text:
Төклө аяғың менән йылан йылы
Ул етеҙ хәрәкәте, ҡорбанына ҡапыл ябырылыу һәм ағыуын сәсеү ҡурҡынысы менән тирә-яҡтағыларҙа хәүеф уята. Әммә Йыландан өркөү ярамай – уға ҡарата ғәҙелһеҙ, һаҡһыҙ ҡағылғанда ғына ул үҙен шулай тота. Унан тыш, Йылан башҡаларҙың кәңәштәренә ҡолаҡ һалмай, йыш хис-тойғоларына, тәьҫораттарына ғына таянып, яңылыш ҡарарҙар ҡабул иткеләй. Тимәк, 2013 йылда ла ҡайһы бер уйланылмаған аҙымдарға шаһит булыуыбыҙ ихтимал.
Ҡытай йондоҙнамәһе билдәләүенсә, киләһе йыл фәнни-ғәмәли эшмәкәрлек, тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнеү өсөн уңай. Фекерләү һәләтен эшкә еккән һәм үҫешкә ынтылған заттарға уңыш йылмаясаҡ. Башҡа йылдар менән сағыштырғанда, 2013 йыл күңел осоштарына һәм кисерештәргә һаран булмаҡсы. Һалҡын аҡыл менән эш итеүсән Йылан киң күңеллелекте, артыҡ йомартлыҡты үҙһенмәй. Был йылда аҡсаны һаҡсыл ҡулланып һәм мөлкәтте арттырып ҡына артабан уңышҡа өмөт итергә мөмкин.
Яңы йылды нисек ҡаршыларға?
Йылан шыма туҡыманан тегелгән зауыҡлы кейем ярата. Яңы йылды ҡаршылау өсөн ебәк, атлас, шифон, эластандан күлдәк һайлағыҙ. Һыуҙың бөтә сағылыштары: асыҡ һәм ҡуйы зәңгәр, диңгеҙ тулҡыны, күкһел төҫтәр килешә. Ғөмүмән, йыландарға бөтә сағылыштар ҙа хас: йәшел, һары, ҡыҙыл, ҡара һәм көмөш... Ап-аҡтан тыш, төрлө төҫтәге күлдәк тә Йыландың күңеленә хуш килер.
Яңы йыл кисендә, күбәләк, сәскәләр төшкән кейемдәрҙе ситкә һалып тороп, йыланды хәтерләткән һырлы һәм эре биҙәкле әйберҙәр һайларға тура килер. Вельвет кеүек ҡытыршы һәм тупаҫ туҡымаларҙы Йылан үҙ итмәй. Иң мөһиме: өҫтөгөҙҙәге әйбер бай һәм зауыҡлы күренһен – был киләһе йылда уңыш һәм бәрәкәт килтерер.
Өҫтәл япмаһының ялтыр йәки күкһел булыуы шарт. Милли биҙәктәр төшкән япма ла Йыландың иғтибарын һәм һөйөүен яулар.
Йондоҙҙар нимә вәғәҙәләй?
Ҡуҙы
Тормоштоң һәр тармағында ла алға китеш һиҙеләсәк. Ғаилә мөнәсәбәттәре ҡыуаныс һәм һөйөнөс юрай. Яҡшы яҡтарығыҙҙы күреп, күптәр һеҙгә тартылыр. Әйткәндәй, Ҡуҙыларҙың ҡайһы бер вәкилдәре тормоштан ҡәнәғәтһеҙлек кисереүҙән үҙҙәрен яңғыҙ һәм баҫырылған итеп тоясаҡ. Әммә ул да файҙаға ғына. Был кәрәкмәгән күңел кисерештәренән, үткән хаталарҙан арынырға һәм эске көстө ыңғай йүнәлештә файҙаланырға ярҙам итәсәк.
Эш һәм ижад өлкәһендә киләсәккә ҙур өмөт бағларҙай яңылыҡтар көтөлә. Йылан йылы ваҡ ҡына йөкләмәне лә иғтибар туплап, көс-ҡеүәт менән башҡарыуҙы талап итәсәк. Ғөмүмән, маҡсатҡа ынтылыусан, еңеүсе рухлы Ҡуҙы өсөн бындай етеҙ тормош рәүеше әллә ни ауырлыҡ тыуҙырмаҫ. Шулай ҙа ярһыусанлыҡты, тәкәбберлекте баҫып, һәр яҡтан төплө уйлап эш итеү һөҙөмтә бирер.
Буға
Ҡайһы бер үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алмағанда, Буғаларҙы киләһе йылда яҡты һәм онотолмаҫ тәьҫораттар көтә. Улар эске тыныслыҡтан һәм ижади асыштарҙан кинәнес кисерәсәк. Үҙ яртыһын эҙләгәндәргә уңыш йылмаясаҡ – ысын мөхәббәттәрен осратырҙар. Тик бына ут билдәһенә ҡараған Ҡуҙы, Арыҫлан һәм Уҡсы йондоҙлоғо аҫтында тыуғандар менән һаҡ мөғәмәлә ҡороу кәңәш ителә. Улар менән осрашыуҙарҙың киләсәге бәхет юрамаҫ.
Хәйер, Буғаларҙың йәшәү сифаты яҡшырыр. Ниһайәт, күптән хыялланған уңайлыҡтарҙы ғәмәлгә ашырыу мөмкинлеге тыуасаҡ.
Аҡса табыу йәһәтенән ҡайһы бер ҡыйынлыҡтар күҙәтелһә лә, Буғаның тырышлығы, эшһөйәрлеге ауырлыҡтарҙы юғалтыуһыҙ үтеү генә түгел, ә йыл аҙағына ярайһы уҡ мөлкәт туплауға булышлыҡ итер.
Игеҙәктәр
Йылан йылы Игеҙәктәр өсөн мөһим, яуаплы һәм бәрәкәтле йылдарҙың береһе булмаҡсы. Эштә лә, шәхси тормошта ла мауыҡтырғыс үҙгәрештәр көтөлә. Ошоғаса йәшеренеп ятҡан ижади һәләтегеҙҙең асылыуы тормошҡа ҡарашығыҙҙы киңәйтер, йәшәү рәүешегеҙҙе һәм матди хәлегеҙҙе яҡшыртыр. Юпитер менән Уран планетаһы уларҙың ижади ҡеүәте үҫешенә көслө йоғонто яһаясаҡ.
Үҙгәрештәр, яңылыҡтар менән йәшәгән был билдә вәкилдәренә Йылан йылы яңы осрашыуҙар, ҡабатланмаҫ кисерештәр вәғәҙә итә. Әммә тәьҫораттар йоғонтоһона бирелеп, яҡындарығыҙҙы рәнйетә күрмәгеҙ.
Яңғыҙҙар үҙ парын табып, никах ҡорорға ниәтләр. Эшлекле сәфәрҙә, мәжлестәрҙє булырға тура килгәнгә, арыуығыҙ, көсөргәнеш кисереүегеҙ ихтимал. Күңел тыныслығына, сәләмәтлеккә иғтибар йүнәлтегеҙ.
Ҡыҫала
Йылдар буйына һалынған тырышлығығыҙ емешен татырға яҙыр. Тормошоғоҙҙоң бөтә өлкәһендә лә алға китеш һиҙеләсәк. Уңыштар табыш килтереп кенә ҡалмай, йәшәү көсөгөҙҙө нығытып, киләсәккә яңы маҡсаттарҙы билдәләргә этәргес булыр.
Юғары вазифа биләүселәргә һәм шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеүселәргә уңышты тағы ла арттырып үтәү бурысы ҡуйыласаҡ. Бар даирәләрҙәге килешеүҙәр ҙә килем вәғәҙә итә. Шулай ҙа аҡсаны һаҡсыл тотоноуҙы хәстәрләү мөһим. Алдан күҙалланмаған сығымдар килеп сығыуы мөмкин.
Хис-тойғо торошон тигеҙлектә тотоу, һаулыҡты һаҡлау өсөн дөрөҫ туҡланыу, физик күнегеүҙәр менән шөғөлләнеү, эштән ял итеп алыу зарур.
Ғаилә ҡороу өсөн ноябрь йәки декабрь айҙары уңай.
Арыҫлан
Йылан үҙе кеүек сая, ҡурҡыу белмәҫ, мажараларға бирелеүсән, йылғыр кешеләрҙе үҙ итә. Арыҫлан йондоҙлоғо аҫтында тыуғандарҙы ла тап шундайҙар рәтенә индерергә мөмкин. Тимәк, киләһе йылда Арыҫлан, һис зарланмайынса, уңышҡа өмөт итә ала. Аждаһа менән сағыштырғанда, Йылан йылы һөйөнөслө ваҡиғаларға, мауыҡтырғыс мажараларға бай булмаҡсы.
Тәүге ҡарашҡа ҡатмарлы тойолған мәсьәләләр ҙә ҡыйынлыҡһыҙ хәл ителер. Ниһайәт, эш менән ял араһында алтын урталыҡты табырһығыҙ.
Йыл башында мөхәббәткә ышанысығыҙҙы юғалтыуығыҙ ихтимал. Яҡын кешегеҙҙең иғтибарһыҙлығы, бер аҙ һалҡынлығы, сәмегеҙҙе уятып, күңелегеҙҙе тетрәндереп алыуы бар. Һәр хәлдә, Арыҫлан юғалып ҡалғандарҙан түгел, яңы осрашыуҙар тормошон йылылыҡ һәм балҡыш менән һуғарыр.
Ҡыҙ
2013 йыл Ҡыҙ өсөн тыныс ҡына башланырға оҡшаған. Әммә был тышҡы күренеш кенә. Ниәттәрҙе алдан ҡорған, киләсәккә маҡсаттарҙы теүәл билдәләгән, тәүәккәл холоҡло Ҡыҙ киләһе йылда эште алмаштырыу, карьера баҫҡысынан күтәрелеү мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырмаҫҡа тейеш. Уларҙа, матди талаптарҙы ситкә ҡуйып, рухи үҫешкә ынтылыуға, белемде камиллаштырыуға ихтыяж тыуыр.
Күңелдәрендәге ғәйеп тойғоһон еңеп, көстәрен хаталарын төҙәтеүгә һәм киләсәкте, яҡындарын хәстәрләүгә йүнәлтә алһалар, маҡсаттарының уңышлы ғәмәлгә ашыуына ышаныс арта.
Мөхәббәт өлкәһендә, ғаиләлә ҡайһы бер ҡатмарлыҡтар килеп тыуыуы ихтимал.
Үлсәү
Тыуасаҡ йыл Үлсәүгә кәртәләрҙе, ауыр һынауҙарҙы үтеү бурысын ҡуя. Тормоштағы киҫкен үҙгәрештәр, боролоштар был билдә вәкилдәрен дан һәм шөһрәт бейеклегенә күтәреү генә түгел, даръя төбөнә ырғытыу ҡурҡынысы менән дә янай. Күк есемдәре Үлсәүгә үҙ биләмәһен, ғәҙел исемен яҡларға, һаҡларға тура киләсәген киҫәтә.
Киләсәктең ниндәйерәк йүнәлеш аласағы йыл башында уҡ төҫмөрләнер. Йыландың зирәклеге, үткер аҡылы мәшәҡәтле, ҡатмарлы осорҙо юғалтыуһыҙ үтергә көс бирер.
Документтар менән һаҡ булыу, ғаилә мөнәсәбәттәрен киҫкен хәлгә төшөрмәү, үҙегеҙҙе эшкә һәм уңышҡа көйләү – әлеге һынаулы мәлдә айырыуса мөһим. Йыл аҙағында, ниһайәт, еңеүгә, күңел күтәренкелегенә өлгәшерһегеҙ.
Саян
Ҡапма-ҡаршылыҡлы йыл. Бер яҡтан, һөҙөмтәле осрашыуҙар, танышыуҙар тормошоғоҙға яңы мәғәнә өҫтәп, йәшәү ҡеүәтен арттырһа, икенсе яҡтан, күптән үҙ әһәмиәтен юғалтҡан хыялдарҙан баш тартырға кәрәклеген аңларһығыҙ. Тирә-яҡтағылар менән мөнәсәбәттәр тотороҡһоҙ, тынысһыҙ төҫ алыуы бар. Аңлашылмаусанлыҡтан һаҡланыр өсөн ваҡ-төйәк бәхәстән тыйылығыҙ.
Күптәнге маҡсатығыҙҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлеге тыуасаҡ. Артыҡ хыялға бирелеп, уңайлы ваҡытты ҡулығыҙҙан ысҡындыра күрмәгеҙ. Был йондоҙлоҡ вәкилдәренең әүҙемлегенә, ихтыяр көсөнә һоҡланырға ғына ҡала – бөтә ергә лә өлгөрәсәктәр. Саян ялын ойоштороуға ла, мөһим ҡарарҙарҙы, мәсьәләләрҙе хәл итеүгә лә етди һәм тыныс аҡыл менән ҡараясаҡ.
Йыл уртаһында оҙайлы эшлекле сәфәр йәки сәйәхәт көтөлә.
Уҡсы
Күңелһеҙләнеп ултырырға тура килмәҫ: Уҡсы мауыҡтырғыс хәл-ваҡиғалар үҙәгендә ҡайнар. Әммә барыһы ла шыма ғына үтмәҫ шул. Шәхси тормошоғоҙ менән эш араһында өҙгөләнергә, бүленергә тура киләсәк.
Яңы йылдың тәүге айынан уҡ үҙегеҙҙе эшкә көйләгеҙ, кешеләр менән мөнәсәбәттәрҙе яйға һалығыҙ. Юғиһә, ябай ғына иғтибарһыҙлыҡ, битарафлыҡ, йәшәү көсөгөҙҙө һурып, тормошоғоҙҙо артҡа һөйрәр, һаулыҡҡа зыян итер.
Уҡсы менән идара иткән Венера планетаһы мөхәббәт өлкәһендә уңыш юрай. Һөйгән йәре булғандар мөнәсәбәттәрен законлаштырыуҙы хәстәрләй ала. Никахты йыл башында хәл итеп ҡуйһағыҙ хәйерле. Сөнки көтөлмәгәндә килеп тыуған мәшәҡәттәр арҡаһында арағыҙҙа низағ тыуыу ҡурҡынысы һаҡлана. Спиртлы эсемлектәр менән мауыҡмағыҙ. Сабырлыҡ һәм тырышлыҡ һөҙөмтәһендә йыл аҙағына барыһы ла үҙ яйына ҡайтыр.
Ылаҡ
Тормош сағыу төҫтәрҙә күҙ алдығыҙға баҫыр. Ылаҡ, ниһайәт, киң күкрәк менән тын алып, үҙгәреш юлын һайлаясаҡ. Уның тормошҡа ҡарашы киңәйер, йәшәү ҡиммәттәре яңырыр. Матди йәһәттән дә алға китеш һиҙеләсәк. Мәрхәмәтлелек менән шөғөлләнеү, ғәҙеллек өсөн көрәшеү, социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү ҡәнәғәтлек тойғоһо бирер.
Быға тиклем бәхәс уятҡан тәҡдимдәрегеҙҙең юғары даирәләрҙә яҡлау табыуына ышаныс арта. Ылаҡтың алдан тоя белеү һәләте, айыҡ аҡылы һәм ижади ҡеүәте уңыш һәм ихтирам яулауға килтерер. Әммә хөрмәттән, уңыштан башығыҙ әйләнеүгә юл ҡуймағыҙ – аҡсағыҙҙы һәм күңел көсөгөҙҙө маҡсатҡа ярашлы файҙаланыуығыҙ шарт.
Һыуғояр
Хыял донъяһында йәшәгән һәм мажара яратҡан Һыуғоярға 2013 йыл әллә ни үҙгәреш вәғәҙә итмәй. Рухи һәм һөнәри үҫешкә ынтылыу өсөн ҡулай ваҡыт. Шулай ҙа үтә ҡыйыу, тиҙ ҡарарҙар ҡабул итеп, хата яһамаҫ өсөн һәр аҙымды төплө уйлап, ете ҡат үлсәп башҡарыуығыҙ мөһим.
Ниһайәт, тирә-яҡтағылар менән тигеҙ һәм ышаныслы мөнәсәбәт ҡороу форсаты тыуыр. Был, үҙ сиратында, Һыуғоярға өҫтәмә яуаплылыҡ алырға этәрер. Эш урынын алмаштырыу, мауыҡтырғыс тәҡдимдәр алыу, ҙур килем вәғәҙә иткән килешеүҙәр төҙөү ҡарала. Барыһын да атҡарып сығыу өсөн әлеге йондоҙлоҡ аҫтында тыуғандарға байтаҡ тир түгергә тура килер, моғайын. Йәйен тәбиғәттә, һыу буйында ял итеү күңел көсөргәнешенән һаҡлар, матур кәйеф бүләк итер.
Балыҡ
Миҙгелдәр яҡты тәьҫораттар, файҙалы тәҡдимдәр, һөйөнөслө яңылыҡтар менән үрелеп килер. Дәрәжәле кешеләр менән танышыуығыҙ тотороҡло киләсәккә юл аса. Һөҙөмтәлә үҙ көсөгөҙгә, һәләтегеҙгә ышаныс артыр.
Йондоҙҙар аҡса менән бәйле мәсьәләләрҙә айырыуса һаҡ булырға кәңәш итә. Әгәр һәр эште лайыҡлы үтәй алһағыҙ, матди хәлегеҙ һиҙелерлек яҡшырыр.
Ярҙамға мохтаж туғандарығыҙҙы хәстәрләү иңегеҙгә төшмәксе. Ғаилә тормошоғоҙ ҙа тыныс ҡына бармаҫ, мөһим ҡарарҙарҙы хәл итеүҙе үҙ ҡулығыҙға алырға тура килер.
Үҙ парын эҙләгәндәр, һөйгән йәрен осратып, илаһи хыял диңгеҙендә гиҙер.
Көнсығыш
йондоҙнамәһе
юрауҙары
Сысҡан
Башты әйләндерерлек яңылыҡ көтөлмәһә лә, йыл уңышлы булырға оҡшаған. 2013 йылда Сысҡан үҙен бәхетле һәм тыныс тоясаҡ. Уның аңлы һәм үҙ аллы ҡарар ҡабул итеү һәләте тормош мәшәҡәттәрен юғалтыуһыҙ үтеүгә булышлыҡ итер.
Үгеҙ
Ныҡышмал, ал бирмәҫ Үгеҙҙе Йылан хөрмәт итә. Шуға улар ныҡлы ышаныс менән алға атлай ала. Ауыр ғына мәсьәләләрҙе еңел хәл итеп, ғаиләлә лә, эштә лә уңышҡа өлгәшәсәктәр. Бары уйланылмаған һүҙҙән, аҙымдан һаҡланырға тырышығыҙ.
Юлбарыҫ
Йылан көрәшсән рухлы, батыр йөрәкле Юлбарыҫты үҙенә тиң күрә һәм ҡаршылыҡтар менән мәшәҡәтләмәҫ. Киреһенсә, күңелле итеп ваҡыт уҙғарыуға мөмкинлек бирер. Шулай ҙа ата-әсәйегеҙ, балаларығыҙ һеҙҙең ярҙамға, яҡлауға мохтаж икәнен тойорһоғоҙ. Төп иғтибарығыҙҙы ғаиләгә йүнәлтергә тура килер.
Ҡуян
Ҡуяндар тотороҡһоҙ йылға аяҡ баҫа. Уларҙың изгелеклеге, ярҙамсыллығы, йомшаҡлығы менән күптәр үҙ мәнфәғәтендә файҙаланырға әҙер торасаҡ. Тәүге ярты йыл әүҙем эшмәкәрлек менән үтһә, икенсе яртыһында ултырағыраҡ, тотороҡлораҡ, тынысыраҡ тормош көтә.
Аждаһа
Йылан Аждаһаға мауыҡтырғыс та, шауҡымлы ла ваҡиғаларға бай йыл вәғәҙә итә. Улар, артыҡ эш менән үҙҙәрен хафаламай, күңел асыуға күберәк ваҡыт бүләсәк. Тормошҡа бындай мөнәсәбәт һөйгәнегеҙ менән арағыҙҙа, эштә сағылыш табыуы ихтимал.
Йылан
Йондоҙнамә йыл хужаһына сағыу, онотолмаҫ тәьҫораттар юрай. Шәхси тормошта ла, һөнәри эшмәкәрлектә лә ҡыйыу аҙымдар яһай алаһығыҙ, барыһы ла тик үҙегеҙҙең теләктән һәм тырышлыҡтан тора.
Яуаплы һәм етди ҡарарҙар ҡабул итеү осоро. Маҡсаттарҙы теүәл билдәләп, киләсәкте хәстәрләү, матди хәлде яҡшыртыу бурысы алға баҫыр.
Йылҡы
Иҫтә ҡалырлыҡ, бәрәкәтле йыл. Йылан егәрле Йылҡыға тормошон ҡырҡа үҙгәртергә мәжбүр иткән мөһим һәм уңышлы осрашыуҙар вәғәҙә итә. Ул ҡайҙа ла иғтибар үҙәгендә буласаҡ.
Әммә мөхәббәт өлкәһендә бер аҙ тотҡарлыҡ күҙәтеләсәк. Шуға яңы танышлыҡ булдырып, башығыҙҙы юғалтырға ашыҡмағыҙ. Был йәһәттән һәр башланғыс уңышһыҙлыҡҡа дусар.
Ҡуй
Йылан йылы ҡаршылыҡтар ебәреп, көсөгөҙҙө һынамаҡсы. Ауыр һынауҙарҙы лайыҡлы үтеү өсөн аҡыл, ныҡлыҡ, сабырлыҡ талап ителер. Сәләмәтлеккә иғтибар йүнәлтмәйенсә лә мөмкин түгел. Ҡуй йылында тыуғандар ал-ял белмәйенсә хеҙмәт итергә лә, һаулыҡтарын хәстәрләргә лә мәжбүр булыр.
Маймыл
Маймыл өсөн үҙгәрештәр һәм күңелле кисерештәр менән һуғарылған йыл тыуа. Маймыл Йыланға көлөбөрәк ҡарай. Ҡаршылыҡтарҙы уйын кеүек ҡабул иткәнгә, Маймыл өсөн йыл әллә ни ҡатмарлы тойолмаҫ.
Әлбиттә, асыу һәм бәхәс уятҡан тетрәнеүле минуттар ҙа булыр. Шулай ҙа киләһе йыл бәхет, муллыҡ алып киләсәк.
Әтәс
2013 йылда һеҙҙе ылығыу йоғонтоһо һағалай. Эш, ижад менән бәйле мауығыу уңышҡа, матди мөмкинлектәргә юл асһа, ҡомарлы уйындар көрсөккә төшөрөү ҡурҡынысы менән янай.
Мөхәббәт менән ылығыу ысын һынауға әйләнәсәк. Уның йоғонтоһона бирелеү Әтәстең күңел торошона, киләсәгенә тәьҫир итеүе бар.
Эт
Аждаһа йылында Эттең тормошонда йылдам алға китеш һиҙелгәйне. Яңы йыл мәшәҡәтлерәк булырға оҡшаған. Бөтәһе лә һеҙҙән аңлау, ярҙам талап итеү генә түгел, киләсәккә ниндәйҙер өмөт тә бағлаясаҡ. Әммә ышаныстарҙы аҡлау күптәрҙең ҡулынан килмәҫкә лә мөмкин.
Ныҡлыҡҡа, тотороҡлоҡҡа һынаған ауыр ғына йылдарҙың береһе. Ҡайҙа ла үҙегеҙҙең мөһим, ҡабатланмаҫ, лайыҡлы икәнде иҫбатларға тура килер.
Сусҡа
Йылан йылы, ҡыҙыҡлы һәм файҙалы осрашыуҙар менән бер рәттән, Сусҡаға ҙур ғына килем вәғәҙә итә. Ҡорған маҡсаттарығыҙ тормошҡа ашыр. Ошоғаса кисеп сыға алмаҫтай тойолған даръялар ҙа еңел генә үтелер.
Әйтерһең дә, артҡа һөйрәгән сылбырҙар сиселеп, күңел донъяғыҙ яңы мәғәнә, балҡыш менән тулыр. Үҙегеҙҙе ирекле, ышаныслы, бәхетле хис итерһегеҙ.
Теги:


