text:
Төркиә
Төркиә (төр. Türkiye, рәсми исеме Төркиә Йөмһүриәте төр. Türkiye Cumhuriyeti) — Евразия материгында, атап әйткәндә: Көнсығыш Азияла һәм Көньяҡ-Көнбайыш Европала урынлашҡан дәүләт.
Төньяҡ-көнбайышта Болгария, көнбайышта Греция, төньяҡ-көнбайышта Грузия, көнсығышта Әрмәнстан, Иран, Әзербайжандағы Нахичеван Автономиялы Республикаһы, төньяҡ-көнсығышта Ираҡ һәм Сирия менән сиктәш.
1920-се йылдар башында, Ғосман империяһы тарҡалыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Төркиәнең күпселек территорияһы Кесе Азия ярымутрауына тура килә, Европала иһә бәләкәй өлөшө урынлашҡан. Баш ҡалаһы — Анҡара.
Төркиә — боронғо һәм мәҙәниәтле демократик, унитар, конституцион дәүләт. НАТО, OECD, ОБСЕ кеүек донъя ойошмалары ағзаһы булып тора.
Йөкмәткеһе
- 1 Этимологияһы
- 2 Тарихы
- 3 Ғосман империяһы
- 4 Төркиә Йөмһүриәте
- 5 Дәүләт ҡоролошо
- 6 Административ бүленеше
- 7 Географик белешмә
- 8 Төркиә ҡалалары
- 9 Иҡтисады
- 10 Дин
- 11 Мәҙәниәте
- 12 Әҙәбиәте
- 13 Туризм
- 14 Төркиә һәм Башҡортостан бәйләнештәре
- 15 Дәүләт байрамдары
- 16 Галерея
- 17 Иҫкәрмәләр
- 18 Быны ла ҡарағыҙ
- 19 Һылтанмалар
Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә исемен (Türkiye) төрөк телендә ике өлөшкә бүлеп була: Türk, йәғни төрөк, боронғо төрки телдә «көслө» тигәнде аңлата, һәм -iye, ғәрәп суффиксы.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1075—1077 — сәлжук төрөктәре тарафынан Никея баҫып алына.
- 1077 — Кония солтанаты барлыҡҡа килә, әкрен генә ул үҙ ерҙәрен киңәйтә.
- 1243 — Кония солтанаты монголдар, Хулагуидтар хакимлығы аҫтына эләгә. 1307 йылда кесе кенәзлектәргә тарҡала. Уларҙың араһында булған Ғосман бейлеге (йәғни округы) Ғосман империяһының нигеҙе була.
- 1284 — беренсе испан хроникаһы "Estoria de Espanna"да, батша Альфонсо X Төркиәнең (Turquia) баш ҡалаһы Экбатан тураһында хәбәр итә[1].
- 1318 йылда Хулагуидтар, һуңғы сәлжук солтанын тәхеттән ҡыуып, был дәүләтте юҡ итәләр.
- 1299 йылда — Ғосман, Эртугрул улы һәм вариҫы, «солтан» титулын ҡабул итә һәм Кония солтандарының идараһын танымай. Уның исеме менән төрөктәр ғосманлылар тип атала башлай. Кесе Азияла уларҙың хакимиәте аҙая бара.
- 1326 йылда византиялыларҙан һуғыш менән ҡайтарып алынған ерҙәрҙә Бурса ҡалаһындағы баш ҡала менән төрөк солтанаты нигеҙләнә. Төрөк солтандарының хакимлығы янычарҙарға таяна.
- 1362 йылда, Европалағы ерҙәрҙе баҫып алып, төрөктәр баш ҡаланы Әдирнә ҡалаһына күсерә.
- 1396 йылдың 25 сентябре — солтан Баязит I һәм венгр батшаһы Сигизмунд I ғәскәрҙәре араһында һуғыш (Никополь һуғышы) башлана. Был һуғышта еңеү Ғосман империяһының Балҡан ярымутрауында хакимлығын нығыта.
- 1402 йылдың 28 июле — Анҡара янында һуғыш. Әмир Тимурға һуғышты оттороп, Баязит I әсирлеккә эләгә һәм вафат була (бәлки, үҙ-үҙенә ҡул һалалыр). Ләкин 30 йылдан һуң уның вариҫтары, тарҡалған илде яңынан берләштереп, көнбайышҡа хәрәкәтте дауам итә.
Ғосман империяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1453 йылда Мәхмәт II етәкселегендә төрөктәр Константинопольды баҫып ала һәм уны яңы империяның баш ҡалаһы тип иғлан итә.
- Сәлим I идараһы ваҡытында Ғосман империяһы Сүриә, Ғәрәбстан ярым утрауын һәм Египетты баҫып ала. Төрөк солтаны Ҡаһирә хәлифәһе урынына үҙен хәлифә тип иғлан итә.
XVI һәм XVII быуаттарҙа Ғосман империяһы 3 ҡитғала урынлашҡан иң ҡеүәтле мәмләкәт булып торған. Империяның сәскә атҡан ваҡыты Сөләймән I идараһы ваҡытына тура килә. Империя оҙаҡ йылдар Изге Рим империяһы һәм Польша менән Үҙәк Европаны яулап алыу өсөн көрәшә[2]. 242 йыл дауамында Ғосман империяһы Рәсәй менән һуғыша, шул һуғыш уны ныҡ көсһөҙләндерә. 20-се быуат башында Ғосман империяһының ҡайһы бер өлөштәрендә сепаратистик ҡараштар көсәйә. Империя үҙ территорияларын юғалта башлай.
- 1912 йылдың 8 октябре — Беренсе Балҡан һуғышы барышында Черногория Төркиәгә һуғыш иғлан итә.
- 1914 йылдың 29 сентябре — Италия Төркиәгә һуғыш иғлан итә.
Германияның ярҙамын алыу өмөтө менән Ғосман империяһы Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Ошо уҡ осорға бик бәхәсле булған әрмәндәр геноциды туры килә[3][4]. Һөҙөмтәлә, Ғосман империяһы һуғышта еңелә һәм дәүләт булараҡ юҡҡа сыға.
Төркиә Йөмһүриәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Беренсе донъя һуғышынан һуң ҡул ҡуйылған килешеүҙәр буйынса, империя бер нисә өлөшкә бүленергә тейеш була. Греция ғәскәрҙәре Төркиә биләмәләренә инә. Әлбиттә, был хәлдәр Истанбул, Измир һәм башҡа биләмәләрҙең баҫып алыныуы төрөктәрҙе тыныс ҡалдыра алмай. Мостафа Кәмал Ататөрк етәкселегендә милли хәрәкәт көстәре бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшкә күтәрелә. 1922 йылдың 18 сентябрендә дәүләт тулыһынса баҫҡынсыларҙан азат ителә. 1923 йылдың 24 июлендә Төркиәнең сиктәрен һәм үҙаллылығын донъя илдәре таный, 1923 йылдың 29 октябрендә баш ҡалаһы Анҡарала булған яңы Төркиә Йөмһүриәте иғлан ителә[5]. Уның беренсе президенты Мостафа Кәмал Ататөрк була.
Хәрби алмашыныуҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1960 йылдың 27 майында Төркиәлә Джемаль Гюрсель етәкселегендә 1-се хәрби алмашыныу булды. Төркиәнең өсөнсө Президенты Мәхмүд Джеляль Баяр Мәрмәр диңгеҙенең Яссыада утрауында хәрби трибуналға тапшырылды.
1971 йылдың 27 мартында Төркиәлә 2-се хәрби алмашыныу булды.
1980 йылдың 12 сентябрендә Төркиәлә 3-сө хәрби алмашыныу булды. 650 мең кеше полицияға килтерелде, 1,683 миллион енәйәт эше асылды. 517 кеше үлем язаһын алды.[6]
Беренсе Президент һайлауы (2014 йыл)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2014 йылдың 10 авгусында Төркиәлә беренсе тапҡыр граждандар Президентты тура һайланы. 2014 йылға тиклем Төркиә Президентын мәжлес депутаттары һайлаған ине. Өс кандидат булды: Реджеп Тайип Эрдоған; Эхмеллетдин Иһсаноғлу (2005—2013 йылдарҙа Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы сәркәтибе); Селахаттин Демирташ — Халыҡтарҙың демократик партияһы рәйесе. Һайлаусыларҙың 51,79 % тауышы Реджеп Тайип Эрдоған өсөн бирелгән, ул еңеүсе тип танылған.
Рәсәйҙең «Су-24» самолётын юҡ итеү (2015 йыл)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2015 йылдың 24 ноябрендә Мәскәү ваҡыты менән 10:24 сәғәттә Сирия ғәрәп Йөмһүриәте территорияһында төрөк һауа ғәскәрҙәренең F-16 истребителдәре тарафынан Рәсәйҙең «Су-24» самолёты бәреп төшөрөлдө.[7]
Был хәлдән һуң Рәсәй менән Төркиә араһында үҙ-ара мөнәсәбәттәр насарайҙы. 2016 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәй Федерацияһы төрөк граждандары өсөн визаһыҙ инеү мөмкинлеген туҡтатты.
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә — парламентлы демократик йөмһүриәт. 1923 йылдан башлап Төркиәлә секуляризация (дәүләтте диндән айырыу) процессы барҙы[8]. Төркиә конституцияһы илде үҙәкләштерелгән унитар дәүләт булып билдәләй. Дәүләттең төп идеологик доктринаһы — ататөрксөлөк.
Төркиә Конституцияһына ярашлы, дәүләт власы закондар сығарыу, башҡарма һәм суд йүнәлештәренә бүленә.
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә бөйөк милли мәжлесе (төр. Türkiye Büyük Millet Meclisi — TBMM) — Төркиә Йөмһүриәтенең юғары бер палаталы закондар сығарыу органы (парламент)[9]. 1920 йылдың 23 апрелендә, Икенсе төрөк-грек һуғышы барышында, Анҡарала төҙөлдө. Төркиә Йөмһүриәтенең Мәжлесе 1920 йылда Төркиә Конституцияһын ҡабул итеү өсөн төҙөлә. Һуңғы Һайлауҙар 2015 йылдың июнендә үтә. 85 һайлау округта партия исемлектәре буйынса 550 депутат һайлана.
Истанбулда — өс һайлау округы, Анҡарала һәм Измирҙа — икешәр.
Парламентта тик 10 % тауыш алған партиялар күрһәтелгән.
Спикер — Джемиль Чичек, 2011 йылдан.
2015 йылда Парламентҡа сираттағы һайлауҙар үтте. Күпселек тауыштарҙы Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы алды.
Башҡарма власть[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә Президенты — Төркиәнең юғары дәүләт вазифаһы. Төркиә Президенты 2007 йылдан халыҡ менән һайлана. 2007 йылға тиклем Президент Төркиә бөйөк милли мәжлесе депутаттары менән һайланды.
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә 81 илгә (элек виләйәт һүҙе ҡулланылған), ә инде һәр ил үҙ сиратында илселектәргә (райондарға, төр. ilçe) бүленә. Барлығы Төркиәлә 923-ләп район иҫәпләнә.
Шулай уҡ ил рәсми булмаған статистик яҡтан 7 төбәккә бүленә:
- Эгей төбәге (төр. Ege Bölgesi) — Төркиәнең 8 провинцияны эсенә алған көнбайыш регионы.
- Афьонкарахисар провинцияһы (төр. Afyonkarahisar)
- Айдын провинцияһы (төр. Aydın)
- Денизли провинцияһы (төр. Denizli)
- Измир провинцияһы (төр. İzmir)
- Кютахья провинцияһы (төр. Kütahya)
- Маниса провинцияһы (төр. Manisa)
- Мугла провинцияһы (төр. Muğla)
- Ушак провинцияһы (төр. Uşak)
- Ҡара диңгеҙ төбәге
- Үҙәк Анатолия төбәге
- Көнсығыш Анатолия төбәге
- Мармара төбәге
- Урта диңгеҙ төбәге
- Көньяҡ-көнсығыш Анатолия төбәге
Илдәр менән сәйәси идараны хөкүмәт билдәләгән vali үтәй.
Географик белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә Ерҙең көнсығыш ярымшарында урынлашҡан. Майҙаны 779 452 км² тәшкил итә. Ил майҙанының 97 проценты — Азияла, ҡалған 3 проценты Европала ята. Төркиәнең географик үҙенсәнлеге — ике ҡитға ҡушылған ерҙә урынлашыуы, шуға ла ил аша боронғо замандарҙан уҡ мөһим юлдар үтә.
Көнбайыштан көнсығышҡа Төркиә 1600 километрға, көньяҡтан төньяҡҡа иһә 600 километрға һуҙылған. Дәүләт өс тарафтан өс диңгеҙ менән йыуыла: Ҡара диңгеҙ, Эгей диңгеҙе һәм Урта диңгеҙ. Төркиәнең Европа һәм Азия өлөштәре Мәрмәр диңгеҙе, Босфор һәм Дарданелла боғаҙҙары менән айырыла.
Төркиә ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә иҡтисадының 28 процентын — сәнәғәт, 15 процентын — ауыл хужалығы, 6 процентын — төҙөлөш, һәм ҡалған 51 проценттан күберәк өлөшөн төрлө хеҙмәтләндереү өлкәләре (башлыса туризм) тәшкил итә.
Ыңғай яҡтары: Ауыл хужалығы тармағы илде аҙыҡ-түлек менән тулыһынса тәьмин итә. 1990 йылдарҙа иҡтисадтың тиҙ үҫеүе күҙәтелде. Туризм. Белгестәр күп булыуы. АБ менән киң хеҙмәттәшлек.
Кире яҡтары: Даими юғары булған инфляция (2004 йылда — 54,4 процент). Таянып булмаҫтай ижтимағи финанс секторы. Дәүләт бюрократияһы. Тигеҙһеҙ хосусилаштырыу.
Энергетика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиәлә хәҙерге ваҡытта ике АЭС төҙөлә: береһен — япон фирмалары менән, икесеһен — Рәсәйҙең Росатом менән (Аҡҡойоу (Akkuyu) АЭС-ы, Мерсин илендә).
Төҙөлөш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төҙөлөш илдең иҡтисадында ҙур роль уйнай. Төркиәнең төҙөлөш компаниялары Германия, Рәсәй һәм башҡа илдәрҙә күп объекттар төҙөй.
Эре вәкилдәр:
- Уртим (Баш офис: Нуретдин Барансел Генералы урамы, 22-се йорт, Хадымкөй, Арнавуткөй, Истанбул)
- Ант Япы
Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиә халҡының 99 проценты — мосолмандар, башлыса сөнниҙәр. Күп төрөк ғөрөф-ғәҙәттәре шәриғәт ҡанундарына нигеҙләнгән.
Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кесе Азияла Урта Азиянан уғыҙ төркиҙәре килеп, был ерҙәрҙе үҙләштергәнсе, төрлө халыҡ вәкилдәре йәшәгән була. Улар мосолманлаша барған һайын уртаҡ мәҙәниәткә үҙ элементтарын индерә. Шул рәүешле Ғосманлы дәүләте мәҙәниәте Гректарҙың, Ислам һәм Төрки мәҙәниәттәренең ҡушылмаһы була. Бөгөнгө көндә Төркиәлә дин дәүләттән айырылған, мәҙәниәте иһә күп өлкәләрҙә европалаштырылған булыуына ҡарамаҫтан, халыҡта боронғо йолалар һаҡлана.
Әҙәбиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрөк әҙәбиәт белгестәре үҙ әҙәбиәттәренең башын VIII—X быуаттарҙағы боронғо төрки яҙмалары менән бәйләй. Ғосман осоро әҙәбиәте фарсы һәм ғәрәп тәьҫире аҫтында үҫеш ала.
Назим Хикмәт, Орхан Памуҡ кеүек төрөк яҙыусылары бөтөн дөнъяға танылған.
Туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төркиәлә туризм ныҡ үҫешкән. Быға диңгеҙ буйы курорттарының һәм иҫтәлекле урындарҙың күп булыуы сәбәп булып тора.
Туризм иң әүҙем үҫешкән төбәктәр:
- Истанбул — ислам һәм византия архитектура ҡомартҡылары.
- Каппадокия — вулкан атылыуҙан барлыҡҡа килгән мөғжизәле тәбиғәт күренештәре һәм мәмерйә-ҡалалар.
- Эгей диңгеҙе ярҙары — боронғо дәүер ҡомартҡылары, шул замандағы грек һәм рим ҡалалары.
- Урта диңгеҙ ярҙары, Мерсин, Анталья — Төркиәнең көньяҡ диңгеҙ курорттары.
Рәсәй туристик фирмалары башлыса Анталья ҡалаһы менән бәйләнештә әүҙем эшләй. Cит илгә сығыусыларға шулай уҡ яҡындағы Кемер, Аланья һәм башҡа ҡалаларға барырға ла тәҡдим итә. Һуңғы ваҡыттарҙа Мерсин иле менән ҡыҙыҡһыныу арта.
Урында туристик путевкалар алып, илдең теләһә ҡайһы өлкәһенә лә сәйәхәт яһарға була. Транспорт селтәренең яҡшы үҫеше илдең башҡа төбәктәренә лә бик ҡыҫҡа ваҡытта сәфәр ҡылырға мөмкинлек бирә[12].
Төркиә һәм Башҡортостан бәйләнештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ХХ быуаттың һуңғы ун йыллыҡтарынан алып Башҡортостандың Төркиә дәүләте менән бәйләнештәре йылдам үҫә. Был тәү сиратта халыҡ-ара туризм өлкәһенән башланып, башҡа йүнәлештәргә лә күсеп килә. Төрөк фирмалары республикала төрлө төҙөлөш эштәре алып бара. Мәҙәниәт өлкәһендә «ТөрКСОЙ» ойошмаһы менән хеҙмәттәшлек әүҙем ойошторолған, унда Башҡортостандың махсус вәкиле бар. Ике ил араһында төрлө кимәлдәге делегациялар менән алмашыу ҙа даими күренешкә әйләнде.
Дәүләт байрамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 29 октябрь -Йөмһүриәт (Республика) байрамы[13]
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
-
-
Долмабаҡса — Истанбулдың иң ҙур музейҙарның берһе.
-
-
-
-
Анталья, Анталья
-
Аланья, Анталья
-
-
-
-
Сөләймәниә мәсете — Ғосман империяһынан ҡалған иң мәшһүр архитектура һәйкәлдәренең береһе.
-
Тарихи Цельсий китапханаһы бинаһы. Боронғо Эфес. Измир (ил).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Primera Cronica General. Estoria de España. Tomo I. — Madrid, Bailly-Bailliere e hijos, 1906, 60 бит
- ↑ Jay Shaw Stanford History of the Ottoman Empire and Modern Turkey — Cambridge University Press, 1977. — ISBN 0-5212-9163-1.
- ↑ INTERNATIONAL ASSOCIATION OF GENOCIDE SCHOLARS (June 13, 2005), open letter to Prime Minister Recep Tayyip Erdogan
- ↑ The International Campagne to End Genocide
- ↑ Shaw, Stanford Jay; Kural Shaw, Ezel (1977). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge University Press. ISBN 0-521-29163-1.
- ↑ [ http://www.warandpeace.ru/ru/reports/view/40861/ Төркиәлә 3-сө хәрби алмашыныу булды]
- ↑ Сбили лучшего, 26.11.2015 йыл «РБК» гәзите.
- ↑ Çarkoğlu, Ali (2004). Religion and Politics in Turkey. Routledge, UK. ISBN 0-415-34831-5.
- ↑ Төркиәнең Бөйөк Милли Меджлисы рәсми сайты
- ↑ Turkish Statistical Institute 2009 Census, population living in cities. Turkish Statistical Institute (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2012. 25 ғинуар 2010 тикшерелгән.
- ↑ Автомобиль коды
- ↑ Особенности переездов на междугородных автобусах в Турции
- ↑ []http://www.tccb.gov.tr/videogaleri/


