text:
Бергә ҡалайыҡ!
Хөрмәтле дуҫтар! Һуңғы өс ай эсендә генә беҙ һеҙҙән ике йөҙҙән ашыу хат алдыҡ. Улар араһында күңелгә үтеп ингән, уйға һалғандары ла, кәйефтәрҙе күтәреп ебәргәндәре лә, тарихи ваҡиғаларға таянып яҙылғандары ла бар ине. Хаттарҙың барыһы ла тиерлек гәзитебеҙҙә үҙ урынын алды. Ә бына аноним йәки аңлайышһыҙ итеп яҙылғандары архивҡа тапшырылды. Шулай уҡ бер нисә хатта төрлө проблема күтәрелеп, ойошма-предприятие етәкселәренә тикшерергә ебәрелде.
“Һаҡмар”ҙың йөкмәткеһен дә, киләсәген дә беҙҙең районда йәшәгән кешеләр билдәләй. Шуға күрә гәзит уҡыусыларыбыҙ һәр саҡ беҙҙең менән бергә ҡалыр, яҡындарын, туғандарын да гәзитебеҙҙең дуҫтарына әүерелдерер, тип ышанабыҙ.
Хөрмәтле дуҫтар! “Һаҡмар”ҙа һеҙ ниндәй мәҡәләләр күрергә теләйһегеҙ, гәзиттең йүнәлеше ниндәй булырға тейеш, ә ниҙәр бөтөнләй оҡшамай? Ошо һәм башҡа тәҡдимдәрегеҙҙе хат аша йәки 3-11-43 телефоны аша еткерә алаһығыҙ. Шулай уҡ “Һаҡмар”ға яҙыл һәм бүләк от!” акцияһында әүҙем ҡатнашып, бүләктәр оторһоғоҙ тигән ышаныста ҡалабыҙ. Уңыштар һеҙгә!
Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА,
хаттар һәм социаль тормош бүлеге мөдире.
Алтын ғүмер юлы
Әбделкәрим ауылында йәшәүсе Файза Зиннәт ҡыҙы менән Ғилмитдин Нуретдин улы Булатовтар ошо көндәрҙә үҙҙәренең алтын туйҙарын билдәләне. Улар тыуған ауылдарында төйәкләнеп, ғәзиз ерҙәренән дәрт-дарман алып, тыуған яғынан йәм табып, бәрәкәтен арттырыуға көс һалып, ҡот өҫтәп йәшәүсе ғаиләләрҙең береһе.
Һәр бер ғаиләнең үҙенә генә хас тарихы була. Мәҫәлән, Файза апайға ата йылыһын, һөйөүен, уның көслө ҡулдарының күккә сөйөүен тойоп үҫергә тура килмәй. Атаһын Бөйөк Ватан һуғышының утлы ғәрәсәте алып китә. 1941 йылдың 1 ноябрендә донъяға килгән ҡыҙын да күкрәгенә ҡыҫып өлгөрә алмай ҡала.
Ни тиклем ғилемгә ынтылышы көслө булмаһын, Файза Зиннәт ҡыҙына уҡыуын артабан дауам итеү мөмкинлеге бирелмәй. Өҫтөнә кейергә кейем, туйғансы ашарға аҙыҡ етмәгәнлектән, Юлдыбай мәктәбенең 9-сы класын тамамлау менән тырыш ҡыҙ ауылдағы фермаға һауынсы булып эшкә төшә. Был хеҙмәткә ул 22 йыл тоғро ҡала.
Файза Зиннәт ҡыҙы һис шикһеҙ талант эйәһе. Уның һәләттәрен һанап бөтөрлөк түгел. Ул шулай уҡ сәсәниә лә. Ижад иткән фәһемле лә, уҡымлы ла шиғырҙары гәзит биттәрендә йыш баҫылып сыға. Ә мандолина уйнап ебәрһә, берәү ҙә битараф ҡалмайҙыр ул. Ҡул эштәре лә төрлөлөгө менән хайран итә. Ул бәйләгән мамыҡ шәлдәр күпме ҡатын-ҡыҙҙың яурынын биҙәй! Ауыл, район кимәлендәге сараларҙа күп яҡлы оҫта булыуы менән күптәрҙең иғтибарын йәлеп итә.
Ғилмитдин Нуретдин улы Булатовҡа ла ауыр бала саҡ йылдарын кисерергә тура килә. 4-се класты тамамлау менән колхозға эшкә төшә. Ямғыр-дауыл тип тормай, эҫе-һыуыҡҡа бирешмәй, ал-ял белмәй 46 йыл ферма малдарын көтә. Уның тырыш хеҙмәте маҡтау ҡағыҙҙары, дипломдар, ҡиммәтле бүләктәр менән билдәләнде.
Артыҡ байлыҡ артынан сапмаһалар ҙа, матур, етеш тормошта йәшәйҙәр Булатовтар ғаиләһе. Ауыл мөхите, башҡорт халҡына хас ябайлыҡ, киң күңеллелек – тап ошондай сифаттар биҙәй ҙә инде был ғаиләне. Күҙ нурындай күреп үҫтергән өс балаһы – ғорурлыҡтары. Ғәҙәттә, кешеләр “замана балалары” тип зарланырға ярата. Әйтерһең Булатовтарға заман елдәре ҡағылмаған! Эшһөйәр, матурлыҡҡа ғашиҡ балалары ата-әсәләре өсөн өҙөлөп тора. Хатта үҙҙәренең балаларын да улар өлгөһөндә тәрбиәләйҙәр. Был үҙе үк бәхет түгелме ни?! Тап ошондай минуттар тормошта осраған ауырлыҡтарҙы оноттора ла инде. Ғирфан, Рәзидә, Зилиә – хәҙер инде үҙҙәре үк атай, әсәй.
Алтын ғүмер юлы кисергән ауылдаштарыбыҙға ныҡлы һаулыҡ, ейән-ейәнсәрҙәренең, бүлә-бүләсәрҙәренең шатлығын күреп, тағы ла оҙон-оҙаҡ йәшәүҙәрен теләйбеҙ.
Зөлфиә Мөхәмәтйәнова,
Әбделкәрим ауылы ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе.
Таулыҡайым – алтын бишегем
Алтынсы-етенсе быуаттарҙа Урта Азияла, Мөргәбә Үҙәне буйында, Бохара оазисында, “Башкурт” тауҙары итәгендә күсмә тормошта төрки ҡәбилә йәшәгән. Уларҙы бөрйәндәр (буржандар) тип йөрөткәндәр. Бөрйән ырыуы Монаш, Ямаш, Янһары, Байһары ҡәбиләләренән торған. Улар алтынсы быуатта Урал тауҙарында төбәкләнергә ҡарар итә. Ағиҙел буйҙары көтөүлектәр өсөн бик үк уңайлы булмағанлыҡтан, бөрйәндәр Һаҡмар йылғаһы буйына килеп сыға.
Тәбиғәт ошо төбәктә бигерәк бай, ифрат матур була. Тирә-яҡтағы тауҙар, болондар ҡара урман менән ҡаплана. Ҡарғалы йылғаһына тиклем ҡуйы ағаслыҡ, Һаҡмар буйы тал-тирәк, муйыл, ҡарағат, туғайҙарында томбойоҡло күлдәр ялтырай. Яңы ерҙәрҙе ныҡлап үҙләштереп тә өлгөрмәйҙәр, көҙгө һыуыҡтар килеп етә. Күсмә халыҡ малын ҡыуып, кире Бөрйән яҡтарына юллана. Йәйләүе еңел булһа ла, күсенеүе ауырға тура килә.
Йәшәү өсөн бөтә уңайлыҡтар булған ошо төбәккә беренсе булып Ҡазыр тигән кеше урынлаша. Уның биләмәләре Ҡана урмандарынан алып Ҡыҙыл далаларына тиклем йәйелә. Тиҙҙән Ҡазырҙың Ҡаратуҡай исемле улы тыуа. Аҡыллы егет ер-һыуҙы яратып үҫә, үҙ ырыуын, яҡташтарын бергә туплай, төрлө яҡтан килгән илбаҫарҙарҙан үҙ төбәген ҡурсалай.
Йылдар үткәс, Ҡаратуҡай олоғая. Ләкин уның ошо биләмәне, мал-тыуарын ҡалдырыу өсөн улы булмай.
Ауыл аҡһаҡалдары Әширәф Исхаҡов, Шиһап Ғәлин, Усман һәм Зәйнәғәбдин Баййегетовтарҙың һөйләп ҡалдырыуҙарына ҡарағанда, Ҡаратуҡай яуҙа йөрөгән саҡта тауҙар араһында етем сабыйҙы табып ала һәм өйөнә алып ҡайта. Бер-ике йәшлек был малайға Таулыҡай тип исем ҡуша.
Таулыҡай үҫә, өйләнә. Атаһы уға Һаҡмар йылғаһы буйындағы ҡалҡыулыҡта өй һалып бирә. Балалары тыуып, ғаиләһе ишәйгәс, шул тирәлә утар, аҙаҡ ауыл барлыҡҡа килә. Башта ул Ҡолторсаҡ, Ҡотлоюл тигән исемдәр менән йөрөтөлә, ә һуңынан Таулыҡай тип атала башлай.
Әле Таулыҡай ауылында 470-кә яҡын йорт бар, һәм унда 2800-ҙән ашыу кеше йәшәй. Ике ҡатлы бинала урынлашҡан ун бер йыллыҡ мәктәп, мәҙәниәт йорто, “Ҡарлуғас” балалар баҡсаһы, заманса йыһазландырылған фельдшерлыҡ пункты, мәсет һ.б. ауылыбыҙҙың йәме булып тора. “Иң төҙөк ауыл” республика конкурсында яуланған икенсе урын – бының төп дәлиле.
Шулай уҡ ауылыбыҙҙы данлаусы билдәле шәхестәребеҙ ҙә бар. Улар – ҡурайсы Юлай Ғәйнетдинов, йырсы Алһыу Бәхтиева, бейеүсе Нияз Баййегетов һәм башҡалар.
Вилә Сәйетова, БДУСИ-ның 4-се курс студенты.
Мәңгелеккә ҡалды хәтерҙә...
Башҡортостандың төҫ ташламаҫ гәүһәрҙәре араһында тыуған ер ҡуйынынан урғылған Ағиҙел кеүек алсаҡ һәм моңло, Урал кеүек олпат һәм уйсан, далаларыбыҙ кеүек киң һулышлы һәм бәрәкәтле, тормоштоң үҙе кеүек тәрән тамырлы Мостай Кәрим ижады бар.
Рауил Бикбаев.
Ошо көндәрҙә Баймаҡ ауыл хужалығы техникумында Башҡортостандың халыҡ шағиры, драматург, прозаик, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Мостай Кәримдең тыуған көнөнә арналған хәтер кисәһе үтте. Сараның исеме “Мәңгелеккә ҡалды хәтерҙә” тип аталды. Кисә барышында шағирыбыҙҙың әҫәрҙәрен сәхнәләштереп, барлыҡ студенттарға, уҡытыусыларға күңелле ял минуттары бүләк иттек. “Йәйәүле Мәхмүт” моңһоу комедияһын сәхнәләштергәндә төп ролдәрҙә Йәмилә Аҡбулатова, Нур Юламанов, Ғәзиз Баймөхәмәтов тамашасы һөйөүен яулаһа, балалар өсөн яҙылған “Теге яҡҡамы, был яҡҡамы?” хикәйәһен ҡуйғанда, Илмира Сафиуллина Әлфиә ролен бик оҫта башҡарҙы.
Артабан “Мәңгелеккә ҡалды хәтерҙә” кисәһе сәхнәләштереү формаһында алып барылды. Әлфиәнең буй еткергән сағын һүрәтләп, уның иптәш ҡыҙҙары менән “Аулаҡ өй”гә йыйылғандарын күрһәттек. Ошо ваҡытта Мостай Кәрим һүҙҙәренә яҙылған “Сигеү сигә ҡыҙҙар” йырын йырланыҡ. Егеттәрҙең “Аулаҡ өйгә” йырлап килеп инеүҙәре, аҙаҡтан күңелле уйын ҡороуҙары һәр кемдең күңеленә хуш килде. Кисәне Арыҫлан Килдейәров “Йылғалар төнөн һөйләшә” йыры менән тамамланы.
Сәхнәгә Мостай Кәримдең фотоһүрәтен ҡуйып, китапханасылар уның биографияһы буйынса бик матур стенд булдырҙы. Шулай уҡ кисә барышында күренекле яҙыусыбыҙҙың наградалары, китаптары, ижад юлы тураһында мәғлүмәттәр сағылдырылды. Хәтер кисәһен музыкаль яҡтан биҙәүсе Данил Миңләхәт улына һәм Зилә Нуриман ҡыҙына ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.
“Мәңгелеккә ҡалды хәтерҙә” хәтер кисәһенән һуң, уҡытыусылар менән анализ яһаныҡ. Ғөмүмән алғанда, был сара һәр кемгә лә оҡшаны. Уҡытыусылар тарафынан төрлө кәңәштәр булды. Мәҫәлән, Баймаҡ ауыл хужалығы техникумында драма түңәрәге асыу. Был студенттарҙа башҡорт халҡының тарихына, сәнғәтенә хөрмәт, һөйөү тойғоһо тәрбиәләйәсәк.
Й. Аҡбулатова, Баймаҡ ауыл хужалығы техникумының башҡорт теле уҡытыусыһы.
Гәзит уҡыусы...
...теләй
Беҙ йыл да гәзит-журналдарға әүҙем яҙылабыҙ. “Һаҡмар”ға быйыл алданыраҡ яҙылып, квитанциябыҙҙы ла ебәрҙек. Гәзит беҙгә бик ныҡ оҡшай. Бар яңылыҡтар менән танышып, башҡа мәҡәләләрҙе лә ҡыҙыҡһынып уҡып барабыҙ. Һеҙгә ысын күңелдән уҡыусыларығыҙҙың күп булып, “Һаҡмар”ҙың тиражы артҡандан-арта барыуын теләйбеҙ.
Мырҙагилдиндар ғаиләһе.
Ниғәмәт ауылы.
...хәбәр итә
Мин “Һаҡмар” гәзитен бик яратам. Уны бала саҡтан уҡ, “Ҡыҙыл Баймаҡ” сағынан, уҡыйым. Атайым мәрхүм почтальон булды. Шул гәзиттәр аша, мәктәпкә бармаҫ элек үк, уҡырға өйрәндем. “Һаҡмар” – матур йөкмәткеле, аңлайышлы баҫма, тик тәнҡит мәҡәләләре бик һирәк күренә. Элек етешһеҙлектәр тураһында яҙылһа, шунда уҡ тикшерелә һәм һөҙөмтәләре киләһе һанда бирелә ине. Мин биш-алты баҫмаға яҙылам. Шулай ҙа иң тәүҙә “Һаҡмар”ҙы ҡулға алам.
Ғәйшә Аллабирҙина, мәғариф ветераны.
...рәхмәт әйтә
Бар мосолман донъяһы Ҡорбан ғәйетен билдәләгәндә, Аҡморонда ла байрам юғары кимәлдә үтте. Бының өсөн “Аҡморон” АХК-һы көр тана бүләк итте. Ауылыбыҙ ашханаһында был көндө етмешкә яҡын кеше йыйылды. Шулай уҡ биләмәгә ҡараған Мәмбәт, Аҡтау, Ҡаратал, Сәйғәфәр ауылдарында, халыҡ иҫәбенә ҡарап, ҡорбан ите таратылды. Ошондай изге байрамдар киләсәктә лә һәр ауылда матур һәм юғары кимәлдә үтһен ине.
Гөлназ АЗАМАТОВА,
ауыл биләмәһе башлығы.
* * *
...Беҙ, Ишбирҙе ауылынан бер төркөм пенсионерҙар, йәмле Ирәндек тауы буйында ултырған өлкәндәр һәм инвалидтар дауаханаһында дауаланып ҡайттыҡ. Унда йәш һөйкөмлө табип Салауат Йыһангир улы Азаматов эшләй. Ул йәш булһа ла, шул тиклем ауырыуҙарҙы ентекләп ҡарай, кәңәштәрен бирә, дарыуҙарҙың кәрәклеһен генә яҙа. Артабан шәфҡәт туташтары шифалы ҡулдары менән кешеләрҙе дауалай. Был дауаханала дарыу-уколдар менән генә түгел, шифалы һүҙҙәр, матур мөғәмәлә менән дауалайҙар. Табиптар ҙа, шәфҡәт туташтары ла, бар хеҙмәткәрҙәр ҙә иғтибарлы, кешелекле-кеселекле булыуы менән айырылып тора. Шундай миһырбанлы кешеләрҙең барыһына ла ысын күңелдән оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.
Гөлсирә ВӘЛИЕВА.
...әрней
Урамда көн дә осраған ташландыҡ бесәй балаларын күреп күңел әрней. Кешеләрҙең миһырбанһыҙлығы йөрәкте өтә. Моғайын, бик тырышҡанда, шул мәхлүктәргә хужа табып булыр ине. Юҡ, киреһенсә, күҙе лә асылмаған йән эйәләрен юлға сығарып ырғыталар. Һеҙ шул рәүешле балаларҙы ҡаты бәғерлеккә, шәфҡәтһеҙлеккә өйрәтеүегеҙҙе аңламайһығыҙмы? Кескәй генә балалар бесәйҙәрҙе йәлләһә, һыйпарға ынтылһа, ҙурыраҡтары уларҙы типкесләп китә бит. Хайуандарҙы өлкәндәр урамға сығарып ташлағас, бәләкәйҙәр уларҙы шулай интектерергә ярай, тип уйлап үҫә. Артабан бындай ҡанһыҙ балалар кешегә лә, хатта ата-әсәһенә лә ҡул күтәрәүе ихтимал бит.
Зәлиә ӘМИРОВА.


