text:
Яйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 22
Ятып ҡалғансы, атып ҡал21.03.2017
- Әлеге мәл ер уяна, тәбиғәт уяна. Халҡыбыҙҙың да еңеүсе рухы уянһын! Тышҡы дошманды түгел, эскелекте, наҙанлыҡты, ялҡаулыҡты, маңҡортлоҡто, башҡа заман касафаттарын еңергә кәрәк беҙгә! Һәм ошо турнир, һис шикһеҙ, был изге көрәштә булышлыҡ итәсәк! - тип һүҙ тотто сәләмләү телмәрендә район хакимиәтенең социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко.
Шулай итеп, шау-гөр килеп, шәмбе көнө Уральск ҡасабаһында Ҡарас сәсән исеменә уҡ-сылар ярышы үтте.
Спорт тәңгәлендә бы-йылғы ғына түгел, бөтә һуңғы дәүерҙәрҙең иң мөһим ваҡиғаһы, тип ауыҙ тултырып әйтерлек! Тәү тапҡыр бит. Борондан башҡорттар дан тот-ҡан хәрби сәнғәтте тергеҙеү кәрәклеге ту-раһында беҙҙең гәзит тә күптән яҙа, күрәһең, фәрештәләрҙең «амин» әйткән мәленә тура кил-гәндер... Башта сара район кимәлендә үтеп, бер-нисә ҡунаҡ килер, тип кенә самаланһа, ысынбарлыҡта уҡ-һа-ҙаҡҡа ғашиҡ кешеләр байтаҡҡа күберәк булып сыҡты. Ярышта 42 уҙаман, 11 сая ҡыҙ көс һынашты - үҙебеҙҙекеләрҙән тыш, Әбйәлил, Ғафури, Бөр-йән, Хәйбулла район-дарынан, Өфө һәм Си-бай ҡалаларынан, Силәбе өлкәһенән мәргәндәр йыйылды.
Шулай итеп, шау-гөр килеп, шәмбе көнө Уральск ҡасабаһында Ҡарас сәсән исеменә уҡ-сылар ярышы үтте.
Спорт тәңгәлендә бы-йылғы ғына түгел, бөтә һуңғы дәүерҙәрҙең иң мөһим ваҡиғаһы, тип ауыҙ тултырып әйтерлек! Тәү тапҡыр бит. Борондан башҡорттар дан тот-ҡан хәрби сәнғәтте тергеҙеү кәрәклеге ту-раһында беҙҙең гәзит тә күптән яҙа, күрәһең, фәрештәләрҙең «амин» әйткән мәленә тура кил-гәндер... Башта сара район кимәлендә үтеп, бер-нисә ҡунаҡ килер, тип кенә самаланһа, ысынбарлыҡта уҡ-һа-ҙаҡҡа ғашиҡ кешеләр байтаҡҡа күберәк булып сыҡты. Ярышта 42 уҙаман, 11 сая ҡыҙ көс һынашты - үҙебеҙҙекеләрҙән тыш, Әбйәлил, Ғафури, Бөр-йән, Хәйбулла район-дарынан, Өфө һәм Си-бай ҡалаларынан, Силәбе өлкәһенән мәргәндәр йыйылды.
Яҡшы кәйеф өләштеләр20.03.2017
Балаларҙы дөрөҫ тәрбиәләүҙә, уларҙың һәләттә-рен һәм мөмкинселектәрен ваҡытында аса белеүҙә, үҫтереүҙә ата-әсәләрҙең, уҡытыусыларҙың һәм өҫтәмә тәрбиә биреүсе педагогтарҙың әһәмиәте бик ҙур. Һәр баланың ниндәйҙер шөғөлө була, тик уны ваҡытында күрә белергә һәм артабан үҫтерергә ярҙам итергә генә кәрәк. Бынан тыш уларҙың «йәшерен» таланттары һәм мөмкинлектәре булыуы ла ихтимал. Ҡыҙ-малайҙарға етди иғтибар биргәндә, уларҙың ошо һәләттәрен дә асырға мөмкин.
Был донъяла ниҙәр бар?20.03.2017
Украина, Рәсәй беҙгә ҡаршы һуғыш алып бара, тип һөрәнләһә лә, былтыр беҙҙең илдән 3 миллиард 300 миллион долларға тиң сумма күсерелә. Төп өлөштә Рәсәйҙә эшләгән гастарбайтерҙарҙыҡы. Хәҙер был хөрриәткә сик ҡуйыла башланы - аҡсаны Рәсәй банктары йә Рәсәй почтаһы аша ғына күсерергә мөмкин буласаҡ. Ә күршеләр, тегеһен-быныһын уйламай, Рәсәй банктарын ябып өлгөрҙөләр. Тәс була!
Шиғриәтем минең - күңел сафлығым20.03.2017
[b] Һуштарыңды алырлыҡ
Ауылымды уратып алған
Урмандары, ҡырҙары.
Әллә ҡайҙан күренеп ята
Ирәмәлкәй тауҙары.
Мышағырҙың эргәһендә
Матур ғына ҡайынлыҡ.
Ҡоштарҙың да һайрауы
Һуштарыңды алырлыҡ.
Йәй көнө тауҙарыңдың
Йыйҙыҡ тәмле еләген.
Текә ярҙың буйында
Тоттоҡ йәйен балығын.
Йәмле йәйҙең көнөндә
Бында халыҡ йыйыла.
Кемдер балыҡ ҡармаҡлай
Кемдер ҡомда ҡыҙына.
Кис етә, эңер төшә,
Ҡайта һәр кем өйөнә.
Сүп-сар ғына ятып ҡала
Йылғаларҙың буйында.
Ҡырағайлыҡ, выжданһыҙлыҡ
Ҡайҙан килгән халыҡҡа.
Ҡарағыҙ тирә-яҡҡа,
Хоҙай биргән был хозурлыҡ
Эләкмәй ул һәр кемгә.
Әлфиә ШӘҒӘЛИНА.
Учалы ҡалаһы.
Ауылымды уратып алған
Урмандары, ҡырҙары.
Әллә ҡайҙан күренеп ята
Ирәмәлкәй тауҙары.
Мышағырҙың эргәһендә
Матур ғына ҡайынлыҡ.
Ҡоштарҙың да һайрауы
Һуштарыңды алырлыҡ.
Йәй көнө тауҙарыңдың
Йыйҙыҡ тәмле еләген.
Текә ярҙың буйында
Тоттоҡ йәйен балығын.
Йәмле йәйҙең көнөндә
Бында халыҡ йыйыла.
Кемдер балыҡ ҡармаҡлай
Кемдер ҡомда ҡыҙына.
Кис етә, эңер төшә,
Ҡайта һәр кем өйөнә.
Сүп-сар ғына ятып ҡала
Йылғаларҙың буйында.
Ҡырағайлыҡ, выжданһыҙлыҡ
Ҡайҙан килгән халыҡҡа.
Ҡарағыҙ тирә-яҡҡа,
Хоҙай биргән был хозурлыҡ
Эләкмәй ул һәр кемгә.
Әлфиә ШӘҒӘЛИНА.
Учалы ҡалаһы.
Шайтан ҡотҡоһо22.03.2016
«Вәкил үлгән... Һөйәр-кәһенең өйөндә...» Шомло хәбәр һә тигәнсе йәшен тиҙлегендәй таралып өлгөрҙө. Урамда, магазинда булһынмы, хатта табын артында ла ошо турала һүҙ барҙы. Халыҡтың иҫе китте, тел шартлаттылар, бот саптылар. Ысынмы-бушмы - шуны белә алмай ҡаңғырҙылар. Кемдең-кемдең, ә Вәкилдең һөйәркәһе булғанына ышанырға теләмәнеләр. Бер аяғы ерҙә, бер аяғы гүрҙә, тигәндәй. Былтыр алтмышын тултырҙы. Етмәһә, ауыҙынан бер һүҙ тартып алырлыҡ түгел ине, һыу уртлағандай һәр ваҡыт турһайып йөрөнө, йылмайғанын да күрмәҫһең. Бына һиңә Вәкил, вәт һиңә шымбай! «Әллә, һөйәркәһе үлтерҙеме икән, әллә көтмәгәндә тегеһенең ире ҡайтып инеп үлтереш сығарғанмы?»
Сер йомғағы бер нисек тә сиселергә теләмәне. Батырыраҡтары улар йәшәгән йорт ихатаһына барып аңдып ҡараны, әммә ингән-сыҡҡан ке-ше күренмәне. Күрше-ләренән һорағастары, тегеләре лә артыҡ һүҙгә бирелмәй, эйе, үлгән, тип баш һелкеүҙән ар-тығын әйтмәнеләр, туҡ-тап та тормай, тиҙерәк китергә ашыҡтылар. Бер хәбәрҙе лә ҡолаҡтарынан ситләтмәй, йөҙ иләктән үткәреп, сәйнәп, талап ләззәт алырға яратҡан бәғзе берәүҙәргә етә ҡалды. Төпсөнә торғас, сер йомғағын сисә биреп ҡуйҙылар. Вәкилдең һәр ваҡыт һуҡмыш йөрөргә яратҡан ике туған ағаһы шешәләш дуҫтарына әйтеп ысҡындырған. Хатта күҙ йәштәренә быуылып илаған. «Алмалай киленебеҙҙең өҫтөнән көлөп йөрөгән, тамуҡта янһын ҡарт иблес. Ерләшергә ике аяғымдың береһен баҫмайым», - тип зәһәрләнеп өҫтәл һуҡҡан, тиҙәр.
Сер йомғағы бер нисек тә сиселергә теләмәне. Батырыраҡтары улар йәшәгән йорт ихатаһына барып аңдып ҡараны, әммә ингән-сыҡҡан ке-ше күренмәне. Күрше-ләренән һорағастары, тегеләре лә артыҡ һүҙгә бирелмәй, эйе, үлгән, тип баш һелкеүҙән ар-тығын әйтмәнеләр, туҡ-тап та тормай, тиҙерәк китергә ашыҡтылар. Бер хәбәрҙе лә ҡолаҡтарынан ситләтмәй, йөҙ иләктән үткәреп, сәйнәп, талап ләззәт алырға яратҡан бәғзе берәүҙәргә етә ҡалды. Төпсөнә торғас, сер йомғағын сисә биреп ҡуйҙылар. Вәкилдең һәр ваҡыт һуҡмыш йөрөргә яратҡан ике туған ағаһы шешәләш дуҫтарына әйтеп ысҡындырған. Хатта күҙ йәштәренә быуылып илаған. «Алмалай киленебеҙҙең өҫтөнән көлөп йөрөгән, тамуҡта янһын ҡарт иблес. Ерләшергә ике аяғымдың береһен баҫмайым», - тип зәһәрләнеп өҫтәл һуҡҡан, тиҙәр.
Был донúяла нè´ºр бар?22.03.2016
Ошо арала тамамланған Сириялағы Рәсәйҙең хәрби операцияһы 33 миллиард һумға төштө, тип яҡынса билдәләне РФ Президенты В.В.Путин. Тик илебеҙ был суммаға ярлыланды тип ҡарау хата булыр. Аҡса көйөнсә түгел бит: ҡулланыу ваҡыттары сыға барған ракета-бомбаларҙы барыбер үтилләштерергә кәрәк булыр ине, ғәскәрҙәргә күнекмәләр үткәреү өсөн былай ҙа яғыулыҡ һәм башҡа кәрәк-яраҡ бүленә. «Ҡоралыбыҙ полигондарҙа түгел, ысын алыштарҙа һынауҙы лайыҡлы үтте», - тип билдәләй ил башлығы. Ә сәйәси файҙа, террорсылыҡ ҡурҡынысын кәметеү тураһында әйтеп тораһы ла кәрәкмәйҙер.
Алтын ҡуллы оҫта22.03.2016
Өләсәйем йортонда мөйөштә ултырған, өҫтөнә бер-нисә ҡат япма түшәлгән тимер һандыҡ менән бәйле яҡты хәтирәләр иҫтә ҡалған. Әллә өлкәндәрҙең уның эсен аҡтарыуҙан даими тыйып тороуҙары һөҙөмтәһендә, әллә ысынлап та был ҡумта ниндәйҙер сихри көскә эйә булды - һәр ваҡыт үҙенә ылыҡтыра торғайны. Эйе, борон һәр йортта тиерлек һандыҡ ултырған. Башлыса, ҡыҙ кейәүгә сыҡҡанда артынан бирнә тултырылған һандыҡтың эйәреп килеүе мотлаҡ булған. Һуңғы йылдарҙа йоланы күҙәтеүселәр ҙә, һандыҡ эшләүселәр ҙә һирәк осрай. Айнур Ғиззәтуллин был шөғөл менән мауығыусы оҫталарҙың береһе.
Мәҡәлә геройыбыҙ Учалы ауылы кешеһе. Тау сәнәғәте колледжында белем алып, тау мастеры һөнәрен үҙләштерә. Әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас «Чебачье» руднигында («Александринск тау-мәғдән компанияһы») ПДМ (ташыу-тейәү машинаһы) водителе булып эш башлай һәм әлеге көнгә тиклем шунда хеҙмәт итә.
Мәҡәлә геройыбыҙ Учалы ауылы кешеһе. Тау сәнәғәте колледжында белем алып, тау мастеры һөнәрен үҙләштерә. Әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас «Чебачье» руднигында («Александринск тау-мәғдән компанияһы») ПДМ (ташыу-тейәү машинаһы) водителе булып эш башлай һәм әлеге көнгә тиклем шунда хеҙмәт итә.
Абруйы ҙур26.02.2014
Еҙнәм Хәлит Ғарипов 1929 йылдың 23 февралендә Сәфәр ауылында тыуа. Ғаиләлә өсөнсө бала булып донъяға килә. Атаһы Жәләлетдин бик уҡымышлы кеше булған, рус, ғәрәп телдәрен яҡшы белгән, ауылда балалар уҡытҡан. Әсәһе мулла ғаиләһенән. Хәлит 6 йәшендә үҙ ауылында уҡырға бара. 7-се класты бөткәнсе татар телендә белем ала, тик «5»-легә генә өлгәшә. Бигерәк тә математика фәнен үҙ итә, бик шәп иҫәпләй. 8-се класты Учалы ауылында дауам итергә теләй, тик атаһы сирләү сәбәпле артабан уҡырға тура килмәй. Шул мәлдән алып уның хеҙмәт юлы башлана. «Райпотребсоюз» йәмғиәтендә атаһының бер туған ағаһы Жәмәлетдин баш бухгалтер булып эшләгән була. Шунда иҫәпсе итеп эшкә саҡыралар.
Мөхәббәттән иҫергәндә26.02.2014
Ял көнө. Ғәҙәттәгесә, аш-һыу бүлмәһендә булышып йөрөйөм, үҙем «Юлдаш» каналын тыңлайым. Шул ваҡыт радионан яңғыраған йырҙың эстәлеге ҡолағыма килеп бәрелде. «Парһыҙ - парын, парлы яңыһын эҙләй» тип һағышлы тауыш менән йыр һуҙалар. Быға тиклем ишеткәнем булмағайны, бәлки, иғтибар бирмәгәнмендер. Ләкин ошо юлдар мине ниңәлер уйланырға мәжбүр итте.
Ул ҡайҙандыр уйлап сығарылмаған, ә бөгөнгө тормоштан алынған дөрөҫлөк. Хоҙай барыбыҙҙы ла парлы итеп яралтҡан. Һәр кем үҙенә тәғәйенләнгән яртыһын эҙләп табырға тырыша, осраша, ҡауыша. Кемдер эҙләп таба алмай, бәлки, талаптары юғары булғанға һөйөп-һөйөлөп йәшәү бәхетенән мәхрүмдер. Шуға ҡарамаҫтан, һаман да көтәләр, эҙләйҙәр.
Ул ҡайҙандыр уйлап сығарылмаған, ә бөгөнгө тормоштан алынған дөрөҫлөк. Хоҙай барыбыҙҙы ла парлы итеп яралтҡан. Һәр кем үҙенә тәғәйенләнгән яртыһын эҙләп табырға тырыша, осраша, ҡауыша. Кемдер эҙләп таба алмай, бәлки, талаптары юғары булғанға һөйөп-һөйөлөп йәшәү бәхетенән мәхрүмдер. Шуға ҡарамаҫтан, һаман да көтәләр, эҙләйҙәр.
Йөк саманан артмаһын26.02.2014
Юлдарҙың торошо бөгөн көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе. Төҙөкләндереү эштәре алып барылһа ла, ремонтланмаған участкалар байтаҡ. Юлдарҙың насар булыуының төп сәбәбе - уларҙы йүнәтеүгә аҡсаның аҙ бүленеүендә. Шулай уҡ һуңғы йылдарҙа машиналар иҫәбенең ҡырҡа артыуы ла юлдарҙың сифатына кире йоғонто яһай, улар баҫымында асфальт тиҙерәк сафтан сыға. Хәҙер кемде генә алма, барыһының да тиерлек машинаһы бар. Улар һанының арта барыуы тиҙҙән ҙур ҡыйынлыҡтарға килтерәсәге көн кеүек асыҡ, юлдарға саманан тыш көс төшәсәк. Шуға ла киләсәктә юлдарҙы рәтләү күпкә ҙур сығымдар талап итәсәк. Үҙебеҙ ҙә шаһитбыҙ: соҡор-саҡырлы асфальтты һәр ҡайҙа ла осратырға була.
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Ҡайҙа ҡиммәтерәк?
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Байрамдар тыныс үтһен
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Ғаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


