text:
Бөгөн Өфөгә Владимир Путин килә
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин бөгөн Өфөлә төбәктәр үҫеше мәсьәләләре буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышын үткәрәсәк. Ултырышта ҡараласаҡ төп мәсьәлә – Рәсәй Федерацияһы субъекттарында информацион технологияларҙы үҫтереү.
Владимир Путин шулай уҡ Өфөлә "Башҡортостандың социаль картаһы" проекты мөмкинлектәре, һаулыҡ һаҡлау һәм йәмәғәт транспорты өлкәһендә уны ғәмәли ҡулланыу менән танышасаҡ. Бынан тыш, премьер-министр яңы Өфө трансформатор заводына —Европала бындай профилдәге иң ҙур предприятиеға барасаҡ.


c: text/html

text:
2010 йылда Башҡортостанда 820 мең тонна ашлыҡ һуғылған
Игендән тулайым йыйым 2010 йылда 820 мең тонна тәшкил иткән, эшкәртелгәндән һуң 745 мең тоннаһы ҡалған. Ҡоролоҡ арҡаһында Башҡортостанда игендең уртаса уңышы гектарынан 9,4 центнер ғына тәшкил иткән. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала 56,4 мең тонна көнбағыш һуғып алынған — гектарынан 6,8 центнер. Ни бары 376,4 мең тонна татлы тамыраҙыҡ ҡаҙып алынған.
Ҡоролоҡтан зыян күргән башҡа төбәктәр кеүек үк, республика аграрийҙарын икенсе икмәк уңышы ла ҡыуандырманы. Бөтә төр категориялағы хужалыҡтарҙа 407,2 мең тонна картуф үҫтерелгән. Асыҡ һәм ябыҡ грунттан 254,2 мең тонна йәшелсә алынған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә Тоталь диктантты 99 кеше «бишле»гә яҙған
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә Тоталь диктантты 99 кеше «бишле»гә яҙған, TruD тесты буйынса — тағы ике «отличник», тип хәбәр итә ойоштороусылар. Былтыр 120 отличник булған.
«Тоталь диктант» акцияһы бөтөн донъя буйынса 14 апрелдә үтте. Рус телендә текстың өс өлөшөн Ер шарының алты ҡитғаһында яҙҙылар. Акция 227 меңдән ашыу ҡатнашыусыны йыйҙы, ул уҙған йыл менән сағыштырғанда 27 меңгә күберәк. Өфөлә диктантты 31 майҙансыҡта яҙҙылар. Акцияла Өфөнән 1741 кеше (2017 йылға ҡарағанда 194-кә күберәк) ҡатнашты.
Диктанттарҙы тикшереү буйынса эш бөтә эштәрҙе Башҡорт дәүләт педагогия университеты аудиторияһына тапшырғандан һуң башланды. 57 филолог – юғары уҡыу йорто уҡытыусылары, мәктәп уҡытыусылары – ҡара төнгә тиклем өфөләрҙең текстары өҫтөндә эшләне. Һәр эш хата китмәһен өсөн ҡабат-ҡабат тикшерелде. «Бишле»гә дәғүә иткән эштәр кәмендә өс тапҡыр ҡаралды. Диктанттарҙы тикшереү буйынса эксперт комиссияһы рәйесе – филология фәндәре докторы, профессор, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының рус теле кафедраһы мөдире Игорь Артюшков.
Ойоштороусылар һүҙҙәренсә, беҙҙең сәғәт зонаһында ҡатнашыусылар теркәүесһеҙ ҡушма һөйләмдә тынышлыҡ билдәләрен ҡуйыу һәм «чересчур», «не спеша», «приобретали» орфограммалары менән ҡыйынлыҡтар кисергән.
«Тоталь диктант белгестәре һөҙөмтәләргә анализ яһаясаҡ, ә уның йомғаҡтары буйынса Рәсәй Фәндәр академияһының һүҙлектәрҙе һәм белешмәләрҙе камиллаштырыу буйынса орфография комиссияһына тәҡдимдәр, шулай уҡ рус теле дәреслектәрен төҙөүселәр өсөн бер төркөм кәңәштәр әҙерләйәсәк», — тип комментарий бирҙе проект етәксеһе Ольга Ребковец.
http://www.bashinform.ru/news/1148839-v-ufe-totalnyy-diktant-na-otlichno-napisali-99-chelovek/


text:
Йәшерен пекарня антисанитария шарттарында эшләгән
Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре Шишмә районының Богомоловка ауылында йәшерен рәүештә Үзбәкстан граждандары эшләгән пекарня тапты. Уларҙың эшенә үҙ ватандаштары етәкселек иткән, йәшәүгә һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге алып барыуға уларҙың рөхсәт ҡағыҙы ла булмаған. Көнөнә икмәк бешереүселәр 300-400 ләүәш әҙерләп, Өфө магазиндарына һәм баҙарҙарына оҙатҡан. Йәшерен эшләүселәргә ҡарата административ протоколдар төҙөлдө, енәйәт эше ҡуҙғатыу мәсьәләһе хәл ителә, тип хәбәр иттеләр миграция идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
24 майҙа Өфөлә Рәсәйҙең нефть һәм газ химияһы форумы асыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
24-27 майҙа Өфөләге «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексында Рәсәйҙең нефть һәм газ химияһы форумы һәм XXIV «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе уҙа.
Күргәҙмәлә илдең 35 төбәгенән һәм 12 сит илдән 400-ҙән ашыу компания ҡатнаша. Ҡытай Халыҡ Республикаһының 34 предприятиеһы бындай сараға тәүге тапҡыр килә.
Форумдың эшлекле программаһында Өфөләге бер нисә майҙансыҡта 38 сара, шул иҫәптән дәүләт көйләүенә һәм нефть һәм газ химияһында тармаҡ программаларына арналған пленар ултырыш үткәреү ҡаралған.
Дүрт көн барасаҡ форум эшендә 12 меңдән ашыу кеше ҡатнаша. Улар араһында илдең химия, нефть химияһы һәм нефть-газ комплексы компаниялары, федераль һәм төбәк власы органдары вәкилдәре, шулай уҡ сит илдәрҙән һәм төрлө төбәктәрҙән рәсми делегациялар бар.
Форум йомғаҡтары буйынса резолюция әҙерләнә, унда ҡатнашыусыларҙың тармаҡты үҫтереү буйынса тәҡдимдәре индерелә. Һуңынан документ Рәсәй Хөкүмәтенә һәм профилле министрлыҡтарға ебәрелә.
Сараны ойоштороусылар — Башҡортостан Хөкүмәте, Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығы, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм Башҡортостан күргәҙмәләр компанияһы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 298
МОРОГОВА Валентина Михайловна (4.2.1923, Вятка губ. Урма а. — 26.8.1988, Өфө), вирусолог. Мед. ф. д‑ры (1971), проф. (1983). БАССР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1979), РСФСР‑ҙың атҡ. табибы (1983), СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1968). Горький мед. ин‑тын тамамлағандан һуң (1944) Киров эпидемиология һәм гигиена ҒТИ‑нда эшләй (1948 й. алып бүлек мөдире), 1952 й. башлап Киров өлкә санитария‑эпидемиология станцияһының лаб. мөдире. 1956 й. алып Өфө вакциналар һәм сывороткалар ҒТИ‑нда: бүлек мөдире, 1966 й. — лаб. мөдире (1968 й. тиклем Өфө вакциналар һәм сывороткалар ҒТИ эргәһендәге Мед. биол. препараттарҙы стандартлаштырыу һәм контролләү дәүләт ҒТИ‑ның лаб. мөдире), 1977—88 йй. фәнни эштәр б‑са дир. урынбаҫары. Фәнни тикшеренеүҙәре ҡотороу ауырыуын иҫкәртеү өсөн препараттар эшләүгә һәм камиллаштырыуға, ҡорһаҡ тифы, ваба, ҡыҙылса һ.б. инфекцион ауырыуҙарға ҡаршы вакциналарҙың һөҙөмтәлелеген күтәреүгә арналған. М. етәкс. донъяла тәүге тапҡыр рабиесҡа ҡаршы ҡоро вакцина эшләнә һәм етештереүгә индерелә, ул БР‑ҙа, РФ‑тың башҡа төбәктәрендә һәм яҡын сит илдәрҙә дауалау практикаһында ҡулланыла. 120‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 2 уйлап табыу авторы.
Н.А.Поспеева
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Рухи хазина
Учалы районының Иманғол ауылынан Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, башланғыс класс балалары өсөн дәреслектәр әҙерләүҙә ҡатнашыусы Ләлә Янбаева менән 4-се тапшырыу.
Алып барыусы: Гәүһәр Мозафарова
Ата-бабаларыбыҙҙың тәрбиә алымдары
Учалы районының Иманғол ауылынан Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, башланғыс класс балалары өсөн дәреслектәр әҙерләүҙә ҡатнашыусы Ләлә Янбаева менән 3-сө тапшырыу.
Алып барыусы: Гәүһәр Мозафарова.
Тәрбиә алымдары – ата-бабаларыбыҙ тәжрибәһе
Учалы районының Иманғол ауылынан Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, башланғыс класс балалары өсөн дәреслектәр әҙерләүҙә ҡатнашыусы Ләлә Янбаева менән 2-се тапшырыу.
Алып барыусы: Гәүһәр Мозафарова.
Ата-бабаларыбыҙҙың тәрбиә алымдары
Учалы районының Иманғол ауылынан Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, башланғыс класс балалары өсөн дәреслектәр әҙерләүҙә ҡатнашыусы Ләлә Янбаева.
Алып барыусы: Гәүһәр Мозафарова
Тәрбиә алымдарын халыҡ тарихынан эҙләйек!
БДУ-ның Учалы вәкиллегенең филология фәндәре уҡытыусыһы Азат Ғәрипов.
Алып барыусы:Гәүһәр Мозафарова
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
Комментарий
Хаҡлы ялда булыу күңеллеме?
Зөбәйҙә Ғилметдин ҡыҙының сығышын тыңлағандан һуң иң беренсе уға рәхмәттәр әйтергә теләр инем,сөнки бик ҡаты ауырып киткәндә ул миңә ошо күнегеүҙәрҙе эшләп ҡарарға тәҡдим итте.Ысынлап та үҙемде бик яҡшы тоя башланым,февралдең 19-ында Алла бирһә 1 йыл була эшләй башлағанға. Тағы ла шуны өҫтәр инем,Аллаһы тәғәләнең исемдәрен ҡулланып күнегеүҙәр эшләү икеләтә файҙалы әлбиттә. Ашҡаҙар радиоһын тыңлаусылар,ихлас күнелдән ышанып эшләһәгеҙ,һис шикһеҙ файҙаһын тоярһығыҙ.


text:
Ул тыуҙырған образдарҙа тоғролоҡ, намыҫлылыҡ, рух ныҡлығы, әхлаҡлылыҡ кеүек мәңгелек төшөнсәләр берегә. Күңел бөтөнлөгөнән, эске тәрбиәнән киләлер ул. Ғөмүмән, тәрбиә, әҙәп хаҡында күп һөйләргә мөмкин, ләкин уның ташҡа баҫылған ҡағиҙәләре, яҙмыштар менән нығытылған ҡанундары юҡ. Ул — күңелебеҙҙә, булмышыбыҙҙа. Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла ҮТӘШЕВ менән дә ошо хаҡта һөйләшәбеҙ.
— Хөрмәтулла Ғаззали улы, тәрбиә ғаиләнән башлана, тиҙәр. Һеҙ был фекер менән килешәһегеҙме?
— Әлбиттә, шулай. Халыҡ та бит: "Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булыр", — тип, юҡҡа ғына әйтмәгән. Атай-әсәй абруйы бала өсөн айырыуса мөһим. Яҡындарының, туғандарының үҙ-үҙен тотошона, теге йәки был ваҡиғаға булған ҡарашына нигеҙләнеп, ул үҙе лә һиҙмәҫтән ошо мөхиткә яраҡлашырға тырыша. Был осраҡта хатта ябай ғына тойолған хуплау һүҙе лә сабыйҙың эске донъяһын үҙгәртеп ҡороуы ихтимал.


text:
«Синтез-Каучук» акционерҙар йәмғиәтенең эше баһаланды
«Синтез-Каучук» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеү системаһы сифаты ИСО 9001:2008 халыҡ-ара стандарты талаптарына тап килә –Швейцарияның «SGS» фирмаһы аудиторҙары ошондай һығымта яһаны.
Предприятие белгесе Тамара Николаева әйтеүенсә, аудиторҙар төркөмө каучук эшләүселәр коллективының көслө яҡтарын билдәләне: производство персоналының юғары һөнәрилеге, уның команда рухы; предприятие тарихына һаҡсыл мөнәсәбәт; корпоратив гәзиттәре булыуы; сифат менеджменты системаһы процестары документацияһының уңайлы формаһы; мәғлүмәтлелек, йөкмәткелелек күҙлегенән эске аудиттарҙың һөҙөмтәлелеге; продукцияның конкуренцияға һәләтлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән идеяларҙы индереүсе үҫеш хеҙмәтенең уңышлы эшләүе.


text:
Өфөлә торлаҡ йыл башынан алып 24 процентҡа арзанайҙы
Өфөнөң икенсел күсемһеҙ милек баҙарында йыл башынан алып бер квадрат метрҙың уртаса хаҡы 24 процентҡа кәмене. Торлаҡҡа хаҡ кәмеү темптары буйынса Өфө Рәсәйҙең 500 меңдән ашыу кеше йәшәгән 35 ҙур ҡалаһы араһында 12-се урында тора. Торлаҡҡа хаҡтар кәмеү буйынса лидерҙар иҫәбендә – Волгоград (38%), Пермь (33%), Тольятти (31%), Мәскәү (30%), Һамар (30%), Силәбе (30%), Владивосток (29%), Һарытау, Липецк, Красноярск (26%), Астрахань (25%), Өфө (24%).
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитиктары билдәләүенсә, ноябрь башына ил буйынса «квадрат»тың уртаса хаҡы 39 мең һум тәшкил иткән, был йыл башындағынан 21 процентҡа кәмерәк, әммә октябрь башындағыға ҡарағанда 2,5 процентҡа артығыраҡ.
Өфө бер квадрат метр өсөн 38000 һум хаҡ менән Рәсәйҙең 35 ҡалаһы исемлегендә 19-сы урынды биләй.


text:
Өфөгә Армен Джигарханян театры киләсәк
Өфөлә Армен Джигарханян етәкселегендә Мәскәү драма театры гастролдәре үтәсәк. Турҙы ойоштороусы Инсаф Хәмитов хәбәр итеүенсә, коллектив Башҡортостан баш ҡалаһына өс спектакль тәҡдим итәсәк.
20 апрелдә Өфө тамашасыһы румын драматургы Михай Себастиандың «Исемһеҙ йондоҙ» пьесаһы буйынса ҡуйылған «Мона» спектаклен ҡараясаҡ. 21 һәм 22 апрелдә театр Эдвард Радзинский буйынса «Нерон һәм Сенека осоро театры»н тәҡдим итәсәк. Сенека ролен спектаклдә театрҙың художество етәксеһе һәм данлыҡлы актер Армен Джигарханян үҙе уйнаясаҡ. 23 апрелдә театр Бернард Шоуҙың «Пигмалион»ын күрһәтергә планлаштыра. Гастролдәр «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтәсәк.


