text:
Рөстәм Хәмитов: «Берҙәм власть үҙәге һәр ваҡыт ышаныслыраҡ»
Бер нисә аҙна элек Иҫәп палатаһы төбәктең әүәлге башлығы Мортаза Рәхимов етәкселек иткән осорҙа Башҡортостанда бюджет средстволарының тотонолоуын тикшереү йомғаҡтарын иғлан итте. 22,653 миллиард һум аҡсаның тейешенсә тотонолмауы асыҡланды, был республика бюджетының яҡынса 20 процентын тәшкил итә. Уның артынса Рәхимовҡа Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиеларын хосусилаштырыуға ҡағылған ҡараңғы хәлде лә иҫкә төшөрә башланылар. Республика бер йылға яҡын яңы власта йәшәй, әммә матбуғатта күренгән мәғлүмәттәргә ҡарағанда, әүәлге етәкселек төбәк эштәренә ныҡышмалы ҡыҫыла. Төбәктә ысынбарлыҡта ниндәй ваҡиғалар барыуы, яңы власть менән Мортаза Рәхимов араһында мөнәсәбәттәрҙең ниндәй булыуы, хосусилаштырылған яғыулыҡ-энергетика комплексы менән республика Президентының нимә эшләйәсәге һәм Иҫәп палатаһы тикшереүе йомғаҡтарынан нимәләр көтөү хаҡында Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов РБК daily гәзитенә һөйләне.
— Рөстәм Зәки улы, бер ай элек Президент Өфөлә Дәүләт Советы Президиумының милләт-ара татыулыҡты нығытыу буйынса саралар тураһындағы ултырышын үткәрҙе. Был ултырыштың республикала үткәрелеүе осраҡлы түгел. Һеҙгә тиклемге кешенең төбәккә идара итеүе осоронда этник-ара конфликттар тураһында хәүефле яңылыҡтар йыш килә ине. Һеҙҙеңсә, хәҙер хәлдәр нисек?
— Хәл тыныс, тотороҡло. Бер йыл элекке менән сағыштырғанда, әлбиттә, бөгөн күпкә тынысыраҡ. Был кешеләрҙең һәр төрлө ҡырҡа тайпылыштарһыҙ уйланылған сәйәсәт үткәрергә тырышыуыбыҙҙы күреүе менән бәйле. Бөгөн эш хаҡын арттырыу, кешеләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү, эш биреү йәһәтенән ҡатмарлы йөкләмәләрҙе үҙ иңебеҙгә алыуыбыҙҙы кешеләр аңлай. Ә бындай эшмәкәрлек республикала татыулыҡты ла, инвесторҙар йәлеп итеү өсөн тыныслыҡты ла талап итә. Иҡтисад менән шөғөлләнергә кәрәклекте барыһы ла аңлай. Шуға күрә бөгөн республика өсөн ниндәй ҙә булһа формала милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең киҫкенләшеүе проблемаһы юҡ тиерлек.
— 2009 йылда Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексы активтарын һатыу буйынса килешеү төҙөлгән. Хәҙер төбәк бюджетын тулыландырыу һәм ошоға бәйле иҡтисади йөкләмәләрҙе үтәү ни тиклем ҡыйын?
— Беләһегеҙме, республиканың төп активтарын һатыу иҡтисади хәлде насарайтты, тип әйтә алмайым. Юҡ. “Башнефть” тә, “Газпром нефтехим Салауат” та, “Урал тау-металлургия компанияһы” ла республика территорияһында ярайһы уҡ тотороҡло эшләй, һалым түләүҙәре тулыһынса индерелә. Ғөмүмән, был өс йыл элек тә шулай булған, хәлдең ниндәйҙер кимәлдә үҙгәреүе күҙәтелмәй. Улай ғына ла түгел, беҙ Салауат предприятиелары базаһында Рәсәй газ химияһы кластерын ойоштороуҙы күҙаллайбыҙ. Әле беҙ этиленды өҫтәмә етештереү һәм ҡеүәттәрҙе арттырыу өсөн Салауатты сеймал менән тәьмин итеү мәсьәләләрен тикшерәбеҙ. Бынан тыш, эре тоннажлы химиянан ахырғы продукция сығарыу буйынса предприятиелар төҙөү күҙаллана. “Башнефть” шулай уҡ Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында һәм Өфө нефть эшкәртеү заводында ҡеүәттәрен модернизациялауға әүҙем тотондо. Дөйөм алғанда, быйыл ғәмәлдәге ҡорамалдарҙы реконструкциялауға 15 миллиард һумға тиклем аҡса бүленәсәк. “Урал тау-металлургия компанияһы” яңы “Юбилей” ятҡылығы менән шахтаһын үҙләштереү буйынса ҙур эш алып бара. Ҡыҫҡаһы, бөтә инвесторҙар һәм предприятиелар әүҙем эшләй. Зарланырға сәбәп юҡ.
— Республиканың әүәлге етәкселеге менән мөнәсәбәттәр тураһында һорау бирергә теләйем. Мортаза Рәхимов Башҡортостанда етәксе вазифаһын биләүен дауам итә – ул Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексын хосусилаштырыу аҡсаһы тупланған хәйриә фондына етәкселек итә. Был – республикалағы эре финанс институты. Уның менән үҙ-ара ниндәй мөнәсәбәттәһегеҙ?
— Беләһегеҙме, һәр кемдең үҙ яҙмышы, үҙ бурысы. Мин, Президент булараҡ, республика, Башҡортостандағы хәлдәр өсөн яуап тотам. Рәхимов бөгөн пенсияла. Ул ысынлап та ошо фондҡа эйә, ниндәй ҙә булһа эштәрҙе финансларға тырыша. Әммә беҙҙә бюджет ойошмалары менән аҡсаны улар тик республика бюджетынан ғына ала тигән килешеү бар. Аҡсаны фондтан алыу тураһында һүҙ бара икән, был мотлаҡ тәртиптә минең менән яраштырылырға тейеш. Бигерәк тә ҙур аҡса хаҡында һүҙ барһа. Беҙ хәлде контролдә тотабыҙ. Беҙ барыһын да аңлайбыҙ, бөтәһен дә беләбеҙ. Был минең эшемде бүлдермәй.
— Фонд идараһына үҙ кешеләрегеҙҙе индерергә йыйынаһығыҙмы?
— Юҡ, бындай аралашыу формаһы (Рәхимов менән – РБК daily) барып сыҡманы. Шуға күрә хәҙер беҙ был фондҡа үҙ вәкилдәребеҙҙе тәҡдим итмәйәсәкбеҙ. Беҙҙе, республика Хөкүмәтен, был аҡса ғәмәлдә ҡыҙыҡһындырмай. Беҙ – үҙ тормошобоҙ, ә фонд үҙ тормошо менән йәшәй.
— Һорау һеҙҙең компетенцияғыҙға инмәй, шулай ҙа был темаға мөнәсәбәтегеҙҙе белергә теләйем. Әле Иҫәп палатаһы Мортаза Рәхимов идараһы осорондағы эре коррупцион етешһеҙлектәрҙе асты. Тикшереү барышында контроль ведомствоһының Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиеларын хосусилаштырыуға ла һорауҙары күп булыуы асыҡланды. Һеҙҙеңсә, тикшереү йомғаҡтары буйынса Рәхимов өсөн юридик эҙемтәләрҙең булыуы мөмкинме?
— Иҫәп палатаһы предприятиеларҙы хосусилаштырыу менән бәйле хәлде өйрәнмәне. Ул беҙгә күрһәтмә бирҙе һәм бюджет аҡсаһына объекттар төҙөүгә, конкурс процедуралары үткәрмәйенсә, хатта проект-смета документацияһы булмаған көйө төҙөлөштәр алып барыуға ҡағылышлы һуңғы ике йылда булмаған тәртипте урынлаштырыуҙы талап итте…
— Шундай хәл дә булдымы?
— Эйе, булды. Әле беҙ бындай практиканан китәбеҙ. Бөгөн беҙҙә бөтөнләй икенсе ҡараштар. Беҙ ошо мәсьәләләрҙә асыҡ һәм аныҡ позиция булдырҙыҡ. Беҙ әүәлге хаталарҙы төҙәтергә тейешбеҙ. Был – ҙур һәм бик үк күңелле булмаған эш, әммә уны башҡарырға кәрәк. Юғиһә тиҫтәләрсә, хатта йөҙҙәрсә төҙөлөп бөтмәгән, яртылаш төҙөлгән һәм башланғыс стадияла булған объекттар юҡҡа сығасаҡ. Уларҙы әле хоҡуҡи киңлеккә ҡайтарырға кәрәк.
— Аңлауымса, был процесс власты коррупцион схемалар менән бәйле булған чиновниктарҙан “таҙартыуға” ҡағыла.
— Был процесс иң элек төҙөлөштө башлар алдынан процедураларҙы формалләштереүгә бәйле. Кадрҙарҙы алмаштырыуға килгәндә, был тәбиғи процесс, һәм ул, әлбиттә, дауам итәсәк, тип әйтергә теләйем. Бер үк ваҡытта шуны белдерәм: бер кемде лә урамға сығарып ебәрмәйбеҙ: властан, власть структураларынан киткәндәрҙең барыһы ла педагогик, ғилми, етештереү өлкәләрендә эш таба.
— Был йәһәттән әлегә тиклем Премьер-министр тураһындағы мәсьәләне хәл итмәнегеҙме? Ике бурысты үтәүҙе дауам итәһегеҙме?
— Әүәлгесә был һорауға ярайһы уҡ тыныс ҡарайым. Бөгөн республика элитаһы ла берҙәм власть үҙәгенең һәр саҡ ышаныслыраҡ, ҡарарҙар ҡабул итеү күҙлегенән һәр саҡ компетентлыраҡ булыуын аңлай. Республикала премьер кәрәк тип һүҙ һөйләүҙәр юҡҡа сыҡты тиерлек. Әлбиттә, Премьер-министр буласаҡ. Ваҡыты еткәс.
— Дәүләт Советы Президиумының Саяно-Шушенский ГЭС-ында электр энергетикаһы мәсьәләләренә арналған һуңғы ултырышында Рәсәй Президенты төбәк властарына электр энергияһына тарифтарҙы тикшерергә һәм уларҙың халыҡ өсөн үҫешен тотҡарларға ҡушҡайны. Республикала электрға хаҡ буйынса хәл ни дәрәжәлә етди?
— Республикала хәл ябай түгел. Был “Башкирэнерго”ның оҙаҡ йылдар үҙ аллы булыуына һәм “Рәсәйҙең берҙәм энергетика селтәрҙәре” Рәсәй акционерҙар йәмғиәте структураһына инмәүенә бәйле. Быйыл 1 ғинуарҙан баҙарҙа барлыҡҡа килгән хаҡтар ғына ғәмәлдә булырға тейешлеге хаҡында закон көсөнә ингәс, “Башкирэнерго” күмәртә баҙарына продукцияһын һата башланы, республика, әлбиттә, электр энергияһына хаҡтың ҡырҡа артыуы менән осрашты. Халыҡ өсөн хаҡтар – 10 процентҡа, эре предприятиелар өсөн – 30-35, ә уртаса һәм бәләкәй предприятиелар өсөн 35-40 процентҡа артты. Хаҡтарҙың бындай үҫеше арҡаһында бюджеттың өҫтәмә сығымдары 2 миллиард һумға етеүе ихтимал. Беҙҙә бюджетҡа бындай аҡса һалынмаған, шуға күрә беҙ ауыр хәлдә ҡалдыҡ.
Әле Энергетика министрлығы менән хәлде тикшерәбеҙ. Министрлыҡ беҙгә ярҙам итергә ниәтләй, варианттар эҙләйбеҙ. Моғайын, күмәртә баҙарына ҡапыл түгел, ә ике-өс йыл дауамында күсеүебеҙ тураһындағы вариант ҡабул ителер. 16 мартта беҙҙәге хәл Рәсәй Хөкүмәтендә ҡаралды. Яҡын көндәрҙә ҡарар сығарыласаҡ, тарифтар түбәнәйтеләсәк. Минеңсә, был йәһәттән, “Башкирэнерго” беҙгә булышлыҡ итергә тейеш, сөнки оҙаҡ ваҡыт предприятие монополист сифатында эшләне һәм ҙур килем алды, хатта саманан тыш. Шулай итеп, хәлде әле бөтә йүнәлештәрҙә ҡарайбыҙ.
— 14 мартта Дмитрий Медведев генераль прокурорға Интернеттағы законһыҙ уйын йорттарына ҡағылышлы бөтә сигналдарҙы тикшереү тураһында күрһәтмә бирҙе. Башҡортостанда бындай проблема бармы?
— Бар бындай проблема. Мин уға былтыр сентябрҙә үк иғтибар иттем, республика Эске эштәр министрлығына клубтарҙы ябырға тигән ҡәтғи күрһәтмә бирҙем. Интернетта халыҡтан килгән хаттарҙа кәрт уйнау клубтары тигән исем аҫтына йәшеренеп, уйын йорттарының асылыуы хаҡында күпләп белдерелә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, урындағы власть кимәлендә лә, хоҡуҡ һаҡлау органдары кимәлендә лә һүлпән реакция күрәбеҙ. Ҡайһы саҡта милицияның район бүлектәренән, хакимиәттәрҙән бер нисә аҙымда ошондай уйын йорттары эшләй. Был бер нәмә хаҡында ғына һөйләй: проблема комплекслыға әүерелгән, киң ҡолас алған һәм, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер осраҡтарҙа хоҡуҡ һаҡлау органдарының, ҡала һәм район хакимиәттәренең намыҫһыҙ хеҙмәткәрҙәре артына йәшеренгән. Проблема ябай түгел, уның хаҡында беләбеҙ, эшләйбеҙ, клубтарҙы асылғанға ҡарағанда күберәк ябабыҙ, әммә еңел аҡса көҫәү күптәрҙе – ошо ялған бизнесмендарҙың да, хоҡуҡ һаҡлаусыларҙың да, хатта власть структуралары вәкилдәренең дә аңын томалай…
— Был йәһәттән ҡатыраҡ яза биреү тәҡдиме бар…
— Мин уны ике ҡуллап хуплайым. Сөнки ошо уйын салондарының кешеләр менән ҡылған ғәмәлдәрен енәйәттән башҡа бер нимә тип тә атап булмай.
— Хоҡуҡ һаҡлау системаһы хаҡында һүҙ башлағас, милицияның полицияға күсеүе Башҡортостанда ниндәй ҙә булһа сағылыш табамы?
— Юҡ, тапмай. Беҙ көндәлек режимда был теманы республика эске эштәр министры менән тикшерәбеҙ һәм күсеү осоронда хоҡуҡ һаҡлау системаһының һүлпәнәйеүенә юл ҡуйырға ярамағанлығын аңлайбыҙ. Бөгөн кире эҙемтәләрҙе күрмәйбеҙ. Республика Президенты эргәһендә ултырыштар һәм кәңәшмәләр үткәргәндә ошо теманы тикшерәбеҙ һәм, республика Эске эштәр министрлығы бик тотороҡло эшләй, тип әйтергә теләйем.
— Әле Кремль граждандарҙы эш менән тәьмин итеү проблемаһына айырыуса ҙур иғтибар бирә. Президент тарафынан башланған модернизация быға этәргес булып тора. Башҡортостан Республикаһында эшһеҙлек менән бәйле хәл ниндәй?
— Республикала эшһеҙлеккә бәйле хәл шәптән түгел. МОТ баһалауынса, эшһеҙлек кимәле 8,5-9 процент самаһы. Хеҙмәт биржаһында 40 меңгә яҡын кеше рәсми теркәлгән. Был – күп. Беҙҙә 100 меңгә яҡын кеше вахта ысулы менән Себерҙә нефть-газ промыслаларында эшләй. Ауыл ерендә хәл айырыуса ҡатмарлы. Унда эш етмәй, бөгөн халыҡтың был проблемаға бәйле ҡәнәғәтһеҙлек кимәле юғары. Беҙ быны аңлайбыҙ. Күптән түгел, Ҡоролтайға (республика Дәүләт Йыйылышы. – РБК daily). мөрәжәғәт итеп, ошо темаға ентеклерәк туҡталдым һәм кешеләрҙе эш менән тәьмин итеү өсөн бәләкәй бизнесты үҫтереү менән әүҙемерәк шөғөлләнеүҙе талап иттем. Проблема ябай түгел. Шул уҡ ваҡытта унан эҙмә-эҙлекле сығыу юлын беләбеҙ.
— Халыҡтың ҡәнәғәтһеҙлегенә ҡағылышлы. 13 мартта илдә төбәк һайлауҙары үтте. Эксперттар протест кәйефенең артыуын билдәләй. Атап әйткәндә, был “Берҙәм Рәсәй” һөҙөмтәһендә сағылды. Башҡортостанда протест әүҙемлегенә бәйле хәл нисек?
— Вазифаға ингәндән һуң халыҡ араһында протест кәйефенең булыуын күрҙем һәм был күп йәһәттән власть менән халыҡ араһындағы өҙөклөккә бәйле, тигән һығымтаға килдем. Ҡоролтай депутаттарына Мөрәжәғәтнамәлә, власть кешеләр өсөн эшләргә, кешеләр сәйәсәттә әүҙем ҡатнашырға тейеш, республикала тыныс тормошто һаҡлап ҡалырға теләйбеҙ икән, халыҡтың ышанысын кире ҡайтарырға кәрәк, тип билдәләнем. Бөгөн беҙ бындай эште әүҙемләштерәбеҙ, шәхсән үҙем власта йәки уның эргәһендә ултырған бер төркөм эшмәкәрҙәрҙең байығыуына түгел, ә кешеләрҙең тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән асыҡ сәйәсәт үткәрәм.
13 мартта үткән һайлауҙар кешеләрҙең ышанысына эйә булыуыбыҙҙы күрһәтте. Һайлау ойошҡан кимәлдә үтте, ҡатнашыусылар һаны бик юғары булды. “Берҙәм Рәсәй”ҙән депутаттар тауыштарҙың күпселеген алды – 80-85 процент. Мин быны кешеләрҙең беҙҙең яңы власҡа ышанысы тип баһалайым. Мин һәр ерҙә, беҙ – ғәҙел власть, беҙ – коррупцияға бирелмәгән власть, беҙ – яуаплы власть, тип әйтәм. Беҙ кешеләр өсөн эшләүселәр. Беҙҙә бер ниндәй шарттарҙа ла мутлашыуҙар, урлашыуҙар, дәүләт активтарын арзан хаҡҡа һатыуҙар булмаясаҡ. Беҙ кешеләрҙең тормошон яҡшыртыуға йүнәлеш тотабыҙ.
— Асыҡлыҡҡа ҡағылышлы: минеңсә, Һеҙ “Йәнле журнал”да ла үҙегеҙ яҙаһығыҙ?
— Эйе, был кешеләр менән аралашыуым элементтарының береһе. Көн һайын үҙемдең блогерҙарым менән хатлашам. Уларҙың бик күп тәҡдимдәре тормошҡа ашты. Ике блогер миндә эшләй: береһе Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде, ә икенсеһе Интернеттағы эшмәкәрлегебеҙ менән бәйле аналитик эште көйләй.
— Уҙған аҙнала Дмитрий Медведев контроль идаралығы башлығы Константин Чуйченкоға торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә, шул иҫәптән ойошмалар тарафынан тәртип боҙоуҙар асыҡланһа, губернаторҙар өсөн мэрҙарҙы эштән бушатыу мөмкинлеген тикшереү тураһында бойороҡ бирҙе. Муниципалдарығыҙға әле дәғүәләрегеҙ бармы? Аңлайым, тикшереүҙәр үткәрмәйенсә, бәлки, әйтеүе ҡыйындыр…
— Эйе, тикшереү буласаҡ, шунда барыһы ла асыҡланасаҡ. Тыштан ҡарағанда беҙҙә хәлдәр насар түгел кеүек. Төбәктәр үҫеше министрлығында ла, Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалау фондында ла беҙ яҡшы иҫәптә. Әлбиттә, тайпылыштар булыуы ихтимал, әммә быны тикшереү күрһәтер.
— Губернаторҙар Дәүләт Думаһына һайлауға исемлектәрен төҙөй башланы, был процесҡа Һеҙ ниндәй кәйеф менән тотонаһығыҙ? Һеҙгә әүәлге етәкселек осоронда килгән депутаттар һәм сенаторҙар эләкте бит. Күп кенә төбәк башлыҡтарының үҙ кандидаттары исемлектәрен етди яңыртыуҙы өҫтөн күреүе сер түгел.
— Ошо айҙарҙа башҡарма властан сенатор икенсе тапҡыр алмашына. Мин тәғәйенләгән тәүге кеше, Айрат Ғәскәров, Һаҡлыҡ банкыһының вице-президенты булып эшләйәсәк. Ул пластик түләү системалары өлкәһендә эре белгес. Герман Греф Ғәскәровты Һаҡлыҡ банкыһында эшләү өсөн Федерация Советынан ебәреүемде һорап мөрәжәғәт итте. Был Айрат Рафиҡ улының теләгенә лә тап килә. Универсаль электрон картаны ғәмәлгә индереү буйынса тәүге пилот проекттарының береһе Башҡортостан Республикаһында тормошҡа ашырылыр, тип ышанам.
Ғәскәровты Анатолий Бондарук алмаштырҙы. Ул республикала агросәнәғәт комплексы, урман хужалығы, химия производствоһы менән бәйле бизнесҡа эйә. Апрелдә ул минераль йылытҡыс етештереү буйынса яңы предприятиены эшкә ҡуша. Был төбәктәге бик эшлекле һәм булдыҡлы кеше. Бер үк ваҡытта ул республика Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе булды. Уның менән айырылышыу еңел булмаясаҡ, әммә Федерация Советында ул республика файҙаһына әүҙем эшләр, тип уйлайым.
Республиканан Дәүләт Думаһы депутаттары составына килгәндә, әлбиттә, ул яңырасаҡ. Сөнки бөгөн беҙгә республикаға файҙа килтергән, “Берҙәм Рәсәй” партияһына ярҙам иткән, инвесторҙар йәлеп иткән, тейешле закондар мөхитен булдырған эшлекле депутаттар кәрәк. Ғәмәлдәге депутаттар араһында әүҙем, инициативалы кешеләр бар, уларҙы ҡалдырыу дөрөҫ булыр ине, тип уйлайым. Әммә үҙҙәрен ыңғай яҡтан күрһәтмәгәндәр ҙә бар. Тимәк, уларҙан ҡотоласаҡбыҙ…
Минеңсә, депутаттар корпусының кәмендә яртыһы яңыртыласаҡ.
Интервью оригиналының адресы: http:// www.rbcdaily.ru/2011/03/23/focus/562949979916522


