text:
«ДДТ» төркөмө Өфөлә ике концерт бирәсәк
Ике йыл үткәндән һуң Юрий Шевчук һәм «ДДТ» төркөмө Өфөлә ике концерт бирәсәк. Тәүге концерт "DDT" Rock'n'Roll" программаһы менән “Өфө уттары” күңел асыу комплексында,ә икенсеһе — "DDT" Акустика” исемле программа менән Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында үтәсәк.
Күңел асыу комплексында буласаҡ концертта төркөм үҙенең “Хәбәрһеҙ юғалған" тип исемләнгән яңы альбомы менән сығыш яһаясаҡ. Унда тамашасылар иғтибарына музыканттар ике йыл әҙерләгән 11 йыр тәҡдим ителәсәк. Альбом ҡапма-ҡаршы йөкмәткеле: ауыр рок лирика һәм философик уйланыуҙар тулы көй менән бергә яңғырай.
Икенсе концертта һәр бер йыр акустик музыка ҡоралдары ярҙамы менән тормош, халыҡ, илебеҙ һәм уның киләсәге тураһында асыҡ һөйләшеү булып торасаҡ.


c: text/html

text:
Башҡортостан халҡының медицина хеҙмәткәрҙәренә ялыуҙары күбәйҙе
Һуңғы йылдарҙа Башҡортостанда медицина ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре буйынса халыҡтан мөрәжәғәттәр күбәйҙе. Мәҫәлән, 2010 йылда республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығына граждандарҙан 4 мең яҙма мөрәжәғәт килгән, был элгәре йыл менән сағыштырғанда 34 процентҡа күберәк.
Күптән түгел ведомствоның 2010 йыл йомғаҡтары буйынса үткән киңәйтелгән коллегияһында БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев үҙенең докладында билдәләүенсә, 100 мең кешегә иҫәпләгәндә иң күп хаттар Өфө, Салауат, Күмертау ҡалалары, Өфө, Стәрлетамаҡ һәм Ғафури райондары халҡынан килгән.
Тикшереү һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, медикаменттарҙы һаҡлау һәм таратыу шарттарын үтәмәү, дарыуҙарҙың минималь ассортиментының, медицина эшмәкәрлеген тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле матди-техник тәьминәттең тулы исемлеген раҫлаусы документтарҙың булмауы, медицина ярҙамы сифатына ведомство эсендәге контролдең тейешенсә ойошторолмауы менән бәйле етешһеҙлектәр йыш осрай.
Һаулыҡ һаҡлау министры фекеренсә, етәкселәр аралашыу өсөн асығыраҡ булһа, граждандарҙың проблемаларына иғтибар бирһә, етешһеҙлектәргә юл ҡуймау буйынса саралар күрһә, ялыуҙар аҙыраҡ булыр ине.
— Граждандарҙы ҡабул итеү, дауалау учреждениеларының сайттарын асыу һәм унда тейешле мәғлүмәттәрҙе урынлаштырыу буйынса эште яҡшыртырға кәрәк, – тип мөрәжәғәт итте Георгий Шебаев коллегияла медицина учреждениелары етәкселәренә. – Кеше дауалау учреждениеһына ярҙам һорап, билдәле бер эмоциональ хәлдә килә. Тупаҫлыҡ һәм битарафлыҡ менән осрашһа, пациент ялыу итергә мәжбүр. Беҙ ауырыуҙарға мөнәсәбәтте үҙгәртергә, миһырбанлы, иғтибарлы булырға тейешбеҙ. Шәхсән һеҙгә этика һәм деонтология принциптарын үтәргә, ошоно уҡ үҙ хеҙмәткәрҙәреңдән талап итергә кәрәк, – тине министр.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә икенсел торлаҡҡа уртаса хаҡ кәмегән
Өфөлә икенсел күсемһеҙ милек баҙарында бер квадрат метрҙың уртаса хаҡы 46,28 мең һум тәшкил итә. Һуңғы аҙнала ул 0,1 процентҡа кәмегән. Бер, өс һәм күп бүлмәле фатирҙар сегментында ла хаҡтар шул самаға төшкән. Ә ике бүлмәлеләргә уртаса хаҡ үҙгәрешһеҙ ҡалған.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Стапанова мәғлүмәте буйынса, Өфөлә һатыуға ҡуйылған иң арзан өс бүлмәле фатир 800 мең һумға тәҡдим ителә. Ул К.Маркс урамында урынлашҡан, майҙаны – 45 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 46 миллион һум тора. Достоевский урамындағы биш бүлмәле фатирҙың хаҡы был. Уның майҙаны — 270 квадрат метр.
Бүлмәләр сегментында минималь хаҡ – 500 мең һум: Интернациональ урамы, 12,1 «квадрат». Иң юғары хаҡ – 1170 мең һум: Космонавтар урамы, 10,9 кв. метр.
Әлеге ваҡытта һатылған иң ҡиммәтле коттедж 20 миллион һумға тәҡдим ителә. Ул Аҡманайҙа урынлашҡан, майҙаны — 450 квадрат метр.


text:
«Берәмтек кадрҙар» проектына һайлап алыу конкурсы тамамлана
Башҡортостанда «Берәмтек кадрҙар» проекты сиктәрендә сит илдә уҡырға теләгән студенттарҙы һайлап алыуға конкурс тамамлана. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был конкурс еңеүселәре сит ил уҡыу йорттарында белем алыуға республика Президенты гранттарын аласаҡ.
Ҡатнашыусыларҙы www.grant.bashvest.ru сайтында теркәү һәм Өфө ҡалаһы, Театр урамы, 5/2, каб. 309 һәм 310-сы бүлмәләр адресы буйынса БР Мәғариф министрлығында уларҙан документтар ҡабул итеү 18 апрелгә тиклем дауам итәсәк.
Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, проектта ҡатнашыусыларҙың сит ил теле буйынса халыҡ-ара имтихан (TOEFL йәки IELTS) тапшырыу мөмкинлеге бар.
Өфөлә TOEFL имтиханын яҡын арала 23 апрелдә, 14 һәм 28 майҙа. IELTS имтиханын 11 июндә тапшырырға мөмкин. Ләкин алдан — имтихан тапшырыуҙың рәсми датаһына тиклем биш аҙна ҡалғансы теркәлеү мотлаҡ.


text:
Диабет менән сирләүселәрҙе дарыуҙар менән тәьмин итеү контролгә алынды
Бушлай дарыу препараттары менән тәьмин итеү һәм йәшәгән урыны буйынса мотлаҡ тикшереү проблемалары «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың Өфөләге төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә уҙған граждандарҙы тематик ҡабул итеүҙә төп мәсьәлә булды. Ул Бөтә донъя диабетҡа ҡаршы көрәш көнөнә тура килтерелде.
Дим районында йәшәүсе ҡатын шәкәр диабеты менән яфаланғандарҙы кәрәкле медикаменттар менән тәьмин итеү мәсьәләһен күтәрҙе. Уның һүҙҙәре буйынса, дарыуҙар ваҡытында килмәй, шуға күрә биҫтәлә йәшәүселәр кәрәкле таблеткаларҙы үҙ аҡсаларына һатып алырға мәжбүр. Дим халҡы тәүге тапҡыр был проблема менән 2012 йылдың октябрендә осрашты. Бушлай медикаменттар ҡабат 2013 йылдың мартында ғына килде. Пациент тейешле таблеткаларҙы һуңғы тапҡыр августа ала алды.
— Минең сирем менән иң кәрәкле дарыуҙар алыуға айына дөйөм алғанда ике мең һум самаһы аҡса тотонорға тура килә. Әлегә мин эшләйем һәм дарыуҙарҙы һатып ала алам, әммә пенсияға сыҡҡас нимә булыр, — тип үҙ фекере менән уртаҡлашты «икенсе төркөм шәкәр диабеты» диагнозы ҡуйылған пациент.
Ҡатын үҙен дауалаусы табиптан бик ҡәнәғәт һәм юғары квалификациялы белгестең, препараттарҙың һуңлап килеүенә яуаплы булмаһа ла, пациенттарҙың дәғүәләрен тыңларға мәжбүр булыуына борсола.
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш белгес-диабетологы, Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының эндокринология бүлеге мөдире Полина Гусева билдәләүенсә, бындай проблема ысынлап та бар. Йыш ҡына таблеткалы препараттар менән тәьмин итеүгә финанслау етмәй. Беренсе сиратта, аҡса инсулинға йүнәлтелә.
Үҙ яғынан белгес-эндокринологтар Һаулыҡ һаҡлау министрлығына финанслауҙы арттырыуҙарын һорап мөрәжәғәт итә. Хәҙер мәсьәләне хәл итергә Дмитрий Медведевтың төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе һәм БР шәкәр диабеты менән сирләүселәрҙең хоҡуҡтарын яҡлау буйынса йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Наил Мәһәҙиев ҡушыласаҡ.
Ҡабул итеү бүлмәһендә күтәрелгән тағы ла бер мәсьәлә – ул диабет менән ауырығандарҙы диагностикалау өсөн медицина ҡорамалдары етешмәү. Квартал һайын кәрәкле тикшеренеүҙәре улар түләп үтергә мәжбүр. Гликирлы гемоглобинды үлсәү өсөн кәрәкле ҡорамалдар менән республиканың бөтә райондары тәьмин ителгән, ә баш ҡала бындай приборҙарға асыҡтан-саҡ ҡытлыҡ кисерә.
Ҡабул итеү бүлмәһендә Көньяҡ Кореянан бер фирма вәкиле поликлиникаларҙы бушлай глюкометр һәм башҡа ҡорамалдар менән тәьмин итеү буйынса үҙ тәҡдимен индерҙе. Мәсьәлә техник документтарҙы белгес-эндокринологтар менән анализлағандан һуң хәл ителәсәк.


text:
Студенттар йырлап-бейеп кенә ҡалмай, спорт түңәрәктәрендә лә ихлас шөғөлләнә. Колледжға Иҙел Рим улы Исҡужин эшкә килгәндән алып бында спорт тормошо тағы ла йәнләнеп китте. Былай ҙа төрлө спорт ярыштарында ал бирмәгән ҡыҙҙар-егеттәр, ярыштарға тағы ла сәмләнеберәк әҙерләнә башланы. Айырыуса волейбол командаһы ныҡлы үҫеште. Төп уйынсылар Юля Журавлева, Надежда Войнова, Ләйсән Атанғолова, Әлиә Исмәғилева, Гөлфиә Күсәковаларҙың ныҡышмал шө-ғөлләнеүе юҡҡа булманы: быйыл колледж командаһы урта һәм юғары уҡыу йорттары араһында беренсе урын яуланы.
—Иҙел Рим улы—үҙ эшенең оҫтаһы. Тәжрибәле остазыбыҙҙың һәр хәрәкәтен отоп алырға тырышабыҙ. Киләсәктә балалар баҡсаһында физик тәрбиә уҡытыусыһы булырға хыялланам,—ти Юля Журавлева.


text:
Марк Твен
Марк Твен (ингл. Mark Twain, ысын исеме Сэ́мюэл Лэ́нгхорн Кле́менс; 30 ноябрь 1835 йыл, Флорида ҡасабаһы (Миссури штаты) — 21 апрель 1910 йыл, Реддинг (Коннектикут штаты); — Америка яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. Ул төрлө йүнәлештәрҙә ижад иткән — юмор, сатира, фәлсәфәүи фантастика, публицистика һ. б., уларҙың барыһында ла гуманист һәм демократ булараҡ таныш.
Йөкмәткеһе
Псевдонимы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Клеменс һөйләүенсә, «Марк Твен» псевдонимы йәш сағында йылға навигацияһы терминдарынан алынған. «Марка Твен»дан башҡа «сьёр Луи́ де Конт» псевдонимы аҫтында эшләгән.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы һәм үҫмер йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сэмюэл Клеменс 1835 йылдың 30 ноябрендә Флорида ҡасабаһында (Миссури штаты, АҠШ), Джон һәм Джейн Клеменстар ғаиләһендә өсөнсө бала булып тыуа. Үҙе бәләкәй саҡта Ганнибал ҡалаһына күсәләр. Ошо ҡала халҡын «Том Сойер мажаралары» китабында һүрәтләндерә лә инде.
Атаһы ҡаты ауырып үлгәс, ғаилә ауыр хәлдә ҡала. Өлкән ағаһы Ора́йон гәзит сығара башлай һәм Сэм унда типограф, мәҡәләләр авторы булып эшләй башлай. Ҡыҙыҡлы һәм бәхәс тыуҙырған мәҡәләләр авторы ла йыш ҡына ул була. Сент-Луис һәм Нью-Йорк яҡтарына сәйәхәт итә.
Миссисипи йылғаһы менән ҡыҙыҡһыныу пароходта лоцман эше менән таныштыра. 1861 йылда Граждандар һуғышы башланып, башҡа эш эҙләргә мәжбүр була. Ағаһы Орайон менән Көнбайышҡа көмөш сығарыу шахталарында байығыу ниәте менән сығып китәләр.
Беренсе китабы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1867 йылда Европа һәм Урта Көнсығыш яҡтарына сәйәхәт ҡыла. Одесса, Ялта һәм Севастополь ҡалаларына барып сыға. Ливадияла Урыҫ императоры резиденцияһын да күрә.
Сәйәхәт барышында яҙған хаттары гәзиттә баҫылып бара.Ҡайтып еткәс, шул хаттарҙы берләштереп, «Хәйләһеҙ кешеләр сит илдәрҙә» тигән китабын яҙа. Китап 1869 йылда донъя күрә һәм ҙур уңыш ҡаҙана.
Ижади үрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Гекльберри Финн мажаралары» китабы Америка һәм донъя әҙәбиәтенә иң ҙур өлөш индергән. Шулай уҡ «Том Сойер мажаралары», «Принц һәм ярлы», «Коннектикут янкилары король Артур һарайында» һәм «Миссисипила тормош» автобиографик хикәйәләр йыйынтығы билдәле.
Танылыу яулағас, талантлы йәштәрҙе эҙләп табып, артабанғы ижад тормоштарында ярҙам иткән. Фән менән ҡыҙыҡһынған. Шулай уҡ бильярд уйнарға һәм төрөпкә тартырға яратҡан.
Һуңғы йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайғылар уны урап үтмәй. Дүрт балаһының өсәүһе, һөйөклө ҡатыны Оливия үлеп ҡала. Һуңғы йылдарында ла мәрәкәләү һәләтен юғалтмай.
1910 йылдың 21 апрелендә Марк Твен үлеп ҡала. Уның Хартфорд ҡалаһындағы өйө шәхси музей һәм АҠШ-тың милли тарихи милке тип иғлан ителгән . Марк Твен бесәйҙәр яратҡан.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- 30 ноябрҙә тыуғандар
- 1835 йылда тыуғандар
- АҠШ-та тыуғандар
- 21 апрелдә вафат булғандар
- 1910 йылда вафат булғандар
- АҠШ-та вафат булғандар
- Алфавит буйынса журналистар
- АҠШ журналистары
- АҠШ яҙыусылары
- XIX быуат яҙыусылары
- XX быуат яҙыусылары
- XIX быуат журналистары
- Алфавит буйынса балалар яҙыусылары
- Сатириктар
- АҠШ масондары


text:
Был аҙнала кемдәр бүләк хужалары булды, тиһегеҙме? Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылынан Гөлфиә Янышева дүрт бокалдан торған йыйылма отһа, Бөрйән районы Килдеғол ауылынан Сынбулат Көмөшбаевҡа термо-көрөшкә сыҡты. «Ағайым 21 йыл түшәктә ята. Шуға ҡарамаҫтан, ул беҙгә ярҙам итеп тора. Әле бына тағы «Йәншишмә»не яҙҙырҙы. Ҙур рәхмәт инде үҙенә. Беҙ ҙә уны ҡарашырға ярҙам итәбеҙ. Ә әсәйем балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Гәзитте алдырмай ҡалғаныбыҙ юҡ, һәр һанын тегеп, йыйып барабыҙ», – тип яҙған үҙенең квитанция менән бергә ебәргән хатында Розалиә Көмөшбаева.
Афарин, уйында еңеүселәрҙе ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Уйын дауам итә.
Аҙна һайын – отош
Был аҙнала кемдәр бүләк хужалары булды, тиһегеҙме? Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылынан Гөлфиә Янышева дүрт бокалдан торған йыйылма отһа, Бөрйән районы Килдеғол ауылынан Сынбулат Көмөшбаевҡа термо-көрөшкә сыҡты. «Ағайым 21 йыл түшәктә ята. Шуға ҡарамаҫтан, ул беҙгә ярҙам итеп тора. Әле бына тағы «Йәншишмә»не яҙҙырҙы. Ҙур рәхмәт инде үҙенә. Беҙ ҙә уны ҡарашырға ярҙам итәбеҙ. Ә әсәйем балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Гәзитте алдырмай ҡалғаныбыҙ юҡ, һәр һанын тегеп, йыйып барабыҙ», – тип яҙған үҙенең квитанция менән бергә ебәргән хатында Розалиә Көмөшбаева.