text:
Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы
Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы (7 февраль 1934) — Советтар Союзының һәм Рәсәйҙең хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты (12.12.1993 — 15.07.2010).
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов 1934 йылдың 7 февралендә Башҡорт АССР-ы Күгәрсен районының Тәүәкән ауылында тыуған. Милләте — башҡорт.
Атаһы — Ғөбәйҙулла Зөфәр улы Рәхимов Бөйөк Ватан һуғышынан һуң бер нисә хужалыҡта рәйес булып эшләй һәм 1956 йылда «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә.
Мортаза Рәхимов үҙенең хеҙмәт эшмәкәрлеген 1956 йылда, Өфө нефть техникумын тамамлағандан һуң, Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор булып башлай. Төп эшенән айырылмай, 1964 йылда Өфө нефть институтының киске бүлеген тамамлай.
1960 — 1975 йылдарҙа КПСС-тың ХХII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында ҡоролма начальнигы, цех начальнигы урынбаҫары, яңы производстволарҙы эшкә ҡушыу һәм көйләү буйынса баш инженер урынбаҫары булып эшләй.
1976 — 1978 йылдарҙа — предприятиеның баш химигы һәм баш инженер урынбаҫары вазифаларын башҡара.
1978 —1986 йылдарҙа — КПСС-тың ХХII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводының баш инженеры, артабан 1990 йылға тиклем директоры була.
1974 йылдан 1991 йылдың авгусына тиклем КПСС ағзаһы.
Өфө ҡала Советы һәм Башҡортостан Республикаһы Юғары Советы депутаты.
1989 йылда СССР халыҡ депутаты һәм СССР Юғары Советы ағзаһы итеп һайлана.
1990—1993 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Юғары Советы Рәйесе. Был осорҙа Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитеты тураһында Декларация (1990 йыл, 11 октябрь) ҡабул ителә, Федератив Килешеүгә һәм Федератив Килешеүгә Башҡортостан Республикаһынан Ҡушымтаға (1992 йыл, 31 март), Башҡортостан Республикаһы яңы Конституцияһы (1993 йыл, 24 декабрь) ҡабул ителә.
1993 йылдың 12 декабрендә бөтә халыҡ тарафынан Башҡортостан Республикаһының тәүге Президенты итеп һайлана. Һайлауҙа ҡатнашыусыларҙың 63 проценты М. Ғ. Рәхимов өсөн тауыш бирә. Беренсе президентлыҡ осоронда Рәсәй Федерацияһы дәүләт власы органдары менән Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы органдары араһында үҙ-ара вәкәләттәр бүлешеү тураһында Рәсәй Федерацияһы менән Башҡортостан Республикаһы Килешеүенә (1994 йыл, 3 август) ҡул ҡуйылa.
1998 йылдың 14 июнендә Башҡортостан Республикаһы Президенты итеп ҡайтанан һайлана.
1993—2001 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы, артабан Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Советы ағзаһы.
2003 йылдың 21 декабрендә «Һайлау хоҡуҡтары һәм РФ граждандары референдумында ҡатнашыуға хоҡуҡтарҙың төп гарантиялары тураһында»ғы Федераль законға ярашлы, бөтә халыҡ һайлауының икенсе турында 78 проценттан артыҡ тауыш йыйып, өсөнсө тапҡыр Башҡортостан Республикаһы Президенты итеп һайлана.
2006 йылдың сентябрендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путинға үҙенә ышаныс тураһында мөрәжәғәт итә. 2006 йылдың 5 октябрендә Рәсәй Президенты Владимир Путин республика Президенты вәкәләттәрен йөкмәтеү өсөн Мортаза Рәхимовтың кандидатураһын Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарауына индерә. 2006 йылдың 10 октяберендә үткән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың 39-сы, сираттан тыш, ултырышында депутаттар бер тауыштан Мортаза Рәхимовҡа республика Президенты вәкәләттәрен яңы биш йыллыҡка йөкмәтеү тураһында ҡарар ҡабул итә.
2010 йылдың 12 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты хакимиәте башлығы Сергей Нарышкин менән осрашыуында үҙенең вазифаһынан ваҡытынан алда китергә теләүе тураһында иғлан итә[1].
2010 йылдың 15 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Д. А. Медведев М. Ғ. Рәхимовтың Башҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһынан отставкаға китеү үтенесен ҡәнәғәтләндерә[2]
2010 йылдың 22 октябренән «Урал» Хәйриә Фонды рәйесе.
2010 йылдың 8 декабрендә «„Башнефть“ акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советына һайлана.
2015 йылдың 14 апрелендә Мортаза Рәхимовҡа «Ватанға хеҙмәте өсөн» («За службу Родине») миҙалы тапшырылды.
Ғәиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡатыны — Луиза Ғәлим ҡыҙы.
- Улы — Урал.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Почёт Билдәһе» ордены (1980 йыл);
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986);
- «Халыҡтар дуҫлығы» ордены (1994);
- II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (1999);
- «Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (2000);
- В. Н. Татищев исемендәге «Ватанға файҙаһы өсөн» (Рәсәй тәбиғәт фәндәре академияһы) ордены (2002);
- Бөйөк Пётр («Дәүерҙең иң яҡшы менеджерҙары» йәмәғәт фонды) ордены (2002);
- Салауат Юлаев ордены (2004 йыл);
- Рәсәй Федерацияһы Президенты рәхмәте (1996, 1999 һәм 2004 йылдар);
- Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы Почет грамотаһы (2001)
- Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Почёт грамотаһы (2002)
- «Президент 2002—2003» номинацияһында «Рәсәй Милли Олимпы» премияһы (2004)
- «Рәсәй иҡтисады лидеры» Почётлы милли билдәһе (2004)
- «Ватанға хеҙмәте өсөн» («За службу Родине») миҙалы (2015)
Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башкортостан — моя судьба: очерки, статьи, интервью, выступления, обращения, документы. — Уфа, 1998.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Президент Муртаза Рахимов=Prezident Murtaza Rakhimov. — М., 1998.
- Дело жизни. — Уфа, 2009.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ямалов М. Б. Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Валентина Матвиенко: «Муртаза Рахимов — политический тяжеловес и опытный руководитель». «Башинформ» (2009-02-07). 22 август 2015 тикшерелгән. (рус.)
Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 7 февралдә тыуғандар
- 1934 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Күгәрсен районында тыуғандар
- I дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- «За содействие органам наркоконтроля» менән наградланыусылар
- «За взаимодействие с ФСБ России» миҙалы менән наградланыусылар
- «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- I дәрәжә «Намыҫ һәм дан» ордены кавалерҙары
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған уйлап табыусылары
- Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы менән наградланыусылар
- Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Почёт грамотаһы менән наградланыусылар
- Салауат Юлаев ордены кавалерҙары
- I дәрәжә «Аль-Фахр» ордены менән бүләкләнгәндәр
- Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлаусылар
- Башҡортостан Республикаһы Президенттары
- Өфө ҡалаһының почётлы граждандары
- КПСС ағзалары
- СССР халыҡ депутаттары
- СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы ағзалары
- Рәсәй Федерация Советы ағзалары (1996—2000)
- Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған нефтселәре


text:
География
Геогра́фия (грек телендә YewYpaφίa, ерҙе тасуирлау) — Ерҙе тасуирлаған, йәғни Ерҙең географик тышлығын тикшергән фәндәр системаһы. Географик тышлыҡ иһә литосфера, атмосфера, гидросфера һәм биосфераның бер-береһенә үтеп инеү һәм йоғонто яһау сфераһы итеп аңлайҙар. Физик география был тышлыҡтың физик асылы менән шөғөлләнә (уның элементтарының бер-береһенә ҡарата урынлашыу һәм унда барған процестар менән). Шунан тыш, географияның сәйәси, социаль һәм иҡтисади тармаҡтары бар. Был һуңғы йүнәлештәр кеше эшмәкәрлегенең төрлө төрҙәрен географик аспекта өйрәнәләр.
Йөкмәткеһе
Физик география[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡитғалар
- Архипелагтар
- Утрауҙар
- Тауҙар
- Тигеҙлектәр
- Сүллектәр
- Океандар
- Диңгеҙҙәр
- Боғаҙҙар
- Йылғалар
- Күлдәр


text:
Таяныс та, терәк тә һин...
– Әммә һуңғы осорҙа ғаилә тураһында һүҙ алып барғанда, тик әсә һәм бала хаҡында ғына һөйләйҙәр. Әйтерһең, ғаиләлә атай кеше бөтөнләй юҡ, – тип әсенеп һөйләй Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова. – Ирҙәрҙең абруйы төшөүе ниндәй касафатҡа килтереүен әйтеп тороу кәрәкме икән? Был күренеш ҙур социаль бәләгә әүерелеп бара. Уның эҙемтәләре төҙәтелмәҫлек төҫ алмаҫ борон, сараһын күреү мөһим. Беҙ иң башта урындарҙа атайҙар советтарын ойоштороу кәрәк, тип таптыҡ. Быйыл 30 районда һәм ҡалала шундай совет төҙөлдө. Был йәмәғәт ойошмалары атайлыҡ абруйын, яуаплылығын күтәреү, матур ғаилә тәжрибәһен таратыу буйынса ифрат ҙур эш алып бара, уңышлы атай булыу хаҡында йәмғиәттә ыңғай фекер тыуҙырыуға баҫым яһай.
«Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары – атайҙар ҡорҙары өсөн» проекты сиктәрендә иғлан ителгән «Атай – ғаилә терәге» тигән конкурс республикабыҙҙа һәр тарафта хуплап ҡаршы алынды. Ул төбәгебеҙҙә «ғаиләм» тип йән атҡан, донъя терәге, ысын-ысындан таяныс һәм өлгө булған оло йөрәкле аҫыл ир-азаматтарҙың иҫ киткес күп булыуын асыҡланы.
Матур бәйгегә йомғаҡ Өфөлә ҙур байрам итеп, гөрләтеп уҙғарылған I республика атайҙар форумында яһалды. Гран-приға Балтас районында йәшәүсе ишле ѓаилє атаһы Винер Хәйҙәршин лайыҡ булды. «Күп балалы атай» номинацияһында еңеүселәр өсәү ине: Күгәрсен районынан Рөстәм Ишарин, Бишбүләктән Фәүзир Әхмәтйәнов, Миәкәнән Винер Фәсхетдинов. «Тәрбиәгә бала алған ғаилә башлығы» номинацияһында Яңауыл районынан Рәлиф Нуретдинов менән Балтастан Филүс Шәймөхәмәтов еңеүсе тип билдәләнһә, «Иң ҡыйыу һөнәргә эйә атай» булып дүрт быуыны «Ватанға хеҙмәт итәм!» девизы буйынса йәшәүсе Нефтекама егете Альберт Һөйөндөков танылды. «Спорт һөйөүсе ғаилә башлығы» номинацияһында Дәүләкәндән Айнур Ҡорманаев еңһә, «Ғаилә династияһын дауам итеүсе атай» тип нәҫелдәре менән яҙмыштарын мәҙәниәткә арнаған Дүртөйлө уҙаманы Азат Гәрәев табылды. «Ижади һөнәрле атай» тигән исемгә Федоровка районы Кирюшкин мәҙәниәт йорто директоры, сыуаш халыҡ фольклор коллективы етәксеһе Иван Федоров лайыҡ булды. Бәйгегә тәҡдим ителгән күп эштәрҙе жюри ағзалары күҙ йәштәре аша уҡыны. Был ғаиләләрҙең тарихы һеҙҙе лә битараф ҡалдырмаҫ, тип уйлайбыҙ.
«Ҡыҙҙарыбыҙҙың бәхетле буласағына ышанам»
Беҙ – совет осоро балалары, тип ғорурлыҡ менән әйтә алам. Бала сағыбыҙ ҙа иҫ киткес бәхетле булды! Олоно оло, кесене кесе итеү, хеҙмәт яратыу, ҙур, татыу ғаилә булып йәшәү – ҡатыным Нурия ла, мин дә ошо ҡиммәттәрҙе һеңдереп үҫкәнбеҙ. Тик шул ҡиммәттәрҙе тапшырырға үҙебеҙҙең бәпесебеҙ булмауы ғына эсебеҙҙе бошорҙо. Оҙаҡ уйланғандан һуң, балалар йортонан сабый алырға ҡарар иттек.
...Ангелинаның бәләкәс ҡулдарын усыма алған саҡта кисергәнемде аңлатырлыҡ һүҙҙәр тапмайым... «Был беҙҙең ҡыҙыбыҙ!» – күҙ йәштәре аша ҡатыным шулай тип шыбырҙаны һәм беҙ әйтеп бөткөһөҙ бәхетле инек!
Шул уҡ көндә төркөмдә шау-гөр килеп йөрөгән балалар араһында шып-шым ғына ситтә ултырған Гөлсинә тигән ҡыҙсыҡҡа иғтибар иттек. Уның моңһоулығы йөрәгемә төштө. Ҡайтҡас, төшөмә Гөлсинә инде, хас өндәгесә, аҡыллы, һағышлы күҙҙәре менән ҡарап тора ине... Ҡатыным менән һөйләштек тә уны ла үҙебеҙгә алырға булдыҡ. Һаулығы насар икәнен белгәс, был теләк көсәйҙе генә.
Шулай итеп, ике йыл элек 22 сентябрҙә өйөбөҙ Ангелина менән Гөлсинәнең шат тауыштарына күмелде. Өфөгә икәүләп киткәйнек, дүртәүләп ҡайтып төштөк. Хәҙер был көндө байрам итеп билдәләйбеҙ.
Эш минең күп ваҡытымды ала. Оҙаҡ ваҡыт өйҙә булмайым. Балалар хаҡында хәстәрлек күбеһенсә ҡатыным иңенә төшә. Ләкин һәр кис телефондан һөйләшәбеҙ. Ҡыҙҙарымдың бәхетле көлөүен ишетеү, мин ҡайтҡас, «Атай, атаҡайыбыҙ, һағындыҡ!» тип, йүгереп килеп муйыныма һарылыуҙары – иң оло шатлыҡ.
Ҡатыным менән икәүләшеп уларҙы дауалауға, физик, рухи үҫештәренә ҙур иғтибар бирәбеҙ. Һәр уңыштарына ҡыуанабыҙ. Гөлсинә бассейнда беренсе күнекмәнән һуң уҡ йөҙә башланы, Ангелина ла хәҙер кәүҙәһен һыуҙа тоторға өйрәнде. Һылыуҡайҙарыбыҙ рәхәтләнеп велосипедта йөрөй, конькиҙа шыуа. Улар менән геү килеп бергәләшеп уйнарға яратабыҙ.
Ир кеше булараҡ, ғаиләмде матди тәьмин итеүҙе, мохтажлыҡһыҙ йәшәтеүҙе төп бурысым итеп һанайым. Быйыл яңы йорт һала башланыҡ – тап күңелебеҙҙә йөрөткәнсә, ҙур, иркен итеп.
Ҡатынымдың ата-әсәһе, туғандары ла балаларҙы тәрбиәләүҙә беҙгә ҙур ярҙам күрһәтә. Бөтә байрамдарҙы бергә үткәрәбеҙ. Бер нисә быуын бергә татыу йәшәгән ғаиләбеҙҙә ҡөҙрәтле көс, һөйөү, ихтирам тантана итә. Ошоларҙың бөтәһен дә ҡыҙҙарыбыҙға күрһәтә, тапшыра алыуыбыҙға бик шатмын. Уларҙың бәхетле, һау-сәләмәт булып үҫеп, был тормошта үҙ юлын табасаҡтарына ышанам.
Әмир ЗАКИРОВ,
«Тәрбиәгә бала алған ғаилә башлығы»
номинацияһы лауреаты. Асҡын районы.
«Хыялды ысын итеп йәшәйбеҙ»
Альбинаға 38 йәш, Винерға – 42. Был һоҡланғыс пар туғыҙ бала үҫтерә. Элита, Артур, Альмир, Айгиз, Айназ, Айзилә, Нурсилә, Инзилә, Айнур әле әсәһенең күкрәк аҫтында тибешеп ятҡан йән эйәһенең – унынсы туғандарының донъяға килеүен көтә.
Күмәк баланы нисек тәрбиәләйһегеҙ, тип йыш һорайҙар Хәйҙәршиндарҙан. Альбина менән Винерҙың үҙ тәрбиә сере бар. Ул – хеҙмәт. Уңған атай менән әсәйҙең балалары ла эшһөйәр. Ялҡаулыҡты ситкә ҡуйып, үҙен еңергә, хеҙмәте һөҙөмтәһен күреп ҡыуанырға өйрәнгән балалар киләсәктә лә юғалып ҡалмаясаҡ, ти улар.
Егеттәр, атайҙарына оҡшап, техника менән дуҫ, рулгә буйы етер-етмәҫтән машина йөрөтөргә өйрәнгән. Алтын ҡуллы атайҙары механик та, слесарь ҙа, балта оҫтаһы ла бит. Оҙаҡ йылдар алдынғы комбайнсы булған. Үҙ тракторына эйә иргә әле лә ауылда эш етерлек. Тик Винер эшкә күмелеп кенә ғүмер итмәй, ҡәҙерле кешеләренең күңелен үҫтереп, бәләкәй һәм ҙур хыялдарын тормошҡа ашырырға тырышып йәшәй. Мәҫәлән, ҡатыны «боҙло һыуҙа ҡойонғом килә», тигәс, февралдә эргәләге күлде ҡарҙан таҙартып, мәке уйып биргән.
Уңған ғаилә йәйҙәрен һәм көҙҙәрен урман ҡыҙыра. «28 биҙрә ер еләге йыйып һаттыҡ», – тип һөйләй Альбина. Өс һандыҡ-туңдырғыс тултырып, еләк-емеш әҙерләгәндәр. Йыл һайын 40-50 ҡаҙ үҫтерәләр. Кәртәләге биш һыйырҙы бишәүләп һауалар – әсәйҙәренә ҙурыраҡ балалар ярҙамлаша.
«Был заманда ул хәтлем бала табырға нисек ҡыйыулығығыҙ етте?» – тип һораусылар бар икән Альбинанан. Өс йәштән өләсәһе ҡулында ҡалған Альбина һәр ваҡыт ҙур ғаилә хаҡында хыяллана, бәләкәй сағында гел «минең ун балам буласаҡ!» тип шаярта. Ун һигеҙе тулыр-тулмаҫтан десантсы егеткә кейәүгә сыҡҡанда имән янындағы ҡайындай йәшәйәсәген тойҙомо икән һылыуҡай? Ҡалҡандай ҡурсалап, хәстәрләп торған бәһлеүәнең булғанда, ун балаға ғүмер биреү – бәхеттең иң олоһо, тип уйлай ул.
Хәйҙәршиндар хан һарайҙары, зәңгәр диңгеҙ буйҙарында ял итеү хаҡында хыялланмай. Улар үҙ көстәренә таянып, ауырлыҡтарҙы ҡыйыу еңеп йәшәргә өйрәнгән. Хәләл көс менән тапҡандарын бәрәкәтле тотоналар. Балалар ғаилә тарихы менән ғорурлана, йылъяҙмаларын алып баралар.
Бейеүсе Айназ, йырсы Нурсилә, шағирә Айзилә, артистка Инзилә сәнғәт мәктәбендә шөғөлләнә алһын тип, ғаилә башлығы район үҙәгендә йорт һалырға ниәтләй. Хәйҙәршиндар был хыялдарының да, башҡалары кеүек, һис шикһеҙ ысынға әйләнеүенә, шатлыҡтарҙың уйламаған ерҙән килеп, донъяларын балҡытыуына ышана. Күмәкләшеп әкиәттәгеләй матур ҡала Сочиға барып, ил башлығы ҡулынан «Ата-әсәлек даны» миҙалын алыу, ҡайтҡас, үҙҙәренә «республика бүләге» тип, «ГАЗель» тапшырыуҙары – ҡапыл ғына инеп, тормоштарын нурға күмгән ҡатлы-ҡатлы һөйөнөс түгелме һуң?!
Гран-приға лайыҡ Винер ХӘЙҘӘРШИН
хаҡындағы яҙманан.
Редакциянан:
Яҙма баҫыуға әҙерләнгәндә был күркәм ғаиләлә Айгүзәл исемле ҡыҙ донъяға килеүе билдәле булды. Хәйҙәршиндарҙы ихлас ҡотлайбыҙ һәм Айгүзәлдең бәхетле, аҡыллы ҡыҙ булып үҫеүен теләйбеҙ!
«Атайсал» менән «атай» – тамырҙаш һүҙҙәр
...Бөрө педагогия институтын тамамлағас, мине алыҫ бер ауылға физика һәм математика уҡытырға ебәрҙеләр. Тәүге көндә үк унда үҙемдең уҡыусыма ғашиҡ булдым. Ләкин ҡайҙа ти ул хаҡта белдереү! Хистәремдән үҙем тартынып, армияға киттем. Хеҙмәтемде тултырып, йөрәгемде яулаған ҡыҙ артынан ҡайттым. Бына шулай башланып китте ғаиләбеҙ тормошо. Бер-бер артлы өс ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Йорт һалдым, баҡса ултырттым, трактор, мотоцикл, машина алдым. Күрше малайҙарын тракторҙа йөрөткәндә: «Ни эшләп балалар йортонан берәй малай алмаҫҡа?» – тип уйлана башланым. Был ваҡытта ҡыҙҙарыбыҙ үҫеп етеп, кейәүгә сығып, үҙ тормошо менән йәшәй ине инде. Ҡатыным менән кәңәш ҡороп, Өфөгә 1-се балалар йортона юл тоттоҡ. Бер генә малай алып ҡайтырға теләгәйнек, ике уллы булдыҡ – игеҙәктәр Риф менән Ритты айырырға теләмәнек. Ауылға ҡайтҡас, бөтәһе лә «аһ!» итте, кире һүрерҙәр, тип, береһенә лә әйтмәгәйнек. Баштан уҡ малайҙар «атай, әсәй» тип өндәшә башланы.
Көндәрҙән-бер көндө ҡатыным былай тине: «Өйҙә һеҙ өс егет, әйҙәгеҙ, миңә лә иптәшкә бер ҡыҙ алып ҡайтайыҡ!» Балалар йортонда сабыйҙарҙың документтарын ҡарап ултырғанда атайҙарының исеме минеке кеүек булған ике малайҙы күргем килде. Береһенә дүрт, икенсеһенә алты йәш ине. Бәләкәсе беҙ инеү менән «Ниңә оҙаҡ килмәнегеҙ?! Беҙ һеҙҙе шул тиклем көттөк!» – тип ҡосаҡлап алды. Сабый беҙҙе үҙҙәренә ғүмер биргән атаһы һәм әсәһе тип уйланы. Шулай итеп, улдарыбыҙ дүртәү булып китте. Ҡатыныма ла серҙәш кәрәк тип, ике ҡыҙ – апалы-һеңлеле Эльмира менән Эльвираны ла ғаиләбеҙ ҡосағына алдыҡ.
...Минеңсә, атай – ул ғаиләне тәьмин итеүсе, ҡайғыртыусы, яҡлаусы ғына түгел, илһөйәрлек тойғоһон һалыусы, яҡындарыңа, тыуған ереңә, хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләүсе кеше лә. Юҡҡа ғына «атайсал», «атай йорто» тигән төшөнсәләр «атай» һүҙенән алынмаған бит.
Малайҙарымды сүкеш, көрәк, һәнәк тоторға, малҡайҙарҙы тере йән эйәһе итеп яратып ҡарарға өйрәттем. Ергә төшкән сүп орлоғо, тиртеп сығып, һин ултыртҡан гөлгә баш күтәрергә ҡамасаулаған кеүек, әҙәм балаһындағы насар ғәҙәттәр ҙә уға яҡшы кеше булып үҫергә ҡамасаулай бит, уларға иң матур сифаттарҙы һалырға тырыштыҡ.
Ҡошсоҡтарыбыҙҙың үҫеп еткәнен һиҙмәй ҙә ҡалдыҡ. Улар осоп киткәс, ике ҡатлы ҙур йортобоҙ етемһерәп бушап ҡалды. Унда йәнә сабый тауышы яңғыраһын тип, балалар йортона барырға теләмәгән ике малайҙы һәм ике ҡыҙҙы алып ҡайттыҡ. Бергәләшеп бөтә һынауҙарҙы үтәсәгебеҙгә, уларҙың һау-сәләмәт булып, тормошҡа зарланмайынса йәшәргә өйрәнәсәгенә шикләнмәйем.
1993 йылда ойошторолған фермер хужалығыбыҙҙа малайҙар ауыл хужалығы техникаһы менән таныша, ҡыҙҙар хужалыҡта булыша. Үҙебеҙ үҫтергән игенде тирмәнебеҙҙә тарттырып, үҙ онобоҙҙан бешерелгән икмәкте ашайбыҙ.
Оло юлға аяҡ баҫҡан балаларыбыҙ күңелдәренә беҙ һалған ҡиммәттәр менән йәшәй, бәхетле бәләкәй саҡтары үткән йортто һағынып ҡайта. Уларҙың рәхмәте, матур тормошо – минең өсөн иң ҙур бүләк.
Рәлиф НУРЕТДИНОВ,
«Тәрбиәгә бала алған ғаилә башлығы»
номинацияһы еңеүсеһе.
Яңауыл районы.
«Ҡояшлы донъя астыҡ»
...Беҙ – мин дә, ағайҙарым Константин менән Кирилл да – бөтә донъяға рәнйеп йәшәй инек, бер кемгә лә кәрәкмәй инек. Ләкин бер мәл бөтөнләй таныш булмаған ҡояшлы, яҡты донъя барлығын күрҙек. Уны беҙгә тәрбиәгә алған әсәйебеҙ Зөлфиә һәм атайыбыҙ Риза Саниевтар асты. Ғаилә тип атала икән ул тылсымлы донъя! Атайыбыҙ – ғаиләлә төп кеше. Уның ышаныслы, көслө ҡулдарын, йөрәк йылыһын тойоп, үҙебеҙҙе һәр саҡ яҡлаулы итеп һиҙәбеҙ. Әсәйебеҙ ғәжәйеп мәрхәмәтле, аҡыллы, ғәҙел. Ул бешергән күмәстәр ашап туйғыһыҙ!
Яҙмышҡа булған үпкә лә томандай таралды. Был тормошта бөтә нәмә булыуы ихтимал. Ләкин бер ҡасан да тәүге ата-әсәбеҙ яһаған хаталарҙы ҡабатламаясаҡбыҙ. Артабан беҙҙең бөтәһе лә һәйбәт буласағына ышанам. Сөнки беҙ донъялағы иң яҡшы әсәй менән атай ҡосағында. Үҫеп еткәс, әлеге кеүек матур, татыу ғаилә ҡорасаҡбыҙ. Беҙҙе ата-әсәбеҙ нисек яратһа, балаларыбыҙҙы беҙ ҙә шундай уҡ һөйөү менән солғаясаҡбыҙ, бер-береһен ҡәҙерләп йәшәргә өйрәтәсәкбеҙ...
«Тәрбиәгә бала алған ғаилә башлығы»
номинацияһы лауреаты Риза САНИЕВ
хаҡында улы Никита һөйләгәндәренән.
Бишбүләк районы.
Теги:


