С. 162). Улустарҙың урынлашыу тасуирламаһын алғанда (163б.), тарихи Башҡортостан туғыҙынсы һәм унынсы улустарға (Яйыҡтың (Урал) уң һәм һул ярҙары буйында) буленгән, тип фаразларға була. Бәлки ҡайһы бер ерҙәр Волганың һул яры буйлап урынлашҡан һигеҙенсе улусҡа (Батый-хандың шәхси ере) ингәндер. «Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв.» китабындағы карталарға ярашлы, тарихи Башҡортостан ерҙәре Сарай һәм Шибан улустары ҡарамағында булған.
XIII—XIV бб. ерҙәр төрлө улустарға, йәғни урындағы хакимдарға, буйһонған. Олоҫтарҙың аныҡ сиктәре булмаһа, Урал һырты йәки Ағиҙел йылғаһы буйлап үткәндер, тип фаразларға мөмкин.
Алтын Урҙа тарҡалғас, тарихи Башҡортостан ерҙәре Нуғай урҙаһы, Ҡазан, Себер ханлыҡтарына ингән.
XVI б. икенсе яртыһында башҡорттар Рәсәйгә ҡушылалар .
Рәсәй империяһы составында ерле-административ төҙөлөшөнөң үҫеше
Башҡорттар Рәсәй дәүләтенә ҡушылғас, тарихи Башҡортостан ерҙәре Ҡазан өйәҙенә инә. 1586 йылдан төп ерҙәр — Өфө өйәҙенә, төньяҡ-көнсығыш өлөш — Верхотур өйәҙенә, Урал аръяғы ерҙәре — Тубыл өйәҙенә бүленә. Был өйәҙҙәр менән идара итеү Мәскәү ҡалаһында урынлашҡан Ҡазан һәм Себер приказдары тарафынан алып барылған. Бындай идара итеү системаһы XVIII б. тиклем һаҡланған.
Петр батша реформаһы (1708 й.) нигеҙендә Рәсәй 8 ҙур губернаға бүленә. Башҡортостан ерҙәре бүленеп, Ҡазан, Себер губерналарына буйһона. Киләһе Петр реформаһы (1744 й.) ваҡытында Ырымбур губернаһы барлыҡҡа килә, ул тәүҙә Өфө, Иҫәт, Ырымбур провинцияларынан, ә 1781 й. — Ырымбур, Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Минзәлә, Верхнеуральск, Троицк, Силәбе, Бөгөлмә өйәҙҙәренән тора.
1781 й. Ырымбур губернаһы үҙгәртелеп, Өфө наместниклығына әйләнә, ул Өфө һәм Ырымбур өлкәләренән тора. Өфө өлкәһе Өфө, Бөрө, Стәрлетамаҡ, Минзәлә, Бәләбәй, Силәбе, Бөгөлмә, Боғорослан өйәҙҙәренән торған. Ырымбур өлкәһе — Ырымбур, Верхнеуральск, Быҙаулыҡ, Сергиев өйәҙҙәренән торған. 1784 й. Өфө наместниклығында Троицк өйәҙе барлыҡҡа килә.
1796 й. Өфө наместниклығынан 10 өйәҙҙән торған Ырымбур губернаһын төҙөгәндәр. Бәләбәй, Боғорослан һәм Сергиев өйәҙҙәре бөтөрөлә. 1804 й. Бәләбәй һәм Боғорослан өйәҙҙәре яңынан төҙөлә. Тарихи Башҡортостандың сит ерҙәре Пермь өлкәһенең Уса, Пермь, Красноуфимск, Екатеринбург, Шадрин өйәҙҙәренә, Вятск губернаһының Йылабуға, Сарапул өйәҙҙәренә, Һарытау губернаһының Вольск, Хвалын, Хотинск өйәҙҙәре ерҙәренә инә.
1851 й. Бөгөлмә, Быҙаулыҡ, Боғорослан өйәҙҙәре Һамар губернаһына күсә.
1865 й. Ырымбур губернаһы Өфө һәм Ырымбур губерналарына бүленә. Өфө губернаһы составына Өфө, Бөрө, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ, Златоуст, Минзәлә өйәҙҙәре инә.[11]
Февраль революцияһына тиклем башҡорттарҙың Рәсәй империяһы составында хоҡуҡи статусын «Положение о башкирах» (1863 й. 14 майында ҡабул ителгән). Революциянан һуң республиканың дәүләт структураһын төҙөү процесстары башлана.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
- Башҡортостан тарихы
- Башҡорттар
- Башҡортостан Республикаһы
- Башҡорт АССР-ы
- Бәләкәй Башҡортостан
- Оло Башҡортостан
- Өфө губернаһы
- Ырымбур губернаһы
- Ҡазан ханлығы
- Себер ханлығы
- Нуғай Урҙа
- Алтын Урҙа
- Монгол империяһы
- Волжская Булгария
Иҫкәрмәләр
- ↑ Фазлаллах Рашид-ад-дин. Огуз-наме. Баку, 1987. С. 68, 69.
- ↑ Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Т. 3, Санкт-Петербург, 1891. с. 225-240.
- ↑ Книга Большого Чертежа. / Подготовка к печати и редакция К. Н. Сербиной. М.:Л., 1950. С. 139
- ↑ История Башкортостана с древнейших времен до наших дней: В 2 т. / И. Г. Акманов, Н. М. Кулбахтин, А. З. Асфандияров, и др.; Под ред. И. Г. Акманова. Т. 1. История Башкортостана с древнейших времен до конца XIX в. — Уфа: Китап, 2004. — 488 с.: ил. — С. 111.
- ↑ 5,0 5,1 Руденко С. И. Башкиры: Историко-этнографические очерки. — Уфа: Китап, 2006. — 376 с.:ил.
- ↑ 6,0 6,1 Башкирские шежере/ Сост. Р. Г. Кузеев. Уфа, 1960. С. 50-63, 166—173, 175—223
- ↑ Кузеев Р. Г. Происхождение башкирского народа: Этнический состав, история расселения — М.: Наука, 1974. — Б. 261—265. — 572 б.
- ↑ Гумилев Л. Н. Древняя Русь и Великая Степь. С. 459.
- ↑ История Башкортостана с древнейших времен до наших дней: В 2 т. / И. Г. Акманов, Н. М. Кулбахтин, А. З. Асфандияров, и др.; Под ред. И. Г. Акманова. Т.1. История Башкортостана с древнейших времен до конца XIX в. — Уфа: Китап, 2004. — 488 с.: ил. — С. 66.
- ↑ Егоров В. Л. Историческая география Золотой Орды в XIII—XIV вв. —М.:Наука, 1985. — 244 с.:ил.
- ↑ Гатауллин Р. Ш. Динамика административно-территориального подчинения исторического Башкортостана // Организация территории: статика, динамика, управление: Материалы IV Всероссийской научно-практической конференции (Уфа, февраль 2007). — Уфа, 2007. — 288 с. — стр. 98-103.
Әҙәбиәт
- Вахитов Р. Города башкир средневековья // Ватандаш. — 2016. — № 1. — С. 84—105. — ISSN 1683-3554.
- Хамидуллин С. И. К вопросу о названии средневековой Уфы // Ватандаш. — 2015. — № 6. — С. 20—26. — ISSN 1683-3554.
- Юсупов Ю. Письменные источники о городах средневековой Башкирии // Ватандаш. — 2009. — № 11. — С. 37—40. — ISSN 1683-3554.
Һылтанмалар
- Псәнчин А. В. Башҡортостан // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Средневековые источники — о древних башкирских городах
- Институты государственного управления и самоуправления у башкир в XV—XVI вв.
- Уфа намного древнее Казани
- Южные башкирские территории в начале XVIII века
- Название «Башкирия» в прошлом
- Расселение народов Исторического Башкортостана. Статья в журнале Ватандаш


text:
Гарнати
Әбү Хәмит Мөхәммәт әл-Гарнати (ғәр. أبو حامد الغرناطي) — ғәрәп сәйәхәтсеһе, ислам миссионеры (1080—1170). Тулы исеме Әбү Хәмит мөхәммәт ибн Абд ар-Рахим әл-Гарнати әл-Андалуси. Тыуған урыны Гранада, Әл-Андалус, Испания. Искәндәриәлә, Ҡаһирәлә (Мысыр) уҡый. Һөнәре: мосолман хоҡуғы, фикыһ.
Йөкмәткеһе
Биографияһы
1123 йылдан һуң әл-Гарнати дүрт йыл Бағдадта йәшәй, киләсәктә бер нисә хәлифәнең вәзире буласаҡ Ибн Хубайрҙың ҡунаҡсыллығы менән файҙалана. Шунда уның тәүге улы, Хәмит тыуа, ошо улы буйынса маҡтаулы ҡушамат ала (кунья) Әбү Хәмит («Хәмит атаһы»).
1130 йылда әл-Гарнати ҙур сәйәхәт башлай. Ул Көньяҡ Әзербайжанда Абхар һәм Әрдәбил ҡалаларына, Дағстанда Дербент ҡалаһына килә. Киләһе йылда әл-Гарнати бер ни тиклем ваҡыт Саҡсин ҡалаһында, Волганың түбәнге ағымында йәшәп ала. Дәрбәнттә (Дербент) (йәки Дербент эргәһендәге ҡасабаларҙың береһендә) уны әмир ҡабул итә, ул әмиргә мосолмандарҙың хоҡуҡтары буйынса дәрестәр бирә. Саҡсинда уның янына урындағы фикыһ белгестәре йыйыла, улар юриспруденцияла ҡатмарлы осраҡтарҙы хәл итеү буйынса һорауҙар менән киләләр.