text:
Сәйетбаба сыры сауҙаны яулай
22 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Уңғандарыбыҙ
Булдыҡлылыҡ
Сәйетбаба ауылында беҙҙең яҡтарға хас булмаған, үҙенсәлекле яңы төр эшмәкәрлек – сыр етештереү хаҡында гәзитебеҙҙә яҙып сыҡҡайныҡ инде. Гәзит уҡыусыларҙы улар менән яҡынданыраҡ таныштырыу маҡсатында был төбәктең сыр етештереүселәре янында булдыҡ.
Ураҡ көндәлеге
12 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Район хужалыҡтарында иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар уңышын йыйыу дауам итә.
Планға ҡарата уңыштың 71 проценты йыйып алынған. Әммә уҙған йомала, шулай уҡ ял көндәрендә яуған ямғырҙар ураҡ эштәрен тотҡарланы. Хужалыҡтарға бөртөклөләрҙән тыш, "татлы тамыр” уңышын йыйып алаһы бар. Был төшөмлө культура район буйынса дөйөм 3742 гектар майҙанды биләй. Иң тәүгеләрҙән булып йома көндө "Восход-СТ” хужалығы сөгөлдөргә төшөп, 1050 гектарҙың 50-һендәге уңышты йыйып алды. 633 гектар майҙанды биләгән кукурузды силосҡа һалыу планлаштырыла. Урып йыйыу эштәре менән бер рәттән киләһе уңышҡа ла нигеҙ һалына, ужым культураларын сәсеү бара.
Планға ҡарата уңыштың 71 проценты йыйып алынған. Әммә уҙған йомала, шулай уҡ ял көндәрендә яуған ямғырҙар ураҡ эштәрен тотҡарланы. Хужалыҡтарға бөртөклөләрҙән тыш, "татлы тамыр” уңышын йыйып алаһы бар. Был төшөмлө культура район буйынса дөйөм 3742 гектар майҙанды биләй. Иң тәүгеләрҙән булып йома көндө "Восход-СТ” хужалығы сөгөлдөргә төшөп, 1050 гектарҙың 50-һендәге уңышты йыйып алды. 633 гектар майҙанды биләгән кукурузды силосҡа һалыу планлаштырыла. Урып йыйыу эштәре менән бер рәттән киләһе уңышҡа ла нигеҙ һалына, ужым культураларын сәсеү бара.
Сәйетбаба – баллы төбәк
08 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Электән уңған ҡортсолары менән дан тотҡан Сәйетбаба төйәгендә бер нисә йыл рәттән үткәрелеп килгән Бал байрамы быйыл да матур үтте. Ауыл мәҙәниәт йорто алдында барған Бал йәрминкәһендә, башҡорт тирмәһе янында халыҡ умарта күселәй гөжләп торҙо.
Күңелһеҙ хәлгә тарыуың бар
08 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Үтәк ауылына ингән урында һөтсөлөк фермаһы биләмәһенән сыҡҡан "Т-150” тракторын тап иттек. Хәҙер бында "ШЭ Р.В.Рәжәпов” хужалығы үҙ эшмәкәрлеген алып бара, техника ла был хужалыҡтыҡы булып сыҡты.
Баҫыуҙа ғына түгел, ырҙында ла эш ҡайнай
08 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Быйылғы ураҡ эштәре ауырлыҡ менән бара. Йылдағыса хужалыҡтар уңыш йыйыуға етди әҙерлекле тотонһалар ҙа, һауа торошоноң тотороҡһоҙлоғо уны тулы көсөнә алып барырға ирек бирмәй. Ҡояш күренеү менән баҫыуҙар йәнә йәнләнеп, комбайнсылар эшкә тотона.


text:
Республикала 2014 йылдың төп капиталға инвестициялар күләме 285,5 миллиард һум тәшкил итте
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостанда 2014 йыл өсөн республикалағы инвестиция эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды. Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, иҡтисадты үҫтереүгә йүнәлтелгән төп капиталға инвестициялар күләме 285,5 миллиард һум йәки 2013 йылғы кимәлгә ҡарата 104,1 процент тәшкил итте. Йән башына инвестициялар күләме 70 141 һум менән баһалана.
Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында иҡтисадҡа һалынған инвестициялар күләме буйынса Башҡортостан Татарстандан, Һамар һәм Нижегородка өлкәләренән ҡала дүртенсе урында килә. Йән башына инвестициялар күләме буйынса республика етенсе урынды биләй.


text:
Икмәк еҫе һеңгән ҡулдарына
Ишембай районы Аҙнай ауылында күп балалы, татыу ғаиләлә донъяға килә Зилә исемле гүзәл ҡыҙ. Бәләкәстән ата-әсәһенең эшкә маһирлығын, бер-береһенә һәм кешеләргә миһырбанлы, изгелекле мөнәсәбәтен, тормош һөйөүсәнлеген күреп үҫә ул. Шуғалыр ҙа, бәлки, үҙ киләсәгенең дә болотһоҙ, сағыу төҫтәрҙән генә хасил буласағына тамсы ла шикләнмәй. Әммә яҙмыш һылыуҙың нескә иңенә һынауҙарын өйә генә. Яратышып өйләнешкән тормош иптәшенең ваҡытһыҙ һәләкәте бәхетен дә, киләсәккә бағлаған өмөттәрен дә селпәрәмә килтерә. Уға, үҙ-үҙен ҡулға алып, бар тормош йөгөн яңғыҙына тартырға тура килә.
«Яңғыҙ тормош көтә башланым. Ике ҡыҙымды ашатырға ла, кейендерергә лә, уҡытырға ла кәрәк. Аҡса еткерә алмай яфаланам. Кешеләр балаларын зауыҡлы, ҡупшы итеп кейендерә. Ә минең ҡыҙҙар, әсәйемә былай ҙа ауыр, тип, күрәһең, артыҡ әйбер һорамай, нимә бар, шуға риза. Их, шул бәләкәстәремде лайыҡлы тәрбиәләп, кеше итеп, етеш тормошта йәшәтә алһам ине, тигән хыял йөрәгемә тынғылыҡ бирмәй.
Ун йылға яҡын Ишембай ойоҡ-ойоҡбаш фабрикаһында эшләнем. Үҙгәртеп ҡороу осоро башланып, эшҡыуарлыҡҡа юл асылғас, «Ағиҙел» совхозының баҙарҙа асылған ит кибетенә һатыусы булып күстем. Унда эшләгән арала сауҙа серҙәренә өйрәндем. Яйлап аҡса йыйып, үҙемдең ике һатыу нөктәһен булдырҙым. Он, шәкәр, ярма менән һатыу иттек. Әммә бының менән генә ҡәнәғәт булмай, әхирәтем дә өгөтләгәс, һатыу нөктәләремде ҡалдырып, оҙон аҡса артынан Себергә юлландым. Себерҙә бер кем дә ҡолас йәйеп көтөп тормай икән шул. Унан эш тапмай, интегеп, аҡсаһыҙ ҡайтып төшөрмөн, тип кем уйлаһын инде?! Етмәһә, баҙарҙағы һатыу нөктәләремдән елдәр иҫкән – дөрөҫлөктөң осона сығырлыҡ түгел. Иң йөрәгем әрнегәне ҡыҙҙарым өсөн булғандыр: аҡсалары ла, һыуытҡыста тәғәм ризыҡтары ла ҡалмаған.
Эш белешеп йөрөй башланым. Күптәр, ярай, эш килеп сыҡһа, өндәшербеҙ, тип әйтеү менән генә сикләнә. Көн артынан көн үтә. Нимәлер эшләргә кәрәк тә бит, тик нимә? Бер көн килеп, тамам төшөнкөлөк сигенә еттем. Ҡала буйлап китеп барам: иларға ла, йылмайырға ла, һөйләшергә лә көсөм юҡ, – тип тормошондағы һынылышлы минуттарын бәйән итә әңгәмәсем. – Шул мәл Кинйәбулат ауыл советының ул ваҡыттағы рәйесе Әүҡәт Дәүләтов осрап, миңә ауылда пекарня асырға тәҡдим итмәһә, артабанғы тормошом нисегерәк булыр ине, белмәйем. Шундай ауыр ҙа, яуаплы ла, мөһим дә эштең ни хәтлем ҡатмарлы икәнен аңламайым да, белмәйем дә әле ул мәлдә. Дөрөҫөрәге, оҙаҡ уйлап торорға форсат та юҡ ине инде.
Бер ниндәй шарттары булмаған, яғылмаған, яртылаш емерек хәлдәге элекке пекарня бинаһын төҙөкләндереүгә байтаҡ көс түгелде: стеналарын тигеҙләп ағарттым, йылы үткәрттем, мейестәрен яңынан ҡорҙоҡ. Әммә шуныһы мөһим: ошо изге эшкә тотоноуым булды, Хоҙай мине үҙ ҡөҙрәте менән һуғарҙы, әйтерһең, – йырып сыға алмаҫтай мәсьәләләр мөғжизәле рәүештә хәл ителә һәм юлымда мәрхәмәтле кешеләр осрап торҙо. Ауыл советы ла, «Нива» ЯСЙ-һы рәйесе Нәжип Шәһиев та ярҙамынан өҙмәне. Уларға әле лә сикһеҙ рәхмәтлемен».
Әммә бинаны, мейестәрҙе тергеҙеү менән эштең яртыһы ғына тамамланған була әле. Яуаплы, уңған, эш рәтен белгән эшселәрҙе табырға һәм иң мөһиме: боронғоса тәмле итеп икмәк бешереү оҫталығын үҙләштерергә тура килә уға. Ҡомалаҡтан әсетке яһап, тәүге әпәйҙәрен бешереп, ауылға һатыуға сығара. Ишембайға ла алып барыр ине лә бит, транспорттары юҡ. Тәүлек әйләнәһенә, ал-ял белмәйенсә, бил бөгөп тә, эште киңәйтеү өсөн һуҡыр бер тин дә арттыра аламауына йәне әсенә Зилә Хәйбулла ҡыҙының. Эшселәре араһындағы уғрылыҡ, яуапһыҙлыҡ, ялҡаулыҡ менән дә көрәшә ул. Ауылда кешенең төрлөһө бар: көнләшеп, тәҙрәләрен ватып та китәләр. Йәш ҡатын бирешмәй. Доғаларын уҡый-уҡый, икмәк бешереү серҙәрен өйрәнеп, йыш ҡына көндәре лә, төндәре лә эҫе мейес янында үтә уның. Әмәлгә ҡалғандай, тәүге арала икмәге уңмай йонсота. Был эш минең өсөн түгел, кәрәкмәй, ташлайым, тигән саҡтары ла була.
«Эй арыйым, икмәгем уңмағанға өҙгөләнәм. Төндәрен һығылып илайым да, таң һыҙыла башлау менән, үҙ-үҙемде көскә ҡулға алып, мейес янына йүнәләм. Арыуымды, һыҙланыуҙарымды шулай күҙ йәштәрем аша йыуып төшөргәнмендер, тип уйлайым хәҙер. Төшөнкөлө уйҙар, ярһыу күңел менән икмәк һалыу – гонаһ. Ғөмүмән, борон да ҡайғылы кешене аш-һыу әҙерләүгә яҡын килтермәгәндәр. Ризыҡ бөтә нәмәне үҙенә һеңдерә, бигерәк тә ҡамыр аштары кәйефкә, хис-тойғоға һиҙгер. Ҡыҙҙарымдың киләсәген матур сатҡыларҙа күҙ алдына килтерәм дә улар хаҡына тағы ла тырышып эшләйем. Ғәҙәттә, яҡшы кәйеф, яҡты ниәт менән башҡарылған эш тә, аш та уңа, тиҙәр. Шулай яйлап эшем алға китте. Машина һатып алдыҡ. Ишембайҙа ла, эргә-тирәләге ауылдарҙа ла, икмәгемдең тәмен белеп, күпләп һатып ала башланылар. Ҡала кибеттәре, береһенән-береһе уҙҙырып, заказдарын күбәйтте. Бәләкәй генә ауыл пекарняһында барыһының да ихтыяжын үтәү ауырлашҡас, Ишембайҙың үҙендә икмәк бешереү цехы асыу хыялы яралды», – ти эшҡыуар.
Ҡала ситендәге ҙур майҙанлы, иҫке генә бинаны һатып алып, бар эште яңынан башлай маҡсатлы ҡатын: цехты төҙөкләндерә, яңы ҡорамалдар менән йыһазландыра, икмәк һалыу эшен яйға һала. Ишембай ҡалаһы һәм районы хакимиәте лизинг буйынса заманса мейес һатып алырға ярҙам итә. Ҡала ерендә конкуренция ла көслө – икмәкте күпләп һәм төрләндереп бешергән хәлдә лә, сифатын кәметмәйһең, хаҡын да бер кимәлдәрәк тотаһың. Бөгөн эшҡыуар ҡаланың утыҙ һәм ун ике ауыл магазинын тәмле әпәйҙәр, бәлештәр, өй туҡмасы, һалма, пицца – бөтәһе егерме биш төр ризыҡ менән тәьмин итә. Баҙарҙа ла үҙ кибеттәре бар.
Эшһеҙлек хөкөм һөргән ауыр заманда байтаҡ кешене эшле итеүенә һөйөнә Зилә ханым. Туғандарына ла, ҡыҙҙарына ла ышаныслы терәк һәм таяныс ул. Уң ҡулы – бер туған һеңлеһе Рәйлә – предприятиеның бухгалтеры. Әсәлек хыялын ғәмәлгә ашырып, ике ҡыҙына ла юғары белем биргән. Өлкән ҡыҙы Динә Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса милеккә идара итеү комитетында эшләй. Кесеһе Гөлшат, Рәсәй дәүләт педагогия университетының политология факультетын ҡыҙыл дипломға тамамлап, әле ситтән тороп юрист һөнәрен үҙләштерә. Ғаилә бизнесының тотороҡло үҫешендә уларҙың да әһәмиәте ҙур. Бәләкәстән тормоштоң ҡыйынлығын татып үҫкәнгәлер, бәлки, бер эштән дә ҡурҡмай улар. Донъялағы сәйәсәт, иҡтисад, сәнәғәт яңылыҡтарын күҙәтеп барыу, игенгә, онға, шәкәргә хаҡтарҙы өйрәнеү, эшмәкәрлеккә яңы идеялар тәҡдим итеү – ҡыҙҙар иңендә. Шул уҡ ваҡытта әсәләренең, эшкә мөкиббән китеп, үҙен аямай башлауын күреү менән, Динә менән Гөлшат тиҙ генә диңгеҙ буйына путевка ала. Яңыраҡ ҡына улар бергәләшеп Грецияла сәйәхәттә йөрөп ҡайтҡан.
Тормошонда матди байлыҡтарға юл асҡан, аяғында ныҡлы баҫып торорға ярҙам иткән төп эшмәкәрлегенән тыш, эшҡыуар шиғыр яҙып, мәрхәмәтлек менән шөғөлләнеп, күңеленә йән тыныслығы таба. Былтыр Ишембай ҡалаһы һәм районы исеменән ул Рәсәй Ҡатын-ҡыҙ эшҡыуарҙар ассоциацияһы ойошторған «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» төбәк бәйгеһендә ҡатнашып, «Бизнес – йыл асышы» номинацияһында еңеү яулау бәхетенә эйә була.
«Донъяның хикмәттәре лә, ниғмәттәре лә сикһеҙ. Уларға юл табыу өсөн асҡыс кәрәк. Ул асҡыстың исеме – Иман. Иманың саф, намыҫың таҙа булһа, Хоҙай яҡтыртҡан юлдан бер ҡасан да тайпылмаҫһың, ҡыйынлыҡтар алдында баш эймәҫһең», – тиер ине олатайым. Өләсәйемдең доғалары һәм олатайымдың ошо һүҙҙәре күңелемде имләй, киләсәккә талпындырып йәшәтә, хәҡиҡәткә яҡынайта, тәҡдиремдән көслөрәк итә!» – ти Зилә Хәйбулла ҡыҙы, үҙенең уңыш серен асып.
Тәмле еҫе танауҙы иркәләгән, өҫтө алтынға мансылған кеүек һап-һары, күпереп бешкән икмәктәрҙе көн дә иртән кибеттәргә оҙатҡанда, оҫта ҡуллы хужабикә ошо изге эше, балаларының бәхете өсөн Хоҙайға рәхмәт уҡый. Тәбиғи әсетке ҡулланып, яҡты күңел, изге ғәмәл менән бешерелгән икмәктең тәме лә телде йоторлоҡ шул! Ысын мәғәнәһендә халҡы өсөн тырышҡан һәм уның сәләмәт киләсәген хәстәрләгән шәхес тап Зилә Бибакова һымаҡ булдыҡлы һәм йөрәкле булырға тейештер, минеңсә.
Ишембай районы.
Теги:


text:
Тартай
Тартай, тарттарт, тартар (лат. Коростель, лат. Crex crex) — сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Бик һаҡ ҡош. һирәк оса, күберәк үлән араһынан йүгереп йөрөй. Осҡанда оҙон аяҡтары һалынып бара. һырты ҡара таплы ҡыҙғылт көрән, ҡорһаҡ яғы көрән һыҙыҡлы һорғолт һары. Суҡышы һәм аяҡтары йәшкелт һары. һыу тауығынан ҡыҙғылт көрән һырты менән айырыла.
Тауышы ағас шығырлауына оҡшаған, киҫкен: «тарррт-тарррт».
Йылға буйҙарындағы, туғайҙарҙағы таллыҡтарҙа йәшәй. Селәүсен, бөжәктәр, үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ерҙә. Көрән таплы 8—10 бөртөк аҡһыл зәңгәр йәки һары йомортҡаһы була. Ҡайһы бер урында ите әсен аулайҙар.
{{|en}}


text:
Замандың үҙе кеүек башҡорт әҙәбиәте ғилеме үҫешенең төрлө саҡтары: ҡанаттарҙы нығытып, офоҡтарҙы иңләр осош-бейеклектәре; ҡайҙа йүнәлеш алырға белмәй албырғап, бер урында тапаныуҙары; бай тәжрибә туплап, һәр тарафын да күҙаллап, оло юлға сығыуҙары... Һәр нәмәгә тилбер, тырыш мәғрифәтсе ғалим М. Өмөтбаев һәм киң мәғлүмәтле, тәрән ҡарашлы
Р. Фәхретдиновтан башлап, бөгөнгә тиклем был фәндең барлыҡ йүнәлештәренә лә ярайһы уҡ яҡшы һуҡмаҡ һалынған. Ошо йәһәттән ХХ быуаттың 60 – 70-се йылдарын фәндең иң уңдырышлы, сәскә атҡан “алтын осоро” тип билдәләһәң дә, хата булмаҫ.