c: text/html

text:
Тағы бер обелиск асылды
Сараға халыҡ күп йыйылды. Муниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары И.В. Пинящук Эске ғәскәрҙәрҙә хеҙмәт иткән ир-егеттәрҙе байрамдары менән тәбрикләне һәм уларҙың һан буйынса район-ҡалала икенсе урында тороуын билдәләне. Эске ғәскәрҙәрҙең урындағы ве- терандар йәмәғәт ойошмаһы рәйесе В.Н. Хромов сығышында обелиск яугирҙәрҙең аҡсаһына тѳҙѳлѳүен әйтте. Ҡала Советы депутаты А.В. Белов Эске ғәскәрҙәрҙең барлыҡҡа килеү тарихына туҡталды. Рәсәй ДОСААФ-ының Белорет ав- томәктәбе етәксеһе З.Ш. Ахибзянов: «Еңеүҙең 40 йыл- лығы» аллеяһында был би- шенсе обелиск. Улар ба- рыһы ла хеҙмәт итеп ҡайтҡан яугирҙәребеҙҙең инициатива- һы менән эшләнә. Эске ғәскәрҙәр көнөндә уны асыуға ѳлгѳртѳү ѳсѳн ҙур кѳс һалған Сергей Шиловҡа һәм Дмитрий Родионовҡа рәхмәт белдерәм”, - тине. Шулай уҡ дин әһелдәре лә фатихаһын биреп, илгә тыныслыҡ теләне. Күптәр һәләк булған яугирҙәр иҫтәлегенә сәскә алып килгән. Белорет эске эштәр бүлеге хеҙмәткәрҙәре автоматтан залп бирҙе. Тыуған иленә хеҙмәт иткән һәр кем хѳрмәткә лайыҡ, ә һәләк булғандарҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ. «Еңеүҙең 40 йыллығы» аллеяһында тағы ла бер обелиск барлыҡҡа килеүе Ватан алдында хәрби бурысын үтәгән яугирҙәрҙең илһѳйәрлек хистәре кѳслѳ һәм ныҡ булыуын раҫланы.
Р. ХӨСНУЛЛИНА.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Иҡтисади үҫештең нигеҙендә фәнни асыштар ята
Иҡтисади үҫештең нигеҙендә фәнни асыштар ята
Башҡортостан предприятиелары элек сит илдән алынған тауарҙарҙы үҙебеҙҙә етештереүгә күсә. Хатта, башҡа дәүләттәргә һата ла башлаған.Геүләп әйләнгән был һауыттарҙа баҫыу ҡоротҡостарының төп дошманы гербицидтар һәм бактериялар уйлап табыла. Элек хужалыҡтар үҫемлектәрҙе һаҡлау һәм уңдырышлыҡты арттырыу өсөн махсуслаштырылған препараттарҙы ситттән һатып алһа, хәҙер улар Өфө лабораторияһында, биотехнологиялар буйынса инжиринг үҙәгендә сығарыла. 2014 йылда асылған учреждениеның маҡсаты урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеү. Бында уйлап табыу, һынау, тәжрибә үткәреү өсөн бөтә уңайлыҡтар тыуҙырылған. Хатта, үҫемлектәрҙен фосфорҙы йәки икенсе ашламаны нисек үҙләштереүен дә асыҡларға була.
Заманса ҡоролмалар менән йыһазландырылған ошо бүлмәне матурлыҡ салоны тип атарға мөмкин. Бында косметика продукцияһы оҙаҡ һаҡланһын һәм файҙалы сифаттарын юғалтмаһын өсөн ҡатнашмалар уйлап табыла, һуңғы асыштарҙың береһе - был шыйыҡлыҡтар бәшмәк ауырыуҙарына ҡаршы тороу һәләтенә лә эйә буласаҡ.
Люфт.Өфө үҙәгендәге был предприятиела иһә радиэлектроника аппаратураһы сығарыла. Йәғни, белгестәр тармаҡ өсөн тәғәйенләнгән кәрәк-яраҡтарҙың аналогын етештерә. Тик улар заманса ҡоролмаларҙа һәм сифатлыраҡ итеп сығарыла. Миҫал өсөн, ошо көнкүреш техникаһы эсендә торған нәҙек еҙ сымдар ҙа әлегәсә ситтән алынған була. Үҙенең идеялары һәм инновация проекттары менән һәр кеше йәки ойошма мөрәжәғәт итә ала, тәҡдимдең радиоэлектоника өлкәһенә ҡарауы ғына мотлаҡ. Бындағы ҡоролмаларҙа хатта һауа-диңгеҙ флоты өсөн коммутаторҙар ҙа, ә 3Д моделдәрҙә төрлө әйберҙәрҙең, ҡорамаладарҙың күсермәһен дә эшләргә мөмкин. Әле пилотһыҙ һауа транспорты сығарыу өҫтөндә эш бара.
Киләсәктә бында ошондай самолет йәки вертолеттарҙың төрлө моделдәрен йыйырға ла уйлайҙар. Был осоу техникаһын предприятие йәки хужалыҡтарҙа күҙәтеү, шулай уҡ һаҡ ойошмалары өсөн файҙаланырға мөмкин. Самолеттың эсенә видеокамера урынлаштырыла, ә уның менән үҙәктәге диспетчер идара итә, бар мәғлүмәт компьютерҙа күренеп бара.
Бәләкәй тоннажлы химия кластерына күсермәләр эшләү үҙәге иһә Башҡортостандың нефть химия эшкәртеү институтында урынлашҡан. Бында ла асыштар күп. Бәләкәй, әммә бик ҡыҙыҡлы миҫал. Элек кескәйҙәр әүәләп уйнаған һығылмалы балсыҡ ситтән ҡиммәткә алынған була, хәҙер иһә уның аналогы ошонда сығарыла, арзаныраҡ та, сифатлыраҡ та, ҡулға ла йәбешмәй. Һөйәк һынғанда, йәки сыҡҡанда ҡулланылған гипс-ҡулайлама, медицина матрастары өсөн ҡулланылған эслек менән дә шул уҡ хәл. Элек төрлө төбәктәрҙән һатып алынһа, хәҙер үҙебеҙҙә бар. Юлға һалынға битум сифатын яҡшыртыу, нефть продукцияһын тикшереү буйынса ла эш алып барыла
Кластер һүҙе инглиз теленән, берләшеү, ойошоу тигәнде аңлата. Йәғни, бер йүнәлештә эшләгән предприятиелар уртаҡ фекергә килеп кәркәле продукцияны үҙҙәре етештерә, бер-береһе менән бүлешә башлай. Был үҙәктәр ҙә ошо кластерҙар сиктәрендә үҫеш алған. Ҡоролмалар алыуҙа грант системаһы ла ҡулланыла. Иң мөһиме иһә импортты алмаштырыу бөгөн яйға һалына, үҙебеҙҙҙең предприятиелар төбәк ихтыяжын тәьмин итеүҙә әүҙем эшләй һәм хатта, халыҡ-ара кимәлгә лә сыға.


text:
Тәүге урында - ғаилә ҡиммәттәре
Тәүге урында - ғаилә ҡиммәттәре
Республикала демографик хәлде яҡшыртыуға йүнәлтелгән планлы эш алып барыласаҡ.Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы дәүләт ғаилә сәйәсәте буйынса координация советының киңәйтелгән ултырышында хәбәр ителде. Атап әйткәндә, көндөҙгө бүлектә уҡыған студент һәм аспиранттарға сабый тыуғанда 100 мең һум күләмендә аҡсалата ярҙам күрһәтеү тәҡдим ителә, был категорияға тәғәйенләнгән пособие күләмен 250 һумдан өс меңгә тиклем күтәреү ҙә ҡарала. Тормош сифатын яҡшыртыу маҡсатында аҙ тәьмин ителгән, күп балалы ғаиләләргә лә айлыҡ түләүҙәр артасаҡ. Дөйөм алғанда, был финанс сараларҙы тормошҡа ашырыу өсөн сентябрҙән йыл аҙағынаса 168 миллион ярым һум аҡса кәрәк, киләһе йылға иһә бюджеттан яҡынса 670 миллион һум талап ителә.
Статистика буйынса, илдә айырылышыу осраҡтары ла йышая, һәр икенсе ғаилә тарҡала. Тәү сәбәп - ир менән ҡатындың уртаҡ тел тапмауында , икенсеһе эскелеккә бәйле. Шуға был йүнәлештә профилактик эште йәнләндереү мөһим. Ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләргә ярҙам күрһәтеү һәм башҡа киҫкен мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында ғаилә сәйәсәте буйынса идаралыҡ барлыҡҡа килеүе ихтимал. Был үҙәк ярҙамында төбәктә юридик, психологик ярҙам күрһәтеү күҙаллана.
Башҡортостан Хөкүмәте тәүге бала өсөн 300 мең һумлыҡ матди ярҙам алыусы ғаиләләрҙең исемлеген дә киңәйтергә ниәтләй. Уға ярашлы, тулы булмаған ғаиләләр, яңғыҙ атай, әсәйҙәр ҙә бер тапҡыр түләнә торған финанс ярҙамға дәғүә итә ала. Талаптар шул уҡ ҡуйылған. Бала 1 ғинуарҙан 31 декабргә тиклем тыуырға тейеш. Торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж ғаилә ағзалары 35 йәштән өлкән булмауы ла мотлаҡ. Был категорияға социаль түләүҙәр башҡарыу өсөн бюджеттан 400 миллион һум бүлеү ҡаралған.


text:
Бөгөн Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө солистары менән оҙайлы гастролдәрҙән һуң, Башҡортостанға ҡайтты
Бөгөн Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө солистары менән оҙайлы гастролдәрҙән һуң, Башҡортостанға ҡайтты
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, яҡташтарыбыҙ Мексиканың Сакатекас штатында үткән Бөтә Донъя фольклориада фестивалендә ҡатнашты. Халыҡ мәҙәниәте байрамында донъяның 50-нән ашыу иленән төрлө милләт вәкилдәре сығыш яһаны. Сара сиктәрендә Бөтә Донъя фольклориадаһы флагы Башҡортостанға тапшырылды. Республика Сәнғәт Олимпиадаһын 2020 йылда ҡабул итә..


text:
Өфө - иң шәп бейеүсе ҡала!
Өфө - иң шәп бейеүсе ҡала!
Был маҡтаулы исемде аҡлар өсөн 20 декабрь баш ҡалала ике меңгә яҡын кеше ҡатнашлығында флешмоб үтә. Йәштәр генә түгел, ололар ҙа бейеү оҫталығын күрһәтергә теләк белдергән. Өс аҙна дауамында уларға профессиональ хореографтар менән бушлай шөғөлләнеү бәхете тейә. Ҡатнашыусылар араһында тиҫтәнән ашыу бейеү коллективы ла бар.Артем Боев, бейеү флешмобын ойоштороусы: «Был сара Башҡортостан тарихында тәүгә үткәрелгән күләмле флешмоб булараҡ төбәктең Рекордтар китабына инәсәк. Ил халҡы ла акцияны дауам итер тигән өмөттәмен, бейеүҙең видеояҙмаһын интернетта биш миллионға яҡын кеше ҡарар тип күҙаллана».
Флешмобта Башҡортостан юлдаш телевидениеһы хеҙмәткәрҙәре лә ҡатнаша. Әлегә коллегаларыбыҙ - хәбәрселәр, режиссерҙар, алып барыусылар һәм художество етәкселәре эштән һуң репетицияларҙа бейеү хәрәкәттәрен нығытыу менән мәшғүл. Телеканалдың 15 йыллыҡ юбилейында ла улар сальсала әйләнеп тамашасыларҙы таң ҡалдырғайны. Сираттағы сығыш та йәнле булыр тип көтөлә.


text:
Ташҡын мәлендә баш ҡала халҡын эсәр һыу менән тәьмин итеүҙә ҡыйынлыҡ булмаясаҡ
Ташҡын мәлендә баш ҡала халҡын эсәр һыу менән тәьмин итеүҙә ҡыйынлыҡ булмаясаҡ
«Өфө һыу каналы» предприятиеһынан хәбәр итеүҙәренсә, ташҡын мәлендә һыуҙы таҙартыу системаһына иғтибар арта. Быйыл һыу анализдарын үткәреү өсөн талап ителгән өҫтәлмә реагенттарға ғына миллион 600 мең һум аҡса тотонолған.Уҙған осорҙағы тәжрибәнән сығып, ташҡын мәлендә пландан тыш 15 мең самаһы анализ алына. Предприятие Дим биҫтәһендә эсәр һыу системаһын камиллаштырыуға өлгәшкән. Насостар яңыртылған. Һыуҙы зарарһыҙландырыу өсөн шыйыҡ хлор урынына ультразәңгәр нурҙар һәм гипохлорид матдәһе ҡулланыла.
Константин Ильин, Дим һыуүткәргес цехы етәксеһе урынбаҫары: «Элек шыйыҡ хлор ҡулланылды. Билдәле булыуынса, был матдә хәүефле газ һанала. Гипохлорид иһә ҡурҡыныс түгел. Өҫтәүенә уның һыуҙы зарарлы матдәләрҙән таҙартыу һәләте лә көслөрәк».


text:
Тилерткес матдәләргә ҡаршы көрәш
Тилерткес матдәләргә ҡаршы көрәш
Асфальт юлдарҙа, йорт стеналарында, подъездарҙа «спайс», «тоҙҙар» һәм «микстар»ҙы рекламалаусы иғлан-яҙыуҙарҙы йыш осратырға була. Баш ҡалала улар менән һатыу итеүселәрҙең телефон номерҙарын буяу акцияһы дауам итә.«Әфлисун» үҫмерҙәр клубы ағзалары Октябрь проспектында урынлашҡан бер нисә йортта булды. Синтетик матдәләр тәҡдим иткән иғландар аҙым һайын урынлаштырылған. Волонтерҙар төҫлө буяуҙар ярҙамында хәүефле рекламаны юҡҡа сығарҙы. Волонтерҙар белдереүенсә, тирә-йүнде йәмһеҙләгән яҙыуҙарҙы юйыу, кемделер ҡурсалап ҡалыуға ла булышлыҡ итә. Насар ғәҙәттәрҙән арыныу йорт подъезынан башланырға тейеш.