c: text/html

text:
ISBN
Фольклорный архив Башкирского государственного университета
һөйләшеү
И1: ... хәҙер таҡмаҡтар смеется
И2: суҡҡан көйө әйтмә инде... яҙһалар
И1: Юҡ...артыҡ, әллә суҡҡанды әйтәһеңме ни инде. Әҙерәк төшөрһәң бит күңелле була, тел оҙоная бит
Ф:   тел сиселә...
И1: Эйе, тел сиселә...
Ф: легендалар...
И1: Ниндәй легендалар, калай тип аңларға була...
Ф: бына тау, йылға исемдәре... бороңғо исемдәре
И1: Әллә, белмәйем... Хөнәш тауын беләм инде...Бына унда бер ҡарауылсы булған элек. Шул ҡарауылсы булған, ашау яғы насар булған. Ҡарбузды ашаған-ашаған да имгәкләп менгән тауға... Шунан Хөнәш тауы тип ҡалған... Хәҙер шул шулайтып кереп ҡалды ул, карта ла шулай...
Ф: Хөнәшме, Һөнәшме?
И1: Хөнәш. Хөнәш тигән тау булған. Хәҙер кереп ҡалды инде исеме.
И2: Ана, Сәнкемгә барығыҙ. Сәнкемдә әүлитә зыяратлары
Ф:Ә Манғыс тауы ҡайҙан килеп сыҡҡан?
И1: Манғыс тауын белмәйем ҡайҙан килеп сыҡҡандыр, аныһын белмәйем.
Ф:Тағы ниндәй тауҙар бар...
Ф: Әүлиә тауҙары
И1: Әүлиә юҡ... әүлиә зияраты Сәнкемдә бар инде, аны һөрөп киттеләр.
И2: Әүлиә зияраты Сәнкемдә бар... Сәнкемдең Ҡаҫмарт менән Һаҡмарға ҡушылған ере...
Ф: Һеҙҙә бисура тип әйтәләрме
И1: Бик һирәк итеп әйтәләр
Ф: Ниндәй нәмәгә ҡарата ҡулланалар шул һүҙҙе?
И1: Ныу, нимә тип, ул ваҡытта, ул бисура меҫкен була бит инде ул, мин аңлағанса
Ф: Эйе.
И1: Шулай буламы, эйе?
Ф: Ныу, андай һүҙҙе анда-мында ғына ишетмәһәң, ишетелмәй ул.
И: Холоҡһоҙ кешене бисура тип әйтәмәҙәрме ни... ана бисураһын китеп бара тип...
И1: Һуң, шуға әйтәм бит... Ә хәҙер әйтәләр бисура түгел... алкаш тип...
Ф:  : Ул бисура алкаш тигән мәғәнәгә тап килә микән ул
И2: Бисура бит ул меҫкен була бит инде ул... Мин шулай тип аңлайым... Бисура бер меҫкен була инде, ненормальный бер кеше...
Ф: Ә ен?
И1: Эйән?
Ф: Ен, ен...
И1: Ен... Енме эйәнме?
Ф: Ен
И1: Ен, пәрей инде.
Ф: Ә ниндәй була ул
И1: Ниндәй була... Аны кем белә, кем күргән...
Ф: Кем күргәндәр, нисек итеп һөйләйҙәр пәрейҙе?
И1: Шул ваҡытта шул булған, был ваҡытта был булған
И2: Мин ҡушылып китәйем әле. Эсеп күренгән кешегә бына Сәнкемден зыяратына минең абзыйым булды Суғышты һеҙмәт итте, ул офицер ғәләмәт хеҙмәт иткән кеше инде  ... Шунда ул эсеп зыяратына әйләнгән икән... Шуға ул ен тигәндән әйтәм инде... Ен тип әйттегез бит... Шул зыяраттан ат белән ҡысҡырып-сүгенеп инде үткән ваҡытта... Мының күзенә күренгән.. обезглавленный? неразборчиво кеше, ти...Аҡ күлмәклә, зыяраттан сыҡҡан... Нәрсәдер шылтырлатып, мине ҡыуып килә, ди. Был инде суғыштан ҡайтса да, эсендә йәне булған, ҡурҡҡандыр... неразборчиво кеҫәсенән бысаҡ сығарған икән, күкрәгенә ҡуйып тотом киләм, ди. Ул киле, мин киләм, ул киле, мин киләм, ди... Минең ойәмә ҡәдәр озатты да торошоп китте, ди... Мына шул ен була бит инде... енме нәсәкәй була...
И1: Енме ул күҙгә күренәме
И2: Сәнкем зыяратында була торғайны... Шундайраҡ бар...
Ф: Нәҫтәй ҡағылған бармы?
И1: Ә... ен ҡағылған тиҙәр
Ф: Нисек ҡағыла ул?
И1: Кем белә инде?
И2: Ен ҡағылған... Ана Әлимә апай булды бит инде... Әлимә апай ауырыны эйе...
И1: Эйе, ен ҡағылған тип һөйләнеләр... ул һуғыш ваҡытында булды... Ул ҡаҙимге эшләп йөрөгән һин дә мин эшләп йөрөгән кеше ине... Бер ваҡыт уға ен ҡағылған, мәккә барған тип һөйләй башланылар.
И2: Мөхөрө бар тип...
Ф: нимә?
И1: Мөхөр, печать... шунан һуң, уй аллам...
И2: Шамғул мулла лечить иткән бит инде....
И1: Элек бит инде баҫыу ваҡытында кешегә собойға алып киләләр, өйҙән ебәрәләр... был сихырланған, был алайтҡан, был түгеб биргән... шунан һуң аны алып барҙылар Башкирияға бер муллаға... Шул өшкөрөп аны кеше итеп алып ҡайтты... И әйткән киткән ваҡытында... Ошо ерҙе үтмәйенсә туҡтамағыҙ һыуҙы, артығыҙға ҡарамағыҙ... Шунан ул һуңынан шәбәйеп ҡайтты... Шунда ла минең хур егетем бар тип әйтә торғайны ул... Теге донъяла хур егетем бар тип.
Ф: Үҙенән башҡа тағы ла хур егете бар?
И1: Эйе, хур егете
И2: Аҙаҡтан матур итеп йәшәп ҡартайып үлде...
Ф: Ул хур егетем бар тигәне нисек була инде ул?
И1: Ул мына теге донъяла нисектер шулай хур тигән һүҙ бармы инде егет. Теге доъялағы кеше хур егетем бар тип әйтә торғайны...
Ф: Үҙенме
И1: Юҡ, үҙен түгел, шул булған кешеһен... Шул...
Ф: Ярай, рәхмәт һеҙгә...
И1: Рәхмәт...
Ссылка на эту публикацию:
һөйләшеү [Электронный документ] // Фольклорный архив Башкирского государственного университета: электронное научное издание / под ред. Б. В. Орехова, А. А. Галлямова. [20112018]. Дата обновления: 11.02.2014. URL: http://lcph.bashedu.ru/editions/efolk.php?go=folk_id.461 (дата обращения: 23.01.2018).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 153
ФРАНС ЯРУСЫ, девондың өҫкө бүлегенең аҫҡы бүлексәһе. Живе ярусында ята, фамен ярусы м‑н ҡаплана. Фран а. (Бельгия) янында Ж.Омалиус д’Аллуа тарафынан айырып күрһәтелә (1862). Стратотибы һәүерташтарҙан һәм риф эзбизташтарынан тора; ҡалынлығы 600 м тиклем. Ф.я. ултырмалары БР терр‑яһында киң таралған. Платформалы өлөшөндә Ф.я. эзбизташтарҙан, балсыҡлы һәүерташтарҙан, ҡомташтарҙан (ҡалынлығы 260 м тиклем), Көньяҡ Уралдың көнбайыш битләүендә — терриген‑карбонат тоҡомдарынан, көнсығышында — вулкан һәм вулкан‑ултырма ҡатламдарҙан (ҡалынлығы 1500 м тиклем) ғибәрәт. Көнбайыш битләүендә аҫҡын, мәндем, доманик, һәргәй горизонттарына, көнсығышта — моҡас, боғаҙаҡ, бейәғаҙы һ.б. свиталарға бүленә.
Әҙәб.: Фамен ярусы мәҡ. ҡарағыҙ.
В.А.Маслов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Яңылыҡтар
Башҡортостанда «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара фестивале еңеүсеһен иғлан итте
Нефтекамала Фәриҙә Ҡудашева исемендәге «Дуҫлыҡ моңо» XVI башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың халыҡ-ара фестивале тамамланды. Гран-при яулаусының исеме иғлан ителде. Ул – Ейәнсура районынан Әлфиә Мырҙабаева. Еңеүсе 100 мең һумлыҡ сертификат менән бүләкләнде.
Шулай уҡ конкурс лауреаттары һәм дипломанттары, «Фестиваль ышанысы» номинацияһында еңеүсе асыҡланды. Халыҡ-ара фестивалдең тарихында тәүгә Нефтекаманан Юлиана Шараповаға Башҡортостан Республикаһында Владимир Спиваковтың Йәштәрҙең һәләтен һәм профессиональ оҫталығын үҫтереүгә булышлыҡ итеү хәйриә фондының стипендияһы бүленде. Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренән һәм Рәсәй төбәктәренән килгән ҡатнашыусылар Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы һәм Нефтекама хакимиәте башлығының махсус бүләктәре менән билдәләнде.
Өс конкурс көнө дауамында бик күп ҡыҙыҡлы номерҙар тәҡдим ителде – ҡатнашыусыларҙың һаны баштан 52-гә еткәйне. Быйыл сарала Белоруссия, Ҡаҙағстан һәм Ҡырғыҙстан вәкилдәре ҡатнашты. Рәсәйҙән Удмуртия, Кемеров, Ырымбур, Ульяновск, Ҡурған, Силәбе өлкәләре, Пермь крайы, Мәскәү һәм Санкт-Петербург йырсылары булды. Бәйгеселәрҙе Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының вокал сәнғәте кафедраһы мөдире, профессор, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Фәрзәнә Сәғитова рәйеслегендәге жюри баһаланы.
Фестивалде ябыу тантанаһында республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һәм Нефтекама хакимиәте башлығы Рәшит Дәүләтов сығыш яһаны. «Дуҫлыҡ моңо»ноң гала-концерты онотолмаҫлыҡ шоуға әйләнде. Тамашасылар үҙҙәре өсөн яңы исемдәрҙе асып ҡына ҡалманы, ә Хәниә Фәрхи, Иҙрис Ғәзиев, Рөстәм Маликов, Риф Ғатауллин, Зөлфиә һәм Жәүит Шакировтар, Дамира Сәйетова, Флүрә Килдейәрова, Азамат Тимеров, Нур Дауытов, Рөстәм Ғиззәтуллин, Заһир Зәйнетдинов, Роберт Юлдашев кеүек сәхнә йондоҙҙарын һәм «Ҡурайсы» төркөмөн тыңланы.
Фестивалде ойоштороусылар – Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Нефтекама хакимиәте.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.


text:
Көҙҙәрҙең емеше татлыраҡ
07 октября 2015 йыл | Хаттар
Кеше ғүмерен йыш ҡына йыл миҙгелдәре менән сағыштыралар. Йәшлек дәрте менән янып-көйөп, йәйҙәрҙе уҙҙырып йөрөгәндә ҡапыл ғына олоғайыу, ғүмер көҙөнә яҡынлашыу кеүек һүҙҙәр менән күңелгә моңһоулыҡ, һағыш һалалар. Ә уйлап ҡараһаң, көҙ – ул һалҡынын да, йылыһын да, муллығын да, бөтә матур төҫтәрҙе бергә йыйған ҡабатланмаҫ бер осор. Халыҡта "Көҙҙәрҙең емеше татлыраҡ” тигән әйтем дә бар. Ә был ысынлап та шулай!
Төйәгебеҙ тамыры – тарихта
07 октября 2015 йыл | Йәмғиәт
Районға - 85 йыл
Бер-беребеҙҙән уңдыҡ беҙ
07 октября 2015 йыл | Уңғандарыбыҙ
Кеше тыуғас та уның тормош китабы яҙыла башлай, тиҙәр. Ә инде үҫеп етеп, ғаиләле булғас, уның икенсе өлөшө, ғаилә китабы башлана. Яҙмыштар төрлө булған кеүек, был китаптарҙың эстәлеге лә бер-береһенән айырылалыр. Шулай ҙа һәр бите бәхетле минуттар, шатлыҡлы ваҡиғалар, иҫтәлекле, тулҡынландырғыс мәлдәр менән тулған китаптар күберәктер. Сөнки матур тормош юлы үткән татыу, өлгөлө ғаиләләр бихисап. Игенйылға ауылында йәшәп, күптән түгел алтын туйҙарын билдәләгән Рәйсә Сәхиулла ҡыҙы менән Рәшит Ғариф улы Йәркәевтар ана шундай ғаиләләрҙең береһе.
Хәбәрһеҙ юғалғандар хәтерҙән юйылмайҙар
07 октября 2015 йыл | Хаттар
Һуғыш күрһәткән михнәттәрҙе үҙ елкәһендә татыған әсәйем Ғәникамал Сәфиулла ҡыҙы уның һәләкәттәрен һөйләмәгән көнө булманы. Мин уның һуғыштан һуң тыуған ҡыҙы, ул һөйләгәндә күҙ йәштәренә төйөлөп, әсе яҙмыш кисергән ауылдаштарҙы, яҡташтарҙы йәлләп, әрнеү менән тыңлай торғайным.
Күгәрсендәр кеүек гөрләп йәшәйексе донъяла!
07 октября 2015 йыл | Йәмғиәт
Республикабыҙҙа иң ҙур башҡорт ауылы булған Сәйетбаба ауылының иң тәүгеләрҙән булып нигеҙ һалып, шәхси йорттар төҙөлгән Үҙәк урамының көньяҡ өлөшөндә "Туғандар-быуындар бәйләнеше” тип исемләнгән урам байрамы үтте


text:
Сибай ҡалаһы һәм төбәгебеҙ халҡын матур байрам—Йәштәр көнө менән ҡотлайым!
Йәшлек—кеше тормошоноң иң гүзәл мәле, өмөттәр, асыштар осоро, ҙур юлдың башы. Тап һеҙ, йәш яҡташтарыбыҙ, иртәгә ҡалабыҙҙың, төбәгебеҙҙең артабанғы үҫеше өсөн яуаплылыҡты үҙ иңегеҙгә аласаҡһығыҙ. Беҙ бөгөн үк һеҙҙең уҡыуҙағы уңыштарығыҙ, ижади эшмәкәрлегегеҙ һәм спорттағы ҡаҙаныштарығыҙ менән ғорурланабыҙ. Йәш белгестәр үҙҙәрен производствола, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм башҡа тармаҡтарҙа лайыҡлы таныта.
Һис шикһеҙ, илебеҙҙең уңыштары һәм ҡаҙаныштары йәштәрҙең ижтимағи-сәйәси тормошта ҡатнашыуына һәм әүҙемлегенә лә тығыҙ бәйле. Сибай ҡалаһы йәштәренең талантлы, маҡсатҡа ынтылыусан, дәртле, яуаплы булыуы, дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул итә белеүе һоҡландыра. Был сифаттар бөгөн, Рәсәйгә ҡаршы һәр төрлө өндәмәләр яһалған, уны Көнсығыштың ҡушымтаһы ролендә күрергә теләүселәр күбәйгән заманда, айырыуса мөһим.
Беҙ һеҙгә ышанабыҙ, беҙ һеҙгә өмөт бағлайбыҙ!
Байрам айҡанлы барығыҙға ла бәхет, уңыштар һәм күтәренке кәйеф теләйем! Яҡты хыялдарығыҙ, иң ҡыйыу пландарығыҙ тормошҡа ашһын!
Х.Х.Сөләймәнов,
Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы.


text:
Төйөт
Төйөт (урыҫ.Пеночка-весничка) (лат. Phylloscopus trochilus) — һылыуҡастар ғаиләһенән булған бәләкәй генә һайраусы ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғайҙан бәләкәйерәк. батаҡтан ботаҡҡа һикергеләп йөрөүсе етеҙ генә теремек ҡош. Һырт яғы йәшел, өҫ яҡтан ҡойроҡ төбө сағыу йәшел. Кәүҙәһенең аҫ яғы һарғыл аҡ һәм түше һап- һары. Ҡанаттарының осо ҡара, ҡалған ҡауырһындары йәшкелт һәм аҡ ситле һорғолт көрән. Төйөттәр башлыса үҙ — ара тауыштары менән генә айырылалар.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҫҡа ғына итеп һыҙғыра: «төйөт». Һайрауы ла шул ҡысҡырыуҙы ҡабатлап тора: «төйөт-төйөт-төйөт- төйөт»
Йәшәгән урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ерҙә, ҡайһы ваҡыт ботаҡта йәки ҡыуаҡтарҙа оялай.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ерән йәки күкһел ерән бөрсөклө 5-7 бөртөк йомортҡа һала.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ваҡ бөжәктәр менән туҡлана.
Диалекттарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. — Өфө, 1986/ — 91-се бит.


text:
Сибай ҡала прокуратураһы юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә хоҡуҡ һаҡлау талаптарын үтәүҙе тикшерҙе. Һөҙөмтәлә водитель танытмаһы булған өс кешенең наркомания диагнозы менән ҡала дауаханаһында иҫәптә тороуы асыҡланған.
«Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге тураһында»ғы федераль законға ярашлы, «наркомания» диагнозы транспорт менән хәүефһеҙ идара итеүгә ҡамасаулай. Шуға бәйле, ҡала прокуроры был граждандарҙың водитель хоҡуғы менән ҡулланыуҙы туҡтатыу тураһында судҡа дәғүә ғаризаһы ебәрҙе. Суд прокурорҙың талабын ҡәнәғәтләндерҙе.
Уның үтәлеше прокурор контролендә.
Ҡала прокурорының
өлкән ярҙамсыһы Фәнил Мортаев.


text:
Һауыттарға тултырылған һыу етештереүселәр ассоциацияһы ойошторолдо
Башҡортостан Экологтар союзы Һауыттарға тултырылған һыу етештереүселәр ассоциацияһын ойошторҙо. Был турала ҡарар ойоштороу йыйылышында ҡабул ителде. БР Экологтар союзы рәйесе Александр Веселовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, «Башҡортостандың саф һыуы» исемле яңы ойошма һатып алыусылар талабын киңәйтеүҙе һәм республикала һауыттарға тултырылған һыу баҙарын ялғандан һаҡлауҙы маҡсат итеп ҡуя.
Һыу сифаты тураһында хәстәрлек күрәсәк яңы ойошманы ойоштороусылар араһында «Таймас», «Красный ключ», «Чистая вода «Кристальная», «Приуральская», «Кургазак», «Серебряная вода» һәм башҡа етештереүсе предприятиелар бар.
Коммерция булмаған яңы берекмә һауыттарға тултырылған һыуҙарҙы тәмләп ҡарау конкурстары үткәрәсәк, продукцияның был төрөнөң сифатын тикшереп торасаҡ, һатып алыусылар талабын көйләү юлы менән сифатлы һәм хәүефһеҙ һыуҙар сығарыуҙы стимуллаштырасаҡ.


