text:
Иҙән Легалләштерелә Рок Биткоин
Элекке конгрессмендарына-Рок обеих сицилий Иҙән, - тип әйтер, ул нисек бөтәһе өсөн альтернатив валюта bitcoin, әлегә барыһы тураһында бәхәсле, актив булып законлы виртуаль.
Элекке конгрессмендарына-cnn хәтерләтә обеих сицилий техас күптәнән килә, тип, уның ҡасан Конгресы булып., ул ҡануниәткә индерелгән, ярыш валюта өсөн рөхсәт, сөнки ул хәҙерге система ненавижу.
“Я ненавижу системаһы, улар беҙҙә бар. Фальшивомонетчик рәсми фрс.. Был бик ҙур хата һәм ҙур проблемалары. Шуға күрә кеше һайлау хоҡуғына эйә булырға тейеш,"Инсайдер әйтеп Newsmax.
“Башта улар, аҡса килә башланы. Һуңынан улар алтын һәм көмөш алыу. Хөкүмәт һәм издеваться һәм баҫып, уның һәм стандарт монополизировать. Һәм ул был илдә юҡ.,"иҙән әйтә.
“Мин һәм бөтә был легалләштерелә вариантта, йәғни, теләгән кеше аҡса сифатында ҡулланыла.. Әммә бер ниндәй мутлыҡ. Бәлки, һеҙ’т мутлыҡ ҡылыу,"CNN техас Либертарианский һөйләй’ы Майкл Smerconish.
Иҙән рок-табип, Авторы, элекке һәм конгрессмендарҙы-обеих сицилий. Республика президенты шулай уҡ ике тапҡыр Павел кандидат булып тора., партия һәм кандидаттарға килгәндә аҡш президенты Либертарианский. 1988 АҠШ. президент һайлау.
Ябыҡ баҙарында үҙеңде файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу өсөн контракт ViaBTC
Ҡытай иғлан майнинг биткоин ViaBTC пулған, баҙарында үҙеңде файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу өсөн был аҙна контракт ябыла, хәрәкәт, илдең яңы власына тыйыу тураһында хәбәрҙәр фонында бара..
Ғинуарҙа. 8 ғариза, ViaBTC, тип әйтер инем уның баҙарын ябып, улар ярҙамында файҙаланыусы контракт ала, билдәле бер хоҡуҡтар биреү ҡеүәте күп майнинг (һәм түләү менән бәйле криптовалюта) – ғинуарҙа тураһында. 10. Сәбәп: компания теләйем “спекуляции контролдә тота һәм беҙгә инвесторҙарҙың мәнфәғәтен яҡлай.”
“Рәхим итегеҙ, хәҙерге ваҡытта контракт тамамланды майнинг торгуют һеҙҙең барлыҡ болотто. Барыһы ла ярҙамдары өсөн рәхмәт,” Өҫтәп ViaBTC.
Беренсе тапҡыр үҙ ноябрендә башлап ебәрелгән viabtc болот сервис майнинг 2016.
Ябыу, ябып һуң үҙ илдәрендә властың килеп viabtc яуап итеп ҡытай яғынан репрессиянан ай валюта’алмашыу экосистемный, һуң башлана был процестың башы ғына 2016. Шулай уҡ беренсел чиновниктар урынлаштырылған аҡсаларҙы ҡулланыу тыйыла (Икос) сентябрь..
Әлегә унда’s асыҡ күрһәтә юҡ, был нимәгә бәйле ике ваҡиға, һуңғы отчет яңы ғариза кәрәк, тип эҙләп эске эштәр аҡрынлап тау отключены ҡытай чиновниктары bitcoin..
Документҡа ярашлы, үткән ял көндәрендә таралған, төркөмдәргә индерергә һәм алдынғы Интернет-финанс территорияһындағы хәүеф, ҡытай регулятор, ярҙам итергә теләүселәр урындағы чиновниктар те шахтер, ер файҙаланыу һәм ҡеүәте буйынса сара саҡыра. Был чиновниктарҙың документтарҙы әҙерләү процесы беребеҙ өсөн планы 10 тиклем һорайҙар..
Агентлыҡ вәкилдәре’s. Синьцзян-офис раҫлаусы документ’ы правдивость кварц була, әммә артабанғы аңлатмаларҙан баш тартҡан..
Өҫтәмә булараҡ иллюстрироваться Блумберг, үҙе шахтер булып, ҡытай илдән алыҫта, сыҙамлы., разглядывать европа һәм төньяҡ американың яңы урында.. Матбуғат хеҙмәте хәбәр, тип ҡабул ҡытай чиновниктары теләйем. “дневальный” отключены тау экосистемаһы.
Яңылыҡтар Блокчейн 8 Ғинуарҙа 2018


c: text/html

text:
Шоколад
Шокола́д (ингл. Chocolate, франц. Chocolat, исп. Chocolate) — какао емешенән әҙерләнгән төрлө кондитер продукттарын аңлатыусы термин.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шоколадтың һәм какао ағасының тыуған иле булып Үҙәк һәм Көньяҡ Америка булып тора[1]. Бер нисә йөҙ йыл буйы шоколадты эсемлек урынына файҙаланғандар. Индейҙар онталған какао борсағын һыуҙа бутап, ҡыҙыл борос ҡушып эсемлек әҙерләгәндәр. XVI быуатта ғалим-монах Бенцони Испания короленә шыйыҡ шоколадтың файҙаһы тураһында белдерә. Докладты шунда уҡ йәшерен итәләр, ә шоколадты дәүләт сере тип иғлан итәләр. Был серлелекте боҙған өсөн бер нисә кеше яза ала. Оҙаҡ ваҡыт шоколад байҙар файҙаланырлыҡ ҡына, етештереүе ҡатмарлы, ингредиенттары ҡыйбатлы аҙыҡ булып ҡала.
Тик XIX быуат аҙағында ғына кондитерҙар хәҙерге заман шоколадын етештерә ала.
Ә XX быуат башында шәкәр һәм какаоның осһоҙланыуы шоколадты һәр кемгә һатып алырға мөмкинлек бирә. «Королдәр ризығы» тип рекламаланған шоколад ҙур уңыш ҡаҙана.
Шоколад депрессияны дауалай, кәйефте яҡшырта, яраларҙы төҙәйтә тип иҫәпләйҙәр[2].
Сеймал[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Какао борсағынан алынған какао порошогы шокалад етештереү өсөн төп сеймал булып тора. Какао ағасы Ер шарының тропик киңлектәрендә үҫә. Какао борсағының тауар сорты етештереүсе ил йәки сығарыусы порт исеменә тура килә (Гана, Баия, Камерун, Тринидад һәм башҡалар. Сифаты буйынса какао борсағын ике төрөмгә бүләләр:
- йомшаҡ нескә тәмле, хуш еҫле, төрлө төҫмөрһәге аҫыл сорттар (Ява, Тринидад һәм башҡалар
- әсе, телде бөрөштөрә торҡан тәмле, көслө еҫле ғәҙәти ҡулланыусылар өсөн сорт (Баия, Пара һәм башҡалар
Какао емешенең итсәһендә 30-50 бөртөк какао борсағы була. Борсаҡ миндаль формаһында, оҙонлоғо 2.5 см була. Борсаҡтың ике өлөштән торған ҡаты төшө, үҫентеһе, ҡаты тышсаһы бар. Яңы йыйылған какао емештәренең шоколадҡа һәм какао порошогына хас тәме һәм хуш еҫе булмай, тәме әскелт төҫө тоноҡ була. Тәмен һәм еҫен яҡшыртыу өсөн уларҙы плантацияларҙа киптереүгә һәм ферментацияға ҡуялар. Майҙар, алкалоидтар — теобромин, кофеин (бер аҙ кимәлдә), аҡһым, углеводтар, дублаусы һәм минераль матдәләр, органик кислоталар, ароматик ҡушылмалар — какао борсағының төп компоненттары.
Ярымфабрикаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эшәртеү барышында какао борсағын таҙарталар, сорттарға бүләләр һәм ҡыҙҙырылар, шыйыҡ массаға онтайҙар. Какао майында май ҡоро матдәнең 52—56 % тәшкил итә. 25 °С температурала ҡаты хәлдә, ә 32 °С — шыйыҡ хәлдә, шуға күрә ауыҙ эсендә иреп бөтә. Ешкәртеү барышында онталған какао тигән ярымфабрикат алалар. Был массанан махсус пресста какао майын һығып алалар. Онталған какао һәм какао майы шәкәр пудраһы менән шокалад етештереүгә китә, ә төпрәһенән какао порошогы эшләйҙәр. Шоколод массаһы шәкәр пудраһы, онтаоған какао, какао майы, тәмен һәм төҫөн яҡшырта торған ингредиенттар ҡушып эшләнә. Иҙмәне меланжер ярҙаманда ваҡлаәҙар (ҡаты матдәләр 20 мкм-дан вағыраҡ булырға тейеш), тағы бер мәртәбә какао майы менән ҡушып бутала, 30—31 °C-ҡа тиклем һыуытыла, шунан һуң формалау аппаратында һыуытала[1].
Мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Донъяла бер нисә шоколад музейы бар[3] — мәҫәлән, Кёльн, Брюгге музе!ҙары. Владимир өлкәһе Покров ҡалаһында донъяла берҙән бер шоколад музейы бар. Монумент ҡулына шоколад тотҡан әкиәт феяһы образында эшләнгән. Һәйкәл 2009 йылдың 1 июлендә Покров шоколад музейы ҡаршыһында асылған. Һәйкәл Крафт Фудс компанияһының Рәсәйҙәге эшмәкәрлегенең 15 йыллығы айҡанлы ҡуйыла.
Шоколад менән бер нисә рекорд ҡуйыу бәйләнгән: Торнтонс британ шоколад етештереү компанияһы киңлеге 4 метр, оҙонлоғо 4 метр, ауырлығы 6 тоннаға яҡын шоколад әҙерләп Гиннесстың рекордтар китабына керә. Был шоколадты компанияның 100 йыллығына әҙерләйҙәр, рекорд алған плитка 75 мең ғәҙәти шоколадҡа бәрәбәр була. Ошоғаса шоколад етештереүсе Grand Candy әрмән компанияһы рекордсмен булған, был компания үҙенең 10 йыллығына 4.41 тонна шоколад плиткаһы эшләгән. Был плитка 4 көн буйына эшләнә, уның оҙонлоғо 5.6 метр, киңлеге 2.75 метр, бейеклеге 25 см була. Италия кондитерҙарының да ошоға оҡшаған рекорды бар, улар 3.58 тонна шоколад плиткаһы әҙерләгән[4].
13 сентябрҙә Бөтә донъя шоколад көнө билдәләнә (International Chocolate Day)[5], 11 июль— World Chocolate Day (1995 йылдан француздар билдәләй[6] был көндә Рәсәйҙәлә төрлө саралар үткәрелә[7]); бынан тыш АҠШ-та шоколад көнөн 7 июль һәм 28 октябрь билдәләйҙәр. Шоколад төрлө байрамдарҙа бүләк урынына ҡулланыла, шулай уҡ Пасха байрамына шоколад йомортҡалар әҙерләнә.
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 30 г шоколадта 140 килокалорий тупланған.
- 37 г шоколадта уртаса 9 г май (калория буйынса 55 %) бар.
- шоколад составында йөрәк һәм ҡан тамырҙары өсөн файҙалы флавонид матдәлере бар. Шуға охшаш матдәләр вино һәм виноградта бар.
- Беҙҙең эраға тиклем 1200—1000 йылдарҙа Үҙәк Америкала әсегән какао һутынан «шоколад пивоһы» әҙерләгәндәр[8].
- Шоколад составында, күпселек хайуандар өсөн токсин (ағыу), теобромин бар. Бесәй һәм эттәр өсөн үлемесле доза —200…300 мг/кг тоебромин. Ат һәм попугайҙар ҙа был матдәге бик һиҙгер. Кеше организмында метоболизм процесы бик тиҙ барғанлыктан, шоколадтан кеше ағыуланыуы осрағы теркәлмәгән.
- 11 июль — Бөтә донъя шоколад көнө (World Chocolate Day).
- АҠШ-та шоколад йомортҡаһын һатып алыу мөмкин түгел. Был илдә аҙыҡ эсенә ашарға яраҡһыҙ әйбер һалыу тыйыла.
- Япония студенттары экзамен алдынан Kit Kat шоколадын ашай. Был японса «китто кацу» («барыбер еңәсәҡһең») тигән һүҙгә оҡшаш.
- Подсбамдағы диетология институты (DlfE) белдереүе буйынса көнөнә 6 г шоколад ашау гипертония сире хәүефлелеген 39 %-ҡа кәметә, инсульт һәм миокарда инфарктына яҡшы профилактика дауаһы булып тора[9].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Менделеев Д. И., Борман Ж.,— Шоколад // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- ↑ Как бесполезные продукты стали незаменимыми в нашей жизни
- ↑ Шоколадные музеи мира
- ↑ В Армении съели самую большую шоколадную плитку в мире
- ↑ International Chocolate Day. Candy.org. Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 октябрь 2012. 4 сентябрь 2012 тикшерелгән.
- ↑ Всемирный день шоколада — 11 июля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
- ↑ Владивосток впервые отметит Всемирный день шоколада / Travel.Ru
- ↑ Lenta.ru «Археологи нашли следы древнего шоколадного пива» со ссылкой на журнал «Proceedings of the National Academy of Sciences»
- ↑ Немецкие ученые подтвердили — шоколад продлевает жизнь
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һүңғы өс быуатта шоколад тарихы (рус.)
- Шоколад һәм шоколад изделиеләре квалификацияһы (рус.)
- Detailed drug information (инг.)
- Шокалад музейҙары (рус.)
- Шоколад фигуралары (рус.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Мостай Кәримдең повестары, поэмалары буйынса
инсценировкалар конкурсы.
Конкурс
инсценировок
по произведениям Мустая Карима
Ғиниәтова Римма Хәмзә ҡыҙы
Туймазы районы,
Ҡандра 4-се төп дөйөм белем биреү мәктәбе.
Гиниятова Римма Хамзеевна
Туймазинский район,
Мостай Кәримдең повестары, поэмалары буйынса инсценировкалар конкурсы.
Кисәлә 5 – 9 класс уҡыусылары ҡатнаша,үҙҙәренең инсценировкаларына презентация эшләйҙәр. Һәр күрһәтелгән сценканан һуң М.Кәримдең шиғырҙары һөйләнелә, йырҙары йырланыла.
“Беҙҙең өйҙөң йәме” повесынан өҙөк (“Дан кәпәс түгел”).
Ҡатнашыусылар: өләсәй (Нәғимә инәй), Ғабдулла.
Ейәненең күкрәгендәге миҙалды Нәғимә инәй шунда уҡ күрҙе. Уның йөрәген сәнсеү алды, быуындары таралды. Ләкин ул сәпсәләнмәне, ҡысҡырынманы. Ғабдулланың арҡаһынан йомшаҡ ҡына һөйҙө лә өйгә саҡырҙы.
Нәғимә инәй: Әйҙә, улым, өйгә инәйек әле.
Ғабдулла: Беҙ ни, өләсәй, Айҙар менән Ҡылыс башында...
Нәғимә инәй: Хәҙер китерһегеҙ, Айҙар бәләкәс кенә сабыр итер.
Миҙал килешеп тора үҙеңә.
Ғабдулла: Ысынлапмы, өләсәй.
Нәғимә инәй: Өләсәйең бушты һөйләмәҫ. Бына һин, биш ҡыш һабаҡ уҡыған кеше, өләсәйеңә төшөндөрөп бирсе: миҙалды ни өсөн бирәләр?
Ғабдулла: Батырлыҡ өсөн. Бында шулай тип яҙалған да, өләсәй. Урысса.
Нәғимә инәй: Ярай, быныһын аңлаттың, рәхмәт. Ә кемгә бирәләр уны?
Ғабдулла: Батырҙарға.
Нәғимә инәй: Ә быны кемгә биргәндәр?
Ғабдулла: Беләһең дә инде, өләсәй..... Атайыма.
Нәғимә инәй: Шулай булғас, уны кем тағырға тейеш ине?
Ғабдулла: Атайым да.... Ул ҡайтманы ла баһа. Мин ни уны, өләсәй, атайымдың төҫө итеп кенә таҡҡайным.
Нәғимә инәй: Улай булһа, тыңла. Батыр үлһә, улына ҡылысы ҡала, мәргән үлһә, уҡ-һаҙағы ҡала. Кәрәк саҡта, ил ҡушҡанда, ата ҡоралын уландары ҡулға алғандар. Атанан мираҫ ҡалған һабан менән улдары ер һөрәләр. Атанан ҡалған көпө-кәпәсте балалары кейә...Әммә атанан ҡалған дан-шөһрәт кәпәс түгел. Балалары уны алмаш-тилмәш кейеп йөрөй алмай....Үҙеңә оҡшаһа, тағып йөрө, миҙалды әйтәм. Мин ҡаршы түгел.
Ғабдулла өңдәшмәне. Күкрәгендәге миҙалды алды ла һүрәт аҫтына кире элеп ҡуйҙы. Ейәне сығып киткәс, Нәғимә инәй миҙалды усына алып, ең осо менән уны һаҡ ҡына һөртөп алды ла кире элеп ҡуйҙы.
2. “Оҙон – оҙаҡ бала саҡ” повесынан өҙөк.
Ҡанашыусылар: Кендек, Әсғәт
Тау артына быҙау эҙләргә китеп барам. Үҙҙәренең ҡапҡа төбөндә хас та етен төҫлө ап-аҡ сәсле Әсғәт баҫып тора. Мин уны беләм, тик әлегәсә бер тапҡыр ҙа бергә уйнағаныбыҙ юҡ.
Әсғәт: Әй, малай, ыңғайла былай!
Кендек: Үҙең ыңғайла. Мин быҙау эҙләргә барам.
Әсғәт: Шөрләмә, һиңә булмаҫ һис нәмә, мин кешегә теймәйем.
(Килеп еткәс тә усын йәйеп минең тану аҫтына терәне).
Әсғәт: Нимә еҫе килә? (Пауза) . Йә, әйт инде нимә еҫе килә?
Кендек: Юҡсы, бер еҫ тә килмәй.
Әсғәт: Һин яҡшылабыраҡ еҫкә, танауыңды йырыбыраҡ. (Бер аҙҙан). Их, һин, шуны ла белмәйһең… Күмәс еҫе, май күмәсе. Әле генә күмәс ашап сыҡтым.
Кендек: Ашаһаң ни… Мин быҙау эҙләргә барам.
Әсғәт: Мин дә һиңә быҙау эҙләшәйемме?
Кендек: Эҙләшһәң ни…
Әсғәт: Әй, туҡта әле, ыштан кеҫәңдә һинең нимә ҡабарып тора ул?!
Кендек: Икмәк ҡатыһы.
Әсғәт: Булмаҫ, йә таштыр әле.
Кендек: Бына, ышанмаһаң (кеҫәһенән ҙур ғына икмәк ҡатыһын сығарып) Быҙау алдатырға,. Бына…
Әсғәт: Быҙауҙы, ни, уны былай ғына, алдатмай ғына, ҡыуып ҡайтырбыҙ. Әйҙә, икмәкте ултырып ашайыҡ.
Кендек: Үҙең әле генә, май күмәсе ашаным тип маҡтандың…
Әсғәт: Күмәс кенә тамаҡты туйҙырмай шул, уны икмәккә ҡушып ашарға кәрәк.
Кендек: Ә ниңә һуң ҡушып ашаманың?
Әсғәт: Икмәк булмағас…
Кендек: Мә, аша.
Әсғәт ( икмәк киҫәген һаҡ ҡынаһындырып яртыһын Кендеккә бирә, Кендек баш сайкый): Икмәктән туйған әҙәм дә булыр икән. Икмәкте баҫып ашарға ярмай. Баҫып ашаһаң, туҡландырмай ул. Әгәр бер валсығын ергә төшөрһәң, яҙыҡ була.
( Атаһы һөйләгән бер ғибрәтле әңгәмә һөйләй).
3.”Үлмәҫбай” поэмаһынан өҙөк (“Тәүге һунар”)
Ҡатнашыусылар: Үлмәҫбай, халыҡ, немец офицеры.
Усаҡ яна, тирәләп халыҡ ултыра, бер ситтә ҡуллары бәйләнгән немец офицеры ята.
Үлмәҫбай(немец офицерына ҡарап): Һин тыпырсынма, ҡуян,
Хәҙер ошо сылғау менән
Ағасҡа аҫып ҡуям.
Халыҡ (гөж килеп): Хитрый ҙа һин, Үлмәҫбай.
Был йәнлекте ҡайҙан тоттоң,
Һөйләп ташласы, давай.
Үлмәҫбай: Һунарсы минең ырыуым
Һунарсы ата-бабам,
Һунарсы ҡаны үҙемдә
Һунарсыбулыр балам.
Ғәҙәт – ҡылыҡтың энеһе,
Һунар сыға һалыуыма
Шул ғәҙәт булды сәбәп.
Хазина ине уҙған төн:
Йондоҙло, айлы ине,
Немецҡа тоҙаҡ һалырға
Бигерәк яйлы ине.
Значит, ике еңемә
Ике туҡмаҡты алып,
Кәйеф өсөн бер кружка
Русский горькийҙы һалып,
Күркәләнеп сығып киттем,
Ергә лә теймәй табан, -
Әйтерһең, тыуған Уралға
Ҡунаҡҡа ҡайтып барам.
(Үлмәҫбай немецтар янына барып, нисек итеп немец офицеры менән танышҡанын һәм уны пленға алғанын һөйләй.)
4.”Ғүмергә бергә” хикәйәһе.
Ҡатнашыусылар: автор, илселәр. Презентацияла ҡышҡы урман, боронғо Мәскәү, оло йыйын һәм башҡа шундай слайдтар. Автор хикәйәне уҡый, ә уҡыусылар-илселәр күрһәтеп бара: йыйында, Мәскәүгә саңғылар менән барыуын, Мәскәүҙә уларҙы нисек итеп ҡаршы алалар, нимә тип мөрәжәғәт итәләр .
Номер материала: 70189041537
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Кабир Мухаметшарипович Акбашев
Кабир Мухаметшарипович Акбашев (баш. Кәбир Мөхәмәтшәрип улы Аҡбашев); (чачсь 1932-це иень эйзюрковонь 10 чистэ - башкирэнь драматург, прозаик. Башкортостан Республикань ды Россиянь сёрмадеень вейсэндявксос совиця (1990 ие). Башкортостан Республикань заслуженной роботник (2000 ие).
Эрямо пингезэ[витнемс-петнемс | витнемс-петнемс лисьмапрянзо]
Акбашев Кабир Мухаметшарипович чачсь 1932-це иень эйзюрковонь Новозаитово велесь Красноусольскоень буе Башкирэнь АССР.
Книгат[витнемс-петнемс | витнемс-петнемс лисьмапрянзо]
- Илама, Бөркөтөм минең драма. Өфө, 1987.
- Төнгө тауыштар: повестар һәм хикәйәләр. Өфө, 1996.
- Драмалар һәм комедиялар. Өфө, 2002.


