text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 13.06.2017
Остеопороз
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 13-06-2017, 15:21
Остеопороз – һөлдә ауырыуы, һөйәктәрҙең төҙөлөшө боҙолоу сәбәпле, улар тығыҙлығын юғалта һәм тиҙ һынып барыусанға әйләнә. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, ул донъяла киң таралған инфекция сирҙәре араһында, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары, онкология һәм шәкәр диабетынан ҡала, дүртенсе урынды биләй. 50 йәште уҙған һәр өсөнсө-дүртенсе кеше был сир менән интегә; минут һайын ошо сир арҡаһында 7 кешенең – умыртҡа һөйәге, һәр биш минут һайын янбаш муйынтығы һына. Һөйәк тығыҙлығы кәмеү сәбәпле, хәүеф төркөмөнә 34 млн Рәсәй кешеһе инә: 14 миллионында остеопороз асыҡланған, тағы ла 20 млн кешелә – остеопатия....
Пион үҫтерәбеҙ
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 13-06-2017, 13:52
Пиондың гөрләп сәскә атҡан сағы июнь айына тура килә. Күп баҡсасы был ваҡыттан һуң уларҙы тәрбиәләүҙе онота, сәскәһен ҡойған үҫемлектәр ҡарауһыҙ ҡала. Ә бит тап шул ваҡытта пиондарға айырыуса ҙур иғтибар кәрәк, улар наҙға, туҡландарыуға мохтаж. Төрлө сир барлыҡҡа килә, япраҡтарында серек таптар күренә, һабаҡтарының ҡайһы бер өлөштәре юҡҡа сыға. Матурлыҡ яғынан ҡарағанда ла хәл шәптән түгел – бойоғошоп ултырған үҫемлектәр баҡсаны йәмһеҙләй. Шул ваҡыт хужалар күп уйлап та тормай, һабаҡтарын ергә тигеҙләп тиерлек ҡырҡып ырғыта. Был – ҙур хата. Артабан уларҙың туҡтауһыҙ сирләүенә, насар сәскә атыуына аптырамағыҙ – һабаҡтарҙы иртә ҡырҡып ташлау шундай насар эҙемтәләргә килтерә. Ниндәй генә сортты алһағыҙ ҙа, нисек кенә тырышып тәрбиәләһегеҙ ҙә, сәскәһе ҡойолғандан һуң һабаҡтарҙы шундуҡ ҡырҡыу ҙур проблема тыуҙыра. Эш шунда – был осорҙа киләһе йыл өсөн әҙерлек башлана, бөрөләр барлыҡҡа килә. Ә улар һабаҡтарҙың ер аҫтындағы өлөшөндә урынлаша. Пион сәскә атҡанда, бәләкәй булғанлыҡтан, бөрөләре күренмәй. Ләкин улар, ысынлап та, бар, уларҙың үҫешенә нигеҙ үткән йылда уҡ һалынған.
Шуға ла сәскәһе ҡойолоу менән пиондарҙың күренеп бармаған бөрөләре әүҙем үҫешә башлай. Ошо мәлдә үҫемлек туҡландырыуға мохтажлыҡ кисерә. Әүҙем үҫеш ай ярым тирәһе дауам итә. Ҡыҫҡаһы, тап ошо ваҡытта пиондарҙың киләһе йылда сәскә атыуына мөмкинлек булдырыла. Шуға күрә сәскәләрҙе ҡырҡҡысларға ла, иғтибарһыҙ ҡалдырырға ла ярамай....
Һинд егете башҡортса йырлай
Яңылыҡтар таҫмаһы // 13-06-2017, 11:06
Бөрйән районының Ҡыпсаҡ-Әбделмәмбәт ауылы мәктәбе нигеҙендә ойошторолған "Тимербатыр" лагерында балалар менән индус милләтле Бхавеш исемле егет эшләй. Уға 19 йәш, студент, буласаҡ һөнәре - инженер. Бхавеш Рәсәйгә «Aisec» ойошмаһы ярҙамында килгән.
Бөрйәндәр һинд егетен башҡортса һөйләргә, хатта йырларға ла өйрәткәндәр икән. Видеояҙмала күренеүенсә, егет "Карауан-һарай" төркөмөнөң "Ай-һай, Салауат!" йырын апаруҡ оҫта башҡара.
- Балалар лагерҙа робототехника, электроника серҙәренә өйрәнә, техника менән ҡыҙыҡһына. Бер юлы сит ил волонтеры ярҙамында балаларға инглиз телендә аралашырға өйрәтәбеҙ. Бхавеш шулай уҡ һиндса бейергә, йырларға оҫта, тимербатырсыларға был бик ҡыҙыҡ, - ти мәктәп директоры Инсур Үтәбәев.
...
Бөрйәндәр һинд егетен башҡортса һөйләргә, хатта йырларға ла өйрәткәндәр икән. Видеояҙмала күренеүенсә, егет "Карауан-һарай" төркөмөнөң "Ай-һай, Салауат!" йырын апаруҡ оҫта башҡара.
- Балалар лагерҙа робототехника, электроника серҙәренә өйрәнә, техника менән ҡыҙыҡһына. Бер юлы сит ил волонтеры ярҙамында балаларға инглиз телендә аралашырға өйрәтәбеҙ. Бхавеш шулай уҡ һиндса бейергә, йырларға оҫта, тимербатырсыларға был бик ҡыҙыҡ, - ти мәктәп директоры Инсур Үтәбәев.
...
Сөмбөл Лоҡманова: «Мәскәүҙә йәшәһәм дә, башҡорт рухын юғалтмайым»
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 13-06-2017, 10:43
Сөмбөл Вәли ҡыҙы Лоҡманова булам. Миңә 18 йәш, Башҡортостандың иң матур төбәгендә – хозур тәбиғәтле Әбйәлил районында тыуып үҫкәнмен.
Бәләкәй сағымдан йыр-моңға, бейеүгә ғашиҡмын. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатына уҡырға ингәс тә, “Аҡйондоҙ” бейеү ансамблендә сығыш яһаным. Гимназия мине ҡыйыулыҡҡа, үҙ маҡсатыма ирешергә, бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡтан ҡурҡмаҫҡа өйрәтте.
Әлеге ваҡытта Мәскәүҙә М. Ломоносов исемендәге нескә химик технологиялар институтының беренсе курсында уҡыйым. “Йәсмин” гүзәллек һәм матурлыҡ студияһында, “Алтын ай” башҡорт бейеү ансамблендә сығыш яһайым. “Рәсәй студенты – 2016” халыҡ-ара форумында һәм “Мәскәү һылыуҡайы – 2017” гүзәллек конкурсында үҙ көсөмдө һынап ҡараным.
Тыуған еремдән алыҫта булһам да, бала сағымдан ҡаныма һеңгән саф башҡорт рухын илебеҙҙең баш ҡалаһы Мәскәүҙә лә юғалтмаҫҡа тырышам.
...
Бәләкәй сағымдан йыр-моңға, бейеүгә ғашиҡмын. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатына уҡырға ингәс тә, “Аҡйондоҙ” бейеү ансамблендә сығыш яһаным. Гимназия мине ҡыйыулыҡҡа, үҙ маҡсатыма ирешергә, бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡтан ҡурҡмаҫҡа өйрәтте.
Әлеге ваҡытта Мәскәүҙә М. Ломоносов исемендәге нескә химик технологиялар институтының беренсе курсында уҡыйым. “Йәсмин” гүзәллек һәм матурлыҡ студияһында, “Алтын ай” башҡорт бейеү ансамблендә сығыш яһайым. “Рәсәй студенты – 2016” халыҡ-ара форумында һәм “Мәскәү һылыуҡайы – 2017” гүзәллек конкурсында үҙ көсөмдө һынап ҡараным.
Тыуған еремдән алыҫта булһам да, бала сағымдан ҡаныма һеңгән саф башҡорт рухын илебеҙҙең баш ҡалаһы Мәскәүҙә лә юғалтмаҫҡа тырышам.
...
Ҡурылдайға – тәмле дарыу
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 13-06-2017, 10:20
Ҡурылдайығыҙ (бронх) ауыртһа, 5 – 6 көндә һауығыу юлын өйрәтәбеҙ. Табаға 2 – 3 балғалаҡ шәкәр һибеп, көрән төҫкә ингәнсе ҡыҙҙырығыҙ һәм табаны уттан алығыҙ. Өҫтөнә ярты стакан ҡайнар һыу ҡойоп, шәкәрҙең иреп бөтөүен көтөгөҙ. Бокалға һалып, 2 – 3 балғалаҡ араҡы, 1 балғалаҡ май, 1 балғалаҡ бал, бер семтем сәй содаһы өҫтәгеҙ. Тәмле дарыу әҙер, ауырыуығыҙ тиҙ үтәсәк...
Рауил БИКБАЕВ Фекерҙәр һәм афоризмдар (9.06.2017)
Әҙәбиәт / Шиғырҙар // 13-06-2017, 10:18
Йондоҙнамә (12-18 июнь)
Махсус бит // 13-06-2017, 10:16
Өфөлә «Рәсәй – минең тарихым» тарихи паркы асылды
Яңылыҡтар таҫмаһы // 13-06-2017, 09:58
Кисә, 12 июндә - Рәсәй көнөндә Өфөнөң «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексында «Рәсәй – минең тарихым» тарихи паркы асылды тантанаһы үтте.
Башҡортостан Мәскәүҙән һуң ошондай ҙур мультмедиалы музей ойошторолған тәүге төбәк булды.
Рәсәй көнө һәм ошо мөһим ваҡиға менән республика халҡын РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Мәскәү һәм Бөтә Русь Изгеләрҙән-изге Патриархы викарийы, епископ Егорьевский Тихон, Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе, Юғары мөфтөй, Шәйех-ул-Ислам Тәлғәт Тажетдин һәм СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова ҡотланы....
Башҡортостан Мәскәүҙән һуң ошондай ҙур мультмедиалы музей ойошторолған тәүге төбәк булды.
Рәсәй көнө һәм ошо мөһим ваҡиға менән республика халҡын РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Мәскәү һәм Бөтә Русь Изгеләрҙән-изге Патриархы викарийы, епископ Егорьевский Тихон, Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе, Юғары мөфтөй, Шәйех-ул-Ислам Тәлғәт Тажетдин һәм СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкова ҡотланы....
[/aviable]


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 266
ПОЛИПРОПИЛЕН, [—СН2— —СН(СН3)—]n, пропилен полимеры. СН3‑төркөмдәренең арауыҡта урынлашыуына ҡарап изотактик (мол. м. 700 мең тирәһе, кристаллашыу дәрәжәһе 73—75%) һәм атактик (мол. м. төрлөсә, аморф) П. айыралар. Төҫһөҙ термопласт, тығыҙлығы 920— 930 кг/м3, tиреү 175°С, ағыулы түгел, һыу, күп эреткестәр һәм минераль мөхит тәьҫиренә тотороҡло (ҡуйыр‑ тылған азот, көкөрт к‑таларынан, хром ҡатышмаһынан башҡа). Юғары диэлектрик, түбән газ һәм пар үткәреүсәнлек, туҙыуға һәм һыуыҡҡа сыҙамлылыҡ сифаттарына эйә. Термостабилле, 100°С юғарыраҡ т‑раларҙа, ҡояш радиацияһы һәм кислород тәьҫирендә окислана һәм емерелә. Циглер— Натт катализаторҙарында эретмәлә, газ фазаһында йәки ялған шыйыҡландырылған ҡатламда ион‑координациялы полимерлашыу м‑н алалар. Экструзия, сүстәрҙе формалау һ.б. м‑н эшкәртелә (ҡара: Полимерҙар эшкәртеү). Төрлө өҫтәмәләр (ҡара: Тулыландырылған полимерҙар, Каучуктар) һәм армирлаған матдәләр (ҡара: Композицион материалдар), т‑ра һәм мех. тәьҫирҙәрҙең киң диапазонында юл, торлаҡ төҙөлөшөндә, плёнкалар, таралар, төрөү материалдары, мебель, мед. техникаһы, приборҙар етештереүҙә П. файҙаланыу мөмкинселеген бирә. Башҡортостанда 1996 й. “Уфаоргсинтез” ААЙ‑нда Өфө НЭЗ‑ы, “Уфаоргсинтез” ААЙ‑ның пропан‑пропилен фракциялары нигеҙендә изотактик П. етештереү үҙләштерелә. Пропиленды полимерлаштырыуҙы тоҡан рәүешендәге реакторҙа шыйыҡ фазала (баҫым 34 атм., т‑ра 70оС) катализаторҙар ҡатнашлығында (титан‑магний тоҙо алюминалкил һ.б. өҫтәмәләр м‑н бергә булғанда) башҡаралар. П. 73 маркаһын (һатыуҙағы исеме Бален) 3 төрҙә етештерәләр: пропилен гомополимеры, блок‑сополимер һәм пропилендың этилен м‑н статистик полимеры. Етештереү күләме 2000 й. — 96, 2002 — 84, 2007 — 100 мең т тәшкил итә. Продукция РФ төбәктәренә, яҡын һәм алыҫ сит илдәргә ебәрелә. БР‑ҙа П. һыу м‑н тәьмин итеү торбалары (“Башсантехмонтаж” ААЙ), энә м‑н тегеүгә яраҡлы Сормат туҡымаһы (“Туймазытекс” АЙ), таҫмалар һәм тоҡтар (“Уфанефтехим” ААЙ) етештереүҙә ҡулланыла. 70‑cе йй. ӨАИ‑ла композиттар етештереүҙә П. еп итеп файҙаланыу (Ю.С.Первушин), 80‑се йй. Химия ин‑тында — П. иретмәләре м‑н пентапласт ҡатышмалары (А.И. Ильясова, Н.М.Ишморатова, Ю.А.Сангалов), энтомологик елем составында эффектив структура барлыҡҡа килтереүсе сифатында (Т.В.Романко, Сангалов), 90‑се йй. БДУ‑ла япмаларҙы өрҙөрөү м‑н ҡаплар өсөн юғары дисперслы онтаҡтар алыуҙа П. ҡулланыу (С.В.Колесов, Р.М.Әхмәтханов) тәҡдим ителә. 90‑сы йй. Нефтехимия эшкәртеү проблемалары ин‑тында П. һәм ауыр нефтепро‑ дукттар (гудрон, битум) нигеҙендәге композицияларҙың физик‑химик тотороҡлолоғо факторҙары, пласти‑ фикатор индереү юлы м‑н уларҙа молекула‑ара тәьҫир итешеүҙе көйләү ысулдары өйрәнелә (Н.Г.Будрина, М.Ю.Доломатов).
Әҙәб.: И в а н ю к о в Д.В., Ф р и д м а н Ф.Л. Полипропилен (свойства и применение). М., 1974.
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Й.Ш.Мөхәмәтйәров

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Боғҙанова Гөлниса Хәмәтнур ҡыҙы
Гөлниса Хәмәтнур ҡыҙы Боғҙанова (тыу. 1936, Ауырғазы районы, Башҡорт АССР-ы, СССР) — СССР-ҙың 8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гөлниса Хәмәтнур ҡыҙы Боғҙанова 1936 йылда БАССР-ҙы Ауырғазы районында тыуа.
Ишембайҙың 15-се урта мәктәбен тамамлай. Ишимбайҙа сәнәғәт артелендә кассир булып хеҙмәт юлын башлай.
1967 йылда эштән айырылмайынса Стәрлетамаҡ индустриаль техникумын тамамлай. Артабан Салауат ҡалаһының «Аммиак» заводына өлкән аппаратсы булып урынлаша.
1970 йылдың 14 июнендә Союз Советына Һайлауҙар булып үтә, һәм Г. Х. Боғҙанова 374-се Стәрлетамаҡ һайлау округы буйынса депутат итеп һайлана[1].
1971 йылда[2]"«Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә[3].