c: text/html

text:
Күмертауҙан күп балалы ғаиләгә автомобиль бүләк ителде
Күмертауҙа Республика көнөн байрам итеү сиктәрендә ҡаланың күп балалы ғаиләләренең береһе матур бүләк алды. Урындағы хакимиәт башлығы Борис Беляев тантаналы рәүештә Күскилдиндар ғаиләһенә 13 урынлыҡ «ГАЗель» автомобиле асҡыстарын һәм дәүләт номерын тапшырҙы. 600 мең һум күләмендә аҡса ҡала хакимиәте ярҙамында Республика Социаль программаларҙы үҫтереү фондынан бүленде.
Ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Күскилдиндарҙың ҙур ғаиләһендә 10 бала. Иң өлкән ҡыҙҙарына 21 йәш, ә иң кескәйҙәренә — 11 ай ғына. Насир Күскилдин Башҡорт республика гимназия-интернатында тәрбиәсе булып эшләй, ҡатыны Оксана — йорт хужабикәһе. 2002 йылда Оксана Күскилдина «Әсәлек даны» миҙалы менән наградланғайны.
Хәҙер был ғаиләнең үҙ автомобиле. Бындай бүләк төрлө хужалыҡ мәшәҡәттәрен хәл иткәндә ярҙам итәсәк. Бөтә ғаилә менән бергәләп ял итергә сығырға ла мөмкин буласаҡ.
Яңы «ГАЗель» асҡысын тапшырып, Борис Беляев уларға рәхмәт белдерҙе һәм имен йөрөүҙәрен теләне.
— Был матур ғаилә, ата-әсә бик ныҡышмал, ҡыйыу һәм автомобиль алыу өсөн үҙҙәре ҙур тырышлыҡ күрһәтте. Ҡала хакимиәте бер нисә социаль программаны бойомға ашыра, шулай ҙа даими ғәмәлдәге программалар менән бер рәттән тәғәйен ғаиләләргә ярҙам итеү өсөн ошондай изге акцияларға ла урын табылырға тейеш, — тине ҡала башлығы.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Зөһрә Рәхмәтуллина Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе итеп һайландыФото: Андрей Старостин
Зөһрә Рәхмәтуллина Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе итеп һайланды
Зөһрә Рәхмәтуллина Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе итеп һайландыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы Советы рәйесе итеп һайланды. Бындай ҡарар шишәмбе, 28 апрелдә, Өфөлә үткән Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезында ҡабул ителде.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе Румил Аҙнабаев, Башҡортостан урыҫтары соборы башҡарма комитеты рәйесе, республика Дәүләт Йыйылышының Дәүләт төҙөлөшө, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитеты рәйесе Виктор Пчелинцев, Башҡортостан Республикаһы татарҙарының төбәк милли-мәҙәни автономияһы советы рәйесе, республика Дәүләт Йыйылышының Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Римма Үтәшева ойошма рәйесенең урынбаҫарҙары итеп һайланды.
«Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы советы президиумы составына Башҡортостандың Сыуаш милли-мәҙәни автономияһы советы рәйесе Виталий Васильев, республиканың фин-уғыр халыҡтары ассамблеяһы советы рәйесе, «Мордва милли-мәҙәни үҙәге» рәйесе Юлия Герасимова, Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының башҡарма директоры Азат Ибраһимов инде.
Съезда ҡатнашыусыларҙың бер тауыштан ҡабул ителгән ҡарары менән 34 кешенән торған Ассамблея составы раҫланды.


text:
“Өлкән быуынға белем” халыҡ университетында сираттағы уҡыу аҙнаһы
Бөгөн Өфө ҡалаһының Октябрь районында, отставкалағы генерал-майор Ростислав Сибәғуллиндың, совет халҡының Бөйөк Ватан һуғышында еңеүендә Сталиндың тарихи роле тураһындағы “Дөрөҫлөк һәм уйҙырма” тип аталған сираттағы асыҡ лекцияһы башлана.
Иртәгә, 22 декабрь, ауыл хужалығы фәндәре докторы һәм кандидаты Фәриҙә Садиҡова университет тыңлаусыларын республика лимонарийына экскурсияға саҡыра. 23 декабрь “Пенсиялар һәм льготалар. Пенсияны рәсмиләштереү” буйынса уҡыуҙар ойошторола. Октябрь районы буйынса Рәсәйҙең Пенсия фонды ойошмаһы етәксеһе Гөлнара Түләкова пенсияға ҡағылышлы закондағы үҙгәрештәр, яңы индерелгән льготалы стаждар, инвалидлыҡ буйынса льготалар тураһында һөйләйәсәк.
24 декабрь ветерандар поликлиникаһында (Дан бульвары,1) университет уҡыусыларының табиптар менән осрашыуы була. 25 декабрь көнөнә Яңы йыл байрамына әҙерлек тураһында һөйләшеү планлаштырылған. Марсель Сәлимов, Михаил Бикмеев, Шазия Әшимова Яңы йыл сараларын ойоштороу буйынса үҙ фекерҙәре менән уртаҡлашасаҡ.


text:
Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетында Попечителлек советы эшләйәсәк
Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетында Попечителлек советы эшләйәсәк. Бындай ҡарар шәмбе, 17 мартта, беренсе ултырышта ҡабул ителде. Унда 30-ҙан ашыу кеше – тарих факультеты студенттары һәм уны тамамлаусылар ҡатнашты. Ултырышты Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм аспиранттарының профсоюз ойошмаһы рәйесе Сергей Корлыханов алып барҙы.
Осрашыуҙа БашДУ-ның тарих факультетындағы Попечителлек советы тураһында положение раҫланды, уның эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре тикшерелде. Рәйес итеп Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының шәхси состав менән эшләү буйынса идаралығы начальнигы Сергей Емелин һайланды.
Башҡорт дәүләт университетынан хәбәр итеүҙәренсә, 2011 йылдың 6 ноябрендә «Юғары һәм юғары уҡыу йортон һуңғы һөнәри белем тураһында»ғы Федераль закондың 12-се статьяһына төҙәтмә индерелгәйне, уға ярашлы илдең барлыҡ вуздарында попечителлек советтарын булдырыу ҡарала. Әлеге закон сиктәрендә Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетында ла бындай Совет булдырыу мәсьәләһе өлгөрөп етте. Был мәсьәлә факултетта бер нисә ай дауамында тикшерелде, һөҙөмтәлә положение раҫланды.
Попечителлек советының киләһе ултырышы ағымдағы йылдың июненән дә ҡалмай ойоштороласаҡ. Артабан факультетты тамамлаусыларҙы һәм башҡа ҡыҙыҡһынған кешеләрҙе йәлеп итеп, совет составын ҙурайтыу планлаштырыла.
БашДУ өсөн айырым факультеттарҙың бындай башланғысы, әлбиттә, файҙалы, сөнки факультет советтары нигеҙендә артабан тотош университеттың Попечителлек советын булдырыу мөмкин.


text:
Республикала Яҡтыкүлдә туристик кластерҙы үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк Фото: Ләйлә Аралбаева
Республикала Яҡтыкүлдә туристик кластерҙы үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк
Республикала Яҡтыкүлдә туристик кластерҙы үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк Фото: Ләйлә Аралбаева
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
4 июлдә Әбйәлил районында үтәсәк Курорт һабантуйында Яҡтыкүлдә туристик кластерҙы үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк. Бының өсөн сарала түңәрәк өҫтәл ойоштороу күҙаллана. Был турала Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итә.
Һабантуйҙың эшлекле өлөшөндә республика, Магнитогорск ҡалаһы яғынан Яҡтыкүл кластерының туристик индустрияһы вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Күл биләмәһендә урынлашҡан төп ҡунаҡхана һәм шифахана вәкилдәренең ҡатнашыуы көтөлә. Йыл әйләнәһенә ял итеүҙе ойоштороу буйынса Яҡтыкүл кластерын үҫтереү мөмкинлектәрен тикшереүҙән тыш, осрашыуҙа проекттарҙы инвестициялау мәсьәләләре ҡараласаҡ.
Курорт һабантуйы «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәге биләмәһендә уҙғарыла. Ойоштороусылар билдәләүенсә, был яңы форматтағы байрам буласаҡ. Урал аръяғында туризмды үҫтереү маҡсатында республиканың курот төбәген презентациялау ошо ваҡиғаның нигеҙе булып тора.