text:
Ҡоштарҙы мин бәләкәй сағымдан яратам. Улар менән ҡыҙыҡһынам, ситтән генә күҙәтәм. Мәҫәлән, сыйырсыҡ – бөтәбеҙ ҙә яратҡан изге ҡош. Шуның өсөн дә уларҙы һәр яҙ һайын атайым эшләп ҡуйған ояға ҡарап, түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Килеп урынлашып, һайрап ебәрһә, шатлығым эсемә һыймай. Уның һәр көн шулай төрлө-төрлө тауыш сығарып йырлауына хайран ҡалам. Ә инде бала сығарғас, инәһе менән атаһының сиратлашып ашарға ташыуын күҙәтеп, тағы ла һоҡланам. Һайыҫҡандар килеп маҙалаһа, уларҙы ҡыуып ебәрәм.
Һәр яҙ һайын ҡыр өйрәктәренең, торналарҙың беҙҙең яҡҡа килгәнен күргәнем бар. Аҡҡоштарҙы ла Ҡаҙаҡҡол ауылы эргәһендәге быуала осратырға була. Йыл да ғаиләбеҙ менән уларҙы барып күрәбеҙ. Был ҡоштарҙың матурлығына һоҡланып туйғыһыҙ! Тик шуныһы күңелде ҡыра: йылдан-йыл кәмей улар. Өс-дүрт йыл элек ете пар булһа, быйыл икәү генә килде.
Көҙ көнө ҡоштарҙың йылы яҡҡа осоуы – минең өсөн иң һағышлы мәл. Улар йөрәк өҙгөс тауыш сығарып, туп-туп булып өйрөлөп осоп киткәндән һуң, тирә-яҡ тып-тын булып ҡала. Быйыл да торналарҙың сылбыр булып йылы яҡҡа китеп барғандарын күреп, ҡул болғап оҙатып ҡалдым.
Бына һалҡын ҡыш та етте. Ҡоштарға аҙыҡ табыуы көндән-көн ауырлаша. Ошо мәлдәрҙә уларҙы бигерәк тә йәлләйем.
Ә беҙҙең мәктәптә тағараҡ эшләү буйынса конкурс үткәрелде. Һәр кем үҙе әҙерләгәнде килтерҙе, ниндәй генәһе юҡ ине! Бер нисәүһе мәктәп ихатаһына элеп ҡуйылһа, ҡалғандарын һәр беребеҙ үҙенең ишек алдына урынлаштырҙы. Минең дә тағарағым өй эргәһенә ҡуйылды. Көн дә күҙәтеп торам, еме бөтһә, өҫтәп һалам.
Тиҫтерҙәремә шуны әйткем килә, көндәр һыуытты, һалҡындар башланды. Ҡоштарҙы һаҡлайыҡ, үҙҙәренә ярҙам итәйек. Әгәр улар төрлө ҡоротҡос бөжәктәрҙе ашамаһа, беҙ ҙә бик күп зыян күрер инек. Бер ҡасан да ҡоштар беҙҙең дуҫтар икәнен онотмайыҡ.
Сөмбөл ЙОСОПОВА, V синыф уҡыусыһы.
Учалы районы, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол мәктәбе.


text:
Коробка механика Volkswagen Polo в Ханты-МансийскеВ продаже: 25
Черный Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Белый Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Серый Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Синий Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Серебристый Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Бензиновый Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Седан Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Хэтчбек Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Хэтчбэк Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Хетчбэк Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Хетчбек Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Автомат Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
, Механика Volkswagen Polo в Ханты-Мансийске
Выбор читателей:
на правах рекламы


text:
Үрге Яна һырты
Үрге Яна һырты (урыҫ. Верхоянский хребет, Верхоянская горная система, саха Үөһээ Дьааҥы сис хайата) — Саха Республикаһының төньяҡ-көнсығышындағы тау теҙмәһе.
Йөкмәткеһе
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Оҙонлоғо яҡынса 1200 км (Лена йылғаһы дельтаһынан Томпо[1] йылғаһына ҡәҙәр). Киңлеге 100 километрҙан 250 километрға тиклем.
Үрге Яна һыртының көньяҡ-көнсығыш дауамы Сетте-Дабан һырты (саха Сэттэ Дабаан) тип атала, ул рельефы һәм геологик төҙөлөшө менән айырыла. Үрге Яна һыртының төньяҡ осон Туора-Сис һәм Хараулах (саха Хара Уулаах) һырттары тәшкл итә, уларҙың бейеклеге 1000—1250 метрҙан кәмерәк. Һырттың меридиональ өлөшөндә урынлашҡан Орулган һырты (саха Орулҕан) бейек тауҙарҙан тора (уртаса бейеклеге — 2100—2300 м, иң юғары нөктәһе — 2389 м). Орулган һыртынан көнсығышҡа табан тар һәм оҙон Кулар һырты бүленеп сыға (бейеклеге — 1300 метрға тиклем)[2].
Һырт Лена һәм Алдан, Омолой, Яна һәм Индигирка йылғалары бассейндарының һыу айырғысы булып тора.
Һыртта башланған йылғалар: Мэңкэрэ, Соболоох-Майан, Үндүлүҥ, Дээнискэ, Томпо, Бытантай, Дулгалах (саха Дулҕалаах), Сартаҥ, Нельсере һ. б.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Климаты һалҡын, ҡырҡа континенталь. Уртаса температураһы: ғинуарҙа — минус 36—38°С, июлдә — плюс 12—14°С. Ҡыҫҡа йәйге осорҙа йыллыҡ тиерлек яуым-төшөм була. Иң күп яуым-төшөм (йылына 600 мм) Орулган (саха Орулҕан) һыртының көнбайыш битләүҙәрендә күҙәтелә. Күп йыллыҡ туң тау тоҡомдары бөтә урындарҙа таралған, ул тыуыш сығыуына сәбәпсе булып тора[2].
Иң бейек тау һырттарының түбәләрендә һалҡын арктик сүллек урынлашҡан. Түбәнерәк ваҡ ташлы һәм балсыҡлы тупраҡта һирәк-һаяҡ тау-тундра үҫемләктәре барлыҡҡа килә, тағы ла аҫтараҡ улар кедр слатнигы, түшәлмә ҡайын, ҡыуаҡлы ерек һәм поляр тал менән алышына. Һырттың көньяғында тау битләүҙәренең түбәнге өлөшө (800—1200 метрға тиклем) ҡарағас урмандары менән ҡаплаған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Алдан йылғаһының уң ҡушылығы
- ↑ 2,0 2,1 Үрге Яна һырты — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Обручев С. В. Объём и содержание понятий «Хребет Черского» и «Верхоянский хребет» // Известия Государственного географического общества. 1937. Т. 69. Вып. 4. С. 512-536.
- Нижняя Лена. Верхоянский хребет (физическая карта, масштаб 1:2 500 000) // Национальный атлас России — М.: Роскартография, 2004. — Т. 1. — Б. 258—259. — 496 б. — 3000 экз. — ISBN 5-85120-217-3.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Үрге Яна һырты — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә


text:
«Башҡортостан ҡыҙы» журналының февраль һаны йырсылар һәм эшлекле ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында бәйән итә
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан ҡыҙы» журналының 2015 йылдағы икенсе һаны донъя күрҙе. Февраль һанына күҙәтеү тәҡдим итәбеҙ.
«Яныбай Хамматовтың фәрештәләре» тигән баш аҫтында билдәле әҙиптең тыуыуына 90 йыл тулыуға ҡарата уны иҫән сағында ҡәҙерләгән һәм үҙе үлгәс тә яҡты хәтерен һаҡлап, ижадын киң ҡатлам уҡыусыларға еткергән, тәржемә иткән гүзәл заттар – ҡатыны, ҡыҙы һәм ейәнсәре хаҡында. Мәҡәлә Яныбай Хамматовтың ейәнсәре Алһыу Әнүәр ҡыҙы Хамматованың ижад һәм күңел донъяһына сәйәхәт рәүешендә яҙылған.
Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш кардиологы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, медицина фәндәре кандидаты Ирина Николаева менән әңгәмә «Йөрәк менән шаярмайҙар» тип атала.
Нурия Килмөхәмәтованың «Алатау ҡыҙы Флүзә» тип исемләнгән мәҡәләһе Ишембай районы Ҡолғона ауылынан сыҡҡан ябай ҡыҙҙың нисек итеп ҙур вазифаларға үрләүе һәм ҡаҙаныштарға өлгәшеүен һөйләй. Һүҙ – «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең акционер капиталы һәм мөлкәте идаралығы етәксеһе Флүзә Хәсәнова хаҡында.
Роза Аккучукова – ике быуат киҫемендәге башҡорт йырсылары араһында иң билдәлеләренең береһе. Уның тормош һәм ижад юлы хаҡындағы мәҡәлә лә «Башҡортостан ҡыҙы»ның февраль һанында донъя күрә.
Февраль һанының тышлығын наҙлы, өлгөр ҡыҙ Ынйы Иҙелбаева биҙәй. Яҙыусылар нәҫеле ебен дауам иткән был һылыуҙың маҡсаттары ныҡлы, ниәттәре изге. Уның менән һеҙҙе журналда Гөлнара Хәлфетдинова таныштырыр. Журналист Альмира Кирәеваның мәҡәләһе Стәрлетамаҡ ҡалаһының билдәле эшҡыуары «Гөлинур» затлы тундар хужабикәһе, йомарт хәйриәсе, тынғыһыҙ йәмәғәтсе Гөлинур Янсаева хаҡында.
«Атайлы бала арҡалы» рубрикаһында фронтовик яҙыусы Әмир Моратовтың ҡыҙы Гөлсирә Иҙрисова ҡәҙерле атаһы тураһында иҫтәлектәре менән уртаҡлаша.
«Башҡортостан ҡыҙы»ның февраль һанында республика әҙиптәренең әҫәрҙәре баҫылған. Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримовтың шиғри шәлкеме гүзәл затҡа һоҡланыу, уны яратыу менән мөлдөрәмә. Шиғриәтебеҙҙең сағыу йондоҙо Тамара Ғәниева һуңғы осорҙа проза өлкәһендә лә бил нығыта. Әҙибәнең «Серле көршәк» тип аталған хикәйәһе журнал уҡыусылар күңеленә хуш килер, тип уйлайбыҙ.
«Ғүмер бүләк итәм», «Ҡаршы сығып ал», «Әсәйемдең аҡ күлдәге», «Яҙмыштарҙан һин бит көслөрәкһең», «Тарат әле моңһоу уйҙарымды» китаптары аша замандашыбыҙҙың зиһененә үтеп ингән яҙыусы Хәйҙәр Тапаҡов менән әңгәмә лә ғаиләләге татыулыҡты нисек булдырырға, нисек ысын ир-егет тәрбиәләргә тигән көнүҙәк һорауҙарға арналған.
Журналда «Ҡорамасылар бәйге»һенә ебәрелгән эштәрҙең сағыу һүрәттәре лә урын алған. «Йөрәк дәрестәре» рубрикаһында йәр һайлау нескәлектәренә төшөнөргә мөмкин. «Ҡулыңдан һөйөн» рубрикаһында эшлекле ханымдарға Сайма Хәсәнова тәҡдим иткән күлдәк өлгөләре бирелә. Көршәктә бешерелгән аштар тәмле лә, файҙалы ла. Уларҙы әҙерләү серҙәре хужабикәләрҙең хәтер янсығына ярап ҡалыр.
Февраль һанында «Башҡортостан ҡыҙы» үткәргән лотерея йомғаҡтары ла баҫыла. Телевизор, мультибешергес, фен, үтек, һәм баҫмаға ярты йыллыҡ яҙылыуҙы отҡан уҡыусыларыбыҙ исемлектә үҙҙәрен күреп һөйөнөр тип ышанабыҙ, тип хәбәр итте журналдың баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева.


text:
Өфөлә Вәсилә Фәттәховаға һәйкәл асыу: йырсы яҡындарын һәм табыныусыларын йәнә бергә йыйҙыФото: Олег Яровиков
Өфөлә Вәсилә Фәттәховаға һәйкәл асыу: йырсы яҡындарын һәм табыныусыларын йәнә бергә йыйҙы
Өфөлә Вәсилә Фәттәховаға һәйкәл асыу: йырсы яҡындарын һәм табыныусыларын йәнә бергә йыйҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 26 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн Өфөлә ваҡытһыҙ арабыҙҙан киткән башҡорт һәм татар эстрадаһы йондоҙо Вәсилә Фәттәховаға ҡәбер ташы асылды. Сараны тормош иптәше Илгиз һәм йырсының яҡындары ойошторған. V хәрефе рәүешендәге (исемендәге беренсе хәреф) ҡара гранит һәйкәлгә уның киң билдәле портреты төшөрөлгән.
Асыу тантанаһына уның коллегалары һәм дуҫтары — билдәле йырсы Айҙар Ғәлимов, продюсер Радмир Усаев, Татарстандың эстрада йырсылары Ландыш Ниғмәтйәнова, Мөнир Рахмаев, уның ижадын һөйөүселәр йыйылды.
«Ул саҡта Вәсилә менән бәхилләшеү барыһы өсөн дә көтөлмәгән хәл булды, хәҙер беҙ быны аңлайбыҙ. Һәйкәл тереләргә, киләсәк быуындарға кәрәк, шуға күрә Илгизгә, алыҫтан килгән дуҫтарыма, коллегаларыма рәхмәтлемен, — тине Айҙар Ғәлимов. — Вәсилә ҡыҫҡа, әммә ҡайғы-шатлыҡ менән тулы сағыу ғүмер юлы үтте. Күп кенә сағыу мәлдәрен күрҙем, ул тормошто, сәнғәтте, ижадты яратты, ижад итте, шуның менән йәшәне, ул бик талантлы ине. Бөтә йырҙарын да башҡарып өлгөрмәне, ләкин йырланғаны мәңге йәшәйәсәк».
Айҙар Ғәлимов Вәсилә Фәттәхованың ғаиләһен һәм балаларын яратыуын, һәм иң үкенеслеһе — уларҙы үҙе тәрбиәләп үҫтерә алмаясағын билдәләне.
«Вәсиләнең арабыҙҙан китеүе коллегаларын, йәштәштәрен ғүмер, үҙе, һөнәребеҙ, ошо еңел булмаған тормошта һәм өлкәлә бергә булыу хаҡында уйланырға мәжбүр итте. Уның йырҙары бөгөн генә түгел, киләсәк быуындарға ла кәрәк. Рәхмәт, Вәсилә», — тип тамамланы һүҙен йырсы.
«Уның йырҙары һәр саҡ моңло булды. Ул гел тере тауышҡа йырланы. Вәсилә асыҡ, изге күңелле кеше, һөйөклө ҡатын һәм әсәй булып иҫтә ҡалды. Ул ысын мәғәнәһендә мөхәббәтле ҡатын-ҡыҙ ине», — тине йырсының коллегаһы Мөнир Рахмаев.
Танылған йырсы, Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы, «Тыуған яҡ» хитын башҡарыусы Вәсилә Фәттәхова 2016 йылдың ғинуарында бала тапҡандан һуң өҙлөгөп, вафат булды. Уға 36 йәш ине, уның ике балаһы ҡалды.


text:
Һәр тѳйәктең үҙ тарихы
Ҡоҙғон-Әхмәрҙән Әзекәй ауылына барған юл эсендә “Кергеҙе тауы” ята. Был тауға “Кергеҙе” исеме тиккә генә бирелмәгән. Атайым Ғәлиулла Ишмѳхәмәт улы (1918 йылғы, хәҙер мәрхүм) һѳйләүе буйынса, ошо тауҙарҙа, ҡасандыр, башҡорттар менән ҡырғыҙҙар араһында ҡаты алыш булған. Һуңынан был урынды “Ҡырғыҙҙар-Киргизы-Кергеҙе” тип атап йѳрѳтә башлайҙар. Тарихсыларыбыҙ раҫлауынса, ҡаҙаҡтарҙыҙы элек башҡорттар ҡырғыҙҙар йәки ҡырғыҙ-ҡайсаҡтар тип йѳрѳткәндәр. Ҡырғыҙҙар баҫҡынсылыҡ менән шѳғѳлләнгәндәр. Кѳнъяҡтан күрше булғас, йыш ҡына Урал тауҙарына ла һѳжүм иткәндәр. Шуға ла башҡорттар рус дәүләтселегенә ҡушылып, яҡлаусы, ҡурсалаусы табырға тырышҡандарҙыр, моғайын. Башҡорттар менән ҡырғыҙҙар араһындағы һуғыш тураһында М.Ф. Чурко “Исторические очерки Тамъян-Катайского кантона” (Ѳфѳ, 1927) китабында яҙа. Китапта һѳйләнгән ваҡиғалар “Кергеҙе тауы” на тѳбәп әйтелмәһә лә, урындағы халыҡ хәтерендә ҡырғыҙҙар менән алыштың ысынлап та булыуын иҫбатлай. Ҡырғыҙҙарҙың баҫҡынсы булыуы, башҡорт ырыуҙарын Урал тауҙарына ҡыҫырыҡлауы асыҡ тѳҫмѳрләнә.
Әлеге ваҡытта “Кергеҙе тауы” битендә ҡала халҡының “Ченовка” гараждар кооперативы урынлашҡан. Уның янында шәхси асфальт-бетон етештереү ҡоролмаһы тѳҙѳлѳп ята.
“Ѳфѳ юлы”
Беҙҙең ауылдан саҡ ҡына ѳҫтәрәк бер юл үтә. Ул юл - “Ѳфѳ юлы” (“Уфимская дорога” ) тип атала.
Атайым мәрхүм һѳйләүенсә, йәнәһе “Әбей батша” (1762 йылда тәхеткә ултырған Екатерина 2) Белорет заводынан Ѳфѳгә тиклем юл тѳҙѳргә бойора. Ул юл беҙҙең ауыл аша ары Әрипҡол, Ғәҙелша, Илмәш, Бирҙеғол ауылдарынан үтә.
“Ѳфѳ юлы” тураһында тарихсылар ҙа яҙҙы. Мәҫәлән, был хаҡта Р.З. Йәнғужин, Ф.Ғ. Хисаметдинова авторлығында 2007 йылда сыҡҡан “Коренные народы России. Башкиры” тигән китапта табырға була.
Әлбиттә, бындағы әҫәрҙәрҙә һүҙ 19 быуат урталарындағы ваҡиғалар тураһында бара. Ысынлап та, Белореттан Ѳфѳгә тура юл тѳҙѳлѳүѳ мѳмкин, һуңынан Верхнеуральск ҡалаһына тиклем оҙайтыуҙвары ихтимал. Ѳфѳгә тура юл күбеһенсә Ҡатай волосына ҡараған ауылдар аша үткәнлектән, юлды хеҙмәтләндереү ҙә ошо волос халҡына йѳкмәтелә. Нисек кенә булмаһын, юл эсендә ятҡан ауылдарға бик уңайлы булып сыға. Ауылдарҙың экономик хәлен яҡшыртыуға ла булышлыҡ итә. Дини белем алырға теләүселәр ѳсѳн, бигерәк тә уңайлы шарттар тыуҙырыла. Ул ваҡытта Ҡоҙғон-Әхмәр ауылы дини яҡтан кѳслѳ ауылдарҙың береһе була. Дини белем алырға телүселәр күбәйә. Шулар иҫәбенә Бирҙеғол ауылынан Сәлимгәрәй менән Сәитгәрәй Ғәлиастановтар ҙа инә. Улар тәүге дини һабаҡты беҙҙең ауылда алһалар, һуңынан Троицк ҡалаһында Зәйнулла ишан Рәсүловтың “Рәсүлиә” мәҙрәсәһендә уҡып ҡайталар һәм тирә-яҡҡа исеме таралған кѳслѳ дин әһелдәре булып китәләр. Ҡайһылары ауылда тѳпләнеп ҡалалар. Шуларҙың береһе – Бимрҙеғол ауылында йәшәгән Бәҙретдин Юлдашбаев. Уның ауылда әлек лә вариҫтары бик күп.
“Алтын ҡойо”
Тағы бер тарихи әһәмиәткә эйә булған урын тураһында һѳйләп үтке килә. Ул “Алтын ҡойо” тигән урын. Ерле халыҡ телендә “ҡойо” тип һыуҙың ағып сыҡҡан урынын әйтәләр. “Ҡотоҡ”, “ҡоҙоҡ”, “шишмә башы” тип тә йѳрѳтәләр.
Ғәлиулла Ишмѳхәмәт улы әйтеүенсә, Октябрь революцияһына (1917 йылға) тиклем был урында француздар алтын йыуған. “Беҙ бәләкәй саҡта ҡойо тирәһендә алтын йыуған улаҡтар тулып ята торғайны”, - тип иҫкә ала торғайны атайым мәрхүм.
Тарихсыларыбыҙ яҙыуынса, Кѳнъяҡ Уралда француздарҙың “Урал-Волга металлургтар йәмғиәте ойошторола”. Был турала А. Ткачевтың “Белорецк: страницы истории.” беренсе китабында яҙылған.
Бына ошо йәмғиәт алтын сығарыу, йыуыу эше менән шѳғѳлләнгән дә инде, күрәһең. “Алтын ҡойо” биләмәһе Октябрь революцияһына тиклем Ҡоҙғон-Әхмәр ауылы халҡының ерҙәре һаналған.
Алтын сығарыу эшендә эшләр ѳсѳн белгестәрҙе Франциянан алып килгәндәр. Тик 1917 йылғы революция был эште туҡтатырға мәжбүр итә.
“Алтын ҡойо” , “Ѳфѳ юлы” эсендә ята, йәғни Белорет ҡалаһынан Ҡоҙғон-Әхмәр ауылына барғанда Ҡара йылға ауылы тапҡырында, “Аҡ балсыҡ” карьеры эргәһендә урынлашҡан. Әйткәндәй, ҡасандыр Белорет металлургия комбинатының кирбесэшләү цехы ѳсѳн тәғәйенләнгән “Аҡ балсыҡ” карьеры әле лә бар. Хәҙер уның балсығын кешеләр дауаланыу ѳсѳн ҡуллана.
Үткән быуаттың 80-се йылдар башында “Алтын ҡойо” биләмәһендә Белореттың юл тѳҙѳү һәм ремонтлау, йәшелләндереү (РСУ ДОР) идаралығының ауыл ярҙамсы хужалығы урынлашҡайны. Хәҙер инде ул да күптән ябылды.
Ф. Шәйәхмәтов.
Ҡоҙғон-Әхмәр ауылы.