1135 йылда әл-Гарнати Волга буйлап Болғар ҡалаһына тиклем күтәрелә, бер ни тиклем ваҡыт шунда йәшәй. Яҡуп ибн Ноғман әл-Болғари менән осраша һәм уның тарафынан яҙылған «Тәуарихи Болғарийа» тарихи-әҙәби әҫәре менән таныша[3].
1150 йылда, «Славян йылғаһы» буйлап китеп, Болғарҙан Русь дәүләтенә килә. Ул Русь дәүләтендә булған берҙән-бер мосолман авторы һәм хатта йылъяҙмаларҙа ла булмаған шундай мәғлүмәттәр бирә: «Һәм мин славяндар ҡалаһына килдем, ул „Тау[од] Куйав“ (Киев) тип атала. Ә унда меңләгән „мәғриблеләр“, ҡиәфәттәре буйынса төркиҙәр, төрки телендә һөйләшәләр һәм төркиҙәр кеүек уҡ аталар. Был илдә улар беджнак (бәшнәктәр) исеме аҫтында билдәле. Һәм мин бағдадлыларҙан бер кешене осраттым, уның исеме Кәрим ибн Фәйрүз әл-Джаухари, ул был мосолмандарҙың береһенең [ҡыҙына] өйләнгән. Мин был мосолмандарға йома намаҙы ойошторҙом һәм уларға йома вәғәзен өйрәттем, ә улар йома намаҙын белмәйҙәр ине».
Әбү Хәмит һуңыраҡ Венгрияға бара, унда күп өлөшө ислам динен ҡабул иткән күсмә халыҡтар-төркиҙәр, венгр королдәренең ҡулында мөһим удар көс тәшкил итәләр. Бында шулай уҡ әл-Гарнати мосолман — күсмә халыҡтарҙың остазы ролендә сығыш яһай: уларҙың берәүҙәренә йола өйрәтә, икенселәре уның уҡыусылары булып китә. Ул королдең уны ҡабул итеүенә лайыҡ була һәм Саҡсинға ҡайтыр юлында уның ҡушҡандарын үтәй.
Киев, Саксин һәм Хорезм аша әл-Гарнати Мәккәгә хажға килә. Мәккәнән Бағдадҡа ҡайта, унда уның элекке танышы Ибн Хубайра инде бишенсе йыл әл-Муктафи хәлифе вәзире булған була.
Хеҙмәттәре
Әл-Гарнати бер нисә сәйәхәт китабы яҙа: My Риб ән бад Аджаиб әл-Мәғриб («Мәғриб мөғжизәләренең ҡайһы берҙәренең асыҡ тасуирланышы») һәм Тухфат әл-албаб ва сухбат әл-әҙәп («Аҡыллыларға бүләк һәм мөғжизәләрҙән һайланмалар»), улар мосолман донъяһында ҙур уңыш ҡаҙаналар. Был әҫәрҙәрҙә Волга, Дон йылғалары тураһында, шулай уҡ Болғар иле, Русь, Киев тураһында, сауҙа формалары тураһында, славяндарҙың көнкүреше тураһында һәм шуларға оҡшаш мәғлүмәттәр бар, улар ғәрәп ғалимдары тарафынан киң ҡулланыла. Был хеҙмәттәр «Башланғыс йылъяҙманы» раҫлайҙар һәм Киев Русе тарихы буйынса мөһим сығанаҡ булып торалар.
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #10242859X // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
- ↑ 2,0 2,1 (unspecified title) — Королевская академия истории, 2009.
- ↑ Идельбаев М. Х. Якуб ибн Нугман // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8.
Әҙәбиәт
- Pons Borgues, Francisco (1993). Historiadores y geógrafos arábigo-españoles. Madrid: Ollero y Ramos Editores, S.L. ISBN 84-7895-017-6.
- Большаков О. Г. Путешествие Абу Хамида ал-Гарнати в Восточную и Центральную Европу (1131—1153 гг.) / О. Г. Большаков, А. Л. Монгайт. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1971. — 134 с.
- Пачкалов А. В. Аль-Гарнати // Ислам в Поволжье. Энциклопедический словарь. Вып. 5. М. Нижний Новгород, 2012.


text:
- Подробности
- Просмотров: 545
АКЦИЯЛАР (нем. Aktie), ҡиммәтле ҡағыҙҙар төрө. Акционерҙар йәмғиәттәре тарафынан сикләнмәгән әйләнеш ваҡыты м‑н сығарыла; хужаларының (акционерҙарҙың) АЙ килеменең өлөшөн дивидендтар рәүешендә алыу, АЙ м‑н идара итеүҙә ҡатнашыу һәм АЙ бөтөрөлгәндә уның милкенең бер өлөшөнә хоҡуғын нығыта. А. исемле ҡиммәтле ҡағыҙ булып тора.
А. 2 төп төрө бар: ябай һәм өҫтөнлөклө. Ябай А. предприятиеның бер йыллыҡ хужалыҡ эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә дивидендтар алыу мөмкинлеге, акционерҙар йыйылышында тауыш биреү һәм АЙ бөтөрөлгән осраҡта ҡалдыҡ хоҡуғы (бөтә бурыстарҙы һәм өҫтөнлөклө А. б‑са өлөштәрҙе түләгәндән һуң) м‑н активтарҙа ҡатнашыу хоҡуғы бирә. Өҫтөнлөклө А. АЙ эшмәкәрлегенең финанс һөҙөмтәләренә ҡарамайынса билдәләнгән күләмдәге дивидендтар алыу хоҡуғы, АЙ бөтөрөлгән осраҡта милектең өлөшөн алыуҙа өҫтөнлөк бирә, ләкин идара итеүҙә ҡатнашыу мөмкинлеге бирмәй. Дәүләт ихтыяждарын тәьмин итеү өсөн махсус хоҡуҡ — “алтын акция” индерелгән. Алтын акциялар ябай А. бөтә хоҡуҡтарына эйә, дәүләт милке булып ҡала һәм йәмғиәттең уставына үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индереүгә, уны үҙгәртеп ҡороуға һәм бөтөрөүгә, башҡа пр‑тиеларҙа ҡатнашыуға, залогҡа йәки ҡуртымға биреүгә, һатыуға йәки милекте тартып алыуға ҡағылышлы мөһим ҡарарҙар ҡабул иткәндә вето хоҡуғы бирә. Улар ярҙамында хосусилаштырылған пр‑тиелар эшмәкәрлегенә дәүләт контроле башҡарыла. А. номиналь, эмиссион һәм баҙар (курс) хаҡы бар.
Башҡортостанда тәүге А. 19 б. тау сәнәғәте акционерҙар йәмғиәттәре сығара. Яңы иҡтисади сәйәсәт бөтөрөлгәс А. әйләнеше туҡтатыла. 20 б. 90‑сы йй. башында күп дәүләт пр‑тиелары акционерҙар компанияларына әйләнгәс А. күпләп сығарыла башлай. 2010 й. фонд баҙарында “Башинформсвязь”, “Башкирэнерго”, “Башнефть”, “Газпром нефтехим Салават”, “Уфанефтехим”, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе һ.б. респ. пр‑тиеларының А. әйләнештә була.
А.Ф.Килмәтов, В.М.Резбаев, Р.Э.Әхтәмов
Тәрж. Г.М.Яҡупова


text:
Роза РӘСЕМБӘТОВА, Хәйбулла районы хакимиәтенең аналитика һәм мәғлүмәт бүлеге баш белгесе
:
“Ат тоғролоғо теләйем”
– Йылҡы йылының Уҡсы йондоҙлоғонда тыуғанмын. Таныштарым, шаяртып, “настоящий Кентавр” тип тә йөрөтә. Башҡорт аты кеүек сабыр, талымһыҙ булмаһам да, ҡайһы саҡ үҙемде йөк аты тип хис итәм. Ә бына йыл хужаһын әүҙем тип атауҙары менән тулыһынса ризамын. Миңә ошо сифаттар хас: һәр ерҙә әйҙәүсе, ойоштороусы булараҡ күп йөрөргә, бер юлы бер нисә эште алып барырға тура килә. Бала саҡта йылҡы малын яратып, уға хатта ултырып ҡарағаным булды. Әле “тимер ат”ты йүгәнләйем, ни тиһәң дә, заманы шулайыраҡ бит.
Үҙем һәр саҡ дөрөҫлөк, ғәҙеллек яҡлы, алдаҡсыларҙы яратмайым, тура һүҙле, тоғро, һүҙендә тора белгән кешеләрҙе хөрмәт итәм. Уҡсы булараҡ, алдыма ҡуйған маҡсатымды ныҡышмалы рәүештә, эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашырырға ынтылам, йәшәү мәғәнәһен дә шунда күрәм.
Йылан йылы ыңғай ваҡиғаларға бай булды. Ирем Рәфис менән йорт тирәһендәге төҙөлөштө матур итеп атҡарып сыҡтыҡ. Эшемә килгәндә, район кимәлендә ҙур әһәмиәткә эйә булған күп кенә проекттарҙы ойоштороуҙа туранан-тура ҡатнаштым. Өс ҡыҙым – өс йондоҙом һәр береһе үҙенсә балҡып, беҙҙе ҡыуандырып тора. Оло ҡыҙыбыҙ Диләгә Рәсәй Президенты шыршыһына барыу бәхете йылмайҙы.