text:
Яҙма (Әлифба)
Яҙма (Әлифба) — тамғалар системаһы. Ул телмәр мәғлүмәттәрен, мәғәнәләрҙе формалләштереү, хәтергә һалыу һәм төрлө алыҫлыҡтарға һәм ваҡыттарға бәйһеҙ рәүештә тапшырыу өсөн ҡулланыла. Яҙмалар — кеше теле йәшәп килеүҙең бер формаһы.
Өндәрҙең саҡ ҡына айырмаларын да күрһәтә торған тамғалар - графемалар.
Йөкмәткеһе
Яҙмалар формалашыуҙың киҫемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөгөнгө яҙмалар бик оҙайлы үҫеш юлы үткән һәм был осорҙарҙы ошондай киҫемдәргә бүлергә була:
Әйберләтә яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙмалар юҡ саҡта кешеләр төрлө әйберҙәр ебәреү юлы менән мәғлүмәт тапшырырға тырышҡан. Мәҫәлән, вампум (ирокездарҙың төрлө ҡабырсаҡтар ярҙамында тапшырылған мәғлүмәте); кипу (перу яҙмаһы - ептәге төйөндәр һәм төҫтәр менән хәбәр итеү).
Пиктографик яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пиктографик яҙмала тамғалар айырым төшөнсәләрҙе аңлатҡан. Унан һуң камилыраҡ яҙма - идеография («төшөнсәләр менән яҙыу») барлыҡҡа килгән.[1]
Иероглифтар яҙмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иероглифтарҙың ниндәй һүрәттән килеп сығыуын аңлауы ауыр. Улар төрлө һүҙҙәргә өлөш булараҡ инә. Вероятно, причиной этого было стремление человека упростить запись письменного текста, упростить обучение письму. Иероглифтар әйтелеш менән бәйле булмауы ауырлыҡ тыуҙыра һәм һөйләм аңлайышлы булһын өсөн махсус тамғалар индерергә мәжбүр булалар. В результате письменная и устная речь существовали как бы по отдельности. Кроме того, в языках, для которых характерно изменение формы слова в зависимости от его синтаксической роли, приходилось дополнять иероглифы специальными обозначениями для форм слов.
Ижекле яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ижекле яҙма уңайлыраҡ була. Иң билдәлеләре: боронғо фарсы, аккад, шумер һәм башҡа шына яҙмалар. Финикия яҙмаһы кешелек өсөн мөһим әһәмиәткә эйә. Ул грек яҙмаһына нигеҙ һала, латиница менән кириллица унан айырылып сыҡҡан.
Әлифба яҙмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финикия яҙмаһында һуҙынҡы өндәр булмаған. Гректар был өндәр өсөн хәрефтәр уйлап таба һәм яҙма тағы ла уңайлыраҡ төҫ ала. Әлифба яҙмаһы уңайлы булыуы менән донъя йөҙөндә киң таралып китә.
Яҙмаларҙың төп төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт халҡында әйберләтә яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт халҡында Ислам ҡабул иткәндән һуң ғәрәп яҙмаһы ҡулланыла. Әммә ҡыҙҙарҙы уҡырға өйрәткән осраҡта ла, йыш ҡына яҙырға өйрәтмәгәндәр - егеттәр менән хатлашып, исеме сығыуҙан хәүефләнгәндәр. Шулай ҙа теләгән кеше яйын таба инде: Һәҙиә Дәүләтшинаның "Ырғыҙ" романында ошоға дәлил күрәбеҙ. Төп героиня Гөлйөҙөм өҙөлөп һөйгән егете Айбулатҡа хистәрен белдереп күстәнәсле төйөнсөк ебәрә. Уның эсенә ҡыҙ аҡ кешәмир яулығының ике аҡ сәскәһен өҙөп алып һалған, яндырылған шырпының бер башына ҡош ҡанаты бәйләп, шул ал сәскәләрҙең эсенә төргән. Егет был "хаттың" йомағын бик оҫта итеп сисә: был яулыҡты һөйгәне былтыр яҙ көнө өс ҡайын төбөндә осрашҡанда ябынғайны; тимәк, сәскәләр - шул онотолмаҫ осрашыу билгеһе, уның йөрәгендә һаҡлана. Гөлйөҙөм шул янған шырпы кеүек янып-көйөп йәй үткәргән, осоп барып күрергә күгәрсен ҡанаттары ғына юҡ шул. Сит-ситенә төрлө сағыу суҡтар тағып, йәшел атласҡа ҡыҙыл бәрхәт ҡушып теккән тәмәке янсығы ла ебәргән - был инде егеткә биргән вәғәҙә.
- Һәҙиә Дәүләтшина. Ырғыҙ. - Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1957.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Реформатский А. А. Введение в языковедение, М.: Аспект Пресс, 2006. — с.352 — 353
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дирингер Д. Алфавит. М., 1963.
- Добльхофер Э. Знаки и чудеса. М., 1963.
- Истрин В. А. Возникновение и развитие письма. М., 1965.
- Реформатский А. А. Введение в языкознание. М., 2006
- Фридрих И. История письма. М., 2004.
- Брейар Ж. Болезнь письма // Семиотика безумия. Сб. статей. — Париж-Москва, 2005, с. 64-72
- Әйберләтә яҙма, ҡош теле... - "Киске Өфө", 20 май, 2013, 8-9 бб.


text:
Башҡортостан социаль карта ҡулланыу тәжрибәһе менән уртаҡлаша
6 декабрҙә Өфөгә Башҡортостандың социаль карта ҡулланыу тәжрибәһен өйрәнеү өсөн Бурятиянан делегация килде.
Бурятия Республикаһының иҡтисад министры урынбаҫары Анатолий Самитин етәкселек иткән делегация Башҡортостандың Социаль картаһын сығарыу механизмы һәм “Башҡортостан социаль карталар регистры” асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә Берҙәм регистратура эше менән танышты.
Бында республика ҡунаҡтарына универсаль электрон карта ярҙамында дәүләт хеҙмәттәрен электрон төргә күсереү буйынса порталдың пилот проекты һәм Вәкәләтле ойошманың инфокиоскыларында һәм ҡатнашыусы банк банкоматында социаль карта ҡушымталарының эше тәҡдим ителде. Картаға һалым, Рәсәй Пенсия фонды, Эске эштәр министрлығы (банкомат аша түләү), Росреестр ҡушымталары һәм табипҡа ҡабул итеүгә яҙылыу инә.
Республика ҡунаҡтарына халыҡты социаль яҡлау территориаль органында “Башҡортостандың социаль картаһы” проекты буйынса хеҙмәттәр (анкета-заявкалар ҡабул итеү һәм социаль карталар биреү) күрһәтелде, ә ҡала дауаханаларының береһендә (46-сы поликлиникала) улар регистратура, врач һәм провизорҙың автоматлаштырылған эш урынында Башҡортостандың социаль картаһы эше менән танышты.
Бурятия Республикаһы вәкилдәре шулай уҡ Мотлаҡ медицина страховкаһы республика фондында эш тәжрибәһе менән уртаҡлашты, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Бәләбәй районында «Раштыуа уҡыуҙары» үтте
Бәләбәй районында үткән «Раштыуа уҡыуҙары – 2012» проекты түңәрәк өҫтәл менән тамамланды, унда дин әһелдәре, педагогтар һәм мәғариф учреждениелары етәкселәре ҡатнашты. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһындағы Митрополияның мәғлүмәт-аналитика хеҙмәте хәбәр итте.
Осрашыу барышында йәш быуынды тәрбиәләү, етем балалар яҙмышы, балалар һәм йәштәр араһында таралған алкоголизмға һәм наркоманияға ҡаршы көрәш мәсьәләләре тикшерелде.
Түңәрәк өҫтәл сиктәрендә М.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалы директоры Василий Бабенко сығыш яһаны. Ул республикала асылған традицион булмаған дини ойошмаларға ҡаршы көрәш буйынса үҙәк эшмәкәрлеге, шулай уҡ университетта үткәрелгән дини саралар тураһында һөйләне.
Район хакимиәте вәкилдәре ҡарауһыҙ балаларҙың йылдан йыл күбәйеү мәсьәләһенә иғтибарын йүнәлтте. Бәләбәйҙә ундай балалар приютҡа алыуҙы һорап йыш ҡына үҙҙәре ғариза яҙа.
Түңәрәк өҫтәл эше ғаилә менән бергәләп уҡыуҙар үткәреү тураһындағы видеотаҫманың презентацияһы менән тамамланды, бындай сараларҙы 18-се мәктәп нигеҙендә китапхана хеҙмәткәрҙәре үткәрә.


text:
Өфө йылытыу миҙгеленә әҙерлек Паспортын алды
ӨФӨ, 2014 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфөлә 9 сентябрҙә алдағы йылытыу миҙгеленең әҙерлек Паспортына ҡул ҡуйылды. Бының тураһында баш ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов хәбәр итте.
— Бөгөнгө көнгә, уҙған йылытыу миҙгелендә асыҡланған, инженер ҡорамалдары эшендәге боҙолоуҙар бөтөрөлгән. Йылытыу селтәре ремонтланған, авария хеҙмәттәре кәрәкле ҡорамалдар менән йыһазландырылған, юлдар һәм махсус техника йүнәлтелгән, — тип билдәләне беренсе вице-мэр.
Уҙған йылдарҙағы кеүек, биш көн рәттән һауа температураһы плюс 8 градустан түбән торған осраҡта йорттарға һәм социаль объекттарға үҙәкләштерелгән йылы биреләсәк. Шуға ҡарамаҫтан, өфөләр йылы бирә башлау тураһындағы муниципаль акттың ҡабул ителеүен көтмәһәләр ҙә була. Йорттарға йылы идара итеүсе кампанияларҙың заявкаһы буйынса милекселәрҙең дөйөм йыйылыштағы ҡарарына ярашлы бирелә.


text:
Фото:
Өфөлә водителдәр өсөн «Таҙа юлдар – таҙа ҡала» эко-акцияһы үтте
Фото:
Санкцияланмаған сүплектәр булдырыуға юл ҡуймай Өфөлә үткән «Таҙа юлдар – таҙа ҡала» эко-акцияһының төп маҡсаты булды. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Өфө территориаль идаралығы, Өфө ҡалаһы буйынса Эске эштәр министрлығы идаралығының ЮХХДИ бүлеге, шулай уҡ «Диалог» үҫмерҙәр клубтары берләшмәһе волонтерҙары акцияның ойоштороусылары булып сығыш яһаны.
— Акцияны үткәреү урыны итеп баш ҡалалағы туҡталыштарҙың береһе — «Дан бульвары» һайланды. Сара барышында ойоштороусылар йөҙҙән ашыу автомобилде туҡтатты, уларҙың водителдәре йыйылған сүп-сарҙы тапшырып, урынына «Мин таҙа ҡала яҡлы» тип яҙылған йәшел таҫма алды, — тип хәбәр итте Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы матбуғат секретары Нина Никандрова.
Бынан тыш, «Таҙа юлдар – таҙа ҡала» акцияһы сиктәрендә автомобилистарға РФ Һыу кодексының талаптары аңлатылды, уға ярашлы машинаны йыуыу, ҡуйыу, хәрәкәт итеү, шулай уҡ һаҡланған һыу зоналарында законһыҙ сүплектәр ойоштороу тыйыла. Водителдәргә эко-акцияны ойоштороусыларҙың аңлатыуынса, тораҡ пункттарҙа, шулай уҡ уларҙан ситтә автотранспорт сараларын йыуыу, туҡталҡаға ҡуйыу һәм хәрәкәт итеү ҙә бының өсөн махсус йыһазландырылған урындарҙа ғәмәлгә ашырылырға тейеш.


text:
Йыл башынан алып 70 кеше дезоморфин менән ағыуланған
Республика Наркоконтроле дезоморфин менән бәйле енәйәттәрҙең артыуын билдәләй. Асыҡланған наркопритондарҙың барыһында ла тиерлек тап ошо арзан һәм хәүефле наркотик ҡулланылған, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү буйынса федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығында. Әгәр былтыр дезоморфин менән ағыуланыуға бәйле 38 үлем осрағы теркәлһә, быйыл уларҙың иҫәбе 70-кә еткән.
2005 йылда наркополиция бөтә республика буйынса 30-ға яҡын дезоморфин ҡулланыусыны асыҡлай. 2011 йылдың сентябрендә иһә бындай наркомандар 3800-гә тиң. Белгестәр әйтеүенсә, ысынбарлыҡтағы картина статистика мәғлүмәтенән бер нисә тапҡырға күберәк булыуы мөмкин.


text:
Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осраштыФото: Олег Яровиков
Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осрашты
Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осраштыФото: Олег Яровиков
18 ноябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осрашыу үткәрҙе.
Һүҙ бында AGCО компанияһының «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән артабанғы хеҙмәттәшлек итеү пландары тураһында барҙы. Унда быйыл «Челленджер-647» иген йыйыу комбайндарын сығара башланылар. Йыл аҙағына тиклем республика ауыл хужалығы етештереүселәре өсөн 20 техника берәмеге йыйыласаҡ.
— Беҙ берлектәге ауыл хужалығы техникаһы етештереү буйынса проектты тормошҡа ашырыуҙа өлгәшелгән уңыштар менән ҡәнәғәтбеҙ. Президент менән бөгөнгө осрашыуҙа беҙ мөнәсәбәттәребеҙҙе үҫтереү, ауыл хужалығы техникаһы етештереүҙе арттырыу кәрәклеге тураһында һү алып барҙыҡ, — тине Хубертус Мюльхойзер журналистарға осрашыу аҙағында. – Хәҙер беҙ локалләштереү процесын башлайбыҙ, йәғни узелдарҙың күбеһен республикала йыйырға ниәтләйбеҙ. Беҙ «НефАЗ» менән бергә баҫыуҙарға тәүге комбайндарҙы сығарыуға өлгәшеүебеҙгә шатбыҙ. Был техника уңыш-2009-ҙы урып йыйыуҙа уңышлы файҙаланылды.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, халыҡ-ара AGCO корпорацияһына ингән Италияның LAVERDA заводы деталдәрҙең йыйылма комплектын ебәрә. "НефАЗ" акционерҙар йәмғиәтендә комбайндар йыйыла һәм һатыуға әҙерләнә. Яңы производствоға алты мең квадрат метр майҙан бүленгән. Был участка корпорация тарафынан талап ителгән юғары техник һәм эстетик талаптарға ярашлы йыһазландырылған. Бер йылда завод алты йөҙ комбайнға тиклем йыя ала.
AGCO корпорацияһы менән "Нефтекама автозаводы" араһында "НефАЗ" базаһында "Челленджер 647" комбайндарын ябайлаштырылған йыйыуҙы ойоштороу өсөн ҡорамалдар һәм айырым компоненттар ебәреүгә контрактҡа быйыл июль айында ҡул ҡуйылғайны.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, Европаның ҙур компанияһы менән хеҙмәттәшлек итеү заводта 600-ҙән ашыу өҫтәмә эш урыны булдырырға һәм етештереүҙе киңәйтеүҙе дауам итергә мөмкинлек бирҙе. Локалләштереү процесы деталдәрҙең 70 процентҡа тиклемен “НефАЗ” акционерҙар йәмғиәтендә һәм республиканың бер нисә предприятиеһында етештереүҙе күҙ уңында тота.
Бөгөнгө осрашыуҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров һәм "НефАЗ" акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәиф Маликов ҡатнашты.


text:
Өфөлә «Сухой Суперджет» самолеттарын хеҙмәтләндерәсәктәрФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Сухой Суперджет» самолеттарын хеҙмәтләндерәсәктәр
Өфөлә «Сухой Суперджет» самолеттарын хеҙмәтләндерәсәктәрФото: Олег Яровиков
«Өфө» аэропорты базаһында «Сухой Суперджет-100» тибындағы һауа судноларын хеҙмәтләндереү буйынса техник үҙәк ойошторолдо. Башҡортостан Хөкүмәте, «ЮТэйр» авиакомпанияһы һәм «Гражданские самолеты Сухого» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында өс яҡлы килешеүгә Өфөлә 5 декабрҙә ҡул ҡуйылды.
Килешеү буйынса элек Ту-134 самолеттары хеҙмәтләндерелгән ангарҙы, һауа суднолары өсөн биш туҡталышты льготалы шарттарҙа оҙайлы ваҡытҡа ҡуртымға алыу ҡарала. Яңы самолеттарҙы хеҙмәтләндереү өсөн белгестәрҙе Өфөнөң махсус уҡыу йорттары базаһында әҙерләйәсәктәр. Шулай уҡ документ шарттарына ярашлы, узелдар һәм агрегаттар Башҡортостандың машиналар эшләү предприятиеларында етештереләсәк.
Килешеүгә ҡул ҡуйыу тантанаһында төп ташыусы «Өфө» халыҡ-ара аэропорты базаһында ойоштороласағы хаҡында билдәле булды. Ул «ЮТэйр-Экспресс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Алты «Сухой-Суперджет-100» самолеты авиакомпания ҡарамағына 2014 йыл уртаһында килтерелә, улар финансланған һәм йыйыла башланған инде.
— «Өфө» халыҡ-ара аэропорты, республика сәнәғәте һәм Башҡортостан халҡы өсөн килешеүгә ҡул ҡуйыу үтә мөһим, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — 2014 йылда үҙәк эшләй башлар, тип өмөтләнәбеҙ. Уның эшен тәьмин итеү өсөн беҙҙә бөтә нәмә бар, шул иҫәптән юғары класлы белгестәр ҙә.
Ни өсөн тап Өфө аэропортын «ЮТэйр» авиакомпанияһы өсөн база итеп алыуҙарын авиакомпанияның генераль директоры Андрей Мартиросов аңлатты.
— Өфөлә ышаныслы осоу базаһы, осоу отряды һәм бортпроводниктар хеҙмәте булдырылған, бөтә был эш урындары бында теркәлгән, — тип билдәләне ул. — Өфө аэропорты базаһында авиаүҙәк булдырыу — был беҙҙең авиация сәнәғәте традицияларын үҫтереүгә индергән өлөшөбөҙ. Артабан да бында эш урындарын арттырыуға иҫәп тотабыҙ. «Суперджет» самолетын һайлауҙы беҙ уйлап хәл иттек —әлеге ваҡытта 100 урындан кәмерәк һыйҙырышлы самолеттар баҙарында был иң яҡшы тәҡдим тип иҫәпләйбеҙ. ТУ-134 самолеттары файҙаланыуҙан алынғас, беҙ реактив самолеттарҙа яҡын һәм урта магистраль ташыуҙарҙа үҙ позициябыҙҙы юғалттыҡ. Бындай самолеттарға талап бар, беҙ был баҙарға әйләнеп ҡайтасаҡбыҙ.
«Өфө» халыҡ-ара аэропортының генераль директоры Александр Андреев фекеренсә, «Сухой Суперджет-100» һауа судноларын техник хеҙмәтләндереү буйынса базаны Өфөлә төҙөү тотош аэропортты үҫтереүгә һис шикһеҙ ыңғай тәьҫир итәсәк. Өфөлә база төҙөү һөҙөмтәһендә рейстар һәм йүнәлештәр һаны артасаҡ.
«Өфө» аэропортынан халыҡ-ара курорт йүнәлештәре (Төркиә, Мысыр) буйынса берлектәге маршруттар селтәрен киңәйтергә, РФ курорттарына (Сочи, Анапа, Краснодар, Геленджик) осоштарҙы, шулай уҡ Нижневартовскиға, Худжандға регуляр рейстарҙы яңыртырға һәм Мәскәү, Яңы Уренгой, Төмән, Тель-Авивҡа рейстар һанын арттырырға планлаштырыла.
Яңы «Сухой Суперджет-100» самолетын шул уҡ көндө Өфөлә презентацияланылар. Sukhoi Superjet 100 (SSJ100) – Alenia Aermacchi ҡатнашлығында «Гражданские самолеты Сухого» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте компанияһы тарафынан етештерелгән 100 урынлыҡ яңы быуын самолеты. Уны етештереүҙә ватан самолеттары эшләүҙә элек файҙаланылмаған технологиялар ҡулланыла. Бөгөн «Sukhoi Superjet 100» самолеттары «Аэрофлот», «Якутия» (Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығыш төбәгендә иң ҙур авиаташыусы), «Московия», Sky Aviation (Индонезия), Lao Central (Лаос) һәм Interjet (Мексика) авиакомпанияларында файҙаланыла. 2013 йыл аҙағына тиклем «Аэрофлот» һәм «Газпром-авиа» (Рәсәй), Sky Aviation (Индонезия), Interjet (Мексика) авиакомпанияларын «SSJ100» менән тәьмин итеү планлаштырыла.