c: text/html

text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Январь 2018 года » Страница 9
Бисмилла көсө
Әҙәбиәт / Проза // 4-01-2018, 07:00
йәки иҫ киткес һылыу еңгәбеҙгә ни өсөн шайтан эйәләшкән?
“Ишегеңде асҡанда ла, ингәндә лә, һәр баҫҡан ереңдә бисмиллаңды уҡып йөрө! Бер нисә доғаны ятлап алһаң, бигерәк шәп булыр. Йөрәгең тыныс булыр, Хоҙай Тәғәлә үҙеңде ен-шайтандан аралар...”
Йортомда һәр саҡ теләп-көтөп алынған ҡунаҡ ошо апай-инәйҙәр. Туған да түгелдәр, ә бына ниндәйҙер күңел яҡынлығы бар. Ай һайын килеп, сутырлашып хәбәрҙәрен һөйләп, намаҙ уҡып киткәндәренән һуң күңелдә, ысынлап та, ниндәйҙер һиллек урынлаша. Һәм килгән, шылтыратып хәл белгән һайын: “Бисмиллаңды онотманыңмы?” – тигән һорау менән борсолалар. Йылдар дауамында яҡын кешемә әүерелгән тағы бер апайым-ҡурсалаусымдың һүҙҙәре иҫемә төшә: “Бисмилләһи-рахмәнир-рахим” тип әйтеп йөрөһәң, шайтандар себен ҙурлығындай булып ҡала, ти. Ошо хаҡта онотма!”
Был юлы ла хәл белешергә килеп, тормоштоң төрлө хикмәтен һөйләп ултырған инәйҙәр тағы “бисмилла” әйтеү тирәһендә һүҙ ҡуйыртты. Берәүһе: “Шайтан бисмиллаһыҙ кешенең ҡуйынында йөрөр”, – тиеүенә көлөмһөрәп ҡуйыуымды күреп, икенсеһе: “Юҡҡа йылмаяһың, ҡыҙыҡай! Беҙ – ошондай ғибрәтле хәлдәрҙе күреп-ишетеп үҫкән кешеләр”, – тип бала сағында ауылдарындағы булған ваҡиғаға әйләнеп ҡайтты....
Дауалаусы йорт хайуандары
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 3-01-2018, 08:00
Йорт хайуандарының хужаларын төрлө ауырыуҙан дауалай алыу һәләте хаҡында хәбәрҙарбыҙ. Шулар араһында иң билдәлеһе – бесәй. Әгәр ҙә хужаһы уның менән яҡшы мөнәсәбәттә икән, был йорт хайуаны хужаһының ауыртҡан урынын табып, дауалау һәләтенә эйә. Мыраулай-мыраулай шул урынға ятып, үҙ тәне менән йылыта һәм һөҙөмтәлә ауыртыу баҫыла. Ауырыуҙың хәле насар булғанда, бесәйҙең бер нисә сәғәт буйы уның янынан китмәүе ихтимал. Статистика буйынса, бесәй яратыусылар табиптарға мыраубайы булмағандарға ҡарағанда биш тапҡырға әҙерәк мөрәжәғәт итә.
...
Баҙарҙа (хикәйә)
Әҙәбиәт / Проза // 2-01-2018, 08:00
Көҙ килеүен хәбәр итеп, ағастарҙан берәм-һәрәм һары япраҡтар һибелә. Ҡояштың ҡайнарлығы ла һүрелә төшкән. Ни тиһәң дә, йәй аҙағы бит. Иртәгә яңы уҡыу йылы башлана. Балалары кеүек, Юлай ҙа ошо көндө йыл да тулҡынланып көтөп ала. Әле баҙарға гөлләмә алырға юл тотоуы. Быйыл улы ун беренсегә барһа, ҡыҙҙары беренсегә төшә. Бигерәк тә ошо кескәйҙәре Нәргизә был көндө түҙемһеҙләнеп көтә....
Йондоҙнамә (1-7 ғинуар)
Махсус бит // 1-01-2018, 07:00
Яңы Йыл менән, дуҫтар!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 1-01-2018, 00:30
[/aviable]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
22-04-2014, 14:27 / Экология
Экологик ѳмәләр башланды
18 апрелдә район-ҡала предприятиелары, учреждениелары, ойошмалары һәм территориаль үҙидаралыҡтар экологик ѳмәгә сыҡты. Елена Николаевна Кузьмина, «Белорет электр селтәрҙәре» йәмғиәтенең административ-хужалыҡ бүлек начальнигы: - Үҙебеҙгә беркетелгән территторияны кѳҙҙән үк һәйбәт итеп таҙартып ҡуйғас, яҙғыһын сүп-сар күп булманы. Ѳмәгә сығыу ѳсѳн бѳтә предприятие, учреждениелар ҙа кеше бүлде. Үҙебеҙҙә техника булғас, еңелерәк. 25 кеше тимер юлды аша сығыу урынына тиклем территорияны таҙартып, сүп-сарҙы самосвалға тейәп, сығарып та ҡуйҙы. Киләһе ѳмәлә, әгәр ямғырҙар яумаһа, буяу, аҡлау...


text:
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн көндөҙгө сәғәт икеләр тирәһендә Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында дүрт йорт янып китә
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн көндөҙгө сәғәт икеләр тирәһендә Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында дүрт йорт янып китә
Утты һүндереүгә 73-сө янғын һүндереү хеҙмәткәрҙәре, 28-се отрядтың оператив төркөмө һәм Байназар ауыл хакимиәтенең ирекле янғын һүндереүселәре йәлеп ителә. Дүрт тула биш минутта янғын таралыуға сик ҡуйыла, тағы ла бер сәғәттән ул һүндерелә. Һәләк булыусылар һәм зыян күреүселәр юҡ. Янғын сәбәптәрен белгестәр асыҡлаясаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөн шулай уҡ Баймаҡ һәм Хәйбулла райондарында 5-се класслы янғын хәүефе һаҡлана..


text:
13 сентябрҙә үтәсәк Берҙәм тауыш биреү көнөндә Башҡортостанда 7 мең 304 мандат өсөн көрәш алып барыла, иң күбеһе ауыл советтарына
13 сентябрҙә үтәсәк Берҙәм тауыш биреү көнөндә Башҡортостанда 7 мең 304 мандат өсөн көрәш алып барыла, иң күбеһе ауыл советтарына
775 ауыл биләмәһендә һайлауҙар үтә. Бынан тыш, район, ҡала советтарына һәм ике округ буйынса Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайға депутаттар өсөн тауыш бирелә. Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһынан иртәнге сәғәт һигеҙгә алынған мәғлүмәттәргә ярашлы, урындағы үҙидаралыҡтың вәкәләтле органдарына депутатлыҡҡа 251 кандидат күрһәтелгән. Был һайлауҙар муниципаль райондарҙың территориаль-һайлау комиссиялары тарафынан ойошторола..


text:
- Подробности
- Просмотров: 569
“АЙ ТОТОЛҒАН ТӨНДӘ”, М.Кәримдең ш. уҡ исемле трагедияһы б‑са М.Х.Әхмәтовтың 2 шаршаулы балеты. 1978 й. яҙылған. Премьераһы 1982 й. БДОБТ‑ла уҙа (Э.В.Әхмәтова либреттоһы, балетм. Б.В.Танин, дирижёры Ғ.Х.Моталов, ҡуйыусы рәссамы Е.Ефим). Төп партияларҙа: Ф.М.Нафиҡова (Тәңкәбикә), Л.В.Шапкина (Шәфәҡ), Р.Г.Зарипов (Аҡйегет), Л.С.Ҡыуатова (Зөбәржәт), Х.З.Мөхәмәтшин (Диуана), Ш.Ә.Тереғолов (Дәрүиш). Спектаклдең пластик хәл ителеше классиканан модернға тиклемге төрлө хореографик йүнәлештәрҙе тәбиғи берләштерә. Балеттың музыкаһына башҡ. фольклоры элементтары һәм хәҙ. художестволы тасуирлау саралары синтезы хас.
Ғ.Н.Әхмәҙиева
Тәрж. Г.Р.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 233
ТАШҠЫН, йылғаның билдәле бер урынында сағыштырмаса ҡыҫҡа ваҡыт эсендә һыу кимәленең бик тиҙ күтәрелеүен һәм ш. уҡ кире ҡайтыуын күрһәткән һыу режимы фазаһы. Т., ғәҙәттә, көндәр йылынғанда ҡарҙың, боҙлоҡтарҙың тиҙ арала иреүе, яуым‑төшөм артыуы, һыуһаҡлағыстарҙан һыу ебәрелеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә, яҙғы ташҡындан айырмалы рәүештә һәр ваҡыт булмай. Ҡайһы бер осраҡтарҙа Т. ваҡытында һыу кимәле күтәрелеү һәм һыу сығымы артыу дәүмәлдәре яҙғы ташҡын кимәленән һәм сығымынан артығыраҡ булырға мөмкин. Башҡортостанда Т. йәйге һәм көҙгө осорҙарҙа була. Башҡортостандың Урал алды йылғаларында Т. оҙайлығы дала зонаһында 10 көндән ашыу, тау‑урман тәбиғәт зонаһында— 25 көнгә тиклем, Башҡортостандың Урал аръяғында уртаса 8—14 көн тәшкил итә. Т. иң оҙайлы осоро 1994 й. Егән, Йүрүҙән, Уй, Әй йй. (59—71 көн); 1987 й. Ағиҙел, Оло Әүжән йй. (49—63); 2003 й. Өршәк, Дим, Сәрмәсән йй. (32—42); 1984 й. Оло Ҡыҙыл й. (42); 1976 й. Миндәк й. (37); 1960 й. Кесе Ҡыҙыл, Һаҡмар йй. (26—29 көн) күҙәтелә.
Г.С.Зайцева
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Тыныслыҡ
Тыныслыҡ — ил, дәүләт тарихындағы төрлө хәрби хәрәкәт, һуғыш мәшәҡәттәр булмаған, тауышһыҙ, шау-шыуһыҙ осор. Тыныслыҡ халыҡтар именлеге мәнфәғәтендәге һуғышһыҙ тышҡы сәйәсәткә, солох килешеүенә һәм башҡа документтарға нигеҙләнә. Һуғыш башланғас тыныслыҡ боҙола. Ижтимағи һәм шәхси хәүефһәҙлекһеҙ тыныслыҡ булмай.
Р. Джексон билдәләгәнсә[1], 1945 йылдан алып планетала барлығы 26 тыныс көн булған.
Йөкмәткеһе
Һуғыш һәм тыныслыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Теләһә ниндәй һүғыш маҡсаты — тыныслыҡ булдырыу.
Һуғыш маҡсаты — һүғышҡа тиклем булған тыныслыҡтан яҡшыраҡ тыныслыҡ булдырыу. Б. Г. Лиддел Гарт
Һуғыш башланыр алдынан булған осор хәрби бәрелешкә әҙерләнеү менән һүрәтләнә. Дәүләт ҡазнаһынан хәрби ҡолалланыү өсөн аҡса бүленә. Халыҡҡты һуғышҡа әҙерләү башлана.
Еңеүсе яҡтың ҡуйған шарттарына күнеп, һуғышты туҡтатҡас тыныслыҡ башлана. Һуғыштан һуң тыныс осор тыныслыҡты нығытыу, һүғыш емеректәрен төҙәтеү, иҡтисадты үҫтереү өсөн күп сығымдар иенән һүрәтләнә.
Күп халыҡтарҙың сәләмләүе тыныслыҡ теләүҙе аңлата, мәҫәлән Әссәләмәлейкум, Шалом Алейхем.
Ойошмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таныслыҡты һаҡлау өсөн дәүләттәр төрлө ойошмалар төҙөй. Мәҫәлән, Берләшкән Милләттә Ойошмаһы (БМО).
Тыныслыҡ өсөн Нобель премияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыныслыҡ өсөн Нобель премияһы тыныслыҡ, халыҡтар дуҫлығы булдырыу өсөн ҙүр өлөш кереткән шәхестәргә бирелә.
- 1906 — Теодор Рузвельт
- 1917, 1944, 1963 — «Ҡыҙыл тәре» халыҡ-ара комитеты
- 1964 — Мартин Лютер Кинг
- 1971 — Вилли Брандт
- 1975 — Андрей Сахаров
- 1979 — Тереза Инә
- 1983 — Лех Валенса
- 1989 — Далай-лама XIV
- 1990 — Михаил Горбачёв
- 1991 — Аун Сан Су Чжи
- 1993 — Нельсон Мандела, Фредерик Виллем де Клерк
- 1994 — Ясир Арафат, Шимон Перес, Ицхак Рабин
- 2001 — БМО, Кофи Аннан
Тыныслыҡ күгәрсене[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыныслыҡ күгәрсене — Икенсе бөтә донъя һуғышынан һүң Бөтә донъя тыныслыҡ яҡлылыр конгресынан һүң популяр булған әйтем.
Беренсе Бөтә донъя тыныслыҡ яҡлылыр конгрессы 1949 йылда Парижда һәм Прагала үтә. Конгресс эмблемаһын Пабло Пикассо эшләй. Эмблемала суҡышында зәйтүн ботағы тотҡан аҡ күгәрсен төшөрөлгән.
Тыныслыҡ һаҡлаусы территориялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ер шарында тыныслыҡ оҙаҡ һаҡланған территориялар бар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Jackson R. J. NATO and Peacekeeping
Көнсығыш Европа Икенсе бөтә донъя һуғышынан һуң 60 йыл тыныслыҡта йәшәй.


text:
Йүнселдәр прокурорҙар менән туранан-тура аралаша
Йүнселдәр прокурорҙар менән туранан-тура аралаша
Иртәгә илдә эшҡыуарҙарҙы ҡабул итеү көнө үтә. Уның сиктәрендә прокурорҙар хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса консультация үткәреп, тәртип һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итеү тураһында аңлатма бирәсәк. Республика төбәктәрендә ҡала, район һәм район-ара прокуратураһы хеҙмәткәрҙәре ҡабул итнү ойоштора.Гүзәл Мәсәғүтова, Башҡортостан прокурорының киң мәғлүмәт саралары менән бәйләнеш буйынса өлкән ярҙамсыһы: «Бындай саралар ай һайын үткәреләсәк. Эшҡыуарҙарҙы һәр айҙың беренсе шишәмбеһендә ҡубул итәсәкбеҙ».


text:
Ҡорбан малы
Ҡорбан малы
Пәйғәмбәребеҙҙең Мөхәммәд ғәләйһиссәләм; «Матди хәле яҡшы булған хәлдә лә ҡорбан салмаған (кеше) мәсетебеҙгә яҡын килмәһен» тигән һүҙе лә бар. Тағы ла бер хәҙистә әйтелә: «Ҡорбанға эрерәк хайуанды боғаҙлағыҙ. Ысынында, уларға атланып сират (күперенән) сығарһығыҙ».
Ниндәй хайуандар ҡорбанға салына? Ҡорбанға (ошонда баҫ) мөмкин булған тиклем яҡшыраҡ, һимеҙерәк хайуанды салыу хәйерлерәк һәм сауаплыраҡтыр. Ислам тәғлимәте буйынса ҡорбанлыҡҡа түбәндәге хайуандар яҡшы:
һарыҡ йәки ҡуй (бер йәшлек булырға тейеш, әгәр йәше тулмаһа, икенсе төрлө әйткәндә, ете-һигеҙ айлыҡ булыуына ҡарамаҫтан, бер йәшлек кеүек һимеҙ күренһә ярай),
кәзә малы бер йәшлек булыуы шарт, әгәр йәше тулмаһа, ҡорбанға дөрөҫ түгел.
Эре мал – һыйыр малы (ике йәшен тултырған булырға тейеш), буйвол (ике йәштә булырға тейеш), дөйә (биш йәшен тултырған булырға тейеш).
Бер баш һарыҡ йәки кәзә фәҡәт бер кеше исеменән салына. Ҙур мал ете кеше исеменән салына. Тик был осраҡта уларҙың һәр береһе мосолман булыуы, һәр береһен һуйылған хайуан итенең етенән бер өлөшөнә эйә булыуы һәм һәр береһен ҡорбаны Аллаһ ризалығы өсөн салырға ниәт итеүе шарт. Салыусылар араһынан берәйһе ит өлөшө алыу өсөн ниәтләнһә, был ҡорбан булып һаналмай.Ҡорбан итеп салынырға тейешле мал-тыуар сәләмәт һәм уртаса көрлөктә булырға тейеш. Ҡорбандын итен үлсәп, тигеҙ уртаҡ ете өлөшкә бүленергә тейеш. Ҡорбандың ите һәм тиреһе һатылмай.
Ҡорбандын тиреһен саҙаҡа итеп бирергә мөмкин. Шулай уҡ тиреһенән өйҙә тотонорҙыҡ берәр нәмә, мәҫәлән, балаҫ, йә башҡа әйбер яһалһа — ярайҙыр.
Ҡорбанға салынасаҡ хайуандарҙын ағзалары теүәл булыуы шартыр.
Түбәндәге кәмселектәре булған мал ҡорбанға яраҡһыҙ:
Бөтөнләй һуҡыр, йә бер күҙе һуҡыр мал бармай
Атлай алмаҫлыҡ хәлдә булып, боғаҙлана торған ергә үҙе атлап бармаһа
Бик ябыҡ булһа
Тештәре ҡойолоп төшкән булһа
Тыумыштан уҡ ҡолаҡһыҙ булһа
Ҡолаҡтарының яртыһы, йә артығы киҫелгән булһа
Ҡойроғоноң яртыһы, йәки артығы ҡырҡылған булһа
Еленендә имсәге булмаһа
Тыумыштан ҡойроҡһыҙ булһа
Мөгөҙөнең яртыһы, йәки артығы киҫелгән булһа, әммә мөгөҙөнең һөйәге һынып елегенә ҡәҙәр һынмаһа һәм тыуғанда уҡ мөгөҙһеҙ булһа ҡорбанға ярай.
Ҡорбанға рөхсәт ителгәне ҡайһы бер кәмселектәренә ҡарамай:
Күҙе насар күрһәлә
Ҡылый күҙле хайуанда бара
Бер аяҡҡа аҡһаһа, ҡалғандары сәләмәт булып
Мөгөҙө тулыһынса үҫеп етмәһәлә
Тамға өсөн ҡолаҡтарының өстән бер өлөшө киҫелгән булһала
Ҡолаҡтары бик ҡыҫҡа булһала
Ҡойроғоның өстән бер өлөшө киҫелгән булһала
Ҡорсаңғы ауырыуы менән ауырыған булһала
Иң яҡшыһы Ҡорбанға аҡ йә күк төҫтәге зур мөгөҙле һәр бер ағзаһы теүәл сәләмәт һимеҙ тәкә тотоноу сауаплы.
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 09.09.2016 в 00:43, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
2010 йыл, 29 октябрь, «Башҡортостан» газетаһы
Ул – беҙҙең канал
Быйыл радио тулҡындарында «Ашҡаҙар» каналы барлыҡҡа килде. Уның программаһы һеҙҙең гәзиттә лә баҫыла. Бик шатланып ҡабул иттек беҙ был яңылыҡты.
«Ашҡаҙар», беҙҙең өмөттәрҙе аҡлағандай, үткән быуатҡа ла сәйәхәт ҡыла, әҙәбиәт классиктары менән осраштыра, билдәле шәхестәрҙең фәһемен барлай. Радио тулҡындары аша йәшлегемә ҡайтҡандай булам.
Шул уҡ ваҡытта «Ашҡаҙар»ҙа бөгөнгөбөҙгә, көнүҙәк проблемаларға ла ҙур иғтибар бүленә. Бигерәк тә рухи, психологик йәрәхәттәр хаҡында ентекле һөйләнде, кәңәштәр бирелде. Халҡыбыҙ йолалары тураһында йыш бәйән иткән радио тапшырыуҙар милли традицияларҙы тергеҙеүгә, яңыртыуға нигеҙ һала төҫлө миңә.
Һәр көнгә, датаға билдәләп мәғлүмәт биреү, зыялылар фекеренә ҡолаҡ һалып, цитаталар яңғыратыу эфир тулҡындарын байытып ебәрә. «Ашҡаҙар» беҙҙе яҡты, ыңғай тулҡында бәүетә.
Гөлшат САМАТОВА