text:
«Башкортостан 2010. Кто есть кто» белешмәһенең яңы баҫмаһы сыҡты
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы «Башкортостан 2010. Кто есть кто» белешмәһен сығарҙы. Был сираттағы, иҫәбе буйынса 11-се баҫма.
Белешмәлә республика власть органдарының, федераль структураларҙың территориаль идаралыҡтарының, урындағы үҙидара органдарының, йәмәғәт ойошмаларының, Башҡортостан учреждениелары һәм предприятиеларының 900-ҙән ашыу етәксеһенең ҡыҫҡаса биографик мәғлүмәттәре, эш адрестары һәм телефондары бирелә. Эҙләү уңайлы булһын өсөн китапта ҡатнашыусыларҙың вазифа реестры бар.
Белешмәлә 2010 йылдың февраленә ҡарата мәғлүмәт бирелгән.


text:
Фото:
Президент БДУ-ның Сибай институтында булды
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында (филиалы) булды. Институтҡа ингән саҡта уның иғтибарын быйыл ҡуйылған, ете башҡорт ырыуын символлаштырған стелаға йүнәлттеләр. Рөстәм Хәмитов вуздың төп уҡыу корпусын, шулай уҡ уның спорт комплексын ҡараны.
Институт 1998 йылда ойошторола. Бөгөн бында биш факультет эшләй: педагогика, тәбиғи-техник, тарих-филология, иҡтисад һәм юридик факультеттар. Шулай уҡ институтта ике йыл инде Троицк ҡалаһының Урал дәүләт ветеринария медицинаһы академияһы студенттары «Ауыл хужалығы продукцияһы етештереү һәм эшкәртеү технологияһы», «Товароведение һәм тауарҙарға экспертиза», «Ветеринария», «Зоотехния» белгеслектәре буйынса уҡый.
Вуз 17 белгеслек буйынса әҙерлек алып бара, уларҙа көндөҙгө бүлектә һәм ситтән тороп биш меңгә яҡын студент уҡый. Бында ике йөҙгә яҡын уҡытыусы эшләй, улар иҫәбендә 12 фән докторы һәм 90-дан артыҡ фән кандидаты. Институт студенттары фәнни һәм ижади эшмәкәрлектә яҡшы ғына һөҙөмтәләргә өлгәшә.


text:
Уҡыусылар бөгөн сит телдәрҙән һәм химиянан имтихан тапшыра
Башҡортостанда химия буйынса берҙәм дәүләт имтиханына - 5292 кеше, сит телдәргә 2056 кеше (инглиз теле – 1994, немец теле – 52, француз – 10) яҙылған. Шулай ҙа теүәл һандар имтихандарҙан һуң ғына билдәле буласаҡ. БР Төбәк мәғлүмәт эшкәртеү үҙәге директоры Андрей Блинов әйтеүенсә, БДИ тапшырыуға заявка биргән уҡыусыларҙың барыһы ла имтиханға килмәй. Кемдер кире уйлай, кемдер юғары уҡыу йортона инер өсөн талап ителгән берәй фәнде уңышлы тапшырһа, икенсе өҫтәмә имтихан тапшырыуҙы кәрәк тип тапмай.
Был имтихандар буйынса насар баһалар аттестат алыуға йоғонто яһамай.
Шул уҡ ваҡытта кесаҙна, 7 июндә, балаларға икенсе мотлаҡ фәндән – математиканан имтихан тапшырырға кәрәк буласаҡ.
Һайлау буйынса икенсе берҙәм дәүләт имтиханы 13 июндә йәмғиәтте өйрәнеү фәненән һәм физиканан буласаҡ, 16 июндә — география һәм әҙәбиәт буйынса.
БДИ буйынса резерв көндәр — 18-21 июнь.
Кеҫә телефондарын алып ингән өсөн уҡыусылар имтихандан сығарыла. Телефонға төшөрөлгән БДИ материалдарын интернетта урынлаштырыу һөҙөмтәләрҙең юҡ ителеүе менән янай, был осраҡта имтиханды киләһе йылда ғына ҡайтанан тапшырып буласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Стәрлебаш районында булды Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Стәрлебаш районында булды
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Стәрлебаш районында булды Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Стәрлебаш районында булды. Республика башлығы территорияны социаль-иҡтисади үҫтереү һөҙөмтәләре менән танышты, инвесторҙар йәлеп итеү перспективаларын баһаланы, шулай уҡ бер нисә социаль, инфраструктура һәм ауыл хужалығы объектында булды.
Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Лесной Кордон ҡасабаһында Рөстәм Хәмитов «Орленок» балалар һауыҡтырыу-уҡытыу үҙәгендә булды. Үткән быуаттың 70-се йылдарынан эшләп килгән, лагерь йыл һайын дүрт смена ҡабул итә, һәр ҡайһыһында 350-ләр кеше.
Шулай ҙа, учреждениеның директоры Гөлсирә Ибәтуллина әйтеүенсә, ял итеү һәм һауыҡтырыу өсөн ҙур потенциалға эйә булып, «Орленок» лагеры йылытылмау сәбәпле йәйге осорҙа ғына эшләй. Мәжбүри эшлекһеҙлек ваҡытында матди-техник базаны ҡарауға һәм үҫтереүгә аҡса эшләү, район халҡы өсөн өҫтәмә эш урындары булдырыу мөмкинлеге юғала.
120 урынлыҡ администрация корпусында йылылыҡ үткәрелгән, пластик тәҙрәләр ҡуйылған. Лагерҙы йыл әйләнәһенә эшләтеү өсөн 6,5 миллион һум күләмендә финанслау талап ителә. Балалар һауыҡтырыу-уҡытыу үҙәге директоры, был көҙгө, ҡышҡы һәм яҙғы каникулдар ваҡытында балаларҙы ҡабул итергә, спорт ярыштары уҙғарырға, ғаилә ялы ойошторорға мөмкинлек бирәсәк, тип иҫәпләй.
— Миңә проекттың иҡтисады кәрәк. Әгәр «плюс» йәки кәмендә «ноль» менән сыҡһаҡ – уйланырға мөмкин, әммә тағы ла зыяндар өҫтөнлөк итһә, бында фекер алышыу файҙаһыҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов лагерға, шул иҫәптән этнотуризм өлкәһендә өҫтәмә хеҙмәттәр күрһәтеү мөмкинлеген ҡарарға, шулай уҡ шәхси инвестициялар йәлеп итеү мәсьәләһен эшләргә тәҡдим итте.
Бынан тыш, район етәкселеге балалар һауыҡтырыу үҙәгенә 2006 йылда «Йәйғор» моторҙар эшләү идаралығы төҙөгөн, артабан банкротланған, саңғы базаһы бинаһын һәм биләмәне бирергә ҡарар сығарған. Әлеге ваҡытта бында Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә шөғөлләнеүсе балалар өсөн саңғы һәм еңел атлетика буйынса күнекмәләр ойошторолған.
Саңғы базаһын ҡарау ваҡытында республика Башлығы туристарға йәшәү һәм спортсыларға шөғөлләнеү өсөн оптималь һәм заманса шарттар булдырыу кәрәклеген билдәләне.


text:
Республикала Өфө тураһында «көрсөккә ҡаршы» ролик популярлыҡ яулай бара
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Социаль селтәрҙәрҙә ҡояшлы Өфөгә арналған һәм фотограф Николай Крицкий төшөргән фотоһүрәттәрҙән төҙөлгән ролик популярлыҡ яулай бара.
Кадрҙа бәхетле өфөләрҙең — балаларҙың, йәштәрҙең, ветерандарҙың шат йөҙҙәре күренә. Роликта Илһам Шакиров башҡарыуында «Иҙел буйы ҡайындары» йыры яңғырай. Халыҡтың Сергей Аксаков исемендәге баҡсала ял итеүе, Ленин урамы, «Ҡунаҡһарай»ҙағы фонтандар, Өфөлә сираттағы «Шыршылар» фильмын төшөрөү... Баш ҡалалағы «Минең бер көнөм» салют менән тамамлана.
Табип-косметолог Әлиә Туҡаева быны өфөләрҙең яңыраҡ блогер Илья Варламов Башҡортостандың баш ҡалаһын бысраҡ ҡала тип белдереүенә яуабы тип иҫәпләй.
— Мин был роликты бик уңышлы тип уйлайым, — тине журналист һәм блогер Шамил shamil Вәлиев. — Билдәле йырсы Илһам Шакировтың тауышы уға үҙенсәлек өҫтәй.
Николай Крицкий һүҙҙәренсә, роликты 12 көн төшөргәндәр, ә музыкаһын ике йыл эҙләгәндәр. Автор «Башинформ» агентлығы аша уға һәм кешеләргә яҡшы кәйеф бүләк иткәндәре өсөн баш ҡала халҡына рәхмәт белдерҙе.


text:
Республикала Йәрмәкәй районының яңы етәксеһе менән контрактҡа ҡул ҡуйылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
30 апрелдә Йәрмәкәй район Советы ҡарары менән Илшат Райманов контракт буйынса район хакимиәте башлығы вазифаһына тәғәйенләнде. Быға тиклем ул Йәрмәкәй районы хакимиәте башлығының төҙөлөш, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, транспорт, элемтә һәм юл хужалығы буйынса урынбаҫары вазифаһын биләне.
Илшат Райманов 1965 йылда тыуған, Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған. 1994 йылдан алып Бишбүләк районы хакимиәтенең иҡтисад һәм финанстар буйынса идаралығы етәксеһе, «Приютовагрогаз» предприятиеһында баш бухгалтер, директорҙың иҡтисад буйынса урынбаҫары, беренсе урынбаҫары һәм директор булып эшләй.
2009 йылдан — Йәрмәкәй районы хакимиәте башлығының иҡтисад, төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалығы буйынса урынбаҫары.


text:
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһеФото: Олег Яровиков
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһе
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһе. Башҡортостандың баш ҡалаһы 2ГИС мәғлүмәт сервисы төҙөгән 15 миллионлы ҡала рейтингында өсөнсө урынды алды. Үткәрелгән тикшереүҙәргә ярашлы, Өфөлә 100 мең кешегә өс музыкаль учреждение тура килә, ҡалала бөтәһе 32. Күпселекте (47 процент) музыкаль мәктәптәр, 28 процентты — вокал курстары һәм 25 процентты музыкаль курстар тәшкил итә.
Өсөнсө урынды Өфө Һамар менән бүлеште.
Рейтингта тәүге урынды Ҡазан биләй. Татарстандың баш ҡалаһында 66 музыкаль белем биреү учреждениеһы бар. Икенсе урында — Новосибирск, Екатеринбург һәм Красноярск. Был ҡалаларҙа 100 мең кешегә дүрт музыкаль уҡыу йорто тура килә.
Дүртенсе урынды Мәскәү, Санкт-Петербург, Түбәнге Новгород, Омск, Силәбе, Дондағы Ростов һәм Пермь ҡалалары алды. Волгоград һәм Воронеж бишенсе урынды биләне.