text:
Фото:
Өфө Михаил Зайцев менән бәхилләште
Фото:
13 июлдә БР Дәүләт Йыйылышы Йортонда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың тәүге Рәйесе Михаил Алексеевич Зайцев менән бәхилләшеү булды.
Матәмдә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары, БР Хөкүмәте ағзалары, федераль ведомстволарҙың территориаль органдары, республика башҡарма власть органдары етәкселәре, йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашты.
Матәм митингыһын асып, Константин Толкачев Михаил Зайцев биографияһының төп осорҙарын хәтергә төшөрҙө. “Михаил Алексеевичтың бөтә ғүмер һәм хеҙмәт юлы — үҙ эшеңә тоғролоҡтоң һәм эшһөйәрлектең сағыу өлгөһө ул, — тине Константин Толкачев. — Уның биографияһында тыуған Башҡортостанына хеҙмәт итеү өсөн бөтә көсөн һәм белемен биргән кешенең ғүмер йылдары ята”.
Михаил Алексеевич хаҡында ғаиләһе исеменән кейәүе Андрей һөйләне. Өфөнөң тәүге мэры һәм Башҡортостан парламентының тәүге спикерының ҡатыны, ике ҡыҙы һәм ике кейәүе, ике ейәнсәре һәм бер ейәне ҡалды.
Михаил Зайцев Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнде.


text:
Фото:
Афғанстан парламентарийҙары «Башҡортостандың яугир-интернационалистары» экспозицияһы менән танышты
Фото:
16 июлдә Афғанстан Ислам Республикаһының Аҡһаҡалдар ҡоро делегацияһы Республика Хәрби Дан музейында булды. Музей хеҙмәткәрҙәре ҡунаҡтарҙы Башҡортостандың Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыуына арналған экспозициялар, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевҡа арналған стендтар менән таныштырҙы. Республика Хәрби Дан музейы етәкселәре «Башҡортостандың яугир-интернационалистары» экспозицияһына айырым туҡтап үтте.
— Был күргәҙмә бер юлы ҡыҙыҡһыныу ҙа, үкенес тә уята, — тине делегация етәксеһе, Милли Ассамблеяның Аҡһаҡалдар ҡоро рәйесе Фазыл Хажи Мөслимйәр. – Самолеттар, вертолеттар, хәрби техника төшөрөлгән фотоһүрәттәрҙе күрһәм, ул йылдар күңелде тертләтеп иҫкә төшә. Был һуғышта улдарын юғалтҡан 300-ҙән ашыу ғаиләнең кисерештәрен аңлайым. Беҙҙең барыбыҙ өсөн дә был – тарих биргән оло һабаҡ.
Осрашыу аҙағында Фазыл Хажи Мөслимйәр әфәнде музей хеҙмәткәрҙәренә ҡыҙыҡлы экскурсия өсөн рәхмәтен белдерҙе.


