text:
Аңлатма яҙыу
Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10– сы класы өсөн башҡорт (дәүләт) теленән эш программаһы:
Дөйөм белем биреү буйынса дәүләт федераль стандарттары (РФ ММ 05.03.2004 йыл, 1089-сы бойороҡ),
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) Төҙөүселәре Толомбаев Х. А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З. М., Усманова М.Ғ. - Ижевск: “КнигоГрад”, 2008.
Башҡорт теле: Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10-11-се класс уҡыусылары өсөн дәреслек. Төҙөүселәре: Ғәбитова З.М., Усманова М.Ғ. – Өфө: Китап, 2009.
Башҡортостан Президентының 1990 йылдың 15 февралендәге Указы менән башҡорт теле республикабыҙҙа,урыҫ теле менән бер рәттән, дәүләт теле итеп раҫланды. Ошо Указға ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһының “Мәғариф тураһында” Законы нигеҙендә республика мәктәптәрендә уҡытыу һәм тәрбиә биреү Концепцияһы төҙөлдө. Унда милли мәктәптәрҙә туған телдәрҙе уҡытыуҙың, айырым алғанда, башҡорт телен уҡытыуҙың мөһим проблемалары, бурыстары һәм юлдары билдәләнде. Концепцияла былай әйтелә: “Ҡайһы ғыны проблеманы алма: уҡытыусылар әҙерләүме, программалар һәм дәреслектәр яҙыумы, милли башҡорт мәктәбендә йәки башҡорт булмаған мәктәптәрҙә балаларға телде өйрәтеүме – барыһын да хәл итеү өсөн башҡорттарҙың тел йәһәтенән өс төркөмгә бүленеүен иҫәпкә алырға кәрәк”. Былар түбәндәгеләр:
Башҡорт мөхитендә тыуып үҫкән һәм башҡорт мәктәбендә әсә телендә уҡыған балалар.
Башҡорт мөхитендә үҫмәгән, урыҫ һәм башҡа телдә эшләүсе мәктәптәрҙә белем алған,башҡорт телен предмет булараҡ өйрәнгән балалар.
Башҡорт телен белмәгән һәм башҡа милләт балалары. Улар урыҫ мәктәптәрендә белем алалар, башҡорт телен предмет булараҡ, практик күҙлектән сығып әйрәнәләр.
Ысынлап та, һәр төркөмдә балаларға башҡорт телен уҡытыуҙың маҡсаты ла, бурыстары ла, методикаһы ла ныҡ айырыла. Бындай мәктәптәрҙә ҡулланыла торған программалар һәм дәреслектәр ҙә үҙенсәлекле. Тәҡдим ителә торған был программа Концепцияла күрһәтелгән икенсе һәм өсөнсө төркөм балаларына, йәғни уҡытыу урыҫ телендә (һәм башҡа телдәрҙә) барған мәктәптәрҙә белем алыусы балаларға тәғәйенләнә.
Бындай мәктәптәрҙә башҡорт теленә өйрәтеүҙе түбәндәге принциптарға нигеҙләнеп атҡарырға кәңәш ителә:
Башҡорт телендә башҡорт менталитеты сағылышын күрһәтеү.
Башҡорт теле – балаларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, уларҙың тарихи асылына ҡайтарыу асҡысы.
Башҡорт телен баланың туған теленә таянып өйрәнеү.
Башҡорт телен тик телмәр өсөн, аралашыу өсөн фәҡәт практик маҡсаттарҙан сығып өйрәнеү.
Рус мәктәптәрендә уҡыусыларҙың башҡорт теленән белемдәрен баһалау нормалары
Класта һәм өйҙә башҡарыла торған яҙма эштәр өйрәтеү һәм тикшереү характерында була.
Уларға түбәндәгеләр инә:
башҡорт теленән төрлө типтағы күнегеүҙәр;
тәржемә эштәре (башҡорт теленән рус теленә һәм киреһенсә);
дәреслектәрҙәге әҙәби текстарға пландар төҙөү;
һорауҙарға яҙма яуаптар һәм иншалар;
тел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар, проекттар һ.б. төҙөү.
Башҡорт теленең ағымдағы, сирек йәки йыл аҙағында, шулай уҡ уҡыу йылы башында ҙур темаларҙан һуң йомғаҡлау контроль эштәре үткәрелә. Ағымдағы контроль эштәр программаның өйрәнелгән материалын үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатында уҙғарыла. Уларҙың төрө һәм үткәреү йышлығы өйрәнелә торған материалдың ҡатмарлылығынан, уҡыусыларҙың белем кимәленән сығып билдәләнә. Ағымдағы контроль эштәр өсөн уҡытыусы йә тотош дәресте, йә уның бер өлөшөн генә файҙалана ала.
Контроль эштәрҙе сиректең беренсе көнөндә һәм дүшәмбелә үткәреү тәҡдим ителмәй.
Программа материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән һәр класта контроль эштәр, яҙма эштәр үткәреү ҡарала.
Яҙма эш төрҙәре уҡыусыларҙың уҡыу кимәленә, белеменә, мөмкинселегенә ҡарап уҡытыусы ҡарамағына ҡалдырыла һәм улар урынына шул уҡ күләмдә түбәндәге яҙма эштәр үткәрергә мөмкин:
-карточкалар менән эш;
-тест;
-һүрәт буйынса һөйләмдәр төҙөү;
-текста һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибе;
-терәк текстар менән инша яҙырға өйрәнеү:
-һүҙлек диктанты;
-һөйләмдәр төҙөү;
-һүҙлек менән эш;
-һүрәтләү иншаһы;
-проект, презентациялар төҙөү һ.б.
Программаның үтәлеү ваҡыты - 2014-2015 уҡыу йылы.
2. Уҡыу предметына дөйөм характеристика
Башҡорт теле курсы дөйөм белем биреү мәктәбенең предметтар системаһында донъяны танып белеү һәм социомәҙәни маҡсаттарҙы тормошҡа ашыра.
Донъяны танып белеү маҡсаттары уҡыусыларҙы тел тураһындағы фәндең төп нигеҙҙәре менән таныштырыуҙы һәм уның менән бәйләп уларҙың билдә-символдар ярҙамында ҡабул итеүен, логик фекерләүен, күҙ алдына килтерә алыуын формалаштырыуҙы аңлата.
Башҡорт телен өйрәнеүҙең социомәҙәни маҡсаттары кешенең дөйөм мәҙәнилеге үҫеше күрһәткесе булараҡ, уҡыусының коммуникатив компетенцияһын, һөйләү, һәм яҙма телмәр үҫешен үҙ эсенә ала.
Башҡорт теленә өйрәтеүҙең маҡсаты һәм бурыстары
Үрҙә әйтелгәндәрҙән сығып, уҡытыу урыҫ телендә барған мәктәптәрҙә балаларҙы башҡорт теленә өйрәтеүҙең маҡсаты һәм бурыстары түбәндәгесә билдәләнә:
Уҡыусыларҙы башҡорт телендә һәйләгәндә, уҡығанда,радио-телетапшырыуҙар тыңлағанды аңлау күнекмәләре булдырыу (аудирование).
Башҡорт теленең өндәрен, һүҙҙәрен дөрөҫ әйтеп, үҙ-ара һәйләшергә, тәҡдим ителгән темалар, ситуациялар буйынса һөйләргә өйрәтеү.
Һәр синыф өсөн махсус төҙөлгән дәреслектәрҙәге, уҡыу ҡулламанмаларындағы текстарҙы, башҡорт телендә сыға торған “Йәншишмә”, “Аҡбуҙат”, “Аманат”, “Шоңҡар”, “Йәшлек” гәзит – журналдарын үҙ аллы һәм аңлы уҡыу күнекмәләрен биреү (чтение).
Аралашыуҙа кәрәк була торған типик һөйләмдәрҙә күсереп һәм үҙ фекерҙәрен билдәле кимәлдә үҙ аллы яҙыу күнекмәләрен булдырыу (элементарное письмо).
Башҡорт телен өйҙә, йәмәғәт тормошонда, хеҙмәт процесында практик файҙаланырға өйрәтеү.
Башҡорт телен практик өйрәнеүгә бәйләп, балаларҙы башҡорт халҡының тарихы, мәҙәниәте, сәнғәте, әҙәбиәте, милли йолалары, башҡорт халҡының күренекле шәхестәре, уларҙың эшмәкәрлеге, ижады һ.б. менән таныштырыу, балаларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, башҡорт халҡына, үҙҙәре йәшәгән төйәккә ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләү.
Үрҙә һаналғандарҙан күренеүенсә, программа башҡорт телен өс йүнәлештә - телмәр эшмәкәрлеген формалаштырыу, телдең системаһын (фонетика, лексика, орфография, орфоэпия, грамматика, пунктуация) өйрәнеү ,бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ унда милли тәрбиә тураһында ла мәсьәлә күтәрелә.
Уҡыу планында предмет урыны
Оло Ҡуғанаҡ ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеhының 2014-2015 уҡыу йылының уҡыу планына ярашлы башҡорт (дәүләт) теле аҙнаһына 2 сәғәт уҡытыла, эш программаһы 70 сәғәткә бүленгән.
Программа кимәле : базис. Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла :
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһының “Мәғариф тураһында” аконы;
Башҡортостан Республикаһының “Уҡытыу һәм тәрбиә биреү” концепцияһы;
Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы.
Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Толомбаев Х. А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З. М., Усманова М. Г.- Ижевск: «Книгоград», 2008.
Программала һәр ҙур тема, мәғәнәүи ситуация һайын үтеләсәк грамматик темаларҙың исемдәре бирелә. Фонетик, лексик, грамматик материалды үҙләштереү уҡыу өсөн бирелгән әҫәрҙәр өҫтөндә эшләгәндә лә, уҡытыусы тарафынан теманы аңлатыу өсөн алынған махсус күнегеүҙәр ярҙамында ла тормошҡа ашырыла.
Уҡыусыларҙың әҙерлек кимәленә талаптар
Художество әҫәрҙәре ( шул иҫәптән драма әҫәрҙәрен) тасуири уҡыу.
Уҡылған әҫәрҙәрҙе йәки уларҙың өҙөктәрен яҙма йәки телдән һөйләп биреү. Өйрәнелә торған әҫәр буйынса телдән һәм яҙма рәүештә фекер йөрөтөү характерындағы инша яҙыу, һорауҙарға тулы яуап биреү. Яҙма йәки телдән сығыш яһау өсөн план төҙөй белеү.
2.Бирелгән тема буйынса диалог төҙөү, диалогты дауам итә белеү; тексты икенсе телгә тәржемә итеп һөйләү;
тексты мәғәнәүи өлөштәргә бүлеү, уларға исем биреү, план төҙөү;
газета- журналдарҙан, китаптарҙан материал йыйып, хикәйә төҙөү;
әҫәрҙән кәрәкле өлөштәрҙе һайлап ала белеү;
3.Һүҙбәйләнеш, һүҙбәйләнештә эйәртеүсе һәм эйәрсән киҫәктәрен ( аныҡлаусы, хәлдәр) айыра белеү.
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
1.Белем көнө. ( 9 сәғәт).
1 сентябрь- Белем көнө, Ватан, тыныслыҡ, мәктәп, уҡыу һәм уға мөнәсәбәт тураһында текстар уҡыу дауам итә. Уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү өҫтөндә эш даими дауам итә. Мәктәп, Тыуған ил, тыуған төйәк хаҡында әңгәмәләр үткәреү.
Грамматика: 9-сы класта үтелгәнде ҡабатлау. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Күңел, һағыныу, тойғо, ғәзиз, күңелле, моң, төркөм, кәңәш, онотолоу, иҫтән сығыу, ғүмер, ҡыңғырау, мәктәп йылдары, заман, имтихан, хөрмәт, рөхсәт, һуңынан, бәхет, йүләр, кәйеф, бөтһә, дөрөҫ юл һайлау.
2.Башҡортостан ҡоштары. (8 сәғәт)
Башҡортостан ҡоштары, уларҙың көн итеүҙәре , һәр ҡош төрөнөң үҙенсәлекле яҡтары менән таныштырыу. Яҙыусы, шағирҙарҙың ҡоштар тураһында яҙған әҫәрҙәрен уҡыу. Улар ярҙамында уҡыусыларҙың һүҙлек байлығын арттырыу, телмәр үҫтереү. Башҡортостанда ҡышлаусы һәм осоусы ҡоштарға ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.
Грамматика: Исемдең 1-се зат ялғауҙары. Бер составлы һөйләмдәр. Сифат дәрәжәләре. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Ҡоштар, ҡанат, ҡауырый, ҡарлуғас, һандуғас, сәпсек, аҡ сәпсек, сәүкә, һайыҫҡан, һуйыр, ҡор, сел, ҡоҙғон. кәкүк, тумыртҡа, сыйырсыҡ, турғай, ҡарға, торна, бүҙәнә, бөркөт, ҡарсыға, төйлөгән, ҡарабаш турғай, һабантурғай, күгәрсен, файҙалы, ҡорт, зарарлы.
3.Башҡорт йолалары, ғөреф- ғәҙәттәре, әҙәп ҡәғиҙәләре. (6 сәғәт)
Башҡорт халҡының һаҡланып, быуындан-быуынға тапшырылып килгән йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре, әҙәп-ҡағиҙәләре менән таныштырыу, улар тураһында һөйләргә өйрәтеү. Һәр йоланың үҙенсәлекле яҡтарын билдәләү, башҡорт халыҡ йолаларын башҡа халыҡ йолаларынан айырмалы яҡтарын билдәләй белеү. Күренекле шәхестәрҙең фәһемле һүҙҙәре, яҙыусы, шағирҙарҙың әҫәрҙәре менән танышыу.
Грамматика: Бер һәм ике составлы һөйләмдәр. Алмаштың килеш менән үҙгәреүе. Ҡылымдың заман формалары.
Алмаш төркөмсәләре. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Йола, ғөрөф-ғәҙәт, әҙәп ҡағиҙәләр, ғаилә, тәрбиә, донъяға ҡараш, тыйыуҙар, тәртип, ғәҙәт, аралашыу, ҡунаҡсыллыҡ, бойороҡ, йомарт, сабырлыҡ, ололау, тыйнаҡ, намыҫлы, ышаныслы, һаҡлау, әссәләмәғәләйкүм, хәйерле көн (иртә. кис) , оҙон ғүмерле булһын! Ҡотло булһын! Еңел аяғың менән! Ҡул-аяғың еңел булһын! Һабантуй, ҡарға бутҡаһы, кәкүк сәйе, өмә. Ҡаҙ өмәһе. Һаумыһығыҙ,ауылдаштар! Аулаҡ өй, кис ултырыу.
4.Башҡортостанда ҡыш. (7 сәғәт)
Башҡортостанда ҡыш, уның билдәләре, балаларҙың ҡышҡы уйындары һәм байрамдары тураһында уҡыу. Тәбиғәтте күҙәтеү, ҡыш йәнлектәр һәм ҡоштар тормошо тураһында уҡыу, һөйләү, танышыу. Был турала уҡыусыларҙы дөрөҫ, аныҡ,тулы итеп һөйләргә өйрәтеү маҡсатын тормошҡа ашырыу өҫтөндә даими эш алып барыу.
Грамматика: Һөйләмдең айырымланған эйәрсән киҫәктәре. Алмаштың килеш менән үҙгәреүе. Ҡылым формалары. Ҡушма ҡылымдар.
Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Ынйы, ғәжәп, хайран ҡалыу, һуйыр, илгәҙәк, ҡоралай, юллатыу, шәм, бәҫ, тылсымлы, селтәрле, әңгәмә, тамаша, тантана, шыршы, саңғы, көрт, һырғалаҡ өйөү, һунар, өң, эҙ, айыу, ҡышҡы йоҡо, мылтыҡ, һыуыҡ,буран, өйөрмә, ҡояш байый.
Диалог темалары: Тауҙа уйнағанда. Яңы йыл байрамы. Ҡыш һауа торошо. Ҡыш тураһында һынамыштар, мәҡәл, әйтемдәр, йомаҡтар.
5.Беҙҙең өсөн иң ҡәҙерле байрам. ( 9 сәғәт).
Ҡатын- ҡыҙҙар, һөйөклө әсәйҙәр тураһында һөйләшеү, уларға ҡарата хөрмәт, уларға иғтибарлы, ихтирамлы булыуҙы тәрбиәләү.
Грамматика: Ҡылымдарҙың башланғыс формаһы.
Элек, хәҙер, тормош, илау, сәңгелдәк йыры, иртә, наҙлы, ҡайғы килтереү, яратҡан, ғәҙел, хыял, хыялланыу, лайыҡ, мохтаж, батырлыҡ, серләшеү.
6.Һөнәрҙәр.( 6 сәғәт) Грамматика: Ҡушма ҡылымдар. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Һөнәр, кәсеп, теләк, һайлау, оҫта, ялҡау, егәрле, уңған, үҙ эшен ярата, эшһөйәр, ҡулы оҫта, алтын ҡуллы, етеҙ, бейеүсе, йырсы, сәхнә оҫтаһы, быҙау ҡараусы, һауынсы, үлсәү, һыйыр һауыу, иртә, йылмайыу.
7.Башҡортостандың иҫтәлекле урындары. (5 сәғәт)
Башҡортостандың күренекле урындары тураһында уҡыусыларҙы һөйләргә өйрәтеү. Уҡыусыларға ла Башҡортостан Республикаһындағы данлыҡлы урындар тураһында материалдар йыйҙырыу, улар буйынсы башҡорт телендә уҡыусылар менән уртаҡлаштырыу. Уҡыусыларҙа үҙ республикаһына , тыуған төйәккә ҡарата ғорурлыҡ тойғоһо тыуҙырыу.
Грамматика: Тура телмәрле һөйләмдәр. Эш-хәрәкәт һәм эшмәкәрлек ҡылымдары. Телмәр ҡылымдары. Өн оҡшатыу ҡылымдары.
Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Мәмерйә, иҫтәлек, иҫтәлекле урын, тарих, һүрәт, баҫҡыс, быуат, таш кимтеге, тәрәнлек, боҙ, мәңгелек, осор, ҡарауылсы, музей, солоҡсолоҡ, һунарсылыҡ, кәшәнә, ғалимдар, мираҫ, тәбиғи ҡомартҡы, раҫлау, бейеклек, төрөү, баҫҡыс тутыҡҡан, өҫкө ҡат, донъя күләмендә.
8.Башҡорт музыка ҡоралдары. (7 сәғәт)
Башҡорттарҙың рухи һәм материаль культураһында халыҡ музыка коралдарының әһәмиәтле урын алып тороуы менән таныштырыу.. Ул өлкәлә данлыҡлы кешеләрҙең тормош юлы һәм ижады менән танышыу. Улар тураһында уҡыусыларҙың дөрөҫ итеп һөйләүенә өлгәшеү.
Грамматика: Бәйләүестәр. Ҡушма исемдең яһалышы. Ҡылымдың киләсәк заманы. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр:
Рухи донъя, музыка ҡоралдары, милли көй, башҡорт композиторҙары, боронғо ҡурай, ҡумыҙ, думбыра, ҡыл ҡумыҙ, һорнай, дөңгөр, мәғлүмәт, элек, быуат, сәсән, юлдаш, ил батырҙары, дан, тыуған ер, батша, хөкүмәт, ижад, өйрәнеү, тырышыу, яратыу, йырларға яратыу, көй сығарыу, композитор, үҙешмәкәр, йыр буйынса ярыш уҙғарыу, бер аҙ, талантлы, үткән йыл, Өфө сәнғәт институты, халыҡ артистары.
9. Бигерәк йәмле йәй көндәре. (9 сәғәт)
Бәйләнешле телмәр үҫтереү буйынса төрлө эш төрҙәре үткәреү. Йәй миҙгеле, байрамдар, һуңғы ҡыңғырау шылтырауы, йәйге ял темаһы буйынса әңгәмәләр үткәреү, текстар уҡыу.
Грамматика. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Һүҙҙәр һәм һүҙбәйләнештәр.
Ҡыңғырау, оя, йорт, таныш исем, заман, ваҡыт, имтихан, бурыс, өлкән, юл, һанау, маҡсат, ашхана, таң, төндә, серҙәш, бөҙрә, яңғыҙ,бер үҙе, бер кем дә, кеҫә, ҡулъяулыҡ, ялҡын, ял итеү, бейек, юғары, бөйөк, тәлгәш, тапшырыу, намыҫ, васыят, хәтерҙә, иҫтә, өмөт, ышаныс, ғорур.
6. Тематик планлаштырыу
№
Дәрестең лексик темаһы
Грамматик темаһы
Дата
Иҫкәрмә
Планлаш
тырған
Үткәр-гән
1.
Белем көнө
9 класта үтелгәнде ҡабатлау
03.09.
2.
Һ.Дәүләтшина тормошо һәм ижады
Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар
05.09
3.
Йәйҙе иҫкә төшөрәйек
Һүҙ төркөмдәре
10.09
4.
З.Биишева.Беренсе сентябрь
Сифат
12.09
5.
Көҙ етте.
Ҡылым
17.09
6.
Рафаэль Сафин. Ерем моңо
Исем
19.09
7.
Исемдең килеш ялғауҙары
Килештәр
24.09
8.
Исемдең эйәлек ялғауҙары
Эйәлек заттары
26.09
9.
Үтелгәнде йомғаҡлау.
“Исем. Ҡылым”
01.10
10.
Ҡоштар – беҙҙең дуҫтарыбыҙ
Исемдең 1-се зат ялғауҙары
03.10
11.
Ҡоштарҙы беләһегеҙме?
Бер составлы һөйләмдәр
08.10
12.
Ҡош юлы
Телмәр үҫтереү
10.10
13.
Кәкүк – яңғыҙ ҡош
Хаталар өҫтөндә эш
15.10
14.
Ҡыҙылтүш – йомарт ҡош
Сифат дәрәжәләре
17.10
15.
Ҡарҙағы серле тамғалар
Сифат дәрәжәләре
22.10
16.
Башҡортостанда йәшәүсе ҡоштар
Телмәр үҫтереү
24.10
17.
Йомғаҡлау . “Башҡортостанда йәшәүсе ҡоштар»
Тикшереү эше.45-се күнегеү
29.10
18.
Һаулыҡ һораша беләһеңме?
Бер һәм ике составлы һөйләмдәр
05.11
19.
Башҡорт халыҡ йолалары
Алмаштың килеш менән үҙгәреүе
07.11
20.
Һабантуй – борондан килгән йола.
Ҡылымдың заман формалары
12.11
21.
Ҡунаҡ һәм килен ҡаршылау
Алмаш төркөмсәләре
14.11
22.
Туй йолаһы. Нигеҙ ҡороу йолалары
Эйә менән хәбәрҙең бирелеше
19.11
23.
Контроль эш “Һабантуй”
21.11
24.
Тәүге ҡар яуҙы
Һөйләмдең айырымланған эйәрсән киҫәктәре
26.11
25.
Декабрҙә тәбиғәт
Ҡылым формалары
28.11
26.
Урмандағы эҙҙәр
Алмаштың килеш менән үҙгәреүе
03.12
27.
Ҡыш тураһында һынамыштар
Өҫтәлмәлектәрҙең айырымланыуы
05.12
28.
Яңы йыл кәңәштәре
Ҡушма ҡылым
10.12
29.
Врач кәңәштәре
Ҡушма ҡылым
12.12
30.
Контроль эш «Ҡышҡы урман»
17.12
31.
Х.Ғиләжев “Әсә моңо»
Аныҡлаусының айырымланыуы
19.12
32.
Әсәйем, күҙ нурым.
Аныҡлаусының айырымланыуы
24.12
33.
Ҡ.Әлибаев “Әсәйем ҡулдары»
26.12
34
Әсәйҙәр ниңә ҡартая?
Ҡылымдың башланғыс формаһы
16.01
35.
Бәхет сығанағы
Ҡушма һүҙҙәр
21.01
36.
Бүләк – хөрмәт билдәһе
Текст буйынса конспект төҙөү
23.01
37.
Нәжиб Иҙелбай “Әсәкәйем»
Ҡылым - ҡабатлау
28.01
38.
Донъяла иң ҡәҙерле кеше - әсәй!
«Минең әсәйем”
30.01
39.
Ҡабатлау тема “Ҡәҙерле байрам»
Хаталар өҫтөндә эш
04.02
40.
Беренсе хөрмәт
Айырымланған хәл
06.02
41.
Батыр Вәлид.
Хәл әйтеменең айырымланыуы
11.02
42.
Игенсе – иң яҡын һөнәр.
Ҡушма ҡылымдар
13.02
43.
Хеҙмәт тураһында мәҡәлдәр
Ҡушма ҡылымдар
18.02
44.
Минең буласаҡ һөнәрем
Телмәр үҫтереү
20.02
45.
Йомғаҡлау тема «Һөнәрҙәр»
Тикшереү эше: 138-се күнегеү
25.02
46.
Башҡортостандағы иң ҙур мәмерйә
Тура телмәрле һөйләмдәр
27.02
47.
Башҡортостан ҡурсаулығы
Эш-хәрәкәт һәм эшмәкәрлек ҡылымдары
04.03
48.
Республикабыҙҙың данлыҡлы урындары
Телмәр ҡылымдары
06.03
49.
Ҡаруанһарай
Телмәр ҡылымдары
11.03
50.
Ҡаруанһарай
Өн – оҡшатыу ҡылымдары
13.03
51.
Контроль уҡыу “Шүлгәнташ мәмерйәһе менән танышыу»
18.03
52.
Үтелгәнде ҡабатлау«Башҡортостандың иҫтәлекле урындары»
Хаталар өҫтөндә эш
20.03
53.
Башҡорт музыка ҡоралдары
Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе
01.04
54.
Ҡурай моңо
Бәйләүестәр
03.04
55.
Думбыра сыңы
Ҡушма исемдең яһалышы
08.04
56.
Ҡурайсы
Ҡылымдың киләсәк заманы
10.04
57.
Үтелгәнде ҡабатлау“Башҡорт музыка ҡоралдары”
Һөйләмдәрҙе составы буйынса тикшереү
15.04
58.
Яҙма эш- ҡылымдың заман менән үҙгәреүе
Тикшереү эше: 166-сы күнегеү
17.04
59.
Йомғаҡлау. «Ҡылымдар»
Хаталар өҫтөндә эш
22.04
60.
Иртә яҙ
Исемдең килеш ялғауҙарын ҡабатлау
24.04
61.
Умырзая – тәүге сәскә
Мөнәсәбәт һүҙҙәр
29.04
62.
Йәйге селлә
Тура телмәрҙә тыныш билдәләре
02.05
63
Рәшит Назаров
Ярҙамсы һүҙҙәр
06.05
64.
Бәпембәнең файҙаһы
Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе
08.05
65.
Тере барометрҙар
Ҡылымдың шарт һөйкәлеше
13.05
66.
Үтелгәнде ҡабатлау “Йәмле йәй көндәре»
15.05
67.
Телмәр үҫтереү “Йәмле йәй»
20.05
68.
Йомғаҡлау «Бигерәк йәмле йәй көндәре»
Хаталар өҫтөндә эш
22.05
69.
Телмәр үҫтереү “Мин кем булырға теләйем».
27.05
70.
Йомғаҡлау дәрес
29.05
7.Уҡыу-уҡытыу ҡулланмалар исемлеге
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. Башҡорт телен дәүләт теле итеп өйрәнеүселәр өсөн. – Өфө: Китап, 2009. – 128 бит.
Раҡаева Ә.С., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теленән контроль һорауҙар, тестар ҡулланмаһы. – Өфө: Педкнига, 2008. – 96 бит.
Усманова М. Г. Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа һәм схемаларҙа.
Аслаев Т. Х., Атнағолова С.В. Телмәр үҫтереү буйынса сюжетлы картиналар.-Өфө:Китап, 1996.
Башҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы. 2005.
Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа. Фонетика. Морфология. - Башҡортостандың бәләкәй даһийы. Өфө : «Эдвис» уҡытыу – методика үҙәге, 2008.
Һүҙлектәр:
Әхмәтов М.Х. Омонимдар (аҙаш һүҙҙәр) һүҙлеге.- Өфө:Китап,2006.
Ураҡсин З.Ғ.Башҡорт теленең фразеологик һүҙлеге.-Өфө“Китап”
Хисаметдинова Ф.Г. , Сиразетдинов З.А. Русско- башкирский словарь-справочник названий населенных пунктов Республики Башкортостан.- Уфа: Китап, 2001.
Ф. И. Гарипов, З.Г. Ураҡсин, Г.З. Хасанов, Г.К. Кунафина, Г.Г. Галеева, З.Ф. Гарипова, Ю.З. Ураксин. Русса- башҡортса иҡтисади терминдар һүҙлеге.Өфө:”Китап” 2007.
Хөсәйенов Ғ.Б. Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге.- Өфө “Китап”,2006.
Усманова М.Г., Саяхова Л.Г., Киньягулова З.И. Башкирско-русский, русско-башкирский учебный словарь.% Уфа-2006.
Әхмәтов М.Х. Грамматика һүҙлеге: һүҙ үҙгәреше.- Өфө: Китап, 2007.
Хисаметдинова Ф.Г., Р.З. Шакуров, З.А. Сиразетдинов, Ю.Х.Юлдашбаев. Русско-башкирский словарь водных объектов Республики Башкортостан.-Уфа: Китап,2005.
Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәндәр үҙәге Тарихһәм әҙәбиәт институты, Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы Гуманитар фәндәр бүлеге. Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең аңлатмалы һүҙлеге. –Өфө:2004.
Ф.Ф. Асадуллина,З.Г.Сахипова .Русско-башкирский учебный словарь. –Уфа: Китап.2003.
Әҙәбиәт исемлеге
Башҡорт теле: Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10-11 синыф уҡыусылары өсөн дәреслек. Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. һ.б. – Өфө: Китап, 2005
Салихова М.Т., Шафикова С. Х. Башҡорт теленән диктанттар йыйынтығы (1-4-се кластар өсөн) - Өфө: Китап, 1997.
Ғәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө: Китап, 2009.
Башҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 1994.
Башҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2006.
Тел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
Журналдар: «Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат».
Ял минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2008.
10
Номер материала: ДВ-196318
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