text:
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының февраль һанына күҙәтеү
“Һәр ҡатын-ҡыҙ бәхетле булырға теләй. Хыялы артынан барыуҙы маҡсаты итеп алған, донъяға рәссам күҙҙәре менән һоҡланып баҡҡан Рита Кутяндың саялығы, сәме, эске йөкмәткеһе бәхет ялына йәбешергә теләгәндәр өсөн өлгө бирер, дәрт өҫтәр, тип ышанғы килә”, – тип яҙа журналдың баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева. Баҫманың тышын биҙәгән һылыу тураһындағы мәҡәлә “Эйәр хыялың артынан!..” тип атала.
“Аһ, был ҡатын-ҡыҙ!” рубрикаһында Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының профессиональ сәнғәт, мәғариф һәм ижади проекттар бүлегенең баш белгесе Фирүзә Солтанбаева хаҡында уҡырһығыҙ. “Ихласлыҡтан ҡотло донъяһы” мәҡәләһенең авторы – Гөлдәр Яҡшығолова.
Нурия Әхтәмованың “Фәрештәләргә тиң зат” яҙмаһы Өфөлә йәшәүсе киң күңелле ғаилә – Әнисә һәм Рафаэль Ғәйнетдиновтар хаҡында булыр.
“Яҙмыштарҙан көслөрәк” рубрикаһында Альбина Ғөбәйҙуллина талантлы Бөрйән һылыуы Азалия Вәлиеваның һуңғы йылдарҙағы кисерештәргә тулы тормош ваҡиғалары яҙған “Йөрәк моңо” мәҡәләһе журнал уҡыусыларҙы тетрәндермәй ҡалмаҫ.
“Аллаһ бәрәкәте” рубрикаһында Фәнирә Ғайсина “Ниғмәттәр өсөн яуап” темаһына арнаған.
“Ҡыҙ бала – илгә биҙәк” рубрикаһында Лилиә Сафинаның “Йыр-моңға ғашиҡ” мәҡәләһе урын алған. Үҙенсәлекле моңло тауышлы Лилиә Ғәлиева тураһында ул.
“Әҙәби балҡыш”та Виниса Фәттәхованың шиғырҙары, Хәлисә Чембарисованың “Саф мөхәббәт бар бит ул” хикәйәһе тәҡдим ителә.
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның үҫмер сағында яҙған, әлегә бер ҡайҙа ла баҫылмаған “Йәшлек көндәлеге”нең дауамы ла урын алған журнал биттәрендә.
“Һорағыҙ – яуап бирәбеҙ” рубрикаһында тәүге сабыйы тыуған ғаиләләргә федераль кимәлдә бирелгән пособие хаҡындағы уҡыусыларҙың һорауына Башҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко яуап бирә.
“Яҙмыш төйөндәре” рубрикаһында Альмира Кирәева Республика “Ғаилә” ресурс үҙәге хеҙмәткәрҙәре һөйләгән тетрәндергес тарихтарҙы бәйән итә. Улар эргә-тирәләге әсе яҙмышлы ғаиләләргә иғтибарлыраҡ булырға саҡырыр, бәлки, кемделер афәттән ҡотҡарырға булышлыҡ итер.
“Нисә йәштә бала табырға?” Юғары категориялы акушер-гинеколог, Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау отличнигы Рәүфә Йәнтилина “Сихәт” рубрикаһында был һорауға яуап табырға ярҙам итер.
“Йөрәк дәрестәре” рубрикаһы аҫтындағы Гүзәл Иҫәнгилдинаның “Буш сәңгелдәк” мәҡәләһе лә ҡатын-ҡыҙҙарҙы уйландырыр.
2017 йыл дауамында журналда барған “Әсә йөрәге”, “Башҡорт ҡурсағы”, “Аллы-гөллө, селтәрле” исемле бәйгеләрҙең еңеүселәре исемдәрен дә ошо һанда уҡып белерһегеҙ.
Быйыл “Башҡортостан ҡыҙы”«Бәйләнештә” сайтындағы “Башҡорт ҡатын-ҡыҙы” төркөмө менән берлектә “Таҡыя нағышы” тигән бәйге иғлан итте. “Әсә йөрәге” бәйгеһе иһә быйыл дүртенсе тапҡыр уҙғарыласаҡ. Бәйгеләрҙән ситтә ҡалмағыҙ, дуҫтар!
Теги: журнал Күҙәтеү подписка


text:
Әжәлдәрҙе еңә йәшәү көсө
Октябрь – түш яман шешенә ҡаршы көрәш айы. Шул уңайҙан медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, Республика клиник онкология диспансерының маммология бүлексәһе мөдире Марат Ғәлиәкбәр улы ҒӘЛИЕВТЫҢ түш яман сиренә ҡаршы көрәшеүсе ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында әйткән һүҙҙәрен иҫкә төшөрөп үтәбеҙ: «Мин уларҙың йәшәү ҡөҙрәтенә, сикһеҙ сабырлығына таң ҡалам. Һәр береһенең яҙмышы – ҡаһарманлыҡ өлгөһө, китап яҙырлыҡ бер тарих». Утыҙ дүрт йыл ошо бүлексәлә эшләү дәүерендә меңдәрсә ғүмерҙе ҡотҡарған Марат Ғәлиәкбәр улы, яҙмыштан көслө булып, ҡаты сирҙе еңеүгә өлгәшкән өс гүзәл зат хаҡында бәйән итә. Уларҙың тарихы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға саҡырыр, һәр сирҙе мөмкин тиклем иртә асыҡларға кәрәклеген иҫтәренә төшөрөр, тип уйлайбыҙ.
Асылмаған сер
Ул ваҡытта Гөлмәрйәмгә 40 йәш ине. Күкрәгендәге борсаҡтай төйөрҙө ҡатын осраҡлы асыҡлай. Ваннала сайынғанда ҡулы ҡағылмаһа, белмәҫ тә ине, моғайын. Эштән ҡайтҡас, ун өс йәшлек улына дәрес әҙерләшеп, алтыһы саҡ тулған ҡыҙын көйләп, эштән арып ҡайтҡан ирен ҡайғыртып, кис буйы өйөрөлгән һылыуҙың үҙенә ваҡыты ла ҡалмағандыр.
– Шеш икенсе стадияла, операцияға ятырға кәрәк, – тигәнде ханым тыныслыҡ һаҡлап ҡабул итте. Ләкин уның яуабы мине хафаға һалды:
– Бөтә дарыуҙарға ла бик көслө аллергия миндә. Иң еңеленән дә тәнем сабыртып сыға, ҡыҙарып-бүртенәм, тыным ҡыҫыла башлай. Һалҡын тейеүен дә мәтрүшкә менән генә дауалайым.
Баҡһаң, йәш сағында уҡ уның йөрәгендә ҙур кәмселек тапҡандар. Әммә дарыуҙарға үтә һиҙгер булыуы арҡаһында операция яһай алмағандар. Леп-леп тибеп, туҡтай яҙып эшләгән йөрәк менән ул ике балаға ғүмер биргән, мәктәптә уҡыта, донъяһын матур итеп көтә.
Ә түш яман шешенә операцияны улай оҙон-оҙаҡ йылдарға кисектереү мөмкин түгел. Йәшәү менән үлем хаҡында һүҙ барғанда һайлар урын ҡалмай. Тик йөрәге насар эшләгән, дарыуҙарға аллергия булған ауырыу наркозды нисек күтәрер? – күңелдән шул уй китмәне.
Операцияға ятыу хаҡында ҡарарҙы Гөлмәрйәм үҙе ҡабул итте:
– Хоҙайға тапшырып, тәүәккәлләйек!.. – тине ул эске ышаныс менән.
Тәрән наркоз кәрәклеген, операцияның оҙаҡ дауам итәсәген аңлай ине ҡатын. «Мөлдөрәшеп ҡарап торған балаларымды, етемһерәп киткән иремде һуңғы тапҡыр күрәмдер, бәлки», – тигән уй ҙа килмәгәндер түгел, килгәндер. Ләкин үтә тәүәккәл аҙымды әсә сабыйҙарын ят ҡулдарға ҡалдырмау, ирен етем итмәү, ғаиләһен яҙмыш ҡосағына ташламау хаҡына яһай ҙа инде.
...Ни мөғжизә?! Операция ваҡытында көслө препарат унда аллергия әҫәрен дә тыуҙырманы, фиҙакәр йөрәк тә, көйлө сәғәт кеүек, тек-тек килеп эшләп торҙо. Бөтәһе лә уңышлы тамамланды!
Һағайып, артабанғы ҡатмарлы дауаға организмдың нисек тәьҫир итеүен көтәбеҙ. Ҡыуанысыбыҙҙың сиге юҡ – Гөлмәрйәм химия терапияһын да өҙлөгөүһеҙ үткәреп, ғаиләһе янына ҡайтып китте. Йәнә хикмәт – ул һауығыу менән, дарыуҙарға аллергия яңынан барлыҡҡа килде.
Күптән түгел Гөлмәрйәмгә алтмыш ете йәш тулды. Һөйөклө әсәй генә түгел, бәхетле өләсәй ҙә ул. Хәл иткес минуттарҙа эргәһенән китмәйенсә, ҡулдарынан һыйпап ултырған тормош иптәше менән ғүмерҙең алтын миҙгелен кисерәләр. Бер нисә йыл элек, тағы ҡыйыулығын туплап, йөрәгенә операция яһатҡан.
37 йыл элек: «Күрәсәгемде күрергә, Хоҙай күпме биргән, шунса йәшәргә тейешмендер инде, яҙмыштан уҙмыш юҡ», – тип башын эйеп, яман сиргә бирешһә, ошо рәхәт көндәрҙе күрер инеме? Юҡ, әлбиттә.
Ә беҙгә, табиптарға, кеше организмының эске ҡеүәте мөмкинлектәре һаман асылмаған оло сер булып ҡала. Аспирин да эсә алмаған ҡатын нисек итеп ғәйрәтле наркозды күтәрҙе лә ниндәй мөғжизәүи көс ярҙамында һынылышлы мәлдән сыҡты? Тәбиғәттәге иң ҡөҙрәтле хис – әсәлек хисенең сикһеҙ бөйөклөгө хаҡында һөйләйҙер, тим, был тарих.
Миһырбанлыҡ дәресе
Таң ҡалырлыҡ был ханымдың тетрәндергес яҙмышын ҡат-ҡат иҫкә төшөрәм һәм йәнә бер мәртәбә ҡатын-ҡыҙҙың ҡаты һынауҙар аша ир-аттан күп тапҡырға лайыҡлы үтеүенә, көслө заттан нығыраҡ булыуына инанам.
1985 йыл. Баш ҡалабыҙҙың юғары уҡыу йорттарында белем биреүсе Сабира табипҡа бик һуң мөрәжәғәт итә. Беҙгә килгәндә күкрәгендәге яман шеш өсөнсө стадияға еткәйне. Ғүмерен ҡотҡарыу өсөн бер түшен генә түгел, метастазалар күсеү ҡурҡынысы янаған түллек биҙҙәрен дә алырға тура килде.
Сәскә кеүек 35 йәшлек ҡатын һигеҙ айҙа танымаҫлыҡ үҙгәрҙе: тал сыбығылай сибәркәйҙең ауырлығы махсус дарыуҙар йоғонтоһонда ике тапҡырға артты.
Оҙайлы, ҡатмарлы дауалар көсөн алған, бер түшен юғалтыуҙан былай ҙа үҙен кәм тойған Сабира кәүҙәһе килбәтһеҙләнеүен бик ауыр кисерә. Тән һыҙлауына йән ауыртыуы ҡушыла. Ғәзиз кешеләренең күңел йылыһына интизар саҡта иренең, киреһенсә, һыуына барыуы йөрәген ашай. Һөҙөмтәлә бер етди сир янына икенсеһе ҡушыла – ҡалҡан биҙе шешеү сәбәпле, аҡыш күҙлелек өҫтәлә.
Көндәрҙән бер көндө иртән эшкә тип киткән ире һыуға төшкәндәй юҡ була. Баҡһаң, ҡатыны үлем менән айҡашҡанда ул икенсе ғаилә ҡороп йөрөгән. Заманалар боларып, үҙгәртеп ҡороу зилзиләһе башланған осорҙа Сабира өс йәшлек улы, ете йәшлек ҡыҙы менән япа-яңғыҙы ҡала.
Иренең арҡаға бысаҡ ҡаҙағандай хыянаты, сабыйҙарын бер телем икмәкһеҙ ташлап китеүе баш күтәрергә, шәхси дәрестәр бирә башларға мәжбүр итә лә инде Сабираны.
Хеҙмәт хаҡы түләнмәгән, кибеттәр буш ваҡыт. Йөҙҙәренә бәхетһеҙлек сырайы ингән бәләкәстәренә ҡарай ҙа: «Мин йәшәргә, ҡыҙым менән улымды аяҡҡа баҫтырырға тейеш!» – тип көн дә ҡабатлай әсә. Бирәм тигән ҡолона сығарып ҡуйған юлына тигәндәй, абруйлы инглиз теле уҡытыусыһынан түләүле дәрес алырға теләүселәр артҡандан-арта. Сир сигенә. Шулай аҡрынлап сыға ғаилә һынауҙар менән тулы йылдарҙан.
…Алтмышҡа етәрәк, сәстәре салланған ир ҡасандыр үҙе упҡын ситендә ташлап киткән кешеләрҙең ишеген шаҡый. Күҙ йәштәрен түгеп, тубыҡланып: «Кисерегеҙ, ҡабул итегеҙ…» – тип ялына. «Индермә, әсәй, шул һатлыҡ йәнде!» – ти балалары. Бер кемгә лә кәрәкмәгән, ауырыуға һабышҡан ирен ҡыуып сығарырға йөрәге етмәй миһырбанлы ҡатындың. Әлбиттә, яндырылған яланды хәтерләткән йөрәгендә уға ҡарата хис юҡ. Ләкин иң һуңғы сиктә лә кеше булып ҡалырға кәрәк, тип балаларына шәфҡәтлелек һабағы күрһәтә оло йөрәкле әсә.
«Матур булып килә ҡалаһым!»
Рубенс, Кустодиев картиналарындағы тулы һылыуҡайҙарҙы хәтерләтә ине Рәсимә. Йөҙөнән йәшәү дәрте, сәләмәтлек бөркөлөп торған ҡатындың ҡаты ауырыуға тарыуын күптәргә күҙ алдына килтереүе лә ауыр булғандыр. Ләкин сир берәүгә лә һорап килмәй. Үкенескә ҡаршы, ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың байтағы кеүек, ул да һаулығын ҡайғыртмай йөрөп, күкрәгендәге шеш тамыр йәйгәс кенә үҙенә иғтибар иткән. Операция ярҙамында шеш менән бергә бер түшен дә алырға тура киләсәген ишеткәс, ул миңә былай тип белдерҙе: «Тик бер шарт менән – миңә яңы түш эшләп ҡуяһығыҙ!» «Ярай, тик был мәсьәләгә беҙ һуңғараҡ, ярты йылдан ҡайтырбыҙ», – тинем.
Операциянан һуң һауығыу осоро Рәсимә өсөн бик ауыр булды, яралары бөтәшмәй яфаланы. Артыҡ ауырлыҡлы кешеләрҙең күбеһе кеүек, ул юғары ҡан баҫымынан, шәкәр сиренән интегә ине, былар ялҡынһыныуға килтерҙе. Ләкин, ныҡ һыҙланһа ла, «аһ» тигәнен ишетмәнек. Киреһенсә, аҡ халатлылар менән дә, ауырыуҙар менән дә уйнап-көлөп, барыһының күңелен күтәреп йөрөнө. Кем-кем, ә ул, ғүмере буйы шәфҡәт туташы булып эшләүсе һылыу, йылы һүҙҙең, ихлас йылмайыуҙың дауалау көсөн яҡшы белә шул.
…Яңыраҡ мин кабинетта ауырыуҙарҙы ҡабул итеп ултырғанда ҡояштай балҡып Рәсимә килеп инмәһенме:
– Ярты йыл үтте. Мин түшемде тергеҙергә килдем!
Шуны әйтеп үтергә теләйем: беҙ, хирургтар, операция яһағанда түште һаҡлап ҡалыу мөмкин булһа, бөтәһен дә эшләйбеҙ. Ә күп туҡымалар зарарланып, шеш менән бергә түште лә алырға мәжбүрбеҙ икән, ҡатын-ҡыҙға эс туҡымаларын алып, түште тергеҙеп булыуы хаҡында әйтәбеҙ. Сөнки гүзәл заттың кәйефе, үҙбаһаһы өсөн был ҙур әһәмиәткә эйә – түштәр матурлыҡ, һаулыҡ билдәһе бит. Юғары технологиялы медицина ярҙамы программаһы сиктәрендә техник яҡтан ҡатмарлы ул операция бушлай башҡарыла.
Ләкин Рәсимәнең артыҡ ауырлығын, юғары ҡан баҫымын, шәкәр диабетын иҫәпкә алып, йәнә бысаҡ аҫтына ятыу организм өсөн ҙур һынау буласағын аңлатырға, кире һүрергә тырышам. Тик уның ныҡышмалығына ҡаршы торор көс юҡ ине.
– Мин кешеләр араһында эшләйем. Улар янында, ирем алдында матур булып килә ҡалаһым! Мин – ҡатын-ҡыҙ!
Операция һигеҙ сәғәт дауам итте. Наркоздан айнып, күҙҙәрен асҡан Рәсимә былай тине: «Мин яңынан матур! Мотлаҡ бәхетле буласаҡмын. Рәхмәт һеҙгә!» Бындай минуттарҙа бөтә арыуҙар юҡҡа сыға. Шул һүҙҙәрҙе әйткән ҡатын-ҡыҙҙар менән бергә үҙебеҙҙе лә бәхетле тоябыҙ.
Теги:


text:
Күкрәгемдә тынмаҫ йырҙарым бар
Хөсәйен Әхмәтов исмендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы йырсыһы Салауат Мөхәмәтйәров.
Белем нурын сәсә уҡытыусы.
Төбәк-ара башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының 2018 - йыл бәйгеһе иң яҡшы йыл педагогын асыҡланы.
Мәңгелек философик категорияларҙың береһе - матурлыҡ төшөнсәһе кешелек тормошоноң бөтә өлкәләрендә лә урын ала
Филология фәндәре докторы, ғалим Гөлнур Хөсәйенова һәм филология фәндәре кандидаты, шағирә Олеся Әхмәтрәхимова.
Таҡыя башлы ҡурайҙа,моңон сәскән ирҙәр бар
Ҡурайсы,педагог Илмир Мәхейәнов.
Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында "Зәйнәб Биишеваның тормошо һәм ижады" республика ижади проекттар конкурсы үтте.
«Ғаилә-туған тел һаҡсыһы» асыҡ республика конкурсы. Өфөнөң «Башҡортостан» дәүләт концерт залында еңеүселәр сығыш яһаны.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Башҡортостан ғалимдарының тикшеренеүҙәре III дәрәжә дипломға лайыҡ булды
Башҡортостандан профессор Михаил Доломатов Берлинда үткән нанотехнологиялар буйынса Европа конгресында III дәрәжә «Nanotech Europe 2009» дипломына лайыҡ булды. Башҡортостан социаль технологиялар институты профессоры форумда Башҡортостан ғалимдары исеменән сығыш яһаны.
Үҙенең “Наноэлектроника өсөн материалдар һәм молекуларҙың электрон структураһын билдәләүҙең ябай ысулдары” тигән докладында Михаил Юрьевич үҙ аспиранттары менән бергә әҙерләгән молекуляр ҡоролмаларҙың һәм наноматериалдарҙың электрон структураһын тикшереү нескәлектәренә ентекле туҡталды. Михаил Долматовтың тикшеренеү һөҙөмтәләрен белгестәр юғары баһаланы, һәм ул абруйлы наградаға лайыҡ булды.
Конгреста донъяның 50 иленән нанотехнологиялар өлкәһендәге күренекле ғалимдар, ҙур фирмалар белгестәре һәм етәкселәре ҡатнашты.