c: text/html

text:
Райнер Мария Рильке
Райнер Мария Рильке (немецсә Rainer Maria Rilke, тулы исеме 'René Karl Wilhelm Johann Josef Maria Rilke — Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке; 4 декабрь 1875 — 29 декабрь 1926 — XX быуаттың модернистик шағирҙарының иң күренеклеһе. Австрия гражданины, немец телендә ижад иткән. Италияның Триест ҡалаһында, Парижда, Швейцарияла йәшәгән. Проза әҫәрҙәре лә яҙған.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Райнер Мария Рильке 1875 йылдың 4 декабрендә Прагала тимер юл ведомствоһы чиновнигы Йозеф Рильке һәм Софи Рильке (ҡыҙ фамилияһы Энтц) ғаиләһендә беренсе бала булып тыуған. Уға Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке тигән исем биргәндәр. Һуңынан уның ҡустыһы донъяға килгән.
1884 йыл — ата-әсәһе айырылышҡандан һуң, Рильке атаһы менән ҡала. Ошо йылда ул тәүге шиғырҙарын яҙа.
1886 — 1891 — кадет һәм юғары хәрби реаль училищелә уҡый.
Сентябрь 1891 — май 1892 — сауҙа училищендә уҡый (Линцтағы сауҙа академияһы).
1892 — 1895 — урта белем алып, Прагала өлгөргәнлек аттестатына имтихандар бирә. Тәүге хикәйәләрен яҙа, шул иҫәптән Пьер Дюмон (1894). Беренсе шиғыр китабы «Тормош һәм йырҙар» («Жизнь и песни») (1894) баҫылып сыға.
1896 — Прага университетенең философия, һуңынан юридик факультеттәрендә уҡый. «Жертвы ларам» шиғри йыйынтығы сыға.
1897 — Италияға тәүге сәйәхәте (Арко, Венеция). Германияға ҡайтҡас, Лу Андреас-Саломе менән таныша, Рәсәй менән ҡыҙыҡһына башлай. 1897 йылдың октябре — Берлингә күсеп килеп, Берлин университетендә 1901 йылға тиклем уҡый. Бында өс шиғри йыйынтыҡ, шул иҫәптән «Юл япрағы» («Подорожник»), «Төштәр менән данланған» («Увенчанный снами»).
1898 — «Сочельник» шиғри йыйынтығы, бәләкәй проза әҫәрҙәре йыйынтығы «Тормоштан ситтә» («Мимо жизни»), «Бөгөнгөһөҙ» («Без настоящего») драмаһы баҫылып сыға. Яҙ көнө — Италияға икенсе сәйәхәт ҡыла (Арко, Флоренция, Виареджо).
1899 Апрелдән июнгә тиклем — үҙенең тәүге дуҫ ҡыҙы Лу Андреас - Саломе менән Рәсәй империяһына (Мәскәү — Петербург) беренсе сәйәхәте. Үҙенең исемен дуҫ ҡыҙының үтенесе буйынса Рененән Райнерға алыштыра. Ул Рәсәйҙә Лев Толстой, рәссамдәр Илья Репин һәм Борис Пастернактың атаһы Леонид Пастернак менән осраша. Германияла Райнерҙың ике китабы сыға :"Ике Прага тарихы"( "Две Пражские истории") һәм "Миңә байрамға" («Мне на праздник») (Mir zur Feier).
1900 Бәләкәй проза йыйынтығы «О Господе Боге и иное» сыға. Был китапта Рилькенең Италияға һәм Рәсәйгә сәйәхәт ҡылыуы тураһында яҙылған. Майҙан алып август бөткәнсе — Рәсәйҙә икенсе тапҡыр булыуы (Мәскәү — Тула — Ясная Поляна — Киев — Кременчуг — Полтава — Харьков — Воронеж — Саратов — Симбирск — Казан — Нижний Новгород — Ярославль — Мәскәү). Рәсәйгә был килеүендә ул Пастернактарҙың ғаиләһе менән икенсе тапҡыр осраша һәм шағир Спиридон Дрожжин менән таныша. 1900—1901 йылдарҙа бер нисә шиғырын урыҫ телендә яҙа. Һуңғараҡ ул үҙенең тыуған иле тип Богемия менән Рәсәйҙе атай [1]. Аҙаҡтаныраҡ ул Марина Цветаева менән хаттар алыша, тик улар бер генә тапҡыр ҙа осраша алмайҙар. Цветаева Рилькенең иҫтәлегенә "Яңы йыл" («Новогоднее») поэмаһын һәм "Һинең үлемең" («Твоя смерть») очеркын яҙа. Был йылдарҙа Райнер урыҫ әҙәбиәте менән бик ныҡ ҡыҙыҡһына, Толстой, Достоевский, Чехов, " Игорь полкы тураһында һүҙ" («Слово о полку Игореве»), С. Дрожжин, 3. Гиппиустың яҙған әҫәрҙәрен уҡый. Августан алып рәссам Генрих Фогелерҙың саҡырыуы буйынса Рильке Ворпсведе ауылында йәшәй. Ул бында рәссамдарҙың коммунаһында була, һынсы Клара Вестхоф һәм рәссам Паула Беккер менән таныша. Оҙаҡламай ул Клара Вестхофҡа өйләнә, ә Паулаға үҙенең "По одной подруге" реквиемын бағышлай.
1901 Декабрҙә ҡыҙы Рут (Ruth) тыуа..
1902 "Һуңғылар" ("Последние") исемле новеллалар йыйынтығы, "Аждаһаны еңеүсе" («Победивший дракона») хикәйәһе , "Тормош кеүек тормош" ( «Жизнь как жизнь») драмаһы, "Тәүге шиғырҙар" («Ранние стихотворения») йыйынтығының беренсе варианты, "Картиналар китабы"(«Книги картин») нәшер ителә. Августа Парижға күсенә, бында Роден менән таныша.
1903 Рилькенең сәнғәт тураһындағы ике китабы : «Ворпсведе» һәм «Огюст Роден» - баҫылып сыға. Франц Каппус менән 1908 йылға тиклем хаттар алыша. Һуңынан был хаттар нигеҙендә "Йәш шағирға хаттар" («Письма к молодому поэту») китабы донъя күрә. Италияға (Генуя, Виареджо) тағы ла бара,йәйҙе Ворпсведелә үткәрә. Көҙ көнө Римгә күсенә.
1904 Прозалар китабы «Истории о Господе Боге» баҫылып сыға. "Аҡ кенәз ҡатын" («Белая княгиня») драмаһын яҙып бөтөрә. Июнь аҙағынан декабрь бөткәнсе тәүҙә Швецияла, һуңынан Данияла йәшәй.
1905 Шағир Париж янындағы Медонда , Родендың ҡала ситендәге оҫтаханаһында йәшәй һәм рәссамдың сәркәтибе вазифаһын башҡара. Раштыуаға ул «Часослов» китабын баҫтырып сығара..
1906 Ғинуарҙа Шартрға килә һәм Шартр соборы тураһындағы шиғырҙар циклын яҙа башлай. Яҙ көнө Германия буйлап сәйәхәт итә. Майҙа Роден уны, бер ниндәй аңлатма ла бирмәйенсә, эштән сығара һәм Рильке Парижға күсә. " «Песнь о любви и смерти корнета Кристофа Рильке» (1899 йыл яҙылған) китабы һәм «Книги картин» китабының икенсе баҫмаһы сыға..
1907 Каприҙә йәшәй һәм Максим Горький менән осраша.. Рудольф Касснер менән таныша һәм дуҫлаша. Октябрь аҙағына тиклем Парижда була. "Көҙгө салонда" («Осенний салон») Сезанндың күргәҙмәһендә була. Һуңғараҡ "Сезанн тураһында хаттар" («Письма о Сезанне») тигән китабын яҙа. "Яңы шиғырҙар" («Новые стихотворения» китабының беренсе өлөшө сыға . «Огюст Роден» тураһындағы китабын , үҙенең бөйөк һынсы тураһындағы сығышы менән тулыландырып, икенсе тапҡыр баҫтырып сығара.
1908 Италияға сәфәре. Май — Парижға күсеүе һәм Роден менән яңынан киң аралаша башлауы. "Яңы шиғырҙар" (Новые стихотворения") китабының икенсе өлөшөн һәм Англия шағирәһе Элизабет Баррет Браунингтың "Португал теленән сонеттар" ( Сонеты с португальского") тәржемәһен нәшер итә.
1909 йыл "Реквием" китабы сыға. Кенәз ҡатын Мария фон Тур-унд-Таксис Гоген менән таныша һәм үлгәнсе уның ярҙамы менән файҙалана. "Тәүге шиғырҙар" ("Ранние стихотворения") китабының тулыландырып эшкәртелгән баҫмаһы донъя күрә.
1910 Тур-унд-Таксистың Триест янындағы Дуино замогында йәшәй, һуңынан Венецияға һәм Парижға сәйәхәт ҡыла. Ноябрҙә Төньяҡ Африкала сәйәхәттә йөрөй. "Мальте Лауридс Бригге яҙмалары" ( "Записки Мальте Лауридса Бригге") китабы баҫылып сыға.
1911 Төньяҡ Африкала буйлап сәфәрен дауам итә, аҙаҡ Парижға әйләнеп ҡайта. Кенәз ҡатын Мария фон Тур-унд- Таксис менән Париждан Дуиноға автомобилдә бергә ҡайта.
1912 "Дева Марияның тормошо" (Жизнь Девы Марии" шиғри циклдарының һәм беренсе "Дуино элегиялары" ( "Дуинские элегии") китабының барлыҡҡа килеүе. Венеция һәм Испанияға йорөп ҡайтҡас, француз теленән билдәһеҙ ҡалған авторҙың "Магдалинаның мөхәббәте" («Любовь Магдалины") тигән XVII быуаттың китабын тәржемә итә.
1913 "Дева Марияның тормошон" ("Жизнь Девы Марии"), "Беренсе шиғырҙарын" ("Первые стихотворения") һәм "Португалия хаттарының" ("Португальские письма") тәржемәһен баҫтыра. Микеланджелоның лирик әҫәрҙәрен тәржемәләй башлай..
1914 Беренсе Бөтә донъя һуғышы башланғас, "Биш гимн" ( "Пять гимнов") шиғырҙар циклын яҙа .
1915 йыл буйына Мюнхендә йәшәй. "Дуино элегияларын" ("Дуинские элегии") яҙыуын дауам итә.
1916 Ярты йылға Австрия - Венгрия армияһынын хәрби архивына эшкә саҡырыла.
1918 Рильке "Лиондағы Луиза Лабэның егерме дүрт сонетының " ("Двадцать четыре сонета Луизы Лабэ Лионской") (итальян һәм француз теленән, XVI быуат) тәржемәһен баҫтыра. Шулай уҡ Микеланджелоның шиғырҙарын, Петрарканың ике сонетын тәржемә итә.
1920 "Граф К. В. мираҫы" (" Из наследия графа К. В.") шиғри циклын", Аҡ кенәз ҡатын" ("Белая княгиня") драмаһын баҫтырып сығара.
1921 Швейцарияның Вале кантонында, Мюзо замогында, йәшәй. Поль Валериҙың әҫәрҙәрен бик ҙур ныҡышмалылыҡ менән тәржемәләй. .
1922 Йыл әйләнәһенә тиерлек бер ҡайҙа ла сыҡмайынса Мюзола йәшәй.Февраль айында ижадының иң һөҙөмтәле, сәскә атҡан осоро башлана. Шағир " Дуино элегияларын" (Дуинские элегии") яҙып бөтә, "Орфейға сонеттар" ("Сонеты к Орфею") яҙа. Был сонет бик тиҙ генә яҙыла. 1922 йылда Мюзо замогында Рильке 55 шиғырҙы бары 14 көн эсендә ижад иткән. 1923 йылда улар бер китап булып сығалар. Был шиғырҙар китабы Рилькенең иң шәп һәм иң һуңғы шиғырҙары. Әйткәндәй, 1926 йылда ул тағы бер шиғырҙар йыйынтығы сығара. Был йыйынтыҡ , ваҡытынан алда лейкемия сиренән вафат булған 19 йәшлек бейеүсе ҡыҙ Вера Оукама Кноопҡа бағышланып, французса яҙылған сонеттар була.
1923 "Дуино элегиялары" ("Дуинские элегии") һәм "Орфейға сонеттар" ("Сонеты к Орфею") баҫтырылып сығарыла. 1923 йылдан башлап шағир Террите (Territet) шифаханаһында (Женева күле янында) , һаулығы насарайып китеү сәбәпле, бик оҙаҡ дауалана. Табибтар бик оҙаҡ уға дөрөҫ диагноз ҡуя алмайҙар. Бары тик Рилькенең үлере алдынан ғына шағирҙың лейкемия менән ауырығанын беләләр.
29 декабрь, 1926 йыл. Рильке лейкемиянан вафат була.
1924 Мюзола йәшәй башлай. Иң күренекле һуңғы шиғырҙарын ошо замокта француз телендә яҙа. Йәйен Рагац курортында үткәрә.
1925 Германияла Валери шиғырҙарының тәржемәһе сыға.
1926 Мюзола һәм Рагацта йәшәй. Марина Цветаева менән хаттар алыша. Көҙөн йә Мюзола, йә Лозаннала, йә Сьонда, йә Сиеррала йәшәй. Рилькенең француз телендә яҙылған "Баҡсалар" ("Сады"), "Валезан катрендары" ("Валезанские катрены") китаптары донъя күрә. Поль Валери шиғырҙарын тәржемәләй. 30 ноябрь — ҡабат Валь -Монт клиникаһында дауалана. 29 декабрь — лейкемиянан үлә
Ул үҙенең ҡәбер ташына үҙе уҡ яҙма яҙып ҡалдырған:
Швейцарияның Вале кантонындағы Рарон коммунаһының ауыл зыяратында ерләнгән.
Үҙенең иң яратҡан китаптары тип Библияны һәм Йенс Петер Якобсен әҫәрҙәрен атаған..
Рильке хөрмәтенә Меркурийҙәге кратерға шағирҙың исеме бирелгән. Шағирҙың портреты Австрия почта маркаһында 1976 йылда төшөрөлгән. .
Төп әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шиғри йыйынтыҡтар:
- Жизнь и песни / Leben und Lieder (1894)
- Жертвы ларам / Larenopfer (1895)
- Увенчанный снами / Traumgekrönt (1897)
- Сочельник (другой вариант перевода — Адвент) / Advent (1898)
- Первые стихотворения / Erste Gedichte (1903)
- Мне на праздник / Mir zur Feier (1909)
- Книга образов / Buch der Bilder (1902)
- Часослов / Stundenbuch (1905)
- Новые стихотворения (I—II)/ Neue Gedichte (1907-08)
- Цикл «Жизнь Девы Марии» / Das Marien-Leben (1912)
- Дуинские элегии / Duineser Elegien (1912/1922)
- Сонеты к Орфею / Sonette an Orpheus (1923)
- Явления Христа
Проза: Роман
- Записки Мальте Лауридса Бригге / Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge (1910)
Хикәйәләр:
- Пьер Дюмон (1894)
- Истории о Господе Боге (1900)
- Победивший дракона (1902)
- Песнь о любви и смерти корнета Кристофа Рильке (1906)
Сәнғәт тураһындағы китаптарҙан
Хаттар
Сәйәхәттәр тураһындағы яҙмалар
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Anna A. Tavis. Rilke's Russia: A Cultural Encounter — Northwestern University Press, 1997. — P. 1. — (Studies in Russian Literature and Theory). — ISBN 0810114666.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Раздел Р. М. Рильке на сайте «Небесное Искусство». Проза, поэзия, переводчики. (рус.)(рус.)
- Поэзия Рильке в переводе Дмитрия Щедровицкого
- «Дуинские элегии» в переводе Олега Дарка
- Литературоведческая статья в энциклопедии «Кругосвет». (рус.)(рус.)
- Международное общество Рильке. (нем.)(нем.)
- Стихи, творчество и биография. (нем.)(нем.)
- «Сонеты к Орфею» в переводе Карена А. Свасьяна (рус.)(рус.)
- «Дуинские элегии» в переводе Вячеслава Куприянова
- Стихи Рильке в переводах Вячеслава Куприянова
- Рильке, Райнер Мария в «Сетевой Словесности»
- Рильке, Райнер Мария (англ.) на сайте Find a Grave
- Райнер Мария Рильке "Книга Часов" издательство "Libra Press", 2015 978-5-9906440-1-4
- Райнер Мария Рильке в программе Александра Карпенко "Книги и люди" на Диалог-ТВ. Выпуск №16