text:
Йыл башынан алып республикала 400-ҙән ашыу вакансиялар йәрминкәһе үткәрелгән
2012 йыл башынан алып Башҡортостанда 400-ҙән ашыу вакансиялар йәрминкәһе үткәрелгән, уларҙа 90 меңгә яҡын кеше ҡатнашҡан. Был хаҡта республиканың Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Шул уҡ ваҡытта «вакантлы» йәрминкәләрҙә ҡатнашыусыларҙың яҡынса өстән бер өлөшөн Өфө халҡы тәшкил иткән. Башҡортостан баш ҡалаһының Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә ойошторолған бындай йәрминкәләрҙә ҡатнашҡан 35 мең өфөлөнөң 4300-ҙән ашыуы эшкә саҡырыу алған.


text:
Төбәктең суд приставтары журналистар конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеФото: Федераль суд приставтары хеҙмәтенең матбуғат хеҙмәте
Төбәктең суд приставтары журналистар конкурсы еңеүселәрен бүләкләне
Төбәктең суд приставтары журналистар конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеФото: Федераль суд приставтары хеҙмәтенең матбуғат хеҙмәте
Федераль суд приставтары хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығында сираттағы «Закон көсө — уның үтәлешендә» журналистар конкурсына йомғаҡ яһалды. Ғәҙәттәгесә ижади ярышта еңеүселәр һәм призерҙар биш номинация: «Телевидение», «Радио», «Баҫма киң мәғлүмәт саралары», «Электрон киң мәғлүмәт саралары һәм мәғлүмәт агентлыҡтары», «Социаль реклама», буйынса билдәләнде. Награданы төрлө киң мәғлүмәт сараларынан бөтәһе 20 хеҙмәткәр алды.
Рәсәй Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Зариф Байғусҡаров билдәләүенсә, «күпселек осраҡта киң мәғлүмәт сараларының эше ярҙамында беҙгә йәмғиәт иғтибарын йыйылған проблемаларға йәлеп итеп, уларҙы бергәләп хәл итеп, кире бәйләнеш булдырып була». «Үҙ хоҡуҡтарыңды белеү республика халҡына ҙур ярҙам килтерә, сөнки ҡайһы бер кешеләр законды үтәргә теләмәгәнлектән түгел, ә үҙҙәренең бурыстары булыуы тураһында белмәүҙән үтәмәй, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ведомство башлығы.
Тулыраҡ мәғлүмәт РФ Федераль суд приставтары хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығының рәсми сайтында.


text:
Өфөлә рәссамдар СССР-ҙы һағынып иҫкә ала
Бөгөн 19 сәғәттә Наил Лотфуллин исемендәге заманса сәнғәт музейында «СССР: киләсәк хаҡында хәтирәләр» күргәҙмәһе асыласаҡ. Экспозиция күп төрлө техникала башҡарылған төрлө стилдәге эштәрҙән ғибәрәт.
— Күргәҙмәлә күп рәссамдар ҡатнаша, улар өсөн СССР темаһы айырым бер мәғәнәгә эйә, — тине проект кураторы Александр Спиридонов. – Үткәндәрҙә ҡалған идеология элементтарын үҙ эштәрендә сағылдырып, автор был темаға тәнҡит күҙлегенән ҡараймы, әллә, киреһенсә, хуплаймы – был беҙҙең өсөн мөһим түгел.
Күргәҙмә Заманса сәнғәт музейына нигеҙ һалыусы һәм уның етәксеһе, «Сыңғыҙхан» рәссамдар төркөмө лидерының тыуған көнөнә ҡарата асыла. Дуҫтары һәм хеҙмәттәштәре күренекле башҡорт авангардсыһы Вәсил Ханнановты 55 йәшлек юбилейы менән ҡотлаясаҡ.


text:
Башҡортостандың 17 районында шәкәр сөгөлдөрөн йыя башланылар
Башҡортостандың 17 районында шәкәр сөгөлдөрөн йыя башланылар. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, татлы тамыраҙыҡтар төбәктә 11345 гектар майҙанда йыйып алынған, планға ҡарата был 21 процент тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта Әлшәй, Баҡалы, Күгәрсен һәм Стәрлебаш райондары хужалыҡтары шәкәр сөгөлдөрөн 45-50 процент майҙанда йыйып алған.
БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, шәкәр сөгөлдөрөнөң уртаса уңышы төбәктә гектарынан 155 центнер тәшкил итә. Ә Баҡалы, Благовар, Бүздәк һәм Шишмә райондарында был һан 200 центнерға етә.
Республикала йәмғеһе 175 мең тоннанан ашыу шәкәр сөгөлдөрө йыйып алынған.


text:
Аграрийҙар силос культураларын урып йыйыуға төштө
Республика мал аҙығы әҙерләүселәре күп йыллыҡ һәм бер йыллыҡ үләндәрҙе беренсе сабып алыуҙы тамамланы. Ямғыр яуған урындарҙа, ихтимал, тағы бер уңыш алырҙар. БР Ауыл хужалығы министрлығының мал аҙығы етештереү бүлеге мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөгөнгө көнгә республикала 414 мең тонна бесән әҙерләнгән, был талап ителгәндең 57 процентын тәшкил итә. Былтыр был датаға мал аҙығының был төрө менән тәьмин ителеү 78 процент кимәлендә ине. Сенаж да ошондай уҡ процент нисбәтендә әҙерләнгән. Уларҙы тонналарға әйләндергәндә, 1 миллион 265 мең тонна килеп сығасаҡ.
Ауыл халҡы мал аҙығының бөтә төрҙәрен файҙаланырға тырыша. Хатта элекке йылдарҙа ваҡлап, сидераль ашлама сифатында баҫыуҙарҙа ҡалдырылған һаламды ла был миҙгелдә преслап, мал аҙығы ихаталарына ташыйҙар. Бөтәһе 218 мең тонна һалам әҙерләнгән.
Хәҙерге ваҡытта республика аграрийҙары силос культураларын урып йыйыуға тотондо. Бөгөнгә мал аҙығы йыйыу комбайндары уларҙы 33 мең гектар майҙанда йыйып алды. Был эшкә Бишбүләк, Ейәнсура, Күгәрсен, Тәтешле, Яңауыл, Мәләүез райондарында тотондолар.
Ҡоролоҡтан зыян күргән райондар быйыл үлән үҫкән урындарҙа мал аҙығы әҙерләүен дауам итә. Республика МТС-тары көсө менән Свердловск, Ырымбур, Силәбе өлкәләрендә һәм Пермь крайында бесән һәм һалам әҙерләү алып барыла. БР Ауыл хужалығы министрлығының һуңғы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, күрше төбәктәрҙә 15 мең тоннанан ашыу тупаҫ мал аҙығы әҙерләнгән.
Тотош алғанда, республика буйынса бер шартлы мал башына 11,4 мал аҙығы берәмеге запасы булдырылған. Һәр һыйырға иҫәпләгәндә иң күп мал аҙығы Яңауыл районында тура килә – 20,4 мал аҙығы берәмеге. Борай районында һәр шартлы мал башына – 18, Стәрлетамаҡ – 16,5, Өфө – 15,6, Саҡмағош районында 15,1 центнер мал аҙығы берәмеге тура килә.


text:
Германияла ике башҡорт фильмы ҡыҙыу бәхәс тыуҙырҙы
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Германияның Лейпциг ҡалаһында Насур Юрушбаевтың «Атайымдың тауышы» һәм «Ике тотҡон: Жәүит менән Вальтер» документаль фильмдары күрһәтелде. Сараны Йәһүдтәрҙең ижтимағи үҙәге һәм фильмдарҙың авторы — Германияла йәшәүсе башҡорт режиссеры Насур Юрушбаев ойошторҙо.
«Фильмдарҙы ҡарарға абруйлы кешеләр — докторҙар, профессорҙар, сәнғәт эшмәкәрҙәре, матбуғат вәкилдәре килде. Кинотаҫмалар бер кемде лә вайымһыҙ ҡалдырманы. Фильмдар тамамланғас та башланған ҡыҙыу бәхәстәр ошо хаҡта һөйләй. Был үҙем өсөн дә көтөлмәгән хәл булды», — тип һөйләне Насур Юрушбаев.
Тамашасылар фильмдарҙың сифатын, йөкмәткеһе ҡыҙыҡлы булыуын билдәләне һәм режиссерға бүләктәр бирҙе.
«Ике тотҡон: Жәүит менән Вальтер» фильмы былтыр Насур Юрушбаевтың Германиялағы «Gaina Media» студияһы менән берлектә «Башҡортостан» киностудияһында төшөрөлгән һәм Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған. Режиссер тотҡонға эләккән немец менән башҡорттоң тормошон сағыштырып һүрәтләй.
Ике фильм да 2014 һәм 2015 йылдарҙа халыҡ-ара «Көмөш Аҡбуҙат» милли һәм этник кино фестивалендә ҡатнашты.


text:
Eurocode
Eurocodes, Еврокод (урыҫ. Европейские кодексы, Еврокодексы, Еврокоды) — Европа Берләшмәһе илдәрҙә йорттарҙын көс алған конструкцияларҙы проектлау стандарттар йыйынтығы. Рәсәйҙәге аналог — Ҡағиҙәләр йыйынтығы[1].
Еврокод Европа Берләшмәһе илдәрҙә — нигеҙ техник, төҙөлөш һәм проектлау кодексы. Шулай уҡ һәр илендә урындағы Еврокодекстар бар. Еврокодекс — милли төҙөлөш йыйынтығы. (BS EN — Бөйөк Британия, DIN EN Германия, AFNOR EN Франция).
Еврокод 10 стандарт үҙендә ала. Һәр стандарт бүлектәрғә бүленә. Дөйөм 58 бүлек бар[2].
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1975 Европа комиссияғы илдәр араһында бәйләнештәр нығытыу өсөн Eurocode төҙөү тураһында ҡарар сығарҙы.
1980-ы йылдарҙа беренсе Еврокодтар тыуа.
1989 йылда Еврокодты сығарыу хоҡуғы Стандартизация буйынса Европа комиссияһына бирелде. Еврокодекстар төҙөү өсөн шулай уҡ CEN/TC 250 комитеты төҙөлдө[3].
1997 й. Еврокодтар дөйөм европа стандарттар (hEN) статусты алды.
Европа Берләшмәһе ситендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Europa порталы мәғлүмәте буйынса Еврокодтарҙы индереү теләге Европа илдәр менән сауҙа бәйләнештәр үҫтереү телегә булған илдәрҙә бар[4].
Ошо илдәрҙә рәсми рәүештә Еврокод ҡулланыу рөхсәтелгән:
Рәсәйҙә Еврокод менән Ҡағиҙәләр йыйынтығы адаптация итеү тураһында һүҙ бара.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Под словом code в контексте строительной деятельности подразумевается ингл. building code — «строительный кодекс», «строительные нормы»
- ↑ What are Eurocodes?
- ↑ Любовь Аристова. Нужно быстрее переходить на еврокоды и реформировать систему строительного образования // Новости рынка недвижимости. — 16.05.2011. — № 17(701). — С.6.
- ↑ Use of EN Eurocodes outside EU-EFTA
- ↑ Геннадий Темник отрапортовал о введении Еврокодов в строительной индустрии Украины на сайте sv-master.lg.ua
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Eurocode Info (инг.)
- Eurocodes: Building the Future The European Commission website on the Eurocodes


text:
9 майға Өфө урамдарын байрам баннерҙары һәм видеоэкрандар биҙәйәсәк
9 май алдынан Өфө Еңеү символдары менән биҙәләсәк. Башҡортостандың баш ҡалаһы урамдарында лозунгылар, ҡотлауҙар һәм байрам символикаһы: Георгий таҫмаһы, йондоҙҙар, ордендар, сәскәләр төшөрөлгән баннерҙар, юл өҫтөнән тарттырылмалы һәм ябай плакаттар, видеоэкрандар урын аласаҡ.
Бөгөн Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитовтың хәбәр итеүенсә, видеоэкрандарҙа ҡотлауҙар менән киң форматлы башбиҙәктәр буласаҡ, ҡала урамдарында 140 тематик баннер, төрлө форматтағы 370 ҡағыҙ плакат, урам өҫтөнән тарттырылыусы ике яҡлы 8 плакат, юл үткәргестәрҙә ҙур күләмдәге 8 баннер ҡуйыласаҡ. Иң ҙур баннерҙың үлсәме - 3-кә 48 метр.
— Мәғлүмәт материалдарын монтажлау эштәре 5 майға ҡәҙәр тамамланасаҡ, — тине Сынтимер Баязитов.


text:
Композитор Абрар Ғабдрахманов вафат булды
15 октябрҙә, 78-се йәшендә, оҙаҡ ауырығандан һуң танылған композитор, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар союзы ағзаһы Абрар Хаҡ улы Ғабдрахманов вафат булды.
Абрар Ғабдрахманов 1935 йылдың 1 ғинуарында Башҡортостан Республикаһы Учалы районының Наурыҙ ауылында тыуған.
Композиторҙың ижады беҙҙең республикабыҙҙың музыкаль мәҙәни тормошонда алдынғы урындарҙың береһен биләй. Милли сәнғәт аҡһаҡалы – Заһир Ғариф улы Исмәғилевтың уҡыусыһы һәм уның традицияларын дауам иттереүсе булараҡ, үҙенең күп яҡлы ижадында тыуған башҡорт халҡының үткәнен һәм бөгөнгөһөн данланы. Композиторҙың музыкаһындағы темалар мөһимлеге, образдар донъяһының байлығы, милли мәҙәниәт һәм фольклор менән күп яҡлы бәйләнеш уның ижадын башҡорт музыкаһында әһәмиәтле итте.
Абрар Ғабдрахманов төрлө жанрлы әҫәрҙәр авторы: симфоник полотнолар һәм хор әҫәрҙәре, балалар өсөн опера, камерный-инструменталь һәм вокаль әҫәрҙәр. Композитор үҙенең йырҙары һәм романстары менән халыҡ араһында ҙур танылыу яулай. Һәр автор өсөн үҙ халҡының таныуы иң ҙур бүләк булһа, Абрар Ғабдрахманов бының менән ғорурлана ала: уның күп йырҙарын («Бишек йыры», «Әйтсе, иркәм», «Таңдағы йыр», «Гүзәлем», «Төнгө серенада», «Башҡортостан» һәм башҡалар) тыңлаусылар халыҡ йырҙары тип иҫәпләй. Композиторҙың йырҙары әле лә танылған йырсылар башҡарыуында радио һәм телевидение эфирҙарында, Рәсәйҙең ҡала һәм ауылдар концерт майҙандарында яңғырай.
Абрар Ғабдрахманов көйҙәр ижад итеү менән бер рәттән музыкаль тәнҡит һәм мәғрифтәселек эшмәкәрлеге менән дә шөғөлләнә. 1960-1980 йылдарҙа республиканың киң мәғлүмәт сараларында баҫылып сыҡҡан мәҡәләләрендә ул үҙен милли сәнғәттәге хәлдәр менән ҡыҙыҡһыныусы шәхес итеп күрһәтә. Улар араһында баһаламалар, ижади портреттар, Башҡортостандың музыка тормошондағы көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылышлы тәнҡит сығыштары. Уның музыкаль публицистикаһының стиле гүзәл әҙәби телдә яҙылыуы, ҡәләменең отҡорлоғо, тура ярып әйтеүе һәм компромисһыҙ фекер йөрөтөүе менән айырылып тора.
Абрар Ғабдрахманов алып барған «Милли музыкаға ҡайнар һөйөү менән» тапшырыуҙар циклы Башҡортостан радиоһының алтын фондына инде. Магнит пленкаға яҙылған был программалар күренекле башҡорт композиторҙары Камил Рәхимов, Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Рәүеф Мортазин менән уларҙың тыуған халҡының музыкаль-шиғриәт мираҫына мөнәсәбәттәре, фольклор менән эш итеү алымдары тураһында һәм башҡа бөгөнгө көндә лә көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылышлы әңгәмәләрҙе әлегә тиклем һаҡлай.
Иҫ киткес кеше, һәләтле композитор тураһында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланасаҡ.