text:
Өфөлә Башҡортостандың мәғариф министры һәләтле уҡыусыларҙы бүләкләнеФото: автор фотоһы
Өфөлә Башҡортостандың мәғариф министры һәләтле уҡыусыларҙы бүләкләне
Өфөлә Башҡортостандың мәғариф министры һәләтле уҡыусыларҙы бүләкләнеФото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
20 майҙа Башҡортостандың Мәғарифты үҫтереү институтында Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһында еңеүселәр һәм призерҙар бүләкләнде. Һәләтле уҡыусыларҙы һәм уларҙың уҡытыусыларын Башҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова тәбрикләне.
«Ошо форумда ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы сәләмләү минең өсөн ҙур мәртәбә һәм шатлыҡ, — тип мөрәжәғәт итте ведомство башлығы. — Быйылғы уҡыу йылында 53 уҡыусы яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәште: уларҙың 43-ө Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһының һуңғы этабында еңеүсе һәм призер булды, 10-һы төрлө предметтар буйынса төбәк-ара һәм республика олимпиадаларында еңеү яуланы».
Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһы һәләтле балаларҙы асыҡлау маҡсатында уҙғарыла, тип билдәләне Гөлназ Шафиҡова.
Быйылғы уҡыу йылында республиканың олимпиада хәрәкәтендә 251 меңдән ашыу уҡыусы ҡатнашты. Төбәк этабында 2353 кеше үҙҙәренең белемен күрһәтте, уларҙың 61-е — еңеүсе, 504-е призер булды. Һуңғы этапта төбәктән 116 йәш интеллектуал ҡатнашты. Улар 21 предметтың 17-һе буйынса еңеү яуланы. Айырыуса хоҡуҡ (бер еңеүсе, туғыҙ призер), технология (биш призер), экология (дүрт призер) буйынса йыйылма командалар уңышлы сығыш яһаны.
Башҡортостан уҡыусылары һуңғы биш йылда тәүге тапҡыр рус теле, тарих, астрономия буйынса призер булды.
Сара барышында уҡыусылары Бөтә Рәсәй олимпиадаһында миҙалдар яулаған мәктәптәр билдәләнде: Өфөләге 153-сө лицей, 64-се һәм 39-сы гимназиялар, Республика башҡорт лицей-интернаты, 3-сө лицей-интернат һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы 7-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе.
Шулай уҡ Өфөләге 28-се һуҡырҙар мәктәп-интернатының туғыҙынсы класс уҡыусыһы Илмир Исмәғилев һәм уның уҡытыусыһы Вәсилә Байкова билдәләнде. Ул хоҡуҡ буйынса миҙал һәм призер дипломын яулаған.


text:
Шукшин рухы йәшәй30-09-2015, 01:05 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ул “Василий Шукшин” миҙалына лайыҡ булды. Бүләк Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уҙғарылған ХХV Халыҡ-ара Аксаков байрамының тантаналы кисәһендә тапшырылды.
– Миҙалды күкрәгемә таҡҡас, ҙур яуаплылыҡ тойғоһо кисерҙем, — тине Олег Ханов. — Шукшин — үҙ заманының алдынғы фекер эйәһе. Ул геройҙарының яҙмышы аша беҙҙе лә фекер йөрөтөргә мәжбүр итә.
Башҡорт дәүләт академия драма театрында 2011 йылдан Василий Шукшиндың хикәйәләре буйынса “Ҡыҙыҡ был тормош!..” спектакле бара.


text:
Тәбиғәткә ярҙамға ашығабыҙ
Шулай уҡ улар Набережная урамы буйлап йылғаға тѳшкән урында ағастар ултыртты. «Бельский» йылғаһы 3 йыл буйы «Экоэҙләнеү» берекмәһе тәрбиәләнеүселәре ҡарамағында. «Белорет районы шишмәләренең тере тауышы» экопроектына ярашлы йыл да уҙғарылған тикшеренеүҙәр һѳҙѳмтәһе йылғаның сифаты насарая барыуын күрһәтә. Был, әлбиттә, кешенең һыуҙы һәм тирә-яҡты бысратыуына бәйле.
Экологик ѳмәлә ҡатнашыусылар ҙур энтузиазм, оптимизм һәм хеҙмәт емештәренең бушҡа булмауына ышаныс һәм ѳмѳт менән таҙартты тирә-яҡты. Һѳҙѳмтәлә ҙур 35 тоҡ менән ҡаты кѳнкүреш ҡалдыҡтары йыйылды, йылға яры буйлап 50-нән ашыу үҫенте һәм ҡыуаҡлыҡ ултыртылды. Бѳтә материалдар ҙа Йәш натуралистар станцияһының тәжрибә участкаһынан алынды. Набережная урамы буйында йәшәгән халыҡ һәм ял итеүселәр рейдта ҡатнашыусыларҙың хеҙмәтенә битараф ҡалмаҫ һәм яңынан сүп-сар ташларға батырсылыҡ итмәҫ тип ышанғы килә. «Эскән ҡойоңа тѳкѳрмә» тип халыҡ юҡҡа ғына әйтмәгән.
А. Әхмәҙина,
Йәш натуралистар станцияһының экологик яҡтыртыу бүлеге мѳдире.


text:
Ауыл биләмәһе
Ауыл биләмәһе — Рәсәйҙә муниципаль берәмектәрҙең бер төрө, ҡағиҙә булараҡ, дөйөм биләмәгә берләшкән бер нисә тораҡ пункта (ҡасаба, ауыл, станица, хутор, ҡышлаҡ һ.б. тораҡ пунктар) урындағы үҙидараны халыҡ туранан-тура һәм (йәки) урындағы үҙидара органдары аша башҡара. Ауыл биләмәһе муниципаль район составына керә.
Росстат мәғлүмәттәре буйынса 2011 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Рәсәйҙә барлығы ауыл биләмәһе статусында 18 996 муниципаль берәмек бар (2010 йылдың 1 ғинуарында — 19591).
Был типтағы муниципаль берәмек 2003 йылдағы «Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында»ғы законында ҡаралған. Йыш ҡына ауыл биләмәһе совет осорондағы ауыл советы, йәки совет осорона тиклемге волость төшөнсәһенә тура килә. Мәҫәлән, Псков өлкәһе Псков районы «Тямшан волосы». Хәҙер ҡайһы бер өлкәләрҙә «ауыл советы» һүҙә ауыл биләмәһе синонимы булараҡ һаҡлана һәм, анахронизм булараҡ, атамаларҙа ҡулланыла. Мәҫәлән, Түбәнге Новгород өлкәһе Богородский районы Новино ауыл советы ауыл биләмәһе.
Ауыл биләмәһе территорияһында , ҡағиҙә булараҡ, бер ауыл тораҡ пункты йәки халҡы 1000 кешенән артыҡ ҡасаба (халыҡ тығыҙ йәшәгән урындарҙа 3000 кешенән артыҡ) һәм (йәки) дөйөм территорияға берләшкән халҡы 1000 кешенән аҙыраҡ (халыҡ тығыҙ йәшәгән урындарҙа 3000 кешенән аҙыраҡ) бер нисә ауыл тораҡ пунктын берләштерә.
Ауыл биләмәһенең административ үҙәге була. Административ үҙәктә Рәсәй Федерацияһының субъекттар законына ярашлы ауыл биләмәһенең вәкәләт органы урынлаша.
Ике йәки күберәк тораҡ пункттарҙы берләштергән ауыл биләмәһе сиктәре, ҡағиҙә булараҡ, йәшәүселәр админисьратив үҙәккә бер көн эсендә атлап барып ҡайтырлыҡ алыҫлыҡта билдәләнә. Халыҡ тығыҙлығы түбән, алыҫ һәм юлһыҙ урындарҙа башҡа төрлө булыуы мөмкин.
Ауыл биләмәһе халҡы бер нисә тиҫтәнән башлап 15—20 меңгә етеүе мөмкин.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әһлиуллина К. И. Ауыл биләмәһе // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Бранденбург
Бра́нденбург (нем. Brandenburg, т.-луж. Bramborska, үр.-луж. Braniborska) — Германия федераль штаты. Башҡалаһы — Потсдам.
Йөкмәткеһе
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бранденбург көнбайыштан Саксония-Анһальт, төньяҡтан Мекленбург — Алғы Померания штаты, көнсығыштан Польша, көньяҡтан Саксония штаты менән сиктәш. Ерҙәрҙең 30% урман биләй.
Ауыл хужалығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бранденбург ере ҡарағай урманы, күлдәр, һаҙлыҡлы урындарға бай. Ярлы, ҡомло тупраҡлы Бранденбург ерендә картуф һәм арыш уҫтерелә. Уңдырышлы тупраҡлы Уккермарк һәм Одербрухс ерендә бойҙай, шәкәр сөгөлдөрө һәм тәмәке үҫтерелә. Берлин тирәләй һәм Шпреевальд урманында еләк-емеш үҫтереү һәм малсылыҡ үҫеш алған.
Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Түбәнге Лужицала һоро күмер руднигы (Зенфтенберг янында) һәм текстиль фабрикаһы (Губен, Форст, Котбус) урынлашҡан. Аграр сектор иҡтисадтың төп өлөшөн алып тора. Урман күп булғанлыҡтан урман хужалығы иҡтисадта ҙур өлөш алып тора. Машиналар төҙөү, электороника, оптика, аҙыҡ һәм химия сәнәғәте үҫешкән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|af}} {{|hu}}


text:
- Подробности
- Просмотров: 303
МАХСУС ҠАСАБАЛАР, репрессияға дусар ителгәндәр һәм хәрби әсирҙәр өсөн торама пункттар. М.ҡ. район йәки ҡасаба комендатуралары эшләгән. М.ҡ. кәртәләнгән, унда даими махсус ҡарауыл торған; һөргөнгә ебәрелгәндәр ғаиләләре м‑н урынлашһын өсөн барактар төҙөлгән. Берләштерелгән баш сәйәси идаралыҡтың Лагерҙар б‑са баш идаралығы системаһында М.ҡ. 20 б. 30‑сы йй. ойошторола. Кулактар М.ҡ. тәүге төпләнеүселәре була: 1931 й. БАССР‑ҙан Урта Уралға, Ҡаҙағстанға, Себергә, СССР‑ҙың төньяҡ р‑ндарына 6042 ғаилә (32,3 мең кеше), Башҡортостандың урманлы р‑ндарына торф, ағас әҙерләү эштәренә, Өфөләге яңы төҙөлөштәргә 3409 ғаилә (14,6 мең кеше) оҙатыла. М.ҡ. урман сәнәғәте хужалыҡтары, төҙөлөүсе сеймал табыу һәм яғыулыҡ әҙерләү сәнәғәте пр‑тиелары (Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе, Өфө фанер комбинаты, Башҡ‑н сәнәғәт комб-тының Өфө үҙәк электр станцияһы һ.б.) эргәһендә ойошторола. 1931 й. М.ҡ. 5,8 меңгә яҡын ғаилә (30 мең тирәһе кеше) йәшәй. БАССР терр‑яһында Белорет р‑нында – Үрге, Урта һәм Түб. Төлмәй, Йырматау, Ҡапҡалы, Күҙйылға, Нура һәм Отнурок; Иҫке Күл районында – Вершина, Гоголевские Прудки, Каменное Заделье, Красивая Поляна, Осиновый Лог, Һалдыбаш, Саула; Ҡариҙел р‑нында — Берёзовый Лог, Үрге Резим, Иҫке Кирҙә, Йәнбәк; Дыуан р‑нында — Оло Көтөм, Күлвәрәш; Моторҙар з‑дында (ҡара: Богородский), Ҡаҙан‑турбина з‑дында, Өфө р‑нында Сипайлово, Южный һ.б. махсус ҡасабалар барлыҡҡа килә. 1940 й. М.ҡ. респ. 12,7 мең кешеһе (3110 ғаилә) йәшәй, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында М.ҡ. Ҡырымдан депортацияланған халыҡтар (5,7 меңгә яҡын кеше; болгарҙар, гректар, ҡараимдар, ҡырым татарҙары, сиғандар, әрмәндәр), ш. уҡ хәрби әсирҙәр, поляктар, Волга буйы немецтары һ.б. ебәрелә. 1949 й. БАССР‑ҙа 18,3 мең махсус күскенсе иҫәпләнә. 50‑се йй. уртаһында законһыҙ репрессияға дусар ителгән граждандарҙың (ҡара: Сәйәси репрессиялар) исемдәрен аҡлауға бәйле М.ҡ. бөтөрөлә башлай.
Әҙәб.: З е м с к о в В.Н. Спецпоселенцы (по документации НКВД — МВД СССР) // Социологические исследования. 1990. №11; шул уҡ. Массовое освобождение спецпоселенцев и ссыльных //Шунда уҡ. 1991. №1.
Р.А.Бикбаев, Р.А.Дәүләтшин
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Өфө эшҡыуарҙары өсөн бушлай консультациялар ойошторола
Өфө Эшҡыуарҙар берләшмәһенең йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә бәләкәй һәм урта бизнес субъекттары эшмәкәрлеге буйынса түләүһеҙ консультациялар үтәсәк. Улар эшҡыуарҙарҙың мәғлүмәтлелеген күтәреү һәм юридик белемен арттырыу маҡсатында ай һайын ойошторола.
9 ноябрҙә «Персонал туплау һәм уны өйрәтеүҙең һөҙөмтәле алымдары» темаһына консультацияны «Респект» хоҡуҡ компанияһының персонал бүлеге етәксеһе Лилиә Камалетдинова үткәрә.
16 ноябрҙә «Һалым һалыуҙы ҡулайлаштырыу һәм бухгалтерлыҡ иҫәбен алып барыуға сығымдарҙы кәметеү» темаһына «Бизнес-партнер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры урынбаҫары Диана Киселева кәңәштәрен бирәсәк.
22 ноябрҙә «Фонд АЯКС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директорының эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә булышлыҡ итеү буйынса урынбаҫары Ирек Ильясов бәләкәй һәм урта бизнес менән шөғөлләнеүҙең юридик аспекттары тураһында һөйләйәсәк.
Консультациялар 16 сәғәттән 18-гә тиклем Өфө ҡалаһы, СССР-ҙың 50 йыллығы урамы, 48/1 адресы буйынса үткәрелә. 241-47-44 телефоны аша алдан теркәлеү мотлаҡ.


text:
Ата-әсәләр өсөн кәңәштәр
Баланы нисек бар, шулай яратығыҙ…
Лицейҙың психологик ярҙам телефонына 8-917-786-40-30 һандары буйынса көн һайын 13 сәғәттән 14 сәғәткә тиклем шылтыратырға мөмкин.
Лицей психологы Гөлнара Сабир ҡыҙы Овтина баланы тәрбиәләүгә һәм башҡа төрлө психологик мәсьәләләргә бәйле һорауҙарығыҙға яуап бирәсәк. Ә хәҙер ул нисек итеп балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү тураһында һөйләй. Гөлнара Сабир ҡыҙы фекеренсә - баланы тәрбиәләгәндә иң мөһиме ҡысҡырмаҫҡа, баланы нисек бар, шулай яратырға. Шулай итеп…
- Баланың һорауҙарына тыныс һәм дөрөҫ яуап бирергә. Ашыҡһағыҙ, ваҡытығыҙ булмаһа ла ҡысҡыра башламағыҙ, уны ҡапыл бүлдермәгеҙ.
- Баланың һорауҙарын етди ҡабул итегеҙ.
- Баланың үҙе өсөн генә айырым бүлмә булырығыҙ.
- Бала үҙенең эштәрен һәм ҡаҙаныштарын күрһәтә алған урын булһын.
- Баланың өҫтәлендәге тәртипһеҙлек ижади эш менән бәйле булғанда әрләшмәгеҙ. Әммә эште тамамлағас урынын йыйыштырып ҡуйыуын талап итегеҙ.
- Баланы ниндәйҙер уңыштары өсөн түгел, ә нисек бар шулай яратыуығыҙҙы күрһәтегеҙ.
- Балаға ҡулынан килерҙәй эштәр ҡушығыҙ.
- Балаға үҙ пландарын төҙөргә, ҡарарҙар ҡабул итергә ярҙам итегеҙ.
- Эшенең һөҙөмтәләрен яҡшыртырға булышығыҙ.
- Үҙегеҙ менән ҡыҙыҡлы урындарға сәйәхәткә алығыҙ.
- Балағыҙҙың кәмселектәрен күрһәтеп башҡа балалар менән сағыштырмағыҙ.
- Баланы кәмһетмәгеҙ.
- Баланы үҙаллы фекер йөрөтөргә өйрәтегеҙ.
- Баланы китаптар, уйынсыҡтар менән тәьмин итеп тороғоҙ.
- Баланы төрлө ваҡиғалар уйлап сығарырға, фантазияларға өйрәтегеҙ. Быларҙы бергә башҡарығыҙ.
- Баланы кесе йәштән китап уҡырға өйрәтегеҙ.
- Уның ихтыяждарына иғтибарлы булығыҙ.