text:
Демокрит
Демокри́т Абдералы (грек. Anuόkpιtoς; Абдера, яҡынса б. э. т. 460 йыл — яҡынса б. э. т. 370 йыл) — боронғо грек фәлсәфәсеһе, Левкипптың уҡыусыһы. Атомистикаға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Фракиялағы Абдера ҡалаһында тыуған.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Демокрит из Абдер // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса философтар
- Б. э. т. 460 йылда тыуғандар
- Б. э. т. 370 йылда вафат булғандар
- Материалистар
- Боронғо грек философтары
- Боронғо Греция философтары
- Алфавит буйынса астрономдар
- Б. э. т. V быуат астрономдары
- Б. э. т. IV быуат астрономдары
- Боронғо Греция астрономдары
- Б. э. т. V быуат философтары
- Б. э. т. IV быуат философтары
- Боронғо Греция математиктары
- Б. э. т. V быуат математиктары
- «Илаһи комедия» персонаждары
- Натурфилософтар
- Шәхестәр:Этика


text:
- Подробности
- Просмотров: 325
ПЕРСПЕКТИВАЛЫ МАТЕРИАЛДАР ФИЗИКАҺЫ ИНСТИТУТЫ, ӨДАТУ‑ның структур подразделениеһы. Перспективалы материалдар физикаһы ғилми‑тикшеренеү ин‑ты 1995 й. Өфөлә ӨДАТУ эргәһендәге “Тантал” махсуслаштырылған конструкторлыҡ‑технология бюроһының проблемалар лаб. һәм ғилми‑тикшеренеү бүлеге базаһында ойошторола. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: интенсив пластик деформациялар механикаһы һәм физикаһы, күләмле наноструктур материалдарҙы авиацияла, машиналар эшләүҙә, медицинала һәм металлургияла ғәмәли файҙаланыу технологияларын индереү өлкәләрендә тикшеренеүҙәр; юғары һәм үтә юғары баҫым аҫтында күләмле өлгөләрҙең һәм әҙерләмәләрҙең наноструктуралары формалашыуының, ортопедия һәм стоматология өсөн биологик яҡтан үҙ‑ара ярашыусан медицина имплантанттарының ғилми принциптарын эшләү һ.б. Институт составына 4 бүлек, 4 лаб., деформация нанотехнологиялары ғилми‑уҡыу комплексы (ӨДАТУ‑ның нанотехнологиялар каф. базаһында), 6 ғилми‑производство участкаһы инә. 26 ғилми хеҙм‑р араһында БР ФА‑ның 1 мөхбир ағзаһы, 3 фән д‑ры һәм 12 фән канд. (2010). Институт ғалимдары тарафынан нанобөртөксәләрҙе интенсив пластик деформациялау, эшкәртеү, сиктәренең структураларын формалаштырыу ваҡытында структура һәм фаза әүерелештәре күренештәре тикшерелгән, наноструктуралы хәлдең төрҙәре классификацияланған һәм металл материалдарҙа наноструктуралы хәлдәрҙе булдырыуҙың технологик ысулдарын ҡулайлаштырыу теоретик яҡтан нигеҙләнгән, интенсив пластик деформация ваҡытында барлыҡҡа килгән яңы структур формалар һәм фазалар асыҡланған, интерметалл берләшмәләрҙәге аморфлашыу һәм тәртип юғалыу күренештәре асылған һәм форманы хәтерләү эффектына эйә булған наноструктур иретмәләр алыу өсөн файҙаланылған, күләмле наноструктуралы металл материалдар алыу, конструкция материалдарының ныҡлығын арттырыу һәм уларҙың сифат билдәләрен яҡшыртыу ысулдары эшләнгән, интенсив пластик деформация технологик параметрҙар һәм матдәнең физик факторҙары үҙгәреү шарттарында барғанда наноструктураларҙың төрлө типтары барлыҡҡа килеү теорияһы эшләнгән һ.б. 600‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, ш. иҫ. 5 монография, нәшер ителгән, уйлап табыуҙарға 40‑тан ашыу патент бирелгән. БР, РФ, Австрия, АҠШ, Бөйөк Британия, Германия, Ҡытай, Украина, Франция һ.б. ғилми‑тикшеренеү ин‑ттары һәм үҙәктәре, вуздары һәм ин‑ттары м‑н хеҙмәттәшлек итә. Дир. — Р.З.Вәлиев (1995 й. алып).
Р.З.Вәлиев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 502
АРТЫШ (Juniperus), кипарис һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 40 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса, субтропик һәм тропик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 3 төрө үҫә. Яҡтылыҡ яратыусы мәңге йәшел ылыҫлы ике өйлө ҡыуаҡ йәки 100—200 йәшкә етеүсе, бейеклеге 1—3 м тиклем тәпәш ағас. Сатыры йомортҡа, конус формаһында йәки тәпәшәк (йәйенке). Йәш үҫемлектәрҙең япрағы энәле, ҙурҙарыныҡы ҡаты, энә һымаҡ, оҙонлоғо 4—20 мм, суғында 3‑әр бөртөк (казак А. тәңкә формаһында, оҙонлоғо 1—2 мм, ҡапма‑ҡаршы, парлы). Ата тубырсыҡтар ваҡ, һары, оҙонса, йәш инә тубырсыҡтар аҡһыл йәшел, йомортҡа формаһында, 3—6 орлоҡ тәңкәһенән тора. Һеркәләнеүе апр. аҙағында — май башында яңы ылыҫы барлыҡҡа килгәнгә тиклем була. Һеркәләнгәндән һуң инә тубырсыҡ тумалаҡ һутлы “тубырсыҡ емеш” булып үҫеп китә, ул 2—3 йылда өлгөрә. Тубырсыҡтар, нигеҙҙә, ҡоштар ярҙамында тарала. Казак А. — башлыса БР‑ҙың көньяҡ һәм көньяҡ‑көнсығыш райондарында ҡоро, ташлы битләүҙә һәм асылып ятҡан эзбизле ерҙә, ябай А. Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының ылыҫлы урмандарының ваҡ ағаслыҡтарында, һирәгерәк Башҡортостандың Урал алдының төньяғында үҫә. Себер А. урмандың өҫкө сиге янында тауҙарҙың ташлы битләүҙәрендә, һирәк осраҡта ҡарағас, шыршы урмандарының ваҡ ағаслыҡтарында һәм кәкре ҡайын урмандарында (Белорет, Учалы р‑ндары) осрай. Декоратив үҫемлектәр; һөҙәклектәрҙе нығытыу өсөн ҡулланыла. Ябай А. тубырсыҡтары составында фитонцидтар, эфир майҙары бар, медицинала, аҙыҡ‑түлек һәм парфюмерия‑косметика сәнәғәтендә ҡулланыла. Казак А. — ағыулы үҫемлек.
В.П.Путенихин
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе ашнаҡсылары һәм кулинарҙары төбәктә иң яҡшылары тип танылды
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең ашнаҡсылары һәм кулинарҙары Өфөлә үткән II Кулинария һәм сервис буйынса асыҡ чемпионатта Гран-при яуланы.
Тамашасылар алдында берекмә кондитерҙары предприятиеға алтын миҙал алып килгән изделиелар эшләне. Кондитерҙарҙың арт-класында «Цирк көмбәҙе аҫтында» эше еңеп сыҡты. Уны ҡала һәм халыҡ-ара чемпионаттарҙа күп тапҡыр еңеүсе, РБ һәм РФ мастер-кондитеры Наталья Еникеева һәм 2008 йылда Америкала үткән Донъя чемпионатында Рәсәй йыйылма командаһында ҡатнашыусы, РБ һәм РФ мастер-кондитеры Ольга Илларионова эшләне. Шулай уҡ оҫталарҙың сәк-сәктән эшләнгән «Дуҫтарҙы ҡаршылау» эше, «Сәй эсеү», балыҡтан эшләнгән «Нептун батшалығы» махсус номинациялар менән билдәләнде, тип хәбәр иттеләр предприятиеның корпоратив коммуникациялар идаралығынан.
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең туҡланыу бүлеге 1925 йылдың 17 июленән, завод асылған көндән алып эшләй. Көн һайын завод ашханаларында 11 мең кеше бушлай туҡлана.


text:
Адресатҡа
Был Һеҙ язылырга рассылка исемлеге мөхәррирләү тәҙрәһен барып алырға, шулай уҡ киң мөхәррирләү ҡоралдары йыйылмаһы буйынса, тикшереү, йөктәрҙе һаҡлау, тейәү адресаттарға исемлеге.
Төп адресаттарға мөмкинлеге мөхәррирләү тәҙрәһе
- Яңы исемлеге - бөтә адресат адресат исемлегендә иң боронғо һәм яңы төҙөлгән исемлектән алынған.
- Һаҡлау - файлдар айырым исемлеген ағымдағы адресаттарға һаҡлау, яҡлау форматында:
- *.as3 - III формат алырға исемлегенә XMailer
- *.txt - файл итеү, яңы адрес менән алынған һәр яңы юл
- *.csv - таблица форматы, нөктәле өтөр менән айырған
- *.xml - структурированный xml файлына, менән оҡшаш форматта буйынса *.as3
- Загрузить - тоташ йәки айырым исемлектәр бар файлдар файл исемлеге менән яңы алырға йәки яңы исемлегенә өҫтәнем. Форматта хупланы:
- *.as3 - III формат алырға исемлегенә XMailer
- *.txt - файл итеү, яңы адрес менән алынған һәр яңы юл
- *.csv - таблица форматы, нөктәле өтөр менән айырған, порядок столбцов как в таблице: email;имя;сайт;поле1;поле2
- *.xml - структурированный xml файлына, менән оҡшаш форматта буйынса *.as3
- Скачать - беҙҙең тейәп базалары исемлеген алыу менән, ентекләп
бында
- Өҫтәп - өҫтәп алырға ярҙам менән Ентекле мөхәррире элементовя
бында
- Парсить файл - файлды эҙләп табыу өсөн электрон почта адресы теләһә ҡайһы музыка ҡоралы. Иғтибарлы булыу, бәлки, оҙайлы ваҡытҡа ҙур эшкәртелгән файл күләме ҙур.
- Парсить сайты - электрон почта адресы интернет ресурстар инструменттар сканировать өсөн предмет була. Ентекле
бында
- Тыя - ағымдағы иҫәпкә алыу исемлегенә адрестар исемлеге булырға тейеш булған. Мөхәррире элементтары ярҙамында тормошҡа ашырыла. Ентекле
бында
- Ҡабатлау ҡыуа - ҡыуа ҡабатлана адрестар исемлеге алынған.
- Базаларын тикшереп - тикшереп эш базалар адрестары алырға була. Ентекле
бында
- Перемешать - перемешать случайно тәртибе тәртибен адрестар исемлеге.
- Сорттарға айырыу - сорттарға айырып алыу тәртибе. задан исемлеге. Ентекле
бында
- Адресатҡа исемлегенә эҙләп - эҙләп юлға исемлеген ағымдағы адресаттарға, сығарыу
исемлегенә эләгеү юлдарын эҙләй аҫтында булған шарттар билдәләнгән.
- Билдәләр буйынса төркөмдәргә - исемлегенә төшә, билдәләре варианты бар,
уларҙың береһе һайлау, һеҙ адресты биреп, уның аҫтына эләгә. Сығарыу өсөн
бөтә исемлеге, төрөн һайлау
- Бөтә - бөтә экранға сығарыу исемлеге алынған.
- Верифицировать - экрандар ғына һығымта алынған, тикшереү булып үтте.
валидность
- Неверефицированный - экранға сығарып алыу, тикшереү үтә алмаусылар өсөн
валидность
- Неотправленный - экранға сығарып алыу, уларға ла хат ебәреүҙәрен
- Ебәреү - экранға сығарып алына, уларҙың хаты ебәрҙе
- Уҡыу - экранға сығарып алыу, уҡыу һәм улар һеҙгә асылыр.
хат
- Уңышһыҙ - экранға сығарып алына, уларҙың да һеҙгә хат ебәргән
йәки хата менән үтәргә мөмкин
- Отписываться - экранға сығарып алыу, улар һеҙ язылырга рассылка отписываться
- Яңы адресаттарға өҫтәп - өҫтәп аҙағында яңы исемлеге алынған. Ентекле
бында
- Юйҙырыу адресаттарға/адресат - нисә һайлау исемлегенән алып ташлау алыу йәки алыу
Мөхәррирләү тәҙрәһе адресаттарға исемлеге/алыу, төп операциялары башҡарыуға мөмкинлек биреү, кәрәкле ваҡытта уларҙы бюллетень әҙерләнгән, уларҙы тикшереү һәм неограниченный ә алырға мөмкинлек бирә. валидность н бәйләнеш мөмкинлеге исемлеген мөхәррирләү (верификация).


text:
Йәнле тәбиғәт билдәләре
Йәнле тәбиғәт билдәләре, йәғни критерийҙары— йәнле тәбиғәтте йәнһеҙ тәбиғәттән айырып тороусы төп билдәләр.
Йөкмәткеһе
«Тереклек» төшөнсәһен билдәләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тере есемдәр тере булмағандарынан нимә менән айырыла һуң? Был һорау аҡыл эйәләренең һәм ғалимдарҙың иғтибарын күп ваҡыттарҙан бирле үҙенә йәлеп иткән. «Тереклек», «тере есем» төшөнсәләренә ҡыҫҡаса билдәләмәләр бирер өсөн, улар был төшөнсәләрҙең иң мөһим, үҙҙәренә генә хас асылын белергә тырышҡандар.
Тереклек билдәләмәһенең йөҙҙән ашыу төрө билдәле. Уларҙың береһе лә тиерлек ҡәнәғәтләнерлек түгел. Ф. Энгельс үҙенең «Анти-Дюринг» тигән китабында тереклеккә ярайһы уҡ дөрөҫ билдәләмә биргән: «Тереклек — ул аҡһымлы еҫемдәрҙең йәшәү ысулы, ә йәшәү ысулы — үҙенең асылында был есемдәрҙе тәшкил итеүсе химик составлы өлөштәрҙең өҙлөкһөҙ яңырып тороуы».
Ф. Энгельс билдәләмәһе ике өлөштән тора. Беренсе өлөштә ул тере есемдәрҙе айырып тороусы үҙенсәлеккә — уларҙың составында аҡһым булыуға күрһәтә. Ысынлап та, аҡһым — тере системаның — иң ябайҙарынан алып иң ҡатмарлыларына һәм юғары төҙөлөшлөләренә тиклем бөтәһенең дә төп һәм даими состав өлөшө.
«Тереклек булған һәр ерҙә, — тигән Ф. Энгельс, — беҙ уның ниндәйҙер бер аҡһымлы есем менән бәйле икәнен табабыҙ, һәм тарҡалыу бармаған ниндәй ҙә булһа аҡһымлы есемде осратҡан бер урында беҙ, һис шикһеҙ, тереклек күренешен осратабыҙ».
Аҡһымдар — еңел үҙгәреүсән структуралы матдәләр. Тереклек өсөн аҡһымдың теләһә ниндәй рәүештәгеһе түгел, ә биологик яҡтан актив һәм үҙенең ҡабатланмаҫ структураһын һаҡлаған булыуы зарур. Организм үлгәндә йәки күҙәнәктәр йәрәхәтләнгәндә, аҡһым макромолекулалары тағатыла һәм натураль булмаған хәлгә күсә.
Тәбиғи конфигурацияһын юғалтҡан аҡһымдар шунда уҡ сығарып ташланыла һәм яңы синтезланғандары менән алмаштырыла. Шулай итеп, тереклек процесында күҙәнәктең аҡһым составы өҙлөкһөҙ яңырып тора.
Ф. Энгельс үҙенең билдәләмәһенең икенсе өлөшөндә аҡһымдарҙың йәшәү ысулы тураһында һөйләй. Был ысул — матдәләр алмашыныу. Уның ярҙамында аҡһымдарҙың тәбиғи конфигурацияһы һаҡлана һәм уларҙың өҙлөкһөҙ яңырып тороуы тәьмин ителә.
«Анти-Дюринг» китабының донъяға сығыуына йөҙ йылдан ашыу ваҡыт үткән. Был арауыҡта күпме яңы асыштар яһалған. Ошоға бәйле рәүештә, күп ғалимдар тере есем характеристикаһын киңәйтеү һәм тулыландырыу маҡсатҡа ярашлы тип таба.
- Мәҫәлән, тере есемдәр — асыҡ система, йәғни улар тик аҙыҡ рәүешендә энергия инеп торғанда ғына, ә ҡалдыҡтар тирә-яҡ мөхиткә сығарып ташланғанда ғына йәшәй, тип иҫәпләнелә.
- Тере есемдәр үҙенән-үҙе көйләнеүгә һәләтле, тип билдәләнелә, йәғни үҙҙәренең үҙсәнлеген һәм составының даимилығын һаҡлауға һәләтле, аҡһымдарҙан тыш нуклеин кислоталары уларҙың мөһим һәм даими состав өлөшөн тәшкил итә.
Тере есемдең хәҙерге заман билдәләмәләренең береһе совет ғалимы М. В. Волькенштейн тарафынан тәҡдим ителгән: «Ерҙә йәшәүсе тере есемдәр биополимерҙарҙан — аҡһым һәм нуклеин кислоталарынан төҙөлгән үҙенән-үҙе көйләнеүсе һәм үҙенән-үҙе тулыланып тороусы асыҡ системаны тәшкил итә».
Камил билдәләмә биреү мөмкинлеге булмауҙан, йәнле тәбиғәтте йәнһеҙ тәбиғәттән айырып тороусы критерийҙарға мөрәжәғәт итәләр.
Йәнле тәбиғәт криьерийҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Химик составының үҙенсәлектәре. Йәнле тәбиғәттең химик составында 98%-ты дүрт химик элементҡа: H,C,O,N тура килә. Был элементтар тере организмдарҙың тереклек эшмәкәрлеге продукттары — органик матдәләрҙең төп өлөшө булып тора. Шуға уларҙы органоген элементтар тип атайҙар.
- Берҙәм төҙөлөш принцибы. Тере организмдар барыһы ла күҙәнәк төҙөлөшлө һәм ул күҙәнәктәрҙең төҙөлөшө, тереклек үҙсәнлектәре оҡшаш. Күҙәнәк — организмдарҙың элементар төҙөлөш һәм тереклек берәмеге.
- Метоболизм. Тере организмдарҙың барыһына ла тирә-яҡ мөхит менән матдәләр һәм энергия алмашыныуы хас.
- Үрсеү (репродукция). Тере организмдар барыһы ла үҙҙәрәнең төрөнә хас заттарҙың һанын арттырыға, нәҫелен ҡалдырырға һәләтле.
- Үҫеү һәм үҫешкә һәләтлек. Һәр тере зат үҫеү барышында сифат яғынан үҙгәрә, йәғни индивидуаль (онтогенез) үҫешкә һәләтле.
- Эволюцияға (филогенез), йәғни тарихи үҫешкә һәләтлек.
- Ҡуҙғыусанлыҡ.Тере организмдарҙың мөхиттең төрлө тәьҫирҙәренә тейешле(адекват) яуап бирә алыу һәләтлеге.
- Үҙкөйләнешкә һәләтлек. һәр күҙәнәк, организмдың мөхиттәге үҙгәрештәргә бирешмәй эске мөхите составын, үҙсәнлектәрен даимилектә (гомеостаз) һаҡлай алыу һәләтлеге.
- Дискретлыҡ. Йәнле тәбиғәт төҙөлөшөндәге билдәле бер тәртип: айырым организм йәки биологик система айырым, ләкин үҙ-ара бәйле өлөштәрҙән тора.
- Нәҫеллек һәм үҙгәреүсәнлек. Һәр тере зат үҙенең төҙөлөш һәм тереклек үҙсәнлектәрен нәҫеленә тапшырырға һәләтле. Шул уҡ ваҡытта, нәҫеле ата-инәһенән айырыла.
- Биоритм. Тәбиғәттәге ритмлы күренештәргә яуап бирә алыу һәләтлеге.
- Энергия бәйлелеге. Йәнле тәбиғәт— асыҡ система. Мөхиттән даими рәүештә энергия инеп тороуына мохтаждар.
- Ҡатмарлы төҙөлөш кимәле. Йәнле тәбиғәт төҙөлөшөндәге иерархия.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Чебышев Н. В., Кузнецов С. В., Зайчикова С. Г. Поступающим в ВУЗы. Чебышев Н. В. — Биология. Пособие для поступающих в ВУЗы. Том I.- М.:ООО"Издатель ОНИКС", 1999.-448с.
- Под редакцией академика РАМН, профессора Ярыгина В. Н. Для поступающих в ВУЗы. Биология. (А. Г. Мустафин, Ф. К. Лажуева, Н. Г. Быстренина и др., Под ред. В. Н. Ярыгина. −7-е изд., стер. _ М.: Высш.шк., 2004. — 492с. Ил.
- Н. А., Камлюк А. В. Лисов Н. Д. — 10-е изд. — М.: Айрис-пресс, 2006 — 512с.: ил (Домашний репетитор)
- Дөйөм биология. Урта мәктәптең 10 — 11 синыфтары өсөн дәреслек / Ю. И. Полянский, А. Д. Браун, Н. М. Верзилин һ. б.; Ю. И. Полянский редакцияһында. — 20-се баҫманан тәржемә. Башҡортса 3-сө баҫмаһы. — Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 2000. — һүрәттәре менән 292 бит.