Үҙемдең йылым да тормошомда хәтерҙә ҡалырлыҡ матур ваҡиғаларға бай булыр, тип өмөтләнәм. Байрам табынында ғаиләмде тултырылған ҡаҙ һәм буҙа менән һыйлаясаҡмын. Яңы йылда кешеләргә йән, тән сәләмәтлеге, рухи үҫеш, камиллыҡ, иң мөһиме – ат тоғролоғо теләйем.


text:
- Подробности
- Просмотров: 512
АҒАС ӘҘЕРЛӘҮ СӘНӘҒӘТЕ, ағас әҙерләүҙе һәм беренсел эшкәртеүҙе (ҡара: Ағас материалдар) тормошҡа ашырыусы сәнәғәт тармағы. А.ә.с. төп пр‑тиелары булып урман сәнәғәте хужалыҡтары тора. Ағасты тулыһынса эшкәртеүҙе ағас эшкәртеү сәнәғәте башҡара.
20 б. башында Көньяҡ Уралда ағас әҙерләүҙең төп күләме акционерҙар йәмғиәттәренә тура килә. 20‑се йй. башлыса утын ағасы әҙерләнә. Индустриялаштырыу осоронда БАССР‑ҙың урманлы райондарында ағас әҙерләү артелдәре, конторалары, участкалары һәм пункттары ойошторола. Ағас әҙерләү эшенә махсус ҡасабаларҙа йәшәгән халыҡтың күпселек өлөшө йәлеп ителә. 1934 й. А.ә.с. тотҡан урыны сәнәғәт продукцияһының дөйөм кимәлендә 10,6% тәшкил итә. Респ. А.ә.с. пр-тиелары СССР Урман сәнәғәте ХК‑ның Көнсығыш райондары ағас әҙерләү һәм ҡыуыу баш идаралығы структураһына инә. 1940 й. БАССР Урман сәнәғәте ХК, 1952 й. “Башлес” тресы (ҡара: “Башлеспром”) ойошторола. Ағастың күпселек өлөшөн урман сәнәғәте хужалыҡтары Өфө, Ағиҙел йй. һәм уларҙың ҡушылдыҡтары буйлап ағыҙа. Ҡайһы бер торама пункттар урман пристандәре булараҡ барлыҡҡа килә (мәҫ., Өфө кантоны Бельский ҡасабаһы, Ҡариҙел р‑ны Яңы Муллаҡай ҡасабаһы).
Ағас әҙерләү башлыса Белорет, Ғафури, Йылайыр, Ҡариҙел һәм Нуриман р‑ндарында алып барыла. Тотошлай ҡырҡыу һөҙөмтәһендә урмандың майҙаны 2 тапҡырға тиерлек кәмей, урман составындағы ылыҫлы төр өлөшө байтаҡҡа аҙая. БР‑ҙың А.ә.с. 274 пр‑тие һәм производствонан тора (2004). 2005 й. һәр йылға иҫәпләнгән ҡырҡынды 10,92 млн м3, үҙләштереү — 17,2%, төҙөлөшкә яраҡлы ағас сығышы — 61,5% тәшкил итә. Урман сәнәғәте хужалыҡтары башлыса ылыҫлы урман участкаларын үҙләштерә. 20 б. аҙ. респ. ағас әҙерләү күләме кәмей (ҡара: табл.). А.ә.с. продукцияһы БР‑ҙа һәм РФ‑тың башҡа төбәктәрендә һатыла.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 499
ДЖЕЙХАНИ, Джайхани (Әбү Абдулла Мөхәммәт ибн Әхмәт әл-Джейхани; ? — 941, Бохара), Урта Азия ғалимы. Сәмәрҡәнд әмире һарайында вәзир булып хеҙмәт итә (яҡынса 913—14 йй.). Гардизи, Ибн Руста һ.б. хеҙмәттәренән билдәле булған “Китаб әл‑мәсалик вәл-мәмалик” (“Юлдар һәм илдәр китабы”) хеҙмәтенең авторы. Д. Көнсығыш Европа, Урта һәм Үҙәк Азия халыҡтарын, ш. иҫ. бәшнәктәр, ҡыпсаҡтар, уғыҙҙарҙы тасуирлағанда Ибн Хордадбех әҫәрҙәрен киң файҙаланған. Боронғо венгрҙар йәшәгән ике төрлө терр‑яны күрһәтә, башҡорттар м‑н венгрҙарҙың этногенетик ҡәрҙәшлеге т‑да фараз итә.
Әҙәб.: Гардизи мәҡ. ҡарағыҙ.
И.М.Аҡбулатов, Б.С.Ильясов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 486
ИСМӘҒИЛЕВ Фоат Ришат улы (25.1.1949, БАССР-ҙың Нуриман р-ны Байгилде а.), химик-технолог. Техник ф. д‑ры (1992), проф. (2000). Р.С.Исмәғилевтең улы. БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1971) Нефтехимия производстволары ҒТИ‑нда эшләй, 1979 й. алып Волга‑Урал нефть һәм газ ғилми‑тикшеренеү һәм проект ин‑тында (Ырымбур ҡ.) лаб. мөдире, 1989 й. — “Грознефтехим” ҒПБ‑ның Башҡ‑н махсуслаштырылған конструкторлыҡ- технологик бюроһы (Өфө) дир. урынбаҫары һәм Яңы Өфө НЭЗ‑ының реконструкция б‑са дир. урынбаҫары, 1995 й. — Өфө сервис технология ин‑тында тирә‑яҡты һаҡлау һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу каф., 2001 й. — Әстерхан техник ун‑тында нефть һәм газ эшкәртеүҙең химик технологияһы каф. мөдире, 2004 й. — “Текойл” ЯАЙ‑ның (Өфө) фәнни эштәр б‑са дир. урынбаҫары, 2010 й. башлап Нефть һәм газ ятҡылыҡтарын үҙләштереү б‑са ғилми‑тикшеренеү һәм проект ин‑тында эшләй. Фәнни эшмәкәрлеге нефтехимия производствоһы технологияларына, нефть һәм газды промыслала әҙерләүгә һәм эшкәртеүгә, сәнәғәт экологияһы өлкәһендәге тикшеренеүҙәргә арналған. Уның ҡатнашлығында пиромеллит диангидридын алыу, көкөртлө водородты нейтралләштереү, көкөртлө газдарҙы катализ ярҙамында таҙартыу технологиялары эшләнә, улар нефть һәм газ сәнәғәте пр‑тиеларында индерелә. Ырымбур ятҡылығындағы тәбиғи меркаптандарҙан одорант алыу, көкөртлө водородлы газдарҙы плазма‑химик һәм мембраналы ысулдар м‑н эшкәртеү технологияларын төҙөүселәрҙең береһе. И. И.В.Курчатов ис. Атом энергетикаһы ин‑ты (Мәскәү) м‑н берлектә көкөртлө водородлы газдарҙы эшкәртеү өсөн тәж.‑сәнәғәт ҡоролмаһы төҙөй, төньяҡ нефть һәм газ ятҡылыҡтарын үҙләштереү проекттарында бер нисә технологик асышы файҙаланыла. 400‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, 65 уйлап табыу авторы.
Хеҙм.: Моделирование процесса парциального окисления сероводорода на металлоксидных катализаторах //Доклады Академии наук. 2001. Т.376. №1 (авторҙ); Жидкофазное окисление тиолов диоксидом хлора //Известия Академии наук. Серия химическая. 2001. №12.
М.Ғ.Моталов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Нуриман районы
Нуриман районы (рус. Нуримановский район) – Башҡортостандағы муниципаль район. Ҡариҙел йылғаһының һул яры буйлап түбәнге ағымында урынлашҡан. Көньяҡ-көнсығышта Силәбе өлкәһе менән сиктәш. 1930 йылдың авгусында Иҫке Күл районы итеп ойошторолған, 1933 йылда хәҙерге исеме бирелә. Район үҙәге — Ҡыҙылъяр ауылы, Өфөнән — 100 км, иң яҡын тимер юл станцияһы Иглиндән 40 км алыҫлыҡта ята.
Халыҡ һаны 2010 йылда 21,5 мең кеше (1970 — 34,3 мең; 1979 — 28,1 мең; 1989 — 22,9 мең; 1995 — 22,4 мең).
Районда 2 ҡасаба — Ҡыҙыл Шишмә (3,1 мең кеше), Павловка (1989 — 3,9 мең кеше) һәм 50 ауыл бар. Халҡының күпселеген татарҙар, башҡорттар, урыҫтар, мариҙар тәшкил итә.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Территорияһы төньяҡлап — Өфө яйлаһында, ә көньяҡлап Ағиҙел буйы убалы тигеҙлегендә ята. Территорияһының 78 процентын урман биләй. Ҡариҙел йылғаһы үҙенең ҡушылдыҡтары менән гидрографик селтәр барлыҡҡа килтерә.
Тупрағы: һоро урман, аҡһыл һоро, ҡара һоро урман, кәҫле-көлһыу. Тәбиғәт ҡомартҡылары: һыу сәтләүеге үҫкән Упҡанлы күле; Ҡыҙыл Шишмә карст сығанағы; Саруа күле шишмәһе. Районда аҡ шыршы, ҡарағай, ҡайын, йүкә, имән һәм уҫаҡ урмандары үҫә.