text:
- Подробности
- Просмотров: 785
ЖУРНАЛИСТАР СОЮЗЫ Башҡортостан Республикаһы төбәк йәмәғәт ойошмаһы, сәйәси булмаған ижади берекмә. Өфөлә 1957 й. ойошторола. Төп маҡсаттары һәм бурыстары: һүҙ һәм матбуғат иркен тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү, журналистарҙың һөнәри кимәлен күтәреү, берекмә ағзаларының соц.‑хоҡуҡи һәм һөнәри мәнфәғәттәрен яҡлау. Ж.с. журналистар съездарын, ижади осрашыуҙар, конкурстар ойоштора һәм үткәрә; йәш журналистарға һөнәри‑ижади эштә ярҙам итә, иң яҡшы әҫәрҙәрҙе Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Ш.Ә.Хоҙайбирҙин ис., РФ Ж.с. һәм Халыҡ‑ара журналистар союздары конфедерацияһының пр., журналистарҙы маҡтаулы исемдәргә һәм дәүләт наградаларына тәҡдим итә һ.б. Юғары етәксе органы — съезд (5 йылға 1 тапҡыр), башҡарма органы — рәйес етәкселегендәге идара. Ж.с. структураһына беренсел ойошмалар һәм район‑ара ижади берекмәләр инә. Ж.с. Интернет‑журналистика хартияһын булдырған, йыл һайын “Башҡортостандың алтын ҡаурыйы”, “Матбуғат йөҙө” респ. конкурстарын, Респ. йәш журналистар фестивален һ.б. үткәрә. Ойошма м‑н Д.М.Бүләков, А.Ғ.Исмәғилев, Ғ.Й.Рамаҙанов, М.Сәлим, Р.З.Хажиев һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
А.Р.Шаммасов
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
«Башҡортостан ҡыҙы» еңеүселәре кем?
«Башҡортостан ҡыҙы» еңеүселәре кем?
Журнал коллективы оло ҡор ойоштороп, йыл йомғаҡтарын барланы. «Әсә йөрәге», «Милли биҙәк» конкурс еңеүселәрен бүләкләне.Күңелдәрҙе арбаған сихри моң, хискә һалған шиғыр юлдары менән үрелеп барҙы журнал ойошторған сара. Ижади коллектив уҡымлы журнал нәшер итеп, гүзәл заттарыбыҙҙың зауығын үҫтереп кенә ҡалмай, төрлө конкурс-бәйгеләр ҙә уҙғара. «Милли биҙәк» кейем, ҡулланыу әйберҙәренә генә нағыш булып ятмаған, ә күңелдәргә лә ысын биҙәк һалған.
Ә «Әсә йөрәге» конкурсы үҙе бер күләмле акцияға әйләнгән. Быйыл ул икенсегә үтте. Ярышҡа 28 видеояҙма килгән. Шиғри юлдарҙа әсәләргә булған оло һөйөү, саф, ихлас хис, һағыныу тойғолары үрелгән. Бәйге һөҙөмтәләре буйынса беренсе урынға билдәле тележурналист, хеҙмәттәшебеҙ Гөлдәриә Йосопова лайыҡ булды.
«Башҡортостан ҡыҙы» ойошторған сараларҙа әүҙем ҡатнашыусылар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡаламаны. Улар ҡиммәтле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде. Журналдың яңы һаны киләһе аҙнала сығасаҡ. Уның тышлығында кем булыры әле үк билдәле - республика ағинәйҙәренә өлгө булырлыҡ Таңһылыу Байрамғолова.
Йылды быйыл журнал коллективы лайыҡлы тамамлай тип әйтергә мөмкин. Һәр һаны һайын мөхәрририәт береһенән-береһе ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс мәҡәләләр тәҡдим итте. Бығаса матбуғатта булмаған мәғлүмәттәр ҙә даими донъя күрҙе. Ләкин коллективты тираж мәсьәләһе лә борсомай ҡалмай.
Ҡыҫҡаһы, «Башҡортостан ҡыҙы» гүзәл заттың зауығын үҫтергән, ғаилә ҡиммәттәрен күтәргән баҫма булып ҡала. Ҡыҙыҡлы бәйгеләр ҙә һуңғыһы түгел, улар тураһында хәбәрҙар булыу һәм үҙеңә лә ҡатнашыу өсөн ни бары яратҡан журналың менән киләһе йылда ла бергә ҡалыу мөһим.


text:
Мәҙәниәт йылы халыҡты рухи байыҡтырыуға йүнәлтелгән учреждениеларға яңы кимәлгә сығырға ярҙам итә
Мәҙәниәт йылы халыҡты рухи байыҡтырыуға йүнәлтелгән учреждениеларға яңы кимәлгә сығырға ярҙам итә
Театрҙар төҙөкләндерелә, республика ауылдарында клубтар асыла, музейҙар яңырыу кисерә.Ҡырмыҫҡалы районы Ҡарлыман ауылындағы яҙыусы Шәриф Бикҡолдың йорт-музейы 10 йыл эшләп килә. Ауыл һәм район халҡы уның йөкмәткеһе менән яҡшы таныш. Учреждение өсөн ҡунаҡтарға ҡыҙыҡлы экспонаттар, яңы мәғлүмәт тәҡдим итеү көн талабы. Ошо маҡсатта музей заман технологияларын үҙләштергән, бында хәҙер интерактив дисплей эшләй, ул видеояҙмалар ҡарау, шағирҙың әҫәрҙәре менән танышыу мөмкинлеген бирә. Шәриф Биҡҡол шиғырҙарына яҙылған йырҙарҙы шулай уҡ махсус плеер аша ла тыңлап була.
Ә бына Ибраһим ауылындағы Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың йорт-музейында видеоконференциялар үткәреү мөмкинлеге булдырылған. Хәҙер мәҙәниәт усағына килеүселәр шәхестең тормошо һәм ижадына бәйле һорауҙарҙы белгестәргә тура бирә ала. Музей менән тура бәйләнешкә Башҡорт дәүләт университеты профессорҙары сыға. Яңы мөмкинлектәр йәш быуынды мәғрифәтсенең тормошо менән яҡындан таныштырыуҙа ярҙам итер, тип ышана музей етәкселеге.


text:
Халыҡ менән берлектә эшләйбеҙ
13 октября 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
Экология йылында күп ауылдарҙа төҙөкләндереү, тирә-йүнде йәмләү эштәре алып барыла. Имәндәш ауыл биләмәһендә был тәңгәлдә ниндәй эштар башҡарылған, киләсәккә ниндәй пландары бар. Ошо һорауҙарға асыҡлыҡ индереү маҡсатында ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Әхиәр улы Ноғайғоловҡа мөрәжәғәт иттек. Һүҙ –уға:
Һәүәҫкәрҙәр китап сығара
13 октября 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Яңыраҡ ике яҡташыбыҙҙың китаптары донъя күрҙе. Уҫман ауылында тыуып-үҫеп, бөгөн Салауат ҡалаһында йәшәүсе Нәжибә Фәйзуллина һәм Ибраһим ауылында йәшәүсе, "Мағаш тауышы” әҙәби берекмәһе ағзаһы Фәйез Садиҡовтың үҙнәшер юлы менән баҫтырылған китаптары сыҡты.
Сабый күңелдәрен яҡты офоҡтарға әйҙәйҙәр
13 октября 2017 йыл | Мәғариф
Күңелемдән һиңә һәйкәл ҡойҙом,
Ҡояш нуры – һинең көлөүең,
Йылдар буйы күҙҙәреңдә балҡый
Балаларҙы ихлас һөйөүең.
- Әйҙә, әсәй, тиҙерәк! – ти балалар баҡсаһына йыйынған ҡыҙым. Көн дә шулай баҡсаға ашҡынып, осоп бара ул.
Сынъяһау кеүек итеп биҙәлгән, йәнһүрәттәрҙә генә була торған уйынсыҡтар теҙелгән балалар баҡсаһын Сәйетбаба ауылына килеп күрегеҙ! Үҙегеҙҙең бала саҡта хыял иткән әкиәт донъяһына инеп сығығыҙ! Көн дә иртән ҡыҙым түгел, үҙем осоп барам баҡсабыҙға.
Ҡояш нуры – һинең көлөүең,
Йылдар буйы күҙҙәреңдә балҡый
Балаларҙы ихлас һөйөүең.
- Әйҙә, әсәй, тиҙерәк! – ти балалар баҡсаһына йыйынған ҡыҙым. Көн дә шулай баҡсаға ашҡынып, осоп бара ул.
Сынъяһау кеүек итеп биҙәлгән, йәнһүрәттәрҙә генә була торған уйынсыҡтар теҙелгән балалар баҡсаһын Сәйетбаба ауылына килеп күрегеҙ! Үҙегеҙҙең бала саҡта хыял иткән әкиәт донъяһына инеп сығығыҙ! Көн дә иртән ҡыҙым түгел, үҙем осоп барам баҡсабыҙға.
Яҡтылыҡ сағылдырғыс һәләкәттән аралар
13 октября 2017 йыл | Хоҡуҡ, Һаулыҡ һаҡлау
Аварияларҙы анализлау шуны күрһәтә, көҙгө осорҙа юл-транспорт ваҡиғаларының күпселеге тиҙүк ҡараңғы төшөү һәм һауа торошоноң үҙгәреүенән хәрәкәт иткәндә күреү ауырлашыуынан килеп сыға.
Ҡартлығыңда булһын бәхетең
13 октября 2017 йыл | Хаттар
Күптән түгел минең ҡәйнәм Рафиҡа Исхаҡова үҙенең 90 йәшлек юбилейын билдәләне. Ул Сәйетбабала тыуып үҫеп, уҡып, эшләп, балаларын үҫтереп йәшәй. Ҡартайған көнөндә генә, ауылда донъя көтөү ауырлашҡас, Стәрлетамаҡ ҡалаһына күсә.


text:
Алжирҙан Башҡортостанға - инглиз телен өйрәтергә
Тыуған яғында билдәле фотограф, журналист, төп һөнәре буйынса уҡытыусы Рәхим Хаддуш «AIESEC» йәштәр программаһында ҡатнашып, Өфөнөң 82-се урта мәктәбендә өс аҙналыҡ стажировка үткән. Үҫмерҙәр өсөн дәрестәрҙе ул ҡыҙыҡлы ойоштора, лекцияларын тематик яҡтан байыта. Башлыса илдәрҙең иҡтисади хәле, экология проблемалары хаҡында һөйләй. Стажировка барышында Рәхим Хаддуш Ғафури районы белем усаҡтарын да урап сыға, республика тәбиғәте, иҫтәлекле урындар менән таныша. Бөгөн ул башҡорт балын да тәмләп ҡараны.
12 / 02 / 2018
319