text:
Мөжәүир хәҙрәт яҡты киләсәк юраған ханымМинең яҙмам – йәшлеге ауыр һуғыш йылдарына тура килгән, етем сабыйҙар ҡарап, үҙе биш бала табып, барыһына белем-тәрбиә биргән, ауырлыҡтарға баш эймәй ғүмер иткән һикһән ете йәшлек Мәүлиха Фәттәх ҡыҙы Ситдиҡова тураһында. Уның бала сағы Саҡмағош...
Яҡшылыҡ еңерме, яуызлыҡмы?Генетика мәғлүмәттәре ҡәҙимге кешене лә, эшкә яллаусыны ла, страховкалау һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарын да ҡыҙыҡһындыра. Хатта миллионерҙар ДНК анализы яһатыуға сират тора. 2006 йылдың сентябрендә Google компанияһын нигеҙләгән һәм уның хужаларының...
Һәр ҡатын-ҡыҙ белергә тейешле серҙәрБилдәле АҠШ психологы Барбара де Анджелис (1951 йылдың 4 мартында тыуған) – ҡатын-ҡыҙ психологияһы буйынса уҡымлы әҫәрҙәр авторы. Биш тапҡыр кейәүҙә булған. Барбара үҙенең китаптарында ҡатын-ҡыҙға ғаилә бәхете һәм йән тыныслығы табырға, төшөнкөлөктө...
Тәлғәт ИШЕМҒОЛОВ БәндәбикәПовестан өҙөк АВТОРҘАН Күгәрсен районы республиканың көньяғында Бөйөк Евразия далаһы менән сиктәш урынлашҡан. Легендаларға инеп ҡалған Дәшт-и Ҡыпсаҡ ере ул. Рәсми фән раҫлауынса, беҙҙең район биләмәләре ҡасандыр бөтә төрки донъяһы тарихында сағыу...
Аҡ тирмәнең аҡ инәһеЙәйге матур көндәрҙә урман-болондар буйлап гиҙгәндә меңәрләгән гөлдәр араһында әллә ҡайҙан балҡып, нур сәсеп ултырған сәскәне күрһәң, үҙең дә һиҙмәҫтән, шуның эргәһенә тартылаһың, тиҙерәк барып етеп, гүзәллеген йөрәгеңдә ҡалдырырға тырышаһың....
Зөлфиә ХАННАНОВА: “Кисергәнем өсөн ғәфү ит...”* * * Һинең күҙҙәреңдең төҫө инде Өҫтәлемдә торған был йәшмә. Зинһар өсөн, һин асыла күрмә – Барыр кешем дә юҡ кәңәшкә....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
«Үкенерлек түгел был ғүмер...»«Илгә дошман килгәндә ирҙәр менән бергә яу сапҡан сая, үткер, ҡыйыу башҡорт ҡыҙҙары, моғайын, ошолай булғандыр», – тип уйлап ҡуйҙым Ямал Шәкирйән ҡыҙы менән танышҡандан һуң. Һигеҙенсе тиҫтәһен ваҡлауға ҡарамаҫтан, булмышына һаман да элеккесә...
Һуңғы ханбикәһе СеберҙеңСузге. Был исем бөгөн себерҙә мәҙәниәт һарайҙары, ҡунаҡхана, ресторандарға йыш бирелә, ошо атама аҫтында себер татар ҡыҙҙарының һылыулыҡ бәйгеләре ойошторола. Биш йөҙ йыл элек уның өсөн Күсем һалдырған Сузге-Тора тип аталған хан һарайы урыны ла изге...
«Мин яратам...»Тап шулай тип аталды Альбина Хажим ҡыҙы Исхаҡованың Өфөнөң «Урал» галереяһында май айы дауамында уҙған шәхси күргәҙмәһе. Ысынлап та, уның нурлы, йылы ҡарашында ла, эскерһеҙ, ихлас йылмайыуында ла, өләсәйҙәрсә хәстәрлекле йомшаҡ тауышында ла...
«Ҡыҙым бар, усағымда ҡуҙым бар!»Таңсулпандың әле усында ҡуҙ баҫырыр сағы. Санкт-Петербург кино һәм телевидение университетын тамамлап, режиссер һөнәрен алып сыҡҡан ханым үҙенең яҡты хыялдарын ғәмәлгә ашырырға, тормошто йәйғор төҫтәрендә күрергә һәм кешеләргә лә шул бәхетен өләшеп...
«Ҡыҙым бар, усағымда ҡуҙым бар!»Таңсулпандың әле усында ҡуҙ баҫырыр сағы. Санкт-Петербург кино һәм телевидение университетын тамамлап, режиссер һөнәрен алып сыҡҡан ханым үҙенең яҡты хыялдарын ғәмәлгә ашырырға, тормошто йәйғор төҫтәрендә күрергә һәм кешеләргә лә шул бәхетен өләшеп...
Еңел һулышӘҙәбиәт өлкәһендә Нобель премияһына лайыҡ билдәле урыҫ яҙыусыһы Иван Алексеевич Бунинды бөгөн күберәк прозаик булараҡ беләбеҙ. Ул – шулай уҡ ике тапҡыр Пушкин премияһын алған ҙур шағир ҙа. Тап шул шағирлығы, һәр остоҡ хисте, кисереште тотоп алып,...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Аҡсабан
Аҡсабан (Луто́к, или ма́лый кроха́ль) (лат. Mergellus albellus) — Өйрәктәр ғаиләһенән булған һыуҙа йөҙөүсе ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуна өйрәктән бәләкәйерәк. Яңғыҙ, йопланып (парланып), йәки күмәкләшеп йөрөйҙәр, яҡшы сума. Һырты, ҡанаттарының сите, күҙ эргәләре, елкәһе ҡара, ҡойроғо һорғолт ерән. Башында ҙур ғына аҡ бүрке бар. Инә өйрәктең башы һәм бүрке ерән, арҡаһы, ҡабырғалары һоро. Башҡа өйрәктәр менән бутау мөмкин түгел. Тауышы- киҫкен: «кйәк» йәки «кррр». Ите, мамығы өсөн аулайҙар.
Йәшәгән урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балыҡлы йылғала, күлдәрҙә йәшәй. Һирәк осраған күсмә ҡош. Ағас ҡыуыштарында оялай.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
6-12 йомортҡа һала.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балыҡ, һыу бөжәктәре һәм үҫемлектәре менән туҡлана.
Диалекттарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡ өйрәк, аҡсабыр, аҡсумғыс
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. — Өфө, 1986. — 65-се бит.


text:
- Подробности
- Просмотров: 512
ДАЛМАТ УСПЕНИЕ ИР-ЕГЕТТӘР МОНАСТЫРЫ, Урал аръяғындағы тәүге монастырь (3‑сө класлы). 1644 й. Тинес й. (Исәт й. ҡушылдығы) тамағында Төмән өйәҙе (ҡара: Исәт провинцияһы) башҡорттары ерҙәрендә, башҡа мәғлүмәттәр б‑са, Төмән мырҙаһы Илегәйҙән ҡуртымға алынған ерҙәрҙә нигеҙләнгән. Нигеҙ һалыусыһы — Далмат ҡарт (донъяуи исеме Д.И.Мокринский), ул башта ер өйгә урынлаша; һуңыраҡ хөжрәләр һәм часовня бурала, монастырь хужалығы ойошторола. 1702 й. монастырь благочиние статусын ала, уның настоятеле дини идараға етәкселек итә. Д.У.и.‑е.м. ҡалмыҡтар (1651), башҡорт ихтилалдары (17—18 бб.) барышында башҡорттар (1662—64, 1681—84, 1704—11) һөжүменә, таланыуға һәм яндырылыуға дусар була. “Дубинщина” крәҫтиәндәр ихтилалы (1762) һәм Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—75) осоронда ҡамауҙа ҡала. 17 б. аҙағына Д.У.и.‑е.м. Себер оборона һыҙығында ҡәлғә вазифаһын башҡара, уның гарнизоны атыу ҡоралы һәм пушкалар м‑н тәьмин ителә. 1707—08 йй. янғындарҙан һуң (ағас сиркәүҙәр яна, хөжрәләр, ҡойма һәм өлөшләтә архив зыян күрә) монастырҙың таш архитектура ансамбле (сиркәү, часовня, хөжрәләр) төҙөлә, ул таш ҡойма м‑н уратыла (архитекторы И.Борисов). Ансамблдең үҙәк ҡоролмаһы — 2 ҡатлы, 5 көмбәҙле Успение сиркәүе, ул 1720 й. төҙөлә һәм изгеләндерелә. 3 өҫтәле була: 2‑се ҡатта — Пресвятая Богородица Успениеһы хөрмәтенә (төп өҫтәл, 1720 й. изгеләндерелә), 1‑се ҡатта — Христос Раштыуаһы хөрмәтенә (1711), приделда Дмитрий Прилуцкий исеменә (1710) арнап эшләнгән. “Всех скорбящих Радосте” Божья Матерь иконаһы хөрмәтенә сиркәү һәм Иоанн Богослов исеменә бағышланған ҡапҡа башы сиркәүе 19 б. төҙөлә һәм изгеләндерелә. Монастырҙа Божья Матерь Успениеһы иконаһы, Острог Библияһы (1581), Киев‑Печерск патеригы (1661), “Варлаам һәм Иоасаф тураһында повесть” (“Повесть о Варлааме и Иоасафе”; 1680) китабы, затлы окладтарҙағы Инжилдар һ.б. һаҡланған. Д.У.и.‑е.м. 1646 й. — 9 монах, 1719 — 42, 1856 — 29, 1913 й. 13 монах йәшәгән. 1654 й. монастырға батша грамотаһы м‑н аҫабалыҡ хоҡуғында 160 дисәтинәгә яҡын ер бирелә; Служняя биҫтәһе (һуңыраҡ Николаевский а., 1781 й. алып Далматов ҡ.) һәм 4 ауыл уның ҡарамағында була. 1764 й. ҡарата монастырь ерҙәрендә — 7 ҡасаба, 1 ҙур ауыл, 19 ауыл, Ирбит биҫтәһендәге 3 хужалыҡ, Тубыл һәм Шадринск ҡҡ., балыҡ тотоу урындары, ҡомалаҡлы һәм урманлы биләмәләр; секулярлаштырыуҙан һуң (1764) — 30 дисәтинә ер, 5 тирмән, Ситовное күлендәге, Сувароша һәм Тинес йй. балыҡлы урындар; 19 б. 100 дисәтинә һөрөнтө ер, 22 дисәтинә сабынлыҡ, 20 дисәтинә урман, 15 дисәтинә яраҡһыҙ ер (1854) иҫәпләнә. Монахтар игенселек, малсылыҡ, балыҡсылыҡ, мәғдән сығарыу, аяҡ кейеме тегеү һәм ат егеү кәрәк‑ярағы эшләү м‑н шөғөлләнгән. Д.У.и.‑е.м. Көньяҡ Урал ҡәлғәләрен һәм Демидовтарҙың заводтарын ашлыҡ м‑н тәьмин иткән, Ырымбур экспедицияһының (1734—44) иген һәм фуражға ихтыяждарын ҡәнәғәтләндергән. 17 б. уртаһынан Силәбе ҡәлғәһе аша Уй һыҙығының торама пункттары м‑н сауҙа иткән; Николаевский а. йәрминкәләр үткәрелгән, улар барышында монастырь сауҙагәрҙәрҙән иғәнәләр ҡабул иткән, ш. уҡ шәм һәм икмәк һатыуҙан юғары килем алған. Д.У.и.‑е.м. Урал аръяғында иң ҙур сиркәү ер биләүсеһе була. Монастырь эргәһендә ағас эше оҫтаханаһы, дин әһелдәре балалары өсөн уч‑ще, Рәсәй даны уч‑щеһы, китапхана эшләй. 1681 й. алып монастырҙың Тинес торамаһындағы Введение (припискалы) ҡатын‑ҡыҙҙар монастыры Д.У.и.‑е.м. ҡарай. 1924 й. Д.У.и.‑е.м. ябыла, 1992 й. диндарҙарға ҡайтарыла. Хәҙ. Далмат Изге Успение монастыры (Ҡурған өлк.) булараҡ эшләй. Билдәле настоятелдәре: иеромонах Далмат (1644 й. алып), архимандриттар Исаак (1668 й. алып, 1679—1724), Сильвестр (1730—35, 1739 й. алып), Митрофан (1749—58), Иоакинф (1762—76), Исаакий (1866—86), игумендар Мефодий (1851—66), Агафон (1895—1904), Варнава (1999 й. алып).
Әҙәб.: Плотников Г.С. Описание Мужского Далматовского Успенского монастыря и бывшего приписным к нему Женского Введенского монастыря. Екатеринбург, 1886.
Ю.Н.Сергеев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 321
ПСОРИАЗ (гр. psóra — ҡысынма), т ә ң к ә л е т и м е р ә ү, хроник ҡабатланып торған тире ауырыуы. Ғәҙәти төйөрсәле, экссудатлы, артропатик, эренле П., псориаз эритродермияһы һ.б. айырыла. 3 стадияға бүленә: көсәйә барған, стационар, кәмей барған. Сәбәбе асыҡланмаған. Булышлыҡ итеүсе факторҙар: генетик һәм аллергик бирешеүсәнлек, иммунитеттың, матдәләр алмашыныуының боҙолоуы, ҡайһы бер инфекцион ауырыуҙар, стресс һ.б. Клиник күренеше: кәүшәк, аҡһыл ҡауаҡ м‑н ҡапланған төрлө ҙурлыҡтағы асыҡ ал төҫтәге сабыртма, терһәктә, тубыҡта, сәс араһында була. Диагностика өсөн клиник һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау медикаментоз (һөртә торған дарыуҙар, дезинтоксикациялаусы, десенсибилизациялаусы, шешеүгә ҡаршы препараттар һ.б.), плазмаферез, фотохимио‑, физиотерапия, шифахана‑курорттар һ.б. Башҡортостанда 100 мең кешегә П. м‑н ауырығандар түбәндәгесә теркәлгән: 2004 й. — 426,6; 2006 — 434,5; 2008 — 483,4 кеше. П. проблемалары б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 50‑се йй. башлап Башҡ‑н тире‑венерология ҒТИ‑нда (ҡара: Тире‑венерология диспансеры) һәм БДМИ‑ла (ҡара: Медицина университеты) алып барыла: П. ваҡытында ауырыуҙарҙа матдәләр алмашыныуы (Р.Э.Вевер, И.З.Ильясов, Е.А.Кадысева, Г.С.Максимов, С.И.Хәмидова), клиник күренеше (Л.Г.Дудина, Кадысева, М.М.Кузнец), эске ағзалар дисфункцияһы (М.Г.Сендерович) өйрәнелә; дауалау ысулдары эшләнә (Вевер, Кузнец, К.А.Телегина, А.Д.Чиберяева, Г.Э.Шинский, П.Н.Шишкин һ.б.). 2000 й. алып БДМУ‑ла М.М.Ғафаров етәкс. БР‑ҙа П. медик‑геогр. үҙенсәлектәре тикшерелә (Н.Р.Борханова, Л.Р.Ғәзизова, И.Ю.Жукова, С.С.Ҡорбанов, Б.Г.Латипов, Х.С. Фәхретдинова).
М.М.Ғафаров
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Вагаршапат
Вагаршапат (әрм. Վաղարշապատ) — Әрмәнстандың Армавир өлкәһендәге ҡала, илдең иң әһәмиәтле мәҙәни һәм дини үҙәктәренең береһе.
Йөкмәткеһе
Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Вардкесаван ҡалаһы беҙҙең эраға тиклем II быуатта уҡ булған; атамаһы шәхси исемдән яһалған һәм әрмәндәрҙең аван, йәғни «ауыл» мәғәнәһенән алынған. 140 йылда Вагаршак исемле батша ауылды диуар менән уратып алынған һәм уға Вагаршапат тигән үҙ исемен — «Вагарш ҡалаһы» (фарс. апат, абад «ауыл, ҡала») биргән[2]. II—IV быуатта Бөйөк Әрмәнстандың баш ҡалаһы иҫәпләнә. Ҡаланың үҙәк өлөшөндә 303 йылда төҙөлгән собор тора, риүәйәттәргә ярашлы, Әүлиә Григорийға Ғайса пәйғәмбәр килә. Был ваҡиға иҫтәлегенә собор Эчмиадзин — туранан-тура тәржемәлә «инан» тигән исем ала. 1945 йылда Вагаршапат Әрмән апостол сиркәүенең Бөтә Әрмән католикосы резиденцияһынды йәшәгән кеше хөрмәтенә Эчмиадзин монастыры итеп үҙгәртелә (әрм. Էջմիածին). 1992 йылда элекке исеме ҡайтарыла, әммә ике атама ла берҙәй ҡуллана.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эчмиадзин ҡалаһы Арарат тигеҙлегендә, Эчмиадзин тимер юл станцияһынан 15 саҡрым йыраҡлыҡта, Еревандан 30 саҡрым көнбайышҡараҡ урынлашҡан. Халыҡ һаны 57,5 мең кеше (2010).
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Батша Вагарш I[3] беҙҙең эраның II быуат башында, Вардкесаван ауылы урынында Бөйөк Әрмәнстандың яңы баш ҡалаһына нигеҙ һалған. Баш ҡала Әрмән апостол сиркәүенең дини үҙәге һаналған.
Яңы заманда ҡала Учкилис тигән төрки атама аҫтында танылыу ала, ул «өс сиркәү» тигәнде аңлата[4][5].
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Совет власы осоронда Эчмиадзинда пластмассалар заводы, тимерҙән эшләнгән көнкүреш әйберҙәре, әрмән производство берекмәһе «Электрон»дың филиалы, «Армсувенир» берекмәһе филиалы эшләй. Аҙыҡ-түлек сәнәғәте (шарап заводы, консерва заводы һ. б.), Приборҙар етештереү заводы (ҡалала уны «вертолет заводы» тип йөрөтәләр), төҙөлөш материалдары етештереү заводы һ.б. була.
Мәғариф һәм мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бында Клуб-китапхана техникумы, Тыуған яҡты өйрәнеү музейы, Әрмән дәүләт картиналар галереяһының филиалы, шағир М. И. Иоаннисяндың йорт-музейы, композитор Г. С. Комитас музейы бар.
1995 йылдан Эчмиадзинда «Лусаворич Григор» университеты, шулай уҡ уға ҡараған лицей һәм медицина колледжы эшләй.
Эчмиадзин ғибәҙәтханалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эчмиадзин — әрмән апостол сиркәүенең тарихи үҙәге. Ҡалала католикос монастыры резиденцияһы, Эчмиадзин кафедраль соборы, дини уҡыу йорттары урынлашҡан. Ҡәҙимге базиликҡа оҡшатып эшләнгән собор 303 йылда, Әрмәнстанда дәүләт дине итеп христианлыҡ индерелгәс төҙөлгән, V һәм VII быуаттарҙа яңынан үҙгәртеп ҡорола. Манараһы — 1653—58 йылдарҙа, ризницаһы 1869 йылда төҙөлә.
Собор интерьерында XVII һәм XVIII быуатта (Нагаш Овнатан), шулай уҡ XVIII быуат (О. Овнатанян) аҙаҡтарында эшләнгән фрескалар урын алған. Монастырь комплексына ашау бүлмәһе (XVII быуаттың беренсе яртыһы), ҡунаҡхана (XVIII быуат уртаһы), католикос йорто (1738—41), мәктәп (1813), таш һыу ятҡылыҡтары (1846) һәм башҡа ҡоролмалар инә. Совет осоронда күпләп торлаҡ йорттар һәм йәмәғәт биналары төҙөлә.
Эчмиадзинда Рипсимэ (618) ғибәҙәтханаһы, өс аркалы гавит менән (1683) Гаянэ базилик манараһы (630, 1652 йылда яңынан үҙгәртеп ҡоролған), Шокагат сиркәүе (1694) урын алған. Соборҙа урта быуат һынлы сәнғәт әҫәрҙәре музейы (1955 йылда төҙөлгән) урынлашҡан.
Туғандаш ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Петрозаводск, Рәсәй
- Каменец-Подольский, Украина
- Иссь-ле-Мулино, Франция
- Сергиев посад, Рәсәй (2010 йыл)
- Преста, АҠШ
- Санкт-Петербург, Рәсәй
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Әрмәнстан халҡы - Армстат
- ↑ Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 000 единиц / Отв. ред. Р. А. Агеева — М.: «Русские словари», 1998. — Б. 160. — 372 б. — ISBN 5-89216-029-7.
- ↑ Эчмиадзин — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3 издание)
- ↑ Коллекция карт Девида Ремзи
- ↑ Mirza Yusuf Nersesov.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Арутюнян В. М. Эчмиадзин. — М., 1958.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вагаршапат // Большой Кавказ — Великий канал. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2006. — С. 491. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—, т. 4). — ISBN 5-85270-333-8.
- Ҡала тураһындағы мәғлүмәт (инг.)(инг.)
- Фотоһүрәттәр