text:
Һуңғы йылдарҙа эскелектең өлкәндәр араһында ныҡ таралыуы, улай ғына ла түгел, балалар һәм үҫмерҙәр алкоголизмы тигән төшөнсә барлыҡҡа килеүе бик аяныслы хәл. 15 – 16 йәшлектәрҙең республикала был хроник ауырыу буйынса иҫәптә тороуы ҡот осҡос бит. Кем ғәйепле һуң бында?
Күп нәмә ғаиләнән килә. Тыуған көндәр, бүтән табындар иҫерткес эсемлекһеҙ үтмәй тиерлек. Матур теләктәр теләгәс, бокалдарҙы сәкәштереп тороп эсеп ебәреү шул тиклем ғәҙәти күренешкә әйләнгән. Ә балалар өлкәндәр менән гел бер табында. Элек, беҙ бәләкәй саҡта, берәй әхирәте килеп, самауыр ҡайнатып, сәй эсеп, һөйләшеп ултырғанда ла әсәй беҙҙе ымы йәки ҡулының хәрәкәте менән генә ҡыуып ебәрә торғайны, мәжлескә яҡын барыу ҡайҙа ул! Шулай хатта өлкәндәрҙең ниҙәр һөйләшкәнен тыңлау ҙа тыйылды. Ләстит тыңламағыҙ, һөйләмәгеҙ, ти торғайнылар.
Ә хәҙер үҙҙәре үк балаларын бер өҫтәл артында ултыртып тороп сәкәштереп эсергә өйрәтәләр. Яйы ла сығып тора бит әле – бына нисә йыл инде магазин кәштәләрендә балалар шампан шарабы, шуның шешәһенә оҡшаш һауытҡа һалынған, әллә ҡайҙан үҙенә ылыҡтырып торған төҫлө һүрәтле эсемлектәр тулып ултыра. Мә, алығыҙ, балаларығыҙҙы ла эсергә өйрәтә тороғоҙ, тип сығарғандар инде уларҙы. Айырыуса Яңы йыл алдынан күбәйә был эсемлектәр. Градусы булмаһа ни: уның ҡарауы, бала-сағаның ҡулы рюмка тоторға өйрәнә тора, үҙен психологик яҡтан әҙерләй. Саҡ ҡына ҙурайҙымы, һыраға күсәсәк, шунан – араҡыға. Ә уны етештереүселәр өсөн был бик кәрәк, сөнки ошолай итеп киләсәккә һатып алыусылар әҙерләйҙәр. Үҙҙәре лә эсергә яратҡан өлкәндәр был турала артыҡ уйланып тормай шул.
Эйе, белеп торабыҙ, атай-әсәйҙәрҙең эскелеге арҡаһында күп ҡыҙҙар һәм малайҙар иреш-талаш күреп, ҡайһы берҙәре хатта үҙҙәре лә ҡыйырһытылып, туҡмалып йәшәргә мәжбүр. Ярай ҙа ваҡытында йәмәғәтселек аяныслы хәлдәрен белеп ҡалһа. Социаль хеҙмәткәрҙәр уларҙы шундай тормоштан йолоп алып, ваҡытлыса приюттарға урынлаштыра. Атай-әсәйҙәре тере килеш балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр ҙә күп. Алма ағасынан алыҫ төшмәй, тиҙәр. Шулай ҙа ундай әсәйҙәрҙең, атайҙарҙың ҡылығынан үрнәк түгел, ә ғибрәт алып, иҫерткес эсемлектәргә ҡарата кире ҡарашта булып үҫеү һәр баланың үҙенән тора ул. Шайтан ағыуының кешене ниндәй түбәнлеккә төшөрөүен күрәбеҙ, беләбеҙ бит.
Элегерәк күберәк малайҙар эскелеккә бирелһә, хәҙер ҡыҙҙар араһында ла күҙәтелә. Әлбиттә, имен булмаған ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән үҫмерҙәр иҫерткес эсемлекте лә татып ҡарай. Тәртипле генә тиҫтерҙәрен, синыфташтарын да ҡотортоп, үҙҙәре артынан эйәртергә генә торалар. Хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләгән хеҙмәткәрҙәр әйтеүенсә, хәҙер үҫмерҙәр йыш ҡына аулаҡ урындарҙа йыйылышып, спиртлы эсемлектәр менән тыуған көн йәки берәй байрамды билдәләргә әүәҫләнеп алған икән. Һаҡ булырға, ундай ергә саҡырыуҙарҙан баш тартырға кәрәк. Юғиһә, бәләгә тарыуыңды көт тә тор. Көҙөн баш ҡалала шундай йыйылыштың бер үҫмер ҡыҙ өсөн бик күңелһеҙ тамамланыуы тураһында ишеткәнһегеҙҙер. Нимә яҡшы, нимә насар икәнен һеҙгә аңлатып тороу кәрәкмәй. Үҙегеҙ ҙә беләһегеҙ. Әҙәп, әхлаҡ, бәхет төшөнсәләре йәнәш йөрөгәнен иҫегеҙҙән сығармағыҙ.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Страница 10
Һуғыш бөттө. Һуғыш дауам итә…
Новости / Сәйәсәт // 10-05-2013, 10:45
Ҡырын эш ҡырҡ йылдан һуң да беленә, тигәндәй, әллә ҡасанғы эштәрең өсөн бөгөн килеп яуап тоторға ла тура килгеләй. Ошо көндәрҙә заманында Освенцимда һаҡсы булып торған 93 йәшлек ҡарт Германияның Баден-Вюртемберг ерендә ҡулға алынған, имеш. Освенцим тигән һүҙ айырыуса оло быуынға яҡшы таныш. Эйе, ул Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Польша биләмәһендә урынлашҡан концлагерҙар комплексы була. Икенсе төрлө Аушвиц тип тә атағандар. Дүрт йыл эсендә унда 1 300 000 самаһы тотҡон язалап үлтерелгән, шуларҙың бер миллионға тиклеме йәһүд булған. Ысынында был һандарҙың күпкә артыҡ булыуы мөмкин....
Донъялағы иң ҡурҡыныс юлдан кем йөрөй?
Новости / Сәйәсәт // 26-04-2013, 12:23
Донъя аҡылдан яҙған. Ошо һөйләм һуңғы арала йыш ишетелә түгелме ул? Әлбиттә, ул ҡайһылыр мәлдә битарафыраҡ интонация менән яңғырай, бәғзеләр нисектер ҡыуанған кеүек әйтә. Әммә һөйләмдең мәғәнәһе шул уҡ ҡала. Бәлки, аҡылдан шашыуҙа тотош донъяны ғәйепләү дөрөҫ тә түгелдер. Бәлки, айырым кешеләрҙе атарғалыр. Мәҫәлән, көпә-көндөҙ ил бюджетын талаған ҡайһы бер чиновниктарҙы исемләп һанарғалыр. Хәйер, бөгөн улар әҙме-күпме әйтелә лә башланы инде. Анауы Бостон марафонында теракт яһаған ағалы-ҡустылы Царнаевтарҙы аҡылында тип кем әйтһен. Шулай ҙа уларҙың кем ҡулындалыр бәйле ҡурсаҡ булыуы ла бар бит әле. Бығаса сағыштырмаса тыныс ҡына йәшәп ятҡан Белгород ҡалаһы үҙәгендә атыш ойошторған Сергей Помазунды нисек атарға бынан ары?...
Ҡайҙарға осаһың һуң һин, аҡса?!
Новости / Сәйәсәт // 19-04-2013, 10:32
йәки Йәнә бер тапҡыр коррупция шау-шыуҙары тураһында
Һүҙ аҡсаға ҡағылышлы буласаҡ, тип ниәтләгәс, шуныһын әйтеп үтмәй булмай – беҙҙең Дәүләт Думаһының 447 депутаты ошо көндәрҙә былтырғы йыл килемдәре тураһында декларация бирҙе. Бөгөн шул мәғлүмәтте бәғзеләр ҡыҙыҡһынып уҡый, ә ҡайһы берәүҙәргә – булды ни ҙә, булманы ни. Беҙ ул мөхиттән ны-ыыҡҡ алыҫбыҙ, ти күптәр. Билдәле булыуынса, “халыҡ ярҙамсылары”, ысынлап та, ғәм халыҡҡа ярҙам итерлек хәлдә. Хатта ҡайһы бер мәғлүмәт саралары “иң бай” һәм ”иң ярлы” депутатты асыҡлап та ҡуйған....
Һүҙ аҡсаға ҡағылышлы буласаҡ, тип ниәтләгәс, шуныһын әйтеп үтмәй булмай – беҙҙең Дәүләт Думаһының 447 депутаты ошо көндәрҙә былтырғы йыл килемдәре тураһында декларация бирҙе. Бөгөн шул мәғлүмәтте бәғзеләр ҡыҙыҡһынып уҡый, ә ҡайһы берәүҙәргә – булды ни ҙә, булманы ни. Беҙ ул мөхиттән ны-ыыҡҡ алыҫбыҙ, ти күптәр. Билдәле булыуынса, “халыҡ ярҙамсылары”, ысынлап та, ғәм халыҡҡа ярҙам итерлек хәлдә. Хатта ҡайһы бер мәғлүмәт саралары “иң бай” һәм ”иң ярлы” депутатты асыҡлап та ҡуйған....
«Артайыҡ. Рустар, татарҙар, башҡорттар…»
Новости / Сәйәсәт // 12-04-2013, 11:29
Рәсәй Президенты Владимир Путин халыҡ һаны өсөн борсола, ә Көнбайышта хәлдәр нисек?
Беҙҙең Президентты нишләп ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙ заты яратмай икән? Шундай һорау тыуҙысы. Былтыр “Пусси Райт” (“Pussy Riot”) төркөмө ҡыҙҙарынан өсәү Ҡотҡарыусы Христ ҡорамында уға ҡаршы акция үткәреп, ике йылға хөкөм ителгәйне (аҙаҡ берәүҙәренә хөкөмдө шартлыға күсерҙеләр), был юлы сит илдә, теүәлерәге, Германияла алйот бисәләр мыҫҡыл итеп маташты. Белеүегеҙсә, Владимир Путин Германияға эш сәфәрендә был ил канцлеры Ангела Меркель менән сәнәғәт йәрминкәһенә барған....
Беҙҙең Президентты нишләп ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙ заты яратмай икән? Шундай һорау тыуҙысы. Былтыр “Пусси Райт” (“Pussy Riot”) төркөмө ҡыҙҙарынан өсәү Ҡотҡарыусы Христ ҡорамында уға ҡаршы акция үткәреп, ике йылға хөкөм ителгәйне (аҙаҡ берәүҙәренә хөкөмдө шартлыға күсерҙеләр), был юлы сит илдә, теүәлерәге, Германияла алйот бисәләр мыҫҡыл итеп маташты. Белеүегеҙсә, Владимир Путин Германияға эш сәфәрендә был ил канцлеры Ангела Меркель менән сәнәғәт йәрминкәһенә барған....
Киттек, күрше, офшорға
Новости / Сәйәсәт // 5-04-2013, 11:45
йәки Рәсәй капиталын ситкә сығарыу бизнесҡа һәм түрәләргә уңайлы
Шулай бер көн күҙ осона 1917 йылға тиклемге осорҙағы хеҙмәт хаҡтары тураһындағы мәғлүмәт килеп эләкте. Белгестәр уларҙы беҙҙең көндәргә тура килтереп иҫәпләгән. Мәҫәлән, Рәсәйҙә эшсенең уртаса хеҙмәт хаҡы 37,5 һум булған. Шул саҡтағы батша һумдары курсының әлеге ваҡытҡа нисбәте менән әйләндереп-тулғандырып һанағанда, был сумма “беҙҙеңсә” 48 мең һумдан саҡ ҡына ашыу килеп сыға икән. Урам һепереүсе 18 һумға эшләгән....
Сит илде өҫтөн күрһәләр ҙә, мәле еткәс, Ватан иҫкә төшә
Новости / Сәйәсәт // 29-03-2013, 11:55
Билдәле шағирыбыҙ Әнғәм Атнабаевтың “Төш” тигән шаярыу ҡатыш яҙылған шиғырынан юлдар иҫкә төштө әле:
…Эй, данлайҙар мине, эй, маҡтайҙар,
Портреттар тыңлап көнләшә.
Кеше үҙенең бөйөк икәнлеген
Ҡайҙан белер ине үлмәһә?
...
…Эй, данлайҙар мине, эй, маҡтайҙар,
Портреттар тыңлап көнләшә.
Кеше үҙенең бөйөк икәнлеген
Ҡайҙан белер ине үлмәһә?
...
Утрау байҙарҙы ултырта яҙҙы
Новости / Сәйәсәт // 22-03-2013, 12:03
йәки Байҙар ҙа илай торған ваҡыт әллә яҡынлаша инде?
Ниңә ундай аҙым яһарға булғандарҙыр? Красноярск крайының Абан районындағы “Берҙәм Рәсәй” ағзаларын әйтәм. Партиянан бер юлы 50-ләп кеше сыҡҡан дабаһа. Халыҡ һайлап ҡуйған депутаттар былай ғына ишекте шарт ябып сығып китмәгән, ә Премьер-министр Дмитрий Медведевҡа асыҡ хат та яҙып һалғандар икән....
Тыйылған емеш татлы, тигәндәй
Новости / Сәйәсәт // 15-03-2013, 12:07
Төрлө илдәрҙең ҡанундары ла төрлөсә. Араларында ғәләмәт йәтештәре һәм унан да бигерәк аптыратҡыстары осрай. Беҙҙең “яратҡан” Америкалағы закондарҙың да айырып ҡарай торғандары бихисап. Тыйылған күренеш-хәлдәр тураһындағылар иғтибарҙы йәлеп итте әле. Ҡушма Штаттарҙың айырым ҡалаларына ғына хас ҡанун-ҡағиҙәләр көлкө лә тыуҙыра, “Их, беҙҙә шулай кәрәк”, – тигән уй ҙа килә башҡа....
Ҡатын-ҡыҙҙың ҡоралы бер ҡасан да күҙ йәше булмаған
Новости / Сәйәсәт // 8-03-2013, 13:52
Шундай фекер киң таралған: ирҙәр − донъя тотҡаһы, ҡатын-ҡыҙ шул донъяны тулыландыра. Был фекер ентекле тикшереп әйтелгән, имеш. Әммә… бөгөн киреһенсәрәк тә тойолоңҡорай. Һәр хәлдә, әлеге ваҡытта барлыҡ тармаҡта, өлкәлә һәм һөнәрҙә ҡатын-ҡыҙ ир-егеттең артына йәшенмәгән, ә күп кенә осраҡта янында бара, ышаныслы аҙымдар менән уҙып киткәне лә бар....
Америка менән Рәсәй араһында “һалҡын һуғыш” тоҡаныуы “Дима Яковлев законы”на бәйле булырмы?
Новости / Сәйәсәт // 1-03-2013, 11:08
йәки Рәсәй етемдәренә ҡайҙа йәшәү уңайлыраҡ?
Белеүегеҙсә, үткән аҙнала РФ Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев океан аръяғы илдәренә, йәғни Бразилия, Куба яҡтарына сәфәр ҡылғайны. Был тарафтарҙа йөрөгәс, әлбиттә, унан Рәсәй һәм АҠШ мөнәсәбәттәре хаҡында ла һорамай ҡалманылар. Белергә теләгәндәре бөгөн ике дәүләт араһында яңынан тоҡанырға торған “һалҡын һуғыш” ихтималлығы тураһында булды. Дмитрий Анатольевич әйтеүенсә, бындай һуғышҡа бер ниндәй ҙә нигеҙ юҡ һәм ике яҡ та кәрәкле мәсьәләләрҙе берлектә хәл итергә һәләтле.
...