c: text/html

text:
Ырыу (биология)
Ырыу (лат. genus) — биологияла: ғаиләнән һәм трибанан түбәнерәк, төрҙән бейегерәк таксон. Бинар нуменклатурала хайуандың исемендә беренсе урында тора, ҙур хәрефтән яҙыла: Cervus eldii — болан-лира. Ырыуҙар исемдәрендә омонимия рөхсәт ителмәй.
Ырыу Линней классификацияһында бар.
Күплеге буйынса ырыуҙар 3 төркөмгә бүленә:
- политип ырыу — күп төрҙәр инһә;
- олиготип ырыу — аҙ төрҙәр инһә;
- монохет ырыу — бер төр инһә.
Гибрид ырыу — ике һәм күберәк ырыуҙан яһалған гибридтарҙың ырыуҙары. × тамғаһы менән билдәләнә. Ҡыҫҡартылған һәм бер-береһенә ҡушылған ырыуҙар исемдәренән (×Amarine [= Amaryllis × Nerine]) йәки фамилияларҙан, фамилияға -ara ҡушымсаһын ҡушып (×Vuylstekeara [= Cochlioda × Miltonia × Odontoglossum], Charles Vuylstekе менән теркәләнгән) яһала.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«БР Мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһы етәксеһе-2014» конкурсында Гран-прины Стәрлетамаҡ мөдире яуланы
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһы етәксеһе-2014» республика конкурсында Гран-прины Стәрлетамаҡтан 21-се балалар баҡсаһы мөдире Марина Сәлимова яуланы.
БР Мәғарифты үҫтереү институтында уҙған, ярышта муниципаль (район, ҡала) этап еңеүселәре һәм призерҙары ҡатнашты. Беренсе тур сиктәрендә конкурста ҡатнашыусылар «Мин — яңы мәғлүмәт етәксеһе» үҙ презентацияларын күрһәтте, артабан улар үҙҙәренең идара итеү эшмәкәрлеге проекттарын яҡланы. Һуңғы өсөнсө турға 10 етәксе – Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Сибай, Нефтекама, Архангель, Ҡырмыҫҡалы, Краснокама, Хәйбулла райондары вәкилдәре сыҡты. Финалсылар мәктәпкәсә учреждение менән идара итеү технологияларын күрһәтеп оҫталыҡ класын бирҙе.
БР мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов рәйеслегендәге жюри конкурстың темаға ярашлы һәм уның төшөнсәһенең ҡулайлы булыуын; мәктәпкәсә белем биреү системаһы өсөн тәрәнлеген һәм идара итеү ҡиммәтен; белдеклелекте; үҙенсәлеклеген һәм ижади ҡарашын; аудитория менән эш итеүҙе; эшлекле сифаттарҙы һәм профессиональ мәҙәниәтте баһаланы.
Конкурс һөҙөмтәһе буйынса Гран-прины яулаусынан тыш, еңеүселәр ҙә иғлан ителде. Беренсе урынды Салауаттан 47-се ҡатнаш төрҙәге балалар баҡсаһы мөдире Ирина Климкова, икенсене Сибайҙан уның хеҙмәттәше, Баланы үҫтереү үҙәге – «Аленушка» балалар баҡсаһы етәксеһе Сажиҙә Хоҙайбирҙина, өсөнсөнө Краснокама районының Николо-Березовка ауылындағы «Ҡайынҡай» 1-се балалар баҡсаһы мөдире Альбина Мулюкова яуланы.
Шулай уҡ номинацияларҙа еңеүселәрҙең һәм лауреаттарҙың исемдәре аталды.
Конкурстың ойоштороусылары – БР Мәғариф министрлығы, БР Мәғарифты үҫтереү институты, РФ Халыҡ мәғарифы һәм фән хеҙмәткәрҙәре профсоюзының Башҡортостан республика ойошмаһы.


