text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Нисек бөтөрөргә?
Нисек бөтөрөргә?
Быйыл йәй яратҡан босоножкаларымды кейә алманым. Уң аяғымдың ҙур бармағы ҡурҡыныс булып “ситкә ҡарап” тора, атлап йөрөгәндә лә ауырта. Нимә эшләргә лә белмәнем. Инде ҡабат яратҡан матур аяҡ кейемдәремде кейә алмаҫмынмы икән ни?
Эльвира.
Салауат районы.
Ҡағиҙә булараҡ, бәшәләй быуыны артрозы шулай башлана. Был ауырыу айырыуса ҡатын-ҡыҙ араһында киң таралған. Халыҡта уны, аяҡҡа һөйәк үҫә, тиҙәр. Сөнки, ысынлап та, баш бармаҡ кәкрәйгән урында быуыны ҡалынайып, шешеп тора. Был сирҙең сәбәбен матдәләр алмашыныуы боҙолоуы, яҫы табанлылыҡ, аяҡтың йәрәхәтләнеүе, шул иҫәптән ҡыҫып торған аяҡ кейеме кейеүҙән йәрәхәтләнеү менән аңлаталар.
Аяғығыҙҙың шул рәүешле ауырта башлауын күргәс тә, тәүҙә ҡыйшайып торған бармаҡты урынына ҡуйырға тырышығыҙ. Әгәр ҙә быны еңел генә эшләй алһағыҙ, тимәк, уны массаж һәм халыҡ ысулдары менән дауалап була әле. Ә инде бармаҡты кире урынына тигеҙләп ҡуйып булмаһа, ортопедҡа күренергә ашығығыҙ. Дауалауҙы ни тиклем иртәрәк башлаһағыҙ, һөҙөмтә лә яҡшыраҡ.
Ауырыуҙың тәүге стадияһында, ғәҙәттә, массаж, физиотерапия һәм дауалау физкультураһы тәҡдим итәләр. Әгәр ҙә “һөйәк” үҫеүгә яҫы табанлылыҡ сәбәпсе булһа, һеҙгә махсус аяҡ кейеме, олтораҡ кәрәк буласаҡ. Төрлө компресс, ванна һәм май ҙа ыңғай йоғонто яһай.
Ауырыу аҙған осраҡта хирургик ысул менән генә ярҙам итеп була – бәшәләй һөйәгенең башын ҡырҡып алалар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул эҙһеҙ генә үтмәүе лә бар, йәғни йүнәлгәс тә ауыртыуы йәки ниндәйҙер кире эҙемтәләргә килтереүе ихтимал.
Был сир күптән билдәле булғанлыҡтан, халыҡ медицинаһында ла уны дауалау буйынса рецептар бар.
Скипидар менән дегәнәк япрағынан компресс: япраҡтың тоноҡ яғына йоҡа ғына итеп скипидар һөртөргә. Шул яғы менән аяҡтағы һөйәккә ябырға һәм өҫтөнә целлофан ҡаплап бәйләп ҡуйырға.
Ауырыу яңы ғына башланып торғанда балауыҙҙан компресс ярҙам итә. Бының өсөн уның ҙур булмаған киҫәген ҡулда йомшартып, һөйәккә ябырға һәм төнгөлөккә бәйләп ҡуйырға.
Шундай май әҙерләргә була: бер йомортҡаны ҙур булмаған стаканға һалырға һәм 50 мл 70 процентлы һеркә эссенцияһы ҡойоп, ике аҙнаға ҡараңғы урынға ҡуйып торорға. Йомортҡаның ҡабығы ирегәс, ҡалған тышын алып ташларға. Стакандағы ҡатнашманы болғатып, бер ҡалаҡ аҡ май менән 10 г скипидар ҡушырға. 10 – 12 буйы ошо майҙы төнгөлөккә һөйәккә һөртөргә.
Бәшәләй һөйәгенең ҡыйшайыуына юл ҡуймаҫ өсөн табанды нығытырға кәрәк. Бының өсөн еңел генә күнегеүҙәрҙе эшләргә кәңәш ителә. Мәҫәлән, аяҡты тегеләй-былай әйләндергеләү, бармаҡтарын бөккөләү, бармаҡтар менән иҙәндән әйбер алыу һ.б. Көн һайын ошо күнегеүҙәрҙе ҡабатлағанда аяҡтарығыҙҙың сәләмәтлеген дә һаҡларһығыҙ.
Был ауырыуҙы иҫкәртеүҙең тағы бер мөһим сараһы – ул аяҡ кейемен дөрөҫ һайлау. Аяҡтарҙы ҡыҫып тороусы тар һәм бәләкәй аяҡ кейеменән баш тартыу яҡшы. Шулай уҡ бейек үксәле аяҡ кейеме лә табанға ғына түгел, янбаш һәм умыртҡа һөйәге өсөн дә зыянлы. Шунлыҡтан табиптар аяҡ кейеменең үксәһе 5 сантиметрҙан бейек булмаһын тип кәңәш итә.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


c: text/html

text:
Бурысты түләргә тура киләсәк9-01-2018, 00:03 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
Абхазияға 2010 йылда уҡ ике миллиард һум күләмендә дәүләт кредиты бирелгәйне. Ул тимер юлды тергеҙеүгә һәм яңыртыуға планлаштырылғайны.
Дәүләт Думаһы тарафынан ҡабул ителгән документ кредитты түләү ваҡытын алты йылға – 2023-тән 2029 йылға тиклем оҙайта.
Шулай уҡ йыл һайын максималь түләүҙе кәметеү ҙә күҙаллана (368 миллиондан 143 миллион һумға тиклем). Бынан тыш, дуҫтарыбыҙға ваҡытында ҡайтарылмаған 131,5 миллион һумын, шулай уҡ штраф проценттарын да түләргә тура киләсәк. Абхазияның Финанс министрлығында, Рәсәйҙең бындай ҡарары республика ҡаҙнаһындағы көсөргәнеште кәметеүгә булышлыҡ итәсәк, тип хәбәр итәләр. Быйыл улар яңы график буйынса 76 миллион һум бурысын бирәсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Владимир I
Влади́мир I Святосла́вич Влади́мир I (суҡынғандан һуң Василий) (Ҡалып:Lang-dru, 960 йыл тирәһе — 15 июль 1015) — 970 — 988 йылдарҙа Новгород кенәзе. Киев кенәзлегенең бөйөк кенәзе (980 йылдан). Киев кенәзе булған осорҙа Русь христиан динен ҡабул итә.
Бөйөк кенәз Святослав I -сенең кесе улы. Атаһы Владимир I-се 970 йылда Новгород ҡалаһы кенәзе итеп билдәләй. Святослав I-сенән вафатынан һуң, ситтән ғәскәри көс яллап, Киевты һуғышып ала, ағаһы Ярополкты үлтереп, атаһы тәхетенә ултыра (980). Бөйөк кенәз булараҡ Киев кенәзлеге биләмәләрен арттыру өсөн һуғыштар алып бара, 981 йылда Червенск ҡалаһын яулап ала, 981-82 йылдарҙа вятичтарҙы, 983 йылда ятвягларҙы, 984 йылда радимичтарҙы еңә. Яңы яуланган ерҙәрҙә ҡәлғә-калалар төҙөтә, идара итеү өсөн уҙ дружиналарын һәм боярҙарын билдәләй. 985 йылда Волга буйы Болғарына яу менән барыуы, солох килешүе төҙөүе мәғлүм. Болғарҙар иленә тағын 994, 997 йылдарҙа һөжөм иткән булыуы ихтимал. 993, 996 йылда бәжәнәктәр менән һуғыша. Василий I заманында тышҡы сәйәси элемтәләр нығытыла: Византия (987-89), Рим (991, 1001) һәм Германия (1006, 1013) менән дипломатик мөнәсәбәттәр урынаштырыла. Владимир I, уҙ хакәмиәтен нығытыу максатынан сығып, ҡайһы динде ҡабул итеү тураһында уйлана, төрлө дин әһелдәре, шул иҫәптән болғарҙар вәкилдәре менән дә осраша, кәңәшләшә. Византия менән илселек мөнәсәбәттәре урынаштырылғас, 988 йылда дәүләт дине булараҡ рәсми рәүештә христиан динен ҡабул итә. Шунан һуң Киев кенәзлегендә «ҡылыс һәм ут ярҙамында» яңы дингә күндерү хәрәкәте ҡолас йәйә, Киев менән Новгород ҡалаларында мәжүсиләрҙең табыныу урынары емертелә, яндырыла. Яңы дин ойошмалары булдырыуҙы һәм сиркәүҙәр төҙөүҙе күрше төбәк биләмәләренә лә көсләп таға. Владимир I идара иткәндә боронғо Русь дәүләтенең төп биләмәһе, идара тәртиптәре һәм яңы дине билдәләнә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Джаксон Т. Н. Исландские королевские саги о Восточной Европе. М., 1993; Повесть временных лет. СПб., 1999.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Өс һөйләм менән
Өс һөйләм менән
Иран Башҡортостан менән мәғариф өлкәһендә хеҙмәттәшлек итергә уйлай. Был хаҡта ислам республикаһы Ирандың Ҡаҙандағы генераль консулы Рәсүл Шаян М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында осрашыуҙа белдергән. Улар беҙҙең республикаға фарсы телен өйрәнеүҙә ярҙам итергә ниәтләй.
Башҡортостандан бер төркөм бала быйыл йәй Польшала тел өйрәнеү лагерында ял итеп ҡайтты. Лагерь Варшава янындағы Пултуск ҡалаһында урынлашҡан. Поляк телендә аралашыуҙан тыш, уҡыусылар Польшаның тарихы һәм мәҙәниәте менән дә танышты, уларға Варшава, Плоцк һәм Пултуск ҡаларына мауыҡтырғыс сәйәхәттәр ҙә ойошторолдо.
Аноним шылтыратыу арҡаһында 1 сентябрҙә Өфө ҡалаһының 26-сы мәктәбендә 720 кеше эвакуациялана. Мәктәпкә бомба һалыныуы тураһындағы хәбәр көндөҙгө сәғәт 2-ләрҙә уҡыусылар синыф сәғәтенә таралышҡан ваҡытта алына. Полицейскийҙар һәм ҡотҡарыусылар мәктәптән барыһын да сығара, ә кинологтар бинаны тулыһынса тикшереп сыға, әммә шартлатҡыс табылмай.
Өфө ҡалаһында тәүге социаль ҡунаҡхана асылды. Унда йәшәр урындары булмаған балалар йортоноң сығарылыш синыфы уҡыусылары йәшәйәсәк. Проект Өфө епархияһы һәм бер нисә мәрхәмәтлек фонды ярҙамы менән балалар университеты ойошмаһы тарафынан тормошҡа ашырыла.
Хәйбулла районында «Мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам ит» тигән мәрхәмәтлек акцияһы үтте. Уның сиктәрендә район предприятиелары һәм ойошмалары, шәхси эшҡыуарҙар һәм крәҫтиән-фермер хужалыҡтары етәкселәре аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән булған балаларға мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам итте. Акция барышында барлығы 250 мең һум аҡса йыйылды һәм 150 ғаиләнән 300-ләп бала һиҙелерлек ярҙам алды.
Башҡортостанда йыл башынан алып 77 янғын теркәлгән. Һөҙөмтәлә 475 гектар урман зыян күргән. Сираттағы янғын Ейәнсура районының Байыш урман хужалығында сыҡҡан.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы БР Профсоюздар федерацияһы менән берлектә «Иңдәрҙән-иң» тип аталған конкурс ойоштора. Бәйге республиканың ҡайһы предприятиеһының йәштәр менән эште һөҙөмтәлерәк ойоштороуын асыҡлаясаҡ. Конкурстың һайлап алыу этабы муниципаль берәмектәрҙә 8 октябргә тиклем дауам итә.
С. ЛОТФУЛЛИНА әҙерләне.
Башҡортостандан бер төркөм бала быйыл йәй Польшала тел өйрәнеү лагерында ял итеп ҡайтты. Лагерь Варшава янындағы Пултуск ҡалаһында урынлашҡан. Поляк телендә аралашыуҙан тыш, уҡыусылар Польшаның тарихы һәм мәҙәниәте менән дә танышты, уларға Варшава, Плоцк һәм Пултуск ҡаларына мауыҡтырғыс сәйәхәттәр ҙә ойошторолдо.
Аноним шылтыратыу арҡаһында 1 сентябрҙә Өфө ҡалаһының 26-сы мәктәбендә 720 кеше эвакуациялана. Мәктәпкә бомба һалыныуы тураһындағы хәбәр көндөҙгө сәғәт 2-ләрҙә уҡыусылар синыф сәғәтенә таралышҡан ваҡытта алына. Полицейскийҙар һәм ҡотҡарыусылар мәктәптән барыһын да сығара, ә кинологтар бинаны тулыһынса тикшереп сыға, әммә шартлатҡыс табылмай.
Өфө ҡалаһында тәүге социаль ҡунаҡхана асылды. Унда йәшәр урындары булмаған балалар йортоноң сығарылыш синыфы уҡыусылары йәшәйәсәк. Проект Өфө епархияһы һәм бер нисә мәрхәмәтлек фонды ярҙамы менән балалар университеты ойошмаһы тарафынан тормошҡа ашырыла.
Хәйбулла районында «Мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам ит» тигән мәрхәмәтлек акцияһы үтте. Уның сиктәрендә район предприятиелары һәм ойошмалары, шәхси эшҡыуарҙар һәм крәҫтиән-фермер хужалыҡтары етәкселәре аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән булған балаларға мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам итте. Акция барышында барлығы 250 мең һум аҡса йыйылды һәм 150 ғаиләнән 300-ләп бала һиҙелерлек ярҙам алды.
Башҡортостанда йыл башынан алып 77 янғын теркәлгән. Һөҙөмтәлә 475 гектар урман зыян күргән. Сираттағы янғын Ейәнсура районының Байыш урман хужалығында сыҡҡан.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы БР Профсоюздар федерацияһы менән берлектә «Иңдәрҙән-иң» тип аталған конкурс ойоштора. Бәйге республиканың ҡайһы предприятиеһының йәштәр менән эште һөҙөмтәлерәк ойоштороуын асыҡлаясаҡ. Конкурстың һайлап алыу этабы муниципаль берәмектәрҙә 8 октябргә тиклем дауам итә.
С. ЛОТФУЛЛИНА әҙерләне.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Эстонияла башҡорт халҡының милли геройы Салауат Юлаевтың 260 йыллығына арналған саралар башлана
Эстонияла башҡорт халҡының милли геройы Салауат Юлаевтың 260 йыллығына арналған саралар башлана
Программала Башҡортостан делегацияһы - республиканың Милли музейы вәкилдәре, артистар һәм спортсылар ҙа ҡатнаша. Мәғлүм булыуынса, һөргөнгә ебәрелгән батырҙың сирек быуат ғүмере Балтик диңгеҙе буйында үтә. 1997 йылда Салауаттың һуңғы төйәге Палдискиҙа батыр иҫтәлегенә скульптор Тамара Нечаева эшләгән һәйкәл ҡуйылды.


text:
Өфө спортсыһы ирекле көрәш буйынса халыҡ-ара турнирҙа бронза миҙал алды Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
Өфө спортсыһы ирекле көрәш буйынса халыҡ-ара турнирҙа бронза миҙал алды
Өфө спортсыһы ирекле көрәш буйынса халыҡ-ара турнирҙа бронза миҙал алды Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан
ӨФӨ, 2017 йыл, 2 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Өфө мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Абдулла Әхмәдов сираттағы награда яуланы. Нефтеюганскиҙа спортсы XIV халыҡ-ара ирекле көрәш буйынса турнирҙа пьдесталдың өсөнсө баҫҡысына күтәрелде.
«Ярыштарҙа Рәсәйҙән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән 250 спортсы ҡатнашты», — тип хәбәр иттеләр республика Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Бронза миҙалды Абдулла Әхмәдов Төньяҡ Осетия көрәшсеһе Эльбрус Болтаев менән алышта яуланы.