text:
Агамемнон
Агамемнон (һ. б.-греч. ἈYauέuvwv) — боронғо грек мифологияһында[1] Микены батшаһы[2], Микен батшаһы Атрей[3] һәм Аэропаның улдары[4], Менелайҙың ағаһы, Клитемнестраның ире, боронғо грек милли эпосы — Гомер «Илиада»һының төп геройҙарының береһе, уның Ахилл менән булған ғауғаһы эпоста үҙәк хәл булып тора[2].
Атаһы Атрей үҙенең ҡустыһы Тиестың улы Эгисф тарафынан үлтерелгәс, Агамемнон ағаһы менән бергә Спартаға ҡасып, Тиндәрейға барып һыйына[5]. Бында туғандар Спартаның батшаһы Тиндарейҙың ҡыҙҙарына өйләнәләр: Агамемнон Клитемнестраға, Менелай — Еленаға. Тиндарейҙың үлеменән һуң тәхет Менелайға күсә. Ағаһының ярҙамы менән Агамемнон Тиесты тәхеттән бәреп төшөрә лә Микенала батша булып ултыра. Аҙаҡ ул үҙ биләмәләрен киңәйтеп Грецияның иң дәһшәтле хакимына әйләнә.
Балалары — Орест, Хрисофемида, Электра һәм Ифигения[6]).
Йөкмәткеһе
Тарихи прототип[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хетт сығанаҡтарында Акагамунас (хетт. Akagamunaš) исемле хаким тураһында телгә алына. Ул Аххиява (хетт. Ahhiyawa, «ахейҙар ере») менән XIV быуатта б. э. тиклем идара иткән[7][8][9]. Шул хаким Агамемнондың тарихи прототипы булалыр ҙа инде.
Тәүге йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Агамемнондың атаһы Атрей ҡатыны Аэропаның игеҙ туғаны Тиест менән уға хыянат иткәнен белеп ҡала. Атрей игеҙенең баларын үлтерә һәм уға уларҙы ашата. Тиестың ҡыҙы Пелопия үҙенең атаһынан Эгисфты тыуҙыра. Эгисф атаһы менән Атрейҙы үлтерә һәм атаһы менән микен тәхетенә менеп ултыра[10].
Троян һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Троян һуғышында ғәскәр башында тора[2]. Һуғыш алдынан Агамемнон оракулда Дельфта була[11][12]. Яңылыш Артемиданың[13] боланын үлтерә һәм үҙенең ҡыҙы Ифигенияны килтерергә мәжбүр була үҙ ҡорбанын , әммә ул һуңғы миҙгелдә ине саһына Артемий.
Трояға 100 карап килтерә[11]. Лект утрауында 12 аллаға алтарь төҙөй[14]. Барлығы 16 яугир үлтерә[15].
Илионды ҡамауҙың унынсы йылында Ахиллес иҫ киткес һылыу Брисеиданы тотҡонлоҡҡа ала. Ул ҡыҙ арҡаһында Ахиллес һәм Агамемнон араһында ғауға ҡуба. Агамемнон үҙенең тотҡонон Астиноманы атаһы Хрисҡа кире ҡайтарырға мәжбүр була, шуға Брисеиданы үҙенә алырға була. Ярһыған Ахиллес артабан яуҙа ҡатнашыуҙан баш тарта. Фетида, Агамемнондан улының ғәрлеге өсөн үс алырға була. Зевстан еңеү трояндар яғында булһын тип һорай. Гректарҙың михнәттәре лә, Ахиллесҡа Агамемнон ебәргән илселәрҙең вәғәҙәләре лә — бер нимә лә Ахиллестың ярһыуын баҫа алмай. Гектор етәкселендәге трояндар гректарҙың лагеренә бәреп ингәс кенә, Ахиллес Патроклға мирмидоняндарҙы гректарға ярҙамға алып барырға рөхсәт итә. Патрокл һәләк булғас, Ахиллес Гекторҙы үлтереп үс ала.
Ҡайтыуы һәм үлеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуған яғына Приам батшаның тотҡонлоҡҡа алынған ҡыҙы Кассандра менән ҡайтҡанға ҡатыны уны һәләк итә. Кассандраны ла шундай уҡ үлем көтә. Илиондан Агамемнон менән бергә ҡайтҡандарҙы Эгисф мәжлес ваҡытында үлтерә[11], уларҙың ҡәберҙәре Агамемнондыҡы һымаҡ Микенда[12][12].
Аидала Агамемнонды Одиссей ҡаршы ала[11]. Үлгәндән һуң Агамемнон бөркөткә әйләнә[16].
Астрономияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Агамемнон хөрмәтенә 1919 йылда табылған астероид (911) уның исеме менән атала.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Агамемнон // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
вәғәздәр
Асыҡ ғәүрәт0
Асыҡ ғәүрәт – боҙоҡ энергия магниты
Аллаһ Раббыбыҙ Ҡөръән-Кәримдә «Әғраф» сүрәһенең 26-сы аятында: «Беҙ кешеләргә кейем бирҙек, — тип әйтә, — ул кейем менән улар оят ерҙәрен ҡапларҙар». Һәм Аллаһ Раббыбыҙ аяттың аҙағында: «Беҙ әле уларға үҙҙәре күрмәй торған кейем дә бирҙек, тәҡүәлек кейеме бирҙек, әгәр улар аңлаһалар, был кейемдәр улар өсөн бигерәк тә хәйерлерәк», — тип әйткән. Ошо аяттан күренгәнсә, әҙәм балаһының кейеме оят ерҙәрен ҡаплап йөрөр өсөн бирелгән, сөнки Аллаһ Раббыбыҙ кешеләрҙе аҡыл менән зиннәтләп, хайуандарҙан өҫтөн ҡуйҙы һәм әҙәм балаһының хайуандарҙан өҫтөн сифаты — ояла белеү сифаты. Кеше хайуандан аҡылы менән айырыла һәм иң беренсе айырмалыҡ сифаты — ояла белеү, йәғни — кешенең ғәүрәт ерҙәрен ҡаплап йөрөүе, шәриғәтебеҙ буйынса ҡапланырға тейеш ерҙәрҙе күрһәтмәүе. Шулай булһа, беҙ ояттың нәмә икәнлеген беләбеҙ һәм хайуандан асыҡ айырылып торабыҙ, сөнки улар ояла белмәй, уларҙа кейем юҡ, ғәүрәт ҡаплау юҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Зина – ҙур гонаһ0
Зина – ҙур гонаһ
Исламда иң ҙур гонаһтарҙың береһе булып зина тора. Был гонаһлы ғәмәл әҙәм балаларын бик түбән дәрәжәгә төшөрә. Был хаҡта Аллаһы Тәғәлә Ҡөръәндә былай ти: “Зина ҡылыу кеүек фәхеш эштәрҙең асыҡ эшләнә торғандарына ла, йәшерен эшләнә торғандарына ла яҡын бармағыҙ...” (“Әл-Исра” сүрәһе, 17:32)
Был аятта оло һәм кесе зина тураһында һүҙ бара. Икеһенән дә йыраҡ булыу кәрәк (үбеү, ҡарау кеүек зиналарға яҡын килмәү).
Пәйғәмбәребеҙ ﷺ әйтеүенсә, ҡулдар, аяҡтар һәм күҙҙәр зина ҡыла алалар. Шуға күрә ҡарарға ярамай торған нәмәләргә күҙҙе йомоу, күрһәтергә ярамаған ағзаларҙы йәшереү кәрәк.
Аллаһы Тәғәлә ирҙәргә һәм ҡатын-ҡыҙҙарға хәрәм әйберҙәргә ҡарауҙан тыйған, ғәүрәттәребеҙҙе зинанан һаҡларға ҡушҡан. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Телде тыйыу0
Телде тыйыу — изге эш
Аллаһ Раббыбыҙ Ҡөръән Кәримдең 49-сы «Әл-Худжурат»(«Бүлмәләр») сүрәһендә (10-сы аят):
— «Иннәмәл-мүәминүүнә ихүәтүн фә әсълихүү бәйнә әхаүәйкүм үә- ттәҡуу-лл-ааһә ләғәлләкүм түрхәмүүүн» — Бөтә мосолмандарҙы бер-береһенә туған, тип иғлан итте. Тимәк, «ләәә иләәһә илләллаааһ Мүхәммәдүр Расүүлүллаааһ», — тигән мосолмандар бер-береһенә туған була. Аллаһ Раббыбыҙ беҙгә бойорҙо: бер-берегеҙ менән арағыҙҙы төҙәтегеҙ, тип. Берүк араларығыҙҙы боҙа күрмәгеҙ, дуҫ йәшәгеҙ, — тине. Беҙ Аллаһтың ошо аяаттарына муафиҡ ғәмәлдәр менән йәшәргә тейешбеҙ. Изге йома көндәрендә, ике ғәйеттән оло булған, йома көндәрендә, ошонда йыйылып, иңдәребеҙҙе иңгә терәп, бер сафтарҙа намаҙ уҡыуҙарыбыҙ ҙа арабыҙҙы төҙәтеүҙең бер миҫалы булып тора. Был да Аллаһ Тәғәлә ҡушҡанды яуап биреү. Беҙ — төрлө кешеләр, үҙебеҙҙең төрлө ғәҙәттәр бар, төрлөбөҙ төрлөсә уйлай, төрлөбөҙ төрлөсә фекерҙәй. Әммә бөтөнөбөҙ ҙә Аллаһтың фарызын үтергә тип, мәсеттәргә килеп, төрлө кешеләр бер сафҡа баҫып, бер Аллаһты ғына ҙурлап, сәждәгә баш эйәбеҙ. Был да Аллаһтың ҡушҡандарын үтәү. Шуға күрә йәмәғәт намаҙын уҡығанда 27 дәрәжәлә сауап та бар. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
ВАТАНДЫ ЯРАТЫУ – ИМАНДЫҢ БЕР ӨЛӨШӨ0
ВАТАНДЫ ЯРАТЫУ – ИМАНДЫҢ БЕР ӨЛӨШӨ
Рәсүл-Әкрам салаллаһу ғәләйһи үә сәлләм бер мөбәрәк хәҙисендә: “Ватанды һөйөү – имандың бер өлөшө”, — тип әйткән.
Еребеҙҙә әҙәм балаһына йәшәү өсөн бөтөн мөмкинлек бар: һыуы ла, һауаһы ла, ризығы ла, урманы ла. Тормоштоң төп сығанағы – ер. Унда төрлө йәшелсә, еләк-емеш үҫә, ағасынан, ташынан йорттар төҙөйбөҙ. Донъяла ниндәй генә климат юҡ: йыл әйләнәһенә ҡышбулған, көн менән төн алты айҙан ғына алмашынған, башында йәйен-ҡышын ҡар ятҡан таулы урындар, утрауҙар... Уларҙа халыҡ меңдәрсә йыл ғүмер итә, тәбиғәт шарттарына яраҡлаша, урындағы ризыҡты ашай һәм уны икенсе ергә күсереү мөмкин дә түгел. Хайуандар ҙа шулай. Мәҫәлән, Төньяҡ Боҙло океандың аҡ айыуын экваторға илтә алмайбыҙ, был мөмкин хәлдә лә, йәнлек унда йәшәй алмаясаҡ. Шуның шикелле, әҙәм балаһы ла кендек ҡаны тамған ерендә ғүмер итә, балаларын үҫтерә, нәҫелен тарата.
Ватанды һөйөү – ерҙең бөгөнгөһө һәм киләсәге өсөн үҙ өлөшөңдө индереү ул. Тыуған төйәгебеҙҙең алға барыуын теләйбеҙ икән, быға булышлыҡ итергә тейешбеҙ. Ата-бабабыҙ йәшәгән еребеҙҙе һаҡлаған, уға зарар килтермәгән, байлығын исраф итмәй генә ҡулланған. Мәҫәлән, тирмәне күсереп йөрөткәндә, ерҙе ҡаҙып, уның ҡара тупрағына зарар килтермәгәндәр, ипле генә ҡорғандар. Киткән саҡта ла арттарынан бер ниндәй сүп-сар ҡалдырмағандар. Һуңғы 70 йыл тирәһе ваҡытта иһә ергә бындай ихтирамдың түбәнәйеүен күрәбеҙ. Битарафлыҡтың һөҙөмтәһе, әлбиттә, үҙебеҙгә әйләнеп ҡайтасаҡ.
Ер – йәшәйешебеҙҙең сығанағы, тинек. Уны юҡҡа ғына әсәй менән сағыштырмағандар. Ер саф иткән, ундағы ризыҡ таҙа, әҙәм балаһының сәләмәтлеге ныҡ була.
“Тыуған ерҙе һөйөү – имандың бер өлөшө” тип әйтелгән икән, Ватаныбыҙҙы (ә уға ата-әсәбеҙ, телебеҙ, тарихыбыҙ, әҙәбиәтебеҙ һәм башҡа изге төшөнсәләр инә) һаҡларға, үткәндәрҙән һабаҡ, тәжрибә, аҡыл алып, илебеҙ башҡа дәүләттәрҙән артта ҡалмаһын өсөн үҙ өлөшөбөҙҙө индерергә, аҡыллы, зиһенле балалар үҫтереп, ошо ерҙә ғүмер итергә тейешбеҙ. Шул саҡта Башҡортостаныбыҙ Рәсәйҙең матур, таҙа, тыныслыҡ, әхлаҡ һәм тәрбиә төбәге буласаҡ. “Аямаған йәнен, түккән ҡанын, Һис бирмәгән башҡорт Уралын”, — тиелә халыҡ йырында. Башҡортостаныбыҙҙы, Рәсәй дәүләтселеген һаҡлау өсөн милләтебеҙ бихисап батырын ҡорбан иткән. Бөгөн дә улдарыбыҙҙы аҡыллы, көслө итеп тәрбиәләп, илдең тыныслығына үҙ өлөшөбөҙҙө индерергә бурыслыбыҙ, сөнки ватаныбыҙҙың азатлығын, бойондороҡһоҙлоғон тәьмин итеү ҙә – имандың бер өлөшө. Был йәһәттән беҙгә ата-бабабыҙҙың ҡаһарманлығы – ҙур өлгө.
Илдең именлеге өсөн ҡан ҡойған, ҡорбан булған ҡаһармандарыбыҙҙы ҙур хөрмәт менән иҫкә алайыҡ, ихтирам итәйек. Яу ҡырҙарында ятып ҡалған, ахирәткә күскән яугирҙәребеҙ үҙенең мәңгелек рәхмәтен алһын, тереләргә бәрәкәтле тормош насип итһен. Әле әрме сафындағы егеттәребеҙгә лә ихтирам күрһәтәйек. Уларҙың да хеҙмәте – имандың бер өлөшө. Шул уҡ ваҡытта илдең именлеген һаҡлау, уның үҫшенә булышлыҡ итеү – һәр беребеҙҙең изге бурысы. Аллаһ Тәғәлә һәммәбеҙгә лә ошо ғәмәлдәрҙе теүәл үтәргә насип итһен. Шулай икән, иншәллаһ, илебеҙ тыныс, күгебеҙ аяҙ, донъя имен булыр.
Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.
Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН,Башҡортостан мосолмандарының диниә назараты рәйесе, мөфтөй
МИЛЛӘТ НИГЕҘЕ — ДИН ҺӘМ ТЕЛ!0
МИЛЛӘТ НИГЕҘЕ — ДИН ҺӘМ ТЕЛ!
Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт Ниғмәтуллин:
— Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Әл-хәмдү лил-ләһи раббил-ғаләмин Үәс-саләтү үәссәләмү ғәлә мүхәммәдән үә ғәлә әлиһи үә әсхәбиһи әжмәғин.
«Ҡөрьән Кәрим»дә Аллаһ Тәғәлә «бисмилләһир-рахмәнир-рахим» тип донъяла йәшәгән бөтөн кешегә мөрәжәғәт итә. «Мин һеҙҙе бер атанан, бер әсәнән яраттым», — ти Раббыбыҙ. Быны бөгөн генетика ғилеме менән шөғөлләнгән ғалимдар ҙа раҫлай.
Шулай булғас, барыбыҙ ҙа бер телдә һөйләшергә тейеш инек, ләкин Аллаһ Тәғәлә аяттың дауамында: «Мин һеҙҙе төрлө милләт, халыҡ, ҡәбилә итеп яраттым», — тигән. Тимәк, был бүленеш — Хоҙайҙың хикмәте. Һәр милләткә айырым үҙенсәлек хас.
«Телегеҙҙең төрлө булыуы — Аллаһ Тәғәләнең барлығына бер дәлил», — тиелә «Ҡөрьән»дә. Хоҙай барлыҡҡа килтергән был хазинаны һаҡлау — милләттәрҙең изге бурысы. Шул тиклем бөйөк ул тел: уның эсендә күпме изге фекер, фәлсәфә, мәғәнә ята, әкиәт, әйтем, ҡобайыр һәм башҡа ижади ҡомартҡылар бар! Улар әле лә яҙыла.
Хоҙай Тәғәлә милләттәрҙе бер-береһе менән танышһын, төрлө тел өйрәнһен, ғилем уртаҡлашһын өсөн яратҡан.
Донъяға килгән һәр кеше иң тәүҙә туған телен өйрәнә, уҡый башлағас, дәүләт телен, сит телдәрҙе үҙләштерә. Борон-борондан тәржемәселәр иң кәрәкле һөнәр эйәләре булып иҫәпләнгән. Күпме тел белһәң, донъяға ҡараш та шул ҡәҙәр киң була.
Милләттең төп нигеҙе — тел һәм мәҙәниәт. Улар бер бөтөндө тәшкил итә. Туған телгә, мәҙәниәткә, йолаларға ғаиләлә иғтибар бар икән, милләт тә йәшәйәсәк. ӘхмәтЗәки Вәлиди «Башҡорт халҡына хушлашыу хаты»нда ике бөйөк ҡиммәтебеҙгә — динебеҙгә һәм телебеҙгә — һөжүм буласағы тураһында белдергән. Был һүҙҙәрҙе тарих иҫбатланы.
Динебеҙҙе һаҡлаһаҡ, телебеҙ ҙә имен булыр. Ғабдулла Туҡайҙың «Эй, туған тел, эй, матур тел, атам-әсәмдең теле», Рәми Ғариповтың «Йөрәгендә халҡы булмағандың кеше булырға ла хаҡы юҡ» тигән һүҙҙәре юҡтан ғына әйтелмәгән. Хөрмәтле ҡәрҙәштәр, телебеҙ бер телдән дә кәм түгел. Уны аралашыу кимәлендә генә түгел, ә төбөнә төшөп өйрәнергә, барлыҡ ижади ҡомартҡыларын белергә ынтылырға тейешбеҙ. Бергәләп эшләһәк, сабыйҙарыбыҙҙа йырҙарыбыҙға, әҙәбиәтебеҙгә, сәнғәтебеҙгә мөхәббәт уятһаҡ ҡына милләтебеҙ һаҡланыр.
Насар яҙмыш юҡ0
Насар яҙмыш юҡ
Аллаһ Тәғәлә доньяны юҡтан бар иткәндә бөтә йәндәрҙе лә яралтҡан һәм һорау биргән: «Әләстү бираббикүм», — йәғни: «Раббығыҙ кем?» — тип. Шул ваҡыт бөтә йәндәр: «Һин беҙҙең Раббыбыҙ һәм тәрбиәсебеҙ», — тип Аллаһты таныйҙар. Шул ваҡытт Аллаһ Тәғәлә йәндәргә Үҙен күрһәткән. Нисек күрһәткәне беҙгә таныш түгел. Бына ошо йәндәрҙе Раббыбыҙ «тән» тигән кейемгә төрөндөрөп, Ер йөҙөнә һынар өсөн ебәргән. Ер йөҙөндә йәндәр тән рәүешендә үҙҙәрен һәм башҡа йәндәрҙе күрәләр, әммә Аллаһты күрмәйҙәр. Аллаһты таныған, бер төрлө үк иман килтергән йәндәр төрлөһө һәр төрлө юлдар менән ғүмер һөрә башлай, төрлө яҙмышҡа дусар була. Ҡайберәүҙәр төшөнкөлөккә бирелеп: «Минең яҙмыш насар, мин бер ни ҙә эшләй ҙә алмайым» , — тип йөрөй. Ҡайберәүҙәр маһайып: «Мин барын да булдырам», — ти. Юғиһә, Әҙәм балаһы белә бит, Аллаһ теләмәһә, алдыңда торған ризыҡты ла ҡулың менән алып, ауыҙыңа килтерә алмайһың һәм бер кем дә һинең был халәтеңде үҙгәртә алмай. Бөгөн: «Шифаны Аллаһтан һорағыҙ», — тигән өсөн ҡайһы бер табибтарҙы ғәйепләп сығыусылар ҙа бар. Ул табип та бит Аллаһ ҡулында бер инструмент, Аллаһ теләһә, уның аша шифа бирә, теләй икән, үлемгә дусар итә. Әллә ниндәй данлыҡлы, билдәле табибтар, өшкөрөүселәр, экстрасенстар бар, шифа улар ҡулында булһа, берәүҙә, бигерәк тә йөрөргә, түләргә мөмкинлеге булған кешеләр үлмәҫтәр ине. Ләкин ни ғәжәп, байҙар ҡысҡараҡ ғүмерле. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Таҙа булып ҡалыу0
ТАҘА БУЛЫП ҠАЛЫУ
Шəйех Мəхмəт Əфəнденең 12 ноябрь 2014 сөхбəте.
Əссəлəмəғəлəйкүм үə рəхмəтуллаһи үə бəрəкəтүһү. Əғүҙү биллəһи минəш шайтанир ражим. Бисмиллəһир-Рəхманир-Рəхим. Əссəлəтү үə с-сəлəмү ғəлə Рəсүлинə Мəхммəдин Саййидил-əүүəлина үəл-лəхирин. Мəдəд йə РəсүлАллаһ, мəдəд йə Садати Асхабы Рəсүлиллаһ, мəдəд йə Шəйех Абдуллаһ Фаизи д-Дағыстани, мəдəд йə Шəйех Мөхəммəт Назим əл-Хаҡҡани, дестур. Тариҡатуна ас-сохбаһ, үə л-хайру фи жам'иййаһ.
Ислам дине – иң һуңынан килгəн иң күркəм дин. Алланың һөйөклө Пəйғəмбəренə, ғəлəмдəрҙе уның хөрмəтенə яралтты тип, был Ислам динен, Уға бүлəк итə. Ул иң бөйөк, иң яҡшы дин булды. Бөтөн диндəрҙе теүəллəне. Сөнки яйлап, яйлап ти торғас, иң һуңғы был, унан һуң пəйғəмбəр ҙə юҡ, башҡа дин дə юҡ.
Ислам дине бөтөн нəмəне теүəллəне, башҡа бер ихтыяж да юҡ. Əлбиттə, ҡиəмəт яҡын, тик тағы ла мең йыл булһа ла, миллион йыл булһа ла, башҡа дингə ихтыяж юҡ, сөнки Аллаһ янындағы, Аллаһ дине – мосолманлыҡ дине.
إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ
«Иннәҙ-ҙиинә ғиндәл-лааһил ислам» (3:19).
Мәғнәһе: Хаҡ дин, Аллаһ дине — Исламдыр
Яйлап-яйлап кешелəрҙе күнектерə-күнектерə камиллыҡҡа иреште. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Ахирәткә иман0
Ахирәткә иман
” Был донъя тормошо — бәндәнең мәңгелектәге урынын билдәләүгә сәбәп булған имтихан”, — тип өйрәтә дин
Әҙәм балаһының тормошон Аллаһ биш дәүергә бүлеп яралтҡан:
Беренсеһе — йәндәр донъяһы. Әле кешенең тәне юҡ, донъяға күҙен асмаған, ҡулдары эшләмәй, аяҡтары йөрөмәй, аталар арҡаһында орлоҡ хәлендә генә ул.
Икенсеһе — әсәләр ҡарынындағы тормош;
Өсөнсөһө — тән менән үткән ғүмер.
Дүртенсеһе — ҡәбер һәм... Бәрзәх — йәндәрҙең тәндән айырылып, Ахирәткә тиклем йәшәр төйәге;
Бишенсеһе — Ҡиәмәт көнөнән һуң йә Йәннәттәрҙә, йә Йәһәннәмдә йәшәр дәүер. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Тәҡдиргә иман0
Тәҡдиргә иман
Тәҡдиргә. Яҡшы-яман бөтә нәмәнең Аллаһ тәҡдире менән булыуына иман.
Һәр нәмә — Аллаһтан. Уның ихтыярынан башҡа саң да күтәрелмәҫ. Ағастарҙа япраҡ, серәкәйҙә ҡанат та һелкенмәҫ.
Үткәндәр, үтеп барғандар, алда торғандар тураһында ғилем Аллаһ ихтыярында, Ул уны белә. Сөнки тәҡдир итеп бөтәһен дэ Ул үҙе яҙып ҡуйған. Күҙе күрмәҫ кеше төҫтәрҙе лә айыра алмаған һымаҡ, кеше аҡылы яҙмыш серҙәрен дә аңлай алмаҫ.
”Һәр нәмәне Беҙ үҙенең тәҡдире менән яралттыҡ”, — ти Аллаһ.
”Әл-Ҡәмәр”,” Ай” сүрәһе, 49 -нсы аят.
Үҙенең яҙмышы менән бәндә зарлана алмай, сөнки тәҡдирҙә яҙылғандар беҙҙең ихтыярыбыҙҙа түгел. Яҙмыштың беҙ яҡшыһын табыу өмөтө менән тырышлыҡ ҡына һала алабыҙ.
Әммә маңлайына яҙылғаны алдан уҡ беленеп тормауы — бәндәгә бирелгән бөйөк бер игелек. Һәр кем үҙе менән алда нимә буласағын. Нимә күрәсәген белеп торһа, уның тормошо ла түҙеп тора алмаҫ дәрәжәлә аяныслы булыр ине.
Һәр кемдең үҙ яҙмышын Аллаһ үҙенән йәшереп тота, кешенең алдағы көндәргә булған өмөтөн юйып ташламай. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...
Саманан тыш шаярыу һәм көлөү0
Саманан тыш шаярыу һәм көлөү
Беренсе хөтбә
Ислам дине беҙгә ошо донъяға етди күҙлектән ҡарарға ҡуша. Эйе, Ҡиәмәт көнөнә, Аллаһҡа, Уның язаһы — йәһәннәменә ышанған кеше һөйләм һайын шаярып, тик ҡыҙыҡ-мәҙәк һөйләүе менән билдәле булырға тейеш түгел. Был имандағы һәм әҙәптәге ниндәйҙер проблемаға ишара итә. Етдилек — мосолмандың асыл хәләте. Ысынлап та, алда көткән һынауҙарҙың — үлемде, Мүнкәр һәм Нәкир һорауын, ҡәберҙәге йәннәт баҡсаһын йә йәһәннәм соҡорон, Ҡиәмәттә ҡубарылыуҙы, хисапты, сиратты — белә тороп та, мосолман йыш уйланыусан, уфтаныусан, хатта ваҡыты-ваҡыты менән ҡайғырыусан һәм илаусан булмаһа, уға үҙенең эске донъяһына «ревизия» үткәреп, йөрәген рухи яҡтан дауалап алыр кәрәк. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ бер хәҙисендә: «Мин белгәндәрҙе белһәгеҙ, аҙ көлөр, куп илар инегеҙ» — тигән (Әл-Бүхари риүәйәт итте). Шулай ҙа бер ҡасан да йылмаймай һәм шаярамай йәшәү — пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ сөннәтенән түгел, сөнки ул үҙе лә ҡайһы ваҡыт шаярып ала торғайны. Ләкин ул шаярған ваҡытта ла алдаманы. «Мин шаярам, ләкин хаҡтан башҡа нәмә әйтмәйем» — тигән хәҙис бар (Әт-Тирмиҙи, Әхмәт риүәйәт иттеләр). Шаярғанда ла ялған һәм буш һүҙ һөйләмәү тик пәйғәмбәргә ﷺ генә хас нәмә булмаған, был ҡағиҙә беҙгә лә ҡағыла: бер хәҙистә шулай тиелгән: «Үҙенең хаҡлы икәнен белеп тә, бәхәсен туҡтатҡан кешегә мин йәннәттең ҡырыйында өй вәғәҙә итәм. Хатта шаярғанда ла алдамаған кешегә мин йәннәттең уртаһында өй вәғәҙә итәм. Ә әхлағы менән иң яҡшы булған кешегә мин йәннәттең өҫкө яҡтарынан өй вәғәҙә итәм» — тигән хәҙис бар (Әбү Дәуд, Әл-Бәйһаҡи, Әт- Тирмиҙи риүәйәт иттеләр). Тимәк, хатта шаярып ҡына ла алдарға ярамай. Ә быны бит мосолмандар йыш ҡына онотоп китә һәм шаярып теләһә ниндәй уйҙырмалар, мәҙәктәр һөйләй башлай. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...