text:
Фото:
Өфөлә Константин Хабенский йәш актерҙар менән бергә сығыш яһаны
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөнөң «Башҡортостан» дәүләт концерт залында Константин Хабенскийҙың баш ҡалалағы ижади үҫеш студияһы тәрбиәләнеүселәре ҡатнашлығында «Ироническая сказка Ха-ха-чу» хәйриә спектакле күрһәтелде. Йәш актерҙар менән бер сәхнәлә Константин Хабенский үҙе лә сығыш яһаны.
Спектакль вербатим стилендә уйналды, ул ябай кешеләрҙең монологынан тора. Санкт-Петербургта уҙған «Оперение 2015» Константин Хабенскийҙың хәйриә фонды ижади үҫеш студияларының V Бөтә Рәсәй фестивалендә уның премьераһы булды. 5 ноябрҙә Өфө студияһы тәрбиәләнеүселәре тамашаны Воронеж халҡына тәҡдим итте.
Билет һатыуҙан йыйылған аҡса Константин Хабенскийҙың онкология һәм баш мейеһе ауырыуҙары менән яфаланған балаларға ярҙам итеүсе хәйриә фонды программаларын ғәмәлгә ашырыуға йүнәлтелә.
«Константин Хабенскийҙың ижади үҫеш студиялары» проектына биш йыл. Студиялар Санкт-Петербург, Ҡазан, Өфө, Пермь, Силәбе, Воронеж, Новосибирск, Түбәнге Новгород һәм Тольятти ҡалаларында эшләй. Ижади майҙансыҡтарҙа балалар һәм үҫмерҙәр актерлыҡ оҫталығы, сәхнә телмәре, сәхнәлә үҙ-үҙеңде тотоу, вокал, кино һәм ТВ дәрестәренә йөрөй. Уҡытыусылар алдына балалар һәм үҫмерҙәр араһында мәҙәни ҡиммәттәрҙе социалләштереү һәм пропагандалау бурысы ҡуйылған. Ижади тәрбиәүи процесс профессиональ сәхнә оҫталары менән бергә ойошторола. Балаларҙы берләштергән һәм уларҙың артабанғы үҫешенә стимул биргән саралар булдырыла.


text:
- Подробности
- Просмотров: 470
БАЙМАҠ ЙӘМИҒ МӘСЕТЕ, 1997 й. Баймаҡ ҡ. Мосолман дини ойошмаһы башланғысы б‑са халыҡтың һәм Баймаҡ р‑ны пр‑тиеларының хәйер аҡсаһына төҙөлә. БР Диниә назаратына ҡарай. 1998 й. алып эшләй. Мәсет (17x15x3,7 м) бер ҡатлы, сатыр ҡыйыҡлы, стеналары ҡыҙыл кирбестән һалынған. Манараһы Каруанһарай манараһына оҡшатып эшләнгән, мәсет бинаһына төкәтеп төҙөлгән (бейеклеге көмбәҙе м‑н бергә — 38 м). Мәсеттә 2 намаҙ уҡыу залы бар. Б.й.м. эргәһендә Ҡөрьәнде “көйләп уҡыу” йолаларын һәм ғәрәп яҙыуын өйрәнеү курстары ойошторолған, китапхана бар. Мәсет ҡаланың дини үҙәге булып тора, унда мөхтәсибәт ултырыштары үткәрелә. Имам‑хатиптары: Х.И.Буранбаев (1998 й. алып һәм 2005 й. алып), М.Мәүлитов (2000 й. алып), М.Ғ.Сәғитов (2001 й. алып).
Ә.З.Сәйғәфәров
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Ағиҙелдә икенсе йыл рәттән ҡарҙан эшләнгән фигуралар ихаталарҙы биҙәй
Яңы йыл алдынан Ағиҙел ихаталары ҡарҙан эшләнгән фигуралар менән биҙәлде. Көндәрҙе йылытып ебәрмәһә, улар ҡыштың аҙағына тиклем күҙҙең яуын алып торасаҡ.
Илдең, шул иҫәптән Башҡортостандың ҡайһы бер төбәктәре, Яңы йылды ҡарһыҙ ҡаршыланы. Майҙандарҙы тимер, ағас тауҙар, пенопластан һәм башҡа материалдарҙан эшләнгән Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу һындары менән биҙәнеләр. Әммә Ағиҙелде был күңелһеҙ ваҡиға урап үтте: бәхеткә, декабрь аҙағында ҡыш буран һәм ҡарҙары менән килде беҙҙең төбәккә. Шулай булғас, нисек инде ҡулға көрәк тотоп, ҡар һындарын эшләмәй ҡалаһың!
Ихата һәм йорт алдарын ҡарҙан эшләнгән һындар менән биҙәү йолаһы Ағиҙелдә ике йыл элек барлыҡҡа килде. Был торлаҡ-коммуналь хужалык идараһының идеяһы. Декабрь уртаһында уҡ ул иң яҡшы биҙәлгән йорт алды һәм ихатаға конкурс иғлан иткәйне. Конкурста ҡатнашыусыларҙың һаны йылдан-йыл арта, быйыл туғыҙ йорт берҙәмлек, тырышлыҡ һәм ижади һәләттә көс һынашты.
Был конкурста Тыныслыҡ урамы кешеләре әүҙемлек күрһәтте. Иң беренсе булып ҡар фигуралары 22-се йорт алдында барлыҡҡа килде. Унда һәүәҫкәр скульптор К.Ширизова ижад иткән эт һынының фотоһы социаль селтәрҙәрҙә иң популярар фотоға әүерелде. Эттән һуң Ҡыш бабай, Ҡарһылыу, Тортилла гөбөргәйеле, крокодил формаһында тау барлыҡҡа килде. Ихата уртаһында башҡорт тирмәһе, рус самауыры урын алды. Бына мейес алдында көршәктә тылсымлы ҡайнатма бешеп ултыра, теләйһең икән, тылсымлы быйма эсенән Яңы йыл теләктәрен алып уҡырға була. Йортта йәшәүселәр барлығы 28 фигура эшләргә өлгөрҙө. Көндәр бер аҙ йылытып ебәргәс, улар боҙолған фигураларҙы яңынан рәтләне, Яңы йылды күптәр ихатала ҡаршыланы.
Шул уҡ урамдың 12-се һанлы йорт ихатаһы әкиәт иленә әүерелде. Бында А.С.Пушкин әкиәттәрен өйрәнергә була ине: һәр кемдең иғтибарын тылсымлы имән ағасы, биҙрә менән суртан балығы, һәм «Анжелина Джоли иренле» алтын балыҡ йәлеп итте. Шулай уҡ әкиәт илендә Ҡыш бабай, Ҡарһылыу, Щелкунчик, эт һәм башҡа персонаждар ҙа бар ине. Әкиәт иле эсенә электр фонарҙары ҡуйылған ҡойма менән уратып алынған.
14-се һанлы йорт ихатаһында романтик рухта парлашып ултырған Ҡар бабайҙар итибарҙы йәлеп итте, шулай уҡ далматинец тоҡомло этте күрмәй үтеп китеү мөмкин түгел ине.
Башҡа урамдарҙа йәшәүселәр ҙә һәләттәрен күрһәтергә ашыҡты. Беренсе төҙөүселәр урамындағы 5А һанлы йорт ихатаһында сағыу матрешкалар һәм Крокодил Гена менән Чебурашка үтеп барыусыларға байрам кәйефе һәм дәрт өҫтәп торҙо.
Академик Курчатов урамындағы 3А һанлы йорт алдында барлыҡҡа килгән парлы Ҡар бабайҙар милли кейемдәрҙә ине. Авторҙар фекеренсә, парлы Ҡар бабайҙар — республикала иғлан ителгән Ғаилә йылына бағышланған, ошо ҡар һындары кеүек, ғаиләлә бер-береңде һөйөп, һөйөлөп йәшәргә кәрәк тигән кеүек ултыралар улар.
Конкурста ҡатнашҡан башҡа ихаталарҙа төп элементтар – биҙәлгән шыршы ағасы, Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу һыны, ҡар тауы… Ниндәй генә һындар булһа ла, иң мөһиме, улар ысын күңелдән эшләнгән һәм кешеләр бер-береһенә Яңы йыл бүләге яһарға тырышҡан.


text:
Үҫемлектең төҫөнә ҡарап,25-07-2017, 01:26 // Баҡса // Баҫып сығарырға
2. Фосфор ашламаһына мохтажлыҡ кисерһә, үҫемлек япрағы ҡара йәшел, күкһел төҫкә инә, япраҡта ҡыҙғылт таптар барлыҡҡа килә. Ҡорой, япраҡтар һорғолт төҫкә инеп ҡарая, емеш сифатһыҙ була.
3. Азот менән фосфорға мохтажлыҡ кисерһә, ғәҙәттәгесә сәскә атып, һеркәләнгәндә сәскә аналығы ҡойола.
4. Калий ашламаһы етешмәгәндә, япраҡ уртаһы бер аҙ ҡытыршылана, бөгәрләнә, ялтырауыҡлы ҡыҙғылт таптар хасил була, япраҡ ситтәре һарғая башлай, һорғолт таптар барлыҡҡа килә. Иң өҫтәге үҫеш бөрөһө һәм тамыры зарарлана. Үҫемлектең калийға ҡытлыҡ билдәләре аҫҡы ботаҡтағы япраҡтан башлана.
5. Магний элементы етешмәһә, япраҡтар төҫһөҙләнә, һарғылт, ҡыҙыл төҫкә инә.
6. Тимер элементына мохтажлыҡ кисерһә, япраҡтар аҡһыл-йәшел төҫкә инә. Япраҡ һөлдәләре араһында хлороз барлыҡҡа килә.
7. Баҡыр элементы етешмәһә, япраҡ осо ағара, хлороз барлыҡҡа килә.
8. Бор етешмәһә, үҫеш нөктәһе ҡорой – сәскә атмай.


text:
Рөстәм Хәмитов Сергей Степашин һәм Константин Цицин менән граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса программаны ғәмәлгә ашырыу барышын тикшерҙе Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Сергей Степашин һәм Константин Цицин менән граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса программаны ғәмәлгә ашырыу барышын тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов Сергей Степашин һәм Константин Цицин менән граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса программаны ғәмәлгә ашырыу барышын тикшерҙе Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
11 мартта Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты үҙгәртеп ҡороуға булышлыҡ итеү фондының күҙәтеү советы рәйесе Сергей Степашин һәм Фондтың генераль директоры Константин Цицин менән осрашты. Осрашыу барышында яҡтар Башҡортостанда граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса адреслы программаны тормошҡа ашырыу барышын тикшерҙе.
Рөстәм Хәмитов Сергей Степашинға кисә Стәрлетамаҡта үткән «Торлаҡ өлкәһендә хоҡуҡи көйләү проблемалары» Бөтә Рәсәй конференцияһында ҡатнашҡаны өсөн рәхмәт белдерҙе.
Төбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, тупланған тәжрибәгә ҡарамаҫтан, программаны ғәмәлгә ашырыу барышында ҡатмарлыҡтар ҙа килеп тыуа.
– Ҙур программалар һәм ҙур аҡса тирәләй төрлө кешеләр урала. Шул иҫәптән беҙ ҙә Нефтекамала, Әмзә ҡасабаһында намыҫһыҙ төҙөүселәргә тап булдыҡ. Хәҙер унда хәлдәр яйға һалына. Әлбиттә, өҫтәмә ресурстар талап ителәсәк, шул уҡ ваҡытта насар эшләүселәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырырға кәрәк. Беҙ ошо программаны ғәмәлгә ашырыуҙың мөһим һәм яуаплы икәнлеген аңлайбыҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
– Уңышһыҙлыҡтар һәр ерҙә лә була инде, әммә республикала хәлдәр ярайһы күренә. Программаны 2017 йылдан да алдараҡ үтәп сығыуығыҙға тулыһынса ышанам. Беҙ финанс яҡтан ярҙам итергә әҙер, – тип яуапланы Сергей Степашин.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда 2013-2017 йылдарға ике адреслы программа раҫланған, уларҙың дөйөм суммаһы 14,3 миллиард һумдан ашыу тәшкил итә. Беренсе этапты (2013-2014 йылдар) ғәмәлгә ашырыуға Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фонды, республика һәм муниципаль бюджеттарҙан 3,336 миллиард һум йүнәлтелгән.
2014 йылда икенсе этапты (2014-2015 йылдар) тормошҡа ашырыу башланды, уның барышында 6 759 гражданды күсереү планлаштырыла. Ошо маҡсатҡа 3,183 миллиард һум бүленгән.
2015-2018 йылдарға республика адреслы программаһы әҙерләнгән, уға ярашлы 3,1 мең гражданды күсереү күҙаллана.


text:
Кемгәлер һикереү-йүгереү – ваҡытлыса күренеш, мауығыу булһа, икенселәргә — йәшәү мәғәнәһе. Әммә, нисек кенә булмаһын, ҡасан да булһа үҙен спортта һынап ҡарағандар тормоштағы ауырлыҡтарға бирешеп бармай. Был — күптән дәлилләнгән факт.
Өфө егете Дамир Йыһангиров та бөгөн спорттан йыраҡлашҡан, башҡа өлкәлә уңышлы эшләй, ғаилә мәшәҡәте баҫҡан үҙен. Әммә ул ҡасандыр пауэрлифтинг (атлетик гимнастика тип тә йөрөтәләр ине уны совет заманында) клубына тәү тапҡыр аяҡ баҫыуына үкенмәй. "Үҙе өсөн" генә шөғөлләнә башлаған егет ауыр штанга күтәреү буйынса ҡала, республика, ил кимәлендәге ярыштар еңеүсеһе булараҡ таныла, Рәсәйҙең спорт мастеры исемен ала.
— 300-шәр килограмм штанганы күтәреү еңелдән түгел, әлбиттә.