text:
Көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре башлана
12 сентябрҙә Башҡортостанда көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре миҙгеле асыла. Атап әйткәндә, алдағы ял көндәрендә аграрийҙар Бәләбәй, Стәрлетамаҡ һәм Октябрьский халҡына үҙ продукцияларын тәҡдим итәсәк.
Өфөлә традицион ауыл хужалығы йәрминкәләре 19 сентябрҙә башлана. Республиканың ауыл райондары киләсәк урындар билдәләнгән. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Өфөнөң һәр районына 7-15 райондан ылауҙар киләсәк.
Йәрминкә үткәреү урындары билдәле. Дим районында был "Алтын" сауҙа комплексы алдындағы майҙан, Калининда — Баландин бульварындағы 15-се магазин алдындағы, "Ауыл хужалығы йәрминкәһе" баҙары һәм "Шаҡша" баҙары эргәһендәге майҙандар. Киров районында йәрминкәләр "Аврора" кинотеатры алдындағы һәм Пушкин урамы менән Ғафури урамы сатындағы майҙандарҙа үтәсәк. Ленин районында һатып алыусыларҙы Киров урамы башындағы һәм "Заречный" баҙары эргәһендәге майҙандарҙа көтәсәктәр, Совет районында — "Юбилей" Мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда. Октябрь районы халҡын дүрт йәрминкә майҙаны ҡаршылаясаҡ — Спорт һарайы, "Башҡортостан" сауҙа үҙәге алдында, Рыльский урамында һәм Зорге урамындағы 44-се йорт эргәһендә. Орджоникидзе районында ауыл хужалығы продукттары етештереүселәр Орджоникидзе исемендәге майҙанда, "Йүрүҙән" сауҙа үҙәге алдында, Еңеү урамында — Ҡулса һәм Калинин урамдары араһында, Тыныслыҡ һәм Новочеркасск урамдары сатында, "Урал" сауҙа-сервис комплексы һәм "Тирәктәр" сауҙа йорто эргәһендә урын аласаҡ.
Йәрминкәләр 29 ноябргә тиклем дауам итәсәк. Унан һуң Яңы йыл алды йәрминкәләре — 12 һәм 27 декабрҙә — планлаштырылған.


text:
Приютовола газ үткәргестәрҙе ремонтлау өсөн сервис үҙәге асылды
Приютово ҡасабаһында газ үткәргестәрҙе ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү үҙәгенең беренсе сиратын сафҡа индереүгә арналған тантаналы сара үтте. Үҙәк был участкала газ транспортлау системаһының сифатлы һәм өҙлөкһөҙ эшен тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Яңы объект, производствоны ойоштороу һәм уңайлы һәм хеүефһеҙ хеҙмәт шарттарын тәьмин итеү өсөн өр-яңы заманса алымдарҙы файҙаланып, ун ай эсендә төҙөлгән.
«Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, производство корпусы техник хеҙмәттәрҙе, автотранспорт цехын, механик һәм иретеп йәбештереү участкаларын берләштергән. Административ-көнкүреш корпусында инженер-техник белгестәр кабинеттары, диспетчер хеҙмәте, 4000 номер һыйҙырышлы һанлы АТС, медпункт һәм ашхана урынлашҡан.
Газ менән заправкалау станцияһы, автомашиналар йыйыу ҡоролмаһы, контроль-транспорт пункты һәм келәт биналары төҙөлөшөн күҙаллаған комплекстың икенсе сиратын асыу 2011 йылдың сентябренә билдәләнгән.
Сервис үҙәген асыу тантанаһында БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры Роберт Ваһапов ҡатнашты.


text:
Белорет металлургия комбинаты сифат өлкәһендә премия лауреаты булды
Мәскәүҙә Рәсәй Хөкүмәте Рәйесенең беренсе урынбаҫары Игорь Шувалов илдең иң яҡшы предприятиеларына 2009 йыл өсөн сифат өлкәһендә федераль Хөкүмәт премияларын тапшырҙы. Лауреаттар иҫәбендә Белорет металлургия комбинаты ла бар.
Хөкүмәт ҡарары менән продукция һәм хеҙмәтләндереүҙәр сифаты өлкәһендә өлгәшелгән һөҙөмтәләр һәм юғары һөҙөмтәле сифат менеджменты алымдарын индергән өсөн бөтәһе һигеҙ ойошмаға премия тапшырылды.
Республиканың Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәге матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, һуңғы өс йылда Башҡортостан предприятиелары был абруйлы конкурстың сифат премияларын алыуға һәм дипломанттары булыуға өлгәшә. Улар барыһы ла төрлө йылдарҙа продукция сифаты өлкәһендә Башҡортостан Президенты премияларына дәғүә итеүгә конкурс еңеүселәре булғайны.


text:
Күмертауҙа Башҡортостан Президентының хәйриә эшмәкәрлегенә ай һайын средстволар бүлеү тураһындағы башланғысын хуплайҙар
Күмертауҙа ҡала округы хакимиәте ҡарамағындағы Хәйриә эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса советтың беренсе ултырышы үтте.
Совет рәйесе, Күмертау хакимиәте башлығы Борис Беляев билдәләүенсә, ҡалала хәйриә эшмәкәрлегенә ҙур иғтибар бүленә. Үткән ике йыл эсендә был өлкәлә киң инфраструктура булдырылған: Хәйриә эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса муниципаль совет; Ғаилә, әсәлек, аталыҡ һәм балалыҡ буйынса ведомство-ара совет; мәғариф һәм социаль учреждениеларҙың попечителлек советтары эшләп килә; хәйриә эшмәкәрлегенең маҡсатлы йүнәлештәре билдәләнгән. «Күмертау, минең ҡалам» коммерцияға ҡарамаған хәйриә фонды булдырылған, уның сығымдары тураһындағы мәғлүмәт ҡала сайтында һәм киң мәғлүмәт сараларында урынлаштырыла.
Совет ултырышында ҡалала хәйриә эшмәкәрлеген мәғлүмәти йәһәттән тәьмин итеү мәсьәләһе һәм 2012 йылдың II кварталына хәйриә эшмәкәрлеге буйынса план тикшерелде. Был өлкәлә иң әүҙем ҡатнашыусыларҙы тәбрикләү өсөн Совет дипломдар эмблемаһын раҫланы.
Борис Беляев Башҡортостан Президентының хәйриә эшмәкәрлегенә ай һайын средсволар бүлеү тураһындағы башланғысын яҡларға тәҡдим итте. «Күмертау, минең ҡалам» коммерцияға ҡарамаған хәйриә фондына йүнәлтеләсәк средстволарҙы ҡулланыу тураһындағы мәғлүмәт менән ҡалала йәшәүсе һәр кем таныша алырға тейеш, тине ул. Хәйриә эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса совет бер тауыштан республика Президентының башланғысын хупланы.


text:
Башҡортостан Президенты Рәсәй ауыл хужалығы етештереүселәренә ярҙам итеү мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов аномаль һауа шарттары айҡанлы ауыл хужалығы етештереүселәренә ярҙам итеүгә арналған кәңәшмәлә ҡатнашты. Сараны Волгоград өлкәһенең Иловля ҡасабаһында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев үткәрҙе.
Кәңәшмәлә Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда иген запастарының торошо хаҡында һөйләне, тип хәбәр иттеләр РФ Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән. Уның һүҙҙәренсә, 2012 йылда юғалтыуҙар төбәктә 2011 йыл күрһәткестәренә ҡарата яҡынса 40 процент тәшкил итәсәк.
– Былтыр беҙҙә 3,3 миллион тонна иген булғайны. Быйыл ике миллион тонна булмаҡсы, — тине Рөстәм Хәмитов.
Дмитрий Медведев 40 процент юғалтыуҙың бик ҙур һан булыуын билдәләне.
Рөстәм Хәмитов, үҙ сиратында, бының 1,1-1,2 миллион тоннаға тиң булыуы хаҡында әйтте. Ҡышҡылыҡҡа иген етергә тейеш, тип аңлатты Башҡортостан Президенты. Әммә аҙаҡтан төбәктең ниндәй ҙә булһа резервтары ҡалмаясаҡ.
Кәңәшмәлә Рөстәм Хәмитов шулай уҡ төбәктә ауыл хужалығының техник яҡтан тәьмин ителеүе хаҡында һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, ағымдағы йылда республика 250-300 яңы комбайн һатып аласаҡ. Әле ауыл хужалығы техникаһы һатып алыуға субсидия 40 процент тәшкил итә.
Кәңәшмә аҙағында Дмитрий Медведев, «Хөкүмәт аномаль һауа шарттары булған ваҡытта ғына түгел, ә ғөмүмән Рәсәй Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ингән осорҙа ла ауыл хужалығына айырыуса ҙур иғтибар бүлергә бурыслы», тип билдәләне.
Рәсәй Хөкүмәте башлығы фекеренсә, бөгөн баҙарға мониторинг алып барыу мөһим.
– Беҙҙең төбәк етәкселәренең Иҡтисади үҫеш министрлығы, Монополияға ҡаршы хеҙмәт һәм, әлбиттә, илдең Ауыл хужалығы министрлығы менән берлектә аҙыҡ-түлек баҙарындағы хәлде күҙәтеп барыуҙарын теләр инем, — тине Дмитрий Медведев.


text:
Учалынан 34 ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға субсидия алды
Учалы районы хакимиәтендә 2011-2015 йылдарға иҫәпләнгән «Торлаҡ» маҡсатлы федераль программаһының «Йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү» ярҙамсы программаһы сиктәрендә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға субсидия алыу өсөн сертификаттар тапшырыу тантанаһы үтте, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Сертификат алған йәш ғаиләләрҙе хакимиәт башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев ҡотланы.
— Ғаилә институтын яҡлау илебеҙ һәм республикабыҙҙың социаль сәйәсәтендә һәр ваҡыт өҫтөнлөклө йүнәлеш булды һәм булып ҡала, — тип билдәләне район хакимиәте башлығы. – Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылында ғаилә абруйын күтәреү, әсәлекте һәм балалыҡты яҡлау шулай уҡ дәүләт кимәлендәге мөһим бурыстар тип иғлан ителде. Бөгөн, исемле йылға тәүге йомғаҡтар яһалғанда, Учалыла йәшәгән 34 йәш ғаиләгә сираттағы ярҙам күрһәтә алыуыбыҙға шатбыҙ.
Субсидияларҙың дөйөм суммаһы 16 миллион һумдан ашыу тәшкил итте. Субсидияның минималь күләме 332 220 һум тәшкил итһә, иң ҙур субсидия 578 160 һум күләмендә бирелде.


text:
Баш ҡалала Рәсәйҙең халыҡ артисы Ринат Ибраһимов «Мәрхәмәт» хәйриә фондының Балалар үҫеш үҙәгендә булды
Рәсәйҙең һәм Татарстандың халыҡ артисы Ринат Ибраһимов Өфөлә Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн үҫеш үҙәгендә булды. Танылған йырсы балалар менән аралашты, уларҙың һорауҙарына яуап бирҙе, автограф бирҙе.
Үҙәктә тәрбиәләнеүселәр ҙә яуапһыҙ ҡалманы, ҡунаҡ өсөн улар ҙур булмаған концерт ойошторҙо.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн үҫеш үҙәге Өфөлә 2011 йылдың сентябрендә «Мәрхәмәт» хәйриә мәғариф фонды башланғысы менән булдырылды. Бөгөнгө көндә был Башҡортостанда инвалид балалар, мәктәп программаһында ҡаралған дәрестәрҙән тыш, өҫтәмә белем алған берҙән бер мәғариф учреждениеһы булып тора.
Хәйриә эшмәкәрлеге тураһында һүҙ йөрөтөп, Ринат Ибраһимов бағыусылыҡтың революцияға тиклемге Рәсәйҙә киң таралған булыуын билдәләне.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, рухи үҫеш бөтөрөлөп, сиркәүҙәр һәм ғибәҙәтханалар емерелгәндә, хәйриә эшмәкәрлеге онотолдо. Әммә хәҙер ул ҡайтанан тергеҙелә, — тип билдәләне халыҡ артисы. – Һеҙҙең фондҡа юғары дәүләт кимәлендә ярҙам күрһәтелеүе ҡыуаныслы хәл. Бындай үҙәктәр кәрәк. Барлыҡ балалар ҙа тигеҙ шарттарҙа үҫешергә тейеш, шуға күрә был йәһәттән дәүләт менән шәхси бизнестың хеҙмәттәшлек итеүе мөһим.
Ринат Ибраһимов Өфөлә «Мәрхәмәт» фонды менән берлектә хәйриә концерты ойошторорға планлаштыра. Танылған музыканттарҙан тыш, унда балалар ҙа сығыш яһаясаҡ.


text:
Өфөлә Башҡортостандың тәбиғәт байлыҡтары тураһында белешмә китап донъя күрҙе
БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһының мәғлүмәт-библиография бүлеге Башҡортостанда Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына ҡарата «Киләсәк быуындар өсөн һаҡлайыҡ» («Сохраним для будущих поколений») исемле белешмә әҙерләп сығарҙы.
Тәбиғәт донъяһының байлығы һәм күп төрлөлөгө, Башҡортостандың экологик именлеге мәсьәләләре тураһында мәғлүмәт биреү белешмәнең төп маҡсаты булып тора. Баҫмаға китаптар, йыйынтыҡтар исемдәре, башҡорт, рус һәм татар телдәрендә сыҡҡан гәзит-журналдарҙан, йыйынтыҡтарҙан мәҡәләләр исемдәре индерелгән. Тупланған материал 1963 йылдан алып 2013 йылға тиклемге 50 йыллыҡ осорҙо үҙ эсенә ала.
Баҫма киң ҡатлам уҡыусыларға – крайҙы өйрәнеүселәргә, студенттарға, мәктәп уҡыусыларына тәғәйенләнгән.
Белешмә менән БР Милли китапханаһының мәғлүмәт-библиография бүлегендә танышырға була, тип хәбәр итте китапхана хеҙмәткәре Загина Әғзәмова.


text:
Белорет ҡалаһының үҙ бренды буласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда Белореттың брендын булдырыу буйынса эш башланды. Был ҡаланы туристик үҙәккә әүерелдереү өсөн эшләнә. Республиканың Инвестиция йәлеп итеү агентлығы хәбәр итеүенсә, проекттың концепцияһы менән «CityBranding» компанияһы етәксеһе Василий Дубейковский шөғөлләнә.
Бренд булдырыуҙы ҡала бюджеты, урындағы эшҡыуарҙар, краудфандинг ярҙамында финансларға мөмкин. Шулай уҡ башҡа брендлы ҡалалар менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итеү зарур. Белорет ҡалаһы брендының дизайны менән «МегаФон» компанияһы шөғөлләнәсәк.
Белорет ҡалаһының брендын булдырыу тикшереү һәм әҙерләү этаптарынан торасаҡ. Тикшереүҙе үткәреү ағымдағы йылдың 15 сентябренә тәғәйенләнгән, брендты иһә 2016 йылдың 15 июлендә — Белорет ҡалаһы көнөндә йәмәғәтселек иғтибарына тәҡдим итеү ҡарала.


text:
Башҡортостанда ипотека кредитлауы темпы үҫә
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Быйыл беренсе кварталда Башҡортостанда 9,29 миллиард һумлыҡ 6563 ипотека торлаҡ кредиты бирелгән. Уҙған йылдың ғинуар-март айҙары менән сағыштырғанда, ипотека займдары һаны, күләме 71,8 һәм 76,7 процентҡа артҡан. Был хаҡта Башҡортостан Милли банкында белдерәләр.
Ипотека кредитының уртаса ставкаһы йылына — 12,8 процент, кредитлау срогы яҡынса 14,4 йыл тәшкил иткән. Былтыр ғинуар-март айҙарында иһә 15 процент һәм 14 йыл самаһы.


