text:
Мысырҙа «Башҡортостан – Рәсәй ынйыһы» фотокүргәҙмәһе үтте
Республика Йылына арналған «Башҡортостан – Рәсәй ынйыһы» фотокүргәҙмәһе Мысырҙың Хургада ҡалаһында үтте. Уны был илдәге беренсе Рәсәй мәктәбе нигеҙендә Мысырҙың «Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университетында белем алыусы студенттар менән осрашыу өсөн бында килгән Башҡортостан делегацияһы ағзалары ойошторҙо.
Делегация составы алты кешенән тора. Улар иҫәбендә БР мосолмандары Диниә назараты рәйесенең мәғариф, тышҡы бәйләнештәр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса урынбаҫары Руслан Сәйәхов, Кинйә Арыҫланов исемендәге Хәйриә фонды вице-президенты Салауат Юлбарыҫов, РФ һәм РБ-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, БР Фоторәссамдар ойошмаһы рәйесе Рәмил Килмәмәтов та бар. Тәүге тапҡыр бындай делегация составына ҡатын-ҡыҙҙар – республикабыҙҙың йәмәғәт эшмәкәрҙәре индерелде, улар сәфәр барышында Ҡаһирәлә белем алыусы Башҡортостан студенттарының нимәгә мохтажлыҡ кисереүен белеште, ҡулдарынан килгәнсә ярҙам итергә тырышты.
Хургадала Рәмил Килмәмәтовтың эштәренән торған күргәҙмәне ойоштороуҙан тыш, делегация ағзалары беҙҙең республиканан килгән студенттар, Мысырҙағы Рәсәй Федерацияһы Илселеге, Мысырҙағы Рәсәй Федерацияһы Илселеге ҡарамағындағы Рәсәй фән һәм мәҙәниәт үҙеге вәкилдәре менән осрашыуҙар ойошторҙо, шулай уҡ «Әл-Әзһәр» университеты етәкселеге саҡырыуы буйынса халыҡ-ара студенттар күргәҙмәһен асыу тантанаһында ҡатнашты.
Рәмил Килмәмәтов менән сәфәр барышында Мысырҙағы Башҡортостан студенттарының тормошо хаҡында бай фото- һәм видеоматериалдар коллекцияһы тупланған, уларҙан яҡын арала айырым күргәҙмә әҙерләү планлаштырыла.
Әлеге ваҡытта делегация вәкилдәре Мысырҙан Тыуған илебеҙгә әйләнеп ҡайтҡан.


c: text/html

text:
«Рәсәй Башҡортостан» телеканалында башҡортса яңылыҡтар рус телендәге субтитрҙар менән эфирға сыға
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
«Рәсәй Башҡортостан» телеканалында башҡортса яңылыҡтар рус телендәге субтитрҙар менән эфирға сыға. «Әлеге мәлдә автоматик рәүештә башҡортсанан руссаға тәржемә иткән компьютер программаһы юҡ. Шуға күрә бөтә текстарҙы ла хәбәрселәр үҙҙәре тәржемәләй. Ун минутлыҡ субтитрҙар әҙерләү өсөн ике сәғәт самаһы ваҡыт китә», — тип хәбәр иттеләр редакцияла.
«Тәү сиратта беҙ тексты һәр материалдың темпына тура килтереүҙе йә иһә уны билдәле бер тиҙлектә күрһәтеүҙе хәл иттек. Был еңел түгел, сөнки һәр кемдең телмәр темпы төрлө, тәржемәнең оҙонлоғо алып барыусы йәки хәбәрсе уҡыған башҡорт телендәге текстың оҙонлоғона тап килмәүе ихтимал. Шулай ҙа беҙ экранда бөтә хәрефтәр ҙә күренһен өсөн тырышабыҙ», — тип һөйләне «Башҡортостан» ДТРК-һының производство-техник бүлеге инженеры Наил Насиров.
«Рәсәй Башҡортостан» телеканалында башҡорт телендәге яңылыҡтар көн һайын иртәнге сәғәт 9-ҙа һәм көндөҙгө 3-сө яртыла эфирға сыға.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1 октябрҙән Башҡортостанда «комендант сәғәте» ике сәғәткә арта
1 октябрҙән Башҡортостанда «комендант сәғәте» урындағы ваҡыт менән киске 10-дан алып иртәнге 6-ға тиклем дауам итәсәк. Бындай норма «Башҡортостан Республикаһында бала хоҡуҡтарының төп гарантиялары тураһында»ғы БР законында яҙылған. Уға ярашлы, 17 йәше тулмаған балаларға төндә ата-әсәһеҙ йәмәғәт урындарында йөрөү тыйыла.
Раҫланған ҡағиҙәләрҙе боҙған осраҡтарҙа 500-1000 һум күләмендә адинистратив штраф һалынасаҡ. Ҡабаттан административ хоҡуҡ боҙоу осрағында бер мең һумдан алып ике мең һумға тиклем штрафҡа тарттырыласаҡтар.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, төнгө ваҡыт октябрҙән апрелгә ҡәҙәр 22 сәғәттән иртәнге 6-ға тиклем, ә май айынан сентябргә тиклем — 24 сәғәттән иртәнге 6-ға хәтлем.


text:
Башҡортостан каратистары Туланан наградалар килтерҙе
Тулала малайҙар һәм ҡыҙҙар араһында каратэ буйынса Рәсәй беренселеге үтте.
Ярыштарҙа 14-15, 16-17 һәм 18-20 йәшлек спортсылар ҡатнашты.
Башҡортостан Республикаһының йыйылма командаһы миҙалдары менән маҡтана ала. Максим Пышкин (14-15 йәшлектәр төркөмө) ил беренселегендә еңеүсе булды. Ошо уҡ йәш категорияһында өсөнсө урынды Учалынан каратист Регина Түләкова яуланы.
18-20 йәшлектәр араһында сығыш яһаусы Иванна Зайцева – икенсе урын, ә Виктор Петров өсөнсө урын алды.
Максим Пышкин менән Иванна Зайцева каратэ буйынса Европа беренселегендә (февраль-2010, Төркиә) ҡатнашыу өсөн йыйылма команда составына алынды.


text:
Республиканың күренекле фән эшмәкәре Зәки Әлибаевҡа 50 йәш
ӨФӨ, 10 ғинуар, 2017 йыл. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Владимир Романов/. Бөгөн билдәле филолог һәм әҙәби тәнҡитсе, журналист, Башҡортостандың юғары мәктәбе вәкиле Зәки Әлибаев үҙенең 50 йәшлек юбилейын билдәләй.
Зәки Арыҫлан улы Әлибаев 1967 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ның Белорет районы Йөйәк ауылында күп балалы ауыл эшсәндәре ғаиләһендә донъяға килә. Тыуған ауылында урта мәктәптә белем ала. Унда яратҡан дәресе башҡорт теле һәм әҙәбиәте була. 1984 йылда Өфөгә килеп Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға инә. Институт йылдарында Зәки Әлибаевтың фәнгә ынтылышы асыҡлана.
Зәки Әлибаевтың шәхес булыуына ул йылдарҙа университетта эшләгән тотош арҙаҡлы педагогтар төркөмө тәьҫир итә: Роберт Байымов, Нәғим Ишбулатов, Ғәли Сәйетбатталов, Эрнст Ишберҙин, Абдрахман Ғәлләмов.
Уҡыуын уңышлы тамамлағандан һуң Зәки Әлибаев үҙ эшмәкәрлеген университетта дауам итә. Аспирантурала уҡый, башҡорт романдарында конфликт тәбиғәте темаһын өйрәнә.
1996 йылда диссертация яҡлап филология фәндәре кандидаты булып китә. Ассистент, өлкән уҡытыусы һәм доцент булып эшләй. 2009 йылдан алып М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт әҙәбиәте һәм мәҙәниәте кафедраһында доцент сифатында әүҙем ғилми-педагогик эшмәкәрлеген алып бара.
Зәки Әлибаев илленән ашыу ғилми һәм уҡытыу-методика хеҙмәте авторы. Уның әҙәби һәм тәнҡит мәҡәләләре йыш ҡына «Ватандаш», «Ағиҙел», «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналдарында, республика гәзиттәрендә баҫыла. Һуңғы йылдарҙа ғына Роберт Байымов, Мирас Иҙелбаев, Зәйнәб Биишева, Жәлил Кейекбаев, Кирәй Мәргән һәм башҡа яҙыусылар ижады тураһында етди ғилми материалдары донъя күрә. Зәки Әлибаев прозаны өйрәнеү менән генә сикләнеп ҡалмай, уның ижадында атаҡлы шағирҙар Мостай Кәрим, Мәүлит Ямалетдинов, Рәми Ғарипов һәм Аҡмулла ижадтарын тәрән анализлау мәҡәләләре бар. Әле ул башҡорт романында шиғриәтте өйрәнеүгә арналған етди эш өҫтөндә эшләй.
Йәш ғалим 20 йылдан ашыу төрлө кимәлдәге ғилми-ғәмәли конференцияларҙа әүҙем ҡатнаша. Ул доклад менән Өфө, Яҡут, Астана, Нигде (Төркиә) ҡалаларында сығыш яһай. Уның мәҡәләләре Ашхабад, Истанбул, Таулы-Алтай, Ҡыҙыл, Урал, Тамбов һәм башҡа ҡалаларҙың ғилми баҫмаларында сыға. Һуңғы йылдарҙа бик ҡыҙыҡлы һәм перспективалы тема – хәҙерге заман башҡорт прозаһына эпик традицияларҙың тәьҫирен өйрәнеү, боронғо башҡорт эпостарында герой концепцияһын, «Урал батыр» эпосында башҡорт романы сығанаҡтарын тикшереү менән шөғөлләнә.
Зәки Арыҫлан улы әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге алып бара. 2015 йылда, Әҙәбиәт йылында, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы лауреаты була. Ул Рәшит Назаров исемендәге республика әҙәби конкурсында жюри ағзаһы. Зәки Әлибаевтың студенттары Рәсәй халыҡтары телдәре һәм әҙәбиәттәре буйынса бөтә Рәсәй студенттар олимпиадаһында еңеү яулай. Юҡҡа ғына түгел, ҡәләмдәштәре уны 2016 йылдың ноябрендә республиканың Яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе вазифаһын башҡарыусы итеп һайлай.
Әҙәбиәт һәм фән өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштары өсөн Зәки Әлибаев «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре» тигән маҡлы исемгә лайыҡ була. Ул Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.


text:
Республикала әсәлек капиталына сертификат алыусылар 80 меңдән ашыу
Башҡортостанда әсәлек (ғаилә) капиталына сертификат тапшырылған ғаиләләр һаны 80 меңдән ашып китте. Шуларҙан 9485 ғаилә үҙ сертификаттарын 2010 йылда алды.
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2007 йылдың 1 ғинуарынан дәүләт сертификаты биреү тураһында ғариза менән 81121 кеше мөрәжәғәт итте.
— Әсәлек капиталын ваҡытынан алда файҙаланыу сиктәрендә республика райондарында һәм ҡалаларында Пенсия фонды идаралыҡтарына 7682 кеше мөрәжәғәт итте, – тип хәлгә аңлатма бирҙе Рәсәй Пенсия фонды идараһы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексә идарасыһы Фоат Хантимеров. –¬¬ Улар 2074,8 миллион һум суммаға әсәлек капиталы средстволарын торлаҡ бинаһы һатып алыуға (төҙөүгә) кредиттар йәки займдар, ипотеканы ла индереп, буйынса төп бурысты ҡаплауға һәм проценттарҙы түләүгә йүнәлтеүҙе һорап ғариза бирҙе. Бөгөн 6655 граждандың кредиттары һәм займдары ҡапланған да инде.
Бынан тыш, 65815 ғаилә 800 миллион һумға яҡын суммаға 12 мең һум күләмендә бер тапҡыр түләнә торған пособие алды.
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһе мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 2010 йылдың 1 июненә әсәлек (ғаилә) капиталы средстволары менән 2254 кеше тулы күләмдә файҙаланған.


text:
Башҡортостандың 327 чиновнигы декларацияла дөрөҫлөккә тап килмәгән мәғлүмәт биргәне өсөн яуаплылыҡҡа тарттырылған
Прокурорҙар чиновниктарҙың табышы һәм милкенә тултырылған декларацияларын тикшергән. Уның һөҙөмтәһендә Башҡортостан иң күп ҡағиҙә боҙоуҙар асыҡланған төбәктәр иҫәбенә ингән.
Был хаҡта ИТАР-ТАСС агентлығына интервьюһында Рәсәйҙең генераль прокуроры урынбаҫары Александр Буксман белдерҙе.
Был исемлектә шулай уҡ Ингушетия, Алтай, Красноярск, Пермь, Ставрополь крайҙары, Архангельск, Брянск, Курск, Ленинград, Липецк, Новосибирск һәм Ростов өлкәләре бар.
Александр Буксмандың хәбәр итеүенсә, бөгөнгө көндә прокурорҙар акттарын тикшереү һөҙөмтәһендә алты меңдән ашыу вазифалы кеше, шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһынан 327 хеҙмәткәр дисциплинар яуаплылыҡҡа тарттырылған.
— Әммә был аҙаҡҡы һан түгел — әлегә бөтә күрһәтмәләр ҙә тикшерелеп бөтмәгән,— тине генпрокурор урынбаҫары. — Асыҡланған хоҡуҡ боҙоуҙар буйынса һуңғы һығымталар июнь башына яһаласаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «МЕТРО Кэш энд Керри» компанияһының генераль директоры Йерун де Гроот менән осрашты
Фото:
20 мартта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «МЕТРО Кэш энд Керри» компанияһының генераль директоры Йерун де Гроот менән осрашты.
Осрашыуҙа Өфөлә «МЕТРО Кэш энд Керри» компанияһының икенсе сауҙа үҙәген төҙөү, шулай уҡ предприятиеның урындағы тауар етештереүселәр менән хеҙмәттәшлеген үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
«Берлектәге уңышлы эшмәкәрлегебеҙҙе дауам итергә теләр инек, әлбиттә. Беҙҙең республикала асылған тәүге предприятиеғыҙҙың яҡшы финанс, иҡтисади һөҙөмтәләргә өлгәшеүен беләм», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
«Беҙҙең республикала бизнесығыҙҙы үҫтерергә теләһәгеҙ, беҙ яҡшы, уңайлы эш шарттарын булдырырға әҙер», — тип ышандырҙы Президент. Башҡортостанға килеүсе инвесторҙарға ташламалар булдырыу йәһәтенән республикала ҡануниәт яйға һалынды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.
Йерун де Гроот өс аҙна элек Өфө хакимиәтендә «МЕТРО Кэш энд Керри» компанияһының икенсе сауҙа үҙәген төҙөргә ниәтләү тураһында иғлан ителеүен хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, төҙөлөш өсөн участка ҡаланың төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан, һәм әле уны рәсмиләштереү процесы бара. «Был процесс тамамланғас та, сауҙа үҙәгенең ҡайҙа урынлашыуы хаҡында рәсми рәүештә иғлан итәсәкбеҙ», — тип белдерҙе Гроот әфәнде.


text:
М.В. Нестеров исемендәге музейҙың яңы һаҡлағысы 2014 йылдың октябрендә тапшырыла
М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейының бина-төкөтмәһен 2014 йылдың октябрендә файҙаланыуға тапшырырға планлаштыралар. Музейҙа ШОС һәм БРИКС саммиттары алдынан төрлө мәҙәни саралар уҙасаҡ.
Әлеге ваҡытта объектта елләтеү һәм кондициялау ҡоролмалары, эске электр тәьминәте системаһы буйынса эштәр бара, һыу үткәргес урынлаштырылған, витраждарға быяла ҡуйыу башланған. Киләсәк фонд һаҡланғыстарында һәм күргәҙмә залдарында биҙәкләү эштәре бара, түбәне эшләү тамамлана.
Бинаның дөйөм майҙаны 4,5 мең квадрат метр тәшкил итәсәк. Бинаның икенсе ҡатын (500 «квадрат» самаһын) экспозиция майҙандары биләйәсәк. Өсөнсө һәм дүртенсе ҡаттарҙа һаҡланғыс урынлашасаҡ, быға 1000 меңдән ашыу квадрат метр бүленгән. Реставраторҙарҙың айырым залы буласаҡ. Бишенсе ҡатта администрация персоналы урынлашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бинаның «Башкиргражданпроект» институты башҡарған, хай-тек стилендәге реконструкциялау проекты «Архитектура-2012» («Зодчество-2012») халыҡ-ара фестивалендә «Реставрация һәм реконструкциялау» номинацияһында диплом алды.
М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы 1920 йылда асылған. Уның дөйөм майҙаны 1500 квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә, музейҙа ун меңдән ашыу экспонат һаҡлана.