text:
Яйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Батыр даны онотолмай
Батыр даны онотолмай08.06.2015
Милли көрәш...Уның тарихы халҡыбыҙҙың боронғо легендаларына барып тоташа. Элек-электән төрлө йыйындарҙа, һабантуйҙарҙа көрәш халыҡтың иң яратып, сәмләнеп, тулҡынланып ҡарай торған спорт төрө булып һаналған. Халҡыбыҙҙың был йолаһы бөгөнгө көндә лә иғтибарҙы үҙенә ылыҡтырған тамаша. Милли көрәш хәҙер үҙенең икенсе йәшлеген кисерә, тиһәк һис тә яңылышмаҫбыҙ.
Спорттың был төрө Бөтә Союз берҙәм спорт классификацияһына индерелде, көрәшселәрҙе дәртләндереп, илһамландырып спорт разрядтары, спорт мастеры тигән исем бирелә. Хәҙер Бөтә Донъя, Рәсәй беренселеге даими рәүештә үткәрелеп килә. Шуныһы ҡыуаныслы - нигеҙҙә беренселек өсөн Башҡортостан, Татарстан батырҙары алышып ҡына ҡалмай, һәр саҡ еңеү яулай. Шундай ҙур ярыштарҙа ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙы күреү үҙе үк һоҡландыра.
Ошо көндәрҙә Ишмәкәй ауылында милли көрәш буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры мәрхүм Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин призына уҡыусылар араһында ете йәштән ун ете йәшкә тиклем төрлө ауырлыҡтары буйынса дзюдо, ә ветерандар араһында милли көрәш буйынса турнир ойошторолдо. Ярышта Балалар спорт мәктәбе, Балалар ижад йорто, 10-сы, Ҡотой, Ишмәкәй мәктәбе уҡыусылары ҡатнашты. Барлығы ике йөҙләп көрәшсе килгәйне. Шуларҙың егермеһе - ҡыҙҙар.
Төрлө ауырлыҡтар араһында Балалар ижад йортонан Владимир Ильясов, Эмиль өбәйҙуллин, Надир Мәғәсүмов, Әмир Шәрипов, Руслан Хәлилов; Балалар спорт мәктәбенән Азалина Сафина, Денис Усманов, Артур Йәшелбаев, Тимур Байбулатов, Родион Юнысов, Арсен Камалов; 10-сы мәктәптән Айлина афарова, Диана Таһирова, Эльвина Астанова; Ҡотойҙан Нургиз Камалетдинов, Зариф Сөләймәнов, Илдар Сафин; Ишмәкәйҙән Виктория Фазлетдинова, Айгүзәл Ваһапова (күнекмәләргә Иҫтамғол ауылынан йөрөй), Самир Абыҙгилдиндар үҙ ауырлыҡтарында чемпиондар булһа, командалар араһында 1-се урынға Ишмәкәй көрәшселәре сыҡты (тренеры Ф.З. Шакиров), 2-се урынға Балалар ижад йорто (А.Ю. Воронцов), өсөнсөгә Балалар спорт мәктәбе һәм 10-сы мәктәп (И.Г. Харисова, А.А. Шумков) командалары сыҡтылар. Ә милли көрәштә ветеран көрәшселәр, спорт мастеры, «Башҡортостандың атҡаҙанған физкультура хеҙмәткәре», Рәми Гарипов исемендәге башҡорт гимназияһы ның тренеры Жәлил Йосопов, спорт мастеры, 2001 йылда Республика һабантуйында еңеү яулап машина отоусы Илдус Әсәҙуллин, спорт мастеры кандидаттары Дамир Зарипов, Йәүҙәт Сафин һәм Радик Әүхәҙей улының ауылдашы, балалыҡ дуҫы Аусаф Ишмөхәмәтов көрәш майҙанына сығып, таһыллыҡ күрһәтеп, үҙҙәренең йәшлектәрен иҫтәренә төшөрҙө.
Көрәште ауыл советы рәйесе Салауат Лоҡманов асып ебәрҙе. Турнирҙы башлар өсөн турнир флагын, Радик Зәйнуллиндың яҡын туғаны, 2015 йылда дзюдо, самбо буйынса республикабыҙ чемпионы Азалина Сафина һәм Рәсәйҙә, Башҡортостанда милли көрәш чемпионы Илдус Әсәҙуллин күтәрҙе. Зәйнуллиндарҙың ғаилә дуҫтары исеменән Ә. Сафина, ветерандар Жәмил Йосопов, Илдус Әсәҙуллин Радик Әүхәҙей улының тормош юлына байҡау яһаны.
Радик 1949 йылда Ишмәкәй ауылында ишле ғаиләлә бишенсе бала булып донъяға килә. Уның бала сағы шатлыҡлы, сағыу ваҡиғаларға бай була. Әсәһе Мәүжиҙә апай - уҡытыусы, атаһы Туңғатар, Ураҙ ауылдарында ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе, Ишмәкәйҙә бригадир эшен башҡара. Мәүжиҙә апай менән Әүхәҙей ағай ғаиләләге туғыҙ балаһына ла татыу, берҙәм, ярҙамсыл булып йәшәү орлоҡтарын һала беләләр. аиләлә һәр баланың үҙенә тәғәйенләнгән вазифаһы була. Сибек, әммә тарамыштары ныҡ Радик мәктәп йылдарында уҙғарылған бар спорт сараларында әүҙем ҡатнаша. Гер, штанга, күтәрә, йүгерә, волейбол, футбол уйнай, ҡул көрәштерә. Йәй етһә, күк үләндә аунап-түмәләп тиҫтерҙәре менән көрәш ойошторалар. Унынсы класты бөткәс тә Бәләбәйҙә киномеханикка уҡый. Бында ла спортты ташламай һәм йүгереү буйынса беренселекте бирмәй. Училищены тамамлағас, үҙенең тыуған ауылы Ишмәкәйҙә киномеханик булып эш башлай. Уның ҡарамағында Ҡотой, Яңы Байрамғол, Илтабан ауылдары була. Радик Әүхәҙей улы йәштән бик көслө була. Әлбиттә, бының өсөн егеткә ҡара көс кенә етмәй, шуға ла үҙ аллы төрлө күнекмәләр эшләй, гер уның ҡулдарында уйнап ҡына торор була. Штанга күтәреүҙә күрһәткестәре көндән-көн яҡшыра. Физик эшкә сыныҡҡан егетте 1969 йылдың яҙында армия хеҙмәтенә алалар. Ике йыл хеҙмәт итеү уның файҙаһына ғына була. Әҙ генә буш ваҡыты ҡалһа спортзалға йүнәлә, бында ул үҙенең өҫтөндә тағы ла нығыраҡ эшләй һәм таһыллана. Уның элекке һөнәрҙәренә турникта уйнау, иҙәндән кәүҙәне ҡулдарҙа күтәреү һ.б. өҫтәлә. Ауыр атлетика буйынса үткәрелгән ярыштарҙа тәүге уңыштарына өлгәшә. Армия хеҙмәтенән ҡалынайып, типһә, тимер өҙөрлөк, һуҡһа, таш емерерҙәй ғәйрәтле егет булып ҡайта ул. Ҡайтҡас та үҙенең яратҡан һөнәренә тотона. Бер туған Ринат ағаһы (мәрхүм) тирә-яҡҡа даны сыҡҡан, бил бирмәҫ көрәшсе була.
Ҡустыһы ҡайтҡас та уға:
- Радик, оҙаҡламай һабантуйҙар башлана, көслөһөң, нығынып ҡайттың. Әйҙә мин һиңә көрәш алымдарын өйрәтәйем. Көрәш - ул беҙҙең башҡортобоҙҙың ғорурлығы, халҡыбыҙҙың яратҡан ғөрөф-ғәҙәте. Көрәшкә иғтибар ныҡ артты хәҙер. Көрәшкән ир-уҙаманы бер ваҡытта ла насар юлдан йөрөмәҫ, - тип уның дәртен ҡуҙғата. Радик ағаһы өйрәткән алымдарҙы бик тиҙ отоп ала. Шул йылда егет тирә-яҡтағы байтаҡ ауылдарҙа көрәшеп, бер-нисә тәкә алып ҡайта. 1972 йылда Радик Зәйнуллин көрәшселәрҙең командаһына индерелә һәм Кушнаренкола республика беренселегендә ҡатнашып, тәүге ҙур еңеү яулай. Уның уңыштарын күреп, «Байрамғол» совхозы директоры Әҙһәм Шәрәфетдинов Радикка фатир биреп, Уральск ҡасабаһына күсерә.
1973 йылда ғына йәш батыр Салауат ҡалаһында гер һәм штанга күтәреү буйынса РСФСР беренселегендә - беренсе, милли көрәш буйынса - икенсе, республика буйынса беренсе урындарҙы яулай. Радик Әүхәҙей улы йылдан-йыл үҫә, оҫталығын арттыра. 1974 йылда - Ишембайҙа, 1975 йылда - Баймаҡта, 1977 йылда - Туймазыла, 1978 йылда - Бөрйәндә, Дүртөйлө, Малаяҙҙа, Бөрөлә, ¤фөлә һ.б. ҡалаларҙа беренселекте генә алып ҡалмай, абсолют чемпион исемен яулай.
Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин милли көрәш буйынса ете тапҡыр Рәсәй чемпионы, 16 тапҡыр Башҡортостан чемпионы, дүрт тапҡыр двоеборье (штанга, гер), ике тапҡыр гер күтәреү буйынса республикабыҙ чемпионы була. РСФСР-ҙың спорт мастеры 1999 йылда инфаркт кисерә. Байтаҡ дауаланғандан һуң уға 2000 йылдың майында икенсе төркөм инвалидлығы бирелә.
Табиптарҙың көрәшмәҫкә ҡушыуына ҡарамаҫтан, 2003 йылда район һабантуйына сығып, еңеп, үҙенең батыр исемен тағы ла бер тапҡыр иҫбатлай.
Ҡатыны Альбина менән өс малайға ғүмер бирәләр. Альбина «Байрамғол» совхозында иҡтисадсы, бухгалтер булып эшләне. Ата-әсә балаларына яҡшы тәрбиә биреүгә көстәрен йәлләмәне, шуға ла егеттәр мәктәптә тырышып уҡынылар. Руслан да, Артур ҙа - көрәшселәр. Тик Радмир ғына футболды яҡыныраҡ күрҙе.
Әгәр Радик Әүхәҙей улының хеҙмәт кенәгәһенә күҙ һалһаң, унда бер генә яҙыу - киномеханик. Был эшен яратып башҡара ул. Шуға ла уны йыл да тиерлек «Социалистик ярыш еңеүсеһе» знагы менән наградлайҙар. Маҡтау ҡағыҙҙары ла бихисап. Беренсе категориялы киномеханикка 1995 йылда «Рәсәйҙең почетлы кинематографисы» исеме бирелә.
Радик Зәйнуллин кино ғына күрһәтеп ҡалмай, үҙенә лә киноға төшөргә насип була. Төбәгебеҙҙә төшөрөлгән «Алтын атлы һыбайлы» киноһы эпизодында уға баһадир ролен башҡарырға тура килә.
2005 йылдың 18 июнендә Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин баҡыйлыҡҡа күсте. Радик көрәш өсөн, уны үҫтереү, йәштәрҙе көрәшкә ылыҡтырыу өсөн күп көс һалды. Ундағы ныҡышмалылыҡ, көс, етеҙлек барыһын да хайран ҡалдырырлыҡ ине. Шуға ла уның уңыштары бик ҙур булды. Ул үҙенең уңыштары менән бер ваҡытта ла маҡтанманы, ярҙамсыл, кешелекле булды. Награда, исем талап итеп күкрәк ҡаҡманы.
Радик Әүхәҙей улы гүр эйәһе булғас та ике йыл рәттән уның исемендәге призға Уральск ҡасабаһында милли көрәш ярышы уҙғарылды һәм бер нисә йылға онотолдо.
Тик 2012 йылда республика кимәлендә ҡалабыҙҙа тренер Айбулат Сафиндың тырышлығы менән ирекле көрәш буйынса балалар араһында Радик Зәйнуллин призына турнир уҙғарылды.
Быйылғы турнирҙың батырҙың тыуған ауылында үтеүе үтә отошло булды. Ойоштороусыларға ауылдаштары онотола барған ир уҙаманын иҫтәренә төшөрөүҙәренә рәхмәттәр уҡыны.
Радик Әүхәҙей улы менән бер командала көрәшеп йөрөүселәр: классик көрәш буйынса СССР-ҙың, милли көрәш буйынса РСФСР-ҙың спорт мастеры Ким Латипов, спорт мастерҙары Вадим Моратшин, Урал Шәйхисламов, Иршат Ирмикимов, Юнир Шаһиев, «Тәгәрмәс» шәхси предприятиеһы директоры Фәрүәз Мурдашев, «Строй заман»дан Айнур Хәйретдиновтың бағымсылыҡ күрһәтеүҙәре оло шатлыҡ булды. Әйткәндәй, Айнур Юлай улы бынан алда 2012 йылда районыбыҙ һабантуйына ололар көрәшенә электр станцияһы, йәштәргә мотоцикл бүләк иткәйне. Кинйәморатов Ишмораттың (мәрхүм) ҡатыны Зиләнең, Сәлимә Хафизованың ярҙамдары, Дамир Зариповтың ҡатыны Менәүәрәнең хәйер таратыуы Радикка ҙур хөрмәт күрһәтеү баһаһы булды.
Бер төркөм көрәшселәр - Рәмил Әхмәтйәнов, Йәүҙәт Сафин, Аусаф, Рәүеф Ишмөхәмәтовтар, Илдус Әсәҙуллин, яҡын дуҫтары, ағай-энеләре мәрхүмдең ҡәберенә сәскәләр һалды.
Ошо турнирҙы ойоштороусы егеттәр тураһында яҙмаһам, мәҡәләм тулы булмаҫ кеүек.
Рәүеф Ишмөхәмәтов - элекке көрәшсе, Ишмәкәй ауылы егете, хәҙерге көндә үҙенең шәхси предприятиеһын ойошторған.
Икенсе егетебеҙ - көрәшсе, тренер Фәһим Шакиров. Фәһим Зәйет улының уңыштары тураһында күп тапҡыр гәзит биттәрендә яҙылды инде.
Ауылды таҙартыуҙа, тәртипкә килтереүҙә Афғанстанда интернациональ бурысын намыҫ менән үтәгән егетебеҙ Мансур Кирамов ҙур әүҙемлек күрһәтте. Афарин, егеттәр!
Һуңғы йылдарҙа мәктәптәрҙә тренерҙарға аҡса түләй алмау сәбәпле милли көрәшкә иғтибар бер аҙ кәмей төштө. Ҡайһы ауылдарҙа йыл да ойошторолоп килгән турнирҙарҙың үтмәй ҡалыуы ла үкенесле. Ә Учалы районы көрәшселәре элек-электән дан тотҡан бит.
Көйәрмәндәребеҙ Илһам Әнүәровтың, Шәмсимөхәммәт Йосоповтың (икеһе лә мәрхүмдәр), Вадим Моратшиндың, Ким Латиповтың, Малик Минһажевтың, Фәйзрахман Ҡадировтың, Дим Сафиндың, Хәлил Әхмәтйәновтың, Илдус Әсәҙуллиндың, Урал Шәйхисламовтың, Хәлим Ғәлимовтың матур көрәштәрен һағынып иҫкә алалар.
Тыуған телебеҙ төп милли ҡиммәтебеҙ булған кеүек, милли көрәшебеҙҙе лә ошо рәткә ҡуйып уны һаҡлайыҡ, ҡәҙерләйек, тағы ла юғарыраҡ кимәлгә күтәрәйек.
Спорттың был төрө Бөтә Союз берҙәм спорт классификацияһына индерелде, көрәшселәрҙе дәртләндереп, илһамландырып спорт разрядтары, спорт мастеры тигән исем бирелә. Хәҙер Бөтә Донъя, Рәсәй беренселеге даими рәүештә үткәрелеп килә. Шуныһы ҡыуаныслы - нигеҙҙә беренселек өсөн Башҡортостан, Татарстан батырҙары алышып ҡына ҡалмай, һәр саҡ еңеү яулай. Шундай ҙур ярыштарҙа ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙы күреү үҙе үк һоҡландыра.
Ошо көндәрҙә Ишмәкәй ауылында милли көрәш буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры мәрхүм Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин призына уҡыусылар араһында ете йәштән ун ете йәшкә тиклем төрлө ауырлыҡтары буйынса дзюдо, ә ветерандар араһында милли көрәш буйынса турнир ойошторолдо. Ярышта Балалар спорт мәктәбе, Балалар ижад йорто, 10-сы, Ҡотой, Ишмәкәй мәктәбе уҡыусылары ҡатнашты. Барлығы ике йөҙләп көрәшсе килгәйне. Шуларҙың егермеһе - ҡыҙҙар.
Төрлө ауырлыҡтар араһында Балалар ижад йортонан Владимир Ильясов, Эмиль өбәйҙуллин, Надир Мәғәсүмов, Әмир Шәрипов, Руслан Хәлилов; Балалар спорт мәктәбенән Азалина Сафина, Денис Усманов, Артур Йәшелбаев, Тимур Байбулатов, Родион Юнысов, Арсен Камалов; 10-сы мәктәптән Айлина афарова, Диана Таһирова, Эльвина Астанова; Ҡотойҙан Нургиз Камалетдинов, Зариф Сөләймәнов, Илдар Сафин; Ишмәкәйҙән Виктория Фазлетдинова, Айгүзәл Ваһапова (күнекмәләргә Иҫтамғол ауылынан йөрөй), Самир Абыҙгилдиндар үҙ ауырлыҡтарында чемпиондар булһа, командалар араһында 1-се урынға Ишмәкәй көрәшселәре сыҡты (тренеры Ф.З. Шакиров), 2-се урынға Балалар ижад йорто (А.Ю. Воронцов), өсөнсөгә Балалар спорт мәктәбе һәм 10-сы мәктәп (И.Г. Харисова, А.А. Шумков) командалары сыҡтылар. Ә милли көрәштә ветеран көрәшселәр, спорт мастеры, «Башҡортостандың атҡаҙанған физкультура хеҙмәткәре», Рәми Гарипов исемендәге башҡорт гимназияһы ның тренеры Жәлил Йосопов, спорт мастеры, 2001 йылда Республика һабантуйында еңеү яулап машина отоусы Илдус Әсәҙуллин, спорт мастеры кандидаттары Дамир Зарипов, Йәүҙәт Сафин һәм Радик Әүхәҙей улының ауылдашы, балалыҡ дуҫы Аусаф Ишмөхәмәтов көрәш майҙанына сығып, таһыллыҡ күрһәтеп, үҙҙәренең йәшлектәрен иҫтәренә төшөрҙө.
Көрәште ауыл советы рәйесе Салауат Лоҡманов асып ебәрҙе. Турнирҙы башлар өсөн турнир флагын, Радик Зәйнуллиндың яҡын туғаны, 2015 йылда дзюдо, самбо буйынса республикабыҙ чемпионы Азалина Сафина һәм Рәсәйҙә, Башҡортостанда милли көрәш чемпионы Илдус Әсәҙуллин күтәрҙе. Зәйнуллиндарҙың ғаилә дуҫтары исеменән Ә. Сафина, ветерандар Жәмил Йосопов, Илдус Әсәҙуллин Радик Әүхәҙей улының тормош юлына байҡау яһаны.
Радик 1949 йылда Ишмәкәй ауылында ишле ғаиләлә бишенсе бала булып донъяға килә. Уның бала сағы шатлыҡлы, сағыу ваҡиғаларға бай була. Әсәһе Мәүжиҙә апай - уҡытыусы, атаһы Туңғатар, Ураҙ ауылдарында ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе, Ишмәкәйҙә бригадир эшен башҡара. Мәүжиҙә апай менән Әүхәҙей ағай ғаиләләге туғыҙ балаһына ла татыу, берҙәм, ярҙамсыл булып йәшәү орлоҡтарын һала беләләр. аиләлә һәр баланың үҙенә тәғәйенләнгән вазифаһы була. Сибек, әммә тарамыштары ныҡ Радик мәктәп йылдарында уҙғарылған бар спорт сараларында әүҙем ҡатнаша. Гер, штанга, күтәрә, йүгерә, волейбол, футбол уйнай, ҡул көрәштерә. Йәй етһә, күк үләндә аунап-түмәләп тиҫтерҙәре менән көрәш ойошторалар. Унынсы класты бөткәс тә Бәләбәйҙә киномеханикка уҡый. Бында ла спортты ташламай һәм йүгереү буйынса беренселекте бирмәй. Училищены тамамлағас, үҙенең тыуған ауылы Ишмәкәйҙә киномеханик булып эш башлай. Уның ҡарамағында Ҡотой, Яңы Байрамғол, Илтабан ауылдары була. Радик Әүхәҙей улы йәштән бик көслө була. Әлбиттә, бының өсөн егеткә ҡара көс кенә етмәй, шуға ла үҙ аллы төрлө күнекмәләр эшләй, гер уның ҡулдарында уйнап ҡына торор була. Штанга күтәреүҙә күрһәткестәре көндән-көн яҡшыра. Физик эшкә сыныҡҡан егетте 1969 йылдың яҙында армия хеҙмәтенә алалар. Ике йыл хеҙмәт итеү уның файҙаһына ғына була. Әҙ генә буш ваҡыты ҡалһа спортзалға йүнәлә, бында ул үҙенең өҫтөндә тағы ла нығыраҡ эшләй һәм таһыллана. Уның элекке һөнәрҙәренә турникта уйнау, иҙәндән кәүҙәне ҡулдарҙа күтәреү һ.б. өҫтәлә. Ауыр атлетика буйынса үткәрелгән ярыштарҙа тәүге уңыштарына өлгәшә. Армия хеҙмәтенән ҡалынайып, типһә, тимер өҙөрлөк, һуҡһа, таш емерерҙәй ғәйрәтле егет булып ҡайта ул. Ҡайтҡас та үҙенең яратҡан һөнәренә тотона. Бер туған Ринат ағаһы (мәрхүм) тирә-яҡҡа даны сыҡҡан, бил бирмәҫ көрәшсе була.
Ҡустыһы ҡайтҡас та уға:
- Радик, оҙаҡламай һабантуйҙар башлана, көслөһөң, нығынып ҡайттың. Әйҙә мин һиңә көрәш алымдарын өйрәтәйем. Көрәш - ул беҙҙең башҡортобоҙҙың ғорурлығы, халҡыбыҙҙың яратҡан ғөрөф-ғәҙәте. Көрәшкә иғтибар ныҡ артты хәҙер. Көрәшкән ир-уҙаманы бер ваҡытта ла насар юлдан йөрөмәҫ, - тип уның дәртен ҡуҙғата. Радик ағаһы өйрәткән алымдарҙы бик тиҙ отоп ала. Шул йылда егет тирә-яҡтағы байтаҡ ауылдарҙа көрәшеп, бер-нисә тәкә алып ҡайта. 1972 йылда Радик Зәйнуллин көрәшселәрҙең командаһына индерелә һәм Кушнаренкола республика беренселегендә ҡатнашып, тәүге ҙур еңеү яулай. Уның уңыштарын күреп, «Байрамғол» совхозы директоры Әҙһәм Шәрәфетдинов Радикка фатир биреп, Уральск ҡасабаһына күсерә.
1973 йылда ғына йәш батыр Салауат ҡалаһында гер һәм штанга күтәреү буйынса РСФСР беренселегендә - беренсе, милли көрәш буйынса - икенсе, республика буйынса беренсе урындарҙы яулай. Радик Әүхәҙей улы йылдан-йыл үҫә, оҫталығын арттыра. 1974 йылда - Ишембайҙа, 1975 йылда - Баймаҡта, 1977 йылда - Туймазыла, 1978 йылда - Бөрйәндә, Дүртөйлө, Малаяҙҙа, Бөрөлә, ¤фөлә һ.б. ҡалаларҙа беренселекте генә алып ҡалмай, абсолют чемпион исемен яулай.
Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин милли көрәш буйынса ете тапҡыр Рәсәй чемпионы, 16 тапҡыр Башҡортостан чемпионы, дүрт тапҡыр двоеборье (штанга, гер), ике тапҡыр гер күтәреү буйынса республикабыҙ чемпионы була. РСФСР-ҙың спорт мастеры 1999 йылда инфаркт кисерә. Байтаҡ дауаланғандан һуң уға 2000 йылдың майында икенсе төркөм инвалидлығы бирелә.
Табиптарҙың көрәшмәҫкә ҡушыуына ҡарамаҫтан, 2003 йылда район һабантуйына сығып, еңеп, үҙенең батыр исемен тағы ла бер тапҡыр иҫбатлай.
Ҡатыны Альбина менән өс малайға ғүмер бирәләр. Альбина «Байрамғол» совхозында иҡтисадсы, бухгалтер булып эшләне. Ата-әсә балаларына яҡшы тәрбиә биреүгә көстәрен йәлләмәне, шуға ла егеттәр мәктәптә тырышып уҡынылар. Руслан да, Артур ҙа - көрәшселәр. Тик Радмир ғына футболды яҡыныраҡ күрҙе.
Әгәр Радик Әүхәҙей улының хеҙмәт кенәгәһенә күҙ һалһаң, унда бер генә яҙыу - киномеханик. Был эшен яратып башҡара ул. Шуға ла уны йыл да тиерлек «Социалистик ярыш еңеүсеһе» знагы менән наградлайҙар. Маҡтау ҡағыҙҙары ла бихисап. Беренсе категориялы киномеханикка 1995 йылда «Рәсәйҙең почетлы кинематографисы» исеме бирелә.
Радик Зәйнуллин кино ғына күрһәтеп ҡалмай, үҙенә лә киноға төшөргә насип була. Төбәгебеҙҙә төшөрөлгән «Алтын атлы һыбайлы» киноһы эпизодында уға баһадир ролен башҡарырға тура килә.
2005 йылдың 18 июнендә Радик Әүхәҙей улы Зәйнуллин баҡыйлыҡҡа күсте. Радик көрәш өсөн, уны үҫтереү, йәштәрҙе көрәшкә ылыҡтырыу өсөн күп көс һалды. Ундағы ныҡышмалылыҡ, көс, етеҙлек барыһын да хайран ҡалдырырлыҡ ине. Шуға ла уның уңыштары бик ҙур булды. Ул үҙенең уңыштары менән бер ваҡытта ла маҡтанманы, ярҙамсыл, кешелекле булды. Награда, исем талап итеп күкрәк ҡаҡманы.
Радик Әүхәҙей улы гүр эйәһе булғас та ике йыл рәттән уның исемендәге призға Уральск ҡасабаһында милли көрәш ярышы уҙғарылды һәм бер нисә йылға онотолдо.
Тик 2012 йылда республика кимәлендә ҡалабыҙҙа тренер Айбулат Сафиндың тырышлығы менән ирекле көрәш буйынса балалар араһында Радик Зәйнуллин призына турнир уҙғарылды.
Быйылғы турнирҙың батырҙың тыуған ауылында үтеүе үтә отошло булды. Ойоштороусыларға ауылдаштары онотола барған ир уҙаманын иҫтәренә төшөрөүҙәренә рәхмәттәр уҡыны.
Радик Әүхәҙей улы менән бер командала көрәшеп йөрөүселәр: классик көрәш буйынса СССР-ҙың, милли көрәш буйынса РСФСР-ҙың спорт мастеры Ким Латипов, спорт мастерҙары Вадим Моратшин, Урал Шәйхисламов, Иршат Ирмикимов, Юнир Шаһиев, «Тәгәрмәс» шәхси предприятиеһы директоры Фәрүәз Мурдашев, «Строй заман»дан Айнур Хәйретдиновтың бағымсылыҡ күрһәтеүҙәре оло шатлыҡ булды. Әйткәндәй, Айнур Юлай улы бынан алда 2012 йылда районыбыҙ һабантуйына ололар көрәшенә электр станцияһы, йәштәргә мотоцикл бүләк иткәйне. Кинйәморатов Ишмораттың (мәрхүм) ҡатыны Зиләнең, Сәлимә Хафизованың ярҙамдары, Дамир Зариповтың ҡатыны Менәүәрәнең хәйер таратыуы Радикка ҙур хөрмәт күрһәтеү баһаһы булды.
Бер төркөм көрәшселәр - Рәмил Әхмәтйәнов, Йәүҙәт Сафин, Аусаф, Рәүеф Ишмөхәмәтовтар, Илдус Әсәҙуллин, яҡын дуҫтары, ағай-энеләре мәрхүмдең ҡәберенә сәскәләр һалды.
Ошо турнирҙы ойоштороусы егеттәр тураһында яҙмаһам, мәҡәләм тулы булмаҫ кеүек.
Рәүеф Ишмөхәмәтов - элекке көрәшсе, Ишмәкәй ауылы егете, хәҙерге көндә үҙенең шәхси предприятиеһын ойошторған.
Икенсе егетебеҙ - көрәшсе, тренер Фәһим Шакиров. Фәһим Зәйет улының уңыштары тураһында күп тапҡыр гәзит биттәрендә яҙылды инде.
Ауылды таҙартыуҙа, тәртипкә килтереүҙә Афғанстанда интернациональ бурысын намыҫ менән үтәгән егетебеҙ Мансур Кирамов ҙур әүҙемлек күрһәтте. Афарин, егеттәр!
Һуңғы йылдарҙа мәктәптәрҙә тренерҙарға аҡса түләй алмау сәбәпле милли көрәшкә иғтибар бер аҙ кәмей төштө. Ҡайһы ауылдарҙа йыл да ойошторолоп килгән турнирҙарҙың үтмәй ҡалыуы ла үкенесле. Ә Учалы районы көрәшселәре элек-электән дан тотҡан бит.
Көйәрмәндәребеҙ Илһам Әнүәровтың, Шәмсимөхәммәт Йосоповтың (икеһе лә мәрхүмдәр), Вадим Моратшиндың, Ким Латиповтың, Малик Минһажевтың, Фәйзрахман Ҡадировтың, Дим Сафиндың, Хәлил Әхмәтйәновтың, Илдус Әсәҙуллиндың, Урал Шәйхисламовтың, Хәлим Ғәлимовтың матур көрәштәрен һағынып иҫкә алалар.
Тыуған телебеҙ төп милли ҡиммәтебеҙ булған кеүек, милли көрәшебеҙҙе лә ошо рәткә ҡуйып уны һаҡлайыҡ, ҡәҙерләйек, тағы ла юғарыраҡ кимәлгә күтәрәйек.
- Оҡшаш яңылыҡтар
- Комментарийҙар
Йәш көрәшселәр һынатмай
Ҡотой ауылы көрәшселәргә бай төбәк булараҡ дан алған. Ошо ауылдан сыҡҡан спортсыларҙың исеме районыбыҙҙа ғына түгел, унан тыш та киң билдәле.... Тотош уҡырға
Ҡотой ауылы көрәшселәргә бай төбәк булараҡ дан алған. Ошо ауылдан сыҡҡан спортсыларҙың исеме районыбыҙҙа ғына түгел, унан тыш та киң билдәле.... Тотош уҡырға
Чемпион менән зарядка
Бөтә Рәсәй буйынса уҙған «Чемпион менән зарядка» акцияһына учалылар ҙа әүҙем ҡушылды. Иң тәүҙә, «Таусы» стадионының гимнастика залында 41 кеше... Тотош уҡырға
Бөтә Рәсәй буйынса уҙған «Чемпион менән зарядка» акцияһына учалылар ҙа әүҙем ҡушылды. Иң тәүҙә, «Таусы» стадионының гимнастика залында 41 кеше... Тотош уҡырға
Һабантуй батырҙары
Тамашасылар ат сабышы яланындағы ҡыҙыу ярышты күҙәткән арала көрәш майҙансығында ла хистәр ҡыҙғандан-ҡыҙа барҙы. Төп приз - тәкәне быйыл ҡайһы батыр... Тотош уҡырға
Тамашасылар ат сабышы яланындағы ҡыҙыу ярышты күҙәткән арала көрәш майҙансығында ла хистәр ҡыҙғандан-ҡыҙа барҙы. Төп приз - тәкәне быйыл ҡайһы батыр... Тотош уҡырға
Ғәлин иҫтәлегенә
Йәшләй баҡыйлыҡҡа күскән күренекле көрәшсе яҡташыбыҙ, спорт мастеры Ғайсар Ғәлин иҫтәлегенә турнир үткәреү хәҙер инде традицияға әйләнде. Быйыл был... Тотош уҡырға
Йәшләй баҡыйлыҡҡа күскән күренекле көрәшсе яҡташыбыҙ, спорт мастеры Ғайсар Ғәлин иҫтәлегенә турнир үткәреү хәҙер инде традицияға әйләнде. Быйыл был... Тотош уҡырға
Ветерандар кубогына
15 декабрҙә совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуҙың 25 йыллығы яҡынлашыу айҡанлы яугир-интернационалистар кубогына дзю-до буйынса турнир үткәрелде.... Тотош уҡырға
15 декабрҙә совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуҙың 25 йыллығы яҡынлашыу айҡанлы яугир-интернационалистар кубогына дзю-до буйынса турнир үткәрелде.... Тотош уҡырға
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
- Ғинуар 2018 (11)
Декабрь 2017 (40)
Ноябрь 2017 (39)
Октябрь 2017 (36)
Сентябрь 2017 (20)
Август 2017 (23)
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ғаилә йылы буласаҡ
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов 2018 йылды...
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов 2018 йылды...
Изге ғәмәл менән үткәрәйек
Мөхәммәт пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм Миләди иҫәп...
Мөхәммәт пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм Миләди иҫәп...
Төклө аяғың менән - Һары Эт, ырыҫлы һәм имен бул!
Эт йылын өйҙә һәм иң яҡын кешеләр менән ҡаршы...
Эт йылын өйҙә һәм иң яҡын кешеләр менән ҡаршы...
Балҡып китте мәҙәниәт йорто
Капиталь ремонт үткәндән һуң тантаналы рәүештә...
Капиталь ремонт үткәндән һуң тантаналы рәүештә...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