text:
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм инвалидтары Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан 7-шәр мең һум аҡса аласаҡ
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм инвалидтары Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан 7-шәр мең һум аҡса аласаҡ
Ил президенты Владимир Путин ошо туралағы указға ҡул ҡуйҙы. Түләүҙәр быйыл апрель-май айҙарында башҡарыла, аҡса Рәсәй, Литва, Латвия һәм Эстония биләмәләрендә йәшәүсе ветерандарға бирелә. 7 мең һум шулай уҡ һуғыш ветерандарының тол ҡалған ҡатындарына түләнә. Һуғыш йылдарында кәмендә ярты йыл тылда эшләүселәр 3-әр мең һум аҡса аласаҡ..


text:
17-03-2014, 09:11 / Тәбиғәт-Әсә һулышы
Йыландың аяғы бармы?
Мин ҡәһәрле һуғыш килтергән Аҡ йылан йылында тыуғанмын. Ә 2001 йылда сираттағы Аҡ йылан йылын ҡаршылап, арыу ғына итеп оҙаттым. Әллә ошо билдә аҫтында тыуғанғамылыр, бала саҡтан килгән йылан тураһындағы хәтирәләрҙеғүмер буйы һаҡлайым. Еңеүҙең беренсе йылы булды, буғай. Беҙҙең урамдың үрге осонда йәшәгән әбейҙәр бик татыу йәшәне: шатлыҡтарын да, ҡайғыларын да уртаҡлашып хәл иттеләр. Урманға еләккә, балтырғанға, һарынаға, хатта утын, суғырмаҡҡа (серегән ҡайын ағасының туҙы) бергә йѳрѳнѳләр. Беҙ, балалар ҙа, уларға эйәреп барабыҙ. Һәр беребеҙҙең йѳкмәүе бар....


text:
“Тәүәкән” дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы механизаторҙары Ирек Сәғитов менән Садиҡ Мөхәмәтов өсөн тынғыһыҙ көндәр дауам итә. Сәсеүлектәрҙе химик эшкәртеүҙе тамамлағас, улар үҙҙәренең “ҡорос аттар”ында көнбағыш орлоғо сәселгән майҙанды икенсе тапҡыр культивациялай башлаған. Тракторсыларҙың бурысы — ике-өс көн эсендә 140 гектарҙағы культура араларын сүп үләненән таҙартыу.
— Быйыл сырмалсыҡ ҡотороп үҫкән, шунлыҡтан йыш ҡына туҡтап, культиваторҙың тешен таҙартып алырға тура килә — был иһә эште тотҡарлай, — ти Ирек Сәғитов. — Көнбағыш араһын утауҙы тамамлағас, кукуруз баҫыуына төшәсәкбеҙ.
Хужалыҡ етәкселеге механизаторҙар өсөн төшкө һәм киске ҡайнар аш ойоштороуҙы хәстәрләгән. Ә эш көндән-көн ҡыҙа.
“Бөгөнгө йәмғиәттә кеше түгел, ә финанс капиталы мәнфәғәте өҫтөнөрәк ҡуйыла, — тигән фекерҙә Юғары банк мәктәбе профессоры Ивар Бриверс. — Дәүләттәр, дөрөҫөн әйткәндә, хәҙер юҡ инде, сөнки сит ил инвесторҙары — рәсми властан йоғонтолораҡ кешеләр. Фәлән ил банкротҡа төштө, тигән һүҙҙәр хәҡиҡәткә тура килмәй, ни тиһәң дә, ойошманың ғына бөлөүе мөмкин. Барлыҡ донъя иҡтисады финанс пирамидаларына таянған: бер бурысты ҡаплау өсөн икенсеһен алалар. Күреүебеҙсә, әле ошо ҡоролош емерелә...”Испандар бығау кейергә теләмәй
Ошо көндәрҙә халыҡ-ара кимәлдә иң абруйлыларҙан һаналған “Standard & Poor’s” агентлығы 2014 йылға тиклем АҠШ-тың кредит рейтингын кәметеүе ихтималлығын белдерҙе. “Moody’s” агентлығы иһә Европа илдәрен дә ошондай яҙмыш көтөүе хаҡында иҫкәртте. Көрсөктөң сираттағы тулҡыны ысынлап яҡынлашамы әллә?
Матбуғат баҫмаларына яҙылыуҙың иң ҡыҙған осоро. “Башҡортостан” гәзите лә, 95 йәшлек ҡартмын бит әле, тип билен йылы мейескә терәп ултырырға уйламай, республикабыҙҙың йә теге, йә был тарафтарына елдереп сыға ла китә. Бәй, шулай булмайса, “Башҡортостан”ды ҡулығыҙға алып ҡарағыҙ әле, ниндәй рухи дәрт-дарман, уй-фекер оһоллоғо бөркөлөп тора уның биттәренән. Ә инде гәзит менән дуҫлашаһығыҙ икән, ошо илаһи ҡөҙрәт һеҙҙең йөрәгегеҙгә лә күсәсәк!
Күптән түгел генә “Башҡортостан” гәзите Нефтекама ҡалаһы филармонияһының сәхнәһен дер һелкетеп ҡайтҡайны. Был юлы илһам ҡанаттары уны милли батырыбыҙ исемен йөрөткән Салауат ҡалаһына алып осто.
Салауат башҡорт дәүләт драма театрының хужабикәһе (директоры) Наилә Әбделхәй ҡыҙы Сәфәрғолова яҡты йөҙ, татлы һүҙ, киң күңел менән ҡаршы алды “Башҡортостан”дарҙы.
Фәтихә инәй өтәләнә-өтәләнә Өфөгә әртислеккә уҡырға китергә йөрөгән Юнирын оҙатырға әҙерләнә, аҙаҡҡы кәңәш-төңәштәрен бирә:
— Эй, балаҡайым, йүнле генә йөрө инде, үҙеңде лә, мине лә бер үк көлкөгә ҡалдырма. Ул ҡала тигән ерҙә теләһә ниндәй шалапайҙар өйөрө менән йөрөй, ти. Шуларҙың арбаһына ултырып ҡуйма! Ишетһен ҡолағың!
Шундай матур теләктәр менән оло юлға оҙатҡан ғәзизенең ғүмер буйы әҙәм көлдөрөп йөрөрө башына инеп тә сыҡмай әсәнең. Хәҙер инде барса халыҡ Юнир САЛАУАТОВТЫҢ исемен ишетеү менән үк шарҡылдап көлә башлай.
— Юнир ағай, көлкөнөң тылсымлы шифаһын нисек белеп ҡалдығыҙ?
Юмореска
— Мин врач булам!
— Әртис!
— Бизнесмен!
— Мин — банкир!
Класс етәксеһе Зөлфиә Мөхтәровна уҡыусыларының бындай ҙа ҙур хыялдар менән йәшәүенә һоҡланып, ғорурланып ултырҙы. Һәр береһенең теләген:
— Бик шәп, бик мәслихәт, — тип йөпләне, ҡанат ҡуйҙы. Шатланмаҫлыҡ та түгел шул! Ун бер йыл буйы йыр, физкультура дәрестәренән генә “дүртле”ләр күргән Римустың да институт тип атлығып тороуы насармы ни! Замана балалары серек мейе түгел шул. Ата-әсәләре тураһында һүҙ ҙә юҡ. Элек кенә ул, хәҙер телгә алыуы ла ғәрлек, кластан бер-ике бала вузға барып морон төртһә, мәктәп өсөн ауыҙ тултырып һөйләрлек олоғара ваҡиға була торғайны. Хатта анау йылды бер ҡыҙҙары шау “бишле”гә бөтөп тә, институтҡа инә алмай, мәсхәрәгә ҡалдырғайны.
Фельетон
Тамам теңкәне ҡоротто бит шул ғифрит!
— Ҡуй инде, ҡуй. Шуны еңерҙәй берәй батыры булманы инде, исмаһам.
Ауыл халҡының ҡот-йәнен алып, Иглиндә аждаһа пәйҙә булды. Аждаһа тигәс тә, нишләптер туғыҙ-ун башлы ла түгел, ә ҡәҙимге кешегә оҡшап тора үҙе. Кем белә инде, бәлки, ул әкиәттәрҙәге ҡәрҙәштәре һымаҡ 500-1000 йылдан артыҡ йәшәп, кеше ҡиәфәтенә инә торғандыр. Ундайҙарҙы бигерәк яман була, тиҙәр. Ә бының тотош фиғеле, барлыҡ ҡыланышы хәс тә әҙәм балаһыныҡы ише. Ауыҙы араҡы тип кенә шапылдап тора, ә үҙен Мансуров тип йөрөтәләр икән.
Аждаһа хаҡында уйлай-уйлай кешеләрҙең йөрәге бөттө тамам. Хәҙер улар ишектәрҙе, ҡапҡаларҙы төндәрен генә түгел, хатта көндөҙөн дә ҡырҡ йоҙаҡҡа бикләп, урамға сығырға ла ҡурҡышып ултыра. Ә бер-ике көнгә бүтән ауылға йәки ҡалаға ҡунаҡҡа китеүҙе башыңа ла килтермә.
Совет дәүерендә азербайжан ғалимы А. Мамедов Ленинград университеты профессоры Л.Н. Гумилев менән осрашып, унан боронғо төркиҙәргә бәйле ҡыҙыҡһына башлауының сәбәбен һораша. Тәүге төрки ҡағанатын студент сағында уҡ өйрәнә башлаған, аҙаҡ “Боронғо төркиҙәр” тип аталған нигеҙле хеҙмәттең авторы булып танылған арҙаҡлы ғалимдың яуабы бик ҡыҙыҡлы. Бына нимә ти ул әңгәмә барышында: “Боронғо төрки һәм ҡытайҙар араһында йыш ҡына бәрелештәр булып торған, ләкин һөжүмгә ынтылыусыларҙың дала яғынан түгел (йәғни күсмә төрөктәр яғынан түгел), ә ултыраҡ халыҡ яғынан (был осраҡта ҡытайҙар яғынан) икәненә иғтибар иттем. Ә төркиҙәр бик боронғо замандарҙан уҡ шундай дәррәү һәм уңышлы һаҡлана белгән. Ул саҡта Ҡытайҙа бер нисә миллион халыҡ йәшәһә, төркиҙәр 300 мең самаһы ғына булған. Ошо бер нисә мең миллиондарға ҡаршы тора алған. Тимәк, уларҙың азатлыҡты һаҡлап ҡала торған ниндәйҙер айырым бер сифаты булған...”
Бөгөнгө асыҡ дәрестә уҡытыусылар менән күҙгә-күҙ ҡарап һөйләшәһе һүҙҙәр бик күп. Бында мин башҡорт теле уҡытыусыларын күҙ уңында тотам. Билдәле булыуынса, улар мәктәптә төп урынды биләне һәм шулай ҡаласаҡ та. Белем биреү йорттарында балаға милли үҙаң, рух сифаттарын бары тик улар ғына бирә ала. Уҡыусыны ысын шәхес итеп тәрбиәләүҙә, үҫтереүҙә бары тик улар ғына үҙ өлөшөн, үҙ көсөн һалалыр.
Мәктәптәге барлыҡ мәҙәни сараларҙа, кластан тыш эштәрҙә, гәзит сығарыуҙа, түңәрәктәр эшен йәнләндереүҙә, хатта ата-әсәләр йыйылышын үткәреүҙә лә башҡорт теле уҡытыусыһы йүгергеләп йөрөй. Ә бит былар өсөн, баҙар заманы булһа ла, бер тин дә эш хаҡы түләнмәй. Тимәк, улар — мәктәптең йөҙө, намыҫы. Мәктәп хакимиәте башҡорт теле уҡытыусыларының эшмәкәрлегенә күңел күҙе менән ҡарамай. Ә мәғариф идаралыҡтары тураһында әйтеп тораһы ла юҡ.
Бер районда башҡорт теле уҡытыусыларының семинарын үткәрәм.
Кисә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов рәсми делегация етәксеһе сифатында Беларусь Республикаһына юлланды. Минск аэропортында төбәк етәксеһен Беларусь Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы илсеһе Андрей Кобяков, архитектура һәм төҙөлөш министры Анатолий Ничкасов ҡаршы алды.
Ике көнлөк сәфәрҙә Беларусь Президенты Хакимиәте, Министрҙар Советы, эшлекле даирәләр вәкилдәре менән осрашыуҙар үткәреләсәк, сәнәғәт предприятиеларына сәфәр ойоштороласаҡ.
Рөстәм Хәмитов “Белкоммунмаш” холдингының идарасы компанияһындағы етештереү майҙансыҡтарында булды. Республика башлығы яңы автобустар, троллейбус, трамвай, йөк машиналары етештереү технологияһы менән танышты, йыйыу линияһын, әҙер продукция өлгөләрен ҡараны.
Рәсәй Президенты Владимир Путин Федераль миграция хеҙмәте етәксеһе Константин Ромодановский менән осрашыу ваҡытында миграция буйынса 2025 йылға тиклемге дәүләт сәйәсәтенең концепцияһын раҫлауын белдерҙе. Дәүләт башлығы был тәңгәлдә ҡатыраҡ закондар тәҡдим итеүҙе һәм йәмәғәтселек фекерен өйрәнеүҙе үтенде.
Рәсәйҙәрҙең ил буйлап йөрөүенә, эшсе мигранттарҙың ағымына бәйле тәртиптең булмауы халыҡта ризаһыҙлыҡ уята. Миграция өлкәһендәге закондар аңлайышлы, ябай һәм ҡайһы саҡта ҡәтғи булырға тейеш.
Әлеге мәлдә миграция хеҙмәте Рәсәйгә эшкә килгән сит ил граждандарының махсус ҡабул итеү урындарынан, үҙәктәрҙән ҡасыу осраҡтары булған хәлдә уларға ҡарата ниндәй сара ҡулланыу мөмкинлеген өйрәнә.
Халҡыбыҙ футбол буйынса Европаның иң көслө командалары араһындағы ярышты ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәтә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҙур байрам булырға тейешле сара көйәрмәндәрҙең алышына әүерелә бара. Киң мәғлүмәт саралары хәбәр итеүенсә, яңыраҡ Рәсәй көйәрмәндәрен Польшала туҡмап киткәндәр. Ғөмүмән, бөгөн Интернет был хаҡта яҙмалар менән тулы: бер ҡунаҡхана алдында икәүҙе бәргесләгәндәр, ниндәйҙер кафела телевизор аша уйынды күҙәткән Рәсәй менән Англия кешеләренә ныҡ ҡына эләккән... Битлек кейгән мыҡты кәүҙәле поляктар ҡайҙандыр килеп сыға ла, бер сәбәбен дә әйтмәй, йоҙроҡларға тотона, ти.
Варшавалағы власть әһелдәре менән алдан килешеү буйынса Рәсәйҙең йыйылма командаһын ҡеүәтләү йөҙөнән ойошторолған марш та һуғышһыҙ үтмәй.
16 июндә иртәнге сәғәт 10-да Бөрйән районы хакимиәте бинаһында (Иҫке Собханғол ауылы, Ленин урамы, 61) Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары С.Т. Сәғитов,
19 июндә көндөҙгө сәғәт 2-лә Ҡариҙел районы хакимиәте бинаһында (Ҡариҙел ауылы, Ленин урамы, 24) Башҡортостан Республикаһының хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Л.Х. Иванова,
20 июндә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 1-гә тиклем Бүздәк районы хакимиәте бинаһында (Бүздәк ауылы, Ленин урамы, 4) Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Р.У. Кинйәкәев
Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзын – 55 йыллыҡ юбилейы, шулай уҡ барлыҡ ҡәләмдәштәребеҙҙе Матбуғат һәм мәғлүмәт хеҙмәткәрҙәре көнө менән ихлас ҡотлайбыҙ!
Мәғлүмәт — йәмғиәт тормошона тәьҫир итә алырлыҡ мөһим ҡорал, шуға күрә журналистар һүҙ көсөн тейешенсә баһаларға, яуаплылыҡ тойорға, үҙ һөнәренең оҫтаһы булырға тейеш. Шуныһы һөйөнөслө: был йәһәттән республиканың ҡәләм оҫталары үҙҙәрен һәр саҡ ыңғай яҡтан күрһәтеп килә.
Еңел булмаған, абруйлы һөнәрҙе һайлаған барлыҡ ҡәләмдәштәребеҙгә, ауыл хәбәрселәренә артабан да ижади ҡомар, ҡыйыулыҡ, әүҙемлек, ныҡлы һаулыҡ теләйбеҙ. Илһам шишмәгеҙ бер ваҡытта ла һайыҡмаһын! Байрам менән, дуҫтар!
Мәскәүҙәге эшлекле осрашыу барышында Владимир Путин менән Рөстәм Хәмитов Башҡортостандағы социаль-иҡтисади хәл тураһында фекер алышты, тип хәбәр итте Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте.
Башҡортостан етәксеһе ил башлығын төбәктәге төп эш күрһәткестәре менән таныштырҙы.
— Быйыл биш айҙағы һөҙөмтәләр насар түгел. Был тулайым төбәк продуктына ла, сәнәғәт етештереүе индексына ла ҡағыла, — тине республика башлығы. — Сәнәғәт етештереүе индексы 107,5 процент тәшкил итте. Өҫтәүенә инвестициялар ҙа арта. Был ыңғай күренеш айырыуса эшкәртеү сәнәғәтендә күҙәтелә.
Артҡа 1 2 Алға
Бит башына
Беҙ, баҡсасылар, нисә йыл металл урлаусыларҙан зыян күрәбеҙ. Уғрылар һыу торбаларын киҫеп ала, ҡоймаларҙы емерә, будкаларҙы талай, бәләкәй тимер ҡапҡаларҙы, хатта инеп-сығып йөрөгән дөйөм ҡапҡаларҙы алып китә. Күп баҡсасылар һыу булмағанлыҡтан һәм талауҙар арҡаһында баҡсаларын ташлай.
Мин шәхси кешеләргә металл йыйыуҙы тыйыу һәм ҡабул итеүселәрҙең лицензияһын тартып алыу үтенесе менән ил Президентына, республика Хөкүмәтенә, “Аргументы и факты” гәзитенә хат яҙҙым. Яуап биреүсе табылманы. Бер нисә тапҡыр баҡсасылар күмәкләп урындағы хакимиәткә һәм ҡасабалағы полицияға мөрәжәғәт иттек, ләкин улар беҙҙең проблемаға битараф ҡалды. Власть вәкилдәренең ошондай башбаштаҡлыҡҡа нөктә ҡуйырлыҡ көсө юҡмы икән?