Доломит (Ильин), эзбизташ (Ҡыҙыл Шишмә), ҡом-ҡырсынташ ҡатнашмаһы (Ҡыҙылъяр, Түбәнге Ахлыстин), кирбес балсығы (Ҡыҙылъяр) ятҡылыҡтары табылған.
Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Нуриман — урман сәнәғәте һәм ауыл хужалығы районы. 205,5 мең гектар ере урман менән ҡапланған. Ағас әҙерләүселәр: Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының Нуриман урман хужалығы, хужалыҡ-ара урман хужалығы, “Башлеспром”дың Яманйылға урман сәнәғәте хужалығы (Ҡыҙыл Шишмә ҡас.), Саруа ағас әҙерләү бүлексәһе (“Башнефть” АНК) һ.б. Ҡариҙел йылғаһында — Павловка ГЭС-ы, Ҡыҙылъярҙа РТП һәм май заводы эшләй.
44,6 мең гектарҙы (район территорияһының 16,9 проценты) ауыл хужалығы ерҙәре биләй, шул иҫәптән һөрөнтө ерҙәр — 27,8 мең, сабынлыҡтар — 6,8 мең, көтөүлектәр 10,0 мең гектар. Районда эре панелле йорттар төҙөү тресының ярҙамсы хужалығы (Өфө ҡалаһы) бар. Төп тармаҡтары — һөт-ит йүнәлешендәге мал үрсетеү, сусҡасылыҡ, игенселек, картуф үҫтереү. Умартасылыҡ үҫешкән.
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Район территорияһы аша Иглин — Ҡыҙылъяр — Павловка автомобиль юлы үтә. Ҡыҙылъяр ауылы, Ҡыҙыл Шишмә һәм Павловка ҡасабаларында пристандәр бар.
Социаль-мәҙәни өлкә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Районда 35 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 12 урта; музыка мәктәбе (Ҡыҙылъяр ауылы), лицей һәм һөнәрселек училищеһы (Павловка ҡасаба), Б.Й.Нуриманов музейы (Яңы Күл ауылы), 25 дөйөм китапхана, 33 клуб учреждениеһы, үҙәк район һәм 3 участка дауаханаһы бар.
Районда урыҫ телендә “Красный Ключ” гәзите сыға.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нуриман районы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Официальный сайт Муниципального района Нуримановский район Республики Башкортостан
ауыл Советы


text:
Арҡаһына Твин ДелюксКүрһәтеү
Арҡаһына Твин Делюкс™
Арҡаһына Твин Делюкс™ is a video slot with Cluster Pays having six reels that is set on the 6x5 grid. " яңы онлайн слот программалар менән тәьмин итеү эшләй NetEntertinament . Барыһы тураһында Слот иҫке символы, яҡтылыҡ символы, уны төрлө емеш-еләк ҡушып символы менән сағыу неон индереү Bar. Слот аҡса теүәл, һис шикһеҙ, һеҙ иҫ киткес матур уйын графигы бирерлек музыка һәм тауыш биреү һеҙҙең тәжрибә, стиль хәтерләтә аркадный .
Раят яңы онлайн Слот
Слот өсөн был йәйғор уйнай башлай., ставка эшләргә кәрәк һеҙгә, улар үзгәреп торорға мөмкин түгел 0.01 өсөн 1. Барабанды әйләндерә башланы һәм уның варианттары булып күсә spin автозапуск төймәгә тоторға, ниндәй ҙә булһа билдәле бер ваҡыт эсендә тәнәфес. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ Графика һәм музыка футуризм фоновый слот төнгө клуб Ибица . Үҙ эсенә төрлө игральный онлайн картаһында яңы символы слот - Джек, Королева, Короле, Эйс менән бергә һәм хаҡы шундай юғары символы булараҡ, ҡыҙыл 7с, бар, Вишенка, һәм ҡыңғырау. Неон символы биҙәй алаһығыҙ.
Махсус мөмкинлектәр, аҡсаны теүәл бирмәй Слот
Комбинация ойоштороп онлайн слот өсөн был яңы выигрыш., һеҙ туғыҙ йәки унан символы төрлө кластерҙар булдырырға кәрәк.. Вертикаль йәки горизонталь булыуҙары мөмкин кластерын булдырыу позицияһын символикаһы менән йәнәш ултыртты.. Картҡа ултыртып мөмкин тиклем ставка менән бүләкләнде игральный өсөн һеҙҙе дөйөм символы 100x 30 кластеры.. Мөмкин тиклем түләү ставкаларын һәм һеҙ ҡыңғырау сейә символы 250x, дөйөм 500 тапҡыр ҡыҙыл 7с алыу өсөн ставкаларҙы бар һәм бүләкләнеүселәр 30 кластеры.. Тың иң бриллиант күк символы була, ул һеҙгә түләүҙе ала 1000 дөйөм күләмендә ставкалар алыу өсөн бүленгән 30 оҡшаш кластерҙар символы.. Был номер: ике катушка айырым , арҡаһына ике катушка бер нисә шундай уҡ башлау менән, уларҙы бер-береһе менән бәйләнгән.. Был ике катушка онлайн яңы киңәйтергә мөмкин. слот өсөн алыу менән 3 өсөн 6 күрше барабан бәйләп, төрлө кластерын ойоштороуға ҙур ярҙам иткән символы буласаҡ отображаться.
Йомғаҡ Яһаны
Дөйөм алғанда,, ул яңы слот слот онлайн дисперсия тип һанала, потенциал булыу өсөн, һеҙҙең алда түләү 1000 дөйөм тапҡыр арҡаһынан өсөн ставканы. Күмәклегендә эйә булған ртп яҡшыртыу слот 96.6% - был шаҡтай өсөн, уйынсылар уйын һәм ҙур еңеү яуларға тырышты түләү ҡарашын тотоу.


text:
- Подробности
- Просмотров: 234
ТИМЕЛЕЯ (Thymelaea), бүре йүкәһе һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 20 төрө билдәле, Евразияның һәм Төньяҡ Африканың уртаса йылы өлөшөндә таралған. Башҡортостанда ябай, йәки турғай Т. үҫә. Бер йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, тарбаҡлы йәки ябай, бейеклеге 10—30 см. Япрағы ҡыяҡ-ланцет формаһында йәки ҡыяҡлы, осло, сиратлы. Сәскәһе ваҡ (1—2), япраҡ ҡуйынында ике сәскә яны япрағы бар, һабаҡ һәм ботаҡ остарында тар башаҡ һымаҡ суҡҡа йыйылған. Сәскә һабы ҡыҫҡа, оҙон аҡ ҡыл шәлкеме бар. Сәскә эргәлеге көршәк формаһында (өлөштәре тырпайып тора, осонда йомро), йәшкелт һары төҫтә, тыш яҡтан ҡуйы төклө. Һеркәсе 2—8; емшәне яланғас, еп рәүешле бағаналы. Май— июндә сәскә ата. Емеше – груша һымаҡ сәтләүек, июнь—июлдә өлгөрә. Бишбүләк һәм Ейәнсура р‑ндарының ташлы далаларында үҫә. Составында витаминдар, кумариндар, терпеноидтар һ.б. бар. Баллы үҫемлек, ағыулы үҫемлек. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Был аҙнала бүләкте Баймаҡ районы Билал мәктәбенән Юлдаш Булатов отто. Дуҫтар, һеҙ ҙә ҡатнашығыҙ уйында. Бүләктәр күп әле. Гәзиткә яҙылыу хаҡы – 477 һум 54 тин. Индексы – П 2765.
Был аҙнала кемдәр бүләк хужалары булды, тиһегеҙме? Сибайҙағы интернат-гимназиянан башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлнисә Алдырханова менән Әбйәлил районы Теләш ауылынан Рина Бәшәровалар. Икеһенә лә сәй сервизы тапшырылды. Уларҙы ҡотлайбыҙ, гәзиттән айырылмауҙарын теләйбеҙ. Уйын дауам итә. Бүләктәр ҙә көтә. Кемегеҙ отор икән?
Ыҡсым, уңайлы термо-көрөшкә баш ҡалалағы Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһынан VI «В» синыфы уҡыусыһы Таңсулпан Латиповаға сыҡты. Уны бүләге менән ҡотлайбыҙ һәм уҡыу йылын һәйбәт билдәләргә генә тамамлауын теләйбеҙ.
Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы гөрләп торҙо. «Йәншишмә»гә яҙылыусы синыфтар араһында «Аҙна һайын – отош» уйыны үтте! Бүләк тә шәп. 12 әйберҙән торған бик матур сәй сервизы. Кемдәр отор икән уны? Бына уйын башланып та китте. Йәрәбәне III «Б» синыфынан Байрас Бикбаев тартып сығарҙы. V «В»ларҙы ҡотлайбыҙ. Бүләк – уларға! Хәҙер төрлө байрамдар үткәргәндә, …
Continue reading ‘«Аҙна һайын – отош»’ »
Был юлы уйынды Өфөнөң Дим биҫтәһендә урынлашҡан 102-се башҡорт гимназияһында гәзитебеҙгә яҙылыусы синыфтар араһында үткәрҙек. Еңеүсе йәрәбә буйынса билдәләнде. Бүләкте кем отор? Йәрәбәне II «А» синыфынан уҡыу алдынғыһы Азалиә Ғабзалиева тартып сығарҙы. Шулай итеп, стакандар йыйылмаһы менән кувшин VI «А» синыфы уҡыусыларына эләкте. Бүләк синыф старостаһы Арыҫлан Хәмитовҡа (һүрәттә) тапшырылды. Икенсе приз – сәйнүкте Өфө …
Continue reading ‘«Аҙна һайын – отош»’ »
Әүҙемләште 102-се башҡорт гимназияһы уҡыусылары. V «А» синыфынан Наҙгөл Ибраһимова, Сыңғыҙ Ғарифуллин, Айҙар Мортазин, Әлиә Юнысбаева, Тимур Мөҡсимов, Вилдан Сәғәҙәтовтар гәзит сығарышырға ярҙам итте. Улар «Йәншишмә»нең дүртенсе битендәге материалдарҙы һайлап, «һә» тигәнсе урынлаштырып та ҡуйҙы. Бергәләп гәзит сығарыу ҡыҙыҡ та ул! Акцияны кемдәр дауам итер икән? Йәгеҙ, әүҙемерәк булайыҡ!