text:
Башҡортостанда Хакасиялағы хәлдең ҡабатланыуына юл ҡуйылмаясаҡ — республиканың урман хужалығы министры
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда Хакасиялағы урман янғындарына бәйле хәлдең ҡабатланыуына юл ҡуйылмаясаҡ. Төбәктә иҫкәртеү эштәре көсәйтелгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына республиканың урман хужалығы министры Динир Әхмәтйәнов хәбәр итте.
— Әлеге мәлдә төбәктәге биш зонала беҙҙең ведомство ҡарамағындағы учреждениеларҙың күнекмәләре үтте. Беҙ Хакасиялағы кеүек ҙур янғындарға юл ҡуймау өсөн ҡуртымға алыусылар һәм урындағы халыҡ менән бергәләп эш алып барырға тырышабыҙ. Ошо йүнәлештә ыңғай динамика бар. 2010 йыл менән сағыштырғанда, янғындар һаны кәмей бара. Беҙ янғынды беренсе тәүлектә үк һүндерергә тырышабыҙ. Диспетчерҙар хеҙмәте эшләй, ер өҫтөндә һәм һауанан тикшереү ойошторолған, — тине Динир Әхмәтйәнов.
Башҡортостанда янғын хәүефһеҙлеге миҙгеле башланыуы тураһында иғлан ителде. Республиканың Урман хужалығы министрлығынан белдереүҙәренсә, был ҡарҙың иртә иреүе һәм һауа температураһының күтәрелеүе арҡаһында урмандарҙа ут сығыу ҡурҡынысы барлыҡҡа килеүгә бәйле.


text:
Стәрлетамаҡ районында ауыл халҡына тәүге медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса акция үткәрелә
Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районында ауыл халҡына тәүге медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса акция үткәрелә. Билдәле булыуынса, һаулыҡ һаҡлау өлкәһен оптималләштереү һәм яңыртыу һөҙөмтәһендә тотош һаулыҡ һаҡлау системаһы үҙгәртеп ҡоролдо, айырыуса был ауыл ерендәге медицина учреждениеларына ҡағылды. Һөҙөмтәлә байтаҡ участка дауаханалары ябылды, фельдшер-акушерлыҡ пункттары һаны ҡыҫҡартылды, кадрҙар дефициты барлыҡҡа килде. Район дауаханаларында ҡайһы бер квалификациялы медицина ярҙамы күрһәтеү төрҙәре ҡыҫҡартылды, ә ҡайһы ауылдарҙа медицина ярҙамы күрһәтеү бөтөнләй туҡтатылды. Атап әйткәндә, Стәрлетамаҡ районының 40 ауылында әлеге ваҡытта бер ниндәй ҙә медицина ойошмаһы юҡ. Шуға күрә ошо мәсьәләләрҙе хәл итеү һәм уларҙың эҙемтәләрен бөтөрөү маҡсатында Стәрлетамаҡ районында эксперимент булараҡ әлеге акцияны үткәрергә ҡарар ителгән. Уны ойоштороусы булып БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, БР Хирургтар ассоциацияһы президенты, Башҡортостандың Фәндәр академияһы академигы Вил Тимербулатов сығыш яһаны.
Башҡортостан Республикаһының Президент программаһын тамамлаусылар ассоциацияһы, район хакимиәте, үҙәк район дауаханаһы ярҙамында әлеге 40 ауылда медицинаға ниндәй ҙә булһа ҡағылышы булған кешеләр – пенсионер фельдшерҙар, шәфҡәт туташтары, медицина өлкәһендә өҫтмә белем алған уҡытыусылар һайлап алынған, уларҙың һәр береһе өсөн аптечкалар әҙерләнгән.
Үткән аҙнала профессор Тимербулатов аптечкала булған изделиеларҙы, медикаменттарҙы ҡулланыу буйынса инструктаж үткәрҙе. Шул иҫәптән волонтерҙарға билдәле табиптар Венер Сәхәүетдинов, Булат Минасов, Вил Тимербулатов менән әҙерләнгән «Юл-транспорт фажиғәләрендә тәүге ярҙам күрһәтеү» исемле методик пособиелар тапшырылды. Стәрлетамаҡ районының Үҙәк район дауаханаһы белгестәре халыҡҡа үҙҙәре теләп ярҙам итергә тотонғандарға даими рәүештә методик, консультацион ярҙам күрһәтәсәк. 3-4 айҙан был яңы йүнәлештең һөҙөмтәләре тикшереләсәк.
«Башинформ» агентлығына БР Президент программаһын тамамлаусылар ассоциацияһы президенты Азамат Ғөбәйҙуллин хәбәр итеүенсә, яңы эшмәкәрлектең киләһе этабы – ошондай уҡ хеҙмәтте Миәкә районында ойоштороу.


text:
Рөстәм Хәмитов хеҙмәт баҙарындағы хәл һәм мәшғүллеккә булышлыҡ итеү саралары тураһында кәңәшмәлә ҡатнаштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов хеҙмәт баҙарындағы хәл һәм мәшғүллеккә булышлыҡ итеү саралары тураһында кәңәшмәлә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов хеҙмәт баҙарындағы хәл һәм мәшғүллеккә булышлыҡ итеү саралары тураһында кәңәшмәлә ҡатнаштыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев Чебоксарҙа (Сыуаш Республикаһы) хеҙмәт баҙарындағы хәл һәм мәшғүллеккә булышлыҡ итеү саралары тураһында кәңәшмә үткәрҙе. Унда Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ольга Голодец, Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов, хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилин, төбәк башлыҡтары, эшҡыуарлыҡ һәм профсоюз ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың хеҙмәт баҙарындағы хәле тураһында доклад менән сығыш яһаны.
Кәңәшмәне асып, Хөкүмәт Рәйесе Хөкүмәттең 2016 йылда тотороҡло социаль-иҡтисади үҫеште тәьмин итеүгә йүнәлтелгән эш планына ҡул ҡуйыуын билдәләне. Ундағы саралар ике төп йүнәлеш буйынса төркөмләнгән.
Хеҙмәт баҙарындағы хәл тураһында һөйләгәндә Дмитрий Медведев «беҙ эшен юғалтҡан йәки эштән китеү ҡурҡынысы янаған кешеләргә бергәләп ярҙам итергә тырышырға, икенсе яҡтан, сәнәғәт, иҡтисадтың башҡа тармаҡтары өсөн квалификациялы кадрҙарҙы һаҡлап ҡалырға тейеш» тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Был 2015 йылда хеҙмәткәрҙәрен ҡыҫҡартырға мәжбүр булған предприятиеларҙың һаны ике тапҡырға тиерлек артыуына бәйле. Былтыр март айында эшһеҙлек иң юғары нөктәгә етте – 4,5 миллион кеше, был иҡтисади әүҙем халыҡтың яҡынса 5,9 процентын тәшкил итә.
Хөкүмәттең раҫланған эш планына ярашлы быйылға мәшғүллеккә булышлыҡ итеү буйынса өҫтәмә саралар ҡаралған. Төбәктәргә субсидияларға федераль бюджеттан 3 миллиард һум аҡса бүленә, өҫтәүенә тағы ла 7 миллиард резервта ҡала. Башҡа предприятиеларҙан киткән кешеләрҙе эшкә алған эш биреүселәрҙе дәртләндереү саралары ҡаралған. Бынан тыш, бюджетта Моноҡалаларҙы үҫтереү фондына бүлеү өсөн 7 миллиард һум аҡса һалынған, улар яңы инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырыу өсөн кәрәкле инфраструктура объекттарын берлектә финанслауға йүнәлтеләсәк.
Рөстәм Хәмитов үҙ сығышында республиканың ошо өлкәләге тәжрибәһе менән уртаҡлашты һәм эшһеҙлек мәсьәләләрен федераль, төбәк, урындағы властар, йәмәғәт ойошмалары һәм эшҡыуарлыҡ менән бергә хәл итергә мөмкин булыуын билдәләне.
Республика Башлығы республиканың хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү буйынса федераль программала ҡатнашыуы арҡаһында 218 миллион һум аҡса алыуы хаҡында ла һөйләне.
– Биш меңдән ашыу кеше яңынан әҙерлек үтте, йә иһә ваҡытлыса эшләне. Әлбиттә, был аҡсалар ҡайһы бер ҙур предприятиеларҙа хәлде тотороҡландырыуҙа ҙур роль уйнаны, – тип билдәләне төбәк етәксеһе. – 2016 йылға аҡсаны Рәсәй Хөкүмәте бүлә. Республика былтырғынан кәмерәк алмаҫ тип ышанам.


text:
Башҡортостанда май айында 1,7 процентҡа хаҡтар артты
Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, тауар һәм хеҙмәттәргә ҡулланыу хаҡтары индексы ағымдағы йылдың май айында 2011 йылдың декабренә ҡарата 101,7 процентты тәшкил итте, шул иҫәптән аҙыҡ-түлек тауарҙарына — 102,1%, аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙарға — 101,7% , хеҙмәттәргә 101,2 процентҡа тиң булды.
Волга буйы федераль округы субъекттарында быйыл май айында тауар һәм хеҙмәттәргә ҡулланыу хаҡтары индексы — 101,7 — 102,6%, ә Рәсәй буйынса уртаса алғанда 102,3 процентты тәшкил итте.


text:
Рәсәй көнөндә Рөстәм Хәмитов йәш бәләбәйҙәргә паспорт тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рәсәй көнөндә Рөстәм Хәмитов йәш бәләбәйҙәргә паспорт тапшырҙы
Рәсәй көнөндә Рөстәм Хәмитов йәш бәләбәйҙәргә паспорт тапшырҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Рәсәй көнөндә Бәләбәй районына эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов муниципалитетта йәшәүселәрҙе Рәсәй көнө менән ҡотланы һәм йәш бәләбәйҙәргә Рәсәй гражданины паспорттарын тапшырҙы.
– Бөгөн беҙ төп дәүләт байрамын – Рәсәй көнөн билдәләйбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ донъялағы иң ҙур ил, уның бөйөк тарихы, мәҙәниәте менән ғорурланабыҙ. Беҙ Тыуған ил мәнфәғәте өсөн хеҙмәт итәбеҙ һәм бөтә ауырлыҡтарҙы еңеп сығасаҡбыҙ.
Баҙар иҡтисадына күскән саҡта ил билдәле ауырлыҡтарға осрай, тине республика етәксеһе, һәм күмәк көс менән уларҙы еңеп сығырбыҙ тигән ышаныс белдерҙе.
– Бөгөн һис еңел түгел, һорауҙар бар. Беҙгә ҡайһы бер проблемаларҙы хәл итергә кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов. – Күптәребеҙ совет заманында тыуған, ә баҙар иҡтисадында йәшәйбеҙ. Был, һис шикһеҙ, илдең иҡтисади механизмын үҙгәртеп ҡороуҙы талап итә.
Район уҡыусыларына паспорттар тапшырып, Башҡортостан Башлығы уларға оптимизм һәм уңыштар теләне.
– Айырыуса йәштәргә рәхмәт әйткем килә, сөнки улар – илдең киләсәге, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әле генә йәштәр паспорт алды. Ошо мөһим көн ғүмерлеккә хәтерҙәрендә ҡалһын ине. Улар яңы тормошҡа аяҡ баҫа. Әйҙәгеҙ, уларға һәйбәт өлгө күрһәтәйек, яҡшылыҡҡа өйрәтәйек.


text:
Башҡортостандағы инфраструктура объекттарының яртыһынан ашыуына инвалидтар ҡаршылыҡһыҙ үтә ала
Башҡортостанда, «Тиң мөмкинлектәр» проекты сиктәрендә, мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн ҡала һәм район инфраструктураһының уңайлылығына мониторинг үткәрелде. Уны Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ярҙамында «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының төбәк бүлексәһе активистары үткәрҙе.
Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең социаль адаптацияһы мәсьәләләренә йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү һәм ҡала һәм райондарҙың инвалидтарға уңайлы булған социаль объекттары картаһын төҙөү – уның төп маҡсаты.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, дөйөм алғанда ҡала һәм район инфраструктураһының 640 объекты тикшерелгән. Һөҙөмтәлә тикшерелгән объекттарҙың 350-һенә инвалидтарҙың ҡаршылыҡһыҙ үтә алыуы асыҡланған. 268 объектҡа мөмкинлеге сикләнгән граждандар өсөн юл ябыҡ. Ҡалған 23 объектҡа йыһазландырыу талап ителмәй. Тикшерелгән объекттарҙың 54 проценты һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн уңайлы тип табылған.


text:
Республиканың эшлекле даирәләре делегацияһы Магнитогорскиға юлланды
БР Сауҙа-сауҙа сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы бөгөн эш визиты менән Магнитогорскиға юллана. Делегация составында Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов та бар.
БР Сауҙа-сауҙа сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, визит 8-енән 10 декабргә тиклем дауам итәсәк, уның тематикаһы сәнәғәт һәм эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге өлкәһендә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү перспективаларына бәйле буласаҡ. Визит сиктәрендә тематик түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ, Магнитогорскиҙың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында осрашыуҙар үткәреләсәк.


text:
11 октябрҙә баш ҡалала «Халыҡтар дуҫлығы» йәрминкәһе асыла
11 октябрҙә Республика көнөн билдәләү айҡанлы «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе республиканың милли-мәҙәни үҙәктәре менән берлектә «Халыҡтар дуҫлығы» исемле көҙгө йәрминкә үткәрә, унда күмәртә хаҡтары буйынса республиканың ғына түгел, элекке СССР илдәренең дә аграрийҙары етештергән тауарҙар тәҡдим ителәсәк.
Баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары арзан хаҡҡа йәшелсә, емеш-еләк һатып ала аласаҡ. Байрам йәрминкәһе «Башҡортостан» сауҙа үҙәге алдындағы майҙанда 10 сәғәттә асыла.


text:
Томск өлкәһендә башҡорт мәҙәниәте көндәре үтә
Уның сиктәрендә был өлкәлә йәшәгән башҡорт рәссамдарының күргәҙмәһе ойошторола.
Был күргәҙмә билдәле рәссам Эрнст Дүсмәтовтың хәтеренә арнала. Эрнст Дүсмәтов - беҙҙең яҡташ, 1949 йылда Борайҙа тыуа. Һуңғы 25 йылда Томскийҙа йәшәй, төбәктәге рәссамдар берлеген етәкләй. Быйыл ғинуарҙа вафат була.
2002 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренән күренеүенсә, Томск өлкәһендә 2 мең самаһы башҡорт йәшәй. Уларҙың мең ярымы нефть эшкәртеү предприятиелары күпләп урынлашҡан Стрежев ҡалаһында, 500-ләбе өлкә үҙәгендә урынлашҡан.


text:
Башҡортостан аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге буйынса Рәсәйҙең төбәктәр-лидерҙар бишлегенә инде
Башҡортостан аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге кимәле буйынса Мәскәү ҡалаһы, Мәскәү һәм Төмән өлкәләре, Хабаровск крайы менән бер рәттән Рәсәйҙең төбәктәр-лидерҙар бишлегенә инде. Был хаҡта Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһының Аграр тикшеренеүҙәр үҙәге мәғлүмәттәренә таянып Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Эксперттарҙың фекеренсә, дөйөм алғанда Рәсәйҙә аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге юғары, әммә төбәктәр яғынан ҡарағанда күренеш байтаҡҡа айырыла.
Хәлде анализлағанда белгестәр халыҡ-ара практикала ҡабул ителгән, әммә илебеҙҙә файҙаланылмаған тиерлек критерийҙарға таянған. Төбәктәрҙең аҙыҡ-түлек тауарҙары менән үҙ тәьмин ителгәнлеге генә түгел, ә төрлө халыҡ ҡатламы өсөн уны һатып алыу ҙа иғтибарға алынған. Төрлө төбәктәрҙә аҙыҡ-түлектең арзанлығын баһалағанда эксперттар кешеләрҙең туҡланыуға уртаса сығымдары менән рациональ продукттар йыйылмаһын сағыштырған.