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ҡытай теле
Ҡытай теле (үҙ атамаһы 中文, 汉语) — туған тел булараҡ иң күп һөйләшеүселәр һаны булған тел. Син-тибет телдәре ғаиләһенә ҡарай. Ҡытай теле бер береһенән ныҡ айырылған диалекттар йыйылмаһынан тора, шуға күрә күп кенә тел белгестәре ҡытай телен туғандаш булған айырым телдәр системаһы тип ҡарай.
Ҡытай теле син-тибет телдәре ғаиләһендәге ҡытай тармағына ҡарай. Тәүҙә хань этник төркөмөнөң төп теле булған. Хәҙерге формала ҡытай теле КХР-ның, Сингапур һәм Тайваньдың рәсми теле булып тора, шулай уҡ БМО рәсми телдәренең береһе.
Бөтә донъяла ҡытай телендә 1,3 млрд кеше һөйләшә. Тарихи яҡтан был Ҡытай халҡының күпселеге булған хань халҡының теле (ил халҡының 90 % артығы). Бынан тыш, үҙ телен һаҡлаған тиҫтәләрсә миллион ҡытайлылар Көньяҡ-көнсығыш Азияла йәшәй, ҡытай диаспораһы бөтә донъяға таралған.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса Рәсәйҙә ҡытайса 70722 кеше һөйләшә.
Бөтә доньяла ҡытай телендә һөйләшеүселәрҙең дөйөм һаны — 1,3 млрд кеше.
Йөкмәткеһе
Ҡытай яҙмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡытай яҙмаһы (; вьетн. Chữ Hán, тьы-хан) -Ҡытайҙа барлыҡҡа килгән иероглиф яҙма системаһы.
Иероглифтар төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ябай (вэнь 文)
- Ҡушымта (цзы 字)
Иероглифтар төрҙәре 6 төркөм буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күрһәтеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 上 шан (Аңлатма: өҫтөнән, өҫтәрәк, өҫкө яҡҡа табаныраҡ)
- 下 ся (Аңлатма: аҫтына, төбөнә)
Ошо иероглифтарҙа вертикаль һыҙыҡ күрһәтеү ымға оҡшап һүрәтләнә. Аңлатмаһы айырым осраҡтарҙа төрлө булырға мөмкин. Мәҫәлән, 上 … 下 шан … ся һүҙе «: өҫтөнән… аҫтына» ғына түгел, ә «етәкселәр.. буйһонған (ҡул аҫтындағы) кеше», «бер яҡтан… икенсе яҡтан» тигәнде аңлата.
Пиньин теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һәр иероглифтың үҙ әйтелеше булыу ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. 1958 йылдан һәр иероглифты латин хәрефтәре менән яҙа башланылар. Ошо система пиньин теле тигән исем алды.
Хәҙерге ваҡытта Ҡытай мәктәптәрен тамамлаусылар 2000 иероглиф һәм уның латин хәрефтә яҙылышын белергә тейеш.
Пиньин теленең өндәре (тауышы) инициалға (беренсе бүлек) һәм финалдарға (икенсе бүлек) бүленә. 21 инициаль һәм 35 финаль бар[1].
Инициалдар әйтелеше:
d (дэ)
t (тхэ)
f (фо)
m (мо)
z (цзы)
x (cи)
s (cы)
ch (чи)
sh (ши)
zh (чжи)
r (эр)
j (цзи)
q (ци)
Финалдар әйтелеше :
ai (ай)
e (э)
I (и)
ou (оу)
er (ар)
ei (эй)
en (энь)
iou (йоу)
ong (он)
ang (ан)
eng (эн)
Һүрәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ябай идеограммалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡушма идеограммалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фоноидеограммалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡытай иероглифтар яҙыу ҡәғиҙәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Handwriting Recognition + Ҡытайса-инглизсә һүҙлектәр (инг.)
- The most common Chinese characters in order of frequency.
- Character frequency lists.
- Китайские иероглифы и их значение на русском.
- 20902 иероглифа представленных в Юникоде


text:
Республикала август айының стандарт булмаған 10 вакансияһы билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Республикала август айының стандарт булмаған 10 вакансияһы билдәле булды
Республикала август айының стандарт булмаған 10 вакансияһы билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
HeadHunter эш һәм хеҙмәткәрҙәр эҙләү буйынса сайт Башҡортостандағы вакансияларҙы тикшергән һәм бик һирәк осрағандарының исемлеген төҙөгән. Август айының стандарт булмаған ун вакансияһы иҫәбенә таргетолог (эш хаҡы — 40-80 мең), педалһеҙ велосипед буйынса инструктор, биҙәүсе һәм ирекмән (эш хаҡы килешеү буйынса), тиҙ уҡыу буйынса уҡытыусы (10-20 мең һум), Ушу-Саньда (Саньшоу) буйынса тренер (5 мең һумдан алып), граждандар оборонаһы һәм ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса әйҙәүсе белгес (17-20 мең), ҡултамғалар йыйыусы (25 мең), татуаж яһау оҫтаһы (25-50 мең), фандрайзер (14-35 мең) ингән.
«Беҙҙең сайттағы вакансиялар араһында исемдәре менән генә йәлеп итеүселәр бар, — тип һөйләй Урал федераль округы һәм Себер федераль округы буйынса HeadHunter сайтының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Елана Таращук. — Әлбиттә, улар һирәк осрай. Мәҫәлән, бөгөн «Һатыу буйынса менеджер» вакансияһы бик популяр».


text:
Яңылыҡтар
Башҡортостанда халыҡтың аҡсалата килеме иҫәп сығарылды
Башҡортостан статистары республика халҡының 2016 йылдағы аҡсалата килемен иҫәпләп сығарҙы.
2016 йылдың беренсе кварталында йән башына уртаса килем 22 551 һумдан ашыу булған. Икенсе кварталда — 25 288 һум, өсөнсөлә — 30 704 һум. Былтыр дүртенсе кварталда республикала йән башына уртаса килем 34 653 һумға еткән.
Дөйөм алғанда, бер йылда төбәктә йән башына уртаса килем 28 316 һум, йәки 2015 йылдағы реаль килем менән сағыштырғанда 97,1 процент тәшкил иткән.
Бынан алдараҡ Башҡортостанстат иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса республика предприятие-ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең 2016 йылдың ғинуар-ноябре өсөн уртаса айлыҡ хеҙмәт хаҡын иғлан иткәйне.
Төбәктә эш хаҡы буйынса уртаса күрһәткес 27 251,8 һум тәшкил итте. Был 2015 йылдың ғинуар-ноябре менән сағыштырғанда ете процентҡа күберәк.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.


text:
Бөркөт
Бөркөт (лат. Aquila chrysaetus) — ҡарағоштар араһында иң эре йыртҡыс ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙҙан ҙурыраҡ. Тәненең дөйөм оҙонлоғо 80-95 см. Уның оҙон, сағыштырмаса тар ҡанаттарының оҙонлоғо 72,5 см, ә йәйгәндә 211 см-ға тиклем етә. Осҡанда ҡанат осондағы оҙон ҡауырһындары йәйелгән бармаҡ һымаҡ, һорғолт ҡойроғо төбөндә арҡыры аҡ һыҙат күренә. Ҡойроғо сағыштырмаса оҙон, бер аҙ түңәрәкләнгән. Танау тишеге ҡауырһын менән ҡапланмаған, «һаҡалы» юҡ, тәпәйҙәре бармаҡтарына саҡлы бөтә яҡлап ҡауырһын менән ҡапланған. Елкә ҡауырһындарының остары осло. Тырнаҡтары ҡара, үткер, ырғаҡ кеүек бөгөлгән, урта бармағы 7 см оҙонлоғонда. Дөйөм төҫө ҡара-көрән. Ләкин төҫө йәшенә ҡарап ҡарая бара: йәш бөркөттөң ҡойроғо аҡ, осо ҡара, ә 4 йәшенән тулыһынса ҡара-көрән төҫкә әйләнә. Тик ҡорһағында һәм ҡойроҡ аҫтында ғына ерән-һарғылт төҫ ҡатнашлығы күҙгә салына. Оло ҡоштарҙың елкә һәм яурын ҡауырһындары һарғая төшә. Уларын сал бөркөт тиҙәр. Төҫ буйынса ата һәм инә ҡоштар айырылмай. Суҡышы ҡара, төбө аҡһыл-күгерәк, суҡыш өҫтөндәге ҡалын тиреһе һәм аяғы сағыу һары төҫтә. Күҙе һарғылт-һор.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙенсәлекле саңҡылдай: «ҡйыңҡ – ҡйыңҡ- ҡйыңҡ».
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөркөттөң ареалы бер нисә континентты үҙ эсенә алған. Башҡортостан биләмәләрендә төньяҡ Европалы A. chysaetos chysaetos йәшәй. Көньяҡ Уралда 52º төньяҡ киңлеккә ҡәҙәр оя ҡора. Оя ҡороу урыны итеп, бөркөт эре ағаслы ҡая-ташлы тауҙар итәген һайлай. Шуға күрә республиканың таулы-урманлы зоналарында (Белорет, Бөрйән, Учалы райондарында, Ирәмәл тауында, Башҡорт дәүләт ҡурсаулығы, “Шүлгәнташ”ҡурсаулығы биләмәләрендә) һәм көньяҡ убалы тигеҙлектең урманлы-далаларында (Мәләүез, Күгәрсен, Йыйансура райондары) оя ҡороп йәшәгәне аныҡ билдәле[1]. Эксперт баһалауҙарға ҡарағанда, Башҡортостан биләмәләрендә ҡөҙгә бөркөттәрҙең һаны 45-50 затҡа етә. Бөркөттәр әҙ һанда булғанлыҡтан, улар Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына юғалып барыусы төр булараҡ индерелгән. Бөркөттәрҙең кәмеүенең төп сәбәбе – кешеләрҙең уларҙы эҙәрлекләүе.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөркөт көндөҙ һунар итеүсе яңғыҙаҡ йыртҡыс ҡош. Аҙыҡ эҙләп ул асыҡ ландшафтлы ерҙәрҙе осоп әйләнә. Йылға, күл үҙәндәренә ҡарағанда дала һәм баҫыуҙарҙы өҫтөн күрә. Йылға буйы урмандарҙа һәм Ағиҙел йылғаһы буйында бөркөт бөтөнләй юҡ. Парлашып оя ҡоралар һәм икенсе парҙы яҡынлатмайҙар, ояларын икенсе ғаиләнән 10-15, хатта 20 км алыҫлыҡта урынлаштыралар. Ғәҙәттә ғаиләнең сиратлап ҡулланған 2-нән 4-кә тиклем ояһы була. Туҡланыуы буйынса ит ашаусыларға ҡарай, үләкһәнән дә баш тартмай. Эре йыртҡыс ҡошҡа тәүлегенә 1 кг аҙыҡ талап ителә, әммә аҙыҡһыҙ 5 аҙна йәшәй ала. Бөркөт төлкө, ҡоралай, ҡуян, алйырҙан кеүек эре йәнлектәргә һөжөм итә. Ғәҙәти аҙығы булып шулай уҡ йомран, элгәнйәк, тейен, терпе һанала. Ҡоштарҙан да эреләрен һайлай: һуйыр, ҡор, өйрәк, бүҙәнә, ҡауҙы, торна, өй ҡаҙҙары, ҡарға һәм башҡалар. Аҙыҡ етешмәгәндә үләкһә менән туҡлана, ҡыш йорт ҡоштарына, эткә, бесәйгә һөжүм итә. Йыш ҡына бөркөттөң ваҡ кимереүселәр, турғайҙар менән туҡланыуы ла күҙәтелгән. Ҡайһы бер һөйрәлеүселәр ҙә уның аҙығы. Һай урындарҙа балыҡтарҙы ла эләктереп ала. Бөркөт 4-5 йәшендә үҫешеп етә һәм ғаилә булдыра, парҙар ғүмерҙәре буйына айырылмай. Ояны ағас башында йәки ҡая таш һикәлтәләрендә 12ү20 метр бейеклектә яһай. Төҙөлөш материалы булып йыуан ботаҡтар хеҙмәт итә. Оялар гел генә төҙәтелеп, яңыртылып торғанлыҡтан бик ҙур булып китәләр - диаметры 3 м һәм бейеклеге 2 м. Инә бөркөт апрелдең тәүге яртыһында 3-5 көн аралыҡта көрән таптар менән ҡапланған 1-3, йышыраҡ 2 аҡ йомортҡа һала. Йомортҡаны ата һәм инә ҡош 43-45 тәүлек алмашлап баҫалар. Ҡошсоҡтарын икәүләшеп ашаталар, әммә ата ҡош аҙыҡты килтерә генә, ә инәһе бүлеп бирә.Оялары янында ҡоштар һунар итмәйҙәр, ә ҡайһы саҡ 10-ар км-ға йыраҡҡараҡ осалар. Ҡошсоҡтарҙың көслөрәктәре көсһөҙҙәрен ашаған осраҡтары ла була. Ҡошсоҡтар 75-80 көндән оянан китәләр, әммә август аҙағына – сентябрь башына ҡәҙәр ата-инәләре менән бергә булалар, аҙаҡ айырылалар. Ҡайһы саҡ икенсе яҙғаса ла ғаиләлә ҡалалар. Бөркөт ултыраҡ ҡош. Оя ҡорған осорҙа пар менән, йәш ҡоштар яңғыҙ йөрөйҙәр. Оя ҡорған урындарына ныҡ бәйле булалар. Бөркөттәр хәүефкә үтә һиҙгерҙәр: оялары янында уларҙы бер нисә мәртәбә тынысһыҙландырһаң, баҫып ултырған йомортҡалары менән ояларын ташлап китәләр. Улар ҡурсаулыҡтарҙа һәм вольерҙарҙа һәйбәт йәшәйҙәр. Яһалма ояларҙы ла хуп күрәләр. Тимәк яңы уңайлы урындарҙа яһалма оялар урынлаштырып, яңы парҙарҙы эйәләтеп була. Бөркөттәрҙе элек-электән төлкөгә, ҡуянҡа, бүрегә ауға йөрөү өсөн ҡулға эйәләштергәндәр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Баянов М.Г., Маматов А.Ф. Птицы Южного Урала. – Уфа: Китап, 2009. – 376 с.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Баянов М.Г., Маматов А.Ф. Птицы Южного Урала. – Уфа: Китап, 2009. – 376 с.
- Дементьев Г.П., Гладков Н.А. Птицы Советского Союза. Т. 1 – 6.М.: Советская наука, 1951-1954.
- Кучеров Е.В., Ильичев В.Д. Охотничье-промысловые птицы Башкирии и их охрана. Уфа, 1961. 120с.
- Лоскутова Н.М. Редкие хищные птицы Башкирского заповедника // Экология и охрана хищных птиц. М., 1983. с. 17-20.
- Ишбирзин Э.Ф. Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1986.
- Промптов А.Н. Птицы в природе. Л: Учпедгиз, 1960, 490 с.
- Шварц С.С., Павлинин И.Н., Данилов Н.Н. Животный мир Урала. Свердловск: Гос.кн.изд., 1951. 123с.
- Яковенко Д.Г. Охотничье-промысловые птицы // Животный мир Башкирии. Уфа: Башкнигоиздат, 1949. с. 75-94.