text:
Газета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Страница 2
Барыһы ла һеҙҙең ҡулда
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 6-10-2017, 14:25
5 октябрҙән 15-енә тиклем Рәсәй почтаһы 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө уҙғара.
Ошо декада дауамында һеҙ “Йәшлек” гәзитенә 10 процентҡа ташламалы хаҡ менән алты айға 696 һум 30 тингә яҙылып ҡала алаһығыҙ. Һуңынан ҡиммәтерәк буласаҡ.
Уңайлы мөмкинлекте файҙаланығыҙ! Был ун көнлөктә баҫмабыҙҙың индексы – П2757.
Барыһы ла һеҙҙең ҡулда, дуҫтар! Нәҡ бына ошо риүәйәттәгесә.
Бер Остаз йәшәгән. Уҡыусылары уның һәр нәмәгә яуабы барлығын белгән. Тик берәүһе генә шикләнә төшкән – ә беҙҙең Остаздың белмәгән нәмәһе бармы икән? Шунан был уҡыусы бер күбәләкте тотоп усына йомған да, Остазына килгән.
– Остазым, әйтегеҙсе, минең усымдағы күбәләк тереме, үлеме? – уҡыусы хәҡиҡәт өсөн хатта күбәләкте һытҡансы ҡыҫырға ла әҙер торған.
– Барыһы ла һинең ҡулда...
Бергә булдыҡ,
бергә ҡалайыҡ!...
Ошо декада дауамында һеҙ “Йәшлек” гәзитенә 10 процентҡа ташламалы хаҡ менән алты айға 696 һум 30 тингә яҙылып ҡала алаһығыҙ. Һуңынан ҡиммәтерәк буласаҡ.
Уңайлы мөмкинлекте файҙаланығыҙ! Был ун көнлөктә баҫмабыҙҙың индексы – П2757.
Барыһы ла һеҙҙең ҡулда, дуҫтар! Нәҡ бына ошо риүәйәттәгесә.
Бер Остаз йәшәгән. Уҡыусылары уның һәр нәмәгә яуабы барлығын белгән. Тик берәүһе генә шикләнә төшкән – ә беҙҙең Остаздың белмәгән нәмәһе бармы икән? Шунан был уҡыусы бер күбәләкте тотоп усына йомған да, Остазына килгән.
– Остазым, әйтегеҙсе, минең усымдағы күбәләк тереме, үлеме? – уҡыусы хәҡиҡәт өсөн хатта күбәләкте һытҡансы ҡыҫырға ла әҙер торған.
– Барыһы ла һинең ҡулда...
Бергә булдыҡ,
бергә ҡалайыҡ!...
Гәзитле лә, бүләкле лә булдылар
Гәзиткә яҙылыу // 2-06-2017, 13:03
Был аҙна еңеүселәре – Федоровка районының Бала Сытырман ауылынан Ф. Иҫәнғолов менән Сибай ҡалаһынан Наилә Әхмәтйәнова. Уларҙың тәүгеһе – сәйнүк, икенсеһе көрөшкәләр йыйылмаһы менән бүләкләнә.
Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ! Бүләктәрҙе килеп алғанда паспорт, ИНН, СНИЛС күсермәләре кәрәк буласаҡ.
Конкурс дауам итә. Бүләктәр июнь аҙағына тиклем уйнатыласаҡ. Квитанцияларығыҙҙы ебәргәндә хаттың тышына «Аҙна һайын – бүләк» тип яҙырға онотмағыҙ....
Арзан хаҡ ваҡыты – 10 көн
Гәзиткә яҙылыу // 11-05-2017, 13:27
«Рәсәй почтаһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы 11 майҙан 21 майға тиклем Рәсәй почтаһының рәсми каталогына ингән республика, район, ҡала баҫмаларына яҙылыусыларға 10 процент ташлама яһай. Ошо ун көндә «Йәшлек» гәзитенә «Рәсәй почтаһы» каталогы буйынса ярты йылға арзан хаҡҡа яҙылып ҡала алаһығыҙ.
Баҫмабыҙға яҙылыу индексы – П2757.
Ташламалы хаҡҡа тиҙерәк яҙылып ҡалығыҙ, дуҫтар!...
Баҫмабыҙға яҙылыу индексы – П2757.
Ташламалы хаҡҡа тиҙерәк яҙылып ҡалығыҙ, дуҫтар!...
Дуҫтарға кәрәкле мәғлүмәт
Гәзиткә яҙылыу // 18-04-2017, 12:08
2017 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналға яҙылыу дауам итә.
“Йәшлек”кә алты айға яҙылыу хаҡы – 810 һум 12 тин.
Почтанан барып алып йөрөргә теләүселәргә – 778 һум 44 тин.
Илебеҙҙең төрлө мөйөшөндә йәшәп тә, баҫмаларға интернет селтәре аша ғына яҙылырға ла була. Бының өсөн “Республика Башкортостан” нәшриәт йорто сайтына (rbsmi.ru) инергә кәрәк.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
“Йәшлек”кә алты айға яҙылыу хаҡы – 810 һум 12 тин.
Почтанан барып алып йөрөргә теләүселәргә – 778 һум 44 тин.
Илебеҙҙең төрлө мөйөшөндә йәшәп тә, баҫмаларға интернет селтәре аша ғына яҙылырға ла була. Бының өсөн “Республика Башкортостан” нәшриәт йорто сайтына (rbsmi.ru) инергә кәрәк.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
Яҙылайыҡ, рәхәтләнеп уҡыйыҡ!
Гәзиткә яҙылыу // 5-12-2016, 12:27
1 декабрҙән гәзит-журналға арзаныраҡ хаҡҡа яҙылыу декадаһы башланды. «Йәшлек» гәзитенә ун көнлөктә 657 һум 48 тингә яҙыла алаһығыҙ (индексы П2757). Баҫма 87 һум 6 тингә арзаныраҡҡа төшәсәк.
Яҙылырға мөмкинлек юҡ тип ятмайыҡ, дуҫтар, әмәлен табайыҡ. Ғаилә сығымдарының бәләкәй генә өлөшөн гәзитебеҙ өсөн йәлләмәҫһегеҙ тигән ышаныста ҡалабыҙ. Башҡорт матбуғатының, туған телебеҙҙә сыҡҡан баҫмаларҙың яҙмышы һинән тора, ҡәҙерле уҡыусыбыҙ. Гәзитебеҙҙең тиражы милләтебеҙҙең берҙәмлеген, уҡымышлы милләт булыуын күрһәтә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, илдәге көрсөк барлыҡ өлкәләргә лә ҡағылды, почта, типография сығымдарына хаҡтар артҡан ваҡытта гәзит-журнал нәшер итеүе лә еңел түгел. Баҫмаларға хаҡтарҙың самаһыҙ артыуы ла шуға бәйле. Милләт яҙмышы өсөн борсолаһың икән, өйөңә бер матбуғат баҫмаһы алдырып уҡыуың да туған телеңде ихтирам итеүеңде, милләтеңде яратыуыңды иҫбатлауың булыр. Әгәр яҙылғанһың икән, афарин! Күрше-күләнеңде, ауылдаштарыңды, дуҫ-иштәреңде, туғандарыңды өгөтлә!...
Яҙылырға мөмкинлек юҡ тип ятмайыҡ, дуҫтар, әмәлен табайыҡ. Ғаилә сығымдарының бәләкәй генә өлөшөн гәзитебеҙ өсөн йәлләмәҫһегеҙ тигән ышаныста ҡалабыҙ. Башҡорт матбуғатының, туған телебеҙҙә сыҡҡан баҫмаларҙың яҙмышы һинән тора, ҡәҙерле уҡыусыбыҙ. Гәзитебеҙҙең тиражы милләтебеҙҙең берҙәмлеген, уҡымышлы милләт булыуын күрһәтә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, илдәге көрсөк барлыҡ өлкәләргә лә ҡағылды, почта, типография сығымдарына хаҡтар артҡан ваҡытта гәзит-журнал нәшер итеүе лә еңел түгел. Баҫмаларға хаҡтарҙың самаһыҙ артыуы ла шуға бәйле. Милләт яҙмышы өсөн борсолаһың икән, өйөңә бер матбуғат баҫмаһы алдырып уҡыуың да туған телеңде ихтирам итеүеңде, милләтеңде яратыуыңды иҫбатлауың булыр. Әгәр яҙылғанһың икән, афарин! Күрше-күләнеңде, ауылдаштарыңды, дуҫ-иштәреңде, туғандарыңды өгөтлә!...
Алда – бик уңайлы ун көнлөк
Гәзиткә яҙылыу // 30-11-2016, 11:10
Дуҫтар, һеҙҙең өсөн эшләгәнебеҙҙе тағы бер иҫбатларға була, гәзит-журналға арзаныраҡ хаҡҡа яҙылыу декадаһы иғлан итәбеҙ. Ул 1 декабрҙән 11-енәсә була.
Әйткәндәй, уңайлылыҡ тураһында билдәле яҙыусыбыҙ Максим Горькийҙың бик шәп бер фекере бар. “Кеше бер яғында ятып ялҡһа, уңайһыҙ була башлаһа, икенсе ҡабығаһына боролоп ята. Йәшәү уңайлылыҡтары булмаһа, ул мыжый. Ә һин тырыш – уңайлы яҡҡа әйлән!” Дөрөҫ әйткән бит! Һәр кем үҙенә ҡулай юл табырға тейеш. Беҙ һеҙгә шундай юлдарҙың береһен күрһәтәбеҙ.
“Йәшлек” гәзитенә ҡәҙимгенән арзаныраҡ хаҡҡа 1 – 11 декабрҙә яҙыла алаһығыҙ.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!
...
Әйткәндәй, уңайлылыҡ тураһында билдәле яҙыусыбыҙ Максим Горькийҙың бик шәп бер фекере бар. “Кеше бер яғында ятып ялҡһа, уңайһыҙ була башлаһа, икенсе ҡабығаһына боролоп ята. Йәшәү уңайлылыҡтары булмаһа, ул мыжый. Ә һин тырыш – уңайлы яҡҡа әйлән!” Дөрөҫ әйткән бит! Һәр кем үҙенә ҡулай юл табырға тейеш. Беҙ һеҙгә шундай юлдарҙың береһен күрһәтәбеҙ.
“Йәшлек” гәзитенә ҡәҙимгенән арзаныраҡ хаҡҡа 1 – 11 декабрҙә яҙыла алаһығыҙ.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!
...
Башватҡыстар яратыусылар иғтибарына!
Гәзиткә яҙылыу // 15-11-2016, 12:00
“Йәшлек”кә бер йылға яҙыл да конкурста ҡатнаш! Бәлки тоҡомло ҡуй һиңә эләгер!
Дөрөҫ яуап биргән һәр кем конкурс еңеүсеһе була аласаҡ!
“Йәшлек” гәзите республика баҫмалары араһында үҙенең кроссворд һәм сканворд сисергә яратыусылары менән айырыла. Баҫма был өлкәлә йыш ҡына конкурстар үткәреп тора. Унда даими ҡатнашҡан уҡыусыларыбыҙ бөтә Башҡортостанға таныш. Улар араһында формаль булмаған чемпиондар ҙа бар, тиһәң дә хата булмаҫ. Гәзиттә баҫылған башватҡыстарыбыҙға яҡынса 50 – 60 кеше даими яуап ебәрә.
Кроссворд сисеүҙең кеше һаулығына ыңғай тәьҫирен яҡшы аңлап, беҙ Яңы 2017 йылда яңы конкурс иғлан итергә йыйынабыҙ. Уның төп маҡсаты – гәзитебеҙҙе алдырыусы һәр кешене кроссворд сисеү эшенә йәлеп итеү. Шунлыҡтан конкурста еңеү өсөн кәмендә бер тапҡыр булһа ла дөрөҫ яуап ебәреү шарт. Һәр башватҡысҡа дөрөҫ яуап биргән кеше Башҡортостан юлдаш телевидениеһының “Сәләм” программаһында тура эфирҙа үткәреләсәк йәрәбәлә ҡатнаша алыу хоҡуғына лайыҡ була. Ни тиклем күберәк дөрөҫ яуап ебәргән уҡыусының конкурста еңеү мөмкинлеге лә артасаҡ. Бер генә шарт: конкурста тик “Йәшлек” гәзитенә яҙылғандар ғына ҡатнаша ала.
Конкурста еңеүсегә бағыусыбыҙ – Әлшәй районының Ҡармыш ауылы фермеры Мөнир Шәймөхәмәтов – затлы приз вәғәҙә итә: үҙе үрсеткән тексель тоҡомло тәкә....
Дөрөҫ яуап биргән һәр кем конкурс еңеүсеһе була аласаҡ!
“Йәшлек” гәзите республика баҫмалары араһында үҙенең кроссворд һәм сканворд сисергә яратыусылары менән айырыла. Баҫма был өлкәлә йыш ҡына конкурстар үткәреп тора. Унда даими ҡатнашҡан уҡыусыларыбыҙ бөтә Башҡортостанға таныш. Улар араһында формаль булмаған чемпиондар ҙа бар, тиһәң дә хата булмаҫ. Гәзиттә баҫылған башватҡыстарыбыҙға яҡынса 50 – 60 кеше даими яуап ебәрә.
Кроссворд сисеүҙең кеше һаулығына ыңғай тәьҫирен яҡшы аңлап, беҙ Яңы 2017 йылда яңы конкурс иғлан итергә йыйынабыҙ. Уның төп маҡсаты – гәзитебеҙҙе алдырыусы һәр кешене кроссворд сисеү эшенә йәлеп итеү. Шунлыҡтан конкурста еңеү өсөн кәмендә бер тапҡыр булһа ла дөрөҫ яуап ебәреү шарт. Һәр башватҡысҡа дөрөҫ яуап биргән кеше Башҡортостан юлдаш телевидениеһының “Сәләм” программаһында тура эфирҙа үткәреләсәк йәрәбәлә ҡатнаша алыу хоҡуғына лайыҡ була. Ни тиклем күберәк дөрөҫ яуап ебәргән уҡыусының конкурста еңеү мөмкинлеге лә артасаҡ. Бер генә шарт: конкурста тик “Йәшлек” гәзитенә яҙылғандар ғына ҡатнаша ала.
Конкурста еңеүсегә бағыусыбыҙ – Әлшәй районының Ҡармыш ауылы фермеры Мөнир Шәймөхәмәтов – затлы приз вәғәҙә итә: үҙе үрсеткән тексель тоҡомло тәкә....
Бүләк алып һөйөнөгөҙ!
Гәзиткә яҙылыу // 14-11-2016, 11:37
«Аҙна һайын бүләк!» конкурсында был аҙнаның еңеүсеһе – Баймаҡ районының Ҡолсора ауылынан Фәниә Юламанова. Ул сәй сервизы менән бүләкләнә.
Бәйге декабрь аҙағына тиклем дауам итә. Гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияларығыҙҙы тиҙерәк ебәрергә ашығығыҙ. Ә инде тағы ла «Республика Башкортостан» дәүләт унитар предприятиеһы уйнатҡан ҡиммәтле бүләктәргә эйә булғығыҙ килһә, «Йәшлек» менән район гәзитенә яҙылған квитанцияғыҙҙың да күсермәһен редакцияға ебәрергә онотмағыҙ....
Бәйге декабрь аҙағына тиклем дауам итә. Гәзиткә яҙылыу тураһындағы квитанцияларығыҙҙы тиҙерәк ебәрергә ашығығыҙ. Ә инде тағы ла «Республика Башкортостан» дәүләт унитар предприятиеһы уйнатҡан ҡиммәтле бүләктәргә эйә булғығыҙ килһә, «Йәшлек» менән район гәзитенә яҙылған квитанцияғыҙҙың да күсермәһен редакцияға ебәрергә онотмағыҙ....
Осрашайыҡ ялдарҙа
Гәзиткә яҙылыу // 7-10-2016, 13:54
Дуҫтар, ошо көндәрҙә ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу барғанын беләһегеҙҙер? “Йәшлек” менән бергә ҡалырға теләүселәр, иҫегеҙҙә тотоғоҙ: был юлы гәзиткә ярты йылға ла, бер йылға ла яҙылырға мөмкин.
Хаҡтар, әлбиттә, беҙ теләгәнсә арзан түгел, шулай ҙа тотош йылға яҙылғанда, экономияны күрергә була. Бер йылға – 1341 һум 12 тин. Алты айға иһә – 744 һум 54 тин. Шунан иҫәпләп ҡарағыҙ инде.
Алдан әйтеүебеҙсә, күп төрлө бүләк инселәнгән уйындарҙа ла ҡатнаша алаһығыҙ.
Белегеҙ: беҙ һеҙҙең өсөн эшләйбеҙ! Һеҙ ял минуттарында ҡулығыҙға ҡыштырлап торған гәзит алып, уҡып, донъя хәл-әхүәлдәре менән танышып, белем һәм фекер даирәһен киңәйтһен өсөн. Һеҙ булмаһағыҙ, беҙҙең дә тырышыуҙың мәғәнәһе юҡ. Быныһы пессимистарса килеп сыҡты, ахыры. Әлбиттә, беҙ һәммәбеҙ ҙә бар, булдыҡ һәм буласаҡбыҙ!
Бергәбеҙ, бергә ҡалайыҡ!
...
Хаҡтар, әлбиттә, беҙ теләгәнсә арзан түгел, шулай ҙа тотош йылға яҙылғанда, экономияны күрергә була. Бер йылға – 1341 һум 12 тин. Алты айға иһә – 744 һум 54 тин. Шунан иҫәпләп ҡарағыҙ инде.
Алдан әйтеүебеҙсә, күп төрлө бүләк инселәнгән уйындарҙа ла ҡатнаша алаһығыҙ.
Белегеҙ: беҙ һеҙҙең өсөн эшләйбеҙ! Һеҙ ял минуттарында ҡулығыҙға ҡыштырлап торған гәзит алып, уҡып, донъя хәл-әхүәлдәре менән танышып, белем һәм фекер даирәһен киңәйтһен өсөн. Һеҙ булмаһағыҙ, беҙҙең дә тырышыуҙың мәғәнәһе юҡ. Быныһы пессимистарса килеп сыҡты, ахыры. Әлбиттә, беҙ һәммәбеҙ ҙә бар, булдыҡ һәм буласаҡбыҙ!
Бергәбеҙ, бергә ҡалайыҡ!
...
"Йәншишмә"һеҙ донъя йәмһеҙ
Гәзиткә яҙылыу // 28-09-2016, 11:57
Хөрмәтле уҡытыусылар, атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр!
Һеҙгә мөрәжәғәт итәбеҙ. Ни өсөнмө? Әле гәзит-журналдарға яҙылыу бара. Ә балалар был эште үҙҙәре генә башҡарып сыға алмай. Һеҙҙең ярҙам кәрәк.
Бала үҙенең телен, мәҙәниәтен, тарихын белеп үҫергә тейеш. Ә уға нигеҙ кескәй саҡтан һалына. Бының өсөн милли баҫмаларыбыҙға яҙылыу, уларҙы уҡып барыу зарур. Мәктәптәрҙә уҡытыусылар, синыф етәкселәре ошо йүнәлештә эш алып барһын ине. Ә өйҙә атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр балаларына тыуған көндәренә йәки башҡа берәй төрлө байрам уңайынан “Йәншишмә”гә подписка бүләк итһә, насармы ни? Гәзит уҡыған, үҙҙәре лә яҙышҡан балаларҙың фекерләү ҡеүәһе бөтөнләй икенсе. Был турала һеҙ үҙегеҙ ҙә белеп тораһығыҙ. Әйҙәгеҙ, бергәләп уйлашайыҡ әле. Балаларға яратҡан гәзиттәренә яҙылырға ярҙам итәйек. Милли баҫмаларыбыҙҙы бөтөрөүгә юл ҡуймайыҡ.
Әйткәндәй, “Йәншишмә”гә яҙылғандар төрлө уйындарҙа ҡатнашып, бүләк отоу мөмкинлегенә лә эйә. Мәҫәлән, “Йәншишмә”-лото”, “Аҙна һайын – бүләк!”. “Йәншишмә”гә – синыф менән!” акцияһы ла башланды.
Бер айға яҙылыу хаҡы – 72 һум 52 тин, индексы – П2757.
Ярты йылға – 435 һум 12 тин, индексы – 50605.
Бер йылға – 787 һум 27 тин, индексы – П3371.
Йыллыҡ яҙылыуҙың отошло яҡтары бар. Беренсенән, 82 һум 97 тин аҡсағыҙ янығыҙҙа ҡала, икенсенән, подписканы оҙайтыу мәшәҡәтенән ҡотолаһығыҙ. Шәп бит!
...
Һеҙгә мөрәжәғәт итәбеҙ. Ни өсөнмө? Әле гәзит-журналдарға яҙылыу бара. Ә балалар был эште үҙҙәре генә башҡарып сыға алмай. Һеҙҙең ярҙам кәрәк.
Бала үҙенең телен, мәҙәниәтен, тарихын белеп үҫергә тейеш. Ә уға нигеҙ кескәй саҡтан һалына. Бының өсөн милли баҫмаларыбыҙға яҙылыу, уларҙы уҡып барыу зарур. Мәктәптәрҙә уҡытыусылар, синыф етәкселәре ошо йүнәлештә эш алып барһын ине. Ә өйҙә атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр балаларына тыуған көндәренә йәки башҡа берәй төрлө байрам уңайынан “Йәншишмә”гә подписка бүләк итһә, насармы ни? Гәзит уҡыған, үҙҙәре лә яҙышҡан балаларҙың фекерләү ҡеүәһе бөтөнләй икенсе. Был турала һеҙ үҙегеҙ ҙә белеп тораһығыҙ. Әйҙәгеҙ, бергәләп уйлашайыҡ әле. Балаларға яратҡан гәзиттәренә яҙылырға ярҙам итәйек. Милли баҫмаларыбыҙҙы бөтөрөүгә юл ҡуймайыҡ.
Әйткәндәй, “Йәншишмә”гә яҙылғандар төрлө уйындарҙа ҡатнашып, бүләк отоу мөмкинлегенә лә эйә. Мәҫәлән, “Йәншишмә”-лото”, “Аҙна һайын – бүләк!”. “Йәншишмә”гә – синыф менән!” акцияһы ла башланды.
Бер айға яҙылыу хаҡы – 72 һум 52 тин, индексы – П2757.
Ярты йылға – 435 һум 12 тин, индексы – 50605.
Бер йылға – 787 һум 27 тин, индексы – П3371.
Йыллыҡ яҙылыуҙың отошло яҡтары бар. Беренсенән, 82 һум 97 тин аҡсағыҙ янығыҙҙа ҡала, икенсенән, подписканы оҙайтыу мәшәҡәтенән ҡотолаһығыҙ. Шәп бит!
...


