text:
Башҡортостанда Благовар ҡошсолоҡ фабрикаһы ҡалдыҡтарын яр буйына сығарып түккән
Благовар районының Ҡашҡалаша ауылы халҡы ялыуы буйынса Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса идаралығы «Благовар» тоҡомло ҡошсолоҡ заводы» дәүләт унитар предприятиеһына ҡарата административ тикшеренеү үткәрә. Предприятие үҙенең производство ҡалдыҡтарын Уҙы йылғаһының һыу һаҡлау зонаһына сығарып түккән.
— Тикшеренеү барышында тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен боҙоу факттары раҫланды. Административ хоҡуҡ боҙоу тураһында эш ҡуҙғатылды. Шулай уҡ лаборатория тикшеренеүҙәре һөҙөмтәләре буйынса тейешле саралар күреләсәк. Тирә-яҡ мөхиткә килтерелгән зыян күләме әлегә асыҡлана, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса идаралығының матбуғат секретары Антон Волков.


c: text/html

text:
Ҡамыш турғайы
Ҡамыш турғайы (урыҫ. Камышовая овсянка, лат. Emberiza schoeniclus)— һоло турғайҙары ғаиләһенән ҙур булмаған ҡошсок. Шарлыктарҙа, һыу ярзарында тереклек итә.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Ата ҡоштоң башы ҡара, арҡаһы ерәнһыу көрән, ҡара буй таптары бар. Ҡойроғо һәм ҡанаттары көрән, ҡойроғоноң ике яҡ ситенән аҡ һыҙыҡ үтә. Кәүҙәһенең аҫ яғы аҡ. Инә ҡоштоң башы ерәнһыу көрән, һоло турғайынан һәм һарытамаҡ турғайҙан һары төҫөбулмауы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы нескә генә: «сиии-сииик». һайрауы яңғырауыҡлы: «три-три-тири-тири» йәки «тит-титирит».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
һыу буйҙарындағы ҡамыштарҙа, бейек үлән араһында йәшәй.- Бөжәктәр, үлән орлоҡтары менәң туҡлана. Кусмә^ҡош. Киң генә таралған. Ҡыуаҡ эсенә йәки үлән' һабаҡтарына оялай. Ҡара таплы һәм сыйма-лаҡлы 4—6 бөртөк һарғылт аҡ йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә «Сталкер» кинофестиваленең программаһы тәҡдим ителәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Шаршамбы, 5 августа, Өфөнөң «Родина» кинотеатрында баш ҡалала «Сталкер» кинофестиваленең хәйриә акцияһын үткәреүгә арналған матбуғат конференцияһы ойошторола.
Матбуғат конференцияһында ҡатнашыу өсөн Мәскәүҙән кино белгесе, Рәсәй Журналистар союзы ағзаһы Александра Иванова килә. Ул 10 августан 14-нә тиклем Өфөлә үтәсәк «Сталкер» кинофестиваленең программаһы, унда күрһәтеләсәк фильмдар һәм баш ҡалаға киләсәк кинематографистар хаҡында һөйләйәсәк.
Өфөлә фестивалде ойоштороусылар — Рәсәй кинорежиссерҙары гильдияһы, Мәскәүҙең театр һәм кино актерҙары гильдияһы, «Родина» кинотеатры» дәүләт унитар предприятиеһы.
Белешмә. «Сталкер» кинофестивале Мәскәүҙә 1995 йылдан үткәрелә. Уның программаһында — илебеҙ төбәктәрендә уйын, документаль фильмдар конкурсы һәм хәйриә, социаль әһәмиәтле акциялар. Кинофестивалдең президенты — СССР-ҙың халыҡ артисы, кинорежиссер Марлен Хуциев. «Сталкер» кинофестивалендә призлы урын яулаған фильмдарҙың авторҙары Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында ижади осрашыуҙар ойошторасаҡ.
Өфөлә фестиваль «Родина» кинотеатрында (Ленин урамы, 42) уҙғарыла.
Өҫтәмә мәғлүмәт, аннотация һәм фильмдарҙың кадрҙары фестивалдең рәсми сайтында.


text:
Сәнәғәт производствоһы индексы Башҡортостанда ғинуар-сентябрь йомғаҡтары буйынса 102,5 процент тәшкил иткән
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Ғинуар-сентябрь йомғаҡтары буйынса республикала сәнәғәт производствоһы индексы 2013 йылғы күрһәткестәр менән сағыштырмаса 102,5 процент тәшкил итте, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Дөйөм Рәсәй күрһәткесе – 101,5 процент. Волга буйы федераль округы төбәктәрендә 97,3 проценттан алып (Ульянов өлкәһе) 113,5 процентҡа тиклем (Мордовия Республикаһы) үҙгәрә.
Сентябрҙә сәнәғәт производствоһы Башҡортостанда 2013 йылдың сентябренә ҡарата 4,9 процентҡа һәм 2014 йылдың авгусына ҡарата 6,7 процентҡа артҡан.
Былтырғы оҡшаш күрһәткестәрҙе арттырыу химия сәнәғәтендә (2013 йылдың ғинуар-сентябренә ҡарата 111,2 процентҡа), машина эшләүҙә (109), ағас эшкәртеүҙә (105,5), электр ҡорамалдары етештереүҙә (104,0), файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар сығарыуҙа (103,6), электр энергияһы, газ һәм һыу етештереүҙә һәм бүлеүҙә (102,7), аҙыҡ-түлек (102,6), нефть продукттары (101,6), башҡа металл булмаған минерал продукттар етештереүҙә (101,5) билдәләнә.
Күләмдәр целлюлоза-ҡағыҙ етештереүҙә, нәшриәт һәм полиграфия эшмәкәрлегендә (39,8 процентҡа), резина һәм пластмасса изделиелары етештереүҙә (11,9 процентҡа), текстиль һәм тегеү предприятиеларында (8,5-кә), күн һәм аяҡ-кейем етештереүҙә (8,4-кә), металлургияла (5,4-кә), шулай уҡ транспорт саралары һәм ҡорамалдар етештереүҙә (2,8-гә) кәмегән.


text:
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы «Власть менән әңгәмә»не ҡайтанан тергеҙә
Оҙаҡ ваҡыт туҡтатылып торғандан һуң, Башҡортостан юлдаш телевидениеһында йәнә «Власть менән әңгәмә» исемле телепроект тергеҙелде.
25 сентябрҙә, 20.00 сәғәттә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы тура эфирында граждандарҙың һорауҙарына республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов яуап бирәсәк.
«Власть менән әңгәмә» тапшырыуы ҡунағына теләгән һәр кем һорау бирә ала. Бының өсөн БЮТ сайтына инеп, үҙеңдең һорауыңды ҡалдырыу зарур. Һорауҙарҙы шулай уҡ эфир барышында 292-10-05 телефоны буйынса бирергә була.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Фидус Ямалетдинов социаль яҡлау, хеҙмәт һәм халыҡ мәшғүллеге, һаулыҡ һаҡлау, мәктәпкәсә, башланғыс, урта, юғары, юғары уҡыу йортонан һуңғы һөнәри һәм өҫтәмә белем биреү, фән мәсьәләләренә контроллек итә. Шулай уҡ хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш, йәмәғәт тәртибен тәьмин итеү, киң йәмәғәтселек сараларын үткәреү кеүек мәсьәләләр ҙә уның контролендә.


text:
Милли йәштәр театрына яңы директор тәғәйенләнде
Дүшәмбе, 11 ноябрҙә, Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры коллективын яңы директор — Флүр Саламатов менән таныштырҙылар, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығы матбуғат хеҙмәтенән.
Флүр Билал улы Саламатов 1971 йылдың 21 ғинуарында Башҡортостандың Хәйбулла районы Байғусҡар ауылында тыуған. 1998 йылда Сибайҙа Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай.
1994 йылдан 1997 йылға тиклем Сибай дәүләт филармонияһында һөйләү жанры артисы булып эшләй.
Төрлө йылдарҙа Стәрлебаш районы прокурор ярҙамсыһы, юрисконсульт, «Башҡортостан энциклопедияһы» Ғилми нәшриәте директорының административ-хоҡуҡ эше буйынса урынбаҫары, коммерция эше буйынса урынбаҫары, Нефтекама ҡалаһы хакимиәте башлығының территориялар һәм кадрҙар менән эшләү буйынса урынбаҫары, БР Үҙәк һайлау комиссияһы аппараты даими нигеҙендә Нефтекама территориаль һайлау комиссияһы рәйесе вазифаларын биләй.
2004 йылдан 2007 йылға тиклем Нефтекама дәүләт филармонияһын етәкләй.
2011 йылдан 2013 йылға тиклем Өфөнөң Орджоникидзе районы ЗАГС бүлеге начальнигы урынбаҫары була.


text:
Башҡортостанда алдан тауыш биреү һөҙөмтәләре билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда алдан тауыш биреү һөҙөмтәләре билдәле булды
Башҡортостанда алдан тауыш биреү һөҙөмтәләре билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда Дәүләт Думаһына «Берҙәм Рәсәй» партияһынан артабан күрһәтеү өсөн кандидатуралар буйынса алдан тауыш биреүҙең яҡынса һөҙөмтәләре билдәле булды. Төбәктә һайлауға 364 606 кеше, йәғни халыҡтың 11,89 проценты килгән. Тулы исемлек партияның сайтында бирелгән.
Федераль һайлау округы буйынса Башҡортостан биләмәһендә республика буйынса Федераль суд приставтары хеҙмәте идаралығы етәксеһе Зариф Байғусҡаров, Дәүләт Думаһы депутаты Павел Качкаев һәм телевидение алып барыусыһы Инга Юмашева тәүге өс лидер иҫәбендә.
Павел Качкаев — Өфө, Эҙәрмән отрядтары фонды советы рәйесе Илдар Бикбаев — Благовещен, Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина — Белорет, Дәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин — Нефтекама, Зариф Байғусҡаров — Салауат һәм Стәрлетамаҡ хакимиәте башлығы Алексей Изотов Стәрлетамаҡ бер мандатлы һайлау округы буйынса еңеп сыҡты.
«Беҙ һайлаусыларҙы иҫәпләү участкаларына йәлеп итеү өсөн технологиялар ҡулланманыҡ. Бөтәһе лә үҙ теләге менән килде, — тине «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев. — Халыҡ беҙҙең саҡырыуҙы ҡабул итте — тауыш биреүҙә 364 606 кеше ҡатнашты».
Уның әйтеүенсә, алдан тауыш биреү регламент талаптарына ярашлы уҙҙы. Хоҡуҡ боҙоуҙар булманы.


text:
Фото:
Баш ҡалала «Булат» отряды хеҙмәткәрҙәре дәүләт наградалары һәм автомобилдәр менән бүләкләнде
Фото:
Бөгөн Өфөлә «Булат» махсус тәғәйенләнешле отряды хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләү тантанаһы үтте. Рәсәй Эске эштәр министрлығының Эске ғәскәрҙәре командованиеһы уларға Хөкүмәт наградаларын һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы. Биш хеҙмәткәр «Лада Приора» автомобилдәре менән бүләкләнде, етәүһенә «Хәрби ҡаһарманлыҡ өсөн» һәм «Хәрби берҙәмлек өсөн» миҙалдары тапшырылды.
Сараны Рәсәй Эске эштәр министрлығының Эске ғәскәрҙәре баш командующийының беренсе урынбаҫары генерал-лейтенант Александр Бутин үткәрҙе. «Булат» махсус тәғәйенләнешле отряды хеҙмәткәрҙәрен Ватанды һаҡлаусылар көнө менән тәбрикләп, генерал 1994 йылдан әлеге көнгә тиклем 26 мең хәрби хеҙмәткәрҙең наградланыуын, уларҙан 105 кешенең Рәсәй Геройы йондоҙона лайыҡ булыуын иҫкә төшөрҙә.
— Бөгөн беҙ ҡыйыу яугирҙарҙы һәм үҙ иленең ысын патриоттарын тәбрикләйбеҙ, — тип хәрби хеҙмәткәрҙәргә мөрәжәғәт итте Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов. – Илдә сепаратистар төбәк конфликттарға ҡотҡо һалды. Уларҙың хәрәкәте тәү сиратта эске ғәскәрҙәр ярҙамында кисектерелә, батыр яугирҙар халыҡ-ара терроризмға ҡаршы лайыҡлы тора алды.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, автомобилдәр Рәсәй Эске эштәр министрлығы Эске ғәскәрҙәренең «Хәтер хөрмәте» бөтә Рәсәй хәйриә акцияһы сиктәрендә тапшырыла. Өфөлә «Лада Приора» автомобилдәренә махсус тәғәйенләнешле төркөм командирының урынбаҫары Антон Егоренков, өлкән сапер Филүс Ҡансурин, снайперҙар Олег Сергучев һәм Вадим Сафин, санитар инструктор Владимир Иордан лайыҡ булды. Разведка төркөмө составында ҡатнашып, был яугирҙар ауыр йәрәхәттәр алған. Әммә быға ҡарамаҫтан, улар, ҡаһарманлыҡ күрһәтеп, иптәштәренең ғүмерен ҡотҡарып, ҡуйылған маҡсаттарына ирешкән.
«Махсус тәғәйенләнешле отрядтарҙың һәр хеҙмәткәре үҙенең бурысын аңлай. Был терроризмға ҡаршы тороу, тыныс ваҡытта тотороҡло хәлде һаҡлап ҡалыу», — тип билдәләне өлкән лейтенант Антон Егоренков.


text:
Өфөлә «Баш ҡаланы республика балаларына бүләк итәйек» хәйриә проектында еңеүселәр тәбрикләнәсәк
«Баш ҡаланы республика балаларына бүләк итәйек» хәйриә проектында еңеү яулаған 300-ҙән ашыу кеше 29 майҙа Өфөгә саҡырылды. Улар Еңеү паркында үтәсәк наградлау тантанаһында һәм Өфө буйлап экскурсияла ҡатнашасаҡ.
Быйыл акцияла Башҡортостандың ете ҡалаһы, 17 районы һәм 18 ауылынан 65 команда ҡатнашты, тип хәбәр итте Йәмәғәт үҫеш фондының йәмәғәтселек менән бәйләнеш бүлеге етәксеһе Юлиә Зәйҙуллина. Балалар 15 кешенән торған командалар ойоштороп, йәшәгән урындарында изге эштәр башҡарҙы.
— Проектта ҡатнашыусылар бер меңдән ашыу ағас ултыртты, йөҙҙән ашыу сыйырсыҡ ояһы эшләп элде. Мәктәп уҡыусылары урамдарҙы төҙөкләндерҙе, экологик өмәләр үткәрҙе, йылға һәм күл ярҙарын сүп-сарҙан таҙартты, — тине Юлиә Зәйҙуллина. – Спорт сараларында ике меңгә яҡын кеше ҡатнашты. Акцияла ҡатнашыусылар ветерандарҙы һәм балаларҙы ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырманы. Улар өсөн концерттар ойошторолдо. Шулай уҡ уҡыусылар тыуған илде өйрәнеү буйынса 75 тикшеренеү эше үткәрҙе.
Конкурс комиссияһы ултырышы һөҙөмтәләре буйынса, хәйриә проектында 21 команда еңеүсе тип табылды.
Сара Еңеү паркында 9.45 сәғәттә башлана.


text:
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында Милә Ғатауллинаның «Мәтрүшкәле сәй» күргәҙмәһе асылдыФото: автор һәм Алексей Крайнюк
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында Милә Ғатауллинаның «Мәтрүшкәле сәй» күргәҙмәһе асылды
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында Милә Ғатауллинаның «Мәтрүшкәле сәй» күргәҙмәһе асылдыФото: автор һәм Алексей Крайнюк
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөнөң «Мираҫ» галереяһында Мәскәү рәссамы Милә Ғатауллинаның «Мәтрүшкәле сәй» тип аталған шәхси күргәҙмәһе эшләй башланы. Тыуған йорттоң йылыһына арналған экспозиция пианист Рөстәм Шәйхетдинов башҡарыуында Рөстәм Яхиндың «Китмә, һандуғас!» романсы менән асылды. Күргәҙмәлә 50-гә яҡын сәнғәт әҫәрен күрергә мөмкин. Эштәрҙең һәммәһе лә тыуған төйәккә, уның халҡына һөйөү менән һуғарылған.
Күргәҙмәне асыуҙа автор — Рәсәй һәм Мәскәү Рәссамдар союзы ағзаһы Милә Ғатауллина ҡатнашты.
«Ошо эштәрҙең күбеһе Мәскәүҙә, АҠШ-та, башҡа ҡалаларҙа күрһәтелде, әммә минең өсөн яҡташтарымдың фекере бик мөһим. Күргәҙмәнең исеме серле һан кеүек. Өләсәйҙәребеҙ бешергән мәтрүшкә сәйенең еҫе, тәме һәр кемгә таныш. Бала саҡ хәтирәләрен, хис-тойғоларҙы картиналарымда сағылдырырға тырыштым. Улар һеҙҙең күңелегеҙгә үтеп инер, тип ышанам», — ти Милә Ғатауллина.
Рәссам Өфөлә тыуып үҫкән, 2-се балалар художество мәктәбендә белем алған. Һуңынан Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт художестволы сәнғәт академияһы ҡарамағындағы Томский исемендәге лицейҙа уҡый. 1998 йылда Мәскәү дәүләт художестволы сәнғәт академияһын тамамлай. Шул ваҡыттан алып Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә 100-ҙән ашыу күргәҙмәлә ҡатнаша. Уның картиналары Мәскәүҙең Заманса сәнғәт музейында, Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡлана.
Сараға килгән ҡунаҡтарҙы мәтрүшкәле сәй менән һыйланылар. «Радио Шансон» һәм «Love Radio» булышлығында ойошторолған күргәҙмә 16 июнгә тиклем дауам итә. Милә Ғатауллинаның эштәрен «Музейҙар төнө» акцияһы ваҡытында ла ҡарарға мөмкин.


text:
Хатидзё утрауы
Хатидзё утрауы (япон. 八丈島) — Японияла урынлашҡан утрау; Токио махсус районынан 287 км көньяҡтараҡ Филиппин диңгеҙендә урынлашҡан Япония утрауҙарының вулкан утрауы. Был Идзу архипелагы төркөмөндәге ете утрауҙың иң көньяҡтағыһы һәм айырым урынлашҡаны.
Мицунэ утруҙары берекмәһенең үҙәге, Наканого, Каситатэ, и Окаго кеүек башҡа берекмәләр Токио Метрополисындағы Хатидзё ҡалаһының административ өлөшө булып тора. 2009 йылда 8363 кеше йәшәгән. Шулай уҡ, Хатидзё утрауы Фудзи-Хаконэ-Идзу милли паркы эсендә урынлашҡан.
Геология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хатидзё утрауы вулкандан бурлыҡҡа килгән утрау, оҙонлоғо 14,5 км, иң киң урыны 8 км. Утрау ике һүнгән вулкандан барлыҡҡа килгән. Хигаси-яма ( 東山 ), шулай уҡ Михара-яма ( 三原山 ) вулканының бейеклеге 701 м (2300 фут) беҙҙең эраға тиклем 100.000 йылдан беҙҙең эраның 1700 йылдарына тиклем әүҙем булған. Ниси-яма ( 西山 ), шулай уҡ Хатидзё-Фудзи ( 八丈富士 ) вулканы утрауҙағы иң бейек нөктә һәм Идзу утрауҙарындағы иң бейек түбә булып тора. Уның бейеклеге 854 метр (2802 фут).


