text:
Рәмил Исҡужин Башҡортостан Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары итеп тәғәйенләнде Фото: Олег Яровиков
Рәмил Исҡужин Башҡортостан Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары итеп тәғәйенләнде
Рәмил Исҡужин Башҡортостан Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары итеп тәғәйенләнде Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәмил Исҡужинды БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры вазифаһынан бушатып, республика Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары итеп тәғәйенләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы.
БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы башлығы вазифаһын башҡарыу элек был ведомство министрының урынбаҫары вазифаһын биләгән Рәфит Йәғәфәровҡа йөкмәтелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.


c: text/html

text:
6 августа Н. Гастелло исемендәге стадионда спорт байрамы үтәсәк
6 августа Николай Гастелло исемендәге стадионда «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Физкультурниктар көнө айҡанлы спорт байрамы үткәрә.
Программаға дартс, өҫтәл теннисы, мини-футбол, шахмат һәм шашкалар, гер күтәреү буйынса ярыштар, шулай уҡ ғаилә старттары һәм еңел атлетика йүгереүҙәре (ҡатын-ҡыҙҙарға - 100 һәм 400 метр, ир-егеттәргә 100 һәм 800 метр һәм ветерандар өсөн махсус дистанция) индерелгән. Теләге булғандарҙың барыһы ла уйындарҙа ҡатнашыуға саҡырыла.
Байрам 14.00 сәғәттә башлана.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөнөң математика уҡытыусыһы Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары исемлегенә инде һәм Владимир Путин менән осрашты Фото: Кремль сайтынан
Өфөнөң математика уҡытыусыһы Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары исемлегенә инде һәм Владимир Путин менән осрашты
Өфөнөң математика уҡытыусыһы Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары исемлегенә инде һәм Владимир Путин менән осрашты Фото: Кремль сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөнөң математика уҡытыусыһы Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары исемлегенә инде һәм Владимир Путин менән осрашты. Рәсәй Президентының «Рәсәйҙең йыл уҡытыусыһы» лауреаттары менән осрашыуы Сочиҙа, «Сириус» белем биреү үҙәгендә уҙҙы.
Быйыл педагогик оҫталыҡ смотрының һуңғы этабында 78 педагог ҡатнашты, уларҙың 15-е лауреат исеменә лайыҡ булды, бишәүһе финалға сыҡты. Һамар өлкәһенән тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү уҡытыусыһы Сергей Кочережко абсолют еңеүсе булды. Лауреаттар менән осрашыуҙа Владимир Путин уҡытыусыларҙы наградалары менән ҡотланы һәм мәғариф системаһы үҫешен, мәктәптә белем биреү сифатын, педагогтарҙың хеҙмәт шарттарын, йәштәргә илһөйәрлек һәм хеҙмәт тәрбиәһе биреүҙе, берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүҙе тикшерҙе.
Уҙған йылдарҙа мәғарифҡа сығымдар дүрт тапҡырға арттырылды, тине Президент. Былтырғы тупланма бюджетта сығымдар 1,4 триллион һум тәшкил иткән.
Конкурс лауреаттары араһында Өфөнөң 58-се лицейы уҡытыусыһы Римма Ронжина ла бар. Жюри ағзалары уның эссеһын, шәхси сайтын, педагогик советтағы сығышын юғары баһаланы.
Уҡытыусы Президенттан «Сириус» үҙәгендә сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балалар менән эштең нисек ойошторолғанлығы хаҡында һораны.
«Әгәр бала математика, физика, биология фәндәрен яҡшы белә йәки мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн спорт менән шөғөлләнә икән, бында бөтә шарттар ҙа булдырылған. Шуға күрә беҙҙә һайлап алыу һәм тейешле төркөмдәр булдырыу мәсьәләһе генә. Әммә был киләһе этап», — тип яуап бирҙе дәүләт башлығы.


text:
Яҙғы культуралар сәсеү 50 процентҡа үтәлде
Республикала сәсеү кампанияһы тулы көскә бара. БР Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостанда яҙғы сәсеү 50 процентҡа үтәлде. Мәҫәлән, Саҡмағош районында яҙғы культураларҙы сәсеү тулыһынса тамамланды. Район аграрийҙары алдында шәкәр сөгөлдөрө һәм көнбағыш сәсеүҙе дауам итеү бурысы тора. Бөгөнгө көнгә улар буйынса күрһәткестәр 22 һәм 75 процентҡа тигеҙ.
Шаран районында дөйөм майҙандың 73 процентына сәселгән. Шуның 93 проценты – бойҙай, арпа, һолоно индереп, иртә яҙғы культуралар. Шәкәр сөгөлдөрөнә бүленгән майҙандың 95 процентына сәселгән. Республиканың башҡа райондары араһында был иң юғары һөҙөмтә. Нуриман районында яҙғы культуралар планлаштырылған майҙандың яртыһынан ашыуына сәселгән. Май аҙағында ҡарабойҙайҙы сәсә башлаясаҡтар. Нуриман районының ауыл хужалығы идаралығы начальнигы Ғафуан Хәйруллиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, бындай сроктар төнгө ҡырауҙар ихтималлығын иҫәпкә алып билдәләнә.
Көйөргәҙе районында ла сәсеү планының байтаҡ өлөшө үтәлгән, унда 30 мең гектарҙан ашыу майҙанға сәселгән. Яҙғы культураларҙан тыш, райондың бөтә хужалыҡтары көнбағыштың – 63, шәкәр сөгөлдөрөнөң 76 процентын сәскән.
Бөгөн республиканың 16 районында шәкәр сөгөлдөрө сәсеү бара. Дәүләкән районы алдынғылыҡты биләй, унда сөгөлдөр плантацияларының 91 процентына сәселгән. Благовар сөгөлдөрсөләрендә һөҙөмтә насар түгел — 90%, Баҡалы районында – 80 процент.
Көнбағыш орлоҡтарын 27 район хужалыҡтары индерә. Шаран районынан тыш, был культура Стәрлетамаҡ (82%) һәм Мәләүез райондарында (75%) күберәк сәселгән.


text:
Быйыл 25 күп балалы ғаиләгә 49,4 миллион һумлыҡ торлаҡ сертификаты тапшырылған
– 2009 йылда 25 күп балалы ғаиләгә 49,4 миллион һумлыҡ торлаҡ сертификаты тапшырылған, – тине БР Хөкүмәтенең киңәйтелгән кәңәшмәһендә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалтдинов.
Башҡортостанда күп балалы ғаиләләргә айырыуса ҙур иғтибар бирелә. Мәҫәлән, аҙ тәьмин ителгән күп балалы ғаиләлә тәрбиәләнеүсе балаларға мәктәп формалары бирелә, дөйөм белем биреү мәктәптәрендә һәм башланғыс һөнәри учреждениеларында уҡыусылар бушлай туҡлана һәм башҡа бик күп льготалар ҡаралған. Ағымдағы йылдың туғыҙ айында торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәтләндереүҙәргә сығымдарҙы ҡаплау өсөн 23,2 мең ғаиләгә 87,5 миллион һумлыҡ аҡсалата компенсация бирелгән.
Туғыҙ һәм унан да күберәк 18 йәшкә тиклемге балалы ғаиләләргә “ГАЗель” микроавтобустары бирелә. 2001 йылдан бирле 38 ғаилә машина менән тәьмин ителгән. Йыл аҙағына тиклем тағы ла 16 күп балалы ғаиләгә транспорт биреләсәк.
Күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеүҙән тыш, республикала тулы булмаған, социаль яҡлауһыҙ ғаиләләр ситләтелмәй.
2009 йылдың туғыҙ айында 79,8 мең аҙ тәьмин ителгән граждандарға һәммәһе 89,4 миллион һум социаль пособие түләнгән. Ярҙамдың был төрө күп балалы һәм тулы булмаған ғаиләләрҙә тәрбиәләнеүсе, ғәрип, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларға, эшләмәүсе пенсионер йәки ғәрип ата-әсәле балаларға күрһәтелә.
Фидус Ямалтдинов әйтеүенсә, бындай дәүләт ярҙамы саралары республиканың меңәрләгән ғаилә тормошонда ыңғай сағылыш таба.
– Әммә ҡатмарлы тормош хәлендә ҡалған ғаиләләргә нығыраҡ ярҙам күрһәтеү өсөн байтаҡ эштәр башҡарырға кәрәк әле,– тине Фидус Әғләм улы.– Ғаилә институтының абруйын күтәреү өлкәһендә эште камиллаштырыу талап ителә. Был мәсьәләне хәл итеү өсөн, әлбиттә, дәүләт структураларының һәм йәмәғәт ойошмаларының тырышлыҡтарын берләштереү кәрәк.


text:
АҠШ торлаҡ төҙөлөшө һәм ҡала үсеше департаменты
АҠШ торлаҡ төҙөлөшө һәм ҡала үсеше департаменты (ингл. United States Department of Housing and Urban Development) — төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалығы өлкәһендә АҠШ федераль органы, АҠШ федераль башҡарма департаменттарҙан береһе.
Төп маҡсаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- төҙөлөштө ойоштороу, күсемһеҙ милеккә капиталь ремонт һәм реконструкция;
- яңы төҙөлөш объекттарын вакытында эксплуатацияға тапшырыу, реконструкциялау һәм капиталь ремонт;
- капиталь тотоноуҙарға эффектив алымдар ҡулланыуҙа сығымдарын экономиялау, төҙөлөп бөтмәгән төҙөлөш объекттарын ҡыҫҡартыу:
- капиталь төҙөлөштөң йыллыҡ һәм уртаса арауыҡтағы пландарын, эшкәртмәләре проекттарын барлау, төҙөлөштәргә титуль исемлектәр әҙерләү, төҙөлөш материалдарына һәм йыһазландырыуға ғаризалар биреү;
- капиталь төҙөлөш алып барғанда учет һәм отчет торошо, төҙөлөш эштәренең сифатын, тиҙ арала башҡарылыуын, проект-эҙләнеү эштәренең якшырыуын һәм осһоҙлолоғон булдыра;
- төҙөлөш алып барыусы ойошмаға ойоштороу эшендә методик ярҙам күрһәтә.


text:
1 марттан кадастр иҫәбенең яңы ҡағиҙәләре көсөнә инә
Күсемһеҙ милекте һәм уның менән башҡарылған килешеүҙәрҙе теркәү, шулай уҡ тейешле реестрҙан мәғлүмәттәр алыу анһат һәм ябай эшкә әйләнәсәк. 2010 йылдың 1 мартынан 2009 йылдың 21 декабрендәге “РФ-ның айырым ҡануниәт акттарына үҙгәрештәр индереү тураһындағы” 334-сы һанлы федераль закондың бер нисә положениеһы көсөнә инә. Ғәмәлгә индерелгән үҙгәрештәр күсемһеҙ милектең кадастр иҫәбе һәм дәүләт теркәүе өлкәһен көйләүсе ике төп законға ҡағыла.
Беренсенән, индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, күсемһеҙ милекте һәм уның менән башҡарылған килешеүҙәрҙе дәүләт теркәүен һәм милектең кадастр теркәүен бер дәүләт органы башҡарасаҡ, был, үҙ сиратында, күсемһеҙ милеккә хоҡуғығыҙҙы теркәүгә ғариза биргәндә бер юлы кадастр иҫәбенә алыуҙарын һорап ғариза яҙырға ла мөмкинлек бирәсәк.
Икенсенән, индерелгән үҙгәрештәр шәхси милеккә хоҡуҡты теркәүҙе һәм милек менән башҡарылған килешеүҙәрҙе, шулай уҡ кәрәкле реестрҙан мәғлүмәттәр алыу тәртибен ябайлаштырасаҡ. Күсемһеҙ милеккә хоҡуҡты теркәү өсөн ғариза менән теркәү органына барып тормайынса, тейешле документтарҙы һәм ғаризаны, хатҡа һалынған документтарҙы теркәп, тапшырылыуы тураһында белдереү ҡағыҙы булған хаҡы күрһәтелгән хат аша ебәрергә мөмкин. Был осраҡта ғаризалағы имзағыҙ, күсемһеҙ милек менән башҡарылған килешеү һәм уға ышаныс ҡағыҙы нотариуста раҫланған булырға тейеш. Хат аша ғариза ебәргән кешегә яуап биргәндә теркәү органы документтарҙы алыуы тураһында расписка һәм, ғаризала айырым билдәләнгән икән, дәүләт теркәүе тураһында таныҡлыҡты ла почта аша ебәрә. Почта аша теркәү органына мөрәжәғәт иткәндә иҫегеҙҙә тотоғоҙ, тейешле һөҙөмтәгә өлгәшер өсөн ғариза һәм һорауығыҙҙы тултырғанда тәғәйен талап һәм тәртиптәрҙе үтәргә кәрәк.
Тейешле реестрҙарҙан мәғлүмәттәр биреү тәртибенә лә үҙгәрештәр индерелде. Яңылыҡтар закондың юридик техникаһын камиллаштыра. Мәҫәлән, юридик шәхестәрҙең берҙәм дәүләт теркәүенән мәғлүмәттәр алыу ябайлаша: хоҡуҡтарҙы дәүләт теркәүе системаһының теләгән органына һорау менән мөрәжәғәт итергә мөмкин (элек – күсемһеҙ милек урынлашҡан адрес буйынса ғына ине).
Элек арбитраж идара итеүсе теркәү органынан Берҙәм дәүләт хоҡуҡтар реестрынан (ЕГРП) мәғлүмәт талап итә алмай ине. Күсемһеҙ милек хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе идарасы суд аша юлланы. 1 марттан иһә бурыслыларҙың милке хаҡындағы мәғлүмәтте идарасы бушлай үҙе алыу хоҡуғына эйә. Бынан тыш, күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарығыҙҙы теркәргә ризалашмаһалар һәм һеҙҙең мөрәжәғәтегеҙҙе кире ҡағыуҙарын суд законһыҙ тип тапһа, хоҡуҡтарығыҙ суд ҡарары нигеҙендә теркәләсәк – документтарҙы икенсегә тапшырыуҙың кәрәге юҡ.
Быларҙан тыш, ғариза яҙыусыға шәхесте таныҡлаусы документ йәки юридик шәхесте дәүләт теркәүе хаҡында таныҡлыҡ килтереү мотлаҡ түгел. Үҙегеҙҙең йәки почта (электрон) элемтәһе аша һорау ебәреүегеҙ ҙә етә. Федераль законға ярашлы мәғлүмәттәр бирергә ярамаған осраҡта ғына һорауығыҙҙы кире ҡағыуҙары бар.


text:
Халыҡтың табышы һәм эш хаҡы буйынса республика алда бара
Ғинуар-октябрь айҙарындағы йән башына табыштар күләме буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округының өс лидеры иҫәбенә инде.
Һамар өлкәһе алдынғылыҡты һаҡлай (16,8 мең һум), унан ҡала Пермь крайы (16,5 мең) килә. Башҡортостан был күрһәткес буйынса өсөнсө позицияны биләй. Айына йән башына иҫәптә уртаса аҡсалата табыш 15,3 мең һум тәшкил итә. Татарстанда был һан — 15 мең.
Айына уртаса номиналь иҫәпләнгән эш хаҡы күләме буйынса республика шулай уҡ өс лидер иҫәбендә. “Башҡортостанстат” мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Башҡортостанда был сумма 14,7 мең һум тәшкил итә. Уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда, эш хаҡы 7,5 процентҡа артты.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Исламға нигеҙ һалынған Мәккә Мәҙинәлә был көндәрҙә донъяның барлыҡ тарафтарынан миллиондарса мосолмандар йыйыла. Башта улар микат алдында ниәт әйтә. Һуңынан руханиҙар Әл-Харам мәсетендә «ҡара ташҡа» ҡағыла. Ҡорбан байрамы көнөндә диндарҙар тәүәф ҡыла – Ҡаф тауын ете тапҡыр сәғәт әйләнешенә ҡаршы урай.
Мадридта меңләгән кеше корридаға ҡаршы акция үткәрҙе. Үгеҙҙәр һуғышы Испанияла халыҡ күпләп йөрөгән тамашаларҙың береһе. Әммә һуңғы арала уның популярлығы кәмегән. Халыҡтың ни бары 19 проценты ғына корриданы һаҡлап ҡалыу яғында, 58 проценты тыйыуҙы талап итә.
Сүриәлә бөгөн Ҡорбан байрамы көнөндә хәрби хәрәкәттәр туҡтатыла. Рәсәй һәм Америка аралашсылығында үткән аҙнала ошо турала һөйләшеп килешелгәйне. Әгәр бөтәһе лә план буйынса барһа, төпкөл төбәктәргә гуманитар ярҙам ташыу башланасаҡ.
Америкала 2001 йылдағы террор ҡорбандарын иҫкә алалар. Был террор ғәмәлдәре Ҡушма Штаттарҙың эске һәм тышҡы сәйәсәтен тамырынан үҙгәртте. Дәүләт именлеге өлкәһендә үҙгәртеп ҡороуҙар, граждандар артынан күҙәтеүҙәр башланды. Америка Әль-Ҡәидаға ҡаршы һуғыш асты. Был үҙ сиратында «Ислам дәүләте» барлыҡҡа килеүгә һәм яңынан-яңы теракттарға этәргес бирҙе.


text:
Бөгөн – Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнө Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
Бөгөн – Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнө
Бөгөн – Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнө Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
ӨФӨ, 2017 йыл, 11 ғинуар./«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/. Бөгөн, 11 ғинуарҙа, Рәсәйҙә Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнө билдәләнә. Ул Кеше аяғы баҫмаған тәбиғәтте һаҡлау үҙәге һәм Бөтә донъя тәбиғәтте һаҡлау фонды башланғысы буйынса 1997 йылдан алып билдәләнә. Уны ойоштороу маҡсаты – Байкалдағы Баргузин кешен һәм башҡа йәнлектәрҙе һаҡлау.
Рәсәйҙә йөҙләгән ҡурсаулыҡ һәм 46 милли парк иҫәпләнә. Махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре бөтә майҙандың 12 процентын тиерлек биләй. Башҡортостанда бер милли парк («Башҡортостан»), өс федераль ҡурсаулыҡ («Шүлгәнташ», «Көньяҡ Урал» һәм «Башҡорт») иҫәпләнә. «Шүлгәнташ» ҡурсаулығы һәм «Башҡортостан» милли паркы «Башҡорт Уралы» биосфера резерваты составына инә. Биләмә тәбиғи ресурстарға бай, бында 166 мәмерйә иҫәпләнә, Башҡортостан һәм Рәсәй Ҡыҙыл китаптарына ингән үҫемлектәр һәм йәнлектәр бар.


text:
Күгәрсен районында Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттарын наградлау тантанаһы үтәсәк
Бөгөн Күгәрсен районының Хоҙайбирҙе ауылында Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһы үтәсәк. Быйыл Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы был абруйлы премияны биреү буйынса комиссия өс лауреатты билдәләне. Улар – Фәнүр Ғилманов — «Донъя был…» китабы өсөн; Сибәғәт Рахманғолов — «Ҡар илендә ҡайындар ҙа юҡ, исмаһам, сер һөйләргә» очерктар шәлкеме өсөн; Эмиль Мусин, Венера Ильясова, Алексей Шильников һәм Ләлә Латипова составындағы «Туймазинский вестник» гәзитенең журналистар коллективы – үҙҙәренең өлгөһөндә әхлаҡи һәм рухи камиллыҡҡа ынтылыуға, кешелек ҡиммәттәрен нығытыуға булышлыҡ итеүсе замандаштарыбыҙ тураһындағы мәҡәләләр шәлкеме өсөн.
Сарала Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, республиканың элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Марат Ғәзизов, Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусин ҡатнашасаҡ. Сарала ҡатнашыусылар Шаһит Хоҙайбирҙин музейына барасаҡ, һәйкәлгә сәскәләр һаласаҡ.


text:
Төбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу ғәмәлен тергеҙергә кәрәк, тип иҫәпләй Рәсәй Президенты
Ил Президенты Дмитрий Медведев, Дәүләт Советының киңәйтелгән ултырышында сығыш яһап, йәмғиәттең Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын һайлап ҡуйыу системаһына кире ҡайтыуға әҙер булыуын билдәләне.
— Үҙ ваҡытында төбәк етәкселәрен һайлап ҡуйыу системаһын туҡтатырға мәжбүр булғайныҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. – 90-сы йылдарҙан ҡалған тотороҡһоҙ сәйәси системаны санациялау һәм һауыҡтырыу талап ителде. Был маҡсаттарға ирештек, сепаратизм тенденциялары туҡтатылды. Эре сәйәси партиялар бөтә төбәк парламенттарында фракциялар булдырыуға иреште. Система стабилләште, әммә унда торғонлоҡ билдәләре күҙәтелә башланы.
Дмитрий Медведев фекеренсә, хәҙер төбәктәрҙә йәшәүсе халыҡҡа үҙенә сәйәси тормошта ҡатнашыу мөмкинлеген бирергә кәрәк, атап әйткәндә, Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын һайлап ҡуйыу хоҡуғын биреү.
— Губернаторҙарҙы һайлап ҡуйыу, партияларҙың ирекле рәүештә теркәлеүе, парламент һайлауҙарының яңы тәртибе йәмғиәттәге сәйәси мәҙәнилек кимәленең юғары булыуы хаҡында һөйләй, — тип иҫәпләй ил башлығы. – Демократия хәҙер әрләү һүҙе түгел, илдә уның абруйы тергеҙелә.


text:
Икенсе йәштәр делегацияһы «Селигер-2010»ға китергә әҙерләнә
Башҡортостандың икенсе йәштәр делегацияһы «Селигер-2010» Бөтә Рәсәй мәғариф форумына китергә әҙерләнә. Делегаттар менән уңайлы автобус Өфөнән 9 июлдә ҡуҙғаласаҡ. БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығында билдәләүҙәренсә, пассажирҙар араһында — «Мәғлүмәт ағымы», «Йәштәр эшҡыуарлығы», «Инновациялар һәм техник ижад» сменаларында ҡатнашыусылар. Башлыса, улар уҡыусылар, Башҡортостандың төрлө юғары уҡыу йорттарынан (ӨДАТУ, БДМУ, ӨДИСА, БДАУ, ӨДНТУ, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге) аспиранттар, йәш ғалимдар, Өфө, Туймазы, Стәрлетамаҡ, Баймаҡ, Дүртөйлө, Салауат, Октябрьский кеүек төрлө ҡалалар вәкилдәре — бынан алдағы «Селигер-2009» форумында ҡатнашыусылар, шулай уҡ дебютанттар. Бынан тыш, үрҙә әйтелгән сменалар эшендә У.М.Н.И.К.-Башкортостан программаһында еңеүселәр, 30 йәшкә тиклемге шәхси эшҡыуарҙар, «Рәсәйҙең йәш эшҡыуары» Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк һәм округ этаптарында ҡатнашыусылар, БР йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбен тамамлаусылар ҡатнашасаҡ.
Делегация 10 июлдә иртәнсәк, сменалар башланыуға барып етәсәк. Форумда ҡатнашыусылар өсөн киң белем биреү программаһы 11 июлдә башланасаҡ.


text:
Башҡорт дәүләт университеты һәм Наньчан университеты икеләтә диплом программаһын башларға ниәтләй Фото: Башҡорт дәүләт университеты сайтынан
Башҡорт дәүләт университеты һәм Наньчан университеты икеләтә диплом программаһын башларға ниәтләй
Башҡорт дәүләт университеты һәм Наньчан университеты икеләтә диплом программаһын башларға ниәтләй Фото: Башҡорт дәүләт университеты сайтынан
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт университеты һәм Наньчан университеты икеләтә диплом программаһын башларға һәм уҡытыусылар менән алмашырға ниәтләй. Наньчан университетының административ комитеты рәйесе Ху Юнсинь, дәүләт идара итеүе факультеты деканы Пэн Диюнь, сит телдәр факультеты деканы Лю Тин, биология фәндәре факультеты деканы Хун Ицзян һәм халыҡ-ара бәйләнештәр бүлеге етәксеһе урынбаҫары Инь Чжунлинь составындағы Ҡытай Халыҡ Республикаһы делегацияһының БДУ-ға сәфәре барышында ошо хаҡта һүҙ барҙы.
Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университеты һәм Наньчан университеты студенттарҙы ваҡытлыса бергә уҡытыу программаһын тормошҡа ашыра, киләсәктә башҡа йүнәлештәр буйынса хеҙмәттәшлек итеү ҡарала. Башҡорт дәүләт университеты ректоры Николай Морозкин әйтеүенсә, студенттар араһында ҡытай мәҙәниәтенә ҡыҙыҡһыныу арта, күптәр ҡытай телен өйрәнергә теләй. Хәҙер Наньчан университетының рус теле кафедраһы мөдире Чжан Мянь БДУ студенттарына ҡытай теленән белем бирә, Ҡытайҙа иһә Наньчан университеты студенттарын рус теленә БДУ-ның сит телдәр кафедраһы доценты Анна Рябцева өйрәтә.
Башҡорт дәүләт университеты менән ентеклерәк таныштырыу өсөн ғилми эштәр буйынса проректор Вадим Захаров ҡунаҡтарға университет тураһында видеояҙма күрһәтте. Ҡытайҙан килгән хеҙмәттәштәребеҙ ҙә үҙҙәренең уҡыу йорто менән таныштырҙы.


text:
Рөстәм Хәмитов: Мәғариф өлкәһенә ресурстарҙы йәлләмәйбеҙ
Республика педагогтарының август кәңәшмәһе барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бер нисә проблеманы күтәрҙе, мәктәпкәсә белем биреү мәсьәләһенә иһә ул айырым туҡталды.
— Беренсе сентябрь — байрам, әлбиттә, ә байрамда проблемалар тураһында һөйләү ҡаралмаған. Әммә ҡаҙаныштар менән дә сикләнергә ярамай. Әгәр беҙ уларҙы тикшермәһәк, проблемалар үҙҙәренән-үҙҙәре юҡҡа сыҡмаясаҡ. Әллә күпме әйткәнем булды, власть тәү сиратта ғәҙел булырға тейеш. Ғәҙеллек — күп осраҡта һөҙөмтәлелектең нигеҙе. Проблемалар булыуын танығанда ғына, уларҙы хәл итергә мөмкин, — тип билдәләне Рөстәм Зәки улы. — Беҙ республиканың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына ихтыяжын әле һаман тулыһынса ҡәнәғәтләндерә алмайбыҙ. Бер нисә тиҫтә мең бала балалар баҡсаһына йөрөмәй. Эшләп килгән балалар баҡсалары артығы менән тулы. Был хәлдәрҙе яйға һалыр өсөн былтыр ҙур средстволар бүлдек. 2013 йылға балалар баҡсаларындағы урындар иҫәбен 24 меңгә арттырыу ҡаралған. 2017 йылға - тағы ла 18 меңдән ашыуға. Шул уҡ ваҡытта беҙ балалар баҡсаһындағы һәр урындың ҡыйбат булыуын да аңлайбыҙ. 500-ҙән алып — ә Өфөлә, әгәр бассейны булһа, майҙандары яҡшы икән — 900 мең һумға тиклем. Был бик ҙур һандар. Беҙгә 25 — 30 мең самаһы яңы урын кәрәк. Иҫәптең тиҫтәләгән миллиард һумға етеүе аңлашыла.
Рөстәм Хәмитов, быйыл балалар баҡсалары төҙөлөшөнә ҡаҙнанан 1,5 миллиард һум самаһы аҡса бүленде, тип хәбәр итте. Киләһе йылға 2,5-3 миллиард һумдан ашыу аҡса бүлеү планлаштырылған, һәм 2014 йылға тиклем был сумма яҡынса туғыҙ миллиард һумға етәсәк. «Мәғариф системаһы менән ярайһы тығыҙ эшләйбеҙ, республика бюджетының дүрттән бер өлөшө тиерлек уны үҫтереүгә йүнәлтелә. Был өлкәгә ресурстарҙы йәлләмәйбеҙ», — тине Башҡортостан Президенты.
— Яңы төҙөлөштән тыш, беҙ мәктәпкәсә белем биреүҙең яңы альтернатив формаларын да индерергә тейешбеҙ. Был — балалар баҡсаларында булдырылған ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән төркөмдәр у, ғаиләлә тәрбиәләү төркөмдәре, мәктәптәрҙәге мәктәпкәсә белем биреү төркөмдәре, дәүләткә ҡарамаған учреждениеларҙы үҫтереү. Әйткәндәй, әле һаман беҙҙә шәхси һәм ғаилә балалар баҡсаларына ярҙам итеү саралары ҡабул ителмәгән. Уларға ер участкалары һәм биналар биреү, финанс ярҙамы күрһәтеү механизмдары юҡ. Ә бойороҡҡа ҡул ҡуйыуыма ярты йылдан ашыу ваҡыт үтте. Шәхси балалар баҡсалары ойошторорға ынтылған кешеләр ғәйәт ҙур проблемаларға юлыға. Был эш түгел. Әгәр беҙ сабыйҙарға дәүләт ҡарамағындағы балалар баҡсаларын бирә алмайбыҙ икән, ниңә шәхси эшҡыуарҙар юлына кәртә ҡуйырға тейешбеҙ. Был проблеманы хәл итеү варианттарының береһе бит. Шуға күрә республиканың Мәғариф министрлығынан ошоға бәйле тулы мәғлүмәт биреүҙәрен һорайым. Тураһын әйтәм, мәсьәләне хәл итеүҙе һуҙыуҙа ғәйеплеләрҙе язаһыҙ ҡалдырмаясаҡмын. Һыҙыҡ өҫтөнә алам, мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына бәйле хәлдәрҙе Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте даими контролдә тотасаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Ауыр металдар
Ауыр металдар — аҡ ҡурғаш, баҡыр, висмут, кадмий, кобальт,ҡурғаш, никель,һөрмә, терегөмөш, цинктан торған төҫлө металдар төркөмө (тығыҙлыҡтары 4500 кг/ м3 ашыу). Баҡыр колчеданы мәғдәндәре составына инәләр.
Ҡыҫҡаса белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше организмының тереклек итеүе өсөн мөһим (баҡыр, цинк һ.б.) һәм ағыулы (кадмий, ҡурғаш, терегөмөш һ.б.) aуыр металдар айыралар. Ауыр металдар. — ҡайтарыусылар, берләшмәләрҙә һәм эретмәләрҙә ыңғай зарядлы иондар (башлыса аквакатиондар) хасил итә. Аҡ ҡурғаш, һөрмә һ.б. формаль кире дәрәжәлә окисланыусы, ләкин ковалент бәйләнешле берләшмәләр барлыҡҡа килтерә. Күбеһе һауа кислороды, ҡайһы бер кислоталар менән окисланыу реакцияһына инә.
Башҡортостанда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостанда ауыр металдар баҡыр колчеданы ятҡылыҡтары рудаларында осрай. Баҡыр, цинк, пирит концентраттарын Миндәк руднигы, Түбә руднигы етештергән, Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты, Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты, Учалы тау‑байыҡтырыу комбинаты сығара. Ауыр металдар саф килеш машиналар эшләү предпрятиеларында, катализаторҙар составында нефть эшкәртеү һәм химия заводтарында, микроашламалар, пестицидтар составында ауыл хужалығында ҡулланыла. Ауыр металдар икенсел ресурстары — “Башкируголь” ААЙ, “Минудобрения”, Белорет металлургия комбинаты, Ҡарман ДРЭС‑ы, Күмертау ТЭЦ‑ы ҡалдыҡтары.
Ағыулы Ауыр металдар менән тирә-яҡ мөхиттең бысраныуы экологик мониторинг ярҙамында билдәләнә; төп сығанаҡтары — сеймал табыу һәм яғыулыҡәҙерләү сәнәғәте, ҡара металлургия, төҫлө металлургия предприятиеларының сәнәғәт ҡалдыҡтары, гальваника цехтарының ағынты һыуҙары, антропоген ташландыҡтар; ер аҫты һыуҙарында ауыр металдар концентрацияһының артыуы тупраҡтың әсеүе менән ( Геоэкология), һыу ятҡылыҡтарында — кислоталы ямғырҙар менән бәйле. Тәбиғи объекттарҙа ауыр металдар миҡдарын БР Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының Дәүләт аналитик контроль идаралығы, “Ишембай” агрохимия хеҙмәте станцияһы, Йәшәйеш хәүефһеҙлеге институты, Экология үҙәге күҙәтә. БДАУ‑ҙа тупраҡта ауыр металдар барлығын асыҡлау (Н.А.Середа), Йәшәйеш хәүефһеҙлеге ҒТИ менән берлектә уларҙың тере организмдарҙа тупланыуы буйынса тикшеренеүҙәр уҙғарыла ( Бысратыусыларҙың биоаккумуляцияһы). Химия иниститутында модификацияланған, “Паллада” ғилми‑производство фирмаһы ЯСЙ‑нда (Салауат ҡалаһы) органик (С.В.Алексеев, Ю.С.Дальнова, Б.С.Жирнов, А.А.Иващенко, С.В.Ковтуненко) ауыр металдар сорбенттары; Башҡортостан нефть эшкәртеү ғилми тикшеренеү институтында металһыҙлаштырыу процесы эшләнә. Дәүләт аналитик контроль идаралығында БДУ, Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбитаты менән берлектә Башҡортостандың Урал аръяғындағы бәләкәй йылғаларҙың ауыр металдар менән бысраныу кимәле (Н.Н.Александрова, А.А.Колчина, Ф.Х.Ҡудашева, В.И.Сафарова, Т.П.Смирнова, А.П.Ступин, А.Ә.Фәүхетдинов, Г.Ф.Шәйдуллина);
БР фәндәр академияһында Геология институты, Дәүләт аналитик контроль идаралығы, ӨДАТУ, БДУ, м‑н берлектә ағынты һыуҙарҙы ауыр металдан таҙартыу өсөн карбонат һәм биогеохимик барьерҙарҙың тәьҫире (О.О.Исаева, Ковтуненко, Н.Н. Красногорская, Ә.Ғ. Мостафин, С.В.Пестриков, Т.А. Рогозина, Й.Т.Һөйөндөков, Шәйдуллина), ӨДНТУ-ла углеводородтарҙа ауыр металдарҙың миҡдары (С.К.Мостафин), Органик химия институтында — ауыр металдар берләшмәләренең люминесценцияһы (В.П.Казаков), Биохимия һәм генетика институтында ауыр металдар тәьҫиренә сыҙамлы трансгенлы үҫемлектәр алыу (А.В.Чемерис) өйрәнелә.
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гидрометаллургия
- Пирометаллургия


text:
Ҡылым
Ҡылым — үҙ аллы һүҙ төркөмө. Ниндәй ҙә булһа заттың, предметтың, эшен, хәрәкәтен йә торошон белдергән һүҙҙәр ҡылым тип атала. Ҡылымдар нимә(ни) эшләй, нимә(ни)эшләне, нимә(ни) эшләй ине, нимә(ни) эшләй торғайны, нимә(ни) эшләр тигән һорауҙарҙың береһенә яуап була: Дәрес бара. Имтихандар башланды. Атай иртәгә әйтер. Бөтәһен дә һөйләп бирәсәкмен.
Йөкмәткеһе
- 1 Ҡылымдарҙың заман, зат, һан менән үҙгәреше
- 2 Үҙ аллы һәм ярҙамсы ҡылымдар
- 3 Тамыр һәм нигеҙ ҡылым
- 4 Ҡылым һөйкәлештәре
- 5 Ҡылым төркөмсәләре
- 6 Ҡылым йүнәлештәре
- 7 Ҡылым күләмдәре
- 8 Ҡылым рәүешлеге
- 9 Ҡылымдарҙың яһалышы
- 10 Әҙәбиәт
Ҡылымдарҙың заман, зат, һан менән үҙгәреше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә ҡылым заман менән үҙгәрә: хәҙерге заман, үткән заман, киләсәк заман.
Хәҙерге заман эш-хәрәкәттең хәҙерге ваҡытта эшләнеүен йә эшләнмәүен белдерә: бара, әйтеп тора, ултыра, һөйләй, тыңламай.
Үткән заман эш-хәрәкәттең һөйләү ваҡытына тиклем булғанлағын, эшләнгәнлеген- эшләнмәгәнлеген аңлата: һөйләне, яҙған, әйткәйне, ултырған ине, торғайны, ҡайтманы.
Киләсәк заман эш-хәрәкәттең, хәлдең һөйләү ваҡытынан һуң эшләнәсәген, буласағын йәки булмаясағын белдерә:әйтер, һөйләр, әйтәсәк, әйтмәйәсәк.
Ҡылымдарҙың затта һәм һанда үҙгәреше:
Үҙ аллы һәм ярҙамсы ҡылымдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә ҡайһы бер ҡылымдар ике төрлө ҡулланыла:
1. үҙенең мәғәнәһендә, йәғни үҙ аллы;
2. ярҙамсы мәғәнәлә. Телмәрҙә үҙенең төп мәғәнәһендә ҡулланылған ҡылым үҙ аллы ҡылым тип атала.
Үҙ аллы ҡылымға эйәреп, ул бедергән эш-хәрәкәттең биҙәктәрен, торошон, нескәлектәрен аңлатҡан ҡылым ярҙамсы ҡылым тип атала.
Әсәйемә хат яҙҙым — Урамда ҡолай яҙҙым.
Иртәгә иртә кил — Һин дәрескә бара тор.
Бишектә бала ята. — Беҙгә кемдер килә ята.
Килтерелгән миҫалдарҙа яҙҙым, ята, тор ҡылымдары үҙ аллы һәм ярҙамсы мәғәнәлә ҡулланылған.
Ярҙамсы ҡылымдар үҙ аллы ҡылымдар менән бергә һөйләмдең хәбәре булып килә һәм зат менән үҙгәрә.
1-се зат һөйләп тор инем
2-се зат һөйләп тора инең
3-сө зат һөйләп тора ине.
Тамыр һәм нигеҙ ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә тамыр һәм нигеҙ ҡылымдар була. Яһаусы ялғауы булмаған, тамырҙан ғына торған ҡылым тамыр ҡылым тип атала.
Ҡылым яһаусы ялғауҙар ярҙамынды башҡа һүҙ төркөмдәренән(исем, сифат, рәүеш, ымлыҡ, оҡшатыу һүҙҙәренән) яһалған ҡылым нигеҙ ҡылым тип атала: баш- башла, ҡуйы- ҡуйырт, шәп- шәбәй, күп, күбәй, гөж- гөжөлдә, ух- ухылда.
Ҡылым һөйкәлештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә ҡылымдың дүрт һөйкәлеше бар
Бойроҡ һөйкәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бойроҡ һөйкәлешендәге ҡылым ниндәйҙер бер эште, хәрәкәтте башҡарырға өндәүҙе, бойороуҙы белдерә: Дәрес әҙерлә. Балаларҙы уят. Иртә тор.
Бойроҡ һөйкәлеше ҡылымдары түбәндәге мәғәнәләрҙе аңлата: 1. Ғәҙәти бойороу: барығыҙ ҙа килегеҙ, бергәләп уйнағыҙ, ишекте асмағыҙ.
2. Ҡаты бойороу: тор, күҙемә күренмә. Уйлап торма. Барып йөрөмә.
3. Рәсми бойороуҙы: Ҡыр эштәрендә барыһы ла ҡатнашһын.
4. Үтенес: әйтегеҙ инде, кил инде, бир инде.
Бойроҡ һөйкәлеше ҡылымдары зат, һан менән үҙгәрә, барлыҡ- юҡлыҡта килә ала. Заман менән үҙгәрмәй. Бойроҡ һөйкәлешенең 1-се заты булмай.
Хәбәр һөйкәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәбәр һөйкәлеше эш хәрәкәттең эшләнеүен, эшләнмәүен белдерә: Уҡыған, әйтә, белә, һөйләй торғайны. Хәбәр һөйкәлеше ҡылымдары үткән, хәҙерге. киләсәк замандарҙа килә.
Шарт һөйкәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә шарт һөйкәлеше ниндәйҙер бер эш -хәрәкәттең үтәлеүенә икенсеһенең шарт булып килеүен белдерә. Килһә, апайыңдарға шылтыратырбыҙ. Күп көлһәң, иларһың.
Теләк һөйкәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә теләк һөйкәлеше эш-хәрәкәтте башҡарырға теләүҙе йәки үтәргә саҡырыуҙы белдерә.
Ҡылым төркөмсәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡылымдар эшләнгән эштең исемен, сифатын, ваҡытын, рәүешен, сәбәбен, эште эшләргә йәки эшләмәҫкә кәрәклеген белдереп тә киләләр. Ошо мәғәнәләре буйынса башҡорт телендә ҡылымдың түбәндәге төркөмсөлөре бар: исем ҡылым, сифат ҡылым, уртаҡ ҡылым. хәл ҡылым.
Исем ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә эш-хәрәкәттәр, хәл-тороштар аталып та йөрөтөлөргә мөмкин. Ул исем ҡылым тип атала. Тимәк. исем ҡылым эш-хәлдең, хәрәкәттең исемен белдерә. Ул нимә, ни эшләү һорауына яуап бирә: Көн дә йәйәү йөрөү(нимә? ни эшләү?)арытты. Башҡа барыу (нимә? ни эшләү?) булмаҫ.
Яһалышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Исем ҡылымдар тамыр йәки нигеҙ ҡылымға -ыу, -еү, -оу,-өү, -у, -ү ялғауҙары ҡушылыуҙан яһала: килеү, эшләү, ҡайтыу, башлау, һуғыу, көлөү, бороу һ. б.
Эйәлек заты менән үҙгәреше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Исем ҡылымдар эйәлек заты һәм килеш менән үҙгәрәләр, күплек ялғауҙарын да ҡабул итәләр.
Уртаҡ ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Уртаҡ ҡылым зат менән үҙгәрмәй һәм эш-хәрәкәттең барышын сағылдыра. Уртаҡ ҡылым формалары, ярҙамсы ҡылымдар менән бергә килеп, эш-хәрәкәттең, тороштоң маҡсатын белдерә. Уртаҡ ҡылым менән бәйләнешкә ингән һүҙҙәр тейешлек, теләк, ниәт, йөкмәтеү, бойороу, саҡырыу, мөмкинлек һәм мөмкин түгеллек кеүек мәғәнә биҙәктәрен сағылдыра. Һөйләмдә ул күбеһенсә маҡсат хәле функцияһын үтәй, бер составлы инфинитив һөйләмдәрҙең төп киҫәге булып сығыш яһай. Уртаҡ ҡылым тамыр йәки нигеҙ ҡылымдарға -рға, -ргә (башҡа фонетик варианттары менән) аффиксы ҡушылып яһала. Йәнле һөйләү телендә -ыр, -ер, -р аффикслы ҡыҫҡа вариант та йыш ҡулланыла: эшләр кәрәк, йөрөр кәрәк, йөрөр булғас; Бөгөн уйынға сығыр булғас, егеттәр үҙ-ара өсәр-бишәр тин аҡса йыйып, Ғәлимйән купецтың лавкаһынан керәндилдәр килеп алып киттеләр. (Ж. Кейекбаев.)
Сифат ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә дүрт төрлө затһыҙ ҡылым бар. Уларҙы ҡылым төркөмсәләре тип йөрөтәләр: сифат ҡылым, хәл ҡылым, исем ҡылым һәм уртаҡ ҡылым. Зат менән үҙгәреүсән ҡылымдар һымаҡ уҡ уларға барлыҡ-юҡлыҡ, күсемлелек һәм күсемһеҙ лек, йүнәлеш һәм күләм категориялары хас, тик зат, һан менән үҙгәрмәйҙәр; сифат ҡылымдың заман формалары бар. Сифат ҡылым тип зат менән үҙгәрмәй торған һәм үҙендә ҡылымдың да, сифаттың да билдәләрен туплаған ҡылым формаһы һанала. Сифат ҡылым билдәле бер ваҡыт (үткән, хәҙерге, киләсәк замандарҙа) эсендә предметтың, заттың эш-хәрәкәт ағышын сағылдырыуы менән ҡылымға ҡараһа, шул уҡ заттың хәрәкәт яғынан билдәһен белдереүе менән сифатҡа яҡын тора.
Сифат ҡылым түбәндәге формалар һәм категорияларға эйә: 1) күсемлелек-күсемһеҙлек: а) яҙышыуын туҡтатҡан кеше, б) экскурсиянан -ҡайтыусы уҡыусылар һүҙбәйләнештәрҙең беренсеһендә — күсемле, икенсеһендә күсемһеҙ ҡылым сифат ҡылым функцияһын башҡара;
2) йүнәлеш: уҡылған әҫәр, әйткән һүҙгә һөйөнгән бала; өй эшләшкән өмәсе, килешелгән эш;
3) ҡылым рәүешлеге: урамда уйнап йөрөгән бала, йырлап ебәргән һәүәҫкәр, һөйләп бөткән һүҙ, бер аҙ уҡыштырылған китап.
4) мөмкинлек-мөмкин түгеллек: йөрөй алған ауырыу, йөрөй алмаған ауырыу;
5) -ма, -мә ялғаулы юҡлыҡ формаһы: дәрестә уҡымаған бала, дәресте уҡыған бала;
6) килеш менән башҡарыу: ҡаланан килгән ярҙам, ҡалаға килгән уҡыусы, ҡалала уҡыған студент.
Сифат ҡылым сифаттың түбәндәге грамматик үҙенсәлектәренә эйә: 1) предметтың һәм заттың билдәһен белдерә: комбайнда эшләгән кеше; киләһе йыл уҡыясаҡ бала, был яҡ ярҙа тороусы кешеләр;
2) Сифаттар кеүек үк исем урынында ҡулланылғанда исем вазифаһын башҡара: килеш менән үҙгәрә, һөйләмдең эйәһе, тултырыусыһы булып та, хәбәр составында ла килә ала: Бөтәбеҙҙе лә халыҡ һайлап ебәргән. Беҙ уларҙың ҡушҡанын үтәйбеҙ. (Ғ. Ибраһимов.) 3) Сифат ҡылымдың төп вазифаһы — һөйләмдә аныҡлаусы булып килеү: Ғинуар айында һыуыҡтар бик көслө булды бит: өшөп килгән Ҡансыуаровҡа колхозсының йылы өйө бик килешеп ҡуйҙы. (С. Агиш.) Үткән заман сифат ҡылым предметтың, заттың үткәндәге һөйләү моментына тиклем булған эшмәкәрлеге буйынса билдәһен белдерә һәм һөйләмдә аныҡлаусы вазифаһын башҡара, -ған, -гән, -ҡан, -кән ялғауҙары менән яһала. Мәҫәлән: "Шулай ҙа эҫе була икән ул күңелгә тыуған-үҫкән ер, « — ағай кеше быныһын ололарса һиммәт менән бер килке хисләнеп шым торғандан һуң әйтте. (С. Шәрипов.) Хәҙерге заман сифат ҡылым тамыр йәки нигеҙ ҡылымға -ыусы, -еүсе, -усы, -үсе (төрлө фонетик варианттарҙа) ялғауы ҡушылып яһала: йыуыусы, йыйыштырыусы, уҡыусы, эшләүсе, ярҙамлашыусы, ярҙам итеүсе һ. б. Киләсәк заман сифат ҡылым нигеҙҙә өс төрлө формала була. Беренсе форма нигеҙ һәм тамыр ҡылымға -ыр, -ер, -ор, -өр, -р аффикстары, юҡлыҡ формаһы -маҫ, -мәҫ ялғауы ҡушылып яһала: Хәҙер бына һырға һабағы алып, килен булырға әҙерләнеп йөрөр сағы ла бит, ул рәхәтләнеп уҡып тик йөрөй. (Һ. Дәүләтшина.) Сифат ҡылымдың икенсе формаһы нигеҙ йәки тамыр ҡылымға -асаҡ, -әсәк һәм -ясаҡ, -йәсәк ялғауҙары ҡушылып яһала: Мәскәүгә осасаҡ самолет, Стәрлетамаҡҡа китәсәк машина һ. б. Сифат ҡылымдың был формаһының мәғәнә үҙенсәлеге шунда, ул аңлатҡан эш-хәрәкәт киләсәктә мотлаҡ үтәләсәк. Өсөнсө форма киләсәк заман сифат ҡылым тамыр йәки нигеҙ ҡылымға -аһы, -әһе, -йһы, -йһо, -йһе, -иһә аффикстары ярҙамында барлыҡҡа килә: Йыуатаһы, кәңәш итәһе урынға Әмир уны рәнйетте. (Х. Ғиләжев.) Бараһы ер хәтһеҙ бит әле. — Саҡыраһы кешеләр бар, ҡәйнеш ҡайтыуға ик-өс өйлө ҡунаҡ йыйырбыҙ, тип еңгәң дә йомартланырға уйлай. (С. Шәрипов.)
Хәл ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
► Хәл ҡылым зат, һан менән үҙгәрмәй, һәм ул икенсе бер ҡылымдан аңлашылған эш-хәлдең, хәрәкәттең башҡарылыу рәүешен сағылдыра. Семантикаһы, грамматик һыҙаттары яғынан ул үҙендә ҡылым менән рәүеш билдәләрен берләштерә. Мәҫәлән: Бәләкәс кенә 'ҡураныс -ҡына әҙәм аяҡ баҫҡан һайын ҙурая, оҙоная, мыҡтылана бара, имеш; уны ер ҙә тартмай, күк тә баҫтырмай, йәш сағындағы һымаҡ атлай-йүгерә талпынып килә. (М. Кәрим.) Хәл ҡылымға хас булған ҡылым билдәләре: а) мәғәнәһе менән предметтың эшмәкәрлек процесын белдерә: Һин ҡайтҡансы бында матур-матур йырҙар сығарып торҙолар бит әле. (М. Кәрим.) б) юҡлыҡ формаһының -ма, -мә ялғауы ҡушылыуы: Йәмғи, әйткәнде лә көттөрөп тормайынса, гәзит башын күтәреп, уға ҡарап торған Фәтих янына барып ултырҙы. (Х. Ғиләжев); Хәл ҡылымға рәүеш үҙенсәлектәре лә хас: а) икенсе бер эш-хәрәкәттең, тороштоң башҡарылыу рәүешен сағылдыра: Уйнап һөйләһәң дә, уйлап һөйлә. (Мәҡәл.) Уны (Баҙлый ҡартты) тимерлеккә йәки малсылыҡ фермаһына ҡуйһалар, ул үзенең егәрлелек стихияһына бирелеп, бөтә күңелен һалып эшләр. (Б. Бикбай); б). күләм категорияһының рәүештәрҙә була торған төрлө дәрәжә яһаусы аффикстарҙың булыуы: Хәким: „Дә-ә, тыуып уҫкән ер…“ — тип һүҙен теүәлләй биреберәк ҡуйҙы ла муйыл курепте ығыштыра-ығыштыра аяҡтарын боҙлауыҡлы тапандыға әйләнгән ҡарға терәне. (С. Шәрипов.) Уларҙың аяҡ аҫтынан тиерлек үҙ өшәләктәренә боҫҡан ҡуяндар сығып ҡасты, туғайға еткәсерәк бер төлкө шырлыҡҡа инеп китте. (Ғ. Ибраһимов); в) рәүештәр һымаҡ морфологик категорияларҙың береһе менән дә үҙгәрмәүе; шулай ҙа айырым ситуацияларҙа хәл ҡылым күплек ялғауын ҡабул итеүе мөмкин. Мәҫәлән: Рәйес итеп һайлагастары, ҡайҙан белгәндәр, иртәгеһенә ук килеп етте. (Ә. Вәхитов.)
Ҡылым йүнәлештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1. Төп йүнәлеш эш-хәрәкәтте башҡарыусының үҙе эшләүен йәки эшләмәүен белдерә.
2. Ҡайтым йүнәлеше эш-хәрәкәттең башҡарыусыға йүнәлеүен, ҡайтыуын аңлата.
3.Төшөм йүнәлеше ҡылым белдергән эш-хәрәкәттең билдәһеҙ бер зат йәки предмет тарафынан эшләнеүен белдерә.
4. Йөкмәтеү йүнәлеше берәй эш-хәрәкәтте башҡа кешегә ҡушыуҙы, йөкмәтеүҙе аңлата.
5. Уртаҡлыҡ йүнәлеше ҡылым белдергән эш-хәрәкәттең ике йәки бер нисә кеше тарафынан бергә эшләнеүен йәки уларҙың бер- береһенә ярҙамлашыуын белдерә.
Ҡылым күләмдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
► Арауыҡ һәм ваҡыт эсендә ҡылымдан аңлашылған эш-хәрәкәттең, тороштоң, хәлдең башҡарылыу дәрәжәһен күбәйтеү йәки әҙәйтеү, дауамлы булыу йәки бөтөү, бер йәки бер нисә ҡабат эшләнеү йәһәтенән күрһәтеүсе ҡылым формаларын „кылым күләмдәре тип йөрөтәләр. Хәҙерге башҡорт телендә ҡылым күләмдәре нигеҙҙә ике төрлө юл менән яһала: синтетик (йәки морфологик) юл һәм аналитик (синтаксик) юл. Синтетик юл менән яһалғанда, нигеҙ йәки тамыр ҡылымға айырым аффикстар ҡушыла: килгеләү (ҡабатланған эш-хәрәкәт), китеңкерәү (көсәйтелгән эш-хәрәкәт). Аналитик юл менән яһалғанда, төп мәғәнәне белдереүсе теге йәки был ҡылымға ярҙамсы ҡылым вазифаһын башҡарыусы икенсе бер ҡылым ҡушылып килә, һәм ул ярҙамсы ҡылым күләм мәғәнәһен сағылдыра. Мәҫәлән: килеп йөрөү (ҡабат-ҡабат башҡарылыусы бер төрлө эш-хәрәкәт), эшләй һалыу (тиҙ, йәһәт башҡарылған эш-хәрәкәт), эшләп тороу (дауамлы эш-хәрәкәт) һ. б. Ҡылым күләмдәренең яһалышында икенсе ысул өҫтөнлөк итә. Күләм мәғәнәһе биреп килеүсе ҡылымдарҙың һаны сикләнгән, улар иҫәбенә бар, бир, тор, ят, ал, ит, һал, ҡуй, башла, ебәр, кереш, -ҡал, сыҡ, төш, ҡара, ет, яҙ, уҙ, тот кеүек ярҙамсы ҡылымдар инә. Ҡылым күләмдәренең мәғәнә биҙәктәре бик күп төрлө. Ул хәрәкәттең барышын башынан алып аҙағынаса ни дәрәжәлә, ниндәй кимәлдә башҡарылыуын, дауам ителеүен йәки тамамланыуын сағылдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя.
Ҡылым рәүешлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡылым рәүешлеге категорияһы(ҡылым модаллеге) тип тел белемендә ысынбарлыҡта булып торған эш-хәрәкәтткә, төрлө хәл-ваҡиғаларға мәнәсәбәтен сағылдырусы лексик-грамматик категорияға әйтәләр.
рәүешлегә эшкә, хәрәкәткә, торошҡа, хәл-ваҡиғаларға кәмһетеп ҡарауҙы, инсафлыҡты, түбәнселекте, эш-хәрәкәттең ысынбарлыҡҡа тап килеү-килмәүен, башҡарылып ятҡан эш-хәрәкәткә ышанып етмәүҙе (икеләнеүҙе, шикләнеүҙе), теге йәки был эште башҡарыу мөмкин һәм мөмкин булмауҙы белдерә. Хәҙерге башҡорт телендә ҡылымдарҙың түбәндәге рәүешлек формалары йыш осрай. 1. Ысынбарлыҡ рәүешлеген белдереүсе ҡылым формалары; был төп рәүешлек һанала: а) хәбәр һөйкәлешенең үткән һәм хәҙерге заман формаларын -сы, -се, -со, -сө киҫәксәләре ҡушылған ҡылымдар эшмәкәрлекте, һөйләүсе әсән көтөлмәгән хәл булыуын аңлата: Мин, иҫәүән, һыр бирмәгән булып, Сәлмәндең үҙенә лә шул мәрәкә хаҡында һүҙ ҡуҙғатып торманымсы… (С. Шәрипов.) Һай, ҡалай киләләрсе! Тас алыҫ походтан ҡайтҡадағыса, ҡушарланған аттарын сығырлатып атлайҙар. (Ғ. Ибраһимов.) б) теге йәки был эштең үтәлеүенә тулы ышаныс булыуын раҫлауҙы, һөҙөмтә яһауҙы аңлатыусы рәүешлек формаһы хәбәр һөйкәлеше ҡылымының үткән, хәҙерге, киләсәк заман формалары икән киҫәксәһенең йәнәш тороуынан яһалған аналитик ҡылымдан килә. Мәҫәлән: Ҡарауылсы һаман төпсөнә икән: “Ә был ҡауындарҙы кем өҙҙө һуң?» Бер көндө Хужа юлдан аҡса тапҡан икән. (Көләмәс.) 2. Ысынбарлыҡҡа тап килмәгән рәүешлекте белдергән ҡылым формалары: а) үткән заман сифат ҡылымға булыу ярҙамсы ҡылымы йәнәш тороп яһалған форма: Мөхәррәм ишектән ингәндә шәкерттәр көйләп, дәрестәрен уҡып ултырган булалар ине. һеҙ әрәмтамаҡтарға ышанып, улдарым бар тигән булып йөрөгән булам. (Ж. Кейекбаев.) Ярым мыҫҡыл итеү, көлөү мәғәнәһе һалынған булһа, ул саҡта -ған, -гән аффикслы ҡылымдан һуң «кеше» һүҙе ҡуйылырға мөмкин: Ҡыңғырау шылтыратып йөрөнөләр: ҡыңғырау тауышына байтал кешнәп килеп сыҡмаҫмы тип уйлаған кеше булдылар. Ж. Кейекбаев.) Алтын еңгәм аптыраған кеше булды. (Һ. Дәүләтшина.) 3. Түбәнселек (инсафлыҡ, итәғәтлелек, күнеүсән лек, кәмһетеү) рәүешлеген белдереүсе формалар. Был төр ҡылым формаларының мәғәнәләре, уларҙың төрлө биҙәктәре бик күп: улар һөйләмдәге эйәнең йәки субъекттың эшенә һәм хәрәкәтенә, хәл-торошона кәмһетеп, түбәнһетеп, меҫкенләнеп ҡарауҙы; мыҫҡыллауҙы, көлөүҙе, йәлләүҙе, иркәләүҙе белдерәләр. Ундай ҡылым формаһы -ған, -гән, --ҡан, -кән аффикслы төп мәғәнәне белдереүсе ҡылымға булыу ярҙамсы ҡылымдың ҡушарлап килеүенән яһала: Байҙар уның менғн «баймын» тигән булып, кәртә тулы йылҡы аҫраган булалар. (Ж. Кейекбаев.) Атайым шулай тигәс, табаҡ-һауыттарымды, самауырымды йыйыштырған булдым. (Һ. Дәүләтшина.) 4. Мөмкинлек һәм мөмкин түгеллек рәүешлегә. Улар түбәндәгесә яһала: а) -ып, -еп, -п ялғаулы хәл ҡылым + булыу; б) -а, -ә, -й Ҡыя яҙылышялғаулы хәл ҡылым + алыу; в) -ырға, -ергә, -рға, -ргә ялғаулы уртаҡ ҡылым + мөмкин, ярай һәм булыу ярҙамсы ҡылымдары ҡалыбы менән яһала. 5. Тейешлек-кәрәклек рәүешлеген белдереүсе ҡылым формалары а) -ырға, -ергә, -рға, -ргә ялғаулы уртаҡ ҡылым + кәрәк, кәрәкмәй, кәрәк тә түгел; 6)-ырға, -ергә, -рға, -ргә ялғаулы уртаҡ ҡылым + тейеш, тейеш түгел ҡалыбы менән яһала; в) уртаҡ ҡылым + -аһы, -әһе ялғаулы мәжбүрилек формаһына бар, юҡ мөнәсәбәт һүҙҙәре эйәреп яһала. 6. Аныҡһыҙлыҡ, самалау, ҡарар итеү, фараз итеү рәүешлеген белдереүсе ҡылым формалары. Улар а) -п ялғаулы хәл ҡылымынан һуң булһа кәрәк, булырға кәрәк һүҙҙәре килеп; б) -ған, -гән, -ҡан,-кән ялғаулы ҡылымға булырға тейеш һүҙбәйләнеше ҡушылып; в) -ыу, -еу, -оу, -өу, -у, -у ялғаулы исем ҡылымға бар, мөмкин мөнәсәбәт һүҙҙәре йәнәш ҡуйылып; г) -дыр, -дер, -ҙыр, -ҙер, -лыр, -лер ялғауҙары ҡушылған ҡылымдан; ғ) моғайын, ахырыһы, әйтерһең, бәлки, ихтимал мөнәсәбәт һүҙҙәр менән яһалалар.
Ҡылымдарҙың яһалышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманова М. Ғ., Абдуллина Ф. Ф. Башҡорт теле. — Өфө, 2000. — ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х. А., Солтанбаева Х. В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. — Өфө, 2008. — ISBN 978-5-295-04288-1
- В. Ш. Псәнчин, Ю. В. Псәнчин. Әсә теле. 10—11 кластар өсөн дәреслек. — Өфө, 2009. — ISBN 5-295-02834 −8


text:
Рәсәйҙең иң яҡшы йәш китапханасылары Өфөлә эшләй
Рәсәйҙең иң яҡшы йәш китапханасылары Өфөлә эшләй. Был хаҡта «Рәсәйҙең йәш китапханасылары ҡаҙаныштары һәм хыялдары – 2011» бөтә Рәсәй инновацион проекттар конкурсы һөҙөмтәләре һөйләй. Конкурсҡа йомғаҡтар Чебоксар ҡалаһында үткән йәш китапханасылар форумында яһалған.
«Башинформ» агентлығына Өфө үҙәкләштерелгән китапханалар системаһынан хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан исеменән сығыш яһаусылар «Ҡаҙаныштар» номинацияһында иң яҡшылары тип танылған. Йәштәр Интеллект-үҙәге – Өфөнөң 10-сы моделле китапханаһы хеҙмәткәрҙәре Екатерина Карташева һәм Ольга Глухова «Йәштәр планетаһы» интерактив журналы өсөн был номинацияла еңеүсе тип табылған. Бүләк итеп уларға бер йылға төрлө журналдарға яҙылыу сертификаты тапшырылған. Һәм төп бүләк – 2012 йылда Бөтә Рәсәй китапханалар конгресында ҡатнашыуға грант алыуға сертификат.
Рәсәйҙең йәш китапханасылары форумында илдең 26 төбәгенән йәмғеһе 200-ҙән ашыу белгес ҡатнашҡан. Өфө китапханалары исеменән форумда Өфө үҙәкләштерелгән китапханалар системаһының «Оптимистар» йәш китапханасылар берләшмәһе Советы ағзаһы Юлия Корзик ҡатнашҡан.
Форумда ҡатнашыусылар өсөн күп төрлө саралар – лекциялар, түңәрәк өҫтәлдәр, социаль уйындар, фекер алышыуҙар ойошторолған.


text:
Мәләүездә реконструкциялағандан һуң 170 урынлыҡ балалар баҡсаһы асылдыФото: Александр Яворский
Мәләүездә реконструкциялағандан һуң 170 урынлыҡ балалар баҡсаһы асылды
Мәләүездә реконструкциялағандан һуң 170 урынлыҡ балалар баҡсаһы асылдыФото: Александр Яворский
Яңы йыл алдынан Мәләүездә капиталь ремонттан һәм реконструкциялағандан һуң «Аҡсарлаҡ» балалар баҡсаһы үҙ ишектәрен асты. Эштәрҙе башҡарыуға «Төбәк мәктәпкәсә белем биреү системаһын модернизациялау» программмаһы сиктәрендә федераль бюджеттан 21,5 миллион һум аҡса бүленде. Балалар өсөн йорт 170 урынға иҫәпләнгән, унда балаларҙы үҫтереү һәм сәләмәтләндереү өсөн бөтә шарттар булдырылған.
— Республикала «юл картаһы» тип аталған саралар комплексы эшләнгән, уға ярашлы 2015 йылда мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына сиратты бөтөрөү планлаштырыла, —тине үҙенең тәбрикләү телмәрендә республиканың мәғариф министры Әлфис Ғаязов. — Балалар баҡсаларында урындар етмәү проблемаһын хәл итеүгә республика йыл һайын дүрт миллиард һум самаһы аҡса тотона. Быйыл Башҡортостанда 39 мең 945 урынлыҡ мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары асылды. Әммә өлгәшелгәндә туҡталып ҡалырға ярамай, беҙҙең демографик күрһәткестәр яҡшы, шуға күрә артабан да алға барасаҡбыҙ, — тине министр.
Район хакимиәте башлығы Малик Вәхитов мәләүездәрҙе, балалар баҡсаларында урындар менән тәьмин итеү эше дауам итәсәк, тип билдәләне. Быйыл ҡалала һәм районда өҫтәмә 530-ҙан ашыу урын асылды. Әлеге ваҡытта шәкәр заводы ҡасабаһында 110 урынлыҡ яңы бина төҙөлә, тағы ла ике балалар баҡсаһын тура тәғәйенләнеше буйынса кире ҡайтарыу эше алып барыла.
Тантананың төп геройҙары ҡунаҡтарҙы тамаша залында ҡаршы алды. Матур кейенгән малайҙар һәм ҡыҙҙар үҙҙәренең «икенсе» йортон үҙләштерҙе. Ҡыш бабай менән бергә шыршы тирәләй йырлап әйләнде. Шулай ҙа иң бәхетлеләре ата-әсәләр булды, тип хәбәр итте Мәләүез районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Елена Мазиева.


text:
Фидус Ямалетдинов: «Социаль ярҙам идеологияһы үҙгәртелергә тейеш»
— Башҡортостан Президенты халыҡты эш урындары, лайыҡлы эш хаҡы менән тәьмин итеү, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу бурысын ҡуйғайны. Бөтә өс күрһәткес буйынса беҙ дөйөм Рәсәй күрһәткестәренән артта ҡалабыҙ, — тип белдерҙе кисә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында барған «Осраҡлы булмаған кешеләр» программаһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов.
Ул халыҡты эш менән тәьмин итеү мәсьәләһенең иҡтисад өлкәһенә ҡарауын һәм бөгөн ике программа сиктәрендә хәл ителеүен билдәләне. Беренсеһе — ул халыҡ мәшғүллегенә булышлыҡ итеү. Был программа федераль бюджет субсидиялары иҫәбенә финанслана һәм эш эҙләгән кешеләргә тәғәйенләнгән. Икенсе программа хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеүгә йүнәлтелгән.
Фидус Ямалетдинов әйтеүенсә, ике программа структураһында ла бер нисә йүнәлеш бар: ҡайтанан уҡытыу, булған вакансияларҙың мәғлүмәт базаһы менән таныштырыу, үҙеңдең бизнесыңды асыуға старт капиталы бүлеү, йәш белгестәрҙең ойошмаларҙа стажировкаһы, инвалидтарҙы һәм балалы ҡатындарҙы эшкә урынлаштырыу. Уның фекеренсә, был йүнәлештәрҙең барыһы ла төбәктә эшһеҙҙәр һанын кәметергә ярҙам итәсәк.
Вице-премьер һөйләгән икенсе мөһим проблема — социаль торлаҡ. Әлеге ваҡытта республикала 900 күп балалы ғаилә торлаҡ алыуға сиратта тора.
Уларҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу мөмкинлеге тураһында Фидус Ямалетдинов бына нимә тине: «Республикала социаль торлаҡ төҙөлөшө буйынса махсус программа әҙерләнгән. Был программа буйынса төҙөлөүсе торлаҡтың 60 проценты эконом-класҡа ҡараясаҡ. Баҙарҙа социаль торлаҡ һатып алыу мәсьәләһендә халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртҡан заказсы барлыҡҡа киләсәк».
Фидус Ямалетдинов әйтеүенсә, социаль ярҙам идеологияһы яҡын арала үҙгәртелергә тейеш.
— Кешеләргә лайыҡлы эш табыуҙа ярҙам итерлек шарттар булдырырға кәрәк, — тип белдерҙе Премьер-министр урынбаҫары.


text:
Өфөлә социаль фотография конкурсы иғлан ителде
Өфөлә социаль фотография конкурсына эштәр ҡабул ителә башланы. Уның ойоштороусылары булып Башҡортостан митрополияһы, «Яңырыу» йәштәр ижады үҙәге, йәмәғәт ойошмалары сығыш яһай. Проектҡа БР Рәссамдар ойошмаһы һәм «Каруанһарай» комплексының Үҙәк художество галереяһы ярҙам итә.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан митрополияһының мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс ауыр томош хәлендә ҡалған кешеләрҙең проблемаларына иғтибар йәлеп итеү һәм бер үк ваҡытта ҡыйбатлы дарыуҙар менән дауаланыуға мохтаж инвалид балаларға ярҙам күрһәтеү маҡсатында үткәрелә.
Йәше һәм ниндәй дин тотоуы буйынса сикләүҙәр юҡ, конкурста теләге булған һәр кеше ҡатнаша ала. Конкурсҡа төҫлө, шулай уҡ аҡлы-ҡаралы фотоһүрәттәр ҙә ҡабул ителә. Шул уҡ мәлдә улар мотлаҡ «Инвалид балалар», «Өйһөҙҙәр», «Етемдәр», «Стихиялы бәлә-ҡазаларҙан зыян күреүселәр», «Ауыр хәлдә ҡалыусылар» кеүек биш темаға арналған булырға тейеш. Фоторәсемдәр 29 ғинуарға тиклем ҡабул ителә.
Һуңынан конкурс йомғаҡтары буйынса иң яҡшы фотоһүрәттәрҙән күргәҙмә ойоштороласаҡ. Конкурс еңеүселәренә ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Күргәҙмә ваҡытында шулай уҡ хәйер йыйыу һәм хәйриә йәрминкәһе ойошторола. Сара дауамында йыйылған аҡса тулыһынса инвалид балаларҙы дауалауға йүнәлтеләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов менән Игорь Путин Өфөләге ҡайһы бер инвестпроекттарҙы тикшерҙе
Башҡортостанда «СургутТрубоПроводСтрой» компанияһы президенты Игорь Путин менән уның Директорҙар советы рәйесе Сергей Кошкин булып китте. Улар республика менән ҡайһы бер инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу майҙансығы булараҡ ҡыҙыҡһынды. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашыу барышында бизнесмендар Стәрлетамаҡта нефть-газ табыу комплексы объекттары төҙөү буйынса предприятиеның бэк-офисын асыуға ҡағылышлы пландары менән уртаҡлашты.
БР Президенты матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, осрашыуҙа, компания Рәсәйҙең Төньяғында һәм Алыҫ Көнсығышта тормошҡа ашырылған проекттарға Башҡортостан торба үткәреү комплекстарынан тәжрибәле төҙөүселәрҙе йәлеп итергә ниәтләй, тип билдәләнде.
Өфөлә инвесторҙар ике – «Ашан» һәм аквапарк мегаүҙәген төҙөргә планлаштыра. Сергей Кошкин Өфө кеүек ҡалала әлегә тиклем бер аквапарк та булмауына сикһеҙ ғәжәпләнеүен белдерҙе. Бизнесмен фекеренсә, өфөлөләр ҡалала заманса һыу аттракциондары булдырыуға лайыҡ.
Рөстәм Хәмитов үрҙә әйтелгән башланғыстарҙы хупланы һәм, Башҡортостанда инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу өсөн бөтә уңайлы шарттар булдырыла, тип билдәләне. Президенттың һүҙҙәренә ҡарағанда, төбәккә инвестициялар менән килеүсе компанияларҙы яҡлау – республика өсөн иң мөһим бурыстарҙың береһе.


text:
2013 йыл Башҡортостанда Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан ителде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 6 декабрҙә 2013 йылды Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан итеү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр иттеләр Президенттың матбуғат хеҙмәтенән. Документҡа ярашлы, Йылды үткәреү буйынса республика ойоштороу комитеты булдырылды, уға 2013 йылдың 1 ғинуарына тиклем тейешле саралар планын әҙерләү һәм раҫлау бурысы йөкмәтелде. Башҡортостандың ҡала һәм район хакимиәттәренә лә шундай уҡ ойоштороу комитеттарын булдырырға тәҡдим ителде. Йәмәғәт ойошмаларына экологик мәҙәниәтте формалаштырыу һәм үҫтереү, тирә-яҡ мөхиткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, тәбиғәт мираҫын һаҡлау өсөн яуаплылыҡты арттырыу буйынса эшмәкәрлекте әүҙемләштерергә ҡушылды.


text:
Өфө ҡыҙы «Мисс человечество-2015» халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында Рәсәй исеменән сығыш яһай Фото: Карина Исмәғилева
Өфө ҡыҙы «Мисс человечество-2015» халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында Рәсәй исеменән сығыш яһай
Өфө ҡыҙы «Мисс человечество-2015» халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында Рәсәй исеменән сығыш яһай Фото: Карина Исмәғилева
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
«Мисс Башкортостан» агентлығының 21 йәшлек моделе Эльвина Исмәғилева «Мисс человечество-2015» («Miss Humanity Universe») халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында Башҡортостан һәм Рәсәй исеменән сығыш яһай. Сара йыл һайын Ливандың Бейрут ҡалаһында ойошторола. Быйыл бәйге 12 ноябрҙән 30-на тиклем уҙа, унда донъяның төрлө мөйөштәренән 50 ҡыҙ ҡатнаша.
«Эльвина Рәсәйҙең илле һылыуҡайы араһынан һайлап алынды, ул ошо абруйлы конкурста илебеҙ исеменән сығыш яһай», — тине «Мисс Башкортостан» модель агентлығы етәксеһе Луиза Закирйәнова.
Эльвина Исмәғилева — Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты студенткаһы. 2013 йылда ул «Miss Globe International» бөтә донъя гүзәллек конкурсының финалына сыҡты, «Мисс Башкортостан-2013» республика матурлыҡ бәйгеһенең икенсе вице-мисс титулына эйә.
Ҡыҙҙың әйтеүенсә, ул күпмелер ваҡыт Мысырҙа туризм һәм ҡунаҡхана эше өлкәһендә һөнәре буйынса эшләгән. «Ошо конкурста ҡатнашып, элекке мөмкинлектәремде тикшерергә һәм туплаған тәжрибәмде күрһәтергә теләйем. Әлбиттә, еңеүемә ышанам», — тине Эльвина.


text:
Республикала 1761 мең тонна сенаж һалынған
Республика хужалыҡтары алдағы ҡышлатыуға әлеге ваҡытта 1761 мең тонна сенаж әҙерләгән, ул планлаштырылған күләмдең 83 проценты, шулай уҡ 1033 мең тонна силос һалынған – планға ҡарата 55 процент.
Ғөмүмән, Башҡортостанда шартлы мал башына 23,5 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән. Былтырғы йыл менән сағыштырғанда, былтыр был күрһәткес 2,8 центнерға кәмерәк булған, тип билдәләйҙәр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Шул уҡ ваҡытта республиканың өс районында – Архангел, Борай һәм Яңауылда – шартлы мал башына 30 центнерҙан күберәк мал аҙығы берәмеге етештерелгән.


text:
Ҡатыҡ
Ҡатыҡ (әзерб. qatıq, башҡ. ҡатыҡ, болг. катък, ҡаҙ. қатық, ҡырғ. катык, таж. қатиқ, татар. катык, төркм. gatyk, үзб. qatiq, уйғ. қатиқ) — әсетелгән һөттән эшләнгән эсемлек.
Әҙерләнеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Айыртылмаған һөттө ҡайнатып, +40 °C тиклем һыуыталар, шунан өҫтөнә ойотҡо (һалҡын ҡатыҡ) ҡоялар. Йылы урында 6-8 сәғәттә әҙер була.
Ҡатыҡ(ойотҡан)— башҡорт халҡының төп һөт аҙыҡтарының береһе. Башҡорт халҡының тормошон малсылыҡтан башҡа күҙ алдына ла килтереп булмай. Һыйырлы көнөң -һыйлы" тигән мәҡәл тап шуны һөйләй ҙә. Һөт ризыҡтарын халыҡ ололап « аҡ» тип тә атай. "Аҡ"ты түгеү, әрәм-шәрәм итеү, тәләфләү -оло гонаһтарҙан һаналған һәм һанала. Ит-һөт ризыҡтары -башҡорттарҙың элек-электән төп ризыҡтары булған.Ә был продукттар тиҙ боҙола. Шуға ла, халыҡ быуаттар төпкөлөнән уларҙы һаҡлау серҙәрен, ысулдарын бөртөкләп йыйып килгән.
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бешкән һөттән ҡатыҡ-айыртылған һөттө ҡайнатып сығараһың. 20-30°С-ҡа тиклем һыуынғас, ойотмос ҡушып тыныс ҡына урынға ҡуяһың. Урыны артыҡ һыуыҡ та, артыҡ йылы ла булырға тейеш түгел. 8-12 сәғәт үтеүгә ҡатыҡ әҙер була. Был ҡатыҡ сей ҡатыҡтан ҡуйыраҡ була. Еләҫ урында бындай ҡатыҡ 3-4 көн сөсөлөген һаҡлай ала. Унан ары әсе ҡатыҡҡа әүерелә. Оҙағыраҡ ҡайнатҡанда һөттөң төҫө бер аҙ ҡыҙғылт булып китә.Ундайҙың ҡатығы ҡыҙғылыраҡ та, тағы ла ҡуйыраҡ та була.
- Сей ҡатыҡ-сей һөт (ҡайнамаған) ойоғандан барлыҡҡа килә. Шыйығыраҡ була. Шулай уҡ, еләҫ урында 3-4 көн эсергә яраҡлы һаҡлана ала. Тик унан ҡорот эшләп булмай.
- Әсе ҡатыҡ-бешкән һөттән эшләнгән ҡатыҡ 3-4 көндән һуң әсей башлай. Уны ҙур һауытҡа йыя бараһың.Иң уңайлыһы, дөрөҫө — ағас батман. Ул йүкәнән эшләнә. Бындай һауытта ҡатыҡ өҫтәп файҙалы матдәләр ала, һәйбәт һаҡлана. Эсенә ағас бешкәк ҡуйыла. Көн һайын, ә иң һәйбәте, көн эсендә бер нисә тапҡыр бешкәк менән болғатып тороу. Берҙән, өҫтөнә пәрҙә ултырмай. Икенсенән, ҡатыҡтың төйөрҙәре яйлап яҙыла бара.
- Эркет — эсе ҡатыҡтан барлыҡҡа килә.Оҙаҡ ултырыуҙан, күп бешеүҙән әсе ҡатыҡ яҙыла, төйөрҙәре бөтә.Был инде ҡорот эшләү өсөн әҙер ризыҡ булып тора. Эркеттән эшләнгән айран туҡлыҡлы, һыуһынды һәйбәт ҡандыра. Юлда алып йөрөүгә йәтеш. Эркет ашҡа тәмләткес, күп сирҙәрҙән дауа: ашҡаҙан-эсәкте паразиттарҙан таҙарта, аппетиты аса, организмды һәр төрлө шештәрҙән(шулай уҡ, яман шештәрҙән дә) һаҡлай, һалҡын алдырғанда, тире боҙолғанда дарыу булып тора.


text:
Рөстәм Хәмитов БР Хөкүмәтенең иҡтисад блогында вәкәләттәрҙе бүлеү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең бойороғо менән республика Хөкүмәтенең иҡтисад блогында вәкәләттәрҙе бүлеүгә үҙгәрештәр индерҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Үҙгәрештәр, нигеҙҙә, БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов менән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин араһында вәкәләттәр бүлеүгә ҡағыла.
Бойороҡҡа ярашлы, Рөстәм Мәрҙәнов финанс блокка һәм ер-мөлкәт мөнәсәбәттәренә контроллек итәсәк. Евгений Маврин иҡтисад, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү өлкәләрендә дәүләт идараһы өсөн яуаплы буласаҡ.


text:
БДУ студенттары – бөтә Рәсәй закон сығарыу инициативалары конкурсы призерҙары
Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының бишенсе курс студенттары Таһир Мәҡсүтов һәм Яна Пославская VII «Минең закон сығарыу инициативам» бөтә Рәсәй йәштәр форумы призерҙары иҫәбенә инде. Был хаҡта юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр иттеләр.
Таһир Мәҡсүтовтың эше I дәрәжә дипломға лайыҡ булды. Яна Пославская үҙенең проекты өсөн III дәрәжә диплом яуланы, тип хәбәр иттеләр Башҡорт дәүләт университетынан.
Бынан тыш, форумды ойоштороусылар Таһирҙың ғилми етәксеһен дә билдәләне. БашДУ-ның гражданлыҡ процесы кафедраһы ассистенты Ленара Азаматова «Студенттарҙың ғилми-тикшеренеү эшендә уңыштар ҡаҙанғаны өсөн» билдәһе менән наградланды.
«Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, Таһир Мәҡсүтов менән Яна Пославская бығаса «Минең закон сығарыу инициативам» конкурсының ситтән тороп ҡатнашыу туры лауреаттары булғайны.


text:
Сел
Сел (урыҫ. рябчик)— Европаның һәм Азияның төньяҡ һәм уртаса бүлкәт урмандарында күсмәй йәшәй, бөжәктәр, еләктәр һәм ағас бөрөләре менән туҡлана торған, мөһим ау ҡошо булған уртаса ҙурлыҡтағы ҡош.
Божор, бозор. Ҡарғанан бәләкәйерәк. Бәләкәй тауыҡҡа оҡшаған. Башында бүрке бар. Ерҙән көслө пырхылдап күтәрелә. Йыш ҡына ағасҡа ҡуна. һырты ҡара һы¬ҙыҡлы һорғолт көрән, ҡорһағы эре көрән таплы аҡһыл һоро. Яурындары ерән. Муйынының ике яғынан аҡ һыҙыҡ үтә. Ата ҡоштоң тамағы ҡара. Күҙҙәре өҫтөндә ҡыҙыл ҡашы бар. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.
Тауышы — нескә генә һыҙғырыу.
Аралаш һәм ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Күберәк йылғаға яҡын урынды һайлай. Еләк, үлән орлоҡтары, бөжәктәр, ағас бөрәһе менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош. Киң таралған. Ояһы ерҙә. Ҡыҙыл-көрән таптар менән сыбарланған 8—10 бөртөк һарғылт йомортҡаһы була. Ите әсән аулайҙар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл.
- Рябчик (птица сем. тетеревиных) // Ҙур совет энциклопедияһы.
- С. Б. Рябчик, лесная птица // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|ru}}


text:
Мортаза Рәхимов республиканың төньяҡ райондарына эш сәфәренә сыҡты
Бөгөн Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов республиканың төньяҡ райондары буйлап эш сәфәренә сыҡты. Мишкә районы үҙәгендә республика башлығы Үҙәк район дауаханаһының төҙөлөш майҙансығында булды. Бөгөн бында 60 койкалыҡ яңы хирургия корпусы төҙөлә. Киләсәктә 5100 квадрат метр дөйөм майҙан менән дүрт ҡатлы бинала Үҙәк район дауаханаһының ике операция блогы һәм ике бала табыу бүлексәһе урын аласаҡ.
Дауалау учреждениеһын төҙөүгә республика бюджетынан 50 миллион һум аҡса бүленгән. Төҙөүселәр менән әңгәмә барышында Башҡортостан Президенты эштәр нисек барыуы, проблемалар менән ҡыҙыҡһынды. Республика башлығына 10 көндән һуң төҙөлөш майҙансығына башня краны килтерәсәктәре һәм бынан һуң эш ҡыҙыуланасағы хаҡында һөйләнеләр. Һыуыҡтар төшөүгә төҙөүселәр бинаны күтәреп бөтөргә, тәҙрә һәм ишектәр ҡуйырға, түбәһен ябырға ниәтләй.
Яңы корпуста бер нисә бала табыу бүлексәһе буласағы хаҡында белгәс, Мортаза Рәхимов мишкәләрҙән районда демографик хәл нисек тороуы хаҡында һорашты. «Тыуым буйынса беҙҙең район республикала бөрйәндәрҙән ҡала икенсе урында», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентына муниципаль хеҙмәткәрҙәр.


text:
Башҡортостанда ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә
Бөгөн көн аҙағына Башҡортостанда һауа торошо боҙоласаҡ, тип иҫкәртә Башгидромет.
— Республикала аҙнаның тәүге яртыһында болотло һауа торошо көтөлә, ҡар ҡатыш ямғыр яуасаҡ. Һауа температураһы көндөҙ минус ике, плюс өс градус буласаҡ, төнөн аяҙайтҡанда алты градусҡа тиклем һалҡынайтасаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева.
Уның һүҙҙәренсә, Башҡортостанда аҙнаның икенсе яртыһында яуым-төшөм туҡтаясаҡ. Көндөҙ һауа температураһының плюс алты-һигеҙ градусҡа тиклем күтәрелеүе көтөлә.


text:
Стәрлетамаҡ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты инспекцияһы йомғаҡтары буйынса иң яҡшы гарантиялы төбәк юлдары рейтингына инде Фото: автор фотоһы
Стәрлетамаҡ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты инспекцияһы йомғаҡтары буйынса иң яҡшы гарантиялы төбәк юлдары рейтингына инде
Стәрлетамаҡ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты инспекцияһы йомғаҡтары буйынса иң яҡшы гарантиялы төбәк юлдары рейтингына инде Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Стәрлетамаҡ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының иң яҡшы 10 гарантиялы төбәк юлдары иҫәбенә инде. Былтыр июль айынан декабргә тиклем 130 ҡала буйлап үткән Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының «Юлдарҙың сифатын баһалайбыҙ!» инспекцияһы төбәктәрҙең рейтингын төҙөнө. Унда гарантиялы юлдарҙың торошо, ҡалалағы юл селтәренең һәм мәктәп, дауахана эргәһендәге инфраструктураның дөйөм торошо иҫәпкә алына. Топ-рейтингта тәүге урындарҙы Төмән, Саранск һәм Белгород биләне. Рейтингты Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Үҙәк штабы ултырышында инспекция етәксеһе, Дәүләт Думаһы депутаты Александр Васильев күрһәтте.
Исемлек аҙағында — Махачкала, Чита, Якутск, Ульяновск, Петропавловск-Камчатский, тип хәбәр иттеләр Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтында.
Инспекторҙар дәүләт башлығының юл тармағын камиллаштырыуға һәм яңыртыуға йүнәлтелгән эштәренең нисек үтәлеүен тикшерҙе.
«Инспекция барышында тупланған мәғлүмәт тармаҡта хәлде камиллаштырыу буйынса артабанғы эшебеҙҙең төп нигеҙе буласаҡ. Мәҫәлән, юлдар һалыуға, әҙерлек һәм проект эштәренә талаптарҙың артыуы, шулай уҡ төҙөлөш һәм ремонт эштәренә гарантиялы сроктар тураһында закон проектын ҡабул итеү бюджет аҡсаларын экономияларға һәм юл селтәренең хеҙмәте итеү ваҡытын оҙайтырға мөмкинлек бирәсәк», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Александр Васильев.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Илдең дини белем биреү системаһына ярҙам итеү төп бурыстарҙың береһе булып тора»
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Күгәрсен районында ойошторолған «Ислам. Йәштәр. Киләсәк» республика форумында сығыш яһаны.
Республика етәксеһе билдәләүенсә, түңәрәк өҫтәлдәр барышында тикшерелгән мәсьәләләр ябай түгел.
— Беҙҙең ил генә түгел, ә бөтә донъя иҡтисади һәм социаль проблемалар кисерә. Уларҙы бергәләп хәл иткәндә генә уңыштарға өлгәшеп була. Әлбиттә, йәмғиәтте тарҡатырға, төрлө милләт кешеләрен бер-береһенә ҡаршы ҡуйырға тырышыусылар һәр ваҡыт табылып торасаҡ. Кемдер быны — сәйәси күҙлектән сығып йәки файҙа алыу ниәте менән, кемдер ахмаҡлыҡ менән эшләй. Әммә уларҙың маҡсаттары тормошҡа ашмаясаҡ. Бына инде 225 йыл Өфө Рәсәйҙең ислам үҙәге булып тора. Мосолмандар менән бер рәттән бында башҡа дин вәкилдәре лә татыулыҡта һәм дуҫлыҡта йәшәй. Республикабыҙҙа дини конфликттар булманы һәм булмаясаҡ, — тип ышандырҙы Рөстәм Хәмитов.
Шулай уҡ үҙенең сығышында Башҡортостан Президенты мәсеттәрҙә квалификациялы йәш кадрҙар етешмәү мәсьәләһенә лә туҡталды.
— Беҙҙең республикала йыл һайын 50-70 яңы мәсет төҙөлә. Бөгөн уларҙың һаны меңдән ашыу. Шул уҡ ваҡытта күп кенә имамдар ныҡ олоғайған. Йәш имамдар етешмәй. Бындай күренеш беҙҙә генә түгел, бөтә илдә күҙәтелә.
Беҙҙең алда торған төп бурыстарҙың береһе – илдең дини белем биреү системаһына ярҙам итеү. Дәүләт был йәһәттән етди эштәр башҡара. Мәҫәлән, юғары уҡыу йорттары дини белем биреү учреждениеларына партнер булараҡ беркетелә. Беҙҙең республикала Рәсәй мосолманадары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты менән М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Бынан тыш, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратының Өфөлә округ төбәктәренең дин әһелдәре өсөн квалификация күтәреү үҙәген булдырыу идеяһын хуплайбыҙ. Баш ҡалала Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Ислам академияһын ойоштороу проекты өҫтөндә эш дауам итә, – тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Президенты билдәләүенсә, быларҙың барыһы ла, тәү сиратта, дини белем алырға тырышҡан мосолман йәштәре өсөн эшләнә.
— Бының өсөн йәштәргә сит илдәргә барырға кәрәкмәй. Бөгөн хөрмәтле дин әһелдәре менән бергә ислам динен өйрәнеү һәм пропагандалау өҫтөндә әүҙем эшләү мөһим. Йәмғиәттең алкоголизм, наркомания, әхлаҡһыҙлыҡ кеүек кире күренештәре менән бергәләп көрәшергә кәрәк. Беҙҙең өсөн йәштәребеҙҙең бында ҡалыуы, киләсәктәрен республика менән бәйләүе мөһим. Әлбиттә, йәш белгестәрҙе эшкә урынлаштырыу, торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләләре беҙҙә бар. Әммә уларҙы хәл итергә тырышабыҙ. Йәштәргә белем алыу, карьера төҙөү өсөн тейешле шарттар булдырабыҙ. Иң мөһиме – йәштәребеҙ маҡсатҡа ынтылышлы, эш һөйөүсән булһын, республика именлеге өсөн эшләргә теләһен, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостанда «Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм» интернет-конкурсы иғлан ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда «Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм» интернет-конкурсы иғлан ителде. Бәйгене Башҡортостан Башлығы ярҙамында «Мин Илһөйәр» гражданлыҡ-патриотик тәрбиә төбәк йәмәғәт ойошмаһы уҙғара. Акция Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеү сиктәрендә үтә.
Белем биреү учреждениелары уҡыусылары, студенттар, уҡытыусылар, ғалимдар, шулай уҡ теләгән һәр кем үҙенең ғаиләһенең тарихы менән таныштыра ала. Конкурста ҡатнашыусыларҙың йәше сикләнмәй.
Ғаризалар 2015 йылдың 10 декабренә тиклем «Конкурсҡа» тигән билдә менән yapatriotrb-shejere@yandex.ru электрон почтаһына ҡабул ителә.
Еңеүселәрҙең эштәре айырым китап булып баҫылып сығасаҡ, шулай уҡ «Мин Илһөйәр» гражданлыҡ-патриотик тәрбиә төбәк йәмәғәт ойошмаһы сайтында урын аласаҡ.
Еңеүселәргә махсус бүләктәр, ә иң әүҙемдәргә донъяла танылыу яулаған шәхестәрҙең шәжәрәһе тураһында китаптар тапшырыла.


text:
«Ирәмәл» паркы цивилизациялы ял итеү һәм ҡурсаулы тәбиғәтте һаҡлау урыны буласаҡ
2010 йылдың 31 декабрендә Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 524-се ҡарарына ҡул ҡуйҙы. Был ҡарар менән “Ирәмәл” тәбиғәт паркы дәүләт бюджет учреждениеһы булдырылды.
БР Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, «Ирәмәл» тәбиғәт паркы тураһында положение раҫланды.
Тәбиғәт паркы Башҡортостан Республикаһы ҡарамағына инә һәм Башҡортостан Республикаһының Белорет, Учалы райондары ерҙәрендә урынлашҡан. Тәбиғәт паркы сиктәрендәге ерҙәрҙең дөйөм майҙаны 50 мең гектар самаһы тәшкил итә.
Положениела билдәләнелеүенсә, тәбиғәт паркы коммерция ойошмаһы түгел. Ул – Башҡортостан Республикаһының тәбиғәтте һаҡлау, рекреацион һәм экология-мәғрифәтселек учреждениеһы. Уның биләмәһе һәм акваторияһы махсус экологик, тәбиғәтте һаҡлау, ғилми һәм эстетик ҡиммәткә эйә булған тәбиғәт комплекстарын һәм объекттарын үҙ эсенә ала.
Учреждениены тотоуға сығымдар “Башҡортостан Республикаһы экологияһы һәм тәбиғәт ресурстары” айырым маҡсатлы республика программаһы сиктәрендә финансланасаҡ.
Положениеға ярашлы, тәбиғәт паркына тәбиғәт комплекстарын, уникаль тәбиғәт участкаларын һәм объекттарын, уларҙағы күп төрлөлөктө, шулай уҡ тарихи-мәҙәни объекттарҙы һаҡлап ҡалыу бурыстары йөкмәтелә. Шулай уҡ ял (шул иҫәптән күмәк ял) өсөн шарттар булдырыу һәм рекреацион ресурстарҙы һаҡлап ҡалыу күҙаллана. Бөтә саралар тәбиғәтте һаҡлауҙың һөҙөмтәле алымдарын эшләүгә һәм ғәмәлгә индереүгә, тәбиғәт паркы биләмәһен рекреацион файҙаланыу шарттарында экологик балансты һаҡлауға йүнәлтеләсәк.
Парк территорияһында экологик яҡтан хәүефле сәнәғәт производстволары, ағас ҡырҡыу, юлдар ярыу, ағас әҙерләү, һунар һәм балыҡсылыҡ, урмандағы аҙыҡ ресурстарын әҙерләү һәм дарыу үләндәре йыйыу тыйыла. Тәбиғәт комплекстарына, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы объекттарына, рекреацион тәғәйенләнештәге һәм ғилми объекттарға зыян килтерерлек, шулай уҡ тәбиғәт паркы маҡсаттарына һәм бурыстарына ҡаршы булған һәр төрлө эшмәкәрлек сикләнә.
Тәбиғәтте һаҡлау өсөн туристик туҡталҡалар ойоштороу, палаткалар ҡуйыу, усаҡ яғыу, автомобилдәр ҡуйыу урындары, коммерция турҙары, спорт һәм ғилми экспедициялар үткәреү маршруттары парк дирекцияһы тарафынан билдәләнәсәк.
Уҡытыу-туристик, экскурсия һуҡмаҡтарын, трассаларын, маршруттарын (шул иҫәптән һыуҙа) файҙаланыу билдәләнгән режимды мотлаҡ үтәп, учреждение менән төҙөлгән договорҙар нигеҙендә тормошҡа ашырыласаҡ.
Граждандарҙың тәбиғәт паркына килеү лимиттары учреждение тарафынан биләмәне рекреацион маҡсаттарҙа файҙаланыуҙың ғилми йәһәттән нигеҙләнгән нормалары нигеҙендә билдәләнә.
Тәбиғәт паркы территорияһында урындағы үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алып, уны һаҡлауҙың дифференциацияланған режимы билдәләнә.
Парк биләмәһенең 20 процентын (9 735,8 га) үҙ эсенә алған ҡурсаулыҡ режимы зонаһы махсус һаҡланырға тейеш. Ҡурсаулыҡ режимы зонаһының төп функцияһы – тәбиғәт паркындағы тәбиғи-территориаль комплекстарҙың күп төрлөлөгөн, шул иҫәптән үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы объекттарының үҙенсәлекле һәм уникаль берлектәрен тулыландырыу һәм уның тәбиғи хәлен һаҡлап ҡалыу.
Ҡурсаулыҡ режимы зонаһы участкаларҙан тора. Уларҙың территорияһында тәбиғәтте һаҡлау һәм ғилми йәһәттән ҙур ҡиммәткә эйә булған яҡшы һаҡланып ҡалған экосистемалы ландшафттар бар:
тау-тундра экосистемаһының флора йәһәтенән күп төрлө һәм бай үҫемлектәре менән айырылып торған Кесе Ирәмәл тауы;
Төлөк һаҙлығы – Көньяҡ Уралда уникаль биокомплексҡа эйә булған иң ҙур мүкле һаҙлыҡ (уның эргәһендә Еләкле һәм Әүәләк тау һырттары урынлашҡан);
Ҡарағужа һаҙлығы; бында һирәк осрай торған һаҙ экосистемалары типтары урынлашҡан, Ағиҙелдең үрге ағымындағы тәбиғи гидрологик режимды һаҡлай.
Ҡурсаулыҡ зонаһында сикләнгән ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге һәм хужалыҡ эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә юҡҡа сыҡҡан һирәк осрай торған үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы объекттарын реинтродукциялау рөхсәт ителә. Был эшмәкәрлек тәбиғәт объекттарының бөтөнлөгөн боҙмаҫҡа тейеш һәм үҫемлектәрҙең гербарий өлгөләрен, зоологик коллекцияларҙы сығарыу тыйыла.
Ҡурсаулыҡ режимындағы зонала түбәндәгеләр тыйыла:
тәбиғи динамик процестарҙы бик аҙ боҙған махсус сараларҙан тыш, һәр төрлө хужалыҡ һәм рекреацион эшмәкәрлек;
билдәләнгән тәртиптә ғәмәлгә ашырылыусы ағастарҙы санитар киҫеүҙән тыш, һәр төрлө ағас ҡырҡыу төрҙәре;
һунарсылыҡ һәм балыҡсылыҡ;
ҡырағай емеш-еләктәр, бәшмәк, орлоҡ, сәскә йыйыу һәм әҙерләү, үҫемлектәр донъяһын башҡа төрлө файҙаланыу;
тәбиғәт паркы территорияһын махсус һаҡлау режимын тәьмин итеү менән бәйле булмаған биналар, ҡоролмалар һәм линия объекттары төҙөү.
Бынан тыш, “Ирәмәл” тәбиғәт паркы тураһында положениеға ярашлы тағы ла дүрт функциональ зона: көйләнгән рекреация зонаһы, рекреацион файҙаланыу зонаһы, сикләнгән хужалыҡ эшмәкәрлеге зонаһы һәм экологик коридор зонаһы айырып билдәләнә.


text:
Башкортостан иҡтисадын кредитлауҙың өстән бер өлөшө эшкәртеү производствоһына тура килә
Башҡортостан иҡтисадына банктарҙың кредит аҡса һалыуҙары структураһында 81,1 млрд. һум (33,4%) эшкәртеү производствоһына тура килә. Йәнә 28,3 млрд. һум (11,7%) кредит ресурсы булараҡ күмәртәләп һәм ваҡлап сауҙа итеү предприятиеларына бирелгән; 12,1 млрд. һум(5%) — ауыл хужалығы, һунар һәм урман хужалығына тура килә. 9,1 млрд. һумды (3,8%) заем алыусылар күсемһеҙ милек менән операциялар башҡарыу өсөн алған. 6,5 млрд. һум (2,7%) төҙөлөш өлкәһендә эшләүсе предприятиеларға тура килә; 5,5 млрд. һум (2,2%) – файҙалы ҡаҙылмалар табыу өсөн; 1,6 млрд. һум (0,7%) — электр энергияһын, газ һәм һыу етештереү һәм таратыу өсөн; 1,4 млрд. һум (0,6%) транспорт һәм элемтә өсөн алынған.
Дөйөм алғанда 2009 йылда банктар менән юридик шәхестәргә һәм шәхси эшҡыуарҙарға бирелгән кредит күләме бер ярым тапҡырға кәмегән. БР Милли банкы матбуғат хеҙмәтенең аныҡланған мәғлүмәте буйынса, был категориялағы заемсылар республика территорияһында кредит ойошмаларынан йәмғеһе 276,6 млрд. һум алған.
Йыл башына ҡарата, банктар менән юридик шәхестәргә һәм шәхси эшҡыуарҙарға бирелгән кредиттың ҡалған өлөшө 160,9 млрд.һум тәшкил иткән. Йыл башынан алып был сумма биш процентҡа артҡан. Шуларҙың 15,9 млрд. һумы (9,9 процент) – ваҡытында түләнмәгән бурыс.


text:
Өфөлә уҡытыусыларҙы һөнәри байрамдары алдынан тәбрикләйәсәктәр
Йола буйынса, 5 октябрҙә ер йөҙөндә булған иң изге һөнәрҙәрҙең береһе – уҡытыусыларҙы тәбрикләйҙәр. Өфө уҡытыусылары йәмәғәтселеген йома, 4 октябрҙә, ҡотлаясаҡтар.
Байрамға белем биреү учреждениелары етәкселәре, уҡытыусылар, педагогик хеҙмәт ветерандары, хөкүмәт органдары, профсоюз, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре саҡырылған, тип хәбәр иттеләр Ғилми-мәғлүмәт-методика үҙәгенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Бөгөн Өфө белем биреү учреждениеларында 12 меңдән ашыу педагогик хеҙмәткәр эшләй. 133 мәктәптә ете меңләгән уҡытыусы белем бирә. Уларҙың ике меңдән ашыуы үҫеп килгән быуынды уҡытыуға ҙур өлөш индергәндәре өсөн наградаларға эйә. 245 кешенең дәүләт наградаһы, почетлы исемдәре, РФ һәм БР ордендары һәм миҙалдары бар


text:
Фото:
Башҡортостан делегацияһы Ҡаҙағстандың билдәле урындарының береһендә булды
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан делегацияһы Ҡаҙағстанда танылған ҡаҙаҡ батырҙарының береһе — Ҡабанбай батырҙың мавзолейында булды.
Ҡаҙағстанда Башҡортостан Республикаһы вәкиле вазифаһын башҡарыусы Ренарта Яунбаевты һәм Силәбе өлкәһенән крайҙы өйрәнеүсе Рөстәм Сәғиҙуллинды Кызылжар ауылы мәктәбе хеҙмәткәрҙәре оҙатып йөрөнө. Улар Ҡабанбай батырҙың биографияһы, уның иҫтәлегенә бәйле мәктәптә уҙғарылған саралар хаҡында һөйләне.
— Ошо төйәктең данлы ата-бабалары хаҡында тарихи иҫтәлектәр һаҡлау буйынса саралар хөрмәткә лайыҡ. Башҡорт һәм ҡаҙаҡ батырҙары йәмғиәттә һәм яу яланында оҡшаш функция үтәгән, шуға күрә бындай тикшеренеүҙәр башҡорт һәм ҡаҙаҡ халыҡтары араһында мәҙәни хеҙмәттәшлекте нығытасаҡ, — тип билдәләне Ренарт Яунбаев.
Рөстәм Сәғиҙуллин ҡаҙаҡ уҡыусыларына Башҡортостанда ла, Силәбе өлкәһендә лә башҡорттарҙың батырҙар тураһында тарихи хәтерҙе хөрмәтләүе тураһында бәйән итте. Былтыр Нуриман районында Төлкөсура Алдағоловҡа бағышланған һүрәттәр конкурсын миҫалға килтерҙе. Ул үҙе батырҙың биографияһын өйрәнә.
Башҡортостан делегацияһы мәктәп китапханаһына китаптар, башҡорттарҙың тарихы тураһында материалдар һәм республика флагын бүләк итте.


text:
Йәш парламентарийҙар Мөрәжәғәтнамәне тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға ниәтләйФото: Олег Яровиков
Йәш парламентарийҙар Мөрәжәғәтнамәне тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға ниәтләй
Йәш парламентарийҙар Мөрәжәғәтнамәне тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға ниәтләйФото: Олег Яровиков
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары һәм республиканың йәштәр һәм йәмәғәт палаталары вәкилдәре Өфөлә «Башҡортостан Республикаһы Президенты Мөрәжәғәтнамәһе — республика йәштәренең эш итеү планы» түңәрәк өҫтәле үткәрҙе. Унда БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, БР Президенты Хакимиәте, БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы вәкилдәре ҡатнашты.
Асыҡтан-асыҡ диалогта республика йәштәренең Башҡортостан Президентының
«Башҡортостанды артабан модернизациялау: ХХI быуатта именлеккә һәм сәскә атыуға илтеүсе юл (Республикалағы хәл һәм 2010 йылда уны үҫтереүҙең төп йүнәлештәре тураһында)» Мөрәжәғәтнамәһе положениеларын тормошҡа ашырыуы мәсьәләләре күтәрелде.
Йәштәр активы иғтибарын бигерәк тә Мөрәжәғәтнамәнең иҡтисадты һәм һөнәри белемде модернизациялауға, агросәнәғәт комплексын һәм туризмды үҫтереүгә, халыҡ араһында физкультура һәм спорт менән шөғөлләнеүҙе таратыуға, федераль милли сәйәсәтте камиллаштырыуға һәм Башҡортостан халыҡтарының мәҙәниәтен һаҡлауға ҡағылышлы положениелары ҡыҙыҡһындырҙы. Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар Мөрәжәғәтнамәлә ҡуйылған бурыстарҙы үтәүгә йүнәлтелгән конструктив тәҡдимдәр менән сығыш яһаны.


text:
Баҡалы районында ҡарабойҙай эшкәртеү предприятиеһын үҫтереүгә 120 миллион һум аҡса инвестицияланаФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Баҡалы районында ҡарабойҙай эшкәртеү предприятиеһын үҫтереүгә 120 миллион һум аҡса инвестициялана
Баҡалы районында ҡарабойҙай эшкәртеү предприятиеһын үҫтереүгә 120 миллион һум аҡса инвестицияланаФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
16 августа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Баҡалы районына эш сәфәре барышында Үмәр ауылында ҡарабойҙай эшкәртеүгә махсуслашҡан «Магистраль» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды.
Бер йыл элек йәш ауыл хужалығы етештереүсеһе Максим Япрынцев ойошторған предприятие бөгөн эшкәртеүҙең тулы циклын тормошҡа ашыра. Быйыл 1,5 мең самаһы тонна ашлыҡ эшкәртеләсәк.
– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер продукцияға өҫтәмә хаҡты алыпһатарҙар билдәләй, улар сеймалды баҫыуҙан алып беҙгә һата, һуңынан беҙҙән әҙер продукцияны һатып ала, – тине Максим Япрынцев. – Шуға күрә киләсәктә ҡарабойҙай үҫтереүҙән алып әҙер продукция сығарыуҙы үҙләштерергә теләйбеҙ.
Предприятие директоры Рөстәм Хәмитовҡа бизнес-пландың проектын тәҡдим итте. Уға ярашлы, алдағы йылдарҙа производствоны үҫтереүгә 120 миллион һум самаһы аҡса һалыу күҙаллана. Был аҡса ауыл хужалығы техникаһын һәм ҡорамалдар һатып алыуға йүнәлтеләсәк. Шул рәүешле эшкәртеү күләме 4 мең тоннаға тиклем артасаҡ.
Баҡалы районы хакимиәте башлығы Александр Андреевтың әйтеүенсә, әлеге ваҡытта предприятиеға етештереү комплексынан алыҫ түгел 10 мең гектарға тиклем ер участкаһы бүлеү мөмкинлеге ҡарала. Ҡарабойҙайҙан тыш, был майҙандарҙа башҡа культуралар, шул иҫәптән кукуруз үҫтереләсәк.
Төбәк Башлығы һөт малсылығының етештереүсәнлеген арттырыу өсөн балансланған аҙыҡ етештереүҙең мөһимлеген билдәләне.
– Әгәр ҙә беҙ кукурузды дөрөҫ үҫтерергә өйрәнһәк, һөттөң күләме артасаҡ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Башҡортостан һәр саҡ игенгә бай республика тип һаналды, һөт икенсе планда ҡалып килде. Бөгөн һөт буйынса яҡшы эшләргә теләһәк, мал аҙығынан тыш мөмкин түгел. Аҙыҡ сифатлы һәм балансланған булырға тейеш. Быны аңларға, бөтә етештереүселәрҙе шуға өйрәтергә кәрәк.
Республика етәксеһе йәш эшҡыуарҙың башланғысын хупланы.


text:
Сибайҙа ҡалаға нигеҙ һалыныуға 60 йыл тулыу уңайынан акциялар уҙғарыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Сибай ҡала советы депутаттары уҡыу йорттарында ҡаланың юбилейына һәм ҡала округы Советының 10 йыллығына арналған асыҡ дәрестәр үткәрә. Акция Урындағы үҙидара көнө алдынан уҙғарыла. Асыҡ дәрестәргә почетлы граждандар — тәүге төҙөүселәр, таусылар һәм сәнәғәтселәр саҡырылған, улар уҡыусыларға ҡаланың барлыҡҡа килеү тарихы хаҡында бәйән итә, тип хәбәр иттеләр муниципалитеттан.
Сибай ҡалаһы ҡала округы депутаттарының башланғысына территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Сафа Ишмөхәмәтов та ҡушылды. Ул 5-се урта дөйөм белем биреү мәктәбендә «Сибай ҡалаһының барлыҡҡа килеү тарихы» темаһына асыҡ дәрес үткәрҙе. 10-11 класс уҡыусылары уның лекцияһын ҡыҙыҡһынып тыңланы һәм ҡаланың тарихы буйынса слайдтар ҡараны. Дәрестә 1955 йылда ҡала статусын алған эшселәр ҡасабаһының төҙөлөүе, күпме халыҡ йәшәгәнлеге тураһында статистик мәғлүмәттәр килтерелде, тәүге нигеҙ һалыусыларҙың фамилиялары аталды.
Уҡыусыларҙы һуғыш йылдарындағы Сибай хаҡында һөйләүҙәр тетрәндерҙе. Һуғыш башланыуы тураһында хәбәр алғас, ҡасабаның майҙанында 700-ҙән ашыу кеше йыйыла. Шунда уҡ үҙ ирке менән Ҡыҙыл Армия сафына баҫыу тураһында ғаризалар килә башлай. Икенсе көндө мобилизация башлана.
Сибайҙар совет халҡының Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүенә лайыҡлы өлөш индергән, 315 кеше «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» өсөн миҙалы менән бүләкләнгән.
Ҡаланың Почетлы гражданы Сафиулла Хәсәнов Сибайҙың автотранспорт предприятиеһы үҫеше тарихы хаҡында һөйләне. Ул 40 йылдан ашыу Сибай АТП-да эшләгән, шоферҙан алып предприятие директорына тиклем хеҙмәт юлы үткән, «Хеҙмәт ветераны» тигән исемгә лайыҡ булған. Уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре», «Рәсәйҙең почетлы транспорт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемдәр бирелгән, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.


text:
Социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһы тикшерелде
28 апрелдә Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһының РФ
Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә Волга
буйы федераль округында яңы мәғлүмәт технологияларын
файҙаланып төбәк идаралығын камиллаштырыу буйынса эшсе
төркөм ултырышы үтте. Ултырышты РФ Президентының Волга
буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий
Рапота алып барҙы.
Кәңәшмәлә РФ Элемтә һәм киң коммуникациялар
министрлығы, РФ Иҡтисади үҫеш министрлығы, РФ Төбәктәр
үҫеше министрлығы, Волга буйы төбәктәренең башҡарма власть
органдары, эксперт берләшмәһе вәкилдәре ҡатнашты.
Республикабыҙҙан ултырышта БР Хөкүмәте Премьер-министры
Раил Сарбаев, Башҡортостан Республикаһының РФ Президенты
ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Салауат Ғүмәров ҡатнашты.
Кәңәшмәлә Волга буйы федераль округының 2020 йылға
тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһын эшкәртеү, Волга
буйы федераль округы Берҙәм мәғлүмәт-аналитика
системаһының мәғлүмәт массивын ойоштороу, "Фабрикант"
Сауҙа системаһы миҫалында округ масштабында инновацион
технологиялар ярҙамында сауҙа инфраструктураһын булдырыу
мәсьәләләре тикшерелде.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Йылҡысылыҡ һәм ҡымыҙ – Башҡортостандың әҙер милли брендтары»
Фото:
— Иҡтисад күҙлегенән ҡарағанда йылҡысылыҡ һәм ҡымыҙ – әҙер милли брендтар, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 8 июлдә йылҡысылыҡты үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә. – Беҙгә бер нәмә лә булдырырға кәрәкмәй, ата-бабаларыбыҙ беҙҙең өсөн барыһын да эшләгән.
Аттар үрсетеү бик күп йылдар дауамында халҡыбыҙ иҡтисадының нигеҙе булды. Глобалләштереү шарттарында бындай символдарҙы һаҡлап ҡалыу ҙур әһәмиәткә эйә, тип билдәләне Президент.
— Әгәр ҡымыҙ Башҡортостандыҡы икән, тимәк, ул иң яҡшыһы икәнлеге бар илгә билдәле. Башҡортостандағы йылҡысылыҡ тураһында ла шулай тип әйтергә мөмкин, — тип билдәләне республика башлығы. — Әҙер брендтар булыуы — ул етди конкурент өҫтөнлөгө һәм уны юғалтырға ярамай.
Башҡортостан Рәсәйҙә аттар иҫәбе буйынса икенсе урында. Республикалағы йылҡы өйөрө илдәге аттар иҫәбенең яҡынса 10 процентын тәшкил итә. Шуға күрә республикаға йылҡысылыҡ иҡтисадының тейешле кимәлдә булыуы һәм халҡыбыҙға файҙа килтереүе мөһим.
Президент республикала боронғо үҙенсәлекле тоҡомдарҙың береһе — башҡорт аты булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ул сыҙамлылығы, етештереүсәнлеге, шулай уҡ йыл әйләнәһенә үҙ-үҙен аҙыҡ менән тәьмин итеүгә һәләтле булыуы менән айырыла. Бындай тоҡомға эйә булыу ҙа — конкурент өҫтөнлөк. Сөнки хәҙерге йылҡысылыҡ тарихи формалашҡан урындағы тоҡомдарға айырым иғтибар бүлә.
— Ләкин бөгөн башҡорт тоҡомло аттарҙы һаҡлап ҡалыу мәсьәләһе үҙе хәүеф аҫтында, — тип проблеманы билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Беҙгә ниңә былай килеп сығыуын асыҡларға тура киләсәк. Йылҡысылыҡ продуцияһын һатыу мәсьәләһен, уның баҙарҙа ниндәй һорау менән ҡулланылыуын тикшереү зарур.
Беҙҙең республика йылына ике мең тоннанан ашыу ҡымыҙ етештерә. Һәм был Рәсәйҙә дөйөм алғанда өс меңдән әҙ генә күберәк ҡымыҙ етештерелгәндә. Илдәге туберкулез учреждениеларының был эсемлеккә ихтыяжы 20 мең тонна самаһы тәшкил итә. Сауҙа селтәрҙәре ихтыяжы күп тапҡырға артығыраҡ.
— Бөгөн был продуктҡа баҙарҙа ихтыяж ҙур, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты. — Уны ҡәнәғәтләндереү өсөн системалы эшкә күсергә һәм республикала йылҡысылыҡты үҫтереүҙең дөйөм стратегияһын булдырырға кәрәк.
Рөстәм Зәки улы йылҡысылыҡ продукцияһын эшкәртеүҙәге сәнәғәт базаһының бушаҡ урындарын атаны. Магазин кәштәләрендә йылҡы ите продукттары йүнләп тәҡдим ителмәй. Яҡшы сифатлы ҡымыҙ һатып алыуы ла еңелдән түгел.
Башҡортостан Президенты һыбайлылар туризмын үҫтереү программаһының булмауына ла баҫым яһаны.
— Республикала ул башланғыс хәлдә һәм энтузиастар арҡаһында ғына йәшәп килә, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. — Был өлкәне биләгән кеше юҡ, һәм беҙ булмай, уны кем биләргә тейеш.
Башҡортостандың йылҡысылыҡты үҫтереүҙә яҡшы перспективалары бар. Ләкин үҙенән-үҙе улар ғәмәлгә ашмаясаҡ.
— Беҙгә етди эшләргә тура киләсәк, — тигән бурыс ҡуйҙы Президент. — Бөгөнгө кәңәшмә республика өсөн үтә мөһим булған тармаҡта тәртип булдырыу буйынса аныҡ тәҡдимдәр әҙерләргә тейеш.


text:
Өфө ҡала Советында Башҡортостан Президенты Мөрәжәғәтнамәһен тикшерҙеләр
Бөгөн Өфө ҡала Советында “Башҡортостан Республикаһы Президентының Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе
“Башҡортостанды артабан модернизациялау: ХХI быуатта именлеккә һәм сәскә атыуға илтеүсе юл” тураһында” йәмәғәт тыңлауҙары үтте. Республика өсөн был программа документын тикшерергә БР Президенты Хакимиәте вәкилдәре, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай һәм Өфө ҡала Советы депутаттары, Өфө райондары хакимиәт башлыҡтары, предприятиелар һәм ойошмалар етәкселәре, ҡала йәмәғәтселеге йыйылды.
Һуңғы тиҫтә йылда Президенттың Ҡоролтайға һәм Башҡортостандың бөтә халҡына йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһе изге традицияға ғына түгел, шулай уҡ республика ижтимағи-сәйәси тормошоноң айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнде. Мөрәжәғәтнамәлә йәмғиәтебеҙ тормошоноң бөтә өлкәләре сағылыш таба. Был документ төбәк үҫешендә уҙған осорға йомғаҡ яһай, унда шулай уҡ яҡын киләсәккә аныҡ бурыстар ҙа билдәләнә.
Былтыр «Берҙәм Рәсәй» партияһы фракцияһы инициативаһы менән республика баш ҡалаһында Президент Мөрәжәғәтнамәһе буйынса тәүге тапҡыр йәмәғәт тыңлауҙары үткәрелде. Мөһим сәйәси документты тикшереүҙең бындай формаһы властың халыҡ менән аралашыуының һөҙөмтәле формаһы булып сыҡты. Шуға күрә быйыл да ошондай уҡ тыңлауҙар үткәрергә ҡарар ителде.


text:
Киләһе йылдың яҙында Өфөлә яңы күҙәтеү ҡуласаһы асыла
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Баш ҡалалағы икенсе күҙәтеү ҡуласаһы 2015 йылдың яҙында асыла. Был хаҡта Өфө хакимиәтенән хәбәр иттеләр. Аттракцион «Ирәмәл» сауҙа комплексы эргәһендә урынлашасаҡ. Элекке машиналар ҡуйыу урынында ҡуласа ғына түгел, балалар өсөн күңел асыу паркы ла буласаҡ.
Хәҙерге көндә монтаж эштәре тамамлана. Ҡуласаны Краснодар крайы Ейск ҡалаһының «Аттракцион» асыҡ акционерҙар йәмғиәте төҙөй.
— Йыл башында аттракцион тест режимында эшләй башлаһа, май байрамдарында тәүге килеүселәрҙе ҡабул итәсәк, — тип хәбәр итте заказ биреүсе — «Өфө кизе-мамыҡ комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкиле Илдус Хәсәнов.
Бынан тыш, биләмәне төҙөкләндереү буйынса эштәр башҡарыласаҡ, икенсе аттракциондар ҡуйыу мөмкинлеге ҡарала.
Яңы ҡуласаның бейеклеге — 58 метр, 24 йылытыласаҡ кабиналарға бер юлы 146 кеше һыя. Яңы аттракционда сәғәтенә яҡынса 800 кеше ял итә аласаҡ. Күҙәтеү ҡуласаһы йыл әйләнәһенә эшләйәсәк.


text:
Башҡортостан рәссамдарының Скульптура симпозиумы эшен дауам итә
Башҡортостан рәссамдарының Скульптуралар симпозиумы Өфөлә эшен дауам итә. Унда Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы, Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Хәниф Хабибрахманов, РФ Рәссамдар союзы ағзалары Фирдант Нуриәхмәтов, Владимир Лобанов, Радик Хөсәйенов, Рөстәм Хәсәнов, Юрий Солдатов, Мәүлитбай Хәлилов, Виталий Николаев, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусылары скульпторҙар Хәлит Ғәлиулин һәм Артем Никулочкин ҡатнаша.
Аҡмулла исемендәге Өфө дәүләт педагогия университетының мәғлүмәт хеҙмәте етәксеһе Гөлнур Миңлеғолова хәбәр итеүенсә, күренекле рәссамдар коллективы башҡорт халҡының тарихын һәм мәҙәниәтен сағылдырыусы ун скульптура композицияһын төҙөү өҫтөндә эшләй.
Скульптуралар педуниверситеттың уҡыу корпустарының эске ихатаһында урынлашҡан “Айгөл иле” йәйге студияһының бер өлөшө булараҡ асыҡ һауа аҫтында урынлаштырыласаҡ. Уларҙы презентациялау III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы секцияларының береһенең эш программаһына инә.


text:
«Өфө» аэропортында Салоникиға тура рейс асыла Фото: Олег Яровиков
«Өфө» аэропортында Салоникиға тура рейс асыла
«Өфө» аэропортында Салоникиға тура рейс асыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Быйыл йәй «Өфө» аэропортында Салоникиға тура рейс асыла. Һәр ун көн һайын (шишәмбе һәм йәкшәмбе) «Өфө — Салоники — Өфө» тура маршруттары ойошторола. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына баш ҡала аэропортының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
Осоштар 2 июндән 25 сентябргә тиклем планлаштырылған. Грецияға 150 пассажирға иҫәпләнгән Airbus A319 самолеттары оса.
Улар өсөн уңайлы расписание төҙөлгән: Салоникиға иртән барып етәһең, Өфөгә осоу иһә кискә планлаштырылған. Салоникиға тура рейс Халкидики ярымутрауына, Пиерия төбәгенә, Тасос утрауына турҙар өсөн башланғыс булып тора.


text:
Өфө VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары менән хушлаштыФото: Олег Яровиков
Өфө VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары менән хушлашты
Өфө VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары менән хушлаштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан баш ҡалаһында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары тамамланды. Уйындарҙы ябыу тантанаһы Спорт һарайында үтте.
Сараны «Мираҫ» халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары асты. Артабан Халыҡ-ара балалар уйындары комитеты президенты Тортен Раш һүҙ тотто.
— Бер нисә көн эсендә иң яҡшы һөҙөмтәләр күрһәттегеҙ, — тип мөрәжәғәт итте Раш әфәнде ярыштарҙа ҡатнашыусыларға. – Уйындарҙа һеҙҙең юғары кимәлгә шаһит булдыҡ. Рәсәйҙә тәүгә үткәрелгән был Уйындар өсөн ҡатнашыусыларға һәм Ойоштороу комитетына, шулай уҡ йылы ҡабул иткәне өсөн Өфөгә рәхмәт белдерәм.
Рәхмәт йөҙөнән Торстен Раш Өфө мэры Ирек Ялаловҡа гәлсәр глобус тапшырҙы.
Ирек Ялалов, үҙ сиратында, Өфөнө спорт һәм дуҫлыҡ фестивален үткәреү урыны итеп һайлағандары өсөн рәхмәт әйтте һәм ярыштарҙа дуҫлыҡ еңеүен билдәләне.
Бынан һуң Өфө Уйындар флагын Канаданың Виндзора ҡалаһына тапшырҙы. 2013 йылдың авгусында унда йәйге Халыҡ-ара балалар уйындары үтәсәк.
Тантаналы сарала күп илдәрҙең мәктәп уҡыусыларын берләштергән акцияла – «Ҙур Уйын»да ҡатнашыусылар ҙа бүләкләнде. Уларҙы Халыҡ-ара балалар уйындары комитетының генераль секретары Ричард Смит сәләмләне.
Спорт байрамы салют һәм йәштәр дискотекаһы менән тамамланды.


text:
Өфөлә «СТАРТ» инновацион конкурсының сираттағы этабы тамамланды
Өфөлә «Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары» йүнәлеше буйынса «СТАРТ-12» бөтә Рәсәй конкурсының сираттағы этабы үтте. Конкурс Башҡортостандан номинанттар ҡатнашлығында, Өфө-Мәскәү телекүпере форматында, «Баштехинформ» республика фәнни-технологик һәм мәғлүмәт комплексы базаһында үтте.
«Баштехинформ»да әйтеүҙәренсә, Мәскәүҙәге эксперттар советы республика инноваторҙарының өс докладын тыңлаған. Улар үткәргес торбаларға законһыҙ тоташҡан урындарҙы табыуғы бәйле эшләнмәләрен, газ бүлеү станциялары өсөн тәғәйенләнгән, шулай уҡ нефть һәм газды транспортлау өсөн үткәргес торбаларҙа баҫым булдырыу буйынса эшләнмәләрен тәҡдим иткән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, был — Башҡортостанда быйыл яҙ үткәрелгән икенсе телекүпер. «Баштехинформ» белгестәренең конкурс ойоштороу һәм конференц-залды заманса йыһазландырыу буйынса ҙур тәжрибәләре булыуы арҡаһында проекттарҙы яҡлау ҙур ойошҡанлыҡ менән юғары техник кимәлдә үткән.
«СТАРТ» бөтә Рәсәй инновацион конкурсының өсөнсө этабы Өфөлә 4 июндә үтәсәк. Эксперттар унда «Мәғлүмәт технологиялары» йүнәлеше буйынса тәҡдимдәрҙе тыңлаясаҡ.


text:
Башҡортостандың йәшелсә үҫтереүселәре лә сәсеүҙе башланы
Асыҡ грунтта йәшелсә үҫтереүселәрҙең дә сәсеү кампанияһы башланды. Өфө районы ауыл хужалығы предприятиеларында 39 гектарҙа – кишер, башлы һуған алыуға 81 гектарҙа ҡара һуған сәселде.
Иртәгә уңайлы һауа шарттарында картуф ултыртыла башлаясаҡ, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралығынан. Ҡала яны районында икенсе икмәкте 660 гектарҙа ултыртыу планлаштырыла. Ауыл хужалығы предприятиелары сәсеүгә орлоҡ менән тулыһынса тәьмин ителгән. Быйыл сорт яңыртыу өсөн картуфтың элиталы орлоҡтары һатып алынған. Өс ауыл хужалығы предприятиеһында – «Алексеевка», «Шемәк» совхоздарында һәм «Агростан» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә республикала ҙур һорау менән файҙаланған культураларҙың береһен үҫтереү менән етди шөғөлләнәләр.
Бөгөн үк йәшелсәселәр иртә өлгөрөүсе кәбеҫтәне грунтҡа ултырта башлаясаҡ. Әлеге һауа шарттары ла уның ялғанып үҫеп китеүе өсөн бик яйлы. Баш ҡала халҡын кетерләп торған һутлы кәбеҫтә менән тәьмин итеү өсөн районда был культураға 75 гектар ер бүленгән. Йәшелсәләр Өфө районында йәмғеһе 350 гектарҙы биләйәсәк.


text:
"Аҡбуҙат" - Эпос - Халыҡ ижады
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 11.10.2009 19:23
"АҠБУҘАТ" - Халыҡ ижады
Борон-борон заманда, атаһы үлгәс, әсәһе юғалғас, Һәүбән тигән бер бала биш-алты йәшендә етем ҡалған, ти. Ауыр эш эшләргә йәш булғас, өйҙән-өйгә йөрөп, йөҙ һыуын түгеп, һоранып тамаҡланып көн күргән, ти.
Көндәрҙән бер көндө ул яланға сығып киткән. Туғайҙағы шишмәне — күлдәй, әрмәнде тауышын — туйҙай, әттек, йыуа, ҡуҙғалаҡты һыйҙай күреп ҡыуанған. Бара торғас, ҡурай тауышы ишетеп, шаңлаған да шул яҡҡа, табан ыҡлаған, һаҙлыҡтар кисеп, үҙән буйлап Иҙелгә ҡарай атлаған, ти.
"Бүреләр" төркөмө йырҙары
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 09.10.2009 20:34
Яралы яҙмыш
И. Абдуллин көйө һәм һүҙҙәре
Әкиәт донъяһын бер ваҡыт үтеп сығыр булһаң,
Балалар күҙлегенән донъяға ҡара.
Хыялың утрауында яңғыҙың ғына тороп ҡалһаң,
Алдағы тормошоңдо елдәрҙән һора.
"Өс Таған" - Повесть - Мостай Кәрим
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 09.10.2009 17:36
"ӨС ТАҒАН" - Мостай Кәрим
Бөркөтлө
Һеҙҙең Бөркөтлөлә булғанығыҙ бармы? Юҡмы ни? Донъялағы иң матур ауылдарҙың береһен күрмәй нисек түҙәһегеҙ икән? Ҡыйындыр, әлбиттә. Ә бит Бөркөтлөнө күреү генә түгел, шунда тыуып, шунда үҫкән кешеләр бар. Уларға рәхәт, исмаһам, тыуҙыңмы, рәхим ит: Бөркөтлө.
Шулай ҙа кешеләрҙе аңламаҫһың. Бөркөтлөләр үҙ ихтыярҙары менән ҡайҙағылыр алыҫ ҡалаларға, күҙ күрмәҫ, ҡолаҡ ишетмәҫ илдәргә барып йөрөп ҡайталар. Күргәндәрен мәрәкә итеп һөйләйҙәр. (Мин һуғышты әйтмәйем. Унда берәү ҙә мәрәкә күрәйем тип бармаған.)
Милли-төбәк компоненты һәм «Мәғариф-2020» моделе тураһында
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 05.10.2009 11:35
Хөрмәтле йәмәғәтселек!
Мәғлүм булыуынса, быйылғы 2009-2010 уҡыу йылы бик ауыр шарттарҙа башланып китте. Ул шарттарҙың береһе – Рәсәй Федерацияһын солғаған финанс көрсөгө туҡталырға уйламай һәм ул мәғариф системаһына ҡағылыу ғына түгел, ысынбарлыҡта уны емерә башланы.
Республикала 467 мәктәптең ябылырға тороуы быға ап-асыҡ миҫал. Беҙҙең Башҡортостан етәкселеге 1990 йылдан башлап әлеге осорға тиклем 1000 мәктәп сафҡа индерелде, тип белдерә. Шул уҡ ваҡытта ауыл мәктәптәре ябыла, уҡытыусылар һаны ҡыҫҡартыла, күптәре эшһеҙ ҡала.
Башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һөйөүселәр «ТУFАН ТЕЛ» клубының 2009-2010 уҡыу йылына эш планы
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 02.10.2009 04:56
Өфөлә “ТУFАН ТЕЛ" клубының ағзалары пикетҡа сыҡты
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 21.09.2009 11:25
"КYК БYРЕ" хәрәҡәтенең инициативаһы буйынса, Өфөлә 19 сентябрь көнө "КYК БYРЕ", "ТУҒАН ТЕЛ" һәм"Аkтамыр" ойошмалары пикетҡа сыҡты. Акция Өфөнөң Салауат Юлаев майҙанында уҙғарылды, пикетта яҡынса 100 кеше ҡатнашты. Пикеттың төп маҡсаты - Рәсәйҙең милли сәйәсәтенә ҡарата ризаһыҙлыҡ белдереү. Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаров сығыш яһаны. Аҫтараҡ уның сығышының тулы текстын ҡарарға була.
Көн торошоноң һыуыҡ, ямғырлы булыуына ҡарамаҫтан пикет һәйбәт үтеп китте. Аллаға шөкөр, шундай рухлы башҡорт егеттәре һэм ҡыҙҙары булғанда илебеҙҙең киләсәге яҡты булырға тейеш, тип өмөтләнәбеҙ.
Асыҡ ауыҙ ҡарға булмайыҡ!
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 09.09.2009 17:09
Федераль белем биреү стандарттарында милли – региональ компонентты һаҡлап ҡалыу тураһында ҡултамғалар йыйған саҡта төрлө кешеләр менән аралашырға тура килде. Үҙенең балаһына Иҙел тип исем ҡушҡан, халҡыбыҙҙың моңона иҫе киткән, тик туған телендә аралашыуҙан мәхрүм булған йәш ҡатын ата-әсәһенә әле булһа үпкәһен белдереп: «Бала саҡта өйрәтмәгәс, хәҙер ата-бабаларым аралашҡан телдә һөйләшеүе ҡыйын»,- ти.
Тел - милләт тотҡаһы
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 28.08.2009 16:37
Тел - халыҡтың күңел көҙгөһө. Туған тел аша һәр халыҡ вәкилдәре быуындан-быуынға үҙенең ҡабатланмаҫ рухи мираҫын тапшыра килә. Тел - милләт тотҡаһы. Тел йәшәй икән, милләт тә үлемһеҙ. Ата-бабаларыбыҙ теле, халҡы өҫөн үҙен ҡорбан итергә әҙер булған бит. Ни өҫөн бөгөн килеп телебеззән оялабыҙ? Журналдың өҫөнсө һанында донъя күргән 3.Бураҡаеваның "Пама, мама... йәки хаталар ҡайҙан башлана" мәҡәләһе уйға һалды...


text:
Өфөлә дәүләткә ҡарамаған милек формаһындағы предприятиелар 800-ҙән ашыу вакансия тәҡдим итте
Өфөлә 18 апрелдә үткән вакансиялар йәрминкәһендә дәүләткә ҡарамаған милек формаһындағы предприятиелар эш эҙләүселәргә 800-ҙән ашыу буш эш урыны тәҡдим итте. Сараны ойоштороусы булып Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге сығыш яһаны.
— Йәрминкәлә сәнәғәт, сауҙа, төҙөлөш, дөйөм туҡланыу һәм мәғариф өлкәләрендәге 29 предприятие һәм ойошма ҡатнашты. Тәҡдим ителгән хеҙмәт хаҡы кимәле 8 мең һумдан алып 20 меңгә тиклем тәшкил итте, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфө ҡалаһы Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең бүлек начальнигы Ирина Турчина. – Сараға 450 кеше килде, уларҙың 125-е эш тәҡдим итеүселәр менән әңгәмәләшеүҙә ҡатнашты. 70-тән ашыу кеше эшкә саҡырыу алды.
Йәнә 125 кандидатураны йәрминкәлә ҡатнашыусы предприятиелар Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең мәғлүмәт базаһынан һайлап алды.
Сираттаға вакансиялар йәрминкәһе Башҡортостан баш ҡалаһында 25 апрелдә үтә, унда буш эш урындарын һаҡ предприятиелары тәҡдим итәсәк.


text:
Башҡортостан төҙөүселәре төрөк инвесторҙары иғтибарын йәлеп итә
Башҡортостан Республикаһына визиты сиктәрендә Төркиә бизнесмендары һәм инвесторҙарынан торған делегация БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы етәкселәре менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Һөйләшеү барышында Башҡортостан яғынан вәкилдәр ҡунаҡтарҙы республиканың төҙөлөш тармағы торошо менән ҡыҫҡаса таныштырҙы һәм төҙөлөш өлкәһенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре һәм проекттары хаҡында һөйләне.
Төркиә эшҡыуарҙары бер нисә проектты ҡарарға, кәрәк булһа, инвестициялар һалырға әҙер булыуҙарын белдерҙе. «Башинформ» агентлығына БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡунаҡтарҙың төҙөлөштә файҙаланылыусы традицион һәм инновацион технологиялар, шулай уҡ күсемһеҙ милек өлкәһендәге көнүҙәк проблемалар менән ентекләп танышыуы планлаштырыла. Ошо нигеҙҙә Башҡортостан менән Төркиәнең төҙөлөш өлкәһендәге ике яҡ өсөн дә файҙалы хеҙмәттәшлеген артабан үҫтереүҙең перспективалы йүнәлештәре асыҡланасаҡ һәм республика етәкселегенә тәҡдим ителәсәк.


text:
Независимая газета: «Башҡортостан Президенты – биш иң абруйлы төбәк етәксеһе иҫәбендә»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең биш иң абруйлы төбәк етәксеһе исемлегенә инде. 2012 йылдың ғинуарына ҡарата тейешле рейтинг «Независимая газета» баҫмаһында донъя күрҙе.
Рөстәм Хәмитов менән бергә иң абруйлы етәкселәр исемлегенә Мәскәү мэры Сергей Собянин, Санкт-Петербург губернаторы Георгий Полтавченко, Чечен Республикаһы башлығы Рамзан Ҡадыров һәм Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов та инде.
Рейтинг ун баллыҡ система буйынса төҙөлгән. Беренсе урынды биләүсе Сергей Собянин –7,82 балл, Рөстәм Хәмитов 6,33 балл йыйған. Егерме иң көслө етәксе исемелегендә иң аҙаҡ тороусы Ырымбур өлкәһе губернаторы Юрий Бергта – 4,53 балл.
Рейтинг эксперттарҙан һорау алыу һөҙөмтәләренә нигеҙләнә. Сара йәшерен анкета тултырыу ысулы менән үткәрелгән. Һорау алыуҙа 10 эксперт – политологтар, сәйәси технологтар, медиа-эксперттар, журналистар ҡатнашҡан.
Төбәк башлыҡтарының абруйына баһа биреүсе эксперттар исемлегенә түбәндәгеләр ингән: Михаил Виноградов («Петербург сәйәсәте» фонды), Владимир Жарихин (БДБ илдәре институты), Виталий Иванов (Сәйәсәт һәм дәүләт хоҡуғы институты), Артем Коваленко («Эксперт-Урал» журналы), Модест Колеров (REGNUM мәғлүмәт агентлығы), Дмитрий Коняев (Сәйәси һәм иҡтисади коммуникациялар агентлығы), Степан Львов (Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәге), Сергей Михеев (Рәсәйҙең сәйәси конъюнктураһы үҙәге), Дмитрий Орлов (Сәйәси һәм иҡтисади коммуникациялар агентлығы), Валерий Хомяков (Милли стратегия буйынса Совет).


text:
Ауылда врачтар етешмәү мәсьәләһен хәл итергә йыйыналар
Республика властары яҡын араларҙа ауыл ерендә врачтар етешмәү проблемаһын хәл итергә йыйына. БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Хөкүмәттең киңәйтелгән ултырышында сығыш яһап, ауылда кадрҙарҙы торлаҡ, лайыҡлы хеҙмәт шарттары, эш хаҡы менән "нығытырға" мөмкин, тине.
Проблеманың асылы иһә республикала элеккесә кадрҙарға ҡытлыҡ булыуына ҡайтып ҡала — ауыл ерендә врачтар менән тәьмин ителеш 10 мең кешегә 14,8 тәшкил итә, был республика буйынса уртаса күрһәткестән өс тапҡырға кәмерәк.
Бынан тыш, тип билдәләне Раил Сарбаев, участка звеноһын көсәйтеүҙе, халыҡҡа юғары технологиялы ярҙам күрһәтергә мөмкин булған республика һаулыҡ һаҡлау учреждениеларын финанслауҙы дауам иттерергә кәрәк. Беренсе сиратта, балалыҡ һәм бала табыу йүнәлештәрендәге, атап әйткәндә, Республика балалар клиник дауаханаһын. Бынан тыш, район-ара перинаталь үҙәктәрҙе нығытыуҙы дауам итергә.