text:
Йәгеҙ әле, егеттәр!
Йәгеҙ әле, егеттәр!
Иглиндә Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған конкурс үтте. Унда райондың 25 мәктәбе уҡыусылары көс һынашты.Егеттәр Калашников автоматын һүтеп - йыйыуҙа ярыша. Һәр үҫмер ҡоралды, уның менән ҡулланыу ҡағиҙәләрен яҡшы белергә тейеш. Бәйгелә ҡатнашыусыларға мәсьәләне еңел бирелде. Иң етеҙҙәр һынауҙы 20 секундта башҡарҙы.
Владимир Добрейкин, Оло Тәләк урта мәктәбе уҡыусыһы: «Беҙ конкурсҡа әҙерләнгәндә көн һайын команда менән йыйылышып автоматты һүтеп- йыйырға өйрәндек. Ваҡыт бик әҙ булды. Ләкин уҡытыусыбыҙ ярҙам итте. Был минең үҙемә лә оҡшай. Киләсәктә әрмелә хеҙмәт итәсәкмен. Шуға ла ошондай бәйгеләрҙең беҙҙең өсөн файҙаһы ҙур».
Конкурста егеттәрҙең ҡиәфәте, хәрби формалары тикшерелде. Шулай уҡ ваҡытҡа кейенеп-сисенеү кеүек тиҙлек талап иткән бәйгеләр ойошторолдо. Былар барыһы ла үҫмерҙәр өсөн хәрби хеҙмәткә әҙерлек тә булып тора.
Бәйгенең иң үҙенсәлекле өлөшө джентельмен-шоу булды. Егеттәр һәм ҡыҙҙар ретро йырҙарға вальс бейене. Һынауҙа һәр команданан бер егет ҡатнашты. Бейеүгә ни бары 30 секунд ваҡыт бирелде.
Мәктәптәр биш зонаға бүленеп көс һынашты. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса беренселекте Иглиндең икенсе мәктәбе яуланы. Еңеүселәр Маҡтау ҡағыҙҙары, ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.


text:
- Подробности
- Просмотров: 408
ВОЛГА БУЙЫ ИҠТИСАДИ РАЙОНЫ, РФ‑тың макроиҡтисади районлаштырыу берәмеге. Ҡалмыҡ, Татарстан респ., Һамар өлкәһе, Һарытау өлкәһе, Әстерхан, Волгоград, Пенза, Ульяновск өлк. үҙ эсенә ала. Майҙаны — 537,4 мең км2. Халҡы — 17000,0 мең кеше. В.б.и.р. урбанизацияның юғары кимәле м‑н айырылып тора (73,6%), иң ҙур ҡалалар (2010; мең кеше): Һамар (1164,9), Ҡазан (1138,8), Волгоград (1020,8), Һарытау (837,9). Халыҡтың уртаса тығыҙлығы — 25,0 кеше/км2. Терр‑яһы урман, урман‑дала, дала һәм ярымсүл тәбиғәт зоналарында урынлашҡан. 1917 й. тиклем төрлө районлаштырыуҙарҙа В.б.и.р. варианттары осраған, 20‑се йй. башында, ГОЭЛРО планына ярашлы, Волга иҡт. р‑ны бүленә, 1963 й. алып СССР‑ҙың Дәүләт планы селтәрендә — В.б.и.р., 1982 й. (БАССР уның составынан сыҡҡандан һуң) — хәҙ. сиктәрендә (ҡара: Иҡтисади районлаштырыу). В.б.и.р. — Рәсәйҙең үҫешкән индустриаль‑аграр районы. Урал иҡтисади районы м‑н бергә (ҡайһы ваҡыт уларҙы Урал— Волга буйы макротөбәгенә берләштерәләр) үҙләштерелгән көнбайыш һәм киләсәктә үҙләштереләсәк көнсығыш терр‑ялар араһында мөһим геогр. урынды биләй. РФ‑тың Көнбайыш иҡт. зонаһына инә. Төп тәбиғәт ресурстары — агроклимат һәм һыу ресурстары, ер, балыҡ, рекреацион ресурстар; файҙалы ҡаҙылмаларға бай: яғыулыҡ (нефть — ТР‑ҙа, Һамар өлк., Каспий диңгеҙе шельфында; тәбиғи газ — Әстерхан өлк.), химик (тоҙ — Әстерхан һәм Волгоград өлк. һ.б.), төҙөлөш (күп төбәктәрҙә цемент сеймалы) һәм башҡалар. В.б.и.р. машиналар эшләүҙә, нефтехимия сәнәғәтендә, химия сәнәғәтендә, гидроэлектроэнергетикала, агросәнәғәт комплексында махсуслаша. Т. юл, үткәргес торба, йылға транспорты үҫешкән. ТР м‑н тарихи, соц.- мәҙәни һәм сәйәси мөнәсәбәттәр, Һамар, Һарытау, Ульяновск өлк. м‑н магистраль транспорт юлдары булыу арҡаһында, Башҡортостан Республикаһы В.б.и.р. м‑н бик тығыҙ бәйләнештә тора.
И.В.Голубченко
Тәрж. З.Б.Латипова


text:
Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Александр Бречалов хәбәр итеүенсә, 2008 йылдың 10 июнендәге “Мәжбүри тотоу урындарында кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә йәмәғәт контроле һәм ошондай урындарҙағы кешеләргә булышлыҡ итеү тураһында”ғы 76-сы Федераль законға ярашлы, 2 августан Башҡортостан Республикаһының йәмәғәт күҙәтеү комиссияһы составына кандидатуралар күрһәтеү башланды.
Республикала “Замандаш” театр-фольклор экспедицияһы башланды. Заманса драматургия һәм режиссура үҙәгенең ижади командаһы Бөрйән, Әбйәлил, Баймаҡ райондары буйлап сәфәр сыҡты.
Магазиндан һатып алған һөт бына нисә аҙна инде әсемәй... Хәйер, уны һөт тип әйтеүе лә ҡыйын. Ә ауылға бер ҡайтҡанда әсәйемдең: “Быйыл йәй шул тиклем эҫе, хатта һыйырҙың һөтө еленендә үк әсей”, — тип зарланғанын иҫләһәм, ризыҡтың сифаты, таҙалығы тағы ла нығыраҡ уйландыра. Шулай ҙа яҡын киләсәктә был һорауҙарға ла яуап табасаҡбыҙ, тип ышандыра Рәсәй ауыл хужалығы тармағын күҙәтеү идаралығы белгестәре.
Ағымдағы йылдың 1 октябренә тиклем социаль хеҙмәтләндереүгә хоҡуғы булғандар — Бөйөк Ватан һуғышы, хәрби хәрәкәттәр ветерандары, блокадала булыусылар, инвалидтар, шул иҫәптән инвалид-балалар һ.б. — социаль хеҙмәтләндереү йыйылмаһынан йәки уның ниндәйҙер бер өлөшөнән баш тартыу тураһында ғариза яҙа ала.
Артҡа 1 ... 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Алға
Бит башына
25 июлдә Эльбрус тауына юлланған Өфөнөң “Вертикаль” экспедицияһы тәғәйен ергә имен-аман барып етте һәм Терскол ҡасабаһында урынлашты. Сараны Рус география йәмғиәтенең Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе, “Юл радиоһы” һәм Башҡортостан юлдаш телевидениеһы ойошторҙо.


text:
Бызылдауыҡ себендәр
Бызылдауыҡ себендәр (лат. Syrphidae, урыҫ. Журчалки ) — ҡыҫҡа мыйыҡлылар отрядында ике ҡанатлы бөжәктәр ғаиләһе (Brachycera).
4,6 меңдән артыҡ төрө бар, Рәсәйҙә — бер нисә йөҙ. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 5—25 мм, һары, аҡ, ҡыҙыл йәки ҡара төҫтәге асыҡ буй-буй һыҙыҡтары йәки тимгелдәре бар. Ҡайһы берҙәре сағыусы элпә ҡанатлыларға: шөпшә, бал ҡортона оҡшаған. Сәскә нектары менән туйыныу сәбәпле ҙур безелдәүек себендәр үҫемлектәрҙе һеркәләндерә; ҡанаттары менән тиҙ елпенеп, ситкә тиҙ осоп китеүҙәре һәм яңынан үләнсел үҫемлек һәм ҡыуаҡ сәскәләренә осоп килеүҙәре, һауала оҙаҡ хәрәкәтһеҙ, элеп ҡуйған кеүек тора алыуҙары менән айырылалар. Безелдәүек себендәр личинкаларының йәшәү рәүеше төрлөсә: үҫемлек менән туйыныусылар ҡатҡан ҡабыҡ аҫтында, ағас ҡыуышлыҡтарында, үҫемлек туҡымаларында йәшәй, һуған безелдәүек себендәр (Eumerus) личинкалары һуғансаларҙы зарарлай, уларҙың үҙәген ашай; сапрофагтар тарҡалыу продукттарына бай булған һыуҙа йәшәй. «Күсе һымаҡ»тар тип аталыусы Eristalis ырыуы себене личинкаларының ҡорһаҡ осонда 15 мм-ға ҡәҙәр оҙонлоҡтағы һулыш көпшәһе бар; йыртҡыстары үҫемлектәрҙә йәшеренмәйҙәр, башҡа тигеҙ ҡанатлыларҙың личинкаларын юҡ итәләр, ҡайһы берҙәре бөжәк — ксилофагтарның йөрөү юлдарында, иңкеш, ҡырмыҫҡа һәм һағаҙаҡ ояларында туйыналар.
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бей-Биенко Г. Я. Общая энтомология. — М., 1966;
- Росс Г., Росс Ч., Росс Д. Этномология. М., 1985.


text:
Егәҙе ағинәйҙәре берләште
Районда Ағинәйҙәр ҡорон ойоштороу 2013 йылда башланғайны. Хәҙер ул 14 ауылдың ағинәй ойошмаһын берләштерә.
Район ағинәйҙәре эше тураһында Ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе Зилә Абзалова урындағы ҡоролтай Башҡарма комитетының отчет йыйылышында сығыш яһап, ағинәйҙәрҙең башҡарған эштәре, пландары тураһында һөйләгәйне. Зилә Минһажетдин ҡыҙының сығышынан һуң, ауылы, милләте өсөн янып-көйөп йөрөгән, һәр башланғысты күтәреп алған Булат Абдулхаҡ улы Яныбаев та Егәҙе ҡатын-ҡыҙҙарын бергә туплап, ағинәйҙәр ойошмаһы булдырыу уйы менән илһамланып, дәртләнеп ҡайтты. Эште оҙаҡҡа һуҙмай, Егәҙе ауыл биләмәһендә урынлашҡан ауылдарҙың йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡайнаған, зыялы, абруйлы ҡатын-ҡыҙҙарын йыйып, ауылдарҙа төп ағинәйҙәрҙе һайлау буйынса йыйылыш үткәреп ебәрҙе. Сараға райондың Ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе Зилә Абзалова ла саҡырылды.


text:
Музейыбыҙ - хәтер йорто
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Мәшһүр ғалим-тюрколог, талантлы яҙыусы, арҙаҡлы оло шәхес Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың мемориаль-биографик музейы уның тыуған Ҡаранйылға ауылында 1992 йылдың 25 октябрендә (тыуған көнөндә) тантаналы рәүештә үҙ ишектәрен асты.
Йорт-музейҙы булдырыуға, уға бөртөкләп экспонаттар, яҙмалар, фотоһүрәттәр туплауҙа Ғиндулла Ширияздан улы Шәйәхмәтов күп көс һала. Уның директоры ла була.
Ж.Ғ.Кейекбаев мәрхүм булғас, уның эшенә тоғролоҡ һаҡлаған шәкерте Ғ.Шәйәхмәтов остазының исемен мәңгеләштереү йәһәтенән йәмәғәт башланғысында эшкә тотона. Башта Сәйетбаба урта мәктәбендә тыуған яҡты өйрәнеү түңәрәге нигеҙендә Ж.Кейекбаевтың музейы булдырыла һәм 1969 йылда мәктәпкә уның исеме бирелә. Бәләкәй генә кабинетта ойошторолған мәктәп музейынан башланғыс алған был тарихтың хәтер йорто өс тиҫтә йылдан ашыу халыҡҡа хеҙмәт итә. Ошо йылдар арауығында Ж.Кейекбаев музейы ғалимдың тормошон, ғилми-ижади эшмәкәрлеген сағылдырған яңынан-яңы экспонаттар, материалдар менән тулылана барып, бөгөн 1000-дән ашыу данаға еткән. Фонды бик бай: дөйөм майҙаны 144 кв.м., экспозиция-күргәҙмә майҙаны 56 кв.м., фондтарҙы һаҡлау майҙаны 10 кв.м. Төп фонд 450 предметтан, ә ғилми-ярҙамсы материалдар фонды 500-ҙән ашыу предметтан тора.
Бөгөнгө көндә Жәлил Кейекбаев музейы районда ғына түгел, республика, Рәсәй кимәлендә билдәлелек яулаған. Ж.Кейекбаевтың ғилми мираҫын һаҡлаған өсөн музей Диплом, "Иң яҡшы әҙәби музей” номинацияһы менән бүләкләнә.
Музей эшенә ярты быуат ғүмерен бағышлаған уҡытыусы-энтузиаст Ғиндулла Шәйәхмәтов үҙ эшен ышаныслы ҡулдарға тапшырҙы. Бөгөн йорт-музейға филология фәндәре кандидаты, ғилемле, диндар, тырыш, изгелексән, бер һүҙ менән әйткәндә, һәр яҡлы һәләт эйәһе Римма Ишмырҙина етәкселек итә.
Йорт-музейҙы булдырыуға, уға бөртөкләп экспонаттар, яҙмалар, фотоһүрәттәр туплауҙа Ғиндулла Ширияздан улы Шәйәхмәтов күп көс һала. Уның директоры ла була.
Ж.Ғ.Кейекбаев мәрхүм булғас, уның эшенә тоғролоҡ һаҡлаған шәкерте Ғ.Шәйәхмәтов остазының исемен мәңгеләштереү йәһәтенән йәмәғәт башланғысында эшкә тотона. Башта Сәйетбаба урта мәктәбендә тыуған яҡты өйрәнеү түңәрәге нигеҙендә Ж.Кейекбаевтың музейы булдырыла һәм 1969 йылда мәктәпкә уның исеме бирелә. Бәләкәй генә кабинетта ойошторолған мәктәп музейынан башланғыс алған был тарихтың хәтер йорто өс тиҫтә йылдан ашыу халыҡҡа хеҙмәт итә. Ошо йылдар арауығында Ж.Кейекбаев музейы ғалимдың тормошон, ғилми-ижади эшмәкәрлеген сағылдырған яңынан-яңы экспонаттар, материалдар менән тулылана барып, бөгөн 1000-дән ашыу данаға еткән. Фонды бик бай: дөйөм майҙаны 144 кв.м., экспозиция-күргәҙмә майҙаны 56 кв.м., фондтарҙы һаҡлау майҙаны 10 кв.м. Төп фонд 450 предметтан, ә ғилми-ярҙамсы материалдар фонды 500-ҙән ашыу предметтан тора.
Бөгөнгө көндә Жәлил Кейекбаев музейы районда ғына түгел, республика, Рәсәй кимәлендә билдәлелек яулаған. Ж.Кейекбаевтың ғилми мираҫын һаҡлаған өсөн музей Диплом, "Иң яҡшы әҙәби музей” номинацияһы менән бүләкләнә.
Музей эшенә ярты быуат ғүмерен бағышлаған уҡытыусы-энтузиаст Ғиндулла Шәйәхмәтов үҙ эшен ышаныслы ҡулдарға тапшырҙы. Бөгөн йорт-музейға филология фәндәре кандидаты, ғилемле, диндар, тырыш, изгелексән, бер һүҙ менән әйткәндә, һәр яҡлы һәләт эйәһе Римма Ишмырҙина етәкселек итә.


text:
Башҡортостан кадеттары Волга буйы федераль округының Яңы йыл байрамында булды Фото: Баш федераль инспектор матбуғат хеҙмәте
Башҡортостан кадеттары Волга буйы федераль округының Яңы йыл байрамында булды
Башҡортостан кадеттары Волга буйы федераль округының Яңы йыл байрамында булды Фото: Баш федераль инспектор матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2017 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Түбәнге Новгород филармонияһының Кремль концерт залында Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич ҡарамағында Яңы йыл байрамы үтте.
Байрам тамашаһында Волга буйы төбәктәренән меңләгән бала, шул иҫәптән Волга буйы федераль округында Александр Доставалов исемендәге Башҡортостан кадет корпусынан 20 тәрбиәләнеүсе булды. Шулай уҡ шыршы байрамына балалар йорттары һәм мәктәп-интернаттары тәрбиәләнеүселәре, күп балалы ғаиләләрҙән булған, һөнәри бурысын үтәгәндә һәләк булған һәм зыян күргән хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре балалары, округтағы ижтимағи әһәмиәтле проекттар еңеүселәре һәм лауреаттар саҡырылғайны.
Йәш ҡатнашыусылар әкиәт тамашаһын ҡараны, Ҡыш бабай һәм Ҡар һылыу менән шыршы тирәләй әйлән-бәйлән уйнаны, һуңынан татлы яңы йыл бүләктәре алды. Округ төбәктәренән килгән ҡунаҡтар Түбәнге Новгородтың иҫтәлекле урындарында булды.
http://www.bashinform.ru/news/1098635-kadety-iz-bashkirii-pobyvali-na-okruzhnoy-novogodney-elke-pfo/


text:
йапонийәдә йанар тағ һәрикәткә өтти
йапонийәниң ғәрбий шималидики шиннмоедаке йанар теғи һәрикәткә өтти.
түркийә авази радийоси хәвири: йапонийә меторологийә идарисиниң билдүрүшичә, шиннмоедаке йанар теғи аридин 6 йил өткәндин кейин қайтидин һәрикәткә өткән, буниң нәтиҗисидә 1.7 километир егизликкә күл булутлири өрлигән.
йапонийәниң «‹ TBS› телевизийә қанили» ниң хәвәр қилишичә, йанар тағдин чиққан күл булутлири 4 шәһәрни қаплап кәткән.
игилинишичә, «тинч окйандики атәш чәмбири» намлиқ йәр тәврәш вә волқан сизиқиға җайлашқан йапонийәдә 100 дин артуқ паал һаләттики йанар тағ бар икән.