text:
Финляндия
Координаталар: 63°24′00″ с. ш. 25°51′00″ в. д. / 63.40000° с. ш. 25.85000° в. д. (G) (O)
Финля́ндия, рәсми исеме Финля́ндия Республикаһы (фин. Suomen tasavalta, швед. Republiken Finland) — Европаның төньяғында урынлашҡан дәүләт. Баш ҡалаһы — Хельсинки. Көнсығышта Рәсәй, төньяҡ-көнбайышта Швеция, төньяҡта Норвегия менән сиктәш. Балтик диңгеҙе менән йыуыла.
Финляндия — Европа Берләшмәһе һәм Шенген килешеүе ағзаһы.
Финляндия донъяла беренсе булып һәр гражданының тиҙ интернетҡа хоҡуғын иғлан иткән ил. Донъяла майҙаны иң иркен һәм йәшәү өсөн иң уңайлы илдәрен билдәләүсе Legatum институты 2010 йылда Финляндияны йәшәү өсөн иң яҡшы ил тип билдәләне.
Йөкмәткеһе
- 1 Исеменең килеп сығышы
- 2 Географик мәғлүмәт
- 3 Геологик төҙөлөш
- 4 Халыҡ
- 5 Тарих
- 6 Дәүләт төҙөлөшө һәм сәйәсәт
- 7 Административ-территориаль бүленеш
- 8 Һылтанмалар
- 9 Искәртмәләр
Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дәүләттең күп телдәрҙәге Финляндия тигән исеме швед теленән килә. Был телдә уның атамаһы Finland, йәиһә «фин ере» була. Илдең фин телендә үҙатамаһы — Suomi, йәғни «һаҙлыҡ ере» (фин. suo — һаҙ, фин. maa — ил).
Географик мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндия Европаның төньяғында урынлашҡан, уның байтаҡ ҡына территорияһы (25 %) төньяҡ поляр түңәрәге аръяғында урынлашҡан. Ҡоро ерҙә Швеция (сик оҙонлоғо 586 км), Норвегия (716 км) һәм Рәсәй (1265 км) менән, ә диңгеҙ аша Эстония менән Балтик диңгеҙенең Фин һәм Ботник ҡултыҡтары аша сиктәш. Яр буйы сиген һанағанда ул 1 100 км тәшкил итә. Утрауҙарҙан тыш яр буйы сиге 46 000 км. Яры буйында 81 000-гә яҡын утрау урынлашҡан (уртаса майҙаны — 100 м²).
Ил өс географик төбәккә бүленә:
- Яр буйы түбәнлеге — Фин һәм Ботник ҡултыҡтары буйында урынлашҡан; яр буйҙарында меңдәрсә текә тауҙар һәм утрауҙар бар. Төп архипелагтары: Аланд утрауҙары һәм Турку архипелагы. Илдең көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан бик ваҡ утрауҙар системаһы Финляндияның иң ҙур архипелагын — Архипелаг диңгеҙен тәшкил итә.
- Эске күлдәр системаһы (күлдәр районы) — илдең үҙәгенән көньяҡҡарак урынлашҡан ҡара-урман һәм һаҙлыҡтар төбәге.
- Төньяҡ поляр кругы аръяғында урынлашҡан ерҙәр үҙенең ярлы тупрағы менән айырылып тора. Лапландия текә тауҙары һәм кесе ҡалҡыулыҡтары менән айырылып тора. Шунда уҡ Финляндияның иң бейек нөктәһе — Фьельд Халти (диңгеҙ кимәленән 1328 м юғары) урынлашҡан.
Флора һәм фауна[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндияның көньяғынан төньяғына хәрәкәт иткәндә бәләкәй утрауҙары, диңгеҙле ландшафты урманлы тәбиғәткә алышына. Илдең төньяғында иһә оло Лапландия урмандары урынлашҡан.
Финляндияла 35 милли парк бар. Был парктарҙа һирәк осраусы хайуандар һәм үҫемлектәр ҡурсалана, ландшафтың ҡыҙыҡлы формалары, уникаль тәбиғәт объекттары инә. Парктарҙың дөйөм майҙаны 8 мең км² тәшкил итә. Финляндия закондары буйынса һәр кеше ирекле рәүештә милли парктарҙа йөрөй ала[1]. Иң мәшһүр парктар араһында — Урхо Кекконен милли һәм Лемменйоки парктары.
Геологик төҙөлөш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндияның күпселек өлөшө түбәнлектә урынлашһа, илдең төньяҡ-көнсығышында ҡайһы бер тауҙарҙың бейеклеге 1000 метрҙан ашыу. Финляндия боронғо (1,4 — 3 млрд йыл) кристаллик ҡалҡанда урынлашҡан[2]. Унда шулай уҡ Скандинавия һәм Кола ярымутрауҙары, Балтик диңгеҙе һәм Ботник ҡултығы урынлашҡан.
Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2008-се йылдың аҙағында Финляндияла халыҡ һаны 5 544 877 кеше тәшкил итә (47 % ир-ат һәм 53 % ҡатын-ҡыҙ).
Милли состав[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
31.12.2008 Финляяндия милли составы[4]:
Финляндияла йәшәгән сит ил граждандары — 2,7 %, илдән ситтә тыуғандар һаны 4,1 %[5]. Иң ҙур аҙсылыҡ милләтәр: фин шведтары, сиғандар, татарҙар һәм саамдар.
Телдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1922 йылда ҡабул ителгән закон буйынса Финляндияла ике дәүләт теле — фин һәм швед теле. 1917 йылға тиклем урыҫ теле лә рәсми булған.
Фин телендә халыҡтың күпселеге һөйләшә. Швед телендә халыҡтың 5,5%, урыҫ телендә — 0,8 %, эстон телендә 0,3 % аралаша. Башҡа телдәрҙә халыҡтың 1,77 % һөйләшә.
1992 йылда «Саам теле тураһында закон» ҡабул ителгән. Был законға ярашлы, саам теленә Финляндияла махсус статус бирелә[6].
Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндия конституцияһы буйынса, илдә Евангелик-Лютеран сиркәүе һәм Православ сиркәүе дәүләт cиркәүҙәре булып һанала[7]. Халытың 13,5% бер ниндәй дини төркөмгә лә инмәй.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Боронғо тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Археологик тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, иң тәүге кешеләр Финляндияла яҡынса б.э.т. 8500 йылда йәшәй башлаған. Улар аусылыҡ һәм аҙыҡ йыйыу менән шөғөлләнгән, таш ҡоралдарын ҡулланған. Б.э.т. меңйыллыҡта балсыҡтан һауыт-һаба эшләнә башланған[8]. Б.э.т. 32-се быуатта хәҙерге көньяҡ Финляндияға хәрби балталар культураһы килгәс, ер хужалык өсөн ҡулланыла башлай.
Бронза быуатынан (б.э.т. 1500—500 йылдарҙан) финдарҙың Скандинавия һәм Балтик региондарының халыҡтары менән аралашыуы киң күҙәтелә. IX быуат башына[9] Финляндия cиктәре түбәндәге ерҙәр менән сиктәш булған:
- төньякта Аҡ диңгеҙ
- Скандинавия тауҙары
- Шведтар ерҙәре
- Балтик диңгеҙе
- Эстония
- Хазар ҡағанаты
Швед хакимиәте (1150/1300 — 1809)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Викингтар осоро аҙағында швед сауҙагәрҙәре барлыҡ Балтик диңгеҙе регионында тәьҫирен арттыра. Бер нисә быуат буйы Финляндия Швеция хаҡимиәте аҫтында ҡала.
Рәсәй империяһы (1809—1917)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй-Швеция һуғышы һөҙөмтәһендә 1809-сы йылда Финляндия Рәсәй империяһы составына киң автономия алып инә. 1860-сы йылдарҙан башлап фин үҙаңы ҡалҡа башлай, урындағы интиллигенция фин теленә дәүләт теле статусын биреүҙе талап итә. Был статусты фин теленә Александр II бирә. Автономия тиҙ нығый килә, 1899-сы йылда башланған урыҫлаштырыу сәйәсәте дәүләт бойондороҡһоҙлоҡ өcөн көрәште тик нығыта ғына.
Бойондороҡһоҙ Финляндия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй монархияһы ҡолағас һәм Октябрь революцияһынан һуң Финляндия Сенаты 1917-се йылдың 6 декабрендә илде бойондороҡһоҙ тип иғлан итә. Граждандар һуғышы башлана.
Аҡтар еңелгәс, Финляндия ғәскәрҙәре Көнсығыш Карелияға һөжүм итә. Беренсе совет-финн һуғышы башлана. Ул 1920-се йылға хәтлем һуҙыла.
1939-сы йылда Советтар Союзы Фин һуғышын башлай. Бер-бер артлы бер нисә һуғыштан һуң Финляндия үҙ еренең өлөшөн юғалта.
Ҡыҫҡа тыныслыҡ осоронан һуң, 1941-се йылда Советтар Союзы Финляндиянға һөжүм итә — Финляндия Икенсе донъя һуғышына CCCР-ға ҡаршы булып инә. 1944-се йылда Финляндия СССР менән солох килешеүен раҫлай.
Һуғыштан һуң көсһөҙләнгән Финляндия, Карел муйынын СССР-ға биреп, үҙенең көнсығыш күршеһе менән яңы сәйәси курс тота. Урхо Кекконен, илдең 25 йыл буйына (1956-81) президенты, Скандинавия илдәре менән мөнәсәбәттәрҙе яҡшырта, СССР менән дә үҙен сабыр тота.
1995-се йылда Финляндия Европа берлегенә инә.
Дәүләт төҙөлөшө һәм сәйәсәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндия — президент республикаһы, бер өлөшләтә автономияһы — Аланд утрауҙары бар.
Финляндия конституцияы буйынса закон сығарыу вазифаһын Эдускунта исемле Финляндия парламенты һәм президент башҡара. Законды үтәү вазифалары президентҡа һәм Дәүләт Йыйынына йөкләнгән.
Президент[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндия президенты алты йылға һайлана. 2000-се йылдан бире был вазифаны Тарья Халонен башҡара.
Парламент[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эдускунта — илдең бер палаталы парламенты, 200 депутаттан тора. Депутаттар бөтөн халыҡ тарафынан 4 йылға һайланып тора.
2003-сө йылда үткәрелгән парламент һайлауҙарында 18 партия ҡатнашты, уларҙың һигеҙе генә вәкилдәрен парламентҡа үткәрә алды. Иң ҙур партиялар араһында: Финляндия Үҙәге партияһы, Финляндияның Социал-демократик партияһы, Милли коалиция партияһы, Һул берлек партияһы, Йәшел берлек партияһы һәм Швед Халыҡ партияһы.
2007-се йылдың мартында үткән парламент һайлауында, иң күпселек тауышты (23,1 %) Финляндия Үзәге партияһы яулай (51 мандат); парламентҡа шулай уҡ Милли коалиция (22,3 %, 50 мандат), Социаль-демократик партия (21,4 %, 45 мандат), Һул берлек (8,8 %, 17 мандат), Йәшел берлек (8,5 %, 15 мандат), Швед Халыҡ партияһы (4,6 %, 9 мандат), Христиан демократтар партияһы (4,9 %, 7 мандат) һәм «Ысын финдар» партияһы (4,1 %, 5 мандат) үтә.
Административ-территориаль бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Финляндия 20 провинцияға бүленә, һәр провинция комуналарҙан тора — коммуналар йылдан-йыл бергә ҡушылып, уларҙың дөйөм һаны аҙайып тора. 2010-сы йылдың башында илдә 342 коммуна бар.
- Финляндияның провинциялары
- Лапландия (фин. Lappi / швед. Lappland)
- Похьойс-Похьянмаа (фин. Pohjois-Pohjanmaa / швед. Norra Österbotten)
- Кайнуу (фин. Kainuu / швед. Kajanaland)
- Похьойс-Карьяла (фин. Pohjois-Karjala / швед. Norra Karelen)
- Похьойс-Саво (фин. Pohjois-Savo / швед. Norra Savolax)
- Этеля-Саво (фин. Etelä-Savo / швед. Södra Savolax)
- Этеля-Похьянмаа (фин. Etelä-Pohjanmaa / швед. Södra Österbotten)
- Похьянмаа (фин. Pohjanmaa / швед. Österbotten)
- Пирканмаа (фин. Pirkanmaa / швед. Birkaland)
- Сатакунта (фин. Satakunta / швед. Satakunda)
- Кески-Похьянмаа (фин. Keski-Pohjanmaa / швед. Mellersta Österbotten)
- Кески-Суоми (фин. Keski-Suomi / швед. Mellersta Finland)
- Варсинайс-Суоми (фин. Varsinais-Suomi / швед. Egentliga Finland)
- Этеля-Карьяла (фин. Etelä-Karjala, швед. Södra Karelen)
- Пяйят-Хяме (фин. Päijät-Häme, швед. Päijänne Tavastland)
- Канта-Хяме (фин. Kanta-Häme, швед. Egentliga Tavastland)
- Уусимаа (фин. Uusimaa, швед. Nyland)
- Итя-Уусимаа (фин. Itä-Uusimaa, швед. Östra Nyland)
- Кюменлааксо (фин. Kymenlaakso, швед. Kymmenedalen)
- Аланд утрауҙары (фин. Ahvenanmaa / швед. Åland)
Финляндияның иң ҙур ҡалалары: Хельсинки — 583 549 кеше, Эспоо — 244 474 кеше, Тампере — 211 633 кеше, Турку — 176 242 кеше, Оулу — 139 275 кеше.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Wikimedia Атлас (инг.)
- Visit Finland (инг.)
- Финляндия илселеге (урыҫ.)
- Финляндияның рәсми белешмәһе (урыҫ.)
- Финляндияның интерактив картаһы (инг.)
- Финляндияның карталары (урыҫ.)
- Финляндия Веб-күҙҙәре (урыҫ.)
Искәртмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ http://www.ymparisto.fi/download.asp?contentid=83402&lan=fi
- ↑ http://www.geologia.fi/index.php?option=com_content&task=view&id=230&Itemid=38
- ↑ Aunesluoma Juhana Lukiolaisen yhteiskuntatieto — WSOY, 2007.
- ↑ Väestörekisterikeskus
- ↑ http://www.stat.fi/til/vaerak/2008/vaerak_2008_2009-03-27_tie_001_fi.html
- ↑ http://www.russian.fi/info/index.php/2006/03/10/saamy.html
- ↑ Valtionkirkko. Tilastokeskus, käsitteet ja määritelmät
- ↑ http://web.archive.org/20020210163438/www.geocities.com/ojoronen/EARLYFIN.HTM
- ↑ Gardiner, Samuel Rawson, ed (1910). «Map No. 6: Europe at the death of Charles the Great, 814»
- Һанлы исемлектең бер юлы
{{|is}} {{|zh-classical}}
{{|cs}} {{|de}} {{|sk}} {{|th}}


text:
Башҡортостан юлсылары 2011 йылда Рәсәй ҡаҙнаһын 20 миллион һумға тулыландырған
2011 йылдағы эшмәкәрлеге йомғаҡтары буйынса Башҡортостан юлсылары федераль ҡаҙнаға 20 миллион һум аҡса күсергән. Юл япмаһына зыянды ҡаплау сифатында ауыр йөк машиналары хужаларынан килгән средстволар төп табыш сығанағы булған.
Федераль юл агентлығының «Һамар – Өфө – Силәбе» автомобиль магистрале идаралығы начальнигы вазифаһын башҡарыусы Радмир Ваһаповтың әйтеүенсә, автомобиль юлдарына ауыр транспорт килтергән зыянды ҡаплау иҫәбенә былтыр 10,5 млн һум аҡса күскән. Тағы ла 4,5 млн һум традицион яҙғы хәрәкәтте сикләү ғәмәлдә булған осорҙа юл йөрөүгә рәхсәт ҡағыҙы алыуға дәүләт пошлинаһы түләү арҡаһында йыйылған.
— Рәхсәт ҡағыҙҙары биреү – Идаралыҡ функцияһының береһе, беҙ түләүле нигеҙҙә күрһәткән дәүләт хеҙмәте, — тип аңлатты Радмир Ваһапов.
Ҡалған биш млн һум иһә – подряд ойошмаларының дәүләт контракттары буйынса йөкләмәләрен үтәмәгән өсөн түләгән штрафтары.
Идаралыҡ начальнигы вазафаһын башҡарыусының хәбәр итеүенсә, быйыл Башҡортостандағы федераль трасса участкаларында яҙғы юл өҙөклөгө осоронда юл япмаһын һаҡлау маҡсатында билдәләнеүсе юл йөрөүҙе сикләү 1-нән 30 апрелгә тиклем ғәмәлдә буласаҡ. Ә 20 майҙан 31 авгусҡа тиклем Рәсәйҙә 32 градустан эҫе булғанда ауыр йөк машиналарына юл йөрөү тыйыласаҡ.