text:
Салауатта республиканың иң көслө батырҙары көс һынашасаҡ
5 һәм 6 ноябрҙә Салауат ҡалаһының «Олимпиясы» спорт-сәләмәтләндереү комплексында милли көрәш буйынса Башҡортостан Республикаһы беренселеге һәм чемпионаты үтәсәк.
Ярыштарҙы Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Мәғариф министрлығы һәм Милли көрәш һәм билбау көрәше федерацияһы ойоштора.
Сарала республиканың муниципаль райондары һәм ҡала округтары спортсылары ҡатнаша ала. Республика турниры һөҙөмтәләре буйынса иң яҡшылары Рәсәй кимәлендәге ярышта сығыш яһау хоҡуғына эйә буласаҡ.
16-18 йәшлек егеттәр араһында еңеүселәр һигеҙ ауырлыҡ категорияһында билдәләнәсәк. Өлкәндәр араһында еңеүселәр туғыҙ ауырлыҡ категорияһында һайланасаҡ.


text:
Федераль почта элемтәһенең Башҡортостан буйынса идаралығында халыҡ менән «тура бәйләнеш» ойошторолдо
«Рәсәй почтаһы»ның Башҡортостан филиалында халыҡ өсөн Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығы етәкселеге менән тәүге «тура бәйләнеш» ойошторолдо. Барлыҡ мәсьәләләр контроль аҫтына алынды һәм алдағы ваҡытта хәл ителәсәк, тип хәбәр иттеләр республика филиалының матбуғат хеҙмәтенән.
«Рәсәй почтаһы» — төрлө йүнәлештә эшләүсе күп профилле предприятие. Барлыҡ мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү өсөн Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығы етәкселеге «тура бәйләнеш»тәрҙе даими рәүештә үткәрергә ҡарар итте.
Халыҡ менән туранан-тура аралашыу «Рәсәй почтаһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы клиенттарын хеҙмәтләндереүҙең сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән сараларҙың береһе булып тора.


text:
Хәйбулла районында Мәрхәмәтлек айлығы ойошторола
Хәйбулла районында Мәрхәмәтлек айлығы үтәсәк. Ул 15 сентябрҙә старт ала, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Районда матур йолаға әүерелгән айлыҡ сиктәрендә оло йәштәгеләргә шефлыҡ ярҙамы күрһәтеләсәк. Акцияла 110-сы һөнәрселек училищеһы уҡыусылары һәм И.Тасимов исемендәге Аҡъяр тау колледжы студенттары ҡатнашасаҡ.
Муниципалитеттың Ветерандар һәм инвалидтар менән эшләү буйынса ведомство-ара советы айлыҡ осоронда һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына, инвалидтарға хәйриә һәм льготалы шарттарҙа социаль-көнкүреш хеҙмәттәрен күрһәтеүҙе ойоштороу тәҡдиме менән сығыш яһаны.
Ауыл хужалығы предприятиелары үҙҙәренең продукцияһын ололарға льготалы шарттарҙа һатасаҡ.


text:
Өфөлә «DMC Fest» халыҡ-ара музыка фестивале үтәсәк
14 сентябрҙә Өфөнөң Ленин исемендәге майҙанында Музыкаль берҙәмлек көнө (DMC Fest) үтә. «DMC Fest» халыҡ-ара музыка фестивале 2011 йылдан алып ябыҡ бүлмәлә, «Өфө уттары» күңел асыу комплексында, үткәрелә ине. Быйыл көҙ ул тәүге тапҡыр асыҡ һауала үтәсәк. Фестиваль 11 сәғәт дауам итәсәк, унда бөтә Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән 20-нән ашыу төркөмдөң сығыш яһауы, йәмғеһе 50 меңгә яҡын кешенең ҡатнашыуы көтөлә.
Әлеге ваҡытта сарала ҡатнашасаҡ төркөмдәр исемлеге төҙөлә. Тулыраҡ мәғлүмәт фестивалдең рәсми сайтында урынлаштырылған. 2011 йылда музыкаль байрамда дүрт меңдән ашыу кеше ҡатнашҡайны. Фестивалдең тәүге көнөндә Рәсәйҙең «Мастер» трэш-метал төркөмө сығыш яһаны, икенсе көнөндә өфөлөләрҙе «Amatory» һәм «Jane Air» төркөмдәре ҡыуандырҙы.
2012 йылғы DMC Fest фестивалендә «Алиса», «Мастер», «Черный Обелиск», «Catharsis», «Артур Беркут», «Amatory», «Слот», «Louna», «Stigmata», «Jane Air» төркөмдәре һәм Германияның «Caliban» рокерҙары ҡатнашты.


text:
Ҡара һарыҡ
27 октября 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Бергәләшеп хәл итәбеҙ
27 октября 2014 йыл | Йәмғиәт
Быйыл июнь айында ауылыбыҙҙа Ағинәйҙәр ойошмаһын булдырып, эш башлап ебәргәйнек. Ошо ойошма ағзалары менән төрлө саралар ойоштороп торабыҙ.
Ауылдың тере тарихы
27 октября 2014 йыл | Йәмғиәт
Ҡайһы ғына ауылды алма, һәр береһендә лә ихтирамлы оло быуын кешеләре – ил аҡылы йыйған аҡһаҡалдар, ағинәйҙәр бар. Ауыл халҡы кәңәш һорай, һәр ваҡыт уларға мөрәжәғәт итә, хәлдәрен белешергә тип тә килеп торалар. Улар һөйләгән фәһемле хәбәрҙәрҙе, элеккеләрҙе тыңлап ултырыуы үҙе бер кинәнес бит.
Һорауҙарығыҙ булһа…
27 октября 2014 йыл | Яңылыҡтар
28 октябрҙә 11.00 сәғәттә Башҡортос-тан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министр- лығы вәкиле граждандарҙы ҡабул итә.
Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры А.И.Иванютаның 22 октябрҙә үтергә те-йешле ҡабул итеүе 30 октябргә 12 сәғәткә күсерелде.
Ҡабул итеүҙәр Муниципаль район хакимиәте бинаһында, 306-сы бүлмәлә үтә. Алдан яҙылыу өсөн телефондар:
2-14-77; 2-12-96.
Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры А.И.Иванютаның 22 октябрҙә үтергә те-йешле ҡабул итеүе 30 октябргә 12 сәғәткә күсерелде.
Ҡабул итеүҙәр Муниципаль район хакимиәте бинаһында, 306-сы бүлмәлә үтә. Алдан яҙылыу өсөн телефондар:
2-14-77; 2-12-96.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
27 октября 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Уҡытыусылар һәм мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре көндәре уңайынан оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәттәре, үҫеп килеүсе быуынға белем һәм тәрбиә биреүҙә өлгәшкән уңыштары өсөн Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр:


text:
Тел дәрестәрен уҡытыуҙың заманса алымдары
31 августа 2013 йыл | Мәғариф
Уҡытыу процесында яңы педагогик технологияларҙы ҡулланыу яңы алымдарҙы үҫтерергә, яңыса эшләргә ярҙам итә. Был йәһәттән терәк сигналдары, Ильиндың әҙәбиәттән терәк деталдәре, Рәхимовтың моделдәре иғтибарға лайыҡ. Мин инде бер нисә йыл Шаталов технологияһына таянып эшләйем. Шуға бәйләп үҙ системамды булдырҙым. Был технология бер нисә принципҡа нигеҙләнә:
- материалды бер нисә тапҡыр ҡабатлау, һәр үҙләштереү этабын контролдә тотоу, терәк материалға таяныу;
- һәр уҡыусы менән яҡындан аралашыу;
- гуманлылыҡ;
- мәжбүр итмәйенсә уҡытыу;
- конфликтһыҙ уҡытыу, һәр баланың уңышын баһалап барыу;
- уҡытыу һәм тәрбиәнең берлеге.
Был технологияны мин уҡытыуҙың эффектлылығын, белем сифатын күтәреү, шуның менән бергә баланы шәхес булараҡ үҫтереү, уҡыусыға дифференциаль яҡын килеп, уҡытыуҙы индивидуалләштереү маҡсатынан да ҡулланам. Терәк схема-конспект менән эшләү дәүерендә төрлө характерҙағы эш формалары ҡулланыла.
Схема-таблицаларҙы файҙаланғанда уҡыусы күреү хәтере, логик фекерләүе аша дәреслектә бирелгән ҡағиҙәләрҙе онотолмаҫлыҡ итеп үҙләштерә. Уларҙы дәрестең төрлө этаптарында һәм индивидуаль эштәр үткәргәндә, шулай уҡ таратыу материалдары булараҡ та ҡулланырға була. Терәк схемалар төҙөү, уларҙы яҡлау, нығытыу күнегеүҙәре эшләү, үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатынан тестар, зачеттар, төрлө типтағы ижади яҙма эштәр уҙғарыу ҙа ҡаралған. Һәр бүлек буйынса тематик папкалар булдырыу, төрлө карточкалар эшләү ҙә әһәмиәтле.
Уҡыусылар үҙҙәре төҙөгән схемалар ҙа материалды яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә. Уны төҙөү процесы эҙләнеү, асыш атмосфераһын тыуҙыра. Бындай терәк схема-конспекттарҙың әһәмиәте ҙур: улар-ға таянып, уҡыусылар белемдәрен иҫкә төшөрә, нығыта, бөгөнгө һәм алдағы дәрестәрҙә нимәләр өйрәнеләсәген күҙаллай.
Тел дәрестәрендә "Һүҙ төҙөлөшө, һүҙ яһалышы” темаларын үҙләштергән ваҡытта рәсем-терәктәр ярҙамында яңы теманы аңлатыу отошло. Ҡушма һәм парлы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы ла уҡыусыларға ҙур ҡыйынлыҡ тыуҙыра. Был күренештәрҙе лә рәсем-терәктәр менән аңлатыу уңышлы һөҙөмтә бирә. Ҡулы менән рәсем төшөрөп, күҙе менән ҡарағас, унан яҙып ҡуйғас, был һүҙҙәрҙең мәғәнәһе һәм дөрөҫ яҙылышы уҡыусыларҙың хәтерендә оҙаҡ һаҡлана. Уҡыусыларға заманса дәрестәр – дәрес-әңгәмә, дәрес-лекция, дәрес-түңәрәк өҫтәл, дәрес-экскурсия, дәрес-диспут, дәрес-конференция бик оҡшай. Контроль эш дәрестәренә телдән һәм яҙма һорауҙарға яуап алыу, тестар, зачеттар, диктант, изложение, инша, уҡыусыларҙың белем кимәленә ҡарап төҙөлгән төрлө карточкалар инә.
Бөгөн компьютер технологияһы киң ҡулланылышта. Шуға ла карточкалар, тест һорауҙарын, дәрес өсөн терәк схемаларҙы төҙөп, яңыртып тороу ҡыйынлыҡ тыуҙырмай.
Кластан тыш сараларҙа милли традицияларға, ғөрөф-ғәҙәттәргә ҙур урын бирелә, улар аша уҡыусыларҙа милли үҙаң, милләттең үткәненә, хәҙергеһенә ихтирам, иғтибар тәрбиәләү, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш булдырыу төп маҡсат булып тора.
Тел һәм әҙәбиәт дәрестәре өсөн үҙем төҙөгән дәрес презентациялары, халыҡ ижады буйынса дискыларым бар. Уларҙы әүҙем ҡулланам.
Туған телде уҡытыуҙы камиллаштырыуҙың сиге юҡ, тик эҙләнергә, яңылыҡҡа ынтылырға, билдәләнгән маҡсатҡа ҡыйыу барырға кәрәк. Әгәр уҡытыусы дәрес уҙғарыуға бар көсөн һалып, һәләтен эшкә ҡушһа, дәрестә күргәҙмә материалдарҙы етерлек ҡулланһа, төрлө уйын ситуациялары, инновацион технология элементтарын дөрөҫ файҙалана белһә, уңыштар һиҙелерлек буласаҡ.
- материалды бер нисә тапҡыр ҡабатлау, һәр үҙләштереү этабын контролдә тотоу, терәк материалға таяныу;
- һәр уҡыусы менән яҡындан аралашыу;
- гуманлылыҡ;
- мәжбүр итмәйенсә уҡытыу;
- конфликтһыҙ уҡытыу, һәр баланың уңышын баһалап барыу;
- уҡытыу һәм тәрбиәнең берлеге.
Был технологияны мин уҡытыуҙың эффектлылығын, белем сифатын күтәреү, шуның менән бергә баланы шәхес булараҡ үҫтереү, уҡыусыға дифференциаль яҡын килеп, уҡытыуҙы индивидуалләштереү маҡсатынан да ҡулланам. Терәк схема-конспект менән эшләү дәүерендә төрлө характерҙағы эш формалары ҡулланыла.
Схема-таблицаларҙы файҙаланғанда уҡыусы күреү хәтере, логик фекерләүе аша дәреслектә бирелгән ҡағиҙәләрҙе онотолмаҫлыҡ итеп үҙләштерә. Уларҙы дәрестең төрлө этаптарында һәм индивидуаль эштәр үткәргәндә, шулай уҡ таратыу материалдары булараҡ та ҡулланырға була. Терәк схемалар төҙөү, уларҙы яҡлау, нығытыу күнегеүҙәре эшләү, үҙләштереүҙе тикшереү маҡсатынан тестар, зачеттар, төрлө типтағы ижади яҙма эштәр уҙғарыу ҙа ҡаралған. Һәр бүлек буйынса тематик папкалар булдырыу, төрлө карточкалар эшләү ҙә әһәмиәтле.
Уҡыусылар үҙҙәре төҙөгән схемалар ҙа материалды яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә. Уны төҙөү процесы эҙләнеү, асыш атмосфераһын тыуҙыра. Бындай терәк схема-конспекттарҙың әһәмиәте ҙур: улар-ға таянып, уҡыусылар белемдәрен иҫкә төшөрә, нығыта, бөгөнгө һәм алдағы дәрестәрҙә нимәләр өйрәнеләсәген күҙаллай.
Тел дәрестәрендә "Һүҙ төҙөлөшө, һүҙ яһалышы” темаларын үҙләштергән ваҡытта рәсем-терәктәр ярҙамында яңы теманы аңлатыу отошло. Ҡушма һәм парлы һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы ла уҡыусыларға ҙур ҡыйынлыҡ тыуҙыра. Был күренештәрҙе лә рәсем-терәктәр менән аңлатыу уңышлы һөҙөмтә бирә. Ҡулы менән рәсем төшөрөп, күҙе менән ҡарағас, унан яҙып ҡуйғас, был һүҙҙәрҙең мәғәнәһе һәм дөрөҫ яҙылышы уҡыусыларҙың хәтерендә оҙаҡ һаҡлана. Уҡыусыларға заманса дәрестәр – дәрес-әңгәмә, дәрес-лекция, дәрес-түңәрәк өҫтәл, дәрес-экскурсия, дәрес-диспут, дәрес-конференция бик оҡшай. Контроль эш дәрестәренә телдән һәм яҙма һорауҙарға яуап алыу, тестар, зачеттар, диктант, изложение, инша, уҡыусыларҙың белем кимәленә ҡарап төҙөлгән төрлө карточкалар инә.
Бөгөн компьютер технологияһы киң ҡулланылышта. Шуға ла карточкалар, тест һорауҙарын, дәрес өсөн терәк схемаларҙы төҙөп, яңыртып тороу ҡыйынлыҡ тыуҙырмай.
Кластан тыш сараларҙа милли традицияларға, ғөрөф-ғәҙәттәргә ҙур урын бирелә, улар аша уҡыусыларҙа милли үҙаң, милләттең үткәненә, хәҙергеһенә ихтирам, иғтибар тәрбиәләү, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш булдырыу төп маҡсат булып тора.
Тел һәм әҙәбиәт дәрестәре өсөн үҙем төҙөгән дәрес презентациялары, халыҡ ижады буйынса дискыларым бар. Уларҙы әүҙем ҡулланам.
Туған телде уҡытыуҙы камиллаштырыуҙың сиге юҡ, тик эҙләнергә, яңылыҡҡа ынтылырға, билдәләнгән маҡсатҡа ҡыйыу барырға кәрәк. Әгәр уҡытыусы дәрес уҙғарыуға бар көсөн һалып, һәләтен эшкә ҡушһа, дәрестә күргәҙмә материалдарҙы етерлек ҡулланһа, төрлө уйын ситуациялары, инновацион технология элементтарын дөрөҫ файҙалана белһә, уңыштар һиҙелерлек буласаҡ.
Рима БОХАРОВА,
Үтәк мәктәбенең татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Үтәк мәктәбенең татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.