text:
Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы
Мөждәбә Гәрәй улы Шаһиев (1907—1985) — Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, макизар.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы 1907 йылда Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Учалы районы) Иманғол ауылында тыуған. Балалар йортонда тәрбиәләнә, башланғыс синыф уҡытыусыһы һөнәрен ала.
Илсе ете йыллыҡ мәктәбендә уҡыта, һуңыраҡ колхоз рәйесе вазифаһында Сәфәр һәм Һәйтәк ауылдарында эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылдың июлендә фронтҡа китә.
1942 йылдың йәйендә Витебск янында немец ғәскәрҙәренә тотҡонлоҡҡа эләгә. Бер нисә концлагерҙарҙы алыштырып, Франция территорияһына барып сыға, бында бер нисә әсир менән бергә француз партизан-макизарҙарына ҡаса.
1944 йылдың апреленән һәм һуғыш бөткәнсе француз партизан-макизарҙары составында фашистарға ҡаршы һуғыша, разведкаларҙа һәм диверсияларҙа ҡатнаша. Францияның Иссель, Тюль, Бриф, Эглетон ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн Францияның бүләктәре — «Яугир миҙалы» һәм «Партизан миҙалы» менән бүләкләнә.
Һуғыш тамамланғас, Донбасс шахталарының береһендә эшләй. 1946 йылдың ғинуарында Һәйтәк ауылына ҡайта. Оҙаҡ йылдар дауамында Ватанына хыянат итеүҙә находился под подозрением . 1957 йылда Франция Президенты Шарль де Голль СССР-ҙың 1-се сәркәтибе Никита Хрущёвҡа хат яҙа, бында ул француз Ҡаршылығында ҡатнашҡан совет граждандарына үҙенең рәхмәтен белдерә, исемлектә Мөждәбә Шаһиевтың да исеме була. 1957 йылда уға партия билеты һәм бүләктәре ҡайтарыла[1].
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Свердловск киностудияһы «Советский Урал» киножурналы өсөн Мөждәбә Гәрәй улы Шаһиев хаҡында документаль фильм төшөргән.
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Яугир миҙалы (Франция)
- Партиан миҙалы (Франция)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Аниса Янбаева. Солдат должен быть уверен в своей правоте.//Республика Башкортостан, № 226, 20 ноября 2004 года.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — М.: Восточная литература, 2010. — Т. VI. — Б. 301. — 374 б. — ISBN 978-5-02-036494-3.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Баныу Ҡаһарманова. Батырлыҡ — ҡандарында.// Йәшлек.
- Аниса Янбаева. Солдат должен быть уверен в своей правоте.//Республика Башкортостан, № 226, 20 ноября 2004 года.
- 1907 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Ырымбур губернаһында тыуғандар
- Учалы районында тыуғандар
- 21 майҙа вафат булғандар
- 1985 йылда вафат булғандар
- Учалы районында вафат булғандар
- Награждённые французским крестом Бойца
- Персоналии по алфавиту
- Википедия:Статьи о военных деятелях без портретов
- КПСС ағзалары
- Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
- Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусылар


text:
Крупская исемендәге үҙәк китапхана (Азов)
Крупская исемендәге үҙәк китапхана — Ростов өлкәһе Азов ҡала үҙәк китапханаһы. 1938 йылда асылған.
Адрес: Азов ҡалаһы, Петр бульвары, 20.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Н. К. Крупская исемендәге үҙәк китапхана Азов ҡалаһында 1897 йылдың 6 декабрендә асыла. Ошо уҡ көндө китапхана изгеләндерелә. Китапхана ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы уҡытыусыһы А. И. Дементьева һәм урындағы интеллигенция инициативаһы менән ойошторола. Китапхана эшләүҙең беренсе йылында уға 115 кеше яҙыла, китап уҡыусыларға бөтәһе 3074 дана китап уҡырға бирелә.
Октябрь революцияһына тиклем китапханала мәғрифәтсе М. А. Макаровский эшләй. Беренсе баҫма каталог, тәҡдим ителгән әҙәби әҫәрҙәрҙең исемлеге булдырыла, уҡыусылар араһында анкета һорауҙарына яуаптар алына.
Революциянан һуң һатып алынған китаптарҙың һаны арта , бушлай читальня була. 1920-сы йылдарҙа китапхана агитация һәм пропаганда үҙәге була. Унда күргәҙмәләр , әңгәмә, диспут, әҙәби кисәләр ойошторола.
1939 йылда китапханаға Н. К. Крупская исеме бирелә. Был ваҡытта китап фонды 20000 дана самаһы тәшкил итә, уҡыусылар һаны — 4000 кеше булған.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бина һәм китпханалағы китаптар ныҡ зыян күргән. Шуға ҡарамаҫтан, китапхана эшләй, уның фонды 4000 китап менән тулылана.
ХХ быуаттың 70-се йылдарында китапханаға " Иң яҡшы эшләүсе китапхана" исеме бирелә. 1972 йыл аҙағында унда йөрөгән кешеләр һаны 9536 етә, ә китап фонды 102810 дана тәшкил итә.
Әлеге ваҡытта китапхана эшләүен дауам итә, унда ҡыҙыҡһыныу буйынса клубтар : "Литературный Альбион", Әҙәби-экологик ҡунаҡ бүлмәһе "Гармония", Әҙәби-танып белеү клубы "Я познаю мир", "Лира" һ. б.- эшләй.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сведения о библиотечном строительстве. Госархив Ростовской области. ф. п. 2443. оп. 2. д. 5193.
- Сведения о работающих районных библиотеках Ростовской области на 1 июня 1943 года. Госархив Ростовской области. ф. р. 4045 оп. 1. д. 80.
- Сведения о состоянии библиотечной работы. Госархив Ростовской области. ф. р. 3737 оп. 2. д. 261.


text:
Халыҡ менән эшләү сифаты яҡшыра
Рәсәй Пенсия фондының (РПФ) Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһендә пенсия тәғәйенләү процесын автоматлаштырыу, ойошмаларҙан элемтә каналдары буйынса отчет ҡабул итеү һәм социаль карталарҙы хеҙмәтләндереү, мобиль клиент хеҙмәтенең техник сараларын файҙаланып, уларҙы активлаштырыу буйынса РПФ-тың перспективалы проекттары индерелде. Бындай эш ысулының өҫтөнлөктәрен РФ Хөкүмәтенең Дәүләт идаралығы, төбәктәр үҫеше һәм урындағы үҙидара департаменты директоры урынбаҫары Константин Носков Өфөгә килгәнендә юғары баһалағайны.
Социаль картаның пенсия ҡушымтаһы эше Пенсия фонды инфоматында күрһәтелде. Константин Носковҡа шулай уҡ, "Клиент хеҙмәте" яңы программаһын ҡулланып, электрон пенсия эше нисек ойошторолоуын һәм, интернет-банкинг файҙаланып, айырым кеше иҫәптәренең торошо тураһында граждандарға мәғлүмәт биреү системаһы нисек эшләүен күрһәткәйнеләр.


text:
Билдәле булыуынса, ике үҙаллы хеҙмәт, йәғни наркотиктарҙың әйләнешен контролдә тотоу буйынса Федераль хеҙмәт һәм Федераль миграция хеҙмәте Эске эштәр министрлығы структураһына кире ҡайтарылды. Әлеге көндә наркополицейскийҙары енәйәтте тикшереү бүлегенә беркетмәкселәр.
Был яңылыҡ Сибай ҡалаһы өсөн үтә ҡыуаныслы. Бер нисә йыл элек ҡалала наркотиктарҙың әйләнешен контролдә тотоу буйынса хеҙмәт эшмәкәрлеген туҡтатҡайны. Структурала барған оптимәлләштереү һөҙөмтәһендә төбәктәге бүлектәр берләштерелеп, үҙәге Белорет ҡалаһында урынлашҡайны. Хәҙер үҙебеҙҙә наркополицейскийҙар булыуы был тәңгәлдәге эштәрҙе күпкә еңеләйтәсәк.
Ә төбәктә наркотиктарға бәйле хәлдәр яҡшынан түгел. Республикала йөҙҙән ашыу кеше наркотик һәм психотроп матдәләр менән ағыуланыу һөҙөмтәһендә донъя ҡуйған. Шуларҙың 30 проценты—30 йәшкә тиклемгеләр. «Наркомания» диагнозлы ауырыуҙарҙың былтырғынан бер нисә процентҡа артыуы ла проблеманың киҫкенләшеүен күрһәтә.
Сибай ҡалаһы хакимиәте янында булдырылған наркоманияға ҡаршы комиссияның сираттағы ултырышында сетерекле хәлдән сығыу планы төҙөлдө.
—Наркомания йылдан-йыл «йәшәрә». Һуңғы йылдарҙа был үлемесле зәһәр 14-15 йәшлек бала-сағаны ағыулай. Беҙҙең күҙ алдында тотош быуын юҡҡа сығыуы ихтимал. Шуға күрә ултырышта ҡоро һандарҙан торған статистиканы барламағыҙ, ә аныҡ мәсьәләләр күтәрегеҙ,—тине комиссия ағзаларына ҡала хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Г.Ә.Ишемғолова.
Гүзәл Әхмәт ҡыҙы әйтеүенсә, наркоманияға ҡаршы республика программаһын төҙөү, наркотик ҡулланыусыларҙың барлыҡҡа килеүен иҫкәртеүсе үҙәктәр асыу, педагогтар өсөн махсус уҡыуҙар ойоштороу—күптән өлгөрөп еткән мәсьәлә.
Рәсүл Мансуров.