text:
Республикаға эш визиты менән Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры килдеФото: Олег Яровиков
Республикаға эш визиты менән Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры килде
Республикаға эш визиты менән Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры килдеФото: Олег Яровиков
29 октябрҙә Башҡортостанға эш визиты менән Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Николай Федоров килде. «Өфө» халыҡ-ара аэропортында уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды.
Визит барышында Николай Федоров бер нисә объектҡа, атап әйткәндә, М.Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексына, «Башҡорт бройлеры» ябык акционерҙар йәмғиәтенә, Бәләбәй һөт комбинатына, «Тюльпан» крәҫтиән хужалығына һәм «Таврос» идара компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте агрохолдингына барырға планлаштыра.
Бынан тыш, ауыл хужалығы министры 2013-2020 йылдарға Ауыл хужалығын үҫтереү һәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймалы һәм аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү дәүләт программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре буйынса республика кәңәшмәһендә ҡатнашасаҡ.


text:
Еңел атлетикала Башҡортостан уңыштары
Чебоксарҙа 1988–1990 йылғы спортсылар араһында еңел атлетика буйынса Рәсәй беренселегендә Башҡортостан атлеты миҙал яуланы.
5000 метрлыҡ дистанцияла Белореттан Евгений Сальников «бронза» алды.
Сальниковты тренерҙар Татьяна һәм Евгений Сенченко әҙерләгән.
Ә Пензала был көндәрҙә 1993–1994 йылғы егет һәм ҡыҙҙар араһында Рәсәй беренселеге үтә. Был ярыштарҙа Башҡортостан данын тренерҙар Василий Носов (Өфө) һәм Гиви Дакиуридзе (Стәрлетамаҡ) етәкселегендә республиканың йыйылма командаһы яҡлаясаҡ.


text:
Ырымбурҙа Бөйөк Ватан һуғышына арналған төбәк-ара конференция үтәсәк
Быйыл май айында Ырымбурҙа Бөйөк Ватан һуғышы башланыуға 70 йыл тулыуға арналған «Идет война народная, Священная война» тип аталған төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференция үтәсәк. Форумды ойоштороусылар булып Ырымбур өлкәһенең Мәғариф министрлығы һәм Ырымбур дәүләт университетының Көньяҡ Урал тарих һәм этнография ғилми-тикшеренеү институты сығыш яһай.
Конференцияла һуғыш алдынан хөкөм һөргән геосәйәси һәм эске сәйәси хәлдәрҙе, сәнәғәтте хәрби продукция етештереүгә күсереүҙе, совет халҡының ҡаһарманлығын, һуғыштан һуңғы донъя ҡоролошон, тарихты уҡытыу, хәрби-патриотик тәрбиә һәм киң мәғлүмәт сараларының һуғышҡа бәйле ваҡиғаларҙы яҡтыртыуҙағы ролен тикшереү планлаштырыла.
Конференция башланыуға ҡарата мәҡәләләр йыйынтығы нәшер ителәсәк.
Конференцияла ҡатнашыу өсөн 5 майға тиклем vva@mail.orb.ru йәки kam07.07@mail.ru электрон почтаһы аша күләме 8 биттән ашмаған мәҡәлә ебәрергә кәрәк.


text:
мәғәнә
Содержание
Башкирский[править]
Морфологические и синтаксические свойства[править]
мә-ғә-нә
Произношение[править]
- МФА: [mæɢ̞æˈnæ]
Семантические свойства[править]
Значение[править]
- смысл, значение ◆ Йәшәүҙең мәғәнәһе, тормош мәғәнәһе — смысл жизни
- лингв. значение; семантика ◆ Һүҙҙең тура/күсмә мәғәнәһе — прямое/переносное значение слова. ◆ Башҡорт телендә был һүҙ ике мәғәнәлә йөрөй — В башкирском языке у этого слова есть два значения. ◆ Бындай һүҙбәйләнештең мәғәнәһен айырым һүҙ мәғәнәһенән сығып аңлатып булмай — Семантику такого словосочетания невозможно объяснить, исходя из значений отдельных слов


text:
«Өфө» аэропортында мәғлүмәт туристик киоскыһы асыласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
«Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалында мәғлүмәт туристик киоскыһы барлыҡҡа киләсәк. Баш ҡала ҡунаҡтары уның ярҙамында файҙалы, мәҫәлән, республиканың иҫтәлекле һәм туристарҙы урынлаштырыу урындары хаҡында мәғлүмәт аласаҡ. Проектты ойоштороу менән Башҡортостандың Туристик-мәғлүмәт үҙәге шөғөлләнә.
— Мәғлүмәт стендында музейҙарға, туристик экскурсияға йәки маршрутҡа билеттар һатыласаҡ, шулай уҡ ҡунаҡханала урындарға заказ бирергә, Өфөнөң картаһын бушлай алырға мөмкин буласаҡ. Клиенттарҙы инглиз телен белгән кешеләр хеҙмәтләндерәсәк, — тип һөйләне Туристик-мәғлүмәт үҙәгенең генераль директоры Иван Зорин.
Тәүге мәғлүмәт туристик киоскыһы «Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалы менән бергә март аҙағында асыла.


text:
Башҡортостан ауыл юлдарын төҙөү өсөн федераль бюджеттан яҡынса 268 миллион һум аҡса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан ауыл юлдарын төҙөү өсөн федераль бюджеттан яҡынса 268 миллион һум аҡса аласаҡ
Башҡортостан ауыл юлдарын төҙөү өсөн федераль бюджеттан яҡынса 268 миллион һум аҡса аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан ауыл ерендә юлдар төҙөү һәм реконструкциялау өсөн федераль бюджеттан 267,6 миллион һум аҡса аласаҡ.
Дөйөм алғанда, Рәсәй Хөкүмәте ошо маҡсатҡа 6,8 миллиард һумдан ашыу аҡса бүлде. Төбәктәр аҡсаны дөйөм ҡулланылыштағы автомобиль селтәрҙәренән ауылдарҙағы мөһим объекттарға, шул иҫәптән ауыл хужалығы продукцияһын етештереү һәм эшкәртеү буйынса предприятиеларға илтеүсе юлдар төҙөүгә һәм ремонтлауға йүнәлтергә тейеш.
Финанслау 2013-2020 йылдарға ауыл хужалығын үҫтереү һәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймалы һәм аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү дәүләт программаһы сиктәрендә башҡарыла.
Эксперттар иҫәпләүенсә, продукция етештереү һәм эшкәртеү объекттарына юлдар һалыу ауыл хужалығын үҫтереүгә ыңғай йоғонто яһаясаҡ.


text:
Ҡорбан байрамы алдынан төбәктә мәсет асылды Фото: Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының матбуғат хеҙмәте
Ҡорбан байрамы алдынан төбәктә мәсет асылды
Ҡорбан байрамы алдынан төбәктә мәсет асылды Фото: Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Ҡорбан байрамы алдынан Өфө районының Булгаков ауылында «Мираҫ» мәсете үҙ ишектәрен асты. Иман йортон асыу тантанаһына урындағы халыҡ, күрше ауылдарҙан һәм Татарстандан килгән ҡунаҡтар йыйылды. Мәсет ауыл халҡы һәм бағыусылар аҡсаһына төҙөлгән, улар араһында төрлө дин вәкилдәре бар, тип хәбәр иттеләр Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының матбуғат хеҙмәтендә. Был республикала Ҡорбан байрамы алдынан асылған өсөнсө мәсет. Уҙған шәмбелә Ауырғазы һәм Дәүләкән райондарында яңы Аллаһ йорттары асылды.
Тантанала Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты хакимиәте етәксеһе Мөхәммәт Тажетдинов, Татарстандың Башҡортостандағы даими вәкиле Альберт Мәҡсүтов, Өфө районы хакимиәте башлыҡтары ҡатнашты. Ҡунаҡтарҙы урындағы «Мираҫ» дини ойошмаһы эргәһендәге Булгаков йәкшәмбе мәктәбе уҡыусылары ҡаршы алды. Йәйге каникулдар ваҡытында балалар ғәрәп алфавитын, ислам нигеҙҙәрен өйрәнгән, ә уҡыу йылы башланыу менән уҡыуҙарын йәкшәмбе көндө дауам иткән.
«Байрамға йәштәрҙең килеүе бик ҡыуаныслы. Мәсеттең изге белем йорто икәнлеген оноторға ярамай. Ата-әсәләр яҡшы эштәре менән балаларына өлгө булырға тейеш. Исламдың тыныслыҡ, изгелек һәм яҡтылыҡ дине булыуын онотмағыҙ», — тип мөрәжәғәт итте халыҡҡа Мөхәммәт Тажетдинов.
Күмәк намаҙҙан һуң ҡунаҡтар байрам ашына саҡырылды.


text:
Ватанды һаҡлаусылар көнө менән!
23 февралдә бөтә илебеҙ Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләй. Ошо айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарын, хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, бөтә ир-егеттәрҙе байрам менән ҡотлай. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
“Ҡәҙерле армия һәм флот ветерандары! Хөрмәтле Рәсәй Ҡораллы Көстәре яугирҙары!
Был байрам көнөндә беҙ ҡулына ҡорал тотоп Тыуған илебеҙ именлеге һағында тороусыларҙы, уның азатлығын һәм бойондороҡһоҙлоғон һаҡлап батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтеүселәрҙең барыһын да ихлас ҡотлайбыҙ. Ватан хәрби бурысын намыҫлы үтәгән үҙ улдарын һәм ҡыҙҙарын бер ваҡытта ла онотмаясаҡ!
Яҡташтарыбыҙҙың яу ҡырындағы батырлыҡтары һәм традициялары риүәйәттәрҙә, әҙәбиәт һәм сәнғәт әҫәрҙәрендә мәңгеләштерелгән. Бөгөн дә йәштәребеҙ өлкән быуындар эштәрен лайыҡлы дауам итә, үҙ хәрби бурысын намыҫ менән үтәй. Тыныс хеҙмәт, илебеҙ киләсәге яугирҙарыбыҙҙың юғары әҙерлеге һәм ватансылығы, армия һәм флоттың һуғышҡа һәләтлеген, техник йыһазланышын бөтә халыҡ яҡлауы менән тәьмин ителә.
Башҡортостанда оборона предприятиеларын үҫтереү, хәрби частарға булышлыҡ итеү, йәштәрҙе хәрби хеҙмәткә әҙерләү, хәрби-патриотик тәрбиә, тыуған яғыбыҙҙың хәрби батырлыҡ даны тарихын һаҡлау буйынса ҙур эштәр атҡарыла. Республикала киләсәктә лә илебеҙҙең Ҡораллы Көстәрен, уның оборонаға һәләтлеген, именлеген һәм ҡеүәтен артабан нығытыу өсөн бөтә көстәрен һаласаҡтар.
Быйыл мөһим дата – Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығы билдәләнәсәк. 1945 йылдың 9 майы – халҡыбыҙҙың ысын мәғәнәһендә баһалап бөткөһөҙ ҡаҙанышы, уның ғорурлығы һәм мәңгелек даны ул! Республикабыҙ бөтә ил менән бергә киләсәгебеҙҙе, бөтә донъяны фашистар афәтенән һаҡлап алып ҡалған бөтә ватандаштарыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә ала.
Беҙ данлы тарихыбыҙҙы һаҡлайбыҙ, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарын хөрмәт итәбеҙ, улар хаҡында хәстәрлек күрәбеҙ. Республика фронтовиктарыбыҙ, һуғыш инвалидтары, яу яланында ятып ҡалған яугирҙарҙың ғаиләләре йылы мөнәсәбәт һәм иғтибар менән солғап алынһын, торлаҡ менән тәьмин ителһен өсөн барыһын да эшләй. Киләсәктә лә шулай буласаҡ!
Армия һәм флот ветерандарын, хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, бөтә ир-егеттәрҙе – Тыуған илебеҙҙе һаҡлаусыларҙы байрам менән ихлас ҡотлайым. Һеҙгә һаулыҡ, тыныс аяҙ күк һәм бәхет, Ватаныбыҙ именлеге хаҡына бөтә изге эштәрегеҙҙә яңынан-яңы уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
«Китап» нәшриәтендә "Тыл геройҙары" серияһының йәнә өс томы донъя күрҙе
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡорт “Китап” нәшриәтендә “Тыл геройҙары” серияһында йәнә өс том донъя күрҙе – 17-се, 18-се һәм 19-сы. Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын билдәләүгә ҡарата “1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Башҡортостан халҡы исемлеге ингән 20 томлыҡ сығарылыуы көтөлә.
«Китап» нәшриәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 17-се томға Шишмә, Шаран, Яңауыл райондары һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының тыл хеҙмәтсәндәре хаҡында мәғлүмәттәр ингән. 18-се һәм 19-сы томдарҙа Өфөнөң Дим, Ленин, Октябрь, Калинин райондары тыл геройҙары тураһында мәғлүмәт бирелә.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, “Тыл геройҙары” серияһы үҙ-үҙен аямай хеҙмәт итеүе менән фашистар Германияһын Еңеүгә булышлыҡ иткән тыл хеҙмәтсәндәре исемен мәңгеләштереү ниәтенән нәшер ителә. Миҙал менән бүләкләнгән тыл хеҙмәтсәндәре исемлеге Башҡортостандың район һәм ҡалаларын алфавит тәртибендә урынлаштырыуға бәйле төҙөлгән. Ҡыҫҡаса биографик белешмәлә тыуған йылы, йәшәгән урыны һәм бүләкләнгән ваҡытта биләгән вазифаһы күрһәтелгән.
Һәр китап 2500 дана менән, ҡаты тышлыҡта сыға. Китаптарҙы Китап нәшриәте магазиндарында һатып алырға мөмкин.


text:
Өфө районында 26 йәшлек кеше батып үлгән
Ағиҙел йылғаһында Алексеевка ауылында йәшәгән 26 йәшлек кеше батып үлгән. Дуҫтары менән ял иткән ваҡытта ул компаниянан айырылып, йөрөп килергә булған, әммә бер нисә сәғәттән һуң да әйләнеп ҡайтмаған. Дуҫтары уны эҙләргә сыҡҡан һәм яр буйында кейемдәрен тапҡан. Егеттең мәйетен һыу аҫтынан улар үҙҙәре сығарған. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәш кеше иҫерек килеш һыу инеү өсөн тәғәйенләнмәгән урында һыу ингән. Аҙна башынан алып республика йылға-күлдәрендә йәмғеһе алты кеше батып үлгән.


text:
Башҡортостанда эшҡыуарҙар газ-мотор яғыулығында эшләүсе пассажир автобустарын һатып алыуға субсидиялар аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан Хөкүмәте газ-мотор яғыулығында эшләүсе пассажир автобустарын һатып алыуға субсидиялар биреү тәртибен раҫланы.
Матди ярҙам РФ «Сәнәғәтте үҫтереү һәм уның конкурент һәләтлеген арттырыу» дәүләт программаһы сиктәрендә даими рәүештә пассажирҙар ташыусы шәхси эшҡыуарҙарға һәм юридик шәхестәргә (дәүләт һәм муниципаль учреждениеларҙан тыш) күрһәтеләсәк.
Һатып алынған автобустарҙың хаҡынан 50 процентҡа тиклеме субсидияланасаҡ. Субсидиялар БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетында тәғәйенләнәсәк.
Аҡса республика һәм федераль бюджеттан бүленәсәк.
Хөкүмәт субсидия биреүҙең өс төп шартын билдәләне. Беренсенән, газ-мотор яғыулығы менән эшләүсе автобус һатып алыу. Икенсенән, ул 2014 йылдан алып Берҙәм иҡтисади киңлектә ҡатнашыусы дәүләттәр биләмәһендә сығарылырға тейеш. Өсөнсөнән, 12 метрҙан ашыу булған М3 категорияһындағы автобустар сәләмәтлектәре сикләнгән кешеләрҙе йөрөтөү өсөн йыһазландырылған булырға тейеш.
Федераль һәм Башҡортостан бюджеты алдында элек алынған субсидияларҙы ҡайтарыу, кредиттар, һалым буйынса бурыстары булғандарға субсидиялар бирелмәйәсәк.