text:
26 сентябрҙә республикабыҙҙа икенсе тапҡыр ойошторолған «Театрҙар төнө» акцияһы тамашасы өсөн ысын мәғәнәһендә ҙур байрамға әйләнде. Йәше лә, ҡарты ла был көндө театрға ашыҡты. Баш ҡалала йәшәгән театрыбыҙҙың дуҫтары, төрлө райондарҙан килгән ҡунаҡтар был көндө тап беҙҙең, әллә ҡайҙан үҙенә саҡырып ултырған туған театрын һайланы.
18.00 cәғәттә театр майҙаны төрлө спектаклдәрҙән сағыу кейемдәрҙә ҡыҙыҡлы уйындар уҙғарған төрлө спектакль геройҙары менән йәмләнде. Бер аҙҙан тамашасы театр бинаһына инеп ысын мәғәнәһендә мөғжизәле һәм серле донъяға сумды: кемдер рәссам-бутафор Анатолий Жучковтың эштәрен һоҡланып ҡараһа, икенселәре фойела Екатерина II кейемендәге СССР-ҙың халыҡ артисткаһы Гөлли Мөбәрәкова менән фотоға төштө, ихлас аралашты, өсөнсөләре үҙенә ысын грим һалып ҡараны һ.б.
Ә теп-теүәл 19.00 сәғәттә Ҙур тамаша залында алма төшөр урын юҡ ине, сөнки унда тиҙҙән акцияның кульминацияһы – ҙур театраль тамаша башланасаҡ. Быйыл «Театрҙар төнө» акцияһы күберәк балалар өсөн әҙерләнде һәм сәхнәлә лә әкиәт геройҙарының хужа булыуы бер ҙә ғәжәп түгел.
Ҡулдарына программка тотҡан тамашасылар, концерттан һуң, Бәләкәй сәхнәлә акцияның тағы бер ҙур сараһы – «Әлифбанан бер себеш» монодрамаһы буласағын белеп, концерт бөтөр-бөтмәҫтән шунда ашыҡты... Әммә барыуҙарына унда ла баҫып торор урын булмауын күрҙе. Бына шулай шаулап-гөрләп, күтәренке рухта үтте «Театрҙар төнө» Башҡорт дәүләт академия драма театрында.


text:
Республиканың ветеринария хеҙмәте бешмә буйынса карантинды алыуға документтар әҙерләйФото: Олег Яровиков
Республиканың ветеринария хеҙмәте бешмә буйынса карантинды алыуға документтар әҙерләй
Республиканың ветеринария хеҙмәте бешмә буйынса карантинды алыуға документтар әҙерләйФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Бөгөн Башҡортостанда халыҡҡа бешмә вирусы арҡаһында юҡ ителгән малдар өсөн компенсация түләү тамамлана. Дөйөм алғанда, 30 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелде. Был хаҡта «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында республиканың ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов хәбәр итте.
Юридик берәмектәргә юғалтҡан малдары өсөн түләүҙәр әле башланмаған. Зыян күргәндәрҙең ошо категорияһына компенсация түләүгә тейешле документтар әҙерләнә.
Бынан тыш, Башҡортостандың ветеринария хеҙмәте норматив-хоҡуҡи акттар әҙерләй һәм, «әгәр барыһы ла һәйбәт булһа, Бүздәк һәм Туймазы райондарында бешмә буйынса карантин алына», тип өҫтәне министр.
7 ноябрҙә республиканың Туймазы һәм Бүздәк райондарында иғлан ителгән бешмә буйынса карантин ваҡыты тамамлана.
Бөтәһе 1700 баш мал юҡ ителде, яҡынса 100 мең баш эре һәм ваҡ малға вакцина һалынды.


text:
“Хужалыҡты тергеҙергә ярҙам итәсәкбеҙ”, —тине республика етәксеһе, янғын урынын ҡарағасЙәмғиәт // 16-10-2012, 08:26
Йылҡысылыҡ фермаһында сыҡҡан янғындың эҙемтәләре бик аяныслы. Унда 20-нән ашыу баш инглиз тоҡомло ат, нәҫел үгеҙҙәре һәм башҡа мал һәләк булған. Янғын башланыуы тураһында хәбәр Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына таңғы алтыла килә. Ут сығыуын һуң ғына күреп ҡалалар, бина тулыһынса төтөнгә мансылған һәм ауыр конструкциялар ауа башлаған була. Был осраҡта малдарҙы ҡотҡарыу мөмкин булмай. Һәләк булған аттар — хужалыҡта 20 йыл дауамында алып барылған селекция эше һөҙөмтәһе. Янғын сәбәптәре әле асыҡлана.


text:
«500 ферма» программаһына йәнә 120 хужалыҡ ҡушылырға планлаштыра
2013 йылда «500 ферма» республика программаһында йәнә 120 ауыл хужалығы предприятиеһы ҡатнашырға планлаштыра. Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында төбәктең ауыл хужалығы министры Николай Коваленко хәбәр итте. Малсылыҡ комплекстарын заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу программаның төп маҡсаты булып тора.
Фермалар республика һәм район бюджеттары ресурстары, хужалыҡтарҙың үҙҙәренең средстволары иҫәбенә төҙөләсәк һәм реконструкцияланасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «500 ферма» программаһы быйыл тормошҡа ашырыла башланы. Уға ярашлы, йылына 100 ферманы, тимәк, биш йылға 500 ферманы заманса, юғары һөҙөмтәле ҡорамалдар менән йыһазландырып, файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Мөхәббәт һатылмай
Мөхәббәт һатылмай
йәки Ҡатын-ҡыҙ матурлыҡ һәм мөхәббәт өсөн һуңғы тинен бирергә әҙер
Интернетта ла, ябай тормошта ла ҡатын-ҡыҙҙы матурлыҡ һәм мөхәббәт менән алдаштырып, аҡсаһын, башҡа төрлө матди байлығын тартып алырға әҙер тороусылар быуа быуырлыҡ. Был бигерәк тә урта йәштәрҙәге гүзәл затҡа ҡағыла. Нишләйһең инде, көсһөҙ зат шулай ҡоролған: улар мөхәббәт өсөн утҡа-һыуға инергә, вәғәҙәләр биргән һөйгән йәре менән осрашыр өсөн булған байлығын сығарып һалырға әҙер. Ә инде тышҡы матурлыҡ – барыбыҙ өсөн дә бөтә йәштә лә көнүҙәк тема. Матур булыр өсөн әллә ниндәй тауҙар аҡтарыуы ла бер ни түгел.
Ә бурҙар, мут әҙәмдәр ҡатын-ҡыҙҙың “ауыртҡан ерен” яҡшы белә һәм үҙҙәренең мәнфәғәтендә файҙалана. Һүҙебеҙ – матурлыҡ һәм мөхәббәт эҙләп, аҡсаһынан ҡолаҡ ҡағыусы гүзәл зат тураһында. Бөгөнгө интернет һәм реклама заманында ҡулланылған, иң таралған урлашыу юлдары хаҡында. Насар әҙәмдәр ауына эләккән ҡыҙҙарҙан көлөргә, аптырарға ярамай, сөнки күңелдә яҙ, йөрәктә мөхәббәт булғанда, айыҡ аҡыл ҡайһы саҡта ситтә ҡала.
Танышыу сайттарынан башлайыҡ
Хәҙерге ваҡытта үҙ яртыһын интернет селтәрҙәрендә табыусылар менән бер кемде лә аптыратмаҫһың. Ләкин ундағы алдашыуҙар күңелде ҡыра. Барыһы ла күрмәлекле генә ир-егеттән килеп төшкән хаттан башлана. Танышыу сайттарындағы хаттар яҡынса ошолайыраҡ була: “Мин – Андрей, Испанияла йәшәйем. Әсәйем һеҙҙең илдән ине. Фотоғыҙҙы күреп, һоҡландым. Был сайтта ниндәй кешеләр менән танышырға теләйһегеҙ? Мин тап һеҙҙең кеүек мөләйем, аҡыллы ҡарашлы ҡатын-ҡыҙ эҙләйем. Матди хәлегеҙ ҡыҙыҡһындырмай, яҡшы йәшәйем. Ҡатынымдан айырылдым, баламды ҡарашырға ярҙам итәм, дуҫтарса аралашабыҙ. Яҡынданыраҡ танышҡы килә. Мин тик етди мөнәсәбәт кенә эҙләйем, бәхетле булғым килә. Һеҙ ниндәй хыялдар менән йәшәйһегеҙ? Миңә лә һорауҙар яҙығыҙ, бер-беребеҙҙе яҡшыраҡ танырға тырышайыҡ. Яңы фотолар көтәм”.
Аҙаҡ был хаттар тағы ла дауам итәсәк. Мут әҙәмдәр бер ваҡытта ла шундуҡ аҡса һорамай. Улар яртышар йыл буйы тик романтик хаттар менән генә лә ылыҡтыра ала. Аңлашылып тора бит инде: ҡатын-ҡыҙ танышыу сайтына ингән, анкета тултырған, фотоларын ҡуйған. Тимәк, көслө затты эҙләй, ул яңғыҙ. Мотлаҡ яуап бирәсәк, мотлаҡ ҡыҙыҡһынып китәсәк. “Испанияла йәшәгән” әҙәмде һеҙҙең берәй төпкөл ауылдан булыуығыҙ ҙа ҡурҡытмай. Сөнки ул тора-бара һеҙҙе үҙенә “күсереп аласаҡ”. Төп эше итеп мутлашыуҙы, урлау һәм талауҙы һайлаусылар бик шәп психолог та. Улар интернетта хат алышыу ваҡытында ҡатын кешене ысынлап тороп ғашиҡ итәсәк, иң аҙында – ҡыҙыҡһындырасаҡ. Һеҙҙән иғтибар арттымы – талау башлана. Бында инде төрлө хәл булыуы ихтимал:
Бүләк ебәреү
Испаниялағы сибәр ир, ғашиҡ булыуын иҫбатлар өсөн курьер, почта хеҙмәттәре аша бүләк бирергә булып китә. Бүләк шәп, әлбиттә, яҡут ҡашлы йөҙөк, айфон, алтын беләҙек һәм башҡалар. Бармаҡтарҙың үлсәмдәрен дә һораған булып ҡыланыуы ихтимал. Телефон номерығыҙҙы ла ала, әлбиттә. Бер заман смс-хәбәр килеп төшә, һеҙгә посылка килгән, ҡалған мәғлүмәт сайтта, тип тә өҫтәлә. Посылка ебәреү хеҙмәте өсөн аҡса түләнгән, тип тә билдәләнә. Ҡыҫҡаһы, бер ниндәй ҙә шикле нәмә һиҙелмәгәндәй. Тик шуныһы – посылканы алыр алдынан курьер аҡсаһын түләргә тейеш булып сығаһығыҙ. Әллә ни ҙур сумма ла аталмай унда, ҡағиҙә булараҡ, бер мең һумға ла етмәй. Алтын беләҙектәр, айфондар көтөп ултырғанда (әлбиттә, алдан интернет аша бүләктең фотоһы ла килеп төшә), ул тиклем генә аҡсаны күсереү әллә ни ауыр тойолмай. Ә аҙаҡтан алданыуығыҙ асыҡлана, бер ниндәй бүләк тә килмәй. Интернеттағы әҙәм аҡтығы ла юҡҡа сыға. Мөхәббәт тә юҡ, аҡса ла…
Тағы ла бер тапҡыр ҡабатлағы килә: бындай “ҡармаҡҡа” иҫәрҙәр генә эләгә, тип уйлау бөтөнләй дөрөҫ түгел. Былай ҙа танышыу эҙләп кенә ултырған гүзәл затҡа етә ҡала һәм, иң мөһиме – бурҙар ҡатын-ҡыҙҙың психологияһын белеп, һаҡ ҡына эш итә.
Ошолай ҙа була: шулай уҡ сит илдә, йә булмаһа, ҡалала йәшәгән ир-егет һеҙҙең менән ҡыҙыҡһынып алып китә. Схема һаман да шул уҡ: татлы-татлы хаттар, иғтибар, мөхәббәт, ғаилә тураһындағы хыялдар… Аҙаҡ осрашыу өсөн һеҙ йәшәгән урынға килергә йыйына башлай. Бергәләшеп ҡунаҡхана һайлап, һеҙҙең ял көндәренә тура килтереп, “билет” ала. Билет алғанлығын, ҡунаҡхана иҫәбенә аҡса күсергәнлеген иҫбатлар өсөн ҡыуанған булып, фотолар ҙа ебәреп тора. Бында ҡатын-ҡыҙ тулҡынланып көтә. Инде ир килеп еттем тигәндә, юлда ҡатмарлыҡтар килеп сыға. Сит илдән булһа – таможняла туҡтаталар, сит ҡаланан икән, шулай уҡ аэропорт йәки вокзалда полиция бәйләнә. Улар ҡулынан ҡотолор өсөн саҡ ҡына аҡса кәрәк, ә был ирҙеке юҡ бит инде: билет, бүләктәр алып бөтөргән. Әллә күпме әҙерләнеп, планлаштырылған осрашыуға өҙөлөү ҡурҡынысы янай. Әлбиттә, ҡатын-ҡыҙ ғүмер юлын үҙгәртеп ебәрерлек бындай осрашыу өсөн бер-ике мең һум аҡсаһын ғына күсерергә риза була. Оятһыҙ полицейскийҙар, таможня хеҙмәткәрҙәренең өнөн тығыр өсөн бит, һөйгәнен ҡотҡара. Аҙағы билдәле инде – аҡса ла, дуҫ та юҡ.
Дөрөҫөн генә әйткәндә, мутлашыусыларҙы тотоуы әллә ни ауыр мәсьәлә лә түгел. Улар интернетта яңы фотолар ҡуймай, һорауҙарға аныҡ яуап бирмәй, артыҡ “йомарттар”. Мөхәббәт һуҡыр шул, матур һүҙҙәрҙән “иреп төшкән” ҡатын-ҡыҙ аралашыуҙағы етешһеҙлектәрҙе күрмәй ҙә башлай.
Интернет аша алдашып танышыусылар скайп кеүек күҙгә-күҙ ҡарашыу ысулдарынан төрлөсә баш тарта. Айырыуса “хәрби хеҙмәттәмен” тип әйтергә яраталар, сөнки бөтә донъя ҡатын-ҡыҙҙары хәрбиҙәргә ҙур хөрмәт менән ҡарай. Шулай уҡ араларында гел эш менән мәшғүл “байҙар” ҙа бар.
Үҙҙәренә лә ҡунаҡҡа саҡыралар. Бындай осраҡта билет хаҡының бер ни тиклем өлөшөн генә түләргә тәҡдим ителә. Аҡсаны туранан-тура ул иргә ебәрәләр икән, тип тә уйламаҫҡа, аҡса ул күрһәткән ялған сайт аша берәй “авиакомпания” йәки “тимер юлы вокзалы” иҫәбенә күсерелә.
Телефон, урам
Йыш ҡына урамда йәки телефон аша мөләйем генә тауышлы әҙәмдәр бушлай косметика, биткә төрлө битлектәр эшләү, тән таҙартыу кеүек хеҙмәттәр тәҡдим итә. Уйлап ҡараһаң, нимә инде: барҙың, рәхәтләнеп бушлай төрлө процедураларҙы үттең дә ҡайтып киттең. Кеҫәңә аҡса һалмаһаң да була. Бер кем дә уны һорап түгел, талап та ала алмаҫ. Тик ысынында хәл ябай ғына тамамланмай шул.
Процедураларға йыйынғанда, “отчет өсөн” йәки башҡа сәбәптәрҙе атап, паспорт менән килергә ҡушалар. Матур ғына бинаға барып инәһең, әлбиттә, шартына тура килтереп музыка уйнай, һоҡланғыс ҡыҙҙар ҡаршы ала. Ишек төбөндә үк паспортты һорап алалар, йәнәһе, отчет төҙөр, йә булмаһа, косметика-битлектәр тура килмәгән осраҡта фирманы судҡа бирерлек килешеү төҙөр өсөн. Шәп бит, ә үҙҙәре үк судҡа барырға әҙер тора, имеш. Әлбиттә, паспорттағы мәғлүмәтте күсергәнсе, матурлыҡ салонының хеҙмәттәрен күрһәтә башларға тәҡдим итәләр. Әллә ниндәй аппаратура менән башҡа массаж эшләйҙәр, биткә төрлө нәмәләр буяйҙар, тәмле сәй менән һыйлайҙар. Процедуралар ваҡытында бит тиреһендә проблемалар барлығын, массаждың баш ауыртыуын бөтөрөүен һәм башҡа бик күп нәмә тураһында беләһең. Имеш, был салондағы аппаратура ун тапҡырҙан бөтә был етешһеҙлектәрҙе юҡҡа сығарырға “һәләтле”. Был бинала хамам, сауна, хатта бассейн булыуы ла ихтимал. Солярий тураһында һүҙ ҙә юҡ – ҡояш та кәрәкмәй!
Процедуралар бөткәс, тәмле генә итеп сәй һемергәндә, ошондай тәҡдим еткерелә: айына ике мең һум аҡса түләп, теләгән ваҡытта ошо салонға килеп, бөтә хеҙмәттәр менән ҡуллана алаһың. Йәғни ошо ике мең һум эсенә сауна, массаж, бит таҙартыу һәм башҡа процедуралар ингән. Хет көн һайын кил! Әлбиттә, был – бик йомарт тәҡдим, ҡабул итмәҫлек түгел. Ҡыҫҡаһы, ике мең һумға килешеү төҙөйһөң. Теге һоҡланғыс ҡыҙҙар: “Ҡайтҡас, ҡулланып ҡарағыҙ”, – тип, берәй бәләкәс кенә аппаратын да тоттороп ҡайтара. Ҡайтҡас, массаждың тәьҫире бөткәс, теге килешеүҙе ныҡлабыраҡ уҡып ҡарағандан һуң ҡот оса – баҡтиһәң, килешеү ҡулға тоттороп ҡайтарған аппаратты кредитҡа һатып алыу тураһында икән. Шуның өсөн айына ике мең һум аҡса түләргә тейешһең… Аппарат берәй массажер кеүек нәмә була инде. Хаҡы ғына ҡиммәт.
Аҙаҡ салонға барып, сәғәттәр буйы әрләшһәң дә, бер файҙа ла юҡ – аппаратты алғанһығыҙ, кредит тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйғанһығыҙ. Алданыуыңды аңлап, массаж аппаратыңды тотоп, бер ятып илайһы ғына ҡала.
Лилиә СИРАЕВА әҙерләне
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Был аҙнала беҙҙе... Ҡурҡытты...
Был аҙнала беҙҙе... Ҡурҡытты...
Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығышында бер тәүлек эсендә 21 урман янғыны сыҡты.
Әлегә уларҙың өсәүһен генә һүндерә алғандар. Амур өлкәһендә, Чукотка һәм Хабаровскийҙа янған урмандарҙы ҡотҡарыу өсөн илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән һалдаттар ебәрелә башланы.
Мәскәүҙе лә төтөн баҫмаҡсы. Бөтәбеҙҙең дә иҫендә: былтыр илебеҙҙең баш ҡалаһы халҡы торф яныуҙан сыҡҡан ҡап-ҡара төтөн эсендә йәшәп алырға мәжбүр булды. Нишләптер, тейешле органдар үткән йылғы проблемаларҙан һуң һығымталар яһарға ашыҡмаған – торф янғындарын һүндереү өсөн кәрәкле шарттар тыуҙырылмаған.
Әлегә уларҙың өсәүһен генә һүндерә алғандар. Амур өлкәһендә, Чукотка һәм Хабаровскийҙа янған урмандарҙы ҡотҡарыу өсөн илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән һалдаттар ебәрелә башланы.
Мәскәүҙе лә төтөн баҫмаҡсы. Бөтәбеҙҙең дә иҫендә: былтыр илебеҙҙең баш ҡалаһы халҡы торф яныуҙан сыҡҡан ҡап-ҡара төтөн эсендә йәшәп алырға мәжбүр булды. Нишләптер, тейешле органдар үткән йылғы проблемаларҙан һуң һығымталар яһарға ашыҡмаған – торф янғындарын һүндереү өсөн кәрәкле шарттар тыуҙырылмаған.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Ирәндек тауында булған хәл
Ирәндек тауында булған хәл
Йәйге матур көн ине. Беҙ Баймаҡ районының Байым ауылында үткән «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамынан ҡайтышлай Талҡаҫ күле буйындағы матур ҡунаҡханала туҡталып, Өфөгә ҡайтырға сыҡҡайныҡ.
Күңелле генә китеп барғанда юлда аттар өйөрөн күреп ҡалдыҡ. Улар бик матур ине. Һәм беҙ улар янында туҡтап фотоға төшөргә булдыҡ.
Барыбыҙ ҙа саф һауаға сыҡтыҡ. Самат ағай еләк ҡарап, алғараҡ китте. Ғәлиә апай аттар янына яҡыныраҡ төштө. Мин дә уның эргәһендә инем. Өләсәйем машина янында тороп фотоға төшөрә ине. Көтмәгәндә бер алмасыбар ат өйөрҙән айырылып китте лә беҙгә ҡарай сапты. Барыбыҙ ҙа аптырап, хатта ҡурҡып ҡалдыҡ. Машина янында торған өләсәйем: «Ҡасығыҙ, ҡасығыҙ!» – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Мин нимә эшләргә лә белмәй, торған урынымда ҡатып ҡалдым, ә Ғәлиә апай беҙҙән байтаҡ алыҫлашып өлгөргән ире – Самат ағай яғына ҡарай йүгерҙе. Бер аҙ барғас, араның алыҫлығын аңлап ҡалып, йүнәлешен машина яғына ҡарай үҙгәртте. Ул арала ат миңә бөтөнләй яҡынлашты. Шул ваҡыт беребеҙ ҙә көтмәгән хәл булды. Ғәлиә апай эләгеп ҡолап китте лә, ҙу-у-ур аттың алдына ғына тиерлек барып ятты. Быны көтмәгән ат та кинәт кенә туҡтап ҡалды. Ап-аҡ күлдәктәге Ғәлиә апай менән ат гипнозланған кеүек бер-береһенең күҙҙәренә ҡарап ҡатып ҡалды. Барыбыҙ ҙа өнһөҙ. Ниһайәт, Ғәлиә апай аяғына тороп баҫты һәм беҙ икәүләп машинаға ҡарай йүгерҙек.
Өфөгә ҡайтып еткәнсе беҙ был ваҡиғаны иҫләп көлөп барҙыҡ. Ҡартатайым иһә: «Ниңә аттан ҡастығыҙ һуң, уға икмәк кенә бирергә кәрәк ине», – тип әйтеп ҡуйҙы.
Эллина ФӘЙЗУЛЛИНА,
3-сө гимназияның 7-се «В» синыфы уҡыусыһы.
Өфө ҡалаһы.
Күңелле генә китеп барғанда юлда аттар өйөрөн күреп ҡалдыҡ. Улар бик матур ине. Һәм беҙ улар янында туҡтап фотоға төшөргә булдыҡ.
Барыбыҙ ҙа саф һауаға сыҡтыҡ. Самат ағай еләк ҡарап, алғараҡ китте. Ғәлиә апай аттар янына яҡыныраҡ төштө. Мин дә уның эргәһендә инем. Өләсәйем машина янында тороп фотоға төшөрә ине. Көтмәгәндә бер алмасыбар ат өйөрҙән айырылып китте лә беҙгә ҡарай сапты. Барыбыҙ ҙа аптырап, хатта ҡурҡып ҡалдыҡ. Машина янында торған өләсәйем: «Ҡасығыҙ, ҡасығыҙ!» – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Мин нимә эшләргә лә белмәй, торған урынымда ҡатып ҡалдым, ә Ғәлиә апай беҙҙән байтаҡ алыҫлашып өлгөргән ире – Самат ағай яғына ҡарай йүгерҙе. Бер аҙ барғас, араның алыҫлығын аңлап ҡалып, йүнәлешен машина яғына ҡарай үҙгәртте. Ул арала ат миңә бөтөнләй яҡынлашты. Шул ваҡыт беребеҙ ҙә көтмәгән хәл булды. Ғәлиә апай эләгеп ҡолап китте лә, ҙу-у-ур аттың алдына ғына тиерлек барып ятты. Быны көтмәгән ат та кинәт кенә туҡтап ҡалды. Ап-аҡ күлдәктәге Ғәлиә апай менән ат гипнозланған кеүек бер-береһенең күҙҙәренә ҡарап ҡатып ҡалды. Барыбыҙ ҙа өнһөҙ. Ниһайәт, Ғәлиә апай аяғына тороп баҫты һәм беҙ икәүләп машинаға ҡарай йүгерҙек.
Өфөгә ҡайтып еткәнсе беҙ был ваҡиғаны иҫләп көлөп барҙыҡ. Ҡартатайым иһә: «Ниңә аттан ҡастығыҙ һуң, уға икмәк кенә бирергә кәрәк ине», – тип әйтеп ҡуйҙы.
Эллина ФӘЙЗУЛЛИНА,
3-сө гимназияның 7-се «В» синыфы уҡыусыһы.
Өфө ҡалаһы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
«Китап» нәшриәтендә “Тыл геройҙары”ның йәнә ике томы нәшер ителде
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә “Тыл геройҙары”ның йәнә ике – 14-се һәм 15-се томдары донъя күрҙе. Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына был серияла “1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы маҡтаулы хеҙмәте өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Башҡортостан халҡы исемлеге индерелгән 19 том нәшер ителәсәк.
«Китап» нәшриәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 14-се томға — Стәрлетамаҡ, Стәрлетамаҡ һәм Тәтешле райондары тыл хеҙмәтсәндәре, 15-се томға Туймазы һәм Учалы райондары хеҙмәтсәндәре индерелгән.
“Тыл геройҙары” серияһы үҙ-үҙен аямай хеҙмәт итеүе менән фашистар Германияһын Еңеүгә булышлыҡ иткән тыл хеҙмәтсәндәре исемен мәңгеләштереү ниәтенән нәшер ителә. Миҙал менән бүләкләнгән тыл хеҙмәтсәндәре исемлеге Башҡортостандың район һәм ҡалаларын алфавит тәртибендә урынлаштырыуға бәйле төҙөлгән. Ҡыҫҡаса биографик белешмәлә тыуған йылы, йәшәгән урыны һәм бүләкләнгән ваҡытта биләгән вазифаһы күрһәтелгән.
Һәр китап 5000 дана менән, ҡаты тышлыҡта сыға. Китаптарҙы "Китап" нәшриәте магазиндарында һатып алырға мөмкин.