text:
Рәсәйҙең төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ министры Башҡортостанды илдең иң төҙөк төбәктәре иҫәбенә индерҙе Фото: Олег Яровиков
Рәсәйҙең төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ министры Башҡортостанды илдең иң төҙөк төбәктәре иҫәбенә индерҙе
Рәсәйҙең төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ министры Башҡортостанды илдең иң төҙөк төбәктәре иҫәбенә индерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы башлығы Михаиль Мень Ялта халыҡ-ара иҡтисади форумы барышында RT телеканалына биргән интервьюһында илдең иң төҙөк төбәктәрен атаны.
«Төҙөкләндереүгә килгәндә, Мәскәү, Санкт-Петербург хаҡында, Татарстан, Башҡортостан кеүек төбәктәр тураһында һөйләй алабыҙ. Мәскәү өлкәһендә төҙөк ҡалалар, Рәсәйҙең көньяғында — Ростов өлкәһендә, Краснодар крайында төҙөк муниципаль берәмектәр бар», — тине Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры.
Ведомство махсус төҙөкләндереү стандарттарын һәм ҡала мөхитен үҫтереү программаһын ғәмәлгә ашырыуҙы баһалау өсөн йәмәғәт киңлектәрен үҫтереү стандарттарын әҙерләй, тип өҫтәне Михаил Мень.
http://www.bashinform.ru/news/1148482-glava-minstroya-rossii-mikhail-men-nazval-bashkortostan-v-chisle-samykh-blagoustroennykh-regionov-st/


text:
Рхмт ег, барыы сн д! 5 кластан 11 класа тиклем бее класты етклгн, математика фнене серрен тшндргн Резида нр ыына : Хрмтле уытыусым! Ссклр менн берг бен пожелания выпускникам на башкирском языке абул ит оло рхмт ен. Килскт л бирен хоай ег бтм-ткнм тем. Егерме дрте бгн майы Ит алыр мер-мерг. ин, уытыусым, тормошомда Гел булыры кел тренд. Йыр «Уытыусыма». А.б. отлау сн класс еткселре Ймилова Резида нр ыына бирел. ( Резида нр ыы ре) А. Б. Хрмтле уытыусылар! Рхмт ее башкирском барыыа ла, бег, уыусылара белем, трби.
Поделись с друзьями
Рекомендуем посмотреть ещё:
Выпускной бал в начальной школе ( на баш. языке Залилова Розалия)
Конкурс пасхальных поделок для конкурсаФутаж с юбилеем стихСамое классное поздравление бабушкеШнуров стих про бургерФутаж для окончания фильма с днем рождения


text:
Фото:
«Шүлгәнташ» ҡурсаулығы Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт фонды грантын алды
Фото:
«Шүлгәнташ» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт фондының (WWF) “Рәсәй ҡурсаулыҡтары һәм тәбиғи парктары” программаһы тарафынан ойошторолған айырым һаҡланған тәбиғәт территориялары өсөн бәләкәй гранттар конкурсында еңеп сыҡты. Быйыл конкурс 12-се тапҡырына үткәрелә һәм ул “Тәбиғәтте һаҡлау хаҡына ҡурсаулыҡтың бизнес менән хеҙмәттәшлеге” девизы аҫтында үтә. Унда ҡатнашыусылар үҙ проектын эшләргә һәм уны тормошҡа ашырыу өсөн бизнес-партнерҙар табырға тейеш ине.
Ҡурсаулыҡ хеҙмәткәре Гөлназ Мөхәмәтйәрова һөйләүенсә, «Шүлгәнташ» ҡурсаулығының “Бер-беребеҙгә ярҙам итеп үҫәсәкбеҙ” исемле проекты конкурста еңеүсе бишәү иҫәбенә инде һәм грант яуланы. Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт фонды 400 мең һум бүләсәк, ҡалған сығымдар ҡурсаулыҡтың бизнес-партнерҙары иңенә төшә. Проектты тормошҡа ашырыуҙа ҡурсаулыҡ етәкселегенә Бөрйән районы муниципаль районы хакимиәте, «Ҡырағай бал» фәнни-производство үҙәге, «Тәңре» экологик берләшмәһе, «Шүлгән-тур» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ярҙам итте.
Хәҙер ноябргә тиклем ҡурсаулыҡҡа проектты тормошҡа ашырырға кәрәк. Ул солоҡ умартасылығының уникаль продукцияһын Рәсәй баҙарына сығарыуҙы, экскурсия-туризм хеҙмәтләндереүҙәрен камиллаштырыуҙы, ҡышҡы ялды үҫтереүҙе күҙ уңында тота. Проект сиктәрендә белгестәр туристик турҙарҙы йыл буйына тигеҙ бүлергә маташа. Бының өсөн июндә махсус диспетчер хеҙмәте ойоштороласаҡ, ул туристарға һал менән ағып төшөүҙәр, ат маршруттары тураһында хәбәр итәсәк һәм йәшәү урыны табып ҡуясаҡ.


text:
Ут һүрелмәҫ шундай ҡыҙҙар барҙа!Халҡыбыҙҙың данын, бәҫен арттырыусы Бәндәбикә, көрәштә бил бирмәгән Маянһылыу, ире менән француздарға ҡаршы яуға юлланған Аҫылбикә ише аҫыл ҡатындар хәтергә килде, уның ил намыҫын яҡлап, Ҡырғыҙстандың Солпан-ата ҡалаһына Икенсе Бөтә донъя күсмә...
Степь с ковылью белою – в памяти моейОна отчетливо помнит и головокружительный вкус каждой победы, и горечь поражений. Ей посчастливилось познать силу большой любви, которая выпадает на долю избранных. Она бежала сквозь ослепительно белые облака, по растянувшим до горизонта полям алых...
«Хәтеремдә –аҡ ҡылғанлы туғай...»Еңеүҙең башты әйләндерерлек тәме лә, еңелеү әсеһе лә уға үтә таныш. Булмышын һайланма заттарға ғына насип оло һөйөү балҡытҡан һөймәлекле йән ул. Аҡ болоттарға ҡағылып, улар аша гиҙеүе, офоҡҡа барып тоташҡан ал ләләләр яланы буйлап елеүе лә – һис...
Лилиә Биктимерованың бәхет утрауы...Күркәм залдар, алҡыштар, гөлләмәләр... – быларҙың береһе лә, әлбиттә, ғаилә татыулығын, аңлашып донъя көтөү бәхетен алмаштыра алмай. Аралары көндән-көн һыуына барыуын, бер-береһенән ситләшеүҙе тойоу Лилиәне ғазапҡа һала. «Әле ҡыҙыма ла әйтәм:...
Балҡыһын күңел ҡояшы!Туҡтауһыҙ ямғыр һибәләп тороуға ҡарамаҫтан, көҙҙөң үҙ матурлығы. Эҫелектәге кеүек әлһерәтмәй. Өйҙә йылы усаҡ яғып, тәмле сәйҙәр эсеп ултырыуға, яратҡан журналды ҡулға алып, күңелде нурландырыуға ни етә! Ә тышта – япраҡ яуыны! Туп-туп булып йылы яҡҡа...
“БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ”НЫҢ СЕНТЯБРЬ ҺАНЫНА КҮҘӘТЕҮКөҙгө һалҡын ямғырҙар яуғанда “Башҡортостан ҡыҙы”ның сентябрь һанын ҡулға алыу йәнгә йылы өҫтәп, күңелдә йәй ҡояшын балҡытыр. Был һанды асып ебәргән баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның баш һүҙендәге түбәндәге юлдар һәр ҡатын-ҡыҙ күңелендәге уйҙарға...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 663
ЕГЕҮЛЕ ТРАНСПОРТ, башҡорттарҙың ғәҙәттәге йөрөү саралары. Башлыса ат, һирәгерәк үгеҙ, дөйә еккәндәр. Һөйрәтке, саналы һәм тәгәрмәсле төрҙәре булған. Һөйрәтке, сана, арба айырыуса киң таралыу таба; улар имән, саған, йыла, ҡарама, ҡайын, уҫаҡ, йүкә, муйыл һ.б. ағастарҙан яһалған. Әҙерләмәне балта, ҡул бысҡыһы, ҡасау һ.б. м‑н эшкәрткәндәр; яһау өсөн иң ябайы һөйрәтке була. Арба, саналарға һыр, биҙәк төшөргәндәр. Транса, ҡайыр һ.б. ағас материалдарын тауҙан төшөрөү өсөн бәләкәй һайғауҙарҙан эшләнгән һөйрәтмә ҡулланылған; башлыса Башҡортостандың тау һәм таулы-урманлы төбәктәрендә таралған була. Айырыуса 4 метрлы ике һайғау м‑н ҙур имәндән яһалған һаласа киң ҡулланылған (тәртә остары эйәргә йәки дуғаға бәйләп ҡуйылған). Инйәр й. басс. икеле һөйрәткеләр таралған: ҙур һаласаға бәләкәйерәкте (бала һөйрәтке) таҡҡандар. Бөтә урында бесән әҙерләгәндә йәки бүрәнә сығарғанда бау һөйрәткеләр ҡулланылған (йыш ҡына арҡан остарына бәләкәй арҡыры ағас бәйләгәндәр); бесән ташығанда, нигеҙҙә, ҡайындан яһалған сыбыҡ һөйрәтке файҙаланғандар. Урман шырлығынан бүрәнәне сана һөйрәтке м‑н сығарғандар, ул осо бөгөлгән һәм йыуан арҡыры ағас м‑н тоташтырылған ике тәртәнән торған; ҡайһы ваҡыт тәртәгә ал тәгәрмәс ҡуйғандар. Ҡышын кеше ташыу өсөн, ш. иҫ. һунар ваҡытында, шыуман ҡулланылған: тәртәгә беркетелгән сана табанына ҡабыҡ ҡумта урынлаштырылған. Саналы Е.т. төп төрө булып сана иҫәпләнгән (йөк, екке, ш. иҫ. һунар, санаһы булған). 2 сана табанынан, 2 үрәсәнән, 3—5 пар тояҡтан һәм ҡараманан торған; төҙөлөшө б‑са тәпәш тояҡлы (йөк, екке) һәм бейек тояҡлы (екке, һунар) төрҙәргә бүленгән. Табандар, үрәсәләр, тояҡтар йәй, көҙ әҙерләнгән. Табан яһағанда әҙерләмәне башта ер өйгә йәки мунсаға ҡуйылған ҡаҙанда ебеткәндәр, артабан махсус станда бөккәндәр, ҡайһы ваҡыт ебетә торған әҙерләмәне тиреҫ аҫтына һалғандар. Ҡараманы муйыл, ҡарама йәки талдан эшләгәндәр, йыйырҙан алда уларҙың бөгөү урындарын эҫе һыуҙа йәки утта тотоп йомшартҡандар. Эш санаһы утын, бесән, һайғау ташыуҙа ҡулланылған. Бүрәнә ташығанда ҡайһы осраҡта уларға бәләкәй сана беркеткәндәр, бесән ташығанда арҡырыһына кәм тигәндә 1,5 м оҙонлоҡтағы 5 һайғау һалып киңәйткәндәр. Терәкле сана айырыуса киң таралған була, уны яһағанда табандарына ҡарата буй итеп һайғау түшәгәндәр, өҫтөнә ҡабыҡ, транса йәйгәндәр. Кеше ултыртыу, утын, бесән, мәғдән һ.б. ташыу өсөн ҡулланғандар. Мәғдән санаһының табаны ҙурыраҡ итеп, ныҡлы бейек тояҡ ҡуйып, оҙонораҡ һәм киңерәк эшләнгән; екке сана ҡыҫҡараҡ яһалған, кашауай һәм ярым кашауай саналарҙың артлы ултырғысы булған; һунар санаһы бейек тояҡлы һәм өҫтәмә үрәсәләр ярҙамында эшләнгән ҡумталы булып, ул ҡумтаның бер мөйөшөнә мылтыҡ ҡуя торған саталы таяу беркетелгән, ш. уҡ ҡыҫҡа булған. Нигеҙҙә, Башҡортостандың урманлы төбәктәрендә һуйыр, ҡор һунарына барғанда файҙаланылған. Тәгәрмәсле транспорт екке һәм йөк ташыу өсөн булған. Йөрөү өлөшөн 1 йәки 2 пар ағас тәгәрмәс (алғылары һәм артҡылары йыш ҡына ҙурлығы б‑са айырылған) тәшкил иткән, уларҙың туғыны муйыл йәки ҡайын сыбыҡ, тимер ҡоршау м‑н уратылған. Тәгәрмәстең арасаһы — имәндән, күсәре һәм урҙаһы ҡайындан эшләнгән. Ғәҙәттә, башҡорттар йәйләүгә сыҡҡанда 2 тәгәрмәсле көплө көймә арба м‑н йөрөгән, уның өҫтө аҡ (аҡ көймә) йәки күк (күк көймә) кейеҙ, ҡайһы ваҡыт бының өсөн махсус иләнгән ат тиреһе м‑н көпләнгән (тәртәләре күсәрҙе үтеп сығып торған). 4 тәгәрмәсле арбалар (йәшник арба) киң таралған, уның һөлдәһе 2 йәки бер нисә урҙанан торған. 2,5 м тиклем оҙонлоҡтағы ҡыҫҡа арбалар (күкрәк арба, ҡыҫҡа күкрәк, йәштек арба) киң таралған, уларҙы тәрән (Башҡортостандың таулы урындарында) һәм һай (яланлы төбәктәрҙә) итеп таҡта, ҡабыҡ, сыбыҡтан үрелгән ҡумталы итеп эшләгәндәр. Бүрәнә, һайғау ташыу өсөн 3—6 м еткән оҙон арбалар файҙаланылған; урман кәсептәре һәм тау сәнәғәте үҫешкән төбәктәрҙә киң таралған. Бөтә ерҙә лә бесәнде, көлтәне тәрән һайғау йәки үрелгән ҡумталы оҙон риҙуан арбаларҙа ташығандар. Йәйге екке арбалар күп төрлө: ике тәгәрмәсле арбалар, кырандастар, еңел арбалар һ.б. киң таралыу тапҡан. Екке саналар һәм арбаларҙы, аттарҙы һәм егеү кәрәк-ярағын төрлө байрамдар ваҡытында матур яулыҡтар, таҫмалар, һөлгөләр һ.б. м‑н биҙәгәндәр. Ғәҙәттә, туйҙа ҡунаҡ һанын дуға (1 дуға — ирле-ҡатынлы 1 пар; 12‑гә тиклем) һанына ҡарап иҫәпләү ҡабул ителгән. Төрлө төҙөлөшлө һөйрәткеләр, саналар һәм арбалар мордва, татар, удмурт, урыҫ, сыуаштарҙа һәм Башҡортостандың башҡа халыҡтарында таралған була. 20 б. башҡорттар сана һәм арбаларҙың, тау-урманлы төбәктәрҙә һөйрәткеләрҙең дә төрлө төрҙәрен эшләү традицияларын һаҡлаған, уларҙы хужалыҡта киң файҙаланыуҙы дауам иткән.
Әҙәб.: Муллагулов М.Г. Упряжной транспорт у восточных башкир в конце XIX — начале XX в. //Культура и быт башкир. Уфа, 1978.
М.Ғ.Муллағолов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Бушлай хосусилаштырып ҡалығыҙ
30 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Дәүләт һәм муниципаль торлаҡ фондынан торлаҡты халыҡҡа хосусилаштырыу юлы менән биреү ваҡыты мартта тамамлана.
Дәһшәтле ваҡиғаға - 70 йыл
30 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Сталинград һуғышында Совет ғәскәрҙәренең немец-фашист илбаҫарҙарын ҡыйратыуына 70 йыл тулыу айҡанлы, Рәсәй почтаһы "Сталинградты обороналаған өсөн" миҙалы менән бүләкләнгән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына ил Президенты Владимир Путиндың ҡотлауҙарын ебәрә башланы.
Хеҙмәт пенсияһы арта
30 января 2013 йыл | Йәмғиәт
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Ҡарарына ярашлы, 1 февралдә бөтә төр хеҙмәт пенсиялары 6,6 процентҡа арта.
Тел байлығы
30 января 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Зәйнәб Биишева исемендәге "Китап" нәшриәтендә Жәлил Кейекбаевтың "Ғилми хеҙмәттәр һәм һайланма әҫәрҙәр" йыйынтығының I томы донъя күрҙе.
Лайыҡлы еңеү – Красноусол волейболсыларында
30 января 2013 йыл | Спорт
Шәмбе көндө Красноусолда В.И.Воробьев кубогына волейбол буйынса район турниры үтте. Ярыш 3-сө мәктәптә һәм Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә барҙы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 634
“ЕҘЕМ ТӘБИҒИ ПАРКЫ”, урындағы әһәмиәтле ландшафлы тәбиғи парк. 2005 й. уникаль тәбиғәт комплекстарын, хайуан һәм үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәрен һаҡлау, ял һәм туризм ойоштороу өсөн булдырылған. Ғафури р‑ны сигендә Еҙем й. басс. буйында урынлашҡан. Майҙаны — 38,1 мең га, 90%‑тан күберәген урман биләй. “Е.т.п.” терр‑яһында 68 мәмерйә, ш. иҫ. Киндерле, Октябрь һ.б. бар. Рельефы тәпәш таулы. Киң япраҡлы һәм ҡатнаш, һирәгерәк ҡуйы ылыҫлы урмандар таралған. Еҙем һәм уның ҡушылдыҡтары үҙәнендә ерек-муйыл, ҡарама‑муйыл ағаслыҡтары, яр буйы, һыу һәм ҡырсынташ үҫемлектәре таралған.
“Е.т.п.” флораһында 500‑гә яҡын ҡатмарлы төҙөлөшлө көпшәле үҫемлек иҫәпләнә, ш. иҫ. 20 реликт (кесерткән япраҡлы ҡыңғырау сәскәһе, казак артышы, бейек бүтәгә һ.б.) һәм 13 эндемик (имәнлек айыутабаны, урал еҙтөймәһе, башҡорт ҡояшсәскәһе һ.б.). БР-ҙың Ҡыҙыл китабына үҫемлектәрҙең 22 һирәк төрө (Клер астрагалы, энә япраҡлы ҡәнәфер һымаҡтар, йәшел таш абағаһы, оҫҡон һ.б.), улар араһынан кәкүк ситеге, әҙрәсгөл, йомшаҡ ҡылған, шырт еҙүлән, Литвинов торна борсағы, төньяҡ шиверекия үләне РСФСР-ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
“Е.т.п.” фаунаһы төрлө. Хайуандарҙың 15 һирәк төрө РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән. Ҡоштарҙың 81 төрө, ш. иҫ. һирәк төрҙәре (ҡара ҡауҙы, бөркөт, көйөлдө, ҡом һайыҫҡаны, ҡарағош, сапсан, кәлмәргән һ.б.) оя ҡора. Йылғаларҙа шаршы күкене, зөгәй, европа бәрҙеһе һ.б. йәшәй. “Е.т.п.” тәбиғәте тураһында мәғлүмәттәр Ә.З.Гәрәев, И.К.Кудряшов, Ю.Е.Лобанов, А.И.Смирнов, Ю.В.Соколов хеҙмәттәрендә килтерелә. Терр‑яһын А.М.Волков, А.Ә.Мулдашев, А.С.Әйүпов һ.б. өйрәнгән.
Әҙәб.: Лобанов Ю.Е. Уральские пещеры. Свердловск, 1979; Смирнов А.И., Соколов Ю.В. Пещеры горной части Башкирии (Южный Урал). Уфа, 1993.
Э.П.Позднякова
Тәрж. З.Б.Латипова