text:
Һуңғы эштәр башҡарыла
Ленин урамындағы үҙгәрештәр тәү ҡараштан уҡ күҙгә салына. Мәҫәлән, Совет майҙанынан Крупская урамына тиклем тулыһынса йәйәүлеләр һуҡмағы түшәлде, эскәмйәләр, сүп һауыттары ҡуйылды, скверҙың кәртәләре ремонтланды. Әллә ҡайҙан күренеп торған Ленин һәйкәле лә яңы төҫ алды, уның нигеҙе, тышҡы йөҙө яңыртылды. Реконструкцияның мөһим өлөшө йәй айҙарында башҡарылды, шулай ҙа бында төҙөкләндереү эштәре бѳгѳн дә дауам итә. Әлеге ваҡытта скверҙы яҡтыртыу эше төп мәсьәлә булып тора. Бөгөн бында скверҙың Совет майҙанынан ҡала поликлиникаһына тиклемге өлөшө генә яҡтыртыла. Тиҙҙән урам фонарҙарын Пушкин урамынан балалар поликлиникаһына тиклем ҡуйыу мөмкинлеге буласаҡ. Эшселәр монтажлау эштәренә яҡын арала тотонасаҡ.


text:
Хеҙмәтенә күрә – хөрмәте
21 апреля 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ, Йәмғиәт
Муниципаль район хакимиәтенең Маҡтау грамоталарына лайыҡ булдылар:
Байрам йәрминкәһе, ярыштар...
21 апреля 2017 йыл | Йәмғиәт
22 апрелдә Красноусолда район хакимиәте алдындағы М.Ғафури исемендәге майҙанда Урындағы үҙидара көнөнә арналған сара үтә.
Халыҡ мәнфәғәте хаҡына
21 апреля 2017 йыл | ---
21 апрелдә илебеҙҙә бишенсе тапҡырға Урындағы үҙидара көнө билдәләнә. Билдәле булыуынса, был иҫтәлекле дата Рәсәй Федерацияһы Президенты В.В.Путин Указына ярашлы, урындағы үҙидаралыҡ институты ролен һәм әһәмиәтен күтәреү, демократияны һәм гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереү маҡсатында барлыҡҡа килде.
Киләсәк быуын ни әйтер?
18 апреля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Кеше хәтере, халыҡ хәтере бик үҙенсәлекле төшөнсәләрҙең береһе. Әгәр уны яңыртып тормаһаң, ул ваҡыт үтеү менән онотола, томалана башлай, ә артабан бөтөнләй хәтерҙән сыға.
Нимәне булһа ла, бигерәк тә тарихи ваҡиғаларға бәйле, кешеләр, арҙаҡлы шәхестәр тураһында хәтерләтерлек, иҫкә төшөрөрлөк саралар күрелмәһә, киләсәк быуын бер нәмә лә белмәйәсәк, уларҙың хәтерендә һаҡланмаясаҡ. Ә бит үҙ быуындарыңдың, үҙ төйәгеңдең, үҙ ереңдең тарихи үткәнен белеү донъяла һәр кемгә үҙ урынын табыу өсөн кәрәк. Ҡан-ҡәрҙәшлек ептәре менән милләтенә бәйле икәнлегеңде аңларға, үҙ ереңдә, үҙ йортоңда ныҡ баҫып торорға ярҙам итә. Кешене сәләмәт, рухлы иткән милли тойғо шунан башлана. Кешенең рухы һүнмәһә - халыҡ, милләт, ил йәшәй.
Нимәне булһа ла, бигерәк тә тарихи ваҡиғаларға бәйле, кешеләр, арҙаҡлы шәхестәр тураһында хәтерләтерлек, иҫкә төшөрөрлөк саралар күрелмәһә, киләсәк быуын бер нәмә лә белмәйәсәк, уларҙың хәтерендә һаҡланмаясаҡ. Ә бит үҙ быуындарыңдың, үҙ төйәгеңдең, үҙ ереңдең тарихи үткәнен белеү донъяла һәр кемгә үҙ урынын табыу өсөн кәрәк. Ҡан-ҡәрҙәшлек ептәре менән милләтенә бәйле икәнлегеңде аңларға, үҙ ереңдә, үҙ йортоңда ныҡ баҫып торорға ярҙам итә. Кешене сәләмәт, рухлы иткән милли тойғо шунан башлана. Кешенең рухы һүнмәһә - халыҡ, милләт, ил йәшәй.
Райондағы физик шәхестәргә теркәлгән тракторҙар, юл төҙөү-ремонтлау техникаһы, юлһыҙ ерҙән йөрөүсе техника һәм уларға тағылмаларҙы техник тикшереү ГРАФИГЫ
18 апреля 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
1. Табын ауыл советы – 21 апрель, 19 май, Табын ауылы, Үҙәк урам, 24, ауыл советы бинаһы алдындағы майҙансыҡта.
2. Бельский ауыл советы – 24 апрель, 22 май, Игенйылға ауылы, Мәктәп урамы, 24а.
3. Имәндәш ауыл советы – 25 апрель, 23 май, Имәндәш ауылы, Үҙәк урам, 21.
4. Ҡауарҙы ауыл советы – 26 апрель, 24 май, Ҡауарҙы ауылы, З.Вәлиди урамы, 34.
2. Бельский ауыл советы – 24 апрель, 22 май, Игенйылға ауылы, Мәктәп урамы, 24а.
3. Имәндәш ауыл советы – 25 апрель, 23 май, Имәндәш ауылы, Үҙәк урам, 21.
4. Ҡауарҙы ауыл советы – 26 апрель, 24 май, Ҡауарҙы ауылы, З.Вәлиди урамы, 34.


text:
- Подробности
- Просмотров: 161
СУҠТУРҒАЙ (Bombycilla garrulus), турғай һымаҡтар отрядының суҡтурғайҙар ғаиләһенәҡараған ҡош. Евразияның төньяғында һәм Төньяҡ Америкала таралған. Күсәр ҡош, күптәре Башҡортостанда ҡышлай. Кәүҙә оҙонлоғо 19—23 см, ауырлығы 40— 83 г (инә заттар вағыраҡһәм асығыраҡ төҫтә), ҡанатыныңҡоласы 30— 38 см. Ҡауырһын ҡапламы йомшаҡ, ҡыҙғылт тондары булған көрәнһыу һоро төҫтә, башында ҙур һорғолт‑ал өлпө бар. Тамағы, маңлайындағы һәм күҙҙәре кимәлендәге һыҙаттары ҡара. Суҡышы ҡыҫҡа, киң, ҡара төҫтә. Ҡанаттары оҙон, тар, ҡара төҫтә, тар һары һәм киң аҡһыҙатлы; икенсел елпеүҡауырһындары остарында ҡыҙыл тире төйөрсәләре бар. Аяҡтары ҡыҫҡа, ҡара төҫтә. Ҡойроғо өҫ яҡтан ҡара, аҫтан көрән, осо һары. Моногам. Ояһын ағас баштарында 2—15 м бейеклектәҡоро ботаҡтарҙан, үләндән, лишайниктарҙан, мүктән ҡора, үлән, йөн, мамыҡ, ҡауырһындар түшәй. Ояла ғәҙәттәҡара көрән төрткөләре һәм миләүшә‑һоро таптары булған зәңгәрһыу һоро 4—5 йомортҡа бар. Инәҡош 14 көн самаһы баҫа. Көндөҙгөҡош. Үҫемлек емештәре, бөжәктәр м‑н туҡлана. Ылыҫлы һәм ҡатнаш урмандарҙа, парктар һәм баҡсаларҙа йәшәй. Көньяҡ райондарҙан башҡа БР‑ҙың бөтә терр‑яһында таралған.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова
СУҠТУРҒАЙ (Bombycilla garrulus), турғай һымаҡтар отрядының суҡтурғайҙар ғаиләһенәҡараған ҡош. Евразияның төньяғында һәм Төньяҡ Америкала таралған. Күсәр ҡош, күптәре Башҡортостанда ҡышлай. Кәүҙә оҙонлоғо 19—23 см, ауырлығы 40— 83 г (инә заттар вағыраҡһәм асығыраҡ төҫтә), ҡанатыныңҡоласы 30— 38 см. Ҡауырһын ҡапламы йомшаҡ, ҡыҙғылт тондары булған көрәнһыу һоро төҫтә, башында ҙур һорғолт‑ал өлпө бар. Тамағы, маңлайындағы һәм күҙҙәре кимәлендәге һыҙаттары ҡара. Суҡышы ҡыҫҡа, киң, ҡара төҫтә. Ҡанаттары оҙон, тар, ҡара төҫтә, тар һары һәм киң аҡһыҙатлы; икенсел елпеүҡауырһындары остарында ҡыҙыл тире төйөрсәләре бар. Аяҡтары ҡыҫҡа, ҡара төҫтә. Ҡойроғо өҫ яҡтан ҡара, аҫтан көрән, осо һары. Моногам. Ояһын ағас баштарында 2—15 м бейеклектәҡоро ботаҡтарҙан, үләндән, лишайниктарҙан, мүктән ҡора, үлән, йөн, мамыҡ, ҡауырһындар түшәй. Ояла ғәҙәттәҡара көрән төрткөләре һәм миләүшә‑һоро таптары булған зәңгәрһыу һоро 4—5 йомортҡа бар. Инәҡош 14 көн самаһы баҫа. Көндөҙгөҡош. Үҫемлек емештәре, бөжәктәр м‑н туҡлана. Ылыҫлы һәм ҡатнаш урмандарҙа, парктар һәм баҡсаларҙа йәшәй. Көньяҡ райондарҙан башҡа БР‑ҙың бөтә терр‑яһында таралған. Ә.Ф.Мәмәтов Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Яҡты, ҙур, йылы «Ләйсән» балалар баҡсаһы 30 балаға тәғәйенләнгән. 2 төркөмдә кескәйҙәр бик ҙур теләк менән шөғөлләнә.
Гөлсөм Байрамғол ҡыҙы Дилмөхәмәтова етәкләгән берҙәм коллективта үҙ эшен яратҡан, күңел һалып башҡарған хеҙмәткәрҙәр эшләй. Улар күп кенә Рәсәй һәм республика кимәлендә үткәрелгән конкурстарҙа ҙур уңыштарға өлгәшкән. Бында балалар өсөн бик ҡыҙыҡлы дәрестәр, иртәлектәр, тикшеренеүҙәр үткәрелә. Башҡорт йолаларына тоғро ҡалып «Һабантуй», «Ҡарға бутҡаһы», «Науруз» кеүек йола байрамдары ойошторола. Fөмүмән әйткәндә, бәләкәстәрҙе башҡорт халҡының традициялары, йолалары, ижады, милли кейеме, музыка ҡоралдары менән таныштырып, бейеү-йырҙарын өйрәтеп, уларҙың күңелендә сәнғәткә һөйөү тойғоһо уяталар.
Һабырҙар «Атайсал» гәзите аша күршеләрҙең яңылыҡтары, уңыштары, матур, арҙаҡлы кешеләре менән таныша. Халыҡсан, тормошсан баҫманы яратып уҡыйҙар, һәр һанын көтөп алалар. Гәзитебеҙгә йыл да яҙылғандары өсөн Һабыр ауылының «Ләйсән» балалар баҡсаһы коллективына ҙур рәхмәт белдерәбеҙ.
А.Fәрифйәнова.


text:
Йәшлек тауҙар аҡтарыр10-11-2017, 00:07 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Йәштәрҙең донъяуи хәрәкәттәренең берләшеүе һәм халыҡ-ара этно-мәҙәни бәйләнеште нығытыу сиктәрендә уҙғарылған был фестивалдә, ғөмүмән, Рәсәйҙән 10 меңгә яҡын йәш кеше ҡатнашһа, беҙҙең республиканан ғына 200 вәкил һәм 50 ирекмән булды. Уларҙың фестиваль барышындағы әүҙемлеген күреп һәм хуплап, республика Башлығы үҙ сығышын рәхмәт һүҙҙәре менән башланы:
– Бөтә донъя йәштәре йыйылған фестивалдә республикабыҙ йөҙөн лайыҡлы күрһәтеүегеҙ өсөн һеҙгә рәхмәтемде еткерәм. Уның һәр йүнәлеше буйынса ла әүҙем ҡатнашыуығыҙҙы күрҙек һәм ҡыуандыҡ. Һеҙ – киләсәктә беҙҙе дауам итеүселәр, беҙ һеҙҙең көсөгөҙгә, аҡылығыҙға ышанабыҙ.
Әйткәндәй, фестивалдә бөтәһе 188 илдән 50 меңләп кеше ҡатнашҡан. Улар араһында республикабыҙҙың төрлө өлкәлә эшләгән йә уҡыған йәш кешеһенең булыуы ҙур ҡыуаныс. Мәҫәлән, уҡыу йорттары студенттарынан тыш, бында йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре һәм Һаҡлыҡ банкы, Өфө тимер юл, ғилми үҙәк хеҙмәткәрҙәре лә бар ине. Улар үҙ йәһәтендә республикала йәштәр сәйәсәтен нисек итеп әүҙемләштереү тураһында яңы пландар ҡороп, тәжрибә туплап ҡайтҡан.
Осрашыуҙа йәштәр республика Башлығы менән нәҡ ошо пландарын, хыялдарын уртаҡлашты. Ә Рөстәм Зәки улы иһә, үҙ сиратында, бөгөн миллионлап йәш кеше йәшәгән республикала тап ошондай сараларҙа тәжрибә туплап ҡайтҡан көстәр кәрәк икәнен һыҙыҡ өҫтөнә алып, уларға үҙ пландарын, идеяларын тәҡдим итергә һәм, мөмкинлектәрҙән сығып, шуларҙы хәл итергә тырышасаҡтарын еткерҙе. Төбәк етәксеһе тағы ла фестивалгә алып барған, брендыбыҙ булған башҡорт балы менән сәк-сәккә сит милләттәрҙең ҡарашы тураһында ҡыҙыҡһынды. YOUTH EXPO күргәҙмәһендә Башҡортостан йәштәре тәҡдим иткән “Баллы төбәк” экспозицияһы бик күптәргә оҡшаған икән.
Фестивалдә ҡатнашыусы Байрас Азаматов әйтеүенсә, ул, ошондай донъя кимәлендәге сараға юлланырын белгәс, республиканың йөҙөн билдәләгән атрибуттар менән сувенирҙар эшләтеп, унда үҙенең визиткаһын да яҙҙырып алып барған. Был иһә, үҙ сиратында, башҡа илдәрҙән килгән әүҙем йәштәр менән бәйләнештәр булдырырға ярҙам иткән.
Әйткәндәй, осрашыу аҙағында Рөстәм Зәки улы, тәжрибә, йәш көстәр етерлек, киләсәктә ошондай йәштәр һәм студенттарҙың фестивален Башҡортостанда да үткәреүҙе хәстәрләргә кәрәк, тип белдерҙе.


text:
Республиканың почта бүлексәләрендә «Ҡыш бабайҙан ҡотлау» исемле традицион акция старт алды. Һәр теләгән кеше үҙенең яҡындарын, балаларын, туғандарын Ҡыш бабай исеменән ҡотлау хаты йә бүләк ебәреп ҡыуандыра ала. Бының ѳсѳн почта бүлексәһенә барып, «Ҡыш бабайҙан ҡотлау» хеҙмәте менән ҡулланырға теләүегеҙ хаҡында белдерергә кәрәк.
Йылдан-йыл бүләктәр ассортименты киңәйә бара: быйыл ул 18 тѳрҙән тора. Кескәйҙәрҙе—тѳрлѳ уйынсыҡтар, үҫмерҙәрҙе—ижад һәм уйын йыйылмалары, ѳлкәндәрҙе йылы юрған менән ҡыуандырырға була. Бүләктәр араһында сюрприздар ҙа бар. Һәр бер яңы йыл бүләгенә Ҡыш бабайҙан хат та ҡушыла.
Адресаттарға бѳтә ҡотлауҙар ҙа 1-се класлы бандеролдәр, ә хаттар заказлы хат менән ебәрелә. «Ҡыш бабайҙан ҡотлау» хеҙмәтенең хаҡы һайлаған бүләккә бәйле. Хаҡтар 130-1200 һум араһында тирбәлә. Заказдар 23 декабргә тиклем ҡабул ителә. Ҡотлауҙар 1 декабрҙән ебәрелә башлаясаҡ.
Үткән йылда республика халҡы «Ҡыш бабайҙан ҡотлау» хеҙмәтенә 6 меңдән ашыу заказ теркәне. Быйыл да яҡындарын, балаларын Яңы йыл менән үҙенсәлекле итеп ҡотлап, уларға мѳғжизәле байрам бүләге яһарға теләүселәр күп булыр, тип ышанабыҙ.
Башҡортостан Республикаһы Федераль почта хеҙмәте идаралығының
матбуғат хеҙмәте.