text:
Апрелдә Өфөлә коррупцияға ҡаршы ҡануниәтте тормошҡа ашырыу буйынса парламент тыңлауҙары үтәсәк
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа Башҡортостан Республикаһында коррупцияға ҡаршы ҡануниәтте тормошҡа ашырыуға арналған парламент тыңлауҙарына әҙерлек алып барыла. Тыңлауҙар Өфөлә 13 апрелдә үтәсәк.
Унда республика парламенты депутаттары, БР Президенты Хакимиәте, республика Хөкүмәте, министрлыҡтар һәм ведомстволар, хоҡуҡ һаҡлау органдары, Башҡортостандың ҡала округтары һәм муниципаль райондары хакимиәттәре, фәнни берләшмәләр, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Парламент тыңлауҙарында Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы депутаттарының да ҡатнашыуы көтөлә. Уҙған йылдың 4 декабрендә ҡул ҡуйылған Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы һәм БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай араһындағы хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү тураһындағы протоколға ярашлы, ике республика парламентарийҙары закондар сығарыу процесын камиллаштырыуға йүнәлтелгән үҙ-ара хеҙмәттәшлекте әүҙемләштерә.
Парламент тыңлауҙарының һөҙөмтәләре буйынса тәҡдимдәр ҡабул ителәсәк.


text:
Республика Президенты Красноусолда мәктәп төҙөлөшө барышы менән танышты
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн республиканың Ғафури районына эш сәфәре менән сыҡты. Төбәк башлығы Красноусол ауылында 320 уҡыусыға иҫәпләнгән мәктәп төҙөлөшө барышы менән танышты.
Мәктәп төҙөлөшөн “Уфастройинвест” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт алып бара. Эштәрҙең дөйөм смета хаҡы 228 миллион һум тәшкил итә.
Ғафури районы хакимиәте башлығының төҙөлөш буйынса урынбаҫары Барый Кәримов һөйләүенсә, районда йыл башынан республиканың адреслы инвестициялар программаларына ярашлы обьекттар төҙөүгә яҡынса 187,7 миллион һум үҙләштерелгән. Мәҫәлән, һаулыҡ һаҡлау тармағында Красноусол үҙәк дауаханаһын капиталь ремонтлау бара. Әлеге ваҡытта төп бинаның һул ҡабырғаһында, поликлиниканың уң ҡабырғаһында ремонт эштәре үткән, административ-көнкүреш комплекстың мансарда ҡатының конструкциялары күтәрелгән.
“Ауылдың 2012-се йылға тиклем социаль үҫеше” федераль маҡсатлы программаһы сиктәрендә ағымдағы йылда 16,6 саҡрым торбаүткәргес һалынасаҡ, дүрт ауыл – газ һәм ике ауыл эсәр һыу менән тәьмин ителәсәк.


text:
Константин Толкачев Ырымбурҙа үткән ултырышта ҡатнашты
БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Волга буйы федераль округы субъекттарының Ҡануниәт (вәкәләтле) органдары ассоциацияһы һәм РФ Федерация Советының киңәйтелгән ултырышы эшендә ҡатнашты. РФ Федераль Йыйылышы Федерация Советы спикеры Валентина Матвиенко рәйеслегендә ултырыш 25-27 сентябрҙә Ырымбурҙа үтте, тип хәбәр иттеләр республика парламенты матбуғат хеҙмәтенән. Көн тәртибендәге төп мәсьәлә – Рәсәй Федерацияһында дәүләт власы органдарына йәмәғәт контроле торошон тикшереү: эштәрҙең реаль хәле һәм үҫеш перспективалары.
Ултырышта сығыш яһап, Константин Толкачев ғәмәлдәге проблемаларҙы, ҡыйынлыҡтарҙы үҙе нисек күреүен бәйән итте һәм федераль, шулай уҡ төбәк кимәлендә дәүләт институттары эшмәкәрлегенә йәмәғәт контролен үҫтереү һәм камиллаштырыу буйынса ғәмәли тәҡдимдәр индерҙе.
Атап әйткәндә, республика Дәүләт Йыйылышы рәйесе «Йәмәғәт контроле тураһында» федераль законды ҡабул итеү эшен тиҙләтергә тәҡдим итте.


text:
Ҡара бөрлөгән
Ҡара бөрлөгән, тал бөрлөгәне — Rubus ырыуы Раузалар ғаиләһендәге бер нисә үҫемлек төрө.Башҡортостанда ҡара бөрлөгән һәм тал бөрлөгәне тип тә йөрөтәләр.
Йөкмәткеһе
Биологик яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өлгөрөү осоронда бөрлөгән емештәре башта йәшел, йәшел-ҡыҙыл, ә һуңынан ҡыҙыл-ҡара төҫтә булалар. Өлгөргән бөрлөгән емештәре ҡара төҫтә була. Ике төрҙә сәнескеләр менән ҡапланған һабаҡ һәм үрентеләрҙән тораған ярымҡыуаҡ булып тора; һабаҡ үҫентеләрә өҫкә үрләүсән йәки ергә ятып үҫә; Rubus caesius төрөнөң япраҡтары өсәүле, ҡайһы саҡта бишәүле; Rubus fruticosus төрө биш һәм ете япраҡлы. Rubus caesius күҡһел ҡуныҡ (налёт) менән ҡапланған; Rubus fruticosus төрөнөң ҡуныҡ ҡатламы юҡ. Емештәренең һуты ҡара-ҡыҙыл; тәле әскелт, бер аҙ сайырлы. Емештәренән ҡайнатма яһарға мөмкин. Европанан Скандинавияға тиклем, Архангельск өлкәһенең көнбайыш өлөшөнөндә керетеп, уртаса климатлы һәм йылы илдәрҙә ике төрҙә киң таралған. Кавказда, бигерәктә Rubus fruticosus төрө башҡа ҡыуҡтар менән үтеп сыҡмаҫлыҡ әрәмәлек булып үҫә.
-
BlackberryFlowers.JPG
Ҡара бөрлөгән сәскәһе
-
-
-
Культивациялау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европала ҡара бөрлөгәндең емешселектә әһәмиәте юҡ, әммә Америкала үны баҙар өсөн үҫтерәләр. Америка сорттары: тәпәш буйлы — «Crystal white» (еләктере аҡ), «Golden Cap» (еләктәре һарғылт-ҡара), «Seneca black» һәм «Garden black» (ҡара еләкле); «Philadelphia», «Kirtland», «Arnolds hybride» кеүек башҡа сорттар ҡурай еләге менән ҡатнаш сорт булып тора, иң яҡшы «Lawton» («New Rochelle») сортын Рәсәйҙең көньяғында үҫтерегә тәҡдим итергә була. Ҡурай еләген тәрән балсыҡлы-избесле, серетмә менән бай булмаған тупраҡта ҡояшлы ерҙә орлоҡтарынан, һабаҡсанан, тамыр үҫентелеренән үрсетәләр; һирәкләү һәм һабаҡтарын киҫеү, ваҡытында күтәреп бәләү — тәрбиәләү саралары.
Тарихта һәм мәҙәниәттә ҡара бөрлөгән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1964 йылда СССР-ҙа ЦФА № 3135 һанлы ҡара бөрлөгән төшөрөлгән почта маркаһы сығарыла.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ По данным БСЭ.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡара бөрлөгән — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- Ҡара бөрлөгән GRIN сайтында мәғлүмәт


text:
Арыҫлан Мөбәрәков һәм Салауат Юлаев - ике шәхес, уртаҡ яҙмыш
СССР-ҙың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Арыҫлан Мөбәрәковтың тыуыуына йөҙ йыл тулыу республикала киң билдәләнәсәк.
Актерҙың йорт – музейы ла яңы экспонаттар менән тулыландырыла. Юбилей кисәһенә танылған артист менән бергә сәхнәлә эшләүселәр, ижадташ дуҫтары саҡырылған. Республикала 2009-сы йылда Салауат Юлаевтың тыуыуына 255 йыл тулыуҙы һәм “Салауат йыйыны” республика фольклор байрамына әҙерлек башланды. Был байрамдарға әҙерлек иң юғары кимәлдә алып барыласаҡ.
Ошо хаҡта республика етәксеһе фарманы донъя күрҙе. Башҡортостандың халыҡ геройы, шағир һәм патриот, халыҡтар араһында дуҫлыҡты нығытыуға, мәҙәниәтте үҫтереүгә тос өлөш индергән шәхес Салауат Юлаевтың тыуыуына 255 йыл тулыу Башҡортостан тарихындағы иҫтәлекле дата булараҡ билдәләнәсәк.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Ляонин провинцияһының Ҡытай Коммунистик партияһы комитеты секретары Ван Минь менән осрашты
Фото:
19 майҙа Шэньянда (Ҡытай Халыҡ Республикаһы) Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Ляонин провинцияһының Ҡытай Коммунистик партияһы комитеты секретары Ван Миндың (Wang Min) осрашыуы уҙҙы. Осрашыу барышында Башҡортостан менән Ляонин провинцияһы араһында хеҙмәттәшлек перспективаларын тикшерҙеләр.
Вань Минь Рөстәм Хәмитовты провинцияның дөйөм хәле менән таныштырҙы. Бында 44 миллион кеше йәшәй. Провинция Ҡытайҙың мөһим сәнәғәт базаһы булып тора. Төп тармаҡтар – машина эшләү, металлургия, нефть эшкәртеү, ауыл хужалығы. Провинция башлығы шулай уҡ, 1999 йылда Өфө менән Шэньян араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлгәйне, тип иҫкә алды.
— Башҡортостан һәм Өфө ҡалаһы менән иҡтисад, мәҙәниәт, мәғариф, экология өлкәһендә хеҙмәттәшлек итергә теләйбеҙ. Шэньян һәм Өфө – туғандаш ҡалалар, артабан да Ляонин провинцияһы менән Башҡортостан араһында хеҙмәттәшлекте үҫтерер инек, — тине Ван Минь.
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың иҡтисад майҙаны һәм структураһы буйынса бик ныҡ Ляонинға оҡшауын билдәләне.
— Беҙ ҡараныҡ, һеҙҙә юлдар матур, бик күп торлаҡ төҙөлә. Һеҙ сәнәғәттә иң яҡшы технологияларға эйә. Беҙ ҙә был йүнәлештә эшләйбеҙ, һәм шул юҫыҡта беҙгә Ҡытай Халыҡ Республикаһы бизнесының ярҙамы кәрәк. Предприятиеларыбыҙҙың һеҙҙең ил территорияһында ла файҙаланырға мөмкин булған алдынғы технологиялары бар. Миҫалға, беҙҙә скважинар быраулау өсөн уникаль ҡорамалдар сығаралар. «Хайчен Нефтемаш» сығарған кеүек быраулау ҡоромалдары юҡ, әммә ер бырауҙар үҙҙәре бар. Ляонин предприятиеһы менән беҙҙең мөмкинлектәрҙе берләштереү өр-яңы сифат булдыра алыр ине, — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты, «Хайчен Нефтемаш» компанияһы менән Башҡортостанда нефть быраулау өсөн ҡорамалдар етештереү буйынса предприятие төҙөү мәсьәләһе буйынса әүҙем һөйләшеүҙәр алып барыла, тип хәбәр итте.
— Был идеяны дөрөҫ тип иҫәпләйбеҙ һәм башланғысты хуплаясаҡбыҙ. Ляонин провинцияһы етәкселегенең шулай уҡ был проектты хуплауын теләйем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республикабыҙҙа әлегә Ҡытай Халыҡ Республикаһының бизнесы юҡ. Һәм был проект Ҡытай бизнесы ҡатнашлығы менән тәүге масштаблы проект булыр ине.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов, элек Башҡортостан вуздарында Ҡытай Халыҡ Республикаһы студенттары уҡыны һәм республика фән, мәғариф, мәҙәниәт өлкәһендә мөнәсәбәттәрҙе яңынан башларға әҙер, тип билдәләне.
Башҡортостан Президенты Ван Минды һәм Ляонин провинцияһы делегацияһын хеҙмәттәшлек тураһында яңы килешеүгә ҡул ҡуйыу өсөн республикаға килергә саҡырҙы.
— Беҙҙең илдәр бер-береһенә яҡын, Башҡортостан Республикаһы менән Ляонин провинцияһы тағы лы аяҡыныраҡ булыуҙарын теләйбеҙ, — тип йомғаҡланы Рөстәм Хәмитов.


text:
Lada Samara етештереү быйыл декабрҙә туҡтатыла
«АвтоВАЗ» Samara автомобилдәрен етештереүҙе тулыһынса туҡтата. Компания вәкилдәре белдереүенсә, машиналар 2014 йылдан тарихҡа китәсәк.
Lada-2115 седандары сығарыу былтыр йыл аҙағында туҡтатылғайны, быйыл июндә Тольяттиҙа өс ишекле хэтчбек Lada-2113-тө сығарыуҙы туҡтаттылар, ә быйыл декабрҙән Lada-2114 индекслы биш ишекле хэтчбек та сығарылмаясаҡ
Өфөләге рәсми дилер, был автомобилдәр һатыуҙа юҡ, әммә 14-се моделде һатып алырға теләүселәр, үҙ мәғлүмәттәрен ҡалдырып, автоүҙәккә мөрәжәғәт итә ала, тип хәбәр итә.
Тольятти етештереүсеһенең ҡарары турыһынса аҡланған, сөнки уҙған быуаттың 80-се йылдарында эшкәртелгән Samara автомобилдәренә талап ҡырҡа кәмене, хәҙер һатып алыусылар заманса Lada Granta йәки икенсе быуын Kalina автомобилдәрен алыуҙы өҫтөн күрә.. Бөгөн «АвтоВАЗ» заманса моделдәргә ставка яһай. Мәҫәлән, ошо көндәрҙә яңыртылған Lada Priora автомобилен презентациялау үткәрелде. Уның салоны тулыһынса яңыртылған. Ә «люкс» версиялары өсөн яңы 106 ат көслө двигатель, курс тотороҡлолоғо системаһы, круиз-контроль, хәүефһеҙлек мендәрҙәре, мультимедия системаһы һәм башҡалар ҡаралған.


text:
«Иммунопрепарат» йыл башынан алып 2 млрд. һумлыҡ медпрепараттар етештерҙе
Өфөнөң «Иммунопрепарат» предприятиеһында йыл башынан алып ике миллиард һумдан ашыулыҡ медицина иммунобиологик һәм дарыу средстволары сығарылған.
Башҡортостан баш ҡалаһынан биофармацевтика продукцияһы Рәсәйҙең бөтә төбәктәренә лә тиерлек оҙатыла.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, ағымдағы йыл уның өсөн бик ябай булманы. Көндәрҙең сиктән тыш эҫе тороуы GMP стандарттарына ярашлы препараттар әҙерләгәндә өҫтәмә ҡыйынлыҡтар тыуҙырҙы. Компания етәкселеге киләсәктә цехтарҙағы климатконтролгә һәм өҫтәмә кондиционерҙар ҡуйыуға ҙурыраҡ иғтибар бүлергә ҡарар ҡабул итте.
Республикала ҡоролоҡ булыуға ҡарамаҫтан, Башҡортостан микробиологтары тағы бер мөһим мәсьәләне хәл итә алды – лаборатория йәнлектәрен һәм иммуноклиника аттарын ваҡытында етерлек мал аҙығы менән тәьмин итте.


text:
Башҡорт дәүләт университетында – яңы проректор
Физика-математика фәндәре докторы, профессор Малик Балапанов Башҡорт дәүләт университетының уҡытыу эштәре буйынса проректоры итеп тәғәйенләнде, тип хәбәр иттеләр юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән.
Малик Хәмит улы 1958 йылда Баймаҡта тыуған. 1981 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Юғары уҡыу йортонда 1987 йылдан бирле эшләй. 2006 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. 2010 йылдан – БДУ ҡарамағындағы физика-технология институтының дөйөм физика кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004 йыл), РФ Мәғариф һәм фән министрлығының Почет грамотаһы менән наградланған (2007 йыл). Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2008 йыл).


text:
Баш ҡалала халыҡ-ара ислам конференцияһында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеү тамамлана
Өфөлә, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында 12-13 декабрҙә үтәсәк, «XXI быуат мәғариф киңлегендә ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре» IV халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеү тамамлана.
Форум программаһына ярашлы дүрт секцияла сығыштар күҙаллана: «XXI быуатта донъяуи һәм дини белем биреү», «Дини толерантлыҡ – донъяға ҡараш нигеҙе», «Мәктәп, ғаилә һәм дин хәҙерге заман белем биреү процесында», «Йәштәрҙе әхләҡи тәрбиәләүҙә ислам ҡиммәттәре».
Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конференция сиктәрендә өс түңәрәк өҫтәл: «Йәштәр мөхитендә дини экстремизмды иҫкәртеү», «Дәүләт һәм конфессиялар:диалогты камиллаштырыу юлдары», «Рәсәйҙә теологик белем биреү перспективалары» – үткәреү планлаштырылған.
Конференцияла ҡатнашыу өсөн 10 ноябргә тиклем авторлыҡ белешмәһе ебәрергә кәрәк, унда фамилия, исем, атайҙың исеме, авторҙың эш урыны, ғилми дәрәжәһе, вазифаһы, секция йәки түңәрәк өҫтәлдең исеме, докладтың темаһы, бәйләнеш өсөн: электрон почта, факс, телефон һәм доклад тезистары тексы күрһәтелергә тейеш.
Заявкалар һәм тезистар haiet_bspu@mail.ru электрон почтаһы аша йәки түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: 450000, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡалаһы, Октябрь революцияһы урамы, 3-а, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, 2-се корпус, 506 һәм 516-сы кабинеттар. Телефондар: (347) 276-26-14, 89659332192.