text:
Конкурстар / Яңылыҡтар / Бәпембә
ЖУРНАЛҒА ЯҘЫЛЫУ КОНКУРСЫНДА ЕҢЕҮСЕЛӘР
ЖУРНАЛҒА ЯҘЫЛЫУ КОНКУРСЫНДА ЕҢЕҮСЕЛӘР
I урын: Салауат ҡалаһының 25-се башҡорт гимназияһы.
II урын: Баймаҡ районы Этҡол мәктәбенең 2-се класы; Ғафури районы Сәйетбаба мәктәбенең 3-сө «Б» класы.
III урын: Ғафури районы Сәйетбаба ауылы «Ләйсән» балалар баҡсаһының «Йәйғор» төркөмө»; Әбйәлил районы Ташбулат урта мәктәбенең 2-се «А» класы.
Шулай уҡ журналыбыҙҙың тоғро дуҫтары, иң әүҙем уҡыусылары:
Баймаҡ районының Ғүмәр ауылы балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе һәм тәрбиәләнеүселәре;
Бөрйән районы Әбделмәмбәт мәктәбенең 1-се һәм 2-се кластары; Әлшәй районы Ҡыпсаҡ-Асҡар мәктәбенең 1-се класы; Бөрйән районы Тимер урта мәктәбенең 1-се класы; Өфө ҡалаһының 122-се башҡорт гимназияһы; 140-сы башҡорт гимназияһы; 166-сы башҡорт балалар баҡсаһы; Ауырғазы районы Мораҙым ауылынан Ләйлә Дилмөхәмәтова; Сибай ҡалаһынан Алтынай Аҡманова, Әбйәлил районы Ҡаҙмаш ауылынан Сулпан Тахаува; Ейәнсура районы Ибрай ауылынан Ғәзим Аҡбутин; Тәтешле районы Үрге-Тәтешле ауылынан Рәсилә Әхмәтйәнова; Сибай ҡалаһынан Гөлназ Райманова беҙҙең рәхмәт хатыбыҙҙы аласаҡ.
Еңеүселәрҙе «Аҡбуҙат» журналының иҫтәлекле бүләктәре көтә!
Бүләктәрҙе редакциянан килеп алығыҙ!
Артабан да баҫмабыҙҙың дуҫтары булып ҡалырһығыҙ, тип ышанабыҙ. Уңыштар һеҙгә!


text:
2018 йылдың 23 апрелендә, Өфөлә уҙғарылған Татарстан Республикаһы башҡорттары мәҙәниәте көндәре сиктәрендә, беҙҙең гимназия күрше төбәк ҡунаҡтарын бай программа менән ҡаршы алды. Хөрмәтле ҡунаҡтарыбыҙ тарихи-этнографик музейҙағы милли геройыбыҙ Салауат Юлаевҡа арналған күргәҙмә материалдарҙы, Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим исемендәге кабинет-музейҙарҙағы экспонаттарҙы айырыуса ҡыҙыҡһынып ҡаранылар. Һәр ваҡыттағыса, гимназия таланттары тарафынан әҙерләнгән концерт номерҙары халҡыбыҙҙың мәҙәни-рухи байлығын тамашасыларға юғары кимәлдә еткерә алды, һоҡланыу, ғәжәпләнеү, хайран ҡалыу тойғоларын уятып, көслө алҡыштарға күмелде. Гимназия хеҙмәткәрҙәре менән дуҫтарса аралашыу, фекер алышыу ҙа ике яҡ өсөн дә бик файҙалы булды.
Саба районы “Саба тулҡындары” телерадиокомпанияһында башҡорт телендәге “Ирәндек” музыкаль тапшырыуҙарын алып барыусы Рәхимә Мәсәлим ҡыҙы Вәлиуллинаның сығышы телде, мәҙәниәтте бөгөнгө шарттарҙа һаҡлау, үҫтереү мәсьәләләренә арналды. Гимназия директоры Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы Фазлетдинова Рәми Ғарипов исемендәге 1–се Башҡорт республика гимназия-интернаты менән “Ирәндек” музыкаль редакцияһы араһында ижади хеҙмәттәшлек булдырыу мөмкинселеген тәҡдим итте.
Туғандаш республиканың делегацияһы составында әүҙем ҡатнашҡан, Башҡортостандың Милли музейында «Рәсәй Федерацияһы төбәктәрендә башҡорттар: үткәнебеҙ, бөгөнгөбөҙ һәм киләсәккә пландар» форумында сығыш яһаған, шулай уҡ М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Татарстан башҡорттары сәнғәт оҫталарының гала-концертының алып барыусыһы булған сығарылыш уҡыусыбыҙ Иликеева Лиана кеүек теленә, иленә, рухи тамырҙарына тоғро йәштәребеҙ менән дә хаҡлы рәүештә ғорурлана алабыҙ.
Милләттәштәребеҙгә яңы үрҙәр, ижади уңыштар, рухи ныҡлыҡ, сәләмәт мөхит теләйбеҙ!


text:
6 октябрь сығарылыш уҡыусылары,йәғни "Шатлыҡ бар" хәләл кафеһы ( "Радость есть" кафе - халяль) етәкселәре Хилажев Ренат Рафаил улы (2000 йылғы сығ.уҡ), Ғәбделмәнов Рауил Ғәбделлатип улы (2000 й. сығ.уҡ), Ғәбделмәнов Линар Ғәбделлатип улы (2005 й. сығ.уҡ) гимназиябыҙҙың педколлективына оло рәхмәтен белдереп, байрам табынына йыйҙы. Байрамға ветеран уҡытыусылар ҙа саҡырылды. Гимназиябыҙ директоры Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы Фазлетдинова педагогтарға матур теләктәр әйтеп, Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы. Билдәле йырсы Рәдиф Зарипов табындың биҙәге булды.
Ихтирам итеп, оло табынға йыйған сығарылыш уҡыусыларына педколлектив исеменән рәхмәт белдерәбеҙ. Киләсәктә уларға ныҡлы һаулыҡ, юғары бейеклектәр теләйбеҙ!


text:
Әл-Фил сүрәһе
Әл-Фил сүрәһе (ғәр. سورة الفيل ) (Фил), Ҡөрьән Кәримдең 105-се сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 5 аяттан тора.
Риүәйәте: Пәйғәмбәрҙең донъяға килере йылы Йәмән иленең хакимы Әбраһа бине Сабах әл-Әшрәм Санга ҡалаһында бер ғибәҙәтхана төҙөткән. Барса халыҡтың Ҡәғбәтулланан үҙҙәренә йөрөй башлауын теләгән. Шул ниәтен ишетеп, бер ғәрәп әлеге сиркәүгә инеп, нәжес менән буяп бөткән. Әбраһаның асыуы сығып, Ҡәғбәтулланы емерергә ант иткән. Мәхмүди исемле бер ҙур филде ғәскәре алдына ҡуйып сәфәргә сыҡҡан. Ул саҡта Мәккәнең хакимы булып Пәйғәмбәребеҙҙең олатаһы Ғәбделмоталлип торған. Ул халыҡҡа тау араларына ҡасырға бойорған да Ҡәғбәтуллаға килеп, доға уҡып, ҡәүеме янына киткән. Фил ҡалаға яҡынлашҡас, Ҡәғбәтуллаға хөрмәт йөҙөнән теҙ сүккән дә, күпме туҡмаһалар ҙа урынынан тормаған да ҡуйған. Шул саҡ күк йөҙөндә тамуҡ ҡоштары пәйҙә булған. Уларҙың томшоҡтарында ташҡа әйләнгән балсыҡ булған. Таш тейгән кешеләр һәләк булған, ҡалғандары ҡасҡан. Әбраһаның тәнендә бер ҙур йәрәхәт барлыҡҡа килгән. Ҡалаға ҡайтып еткәс, шунда йән биргән.
Йөкмәткеһе
Ғәрәпсәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ
- اَلَمۡ تَرَ کَیۡفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِاَصۡحٰبِ الۡفِیۡلِ
- اَلَمۡ یَجۡعَلۡ کَیۡدَہُمۡ فِیۡ تَضۡلِیۡلٍ
- وَّ اَرۡسَلَ عَلَیۡہِمۡ طَیۡرًا اَبَابِیۡلَ
- تَرۡمِیۡہِمۡ بِحِجَارَۃٍ مِّنۡ سِجِّیۡلٍ
- فَجَعَلَہُمۡ کَعَصۡفٍ مَّاۡکُوۡلٍ
Транскрипцияһы: Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
- Ә ләм тәра кәйфә фәғәлә раббукә би'aсхәәбил-фиил
- Ә ләм йәджғәл кәйдәһум фии тадлиил
- Үә әрсәлә ғәләйһим тайрән әбәәбиил
- Тәрмииһим бихиджәәратим миң сиджжиил
- Фәджәғәләһум кәғасфим мәькүүл
Тәржемәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәфҡәтле, рәхимле Аллаһ исеме менән...
- (Әй Мәхәммәт ғ.с.) Раббыңдың фил эйәләренә ни эшләгәнен күрмәнеңме?
- Уларҙың хәйләкәрлектәрен бушҡа ебәрмәнеме??
- Уларға туп-туп ҡош ебәрҙе.
- Ҡоштар уларға ташҡа әүерелгән балсыҡ атты;
- Аллаһы тәғәлә шул таштар менән уларҙы иҙелгән үлән кеүек итте.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
http://www.shortsuras.ru/al-fil/
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Кәрим – башҡорт, татар, урыҫ телдәренә тәржемәләр.
- Ҡөрьән Кәрим (транскрипциялар) //мөх. Нурмөхәмәт Сөйәрғолов // - Стәрлетамаҡ, ҡала типографияһы, 2007,609 бит.
- Тәсһилүл бәйән (Ҡөрьән Кәримдең еңеләйтелгән аңлатмаһы), 1-4 томдар – Ҡазан, 2004
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
Яңылыҡтар
Күмәк спортҡа күберәк иғтибар бүлергә кәрәк – Рөстәм Хәмитов
Башҡортостанда күмәк спортты әүҙемерәк үҫтерергә кәрәк, сөнки әлеге ваҡытта республикала юғары ҡаҙанышлы спорт менән шөғөлләнеүселәр күбәйә. Был хаҡта төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында белдерҙе.
Бөтә Рәсәй физкультура-спорт эшен иң яҡшы ойоштороуға конкурс йомғаҡтарына ярашлы, Башҡортостан илдә күмәк спортты үҫтереү буйынса 45-се, юғары ҡаҙанышлы спорт буйынса иһә һигеҙенсе урынды биләне, тип хәбәр итте республика етәксеһе. 2016 йылда спортты үҫтереү буйынса Дәүләт Советында Рәсәй Президенты Владимир Путин дәүләт ҡатнашлығында төбәктәрҙең һәм компанияларҙың профессиональ спортҡа сығымдарын кәметеү иҫәбенә физкультураны һәм күмәк спортты финанслауҙы арттырырға ҡушты, тип иҫкә төшөрҙө Рөстәм Хәмитов.
Төбәк Башлығы әйтеүенсә, профессиональ спортҡа йүнәлтелгән аҡсаға республикала тиҫтәләрсә заманса спорт һарайҙарын төҙөргә мөмкин. Техник спорт төрҙәре лә ярҙамға хоҡуҡлы.
Коллегия ултырышында Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда яңы спорт объекттарын төҙөү күҙалланыуын белдерҙе.
– Әле дәүләт-шәхси партнерлыҡ сиктәрендә «Морат» тау саңғыһы курортын үҫтереү, Яҡутов паркында теннис менән шөғөлләнеү өсөн физкультура-һауыҡтырыу комплексын төҙөү буйынса проекттар тормошҡа ашырыла, – тип хәбәр итте республика етәксеһе. – Артабан фехтование залын һалыу ҡарала. Өфөлә гимнастика буйынса спорт мәктәбен мотлаҡ төҙөргә кәрәк. Мин үҙем бала саҡта спорт гимнастикаһы менән шөғөлләндем һәм беҙҙең картала уның булмауын аңламайым. Был бит спорттың төп нигеҙе. Спорт гимнастикаһынан тыш спорттың бер төрөндә лә үҫештең булыуы мөмкин түгел.
Былтыр республиканың спорт инфраструктураһын үҫтереүгә 511 миллион һум аҡса йүнәлтелде, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. Һуңғы биш йылда 44 объект: спорт залы һәм бассейн менән 20 физкультура-һауыҡтырыу комплексы, спорт залы менән биш физкультура-һауыҡтырыу компексы, дүрт бассейн, өс стадион, биш ябыҡ һырғалаҡ һәм башҡа спорт ҡоролмалары төҙөлгән һәм файҙаланыуға тапшырылған.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.