text:
Сираттағы геройымды Интернетта, социаль селтәрҙә осраттым. Ул йәш кенә ҡыҙыҡай, мәктәп уҡыусыһы ғына әле. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, уның үҙ «бизнесы» бар. Ҡуйсы, мәктәп уҡыусыһының был ҡулынан килмәй, тип әйтергә ашыҡмағыҙ!
Дилә Рысембәтова—Хәйбулла ҡыҙы. Аҡъярҙың 2-се мәктәбендә белем ала. Ул үҙенең һабаҡташтарынан алдынғы ҡарашлы, аҡыллы, тос фекерле булыуы менән айырылып тора. Ҡыҙыҡай 1-се кластан бейеү менән шөғөлләнә. Тәүҙә «Йондоҙсоҡ» ансамбленә йөрөһә, хәҙер «Сиҙәм» халыҡ ансамбле ағзаһы. Бейеүгә маһир булыуы уға күп кенә төбәктәрҙә булырға, конкурстарға ҡатнашырға мөмкинлек биргән. Диләгә бигерәк тә Санкт-Петербург ҡалаһында уҙғарылған Һабантуй байрамында сығыш яһау оҡшаған. «Байыҡ» республика бейеү конкурсында өсөнсө урын алыуҙарын да ғорурланып һөйләй. Үҙенең уҡыуына етди иғтибар бүлгән ҡыҙ шаянлыҡ буйынса ла алдырмай. Ул мәктәптең КВН командаһында уйнай.
Мәҡәләбеҙ геройы Дилә йәнә оҙон сәстәргә ғашиҡ! Эйе, эйе. «Оҙон сәс күрһәм, үргем килә лә китә»,—тип көлә ул. Тик был уйын эш түгел. Ҡыҙыҡай был ғәҙәтен «бизнес»ҡа әүерелдереп бара. Уҙған йыл йәйге лагерҙа ял иткәндә класташы Дианаға ҡыҙыҡ күреп прическа эшләп ҡарай. Был уға оҡшап ҡала һәм ул аҙаҡ һеңлеләренең сәсе менән булыша башлай.
—Ильвина менән Ләйлә һеңлем—минең төп моделдәрем. Тәүҙә уларҙы илата-илата эшләй инем, хәҙер үҙҙәре минең артымдан йүгереп йөрөй. Ҡунаҡҡа апай-ҙарым, һеңлеләрем килһә, сәстәрен үреп йөҙәтеп бөтәм. Берәй яңы прическа күреп ҡалһам, яҡындарымда, класташ ҡыҙҙарҙа мотлаҡ «эксперимент» үткәрәм. Был шөғөлөмдө белеүселәр яйлап миңә үҙҙәре үтенес менән килә башланы. Кемгәлер туйға барырға, кемгәлер юбилей кисәһенә... Баш тартманым, ҡыуанып ризалаштым. Был миңә тәжрибәмде арттырырға булышлыҡ итте. Яйлап клиенттар араһында йәш кәләштәр күбәйә башланы. Кемдәрҙер өйгә килә, ҡайһы берәүҙәренә үҙем барам, икенсе ауылда йәшәүселәргә атайым машинала алып бара. Көнөнә 2-3, ҡайһы саҡ унан да күп кешегә прическа эшләргә тура килә. Бигерәк тә аҙна аҙағы тынғыһыҙ. Сөнки туйҙарҙы, байрамдарҙы йома, шәмбе көнө уҙғаралар. Әлбиттә, бар көсөмдө прическа эшләүгә генә бүлеп булмай, мин бит уҡыусы ғына, уҡыуҙы ҡалдырырға ярамай. Ә инде клиенттар биргән аҡсаға үҙемә кәрәк-яраҡ, прическа эшләүгә кәрәкле әйберҙәр һатып алам. Шуны әйтер инем: минең төп маҡсат—аҡса эшләү түгел, прическа яһау хобби ғына,—ти ҡыҙ.
Тырыш һәм аҡыллы, ныҡышмал һәм сос Дилә киләсәктә һөнәре буйынса кем булырын әле белмәй, әммә профессияһы мотлаҡ ҡатын-ҡыҙ матурлығына бәйле буласағын төҫмөрләй. Оҙон һәм ҡупшы сәстәргә ғашиҡ сибәркәйгә уңыштар теләп ҡалайыҡ!
Р. Усманова.


text:
Был хәл мин мәктәптә уҡығанда булды. Йыл һайын көҙгөһөн балалар ҡатнашлығында йәрминкәләр үтә торғайны. Был саранан бер ҙә ситтә ҡалмаҫҡа, ҡайһылайтып булһа ла аҡса эшләргә тырыша инем. 5-се класта уҡығанда әсәйем менән бергә торт бешереп, сәскәләр яһатып тороп һатыуға алып сыҡтым. Ә бергә уҡыған малай тере әтәс алып сыҡҡан ине. Баяғыны яҡшы ғына хаҡҡа осорҙо. Икенсе йылында йәрминкәгә әҙерлекте алдан башланым. Тауыҡтарҙың артынан йөрөп йәшереп һалған йомортҡаларын йыйып барҙым. Әтәс алып барып һатам тип атайымдың ҡолағына алдан уҡ төшөрөп ҡуйҙым. Етте был көн. Көскә теге әтәсте атайым менән баҫтырып тоттоҡ. Тоҡҡа һалып алдым. Салдырып, йөнөн, эсен таҙалап алып бара тип уйлаған атайым аптырап тороп ҡалды. Бер ҡулыма бер биҙрә йомортҡа, икенсеһенә тоҡ тотоп мәктәпкә юлландым. Класҡа барып инеү менән тоҡтан сығам тип маташҡан әтәс тулай, ҡысҡыра башланы. Балалар көлә. Етмәһә, тиҙерәк барайым тип шәп атлағанмындыр инде, йомортҡаларымдың күбеһе ярылып бөткән. Бөтөндәрен айырып алдым да дәрескә инеп киттем. Ике дәрес уҡыныҡ. Шуның дауамында ҡытҡылдап әтәс мөйөштә тоҡта ятты. Шаулы-гөрлө йәрминкә башланып китте. Мин торам: алдымда йомортҡа, ҡулымда аяғы бәйле «тауар». Юҡ, һатып алыусы юҡ. Килеп ҡарап көләләр ҙә китәләр. Малайҙар ҡаҡшата. Әтәсемде йә кикерегенән, йә ҡойороғонан тартып китәләр. Йомортҡамды күрше апай һатып алды. Ә әтәсте алыусы юҡ. Шулай итеп, йәрминкә аҙағынаса тороп, әтәс тә, үҙем дә арманһыҙ булып ҡайтып индек. Башҡа әтәс тотоп йәрминкә буйлап йөрөмәнем.
Гүзәл Моратова.
Өфө ҡалаһы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 170
РИГЕЛЬ, Орион B‑һы, аҡһыл зәңгәр гигант йондоҙ. Визуаль йондоҙ дәүмәле 0m,1. Диам. Ҡояштан 30 тапҡырға ҙурыраҡ. Ерҙән 910 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан. Экваториаль йондоҙлоҡҡа ҡарай. Күк йөҙөнөң иң баҙыҡ йондоҙҙарының береһе һәм йондоҙлоҡтоң иң баҙыҡ йондоҙо. БР терр‑яһында ҡалҡыусы һәм байыусы яҡтыртҡыс. Дек. аҙ. — ғин. башында, төн уртаһында йондоҙ көньяҡта офоҡ өҫтөнән иң ҙур бейеклеккә (28°) күтәрелгән сағы — күҙәтеү өсөн иң уңайлы осор.
У.Ш.Баязитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
20-12-2017, 09:28 / ---
"Урал" да үткән яҡты йылдар
Ғүмер шулай үтә лә китә икән. Ҡайһы йылдар шаулап-гөрләп, ҡайһылары май шәмендәге ут һымаҡ баҙыҡ ҡына. Ә үҙемдең “Урал”да үткән йылдарым ниндәй булды һуң? Баш мөхәррир вазифаһында мин 1995 йылда эшләй башланым. …Ҡырҡ дүрт йәш, халыҡ менән эшләүҙә апаруҡ ҡына тәжрибә тупланған һымаҡ, гәзит эшен яратып өлгөргән журналисмын (“Урал”ға беренсе тапҡыр 1971 йылда килгәйнем, корректор ярҙамсыһы, корректор, әҙәби хеҙмәткәр, радио хәбәрсеһе), шуға йәштән тапаған тупһаларыма, яратҡан коллективыма шатланып килеп индем. “Урал” да мине йылы ҡаршыланы. Әле һаман миңә ярҙам күрһәтеүҙән баш тартмаған...


text:
Ғафури районы мәктәптәрендә иншалар конкурсы үтте. Унда ҡатнашыусылар «Шакир Насиров ижады» һәм «Оран һала Ер-әсә» тигән темаларға ижади эштәр башҡарҙы. Иң шәп яҙмалар район кимәлендәге бәйгегә ебәрелде. Уны мәғариф бүлеге Еҙем-Ҡаран мәктәбе менән берлектә ойошторҙо.
Ә инде ижади эштәр тикшерелгәс, «Ил улы» тип аталған йомғаҡлау кисәһе уҙғарылды. Прозаик, драматург, журналист Шакир Насировтың ижадын яҡташтары ярата, ҡыҙыҡһына икән. Шулай булмай ни, уның әҫәрҙәре бик халыҡсан, «Силәгенә күрә – ҡапҡасы», «Бүләгем», «Ҡолмәт ҡоҙа» кеүек пьесалары, интермедиялары юморға бай. Еҙем-Ҡаран мәктәбе уҡыусылары яҡташтарының әҫәрҙәренә һүрәттәр ҙә төшөргән, Шакир Насировтың тормошо һәм ижадына бағышланған күргәҙмә лә кисәне йәмләп ебәрҙе.
Бүләкләү тантанаһына Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы Ғиндулла Шәйәхмәтов, филология фәндәре кандидаты, Жәлил Кейекбаев йорт-музейы директоры Римма Ишмырҙина, Мәжит Ғафури йорт-музейы директоры Рәсилә Нәжметдинова, ветеран-уҡытыусы, Шакир Насировтың ауылдашы Фатима Сафина ла килгәйне. Улар яҡташтарын хәтерләп, иҫтәлектәре менән уртаҡлашты.
– Беҙ Шакир Насировтың ижадын үҫтереүгә, уның музейын асыуға күп көсөбөҙҙө һаласаҡбыҙ. Был эште Ибраһим мәҙәниәт йортонда эшләгәндә үк башлаған инем. Бер аҙ материал тупланыҡ та инде. Алдағы йылдарҙа был бәйгене дауам итергә, уны «Насири уҡыуҙары» тип атап үткәрергә уйлайбыҙ, – ти Еҙем-Ҡаран мәктәбенең директоры Фирүзә Хөрмәт ҡыҙы Әбделмәнова.
Тулҡынланып көткән минуттар яҡынлаша. Еңеүселәрҙең исемен иғлан итергә район мәғариф бүлеге методисы Альбина Булат ҡыҙы Басирова сыға. Ул бәйгелә уҡыусыларҙың ихлас ҡатнашыуын, килгән ижади эштәрҙең бик тәрән фекерле, йөкмәткеле булыуын билдәләп үтте. Ә кемдәр иң-иңеме? Урыҫ мәктәптәре араһында Зөлфирә Шәйәхмәтова (Табын) – I, Юлиә Рамаҙанова (Яңғыҙҡайын) – II, Индира Иҙрисова (Красноусолдағы 3-сө мәктәп) III урынға лайыҡ булды. Башҡорт мәктәптәре араһында (V – VIII, IX – XI синыфтар) Айназ Рафиҡов (Красноусолдағы башҡорт интернат-гимназияһы), Алһыу Ҡоломбәтовалар (Еҙем-Ҡаран) еңеп сыҡты, II урында – Юлдаш Байбулдин (Сәйетбаба), Гүзәлиә Мәүлитҡолова (Красноусолдағы башҡорт интернат-гимназияһы), III урында – Лилиә Әбелғатина (Красноусолдағы башҡорт интернат-гимназияһы), Илвина Мөхәмәтйәновалар (Еҙем-Ҡаран).
Ысынлап та, яҙмалар береһенән-береһе һоҡландырғыс ине. Мәҫәлән, Красноусолдағы башҡорт интернат-гимназияһы уҡыусыһы Айназ Рафиҡов үҙенең иншаһында: «Һеҙ – бәхетле кеше. Сөнки ижадығыҙҙы беҙ уҡыйбыҙ, киләсәктә тағы ла өйрәнербеҙ, тип һүҙ бирәм. Шакир олатай, мин һеҙҙең менән ғорурланам. Халыҡ күңелендә исемегеҙ мәңге йәшәр», – тип яҙған.
– Минең темам яҙыусыбыҙҙың ижадына бағышланды. Синыфтан тыш уҡыу китаптарына Шакир Насировтың әҫәрҙәре ингән. Ә былай үҙең эҙләһәң, табыуы ауырыраҡ. Шулай ҙа тырыштым инде. Уҡытыусым Миңһылыу Мирхәйҙәрова ла ярҙам итте, – ти Еҙем-Ҡаран мәктәбенән еңеүсе Алһыу Ҡоломбәтова.
Ә Гран-при хужаһы кемме? Юлыҡ мәктәбенән Динара Насирова. Ҡыҙ башта эшен шиғыр итеп яҙа, шунан ҡобайыр итеп үҙгәртә. Унан Ерәнсә сәсән менән Ер-әсәнең әйтеше рәүешенә килтерә. Бик уңышлы килеп сыҡҡан. Тыңлап иҫебеҙ китте.
Призлы урын алыусыларҙың барыһы ла Почёт грамоталары һәм аҡсалата премиялар менән бүләкләнде. Конкурсты ойоштороуға күп көс һалған Еҙем-Ҡаран мәктәбе директоры Фирүзә Әбделмәнова, директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Гөлнур Батыршина, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Миңһылыу Мирхәйҙәровалар Рәхмәт хаттары алып ҡыуанды.
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.
Ғафури районы.


text:
Ҡәҙерле дуҫтар, февраль башында гәзитебеҙҙә «Мәктәбем ғорурлығы» тигән яңы конкурс иғлан иткәйнек. Бик күп хаттар килде. Бәйгене күтәреп алғанығыҙ өсөн ҙур рәхмәт һеҙгә, уҡыусыларыбыҙ, береһенән-береһе һәләтлерәк ҡыҙҙар һәм егеттәр менән таныштырҙығыҙ.
Мәҫәлән, башланғыс синыфтарҙа ғына уҡыһалар ҙа, «Урал батыр» эпосының 2 мең 500 юлын ятлаған Гөлгөнә Сувановаға (Көйөргәҙе районы, Яҡшембәт мәктәбе), 1 мең юлын белгән Гөлназ Әхмәтоваға (Бөрйән, Яңы Усман) һоҡланмаҫлыҡмы ни?! Башҡорттоң ҡурай моңон Парижда яңғыратҡан Таһир Гәрәев (Өфөләге Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика интернат-гимназияһы), Мәскәүҙән дә миҙал алып ҡайтҡан, төрлө кимәлдәге бәйгеләрҙә әүҙем ҡатнашҡан Гөлсинә Нәбиуллина (Белореттағы Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы), информатика буйынса Рәсәй «Кит» конкурсында II урын яулаған, республика робот техникаһы бәйгеһендә еңеүсе булған Линара Бәширова, ғөмүмән, бөтә геройҙар ҙа маҡтауға лайыҡ. Башҡортостан Республикаһы Башлығы стипендиаты исеменә тәҡдим итерлектәре лә бихисап.
Белеүегеҙсә, конкурс төрлө яҡлап һәләтле, мәктәп, гимназия, лицей ғорурлығы булған уҡыусылар тураһында яҙып ебәреүсе авторҙар араһында ойошторолғайны. Балалар ҙа, өлкән дуҫтарыбыҙ ҙа әүҙем ҡатнашты. Әбйәлил районының Ҡаҙмаш мәктәбенән йәш хәбәрсебеҙ Заһиҙә Рәжәпова һәм Бөрйән районы Байназарҙан Сәлимә Дәүләтшина хатта бер нисә хат ебәрҙе. Редакция конкурста ҡатнашҡан бөтә авторҙарҙы ла «Йәншишмә»нең Маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләргә ҡарар итте. Бына улар: Заһиҙә РӘЖӘПОВА (Әбйәлил, Ҡаҙмаш); Сәлимә ДӘҮЛӘТШИНА һәм Зилиә БУРАНБАЕВА (Байназар), Нурзилә ТУЛЫБАЕВА (Әбделмәмбәт, Бөрйән); Алһыу ХӘМИТОВА (Ишембайҙағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге башҡорт интернат-гимназияһы); Әлиә МОТАЛЛАПОВА һәм Лилиә АБДУЛЛИНА (Күгәрсен, Мораҡ башҡорт гимназияһы); Азалиә КИКБАЕВА (Көйөргәҙе, Яҡшембәт); Сөмбөл ҒҮМӘРОВА (141-се мәктәп), Эльдар МӘХМҮТОВ (Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы), Руфина ЛОҠМАНОВА (Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы), Сулпан ЙӘҺҮҘИНА (Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика интернат-гимназияһы, Өфө ҡалаһы); Азалиә АҘНАЕВА һәм Регина МӘЖИТОВА (Ғафури, Жәлил Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба мәктәбе); Йәнгүзәл ЗӘЙНУЛЛИНА (Баймаҡтағы 4-се лицей), Азалиә НАРЫНБАЕВА (Билал), Вилүрә ӘХМӘТОВА, Гөлзифа ЮЛДАШБАЕВА (Ярат, Баймаҡ районы); Лиана СӘҒИТОВА һәм Яҙгөл ИЛЕМБӘТОВА (Сибайҙағы интернат-гимназия); Айгизә АБЗАЛОВА һәм Розалина ХӘМИҘУЛЛИНА (Туймазы, Бишҡурай); Сәриә ЗАРИПОВА (Белорет, Манышты); Айгүзәл УРАҠОВА (Йылайыр, Һабыр).
Өлкән дуҫтарыбыҙ – Римма ТИМЕРБУЛАТОВА (Өфөләге Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы); Зөлфиә ҠОЛБИРҘИНА (Бөрйән районы, Кейекбай башланғыс мәктәбе); Гөлназ БАЙРАМҒӘЛИНА (Белорет, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы); Ғәзимә ӘҺЛИУЛЛИНА (Өфөләге 119-сы мәктәп), Эльза ТОЛОМБАЕВА (Өфөләге 35-се белем биреү үҙәге); Айгөл БИКМАЕВА (Көйөргәҙе, Яҡшембәт); Ләлә АБЗАЛОВА (Туймазы, Бишҡурай); Миңһылыу МИРХӘЙҘӘРОВА (Ғафури, Еҙем-Ҡаран); Фәнизә ҠАРАҒУЖИНА (Балтас, Тусыбай); Айгөл ҒӘЛЛӘМОВА (Ғафури, Красноусол башҡорт гимназияһы); Иҙрис МӨҘӘРИС-НОҒМАНОВ (Ҡырҙас) һәм Нуриҙә ИЛҺАМОВА (Асҡар, Әбйәлил); Айгиз БУРАНҒОЛОВ (БДУ студенты, Өфө). Барығыҙҙы ла ҡотлайбыҙ!
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