text:
Газета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Юмор » Атай, һаумы
Атай, һаумы
Беҙҙең ауылда булған хәл. Бер егет ҡаланан ҡайтып төшкән дә, өйөнә ҡайтҡас тәүҙә һарайға кергән. Шунан өйгә ингән дә: "Әсәй, атайым берәй нәмәгә үпкәләнеме әллә?" тип һорай ти. "Ниңә?", - тигән әсәһе. "haрайға индем дә," Атай, һаумы!" тиһәм боролоп та ҡарамай, туңҡайып алған да, арты менән тик тора. Алдына сығып һорашайып тиһәм боролоп тора, аптырап инеп киттем", тигән. Әсәһе һене ҡатып көлә башлаған. Көндәр һыуыҡ торас иҫке фуфайкаларын башмаҡтарына кейҙереп ҡуйған булғандар.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Табиптарҙы кем ашатырға тейеш?
Табиптарҙы кем ашатырға тейеш?
Ауырып китһәк, ҙур өмөт менән табиптарға барабыҙ. Йыш ҡына улар пациенттарҙың “икенсе тын алышын” асып ебәрә – ул хаҡта яҙып тороу ҙа артыҡ. Табиптарға булған хөрмәт ҙур. Ләкин ҡайһы саҡ аҡ халатлыларҙың вайымһыҙлығы, дауалаған өсөн аҡса талап итеүе менән дә осрашырға тура килә. Әле Октябрьский ҡалаһында бер йәш әсә яңы тыуған сабыйын дауалаған өсөн табын ҡороуҙы талап иткән табиптар менән судлашырға йөрөй.
Эш шунда – ҡатындың сабыйы кило ярымлыҡ ҡына булып, ваҡытынан алда донъяға килгән. Йәш ҡатындың һүҙҙәренсә, сибек кенә булып тыуған бала табиптарҙың асыуын килтергән, улар яңғыҙ әсәне сабыйҙан алдан уҡ “ҡотолмауы” өсөн әрләп бөткән.
Табиптарҙы, баланы ҡарамағандар, тип ғәйепләп булмай, улар саҡ-саҡ тын алған бәпескә кәрәкле бөтә нәмәне лә эшләгән, һөҙөмтәлә баланың хәле тотороҡланған. Шулай булһа ла, сабыйҙы Өфөгә ебәрергә ҡарар иткәндәр. Проблема шул саҡ башланған да инде – йәш әсәнән баш ҡаланан килгән табиптарҙы һыйлар өсөн матур итеп табын ҡороуҙы талап иткәндәр. Әсә үҙе билдәләүенсә, табын ҡороу әллә ни ҙур проблема түгел, ни тиһәң дә, баланың ғүмерен һаҡлап ҡалған медицина хеҙмәткәрҙәренә рәхмәте сикһеҙ. Ләкин урындағы табиптарҙың быны ҡаты тонда, әрләшеп талап итеүе сиктән ашып киткән, ҡатындың күңелен төшөргән. Былай ҙа ауырыу ғына сабыйы өсөн ҡайғырып йөрөгән әсә, табын әҙерләүҙе ныҡлап талап итә башлағас, табип менән һөйләшеүҙе диктофонға яҙҙырған да алған. Аудиоһөйләшеүҙә асыҡ ишетелә: табип Өфөнән киләсәк коллегалары өсөн салаттар, тауыҡ ите, сәй алыуҙы талап итә, балаға ҡаҙалған ҡиммәтле дарыуҙарҙы телгә ала. Тағы ла аборт эшләргә кәрәк булғанлығын да әйтеп ҡуйырға онотмай. Әйткәндәй, был хәл Октябрьский ҡалаһында былтыр ғына асылған, яҡшы йыһазландырылған заманса перинаталь үҙәктә булған.
Йәш әсә, принципҡа барып, барыбер табын әҙерләмәгән, балаһы артынан баш ҡалаға килеп, бер ай самаһы дауаланып, хәҙер инде өйөнә ҡайтҡан. Шөкөр, сабыйының хәле яҡшырған. Шулай ҙа күргән этлектәре өсөн үҙенең ҡалаһындағы табиптарҙы ғәфү итергә йыйынмай, диктофонын тотоп, судҡа бармаҡсы.
Медицина страховкалауы фонды белгестәре әйтеүенсә, бер кем дә пациенттарҙан аҡса, аҙыҡ һорап ултырырға тейеш түгел. Дауаханаларҙа бер табип та үҙ аҡсаһына алынған дарыуҙы таратмай. Хоҡуғығыҙҙы боҙалар икән, медицина полисығыҙҙа күрһәтелгән номер буйынса шылтыратығыҙ. Мотлаҡ ярҙам итәсәктәр. Табиптарҙың кеше тормошондағы ыңғай роле баһалап бөткөһөҙ ҙур. Ләкин улар араһында ла бер ниндәй ҙә әхлаҡ, хоҡуҡ ҡағиҙәләренә һыймаған эштәр менән булышыусылар ҙа осрап тора шул…
Лилиә СИРАЕВА.
Эш шунда – ҡатындың сабыйы кило ярымлыҡ ҡына булып, ваҡытынан алда донъяға килгән. Йәш ҡатындың һүҙҙәренсә, сибек кенә булып тыуған бала табиптарҙың асыуын килтергән, улар яңғыҙ әсәне сабыйҙан алдан уҡ “ҡотолмауы” өсөн әрләп бөткән.
Табиптарҙы, баланы ҡарамағандар, тип ғәйепләп булмай, улар саҡ-саҡ тын алған бәпескә кәрәкле бөтә нәмәне лә эшләгән, һөҙөмтәлә баланың хәле тотороҡланған. Шулай булһа ла, сабыйҙы Өфөгә ебәрергә ҡарар иткәндәр. Проблема шул саҡ башланған да инде – йәш әсәнән баш ҡаланан килгән табиптарҙы һыйлар өсөн матур итеп табын ҡороуҙы талап иткәндәр. Әсә үҙе билдәләүенсә, табын ҡороу әллә ни ҙур проблема түгел, ни тиһәң дә, баланың ғүмерен һаҡлап ҡалған медицина хеҙмәткәрҙәренә рәхмәте сикһеҙ. Ләкин урындағы табиптарҙың быны ҡаты тонда, әрләшеп талап итеүе сиктән ашып киткән, ҡатындың күңелен төшөргән. Былай ҙа ауырыу ғына сабыйы өсөн ҡайғырып йөрөгән әсә, табын әҙерләүҙе ныҡлап талап итә башлағас, табип менән һөйләшеүҙе диктофонға яҙҙырған да алған. Аудиоһөйләшеүҙә асыҡ ишетелә: табип Өфөнән киләсәк коллегалары өсөн салаттар, тауыҡ ите, сәй алыуҙы талап итә, балаға ҡаҙалған ҡиммәтле дарыуҙарҙы телгә ала. Тағы ла аборт эшләргә кәрәк булғанлығын да әйтеп ҡуйырға онотмай. Әйткәндәй, был хәл Октябрьский ҡалаһында былтыр ғына асылған, яҡшы йыһазландырылған заманса перинаталь үҙәктә булған.
Йәш әсә, принципҡа барып, барыбер табын әҙерләмәгән, балаһы артынан баш ҡалаға килеп, бер ай самаһы дауаланып, хәҙер инде өйөнә ҡайтҡан. Шөкөр, сабыйының хәле яҡшырған. Шулай ҙа күргән этлектәре өсөн үҙенең ҡалаһындағы табиптарҙы ғәфү итергә йыйынмай, диктофонын тотоп, судҡа бармаҡсы.
Медицина страховкалауы фонды белгестәре әйтеүенсә, бер кем дә пациенттарҙан аҡса, аҙыҡ һорап ултырырға тейеш түгел. Дауаханаларҙа бер табип та үҙ аҡсаһына алынған дарыуҙы таратмай. Хоҡуғығыҙҙы боҙалар икән, медицина полисығыҙҙа күрһәтелгән номер буйынса шылтыратығыҙ. Мотлаҡ ярҙам итәсәктәр. Табиптарҙың кеше тормошондағы ыңғай роле баһалап бөткөһөҙ ҙур. Ләкин улар араһында ла бер ниндәй ҙә әхлаҡ, хоҡуҡ ҡағиҙәләренә һыймаған эштәр менән булышыусылар ҙа осрап тора шул…
Лилиә СИРАЕВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 34(2011)
«Хыялдарым тормошҡа ашты»
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:42
Был ғәжәйеп кешеләр – Хизбулла олатай һәм Сания инәй менән үткән көҙ осрашып таныштым. Икеһе бер-береһенән күҙен алмай, янынан үтеп барғанда ла арҡаларынан ҡағышып, серле йылмайышып ҡына ултырған был икәү, әйтерһең, еңгәләре бикләп ҡалдырған өйҙән яңы ғына килеп сыҡҡан йәш кәләш менән кейәү балаҡай – күҙ ҡыҙмалы күренеш. Йәшлек хистәрен 90 йәшкәсә түкмәй-сәсмәй алып килтереп еткереү һәр кемгә лә тәтемәй шул. Үҙҙәре хаҡында һөйләгәндә лә, Хизбулла олатай – кәләше хаҡында, кәләш иһә үҙенең хәләле хаҡында һөйләүен белде....
Ҡайғыбыҙҙы эскә йотоп йәшәнек һәм йәшәйбеҙ
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:37
Атайҙары ҡайтмағандарҙың балалары обелискыны ҡарап илай
Ошо көндәрҙә, Еңеү байрамы алдынан, һуғыштан ҡайтҡан еңеүселәрҙе, тыл ветерандарын саҡырып ҡунаҡ иттеләр, күкрәктәренә миҙалдар таҡтылар, ҡыуандырҙылар, йырланылар, бейенеләр, иланылар. Килә алмағандарына өйҙәренә йөрөнөләр. Ә беҙ, тыл ветерандары категорияһына инә алмай ҡалғандар, 73 – 75 йәштәр араһындағы ололарбыҙ. Күҙебеҙҙә – быяла, ҡолағыбыҙҙа – аппарат. Күбебеҙ инвалид, үлеп бөтөп барабыҙ. Беҙҙе бит әсәйҙәр ауыр һуғыш ваҡытында 7 – 8 йәштән бер эштән дә ҡалдырманы: бесән, башаҡ йыйҙыҡ, иген утаныҡ, аслы-туҡлы йөрөп, уҡыуыбыҙҙы ла ҡалдырманыҡ. Бер көн прогул яһаһаң, атай өсөн килгән 4 һумлыҡ пособиены ла бирмәнеләр. Беҙҙең дә ҡайғыбыҙ ауыр, олоғайған һайын ул арта ғына. Атайым, уның ағаһы, ҡустыһы һуғышҡа китеп, өсәүһенең береһе лә әйләнеп ҡайтманы. Улар, Камалетдиновтар, ил өсөн ҡанын ҡойҙо, йәнен бирҙе....
Ошо көндәрҙә, Еңеү байрамы алдынан, һуғыштан ҡайтҡан еңеүселәрҙе, тыл ветерандарын саҡырып ҡунаҡ иттеләр, күкрәктәренә миҙалдар таҡтылар, ҡыуандырҙылар, йырланылар, бейенеләр, иланылар. Килә алмағандарына өйҙәренә йөрөнөләр. Ә беҙ, тыл ветерандары категорияһына инә алмай ҡалғандар, 73 – 75 йәштәр араһындағы ололарбыҙ. Күҙебеҙҙә – быяла, ҡолағыбыҙҙа – аппарат. Күбебеҙ инвалид, үлеп бөтөп барабыҙ. Беҙҙе бит әсәйҙәр ауыр һуғыш ваҡытында 7 – 8 йәштән бер эштән дә ҡалдырманы: бесән, башаҡ йыйҙыҡ, иген утаныҡ, аслы-туҡлы йөрөп, уҡыуыбыҙҙы ла ҡалдырманыҡ. Бер көн прогул яһаһаң, атай өсөн килгән 4 һумлыҡ пособиены ла бирмәнеләр. Беҙҙең дә ҡайғыбыҙ ауыр, олоғайған һайын ул арта ғына. Атайым, уның ағаһы, ҡустыһы һуғышҡа китеп, өсәүһенең береһе лә әйләнеп ҡайтманы. Улар, Камалетдиновтар, ил өсөн ҡанын ҡойҙо, йәнен бирҙе....
Һуғыш йылдарындағы ауыр бала саҡ онотолмаясаҡ
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:36
Көтмәгәндә илебеҙгә, шул иҫәптән Башҡортостандағы бәләкәй Иҫән ауылына ла ҙур ҡайғы килде: ҡаты һәм ҡанлы һуғыш башланды. Фронтҡа китеүселәр тәүге көндәрҙә, дошманды үҙ илендә тар-мар итеп, тиҙ арала еңеү менән ҡайтасаҡтарын белдерҙе. Ләкин көн дә меңәрләгән ауыл, ҡала, һалдаттарҙың күпләп ҡырылыуы тураһында һуғыш яландарынан ҡайғылы хәбәрҙәр килеп торҙо.
Ошо йылдарҙа беҙҙең ғаиләнән дүрт ағайым һуғышҡа китте һәм ҡарт атайымды ла хеҙмәт фронтына алдылар. Ләкин колхоз һәм ауыл советы рәйесенең һорауы буйынса бер нисә аҙнанан һуң Белорет ҡалаһынан ҡайтарҙылар....
Ошо йылдарҙа беҙҙең ғаиләнән дүрт ағайым һуғышҡа китте һәм ҡарт атайымды ла хеҙмәт фронтына алдылар. Ләкин колхоз һәм ауыл советы рәйесенең һорауы буйынса бер нисә аҙнанан һуң Белорет ҡалаһынан ҡайтарҙылар....
Миәкәләр ҡаһарман улдарын онотмай
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:32
Ҡәҙерле байрам
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:29
Булманы башҡорт ҡайҙарҙа…
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:27
Салауат районының Лаҡлы ауылы егете һаҙый Мөхәмәтдинов Еңеү көнөн Германияла ҡаршылай
Һуғыш ветерандары Һаҙый олатай менән Зәйтүнә инәйҙәрҙең йорто Лаҡлы ауылының иң осонда, тауға терәлеп тигәндәй ултырған. Улар беҙҙе бик йылы ҡаршы алды, түргә саҡырҙы.
Һаҙый Харис улы, һуғыш йылдарын хәтеренә төшөрөп, бик ғазаплы кисерештәргә күмелде. Үлек тулы һуғыш яландарын яңынан күҙ алдына килтереп, күҙҙәренән бер туҡтауһыҙ йәш аҡты....
Һуғыш ветерандары Һаҙый олатай менән Зәйтүнә инәйҙәрҙең йорто Лаҡлы ауылының иң осонда, тауға терәлеп тигәндәй ултырған. Улар беҙҙе бик йылы ҡаршы алды, түргә саҡырҙы.
Һаҙый Харис улы, һуғыш йылдарын хәтеренә төшөрөп, бик ғазаплы кисерештәргә күмелде. Үлек тулы һуғыш яландарын яңынан күҙ алдына килтереп, күҙҙәренән бер туҡтауһыҙ йәш аҡты....
Ауылдаштарым еңеүҙе яҡынайтыу өсөн көсөн йәлләмәне
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:26
Мин Күгәрсен районының Ҡасҡын ауылында тыуғанмын. Бала саҡ йылдарым шунда үтеп, Бөйөк Ватан һуғышының башын, Еңеү көнөн дә тыуған еремдә ҡаршыланым.
1941 йылдың июнь айы бөгөнгөләй хәтерҙә. Иҫкә төшһә, йөрәк һуға, ҡулдар ҡалтырай башлай. Миңә 10 йәш ине. Ул көндө тау аръяғындағы баҫыуҙа әбейҙәр һәм балалар иген утайбыҙ. Бригадир килеп, немец фашистарының илебеҙгә ҡаршы һуғыш башлауын хәбәр итте.
Әбейҙәр белгән доғаларын уҡый, беҙ, балалар, илайбыҙ....
1941 йылдың июнь айы бөгөнгөләй хәтерҙә. Иҫкә төшһә, йөрәк һуға, ҡулдар ҡалтырай башлай. Миңә 10 йәш ине. Ул көндө тау аръяғындағы баҫыуҙа әбейҙәр һәм балалар иген утайбыҙ. Бригадир килеп, немец фашистарының илебеҙгә ҡаршы һуғыш башлауын хәбәр итте.
Әбейҙәр белгән доғаларын уҡый, беҙ, балалар, илайбыҙ....
Беҙҙең үтенес ишетелерме?
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:23
йәки Бала сағы урланған һуғыш осоро балаларын кем хәстәрләр?
Һуғыш осоро балалары… Бөгөнгө йәшәү рәүешебеҙҙең тамырҙары нәҡ ана шул барлыҡ ауырлыҡты кисергән һуғыш осоро балаларына барып тоташа.
Ветерандарҙың 2010 йылдың октябрендә Мәскәүҙә үткән съезында һуғыш осоро балаларына иғтибарҙы арттырыу, дәүләт тарафынан ярҙамды көсәйтеү тураһында һүҙ барғайны. Ошо уңайҙан ил етәкселәренә мөрәжәғәт тә ҡабул ителде. Ғәҙәттәгесә, ул ҡағыҙҙа ғына ҡалмаҡсы, ахыры.
Һуғыш осоро балаларына дәүләт кимәлендә ярҙам ойоштороу мәсьәләһендә район советына үҙебеҙ һайлап ҡуйған депутаттарыбыҙҙың да тос ҡына һүҙҙәре ярап ҡалыр ине. Район кимәлендә генә лә, исмаһам, ветерандарға иғтибар көсәйһә икән....
Һуғыш осоро балалары… Бөгөнгө йәшәү рәүешебеҙҙең тамырҙары нәҡ ана шул барлыҡ ауырлыҡты кисергән һуғыш осоро балаларына барып тоташа.
Ветерандарҙың 2010 йылдың октябрендә Мәскәүҙә үткән съезында һуғыш осоро балаларына иғтибарҙы арттырыу, дәүләт тарафынан ярҙамды көсәйтеү тураһында һүҙ барғайны. Ошо уңайҙан ил етәкселәренә мөрәжәғәт тә ҡабул ителде. Ғәҙәттәгесә, ул ҡағыҙҙа ғына ҡалмаҡсы, ахыры.
Һуғыш осоро балаларына дәүләт кимәлендә ярҙам ойоштороу мәсьәләһендә район советына үҙебеҙ һайлап ҡуйған депутаттарыбыҙҙың да тос ҡына һүҙҙәре ярап ҡалыр ине. Район кимәлендә генә лә, исмаһам, ветерандарға иғтибар көсәйһә икән....
Ҡамауҙа
Рубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 7-05-2011, 11:21
Бер үҙәккә еткәйнек – кеше кү-үп. Беҙҙекеләр. Ҡайҙан килеп был хәтлем булып ойошҡандарҙыр? Барып ҡарап торҙом. Үҙәк тә үҙәк. Тегендә дошмандың оборонаһы. Ныҡ нығытылған. Инде төн ҡараңғыһы. Теге лейтенантыбыҙ, плащ-палаткаһын бөркәнеп кенә, фонарик менән картаһын йәнә ҡараны ла:
– Иптәштәр, – тине, – бында бик ҙур ауыл. Булһа, бынан саҡрым йә саҡрым ярым булыр. Әгәр ошо юл менән китһәк – эләгәбеҙ. Унда – котел. Немецтар шул котелда беҙҙе ҡурып ашарға әҙер генә тора, – тине. – Бына был яҡта таллыҡ: йәйгеһен унда эт үткеһеҙ һаҙлыҡ, ҡыш көнө эт үткеһеҙ көрт. Шул яҡтан китмәһәк, булмай. Кем башлай?
– Мин, – тине берәү....
– Иптәштәр, – тине, – бында бик ҙур ауыл. Булһа, бынан саҡрым йә саҡрым ярым булыр. Әгәр ошо юл менән китһәк – эләгәбеҙ. Унда – котел. Немецтар шул котелда беҙҙе ҡурып ашарға әҙер генә тора, – тине. – Бына был яҡта таллыҡ: йәйгеһен унда эт үткеһеҙ һаҙлыҡ, ҡыш көнө эт үткеһеҙ көрт. Шул яҡтан китмәһәк, булмай. Кем башлай?
– Мин, – тине берәү....


text:
Мандарин
Мандари́н (лат. Citrus reticulata) — мәңге йәшел ҡыуаҡ, руталар (Rutaceae) ғаиләһендәге Цитрус (Citrus) төрө; мандарин ҡыуағының емеше.
Тыуған иле Ҡытай һәм Кохинхина; ҡырағай үҫемлек булыуы билдәһеҙ[1]. Европаға тик XIX быуат башында индерелә.
Үҫкән илдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һиндостан, Индоҡытай илдәре, Ҡытай, Көньяҡ Корея һәм Япония. Шулай уҡ Урта диңгеҙ буйы илдәрендә Испания, Францияның көньяғында, Марокко, Алжир, Египте, Төркиәлә үҫтерелә; Әзербайжанда һәм Грузияла, АҠШта (Флорида), Бразилия һәм Аргентинала үҫтерелә[1].
СССРҙа Кавказда Ҡара диңгеҙ буйында Абхазияла һәм Сочиҙа үҫтерелә, был мандарин үҫтерелгән иң төньяҡ райондар тип иҫәпләнә. [2].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Жизнь растений, т. 5, ч. 2, 1981, с. 244
- ↑ Жизнь растений, т. 5, ч. 2, 1981, с. 242


text:
Башҡортостан менән Германия хеҙмәттәшлегенә арналған йыйынтыҡ сыҡты
БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының редакция-нәшриәт бүлеге былтыр ноябрҙә үткән "Башҡортостан-Германия мөнәсәбәттәре: тарих һәм хәҙерге заман" халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы материалдары йыйынтығын баҫып сығарҙы. Германияның берләшеүенең 20 йыллығына, Башҡортостан Республикаһы менән Германия хеҙмәттәшлегенең 40 йыллығына, ГФР-ҙың һәм ил Конституцияһын ҡабул итеүҙең 60 йыллығына арналған ғилми форумда Рәсәй һәм сит ил тикшеренеүселәре ҡатнашҡайны.
Баҫмаларҙың бер өлөшө — Рәсәй-Германия һәм Башҡортостан-Германия мөнәсәбәттәренең тарихи экскурсына, икенсе өлөшө йәмәғәт тормошоноң төрлө өлкәләрендә — мәҙәниәт, сәйәсәт, иҡтисад, менеджмент, мәғариф өлкәләрендә был мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү проблемаларын тикшереүгә арналған.