text:
Журналистар өсөн яңы конкурс иғлан ителде
31 май – 1 июндә Дондағы Ростовта үтәсәк Рәсәй — Европа Союзы саммиты алдынан, Рәсәй менән берләшкән Европа илдәре араһындағы үҙ-ара мөнәсәбәттәр темаһы һис ҡасан булмағанса актуаль булып тора. Рәсәйҙәге Евросоюз вәкиллеге онлайн-журналистар һәм блогерҙар өсөн «Берлин стенаһы ауғандан һуң 20 йыл үткәс» конкурсын үткәрә, ул ватан журналистарына был темаға мәсьәләләр даирәһен тикшереү мөмкинлеге бирә.
Конкурсанттарҙың эштәрен компетентлы жюри баһалаясаҡ, уның составына популяр блогерҙар, эксперттар һәм Рәсәй, Европа төп киң мәғлүмәт саралары журналистары инә.
Еңеүселәргә приздар сифатында – Берлинға һәм берҙәм Европаның башҡа баш ҡалаларына сәфәрҙәр, шулай уҡ ҡиммәтле бүләктәр.
Конкурсҡа эштәр ҡабул итеү 10 июндә тамамлана. Конкурста ҡатнашыу өсөн www.europlanet.ru сайтында теркәлергә һәм ентекле мәғлүмәттәрҙе белергә мөмкин.


text:
Башҡортостан гастарбайтерҙарҙан таҙарына
Вьетнамдар ял көндәрендә барлыҡ тауарҙарын үҙ хаҡына һатып китте. Үҙ хаҡына, сөнки, Вьетнам баҙарҙарында эшләүселәр әйтеүенсә, улар тауарға хаҡты үҙҡиммәтенән 10 тапҡырға арттырып сауҙа иткән. Хәҙер иһә хатта ҡайһы берәүҙәре фатирҙарын да арзанға һатҡан.
Мәҫәлән, торлаҡ арзандарҙан булмаған Өфөлә 3 бүлмәле фатирын бер ғаилә 1 миллион 200 мең һумға ғына һатырға мәжбүр булған.
Быйыл Башҡортостан 22 мең ярым сит ил ватандашына эш табырға йыйына. Сауҙа менән иһә 132 генә кеше шөғөлләнә аласаҡ.


text:
Өфөлә ер һәм милек закондары мәсьәләләре буйынса семинар үтәсәк
Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы кесе йома, 16 декабрҙә, «Ер һәм милек закондары актуаль мәсьәләләре» темаһы буйынса консультация семинары үткәрә.
Семинар барышында ер закондарындағы һуңғы үҙгәрештәр, ер участкалары менән эш итеү үҙенсәлектәре һәм тәртибе, участкаларға һәм уларҙа урынлашҡан күсемһеҙ милек объекттарына хоҡуҡтарҙы дәүләт теркәүе мәсьәләләре ҡараласаҡ. Ер участкаларына хоҡуҡтарҙы ҡайтанан теркәү тәртибенә, кадастр иҫәбенә һәм хоҡуҡтарҙы теркәүгә, суд-арбитраж практикаһын иҫәпкә алып, ер хоҡуҡ мөнәсәбәттәре проблемаларына һәм башҡа мәсьәләләргә иғтибар биреләсәк.
Семинарға предприятиелар һәм төҙөлөш ойошмалары юристары, күсемһеҙ милек баҙары белгестәре саҡырыла.


text:
Башҡортостанда сифат өлкәһендә БР Президенты премияларына дәғүә итеүгә конкурс иғлан ителде
Предприятиелар сифат өлкәһендә 2013 йыл өсөн Башҡортостан Республикаһы Президенты премияларына дәғүә итеүгә конкурста ҡатнашыуға саҡырыла. Заявкалар 1 авгусҡа тиклем ҡабул ителә.
БР Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, премиялар тауарҙар һәм хеҙмәттәр сифаты өлкәһендә юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән, тауар һәм хеҙмәттәр хәүефһеҙлеген тәьмин иткән, сифат менеджментының юғары һөҙөмтәле алымдарын ҡулланылышҡа индергән ойошмаларға бирелә.
Предприятиеларҙы ошо уҡ өлкәлә РФ Хөкүмәте премияларына дәғүә итеүгә конкурсҡа әҙерләү республика бәйгеһенең төп маҡсаттарының береһе булып тора.
Конкурс шарттары һәм баһа биреү критерийҙары менән БР Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәге сайтында танышырға мөмкин.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Нью-Йоркта Бруклин күперендә билдәһеҙ кешеләр Рәсәй Президенты Владимир Путин һүрәте төшөрөлгән баннер элеп ҡуйған. Алты метрға туғыҙ метрлыҡ плакаттың аҫтына тыныслыҡ урынлаштырыусы тип яҙылған.
Германия Бундестагы Рәсәйгә ҡаршы санкциялар индерелә ҡалһа, Меркельға ҡаршы сығыш яһаясаҡ. Беҙ бойондороҡһоҙ дәүләт, Рәсәй, Европа берлеге һәм Америка араһында баланс һаҡларға тейешбеҙ, тигән айырым фракциялар вәкилдәре. Сәйәсмәндәр әйтеүенсә, әгәр Ангела Меркель санкциялар иғлан итә икән, уның карьераһына ла нөктә ҡуйыласаҡ.
Гаитила “Метью” ураганынан һәләк булыусылар 300 кешегә етте. Был турала урындағы киң мәғлүмәт саралары хәбәр итә. Шанталь округында 90, Лез-Англе округында 85 кеше һәләк булған.


text:
Мортаза Рәхимов иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә юғары наградалар тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Мортаза Рәхимов иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә юғары наградалар тапшырҙы
Мортаза Рәхимов иң яҡшы хеҙмәткәрҙәргә юғары наградалар тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Өфөлә бөгөн һөнәре буйынса иң яҡшыларҙы сираттағы наградлау тантанаһы үтте. Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов ҡулынан 57 кеше дәүләт отличие билдәһе алды. Улар – уҡытыусылар, врачтар, ауыл эшсәндәре, төҙөлөш һәм сәнәғәт комплекстары вәкилдәре, транспорт, мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре, йәмәғәт эшмәкәрҙәре.
Бүләкләнеүселәргә мөрәжәғәт итеп, Президент: «Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ республиканың социаль-иҡтисади һәм мәҙәни үҫеше өсөн ҙур әһәмиәткә эйә, бындай кешеләр һәр ваҡыт иғтибар үҙәгендә буласаҡ», — тине.
Өс кеше Рәсәй Президенты Указы менән 2-се дәрәжә “Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн” ордены миҙалына лайыҡ булды. Башҡортостан Президенты “Рәсәй Афғанстан ветерандары союзы» Благовещен ҡала бүлексәһе ағзаһы Андрей Дудинға, «Мотор» фәнни-производство предприятиеһы директоры һәм генераль конструкторы Александр Ивахка һәм Өфө агрегат производство берекмәһе етәксеһе Юрий Порошинға наградалар тапшырҙы.
Халыҡтар дуҫлығы ордены менән Рәшит Әхмәҙиәров наградланды. 20 йыл инде ул “Рәсәй Афғанстан ветерандары союзы» республика йәмәғәт ойошмаһының Ишембай бүлексәһен етәкләй.
«Янғантау» санаторийы директоры Рәмил Бәҙретдинов Салауат Юлаев ордены кавалеры булды. «Был бик матур шифахана, — тине Мортаза Ғөбәйҙулла улы, — шуға күрә лә бында илебеҙҙең бөтә мөйөштәренән кешеләр ял итергә килә». Рәмил Бәҙретдинов, уның өсөн иң төп награда – ул Президенттың ышанысы, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Осраҡ менән файҙаланып, «Янғантау» санаторийының баш врачы Мортаза Рәхимовҡа әлеге ваҡытта шифаханала ял итеүсе легендар атыу ҡоралы конструкторы Михаил Калашниковтан юбилей миҙалы бүләк итте.
Традиция буйынса бик күп алдынғы хеҙмәткәрҙәр Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән билдәләнде. Күптәр атҡаҙанған хеҙмәткәр исеменә лайыҡ булды.
Тантана аҙағында Президент барыһын да юғары наградалар менән тағы бер тапҡыр ҡотланы.


text:
Өфө Владимир Борман иҫтәлегенә арналған XXVI Асыҡ бөтә Рәсәй турнирын ҡабул итә
23-24 сентябрҙә Башҡортостан Республикаһының Юғары спорт оҫталығы әҙерләү үҙәгендә СССР һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Владимир Борман иҫтәлегенә арналған грек-рим көрәше буйынса XXVI асыҡ бөтә Рәсәй турниры үтәсәк.
Турнирҙы ойоштороусылар булып БР Спорт һәм йәштәр сәйәсәте министрлығы, Рәсәйҙең Спорт көрәше федерацияһы һәм БР Милли спорт көрәше федерацияһы сығыш яһай.
Ярыштарҙа спорт мастерлығына кандидаттан түбән булмаған спорт разрядына эйә 1993 йылғы һәм унан олораҡ спортсылар ҡатнашасаҡ. Ауырлыҡ категориялары: 55 кг, 60 кг, 66 кг, 74 кг, 84 кг, 96 кг, 120 кг.
Еңеү яулаған спортсыларға «Рәсәйҙең спорт мастеры» исеме бирелә (Берҙәм бөтә Рәсәй спорт классификацияһы талаптарын үтәгәндә).
Ярыштар 23 сентябрҙә сәғәт 10-да башлана, турнирҙы асыу тантанаһы 17 сәғәткә билдәләнгән, унан һуң 55 кг, 60 кг, 66 кг һәм 74 кг ауырлыҡ категорияларында финал көрәштәре үтәсәк.
Ә 84 кг, 96 кг һәм 120 кг ауырлыҡ категорияларындағы финал көрәше 24 сентябрҙә сәғәт 10-да башланасаҡ.


text:
Ҡояшлы иртә кеүек, Башҡорт телен Дәүләт телен Өйрәнергә тип килдек.
Бына инде көҙ ҙә етте, Ағастар япраҡ ҡойҙо. Күсер ҡоштар был яҡтарҙан Йылы яҡтарға китте.
Көҙгө урман
Сөләймән Муллабаев С.Муллабаев 1924 йылдың 10 октябрендә Ырымбур өлкәһе Иҫке Юлдаш ауылында тыуа. Ул балалар өсөн бик күп шиғырҙар,әкиәттәр яҙған. «Беҙҙең өй», «Урман докторы», «Тылсымлы күл», «Көҙгө урман».
С.Муллабаев «Көҙгө урман “ 31-се бит
сөйгән-подбросил өләшкән-раздавал ахыры-наверно өҫ-верхняя часть
1) Көҙ килгән,көҙ килгән! Көҙ быйыл бик тиҙ килгән! Ҡайындар,тирәктәр,талдар Һары күлдәктәр кейгән. 2) Ағас баштары Булды һап-һары Көслө елдәрҙә Япраҡ өҙөлә, Ергә түгелә.
Маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәре. -ХӘБӘР(.) -ҺОРАУ(?) -БОЙОРОҠ -ӨНДӘҮ(!)
Алтын көҙ етте.
Көҙ килгән,көҙ килгән Көҙ быйыл бик тиҙ килгән Ҡайындар,тирәктәр,талдар Һары күлдәктәр кейгән.
Өй эше 31-се бит,54-се күнегеү егеү


text:
Салауатта халыҡ музыка ҡоралдарында башҡарыу мәсьәләләре ҡаралды
Салауат ҡалаһында “Традицион халыҡ ҡоралдарында башҡарыу мәсьәләләре”Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы тамамланды. Был форумды БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы,Мәғариф буйынса уҡыу- методика үҙәге һәм Салауат ҡалаһы хакимиәте ойошторҙо.
Ғилми-ғәмәли конференцияла экспреттар сифатында ҡатнашыу өсөн Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм доньяның халыҡ музыка ҡоралдары буйынса махсуслашҡан танылған сәнғәт һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре саҡырылды. Улар араһында Украина һәм Польшаның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, композитор, профессор Игорь Мациевский, Глинка исемендәге Магнитогорск дәүләт консерваторияһы доценты Александр Мордухович, Гнесиндар исемендәге Рәсәй музыка академияһы профессоры Михаил Имханский булды.
Башҡорт музыкаһы һәм музыка ҡоралдары үҙенсәлектәре тураһында конференцияла ҡатнашыусыларға Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Айытҡолов, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусылары Рауил Рәхимов, Айрат Ҡобағышев һөйләне.


text:
Менахем Бегин
’
Мена́хем Бе́гин (йәһ. מנחם בגין ) – Израилдең сәйәси эшмәкәре,1977 йылдың июненән башлап 1983 йылғаса Израилдең Премьер-министры. 1978 йылғы Тыныслыҡ өсөн Нобель Премияһы лауреаты. 1940 йылдарҙа Иргун йәһүд йәшерен ойошмаһы етәксеһе.
Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Менахем Бегин 1913 йылдың 16 авгусында Брест-Литовск (хәҙерге Брест, Беларусь) ҡалаһында тыуған. Атаһы – Брест-Литовск йәһүд общинаһы секретаре. Менахем тыуған ҡалаһындағы йәһүд дини мәктәбен, артабан дәүләт гимназияһын (1931) тамамлай. 1935 йылда Варшава университетын тамамлағас, хоҡуҡ магистры ғилми дәрәжәһен ала.
1992 йылдың 9 мартында Тель-Авив ҡалаһында вафат була.
{{|he}}


text:
Өфөлә йәштәр проблемаларын тикшерәсәктәр
26 мартта Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалында «Йәштәрҙең мөһим проблемалары: рухлылыҡ, ватансылыҡ, быуындар күсәгилешлеге» IV вуз-ара төбәк ғилми-ғәмәли конференцияһы үткәрелә.
Форум Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы, Өфө дәүләт авиация техник университеты ярҙамында үткәрелә.
Конференция барышында йәштәрҙең социаль әүҙемлеге, йәш кешелә гражданлыҡ сифаттары тәрбиәләү мәсьәләләрен тикшереү планлаштырыла.
Шулай уҡ конференция сиктәрендә хәрби һәм патриотик йырҙар конкурсы үтәсәк.


text:
Республикала праймериз үткәреү буйынса ойоштороу комитеты булдырылған
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй» партияһы эсендә алдан тауыш биреүҙе үткәреү буйынса төбәк ойоштороу комитеты эш башланы. Кисә федераль ойоштороу комитеты менән видеоселектор уҙғарылды. Унда тауыш биреү юлы менән илдең 84 субъектында төбәк комитеттары рәйестәре раҫланды. Башҡортостанда ошо вазифаға төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев тәғәйенләнде.
Партияның төбәк бүлексәһендә аңлатыуҙарынса, ойоштороу комитеты Цюрупа урамы, 17 адресы буйынса урынлашасаҡ. Шунда уҡ 15 февралдән алдан тауыш биреүҙә ҡатнашыусыларҙан документтар ҡабул ителә. Ҡабул итеү комиссияһы иртәнге сәғәт 10-дан киске 6-ға тиклем эшләй.
2 апрелдән 15 майға тиклем бөтә кандидаттар ҙа дебаттарҙа ҡатнаша башлай. 22 майҙа алдан тауыш биреү үткәрелә, уның йомғаҡтары буйынса етенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа «Берҙәм Рәсәй» партияһынан кандидаттар күрһәтеләсәк.