text:
«БЮТ» телеканалы хеҙмәткәрҙәренең коллектив мөрәжәғәтен тикшереү буйынса комиссия булдырылды
БР Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы бойороғо менән «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы» дәүләт унитар предприятиеһы («Башҡортостан юлдаш телевидениеһы») хеҙмәткәрҙәренең коллектив мөрәжәғәттәрен ҡарау буйынса комиссия ойошторолдо. Унда Башҡортостан Республикаһы министрлыҡтары һәм ведомстволарынан, ижади союздарҙан вәкилдәр инде. Башҡортостан Республикаһының элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедовтың хәбәр итеүенсә, Телеүҙәктә әлеге ваҡытта эшлекле кәйеф хөкөм һөрә. Килеп тыуған хәлдәр БЮТ программаларының сифатына йоғонто яһамай, әммә канал хеҙмәткәрҙәренең күбеһе борсолоуын белдерә, сөнки хоҡуҡи яҡтан да, психологик йәһәттән дә үҙен яҡланған итеп тоймай. «Коллективтың юридик яҡтан яҡланған булмауы һәм билдәле психологик көсөргәнеш кире тойғолар уята», - тине министр. Ул БЮТ коллективында һуңғы айҙарҙа барлыҡҡа килгән көсөргәнешле хәлдәрҙең ниндәйҙер «йәшерен этник сәбәбе» булыуы хаҡындағы имеш-мимештәрҙе ҡырҡа кире ҡаҡты. «Был низағ — милли ерлектәлер, тип уйламайым, — тигән аңлатма бирҙе «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәрсеһенә телефон аша министрлыҡ башлығы. — Хәҙер иң мөһиме — Башҡортостан юлдаш телевидениеһы журналистарына, техник хеҙмәткәрҙәренә юридик яҡтан яҡланғанлыҡты, тыныс эшләү мөмкинлеген тәьмин итеү».


text:
- Подробности
- Просмотров: 489
ГИГИЕНА (гр. hygieinos – һаулыҡҡа булышлыҡ итеүсе), кеше һаулығына тышҡы мөхит һәм хеҙмәт шарттары факторҙарының тәьҫирен өйрәнгән, халыҡты һауыҡтырыу б-са санитария-гигиена нормативтарын һәм сараларын эшләгән мед. фәне. Балалар һәм үҫмерҙәр, туҡланыу, хеҙмәт, хәрби, коммуналь, радиация Г. һ.б. бүленә. Башҡортостанда Г. б-са фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 1-се сирегендә Санитария-бактериология ин-тының (ҡара: “Иммунопрепарат”) санитария-гигиена лаб. башлана. 30-сы йй. башында Ағиҙел һәм Ҡариҙел йй. һыуының ағыҙыу‑ таҙартыу һәләтлеге, Стәрлетамаҡ, Өфө ҡҡ. сәнәғәт пр-тиеларын һыу м-н тәьмин итеү торошо б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә (М.В.Гольштейн, Р.М.Павлинова һ.б.). 30-сы йй. уртаһында — 50‑се йй. башында БДМИ-ла Н.Ф.Емельянов етәкс. эсәр һыуҙы дезинфекциялап зарарһыҙландырыу б-са саралар комплексы эшләнә (Б.С.Гологорский, О.А.Смородинцева һ.б.). Нефть һәм нефть эшкәртеү сәнәғәте үҫеш алғас, нефтехимия сәнәғәтендә хеҙмәт Г. тикшеренеүҙәрҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе була. 50—70-се йй. юғары көкөртлө нефть эшкәртеү м-н шөғөлләнгән эшселәрҙең һаулығына хеҙмәт шарттарының тәьҫире өйрәнелә (Й.Н.Асҡарова, А.И.Копанев һ.б.), зарарлы хеҙмәт шарттарында производство эшселәре өсөн даими мед. тикшереүе үткәреү кәрәклеге нигеҙләнә (И.Н.Дьяконова, П.Р.Комаров һ.б.). 70—80-се йй. геохимик факторҙарҙың (климат шарттары, атмосфера һауаһы составы, сәнәғәт ташландыҡтары һ.б.) төбәк үҙенсәлектәре һәм уларҙың эндемик боғаҡ (Асҡарова), анемия (Р.Я.Рублик), теш кариесы (Т.А.Байбурина, А.А.Сатаева) үҫешенә тәьҫире өйрәнелә, уларҙы иҫкәртеү ысулдары эшләнә; 80—90-сы йй. эшселәр һаулығына зарарлы хеҙмәт шарттарының йоғонтоһо өйрәнелә (А.Г.Заеров, Е.Н.Мурысёва, Н.Х.Шәрәфетдинова). Ҡала (Н.Н.Егорова, Л.Б.Овсянникова, З.Ф.Сабирова) һәм ауыл (Ә.Я.Шәрәфетдинов) халҡы һаулығының соц.-гигиеник проблемалары б‑са комплекслы тикшереү үткәрелә. 2000 й. алып эшселәр һаулығына полицикллы ароматик углеводородтар тәьҫире өйрәнелә (Ф.Х.Камилов, Р.Р.Фәрхетдинов, Д.Ф.Шакиров һ.б.), балаларҙың физик үҫешенең төбәк стандарттары (М.Я.Бурдыгина, Х.З.Шубина), уҡыусылар өсөн уҡыу йөкләмәһенең гигиена нормативтары (В.Я.Киселёв, Л.В.Ламехова, Т.М.Сәләхов) эшләнә. 70—80-се йй. Г. фәнни нигеҙҙәрен эшләү б‑са респ. төп учреждениеһы Өфө гигиена һәм һөнәри ауырыуҙар ҒТИ (ҡара: Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы институты) була. Институт ғалимдары нефть сығарыу һәм эшкәртеү, нефтехимия сәнәғәте (М.К.Ғәйнуллина, З.Ш.Заһиҙуллин, Л.М.Карамова, Ғ.М.Мөхәмәтова, З.С.Тереғолова, Ф.С.Хөсәйенова һ.б.), синтетик каучуктар производствоһы (В.И.Бойко, Э.А.Ҡапҡаев һ.б.) эшселәре һаулығына хеҙмәт шарттарының тәьҫирен тикшерә. Нефтехимия һәм нефть эшкәртеү з-дтарының сәнәғәт һәм санитария зоналары өйрәнелә (М.Л.Красовицкая), респ. нефтехимия комплекстарының сәнәғәт ташландыҡтары таралыу алыҫлығының климат шарттарына бәйлелеге билдәләнә (Т.С.Әлибаев, А.С.Щелчкова һ.б.), Ырымбур газ-конденсат ятҡылығын үҙләштергәндә гигиеник тикшеренеүҙәр алып барыла (А.Г.Корнилов, Н.Р.Рәхмәтуллин), респ. гидротехник ҡоролмалары проекттарына гигиеник баһа бирелә (Д.С.Хурамшин), Ағиҙел й. бассейнының һыу ресурстарын комплекслы файҙаланыу һәм һаҡлау схемаһы (Ф.Ғ.Мырҙаҡаев), “Тәбиғәтте һаҡлау. Гидросфера. Ҡоро ерҙә нефть быраулағанда һәм нефть, газ сығарғанда һыуҙарҙы бысраныуҙан һаҡлауҙың дөйөм ҡағиҙәләре” СССР дәүләт стандарттарының (1986) гигиеник нигеҙҙәре эшләнә (М.А.Ғәлиев). Сәнәғәт пр‑тиеларының эшсе зонаһы һауаһында (О.Н.Дубинина, Г.Г.Максимов һ.б.), асыҡ һыу ятҡылыҡтары һыуында (Мырҙаҡаев) һәм тупраҡта (Л.О.Осипова, С.М.Сафонникова) химик матдәләр ПДК-һы билдәләнә. Тирә-яҡ мөхиттең диоксиндан бысраныуына (Э.А.Круглов, В.Н.Майстренко һ.б.) һәм туҡланыу продукттарына (Н.И.Симонова һ.б.), ш. уҡ ҙур ҡалаларҙа торлаҡ йорттарҙа йәшәү шарттарына (Р.Ә.Сөләймәнов), эшселәр һәм уларҙың ғаиләләренең һаулығы торошона (Г.Р.Бәшәрова) гигиеник баһа бирелә. Берләшкән (тауыш һәм углеводородтар; В.А.Полянский), ҡатнаш (көкөртлө водород һәм углеводородтар; З.Х.Филиппова) һәм комплекслы (бензин һәм хлорлы метилен; Максимов) токсик матдәләр һәм уларҙың ҡушылмаларының кеше организмына тәьҫире тикшерелә (Мөхәмәтова, З.Г.Подрез). 90-сы йй. аҙ. БР ФА (Р.Ф.Абдрахманов, Д.Н.Сәлихов, Н.В.Старова, Э.К.Хөснөтдинова һ.б.), БДМУ (Н.А.Борисова, Р.В.Мәғжәнов, Э.Н.Әхмәҙиева), Хеҙмәт мед. һәм кеше экологияһы ҒТИ (Л.Ғ.Аллабирҙина, Л.К.Кәримова, С.Ә.Мәғжәнова һ.б.) ғалимдары БР-ҙың төньяҡ‑көнсығыш һәм көньяҡ‑көнсығышында йәшәгән халҡына геохимик сығышлы микроэлементтарҙың зыянлы тәьҫирен асыҡлай һәм иҫкәртеү сараларын эшләй (ҡара: Экология).
Әҙәб.: Нефть и здоровье: в 2 ч. Уфа, 1993; Красовский В.В., Максимов Г.Г. Физиолого-гигиеническая диагностика безвредного стажа по условиям труда. Уфа, 2003; Гигиена производственной и окружающей среды /Т.Р.Зулькарнаев [и др.]. Уфа, 2004.
Г.Г.Максимов, З.С.Тереғолова
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Башҡортостан киҙеүҙең икенсе тулҡынына әҙер
Бөгөн республикала миҙгел киҙеүе менән бәйле хәл тотороҡланды. 2010 йылдың 11 ғинуарына ҡарата эпидемия сиге 20 процентҡа төштө. Миҙгел киҙеүенән республика халҡының 30 процентына прививка яһалған – был 1 миллион 159 мең кеше. Муниципаль берәмектәр, предприятие һәм ойошмалар иҫәбенә 359 мең кешегә прививка эшләнгән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, А/Н1N1 вирусынан хәүеф төркөмө – медицина һәм социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре, 18 йәштән өлкән студенттар һәм мәктәп уҡыусылары сәсәк һалдырған. Бөгөн был һорау менән поликлиникаларға оҙайлы сиргә дусар һәм иммунитеты түбән граждандар мөрәжәғәт итә ала.
Күҙаллауҙар буйынса, ғинуар аҙағынан башлап, миҙгел грибының икенсе тулҡыны көтөлә. БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, борсолорға урын юҡ. Республикала вирусҡа ҡаршы препараттар етерлек кимәлдә.


text:
Дания илсеһе республика етәкселеген Рәсәй-Дания осрашыуына саҡырҙы
Дания Короллегенең Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Том Рисдаль Йенсен Башҡортостан етәкселегенә 2011 йылдың мартында үтәсәк Иҡтисади хеҙмәттәшлек буйынса хөкүмәт-ара Рәсәй-Дания советының сираттағы сессияһында ҡатнашырға тәҡдим итте. Был турала ул журналистарға республика башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашыуҙан һуң хәбәр итте.
Йенсен әфәнденең һүҙҙәренә ҡарағанда, Совет составына бер нисә эшсе төркөм, шул иҫәптән энергетика буйынса ла, инә. Илсе, Дания менән Башҡортостан араһында энергияны һаҡлау өлкәһендә иҡтисади хеҙмәттәшлек тураһында бөгөнгө килешеүҙе иҫәпкә алып, Башҡортостандың Совет сессияһында ҡатнашыуы бик урынлы буласаҡ, тип иҫәпләй.
— Был сессияла энергетика мәсьәләләрен генә түгел, шулай уҡ башҡа йүнәлештәрҙә, мәҫәлән, ауыл хужалығында хеҙмәттәшлек перспективаларын да күтәрергә мөмкин буласаҡ, — тине Йенсен әфәнде. – Башҡортостан, моғайын, был өлкәлә партнерлыҡ менән дә ҡыҙыҡһыныр.
Илсе, беҙҙең республика территорияһында берлектәге производстволар төҙөүҙе яҡын араларҙа ентекле тикшереү планлаштырылды, тип билдәләне.
— Дания компаниялары Башҡортостан территорияһында инвестиция проекттарына средстволар һалырға әҙер. Был ике яҡ өсөн дә файҙалы буласаҡ, һеҙҙең төбәктә яңы эш урындары барлыҡҡа киләсәк, ә республика бюджеты яңы һалым керемдәре менән тулыланасаҡ, — тине илсе.