Күгәрсен районы Яңы Хвалын мәктәбе уҡыусылары, уҡытыусылары барыһын да уҙҙырҙы. «Йәншишмә»гә икенсе ярты йыллыҡҡа 20 кеше яҙылып, беҙҙе бик ҡыуандырҙылар. Уларға афариндан башҡа ни әйтәһең инде! Гәзитебеҙгә яҙылыусылар араһында «Аҙна һайын – отош» уйынын да бында үткәрергә булдыҡ. X синыф уҡыусыһы Карина Хәсәнова берешәрләп бүләктәрҙе күрһәтеп торһа, мәктәп китапханасыһы Гүзәл Салауат ҡыҙы Абдуллина, йәш хәбәрсебеҙ …
Continue reading ‘«Аҙна һайын – отош»’ »
Был акциябыҙҙы дауам итәбеҙ. Былтыр баш ҡала мәктәптәре уҡыусылары гәзит сығарышырға ярҙам иткәйне. Ә был юлы тәжрибәбеҙҙе Өфөнән ситтә үткәреп ҡарарға булдыҡ. Күгәрсен районы Яңы Хвалын мәктәбенең V – VIII синыф уҡыусылары редакциябыҙҙың компьютерҙа вёрсткалау буйынса инженеры Гөлфирә Ҡарағужина менән «Ғаилә усағы» махсус сығарылышын әҙерләргә ихлас тотондо. Ниндәй материалдарҙы һайлап алырға, гәзит ҡыҙыҡлыраҡ, йөкмәткелерәк булһын …
Continue reading ‘«Гәзитебеҙҙе бергәләп сығарабыҙ»’ »
Дуҫтар, әүҙем гәзит уҡыусыларыбыҙ уйында ҡатнашыу өсөн квитанцияларының күсермәһен ебәрә башланы ла инде. Бисмилла итеп, бөгөн шулар араһында бүләк уйнатабыҙ. Бәхет кемгә йылмайыр икән? Был матур кәсәләр Белорет районы Йөйәк ауылына юлланасаҡ. Бүләкте Нәсимә инәй Сәйғәфәрова отто. Уны ысын күңелдән ҡотлайбыҙ. Уйын башланып ҡына тора, бүләктәр күп. Әйҙәгеҙ, әүҙемерәк булайыҡ.
2018 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға яҙылыуҙың ҡыҙған мәле. Ошо уңайҙан «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто «Туған телеңдәге баҫмаға яҙыл!» марафонын иғлан итте. Ул подписка тамамланғансы барасаҡ. «АҘНА ҺАЙЫН ОТОШ» уйынын гәзит уҡыусыларыбыҙ көтөп ала һәм теләп ҡатнаша. Быйыл да нәшриәт йорто матур бүләктәр әҙерләгән. Уйында ҡатнашыу өсөн «Йәншишмә»гә яҙылырға ла квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә генә …
Continue reading ‘«Йәншишмә»гә яҙыл да бүләк от!’ »


text:
- Подробности
- Просмотров: 515
АЛ БӨРЛӨГӘН, арктика бөрлөгәне (Rubus arcticus), рубус затының роза һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек. Ике ярымшарҙың субарктик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Оҙон, нәҙек, үрмәле тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы ябай, төҙ, өс ҡырлы, бейеклеге 10—30 см. Япрағы нәҙек, йыйырсыҡлы, өсәрле, ҡуш киртләсле япраҡса һәм эре япраҡ ҡолаҡсыны м‑н. Сәскәһе ҡуйы ал төҫтә, өҫкө өлөшөндә урынлашҡан, башлыса яңғыҙ. Май—июндә сәскә ата. Емеше ҡуйы ҡыҙыл, күп төшлө, июль—авг. өлгөрә. Һаҙлы урманда, һаҙлыҡта, дымлы болонда, алып бөтөлгән торф ятҡылығында үҫә. Респ. А.б. Башҡортостандың Урал алдында (Мүкле шар һаҙлығы) һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында (Көньяҡ Урал ҡурсаулығы, Ирәмәл тауы, Уралтау заказнигы, Журавлиный һаҙлығы) һирәкләп осрай. Декоратив, баллы үҫемлек. Составында антоциандар, дуплау матдәләре, органик кислоталар, С витамины булған емештәре халыҡ медицинаһында ҡулланыла. А.б. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Чартер рейсы самолеты өсөн шәхси йәки бизнес хоукер хеҙмәттәренән өҙөмтә матур сәйәхәт яһаны авиация самолеттары пилоттары самолет эргәһендә буш һеҙҙең шәхси компаниялар менән аяҡ рохля. Ышаныслы, комфорт һәм бер нисә шәхси самолеты һөймәйһеңме Хоукер ассортименты, дүрт тиҫтә йылдан ашыу өсөн үҙен булдыҡлы.
Башҡа уңайлыҡтарҙы, беҙ улар тәҡдим итәләр, эш ҡасан етә ташыуҙы хеҙмәтләндереү һауа флоты
Шәхси Башҡарма Чартер
Яҡтылыҡ Чартер
Уның Күләме Шәхси Чартер
Шәхси Ауыр Чартер Рейсы Самолеты
Шәхси Чартер Турбовинтовой
Шәхси буш аяҡ чартер
Шәхси Хаҡы Чартер
Hawker Aircraft Interest over time
Самолет төбәктәре буйынса процент Хоукер
Hawker Private Jet Charter Flight Service Near Me
Эске чартер рейс менән йәнәшә америка йәки шәхси табырмын мин


text:
просмотров: 32
12 февраль – Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуған көнө.
Ошо иҫтәлекле көн уңайынан, Мостай Кәрим исемендәге 158-се Башҡорт гимназияһында әҙиптең тормош юлына һәм ижадына бағышланған әҙәби кисә үтте. Бай йөкмәткеле күргәҙмәлә уның төрлө йылдарҙа баҫылған китаптарын, көндәлектәрен, гәзит-журналдарҙа сыҡҡан мәҡәләләрен күрергә була ине. Уҡыусылар шиғырҙарын тасуири һөйләп шатландырҙы. Шағирҙың бала сағы тураһындағы документаль фильм ҡарау фәһемле булды. Сара Рәми Ғариповтың “Туған тел” шиғыры флешмобы менән күтәренке рухта тамамланды.
Ә шәмбе, 17 фераль, беҙҙең гимназия уҡыусылары Н.Сабитов исемендәге музыка мәктәбе менән берлектә Рәми Ғариповҡа арналған “ Ҡанат ҡуй, заман, илһамға!” тигән әҙәби-музыкаль кисә ойоштора.