text:
Фото:
Башҡортостан Президентына рәхмәт белдерелде
Фото:
ХХI быуат Сифат билдәһе Советы һәм «Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе» күргәҙмәһенең башҡарма дирекцияһы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовҡа Башҡортостан тауар етештереүселәренең Бөтә Рәсәй сифат конкурсындағы юғары һөҙөмтәләре өсөн рәхмәт белдерҙе.
Мәғлүм булыуынса, конкурс йыл һайын Рәсәйҙең иң яҡшы тауарҙарын, хеҙмәтләндереүҙәрен һәм технологияларын алға һөрөү Милли программаһы сиктәрендә үткәрелә. 2009 йылда унда Рәсәйҙең 28 төбәгенән, шулай уҡ Беларустан һәм Украинанан 100-гә яҡын предприятие ҡатнашты.
Башҡортостан күргәҙмәлә үҙенең биш предприятиеһы менән бөтә дәрәжәләге наградаларҙы йыйҙы. «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ) өс «ХХI быуат алтын Сифат билдәһе»нә лайыҡ булды. «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте биш алтын, биш көмөш һәм ике бронза награда алды. «Нефтехимэшкәртеү ннституты» дәүләт унитар предприятиеһы Мәскәүҙән Алтын Сифат билдәһе килтерҙе. «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ) бер юлы алты алтын Сифат билдәһе алды. «Ишембай ойоҡ фабрикаһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте иҫәбендә — ике «алтын».
Сираттағы «Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе» XXIII Халыҡ-ара күргәҙмәһе (конкурсы) 25-28 майҙа үтәсәк, тип хәбәр итә БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы.


text:
Фото:
Белем көнөндә Сипайлово биҫтәһендә яңы балалар баҡсаһы асыласаҡ
Фото:
1 сентябрҙә Сипайлово биҫтәһендә йәшәүсе балалар өсөн 170 урынға иҫәпләнгән яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы асыласаҡ. Йәш ғаиләләр күпләп йәшәгән биҫтә өсөн балалар баҡсаһы асылыуы – ҙур ваҡиға.
Яңы төҙөлгән бинала быйылғы август кәңәшмәһе сиктәрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов булып китте. Республика башлығы балалар баҡсаһын, уның мөмкинлектәрен ҡараны. Балаларҙы һәр яҡлап үҫтереү һәм һауыҡтырыу өсөн бында замана талаптарына яуап биргән барлыҡ шарттар ҙа булдырылған. Тәрбиәләнеүселәр өсөн музыка һәм физкультура залдары, психология һәм логопедия кабинеттары, ижади студиялар эшләйәсәк.
Рөстәм Хәмитов менән әңгәмәлә билдәләүенсә, был мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын асыу менән Сипайловолағы балалар баҡсаларына путевка алыуға сират мең ярымға тиклем ҡыҫҡарасаҡ. Әммә, Президент билдәләүенсә, балаларҙы мәктәпкәсә белем биреү хеҙмәттәре менән тәьмин итеү көнүҙәк булып ҡала.
— Нигеҙҙә йәш ярымдан өс йәшкә тиклемге балалары булған ата-әсәләр сиратта тора, был – кескәйҙәр төркөмөнөң потенциаль тәрбиәләнеүселәре, — тип асыҡлыҡ индерҙе Өфө мэры Павел Качкаев. – Тап ошо төркөмдәр етмәй ҙә инде. Беҙ, әлбиттә, альтернатива тәҡдим итәбеҙ. Мәҫәлән, 1300 һум күләмендә аҡсалата компенсациялар түләйбеҙ. Уларҙы яңғыҙ әсәләр, күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр ала.
Шулай уҡ ҡала башлығы балалар баҡсаһына сиратты сағылдырған рәсми статистиканың йыш ҡына арттырып күрһәтелеүен билдәләне. Бөгөнгө көндә баш ҡалала ул ысынында 12 меңгә тиң.
— Сираттарҙа тәртип булдырыу зарур, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Беҙгә ысынбарлыҡты сағылдырған һандар кәрәк.
Шәхси балалар баҡсалары сираттар мәсьәләһен хәл итеүҙә йәнә бер ҡулайлы вариант була ала. Президенттың бығаса бер нисә тапҡыр билдәләүенсә, был мәсьәләлә дәүләт ярҙам итергә әҙер.
Был эштең баш ҡалала ни рәүешле ойошторолоуын Рөстәм Хәмитовҡа «Көнсығыш клубы» ғаилә реабилитациялау һәм үҫтереү үҙәге нигеҙендә эшләгән балалар баҡсаһы өлгөһөндә күрһәттеләр. Шәхси балалар баҡсаһына 45 сабый йөрөй, унда 15-шәр кешенән торған өс төркөм бар. Айлыҡ түләү – 10-15 мең. Көнөнә өс тапҡыр ашатыу, саф һауала йөрөү, төрлө күнекмәләр эшләү – барыһы ла ғәҙәти балалар баҡсаһында кеүек. Бындағы мөхит һәм шарттар мөмкин тиклем өйҙөкөнә яҡынлаштырылған.
Шәхси балалар баҡсаларын асыу тәжрибәһен бөтөн республикала таратырға кәрәк, властар был йүнәлешкә киләсәктә лә ярҙам күрһәтәсәк, тип билдәләне Президент.


text:
Республикала иң яҡшы электрон мәктәптәрҙе һайлайҙар Фото: Олег Яровиков
Республикала иң яҡшы электрон мәктәптәрҙе һайлайҙар
Республикала иң яҡшы электрон мәктәптәрҙе һайлайҙар Фото: Олег Яровиков
«Электрон мәктәп» республика белем биреү форумы еңеүселәрен шишәмбе, 10 декабрҙә, иғлан итәләр. Электрон белем биреү өлкәһендә иң яҡшы тәжрибә күрһәткән 70 мәктәп-конкурсант араһынан 32 дөйөм белем биреү учреждениеһы киләһе турға үтте. Ошо көндәрҙә улар БР Мәғарифты үҫтереү институтында жюри ағзалары алдында үҙ проекттарын презентацияланылар.
— Әлеге ваҡытта был процесты техник тәьмин итеү буйынса бөтә шарттар булдырылған, тик бөгөн беҙҙең бурыс – һәр уҡытыусыны тәү сиратта электрон белем биреү сиктәрендә дәрес үткәреү методикаһына өйрәтеү, — тип билдәләне жюри рәйесе, БР мәғариф министрының беренсе урынбаҫары Руслан Хәбибов.— Мәғлүмәти технологиялар белем биреү ҡоралы булыу ғына түгел, ә үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләү өсөн дә хеҙмәт итергә тейеш. Һәм бында, әлбиттә, уҡытыусының роле – иң мөһиме, был өлкәлә беҙ уны алмаштыра алмайбыҙ. Беҙҙең һуңғы һөҙөмтә – ул мәктәпте тамамлағас, юғары белем биреү учреждениеһына уҡырға инеү мөмкинлегенә эйә булған уңышлы бала.
«Электрон мәктәп» инновацион белем биреү учреждениелары форумы республикала беренсе тапҡыр уҙғарылды. Ул бөгөн смарт-белем биреү технологияһын Башҡортостандың бөтә мәктәптәрендә лә ҡулланыуҙарын күрһәтте.
Проекттарҙы баһалағанда жюри уның ышандырырлыҡ булыуын, теманың еренә еткереп эшләнеүен, үҙ-ара бәйлелекте, күрһәтмә материалдар булыуын иҫәпкә алды.
Конкурс йомғаҡтары буйынса 20 смарт-мәктәп һайлап алына. Улар үҙ тәжрибәһен төбәктең бөтә дөйөм белем биреү учреждениялары менән уртаҡлаша ала.