text:
Өфөлә янғын-ҡотҡарыу спорты буйынса Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы чемпионаты үтә
Өфөлә янғын-ҡотҡарыу спорты буйынса Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы чемпионаты үтә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфөлә 28-31 июлдә янғын-ҡотҡарыу спорты буйынса XXVII Рәсәй Ғәҙәттән тәш хәлдәр министрлығы чемпионаты һәм Бөтә Рәсәй ирекле янғын берләшмәһенең үҙәк советы кубогына Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы беренселеге үтә.
Республиканың баш ҡалаһына бөтә илдән 30 команда, шул иҫәптән йәштәр һәм балалар командалары, йәмғеһе 500-ҙән ашыу ҡатнашыусы – Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалалары, Мәскәү, Түбәнге Новгород, Силәбе, Свердловск һәм Киров өлкәләре һәм Татарстан, Удмуртия республикалары, Ставрополье, Приморье, Пермь крайҙары, Ямал-Ненец һәм Ханты-Манси автономиялы округтары баш идаралыҡтары йыйылмалары, шулай уҡ Межгорье, Киров-Чепецк, Ырымбур, Озерск, Ҡурған, Һамар, Воткинск һәм башҡа ҡалаларҙағы Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының федераль янғынға ҡаршы хеҙмәтенең махсус идаралыҡтары командалары йыйыла.
Ярыштар программаһында – штурмлау баҫҡысы, тотҡарлыҡлы һыҙатты үтеү, янғын эстафетаһы һәм башҡалар. 28 июлдә асыу тантанаһында бөтә спорт төрҙәре тәҡдим ителә.
Бөтә теләүселәрҙе асыу тантанаһын һәм чемпионат этаптарын ҡарарға саҡыралар.
Ярыштарҙы асыу тантанаһы 28 июлдә «Динамо» стадионында киске сәғәт 6-ла башлана. Инеү ирекле.
http://www.bashinform.ru/news/1186863-v-ufe-proydet-chempionat-mchs-rossii-po-pozharno-spasatelnomu-sportu/


text:
Илдар Абдразаҡов Красноярскиҙа «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концертында сығыш яһайФото: ddd.care сайты
Илдар Абдразаҡов Красноярскиҙа «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концертында сығыш яһай
Илдар Абдразаҡов Красноярскиҙа «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концертында сығыш яһайФото: ddd.care сайты
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Красноярск крайы хөкүмәте һәм губернаторы булышлығында Дмитрий Хворостовскийҙың ғаиләһе һәм дуҫтары ойошторған «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты 26 августа Красноярскиҙа уҙа. Донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары ҡатнашлығында бындай форматтағы концерт Красноярскиҙа тәүгә була.
Донъя Дмитрий Хворостовскийҙы юғалтҡандан һуң ярты йылдан ашыу ваҡыт үтте. Ул — бөйөк опера йырсыһы, үҙенә ярҙамға мохтаж бик күп бала яҙмышын һыйҙырған ҙур йөрәкле кеше. Артист ҡына түгел, «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» проектын ойоштороусы ла.
«Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты тәүге тапҡыр 2014 йылда Мәскәүҙә үтте. Тағы ла берәүһе бер йылдан Өфөлә булды, унда ауырыу балаларға ярҙамға 20 миллион һумдан ашыу аҡса йыйылды. Был концерттарҙы Дмитрий Хворостовский, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы балаларҙың хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов һәм Русфонд ойошторҙо.
Һуңынан Дмитрий Хворостовскийҙың хәләл ефете Флоранс был башланғысты бөйөк баритондың тыуған төйәгендә дауам итергә тәҡдим итте – Дмитрий тыуған Красноярскиҙы үҙенсәлекле «себер рухы», яҡташтарының киң күңелле булыуы өсөн яратты.
26 августа Дмитрий Хворостовскийҙың ғаиләһе һәм дуҫтары Красноярск крайы хөкүмәте менән берлектә һәм Русфонд ҡатнашлығында «Хворостовский һәм дуҫтары – балаларға» хәйриә концерты ойоштора. Ул уҙған йылдың июнь айында Дмитрий Хворостовский Рәсәйҙә һуңғы концертын биргән Красноярск филармонияһының Ҙур концерт залы алдындағы майҙанда үтә.
Концертты ойоштороусылар хәбәр итеүенсе, унда донъя опера сәхнәһенең алдынғы солистары – Дмитрий Хворостовскийҙың дуҫтары: Илдар Абдразаҡов, Хибла Герзмава, Стивен Костелло, Айгөл Әхмәтшина, Борислав Струлев ҡатнаша. Концерт Красноярск академия симфоник оркестры оҙатыуында уҙа, был көндө пульт артына Дмитрий Хворостовскийҙың дуҫы Константин Орбелян баҫа – ул йырсының байтаҡ сығыштарын оҙатҡан.
Шулай уҡ концерт программаһында Красноярск крайының йәш таланттары – Д.А. Хворостовский исемендәге Красноярск опера һәм балет театры солистары — Дарья Фролова, Севастьян Мартынюк, Денис Гречишкин, Павел Анциферов һәм бөйөк себер йырсыһы тамамлаған Красноярск сәнғәт институты студенттары ҡатнашасаҡ.
Концерт ваҡытында Тыныслыҡ майҙанына инеү ирекле. Сәхнәнең ҡаршыһына айырым ҡунаҡ зонаһы ойоштороласаҡ. Унда билет хаҡы 10 мең һумдан башлана. Һәр кем әле уҡ хәйер-саҙаҡа бирә ала, бының өсөн ҡыҫҡа 3434 һандарына ДХ хәрефтәренән һуң буш урын ҡалдырып сумманы яҙып, смс-хәбәр ебәрергә кәрәк. Билет һатыуҙан һәм СМС-хәбәрҙән кергән аҡса Дмитрий Хворостовский исемендәге хәйриә фондына Русфонд һәм «Бәхетле балалар» Красноярск хәйриә фонды тәрбиәләнеүселәренә ярҙамға күсереләсәк.
Хворостовскийҙың «Бергәләп балалар өсөн» һүҙҙәрен ҙур концертты ойоштороусылар һәм унда ҡатнашыусылар девиз итеп алды.
http://www.bashinform.ru/news/1187324-ildar-abdrazakov-primet-uchastie-v-blagotvoritelnom-kontserte-khvorostovskiy-i-druzya-detyam-v-krasn/


text:
Өр-яңы йыл килә. Йондоҙ кеүек балҡып, күңелдә яңы уй-хыял, теләк, яңы өмөттәр ҡабына. Эт йылы тыуыр алдынан илаһи бер мөғжизә тыуыр кеүек. Ә бәлки… Булыр ҙа. Уйламағанда, көтмәгәндә генә. Һәр кем быға ышана, өмөтләнә. Байназарҙан Зилиә Буранбаева менән Сәлимә Дәүләтшиналар ҙа…
Әтәс йылы ла был ҡыҙҙар өсөн уңышлы булғайны. Гел «бишле» билдәләренә уҡыған Зилиә урыҫ теле, йәмғиәтте өйрәнеү, математика фәндәренән олимпиадаларҙа, уҡыусыларҙың Рәсәй хәрәкәте ойошмаһы ойошторған бәйгеләрҙә лә ҡатнашып, бер ҙә һынатманы. Сәлимәнең яулаған үрҙәре тағы ла күберәк. Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана «Йәншишмә» гәзите менән берлектә ойошторған викторинала III урынға лайыҡ булды, «Иң күп китап уҡыусы» район конкурсында иң-иңе булып танылды. Беҙҙең гәзит үткәргән «Минең өс айым» конкурсында II урын алды, «Мәктәбем ғорурлығы» бәйгеһендә еңеүсе тип табылды. Ә иң һөйөнөслөһө: был ҡыҙҙарға «Йәншишмә»нең «Йәш хәбәрсе» танытмаһы тапшырылды.
– Был ҡыҙҙарҙы бишенсе синыфтан уҡытам. Улар бик тырыштар. Зилиә бигерәк тә шиғыр яҙыуға оҫта, ә Сәлимәнең хикәйә, әкиәт, мәҡәләләре уңышлы килеп сыға. Күп китап уҡыуҙары ла тәьҫир итмәй ҡалмай, телдәре бик бай. Икеһе лә бейеү түңәрәгендә шөғөлләнә, спортта ла әүҙемдәр. Баскетбол, волейбол ярыштарына ла йөрөйҙәр, – ти маҡтап бөтә алмай үҙҙәрен башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рәсимә Рауил ҡыҙы Баязитова.
Йәш хәбәрселәребеҙ 2018 йылда ла гәзит менән дуҫлыҡ ептәрен өҙмәҫкә, әүҙем яҙышырға һүҙ биреп, иң изге уй-теләктәрен еткерҙе.
– Яңы йылға хыялдар бик күп инде. Иң мөһиме – һаулыҡ. Бөтәбеҙ ҙә сәләмәт булайыҡ. Ҙур байлыҡ ул, – тине Зилиә.
Уңыштарға өлгәшергә ярҙам итеүсе башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рәсимә Рауил ҡыҙына, синыф етәксеһе Нәсимә Сабир ҡыҙы Салауатоваға, әсәһенә ҙур рәхмәтле Сәлимә. Ниндәй бәйгелә ҡатнашһа ла, ярҙам итергә әҙер торалар икән.
– Тәбиғәт ҡосағындағы һәр үҙгәреште, һәр композицияны һүрәткә, фотоға төшөрөргә яратам. Шуға мин киләһе йылда үҙемдең профессиональ фотоаппаратым булыуын теләйем. Яңы йыл барыһына ла уңыштар, бәхет, шатлыҡ алып килһен. Гәзит-журналдар һәләтеңде күрһәтергә, асырға бик ярҙам итә, улар менән дуҫ булығыҙ, – ти Сәлимә.
Яңы йыл ҡыҙҙарға ла шатлыҡ-ҡыуаныстар, мөғжизә генә алып килһен!
Г. РАМАҘАНОВА.
Бөрйән районы.


text:
Беҙҙең Эт йылында тыуған V синыф уҡыусылары ниндәйерәк холоҡло, тиһегеҙме? Барыһы ла әүҙемдәр, тырыштар, шаяндар, отҡорҙар. Ә телдәре һуң ҡалай уларҙың! Бер һүҙгә йөҙ һүҙ менән яуап ҡайтарырға әҙерҙәр. Синыфтарында барлығы 10 бала. Ике уҡыусы – Нилә Лоҡманова менән Рәсим Юнысов тик «бишле» билдәләренә генә өлгәшә. Бишенселәр араһында спорт менән шөғөлләнеүселәр ҙә бар: Илгизәр Муллағәләмов, Фәрхәт Сөнәғәтов. Мәктәп, район, республика кимәлендә үткәрелгән сараларҙа теләп ҡатнашалар. Яңыраҡ Нилә «Йәш әкиәтсе» исемле бәйгелә әкиәт һөйләп, III урын алды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының бүләктәренә эйә булды. Афарин!
Гөлсөм ЙЫЛҠЫБАЕВА, уҡытыусы.
Белорет районы, Шығай мәктәбе.


text:
Донъяла иң матур һәм иң ҡәҙерле һүҙ – әсәй. Тыуғас та күҙҙәребеҙҙе асҡас, иң беренсе уның нурлы йөҙөн күрәбеҙ, наҙлы тауышын ишетәбеҙ.
Минең әсәйем Ғәҙел ауылында тыуып үҫкән. Сибай медицина училищеһын тамамлағас, тыуған яғына фельдшер итеп эшкә ебәрәләр. Был һөнәр кешеһе – ауыл халҡының беренсе ярҙамсыһы. Яғымлы тауышы менән ауырып ятҡандарға дәрт өҫтәй, һауығыуына ышаныс уята. Ауыр саҡтарында иң беренсе ярҙам күрһәтеүсе кеше. Әсәйемде бик ныҡ яратам. Киләсәктә уның һымаҡ табип буласаҡмын һәм кешеләргә ярҙам итәсәкмен.
Саша ГУЩИНА, IV синыф уҡыусыһы.
Бишебеҙ – биш шатлығы
Беҙ ғаиләлә биш ҡыҙ үҫәбеҙ. Әсәйем Миләүшә менән атайым Ишбулды һәр беребеҙҙе ҡыуанып көтөп алған, ҡәҙерләп үҫтергән. Төн йоҡоларын йоҡламай, бишек йыры йырлағандар, әкиәт һөйләгәндәр. Улар беҙгә һәр саҡ: «Биш ҡыҙым – биш шатлығым», – тип иркәләп, яратып өндәшә. Әсәйем тәмле аш-һыуы менән һыйларға ярата. Ә атайым дәрес әҙерләгәндә ярҙам итә, тәбиғәткә сәйәхәткә алып сыға. Күмәкләшеп шаярышып китһәк, үҙе лә беҙгә ҡушыла.
Атайым – ауылдың старостаһы. Үҙ эшен яратып, намыҫ менән башҡара. Ғаиләбеҙ дуҫ, татыу. Атайым менән әсәйем тырыш, ярҙамсыл, уңған булғандары өсөн Хәйбулла районы хакимиәте тарафынан Почёт грамотаһы менән бүләкләнде. Мин улар менән ғорурланам.
Ләйсән ҠАРАСОВА, IV синыф уҡыусыһы.
Иң яҡын кешем
Эльвина апайым – иң ҡәҙерле һәм яҡын кешем. Уның яҡты йөҙө, нурлы ҡарашы, яғымлы тауышы миңә ышаныс бирә. Бергәләп саф һауала йөрөйбөҙ, уйнайбыҙ. Һин, апай, беҙгә әкиәттәр, хикәйәләр уҡыйһың, уҡыуыбыҙ менән ҡыҙыҡһынаһың. Дәрес әҙерләгәндә дәртләндереп, күңелемде күтәрһәң, уҡыу ҙа еңелерәк бирелә.
Апайым, һин үҙең дә бик тырышһың, аҡыллыһың. Сибай педагогия колледжын уңышлы тамамлап, хәҙерге көндә Аҡъярҙа бына тигән итеп эшләп йөрөйһөң. Ә мин ауылға ҡайтыуыңды түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Килеп инеүең менән өйөбөҙ йәмләнеп киткәндәй, көлөп ебәрһәң, донъя яҡты нурҙарға сума. Йылы ҡосағыңа алһаң, күңелем күккә аша. Һине бик яратам, апай!
Уҡытыусыма
Хәреф белгәс, ниндәй рәхәт,
Һүҙ уҡып була.
Ә һөйләмдәр беҙ уҡыған
Һүҙҙәрҙән тора.
Һөйләмдәрҙән әкиәт тыуа,
Уҡыуы рәхәт!
Эй, һөйөнәм, уҡый беләм,
Уҡытыусыма рәхмәт!
Линара ҠӘЙЕПОВА, III синыф уҡыусыһы.
Хәйбулла районы, Ғәҙел мәктәбе.


text:
Алексей Касьянов республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләнде
Алексей Касьянов республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләнде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов үҙенең Указы менән Алексей Касьяновты республиканың Ведомство-ара йәмәғәт хәүефһеҙлеге советы секретары итеп тәғәйенләне. Быға тиклем ошо вазифаны Рәмил Исҡужин биләне.
Алексей Анатольевич Касьянов 1975 йылдың 24 майында Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. Хеҙмәт юлын 1996 йылда Өфөнөң Калинин районы прокуратураһы тәфтишсеһе булып башлай. 1997-2002 йылдарҙа – Өфө прокуратураһында тәфтишсе, өлкән тәфтишсе. 2002-2004 йылдарҙа – Башҡортостан прокуратураһының айырыуса мөһим эштәрҙе тикшереү бүлегендә тәфтишсе. 2004-2006 йылдарҙа – Башҡортостан прокуратураһының айырыуса мөһим эштәрҙе тикшереү бүлеге етәксеһе. 2006-2007 йылдарҙа – Башҡортостан прокуроры урынбаҫары. 2007-2015 йылдарҙа – Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса етәксеһе. 2015-2016 йылдарҙа – Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары.