text:
Салауат Юлаев (опера)
Салауат Юлаев — Баязит Бикбай либреттоһына Заһир Исмәғилев яҙған 4 акттан, 7 шаршауҙан торған опера. Башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаев тураһында тарихи-героик музыкаль драма.[1]
Йөкмәткеһе
1-се редакция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Операның беренсе редакциялағы премьераһы 1955 йылдың 15 апрелендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында ҡуйыла.[2] Дирижёры — В. В. Целиковский;
Режиссёры --ҡуйыусылар: СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков Һәм А. Н. Бакалейников
Балетмейстеры — Ғәскәров Фәйзи Әҙеһәм улы.
Хормейстеры — Л. Х. Исхакова;
Рәссамы — Мѳхәмәт Нуриәхмәт улы Арыҫланов.
1955 йылда Мәскәүҙә үтәсәк Башҡортостан әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһы алдынан «Салауат Юлаев» операһын комиссияға тапшырыу була. Унда Салауат Юлаев партияһын Мәскәү консерваторияһының тәүге Башҡорт студияһы ҡарлуғастарының береһе, беренсе башҡорт опера йырсыһы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы Хәбир Ғәлимов башҡара[3].
Салауат ролен РСФСР-ҙың халыҡ артисы Мәғәфүр Хисмәтуллин башҡара.
Көнбикә ролен РСФСР-ҙын халыҡ артисы Мәғәфүрә Ғәлиулла ҡыҙы Сәлиғәскәрова башҡара. 1955 йылда Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында уңышлы күрһәтелә.[4]
Операның яңынан тергеҙелеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2016 йылдың декабрендә Заһир Исмәғилевтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы композиторҙың «Салауат Юлаев» операһы, тәүге варианттында тергеҙелеп, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә ҙур уңыш менән ҡуйылды. Авторҙар — Мариин театры режиссёр Иркин Ғәбитов һәм театрҙың баш дирижёры Артем Макаров 1954 йылда Баязит Бикбай либреттоһына яҙылған әҫәрҙең бар музыкаль һәм поэтик үҙенсәлектәрен мөмкин тиклем тулыраҡ бирергә ынтылған[5].
Төп партияны — Салауат ролен Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы Илһам Вәлиев башҡарҙы. Әминә ролендә тәүге тапҡыр Башҡортостандың халыҡ артисы Эльвира Фатыхова сығыш яһаны. Икенсе состав артистар уйнауында опералағы төп родәрҙе Иҙел Аралбаев менән Гөлнара Вәлиева башҡарҙы[5].
Музыкаль яҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р. З.Шәкүров. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 509 бит
- ↑ Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р. З.Шәкүров. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 509 бит
- ↑ «Огонек», № 21, 1955 год, 22 мая, автор Вл. Рудим.
- ↑ Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе. /Баш мөхәррир Р. З.Шәкүров. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 509 бит
- ↑ 5,0 5,1 В Уфе к 100-летию Загира Исмагилова восстановили первоначальный вариант оперы «Салават Юлаев». , 2016, 16 декабрь (урыҫ.) (Тикшерелгән 19 декабрь 2016)


text:
“Әл-Әзһәр”ҙә Рәсәй Мөфтөйҙәр советы рәсми вәкиле Башҡортостандан тәғәйенләнеүе мөмкин
«Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университетында Рәсәй Мөфтөйҙәр советының (РМС) яңы рәсми вәкиле Башҡортостандан тәғәйенләнер, моғайын. Был турала БР мосолмандары Диниә назаратында уҙған матбуғат конференцияһында Диниә назараты рәйесенең мәғариф, тышҡы бәйләнештәр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш мәсьәләләре буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов хәбәр итте.
РМС-тың «Әл-Әзһәр»ҙәге тәүге вәкиле былтыр апрелдә Ҡаһирәлә үткән РМС делегацияһының был вузда уҡыған Рәсәй студенттары менән осрашыуында һайланғайны. Ул Мысырҙағы ватандаштарыбыҙҙың Координацион советы рәйесе урынбаҫары Рубин Мөниров булды. Әммә тиҙҙән Рубин Мөниров был эшмәкәрлеген тамамлай, һәм хәҙерге ваҡытта РМС был вазифаға яңы кандидатура эҙләй.
— Әлегә РМС-тың “Әл-Әзһәр”ҙәге яңы рәсми вәкиле итеп кем һайланасағы аныҡ ҡына билдәле түгел, — тине Руслан Саяхов. – Әммә уның был юлы беҙҙең республикабыҙҙан һайланасағына нигеҙҙәр бар. Сөнки бөгөн Башҡортостандан “Әл-Әзһәр”ҙә уҡыған 50-ләп студентыбыҙ башҡа төбәктәрҙән үҙ коллегаларынан ҙур ойошҡанлығы һәм әүҙемлеге менән айырылып тора, урындағы властар менән низағҡа инмәй, Мысырҙа үткәрелгән төрлө мәҙәни сараларҙа даими ҡатнаша. Беҙ быға күптән түгел Башҡортостандан делегациябыҙҙың Мысырға сәфәре барышында үҙебеҙ күреп инандыҡ. Бынан тыш, Рәсәйҙең Мысырҙағы илселеге лә ошондай уҡ фекерҙә. Үҙ яғынан БР мосолмандарының Диниә назараты «Әл-Әзһәр»ҙә Рәсәй Мөфтөйҙәр советы рәсми вәкиле вазифаһына байтаҡ лайыҡлы кандидатуралар тәҡдим итә ала.


text:
Башҡортостанда гипс ҡатырғаһы етештереү буйынса завод төҙөлөшө тергеҙеләсәк
“Сен-Гобен” концерны республикала гипс ҡатырғаһы етештереү буйынса завод төҙөлөшөн яңыртырға ниәтләй. 8 февралдә компания дөйөм күләме 80 миллион евро тәшкил итәсәк инвестиция проектын тормошҡа ашырыуға әйләнеп ҡайтыуҙы планлаштыра.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2007 йылдың мартында компания БР Хөкүмәте менән гипс карьерҙары һәм гипс ҡатырғаһы етештереү заводы төҙөү һәм уны эшкә ҡушыу буйынса ниәттәр тураһында протоколға ҡул ҡуйғайны.
“Сен-Гобен” концерны тарафынан геологик өйрәнеү, разведкалау һәм сығарыу маҡсатында аукцион аша Вотикеев гипс участкаһы ҡатламдарынан файҙаланыу хоҡуғына лицензия алынды.
2008 йылда компания завод һәм Вотикеев гипс карьеры төҙөү проекты буйынса проектҡа тиклемге эштәрен тормошҡа ашырҙы, шулай уҡ Антонов гипс участкаһы ҡатламдарын файҙаланыу хоҡуғына лицензия алынды.
2009 йылда Өфө районының Рус Юрмашы ауылы эргәһендә завод өсөн участка алынды, Антонов һәм Вотикеев участкаларында геология-разведкалау эштәре үткәрелде.
Үкенескә күрә, донъя финанс көрсөгө эҙемтәләре арҡаһында “Сен-Гобен” проектты финанслауҙы туҡтатып торҙо. Хәҙер компания 140 миллион һумға яҡын аҡса һалынған инвестиция проектын дауам итергә ниәтләй. Планлаштырылған инвестиция 80 миллион евро тәшкил итә. Проектты тормошҡа ашырыу 200-гә яҡын эш урыны булдырасаҡ, планлаштырылған заводтың проект ҡеүәте йылына 30 миллион квадрат метр гипс ҡатырғаһы тәшкил итәсәк.
“Сен-Гобен” концерны быяла, быяла һауыт һәм төргәктәр, төҙөлөш продукцияһы (йылылыҡты һәм тауышты изоляциялау, гипсҡатырғаһы һәм гипс ҡатнашмалары, төҙөлөш иретмәләре, торбалар, сайдинг), юғары технологиялы материалдар (керамика, пластмасса, абразивтар) етештереү, шулай уҡ төҙөлөш материалдары дистрибуцияһы буйынса донъяла алдынғы урындарҙы биләй.


text:
Рөстәм Хәмитов Белорет ҡалаһы мәктәбен реконструкциялауҙы 1 сентябргә тиклем тамамларға ҡуштыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Белорет ҡалаһы мәктәбен реконструкциялауҙы 1 сентябргә тиклем тамамларға ҡушты
Рөстәм Хәмитов Белорет ҡалаһы мәктәбен реконструкциялауҙы 1 сентябргә тиклем тамамларға ҡуштыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Белорет ҡалаһының 1-се урта мәктәбен реконструциялау барышын тикшерҙе. Белем биреү учреждениеһы 1937 йылда төҙөлгән. 2012 йылда мәктәп реконструкцияға ябылған, бында ҡыйыҡ, коммуникациялар алмаштырыласаҡ.
Мәктәптең һүтелгән оҫтаханалары урынына яңы корпус төҙөләсәк, унда башланғыс кластар бүлмәләре, бассейн урынлашасаҡ. Эштәр яҡынса 160 миллион һумға башҡарыласаҡ, средстволарҙың бер өлөшө бүленгән дә инде.
— Төп бина 1 сентябргә әҙер булырға тейеш, — тигән бурыс ҡуйҙы Башҡортостан Президенты. – Ә өҫтәмә бинаны йыл аҙағынаса төҙөп бөтөргә кәрәк.
Әлеге ваҡытта уҡыусылар ҡаланың башҡа белем биреү йорттарында уҡый. Реконструкциянан һуң мәктәп 880 баланы ҡабул итәсәк.
Төҙөлөш эштәрен Өфөләге «Геострой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте белгестәре алып бара.


text:
Эске эштәр министрлығы айнытҡыстарҙы бөтөрә
Башҡортостанда 2010 йыл аҙағына тиклем бөтә медицина айнытҡыстары ябыласаҡ. БР буйынса Эске эштәр министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бындай ҡарар “Эске эштәр министрлығын реформалаштырыуға һәм призиденттың милицияны уға хас булмаған функцияларҙан бушатыу тураһындағы Указына ярашлы” ҡабул ителде.
Бөгөнгә республиканың 17 айнытҡысынан бишәүһе ябылған. Киләсәктә был учреждениеларҙы РФ Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығына күсерергә планлаштырыла.


text:
Өфөнөң Совет районы яңы электрон паспорт алды
Өфөнөң Совет районының электрон паспорты яңыртылды, тип хәбәр итә Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы. Мәғлүмәттәрҙе аныҡлау буйынса эште райондың территориаль һайлау комиссияһы Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм төҙөлөш идаралығы менән берлектә башҡарҙы.
Атап әйткәндә, дөйөм бүлеккә (тасуири өлөшө), шулай уҡ «Һайлаусылар иҫәбе» кеүек бүлектәргә үҙгәрештәр индерелде. 2014 йылдың 1 ғинуарына ҡарата баш ҡаланың Совет районында 127 545 кеше һайлау хоҡуғына эйә.


text:
Башҡортостанда пассажир йөрөтөүселәрҙе тикшерәсәктәр
Башҡортостандың Архангель районында автоһәләкәтте тикшереү йомғаҡтары буйынса йөрөтөүселәргә ҡарата масштаблы саралар күреләсәк, тип хәбәр итте БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетының автомобилдәр хужалығы предприятиелары эшмәкәрлеген координациялау бүлеге начальнигы Рәмзис Искәндәров.
Рөхсәттәр бирелгән йөрөтөүселәр араһында боҙоуҙарҙы асыҡлау һәм иҫкәртеү буйынса саралар ойоштороласаҡ.
— Республика буйынса һәм урындарҙа транспорт тәьминәте яйға һалынған, — тип билдәләне Рәмзис Искәндәров. — Әммә был эшмәкәрлек менән документтарһыҙ шөғөлләнгән йөрөтөүселәр ҙә бар, пассажирҙарҙы автобустар менән дә, еңел такси менән дә йөрөтәләр. Улар рейс алдынан техник һәм медицина тикшереүен уҙғармай, уларҙың яуаплылығы пассажирҙар алдында страховкаланмаған. Күпселек йөрөтөүселәр заказлыға һалышып даими маршруттар буйынса, телефон операторҙары аша пассажирҙарҙы йыйып эшләй. Быға ҡарамаҫтан, граждандар теркәлмәгән йөрөтөүселәр хеҙмәттәре менән файҙалана.
— Шуныһын билдәләп үтергә кәрәк, ҡала яны һәм ҡала-ара маршруттар буйынса ҡуҙғалып китеүе Башҡортостанда ҡәтғи рәүештә автовокзалдарҙан һәм автостанцияларҙан муниципалитет билдәләгән махсус урындарҙан ҡуҙғала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәмзис Искәндәров.


text:
Фото:
Республикала «Бөйөк Еңеү хөрмәтенә» патриотик йырҙар фестивале тамамланды
Фото:
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында «Бөйөк Еңеү хөрмәтенә» патриотик йырҙар фестиваленең гала-концерты тамамланды. Уны Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы ойошторҙо. Концертты ҡарарға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин, ветерандар, уҡыусылар – Өфөнөң хәрби-патриотик клубтары ағзалары килде. Вокал сәнғәте оҫталары ҡунаҡтар өсөн рус һәм башҡорт телдәрендә Рәсәй менән Башҡортостанды данлаусы йырҙар башҡарҙы.
Театр алдында һуғыш йылдарындағы еңел автомобилдәрҙең һәм мотоциклдарҙың экспозицияһы урынлаштырылған, ә ишек янында ялан кухняһы ҡуйылған ине. Саҡырылған ветерандарҙың барыһын да мәктәп уҡыусылары честь биреп ҡаршы алды.
Концертты асып, Зөһрә Рәхмәтуллина барыһын да Еңеү көнө менән ҡотланы һәм тыныслыҡта йәшәү мөмкинлеге биргән өсөн ветерандарға оло рәхмәтен белдерҙе.
— Ветерандар арҡаһында беҙ Ватан хаҡына хеҙмәт иткән, ватансылыҡ рухындағы йырҙар башҡарған патриоттар үҫтерәбеҙ, — тип билдәләне ул. – Йәш быуынға ҡарап, ветерандарыбыҙ һуғышта ҡан ҡойоуҙарының һәм фашистарға ҡәтғи отпор биреүҙәренең юҡҡа булмауы хаҡында уйлайҙыр, тип ышанам.


text:
Йәрминкәләрҙә 22 мең тонна ауыл хужалығы продукцияһы һатылған
Уҙған ял көндәрендәге йәрминкәләрҙә 2,5 мең тонна продукция һатылған, тип хәбәр иттеләр БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетында. Йәрминкәләрҙең беренсе көнөнән алып йәмғеһе 22 мең тонна продукция һатылған.
Октябрҙәге һуңғы ял көндәренә ауыл халҡы 140 тонна һыйыр ите, 63 тонна сусҡа ите, 16 тонна һарыҡ ите, 6 тонна йылҡы ите һатҡан. Сауҙа майҙандарында йәшелсә продукцияһы ла тәҡдим ителгән. Ҡала халҡы 949 тонна картуф, 96,6 тонна кишер, 473 тонна һуған, 52 тонна сөгөлдөр, 627 тонна кәбеҫтә һатып алған. Республика халҡы балды ла әүәлгесә теләп һатып ала.
Дәүләт комитеты белгестәре йәрминкәләрҙе анализлап, бөтә төрҙәге иттәр араһынан - һыйыр итенең, ә йәшелсә культураларынан кәбеҫтәнең ҙур һорау менән ҡулланғанын билдәләгән. Ҡалған позицияларға һорауҙың әкренләп кәмеүе күҙәтелә. Был ҡала халҡының күбеһенең ҡышҡылыҡҡа етерлек запас туплауы хаҡында һөйләй.
Йәрминкәләр дауам итә, сауҙа рәттәрендә йәшелсәләргә алмашҡа ит продукцияһы килә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Халыҡтың йәшәү сифатын кәметергә хаҡыбыҙ юҡ» Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Халыҡтың йәшәү сифатын кәметергә хаҡыбыҙ юҡ»
Рөстәм Хәмитов: «Халыҡтың йәшәү сифатын кәметергә хаҡыбыҙ юҡ» Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
22 апрелдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов килем алыу мөмкинлеген, Башҡортостан Республикаһы бюджетына һәм муниципаль берәмектәр бюджеттарына һалым һәм һалым булмаған килемдәрҙе арттырыу мәсьәләләре буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышын үткәрҙе.
Төбәк етәксеһе республиканың тупланма бюджетына килгән һалым һәм һалым булмаған килемдәр күләме 30 миллиард һум тәшкил иткән, был үткән йылғы күрһәткестәрҙән 1 миллиардҡа күберәк тип хәбәр итте. Үҫеш темптары Волга буйы федераль округы төбәктәрендәге уртаса күрһәткестәрҙән 2-2,5 тапҡырға юғарыраҡ.
— «Юрғаныңа ҡарап аяғыңды һуҙ» тигән халыҡ мәҡәлендәгесә, 2015 йылға планды раҫланыҡ. Быйыл килемгә һалымдың ауыр башҡарыласағын аңлайбыҙ. Төрлө сәбәптәр буйынса милеккә һалымдың бер өлөшө кәметелер, моғайын. Шуға ҡарамаҫтан, үҙебеҙ өсөн билдәләгән планды 100 процентҡа үтәргә тейешбеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Башлығы бер нәмәгә ҡарамаҫтан, бөтә социаль йөкләмәләрҙе башҡарырға кәрәк тип билдәләне.
— Халыҡтың йәшәү сифатын кәметергә хаҡыбыҙ юҡ. Алда ҡатмарлы бурыс тора, — тине Рөстәм Хәмитов. — Әйҙәгеҙ, бюджетты тулыландырыу өсөн ниндәй мөмкинлектәр булыуын, ҡаҙнаны тулыландырыуға яуап биргән кешеләрҙең әүҙемерәк эшләүе тураһында һөйләшәйек. Улар иҡтисади яҡтан ауыр йылдарҙа бюджет ресурстарын тулыландырырға кәрәклеген аңларға тейеш. Был — республикала эшләүселәрҙең дә, дәүләттең дә бурысы.