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Әҙәби уҡыу.(3 класс)
Авторҙар: Ф.Ш. Сынбулатова, Ә.Т. Мәулийәрова, М.С. Дәуләтшина
БР Мәғариф министр. тарафынан раҫланды
Өфө-2011
№
Көн
план
Көнө үтк
Дәрес темаhы
Уҡыусының эшмәкәрлеге
1 сирек
1
3.09
Өсөнсөгә күскәнбеҙ. С.Әлибай.
Уҡытыусыма. М.Кәрим.
Мәктәп тарихы, күренекле кешеләр менән танышыу Тасуири уҡыу күнекмәләрен, хәтерҙәрен үҫтереү. Мәктәпкә, уҡытыусыға, класташтарына ихтирам тәрбиәләү
2
5.09
Йәй бит был,йәй!С.Шәрипов.
Әҫәрҙе аңлап, шыма уҡыу, ял тураһында әңгәмә ҡороу Һөйләү телмәрен үҫтереү, һүҙ байлығын арттырыу Өлкәндәргә ярҙам итеү, ихтирам, хеҙмәт тәрбиәһе биреү
3
8.09
Бүленгән-бөлөр. Н.Мусин.
(1-2 булек)
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү. Йәшерен эш эшләү, иптәштәреңдән айырылыуҙың насар ғәҙәт икәнен күрһәтеү, Һөйләү телмәрен, үҙ аллы эшләү күнекмәләрен Тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш, коллективизм тойгоһо тәрбиәләү .
4
10.09
Бүленгән-бөлөр. Н.Мусин.
(3 булек)
5
12.09
Сәскә телен белеүсе Сәлим. Ф.Туғыҙбаева.
Хикәйәне тотош ҡабул итеү, йөкмәткеһен үҙләштереү, шыма уҡыу Эстетик танып белеү тәжрибәһен, иғтибарын үҫтереү Дуҫ-иштәреңә, ғаилә ағзаларына ихтирам тойғоһо тәрбиәләү.
6
15.09
Кем ғәйепле? Ф.Фәтҡуллина.
Әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен, актуаллеген асыу, кеше һәм тәбиғәттең берҙәмлеген аңлы үҙләштереү Һүҙ байлығын арттырыу, бәйләнешле телмәр үҫтереү Тәбиғәткә һөйөү, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләп, ярҙам итеү теләген уятыу
7
17.09
Баҫыу һаҡсылары. Х.Хәйретдинов.
Уҡылған әҫәргә ҡарата үҙ фекерен әйтергә, йөкмәткеһен эҙмә- эҙлекле һөйләргә өйрәтеү Мәҙәниәтле итеп бәхәс ҡороу, аралашыу һәләтен, тормоштоң яҡшы һәм насар яҡтарын күрә белеүҙе үҫтереү Игенсе һәнәренә хөрмәт, ғәйебеңде танып, төҙәлә белеү сифаты тәрбиәләү
8
19.09
Һарыбай. Раил Байбулатов.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
9
22.09
Һунарсы мажаралары.
Ж.Кейекбаев.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
10
24.10
КТУ. Л.Яҡшыбаева.Ике “бишле”.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
11
26.09
Көҙ. М.Кәрим. Көҙ. Р.Бикбаев.
Көҙгө болот. Сентябрь. А.Игебаев.
Төрлө авторҙарҙың бер үк темаға яҙылған шиғырҙарын уҡып, сағыштырып, йөкмәткеһен үҙләштереү, һүрәтләү саралары менән таныштырыу, тасуири уҡырға өйрәтеү Эҙләнеү, күҙәтеү, сағыштырыу ярҙамында һығымта яһау һәләтен үҫтереү, ижади эшкә йүнәлеш биреү Матурлыҡты күрә белеү тойғоһо, күңел сафлығы, иғтибарлылыҡ тәрбиәләү
12
29.09
Дуҫтар көҙ ҡаршылай.
Динә Талхина.
Әкиәтте иркен, ижади уҡыу, инсценировкалау Эмоциональ ҡабул итеүҙе, ижади күҙаллауҙы үҫтереү, матур һүҙҙәр менән телмәрҙе байытыу Тәбиғәттәге матурлыҡ һәм нәфислекте күрә, тоя белеү хисе тәрбиәләү
13
1.10
Сәйәхәт. Ф.Рәхимғолова.
Ф. Рәхимғолова ижадына ҡыҫҡаса күҙәтеү яһау, әҫәрҙәге хәл-ваҡиғаларҙы эҙмә- эҙлекле айырып, план төҙөү Яңы һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр үҙләштереү аша һөйләү һәм яҙма телмәрҙе үҫтереү, үҙ аллы эшләү күнекмәһе булдырыу Туған тәбиғәткә мөхәббәт, уның менән һоҡланыу хисе һәм хеҙмәт тәрбиәһе биреү
14
3.10
Кем дөрөҫ бүлде?
М.Мөсифуллин.
Әкиәтте тотош ҡабул итеп үҙләштереү, ролдәргә бүлеп уҡыу, һүрәтләү сараларын билдәләү Эмоциональ торошто көйләү, уҡыу-эшмәкәрлек мотивы уятыу, зирәклекте үҫтереү Тәбиғәттең кеше менән тығыҙ бәйләнешен күрһәтеп, ихтирам, матурлыҡҡа һоҡланыу, уны арттырыу теләге
15
6.10
Шыршыбикә.Р.Низамов.
Әкиәтте тотош ҡабул итеп үҙләштереү, ролдәргә бүлеп уҡыу, һүрәтләү сараларын билдәләү Эмоциональ торошто көйләү, уҡыу-эшмәкәрлек мотивы уятыу, зирәклекте үҫтереү Тәбиғәттең кеше менән тығыҙ бәйләнешен күрһәтеп, ихтирам, матурлыҡҡа һоҡланыу, уны арттырыу теләге
16
8.10
Япраҡтар ни эшләп һарғая?
Т.Даянова.
Экскурсияла алған тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, һүрәтләү сараларын практик үҙләштереү, шиғырҙарҙы эмоциональ ҡабул итеү, тасуири уҡыу Ижади эҙләнеү, күҙаллау һәләтен, сағыштырыу, фекерләү, танып белеү әүҙемлеген үҫтереү Тәбиғәт тураһындағы фән менән ҡыҙыҡһыныу, туған телебеҙҙең матурлығы менән һоҡланыу, ғорурланыу хисе тәрбиәләү
17
10.10
Япраҡтар.М.Хисматуллина.
Көҙ.С.Муллабаев
18
13.10
Ишетәм.А.Игебаев.Көҙ еткәс. К.Кинйәбулатова
19
15.10
Ҡоштар йыйылышы. Ғ.Ғәлиев.
Тәбиғәт күрке — ҡоштарҙың тормошо, файҙаһы, көҙгө үҙгәрештәр менән танышыу; һүҙ байлығын арттырыу, сәхнәләштереп уҡыу Уҡыусыларҙың аң-белем даирәһен киңәйтеү, аҡыл эшмәкәрлеген әүҙем ләштереү, ижади эшләү күнекмәләре булдырыу Ҡоштарға иғтибар, улар менән һоҡланыу хисе тәрбиәләү,
ярҙам итеү теләге уятыу
20
17.10
Күршеләр.М.Әхмәтшин.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
21
20.10
Серәкәй.Ф.Фәттәхов.
Йомарт уныш. А.Игебаев
Ижади эҙләнеү, күҙаллау һәләтен, сағыштырыу, фекерләү, танып белеү әүҙемлеген үҫтереү Тәбиғәт тураһындағы фән менән ҡыҙыҡһыныу, туған телебеҙҙең матурлығы менән һоҡланыу, ғорурланыу хисе тәрбиәләү
22
22.10
КТУ.Әсәйҙәрҙе рәнйетмәгеҙ.
Й.Ильясова.
23
24.10
Әҙәп төбө- матур ғәҙәт.
Ҡағиҙәләр менән таныштырыу, миҫалдар ярҙамында мәғәнәләрен аңлатыу, һөйләү темпында уҡыу Хәтерҙе үҫтереү, тормоштоң яҡшы һәм насар яҡтарын күреү һәләтен үҫтереү Уҡыусыларҙа намыҫ, әҙәп, сабырлыҡ кеүек гүзәл сифаттар тәрбиәләү
24
27.10
Тырышҡан-ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан. Р.Ханнанов.
Әҙип ижадына ҡыҫҡаса байҡау яһау, әҫәрҙең төп фекерен асыҡлау, образдарға баһа биреү, матур әҙәбиәт үҙенсәлектәрен тәғәйенләү Тел байлығын арттырыу, тормошто танып белеү һәләтен, телмәр үҫтереү Үҙ хеҙмәтеңдең кәрәклеген тойоу, эшләгәнеңдән ләззәт алыу тойғоһо тәрбиәләү
25
29.10
Тартай теленән табыр.
Р.Ханнанов.
Хикәйәнең йөкмәткеһе менән танышыу, яҙыусы күтәргән әҙәп сифаттарын асыҡлау, геройҙарҙың ҡылыҡ-фиғелдәре- нә баһа биреү Аңлы, йүгерек, тасуири уҡыу, эҙмә-эҙлекле һөйләү күнекмәһен, мәҙәниәтле аралашыу һәләтен үҫтереү Кешенең кәмселегенән көлөү насар ғәҙәт икәнен төшөндөрөү, дуҫтарса мөнәсәбәт, бер- береңде ихтирам итеү сифаттарын тәрбиәләү
2 сирек
26
5.11
Кешегә баҙ ҡаҙыма, үҙен
төшөрhөн.
Р.Ханнанов.
Хикәйәнең йөкмәткеһен үҙләштереп, унда күтәрелгән мәсьәләгә үҙ ҡарашыңды булдырыу, образдарға ҡылыҡһырлама төҙөү Ваҡиғалар бәйләнеше аша дөрөҫлөктө эҙләй белеү, ҡыҫҡартып һөйләү күнекмәләрен үҫтереү Шаянлыҡтың яманлыҡҡа килтереүен күрһәтеү, сослоҡ, етеҙлекте тәрбиәләү юлдарын асыу
27
7.11
Кәнәшле эш тарҡалмаҫ.Р.Ҡотошов.(1-3 булек)
Хикәйәнең төп фекерен асыҡлау, актуаллеген билдәләү, план төҙөү Бер-береһенә һорауҙар биреп, аралашыу мәҙәниәтен үҙләштереү, яңы һүҙҙәр менән телмәрҙе байытыу Хеҙмәт һөйөүсәнлек, әҙәплелек, инсафлылыҡ, ярҙамға әҙер тороу, хәстәрле- лек сифаттарын тәрбиәләү
28
10.11
Кәнәшле эш тарҡалмаҫ.Р.Ҡотошов.(4-5 булек)
29
12.11
Дуҫтар hәм дошмандар.
К.Мәргән.
Хикәйәне аңлап уҡыу, эстән уҡыу оҫталығын шымартыу, йөкмәткеһенә ҡарап, тасуири итеп ролдәргә бүлеп уҡыу Тормошто танып белеү һәләтен, зирәклекте үҫтереү, мәҡәл-әйтем- дәр менән һүҙ байлығын арттырыу Кешенән көлөү, үс алыу, ҡушамат тағыу насар ғәҙәт икәнен төшөндөрөү, тоғролоҡ, яҡшы күңеллелек сифаттарын тәрбиәләү
30
14.11
Дуҫтар hәм дошмандар.
К.Мәргән.
31
17.11
Өҙөлгән сәскәләр. Ҡ.Даян.
Текстың идея- тематик йөкмәткеһен үҙләштереү, эстән шыма уҡыу, мәҡәлдәрҙең мәғәнәһен аңлатыу, телмәрҙә урынлы ҡулланыу Хикәйәлә һүрәтләнгән хәл-ваҡи- ғалар бәйләнеше аша хәҡиҡәтте эҙләй белеү күнекмәһен булдырыу Намыҫ, мәрхә- мәтлелек төшөнсәләрен аңлатыу, күңелһеҙ хәлдән сығыу юлдарын күрһәтеү
32
19.11
Кем алданды? Р.Солтангәрәев.
Текстың идея- тематик йөкмәткеһен үҙләштереү, эстән шыма уҡыу, мәҡәлдәрҙең мәғәнәһен аңлатыу, телмәрҙә урынлы ҡулланыу Хикәйәлә һүрәтләнгән хәл-ваҡи- ғалар бәйләнеше аша хәҡиҡәтте эҙләй белеү күнекмәһен булдырыу Намыҫ, мәрхә- мәтлелек төшөнсәләрен аңлатыу, күңелһеҙ хәлдән сығыу юлдарын күрһәтеү
33
21.11
Ҡайын.А.Ғирфанов.
Хикәйә менән танышыу, эҙмә- эҙлекле һөйләү күнекмәһен булдырыу, һүҙ байлығын арттырыу Әүҙемлекте үҫтереү Иғтибарлы тыңлаусы һәм мәҙәниәтле әңгәмәсе тәрбиәләү, балаларҙы ныҡышмалылыҡҡа өйрәтеү
34
24.11
Лайыҡлы бүләк.Б.Байымов.
35
26.11
Аҡтырнаҡ.Н.Игеҙйәнова.
Әҫәрҙең төп фекерен асыҡлау, геройҙарҙың эштәре- нә, ҡылыҡтарына баһа биреү Ижади эҙләнеүгә йүнәлеш биреү, яҙыусының стиль үҙенсәлектәрен билдәләү Хайуандарға кеселекле, рәхимле, хәстәрлекле булыу, яратыу тойғоһо тәрбиәләү
36
28.11
Берлектә-ҙур байлыҡ.
И.Ғимранов.
Нәҫер геройҙарының ҡылыҡтарына төшөнөү, улар аша кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе сағыштырыу Мәҡәл-әйтемдәр менән телмәрҙе байытыу, бәйләнешле һөйләү, үҙ-ара аралашыу һәләтен үҫтереү Үҙ-үҙең менән маҡтаныу, кешене кәмһетеү насар ғәҙәт икәнен төшөндөрөү, әҙәплелек бөтә милләттәрҙең һыйышып йәшәүҙәренә ишара икәнен аңлатыу
37
1.12
Маҡтансыҡ әтәс.(Әкиәт)
Әкиәтте тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
38
3.12
Сәтләүек ҡыҙ. Й.Ильясова
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
39
5.12
Дуҫлыҡ һуҡмағы. Г.Скребицкий
Уҡыу даирәһен киңәйтеү, китапхананан китап алып уҡыуҙы ойоштороу, үҙ тәжрибәләренә таянып һөйләү Уҡыусыларҙың эмоциональ торошон көйләү, уҡырға теләк уятыу, бәйләнешле телмәр үҫтереү Бер-береңә иғтибарлы, ихтирамлы, шәфҡәтле, кеселекле, ярҙамсыл булыу холоҡтарын тәрбиәләү
40
8.12
Йомғаҡлау дәресе.
Үтелгәнде ҡабатлау.Тема буйынса алған белем-кү- некмәләрҙе нығытыу, практик ҡулланыу
41
10.12
КТУ. Тыуған илкәй бер генә, ҡәҙеркәйен бел генә.
Тыуған илем—Башҡортостан.
Й.Солтанов.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү.Тыуған илгә һөйөү, ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү.
42
12.12
Уралдын өҫтөндә һәм аҫтында. Әкрәм Вәли.
Әҫәрҙе бөтә тәрәнлегендә аңлап өйрәнеү, һөйләү темпында уҡыу Күңел байлығын, уҡыусыларҙың зауығын үҫтереү Тыуған илде яратыу, уға хеҙмәт итеү теләге уятыу.
43
15.12
Байрамға кем хужа? Э.Дәүләтшина.
Әкиәтте тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
44
17.12
Аяныслы һунар. Н.Мусин.
45
19.12
Ҡыш тураһында шиғырҙар.
Шиғырҙарҙы уҡып, ҡыш билдәләрен асыҡлау, һүрәтләү сараларын тәғәйенләү Уҡыу-эшмәкәрлек теләген уятыу, эмоциональ торошон кейләү, тасуири уҡыу Ҡышҡы тәбиғәт менән һоҡланыу, иғтибарлылыҡ сифаттары, туған телебеҙҙең матурлығына һөйөү тәрбиәләү.
46
22.12
«Тәнкә-тәнкә ҡарҙар яуа…» Ҡыш.Н.Нәжми.
Ҡышҡы юлда. Ш.Бабич.
47
24.12
Буран.М.Гәли. Ҡыш килде.
48
26.12
Һунарға барғанда. М.Садыҡова.
(1 булек)
Хикәйәнең төп фекерен һәм йөкмәткеһен асыҡлау, һәр малайға хас сифаттарҙы барлап, ҡылыҡһырлама төҙөү Йүгерек, һайлап, ролдәргә бүлеп уҡыу, геройҙарҙың характер һыҙаттарын тасуирлап һөйләү күнекмәләрен үҫтереү Көслө, ҡыйыу, сос, отҡор булыуҙың өҫтөнлөктәрен күрһәтеү, дуҫтарса мөнәсәбәттә, сәләмәт булырға өндәү
49
29.12
Һунарға барғанда. М.Садыҡова.
(2 булек)
3 сирек
27 сәгәт
50
16.01
Ак буранлы урманда. Йәйәүле буран.Р.Хәйри.
Матур һүрәтләү сараларын өйрәнеү, дөрөҫ интонация: темп, логик баҫым, паузаларҙы ҡулланып тасуири уҡыу Күҙәтеү, эҙләнеү, сағыштырыу, ижади эшләү һәләттәрен үҫтереү, тел байлығын арттырыу Тәбиғәткә һөйөү, уны һаҡлау теләге тыуҙырыу
51
19.01
Биҙәктәрҙе кем яһаған? С.Сурина
Матур һүрәтләү сараларын өйрәнеү, дөрөҫ интонация: темп, логик баҫым, паузаларҙы ҡулланып тасуири уҡыу Күҙәтеү, эҙләнеү, сағыштырыу, ижади эшләү һәләттәрен үҫтереү, тел байлығын арттырыу Тәбиғәткә һөйөү, уны һаҡлау теләге тыуҙырыу
52
21.01
Биҙәктәрҙе кем яһаған? С.Сурина
53
23.01
Ҡар бөртөктәре. С.Ҡудаш. Мин--
ҡар бөртөгө.
Шиғырҙарҙы уҡып, ҡыш билдәләрен асыҡлау, һүрәтләү сараларын тәғәйенләү Уҡыу-эшмәкәрлек теләген уятыу, эмоциональ торошон кейләү, тасуири уҡыу Ҡышҡы тәбиғәт менән һоҡланыу,
54
26.01
Дүрт туған.(әкиәт)
Әкиәтте тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
55
28.01
Урман ситендә.Ш.Биҡҡол.
Хикәйәне тотош уҡып, йөкмәткеһен үҙләштереү Йүгерек, аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү
56
30.01
Ни өсөн айыу ҡыш көнө йоҡлай? С.Сурина (1-2 булек)
Драма әҫәренең үҙенсәлекле эшләнешенә иғтибар итеү, йөкмәткеһен үҙләштереү, хайуандарҙың ҡышҡы тормошо менән танышыу Сәхнә әҫәрен дөрөҫ интонация менән килештереп уҡыу һәм һөйләү күнекмәләрен үҫтереүХикәйәне уҡып, йөкмәткеһен бөтә нескәлектәрендә үҙләштереү, план буйынса һөйләү Шыма, аңлап уҡыу, ижади күҙаллау сифаттарын, ҡыҫҡартып һөйләү һәләтен үҫтереү Ҡоштарға мәрхә- мәтлелек, яҡлау, ярҙам итеү, иғтибарлылыҡ, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү
57
2.02
Ни өсөн айыу ҡыш көнө йоҡлай? С.Сурина
(3-5 булек)
58
4.02
Ҡыш нинә ҡырыҫ холоҡло?Г.Шафиҡова.
Хикәйәне уҡып, ҡыш билдәләрен асыҡлау, һүрәтләү сараларын тәғәйенләү Уҡыу-эшмәкәрлек теләген уятыу, эмоциональ торошон кейләү, тасуири уҡыу Ҡышҡы тәбиғәт менән һоҡланыу, иғтибарлылыҡ сифаттары, туған телебеҙҙең матурлығына һөйөү тәрбиәләү.
59
6.02
Аҡ буранлы урманда.
60
9.02
Йомғаҡлау дәресе. Ҡыш.Инша.
Миҙгелдәрҙе үҙ- ара сағыштырып, һәр миҙгелдең үҙенә генә хас матурлығы булыуын асыҡлау Проблемалы һорауҙар биреү, уларға бергәләп яуап эҙләү ысулдарын күрһәтеү Туган телебеҙгә һөйөү, уны тәрәнерәк өйрәнеү теләге тыуҙырыу.
Ҡыш тураһында яҙыу.
61
11.02
Йортом,илем,халҡым, киләсәгем…
Ватан.Н.Нәжми. Бәхәс.Р.Хәйри.
Шиғырҙың йөкмәткеһен үҙләштереү, Ватан төшөнсәһен аңлатыу Аңлап, тасуири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү, һүҙлекте байытыу Тыуған Башҡортостан менән хаҡлы рәүештә ғорурланыу, милләттең бер вәкиле булыуың менән ҡәнәғәтләнеү тойгоһо тәрбиәләү
62
13.02
Изге аманат.Р.Ханнанов.
Нәҫерҙе өйрәнеү, эмоциональ ҡабул итеүҙе көйләү Уҡыусыларҙың тыңлап аңлау, тасуири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү Тыуған яҡҡа мөхәббәт, Ватанға бирелгәнлек, үҙ-ара дуҫлыҡ тойғоһо тәрбиәләү
63
16.02
Тыуған ил ҡайҙан башлана? Ғ.Хөсәйенов.
Әҫәрҙе бөтә тәрәнлегендә аңлап өйрәнеү, һөйләү темпында уҡыу Күңел байлығын, уҡыусыларҙың зауығын үҫтереү Тыуған илде яратыу, уға хеҙмәт итеү теләге уятыу
64
18.02
Ай,Уралым,Уралым.(ҡобайыр)
Әҫәрҙе бөтә тәрәнлегендә аңлап өйрәнеү, һөйләү темпында уҡыу Күңел байлығын, уҡыусыларҙың зауығын үҫтереү Тыуған илде яратыу, уға хеҙмәт итеү теләге уятыу.
Дәрестәрҙә алған белемде системаға һалыу, үҙ аллы уҡыу. Шыма, йүгерек, аңлап, тасуири уҡыу, проблемалы һорауҙарға яуап бирә белеү күнекмәләрен үҫтереү. Тыуған илгә һөйөү, туған телде ҡәҙерләү, уны тәрән өйрәнеү хисе тәрбиәләү.
65
20.02
Башҡортостан. Г.Хөсәйенов.
66
23.02
Урал тураһында ҡобайыр. Ж.Кейекбаев.
67
25.02
Самат олатай ҡайындары.
У.Сирбаев.
Әҫәрҙең йөкмәткеһен тулыһынса ҡабул итеү, аңлап цитаталы план төҙөү, ҡыҫҡартып һөйләү, әңгәмә ҡора белеү һәләттәрен үҫтереү,
уҡыу, Тыуган ереңә һөйөү, тарихҡа, өлкәндәргә ихтирамлы булыу, күңел таҙалығы, яҡшы холоҡ тәрбиәләү
68
27.02
Урал.
Халыҡ ижады әҫәрен үҙләштереү, һәлмәк уҡыу Яңы һүҙҙәр менән телмәрҙе байытыу; ятлап, хәтерҙе, күңел зауығын үҫтереү Халыҡтың үткәне менән ҡыҙыҡһыныу, үҙеңде уның бер тамсыһы итеп хис итеү тойғоһо тәрбиәләү
69
2.03
Баш ҡалабыҙ—Өфө.Р.Бикбаев.
Баш ҡалаға исем биргән ырыу.
Өфөнөң матур, иҫтәлекле урындары менән танышыу, тексты үҙләштереү Тарихи материалды уҡыу, һөйләү күнекмәләрен үҫтереү Өфөнөң тарихы менән ҡыҙыҡһыныу, матурлығы менән һоҡланыу, ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү
70
4.03
Ҡурай .Булат Рафиков.
Милли музыка ҡоралы менән яҡындан танышыу, автор әкиәтенең төп фекерен билдәләү Әкиәткә модель төҙөү, ентекләп һөйләү күнекмәһен үҫтереү Ҡурайҙа уйнай белеү — башҡорт- лоҡтоң бер билдәһе икәнен күрһәтеү, эстетик тәрбиә биреү
71
6.03
Бабсаҡ бей ырыуы.Т.Шаһманов.
Башҡорт ырыуҙары, боронғо тарих тураһында белем биреү Хикәйәне аңлап уҡыу, ҡыҫҡартып һөйләү күнекмәһен үҫтереү Тарихты өйрәнеп, башҡорттарҙың бөйөк шәхестәре менән ғорурланыу хисе тәрбиәләү
72
9.03
Салауатҡа—Салауат.Т.Сәгитов.
Салауат тураһындағы фәнни-популяр әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһенән тәрән, ҡыҙыҡлы информация алыу, аңлап уҡыу Уның тураһында күберәк белеү теләге тыуҙырыу, ҡыҙыҡһындырыу Бөйөк шәхестәребеҙгә ихтирам, улар менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү
73
11.03
Салауаттын тыуған көнө нисәү? Б.Рафиков.
74
13.03
Батырға үлем юҡ. С.Әлибай.
Әхмәтзәки Вәлиди тураһындағы фәнни-популяр әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү Аңлап, һөйләү темпында уҡыу, цитаталы план төҙөп, ҡыҫҡартып һөйләү күнекмәләрен, хәтерҙе үҫтереү Тарихи шәхестәребеҙ менән ҡыҙыҡһыныу, тарихты нисек бар, шулай ҡабул итеү, өйрәнеү теләге тыуҙырыу
75
16.03
Башҡорт булыу өсөн күп кәрәкмәй.Р.Тойғон.
Тыуған телем.И.Кинйәбулатов.
Әхмәтзәки Вәлиди тураһындағы фәнни-популяр әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү Аңлап, һөйләү темпында уҡыу, цитаталы план төҙөп, ҡыҫҡартып һөйләү күнекмәләрен, хәтерҙе үҫтереү Тарихи шәхестәребеҙ менән ҡыҙыҡһыныу, тарихты нисек бар, шулай ҡабул итеү, өйрәнеү теләге тыуҙырыу.
Т ыуған телгә һөйөү тәрбиәләү.
76
18.03
Ере байҙын—теле бай.
С.Сурина.
77
20.03
Йомғаҡлау.
4 сирек
25 сәғәт
78
1.04
Әкиәттәр.Ирәмәлкәй тауҙын аҡ ташы. В.Исхаков
Әкиәттең йөкмәткеһен үҙләштереү, уҡыу темпын арттырыу буйынса махсус эштәр ойоштороу Моделдәр төҙөү һәм уларҙы ҡулланып, әҫәрҙең йөкмәткеһенә төшөнөү, ентекләп һөйләү күнекмәләрен үҫтереү Әкиәттә ҡатнашҡан герой образдары аша ҡаһарманлыҡ, үҙ илеңде, ереңде һөйөү тойғоһо тәрбиәләү
79
3.04
Икмәк көсө. А.Шәйәхмәтова.
Күктә — ҡояш, ерҙә икмәк мәңгелек» тигән фәлсәфәне аңлатыу Әкиәттең йөкмәткеһен аңлау, ентекләп һөйләү, тормоштоң яҡшы- яман яҡтарын күреү һәләтен үҫтереү Игенсе һәнәренә хөрмәт, икмәккә һаҡсыл ҡараш, хеҙмәт тәрбиәһе биреү
80
6.04
Ҡаты-kото.
81
8.04
Ҡошҡа әйләнгән әбей.
Әҫәрҙе аңлап, эстән уҡыу, йөкмәткеһе буйынса йәнле әңгәмә ҡороу Әкиәтте анализлау, геройҙарға ҡылыҡһырлама төҙөү, төркөмдәрҙә мәҙәниәтле итеп аралашыу күнекмәләрен үҫтереү Ата-әсәгә, өлкәндәргә ихтирам, уларға ярҙам итеү теләген тәрбиәләү, хеҙмәткә, һәнәргә өйрәнеүҙең кәрәклеген аңлау
82
10.04
Васыят.
83
13.04
Урал иле. А.Йәғәфәрова.
Ҡатмарлы әкиәттең йөкмәткеһен моделдәр ярҙамында үҙләштереү, ҡыҫҡартып һөйләү Тарихи ысынбарлыҡҡа нигеҙләнеп яҙылған әкиәтте аңлап уҡыу, моделдәр төҙөү күнекмәләрен камиллаштырыу Тыуған ергә мөхәббәт, йондоҙҙар тураһындағы фән менән ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү
Унган kыз.
84
15.04
Урал иле. А.Йәғәфәрова.
85
17.04
Урал батыр.(1-4 бүлек)
Ҡатмарлы әкиәттең йөкмәткеһен моделдәр ярҙамында үҙләштереү, ҡыҫҡартып һөйләү Тарихи ысынбарлыҡҡа нигеҙләнеп яҙылған әкиәтте аңлап уҡыу, моделдәр төҙөү күнекмәләрен камиллаштырыу Тыуған ергә мөхәббәт, йондоҙҙар тураһындағы фән менән ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү
Васыят.
86
20.04
Урал батыр.(5-6 бүлек)
87
22.04
Алпамыша батыр.
Әкиәт йөкмәткеһен үҙләштереү, тасуири уҡыу, һөйләү Тексҡа күҙ һала- һала, төркөмдәрҙә һөйләү Батырлыҡ, ҡыйыулыҡ, үҙ илеңә, халҡыңа бирелгәнлек хисе тәрбиәләү
88
24.04
Бойҙай бөртөгө.
Үҙ аллы уҡып, әкиәттең йөкмәткеһенә төшөнөү Тормошто танып белеү һәләтен үҫтереү Иң кәрәкле һәнәрҙәрҙең береһе булган игенсе һәнәренә һөйөү, хеҙмәткә хөрмәт тәрбиәләү
89
27.04
Юлдыбай һунарсы.
Үҙ аллы уҡыу, әкиәттең төп фекерен асыҡлау Уҡыу йылы барышында дәрестәрҙә һәм кластан тыш эштәрҙә үҙләштерелгән күнекмәләрҙе барлау, ҡулланыу Ҡаһарманлыҡ, батырлыҡ, сослоҡ, тапҡырлыҡ сифаттарын тәрбиәләү
91
29.04
Үгәй ҡыҙ Гөлбикә.
Үҙ аллы уҡыу, әкиәттең төп фекерен асыҡлау Уҡыу йылы барышында дәрестәрҙә һәм кластан тыш эштәрҙә үҙләштерелгән күнекмәләрҙе барлау, ҡулланыу Ҡаһарманлыҡ, батырлыҡ, сослоҡ, тапҡырлыҡ сифаттарын тәрбиәләү. Яҙғы матурлыҡты эмоциональ ҡабул итеү, тәбиғәт менән һоҡланыу, уға ҡарата хәстәрлекле булыу сифаттары тәрбиәләү.
92
4.05
Умырзая.( Әкиәт) Ф.Юлдашбаева.
93
6.05
Урал батыр менән Зөһрә һылыу.
З.Ғиләжева
Үҙ аллы уҡыу, әкиәттең төп фекерен асыҡлау Уҡыу йылы барышында дәрестәрҙә һәм кластан тыш эштәрҙә үҙләштерелгән күнекмәләрҙе барлау, ҡулланыу Ҡаһарманлыҡ, батырлыҡ, сослоҡ, тапҡырлыҡ сифаттарын тәрбиәләү
94
8.05
Йомғаҡлау дәресе.
Тема буйынса алған белем-күнекмәләрҙе нығытыу, практик ҡулланыу
95
11.05
Яҙ етте. М.Ғафури. Яҙғы йыр.Р.Ғарипов.
Яҙҙын бер көнөндә. М.Кәрим.
Яҙ миҙгелен тасуирлаусы шиғырҙарҙы үҙ-ара сағыштырыу, үҙенсәлектәрен асыҡлау, аңлы, тасуири уҡыу, һүрәтләү сараларын табыу Яҙғы матурлыҡты «күрә-ишетә» белеү һәләттәрен, эҙләнеү, сағыштырыу, ижади күҙаллау күнекмәләрен камиллаштырыу Яҙғы матурлыҡты эмоциональ ҡабул итеү, тәбиғәт менән һоҡланыу, уға ҡарата хәстәрлекле булыу сифаттары, күңел таҙалығы тәрбиәләү
96
13.05
Илде инләп яҙ килә.С.Разетдинов.
һәр айҙың үҙенсәлекле билдәләрен күрһәтеү, текстағы матур һүрәтләү сараларына иғтибар итеп, ҡулланылышын иҫбатлау, «һүҙ менән төшөрөү» Тәбиғәттәге күтәренке кәйефте, яңырыуҙы күрһәткән һүҙбәйләнештәрҙе табыу, төркөмдәрҙә эшләү күнекмәләрен, психологик эске ынтылышты үҫтереү Телгә һөйөү, уны тәрәнерәк өйрәнеү теләге тыуҙырыу, тәбиғәттең кеше менән уртаҡлығын ҡабул итеү
97
15.05
Яҙ ҡайҙан килде? Р.Сәғәҙиев.
Хикәйәнең йөкмәткеһен үҙләштереү, яҙ килеүҙең сәбәптәрен асыҡлау. Проектлау технологияһын ҡулланып, әҫәрҙе үҙ аллы сәхнәләштереү, ижади эшләү күнекмәләрен камиллаштырыу.Тәбиғәт фәне менән ҡыҙыҡһыныу, тереклектең бер-береһе менән үҙ-ара бәйле булыуын күрһәтеп, аң даирәләрен киңәйтеү.
98
18.05
Яҙ башы. С.Әлибай
99
20.05
Тамсы менән Тамсыҡай. Ә.Хәмәтдинова.
Әкиәттең йөкмәткеһен үҙләштереү, шыма, аңлап, ролләп уҡыу, һүрәт төшөрөү Төрлөсә уҡыу, һөйләү, ижади эшләү буйынса алынған күнекмәләрен ҡулланып, әҫәрҙе эстетик ҡабул итеү һәләтен үҫтереү Әкиәт геройҙары аша кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе күрһәтеү, әкиәтте «һүҙ менән һүрәтләү» ысулына өйрәтеү
100
22.05
Бөйөк Енеү.Ғ.Рамазанов.
Кескәй партизан. Анна Котик.
Текстағы информацияны өйрәнеү, һайлап, «буксир» менән, һүҙ аша иғтибарлы уҡыу Шыма уҡыу күнекмәләрен үҫтереү, текста килтерелгән факттарҙы ятлап алыу, хәтерҙе байытыу Илебеҙҙең азатлығын яҡлап ҡалыусы һуғыш ветерандарына хөрмәт, ҡыйыу батырҙарыбыҙ менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү
101
25.05
Һаумы, йәй! С.Әлибай,
Һабан туйы. М.Кәрим.
Йәй миҙгелен тасуирлаусы шиғырҙарҙы үҙ-ара сағыштырыу, үҙенсәлектәрен асыҡлау, аңлы, тасуири уҡыу, һүрәтләү сараларын табыу. Йәйге матурлыҡты «күрә-ишетә» белеү һәләттәрен, эҙләнеү, сағыштырыу, ижади күҙаллау күнекмәләрен камиллаштырыу. Йәйге матурлыҡты эмоциональ ҡабул итеү, тәбиғәт менән һоҡланыу, уға ҡарата хәстәрлекле булыу сифаттары, күңел таҙалығы тәрбиәләү
102
27.05
Тикшереү эше.
Тема буйынса алған белем-кү- некмәләрҙе нығытыу, практик ҡулланыу
103
29.05
Үтелгәнде йомғаҡлау.
Тема буйынса алған белем-кү- некмәләрҙе нығытыу, йомғаҡлау
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Башҡортостан дүрт көн – 4 ноябрҙән 7-һенә тиклем ял итәсәк
2011 йылдың 4 — 7 ноябре Башҡортостанда ял көндәре тип иғлан ителде, тип хәбәр иттеләр бөгөн «Башинформ» агентлығына БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан.
Йома, 4 ноябрь, Халыҡтар берҙәмлеге көнө, ял көнө булып тора. Кесаҙна, 3 ноябрҙә, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡартыла.
Ҡорбан ғәйете байрамы ял көнө — йәкшәмбегә, 6 ноябргә, тура килә. РФ хеҙмәт ҡануниәтенә ярашлы, ял һәм эшләмәгән байрам көндәре тура килгәндә ял көнө байрамдан һуңғы эш көнөнә күсерелә. Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында Башҡортостанда быйыл 4, 5, 6 һәм 7 ноябрь ял көндәре булып тора.