text:
- Подробности
- Просмотров: 464
АЛЬПИНИЗМ, спорт төрө, юлһыҙ тау түбәләренә менеү. Башҡортостанда 20 б. 50‑се йй. аҙағынан үҫешә. 1961 й. “Буревестник”, “Зенит”, “Спартак”, “Хеҙмәт” ДСО‑лары эргәһендә А.И.Аҡтуғанов, Н.А.Накеева, В.П.Поспелов етәкс. тәүге секциялар асыла. 1993 й. “Ирәмәл” альпинистар клубы (Өфө) ойошторола. 1964 й. А. б‑са “Хеҙмәт” ДСО‑һының Башҡ‑н өлкә советы беренселеге үткәрелә, унда Т.Н.Грызун һәм Ф.Х.Хөсәйенов еңеүсе була. 1972 й. алып йыл һайын И.А.Горбачёв иҫтәлегенә респ. турниры уҙғарыла. 1991 й. Алтайҙа (Төньяҡ Чуй һырты) Башҡортостанда А. 30 йыллығына арналған Бөтә Рәсәй ярыштары үткәрелә. 2003 й. Белорет р‑нында респ. ярыштары үтә, унда 39 йәш альпинист Оло Ирәмәл түбәһенә (1582) күтәрелә. Респ. А. б‑са СССР‑ҙың тәүге спорт мастеры — команда зачётында СССР чемпионатының көмөш призёры (1976) В.С.Гусев. 1972 й. респ. альпинистарының тәүге Памир экспедицияһы (Горбачёв, А.П.Киреев, В.И.Поройков, И.В.Чернобельский) Коммунизм сусағына (бейеклеге 7495 м) күтәрелә. 1984 й. Салауат Юлаев исемендәге спорт клубы ағзаларынан (Р.Ғ.Имаев, Поройков, А.Ф.Хафизов, Р.Ш.Хәйруллин) торған “Зенит” ДСО‑һының Башҡ‑н өлкә советы командаһы тау-таш класында РСФСР чемпионатының көмөш призёры була. 1987 й. һәм 2002 й. Башҡортостан спортсыларының Ленин сусағына (7134), 1989 й. Корженевская (7105), Ленин һәм Коммунизм сусаҡтарына, 1990 й. Еңеү (7439) һәм Хан-Тәңре (6995) сусаҡтарына менеү м‑н бергә Тянь-Шангә экспедициялары үткәрелә, улар ваҡытында В.М.Лобанков СССР‑ҙың иң юғары 5 түбәһенә менә, Ә.Ә.Миңлебаев — 4, О.Р.Ғәзимуллин һәм Имаев — 3. 1994 й. Лобанков һәм Миңлебаев 1‑се Рәсәй Гималай экспедицияһы составында донъяла тәүгеләрҙән булып Көньяҡ Аннапурна түбәһенә (7219) ҡышҡыһын күтәрелә; 2001 й. Д.С.Антипов, В.П.Кучук, К.С.Мохов, Л.Ф.Мусина Эльбрусҡа (Оло Кавказ, 5642 м) менә. 2010 й. Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 65 йыллығы хөрмәтенә Еңеү сусағына халыҡ-ара экспедиция үткәрелә, уның ваҡытында Башҡортостан альпинистары А.К.Вафин һәм Мохов үҙәк түбәгә Еңеү һәм БР флагтарын ҡаҙай. Респ. 11 А.секцияһы бар, уларҙа 200‑ҙән ашыу кеше шөғөлләнә (2010). 1969 й. алып БР А. федерацияһы эшләй. А. м‑н тренерҙар И.С.Гершов, А.И.Иванюта, В.Г.Колтаков, В.М.Медведев, З.С.Мортазина, З.З.Мырҙаханов, Хафизов, Хәйруллин һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
Ә.Ә.Миңлебаев, З.С.Мортазина
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Проза
Проза — көйгә һәм үлсәмгә һалынмай ижад ителеп, ҡағыҙға төшөрөлгән йә телдән һөйләнелгән сәсмә (шиғри булмаған) әҙәби әҫәр.
Терминдың мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Проза — латинса «prōsa» һүҙе, исем булараҡ, «prōsus» сифатынан яһалған. Урыҫ телендә «прямой», «свободный» тигән мәғәнәләрҙе бирһә, башҡортсаға «тура», «ябай», «ирекле» тип тәржемәләргә була. Бынан сығып, прозаны «ритмик киҫәктәргә һәм ҡабалауҙарға бүленмәгән ирекле һәм ябай телмәр» тип тип ҡабул итергә кәрәк. Боронғо грек әҙәбиәтенең һуңғы осоронда, аҙаҡтан Боронғо Римдә был термин үҙенең бөгөн төп ҡулланылышта булған мәғәнәһен алған. Билдәле булыуынса, ул замандарҙағы грек әҙәбиәтендә нәфис һүҙ һөйләүҙе «шиғриәт|поэзия» тип атағандар, бындағы мәҙәниәттә нәфислек сәнғәте тәү сиратта ритм хистәре менән бәйле булған. Шуға ла әҙәби ижад әҫәрҙәренең күпселеге шиғыр формаһында тыуған. Һуңыраҡ ирекле һөйләүгә ҡаршы ҡуйып, ритмик яҡтан дөрөҫ ойошҡан телмәрҙе «шиғыр» тип исемләй башлағандар. Грек мәҙәниәтен тулыһынса ҡабул иткән һәм артабан үҫтергән Боронғо Римдә, нәҡ ошоға нигеҙләнеп, «ритмик киҫәктәргә бүленмәгән, ябай һәм ирекле телмәр»ҙе генә «проза» тип атай башлағандар.
Шулай булһа ла, күп милләтле нәфис әҙәбиәттең меңәр йыллыҡ тарихи үҫеше һөҙөмтәһендә поэзия менән прозаны ныҡлап айырыу бары тулыһынса һаҡланып ҡалмаған. Әҙәбиәт белемендә эргәләш йөрөгән был терминдар аңлатҡан ижад жанрҙары ла бер-береһенә бик яҡын тора: прозалағы шиғри әҫәрҙәр (стихи в прозе) менән бер рәттән ритм һәм рифма ҡулланып яҙылған проза әҫәрҙәренең дә булыуы бының асыҡ миҫалы.
Прозаның ҡыҫҡаса тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәүге проза әҫәрҙәрен ижад итеүселәр исемлегенә боронғо грек космологы (Йыһанды өйрәнеүсе) һәм мифографы (мифтарҙы аңлатыусы) Ферекид Сиросскийҙы (боронғо грекса Φepekύδnς, беҙҙең эраға тиклем 584/583 — 499/498 йылдар) һәм Боронғо Грецияның беҙгә тиклем килеп етмәгән Милет ҡалаһында эшләгән фәнни-философик мәктәп вәкилдәрен (урыҫса — «Миле́тская школа», «миле́тцы») индерәләр.
Боронғо Греция нәфис әҙәбиәтендә поэзия менән бер ҡатарҙан проза ла булған. Телсе ғалимдәр уларҙы «миф», «риүәйәт», «әкиәт» һәм «комедия» жанрҙары тип һанай. Ә гректар үҙҙәре уларҙы бер нисек тә поэзияға индермәгән, сөнки, мәҫәлән, мифты — бөтөнләй ижад емеше түгел, ә дини тәғлимәт итеп ҡараған. Үҙ сиратында, риүәйәт — тарихи әҫәр, әкиәт — тормош-көнкүреш хәбәре, һәм комедия — поэзиянан ныҡ түбән торған әйбер булып һаналған. Бер үк ваҡытта ораторҙар һәм сәйәсмәндәр телмәре, һуңыраҡ фәнни яҙмалар нәфис әҙәбиәткә туранан-тура ҡағылмаған проза итеп ҡаралған. Шулай итеп, элекке донъяла (античный мир), Боронғо Римдә, аҙаҡтан Урта быуаттар Европаһында, юғары ижад һәм нәфис әҙәбиәт жанры булып танылған поэзия менән сағыштырғанда, проза гел икенсе планда йөрөгән, һәм уның тураһында бары тик «көнкүреш әҙәбиәте», ҡайһы саҡ «публицистик әҙәбиәт» тигән фекерҙәр йәшәп килгән.
Урта быуаттарҙың икенсе яртыһында хәл яйлап үҙгәрә башлай. Тәүҙә антик, һуңынан феодаль дәүләт ҡоролошо тарҡалыу менән, ул замандарҙа популяр булған поэма, трагедия һәм ода жанрҙары әкренләп иҫкерә төшә. Сауҙа буржуазияһының үҫеүе, уның мәҙәни һәм идея кимәле артыуы менән һәм ҙур ҡалалар мәҙәниәте нигеҙендә нәфис әҙәбиәттең прозаик жанрҙары күтәрелеш кисерә. Башта «повесть» һәм «новелла» тыуһа, улар артынан «роман» жанры барлыҡҡа килә. Ҡол биләү осоро һәм феодал дәүләттәр әҙәбиәтендә төп урынды алып торған поэтик жанрҙар, иҫкереүгә дусар булып, әҙәбиәт өлкәһенән бөтөнләй юғалмаһалар ҙа, тора бара үҙҙәренең баштағы әйҙәүсе асылдарын юғалта. Буржуаз, һуңынан капиталистик йәмғиәттә төп ролде үҙ өҫтөнә ала барыусы әҙәби ысулдар нығыраҡ прозаға тартыла. Был жанрҙағы нәфис әҙәбиәт поэзияның алдынғылығын ҡыҫырыҡлай башлай, тәүҙә уның менән бер тәңгәлгә күтәрелһә, капитализмдың сәскә атыуы ваҡытында уны һиҙелерлек артҡа һәм түбәнгә ҡалдыра. XIX быуатҡа яҙыусы — прозаиктар, новелла һәм роман авторҙары матур әҙәбиәттә һиҙелерлек ижадсыларға әйләнә. Улар поэзия тантана иткән замандарҙағы поэма һәм трагедия яҙыусылары кеүек үҙ әҫәрҙәрендә йәмғиәткә оло һәм киң күләмдәге типик дөйөмләштереүҙәр һәм һөҙөмтәләр тәҡдим итә.
Прозалағы әҙәби жанрҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт теорияһында жанр төшөнсәһе әҫәрҙең йөкмәткеһен билдәләй. Икенсе төрлө әйткәндә, жанр — үҙенә бер төрлө сюжет һәм стилистик үҙенсәлек менән билдәләнгән әҫәрҙәр төрө. Бынан сығып, проза жанрҙарына түбәндәгеләр инә:
- Биография — ниндәйҙер шәхестең тормош юлын, хеҙмәт һәм башҡа төр эшмәкәрлеген һүрәтләгән яҙма. Кеше тормошоның тасуирламаһы — тарихи, әҙәби һәм фәнни проза жанры. Уға миҫал итеп Мәскәүҙең «Молодая гвардия» нәшриәтендә тиҫтә йылдар дәүерендә урыҫ телендә нәшер ителгән «Жизнь замечательных людей» серияһын килтерергә була.
- Манифест
- Новелла
- Очерк
- Парабола
- Повесть
- Притча
- Роман
- Хикәйә
- Эпопея
- Эссе
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- История всемирной литературы: В 9 томах / АН СССР; Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького; Гл. редкол: Г. П. Бердников (гл. ред.), А. С. Бушмин, Ю. Б. Виппер (зам. гл. ред.), Д. С. Лихачев, Г. И. Ломидзе, Д. Ф. Марков, А. Д. Михайлов, С. В. Никольский, Б. Б. Пиотровский, Г. М. Фридлендер, М. Б. Храпченко, Е. П. Челышев. — М.: Наука, 1983—1994. (рус.)
- Советский энциклопедический словарь: — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 1600 с. с илл. (рус.)
- Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы. Дөйөм белешмәләр: — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1985. — 342 бит.
- Ожегов С. И. Словарь русского языка. М., 1968. (рус.)
- Русско-башкирский словарь: В 2 т. / Под редакцией З. Г. Ураксина. Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. Т. 2. П — Я. — 2005. — 680 с.


text:
Интернет аша танышыу… Яҡшымы ул әллә насармы? Психологтар фекеренсә, йәштәргә шулай танышыу күпкә еңелерәк. Белмәгән-күрмәгән кеше менән рәхәтләнеп аралашаһың. Тик уның аҙағы төрлөсә тамамлана. Виртуаль аралашҡан йәштәр матур һүҙҙәренә ышанып, үҙҙәренең әңгәмәсеһен идеаль итеп белә, ә бына осрашып күрешкәндә йыш ҡына күңеле ҡайтып ҡуя. Шуға ла яҡындан күрешеп, йәнле аралашыу яҡшыраҡтыр, тип ҡуяһың. Башҡалар бының менән килешмәҫкә лә мөмкин. Беҙҙең гәзит уҡыусыларыбыҙ нимә уйлай икән? Һүҙ уларға.
Инзирә БАЯЗИТОВА, ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү бүлеге психологы, Бөрйән районы:
– Һәр нәмәнең ике яғы булғандай, «Бәйләнештә» селтәрендә аралашыуҙың да ике осрағы бар, береһе яҡшы булһа, икенсеһе – насар. Тәүҙә яҡшыһына туҡталып китәйек. Ошо «Бәйләнештә» селтәре аша үҙеңә әллә күпме таныштар, дуҫтар табырға мөмкин. Әгәр кеше оялсан икән, уға виртуаль аралашыу еңеләрәк һәм күрешкән саҡта ул үҙенең танышы тураһында алдан бер аҙ мәғлүмәтле буласаҡ. Таныштарым араһында интернет ярҙамында ҡауышҡандар ҙа бик йыш осрай, шулай уҡ тоғро дуҫтар булып китеүселәр ҙә күп.
Интернет селтәрендә танышыуҙың икенсе яғынан ҡараһаҡ, уның бик ҡурҡыныс тамамланыуы ла мөмкин. Унда бит фейк биттәр күп, һинең танышың да, бәлки, шулар иҫәбендәлер. Шуға ла күҙ йомоп танышыр алдынан, иң беренсе сиратта, уртаҡ дуҫтарҙың кем булыуын, уның фотолары барлығын ҡарап алыу кәрәктер. Таныш булмаған кешегә үҙең хаҡында бөтә мәғлүмәтте асып һалыу кәрәкмәй, тип һанайым.
Айзилә ЗАКИРОВА, медицина колледжы студенткаһы, Белорет ҡалаһы:
– «Бәйләнештә» селтәрендә ҡыҙҙар менән егеттәрҙең танышыуына ыңғай ҡарайым. Үҙемдең дә, әхирәттәремдең дә шулай иткәне бар. Матур итеп аралашабыҙ. Мәҫәлән, ағайым Аяз менән еңгәм Эльвина интернет ярҙамында танышҡан. Әлеге ваҡытта улар бына тигән донъя көтә, Әйшә исемле матур ҡыҙҙары үҫә. Үҙемдең интернет селтәрендә тапҡан дуҫтарым күп, ҡайҙа барһам да күреп, яныма киләләр. Миңә бик оҡшай. Бөтә нәмә үҙеңде нисек тотоуҙан тора бит.
Гөлйемеш БАЯЗИТОВА, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты студенткаһы:
– «Бәйләнештә» селтәрендә танышыуға миндә ике ҡараш йәшәй. Яҡшылыр, тип уйлайым, сөнки ул үҙҙәренең мөхәббәттәрен таба алмай йөрөгән ҡыҙҙар, егеттәргә танышырға, дуҫлашырға мөмкинлек бирә. Икенсе яҡтан уйлағанда, ҡурҡмай ят кеше менән нисек осрашаһың?
Һәр кем үҙ парын «Бәйләнештә» селтәрендә түгел, ә көндәлек тормошта табырға тейеш. Йә эш урынында, йә уҡып йөрөгәндә, йә дуҫтар менән осрашҡан ваҡытта. Ана шундай саҡтарҙа егет менән ҡыҙ бер-береһен күреп, күҙгә-күҙ ҡарап аралаша ала.
Минең дә, әлбиттә, «Бәйләнештә» селтәре аша танышҡаным булды. Тик егеттәргә үҙем яҙманым, унда теркәлә генә инем. Бер ваҡыт хәбәр килде. Егет: «Танышайыҡ!» – тип яҙған. Таныштыҡ. Оҙон-оҙаҡ ваҡыттар шул SMS яҙышыуҙар менән үтте. Һуңынан телефон номерымды һораны. Бирҙем, ләкин ул шылтыратҡанда телефонды ала алманым. Аҙаҡтан йә һүндерә лә ҡуя инем, йә бушамайым, тип хәбәр ебәрә торғайным. Шунан инде: «Осрашайыҡ», – тип яҙҙы. Тик минең ҡыйыулығым етмәне. Һуңынан үҙенә яҙмайынса бөтөнләй уның менән бәйләнеште өҙҙөм.
Аҙаҡ уйланым, уйланым да шундай фекергә килдем: «Юҡ, миңә ундай танышыуҙар кәрәкмәй. Иң һәйбәте, күреп һөйләшеү, ысынбарлыҡтағы мөхәббәтеңде осратыу, – тип хәҙер «Бәйләнештә» селтәрендә танышмайым.
Нурзилә УСМАНОВА, БДУ студенткаһы:
– Һуңғы йылдарҙа «Бәйләнештә» танышыу модаға инде. Тап ошо юл менән бер-береһен табып, аҙаҡ ғаилә ҡороусылар ҙа бар. Мәҫәлән, бер нисә йыл элек әхирәтем интернет аша бер егет менән аралаша башланы, бер аҙҙан осраштылар һәм был тарих гөрләтеп туй яһау менән тамамланды. Бындай осраҡтар күп, әммә уның һәр ваҡыт күңелле бөтмәүе лә мөмкин. Виртуаль донъяның теге ярында ултырған кешенең ысынбарлыҡта икенсерәк булыуы, һиңә оҡшамауы ла бар бит әле. Үҙемә килгәндә, «Бәйләнештә» күп егеттәрҙән танышырға теләп, сәләм хаттары килә. Әммә уларҙың интернетта ғына шундай батыр ҡыланыуҙарын, ә ысынбарлыҡта килеп хәбәр ҡуша алмауҙарын белә тороп, яуап бирмәйем. Ғөмүмән, интернет донъяһында үҙ парыңды эҙләүҙе баналь күренеш, тип һанайым. Башта кешенең үҙен күреп танышып, аҙаҡ аралашыуҙы «Бәйләнештә» дауам итергә мөмкин. Ҡыҙҙар һәм егеттәргә үҙҙәре танып-белгән кешеләр менән генә аралашырға, дуҫҡа өҫтәлгән ят кешеләрҙән һаҡ булырға саҡырам. Яңы таныштың хәүеф сығанағы булырға мөмкинлеген дә онотмаһындар ине.
Азамат ЗӘЙНЕТДИНОВ, XI синыф уҡыусыһы, Өфө ҡалаһы, Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт интернат-гимназияһы:
– Бындай танышыуҙың бер насарлығын да күрмәйем. Дуҫтарым араһында шулай үҙҙәренең иштәрен табыусылар күп. Шәхсән үҙемә килгәндә, йәнле аралашыу яҡлымын.
Гөлфирә НАРЫНБАЕВА, Х синыф уҡыусыһы, Баймаҡ районы, Билал мәктәбе:
– Мин интернетта, йәғни «Бәйләнештә» селтәрендәге танышыуға ынғай ҡараштамын. Сөнки унда кешенең фотоһын, дуҫтарын ҡарап, ниндәй икәнен билдәләргә мөмкин. Шулай уҡ нимә яратҡанын, күңеленә ниҙәр яҡын икәнен дә белеп була.
Заһит ҒҮМӘРОВ, БДУ студенты:
– Әҙәм балаһының төрлөһө була бит. Әйтәйек, танышың яҡшы кеше икән, ниңә аралашмаҫҡа? Шулай уҡ интернет селтәрендә хәбәрләшеү, минеңсә, күпкә еңелерәк тә. Әйтә алмаған һүҙҙәрҙе яҙып аңлатырға мөмкин. Мәҫәлән, «Бәйләнештә» селтәрендә үҙеңдең диуарыңа төрлө статустар ҡуйып, оҡшатҡан кешеңә нимәлер аңлатырға, этәргес бирергә була. Беҙҙең арала оялсан, баҫалҡы кешеләр ҙә бар бит. Улар яҡшы аралашҡан берәйһен табып, асылып китә ала. Минең дуҫтарым араһында шулай танышҡан, хатта өйләнешкәндәр ҙә бар. Үҙемә килгәндә, «Бәйләнештә» селтәре аша күп кенә яңы дуҫтар таптым. Улар араһында яҡын булып киткәндәре лә байтаҡ.
Шулай ҙа кире күренештәр ҙә осрап тора. Интернет аша танышҡанда кешене тулыһынса белеп бөтөп булмай. Башта яҡшы ғына булып күренһә лә, ныҡлап аралашып киткәс йәки яҙмышыңды бәйләгәндән һуң, уның ысын йөҙө асыла башлай. Шулай ҡайһы саҡ ошондай танышлыҡ күңелһеҙ генә тамамланып ҡуя. Был актуаль теманы дөйөмләштереп, нимә әйтергә теләйем: интернет ярҙамында танышҡанда күп нәмә үҙеңдән тора. Оҡшамаған кеше менән яйлап аралашыуҙы туҡтатырға мөмкин.
Фидан ХӨСНӨТДИНОВ, IX синыф уҡыусыһы, Белорет районы, Йөйәк мәктәбе:
– Интернет аша танышыу һәйбәт тә инде. Уның ярҙамы менән, беләһегеҙме, хәҙер минең күпме дуҫтарым бар. Рәхәтләнеп аралашабыҙ.
Йәнле аралашыу… Ләкин уны ҡайҙа һәм нисек булдырырға? Шул уҡ психологтар фекеренсә, күп кенә йәштәр икенсе енес вәкиленә яҡын килергә, танышырға ҡурҡа, ниндәйҙер кәртә бар. Ата-әсәләрҙе лә балаларының урамға сыҡмауы, аралашырға ынтылмауы, бар буш ваҡытын компьютер артында үткәреүе борсой. Нимә эшләргә мөмкин? Бәлки, йәштәр өсөн төрлө мәҙәни саралар ойошторорға кәрәктер? Уларҙа танышыу, таныштырыу мөмкинлеге лә ҡаралһын. Шул ваҡытта йәнле аралашыу ҙа булыр ине. Был йәһәттән, хөрмәтле гәзит уҡыусылар, һеҙҙең дә фекерҙәрегеҙҙе белге килә. Ни әйтерһегеҙ?
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.