text:
«УМНИК-Башҡортостан – 2013» конкурсы студенттарҙың иң яҡшы идеяларын асыҡлаясаҡ
Башҡорт дәүләт университетында «УМНИК-Башҡортостан – 2013» йәштәр ғилми-инновацион конкурсында ҡатнашыусы» программаһының көҙгө туры проекттарын һайлап алыу башлана.
Конкурста 18 йәштән 28 йәшкә тиклемге студенттар, аспиранттар һәм йәш тикшеренеүселәр ҡатнаша ала. 4 һәм 8 октябрҙә теләүселәр өсөн консультация семинары уҙғарыласаҡ (физика-математика корпусының 400-сө аудиторияһында 16 сәғәттә башлана).
Һайлап алыу туры 14 октябрҙә старт ала һәм бер нисә йүнәлештә үтәсәк. 14 октябрҙә «Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары» буйынса этап үткәрелә; 16 октябрҙә йәш ғалимдар биотехнология өлкәһендә үҙ идеяларын тәҡдим итәсәк; 18 октябрҙә – мәғлүмәт технологиялары буйынса; 21 октябрҙә – киләсәк медицинаһы буйынса, ә 24 октябрҙә – заманса материалдар һәм уларҙы эшләү технологиялары буйынса.


text:
Башҡортостанда 135 мең тонна сенаж әҙерләнгән
Башҡортостан аграрийҙары 27 июнгә ҡарата ҡышҡылыҡҡа 135 мең тонна сенаж һәм 16 мең тонна бесән әҙерләне. Үлән сабыу дауам итә. БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәтенә ярашлы, беренсе «йәшел ураҡ» 87 мең гектар майҙанда үткәрелгән (планға ҡарата 8%). Дүртөйлө (20%), Бүздәк, Күгәрсен (планға ҡарата 16-шар процент) райондары – алдынғы урындарҙа.
Малсылыҡты иң күп мал аҙығы менән Баймаҡ районы хужалыҡтары тәьмин иткән: улар 1,7 мең тонна бесән әҙерләгән. Көйөргәҙе районында бесән запасы 1,4 мең тонна тәшкил итә.
Стәрлетамаҡ районында иң күп сенаж һалынған – 14,5 мең тонна (планға ҡарата 15%), Дүртөйлөлә — 13 мең тонна (9%). Ауырғазы һәм Ҡырмыҫҡалы райондарында ла бесән сабыу ырамлы бара.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов мәктәп уҡыусылары - «Президент көндәлеге» конкурсында еңеүселәр менән осрашты
Фото:
17 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов мәктәп уҡыусылары — «Президент көндәлеге» конкурсында еңеүселәр менән осрашты. Республика башлығы менән осрашыуға төрлө ҡала һәм райондарҙан 30 уҡыусы килде, уҡыу йылы башынан алып улар иң күп «бишле» алған.
Республика Президенты еңеүселәрҙең һәр береһенең көндәлегендә иҫтәлеккә яҙыу ҡалдарҙы, шулай уҡ уҡыусыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Өфө ҡалаһындағы 136-сы мәктәптең 3 синыф уҡыусыһы республика башлығынан Президент шыршыһына саҡырыу алыу мөмкинлеге тураһында һорашты. Һөҙөмтәлә Рөстәм Хәмитов Яңы йыл тамашаһына конкурста еңеүселәрҙең барыһын да саҡырҙы.
«Һеҙҙең көндәлектәрҙә торған ҡултамғам 21 декабрҙә «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтәсәк Президент шыршыһына инеү билеты буласаҡ», — тине Рөстәм Хәмитов.
«Президент көндәлеге» «Комсомольская правда» Башҡортостанда» нәшриәт йорто менән берлектә Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте менән ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Баш ҡала уҡыусылары яратҡан шиғырҙарын бөтә Рәсәй «Дуҫлыҡ дәфтәре»нә теркәнеФото: Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәте
Баш ҡала уҡыусылары яратҡан шиғырҙарын бөтә Рәсәй «Дуҫлыҡ дәфтәре»нә теркәне
Баш ҡала уҡыусылары яратҡан шиғырҙарын бөтә Рәсәй «Дуҫлыҡ дәфтәре»нә теркәнеФото: Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфө уҡыусылары яратҡан шиғырҙарын бөтә Рәсәй «Дуҫлыҡ дәфтәре»нә теркәне. Баш ҡала «Әҙәби троллейбус» бөтә Рәсәй акцияһының эстафетаһын ҡабул итте. Сара Пермдә башланғыс алған бөтә Рәсәй «Дуҫлыҡ дәфтәре» программаһын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә уҙғарылды. Акцияны үткәреүгә ҡала Советы ҡарамағындағы йәштәр йәмәғәт палатаһы, «Йондоҙлоҡ» балалар берләшмәләренең район ассоциацияһы, Өфөнөң «Башҡортостан пионерҙары» балалар йәмәғәт ойошмаһы һәм ҡаланың Электр транспорты идаралығы булышлыҡ итте.
2-се маршрут буйынса йөрөгән троллейбуста илебеҙҙең танылған шағирҙары — Пушкин, Лермонтов, Асадов, Тютчевтың шиғырҙары яңғыраны. Орджоникидзе районының 79-сы, 80-се һәм 82-се мәктәптәре уҡыусылары яратҡан шиғырҙарын һөйләне һәм «Дуҫлыҡ дәфтәре»нә теркәне. Пассажирҙар балаларҙың сығышын йылы ҡабул итте, ҡайһы берҙәре хатта үҙҙәре лә ҡушылды.
Акция 37 төбәктә ойошторолдо һәм яңы уҡыу йылы башланыуға, Рәсәйҙә иғлан ителгән Әҙәбиәт йылына арналды, тип хәбәр иттеләр ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Республикала Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса эште координациялау комиссияһы ойошторолдо
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостанда Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса эште координациялау комиссияһы ойошторолдо. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле Указға ҡул ҡуйҙы. Төбәк Башлығының рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, документҡа Рәсәй Президентының «Коррупцияға ҡаршы көрәш өлкәһендә эшмәкәрлекте ойоштороуҙы камиллаштырыу буйынса саралар тураһында»ғы Указына ярашлы ҡул ҡуйылған.
Документҡа ярашлы, коррупция һәм башҡа хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса республика органының вәкәләттәре Башҡортостан Башлығы Хакимиәтенә йөкмәтелгән.


text:
Рима Баталова Дәүләт Думаһы комитеты бүлегенең рәйесе итеп тәғәйенләнде
Дәүләт Думаһының Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты ултырышында уның яңы структураһы раҫланды.
Депутаттар ҡарарына ярашлы, Комитет составында паралимпия спорты, инвалидтар һәм һаулыҡ мөмкинлеге сикләнгән кешеләр спорты мәсьәләләре менән спорт һәм Олипия хәрәкәтен үҫтереү өлкәһендә халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереү мәсьәләләре буйынса ике комитет бүлеге эшләйәсәк.
Комитет ағзалары паралимпия спорты, физик культура һәм инвалидтар, һаулыҡ мөмкинлеге сикләнгән шәхестәр спорты мәсьәләләре буйынса комитет бүлеге рәйесенә тәҡдим ителгән Рима Баталованың кандидатураһын бер тауыштан хупланы. Бындай хөрмәткә яҡташыбыҙ паралимпия хәрәкәте үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн лайыҡ булған.
Рима Аҡбирҙе ҡыҙы фекеренсә, «паралимпия спортын үҫтереү мәсьәләләре буйынса профилле бүлек булдырыу, беренсенән, был йүнәлештәге мәсьәләләрҙе алдан уҡ тикшереп, уларҙы профилле Комитетҡа ҡарауға индерергә, икенсенән, эксперт-консультатив совет ойошторорға мөмкинлек бирәсәк, ошо совет сиктәрендә закон сығарыу буйынса башланғыстарҙың барыһы ла ғалимдар һәм инвалидтарҙың йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашлығында йәмәғәт тыңлауҙарында ҡараласаҡ».


text:
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған журналистарҙың иҫтәлеге мәңгеләштереләсәк
Рәсәй Журналистар союзы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған «Журналистарҙың Хәтер китабы» өсөн материал йыйыу үтенесе менән хеҙмәттәштәренә мөрәжәғәт итә.
«Поклонная тауында урынлашҡан «Бөйөк Ватан һуғышы» үҙәк музейында 1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған «Журналистарҙың Хәтер китабы» һаҡлана. Китапта ни бары 564 исем теркәлгән. (Был исемдәр менән Рәсәй Журналистар союзы сайтында танышырға була). Әммә исемлек тулы түгел. Был эште дауам итергә кәрәк. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп кенә төбәктәр, илдәр үҙҙәренең өлкәләренән, ҡалаларынан сыҡҡан һәм һуғыш йылдарында һәләк булған журналистарының фамилияларын индермәгән», — тиелә РФ Журналистар союзы сайтында.
Шуға күрә Рәсәй Журналистар союзы һәм Союздың Ветерандар союзы һуғыш йылдарында һәләк булған коллегаларының исемдәрен асыҡлап, уларҙы Мәскәүгә РФ Журналистар союзының Берләштерелгән Ветерандар советына ебәреү үтенесе менән барлыҡ журналистарға мөрәжәғәт итә.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков хәбәр итеүенсә, һуғыш йылдарында һәләк булған журналистарҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса эш дауам ителәсәк. Улар тураһында мәғлүмәт Мәскәүгә йүнәлтеләсәк.


text:
Хөрмәтулла Үтәшев – Исмәт Кюнтай исемендәге төрөк театраль премияһы лауреатыФото: Алик Шакиров
Хөрмәтулла Үтәшев – Исмәт Кюнтай исемендәге төрөк театраль премияһы лауреаты
Хөрмәтулла Үтәшев – Исмәт Кюнтай исемендәге төрөк театраль премияһы лауреатыФото: Алик Шакиров
Истанбулдан шатлыҡлы хәбәр килде. Башҡортостан Республикаһының Төркиәләге вәкиле Каншаубий Мизиев хәбәр итеүенсә, яҡташыбыҙ, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев Нәжип Асанбаевтың «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» пьесаһы буйынса Айрат Абушахманов ҡуйған спектаклдә Ататөрк роле өсөн Исмәт Кюнтай исемендәге махсус премияға лайыҡ булды.
Төркиәнең Исмәт Кюнтай исемендәге Милли премиялар жюрийы рәйесе, билдәле төрөк театр тәнҡитсеһе Хаяти Асылязыджи үҙенең хатында шулай тип билдәләй: «Бына 35-се йыл беҙ күренекле төрөк яҙыусыһы һәм драматургы Исмәт Кюнтай исемендәге премияларҙы Төркиә театр донъяһының иң яҡшы вәкилдәренә бирәбеҙ. Быйыл беҙ наградаларыбыҙҙы 13 номинацияла тапшырҙыҡ һәм тәүге тапҡыр сит ил дәүләте вәкилен наградларға ҡарар иттек. Мин Хөрмәтулла Үтәшевтың ижадын күптән күҙәтеп барам, уның эштәрен юғары баһалайым, уны хәҙерге замандың күренекле артистарының береһе тип иҫәпләйем. Мин Өфөлә һәм Ҡазанда төрки телле театрҙар фестивалендә жюри ағзаһы булараҡ, уның кандидатураһын беҙҙең премияға тәҡдим иттем, һәм буш һүҙ генә булмаһын өсөн, бөтә жюри ағзаларын быйыл май айында Истанбулда Башҡортостан Республикаһы фән һәм мәҙәниәт көндәре ваҡытында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры ҡуйған «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» спектакленә саҡырҙым. Мин коллегаларымдың да билдәле башҡорт артисының хәҙерге Төркиәгә нигеҙ һалыусы Мостафа Кемаль Ататөрк ролен уңышлы башҡарыуын юғары баһалауҙарына бик шатмын».


text:
Салауат ҡалаһында һалдат йыры фестивале үтте
Салауатта 12-се ҡала һалдат йыры фестивале үтте. Йәштәрҙе хәрби-патриотик рухта тәрбиәләүгә, ҡаһарманлыҡты данлаған йырҙарҙы пропагандалауға, шулай уҡ йәштәрҙең рухи һәм мәҙәни кимәлен арттырыуға йүнәлтелгән сара ҡалала йыл һайын үткәрелә. Бәйгелә 14-20 йәштәрҙәге 60-лаған кеше ҡатнашты.
Йәш йырсылар Бөйөк Ватан һуғышы, бөгөнгө армия, беҙҙең һалдаттарҙың Афған, Чечен һуғыштарында ҡатнашыуы тураһында йырҙар башҡарҙы.
Шағир, композитор, бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара эстрада конкурстары лауреаты Андрей Пальянов, музыкаль колледж уҡытыусыһы Марина Матвеева, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Миңнулла Иҙрисов составындағы жюри башҡарыусыларҙың оҫталыҡ кимәленә баһа бирҙе. Финалға 17 йырсы сыҡты. Салауат индустриаль колледжында уҡыусы Анастасия Лятинг «Ты же выжил, солдат» йырын башҡарғаны өсөн Гран-приға лайыҡ булды. Ул, йола буйынса, гитара менән бүләкләнде.