text:
Кросс менән бәйле, 19 сентябрҙә Өфөлә транспорт хәрәкәте ябыласаҡ
Өфө ҡалаһында 19 сентябрҙә "Милләттәр кросы-2009" асыҡ Бөтә Рәсәй йүгереү көнө үткәреү менән бәйле, ярыштар үткән ике урында автотранспорт хәрәкәте ябыласаҡ.
Дим районында ярыштар Дим районы Мәҙәниәт һәм ял паркынан алып Ухтомский урамы — Левитан урамы — Таллин урамы — Үҙәк урам — Ухтомский урамы — Дим районы Мәҙәниәт һәм ял паркы маршруты буйынса үтәсәк. Был маршрут буйынса автотранспорт хәрәкәте сәғәт 10-дан 11-гә тиклем ябыласаҡ. Ярыштар бында сәғәт 10-да башлана.
Шулай уҡ сәғәт 11-ҙән 14 сәғәткә тиклем Менделеев урамы — С. Агиш урамы сатынан алып Менделеев урамы — СССР-ҙың 50 йыллығы урамы сатына тиклем транспорт хәрәкәте ябыласаҡ. Ярыштар Менделеев урамы буйлап Күргәҙмә комплексынан алып 21-се ҡала клиник дауаханаһы боролошона тиклем үтәсәк. Был районда ярыштар сәғәт 12-лә башлана.


text:
Фото:
Торлаҡ төҙөлөшөнөң иң түбән үҙҡиммәте – Башҡортостанда
Фото:
Быйылғы туғыҙ айлыҡ йомғаҡтары буйынса Волга буйы федераль округында торлаҡ төҙөлөшөнөң иң түбән үҙҡиммәте Башҡортостанда теркәлгән.
Мәҫәлән, Дәүләт статистика идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, торлаҡтың бер квадрат метрын төҙөүҙең уртаса үҙҡиммәте республикала – 22 581 һум, Марий Иле Республикаһында – 26 776 һум, Мордовия Республикаһында — 26 223 һум, Татарстан Республикаһында – 23 405 һум, Удмурт Республикаһында — 35 705 һум, Сыуаш Республикаһында — 25 062 һум, Пермь крайында — 32 520 һум, Киров өлкәһендә — 24 981 һум, Нижегородка өлкәһендә – 37 320 һум, Ырымбурҙа — 24 278 һум, Пензала — 22 966 һум, Һамарҙа — 22 789 һум, Һарытауҙа — 24 070 һум, Ульяновск өлкәһендә 25 714 һум тәшкил итә.
Шуны ла хәтерегеҙгә төшөрәйек, быйыл Башҡортостанда торлаҡ төҙөлөшөнә ун миллиард һумдан ашыу аҡса бүленде.


text:
Республика таможняһы тарафынан федераль бюджетҡа 11 миллиард һум аҡса күсерелде
Йыл башынан алып Башҡортостан таможняһы федераль бюджетҡа 11 050 миллион һум таможня түләүҙәре күсерҙе.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был һөҙөмтәгә Башҡортостан предприятиеларының тырышып эшләүе арҡаһында өлгәшелде. Улар, ҡатмарлы иҡтисади шарттарға ҡарамаҫтан, тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек алып барыуын һәм үҫтереүен дауам итте.
Республиканың 2009 йылдың ғинуар-ноябрь айҙарындағы тышҡы иҡтисади эшмәкәрлегенең таможня статистикаһына ингән тышҡы сауҙа әйләнеше уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 38 процентҡа кәмене һәм 2 402 миллион доллар тәшкил итте, шул иҫәптән экспорт — 37%, импорт 40 процентҡа кәмене. Республикала тышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашыусылар һаны уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 157-гә кәмене һәм 767 тәшкил итте.
Республиканың тышҡы сауҙа географияһы һаҡланды. Төбәк предприятиелары донъяның 94 илендә партнерҙар менән тышҡы иҡтисади бәйләнештәр тотто. Сауҙа операцияларының 70 проценттан ашыуы алыҫ сит илдәргә тура килде. Республикала етештерелгән тауарҙарҙың иң күбе Ҡаҙағстанға, Нидерландтарға, Һиндостанға, Латвияға, Ҡытайға, Финляндияға сығарылды. Украинанан, Германиянан, Ҡытайҙан, Үзбәкстандан тауарҙар индереү өҫтөнлөк итте.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ полицияһы юғалған ҡыҙҙы эҙләй
Фото:
Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре хәбәрһеҙ юғалған 1987 йылғы Гөлнара Фәнғәр ҡыҙы Усманованы эҙләй. 2008 йылдың 21 апрелендә ул эшенә юланған, шунан бирле уның ҡайҙа булыуы билдәле түгел.
Ҡыҙ тулы кәүҙәле, буйы — 155 см, түңәрәк йөҙлө, тура оҙон сәстәре ҡыҙылға буялған булған, ҡуйы ҡашлы, ҡара күҙле.
Уртаса оҙонлоҡтағы молниялы асыҡ йәшел төҫтәге ветровка, ҡара салбар, молниялы ҡара күн итек, төймәле алһыу кофта кейгән булған.
Үҙенә генә хас билдәләре: муйынында ике яғынан да 4-5 миңе бар. Психикаһы ҡаҡшауынан интегеүе лә ихтимал.
— Эҙләнгән ҡыҙ тураһында мәғлүмәте булған граждандарҙы 8 (3473) 20-46-96, 20-45-72, 02 телефондарына йәки яҡындағы полиция бүлегенә хәбәр итеүҙәрен һорайбыҙ. Конфиденциаллек гарантиялана, — тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Башҡортостан башлығы Бешкәктә Ҡырғыҙстандың Пермьер-министры Джоомарт Оторбаев менән осрашты
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
8 сентябрҙә Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостандың рәсми делегацияһы Ҡырғыҙстан Республикаһының баш ҡалаһы Бешкәккә барып етте. Хөкүмәт Йортонда Башҡортостан етәксеһе Рөстәм Хәмитовтың Ҡырғыҙстандың Пермьер-министры Джоомарт Оторбаев менән осрашыуы уҙҙы, тип хәбәр итә Башҡортостан башлығының матбуғат хеҙмәте.
Республика башлыҡтары, Башҡортостан һәм Ҡырғыҙстан араһында булған, төбәктәрҙең хеҙмәттәшлегенә ҡағылған бер төркөм мәсьәләне тикшерҙе. Һүҙ ике төбәк араһында мәҙәни алмашыу һәм иҡтисади бәйләнештәр өлкәһендә үҙ-ара килешеп эш итеү тураһында барҙы.
— Беҙҙә мәҙәни-гуманитар йүнәлеш үҫешә ала, бик әүҙем диаспора бар, уларҙың пландары, идеялары байтаҡ. Был юҫыҡта ошо компонентты ла ҡарарға тәҡдим итер инек, — тип билдәләне Ҡырғыҙстандың Премьер-министры Джоомарт Оторбаев. – Башҡортостан предприятиеларының минераль ашламалар, нефть продукттары буйынса потенциалын иҫәпкә алғанда, беҙ республикағыҙ менән тура бәйләнештәребеҙҙе тәрәнәйтеүҙә ҡыҙыҡһынабыҙ, унан да бигерәк Ҡырғыҙстандың Таможня союзына инеүе менән бәйле мөмкинлектәребеҙ ярайһы уҡ киңәйә. Берҙәм иҡтисади киңлек, тауар һәм хеҙмәттәрҙе пошлинаһыҙ индереү мөмкинлеге буласаҡ, шул юҫыҡтан интеграцион берләшмәгә ингәндән алып ағымдағы йылдың аҙағына тиклем ғәмәлгә ашыра алырлыҡ потенциалды ҡарарға тәҡдим итәбеҙ. Был иҡтисади бәйләнештәребеҙҙе нығыраҡ яҡынайтасаҡ. Бында инвесторҙарҙың продукцияларын етештерергә һәм Таможня союзына ингән бөтә илдәрҙең бик күләмле баҙарына уны сығарырға мөмкин тип фараз итергә була. Беҙҙә Таможня союзы илдәре менән сағыштырмаса етештереүҙең үҙҡиммәте күп тапҡырға түбәнерәк, ә баҙарға сығыу юлы берҙәм. Шулай уҡ граждандарҙың сәфәргә йөрөүҙәрен, туризмды, мәҙәни йүнәлеште ҡарарға, Мәҙәниәт көндәрен уҙғарыу тураһында уйлаштырырға мөмкин.
— Дөйөм алғанда сәфәребеҙ аныҡ сифатҡа эйә. Беҙҙең бизнес вәкилдәре бында килеп ҡайтты, улар миңә бәйләнештәр булдырыу мөмкин булған тармаҡтарҙы атаны: ул ауыл хужалығында, машина эшләүҙә, – тип айырып әйтте Рөстәм Хәмитов. — Бында берләштерелгән эшмәкәрлекте башлау өсөн территорияғыҙға предприятиеларыбыҙҙың «форпостарын» урынлаштырыу тураһында уйлайбыҙ.
— Билдәле бер ҡорамалдар йыйыу, республикағыҙға бер төркөм компетенцияларҙы күсереү буйынса етди тәҡдимдәребеҙ бар. Килешеү төҙөү тураһындағы тәҡдимегеҙҙе хуплайым. Үҙ-ара эш итә алырлыҡ йүнәлештәребеҙ байтаҡ. Беҙҙе ауыл хужалығы, мәҫәлән, һеҙҙән емеш-еләк, йәшелсә культураларын килтереү мөмкинлеге ҡыҙыҡһындыра. Уртаҡ сауҙа-логистик үҙәктәр булдырыу тураһында уйлаштыра алабыҙ. Беҙҙең тышҡы сауҙа күләмдәре үҫә бара. Былтыр улар ике тапҡырға тиерлек артты. Быйыл да һандарҙың яҡшы булыуына ышанам, — тип өҫтәне Башҡортостан етәксеһе.


text:
Өфө аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын 2014 йыл аҙағында асырға планлаштыраларФото: Олег Яровиков
Өфө аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын 2014 йыл аҙағында асырға планлаштыралар
Өфө аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын 2014 йыл аҙағында асырға планлаштыраларФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
«Өфө» халыҡ-ара аэропортында яңы терминалдың төҙөлөшө план буйынса бара – оптимистик прогноздарға ярашлы, уны 2014 йылдың аҙағында асасаҡтар. Бының хаҡта журналистарға Өфө аэропорты генераль директоры Александр Андреев хәбәр итте.
Яңы халыҡ-ара терминалының пассажирҙарҙы үткәреү һәләте сәғәтенә 800, йылына 1,3 миллион кеше буласаҡ.
— Үткәреү пункты ҡорамалдарын, рөхсәт документтарын рәсмиләштереүҙә ҡатмарлы хәлдәр килеп тыуған хәлдә бер аҙ тотҡарлыҡтар булыуы ихтимал, — тип билдәләне Александр Андреев. — Был осраҡта яңы терминалды 2015 йылдың ғинуар-февралендә асасаҡтар.
— Был этапта үҙләштереләсәк дөйөм федераль саралар күләме 2,7 миллиард һумдан арта, — тине Александр Андреев, аэропортта башҡарылған эштәр һауа караптарын сифатлы хеҙмәтләндерергә һәм алдағы саммиттарға тулы әҙерлекте тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк, тип өҫтәп.
Яңы терминал өсөн аэропортҡа технологик ҡорамалдар килтерелгән, шул иҫәптән багаж эшкәртеү, пассажирҙарға визуаль рәүештә мәғлүмәт еткереү системалары, төрлө һауа караптары төрҙәрен хеҙмәтләндерә алған өс телескоп баҫҡыс монтажланған. Халыҡ-ара линиялар терминалының дөйөм майҙаны 16 мең квадрат метрҙан ашыу тәшкил итәсәк. Бинала ике ҡат буласаҡ. Беренсеһендә багажды теркәйәсәктәр, тапшырасаҡтар, сортлаясаҡтар, килгән пассажирҙарҙы хеҙмәтләндерәсәктәр – паспорт һәм таможня контролен үткәрәсәктәр. Икенсе ҡатта таможня контроленең йәшел һәм ҡыҙыл коридоры, паспорт контроле, дөйөм именлек зонаһы һәм халыҡ-ара осош рейстарын көтөү залы буласаҡ.
Өфө аэропортын үҫтереү перспективаһында – яһалма осоу-ултырыу һыҙаты курсоглиссад комплексын булдырыу, ул самолеттарҙы теләһә ҡайһы һауа торошо шарттарында ҡабул итә һәм оҙата аласаҡ.
Саммиттарҙы уҙғарғандан һуң аэродромды реконструкциялауҙың икенсе этабы башланасаҡ.


text:
Инфляция Башҡортостанда ғинуар-октябрҙә 7 процент тәшкил итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Ҡулланыу хаҡтары индексы республикала ғинуар-октябрҙә 107 процент тәшкил итте, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Октябрҙә тауарҙарға һәм хеҙмәттәргә хаҡтар уртаса 0,7 процентҡа артты.
Республикала быйыл күберәк хеҙмәттәр – 10,1 процентҡа – ҡиммәтләнде. Аҙыҡ-түлеккә хаҡтар ун айҙа 8,8 процентҡа, аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙарға 3,3 процентҡа күтәрелде.
Рәсәй Федерацияһы буйынса уртаса алғанда ҡулланыу хаҡтары индексы ғинуар-октябрь йомғаҡтары буйынса 107,1 процент тәшкил итте, Волга буйы федераль округы субъекттарында – 106 проценттан алып (Удмуртия Республикаһы) 108, 3 процентҡа тиклем (Һамар өлкәһе).


text:
Яҡшылыҡ эшләүҙән ҡыуаныс таба
31 января 2017 йыл | Хаттар
Аяҡтарынан резина итек төшмәне, сөнки һарай эсендә итекһеҙ йөрөп булмай. Бар эш, шул иҫәптән һыйыр һауыу ҙа, ҡул көсө менән башҡарылды. Бик йонсоп эшләнеләр. Улар: Миңниә апай Килмөхәмәтова, Мәфруза апай Үтәгәнова, Фәниә апай Сәйетбатталова, Зифа апай Шәрипова. Шулар араһынан оҙаҡ йылдар һауынсы булып эшләгән Зифа Шәрипова тураһында һөйләмәксемен. Күптән түгел ул 65 йәшен билдәләне.
Йәшләй генә тол ҡала апай. Тормош иптәше иртә яҡты донъянан китә. Зифа апайҙың итәк тулы 6 балаһы, өҫтәүенә, ҡәйнәһе уның ҡарамағында ҡала. Береһенән-береһе бәләкәй балаларын ул яңғыҙы аяҡҡа баҫтыра. Балаларым, тип икенсегә тормошҡа ла сыҡмай. Әммә Зифа апай бирешмәй, урам тулы мал, ҡош-ҡорт, хатта ат та аҫрай. Бер ҙә ауырһынмай, үҙе атын егә лә, бараһы еренә барып та килә. Бала ҡайғыһын да кисерергә тура килә, Жәлил исемле улын юғалта ул. Ҡалған балалары иҫән-һауҙар, һәр береһе үҙ аллы тормош көтәләр. Өс ҡыҙы ғаиләләре менән Өфө ҡалаһында йәшәй. Улы Азамат ситтә эшләп йөрөй. Ҡыҙҙарының иң өлкәне Гөлфинә кейәүе Рәис менән Ҡарағай ауылында төпләнеп, бик матур йәшәйҙәр. Хәҙер улар үҙҙәре лә өләсәй, олатай инде.
Зифа апай Өфөлә йәшәгән ҡыҙы Әминәнең ҡыҙы – ейәнсәре Әлиәне бик матур итеп тәрбиәләп үҫтерешә. Ул ғына ла түгел, Зифа апай оло йәштәге 90-ға етеп килгән инәһе Хәкимә әбейҙе лә үҙе янына алып, оҙаҡ йылдар инде үҙе ҡарай. Әбей бәхетле, ҡыҙы матур тәрбиәләй, тәмле аштары менән һыйлай, өҫтәлендә гел генә сама-уыры шыжлап-йырлап ултыра. Бына шулай ғүмере ауыр эштә үтһә лә, яҡындарына изгелек ҡылыуҙы бер ҙә ауырлыҡҡа һанамай, унан бары тик күңел йыуанысы, ҡыуаныс ҡына табып йәшәй Зифа апай. Иҫән-һау бул, ауырыма-һыҙланма. Бәхетле ҡартлыҡ теләйем һиңә, Зифа апай.
Тәғзимә
САЛАУАТОВА.
Ҡарағай ауылы.
Йәшләй генә тол ҡала апай. Тормош иптәше иртә яҡты донъянан китә. Зифа апайҙың итәк тулы 6 балаһы, өҫтәүенә, ҡәйнәһе уның ҡарамағында ҡала. Береһенән-береһе бәләкәй балаларын ул яңғыҙы аяҡҡа баҫтыра. Балаларым, тип икенсегә тормошҡа ла сыҡмай. Әммә Зифа апай бирешмәй, урам тулы мал, ҡош-ҡорт, хатта ат та аҫрай. Бер ҙә ауырһынмай, үҙе атын егә лә, бараһы еренә барып та килә. Бала ҡайғыһын да кисерергә тура килә, Жәлил исемле улын юғалта ул. Ҡалған балалары иҫән-һауҙар, һәр береһе үҙ аллы тормош көтәләр. Өс ҡыҙы ғаиләләре менән Өфө ҡалаһында йәшәй. Улы Азамат ситтә эшләп йөрөй. Ҡыҙҙарының иң өлкәне Гөлфинә кейәүе Рәис менән Ҡарағай ауылында төпләнеп, бик матур йәшәйҙәр. Хәҙер улар үҙҙәре лә өләсәй, олатай инде.
Зифа апай Өфөлә йәшәгән ҡыҙы Әминәнең ҡыҙы – ейәнсәре Әлиәне бик матур итеп тәрбиәләп үҫтерешә. Ул ғына ла түгел, Зифа апай оло йәштәге 90-ға етеп килгән инәһе Хәкимә әбейҙе лә үҙе янына алып, оҙаҡ йылдар инде үҙе ҡарай. Әбей бәхетле, ҡыҙы матур тәрбиәләй, тәмле аштары менән һыйлай, өҫтәлендә гел генә сама-уыры шыжлап-йырлап ултыра. Бына шулай ғүмере ауыр эштә үтһә лә, яҡындарына изгелек ҡылыуҙы бер ҙә ауырлыҡҡа һанамай, унан бары тик күңел йыуанысы, ҡыуаныс ҡына табып йәшәй Зифа апай. Иҫән-һау бул, ауырыма-һыҙланма. Бәхетле ҡартлыҡ теләйем һиңә, Зифа апай.
Тәғзимә
САЛАУАТОВА.
Ҡарағай ауылы.