text:
Тиҙлегеңде кәмет: юлда ҡоралай!
Ҡоралай - боландар тоҡомо араһында иң бәләкәйҙәрҙән һанала. Оҙон осло ҡолағы, ҡыҫҡа ҡойроғо һәм кәүҙәһе был кейеккә етеҙлек, йылғырлыҡ бирә. Рәсәй территорияһында ике тѳр: европа һәм себер ҡоралайҙары кѳн күрә. Улар тѳҫтәре һәм йәшәү шарттары менән генә айырыла.
Кѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында ҡоралайҙарҙың һаны даими үҙгәреп тора. Фәнни күҙәтеүҙәр һѳҙѳмтәһе буйынса яҙҙан кѳҙгә тиклем улар бихисап булһа, ҡыш айҙарында ни бары 15-20 башҡа яҡыны ғына тороп ҡала. Был, беренсенән, ҡарҙың күп булыуы, үлән аҙығын табыуы ҡыйынлашыуына ҡайтып ҡалһа, икенсенән, тәрән ҡарҙа бүре һәм һеләүһен кеүек йыртҡыстарға еңел табыш булыуына килтерә.
Йәйге эҫе мәлдә ҡоралайҙар мышылар кеүек оҙон үлән йә булмаһа ҡуйы ҡыуаҡлыҡтар араһында ял итә. Эңерҙә һәм иртә таңда ғына тамаҡ ялғауҙы хуп күрә. Хайуанҡайҙың ашау рационына тѳрлѳ үләндәрҙән тыш, мүк, бәшмәк һәм ҡырағай еләк инә.
Ҡасыу осоро август башынан сентябрь аҙағына тиклем. Йыл да ошо ваҡытта ата ҡоралайҙар ысын кѳс һынаша. Ярһыу, мускулдары уйнап торған тәкәләр яман баҡырып, эргә-тирәләге сиҙәмде ҡара тупраҡҡа әйләндергәнсе тапап, күҙҙәрен аҡайтып бер аҙ тора биргәс, уҡтай бер-береһенә атыла. Таҡ- тоҡ иткән мѳгѳҙ тауыштары ғына тирә-яҡты яңғыратып тора. Ауыл ҡарттарының, элегерәк “һуғыш” яланын- да бер нисә тәкәнең үҙ-ара алышыуын күҙәтә торғайныҡ, тип һѳйләгәндәре әле лә хәтеремдә.
Ғѳмүмән, ҡурсаулыҡ ѳсѳн һәр хайуан да ҡәҙерле. Таныштырып үткән ҡоралай ҙа шулар иҫәбендә. Ошондай матур, ҡупшы һәм үҙенсәлекле йән эйәһе йыш ҡына автомобиль тәгәрмәсе аҫтына ҡалып һәләк була. Шуға күрә беҙ ҡала-район, республика халҡын һәм дә сит ѳлкәнән килгән ҡунаҡтарҙан ҡурсаулыҡ биләмәһе аша үткән Ѳфѳ-Белорет автотрассаһындағы “Һаҡ булығыҙ! Ҡырағай хайуандар осрауы бар!” тигән юл билдәләренә иғтибар итеүҙәрен һәм “ҡорос ат”тарының тиҙлеген кәметеүҙәрен һорайбыҙ.
Донъяларыбыҙ тыныс, юлдарыбыҙ хәйерле булһын, дуҫтар!
Кѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы методисы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 236
“ӨФӨ‑АРЕНА” у н и в е р с а л ь с п о р т а р е н а һ ы. Составында төп (2007 й. төҙөлгән) һәм бәләкәй (2011) арена бар. Төп аренаның хоккей майҙаны, трибунаһы (8250 урынлыҡ), спортсмендар һәм тренерҙар өсөн ял бүлмәләре, судьялар өсөн айырым бокс, мед. кабинеты, 2 боҙ ҡойоу машинаһы өсөн гараж, конференц‑залы булған пресс‑үҙәк (100 урынлыҡ), аппарат‑студиялы комплекс, ресторан һ.б.; бәләкәй аренаның хоккей майҙаны, трибунаһы (650 урынлыҡ), адм. биналар блогы, спорт һәм тренажёр залдары, күп кимәлле парковка (222 урынлыҡ) һ.б. бар. “Ө.‑А.” базаһында “Салауат Юлаев” хоккей клубы, фигуралы шыуыу секцияһы эшләй. Йыл һайын Континенталь хоккей лигаһы чемпионаты уҙғарыла. “Ө.‑А.” шайбалы хоккей б‑са Рәсәй һәм Ка‑ нада (2007) йәштәр йыйылма командалары матчтары суперсерияһы, Лига чемпиондары матчтары (2008—09), йәштәр командала‑ ры араһында донъя чемпионаты һәм Балалар халыҡ‑ара уйындары сиктәрендә турнир (икеһе лә — 2013), йәштәр клубы командалары араһында Донъя кубогы (2014); билбау көрәше б‑са донъя чемпионаты (2007), Рәсәй һәм Япония йыйылма командалары араһында Донъя волейбол лигаһы матчтары (2011) үтә.
Тәрж. Ғ.Р.Бирҙина


text:
Мосолмандарҙың изге ҡалаһы Мәккә Сәғүд Ғәрәбстаны короллегенең көнбайыш өлөшөндә, Ҡыҙыл диңгеҙҙән 75 саҡрым алыҫлыҡта, бейек булмаған тауҙар араһында, 300 метр бейеклектә урынлашҡан.
Мәккә беҙҙең эраның IV быуатынан алып билдәле. Ундағы Ҡәғбә ғибәҙәтханаһы төрлө мәжүсилек культы юлынан барыусыларҙың табыныу урыны булған.
570 йылда Мәккәлә Мөхәммәт пәйғәмбәр тыуған. Яҡынса 610 йылдарҙа ул үҙенең тәғлимәттәрен тарата башлаған, һөҙөмтәлә яңы дин — ислам барлыҡҡа килгән. Мәҙинәлә йәшәп, аҙаҡ киренән Мәккәгә ҡайтҡан Мөхәммәт пәйғәмбәр 630 йылда Ҡәғбәне төрлө мәжүсилек юлынан барыусыларҙан азат иткән, уны мосолмандарҙың төп ғибәҙәтханаһы тип атаған.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Юҡ-барға ҡыҙам да китәм...
Юҡ-барға ҡыҙам да китәм...
Кешеләр менән уртаҡ тел табыуы, аралашыуы ауыр. Сәбәбе: юҡ-барға тиҙ генә үпкәләп, асыуланып барам, үҙемде тупаҫ тотам. Мәҫәлән, аяғыма яңылыш баҫһалар ҙа, урынһыҙыраҡ шаяртһалар ҙа, ҡыҙам да китәм. Ситтән ҡарағанда, был бик йәмһеҙ күренәлер. Ләкин үҙемде контролдә тота алмайым. Нисек итеп ошо хәлдән ҡотолорға?
Л. ФАЗЫЛОВА.
Өфө ҡалаһы.
Бындай проблема киң таралған. Күптәргә тойғоларҙы теҙгендә тотоу еңел генә бирелмәй. Эмоциялар контроле үҙ-үҙеңә бикләнеү тигәнде аңлатмай. Хистәр менән идара итергә өйрәнергә кәрәк.
Йәнегеҙ көйгәндә, бының сәбәбен асыҡларға тырышығыҙ. Күп осраҡта беҙ быны аңлап та, белеп тә етмәйбеҙ. Һәр саҡ кемделер, нимәнелер ғәйепләргә тырышабыҙ. Мәҫәлән, һеҙҙең осраҡта, аяғығыҙға яңылыш баҫҡан кеше тураһында һеҙҙә кире уйҙар барлыҡҡа килә. «Әрпеш, башҡалар тураһында уйламай, иғтибарһыҙ һ.б.», – тип уны эстән генә битәрләйһегеҙ. Кәйефегеҙҙең төшөүенә кем ғәйепле? Аяғығыҙға яңылыш баҫҡан кешеме? Юҡ. Кәйефегеҙ баяғы уйҙарығыҙ арҡаһында юҡҡа сыҡты. Асыуланыуығыҙ хаҡында баяғы кеше бер нәмә лә белмәй, һеҙҙе күптән онотҡандыр ҙа. Ә бәлки, был осраҡта үҙегеҙҙең дә ғәйебегеҙ барҙыр. Һеҙ уны күрмәйенсә, юлында торғанһығыҙҙыр? Әммә тик уны ғәйепләйһегеҙ. Һөҙөмтәлә үҙегеҙгә генә зыян килтерәһегеҙ.
Һеҙгә кире эмоцияларҙан ҡотолорға өйрәнергә кәрәк. Ғәйептең башҡаларҙа ғына түгел, үҙегеҙҙә лә булыу ихтималлығын онотмағыҙ. Уйҙарығыҙҙы яҡшы яҡҡа көйләп, тәртибегеҙҙе, хатта тормош сифатығыҙҙы ла үҙгәртә алаһығыҙ. Һөҙөмтәлә тирә-йүндәгеләр менән мөнәсәбәттәр яҡшырыр. Уңыштар һеҙгә!
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
«—Әүхәт ағай, был нимә ул, ә?
—Атаҡ, күрмәйһеңме ни, флаг бит!
—Флаг икәнен беләм, атаң башы! Ни өсөн унда тора, тим?
—Бәй, Тимерйән ҡустым, флагтың урыны шунда инде ул. Бүтән ҡайҙа ҡуяһың уны?!
—Тфү, ахмаҡ икәнһең, Әүхәт ағай. Ярай әле, үтеп барышлай күреп ҡалдым. Һинең менән тел сарлап торорға ваҡыт юҡ. Давай, тиҙ генә алып ҡуй флагыңды!
—Бәй, ҡустым, нишләп алайым, ти. Торһон!..
—Нимә?!
—Торһон!.. Урыны шунда!..
—Ҡарале, һин нимә?! Әллә былайыраҡмы? Бына-бына ауылға Американан кеше килергә тора, ә һин емерелеп барған өйөңә флаг ҡаҙап ҡуйғанһың. Биттән көлөргә булдыңмы? Алып ҡуй, давай!
—Һуң, Тимерйән ҡустым. Ҡунаҡ килгәнгә мендереп ҡуйҙым бит мин уны. Күрһен!.. Ана нисек елберҙәй, ә! Бөркөт ҡанат ҡағамы ни! Әйткәндәй, ул Әмирек кешеһе бында нимәһен юғалтҡан икән һуң?..»
Ана шулай тамашасыларҙы башынан уҡ ылыҡтырып тора Салауат Әбүзәрҙең «Байраҡ аҫтында» пьесаһы. Тәү ҡарашҡа ябай ғына күренеш. Хозур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан ауылға Американан ниндәйҙер ҙур кеше килергә тейеш. Быны белә-күрә көтөүсе Әүхәт өй башына байраҡ элеп ҡуя. Бер кем дә ҡаршы килмәҫ ине лә ул, әгәр... шул өйө емерелергә тормаһа. Ҡатыны Сараның да, ауыл хакимиәте башлығы Тимерйән-дең дә күндерергә тырышыуына ҡолаҡ та һалмай.
—Ана, теге Әмиректән киләсәк ҡунаҡ күреп ҡалһа, был тауыҡ кетәгенә кем флаг ҡаҙап ҡуйҙы икән, тип бот сабып көлөр. Әҙәм мәсхәрәһе!..—ти ярһып ҡатыны.
Әүхәт тә үҙ һүҙендә ныҡ тора:
—Күңел байрағы төшмәһен! Нисауа, ҡарсыҡ, Кремль башына ла флаг ҡаҙап ҡуйғандар, бер ҙә көлмәйҙәр.
Шул саҡ һоло һатып «баш төҙәтергә» тип йөрөгән Барый килеп инә. Күп тә үтмәй, уны эҙләп ҡатыны Зилә килеп етә. Ығы-зығы башлана... Юрамал теләһәң дә, улай булмаҫ: силсәүит Тимерйән тегендә-бында йүгергәнсе, Американан Стив исемле ҡунаҡ килеп төшә һәм туп-тура байраҡ елберҙәп торған Әүхәттең өйөнә туҡтала...
Ошо әҫәрҙе бер йыл элек Ейәнсура районының «Үҫәргән» халыҡ театры тамашасы хөкөмөнә тәҡдим иткәйне. «Байраҡ аҫтында» пьесаһын йәш режиссер, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының сығарылыш курсы студенты Радмир Дәүләтбәков ҡуйғайны. Тамаша Иҫәнғолда иҫ киткес ҙур аншлаг менән үтте.
«Быға тиклем Сибай театры килеп Салауат Әбүзәрҙең «Fүмерлек ғазап» драмаһын күрһәткәйне. Уны ҡарағанда күҙ йәшен тыйып булманы,—ти Нурия исемле ханым.—Шул уҡ авторҙың «Байраҡ аҫтында» пьесаһы ҡуйыласағын ишеткәс, икеләнмәй килдем. Һәм быға үкенмәйем!» Бына ошоноң ише маҡтау һүҙҙәре, ыңғай фекерҙәр күп яңғыраны тамашанан һуң.
Йәш булһа ла, үҙенең алдынғы ҡарашы, ижади фекерләүе менән айырылып тора режиссер Радмир Дәүләтбәков. Был уның район сәхнәһенә сығарған тәүге хеҙмәте түгел. Шуға ла тәжрибәһе һиҙелә.
Актерҙар хаҡында ла әйтеп үтергә кәрәк. Уларҙың сәхнәлә үҙен тотошона, уйнауына ҡарап һис тә һәүәҫкәрҙәр тип әйтке килмәй. Шаштырыу ҙа, яһалмалыҡ та юҡ. Әйтерһең дә, автор образдарҙы нәҡ шул кешеләр уйнаһын өсөн төбәп тыуҙырған. Һәр кеме үҙ урынында: Әүхәт ролендә Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Вафа Мәүлитов, Сара—Хәлиҙә Күлшәрипова, Тимерйән—Юлай Саматов, Зилә—Фәниә Дәминева, Барый—Юлай Арыҫланбаев, Стив—Илһам Хәсәнов. Ябай кешеләр образы аша һәр кем үҙҙәрендәге бөгөнгө тормошто күрә ала.
Йәнә әҫәрҙең йөкмәткеһенә әйләнеп ҡайтайыҡ. Беҙҙең халыҡ бер ҡатлы, тип юҡҡа әйтмәйҙәр. Шул уҡ Әүхәт тә уны-быны уйламай, һуңғы һарығын һуйып, Американан килгән Стивты ҡунаҡ итә. Ә Стив ауылдағы бынамын тигән ерҙәрҙе һатып алыр өсөн килгән икән. Хакимиәт башлығы ла ошо эште тиҙерәк атҡарыу өсөн үрле-ҡырлы саба...
Был пьесалағы һәр геройҙың һүҙе, ҡылығы тәрән мәғәнәгә эйә. Әүхәттең байраҡ ҡуйыуы буштан түгел. Был—уның күңел байрағы, эскерһеҙлегенең сағылышы. Fөмүмән, әҫәр үҙе лә көнүҙәк проблемаға бәйле, халҡыбыҙҙың бөгөнгөһө хаҡында һүҙ бара. Пьеса башында емерелеп ятҡан кәртәне тамаша аҙағында Әүхәт күтәреп, рәтләп ҡуя. Йәғни төрлө үткенселәргә, еребеҙҙе эләктерергә теләүселәргә юл ҡуйылмай. Тормошта ла шулай булһын, тип өмөтләнәйек.
Бына ошо пьеса менән «Үҫәргән» халыҡ театры 15 декабрҙә Сибай драма театры сәхнәһендә сығыш яһаясаҡ. Тамашанан ситтә ҡалмағыҙ, дуҫтар!
Айгиз Баймөхәмәтов.