text:
18 һәм 19 февралдә Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында – Асыҡ ишектәр көндәре
БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы Асык ишектәр көнөн үткәрә. Йыл һайын төбәктең министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте хеҙмәткәрҙәре, академия етәкселәре абитуриенттар, студенттар һәм уҡыу йорттарын тамамлаусылар менән осраша.
18 февралдә Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы магистратураға инергә теләүселәр, шулай уҡ фән һәм мәғариф өлкәһендәге көнүҙәк мәғлүмәттәр менән ҡыҙыҡһынған һәр кем өсөн Асыҡ ишектәр көнөн үткәрә. Сара сиктәрендә пленар ултырыш, магистр программаларының презентацияһы, шулай уҡ тренингылар һәм семинарҙар үткәреләсәк.
19 февралдә бындай сараны академия дөйөм белем биреү мәктәбен, урта һәм юғары һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар өсөн үткәрәсәк. Уның сиктәрендә түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ, абитуриенттар факультет декандары, республиканың билдәле бизнес-тренерҙары менән аралашасаҡ.
Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығы менән берлектә «Һөнәрҙе уңышлы һайлау» темаһына бушлай профессиональ тест үткәрәсәк.
Асыҡ ишектәр көнө Өфө ҡалаһы, Әхмәтзәки Вәлиди урамы, 40 (420-се аудитория) адресы буйынса үтәсәк. Башлана – 11 сәғәттә.


text:
Башҡорт классиктарын Иорданияла тәржемә итергә әҙерҙәр
Башҡорт әҙәбиәте классиктарын тиҙҙән Иорданияла ғәрәп теленә тәржемә итә башлауҙары ихтимал. Был турала кесе йома көнө «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Башҡорт-ғәрәп дуҫлығы йәмғиәте идараһы ағзаһы, БР Президенты Хакимиәтенең Ижтимағи-сәйәси үҫеш бүлеге мөдире урынбаҫары Гөлнур Ҡолһарина хәбәр итте.
— Күптән түгел Йәмғиәтебеҙ делегацияһының Сирияға һәм Иорданияға сәфәре барышында беҙ Иордания Яҙыусылар лигаһы вәкилдәре менән осрашыу үткәрҙек, — тине ул. — Беҙ уларҙың Чехов һәм рус әҙәбиәтенең башҡа классиктарының әҫәрҙәрен әүҙем тәржемә итеүен белдек. Иордан яҙыусылары әйтеүенсә, улар башҡорт әҙәбиәтен тәржемә итеү менән дә шөғөлләнергә теләй. Үҙ сиратында, улар үҙ әҫәрҙәренең дә беҙҙең республикала тәржемә ителеүе менән ҡыҙыҡһынды. Бындай хеҙмәттәшлекте юлға һалырға мөмкин һәм ул беҙҙең, шулай уҡ иордан мәҙәниәтен байытасаҡ, тип уйлайым.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ғәрәп дипломаттары менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе
Фото:
Кисә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһындағы ғәрәп дәүләттәренең дипломатик корпусы делегацияһы менән осрашты. Делегация составында Кувейт, Сауд Ғәрәбстаны, Алжир, Палестина, Мавритания, Ираҡ һәм Йемен вәкилдәре бар ине. Ғәрәп илселәре Башҡортостандың иҡтисади ҡеүәттәре менән танышырға һәм төбәк менән артабан хеҙмәттәшлек итеү өсөн өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙе билдәләргә ниәтләй.
— Башҡортостан Республикаһы ғәрәп дәүләттәренең дипломатик корпусын тәүге тапҡыр ҡабул итә, һәм был беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был үҙ-ара хөрмәт, дуҫлыҡтың һәм киләсәктә тығыҙ хеҙмәттәшлек итеүҙең билдәһе. Ғәрәп донъяһы менән беҙҙең республиканы күптәнге тарихи тамырҙар, мәҙәниәт, дин бәйләй. Республика халҡының ҙур өлөшө ислам динен тота. Беҙҙә меңдән ашыу мәсет бар, мосолман гәзит-журналдары нәшер ителә, электрон киң мәғлүмәт саралары эшләй.
Президенттың билдәләүенсә, Башҡортостанда Башҡорт-ғәрәп дуҫлығы йәмғиәте әүҙем эш алып бара. Һуңғы арала республиканың ғәрәп донъяһы менән хеҙмәттәшлеге лә әүҙемләшкән: иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәр үҫешә, Башҡортостан делегацияһы ғәрәп илдәренә бара, тауар әйләнеше арта.
— Тауар әйләнеше күрһәткестәре тағы ла юғарыраҡ булһын ине,— тигән теләген белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Беҙҙең бурыс иҡтисади мөнәсәбәттәрҙең даими үҫешергә тейешлегенә ҡайтып ҡала.
Ғәрәп ҡунаҡтары саҡырылған «Ҙур химия» форумына килгәндә иһә, Президент был майҙандың сит ил партнерҙары араһында ҙур абруй яулай барыуын билдәләне.
— Ғәрәп илдәрендә нефть һәм газ химияһы бик юғары темптар менән үҫешә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ғәрәбстандан килгән коллегаларыбыҙҙы яңы партнерҙар һәм перспективалы проекттар ҡыҙыҡһындырыр, тип ышанам. Йәнә беҙ төҙөлөш, фармацевтика һәм медицина мәсьәләләрендә үҙ-ара эшмәкәрлек итергә теләр инек. Аграр секторҙа хеҙмәттәшлекте арттырыуға ла иҫәп тотабыҙ. Башҡортостан уңдырышлы ерҙәргә һәм етди агрокомплекс ҡеүәттәренә эйә.
Рөстәм Хәмитов ғәрәп бизнесмендарының республиканың күләмле иҡтисади программаларында әүҙем ҡатнашыуын теләне. Уның әйтеүенсә, ғәрәп илдәре менән дуҫлыҡ төбәк өсөн ҙур әһәмиәткә эйә.
— Иҡтисадта ла, мәҙәниәттә лә берлектә ҙур эштәр алып барырбыҙ, тип ышанам, — тине Президент. – Аныҡ проекттарға күсергә ваҡыт. 2012–2013 йылдарҙа беҙҙе яңы үҫеш көтә.
Ғәрәп дәүләттәре дипкорпусы башлығы, Кувейт Дәүләтенең Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Насир Хажи Ибраһим Әл Мөзәйен, бында күрһәтелгән илдәрҙең етәкселәре республика менән мөнәсәбәттәрҙе нығытыр өсөн барыһын да эшләйәсәк, тип вәғәҙә бирҙе. Ул ислам донъяһы илдәренең Рәсәй төбәктәре менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек итергә ынтылыуын хуплаған РФ Сит ил эштәр министрлығының ролен айырым билдәләп үтте.
Уның һүҙҙәренсә, ғәрәптәр Башҡортостан менән нефть эшкәртеү һәм аграр сектор өлкәһендә хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй. Уларҙы иң элек республикала ныҡ алға киткән ауыр нефтте эшкәртеү ҡыҙыҡһындыра. Йәнә ғәрәп компаниялары иген үҫтереү өсөн республика ерҙәрен ҡуртымға алырға әҙер. Бынан тыш, ғәрәп ҡунаҡтары төбәктәге туризм, айырыуса һауыҡтырыу өлкәһендәге туризм, шулай уҡ Күҙ һәм пластик хирургияһы үҙәге менән ентекләберәк танышырға теләк белдерҙе.
— Беҙҙең маҡсат – республика менән танышыу, хеҙмәттәшлек итеү өсөн төбәктең мөмкинлектәрен асыҡлау, — тип хәбәр итте Әл Мөзәйен әфәнде. – Нефть табыу, нефть эшкәртеү һәм нефть продукттары етештереүҙән тыш, беҙҙе Башҡортостанда иген үҫтереү һәм малсылыҡты, айырыуса хәләл ит етештереү йүнәлешен үҫтереү ҡыҙыҡһындыра. Бынан тыш, санатор-курорт дауаланыу өлкәһендә лә Башҡортостандың мөмкинлектәре ҙур.
Осрашыуҙы тамамлап, Рөстәм Хәмитов дипломаттарға тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә әҙер булыуҙары өсөн рәхмәт белдерҙе, ғәрәп ҡунаҡтарҙы республикаға ял итергә килергә саҡырҙы.


text:
Шәхесен ололоҡлаған халыҡ үҙе бөйөк
23 июня 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Йәмғиәт
Районыбыҙ күренекле шәхестәргә бик бай. Яңғыҙҡайын ауылы ла илебеҙгә бик күп шәхестәр үҫтергән. Бер түгел ике Советтар Союзы Геройы, Белоруссия партизаны, ҡаһарман яугир Сәйфулла Мәжитов, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Винер Ғафаров һәм башҡа шәхестәр менән ауылдаштары хаҡлы ғорурлана ала. Шулар араһында яҙыусы, шағир, публицист булып танылған Рәшит Сабитов айырым бер урын биләй.
Ташҡалҡан
23 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Яҙыр һүҙем таш тауы - Ташҡалҡан ту-раһында. Был хозур урын Сәйетбаба ауылынан 15 саҡрым алыҫлыҡта Теләпәй тигән яланда урынлашҡан.
Уның башына менеп ял итеп ултырғаным да бар. Тәбиғәт күренештәре, Урал тауының армыт-армыт тауҙары алыҫтарҙан күренеп ята. Тәбиғәттең матурлығы иҫ китмәле! Ана, Ташкиҫкән кисеүе, Аҡсар һырты, Үләтле, Ҡарамалы яҡтары күренә. Былар барыһы ла саф һыулы Мәндем йылғаһы бу-йында урынлашҡан. Йылға балыҡҡа бик бай – унда бағыр, бәрҙе, суртан, шамбы, боғара һәм башҡа төр балыҡтар бар. Сөнки халыҡ был тирәлә һирәк йөрөй.
Күп йылдар элек «Йондоҙ» колхозы ваҡытында бер 3-4 аласыҡ бар ине, май бешеп, ҡатыҡ-ҡорот әҙерләп ауылға алып ҡайта торғайнылар. Теләпәй яланы еләкле, бөрлөгәнле, көртмәлелек тә бар. Хәҙер унда зифа ҡарағай-шыршылар үҫә. Сабынлыҡтар ҙа етәрлек, ауыл халҡы ла, көтөү ҙә барып етмәй бында.
Ханнан БАЙБУЛДИН.
Сәйетбаба ауылы.
Уның башына менеп ял итеп ултырғаным да бар. Тәбиғәт күренештәре, Урал тауының армыт-армыт тауҙары алыҫтарҙан күренеп ята. Тәбиғәттең матурлығы иҫ китмәле! Ана, Ташкиҫкән кисеүе, Аҡсар һырты, Үләтле, Ҡарамалы яҡтары күренә. Былар барыһы ла саф һыулы Мәндем йылғаһы бу-йында урынлашҡан. Йылға балыҡҡа бик бай – унда бағыр, бәрҙе, суртан, шамбы, боғара һәм башҡа төр балыҡтар бар. Сөнки халыҡ был тирәлә һирәк йөрөй.
Күп йылдар элек «Йондоҙ» колхозы ваҡытында бер 3-4 аласыҡ бар ине, май бешеп, ҡатыҡ-ҡорот әҙерләп ауылға алып ҡайта торғайнылар. Теләпәй яланы еләкле, бөрлөгәнле, көртмәлелек тә бар. Хәҙер унда зифа ҡарағай-шыршылар үҫә. Сабынлыҡтар ҙа етәрлек, ауыл халҡы ла, көтөү ҙә барып етмәй бында.
Ханнан БАЙБУЛДИН.
Сәйетбаба ауылы.
Уңған күршеләрем
23 июня 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ғаилә - тәү ҡарамаҡҡа йәмғиәттең ябай ғына күҙәнәге. Әммә был төшөнсә артында кешенең шәхси бәхет һәм тулы ҡанлы матур тормош хаҡындағы хыялдары ята. Ысынлап та, йәмғиәттә ғаиләнән дә мөһимерәк нимә бар?!
Ир аҫылы эштә һынала
23 июня 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Уңғандарыбыҙ
"Урожай” КХ ЯСЙ-е етәксеһе Нәжип Мәжит улы Хисаметдинов ошо көндәрҙә үҙенең алтын юбилейын билдәләй.
Үлемгә этәреүселәргә ҡаршы
23 июня 2017 йыл | Хоҡуҡ, Йәмғиәт
Рәсәй Федерацияһының Енәйәт кодексына үҙ-үҙеңде үлтереүгә этәргән йәки үҙ-үҙеңде үлтереүгә булышлыҡ иткән, үҙ-үҙеңде үлтереү теләге уятҡан эшмәкәрлек ойошторған, шулай уҡ бәлиғ булмағандарҙы уның ғүмере өсөн хәүефле булған ғәмәлдәр ҡылыуға йәлеп иткән өсөн енәйәт яуаплылығын билдәләгән 110.1, 110.2 һәм 151.2-се яңы статьялар өҫтәлде.


text:
Табын йәштәре йыйыла
18 июля 2017 йыл | Йәмғиәт
Быйыл февраль айында Табын ырыуы вәкилдәренең IV йыйыны уҙғайны. Ошо йыйында Табын ырыуы йәштәренең йыйынын уҙғарыу тәҡдиме индерелде.
Табын ырыуы йәштәренең йыйыны 22 июлдә Архангел районының Абҙан ауылы эргәһендә, йәмле Инйәр бу-йында үтәсәк. Бында йәштәр тирмәләр ҡороп, төрлө спорт ярыштарында ҡатнашып, йыр-бейеүҙә маһирлыҡтарын күрһәтәсәк. Башҡортостандың 100 йыллығына арнап, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты менән берлектә уҙғарыласаҡ сарала милли көрәш, уҡтан атыу, шахмат, йүгереү, һикереү, гер күтәреү кеүек спорт ярыштары буласаҡ. Шулай уҡ милли кейемдәр, биҙәүестәр күргәҙмәһе, милли аш-һыу, йыр-бейеү конкурстары уҙғарыу ҡаралған. Табын ырыуы йәштәре йыйынында беҙҙең ра-йондан да делегация ҡатнашыуы көтөлә.
Табын ырыуы йәштәренең йыйыны 22 июлдә Архангел районының Абҙан ауылы эргәһендә, йәмле Инйәр бу-йында үтәсәк. Бында йәштәр тирмәләр ҡороп, төрлө спорт ярыштарында ҡатнашып, йыр-бейеүҙә маһирлыҡтарын күрһәтәсәк. Башҡортостандың 100 йыллығына арнап, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты менән берлектә уҙғарыласаҡ сарала милли көрәш, уҡтан атыу, шахмат, йүгереү, һикереү, гер күтәреү кеүек спорт ярыштары буласаҡ. Шулай уҡ милли кейемдәр, биҙәүестәр күргәҙмәһе, милли аш-һыу, йыр-бейеү конкурстары уҙғарыу ҡаралған. Табын ырыуы йәштәре йыйынында беҙҙең ра-йондан да делегация ҡатнашыуы көтөлә.
Гран-при алдылар
18 июля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
15 июлдә Өфөләге "Ватан” этнопаркында үткән башҡорт бейеүҙәрен башҡарыусыларҙың "Байыҡ”
республика балалар телевизион бәйгеһендә беҙҙең балалар ҙур уңыш яуланы.
"Төлкәҫ” бейеү ансамбле (етәксеһе - Айгөл Буранова) 10 йәшкә тиклемге йәш төркөмөндә тулы ансамблдәр араһында төп бүләкте - Гран-при яуланы. Ә "Быҙыбыт” өлгөлө балалар ансамбле солистары Илшат Ҡотов менән Ильвина Мөхәмәтова (художество етәкселәре – Илшат Хәбибуллин) ошо уҡ йәш төркөмөндә лауреат булдылар. Йәш артистарҙы һәм уларҙың етәкселәрен, ата-әсәләрен ҙур еңеү менән ҡотлайбыҙ!
республика балалар телевизион бәйгеһендә беҙҙең балалар ҙур уңыш яуланы.
"Төлкәҫ” бейеү ансамбле (етәксеһе - Айгөл Буранова) 10 йәшкә тиклемге йәш төркөмөндә тулы ансамблдәр араһында төп бүләкте - Гран-при яуланы. Ә "Быҙыбыт” өлгөлө балалар ансамбле солистары Илшат Ҡотов менән Ильвина Мөхәмәтова (художество етәкселәре – Илшат Хәбибуллин) ошо уҡ йәш төркөмөндә лауреат булдылар. Йәш артистарҙы һәм уларҙың етәкселәрен, ата-әсәләрен ҙур еңеү менән ҡотлайбыҙ!
Әфлисун – витаминдар сығанағы
14 июля 2017 йыл | Кәңәштәр
Әфлисундың тыуған иле булып Көньяҡ Ҡытай һанала. Беҙҙең эраның башында ул Һиндостанда күренә башлай, ә унан инде ғәрәптәр әфлисунды Мысырға, Сүриәгә һәм Африканың Көнсығыш яры буйҙарына сығара. Тәүге йөрөтөүселәр әфлисунды лимон менән бергә Европаға индерә.
Тарихи атамалар онотолмаһын
14 июля 2017 йыл | Хаттар, Йәмғиәт
Һуңғы йылдарҙа беҙҙең районда ла туризмды үҫтереү буйынса күп кенә эштәр башҡарыла. Һуңғы ҡыңғырауҙан һуң уҡыусылар 1-2 көнлөк, өлкән класс уҡыусылары оҙайлыраҡ ваҡытҡа туристик сәйәхәттәргә сыға. Сәйәхәткә сығыр алдынан маршрут карталары төҙөлә, барып күрә торған тау, йылға һәм башҡа урындарҙың атамалары өйрәнелә.
ГИМНАЗИЯ ЙӘЙЛӘҮЕНДӘ
14 июля 2017 йыл | Мәғариф, Хаттар
19 июндә мине район үҙәгендәге Красноусол башҡорт гимназияһының башланғыс класс уҡыусылары ял иткән "Йәйләү” ял лагерына ҡунаҡҡа саҡырҙылар.
"Йәйләү”ҙәге уҡыусылар менән ихлас күңелдән аралашып ҡайттым. Улар сәхнәгә сығып, теҙелешеп баҫып шиғырҙарымды яттан уҡынылар, һорауҙар бирҙеләр.
"Йәйләү”ҙәге уҡыусылар менән ихлас күңелдән аралашып ҡайттым. Улар сәхнәгә сығып, теҙелешеп баҫып шиғырҙарымды яттан уҡынылар, һорауҙар бирҙеләр.