text:
Белорет металлургия комбинаты Яңы йыл бүләктәренә миллион һумдан ашыу аҡса бүлде
«Мечел» компанияһына ингән Белорет металлургия комбинаты үҙ хеҙмәткәрҙәре балаларына Яңы йыл бүләктәре әҙерләне.
Ата-әсәләре Белорет металлургия комбинатында эшләгән дүрт меңгә яҡын бала предприятиенан Яңы йыл бүләктәре аласаҡ. Яңы йыл сибәркәйе – шыршы формаһындағы матур төргәктәге тәмле күстәнәскә кило ярым шоколад һәм карамель кәнфиттәр, шулай уҡ киләһе йыл символы – йомшаҡ ҡуян уйынсығы һалынған. Балалар өсөн Белорет металлургия комбинаты коллективынан махсус Яңы йыл мөрәжәғәтнамәһе лә әҙерләнгән, унда балаларға предприятие һәм «Мечел» компанияһы тураһында һөйләнелә.
Уҙып барыусы йылда тәүге тапҡыр мәктәп партаһы артына ултырған балалар, ә улар ике йөҙ тирәһе, предприятиеның профсоюз комитетынан да Яңы йыл бүләге аласаҡ. Бындай байрам акцияһын профсоюз активы вәкилдәре алты йыл буйына үткәрә инде.
Белорет металлургия комбинаты Яңы йылға ҡарата хәйриә бүләктәре лә әҙерләй. Быйыл предприятие коллективы ата-әсәһеҙ ҡалған балаларға тәм-томдар бүләк итәсәк. Балалар өсөн Яңы йыл айҡанлы ҡотлау кампанияһына предприятияе етәкселеге бер миллион һумдан ашыу аҡса бүлде.


text:
Ғәрәптәр Башҡортостан быуҙары менән дауаланасаҡ
Сауд Ғәрәбстаны халҡы Башҡортостанда быу менән дауаланасаҡ. Бындай перспектива хаҡында журналистарға Дәүләт Думаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һөйләне.
Уның һүҙҙәренсә, ғәрәп донъяһы вәкилдәрен сәләмәтлекте нығытыу өсөн Башҡортостанда ял итеү мөмкинлеге ҡыҙыҡһындырған. Республикала тау ҡуйынынан килгән быу менән дауалау үткәрелеүсе донъялағы берҙән-бер шифахана урынлашҡан. Уның ярҙамында артриттар, артроздар һәм башҡа ауырыуҙар уңышлы дауалана.
Башҡортостан яғынан ғәрәптәргә республикала үҙҙәренә оҡшағанса ошондай уҡ шифахана төҙөп, унда дауаланырға килергә тәҡдим яһалған.


text:
Урбанизация
Урбаниза́ция (лат. urbanus — ҡалалағыса) — йәмғиәт үҫешендә ҡалаларҙың әһәмиәте күтәрелеү барышы. Урбанизацияның тәүшарттары — ҡалаларҙа сәнәғәт үҫеше, уларҙың мәҙәни һәм сәйәси функциялары артыу, территориаль хеҙмәт бүленеше тәрәнәйеү. Урбанизацияға ауыл халҡының ҡалаларға күсеүе һәм ҡала тирәһендәге ауылдар һәм бәләкәй ҡалалар менән ҡала үҙәге араһындағы маятник хәрәкәте (эшкә, мәҙәни-көнкүреш кәрәге менән ҡалаға килеп йөрөү) көсәйеүе хас. Урбанизацияға ҡапма-ҡаршы процесс рурализация тип атала.
Урбанизация процесы түбәндәгеләр иҫәбенә бара:
- ауыл торама пункттарын ҡалаларға әйләндереү;
- киң ҡала яны зоналары хасил итеү;
- ауыл еренән (провинциянан) ҡалаға күсеү.
Тәбиғи ландшафттарҙы яһалмаға әйләндереү барышы «тәбиғәтте урбанизациялау» тип атала. Яһалма һәм тәбиғи факторҙарҙың ҡуша һәм йәнәш эволюцияһы геоурбанизация тип атала, уны геоурбанистика өйрәнә.
Урбанизация йыш ҡына дәүләттәге сәйәси процестарға бәйле була. Мәҫәлән, Р. Адамс[1] ҡалаларҙың булыуын дәүләттең мотлаҡ билдәләренә индерә. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр урбанизация менән дәүләтселек эволюцияһы араһында тығыҙ бәйләнеш булыуын билдәләй[2]. Әйтәйек, урбанизацияның беренсе фазаһы б.э.т. IV—III мең йыллыҡ башында күҙәтелгән һәм иртә дәүләттәр барлыҡҡа килеү менән бәйле булған. Тәүге үҫешкән дәүләт барлыҡҡа килеү (б.э.т. II мең йыллыҡта Мысырҙа) урбанизацияны тиҙләтеп ебәрә: б.э.т. XIII быуатта донъяла ҡалала йәшәүселәр һаны тәү башлап 1 миллионды үҙа.[3] XIX-ХХ бб. урбанизацион шартлау һәм мегаурбанизация бөтә ерҙә лә өлгөргән дәүләтселек таралыу менән бәйлелектә ҡарала[4].
Ауыл халҡының ҡалаға ағылыуы эшсе көстәргә ихтыяжды уҙып китә, был йыш ҡына эшһеҙлеккә, социаль-иҡтисади проблемаларҙың киҫкенләшеүенә килтерә.
Йөкмәткеһе
Субурбанизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Субурбанизация — эре ҡалалар тирәһендәге ҡала яны зонаһының ҙурайыуы һәм үҫеүе. Һөҙөмтәлә ҡала агломерациялары барлыҡҡа килә. Субурбанизацияла ҡала янында йәшәүселәр һаны агломерацияның үҙәгендәгегә ҡарағанда йылдамыраҡ арта[5].
Халыҡтың етеш тормошо ҡала янында «ауыл тибындағы» йорттар төҙөргә, ҙур ҡалалағы тауыштан, һауа бысраҡлығынан, йәшеллек етмәүҙән һ.б. ҡотолорға мөмкинлек бирә. Ләкин ҡала янында йәшәүселәр ауыл кешеһенә әйләнмәй, ҡала эсендә эшләүен дауам итә. Субурбанизация халыҡта автомобилдәр һаны артыуы менән бара, сөнки ҡала янында инфраструктура етешмәй (магазиндар, мәктәптәр һ. б. юҡ), иң мөһиме — эшләр урын юҡ.
Рәсәйҙә субурбанизация билдәләре иң элек Мәскәү тирәһендә күҙәтелә, ләкин бында уның бер үҙенсәлекле яғы бар: мегаполис халҡының күбеһе ҡалалағы фатирынан баш тартмай, ваҡыттың бер өлөшөн генә ҡала янындағы дачаларҙа үткәрә.
Көнбайыш Европала һәм Төньяҡ Америкала субурбанизация 1950-сы йылдарҙа башлана.
Иҡтисадтың компьютерлашыуы барышында һуңғы тиҫтә йыллыҡта хеҙмәт урынының хеҙмәт бурыстарын үтәй торған урындан айырылыуы күҙәтелә: компьютер аша кеше фирманың эшен Ер шарының икенсе сигендә булған хәлдә лә башҡара ала. Ошо арҡала субурбанизацияны тотҡарлаған транспорт проблемаһы ла йомшара һәм «тотош донъя — бер ауыл» концепцияһы барлыҡҡа килә: бөтәһе лә (анығыраҡ итеп әйткәндә — эшмәкәрҙәрҙең мәғлүмәт-коммуникатив типтары) иртәме-һуңмы экологик таҙа ҡала янына күсәсәкһәм ҡалалар үҫештән туҡтаясаҡ .
Субурбанизация төшөнсәһенә рурбанизация (ингл. Rural — ауылдағыса, лат. urbanus — ҡалалағыса) төшөнсәһе — ауылдарға ҡала формаларының һәм йәшәү шарттарының таралыуы, урбанизация төшөнсәһен киңерәк аңлау — яҡын. Рурбанизация ҡала халҡының ауыл тормаларына күсеүе, ҡалаларға хас хужалыҡ эшмәкәрлеген ауылдарға күсереү менән бара. Рәсәйҙә XXI быуат башынан был күренеш нигеҙҙә Мәскәү өлкәһендә күҙәтелә. Ғәмәлдә ауыл тип һаналған күп торамаларға Мәскәүҙән сәнәғәт предприятиелары һәм келәттәр күсереп төҙөлә, халыҡтың күпселеге ҡаласа йәшәү рәүеше алып бара, Мәскәүҙән һәм башҡа төбәктәрҙән күсенеүселәр иҫәбенә халыҡ һаны арта.
Субурбанизацияның кире эҙемтәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала янында йәшәүселәр йыш ҡына «автомобиль ҡолона» әүерелә, сөнки ҡала янында йәмәғәт транспорты булмай тиерлек. Ә халыҡ тығыҙ йәшәгән илдәрҙә, мәҫәлән, Бельгияла һәм Нидерландтарҙа, ҡала яны торамалары бөтә буш урынды биләй һәм тәбиғи ландшафттарға урын ҡалдырмай. АҠШ-та, КАР-ҙа, Британияла субурбанизация аҡтарҙың ҡасыуы менән бара: ҡалаларҙың үҙәк райондарын негроид расаһы вәкилдәре биләй, ә аҡ тәнле халыҡ ҡала янына күсенә[6].
Халыҡтың ҡала янына күпләп күсенеүе арҡаһында юлдарҙа тығындар яһала, һауа бысрана, күп ваҡыт юғалтыла һ. б. Быларға ҡаршы ҡала яны йәмәғәт транспортын ҫтереү сараһы күрелә, мәҫәлән, Парижда RER системаһы төҙөлгән.
Шәхси автотранспорттың күплеге тупраҡты боҙа, ошо арҡала гидро- һәм терморежимдар боҙола, урмандар кәмей, автотранспорт һауаны һәм һыуҙы бысрата[7], кеше юлда автотрассаларҙа күп ваҡытын үткәрә, быларҙың эҙемтәһе булараҡ. халыҡтың һаулығы насарлана[8][9][10]. Автоһәләкәттәргә эләгеү хәүефе арта[11][12]. Аҙ хәрәкәтләнеү һәм һимереү ҙә һаулыҡҡа зыян килтерә[13].
Ашығыс ярҙам һәм янғын һүндереү машиналары кәрәк урынға оҙағыраҡ килә[14].
Дезурбанизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дезурбанизация — халыҡтың ҡалаларҙан китеүе.
Ялған урбанизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Демографик шартлау арҡаһында үҫешеүсе илдәрҙә, бөтәһенән элек Латин Америкаһы, Көньяҡ-Көнсығыш Азия илдәрендә ялған урбанизация. тигән төшөнсә барлыҡҡа килде. Ул яңы эшсе урындары барлыҡҡа килмәгән шарттарҙа ҡала халҡыны һанының йылдам артыуынан тора. Үтә тығыҙ аграр райондарҙан ауыл халҡының ҡалаларға «этәреп сығарылыуы» бара. Ҡалаларға ағылған ауыл халҡы эшһеҙҙәр ғәскәрен тулыландыра, ә торлаҡ етешмәү ҡала ситтәрендә санитария талаптарына яуап бирмәгән һәм уңайлыҡтары булмаған торлаҡ артыуына килтерә.
Рәсәйҙә урбанизация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
20-се быуат башында Рәсәйҙәге халыҡтың 87%-ы ауыл ерендә йәшәй. 1887 йылда Рәсәйҙә 50 000 меңдән ашыу кеше йәшәгән 16 ҡала булһа, 1989 йылда РСФСР-ҙа 1001 ҡала булып, 170 ҡалала халыҡтың 70%-ы йәшәй. 2010 йылға ҡала халҡы проценты 73,7 % тәшкил итә (урбанизацияның юғары кимәле)[15].
Фән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урбанизация процестарын XX һәм XXI быуаттар өсөн яңы дисциплина — геоурбанистика өйрәнә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Adams, R. 1966.
- ↑ А. В. Коротаев, Л. Е. Гринин. Урбанизация и политическое развитие Мир-Системы: сравнительный количественный анализ // История и математика.2007
- ↑ Modelski, G. 2003.
- ↑ Гринин, Л. Е. 2006. О стадиях эволюции государства. Проблемы теории. История и современность (1): 3-44
- ↑ Субурбанизация
- ↑ Eduardo Bonilla-Silva and David G. Embrick "Every Place Has a Ghetto...": The Significance of Whites' Social and Residential Segregation : Symbolic Interaction. — Summer 2007. — № Vol. 30, No. 3. — С. Pages 323-345.
- ↑ Spatial Distribution of U.S. Household Carbon Footprints Reveals Suburbanization Undermines Greenhouse Gas Benefits of Urban Population Density Christopher Jones and Daniel M. Kammen Environ. Sci. Technol., 2014, 48 (2), pp 895–902.
- ↑ «Климат, качество атмосферного воздуха и здоровье москвичей» под ред. Б.А.Ревича, изд.НИЦ-Принт Москва 2006.
- ↑ http://www.cdc.gov/healthyplaces/articles/Urban_Sprawl_and_Public_Health_PHR.pdf.
- ↑ https://vk.com/doc-91950628_387432161.
- ↑ https://vk.com/doc-91950628_387435218. — С. 203-204.
- ↑ Thomas E. Lambert and Peter B. Meyer Ex-Urban Sprawl as a Factor in Traffic Fatalities and EMS Response Times in the Southeastern United States // JOURNAL OF ECONOMIC ISSUES Vol. XL No. 4 December, 2006.
- ↑ https://vk.com/doc-91950628_387449724?dl=37dcf5aaad0a94b5c3.
- ↑ Lambert, T. E.; Meyer, P. B. (2008). "Practitioner's Corner: New and Fringe Residential Development and Emergency Medical Services Response Times in the United States". State 40 (2): 115–124..
- ↑ Росстат подвел итоги переписи населения 2010 года — Александр Суринов — «Кем мы себя считаем» — Российская Газета — Росстат представил в "Российской га …
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Статья «Урбанизация» в энциклопедии Кругосвет
- Макродинамика урбанизации Мир-Системы
- Статья о росте мирового городского населения на demoscope.ru
- А. В. Никифоров. Рождение пригородной Америки
- Ю.Пивоваров. Урбанизация России в XX веке: представления и реальность
- Город и деревня в Европейской России: сто лет перемен. ОГИ, Москва, 2001


text:
Рәсәйҙә Президент указы менән 2017 йыл Экология йылы тип иғлан ителгәйне, ә Башҡортостанда Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы булараҡ билдәләнде. Исемле йыл уңайынан хәл ителәһе төп маҡсаттар булып, һәр кешене экологик өлкәләге проблемалы һорауҙарға йәлеп итеү һәм илебеҙҙәге экологик хәүефһеҙлек торошон яҡшыртыу торҙо. Ә иң борсоған мәсьәләләрҙең береһе – ҡый ҡалдыҡтарының күпләп өйөлөүе.
Экологик белем һәм тәрбиә биреү әлеге көндә бик актуаль, шуға күрә уға нигеҙ балалар баҡсаһында уҡ һалынырға тейеш.
Беҙҙең Хәйбулла районы Башҡортостандың бик үҙенсәлекле тәбиғәт биләмәһендә урынлашҡан. Еребеҙ тәбиғәт байлыҡтарына бай, шул уҡ ваҡытта уны юҡҡа сығарыусы сәбәптәр ҙә күп: ҙур сәнәғәт предприятиялары, кешелек факторы. Шуның өсөн дә Аҡъяр балалар баҡсаларында экологик тәрбиә биреү буйынса төрлө йүнәлештә эҙмә-эҙлелекле эштәр алып барыла. Ата-әсәләр менән үткәрелгән байрамдар, экологик өмәләр ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә. Ғөмүмән, балалар баҡсаларында үткәрелгән бөтә саралар ҙа тәбиғәткә, тыуған еребеҙгә ҡарата һөйөү, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү маҡсатында ойошторолдо. Мәҫәлән, 20 ноябрҙән 15 декабргә тиклем муниципаль кимәлдә иғлан ителгән эстафета ла экологик йәһәттән борсоған мәсьәләләрҙе үтәүгә йүнәлтелгәйне. Уның барышында Аҡъяр ауылының «Бәпембә», «Йәйғор», «Шатлыҡ» балалар баҡсаларында «Экобокс» проекты ла старт алды. Был проект әлеге көндә дәүләт һәм халыҡ тарафынан иғтибар бүленмәгән проблеманы хәл итеүгә ҡоролған. Хәүефле көнкүреш ҡалдыҡтары –терегөмөшлө һәм энергия һаҡлаусы лампалар, термометрҙар башҡа ҡыйҙар менән бергә ырғытылып, полигонға эләгә. Ә ул тирә-яҡ мөхиткә һәм халыҡтың сәләмәтлегенә ҙур зыян килтерә.
Экобокстың нимә икәнлеге тураһында сарала ҡатнашыусыларға районыбыҙҙың төҙөлөш архитектураһы һәм йәшәү менән тәьмин итеү бүлеге белгесе Айтуған Ишмөхәмәт улы Торошев ентекләп аңлатты. Уның һөйләгәндәрен кескәйҙәр ихлас тыңланы. Һорауҙарын да бирҙеләр.
Был проект сиктәрендә ойошторолған сарала «Бәпембә», «Йәйғор», «Шатлыҡ» балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре экологияға ҡурҡыныс янаусы ҡалдыҡтарҙың береһе – ҡулланылған батареяларҙың зыяны тураһында һәм тәбиғәтебеҙҙе ҡәҙерләргә өндәгән шиғырҙар һөйләне. «Шатлыҡ» балалар баҡсаһы педагогтары әҙерләгән «Батарея һәм сысҡан» әкиәте лә бик фәһемле булды. Уның сюжетында тәбиғәткә зыян килтереп, аҙашып йөрөгән батареяға тейешле урын табыла. Сөнки беҙҙең балалар экобокстың нимә икәнлеген яҡшы белә, шуға ла батареяға ярҙам итте.
Башҡортостан Республикаһында Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылына арналған мәктәпкәсә йәштәге белем биреү ойошмалары араһындағы «Рәсәйгә һөйөүебеҙ һәм изге эштәребеҙ менән берҙәмбеҙ» эстафетаһын Аҡъяр ауылының балалар баҡсалары Степной ауылы биләмәһендәге балалар баҡсаларына тапшырҙы.
Сара күңелле флешмоб һәм Экобокстың: «Иҫегеҙҙән сығармағыҙ! Был планетала һеҙҙең балаларығыҙ һәм ейәндәрегеҙҙең йәшәйһе бар! Уларҙың һаулығы тураһында ла уйлайыҡ. Үҙегеҙҙе, балаларығыҙҙы һәм бөтәбеҙҙең дөйөм йортобоҙ – Еребеҙҙе бәләкәй микробтарҙан – батареяларҙан һаҡлайыҡ!» – тигән мөрәжәғәте менән тамамланды.
Әлфиә БАЙМЫРҘИНА, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Хәйбулла районы, Аҡъярҙағы 3-сө «Шатлыҡ» балалар баҡсаһы.