text:
Фото:
Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының Эшлекле советы бизнес-форумында Башҡортостандың презентацияһы үтте
Фото:
11 сентябрҙә Бишкәктә Башҡортостан делегацияһы Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының Эшлекле советы бизнес-форумында ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр «2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән.
Ултырышта ШОС илдәренең эшлекле даирәһе вәкилдәре, рәсми кешеләр, сауҙа-сәнәғәт палаталары етәкселәре – йәмғеһе 200-ҙән ашыу кеше ҡатнашты. Уларҙы Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының генераль секретары Дмитрий Мезенцев, Ҡырғыҙстандың беренсе вице-премьеры Джоомарт Оторбаев, ойошманың Эшлекле советы рәйесе Марат Шаршекеев сәләмләне.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов бизнес-форумдың «ШОС киңлегендә хеҙмәттәшлекте үҫтереү мөмкинлектәре» исемле пленар ултырышында республиканың презентацияһы менән сығыш яһаны. Презентация барышында ШОС илдәре менән бергә тормошҡа ашырылған бер нисә иҡтисади проект тураһында әйтелде һәм артабан берлектәге проекттарҙың күбәйәсәге билдәләнде.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының вице-президенты Азат Фазлыев Рәсәйҙең ШОС буйынса партнерҙары менән хеҙмәттәшлеген киңәйтеүҙә республика бизнес-берләшмәһенең ҡатнашыуы һәм 2015 йылда Өфөлә үтәсәк сараларға әҙерлек тураһында һөйләне.
Башҡортостандың берлектәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу буйынса тәжрибәһе хаҡында эшлекле форумдың секция ултырыштарында ла әйтелде.