text:
Башҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж
Башҡортостанда 1500-ҙән ашыу ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж һуғыш ветерандарының яҡынса һаны 1650 кеше тәшкил итә. Был һандар 22 ғинуарҙа Өфөлә федераль власть органдары етәкселәренең Башҡортостан Республикаһы буйынса баш федераль инспектор ҡатнашлығындағы координация кәңәшмәһендә әйтелде.
Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек сиктәрендә республикала Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың, шулай уҡ уларға тиңләштерелгәндәрҙең йәшәү шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтелгән күп кенә саралар планлаштырылған. Республика буйынса баш федераль инспектор Андрей Чечеватов билдәләүенсә, Башҡортостанда 2015 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 68 мең Бөйөк Ватан һуғышы ветераны йәшәй.
Республикала ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса эш дауам итә. Һуңғы ике йыл эсендә генә 2337 кеше шарттарын яҡшыртҡан. 2010 йылдан алып 8849 Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм уларҙың тол ҡатындары торлаҡ менән тәьмин ителгән. Шуға ҡарамаҫтан, тағы 150 кеше сиратта тора.
Республика Хөкүмәте ошо мәсьәләне хәл итеүгә ҙур иғтибар бирә, тип билдәләне Андрей Чечеватов.
Бынан тыш, Башҡортостанда ветерандарҙы социаль яҡлауҙы яҡшыртыу буйынса системалы эш алып барыла. Йыл һайын ошо төркөмгә социаль ярҙам күрһәтеүгә 2 миллиард һумдан ашыу, шул иҫәптән республика бюджетынан 1800 миллиондан ашыу аҡса йүнәлтелә.
Республика Хөкүмәте вице-премьеры Марат Мәһәҙиев ветерандарға социаль-көнкүреш хеҙмәтләндереүҙә ярҙам күрһәтелә тип билдәләне. Бирелгән мәғлүмәттәргә ярашлы, 2013 йылда өлкән йәштәге 53 меңдән ашыу кешегә хеҙмәт күрһәтелгән, ә 2014 йылда был һан 5,7 процентҡа артҡан.
Дөйөм алғанда, 3058 Бөйөк Ватан һуғышы ветеранына социаль ярҙам күрһәтелә.


text:
Данил ӘБДЕЛҒАЗИН
Сибай ҡалаһын рухи-мәҙәни генә түгел, дини үҙәк тә, тип атап булыр ине. Тиҙҙән сафҡа инәсәк мәҙрәсә, ҡалаға йәм биреп ултырған «Тәҡүә» мәсете, ҡасабаларҙа эшләп килгән иман йорттары быға асыҡ миҫал. Иман бар ерҙә ҡот та булыр тигәндәй, изге юлды үҙ иткән яҡташтарыбыҙҙың арта барыуы ҡыуаныслы. Иң мѳһиме, халыҡ күңеленә иман нуры һалына, ѳлкәндәр ѳлгѳһѳндә балалар тәрбиәле булып үҫә. Сибай ҡалаһында йәшәүсе Ноғомановтар ғаиләһендә лә әҙәп-әхлаҡ, бер-береңә ҡарата хѳрмәт һәм ихтирам тәүге урынға ҡуйылған.
Әминә һәм Әхтәр Ноғомановтар 2002 йылда ғаилә ҡора. Дини тормоштоң йәнләнә барған ваҡыты. «Тәҡүә» мәсетенә йѳрѳгән йәштәр тәү күреүҙән бер-береһен оҡшатып, ѳйләнешеп тә ҡуя.
—Беҙҙең нәҫел кѳслѳ диндарҙары менән данлы,—ти Әхтәр Самат улы.—Ҡартатайымдың, ѳләсәйемдең намаҙҙарын ҡалдырмай уҡыуҙары иҫемдә ҡалған. 1993 йылда хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, күңелем дингә тартылды, мәсеткә йѳрѳй башланым.
—Ир менән ҡатын бер юлда булһа, донъя кѳтѳү еңелерәк,—тип һүҙгә ҡушыла дини ғаиләлә үҫкән Әминә Әғләметдин ҡыҙы.
Ғаилә усағын һүндермәй дѳрләтеүсе хужабикә Мысырҙағы Әл-Әсар университетында дини белемгә эйә булған. Әлеге ваҡытта «Тәҡүә»лә мѳғәллимә булып эшләй. Мәсеттә ғилемгә эйә булырға теләүселәрҙең һаны йылдан-йыл артыуына һѳйѳнә әңгәмәсебеҙ.
Ноғомановтар һәр дини байрамды шартына килтереп уҙғарырға тырыша. Ҡорбан ғәйетен дә йолаға ярашлы үткәрергә, ҡорбан салырға иҫәп тота улар.
—Һәр мосолман изге байрамға яуаплы ҡарарға бурыслы,—тип теләктәрен еткерә ғаилә башлығы.
Күркәм ғаиләлә ѳс бала үҫә. Ѳлкәндәре Фатима әлеге ваҡытта Рамаҙан Ѳмѳтбаев исемендәге башҡорт лицейының 4-се класында белем ала. Мѳхәмәттәре ошо уҡ мәктәптең 1-се класында уҡый. Ә кинйәләре Мәрйәмгә 9 ай ғына әле.
«Балаларығыҙға матур мәғәнәле исемдәрҙе кем һайланы?»—тигән һорауға «Барыһын да кәңәшләшеп ҡуштыҡ. Мѳхәмәт—пәйғәмбәр исеме булһа, Фатима менән Мәрйәм уның ҡыҙҙарының исеме»,—тип яуапланы атай кеше.
Ноғомановтарҙың йортонан шатлыҡлы уйҙар менән сыҡтым. Заман шауҡымына бирелмәй, үҙҙәре ѳлгѳһѳндә балаларын ғына түгел, йәмғиәтте тәрбиәләгән ғаиләгә һоҡланмау мѳмкин түгел.


text:
—Буҙа—халҡыбыҙҙың шифалы эсемлектәренең береһе. Уның менән ҡунаҡ һыйлау хөрмәт күрһәтеү билдәһе булған. Витамин һәм минералдарға бай был ризыҡ ашҡаҙан, бөйөр, бауыр, нервы системаһы эшмәкәрлеген яҡшырта. Туҡлыҡлы ла, файҙалы ла эсемлегебеҙгә ҡарата һуңғы йылдарҙа иғтибар артты, ауыл, ҡалаларҙа буҙа байрамдары үткәрелеп тороуы—быға асыҡ дәлил,—ти Гөлназ Фәнис ҡыҙы.—Милли эсемлегебеҙҙе яһау серҙәрен әсәйем Дилә Вәлләм ҡыҙынан өйрәндем. Ул үҙ нәүбәтендә күршеһе Рәйфә Шаһи ҡыҙынан отоп алған. Fөмүмән, был шөғөл беҙҙең ғаилә бизнесы. Ирем Дим Азат улы Азатов һәр яҡлап терәк булһа, атай-әсәйем, ҡайны-ҡәйнәм дә беҙгә ҙур ярҙам күрһәтә. Ике йәшлек улым Инсар, иртәнсәк күҙен асып та өлгөрмәй, буҙа һорай.
Баймаҡ районының Иҫке Сибай ауылында шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән Яҡуповтар ғаиләһендә баш бала булған Гөлназ бәләкәйҙән сауҙаға ынтыла. Иҫәп-хисапҡа шәп ҡыҙҙы ата-әсәһе бухгалтер итеп күрергә теләй. БДУ-ның Сибай институтының иҡтисад факультетын тамамлағанда «Башҡорт милли эсемлеге буҙа» бизнес планы буйынса диплом эшен яҡлай. Артабан тырыш ҡыҙға ҡаланың «Урал аръяғының эшлекле донъяһы» бизнес-үҙәгендә ошо юҫыҡта бизнес-проект төҙөшөргә ярҙам итәләр. Быға тиклем ҡабымлыҡтар һатылған киоскыһына яйлап үҙе етештергән буҙаны сығара башлай. Алкоголһеҙ, газһыҙ эсемлектәр етештереүгә сертификат алған эшҡыуар башта көнөнә ике шешә һатһа, әлеге көндә ул литр ярымлыҡ 20 шешәгә милли эсемлек ҡойоп, «Самрау», «Орфей» кафеларына, «Яҙ» сауҙа селтәренә һатыуға сығара.
Буҙаны бөтә Рәсәйгә генә түгел, сит тарафтарға ла танытырға теләгән Гөлназ Фәнис ҡыҙы 1-2 декабрҙә Өфөлә уҙасаҡ ШОС, БРИКС илдәренең бәләкәй эшҡыуарлыҡ буйынса икенсе Форумында сығыш яһаясаҡ. Киләсәктә йәш эшҡыуар эшен артабан үҫтереү өсөн дәүләт ярҙамы алып, буҙа ҡойоусы линияны сафҡа индерергә хыяллана.
Рәсүл Мансуров.
Һүрәттә: Азатовтар ғаиләһе.