text:
- Подробности
- Просмотров: 518
АҠНАЗАР, А.Солтан (?—1580/81), хан. Сыңғыҙхан нәҫеле, Ҡаҙаҡ ханлығына нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған Жанибәк хандың ейәне. Оло Нуғай Урҙаһы кенәздәре, Бохара ханы Абдуллаһ II, ойраттар, ҡырғыҙҙар м‑н һуғыш алып бара. 16 б. 30‑сы йй., Алтаҡар үлтерелгәндән һуң, үҙенең хакимлығын Башҡортостандың көньяғына һәм көньяҡ‑көнсығышына йәйелдерә. А. ставкаһы Ағиҙел һәм Өфө йй. араһында (хәҙ. Өфө ҡ.) урынлашҡан була.
Мәскәү яҡлы сәйәсәт алып барыусы Исмәғил һәм уның вариҫтары м‑н көрәшә. Бер өлөшө рус подданныйлығын ҡабул иткән (ҡара: Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуы) башҡорттарҙы ҡыҫа. П.И.Рычков тарафынан Ҡыҙрас Муллаҡаев һүҙҙәренән яҙып алынған мәғлүмәттәргә ярашлы, А. буйһонған терр‑яла ҡаты тәртип урынлаштырыла һәм һалымдар һалыу тәртипкә килтерелә. Башҡ. шәжәрәһе мәғлүмәттәре б‑са, А. 30—40‑сы йй. Ҡазан ханлығын, Себер ханлығын һ.б. үҙенә буйһондора.
С.И.Хәмиҙуллин
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Йондоҙнамә (8-14 октябрь)
Йондоҙнамә (8-14 октябрь)
Ылаҡ (22.12 – 20.01)
Осор ыңғай, иҫтә ҡалырлыҡ ваҡиғаларға бай булыр. Аралашыуҙар мотлаҡ файҙалы үтер, таныштарығыҙҙан өмөтлө хәбәр ишетерһегеҙ һымаҡ. Был арала бер юлы бер нисә мөһим эште алып бара алырһығыҙ. Үҙ көсөгөҙгә ышанысығыҙ мотлаҡ артыр.
һыуғояр (21.01 – 19.02)
Алыҫтан һәйбәт яңылыҡтар килер кеүек. Һеҙҙе ниндәйҙер өмөтлө осрашыу көтә. Ҡәҙимге һөйләшеү кәйефегеҙҙе күтәрер, ыңғай йоғонто яһар. Был аралағы тырышлығығыҙ мотлаҡ уңышҡа килтерер. Йомала маҡтау һүҙҙәрен ишетеүегеҙ ихтимал.
Балыҡ (20.02 – 20.03)
Эш урынығыҙҙа барыһы ла һәйбәт барыр. Һүҙегеҙ һәр саҡ үтемле булыр, фекерегеҙҙе иғтибар менән тыңларҙар. Кеше араһында абруйығыҙ мотлаҡ артыр. Ҡайһы бер онотолған бәйләнештәрҙе тергеҙергә кәңәш ителә. Уларҙан файҙа күрерһегеҙ.
Ҡуҙы (21.03 – 20.04)
Мәл тормошоғоҙға үҙгәрештәр индереү өсөн уңайлы. Уларҙың барыһы ла файҙа килтерер. Шишәмбе уйығыҙға килгән фекерҙәргә ҡарата иғтибарлыраҡ булығыҙ. Яҡын арала уларҙың кәрәге тейеүе лә мөмкин. Үҙ иңегеҙгә ҡурҡмай яуаплылыҡ алығыҙ.
Буға (21.04 – 21.05)
Был арала иңегеҙгә өҫтәмә йөкләмәләр алырға тура килер, бәлки. Бындай хәл үҙегеҙгә бигүк оҡшамаһа ла, унан ҡотолоп булмаҫ һымаҡ. Яҡындарығыҙ ҙа төрлө мәшәҡәт өҫтәп торор. Ғөмүмән, һеҙҙе көсөргәнешле аҙна көтә. Шаршамбынан һуң ғына бер аҙ еңеллек тойорһоғоҙ.
Игеҙәктәр (22.05 – 21.06)
Аҙна барышында һеҙҙән ныҡышмалылыҡ һәм тырышлыҡ талап ителә. Ҡатмарлы мәсьәләләр осрап торор. Йондоҙҙар элек туҡтатылған ниндәйҙер эште дауам итергә ҡуша. Уларҙың файҙалы булыуы ихтимал. Бөтә сәфәрегеҙ уңышлы үтер. Шәхси мөнәсәбәттәр ҡыуандырыр.
Ҡыҫала (22.06 – 23.07)
Һәйбәт осор. Был арала өмөтлө тәҡдим ишетерһегеҙ. Ризалашһағыҙ, һис тә яңылышмаҫһығыҙ. Яңы кешеләрҙең ярҙамы менән тормошоғоҙға күптән кәрәкле үҙгәрештәр инәсәк. Кемдер һеҙгә ҡарата үҙ ҡарашын белдерер. Быға артыҡ ышанмағыҙ.
Арыҫлан (24.07 – 23.08)
Был арала әллә ни алға китә алмаҫһығыҙ, моғайын. Ҡайһы бер элекке эштәрегеҙгә яңынан әйләнеп ҡайтырға тура килер. Шишәмбелә һис тә уйламаған сығымдар килеп сығыр. Бәғзеләр яҡын киләсәккә яңы маҡсаттар ҡороу менән мәшғүл булыр.
Ҡыҙ (24.08 – 23.09)
Шишәмбеләге хәлдәр һеҙҙән бик етеҙ эш итеүегеҙҙе талап итәсәк. Бәғзеләргә хатта ашығыс рәүештә ярҙам эҙләргә тура килер. Иң ауыр көнөгөҙ кесе йома булыр. Үҙ өҫтөгөҙгә ауыр йөкләмәләр алып, хәлдән тайыуығыҙ ҙа бар.
Үлсәү (24.09 – 23.10)
Алға табан ышаныслы барыуығыҙҙы дауам итерһегеҙ кеүек. Ҡайһы бер маҡсаттарығыҙ тағы ла нығыраҡ асыҡланыр, моғайын. Кем менәндер үпкәләшеүегеҙ ҙә ихтимал. Мөмкин тиклем эште ҙурға ебәрмәгеҙ, кәрәк булһа, хатта ғәйепте үҙегеҙгә алығыҙ. Йомала ҡыуаныслы мәшәҡәттәр көтөгөҙ.
Саян (24.10 – 22.11)
Аҙна барышында аралашыуҙы кәметергә кәңәш ителә. Тап шулай эшләһәгеҙ, икеле һәм кире хәлдәрҙән еңел ҡотола алырһығыҙ. Кешеләргә ҡаты бәрелмәгеҙ, йомшағыраҡ эш итегеҙ. Бер үк ваҡытта башҡаларҙың һүҙҙәренә ҡолаҡ һалмауығыҙ дөрөҫ булыр.
Уҡсы (23.11 – 21.12)
Һәйбәт осор. Тик ҡайһы ваҡыт артыҡ асыҡ булыуығыҙҙан зыян күреүегеҙ ихтимал. Ҡатмарлы саҡта күңелегеҙ ҡушҡанса ғына эш итегеҙ. Шаршамбыла көтөлмәгән сығымдар булыр. Быға артыҡ борсолмағыҙ, бик тиҙҙән аҡсағыҙ икеләтә артып килер.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
Еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеү программаһы раҫланды
Бөгөн Премьер-министр Раил Сарбаев үткәргән Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеү программаһы раҫланды. Был мөһим дата алдынан республика министрлыҡтары һәм ведомстволары Еңеү көнөн лайыҡлы ҡаршылау өсөн ҙур эштәр башҡарҙы.
Бөгөн республикала 12 мең генә һуғыш ветераны ҡалған, шул иҫәптән 3,6 мең һуғыш инвалиды, элекке фашистик концлагерҙарҙың 287 балиғ булмаған тотҡоно, Ленинград блокадаһын үткән 250 кеше. Еңеү юбилейын 79398 тыл хеҙмәткәре лә ҡаршылаясаҡ.
Башҡортостанда ветерандарҙың тормошон яҡшыртыу өсөн нимәләр эшләнеүе хаҡында ултырышта БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов һөйләне. Ул, федераль һәм республика закондары менән ҡаралған бөтә социаль ярҙам саралары ветерандарыбыҙға тулы күләмдә күрһәтелә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Республика кимәлендә ветерандарҙы лайыҡлы торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса эш күптән алып барыла.
— 2005 — 2009 йылдарҙа 332 һуғыш ветераны урындағы бюджет средстволары иҫәбенә үҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртты. Һуғыш афәттәрен кисергән тағы 502 ветеран федераль средстволар иҫәбенә яңы фатирҙар алды, — тип билдәләне вице-премьер. Өҫтөнлөклө бурыстар иҫәбендә ул 2005 йылдың 1 мартынан һуң иҫәпкә торған ветерандарҙы торлаҡ менән тәьмин итеүҙе атаны. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса бындай граждандар Башҡортостанда 1553.
Бынан тыш, бөгөнгө көнгә республикала йәшәүсе бөтә һуғышта ҡатнашыусыларҙың торлаҡ шарттары тикшерелгән. Муниципаль властар ике мең кешенең торлағын, йорт алды ҡаралтыларын ремонтланы, хужалығын төҙөкләндерҙе.
Фидус Ямалетдинов ветерандарға социаль ярҙамдың башҡа саралары хаҡында: өйөнә барып хеҙмәтләндереү, стационар һәм курорт дауалауы, медикаменттар менән тәьмин итеү тураһында ентекләп һөйләне.
Быйылғы юбилей сараларында республика баш ҡалаһында республиканың бөтә мөйөштәренән 270 ветеран ҡатнашасаҡ. Улар Өфөгә байрам алдынан,7 майҙа киләсәк һәм баш ҡала санаторийы базаһында санатор-курорт хеҙмәтләндереүе аласаҡ. 8 майҙа ветерандар сәскәләр һалыу тантанаһында, күренекле башҡорт полководецтары Күсемов менән Шайморатовҡа бюст асыу тантанаһында ҡатнашасаҡ һәм Конгресс-холда байрам концертын ҡараясаҡ. Ә 9 майҙа ҡала Советы алдындағы майҙанда хәрби парадта ҡатнашасаҡ. Байрам программаһы Еңеү салюты менән тамамланасаҡ.
Ветерандарҙың тағы бер делегацияһы медицина хеҙмәткәрҙәре оҙатыуында байрам сараларында ҡатнашыу өсөн Рәсәйҙең дүрт ҡалаһына: Мәскәүгә, Санкт-Петербургка, Курскиға һәм Волгоградҡа китәсәк.
Быйыл Еңеү көнөн байрам итеүҙең айырым бер үҙенсәлеге булып хәрби парад торасаҡ. Ултырышта әйтелеүенсә, унда 2000-дән ашыу кеше һәм 40 хәрби техника берәмеге ҡатнашасаҡ. Республика территорияһында урынлашҡан дүрт хәрби часть хәрби хеҙмәткәрҙәре, төбәктең көс структуралары хеҙмәткәрҙәре, кадеттар хәрби ыҫпайлыҡтарын, оҫталыҡтарын күрһәтәсәк. Күнекмәләр үткәрелде лә инде, 4 һәм 7 майҙа генераль репетициялар үткәреләсәк. Парадта ретротехника ла ҡатнашыуы иғтибарға лайыҡ. Өфөгә легендар Т-34 танкы килтерелде, ул да Ленин исемендәге майҙандан үтәсәк.
Еңеү көнөнөң мәҙәни программаһы тураһында ентекләп БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев һөйләне.
БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, юбилей тантаналарына бөтә обелискылар һәм иҫтәлекле урындар тулы тәртипкә килтерелергә тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Иҫтәлекле урындар реестрында 1846 объект билдәләнә. 9 майҙы республика байрамса биҙәлештә һәм кәйефтә ҡаршылаясаҡ.
Байрам саралары тураһында ентекле мәғлүмәт менән ошонда танышырға мөмкин.


text:
- Подробности
- Просмотров: 448
БАҠЫР КОЛЧЕДАНЫ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫ, башлыса сульфид (пирит) составыһәм ер ҡатламы үҫеше океан һәм утрауҙар дуғаһы стадияларының натрий серияһы вулканоген ҡатламдарына тура килеүе хас булған баҡыр һәм баҡыр-цинк комплекслы ятҡылыҡтар ғаиләһе. Б.к.я. сәнәғәттәге әһәмиәте мәғдәндәр составында баҡыр, цинк, ҡурғаш, башҡа металдар, ш. уҡ затлы, һирәк һәм һибелмә элементтар (ҡара: Баҡыр колчеданы мәғдәндәре) булыуы м‑н билдәләнә. Б.к.я. генезисы төп ролдәге вулканоген ултырма процесының башланған сағынан алып полигенлы һәм полихронлы. Б.к.я. диңгеҙ һыуына ҡойған гидротермаль эретмәләрҙән диңгеҙ һәм океан төптәрендә барлыҡҡа килә. Мәғдәндәрҙең беренсел үҙенсәлектәре метаморфик һәм тектоник үҙгәреүҙәр арҡаһында байтаҡ боҙола. Б.к.я. контраслы дифференциацияланған (базальт-риолит) һәм туҡтауһыҙ дифференциацияланған (базальт-андезибазальт-андезит-дацит-риолит) формацияларының вулканоген ҡатламдарынан һалынған кальдера һәм көмбәҙ типтары палеовулкан ҡоролмаларына тура килә. Мәғдәнләнеү палеовулкан депрессияларға тартым. Мәғдән есемдәре линза формаһында була һәм һыйҙырған тоҡомдар м‑н килешле ята. Улар һыйҙырған тоҡомдарҙың мәғдән яны үҙгәрештәренең ҡеүәтле зоналары м‑н бергә бара, айырыуса серицит, кварц, хлорит кеүек минералдар хас. Ер өҫтөнә яҡын шарттарҙа Б.к.я. мәғдәндәре окислана һәм «тимер эшләпәләр» барлыҡҡа килә, унда саф алтындың сәнәғәт масштабтарына тиклем концентрацияһы килеп сыға. БР терр‑яһында Б.к.я. 4 мәғдән районына тура килә: Учалы, Сибай, Баймаҡ һәм Бүребай. Учалы мәғдән р‑нында эре (Учалы баҡыр колчеданы ятҡылығы, Яңы Учалы) һәм уртаса (Көнбайыш Озёрный) баҡыр-цинк, ш. уҡ ваҡ баҡыр (Озёрный) ятҡылыҡтары урынлашҡан. Сибай мәғдән р‑нында эре баҡыр-цинк (Сибай баҡыр колчеданы ятҡылығы) һәм ваҡ баҡыр (Баҡырүҙәк, Ҡамаған һ.б.) ятҡылыҡтары бар. Сибай ятҡылығы — асыҡ (1939 й. алып) һәм ер аҫты (1985 й. алып), Ҡамаған ятҡылығы ҡатнаш ысулдар м‑н эшкәртелә, башҡа ваҡ ятҡылыҡтар 20 б. 1‑се ярт. үҙләштерелгән. Баймаҡ мәғдән р‑нында үҙенсәлекле баймаҡ тибына ҡараған (запастары б‑са ваҡ, әммә мәғдәндәргә бай) барит һәм галенит м‑н баҡыр-цинк-алтын колчеданы ятҡылыҡтары үҫешкән. Түбә, Троицк, Граф, Таналыҡ-Баймаҡ, Ыуараш, Япай, Юлалы, Баҡыртау, Таштау ятҡылыҡтары үҙләштерелгән; Балтатауҙы эшкәртеү туҡтатылған, Майский, Көнсығыш Семёновка ятҡылыҡтары эшкәртелә. Бүребай мәғдән р‑нында баҡыр-цинк ятҡылыҡтары үҫешкән. Уртаса Бүребай һәм ваҡ Маҡан ятҡылыҡтары үҙләштерелгән, эре Юбилейный баҡыр колчеданы ятҡылығы һәм Подольск баҡыр колчеданы ятҡылығы разведкаланған. Юғары сифатлы мәғдән запаслы (10 млн т) Октябрьский ятҡылығы Маҡан ятҡылығы янында урынлашҡан һәм 1976 й. алып файҙаланыла. Бүребай мәғдән р‑нындағы баҡыр мәғдәне үҙәген асҡан һәм разведкалаған өсөн “Башкиргеология” ПБ хеҙм‑рҙәре төркөмө СССР‑ҙың Дәүләт пр. лайыҡ була (1980).
Е.В.Попов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Йәйге каникулымды һағынып көтөп алам. Бигерәк күңелле ваҡыт бит ул. Һыу инергә, велосипедта йөрөргә, һабантуйҙарҙа ҡатнашырға, берәй ергә ял итергә барырға мөмкин.
Быйыл 1 июндән беҙҙә мәктәп лагеры асылды. Унда көн һайын ҡыҙыҡ-ҡыҙыҡ уйындар уйнаныҡ, тәмле аштар ашаныҡ. Ә 7 июндә мәктәптә шаулап-гөрләп һабантуй уҙҙы. Төрлө уйындарҙа ҡатнаштым: эстафетала йүгерҙем, ҡапсыҡта һикерҙем.
Бер көндө беҙҙе Илсеғол ауылы эргәһендәге Нарыҫтауға алып барҙылар. Уның тирә-яғы тап-таҙа, бер сүп тапмаҫһың. Шулай булмай, был бит изге урын һанала. Тау башына менеп, доға ҡылып, шифалы шишмәнең һыуында ҡойоноп ҡайттыҡ. Беҙгә бик оҡшаны. Икенсе көндө Ҡырғыҙ-Миәкә ауылындағы бассейнға һыу инергә барҙыҡ. Һуңынан мәҙәниәт һәм ял итеү паркында булдыҡ. Лагерҙың аҙаҡҡы көнөндә беҙгә тәмлекәстәр тараттылар. Рәхәтләнеп һыйландыҡ.
Июль айында бер көн Азамат ағайым, Азалиә апайым һәм Илнар туғаным менән көтөү көттөк. Унда көнө буйы йөрөһәк тә, арыманыҡ, киреһенсә, күңелле булды. Ә июль аҙағында Лилиә апайым менән Рәдис еҙнәйем Мәләүез районындағы «Нөгөш» ял итеү базаһына алып барҙы. Беҙ унда ике көн булдыҡ. Нөгөштөң һыуы йылы һәм таҙа икән. Катамаранда йөрөнөм, ҡурҙаҡ ашаным, һыуһаҡлағыстағы аҡсарлаҡтарҙы күҙәттем. Балыҡ тотоп ашайҙар, ҡарап тороуы ирмәк инде.
Августа ғына тыуған Тамъян-Таймаҫыма ҡайттым. Ғаиләбеҙ менән бер нисә көн рәттән Дим буйына һыу инергә төштөк. Һыуы һалҡынсараҡ булһа ла, рәхәтләнеп йөҙҙөк, сапылдашып уйнаныҡ.
Йәйге ялымдың уҙғаны һиҙелмәй ҙә ҡалды.
Аделина ҒӘЛИШИНА, VI синыф уҡыусыһы.
Миәкә районы, Тамъян-Таймаҫ мәктәбе.