text:
«Turkvision-2014» конкурсына һайлап алыу турында билдәле башҡорт башҡарыусылары ҡатнаша
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Кесе йома, 30 октябрҙә, Башҡорт дәүләт филармонияһында «Ҡурай» дуҫтарын йыя» шоу программаһы уҙасаҡ. Сара сиктәрендә «Ҡурай» телеканалы «Turkvision-2014» икенсе Халыҡ-ара телевизион йырҙар конкурсына һайлап алыу турын уҙғарасаҡ һәм, жюри кәңәшләшкән арала, концерт күрһәтәсәк.
Жюри составына Башҡортостан, Татарстан, Төркиә вәкилдәре инәсәк. Эксперттар – «TMB-TV» Төркиә телеканалы генераль директоры һәм «Turkvision-2014» конкурс координаторы Ислам Баһиров, «Майҙан» компанияһы генераль директоры Дамир Дәүләтшин (Ҡазан). Жюри ағзаларының исемлеге, конкурста ҡатнашыусылар улар менән бәйләнешкә инмәһен өсөн, асылмай, тип аңлатты ойоштороусылар.
— Быйыл Ҡазанда үтәсәк, «Turkvision-2014» конкурсының һайлап алыу турында ҡатнашыуға 10 заявка ҡабул ителгән. Улар араһында – билдәле башҡорт башҡарыусылары Роберт Юлдашев һәм «Ҡурайсы» төркөмө, Ян Лира, Нәркәс Сиражетдинова, «Ҡарауан» төркөмө, шулай уҡ яңыраҡ эстрадала барлыҡҡа килеүсе, әммә тамашасыларҙың һөйөүен яулап өлгөргән «ZAMAN» этно-шоу-проекты (Мәскәү), «Әс-сәләм» шоу-төркөмө, Артур Шугаюпов (Ҡазан), Руслан Тимерланов (Стәрлетамаҡ). Конкурста ҡатнашыусыларҙан Башҡортостандың тик бер генә вәкиле һайлап алынасаҡ, — тип һөйләне «Ҡурай» каналының баш мөхәррире Айгөл Әхмәҙиева.
Концертта башҡорт сәхнәһе йондоҙҙары Светлана Арғынбаева, Вәхит Хызыров, Диана Ишниязова, Марсель Ҡотоев, Вилдан Яруллин, Гүзәл Аҫылбаева, Гөлсөм Бикбулатова сығыш яһаясаҡ. Махсус ҡунаҡтар — Әзербайжан һәм Төркиә вәкилдәре.
Проект киске сәғәт етелә башлана.


text:
Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан Дәүләт Думаһы амнистия иғлан итте
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дәүләт Думаһы депутаттары президенттың 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына бәйле амнистия иғлан итеү тураһындағы ҡарарын бер тауыштан хупланы. ТАСС мәғлүмәттәре буйынса, амнистияға 60 мең самаһы иркенән мәхрүм ителеүселәр һәм 200 меңгә яҡын шартлы рәүештә хөкөм ителеүселәр эләгергә мөмкин.
Амнистия тураһында акт ил алдында хеҙмәттәре булған, Ватанды һаҡлау буйынса хәрби бәрелештәрҙә ҡатнашҡан кешеләргә, шулай уҡ Афғанстанда йәки һуғыш барған башҡа илдәрҙә хәрби йәки хеҙмәт бурысын үтәүселәргә; Чечен Республикаһында һәм Төньяҡ Кавказда үҙ бурыстарын башҡарған хәрбиҙәргә, хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәренә, ябай граждандарға; СССР-ҙың һәм Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары менән бүләкләнеүселәргә, Чернобыль атом электр станцияһындағы һәләкәт йәки 1957 йылда «Маяҡ» производство берекмәһендә булған авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусыларға ҡағыла.
Бәлиғ булмағандар, бәләкәй балаһы һәм инвалид балаһы булған ҡатын-ҡыҙҙар, йөклө ҡатын-ҡыҙҙар, яңғыҙ атайҙар (бәлиғ булмаусыларға ҡарата енәйәт эше ҡылыусыларҙан тыш), 55 йәштән өлкән ирҙәр һәм 50 йәштән өлкән ҡатын-ҡыҙҙар, беренсе һәм икенсе төркөм инвалидтары, өсөнсө һәм дүртенсе стадияға еткән яман шеш менән сирләүселәр, шулай уҡ туберкулездың асыҡ формаһы менән яфаланыусылар иреккә сығарылырға тейеш. Бынан тыш, һаҡһыҙлыҡ буйынса ауыр булмаған енәйәт ҡылған кешеләрҙе енәйәт эҙәрлекләүенән азат итергә тәҡдим ителә.


text:
Төбәктә алдынғы райондар ашлыҡ сабыу буйынса «экватор»ҙы үтте Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Төбәктә алдынғы райондар ашлыҡ сабыу буйынса «экватор»ҙы үтте
Төбәктә алдынғы райондар ашлыҡ сабыу буйынса «экватор»ҙы үтте Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Республикала алдынғы райондар ашлыҡ сабыу буйынса «экватор»ҙы үтте. Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, әле 740 мең гектар майҙанда иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар сабылған, 700 мең самаһы гектарҙа — һуғылған. Илеш, Мәләүез, Шаран, Дүртөйлө, Нуриман, Стәрлебаш, Саҡмағош райондарында сабыу буйынса пландың яртыһы үтәлгән. Һуңғы дүрт район да иген һуғыу буйынса «экватор»ҙы үтте.
Яҡынса 1,5 миллион тонна ашлыҡ һуғылған, гектарҙан уртаса уңыш 20,5 центнер тәшкил итә. Иң юғары уңыш Саҡмағошта — гектарҙан 31 центнер, һуғып алыуҙа стәрлетамаҡтар алда бара — 82 мең тонна.


text:
Башҡортостанда урып йыйыу башланды
Башҡортостандың 26 районы ауыл хужалығы предприятиелары иген культураларын урып йыйыуға төштө. Ҡоролоҡ арҡаһында уңыш ҡыуандырырлыҡ түгел, әлбиттә. Ләкин республика аграрийҙары үҫтерелгәнде ваҡытында йыйып алырға һәм былай ҙа наҡыҫ уңышты мөмкин тиклем юғалтыуҙарһыҙ урып алырға йыйына.
БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, сабыуҙы борсаҡтан, ужым арышынан, ужым бойҙайынан һәм тритикаленан башланылар. Бөгөнгә иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары 37 мең гектарҙа сабып алынған. Был планға ҡарата 30% . 26 мең гектарҙа һуғып алынған. Республика буйынса һуғылған иген 23 мең тонна тәшкил итә. Ә уртаса уңыш – һәр гектарҙан 8,9 центнер.
Иген баҫыуҙарында Көйөргәҙе районы комбайнерҙары алда бара, унда майҙандың 22 процентында сабылған, 17 процентында һуғып алынған. Быйылғы ураҡта Стәрлетамаҡ районы эшсәндәре туранан-тура һуғыу алып бара. Был районда баҫыуҙарҙың 19 процентында иген урып йыйылған. Мәләүез районында иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының 17 проценты сабылған, майҙандың 15 процентында һуғып алынған.
Дүртөйлө һәм Ҡырмыҫҡалы райондары баҫыуҙарында уңыш иң юғары – гектарынан 14 центнер. Мәләүез һәм Илеш райондары игенселәре 12-шәр центнер ала. Ҡоролоҡто иҫәпкә алып, агрономия хеҙмәте белгестәре, ужым культураларының уңышы сағыштырмаса юғарыраҡ, тип билдәләй. Комбайндар яҙғы культураларға күсеү менән уңыш һиҙелерлек кәм буласаҡ. Ҡоролоҡ эҙемтәһендә бөтәһе 890 мең гектар иген культуралары һәләк булды. Уларҙың һәләк булыуы буйынса акттар төҙөлдө.


text:
Республикала бензинға хаҡтар ай һайын арта
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда автомобиль заправкалау станцияларында июлдән алып хаҡтар арта. Йыл башынан алып «Башнефть» автомобиль заправкалау станцияларында бензинға хаҡтар алты тапҡыр ҡиммәтләнде. Дүшәмбенән алып «Башнефть» бер литр бензинға хаҡты яғыулыҡтың маркаһына ҡарап 20-70 тингә арттырҙы.
Супер Евро-98 бензины 70 тингә ҡыйбатланды һәм хәҙер бер литры 37,4 һум тора. Премиум Евро-95 —30 тингә (35,1 һум), Регуляр-92 һәм Нормаль-80 — 20 тингә (тейешенсә, 31,5 һәм 30,7 һум). Евро (С сорты, III төр) дизель яғыулығы 40 тингә артты — бер литры 33,5 һум.


text:
Өфөлә вокалсылар конкурсы үтә
Өфөлә вокалсылар конкурсы үтә
Өфөлә 15-се тапҡыр уҙғарылған „Шаляпин кисәләре„ халыҡ-ара опера сәнғәте сиктәрендә беренсе тапҡыр вокалсылар конкурсы үтә. Бында Башҡортостандан ғына түгел, ә Рәсәйҙең төрлө өлкәләренән, хатта сит илдәрҙән йырсылар ҡатнашырға теләген белдергән. Беренсе тапҡыр уҙғарылған Федор Шаляпин исемендәге Халыҡ-ара конкурста ҡатнашыу өсөн илдең төрлө төбәктәренән 80-дән ашыу ғариза ҡабул ителгән. Улар араһынан иң талантлы тип табылған 50-гә яҡын йәш йырсы ғына тамашасы алдында сығыш яһау хоҡуғын алды. Бында хатта Ҡытай һәм Америка ҡушма Штаттарынан килеүселәр ҙә бар.