text:
Ҡайын бәшмәге
Ябай ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum scabrum) — эшләпәле иренле бәшмәктәр төрөнән, Лекцинум (лат. Leccinum)ырыуынан, болеттар ғаиләһенән булған, ашарға яраҡлы бәшмәк.
Йөкмәткеһе
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер класификацияларҙа айырым төрсәләргә бүленгән төрҙәре бар:
- Ябай ҡайын бәшмәге (лат. L. scabrum)
- Ҡара ҡайын бәшмәге (лат. L. scabrum f. melaneum, L. melaneum)
- Һаҙ ҡайын бәшмәге(аҡ) (лат. L. scabrum f. chioneum, L. holopus)
- Алһыу(әсеүсән) ҡайын бәшмәге (лат. L. scabrum f. oxydabile, L. oxydabile)
- Һоро ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum carpini)
- Ҡатҡыл ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum duriusculum)
- Сатрашлы(ҡарайыу)сан ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum nigrescens)
- Көл төҫөлө ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum leucophaeum)
- Балҡыусан(күп төҫлө) ҡайын бәшмәге (лат. Leccinum variicolor)
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эшләпәһе төрлө төҫтә була, аҡтан алып тоноҡ һоро йәки ҡара төҫкә тиклем. Йәш сағында аҫ яҡтан ап-аҡ төҫтә булһа, ҡартая килә тоноҡлана, һоро-бурыл төҫкә инә. Дымлы урындарҙа, бигерәктә, һаҙ ҡайын бәшмәге күп осрай. Уның эшләпәһе аҡ йәки аҡһыл төҫтә була.
Бәшмәктең һабағы аҫҡа табан ҡалын, итләс, аҡ йәки тоноҡ тәңкәләр менән ҡапланған.
Ите аҡ, төҫө бүлгеләгәндә лә үҙгәрмәй. Һаҙлыҡлы урындарҙа алһыу ҡайын бәшмәге (Leccinum oxydabile) осрай. Уны бүлгеләһәң алһыу төҫкә инә.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайындар аҫтында микоризалар (бәшмәктәрҙең үҫемлек тамырында үҫеүе) барлыҡҡа килтерәләр. Ҡайынлыҡтарҙа, ҡайын урмандарында йыш осрай. Шуның өсөн дә ҡайын бәшмәге тигән исем бирелгән. Йәйҙең беренсе яртыһында сыға башлайҙар һәм көҙгә хәтле үҫәләр.
Ҡайын бәшмәге тундрала һәм урман тундраһында кәрлә ҡайындар янында үҫә. Хатта улар кәрлә ҡайындарҙан да оҙонораҡ булалар.
Евразияның, Төньяҡ һәм Көньяҡ Американың урмандарында ла билдәле.
Ҡулланылышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ашарға яраҡлы, уны ҡыҙҙырып, бешереп һәм тоҙлап ҡулланалар. Шулай уҡ киптереп тә һаҡлайҙар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Грибы СССР — М.: Мысль, 1980.
- Сержанина Г. И. Шляпочные грибы Белоруссии — Минск: Наука и техника, 1984. — Б. 229—230.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Германияның Форса институты социологик тикшереүҙәр үткәргән. Уға ярашлы, илдәге һулдар ҙа, уңдар ҙа федераль канцлер Ангела Меркельға ҡарғанда Рәсәй президенты Владимир Путинға нығыраҡ ышана. Был турала Ди Зейт яҙып сыҡты.
Америка Сүриәнең төнъяғында Төркиәнең хәрби операцияһы туҡталыуға ыңғай ҡараш белдерҙе. Әммә Төркиә төбәктә хәрби операцияны туҡтатырға йыйынмай. Курд һуғышсыларын Анкара террорсылар тип атай һәм Ислам дәүләтенә ҡаршы көрәш лозунгыһы менән курд отрядтарына ҡаршы һуғышыуҙы дауам итә.
Рәсәй Бөтә Донъя допингҡа ҡаршы агентлыҡты үҙгәртеп ҡороуҙа әүҙем ҡатнашасаҡ. 17 ил Копенгагенда үткән йыйында был ойошмала етди үҙгәрештәр кәрәк тип белдергәйне. ВАДА вәкилдәре иһә, үҙ сиратында, тәҡдимдәр таҙа спортсыларҙың мәнфәғәттәрен яҡшыраҡ яҡларға, допингҡа ҡаршы ҡарараҙарға ышаныс уятырға мөмкинлек бирәсәк тигән.
Халыҡ-ара космос станцияһы Ер өҫтөнән 257 саҡырым бейеклектә осҡанда Тымыҡ һәм Атлантик океандар өҫтөндә барлыҡҡа килгән өс ураган видеоһын төшөрөп алған. «Лестер» дауылы сәғәтенә 200 саҡырым тиҙлек менән, уның артынса уҡ «Мэдлин» да Тымыҡ океан аша Көнбайышҡа йүнәлә. Ике дауыл да Гавай утрауҙарына ҙур ҡурҡыныс менән янай.


text:
Төбәктең 67 предприятиеһы «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» программаһы наградаларын алды
Башҡортостан «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» программаһының алтын дипломына лайыҡ булды. Республика предприятиелары бына инде ун дүрт йыл дауамында сифат буйынса бәйгеләрҙә ҡатнаша. Мәскәүҙә иң яҡшы төбәк комиссияларын наградлау тантанаһы үтте. 2011 йыл конкурсы һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандың 67 предприятиеһы лауреат һәм дипломант булды.
Төбәк комиссиялары кәңәшмәһендә белгестәр 15-се «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» программаһы конкурсын ойоштороу хаҡында фекер алышты, тип хәбәр иттеләр «Башҡортостан Республикаһының Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәге» федераль бюджет учреждениеһының матбуғат хеҙмәтенән. Уның төбәк этабы — «Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары» республика конкурсы – 1 февралдә старт ала. Унда ҡатнашыу өсөн заявкалар Башҡортостан Республикаһының Дәүләт төбәк стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәгендә ҡабул ителә.


text:
Республикала эшһеҙҙәр һаны кәмене
Республикала һуңғы ваҡытта эшһеҙҙәр һаны кәмеү тенденцияһы күҙәтелә. Был турала бөгөн Башҡортостан Республикаһының Халыҡты эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү координацион комитеты хәбәр итте.
Апрель айында республиканың мәшғүллек үҙәктәрендә теркәлгән эшһеҙҙәр һаны 1783 кешегә кәмене, 5 майҙан 12 майға тиклем осорҙа — тағы ла 974 кешегә. Шулай итеп, төбәктә хәҙерге ваҡытта эшһеҙҙәр һаны 46,9 мең кеше тәшкил итә, дөйөм эшһеҙлек кимәле — 2,32 процент.
— Һис шикһеҙ, ыңғай үҫеш, ләкин был тынысланырға мөмкин, тигәнде белдермәй, — тип иҫәпләй Фидус Ямалетдинов. — Ҡайһы бер райондарҙа күрһәткестәр элеккесә борсоулы — эшһеҙлек арта барыуы күҙәтелә.
Башҡортостанда хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеү буйынса өҫтәмә саралар программаһы сиктәрендә саралар әүҙем тормошҡа ашырыла. Мәҫәлән, 826 предприятие 16659 кешене йәмәғәт эшенә йәлеп итеүгә 1012 килешеү төҙөнө. Әле үк йәмәғәт эштәрен ойоштороуға аҡсалата средстволарҙы үҙләштереү күләме 3,5 миллион һум самаһы тәшкил итә. Ә дөйөм алғанда, төҙөлгән килешеүҙәр буйынса был маҡсаттарға 251,5 миллион һум самаһы йүнәлтергә планлаштырыла.


text:
«Газпром нефтехим Салауат» йәмғиәтенең карбамиды – Рәсәйҙең иң яҡшы тауарҙары араһында
«Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең продукцияһы «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 тауары» Бөтә Рәсәй программаһы йомғаҡтары буйынса билдәләнде.
«Производство-техник тәғәйенләнештәге продукция» номинацияһында карбамид «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 тауары»-2011 Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүсеһе тип табылды. «Газпром нефтехим Салауат» йәмғиәтендә сығарылған стирол, БНД 90/130 маркаһындағы нефть битумы, ДОФ пластификаторы, этил ҡушылмаған II төрҙәге Регуляр Евро-92 бензины дипломанттар исеменә лайыҡ булды.
Компанияның матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештерелгән продукция иң юғары стандарттарға яуап бирә. «Рәсәйҙең иң яҡшы 100 тауары» программаһы дипломдары компанияның сифат өлкәһендә алып барылған сәйәсәтенең һөҙөмтәлелеген һәм персоналдың үҙҙәре етештергән продукцияның сифат күрһәткестәренә уғата яуаплы ҡарауҙарын таныу ул.


text:
җомга, 20 гыйнвар 2017, Казан вакыты 19:17
Бөгөн ошо уңайҙан башҡаланың йәштәр театрында тантаналы йыйылыш үтте. Республика идаралығы йылдан-йыл үҙ эшмәкәрлеген камиллаштыра барған хеҙмәттәрҙең береһе. Үткән биш йылда наркотиктарҙы законһыҙ әйләнештән алыу буйынса 7 меңдән ашыу енәйәт асыҡланған, 4 меңдән ашыу осраҡта наркополиция хеҙмәткәрҙәре уны һатыуҙы иҫкәрткән. Республика биләмәләренә контрабанда юлы менән наркотиктар индерелгән 11 канал ябылған. 229 наркопритон үҙ эшмәкәрлеген туҡтатҡан. Наркобизнестан алынған килемде легалләштереү буйынса 76 енәйәт эше ҡуҙғатылған, 825 килограмм наркотик тартып алынған. Шулай уҡ офицерҙар 3,4 тонна көслө тәьҫир итеүсе, 246 кг ағыулы мәтдәләр тартып алған.


text:
Фото:
Белоретта ҡаланың юбилейы айҡанлы 250 шыршы ултыртылды
Фото:
Белоретта «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы һәм «Йәштәр ял үҙәге» муниципаль автоном учреждениеһы башланғысы менән ҡаланың төҙөлөп ятҡан яңы биҫтәһендә 250 шыршы ултыртыу буйынса социаль-экологик акция үтте. 250 һаны осраҡлы һайланмаған, 2012 йылдың июлендә Белорет үҙенең 250 йыллығын билдәләйәсәк.
Акцияла юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары студенттары ғына түгел, башҡа күп ҡунаҡтар ҙа ҡатнашты. Улар араһында – Белорет районы муниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов, муниципаль район Советы рәйесе Евгений Карепанов, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, ҡаланың абруйлы кешеләре, «Белорет урман хужалығы» дәүләт учреждениеһы һәм «Белорет урманы» дәүләт унитар предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре.
— Быйыл үткәрелгән барлыҡ саралар нисек тә булһа ҡаланың буласаҡ юбилейы менән бәйле. Республика етәкселеге, министрлыҡтар һәм ведомстволар, Белорет районы һәм ҡалаһы етәкселеге һәм, әлбиттә, халҡы тарафынан был юҫыҡта бөгөн күп нәмә эшләнә. Ҡала күҙгә күренеп матурлана. Ҡалабыҙ үҙенең 250 йыллығын яңы ҡиәфәттә ҡаршы алһын өсөн, бар көсөбөҙҙө һалырға тейешбеҙ, — тине үҙенең сығышында район хакимиәте башлығы Владислав Миронов.
Район Советы рәйесе Евгений Карепанов сығышы һәр ваҡыттағыса сағыу һәм хисле булды.
— Бөгөнгө байрамда бер нисә быуын вәкилдәре ҡатнаша. Уның йәштәр башланғысы менән үткәрелеүе бик ҡыуаныслы. Депутаттар корпусы исеменән «Белорет урман хужалығы» дәүләт учреждениеһы етәксеһе Арыҫлан Мырҙагилдинға һәм «Белорет урманы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Илнур Биктимеровҡа үҫентеләр биргәне һәм был сарала коллективтары менән ҡатнашҡаны өсөн айырыуса рәхмәтемде белдергем килә. Бөгөн беҙҙә күп кенә проекттар тормошҡа ашырыла, һәм уларҙың барыһы ла тиерлек «Берҙәм Рәсәй» партияһы ярҙамы менән ғәмәлгә ашырыла, — тине ул.
Байрамды «Яңы көн» төркөмө һәм студенттар менән әҙерләнгән концерт номерҙары биҙәне, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Туймазыла Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы гала-концерт менән тамамланды
Туймазы ҡалаһының «Родина» мәҙәниәт йортонда Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арналған гала-концерт үтте.
Туймазы район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл дауамында бында Башҡортостан халыҡтарының мәҙәниәтенә бәйле бихисап саралар үткәрелгән. «Сеспель», «Родники», «Рябинушка», «Радуга» вокаль ансамблдәре, «Дуҫтар» ҡурайсылар ансамбле һәм «Тальян-баян» тальянсылар төркөмө район данын бөтә республикаға таратҡан. Ҡала мәҙәниәт йортонда үткән гала-концерт — Башҡортостан Республикаһындағы Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылының йомғаҡлау сараһы ул.
— Һәр дәүләт ышаныслы, инициативалы кешеләрҙең көсө менән төҙөлә, – тип билдәләне район хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе Дилә Арсланова. – Ундайҙар беҙҙә лә бар. Бының өсөн матур мәҙәни саралар үткәрергә ярҙам иткән милли диаспоралар етәкселәрен атау ҙа етә. Уларға халҡының традицияларына тоғро булыуҙары, милли мәҙәниәтте халыҡҡа еткерергә әҙер тороуҙары өсөн рәхмәтемде белдерәм.
Гала-концертта Туймазы районында йәшәгән халыҡ вәкилдәре, шулай уҡ Шаран районынан һәм Октябрьский ҡалаһынан ҡунаҡтар сығыш яһаны.


text:
Ялыуҙар кенәгәһе һалымдарға бәйле бәхәстәрҙе тиҙ арала хәл итергә ярҙам итәсәк
Һалым хеҙмәткәрҙәре эшенән ҡәнәғәт булмаған граждандар күптән борсоған һорауҙарын Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының яңы сервисы ярҙамында хәл итә ала. «Ялыуҙар кенәгәһе» тип аталған хеҙмәт ведомство сайтында тәҡдим ителә һәм уның менән бушлай файҙаланыу ҡаралған. Был хеҙмәттән файҙаланырға теләһәгеҙ, Һалым идаралығының аныҡ территориаль органын күрһәтеп, сайттың был бүлегендә һалымға бәйле бәхәстең эстәлеге бирелгән мөрәжәғәтегеҙҙе ҡалдырырға кәрәк.
— Һеҙ һүрәтләгән бәхәсле хәл һалымға бәйле бәхәстәрҙе тикшереү һәм һалым түләүселәрҙең хаттары һәм ғаризалары аша һалым органдары эшенең сифатына контроллек итеүгә яуаплы судҡа тиклемге аудит бүлексәһе белгестәре менән тикшереләсәк, — тип хәбәр иттеләр Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән. — Бәхәстәрҙе көйләү буйынса мөмкин булған бөтә саралар ҙа үткәреләсәк, шул иҫәптән һалым хеҙмәте менән ҡабул ителгән ҡарарҙар, күрһәтмәләр һәм талаптарҙы ғәмәлдән сығарыу мәсьәләһе ҡараласаҡ.
«Ялыуҙар кенәгәһе»нә килгән бөтә мөрәжәғәттәр ҙә тиҙ арала ҡараласаҡ, ә ошо сервис эшмәкәрлеге өсөн яуап биргән хеҙмәткәрҙәр һалымға бәйле бәхәстәрҙе көйләү мәсьәләләре буйынса һалым инспекцияһын эшмәкәрлеген даими контролдә тотасаҡ, тип ышандырҙылар Идаралыҡта.


text:
Өфөлә халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионаты үтәсәк
2-9 июндә Өфөлә халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионаты үтә. Ярыштарҙа иң көслө шашкасылар, атап әйткәндә, бөгөнгө көндә донъя чемпионы булған Александр Георгиев, күп тапҡыр донъя чемпиондары Александр Шварцман һәм Алексей Чижов ҡатнашасаҡ. Өфөгә 24 илдән 40-ҡа яҡын спортсы киләсәк. Уларҙың барыһы ла Европа, Азия, Африка, Көньяҡ һәм Төньяҡ Америка чемпионаттарында ҡатнашып, призлы урындар яулаған.
Ярыштар «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһының «Европейский» залында үтәсәк. Спорт ярыштарында ҡатнашыуҙан тыш, танылған спортсылар Өфөнөң балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәрендә тәрбиәләнеүселәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәрәсәк.
Чемпионатты асыу тантанаһы 2 июндә «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһының Ял үҙәгендә 12 сәғәттә башлана.
Ярыштарҙы www.fmsr.ru сайтында күҙәтергә мөмкин буласаҡ. Киң мәғлүмәт саралары вәкилдәренә аккредитация үтеү өсөн телефондар: (347) 251-16-32 йәки 89177938811.


text:
Роспотребнадзор «ЦентрОбувь» сауҙа йортонда байтаҡ аяҡ кейемдәрен бракка сығарҙы
Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығының ҡалланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау бүлеге «ЦентрОбувь» сауҙа йорто” ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә планлы тикшереү үткәрҙе. Инспекция барышында сифатһыҙ аяҡ кейемдәрен һатыу факттары асыҡланды. Дөйөм алғанда, 154,8 мең һумлыҡ 207 пар аяҡ кейеме, шуның 45 пары балалар өсөн, бракка сығарылды.
Сауҙа предприятиеһына асыҡланған етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү тураһында күрһәтмә бирелде, «ЦентрОбувь» сауҙа йорто” ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең өс вазифалы кешеһенә ҡарата административ хоҡуҡ тәртибен боҙоу тураһында протокол төҙөлдө.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан делегацияһының Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан делегацияһының Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан делегацияһының Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
22 июндә Республика йортонда үткән кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика делегацияһының XIX Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны. Сара 18-20 июндә уҙҙы.
Республика етәксеһе Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы майҙансыҡтарында үткән ШОС һәм БРИКС эшлекле форумдары һөҙөмтәләрен юғары баһаланы.
«Ниһайәт, аныҡ проекттарҙы тормошҡа ашырыуға иғтибар йәлеп итеү йәһәтенән эштәр башланды. Бынан тыш, бер нисә делегация төбәк-ара хеҙмәттәшлекте көсәйтеү хаҡында һүҙ алып бара. Ҡытай Халыҡ Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе урынбаҫары ла ошо хаҡта әйтте. Бөгөн төбәк-ара хеҙмәттәшлек тәүге урынға сыға», — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Башлығы XIX Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы сиктәрендә «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллер, Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Александр Ткачев һәм башҡа ҡатнашыусылар менән эшлекле осрашыуҙар үткәреүен, Карелия Республикаһы һәм Новосибирск өлкәһе менән сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәр төҙөлөүен билдәләне.
«Шулай уҡ «Европа — Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара транспорт маршрутын асыу сиктәрендә хеҙмәттәшлек һәм мәғлүмәт менән алмашыу тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе.
Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы 1997 йылдан бирле үткәрелә. 2006 йылдан Рәсәй Президенты етәкселегендә уҙғарыла. Был майҙанда яңы иҡтисади держава лидерҙары Рәсәй, үҫешеүсе баҙарҙар һәм донъя алдында торған мөһим иҡтисади мәсьәләләрҙе билдәләү һәм тикшереү өсөн осраша. Һуңғы ун йылда форум эшлекле даирә вәкилдәренең аралашыуы өсөн төп донъя майҙансыҡтары иҫәбенә инде. Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумына Рәсәйҙән һәм сит илдән 7 500-ҙән ашыу кеше килә, улар араһында үҫешеүсе илдәрҙең дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтары, ҙур компания етәкселәре, шулай уҡ фән, киң мәғлүмәт саралары һәм гражданлыҡ йәмғиәте вәкилдәре араһынан билдәле донъя эксперттары бар.