VN:F [1.9.22_1171]


text:
- Подробности
- Просмотров: 726
НӘФИС МЕТАЛЛ СӘНҒӘТЕ, башҡорттарҙың традицион көнкүрешендә һәм хужалығында ҡулланылған, металдан эшләнгән төрлө тәғәйенләнештәге әйберҙәр; уларҙы нәфис эшкәртеү; биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлеге. Башҡортостанда металл әйберҙәр энеолит дәүерендә барлыҡҡа килә. Металды биҙәүҙең традицион төрҙәрен етештереү булып ҡойоу, сүкеү, көмөш м‑н һырлау, гравёрлау, штамплау, сүкеп биҙәү, ҡарайтыу, күҙәнәкләү (бөртөк төшөрөү), сымды үреп биҙәү, күп төҫ м‑н инкрустациялау техникаһы тора. Тимерсе‑ювелир оҫталарының иң мөһим хеҙмәт өлкәһе — һуғыш һәм һунар ҡоралдары, ат егеү кәрәк‑ярағы эшләү була, уларҙа металл ағас һәм күн м‑н бергә файҙаланыла (ҡара: Нәфис ағас сәнғәте, Нәфис күн сәнғәте); металдан традицион биҙәүестәр, традицион йыһаз, ерләү әйберҙәре һ.б. яһағандар. Иң боронғо техникаларҙың береһе — ҡойоу. Изделиеларҙы (балдаҡ, таралғы, баш кейеменә, билбауға, сбруйға айылдар) ҡойоу өсөн формаларҙы таштан, йоҡа итеп сүкелгән металдан, балсыҡтан яһағандар. Металды утта иретеү һәм ҡыҙҙырыу өсөн тигель ҡулланғандар, уға урынлаштырылған көмөш йәки алтын киҫәге өҫтөнә быҫҡып ятҡан күмер һалып, туҡтауһыҙ өрҙөрөп торғандар; ирегән металды көмөш йәки алтын ялатыу өсөн файҙаланғандар. Металл эшкәртеүҙең төп алымдарының береһе — сүкеү (һалҡын, эҫе; ул штамп ҡулланып, ирекле рәүештә ҡул м‑н, машина ярҙамында эшләнгән). Сүкегәндә күп тапҡыр һуғыу һөҙөмтәһендә әҙерләмә кәрәкле күләмгә һәм формаға килә; металдың сифаты һәм төҙөлөшө яҡшыра. Ҡулдан сүкеп хәрби ҡорал, эш йыһаздарына деталдәр һ.б. яһалған. Башҡ. Н.м.с. оҫталары көмөш табаҡтар йәки сым ҡулланып матур орнаментлы композициялар (ҡара: Орнамент) ижад иткән. Көмөшсө оҫталар көмөш ялатыуҙың бер нисә ысулын ҡулланған. Металл әйберҙәр өҫтөнә буйға һәм арҡыры бураҙналар яһағандар, уға йоҡа көмөш киҫәген һалып йылытҡандар һәм сүкеш м‑н һуҡҡылап, яҡшылап беркеткәндәр, һуңынан көмөшләнгән әйбер өҫтөнә балауыҙ һөртөп, биҙәкте тырнап сыҡҡандар һәм азот кислотаһына төшөрөп көйҙөргәндәр. Көмөшө төшкән урындарҙы ҡарайтҡандар, шулай итеп, көмөш фонда ҡара биҙәктәр барлыҡҡа килгән. 19 б. көмөш ялатыуҙың ҡайнар ысулын ҡуллана башлайҙар: предмет өҫтөнә бура һибеп, уға көмөш киҫәген ҡуйғандар һәм утта иреткәндәр, һыуынған металды сүкеш м‑н тейешенсә һуҡҡылағандан һуң нашатыр спирты м‑н ялтырағансы эшкәрткәндәр. Һирәкләп икенсе ысул да ҡулланылған: шымартылған металға осло ҡырҡҡыс м‑н йыш итеп параллель ҡыя һырҙар төшөргәндәр, уларға арҡыры аҙ ғына йылытылған нәҙек көмөш сымдар һалып, сүкеш м‑н һуҡҡылап индергәндәр (биҙәк барлыҡҡа килһен өсөн сымды алдан һырланған рәсемгә баҫалар); һуңынан металды утта ҡыҙҙыралар һәм нашатыр спирты м‑н ышҡып, ваҡ ҡом һалынған сепрәк м‑н шымарталар. Һырлы биҙәктәр м‑н башлыса өҙәңгене, ҡаптырманы, һаҙаҡ м‑н йәйә ҡабын, сбруйҙың күндән эшләнгән өлөштәрен, эйәр ҡашын биҙәгәндәр, ҡайһы берҙә һырҙар гравёрлау, сүкеп биҙәү, төҫлө ваҡ мәрйендәр һәм быяла м‑н байытылған. Эйәрҙең алғы ҡашын артҡыһына ҡарағанда байыраҡ биҙәгәндәр, контраст биҙәктәр м‑н ярым ай рәүешендәге ҡалай ҡулланғандар; ҡайһы берҙә орнамент үтә тишелгән һырҙар м‑н эшләнгән. Эйәр‑өпсөндөң күн ҡуйылған өлөштәрен киң ҡайма м‑н уратып алынған һәм һырлап биҙәлгән ҙур көмөш йүгертелгән ярымшар рәүешендәге өҫтәмәләр м‑н матурлағандар. Түңәрәк өҫтәмәләрҙә биҙәк сикләнгән композициялы була, яҫыларында бөтә урынды биләгән һәм рам м‑н уратылған, ҡабарынҡыларында ҡырҙарынан тар биҙәктәр һуҙыла. Көмөш ялатылған ҡалайҙарҙың күндең ҡарағусҡыл- ҡуңыр төҫө һәм йомшаҡ фактураһы м‑н ярашыуы, ш. уҡ уларҙың композицион урынлашыуы үҙенсәлек өҫтәй: аҫта — үҙенең формаһы б‑са әйберҙең аҫҡы ситенең һыҙаттарын ҡабатлаусы ҙур пластиналар, ҡырҙарында — тар, уртаһы иркен, төрлө үлсәмдәге түңәрәк өҫтәмәләр. Штамплау, гравёрлау, сүкеп биҙәү, ҡарайтыу, филигрань, инкрустация техникаларын төрлө предметтар эшләү һәм биҙәү өсөн ҡулланғандар, улар араһында ювелир биҙәүестәр юғары баһаланған: беләҙек, йөҙөк, балдаҡ, ҡатын‑ҡыҙ камзулдарына киң ҡаптырмалар, ҡашмауға маңлайсуҡ һәм оҙон ҡолаҡсуҡтар, сулпы, елкәлек, сәсҡап, һирәгерәк алҡалар, ирҙәр билбауына ҡәмәрҙәр, һаҙаҡ һәм йәйә ҡаптарына өҫтәмәләр. Был әйберҙәрҙе биҙәүҙә б.э.т. 3— 2 бб. үҫешкән инкрустация һәм йәнлек стиленә нигеҙләнгән боронғо полихром (күп төҫлөлөк) стиле традициялары сағылыш тапҡан. Үңле инкрустациялау техникаһында металл ҡалайҙа ҙур булмаған уйымдар яһағандар һәм уларға нескә алтын, көмөш сымдар, таҫмалар йәки пластиналар ҡуйып, иретеп йәбештергәндәр һәм түңәрәк йәки тура мөйөш формаһында оялар барлыҡҡа килтергәндәр. Инкрустация өсөн декоратив таш, мастика йәки иретелгән эмаль онтағын файҙаланғандар (эмаль м‑н, ғәҙәттә, ирҙәр билбауҙары һәм көмөш йүгәндәр өсөн ауыр көмөш өҫтәмәләрҙе биҙәгәндәр); оялар араһын төрлө фигуралар м‑н тултырғандар (ваҡ металл бөртөктәре). Металды һалҡын штамплау техникаһында уйымлы йәки ҡабарынҡы һүрәттәр төшөрөлгән махсус матрицалар (башлыса ҡурғаш дискылар) ҡулланғандар, дискылар өҫтөнә йоҡа бронза, алтын йәки көмөш ҡалай һалып һүрәт килеп сыҡҡансы сүкеш м‑н һуҡҡандар. Сүкеп биҙәү техникаһында төрлө, йышыраҡ, геом., орнаменттарҙы предмет өҫтөндә эшләгәндәр; гравёрлау киң ҡулланылған. Иң ҡатмарлы техникаларҙың береһе – сымды үреү: өҫтән һалынған йәки төйөрсөклө филиграндә бергә үрелгән алтын йәки көмөш сымдарҙы ҡалай өҫтөнә “кәкерсәк”, “арҡан”, “шнур”, “һыр” һ.б. рәүешендә иретеп йәбештергәндәр; селтәрләп эшләнгән филиграндә сымдар — үҙ‑ара иретеп тоташтырылған (ҡайһы берҙә тәбиғи таштар һәм төҫлө быяла м‑н биҙәкләгәндәр). Филигрань м‑н семәрләү техникаһы оҡшаш: күп биҙәүестәрҙә осраған ваҡ селтәрҙе металдан эшләгәндәр, бының өсөн уны йомшаҡ күнгә һалып, ағас сүкеш м‑н һуҡҡылағандар. Үрелгән сымдан дүңгәләктәр ярҙамында шыумалы итеп ваҡ тәңкәләр беркетелгән сыңғырлап торған беләҙектәр һәм йөҙөктәр яһағандар. Башҡортостанда полихром стиле традицияларының оҙаҡ һаҡланыуы — мәрйен, аҡыҡ, фирүзә, мәрүәт, көмөштөң халыҡ араһында борондан таҙартыу, һаҡлау көсөнә эйә, ә металл һ.б. биҙәүестәрҙең тылсым һәм һаҡлағыс функцияһын башҡарыуына бәйләнгән була. Социум ҡанундары һәм йолалары коллективтың яҡлауға мохтаж ағзаларын (балаларҙы, ҡатын-ҡыҙҙарҙы, яугирҙарҙы) ҡурсалаған, шуның өсөн уларҙың кейемдәре, ҡоралдары һәм ат егеү кәрәк- ярағы инкрустация һәм боронғо орнаменттар м‑н бай биҙәлгән. Астраль‑соляр символикала, орнамент биҙәктәренең зооморф һәм үҫемлек формалары комбинацияларында халыҡтың исламға тиклемге дини инаныуҙары сағылған. Н.м.