text:
Ике айҙа Башҡортостанда эш хаҡы буйынса бурыстар 24,5 миллион һумға кәмегән
Башҡортостан Республикаһында Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы 2010 йылда хеҙмәт хаҡы тураһында закондарҙы күҙәтеү буйынса күҙәтеү-контроль эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны. Уларға ярашлы 2010 йылдың һуңғы ике айында республикала тотҡарланған хеҙмәт хаҡы буйынса бурыстар — 24,5 миллион һумға, бурыстары булған ойошмалар иҫәбе 8-гә кәмегән.
Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы белгестәре менән үткән йылда йәмғеһе 2037 тикшереү үткәрелгән. Хеҙмәт хаҡы түләү, тулыһынса иҫәп-хисап алыу һәм башҡа түләүҙәр буйынса (эштән һуң ҡалып эшләү, төнгө ваҡытта, ял һәм байрам көндәрендә эшләү буйынса бурыстар) 472 эш биреүсенең бурыстары булыуы асыҡланған.
Бынан тыш, «Башинформ» агентлығына инспекцияның бүлек начальнигы Ирина Свинтицкая әйтеүенсә, хеҙмәткәрҙәрҙең башҡа төрлө ике меңгә яҡын хеҙмәт хоҡуҡтарын боҙоу осрағы асыҡланған. Бирелгән күрһәтмәләр буйынса 8364 хеҙмәткәргә 121,3 миллион һум тотҡарланған эш хаҡы, тулыһынса иҫәп-хисап алыу, махсус хеҙмәт шарттарында эш өсөн түләүҙәр (төнгө ваҡытта, ял һәм байрам көндәрендә эшләгән өсөн) бирелгән.
Хеҙмәт хаҡын түләүҙә хеҙмәткәрҙәрҙең хоҡуҡтарын боҙған өсөн биш миллион һумдан ашыу суммаға 1309 штраф һалынған. Йәнә 84 эш биреүсегә суд менән дәүләт инспекторҙарының етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү буйынса күрһәтмәләрен үтәмәгәне өсөн штраф һалынған. 8 вазифалы кеше дисциплинар яуаплылыҡҡа тарттырылған.
Хеҙмәт хаҡын түләү өлкәһендә эшселәрҙең хеҙмәт хоҡуҡтарын икенсегә боҙоу осраҡтары асыҡланған дүрт етәксегә ҡарата дисквалификациялау мәсьәләһен хәл итеү өсөн материалдар судҡа ебәрелгән. Ә биш етәксегә ҡарата материалдар Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 145,1 статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыу мәсьәләһен хәл итеү өсөн прокуратураға йүнәлтелгән.


text:
Фото:
Иглин районының йәш гвардиясылары социаль приютта булды
Фото:
Бөтә донъя балалар көнө айҡанлы һәм «Мин —ирекле кеше» федераль проекты сиктәрендә Иглин районының йәш гвардиясылары Охлебинин социаль приютында тәрбиәләнеүселәр эргәһенә барҙы, тип хәбәр итә ER.RU.
«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» активистары балалар менән төрлө уйындар, конкурстар ойошторҙо. Осрашыу сиктәрендә йәш гвардиясылар балалар менән Рәсәй флагы тураһында әңгәмә ҡорҙолар һәм Рәсәй Федерацияһы Дәүләт флагын символлаштырған таҫмалар бүләк иттеләр. Осрашыу аҙағында ҡунаҡтар балаларға тәмле бүләктәр тапшырҙы.


text:
ӨДНТУ Асыҡ ишектәр көнө үткәрә
Алдағы ял көндәрендә Өфө дәүләт нефть техник университеты Асыҡ ишектәр көнө үткәрә.
29 ғинуарҙа 13 сәғәттә сара юғары уҡыу йортоноң һигеҙенсе корпусында (элекке Орджоникидзе һарайы) үтәсәк. 30 ғинуарҙа сәғәт 12-лә — Менделеев урамы,195 адресы буйынса архитектура-төҙөлөш факультетында.
Сара сиктәрендә мәктәпте тамамлаусылар, уларҙың ата-әсәләре, колледж һәм училищелар уҡыусылары Рәсәйҙең төп юғары профессиональ белем биреү уҡыу йорттарының береһе менән таныша аласаҡ.
Барлыҡ ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға ректор, проректорҙар, факультеттар декандары, вуздың ҡабул итеү комиссияһы ағзалары яуап бирәсәк.
Асыҡ ишектәр көнөндә абитуриенттар өсөн һәр факультетҡа һәм һәр белгеслеккә, шулай уҡ ӨДНТУ-ның Иҡтисад институтына һәм Вузға тиклем белем биреү үҙәгенә ентекле характеристика биреләсәк. Улар өсөн университет буйлап экскурсия ойоштороласаҡ.


text:
Юғары сифат өсөн – президент премияларыФото: Олег Яровиков
Юғары сифат өсөн – президент премиялары
Юғары сифат өсөн – президент премияларыФото: Олег Яровиков
Бөгөн Республика Йортонда продукция (тауарҙар, хеҙмәтләндереүҙәр) сифаты өлкәһендә Башҡортостан Президенты Премияларына дәғүә итеүгә конкурс еңеүселәрен наградлау үткәрелде. Бөтәһе 50-нән ашыу кеше ҡатнашты. Наградалар 23 иң яҡшы ойошмаға тапшырылды.
Ун ойошма юғары баһаға лайыҡ булды һәм улар Сифат кубогы һәм беренсе дәрәжә дипломдар алды. Улар иҫәбендә — «ОЗНА», «Өфөнефтехим», «Красный пролетарий», Учалы һәм Буребай тау-байыҡтырыу комбинаттары, «Востокнефтезаводмонтаж», «Уралтехнострой» Корпорацияһы, «Буринтех» кеүек ҙур предприятиелар. Конкурс еңеүселәре араһында ике һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы ла бар: БР Фәндәр академияһының Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты һәм Республика кардиология диспансеры.
Республика Президенты Премияһына лайыҡ булған һәр предприятие үҙ йүнәлешендә юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә. Улар өсөн сифат менеджментының һөҙөмтәле ысулдарын индереү – уңыштың мөһим өлөшө.
Конкурс комиссияһы ҡарары менән икенсе дәрәжә дипломдар алты ҡатнашыусыға, шул иҫәптән Нефтекама автозаводына, Күмертау авиация производство предприятиеһына, «Полиэф» һәм «Синтез-Каучук» компанияларына бирелде. Медицина хеҙмәтләндереүҙәре өлкәһенән был категорияла – Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы, мәғарифтан – Өфө дәүләт нефть техник университеты.
Ете ойошма конкурс йомғаҡтары буйынса өсөнсө дәрәжә дипломанттар булды. Улар «Восток» Өфө икмәк бешереү берекмәһе, «НефтеГазВзрывПромСтрой» тресы, Сибай элеваторы, «Башгипронефтехим» предприятиеһы, шулай уҡ 8-се Өфө Ҡала клиник дауаханаһы, Туймазы районының Үҙәк район дауаханаһы һәм бер мәғариф учреждениеһы – Салауат педагогия колледжы.
Быйылғы конкурста еңеүсе предприятиеларға хас уртаҡ һыҙаттар байтаҡ. Улар төрлө тармаҡтан, ләкин сиафт менән идара итеү өлкәһендә алдынғы Рәсәй һәм сит ил тәжрибәһен киң файҙалана. Конкурс комиссияһы тарафынан билдәләнгән 14 предприятиела 9000-се серия халыҡ-ара ИСО стандарттарына тап килеүгә сертификацияланған сифат менеджменты системаһы ғәмәлдә. Йомғаҡ яһағанда был фактор, һис шикһеҙ, ҙур роль уйнаны.
2002 йылдан башлап 40 предприятие Башҡортостан Республикаһы Президенты Премияһы лауреаттары булды, уларҙың ҡайһы берҙәре бер нисә тапҡыр еңеп сыҡты.


text:
26 февраль
26 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 57-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 308 көн ҡала (кәбисә йылында 309).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кувейт — Азат итеү көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1986 — Михаил Сергеевич Горбачёв «Тиҙләнеш» курсын иғлан итә.
- 1990 — Чехословакия территорияһынан совет ғәскәрҙәре сығарыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1935 — Сәләх Суҡбаев, журналист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2005 — Джеф Раскин, Macintosh компьютерын төҙөүсе.


text:
Республикала 2013-2015 йылдарға көрсөккә ҡаршы программа әҙерләнә
Башҡортостанда 2013-2015 йылдарға көрсөккә ҡаршы саралар программаһы әҙерләнә. БР иҡтисадының мөһим тармаҡтарында көрсөк күренештәрен булдырмау уның төп маҡсаты булып тора, тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
Программаны әҙерләү өсөн БР Хөкүмәте күрһәтмәһе менән республиканың иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин етәкселегендәге эш төркөмө булдырылды. Шулай уҡ эш төркөмө составына БР иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Александр Васильев, республика Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары Александр Гагин, төбәктең хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова, БР Милли банкы рәйесе Рөстәм Мәрҙәнов, БР финанс министрының беренсе урынбаҫары Рида Собханҡолова инде.


text:
Өфөнөң иҫтәлекле урындарына QR-код менән табличкалар ҡуйыла
Өфөнөң һәйкәлдәрендә һәм иҫтәлекле урындарында QR-код менән табличкалар ҡуя башланылар. Һуңғы ике ай эсендә бындай табличкалар туристик индустрия күҙлегенән ҡыҙыҡлы 16 объектта ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән. Улар араһында – Иван Якутов исемендәге парк, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге институты-ботаник баҡсаһы, В.И.Лениндың йорт-музейы, Өфө ҡала планетарийы, «Аҡбуҙат» ипподромы, «Ләлә-Тюльпан» мәсете һәм башҡалар.
Табличкаға объекттың исемен башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә һәм QR-кодтың үҙен урынлаштыралар. Смартфон, коммуникатор йәки планшеттың фотокамераһы аша махсус программа ярҙамында QR-кодты уҡып, ҡулланыусы автоматик рәүештә ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-туристик порталына күсә. Унда ул туристик оъект тураһында тулыраҡ мәғлүмәт белә, фото һәм тарихи һүрәттәр ҡарай ала.
Мәғлүмәт технологияларын үҙләштереү Өфө буйлап йөрөүҙе ҡыҙыҡлы һәм бай мәғлүмәтле итәсәк. Яңы мөмкинселек менән фото төшөрөү һәм интернетҡа сығыу функцияһы булған кәрәҙле ҡулайлама менән һәр бер кеше ҡуллана ала, тип билдәләй Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Елпәҙә ҡанатлылар
Елпәҙә ҡанатлылар (лат. Strepsiptera, урыҫ. Веерокры́лые ) — бөтә ер йөҙөндә йәшәй торған, инә заттары бал ҡортонда, һағыҙаҡтарҙа һәм цикадаларҙа паразитлыҡ итә торған бик ваҡ бөжәктәр[1].
300 -гә яҡын төре билдәле. Көслө енси диморфизмлы махсус эндопаразиттлар. Ата заттар — ирекле йәшәүселәр, хитинлы йомшак ҡаплам менән ҡапланған тигеҙ бүлгеләнгән кәүҙәле, 1− 6 мм оҙонлоҡта. Ҡанат йәйеме 2−8 мм. Ауыҙ аппараты ҡыҫҡарған. Инә заттар эндопаразит йәшәү рәүеше алып бара һәм бөжәктәргә аҙ оҡшаған. Кәүҙәләре селәүсен һымаҡ, ослоҡтары юҡ, сегментлашмаған баш күкрәк һәм сегментлашҡан ҡорһаҡ өлөшөнә бүленә. Елпәҙә ҡанатлылар, нигеҙҙә, тигеҙ ҡанатлылар (Homoptera) һәм элпә ҡанатлылар (Hymenoptera) отрядынан булған бөжәктәрҙә паразитлыҡ итә. Елпәҙә ҡанатлылар менән ағыуланған бөжәктәрҙең йәшәү активлығы түбәнәйәя, йыш ҡына улар үлә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)


text:
«Мәғариф өлкәһендә мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлеге» төбәк-ара конференцияһы
БР Мәғарифты үҫтереү институтында 4 мартта «Мәғариф өлкәһендә мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлеге» төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтәсәк.
Конференцияла иң ҡатмарлы мәсьәләләрҙе асыҡтан-асыҡ тикшерергә һәм уңышлы хәл итеү юлын табырға мөмкин буласаҡ, һәм ул Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә үткәрелгән тәүге сараларҙың береһе булып торасаҡ.
Программала — пленар ултырыш, түңәрәк өҫтәлдәр, секциялар буйынса эш.
Конференцияла 100-ләп кеше — күренекле ғалимдар, дәүләт хеҙмәткәрҙәре һәм мәғариф, культурология өлкәһендәге белгестәр, республиканың юғары уҡыу йорттары вәкилдәре, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре ҡатнашасаҡ.


text:
Почтальондар ветерандарға Еңеү көнө айҡанлы президент ҡотлауҙарын тапшыра
24 апрелдән Башҡортостанда, бөтөн Рәсәйҙәге кеүек үк, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына Еңеүҙең 67 йыллығы уңайынан Рәсәй Президентының шәхси ҡотлауҙарын алып барып еткереү буйынса күләмле эш башланды.
Рәсәй Президенты ҡотлауҙарын почтальондар адресаттарҙың ҡулына тапшыра, әммә ҡотлауҙы алғанда ҡултамға ҡуйыу мотлаҡ түгел. Улар 30 апрелгә тиклем тапшырылып бөтәсәк. Шул уҡ мәлдә ветерандар планлаштырылған ваҡытта хат алып өлгөрмәһә, ҡотлауҙар, адресаттарҙы көтөп, бер ай дауамында почта бүлексәһендә һаҡланасаҡ.
«Рәсәй Почтаһы» хеҙмәткәрҙәре исемле ҡотлауҙарҙы тапшырмайынса ҡалмаясаҡ, кәрәк булһа, ветерандарҙың яңы адрестарын асыҡлаясаҡ. Күрһәтелгән ваҡытта аҡланырлыҡ сәбәптәр буйынса тапшырылмай ҡалған ҡотлауҙар ебәреүсеһенә кире ҡайтарыласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Федераль почта элемтәһе идаралығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Баш ҡалала 2012 йылда һуңғы тапҡыр вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк
Быйыл һуңғы тапҡыр вакансиялар йәрминкәһе Өфөлә 27 декабрҙә үтә. «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, унда иҡтисадтың төрлө тармаҡтарынан дәүләткә ҡарамаған милек формаһындағы предприятиелар ҡатнашасаҡ.
Сарала Башҡортостан баш ҡалаһының 15 предприятие һәм ойошмаһы вакантлы урындар тәҡдим итәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уҡыу һәм эш урындары вакансиялары йәрминкәһендә, милек формаһына һәм иҡтисади эшмәкәрлек төрөнә ҡарамай, кадрҙар һайлап алыуға мохтаж булған барлыҡ эш биреүселәр ҙә ҡатнаша ала.
Йәрминкә Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса үткәрелә. Башлана – 10 сәғәттә.


text:
Республикала 20 меңдән ашыу уҡыусы йәмғиәтте өйрәнеү һәм химия буйынса БДИ тапшыра
10 июндә республика уҡыусылары йәмғиәтте өйрәнеү һәм химия буйынса БДИ тапшыра. Быйыл йәмғиәтте өйрәнеү фәне буйынса имтихан тапшырыуға – 15 меңгә яҡын кеше, химия буйынса 5 меңдән ашыу кеше заявка биргән.
Йәмғиәтте өйрәнеү буйынса һынау – 3 сәғәт 30 минут, химия буйынса имтихан 3 сәғәт дауам итә.
Шулай уҡ бөгөн информатика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары, биология һәм тарих буйынса БДИ һөҙөмтәләре билдәле буласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Мәсетле районында мебель производствоһында булдыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Мәсетле районында мебель производствоһында булды
Рөстәм Хәмитов Мәсетле районында мебель производствоһында булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
14 апрелдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәсетле районына эш сәфәре барышында Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы «Вега» мебель фабрикаһында булды. Предприятиеға 2000 йылда нигеҙ һалынған.
Әлеге ваҡытта фабрикала 40 төрҙән ашыу йомшаҡ мебель етештерелә. Мебель эшләү өсөн материалдарҙың бер өлөшө Өфө фанера комбинатынан һатып алына. Быйыл 1 444 гектар майҙанлыҡ урман участкаһын ҡуртымға алыу тураһында килешеү төҙөлгән һәм таҡталар әҙерләү ойошторолған.
Фабрика етәксеһе Иван Скрябин әйтеүенсә, йыл һайын предприятиела 25 миллион һумлыҡ продукция сығарыла. 2012 йылдан алып производство «Сельхозхимия» предприятиеһы оҫтаханаһының элекке бинаһында 3 мең квадрат метр майҙанды биләй. Рөстәм Хәмитов каркаслы, бысыу һәм йыйыу цехтарын ҡараны. Бинаны реконструкциялау һәм заманса ҡорамалдар һатып алыу өсөн 10 миллион һумдан ашыу аҡса һалынған, тип билдәләне Иван Скрябин. Был хеҙмәткәрҙәрҙең эш шарттарын яҡшыртырға мөмкинлек биргән.
Мебель Оло Ыҡтамаҡ, Яңы Балаҡатай, Мәсәғүт ауылдарында, шулай уҡ Свердловск өлкәһендә «Вега» сауҙа йорттары аша һатыла.
Мәсетле районында Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Оло Ҡыҙылбай ауылында «Ҡыҙылбай» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең эшмәкәрлеге менән танышты, район үҙәге Оло Ыҡтамаҡта Ыҡ йылғаһы тамағындағы һыуһаҡлағыс буйында урынлашҡан «Ҡарағай» шифаханаһында булды.