text:
Ҡала көнөндә Өфөлә «Изге былау» хәйриә байрамы ойошторола
ӨФӨ, 2018 йыл, 21 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
12 июндә, Ҡала көнөндә, Өфөләге С.Т. Аксаков исемендәге баҡсала «Мәрхәмәт» хәйриә мәғариф фонды сирле балалар өсөн сираттағы «Изге былау» шәфҡәтлелек байрамын уҙғара. Асыҡ майҙансыҡта баш ҡалабыҙҙың билдәле кешеләре һәм иң яҡшы ресторандар командаларға берләшә.
Көн дауамында улар үҙҙәренең рецебы буйынса былау бешерә, ә байрам ҡунаҡтары һәм компетентлы жюри уларҙың оҫталығын баһалай.
Конкурста 15 команда ҡатнаша, кулинар бәйге жюрийында — Мәскәүҙән килгән билдәле концепт-шеф, блогер һәм көнсығыш аш-һыуы оҫтаһы, «Көнсығыш нескә ҡараш талап итә» китабы авторы Хәким Ғәниев.
Тәмле байрам баш ҡала халҡына һәм уның ҡунаҡтарына былауҙың төрлө төрҙәрен тәмләп ҡарауҙан тыш, ҙур изге эштә ҡатнашырға мөмкинлек бирә. Ошо көндә йыйылған аҡса «Мәрхәмәт» фондының «Йөрәк һыҙығы» программаһына йүнәлтелә.
Көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана.
Уҙған йылда фондтың «Былау культы» хәйриә байрамында 200 меңдән күберәк аҡса йыйылғайны. Аҡса фондтың тәрбиәләнеүселәрен дауалауға йүнәлтелде.
http://www.bashinform.ru/news/1160450-v-den-goroda-v-ufe-sostoitsya-blagotvoritelnyy-gastronomicheskiy-prazdnik-dobryy-plov/


text:
- Подробности
- Просмотров: 530
“АЗАТЛЫК” Башҡортостан Республикаһының татар йәштәре союзы, татар йәштәре респ. ижт. тормошонда үҙ урынын тапһын өсөн, уларҙың хоҡуҡтарын һәм иректәрен яҡлау маҡсатында ойошторолған йәмәғәт берекмәһе. Өфөлә урынлашҡан. 1990 й. төҙөлә. Бөрө, Стәрлетамаҡ ҡҡ. филиалдары бар. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: татар телен, татар халҡының милли традицияларын, тарихын һәм әҙәбиәтен өйрәнеү; балаларҙың, үҫмерҙәрҙең, йәштәрҙең ялын һәм ижади эшмәкәрлеген ойоштороу; балиғ булмағандарҙың ҡарауһыҙлығын һәм тәртип боҙоуҙарын иҫкәртеү һ.б. “А.” ҡатнашлығында “Наурыҙ гүҙәле” (1992 й. алып), татар йырҙарын йәш башҡарыусыларҙың “Туған тел” (1994 й. башлап) респ. конкурстары; Татар йәштәре көндәре (1992 й. алып) һ.б. үтә.
Тәрж. М.С.Ҡунафин


text:
Әмирхан Еники
Әмирхан Еники, Әмирхан Ниғмәтйән улы Йәнекәев (1909 йылдың 2 марты — 2000 йылдың 16 феврале) — яҙыусы, Татарстан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әмирхан Еники 1909 йылдың 2 мартында элекке Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Благовар районы) Яңы Ҡарғалы ауылында хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.
- 1911 йылда атаһы ғаиләһе менән Дәүләкән ауылына (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы ҡалаларының береһе)күсенә. Буласаҡ әҙиптең балылыҡ һәм үҫмер йылдары шул ауылда үтә.
- 1925 йылда Ҡазанға китә, унда китап магазинына курьер булып эшкә урынлаша.
- 1926 йылда Ҡазан дәүләт университеты янындағы рабфакка уҡырға инә.
- 1927—1933 йылдарҙа Донбаста — ликбез курстарында уҡытыусы, Ҡазан мех фабрикаһында — сортировкалаусы, «Ҡыҙыл Татарстан» (хәҙерге «Ватаным Татарстан»), гәзите редакцияһында штаттан тыш хәбәрсе булып эшләй.
- 1931—1933 йылдарҙа, төп эшенән айырылмайынса, Ҡазандағы Хеҙмәтте фәнни ойоштороу институтында уҡый.
- 1934—1935 йылдарҙа Ҡазандағы ерле сәнәғәт системаһында техник уҡытыу буйынса методист булып эшләй.
- 1935—1936 йылдарҙа кинофикация тресында инструктор хеҙмәтен башҡара.
- 1936—1937 йылдарҙа «Азеркино» (Баку) студияһының махсус вәкиле.
- 1937—1939 йылдарҙа Ҡазандың 2-се һанлы тегеү фабрикаһы янындағы стахановсылар мәктәбендә уҡыта.
- 1939—1941 йылдарҙа Үзбәкстандың Маргилан ҡалаһындағы дөйөм белем биреү мәктәптәренең береһендә уҡытыусы булып эшләй.
- 1941—1945 йылдарҙа Ә. Еники фронтта, хәрәкәттәге армияның хужалыҡ һәм ҡарауыл частарында, һалдат булып хеҙмәт итә.
- 1945—1950 йылдарҙа бер аҙ «Совет әҙәбиәте» (хәҙерге «Казан утлары») журналында әҙәби хеҙмәткәр, аҙаҡ Татарстан радиокомитетында әҙәби тапшырыуҙар бүлеге мөхәррире булып эшлә.
- 1950—1952 йылдарҙа Ҡазан авиация техникумында татар телен уҡыта.
- 1953 йылдан профессиональ яҙыусы хеҙмәтенә күсә.
- 2000 йылдың 16 февралендә Ҡазанда вафат була.
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ижадында тыуған яғы сағылышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әмирхан Еникиҙең ижадында Башҡортостан һәм башҡорт халыҡ темаһы ҙур урын биләй. «Оҙон көй тыңлағанда»(1965), «Әтелмәгән васыят» (1965), «Еҙ ҡыңғырау» (1966), «Ҡурайсы» (1970) хикәйәләре шундай йүнәлештә ижад ителгән. «Әйтелмәгән васыят» хикәйәһе башҡорт әҙәбиәте классигы Баязит Бикбайҙың уға һөйләгәненән сығып ижад ителгән. Әҫәрҙең төп геройы Ағәбей башҡорт халҡының оло әсәһе, уның быуаттар буйы һаҡланып килгән матур йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен бөгөнгө менән бәйләүсе өлкән быуын вәкиле булараҡ һүрәтләнә. 1987 йылда донъя күргән «Һуңғы китап» исемле автобиографик әҫәрендә Ә. Еники Башҡортостан һәм башҡорт халҡы темаһына айырыуса киң һәм төплө туҡтала. Бында авторҙың сағыу балалыҡ йылдары тормошон һүрәтләү Яңы Ҡарғалы ауылы,Дәүләкән ҡалаһы тарихы менән тығыҙ үрелеп һүрәтләнә, башҡорттарҙың һәм мишәрҙәрҙең тормош-көнкүреше, мәҙәниәте, рухи донъяһы үҙенсәлекле сағылдырыла.
Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Почет билдәһе» ордены (1957);
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы ордены (1979);
- Татарстан Республикаһының Ғабдулла Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1982);
- ТАССР Юғары Советы Президиумының Маҡтау грамотаһы ();
- «Татарстандың халыҡ яҙыусыһы» исеме (1989).
Башҡортостанда исемен мәңгеләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әмирхан Еникиҙең тыуған ауылындағы Ҡарғалы урта мәктәбенә уға бағышланған иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған;
- Дәүләкән ҡалаһындағы Әмирхан Еники йәшәгән йортҡа уға бағышланған иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған.
Башҡорт телендә донъя күргән китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Йөрәк сере: повестар, хикәйәләр. — Өфө, 1963;
- Әйтелмәгән васыят: повесть һәм хикәйәләр. — Өфө,1988;
- Выждан: повестар. — Өфө, 1996.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сафуанов С. Ғ. Әмирхан Еники // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- 2 мартта тыуғандар
- 1909 йылда тыуғандар
- Благовар районында тыуғандар
- 16 февралдә вафат булғандар
- 2000 йылда вафат булғандар
- Татарстанда вафат булғандар
- Рәсәйҙә ерләнгәндәр
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- 2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
- Ҡалыптар:Эске һылтанмалар
- Ҡалыптар:Ҡалыптар өсөн
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- Татар яҙыусылары
- Татар АССР-ының халыҡ яҙыусылары


text:
Республикала күҙәтеү ведомстволарының эшен яраштырыу буйынса һынау проекты эшләй башлаясаҡ
Республикала күҙәтеү ведомстволарының эшен яраштырыу буйынса һынау проекты эшләй башлаясаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Яҡын ваҡытта Башҡортостанда Рәсәй өсөн контроль-күҙәтеү органдарының эшен яраштырыу буйынса һынау проекты тормошҡа ашырыла башлаясаҡ. Ошо хаҡта республика Федераль ветеринар һәм фитосанитор күҙәтеү хеҙмәте идаралығының хоҡуҡ ҡулланыу тәжрибәһе һөҙөмтәләрен тыңлағандан һуң Рәсәй Федерацияһы министры Михаил Абызов һәм Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
Сара барышында Башҡортостандың күҙәтеү ведомстволарында эштең яҡшы ойошторолоуы, эшҡыуарлыҡ тәртибе йәһәтенән етди тәжрибә тупланғаны ла билдәләнде. Шуның менән бергә, бизнес-берләшмә вәкилдәренең фекеренсә, Федераль ветеринар һәм фитосанитор күҙәтеү хеҙмәтенең һәм төбәк органдарының функциялары һәм вәкәләттәре ҡабатланыу проблемаһы бар. Бынан тыш, йыш ҡына ведомствоның функциялары Федераль ветеринар һәм фитосанитор күҙәтеү хеҙмәтенеке менән тап килә.
Был мәсьәләне хәл итеү өсөн Рәсәй Федерацияһы министры, «Контроль һәм күҙәтеү эшмәкәрлегенең реформаһы» өҫтөнлөклө программаһы кураторы Михаил Абызов республикала күҙәтеүсе ведомстволар араһында координациялау эшен күтәреү буйынса киләсәктә киңәйеүе ихтимал һынау проектын бойомға ашырырға тәҡдим итте.
— Мин Рөстәм Зәки улына республика Хөкүмәте майҙансығында координация форматын булдырырға тәҡдим иттем. Уның сиктәрендә федераль һәм төбәк вәкәләттәре буйынса тикшереүҙәрҙе һәм уларҙың һөҙөмтәләрен анализлауҙы планлаштырыу буйынса уртаҡ эш уҙғарылыр ине. Федераль һәм төбәк инспекторҙары бер үк предприятиеларға йөрөмәһен, шул уҡ белешмәләрҙе һәм документтарҙы һорамаһын өсөн, – тине министр. – Икенсе яҡтан, федераль структураларҙың көйләнмәгән эше ҡабат тикшереүҙәргә килтергән ведомство-ара мәсьәләләр бар. Эшҡыуарҙар Федераль ветеринар фитосанитар хеҙмәте менән Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә федераль күҙәтеү хеҙмәтенең йыш ҡына бер үк нәмәне тикшереүенә иғтибарыбыҙҙы йүнәлтә. Бында, республика Хөкүмәте майҙансығында ошо координацияны көсәйтергә кәрәк тип иҫәпләйем. Ул инспекторҙар составының эш сифатын күтәрәсәк, ә иң мөһиме – продукцияның сифатын арттырыуға килтерәсәк. Был дәүләт контроленең нимә өсөн барлығын аңлата.
Башҡортостан Башлығы төбәк ведомстволарының вәкәләттәрен киңәйтеү кәрәклеген билдәләп, был фекерҙе хупланы.
— Үҙ яғыбыҙҙан әйтелгәндең барыһын да – контроль-күҙәтеү хеҙмәттәренең үҙ-ара нисек эш итә алыуын күрһәтеп, Башҡортостан Республикаһы миҫалында модель һынауын уҙғарырға тырышырбыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙҙә вәкәләттәребеҙ аҙыраҡ, сөнки ул федераль структуралар һәм ғәҙәттә урындағы федераль орган етәкселәре юғарыға ымлай: «Бына беҙгә етәксе әйтһә, беҙ эшләрбеҙ, ә былай бәйләнмәгеҙ». Әммә бергәләп талаптарыбыҙға иғтибар итмәү хәлен «йомшарта», бөтөрә башларбыҙ һәм уңышҡа өлгәшербеҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 395
ПОЧТА ЭЛЕМТӘҺЕ, п о ч т а, элемтә төрө, башлыса транспорт сараларын файҙаланып почта аша ебәрелгән нәмәләрҙе (яҙма корреспонденция, ваҡытлы баҫмалар, аҡса күсереү, бандероль, посылка) ҡабул итеү һәм тапшырыу м‑н шөғөлләнә. Башҡортостанда 1735 й. Өфө провинцияһында Сенат ҡарарына ярашлы Ырымбур экспедицияһын (1734– 44) элемтә м‑н тәьмин итеү өсөн почта станциялары (ямдар) ойошторола. Ырымбур губернаһында 18 б. 40‑сы йй. 15 эре почта тракты иҫәпләнә (ҡара: Юлдар). Башҡорттар һәм мишәрҙәргә почта йөкләмәһе тапшырыла (1834 й. алып аҡса йыйымы). Башта ҡаҙна почтаһы — хәрби һәм адм. ведомстволарҙы, һуңыраҡ шәхси кешеләрҙе хеҙмәтләндергән. 19 б. 20‑се йй. Ырымбур трактында — күсмә почта, 1842 й. экстра‑почта, 70‑се йй. земство почтаһы (1917 й. тиклем эшләгән) барлыҡҡа килә. 1890 й. Бәләбәй өйәҙенең земство почтаһы үҙенең почта маркаһын сығара. 19 б. аҙ. почта ташыу өсөн тимер юл транспорты һәм йылға транспорты ҡулланыла башлай. 1900 й. т. юл станцияларында почта‑телеграф бүлектәре асыла. Почта хеҙмәте хәрби хеҙмәткә тиңләштерелә; почтальондар ант итәләр, махсус форма кейәләр, почта фургондарын һаҡлау өсөн ҡорал йөрөтәләр. 20 б. башында тәүге тапҡыр Өфөлә хат йыйыу өсөн почта йәшниктәре ҡуйыла, 20‑се йй. уртаһында – ауыл ерендә. 1910 й. Өфө губернаһында 70 почта учреждениеһы иҫәпләнә, 1921 й. – 88. 1920 й. Башҡ‑н почта һәм телеграф идаралығы ойошторола, 1933 й. – авиапочта, 1936 й. Элемтә йорто (ҡара: Өфө почтамты) төҙөлә. 30‑сы йй. ведомство һәм колхоздың егеүле транспорты, автомобиль транспорты һәм һауа транспорты м‑н файҙалана. 1933 й. ҡарай П.э. бөтә ауыл советтарында була. 60‑сы йй. аҙ. — махсус почта автомобилдәре, 70‑се йй. алып автоматлаштырылған хат айырыу линиялары ҡулланыла. БР Федераль почта элемтәһе идаралығы эшләй (1995 й. алып), уның составында 32 почтамт, 1278 стационар бүлек, 22 элемтә пункты, автобаза бар (2008). 80‑гә яҡын хеҙмәт төрө күрһәтелә, ш. иҫ. экспресс‑почта, түләүҙәр ҡабул итеү, аҡса күсереү, пенсияларҙы һәм пособиеларҙы өйгә алып барыу, интернет‑элемтә һ.б.
Әҙәб.: А ю п о в Р.А., Д у с а л и м о в А.Т. Мчится тройка почтовая…: Почтовая связь в Башкортостане. Уфа, 2000.
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
28 май
28 май — григориан стиле буйынса йылдың 148-се (кәбисә йылында 149-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 217 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Әзербайжан — Республика көнө.
- Әрмәнстан — Беренсе Республика көнө.
- Эфиопия — Хәрби режим ҡолаған көн.
- Беларусь, Ҡырғыҙстан, Рәсәй, Украина — Ил сиге һаҡсылары көнө.
Тарихи ваҡиғалар
Был көндө тыуғандар
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Зәйтүнә Бикбулатова (28.05.1908—23.02.1992), башҡорт театр актёры. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1928—1992 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. СССР‑ҙың (1973) һәм РСФСР‑ҙың (1955) халыҡ, РСФСР‑ҙың (1947) һәм Башҡорт АССР‑ының (1944) атҡаҙанған артисы. РСФСР‑ҙың К. С. Станиславский исемендәге (1967), БАССР-ҙың Салауат Юлаев исемендәге (1976) дәүләт премиялары лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1958), «Почёт Билдәһе» (1968) ордендары кавалеры.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Шәриф Бикҡол (28.05.1924—3.09.1995), шағир, яҙыусы һәм журналист. 1950 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980).
- Рәмзилә Хисаметдинова (28.05.1949—4.06.1995), шағир, уҡытыусы-педагог, 1977 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы.
Дөйөм исемлек
Был көндө вафат булғандар
- 1968 — Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1946).
- 2002 — Вәлиев Дамир Жәүәт улы, башҡорт ғалимы, философия фәндәре докторы (1984), профессор.
Йыл көндәре