text:
Кино—кеше күңеленә үтеп инерҙәй иң мауыҡтырғыс сәнғәт ул. Мәғәнәле, юғары зауыҡлы фильмдарҙың оло тәрбиәүи әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Бала саҡ хәтирәләренән иҫтә ҡалған: ауылға яңы кино килтерһәләр, клуб шығырым тулы була, бар халыҡ берҙәй булып экрандағы тормош менән йәшәй. Ул тамамланғас, ҡыҙҙар һинд сибәркәйҙәре кеүек һылыу булғылары килә, матур, нәзәкәтле итеп һөйләшергә тырыша. Хәрби фильмдар ҡарап күпме егеттәр илһөйәрлек, ирҙәрсә ныҡлыҡ сифаттарын күңелдәренә һеңдерҙе. Былар барыһы ла художестволы фильмдар тураһында, ә тағы документаль, ысын хәл ваҡиғаларҙы, шәхестәрҙе яҡтыртҡан таҫмалар бар бит әле. Уларҙың әһәмиәте бигерәк тә ҙур. Сөнки нәфис фильмдарҙы йылдар үтеү менән икенсе артистар, яңы алымдар менән ҡабатлап була, ә донъянан киткән шәхестәрҙең тормошо ҡабатланмай. Кино—кеше күңеленә үтеп инерҙәй иң мауыҡтырғыс сәнғәт ул. Мәғәнәле, юғары зауыҡлы фильмдарҙың оло тәрбиәүи әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Бала саҡ хәтирәләренән иҫтә ҡалған: ауылға яңы кино килтерһәләр, клуб шығырым тулы була, бар халыҡ берҙәй булып экрандағы тормош менән йәшәй. Ул тамамланғас, ҡыҙҙар һинд сибәркәйҙәре кеүек һылыу булғылары килә, матур, нәзәкәтле итеп һөйләшергә тырыша. Хәрби фильмдар ҡарап күпме егеттәр илһөйәрлек, ирҙәрсә ныҡлыҡ сифаттарын күңелдәренә һеңдерҙе. Былар барыһы ла художестволы фильмдар тураһында, ә тағы документаль, ысын хәл ваҡиғаларҙы, шәхестәрҙе яҡтыртҡан таҫмалар бар бит әле. Уларҙың әһәмиәте бигерәк тә ҙур. Сөнки нәфис фильмдарҙы йылдар үтеү менән икенсе артистар, яңы алымдар менән ҡабатлап була, ә донъянан киткән шәхестәрҙең тормошо ҡабатланмай.
Юлай Fәйнетдиновтың халыҡ таланттары тураһында төшөрөлгән документаль фильмдары—алтынға тиң оло ҡомартҡы ул. «Хазина» телетапшырыуҙары ваҡытында иң үтемле, тамашасыларҙың көтөп алған тамашаһы ине. Хәҙер ҙә уларҙы халыҡ яратып ҡарай, ләкин экрандарға бик һирәк сыға. Юлай Ишбулды улы Баймаҡ районынан сыҡҡан таланттар тураһындағы документаль фильмдар йыйылмаһын Баймаҡ район китапханаһы фондына бүләк итте.
Рәсәй киноһы йылында был таҫмаларҙы халҡыбыҙға еткереү өсөн «Алтын ҡомартҡы» тип аталған район эстафетаһы үткәрергә ҡарар ителде. Эстафета «Хазина» телетапшырыуында «Беҙҙең яҡташтар» исеме аҫтында һәр ауыл китапханаһында үтте. Уның бик уңышлы үтеүенең төп сере—һәр сарала ауыл хакимиәте башлыҡтары, мәктәп уҡытыусылары, китапханасылар, клуб хеҙмәткәрҙәре, «Ағинәйҙәр», «Атайсалдар ҡоро» ағзаларының берлектә дәррәү ҡуҙғалыуындалыр. Ойоштороу эшендә үҙәк китапхана методик бүлеге мөдире Рәзифә Йәнтүрина, үҙәк китапхананың методист-кураторҙары, бүлек мөдире Зөлфинә Низамова, «Атайсал» клубы рәйесе Борис Хәйретдинов, мәғариф ветерандары Көнһылыу Әхмәтова, Fәлиә Фәхретдинова күп көс һалды. Эстафета райондың 39 ауылында үтеп, төрлө быуын кешеләрен бергә йыйҙы. Кисәләр барышында Юлай Ишбулды улының төрлө йылдарҙа төшөрөлгән телетапшырыуҙары күрһәтелде. Күп ауылдарҙа ул фильм геройҙарының хәтер һәм ҡәҙер кисәһенә әйләнде, сөнки тапшырыуға төшөрөлгәндәр күптән баҡыйлыҡҡа күскән шәхестәр. Иҫке сибайҙар—йыраусы Мәүжиҙә Айытҡолованы, кәрешкәләр—ҡурайсы Нәжметдин Ишбаевты, ниғәмәттәр—атаҡлы фольклорсы Кәрим Дияровты, ишмөхәмәттәр—яугир йырсы Мәхмүт Fәлинды, татлыбайҙар—ҡурайсы Салауат Хәйбуллинды, ишбирҙеләр—оҫта ҡурайсы Данияр Моратовты, өмөтбайҙар—бейеүсе Марсель Мәжитовты, һаҡмарҙар—Мөхәмәт һәм Азамат Ҡәҙерғоловтарҙы, ҡолсоралар талантлы шәхес Хәким Моратовты хөрмәтләп иҫкә алды. Әхмәр ауылында туғандары ҡурайсы Хәбир Байтимеровтың, Яратта Әхмәтовтар аталары Мөхәмәтхәбиб Хәлфетдин улы хөрмәтенә аят уҡытып, ҙур табын үткәрҙе.
Юлай Fәйнетдиновтың фондында тағы ла ҡабатланмаҫ, баһаһы юйылмаҫ документаль таҫмалар бар. Уларҙа дәүләт эшмәкәре Зекерейә Аҡназаров, тарихсы Әнүәр Әсфәндийәров, яҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев, талантлы етәксе Әкрәм Ниғмәтуллин, артист Хәмзә Ҡурсаев, яугир Бәҙри Мәмбәтҡолов, сәсән Шәһәрғәзе Fәбдиев, ҡурайсылар остазы Әҙеһәм Искужин хаҡында бәйән ителә. Был яҙмаларҙы Шүлкә, Юлыҡ, Түбә, Икенсе Этҡол, Сыңғыҙ, Темәс халҡы кинәнеп ҡараны, оло шәхестәр тураһында йылы һүҙҙәр әйтелде, хәтирәләр яңыртылды.
Бынан 20 йыл элек Баймаҡта үткән тәүге «Байыҡ» бейеү бәйгеһенә арналған таҫма яҡташтар өсөн оло бүләк булды. Әкрәм Ниғмәтуллин башланғысы менән ойошторолған был бәйгелә данлыҡлы бейеүсе Мөхәмәт Иҙрисов үҙе ҡатнашып, оло фатихаһын биргән. Буранбай ауылынан Зарифа һәм Фәттәх Аралбаевтар, Үрге Яйыҡбайҙан Әлфиә Иҙрисова, Үрге Иҙрис ауылынан Айытҡол Салихов, Ҡуянтауҙан Урал Боҫҡонов, Әхмәҙиә Хәлитов, Әбделкәримдән Азамат Кәримов, Ишмырҙанан Илмир Йәнбәков, Билалдан Дилара Әхмәтова, Күгиҙелдән Азамат Нарынбаев, Күсейҙән Әүхәҙи Ласынов, Аҡморондан Алтынбай Дурдыев һәм башҡалар ошо сараларҙың төп геройҙары. Билдәле бейеүсе, хореограф, тарихи үҙенсәлекле бейеүҙәр авторы Йәүҙәт Бикбирҙинға арналған документаль фильм Күсейҙә күрһәтелде. Үҙҙәренең талантлы яҡташтарын күсейҙәр онотмайҙар, рәхмәт уларға, ләкин бер нәмә күңелде ҡыра: Йәүҙәт ағай һалған бейеүҙәрҙе башҡарғанда ниңәлер алып барыусылар уның авторлығын әйтмәй. Уйлап ҡараһаң, республиканың күп райондарында уның ижад иткән бейеүҙәре башҡарыла бит.
Юлай Fәйнетдинов фильмдары нигеҙендә Бөрйән-йылға ауылында мәҙәниәт үҫешенә юйылмаҫ эҙ ҡалдырған ҡаһарман затыбыҙ Вилүр Рәхимғолов, Байыш ауылында мәшһүр ҡурайсы Ташбулат Дәүләтшин, Йомашта данлыҡлы Юнысбаевтарға, Буранбайҙа «Буранбай вариҫтары»на арналған сағыу сара үтте.
Шуныһын билдәләргә кәрәктер: эстафета барышында һәр ауыл үҙенсәлекле, ауылдаштары өсөн күркәм булған сара үткәрергә тырышты.Ә шулайҙа иң тулҡынландырғысы Таулыҡайҙа булды. Байрамда Юлай Fәйнетдинов үҙе ҡатнашты. Ауылдаштары менән бергәләп Таулыҡайҙың 400 йыллығына арналған фильмды ҡаранылар. Таулыҡайҙар хөрмәтле ауылдаштарына оло рәхмәтен белдерҙе.
«Алтын ҡомартҡы»ның тағы бер маҡсаты «Хазина»ны дауам иттерерҙәй яңы исемдәрҙе асыҡлау ине. Райондың сәнғәте тарихына данлы бит өҫтәрҙәй таланттар бар икән ул! Уларҙы ваҡытында күрә белергә, улар хаҡында фильмдар төшөрөргә кәрәк. Мәҫәлән, Икенсе Этҡолдан Рафаэль Хәлитов, Яңылбикә Арыҫланова, Fәҙелбайҙан Фирғәт Әсәнов, Иҫке Сибайҙан Әлфиә Ибраһимова, Ишбирҙенән Фәнил Хәсәнов, Буранбайҙан Фәттәх һәм Фәнүр Аралбаевтар, Хәбир Раев, Урғаҙанан Рима Fәлинаның, Ҡараталдан Хәмит Кәримов моңдарында башҡорт халҡының мәңгелек йөрәк тибеше сағыла. Үрге Яйыҡбай ауылынан данлыҡлы Рәмил һәм Рәил Хәсәновтар (һүрәттә) эстафетаның йөҙөк ҡашы булды. Улар аһәңле йырҙары, яғымлы ҡурай моңо менән күпме кешеләрҙе дәртләндерә. Көйҙәрҙең тарихын яҡшы белеүҙәре, әле көйләп, әле өзләп ҡурай тотоп сәхнәлә тороуҙары үҙе бер ғүмер. Уларҙың күп уҡыусылары сәнғәт юлынан киткән.
Күп йәштәрҙе оло сәнғәткә сығарған, бик күп йырҙар авторы, һәүәҫкәр композитор Вилүр Мәүлитовҡа арналған кисә Күгиҙел ауылында үтте. Сарала уның ижадташ дуҫы, билдәле шағир, йырсы Фәнис Сирбаевтың ҡатнашыуы үҙе мәртәбә булды. Улар бергәләп ижад иткән йырҙарҙы халыҡ яратып тыңланы.
Эстафета үткән һәр ауылда сәхнәгә бик күп таланттар күтәрелде, ауылдаштарын ҡыуындырҙы, уларҙың һәр бер сығышы алтын ҡомартҡыға тиң ине. Йәштәрҙең ҡатнашыуы сараларға айырыуса йәм өҫтәне. Йәнйегет ауылында Фәрүәз Рафиҡов исемле бик шәп егет үҫеп килә, ул—Сибай институтының иҡтисад факультеты студенты. Думбырасы, өзләүсе йырсы егет барыһын таң ҡалдырҙы. Байыштан Инсаф Ҡолмөхәмәтов, Мерәҫтән Раушания Кинйәбулатова, Һаҡмарҙан Рәлиә Ямантаева, Темәстән Байрас Харисов—Баймаҡ бейеүселәре данын дауам итеүселәр. Иҫке Сибайҙан бар яҡлап һәләтле Fайсар Рәхмәтуллиндың сығышы барыһына ла оҡшаны. Кәрешкәнән Гөлнара Казарбаева 6 йәштән «Урал батыр» эпосын яттан һөйләй. Әле ул эпосты ете телдә халыҡҡа еткерә ала. Төбәк конкурсында I урынды алған ҡыҙ Баймаҡ лицей-интернатының 10-сы класында тик яҡшы билдәләргә уҡый. Кәрешкәнән Гүзәлиә Нәбиева скрипкала халыҡ көйҙәрен шундай оҫта башҡарҙы, милләтебеҙҙең музыка сәнғәтенә сағыу бер биҙәк өҫтәне.
Эстафета тамамланды. Рәсәй киноһы йылында үткәрелгән мәртәбәле сараларҙың береһе булды ул. Һәр үткән байрам күңелгә ниндәйҙер уй-фекер һала, битараф ҡалдырмай, күңелдәге юшҡындарҙы ҡыуа.
Донъяны баҫып килгән глобализация, бар нәмәне аҡса менән үлсәү йәки әле бер, әле икенсе бәләкәй дәүләт халҡын юҡҡа сығарыу, ҡанға батырыу осоронда йәшәйбеҙ. Ошондай ҡатмарлы заманда юғалып ҡалмау мөһим. Милләтебеҙҙең мең йыллыҡтар аша юғалмай ҡалған тарихы, ҡәҙерле тыуған еребеҙ—Башҡортостаныбыҙ бар. Ошондай илдә, ерҙә тыуғаныбыҙға, киң күңелле, ихлас милләттәштәребеҙ булғанға ҡыуанайыҡ. Тарихи боролоштарҙа, мең төрлө михнәттәр үткәндә лә халҡыбыҙ рухи көсөн һаҡлап ҡала алған. Беҙгә, бөгөн йәшәгәндәргә, ошо хаҡта уйланырға кәрәктер. Милләттең үҙен һаҡларҙай рухи көсө телебеҙҙә, боронғо көйҙәребеҙҙә, ҡурай, думбра моңдарында, ҡаурый ҡәләмебеҙҙә икәнен онотмайыҡ! Сөнки улар һәр кемдең иң нескә, иң саф хистәрен, кешелек сифаттарын ҡуҙғыта торған һәләткә эйә. Юлай Ишбулды улының бөртөкләп йыйған аҫылдарҙан аҫыл алтын ҡомартҡыһын быуындан-быуынға еткереү—мәҙәниәтле кешеләрҙең мөҡәддәс бурысы ул.
Рәми ағай әйтмешләй:
«Ниндәй фәҡир, ниндәй ярлы кеше,
Йыр юғалһа күңел түрендә!»
Йырҙарыбыҙ, моңдарыбыҙ юғалмаһын ине. Йәнә Юлай Ишбулды улындай оло мәҙәниәтле, милләтебеҙҙең бәҫен күтәргән, илһөйәр шәхестәребеҙ йәшәһен.
Луиза Дәүләтшина,
проект авторы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Баймаҡ ҡалаһы.


text:
Фото:
Сергей Лаврентьев муниципаль берәмектәр сайттарын үҫтерергә саҡырҙы
Фото:
БР Президенты ҡарамағындағы дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтарын Башҡортостандың муниципаль берәмектәре рәсми сайттарын үҫтереүгә күберәк иғтибар бүлергә саҡырҙы.
— БР Президенты хакимиәтенең Ижтимағи-сәйәси үҫеш һәм мәғлүмәт сәйәсәте идаралығы үткәргән тикшереү һөҙөмтәләренә ҡарағанда, Башҡортостандың 54 муниципаль районынан 19-ының үҙ сайттары юҡ, — тине Сергей Лаврентьев. – Үҙ сайттары булған райондарға килгәндә, уларҙың 18 процентында хатта иң кәрәкле мәғлүмәт – төп вазифауи кешеләрҙең фамилиялары һәм исемдәре, уларҙың контакт мәғлүмәттәре лә бирелмәгән.
Бындай хәлде, Сергей Лаврентьев фекеренсә, ҡәнәғәтләнерлек тип атап булмай. Етмәһә, беҙҙең төбәк властың асыҡлығын баһалау буйынса эксперимент сифатында һайланған һәм был күрһәткес буйынса Һамар өлкәһе менән сағыштырыласаҡ. Шуға күрә республиканың муниципаль хакимиәттәренә электрон ресурстарҙы тулы программа буйынса файҙаланырға кәрәк.
— Ҡала һәм район хакимиәттәренең рәсми сайттары менән бер рәттән, муниципаль берәмек Советының да үҙ интернет-ресурстары булырға тейеш, – тип иҫәпләй Сергей Лаврентьев. – Әлегә был йүнәлештә эш насар бара, һәм Өфө ҡала Советы менән Шаран район Советының ғына үҙ сайттары бар. Советтың үҙ сайты булмаған осраҡта, уның эшмәкәрлеге тураһында мәғлүмәтте ҡала һәм район хакимиәте сайтында булһа ла урынлаштырырға кәрәк. Әммә былар төрлө власть органдары булыу сәбәпле, мөмкин тиклем ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Советтар үҙ интернет-ресурстарын булдырырға тейеш.


text:
Башҡортостанда һәләтле йәштәргә ярҙам күрһәтеү системаһы булдырылған. Йыл һайын Әҙәбиәт, сәнғәт, архитектура өлкәһендәге дәүләт йәштәр премияһы, Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы, докторанттар, аспиранттар һәм студенттарға Башҡортостан Республикаһы Башлығы стипендиялары тапшырыла. Был республиканың тотороҡло социаль-иҡтисади үҫеше уның тәбиғи потенциалына ғына түгел, ә фәндең яңынан-яңы ҡаҙаныштарына ла бәйлелеген аңлауҙы сағылдыра.
Рәсәй фәне көнөндә Хөкүмәт йортонда йәш ғалимдарҙы тәбрикләнеләр. Fилми эштәр конкурстарында еңеүсе 20 кешегә—республика гранттары тапшырылды. Быйыл аҡсалата бирелгән бүләктең күләме 90 мең һум тәшкил итте.
Грантҡа эйә булыусы Башҡорт дәүләт университеты Сибай институтының иҡтисад факультеты уҡытыусыһы, иҡтисад фәндәре кандидаты Гөлшат Илдар ҡыҙы Яҡшымбәтова сертификаттың йәш ғалимдар өсөн бик яҡшы дәртләндереү сараһы, үткәрелгән тикшеренеүҙәрҙең көнүҙәклеген раҫлаған мәртәбәле дәүләт ярҙамы булыуын билдәләй:
—Беҙҙең республиканың социаль-иҡтисади үҫешендә ғилем бик тә мөһим, шуға күрә белемдең һәм иҡтисадтың берләшеүе төбәгебеҙ һәм илебеҙ өсөн мөһим йүнәлеш булып тора,—ти ул.
Гөлшат Илдар ҡыҙының грант яулаған проекты бюджет-ара трансферттарҙың ҡыҫҡартылыуы шарттарында урындағы үҙидара органдарының финанс тотороҡлолоғон күтәреү юлдарын эҙләүгә йүнәлтелгән. Көслө республика—ул урындағы мәсьәләләрҙе үҙ аллы хәл итерҙәй ныҡлы биләмә. Белгестәрҙең тикшеренеүҙәренең һөҙөмтәһе республиканың иҡтисади именлеген һәм социаль тотороҡлолоғон тәьмин итеүгә һәм «Башҡортостан 2030» дөйөм үҫеш стратегияһын тормошҡа ашырыуға үҙ өлөшөн индерәсәгенә шик юҡ.
Гөлшат Илдар ҡыҙы төбәк муниципалитеттары өсөн актуаль мәсьәлә өҫтөндә ентекле эшләүен дауам итә, грант аҡсаһын монография, тикшеренеү эштәренә йүнәлтергә иҫәп тота. Уның был фәнни эше докторлыҡ диссертацияһының бер йүнәлеше лә булып тора. Әйткәндәй, үҙе уҡытҡан уҡыу йортон 2004 йылда тамамлағандан бирле Г.И.Яҡшымбәтова фән менән етди шөғөлләнә. 2009 йылда Мәскәү ҡалаһының Хеҙмәт институтында иҡтисад фәндәре кандидаты диссертацияһын яҡлай. Тынғыһыҙ уҡытыусы былтыр БДУ-ның ғилми Советының 60 мең һумлыҡ грантына ла өлгәшкән.
Дөйөм алғанда, БДУ-ның Сибай институтында иҡтисадсы ғалимдарҙың берҙәм командаһы эшләй. Иҡтисад фәндәре докторы, профессор Әҙеһәм Әғзәм улы Барлыбаев етәкселегендә институциональ тикшеренеүҙәр мәктәбе уңышлы эшләп килә. Уҡыу йорто Сибай ҡала хакимиәте, Башҡортостан Республикаһының Стратегик тикшеренеүҙәре институты, «Урал аръяғының эшлекле донъяһы» бизнес үҙәге, Урал аръяғы райондарының эре сәнәғәт предприятиелары һәм кесе эшҡыуарлыҡ субъекттары менән эшлекле бәйләнеш булдырған. Иҡтисад факультеты киләсәктә юғары вазифалар биләп, төбәгебеҙҙең иҡтисади үҫешенә тос өлөш индерерлек шәхестәр, эшҡыуарҙар әҙерләүгә ҙур баҫым яһай. Уҡыу йорто етәкселеге яҡын арала магистрҙар әҙерләй башлауҙы ла маҡсат итеп ҡуя.
—Карл Маркс: «Фәндә киң оло юл юҡ, арыу-талыу белмәйенсә уның тау-ташлы һуҡмаҡтарынан үрмәләгәндәр генә иң ҙур бейеклектәрҙе яулай ала»,—тигән. Ошо һүҙҙәрҙе девиз итеп алып, алға ынтылабыҙ. Был тәңгәлдә башҡаларға үрнәк булып торһаҡ, ҡалғандар ҙа беҙгә эйәрер тигән теләктәмен,—ти йәш ғалимә.
Г.Иҙрисова.