с. орнамент элементтарында айырыуса S рәүешле һәм тәре һымаҡ ҡусҡар фигуралары киң ҡулланылған; йыш ҡына металл әйберҙәрҙең биҙәк композицияларына мосолман каллиграфияһының ҡайһы бер элементтарын индергәндәр. 18 б. 2‑се ярт. — 19 б. металды художестволы эшкәртеү сәнғәтенең һүрелеүе күҙәтелә, был йәйләү малсылығы традицияларының юғалыуына, Башҡортостанда тимерселек эшен һәм металл әйберҙәр эшләүҙе тыйыуға бәйләнгән [ҡара: Указдар (1736 й. 11 февр.)]; 19 б. аҙ. тауар-аҡса мөнәсәбәттәренең үҫеше, һөнәрселек әйберҙәрен ф‑ка продукцияһы м‑н алмаштырып, был процесты тиҙләтеп ебәрә, әммә ҡайһы бер художестволы изделиелар (семәрле ҡапҡалар, ҡоймалар, балкондар, баҫҡыс яндауырҙары, ҡыйыҡ ябыуҙары һ.б.) 20 б. башына тиклем Өфөнөң һәм Башҡортостандың башҡа ҡалалары архитектураһында традицион булып ҡала (ҡара: Костерин П.И. йорто). Республиканың хәҙ. заман проф. биҙәү‑ҡулланма сәнғәтендә Н.м.с. м‑н ҡыҙыҡһыныу 20 б. 60‑сы йй. 2‑се ярт. күҙәтелә. Художестволы сүкеү сәнғәте өлгөһө булған монументаль-декоратив паннолар (ҡара: Монументаль сәнғәт) башҡ. халҡының милли байрамдары, тарихы һәм көнкүреше темаларын сағылдыра. Сүкеү сәнғәтенең сәскә атыуы М.Ҡ.Якупов (“Башҡортостан улдары”, 1966), Ю.С.Грушевский (“Сәй эскәндә”, 1968), В.В.Лифанов (“Мәңгелек”), Г.Г.Пронин (“Сәнғәт”), Р.А.Петров (“Ял”; бөтәһе лә — 1969) ижадтары м‑н бәйләнгән; һуңыраҡ ул В.С.Билалов (“Тоҡтар менән алышыу”, 1981; “Тальян гармун”, 1997) ижадында үҫеш ала. Башҡ. хәрби һәм һунар кәрәк‑ярағын эшләү традицияһын З.Ғ.Ғаянов дауам итә. Ювелир сәнғәте оҫталары араһында классик йүнәлеште үҙ иткән Э.А.Джанинян (“Малахит” гарнитуры, 1996; көмөш, малахит, аҡыҡ, хризопраз; сүкеү, сүкеп биҙәү, семәрләп үреү); рәссам‑тимерселәр Р.Р.Сибаев (камин йыһаздары), И.П.Юдинцев (шәмдәл; бөтәһе лә — 2001) һ.б. ижады киң билдәлелек яулай, улар ҡулдан сүкеү техникаһында эшләй, биҙәүҙә традицион башҡ. һәм классик орнамент мотивтарын ҡуллана. Н.м.с. хәҙ. заман әҫәрҙәре Башҡортостандың ҡала һәм ҡасабаларының төрлө учреждениелары һәм шәхси йорттарының интерьеры, экстерьерын биҙәй, уларҙы ландшафт дизайнында ҡулланалар; металл төрлө стиль һәм йүнәлештәге скульптура әҫәрҙәрҙен ижад итеүҙә әүҙем файҙаланыла. 90‑сы йй. Тимерселәр һәм металл эшкәртеүсе рәссамдар гильдияһы ойошторола (рәйесе С.В.Проваторов). Н.м.с. әҫәрҙәре Башҡортостандың проф. биҙәү-ҡулланма сәнғәтенең респ. күргәҙмәләрендә күрһәтелә (1997, 2002, 2008; бөтәһе лә — Өфө). Традицион башҡ. Н.м.с. өлгөләре — БДХМ, Милли музей, Археология һәм этнография музейы, Дәүләт этнография музейы (С.‑Петербург), Венгрия этногафия музейы (Будапешт); хәҙ. заман авторҙары әҫәрҙәре БДХМ, Бөтә Рәсәй биҙәү-ҡулланма һәм халыҡ сәнғәте музейы (Мәскәү) коллекцияларында, шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.
Әҙәб.: Профессиональное декоративно-прикладное искусство Башкортостана: кат. 1‑й респ. выст. /авт.‑сост. С.В.Евсеева. Уфа, 1997; Профессиональное декоративно-прикладное искусство Башкортостана: кат. 2-й респ. выст. /авт.‑сост. С.В.Игнатенко. Уфа, 2002; Я н б у х т и н а А.Г. Декоративное искусство Башкортостана. ХХ век: от тамги до авангарда. Уфа, 2006.
Н.Х.Хисмәтуллина
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
- Подробности
- Просмотров: 509
ИХТИЛАЛ (1747), типтәр-бобыль И., һалымдарҙың артыуы арҡаһында Уҫы даруғаһы һәм Себер даруғаһы халҡының хөкүмәткә ҡаршы сығышы. Типтәрҙәргә һәм бобылдәргә яһаҡ (һәр йорттан 82 тин) урынына — һалым (һәр ир‑ат башына 80 тин), мишәрҙәргә яһаҡ (һәр йорттан 25 тин) һалыуҙы индергән 1747 й. 22 майындағы Сенат указы И. сәбәпсе була. Күтәрелешкә Абдул Люселеев, Мортаза Нурмешов, Нурка Борисов, Сабан Ураев һәм Сенька Семёнов етәкселек итә. Типтәрҙәр, бобылдәр һәм мишәрҙәр ҡатнаша. Июлдә Уҫы даруғаһы Алтыбай, Ҡаҙы, Таҙлар, Тәгәй, Һикәяҙ аа., Себер даруғаһы Байгилде, Бәҙәй, Мәләкәс, Нимесләр, Үкәрле, Шиҙе аа. типтәрҙәре һәм бобылдәре урындағы хакимиәт вәкилдәрен туҙҙырғандан һуң Өфө воеводаһы вазифаһын башҡарыусы полк. Люткинға һалым түләргә риза булмауҙары т‑да ғариза һәм С.‑Петербургҡа ялыу м‑н барыр өсөн үҙ вәкилдәренә паспорт биреү үтенесе м‑н мөрәжәғәт итә. Авг. ризаһыҙлыҡ Уҫы даруғаһы мишәрҙәрен солғап ала. Сыуалыштарҙың көсәйеүенән ҡурҡып, Ырымбур губернаторы И.И.Неплюев И. барған ергә ген.‑майор Г.Штокман (1750 кеше) һәм секунд‑майор С.Ф.Кублицкий (550 кеше) етәкс. хөкүмәт ғәскәрҙәрен ебәрә. Ғәскәрҙәр яҡынлашҡас, типтәр һәм бобылдәрҙең күбеһе яңы һалымды түләргә риза була. Уҫы даруғаһы типтәрҙәре һәм бобылдәренең ҡайһы берҙәре (400‑гә яҡын кеше) властарға буйһоноуҙан баш тарта һәм Тере Танып й. буйында тар‑мар ителә (70‑кә яҡын кеше һәләк була, 100 кеше әсирлеккә алына), ҡалғандары ҡаса. И. етәкселәре ҡамсы м‑н һуҡтырыла һәм Рогервик ҡәлғәһенә ғүмерлек каторгаға ебәрелә, ҡулға алынғандарҙың ҡайһылары төбәктән ҡыуыла йәки ҡамсы м‑н һуҡтырыла һәм старшиналарға порукаға бирелә.
И.Ғ.Аҡманов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Доға ҡылыу
Доға ҡылыу
Доға ҡылыусыға тейешле эш
Доға ҡылыусы доға ҡылғанда донъя-ахирәт маҡсаттарын үҙенең эсенә йыйған доға менән доға ҡылыр.
Рәсүлебеҙ Мөхәммәд Мостафа салләллаһү ғәләйһис үә сәләмдең күп ваҡытта яратып ҡылған доғаһы: “Раббәнәәә әтинәә фид-дүнйәә хәсәнәтән үә фил-әәхирати хәсәнәтән үә ҡынәә ғәҙәәбән-нәәр” булған, мәғәнәһе: «Эй, Раббым! Донъялыҡта беҙгә изгелек эшләй торған хәйерле ғүмер бир. Ошо изгелегебеҙ бәрәкәтендә әхирәттә йәннәтенде насип ит, ут ғазабындан һаҡла”.
Рәсүлебеҙ ғәләйһис-сәләм ҡылған доға: “Аллааһүммә әғғынии күллә хайри үә әғиднии мин күлли шәрри” — лер. Мәғәнәһе: “Эй, Аллаһым! Һәр бер изгелекте бир һин миңә, һәр бер яуызлыҡтан һаҡла һин мине”, — тимәктер.
Әбү Һурайранан риүәйәт: Пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм әйтте: „Доға ҡылған мосолмандың доғаһы ҡабул ителмәйенсә ҡалмаҫ, йә ул кешегә донъяла бирелер, йә иһә уға ахирәттә әҙерләнер”.
Риүәйәттер: “Ҡиәмәт көнө булғанда Аллаһ Тәғәлә һәр доғаны күрһәтер: донъяла ваҡытта кешенең ҡабул ителмәгән доғаһын, Аллаһ Тәғәлә ул кешегә әйтер: “Эй, минең бәндәм! Һин миңә шундай көндә доға ҡылған инең, мин һинең доғанды тоттом, ошо доғаң урынына — ошо сауаптыр”. Кешегә сауап һәр ваҡыт бирелер, хатта кеше бер доғаны ла һис ҡабул ителмәгәненә риза булһа ла.
Пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм әйтте: “Доға ул ғибәҙәт”. Бының һуңында Аллаһ Тәғәләнең һүҙен уҡыны: “Үә ҡаалә Раббәкүм” — Раббығыҙ әйтте: “Миңә доға ҡылығыҙ, доғағыҙҙы ҡабул итермен. Минең ғибәҙәтемдән ҙурайған, тәкәбберләнгән кешеләр тиҙҙән йәһәннәмгә керерҙәр“.
Әбү Ҙәрр әйтте: “Яҡшылыҡ йөҙөнән доға етер, аштың тәме өсөн тоҙ еткән кеүек».