text:
Башҡортостан Рәсәйҙең урмандарҙы һаҡлау эшен иң яҡшы яҡтыртҡан төбәктәре иҫәбендә
Башҡортостан делегацияһы РФ субъекттары Урман хужалығы департаменттарының һәм башҡарма власть органдарының урман мөнәсәбәттәре өлкәһендә йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса белгестәренең Анапала үткән II Бөтә Рәсәй уҡыу-методика семинарында ҡатнаша. Форум 29 ноябрҙә тамамлана.
Краснодар крайына семинарҙа ҡатнашырға илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән 90-лап кеше килде, тип хәбәр ителә Рәсәй Урман хужалығы сайтында.
Улар киң мәғлүмәт саралары һәм халыҡ менән эшләү буйынса төбәк проекттары әҙерләү тәжрибәһе менән уртаҡлаша, төрлө тренингтарҙа, эш уйындарында ҡатнаша, «урман» тематикаһын яҡтыртыу мәсьәләләрендә мәғлүмәт агентлыҡтары менән эшләү спецификаһын өйрәнә.
Семинарҙы асып, Федераль урман хужалығы агентлығының киң мәғлүмәт саралары менән эшләү бүлеге етәксеһе Владимир Дмитриев 2013 йылдағы мәғлүмәт эшенә йомғаҡ яһаны һәм киләһе, 2014 йылға бурыстар билдәләне.
Владимир Дмитриев Башҡортостан Урман хужалығы министрлығы, республика Президенты хакимиәте матбуғат хеҙмәттәренең эшен һәм, ғөмүмән, йәмәғәтселек һәм киң мәғлүмәт саралары менән үҙ-ара хеҙмәттәшлеген ыңғай баһаланы.
Семинарҙа билдәләнеүенсә, Башҡортостан — Рәсәйҙең урмандарҙы һаҡлау, үрсетеү өлкәһендә республика эшмәкәрлеген яҡтыртыу буйынса аныҡ эш юлға һалынған иң яҡшы төбәктәре иҫәбендә.
— Мин Рәсәй урман хужалығының йәмәғәтселек менән аралашыуҙың яңы ысулдарын әүҙем индереүен дауам итеүенә бик шатмын. Беҙ уртаҡ проблемаларыбыҙ һәм уларҙы хәл итеү юлдары тураһында һөйләшә алдыҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Айбулат Ғәйнуллин.


text:
Өфө дәүләт кәңәшмәһе
Өфө дәүләт кәңәшмәһе (Өфө кәңәшмәһе исеме аҫтында ла билдәле) — 1918 йылдың 8 — 23 сентябрендә Өфө ҡалаһында үткән Рәсәй көнсығышының большевиктарға ҡаршы булған хөкүмәттәре, сәйәси партиялары, казак ғәскәрҙәре һәм урындағы үҙидараларының иң вәкәләтле форумы.
Комучтан (Һамар), Ваҡытлы Себер хөкүмәтенән (Омск), Ваҡытлы Урал өлкә хөкүмәтенән (Екатеринбург), казак ғәскәрҙәренән (Әстерхан, Йәнәсәй, Иркутск,Ырымбур, Семиреченск, Себер, Урал) хөкүмәттәренән, бер нисә милли-дәүләт берәмектәренән (Ҡырғыҙ Алаш — Урҙа хөкүмәте, Башҡорт Хөкүмәте, Төркөстан автономиялы хөкүмәте, эске Рәсәй һәм Себер төрки-татар мосолмандарының милли идаралығы, Ваҡытлы Эстония хөкүмәте), бер нисә дөйөм Рәсәй сәйәси партияларынан барлығы 23 делегация (яҡынса 200 кеше) ҡатнаша. Кәңәшмәлә большевиктарға ҡаршы төрлө көстәрҙең мәжбүри һәм сиктән тыш тотороҡһоҙ компромисы һөҙөмтәһендә Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте («Өфө директорияһы» тип йөрөтөлгән) барлыҡҡа килә. Хөкүмәттең рәйесе итеп Н. Д, Авксентьев һайлана.
Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте «артабан Бөтә Рәсәй Ойоштороу Йыйылышы саҡырылышына тиклем Рәсәй дәүләтенең бөтә киңлектәрендә юғары властың берҙән-бер вәкиле» булыуын белдерә[1]. Актта өлкә хөкүмәттәренең ваҡытлыса килеп сыҡҡан шарттарҙа үтәргә тура килгән юғары властың бөтә функцияларын Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәтенә беренсе талап менән кире ҡайтарылыуы күҙ уңында тотола, тип белдерелә. Шулай итеп, төбәк берекмәләренең суверенитеты юҡҡа сығарыла, уға алмашҡа «өлкәләрҙең киң автономияһы» индерелә һәм уның сиктәре тулыһынса «Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәтенең тәрән аҡыллығына» бәйле була.
Бөтә Рәсәй хөкүмәте тиҙ арала Ойоштороу йыйылышы саҡырылышын тиҙләтеүгә булышлыҡ итеү һәм артабан да уға илдәге берҙән-бер юғары власть булараҡ һис шикһеҙ буйһоноу йөкмәтелә .
Рәсәйҙең милли — дәүләт ҡоролошо нигеҙҙәре федератив принциптарынан сығып эш ителергә тейеш була: иреккә сыҡҡан Рәсәйҙең ҡоролоуы географик һәм иҡтисади, шулай уҡ этник билдәләре булған айырым өлкәләренең киң автономия хоҡуҡтарын, артабан федератив нигеҙҙә дәүләт ойошмаһын тулы ҡанлы Ойоштороу Йыйылышын булдырып…, айырым территория биләмәгән милли аҙсылыҡтар өсөн мәҙәни — милли үҙбилдәләнешкә хоҡуҡтарын таныуҙа нигеҙләнә.
Армияға ҡарата Актта, сәйәси партияларҙың йоғонтоһонан азат булған, көслө, һуғышҡа һәләтле, берҙәм Рәсәй армияһын тергеҙеүе кәрәклеге һәм шул уҡ ваҡытта «хәрбиләргә сәйәси ойошмалары ярамағанлығы һәм армияның сәйәсәттән ситләштереүе» тураһында әйтелә.
Дәүләт берҙәмлеге һәм Рәсәй бойондороҡһоҙлоғо буйынса кисектергеһеҙ тип һаналған бурыстар:
1. Совет власынан Рәсәйҙе азат итеү өсөн көрәш;
2. Рәсәйҙең көсләп тартып алынған, төшөп ҡалған һәм тарҡау өлкәләрҙе ҡайтанан берләштереү;
3. Февраль революцияһынан һуң Рәсәй исеменән һәм уның башҡа өлөштәренән , ғөмүмән, Рәсәй Ваҡытлы Хөкүмәтенән тыш ниндәй булһа ла власть тарафынан төҙөлгән Брест һәм башҡа халыҡ-ара килешеүҙәрҙе танымау һәм Антанта державалары менән килешеүле мөнәсәбәттәрҙе тергеҙеү;
4. Герман коалицияһына ҡаршы һуғышты дауам итеү.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте
- Рәсәй дәүләте (1918—1920)
Ҡалып:Хронология революции 1917 года в России
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Уфимское государственное совещание // Русский исторический архив. Сб.1. Прага, 1929. С.57 — 280.
- Утгоф В. Л. Уфимское Государственное Совещание 1918 года: Из воспоминаний участника // Былое. 1921. № 16. С.15 — 41.
- Назыров П. Ф. Уфимское государственное совещание: документы и материалы / П. Ф. Назыров, О. Ю. Никонова // Вестник Челяб. ун-та. — 1999. — № 1. — С.127 — 140.
- Казанчиев А. Д. Уфимская Директория 1918 года / А. Д. Казанчиев. Уфа: Восточный университет, 2003. 116 с.
- Акт об образовании всероссийской верховной власти, принятый на государственном совещании в Уфе
- Журавлев В. В. Государственное совещание: К истории консолидации антибольшевистского движения на востоке России в июле — сентябре 1918 г.
- Статья в БЭС


text:
- Подробности
- Просмотров: 849
БЕЛОРЕТ, БР‑ҙағы ҡала һәм т. юл ст., Белорет р‑нының адм. үҙәге (1930 й. алып). Өфөнән көньяҡ-көнсығышҡа табан 250 км алыҫлыҡта Ағиҙел й. буйында урынлашҡан. Майҙаны — 40 км2. Халҡы (мең кеше): 1920 й. — 12,9; 1939 — 39,7; 1959 — 59,3; 1989 — 72,7; 2002 — 71,1; 2010 — 68,8. Милли составы (2002): урыҫтар — 71,3%, башҡорттар — 16,7%, татарҙар — 9,1%. Ҡала составында: Тирлән (4,4 мең кеше), Ломовка (2,6 мең), Туҡан (1,3 мең) ауылдары.
БР ҡара металлургияһының эре сәнәғәт үҙәктәренең береһе. Машиналар эшләү һәм металл эшкәртеү, ағас эшкәртеү, аҙыҡ-түлек сәнәғәте үҫешкән. Белорет металлургия комбинаты, “СТИН”, Белорет рессорҙар һәм пружиналар заводы, Белорет урман комбинаты, тимер-бетон изделиелар заводы, Белорет икмәк комбинаты, Белорет ит комбинаты, Белорет май-сыр комбинаты эшләй. Б. аша Куйбышев (Ҡарлыман—Белорет участкаһы), Көньяҡ Урал (Магнитогорск— Белорет участкаһы) т. юлдары; Өфө—Белорет, Белорет—Учалы—Мейәс, Стәрлетамаҡ—Белорет—Магнитогорск автомобиль юлдары үтә.
Б. Халыҡ-ара иҡтисад һәм хоҡуҡ институты, Авиация техник университеты, Магнитогорск техник университеты филиалдары, Белорет медицина колледжы, Белорет металлургия колледжы, Белорет педагогия колледжы, ПУ, 14 урта дөйөм белем биреү мәктәбе (ш. иҫ. Белорет урта мәктәбе №1), лицей-интернат, Компьютер мәктәбе, балалар муз., спорт һәм сәнғәт мәктәптәре, 2 ДЮСШ, Техник ижад йорто, Балалар һәм үҫмерҙәр туризмы үҙәге, Мәктәптән тыш эштәр үҙәге, 21 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы; үҙәк район дауаханаһы, туберкулёзға ҡаршы диспансер һәм СПИД һәм йоғошло ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм улар м‑н көрәшеү үҙәге филиалдары; Белорет ҡала мәҙәниәт һарайы, “Дефицит” театр-студияһы, 8 китапхана, Белорет музейы, картиналар галереяһы бар. Ҡалала 9 халыҡ һәм 5 өлгөлө үҙешмәкәр сәнғәт коллективы эшләй. “Белорецкий рабочий”, “Металлург” (урыҫ т.) һәм “Урал” гәз. сыға.
Ҡалаға 1762 й. Белорет заводы эргәһендә нигеҙ һалына. 1866 й. 1018 йортта 5583 кеше йәшәгән. Халҡы заводта эшләгән, игенселек, урман кәсептәре м‑н шөғөлләнгән. Мәктәп, лазарет, сиркәү, пристань булған. 1923 й. алып хәҙ. исемен һәм статусын йөрөтә. 1948 й. Б. ҡалаһы эсенә Нура ҡасабаһы индерелә. 2002—03 йй. ҡала ирекле иҡтисади зона статусына эйә була. Б. 40‑тан ашыу мәҙәни мираҫ объекты бар: Белорет заводы ансамбле (18 б. 2‑се ярт. төҙөлгән), идарасы Кузнецов һарайы һәм улус идаралығы бинаһы (19 б. уртаһы), 2 класлы уч‑ще бинаһы (1880), Белорет заводтары адм. 2 айырым йорто (19 б. аҙ.), һыу һурҙырғыс башня (1916), 1‑се күп фатирлы йорт (1926—32), Металлургтар мәҙәниәт һарайы (1933), Металлургтар майҙанындағы биналар комплексы (1950) һ.б. Ҡала “РСФСР‑ҙың тарихи торама урындары исемлеге”нә индерелгән (1990).
М.Ф.Хисмәтов
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Игенселәр 1,5 млн тоннанан ашыу ашлыҡ һуҡҡан
23 авгусҡа ҡарата Башҡортостанда бер миллион 574 мең тонна иген һуғылған. БР Ауыл хужалығы министрлығының оператив мәғлүмәте буйынса, иген сәселгән майҙандарҙың яртыһы тиерлек (46%) йыйып алынған. Уртаса уңыш – гектарынан 20,9 центнер. Яҙын эшләнгән өс миллион тонна иген йыйыу тураһындағы күҙаллау раҫҡа сыға.
Ямғыр ураҡ эштәре темпына бер аҙ үҙгәрештәр индерҙе, әммә белгестәр, дым тупраҡҡа ҡамасауламаясаҡ, тигән фекерҙә. Ул әле шәкәр сөгөлдөрөнә һәм ужым культураларына бик ярап ҡаласаҡ.
Ни бары төньяҡ райондарҙа – Асҡын, Ҡариҙел, Мишкәлә — урып йыйыу эштәре дауам итә. Бында ямғырҙар юҡ.
Параллель рәүештә аграрийҙар ужым арышы, ужым бойҙайы, тритикале сәсә. Бөгөнгө көндә улар планлаштырылған майҙандарҙың 30 процентында – 192 мең гектарҙа сәселгән.


text:
Күренекле Рәсәй яҙыусыһы һәм сатиригы Михаил Задорнов арабыҙҙан китте
ӨФӨ, 2017 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Билдәле Рәсәй яҙыусыһы һәм сатиригы Михаил Задорнов 70-се йәшендә вафат булды. «Известия» гәзите мәғлүмәтенсә, актер оҙаҡ ваҡыт онкология сире менән яфаланды. 2016 йылдың йәйендә ауырыуы киҫкенләшеүе сәбәпле юмор оҫтаһы бөтә сығыштарын һәм гастролдәрен күсерҙе. Былтыр йыл аҙағында уға Германияла операция яһалды.
Михаил Задорновтың ТАСС агентлығында баҫылған биографияһында танылған сатириктың ата-әсәһе Өфөлә танышҡан тип яҙылған. Поляк дворяны нәҫеленән булған әсәһе Өфөләге завод гәзитендә корректор булып эшләгән. Шунда ул Николай Задорнов менән танышҡан. 1946 йылдан ғаилә Латвия ССР-ында йәшәгән. «Өфө ГИД» сайтында 30-сы йылдарҙа Михаил Задорновтың атаһы рус драма театры сәхнәһендә уйнаған, шулай уҡ Белоретҡа гастролдәргә сыҡҡан тип хәбәр ителә.
Елена Красникованың «Человек-неформат, или 6:5 в пользу Задорнова» документаль фильмы Михаил Задорновтың тормошона һәм ижадына бағышланған. 1974 йылда асылған 5043 Zadornov төп бүлкәт астероиды сатириктың хөрмәтенә аталған.


text:
Йыл миҙгелдәре / Йәй
«ЙӘЙ ҺӘМ КИТАП»
«ЙӘЙ ҺӘМ КИТАП»
Өфө ҡалаһының «Родина» кинотеатрында «Йәй һәм китап — 2017» конкурсының һуңғы этабы үтте. Уны Шәһит Хоҙайбирҙин
исемендәге балалар китапханаһында эшләүсе ағай- апайҙар ойошторҙо.
Был бәйгелә бөтә республиканан 1200- гә яҡын конкурсант ҡатнашты. 6 йәштән алып 16 йәшкә тиклемге отҡор балалар көс-
һәләттәрен һынаны. Улар «Экология йылы»на бағышланған стена гәзиттәре һәм видеорепортаждар эшләне.
Еңеүселәр мәҙәниәт министрлығы, ҡала хакимиәте һәм ҡала китапханалары тарафынан уйынсыҡтар, скейтбордтар, хатта
велосипедтар менән бүләкләнде.
«Йәй һәм китап» бәйгеһе 20 йылдан ашыу үткәрелә. Кем дә кем киләсәктә яҙыусы, журналист булырға теләй, ошо конкурста
ҡатнашығыҙ!
Айнар БАЙБУЛАТОВ әҙерләне.
УВАЖАЕМЫЙ ПОСЕТИТЕЛЬ, МЫ РАДЫ, ЧТО ВЫ У НАС В ГОСТЯХ.
ВЫ МОЖЕТЕ ПРИСЛАТЬ СВОИ МАТЕРИАЛЫДЛЯ ПУБЛИКАЦИИ
.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 18.05.2018
Аҙашмайыҡ болан балаһылай
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 18-05-2018, 14:32
Эй, еркәйем! Уттар үткән халҡым
Мәңгелеккә төйәк тапҡан ер.
Тынғы белмәҫ сиктәреңде һаҡлап,
Ир-егеттәр яуҙар сапҡан ер.
(Р. Бикбаев).
Башҡорт халҡы балаларында бәләкәй саҡтан уҡ Тыуған иленә, йәнтөйәгенә сикһеҙ мөхәббәт тәрбиәләргә тырышҡан. Сөнки унан башҡа йәшәүҙең үҙ халҡыңдан, телеңдән, моңоңдан айырылыу икәнен яҡшы аңлаған. Уларҙан айырылдыңмы, тамырынан сабып ауҙарылған ағас һымаҡ булаһың. Әллә шуғамы икән теләһә кемде арбарлыҡ моң боронғо йырҙарыбыҙҙа?!...
Мәңгелеккә төйәк тапҡан ер.
Тынғы белмәҫ сиктәреңде һаҡлап,
Ир-егеттәр яуҙар сапҡан ер.
(Р. Бикбаев).
Башҡорт халҡы балаларында бәләкәй саҡтан уҡ Тыуған иленә, йәнтөйәгенә сикһеҙ мөхәббәт тәрбиәләргә тырышҡан. Сөнки унан башҡа йәшәүҙең үҙ халҡыңдан, телеңдән, моңоңдан айырылыу икәнен яҡшы аңлаған. Уларҙан айырылдыңмы, тамырынан сабып ауҙарылған ағас һымаҡ булаһың. Әллә шуғамы икән теләһә кемде арбарлыҡ моң боронғо йырҙарыбыҙҙа?!...
Мең яманға баш булғансы, бер яҡшыға ҡуш бул
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 18-05-2018, 14:32
Демография, экология, атом ҡоралы – борсоуға һалыусы, уйландырырлыҡ һүҙҙәр! Ер шарының иң ҙур проблемалары шулар бөгөн. Кешене демографик һәләкәттән, экологик афәттән, атом ҡурҡынысынан нисек ҡотҡарырға? Глобаль проблемалар хөкөм һөргән мөхиттә башҡорт милләтен һаҡлап ҡалырға мөмкинме? Нисек телебеҙҙе яҡларға? Беҙҙең киләсәк ышаныслы ҡулдарҙамы?...
БР Журналистар союзы «Гражданская инициатива» милли премияһына дәғүә итә: тауыш биреү башланды
Яңылыҡтар таҫмаһы // 18-05-2018, 12:12
Граждандар инициативалары комитеты һәм А.Л. Кудрин фонды Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы менән берлектә йыл һайын үткәрелгән «Гражданская инициатива» милли премияһының төбәк этабына старт бирелеүе тураһында белдерә.
Башҡортостан Журналистар берлеге лә конкурста ҡатнаша. Проект итеп йыл һайын ойошторолған "Журфест" журналистар һабантуйы алынған.
Иптәштәр!
БР Журналистар союзы һеҙҙең ярҙамды көтә!
Бының өсөн:
- https://premiagi.ru/initiative/4055 адресы буйынса сайҡа инергә;
- проектты ҡарап сығып, критерийҙарҙы һайлап, аҫта тауыш бирегеҙ. Уның өсөн ВК, ФБ йәки майл.ру аша сәхифәләр аша авторлашырға кәрәк....
Склероздан ярҙам итә
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 18-05-2018, 08:00
Бер ҡалаҡ ҡыҙыл миләш, бер ҡалаҡ мәтрүшкә, өс ҡалаҡ гөлйемештең емеш менән япрағын ҡушып бутарға. Бер ҡалаҡ ошо ҡатнашмаға бер стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 1,5 сәғәт төнәтергә һәм бал ҡушып, сәй урынына эсергә.
Һуған иҙмәһенә шул уҡ күләмдәге бал ҡушып бутарға. Ике ай буйы ошо дарыуҙы иртәле-кисле берәр ҡалаҡ эсергә.
Бер баш һарымһаҡты иҙергә һәм шуға бер стакан рафинадланмаған көнбағыш майы ҡушырға һәм бер төн һыуытҡыста төнәтергә. Иртәнсәк бер ҡалаҡ ошо төнәтмәгә бер ҡалаҡ лимон һуты ҡушып, ашарҙан ярты сәғәт алда эсергә. Дауаланыу курсы – 1,5 – 2 ай.
С. Көнһылыу.
Йылайыр районы....
Ҡөрьән – хәҡиҡәттең үҙе
Новости / Иман // 18-05-2018, 07:00
Дәүләкән районының Ҡаҙанғол ауылында йәшәүсе Гөлсөм Шәмсетдинова ҡабарынҡы ғәрәп хәрефтәре менән «Алла» һүҙе яҙылған тауыҡ йомортҡаһын ҡулыма килтереп тотторғас, төрлө йылда Ер шарының төрлө урынында булған илаһи яҙмаларға бәйле мөғжизәләрҙе иҫкә төшөрҙөм...
2009 йылда Дағстанда Якубовтар ғаиләһендә тәненә Ҡөрьән аяттары яҙылған бала тыуа. Ғалимдар: «Был мөғжизәне хәҙерге фән аңлата алырлыҡ түгел», – тип яуап бирә.
Аллаһы Тәғәләнең ғәрәпсә, Ҡөрьән телендә үҙенең барлығын белдереүен, изге китапта бәндәгә ике донъяла ла бәхетле булыу юлын күрһәтеүен аңлайбыҙ. Раббыбыҙ бойорғандарҙы һәм тыйғандарҙы һанға һуҡмай, юлдан яҙып йөрөгәндәрҙе был фани донъяла ла, Әхирәттә лә күрәсәк ғазаптары, уңышһыҙлыҡтары, бәхетһеҙлектәре тураһында киҫәтә....
[/aviable]


text:
Кафедра тураһында | Хеҙмәткәрҙәр | Студенттарға | Аспиранттарға
Никифоров Юрий Никифорович
Тарих фәндәре докторы, профессор, РСФСР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР юғары мәктәбе отличнигы, Рәсәй Федерацияһының юғары профессиональ белем биреүенең почетлы хеҙмәткәре.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: ХХ быуатта Урал-Волга буйы сәнәғәте тарихы, индустриялаштырыуҙың социаль эҙемтәләре, йәшәү рәүеше, партология, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының сәйәси системаһы һәм сәйәси мәҙәниәт.
250-нән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 7 монография авторы. 2008 йылда “Хәҙерге Рәсәйҙең сәйәси партиялары: күп партиялылыҡ эволюцияһы һәм партияның статусы”, “Политология. Лекциялар курсы” (4-се баҫма) хеҙмәттәре донъя күрҙе.
Уҡытылған төп курстары:
- политология;
- партология;
- һөнәргә инеш.
Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы,
с.ф.д., профессор.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: этнополитология, күп милләтле Рәсәй йәмғиәтендә сәйәси процестар.
Уҡытылған төп курстары:
- политологияны уҡытыу методикаһы;
- политология.
Абдуллина Лилиә Сәлим ҡыҙы
, политология кафедраһының өлкән уҡытыусыһы.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше:
Рәсәй йәмғиәте үҫешенең хәҙерге этабында сәйәсәттең һәм әхлаҡтың үҙ-ара йоғонто яһауы; рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрҙең формалашыу факторҙары һәм уларҙың гражданлыҡ йәмғиәте үҫешендә һәм нығыуында роле; хәҙерге Рәсәйҙең социаль проблемалары.
Уҡытылған төп курстары:
-политология,
- сәйәси регионалистика,
- сәйәси технологиялар,
- сәйәсәт һәм хоҡуҡ,
- хәҙерге сәйәси процеста донъя диндәренең роле.
Бенина Лариса Ивановна
– политология кафедраһы доценты.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: Рәсәй йәмғиәтенең сәйәси мәҙәниәте динамикаһы, хәҙерге Рәсәйҙә граждандарҙың сәйәси үҙ-үҙен тотош үҙенсәлектәре.
Уҡытылған төп курстары:
- политология;
- сағыштырма политология;
- сәйәси мәҙәниәт.
Вальков Алексей Алексеевич
– политология кафедраһы профессоры.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: социаль һәм сәйәси философия, этнополитология.
Уҡытылған төп курстары:
- сәйәси тәғлимәттәр тарихы,
- сәйәси философия,
-этнополитология
Евдокимов Николай Анатольевич,
сәйәси фәндәр кандидаты, доцент.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: сәйәси идеология; хәҙерге Рәсәйҙә сәйәси мөнәсәбәттәрҙең һәм процестарҙың үҫеше; хәҙерге Рәсәй сәйәси элитаһы һәм уның формалашыуына йоғонто яһаусы факторҙар, сәйәси тарих һәм Рәсәй йәмғиәтенең сәйәси традициялары, хәҙерге Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда сәйәси системаларҙың формалашыуы.
Уҡытылған төп курстары:
- сәйәси идеология;
- политология;
- хәҙерге Рәсәйҙә сәйәси мөнәсәбәттәр һәм процестар;
- Рәсәйҙең сәйәси тарихы.
Никифоров Александр Юрьевич
, доцент.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше:
сәйәси партиялар һәм ижтимағи-сәйәси хәрәкәттәр.
Уҡытылған төп курстары:
- политология;
- сәйәси социализация;
- сәйәси партиялар һәм партия системалары.
Фадеев Кирилл Владимирович
, сәйәси фәндәр кандидаты, өлкән уҡытыусы.
Уҡытылған төп курстары:
- политология;
- дәүләт сәйәсәте һәм идара итеү;
- сәйәси элиталар;
- сәйәси менеджмент;
- сәйәси эшмәкәрҙең имиджы.
Иванов Александр Сергеевич, өлкән уҡытыусы.
Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше: Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының башҡарма власы; Башҡортостан Республикаһының сәйәси элитаһы.
Уҡытылған төп курстары:
- политология;
- сәйәсәт теорияһы;
- сәйәси анализ һәм прогнозлау;
- сәйәси тикшеренеүҙәрҙең методтары.


text:
КүмАПП «МАКС–2011» авиасалонында яңы ике вертолетын тәҡдим итте
Жуковский ҡалаһында ошо арала тамамланған X «МАКС–2011» халыҡ-ара авиация-йыһан салонында авиация-йыһан сәнәғәтенең инновацион эшләнмәләре һәм перспективалы изделиелары күрһәтелде. Аныҡланған мәғлүмәттәр буйынса, юбилейлы салон эшендә 40 илдән 800-ҙән ашыу компания ҡатнашҡан, демонстрация майҙанында 241 һауа судноһы киң йәмәғәтселеккә тәҡдим ителгән. «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең яңы продукцияһы ла улар араһында лайыҡлы урын алған.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһынан хәбәр итеүҙәренсә, «КүмАПП» йәмғиәте күргәҙмәлә халыҡ иғтибарына ике Allison250-C20R/2 «Роллс-Ройс» газ турбиналы двигатель ҡуйылған күп маҡсатлы еңел Ка-226Т вертолетын тәҡдим иткән. Винтлы машина ете пассажир йөрөтөү, йөк ташыу (1046 килограмға тиклем), патрулгә сығыу, мониторинг һәм башҡа махсус бурыстарҙы хәл итеү өсөн тәғәйенләнгән. Ошонда уҡ уртаса күләмдәге киң ҡулланылышлы Ка-32А11ВС вертолеты ла күрһәтелгән.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Страница 23
Фиордтар илендәге тамуҡ
Новости / Сәйәсәт // 26-07-2011, 11:01
Ослола йәшәүсе бер ир-егет, мосолмандарҙы күрә алмағанлыҡтан, иленең «яҡты киләсәге»н ҡайғыртмаҡсы булған
Үткән йомала 32 йәшлек норвег иленең тыныслығына ҡул һуҙған – бомба һалып, баш ҡалалағы Хөкүмәт йортон емергән, кешеләрҙе ғәрипләндергән. Шартлау тулҡыны шул тиклем көслө булған, хатта бер саҡрым алыҫлыҡта торған биналарҙың тәҙрә быялалары ҡойолоп төшкән. Ике сәғәт тә үтмәгән, ошо уҡ кеше, полиция формаһын кейеп алып, Ослонан бик алыҫ булмаған утрауға барып урынлашҡан һәм... социал-демократтар лагерындағы үҫмерҙәргә ата башлаған: балалар мәйеттәре яр буйын ҡаплаған. Яуған пуляларҙан ҡасып ҡотолорға теләп, бер нисә малай һыуға ташлана − икенсе ярға йөҙөп сығырға уйлаған бисаралар. Тик... бәғерһеҙ ир уларҙы ла атып үлтерә. Аҙаҡ енәйәтсе фажиғә урынына килеп еткән полицейскийҙар ҡулына бирелә. Ул Андерс Беринг Брейвик булып сыға, һәм үҙенең енәйәтен таный: 1000 кг бомба әҙерләгән булған....
Үткән йомала 32 йәшлек норвег иленең тыныслығына ҡул һуҙған – бомба һалып, баш ҡалалағы Хөкүмәт йортон емергән, кешеләрҙе ғәрипләндергән. Шартлау тулҡыны шул тиклем көслө булған, хатта бер саҡрым алыҫлыҡта торған биналарҙың тәҙрә быялалары ҡойолоп төшкән. Ике сәғәт тә үтмәгән, ошо уҡ кеше, полиция формаһын кейеп алып, Ослонан бик алыҫ булмаған утрауға барып урынлашҡан һәм... социал-демократтар лагерындағы үҫмерҙәргә ата башлаған: балалар мәйеттәре яр буйын ҡаплаған. Яуған пуляларҙан ҡасып ҡотолорға теләп, бер нисә малай һыуға ташлана − икенсе ярға йөҙөп сығырға уйлаған бисаралар. Тик... бәғерһеҙ ир уларҙы ла атып үлтерә. Аҙаҡ енәйәтсе фажиғә урынына килеп еткән полицейскийҙар ҡулына бирелә. Ул Андерс Беринг Брейвик булып сыға, һәм үҙенең енәйәтен таный: 1000 кг бомба әҙерләгән булған....
Ҡоролтайҙа – яңы етәксе
Новости / Сәйәсәт // 9-07-2011, 11:36
7 июлдә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының ултырышы үтте.
Унда ойошманың етәксеһе итеп РФ Дәүләт Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты, Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе Марсель Йосопов һайланды.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының элекке рәйесе Илгиз Солтанморатов үҙе етәкләгән БР Фәндәр академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының тығыҙ эш графигына күсеү сәбәпле, үҙ теләге буйынса вазифаһынан китте....
Унда ойошманың етәксеһе итеп РФ Дәүләт Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты, Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе Марсель Йосопов һайланды.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының элекке рәйесе Илгиз Солтанморатов үҙе етәкләгән БР Фәндәр академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының тығыҙ эш графигына күсеү сәбәпле, үҙ теләге буйынса вазифаһынан китте....
Һимеҙ һәм ҡорһаҡлыһыңмы? Тимәк, полицияға яраҡлы түгелһең
Новости / Сәйәсәт // 2-07-2011, 14:04
Рәсәй эске эштәр министры Рәшит Нурғәлиев тармаҡта тулы ҡеүәттә барған реформаны тағы ла «ҡыҙығыраҡ» итмәксе.
Баҡһаң, ул ҡорһаҡлы хеҙмәткәрҙәрҙе полицияла ҡалдырыуға ҡаршы икән. Ундайҙар аттестация үтмәйәсәк, тип ҡәтғи генә әйтеп тә ташлаған әле. Дөрөҫ, Нурғәлиев әфәнде, «здарауай» хеҙмәткәр, ауырлығына ҡарамаҫтан, полиция талаптарына тура килһә, бәлки үткәрербеҙ ҙә, тип һүҙҙәрен тиҙ үк йомшартып та ҡуйған. Шуныһы ла бар: Эске эштәр министрлығының юғары етәкселек составы аттестацияны үтеп бөтөп бара. Улар араһында «ҡорһаҡлылар һәм һимеҙҙәр» булдымы икән? Һе, ябы-ыҡ генерал ҡарап тороуға ниндәйерәктер инде......
Баҡһаң, ул ҡорһаҡлы хеҙмәткәрҙәрҙе полицияла ҡалдырыуға ҡаршы икән. Ундайҙар аттестация үтмәйәсәк, тип ҡәтғи генә әйтеп тә ташлаған әле. Дөрөҫ, Нурғәлиев әфәнде, «здарауай» хеҙмәткәр, ауырлығына ҡарамаҫтан, полиция талаптарына тура килһә, бәлки үткәрербеҙ ҙә, тип һүҙҙәрен тиҙ үк йомшартып та ҡуйған. Шуныһы ла бар: Эске эштәр министрлығының юғары етәкселек составы аттестацияны үтеп бөтөп бара. Улар араһында «ҡорһаҡлылар һәм һимеҙҙәр» булдымы икән? Һе, ябы-ыҡ генерал ҡарап тороуға ниндәйерәктер инде......
Фекерең өсөн үҙең яуап бир
Новости / Сәйәсәт // 14-06-2011, 13:29
Рәсәйҙә интернет селтәрендә «йөҙгән» мәғлүмәт сараларында уҡыусыларҙың экстремистик комментарийҙары өсөн ҡануниәт тарафынан яуаплылыҡ сиге билдәләнәсәк .
Был хаҡта РФ Президенты Дмитрий Медведев тейешле тәҡдимдәр индерергә ҡушты. Бер ай элек интернет-берлек вәкилдәре менән осрашыуҙа уға редакциялар етәкселәре, уҡыусылар яҙған фекерҙәр йә блогтарҙағы мәғлүмәтте күсереп яҙған өсөн яуап бирергә тура килә, тип зарланғайны. Ошо юҫыҡта илдең элемтә һәм коммуникациялар министры Игорь Щеголевҡа 1 авгусҡа тиклем «Киң мәғлүмәт саралары тураһында»ғы РФ законына үҙгәрештәр әҙерләргә күрһәтмә бирелде. Бында, әлбиттә, һүҙ комментарийҙар баҫҡан интернет-сығанаҡтарҙы яуаплылыҡтан бушатыу хаҡында түгел, ә сиктәр билдәләү хаҡында барасаҡ, йәғни «РФ ҡануниәтен боҙоусы уҡыусылар фекерен баҫҡан өсөн» тигән пункт тәртипкә килтереләсәк....
Был хаҡта РФ Президенты Дмитрий Медведев тейешле тәҡдимдәр индерергә ҡушты. Бер ай элек интернет-берлек вәкилдәре менән осрашыуҙа уға редакциялар етәкселәре, уҡыусылар яҙған фекерҙәр йә блогтарҙағы мәғлүмәтте күсереп яҙған өсөн яуап бирергә тура килә, тип зарланғайны. Ошо юҫыҡта илдең элемтә һәм коммуникациялар министры Игорь Щеголевҡа 1 авгусҡа тиклем «Киң мәғлүмәт саралары тураһында»ғы РФ законына үҙгәрештәр әҙерләргә күрһәтмә бирелде. Бында, әлбиттә, һүҙ комментарийҙар баҫҡан интернет-сығанаҡтарҙы яуаплылыҡтан бушатыу хаҡында түгел, ә сиктәр билдәләү хаҡында барасаҡ, йәғни «РФ ҡануниәтен боҙоусы уҡыусылар фекерен баҫҡан өсөн» тигән пункт тәртипкә килтереләсәк....
Йәй Кешелеккә ниндәй «бүләк» эшләр?
Новости / Сәйәсәт // 21-05-2011, 10:01
йәки Ситтән байҡау – бер, ут араһында ҡалырға яҙмаһын
«Беҙ һаҙлыҡҡа батҡанбыҙ, әммә ҡайһы берҙәребеҙ йондоҙҙарға баға». Был мәғәнәле һүҙҙәрҙе инглиз яҙыусыһы Оскар Уайльд әйткән. Өмөт ташламаған, тимәк, ул ҡайһы берәүҙәрҙе. Юҡ, беҙ – һаҙлыҡта, тип туранан-тура әҙипте лә хуплап булмай, әммә донъяның әле теге, әле был илендә бер туҡтауһыҙ шаулау-шартлау яңғырауын, тегендә-бында ғәйепһеҙ ҡорбандар һаны артыуын, етәкселәр модернизация, инвестиция тип оран һалғанда туғыҙ йәшлек баланың аҫылынып үлеүен, бер көн килеп бер-бер артлы балыҡтар ҡырылыуын, ғәмһеҙ йәшәп ятҡан кешенең кешенән ашалыуын, тағы шуға оҡшаш бихисап хәлде ишетмәҫ-күрмәҫ өсөн генә лә һаҙлыҡҡа инеп сумырға теләк тыуыуы ихтимал. Әммә күрәһеләр ете ҡат ер аҫтында ла беҙҙе ҡыуып етә ала. Шундай уйҙар килә башҡа донъяуи хәл-ваҡиғаларға байҡау яһағанда....
«Беҙ һаҙлыҡҡа батҡанбыҙ, әммә ҡайһы берҙәребеҙ йондоҙҙарға баға». Был мәғәнәле һүҙҙәрҙе инглиз яҙыусыһы Оскар Уайльд әйткән. Өмөт ташламаған, тимәк, ул ҡайһы берәүҙәрҙе. Юҡ, беҙ – һаҙлыҡта, тип туранан-тура әҙипте лә хуплап булмай, әммә донъяның әле теге, әле был илендә бер туҡтауһыҙ шаулау-шартлау яңғырауын, тегендә-бында ғәйепһеҙ ҡорбандар һаны артыуын, етәкселәр модернизация, инвестиция тип оран һалғанда туғыҙ йәшлек баланың аҫылынып үлеүен, бер көн килеп бер-бер артлы балыҡтар ҡырылыуын, ғәмһеҙ йәшәп ятҡан кешенең кешенән ашалыуын, тағы шуға оҡшаш бихисап хәлде ишетмәҫ-күрмәҫ өсөн генә лә һаҙлыҡҡа инеп сумырға теләк тыуыуы ихтимал. Әммә күрәһеләр ете ҡат ер аҫтында ла беҙҙе ҡыуып етә ала. Шундай уйҙар килә башҡа донъяуи хәл-ваҡиғаларға байҡау яһағанда....
Донъя менән кем идара итә?
Новости / Сәйәсәт // 23-04-2011, 11:52
Ер тетрәүме, әллә йәшерен ядро һынауымы?
Новости / Сәйәсәт // 16-04-2011, 12:05
Һуңғы ваҡытта Япониялағы ер тетрәүгә бәйле имеш-мимештәр интернет селтәрен тултырҙы. Йәнәһе лә, унда океан төбөндә йәшерен рәүештә ядро ҡоралы һыналған һәм ул уңышһыҙ тамамланған. «Фукусима – 1» АЭС-ындағы һәләкәт иһә радиация таралыуҙың ысын сәбәптәрен күрһәтмәү өсөн «сәхнәләштерелгән». Ҡытай сайттарында ошондай мәғлүмәт баҫылған. Быға тиклем Токио губернаторы Синтаро Исихара Ҡытайға ядро ҡоралы менән янаған булған икән....
Алға барғанда артҡа күҙ һалыу артыҡ түгел
Новости / Сәйәсәт // 16-04-2011, 10:43
йәки Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу демография күҙлегенән
Ошо көндәрҙә статистика органдары былтыр илебеҙҙә үткән перепистең тәүге һөҙөмтәләрен иғлан итте. Республиканың даими халҡы 4072,1 мең кеше иҫәпләнә. 2002 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ҡарағанда, Рәсәйҙә йәшәгән халыҡтың кәмеүе күҙәтелә (2,3 миллион), шул иҫәптән Башҡортостан буйынса 30 мең кешегә....
Ошо көндәрҙә статистика органдары былтыр илебеҙҙә үткән перепистең тәүге һөҙөмтәләрен иғлан итте. Республиканың даими халҡы 4072,1 мең кеше иҫәпләнә. 2002 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ҡарағанда, Рәсәйҙә йәшәгән халыҡтың кәмеүе күҙәтелә (2,3 миллион), шул иҫәптән Башҡортостан буйынса 30 мең кешегә....
Американың аҫтыртын сәйәсәте
Новости / Сәйәсәт // 16-04-2011, 10:41
йәки Ғәрәп илдәрендә барған сыуалыш-һуғыштарға нефть сәбәпсе
Донъя баҙарында яғыулыҡҡа хаҡ арта. Таш күмер сығарыу ҡиммәтләнә, шахтерҙарҙың ғүмере өҙөлә. Нефть табыу ҡоро ерҙән диңгеҙгә күсә бара. Нефть, газ тапҡан илдәр донъя баҙарында хаҡтарҙы көйләү өсөн ОПЭК союзына инеп, бер-береһен күҙәтеп тора. Яғыулыҡҡа ҡытлыҡты файҙаланып, «ҡара алтын»ды күберәк һатҡан илдәр бар.
АҠШ үҙ илендәге нефть ятҡылыҡтарын һаҡлап, сит ил нефть табыу компанияларына хужа булып алды....
Донъя баҙарында яғыулыҡҡа хаҡ арта. Таш күмер сығарыу ҡиммәтләнә, шахтерҙарҙың ғүмере өҙөлә. Нефть табыу ҡоро ерҙән диңгеҙгә күсә бара. Нефть, газ тапҡан илдәр донъя баҙарында хаҡтарҙы көйләү өсөн ОПЭК союзына инеп, бер-береһен күҙәтеп тора. Яғыулыҡҡа ҡытлыҡты файҙаланып, «ҡара алтын»ды күберәк һатҡан илдәр бар.
АҠШ үҙ илендәге нефть ятҡылыҡтарын һаҡлап, сит ил нефть табыу компанияларына хужа булып алды....
Африка союзы Ливияға тәҡдим яһаны
Новости / Сәйәсәт // 12-04-2011, 12:47
Ливияның Муаммар Каддафи етәкләгән хөкүмәте илдә тыныслыҡ урынлаштырыу буйынса Африка союзы тәҡдимен ҡабул итте.
Союзға ингән илдәр делегацияһы (уға Көньяҡ Африка, Мали, Мавритания, Конго вәкилдәре ингән) Каддафи менән йәкшәмбелә Ливияның баш ҡалаһында осрашып һөйләшкән. «Тыныслыҡ» вәкилдәре оппозициянан да яуап көтә. Улары иһә Каддафи китһә генә ҡорал һаласаҡтары тураһында белдергән....
Союзға ингән илдәр делегацияһы (уға Көньяҡ Африка, Мали, Мавритания, Конго вәкилдәре ингән) Каддафи менән йәкшәмбелә Ливияның баш ҡалаһында осрашып һөйләшкән. «Тыныслыҡ» вәкилдәре оппозициянан да яуап көтә. Улары иһә Каддафи китһә генә ҡорал һаласаҡтары тураһында белдергән....
[/aviable]


text:
Республика ауылдарында староста вазифаһы булдырыла
Республика ауылдарында староста вазифаһы булдырыла Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан ауылдарында староста вазифаһы барлыҡҡа килеүе ихтимал. Ул урындағы әһәмиәттәге мәсьәләләрҙе хәл иткәндә халыҡтың мәнфәғәттәрен яҡларға тейеш. Владимир Путин урындағы үҙидараны ойоштороуҙы камиллаштырыу мәсьәләләре буйынса ҡануниәткә үҙгәрештәр индерҙе.
Староста әүҙем һайлау хоҡуғына эйә булған халыҡ һанынан ошо тораҡ пункттағы граждандар сходының күрһәтеүе буйынса муниципаль берәмектең вәкәләтле органы тарафынан һайлана.
Законда ауыл старостаһының хоҡуғы һәм вәкәләттәре билдәләнә. Атап әйткәндә, дәүләт йәки дәүләт граждандар хеҙмәте, муниципаль йәки муниципаль хеҙмәт вазифаһын биләгән кеше староста итеп һайлана алмай. Староста вәкәләттәренең срогы ике йылдан кәм йәки биш йылдан ашыу булмаҫҡа тейеш. Староста халыҡ менән эшләй һәм осрашыу йомғаҡтары буйынса урындағы үҙидара органдары ҡарарға тейешле мөрәжәғәттәрҙе һәм тәҡдимдәрҙе ебәрә.
Граждандар сходын үткәреү тәртибе лә камиллаштырыла. Муниципаль берәмектең вәкәләтле органы вәкәләттәрен граждандар сходы ғәмәлгә ашырған биләмәлә муниципаль хоҡуҡ акттары проекттары һәм граждандар сходы хәл иткән мәсьәләләр буйынса асыҡ тыңлауҙарҙы һәм йәмәғәт тикшереүҙәрен үткәрмәҫкә мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1146461-v-selakh-bashkirii-poyavyatsya-starosty/


text:
Донъя тотҡаһыЗатлы ҡатын, даланлы ҡатын, тип һоҡланып ҡарайҙар Әбйәлил районы Әбйәлил ауылында ғүмер итеүсе Рәйлә Вәлит ҡыҙы Ниғәмәтйәноваға. Ә был дәрәжәгә етер өсөн күпме юл, һынауҙар, ҡаршылыҡтар үтергә тура килеүен ул үҙе генә белә. Тыумыштан бирелгән илаһи...
Республика клиник онкология диспансеры 13 октябрҙә “АСЫҠ ИШЕКТӘР КӨНӨ” үткәрә"!Иғтибар! Иғтибар! Иғтибар! Хөрмәтле гүзәл заттарыбыҙ! Түш яман шешенә ҡаршы көрәш айы сиктәрендә Республика клиник онкология диспансеры 13 октябрҙә “АСЫҠ ИШЕКТӘР КӨНӨ” үткәрә. 8.00 сәғәттән 15.00 сәғәткә тиклем теләгән бөтә ҡатын-ҡыҙҙар...
ҺӨЙӨҮ БУЛҒАН ЕРҘӘ БӘХЕТ БАРXXI быуат ҡатын-ҡыҙының ысын портретын бөйөк рәссам нисек һүрәтләр ине икән? Тылсымлы ҡылҡәләм замана һылыуының тышҡы гүзәллеген һынландырып ҡына ҡалмай, күңел балҡышын, нескә аҡылын, рух күтәренкелеген, утлы сая йөрәген сағылдырып, уның ер һулышын...
«Башҡа тормош та бар!»Ике тиҫтә йыл буйы йәнен иҙгән иренән айырылған Гөлфиәнең тарихын уҡығас, ҡайһы берәүҙәр: «Үҙе ғәйепле. Кем шулай түҙеп йәшәргә ҡушҡан?» – тиер. «Ғәйепләргә ашыҡмағыҙ. Был һорауҙы ул үҙенә йөҙ тапҡыр биргән, тик тимер ҡоршауҙай тормошонан сығыуҙары...
Кәйефебеҙҙең бер сереБаҫмабыҙҙың үткән һанында беҙ күрем циклының ҡатын-ҡыҙ кәйефенә, эшкә һәләтлелегенә, тотошона ниндәй ҙур йоғонто яһауы хаҡында һөйләшкәйнек. Күрем ҡаны айлыҡ цикл ғына түгел. Ул шулай уҡ гүзәл заттың ҡасан наҙға мохтажлығын, ҡайнар йәки һалҡын,...
Ғүмер – балҡыған нәжәғәйХоҙай Тәғәләнең ҡөҙрәте менән һуғарылған тылсымлы таңда бер ҡыҙ бала донъяға килә. Арыш башаҡҡа тулышҡан, мең йондоҙло күктә нәжәғәй уйнаған мәл була был. Сабый иртәнге сәғәт дүрттә күлдәктә тыуа. Ул тәүге ауазын һалғанда ҡапыл күк ҡабағы асылып...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
1 июндән республика халҡы велосипедын электричкала бушлай йөрөтә ала
1 июндән республика халҡы велосипедын электричкала бушлай йөрөтә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
1 июндән 31 октябргә саҡлы ҡала яны электричкаларында үҙең менән велосипед йөрөтөү бушлай була. Өҫтәүенә йөктө алыр өсөн бер ниндәй документ тултырырға кәрәкмәй, тип хәбәр иттеләр Дим районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегендә.
Был хеҙмәт төрө байтаҡ пассажирҙарҙың үтенесе буйынса уҙғарыла һәм «Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһы» акционерҙар йәмғиәтенең «Билет һатып ал да, велосипедыңды бушлай йөрөт» акцияһы сиктәрендә ойошторола.
Велосипедты бушлай йөрөтөү буйынса акция велохәрәкәткә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән.
http://www.bashinform.ru/news/1162892-s-1-iyunya-zhiteli-bashkirii-smogut-besplatno-provozit-velosipedy-v-elektrichkakh/


text:
Гөлиә ҠАРАМЫШЕВАның иң ҙур теләге – «Тамыр» каналының «Сулпылар» тапшырыуына төшөү. Булмаҫ, тимә, I синыфта ғына уҡыған ҡыҙҙың талантына хайран ҡалырлыҡ. Матур итеп йырлай ҙа, бейей ҙә. Мәктәпкә бармаҫ элек үк район кимәлендә үткән «Йәш һандуғас» бәйгеһендә I урын алған бит ул!
Гөлиәнең Зилиә исемле апаһы ла бар. Ул III синыфта белем ала. Ҡыҙҙар икеһе лә – уҡыу алдынғылары. Баҡтиһәң, Гөлиәгә бөтә нәмә апаһынан килә икән. Зилиә «Урал батыр»ҙы ятлай башлағас, Гөлиә шым ғына тыңлап, өйрәнеп йөрөй. Апаһы сығыш яһай торған көндө илап, мин дә һөйләйем, тип барыһын аптырата. Беләһегеҙме, унда кескәй ҡыҙ II урын ала. Ә Зилиә Гран-при яулай.
– Беҙҙең Гөлиә – шул тиклем сәмле ҡыҙыҡай. Апаһы Гран-при хужаһы булғас: «Минең дә алғым килә», – тип өҙмәне лә ҡуйманы. Нимә эшләйһең инде, икәүләп шөғөлләнә башланыҡ. Ятланыҡ һәм тағы ла ике ҡобайыр өҫтәп һөйләп, уҙған йыл Гран-при алды. Шундай күркәм, абруйлы бәйгелә ике йыл рәттән ҡыҙҙарым иң оло баһа алып ҡыуандырҙылар, – ти әсәйҙәре Гүзәлиә ханым шатланып.
Ҡыҙҙарға хыялдарының тормошҡа ашыуын һәм киләсәктә лә уңыштар теләйһе генә ҡала.
Х. СӘЙҒӘФӘРОВА.
Бөрйән районы, Әбделмәмбәт мәктәбе.


text:
- Подробности
- Просмотров: 729
АЛПАМЫША, башҡорт мифологияһында батыр. “Алпамыша менән Барсынһылыу” эпосының һәм “Алып батыр”, “Алпамыша батыр” һ.б. әкиәттәрҙең үҙәк персонажы. Олоғайған ата-әсәнән тыуа; ай үҫәһен көн үҫә; ғәйәт оҙон буйлы, көслө, һылыу була. Башҡорт риүәйәттәре б‑са, А. урман буйлап үлән өҫтөнән йөрөгән кеүек йөрөй, ағастарҙы тамыры м‑н йолҡоп ала, ус төбөнә кеше ултырта, тауҙы аша атлап үтә алған (“Алпамыша яныуы”), ә Илеш р‑нындағы Айыртау, Дыуан р‑нындағы Мүсектау тауҙары А. аяҡ кейеменең табанынан соҡоп алған йәки аяҡ кейеменән ҡағып төшөргән саң һәм ҡомдан барлыҡҡа килгән. А. ҙурлау ҡайһы бер башҡ. топонимдарында сағылыш тапҡан: “Алпамыша ташы”, “Алпамыша ҡәбере” һ.б. Төрки телле халыҡтарҙың мифологияһында осрай.
Әҙәб.: Жирмунский В.М. Сказание об Алпамыше и богатырская сказка. М., 1960. Башҡорт халыҡ ижады. Риүәйәттәр, легендалар. Өфө, 1997.
Б.Ғ.Әхмәтшин
Тәрж. Ә.Ф.Ҡарағужина


text:
Беҙҙең музыкаль ғаилә
11 июля 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Күптән түгел район мәҙәниәт һарайында балалар өсөн күңелле байрам – "Беҙҙең музыкаль ғаилә” конкурсы ойошторолдо. Был сарала Яҡуповтар, Йомағоловтар, Рәхимовтар һәм Рогожиндар ғаиләләре ҡатнашты. Ә тамашасылар залы балалар һәм уларҙың ата-әсәләре менән шығырым тулы булды.
“Табын” дуҫтарын йыя
11 июля 2016 йыл | Йәмғиәт
Өфө ҡалаһының Гоголь урамында урынлашҡан М.Ғафури йорт-музейы –
ғафуриҙарҙың осрашыу урыны булып торҙо. "Табын” яҡташтар йәмғиәтенең бер төркөмө менән "Табын” гәзите вәкилдәре уртаҡ мәнфәғәттәр, уй-теләктәр хаҡында һөйләшеп, фекер туплап, артабанғы маҡсаттарҙы билдәләп ҡуйыр өсөн йыйылғайны.
ғафуриҙарҙың осрашыу урыны булып торҙо. "Табын” яҡташтар йәмғиәтенең бер төркөмө менән "Табын” гәзите вәкилдәре уртаҡ мәнфәғәттәр, уй-теләктәр хаҡында һөйләшеп, фекер туплап, артабанғы маҡсаттарҙы билдәләп ҡуйыр өсөн йыйылғайны.
Халыҡ хөрмәте – оло баһа
11 июля 2016 йыл | Мәғариф
Мәктәп йылдары алыҫлашҡан һайын бергә уҡыған класташтар, уҡытыусылар йышыраҡ иҫкә төшә, һағындыра. Барыһы ла бөгөнгөләй иҫтә, беренсе тапҡыр мәктәп тупһаһын атлап кергәндәр, тәүге ҡыңғырау, пионер, комсомол сафына алынған тулҡынландырғыс мәлдәр, һуңғы ҡыңғырау…
Изге уйҙар оҙаҡ йәшәтә
11 июля 2016 йыл | Йәмғиәт
Күптән түгел 86 йәшен тултырған Юлыҡ ауылы ағинәйе Зәкирә Ишмөхәмәт ҡыҙы Ҡужина хаҡында яҙмам. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, Зәкирә әбей бер-ике түгел, 12 бала үҫеп буй еткереп, тыуған ояларын ҡалдырып осоп сығып киткән ҙур йортта яңғыҙы ғына бынамын тигән итеп донъя көтә. Икмәген дә үҙе һала, бешеренеүгә лә әүәҫ ул.
Талап үтәлмәгән өсөн штраф
11 июля 2016 йыл | Хоҡуҡ
Ғафури район прокуратураһы ялыу нигеҙендә "Ғафури” ҡулланыусылар кооперативында хеҙмәт ҡануниәтенең теүәл үтәлешен тикшерҙе.


text:
Йөрәк моңоСаялыҡ, ныҡлыҡ, етеҙлек, тәүәккәллек кеүек сифаттарға тәбиғәттән бирелгән моң, төплө тормош аҡылы һәм нескә күңел матурлығы ла ҡушылып, уның булмышын күп ҡырлы һәм сағыу итә. Яҙмыш аяуһыҙ һынауҙарын ебәреп, инде нисәнсе ҡабат абындырырға маташа,...
Фәүзиә апайҙың өс сереТәү ҡараштан ғәжәп итер эске көс уның бар булмышынан бөркөлә: яҙмыштың зәһәр елдәренән бөгөлмәгән ғорур һынынан, һәр һүҙен сәпкә тейҙереп, өҙҙөрөп һөйләүенән, баҙыҡ, сағыу тауышынан, нурлы аҡ ҡына йөҙөнән. Ҡыйғы районының Йыланлы ауылында йәшәүсе...
Һынауҙарҙа сыныҡҡан йөрәкТәҡдиренән көслөрәктәр, сыҙамдар алдында ҡыйынлыҡтар баш эйә, ҡаршылыҡтар артҡа сигенә, тиҙәр. Мәләүез ҡалаһында йәшәүсе Роза Әҡсән ҡыҙы Вәлишинаның әсе һынауҙарҙан һәм еңеүҙәрҙән туҡылған яҙмышы был һүҙҙәрҙең дөрөҫлөгөн тулы мәғәнәһендә раҫлай....
Батырлығы – бала хаҡынаГөлнара ханым егерме туғыҙ йәшендә генә тәүге бәпесен ҡулына ала. Ауырлы саҡта еңел йөрөй ул, анализдары яҡшы була, үҙен һәйбәт тоя. Дәртләнеп йорттарына ремонт яһай. Ҡупшы өйгә бәпес алып, һөйөнөп үҫкәнен күҙәтербеҙ, тип хыяллана йәштәр. Ике яҡлап...
Ихтыярға сик юҡ...Сәйер инде тормош тигәнең. Кемгәлер аҡ юл һайлай, кемделер һынауҙарға күмә. Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәүсе Венера Ғәлләм ҡыҙы Абдуллина менән аралашҡандан һуң уның яҙмышына осраған аяуһыҙ кәртәләргә һәм еңеүҙәренә хайран ҡалмаҫлыҡ түгел. Әммә ул әҙәм...
«Рәхмәт, яҙмыш, һәр бер һынауыңа!»Ун һигеҙ йыл буйы бер матур ҡалыпта – уҡытыусы ролендә йөрөп өйрәнгән ханыма элекке хеҙмәттәштәре хәҙер, үҙгәргәнһең, тип аптырай. Яңы тормош башлағас, уға, ысынлап, донъяға ҡарашын ғына түгел, үҙен тотошон ҡырҡа үҙгәртергә тура килә. Сөнки көн...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 267
ТАТЛЫ ТАМЫР (Glycyrrhiza), ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 20 төрө билдәле, Африканан башҡа бөтә Ер шарында таралған. Башҡортостанда Коржинский Т.т. үҫә. Көслө тамырлы һәм тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, тарбаҡлы йәки ябай, биҙле, осонда ҡайһы берҙә тарҡау төктәре була, бейеклеге 30—70 см. Япрағы ишһеҙ ҡауырһын, 2—5 пар япрағы булған ҡыҫҡа биҙле һаптарҙа урынлашҡан. Япраҡсығы йомортҡа формаһында, төрткө‑төрткө биҙҙәре бар. Сәскәһе шәмәхә‑аҡ төҫтә, кәүшәк суҡтарға йыйылған. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше — ҡуҙаҡ, июль—сент. өлгөрә. Тоҙло тупраҡлы болондарҙа, Башҡортостандың Урал аръяғы далаларында үҫә. Тамырһабаҡтарында һәм тамырҙарында глицирризин к‑таһы, флавоноидтар, тритерпен гликозидтары һ.б. бар, медицинала ҡулланыла. Аҙыҡ‑түлек сәнәғәтендә шыжлап торған эсемлектәр, кәнфиттәр һ.б. эшләү өсөн файҙаланыуға яраҡлы. Мал аҙығы үҫемлеге. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ф.К.Мортазина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 30.05.2018
Наҙайыл һыуыҡ
Яңылыҡтар таҫмаһы // 30-05-2018, 10:13
Башҡортостанда тотороҡһоҙ һауа торошо ике көн һаҡлана әле. Ямғыр, ел һәм төнгө ҡырауҙар бөтә республика буйлап күҙәтелә.
Ҡыҫҡа ваҡытлы йылытыу 30 һәм 31 майҙа көндөҙөн фараз ителә. Һауа температураһы 20 градусҡаса йылына. Бер аҙ яуым-төшөм көтөлә.
Ә бына оҙаҡ ваҡытлы йәйге йылы, синоптиктарҙың фараздары буйынса, Башҡортостанға киләһе аҙнала килә. Егерме градуслы эҫе төбәктә дүрт-биш көн тора, һуңынан йәнә һыуыҡ көндәр менән алмашына...
Аҡ юл һеҙгә, Салауатсылар!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 30-05-2018, 09:39
Бөгөн "Салауат юлынан" киноэкспедиция ағзалары алыҫ та, яуаплы ла сәфәргә сыҡты. Ижади төркөм Салауаттың һәм уның атаһы Юлай Аҙналы улының яу һәм тотҡонлоҡ юлдары буйлап Рәсәй һәм Эстоня ҡалаларынан үтәсәк. Һәр урында Башҡортостан тураһында фильмдар күрһәтеү, фото һәм милли кейем күргәҙмәләре, ҡурайсы, ғалим-тарихсы сығышын ойоштороу ҡаралған. бер юлы сәйәхәт тураһында документаль фильм да төшөрөләсәк.
Башҡорт киноһы тарихында тәүге тапҡыр был проект Президент гранттары фондыңын федераль грантына лайыҡ булды.
Бик мөһим проектты тормошҡа ашырыуҙа урындағы ватандаштар ҡулдан килгәнсә ярҙам итер тип ышанабыҙ.
Тарихҡа ҡала торған сәйәхәт уңышлы һәм һөҙөмтәле булһын! Яңы асыштарға юлыҡтырһын! Хәйерле сәғәттә, рухташтар!...
Элекке ирегеҙҙе ғәфү итегеҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 30-05-2018, 08:30
“Ирем менән ике йыл элек ауыр айырылыштыҡ. Тормошта төрлө хәл булғандыр, мин дә ҡайһы саҡ яңылышҡанмындыр. Тик шул йәшлек менән ҡылынғанды онотоп, ғәфү итеп булмаймы уға? Ике балабыҙ бар, ҡыҙыма – 11, улыма – 8 йәш. Үткәндәрҙе онотҡом килә, ә балалар атаһы менән аралашҡас, ауыр. Араларын һыуындыра алмайым, сит яҡҡа ла китеп ҡараным, ир килә барыбер! Тыйҙым ҡаты итеп, аңламай, һаман да килеүен дауам итә. Миңә уны оноторға, яңы тормош башларға кәрәк бит!”...
Милләтебеҙгә хеҙмәт итеүселәрҙе данлаусы тапшырыу
Медиа // 30-05-2018, 08:00
Ҡайһы осор ижадсыларының исемдәрен атамайыҡ, уларҙың һәр береһе һайлаған һөнәренә тоғролоғо менән беҙҙе ғәжәп итә һәм һоҡландыра. Милләткә хеҙмәт итеүе, милләтте һөйөүҙәре менән бүтәндәрҙең күңел усағын дөрләтә алған шәхестәребеҙ менән нисек ғорурланмайһың да, нисек уларҙың исемдәрен телгә алмайһың ти инде? Тап шундай әһелдәр һәм оҫталар менән таныштыра тыңлаусыларҙы “Сәхнәгә арналған ғүмер” тапшырыуы. Төрлө быуын вәкилдәре, төрлө яҙмыштар менән осрашабыҙ беҙ был проектта. Тарих менән шәхес айырылғыһыҙ төшөнсә булып уҡмаша. Сәхнә тураһында һүҙ йөрөткәндә, Башҡорт дәүләт академия драма театрына нигеҙ һалған, уны оло бейеклеккә күтәрешкән режиссерҙар һәм актерҙар алдында баш эйәбеҙ. Бигерәк тә өс кешенең хеҙмәте оло хөрмәт менән телгә алыныуы осраҡлы түгел. Улар – Вәлиулла Мортазин, Шәйехзада Бабич, Хәбибулла Fәбитов. Мортазин-Иманский театр сәнғәте өлкәһендәге бер маяҡ булып ҡаласаҡ. Ҡорос ихтыярлы, тынғыһыҙ режиссер, художество етәксеһе тәүге күсмә театрҙы булдыра, 12 артистан торған труппа 1924 йылда республиканы арҡырыһы-буйына гиҙә. Тәүге йылда 26 мең тамашасыны хеҙмәтләндерһә, икенсе йылына инде был һан 96 меңгә барып етә. Күсмә театр XX быуат урталарына тиклем башҡорт ауылдары буйлап гастролдә йөрөй....
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 332
УРМАН ХУЖАЛЫҒЫ ТЕХНИКУМЫ. 1877 й. Ер үлсәү училищеһы булараҡ асыла, 1920 й. алып урман (1922— 29 йй. ер төҙөлөшө, урман һәм төҙөлөш‑мелиорация) техникумы, 1957 й. — индустриаль, 1977 й. — урман‑техника техникумы, 1982 й. башлап Өфө урман хужалығы техникумы. 1930—34 йй. Бөрө ҡ. урынлашҡан. 1957 й. техникум базаһында Салауат ҡ. урман техникумы (ҡара: Салауат индустриаль колледжы) ойошторола. Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә түбәндәге һөнәрҙәр б‑са алып барыла: ер төҙөлөшө, ер‑мөлкәт мөнәсәбәттәре, урман һәм урман‑парк хужалығы, баҡса‑парк һәм ландшафт төҙөлөшө, автомобиль транспортын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау, күтәреү‑транспорт, төҙөлөш, юл машиналары һәм ҡорамалдарын техник эксплуатациялау, ағас әҙерләү технологияһы. Китапханаһы, 3 компьютер, методика, мед. кабинеттары, тамаша, уҡыу залдары, ятағы, спорт комплексы, слесарлыҡ, ағас эше оҫтаханалары, тиры, автопаркы, уҡытыу‑тәжрибә хужалығы (лимонарий) һәм уҡытыу‑тәж. урман хужалығы бар. 30 меңгә яҡын белгес әҙерләнгән (2014), улар араһында С.А.Гармс, С.Д.Пономарёв, Н.Р.Ураҙбаев. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда техникум бинаһында Мәскәүҙән эвакуацияланған Коминтерн ис. РВ‑37 радиостанцияһы урынлашҡан.
Д.Ғ.Асҡаров
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 250
СЕЛЕНТАШ, б.э. 9—11 бб. археологик ҡомартҡыһы. Силәбе өлк. Александровка ҡасабаһынан көнбайышҡа табан 3,5 км алыҫлыҡта Һынташты й. (Тубыл й. ҡушылдығы) һул ярында урынлашҡан. Ҡурғанлы ҡәберлектәргә (диам. 6—16 м, бейеклеге 0,25— 0,3 м) ҡарай. 3 ҡурған өйрәнелгән. Тура мөйөшлө таш ҡойма рәүешендәге ерләү ҡоролмалары табылған. Керамика муйыны горизонталь һыҙыҡтар м‑н биҙәлгән, әүәләп эшләнгән һауыт ярсыҡтарынан, ҡыҙыл балсыҡтан яһалған көршәктән, яурындары ҡыя кәкерсәктәр, ауыҙ ситтәре ҡыя һыҙыҡтар м‑н биҙәлгән ҙур ваза рәүешендәге һауыттарҙан ғибәрәт. Кеше, хайуан (һарыҡ, ат) һөйәктәре, таштан һалынған ат фигураһы табылған. Көньяҡ Урал аръяғында, Көнбайыш һәм Үҙәк Ҡаҙағстанда Селенташ тибындағы 18 ҡурған өйрәнелгән. Ҡомартҡы Көньяҡ Уралға төрки ҡәбиләләрҙең килеп ултырыу процесын сағылдыра, тип фараз ителә. Материалдар Силәбе ун‑ты һәм Силәбе өлкә тыуған яҡты өйрәнеү музейы фондтарында һаҡлана. Әҙәб.: Материалы по археологии и этнографии Южного Урала. Челябинск, 1996.
С.Г.Боталов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Беренсе уҡытыусым
10 сентября 2016 йыл | Мәғариф, Хаттар
Сираттағы яңы уҡыу йылы башланды. Ошо мәлдәрҙә тәүге уҡытыусым – Аҡташ ауылы ҡыҙы, ошондағы башланғыс мәктәптә бынан дүрт тиҫтәнән ашыу йыл элек, беҙҙе, 1966 йылғыларҙы 1-се класҡа ҡабул итеп "фәндәр тауына” алып менгән Айһылыу Сабит ҡыҙы Ғайсина–Муллагилдинаны һағынып иҫкә төшөрәм.
Мәсетле ҡыҙы Зилә
10 сентября 2016 йыл | Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
Тыуған ерҙән торған ер яҡын, ти халыҡ мәҡәле. Мәсетле ра-йоны ҡыҙы Зилә өсөн дә Ғафури ере күңелгә шул тиклем яҡын төбәк. Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаған ҡыҙ Балаҡатай районында эш башлай. 1990 йылда иһә Ғафури егете Марат Әминев менән ҡауышҡас, туйҙан һуң улар Красноусолға килеп төшә. Марат район гәзитенә, ә Зилә Үҙәк район дарыуханаһына эшкә урынлаша.
Йәрминкәләрҙә ҡатнашырға саҡырабыҙ!
10 сентября 2016 йыл | Ауыл хужалығы
Муниципаль район хаки-миәте ауыл хужалығы ойошмалары, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары, шәхси хужалыҡ тотоусыларға Өфө ҡалаһында ауыл хужалығы йәрминкәһендә ҡатнашыу мөмкинлеге хаҡында хәбәр итә.
“Икенсе ураҡ” яҡынлаша
10 сентября 2016 йыл | ---
Ауыл эшсәндәренә иртә яҙҙан ҡара көҙгә тик-лем һис кенә лә тынғы юҡ. Бер эште теүәлләп өлгөрмәйҙәр, икенсе мәшәҡәт өлгөрә. "Икенсе ураҡ”ҡа төшөргә, йәғни шәкәр сөгөлдөрө уңышын ҡаҙа башларға ла күп ҡалманы. Районыбыҙ сөгөлдөрсөләре уны ниндәй әҙерлектә ҡаршылай? Район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге баш инженеры Вячеслав Малых әҙерлек торошо хаҡында һөйләй.
Һанаулы көндәр ҡалды
10 сентября 2016 йыл | Йәмғиәт
Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһына һәм муниципаль Советтарға депутаттар һайлауға һанаулы ғына көндәр ҡалды. 18 сентябрь – Берҙәм тауыш биреү көнө алдынан республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы ағзалары Х.А.Вәлиев етәкселегендә урындарҙағы һайлау комиссиялары ағзалары менән семинар-кәңәшмәләр уҙғара.