text:
Википедия:Һайланған исемлектәр һәм порталдар
Һайланған исемлектәр һәм порталдар — Википедияла ҡатнашыусылар иң яҡшы тип иҫәпләгән исемлектәр һәм порталдар. Был биткә ҡуйылыр алдынан исемлектәр һәм порталдар Кандидаттар битендә дөрөҫлөгө, нейтраллеге, тулылығы, бәйән итеү стиле һәм критерийға тура килеү шарттары тикшерелә.
Һайланған исемлек өҫкө уң яҡ битендә () тамғаһы менән билдәләнә.
Һайланған портал өҫкө уң яҡ битендә () тамғаһы менән билдәләнә.
Хәҙер Башҡорт Википедияһында 0 һайланған исемлектәр һәм 1 һайланған порталдар (яңыртырға).
Һайлау:
- Талаптар
- Кандидаттар (0, 0)
- Статусын үҙгәртергә (0, 0)


text:
Урал һәм Көнсығыш Себер хоккей мәктәптәре араһындағы Рәсәй Беренселеге миҙгеле Екатеринбург ҡалаһында старт алды. Унда Сибай ҡалаһының «Горняк» (2002 йылғылар) командаһы «Автомобилист» хоккейсылары менән осрашты. Тренерҙар Салауат Вәлеев һәм Айгиз Нәжметдинов әҙерләгән Сибай егеттәре дәғүәселәре менән булған ике матчты ла 4:1 һәм 6:1 иҫәптәре менән тамамлап, еңеү яуланы. Әлеге көндә 6 мәрәй йыйған «Горняк» үҙ турнир таблицаһында Салауат ҡалаһының «Юрматы» командаһы менән бер рәттән алдынғы урынды биләй.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2014-2015 йылғы хоккей миҙгеленең Рәсәй беренселегендә 8 команда араһында беҙҙекеләр 5-се урында билдәләнде.Сибай хоккейсылары өсөн был насар һөҙөмтә түгел, етмәһә улар командаларҙан 1-2 шайбаға ғына ҡалышып еңелде. Үткән уйындарҙы ныҡлы анализлап, етешһеҙлектәрҙе тикшергәндән һуң быйыл хоккейсыларға юғары талаптар ҡуйылды. Уйын миҙгелен уңышлы ғына башлап ебәргән хоккейсыларға ошо темпты юғалтмай ярышыуҙарын теләйбеҙ.
Ҡалала спорттың был төрө тренерҙар-ҙың, «Ирәндек» боҙ һарайы коллективы, ҡала хакимиәте етәкселегенең ныҡышмал хеҙмәте, ата-әсәләр, бағыусыларҙың ихлас ярҙамы арҡаһында ныҡлы үҫешә. Был миҙгелдә ҡалабыҙҙың тағы бер составы—2004 йылғы малайҙарҙан туплаған «Горняк» командаһы Рәсәй Беренселегенә ҡушылды. Вадим Немзоров етәкләгән был төркөм уҙған йылда юғарыраҡ кимәлдә уйнауға һәләтле булыуҙарын иҫбатланы. Рәсәй кимәленә сығырға теләүсе бай тарихлы хоккей командалары беренселеккә эләгеү өсөн өс турҙа көстәрен һынап ҡараясаҡ.
Әйткәндәй, беренсе тур Сибай ҡалаһында көҙгө каникулдар ваҡытында ойошторола. Был осорҙа ҡалабыҙға Омскийҙың «Авангард», Ҡаҙағстан Республикаһынан «Астана», Ханты-Мансийскийҙан «Югра», Силәбенең «Метеор-Сигнал» кеүек көслө хоккей дружиналары киләсәк. Биш көн дауам итәсәк алыштарҙа боҙ һарайында күңелһеҙ булмаясаҡ.
Киләһе турҙар 2016 йылдың ғинуар, март айҙарында икенсе ҡалаларҙа уҙасаҡ. Мөһим турнирға әҙерлектәрен «Горняк»тың 2004 йылғы тәрбиәләнеүселәре Республика көнөнә арналған хоккей буйынса ярышта еңеү яулап иҫбат итте. Улар үҙ нәүбәтендә Салауат ҡалаһының «Юрматы», Силәбе ҡалаһының С.Макаров исемендәге хоккей мәктәбе, аҙаштары Учалының «Горняк» командаларын еңде.
2007 йылғыларҙы туплаған «Горняк» командаһы хоккейсылары ла һынатмай. Улар ҙа ошо көндәрҙә Орскийҙың «Южный Урал» командаһын еңде. Йәш хоккейсыларҙы тренерҙар Салауат Вәлеев һәм Айгиз Нәжметдинов боҙҙа үҙҙәрен лайыҡлы тоторға өйрәтә.
Спорттың был төрөн өлкәндәр ҙә үҙ итә. Ошо көндәрҙә Сибайҙың «Горняк» командаһы Магнитогорск ҡалаһының «Белые акулы» хоккейсылары менән осрашып, уйын миҙгелен асып ебәрҙе. Көсөргәнешле ярышта яҡташтарыбыҙ күршеләрҙе 4:3 иҫәбе менән буллит буйынса еңде. 10 октябрҙә «Ирәндек» боҙ һарайында хоккей һөйөүселәр лигаһының сираттағы уйыны көтөлә. «Горняк» үҙ боҙонда Магнитогорск ҡалаһының «Металлург» командаһын ҡабул итәсәк. Уйындар 20.00 сәғәттә башлана.
Тимур Таһиров етәкселегендәге 2005 йылғы тәрбиәләнеүселәрҙе берләштергән «Горняк» командаһы Башҡортостан Республикаһының Балалар Хоккей Лигаһы турында ҡатнашасаҡ.
Хөрмәтле сибайҙар, хоккей һөйөүселәр! Спорт ярыштарына әүҙем йөрөгөҙ, яратҡан командаларға һеҙҙең ярҙамды тойоу көс-дәрт өҫтәй. Уларға туған стена ғына түгел, көйәрмәндәр ҙә ныҡлы терәк булыуын онотмағыҙ.
Fаяз Fәлиәкбәров.
«Ирәндек» боҙ һарайы директоры.


text:
- Подробности
- Просмотров: 420
ГИРУДОТЕРАПИЯ (лат. hirudo — һөлөк һәм терапия), һөлөк менән дауалау, мед. һөлөктәрен файҙаланып дауалау. Һөлөктәрҙең шайыҡ биҙҙәре секретында ҡан ойоуын тотҡарлаған, иммун системаһын, ҡан һәм лимфа әйләнешен, матдәләр алмашыныуын активлаштырған, бактерицид һәм яраларҙы уңалтыу тәьҫире булған биологик актив матдәләр (гирудин, гиалуронидаза, дестабилаза һ.б.) бар. Дауалау һөлөктө тәндең билдәле бер урынына һалып үткәрелә. Г. гипертония ауырыуын, ҡан тамырҙарының варикоз киңәйеүен, бауырҙағы, үт ҡыуығындағы шешеү һәм тулышыу процестарын һ.б. дауалағанда тәҡдим ителә. Анемия, йөклөлөк булыу, гипотония ваҡытында, индивидуаль кисерә алмағанда, ҡан ойоуы түбән булғанда һ.б. файҙаланырға ярамай. Башҡортостанда Г. элек-электән халыҡ медицинаһында ҡулланылған. 20 б. 90‑сы йй. башынан Г. респ. дауалау-иҫкәртеү учреждениеларында файҙаланыла. Г. ҡулланыуҙың һөҙөмтәлелеген тикшереү Медицина университетында (Л.А.Лепилина һ.б.), “Толпар” Респ. туберкулёзға ҡаршы балалар шифаханаһында (М.Ә.Саниев, Е.С.Саниева), 17‑се дауаханала (Р.М.Әмиров), Тире-венерология диспансерында (М.М.Хәйҙәров, Р.Л.Шафиҡова), Юлсылар тергеҙеү мед. һәм реабилитацияһы үҙәгендә (Н.Т.Хәйҙәрова; бөтәһе лә — Өфө) алып барыла.
М.М.Хәйҙәров
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Үлсәүҙәргә һалып яҙмыштыӨфө ҡалаһы 51-се поликлиникаһының профилактикалау бүлеге мөдире, БР-ҙың атҡаҙанған табибы, I категориялы терапевт Рәйлә Һиҙиәт ҡыҙы Ниғмәтуллинаның хеҙмәт кенәгәһендә бер генә яҙыу, уныһы ла эшкә алыныуы хаҡында. Ошо дауаханала тәүге хеҙмәт көнөн...
«Асылыбыҙ – донъя ҡотайтыу»Бәхет тынлыҡты ярата, тиҙәр. Күңелең бөтөн, донъяң йәмле, бәрәкәтле булһын тиһәң, бер-береңде уңыштарға дәртләндереп, ҡайһы ваҡыт түҙемлегеңде йыйып, тигеҙ генә ғүмер итеүҙең сауабы оло, ҡөҙрәте киң барыбер. Федоровка районы Батыр ауылында бер...
Йондоҙ күҙәтер затХозур тәбиғәтле Бөрйән районының Әбделмәмбәт (халыҡ телендә – Ҡыпсаҡ) ауылында ғүмер итеүсе Зәлифә Фәйзрахман ҡыҙы Дауытова – ете ҡыҙға ғүмер бүләк итеүсе һөйөклө әсә, абруйлы хеҙмәт ветераны, тирә-яҡҡа билдәле «Үҙән» фольклор ансамбленең йөҙөк ҡашы...
Минең өлгөр әсәкәйемӘсәйемдең баҡыйлыҡҡа күсеүенә – бер йыл. Ҡайғыны һағыш алмаштырҙы. Күңелде йыуатырға һәм йылытырға әсәйле саҡтың матур иҫтәлектәре ҡалды. …Әсәйемдең был донъяға килеү тарихы мауығып уҡылған бер роман кеүек. Үткән быуаттың 30-сы йылдары. Ауылда...
Бәхетле яҙмыш яҡтыһыРеспублика перинаталь үҙәгенең ярҙамсы репродуктив технологиялар бүлеге мөдире, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, БР һаулыҡ һаҡлау отличнигы Рәмилә Оморҙаҡ ҡыҙы Үҙәнбаеваның тормош юлы Башҡортостан медицинаһы үҫеше менән тығыҙ бәйләнгән. Үҙ...
«Милли туҡланыу мәҙәниәте – хазина»Иртән ашыҡҡанда ҡабалан-ҡарһалан уртланған ике йотом ҡәһүә, төш мәлендә бер бөйөрөк менән бер сынаяҡ сәй, кисен инде көнө буйы ас йөрөгәндең «үсен ҡайтарып» һыйланыу – эшләп йөрөүсе күптәрҙең туҡланыуы шулай ҡоролған. Иртәнге аштан баш тартыу ниндәй...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 362
БӨРӨ МЕДИЦИНА КОЛЛЕДЖЫ, 1934 й. Н.Нариманов ис. Башҡ. мед. техникумының (Өфө) шәфҡәт туташы һәм фельдшер бүлектәре нигеҙендә асыла, 1935 й. алып Бөрө фельдшер-акушерлыҡ техникумы, унан 1936 й. фельдшер‑акушерлыҡ һәм фарм. (ҡара: Бөрө фармацевтика колледжы) мәктәптәре айырылып сыға, 1954 й. башлап мед. уч‑щеһы, 2003 й. — Б.м.к. Уҡытыу көндөҙгө бүлектә акушерлыҡ эше, дауалау эше, шәфҡәт туташы эше һөнәрҙәре б‑са алып барыла. Китапханаһы, спорт‑һауыҡтырыу лагеры булған. 12 меңдән ашыу белгес әҙерләнгән (2003), улар араһында С.Е.Беляев, А.Ф.Вәлиәхмәтов, Ә.Ғ.Ғәббәсов, А.А.Пыхтеева. 2005 й. Б.м.к. һәм Бөрө фармацевтика колледжы нигеҙендә Бөрө медицина‑фармацевтика колледжы асыла.
И.Г.Золотарёв
Тәрж. Т.С.Дәүләтбирҙина


text:
Тыл геройҙары билдәлелек алды
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡорт “Китап” нәшриәтендә “Тыл геройҙары” серияһында 20-се һуңғы том сыҡты. Бөгөнгө көндә Еңеүҙең 65 йыллығына был серияның бар 20 томы ла нәшер ителде, унда “1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Башҡортостан халҡы исемлеге баҫылған.
«Китап» нәшриәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 20-се томға Өфөнөң Киров, Орджоникидзе, Совет районы тыл хеҙмәтсәндәре тураһында мәғлүмәт бирелә. Шулай уҡ 1-17 томдарға өҫтәмә исемлектәр ҙә индерелгән.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, “Тыл геройҙары” серияһы үҙен-үҙе аямай хеҙмәт итеүе менән фашистар Германияһын Еңеүгә булышлыҡ иткән тыл хеҙмәтсәндәре исемен мәңгеләштереү ниәтенән нәшер ителә. Миҙал менән бүләкләнгән тыл хеҙмәтсәндәре исемлеге Башҡортостандың район һәм ҡалаларын алфавит тәртибендә урынлаштырыуға бәйле төҙөлгән. Ҡыҫҡаса биографик белешмәлә тыуған йылы, йәшәгән урыны һәм бүләкләнгән ваҡытта биләгән вазифаһы күрһәтелгән.
Һәр китап 2500 дана менән, ҡаты тышлыҡта сыға. Китаптарҙы Китап нәшриәте магазиндарында һатып алырға мөмкин.


text:
Мортаза Рәхимов Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнашасаҡ
Бөгөн Һамарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Советы ултырышында ҡатнашасаҡ.
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевтың граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү һәм социаль йүнәлешле йәмәғәт берекмәләрен һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы яҡлау буйынса Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыу мәсьәләләре ҡараласаҡ.
Округ Советы ултырышында Волга буйы төбәктәре етәкселәре, сәйәси партиялар вәкилдәре, Волга буйы федераль округынан Рәсәй Йәмәғәт палатаһы ағзалары ҡатнашасаҡ.
Округ Советы ултырышы 14 сәғәттә (Өфө ваҡыты менән) башлана һәм РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле рәсми сайтының Интернет-телевизион каналында күрһәтеләсәк.


text:
Фото:
Иглин районында – Урындағы үҙидара хеҙмәткәре көнө
Фото:
Иглин районында бөгөн беренсе тапҡыр Урындағы үҙидара хеҙмәткәре көнө билдәләнә. Муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең һөнәри байрамын билдәләү тураһында ҡарар район Советы менән 2010 йылдың майында ҡабул ителгән.
Район үҙәге – Иглин ауылында тантаналы йыйылыш үтәсәк, унда урындағы власҡа ҡараған бар муниципалитеттарҙың хеҙмәткәрҙәре, район Советы депутаттары, ауыл старосталары йыйыласаҡ. Улар эштәргә йомғаҡ яһаясаҡ һәм урындағы үҙидара үҫешенең көнүҙәк мәсьәләләре буйынса фекер алышасаҡ. Муниципалитеттарҙың иң яҡшы хеҙмәткәрҙәре Иглин районы хакимиәте башлығының Маҡтау грамоталары һәм Рәхмәт хаттары менән наградланасаҡ. Тантаналы йыйылыштан һуң уның ҡатнашыусылары алдында райондың иң яҡшы ижади коллективтары сығыш яһаясаҡ.
Әйткәндәй, муниципалитеттарҙың бар хеҙмәткәрҙәре лә йыйылышта бер төрлө формала буласаҡ. Берҙәм эш формаһын ҡабул итеү инициативаһы менән Иглин районы хакимиәте башлығы, «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» ассоциацияһы рәйесе Ришат Исхаҡов сығыш яһағайны.
«Башинформ» агентлығына район Советы секретаре Татьяна Никифорованың хәбәр итеүенсә, Иглин районы Советы ҡарары буйынса Урындағы үҙидара хеҙмәткәре көнө 7 июлдә билдәләнә. Шулай ҙа Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы муниципаль власть хеҙмәткәрҙәренең һөнәри байрамын апрелдә үткәрергә тәҡдим иткәнгә күрә, был датаның үҙгәртелеүе лә ихтимал.