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Рәсәй Журналистар союзының 100 йыллығына «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә. 2018 йыл Рәсәй Журналистар союзының йөҙ йыллығы менән иғтибарға лайыҡ. Ул 1918 йылдың 13 ноябрендә Совет журналистарының беренсе съезында ойошторола. Шуның менән бәйле Башҡортостан Журналистар союзы, Тыва коллегаларының башланғысын күтәреп, «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» темаһына конкурс иғлан итте.
«Бөгөнгө көнгә Башҡортостан Журналистар союзының конкурс комиссияһына 10-дан ашыу материал тапшырылған, — тип һөйләне Башҡортостан Журналистар союзы консультанты Мәүлиҙә Яҡупова. — Һөнәрҙәштәребеҙҙең әүҙемерәк булыуҙарын һәм журналистикаға нисек килеүҙәре, яҙмыштың һәм профессияның нимә менән осраштырғаны, ниндәй фәһем алыуҙары, тормошта кемдәр менән осрашҡандары хаҡында уртаҡлашыуҙарын, сығарылыш имтихандары алдында торған, «тормош хаҡында фекер йөрөткән үҫмергә» кәңәш биреүҙәрен һорайбыҙ». Ғаризалар 2018 йылдың 1 июненә тиклем ҡабул ителә.


text:
Ҡыҙыл Байраҡ ордены
Ҡыҙыл Байраҡ ордены, (урыҫса Орден Красного Знамени). ВЦИК декреты менән 1918 йылдың 16 сентябрендә Граждандар һуғышы ваҡытында Совет Рәсәйендә булдырылған. Тәүге исеме — Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены Граждандар һуғышы ваҡытында ошондай уҡ ордендар башҡа Совет республикаларында ла булдырылған. 1924 йылдың 1 авгусында Совет республикаларының бөтә ордендары СССРҙың дөйөм ордены — Ҡыҙыл Байраҡ ордены итеп үҙгәртелә.
Ҡыҙыл Байраҡ ордены, хәрбиҙәрҙең тәҡдиме буйынса, һуғыш ваҡытында айырыуса батырлыҡ, фиҙәҡәрлек һәм ҡыйыулыҡ күрһәткән кешеләрҙе, хәрби частәрҙе, хәрби караптарҙы, хәрби берләшмәләрҙе бүләкләү өсөн булдырыла. Был хәрби орден менән СССР Оборона министрлығы органы булған «Красная звезда» гәзите, Ленинград, Ташкент, Волгоград, Севастополь һәм башҡа ҡалалар бүләкләнгән.
Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән тәүге бүләкләнеүселәр:
- 1-се орден — Василий Константинович Блюхер;
- 2-се орден — Иван Фёдорович Федько;
- 3-сө орден — Иосиф Виссарионович Сталин.
Климент Ворошилов Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән алты тапҡыр, Василий Блюхер — биш тапҡыр бүләкләнә.
1930 йылда Ленин ордены булдырылғанға тиклем Ҡыҙыл Байраҡ ордены йәш Совет дәүләтенең иң оло бүләге була.
Орден тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ордендың уртаһында аҡ эмаль менән ҡапланғын түңәрәктә алтын ураҡ һәм сүкеш урынлашҡан. Түңәрәк үҙе алтын лавр таж менән уратылған. Түңәрәк аҫтына ҡыҙыл йондоҙ, уның аҫтына сатрашланғын ҙур сүкеш, һабан, факел һәм ҡыҙыл байраҡ урынлашҡан. Ҡыҙыл байраҡта «Пролетарии всех стран соединяйтесь!»тигән яҙыу бар. Ордендың ситен уратҡан алтын лавр тажда «СССР» тигән яҙыулы ҡыҙыл таҫма урынлашҡан. Ҡыҙыл Байраҡ ордены көмөштән эшләнә. Ордендың бейеклеге — 40 мм, киңлеге — 36,3 мм. Беренсе Ҡыҙыл Байраҡ ордендары ҡыҙыл таҫма өҫтөнә тағып йөрөтелгән. Һуңыраҡ ситтәрендә тар һәм уртаһында киң аҡ һыҙат төшөрелгән ҡыҙыл таҫмаға уратылған биш мөйөшле нигеҙгә эленгән.


text:
Өфөлә Бөтә донъя спорт уйындары үтәсәк
2021 йылда Өфөлә Бөтә донъя спорт уйындарын үткәреү планлаштырыла. Был хаҡта Ағиҙел ҡалаһы халҡы менән осрашыу барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Республика Президенты билдәләүенсә, Бөтә донъя спорт уйындары – Олимпия уйындарына оҡшаш, тик уларҙың программаһына олимпия уйындарына индерелмәгән спорт төрҙәре инә. Бөгөнгө көндә олимпия уйындарына индерелгән 45 спорт төрө теркәлгән, ә Бөтә донъя спорт уйындары программаһына 100-гә яҡын спорт төрөн индереү планлаштырыла.
Рөстәм Хәмитов Бөтә донъя спорт уйындарын үткәреү перспективалары тураһында Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевҡа уның Башҡортостандың баш ҡалаһына визиты барышында хәбәр иткән. Шулай уҡ республика Президенты ил башлығын алдағы ике-өс һәм хатта ун йылға төбәк пландары менән таныштырған. Рөстәм Зәки улы фекеренсә, ил Президентының беҙгә визиты федераль үҙәктең республикаға ҡарата яҡшы мөғәмәләлә булыуы хаҡында һөйләй.


text:
Фото:
БР Хөкүмәте, Яңы проекттарҙы ғәмәлгә ашырыу буйынса стратегик инициативалар агентлығы һәм «Эшлекле Рәсәй» ойошмаһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды
Фото:
8 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Хөкүмәте, Яңы проекттарҙы ғәмәлгә ашырыу буйынса стратегик инициативалар агентлығы һәм «Эшлекле Рәсәй» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, агентлыҡтың генераль директоры Андрей Никитин һәм йәмәғәт ойошмаһы президенты Александр Галушка ҡул ҡуйҙы.
Килешеү Рәсәй Федерацияһы субъекты башҡарма власть органдарының төбәктә уңайлы инвестицион мөхитте тәьмин итеү буйынса Эшсәнлек стандартын һынау һәм ғәмәлгә индереү буйынса яҡтарҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеүен күҙ уңында тота. Килешеү сиктәрендә Стандартты ҡулланылышҡа индереү буйынса төплө план әҙерләнгән һәм раҫланған. Һынау һөҙөмтәләре буйынса яҡтар уны еренә еткереү буйынса үҙенең тәҡдимдәрен әҙерләргә тейеш.
Документ бер йылға иҫәпләнгән, уны артабан оҙайтыу мөмкинлеге бар.
Өфөлә иҫке автомобиль шиндарын үтилләштереү ысулы менән юғары сифатлы резина грануляты етештереү заводы төҙөлөшө килешеү сиктәрендәге берлектәге проекттарҙың береһе булыуы ихтимал. Әлеге ваҡытта агентлыҡ белгестәре проекттың бизнес-планын эшләй, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Мәләүез районында «Мәләүез илһөйәрҙәре» ижади эштәр конкурсы үткәрелә
Мәләүез районында мәктәптә һәм урта махсус уҡыу йорттарында белем алыусылар араһында «Мәләүез илһөйәрҙәре» ижади эштәр конкурсы старт алды. Ул 23 февралгә тиклем дауам итәсәк.
Рухи һәм әхлаҡи ҡиммәттәрҙе пропагандалау, Бөйөк Ватан һуғышы геройҙары, локаль ҡораллы конфликттарҙа һәм Чернобыль атом электростанцияһындағы һәләкәттең эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашыусылар өлгөһөндә балаларҙа тыуған илгә һөйөү тәрбиәләү конкурстың төп маҡсаты булып тора. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн эштәр 10 февралгә тиклем ҡабул ителә. Еңеүселәр киләһе биш номинацияла билдәләнәсәк: һүрәт, архив фотоһы, ҡул эштәре, шиғыр, проза әҫәре. Был хаҡта район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр иттеләр.


text:
Волга буйы федераль округында иң осһоҙ аҙыҡ-түлек — Башҡортостанда
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Башҡортостанда социаль әһәмиәтле аҙыҡ-түлек Волга буйы федераль округында иң осһоҙо тип билдәләнде. РФ Ауыл хужалығы министрлығында Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының ауыл хужалығы продукттары баҙарын, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәтен көйләү департаменты директоры урынбаҫары Владимир Азаров етәкселегендәге видеоселектор кәңәшмәлә Волга буйы федераль округы субъекттарындағы ауыл хужалығы баҙарындағы хәлде мониторинглау мәғлүмәттәре тикшерелде.
Статистика күрһәтеүенсә, ауыл хужалығы продукцияһы һәм уны эшкәртеү продукцияһының һатып алыу һәм һатыу хаҡтары күпкә артмаған. Бөтә төбәктәрҙә лә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, махсус штабтар булдырылған, һатып алыу хаҡтарына мониторинг алып барыла.
Республикала аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтар — округта иң осһоҙо. Мәҫәлән, һыйыр итенең килограмы — 185 һум, сусҡа ите — 180, тауыҡ ите — 100,3.
Сағыштырыу өсөн: Киров өлкәһендә һыйыр итенең килограмы — 205 һум, Новгород өлкәһендә — 214.
Бөртөклө культураларға хаҡтар ҙа сағыштырмаса түбән кимәлдә ҡала. Өсөнсө класлы бер тонна бойҙайҙың уртаса хаҡы 10 750 һум тәшкил итте, дүртенсе класлы — 9 250, фураж бойҙайы — 8 500, арпа — 6 750, ҡарабойҙай — 17 000. Пермь крайында һәм Нижегород өлкәһендә бойҙайҙың тоннаһы 11-12 мең һум тора, Киров өлкәһендә фураж игене — 14 мең һум.
Башҡортостанда бер килограмм он уртаса 17,6 һум тора, ә Киров өлкәһендә — 18,5. Республикала бойҙай икмәгенең уртаса хаҡы —35,67 һум, Киров өлкәһендә — 38,5.


text:
Республика почта хеҙмәткәрҙәренең халыҡ ижады фестивале Еңеүҙең 70 йыллығына арнала
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә Башҡортостан почта хеҙмәткәрҙәренең VII халыҡ ижады фестиваленең финалы уҙа. Сара Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл тулыуға арнала. Уны республиканың элемтә хеҙмәткәрҙәре профсоюзы һәм «Рәсәй почтаһы»ның филиалы — Башҡортостандың федераль почта элемтәһе идаралығы ойоштора.
Фестивалдә Баймаҡ, Бәләбәй, Борай, Мәләүез райондарынан биш художестволы үҙешмәкәр коллектив һәм Башҡортостандың федераль почта хеҙмәте идаралығы командаһы сығыш яһай.
Башҡортостан Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, финалға сығыусыларҙың барыһы ла зона этаптарында алдан һайлап алыу үткән. Баш ҡала сәхнәһендә сығыш яһау өсөн республика төбәктәренән 1000-дән ашыу почта хеҙмәткәре көс һынашҡан. Йомғаҡлау концертында сәхнә әҫәрҙәре күрһәтеләсәк, һуғыш йылдары һәм заманса йырҙар яңғыраясаҡ.
Сара 13 апрелдә иртәнге сәғәт 10-да башлана.


text:
Өфөлә «Тамыр» телеканалы йөҙләгән баланы «Вәт исмаһам кадр!» тип исемләнгән концертҡа йыйҙы
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
7 майҙа киске сәғәт 8-се яртыла Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Вәт исмаһам кадр!» тип исемләнгән концерт күрһәтелә. «Тамыр» балалар телеканалы ойошторған байрамға йөҙләгән йәш тамашасы йыйылды. Башҡортостан юлдаш телеканалының матбуғат секретары Люция Дәүлиева хәбәр итеүенсә, концертҡа килгән һәр кем уның ҡатнашыусыһы булды. Сәхнәгә тулыһынса балалар хужа ине. Йәш алып барыусылар, кескәй йырсылар һәм бейеүселәр — бөтәһе 200-ҙән ашыу йәш артист ҡыҙыҡлы, сағыу тамаша күрһәтте. Өлкәндәр экранда ғына күренде. Кино һәм телевидение оҫталары Айнур Асҡаров, Рияз Исхаҡов, Сергей Друзьяк, Рушана Бабич, Хөрмәтулла Үтәшев кескәй алып барыусыларға фильм төшөрөү буйынса кәңәштәр бирҙе.
Ғәҙәти булмаған концерт өсөн «Тамыр» студияһының йәш йырсылары һәм «Сулпылар» республика телевизион конкурсы лауреаттары «Тамыр»ҙағы фильм-әкиәттәрҙән йырҙар әҙерләгәйне. Уларҙың «Ҙур сумаҙан»дан Трубадур Руслан Фаршатов, башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары Ғайсар Миңлеғолов, Сабина Кучаева, Илнур Рамазанов менән бергә сығыш яһауы тамашасыларҙа көслө тойғолар уятты. Фойела балалар кастингта ҡатнашты, уйнаны, аралашты, «Стерх» Стәрлетамаҡ икмәк комбинатының продукцияһы менән һыйланды.
«Байрамыбыҙҙа шул тиклем йәнле аралашыу, шатлыҡ хистәре тоябыҙ! — тип һөйләне «Тамыр» телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина. — Балалар өсөн ойошторолған барлыҡ саралар ҙа юғары кимәлдә булырға тейеш. Балаларҙың үҙҙәренең киләсәгенә ышаныуы мөһим. Сөнки беҙ байрамға күп көс һалабыҙ, туған телдә аралашыу өсөн лайыҡлы мөхит тыуҙырабыҙ».


text:
Тәреләр 8.1 Асҡыс Продукт 2018 Тамғаларға Тәреләр 8.1 Асҡыс Продукт 2018 : Тәреләр 8.1 Product Key Windows is always like a back bone for computers and as the time going every year new additions of Microsoft windows coming in the market.Now a days as you know windows 8 has launched in the market and it features are ...Тулыраҡ »
Сара Взломать Пароль Skype 2018
Сара Взломать Пароль Skype 2018 Интро ҡоралы взломать пароль Skype 2018: Skype буйынса донъяла иң эре мессенджера булараҡ барыбыҙға ла билдәле булғанса бар сифаты голосовой һәм видео ҡыңғырау иң яҡшы береһе сифаты беркасан ла күрәбеҙ.Нисек һәр күндерҙе кешеләрҙең уларҙы бағланыштары, уның теркәү яҙмаһын һәм Skype эйә некоторое шәхси тормош, шуға ла һәр кем шул тиклем яҡтарға үҙ ярына теркәү яҙмаһын.Тик ...Тулыраҡ »
Hack Ҡоралы VinaCF 2018
Hack Ҡоралы VinaCF 2018 Инеш Һүҙ Hack Ҡоралы VinaCF 2018: Сәләм геймер был, ысынлап та ла, көслө һуғыш ҡоралы яратыусылар өсөн уйындар, нисек барыһына ла билдәле, vinacf эйә ул ассортименты ҙур уйындар һәм уйын көн элгәре системаһы яҡшы, был тәьмин итә, ҙур ҡыҙыҡ-се ярҙам оҫта башҡарыусы.Был бик булышасаҡ һиңә оло рәхмәт ышаныслы уйын.Мин ...Тулыраҡ »
Паровая Wallet Hack Аҡса Генератор 2018
Паровая Wallet Hack Аҡса Генератор 2018 Нимә ул Паровая кошелек Hack аҡса генератор 2018: Нисек булыуын барыһы да белә", - тип Steam-кошелек-был бик танылған бренд ярҙамында беҙ ул алабыҙ, Барыһын ла һатып алып уйындары.Күп кенә килеүселәр үтенесе ҡабул итергә, уның взломать версияһын йәки аҡса генератор версия.Шуға күрә беҙ булдыҡ эшләргә генератор сараһы йәки йәш кеше өсөн.Был - ...Тулыраҡ »
Google Уйнарға Генератор Подарочная Картаһы 2017
Google Уйнарға Генератор Подарочная Картаһы 2017 Инеш һүҙ уйындар Google бүләк картаһын генератор 2017: Әйтергә кәрәк, был мир был юлы Google,Шуға күрә Google доминировать был совершенствуй донъя.Нисек һәр кеше ҡуллана, кеҫә телефондары Android йәки ISO һәм улар тели уйнау кеүек улар уйлап таптыҡ, улар тели кеүек премиум ...Тулыраҡ »
Премиум Генератор Аккаунты Zbigz 2017
Һеҙҙең тариф "премиум" аккаунт эҙләп zbigz? Печенье беҙ һеҙҙең аккаунт премиум генератор процестар менән автоматлаштырылған өсөн тәҡдим zbigz впрыск. Бер ҡасан да алдан белеп, тоғро? Һеҙ беҙҙең эште күпкә ябай процедура инъекция яһай, печенье. Беҙҙең тарифтар ҡулланған аккаунт zbizg, донъяла иң файҙаһына сикләнмәгән һәм торрент. Скачать тиҙлек торрент 100 Мбит / с+, менән ...Тулыраҡ »
Юҡҡа Номерҙары Кредит Карталары Генератор 2017
Юҡҡа Номерҙары Кредит Карталары Генератор 2017 Интро бушлай номерҙары кредит карталары генератор 2017 Күптән түгел беҙ " эҙләнеү һәм белеһеҙ, тип бик күп кешеләрҙе бөтә донъя буйынса күп эҙләү 50000 айға бер тапҡыр генератор бушҡа номер кредит карталарын һәм шул ваҡытта беҙ эҙләйбеҙ һәм беҙ табабыҙ өсөн теләсә ҡайһы генератор бар, ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юҡ ...Тулыраҡ »
Автоматический Активтар Kmsnano 2017
Автоматический Активтар Kmsnano 2017 Һуңғы автоматический активтар kmsnano иң оҡшаш булып тора км (Асҡыс Хеҙмәте Идаралығы) windows өсөн (Файҙаланыусы) шулай уҡ Майкрософт офис 2017. Майкрософт офис өсөн KMSnano активтар Автоматический сөнки был бөтөнләй тәғәйенләнгән әүҙемләшеүен 2017 һәм Windows 8. Был ҡоролма, ысындан да, корпоратив Лицензия актив эшләй һәм windows ...Тулыраҡ »


text:
Башҡортостанда “Банктарҙың мәғлүмәти хәүефһеҙлеге” II банк-ара конференцияһы үтә
15-20 февралдә Башҡортостандың Әбйәлил районында, «Юбилейный» шифаханаһында “Банктарҙың мәғлүмәти хәүефһеҙлеге” II банк-ара конференцияһы үткәрелә.
Милли һәм коммерция банкы вәкилдәре бөтә донъя тенденцияларын иҫәпкә алып, кредит-финанс өлкәһендә хәүефһеҙлекте тәьмин итеү буйынса тәжрибә уртаҡлашасаҡ. “Башинформ” агентлығына БР Милли банкы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конференцияны лекциялар форматында үткәреү ҡаралған. Уҡыу аҙағында сарала ҡатнашыусылар квалификация күтәреү тураһында таныҡлыҡ аласаҡ.
Форумды Рәсәй банктары ассоциацияһы менән Башҡортостан Республикаһындағы Рәсәй Үҙәк банкының (Рәсәй Банкы) рәсми ярҙамы менән ABISS Рәсәй Банкы стандарттарын ҡулланыусылар берләшмәһе ойоштора. БР Милли банкы банк секторы эшмәкәрлеге сифатын күтәреү мәсьәләләрен тикшереү буйынса традицион майҙанға әйләнгән.
Конференцияға кредит ойошмалары етәкселәре һәм хәүеф-менеджерҙар, мәғлүмәти хәүефһеҙлек өлкәһе белгестәре, мәғлүмәт технологиялары һәм мәғлүмәти хәүефһеҙлек аудиторҙары, процессинг үҙәктәрҙең етәкселәре саҡырылған.