text:
- Подробности
- Просмотров: 361
КЕСЕ ХАЛЫҠ УЧИЛИЩЕЛАРЫ, Рәсәйҙә башланғыс уҡыу йорттары. Рәсәй империяһында Халыҡ училищелары уставына (1786) ярашлы ойошторолалар. Губерна Йәмғиәт ҡараулығы приказы ҡарамағында булалар. Губерна ҡалаларында төп халыҡ училищеларының 1‑се баҫҡысын (1—2‑се класс) тәшкил итәләр, өйәҙ ҡалаларында үҙаллы булалар. Крепостнойҙарҙан башҡа бөтә ҡатлам балалары ла ҡабул ителә. Уҡыу түләүһеҙ була. Уҡыу курсы — 2 йыл. Уҡыу программаһына уҡыу, яҙыу, грамматика, арифметика, рәсем һәм Алла Ҡануны инә. “Халыҡ мәғарифының элгәр ҡағиҙәләре”нә ярашлы 1803—04 йй. мәхәллә училищеларына һәм өйәҙ училищеларына үҙгәртелә.
Ырымбур губернаһында 1789 й. алып Минзәлә, Ырымбур, Силәбе ҡҡ. 3 К.х.у. эшләй. 1794 й. Силәбе К.х.у. уҡыусылар һаны етмәү арҡаһында — Быҙаулыҡ ҡ., 1797 й. Ырымбурҙағыһы губерна үҙәген күсереү сәбәпле Өфөгә күсерелә. 18 б. аҙ. училищеларҙа 134 уҡыусы була. К.х.у. 1817 й. Минзәләлә һәм Быҙаулыҡта, 1818 й. Өфөлә өйәҙ училищеларына әйләндерелә.
М.Н.Фәрхшатов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 519
ГОЛУБЧИК Игорь Захарович (10.2.1951, Бобруйск ҡ.), математик. Физика-матем. ф. д‑ры (1998), проф. (2001). БР-ҙың мәғариф отличнигы (2011). МДУ‑ны тамамлағандан һуң (1973) БДПУ‑ла эшләй. Фәнни хеҙмәттәре дифференциаль тигеҙләмәләрҙәге ҡулсалар һәм Ли алгебралары ҡушымталары өҫтөндәге һыҙыҡлы төркөмдәр өлкәһендәге тикшеренеүҙәргә арналған. Г. ирекле алынған ассоциатив ҡулсалар өҫтөндәге һыҙыҡлы төркөмдәрҙең автоморфизмдары т‑дағы Шраер—Ван‑дер‑Варден проблемаһын хәл итә. 50‑нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
В.Ю.Новокшенов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 570
АБЕРДИН-АНГУС ТОҠОМО, һыйыр малының ит йүнәлешле тоҡомо, 18 б. аҙ. Абердин һәм Ангус графлыҡтарында сығарылған (Шотландия). Һаны б‑са итле тоҡомдар араһында донъяла 2‑се һәм РФ‑та 4‑се урынды биләй. Беҙҙең илдәге был тоҡом 20 б. 30‑сы йй. Волгоград өлк. ҡалмыҡ тоҡомло һыйырҙарҙы А.‑а.т. үгеҙҙәрҙән йотоулы ҡасырыу ысулы м‑н алынған. Һуңғы йылдарҙа А.‑а.т. ҡулланып яңы ит йүнәлешле тоҡом — русская комолая сығарылған. Кәүҙәһе тәпәш һәм йомро, нәҙек, әммә ныҡ һөйәкле һәм һәйбәт үҫешкән мускулатуралы, муйыны ҡыҫҡа, тиреһе йомшаҡ, йоҡа, һығылмалы, аяҡтары ҡыҫҡа. Туҡал мал, ҡара төҫтә (ҡыҙыл һәм ҡуңыр төҫтәр осрай), һыйырҙарҙың ауырлығы 500—600 кг, үгеҙҙәрҙеке — 700—800 кг. Башҡортостанға А.‑а.т. тәүге тапҡыр 20 б. 60‑сы йй. башында сәнәғәт ҡасырыуы өсөн килтерелә (тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, был осраҡта йәш малдың үҫеү интенсивлығы 12—16%‑ҡа, һуғым ауырлығы 4—6%‑ҡа арта, малдың ит сифаты һиҙелерлек яҡшыра). 80‑се йй. респ. тоҡомсолоҡ хужалыҡтарында Бөтә Рәсәй ит малсылығы ҒТИ (Ырымбур ҡ.) ғалимдары сығарған А.‑а.т. тиҙ өлгөрөүсән һәм урындағы шарттарға яраҡлашыусан тибы файҙаланыла башлай. Тере ауырлығы (кг): һыйырҙар — 600, үгеҙҙәр — 1000, 8 айлыҡ йәш мал — 230. БР‑ҙа А.‑а.т. нигеҙҙә Дүртөйлө, Иглин һәм Шишмә р‑ндары хужалыҡтарында тупланған (2012).Ҡатнаш һәм саф тоҡомло малдарҙың продуктлылыҡ сифаттары Ауыл хужалығы институтында (З.Ғ.Бикбулатов, Ғ.Ш.Ҡорбанғәлиев, Н.Г.Фенченко) һәм Аграр университетта (Р.С.Ғиззәтуллин, Н.Я.Ҡотдосов, Х.Х.Таһиров) өйрәнелгән.
Әҙәб.: Дмитриев Н.Г. Породы скота по странам мира. Л., 1978; Ресурсосберегающая технология мясного скотоводства (рекомендации). Уфа, 2012.
Р.С.Ғиззәтуллин
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Бындай мәктәп республикабыҙҙа берәү генә. Унда Башҡортостандың төрлө төбәктәренән йыйылған ҡыҙҙар-егеттәр һынлы сәнғәттең ниндәй генә төрөн өйрәнмәй! Ә сығарылыш синыф уҡыусылары шуның буйынса йыл һайын йомғаҡлау ижади проекттарын тапшыра. Һүҙебеҙ Өфөләге Ҡасим Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт интернат-гимназияһы тураһында.
Быйыл да 36 бала абруйлы жюри алдында үҙҙәренең эштәрен яҡланы. Улар графика, скульптура, һалҡын батик, живопись (төрлө буяуҙар ҡулланып төшөргән һүрәттәр), биҙәү-ҡулланма сәнғәте, линогравюра һәм башҡа төрлө ысул менән башҡарылған.
Иң беренсе булып Әбйәлил ҡыҙы Нурзилә Мөлөкова (етәксеһе – Земфира Ғәлимова) сығыш яһаны. Һәр нәмәне башлап ебәреү ҡыйын була, тиһәләр ҙә, ҡыҙ үҙен бик тыныс һәм ышаныслы тотто. Ул эшен «Урал батыр» эпосына таянып башҡарған. «Бишек йыры» тигән композицияһы бик матур килеп сыҡҡан. Һүрәтен ДВП-ға акрил буяу ҡулланып төшөргән. Нурзилә – уҡыу алдынғыһы ла. Етәксеһе уның бөтә нәмәгә яуаплы ҡарауын, был эшенә лә йәйге каникулда уҡ тотоноуы тураһында һөйләне.
– Иң ауыры – композиция уйлап табыу, тиҙәр. Миңә артыҡ ҡыйын булманы. Сөнки «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү бәйгеһендә бәләкәйҙән ҡатнашып килдем. Уны тулыһынса ятланым. Шуға ла был тема бик яҡын, – ти Нурзилә.
– Мин бәләкәй сағымдан өләсәйемдең сигелгән әйберҙәрен күреп үҫтем, – тип башланы үҙенең сығышын Азалиә Ахунова (Любовь Мәжитова). – Аҙаҡ үҙем дә шулай ҡул эштәренә өйрәнеп киттем. Матур итеп сигеүҙәр сиктем. Ә сәскәләр, буяуҙар теле менән тарихыңды, үҙ халҡыңдың рухи донъяһын, йолаларын өйрәнеү – мауыҡтырғыс күренеш.
Сығышы менән Благовар районынан булған Азалиә эшендә төрлө төҫтәге ептәр һәм орнаменттар ҡулланған. Улар һәр береһе төрлө мәғәнәгә эйә. Ысынлап та, халыҡ ижады аша кешеләрҙең бөтә эске донъяһын күрергә мөмкин икән шул.
Бына бер заман ҡурай моңо аҫтында милли кейемебеҙҙә «Сыңрау торна» йырын йырлап бер ҡыҙ килеп сыҡты. Был көйҙө Хәйбулланан Наҙгөл Үтәмешева (Артур Радионов) бигерәк ныҡ яратып тыңлай икән. Нәҡ ошо йыр уға проект темаһын һайларға ярҙам итә лә инде. Наҙгөл ағасты семәрләп торна һынын яһаған. Ныҡ килештергән. Ҡыйын ғына булғандыр ул. Сөнки саҡ ҡына һаҡһыҙ тотонһаң, ағасың һынып йәки ярылып китеүе бар. Шунан тотош яңынан башларға кәрәк. Ни тиһәң дә, бысаҡ тотоп ағас юныу ҡыҙ кешенең эше түгел. Ә шулай ҙа был уҡыу йортонда бөтәһенә лә өйрәнергә мөмкин.
– Был эшем менән мин башҡорт халыҡ көйөнөң наҙлылығын, яғымлылығын, аһәңлеген күрһәтергә теләнем, – ти ҡыҙ.
Юламан Юламанов эшен шамот (утта сыҙамлы балсыҡ) ҡулланып башҡарған. Яратҡан рәссамым Әхмәт Лотфуллиндың һынын яһағанда уның күңел торошон, бай эске донъяһын сағылдырырға тырыштым, ти ул.
Иҫ китмәле матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан Белорет районы ҡыҙы Нәркәс Баһауетдинова киндергә майлы буяу ҡулланып, үҙенең тыуған ауылы Уҫманғәлене төшөргән.
Пейзаж рәссамдарҙың иң яратҡан темаһы булараҡ, күптәр ошо йүнәлеште һайлаған ине.
Бына эштәргә йомғаҡ яһар ваҡыт та етте. 36 уҡыусының бишәүһе диплом проекттарын – «дүртле»гә, ҡалғандары «бишле»гә яҡланы. Ә биш уҡыусы – Дарья Кручиненко, Гөлиә Насирова, Альбина Пастухова, Дилара Шәрипҡолова һәм Даниил Зайцевтар иң-иңдәре тип табылып, уларға мәктәп миҙалы ла тапшырыласаҡ. Юғары уҡыу йорттарына ингәндә файҙаһы тейәсәк инде.
– Мин 2000 йылдан, сәнғәт академияһында эшләй башлағандан алып, йыл һайын жюри ағзаһы сифатында ҡатнашып киләм. Шуныһы ҡыуаныслы: милли темалар онотолмай. Быйыл тарихи, һуғыш темаларына мөрәжәғәт итеүселәр ҙә күп. Ул еңел түгел. Был эшкә рәссамдар ҙа һирәк тотона. Шуға быйылғы проекттар айырыуса ныҡ оҡшаны, – ти жюри ағзаһы, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының һынлы сәнғәт кафедраһы мөдире, профессор Әмир Мәжитов.
Эйе, эштәрҙең барыһы ла иҫ китмәле ине. Был уҡыу йортонда белем алған уҡыусыларға һоҡланмау мөмкин түгел. Тағы кемгә эләгә әле бындай бәхет?! Уларға артабанғы уҡыуҙарында ла уңыштар теләп ҡалабыҙ.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.


text:
- Подробности
- Просмотров: 530
БАШҠОРТ‑БӨРКӨТ ҠУРҒАНДАРЫ, 13—14 бб. археологик ҡомартҡыһы. Күгәрсен р‑ны Баш-Бөркөт а. төньяҡ-көнсығыш ситендә уба түбәһендә урынлашҡан. 1968 й. Н.А.Мәжитов тарафынан асыла һәм 1968—69 йй. өйрәнелә. Ҡомартҡы 3 ҡурғандан (диам. 6—7 м, бейеклеге 0,3 м) тора, уларҙың һәр береһендә берәр ҡәбер табылған. Мәйеттәр тура мөйөшлө ҡәбер соҡорҙарына, ҡапҡасы һәм бау кейҙерер өсөн уйымы булған имән ялғаштарға (диам. 0,8—0,9 м, оҙонлоғо 2—2,2 м) салҡан ятҡырып, ҡулдарын кәүҙәһе буйлап ҡуйып, баштары м‑н төньяҡ-көнсығышҡа ҡаратып ерләнгән. Ҡәберҙәргә туҙ көпшә (фаразланыуынса, сәс биҙәүесе), тимер саҡма, бысаҡ һәм өҙәңге, күн итек, көмөш көҙгө һалынған. Б.‑Б.ҡ. материалдары Археология һәм этнография музейында һаҡлана.
А.Ф.Йәминов, Н.А.Мәжитов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Башҡортостанда пенсия алды йәшендәге халыҡ өсөн Хеҙмәт инспекцияһы белгестәре консультация уҙғара
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт хеҙмәт инспекцияһында пенсия алды йәшендәге граждандар өсөн консультация пункты асыҡ. Белгестәргә 50 йәштән өлкән ҡатындар һәм 55-те үткән ирҙәр мөрәжәғәт итә ала.
Консультация үҙәге Өфө ҡалаһы, Оло Граждан урамы буйынса 24-се йорттағы 331-се бүлмәлә урынлашҡан.
Граждандарҙы дүшәмбенән кесе йомаға тиклем көндөҙгө сәғәт 2-нән 4-кә ҡәҙәр, йома иртәнге 10-дан 1-гә саҡлы ҡабул итәләр.
Пенсия алды йәшендәге граждандарға үҙҙәренә ҡарата хеҙмәт ҡануниәте талаптарының үтәлеше һорауҙары буйынса кәңәш алырға һәм кәрәккәндә яҙма мөрәжәғәт ҡалдырырға мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1187723-v-bashkirii-zhiteley-predpensionnogo-vozrasta-prokonsultiruyut-spetsialisty-inspektsii-truda/


text:
Өфөлә “Башҡортостан гүзәле” матурлыҡ һәм әхлаҡ конкурсына һайлап алыу буласаҡ. Унда 16 йәштән 30 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар ҡатнаша ала.
Конкурстың ойоштороусыһы Айгөл Үтәгәнованың әйтеүенсә, майҙан тотасаҡ гүзәлдәр башҡортса тасуири итеп һөйләй алырға, милли йола һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе белергә, сәхнәлә үҙ-үҙен матур тоторға, сибәр һәм мөләйем йөҙлө, зифа буйлы булырға тейеш.
Ҡатнашырға теләүселәргә үҙҙәре тураһында ҡыҫҡаса һөйләргә, дүрт һәм унан күберәк профессиональ фотоһүрәттән (портрет, тулы буйға һәм милли кейемдә) торған портфолио төҙөп алып килергә, ижади һәләтен күрһәтергә (бейеү, йыр йә таҡмаҡ, актерлыҡ оҫталығын сағылдырған этюд) кәрәк. Быларҙан тыш, баһалама ағзаларының өҫтәмә һорау биреүе ихтимал.
Һайлап алыу туры 14 октябрҙә көндөҙгө сәғәт 12-лә башланасаҡ. Адресы: Яңы күпер урамы, 4а. Финалды 6 ноябрҙә “Башҡортостан” дәүләт концерт залында ҡарарға мөмкин буласаҡ.
Сараны ойоштороусылар – “Һомай” театр-дефилеһы” мәҙәниәт һәм ижадты үҫтереү студияһы, Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәте. Белешмә өсөн телефон: 8-937-169-14-84.


text:
Ижади һәләттәр ижад йортонда бөрөләнә
23 марта 2013 йыл | Мәғариф
Гәзиттә хәбәр итеүебеҙсә, уҙған аҙнала Өфөлә үткән Бөтә Рәсәй туризм-крайҙы өйрәнеү хәрәкәтен ойоштороусыларҙың квалификация күтәреү курсында ҡатнашыусыларҙың бер төркөмө (ике тиҫтәләп кеше) районда булып, "Ғафури районының тәбиғи рекреацион ресурс-тары һәм тарихи-мәҙәни мираҫы ҡомартҡылары” тигән күсмә практик уҡыуҙа ҡатнашты. Илебеҙҙең төрлө өлкәләренән һәм республикаларынан килгән вәкилдәрҙе Балалар ижады үҙәге ҡабул итте.
Лидерҙар бәйгеһе үтте
20 марта 2013 йыл | Мәғариф
14 мартта Красноусолдағы 1-се урта мәктәптә "ХХI быуат лидеры” I район конкурсы үтте. Уны Балалар ижады үҙәге район Хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм туризм секторы, "Алтын бал ҡорто” район балалар йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә ойоштороп уҙғарҙы. Конкурстың маҡсаты – районда ижади, әүҙем йәштәрҙе асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү.
Балалар китабы аҙналығына рәхим итегеҙ!
20 марта 2013 йыл | Мәғариф
25 марттан 29-ына тиклем район мәҙәниәт һарайында урынлашҡан Балалар китапханаһында Балалар китабы аҙналығы үтә. Унда ҡыҙ-малайҙарҙы ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс уйындар, конкурстар, әҙәби, крайҙы өйрәнеү викториналары, өр-яңы мульт-фильмдар көтә.
Гимназия йәрминкәгә саҡыра
20 марта 2013 йыл | Мәғариф
23 мартта, шәмбе көн Красноусол башҡорт гимназия-интернаты сираттағы йәрминкә үткәрә.
Хәүефһеҙ бала саҡ юлы
13 марта 2013 йыл | Мәғариф
Һуңғы йылдарҙа балаларҙың юл фажиғәләренә тарыу осраҡтары йышайҙы. Юл хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен һәр кем теүәл үтәргә тейеш. Республикала был йәһәттән аныҡ саралар күрелә, профилактик эштәр даими алып барыла. 28 февралдә район мәҙәниәт һарайында үткән республика кимәлендәге сара – КВН–конкурстың ярым-финалы "Хәүефһеҙ бала саҡ юлы”на арналды. Унда республиканың Салауат, Стәрлетамаҡ, Ишембай, Мәләүез, Күмертау ҡалалары, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Ғафури, Ауырғазы райондары мәктәптәре уҡыусылары ҡатнашты.


text:
Дер һелкетеп бейер инем, сәхнәбеҙ ҙә юҡ икән
Яңы әптектәр грант отоп, клубтарын төҙөкләндермәксе
Күптән түгел Яңы Әптек ауылының үҙешмәкәр артистары халыҡ театры исемен яҡланы. Килгән Өфө ҡунаҡтары ауылдарҙа шундай таланттар йәшәүенә хайран ҡалып ҡайтты. Шул уҡ ваҡытта комиссия ағзалары бер күренешкә шаҡ ҡатты: клубтың сәхнәһе лә, тамаша залы ла юҡ икән!
Дөрөҫөрәге, сәхнә булған, әммә клуб иҫкереү сәбәпле, авария хәлендәге бинаны япҡандар. Әлбиттә, был һүҙҙәр ауылдың бөтөнләй мәҙәни усаҡһыҙ икәнлеген аңлатмай. Яңы клуб совхоздан ҡалған яҡшы торошло бинала урынлашҡан,тик халыҡ әлегә был элекке ашхана-магазинда талантлы ауылдаштары ҡуйған спектаклдәрҙе аяҡ-үрә баҫып ҡарау менән генә хушһына. Сәхнә һәм 120 урынлыҡ тамаша залын эшләү, китапханаға урын әҙерләү – ауылдаштарҙың берҙәм ниәте. Һүҙ төбәк кимәлендәге «Урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһы» хаҡында бара. Әммә 1 миллион һумға тиклем билдәләнгән грант отоу еңелдән түгел, проект шарттары буйынса урындағы халыҡ-ойошмалар үҙҙәре лә бер ни тиклем матди сығым бүлергә һәм төҙөкләндереү эштәре башҡарырға тейеш.
Хәйер, был йәһәттән әптектәр һыр бирмәҫ, урындағы халыҡ һәр эштә лә берҙәм һәм дәррәү. Был йәһәттән Яңы Әптек ҡараған Һайран ауылы биләмәһенең «2015 йылда Башҡортостан Республикаһының иң төҙөк ауыл биләмәһе» конкурсында III урынға лайыҡ булыуҙарын иҫкә алып китһәк тә күп нәмәгә төшөнөргә була. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты, инфраструктураны үҫтереүҙә шаҡтай башҡарылған эштәре өсөн лайыҡ булған улар бындай баһаға.
Берҙәмлек тигәндән, клуб төҙөкләндереү мәсьәләһенең йәнә бер үтә лә мөһим сәбәбе хаҡында әйтеп үтмәй булмай. Ауылда 13(!) милләт вәкиле йәшәй. Улар үҙҙәрен бер халыҡ итеп тойһон, бер туғандай мөнәсәбәт ҡорһон өсөн урында мәҙәни усаҡтың булыуы, уның бөтә шарттарға тап килеп, гөрләп эшләүе мөһим. Бер-береңде белмәй тороп, рухи эстәлегеңде аңламайынса ниндәйҙер мөнәсәбәт ҡороуы икеле бит.
…Грант хаҡында һүҙ сыҡҡас, ҡайһы берәүҙәр «урындағы бюджет сығымдарҙы ҡаплай алмаймы ни?» тип уйлап ҡуйғандыр.
Яуапты бер-ике йыл эсендә генә райондың тиҫтәләгән клубында ремонт эштәре үтеүен, ҡайһы бер ерҙә тотош дауаханалар ябылып ҡуйғанда бер нисә ауылда фельдшер-акушер пункттары асылыуы һымаҡ күренештәрҙә табырға мөмкин. Нисек кенә булмаһын, дәүләт гранты отоп, урындағы бюджет аҡсаһын ҡатнаштырмай эшеңде атҡарып ҡуйыу насармы ни?! Күктән көтөп ята торған заман түгел, мөмкинлектәрҙе ҡулдан ысҡындырмау фарыз. Киләсәктә халыҡ театрының репетиция-тамашалары сәхнәләрҙә үтер, ә тамашасылар уларҙы кинәнеп ултырғыстарға ултырып ҡарар тигән өмөттә ҡалайыҡ.
Рәмил МАНСУРОВ.
Автор фотоһы.
"Торатау" гәзите №52 - 28.06.2016й.


text:
Был биттә стадияһында эшләү ҡушыла.
Ҡалҡыулығында урынлашҡан 62 киңлек, уларҙың әүҙемлегенә ҙур өмөт менән ҡышҡы төн. atmossfären асыҡ күрәбеҙ. геомагнитный төньяҡ балҡышы булған яҡшы.. Иҫкәрмә күрһәтә һәм автоматик рәүештә яңыртыу күҙаллана түбән, төньяҡ балҡышын күрер өсөн мөмкинлектәр бар. Рәхим итеп, иғтибар, улар бында килтерә.. Швед ваҡыты +1 сәғәт, ҡышын +2ч Йәйге ваҡыт.
Шулай тип төньяҡ балҡышы?
Төньяҡ Балҡышы, Аврора бореалис, ҡояш бәйле электромагнит энергияһын тоҡандырыу, иманһыҙ ҡыуып етә ҡояш һәм ерҙең магнит ҡыры. Шул уҡ ваҡытта матур һәм энергия булдырыу ҡабыҙып химиик. Һеҙ төньяҡ балҡышы тураһында күберәк белергә теләйем-бөтә был процесс ҙур булмаған фильмдар тураһында бында, документаль фильм норвегия бында америка фильмы ҡыҫҡа йәки бер нисә уҡыу бында.
Болотло
Яҡшы һауа торошо асыҡ күренһен өсөн кәрәк төньяҡ балҡышы. Һауа торошона ҡарап Хольм йәки Сундсвалль. Һеҙ һүрәттә өҫтөндә болоттар өҫтөндә аныҡ ағымдағы швеция юлдаш табыу бында.
Магнитограмма өсөн Сундсвалль (сығанағы) Эшмәкәрлеге:
Магнитограмма өсөн Сундсвалль. Төньяҡ балҡышы магнит ҡырына килтереп тайпылмау мөһим.. БЗ (йәшел) түбән һыҙығында булырға тейеш (minusladdat) Төньяҡ балҡышы булып күренә. Сығанағы.
Hur läses tabellen? Ҡарарға күберәк магнитограмма бында.
Төньяҡ Балҡышы күҙаллана, әгәр 30 минең (сығанағы / сығанағы)
Әгәр энергияһын иҫәпләү моделе polarskensovalen 30 минең мәғлүмәттәр нигеҙендә ACE-satelliten. Әһәмиәткә  50 = хәрәкәт әүҙемлеге ҙур өмөт һәм күктә күп күргән.. >100 ГВАРДИЯ = өсөн йөҙҙәрсә километр төньяҡ балҡышы күрергә мөмкин.. Polarskensovalen интенсив моделенә күрһәтеү генә түгел, ә хәҙер һәм бында була күргән туранан-тура төньяҡ балҡышы. Ҡыҙыл һыҙат күрһәтте, унда поляр балҡыш горизонт түбән булыуын күрергә мөмкин.. Төньяҡта төньяҡ балҡышы alltås ҡыҙыл линия булып күренергә мөмкин. Төҫтәр гаммаһында буйынса баһалау ихтималлығы.
Өс көн дауамында түбәндәге фаразым төньяҡ балҡышы (сығанағы)
Прогноз биреү көнөндә гистограмма närsmsta төньяҡ балҡышы. “КП-индекс” геомагнитный әүҙемлек күрһәтте. 1-3=тымыҡ магнит ҡыры, 4-5=әүҙем магнит ҡыры, 6-8=шторм, 9=көслө шторм. Иң индекс kp. - 3 мөмкинселек булыу, мөмкин булыу булып күренә Сундсвалль Холмщина һәм төньяҡ балҡышы (сығанағы).
Узнайте тураһында күберәк КП-индекс бында.
Бөгөн ипотека ихтималлығы төньяҡ балҡышы (сығанағы 1, сығанағы 2, сығанағы 3)
Аляска прогнозлау институты геомагнитный, Телевидение һәм норвегия SpaceWeatherLive.com.
Төньяҡта-төньяҡ балҡышы был күрергә мөмкинлек.
Һуңғы алдағы көндәрҙә күҙаллауҙар һәм әүҙемлеге алда 4ч. (сығанағы)
Ҡырҙан күҙәтеп күрһәтелгән мәғлүмәт, ә һары прогноз мәғлүмәттәре линияһын күрһәттеләр.
Уҙған аҙна ошо әүҙемлеге
.
Ҡарарға күберәк булыу артыҡ rymdväderdata realtidsmätare Spaceweatherlive.com, НОАА / Космостағы Һауа Торошон Күҙаллау Үҙәге бында һәм бында, йәки туранан-тура баш ACE-satelliten.
Веб-камера өҫтөндә polarhimlen
Веб-камералар тирә-Тромсе 360º күкте., Норвегия, юғары киңлектәрҙә урынлашыуы, швеция, төньяҡта, төньяҡ балҡышы һөҙөмтәлә йыш ҡына күрергә мөмкин..
Һуңғы яңылыҡтар булыуы тураһында rymdvädret Spaceweatherlive.com


text:
- Подробности
- Просмотров: 357
КАРПИНСКИЙ Александр Петрович (26.12.1846, Пермь губ. Турьинские рудники ҡсб — 15.7.1936, Мәскәү өлк. Удельная ҡсб, Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙанда ерләнгән), тау инженеры. Император С.‑Петербург ФА-ның акад. (1896, 1916 й. алып вице‑президенты, 1917—36 йй. СССР ФА президенты), проф. (1877). Петербург тау ин‑тын тамамлағандан һуң (1866) Мейәс алтын промыслаларында, 1868—96 йй. — Петербург тау ин‑тында, бер үк ваҡытта 1882—1929 йй. Геол. ком‑тында эшләй: өлкән геолог, 1885 й. башлап дир., 1903 й. алып почётлы директор. Фәнни тикшеренеүҙәре геология тарихы, палеонтология, стратиграфия, тектоника һәм палеогеография, петрография проблемаларына, мәғдәнле файҙалы ҡаҙылмалар, ш. иҫ. Көньяҡ Уралдағы баҡыр колчеданы мәғдәндәре, тимер мәғдәндәре, марганец мәғдәндәре ятҡылыҡтары генезисын өйрәнеүгә арналған. К. тарафынан Ер ҡабығының ултырма ҡатламдарының стратиграфик бүлексәләре номенклатураһы, Урта һәм Көньяҡ Уралдың көнсығыш битләүе һәм Рәсәйҙең Европа өлөшөнөң тектоника карталары төҙөлә; әртә ярусы айырып күрһәтелә. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Франция ФА‑ның Ж.Кювье ис. пр. лауреаты (1922). К. исемендәге премия һәм алтын миҙал (1946, СССР ФА), халыҡ‑ара пр. (1979, А.Топфер фонды, Германия) булдырыла. К. исеме м‑н Өфөлә урам; Uranema karpinskii болоттар тибы, мәрйен полиптары (Lophocarinophyllum karpinskyi, Polymelia karpinskyi), Paraphillipsia karpinskyi трилобиттары, аяҡбаш моллюскылар (Aspidoceras karpinskii, Gastrioceras karpinskii һ.б.) кластары, фораминифер һәм остракодтар ярым кластары һ.б. аталған.
Хеҙм.: Разведки ископаемых руд, произведённые в Уфимской и Оренбургской губерниях в 1868 г. Б.м., 1869; Геологические исследования в Оренбургском крае. СПб., 1874; Бакальские‑Зигазинские месторождения железных руд. Б.м., 1901.
Әҙәб.: Шатский Н.С., Яншин А.Л. Портреты геологов. М., 1986.
А.П.Рождественский
Тәрж. Г.М.Ғәлиева


text:
- Подробности
- Просмотров: 560
ҒИЛМЕТДИНОВ Айҙар Рәшит улы (3.5.1974, Өфө), хирург. Мед. ф. д‑ры (2007). Л.Т.Ғилметдинованың улы. БДМУ‑ны тамамлаған (1997), 2001 й. алып шунда уҡ эшләй. Фәнни эшмәкәрлеге хирургик һәм урологик профилле ауырыуҙарҙы реабилитациялау, бауыр яралары өҫтөн перитонизациялау өсөн клиник‑эксперименталь аллотрансплантант ҡулланыу һ.б. мәсьәләләргә арналған. Ғ. ҡатнашлығында бауырҙы аппарат‑пластик резекциялау ысулы эшләнә. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 2 уйлап табыу авторы.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Үлем осраҡтары ла бар...
21 сентябрҙә 01 сәғәт 40 минутта Түбә ауылындағы янғын тураһында телефондан хәбәр алынды. Фажиғә урынына Түбәлә урынлашҡан пост хеҙмәткәрҙәре йүнәлтелде. Өй эстән бикле булып сыға. Янғын һүндереүселәр ишекте емереп инеп, утты һүндерә башлай. Янғынды туҡтатҡас, йорт хужаһы һәм хужабикәһенең кәүҙәләре табыла. Фажиғәнең сәбәбе –тәмәке тартҡанда ут менән һаҡһыҙ ҡыланыу.
Йыл башынан ошо көнгә тиклем район-ҡалала 54 янғын (уҙған йыл ошо арауыҡ ваҡытта – 48) һәм 43 (35) ут сығыу теркәлгән. Ут 4 321 000 һумлыҡ зыян килтергән. Янғында ике кешенең ғүмере өҙөлгән (былтыр – 3 кеше). 6 кеше, шул иҫәптән бер бала, төрлө кимәлдәге тән йәрәхәттәре алған.
Янғындарҙың сәбәбе – ут менән һаҡһыҙ ҡыланыу, тәмәке төпсөгөн һүндермәү, төҙөк булмаған электр приборҙарын ҡулланыу, балаларҙың ут менән шаярыуы. Район халҡына мөрәжәғәт итеп, бәлә-ҡазаларға юл ҡуймау өсөн янғын хәүефһеҙлеген күҙәтеү мөһим икәнлеген иҫкәртәбеҙ.
И. ХӘМИТОВ,
янғын хәүефһеҙлеген күҙәтеү бүлеге дознавателе.


text:
Уҡытыусының төп бурыстары үҙгәрмәй, ти Гөлйемеш Садиҡова.
Ул йыл һайын Уҡытыусылар көнөн тулҡынланыу менән ҡаршылай, сөнки үҙенең һәм хеҙмәттәштәренең, бөтә уҡытыусыларҙың тормош мәғәнәһе, йәшәү рәүеше, булмышы булып торған һәм ғүмерлеккә һайлаған һөнәрен иғтибарға алыу, ҙурлау, баһалау көнө бит был.
Бала саҡтан килгән оҫталыҡ
Яҡташымдың бай педагогик юлы, етәкселек эшмәкәрлеге, үрҙәр яулауы, уңыштарға өлгәшеүе беҙҙең күҙ алдында барҙы тип әйтһәк, хата булмаҫ. “Урал” район гәзитендә уның тырыш хеҙмәте хаҡында бихисап мәҡәлә баҫылды.
Белорет районының Абҙаҡ ауылында тыуып үҫкән ҡыҙ мәктәптә уҡыған саҡта уҡ үҙенән бәләкәй кластарҙа белем алған балаларға төрлө саралар ойоштороуға әүәҫ була, пионервожатый бурысын атҡара.
– Миңә был ҡыҙыҡ булғандыр инде, – тип хәтерләй бөгөн Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Яҡшы уҡығас, минән күсереүселәр ҙә була торғайны. Класташтарыма ярҙам итәм, темаларҙы аңлатам. Айырыуса химия фәненән булышлыҡ ҡыла торғайным.
Урта мәктәпте тамамлағас, уның алдында ниндәй һөнәр һайларға тигән һорау тыумай. Әлбиттә, уҡытыусы! Сығарылыш кластарында белем алғанда әлеге Башҡорт дәүләт педагогия университеты тарафынан ойошторолған “Йәш педагог мәктәбе” барлығы тураһында ишетеп, хат яҙып, ситтән тороп ошо курстарҙы үҙләштерә башлай, ебәрелгән мәсьәләләрҙе сисә. Бының өсөн ауылдағы китапхана, уҡытыусыларҙан алған китаптар менән генә хушһынмай, Магнитогорск ҡалаһынан да әсбаптар ташый.
Төплө белемле ҡыҙға институтҡа инеү ауыр булмай. Тырышып уҡып, юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай. Аспирантурала ҡалырға тәҡдим итһәләр ҙә, йәш белгес мәктәпкә эшкә юллана. Тәүҙә Абҙаҡ ауылында уҡыта, һуңынан Белорет металлургия техникумы студенттарына белем бирә. Бер аҙҙан Белорет лицей-интернатына тәрбиәсе-уҡытыусы булып эшкә күсә. Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙының ойоштороу һәләтен, көслө педагог булыуын күреп, 1997 йылдан директорҙың уҡытыу-тәрбиә эше буйынса урынбаҫары итеп ҡуялар. Тотороҡло эшләп китә. Лицей-интернат директоры Зифа Исмәғил ҡыҙы Юлчуринанан күп нәмәгә өйрәндем, ти ул. Бер аҙҙан Гөлйемеш Садиҡова Белорет ҡалаһындағы лицей-интернат директоры итеп тәғәйенләнә. Был вазифала ун йылдан ашыу эшләй.
Интернат менән яҡшы таныш булыуын, уның етәкселегендә уҡыу учреждениеһының өлгәшкән уңыштарын иҫәпкә алып, Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙын 2011 йылда Ҡ.А. Дәүләткилдеев исемендәге художество гимназия-интернатына директор итеп тәғәйенләйҙәр.
Ата-әсә менән аңлашып...
— Белорет лицей-интернатында эшләгәндә үк коллективҡа, интернатта бөтә күңелеңде биреп эшләргә кәрәк, тип йыш әйтә килдем, сөнки бында балалар көнө-төнө йәшәй һәм улар өҙлөкһөҙ иғтибар талап итә, – ти Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Үҙҙәрен аңларға ла, ҡарарға ла кәрәк. Дәрес бирәһең икән, урыны-еренә еткереп, төплө итеп уҡыт. Һөйләгәндәрең шундай ҡыҙыҡ булһын, балалар ауыҙын асып тыңлаһын, һәр бер һүҙҙе күңеленә һеңдереп барһын.
Интернат – балаларҙың йәшәү урыны, шуға ла шарттар тыуҙырыу, ашатыу, тәрбиәләү, бөтә булған саралар үткәреү шарт. Ошоларҙың һәр береһен урынына еткереп эшләһәң, ҡалғаны китә. Бигерәк тә сентябрь, октябрь, ноябрь айҙарында яңы килгән балаларҙы һәйбәт итеп өйрәтеп алырға кәрәк. Улар күнегеп киткәнсе байтаҡ ваҡыт үтә. Яңы уҡыусылар үҙҙәрен төрлө яҡтан күрһәтергә тырыша, сөнки улар төрлө ғаиләләрҙән килә. Яңы йылдан һуң ғына интернат тормошона өйрәнеп китәләр. Хатта осраҡлы килеп эләккән балалар ҙа, үҙҙәрен насар яҡтан күрһәтергә теләгәндәр ҙә үҙгәрә, бындағы мөхиткә яраҡлашып, бик яҡшы, тәртиплегә әйләнә. Кешене өйрәтергә, ваҡыт бирергә кәрәк, шул саҡта ул яраҡлашып китә.
Ҡ.А. Дәүләткилдеев исемендәге художество гимназия-интернатына балаларҙы ҡабул иткәндә бер аҙналыҡ лагерь ойошторола. Был буласаҡ уҡыусылар шарттарға өйрәнә торһон тигән маҡсатта эшләнелә. Ошо ваҡытта атай-әсәйҙәр менән танышыу башлана.
– Ваҡытым булмаған хәлдә лә, ата-әсәләр менән һөйләшергә кәрәк тип иҫәпләйем. Ҡайһы берҙәр балаларын “өф” иттереп кенә ҡарай. Бындай уҡыусылар өйҙән китергә әҙер түгел. Уларҙың үҙҙәренә ҡыйын. Баланы тыныс күңел менән ебәрергә кәрәк, сөнки интернатта бөтә шарттар ҙа булдырылған. Үҙем дә, ниндәй генә хәл булһа ла, барыбер балалар яҡлы булам. Иң тәү сиратта уларға һәйбәт булырға тейеш, – ти директор. – Ата-әсә менән дә асыҡтан-асыҡ һөйләшергә кәрәк. Бала интернатта уҡый икән, өлгәшергә, тырышырға, уның йөрәгендә “Мин уҡыйым, уҡыйым!” тигән ут янырға тейеш. Ошо ҡараш тыуһын өсөн ата-әсә лә мөнәсәбәтен үҙгәртергә бурыслы.
Ата-әсә араһында үҙҙәренең шәхси хәлен яҡшыртыу өсөн балаларын интернатҡа биргәндәр ҙә бар. Үҙҙәре ситкә эшкә китә, ҡайһы берҙәре яңынан тормош ҡора. Ошондай юл менән, интернат ярҙамында, тормоштарын яйға һалғандар ҙа бар. Быны беҙҙең ғаиләләргә социаль ярҙам итеүе тип ҡарарға мөмкин, әммә хәҙерге заманда улай булырға тейеш түгел. Әле беҙҙә йөҙҙән ашыу бала тулы булмаған ғаиләнән, шул иҫәптән былтыр – ун, быйыл һигеҙ баланы атайҙары яңғыҙы ҡарай. Алтмышынсы йылдарҙа илебеҙҙә интернаттар булдырғанда төп бурыс ошондай тулы булмаған ғаиләләрҙән, ҡарауһыҙ ҡалған балаларҙы ҡарау маҡсаты беренсе урында торһа, хәҙер һынлы сәнғәт гимназияһы күберәк балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү өҫтөндә эшләргә тейеш. Ата-әсәнең төп бурысы – баланы ҡарау, уҡыу өсөн йүнәлеш биреү, уңайлы шарттар тыуҙырыу.
“Рухи донъялары шул ҡәҙәр бай”
Гимназия-интернат бөгөн һәләтле балаларҙы үҫтереү, ныҡлы белем биреүҙе төп маҡсат итеп ҡуя. Юғары уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлек итә. Быйыл бында предуниверсарий, йәғни профилле кластар асылған. Мәсьәлә иң тәүҙә Мәғариф министрлығының коллегияһында ҡарала, шунан Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән килешеү төҙөлә, әлегә иһә өс унынсы класс профилле йүнәлештә белем ала. Уларҙа махсус план ҡаралған. Көндөң тәүге яртыһында башҡа мәктәптәрҙәге кеүек белем алһалар, икенсеһендә тарих, йәмғиәтте өйрәнеү, филология, һынлы сәнғәт йүнәлештәре буйынса өҫтәмә белем бирелә. Был дәрестәрҙе педагогия университетынан килгән уҡытыусылар үткәрә. Бындай алым балаларға оҡшай.
Быйыл педагогия университеты менән берлектә уҡыусыларҙы ҡабул иткәс, унынсы класҡа бик етди һынау уҙғарылған. Ошо йүнәлештәге төрлө олимпиадаларҙа ҡатнашып, муниципаль, республика кимәлендә ыңғай һөҙөмтә күрһәткән балаларға өҫтөнлөк бирелгән.
– Балаларға һөнәр һайлағанда ата-әсәнең ярҙамы ҙур булырға тейеш. Иң тәүҙә уның ниндәй фәндәрҙе белеүенә иғтибар итеү мөһим, – тигән фекерҙә Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы. – Математиканы, физиканы яҡшы белә икән, унан киләсәктә яҡшы инженер сығасаҡ. Был һөнәр эйәләре ҡайҙа ғына барһа ла юғалып ҡалмай, сөнки хәҙерге ваҡытта, һанлы, мәғлүмәт технологиялары үҫешкән заманда, бөтә производстволар электрон техника менән йыһазландырылған. Комбайнға ултырып эшләгәндә лә, әгәр ҙә белемең етмәһә, буталып, техниканы эштән сығарыу ихтимал.
Шулай ҙа тәү сиратта бала рухлы, күңеле бөтөн булырға тейеш. Үҙебеҙҙең гимназияны алып ҡарайым да беҙҙә тәртипле уҡыусылар йыйылғанына һөйөнәм. Ижад кешеһенең рухи донъяһы шул тиклем бай. Ҡайһы бер балалар артыҡ бер һүҙ әйтмәй, әммә һүрәттәре шул тиклем йөкмәткеле, матур. Уҡыусыларыбыҙ тыныс, ипле, тәрбиәле, ҡайҙа барһалар ҙа, үҙҙәрен тота беләләр.
Хәҙер элекке һымаҡ буяуҙар менән һүрәт төшөрә белеү генә етмәй. Ҡәләмде лә дөрөҫ итеп тота белеү, шул уҡ ваҡытта компьютер графикаһын үҙләштереү, график планшеттарҙы тотоноп, үҙеңә мониторҙа, экранда һүрәт төшөрә белеү ҙә шарт. Былар – хәҙерге заман талаптары. Кейем тегеүҙә лә, бинаны, тирә-яҡ мөхитте, мәғлүмәт ҡағыҙҙарын биҙәүҙә лә, сәнәғәттә лә, йәғни бөтә ерҙә лә дизайнерҙар талап ителә. Шуның өсөн кешегә инженер булыу ғына етмәй, һин донъяны матур итеп күрә белергә лә тейешһең. Сит илдәргә сыҡһаҡ та, үҙебеҙҙең ауылыбыҙға ҡайтһаҡ та, халыҡтың матурлыҡҡа ынтылыуын күрәбеҙ. Кешенең тормошо еңелләшә, бөтә ерҙә лә автоматлаштырыу, модернизациялау, цифрлы технологиялар индерелә, шуға күрә лә тирә-яғыбыҙ камил булһын өсөн матурлыҡты ла тыуҙырыу кәрәк. Тимәк, киләсәктә рәссамдарға ла, инженерҙарға ла ихтыяж ҙур буласаҡ тип иҫәпләйем. Ошоларҙы ата-әсә лә аңларға тейеш.
Балалар Берҙәм дәүләт имтихандарын һайлағанда ла ниндәй уҡыу йорттарына инә алыуҙары хаҡында уйланһын. Бында ла ата-әсәнең ярҙамы ҙур булырға тейеш. Баланың киләсәктә кем булыры уның үҙенән тора, ә өлкәндәр уға йүнәлеш биреүҙә ҡатнаша ала.
– Гөлйемеш Хәйрулла ҡыҙы, ата-әсәгә балаларҙы тәрбиәләгәндә айырыуса нимәгә иғтибар итергә кәрәк?
– Хәҙер балаларҙы һәр ваҡыт күҙ уңында тотоу мотлаҡ. Элек уҡыусылар мәктәптә нимә һөйләһәң, шуны иҫендә ҡалдырҙы, бөтә мәғлүмәт сығанағы уҡытыусы һәм китап ине. Хәҙер иһә интернет селтәре бар. Балалар төрлө булған төркөмдөргә инә. Әгәр ҙә улар эргәһендә иғтибарлы педагогтар, ата-әсәләр булмаһа, төрлө насар хәлдәргә тарыуҙары ихтимал. Шуға күрә лә ололар тарафынан интернет селтәре буйынса күҙәтеү көслө булырға тейеш, был – көнүҙәк мәсьәлә.
Өҫтәүенә беҙ көнәркәшлеккә һәләтле быуын тәрбиәләргә тейешбеҙ: улар беренсе, иң яҡшыһы, төплө белемле булырға тейеш.
Ата-әсә балаларына ҡарата иғтибарлыраҡ булһын. Яҡыныңдың эске донъяһын белеү мотлаҡ, сөнки мәғлүмәт күп, бала үҙенән-үҙе, нимәнәндер сығып, дөрөҫ һығымта яһай алмауы ла ихтимал. Беҙ яңғыҙ йәшәмәйбеҙ, төрлө-төрлө кешеләр уратып алған, һәр кемдең үҙ холҡо, ҡайһы бер хәлдәрҙе алдан әйтеп тә, белеп тә булмай. Балаларҙы шундай көтөлмәгән хәлдәргә әҙерләргә тейешбеҙ, аңлатыу эше алып барыу мөһим.
Балаларҙың хәҙер уҡырға ынтылыуы күренеп тора ул. Уларҙы эшләтергә тырышырға, ҡыҙыҡһыныуын арттырырға, һәр эштең ыңғай яғын күрһәтә белергә кәрәк.
– Уҡытыусы һөнәренә лә ҡараш үҙгәрә, әммә ул, ниндәй осор булыуға ҡарамаҫтан, ҡайһы сифатты һаҡларға, тәрбиәләргә, үҫтерергә тейеш?
– Уҡытыусы ғүмер буйы уҡырға тейеш. Кире осраҡта артта ҡалаһың, һөҙөмтәлә нисек балаларҙы алға әйҙәргә мөмкин? Хәҙер алдынғы технологияларҙы үҙләштереү талап ителә, компьютерҙы яҡшы белергә кәрәк. Балаларҙан һин һәр ваҡыт бер башҡа юғары булырға тейешһең. Үҙеңдең фәнеңде үҙләштереү генә етмәй, шул уҡ ваҡытта психологияны яҡшы белеү мөһим. Йәғни уҡытыусыға ғилемле, инсафлы, итәғәтле булыу зарур. Йәш уҡытыусының күҙҙәре янып тора, өйрәнергә теләге ҙур икән, унан, ысынлап та, яҡшы уҡытыусы сығасаҡ.
Бөгөн педагог балалар менән профориентация буйынса ныҡлы эшләргә тейеш. Белем биреү яңы стандарттарға ярашлы алып барылып, уҡытыу кимәле юғары булғанда ғына илебеҙгә, республикабыҙға юғары әҙерлекле граждандар тәрбиәләү мөмкин буласаҡ.
Беҙҙең белем усағын тамамлағандар араһында архитектор, дизайнер һөнәрҙәренә уҡырға барғандар күп. Өфө дәүләт нефть техник һәм авиация техник университеттарына, сәнғәт институтына уҡырға инәләр. Мәскәүгә лә, Ҡазанға уҡырға киткәндәр ҙә бар. Быйыл 36 уҡыусының 30-ы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инде, ҡалғандары – колледждарға. Коллектив көслө, уҡыусыларыбыҙ бөтә фәндәрҙән дә Берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы бирә, уларҙың һөҙөмтәләре республикалағы уртаса күрһәткестәрҙән юғарыраҡ. Математика, рус теле, йәмғиәтте өйрәнеү, информатика буйынса балдар яҡшы. Беҙҙең коллектив ныҡлап формалашҡан, күбеһенсә үҙҙәренең һөнәрен яратҡан, ижади эшләгән педагогтар йыйылған. Ошоларҙың барыһынан сығып, тәүҙә уҡытыусыға эшләү өсөн шарттар тыуҙырырға, үҙен асыу мөмкинлеген бирергә кәрәк, һуңынан һөҙөмтә талап ит, тип иҫәпләйем. Коллективыма ныҡлы һаулыҡ, ижади уңыштар, балаларҙың һөйөүен, яҡты киләсәк теләйем.
...Ниндәй осорҙа йәшәһәк тә, уҡытыусының төп бурыстары үҙгәрмәй. Оҙаҡ йылдар мәғарифҡа хеҙмәт иткән Гөлйемеш Садиҡова менән осрашыу барышында ошоға тағы бер ҡат инандыҡ.