text:
- Подробности
- Просмотров: 167
ПАРТИЗАН МУЗЕЙЫ, Мәләүез р‑ны Дарьино а. урынлашҡан (Партизан а/с ҡарай, исеме шунан алынған). 1987 й. йәмәғәтселек башланғысында ойошторола, 1994 й. алып Милли музей, 2002 й. — Милли әҙәби музей филиалы, 2006 й. башлап Партизан тарих‑тыуған яҡты өйрәнеү музейы. Музей фондында 3,9 меңдән ашыу һаҡлау берәмеге, ш. иҫ. археологик һәм палеонтологик табылдыҡтар (Сармат мәҙәниәте скипетры һәм хәнйәрҙәре, бизон һәм мамонт һөлдәһенең өлөштәре), 19—20 бб. башы этнографик коллекцияһы (традицион костюм, өйҙә йөн иләү һәм туҡыу, тимерселек һөнәре предметтары, урыҫтарҙың ағастан эшләнгән өй кәрәк‑ярағы).
Л.А.Чишкова
Тәрж. Р.Р.Абдрахманов


text:
2030 йылға тиклем үҫеш стратегияһы граждандарыбыҙ именлегенә йүнәлтелгән – Рөстәм ХәмитовФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
2030 йылға тиклем үҫеш стратегияһы граждандарыбыҙ именлегенә йүнәлтелгән – Рөстәм Хәмитов
2030 йылға тиклем үҫеш стратегияһы граждандарыбыҙ именлегенә йүнәлтелгән – Рөстәм ХәмитовФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2017 йыл, 14 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Кисә республика Башлығы Рөстәм Хәмитов уҙғарған Башҡортостан Хөкүмәтендәге ултырышта 2030 йылға тиклемге осорҙа Төбәктең социаль-иҡтисади үҫеше раҫланды.
Республика етәксеһе был документтың оҙаҡ әҙерләнеүен, эштең «ҡатмарлы булыуын, күп көс талап итеүен» билдәләне. Стратегияны эшләүгә, уның төп положениеларын тикшереүгә тәүгә төбәктең ғилми коллективтары, «Сколково» белгестәре генә түгел, йәмғәтселек һәм эшҡыуарлыҡ та йәлеп ителде. Федераль үҙәктең, атап әйткәндә, Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығының теләктәре, төбәктәр эшенең һөҙөмтәлелек күрһәткестәре лә иҫәпкә алынды.
— Һөҙөмтәлә күләмле документ килеп сыҡты. Ул тәү сиратта граждандарыбыҙҙың именлегенә йүнәлтелгән ҙур программаларҙы, мөһим проекттарҙы һәм идара итеү ҡарарҙарын күҙаллау һәм тормошҡа ашырыу нигеҙенә әйләнергә тейеш, – тип һыҙыҡ өҫтөнә Рөстәм Хәмитов. – 2030 йылға тиклем иҫәпләнгән Стратегияла ҡуйылған бурыстарҙың уңышлы үтәлеше властың, бизнестың, йәмғиәттең һәм бөтә граждандарыбыҙҙың уртаҡ эшенә бәйле.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – республиканың ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев 2030 йылға ҡәҙәр иҫәпләнгән Стратегияның төп положениелары менән таныштырҙы. Республика төп социаль-иҡтисади күрһәткестәр буйынса даими рәүештә илдең ун алдынғы төбәгенә инә һәм шул йәһәттән географик яҡтан отошло урынлашыуын һәм үҫешкән инфраструктураны иҫәпкә алыу менән төбәктең артабанғы үҫеш йүнәлештәрен һәм тиҙлеген билдәләй.
Күрһәткестәрҙе анализлау нигеҙендә Стратегияның дүрт өҫтөнлөгө билдәләнде. Ул – кешелек капиталы, иҡтисадтың реаль секторы, биләмәләрҙең тотороҡло үҫеше һәм дәүләт менән идара итеүҙең камиллашыуы.
Өҫтөнлөклө йүнәлештәр нигеҙендә документ бурыстары һәм маҡсатлы күрһәткестәр формалаштырылған. Уларҙа иң мөһиме – кешелек потенциалын үҫтереү индексы һәм халыҡ иҫәбенә тулайым төбәк продукты. Һуңғыһын 2030 йылға өс тапҡырҙан күберәккә – 967 мең һумға саҡлы арттырыу күҙаллана. Ғүмер оҙонлоғо 76 йәшкә тиклем етергә тейеш.
Иҡтисадтың реаль секторын үҫтереү йәһәтенән маҡсатлы күрһәткестәр сифатында хеҙмәт етештереүсәнлеге, халыҡ иҫәбенә инвестициялар, ауыл хужалығы продукцияһының үҫеше билдәләнгән.
Яҡын ваҡытта документты тормошҡа ашырыу планы әҙерләнәсәк, тип хәбәр итте Евгений Гурьев.
Башҡортостан Башлығы Стратегия положениеларына ярашлы тармаҡ программаларын һәм муниципаль кимәлдә тейешле документтарҙы әүҙемләштереү кәрәклегенә иғтибар итте.
— Бөтә йүнәлештәрҙә лә эш алға барһын өсөн норматив-хоҡуҡи документтар комплексын булдырыу зарур, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – 2018 йылдың тәүге ярты йыллығына был эште тамамларға тейешбеҙ.
http://www.bashinform.ru/news/1092462-strategiya-2030-napravlena-na-blagopoluchie-nashikh-grazhdan-rustem-khamitov/


text:
- Подробности
- Просмотров: 171
СУХАНОВ Николай Иванович (1918, Стәрлетамаҡ ҡ. – 31.5.1944, Яссы ҡ. янында, Румыния), Советтар Союзы Геройы (1945). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Стәрлетамаҡ т. юл ст. эшләгән. 1942 й. окт. алып Воронеж, Ялан һәм 2‑се Украина фронттарында хеҙмәт итә. Герой исеменә 52‑се армия 373‑сө уҡсылар див. 243‑сө айырым танкыға ҡаршы истребитель дивизионының танкыға ҡаршы ҡорал ротаһының отделение ком. өлкән сержант С. 1944 й. 31 майында Яссы ҡ. янындағы алышта күрһәткән батырлығы өсөн үлгәндән һуң лайыҡ була. Ленин орд. м‑н бүләкләнгән (1945). Стәрлетамаҡта урамға С. исеме бирелгән, уға һәйкәл ҡуйылған.
И.Ғ.Кәримова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Яһалма ризыҡты сит илдекеләр ашаһын
Бѳгѳн үҙ һаулығын ҡайғыртмаған, был йәһәттән уйланмаған кешеләр бик һирәктер. Һәр кем тормош йәмен белеп, бер хәсрәтһеҙ дәртләнеп донъя кѳтѳргә, сәләмәт балалар үҫтерергә тырыша. Тик ошо бәхетте татыу ѳсѳн һаулыҡтан да ҙурыраҡ байлыҡтың булмауын аңлау мѳһим. Бында һаулыҡ нигеҙе дѳрѳҫ туҡланыу икәнен әйтеп тороу ҙа артыҡ булыр. Бѳгѳн магазин кәштәләре аҙыҡ-түлектән һығылып тора, йәнең ни теләй, шуны һайлап алырға мѳмкин. Тик ашаған ризығыбыҙҙың сифаты тураһында артыҡ уйланып тормай сәләмәтлегебеҙгә үҙебеҙ үк әллә күпме хәүеф тыуҙырыуыбыҙға иғтибар ҙа итмәйбеҙ.
Рәсәй экологик яҡтан таҙа продукт менән генә туҡланып үҙен туйҙыра алырлыҡ хәлдә булһа ла, ѳҫтәлебеҙҙә урын алған бар ризыҡтың да сифатлы булыуы ҙур шик уята. Ә инде һуңғы йылдарҙа киң билдәлелек алған химик ҡатышмалар, консервант, канцероген, пестицид һәм ГМО-ларҙың зыяны тураһында айырым бәхәс алып барырға була. Ошо сәбәптәр арҡаһында ил етәкселәре аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге буйынса ныҡлап борсола башланы. Хѳкүмәт, Кѳнбайыш индергән санкциялар һѳҙѳмтәһендә был йүнәлешкә киңерәк даирәлә ҡарап, импортты алыштырыу, тѳрлѳ сәнәғәт предприятиеларының конкуренцияға һәләтлелеген арттырыу буйынса дәүләт программаһы ҡабул итергә мәжбүр булды.
Шуныһы ҡыуаныслы, районыбыҙ халҡының зарарһыҙ, сифатлы аҙыҡ менән туҡланыу мѳмкинлеге ҙур. Был йәһәттән, лайыҡлы эш урыны менән генә түгел, урында етештерелгән сифатлы ризыҡ менән дә тәьмин иткән май- сыр комбинатының булыуы күп проблемаларҙы хәл итә. Район халҡы үҙебеҙҙә етештерелгән һѳт продукцияһы, тѳрлѳ һут, эсемлек, соус, лечо кеүек ризыҡ һатып алыу мѳмкинлегенә эйә. Ғѳмүмән, май-сыр комбинатының эшмәкәрлеген гәзитебеҙ битендә йыш яҡтыртабыҙ. Быйыл Мәскәүҙә үткән «Алтын кѳҙ» Бѳтә Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашып, ҙур уңыштарға ирешеүе лә уларҙың эшенә оло баһа булып тора.
Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәренең һѳнәри байрамына арналған күргәҙмә быйыл 18-се тапҡыр үтте. Унда илдең тѳрлѳ мѳйѳшѳнән 2 500-ҙән ашыу етештереүсе үҙенең иң яҡшы тауарын тәҡдим итте. Башҡортостан Республикаһы намыҫын «Белорет май-сыр комбинаты»ның консерва производствоһы яҡланы һәм үҙебеҙҙең республика, районда ғына түгел, Силәбе ѳлкәһендә лә танылыу алған, бары тик тәбиғи сеймалдан ғына етештерелгән «Боярский» кеүәҫен һәм бер нисә тѳр томат соусын, пастаһын тәҡдим итте. Бренд булып танылған Бүздәк соусының был күргәҙмәлә бронза яулауы, белореттарҙың уларҙы уҙып китеүе, үҫеш юлында булыуын күрһәтте.
Белоретта етештерелгән томат соустары республикала йылдан-йыл нығыраҡ танылыу яулай һәм «Байрам», «Форвард», «Полушка», «Натуральные продукты», «Ярмарка», «Семерочка», «Ансат» кеүек эре селтәрле магазин кәштәләрендә урын ала. Техник һәм санитар талаптарҙы теүәл үтәүе комбинатҡа һатып алыусыларын арттырырға ярҙам итә. Бында эшләгән технологтар ярты юлда ғына туҡтап ҡалмай, яңынан-яңы ысулдарҙы үҙләштереү ѳҫтѳндә эшләй. Шул арҡала тиҙҙән белореттар ѳсѳн яңы продукция - емеш-еләк морсы һәм пюр-пак ҡабында яңы тѳр һѳт продукты һатыуға сығарыласаҡ.
Предприятиела үҙ эшенең оҫтаһы булған ныҡлы коллектив тупланыуы ла юғарыраҡ үрҙәр яуларға, яҡшыраҡ һѳҙѳмтәләр күрһәтергә булышлыҡ итә. Бѳгѳн тырыш коллектив икенсе йыл үтәсәк Бѳтә Рәсәй конкурсында һис шикһеҙ алтын миҙал алырға тигән маҡсат менән дәртләнеп эшләй.
Ғалимдар ҙа үҙ ерендә, үҙ тәбиғәт шарттарында үҫкән ризыҡтың ғына кеше өсөн шифалы, файҙалы булыуын күптән иҫбат иткән. Тәбиғиғә яҡын булған йә иһә ГМО продукттарҙан әҙерлән- гән яһалма аҙыҡ-түлекте, әйҙә, сит илдекеләр яратып ашаһын, ә беҙ мотлаҡ үҙебеҙҙә етештерелгән ризыҡ менән туҡланып, сәләмәт быуын тәрбиәләйек, үҙ һаулығыбыҙ хаҡында алдан уҡ хәстәрлек күрәйек.
Илья ПАНЧЕНКО фотоһы.


text:
Зөлфиә СӘЛИХОВАНЫҢ «Атай абруйы» китабына хикәйәләре, новеллалары, хәтирәләре ингән. Хикәйәләрендә авторҙы ата менән ул, әсә менән ҡыҙ, кейәү менән кәләш араһындағы мөнәсәбәттәр ҡыҙыҡһындыра, заман башҡа заң башҡа тигәндәй, хәҙерге көн проблемалары, йәштәрҙең, йәғни кейәү менән кәләштең үҙ-ара ғаилә ҡороуы, ғаилә ҡорғас йәшәп китеүҙәре уйландыра, хәтирәләрендә иһә атаһы, Бибикамал өләсәһе, Бөйө Ватан һуғышының башынан алып аҙағынаса ҡатнашҡан яугир-фронтовик Ғизитдин олатаһы тураһында һоҡланып яҙа, новеллаларында күберәк мөхәббәт, йәшәйеш, яҡшылыҡ менән яманлыҡ, изгелек менән яуызлыҡ кеүек мәңгелек темалар тупланған. Йәш яҙыусы һәр әҫәренең үҙәгенә тиерлек «атай» образын индерә, уға мәҙхиә йырлай, шуға күрә китабының исемен дә «Атай абруйы» тип атай.
Әбделмәмбәт урта мәктәбен, Башҡорт дәүләт университетының филология һәм журналистика факультетын тамамлағас, Зөлфиә Сәлихова 2001 йылда Бөрйән районы Яуымбай урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эш башлай. Бөгөнгө көндә Белорет ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Ваҡытлы матбуғат биттәрендә Зөлфиәнең публицистик мәҡәләләре, шиғыр-хикәйәләре, төрлө ғилми йыйынтыҡтарҙа башҡорт фольклорына ҡағылышлы хеҙмәттәре даими донъя күреп тора. 2013 йылда “Йәшлек” гәзите ойошторған Яңы йыл тамашаһы сценарийы бәйгеһендә Гран-при яулай. 2014 йылдан Учалы яҙыусылар ойошмаһы ағзаһы. 2014 йылда Урал аръяғы райондары һәм ҡалаларының йәш ижадсылары өсөн Сибайҙа уҙғарылған республика семинар-конференцияһында, 2015, 2017 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзының проза һәм поэзия секциялары тарафынан Белорет ҡалаһында үткәрелгән күсмә ултырыштарҙа уның әҫәрҙәре ыңғай баһа алды.
- Новинка
- да


text:
2011 йылда БР Эске эштәр министрлығы госпиталь һәм бер нисә уҡыу объекты төҙөйәсәк
Киләһе йылға БР буйынса Эске эштәр министрлығында социаль һәм уҡыу объекттары төҙөү планлаштырылған. Был турала матбуғат конференцияһында министр Игорь Алешин хәбәр итте.
— Республика Президенты беҙҙең проблемаларға ҙур иғтибар менән ҡарай: эш хаҡы буйынса бурыстарҙы бөтөрөүгә бер миллиард һум аҡса бүленде, госпиталдең ике яңы корпусы төҙөлә башланы. Уға 15 мең ветеран, 20 мең пенсионер беркетелгән. Поликлиникала иҫәптә Эске эштәр министрлығы ғына түгел, башҡа подразделениелар хеҙмәткәрҙәре лә тора, шул уҡ ваҡытта бина бик ныҡ иҫкергән һәм унда һауығып сығыу бик икеле, — тине Игорь Викторович. — Республика бюджеты шулай уҡ госпиталь өсөн медицина ҡорамалдары һатып алыуға алты миллион һум аҡса бүлә, ул дауалау өсөн дә, хеҙмәткәрҙәрҙең һаулығы торошон аттестациялау өсөн дә кәрәк.
Министр, киләһе йылда Өфө эргәһендәге Зинин ауылында Зональ кинологик үҙәк төҙөлә башлаясаҡ, Затонда уҡыу базаһында тир һәм атыу өсөн полигон барлыҡҡа киләсәк, тип хәбәр итте. «Әле беҙҙең уҡыу базаһында электрон тир ғына бар, ә Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәренә табелле ҡоралдан атып өйрәнеү мөһим», — тип аңлатты республика ведомствоһы башлығы.


text:
Фото:
«Ҡандракүл» тәбиғәт паркында 3000 ҡарағай ултыртылды
Фото:
Башҡортостанда 22 апрелдә старт алған «Парктар маршы-2012» республика акцияһы сиктәрендә «Ҡандракүл» тәбиғәт паркы биләмәһендә өс мең ҡарағай ултыртылған. Йәш үҫентеләр дөйөм алғанда бер гектар майҙанды биләй, тип хәбәр итте БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
Йәш ағастар ултыртыу акцияһында парк дирекцияһының 20 хеҙмәткәре ҡатнашҡан.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, тәбиғәт паркында йәшелләндереү эштәре үткәреүгә йыл һайын етди иғтибар бирелә. Былтыр, мәҫәлән, бында күк шыршылар ултыртылған. Улар барыһы ла ерегеп киткән һәм әле парк биләмәһен биҙәй.
«Парктар маршы-2012» акцияһы сиктәрендә парк дирекцияһы планында урман массивтарын, һаҡланған һыу зоналарын һәм яр буйҙарын таҙартыу буйынса төрлө акциялар үткәреү ҙә ҡаралған.
Белешмә өсөн: «Ҡандракүл» тәбиғәт паркы Туймазы районында урынлашҡан. Уның дөйөм майҙаны яҡынса биш мең гектарға тиң.