text:
Иртәгә БР Контроль-иҫәп палатаһының ултырышы үтәсәк
Шаршамбы, 26 ғинуарҙа, сәғәт 10-да Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Контроль-иҫәп палатаһының сираттағы ултырышы үтәсәк.
Көн тәртибендә ике мәсьәлә. 2005-2010 йылдарҙа БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығының һәм был ведомствоға ҡараған учреждениеларҙың дәүләт мөлкәтен, бюджет һәм бюджеттыҡы булмаған средстволарҙы файҙаланыуын тикшереү һөҙөмтәләре иғлан ителәсәк.
Контролерҙар йәнә Стәрлетамаҡ районында 2009 йылда бюджет үтәлешен, дәүләт һәм муниципаль милекте файҙаланыу һөҙөмтәлелеген тикшереү йомғаҡтарын тәҡдим итәсәк һәм башҡа осор буйынса айырым мәсьәләләрҙе ҡараясаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 209
САТУРН, Ҡояштан алыҫлығы б‑са 6‑сы урындағы газдан торған гигант планета. Ҡояштан уртаса алыҫлығы 2869 млн км (9,55 а.б.). Сидерик әйләнеү периоды 29,45 йыл. Күсәре тирәләй әйләнеү периоды 10 сәғ. 39 мин. Әйләнеү күсәренең орбита буйлап хәрәкәте яҫылығына ауышлығы 63°16ʹ12ʺ. Диам. 120 мең км. Массаһы 5,68•1026 кг. Уртаса тығыҙлығы 0,7•103 кг/м3. Атмосфераһының өҫкө ҡатламдары башлыса молекуляр водородтан (97%) һәм гелийҙан тора. Ҡаты өҫкө йөҙө юҡ. Тығыҙ хәлдәге атмосфераһы бар, уның өҫкө ҡатламдарындағы күҙгә күренгән деталдәре болот һыҙаттарынан ғибәрәт, уларға ҙур төҫ контрастары хас түгел. Ҡайһы берҙә шторм активлығы күҙәтелә. Ядроһының массаһы Ерҙең массаһынан 10—15 тапҡырға күберәк. Ядроны солғап алған өлкәләрҙә баҫым юғары булғанға водород металл хәлендә була. С. үҙенсәлеге — планетаның экваторы яҫылығында ятҡан ҡулсалар системаһы, улар телескоп аша яҡшы күҙәтелә. Ер м‑н Ҡояштың үҙ‑ара урынлашыуының үҙгәреүенә ҡарап ҡулсалар, ҡайһы ваҡытта тулыһынса асылып, төрлө мөйөш аҫтында күренә, ҡабырғанан күҙәткән ваҡытта бөтөнләй юғала. Уларҙың төрлө сағыулыҡтағы, ҡараңғы һыҙаттар м‑н (Кассини һәм Энке ярыҡтары тип аталған) бүленгән бер нисә зонаһы бар, үҙҙәре меңдәрсә концентрик ҡулсаларҙан тора, шуға күрә күп һандағы улаҡтарҙан торған кеүек күренә. Ҡулсаларҙың ҡалынлығы яҡынса 1 км. Бик күп һандағы өлөшсәләрҙән һәм үлсәмдәре микрондан йөҙҙәрсә метрға тиклем булған таш ярсыҡтарынан тора. С. юлдаштары бар (56), уларҙың иң ҙуры — Титан. С. — күк йөҙөндәге ялтырауы 0‑дән беренсе йондоҙ дәүмәленә тиклем булған асыҡ-һары төҫтәге яҡтыртҡыс, ябай күҙ м‑н БР‑ҙың бөтә терр‑яһында яҡшы күҙәтелә.
У.Ш Баязитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Беҙҙә үткән аҙналыҡ барышында яҙыусылар һәм шағирҙар менән осрашыуҙар, төрлө конкурстар, акциялар, флешмобтар ойошторолдо. Ә шулай ҙа иң мауыҡтырғысы ғаиләгә арналған квест булды.
Был сарала теләгән бала ата-әсәһе, олатай-өләсәһе менән ҡатнаша алды. Ул ике этаптан торҙо. Беренсеһе китапханалар эсендә уҙғарылһа, икенсеһе – ҡала кимәлендәгеһе – Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китаханала башланып, «Родина» кинотеатрында тамамланды. Тәүгеһендә иң яҡшы тип табылған биш ғаиләгә II этапта ҡатнашыу бәхете тейҙе. Был көндө кинотеатрҙа ҙур байрам ойошторолдо. Балалар өсөн төрлө уйындар үткәрелде. Аҙналыҡҡа йомғаҡ яһалды. Конкурстың еңеүселәре билдәләнде.
Шулай итеп, был квеста Мөхәмәтйәновтар ғаиләһе беренсе урынға сыҡты, икенсе урынды – Ивановтар, ә өсөнсө урынды Кулаковтар ғаиләһе яуланы. Байрам аҙағында бөтә ҡатнашыусыларға ла балалар өсөн төшөрөлгән нәфис фильм күрһәтелде.
Сәлиә ӘХМӘТШИНА, китапханасы.
Өфө ҡалаһы.


text: Шәжәрәләр тарих һөйләй. Борон замандан ата-бабаларыбыҙ үҙҙәренең тамырҙарын барлап, дүрткел йәки башҡа формала яҙған. Күбеһенсә шәжәрә ағас рәүешендә төҙөлгән. Ул һауаны, ерҙе һәм ер аҫтын берләштергән билдә булып һаналған. Тәбиғәт ҡанундары буйынса һәр кеше был донъянан китә. Әммә мәрхүмдәр ҙә, ошо ерҙә йәшәүен дауам иткәндәр ҙә, яңы тыуған сабый балалар ҙа тығыҙ бәйләнештә ҡала. Шәжәрә — ул нәҫел тамырҙарыбыҙ, ғаилә, ауыл тарихы. Олуғ шәхес — Башҡортостандың күренекле яҙыусы-прозаигы, башҡорт совет әҙәбиәтенең классигы, бер үк ваҡытта ифрат ҡатмарлы йылдарҙа милицияла эшләгән, Күҙәй кантонының милиция начальнигы, Башҡорт АССР-ының милиция политкомиссары, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре Имай Насыри — минең ҡан ҡәрҙәшем.


text:
Попович Павел Романович
Павел Рома́нович Попо́вич (5 октябрь 1930 — 30 сентябрь 2009) — совет лётчик-космонавы. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1962, 1974).
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Павел Попо́вич 1930 йылдың 5 октябрендә Украина ССР-ының (хәҙер Украина) Киев өлкәһе Белоцерковь районының Узин ауылында кочегар ғаиләһендә тыуған. Милләте украин. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында оккупациаланған территорияла ҡала.
Магнитогорск индустриаль техникумын (хәҙер Носов исемендәге технологик колледж), Магнитогорск аэроклубын (1951), хәрби авиация училищеһын (1954) һәм Жуковский исемендәге Хәри-һауа инженер академияһын тамамлай. Училищенән һуң СССР-ҙың Хәрби-һауа көстәрендә хеҙмәт итә.
1960 йылдан космонавтар отрядында, бында тәүге партия ойошмаһы секретары була. «Восток-4» космос корабле осоусыһы; «Союз-14» космос карабы командиры, СССР-ҙың 4-се лётчик-космонавы. Танылыу сигналы — «Бөркөт».
1962 йылдың 12—15 авгусында донъяла беренсе тапҡыр ике космос карабы төркөмөндә оса: «Восток-4» карабы менән Павел Попович, ә «Восток-3» карабы менән Андриян Николаев идара итә. Попович корабына ҡулдан идара итеү системаһы ярҙамында йүнәлеш бирә. Осош ваҡытында шулай уҡ ике космос экипаж араһында радиоэлемтә буйынса эксперименттар үткәрелә, фәнни-техник һәм медицина-биологик тикшеренеүҙәр программаһы тулыһынса үтәлә.
Почта маркалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Попович хөрмәтенә сығарылған почта маркалары:
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Восток-4
- Союз-14
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алфавит буйынса шәхестәр
- 5 октябрҙә тыуғандар
- 1930 йылда тыуғандар
- Украинала тыуғандар
- 30 сентябрҙә вафат булғандар
- 2009 йылда вафат булғандар
- Советтар Союзы Геройҙары
- Вьетнам Хеҙмәт Геройҙары
- IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Ленин ордены кавалерҙары
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- Почёт ордены кавалерҙары
- «За отличие в охране государственной границы СССР» миҙалы менән наградланғандар
- «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- I дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- II дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- III дәрәжә «За безупречную службу» миҙалы менән наградланыусылар
- «Ветеран Вооружённых Сил СССР» миҙалы менән бүләкләнгәндәр
- ІV дәрәжә кенәз Ярослав Мудрый ордены кавалерҙары
- Хо Ши Мин ордены кавалерҙары
- СССР космонавтары
- СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастерҙары
- КПСС ағзалары


text:
Иртәгә, 18 май Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры 98-се ижад миҙгелен яба.
19.00 сәғәттә тамашасылар өсөн барлыҡ коллектив ҡатнашлығында ҙур театрлаштырылған тамаша буласаҡ. Миҙгел ябыу тантанаһы Ғаилә йылына арнала, тамашала бик бәләкәй генә (хатта бер йәше лә тулмаған!) артистар ҙа ҡатнашасаҡ.
Популяр, моңло йырҙар, спектаклдәрҙән өҙөктәр, бейеү, юмор – был көндө сәхнәлә халыҡ яратҡан, тамашасы көтөп алған театрлаштырылған тамаша буласаҡ. Шулай уҡ был көндө уҙған миҙгелдәге иң яҡшы ижади эштәр билдәләнәсәк, төрлө цехтарҙың уңған хеҙмәткәрҙәре бүләкләнәсәк.
Быйыл да коллектив матур йолаға тоғро ҡаласаҡ: 18.00 сәғәттә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мәжит Ғафури, шағир, драматург Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим һәм СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков һәйкәлдәренә сәскәләр һалынасаҡ.
Быйылғы йылда “98-се ижад миҙгелен” ябыу менән, театр “Йәйге ижад миҙгелен” асасаҡ. Театрыбыҙ барлыҡ тамашасыларҙы, кескәй балаларҙы июнь айы бөткәнсе яратҡан спектаклдәре менән ҡыуандырасаҡ. Тағы ла июнь аҙағында яңы премьера көтөлә. Режиссер Олег Закир улы Ханов, төп ролдә Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова.


text:
Өфөлә йәштәр эшҡыуарлығы буйынса түңәрәк өҫтәл ойошторола
Шаршамбы, 28 мартта, Башҡортостанда Йәштәр фәне көндәре сиктәрендә «Башҡортостан Республикаһында йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүҙәге көнүҙәк проблемалар» темаһына түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Унда БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев ҡатнашасаҡ. Ул йәштәргә 2012 йылға Башҡортостан Республикаһында Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү программаһы сиктәрендәге йәштәр йүнәлеше тураһында һөйләйәсәк, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2012 йылға иҫәпләнгән Программа сиктәрендә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре өсөн яңы ярҙам саралары ҡаралған. Старт-ап төрөндәге субсидияларҙы һөнәри белем биреү учреждениелары студенттары һәм уларҙы тамамлаусылар ала аласаҡ, тип планлаштырыла. Был ярҙам төрө «Стартҡа хоҡуҡ» программаһы нигеҙендә бойомға ашырыласаҡ.
Түңәрәк өҫтәлдә яңы эш башлаған эшҡыуарҙар өсөн заманса IT-технологияларҙы ҡулланып консультациялар биреүҙең яңы алымдары тураһында һүҙ алып барыласаҡ. Бизнес-мөхит булдырыу яңы эш башлаусы бизнесмендарҙы үҙ эшен алып барыуға өйрәтеүҙе талап итә, был иһә үҙ сиратында республикала эшҡыуарҙар иҫәбенең артыуына булышлыҡ итергә тейеш.


text:
Башҡортостандың Әлшәй районында «Таҙа яр» экоакцияһы үтте
Республиканың Әлшәй районында «Таҙа яр» экологик акцияһы үтте. Сара барышында Дим, Ҡорҫаҡ, Ыҫлаҡ йылғалары, шулай уҡ райондағы күл, һыуһаҡлағыс һәм шишмә ярҙары таҙартылды.
Тыуған яҡтың экологик торошон яҡшыртыу һәм тирә-яҡ мөхит торошо өсөн халыҡтың яуаплылыҡ тойғоһон арттырыу сараның төп маҡсаттары булып торҙо.
«Таҙа яр» экологик акцияһын төбәктең Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы ойошторҙо. Министрлыҡтың матбуғат секретары Нина Никандрова һүҙҙәре буйынса, әлеге сара Әлшәй халҡының һыу һаҡлау зоналарын таҙартыу һәм төҙөкләндереү яҡлы булыуын күрһәтә. Акцияла 2500 тирәһе кеше ҡатнашты, улар 200 кубометр сүп-сар йыйҙы.


text:
Кисәлә быуындар бәйләнеше сағылды
14 марта 2016 йыл | Йәмғиәт
7 март көнө Ҡауарҙы ауылы мәҙәниәт йорто тамашасылар менән шығырым тулы ине. Ауыл халҡы "Ҡәйнәләр һәм килендәр” исемле байрам сараһына йыйылды.
Мәсьәләләр урында хәл ителә
14 марта 2016 йыл | Урындағы үҙидара
Буруновка ауыл Советы депутаттарының киңәйтелгән асыҡ ултырышы 2 мартта ауыл мәҙәниәт йортонда үтте. Сараға халыҡ бик күп йыйылғайны, мәҙәни усаҡ залы тулы булды. Киңәйтелгән ултырыш эшендә район хакимиәте башлығының төҙөлөш буйынса урынбаҫары Фуат Кейекбаев, район Советы рәйесе Фаил Зәйнетдинов, район Советы секретары Рәйлә Ишмөхәмәтова, учреждение-ойошмалар етәкселәре, урынбаҫарҙары, белгестәре ҡатнашты.
Толом-толом сәстәреңде нисек итеп үрәһең…
14 марта 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Яҙҙың тәүге байрамы – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө райондың һәр ауылында ла ҙурлап билдәләнде. Район мәҙәниәт һарайында иһә тантаналы йыйылыш һәм күркәм сара – "Оҙон толом – Мисс матурлыҡ” конкурсы уҙғарылды.
Тыуған яҡ менән бәйләүсе ярыш
10 марта 2016 йыл | Спорт
Ярыш 21 февралдә бер юлы ике урында – Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе һәм Красноусол башҡорт гимназия-интернаты спорт залдарында барҙы. Унда Юлыҡ, Сәйетбаба, Красноусол ауылдарынан өс йыйылма, Красно-усол башҡорт гимназия-интернаты уҡыусылары һәм студенттарының ҡатнаш командаһы, шулай уҡ Красноусолдағы 3-сө мәктәптең элекке һәм әлеге уҡыусыларынан торған ике команда ҡатнашты.
Өләсәйҙәр менән – хоккейға!
10 марта 2016 йыл | Йәмғиәт
Ҡауарҙы ауылының "Йәншишмә” балалар баҡсаһында байрам иртәлектәре һәр саҡ бик күңелле, мауыҡтырғыс үтә. Ошо көндәрҙә үткән 8 Март – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөнә арналған иртәлек тураһында яҙмай булдыра алманым.