text:
Ғәйшә ана
Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллалаһу-ғәләйһис-сәләмдең ҡатыны Хәҙисә анабыҙ вафат булғас, рәсүл төш күрә. Төшөндә Ябраил фәрештәһе уға бер ҡыҙ рәсеме һалынған ҡумта тоттора һәм: «Эй, Аллаһ илсеһе! Был һылыу һинең ҡатының буласаҡ. Ул һине бәхетле итәсәк һәм яңғыҙлыҡ ғазабынан ҡотҡарасаҡ», – ти. Пәйғәмбәр ҡумтаны асҡас, Ғәйшәнең һүрәтен күрә. Был төштән аңлашылыуынса, Аллаһ Тәғәлә рәсүлебеҙҙең Ғәйшәне ҡатын итеп алыуын теләгән.
Ғәйшә ана Мәккә ҡалаһында 614 йылда тыуған. Әсәһе Умму Руман бинт Әмир ибн Уваймир Кинан нәҫеленән була. Атаһы – Әбүбәкер Сиддыҡ – рәсүлебеҙҙең иң яҡын дуҫы, рухи яҡтан рәсүлебеҙҙән һуң икенсе кеше булып тора. Ғәйшә ата-әсәһе йортонда пәйғәмбәр тураһында ишетеп үҫә.
Мөхәммәт саллалаһу-ғәләйһис-сәләм менән Ғәйшә радыйАллаһу ғәнһүнең туйҙары шәүүәл айында үтә. Ул – рәсүлдең өсөнсө ҡатыны (Хәҙисә менән Ғәйшә араһында тағы бер ҡатынға өйләнгән була). Улар никахлашҡас, бергә туғыҙ йылдан ашыу донъя көтәләр. Төрлө ауырлыҡтарҙы бергә кисерәләр. Ғәйшә анабыҙ рәсүлебеҙ менән бергә күп һуғыштарҙа ла ҡатнаша. Мәҙинәлә саҡта ауырыуҙарҙы һәм яралыларҙы ҡарай. Ухуд һуғышы ваҡытында ул ризыҡ һәм һыу ташый.
Пәйғәмбәребеҙгә Ябраил фәрештәһе башҡа ҡатындары янында саҡта түгел, нәҡ Ғәйшәһе эргәһендә мәлдә килер була. Ҡөрьәндә бер нисә аят та Ғәйшә анабыҙға арнап индерелгән.
Ғәйшә анабыҙ аҡ йөҙлө, һылыу булыуы һәм тәрбиәле, аҡыллы, ҡыҙыҡһыныусан холҡо менән айырылып тора. Йәш кәләше менән пәйғәмбәребеҙ йүгереп, уҙышып уйнай, уны гел үҙе менән бергә йөрөтә.
Рәсүлебеҙ Ғәйшәне ныҡ ярата, уға үҙенең белгәненең күбеһен һәм Ҡөрьәнде аңлатып ҡалырға тырыша. Ғәйшә ул замандың иң күренекле дин ғалимдарының береһе була. Йәш һәм хәтере яҡшы булыу сәбәпле, уның тарафынан 2210 хәҙис беҙҙең көнгәсә килеп еткән.
Ғәйшә анабыҙ тапшырған бер хәҙисте бәйән итәйек. Бер ваҡыт Аллаһ илсеһе Ғәйшәгә былай тигән: «Әй, Ғәйшә! Дүрт әйберҙе эшләмәйенсә йоҡларға ятма: 1) Ҡөрьәнде тулыһынса уҡып бөтмәйенсә; 2) Минең һәм башҡа пәйғәмбәрҙәрҙең шәфәғәт ҡылыуына өлгәшмәйенсә; 3) барлыҡ мөьминдәрҙең ризалығын алмайынса; 4) хаж ҡылмайынса», – тигән.
«Атай-әсәйем менән ант итәм, мин был хәтлемде ҡыҫҡа ваҡытта эшләй алмайым», – тигән Ғәйшә.
Аллаһ Илсеһе йылмайып: «Бынан да еңел нәмә бармы икән, Ғәйшә?! Өс тапҡыр «Ихлас» һәм бер тапҡыр «Фатиха» сүрәһен уҡыһаң, һин бар Ҡөрьәнде уҡып сыҡҡан булып иҫәпләнерһең. Миңә һәм башҡа пәйғәмбәрҙәргә «салауат» әйтһәң, беҙҙең яҡлауға өлгәшә алырһың. Аллаһтан барлыҡ мөьминдәрҙең гонаһтарын ғәфү итеүҙе һораһаң, уларҙың ризалығына ирешерһең. Ә «Сүбхәәналлааһи үәл-хәмдүлилләәһи үә ләә иләәһә илләллааһү үәхдәһү ләә шәриикә ләһү, ләһүл-мүлкү үә ләһүл-хәмдү үә һүә ғәләә күлли шәйин ҡадиир» тип тәсбих әйтһәң, хаж ҡылған булып иҫәпләнерһең», – тигән.
Рәсүл хижрәнең 11-се йылының сәфәр айында сирләп китә һәм Ғәйшә анабыҙҙың бүлмәһендә, уның алдына башын һалған килеш әхирәткә күсә. Шул бүлмәлә үк рәсүлде ерләйҙәр.
Пәйғәмбәр вафатынан һуң, уның әйтеп ҡалдырған васыятына ярашлы, ҡатындары ҡабат кейәүгә сыҡмай. Ғәйшә радыйАллаһу ғәнһү лә өммәтебеҙ анаһы булып йәшәй. Дин, ғилем таратыуын дауам итә. Ул етем ҡалған ҡыҙҙарҙы тәрбиәләй, уларға кейәүгә сығырға ярҙам итә. Күп сәхәбәләр, ҡатын-ҡыҙҙар килеп, уның менән дин һәм башҡа ғәмәлдәр буйынса кәңәшләшер булған.
Шулай итеп, Ғәйшә анабыҙ рәсүл мәрхүм булғандан һуң оҙаҡ йылдар йәшәп, (678 йылда рамаҙан айының 17-се көнөндә) 66 йәшендә донъя ҡуя. Халыҡ уны, васыяты буйынса, шул уҡ көндө Мәҙинә ҡалаһында ерләй.
(Мостафа Эриштың «Пәйғәмбәр ҡатындары» китабы файҙаланылды.)
Теги:


text:
Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге гимназия-интернатының тынлы оркестры «Алтын лира» халыҡ-ара конкурсының гран-прийына эйә булды
Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика гимназия-интернатының «Өфө фанфарҙары» оло тынлы оркестры Мәскәүҙә үткән «Алтын лира — 2011» балалар һәм үҫмерҙәр классик мәҙәниәтенең халыҡ-ара фестиваль-конкурсында Гран-при яуланы. Йәш музыканттар «инструменталь башҡарыусанлыҡ» номинацияһында иң яҡшыһы тип табылды. Был хаҡта «Башинформ» агентствоһына БР Мәғариф министрлығынан баш белгес-эксперт Айгөл Япарова хәбәр итте.
Күренекле музыканттарҙан, билдәле мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһы һәм Гнесиндар музыка академияһы уҡытыусыларынан торған компетентлы жюри хөкөмөнә коллектив Хачатурян, Римский- Корсаков, Бадельта әҫәрҙәренән торған программаһын күрһәтте.
Әйтергә кәрәк, конкурс Гнесиндар исемендәге музыка колледжының концерт залында үтте. «Инструменталь башҡарыусанлыҡ» номинацияһында 20-нән артыҡ Рәсәй, БДБ, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән үҫмерҙәр инструменталь оркестр һәм ансамбль, халыҡ инструменттары оркестр һәм ансамблдәре, тынлы ҡоралдар, джаз оркестр һәм ансамбле, вокал-инструменталь ансамблдәре ҡатнашты.
Ҡатнашыусылар һәм уларҙың остазы, Рәсәй Федерацияһының алдынғы эшсеһе Фәнзирә Ниғмәтйәнова әйтеүенсә, Башҡортостан коллективының төп конкуренцияһы булып Мәскәү, Яҡутия, Владимир өлкәһе һәм Марий Эл республикаһының йәш музыканттары торған.
— Был еңеү– таланлы дирижер етәкселегендәге гимназия оркестрының ижади ҡаҙаныштары йыйылмаһында беренсе генә түгел, – ти мәғариф учреждениеһы директоры Эльмира Сафина. –Ләкин беҙҙең гимназист-музыканттар халыҡ-ара кимәлендә беренсе тапҡыр Гран-при яуланылар.


text:
Өфөлә Башҡортостандың ете үҙешмәкәр коллективы «атҡаҙанған» исемен алдыФото: Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте
Өфөлә Башҡортостандың ете үҙешмәкәр коллективы «атҡаҙанған» исемен алды
Өфөлә Башҡортостандың ете үҙешмәкәр коллективы «атҡаҙанған» исемен алдыФото: Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә Башҡортостандың ете үҙешмәкәр коллективы «атҡаҙанған» исемен алды. Күптән түгел Ҡала мәҙәниәт һарайында Рәсәй Дәүләт халыҡ ижады йортоноң 100 йыллығына бағышланған үҙешмәкәр сәнғәт коллективтарының V «Дуҫлыҡ гөлләмәһе» республика фестиваленең гала-концерты уҙҙы.
«Ун айҙа эксперт комиссияһы 16 меңдән ашыу үҙешмәкәр артистар ҡатнашлығында биш мең самаһы концерт номерын ҡараны. Шуларҙың 943-ө үҙҙәренең исемен раҫланы, быйыл 169 коллективҡа исемдәр бирелде. Бөгөн республикала «халыҡ» һәм «өлгөлө» исемен йөрөткән 1112 коллектив иҫәпләнә», — тип хәбәр итә Республика халыҡ ижады үҙәге. Был көндә Башҡортостандың тағы ете үҙешмәкәр коллективы «Атҡаҙанған халыҡ ижады коллективы» исеме бирелеүе тураһында таныҡлыҡ алды. Улар — «Ирәндек» халыҡ бейеү ансамбле (Өфө), Башҡорт халыҡ хоры (Әбйәлил районы), «Рус биҙәктәре» рус халыҡ фольклор ансамбле (Архангел районы), «Холмичи» өлгөлө ҡалаҡ һуғыусылар театры (Ҡалтасы районы), «Хаят» татар халыҡ театры (Яңауыл районы), «Тамбур» биҙәү-ҡулланма сәнғәте клубы (Балаҡатай районы), «Берҡаҙан» өлгөлө ҡурайсылар ансамбле (Дәүләкән районы).
Сарала шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Еңеү салюты» республика халыҡ ижады бәйгеһенә йомғаҡ яһалды. 680-дән ашыу ҡатнашыусы лауреат һәм дипломант булды.


text:
Һәндерә
Һәндерә — ер өҫтөнән бейек итеп яһалған йоҡлау, ултырыу һәм нәмәләр һалыу өсөн эшләнгән махсус урын, башлыса бер йәки бер нисә ағас олононда эшләнә. Ял итеү, эш урыны һәм ваҡытласа йәшәү урыны итеп файҙаланыла.
Ағас башында эшләнгән һәндерә өсөн урман киҫеү талап ителмәй, шуға күрә улар экологик төҙөлөш өлгөһө булып тора. Ҡайһы бер тропик райондарҙа, ерҙәге хәүефлектән һаҡланыу өсөн, һәндерәне ағас ботаҡтарында йәки ергә ҡағылған свайҙарҙа эшләйҙәр.
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ағас башында эшләнгән йорттар Көньяҡ Америкала, Африкала, Азияла киң ҡулланыла.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың баш ҡалаһы буйлап балалар мәғариф маршрутын әҙерләргә ҡушты
«Республика «Минең Рәсәйем» милли программаһында ҡатнаша, уның сиктәрендә конкурс һәм олимпиада еңеүселәре, ишле һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге балалар Мәскәүгә һәм Санкт-Петербургка бара. Шулай уҡ ҡала һәм ауылдарыбыҙҙа йәшәгән балаларҙың тыуған республикаһын һәм уның баш ҡалаһын яҡынданыраҡ белеүе мөһим. Өфө буйлап ҡыҙыҡлы маршруттар уйларға кәрәк: «Рәсәй – Минең тарихым» тарихи паркы, кванториум, төп университеттар, театрҙар, музейҙар, Конгресс-хол, «Өфө-Арена», аквапарк һәм башҡа урындар менән таныштырыу зарур», — тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, тарихи парк асылғандан алып унда 17 мең кеше булған. Был көнөнә яҡынса 100 кеше.
«Миллион самаһы йәштәр йәшәгән ошондай ҙур республика өсөн был бик аҙ. Республика хөкүмәтенә уҡыусыларҙы һәм студенттарҙы тарихи паркка бушлай индерергә, халыҡтың күпләп килеүен тәьмин итергә ҡушам. Ошо уникаль мультмедиалы үҙәк йәштәребеҙгә белем биреү һәм уларҙы илһөйәрлек рухында тәрбиәләү буйынса бурыстарҙы хәл итергә тейеш, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республика балаларына һәм ҡунаҡтарына мөмкинлектәребеҙҙе күрһәтеү, шул иҫәптән уҡыу һәм профессиональ карьера перспективалары менән ҡыҙыҡһындырыу өсөн эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетына Өфө хакимиәте менән берлектә баш ҡала буйлап балалар мәғариф маршрутын әҙерләргә йөкләмә бирәм».
Теги: Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы мөрәжәғәтнамәһе


text:
- Подробности
- Просмотров: 523
БАШҠОРТ АЙЫРЫМ КАВАЛЕРИЯ ДИВИЗИЯҺЫ, РККА‑ла, РСФСР Реввоенсоветы рәйесе Л.Д.Троцкийҙың 1919 й. 5 апр. 615‑се бойороғо б‑са Саранск ҡ. Башҡорт корпусының элекке хәрби хеҙм‑рҙәренән һәм мобилизацияланыусыларҙан Башҡ. айырым бригадаһы булараҡ ойошторола. Составҡа 1‑се (ком. У.Н.Тереғолов), 2‑се (Х.Ф.Әлишев) Башҡ. кавалерия һәм 1‑се (Ә.Х.Тереғолов), 2‑се (И.Е.Исхаҡов) Башҡ. уҡсылар полктары инә. Июлдә уның иҫәбе 2972 кеше тәшкил итә. 1919 й. июленән див. — 14‑се армия, сент. алып — Петроград гарнизоны, окт. Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмө составына инә, 1920 й. башынан Көнбайыш фронт көстәрен ойоштороу һәм запас ғәскәрҙәр идаралығына буйһона. Граждандар һуғышы барышында 1919 й. июль—окт. Б.а.к.д. Полтава, Миргород ҡҡ. тирәһендә ген. А.И.Деникин армияһына ҡаршы һуғыша. Күп кешеһен юғалтыу һөҙөмтәһендә, 1‑се, 2‑се уҡсылар полктары — Йыйылма Башҡ. уҡсылар полкына (ком. Ә.Х.Тереғолов), 1‑се, 2‑се кавалерия полктары Йыйылма Башҡ. кавалерия дивизионына берләштерелә. Сент. див., 2‑се уҡсылар һәм 2‑се кавалерия полкы штабтарын тулыландырыу өсөн Петроградҡа ебәрелә. Окт. див. 1‑се (259 кеше, 127 ат), 2‑се (477 кеше, 251 ат), 3‑сө (660 кеше, 443 ат) кавалерия полктарынан һәм техник эскадрондан (105 кеше, 65 ат) тора. Б.а.к.д. сәйәси бүлеге тарафынан “Салауат” гәз. нәшер ителә. Див. 3‑сө кавалерия полкы Петроградты обороналауҙа, Ямбург операцияһында ҡатнаша. Һуғыштарҙа күрһәткән батырлығы өсөн полк 7‑се армия Реввоенсоветынан хәрби байраҡ м‑н бүләкләнә. 1920 й. ғин. алып Новгород губ. урынлаша. Майҙа таратыла, уның частары 1‑се Башҡ. кавалерия полкына берләштерелә, июндә полк Көньяҡ-Көнбайыш фронтта Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы составына ҡушыла. Див. нач. — А.М.Ахлов.
Әҙәб.: Ярмуллин А.Ш. Башҡорт армияһы тарихынан. Өфө, 2012.
А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. Д.К.Үзбәков