text:
Өфөлә «Сикләүҙәрһеҙ белем биреү» ШОС дәүләттәре-ағзаларының VII мәғариф аҙналығы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Сикләүҙәрһеҙ белем биреү» ШОС дәүләттәре-ағзаларының VII мәғариф аҙналығы асылды
Өфөлә «Сикләүҙәрһеҙ белем биреү» ШОС дәүләттәре-ағзаларының VII мәғариф аҙналығы асылдыФото: Олег Яровиков
21 майҙа, Өфөнөң Конгресс-холында «Сикләүҙәрһеҙ белем биреү» Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы (ШОС) ағзаһы булып торған дәүләттәрҙең VII мәғариф аҙналығы асылды. ШОС-та ҡатнашыусы илдәр – Ҡытай, Рәсәй, Ҡаҙағстан, Тажикстан, Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстан өсөн ғәҙәткән ингән, халыҡ-ара форумы 2008 йылдан алып уҙғарыла.
Биш аралашыу осрашыуы Рәсәйҙең баш ҡалаһында үтте, сираттағы осрашыуҙарҙы эре төбәктәрҙә, фән һәм мәғариф үҙәктәрендә үткәрергә ҡарар ителде. Һуңғы алтынсы Аҙналыҡ ҡатнашыусылары Новосибирскта йыйылғайны.
— Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы кеүек бындай ойошмала Рәсәй вәкиллегенең циклын асыусы тәүге сараларҙың береһе нәҡ Өфөлә үтеүенә бик шатбыҙ, — тип сәләмләне форумда ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһе Сергей Молчанов.
— Башҡортостан – 120-нән ашыу милләт йәшәгән ҙур күп милләтле республика. Шулай уҡ төбәк фән, юғары һәм профессиональ белем биреү системаһы өлкәһендә ил лидерҙарының береһе булып иҫәпләнә, — тип билдәләне БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов.
Былтыр Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы юғары уҡыу йорттары консорциумына (ШОС университеты) Башҡорт дәүләт педагогия университеты инде. Уҡыу йорто ШОС белем биреү киңлегендә алдынғы педагогик вуздарҙың береһе булып тора. Форумда юғары уҡыу йорто үҙенең ҡаҙаныштарынан һәм педагогик тәжрибәһенән торған күргәҙмә тәҡдим итте.
Шулай уҡ Аҙналыҡ сиктәрендә Башҡорт дәүләт педагогия университетында «Евразия юғары белем биреү киңлеге системаһында педагогик кадрҙар әҙерләү процесын модернизациялау» онлайн-тапшырыу менән түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Өфө дәүләт авиация техник университетында икенсе түңәрәк өҫтәлдең темаһы – «Иҡтисад өлкәһендә селтәрле университетта белем биреү программалары конвергенцияһы».
Хәҙер Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университеты составында бөтәһе 82 юғары уҡыу йорто. Был университет ғәҙәттәге айырым белем биреү йорто булып тормай. Ул өҫтөнлөклө иҡтисад, ғилми-уҡытыу, техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек өлкәләре буйынса юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү маҡсаты менән берләшкән ШОС дәүләттәренең вуздар селтәре. Университеттар селтәре шулай уҡ күҙәтеүсе илдәрҙә: Һиндостан, Иран, Монголия һәм Пакистанда бар.
Селтәрле юғары уҡыу йортонда төбәкте өйрәнеү, экология, IT-технологиялар, нанотехнологиялар йүнәлештәре буйынса юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләйҙәр. Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университетына Рәсәйҙән Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты, Мәскәү дәүләт университеты, Санкт-Петербург мәғлүмәти технологиялар, механика һәм оптика тикшеренеү университеты, Новосибирск дәүләт милли тикшеренеү университеты, Санкт-Петербург дәүләт электр-техник университеты, Б.Ельцин исемендәге Урал федераль университеты, Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты кеүек эре вуздар инә.
Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының селтәрле университет студенты булыу өсөн үҙ илеңдәге базалы вуздарҙың береһенә уҡырға инергә кәрәк, ә артабан килешелгән программа буйынса белем алыуҙы ошо уҡ вузда йәки Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университетының икенсе вузында дауам итергә. Уҡып бөткәс студентҡа төп белем биргән юғары уҡыу йорто дипломы һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университеты сертификаты бирелә.
Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзаһы булып торған дәүләттәрҙең VII мәғариф аҙналығында ҡатнашыусылар Өфөгә белем биреү өлкәһендә төбәктәрҙең артабан үҙ-ара эш итеүен тикшереү өсөн йыйылды. Айырыуса иғтибар «Иҡтисад» һәм «Педагогика» йүнәлештәре сиктәрендә ШОС илдәренең милли иҡтисады һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы университетының педагогик кадрҙары өсөн юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү системаһы үҫеше мәсьәләләренә бүленәсәк, тип билдәләнде.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы рәйеслеге 2014 йылдың көҙөндә Рәсәйгә күсәсәк. 2015 йылда ШОС ағзалары булған дәүләт башлыҡтары һәм БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтарының халыҡ-ара саммиттары Башҡортостандың баш ҡалаһында үтәсәк.


text:
Киртләс-киртләс юлдар аша...9-01-2018, 00:05 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға
Ә бит дивизион лидеры “Авангард”ты баҫтырып етеүгә ҡул һуҙымы ғына ара ҡалғайны. Юҡ шул, Мәскәүҙең “Спартак” командаһынан отолоу (2:3), Риганың “Динамо”һын овертаймда ғына еңеү (4:3) байтаҡ мәрәйҙе юғалтыуға килтерҙе. Һөҙөмтәлә “Салауат Юлаев” турнир таблицаһының шул плей-офф сигендә – етенсе баҫҡысында тапана.
Әлбиттә, ай буйы тиерлек ситтә уйнауы еңел түгелдер. Әммә кем беҙгә юлыбыҙҙа ҡыҙыл келәм йәйеп ҡуйырға вәғәҙә бирҙе һуң?! Шулай булғас, ҡалған һигеҙ матчта теште ҡыҫып, йәнтәслим көрәшергә генә ҡала.


text:
"Рәсәй өмөтө" йәштәр премияһы раҫланды
Рәсәй фәнни һәм инженер йәмәғәт ойошмалары союзы тарафынан фән һәм техника өлкәһендә йыл һайын бирелә торған "Рәсәй өмөтө" йәштәр фәнни-техник премияһын булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде.
Премия инновацион бурыстарҙы хәл итеүҙә йәш, ижади һәләтле һәм үҙенсәлекле фекерләүсе фәнни һәм инженер кадрҙарҙы үҫтереү, тәрбиәләү һәм яҡлау маҡсатында булдырылды. "Рәсәй өмөтө" премияһы фәнни-техник процесты үҫтереүҙә йәш ғалимдарҙың һәм белгестәрҙең ҡаҙаныштарын юғары кимәлдә таныу булып тора.
Йыл һайын 10 "Рәсәй өмөтө" премияһы фән, технологиялар һәм техниканы үҫтереүҙең түбәндәге өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса биреләсәк: "Именлек һәм террорсылыҡҡа ҡаршы тороу", "Тере системалар", "Наносистемалар һәм материалдар индустрияһы", "Мәғлүмәт-телекоммуникация системалары", "Перспективалы ҡоралдар, хәрби һәм махсус техника", "Тәбиғәттән рациональ файҙаланыу", "Транспорт, авиация һәм космос системалары", "Энергетика һәм энергияны һаҡлау".
БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, "Рәсәй өмөтө" премияһы аҡсалата бүләкләү, лауреат дипломы һәм иҫтәлекле билдәһенән тора. Премия бер дәғүәсегә лә (100 мең һум күләмендә), шулай уҡ иң күбе өс кешенән торған дәғүәселәр коллективына ла (150 мең һум суммаһында) бирелеүе мөмкин.


text:
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының тәүге «Алтын Ҡурай» ордены кавалерҙары
Башҡорт дәүләтселегенең башында торған, башҡорт милли хәрәкәтенең күренекле эшмәкәрҙәре Әхмәт-Зәки Вәлиди һәм уның көрәштәштәре Юныс Бикбов менән Муллайән Халиков Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының «Алтын Ҡурай» орденының тәүге кавалерҙары булды. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының йомғаҡлау пленар ултырышында ордендарҙы уларҙың нәҫелдәренә: Әхмәт-Зәки Вәлидиҙең улы – Сүбидәй Туғанға, Юныс Бикбовтың ҡыҙы – Наилә Сәлиховаға тапшырҙы. Муллайән Халиковтың наградаһы уның исемен йөрөткән йәмәғәт фонды рәйесе Фәнил Шәриповҡа тапшырылды.


text:
Башҡортостан Президенты: «Оптимизм өсөн беҙҙә нигеҙ бар»
Өфөнөң Конгресс-холында Республика көнөнә арналған тантаналы сара үтте. Унда дәүләт власы органдары етәкселәре, депутаттар корпусы, йәмәғәт ойошмалары һәм дини берләшмәләр вәкилдәре, ветерандар ҡатнашты. Уларҙы Республика көнө менән Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы.
—Был – тыуған яҡҡа ҡарата һөйөү, ата-бабаларыбыҙ васыятына, күп милләтле дуҫлыҡҡа һәм берҙәмлеккә ҡарата тоғролоҡ байрамы, — тине республика башлығы. – Башҡортостандың тәбиғәт байлыҡтары хаҡында барыһы ла белә, улар – тәбиғәт бүләге, ә бына республиканың индустриаль ҡеүәте күп быуындарҙың көсөргәнешле хеҙмәте һәм дәрте, уларҙың белеме, һәләте, Ватанды яҡларға әҙер булыуы ярҙамында булдырылған.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, тарихи хәтерҙе һаҡлау, быуындарҙың рухи бәйләнешен нығытыу, геройҙар өлгөһөндә бөгөнгө патриоттар тәрбиәләү дәүләт кимәлендәге мөһим бурыс булып тора.
Быйыл республика бер нисә мөһим ваҡиға билдәләне. Улар иҫәбендә – Башҡортостан нефтенең 80 йыллығы, Белорет ҡалаһына – 250, Туймазыға 100 йыл тулыу, баш ҡала райондарының, шулай уҡ эре предприятиеларҙың юбилейы.
— Быларҙың барыһы ла – төбәк тарихының сағыу биттәре, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты. – Күп быуындарҙың хеҙмәт традициялары бөгөн дә уңышлы дауам итә. Тиҫтәләгән йылдар дауамында булдырылған был ҡеүәт Башҡортостан халҡының именлегенә хеҙмәт итһен өсөн нығытыла. Республика үҙенең алдына яңы бурыстар ҡуя һәм уларҙы уңышлы үтәү өсөн беҙгә йәмғиәттең бөгөнгө талаптарына ярашлы эшләргә кәрәк.
— Беҙгә бөтә кимәлдәрҙә лә мобиль һәм һөҙөмтәле эшләгән берҙәм команда кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Команда төбәктең иҡтисади-социаль хәле, балаларҙан алып ветерандарға тиклем – барлыҡ республика халҡының именлеге өсөн яуаплылыҡты тулыһынса үҙ өтөнә алырға тейеш. Яңы идара итеү моделен булдырыу – заман талабы. Беҙгә Башҡортостандың йылдам үҫешкән төбәк – Рәсәй Федерацияһы лидеры булараҡ позицияһын нығытыу зарур. Халыҡтың йәшәү сифатын яҡшыртыу, социаль, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф өлкәләрен нығытыу, ҙур күләмдәрҙә арзан торлаҡ төҙөүҙе үҫтереү, әсәлек һәм балалыҡты нығытыу, социаль әһәмиәтле объекттар төҙөү, ҡайтанан тергеҙелгән производстволарҙа заманса эш урындарын булдырыу, эш хаҡын арттырыу кеүек йүнәлештәрҙә күҙәтелгән ыңғай үҙгәрештәргә йылдамлыҡ өҫтәү өсөн был айырыуса мөһим. Мәсьәләләр бихисап, әммә оптимизм өсөн беҙҙә нигеҙ бар. Башҡортостанда һуңғы ваҡытта ыңғай үҫеш динамикаһы күҙәтелә.
Рөстәм Хәмитов республиканың ыңғай үҙгәрештәре хаҡында һөйләгән аныҡ күрһәткестәр менән таныштырҙы.


text:
Газета "Йәшлек" » Медиа » «Көндәлек»тә – иглиндәр!
«Көндәлек»тә – иглиндәр!
Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ мәктәбендә райондың билдәле шәхестәре йыйылды. Мәскәүҙән Рәсәй Федерацияһы Советы ағзаһы Рафаэль Зиннуров, Өфөнән Башҡортостан гуманитар тикшеренеүҙәр институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Фаил Тәкәев ҡайтты. Шулай уҡ мәктәпкә милли көрәш буйынса тренер, китапханасы, автозаправка операторы, район гәзите хәбәрсеһе, фельдшер, район мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре, умартасылар, нефть скважинаһы операторы, ауыл хакимиәттәре башлыҡтары һәм шәхси эшҡыуарҙар килде. Контроль эш бик күңелле генә үтте. Райондарының тарихына ҡағылышлы һорауҙарға яҡташтар тырышып яуап эҙләне. Ҡыйынлыҡ тыуҙырған һорауҙар ҙа булды-булыуын. Иглин ауылының тәүге атамаһы Мәләкәс булғанын барыһы ла белде, әлбиттә. Ә бына республикалағы дүрт залдан һәм коридорҙан торған иң ҙур гипс мәмерйә үҙҙәренең районындағы Ҡыуыштау икәнен күптәр белмәне. Киң билдәле рок-музыкант Юрий Шевчуктың заманында өс йыл Иглин районында уҡытыусы булып эшләгәнен дә ҡайһы берәүҙәр белмәгән икән.
Ҡунаҡтар мәктәп йылдарына бәйле ҡыҙыҡлы ваҡиғаларҙы иҫтәренә төшөрҙө. Ҡыҙҙар менән ныҡ шаярған Фаил Тәкәевтың класс бүлмәһендә үҙ мөйөшө булған икән. Мәктәп музейына экспонат йыйырға ҡушҡас, Рафаэль Зиннуров боронғо әйбер тапмаған, әммә аптырап тормаған, бысраҡҡа буяп, ҡәҙимге бер һауытты алып барған да биргән.
Иглин районының контроль эште нисек яҙғанын күргегеҙ килһә, «Көндәлек»те ҡарағыҙ. Тапшырыу 19 апрелдә, шәмбелә, иртәнге сәғәт 10 тула 15 минутта эфирға сыға. 21 апрелдә, дүшәмбелә, көндөҙгө сәғәт 3 тула 15 минутта ҡабатлап күрһәтелә.
Олеся ХАРИСОВА.
Ҡунаҡтар мәктәп йылдарына бәйле ҡыҙыҡлы ваҡиғаларҙы иҫтәренә төшөрҙө. Ҡыҙҙар менән ныҡ шаярған Фаил Тәкәевтың класс бүлмәһендә үҙ мөйөшө булған икән. Мәктәп музейына экспонат йыйырға ҡушҡас, Рафаэль Зиннуров боронғо әйбер тапмаған, әммә аптырап тормаған, бысраҡҡа буяп, ҡәҙимге бер һауытты алып барған да биргән.
Иглин районының контроль эште нисек яҙғанын күргегеҙ килһә, «Көндәлек»те ҡарағыҙ. Тапшырыу 19 апрелдә, шәмбелә, иртәнге сәғәт 10 тула 15 минутта эфирға сыға. 21 апрелдә, дүшәмбелә, көндөҙгө сәғәт 3 тула 15 минутта ҡабатлап күрһәтелә.
Олеся ХАРИСОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе йәмғиәткә яраҡлаштырыу, уларҙы эш менән тәьмин итеү мәсьәләһе бөгөн Өфөлә үткән семинар кәңәшмәлә ҡаралды
Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе йәмғиәткә яраҡлаштырыу, уларҙы эш менән тәьмин итеү мәсьәләһе бөгөн Өфөлә үткән семинар кәңәшмәлә ҡаралды
Сарала эш биреүселәр, республиканың инвалидтар ойошмалары ағзалары, ҡала мәшғүллек үҙәге белгестәре ҡатнашты. Телмәр тотоусылар эш эҙләү, ойошма етәкселәре менән уртаҡ тел табыу оҫталығы буйынса аныҡ кәңәштәрен еткерҙе. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә вакансиялар ҙа тәҡдим ителде.Семинарҙа республиканың «Һин-эшҡыуар» федераль программаһы белгестәре бизнес менән шөғөлләнергә теләүсе инвалидтарҙы үҙҙәренә уҡырға саҡырҙы. Кәңәшмәлә Туймазы һәм Кушнаренко райондарынан килгән инвалидтар үҙҙәренең ҡул эштәрен дә күрһәтте. Иң мөһиме мөмкинлектәре сикләнгәндәр бойоғоп ултырмай. Үҙҙәре әйтеүенсә, улар тормош ҡаршылыҡтарын еңергә бергәләп өйрәнә.


text:
5-12-2016, 11:08 / ---
Өмөт уятҡан мәктәп
Мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы өйҙә уҡытыу (дистанцион белем биреү) мәктәбенең 5 йыллығы айҡанлы уҙғарылған тантаналы кисә ҡалабыҙҙа “Уңайлы мөхит” республика программаһының тулы кимәлдә эшләүен күрһәтте. Тап ошо программа буйынса бынан 5 йыл элек Өфөнөң 13-сө мәктәп-интернатының структур подразделениелары булған Өфө, Стәрлетамаҡ, Белорет, Сибай, Дыуан, Туймазы, Нефтекама дистанцион белем биреү үҙәктәре асыла. Белорет дистанцион белем биреү үҙәгенең эш һөҙөмтәләре һоҡланырлыҡ. Үҙәктең директоры Наталья Сергеевна Кроткова тиҙ арала тап ошо мәктәптә эшләргә лайыҡлы коллектив туплай. Ысын...