text:
СПИД йоҡтороусылар арта
Башҡортостан ВИЧ һәм СПИД-ҡа ҡаршы Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушыла. Ул СПИД ҡорбандарын иҫкә алыу көнөнә тәғәйенләнгән һәм 20 майға тиклем дауам итә. Сараларҙың төп өлөшө Вич-инфекцияһын йоҡтороу күрһәткесе юғары булған ҡалаларҙа үтә. Республика һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, йәштәр өсөн экпресс-анализдар, профилактик әңгәмәләр ойошторола. Башҡортостанда быйыл 900 самаһы кешелә ВИЧ-инфекция асыҡланған. Сирҙең таралыу кимәле уҙған йылдан 5 процентҡа артҡан. Йоҡтороусыларҙың 58 проценты—ирҙәр. Был турала Республиканың СПИД-ҡа ҡаршы көрәш һәм профилактика үҙәгенән хәбәр итәләр.


text:
1929 йылғы Уолл-Стрит һәләкәте
1929 йылғы Уолл-Стрит һәләкәте — Америка Ҡушма Штаттарының фонд биржаһында акция хаҡтарының ҡырҡа түбән төшөүе.
Һәләкәткә тиклемге ун йыл эсендә акцияларға хаҡтар бер туҡтауһыҙ үҫә. Миллионлаған кеше аҡсаларын акцияларға әйләндерә. Акция алырға теләүселәрҙең һаны артыуы уларҙың хаҡын ҡабарта, был тағы акцияларҙа байырға теләгән келәр һанын күбәйтә. Күптәр биржала уйнау өсөн аҡсаны банктарҙан бурысҡа ала.
1929 йылдың Ҡара кесаҙна тип аталған 24 октябренән алда уҡ биржала хаҡтар тотороҡһоҙ була. Хаҡтар төшөүе һәм ҙур күләмдә һатыуҙар ҡыҫка арауыҡтағы хаҡтар күтәрелеү менән алмашынып килә. Был ваҡытҡа Доу-Джонс сәнәғәт индексы 381,17 кимәлендә була. Хаҡтарҙың түбән төшөүе 24 октябрҙә тиҙләнә. Был көндә барыһы 12,9 миллион акция һатыла.
Ял көндәрендә был ваҡиға тураһында хәбәр гәзит-журналдар аша бөтә Ҡушма Штаттар буйлап тарала. Ҡара дүшәмбе тип аталған көндә, 28 октябрҙә тағы ла күберәк кеше акцияларҙан ҡотолорға тырыша, Доу-Джонс индексы 13 процентын юғалта. 29 октябрҙә — Ҡара шишәмбе көнөндә — 16 миллион акция һатыла, Доу-Джонс индексы тағы 12 процентҡа төшә. Фонд биржаһы был көндә йәмғеһе 14 миллиард доллар аҡсаһын юғалта. Аҙна эсендә иһә 30 миллиард доллар юғала — был АҠШ-тың Беренсе донъя һуғышы ваҡытында сарыф иткән аҡсанан да күберәк тәшкил итә.
Акцияға һалынған аҡсаларын ҡайтара алмай, күп банктар юҡҡа сыға, ойошмалар ябыла, эшһеҙҙәр һаны ҡырҡа арта. 1929 йылғы һәләкәт иҡтисади хәлде ҡаҡшата һәм Бөйөк депрессияға башланғыс бирә.
13 ноябрь көнө Доу-Джонс индексы 198,60 кимәлендә була. Ошо көндән биржа бер нисә ай дауамында яйлана һәм 1930 йылдың 17 апреленә тиклем 294,07 кимәленә менә. Әммә биржалағы хаҡтар кәмеүе 1930 йылдың апрелендә дауам итә һәм 1932 йылға тиклем, Доу-Джонс индексы 41,22 һанына төшкәнсе дауам итә, был һан иң юғары нөктәнән 89 процентҡа ҡайтыш була.


text:
Башҡорт дәүләт университеты халыҡ-ара хеҙмәттәшлек сиктәрен киңәйтә
АҠШ-тан килгән уҡытыусы, Көньяҡ Мериленд Колледжының уҡыу-уҡытыу буйынса проректоры Дебра Тервала ошо көндәрҙә Башҡорт дәүләт университеты менән таныша.
Башҡорт дәүләт университетының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, АҠШ хөкүмәте менән финансланыусы иң эре халыҡ-ара алмашыу программаһы иҫәпләнгән Фулбрайт программаһы буйынса грант алыусыларҙың береһе булараҡ, Тервала ханым Рәсәй вуздары менән партнерлыҡ мөнәсәбәттәре булдырыуҙы маҡсаты итеп ҡуйған. Ул беҙгә тиклем Мәскәүҙә һәм Екатеринбургта булып өлгөргән.
Тервала ханым менән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина осрашты. Һуңыраҡ АҠШ-тан килгән коллегаһын БашДУ-ның ректоры Әхәт Мостафин ҡабул итте. Осрашыу сиктәрендә ике уҡыу йорто араһында партнерлыҡ мөнәсәбәттәре булдырыу кәрәклеге хаҡында һүҙ барҙы. Был хеҙмәттәшлек студенттар һәм уҡытыусылар менән алмашыуҙы, шулай уҡ берлектәге башҡа проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙы үҙ эсенә аласаҡ.
Бынан тыш, Американан килгән ҡунаҡ университеттың роман-герман филологияһы һәм иҡтисад факультеттары студенттары һәм уҡытыусылары менән әңгәмәләште.
Бөгөнгө программа сиктәрендә Дебра Тервала Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институтына ла барасаҡ. Ә йома көндө, 15 апрелдә, ректор менән йәнә бер рәсми осрашыу көтөлә, унда хеҙмәттәшлек тураһында аныҡ тәҡдимдәр тикшереләсәк.


text:
Баш ҡалала Мөхәммәтғәли Исҡужинға арналған конференция үтәсәк
18 майҙа Өфөлә М.Ғ.Исҡужин исемендәге 136-сы лицейҙа «Бөгөнгө шарттарҙа башҡорт телен һаҡлауҙа һәм үҫтереүҙә йәмәғәт ойошмалары һәм дөйөм белем биреү учреждениеларының роле» фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә, ул халыҡ мәғрифәтсеһе һәм йәмәғәт эшмәкәре Мөхәммәтғәли Исҡужиндың тыуыуына 85 йыл тулыуға арнала. Сараны ойоштороусылар булып БР Мәғариф министрлығы һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты сығыш яһай.
Конференцияла БР Мәғариф министрлығы вәкилдәре, милли белем биреү учреждениелары етәкселәре, туған тел уҡытыусылары, ғалимдар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнаша.
Сара сиктәрендә 136-сы лицейҙа мемориаль таҡтаташ ҡуйыласаҡ, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Вәлиәхмәт Бәҙретдинов. Әлеге уҡыу йорто Мөхәммәтғәли Исҡужин инициативаһы буйынса асылған, ул бар ғүмерен башҡорт телен һаҡлауға һәм үҫтереүгә бағышлаған.


text:
Ял көндәрендә Өфөлә сираттағы ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк
Алдағы ял көндәрендә Өфөлә ит ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк.
Баш ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡалала 14 традицион сауҙа майҙансығы ойоштороласаҡ. Өфөгә республиканың 20 ауыл хужалығы районынан аҙыҡ-түлек килтерәсәктәр.
Ауыл хужалығы продукцияһы менән иң күп машиналар Дим районының Правда урамындағы һәм Совет районының “Юбилей” мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙандарҙа көтөлә. Ике майҙансыҡҡа ла 100-әр машина киләсәк.
Калинин районында ауыл халҡы “Ауыл хужалығы йәрминкәһе” баҙары эргәһендәге майҙанда һәм Өфө – Шаҡша трассаһында һатыу итәсәк. Киров районында йәрминкәгә – «Аврора» кинотеатры алдындағы, Ленин районында Профсоюздар йорто алдындағы майҙандар бүленә.
Орджоникидзе районында бер юлы биш майҙанда: «Йүрүҙән» Сауҙа үҙәге алдында, «Тирәктәр» һәм «Урал» сауҙа комплекстары эргәһендә, Колхоз баҙары һәм Орджоникидзе күмәртә-ваҡлап һатыу баҙары янында аҙыҡ-түлек тейәлгән машиналар урын аласаҡ.
Октябрь районында Спорт һарайы эргәһендә, «Зинин» майҙансығында (Зинин менән Жилин араһында) һәм «Сәрмәсән» сауҙа комплексы эргәһендә ҡышҡылыҡҡа ит һәм башҡа төрлө продукттар һатып алырға мөмкин буласаҡ.
Шәмбе йәрминкәләр мулыраҡ буласаҡ: ауыл хужалығы продукцияһы менән 475 машина килеүе көтөлә. Йәкшәмбе аҙыраҡ буласаҡ: 333 машина.


text:
Башҡортостан 2012 йылғы йәйге биатлон буйынса Донъя чемпионатын ҡаршы алырға әҙерләнә
13 октябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллинаның 2012 йылғы йәйге биатлон буйынса Донъя чемпионатының шеф-директоры Венцислав Илиев менән осрашыуы барышында Халыҡ-ара биатлонсылар союзының өс көнлөк инспекцияһы һөҙөмтәләре тикшерелде.
– Комплекстың торошо ҡәнәғәтләнерлек, уны Донъя чемпионатын ҡабул итергә әҙерәү буйынса ҙур эштәр башҡарылыуы күренеп тора, — тине Венцислав Илиев. Шулай уҡ ул комлекстың донъя кимәлендәге сараларҙы үткәреү өсөн барлыҡ замана талаптарына ла яуап биреүен билдәләне.
Вице-премьер башҡарылған эштәр хаҡында хәбәр итте. Эш төркөмдәре менән чемпионатта ҡатнашыусыларҙың йәшәү урындары билдәләнгән, ҡатнашыусыларҙы урынлаштырыу буйынса ҡунаҡхана етәкселәре менән алдан һөйләшеүҙәр үткәрелгән.
Әлеге инспекция отчеты 2012 йылғы Донъя чемпионатын әҙерләү һәм үткәреү тураһындағы Халыҡ-ара биатлонсылар союзының декларацияһы нигеҙен тәшкил итәсәк. Декларация рәсми рәүештә Өфөнө Чемпионат хужаһы статусында теркәйәсәк.
2012 йылдың июнь айында Башҡортостан Халыҡ-ара биатлонсылар союзының инспекцияһын ҡабул итәсәк, документ республика баш ҡалаһының Донъя чемпионатын ҡабул итергә әҙер булыуын күрһәтәсәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостан эшҡыуары Алла Кузьмина Израилдә
Башҡортостандың ҡатын-ҡыҙ эшҡыуарҙары ассоциацияһы рәйесе Алла Кузьмина Израилдең Сит ил эштәре министрлығы һәм Берләшкән милләттәр ойошмаһының Европа иҡтисад комиссияһы ҡатнашлығында Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек үҙәге үткәргән “Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙ һәм мәғлүмәт-коммуникацион технологиялар” тип аталған халыҡ-ара программала ҡатнашты.
Уҡытыу семинары Хайфа ҡалаһының Кармель тауында урынлашҡан Голда Меир исемендәге халыҡ-ара уҡыу үҙәгендә 15 көн дауамында барған. Рәсәй исеменән Өфөнән, Великий Новгород, Рыбинск, Магнитогорск һәм Якутскиҙан биш ҡатын-ҡыҙ сығыш яһаған. Уларҙан тыш, 25 кешенән торған төркөмдә СНГ дәүләттәре вәкилдәре – Белоруссиянан, Украина, Ҡырғыҙстан, Үзбәкстандан һәм башҡа илдәрҙән эшҡыуарҙар ҙа булған.
Алла Кузьмина әйтеүенсә, хеҙмәттәшлек программаһы эшләп килеүенә 50 йыл, уҡытыуҙы лекторҙар алып бара – күпселектә элекке Советтар Союзы граждандары. Юл хаҡынан тыш, бар сығымдарҙы ла ҡаршы алыусы үҙ өҫтөнә ала. Башҡортостан эшҡыуары Израилгә семинарға тәүге тапҡыр саҡырылған. Программала лекция, тренингылар, семинар дәрестәре, кесе бизнес һәм мәғлүмәт технологиялары мәсьәләләре буйынса түңәрәк өҫтәлдәр үткәрелгән. Уҡыу аҙағында уртаҡ тырышлыҡ менән бизнес-проект әҙерләп, уны яҡларға кәрәк булған. Сара һуңында һәр ҡатнашыусыға Голда Меир исемендәге үҙәктә уҡыуы тураһында сертификат тапшырылған.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Салауаттағы төҙөлөш барған Спорт һарайын ҡараны
Фото:
Салауат ҡалаһы буйынса эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов реконструкция алып барылған «Нефтехимик» спорт һарайында булды. Төҙөлөш эштәре 2010 йылдың июнендә башланған. Комплекста волейбол, теннис, баскетбол, бокс һәм ауыр атлетика кеүек бер нисә спорт төрҙәре өсөн төрлө типтағы залдар урынлашҡан. Дөйөм төҙөлөш майҙаны 14 мең квадрат метрға тиерлек етәсәк.
Спорт комплексы етәкселеге әйтеүенсә, реконструкциянан һуң Спорт һарайында донъя кимәлендәге спорт саралары үткәреп буласаҡ.
Әммә Рөстәм Хәмитов комплекстың универсаль залында тамашасылар өсөн трибуналарҙың аҙ булыуын билдәләне. Объект 2012 йылдың майында файҙаланыуға тапшырылырға тейеш.