text:
«Бөтә Өфө» телеканалы «хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер»
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Быйыл июль айындағы кадрҙар алмашыныуынан һуң «Бөтә Өфө» телеканалы яңы телевизион миҙгелгә әҙерләнә. Алина Сөләймәнова генераль директор вазифаһына тәғәйенләнгәс, продюсер үҙәге ҙур үҙгәреш кисерә. Ижади коллектив яңыра, каналдың биҙәлеше үҙгәрә, яңы тапшырыуҙар әҙерләнә.
«Бөтә Өфө» телеканалы етәксеһе Алина Сөләймәнова әйтеүенсә, хәҙерге ваҡытта яңы логотип һынау үтә, иң мөһиме, тамашасы билдәле өс шөрөптөң баш ҡалабыҙ бренды булыуын аңлаһын ине.
Яңы миҙгелдә «Бөтә Өфө» спорт тапшырыуҙарына иғтибарын йүнәлтә. «Дүшәмбе, шаршамбы һәм йома яңылыҡтарҙың киске сығарылыштарында спорт күҙәтеүе эфирға сыға», — тине телеканалдың спорт программалары етәксеһе Лилиә Шафиҡова.
Йәй көнө телеканал коллективы яңы телепроектҡа этәргес биргән ГТО фестивалендә ҡатнашты. «Бөтә Өфө» телеканалында ГТО, Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер тигән мәғәнәнән тыш, башҡа мәғәнәне лә аңлата. Прайм-таймда үҙенсәлекле продукт — «Спорт» ҡала телевидение бүлеге барлыҡҡа киләсәк, — тип аңлатты Лилиә Шафиҡова. — Был бүлек Өфөләге иң мөһим спорт ваҡиғалары хаҡында һөйләргә, сәләмәт йәшәү рәүешенә һәм үҫешкә юл күрһәтергә әҙер. Тапшырыуҙы дүшәмбе һәм йома көндәрендә ҡарарға мөмкин».
Элеккесә телеканалда яңылыҡтарға төп иғтибар бүленәсәк. Биҙәлешкә килгәндә, «октябрь урталарында алып барыусылар яңы декорацияларҙа эфирға сығасаҡ, — тип ижади пландары менән бүлеште «Бөтә Өфө» продюсер үҙәгенең директор урынбаҫары Илдар Еникеев. — Өфөләргә яңыртылған телеканалды күрһәтеү өсөн тәүлек әйләнәһенә тиерлек эшләйбеҙ».


text:
Леонардо да Винчи
Леона́рдо ди сер Пье́ро да Ви́нчи (итал. Leonardo di ser Piero da Vinci; 15 апрель 1452, Флоренцияла Винчи ҡалаһы янында, Анкиано ауылы — 2 май 1519, Кло-Люсе замогы, Амбуаз янында, Турень ҡалаһы, Франция) — бөйөк итальян рәссамы, скульпторы, архитекторы һәм ғалимы (анатом, тәбиғәтте өйрәнеүсе), уйлап табыусы, яҙыусы, Яңырыу дәүеренең күренекле шәхесе.
«Универсаль кеше»нең (лат. homo universalis) яҡты өлгөһө.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Леонардо да Винчи 1452 йылдың 15 апрелендә Винчи янында Анкиано ауылында тыуа. «Шәмбе, төнгө сәғәт өстә ейәнем- улым Пьероның улы, тыуҙы. Малайға Леонардо тип исем ҡуштыҡ. Уны отец (дин әһеле) Пьеро ди Бартоломео суҡындырҙы»,— тип олатаһы көндәлегендә билдәләп үткән. Уның ата-әсәһе 25 йәшлек нотариус Пьеро һәм уның һөйгән йәре— крәҫтиән ҡыҙы Катерина була. Леонардо башта әсәһе тәрбиәһендә үҫә. Тиҙҙән атаһы бай юғары ҡатламдан сыҡҡан ҡатынға өйләнә, әммә был никахта оҙаҡ ваҡыт балаһы булмай. Шуға Пьеро өс йәшлек улын үҙ ҡарамағына ала. Әсәһенән айырылған Леонардо ғүмере буйы үҙ әҫәрҙәрендә уны һынландырырға тырыша.
Ул заманда Италияла никахтан тыш тыуған балаларға законлы вариҫтарға кеүек үк тиерлек мөнәсәбәт булған. Винчи ҡалаһының күп абруйлы кешеләре Леонардоның киләсәк яҙмышын хәл итеүҙә ҡатнаша.
Леонардо 13 йәштә саҡта уның үгәй әсәһе бала тапҡанда үлеп китә. Атаһы тағы өйләнә һәм яңынан тол ир булып ҡала. Пьеро 67 йәшкә тиклем йәшәгән, дүрт тапҡыр өйләнгән һәм уның 12 балаһы булған. Атаһы Леонардоны ғаилә һөнәренә өйрәтеп ҡараған, әмма Леонардоны йәмғиәт закондары ҡыҙыҡһындырмаған.
Ул ваҡытта хәҙерге кеүек фамилия булмаған, «да Винчи» фәҡәт" Винчи ҡалаһынан тигәнде аңлатҡан ». Уның тулы исеме — Leonardo di ser Piero da Vinci, йәғни, «Винчи ҡалаһынан Леонардо, Пьеро әфәнде улы».
Ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге заман кешеләренә Леонардо рәссам булараҡ билдәле. Бынан тыш уның скульптор була алыуын да иҫәптән сығарырға ярамай. Да Винчи үҙен инженер һәм ғалим тип һанай. Һынлы сәнғәткә ул бик аҙ ваҡытын бүлә һәм бик әкрен эшләй. Шуға күрә уның һынлы сәнғәттә мираҫы бик күп түгел, күп эштәре юғалған йәки боҙолған. Әммә уның донъя мәҙәниәтенә индергән өлөшө, Италияның Яңырыу дәүерендә донъяға биргән генийҙар когортаһы фонында ла бик мөһим булып ҡала . Уның хеҙмәттәре аша һынлы сәнғәт яңы үҫеш ала. Леонардонан алда килгән Ренессанс рәссамдары урта быуаттар сәнғәтендәге ҡайһы бер шарттарҙан баш тарта. Был реализмға ынтылыш була, перспектива, анатомия, композицияла бик күп алымдар үҙләштерелгән була[1].
Леонардо үҙен музыкант тип иҫәпләй, ул лирала виртуоздарса уйнаған. Милан суды уның эшен ҡарағанда Леонардоны рәссам да, уйлап табыусы ла тимәй, тап музыкант тип атағандәр.
Фән һәм инженер эше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙе йәшәгәндә, берҙән бер танылған, уйлап сығарған әйбере — пистолет ҡабыҙыу замогы. Был механизм XVI быуат урталарында киң тарала, юғары кимәлдә булыу сәбәпле хатта XIX быуатта ла осрай.
Леонардо да Винчи «осоу» мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһына. Миланда бик күп рәсемдәр яһай һәм ҡоштарҙың осоу механизмын өйрәнә. Бынын тыш күп һынауҙар үткәрә, уларҙың барыһы ла уңышһыҙ була. Леонардо осоу аппаратын эшләргә теләй.
Баштараҡ, Дедал һәм Икар һымаҡ, ҡанаттар ярҙамында мускул көсө менән осоуҙы өйрәнә. Һуңынан, аппаратҡа кеше беркетелеп ҡуйылырға тейеш түгел, ул ирекле рәүештә аппарат менән идара итергә тейеш, ә аппарат үҙ көсө менән хәрәкәткә килергә тейеш тигән фекергә килә. Асылда был аэроплан идеяһы була.
Леонардо да Винчи вертикаль осоу һәм төшөү аппаратын эшләү тураһында уйлай.
Леонардо да Винчи ике линзалы телескоп эшләүҙе лә тәҡдим итә.
Уйлап сығарған әйберҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Парашют — 1483
- Пистолет замогы
- Велосипед
- Танк
- Армия өсөн күсерелмә күперҙәр
- Прожектор
- Катапульта
- Робот
- Ике линзалы телескоп
Анатомия һәм медицина[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙ ғүмере эсендә Леонардо да Винчи анатомияға бағышланған меңгә яҡын рәсем эшләй, тик хеҙмәттәрен нәшер итмәй. Хайуан һәм кеше мәйеттәрен ярып һөлдә, эске органдар төҙөлөшөн дөрөҫ төшөргән. Клиник анатомия профессоры Питер Абрамс фекеренсә, Винчи башҡарған фәнни эштәр үҙ дәүерен 300 йылға уҙып киткән һәм билдәле «Греә анатомияһы»нан өҫтөнөрәк булған[2].
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Витрувиан кешеһе — кеше рәсемендә алтын киҫелеш
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Искусствоведы нашли единственную скульптуру Леонардо. Lenta.ru (26 марта 2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 13 август 2010 тикшерелгән.
- ↑ Насколько точны анатомические рисунки Леонардо да Винчи?, BBCRussian.com, 01.05.2012.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Анцелиович Е. С. Леонардо да Винчи: Элементы физики — М.: Учпедгиз, 1955. — 88 б.
- Волынский А. Л. Жизнь Леонардо да Винчи. — М.: Алгоритм, 1997. — 525 с.
- Дитякин В. Т. Леонардо да Винчи — М.: Детгиз, 1959. — 224 б. — (Школьная библиотека).
- Зубов В. П. Леонардо да Винчи. 1452—1519 / В. П. Зубов; Отв. ред. канд. искусствоведения М. В. Зубова. Российская академия наук — Изд. 2-е, доп. — М.: Наука, 2008. — 352 б. — (Научно-биографическая литература). — ISBN 978-5-02-035645-0. (в пер.) (1-е издание — 1961).
- Кэмп М. Леонардо / Пер. с англ. К. И. Панас. — М.: АСТ: Астрель, 2006. — 286 с.
- Капра Ф. Наука Леонардо. Мир глазами великого гения — М.: София, 2011. — 383 б.
- 15 апрелдә тыуғандар
- 1452 йылда тыуғандар
- 2 майҙа вафат булғандар
- 1519 йылда вафат булғандар
- Персоналии по алфавиту
- Художники по алфавиту
- Леонардо да Винчи
- Италияла тыуғандар
- Францияла вафат булғандар
- Алфавит буйынса механиктар
- Яңырыу дәүере архитекторҙары
- Яңырыу дәүере рәссамдары
- Италия рәссамдары
- Алфавит буйынса уйлап табыусылар
- Алфавит буйынса инженерҙар
- Италия механиктары
- XVI быуат механиктары
- Үҙ аллы өйрәнгәндәр
- Флоренция рәссамдары
- Мәғрифәтселек дәүере
- Натурфилософтар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Яңырыу дәүере ғалимдары


text:
Download Latest Version of Movie HD Apk App for Android
Скачать Кино HD
Сәләм, барыһы! Бөтә кино hd таралыу юлдары, уның фильм класс өсөн өҫтәмә Android.. Был ҙур ҡушымта булды, һеҙҙең кеүек бөтә был азатлыҡҡа, фильм ҡарарға өсөн һуңғы & Телевизор күрһәтә бушлай онлайн.
Скачать Кино HD
Movie HD app shouldn’t be accessible within the play retailer, Шуға күрә агросәнәғәт комплексы техникаһы ҡулланыла кеше йыш ҡына, төрлө подразделение android кушымталар өсөн һалған һәм был..
This Movie HD Apk is beneficial to set up Movie HD on PC/MAC & Андроид/iOS. Ҡасан урында-был видео HD ҡуйылған йәки өҫтәмә, һеҙ телисез, һеҙ телисез эйә apk файл һеҙҙең менән. Был булып ҡуймаһын, Мин’ве тип хәҙер машина һатып алынған реаль тәҡдимдәр булыр, һеҙҙең файлдар apk. This app is reworked from Кино HD > Күк HD > Кино HD.
ШУЛАЙ УҠ ҠАРА:-
- Скачать ағымы бер ҡасан apk
- MovieBox кушымталар apk өсөн Android Скачать Бобби
- Скачать VMate – Өҫтәмә андроид өсөн бушлай күңел
- Apk өсөн Android Скачать кинотеатрында Тартма
- Күләгәләр Менән Алыша 2 МОД APK: Скачать Күп Аҡса Һуңғы Версия
- Скачать HD megabox универмаг кушымталар өсөн Android/iOS/П
- Һауа лаунчер – Тиҙ арала & Аҡыллы, Темалар apk бушлай скачать
Агросәнәғәт hd фильмдар һуңғы дүрт моделе.дүрт.2, 1.ну.1 | Кино мәғлүмәт көй HD
Шулай булғас, ни өсөн был өҫтәмә стандарт? Бының өсөн һеҙгә ҡасан да булһа уның ҡайһы бер фекерҙәре бирелгән? Һеҙҙән һорарға тейеш, тигән һорауға минең өсөн, минең яуабым шулай яңғырай; Смартфон алырға һеҙ тулыһынса ял көнө/П түгел, һәр машинаға ҡул менән йәки курстары, айҙан-айға яҙылыу & ирекле хаҡтар-был нигеҙләп, ни өсөн был’бик күп төрлө кушымталар ала ы араһында түбәндәге Android, һатыу баҙарын. HD был Кино бөрлөгән телефон apk өсөн отошло, тип BB һәм z10, Һәм Z3, Паспорт, Төп & Һикереү.
-
Скачать АГРОСӘНӘҒӘТ hd фильмдар
- 1. hd Кино АГРОСӘНӘҒӘТ.ну.2
Ысынлыкта, төрлө ҡушымталар бар, бынан тыш, фильм класы, алда нисек, HD программаһы бар. & Йәнһүрәт HD.; был уны һатып өҫтәмә параметрҙар айырмалы, улар өсөн өҫтөнлөклө өҫтөндә. Билдәле hd фильмдар тураһында өҫтәмә мәғлүмәттәрҙе өйрәнеү дауам ҡыҙыҡтырырлыҡ. Бер нәмә асыуҙы, белем алыу хаҡы . Хәҙер һеҙҙең үҙ аллы тәржемә яһап.
Скачать был түбәнерәк ссылку, allow us to first know Ни өсөн кино һайлау HD?
- Кино - һәм utils HD бушлай кушымталар өсөн ҡарау фильмдар & Телевизорҙан күрһәткән һәр бер машина.
- Apk файл күләме күпкә кәмерәк була масштабында бик мөмкин..
- Барлыҡ төҙөүселәр ремонт яһаған, уны һаҡларға тырышыуы менән тарханүлтергән.
- Датаһына тиклем һәр көнө йөкмәткеле фильм өсөн материалдар & Телевизор күрһәтә.
- Төрлө жанрҙағы, төрлө кәйеф алыу өсөн үҙегеҙ ҙә фильм..
- Яратҡан фильмдар һеҙҙең эҙләү & ҡарап.
- Фильтрҙар ҡуйыласаҡ, тип һуңғы, Мода & Ранжирование фильм переставлять.
- Стрим фильмдар ҡарарға һәм тв бушлай Android күрһәтә..
Скачать уҡылмай : Download Movie HD APK
Нисек настроить MovieHD.Apk өсөн Android-смартфондар
1) Икән көйләйем. > Инһәләр > Uknown Sources and examine the Билдәһеҙ сығанаҡтарҙан үҙ эсенә
2) Хәҙер басыгыз өсөн загрузить файл apk тип, уның өсөн уйларға андроид.
өс) It asks you to press Көй өҫтәмә бара
дүрт) Now contact on Артабанғы to simply accept it’s phrases and situations
5) Көтөгөз, Android кушымталар һеҙ әлегә һеҙ hd кино ҡуйып булмай..
6) Нисек кенә ҡуйҙы., App is put in хәбәр, моғайын, буласаҡ отображаться. Now press Асыу
Йәғни ишек, донъя күсеп фильмы өсөн. Мин ышанам ни, һеҙҙең эшләү өсөн һуңғы файл APK. Әгәр сездә килеп етмәгән осраҡта, apk файл, шул саҡта һеҙҙең запрос кире аҫтындағы өлөшөн бирергә кәрәк.. Мин’һеҙ уны етешһеҙлектәрҙе хәл итеү еңел ll.
Был аяу өйрәнеү өсөн рәхмәт. Социаль селтәрҙәге дуҫтарыма үҙемдең менән бергә был файҙалы мәғлүмәт менән уртаҡлашты.. Бер нәмә лә уның хаҡы. Өҫтәмә рәүештә, минең иң hd бушлай кино мәҡәлә фекер алыша белергә. Был биттә минең өсөн өҫтәлмә мәғлүмәттәр ҡушымталары шашып.
БЫНДА КҮСЕП ӨСӨН, СКАЧАТЬ
((> Фильм – АГРОСӘНӘҒӘТ HD <))


text:
Республиканың тәбиғәттән файҙаланыу министры тура эфирҙа тамашасыларҙың һорауҙарына яуап бирә Фото: Андрей Старостин
Республиканың тәбиғәттән файҙаланыу министры тура эфирҙа тамашасыларҙың һорауҙарына яуап бирә
Республиканың тәбиғәттән файҙаланыу министры тура эфирҙа тамашасыларҙың һорауҙарына яуап бирә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев Башҡортостан юлдаш телеканалының тура эфирында тамашасыларҙың һорауҙарына яуап бирә. Тапшырыуҙы 7 сентябрҙә киске сәғәт 10-да ҡарарға мөмкин.
«Власть яуап бирә» проекты сиктәрендә стихиялы сүплектәргә ҡаршы нисек көрәшергә, ҡайҙа бушлай һунар итергә һәм балыҡ тоторға, экологик лабораториялар һөҙөмтәле эшләйме кеүек көнүҙәк мәсьәләләр күтәрелә.
Башҡортостан юлдаш телеканалының матбуғат секретары Люциә Дәүлиева әйтеүенсә, һорауҙарҙы алдан уҡ 8-937-300-20-23 телефоны буйынса ебәрергә йәки (347) 291-25-52 номеры буйынса тура эфир ваҡытында студияға шылтыратырға мөмкин.