text:
Танк “ене” ҡағылған егет6-06-2018, 00:03 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға
Ҙур спортта бала саҡтан ныҡлы шөғөлләнһәң генә уңыштарға өлгәшеп була, тиҙәр. Ә бына Баймаҡ районының Моҡас ауылында тыуып үҫеп, Сибай ҡалаһының 8-се мәктәбендә белем алған Илшат Йәнекәйев танк биатлонында Рәсәй чемпионы исемен әрме сафында яулай. Был үрҙәргә махсус шөғөлләнеп тә етә алмаусылар бик күп, етмәһә, хәрби хеҙмәттәгеләр араһынан ундай ярыштарға эләгеүселәр бөтөнләй юҡ. Танк биатлонында контракт буйынса хеҙмәт иткәндәр генә чемпион исеме өсөн ярыша.
— 8-се мәктәптә уҡығанда уҡытыусым Ә.С. Байғужин туризм буйынса ярыштарға алып йөрөнө. Еңел атлетика менән шөғөлләндем. БДАУ-ның Урал аръяғы филиалына уҡырға ингәс тә, спортты ташламаным. Бөтә төр техника менән ныҡлы ҡыҙыҡһындым, бик күп уҡыным, — ти Илшат, уңышҡа өлгәшеүенең серҙәре менән уртаҡлашып. – Мин бер ҡасан да көсөмдән килмәҫтәйгә ынтылмайым. Тыныс холоҡломон, кәрәк саҡта һалҡын ҡанлы була беләм, бер нәмәнән дә ҡурҡмайым. Эскелек, тәмәке тартыу кеүек алама ғәҙәттәрем юҡ.
Илшат Йәнекәйев Башҡортостан дәүләт аграр университетының механика факультетында бик төплө һәм төрлө йүнәлешле белем алыуына ҡыуана. Тағы шуныһы: Сибайҙан һуң баш ҡалаға уҡырға күсеүен дә отошло тип һанай. Тап ошо уҡыу йортонда егет тормош һабаҡтары ала. Университетта йыл һайын ауыл хужалыҡтарында практика үткән студенттар араһында “Иң яҡшы комбайнсы” конкурсы ойошторола. Еңеүсегә бүләккә ат бирелә. Илшат был хаҡта хәбәрҙар булғас та, үҙ-үҙенә ошо конкурста еңәсәкмен һәм йылҡы малы минеке була тигән маҡсат ҡуя. Ысынлап та, трактор, комбайн, теләһә ҡайһы автомобилдең төҙөлөшөн ентекле белгән егеттең был хыялы тиҙ арала тормошҡа аша. IV курсты бөтөп, V-кә күскәндә Баймаҡ районының Күлтабан хужалығында төбәктең “Урал аръяғы” МТС-ы комбайнсылары менән бер рәттән ең һыҙғанып иген саба. Ул тултырған комбайн бункерындағы уңыш ырҙын табағына оҙатыла. Шулай итеп, башҡа тиҫтерҙәре йәйге каникулын күңел асып уҙғарғанда, ялан батыры тирләп-бешеп бойҙай, арыш баҫыуҙарында башаҡ һуға. Хужалыҡ ҡырҙарының 970 гектар майҙанынан мул уңыш йыйып тапшырып “Иң яҡшы комбайнсы” исеменә лайыҡ була. Баҫыуҙарҙа эштәрҙе тамамлап, ҡара көҙҙә генә уҡырға барыуына уға республиканың ауыл хужалығы министры үҙе килеп төп бүләкте — атты тапшыра.
Мәртәбәле ярыш еңеүсеһенә уҡыуҙы тамамлау ҡыйын булмай. Әммә егет бының менән генә тынысланмай. Студент булған кеше йәшлекте татый, һалдат һурпаһын эскән егет тормошто күрә, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит. Fүмеренең сираттағы баҫҡысы алдында тороуын яҡшы аңлай Илшат һәм үҙ теләге менән хәрби комиссариатҡа барып, әрмегә ебәреүҙәрен үтенә. Шулай итеп, Илшат Йәнекәйевте яҙҙың һуңғы саҡырылышы менән әрмегә алып та китәләр. Ҡазан юғары хәрби команда училищеһына бик күптәр эләгергә теләһә лә, хеҙмәт үтеүселәрҙе унда ала һалып бармайҙар. Ҡаты уставлы, ҡаты режимлы училищела танк менән идара итергә өйрәтәләр. Башта компьютер аша ғына күргән хәрби техника яйлап ысынбарлыҡҡа әүерелә. Бөтә нәмәне күңелен биреп өйрәнгән Илшат был шөғөлөнә лә башкөллө сума. Тап шунда беренсе тапҡыр ул танк биатлонында ҡатнаша һәм училищеның “Иң шәп уҡсыһы” исемен яулай. Техниканы яҡшы белеүе, тойоуы ла уңышҡа илтеүсе аҙымдарҙың береһе була.
— Нимә ул танк биатлоны? Ул саңғы биатлонына ауаздашмы? — тип күптәр ҡыҙыҡһына. Танк ярышы классик биатлонға ауаздаш булғанға биатлон тип атағандар. Атҡанда сәпкә теймәһәң, танк экипажы штраф ҡуласаһына юллана. Саңғы биатлонындағы кеүек мәргән атырға, штраф балдарын йыймаҫҡа, ҡатмарлы трассаны үткәндә (һыуҙы кисеп сығыу, төрлө күнекмәләр яһау) тиҙлекте тоторға кәрәк. Ярышта өс кешенән торған экипаж һынау тота: механик-водитель, тоҫҡаусы-оператор һәм командир. Отҡорлоҡ, тиҙлек һәм ныҡлыҡ – был осраҡта иң кәрәкле сифаттар, — тип аңлата тоҫҡаусы-оператор Илшат.
Ҡазанда маҡтаулы исем яулаған егет артабан хеҙмәтен дауам итеү өсөн Тамань дивизияһының ғына түгел, донъялағы иң шәп полигондарҙың береһе булған “Алабино”ға ебәрелә. Танк “ене” ҡағылған Илшат бында ла көнө-төнө хәрби техниканан төшмәй. Махсус полигонда башта илебеҙ армияһының дүрт округы ярыша. Унда ла Илшат Йәнекәйевтең экипажы еңеп сыға һәм Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл полигонында үтәсәк Рәсәй чемпионатына әҙерләнә башлайҙар. Ҡыйыу егеттәр бында ла тырыша һәм маҡсаттарына өлгәшә — уларҙың экипажы Рәсәй чемпионы исемен яулай.
— Яуланыҡ тип хәҙер һөйләү генә еңел. Ә ул ваҡытта туҡтауһыҙ әҙерләндек. Өс кешең бер булғанда, ваҡыт юғалтмай экипажды әҙерләгәндә генә уңыш көттөрмәй. Ә былай тән йәрәхәттәре алып бөтәһең, 30 килограмм ауырлыҡтағы снаряд аяҡтарҙы ла йырта, башҡа ла эләгә. Әммә беҙ булдыра алдыҡ, — тип ҡыуана чемпион.
Сыбаркүлдә танк биатлоны буйынса Рәсәй чемпионаты тамамлана, Илшатҡа әрме сафынан демобилизацияланыу ваҡыты ла етә. Тыуған яғын, ата-әсәһен, туғандарын һағынған егетте, әрмелә контракт буйынса хеҙмәтен дауам итеп, донъя чемпионатында ҡатнашырға төрлө дәрәжәләге хәрбиҙәр күпме өгөтләһә лә ризалашмай, сөнки ул бер ваҡытта ла хәрби тормошҡа ҡыҙыҡмай, дан-шөһрәткә лә иҫе китмәй.
Илшат Йәнекәйев 2017 йылдан “Башнефть” йәмғиәтенең Сибай филиалында тырышып эшләп йөрөй. Ошо көндәрҙә ул йәмғиәттең баш ҡалалағы бер филиалына инженер булараҡ саҡырыу алған.
Сибай ҡалаһы.


text:
Синоптиктар был аҙнала республикала тотороҡһоҙ һауа торошо вәғәҙә итә
Синоптиктар был аҙнала республикала тотороҡһоҙ һауа торошо вәғәҙә итә
Иртәгә циклон йоғонтоһо аҫтында ҡар яуыуы, урыны менән буран сығыуы көтөлә. Һауа температураһы көндөҙ 10-15, аяҙайтҡанда 20 градусҡа тиклем һыуыта. Яңы йыл төнөндә республикала һауа температураһының 18-23 градусҡаса һыуытыуы күҙаллана. Таулы райондарҙа аяҙайтҡанда 30 градусҡа тиклем һалҡын буласаҡ. Урыны менән ҡар яуыуы, буран сығыуы ихтимал. Һалҡын һауа торошо 1 ғинуарҙан 3-нә тиклем һаҡлана. 4 ғинуарҙа көндөҙ 3-8 , төндә 10-15 градус һыуыҡ буласаҡ..


text:
Ватансылыҡ символы
Ватансылыҡ символы
Бөгөн республика төбәктәрендә «Георгий таҫмаһы» таратыла башланы. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булғандар иҫтәлегенә арналған билдә - илһөйәрлек символы, оло һәм йәш быуынды берләштереү символы. Тәүге тапҡыр акция 2005-се йылда, Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығын билдәләгәндә ойошторола. Ул ваҡытта Рәсәйҙә һәм башҡа илдәрҙә 60 миллиондан ашыу таҫма таратылды. Быйыл республика буйлап 25 меңдән ашыу таҫма таратыу күҙҙалана. Дан һәм хөрмәт билдәһе һаналған символды ҡайҙа етте шунда тағыу урынһыҙ, ти белгестәр.Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған патриотик саралар шулай уҡ, Өфөнөң Ленин исемендәге майҙанында ла үтте. Ирекмәндәр ҡала халҡына «Георгий таҫмаларын» таратты, фронт йырҙарынан торған ҙур булмаған концерт та күрһәтте. Сара сиктәрендә ҡаһармандар иҫтәлегенә арналған «Еңеүсене эҙләйем» тип исемләнгән яңы проектҡа старт бирелде.


text:
- Тәджвид
- Тәджвид башлаусылар өсөн
- "Тәджвид башлаусылар өсөн" курсына инеш
- Ҡөрьән мөһимлеге тураһында
- Ҡөрьән мөһимлеге тураһында
Ҡөрьәндең беренсе төшөрөлгән сүрәһе, үҙ эсенә, ул ниндәй генә ваҡытта һәм ҡайҙа ғына йәшәмәһен, һәр кеше йәнен йүнәтеүсе асҡысҡа эйә булған, бөйөк һүҙҙәр менән башлана: «Уҡы бар иткән Аллаһ исеме өсөн».
Был аяттарҙа Бөйөк Аллаһ һәр уңышҡа өлгәшергә, таҙарынырға һәм тура юлға бағырға теләүсе кеше өсөн, уларҙы белеүҙең уҡыуһыҙ, ятлауһыҙ һәм фекерләүһеҙ мөмкин булмаған, Ҡөрьәндән һәм Сөннәттән башҡа юлдың юҡлығын аңлата.


text:
- Подробности
- Просмотров: 386
ЙӘШЕЛ КОНВЕЙЕР, йәшел мал аҙығы етештереү һәм уны иртә яҙҙан көҙ аҙағына тиклем ауыл хужалығы малдарын ашатыуҙа ҡулланыу системаһы. Тәбиғи, яҡшыртылған, культуралы көтөүлектәр һәм сабынлыҡтарҙың, күп йыллыҡ һәм бер йыллыҡ үлән сәсеүлектәренең, мал аҙығы ҡауын‑ҡарбуз культураларының, тамыраҙыҡтарҙың һәм башҡа мал аҙығы культураларының йәшел массаһын ҡулланыуға нигеҙләнеп ойошторола. Й.к. 3 тибы айырыла: тәбиғи (тәбиғи көтөүлектәр һәм сабынлыҡтар ҡурпыһы), яһалма (культуралы көтөүлектәр, күп йыллыҡ һәм бер йыллыҡ мал аҙығы культуралары сәсеүлектәре) һәм ҡатнаш (иң һөҙөмтәле). Юғары продуктлы Й.к. булдырыу өсөн төп шарт булып юғары уңдырышлы мал аҙығы культураларын ҡулланыу ваҡыты б‑са рациональ һайлап алыу тора. Башҡортостанда иң арзан йәшел мал аҙығы тәбиғи һәм культуралы көтөүлектәрҙән, ш. уҡ күп йыллыҡ үлән сәсеүлектәренән, бигерәк тә яуым‑төшөм юғары булған зоналарҙа (төньяҡ урман‑дала зонаһы, төньяҡ‑көнсығыш урман‑дала зонаһы һәм тау‑урман зонаһы) алына. Тәбиғи һәм культуралы көтөүлектәр, күп йыллыҡ үлән сәсеүлектәре — тапатыу, бер йыллыҡ ҡуҙаҡлылар һәм ҡыяҡлы үлән ҡатнашмалары сәсеүлектәре өҫтәмә йәшел аҙыҡ йәки тапатыу өсөн ҡулланыла. Өҫтәмә йәшел аҙыҡҡа таҙа һәм ужым кәрешкәһе м‑н ҡатнаш (ҡара: Кәрешкә) арыш һәм тритикале; кәрешкә, борсаҡ һәм торна борсағы м‑н ҡатнаш һоло, арпа; судан үләне; кәрешкә, һоло һәм рапс ҡатнашмалары һ.б. файҙаланыла. Й.к. ойоштороу өсөн малдарҙың көтөүлек осоронда (респ. көньяҡ райондарында көтөүлектә йөрөү осоро һыйыр малы өсөн 150— 170 көн, йылҡы һәм һарыҡ өсөн — 180—210, төньяҡ райондарҙа ошоға ярашлы — 130—140 һәм 150—190 көн) йәшел мал аҙығына ихтыяжы билдәләнә. Йәшел масса өлгөрөү планы нигеҙендә һәр бер төр мал көтөүлеге өсөн Й.к. схемалары төҙөлә. Төрлө а.х. малы өсөн Й.к. типтарын эшләү б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 1964 й. алып Аграр университетта (Р.М.Илһамов, С.Н.Надежкин, М.М.Хәмиҙуллин һ.б.) һәм Ауыл хужалығы институтында (Х.Ғ.Ғөбәйҙуллин, М.И.Минеев, В.А.Михеев, Б.Х.Сатыев һ.б.) үткәрелә.
Әҙәб.: Михеев В.А. Организация зелёного конвейера. Уфа, 1966; Технология создания и использования пастбищного конвейера в табунном коневодстве: рекомендации. Уфа, 1988; Надежкин С.Н. Конвейерное производство кормов в Башкортостане. Уфа, 1999.
С.Н.Надежкин, М.Ҡ.Харисов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
10-08-2018, 10:44 / ---
Телефондар шылтырайҙар, хәлдәр белдереп...
Танышымдың: “Улым аптырата, телефонынан бер минутҡа ла айырылмай - тамаҡ ялғаһа ла, йоҡлаһа ла шул нәмә менән, бәҙрәфкә, хатта ванна бүлмәһенә лә тотоп инә”, - тип зарланыуын ишеткәс, ошо туранан уйға ҡалдым. Ысынлап та, кешелекте физик йәһәттән дә, психик яҡтан да үҙенә ныҡ бәйләгән был электрон ҡоролманың зыяны хаҡында күптәребеҙҙең башына инеп тә сыҡмай, буғай. Электромагнит тулҡындар таратҡан эшләп торған приборҙар янында оҙаҡ торорға ярамағанлыҡты медицина хеҙмәткәрҙәре яйы сыҡҡан һайын иҫкәртә, әлбиттә. Әммә уларҙың кәңәшен ҡолаҡҡа элеүселәр һирәк....