text:
Ҡөрьән
Ҡөрьән, Ҡөрьән-Шәриф — Аллаһы тәғәләнең пәйғәмбәре Мөхәммәт Саллаллаһү ғәләйһи үә сәлләм аша кешеләргә ебәрелгән изге китабы. Китаптағы һүҙҙәр — Аллаһы тәғәлә һүҙҙәре.
Йөкмәткеһе
Ҡөрьән-Шәриф егерме өс йыл эсендә иңдерелгән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Ҡөрьән» һүҙенең тура мәғәнәһе — «уҡыу» йәки «көйләп уҡыу». Әммә уны күсермә мәғәнәлә «изге китап» тип йөрөтәләр. Китаптың башҡа исемдәре лә бар: «Ҡөрьән кәрим», «Ҡөрьән шәриф», «Кәләм шәриф», «Әл-мусхәф», «Әл-китап», «Ҙикр», «Фурҡан» һәм башҡалар. Ислам дине тәғлимәте буйынса, ул Аллаһ тарафынан Ябраил фәрештә аша төрлө ваҡыттарҙа Мөхәммәт пәйғәмбәргә егерме өс йыл буйына бирелгән. Төрлө өйрәтеүҙәрҙән, дини бойороҡтарҙан, өгөт-нәсихәттәрҙән, кәңәштәрҙән торған был китап рифмалы проза (көйлө нәҫер) рәүешендә ижад ителгән. Ҡөрьән сүрәләргә, сүрәләр аяттарға бүленә. Ҡөрьәндә бөтәһе 114 сүрә, төрлө иҫәп буйынса 6204 — тән 6236 — ға тиклем аят бар. Хәҙерге ғалимдар ҡулланылышта булған Ҡөрьәндең төп нөсхәгә тура килеүенә һәм уның Мөхәммәт пәйғәмбәр аша индерелеүенә шик тотмай. Көндәлек тормошта (намаҙҙа, исем ҡушҡанда, ижаб ҡылыуҙа, мәйетте һуңғы юлға оҙатҡанда һ. б.) бөтә сүрәләр ҙә уҡылмай. Диндәр кешеләргә Әл-Фатиха (Әлхәм) сүрәһен, Әл-Бәҡара сүрәһенең 255-се (Ҡөрьәндең ҡайһы бер баҫмаларында 256-сы аяттан башлана) аятынан башлап сүрә бөткәнсе (Аятел Көрсиҙе), Йасинды, Әл-Мөлөк сүрәһен (Тәбәрәкте) һәм китаптың һуңғы өлөшөндәге ваҡ сүрәләрҙе белеү етә. Китап тулыһынса Ҡөрьән сыҡҡанда ғына уҡыла.
Ҡөрьән — Аллаһы тәғәлә һүҙе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең донъя халыҡтарына ҡалдырған ошо мөҡәддәс китабы Ислам диненең нигеҙен тәшкил итә. Ер шарының миллионлаған кешеләре өсөн ул — Аллаһы тәғәлә һүҙе. Мәҙәниәтебеҙҙең бөйөк ҡомартҡыһы булған был әҫәрҙе белмәй тороп, кешелек тарихының ынтылышлы аҙымдарын һәм бөгөнгө тормошобоҙҙоң мәңгелек менән бәйле булыуын аҙағынаса аңлап, шулай уҡ үҙебеҙҙе һәр яҡлап үҫкән, заман менән бергә атлаусы шәхес итеп тойоп та булмайҙыр, моғайын. Иман — иғтиҡад тейешле ғәмәлдәр, кешеләр өсөн кәрәкле өгөт-нәсихәттәр Ҡөрьән-Шәрифтә әйтелә.
Башҡорт телендә баҫтырып сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Кәрим (Сәғүд Ғәрәбстанында нәшер ителгән Ҡөрьәндең фотокүсермәһе, ғәрәп тексының хәҙерге башҡорт яҙмаһы менән бирелгән транскрипцияһы, башҡортсаға тәржемәһе). — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 960 б.
- Ҡөрьән тәфсире. — Ҡазан: «Матбуғат йорто» нәшриәте, 2005. — 784 б.
Ҡөрьәнгә ҡағылышлы ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Библия, Ҡөрьән, Танах һәм Ганджур китаптары Рәсәй халыҡтарының тарихи мираҫы тип танылған. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь[1].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт телендә Ҡөрьән тәфсирен күсереп алыу урыны
- Al-Quran (140+ translation in more than 45 languages)
- Al Quran Online Translation & Listen
- Qör'än ayattarı, Ғәрәпсә һәм урыҫса яҙмаһы, һәр аят айырым әйтелә
- Ҡөръәндең һан буйынса теүәллеге


text:
Фото:
Социаль приют тәрбиәләнеүселәре һуғыш ветерандарына барҙы
Фото:
Өфө районының балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют тәрбиәләнеүселәре Өфөнөң ҡарттар һәм инвалидтар өсөн йорт-интернатында йәшәүсе ветерандар менән осрашты. Бында әлеге ваҡытта ете Бөйөк Ватан һуғышы ветераны һәм 34 тыл хеҙмәтсәне көн итә. Акция балалар йорттарына ярҙам һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар өсөн “Балалыҡты ҡайтарыу” социаль адаптациялау проекты сиктәрендә ойошторолған.
Бөйөк Еңеүгә арнап, балалар һуғыш йылдары йырҙарын башҡарҙы, ватансылыҡ рухы менән һуғарылған һәм лирик шиғырҙар уҡыны, үҙ ҡулдары менән яҙылған картинаны бүләк итте.
Был осрашыуҙы Рәсәй православие меценаттары клубы һәм Башҡортостан Республикаһы мосолман меценаттары клубы ойошторҙо – ветерандарға йөрәк эшмәкәрлеген контролләүсе прибор – кардиограф бүләк итте, фронтовиктарҙы ҡотларға килгән Кадет корпусы тәрбиәләнеүселәренә иһә православие яугиры доғалыҡтарын тапшырҙы.
Осрашыуҙан һуң ҡатнашыусыларҙың барыһы ла байрам өҫтәленә саҡырылды.


text:
Фото:
Андрей Фурсенко: «Юғары мәктәп талап ителгән белгестәр сығарырға тейеш»
Фото:
Башҡортостанға сәфәре барышында РФ мәғариф һәм фән министры Андрей Фурсенко юғары уҡыу йорттары ректорҙары, урта махсус уҡыу йорттары һәм һөнәрселек училищелары директорҙары менән осрашты. Түңәрәк өҫтәл форматында осрашыу ӨДАТУ-ҙа үтте, унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашты. Йыйылыусыларҙың иғтибарын 83-сө Федераль закон, атап әйткәндә, бюджеттағынан автономиялы учреждениеға әүерелеү ихтималлығы йәлеп итте. “Һөнәри белем биреү иҡтисад менән бергә алып барылырға, йәғни белгестәрҙе кәрәкле һанда һәм сифатлы итеп әҙерләргә тейеш”, — тип үз позицияһын яҡланы һәм нигеҙләне федераль министр.
— Һәр төрлө мәктәп демографияға бәйле. Уҡырға инеүселәр һаны 2020 йылда артасаҡ. Шуға тиклем беҙ юғары белемгә ихтыяж тыуыуын көтөп ултырырға тейеш түгелбеҙ. Мәсьәләне хәл итеү юлы түгел был. Мәҫәлән, бөгөн һеҙҙең юғары уҡыу йорттары йыл һайын 4,5 мең уҡытыусы әҙерләп сығара. Уларға ихтыяж иһә — 1 мең, — тине федераль министр. — Был хәлдән сығыу юлын тәҡдим итәһем килә. Юғары белем биреү сәнәғәт, фән, иҡтисад менән бәйләп алып барылырға тейеш. Айырымланыу яҡшы һөҙөмтә бирмәй. 83-сө Федераль закон уҡыу йорттарының ихтыяж булған белгестәр әҙерләп сығарыуына йүнәлтелгән.
Был фекерҙе Рөстәм Хәмитов хуплап: “Кешеләргә эш кәрәк. Ҡайҙа ғына барһаң да, кешеләр эш урындарын һорай ғына түгел, ә талап итә”, — тине.
Һөнәрселек училищелары директорҙары ла министрға һорауҙар бирҙе. Уларҙы күпселек ауыл һөнәрселек училищеларының лицей статусы ала алмаясағы һәм дәүләт өлгөһөндәге дипломдар бирә алмаясағы һәм шуға бәйле рәүештә уларҙа уҡырға теләүселәр һаны кәмейәсәге борсой.
— Бөгөн һөнәрселек белеме алыу ҡыҙыҡтырамы һуң? — тине Андрей Фурсенко. — Шундай хәл килеп тыуҙы, унда нигеҙҙә ҡайҙа барырға белмәгән кешеләр килә. Һәм беҙ уларҙы армияға киткәнсе йәиһә кейәүгә сыҡҡансы ғына шунда тотабыҙ булып сыға. Комбайнда йәиһә малсылыҡ комплексында эшләү өсөн өс йыл уҡырға кәрәкмәй, бер йыл да етә, тип раҫлай белгестәр. Ауыл һөнәрселек училищелары ҙур ауыл хужалығы предприятиеларына беркетелгән һөнәри әҙерлек үҙәктәренә әүерелергә тейеш.


text:
Йыл эсендә Башҡортостанда халыҡтан 7 меңдән ашыу терегөмөшлө лампа ҡабул ителгән
Көн элгәре хәүефле ҡалдыҡтарҙы йыйыу һәм артабан үтилләштереү буйынса үткән экологик акция сиктәрендә Башҡортостандың «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы экомобиле Туймазыла меңдән ашыу терегөмөшлө лампа йыйып алған.
— Туймазыла терегөмөшлө изделиеларҙы йыйыу буйынса күсмә пункт биш сәғәт дауамында халыҡтан люминесцент, энергияны һаҡсыл файҙаланыусы лампалар һәм градусниктар ҡабул итте. Йыйып алынған 1068 терегөмөшлө изделиеның күпселек өлөшө люминесцент лампаларға тура килә, - тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы инженер-экологы Альбина Шәмсетдинова.
Туймазыла йыйылған барлыҡ терегөмөшлө лампалар Стәрлетамаҡҡа хәүефле ҡалдыҡтарҙы үтилләштереү буйынса махсус участкаға ебәрелгән. Альбина Шәмсетдинова һүҙҙәренсә, экомобиль рейдтары киләһе йылда ла дауам итәсәк.
Йыл йомғаҡтарына килгәндә, ағымдағы йылда терегөмөшлө изделиеларҙы йыйыу буйынса күсмә пункт Башҡортостан буйлап 30-ға яҡын рейд үткәргән һәм халыҡтан ете меңдән ашыу люминесцент һәм энергияны һаҡсыл файҙаланыусы лампа ҡабул иткән.


text:
“Йәшел аҙна-2010” Халыҡ-ара күргәҙмәһендә Башҡортостан делегацияһы
2010 йылдың 14 ғинуарынан 17-һенә тиклем БР ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рәмил Нуриәхмәтов етәкселегендәге Башҡортостан Республикаһы делегацияһы йыл һайын ГФР-ҙың баш ҡалаһында үткәрелгән "Йәшел аҙна — 2010" Халыҡ-ара күргәҙмәһе эшендә ҡатнаша.
Күргәҙмә традицион рәүештә агросәнәғәт производствоһы, фән һәм техника үҫешендәге ҡаҙаныштар смотры, конференциялар һәм түңәрәк өҫтәлдәр үткәреү, эшлекле бәйләнештәр урынлаштырыу урыны булып тора.
БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй экспозицияһы сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы стенды ҡуйылған, унда Башҡортостан агросәнәғәт комплексы продукцияһы тәҡдим ителә.
Башҡортостан Республикаһы делегацияһы составына шулай уҡ Бөрө районы хакимиәте башлығы Николай Хорошилов, "Башспирт" асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Николай Князев һәм башҡа эшлекле даирәләр вәкилдәре инә.


text:
Республика коммунистары В.И.Ленинды хөрмәтләп иҫкә ала
Бөгөн, Октябрь социалистик революцияһы юлбашсыһы, донъяла беренсе социалистик дәүләткә нигеҙ һалыусы В.И.Лениндың вафат булыуына 86 йыл тулыу көнөндә, республика коммунистары уны Өфөлә В.И. Ленин һәйкәленә сәскәләр һалып хөрмәтләп иҫкә ала.
Сәскә һалыуҙа КПРФ-тың Башҡортостан рескомы Бюроһы ағзалары, партияның төбәк бүлексәһе активистары, ветерандар, РФ Коммунистик йәштәр союзының төбәк ячейкаһы вәкилдәре ҡатнаша.
Республика баш ҡалаһының Киров районы коммунистары юлбашсыны В.И.Лениндың Йорт-музейында иҫкә аласаҡтар.


text:
Наркополицейскийҙар ярты центнер наркотиктарҙы юҡ итте
Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре 50 килограмдан ашыу наркотиктар: марихуана, мәк һаламы, героинды юҡ итте. Наркотиктар һатыуҙан криминаль табыштың дөйөм суммаһы 7 миллион һум самаһы тәшкил итер ине, тип хәбәр итә Идаралыҡтың матбуғат хеҙмәте.
Фемида уларға “үлемесле хөкөм” сығарҙы. Суд ҡарары буйынса наркоенәйәтселек менән бәйле 40 енәйәт эше буйынса бөтә матди дәлилдәр юҡ ителергә тейеш.


text:
Башҡортостанда йыл башынан алып биш йөҙ меңдән ашыу күсемһеҙ милек теркәлгән
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
— Башҡортостанда теркәү эшмәкәрлегенең тотороҡло үҫеше һаҡлана, — тип хәбәр итте «Росреестр»ҙың БР буйынса идаралағы етәксеһе Игорь Шеляков.
Уның әйтеүе буйынса, әгәр 2013 йылдың туғыҙ айында, килешеүҙәрҙе иҫәпкә алмағанда, 547337 хоҡуҡ теркәлһә, быйыл — 550131. Теркәлгән хоҡуҡ иҫәбен (килешеүҙәрҙе иҫәпкә алмайынса) 2012 йылғы күрһәткестәр (503544) менән сағыштырғанда, быйыл үҫеш туғыҙ процент тәшкил итә.
— Тимәк, һүҙ бөгөн Башҡортостандағы теркәү эшмәкәрлегенең өҙлөкһөҙ һәм динамик үҫеше тураһында ғына бара, — тине Игорь Шеляков.


text:
Беренсе кварталда республикала сәнәғәт етештереүе индексы 99 процент тәшкил иткән
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостанстат материалдарынан күренеүенсә, беренсе квартал йомғаҡтары буйынса Башҡортостанда сәнәғәт етештереүе индексы 2015 йылдың ғинуар-март айҙарына ҡарата 99 процент кимәлендә билдәләнгән, Рәсәй буйынса — 99,4 процент.
Башҡортостанда ағас эшкәртеүҙә (+36 процент), күн, күн әйберҙәр һәм аяҡ кейеме (+23,8 процент), резина һәм пластмасса әйберҙәр эшләүҙә (+6,1 процент), металлургия производствоһында (+5,9 процент), электр ҡорамалдары (+5,1 процент), аҙыҡ-түлек етештереүҙә (+0,1 процент) ыңғай динамика күҙәтелә. Файҙалы ҡаҙылмалар табыу — 0,1, электр энергияһы, газ һәм һыу етештереү, бүлеү биш процентҡа артҡан.
Түбәндәге производстволарҙа алға китеш күҙәтелмәй: металл булмаған башҡа минераль продукттар (-25,7 процент), туҡыу һәм тегеү (-8,3 процент), транспорт саралары һәм ҡорамалдар (-6,2 процент), машина һәм ҡорамалдар (-4,7 процент), химия етештереүе (-2 процент), нефть продукттары (-1,9 процент).


text:
Башҡортостан предприятиелары Рәсәйҙең иң яҡшы тауар етештереүселәре иҫәбендә
Октябрьский ҡалаһының «ОЗНА акционерҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары-2010» Бөтә Рәсәй конкурсының «Производство-техник тәғәйенләнештәге продукция» номинацияһында еңеү яуланы. «ОЗНА-Массомер» үлсәү ҡоролмаһы конкурс лауреаттары иҫәбенә инде, ә реагенттарҙы дозалау блогы дипломант булды. Был предприятие коллективының бындай абруйлы конкурста тәүге еңеүе генә түгел. Заводтың үрҙә телгә алынған изделиелары 2005 һәм 2006 йылдарҙа ла ошондай уҡ юғары наградаға лайыҡ булғайны. «ОЗНА» быйылғы уңышы менән үҙ эшенең юғары халыҡ-ара стандарттарын һәм продукцияның сифаты һәм конкуренцияға һәләтлелек өлкәһендә алдынғы булыуын раҫланы, тип хәбәр итә «Октябрьский нефтяник» гәзите.


text:
Туғыҙ район малсылары юғары һауым алыуға өлгәште
Республиканың туғыҙ районында йыл башынан алып дүрт мең килограмдан ашыу һөт һауып алыуға өлгәштеләр.
БР Ауыл хужалығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, һөт етештереү буйынса Ауырғазы районы алда бара. Һәр һыйырҙан бында 4983-әр килограмм һөт һауып алғандар — былтырғынан 127 килограмға күберәк. Район буйынса тулайым һауым 28026 тонна тәшкил иткән, был 2008 йыл кимәленән 1212 тоннаға юғары, шул иҫәптән крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында – 2675 тонна.
Өфө районы малсылары ауырғазыларҙан бик аҙға ғына ҡалыша. Һәр һыйырҙан һауым бында 4862 килограмм тәшкил иткән.
Был райондар аграрийҙары быйылғы йылды һауым буйынса биш меңлек рубежды аша атлап тамамларға тейеш.
Шулай уҡ Тәтешле, Стәрлетамаҡ, Мәләүез, Учалы, Дүртөйлө, Туймазы, Саҡмағош райондары малсылары ла алдынғылар иҫәбендә. Был райондар эшсәндәре йыл башынан алып һәр һыйырҙан дүрт мең килограмдан ашыу һөт һауып алған.