Риүәйәттер: “Муса ғәләйһис- сәләм Аллаһ Тәғәләнән һораны: “Эй, Раббым! Ҡайһы ваҡытта мин һинән һорайым икән, һин шул ваҡытта ҡабул итер инең”, — тип.
Аллаһ Тәғәлә әйтте: “Һин минең бәндәм һәм мин һинең Раббың. Ҡайһы ваҡытта доға ҡылһаң, мин һине шул ваҡытта ҡабул итермен”.
Муса ғәләйһис-сәләм ҡат- ҡат ҡайтарып Аллаһ Тәғәләнән һораны. Уға Аллаһ Тәғәлә әйтте: “Миңә һин кистең уртаһында доға ҡыл һәм дөрөҫлөктә мин ҡабул итермен, төндә миңә доға ҡылһаң да ҡабул итермен”.
Жәғфәр бин Бәркәндән риүәйәт әйтелде, ул Салихтан риүәйәт әйтте: “Аллаһ Тәғәлә әйтә: үҙегеҙ минән һорайһығыҙ, әммә күңелдәрегеҙ минән алынған, күңелдәрегеҙ миндә түгел”, — тип.
Ҡайһылар әйтә: “Беҙ доға ҡылһаҡ та ҡабул булмай”, — тип.
Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьән Кәримдә әйтә: “Эй, мөьминдәр! Доға ҡылығыҙ, әгәр доға ҡылһағыҙ мин һеҙҙең доғаларығыҙҙы ҡабул итермен”, — тип. Хәким әйтте: “Уның өсөн доғаларҙы күктән тыя торған һүҙҙә 7 төрлө сәбәптәр бар”, — тине. “Улар нимәләр?” — тип һоранылар. Хәким әйтте: “Ул етенең береһе — һеҙ Раббығыҙҙы асыуландырҙығыҙ ҙа, уның ризалығын алманығыҙ, йәғни һеҙ Аллаһ Тәғәләне асыуландырырлыҡ эштәр эшләнегеҙ. Был эштәрҙән ҡайтмайһығыҙ, эшләгән эшегеҙгә үкенмәйһегеҙ.
Икенсеһе: “беҙ Аллаһ Тәғәләнең ҡолдары” тип әйтәһегеҙ, ләкин ҡолдар эшләй торғанды эшләмәйһегеҙ, йәғни бәндә хужа ҡушҡанды эшләйҙер, ҡушҡанынан сыҡмайҙыр.
Өсөнсөһө: һеҙ Ҡөрьәнде уҡыйһығыҙ, әммә хәрефтәренә хөрмәт ҡылмайһығыҙ, йәғни һеҙ Ҡөрьәнде ололап уҡымайһығыҙ. Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә бойорғанды ҡылмайһығыҙ.
Дүртенсе: һеҙ әйтәһегеҙ: “Беҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең өммәте”, — тип, ләкин һеҙ пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләмдең сөннәтен үтәмәйһегеҙ, йәғни һеҙ харамдар эшләйһегеҙ, шул харам эштәрҙән ҡайтмайһығыҙ.
Бишенсе: «Аллаһ Тәғәлә ҡаршында донъя себен ҡанатына ла тормай”, — тип әйтәһегеҙ, ә үҙегеҙ донъяға күңел һалдығыҙ.
Алтынсыһы: һеҙ әйтәһегеҙ: “донъя бөтәсәк” тип, ә һеҙҙең эштәрегеҙ ул донъяла һәр ваҡыт тороусылар эше кеүеҡтер.
Етенсеһе: һеҙ әйтәһегеҙ: “ахирәт донъянан яҡшыраҡ» тип, ә үҙегеҙ ахирәтте ижтиһад ҡылмайһығыҙ, донъяны ахирәттән артыҡ күрәһәгеҙ.
Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылған кешенең эсе харамдан пах булырға тейештер, сөнки харам нәмә доғаны ҡабул итеүҙән тыялыр. Сәғид әйтте: “Эй, Расүлүллаһ ғәләйһис-сәләм! Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылам да, ҡабул ителмәй”, — тип. Пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм әйтте: “Эй, Сәғид” харамдан һаҡлан. Эсенә бер лоҡма (ҡабым) харам нәмә керһә, уның доғаһы 40 көнгә ҡәҙәр ҡабул ителмәҫ.
Доға ҡылған кеше ашыҡмаҫҡа тейештер, Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылһа, Аллаһ Тәғәлә уны шикһеҙ ҡабул итте: беҙгә ҡабуллыҡ шул ваҡытта уҡ беленер, ҡайһыһы шул ваҡытта уҡ беленмәҫ, икенсе ваҡытта беленер; ҡайһы береһе ахирәттә беленер, донъяла беленмәҫ.
Муса ғәләйһис-сәләм Фирғәүен һәм уның ҡәүеменә бәддоға ҡылды. Һәрун ғәләйһис-сәләм "әмин” (ҡабул ит) тип әйтте. Уларға: “Һеҙҙең доғағыҙ ҡабул ителде, эшегеҙҙә булығыҙ”, тип Аллаһ Тәғәлә вәхи итте.
Ибн Ғәббәс әйтте: “Доға менән ҡабул итеү араһында 40 сәнә (ваҡыт иҫәбе) үтте”, — тине.
Ибн Йәзидтән риүәйәт ителде: “Рәсүлүллаһ әйтте ти: “Бер кешене Аллаһ Тәғәлә һөйһә, уның йөҙөнә бәлә менән һуғыр. Доға ҡылғас , Аллаһ Тәғәлә беҙ һөйләгән өс хасыяттың береһен бирмәй ҡалмаҫ: йә иһә ҡылған ваҡытында уҡ, йә һуңыраҡ, йә иһә ахирәттә доғаның әжерен бирәсәктер.
Хакимдарҙың береһе әйтте: “Дүрт төрлө кешегә бәхет булмаҫ”. Ул:
1. Пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләмгә салауат әйтергә һаранланған кеше;
2. Мәзин аҙан әйткәндә артынан мәзин кеүек аҙан һүҙҙәрен ҡабатлап уҡый бармаған кеше;
3. Изгелеккә кеше ярҙам һорап, ярҙам итмәгән кеше;
4. Үҙенә һәм мөьминдәр өсөн намаҙҙары артынан доға ҡылырға иренгән кеше.
Ибн Ғәббәс радыяллаһу ғәнһе әйтте: “Ҡасан байрам һәм йома көн булһа, мәйеттәрҙең рухтары ҡәберҙән сығып, өйҙәренең ишегенә килерҙәр һәм әйтерҙәр: “Эй, ҡарындаштарым! Был мөбәрәк кистәрҙә беҙҙең өсөн саҙаҡа биреү менән беҙгә мәрхәмәт ҡылығыҙ. Әгәр ҙә уны бирергә йомартлыҡ ҡыла алмаһағыҙ, “Фәтихә” йә иһә бер сүрә уҡып беҙҙең күңелдәребеҙҙе рәхәтләндерегеҙ. Эй, беҙҙең йортобоҙҙа тороусылар! Эй, беҙҙең малыбыҙҙы бүлеп алған вариҫтарыбыҙ! Эй, беҙҙең ҡатындарыбыҙҙы (ирҙәребеҙҙе) алған кешеләр! Эй, беҙҙең йәтимдәребеҙҙе ҡараған кешеләр! Һеҙҙән, һис булмаһа, берәй кеше беҙҙе иҫенә төшөрәме? Беҙ хәҙер тар ләхеттә ятабыҙ, һеҙҙең доғағыҙға мохтажбыҙ, зинһар беҙҙе доғағыҙҙан ҡалдырмағыҙ”. Әгәр берәйһенән саҙаҡа йә доға тапһалар, һөйөнгән хәлдәрендә ҡәберҙәренә ҡайтырҙар; әгәр доға ҡылыусы тапмаһалар, борсоулы хәлдә ҡайтырҙар.
Ғабдуллаһ әл-Әнтәки әйтте: “Күңелдең дарыуы биш нәмәлер”:
1. Изгеләр менән бергә ултырыу;
2. Ҡөрьән
3. Биш ваҡыт намаҙ уҡыу;
4. Харамдан эсте бушатыу;
5. Таң ваҡытында Аллаһ Тәғәләгә ялбарыу.
Ибн Ғәббәс радыяллаһу ғән һү Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм дән риүәйәт әйтте: “Аллаһ Тәғәләнән ҡулдарығыҙҙың устары менән һорағыҙ, ҡулда рығыҙҙың устары менән йөҙ ҙәрегеҙгә һыйпағыҙ”. Аллаһу әғләм (Аллаһ белеүселер).
Беҙҙе уң ҡулыбыҙҙа ус төбөнә ғәрәп һаны менән 18 (١٨) тип бураҙна һыҙылған, һүл ҡулы быҙҙың усында 81 (٨١) һаны һыҙылған (ул бураҙна булып тора) икеһен бергә ҡушһаҡ 99 һаны килеп сыға, был Аллаһ Тәғәләнең 99 исемен күрһәтеүсе билгелер. Әгәр 81 һанынан 18 һанын алһаҡ 63 һаны килеп сыға, һөйөклө Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа салләллаһү ғәләйһис үә сәләмдең вафат булған йәшенә күрһәткестер, сөнки ул 63 йәшендә вафат булған. Аллаһу әғләм.
Рисәләт гәзитенән “Дәғүәт” нәшриәте
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 09.06.2017 в 19:17, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.