text:
Шағир, сәсән, мөғәллим
06 октября 2016 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
Әүәл-әүәлдән районыбыҙ зыялы, уҡымышлы кешеләргә, һөнәрлеләргә бай булған. Беҙ уларҙы онотмайбыҙ, рухтарын шатландырып иҫкә алып торабыҙ, иҫән-һауҙары менән күрешеп, аралашып, ихтирам итеп йәшәйбеҙ.
1987 йылда миңә райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары алдында асыҡ дәрес күрһәтергә тура килде. Дәрес темаһын "Яҡташ яҙыусылар” тип алдым. Әлбиттә, таныш тема, шулай ҙа беҙ бик белеп етмәгән әҙиптәр, сәсәндәр ҙә бар бит. Дәрескә әҙерләнгәндә бик күп өҫтәмә мәғлүмәттәр тупланым. Вәлиулла сәсән Ҡоломбәтов тураһында ла байтаҡ иҫтәлектәр, өҫтәмә материалдар таптым. Асыҡ дәрес барышында уҡытыусыларға сәсән-шағир тип уның хаҡында ла һөйләнем.
1987 йылда миңә райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары алдында асыҡ дәрес күрһәтергә тура килде. Дәрес темаһын "Яҡташ яҙыусылар” тип алдым. Әлбиттә, таныш тема, шулай ҙа беҙ бик белеп етмәгән әҙиптәр, сәсәндәр ҙә бар бит. Дәрескә әҙерләнгәндә бик күп өҫтәмә мәғлүмәттәр тупланым. Вәлиулла сәсән Ҡоломбәтов тураһында ла байтаҡ иҫтәлектәр, өҫтәмә материалдар таптым. Асыҡ дәрес барышында уҡытыусыларға сәсән-шағир тип уның хаҡында ла һөйләнем.
Уҡытыусы уның булмышы
06 октября 2016 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
Уҡытыусы хеҙмәте ни тиклем ауыр булмаһын,Ер йөҙөндә шәхес үҫтереүҙән дә ҡыҙыҡлыраҡ, әһәмиәтлерәк эш юҡ. Бала тәү башлап мәктәп ишеген үрелеп аса. Уны тәүге ҡаршы алған кешеһе – беренсе уҡытыусыһы. Башланғыс класс уҡытыусылары иңенә айырыуса оло яуаплылыҡ һалынған, сөнки уҡыу эшмәкәрлеге нигеҙҙәре башланғыс класта формалаша. Баланың тыумыштан бирелгән һәләтен күреп, уны артабан үҫтереүҙә беренсе уҡытыусының роле ифрат ҙур.
Сәйетбаба урта мәктәбенең башланғыс класс уҡытыусыһы Ләлә Зәки ҡыҙы Юлбарисова талапсан һәм ижади эшләгән уҡытыусы.
Һин, уҡытыусым, шундай наҙлап ҡараның күҙҙәремә!..
06 октября 2016 йыл | Мәғариф, Хаттар
Тышта төҫтәргә бай сағыу көҙ айы. Ошондай матур миҙгелдә кешелек донъяһы иң күркәм байрамдарҙың береһе – Уҡытыусылар көнөн билдәләй. Был байрам һәр кем өсөн ҡәҙерле һәм яҡын. Сөнки һәр беребеҙҙең тормошонда мөһим урын биләгән яратҡан уҡытыусыбыҙ бар. Йыш ҡына беҙ уның ҡылыҡтарын ҡабатлайбыҙ, һүҙҙәрен һөйләйбеҙ, һәр яҡтан уға оҡшарға тырышабыҙ. Хатта һөнәр һайлауға ла күп ваҡыт уҡытыусы сәбәпсе була. Йылдар үткән һайын беҙ уларҙы оло хөрмәт менән иҫкә алабыҙ, нығыраҡ һағынабыҙ.
Мин үҙем дә хәҙер инде оҙон ғүмер юлы үткән, 81 йәшемде тултырған кеше булһам да, тәүге уҡытыусым Хәфиҙә Сәхәүетдин ҡыҙы Шәрипованың беҙҙе 1-се класҡа ҡабул итеп алғанын бөгөнгөләй асыҡ хәтерләйем.
Мин үҙем дә хәҙер инде оҙон ғүмер юлы үткән, 81 йәшемде тултырған кеше булһам да, тәүге уҡытыусым Хәфиҙә Сәхәүетдин ҡыҙы Шәрипованың беҙҙе 1-се класҡа ҡабул итеп алғанын бөгөнгөләй асыҡ хәтерләйем.
Оло ихтирамға лайыҡ һеҙ!
06 октября 2016 йыл | Мәғариф, Хаттар
Заманалар үҙгәреп, тормош үҫешкән һайын яңынан-яңы һөнәрҙәр барлыҡҡа килә. Әммә шулар араһында уҡытыусы һәр саҡ юғары баҫҡысты биләй. Ғүмерен ошо изге һөнәргә бағышлаған Ҡарағай ауылы мәктәбе директоры Хәмит Рәсүл улы Әбүзәров тураһында һүҙем.
Бала күңеленә юл һалыусы
06 октября 2016 йыл | Мәғариф, Хаттар
Алтын көҙҙөң 5 октябрендә ил буйлап Уҡытыусылар көнө билдәләнә. Уҡытыусы - ул бала күңеленә юл һалыусы, белем иленә әйҙәүсе, халыҡҡа тоғро ул һәм ҡыҙҙар тәрбиәләүсе, шәхес үҫтереүсе. Һүҙем мәктәбебеҙ уҡытыусыһы Зөлфиә Юныс ҡыҙы Баталова тураһында.


text:
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге (ингл. Asia-Pacific Economic Cooperation, APEC) — региональ сауҙа һәм капитал һалыуҙарҙы еңеләйтеү һәм либералләштереү өлкәһендә хеҙмәттәшлек өсөн Азия-Тымыҡ океан төбәгенең 21 экономикаһы форумы. Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенең маҡсаты — иҡтисади үҫеште арттырыу һәм төбәк илдәре берләшмәһен нығытыу.
Ҡатнашыусы иҡтисадтарҙа донъя халҡының яҡынса 40 % йәшәй, уларға 54 % тиерлек Эске тулайым продукт һәм донъя сауҙаһының 44 % тура килә[1].
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Форум 1989 йылда Канберра ҡалаһында Австралия һәм Яңы Зеландия премьер-министрҙары тәҡдиме менән барлыҡҡа килә.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге ниндәйҙә булһа ойошма структураһыҙ йәғни ҙур бюрократик аппаратһыҙ ирекле кәңәш йыйыны булараҡ ойошторола. Сингапурҙа урынлашҡан ойошманың Секретариатында ҡатнашыусы экономикаларҙың вәкилдәренән 23 илсе, һәм тағы ла урындағы хеҙмәткәрҙәр эшләй.
Башта министрҙар кимәлендәге йыл һайын уҙғарылған кәңәшмәләр Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенең юғары органы була. 1993 йылдан ҡатнашыусы экономикаларҙың лидерҙарының осрашыуҙары ойоштороу эшмәкәрлегенең төп төрө булып китә. Был саммиттарҙа йыл эсендәге форум эшмәкәрлегенең дөйөм һығымтаһын барлаусы һәм артабанғы эшмәкәрлектең перспективаларын билдәләүсе декларациялар ҡабул ителә. Шулай уҡ ҙур аралыҡ менән тышҡы эштәр һәм иҡтисад министрҙары сессиялары уҙғарыла.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге төп органдары: консультацион эш советы, эксперттарҙың өс комитеты (сауҙа һәм инвестициялар буйынса комитет, иҡтисади комитет, административ-бюджет комитеты) һәм иҡтисадтың төрлө тармаҡтары буйынса 11 эш төркөмө.
Ағзалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге ваҡытта Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенә башлыса Тымыҡ океан буйлап яр һыҙығы булған 21 дәүләт инә. Ҡытай Халыҡ Республикаһы хуплауы менән был халыҡ-ара ойошмаға Тайвань ҡабул ителә. Һөҙөмтәлә Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегендә ҡатнашыусы илдәр урынына ҡатнашыусы экономикалар термины ҡабул ителгән.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенә инергә теләк белдергән кандидат-экономикалар: Бангладеш, Камбоджа, Колумбия, Коста-Рика, Макао, Монголия, Лаос, Пакистан, Панама, Һиндостан, Шри-Ланка, Эквадор. Утрауҙағы дәүләт Гуамдың ойошмаға инеү өсөн ғариза биреүенә АҠШ ҡаршы сыҡҡан.
Саммиттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ APEC Secretariat website
- ↑ Гонконг ойошмаға 1991 йылда, Бөйөк Британияның колонияһы булып, «Гонконг» исеме аҫтында инә. 1997 йылда Гонконг ҠХР-ҙың махсус административ районы булып китә һәм «Гонконг, Ҡытай» атмаһын ҡабул итә.
- ↑ Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән бәхәс һөҙөмтәһендә Ҡытай Республикаһы (Тайвань) ойошмаға «Ҡытай Тайбэйы» атамаһы менән ҡабул ителә.
- ↑ Ҡытай Халыҡ Республикаһы был осраҡта тик континенталь Ҡытайҙың ғына мәнфәғәттәрен сағылдыра, сөнки Гонконг һәм Аомынь айырым экономикалар тип иҫәпләнә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Alkan, Abdulkadir (2014). «APEC 2014: Better diplomatic ties for better economic relations». Daily Sabah.
(инг.)
- Fazzone, Patrick B. (2012). «The Trans-Pacific Partnership—Towards a Free Trade Agreement of Asia Pacific?». Georgetown Journal of International Law 43 (3): 695–743. ISSN 1550-5200.
(инг.)
- Patrick Ziltener (2005): „Pazifische Drift – Die APEC zwischen Bi- und Multilateralismus“, in: Blätter für deutsche und internationale Politik, 12, S. 1465-1474 (нем.)


text:
Ергә төшкән зөһрә ҡыҙӨфө ҡалаһынан Рәмилә Талипованың йөндән ҡурсаҡ эшләүгә ныҡлап тотоноуына бер нисә генә йыл. Әлеге Алһыу исемле йөн ҡурсаҡ та еүеш һәм ҡоро ысул менән баҫылған, эстән тимерсыбыҡ каркас менән нығытылған. Күҙҙәре – полимер балсыҡ, биҙәү өсөн акрил...
Һөймәлекле уйынсыҡтар«Ынйы» башҡорт ижади үҙәгенең ҡурсаҡтары, милләтебеҙҙе танытып, донъяның төрлө төбәктәренә таралған. Сәрүәр Аслаева өй биҙәүгә тәғәйенләнгән уйынсыҡтарҙың кәүҙәһен ҡатырғанан эшләй, башы менән ҡулдарын оҫтанан яҙҙыртып ала. Уларҙы боронғоса...
ҠЫУАНЫС КИЛТЕРГӘН ШӨҒӨЛ«RA-duet» ижади союзы тәҡдим иткән «Һылыуҡай» тип аталған был ҡурсаҡ полиуретандан күгәнле (шарнирлы) уйынсыҡ техникаһында эшләнгән. Республикала һәм Рәсәй буйынса үткәрелгән күп чемпионаттарҙың еңеүселәре – Рузанна һәм Айрат Яҡуповтарҙы уртаҡ...
Алъяпҡыста – болон сәскәләреӨфө ҡалаһынан Рәмилә ӘБСӘЛӘМОВА: «Бәләкәстән ҡул эштәре менән мауыҡтым: сиктем дә, бәйләнем дә, тектем дә. Башҡалар ҡурсаҡ менән уйнағанда, мин уларға кейем йүнләнем. Бына әле яратҡан журналым бәйге иғлан иткәс, халҡыбыҙҙа алъяпҡыстарҙы нисек биҙәү...
«Әсә йөрәге»Уҡыусыларыбыҙҙың һорауы буйынса «Әсә йөрәге» бәйгеһен быйыл да үткәрергә ҡарар иттек. Ярышта ҡатнашыр өсөн әсәйҙәргә арналған йә әсәлек хистәрен данлаған бер шиғырҙы видеоға төшөрөп, 1 авгусҡа тиклем редакциябыҙҙың электрон почтаһына юллау зарур. ...
«Аллы-гөллө, селтәрле»Ошо исем аҫтында журналыбыҙ тарихында ике тапҡыр (1992 һәм 2010 йылдарҙа) үткән бәйгебеҙҙе һағынып һөйләүселәр, уны ҡабатлауҙы һорап шылтыратыусылар күп. Теләктәрегеҙҙе иҫәпкә алып, быйылғы бәйгене лә алъяпҡыстарға арнарға булдыҡ. Яратып теккән,...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Башҡортостан мәҙәниәтендә театр, бейеү, йыр сәнғәте гөрләп сәскә атты — яратҡан егетенә кейәүгә сыҡҡан ҡыҙ шикелле бәхетле улар. Йыр өлкәһендә генә лә йылына эреле-ваҡлы етмештән ашыу конкурс уҙғарыла. Ә бына юмор, сатира жанры "бомж" булып ҡалды.
Юмор, сатира — етәккә бик ыңғай, тыңлаусан, ашарға күп һорамаған, әммә һүҙе бик үтемле, йәмғиәттә баһаһы, фәһеме ҙур булған көслө ҡорал. Мәҫәлән, элекке осорҙа коммунизм ҡоролошонан, КПСС-тан, уның етәкселәренән көлгән лаҡаптар ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа күсеп йөрөнө. Мәскәүҙәге Америка вәкиллегенең ЦРУ хеҙмәткәрҙәре автобустарҙа, метрола, йәнәш ултырған пассажирҙан хәл-әхүәл һорашып, беҙҙеңсә тормош проблемаларынан яфаланған кешеләй булып, шул көләмәстәрҙе һөйләгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 318
ҠОҘАЯРОВ Радомес Ғабдулла улы (13.3.1926, Пермь ҡ. — 4.3.2005, Өфө), офтальмолог. Мед. ф. д‑ры (1976), проф. (1977). РСФСР‑ҙың атҡ. табибы (1967), СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1958). Ғ.Х.Ҡоҙаяровтың улы. БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1948) 1970 й. тиклем Өфө күҙ ауырыуҙары ҒТИ‑нда (1959 й. алып фәнни эштәр б‑са дир. урынбаҫары) эшләй, 1971 й. алып Мәскәү мед. стоматология ин‑тында уҡыта, 1975—91 йй. БДМИ‑ла: 1987 й. тиклем күҙ ауырыуҙары каф. мөдире. Фәнни эшмәкәрлеге трахома клиникаһына һәм эпидемиологияһына, уның диагностикаһы, вакцинопрофилактикаһы һәм вакцинотерапияһы ысулдарын эшләүгә, глаукома, катаракта кеүек ауырыуҙар булғанда офтальмохирургия проблемаларына арналған. Ҡ. тарафынан күҙҙәр йәрәхәтләнгәндә инфекцияларҙы диагностикалауҙың комплекслы ысулдары эшләнгән, глаукома булғанда реконструктив һәм реваскуляризациялаусы операциялар методикаһы, күҙҙәрҙең вируслы һәм бәшмәк ауырыуҙарын дауалау ысулдары камиллаштырылған. 80‑гә яҡын фәнни хеҙмәт һәм 4 уйлап табыу авторы. Башҡ‑н офтальмологтары йәмғиәте рәйесе (1980—87).
Хеҙм.: Трахома. М., 1952.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Ҡулайлаштырыусылар...5-08-2016, 01:06 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Бер төркөм автослесарҙар: Руслан Мансуров, Евгений, Олег һәм Анатолий Левашовтар ҡышын заказдар аҙайған саҡта, буш ваҡыттарын әрәм итмәй “Ваз-2106” автомобиленә гусеницалар ҡуйып эшләй был тракторҙы.
– Бәләкәй саҡтан төрлө техника менән ҡыҙыҡһындым. Шуға автомобилдәр донъяһын һайланым, – ти ошо шөғөлгә алып килгән юлы хаҡында төп “конструктор” Евгений Левашов. – Бынан бер нисә йыл элек “Иж-планета” мотоциклы нигеҙендә ҡаргиҙәр яһағайным инде. Шул ҡаргиҙәр идея бирҙе.
Әйтеүе генә анһат, заводтағы тиҫтәләгән инженерҙар емеше түгел дә. Теп-теүәл итеп иҫәпләргә лә кәрәк, иретеп йәбештереүсе, нығытыусыһы ла үҙҙәре, бынан тыш, материал табып ҡара хәҙер. Тимер-томор элекке һымаҡ бушҡа өйөлөп ятмай бит. Материал тигәндән, башҡарған эш һымаҡ уныһы менән дә әллә ни ауырлыҡ тыумаған шулай ҙа, сөнки гусеница ябай ғына деталдәрҙән тора. “Кулибиндар” иген тейәй торған транспортерҙың ҡайышын буйҙан-буй уртанан киҫеп сыҡҡан да шул ҡайыштарҙы өс тәгәрмәскә кейҙергән. Икеһе алғы һәм артҡы күсәр тәгәрмәсе булһа, өсөнсөһөнә машинаның уртаһы тирәләй аҫҡа йәнә бер күсәр ҡуйырға тура килгән. Ҡайыштарҙы тоттороусы деталдәр, ярҙамсы рам хаҡында тәфсирләп тормайым, ҡыҫҡаһы, бынамын тигән машина-трактор килеп сыҡҡан.
Әйткәндәй, техниканы егеттәр яҙын һынап та ҡараған инде. Етешһеҙлектәрен асыҡлап, әлеге мәлдә камиллаштырыу өҫтөндә эшләйҙәр.
– Ҡыш көнө ҡар этергә була, һунарға йөрөү өсөн ҡулай, сөнки был төр “Жигули”ҙың салоны йылы була, – тип һүҙгә ҡушыла йәш автослесарь Руслан Мансуров. – Һатып алам тиһәң, заводта эшләнгән бындай гусеницалар 150 мең һум тора.
Хаҡ тигәндән, машинаны ҡулға төшөрөргә теләк белдереүселәр ҙә табылған. Нисек кенә булмаһын, егеттәр ижади емештәренән файҙа алыр тигән өмөттә ҡалайыҡ.