text:
Уйынсыҡ
Уйынсыҡ — уйындар өсөн тәғәйенләнгән әйбер.
Ысын һәм хыялдағы образдарҙы тормошҡа ашырып, уйынсыҡ аҡыл, әхлаҡ, гүзәллек һәм физик тәрбиә биреү маҡсаттарына ирешә. Уйынсыҡ балаға тирә-яҡ донъяны өйрәнергә, уны уйлап эшләргә, фекерләү, хәтер, телмәр, хистәр үҫешенә ярҙам итә. Уйынсыҡ уҡытыу-тәрбиә эшендә, айырым алғанда, үҫтереү өсөн, балаларҙың техник һәм сәнғәт ижадын үҫтереүҙә киң ҡулланыла. Уйынсыҡтың төрө, эстәлеге һәм биҙәлеше баланың йәшенә, тәрбиә маҡсаттарына ҡарап билдәләнә. Милли уйынсыҡтар интерьерҙы биҙәү өсөн дә ҡулай.
Уйынсыҡ атай-әсәй менән баланың аралашыуына ярҙам итә ала, бөгөнгө көндә ул бик мөһим проблема.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Уйынсыҡты кешелек боронғо замандан бирле белгән. Һинд цивилизацияһы ҡалдыҡтарын ҡаҙғанда (б.э.т. 3000-1500), бәләкәй арба, ҡош һәм маймылдар ҡиәфәтендәге уйынсыҡтар табыла.[1]
Иң боронғо уйынсыҡтар таш, таяҡтар, балсыҡтан яһалған. Мең йылдар элек египет балалары таш, керамика, ағастан ҡурсаҡ менән уйнаған, уларҙың яһалма сәсле һәм хәрәкәтсел аяҡ-ҡулы булған.[2] Боронғо Греция һәм Боронғо Римдә балалар балауыҙ һәм терракотанан яһалған ҡурсаҡтар, уҡ һәм йәйә, йо-йо менән уйнаған. Грецияла, балалар, бигерәк тә ҡыҙҙар, бәлиғ булғас, уйынсыҡтарын ҡорбан итер булған. Туй байрамы алдынан ун дүрт йәштәр тирәһендәге ҡыҙҙар, оло тормошҡа баҫыу символы итеп, уйынсыҡтарын ғибәҙәтханаға илтер булған.[3][4]
Уйынсыҡ үҫешен ҡурсаҡ миҫалында ла күреп була. Иң боронғо ҡурсаҡтар ағастан ҡырҡылған йәки үләндән бәйләнгән. Боронғо Мысырҙа ҡурсаҡтарҙың аяҡ-ҡулдары хәрәкәтләнә башлай. XX быуат башыедағы ҡурсаҡтар «әсәй» тип әйтергә өйрәнә[5]. Бөгөн инде ҡурсаҡтар төрлө әйберҙәрҙе, хужаһын танып, программа ярҙамында һалынған һөйләмдәрҙе ҡуллана ала.[6] Уйынсыҡтар, уларҙы әҙерләү технологиялары үҙгәрһә ла, балалар барыбер уйынсыҡ менән уйнарға яратыуы үҙгәрешһеҙ ҡала.
Урыҫ уйынсыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙә уйынсыҡ XVIII быуатҡа тиклем уйын-көлкө (урыҫ. потеха, потешка) тип аталған. Мәскәүҙә уйынсыҡтарҙы йәрминкәлә һатҡандар йәки өйҙә эшләгәндәр. Уйынсыҡтар — ағас һындар: аттар, һарыҡтар, кәзә бәрәстәре, ҡошсоҡтар, айыуҙар, әтәстәр, эттәр, арыҫландар; ағас һәм балсыҡ һауыт-һабалар. Уйынсыҡ өйҙәр, ҡоҙоҡ, ҡаласыҡтар һәм башҡалар.
Тәүге уйынсыҡтарҙың береһе — туп — туҡыманан яһалған, эсенә дөңгөр һалынған.
Батша ғаиләһендә бер йәше тулыуға малайҙарға эйәр, йүгән, өҙәңгеле ағас ат бүләк иткәндәр. Ҙурая бара, батша улына дөңгөр, байраҡ, уҡ, ҡылыс, алебарда килеп эләккән.
Батша ҡыҙҙары иһә ҡурсаҡ уйнаған, улар өсөн карауат, ҡаралты, кейем һатып алынған[7].
Бала үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Уйын барышы ла, уйынсыҡтар ҙа бала үҫешендә ҙур йоғонто яһай: күңелен аса, тәрбиәүи, ижади һәләт асылыуҙа роль уйнай. Алдағы тормошта өсөн баланың физик һәм аҡыл һәләттәрен үҫтерә.
Яңы тыуған баланың уйынсыҡтары тауышлы, асыҡ төҫлө, үҙенсәлекле текстуралы була. Уйнағанда төҫ һәм тауыштарҙы айыра башлай, йәғни хәтер үҫешә.
Ябай шаҡмаҡтар күреү, хәрәкәт өсөн, математик һәм танып-белеү оҫталығын үҫтерә.[8] Т
Пластилин һәм уның кеүек башҡа уйынсыҡтар физик, хис-тойғо, социаль үҫеш өсөн файҙалы.[9] Шулай уҡ был осраҡта бала үҙе лә уйынсыҡ яһай ала.
Мәктәп йәшендәге балалар өсөн башватҡыстар, конструкторҙар математик һәләтте үҫтерергә ярҙам итә.
Үҫмерҙәр һәм өлкәндәр өсөн дә уйынсыҡтар бар, мәҫәлән, Ньютон бишеге уйынсығы импульс һәм энергияны һаҡлау законын кәүҙәләндерә.
Уйынсыҡтар музейы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күп илдәрҙә уйынсыҡ музейҙары асыҡ. Донъялағы беренсе Немец уйынсыҡ музейы 1901 йылда Зоннебергта ойошторолған .
Рәсәйҙәге беренсе уйынсыҡ музейы 1918 йылда Мәскәүҙә, ә 1931 йылда ул Загорск ҡалаһына күскән (хәҙерге Сергиев Посад). 1997 йылдан Санкт-Петербургта Уйынсыҡ музейы эшләп килә (дәүләткә ҡарамаған мәҙәниәт ойошмаһы). Шунда уҡ ҡурсаҡ музейы бар.
Уйынсыҡ төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө һыҙаттары буйынса уйынсыҡтарҙы төркөмдәргә бүлергә була[10]
Йәш буйынса билдәләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- тыуғандан алып 1 йәшкә тиклем
- 1 йәштән 3 йәшкә тиклем (был осорҙа уйынсыҡты ҡыҙҙар һәм малайҙар өсөн айырыу башлана)
- 3 йәштән 5 йәшкә ҡәҙәр
Уҡытыу өсөн тәғәйенләнгән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
(уҡытыусылар классификацияһы)
- Һиҙеүсән (сенсор) (1 йәшкә тиклем тауышлы — шылтыраҡ, музыкаль уйынсыҡ; ҡарау өсөн — калейдоскоп, төҫлө контурлы һурәттәр);
- Хәрәкәтләндереүсе (мобиль, туп, өйөрсөк, борғосло уйынсыҡ);
- Һынлы (хайуандар, ҡурсаҡтар, һалдаттар, машина һурәттәре);
- Йәмәғәт-көнкүреш һәм етештереү-техник (уйынсыҡ инструменттар, мәҫәлән, һоҫҡо менә биҙрә, ҡорал);
- конструктив (төрлө барыусы һәм уйынсыҡ йыйылмалары).
Материалы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Туҡыма
- Фетр
- Һалам
- Балсыҡ
- Ағас
- Пластмасса
- Резина
- Тире
- Металл
- Фарфор
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Музей торговли — Торговля игрушками в СССР
- Игрушка. Энциклопедия мастерства
- Уйындар һәм уйынсыҡтар
- Уйынсыҡтар өсөн йәшник
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ MrDonn.org — Daily Life in Ancient India, including the mysterious Indus Valley Civilization
- ↑ Maspero Gaston Camille Charles.
- ↑ Powell Barry B. Classical Myth; Third Edition.
- ↑ Oliver, Valerie History Of The Yo-Yo. Spintastics Skill Toys, Inc. (1996). Проверено 30 октября 2006. Архивировано из первоисточника 9 августа 2006.
- ↑ Reading Eagle — Google News Archive Search. Проверено 29 апреля 2013.
- ↑ Van Patten, Denise A Brief History of Talking Dolls — From Bebe Phonographe to Amazing Amanda.
- ↑ Иван Забелин.
- ↑ Tsuruoka, Doug (January 5, 2007). «Toys: Not All Fun And Games». Investor's Business Daily. Проверено 2007-01-08.
- ↑ Ucci, Mary (April 2006). «Playdough: 50 Years' Old, And Still Gooey, Fun, And Educational». Child Health Alert 24. Проверено 2007-02-17. (Full-text on-line version requires login)
- ↑ Классификация, экспертиза и сертификация игрушек


text:
Бөгөн республикала Ватан тарихы буйынса беренсе Бөтә Рәсәй тест һорауҙарына яуап биреү акцияһы уҙҙы
Бөгөн республикала Ватан тарихы буйынса беренсе Бөтә Рәсәй тест һорауҙарына яуап биреү акцияһы уҙҙы
Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы йәштәр парламентының «Көн һайын Рәсәй менән ғорурланам!» федераль проекты сиктәрендә ойошторолған яҙма эшкә илдең 70 төбәге ҡушылды. Тарихтан белемде тикшереү Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарында, урта махсус белем биреү учреждениеларында, мәктәптәрҙә - бөтәһе 230- ҙан ашыу урында ойошторолдо. Унда теләгән һәр кем ҡатнаша алды. Акцияға килеүселәр 45 минут эсендә 40 һорауға яуап бирҙе.Тест яуаптары буйынса балдар һәр уҡыу йортоноң Интернет сайтында урынлаштырыласаҡ. Бынан тыш, эштәр сканерҙан үткәрелеп Мәскәүгә ебәрелә. Тарихты белмәй киләсәкте төҙөп булмай, был акция онотолғанды иҫкә төшөрөү кәрәклеген йәнә бер тапҡыр иҫбатлаһа, ул мәктәп уҡыусылары өсөн Берҙәм дәүләт имтиханына әҙерлек булып та тора. Тест яҙыусылар патриотик рухта таралышты.


text:
- Подробности
- Просмотров: 363
ҠАУҘЫ БАШЫ, торна үләне (Erodium), яран һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 80‑дән ашыу төрө билдәле, Евразияның уртаса бүлкәтендә һәм Урта диңгеҙ буйында таралған. Башҡортостанда торна үләне, йәки грабельки үҫә. Бер йыллыҡ үлән. Һабағы күтәрелеүсән, төбөндә төклө, ныҡ тармаҡлы, 10—40 см бейеклектә. Япрағы ҡауырһын һымаҡ бүлемле, һаплы, ҡапма‑ҡаршы урынлашҡан. Сәскәһе ал төҫтә, сәскәлеге — сатыр. Июль—сент. сәскә ата. Емеше — спираль формаһында төрөлгән оҙон ҡылсыҡлы өлөштәрҙән торған ҡумта, авг.—сент. өлгөрә. Ҡый үләне.
Р.Ғ.Миңлебаев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Нуриман районында йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Брест ҡәлғәһендә немецтарҙы ҡорал менән ҡаршылаусы яугир Ришат Сәлих улы өсөн 22 июнь таңы ғәҙәти түгел
Нуриман районында йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Брест ҡәлғәһендә немецтарҙы ҡорал менән ҡаршылаусы яугир Ришат Сәлих улы өсөн 22 июнь таңы ғәҙәти түгел
Һуғыш башланғанда ул Брест ҡәлғәһендә хеҙмәт иткән. Тап яҡташыбыҙ ҡәлғәләге хәлдәрҙе командованиеға еткереүсе, аҙаҡ инде элемтә булдырыусы берҙән-бер кеше була.Ришат Сәлих улы тәүге бомба шартлаған таңды бөгөнгөләй хәтерләй. Ул ваҡытта яҡташыбыҙ Брест ҡәлғәһендә хеҙмәт иткән. Йоҡлап ятҡан урынынан ул ҡапыл уянып китә, бите, ҡулдары ҡанға батҡан була. Немецтарҙың 17 меңлек ғәскәре бер көн эсендә ҡаланы ҡамап алырға ниәтләй, әммә совет һалдаттары бирешмәй.
Ҡәһәрле һуғыштың һәр минутын, һәр сәғәтен иҫендә тотҡан ветерандың аяҡ-ҡулдарын бер-нисә тапҡыр мина ярсыҡтары телеп үтә, әммә яугир әйтеүенсә, яраларҙан бигерәк фронтта уға дуҫ-иштәрен юғалтыуҙы кисереү ауырға төшә. Шуға ла һуғыштан һуң, донъялар тынысланғас, ул һигеҙ тапҡыр Брест ҡәлғәһенә барып ҡайта, үҙе менән бергә ҡатынын, балаларын да ала.
Тыныс тормоштоң ҡәҙерен яҡшы аңлаған уҙаман йыл да Еңеү көнөн оло байрам итеп ҡаршылай. Йәш быуынға уның әйтер һүҙҙәре күп, юҡҡа ғына яугир алты китап яҙмағандыр. Республика баҫмаларында һуғыш темаларына арналған мәҡәләләрҙе ул күҙ уңынан ысҡындырмай.
Лицей эргәһендәге музейҙы Ришат Исмәғилев үҙе ойошторған. Брест ҡәлғәһендә немецтарҙы ҡорал менән ҡаршылаған яугир яҡташыбыҙ үҙенә бүләк ителгән иҫтәлекле әйберҙәрҙе лә бында һаҡлай. Мәҫәлән, был гильза, Брест ҡәлғәһенән алып ҡайтылған тупраҡ менән тулған.
Ришат Сәлих улы тормош иптәше менән алты бала тәрбиәләп үҫтерә. Бар ғүмерен уҡытыусылыҡ эшенә арнаған ветеран, 40 йылдан ашыу райондың Байгилде урта мәктәбендә директор вазифаһын башҡара. Бөгөн атаһының юлын улдары дауам итә.
Ришат Исмәғилев һуғыштан 1943 йылда яраланып ҡайта. Әллә күпме операция кисергән яугир тәнендә 15 тимер ярсыҡ йөрөтә. Ҡаһарман яҡташыбыҙҙың теләге бер, 1418 көнгә һуҙылған аяуһыҙ һуғыш ҡабатланмаһын, донъялар тыныс булһын.