text:
Яңылыҡтар
Республиканың юғары уҡыу йорттарында абитуриенттарҙы ҡабул итеү башлана
Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарында абитуриенттарҙы уҡырға алыу башлана. Шәмбе, 29 июлдә, уҡырға алыу тураһында тәүге бойороҡтар баҫылырға тейеш, уларҙы уҡыу йорттарының рәсми сайттарында һәм мәғлүмәт стендтарында күрергә мөмкин. 27 һәм 28 июлдә вуздар абитуриенттарҙың берҙәм дәүләт имтиханы балдары күрһәтелгән исемлектәрен баҫтыра. Исемлектәрҙә һынауһыҙ уҡырға инеүселәр өсөн ҡабул итеүҙең нигеҙе тураһында мәғлүмәт һәм шәхси ҡаҙаныштар өсөн балдар һаны булырға тейеш. Шулай уҡ абитуриенттарҙың өҫтөнлөклө хоҡуҡҡа эйә булыуы күрһәтелә.
Беренсе этапта вуз абитуриенттарҙың 80 процентын, икенсеһендә ҡалған 20 процентын ҡабул итә.
3 августа икенсе бойороҡ сыға, һынауһыҙ йәки квота сиктәрендә уҡырға инеүселәрҙән ҡалған төп конкурс урындарына ҡабул итеү башлана.
8 августа ризалыҡ тураһында ғариза биргән абитуриенттарҙы уҡырға алыу хаҡында бойороҡтар баҫыла.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, быйыл республиканың юғары уҡыу йорттары бюджетҡа 9943 студентты, шул иҫәптән 5633 бакалаврҙы, 1521 белгесте, 2789 магистрҙы ҡабул итергә тейеш.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.


text:
Шан-Дон
Шан-Дон (Шон-Дон, Шон-Чочь) — Рәсәй йылғаһы. Төнбяҡ Осетия-Алания Республикаһы, Ингушетия Республикаһы[1] биләмәләрендә аға. Йылға Армхи йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек РФ менән Грузия сигенән, Ардон йылғаһын индермәйенсә,Урсдон йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000212108200003046
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200304
- Бассейн коды — 07.02.00.002
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Шан-Дон (Шон-Дон, Шон-Чочь).


text:
22 февраль көнө - Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән – 2014 – Мәҙәниәт йылын рәсми рәүештә асыу тантанаһы була. Был тарихи ваҡиғаға театр үҙенең яңы спектаклен - Игорь Герман пьесаһы буйынса «Ғәфү ит мине!» премьераһын бағышлай.
Cпектаклдең авторҙары:
Ҡуйыусы - режиссер - Олег Ханов,
Ҡуйыусы – рәссам – Альберт Нестеров,
Композитор - Ләйсән Шәрипова
Спектаклдә: Сара Буранбаева, Алһыу Ғәлина-Ғафарова, Милена Сираева, Ирек Булатов, Илдар Ғүмәров, Ирада Фазлаева, Лилиә Ғәлина, Зилиә Халилова ҡатнаша.
Был көндө, шулай уҡ, театр фойеһында Күргәҙмә эшләйәсәк, оркестр уйнаясаҡ, ҡыҫҡаһы, был көн тамашасының хәтерендә йылы тәъҫораттар ғына ҡалдырасаҡ.


text:
Һыуҙа ла батабыҙ, утта ла янабыҙ
Уҙған тәүлектә республикала 9 янғын булған, тип хәбәр итә БР буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Баш идаралығы матбуғат хеҙмәте. Һәләк булыусылар, йәрәхәтләнеүселәр юҡ, әммә, үкенескә күрә, һыу менән бәйле ҡазаларға ҡарата был һүҙҙәрҙе ҡулланып булмай.
44 йәшлек ир Бәләбәй районының Өсән-Ивановка ауылы эргәһендәге быуала батҡан. Ул һыу инеү өсөн яраҡлаштырылмаған урында һыу инә һәм көтмәгәндә һыу төбөнә китә. Ваҡиға шаһиттары уны быуанан алып сыға, әммә ғүмерен һаҡлап ҡала алмай.
Шул уҡ Бәләбәй районында йәнә бер ғәҙәттән тыш хәл була. Анновка ауылы янында халыҡ һыу ятҡылығы буйында ял итә. Уйламағанда 10-се моделле "ВАЗ" тау түбәненә тәгәрәй. Танышы менән машина хужаһы ҡаршыһына сығып, уны туҡтатырға тырыша, ләкин автомобилде тотоп ҡала алмай. Һөҙөмтәлә икеһе лә йәрәхәтләнә һәм дауаханаға эләгә.


text:
Ҡыуаныстарығыҙ менән уртаҡлашығыҙ: (347) 273-28-29.
Яңылыҡтар
Һауа торошо (Өфө)
6..8°C
Юлдаш акциялары
Һәүәҫкәр башҡарыусылар өсөн конкурс!
Башҡортостан тураһында оло һөйөү менән!
Гитарала уйнап йырлаусыларҙың беренсе асыҡ конкурсы
Ижади конкурс! 10 майға тиклем дан ғаиләләр тураһында яҙығыҙ!
Онлайн: Юлдаш New
Беҙҙең радионы тыңлау өсөн үҙегеҙҙә ошондай программаны ҡуйҙырығыҙ.
"Юлдаш" NEW – яңы быуын радиоһына рәхим итегеҙ! Иң дәртле, иң яңы йыр-моң тап ошонда. Йәштәрҙең музыкаль талаптарын иҫәптә тотоп, бында иң яңы хиттар ғына тупланған. Тыңлағыҙ, ҡушылып йырлағыҙ.
"Юлдаш" NEW – йәштәр форматындағы радио. Үҙегеҙҙең тауышты ошонда ишетергә теләйһегеҙме? Был мөмкин онлайн. Также подробнее читайте в статье Юлдаш радио онлайн new на Solutionsforhealing.com.
Бәйләнешкә инегеҙ:
Өфө ҡалаһы,
Ғафури урамы,
9-сы һанлы йорт,
8(347) 273-68-47
Көндәлектәр


text:
Фото:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамблдең балалар студияһы – Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй балалар фестивалендә иң яҡшыларҙың береһе
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамблдең балалар студияһы – Мәскәүҙә «Беҙ бергә — Рәсәй» Бөтә Рәсәй балалар фестивалендә иң яҡшыларҙың береһе. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альбина Нуриманова етәкселегендәге бейеү коллективы илдең иң яҡшы 100 балалар фольклор коллективтары, халыҡ йыры, музыка һәм бейеү ансамблдәре араһында өсөнсө урын яуланы.
Йәш ғәскәровсылар абруйлы жюри ағзаларына «Бөркөттәр иле» һәм «Башҡорт сувениры» бейеүҙәрен тәҡдим итте. Ҡуйыусыһы — Альбина Нуриманова. Беренсе урында — Ҡырым коллективы, өсөнсөлә — Ҡалмыҡстан вәкилдәре.
Һайлап алыу турҙары Людмила Рюмина етәкселегендә Мәскәү мәҙәниәт фольклор үҙәге сәхнәһендә үтте. Гала-концерт Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһенең Йәшел театрында булды. Унда иң яҡшылар иҫәбендә Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамблдең балалар студияһы сығыш яһаны. Рәсәй көнөндә легендар театр сәхнәһендә Адыгей, Башҡортостан, Бүрәт, Ҡалмыҡстан, Карелия, Марий Иле, Төньяҡ Осетия — Алания, Тыва, Удмуртия, Сыуашстан республикаларынан, шулай уҡ Камчатка, Красноярск һәм Ставрополь крайҙарынан, Үҙәк Рәсәйҙең төрлө өлкәләренән, Севастополдән һәм Мәскәүҙән йәш һәләттәр үҙҙәренең сәнғәтен күрһәтте.
«Беҙ бергә — Рәсәй» Бөтә Рәсәй балалар халыҡ ижады фестивале Рәсәй Президенты ҡушыуын үтәүгә һәм «Рәсәй мәҙәниәте» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыуға ярашлы ойошторола.


text:
Сталин Иосиф Виссарионович
Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин (ысын фамилияһы — Джугашви́ли, груз. იოსებ ჯუღაშვილი; 6 [18] декабрь 1878 (рәсми мәғлүмәт буйынса 9 (21) декабрь 1879), Гори, Тифлис губернаһы, Рәсәй империяһы — 5 март 1953, Волынское, Кунцев районы, Мәскәү өлкәһе, СССР) Рәсәй империяһы — революционер, совет сәйәси, дәүләт, хәрби һәм партия эшмәкәре; Халыҡ-ара коммунистик һәм эшселәр хәрәкәте эшмәкәре, марксисм-ленинизмдың теоретигы һәм пропагандисы.
Сталин йәшәгән осорҙа уның 1934 йылға тиклем яҙылған әҫәрҙәре 13 томда нәшер ителә. 1920 йылдарҙың аҙағынан 1953 йылда үлгәнгә тиклем СССР-ҙың алыштырғыһыҙ етәксеһе.
Сталин хакимлек иткән дәүерҙә СССР һәм донъя тарихында мөһим ваҡығалар була: индустриалләштереү, коллективлаштырыу, кулакты юҡҡа сығарыу, ҙур террор, репрессиялар, халыҡтарҙы депортациялау, ГУЛаг лагерҙары булдырыу, 1932—1933 йылдарҙағы аслыҡ, Финляндияға баҫып инеү, СССР-ҙы Милләттәр Лигаһынан сығарыу, Ҡыҙыл Армияла репрессиялар, Икенсе донъя һуғышы, Көнбайыш Европа һәм Көнсығыш Азия илдәрендә социалистик ҡоролош төҙөү, шәхес культы, тоталитаризм диктатураһы[1], совет атом бомбаһын эшләү, һалҡын һуғыш башланыу.
Һаналған ваҡиғалар буйынса йәмғиәт фекере төрлөлөгө һәм күп осраҡта ҡапма-ҡаршылығы менән айырыла.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Большой энциклопедический словарь. / Под ред. А. М. Прохорова. 2-е изд. — М.: Норинт, 2004. ISBN 5-7711-0004-8
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Калашников Ю. В. Сталин Иосиф Виссарионович // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- 21 декабрҙә тыуғандар
- 1879 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Грузияла тыуғандар
- 5 мартта вафат булғандар
- 1953 йылда вафат булғандар
- Мәскәү өлкәһендә вафат булғандар
- Советтар Союзы Геройҙары
- Социалистик Хеҙмәт Геройҙары
- «Еңеү» ордены кавалерҙары
- Ленин ордены кавалерҙары
- Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- I дәрәжә Суворов ордены кавалерҙары
- «Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияға XX йыл» миҙалы менән наградланыусылар
- «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- «Японияны еңгән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- МХР Геройҙары
- Республика ордены кавалерҙары (Тыва)
- Сухэ-Батор ордены кавалерҙары
- «Японияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр (МХР)
- I дәрәжә Аҡ арыҫлан ордены (ЧССР) кавалерҙары
- «Еңеү өсөн» Аҡ арыҫлан ордены кавалерҙары
- Икенсе донъя һуғышында ҡатнашыусы илдәр башлыҡтары
- 1-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- 2-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- 3-сө саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- РСДРП ағзалары
- КПСС ағзалары
- Сәйәси псевдонимдар
- Иосиф Сталин
- Алфавит буйынса сәйәсмәндәр


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Владимир Путин Рәсәй Президенты вазифаһын ҡабул итте
Владимир Путин Рәсәй Президенты вазифаһын ҡабул итте
Мәскәүҙең Ҙур Кремль һарайында Владимир Путиндың Рәсәй Президенты вазифаһын ҡабул итеүгә арналған тантаналы церемония уҙҙы.
Владимир Владимирович үҙенең дүртенсе инаугурацияһына илебеҙ етештергән "Кортеж" лимузинына ултырып барҙы. Бығаса Президент сит ил машиналары хуп күрә ине.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
UrbanБайрам форумының фестиваль көнөндә баш ҡала халҡы һәм архитекторҙар һәр райондың «хыял проекттарын» тикшерәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
21 ноябрҙә UrbanБайрам форумының фестиваль көнөндә Өфө халҡы һәм архитекторҙар һәр райондың «хыял проекттарын» тикшерәсәк. Был көндә урбанистика буйынса лекциялар һәм Барселонаның баш архитекторы Висенте Гуайарттың оҫталыҡ дәрестәре, Халыҡ-ара ресторан көнө ойошторола, ҡала берләшмәләре ағзалары докладтар менән сығыш яһай.
Фестиваль көнөндә «Өфө райондары» исемле күргәҙмә эшләй. Уның геройҙары — Черниковка, Сипайлово, Инорс, Йәшел сауҡалыҡ. Йәш архитекторҙар улар өсөн павильон ҡорасаҡ, унда реаль ваҡыт режимында райондарҙағы ысын үҙгәрештәрҙе проектлау буласаҡ.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары өсөн сүп-сарҙы сорттарға бүлеү буйынса чемпионат, «Өфө кешеләре» фотопроекты, ҡала тематикаһына оҫталыҡ кластары ойошторола. Велосипедсылар юл хәрәкәте ҡағиҙәләре курсын үтеп, «Велосипед водителе» сертификатын аласаҡ.
UrbanБайрам форумының фестиваль көнөнә инеү ирекле.


text:
- Подробности
- Просмотров: 468
ГАЗ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫ, берҙәм геол. структураға буйһонған тәбиғи газ ятыштары. Газ, газ һәм конденсат (ҡара: Газ конденсаты), газ һәм нефть, нефть һәм газ ятҡылыҡтарына бүленә. БР терр-яһында 27 Г.я. разведкаланған, уларҙың күбеһе Мораҡ депрессияһында һәм Йүрүҙән-Сылва депрессияһында урынлашҡан. Ятҡылыҡтар тектоник структураларға һәм рифлы тау тоҡомона тура килә. Коллекторҙарҙың йәше турней ярусынан аҫҡы пермгә тиклем. Ятыштар 1—4 км тәрәнлектә ята, газлы өлөштәренең ҡалынлығы 600 м етә, башланғыс ҡатлам баҫымы 40 МПа тиклем. Мораҡ депрессияһында Ермолаевка, Ҡунаҡбай, Муса, Прокопьев Г.я., газ һәм конденсатлыларҙан — Бөркөт, Исем, Ҡансыра, Һарытау, газ һәм нефть, нефть һәм газ ятҡылыҡтарынан Күмертау, Мораптал, Төньяҡ Ергән һ.б. асылған. Йүрүҙән-Сылва депрессияһында Апут, Мөслим, Яңыбай Г.я., Ҡыҙылбай, Мәтәле, Ыҡтамаҡ, Әләгәҙ нефть һәм газ ятҡылыҡтары табылған. Апут, Күмертау, Мәтәле, Мораптал, Төньяҡ Ергән Г.я. файҙаланыла; бер нисә ятҡылыҡ тулыһынса эшкәртелеп бөткән, күбеһе ваҡытлыса туҡтатылған.
Әҙәб.: Геологическое строение и разработка нефтяных и газовых месторождений Башкортостана/ К.С.Баймухаметов [и др.]. Уфа, 1997.
К.С.Баймөхәмәтов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов