text:
Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн: Һеҙ иң яҡшы эҙләсе Christmas Gifts Ideas балалар өсөн өсөн 2016, ул саҡта һеҙ дөрөҫ сайтында.Унда нимә тураһында һәм Раштыуа байрам рухы, ул мәжбүр итә беҙҙе хотеть йырларға, уйындар уйнау, бигерәк тә балалар һәм ябай күңелле. Һәм топ уйынсыҡ Рождественский, Рождественский бүләк идеялар ярҙам итегеҙ был беҙгә. Үҙ рәүештә уларҙың йәше, балалар ярата һәм Раштыуа яңы йыл уйынсыҡ, улар беләләр, - тип килер, уларҙың юлдары. Һәм, ниһәйәт,, уйынсыҡ өсөн генә түгел, балалар.
Беҙ, ололар, балалар тели провеситься, артыҡ. Беҙ теләйбеҙ, тип’өҫкө S 10 Исемлектәре Рождественский бүләк. Ул саҡта, был исемлектә беҙҙең өсөн был-Раштыуа? Барыһы да (бигерәк тә бәхетһеҙ ата-аналар) артынан баҫтырып был курортный магазиндарҙа сезонға? Был эҫе, тиһеҙме? Беренсе, бына подборка иң яҡшы ҡайнар уйынсыҡ Рождественский …
Һәр йылды бер нисә эре компания ваҡлап сауҙа, уйынсыҡ хәбәр итергә, улар фекеренсә популяр буласаҡ Раштыуа өсөн уйынсыҡ йыл. Һәм иң популяр Яңы йыл уйынсыҡ бәлки, ауыр артығын ла һәләтле асыҡларға. Ысынлыҡта,, юмористический фильм выпущена бер нисә йылдар элек ошо темаға. Джингл бөтә юлды менән Арнольд Шварценеггер.Барыһы тураһында әтиһе эйә истинный мәғәнәһе Рождествоһы табып алына Раштыуа алдында, ә лихорадочный эҙләү өсөн ҡыҙыу сезон уйынсыҡ.
Бәлки, Һеҙ оҡшамай килешергә йәки һайлауҙа; әгәр ҙә шулай булһа ла һеҙҙең балағыҙ уның йәки уның хистәрен ҡуйырға береһендә иң яҡшы яңы йыл уйынсыҡ, бер ни ҙә делаешь. Балалар ярата һәм эшләй, йәғни уларҙың дуҫтары эшлиләр. Улар маркетинговый кеше’ң ижади хыял. Нисек кенә идея уйынсыҡ, алыш-биреш талап ителмәй; ризыҡтар ябай улетают менән полок – барыһы да үҙенән-үҙе.
Компания рәйесе имеш, мәңге бар ҡытлығы үткән Рождество, шуға күрә уның кәңәштәрен: әгәр һеҙ беләһеҙме, ни телисез икән, йәки бала бала булһа, , һатып уның башында – был -,әгәр ҙә Һеҙ күрергә телһеҙме разочарованный нәмә-Раштыуа.. Хәйер, был ҡыҙыҡ выдуманный безумный әтиһе, ул омтыла табырға популяр яңы йыл уйынсыҡ мөмкин менән әнисә, ышанығыҙ, тормош үҙен табырға түгел бит забавляете был хәлдә.
Шуның менән бергә итергә, уның иң яҡшы Раштыуа бүләктәр тапшырылды 2016 балалар өсөн тәьмин итә һәм тиҙ һайлап алыу миндә бар осоронда бында сорттарын … Рәт-рәт барырға һәм наслаждаться!
Һүҙ хатаһы: Барлыҡ һурәттәре битенә был "кликабельно". Әгәр күрәһеҙ икән был биттәрҙә, ул һеҙҙе ҡыҙыҡһындыра, рәхим итеп, стесняйтесь баҫығыҙ был картинку өсөн, күберәк мәғлүмәт алыу, уҡырға фикерләр һатып алыусылар һәм шәрехтәр, тикшерегеҙ бәҙәр һәм т. д.
Иң Яҡшы Раштыуа Бүләктәр Балалар Өсөн 2016 – Эҫе Уйынсыҡ Рождественский
1. Рип Всадника 360 Дрифтинг Өсөн Йөрөргә
Атала береһе иң яҡшы уйынсыҡ балалар өсөн мәктәптә 2009 атай-әниләр журналы, классик BigWheel әле күптән түгел керетелеү менән всадника Рип 360 Дрифтинг Өсөн Йөрөргә. Всадники йәшкә яҡын биш һәм унан да күберәк буласаҡ, мөхәббәт, нисек был троицк всадника Рип 360 ҡар көрттәре һәм тау ярҙары һәм шул тиклем ябай упасть. Һыбайлы бик диск һәм задний шина провернуть барыһы да киреһенсә. Был троицк, үҙенең айырмалы булараҡ элгәренән, хужа стальной каркасы айырмалы булараҡ, пластик рамдар, шуға күрә ул артыҡ булып тора упругий һәм урынлашҡан плано.
Бритва Рип-Жокей 360 Дрифтинг Өсөн Йөрөргә
2. Фишер-ixl бәйәһе буйынса 6--1 уҡыу-уҡытыу системаһын
Был буйынса ixl 6 " 1 системаһы, ысынлыҡта, 6 алты төрлө айланмалар һәм бер китерелә программа саралары менән тәьмин итеү өсөн алты һәр ҡушымталар. Алты ҡушымталар индереп, цифрлы уҡыусыһы, уйынсыһы уйындар, блокнот, оҫтаханаһы, MP3-плеер һәм просмотр фотографиялар. Нисек VReader vtech, интерактив системаһы ixl саҡыра буйынса йәшкә яҡын балаларҙы өс йәштән ете йәшкә булһын өсөн, өйрәнергә, уҡырға киңәйтергә һәм үҙенең запасы текст.
Фишер-ixl бәйәһе буйынса 6--1 уҡыу-уҡытыу системаһын (Розовый)
3. Нерф Н-Страйк лавке ПОВ бластер
Тулыһынса оснащение зажим 6 дартс, шулай уҡ өс 18 клипы Дәрт, Нерф Н-Страйк лавке ПОВ бластер еңел яҡшы балалар өсөн һигеҙ йәш саҡта олораҡ-инглиз уйыны регби тиҙ огневой ҡеүәт, был, һис шикһеҙ, тәҡдим, ул бирәсәк, уларға сәғәт күңел асыу ҡоласлай.
Нерф КС-18 Н-Страйк Ставка " стремительный удар
4. Squinkies Кекс Сюрприз Икмәк Бешереү Цехы
Был Squinkies Кекс сюрприз икмәк бешереү цехы тоторға мөмкин, тимәк, балалар уйнарға мөмкин менән булочный, уның менән торттар менән һәм пирожныйҙар. Сюрприз икмәк бешереү цехы бар, ваҡ-төйәк деталдәрен ҡот осҡос тыуҙыра душети балалар өсөн өс йәшкәсә. Шулай эшләп сығарыусы, Тип Уйынсыҡ, кәңәш итә Squinkes Кекс икмәк бешереү цехы өсөн балаларҙы дүрт йәш һәм унан өлкәнерәк. Икмәк бешереү цехы Squinkies юлы менән эшләй поворот һәм описания тәңкәләр әлеге төймәгә "play" кекс һәм Кекс Squinkies исе булмаған икмәк бешереү цехы.
Успенск Squinkies Кекс Сюрприз Икмәк Бешереү Цехы (Прекратить)
5. Синг-Ә-Ә-Киҫәтә-Джигит!(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Тап бына нәрсәләр Синг-ә-ә-киҫәтә-джи? Ярай,, был Синг-ә-ә-киҫәтә-джи-был ябай бер ағзаһы Синг-ә-ә-Киҫәтә-Джигит! күмәк ™ символы. Һәм исеме уйынсыҡ метко
һүрәтләү. Был Синг-ә-ә-киҫәтә-джи-ҙур булмаған плюшевый, портативный уйынсыҡ яҡынса ете димов оҙонлоҡҡа, тип “йырлай” һеҙ бараһыҙ был животе. Ҡалһа глупом? Мөмкин. Әммә был күңелле? Унда’s шик юҡ. Шулай булғас, встречайте Синг-ә-ә-Киҫәтә-Джигит! ™ өсөн регулировка –яҡшы продукт менән идеаль исеме. Индерелде яҙ 2010, был төркөм менән булған непривычно, уйын-көлкө символы – төҙөлгән Mattel компанияһы’ң Фишер-Бәйәһе бүленеше – һис шикһеҙ, ҡуйырға улыбку йөҙөндә һеҙҙең дә оло ҡыуаныс теләсә ҡайһы бала. Синг-ә-ә-киҫәтә-джигит вәғәҙә итә береһе булырға иң популяр, уйынсыҡ, ағымдағы йылдың.
Матте Синг-Ә-Ә-Киҫәтә-Джигит Дуэттар – Ҡыҙыл щенок
6. Йөк машинаһы һәм Трактор(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Кемдер ҡыҙып китеп, яңы йыл уйынсыҡ, йөк машинаһы Трактор һәм полноводной машинаһы ала торған эшкәртергә Барлыҡ тип рельеф. Ул бер ни тиклем тора-дюймовый резьбовая көпсәктәре һәм ике оло аяҡтары гәүҙәһен длинное. Хаҡиҡый күләме әлеге удивительно йәшел машиналар 28.6 димов 19.4 димов 18.2 делая, был иң ҙур һәм иң яҡшы әле. Тәҡдим ителгән балалар өсөн йәшкә яҡын тиклем алты, йөк машинаһы Трактор һәм буласаҡ ябай портрет балағыҙ иртә менән рождественск.
Автомобиль Джон Дир 2cv " песочницы, Йөк машинаһы һәм Трактор
7. Джастин Бибер Йырлай Ҡурсаҡтар
Береһе ҡайнар сенсация " музыка дөньяһында, барырға була, өйгә каникулдар аша Джастин Бибер йырлай ҡурсаҡ.Коллекцияһы Джастин Бибер Кукла уҡ топе 10 Исемлек уйынсыҡ елочные. Был, һис шикһеҙ, буласаҡ, иң популяр уйынсыҡ кыҙҙар араһында йәшкә яҡын тиклем алты 15 йыл был байрам сезон.
Туранан-Тура Күпер Джастин Бибер Йырлай Ҡурсаҡтар
Һүҙ хатаһы: Барлыҡ һурәттәре битенә был "кликабельно". Әгәр күрәһеҙ икән был биттәрҙә, ул һеҙҙе ҡыҙыҡһындыра, рәхим итеп, стесняйтесь баҫығыҙ был картинку өсөн, күберәк мәғлүмәт алыу, уҡырға фикерләр һатып алыусылар һәм шәрехтәр, тикшерегеҙ бәҙәр һәм т. д.
8. Вонючий мусоровоз
Ойошмаға керергә захватывающий спичечная тартмаларын оло быраулау айланаса линия приятели интерактив бөгөн уйынсыҡ’ң вонючий мусоровоз. Балалар өс йәштән һәм өлкәнерәк шар факт, тип вонючий сүп-сарҙы машинаһы нығытты һәм лек-т-солнечных секциялар, улар движется Вонючка’s салонында, көпсәктәре һәм тән перемещение. Улар йығылырға мөхәббәт менән неповторим кеше был уйынсыҡ һәм уның менән күберәк сағыштырғанда 90 аҡыллы фразы ҡулланылыуы.
Спичечная тартмаларын вонючий мусоровоз
9. Бигфут Монстр(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Фишер-Бәйәһе һурәттәре оло бер-береһенә терәлеп аяҡ монстр:Ул ҙур һәм ул яһарға әҙер юлын һеҙҙең йорт һәм йөрәге һеҙҙең бала: Бигфут монстр.Ҡоштар кешесә тормош менән включено сыбыҡһыҙ дистанцион пульт хакимлығы. Ундай булырға мөмкин һондом, яуыз, бәхетле, йәки күңелһеҙ. Йети мөмкин йөрөргә, һөйләргә, разжевать, отрок һәм ташлап, ҡорал. Ул бурыс һеҙгә белергә, ул саҡта өсөн әҙер туранан, тиҙәр бындай кеүек фразы “Уйнарға”; ул мөмкин ташлап, ҡорал өсөн тағы ла ҡыҙыҡлы. Бигфут монстр фигури таныным уны яҡтар, һәм мәңге тәҡдим итә вежливый “ғәфү итегеҙ” һеҙ отрок васильева. Һеҙгә оҡшамай, ул саҡта’ң зол, ай-һай ҡайһылай Fisher-Бәйәһе алдында түбәндәге йети монстр.
Fisher-Price Hero World DC Super Friends Bigfoot Monster
10.Кунг Жу Хомячки(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Кунг Жу хомячки нисек буласаҡ был оло сезонда, һәм уларҙың нисек предшественник, Жу Жу томы ине бик ҙур, үткән йылда; был’s еңел аңларға, ни өсөн. Ысынлыҡта,, улар хәҙер өҫтән яһанылар 10 эҫе уйынсыҡ исемлегенә әлеге байрам сезон. Айырмалы булараҡ, һөйөклө һәм һөйкөмлө хомячки Жу Жу, Кунг Чжу бик мөһим хомячки алып баралар ожесточение машиналар бик мөһим. Улар рух, көслө килеп сығыуы менән хәрби кейемдә волонтерҙар һәм хәрби бронь. Бар ике төрлө типтағы Кунг Жу Бәрелештәр хомяков, был төркөмгә һәм спецназ ниндзя күмәк яугир. Буласаҡ ғына бер төркөм еңәсәк, әгәр улар көрәшергә тиклем аҙағына победного.
Кунг Жу Ниндзя Hampster Һуғышсы Булды Азер
11. Любовь Йорт(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн
Һеҙ’pika таба ла, һеҙ аласаҡһыҙ күңелле йорто өсөн бындай хайуандарҙы осраҡта Калик Зубастик таунхаус. Был таунхаусы йыһазландырылған дүрт бүлмә тормош өсөн, ест йәки бер ситтә торһон. Китеп балалар өсөн йәшкә ҡалдырмай өс йыл һәм унан да күберәк, Калик Зубастик Таун бирә ижади сығыу өсөн теләсә ҡайһы бала. Таунхаус Зубастик-был бик яҡшы уйынсыҡ, ул иле эсендә тирә-яҡ оҙаҡ ваҡыт етте. Тари бязь һатып алырға була, шул набора йәки ғаилә. Был уйынсыҡ диапазоны-се медведей, эт, лягушки, кошки, мышы, йорт ҡуяны күберәк һәм бардак. Һеҙ һаҡлап ҡалыу һеҙҙең иң яратҡан теплоков тварей ғаилә мал-тыуар бязь таунхаус һатып алырға.
12. Cuponk!(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Ҡоро тип? Cuponk! Был-уйын, уны уйнарға мөмкин кешеләр төрлө йәштәге, хәйер, һөҙөмтәле Рекомендуемые Йәше биш һәм унан да өлкәнерәк йәштә; һәм ул көндән-көн күберәк популяр яңы сезон алды. Тигеҙлектә урынлашҡан компанияһы Hasbro, бар, дөрөҫөн әйткәндә, өс төрлө версияһы был уйындың: был Cuponk! – Gorillanator, Cuponk! – Эль Campeon һәм Cuponk! – Булһын уйын р П И. Әгәр телисез икән, алырға балаларҙы телевизор йәки компьютер, бераҙға.
Cuponk! – Gorillanator менән һәләкәтенә
13. Бейеү Йондоҙо Микки(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Беру үҙ стандарттарын мөмкин, яңы үрге беренселәре биюе Йондоҙ Микки ғаиләгә Фишер-прайс-уйынсыҡ, Бәйәһе Фишер ине тағы бер еңеүсе был байрам сезон. Бейеү Йондоҙо Микки уҡ вершине 10 исемлек ҡайнар уйынсыҡ Рождественский. Был иң тимерованы Микки мышь уйынсыҡ булһа ла, билдәләнгән балалар өсөн от 18 айға тиклем, алты йыл. Бәҙәр Fisher биюе Йондоҙ йөрөй Микки, һөйләшеүҙәр, йырлай һәм бии бер нисә яңы азов. Бар барлығы алты треков, индереп йыр “Стрит Үҙ ПАЗ Тере” һәм “Тор Офф, Был Мөһим Нәмә”, шулай уҡ бер нисә төрлө бейеү, шул иҫәптән билдәле булған луну походу Майкл Джексон.
Бейеү Йондоҙо Микки Фишер-Бәйәһе Дисней’ң
14. Система Уйындар Leapster Күҙәтеп Тороусы Уҡытыусы
Был Leapster проводник уйын уҡытыу системаһы, портативный уйын айланмалар ISA, ул тыуҙырыуға киңәйтергә был тегеләре күнекмәләрҙе өйрәнәләр, мәктәптә һәм тәьмин итә, баҫып алыу ысулы өсөн, уларҙы алдан адаптациялау һәм узнавать ҙә булһа яңылыҡ һәм мәғәнәһеҙ тормош. Ул-се булдырылды leapfrog балалар өсөн 4-9. Менән Leapster проводник, бала-саға ала файҙаланырға өйрәтеү, уларҙың яратҡан персонаждар булараҡ, Тора ғилми хеҙмәткәр һәм Пингвины из Мадагаскар. Уйын өйрәтәләр кеүек күнекмәләр математика, уҡылыш, акустика, географияһы, фән, музыка һәм чехарда Leapster Explorer уҡытыу өсөн системаһы уйындар (Йәшел).
Чехарда Leapster Уҡытыу Уйында Системаһы Йәшел Проводник
15. Шпионской Селтәрен Ҡарарға Видео(Идеялар, яңы йыл бүләктәре балалар өсөн)
Шпионской селтәрен видео ҡарарға ысынлыҡта эшләүсе видеокамера һәм микрофон, ул мөмкин тиклем записывать 20 минут видео һәм тауыш. Сифат һәм яҙыу тәҡдим итеү өсөн иҫ китеү яҡшы нигеҙендә күләмен продукты. Шпионской Селтәрен Секретта Миссияһы Ҡарарға Видео, Һеҙ шулай уҡ атаһыҙ сфотографировать, уҡ ваҡытта истекло бәҙәр. Эшләп сығарыусы түгел кәңәш ителә балалар өсөн бәләкәй һигеҙ йыл. Упакованная менән үрге технологиялы функциялары пионерские, үҙенсәлеге дә шунда, ул, ысынлап та ла, тора шпионской селтәре: Секретта Миссияһы Сәғәттәре Видео.
Шпионской Селтәре: Секретта Миссияһы Сәғәттәре Видео
16. Эҫе Р Көпсәктәре / Менән Стелс Идет На Одной Машинала
Балалар һигеҙ йәш саҡта олораҡ буласаҡбыҙ наслаждаться ҡайнар R дисктар / Менән Стелс идет на одной машинала беренсе сиратта-тиҙлек, портатив һәм простота ҡулланыу. Шулай булғас, күптән түгел, Эҫе көпсәктәре эләгеү өйҙә йүгерергә үҙенең яңы сладости, карманный автомобиль – үҙе өсөн ваҡытында байрамдар. Эҫе R Дисктар / Менән Стелс идет на одной машинала-был өс-дюймовый мини горностай автомобиль таләпкә складки һәм дертле дуэт передатчик / автомобиль ситтән. Күбеһе радиожурналы машинка категорияла тора, һирәк осрай торған ҙур RC передатчик; һәм был нәмә яһай Стелс идет на одной машинала бындай инновацион Р / C уйынсыҡ.
Эҫе Р Көпсәктәре / Менән Стелс Идет На Одной Машинала – Ҡыҙыл
Мин ышанам нимә, һеҙ яратаһы һанап үтелгән барлыҡ пункттары Иң Яҡшы Идеялар Яңы Йыл Бүләктәре 2016 балалар өсөн


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов Асҡын районында булды
27 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Асҡын районында булды. Эш сәфәре барышында төбәк башлығы социаль өлкә объекттарының торошон тикшерҙе һәм территорияны социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре буйынса күсмә кәңәшмә үткәрҙе.
Асҡын районы үҙәгендә Рөстәм Хәмитов мәҙәниәт һәм ял паркы төҙөлөп ятҡан урында булды һәм уны төҙөкләндереү проекты менән танышты. Башҡортостан Президенты парк булдырыу идеяһын хупланы, Асҡындың әүҙем үҫешеүен һәм халыҡҡа ял итеү өсөн төҙөкләндерелгән урын кәрәк булыуын билдәләне.
Артабан Рөстәм Хәмитов 160 урынлыҡ яңы балалар баҡсаһы төҙөлөшө менән танышты. 2012 йылдың авгусында мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын сафҡа индереү планлаштырыла. Муниципаль хакимиәт вәкилдәре һүҙҙәренсә, Асҡында 300-ҙән ашыу сабый балалар баҡсаларына сиратта тора.
Шулай уҡ Асҡын ауылында Рөстәм Хәмитов Үҙәк район дауаханаһында булды. Республика башлығы терапия корпусын, поликлиниканы һәм балалар стационарын ҡараны. Дауахана етәкселәре хәбәр итеүенсә, бында терапевтар, офтальмологтар, педиатрҙар, неврологтар һәм башҡа белгестәр етешмәй. Дауалау учреждениеһы табиптарының уртаса айлыҡ эш хаҡы 27 мең һумдан аша.
Медицина учреждениеһы етәкселәре дауахананың иҫке бер бинаһына иғтибарын йүнәлтте, ул 1887 йылда төҙөлгән. Ошоға бәйле дауалау майҙансыҡтарын киңәйтеү проекты әҙерләнгән, уға ярашлы 60 урынлыҡ яңы дауалау корпусы төҙөләсәк. Объект хаҡы – яҡынса 200 миллион һум. Район етәкселеге алдағы йылдарға проектты республиканың адреслы инвестицион программаһына индереү өсөн уны Башҡортостан Хөкүмәтенә ебәрәсәк.
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов «Асҡын урманы» дәүләт унитар предприятиеһында булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Цех ҡеүәте йылына ике мең кубометр ағас тәшкил итә. Предприятие продукцияһы һорау менән ҡуллана, әммә 2011 йылды предприятие көскә ыңғай баланс менән тамамлаған.
Асҡын ауылының Гагарин урамында Рөстәм Хәмитов күп фатирлы өс ҡатлы торлаҡ йортто ҡараны. Унда йәшәүсе Лилиә Мөхәмәтйәнова үткән йылдың ноябрендә рәсми сайт аша Башҡортостан Президентына 1977 йылда төҙөлгән йортҡа капиталь ремонт яһау үтенесе менән мөрәжәғәт иткән. Мөрәжәғәт республиканың Дәүләт торлаҡ инспекцияһына ебәрелгән. Бөгөнгө көнгә ремонт эштәре өлөшләтә генә үткәрелгән. Рөстәм Хәмитов район башлығына ҡыҫҡа сроктарҙа бындағы барлыҡ етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә ҡушты.
Ҡубыяҙ ауылында Башҡортостан Президенты урта мәктәп эшмәкәрлеге менән танышты. Уҡыу йорто айырым корпустарҙа урынлашҡан. Уларҙың ҡайһы берәүҙәре авария хәлендә. Төбәк башлығы балаларҙың уҡыуы менән ҡыҙыҡһынды һәм башҡорт теле дәресендә булды.
Бынан һуң Асҡын районы үҙәгендә Рөстәм Хәмитов районды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе.
Республика башлығы Асҡын районының төрлө сәбәптәр арҡаһында үҙенең иҡтисади күрһәткестәре менән маҡтана алмауын билдәләне. «Был эшселәрҙең күпләп китеүе, предприятиеларҙың ябылыуы менән бәйле».
Президент һүҙҙәренсә, «төбәктең ыңғай һәм кире яҡтары бар. Бында урман, нефть бар. Асҡын районы биләмәһендә 200 мең тоннанан ашыу нефть сығарыла, был бәләкәй һан түгел. Ә халыҡ килеме, ауыл бюджеттары ҙур түгел. Проблемалар етерлек. 10-15 йыл элек төҙөлә башлаған ташландыҡ объекттар ҙа бар».
Республика башлығы районға эш сәфәренән алған тәҫьораттары менән бүлешеп, ауылдарҙа емерелеп барған конструкцияларҙың булыуын билдәләне. Президент һүҙҙәренсә, уға территориялағы хәлде тулыһынса асыҡларға кәрәк. Һәм шуға ярашлы бергәләп системалы эшләү зарур.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Хәрәкәттә - бәрәкәт
Беҙҙең район-ҡалала үҫеп килгән быуынды лайыҡлы тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бүленә. Был йәһәттән бихисап спорт ярыштары, балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе ылыҡтырғыс саралар уҙғарылып тора. Үткән аҙнала “Мин спортты һайлайым!” Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылып, Металлургтар майҙанында “Балаңды спортҡа алып кил” тигән проект тормошҡа ашырылды. Балаларҙа илһөйәрлекте, Ватанының лайыҡлы шәхесен тәрбиәләүҙең нигеҙендә, әлбиттә, сәләмәтлек һәм сәләмәт тормош ята. Шуға ла фестивалдең маҡсаты - балалар һәм үҫмерҙәрҙе спортҡа ылыҡтырыу, сәләмәт тормошҡа өндәү булып торҙо.
Проект ике йыл элек старт алғайны. Инициаторы - Рәсәй дәүләт социаль уни- верситетының Өфө филиалы. Йылдан- йыл географияһы киңәйә барып, быйыл ул республиканың бѳтә ҡала һәм райондарын- да үтте. Беҙҙең ҡалала фестиваль икенсе йыл рәттән уҙғарылды. Бында теге йәки был спорт төрө буйынса консультация алырға һәм шунда уҡ берәй секцияға яҙылырға мөмкин ине. Ҡалала эшләп килгән клубтарҙа, секцияларҙа тәрбиәләнеүселәр үҙ һөнәрен күрһәтергә ашыҡты, уларға ҡарап, түңәрәктәргә яңы балалар яҙылды. Секцияларҙың тѳрлѳләре - түләүлеләре һәм түләүһеҙҙәре булды. Мәҫәлән, ҡаланың Мәктәптән тыш эштәр үҙәге бушлай эшләгән түңәрәктәргә саҡырҙы. Шулай уҡ ҡаланың спорт мәктәбе бик күп тѳр - баскетбол, хоккей, дзюдо, самбо, грек- рим кѳрәше һ.б секциялар тәҡдим итте. Фитнес-клуб художестволы гимнастика, аэробика, йѳҙѳү, йога менән шѳғѳлләнеү секцияларына саҡырҙы. - Беҙҙең “Золотой рассвет” йога студияһы уҡыу йәшенә тиклемге балаларҙы ла ҡабул итә. Кескәйҙәр ѳсѳн күнекмә уйын формаһында бер сәғәт буйы бара. Улар арып та ѳлгѳрмәй.
Унда мускул каркасын нығытыу, арҡа һѳйәген тѳҙәтеү буйынса күнекмәләр эшләйбеҙ. Шулай уҡ йога сабырлыҡҡа, иғтибарҙы тупларға ѳйрәтә, баланы тынысландыра һәм уға күтәренке кәйеф бирә, - тине йога буйынса инструктор Анастасия Романовская.
- Тхэквондо бала тормошонда, уның үҫе- шендә ҙур роль уйнай. Беренсенән, ул баланы тәртипкә, яуаплылыҡҡа ѳйрәтә. Ул күнекмә ваҡытында тәүге һѳҙѳмтәләрен күргәндән һуң үҙ-үҙенә ышанысы арта, баһаһы кѳсәйә. Шуға күрә, баланы ни тиклем иртәрәк бирһәң, һѳҙѳмтә лә яҡшы буласаҡ. Хатта физик яҡтан сәләмәт булмаған балалар ҙа беҙҙә үҙен таба, уңыштарға ѳлгәшә һәм үҙендә ышаныс тоя башлай, - ти тхэквондо буйынса инструктор Ольга Борисевич. Ғѳмүмән, был кѳндѳ майҙан балалар, ата-әсәләр менән шығырым тулы булыуы шатландырҙы. Йәш быуын сәләмәт тормош яҡлы, тимәк, киләсәгебеҙ - ышаныслы ҡулдарҙа. Әлбиттә, һәр кем чемпион була алмай, әммә шуныһы мөһим: спорт менән шөғөлләнгәндәр был тормошта юғалып та ҡалмай, ауырлыҡтарға ла бирешмәй. Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух, тип бушҡа ғына әйтмәгәндәрҙер. Был көндәге спортҡа ылыҡтырыу саралары бының менән генә тамамланманы. «Металлург» стадионында «Чемпион менән күнекмә» акцияһы уҙғарылды. Уны тау саңғысыһы, спорт мастеры Ксения Алопина алып барҙы.
Нурия ШӘРИПОВА.
Автор фотоһы.


text:
Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим ижадына арналған
музыкаль кисә.
Хәкимйәнова Лилиә Әхмир ҡыҙы,
Өфө районы Авдон урта дөйөм белем биреү мәктәбе
Сараның маҡсаты:
1.Мостай Кәримдең тормош юлы һәм ижады менән тулыраҡ таныштырыу.
2.Уның ижадына ҡарата уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу.
3.Балаларҙың ижади әүҙемлеген үҫтереү.
Йыһазландырыу:китаптар күргәҙмәһе, шағирҙың портреты, интерактив таҡта Мәҙәниәт йылына арналған эмблема.
Сәхнә байрамса биҙәлгән. Плакатта шиғыр һүҙҙәре.
Тәбиғәттә шундай миҙгел бар:
Ел тынғас та, япраҡ тирбәлә,
Ҡояш бата тауҙар артына,
Нуры бүленеп ҡала түбәлә.
Тәбиғәттең шундай миҙгелен
Күрһә ине минең йылдарым:
Мин киткәндә, берәй быуатҡа
Бүленеп ҡалһа ине йырҙарым.
1-се уҡыусы
Мостай Кәрим( Мостафа Сафа улы Кәримов) 1919 йылдың 20 октябрендә Шишмә районы Келәш ауылында тыуған.Келәш ауылы Өфөнән 30 саҡрымда, Дим йылғаһы буйында урынлашҡан.Ауылдың тирә-яғында,уйһыуҙарҙа, ҡашлаҡтарҙа әрәмәлектәр ҡусҡыллана, болонлоҡтар ҡуйынында Аҡманай һәм Ишбай күлдәре тонйорап ята.
2-се уҡыусы
Ана шул сөм-ҡара тупраҡлы иген баҫыуҙары, туғайҙар күрке, Дим буйы йәме, һыуҙар тәме, табандар аша йылыһын тойған тыуған ер, шағир күңеле аша уҙып, аҙаҡ үҙҙәре бер илһам ризығына, затлы образдарға әйләнәсәк туған шиғри бишек ул.
3-сө уҡыусы
Мостафа бик ишле ғаиләлә үҫә. Атаһы Сафа ике ҡатын менән йәшәй. Ғаиләлә 16 кеше була. Ләкин өйҙә көндәштәр араһында ла, балалар араһында ла һис тауыш-маҙар булмаған, ишле ғаилә бик татыу йәшәгән. Мостафа хатта балиғ булғансы байтаҡ йылдар ҡайһыһы үҙ тыуған әсәһе икәнен дә айырмаған; уның өсөн икеһе лә берҙәй әсәй: оло һәм кесе әсәй.
4-се уҡыусы
Мостай Кәримдең бала сағы тыуған ауылының, тымыҡ Дим буйы тәбиғәтенең матур ҡосағында уҙа. Ата кеше улын ер һөргәндә ат башында йөрөтә, төнгөлөккә үҙе менән ала. Атаһы улын эшкә күндереү менән бергә, тыуған ер тәмен тойҙорторға,сер-хикмәттәрен беремтекләп аңлатырға ла сараларын таба.
5-се уҡыусы
Һүҙгә оҫта оло инәйҙең һөйләгән иҫ киткес мауыҡтырғыс әкиәттәре. Ҡойған йомаҡтары,әйткән мәҡәлдәре баланың хыял ҡанатын үҫтерә,зиһенен байыта, донъяға һоҡланыу, күңелендә гүзәллек тойғоһо тәрбиәләй. Оло инәйҙең кендексе әбей саҡтары ла эҙһеҙ ҡалмай.Бала тыуған йортта кендексе әбей аҙналар буйына ҡунаҡ булып ята: әсә менән йөрөгән улы ла шул һый-хөрмәт эсендә. Шуғалыр ҙа, күрәһең, кешенең донъяға килеү хәбәре һәм бала ҡәҙерләү йолаһы уның күңеленә айырыуса ҡәҙерле һәм изге хис булып урынлашып ҡала. Оло инәй үҙе аҙаҡ улының «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған» повестарында мөләйем өләсәйҙәрҙең прототибы булып китә.
1-се уҡыусы
Бәләкәй Мостафа тиҫтерҙәре менән ырҙын арттарында үҙҙәренең уйын һөрөнтө ерҙәрен, туғайҙарын яһап ебәргәндәр, хатта һәр йыл һайын йүгереш, көрәш һәм бүтән төрлө ярыштары менән үҙ һабантуйҙарын ҡороп ташлайҙар, еңеүселәргә төрлө кәнфит, сәй, һабын ҡағыҙҙарынан торған тәтәй бүләктәр өләшәләр.
2-се уҡыусы
Замана балаларынан һуғыш уйындары ла ситтә ҡалмай. Тик улар бүленешеп уйнағанда һәр береһенә ил исеме табып бөтә алмай йонсойҙар.Аптырағас, “ Рукавказ”, “Рукарпат” кеүек яңы исемдәр уйлап сығаралар.
3-сө уҡыусы
Мостафа тыуған ауылы мәктәбендә уҡый. Мортаза ағаһынан ҡала Мостафа үҙ ырыуҙарында хәреф таныған икенсе кеше. Уға хәтле үҙ ата-бабаларының хатта ҡултамғаларын ҡуйырлыҡ та мәғлүмәттәре булмаған. Ҡултамға урынына бер аҙ һәнәккә, бер аҙ тауыҡ аяғына оҡшаш тамға һалғандар.
4-се уҡыусы
Мәктәп йылдары, китап Мостафаны ғилем донъяһына алып инә. Ҡыҙыл галстуклы пионерҙың онотолмаҫ мәктәп йылдары китап аҡтарып, зәңгәр колонналарҙа барабан ҡағып, борғо өрөп, костерлы дозор төндәре, әкиәт төҫлө оло хыялдар менән биҙәлеп уҙа.
5-се уҡыусы
Иркен үҫтем һәм күрмәнем
Тормош тарлығын,
Һәм белмәнем мин донъяла
Ҡайғы барлығын.
Үтте балалыҡ, әйтерһең,
Ул йәйге болот,
Төнгө костер янындағы
Әкиәт булып.
1-се уҡыусы
Тулы булмаған урта мәктәпте тамамлағас, 1935 йылда Өфө педрабфагына уҡырға инә.Ошо йылда уның “Зөбәйҙә һәм бәпкәләр» исемле тәүге шиғыры баҫылып сыға.1936-1937 йылдарҙа «Ленинсе» газетаһында шиғырҙары йышыраҡ күренә башлай.
2-се уҡыусы
Сәскәләр йыйырһың һайлап,
Тештәрең төҫлө ағын,
Күҙҙәрең төҫлө зәңгәрен,
Иренең төҫлө алын.
Уйна әйҙә,шаян һеңлем,
Күңелең күбәләк булғас,
Тыуған илең гөл баҡсаһы
Хуш еҫен һибеп торғас.
«Гөлдәр миңә һаумы,һаумы тиҙәр” йыры яңғырай.
3-сө уҡыусы
1938 йылда «Отряд ҡуҙғалды» шиғырҙар йыйынтығы, 1941 йылда « Яҙғы тауыштар» исемле китабы донъя күрә.
Күңел яҙҙы һөйә шуның өсөн-
Ул өр-яңы йәшәү уята,
Йәш бөрөләр шартлап япраҡ була,
Һәм кәкүккә яңы моң ҡайта…
Йәшәү бәхетен йырҙарына ҡойоп,
Ҡоштар оя үрә ҡыуаҡта,
Ҡар һыуҙары аҡҡас, тау битенә,
Ынйы сәскә килә ҡунаҡҡа.
4-се уҡыусы
1941 йылда хәрби хеҙмәткә алына. 1942 йылдың февралендә Муром ҡалаһында хәрби училищене тамамлағас, артиллерия дивизионында элемтә начальнигы итеп тәғәйенләнә.1942 йылдың авгусында дошман снарядының утлы бер ярсығы уның күкрәк кеҫәһендәге комсомол билетын тишеп, йөрәк япмаһына саҡ ҡына етмәй ҡала.
Ҡалҡыулыҡта, уйһыулыҡта атака!
Мәңгелектән өҫтөн минуттар,
Туп шартлауы булып үлем көлә
Һәм уттар, һәм уттар, һәм уттар!..
Ер яна!
5-се уҡыусы
Ярты йылға яҡын госпиталдә булғандан һуң, Воронеж фронтының «За честь Родины» газетаһында эшләй. 1943 йылдың авгусында 3-сө Украина фронтына ебәрелә. Һуғышты Австрияның баш ҡалаһы Венала тамамлай.
«Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” йыры яңғырай.
1-се уҡыусы
1942 йылда «Декабрь йыры», 1942-44 йылдарҙа «Үлмәҫбай», 1961 йылда «Ҡара һыуҙар», 1947 йылда «Ҡайтыу» исемле китаптары баҫыла.
2-се уҡыусы
1954 йылда “Европа-Азия», 1961-«Йылғалар һөйләшә», 1978 - «Мөхәббәттең дүрт миҙгеле», 1986 -«Заманалар»шиғри йыйынтыҡтары баҫыла.
М.Кәрим һүҙҙәренә «Йылғалар төнөн һөйләшә” йыры яңғырай.
3-сө уҡыусы
1967 йылда «Айгөл иле», 1981-»Йәйәүле Мәхмүт» драмалары , 1958 -«Ҡыҙ урлау» комедияһы, 1963 –“Ай тотолған төндә», 1971-«Салауат.Өн аралаш ете төш.» ,1975 -«Ташлама утты, Прометий» трагедиялары донъя күрә.
Мостай Кәрим «Беҙҙең өйҙөң йәме» (1951), «Өс таған» ( 1966), «Ярлыҡау» (1986), “Оҙон-оҙаҡ бала саҡ » (1976) повестарының авторы ла.
4-се уҡыусы
Мостай Кәрим - күп яҡлы талант эйәһе. Драматургия, проза һәм художестволы публицистика, тәржемә өлкәһендәге эшмәкәрлеге үҙе бер оло әҙәби донъя.
Мостай Кәрим күренекле йәмәғәт эшмәкәре лә. 1953 йылда БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты, РСФСР Юғары Советының IV-XI саҡырылыштары депутаты, КПСС-тың XIX-XXVII съездары делегаты, РСФСР Яҙыусылар Союзы идаралығы
Секретаре, БАССР Яҙыусылар Союзы идаралығы председателе.
5-се уҡыусы
Тыуған иле, халҡы алдында күрһәткән хеҙмәттәрен юғары баһалап, Мостай Кәримгә Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән маҡтаулы исем бирелә.Халҡы , әҙәбиәте алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн ул Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы ,”Почет Билдәһе”, Ҡыҙыл Йондоҙ, Ватан һуғышы ордендары менән бүләкләнде. Шулай уҡ Мостай Кәрим Ленин исемендәге,СССР, РСФСР, БАССР –ҙың дәүләт премиялары лауреаты.
1-се уҡыусы
Мостай Кәримдең исемен мәңгеләштереү маҡсатында уның исемен Башҡортостандың Милли Йәштәр театры, Өфө ҡалаһының бер урамы,Шишмә районы Келәш ауылы мәктәбе йөрөтә.Тыуған ауылында йорт-музейы асылған. Тыуған ауылына кергән ерҙәге ҡоҙоҡто ла Мостай Кәримдең илһам сығанағы тип атайҙар. Өфөлә, Энгельс урамындағы бер йорттоң фасадына, шағирҙың бюсы менән мемориал таҡта ҡуйылған.Профсоюздар йорто алдында һәйкәл ҡуйылған.
«Юлдарым һиңә бара” йыры менән кисә тамамлана.
Номер материала: ДВ-171033
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
29-06-2015, 04:11 / Социаль ѳлкә
ДӘҮЛӘТ КѲСѲ ХАЛҠЫ ҺАНЫНДА
Халыҡ белемле, арҙаҡлы кешеләре менән көслө, тиһәләр ҙә, үҙ традицияларыңды, ғөрөф- ғәҙәттәреңде, телеңде, мәҙәниәтеңде һаҡлап, уны быуындан-быуынға тапшырып йәшәү өсөн, тәү сиратта, халҡыңдың иҫәп яғынан күп булыуы ла оло әһәмиәткә эйә. Дәүләттең көсө - халҡының күп һанлы булыуында ла. Рәсәй дәүләте алып барған һуғыштарҙа яуланған күп кенә еңеүҙәр ҙә туранан-тура ошо көскә бәйләнгән. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәмәт, ғәләйһис-сәләм, дә бит: “Үҙегеҙҙе яратҡан һәм күп бала тапҡан ҡатындарға өйләнегеҙ. Мин һеҙҙең күп һанлы булыуығыҙ менән ысын күңелдән ғорурланырмын”, - тип әйтеп ҡалдырған. Хөкүмәтебеҙ,...


text:
Имән
Имән - төньяҡ[[{{{1}}}|?]] ағасы. Имән (русса: дуб черешчатый, латинса: Quercus robur.) — бейеклеге 40 м-ға етә алған ағас. Апрель-май айҙарында сәскә ата, емеше октябрь баштарында өлгөрә. Нигеҙҙә, республикабыҙҙың көнбайыш өлөшөндә үҫә.
Йөкмәткеһе
Сеймал әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауалау өсөн йәш имәндең ҡайырыһы ҡулланыла. Уның составында ҡамаштырыу матдәләре, кверцетин, пентозон һ. б. биологик актив матдә¬ләр бар. Имән ҡайырын яҙғыһын (ағас япраҡ ярғанға тиклем) әҙерләйҙәр. Алынған ҡайырҙың оҙонлоғо 20-30 см-ҙан артыҡ булмаһын, һыҙырылған ҡайыр көпшә рәүешендә бөгәрләнә һәм яҡшы елләтелеп торған урында киптерелә. Күгәрмәһен өсөн ҡайыры даими рәүештә әйләндерел торолһон. Ҡайыры¬ның тиҙ һынып барыуы уның яҡшы кипкәнен аңлата.
Халыҡ дауаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Имән ҡайырыһынан әҙерләнгән ҡайнатманы эс киткәндә, ашҡаҙан-эсәктәрҙең эшсәнлеге боҙолғанда, һейҙек ҡыуығы шешкәндә ҡулланырға кәңәш ителә. Ҡайнатманы әҙерләү: 5-6 аш ҡалағы киптереп ваҡланған имән ҡайырыһын 1 литр һыуға һалып, 30 минут талғын утта ҡайнатырға кәрәк. Ҡай¬натманы көнөнә 2-3 тапҡыр, ас ҡарынға, 1 /2 стакан эсергә. Ауыҙ эсе боҙолғанда, теш ите ҡанап шешкәндә был ҡай¬натма менән ауыҙҙы сайҡау файҙалы. Геморрой шешектәре ҡанағанда ла имән ҡайыры ҡайнатмаһын ванна, примочка рәүешендә ҡулланыу ыңғай һөҙөмтә бирәсәк. Аяҡтар ныҡ тирләүсән булғанда ванна яһап була. Баш тиреһе тиҙ майланып барһа ла имән ҡайыры ҡайнатмаһы ярҙам итә ала.
Ҡулланыу тәртибе: үрҙә күрһәтелгәнсә әҙерләнгән ҡайнатма шыйығайтыла — 2 аш ҡалағы ҡайнатма киптереп ваҡланған тамыр һәм тамырһабаҡ 1 стакан ҡайнар һыуға һалына. Яһалған дауаны төнгә ҡаршы 1/2 стакан эсергә.
Имән ағасы- халыҡ ижадында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ хужалығында имәнде ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Имән ҡаты ағас. Ул төҙөлөш иатериалы булараҡ бик ҡиммәтле. Борон- борондан нығытма өсөн ҡулланылған. Өфөнөң тәүге исеме, ғалимдар иҫбатлауынса Имәнҡала булған.


text:
Шағирә Гөлфиә Юнысованың биографияһы менән беҙҙең халыҡты таныштырып тороу кәрәкмәйҙер. Бәләкәй балаларҙан алып ауыл-ҡалаларҙағы әбей-бабайҙарға тиклем, миңә ҡалһа, уны яҡшы белә. Быға сәбәпсе – шағирәнең бәләкәстәр өсөн яҙған шиғырҙары, йырҙары, өлкәндәр өсөн сыҡҡан китаптары, үҙенең 21 йыл “Башҡортостан ҡыҙы” журналының баш мөхәррире булып эшләүе һәм, әлбиттә, республикала билдәле шәхес булараҡ, сәйәси әүҙемлеге.
Шағирә Гөлфиә Юнысованың биографияһы менән беҙҙең халыҡты таныштырып тороу кәрәкмәйҙер. Бәләкәй балаларҙан алып ауыл-ҡалаларҙағы әбей-бабайҙарға тиклем, миңә ҡалһа, уны яҡшы белә. Быға сәбәпсе – шағирәнең бәләкәстәр өсөн яҙған шиғырҙары, йырҙары, өлкәндәр өсөн сыҡҡан китаптары, үҙенең 21 йыл “Башҡортостан ҡыҙы” журналының баш мөхәррире булып эшләүе һәм, әлбиттә, республикала билдәле шәхес булараҡ, сәйәси әүҙемлеге.
Республика Хөкүмәте Президиумының сираттағы ултырышында ошо хаҡта һүҙ барҙы.
Ут ҡоймағы
Яҙ беренсе тапҡыр йәйге аласыҡҡа сыҡҡанда, ҡоймаҡ бешерелә. Сөсө ҡоймаҡ яңы ут "күңелен күреүгә" арналған булғанға исеме лә шулай "ут ҡоймағы" тип аталған. Бешереүсе иң беренсе ҡоймаҡты үҙе ҡаба, унан күршеләрҙе, бала-сағаны һыйлай.
Донъялағы иң ҙур егерме илдең Санкт-Петербургта үткәрелгән саммиты дәүләтебеҙ ҡаҙнаһын алты миллиард һумға "йоҡартҡан" икән. Шул уҡ мәлдә Рәсәйҙең Финанс министрлығында бюджет сығымдарын нисек кәметергә белмәй баш ваталар. Шуға ла 2016 йылдан әсәлек капиталын түләүҙе туҡтатырға саҡырыусыларҙың тауышы көндән-көн нығыраҡ яңғырай.
Санкт-Петербургта G20 cаммиты, ысынлап та, дәүләт ҡаҙнаһын байтаҡҡа бушатҡан. Донъяла көнүҙәк сәйәси мәсьәләләрҙе хәл итеүгә арналған халыҡ-ара кимәлдәге сараны ойоштороуға ил етәкселеге 6 миллиард һумды сарыф иткән.
Кәрәк-яраҡ араһында уҡыусылар өсөн өр-яңы 186 портфель бар ине — был балаларын мәктәпкә әҙерләргә өлгөрә алмай ҡалғандарға таман булды.
Район үҙәгендәге осрашыуҙа баш ҡала ҡунаҡтары, яҡташтарының һынауҙы ҙур түҙемлек, ихтыяр көсө менән үткәреп ебәреүен билдәләп, уларға һоҡланыуын белдерҙе, киләсәктә бындай бәләләрҙең булмауын теләне. "Ҡайғыла ла, шатлыҡта ла бергә йәшәйек: берҙәмлектә — көс", — тип һығымта яһаны яҡташтар.
…Кушнаренко районының Илек ауылында тыуып үҫкән Нәзифә Бөрө фармацевтика техникумына уҡырға бара. Әммә хеҙмәт юлын тыуған ерендә түгел, ә бөтөнләй икенсе сифатта фронтта башлар тип кем уйлаған?
Йәш белгес ҡулына диплом алғанда, Бөйөк Ватан һуғышы тыуған илебеҙҙе ялмап өлгөргән була.
Кашшаф ағай Түбәнге Ҡарамалы ауылында донъяға килгән. Тулы булмаған урта мәктәпте тамамлағас, ниәт итһә лә, матди хәлдәренең үтә ауырлығы арҡаһында артабан уҡый алмаған. Атаһы ла, әсәһе лә үлгәс, үҫмергә ярҙам итер кеше булмаған.
17 йәше тулғас, ул гражданлыҡ хәле акттарын теркәү буйынса Йәркәмәй район бюроһы мөдире булып хеҙмәт юлын башлай. Һуңыраҡ ФЗО-ла белем ала, Иҫке Турай урта мәктәбендә өлкән пионервожатый булып эшләй. Матур хыялдар менән йәшәгәндә, илебеҙгә фашист ғәскәрҙәре баҫып инә.
Һау-сәләмәт ҡартлыҡтың серҙәре ябай: күтәренке рух, ышаныс, үҙ-үҙеңде тота белеү, бәхет кисереү.
Ҡайһы бер ғалимдарҙың фекеренсә, 70 йәште уҙған ҡатындар көнөнә бер бокал шарап йәки бер көрөшкә һыра эсһә, уларҙың хәтере тарҡалыу ихтималлығы 20 процентҡа кәмей.
АҠШ-тағы иң оло шофер тип Стоктон ҡалаһында йәшәгән Рой Роулин билдәләнгән. Бер ваҡыт уны тиҙлекте арттырғаны өсөн полиция хеҙмәткәрҙәре туҡтатҡан.
Күптән түгел 90 йәшен тултырған әбейҙең күргән-кисергәне, халыҡ әйтмешләй, үҙе бер китап яҙырлыҡ. Аслыҡ-яланғаслыҡ, һуғыш афәте… Бер эштән дә сирҡанып тормай үҫмер ҡыҙ – нимәгә генә тотонмаһын, ҡойоп тигәндәй ҡуя. Йәше еткәс, Миңнулла исемле егет менән йәрәшеп, ун бала тәрбиәләп үҫтерәләр. Колхозда сөгөлдөр үҫтереүҙә маҡталып эшләй ул, тырыш хеҙмәте өсөн миҙалдар, маҡтау грамоталары менән бүләкләнә.
Тормошонан ифрат ҡәнәғәт Фәриха әбей. Өйөндә бер үҙе ғүмер итһә лә, яңғыҙ моңайып ултырырға форсаты юҡ.