text:
1923 йыл
1923 (бер мең туғыҙ йөҙ егерме өсөнсө) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса дүшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1923 йылы, 2 мең йыллыҡтың 923 йылы, XX быуаттың 23 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 3 йылы, 1920 йылдарҙың 4 йылы.
Йөкмәткеһе
ВаҡиғаларҮҙгәртергә
- 3 март — «Time» журналының тәүге һатыуға сыға.
- 6 июль — Яңы СССР гербы ҡабул ителә.
- 13 сентябрь — Испанияла хәрби түңкәрелеш.
- 16 октябрь — Walt Disney Productions нигеҙләнә.
- 29 октябрь — Төркиә Республикаһы иғлан ителә.
Тыуған шәхестәрҮҙгәртергә
- Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы — Советтар Союзы Геройы (1944).
- 30 ғинуар — Леонид Гайдай, совет режиссёры.
- 1 март — Хәким Ғиләжев, фронтовик яҙыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- 9 июнь — Яхин Фәйзелғаян Фәтҡулбаян улы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
- 15 июнь — Әхмәтғәлин Хәкимйән Рәхимйән улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- 16 июнь — Рамазанов Ғилемдар Йыһандар улы, башҡорт совет шағиры һәм әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре докторы.
- 14 июль — Латыпов Ҡотдос Ҡәниф улы, Советтар Союзы Геройы (1946).
- 25 июль — Сафин Нурулла Дәүләтгәрәй улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- 14 август — Насретдинова Зәйтүнә Әғзәм ҡыҙы, балерина, педагог, СССР-ҙың халыҡ артисы.
- 15 август — Мырҙағәлимов Ғәзис Ғәбиҙулла улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 15 сентябрь — Таһир Таһиров (Таһир Исмәғил улы Ахунйәнов), дәүләт, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы, журналист.
- 30 сентябрь — Байрамов Әхнәф Арыҫлан улы (Әхнәф Байрамов), башҡорт яҙыусыһы.
- 15 октябрь — Муса Ғәли, башҡорт яҙыусыһы. Бөйөк Ватан Һуғышында ҡатнашыусы.
- 22 октябрь — Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- 28 октябрь — Ғөбәйҙуллин Миңлеғәли Хәбибулла улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 20 декабрь — Шакиров Үлмәҫ Шакир улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
Вафат булғандарҮҙгәртергә
- 3 ғинуар — Ярослав Гашек, чех яҙыусы.
- 26 март — Сара Бернар, йәһүд сығышлы француз актрисаһы.
- 2 август — Уоррен Гардинг, американ сәйәсмән.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Йәшлек гүзәле » Зилә Мортазина: “Ваҡытымды файҙалы үткәрергә тырышам”
Зилә Мортазина: “Ваҡытымды файҙалы үткәрергә тырышам”
Баймаҡ районының Байыш ауылында тыуып үҫтем. Былтыр Сибай медицина колледжын тамамланым. Әле Магниторск ҡалаһында медицина-санитар часында шәфҡәт туташы булып эшләйем.
Эшем бик оҡшай. Генри Фордтың “Ваҡыт үҙен бушҡа уҙғарғанды яратмай” тигән һүҙҙәрен тормош девизы итеп алдым. Эш һәм ял минуттарының һәр береһен файҙалы итеп үткәрергә тырышам. Буш ваҡытта китап уҡыйым, бәйләйем.
Киләсәктә юғары уҡыу йортона уҡырға инергә ниәтләйем.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
Өфөнөң Совет майҙанында бөгөн тынлы орекстр, Башҡорт дәүләт академия хор капеллаһы һәм йыйылма хор ҡатнашлығында концерт үтте
Өфөнөң Совет майҙанында бөгөн тынлы орекстр, Башҡорт дәүләт академия хор капеллаһы һәм йыйылма хор ҡатнашлығында концерт үтте
Байрамға республиканың Октябрьский, Бөрө ҡалаларынан, Ауырғазы, Архангел райондарынан һәм башҡа төбәктәрҙән ижади коллективтар килде.Иртәнге сәғәт ете түгел, көндөҙгө ун икенсе ярты. Көн һайын радионан ишетергә күнеккән Рәсәй гимны Совет майҙанында яңғырай. Сәхнәлә республиканың тынлы оркестры. Концерт бер юлы өс байрам- Рәсәй көнө, Өфөнөң тыуған көнө, Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын берләштерә.
Майҙанға меңдәрсә тамашасы йыйылды. Улар араһында баш ҡаланың почетлы граждандары ла бар. Тамашасылар концертты ҡарап ҡына ултырманы, ҡушылып йырланы. Ҙур экранда йырҙарҙың һүҙҙәре яҙылып бара. Ә ҡайһы бер дәртлерәктәр бейеүгә төштө. Улар араһында туҡһанды үткәндәр ҙә бар.
Биш йөҙҙән ашыу солист ҡатнашлығындағы йыйылма хор - республика төбәктәренән тупланған. Улар һуғыш йылдарындағы йырҙарҙы башҡарҙы. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры янындағы балалар опера стулдияһы йырҙары күптәрҙе бала сағына алып ҡайтты. Репертуарҙа беҙ тыңлап үҫкән йырҙар.
Бындай концерт һуңғы 20-30 йыл эсендә тәүгеһе тип әйтһәк тә хата булмаҫ. Уҙған быуаттың 60-70 йылдарында райондарҙан хор коллективтары килеп байрамдар үткәрелә торған булған. Киләсәктә ошо матур йоланы тергеҙеү күҙаллана.
Концерт бер сәғәт тирәһе барҙы. Халыҡ патриотик рух, яҡшы кәйеф алып таралышты. Байрамға кем килә алмаусылар , уны бер йылдан һуң ғына күрә аласаҡ.
Рәмилә Исмәғилева


text:
Яңауылдағы дауыл һөҙөмтәһендә емерелгән йорттарҙы төҙөкләндереү 80 процентҡа тамамланған
Яңауылдағы дауыл һөҙөмтәһендә емерелгән йорттарҙы төҙөкләндереү 80 процентҡа тамамланған
Август аҙағында көслө дауыл һөҙөмтәһендә 500-ҙән ашыу бина емерелә. Ғәрәсәттән айырыуса Краснокама һәм Яңауыл райондары зыян күрә.Ваҡиға шаһиттары әйтеүенсә, өйөрмә йорт ҡыйыҡтарын алып ташлай, биналарҙы һүтә, автомобилдәрҙе осора. Тәбиғәт ғәрәсәте һөҙөмтәһендә ике кешенең ғүмере өҙөлә. Ә матди зыян йөҙҙәрсә миллион һумдар менән иҫәпләнә.
Емереклектәрҙе һүтеп бөткәндән һуң, бөтә республиканан йыйылған төҙөүселәр эшкә тотона. Хәҙер инде дауылдан зыян күргән йорттар урынына яңылары ҡалҡып сыҡты, уларҙың ҡыйыҡтары ябылған. Был аҙнала тәҙрә-ишектәр ҡуйыу, иҙән түшәү ҡаралған. Артабан төҙөүселәр йылытыу системаһын ҡора башларға иҫәп тота.
Ирина Тажетдинова, Яңауыл районы хакимиәтенең баш архитекторы: «Районда барған төҙөкләндереү эштәрендә Башҡортостандың төрлө төбәктәренән 26 бригада ҡатнаша. Әле йорттарҙың тышын сайдинг менән япҡас, эске биҙәү эштәре башланасаҡ».


text:
Донъябыҙ алға киткән һайын криптовалюта, биткоин, эфириум кеүек һүҙҙәр йышыраҡ яңғырай башланы. Һеҙ ҙә улар хаҡында ишетеп беләһегеҙҙер әле. Нимә һуң ул криптовалюта? Компьютер технологиялары менән эшләнгән шифрлы, виртуаль аҡса. Уның 1300-ҙән ашыу төрө бар. Көн һайын яңылары уйлап табылып тора. Иң билдәлеһе – биткоин, ул тәүге урынды биләй. Унан эфириум, рипл, биткоин кэш, лайткоин, …
Continue reading ‘Криптовалюта донъяһынан’ »
«Салауат Юлаев» үҙ боҙонда дүрт уйынын үткәрҙе. Ҙур һынау кеүек булды улар. Ни тиһәң дә, һаман да беҙҙең команданың плей-оффҡа сығыуы хәл ителмәй бит. «Амур», «Себер», «Авангард» менән ҡыҙыу көрәш бара. Урын өсәү генә, дүртәүҙең кемеһе артыҡ булыр? «Салауат Юлаев»ҡа ҡалған ике уйында дүрт мәрәй яулау ҙа етә. Ул сағында беҙҙекеләр бик юғарыға – икенсе …
Continue reading ‘Икенсе урын беҙҙекеме?’ »
Гөлиә ҠАРАМЫШЕВАның иң ҙур теләге – «Тамыр» каналының «Сулпылар» тапшырыуына төшөү. Булмаҫ, тимә, I синыфта ғына уҡыған ҡыҙҙың талантына хайран ҡалырлыҡ. Матур итеп йырлай ҙа, бейей ҙә. Мәктәпкә бармаҫ элек үк район кимәлендә үткән «Йәш һандуғас» бәйгеһендә I урын алған бит ул!
Өләсәйем беҙгә йыл һайын «Йәншишмә» гәзитен яҙҙыра. Уға был бүләге өсөн рәхмәт. Бөтәбеҙ ҙә башҡорт телен яратып өйрәнәбеҙ. Шуға гәзитте күмәкләп уҡыйбыҙ. Китаптар ҙа күп өйөбөҙҙә. Мостай Кәримдең «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған» әҫәрҙәрен өләсәйем менән бергәләп уҡыныҡ. Оксана менән Йәмил һоҡландырҙы. Бер-береһенә яратып, ағайым, һеңлем, тип өндәшәләр. Вәзир, Ғабдулла, Айҙар, Яҡуп – шәп малайҙар, …
Continue reading ‘Өләсәйем бүләге’ »
Тарихын белмәгән халыҡтың киләсәге юҡ, тиҙәр. Һуңғы йылдарҙа шәжәрәне өйрәнеүгә, ырыу байрамдарын ойоштороуға ҙур иғтибар бүленә. Башҡортостан етәкселеге был мәсьәләне дәүләт кимәленә күтәреп, төрлө саралар ойоштора.
Бесәй менән эттең дуҫлығы Бесәйемдең исеме – Лена. Һоро төҫлө, минең менән уйнарға бик әүәҫ. Үҙем нимә ашайым, шуны уға ла бирәм, «Вискас»ты ла йәлләмәйем. Йылдың төрлө миҙгелендә лә урамда саф һауала йөрөтөргә тырышам. Этем Став та бигерәк аҡыллы. Миңә уны атайым баҙарҙан һатып алып ҡайтып бүләк итте. Ул ҡара төҫлө, ҙур кәүҙәле. Быйыл 5 …
Continue reading ‘Бер мәктәптән яҙалар’ »
Күптән түгел интернетта Өфөнән 18 йәшлек ҡыҙҙың БДИ буйынса репетиторға дәрес ваҡытында хистәрен белдереүе тураһында видеояҙма таралды. Махсус рәүештә алдан әҙерләнеп төшөрөлгәнме ул? Әллә ҡыҙҙың синыфташтары осраҡлы ғына телефон видеокамераһына теркәгәнме? Ҡыҙ ысынлап тойғоһон белдерҙеме әллә уйын, шаярыу ғынамы? Аңламаҫһың. Әммә был яҙма барыбер шау-шыу тыуҙырҙы. Нимә генә тимә, уҡытыусыға ғашиҡ булыу осраҡтары элек-электән бар. …
Continue reading ‘Әгәр уҡытыусыңа ғашиҡ булһаң…’ »
Тәүге мөхәббәт, тәүге һөйөү тураһында беҙ «Йәншишмә» биттәрендә йыш һөйләшеп торабыҙ, шулай бит, дуҫтарым. Беҙҙе – тәжрибәле, күптән инде үҙ йәрҙәрен табып, тормош ҡорған кешеләрҙе, һеҙҙең тәүге хистәрегеҙ, йөрәк яныуҙарығыҙ ҡыҙыҡһындыра, тулҡынландыра. Үҙебеҙҙең ҡасандыр кисергән, үткәргән ләззәтле лә, һағышлы ла мәлдәрҙе хәтергә төшөрәбеҙ, һеҙҙең өсөн борсолабыҙ. Яҙмаларығыҙ, мәҫәлән, мин психолог булғанға түгел, ә ҡатын-ҡыҙ булараҡ …
Continue reading ‘Яңылышып ҡына ҡуймағыҙ!’ »
Балалар баҡсаһының «Ҡурай» төркөмөндә китаптың абруйын арттырыу маҡсатында акция ойошторолдо. «Миңә китап бүләк ит!» тип аталды ул. Был сараға атайҙар һәм әсәйҙәр, хатта олатай-өләсәйҙәр ҙә кем уҙарҙан әүҙем ҡушылды. Улар балаларға башҡорт, урыҫ телдәрендә яҙылған сағыу, бай йөкмәткеле, матур эстәлекле шиғыр, әкиәт йыйынтыҡтары, төрлө ҡулланмалар, китапсыҡтар бүләк итте.
Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбендәге «Тимербатыр» лагерында сит ил кешеләренән тәжрибә алыу осрағы тәүгеләрҙән түгел. Йәйгеһен бында Һиндостандан 19 йәшлек студент Бхавеш булғайны, әле яңыраҡ – 26 йәшлек Африка вәкиле – Фаруҡ Ибраһим. Балалар өсөн робот техникаһы лагерына ул «Aisec» ирекмәндәр фирмаһынан вожатый булып килгән. Каникул көндәрен ошонда уҙғарып, балаларға инглиз телен өйрәткән, ә үҙе башҡортса …
Continue reading ‘Был донъяла ниҙәр бар?’ »


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 26.08.2017
Тромбоциттар ни өсөн кәрәк?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 26-08-2017, 14:25
Ҡан анализы тапшырғайным, тромбоциттарҙың кимәле бик түбән булыуын күрһәтте. Уның сәбәбе нимәлә булыуы мөмкин һәм хәүефләнергә урын бармы?
Рәзилә.
Миәкә районы.
Тромбоциттар – ҡан әйләнеше системаһында мөһим быуындарҙың береһе. Ялпаҡ формала булғанға күрә уларҙы ҡан пластинкалары тип тә йөрөтәләр. Ҡан тамырҙары йәрәхәтләнгәндә тромбоциттар боҙола һәм шул уҡ ваҡытта тамырҙарҙы төҙөкләндереү өсөн тромб барлыҡҡа килтереүсе матдә бүленеп сыға башлай. Бынан тыш, улар капиллярҙарҙың стенкаларын нығыта. Тромбоциттар иҫәбе кәмегән осраҡта йыш ҡына тире аҫтына ҡан һауа, шулай уҡ танау, ашҡаҙан-эсәк һәм теш ҡаҙнаһы ҡанһырап йонсота. Һөҙөмтәлә гемоглобин кәмеп, анемия барлыҡҡа килеүе ихтимал. Тромбоциттарҙың кәмеүенә уларҙың етерлек кимәлдә формалашмауы, тиҙ тотонолоп бөтөүе һәм ҡыҫҡа ғүмере (ғәҙәттә, 9 – 10 көн генә йәшәйҙәр) сәбәпсе булыуы мөмкин....
Рәзилә.
Миәкә районы.
Тромбоциттар – ҡан әйләнеше системаһында мөһим быуындарҙың береһе. Ялпаҡ формала булғанға күрә уларҙы ҡан пластинкалары тип тә йөрөтәләр. Ҡан тамырҙары йәрәхәтләнгәндә тромбоциттар боҙола һәм шул уҡ ваҡытта тамырҙарҙы төҙөкләндереү өсөн тромб барлыҡҡа килтереүсе матдә бүленеп сыға башлай. Бынан тыш, улар капиллярҙарҙың стенкаларын нығыта. Тромбоциттар иҫәбе кәмегән осраҡта йыш ҡына тире аҫтына ҡан һауа, шулай уҡ танау, ашҡаҙан-эсәк һәм теш ҡаҙнаһы ҡанһырап йонсота. Һөҙөмтәлә гемоглобин кәмеп, анемия барлыҡҡа килеүе ихтимал. Тромбоциттарҙың кәмеүенә уларҙың етерлек кимәлдә формалашмауы, тиҙ тотонолоп бөтөүе һәм ҡыҫҡа ғүмере (ғәҙәттә, 9 – 10 көн генә йәшәйҙәр) сәбәпсе булыуы мөмкин....
"Мин башкорт телен яратам!"
Яңылыҡтар таҫмаһы / Медиа // 26-08-2017, 13:29
Сит ил кешеләре "Мин башҡорт телен яратам!" тиҙәр.
Беҙгә лә телебеҙҙе яратырға һәм уның менән ғорурланырға кәрәк....
“Көмөш ай”ҙың алтын йылдары
Новости / Мәҙәниәт // 26-08-2017, 08:00
... Әбйәлил районында эшләгән “Көмөш ай” төркөмө тураһында бик күп ишетергә тура килде. Нимәһе ҡыҙыҡ, йырҙарын да, сығыштарын да белә халыҡ, ә бына төркөм ағзалары тураһында оҙаҡ ҡына мәғлүмәт табып булманы. Бәхетебеҙгә күрә, Асҡар моңһөйәрҙәре ярҙамы менән Ирек Мусиндың тап шул төркөмдә ижад юлын башлауын белдек һәм үҙе менән бәйләнешкә сыҡтыҡ.
“Көмөш ай” төркөмө тураһында гәзитебеҙҙең үткән аҙналағы 33-сө һанында уҡығыҙ....
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 507
ИСМӘҒИЛ БИКМӨХӘМӘТ (ысын исеме Бикмөхәмәтов Исмәғил Бикмөхәмәт улы; 18 б., Ырымбур губ. ш. уҡ исемле провинцияһы Сәйет биҫтәһе, хәҙ. Ырымбур өлк. Татар Ҡарғалыһы а.), яҙыусы. 1751 й. тирәһендә сауҙа юлдарын асыу маҡсатында 4 ауылдашы м‑н Һиндостанға сәйәхәт ҡыла. И.Б. маршруты Урта Азия, Афғанстан, Ираҡ, Сәғүд Ғәрәбстаны, Сүриә, Төркиә аша үтә. Сәйәхәт ваҡытында И.Б. юлдаштары һәләк була, ә үҙе тыуған яғына 30 й. һуң ғына әйләнеп ҡайта ала. Ул үҙенең ил гиҙеүҙәрен “Исмәғил аға сәйәхәтнамәһе” (1862) әҫәрендә тасуирлай.
М.Х.Нәҙерғолов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Өфө моданың танылған баш ҡалаһы булып бара. Ошо хаҡта сайз-модель Эльвира Ишморатова Өфөлә сираттағы проектты уҙғарғандан һуң белдерҙе. Башҡортостандың баш ҡалаһында күренекле дизайнерҙарҙың яңы коллекцияларының премьераһы булды. Матурлыҡ көндәре сиктәрендә Өфөлә «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында Эльвира Ишморатованың Stikhia студияһы ҙур халыҡ-ара проект тәҡдим итте. Тәүге тапҡыр Өфө подиумына балалар һәм ир-егеттәр коллекциялары сыҡты. Өфөлә Рәсәй һәм донъя мода коллекцияларының премьералары үтә. Беҙҙең төбәк тәүге тапҡыр юғары кимәлдәге дизайнерҙарҙы йәлеп итә, яңы мода йүнәлештәре ҡуя». Проектта Белорусся модельеры, Мәскәүҙә Халыҡ-ара таланттар, моделдәр һәм дизайн форумында Пьер Кардендан Алтын миҙал яулаған Наталия Гайдаржи; CoupletuyStyle – Өфөлә башҡорт этностилендә заманса кейем бренды; «Сәлихә» – апалы-һеңле Батпеновтарҙың мосолман кейемдәре проекты (Аҡтүбә, Ҡаҙағстан) ҡатнашты. Эльвира Ишморатова — fashion-модель, Stikhia студияһы — тәбиғи матурлыҡты пропагандалаусы проекттың етәксеһе, халыҡ-ара матурлыҡ конкурстары еңеүсеһе, Moscow Fashion Week, Estet FashionWeek, Belarus Fashion Week ҡатнашыусыһы.