text:
Урбанизация башҡорт этносы алдында яңы бурыстар ҡуя
— Ғалим-демографтарҙың объектив тикшеренеүҙәренән күренеүенсә, беҙҙең халыҡта тыуым үлемдән күберәк. Ғүмер оҙонлоғо ла арта. Рәсәй һәм Волга буйы федераль округы буйынса демографик ситуация күрһәткестәре беҙҙә — иң яҡшыларҙың береһе. Әммә был ыңғай тенденцияларҙы нығытырға ла кәрәк! – тип билдәләне III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының пленар ултырышындағы сығышында республика башлығы.
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың әйтеүенсә, «Башҡорттарҙа тыуым уларҙың башҡорт булыуына түгел, ә күбеһенең ауыл халҡы булыуына бәйле. Ә ауылдарҙа беҙҙең көндәрҙә лә күп балалы ғаиләләр – һирәк күренеш түгел. Әммә ләкин урбанизация бик күп йүнәлеш буйынса етеҙ темптар менән бара. Һәм ҡалала йәшәүсе башҡорттарҙа ла тыуым кисектергеһеҙ кәмей».


text:
Төбәктә тәүгә «Яратам һине, тормош!» фестивале үтәсәк
«Яратам һине, тормош!» оло йәштәгеләрҙең художестволы үҙешмәкәр ижады фестивале республикала тәүгә ағымдағы йылдың апрель һәм май айҙарында үтәсәк. Фестиваль гала-концерты 8 июндә Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында уҙғарыласаҡ.
Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, фестивалдә ҡатнашыуға ижади коллективтар һәм айырым башҡарыусылар саҡырыла. Ҡатнашыусылар йәше: ҡатындар – 55 йәштән алып, ир-аттар – 60 йәштән алып.
Фестивалдә ҡатнашыусылар үҙ һәләттәрен түбәндәге номинацияларҙа күрһәтә ала: вокал, бейеү, музыка ҡоралдарында уйнау, әҙәби әҫәр уҡыу һәм оригиналь жанр. Бәйге йомғаҡтары буйынса еңеүселәргә һәр номинацияла 1-се, 2-се һәм 3-сө урындар биреләсәк. Гран-приға иң сағыу һәм һәләтле ҡатнашыусы лайыҡ буласаҡ.
Фестивалдә ҡатнашыусылар ижадына республиканың билдәле музыканттары, сәнғәт оҫталары баһа бирәсәк.
Бындай башланғыс менән төбәктең Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сығыш яһаны. Фестивалде үткәреүҙә шулай уҡ БР Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәре Советы» ассоциацияһы, Һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының (пенсионерҙарҙың) республика советы, «Йылдарым — байлығым» йәмәғәт ойошмаһы, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы ла ҡанаша.


text:
10 - 20 майҙа гәзит-журналдарға ташламалы хаҡ менән яҙылырға мөмкин
Бөгөн Башҡортостанда гәзит-журналдарға яҙылыу декадаһы старт алды. 10 майҙан 20-һенә тиклем 2012 йылдың икенсе ярты йыллығына баҫма матбуғат сараларын яҙҙырырға теләгәндәр быны льготалы хаҡтар буйынса эшләй ала.
Традицион акция илдең барлыҡ төбәктәрендә лә йылына ике тапҡыр:яҙғы һәм көҙгө яҙылыу кампаниялары осоронда үтә. Гәзит-журнал редакцияларында ла, матбуғат сараларын таратыу буйынса хеҙмәт күрһәткән почта бүлексәләрендә лә ташламалар ҡаралған.
Киң мәғлүмәт сараларына редакцияларҙа ла, почтала ла яҙылырға мөмкин. Был хеҙмәтте баҫма продукция таратыусы башҡа бик күп фирмалар ҙа күрһәтә.


text:
Төбәктең Тарифтар буйынса дәүләт комитеты 2013 йылға граждандарҙы ҡабул итеү графигын раҫланы
Башҡортостандың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты 2013 йылға граждандарҙы ҡабул итеү графигын раҫланы. Граждандар менән тәүге бындай осрашыу – 29 мартта Дүртөйлөлә, икенсеһе – 19 апрелдә Дәүләкәндә үтә. Артабан осрашыуҙар 31 майҙа – Саҡмағошта, 27 июндә – Белоретта, 27 сентябрҙә – Баҡалыла, 25 октябрҙә – Бүздәктә ойошторола, тип хәбәр ителә ведомство сайтында.
Комитет белгестәре электр энергияһына, газға, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә тарифтар буйынса граждандарҙың барлыҡ һорауҙарына яуап бирәсәк.


text:
Башҡортостан уҡытыусылары льготалы интернет менән тәьмин ителәсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса республика мәктәптәре уҡытыусылары өйҙә льготалы шарттарҙа интернет-ресурстарға тоташа аласаҡ.
БР Хөкүмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, мәғариф хеҙмәткәрҙәрен интернетҡа лимитһыҙ ташламалы хаҡ менән тоташтырыу механизмы интернет-провайдерҙар менән килешеү буйынса берлектә әҙерләнгән. «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — уҡытыусылар өсөн тарифтарҙы айына 450 һумдан 300 һумға тиклем (тоташыу тиҙлеге секундына 1 мегабит), «Уфанет» асыҡ акционерҙар йәмғиәте айына 305 һумдан 145 һумға тиклем кәметте (тоташыу тиҙлеге секундына 3 мегабит).
Башҡортостан Мәғариф министрлығы ҡала һәм район хакимиәттәренең мәғариф идараһы органдары етәкселәренә интернет селтәренә лимитһыҙ тоташыу механизмын аңлатып һәм эш урынынан белешмә нигеҙендә интернет-хеҙмәт күрһәтеүселәрҙә уҡытыусыларға ташламаны рәсмиләштереүгә бәйле эштәрҙе ойоштороу буйынса рекомендациялар менән хаттар ебәрҙе.
2011 йыл дауамында республикала өйҙәрендә персональ компьютерҙары булған 30 меңдән ашыу уҡытыусыны лимитһыҙ льготалы интернет менән тәьмин итеү планлаштырыла.


text:
Бюджет средстволарын файҙаланыу контролдә тотола
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы бюджет средстволарын файҙаланыу һөҙөмтәлелеген контролдә тота. Быйыл ғинуарҙан авгусҡа тиклем ведомствоның ревизион эш секторы 68 контроль сараһы үткәрҙе, улар барышында ҡайһы бер ойошмаларҙың производство һәм финанс-хужалыҡ эшмәкәрлегендә етешһеҙлектәр булыуы асыҡланды.
Мәҫәлән, РФ Бюджет Кодексының 78-се статьяһы һәм "Башҡортостан Республикаһының 2008 йылға бюджеты тураһында" БР Законының 16-сы статьяһы, ауыл хужалығы производствоһының төп йүнәлештәре буйынса дәүләт ярҙамы күрһәтеүгә субсидиялар биреү ҡағиҙәләре боҙолған. Финанс ҡағиҙәләрен боҙоуҙар суммаһы бюджетҡа тулыһынса ҡайтарылған.
Шулай уҡ ревизион эш секторы тарафынан һигеҙ айҙа граждандарҙың БР Хөкүмәтенә, БР Ауыл хужалығы министрлығына адресланған 35 мөрәжәғәте ҡаралды.
2009 йылдың сентябрь-октябрендә "Башмелиоводхоз" идаралығы" федераль дәүләт учреждениеһының "Башҡортостан Республикаһының 2007 йылға тиклем социаль-иҡтисади үҫеше" федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыуға бүленгән средстволарҙы документаль тикшереү планлаштырыла. Бирелгән субсидиялар сиктәрендә ауыл хужалығы производствоһына ярҙамға бүленгән бюджет средстволарының маҡсатлы һәм һөҙөмтәле файҙаланылыуын тикшереү дауам иттереләсәк.


text:
Аҙ тәьмин ителгән граждандарға ярҙамға гранттар конкурсы
"Милли хәйриә фонды" дөйөм Рәсәй йәмәғәт фонды коммерция булмаған хөкүмәткә ҡарамаған ойошмаларға гранттар биреү буйынса асыҡ конкурс үткәрә.
Аҙ тәьмин ителгән һәм социаль яҡланмаған граждандар категорияларына ярҙам һәм социаль хеҙмәтләндереү, халыҡтың һаулығын һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендәге проекттарға өҫтөнлөк биреләсәк.
Заявкалар биреүҙең һуңғы көнө — 2010 йылдың 30 июле.
Ентекле мәғлүмәт һәм заявка формаһы —
http://nbfond.ru/konkurs-grantov/grants-2010/grants_2010_common_info/ сайтында.


text:
Өфө сәнғәт училищеһында Салауат Низаметдиновтың юбилей концерты үтәсәк
Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, халыҡ-ара конкурстар лауреаты, Ғәлимов Сәләм исемендәге республика премияһы, Дмитрий Шостакович исемендәге РФ Композиторҙар союзы премияһы һәм «Филантроп» халыҡ-ара премияһы лауреаты Салауат Низаметдиновтың юбилей концерты Өфө сәнғәт училищеһының концерт залында 5 апрелдә үтәсәк.
Кисәлә Салауат Низаметдинов үҙенең ижадының иң яҡшы әҫәрҙәрен тәҡдим итәсәк. Программала — «Memento» операһынан сюита, автор башҡарыуында йырҙар. Дирижер – Рөстәм Сөләймәнов.
Башлана – 19 сәғттә.


text:
Алдағы ял көндәрендә Октябрьский халҡын матур спорт саралары көтә
15 октябрҙә Октябрьский аэродромында Башҡортостан Республикаһының парашют спорты буйынса асыҡ чемпионаты үтәсәк. Өфө, Ҡаҙан, Бөгөлмә һәм Күмертауҙан спортсылар килеүе көтөлә, шул уҡ мәлдә Күмертау һәм чемпионат хужалары икешәр команда сығарасаҡ. Парашют менән һикереүҙә 30-лап кеше, шул иҫәптән Рәсәй чемпиондары, донъя кубогы һәм башҡа абруйлы ярыштар призерҙары ҡатнашасаҡ. Ә 16 октябрҙә ҡаланың үҙәк майҙанында картинг буйынса Башҡортостан Республикаһының асыҡ чемпионаты үтәсәк. Октябрьский командаһынан тыш ярыштарҙа Өфө, Салауат, Стәрлетамаҡтан, шулай уҡ Татарстандан — Аҙнаҡай һәм Баулы ҡалаларынан, Урыссу һәм Сәрмән район үҙәктәренән спортсылар ҡатнашасаҡ. Йәмғеһе 45 спортсы булыуы көтөлә, тип хәбәр итә «Октябрьский нефтяник» гәзите.


text:
Төбәктә «Шәжәрә-2013» республика конкурсы старт алды
Башҡортостандың барлыҡ ҡала һәм райондарында ағымдағы йылдың 1 апреленән 15 авгусына тиклем «Шәжәрә-2013» республика конкурсы үтәсәк. Тейешле бойороҡҡа БР мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова ҡул ҡуйҙы. Халыҡ байрамы өс этапта үткәрелә. Унда ойоштороу комитетына заявка биргән һәм шәжәрәһен тәҡдим иткән һәр кеше ҡатнаша ала.
Бәйге биш номинацияла үткәрелә: «Шәжәрәне ентекле өйрәнгән өсөн», «Иң тәрән тамырлы шәжәрә өсөн», «Шәжәрәне өйрәнеү һәм төҙөү барышында ғилми яңылыҡ өсөн», «Шәжәрә биҙәүҙә үҙенсәлелек һәм ижади ҡараш өсөн», «Шәжәрә төҙөгәндә һәм уның презентацияһын үткәргәндә заманса мультимедия программаларын ҡулланған өсөн».
БР Мәҙәниәт министрлығы мәғлүмәте буйынса, беренсе этап сиктәрендә заявканы һәм материалды район (ҡала) комиссияларына тапшырырға кәрәк. Материалдар 1 апрелдән 25 майға тиклем ҡабул ителә.
Конкурстың икенсе этабы 1 июндән 30 июлгә тиклем үтә. Район комиссиялары Республика ойоштороу комитетына һайлап алынған материалдарҙы тәҡдим итәсәк. Һәр номинацияла тик берәр шәжәрә булырға тейеш.
Өсөнсө этап конкурста еңеүселәрҙең «Шәжәрә байрамы» республика халыҡ байрамында ҡатнашыуын күҙ уңында тота. Сара 29 сентябрҙә Ҡырмыҫҡалы районында үтә.
Байрам сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдәр, тарихи урындар буйлап экскурсиялар, үҙешмәкәр артистарҙың сығыштарын, биҙәү-ғәмәли сәнғәт күргәҙмәләрен, халыҡ оҫталарының изделиелары йәрминкәһен ойоштороу ҡаралған.
Конкурс шарттары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт БР Мәҙәниәт министрлығының рәсми сайтына урынлаштырылған.


text:
Рәсәй матбуғаты көнө менән!
Ҡәҙерле дуҫтар!
Журналистарҙы, полиграфистарҙы, нәшриәтселәрҙе, гәзит һәм журналдар редакциялары хеҙмәткәрҙәрен, журналистика ветерандарын һәм башлап ҡәләм тибрәтеүселәрҙе һөнәри байрамдары – Рәсәй Матбуғаты көнө менән ихлас ҡотлайым!
Бөгөн беҙҙең матбуғат, халыҡтың йәмғиәт тормошо, донъяла, илдә һәм республикалағы ваҡиғалар тураһында дөрөҫ мәғлүмәткә хоҡуғын тәьмин итеп, үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы уңышлы үтәй. Беҙҙә ете телдә нәшер ителгән 1000-дән ашыу ваҡытлы баҫмалар теркәлгән. Уларҙың күбеһенә дәүләт ярҙам итә, сөнки улар Башҡортостандың үҫешендә, милли рухи-мәҙәни традицияларҙы һәм әхлаҡи ҡиммәттәрҙе тергеҙеүҙә мөһим роль уйнай. Республиканың полиграфия тармағы ла йылдан-йыл үҫешә. Төп мәғлүмәт сараларының күбеһе, төҫлө баҫмаға күсеп, күп төҫлө һәм сағыуға әйләнде, тимәк, хәҙерге заман медия майҙанында конкуренцияға һәләтлелеге күтәрелде, тигән һүҙ.
Элек-электән матбуғат һүҙенә ҡараш айырылып торҙо. Уға ышаналар, авторҙар фекеренә ҡолаҡ һалалар, ә журналистарҙың хеҙмәтен ихтирам итәләр. Матбуғат һәр ваҡыт йәмғиәт кәйефенә йоғонто яһауҙың нескә механизмы, уның рухи һәм интеллектуаль сәләмәтлегенең үҙенсәлекле камертоны булып торҙо һәм булып ҡала.
Тармаҡтың хөрмәтле хеҙмәткәрҙәре, һеҙ киләсәктә лә үҙ һөнәри бурысығыҙға, ватан журналистикаһының юғары традицияларына тоғро булырһығыҙ, тип ышанам.
Һеҙгә һаулыҡ һәм бәхет, яңы ҡыҙыҡлы фекерҙәр һәм сағыу уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов.


text:
Таң турғайы
Таң турғайы , сейәбей (урыҫ. зарянка)— себен турғайҙары ғаиләһендәге ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғайҙан бер аҙ-бәләкәйерәк. Ерҙә һәм ағастарҙың аҫҡы ботаҡтарында йөрөүсе ҡош. һайрағанда өҫкә ботаҡтарға күтәрелә, һырты һорғолт көрән, ҡабырғалары һоро. Маңлайы, муйынының аҫ яғы һәм түше ҡыҙғылт һары. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы киҫкен генә: «тк-тк-тк». һайрауы — яңғырауыҡлы сутылдау.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө урмандарҙа йәшәй. Бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ерҙә, ағас төптәрендә һәм ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙғылт көрән һипкелле 5—6 бөртөк алһыу йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
{{|sv}}