text:
Баҫыуға сыҡтылар
23 апреля 2014 йыл | Урындағы үҙидара
Техникаһын күптән әҙерләп ҡуйып, ерҙең өлгөрөүен генә көткән игенсе, ҡояш юғарыраҡ күтәрелеп сағыу нурҙарын һипкәс, яҙғы елдәр баҫыу буйлап йүгереп бәрәкәтле ҡара тупраҡты иркәләгәс, баҫыуға ашыҡты. Тракторҙар гөрләүе, ҡабатланмаҫ сихри моң булып, тирә-яҡҡа яңғырап ишетелде. Ошоно ғына көткән һабантурғай игенсегә фатиха биргәндәй йырын һуҙҙы…
"Ағиҙел” йәмғиәте механизаторҙары ла уҙған йома баҫыуға сыҡты. Дым ҡаплатыуҙы тәүгеләрҙән булып Шәүкәт Таһиров менән Нәзир Ғайсиндың "Т-150” тракторҙары башлап ебәрҙе. Улар артынса уҡ Рөфҡәт Ҡорбанғолов менән Дамир Ямалиевтың "Т-150” тракторына тағылған дым ҡаплатыу агрегаты баҫыу иңләне. Тиҙҙән хужалыҡтың бөтә баҫыуҙарында ла ҡыҙыу эш башланды. Мансаф Нафиҡов һәм Әхтәм Ҡорбанғолов "МТЗ-82” тракторҙарына "МВУ” агрегаты тағып, сөгөлдөр сәселәсәк баҫыуға ашлама индерә башланы. Марс һәм Мансаф Рәхимовтарҙың "Т-150” тракторына тағылған агрегат шул баҫыуҙы тигеҙләне. Эш ике сменала ойошторолдо. Көндөҙ ҙә, төндә лә тракторҙар тауышы тынманы. "МТЗ-1220” тракторын хеҙмәтләндергән Венер Бәшәров һәм Азамат Яҡушев та тәүге көндән үк эшкә дәртләнеп тотондо. Башҡалар кеүек улар ҙа көндәлек норманы арттырып үтәне.
Берҙәм һәм ойошҡанлыҡ менән эшләү һөҙөмтәһендә тәүге көндәрҙә 800 гектарҙан ашыу майҙанда дым ҡаплатылды ла инде. Дөйөм алғанда, 430 гектарҙа ашлама индерелде. Шунса гектар ер тырматылып, тигеҙләнде.
Баҫыу эштәре барышы хаҡында
һүҙ йөрөткәндә шоферҙар Азат Рәхи-мов ("КамАЗ”), Камил Сәйғәфәровты ("Урал”) билдәләп китеү кәрәктер. Улар машиналарына ашлама тейәп килтереп, агрегаттарҙың туҡталмай эшләүен тәьмин итте. Ғөмүмән, һәр механизатор үҙенә йөкмәтелгән хеҙмәттең яуаплылығын аңлап эш итә.
"Ағиҙел” йәмғиәте механизаторҙары ла уҙған йома баҫыуға сыҡты. Дым ҡаплатыуҙы тәүгеләрҙән булып Шәүкәт Таһиров менән Нәзир Ғайсиндың "Т-150” тракторҙары башлап ебәрҙе. Улар артынса уҡ Рөфҡәт Ҡорбанғолов менән Дамир Ямалиевтың "Т-150” тракторына тағылған дым ҡаплатыу агрегаты баҫыу иңләне. Тиҙҙән хужалыҡтың бөтә баҫыуҙарында ла ҡыҙыу эш башланды. Мансаф Нафиҡов һәм Әхтәм Ҡорбанғолов "МТЗ-82” тракторҙарына "МВУ” агрегаты тағып, сөгөлдөр сәселәсәк баҫыуға ашлама индерә башланы. Марс һәм Мансаф Рәхимовтарҙың "Т-150” тракторына тағылған агрегат шул баҫыуҙы тигеҙләне. Эш ике сменала ойошторолдо. Көндөҙ ҙә, төндә лә тракторҙар тауышы тынманы. "МТЗ-1220” тракторын хеҙмәтләндергән Венер Бәшәров һәм Азамат Яҡушев та тәүге көндән үк эшкә дәртләнеп тотондо. Башҡалар кеүек улар ҙа көндәлек норманы арттырып үтәне.
Берҙәм һәм ойошҡанлыҡ менән эшләү һөҙөмтәһендә тәүге көндәрҙә 800 гектарҙан ашыу майҙанда дым ҡаплатылды ла инде. Дөйөм алғанда, 430 гектарҙа ашлама индерелде. Шунса гектар ер тырматылып, тигеҙләнде.
Баҫыу эштәре барышы хаҡында
һүҙ йөрөткәндә шоферҙар Азат Рәхи-мов ("КамАЗ”), Камил Сәйғәфәровты ("Урал”) билдәләп китеү кәрәктер. Улар машиналарына ашлама тейәп килтереп, агрегаттарҙың туҡталмай эшләүен тәьмин итте. Ғөмүмән, һәр механизатор үҙенә йөкмәтелгән хеҙмәттең яуаплылығын аңлап эш итә.
Фәрғәт ҒӘЛИН.


text:
Рөстәм Хәмитов тиҙ ярҙам күрһәтеү машиналары һәм мәктәп автобустары алыу өсөн сертификаттар тапшырҙыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов тиҙ ярҙам күрһәтеү машиналары һәм мәктәп автобустары алыу өсөн сертификаттар тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов тиҙ ярҙам күрһәтеү машиналары һәм мәктәп автобустары алыу өсөн сертификаттар тапшырҙыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
16 сентябрҙә Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов үҙәк район дауаханаларының баш табиптарына һәм дөйөм белем биреү учреждениелары директорҙарына тиҙ медицина ярҙамы күрһәтеү машиналары һәм мәктәп автобустары алыу өсөн сертификаттар тапшырҙы.
Республика мәктәптәре һәм дауаханалары өсөн автотранспорт Рәсәй Хөкүмәте бойороҡтарына ярашлы федераль ҡаҙнанан бүленгән аҡсаға һатып алынған.
Атап әйткәндә, Башҡортостан 38 тиҙ ярҙам күрһәтеү машинаһы алды. Республика мәктәптәренә 58 автобус бүленде.
Төбәк етәксеһе мәктәптәргә һәм медицина учреждениеларына тапшырыласаҡ транспортты ҡараны һәм уңайлыҡ, хәүефһеҙлек йәһәтенән баһаланы.
– Бөгөн беҙҙең өсөн һәйбәт көн. Мәғариф министрлығының һәм Һаулыҡ һаҡлау министрлығының автомобилдәр паркы федераль ресурстар иҫәбенә тулыланды. Беҙ 38 тиҙ ярҙам машинаһы һәм 58 мәктәп автобусы алдыҡ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Тиҙ ярҙам күрһәтеү автомобилдәре паркын йышыраҡ яңыртып тороу кәрәклеген барыбыҙ ҙа беләбеҙ. Беҙҙә 600 самаһы тиҙ ярҙам машинаһы бар, шуларҙың өстән ике өлөшө иҫкергән. Шуға күрә тиҙ ярҙам станцияларына, дауаханаларға яңы автомобилдәр һатып алырға кәрәк. Әлеге мәсьәлә мәғариф системаһы өсөн автобустарға ла ҡағыла. Белем усаҡтарында 1 200-ҙән ашыу автобус эшләй. Һуңғы йылда 250 машина һатып алдыҡ. Был һәйбәт һөҙөмтә, шулай ҙа яңы автомобилдәр, автобустар талап ителә. Беҙ тормошобоҙҙоң мөһим тармаҡтарын матди-техник яҡтан йыһазландырыу өҫтөндә эште дауам итәсәкбеҙ.


text:
Хәҙер ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ араһында милли биҙәүестәр киң ҡулланыла. Күлдәктәре өҫтөнән төрлө түшелдеректәр (һаҡал, селтәр, хәситә) тағып йөрөгән гүзәл заттарыбыҙҙы күреп, һоҡланыу һәм ғорурланыу тойғоһо уяна. Улар араһында йәштәрҙең дә булыуы айырыуса ҡыуандыра. Оҫталар ҙа күбәйҙе. Һатыуҙа артыҡ күренмәгәс, күптәр уны ҡулдан үҙҙәре яһап ала.
Ҡасим Дәүләткилдееев исемендәге һынлы сәнғәт интернат-гимназияһында белем алған Диана Араповаға ла бик оҡшай был биҙәүес әйбере.
– Күп кенә ваҡытты алды, ләкин теләгемә ирештем, – ти ҡыҙ. – Хеҙмәт уҡытыусыһы Гүзәл Флүр ҡыҙы Булатоваға рәхмәт. Уның ярҙамы менән башҡарылды. Башҡорттарҙа ҡыҙыл төп төҫтәрҙең береһе булғас, түшелдеректең нигеҙе өсөн ошо төҫтө һайланым. Тәңкәләр һәм сәйләндәрҙе магазиндан һатып алдым. Оҡшап ҡалды ла һуңынан тағы ла берәүҙе эшләнем. Беҙ халҡыбыҙҙың йолаларын, мәҙәниәтен белергә һәм хөрмәт итергә тейешбеҙ. Ә күҙ нурын түгеп эшләнгән әйбер бер ваҡытта ла ҡиммәтен юғалтмай. Ҡара көстәрҙән дә һаҡлай, тиҙәр.
Дианаға: «Афарин!» – тип әйтәһе генә ҡала.
Был уҡыу йортонда һәр ваҡыт милли темаға ҙур иғтибар бүленә. Ун беренселәрҙең йомғаҡлау ижади проектында ла ул бик асыҡ сағылғайны. Алһыу Әбсәлиҡованың боронғо башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының баш кейеме – ҡашмауға тотоноуы ла ошо турала һөйләй. Алһыуҙың да етәксеһе – үҙ эшенең оҫтаһы булған Гүзәл Флүр ҡыҙы.
– Төрлө ырыуҙың ҡашмауҙары бер-береһенән айырылып торған. Күбеһенсә ул түбәлә ҙур булмаған тишек ҡалдырып тегелгән, сәйлән-мәрйендәр, аҡыҡ, көмөштән һуғылған тәңкәләр, көмбәҙҙәр һәм суҡтар менән биҙәлгән. Башлыҡты ҡыҙыл төҫтәге туҡыманан (буҫтау, киндер) кейеҙ йә буҫтау эслек ҡуйып теккәндәр. Елкәнән арҡа буйлап биҙәкле «ҡойроҡ» – арҡалыҡ (олон) тегелгән һәм ҡатындарҙың толомдарын ҡаплап торорға тейеш булған. Уға ла мәрйен-сәйлән тегелгән, сигеп, биҙәктәр ҙә һалынған, ҡортбаш, мәрүәт төймәләр тағылған. Ҡиммәтле аҡыҡ-көмөштәр булмаһа ла, эшемде башҡарғанда ошо ҡағиҙәләрҙең барыһын да үтәргә тырыштым, – ти Алһыу.
Милли кейемдә һәр бер нағыш ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт бирә, көс, ҡеүәт хаҡында һөйләй. Шуға күрә сәйлән-мәрйендәрҙән теләһә ниндәй биҙәктәр яһап, башҡа нимә килә, шуны эшләп ҡуйыу һис дөрөҫ түгел. Ошо күркәм ҡомартҡыларҙы ҡайҙа, нисек кейергә тейешлеген дә белергә тейешбеҙ. Белмәйбеҙ икән, арабыҙҙа был шөғөлдөң нескәлеген белгәндәр бар, бигерәк тә уны өйрәтергә теләүселәр күп, уларҙы табырға, кәңәшенә ҡолаҡ һалырға ғына кәрәк. Юғиһә, ҡайһы берәүҙәр салбарлы костюм өҫтөнән түшелдерек кейеп ҡуя. Килешмәй, шулай бит?
Х. ХӘСӘНОВА.


text:
«Өфө» аэропортында мәғлүмәт туристик киоскыһы асыласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
«Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалында мәғлүмәт туристик киоскыһы барлыҡҡа киләсәк. Баш ҡала ҡунаҡтары уның ярҙамында файҙалы, мәҫәлән, республиканың иҫтәлекле һәм туристарҙы урынлаштырыу урындары хаҡында мәғлүмәт аласаҡ. Проектты ойоштороу менән Башҡортостандың Туристик-мәғлүмәт үҙәге шөғөлләнә.
— Мәғлүмәт стендында музейҙарға, туристик экскурсияға йәки маршрутҡа билеттар һатыласаҡ, шулай уҡ ҡунаҡханала урындарға заказ бирергә, Өфөнөң картаһын бушлай алырға мөмкин буласаҡ. Клиенттарҙы инглиз телен белгән кешеләр хеҙмәтләндерәсәк, — тип һөйләне Туристик-мәғлүмәт үҙәгенең генераль директоры Иван Зорин.
Тәүге мәғлүмәт туристик киоскыһы «Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалы менән бергә март аҙағында асыла.


text:
Алдағы ике йылда республикала 20 яңы мәктәп төҙөләсәк Фото: Олег Яровиков
Алдағы ике йылда республикала 20 яңы мәктәп төҙөләсәк
Алдағы ике йылда республикала 20 яңы мәктәп төҙөләсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Алдағы ике йылда Башҡортостанда 7397 урынлыҡ 20 дөйөм белем биреү мәктәбен төҙөүҙе тамамлау күҙаллана.
Башҡортостан Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, 2016 йылда 1597 уҡыусыға иҫәпләнгән дүрт объект төҙөләсәк. Улар араһында Стәрлетамаҡтың Көнбайыш биҫтәһендә 1000 урынлыҡ мәктәп, Федоровка ауылында 375 урынлыҡ мәктәп, Ғафури районының Табын ауылында 162 урынлыҡ коррекция мәктәбе, Ҡариҙел районының Яңы Муллаҡай ауылында 60 урынлыҡ мәктәп (25 урынлыҡ балалар баҡсаһы менән) бар.
2017 йылда 5800 уҡыусыға иҫәпләнгән 16 объектты файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла. Иң ҙурҙары — Димдә 825 урынлыҡ, баш ҡаланың Колгуев биҫтәһендә — 550, Стәрлетамаҡта — 1000, Баҡалы ауылында 825 урынлыҡ мәктәп. Бынан тыш, 2017 йылда Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында 550 урынлыҡ мәктәпте төҙөкләндереүҙе тамамлау күҙаллана.
Уҙған йылдың аҙағында Башҡортостан Хөкүмәте 2016-2025 йылдарҙа дөйөм белем биреү ойошмаларында яңы урындар булдырыуға йүнәлтелгән программаны раҫланы. Документҡа ярашлы, ошо осорҙа башланғыс мәктәптә икенсе смена бөтөрөләсәк, тағы ла биш йылдан һуң 5-9 класс уҡыусылары иҫке мәктәптәрҙән яңыларына күсереләсәк. Программа сиктәрендә район-ҡалаларҙа мәктәптәр яңыртыласаҡ һәм яңы белем усаҡтары төҙөләсәк.


text:
Ил
Ил — тарихи биләмәле сәйәси илде тотҡан территория, үҙенә хас булған климат һәм мәҙәниәте бар. Ил бойондороҡһоҙло дәүләт булырға мөмкин йәки икенсе дәүләткә бойоноуы ла бар.
Ил йәки дәүләтҮҙгәртергә
Ил һүҙе (сәйәси-географик аңлатыуҙа) һәм дәүләт мәғәнәһе буйынса бик яҡын һүҙҙәр, ләкин ҡайһы бер осраҡтарҙа ил термины сифатында дәүләт синоним кеүек ҡулланыла[1] (бындай осраҡтарҙа сәйәси ил булараҡ, дәүләт территорияһы аңлатыла). Дәүләт төшөнсәһе беренсе сиратта, территориялағы урынлашҡан дәүләттең төҙөлөшөн ала.[2]. Ил термины киреһенсә мәҙәни-тарихи, социаль-иҡтисади рухи байлыҡҡа бәйле, шуға бәйле рәүештә, ул үҙ эсенә милли берләшмә төшөнсәләр ала (менталитет, йола, тел һ.б)[1]. Д. С. Лихачев билдәләп үтеүенсә, ил — ул халыҡ, тәбиғәт һәм мәҙәниәт берҙәмлеге[3]. Шуға ла, айырым алғанда, территория, дәүләт сиге, шулай уҡ тарихи-географические биләмәләр ҙә ил өйрәнеү фәненең предметы булып тора.[4].
Ғәмәлдә ил һәм дәүләт төшөнсәләре колониаль империяла асыҡ мәҫәл, бер ил кеүек түгел, ә бойондороҡһыҙ дәүләт сифатында күҙәтелә. Ҡайһы бер дәүләттәрҙе емереү һәм икенсе төҙөлөшлө итеп шул уҡ территорияла төҙөү, башҡа өлгөлө мәҫәл булып тора, һәм дә иҡтисади һәм тарихи-мәҙәниәттең быуындан-быуынға күсеүен һаҡлай.
Шул уҡ ваҡытта тарихи илдең төшөнсәһе быуындан-быуынға күсеүҙе талап итмәй, өлөшө менән генә күсеүе мөмкин: шулай итеп, тарихи Нидерланд Нидерланд (билдәләнгән ил территорияһы урыҫ исеме буйынса Голландия), Бельгия, Люксембург һәм Франция дәүләттәрендә тупланған. Шул уҡ ваҡытта тарихи Нидерланд сәйәси генә түгел, ә мәҙәни үҙ-ара бәйләнеш тыуҙырмай, сөнки был илдең бер өлөшө француз мәҙәниәтенә, ә бер өлөшө — германия һәм британияныҡына бәйле. Нидерланд менән миҫал шул уҡ сиктәр тура килмәүе менән уны бәләкәй масштабта күрһәтә: Люксембургтың тарихи өлкәһе (тарихи Нидерландтың тарихи өлкәләренең береһе, бер рәттән Голландия, Зеландия һ. б.) Бельгия провинцияһының көнбайыш, һәм бойондороҡһоҙ Люксембург Бөйөк герцоглығының көнсығыш өлөшөндә тора. Климат, мәҙәниәт, һәм этник берҙәмлеген күрһәтә алмаһалар ҙа, шул дәүләттәр араһында Төркөстан (алты дәүләт территориялары бер-береһенән климат һәм мәҙәниәт менән айырыла), Корея (ике дәүләтте яңы социаль-сәйәси һәм мәҙәни ҡиммәттәр бүлә), Монголия (ике дәүләтте яңы аң-белемгә эйә ҡиммәттәр айыра), Бенгалия (ике дәүләттә, һәр береһендә яңы дини-мәҙәни ҡиммәттәр формалаша). Шул уҡ ваҡытта формалаштырыуҙар илдәге интеграция процестарын еңә алмай — төньяҡ һәм көньяҡ Вьетнамды көсләп берләштереү, йәки ҡыйынлыҡһыҙ тыныс ҡына көнбайыш һәм көнсығыш Германияны берләштереү.
Шулай уҡ ҡарағыҙҮҙгәртергә
ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә
- ↑ 1,0 1,1 Политология: Энциклопедический словарь / Под общ. ред. Ю. И. Аверьянова — М.,: Изд-во Моск. коммерч. ун-та, 1993. — Б. 366.
- ↑ Дергачёв В. А. Государство. Геополитика. Русская геополитическая энциклопедия. Институт геополитики профессора Дергачёва. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 31 март 2011 тикшерелгән.
- ↑ Лихачёв Д. С. Заметки о русском // Новый мир. — 1980. — № 3.
- ↑ Анучин В. А. География, страноведение и системный подход // Московский филиал Географического общества Союза ССР Вопросы географии. Страноведение: состояние и задачи : Сб. — М.: Мысль, 1981. — № 116. — С. 38-39.


text:
Был аҙнала бәхет Туймазы районы Бишҡурай мәктәбе уҡыусыһы Ирина Хәзиеваға һәм Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылынан Гөлназ Динәкәеваға йылмайҙы. Ирина дүрт бокалдан торған йыйылма отһа, Гөлназға салат һауыттары йыйылмаһы сыҡты. Ҡотлайбыҙ! Бүләгегеҙҙе килеп алғанда паспорт, СНИЛС, ИНН күсермәләре лә кәрәк буласаҡ. Ә уйыныбыҙ дауам итә.
«Башҡортостанда уңайлы мөхит» программаһына ярашлы, инвалид балаларҙы реабилитациялау буйынса берҙәм хеҙмәт булдырыла. Был мәсьәлә республика Хөкүмәтендә ҡаралды. Уның буйынса үҫеш мәлендә норманан тайпылған сабыйҙарҙы асыҡлау өсөн саралар күреләсәк. Бынан тыш, 4 йәшкә тиклем сәләмәтлеге буйынса мөмкинлеге сикләнгән бала тәрбиәләгән ғаиләләргә даими рәүештә реабилитация үҙәге белгестәре килеп йөрөйәсәк.
Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн республика социаль приютына китеп барам. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡыҙҙар һәм малайҙар өсөн бик кәрәк шул бындай урындар. Балаларҙы үҙ атай-әсәйҙәренең вайымһыҙлығынан, битарафлығынан яҡлар өсөн бит ул. Ҡайһы берҙәрен хатта аяныслы хәлдәрҙән ҡотҡарыр өсөн. Сөнки йәмғиәтебеҙҙә үҙ мәнфәғәттәрен, үҙ ҡыҙыҡһыныуҙарын, асыуым да килмәгәйе, эскелекте һәм еңел-елпе тормошто өҫтөнөрәк ҡуйған, бала ҡәҙерен белмәгән атай-әсәйҙәр …
Continue reading ‘Нисә бала – шунса яҙмыш’ »
Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылында мәктәбебеҙҙә бик күп саралар үткәрелде. Тирә-яҡты һаҡлау эшенә уҡыусылар ҙа, уҡытыусыларыбыҙ ҙа әүҙем ҡушылды. Ауыл, мәктәп биләмәһен таҙартыу буйынса өмәләр ойошторолдо. Мәктәп баҡсаһына үҫентеләр ултырттыҡ, экологик акцияларҙа ҡатнаштыҡ, асыҡ синыф сәғәте үткәрҙек. Унда тыуған еренә ерегеп, уның байлығын ҡәҙерләргә тырышып йәшәгән хеҙмәт ветерандарын саҡырҙыҡ. Синыф етәксебеҙ Флүрә Ғәлимйән …
Continue reading ‘Беҙ ҙә ситтә ҡалмайбыҙ’ »
Синоптик ҡыҙ фараздары Инде декабрь ҙә етте. Әммә ҡыш һаман һыуыҡлығы менән ҡурҡытырға ашыҡмай әле. Уның һуңлап килеүен Мәләүездән 13 йәшлек Наилә Яҡупова халыҡ һынамыштары буйынса үҙенсә фаразлай. Йәш тикшеренеүсе биш йыл инде тәбиғәт күренештәрен өйрәнә, һауа торошон көн һайын күҙәтә, температураны, елдең йүнәлешен, яуым-төшөмдө теркәп бара. Ошо ваҡыт эсендә синоптик ҡыҙ меңдән ашыу төрлө …
Continue reading ‘Ни өсөн ҡыш һуңлай?’ »
Һәр миҙгел дә үҙенә генә хас матурлығы, хозурлығы менән һоҡландыра. Ҡышын ябалаҡлап яуған аҡ ҡарҙарға ҡарап ҡыуанһаҡ, яҙ беҙҙе йылы ҡояш нурҙары менән иркәләй. Йәйҙе тирә-яҡтың йәшеллеге, еләк-емешкә бай урманы, хуш еҫле сәскәләре өсөн яратабыҙ.
Ер яҙмышы – беҙҙең ҡулда, Уянайыҡсы, халҡым! Тыуып үҫкән еребеҙҙе Һаҡларға беҙ бит хаҡлы.
Роза БАЙЙЕГЕТОВА, Баймаҡ районы Йомаш мәктәбенең «Ҡайынҡай» мәктәп урмансылығы етәксеһе: – Йылдың ошо исемдә үтеүе бик яҡшы этәргес булды. Планлаштырылған күп эштәрҙе башҡарҙыҡ. Белем усағыбыҙҙа оҙаҡ йылдар мәктәп урмансылығы эшләп килә. Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылын асып, февралдә етәкселәр өсөн «Планета яҙмышы – беҙҙең ҡулда» тигән район семинарын ойошторҙоҡ, оҫталыҡ дәрестәре күрһәттек.
Сәрүәр СУРИНА. ҠАТНАШАЛАР: Уткикрек — Әтәс. Һорлан — Маъмай. Аппаҡ — Аҡ тауыҡ. Ҡараҡай — Ҡара тауыҡ. Хәйләс — Төлкө. Мөсәл – Сысҡан, Һыйыр, Барыҫ, Ҡуян, Аждаһа, Йылан, Йылҡы, Ҡуй, Маймыл, Әтәс, Эт, Сусҡа (хайуандар исеме менән аталып йөрөтөлгән ун ике йыл иҫәбен – мөсәлде сағылдырған балалар төркөмө, күләгәләр, ҡурсаҡтар, һүрәттәр, ишара-пантомима һәм башҡалар күмәк …
Continue reading ‘Уткикрек менән Һорлан’ »
Дәүләкән ҡалаһының йәш ғаиләләр күп йәшәгән «Төньяҡ» биҫтәһендә яңы балалар баҡсаһы асылды. Ул 260 урынға иҫәпләнгән. Әле 12 төркөмгә 170 ҡыҙ һәм малай юллама алған да инде. Бығаса балаларын өйҙәренән алыҫҡа йөрөтөргә мәжбүр булған атай-әсәйҙәр яҡында ғына заманса баҡса асылыуына ҡыуанып бөтә алмай.


text:
Кешенең аш һеңдереү системаһы
Аш һеңдереү системаһы (латинса «systema digestorium», урыҫса — «пищеварительная система») — аҙыҡты механик һәм химик эшкәртеүҙе, шуның нәтижәһендә яһалған туҡлыҡлы матдәләрҙе һеңдереүҙе һәм эшкәртеү ҡалдыҡтарын организмдан сығарыуҙы тәьмин итә.
Дөйөм мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Организмдың нормаль үҫеүе, үҫеше һәм тереклек эшмәкәрлеге өсөн тәүшарт — туҡланыу. Төрлө аҙыҡ-түлек составына ингән аҡһымдар, майҙар, минераль тоҙҙар, һыу һәм витаминдар, бер-береһен тулыландырып, организм күҙәнәктәрен кәрәкле туҡлыҡлы матдәләр менән тәьмин итә. Улар араһынан һыу, минераль тоҙҙар һәм витаминдар аҙыҡта нисек бар, шулай үҙләштерелә. Аҡһымдарҙың, майҙарҙың һәм углеводтарҙың эре молекулалары аш һеңдереү каналының көбө аша үтә алмай. Шунлыҡтан был матдәләр химик эшкәртеүгә — аш һеңдереүгә дусар ителә. Аҙыҡ артабан аш һеңдереү системаһы буйлап хәрәкәт иткәндә ҡанға һәм лимфаларға һеңә бара.
Аш һеңдереү системаһының төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аш һеңдереү ағзалары системаһы аш һеңдереү каналынан һәм аш һеңдереү биҙҙәренән тора. Үҙ сиратында аш һеңдереү каналына ауыҙ ҡыуышлығы, тамаҡ, ҡыҙыл үңәс, ашҡаҙан, тура эсәк һәм аналь тишек менән тамамланыусы нәҙек һәм йыуан эсәктәр инә. Аш һеңдереү каналының көбө өс ҡатлауҙан тора. Тышҡы яҡтан ул беше тоташтырғыс туҡыма менән ҡапланған, уның аҫтында шыма мускулдар ҡатлауы ята. Тулҡын һымаҡ ҡыҫҡарыуҙар арҡаһында аҙыҡ аш һеңдереү каналы буйлап күсә бара. Аш һеңдереү каналының эске, лайлалы шекәрәһе эпиталиаль туҡыманан тора. Лайлалы шекәрәнең өҫкө йөҙө бөрмәле һәм унда бик күп ваҡ ҡына биҙҙәр була. Был биҙҙәр, аш һеңдереү һуттарын эшләп, канал ҡыуышлығына бүлеп сығара. Эре биҙҙәр аш һеңдереү каналынан ситтә урынлашҡан. Улар һутты канал ҡыуышлығына айырым көпшәләр буйынса бүлеп сығарыусы — өс пар шайыҡ биҙе, бауыр һәм ашҡаҙан аҫты биҙе. Аш һеңдереү биҙҙәренең һуттары составына ферменттар — аҡһым тәбиғәтле матдәләр инә. Һәр фермент тик айырым бер реакцияны ғына ҡуҙғыта йә уның тиҙлеген үҙгәртә. Бер төркөм ферменттар — углеводтарҙы, икенселәре — аҡһымдарҙы, өсөнсөләре майҙарҙы бүлгеләй. Бүлгеләнгәндән һуң барлыҡҡа килгән матдәләр, ғәҙәттә, һыуҙа эрей һәм организм тарафынан үҙләштерелә ала.
- Ауыҙ ҡыуышлығында аҙыҡ тәмләп ҡарала, ваҡлана, иҙелә һәм шайыҡ менән сылана. Аҙыҡты механик эшкәртеү тештәр һәм тел ярҙамында башҡарыла. Оло кешелә 32 теш була. Төрлө функциялар үтәгәнлектән, тештәрҙең төҙөлөшө һәм формаһы төрлөсә. Ауыҙҙа аҙыҡ ни тиклем һәйбәтерәк сәйнәлһә, ферменттар менән эшкәртелеүгә ул шул тиклем яҡшыраҡ әҙер була. Насар сәйнәлгән аҙыҡ аш һеңдереү биҙҙәренең эшен ауырлаштыра һәм ашҡаҙан ауырыуҙары тыуыуына булышлыҡ итә. Аҙыҡ сәйнәлгәндә тел ярҙамында ауыҙ ҡыуышлығында күсенеп йөрөй. Аҙыҡтың тәмен, механик үҙенсәлеген һәм температураһын тойорға ярҙам итеүсе күп рецепторҙар телдә урынлашҡан. Кеше ҡоро аҙыҡтың тәмен тоймай. Ауыҙҙа аҙыҡ шайыҡ менән сылатыла. Уны өс пар эре шайыҡ биҙҙәре һәм тел менән ауыҙ ҡыуышлығының лайлалы шекәрәһендә урынлашҡан күп һанлы ваҡ биҙҙәр бүлеп сығара. Шайыҡ биҙҙәре тәүлегенә яртынан алып 2 литрға тиклем шайыҡ эшләп сығара. Кешенең шайығында ҡатмарлы углеводтарҙы ябайыраҡтарға бүлемләүсе ферменттар ҙа бар.
Артабан аҙыҡ төйөрө ауыҙ ҡыуышлығынан тамаҡҡа, шунан тар ғына вертикаль көпшәгә — ҡыҙыл үңәскә үтә. Йотҡанда ҡурылдайға инеү юлы ҡурылдай ҡапҡасы менән ябыла. Ҡыҙыл үңәс көбөнөң тулҡын һымаҡ ҡыҫҡарыуҙары аҙыҡтың ашҡаҙанға табан хәрәкәт итеүенә булышлыҡ итә. Ҡыҙыл үңәстең лайлалы шекәрәһе эшләп сығарған лайла аҙыҡтың күсеүен еңәләйтә.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Научно-познавательная коллекция «Маршалл Кавендиш». Универсальный иллюстрированный справочник для всей семьи. Организам человека / — М., Алмаз-пресс, 2002. — 162 с. — (Древо познания). ISSN 1684-582X (рус.)
- Биологический энциклопедический словарь. Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Сов. Энциклопедия, 1986. (рус.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Атлас анатомии человека. Издание на русском языке. / Перевод: к.м.н. В. В. Серов. / — М.: Белый город, 2005. — 103 с. с илл. ISBN 5-7793-0982-5 (рус.)
- Цузмер А. М., Петришина О. Л. Кеше. Анатомия, физиология и гигиена. / С. В. Атнағолова тәржемәһе / — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1987. — 239 бит.
- Советский энциклопедический словарь: — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 1600 с. с илл. (рус.)
- Ожегов С. И. Словарь русского языка. — М., 1968. (рус.)
- Русско-башкирский словарь: В 2 т. / Под редакцией З. Г. Ураксина, Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. Т. 2. П — Я. — 2005. — 680 с.


text:
- Подробности
- Просмотров: 360
ҠУТЫРБАШ (Knautia), ҡарут һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 50 төрө билдәле, Европаның, Көнбайыш Азияның һәм Төньяҡ Африканың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә. Ике йәки күп йыллыҡ үләндәр. Һабаҡтары төҙ, ябай, бейеклеге 30— 200 см. Япраҡтары ҡапма-ҡаршы, ҡауырһын һымаҡ телемле (һирәгерәк бөтөн), һабаҡ япраҡтары — ултырма, сиратлы, һабаҡты яртылаш уратҡан, бөтөн ситле, аҫҡылары — һаплы. Сәскәләре ваҡ, аҡ, һары, алһыу зәңгәр төҫтә, ике енесле, дөрөҫ төҙөлөшлө түгел; тығыҙ ялпаҡ ярымшар формаһындағы тумалаҡ сәскәлеккә йыйылған. Тажы һәм тышҡы каса япрағы көпшә, эскеһе сынаяҡ аҫты һымаҡ, тешле, һеркәсе — 4. Июнь—сент. сәскә ата. Емеше — орлоҡса, июль—сент. өлгөрә. Мал аҙығы, декоратив, баллы үҫемлек. Баҫыу Ҡ. — бөтә респ. ҡыуаҡлыҡтар араһында, болондарҙа, урман ситтәрендә, эндемик татар Ҡ. Башҡортостандың Урал алдында киң япраҡлы урмандарҙа үҫә.
Н.В.Маслова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Фото:
БР Фәндәр академияһы президенты итеп Рәмил Бәхтизин һайланды
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының яңы президенты итеп Өфө дәүләт нефть техник университеты проректоры, профессор Рәмил Бәхтизин тәғәйенләнде.
Ул Өфөлә 4 майҙа Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышында йәшерен тауыш биреү һөҙөмтәһендә һайланды. Рәмил Бәхтизиндың кандидатураһын был вазифаға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тәҡдим итте.
— Был дөрөҫ һайлауҙыр, тип уйлайым, — тине республика Президенты, ғалимдар алдында сығыш яһап.
Шунда уҡ Фәндәр академияһының вице-президенттары ла һайланды. Был вазифаны Мансур Әйүпов һәм Райхана Ҡунакова биләй. Академияның баш ғилми сәркәтибе итеп Руслан Аблеев тәғәйенләнде.


text:
Хөрмәтле Башҡортостан халҡы!30-12-2015, 01:05 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
2015 йыл төрлө сараларға, етди ҡаҙаныштарға, күптән көтөлгән асыштарға һәм тормош һабаҡтарына бай булды. Илебеҙ ниндәй генә ауырлыҡтар, ҡаршылыҡтар менән осрашмаһын, беҙ берҙәмлек, халыҡтар дуҫлығы, Тыуған илгә һөйөү кеүек күркәм сифаттарҙы һаҡлап ҡалдыҡ, еңел булмаған заман шарттарына лайыҡлы яраҡлаша алдыҡ. Тап ошо рухи хазиналар Ватаныбыҙ киләсәгенең төп нигеҙен тәшкил итәсәгенә иманым камил.
Ҡәҙерле яҡташтарым, барығыҙға ла ҡоростай ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге, рух ныҡлығы һәм бәхет теләйем! Киләһе йылда бөтә уй-хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын!
Рәсәй Дәүләт Думаһының
V-VI саҡырылыш депутаты.


text:
Фото:
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы «Сикһеҙлек» йәштәр конкурсын иғлан итте
Фото:
“Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)” йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге башҡарма комитеты йәштәр араһында иң яҡшы баҫмаға, фотоматериалға, авторҙар һүрәтенә “Сикһеҙлек” Республика конкурсы иғлан итте.
Унда 14 йәштән 35 йәшкә тиклемге йәштәр ҡатнаша ала. Эштәрҙең тематикаһы сикләнмәгән — ҡыйыу, үҙенсәлекле фекер йөрөтөүсе егеттәр һәм ҡыҙҙар үҙҙәрен иң ныҡ ҡыҙыҡһындырған нәмәләр тураһында үҙ ҡараштарын белдереп иркен сығыш яһай ала.
Конкурстың маҡсаты – әүҙем һәм һәләтле йәштәрҙе асыҡлау, йәш кешеләрҙең үҙ-үҙҙәрен күрһәтеүе. Конкурс тураһында положение менән проекттың www.foto.yeshlek.ru сайтында танышырға мөмкин.
Конкурста еңеүсене ун мең һум күләмендә приз көтә. Мәғлүмәт бағыусылары – «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы менән «Уфанет» асыҡ акционерҙар йәмғиәте үҙ еңеүселәрен билдәләйәсәк, улар ҙа аҡсалата приздар менән бүләкләнәсәк.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты бөтә йәш, талантлы, һис нәмәгә битараф булмаған кешеләрҙе конкурста әүҙем ҡатнашырға саҡыра.


text:
Еңеү Көнө алдынан Өфөлә йәштәр байрамы үткәрелә
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған йәштәр байрамы Өфөлә 4 майҙа “Карауанһарай” сауҙа-эш комплексы территорияһында үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, йәштәрҙе ватансылыҡ рухында тәрбиәләү, хәрби-патриотик хәрәкәтте популярлаштырыу, сәләмәт тормош алып барыуҙы пропагандалау һәм, әлбиттә, һуғыш ветерандарын, тыл хеҙмәтсәндәрен һәм республиканың баш ҡалаһы халҡын байрам менән ҡотлау – байрамдың төп маҡсаты.
Программала йырҙар, бейеүҙәр, шиғырҙар ҡаралған. Кадет корпусы, «Витязь-Юниор», «Һуҡмаҡ», «Александр Невский» хәрби-патриотик клубтары курсанттары тамашасыларға ҡул көрәше алымдарын һәм ҡорал менән ҡулланыу оҫталығын күрһәтәсәк.
Байрам «День Победы» йырын күмәкләп башҡарыу менән тамамланасаҡ. Концерттан һуң ветерандар өсөн тантаналы ҡабул итеү ойошторола.


text:
Өфөлә йәштәр командалары араһында хоккей буйынса Донъя чемпионатына билеттар һатыла башланы
9 октябрҙә «Өфө-Арена» һәм Спорт һарайы кассаларында Өфөлә үтәсәк Донъя чемпионатына билеттар һатыла башланы.
Чемпионаттың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Спорт һарайы кассаларынан көйәрмәндәр «А» төркөмө матчтарына билеттар һатып ала аласаҡ, унда Швеция, Финляндия, Чехия, Латвия һәм Швейцария командалары көс һынашасаҡ.
«Өфө-Арена» кассаларында «А» төркөмө матчтарына билеттар һатыла, был төркөмдә Рәсәй йыйылма командаһынан тыш, Канада, Словакия, АҠШ һәм Германия спортсылары уйнаясаҡ.
«Өфө-Арена» кассаларына – 1506, Спорт һарайы кассаларына 689 билет йүнәлтелгән, сикләүҙәр ҙә бар: һәр кеше иң күбендә дүрт билет һатып ала ала.
Билеттарға хаҡтар Башҡортостандың Спорт саралары идаралығы сайтында күрһәтелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 352
ЛАНДМИЛИЦИЯ (нем. land — ил һәм лат. militia — ғәскәр), 18 б. Рәсәйҙә ил сиген һаҡлау өсөн урынлаштырылған ғәскәр төрө. Башҡортостанда 1731 й. Яңы Кама аръяғы сик һыҙығы ҡәлғәләрен һәм нығытмаларын (ҡара: Кама аръяғы сик һыҙығы) һаҡлау өсөн ойошторола. Кама аръяғы Л. однодворецтарҙан һәм хеҙмәтле кешеләрҙән төҙөлгән йәйәүле (Алексеевск; 1560 кеше) һәм атлы 3 драгун (Биләр, Сергиевск, Шишмә; 2652 кеше) полктары ингән. Полктар Ырымбур экспедицияһы (1734—44) нач. буйһонған. Л. ҡаҙнанан эш хаҡы алмаған, хужалыҡ алып барыу өсөн ер м‑н тәьмин ителгән. Л. полктары башҡорт ихтилалдарын (1735—40) баҫтырыуҙа ҡатнаша. 1738 й. 15 февр. указ б‑са 1744 й. Ырымбур сик һыҙығына күсереләләр. 1769 й. Л. Алексеевск пехота полкы армия полкына күсерелә, 1771 й. атлы драгун полктары еңел ялан командалары итеп ҡайтанан төҙөлә.
Р.Н.Рәхимов
Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев


text:
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Илеш халҡын яҙғы баҫыу эштәрен уңышлы тамамлауҙары менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Илеш халҡын яҙғы баҫыу эштәрен уңышлы тамамлауҙары менән ҡотланы
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Илеш халҡын яҙғы баҫыу эштәрен уңышлы тамамлауҙары менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Илеш районы ойошторолоуына 75 тулыуға арналған тантаналарҙа ҡатнашты.
Һабантуйҙа ауыл хеҙмәтсәндәре алдында сығыш яһап, Раил Сарбаев республика Президенты һәм Хөкүмәте исеменән Илеш халҡын яҙғы баҫыу эштәрен уңышлы тамамлауҙары менән ҡотланы һәм Илеш районының ғәҙәттәгесә Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫешенә лайыҡлы өлөш индереүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Төп социаль-иҡтисади күрһәткестәр буйынса район республикала даими алдынғы урында килә. Яҙғы сәсеү эштәре сифатлы һәм тейешле агротехник сроктарҙа башҡарылған. Буласаҡ уңышҡа ышаныслы нигеҙ һалынған. «Урал» хужалығы, Куйбышев исемендәге, «Урожай», «Мир», Максим Горький исемендәге, «Маяҡ», Мәжит Ғафури исемендәге, Муса Гарәев исемендәге һәм башҡа хужалыҡтарҙың механизаторҙары, белгестәре, етәкселәре - алдынғылар иҫәбендә. Илештәр башҡа күрһәткестәр, атап әйткәндә, малсылыҡ продукцияһын етештереү һәм һатыу буйынса ла һуңғылар рәтендә түгел. Быйылғы дүрт айҙа 17 мең тонна һөт, 2 мең тонна ит етештерелгән. Фермерҙар һәм шәхси сектор вәкилдәре лә районды аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеүгә етди өлөш индерә.
Үрге Йәркәйҙә 32 фатирлы йорт төҙөй башлаған төҙөүселәрҙең намыҫлы эше лә билдәләнде. Үҙәк район дауаханаһы биналарында, 3-сө урта мәктәптә, социаль өлкәнең йәнә бер нисә учреждениеһында капиталь ремонт һәм реконструкция алып барыла. Тораҡ пункттарға газ үткәреү, электр, һыу үткәргестәр, йылылыҡ селтәрҙәрен үткәреү һәм яңыртыу, автомобиль юлдарын һәм урамдарҙы асфальтлау эштәре дауам итә. Индивидуаль төҙөүселәр менән торлаҡ төҙөлөшө йылдам бара.
— Сәсеүлектәрҙе ваҡытында эшкәртеү, мал аҙығы әҙерләүгә һәм уңыш йыйыуға әҙерлек — был көндәрҙә аграрийҙар алдында торған төп бурыс, — тип билдәләне Раил Сарбаев.
Республика Премьер-министры райондың иң яҡшы хеҙмәтсәндәренә Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамоталарын тапшырҙы. Республиканың маҡтаулы исемдәренә ауыл хужалығы производствоһынан бер төркөм эшсәндәр, уҡытыусылар, табиптар лайыҡ булды.
Илеш районының 75 йыллығына республика бүләге — яңы тиҙ медицина ярҙамы машинаһынан асҡысты Раил Сарбаев район хакимиәте башлығы Илдар Мостафинға тапшырҙы.
Быйыл Илеш районының юбилейына арнап үткәрелгән һабан байрамы программаһында традицион ауыл эшсәндәре парады, алдынғыларҙы наградлау, һәүәҫкәр артистар концерты, спорт ярыштары, ат бәйгеһе, халыҡ уйындары, һәр төрлө конкурстар ойошторолдо.


text:
2016 йылға Башҡортостандың һайлау участкалары ҡайтанан йыһазландырыласаҡ
— Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы барлыҡ һайлау комиссияларын яңы технологик, шул иҫәптән электрон ҡорамалдар менән йыһазландырыу программаһын 2016 йылға тиклем тамамларға ниәтләй, — тип һөйләне БР Үҙәк һайлау комиссияһы башлығы Хәйҙәр Вәлиев территориаль һайлау комиссиялары рәйестәре һәм муниципаль район һәм ҡала округы Советтары секретарҙары кәңәшмәһендә. – Участка комиссиялары формалаштырылғанда техник белемле кандидатуралар ҡараласаҡ. Был бөгөнгө көн талабы.
Үткән һайлауҙарҙа тауыш биреү өсөн технологик ҡорамалдар 19 миллион 820 мең һумға һатып алынған. Шуға күрә әлеге ваҡытта участка комиссияларының 75 проценты яңы ҡорамалдар менән тәьмин ителгән. Алдағы һайлауҙарҙа был эш дауам ителәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарарына ярашлы, барлыҡ муниципаль райондарҙа урынлашҡан 108 һайлау участкаһында һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстары ҡулланылды. Әҙерлек барышында һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстары операторҙары өсөн «техник ярҙам буйынса ҡыҙыу линия» ойошторолдо, 216 оператор уҡытылды.


text:
Ғаләмдәге ике есем һымаҡ5-01-2018, 00:03 // Шәхестәр // Баҫып сығарырға
Юлдаштарыма үтенесемде әйткәйнем, тәүләп Ирек ағай:
– Мында һәр кемгә, һәр бабайға инеп йөрөһәк, ҡайҙа бара ул? – тине.
Башҡалар өндәшмәй, шулай бер һүҙ менән һорауым кире хәл ителде лә ҡуйҙы. Тура район үҙәге Оло Ыҡтамаҡҡа юлландыҡ. Юл буйы әрнеүҙәрем, эстән Ирек ағайҙы әрләүҙәрем! Ул мине кешегә һанамай: миңә ул саҡта ҡырҡ йәш, мин йәшел танаумын, әҙәбиәттә лә бер ни эш ҡылмағанмын: “Бәлә”, “Ике ғүмер”, “Арыған кеше” повестарым, “Таня-Таңһылыу” әҫәрем баҫылған, әлбиттә, әммә улар, йәнәһе, иҫәпкә бар, һанға юҡ.
Шул сәфәрҙән йәнем әрнеп ҡайттым, өҫтәүенә, ишетәм, Йыһанур бабайым шул ятыуынан тормаған. Ирек Кинйәбулатов ағай, әлбиттә, билдәле шағир, беҙҙең яҡташтар бөтәһе лә уның ауыҙына ҡарап тора. Шулай ҙа, тыштан һиҙҙермәһәм дә, эстән шағир ағайға үпкә һаҡланым.
Рәшит Солтангәрәй әйтмешләй, Ирек Кинйәбулатов ниндәй шағир? Ул бағышлауҙар ғына яҙа! Йәш саҡта, әлбиттә, шәп шағир булған, йәш саҡта ғәжәп шиғырҙар яҙған! Имеш, радио иғлан итә: кемдең юбилейы, кемдең тыуған көнө яҡынлай, әйҙә, бағышлау яҙырға тәҡдим итегеҙ! Уны үтәргә беҙҙә шағирҙарҙан иң тәүләп бағышлау батшаһы Ирек Кинйәбулатов әҙер!
...Тағы ла ун йыл үтте. Ирек ағай хәҙер ҙур шағир, абруйы юғары, күп ерҙә уның һүҙенә, фекеренә ҡолаҡ һалалар, мин дә үҫтем, буғай, был йылдарҙа тәүге романдарым баҫылды, улар “Оҙонтал”, “Әлфирә” ише йыйынтыҡтарға тупланды, “Ағиҙел” журналынан һуң республика китапханаһында эшләнем, “Китап” нәшриәтенә эшкә килдем.
2006 йыл. Мине нәфис әҙәбиәт редакцияһы мөдире итеп тәғәйенләнеләр. Бер ваҡыт нәшриәттең икенсе ҡатындағы бүлмәмә инеп барам, алдымда Ирек Кинйәбулатов ағай тора.
– Һине икенсе ҡатҡа күсерҙеләрме?
– Эйе, – мәйтәм, әлегәсә беренсе ҡатта ултыра инем.
– Ярай, – тигән була был. – Икенсе ҡатҡа ғына түгел, өсөнсө ҡатҡа ла күсереп ебәрерҙәр әле һине!
Билдәле, “Китап” нәшриәтенең өсөнсө ҡаты юҡ. Аптырайым, был юлы ла йор, төртмә телле ағайға бер ни тип тә яуап ҡайтарманым. Баҡтиһәң, ул минең түрә булып китеүемде ишетмәгән икән, икенсе көн бүлмәмә инеп, (юғары?) вазифам менән ҡотлап сыҡты.
– Үпкәләмә, – ти, – ҡотлайым, әләйһә, йә теге, йәки был исемлектән минең исемде һыҙғылап ултырырһың.
Юҡ, бер ваҡытта ла кешеләргә кенә тотоп улай эшләмәнем.
Бына шул ваҡиғанан һуң беҙҙең арала яҡынайыу башланды ла инде. Юҡ, мин редакция мөдире булғас, Ирек Кинйәбулатов ағай ижадына бер ниндәй ҙә тәьҫирем булманы. Был ваҡытта ул ҙур шағир, билдәле йәмәғәт эшмәкәре ине, йәше лә арыу – етмешен ҡыуа. Мин дә ул саҡта билдәле әҙип, күп романдар авторы булып киттем.
Беҙҙең яҡынайыу дауам итте. Мине редакция мөдире вазифаһынан төшөрҙөләр, әммә яҡынайыуыбыҙ туҡтаманы, бары нығынды ғына. Бер заман хатта фекерҙәштәр ҙә булып киттек, Яҙыусылар союзы үҫешендә ҙур үҙгәрештәр булды, яҙыусылар төркөмләшеп бөттө, әммә беҙ бер яҡта, бергә булып ҡалдыҡ. Бының сәбәбен шунда күрәм: ниһайәт, Ирек ағай мине күңеле менән ҡабул итте, беҙ күп кенә төбәктәргә бергә әҙәби кисәләргә йөрөнөк, ул мине әҙип тип таныны, үҙенең тиңе итте. Бигерәк тә уға ал-ял белмәй эшләүем, егелеп проза йөгөн тартыуым, ижади әүҙемлегем оҡшай ине. Ә Ирек ағай – шиғыр оҫтаһы, былай кешеләр араһында – тел маһиры, сәфәрҙәрҙә кешене көлдөрөп эсте ҡатырып бөтә. Һәр һүҙе мәғәнәле, һәр фекере идиома булып сыға. Ә уның бағышлауҙары тора-бара шиғриәтебеҙҙең бер айырым жанр төрөнә үк әйләнеп китте. Хатта Рәшит Солтангәрәй, кемдең юбилейы етә, шул Ирек Кинйәбулатовҡа бағышлау яҙырға мөрәжәғәт итә ала, тип радионан иғлан бирҙертте... Рәшит Солтангәрәй менән Ирек Кинйәбулатовтар — тиҫтерҙәр, йәшлек дуҫтары, икеһе лә тел биҫтәләре, бер-береһен төрткөсләргә, шаяртырға ғына торалар. Беҙ, йәштәр, арттан ғына уларҙың үҙ-ара мөнәсәбәте үҫешен күҙәтеп торабыҙ бит инде: Ирек ағай, Рәшит ағай 2000 йылда вафат булғас, уны оҙатып Таймаҫҡа барҙы, дуҫына һуңғы хөрмәт күрһәтте.
...Беҙҙең яҡынлашыуыбыҙ дауам итте. 2010 йылда, мине Салауат Юлаев премияһына тәҡдим иткәс, Ирек ағай тәүгеләрҙән булараҡ, Ринатты лауреаттар исемлегендә күргем килә, тип яҙып сыҡты.
Ғаләм иңендә ике есем шулай яҡынлашты. Аптырайым да, һоҡланам да: мин ниңәлер әҙәбиәтебеҙҙең ошо көслө быуынына яҡынланым – Рауил Бикбаев, Тимер Йосопов, Ҡәҙим Аралбай, Ирек Кинйәбулатов, Тимерғәле Килмөхәмәтов, Хәсән Назар, Әсхәл Әхмәт-Хужа, Сафуан Әлибай, Рәшит Солтангәрәй, Мәүлит Ямалетдин, Радик Хәкимйән, Шамил Хажиәхмәтов, Рәшит Шәкүр, Ғәзим Шафиҡовтар быуынына. Әлбиттә, улар һәр саҡ мине “өф” итеп торманы, улар көслө быуын, ҡеүәтле быуын булды, улар әҙәбиәттә йөҙөп эшләне, йәйрәп ижад итте. Мин уларҙың барыһын да яҡын иттем, яраттым. Ниңәлер ошо быуынға яҡынланым, улар менән дуҫ, фекерҙәш, хатта бер үк партияла – лагерҙа булып сыҡтым. Быныһынан һис тә баш тартмайым.
Яҙмыш беҙҙе төрлө төҫкә индерә, төрлөсә һынай. Юҡ, беҙ бер ваҡытта ла үпәсләшеп-һөйөшөп кенә йәшәмәнек, һәр беребеҙ хәленсә иленә, халҡына хеҙмәт итергә тырышты, беҙҙе берләштергән бер генә нәмә – әҙәбиәт, шиғри һүҙ ине. Ә беҙгә тиклем дә, беҙҙән һуң да әҙәбиәттә быуындар булған, булыр бит; улар ҙа шулай аңлашып, дуҫ булып, яҡынлашып йәшәһә ине.
Яҡынайыу дауам итә. 2016 йылда башҡорттоң ғорур шағир бөркөтө Ирек Кинйәбулатов теге донъяларға күсте, миңә, уның кесе ҡәләмдәшенә, уны һуңғы юлға оҙатырға – Абдулла ауылы зыяратына әсәһе янына ҡуйырға насип итте...


text:
Төбәк журналистарының «Мин Рәсәйҙе яратам» конкурсы старт алды
«Мин Рәсәйҙе яратам» V асыҡ төбәк-ара конкурсы Башҡортостан журналистарын ҡатнашырға саҡыра. Быйыл конкурс комиссияһы менән уҡытыусыларға арналған һәм Еңеү тематикаһын яҡтыртҡан эштәргә махсус иғтибар биреләсәк.
Конкурс эштәре «Яҡташтар», «Православие дине территорияһы», «Бәләкәй Ватан даны», «Көслө ғаилә – көслө бойондороҡһоҙ дәүләт», «Беҙ киләсәк өсөн яуаплы», «Яңы быуын эҙләнеүҙәр юлында», «Журналистың гражданлыҡ позицияһы» кеүек бер нисә номинацияла билдәләнәсәк. Быйыл йәнә «Конкурс логотибын әҙерләү» һәм «Фотография» номинациялары өҫтәлгән.
Конкурсҡа 2010 йылдың 1 ғинуарынан алып 1 ноябренә тиклем баҫмала донъя күргән/эфирға сыҡҡан төрлө жанрҙағы журналист материалдары ҡабул ителә (телетапшырыу, телевизион сюжет, телефильм, радиотапшырыу йәки радиосюжет, ваҡытлы матбуғат баҫмаһында йәки интернет – киң мәғлүмәт сараһында баҫтырылған эштәр, фотография/фоторепортаж).
Жюри билдәле журналистарҙан тора, улар араһында Екатерина Андреева, Михаил Леонтьев һәм башҡалар бар.
Еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы декабрҙә Кремль һарайында үтәсәк.
Конкурсҡа бәйле өҫтәмә мәғлүмәттәрҙе түбәндәге адрес буйынса алырға мөмкин:
Милли Дан Үҙәгенең Мәскәүҙәге офисы:
119017, Мәскәү, Оло Ордынка урамы, 35-се йорт.
Телефондары: (495) 775-65-92, өҫтәп. 1071, факс: 775-65-93
E-mail: cnsr.moscow@gmail.com
Конкурс тураһындағы мәғлүмәтте Милли Дан Үҙәге сайтынан ҡарарға ла була: www.cnsr.ru.


text:
Бангладеш делегацияһы Башҡортостандың аграр сәнәғәт комплексы предприятиелары менән танышты
БР Ауыл хужалығы министрлығы етәкселегенең, республикалағы эре аграр сәнәғәт комплексы предприятиелары вәкилдәренең Бангладеш Халыҡ Республикаһы делегацияһы менән осрашыуында Бангладешты аҙыҡ-түлек продукцияһы менән тәьмин итеү мәсьәләләре ҡаралды. Ҡунаҡтар делегацияһын Бангладеш Халыҡ Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Сайфул Хок, Аҙыҡ-түлек һәм ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының аҙыҡ-түлек мәсьәләләре буйынса секретары Барун Дев Митра, уның урынбаҫары Кхандокер Атиар Рохман етәкләй, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Башҡортостан — Рәсәй Федерацияһындағы аҙыҡ-түлек продукцияһы етештереүсе иң ҙур төбәктәрҙең береһе. Аҙыҡ-түлек игене генә бында йыл һайын 3 млн тоннанан ашыу күләмдә етештерелә. Игенгә илдәге эске ихтыяж 2,4 млн тоннаны тәшкил итә. Башҡортостан был культураның миллион тонна самаһы артып ҡалған өлөшөн Рәсәйҙә, шулай уҡ сит илдәргә һатыуға хоҡуҡлы.
Территорияһы буйынса Башҡортостанға тиң Бангладеш Республикаһында 160 млн кеше йәшәй. Элек республика 2 млн тонна самаһы иген үҫтергән. Әле уның күләме миллион тоннаға тиклем кәмегән. Шуға күрә аҙыҡ-түлек продукцияһын ситтән ҡайтарыу көнүҙәк мәсьәләләрҙән иҫәпләнә. Мөнәсәбәттәрҙе артабан үҫтереү Бангладешҡа аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге мәсьәләһен хәл итергә ярҙам итәсәк һәм был хеҙмәттәшлек ике яҡҡа ла файҙалы буласаҡ.
Башҡортостан Бангладешҡа арыш, ҡарабойҙай, көнбағыш та тәҡдим итә ала. Эре мал иҫәбе һәм һөт етештереү буйынса Рәсәйҙә алдынғы урында булғанға күрә, Башҡортостан киптерелгән һөткә лә экспортҡа оҙатырға мөмкин булған продукт итеп ҡарай.
Бангладештан килгән ҡунаҡтар Башҡорт дәүләт аграр университеты менән танышты. Улар үҙҙәренең студенттарын беҙҙең илдәге аграр вуздарҙа уҡытырға теләй.


text:
Ленин исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы – шуға асыҡ миҫал. Уның етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Альберт Дәүләтбаевтың һүҙҙәренә ҡарағанда, әгәр бөгөн баҫыуға төшөргә тиһәләр, был мөһим эште шунда уҡ башлар ине уңғандар.
Шәфҡәтлеләр изге ғәмәлдәре хаҡында ҡысҡырып лаф ороп йөрөмәй, быны үҙҙәренең бурысы, тормоштарының айырылғыһыҙ бер өлөшө тип ҡарай. Мохтаждарға ярҙам итеү теләге йөрәктән сығырға тейеш, шулай булғанда ғына ул шатлыҡ килтерә. Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын, тиҙәр бит.
Тарихи белешмәгә күҙ һалайыҡ: 1367 йылда Каталон атласында Өфө менән Ағиҙел йылғалары ҡушылған ерҙә Pascerty (Башҡорт) тигән ҡала билдәләнгән. Ул Алтын Урҙа иҙеүҙәре заманында Башҡорт дәүләтенең баш ҡалаһы булған. Быны хәҙерге ваҡытта табылған ҡаҙылмалар ҙа иҫбатлай.


text:
30 ғинуар
30 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 30-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 335 көн ҡала (кәбисә йылында 336).
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Рәсәй — Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу көнө.
- Әзербайжан — Таможня хеҙмәткәре көнө.
- Һиндостан — Бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшеүселәр көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Күсимова Таңһылыу Хажим ҡыҙы (30.01.1927— 1999), башҡорт тел белгесе, антропонимист. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- Иванова Валентина Якимовна (30.01.1947), химик. БАССР-ҙың атҡаҙанған химигы ().
- Федеряев Александр Алексеевич (30.01.1962), театр һәм кино актёры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2014), Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2004) артисы.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәхимова Рәйсә Тәхи ҡыҙы (30.01.1948), Баймаҡ районы Ниғәмәт ауылы балалар баҡсаһының элекке мөдире, Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фәтихова Лилиә Ғарифулла ҡыҙы (30.01.1954), нәфис һүҙ оҫтаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы (2012).
- Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы (30.01.1954), Башҡортостандың ғалим-этнологы, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1946 — Джон Бёрд, Британия эшҡыуары һәм менеджеры, «The Big Issue» урам гәзитен ойоштороусы, уның етәксеһе һәм баш мөхәррире.
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1990 — Әхмәтйәнов Зәйнетдин Низаметдин улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 1993 — Мәзитов Ғәли Әхмәт улы, осоусы, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарҙа ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).


text:
Башҡортостандан делегация Ҡаһирәгә барып етте
Республикабыҙҙан Әл-Әзһәр Халыҡ-ара ислам университетында уҡыған студенттар менән осрашыу өсөн Ҡаһирәгәгә киткән Башҡортостан делегацияһы Ҡаһирәгә барып етте.
Делегацияға БР мосолмандарының Диниә назараты рәйесенең мәғариф, тышҡы бәйләнештәр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов етәкселек итә. Делегация составына Кинйә Арсланов исемендәге Хәйриә фонды вице-президенты Салауат Юлбарисов һәм билдәле фоторәссам, РФ-тың һәм БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәмил Килмәмәтов инә. Шулай уҡ бындай делегация составына тәүге тапҡыр ҡатын-ҡыҙҙар ҙа – республикабыҙҙың йәмәғәт эшмәкәрҙәре индерелде. Сәфәр барышында уларҙың бурысы – Башҡортостандан Әл-Әзһәрҙә уҡыусы ҡыҙҙарҙың проблемаларын асыҡлау, уларға ярҙам күрһәтеү.
Дөйөм алғанда, Әл-Әзһәрҙә республикабыҙҙан 50-ләп студент уҡый. Уларҙың 15-е уҙған йәйге каникулдары ваҡытында үҙ тыуған илендә республиканың төрлө райондарында практика үтте, уларға имамдар тик ыңғай ғына баһа бирҙе.
Ҡаһирәлә уҡыған балаларға сит илдәрҙә Башҡортостандың күргәҙмә-презентацияларын ойоштороу кеүек мөһим миссия ла йөкмәтелгән. Был республиканың һәм илдең имиджын күтәреү өсөн дә кәрәк, сөнки ғәрәп донъяһында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәсәй һәм уның төбәктәре мәҙәниәте менән аҙ таныштар.
Студенттар менән аралашыуҙан тыш, республикабыҙ делегацияһының вуз уҡытыусылары, Рәсәйҙең Мысырҙағы Илселеге вәкилдәре менән осрашырға ла планлаштырған.


text:
Сусҡа бәшмәге
Сусҡа бәшмәге (лат. Paxillus) — Сусҡа бәшмәге ғаиләһенә кергән бәшмәктәр ыруыуы. Июндән октябргәсә өйкөмләп тә һәм берәрәмләп тә дымлы тупраҡта үҫә.
Фәнгә уның 15-кә яҡын төрө билдәле. Евроазия, Төньяҡ Америкала киң таралған. Татарстан территорияһында ла үҫә.
Эшләпәһе һоро-көрән, диаметры 5-20 см, эргәләре үҙенсәлекле итеп аҫҡа ҡайтарылған. Пластинкалары һары көрән, тулыһы менән йәки эре киҫәкле булып йомшағынан айырыла. Һабағы ҡыҫҡа, эшләпәһе менән бер үк төҫтә. Йомшағы һарғылт, йомшаҡ, әскелтем тәмле.


text:
«Ҙур химия» форумы магистраль үткәргес төҙөүгә бәйле мәсьәләләрҙе хәл итергә ярҙам итәсәк
Өфөләге «Ҙур химия» халыҡ-ара форумы власть һәм бизнесҡа конструктив диалог алып барырға, шулай уҡ нефть химияһы тармағын үҫтереү кеүек көнүҙәк мәсьәләләр буйынса уртаҡ фекергә килергә мөмкинлек бирә. Был турала Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов белдерҙе.
— Татарстан менән Башҡортостандың еңел углеводородтарҙың киң фракцияһын транспортлау өсөн «Көнбайыш Себер — Урал — Волга буйы» магистраль үткәргесен төҙөү буйынса берлектәге проекты Ямал-Ненец автономиялы округы губернаторы Дмитрий Кобылкинда яҡлау тапты, — тип хәбәр итте Рөстәм Миңнеханов. — Бөгөнгө көндә углеводород сеймалы сығарған төбәктәр һәм уны эшкәртеүсе төбәктәр араһында ҙур географик айырма бар. Бөгөн Татарстан, Башҡортостан һәм Ямал-Ненец автономиялы округы араһында был йүнәлештәге эштәребеҙҙе билдәләүсе документҡа ҡул ҡуйылды. Өс төбәктең бөтә көсөн бергә туплау Ямал-Ненец автономиялы округы ятҡылыҡтарындағы эйәрсән газды һөҙөмтәле файҙаланыуҙы тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Был проектҡа Төмән өлкәһе лә ҡушылырға әҙерҙер, тип уйлайым.
Татарстан Президенты әйтеүенсә, ошоноң арҡаһында Волга буйы нефть химияһы комплекстарының ҡеүәттәрен сеймал менән тулыһынса тәьмин итергә мөмкин буласаҡ.
Ямал-Ненец автономиялы округы губернаторы Дмитрий Кобылкин һүҙҙәренсә, транспорт инфраструктураһын булдырыу талап ителә.
— Сеймалды һәм әҙер продукцияны транспортлау өсөн тимер юл селтәрҙәренең үткәреү һәләтен дә арттырырға кәрәк, — тип билдәләне губернатор. — Был форумды үткәреү ошо мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә айырыуса көнүҙәк. Беҙ үткәргес торба төҙөлөшө буйынса үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәрен билдәләргә ниәтләйбеҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 407
ҠАЛА ТӨҘӨЛӨШӨ, ҡала һ.б. торама пункттарҙы планлаштырыу, төҙөү теорияһы һәм практикаһы. Башҡортостанда Ҡ.т. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң үҫешә башлай, төбәктең үҙәгендә һәм төньяҡ-көнбайыш райондарында ҡәлғәләр (ҡара: Нығытмалы сик һыҙыҡтары) төҙөү башлана, уларҙың бер өлөшө ҡалаға әйләнә, мәҫ., Өфө (1586), Бөрө (1663). Өфө (1803, 1809, 1819; архитекторы В.И.Гесте, инженеры В.К.Сметанин) һәм Стәрлетамаҡ, Бөрө, Бәләбәй ҡҡ. тәүге проект пландары 19 б. урыҫ Ҡ.т. традицияларында башҡарыла: даими планлаштырыу, соц.‑мөлкәт билдәләре б‑са зоналарға бүлеү, урындағы тәбиғәт шарттарын иҫәпкә алыу һ.б. 20 б. 20‑се йй. аҙ. – 30‑сы йй. башында Мәскәүҙән белгестәрҙе йәлеп итеү һәм “Башгоспроект” дәүләт проект бюроһын (1929; ҡара: “Башкиргражданпроект”) ойоштороу м‑н Башҡортостанда сәнәғәт үҙәктәрен комплекслы төҙөүҙе күҙ уңында тотҡан районлап планлаштырыу индерелә: Өфө һәм Черниковка р‑ндарының (1931—32; архитекторҙары М.Я.Гинзбург һ.б.; ҡара: Черниковск) планировкаһы урынлаштырыуҙың яңы концепцияһына — һуҙымлы ҡала принцибына ҡорола. 1938—39 йй. Баймаҡ, Стәрлетамаҡ ҡҡ., Ишембай ҡасабаһының (архитекторҙары П.П.Дохтуров, В.Н.Ефимов, Б.Ғ.Кәлимуллин, А.И. Филонов һ.б.) ген. пландары төҙөлә. 1939—40 йй. Стәрлетамаҡ‑Ишембай сәнәғәт р‑нының техник‑иҡт. нигеҙен планлаштырыу был ҡалаларҙың берҙәм үҫеше принцибы (ҡара: Ҡала агломерацияһы) б‑са башҡарыла. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында проектлау‑планлаштырыу һәм илдең көнбайыш өлкәләренән эвакуацияланған сәнәғәт пр‑тиеларын Башҡортостанда урынлаштырыу эштәренә БАССР ХКС‑ы эргәһендәге Ғилми‑техник совет (1944 й. алып Архитектура эштәре б‑са идаралыҡ) етәкселек итә. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа нефть сығарыу һәм эшкәртеү райондары айырыуса әүҙем төҙөлә: Октябрьский (архитекторҙары А.Капкин, Л.Нечаева, В.Э.Нудельман), Салауат (архитекторҙары Л.Бочаров, Е.Я.Витенберг, Т.Тимофеев) ҡҡ. барлыҡҡа килә. 50‑се йй. алып Ҡ.т. сатлы һәм ярым ҡулсалы итеп планлаштырыу (Черниковск, Октябрьский ҡҡ.) ҡулланыла. Белорет, Стәрлетамаҡ (икеһе лә — 1947), Ишембай (1949), Күмертау (1955) һ.б. ҡалаларҙың ген. пландарына үҙгәрештәр индергәндә дөйөм ҡала үҙәктәре үҫешенә, тарихи райондарҙы реконструкциялауға, ҡала сите зонаһын һ.б. планлаштырыуға айырыуса иғтибар бүленә. Торлаҡ массивтарының үҫеше торлаҡ фондтарын һүтеү һәм яңыртып төҙөү иҫәбенә үткәрелә. СССР МС‑ы “СССР‑ҙа торлаҡ төҙөлөшөнөң үҫеше тураһында” (1957) ҡарарын ҡабул иткәндән һуң респ. ҡалаларын формалаштырыуҙың яңы этабы башлана. Ҡалаларҙың буш терр‑яларында ҙур торлаҡ микрорайондары төҙөлә. 1959— 65 йй. яҡынса 4,3 млн м2 торлаҡ майҙаны барлыҡҡа килә. 60‑сы йй. башына Башҡортостанда үҫешкән ҡала селтәрҙәре формалаша, 17 ҡала һәм 38 ҡала тибындағы ҡасаба төҙөлә. Үҙ‑ара перпендикуляр транспорт үҙәктәре респ. терр.‑планлаштырыу төҙөлөшөнөң нигеҙе булып тора: Мәскәү—Өфө—Силәбе һәм Өфө—Ырымбур тимер юлдары. Башҡортостандың Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай терр.‑иҡт. үҙәге артабан Нефтекама яғына меридиональ үҫеш ала (1963; архитекторҙары А.Ф.Козлов, В.Г.Тадиашвили). Ҙур ҡалалар үҫешен сикләп, урта һәм бәләкәй ҡалалар үҫешен тиҙләтеү принцибы күсереп ултыртыу концепцияһында төп йүнәлеш булып тора. Респ. ауылдарында даими төҙөлөш 20 б. 50‑се йй. 2‑се ярт. башлана. А.х. производствоһын бер ергә туплау хужалыҡтарҙы эреләтеүгә һәм ауылдар һанын 7299‑ҙан (1959 й.) 4641‑гә (1994 й.) тиклем кәметеүгә килтерә. 60—80‑се йй. Павловка һыуһаҡлағысында ял зонаһы (1969), БАССР райондарын планлаштырыу (1972, 1983), Нефтекама, Өфө, Стәрлетамаҡ р‑ндары төркөмө (1988, 1992; бөтәһе лә — “Ленгипрогор” ин‑ты) проекттары, туризм объекттарын үҫтереү һәм урынлаштырыу схемаһы (1983, “ЛенНИИПградостроительства” ин‑ты) эшләнә. 90‑сы йй. алып ген. пландарҙа үҙәктән күсереү системаһына өҫтөнлөк бирелә: ҡала яҡындағы биҫтә м‑н бергә ҡарала. 1995 й. респ. ҡала төҙөлөшөнөң эшмәкәрлеген көйләүсе БР‑ҙың Ҡала төҙөлөшө кодексы ҡабул ителә. 2002 й. БР терр‑яһын үҫтереүҙә ҡала төҙөлөшөн планлаштырыу концепцияһы, 2005 й. БР терр‑яһын планлаштырыу һәм транспорт инфраструктураһы схемалары проекттары (икеһе лә — “ЛенПромстройпроект”) өҫтөндә эш тамамлана. 1998—2005 йй. БР райондары һәм ҡалаларының архитектура һәм ҡала төҙөлөшө органдарында ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеген тәьмин итеү өсөн мәғлүмәт технологиялары индерелә: “Мониторинг” һәм “Тамамланмаған төҙөлөш объекттары регистры” программа комплекстары, ш. уҡ “Ингео” (етештереүсеһе — “Интегро” системалы тикшеренеүҙәр үҙәге, Өфө) геомәғлүмәт системаһы, уның технологик базаһында Өфө төҙөлөшөн хоҡуҡи көйләү системаһы формалаша, Өфө, Салауат, Октябрьский, Белорет, Туймазы, Нефтекама һ.б. ҡалаларҙың ҙур масштаблы цифрлы вектор карталары төҙөлә. “ЛенПромстройпроект” ин‑ты тарафынан Өфөнөң ген. планы (1995) һәм уға төҙәтмәләр (2006); “Территорияны функциональ зоналарға бүлеүҙе экологик‑иҡтисади яҡтан нигеҙләү” (1998); “Өфөнөң зоналар регламенты”, “Транспорт инфраструктураһын үҫтереү иҫәбенә ҡала территорияһын файҙаланыу мөмкинлеген арттырыу концепцияһы” (икеһе лә — 2000); “2020 йылға тиклем ҡаланы йылылыҡ менән тәьмин итеү схемаһының үҫеш концепцияһы” (2002); “Ҡала территорияһын ыҙандарға бүлеү тәртибе тураһында положение” (2004) һ.б. геомәғлүмәт системаһы нигеҙендә эшләнә.
Әҙәб.: Калимуллин Ф.Б. Формирование планировочной структуры городов Башкирии (основание поселений, их развитие в 1917—40‑е гг.). Уфа, 1995; шул уҡ. Преобразование планировочной структуры городов Башкирии (эволюция городов в 1940—70‑е гг.). Уфа, 1996; Ширгазин А.Р. Формирование планировочного устройства малых населённых мест Башкортостана (1970—1980 гг.). Уфа, 2000.
Ф.Б.Кәлимуллин, Р.С.Фәйзуллин
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Фото:
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн концерт
Фото:
27 апрелдә Өфөнөң Октябрь районы «Буревестник» үҫмерҙәр клубында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм тыл эшсәндәре өсөн концерт күрһәтелә.
Сараны Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеү сиктәрендә үҫеп килеүсе быуынды патриотик рухта тәрбиәләү маҡсатында үҫмерҙәр клубы хеҙмәткәрҙәре, Өфөнөң, Октябрь районы хакимиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнеш һәм социаль-профилактик үҙәктәрҙе яраштырыу бүлеге ойоштора, тип хәбәр итә район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар һәм тыл эшсәндәре алдында байрам концерты менән «Буревестник»тың йәш артистары сығыш яһаясаҡ. Ветерандарҙы ҡала Советы депутаты Марат Вәсимов ҡотларға йыйына. Фронтовиктар һәм тыл эшсәндәре һуғыш йылдары тураһында үҙ иҫтәлектәре менән уртаҡлашасаҡ. Сараның аҙағында ҡунаҡтарға сәй эсереү ойоштороласаҡ.
Концерт 17 сәғәттә башлана, клубтың адресы: Өфө, Рәсәй урамы, 153-сө йорт.


text:
Приют ҡасабаһы халҡы Дан паркын төҙөкләндерҙе
Бәләбәй районы Приют ҡасабаһының Дан паркында төҙөкләндереү эштәре үткәрелде. Парк 60-сы йылдар уртаһында булдырылған. Унда мемориаль комплекс, балалар өсөн аттракциондар, бейеү майҙансығы бар. Муниципаль район хакимиәте паркты төҙөкләндереүгә махсус аҡса бүлгән. Шул аҡсаға шәхси эшҡыуарҙарҙың стационар булмаған объекттарын һүтеп алыу, мемориаль комплексҡа ремонт үткәреү, паркты ҡоро ағастар һәм ҡыуаҡтарҙан таҙартыу, эскәмйәләр буяу, ҡапҡаны ремонтлау кеүек эштәр башҡарылды. Шулай уҡ бейеү майҙансығы ремонтланды.
Паркты төҙөкләндереүҙә йәшәр Советы ағзалары ла ҡатнашты. Улар эргәләге йылғаны сүп-сарҙан таҙартты, тимер күперҙе буяны.


text:
Ғинуар-октябрҙә Башҡортостандың тупланма бюджеты профицит менән үтәлгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
2015 йылдың 1 ноябренә Башҡортостандың тупланма бюджеты килемдәре 150,45 миллиард һум тәшкил иткән. Был 2014 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 10,5 процентҡа күберәк. Сығымдар 140,86 миллиард һум күләмендә финансланған — 2,2 процентҡа юғары. Ағымдағы йылдың ғинуар-октябрь айҙарында тупланма бюджет 9,59 миллиард һумлыҡ профицит менән үтәлгән, тип хәбәр итә республиканың Финанс министрлығы.
Һалым һәм һалым булмаған килемдәр, 2014 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 10,98 миллиард һумға артып, 122,07 миллиард тәшкил иткән. Килемдең төп сығанаҡтары: физик берәмектәрҙең, ойошмаларҙың килеменә, мөлкәткә һалымдар, акциздар.
Былтырғы менән сағыштырғанда ойошмаларҙың килеменә һалым 11 процентҡа, мөлкәткә һалым — 7,6, дөйөм килемгә һалым — 3,4, физик берәмектәрҙең килеменә һалым 3,2 процентҡа артҡан. Акциздарҙың кереме 7,5 процентҡа кәмегән.
Сығымдар структураһында социаль йүнәлеш өҫтөнлөк итә — сығымдарҙың 76 проценты, йәғни 107,07 миллиард һум. Капиталь һалыуҙарҙы һәм юл хужалығын финанслауға 18,19 миллиард һум, йәғни сығымдарҙың 12,9 проценты йүнәлтелгән.
2015 йылдың 1 ноябренә урындағы бюджеттарҙың килеме 66,29 миллиард һумға үтәлгән, йәки 2014 йылдың ошо уҡ осорона 102,9 процент. Сығымдар 64,59 миллиард һум тәшкил иткән, был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 0,6 процентҡа күберәк.


text:
Төбәктә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты йәлеп ителгәндән һуң 80 миллион һумлыҡ һатып алыуҙар ғәмәлдән сығарылдыФото: Олег Яровиков
Төбәктә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты йәлеп ителгәндән һуң 80 миллион һумлыҡ һатып алыуҙар ғәмәлдән сығарылды
Төбәктә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты йәлеп ителгәндән һуң 80 миллион һумлыҡ һатып алыуҙар ғәмәлдән сығарылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бер йылда республикала Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты ағзалары дөйөм суммаһы 200 миллион һумдан ашыу булған бер нисә тиҫтә шикле һатып алыуҙарҙы асыҡлаған. Йәмәғәтселекте йәлеп иткәндән һуң 80 миллион һумлыҡ һатып алыуҙар ғәмәлдән сығарылған. Төбәк «Ғәмәлдәр форумында» Наил Нурғәлиев «Намыҫлы һатып алыуҙар өсөн» проектының эше менән таныштырҙы.
«Йәмғиәт һәм власть» эшсе төркөмө майҙансығында ғәҙәти булмаған һатып алыуҙар яңғыраны. Быны Стәрлетамаҡ ҡалаһының «Межрайкоммунводоканал» муниципаль унитар предприятиеһы башҡарған. Улар араһында — 2,5 миллион һумға «Таныш булмаған ҡыҙ» скульптураһын әҙерләү һәм килтереү, 5 миллион һумға консультация хеҙмәттәрен күрһәтеү.
Эксперттар Яңы йыл алды кисәләрен үткәреү өсөн ҙур һатып алыуҙарҙы ла асыҡлаған, сөнки илдәге ҡатмарлы иҡтисади шарттарҙа был бөтөнләй мөмкин түгел.
Әүҙем ағзалар шулай уҡ ҡиммәтле автомобилдәр һатып алыуҙың өс осрағын асыҡланы. Әммә ҡиммәтле автомобилдәр һатып алыуҙы зиннәтле машиналарҙы ҡуртымға алыуға алмаштырыу осраҡтары ла бар. Бындай хәл Стәрлетамаҡта күҙәтелгән. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты ҡатнашлығында 24 миллион һумлыҡ һатып алыу ғәмәлдән сығарылды.
Наил Нурғәлиев һүҙҙәренсә, «Намыҫлы һатып алыуҙар өсөн» проектының һөҙөмтәһе күренә. Эш күп планлы һөҙөмтә бирә. Шул иҫәптән граждандар йәмғиәтен контролдә тотоу, шулай уҡ социаль һәм иҡтисади һөҙөмтәләр. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты ағзаларының ошо эшмәкәрлеге дауам итәсәк.


text:
Төбәк башлығы: «Үҙ фекереңде мәҙәни кимәлдә һәм закон сиктәрендә яҡлау зарур»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Вести Башкортостан. События недели» тапшырыуының махсус сығарылышында Рәсәйҙең бер нисә ҡалаһында үткән «Миллиондар маршы» протест акцияһына комментарий бирҙе. Өфөлә лә шулай уҡ оппозиционерҙар урамға сыҡты.
– Минеңсә, хәҙер бындай саралар үкәреүҙең кәрәге юҡ. Сөнки дөйөм алғанда илебеҙ әүҙем үҫешә. Әлбиттә, ҡайһы берәүҙәр был процестың шәберәк барыуын теләйҙер, әммә барыһы ла эҙмә-эҙлекле эшләнә. Әлеге ваҡытта илдәге аҡсалар социаль объекттар төҙөүгә йүнәлтелә, был айырыуса беҙҙең републикаға хас. Халыҡтың тормошон яҡшыртыу властың берҙән-бер маҡсаты булып тора. Ә мөмкин булмағанды, нисек кенә һорамаһындар, бары бер башҡара алмаясаҡбыҙ. Унан да бигерәк, бындай протестарҙың ил үҫешен тотҡарлауы ихтимал. 90-сы йылдарҙа лозунгыларҙың сәнәғәт предприятиелары эшмәкәрлегенә кире йоғонто яһауын яҡшы хәтерләйбеҙ. Бындай хәлдең ҡабатланыуы беребеҙгә лә кәрәкмәй. Халыҡты урамға сығарып, конфликттарға әйҙәгән кешеләр бындай ҡылыҡтары өсөн яуаплы булырға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Шул уҡ ваҡытта республика Президенты, мин бер фекерле булырға саҡырмайым, киреһенсә, кешеләр үҙ фекерен яҡларға хоҡуҡлы, әммә быны мәҙәни кимәлдә һәм закон сиктәрендә эшләү зарур, тип билдәләне.


text:
Рәсәйҙә әсәлек капиталы арттырылды
Рәсәйҙә әсәлек капиталы суммаһы 312162 һумға тиклем
арттырылды. Индексация 2009 йылдың 1 ғинуарынан ғәмәлдә.
Рәсәй Пенсия фондының БР буйынса бүлексәһенән хәбәр
итеүҙәренсә, был средстволарҙы торлаҡ һатып алыуға йәки
төҙөүгә кредит һәм займдарҙы ҡаплауға ғариза биргән әсәлек
капиталына сертификат хужалары өҫтәмә 12,4 мең һумға иҫәп
тота ала.
Әйткәндәй, "Айырым категория граждандарҙы матди тәьмин
итеү кимәлен күтәреү маҡсатында Рәсәй Федерацияһының
айырым закон сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү
тураһында" Федераль законға ярашлы, сертификат хужалары
көндәлек ихтыяждарға әсәлек капиталы средстволарынан 12
мең һум күләмендә бер тапҡыр түләү яһау хоҡуғына эйә.
Башҡортостанда бөгөнгө көнгә бөтәһе 48280 дәүләт
сертификаты бирелгән, шул иҫәптән 8090-ы — 2009 йылда.
Әсәлек капиталы средстволарын тотоноуға 2032 ғариза
бирелгән. Шуларҙың 1644-е буйынса — 431 миллион һумдан ашыу
суммаға — ыңғай ҡарарҙар ҡабул ителгән.


text:
Рәсәй Президенты Владимир Путин милли спорт төрҙәрен үҫтереү тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы
Шишәмбе, 24 июндә, Рәсәй Президенты Владимир Путин, милли спорт төрҙәрен үҫтереүгә һәм популярлаштырыуға йүнәлтелгән, Рәсәй Федерацияһында физик культура һәм спорт тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы.
«Милли спорт төрҙәре буйынса Федераль законға ярашлы, Бөтә Рәсәй спорт төрҙәре реестрына индерелгән, дөйөм Рәсәй спорт федерациялары ойошторола ала, ул федераль законды ҡабул иткәнгә тиклем РФ ҡануниәте тарафынан рөхсәт ителмәне. Бындай спорт төрҙәре исемлеге физик культура һәм спорт өлкәһендәге федераль башҡарма власть органы тарафынан раҫлана», — тип хәбәр ителә Рәсәй Президентының рәсми сайтында.
— Был, һис шикһеҙ, ыңғай осор. Беҙҙең спорт төрҙәрен әүҙем үҫтерергә мөмкинлек тыуыуы, әлбиттә, шатлыҡлы. Бының өсөн ҙур перспективалар бар, — тип яңылыҡҡа үҙ фекерен белдерҙе БР Милли көрәш һәм бил көрәше федерацияһының башҡарыусы директоры Юнир Ильясов.