text:
Өфөлә «АвтоСалон-2012» асылды
Бөгөн Өфөлә «АвтоСалон. АвтоТехСервис. УралТранс» күргәҙмәһе асылды. Сара республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ярҙамында үткәрелә.
Йолаға әүерелгән халыҡ-ара масштабтағы автофорум республикала 18-се тапҡыр үткәрелә. Быйыл йөк һәм еңел автотранспорт, махсус техника, автосервис ҡорамалдары һәм материалдары, логистика, транспорт-экспедиция хеҙмәттәре экспозицияһы «Өфө-Арена» спорткомплексында урын алды.
Параллель рәүештә ошонда уҡ юлдар төҙөү һәм коммуналь эштәр өсөн машиналар, механизмдар, ҡорамалдар, технологиялар һәм материалдарҙың «Юл-төҙөлөшө технологиялары. Махсус техника» III төбәк-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе һәм катерҙар, кәмәләр, кәмә моторҙары, һыуҙа ял итеү өсөн аксессуарҙарҙың «Катер һәм кәмәләр» II төбәк-ара күргәҙмәһе лә эшләй.
Күргәҙмәләр үҙ эшен 17 майҙа тамамлай.


text:
Фото:
Белорет районының Ғәбдүк ауылын һыу баҫҡан
Фото:
Башҡортостанда яҙғы ташҡын башланды. Бөгөн, 9 апрелдә, Оло Инйәр йылғаһында һыу кимәле артыу сәбәпле Белорет районының Ғәбдүк ауылында 45 йортто һыу баҫҡан. Һыу 120 сантиметрға күтәрелгән. «Һәләк булыусылар һәм зыян күреүселәр юҡ. Ташҡын буйынса прогноз ауылды һыу баҫыу ихтималлығын күҙаллай ине, ауыл халҡына был хаҡта хәбәр ителгәйне. 7-8 апрелдә ауырлы ҡатындар, балалар, хәүеф зонаһынан китергә теләүселәр – йәмғеһе 88 кеше, шул иҫәптән 48 бала күрше ауылдарға эвакуацияланды. Шулай уҡ мал да хәүеф-хәтәрһеҙ урынға күсерелде», — тип хәбәр иттеләр Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.
Ғәбдүк ауылында йәмғеһе 92 ихата иҫәпләнә. Потенциаль хәүефле һәм социаль әһәмиәтле объекттар юҡ. Ташҡын ваҡытында ауылдан китергә теләмәгән 40 кеше мәктәпкә урынлаштырылған. Урында туғыҙ ҡотҡарыусы һәм махсус техника дежур итә, тип хәбәр иттеләр Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан.


text:
Анемия
Анемия — (грекса an- — кире приставка һәм haima — ҡан), аҙ ҡанлылыҡ, ҡан күләме берәмегендә гемоглобин һәм (йәки) эритроциттарҙың кәмеүе.
Йөкмәткеһе
Классификациялырҙың үҙенсәлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Постгеморрагик (ҡан юғалтыуҙан барлыҡҡа килә), тимер дефицитлы (организмда тимеретешмәгәндә), фолий ҡытлығы (B12 витамины етешмәгәндә), нәҫелдән килгән гемолитик (эритроциттарҙа генетик боҙолоу булғанда) һәм тормошта барлыҡҡа килгән (эритроциттарҙың бөтөүенә булышлыҡ итеүсе ҡайһы бер дарыу препараттары һәм химик матдәләр тәьҫире булғанда) һ.б. анемияға айыралар. Киҫкен һәм хроник формаларҙа үтә.
Патогенез[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төп симптомдары: тиҙ арыусанлыҡ, тын ҡыҫылыу, физик көсөргәнеш ваҡытында йөрәктең йыш тибеүе, тире ҡатламының ағарыныуы, баш әйләнеү, күҙ алды сыбарланыуы, күреү һәләтенең кәмеүе. Диагностика өсөн клиник һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәрен ҡулланалар.
Дауалау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауалау медикаментоз (составында тимер, микроэлементтар булған дарыу препараттары), хирургик (елек күҙәнәктәрен күсереп ултыртыу), диетотерапия, ҡан препараттарын ебәреү. Ихтимал булған өҙлөгөүҙәр: ҡан ағыу, йөрәк-ҡан тамырҙары етешмәүсәнлеге һ.б.
Иҫкәртеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Анемиябарлыҡҡа килеүенә булышлыҡ иткән сәбәптәрҙе бөтөрөү. Башҡортостанда 2005 й. 100 мең кешегә А. м‑н дөйөм ауырыусанлыҡ 2979,3 тәшкил итә, тәүләп асыҡланған — 1172,6; шуға ярашлы 2007 йыл — 3418,1 һәм 1381,6; 2009 йыл — 3238,1 һәм 1137,1. Анемияны диагностикалау, дауалау һәм иҫкәртеү буйныса фәнни тикшеренеүҙәр Медицина университетында алып барыла (Ә.Б.Бәкеров, В. И. Никуличева, Г. Ш. Сафуанова һ.б.). «Иммунопрепарат» пртиеһында анемияның төрлө формаларын дауалау өсөн церулоплазмин дарыу препаратын алыу технологияһы эшләнә һәм етештереүгә индерелә (А.Ғ.Исрафилов, С.Ә.Йәнекәева).
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Никуличева В. И., Сафуанова Г. Ш. Железодефицитная анемия — современные аспекты. Уфа, 2003.
- Шулутко Б. И. Внутренняя медицина. Руководство для врачей в 2 томах. Спб.: «Левша. Санкт-Петербург», 1999
- Шулутко Б. И., Макаренко С. В. Стандарты диагностики и лечения внутренних болезней. 3-е изд. СПб.: «Элби-СПБ», 2005
Сығанаҡ[вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Статья о гемоглобине и анемии: причины возникновения анемии, 11 народных рецептов лечения анемии
- Анэмия // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Всё о железодефицитной анемии и её лечении
- Болезни системы крови — Анемии (малокровие)
- Анемии


text:
Республика рәссамдары 1812 йылғы һуғышта еңеүгә арналған конкурста ҡатнашасаҡ
Башҡортостанда Рәсәйҙең 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүенә арналған иң яҡшы һынлы сәнғәт әҫәрҙәре конкурсы үтәсәк. Был хаҡта 9 февралдә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты ултырышында Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Ғәлим Яҡупов белдерҙе.
— Был сараны беҙ Рәсәй Рәссамдар союзы менән берлектә үткәрәбеҙ, — тип билдәләне министр урынбаҫары. — Рәсәйҙең 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүенә 200 йыл тулыуға арналған һынлы сәнғәт өлкәһендәге иң яҡшы әҫәрҙәргә конкурс республика кимәлендә үтәсәк.
Конкурс йомғаҡтары буйынса күргәҙмә ойоштороласаҡ.


text:
Туған телгә һөйөү баҫмаларҙан башлана
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 15.01.2010 07:02
Декабрҙә баш ҡаланың Нефтселәр мәҙәниәт һарайында "Башҡортостан" гәзите матбуғат байрамы ойошторҙо. Сарала баҫмала эшләүсе танылған шағирҙар Салауат Әбүзәров менән Лариса Абдуллина ла сығыш яһаны. Һоҡланып, таң ҡалып тыңланыҡ уларҙы. Байрамға ҡала мәктәптәренән уҡыусылар ҙа килгәйне. Улар үҙҙәре теләгән баҫмаларға яҙылды, "Башҡортостан", "Йәшлек", "Шоңҡар", "Аманат", "Йәншишмә" гәзит-журналдарында эшләүсе ағай-апайҙары менән яҡындан танышты. Ошондай матбуғат байрамдары йышыраҡ ойошторолһа ине тим. Һүҙемде дәлилләп, фекерҙәрем менән уртаҡлашмаҡсымын...
Үҙем баш ҡаланың 29-сы урта мәктәбендә башҡорт теле һєм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләйем. Бер үк ваҡытта директорҙың туған телдәр буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарам, дөйөм эш стажым 40 йыл. Ысынлап та, башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә милли матбуғат баҫмаларын ҡулланыу ҙур һөҙөмтә бирә. Гәзит һєм журналдарҙа баҫылған мәҡәләләрҙе, хикєйә-повестарҙы, яҙыусыларҙың, сәнғәт эшмәкәрҙәренең тормошо һәм ижады хаҡындағы һүрәтләмәләрҙе, очерк, ижади портреттарҙы ҡулланыу өҫтәмә белем биреү өсөн генә түгел, ә балаларҙы башҡорт рухлы итеп тәрбиәләүгә лє ярҙам итә. Уҡыусыларыбыҙ республикабыҙ, уның аҫыл ир-егеттәре һєм шәхестәре менєн ғорурланып үҫһен, башҡорт теленән ятһынмаһын, үҙ телендє һөйләшһен өсөн кәрәк башҡорт телендәге баҫмалар. Мин үҙем дә ошо дүрт тиҫтә йыл эсендә башҡорт матбуғатынан айырылманым. Гәзиттєрҙәге фәһем алырлыҡ мәҡәләләрҙе дәрестәремдә ҡулланам.
Башҡорт теле уҡытыусыһы - предмет уҡытыусыһы ғына түгел, ә бөгөнгө заман уҡыусыһында ватансылыҡ, кешелеклелек, маҡсатҡа ынтылыусанлыҡ, зауыҡ, хатта эшҡыуарлыҡ сифаттары тәрбиәләгән бөйөк шәхес ул, сөнки уның ҡулына иң ҙур ҡорал - тәрбиә ҡоралы тапшырылған. Шул ҡоралды дөрөҫ файҙаландымы, маҡсатына өлгәшәсәк, йәғни Башҡортостаныбыҙҙың киләсәге тәрбиәләнәсәк. Бөгөн еребеҙгә сит-яттар тулып, хужа булып ятҡанда эшҡыуарлыҡ сифаттарын тәрбиәләү айырыуса мөһим. Мәҫәлән, эш юҡ тибеҙ, ә бит халҡыбыҙҙың умартасылыҡ, балыҡсылыҡ, тире эшкәртеү, ағастан юнып төрлө хужалыҡ кәрәк-яраҡтары эшләү кеүек боронғо шөғөлдєре булған. Ниңә шуларҙы дәрескә ҡағылышлы темаларҙы үткәндә һөйләп китмәҫкә? Уның өсөн хатта айырым сәғәттәр ҙә кәрәкмәй. Миҫалға V класта өйрєнелгєн "Әминбәк" әкиәтен генә алығыҙ, унан башҡорт халҡының тормош-көнкүреше хаҡында әллә күпме мәғлүмәт алырға мөмкин.
Һүҙемде йомғаҡлап, шуны әйтер инем: хөрмәтле башҡорт теле һәм әҙєбиәте уҡытыусылары, әйҙәгеҙ, ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, бирешмәйек, матбуғат менән арабыҙҙы өҙмәйек. Уҡыусыларыбыҙҙа республика матбуғатына һөйөү тәрбиәләйек.
Земфира УСМАНОВА,
29-сы мәктәптең башҡорт теле уҡытыусыһы
Өфө ҡалаһы.
"Башҡортостан" гәзите, 13.01.2010й.


text:
Республикала әһәмиәтле инвестиция проекттарына ярҙам итеү өсөн фонд булдырылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда Залог фонды булдырылды. Бөгөн, 26 августа, Башҡортостан Хөкүмәте тейешле положениены раҫланы. Фонд республика өсөн өҫтөнлөклө һәм әһәмиәтле булған инвестиция проекттарына ярҙам итәсәк.
«Залог фонды — республика күсемһеҙ милек берләшмәһе, ул шулай уҡ бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының кредит ойошмалары һәм инвесторҙар алдындағы бурыстарын тәьмин итеү өсөн булдырылған. Был эшҡыуарҙарға һәм юридик шәхестәргә үҙҙәренең бизнес-проекттарын ғәмәлгә ашырыу йәки үҫтереү өсөн кредит алырға мөмкинлек бирә», — тиелә Башҡортостан Хөкүмәте белдереүендә.
Залогты кемгә бирергә кәрәклеген республика Хөкүмәте хәл итәсәк. Башҡортостандың Залог фондына индерелгән объекттарҙың яҡынса хаҡы — 10,6 миллиард һум. Артабан фондтың активтарын арттырыу планлаштырыла.


text:
Транспорт һәм элемтә предприятиелары өсөн вакансиялар йәрминкәһе
Өфөнөң халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә бөгөн, 26 сентябрҙә, транспорт һәм элемтә предприятиелары өсөн сираттағы махсус вакансиялар йәрминкәһе үткәрелә.
Республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәлә 20 эш биреүсе ҡатнашасаҡ. Улар, дөйөм алғанда, 250-нән ашыу вакансия тәҡдим итәсәк.
Йәрминкә сиктәрендә теләгән һәр бер кеше, икенсе һөнәргә өйрәнеү, профессия ориентацияһы буйынса һорауҙар менән мөрәжәғәт итә ала, шулай уҡ юристан консультация ала аласаҡ.
Йәрминкә Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса сәғәт 10-дан 12-гә тиклем үткәрелә.
Бөтә хеҙмәтләндереүҙәр бушлай.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Балаҡатайҙа районды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе
Фото:
Балаҡатай районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов районды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса кәңәшмә үткәрҙе.
Кәңәшмәлә республика башлығы ике аҙна элек Асҡын районында муниципалитеттар менән индивидуаль эшләү практикаһының башланыуын белдерҙе.
— Проблемаларҙа тулыһынса асыҡларға теләйбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. – Балаҡатай районы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алдынғылар рәтенә инмәй. Бындағы иҡтисади хәл ауыр, һәм был бер-ике йыл ғына дауам итмәй, иҡтисади үҫеш кимәленән Балаҡатай районы уртаса республика күрһәткестәренән күпкә артта ҡала. Үткән йылдың ноябрендә 2015 йылға тиклем республиканың төньяҡ-көнсығыш райондарын иҡтисади йәһәттән үҫтереү буйынса урта сроклы программа ҡабул ителгәйне. Быға тиклем, йыл башында, бөтә муниципалитеттар үҙҙәренең социаль-иҡтисади үҫеш программаларын раҫлағайны. Был программаларҙың төп йүнәлештәре буйынса нимәләр эшләнгәнен бөгөн тикшерәсәкбеҙ.
Рөстәм Хәмитов аныҡ күрһәткестәргә нигеҙләнеп, Балаҡатай районындағы хәлгә анализ яһаны. Мәҫәлән, урындағы бюджеттың үҙ килемдәре менән тәьмин ителеше йыл башында 20% тәшкил итеп, уртаса республика күрһәткестәренән ике тапҡырға кәмерәк булһа, йыл аҙағына был күрһәткес 16 процентҡа тиклем кәмегән.
— Территорияларҙың финанс йәһәттән үҙҙәрен тәьмин итә алыу ҡеүәһен нығытыу – урындағы үҙидаралыҡты реформалауҙың төп бурыстарының береһе. Программа ҡабул ителһә лә, район, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә күтәрелмәй, — тип белдерҙе республика башлығы. – Йыл эсендә алты мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән, был 2010 йыл кимәленән 20 процентҡа тиерлек кәмерәк. Был күрһәткес буйынса район республикала һуңғы урындарҙың береһен биләй. Элек һандарҙың тулыһынса ысынбарлыҡҡа тап килмәгәнен аңлайбыҙ, әлбиттә. Әле был етешһеҙлек төҙәтелде, шулай ҙа торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре кәмей. Балаҡатайҙа эшһеҙҙәр һаны күп: эшһеҙлек кимәле 2 проценттан аҙ ғына ашыуыраҡ тәшкил итә, республикала иһә был күрһәткес 1,4 процентҡа тиң. Районда – эш хаҡы бик түбән. Әгәр уртаса республика күрһәткестәре Рәсәйҙекенән яҡынса 20 процентҡа түбәнерәк булһа, райондағы күрһәткестәр уртаса республикалағынан тағы 30 процентҡа түбән. Тимәк, эш хаҡы бында уртаса Рәсәй кимәленән ике тапҡырға кәмерәк. Бындай мөмкинлектәр менән артабан үҫешеүе бик ауыр буласаҡ.
Рөстәм Хәмитов район иҡтисадының төп тармағы булып торған ауыл хужалығы өлкәһендәге хәлдең дә ауыр булыуын билдәләне. Әгәр 20 йыл элек картуф – 300 гектар ерҙә, йәшелсә 20 гектар ерҙә сәселһә, былтыр был күрһәткестәр биш һәм ике гектар тәшкил иткән.
Шартлы һәр баш малға әҙерләнгән мал аҙығы күләмдәре буйынса ла район республикала һуңғы урындарҙың береһендә тора. Һөҙөмтәлә, урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелегенә баһа биреү күрһәткестәренә күҙәтеү яһау йомғаҡтары буйынса, Балаҡатай районы 2011 йыл дауамында 30-сы урындан муниципаль райондар араһында һуңғы урындарҙың береһе булған 40-сы баҫҡысҡа төшкән.
— Бөгөн беҙ барлыҡ тиерлек күрһәткестәр буйынса хәлдең насар булыу сәбәптәрен иғтибарлы тикшерергә тейешбеҙ, — тип белдерҙе республика Президенты. – Матди базаны нығытыу, ауыл хужалығы производствоһын, социаль өлкәне, торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү, инвесторҙар эҙләү йәһәтенән ниндәй саралар күрелде. Мин дөйөм һүҙҙәр түгел, ә райондың иҡтисадын артабан үҫтереү йәһәтенән аныҡ тәҡдимдәр ишетергә теләйем. Һәм һөйләшеү асыҡ булырға тейеш.