text:
Рухи ҡомартҡыларыбыҙБашҡортостанда һәм унан ситтә лә бик боронғо яҙма төрҙәре менән башҡарылған төрки телле мәҡәл һәм әйтемдәрҙең күпләп һаҡланып ҡалыуы инде бер кемгә лә сер түгел. Бөгөн беҙ ана шул өлгөләрҙе «Башҡортостан ҡыҙы» биттәрендә баҫа башлайбыҙ. 1. Өфө...
АТАЙ-ӘСӘЙ – БАЛА АРАҺЫБыуындар бәйләнеше, атайҙар һәм балалар мөнәсәбәте тураһында элек-электән күп һөйләнелә, бәхәстәр ҡорола. Бер-береңә ҡарата йылылыҡ ғүмер буйына бер килеш ҡала алмай, йылдар дауамында ул төрлө үҙгәрештәргә дусар була. Бәләкәй бала өсөн атай менән...
ҮР ЮЛЫ БУЙЛАПКисеүҙәрҙә ат алмаштырмай, алған йүнәлештән тайпылмай, үргә ҡарай үҙ һуҡмағынан барған һәм уның ныҡлығын хәстәрләп йәшәгән кешеләр һәр саҡ хөрмәт уята. Улар үткән юл, ылыҡтырғыс сергә сорнап, башҡаларҙы ла изгелеклеләр һәм уңғандар ғына артыла алған...
Үткәндәрҙе иңләп, бөгөндәрҙе имләп, тиҫбе-һүҙҙәр теҙә һылыуҙарХикәйәсе булараҡ халыҡ һөйөүен яулаған Миләүшә Ҡаһарманованың шиғриәте лә үҙенсәлекле. Оҙаҡ йылдар Сибайҙа йәшәп, журналистикаға хеҙмәт иткән, яңыраҡ баш ҡалаға күскән үткер ҡәләмле Бөрйән ҡыҙының ирек һөйөүсән, ғорур, ихлас һәм бер аҙ дыуамал...
БЕР ҠАБЫМЛЫҠ ЙОМРО ТОРТКейк-поп – «чупа-чупс» кәнфитен хәтерләткән бәләкәс кенә тәмлекәсте Өфөлә йәшәүсе Миләүшә Торсонбаева бешереү серҙәре менән уртаҡлаша. Кейк-поп төрлө ҡамырҙан әҙерләнә. Торт бешергәндә йәймәне тигеҙләп ҡырҡҡандан һуң ҡалған киҫәктәрҙе лә, ваҡланған...
Шәжәрә – үҙ-үҙеңде аңлауға тәҙрәҠатын-ҡыҙҙың хәстәрҙәре ябай ғына кеүек: үҙенең бәләкәй генә донъяһындағы тыныслыҡ, тәртип, таҙалыҡты ҙур яуаплылыҡ менән тота ул. Яҡындарының күңел торошон көйләй, һәр кеменә үҙенсә юл табып, көс бирә, дәрт, сәмен һала. Көсһөҙ тип билдәләнһә лә,...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Синагога
Синагога Иерусалим Ҡорамы бөтөрөүҙән һүң йәһүҙилектең төп ғибәҙәт урыны булып тора. Православие сиркәүенән айырмалы рәүештә синагога ҡорам түгел, ҡорбан килтереүҙәр өсөн бер генә урын Иерусалим Ҡорамы булып тора. Яңы Иерусалим Ҡорамы булдырыу өсөн бер генә урын бар — Иерусалимдағы Ҡорам тауы.
Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендәге синагога һүҙе урыҫ теленән алынған, урыҫ һүҙе грек. σuvaYwYή(synagogé) "йыйылыш" һүҙенән килә. Йәһүд телендә синагоганың ике исеме бар: йәһ. בית כנסת, никудлы имләһендә בֵּית כְּנֶסֶת, уҡыу: [beit 'k(ə)neset] (Beiţ Knes(s)eţ, бейт-кнессет) ? "йыйылыш йорто" һәм йәһ. בית התפילה "доға йорто". Икенсе исем Талмудта бер генә тапҡыр осрай.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Бюджетты һаҡлайыҡ! Кемдән? Үҙебеҙҙән!
Бюджетты һаҡлайыҡ! Кемдән? Үҙебеҙҙән!
Ошо көндәрҙә Рәсәйҙең яңылыҡтар донъяһына ике “елле” генә ”бомба” ырғытылды ла, шаңдауы халыҡта: “Әһә, бына бит нисек!” тигән тел шартлатыуҙар булып яңғыраны. Тәүгеһе һөҙөмтәһеҙ вуздарҙы иғлан итеү булһа, икенсеһе − Оборона министрлығына ҡағылышлы хәтәр “асыштар”.
Юғары уҡыу йорттарының эшмәкәрлегенә әллә ни оҙаҡ туҡталып тормаҫҡа ла була. Сөнки бөгөн студенттарҙың күбеһенең барыбер уҡыуы осоронда профессорҙарға әллә нисәшәр тапҡыр ришүәт биреүе тураһында ишетеп тә, күреп тә, хатта үҙ елкәбеҙҙә татып та беләбеҙ. Йәй айҙарында вуздарҙа, абитуриенттарҙан бигерәк, уларҙың ата-әсәләре ҡым-ҡырыз килеп йөрөүе лә бер кемгә лә сер түгел. Бөтөн нәмәне лә аҡса хәл иткән заманда наҙан ғына, әммә бай балаһы ла ҡулына “ҡыҙыл” диплом алһа, ни ғәжәп, шулай тейеш, тип уйлайбыҙ. Әлбиттә, рейтинг төҙөү критерийҙарында былар иҫәпкә инмәгән, әммә бөгөн бары тик диплом өсөн генә аудиторияларҙа ыштан туҙҙырыусылар етерлек икәнен аңларға әллә ни аҡыллы баш кәрәкмәй – үҙебеҙ ҙә кисәге студенттар.
Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министрлығы 541 вуз һәм 994 филиалды тикшергән. Ә һөҙөмтәләр – иҫ киткес! Санкт-Петербургта, мәҫәлән, һәр бишенсе юғары уҡыу йорто һөҙөмтәһеҙ тип табылған. Әйткәндәй, исемлек министрлыҡтың сайтында бирелгән.
Исемлек тигәндән, РФ Оборона министрлығының законһыҙ рәүештә һатылған милке исемлеге лә оҙоная бара кеүек.
Оборона министрлығы түрәләренең “ҡырын эштәре”
Юҡ-юҡта ҡаты ғына отставкалар булып ҡуя ул беҙҙә. Бер нисә көн элек илдең оборона министры Анатолий Сердюков урынынан төшөрөлдө. Быға ведомствоның һәр кеше күҙенә күренеп бармай торған “эшмәкәрлеге” ғәйепле булып сыҡты. Тикшереү тиҫтәгә яҡын мутлыҡты асыҡлаған. Министрлыҡтың мөлкәте йә ул биләгән ер законһыҙ һатылған һәм файҙаланыла, имеш. Шундай сауҙа суммаһы миллиардлаған һум менән иҫәпләнә. Етмәһә, дәүләт милке күпкә арзанайтып һатыла. Исемлектә хатта ил рәссамдарының ҡиммәтле, тарихи картиналары ла бар. Ғөмүмән, әле тикшереү күрһәтеүенсә, бюджетҡа өс миллиард һумлыҡ юғалтыу килтерелгән был тирәлә.
Тәфтиш комитеты хеҙмәткәрҙәре тикшереүҙәргә ныҡлап тотонғас, уйламаҫлыҡ хәтәр мутлашыуҙар асыҡлана бара, асыҡлана бара икән. Бында айырыуса элекке министр Сердюков әфәнденең яҡын тирәһе иғтибарға алына. Мәҫәлән, Мәскәү уртаһындағы бер йортта уның һеңлеһе Галина Пузикованың бер түгел, өс фатиры теҙелеп тора, имеш. “Известия” гәзите иҫәпләп сығарыуынса, ошо күсемһеҙ милектән тыш, гараж, торлаҡ булмаған бинаны ла ҡушып, Пузикова мөлкәтенең дөйөм суммаһы 700 миллион һумдан ашып киткән. Ә 2011 йылда ҡатындың рәсми килеме 240 мең һум ғына тәшкил иткән.
Йәнә лә бер яуаплы “түрәбикә” – Сердюковтың ышаныслы кешеһе Евгения Васильеваның ун өс (!) бүлмәле фатирында тентеү барышында бер миллион ярым долларға торош иткән алтын-көмөш, бриллиант биҙәүестәр табылған.
Ҡара диңгеҙ буйында шул уҡ министрлыҡҡа ғәләмәт бер мөһим объект өсөн бүленгән участкала хәҙер “текә” генә байҙар торағы ҡалҡып сыҡҡан. 300 миллион һум дәүләт аҡсаһы һалынған был коттедждар ҡасабаһын 92 миллион һумға һатып ебәргәндәр.
Бөтөн “ҡырын” эштәр Оборона министрлығына буйһонған ”Оборонсервис” йәмғиәтенә бара ла тоташа.
“Форбс” журналы хеҙмәткәрҙәре махинацияларҙы һанап та сығарған. Быға Мәскәүҙәге хәрби кейемдәр тегеүсе комбинатты (43-й центральный экспериментальный производственный комбинат) барлығы 350 миллион һумға ғына һатырға маташыу, Төньяҡ флот караптарын яғыулыҡ менән тәьмин итеүсе, хәрби мәнфәғәттәрҙә төп яғыулыҡ запасы булған Мурманскиҙағы нефть үткәреү комплексын 455 миллион һумға “осороу”, Мәскәүҙәге юғары килемле 31-се дәүләт махсус төҙөлөш проекты институтын (ГПИСС) һатыу инә. Был аҙағы түгел әле. Мәскәүҙәге “Союз” ҡунаҡханаһының да баҙар хаҡынан күпкә арзанайтып һатылғаны асыҡланған. Ул 2018 йылда уҙасаҡ футбол буйынса донъя чемпионаты финалы урыны “Лужники” стадионына яҡын ғына. Тап шуның менән ҡиммәтләнә ул бина.
“Оборонсервис”ҡа ингән Ремонт-эксплуатация идаралағында ла хоҡуҡ боҙоу асыҡланған. Етәксеһенең урынбаҫары 300 миллион һум бюджет аҡсаһын урлауҙа шик аҫтына алынған. Ошо сумманы тәғәйен түләүҙәргә тотонор урынға әлеге мут түрә ишараты “Неополис-банк” иҫәбенә күсереүҙе хуп күрә. Бының өсөн танышының иҫәп реквизиттарын һайлай. Үҙе, моғайын, рәсми килем буйынса ярлы чиновник һаналғандыр әле. Танышы иһә аҡсаны рәхәтләнеп тотона. Быйыл мартта банк банкрот тип иғлан ителә лә, аҡса ҡайҙалыр “оса”. Ә банк етәкселеге әлеге хәйерһеҙ урынбаҫарға алты миллион һумды рәхмәт йөҙөнән бүләк итә.
Ҡыҫҡаһы, Тәфтиш комитетына эш – муйындан.
Көпә-көндөҙ дәүләтте рәхәтләнеп талайҙар. Тикшерә китһәң, һәр төшөмлө ерҙә ниндәйҙер мутлыҡ мотлаҡ буласаҡ. Һөҙөмтә − бюджетта аҡса етмәй. Ә халыҡ ҡалайтһын?! Уртын сәйнәй ҙә ул, торған һайын шашынған чиновниктарҙың ҡалын ишекле кабинеттарына аяҡ тибеп барып инә алмай шул. Юҡ ҡына йомошто йомошлар өсөн дә әле кәм тигәндә ике-өс эреле-ваҡлы түрәнең һауалы йөҙөн күреп сығаһың, йыш ҡына матур вәғәҙә менән ҡотолалар. “Түрә килгән, тимәк, тиҙҙән һайлау” тигән лаҡап та тарала бара бит әле.
Бөгөнмө, иртәгәме?
Һайлау тигәндән, бәғзеләр, мөҙҙәттәре 2015 – 2017 йылдарҙа тамамланасаҡ төбәк башлыҡтарын алдан һайлауҙы ойошторайыҡ, тип бер була. Теүәлерәк әйткәндә, илдең Социаль-иҡтисади һәм сәйәси тикшеренеүҙәр институтының бер төркөм белгесе шундай фекерҙә. Рәсәй төбәктәре башлыҡтарын тәғәйенләп түгел, һайлап ҡуйыу кире тергеҙелер алдынан тиҫтәләгән губернаторҙы алмаштырып өлгөрҙөләр. Ә бына 2015 – 2017 йылдарҙа байтаҡ төбәк халҡы үҙенә етәксе һайлаясаҡ. Ул йылдарға әһәмиәтле һайлауҙар бигерәк күп тура килә. 2016 йылда − Дәүләт Думаһына депутаттар, 2017 йылда 22 субъектта − губернатор, 2018 йылда Рәсәй президентын һайлаясаҡбыҙ.
Белгестәр билдәләүенсә, халыҡ президент һайлауына тиклем тауыш биреүҙән арыясаҡ та, әүҙемлек күрһәтмәйәсәк икән. Шуға губернаторҙарҙы бөгөндән һайлап ҡуйырға кәрәк. Беҙҙә, йәғни Башҡортостанда республика етәксеһенең мөҙҙәте 2015 йылда сыға.
Ә был ваҡытта…
Бына АҠШ-та бер нисә көн элек кенә һайлау үтте. Әле һөҙөмтәләр менән риза булмағандар дыу килеп ҡултамғалар йыя. Ҡушылған штаттар һаны кәмеүе бик мөмкин.
АҠШ-та икенсе мөҙҙәткә президент итеп һайланған Барак Обама, халыҡ алдында сығыш яһап, Америкаға яҡшы көндәр вәғәҙә итте. Сәхнәгә ул ғаиләһе – ҡатыны, ике ҡыҙы – менән көр кәйефтә, үтә лә ҡәнәғәт булып килеп сыҡҡан. Ә беҙ? Беҙ ҙә уның өсөн ҡыуандыҡ. Премьер-министр Дмитрий Медведев та, беҙҙең уйҙы белгәндәй, ғәм халыҡ алдында АҠШ Президенты булып Рәсәйҙе “беренсе дошман” тип һанаған кеше (икенсе бер кандидат Митт Ромниҙың илебеҙҙе беренсе геосәйәси дошман тигәне күҙ уңында тотола) һайланмауына ҡыуаныс белдереүен әйтте.
Барак әфәнде ҡәнәғәтлеген-ҡәнәғәт тә ул, тик бына ике тиҫтә штатта, АҠШ составынан сығырға теләк белдереп, ҡултамғалар йыйыла икән. Әлегә 100 меңдән ашыу кеше имзаһын ҡуйған. Пентагонға юлланған ошо ҡултамғалы хаттарҙа, дөйөм алғанда, бер нисә генә юл: ”…штатты АҠШ составынан тыныс шарттарҙа сығарыуығыҙҙы һәм яңы хөкүмәт төҙөргә мөмкинлек биреүегеҙҙе һорайбыҙ…”
Әүҙемлеге менән айырыуса Техас халҡы алда бара. Мөрәжәғәт яҙыусылар АҠШ-тың Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһына таяна. Уға ярашлы, “әгәр ҙә хөкүмәттең теге йәки был формаһы тарҡатҡыс була икән, халыҡ уны үҙгәртергә йә ҡулайлаштырырға һәм яңы хөкүмәт төҙөргә хоҡуҡлы”.
Әйткәндәй, штаттар юҡҡа ғына айырылып сығыуҙы һорамай – уларҙың күбеһендә Митт Ромниға тауыш биргәндәр икән. Шуныһын да теркәп ҡуйыу фарыз – АҠШ-тан, һуңғы тапҡыр Авраам Линкольн президент булып һайланғас, 1860 – 61 йылдарҙа бер нисә штат айырылған булған. Торараҡ граждандар һуғышы башланған.
Тимәк, тиҙҙән Америкала ла ҙур үҙгәрештәр булыуы ихтимал.
Юғары уҡыу йорттарының эшмәкәрлегенә әллә ни оҙаҡ туҡталып тормаҫҡа ла була. Сөнки бөгөн студенттарҙың күбеһенең барыбер уҡыуы осоронда профессорҙарға әллә нисәшәр тапҡыр ришүәт биреүе тураһында ишетеп тә, күреп тә, хатта үҙ елкәбеҙҙә татып та беләбеҙ. Йәй айҙарында вуздарҙа, абитуриенттарҙан бигерәк, уларҙың ата-әсәләре ҡым-ҡырыз килеп йөрөүе лә бер кемгә лә сер түгел. Бөтөн нәмәне лә аҡса хәл иткән заманда наҙан ғына, әммә бай балаһы ла ҡулына “ҡыҙыл” диплом алһа, ни ғәжәп, шулай тейеш, тип уйлайбыҙ. Әлбиттә, рейтинг төҙөү критерийҙарында былар иҫәпкә инмәгән, әммә бөгөн бары тик диплом өсөн генә аудиторияларҙа ыштан туҙҙырыусылар етерлек икәнен аңларға әллә ни аҡыллы баш кәрәкмәй – үҙебеҙ ҙә кисәге студенттар.
Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министрлығы 541 вуз һәм 994 филиалды тикшергән. Ә һөҙөмтәләр – иҫ киткес! Санкт-Петербургта, мәҫәлән, һәр бишенсе юғары уҡыу йорто һөҙөмтәһеҙ тип табылған. Әйткәндәй, исемлек министрлыҡтың сайтында бирелгән.
Исемлек тигәндән, РФ Оборона министрлығының законһыҙ рәүештә һатылған милке исемлеге лә оҙоная бара кеүек.
Оборона министрлығы түрәләренең “ҡырын эштәре”
Юҡ-юҡта ҡаты ғына отставкалар булып ҡуя ул беҙҙә. Бер нисә көн элек илдең оборона министры Анатолий Сердюков урынынан төшөрөлдө. Быға ведомствоның һәр кеше күҙенә күренеп бармай торған “эшмәкәрлеге” ғәйепле булып сыҡты. Тикшереү тиҫтәгә яҡын мутлыҡты асыҡлаған. Министрлыҡтың мөлкәте йә ул биләгән ер законһыҙ һатылған һәм файҙаланыла, имеш. Шундай сауҙа суммаһы миллиардлаған һум менән иҫәпләнә. Етмәһә, дәүләт милке күпкә арзанайтып һатыла. Исемлектә хатта ил рәссамдарының ҡиммәтле, тарихи картиналары ла бар. Ғөмүмән, әле тикшереү күрһәтеүенсә, бюджетҡа өс миллиард һумлыҡ юғалтыу килтерелгән был тирәлә.
Тәфтиш комитеты хеҙмәткәрҙәре тикшереүҙәргә ныҡлап тотонғас, уйламаҫлыҡ хәтәр мутлашыуҙар асыҡлана бара, асыҡлана бара икән. Бында айырыуса элекке министр Сердюков әфәнденең яҡын тирәһе иғтибарға алына. Мәҫәлән, Мәскәү уртаһындағы бер йортта уның һеңлеһе Галина Пузикованың бер түгел, өс фатиры теҙелеп тора, имеш. “Известия” гәзите иҫәпләп сығарыуынса, ошо күсемһеҙ милектән тыш, гараж, торлаҡ булмаған бинаны ла ҡушып, Пузикова мөлкәтенең дөйөм суммаһы 700 миллион һумдан ашып киткән. Ә 2011 йылда ҡатындың рәсми килеме 240 мең һум ғына тәшкил иткән.
Йәнә лә бер яуаплы “түрәбикә” – Сердюковтың ышаныслы кешеһе Евгения Васильеваның ун өс (!) бүлмәле фатирында тентеү барышында бер миллион ярым долларға торош иткән алтын-көмөш, бриллиант биҙәүестәр табылған.
Ҡара диңгеҙ буйында шул уҡ министрлыҡҡа ғәләмәт бер мөһим объект өсөн бүленгән участкала хәҙер “текә” генә байҙар торағы ҡалҡып сыҡҡан. 300 миллион һум дәүләт аҡсаһы һалынған был коттедждар ҡасабаһын 92 миллион һумға һатып ебәргәндәр.
Бөтөн “ҡырын” эштәр Оборона министрлығына буйһонған ”Оборонсервис” йәмғиәтенә бара ла тоташа.
“Форбс” журналы хеҙмәткәрҙәре махинацияларҙы һанап та сығарған. Быға Мәскәүҙәге хәрби кейемдәр тегеүсе комбинатты (43-й центральный экспериментальный производственный комбинат) барлығы 350 миллион һумға ғына һатырға маташыу, Төньяҡ флот караптарын яғыулыҡ менән тәьмин итеүсе, хәрби мәнфәғәттәрҙә төп яғыулыҡ запасы булған Мурманскиҙағы нефть үткәреү комплексын 455 миллион һумға “осороу”, Мәскәүҙәге юғары килемле 31-се дәүләт махсус төҙөлөш проекты институтын (ГПИСС) һатыу инә. Был аҙағы түгел әле. Мәскәүҙәге “Союз” ҡунаҡханаһының да баҙар хаҡынан күпкә арзанайтып һатылғаны асыҡланған. Ул 2018 йылда уҙасаҡ футбол буйынса донъя чемпионаты финалы урыны “Лужники” стадионына яҡын ғына. Тап шуның менән ҡиммәтләнә ул бина.
“Оборонсервис”ҡа ингән Ремонт-эксплуатация идаралағында ла хоҡуҡ боҙоу асыҡланған. Етәксеһенең урынбаҫары 300 миллион һум бюджет аҡсаһын урлауҙа шик аҫтына алынған. Ошо сумманы тәғәйен түләүҙәргә тотонор урынға әлеге мут түрә ишараты “Неополис-банк” иҫәбенә күсереүҙе хуп күрә. Бының өсөн танышының иҫәп реквизиттарын һайлай. Үҙе, моғайын, рәсми килем буйынса ярлы чиновник һаналғандыр әле. Танышы иһә аҡсаны рәхәтләнеп тотона. Быйыл мартта банк банкрот тип иғлан ителә лә, аҡса ҡайҙалыр “оса”. Ә банк етәкселеге әлеге хәйерһеҙ урынбаҫарға алты миллион һумды рәхмәт йөҙөнән бүләк итә.
Ҡыҫҡаһы, Тәфтиш комитетына эш – муйындан.
Көпә-көндөҙ дәүләтте рәхәтләнеп талайҙар. Тикшерә китһәң, һәр төшөмлө ерҙә ниндәйҙер мутлыҡ мотлаҡ буласаҡ. Һөҙөмтә − бюджетта аҡса етмәй. Ә халыҡ ҡалайтһын?! Уртын сәйнәй ҙә ул, торған һайын шашынған чиновниктарҙың ҡалын ишекле кабинеттарына аяҡ тибеп барып инә алмай шул. Юҡ ҡына йомошто йомошлар өсөн дә әле кәм тигәндә ике-өс эреле-ваҡлы түрәнең һауалы йөҙөн күреп сығаһың, йыш ҡына матур вәғәҙә менән ҡотолалар. “Түрә килгән, тимәк, тиҙҙән һайлау” тигән лаҡап та тарала бара бит әле.
Бөгөнмө, иртәгәме?
Һайлау тигәндән, бәғзеләр, мөҙҙәттәре 2015 – 2017 йылдарҙа тамамланасаҡ төбәк башлыҡтарын алдан һайлауҙы ойошторайыҡ, тип бер була. Теүәлерәк әйткәндә, илдең Социаль-иҡтисади һәм сәйәси тикшеренеүҙәр институтының бер төркөм белгесе шундай фекерҙә. Рәсәй төбәктәре башлыҡтарын тәғәйенләп түгел, һайлап ҡуйыу кире тергеҙелер алдынан тиҫтәләгән губернаторҙы алмаштырып өлгөрҙөләр. Ә бына 2015 – 2017 йылдарҙа байтаҡ төбәк халҡы үҙенә етәксе һайлаясаҡ. Ул йылдарға әһәмиәтле һайлауҙар бигерәк күп тура килә. 2016 йылда − Дәүләт Думаһына депутаттар, 2017 йылда 22 субъектта − губернатор, 2018 йылда Рәсәй президентын һайлаясаҡбыҙ.
Белгестәр билдәләүенсә, халыҡ президент һайлауына тиклем тауыш биреүҙән арыясаҡ та, әүҙемлек күрһәтмәйәсәк икән. Шуға губернаторҙарҙы бөгөндән һайлап ҡуйырға кәрәк. Беҙҙә, йәғни Башҡортостанда республика етәксеһенең мөҙҙәте 2015 йылда сыға.
Ә был ваҡытта…
Бына АҠШ-та бер нисә көн элек кенә һайлау үтте. Әле һөҙөмтәләр менән риза булмағандар дыу килеп ҡултамғалар йыя. Ҡушылған штаттар һаны кәмеүе бик мөмкин.
АҠШ-та икенсе мөҙҙәткә президент итеп һайланған Барак Обама, халыҡ алдында сығыш яһап, Америкаға яҡшы көндәр вәғәҙә итте. Сәхнәгә ул ғаиләһе – ҡатыны, ике ҡыҙы – менән көр кәйефтә, үтә лә ҡәнәғәт булып килеп сыҡҡан. Ә беҙ? Беҙ ҙә уның өсөн ҡыуандыҡ. Премьер-министр Дмитрий Медведев та, беҙҙең уйҙы белгәндәй, ғәм халыҡ алдында АҠШ Президенты булып Рәсәйҙе “беренсе дошман” тип һанаған кеше (икенсе бер кандидат Митт Ромниҙың илебеҙҙе беренсе геосәйәси дошман тигәне күҙ уңында тотола) һайланмауына ҡыуаныс белдереүен әйтте.
Барак әфәнде ҡәнәғәтлеген-ҡәнәғәт тә ул, тик бына ике тиҫтә штатта, АҠШ составынан сығырға теләк белдереп, ҡултамғалар йыйыла икән. Әлегә 100 меңдән ашыу кеше имзаһын ҡуйған. Пентагонға юлланған ошо ҡултамғалы хаттарҙа, дөйөм алғанда, бер нисә генә юл: ”…штатты АҠШ составынан тыныс шарттарҙа сығарыуығыҙҙы һәм яңы хөкүмәт төҙөргә мөмкинлек биреүегеҙҙе һорайбыҙ…”
Әүҙемлеге менән айырыуса Техас халҡы алда бара. Мөрәжәғәт яҙыусылар АҠШ-тың Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһына таяна. Уға ярашлы, “әгәр ҙә хөкүмәттең теге йәки был формаһы тарҡатҡыс була икән, халыҡ уны үҙгәртергә йә ҡулайлаштырырға һәм яңы хөкүмәт төҙөргә хоҡуҡлы”.
Әйткәндәй, штаттар юҡҡа ғына айырылып сығыуҙы һорамай – уларҙың күбеһендә Митт Ромниға тауыш биргәндәр икән. Шуныһын да теркәп ҡуйыу фарыз – АҠШ-тан, һуңғы тапҡыр Авраам Линкольн президент булып һайланғас, 1860 – 61 йылдарҙа бер нисә штат айырылған булған. Торараҡ граждандар һуғышы башланған.
Тимәк, тиҙҙән Америкала ла ҙур үҙгәрештәр булыуы ихтимал.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
- Подробности
- Просмотров: 323
ЛАУРЕР ТУКНЕРАРИЯҺЫ (Tuckneraria laureri), пармелия һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған лишайниктар төрө. Талломы япраҡ рәүешле, аныҡ булмаған формала, үҙәгендә яҡшы беркетелгән, ситтәре ирекле. Айырсаларының оҙонлоғо 1,5—5 см, киңлеге 5—10 мм, тәрән бүлкәтле. Талломының өҫкө йөҙө асыҡ һары йәки йәшкелт‑һары төҫтә, айырса ситтәре буйлап үҫешкән һарғылт‑аҡһыл төҫтәге соредиялар м‑н. Аҫҡы йөҙө асыҡ төҫтә, йыуан гиф ептәре (ризиндар) һәм псевдоцифеллалары (аҡһыл таптар, йәғни газ әйләнеше өсөн хеҙмәт иткән ҡабыҡ өҙөктәре) бар. Ҡыҙғылт‑көрән төҫтәге дискы булған, диаметры 6—7 мм еткән апотециялары һирәк барлыҡҡа килә. Белорет р‑нының (Көньяҡ Урал ҡурсаулығы) таулы киң япраҡлы урмандарында ағас олондарында үҫә. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
С.Е.Журавлёва
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 236
ӨЙӘҘ, 1) 13 б. — 1708 йй. Рәсәйҙә төп адм.‑терр. берәмек. Ө. аныҡ сиктәре булмаған: Ө. тип эргәһендәге терр‑яһы м‑н ҡала аталған. Улустарға, илдең көнбайышында — засадаларға, губаларға, пятиналарға, сиректәргә, өстән бер өлөшкә; көнсығышта даруғаларға һ.б. бүленгән. 17 б. аҙ. 215‑ләп Ө. иҫәпләнә. 16 б. аҙ. тиклем Ө. м‑н кенәз наместнигы, һуңынан воевода идара итә. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң, Өфө ҡәлғәһенә нигеҙ һалынып, Башҡортостандың төп терр‑яһы Өфө кремленә, 17 б. ҡайһы бер өлөштәре Верхотур, Төмән һәм Чердын өйәҙҙәре составына инә. 2) 1708 й. — 20 б. башында Рәсәйҙә адм.‑терр. берәмек. 1708 й. алып губерналар, наместниклыҡтар һ.б. составына инә. Улустарға һәм стандарға бүленә. Ө. үҙәге булып өйәҙ ҡалаһы иҫәпләнә, унда өйәҙ учреждениелары урынлаша. Идара итеү түб. земство судтары (18 б. аҙ. алып), урындағы үҙидара – дворяндар йыйылыштары, земство йыйылыштары, земство башҡармалары (ҡара: Земстволар) һ.б. тарафынан тормошҡа ашырыла. 18 б. 80‑се йй. Башҡортостан терр‑яһында Алабуға өйәҙе, Боғорослан өйәҙе, Бөгөлмә өйәҙе, Бөрө өйәҙе, Быҙаулыҡ өйәҙе, Бәләбәй өйәҙе, Верхнеурал өйәҙе, Екатеринбург өйәҙе, Красноуфимск өйәҙе, Минзәлә өйәҙе, Пермь өйәҙе, Сарапул өйәҙе, Сергиевск өйәҙе, Стәрлетамаҡ өйәҙе, Троицк өйәҙе, Уҫы өйәҙе, Ырымбур өйәҙе, Өфө Ө., Шадринск өйәҙе, Силәбе өйәҙе, Вольск, Хвалынск һәм Хотинск Ө. (һуңғы 3‑һө Һарытау губернаһы составында), 1865 й. – Златоуст өйәҙе һәм Орск өйәҙе ойошторола. 1919—22 йй. БАССР (ҡара: Бәләкәй Башҡортостан, Оло Башҡортостан) составына ингән Ө. терр‑ялары кантондарға үҙгәртелә. 1929 й. Ө. бөтөрөлә.
Әҙәб.: В о д а р с к и й Я.Е. Население России в конце XVII — начале XVIII века (Численность, сословно-классовый состав, размещение). М., 1977.
Р.Ғ.Буканова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Сибай институты студенттары 28-29 июндә Баймаҡ ҡалаһында үткәрелгән “ҠымыҙBREAK” форумында ҡатнашты. Форумдың төп маҡсаты – креатив фекер йөрөткән иң әүҙем йәштәрҙе таныштырыу һәм бергә туплау ине. Форумдың етәксеһе Байрас Азаматов билдәләүенсә, бөгөн заман ауырлыҡтары, тормош һынауҙары алдында баҙап, юғалып ҡалмаған, инициативалы, алдынғы ҡарашлы, ҡыйыу фекерле йәштәр тәрбиәләү кәрәк. Сара тап шундай алдынғы йәштәрҙе берләштереүгә, уларҙың идеяларын тормошҡа ашырыуға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән ине лә.
Сара сиктәрендә ҡунаҡтар ҡатнашлығында төрлө мастер-кластар, дискуссиялар, тренингтар, интерактив лекциялар, форсайт-сессиялар, интеллектуаль уйындар ойошторолдо. Төрлө уҡыу йорттарынан йыйылған йәштәр, биш командаға бүленеп, проекттар әҙерләне һәм эксперттарға тәҡдим итте. Сибай институтының педагогика факультеты студенттары Йәрмөхәмәтова Динара (3 б/р), Сәлихова Зәлиә (3 б/р) һәм Ҡарасурина Гөлиә (2 б/р) “Сибай институты нигеҙендә “Ҡурай” белем биреү һәм һауыҡтырыу йәйге лагерын ойоштороу” тип исемләнгән проект яҡланы. Проект ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Яҡлау барышында ҡыҙҙар һорауҙарға яуап бирҙе, эксперттарҙың кәңәштәрен тыңланы. Яҡлау һөҙөмтәләре буйынса, эксперттарҙың кәңәштәрен иҫәпкә алып, проектты артабан “Территория смыслов” форумына тәҡдим итергә тигән ҡарар сығарылды.
Сарала ҡатнашыусылар алдында тәжрибәле эшҡыуарҙар, белгестәр сығыш яһаны, республикала эшләп килгән программалар менән таныштырҙы, практик кәңштәр бирҙе.
Йәштәр киноға барып та, квест һәм башҡа интеллектуаль уйындарҙа ҡатнашып та өлгөрҙө. Сараның ҡунаҡтары Андрей Трубников ҡылыс алыштарының заманса формаһын тәҡдим итһә, Роберт Дәүләтшин дөрөҫ туҡланыу серҙәренә төшөндөрҙө, ә Айбулат Байғотлин уҡтан атыу буйынса мастер-класс күрһәтте. “Тархан” көрәшселәр төркөмөнөң сығышы ла барыһына ла бик оҡшаны. Ҡунаҡтар, сарала ҡатнашыусылар Форумдың исемендә сағылған милли эсемлегебеҙ – ҡымыҙ менән һыйланды, милли ризыҡтарыбыҙҙан ауыҙ итте. Ике көнлөк эшлекле лә, ҡыҙыҡлы ла сара баш ҡаланан килгән йәш артистар ҡатнашлығында ойошторолған күңелле концерт-дискотека менән тамамланды. Бөтә ҡатнашыусылар иҫтәлекле бүләктәр, сертификаттар менән билдәләнде, һәм иң мөһиме – тәжрибә уртаҡлашты, хәҙерге заманда нисек уңышлы кеше булыу тураһында уйланды, фекерҙәштәрен тапты.
Г.Х. Сәмерханова,
башҡорт һәм рус филологияһы
кафедраһы уҡытыусыһы
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Гел булмай – бер була
Гел булмай – бер була
йәки Балаларға прививкалар эшләүҙең ҡайһы бер яҡтары тураһында бер нисә һүҙ
Был сетерекле темаға мөрәжәғәт итеүемә етди сәбәптәр булды. Халыҡ, теге йәки был гәзиткә ҡағылышың булыуын ишетһә, үҙенең проблемаларын һөйләй, ниндәйҙер ярҙам өмөт итә башлай. Сираттағы танышым менән дә шундай уҡ хәл ҡабатланды: Ольга Юрченко исемле апай, Рәсәйҙең икенсе яғында йәшәһә лә, үҙенең хәлен гәзит аша халыҡа еткереүемде үтенеп, сат йәбеште. Мөрәжәғәтен тулыһынса килтергәндә хәл-әхүәле яҡшыраҡ аңлашылыр, моғайын.
“Канск ҡалаһында йәшәйбеҙ. 2002 йылғы ҡыҙым Анастасияға 2 йәшендә АКДС һәм ҡыҙылсанан бер-бер артлы ике прививка эшләнеләр. Һау-сәләмәт, ҡәҙимге үҫеп килгән, тиҫтерҙәренән бер нәмә менән дә айырылмаған балаҡайым ошо прививканан һуң ауырыуға әйләнде. Тәүҙә, прививка эшләткәндән һуң, температураһы 38,8-гә тиклем күтәрелде, уҡшып, ҡоҫоп ауырыны. Тәне тартышты, аяҡтары алынды. Табиптарға мөрәжәғәт итһәм, реакция булыуына аптырарға ярамай, үтә ул, тигән яуап алдым. Үтмәне. Настенькам балалар баҡсаһына ла йүнләп йөрөй алманы, гелән илап, танауынан ҡан китеп, бәүелен тота алмай үҫте. Мәктәпкә барғанда ла шул уҡ хәл ҡабатланды. Ул ғына ла түгел, аҡыл үҫеше, йәшенә сағыштырғанда, түбән ҡала килде. Хәҙер килеп, 12 йәшлек балам үҙен 5 йәшлек балалай хис итә. Ошоға тиклем мәктәптә бөтәһе 5 айҙай ғына уҡыны. Ахырҙа, табиптар аҡыл кимәле мәктәптә уҡырға мөмкинлек бирмәй, тип, уҡыуҙан арындырҙы. Канск ҡалаһында табиптарға йөрөп-йөрөп, файҙа булмағас, Мәскәүгә алып барҙым. Психик сирҙең классификацияһын F72, 02 тп билдәләнеләр, бала саҡта ҡуйылған прививка сәбәпле барлыҡҡа килгәнен билдәләнеләр. Йәғни һау-сәләмәт баламды көсләп ауырыу иттеләр. Ул ғына түгел, мин, ҡыҙым ауырый бит, тип ғауғалашһам да, һүҙҙәремде инҡар иттеләр, балаға бер ниндәй тикшереү үткәрмәнеләр, ҡараманылар. Мәскәү табиптары, ҡыҙығыҙға ваҡытында дауалау үткәргәндә, бындай хәлгә барып етмәҫ ине, тине. Бөгөн хәлебеҙ аяныслы: ҡыҙым аҡыл үҫеше яғынан инвалид, төндә йөрөй, юҡ-барға илай, әҙ генә кисереш тә уны сығырынан сығара. Бушлай ҡиммәтле дарыуҙар бирәләр, әммә уларға аллергияһы бар. Уларҙы кешеләргә бушлай таратабыҙ, ә үҙебеҙгә тағы ла ҡиммәтерәк, әммә бушлай бирелергә тейеш тигән исемлеккә индерелмәгән аналогтарын һатып алабыҙ. Мәскәүгә ай һайын барырға кәрәк, әммә аҡсабыҙ етмәй. Нимә эшләргә лә белмәйем. Мин үлеп китһәм, Настенькам нимә эшләр, тигән һорау ғына йәшәтәлер үҙемде, ахыры...”