text:
Тымауҙан йонсомағыҙ16-01-2018, 00:03 // Сәләмәт булайыҡ // Баҫып сығарырға
Ғәҙәттә, танау, ҡолаҡ, тамаҡ-йотҡолоҡ сирҙәре ҡәҙимге вируслы инфекциянан башланып китә, организмда елһенеү башлана. Артабан уның бактериаль инфекцияға әйләнеүе (синусит йәки фарингит, мәҫәлән) ихтимал. Сирҙең бер төрҙән икенсеһенә күсеүен тик белгес кенә айыра ала.
Танауҙан аҡҡан шыйыҡсаны ла бер сир билдәһе тип әйтеп булмай: уның төрҙәре һәм хасил булыу сәбәптәре бихисап. Мәҫәлән, танауҙан һыу ағыу, сөскөрөү кеүек билдәләр аллергия булыуы ла ихтимал. Йәшкелт йәки һары төҫлө шыйыҡса – синуситҡа ишара. Аҡ төҫтәгеһе – вазомотор ринит (танау эсенең теге йәки был сәбәптәр арҡаһында тарайыуы) билдәһе.
Тымау тейгәндә тамырҙарҙы тарайтыу препараттарын биш-ете көн самаһы ғына ҡулланырға була. Әгәр ҙә был ярҙам итмәй, тын алыу ауырлашҡандан-ауырлаша, танауҙан сыҡҡан шыйыҡсаның билдәләре үҙгәрә икән, мотлаҡ табипҡа күренеү фарыз.
Белгес танауҙың лайлалы тиресәһен ҡараясаҡ, эндоскопик тикшереү үткәрәсәк. Уларҙың һөҙөмтәһе күп һорауҙарға яуап бирәсәк, аныҡ диагноз ҡуйыуға ярҙам итәсәк. Ҡайһы саҡта синусит диагнозын теүәлләү өсөн, табип рентгенография йәки компьютер томографияһы билдәләүе лә ихтимал.
Тамырҙарҙы тарайта торған препараттар менән бәғзеләр йылдар дауамында ҡуллана. Ә бит уларҙың организмға башҡа йәһәттән килтергән зыяны ҙур: йөрәккә тәьҫир итһенме, ҡан баҫымын күтәрһенме. Танау тоноуы оҙайлы ваҡытҡа һуҙылған икән, табипҡа күренеү һәм ваҡытында дауалана башлау отошлораҡ. Унан тыш тамырҙарҙы тарайта торған дарыуҙар организмдың күнегеүенә килтерә. Әйтеүебеҙсә, кире йоғонтоһо булмаһын өсөн, бындай дарыуҙарҙы аҙнанан артыҡ тамыҙырға ярамай. Шулай уҡ контролдән тыш антибиотиктарҙы ла йыш ҡулланыу зарарлы – организм өйрәнә, һәм сирҙе дауалау ауырайғандан-ауырая.
Һуңғы йылдарҙа халыҡ араһында киң ҡулланылған диңгеҙ һыуы менән дә артыҡ мауығырға ярамай. Ғәҙәттә, ул танау эсен йыуҙыртыу өсөн файҙаланыла. Бигерәк тә ул балалар өсөн хәүефле. Бәләкәстәрҙең анатомик үҙенсәлеге шунда: ишетеү торбаһы (урта ҡолаҡты йотҡолоҡтоң танау өлөшө ҡыуышлығы менән тоташтырыусы һөйәк-кимерсәк канал) ҡыҫҡа йәки киң була. Ҡайһы саҡта препараттың танау аша ошо юлға эләгеп, эренле отит барлыҡҡа килтереүе бар. Шулай итеп, танауға ҡул аҫтындағы барлыҡ дарыуҙарҙы ла ҡойорға ярамай.
Әгәр ҙә тымаулы танау, температура, йүтәл, сөскөрөү һәм башҡа билдәләр менән оҙаҡ йөрөп, ҡиммәтле ваҡытты үткәреп ебәрәһегеҙ икән, ҙурыраҡ проблемалар көтөгөҙ, тигән һүҙ. Танау эсе ҡыуышлығы менән урта ҡолаҡ мейе ҡатламына яҡын булғас, эренле синусит менән отиттар икенсел эренле менингитҡа, мейе абсцесына әүерелеүе ихтимал. Был осраҡта кешенең ғүмеренә туранан-тура хәүеф янай, хатта табиптар заман талаптарына ярашлы ярҙам күрһәткән осраҡта ла.
Халыҡ медицинаһына ла артыҡ ышанып китмәгеҙ. Организмда барыһы ла уйланылған: унда һаҡланыу, үҙ-үҙен регуляциялау процестары эшләй. Мәҫәлән, кешенең танау ҡыуышлығы керпекле эпителий менән ҡапланған. Улар хәрәкәт итә, танауҙағы шыйыҡсаны ла хәрәкәткә килтерә, шулай таҙартыу процесы бара.
Әгәр танауға төрлө халыҡ сараларын күпләп тамыҙһаң, химик бешеү, елһенеү булдырыу мөмкин. Шуға күрә танауға һарымһаҡ тығырға, һуған еҫкәргә кәрәкмәй – организмда барыһы ла контролдә, уйланылған. Иң яҡшыһы – иҫкәртеү сараларын күреү. Әгәр ҙә тотороҡло эш ритмында өҙлөкмәй генә тир түкһәгеҙ, сәләмәт тормош алып барһағыҙ, физик культура һәм спорт менән шөғөлләнһәгеҙ, яҡшы туҡланһағыҙ, мунсаға йөрөһәгеҙ, тирә-йүндәге кешеләр һәм үҙегеҙ менән риза булып йәшәһәгеҙ, барыһы ла яҡшы булыр, тип ышанғы килә.


text:
Башҡортостан һалым керемдәре күләме буйынса округта өсөнсө урынды биләй
Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығында киңәйтелгән коллегия ултырышы үткәрелде, ул БР һалым органдарының туғыҙ айлыҡ эш йомғаҡтарына һәм йыл аҙағына тиклемге бурыстарына арналды.
Коллегия барышында, Башҡортостан Волга буйы федераль округы субъекттары араһында керемдәр күләме буйынса өсөнсө урынды (Татарстан Республикаһынан һәм Һамар өлкәһенән ҡала) биләй, тип билдәләнде. Ул округ буйынса керемдәрҙең – 14 процентын, Рәсәй буйынса ике проценттан ашыуын тәьмин итә.
Туғыҙ айҙа республика территорияһында бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарға 120,6 миллиард һум һалым һәм башҡа мотлаҡ түләүҙәр күсерелде. 2009 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда керемдәр күләме 17,1 процентҡа үҫте.
Һалым һалыу объекттарын легалләштереү буйынса комиссияларҙа намыҫһыҙ һалым агенттары менән эш дауам иттерелә. Был комиссияларҙың эше һөҙөмтәһендә 2010 йыл башынан алып 1219 һалым түләүсенең эш хаҡын арттырыуға өлгәшелде.


text:
Рәсәйҙең иң матур мәсетен ике-өс йылдан төҙөп бөтөргә планлаштыралар
Рәсәйҙәге иң матур мәсет булырға тейешле Өфөнөң Салауат Юлаев проспектындағы собор мәсетен ике-өс йыл эсендә төҙөп бөтөргә планлаштыралар. Был турала дүшәмбе көндө кисен Башҡортостан Юлдаш Телевидениеһы каналында тура эфирҙа барған «Осраҡлы булмаған кешеләр» телетапшырыуында БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков хәбәр итте.
Октябрь проспектында «Миҙгел» магазины янындағы мәсет төҙөлөшө менән бәйле йәнә бер оло проектҡа килгәндә, уны ғәмәлгә ашырыу билдәһеҙ ваҡытҡа һуҙылыр, моғайын.
— Был мәсет төҙөлөшө буйынса Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты менән Өфө хакимиәте әллә ҡасандан бирле һөйләшеүҙәр алып бара, — тип аңлатма бирә Вячеслав Пятков. – Әммә әлегә был проектты тормошҡа ашырыу ваҡыты тураһында аныҡ ҡына бер нәмә лә әйтеп булмай. Был тәү сиратта ғибәҙәт йорто төҙөлөшө өсөн талап ителәсәк ҙур күләмдәге финанс һалыуҙар менән бәйле.


text:
«Башҡортостан ҡыҙы» журналы: Ни өсөн ғаиләлә аҡса янсығы ҡатын-ҡыҙҙар ҡулында?
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан ҡыҙы» журналының июль һаны баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның республикала үткән тарихи ваҡиғаға — ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналған мәҡәләһе менән асыла.
Ул шағир ҡыҙы. «Эй, һин, ҡыҙым, күңел нурым, тик һин ҡәҙерле кешем»! – тип яҙа шағир Ҡадир Әлибай үҙенең берҙән-бер ҡыҙы, нәҫел ебен дауам итеүсеһе Гөлсәсәк тураһында. «Башбланкиздат» типографияһы директоры, Хәйбулла һылыуы Гөлсәсәк Әлибаева китап ҡәҙерен белә. Сағыу, көслө замандашыбыҙҙың матур ғәмәлдәре, яҡты уй-хыялдары Гөлназ Ҡотоеваның «Хыял ҡуйған ҡанат» тигән мәҡәләһендә сағылыш тапҡан.
Данлыҡлы 1-се мәктәп-интернатта (хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназияһы) төрлө йылдарҙа уҡығандар уның дәрестәрен бөгөн дә һағынып иҫкә ала. Был уҡыу йортонда ҡырҡ йыл эшләү дәүерендә ул күптәргә ҡанат ҡуя, өлкән дуҫына әйләнә. Туҡһанын тултырған абруйлы мөғәллимә Мәхтүмә Яхинаның тормош юлы хаҡында Гөлшат Ҡунафина үҙенең «Уҡытыусы булып тыуған ул» тигән яҙмаһында бәйән итә.
Журнал уҡыусыбыҙ Клара Ноғманова үҙенең атаһы – һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Әһлиулла Әхмәтшин хаҡындағы мәҡәләһен Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Был йылдарҙың даны мәңгелек» бәйгеһенә тип атап ебәргән.
«Дәште-Ҡыпсаҡ ҡыҙҙарының тарихтың ниндәй ҡатмарлы осоронда үҙҙәренә бөтөнләй ят ғәрәптәр һәм индустар менән уңышлы идара итеүҙәре, ул милләттәрҙең был ҡатындарҙы хакимә итеп танып буйһоноуҙары һоҡландырып ҡына ҡалмай, төрки ҡатынының Ер шарындағы тыныслыҡ өсөн көрәшкә ҙур өлөш индереүен дә иҫбатлай», – тип яҙа Гөлнара Хәлфетдинова «Көнсығыштың бөйөк ҡатындары» рубрикаһы аҫтында баҫылған мәҡәләһендә. Урта быуаттарҙағы дәүләт – Дели төрки мосолмандары ҡағанаты ханбикәһе хаҡында уның «Разия Солтан» тигән яҙмаһында уҡырһығыҙ.
«Тормошто һәр кем үҙ офоғонан сығып ҡабул итә. Ҡайһы берәүҙәр өсөн ул тоноҡ төҫтәрҙән хасил, ә кемдер матур, баҙыҡ яҡтарын күреп, үҙ донъяһын һәм тирә-яҡты биҙәп йәшәй. Хеҙмәт юлын мөғәллимә булып башлап, Бөрйән районы мәғарифын үҫтереүгә, социаль тормошон яҡшыртыуға тос өлөш индергән Роза Ғүмәрова – шундай шәхестәрҙән». Альбина Ғөбәйҙуллинаның мәҡәләһе «Батыр рухына тоғролоҡ» тип атала. Алтмыш алты йәшендә йәштәрҙән былайыраҡ сәмләнеп, үҙе өсөн өр-яңы өлкә – ҡыҙыҡ та, ҡатмарлы ла фонд баҙарын өйрәнә башлаған, унда уңышҡа өлгәшкән милләттәшебеҙ, «Бөтә йыһан» реклама агентлығы хужабикәһе Хәжирә Рафиҡова менән Альмира Кирәеваның «Тормош тигән бөйөк остаздан өйрәнәм» тигән мәҡәләһендә танышырһығыҙ. Журналда Мәүлиҙә Әхмәтйәнованың «Яҡшы менән яман» тигән хикәйәһе, шағир Риф Әхмәҙиевтың яңы шиғырҙар шәлкеме лә баҫылған.
«Ғаиләлә аҡса янсығы кемдә булырға тейеш? Ни эшләп күп осраҡта аҡсаны ҡатын тотона?», – тип һорай билдәле иҡтисадсы Илдар Ғәбитов үҙенең «Ҡорал эйәһенә дошман» тигән мәҡәләһендә. Ул бөгөнгө ғаиләнең донъяуи хәле, үҙ-ара мөнәсәбәттәр хаҡындағы уйҙары менән уртаҡлашып, төрлө йәштәге кешеләрҙе ошо турала һөйләшеүгә йәлеп итә. Был һанда уҡыусыларыбыҙ шулай уҡ ҡорамасылар бәйгеһенә ебәрелгән эштәрҙең һүрәттәрен ҡарап һоҡланыр, журналда бирелгән рецепт буйынса ризыҡтар әҙерләп, ғаиләһен ҡыуандырыр.


text:
Ейәнсура районы үҙәге Иҫәнғолда ул Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн төҙөлөп ятҡан ике ҡатлы ете фатирлы йортто ҡарап сыҡты. Әйтергә кәрәк, районда был категория граждандар өсөн торлаҡ төҙөү һәм уңайлы йорттар һатып алыу уңышлы бойомға ашырыла. 2010 йылда, мәҫәлән, 30 һуғыш ветераны, 2011 йылда — 11, быйылғы йылдың тәүге кварталында 10 кеше сертификат буйынса яңы фатир һәм йорт менән тәьмин ителгән.
Ейәнсура районы үҙәге Иҫәнғолда ул Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн төҙөлөп ятҡан ике ҡатлы ете фатирлы йортто ҡарап сыҡты. Әйтергә кәрәк, районда был категория граждандар өсөн торлаҡ төҙөү һәм уңайлы йорттар һатып алыу уңышлы бойомға ашырыла. 2010 йылда, мәҫәлән, 30 һуғыш ветераны, 2011 йылда — 11, быйылғы йылдың тәүге кварталында 10 кеше сертификат буйынса яңы фатир һәм йорт менән тәьмин ителгән.
Сара Рәсәй Транспорт министрлығының Федераль юл агентлығы һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ярҙамы менән үткәрелә. Форум эшендә автомобиль юлдарына идара итеүҙең территориаль органдары, муниципаль берәмектәр, юл хужалығы өлкәһендәге подряд, проектлау, ғилми һәм мәғариф ойошмалары вәкилдәре, техника, ҡорамалдар һәм материалдар етештереүселәр ҡатнаша.
Документтар ошо белдереү баҫылып сыҡҡан көндән һуң бер ай эсендә түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә:
Башҡортостандың 2020 йылға тиклемге үҫеш өҫтөнлөктәре тураһында
— Беренсенән, беҙ республика иҡтисадында төп тармаҡтарҙың ҡеүәте һәм биләмәләрҙең тәғәйен махсуслашыуы нигеҙендә “үҫеш нөктәләре”н булдырабыҙ. Кластер сәйәсәтенең төп йүнәлештәре — ауыл хужалығы, еңел һәм үтә еңел авиация, фармацевтика, мәғлүмәт технологиялары, нефть сервисы, наноматериалдар, нефть химияһы, биохимия һәм туризм. Икенсенән, төбәк үҫеше институттарын камиллаштырыуҙы дауам итәбеҙ.
Владимир Евгеньевичтың Әлшәй, Туймазы райондарына барыуы осраҡлы булмай сыҡты. Баҡһаң, Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесенең атаһы Башҡортостан кешеһе икән. Евгений Петрович Чуров Туймазы районының Үрге Троицк ауылында тыуған. Ул бала килеш кенә ата-әсәһенән ҡала, ауыр яҙмышына ҡарамай, мәктәптә бик яҡшы уҡый. Әлшәй районында Аксен ауыл хужалығы техникумын тамамлай. Яҙмышы аяныслы булһа ла, ул геройҙарға тиң батырлыҡтар күрһәткән кеше.
Ноябрь көҙгә лә, ҡышҡа ла оҡшамаған. Йылыта ла һыуыта, йә ҡар яуа, йә ямғыр һибәләй. Быйыл да декабрь башында ғына һыуытты ла шунда уҡ ҡар ятты. Ауыл халҡы һуғым һуйырға керешеп китте.
Әхмәтйән Зәбирәһе менән кәңәш ҡороп ебәрҙе.
— Ошо шәмбелә танаҡайҙы һуйып ташлайыҡсы.
— Әйҙә һуң. Балалар ҙа килеп етер.
— Һуғым ашына кемдәргә әйтербеҙ?
Президент төбәктә инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙырыу йәһәтенән ниндәй аҙымдар яһалыуы хаҡында һөйләне. “Административ кәртәләрҙе тулыһынса бөтөрәсәкбеҙ, һалым түләү буйынса ҙур ташлама бирергә әҙербеҙ”, — тине ул. Рөстәм Зәки улының билдәләүенсә, республикала бөгөн сәнәғәт тармаҡтарын үҫтереү мәсьәләһе көнүҙәк, шулай уҡ чехтар менән курорт-һауыҡтырыу, спорт, мәҙәниәт, белем биреү өлкәләрендә лә уңышлы хеҙмәттәшлек итергә мөмкин.
Хужалыҡ етәксеһе Әхәт Мортазин әйтеүенсә, 650 гектар майҙандағы кәзә үләне, силос өсөн тәғәйенләнгән көнбағыш, судан үләне ҡышҡылыҡҡа етерлек мал аҙығы туплау мөмкинлеге бирәсәк. Шулай уҡ былтырҙан ҡалған байтаҡ сенаж, бесән, һалам да ҙур ярҙам.
Бөгөн хужалыҡ баҫыуында барлығы дүрт сабыу, йыйыу агрегаты эшләй. Механизаторҙар Әкрәм Таһиров, Әмир Ғәйнуллин, Рәсих Вәлиев, йәйҙең бер көнө ҡышты туйҙырыуын яҡшы аңлап, ең һыҙғанып эшләй.
педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы:
— “Башҡортостан” — республикабыҙҙың иң абруйлы ижтимағи-сәйәси гәзите. Унда тыуған төйәгебеҙ тормошоноң барлыҡ тармағы ла яҡтыртыла килә. Был гәзитте уҡымай йәшәү мөмкин түгеллегенә быйыл бик ныҡ инандым.
Гәзиткә яҙылмай ҡалғайным — ике күҙем бәйле кеүек бер нисә айҙы үткәреп ебәрҙем. “Башҡортостан”һыҙ йәшәү һуҡыр кеүек йәшәү икән ул.
Хәтеребеҙҙә уйылып ҡалған бер хәл һаман да иҫтә. Беҙ университетта уҡыған йылдарҙа “гәзиткә яҙылыусылар әҙ” тигән һылтау менән “Совет Башҡортостаны”н ябырға әмер әҙерләнеп ятҡан булған. Уяу егеттәр быны белеп ҡалып, уҡыусы йәштәргә оран һалды. Беҙ, студенттар, 22 һум ғына стипендияға, бер ярҙамһыҙ йәшәһәк тә (атайҙарыбыҙ һуғышта һәләк булған ярым етем балалар инек), гәзитебеҙгә беребеҙ ҙә ҡалмай яҙылдыҡ һәм аңлатыу эшенә тотондоҡ.