text:
Төбәктә 21 быуат лидерҙары билдәләнде
Көн элгәре Башҡортостанда балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмалары лидерҙары һәм етәкселәренең «XXI быуат лидеры» бөтә Рәсәй конкурсының республика этабы финалы тамамланды.
Быйыл Шишмә районының «Энергетик» дауалау-һауыҡтырыу үҙәгендә үткәрелгән сараның йомғаҡлау этабында Өфө, Күмертау, Стәрлетамаҡ ҡалаларынан, Әлшәй, Өфө, Бәләбәй, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы райондарынан 89 йәш активист ҡатнашты.
Иң яҡшыларын асыҡлау өсөн бәйгелә ҡатнашыусылар «Минең гражданлыҡ позициям» темаһы буйынса үҙҙәре менән таныштырҙы, тестар үтте, фекер алышыуҙа ҡатнашты.
Эксперттар советы фекеренсә, Күмертау ҡалаһынан Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәте Мәләүез бюроһының Йәштәр менән эшләү буйынса советы рәйесе Павел Сафонов иҫтә ҡалырлыҡ иң һәләтле ҡатнашыусы тип танылды. 20 минут эсендә ул һуҡыр балаларға ярҙам итеүгә арналған проект яҙып, уны уҡып ишеттерҙе. Был эш берәүҙе лә битараф ҡалдырманы. Ул «Балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмаларының 26-35 йәшлек лидерҙары» номинацияһында еңеп сыҡты.
Шулай уҡ «Балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмаларының 12-15 йәшлек лидерҙары» номинацияһында – Өфөнөң «Башҡортостан пионерҙары» балалар йәмәғәт ойошмаһынан Анастасия Трубицина, «Балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмаларының 14-18 йәшлек лидерҙары» номинацияһында Күмертауҙан Сергей Золотухин еңеүсе булды.
Бәләбәй районынан Раил Фәритов 19-25 йәшлек ҡатнашыусылар араһында еңеү яуланы, ә Күмертауҙан Шамил Хәбибуллин «Балалар һәм йәштәр йәмәғәт ойошмалары етәкселәре (18 йәштән алып)» номинацияһында беренсе булды.
Республика этабында еңеүселәр «XXI быуат лидеры» бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостан исеменән сығыш яһай ала. Сара августа Ҡабарҙы-Балкарҙа үтәсәк. Бынан тыш, Раил Фәритов «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә һәләтле йәштәргә ярҙам итеү өсөн премияға тәҡдим ителәсәк.
Төбәктәге бәйгене ойоштороусылар булып Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы сығыш яһай.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең Милли һәм олимпия уйындарына индерелмәгән спорт төрҙәре комитетының Попечителлек советы составына инде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең Милли һәм олимпия уйындарына индерелмәгән спорт төрҙәре комитетының Попечителлек советы составына инде. Республика башлығы кандидатураһы 1 декабрҙә Спорт ойошмаһы идараһы ултырышында Мәскәүҙә раҫланды.
Шулай уҡ ултырышта Комитеттың Попечителлек советы тураһында Положение раҫланды һәм 2012 йылға эш пландары тикшерелде.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфө 2021 йылда Милли һәм олимпия уйындарына индерелмәгән спорт төрҙәре буйынса Бөтә донъя уйындарын үткәреү хоҡуғына дәғүә итә. Геннадий Алешин етәкселегендәге Рәсәйҙең Милли һәм олимпия уйындарына индерелмәгән спорт төрҙәре комитеты делегацияһы Өфөлә 10 ноябрҙә булды, делегация визиты барышында Башҡортостан баш ҡалаһының Бөтә донъя уйындарын үткәреү хоҡуғына конкурста ҡатнашыу мөмкинлеге тикшерелде. Осрашыу һөҙөмтәләре буйынса комитет булдырырға ҡарар ителде, ул тейешле документация һәм презентация өсөн материалдар әҙерләйәсәк, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Ырымбур губернаһы
Ырымбур губернаһы (виләйәте) — XVIII—XIX быуатта Рәсәй империяһының административ берәмеге (өлкәһе); хәҙерге Ырымбур өлкәһе, өлөшләтә Башҡортостан һәм Татарстан республикалары, Силәбе, Ҡурған, Һамар, Һарытау өлкәләренә һәм Ҡаҙағстандың Атырау һәм Көнбайыш Ҡаҙағстан өлкәләренә тура килә. Үҙәге — Ырымбур ҡалаһы.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борондан төбәкте төрлө ерле төрки халыҡтар биләй: Көньяҡ Урал һәм тирә-яҡтары — башҡорттарҙың борондан тыуған йорто; көнбайышыраҡ — татарҙар ере; башҡорт йортонан көньяҡ-көнсығыштағы далаларҙа ҡаҙаҡҙар күсмә тормош итә; Түбәнге Яйыҡ — нуғайҙар биләмәһе булараҡ билдәле.
XVII быуаттың икенсе яртыһынан алып Рәсәй империяһы Көньяҡ Уралда һәм тирә-яҡ төбәктәрҙә йоғонтоһон көсәйтә килә. Төбәктәге тәүге урыҫтар Иван Грозныйҙың язаларынан ҡасып, Яйыҡ буйына күсеп килә. Пётр I Ырымбур ерҙәрен Рәсәй өсөн мөһим терәк майҙан, Урта Азияға инер өсөн уңайлы ҡапҡа тип күрә. Хәйер, уның ниәттәре Анна Иоанновна осоронда ғына ғәмәлғә аша башлай. Төбәккә казактар күсереп ултыртыла, башҡорт менән ҡаҙаҡ ерҙәре араһында ҡәлғә һыҙаты төҙөлә.
1744 йылда Ырымбур губернаһы ойошторола; 1752 йылға уға Әстрәхән губернаһынан Гурьев ҡаласығы, 1773 йылда Ҡазан губернаһынан Һамар ҡалаһы ҡушыла.
1775 йылың октябренә торошло губерна түбәндәге өс провинциянан тора [2]:
1782 йылда Өфө наместниклығы ойошторола; уға ике өлкә (область) — Өфө һәм Ырымбур өлкәләре инә.
Өфө өлкәһенә түбәндәге 8 өйәҙ ҡарай:
- Өфө өйәҙе
- Бөрө өйәҙе
- Минзәлә өйәҙе
- Бөгөлмә өйәҙе
- Боғорослан өйәҙе
- Бәләбәй өйәҙе
- Стәрлетамаҡ өйәҙе
- Силәбе өйәҙе
Ырымбур өлкәһенә 4 өйәҙ ҡарай:
- Ырымбур өйәҙе
- Верхнеурал өйәҙе (Үрге Яйыҡ өйәҙе)
- Быҙаулыҡ өйәҙе
- Сергиев өйәҙе.
Шул уҡ ваҡытта Гурьев менән Уральск ҡалалары Әстрәхән губернаһына күсерелә; Ырымбур башҡала тип билдәләнә. 1796 йылда Өфө наместниклығының атамаһы "Ырымбур губернаһы"на үҙгәртелә, Ырымбур башғалаһы булып ҡала. 1802 йылы башҡала Өфөгә күсә. 1850 йылда Бөгөлмә, Боғорослан һәм Быҙаулыҡ өйәҙҙәре яңы ойошторолған Һамар губернаһына бирелә. 1865 йылы губерна икегә — Өфө һәм Ырымбур губернаһына- бүленә. Шул уҡ йылда бығаса үҙ махсус (кантон һәм йорт) идаралығы аҫтында булған башҡорттар дөйөм губерна идаралығына күсә.
1919 Ырымбур губернаһынан Силәбе губернаһы бүленә. 1928 йылда төбәк Урта Волга өлкәһенә индерелә, 1934 йылда айырым Ырымбур өлкәһе булдырыла.
-
-
-
Ырымбур мамыҡ шәле Рәсәй Почтаһы маркаһы, 2013 йыл
-
-
-
-
Ырымбур станцияһы оҫтаханалары, 1901 йыл
Административ бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1865—1919 йылдарҙа Ырымбур губернаһы 5 өйәҙҙән тора:
Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм халыҡ һаны — 1 836 мең; халыҡ тығыҙлығы — 1 кв. км-ға 10 кеше; 6 ҡалала 174 мең кеше тора.
1897 йылға торошло халыҡ иҫәбе (туған тел буйлап)[3]:
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Демоскоп Weekly. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Наличное население в губерниях, уездах, городах Российской Империи (без Финляндии).
- ↑ Изменение административно-территориального деления России за последние 300 лет
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей


text:
Өфөгә эш сәфәре менән легендар фигуристка Ирина Роднина килде
Өфөгә эш сәфәре менән өс тапҡыр Олимпия чемпионы, атҡаҙанған спорт мастеры, Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты Ирина Роднина килде.
Кесаҙна, 24 мартта, Ирина Константиновнаның визиты программаһында Башҡортостан эшҡыуарҙарының «Эшлекле Башҡортостан» йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре һәм Рәсәй сәйәсәте мәктәбе тыңлаусылары менән осрашыу, 158-се гимназияла «түңәрәк өҫтәл» планлаштырылған.
Бынан тыш, легендар спортсы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре өсөн фигуралы шыуыу буйынса мастер-класс үткәрәсәк һәм Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ.


text:
Дүртөйлөлә «Берҙәм Рәсәй» көнө үтте
Уҙған шәмбелә Дүртөйлө ҡалаһында «Берҙәм Рәсәй» көнө үтте. 1 октябрҙә ҡалала «Берҙәм Рәсәй» партияһы көнөн үткәреү менән бер рәттән Ололар көнө лә билдәләнде. Байрам сараларында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов етәкселегендә партияның төбәк бүлексәһе делегацияһы ла ҡатнашты.
Сара ҡаланың үҙәк майҙанында көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәһенән башланды. Ошонда уҡ «Бала саҡ — ул йылмайыу һәм шатлыҡ» байрамы ойошторолдо. Артабан делегация ағзалары ҡала предприятиелары һәм учреждениеларына барҙы, унда дүртөйлөләр менән аралашты.
«Берҙәм Рәсәй» көнө дауамында балалар йортонда, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приютта хәйриә акцияһы үтте.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Назар Нәжми исемендәге башҡорт гимназияһында булды һәм уҡыу йортонда Дүртөйлө районының мәғариф хеҙмәткәрҙәре менән осрашты. Республика Хөкүмәте башлығы йәнә Ҡала мәҙәниәт һәм техника һарайында ойошторолған Дүртөйлө районының социаль-иҡтисади ҡаҙаныштары күргәҙмәһенә лә барҙы.
Урындағы «Берҙәм Рәсәй» бүлексәһе менән ойошторолған түңәрәк өҫтәлдә муниципаль район Советы депутаттары, төрлө милек формаһындағы ойошмалар етәкселәре ҡатнашты. Белгестәр дүртөйлөләр тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән район һәм ҡаланы үҫтереү буйынса мөһим мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Байрам ҡунаҡтары артабан Ололар көнөнә арналған тантаналы йыйылышта ҡатнашты. БР Хөкүмәте Премьер-министры ололарҙы ҡотлап сығыш яһаны, шулай уҡ оҙаҡ йылдар бергә ғүмер иткән юбилярҙарға Башҡортостан Президентының Рәхмәт хаттарын һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы.
Дүртөйлөләге «Берҙәм Рәсәй» көндәре ҡала майҙанында йәштәр өсөн мәҙәни-күңел асыу программаһы менән тамамланды, тип хәбәр итә ER.RU.


text:
Өфөлә «Оперение-2013» бөтә Рәсәй фестивале үтәсәк
24-30 июндә Өфөнөң «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһында II «Оперение-2013» бөтә Рәсәй йәйге фестивале үтә. Унда ҡатнашыу өсөн республика баш ҡалаһына Константин Хабенскийҙың хәйриә фонды ҡарамағындағы ижади студияларҙан 500-гә яҡын бала киләсәк. Йәш таланттар өсөн тренингтар, импровизациялар, мини этюдтар, оҫталыҡ дәрестәре ойоштороласаҡ. Константин Хабенский менән бергә ете көн дауамында башҡа Рәсәй артистары ла балалар өсөн дәрестәр үткәрәсәк. Улар: Чулпан Хаматова, Гоша Куценко, Леонид Ярмольник, Сергей Безруков, Лиза Боярская, Пелагея, Михаил Пореченков, Михаил Ефремов.
Төп программанан тыш, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн дә айырым программа әҙерләнгән.
Сараны ойоштороусылар булып БР Мәҙәниәт министрлығы, Константин Хабенскийҙың хәйриә фонды һәм «Мәрхәмәт» хәйриә мәғариф фонды сығыш яһай.
Константин Хабенскийҙың ижади үҫеш студияһы Өфөнөң 49-сы мәктәбендә 2011 йылдың көҙөндә асылды. Бындай студиялар шулай уҡ Рәсәйҙең Новосибирск, Санкт-Петербург, Воронеж, Түбәнге Тагил, Екатеринбург, Пермь, Ҡазан ҡалаларында бар. Балалар студияларҙа бушлай шөғөлләнә.


text:
Эшҡыуарҙар Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты программаһына тәҡдимдәрен индерҙе
Республика эшҡыуарҙары берҙәм социаль һалымды 34 проценттан 20-гә төшөрөргә тәҡдим итте. Уларҙың фекеренсә, был бизнесҡа административ йөкләмәне кәметергә мөмкинлек бирәсәк. Ошо һәм тағы бер нисә тәҡдимен «Эшлекле Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе вәкилдәре ошо көндәрҙә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының халыҡ программаһына индерҙе.
Башҡортостан эшҡыуарҙары фекеренсә, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты бизнес мәнфәғәтендәге мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн бик яҡшы майҙансыҡ булып тора.
— Халыҡ фронтының федераль һәм төбәк координация советы составына инеп, беҙ асыҡтан-асыҡ һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары менән тиң хоҡуҡта халыҡ программаһына тәҡдимдәребеҙҙе индерәбеҙ, был программа артабан «Берҙәм Рәсәй» партияһы ярҙамында тормошҡа ашырыласаҡ. Һәм бындай хеҙмәттәшлек беҙҙе тулыһынса ҡәнәғәтләндерә, — тип билдәләне «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе ҡарамағындағы Эшҡыуарлыҡҡа һәм инновацияларға ярҙам буйынса советы рәйестәше, «Эшлекле Рәсәй»ҙең Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Рафаэль Мәрҙәншин.


text:
Башҡортостандан Полоцк концлагерында һәләк булған яугирҙарҙың туғандарын эҙләйҙәр
Беларусь Республикаһы Новополоцк ҡалаһының «Хәрби дан разведчиктары» хәрби-патриотик клубы Башҡортостан халҡынан, 112-се (16-сы гвардия) Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән туғандары Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Полоцкиҙың «Дулаг-125» концлагерында һәләк булыуын раҫлаусы белдереү ҡағыҙы йәки башҡа документтары булһа, хәбәр итеүҙәрен үтенә. Мәғлүмәт төҙөлә башлаған «Урочище Пески» мемориаль комплексының хәтер стенаһындағы исемлеккә һәләк булыусыларҙың исемдәрен индереү маҡсатында йыйыла.
Һәйкәл ҡойоу тураһындағы ҡарар 2010 йылда уҡ ҡабул ителгән, уны Полоцк ҡалаһының «Белорусский Фонд мира» ойошмаһы башлап сыға. Әлеге ваҡытта хәтер стенаһы ҡуйылған, кәртәләп алынған. Ойоштороусыларҙың төп идеяһы буйынса, мемориаль комплекста инеү төркөмө – часовня һәм башҡа архитектура элементтары буласаҡ. Был маҡсаттарға средстволар йыйыу дауам итә.
Мәғлүмәтте «Хәрби дан разведчиктары» хәрби-патриотик клубы етәксеһе Евгения Трапезникованың электрон адресына ебәрергә мөмкин: trapecia@ttut.by.