Ольга Юрченконы интернет селтәрендәге сираттағы аферист тип уйлар инем, барлыҡ документтарын, справка, консультация һөҙөмтәләрен ебәрҙе. Былтыр Андрей Малаховтың “Пусть говорят” исемле ток-шоуында ҡатнашҡандар икән. Унда тап шул прививкаларҙан барлыҡҡа килгән ғәриплектәр хаҡында һүҙ барған. Инәлеп, аҡса һорап та түбәнһенмәне, тик ҡайғыһына һыҡранды ғына ғорур апай кеше.
Мотлаҡ прививкалар хаҡында үҙем белгәндәрҙән. Балалар бәләкәй булғас, белеп торам: һорап-нитеп тормайҙар, “шап” иттереп тейешле прививканы һалалар ҙа, фактты һиңә еткерәләр. Әлеге бәләгә осраған ҡыҙҙың әсәһе Ольга апай, башынан үткәс, тәртибен белеп бөткән:
– Һәр прививканы һалыр алдынан табиптар баланы ентекләп күҙәтергә тейеш: аллерголог, невролог, ортопед, иммунолог. Прививка эшләр алдынан, ата-әсәһен яҙма рәүештә прививка һөҙөмтәһендә баланың теге йәки был ауырыуға дусар булыу мөмкинлеге, хатта үлеү ихтималлығы хаҡында ла иҫкәртеп, прививкаға рөхсәт алырға тейештәр. Мине был хаҡта берәү ҙә иҫкәртмәне, табиптар ҡыҙымды дебилға әйләндерҙе.
Балаларҙы яҡлау көнө, тигән булып, формаль календарь датаһын билдәләгәнсе, һәр ата-әсә (шул иҫәптән үҙем дә), прививкалар яһауҙың ыңғай яҡтарын ғына түгел, кире яҡтарын да өйрәнһен ине, тигән фекерҙәмен. Табиптарға, әлбиттә, ата-әсәләрҙең артыҡ һорау биреп, артыҡ мәшәҡәт тыуҙырыуы кәрәкмәй, шуға ла улар был теманы сурытып тороуҙы кәрәк тип тапмай. Мәҫәлән, минең үҙемдән, дүрт балам була тороп, бер тапҡыр, күңел өсөн булһа ла, тигәндәй, прививкаларға бала организмы кире реакция биреп, сиргә юлығыу мөмкинлеге барлығын аңлатып, ҡултамға алғандары юҡ әле. Уның ҡарауы, теге йәки был прививка булмаһа, балалар баҡсаһына йә мәктәпкә алмаясаҡтарын аҙым һайын ҡабатлайҙар. Ольга ханым әйтеүенсә, был дөрөҫ түгел икән.
Теге йәки был ауырыуҙан прививкалар, әлбиттә, кәрәктер. Украина табиптары, әйтеүҙәренсә, мотлаҡ прививкалауҙан баш тартырға кәрәклеген дәүләт кимәлендә тикшерәләр икән. Беҙҙә, баш тартмаһалар ҙа, һәр баланы ентекләп тикшереп, прививканан зарар булмаҫмы, тигән һорауҙың яуабын тапҡас ҡына эшләһәләр ҙә, ҡалай шәп булыр ине. Гел булмай бит – бер була...
Илшат ҠАНСУРИН.
Әлиә КИМАЛОВА, 3 йәшлек малай һәм 7 айлыҡ ҡыҙ әсәһе:
− Прививкаларға ыңғай ҡараштамын – табиптар ҡушҡан һәр береһен эшләп барам. Үткән аҙнала ҡотто алдылар – ҡыҙым донъяға килгән бала табыу йортонда беҙ ятҡан ваҡытта эшләгән санитар ҡатын туберкулез менән сирләгән булған. Саҡыртып алып, сабыйҙарҙы ентекле тикшерҙеләр. Әсәләрҙең асыуының иге-сиге юҡ, етмәһә, бер бала шунда туберкулез эләктереп, үлгән икән, тигән хәбәр таралды. Бик хәүефләнеп үттек инде медицина тикшереүен. Ярай әле ҡыҙым был сирҙе йоҡтормаған булып сыҡты.
Билдәле булыуынса, сабый тыуыу менән беренсе тәүлектә үк туберкулезға ҡаршы прививка эшләнә. Ул булмаһа, сирле санитар арҡаһында нисәмә бала бәләгә тарыр ине. Мотлаҡ эшләнергә тейешле (уларын һәр әсә белә − дауаханаларҙа аңлаталар) бер генә прививканан да баш тартырға йыйынмайым. Аҡса түләп эшләтелгән ҡайһы бер прививкалар ҙа кеше өсөн кәрәк, тигән ҡараштамын. Мәҫәлән, һыу сәсәгенә ҡаршы.
Аэлина ЛОТФУЛЛИНА, 5 йәшлек бала әсәһе:
− Прививкаларҙың балаларға ла, ололарға ла бер генә кәрәге юҡ. Аллаға шөкөр, улыма бер прививка ла эшләнмәгән, әммә ул башҡа балаларҙан артығыраҡ сирләй тип әйтеп булмай. Барыһы ла Хоҙай Тәғәлә ҡулында. Ниндәй прививкаларға ышанырға мөмкин?
Улымды балалар баҡсаһына ла урынлаштыра алманым. Дөрөҫөн генә әйткәндә, прививка эшләнмәгән баланы башҡаларҙан айырым тоторға тырышыуҙың логикаһын күрмәйем. Уйлап ҡарағыҙ: башҡаларға прививка эшләнгән, тимәк, сир уларҙы урап үтәсәк. Минең баламдың уларға ни зыяны бар һуң? Ул ауырыһа ла, ауырымаһа ла, сир башҡаларға йоғорға тейеш түгел бит. Ошо хәл дә прививка эшләтеүҙең бер файҙаһы ла булмауын асыҡ күрһәтеп тора.
Лилиә МОЗАФАРОВА, күп балалы әсә:
− Прививкаларҙы һайлап ҡына эшләтәм. Минеңсә, туберкулез, дифтерия, столбняк, паротит кеүек сирҙәргә алдан уҡ ҡаршы тороу мөмкинлеге бар икән, быны файҙаланырға кәрәк. Хәҙер йәш әсәләр түләүле поликлиникаларға барып, балаларына, кәрәкме-юҡмы, әллә ниндәй прививкалар эшләтә башланы. Һыу сәсәге кеүек кенә сирҙәргә ҡаршы, баланы йонсотоп, укол эшләтеп тороуҙы хупламайым. Балалар прививкаларҙы төрлөсә кисерә. Минекеләрҙең барыһы ла ике-өс көн буйы сирләп ятты. Ҡыш һайын яфалаған киҙеүгә ҡаршы прививка эшләтеү ҙә кәрәкмәйҙер: ул үҙгәреп кенә тора бит әле – йә сусҡаныҡы булып китә, йә ҡоштоҡо. Шуға ла мин бушлай эшләнгән һәм табиптар тарафынан мотлаҡ ҡушылған ғына прививкалар яҡлымын. Табиптарҙан аҡыллыраҡ түгелбеҙҙер инде. Был прививкаларҙың барыһының да организмға йоғонтоһо ныҡлы тикшерелгән.
Л. СОЛТАНОВА әҙерләне.
Был сетерекле темаға мөрәжәғәт итеүемә етди сәбәптәр булды. Халыҡ, теге йәки был гәзиткә ҡағылышың булыуын ишетһә, үҙенең проблемаларын һөйләй, ниндәйҙер ярҙам өмөт итә башлай. Сираттағы танышым менән дә шундай уҡ хәл ҡабатланды: Ольга Юрченко исемле апай, Рәсәйҙең икенсе яғында йәшәһә лә, үҙенең хәлен гәзит аша халыҡа еткереүемде үтенеп, сат йәбеште. Мөрәжәғәтен тулыһынса килтергәндә хәл-әхүәле яҡшыраҡ аңлашылыр, моғайын.
“Канск ҡалаһында йәшәйбеҙ. 2002 йылғы ҡыҙым Анастасияға 2 йәшендә АКДС һәм ҡыҙылсанан бер-бер артлы ике прививка эшләнеләр. Һау-сәләмәт, ҡәҙимге үҫеп килгән, тиҫтерҙәренән бер нәмә менән дә айырылмаған балаҡайым ошо прививканан һуң ауырыуға әйләнде. Тәүҙә, прививка эшләткәндән һуң, температураһы 38,8-гә тиклем күтәрелде, уҡшып, ҡоҫоп ауырыны. Тәне тартышты, аяҡтары алынды. Табиптарға мөрәжәғәт итһәм, реакция булыуына аптырарға ярамай, үтә ул, тигән яуап алдым. Үтмәне. Настенькам балалар баҡсаһына ла йүнләп йөрөй алманы, гелән илап, танауынан ҡан китеп, бәүелен тота алмай үҫте. Мәктәпкә барғанда ла шул уҡ хәл ҡабатланды. Ул ғына ла түгел, аҡыл үҫеше, йәшенә сағыштырғанда, түбән ҡала килде. Хәҙер килеп, 12 йәшлек балам үҙен 5 йәшлек балалай хис итә. Ошоға тиклем мәктәптә бөтәһе 5 айҙай ғына уҡыны. Ахырҙа, табиптар аҡыл кимәле мәктәптә уҡырға мөмкинлек бирмәй, тип, уҡыуҙан арындырҙы. Канск ҡалаһында табиптарға йөрөп-йөрөп, файҙа булмағас, Мәскәүгә алып барҙым. Психик сирҙең классификацияһын F72, 02 тп билдәләнеләр, бала саҡта ҡуйылған прививка сәбәпле барлыҡҡа килгәнен билдәләнеләр. Йәғни һау-сәләмәт баламды көсләп ауырыу иттеләр. Ул ғына түгел, мин, ҡыҙым ауырый бит, тип ғауғалашһам да, һүҙҙәремде инҡар иттеләр, балаға бер ниндәй тикшереү үткәрмәнеләр, ҡараманылар. Мәскәү табиптары, ҡыҙығыҙға ваҡытында дауалау үткәргәндә, бындай хәлгә барып етмәҫ ине, тине. Бөгөн хәлебеҙ аяныслы: ҡыҙым аҡыл үҫеше яғынан инвалид, төндә йөрөй, юҡ-барға илай, әҙ генә кисереш тә уны сығырынан сығара. Бушлай ҡиммәтле дарыуҙар бирәләр, әммә уларға аллергияһы бар. Уларҙы кешеләргә бушлай таратабыҙ, ә үҙебеҙгә тағы ла ҡиммәтерәк, әммә бушлай бирелергә тейеш тигән исемлеккә индерелмәгән аналогтарын һатып алабыҙ. Мәскәүгә ай һайын барырға кәрәк, әммә аҡсабыҙ етмәй. Нимә эшләргә лә белмәйем. Мин үлеп китһәм, Настенькам нимә эшләр, тигән һорау ғына йәшәтәлер үҙемде, ахыры...”
Ольга Юрченконы интернет селтәрендәге сираттағы аферист тип уйлар инем, барлыҡ документтарын, справка, консультация һөҙөмтәләрен ебәрҙе. Былтыр Андрей Малаховтың “Пусть говорят” исемле ток-шоуында ҡатнашҡандар икән. Унда тап шул прививкаларҙан барлыҡҡа килгән ғәриплектәр хаҡында һүҙ барған. Инәлеп, аҡса һорап та түбәнһенмәне, тик ҡайғыһына һыҡранды ғына ғорур апай кеше.
Мотлаҡ прививкалар хаҡында үҙем белгәндәрҙән. Балалар бәләкәй булғас, белеп торам: һорап-нитеп тормайҙар, “шап” иттереп тейешле прививканы һалалар ҙа, фактты һиңә еткерәләр. Әлеге бәләгә осраған ҡыҙҙың әсәһе Ольга апай, башынан үткәс, тәртибен белеп бөткән:
– Һәр прививканы һалыр алдынан табиптар баланы ентекләп күҙәтергә тейеш: аллерголог, невролог, ортопед, иммунолог. Прививка эшләр алдынан, ата-әсәһен яҙма рәүештә прививка һөҙөмтәһендә баланың теге йәки был ауырыуға дусар булыу мөмкинлеге, хатта үлеү ихтималлығы хаҡында ла иҫкәртеп, прививкаға рөхсәт алырға тейештәр. Мине был хаҡта берәү ҙә иҫкәртмәне, табиптар ҡыҙымды дебилға әйләндерҙе.
Балаларҙы яҡлау көнө, тигән булып, формаль календарь датаһын билдәләгәнсе, һәр ата-әсә (шул иҫәптән үҙем дә), прививкалар яһауҙың ыңғай яҡтарын ғына түгел, кире яҡтарын да өйрәнһен ине, тигән фекерҙәмен. Табиптарға, әлбиттә, ата-әсәләрҙең артыҡ һорау биреп, артыҡ мәшәҡәт тыуҙырыуы кәрәкмәй, шуға ла улар был теманы сурытып тороуҙы кәрәк тип тапмай. Мәҫәлән, минең үҙемдән, дүрт балам була тороп, бер тапҡыр, күңел өсөн булһа ла, тигәндәй, прививкаларға бала организмы кире реакция биреп, сиргә юлығыу мөмкинлеге барлығын аңлатып, ҡултамға алғандары юҡ әле. Уның ҡарауы, теге йәки был прививка булмаһа, балалар баҡсаһына йә мәктәпкә алмаясаҡтарын аҙым һайын ҡабатлайҙар. Ольга ханым әйтеүенсә, был дөрөҫ түгел икән.
Теге йәки был ауырыуҙан прививкалар, әлбиттә, кәрәктер. Украина табиптары, әйтеүҙәренсә, мотлаҡ прививкалауҙан баш тартырға кәрәклеген дәүләт кимәлендә тикшерәләр икән. Беҙҙә, баш тартмаһалар ҙа, һәр баланы ентекләп тикшереп, прививканан зарар булмаҫмы, тигән һорауҙың яуабын тапҡас ҡына эшләһәләр ҙә, ҡалай шәп булыр ине. Гел булмай бит – бер була...
Илшат ҠАНСУРИН.
Әлиә КИМАЛОВА, 3 йәшлек малай һәм 7 айлыҡ ҡыҙ әсәһе:
− Прививкаларға ыңғай ҡараштамын – табиптар ҡушҡан һәр береһен эшләп барам. Үткән аҙнала ҡотто алдылар – ҡыҙым донъяға килгән бала табыу йортонда беҙ ятҡан ваҡытта эшләгән санитар ҡатын туберкулез менән сирләгән булған. Саҡыртып алып, сабыйҙарҙы ентекле тикшерҙеләр. Әсәләрҙең асыуының иге-сиге юҡ, етмәһә, бер бала шунда туберкулез эләктереп, үлгән икән, тигән хәбәр таралды. Бик хәүефләнеп үттек инде медицина тикшереүен. Ярай әле ҡыҙым был сирҙе йоҡтормаған булып сыҡты.
Билдәле булыуынса, сабый тыуыу менән беренсе тәүлектә үк туберкулезға ҡаршы прививка эшләнә. Ул булмаһа, сирле санитар арҡаһында нисәмә бала бәләгә тарыр ине. Мотлаҡ эшләнергә тейешле (уларын һәр әсә белә − дауаханаларҙа аңлаталар) бер генә прививканан да баш тартырға йыйынмайым. Аҡса түләп эшләтелгән ҡайһы бер прививкалар ҙа кеше өсөн кәрәк, тигән ҡараштамын. Мәҫәлән, һыу сәсәгенә ҡаршы.
Аэлина ЛОТФУЛЛИНА, 5 йәшлек бала әсәһе:
− Прививкаларҙың балаларға ла, ололарға ла бер генә кәрәге юҡ. Аллаға шөкөр, улыма бер прививка ла эшләнмәгән, әммә ул башҡа балаларҙан артығыраҡ сирләй тип әйтеп булмай. Барыһы ла Хоҙай Тәғәлә ҡулында. Ниндәй прививкаларға ышанырға мөмкин?
Улымды балалар баҡсаһына ла урынлаштыра алманым. Дөрөҫөн генә әйткәндә, прививка эшләнмәгән баланы башҡаларҙан айырым тоторға тырышыуҙың логикаһын күрмәйем. Уйлап ҡарағыҙ: башҡаларға прививка эшләнгән, тимәк, сир уларҙы урап үтәсәк. Минең баламдың уларға ни зыяны бар һуң? Ул ауырыһа ла, ауырымаһа ла, сир башҡаларға йоғорға тейеш түгел бит. Ошо хәл дә прививка эшләтеүҙең бер файҙаһы ла булмауын асыҡ күрһәтеп тора.
Лилиә МОЗАФАРОВА, күп балалы әсә:
− Прививкаларҙы һайлап ҡына эшләтәм. Минеңсә, туберкулез, дифтерия, столбняк, паротит кеүек сирҙәргә алдан уҡ ҡаршы тороу мөмкинлеге бар икән, быны файҙаланырға кәрәк. Хәҙер йәш әсәләр түләүле поликлиникаларға барып, балаларына, кәрәкме-юҡмы, әллә ниндәй прививкалар эшләтә башланы. Һыу сәсәге кеүек кенә сирҙәргә ҡаршы, баланы йонсотоп, укол эшләтеп тороуҙы хупламайым. Балалар прививкаларҙы төрлөсә кисерә. Минекеләрҙең барыһы ла ике-өс көн буйы сирләп ятты. Ҡыш һайын яфалаған киҙеүгә ҡаршы прививка эшләтеү ҙә кәрәкмәйҙер: ул үҙгәреп кенә тора бит әле – йә сусҡаныҡы булып китә, йә ҡоштоҡо. Шуға ла мин бушлай эшләнгән һәм табиптар тарафынан мотлаҡ ҡушылған ғына прививкалар яҡлымын. Табиптарҙан аҡыллыраҡ түгелбеҙҙер инде. Был прививкаларҙың барыһының да организмға йоғонтоһо ныҡлы тикшерелгән.
Л. СОЛТАНОВА әҙерләне.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.