text:
Һабантуйҙар етә
26 мая 2017 йыл | Урындағы үҙидара
10 июндә элекке урынында район һабантуйы үтәсәк.
Ҡарағайҙа һуңғы ҡыңғырау
26 мая 2017 йыл | Мәғариф
Ҡарағай урта мәктәбендә лә "Һуңғы ҡыңғырау”ға арналған тантаналы линейка мәктәп ихатаһында үтте. Тантанаға байрамса кейенгән ата-әсәләр, мәктәпкәсә йәштәге балалар, уҡытыусы-ветерандар саҡырылған ине.
Баҡсасыға Май мәшәҡәттәре
26 мая 2017 йыл | Кәңәштәр
Май ҡояшы хәтфә йәшеллеккә, сәскәгә күмелгән ерҙе йылы нурҙары менән наҙлай. Был мәлдә иң мөһиме – дым запасын тупраҡта һаҡлау.
"Музейҙар төнө" сағыу булды
26 мая 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
19 майҙа "Музейҙар төнө” халыҡ-ара акцияһына ҡушылып, район тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музе-йында ла бик матур сара үтте. Сарала ҡатнашыусы красноусолдар Богоявлен (хәҙер Красноусол) һәм Красноусол быяла заводы тарихы менән тәрәндән танышты.
“Үҙ урынымды таптым”
26 мая 2017 йыл | Йәмғиәт
"Уҡыр өсөн үҙеңә һәм кеше-ләргә китап һайлай белеү – ул белем генә түгел, ә сәнғәт”, - тип яҙған билдәле библиограф Николай Рубакин.
Эйе, ысынлап та, кешенең белеменә, зауығына тура килерлек китап тәҡдим итә белеү – ул китапханасының оҫталығына бәйлелер. Бурлы моделле китапханаһы мөдире Рәсимә Мөхәмәтдинова ла итәғәтлелеге, кешеләр менән оҫта аралаша белеүе, үҙ бурысына яуаплы ҡарауы һөҙөмтәһендә үҙ эшенең оҫтаһы булып танылды.
Эйе, ысынлап та, кешенең белеменә, зауығына тура килерлек китап тәҡдим итә белеү – ул китапханасының оҫталығына бәйлелер. Бурлы моделле китапханаһы мөдире Рәсимә Мөхәмәтдинова ла итәғәтлелеге, кешеләр менән оҫта аралаша белеүе, үҙ бурысына яуаплы ҡарауы һөҙөмтәһендә үҙ эшенең оҫтаһы булып танылды.


text:
Имен юлдар һеҙгә, автомобилселәр!
29 октября 2016 йыл | Йәмғиәт
- Анатолий Иванович, һеҙгә традицион һорау: һөнәри байрамығыҙҙы ниндәй һөҙөмтәләр менән ҡаршылайһығыҙ?
- Насар түгел. Предприятиебыҙҙың 9 айлыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһап, шуны билдәләп үтергә кәрәк, тулайым килем 23 миллион һумға яҡын тәшкил итте. Әлбиттә, уҙған йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда табыш бигүк юғары түгел. Автобустар паркы үткән осорҙа 52 мең пассажирҙы хеҙмәтләндергән. Сығымдар ҙа ярайһы ғына. Шуға ҡарамаҫтан, автобустар паркы яңыртып торола. Һуңғы йылдарҙа 8 яңы автобус һатып алынды. 3 "Мерседес-515” - ауылдарға, ә 5 "Мерседес-413” һәм 2 "КаВЗ” автобустары ҡалаға рейстар яһай. Лизинг буйынса алынған "ПАЗ” автобусы хаҡын әле түләү бара. Йәнә бер "Мерседес”ты предприятиебыҙ иҫәбенә алырға уйлашабыҙ.
- Районыбыҙ ауылдарына, ҡалаларға автобустар йөрөшө хаҡында ла бер нисә һүҙ әйтеп үтегеҙ әле?
- Предприятиебыҙҙың 24 автобусы көн һайын 11 ҡала яны маршруты буйынса рейсҡа сыға. Өфө, Стәрлетамаҡ маршруттары буйынса көн дә 5-әр рейс яһала. Өфөгә иртәнге сәғәт 6-ла өҫтәлмә рейс астыҡ. Салауат ҡалаһына йома, шәмбе, йәкшәмбе көндәрендә Ишембай ҡалаһы аша бер рейс яһала. Районыбыҙҙың барлыҡ ҙур ауылдары ла тиерлек автобус хәрәкәте менән тәьмин ителде.
Был маршруттарҙан тыш, "Красноусол” шифаханаһы заказын да үтәйбеҙ, шифахана эшселәрен хеҙмәтләндереү ҙә беҙҙең иңдә.
- Һандар артында, әлбиттә, тотош коллективтың тырыш, фиҙаҡәр хеҙмәте күҙаллана. Һөнәри байрам уңайынан хеҙмәт алдынғыларын, төрлө наградаларға тәҡдим ителеүселәрҙе билдәләп үтеү йолаһы йәшәй. Һеҙҙә лә ундайҙар барҙыр?
- Әйтергә кәрәк, 42 кешенән торған беҙҙең коллективты эшһөйәр, үҙ эшен еренә еткереп, тейешенсә башҡарған кешеләр берләштерә. Һөнәри байрамыбыҙ уңайынан араларынан ҡайһы берҙәрен төрлө бүләкләүҙәргә тәҡдим иттек. Бына, мәҫәлән, водитель Валерий Тарасов менән бухгалтер Галина Малых БР "Башавтотранс” ДУП-ының Рәхмәт хаты, йыйыштырыусы Любовь Королева менән автомобилдәрҙе ремонтлаусы слесарь Виктор Кулагин автопредприятиебыҙҙың Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнһә, водитель Йәмил Мөхәмәтшин менән автотранспорттың техник торошон тикшереүсе контролер Валерий Сидоров автопредприятиеның, водитель Фәтих Зәйнетдинов БР Транспорт һәм юл хужалығы Дәүләт комитетының, водитель Владислав Чигвинцев РФ Транспорт министрлығының Рәхмәт хаттарына лайыҡ булды. Ә баш инженер Василий Степановтың фотоһүрәте "Башавтотранс” ДУП-ының "Почет таҡтаһы”нда урын аласаҡ.
- Һөнәри байрамығыҙ уңайынан теләктәрегеҙ ҙә барҙыр?
- Уңайлы мәлдән файҙаланып, барлыҡ коллективты, автотранспортсыларҙы, ветерандарыбыҙҙы (16 кеше) һөнәри байрам – Автотранспортсылар көнө менән ихлас күңелдән ҡотлайым. Ныҡлы һаулыҡ, хеҙмәт уңыштары, тигеҙ, һикәлтәһеҙ юлдар, ғаилә именлеге, юлдарҙа һәр саҡ йәшел ут ҡына янып тороуын теләйем.
- Әңгәмә өсөн рәхмәт. Һеҙҙең ҡотлау-теләктәргә беҙ ҙә ҡушылабыҙ. Байрамса кәйеф һеҙгә!
Индира ИШКИНА әңгәмәләште.
- Насар түгел. Предприятиебыҙҙың 9 айлыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһап, шуны билдәләп үтергә кәрәк, тулайым килем 23 миллион һумға яҡын тәшкил итте. Әлбиттә, уҙған йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда табыш бигүк юғары түгел. Автобустар паркы үткән осорҙа 52 мең пассажирҙы хеҙмәтләндергән. Сығымдар ҙа ярайһы ғына. Шуға ҡарамаҫтан, автобустар паркы яңыртып торола. Һуңғы йылдарҙа 8 яңы автобус һатып алынды. 3 "Мерседес-515” - ауылдарға, ә 5 "Мерседес-413” һәм 2 "КаВЗ” автобустары ҡалаға рейстар яһай. Лизинг буйынса алынған "ПАЗ” автобусы хаҡын әле түләү бара. Йәнә бер "Мерседес”ты предприятиебыҙ иҫәбенә алырға уйлашабыҙ.
- Районыбыҙ ауылдарына, ҡалаларға автобустар йөрөшө хаҡында ла бер нисә һүҙ әйтеп үтегеҙ әле?
- Предприятиебыҙҙың 24 автобусы көн һайын 11 ҡала яны маршруты буйынса рейсҡа сыға. Өфө, Стәрлетамаҡ маршруттары буйынса көн дә 5-әр рейс яһала. Өфөгә иртәнге сәғәт 6-ла өҫтәлмә рейс астыҡ. Салауат ҡалаһына йома, шәмбе, йәкшәмбе көндәрендә Ишембай ҡалаһы аша бер рейс яһала. Районыбыҙҙың барлыҡ ҙур ауылдары ла тиерлек автобус хәрәкәте менән тәьмин ителде.
Был маршруттарҙан тыш, "Красноусол” шифаханаһы заказын да үтәйбеҙ, шифахана эшселәрен хеҙмәтләндереү ҙә беҙҙең иңдә.
- Һандар артында, әлбиттә, тотош коллективтың тырыш, фиҙаҡәр хеҙмәте күҙаллана. Һөнәри байрам уңайынан хеҙмәт алдынғыларын, төрлө наградаларға тәҡдим ителеүселәрҙе билдәләп үтеү йолаһы йәшәй. Һеҙҙә лә ундайҙар барҙыр?
- Әйтергә кәрәк, 42 кешенән торған беҙҙең коллективты эшһөйәр, үҙ эшен еренә еткереп, тейешенсә башҡарған кешеләр берләштерә. Һөнәри байрамыбыҙ уңайынан араларынан ҡайһы берҙәрен төрлө бүләкләүҙәргә тәҡдим иттек. Бына, мәҫәлән, водитель Валерий Тарасов менән бухгалтер Галина Малых БР "Башавтотранс” ДУП-ының Рәхмәт хаты, йыйыштырыусы Любовь Королева менән автомобилдәрҙе ремонтлаусы слесарь Виктор Кулагин автопредприятиебыҙҙың Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнһә, водитель Йәмил Мөхәмәтшин менән автотранспорттың техник торошон тикшереүсе контролер Валерий Сидоров автопредприятиеның, водитель Фәтих Зәйнетдинов БР Транспорт һәм юл хужалығы Дәүләт комитетының, водитель Владислав Чигвинцев РФ Транспорт министрлығының Рәхмәт хаттарына лайыҡ булды. Ә баш инженер Василий Степановтың фотоһүрәте "Башавтотранс” ДУП-ының "Почет таҡтаһы”нда урын аласаҡ.
- Һөнәри байрамығыҙ уңайынан теләктәрегеҙ ҙә барҙыр?
- Уңайлы мәлдән файҙаланып, барлыҡ коллективты, автотранспортсыларҙы, ветерандарыбыҙҙы (16 кеше) һөнәри байрам – Автотранспортсылар көнө менән ихлас күңелдән ҡотлайым. Ныҡлы һаулыҡ, хеҙмәт уңыштары, тигеҙ, һикәлтәһеҙ юлдар, ғаилә именлеге, юлдарҙа һәр саҡ йәшел ут ҡына янып тороуын теләйем.
- Әңгәмә өсөн рәхмәт. Һеҙҙең ҡотлау-теләктәргә беҙ ҙә ҡушылабыҙ. Байрамса кәйеф һеҙгә!
Индира ИШКИНА әңгәмәләште.


text:
Өфөлә аслыҡ акцияһы дауам итә
Бөгөнгә 150-ләп кеше ашауҙан тыйылған. Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары, йәштәр ҡоро етәксеһе Фәнзил Әхмәтшин властәр Артур Иҙелбаев, Айрат Дилмөхәмәтовты, башҡа әүҙем кешеләрҙе эҙәрлекләүҙән туҡтаһалар, аслыҡ та туҡтаясаҡ тип белдерә.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетындағы хәлдәрҙән һуң Башҡорт йәштәре иттифағы башланғысы менән бер-нисә кеше аслыҡ иғлан иткәйне.
Ҡоролтай ултырышы үтәсәк 26 февраль алдынан Өфөлә бер-нисә абруйлы зыялының өйөнә барғандар, кемдәрендер милицияға шаһит сифатында саҡырғайнылар.
Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары, йәштәр ҡоро етәксеһе Фәнзил Әхмәтшин фекеренсә, был – алдан уйланылған аҙым. Хоҡуҡ һаҡлау органдары Башҡорттар ҡоролтайында бүленеш башланып сәйәси хәлдәр ҡырҡыулашыр тип шикләнгән, ошоға бәйле билдәле кешеләрҙе Ҡоролтай ултырышында ҡатнашыуҙан мәхрүм иткәндәр.
"Азатлыҡ" радиоһы хәбәрсеһе Фәнзил Әхмәтшиндан Башҡорт йәштәре иттифағы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты тирәһендәге хәлдәр тураһында ҡыҙыҡһынды.
Фәнзил Әхмәтшин властәр Артур Иҙелбаев, Айрат Дилмөхәмәтовты, башҡа әүҙем кешеләрҙе эҙәрлекләүҙән туҡтаһалар, аслыҡ та туҡтаясаҡ тип белдерә. Һуңғы мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, бөгөнгә 150-ләп кеше ашауҙан тыйылған. Әммә уларҙың береһе лә уҡыу йәки эш ҡалдырмай, уҡыу урындарында һәм эштә асығалар. Талаптар Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығына яҙма рәүештә бирелгән, ти Фәнзил Әхмәтшин.


text:
Дерби Үҙәк китапханаһы
Дерби Үҙәк китапханаһы (ингл. Derby Central Library) — 1879 йылда Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы менән берлектә нигеҙләнгән, Ричард Нилл Фриман проекты буйынса, Майкл Басс-ҡустыһы аҡсаһына, ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән китапхана[1].
«Даими» китапхана 1811 йылдан Квин-стритта эшләй; 1832 йылда уны (түләүле теркәлеү үткән) 84 кеше файҙалана алған[2]. 4000 том араһында Дерби Фәлсәфә йәмғиәте (Derby Philosophical Society) китаптары һаҡланған[3].1863 йылда китапһанасы һәм куратор итеп ботаник Александр Кролл (Alexander Croall) тәғәйенләнә, киләһе йылда музей һәм китапхана берләштерелә.
1964 йылда музей һәм сәнғәт галереяһы икенсе бинаға күсерелә.
Йыраҡ түгел был китапхана төҙөүҙә ярҙам иткән, һыра ҡайнатыусы Палата обинаһы ағзаһы миценат Майкл Басс-ҡустыһына һәйкәл ҡуйылған.
Иҫкәртмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Kelly's Directory of Derbyshire 1899 p.130 — 1899.
- ↑ Glover Stephen The history and directory of the borough of Derby, a guide p.430 — 1829.
- ↑ Newsletter of the Geological Curators Club, Mick Stanley, Vol 1, No. 8, 1976. accessed February 2011.
Һылтанма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Китапхананың рәсми сайты (инг.)