text:
Республикала инновация проекттары конкурсы финалсылары үҙҙәренең эше менән таныштыра Фото: Олег Яровиков
Республикала инновация проекттары конкурсы финалсылары үҙҙәренең эше менән таныштыра
Республикала инновация проекттары конкурсы финалсылары үҙҙәренең эше менән таныштыра Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
12 октябрҙә Өфөлә «Инновациялар буйынса белешмә 2.0» акселерация программаһы инновация проекттары конкурсының финалы уҙа. Программаның генераль партнёры — Рәсәй венчур компанияһы.
Финалда иң яҡшы 10 инновация-технологик проект һәм бизнес авторҙары сығыш яһай. Уларҙы эксперттар сентябрь айында Өфөлә үткән Демонстрация көндәре һөҙөмтәләре буйынса һайлап алған.
Конкурстың финалына сыҡҡан проекттарҙы «Сколково», Интернет инициативаларҙы үҫтереү фонды, Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһының инновациялы эшҡыуарлыҡты үҫтереү фонды етәкселәре юғары баһалаған. Проект авторҙары улар менән хеҙмәттәшлек итә башлаған.
Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, бөтә проекттар ҙа Рәсәй венчур компанияһы ойошторған GenerationS-2016 федераль конкурсында ҡатнаша.
Ҡайһы бер проект авторҙары Инновацияларға ярҙам итеү фондының «УМНИК» һәм «СТАРТ» конкурстарына ғариза биргән.
«Инновациялар буйынса белешмә 2.0» акселерация программаһы — инновация проекттарын һәм яңы технологик бизнесты тиҙ үҫтереү, шулай уҡ уларҙың авторҙарын уҡытыу төбәк программаһы.
Башҡортостанда программа 2015 йылдан үткәрелә. Унда республика биләмәһендә тормошҡа ашырылған теләһә ниндәй стадиялағы һәм йүнәлештәге инновация проекттары авторҙары ҡатнаша ала.
Быйыл программа Рәсәй венчур компанияһы, «Сколково» фонды, Интернет инициативаларҙы үҫтереү фонды, Инновацияларға булышлыҡ итеү фонды, шулай уҡ төбәктең инновациялы инфраструктура ойошмалары ярҙамында уҙғарыла.


text:
Стәрлетамаҡта Эшҡыуарлыҡ көндәре үткәрелә
23 майҙа Стәрлетамаҡта Эшҡыуарлыҡ көндәре асыла. Улар 26 майҙа билдәләнеүсе Рәсәй Эшҡыуарлыҡ көнө алдынан үткәрелә.
Бәләкәй эшҡыуарлыҡ проблемаларына иғтибар йәлеп итеү һәм яңы эш башлаған эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡи белемен арттырыу – был сараларҙың төп маҡсаты.
Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, программала семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр, презентациялар үткәреү ҡаралған. Ҡатнашыусылар иғтибарына дөйөм алғанда сауҙа өлкәһе һәм эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге эволюцияһының үҙенсәлектәрен, бизнестың сәскә атыу нигеҙҙәрен, профсоюз ойошмаларының ролен, эш урындарын аттестациялауҙың мөһимлеген асыҡлаусы темалар тәҡдим ителәсәк.
Беренсе көн Ҡала мәҙәниәт һарайындағы банк хеҙмәттәре йәрминкәһе менән асыласаҡ, артабан «Конкуренцияға һәләтлелекте арттырыу, бизнестың сәскә атыуы факторы булараҡ дәүләт заказында һәм электрон аукциондарҙа ҡатнашыу» темаһына презентация үткәреләсәк.
Эшҡыуарлыҡ көндәренә йомғаҡ яһау һәм бизнес мөхиттең әүҙем ҡатнашыусыларын бүләкләү тантанаһы ҡала хакимиәтендә 25 майҙа үтәсәк.


text:
15 июлдә Өфө амфитеатрында «Ватан» паркы асыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
15 июлдә көндөҙгө сәғәт 3-тә өфөләрҙе һәм баш ҡала ҡунаҡтарын Өфө амфитеатрында «Ватан» паркын асыу тантанаһына саҡыралар. Этнопарк ике ай буйына, 15 сентябргә тиклем эшләйәсәк.
«Ватан» паркы — Өфөлә үткән Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн ғәмәлгә ашырылған сағыу проекттарҙың береһе. ШОС һәм БРИКС саммиттары уҙғарылған көндәрҙә ҡунаҡтар һәм сит ил делегациялары башҡорттарҙың милли йолалары, мәҙәниәте, шулай уҡ республиканың ҡаҙаныштары менән танышты.
Этноауыл төбәктең үҙенсәлектәре сағылдырылған ете тирмәнән тора. Бында милли уйын ҡоралдарында уйнаусылар, йырсылар, бейеүселәр сығыш яһай, оҫталар халыҡ һөнәрҙәрен күрһәтә. Беренсе тирмәлә — башҡорттарҙың көнкүреше һәм йорт кәрәк-яраҡтары, икенсеһендә кейеҙ баҫыу, ағас һырлау, ҡымыҙ бешеү кеүек халыҡ һөнәрҙәре сағылдырылған. Өсөнсө тирмәлә Башҡортостандың ер аҫты байлыҡтары: нефть, алтын, йәшмә, баҡыр, аҫыл таштар тураһында белергә мөмкин. Дүртенсе тирмә төйәктең тәбиғәте һәм уның байлыҡтары хаҡында һөйләй, бында бал менән ҡымыҙҙы тәмләп ҡарарға була. Бишенсеһе иһә Башҡортостанда татыу йәшәгән күп милләтле халыҡ менән таныштыра. Алтынсы тирмәлә милли кейемдәрҙе кейеп ҡарау, йолаларҙа ҡатнашыу, төрлө образдарҙа фотоға төшөү мөмкинлеге бар. Етенсе тирмәлә ҡунаҡтарға Өфөнөң архитектур киләсәге күрһәтелә.
«Ватан» паркы» проектын бойомға ашырыу буйынса оператор булып Ҡала проекттарын үҫтереү фонды сығыш яһай. Тулыраҡ мәғлүмәт менән «Ватан» паркының рәсми сайтында танышырға мөмкин.


text:
Башҡортостанда яңы ҡорамалдарҙа эшләү өсөн УЗИ-диагностар әҙерләнә
Республиканың хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлекте кәметеү буйынса өҫтәмә саралар программаһы, шулай уҡ Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау өлкәһен модернизациялау сиктәрендә 145 табип әҙерлек һәм ҡайтанан әҙерлек үтәсәк. Планда ҡаралған медиктарҙың икәүһе ҡайтанан әҙерлек үтеүҙе тамамлай алмаған, сөнки икенсе ҡалаға күсеп киткән.
— Һәр табипты, уларҙың күбеһе — терапевтар, билдәле эш урыны өсөн әҙерләйҙәр. Улар һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау сиктәрендә дауалау-профилактика учреждениеһы аласаҡ заманса ҡорамалдарҙа уңышлы эшләй алырға тейеш. Уларҙың күбеһе төрлө профилдәге, мәҫәлән, кардиологияла, гинекология һәм маммологияла, УЗИ-диагностика белгестәре буласаҡ. Ҡайтанан әҙерлек үткән медиктар араһында буласаҡ физиотерапевтар, эндоскопсылар, рентгенологтар, травматологтар, трансфузиологтар һәм башҡа төрлө белгестәр ҙә бар, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығының профессиональ белем биреү бүлеге начальнигы Әлфиә Гәрәйшина.


text:
Фото:
Башҡортостанда 2012 йылда йәш ғаиләләргә 460 миллион һум аҡса бүленәсәк
Фото:
Башҡортостанда 2012 йылда 1562 йәш ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшырта аласаҡ. Бының өсөн республика бюджетынан 460 миллион һум аҡса бүленәсәк, был 2011 йыл менән сағыштырмаса 238-гә күберәк. Программа сиктәрендә федераль бюджеттан да 283 миллион һум күләмдә аҡса йәлеп итеү планлаштырыла. Бындай мәғлүмәт менән Башҡортостан Республикаһы Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының йомғаҡлау коллегияһында министр урынбаҫары Руслан Ғизәтуллин таныштырҙы.
Торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү йәштәр сәйәсәтендә көнүҙәк булып ҡала, тип билдәләне ул.
Әлбиттә, 2003 йылда торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса республика программаһын ҡабул итеү уларға арзан хаҡ менән торлаҡ һатып алыу мөмкинлеген бирҙе. Был хоҡуҡ менән 12974 йәш ғаилә файҙаланды. 2003 – 2011 йылдарҙа программаны финанслау күләме 2 миллиард 196,2 миллион һум тәшкил итте (шул иҫәптән федераль бюджеттан 779 миллион йәлеп ителде).
Субсидия биреүгә, бала тыуғанда (уллыҡҡа алғанда) торлаҡ шарттарын яҡшыртыу килешеүҙәре буйынса бурыстарҙың бер өлөшөн ҡаплауға 2003-2011 йылдарҙа 5456 йәш ғаилә, шул иҫәптән үткән йылда 697 ғаилә 140,5 миллион һумдан ашыу суммаға социаль түләүҙәр алды, тип билдәләне Руслан Ғизәтуллин.
Әммә, министр урынбаҫары билдәләүенсә, күрелгән сараларға ҡарамаҫтан, торлаҡ мәсьәләһе элеккесә көнүҙәк булып ҡала.
— Бөгөнгө көндә Программа буйынса 28975 йәш ғаилә сиратта тора, — тине Руслан Ғизәтуллин. – Бынан тыш, Әбйәлил, Ауырғазы, Баҡалы, Балтас, Балаҡатай, Бишбүләк, Благовар, Ғафури, Йәрмәкәй, Йылайыр, Иглин, Ҡыйғы, Кушнаренко, Көйөргәҙе, Мәсетле, Нуриман, Стәрлебаш, Учалы, Хәйбулла райондары 2011 йылда «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһы һәм дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса республика программаһы буйынса бүленгән аҡсаларҙы файҙаланмаған.
Шулай уҡ, министр урынбаҫары билдәләүенсә, торлаҡ сертификаттарын 2012 йылдың 24 июленә тиклем файҙаланырға кәрәк. Шулай уҡ ул торлаҡ программаһы буйынса отчеттарҙы ваҡытында тапшырыуға иғтибарын йүнәлтте.
Руслан Ғизәтуллин үҙенең сығышында шулай уҡ ауыл ерендә йәшәүсе йәш граждандарҙы арзан торлаҡ менән тәьмин итеүгә «Ауылды социаль үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһы йүнәлтелеүе хаҡында ла әйтте.
— Уны тормошҡа ашырыу барышында төбәктә 4182 йәш белгес һәм йәш ғаилә үҙенең торлаҡ шарттарын яҡшыртты, — тине ул. – Ике торлаҡ программаһы сиктәрендә 2011 йылда йәмғеһе 1759 йәш ғаиләгә дәүләт ярҙамы күрһәтелде («Ауылды социаль үҫтереү» программаһы буйынса килешеү төҙөгән 660 ғаилә, шулай уҡ «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһы һәм торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса республика программаһы сиктәрендә 1099 йәш ғаилә).
Башҡортостан Президенты Указына ярашлы, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса республика программаһын тормошҡа ашырыу бурысы 2011-2015 йылдарға республиканың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетына йөкмәтелде, тип билдәләне министр урынбаҫары.
— Быға ҡарамаҫтан, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы профилле ведомстволар менән берлектә йәштәрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу юлдарын эҙләүҙе дауам итәсәк, — тине Руслан Ғизәтуллин.


text:
Торлаҡ төҙөлөшө күләме буйынса республикабыҙ алда бара
Башҡортостан 2008 йылда торлаҡ төҙөлөшө күләме буйынса Волга буйы федераль округында беренсе урында килә.
— Ике миллион 351 мең квадрат метр майҙан менән торлаҡ йорттар файҙаланыуға тапшырылды. Был 2007 йылдағыға ҡарағанда 26 процентҡа күберәк, — тине республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев БР Хөкүмәтенең киңәйтелгән ултырышында.
Башҡарылған подряд эштәре күләме былтыр 101 миллиард һумдан ашып киткән.
— Торлаҡ хаҡын кәметеү өсөн мөмкин булған бөтә сараларҙы күрергә кәрәк, — тип айырып билдәләне Раил Сарбаев. — Мохтаж булған граждандарҙың, айырыуса йәш ғаиләләрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу мәсьәләләре башҡарма власть органдарының айырым контроле аҫтында торорға тейеш. 2009 йылға бурыс — кәмендә 2,4 миллион квадрат метр торлаҡ тапшырыуҙы тәьмин итеү.


text:
Өфөлә Матрона Московская байрамы үтәсәк
Өфөлә Матрона Московская байрамы үтәсәк. Уны хәтергә алыу көнөнә ҡарата ғибәҙәт ҡылыу 2 майҙа Сипайлово биҫтәһендә, 2011 йылда Матрона Московская хәрмәтенә төҙөлгән сиркәүҙә, ойоштороласаҡ. Сарала Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон, Салауат һәм Күмертау епископы Николай, Нефтекама һәм Бәләбәй епископы Амвросий ҡатнаша. Был хаҡта Өфө митрополияһының мәғлүмәт-аналитика хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Матрона Московская – Рәсәйҙә халыҡ тарафынан хөрмәт ителгән изге кешеләрҙең береһе. Ул дауалау һәләте менән киң билдәле булған. Матрона изге һыу менән төрлө ауырыуҙарҙан дауалаған, кешеләрҙе бәлә-ҡазаларҙан иҫкәрткән. Уға ауыр тормош хәлендә ҡалғандар, сирлеләр ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Миңә ярҙам һорап килеүсе һәр кемгә ярҙам итермен, тигән ҡасандыр Матрона.
Матрона Московскаяның изге мәйетен Башҡортостанға тәүгә быйыл ҡыш алып килделәр. Изге йәнгә Өфө халҡы ғына түгел, Стәрлетамаҡ, Бәләбәй, Нефтекама ҡалаларында йәшәүселәр ҙә мөрәжәғәт итә алды.


text:
2009 йылдағы һөҙөмтәле инвестицион эшмәкәрлеге өсөн Президент Премиялары бирелде
2010 йылдың 25 мартында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов «2009 йылдағы «Һөҙөмтәле инвестицион эшмәкәрлеге өсөн» Башҡортостан Республикаһы Президенты Премияһын биреү тураһында» Указына ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан Республикаһы Президентының «Һөҙөмтәле инвестицион эшмәкәрлек өсөн» Премияһы түбәндәге ойошма һәм предприятиеларға бирелде:
Өфө ҡалаһының «Максимовка» агросәнәғәт комплексы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Туймазы районының «Нерал-Матрикс» ауыл хужалығы предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Уралтехнострой-Туймазыхиммаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Гидравлика» агрегат предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы , Стәрлетамаҡ ҡалаһының «Урал быяла компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Өфө агрегат производство берекмәһе» ФДУП-ы, Нуриман районының “Павловка” туристик тау саңғыһы үҙәге, Өфө ҡалаһының «Өфө «Молния» фәнни-производство предприятиеһы» ФДУП-ы, «Уфанет» асыҡ акционерҙар йәмғиәте.
Премия лауреаттарына I дәрәжәләге дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ.


text:
Өфөлә инвалид балалар өсөн «Ҡанатлы аттар» республика фестивале үтәсәк
Республика иппотерапия үҙәгендә (Аврора урамы, 18) 22-23 майҙа һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн «Ҡанатлы аттар» фестивале үтә.
Был уникаль проект БР Мәғариф министрлығы, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Башҡортостан физик культура институты ярҙамында Өфөлә дүртенсе тапҡыр ойошторола. Байрам Балаларҙы яҡлау көнөнә ҡарата үткәрелә.
Фестивалдең беренсе көнөндә ат спорты буйынса Махсус Олимпиада программаһы буйынса ярыштар үтәсәк. Ат спортын үҫтереү, инвалид балалар араһында уны популярлаштырыу; үҫмерҙәр араһында сәләмәт йәшәү рәүешен формалаштырыу, уларҙы спортҡа йәлеп итеү; инвалидтарҙы реабилитациялау, йәмғиәткә яраҡлаштырыу буйынса махсуслашҡан ойошмалар эшмәкәрлеген әүҙемләштереү; Башҡортостандың коррекцион мәктәптәре араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү һәм нығытыу сараның төп маҡсаттары булып тора.
Ярыштар 14.00 сәғәттә башлана.
23 майҙа балалар ҡатнашлығында хәйриә байрамы үтәсәк. Программала ярыштарҙа еңеү яулаған команданы тәбрикләү тантанаһы, 59-сы мәктәп-интернат командаһының һәм иппотерапия үҙәге спортсыларының вольтижировка буйынса оҫталыҡ дәресе, «Дарман» театрының сығышы ҡаралған. Ойоштороусылар башҡа бихисап күңелле сығыштар һәм конкурстар вәғәҙә итә. Байрамда ҡатнашыусылар өсөн приздар һәм сувенирҙар ҡаралған.
Инеү – бушлай.