text:
Ташламалы автокредитлау буйынса дәүләт программаһына йәнә бер автомобиль индерелгән
Рәсәйҙә етештерелгән Peugeot 308 автомобиле ташламалы автокредитлау буйынса дәүләт программаһы ярҙамында һатып алырға мөмкин булған машиналар исемлеген тулыландырҙы. Шулай итеп, әлеге мәлдә был программа буйынса Рәсәйҙә етештерелгән 52 автомобилде һатып алырға мөмкин, улар араһында, Peugeot автомобиленән тыш, Chevrolet, Fiat, Ford, Kia, Lada, Renault, Skoda, UAZ, ГАЗ, Hyundai, ТагАЗ маркаһындағы автомобилдәр бар.
РФ Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығынан хәтергә төшөрөүҙәренсә, автокредиттар буйынса процент ставкаһын субсидиялау (льготалы кредитлау) дәүләт программаһы 2009 йылдың апрелендә старт алған. Ул банктарға Үҙәк банк менән рефинанслау ставкаһының өстән ике өлөшөн ҡаплауҙы күҙаллай (әлеге ваҡытта был 7,75 процент).
Башта кредит 350 мең һумға тиклем хаҡтағы ватан маркаһындағы автомобилдәр һатып алыуға ғына бирелә һәм машина хаҡының 30 проценты күләмендә беренсе иғәнә индереү талап ителә ине. Артабан машина хаҡы планкаһы 600 мең һумға күтәрелде, ә беренсе иғәнә 15 процентҡа ҡалдырылды.
Ведомствола билдәләүҙәренсә, уҙған йылда 150 мең займ биреү планлаштырылған, әммә программа ғәмәлдә булған туғыҙ айҙа банктар ни бары 71 мең 486 ғына кредит биргән
2010 йылдың февралендә Рәсәй хөкүмәте дәүләт программаһын 2012 йыл аҙағына тиклем оҙайтыу тураһында ҡарар ҡабул иткән.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Хоккей бөтөн Башҡортостан халҡының намыҫ эше булды һәм булып ҡала»
Фото:
Кисә Өфө халҡы «Салават Юлаев» командаһының Рәсәйҙә икенсе тапҡыр чемпион исемен яулауын байрам итте. «Өфө-Арена» боҙ һарайындағы төп байрам сараһына почетлы ҡунаҡтар – Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы президенты, легендар ҡапҡасы Владислав Третьяк, РФ Хоккей федерацияһының Попечителдәр советы рәйесе Павел Крашенинников, БР Президенты Хакимиәте етәксеһе, «Салауат Юлаев» хоккей клубының яңы президенты Әнүәр Мәхмүтов, клубтың элекке президенты Николай Курапов, КХЛ-дың вице-президенты Владимир Шалаев, БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин һәм Башҡортостанда тыуған СССР-ҙың атҡаҙанған һынаусы летчигы Урал Солтанов ҡатнашты.
Тантана ҡунаҡтарын Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сәләмләне:
— Ҡәҙерле дуҫтар!
Бөгөн Өфөлә, Башҡортостан Республикаһында, оло байрам. Беҙ Гагарин Кубогында еңеүсе команданы, данлыҡлы клубыбыҙ - «Салауат Юлаев» хоккей клубын тәбрикләйбеҙ.
Хоккей Башҡортостан Республикаһының бар халҡы өсөн намыҫ эше булды һәм булып ҡала. Хоккей, ҙур хоккей республикала, Өфө ҡалаһында һәр саҡ буласаҡ. Мин «Салауат Юлаев» хоккей клубы уйынсыларына оло рәхмәтемде белдерергә, уларға беҙгә еңеү алып килгән фиҙаҡәр, сағыу, иҫ киткес шәп уйындары өсөн рәхмәт әйтергә теләйем!
Республика башлығы шулай уҡ команда менән эшләгән тренерҙарға, хоккей клубына ярҙам иткән бағыусыларға, көйәрмәндәргә лә айырып рәхмәт әйтте. Республика Хөкүмәте хоккей майҙансыҡтарын арттырыу, йәш хоккейсылар үҫтереү өсөн, беҙҙең хоккей Рәсәйҙә иң яҡшыһы булып ҡалһын өсөн бөтә көсөн һаласаҡ, тип белдерҙе.
Владислав Третьяк менән Павел Крашенинников, артабан Әнүәр Мәхмүтов менән Николай Курапов чемпиондарҙы алтын миҙалдар һәм алтын еңеүсе йөҙөктәре менән бүләкләне.
Егеттәр Рәсәй Космонавтикаһы федерацияһынан да бүләктәр алды – кешенең беренсе тапҡыр йыһанға осоуының 50 йыллығында хоккейсылар, тренерҙар һәм клуб хеҙмәткәрҙәре йыһанды яулаусы Урал Солтанов ҡулынан Юрий Гагарин исемендәге иҫтәлекле миҙалдар алды.
Тантаналы өлөштән һуң чемпиондарҙы – Гагарин кубогы йондоҙҙарын Рәсәй эстрадаһы йондоҙҙары Кристина Орбакайте һәм Олег Газманов ҡотланы.
«Өфө-Арена»лағы тантананан һуң геройҙар Гагарин Кубогы менән Өфө урамдары буйлап үтте, Салауат Юлаев һәйкәленә барҙы һәм унан һуң Ҡала хакимиәте бинаһы янына юлланды. Ленин майҙанында дауам иткән байрам концерты салют менән тамамланды.


text:
Рөстәм Хәмитов Австрияның рәсми делегацияһы менән осрашты
Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Австрия Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Маргот Клестиль-Лёффлер менән эш осрашыуы үткәрҙе. Осрашыуҙа шулай уҡ илселектең сауҙа советнигы Дитмар Фелльнер һәм илселектең икенсе секретары Флориан Гродер ҡатнашты.
Осрашыуҙа эшлекле бәйләнештәрҙе нығытыу, Австрия һәм Башҡортостан араһында тауарҙар әйләнешен арттырыу мәсьәләләре тикшерелде. Дипломатик миссия башлығы менән аралашыу барышында Рөстәм Хәмитов сит ил инвесторҙарына республикала эшләү өсөн уңайлы шарттар гарантиялауын һыҙыҡ өҫтөнә алды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан юғары технологиялар өлкәһендә Австрия менән хеҙмәттәшлекте үҫтереү яҡлы. Уның һүҙҙәренсә, республикала Көнбайыш Европа илдәрен ҡыҙыҡһындыра алған заманса эшләнмәләр бар.
— Бөгөн беҙ инвесторҙар йәлеп итеү буйынса эшмәкәрлек алып барабыҙ.
Тәү сиратта юғары технологиялар өлкәһендә хеҙмәттәшлекте үҫтерергә теләр инек. Был металдарҙы эшкәртеү өсөн яңы прецизион электрохимия станоктарын етештереү. Улар медицина, приборҙар һәм автомобилдәр эшләү өлкәләре өсөн ҡорамалдар етештерергә мөмкинлек бирәсәк. Австрияла бындай станоктарҙы берлектә етештерергә тәҡдим итә алыр инек, артабан уларҙы Көнбайыш Европа илдәренә сығарырға була, — тине Президент. – Австрия сәнәғәтселәре һәм етештереүселәре өсөн иң уңайлы шарттар булдырасаҡбыҙ. Административ кәртәләр, бизнесты ҡыҫырыҡлау булмаясаҡ, ул бюрократик структураларҙан яҡлаулы буласаҡ, тип гарантиялайбыҙ. Был минең шәхси гарантиям, — тип ышандырҙы Рөстәм Хәмитов.
Маргот Клестиль-Лёффлер һүҙҙәренсә, Австрия иҡтисады һәм Башҡортостан Республикаһы иҡтисады структураһы тураһында һүҙ йөрөткәндә, бында уртаҡ йүнәлештәр күп һәм хеҙмәттәшлек итеү өсөн ҙур потенциал бар.
— Беҙҙә юғары технологиялар, туризм өлкәләрендә эшләүсе фирмалар бихисап, улар үҙ тәжрибәһе, белеме менән уртаҡлаша алыр ине. Белеүемсә, Башҡортостанды «Рәсәй Швейцарияһы» тип атайҙар. Австрияла урындағы ауыл хужалығы продукцияһы юғары баһалана. Арттырып әйтергә теләмәйем, әммә Австрияның ауыл хужалығы продукцияһы Европала иң яҡшыһы һанала. Был йәһәттән тәжрибә уртаҡлаша алыр инек, тип уйлайым. Австрия инвесторҙары өсөн власть органдары менән мөнәсәбәттәрҙә үҙҙәрен яҡлаулы тойоу мөһим, — тине Клестиль-Лёффлер әфәнде.


text:
Башҡортостанда «Айыҡ ауыл-2013» конкурсы старт ала
Башҡортостанда 11 мартта «Айыҡ ауыл-2013» конкурсы старт ала. Өфөгә Мәскәүҙән махсус ҡунаҡ — «Халыҡ айыҡлығы өсөн көрәш союзы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, «Айыҡ Рәсәй» федераль проекты рәйестәше Владимир Жданов килә.
«Айыҡ ауыл» конкурсы «Берҙәм Рәсәй» партияһы ярҙамында 2012 йылда старт алған «Айыҡ Рәсәй» федераль проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә үткәрелә.
Алкоголле эсемлектәр һәм башҡа наркотиктар ҡулланыуҙы кәметеү буйынса йәмәғәтселектең һәм дәүәләттең тырышлыҡтарын берләштереү проекттың төп маҡсаты булып тора. Уның сиктәрендә халыҡ өсөн профилактик лекциялар, семинарҙар, айыҡлыҡ дәретәре үткәреү планлаштырыла.


text:
Кѳҙ башланыу менән белем усаҡтары шат тауыштарға күмелде. БДУ-ның Сибай институтына килеп инеү менән дә ошондай мѳхиткә юлығаһың. Шулай булмай ни, йәй буйы бер-береһен күрмәгән дуҫ-иштәр, таныштар ял тәьҫораттары менән уртаҡлаша. Тәүге курсҡа килеүселәр иһә әлегә институт менән таныша. Таныша тигәндәй, ошо кѳндәрҙә уҡыу йорто етәкселеге 1-се курс студенттары менән осрашыу уҙғарҙы.
Йыл да үткәрелеп, матур традицияға әйләнгән осрашыуҙың әһәмиәте ҙур. Беренсенән, студенттар директор, уның урынбаҫарҙары менән асыҡтан-асыҡ фекер алышһа, икенсенән, улар уҡыу йортоноң тѳп ҡағиҙәләре менән таныша. Йәғни, яңы уҡырға килгән студенттың институтта мохтаждарға социаль ярҙам күрһәтелеүен, уны нисек юлларға кәрәклеген, шулай уҡ бер нисә юғары белемгә эйә булыу мѳмкинлеген белеп тә етмәүе бар. Шулай уҡ ғилми-ғәмәли конференциялар, мәҙәни саралар, уңышлы эшләп килгән түңәрәктәр тураһында мәғлүмәттәр еткерелә.
Осрашыуҙа БДУ-ның Сибай институты директоры З.Ғ.Йәрмѳхәмәтов, директор урынбаҫарҙары С.Н.Чернов, А.М.Кѳмѳшҡолов, И.С.Хәмитов, А.М.Хѳсәйенова, профком рәйесе И.Ә.Зарипов, спорт дисциплиналары кафедраһы мѳдире Г.М.Полько сығыш яһап, студенттарға уҡыу йорто хаҡында тулы мәғлүмәттәр еткерҙе.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлеге студенттары Рәсимә Әбдрәхимова, Әлиә Әминева һәм Зарема Исхаҡовалар ҙа Сибай институтын юҡҡа ғына һайламаған.
—Был бүлеккә уҡырға инеүем осраҡлы түгел. Бәләкәйҙән үк китап уҡырға яраттым. Шиғыр, хикәйәләрем дә матбуғатта донъя күргәне бар. 8-се класта уҡ үҙемә, мотлаҡ журналист буласаҡмын, тигән маҡсат ҡуйҙым,—ти Баймаҡ районы Әбделкәрим ауылы ҡыҙы Рәсимә.
—Бѳгѳнгѳ осрашыуҙың әһәмиәте ҙур,—тип һүҙгә ҡушыла Әлиә.—Сѳнки уҡырға килгән һәр студент уҡыу йортоноң ҡағиҙәләре, ундағы тормош менән яҡындан танышырға бурыслы. БДУСИ-ны һайлауыма килгәндә, бында тѳбәктең рухлы балалары йыйылған.
—Сибай институтында белем биреү, студенттарҙы тѳрлѳ яҡлап үҫтереү эшенең яҡшы ҡуйылыуы хаҡында электән белә инем,—ти Күгәрсен районы Тәүәкән ауылы ҡыҙы Зарема Исхаҡова.
1-се курс студенттарына уҡыуҙарында уңыштар, аҡ юл теләйек.
Һүрәттә: Рәсимә Әбдрәхимова, Зарема Исхаҡова һәм Әлиә Әминева Сибай институтын һайлауҙарына шат.


text:
Башҡорт дәүләт медицина университеты
Башҡорт дәүләт медицина университеты — һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш буйынса Федераль агентлыҡҡа ҡараған юғара профессиональ белем биреү буйынса дәүләт белем биреү учреждениеһы. Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығына буйһона.
1932 йылдың 15 ноябрендә республикала өсөнсө юғары уҡыу йорто — Башҡортостан медицина институты асыла. Институт асыуҙа Бөтә Союз Үҙәк Башҡарма комитетына Башҡортостан вәкиле сифатында эшкә күсерелгән, Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары булып эшләгән Ғ.Ғ. Ҡыуатовтың хәстәрлеге ҙур. Институты аяҡҡа баҫтырыуҙа уның тәүге директорҙары С. Трайнин, Ғ. Тереғолов, И. Геллерман, В. Романкевичтар ҙур көс һала. Уҡытыусылар А. Дәуләтов, З. Ихсанов, С. Лоҡманов, А. Самцов һәм башҡалар тырышып эшләй.
Институт асылғанда дауалау факультеты ғына була, уға 320 студент ҡабул ителә. Шуларҙың 82 генә врач дипломы ала.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында институттың уҡытыусылары һәм студенттары франтҡа китә. 62 кеше һуғышта һәләк була.
Һуғыштан һуң институт үсәш ала. Яңы педиатрия, стоматология, фармацевтика факультеттары асыла. Врачтарҙың белемен камиллаштырыу факультеты һәм рабфак эшләй.
Института 5 меңдән ашыу студент уҡый, 500 тирәһе уҡытыусы эшләй, уларҙың 60-ҡа яҡыны профессор һәм фән докторы.
Университетты тамамлаған шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бикбов Мөхәррәм Мөхтәрәм улы — офтальмолог.
- Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы, медицина фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт медицина университеты профессоры, Республика кардиология диспансеры һәм Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы.
- Нартайлаҡов Мәжит Әхмәт улы — табип, Башҡорт дәүләт медицина университеты проректоры[1].
- Нагаев Ринат Йәүҙәт улы — табип, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты[2].
- Сәхәүетдинов Венер Ғәзиз улы — табип, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.
- Юлдашев Марс Тимербулат улы — Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, медицина фәндәре докторы, профессор.


text:
Фото:
«Китап» нәшриәтендә композитор Хөсәйен Әхмәтов тураһында китап сыҡты
Фото:
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә Гөлнара Әхмәтованың «Маэстро родного Урала» исемле китабы сыҡты.
Был әҙәби-художестволы баҫма башҡорт музыкаһы классигы Хөсәйен Әхмәтовтың тормошона һәм ижадына арналған. Унда композиторҙың биографияһынан элек баҫылмаған материалдар бирелә, айырым әҫәрҙәрҙе ижад итеү тарихы тураһында һөйләнелә.
Китап рус телендә нәшер ителгән һәм киң уҡыусылар даирәһенә, айырыуса башҡорт музыкаһын яратыусыларға, тәғәйенләнгән. Баҫма музыканттар һәм сәнғәт училищелары уҡыусылары өсөн дә ҡыҙыҡлы.


text:
Торлаҡты сафҡа индереү күләмдәре буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә
Ғинуар-май айҙары йомғаҡтары буйынса торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре һәм йән башына иҫәптә торлаҡты сафҡа индереү буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Был ваҡыт эсендә бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә республикала 6514 фатир файҙаланыуға тапшырылған, уларҙың дөйөм майҙаны 645,6 мең квадрат метр тәшкил итә. Үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, был 113,6 процентҡа тиң. Төбәктә 1000 кешегә 159 квадрат метр сафҡа индерелгән торлаҡ тура килә.
Төҙөлгән торлаҡ күләменәң 84,7 проценты шәхси төҙөүселәргә тура килә (бер йыл элек был күрһәткес 85,1 процентҡа тиң ине). Граждандар үҙ аҡсаһына һәм кредиттар ярҙамында дөйөм майҙаны 546,5 мең квадрат метр тәшкил иткән 4822 шәхси йорт төҙөгән. Үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырмаса, был 113 процентҡа тиң.
Предприятие һәм ойошмалар 99,1 мең квадрат метр торлаҡ төҙөгән (117,1 процент).
Ағымдағы йылдың ғинуар-май айҙарында ауыл ерендә — 344,9 мең (плюс 17,9 процент), ҡалаларҙа 300,7 мең квадрат метр торлаҡ (плюс 9 процент) файҙаланыуға тапшырылған.


text:
Өфөлә демография сәйәсәте проблемаларына арналған түңәрәк өҫтәл үтте
Көн элгәре Өфөлә «Башҡортостан Республикаһында демография сәйәсәте концепцияһы: үҫеш проблемалары һәм хоҡуҡи аспекттары» темаһына түңәрәк өҫтәл үтте. Түңәрәк өҫтәлде ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Йәштәр йәмәғәт палатаһы сығыш яһаны.
Ултырышта Дәүләт Думаһы депутаттары, Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы вәкилдәре, БР Дәүләт Йыйылышы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзалары, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәрҙәре, уҡытыусылар һәм студенттар ҡатнашты.
Ултырыш барышында дәүләттең ғаилә институты ролен күтәреү, әсәлек һәм балалаҡты яҡлау буйынса стратегик пландары, республикалағы хәҙерге демография сәйәсәтенең хоҡуҡи аспекттары, демография проблемаларын хәл итеүҙә миграция сәйәсәтенең һөҙөмтәлелеге, Башҡортостан республикаһында Демография сәйәсәте концепцияһын тормошҡа ашырыуҙа урындағы үҙидара органдарының, йәмәғәт берекмәләренең һәм киң мәғлүмәт сараларының роле тикшерелде.
— Ғаиләлә икенсе һәм өсөнсө бала тыуыуына этәргес бирерлек өҫтәмә саралар кәрәк, — тип билдәләне Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының белем биреү һәм тәрбиә эше буйынса проректоры Римма Федько. – Ғаиләнең матди мөмкинлектәренә һәм социаль-иҡтисади хәленә ҡарап, ғаиләләрҙең 40 проценты икенсе һәм өсөнсө бала табырға теләмәй.
Ултырыш йомғаҡтары буйынса түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар менән Башҡортостандағы демографик хәлде яҡшыртыуға йүнәлтелгән рекомендациялар ҡабул ителде.


text:
Асыҡ тыңлау һөҙөмтәләре
24 февраля 2015 йыл | Урындағы үҙидара
17 февралдә 11.00 сәғәттә Муниципаль район хакимиәтенең ултырыштар залында Ғафури районы муниципаль район Советының "Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының Еҙем-Ҡаран, Ҡауарҙы, Имәндәш һәм Ташбүкән ауыл советтары ауыл биләмәләренең генераль планын раҫлау тураһында” ҡарар проекттары буйынса асыҡ тыңлау үтте.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
24 февраля 2015 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ватанды һаҡлаусылар көнө айҡанлы бер төркөм хеҙмәт алдынғылары Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнде:
"Аҡ аманат – һалдат хаттары" тип аталды осрашыу кисәһе
24 февраля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Уҙған шаршамбы көндө Әҙәбиәт йылы сиктәрендә Ҡотлоғужа ауылы мәҙәниәт йортонда ошо ауылда тыуып үҫкән билдәле журналист, республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, бер нисә китап авторы, бөгөнгө көндә Өфөләге республика Хәрби Дан музейының ғилми хеҙмәткәре Фәрит Назар улы Вахитов менән осрашыу кисәһе үтте. (Әйтергә кәрәк, Фәрит ағай туғыҙынсы тиҫтәне ваҡлауына ҡарамаҫтан, йәштәрсә дәртләнеп, яратҡан эшен дауам итә). Ниһайәт, йыл эмблемаһын сағылдырған ҙур китап Ҡотлоғужаға ла килеп етте.
Улар Ватанды һаҡларға әҙерләнә
24 февраля 2015 йыл | Мәғариф
Күгебеҙ аяҙ булһын!
24 февраля 2015 йыл | Урындағы үҙидара
Ватаныбыҙ именлеген һаҡлау – һәр ир-егеттең мөҡәддәс бурысы. Элек-электән көслө заттар ил именлеген, тыныслығын һаҡлап, данлы көрәшкә сыҡҡан, Тыуған ил алдындағы изге бурысын үтәгән.


text:
Заятүләк менән Һыуһылыу
«Заятүләк менән Һыуһылыу» — башҡорт һүҙ сәнғәте ҡомартҡыһы, эпос. Шиғри‑сәсмә формала яҙылған.
Йөкмәткеһе
Яҙып алыныу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XIX быуат башында В. И. Даль тарафынан яҙып алына һәм «Башҡорт һыуһылыуы» («Башкирская русалка») исеме аҫтында урыҫ телендә «Москвитянин» журналында (1843, № 1) баҫылып сыға. Эпостың варианттарын Л. В. Суходольский (1858; «Түләк тураһында башҡорт легендаһы» — «Башкирская легенда о Туляке»), Р. Г. Игнатьев (1875; «Абдрахман улы Һары Сәхип тураһында әкиәт» — «Сказка о сыне Абдрахмана Хары Сахипе»), С. Ғ. Солтанов (1902; «Заятүләк менән Һыуһылыу» — «Зая-Туляк и Су-Сулу»), Мәжит Ғафури (1910; «Заятүләк менән Һыуһылыу») һ.б. баҫтыра; шулай уҡ К. Мәргән, Ф. А. Нәҙершина, М. М. Сәғитов, Н. Д. Шоңҡаров һ.б. яҙып алған «Заятүләк», «Түләк», «Балҡантау» һ.б. варианттары билдәле. Эпос фрагменттары һалмаҡ көй стилендә башҡарыла.
Ҡыҫҡаса йөкмәткеһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эпоста ырыу-ара мөнәсәбәттәрҙең тарҡалыу процесы сағылыш тапҡан. Төп тема — ғаилә ҡороу, кешенең шәхси бәхете өсөн көрәше. Эпостың геройы Заятүләк, өлкән ағалары м‑н талашып, тыуған йортон ташлап сығып китә. Асылыкүл буйында ул, һыу аҫты батшаһы ҡыҙы Һыуһылыуҙы күреп, ғашиҡ була. Һөйгәне м‑н бергә булыр өсөн Заятүләк, ата-әсәһенән, иң яҡын дуҫтарынан (аты менән шоңҡарынан) баш тартып, һыу аҫты батшалығына йәшәргә китә. Ваҡыт үтеү менән герой тыуған еренән алыҫта йәшәй алмауын аңлай һәм, һыу аҫты батшаһының фатихаһын һәм кәләшенең бирнәһен — өйөр-өйөр йылҡыһын алып, Һыуһылыу менән тыуған еренә ҡайта. Күл ярында урынлашҡан Һыуһылыу менән Заятүләк бәхетле һәм етеш йәшәй, әммә бер ваҡыт егеткә атаһы, үлеү сәбәпле, тәхет өсөн ағалары араһында башланған болалар тураһында хәбәр килеп етә. Иленә ҡайтҡан һәм ырыу мәшәҡәтенә сумған Заятүләк ҡатыны янына вәғәҙәләшкән көнгә әйләнеп ҡайтып өлгөрмәй. Һыуһылыу һағышынан үлә; унһыҙ йәшәү мәғәнәһен тапмай, Заятүләк тә үҙ-үҙен үлтерә. Заятүләк менән Һыуһылыуҙың кәүҙәләре күмелгән Балҡантау изге урын һанала.
- « Айры ҡойроҡ, йылтан күҙ
- Ҡасҡары күп Балҡан тау;
- Ҡыҫҡа ҡойроҡ, шәм ҡолаҡ
- Ҡуяны күп Балҡантау;
- Майлап һалған ҡайыштай
- Йыланы күп Балҡантау;
- Алпан-толпан атлаған
- Айыуы күп Балҡантау;
- Ҡыҙ балалай биҙәнгән
- Төлкөһө күп Балҡантау;
- Оя яһар ере күп,
- Ҡоштары күп Балҡантау.»
Эпостың бөгөнгө хәле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көй варианттарын К. Й. Рәхимов, П. Г. Рыбаков, Х. Ф. Әхмәтов яҙып алған һәм нотаға һалған. Эпостың Башҡортостан Республикаһында, Ырымбур һ.б. өлкәләрҙә йыйылған 30-ға яҡын варианты Ғилми архивта һаҡлана. Эпос мотивтары буйынса 1999 йыл Башҡорт драма театрында С. Р. Суринаның «Тылсымлы күл сере» («Заятүләк менән Һыуһылыу») спектакле (режиссёры Р. М. Назарова, ҡуйыусы рәссамы И. Д. Бәкеров, композиторы И. М. Хәлилов) ҡуйыла.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт халыҡ ижады. 3-сө т. Эпос. — Өфө, 1998.
- Киреев А. Н. Башкирский народный героический эпос. — Уфа, 1970.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әхмәтшин Б. Ғ. «Заятүләк менән Һыуһылыу» // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
«Атайсал» гәзитенең сираттағы һаны сыҡҡан көндө телефон тынмай шылтырай: «Һаман гәзит алып килмәйҙәр!», «Атайсал» юҡсы!»,—тип иртә менән баҫма таптыра халыҡ. Ысынлап та, Урал аръяғында 1990 йылдан алып донъя күргән «Атайсал» гәзите һуңғы йылдарҙа таптырып алып уҡырлыҡҡа әйләнде. Илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә йәшәп тә гәзитебеҙҙең электрон вариантын алдырып уҡыусылар бар.
Уҙған йыл уңыштарға бай булды. Рәсәйҙең матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы социаль темаға иғлан иткән конкурста ҡатнашып, патриотик рух тәрбиәләү проектында еңеп сыҡтыҡ һәм 100 мең һумлыҡ грантҡа эйә булдыҡ.
Гөлдәр ҠАДАЕВА
Сибай ҡалаһында тарихҡа тағы бер сағыу бит өҫтәгән 2016 йылға йомғаҡ яһалды. Сараның рәсми өлөшөндә ҡала Советының 6-сы ултырышы үтте. Уның эшендә Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт аппараты етәксеһе И.А.Тажетдинов, Сибай ҡала хакимиәте башлығы Х.Х.Сөләймәнов, ҡала Советы рәйесе урынбаҫары F.Ә.Хәсәнов, депутаттар, учреждение, ойошма-предприятиелар вәкилдәре ҡатнашты.
Ултырыштың көн тәртибендә бер нисә һорау ҡаралды. Fайса Әхмәҙулла улы ҡала Советының һәм депутаттар корпусының эшмәкәрлегенә айырым туҡталды. Хәлит Хәмзә улы 2016 йылға ҡаланың социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһаны, 2017-2018 йылға пландар билдәләне, хакимиәттең эшмәкәрлеге тураһында һөйләне.
Йыл йомғаҡтарында талантлы, белемгә, фәнгә ынтылған йәштәргә Сибай ҡала хакимиәтенең гранттары тапшырылды. Улар араһында Сибай сәнғәт колледжының халыҡ инструменттары бүлегенең III курс студенты Динислам Сафин да бар. Ҡурай серҙәренә өйрәнеүсе егет, һуңғы йылдарҙа үҙен эстрадала ла һынап ҡарай. Уҙған йылда ул «Йәшлек моңо-2016» республика конкурсында ҡатнашып, «Замана һулышы» номинацияһында билдәләнде.
Ижадты булмышы менән аңлаған, уны яратҡан кешеләр арабыҙҙа һирәк. Кемдәр уны аңлай—улар бәхетле. Тап әҙәби әҫәрҙәр, шиғырҙар, йырҙар тормошобоҙҙо сағыу төҫтәргә мансый. Бөгөнгө ҡатмарлы тормошта рухи аҙыҡ бигерәк тә кәрәк.
Билдәле булыуынса, Сибай ҡала хакимиәтенең Р.Өмөтбаев премияһына был юлы ижад менән шөғөлләнгән 5 кеше дәғүә итте. Йыл йомғаҡтарында премияға лайыҡ булыусының исеме яңғыраны, ул—Фәнис Сирбаев. Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы берлеге ағзаһы, йырсы ла булып танылған шағирҙың ижады үҙенсәлеклелеге менән башҡаларҙан айырылып тора. Һуңғы йылдарҙа уның уңыштары ла байтаҡ. Шуларҙың иң-иңдәренә туҡталғанда, 2015 йылда сыҡҡан Р.Динәхмәтовтың «Кеше» китабына Фәнистең ижады индерелеүен билдәләп үтмәү яҙыҡ булыр. Йыйынтыҡҡа Башҡортостандың һәм Татарстандың иң күренекле 16 шағирының—Fабдулла Туҡай, Шәйехзада Бабич, Зәйнәб Биишева, Мостай Кәрим, Назар Нәжми, Шәриф Бикҡол, Әнғәм Атнабаев, Роберт Миңнуллин, Ринат Харис, Салауат Әбүзәр, Фәнис Сирбаев, Эльмира Шәрифуллинаның шиғырҙары ингән.
Элек йыл ҡаҙаныштары күргәҙмәһе йыл йомғаҡтары буйынса кисә уҙған бина фойеларында ғына ойошторолоп, уны шунда ҡатнашыусылар ғына күрә, баһалай ине. Был юлы хеҙмәт, спорт, ижадта яуланған уңыштар ҡаланың үҙәк урамдарында урынлашҡан сауҙа нөктәләренең һәм учреждениеларҙың витриналарына теҙелде.
Йыл йомғаҡтарында түбәндәге алдынғылар билдәләнде:
Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау министрлығының «Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» знагы менән Сибай үҙәк дауаханаһының офтальмология бүлеге мөдире А.Х.Моталлапов;
Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһы менән Сибай үҙәк дауаханаһының акушер-гинекологы М.Х.Күсәпова, табип-невролог Г.Р.Fәликәйева, дауахана лабораторияһы мөдире М.Б.Шәрипова;
Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһы һәм Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе И.А.Тажетдиновтың Рәхмәт хаты менән «Урал аръяғы шифаханаһы» йәмғиәте директоры Р.А.Fөбәйҙуллин;
Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Экология йылы иғлан ителде. Әгәр ошо юҫыҡта, йәғни тәбиғәтте һаҡлау, тирә-яҡ мөхитте таҙартыу йүнәлешендә аныҡ эштәр башҡарылһа, йыл үҙ исемен аҡлаясаҡ.
Экология һәм махсус һаҡланған биләмәләр йылы уңайынан минең дә тәҡдимем бар. Бөтәбеҙгә лә мәғлүм: һуңғы йылдарҙа Һаҡмарыбыҙ күҙгә күренеп һайыҡты, бысранды. Уны һаҡлап ҡалыу йәһәтенән дөйөм өмә үткәреү мотлаҡ тип иҫәпләйем.
Илебеҙҙә Экология йылы икенсегә үткәрелә. Беренсе тапҡыр ул 2013 йылда булғайны. Минеңсә, эш дөрөҫ йүнәлештә бара, сөнки йылдар буйы бысратҡан еребеҙҙе, һыуыбыҙҙы, һулар һауабыҙҙы бер йыл эсендә генә таҙарта алмайбыҙ.
Экология мәсьәләһен хәл итеүҙән бер кем дә ситтә тороп ҡалырға тейеш түгел.
Күп осраҡта ауыл биләмәләре, ҡала хакимиәте етәкселәре был юҫыҡта эште башлап ебәрергә бюджетта аҡса юҡлыҡҡа һылтана. Быға бер генә миҫал килтерәм. Баймаҡ районының Казанка ауылы Сибай ҡалаһынан 5 саҡрым алыҫлыҡта ята. Әгәр ауыл биләмәһе башлығы Сибай ҡалаһының «Полигон» предприятиеһы етәкселеге менән килешеү төҙөп, аҙнаһына бер мәртәбә ҡый түгеү машинаһын ауылға саҡыртһа, ул саҡта сүп-сар ялан тултырып туҙып ятмаҫ ине. Быны эшләр өсөн тик инициатива ғына кәрәк.
«Сыйырсыҡ, сыйырсыҡ
Ояңдан осоп сыҡ»...
Кескәй ейәнем Тимур Рәми ағайҙың 85 йәшлек юбилейына арналған республикала үткәрелгән видеоконкурсҡа әҙерләнә. Унан ҡалышмай 3 йәшлек Камил ҡустыһы ла шиғырҙы дауам итеп ятлап маташа.
«Оҡшаһа был өйөң
Түгелһен мон-көйөң».
Моң тигән һүҙҙе әле ул үҙенсә мон тип әйтә. Сабыйҙарыбыҙ шиғырҙы ятлай алғандарына ҡыуанып беҙгә ҡат-ҡат ятлап күрһәтә. Ҡартатайҙарының күңеле йомшарып уларҙың күптән хыялланған машиналарын да алып бирҙе. Бөтә республика ошо көндәрҙә Рәми Fарипов атлы ҡаһарман шәхес исеме менән йәшәй кеүек. Уның тураһында иҫтәлектәр һөйләнелә, шиғырҙары яңғырай, теле-радио тапшырыуҙар эфирға сыға. Әхиәр Хәкимов әйтмешләй, донъялар үҙгәргәс «дуҫ-ише» лә күбәйеп китте.
Халҡыбыҙҙың яратҡан шағиры, талантлы һүҙ оҫтаһы Рәми Fарипов киләһе быуындарға етерлек бай ижад ҡалдырҙы. Уның шиғриәтенең ҡыйыулығын, тормошсан, тәрән йөкмәткеле булыуын, бөгөнгө проблемаларҙы ла киң яҡтыртыуын беҙ әле нығыраҡ аңлайбыҙ. Әҙиптең бай рухи донъяһы, тормошҡа киң ҡарашы, принципиаллеге һәм тура һүҙлелеге—ысын ижад мәктәбе. Шағирҙың күп әҫәрҙәре үҙе иҫән саҡта баҫылып сыҡманы. Йылдар үткәс кенә донъя күрҙе. 1988 йылда Р.Fариповҡа Салауат Юлаев исемендәге республика дәүләт премияһы, 1992 йылда Башҡортостандың халыҡ шағиры исеме бирелде.
Рәми Йәғәфәр улы Fарипов 1932 йылдың 12 февралендә Башҡортостандың Салауат районы Арҡауыл ауылында колхозсы ғаиләһендә донъяға килә. Тыуған ауылында ете йыллыҡ мәктәптә белем алғас, 1946 йылда Өфөгә килеп 9-сы башҡорт интернат-мәктәбендә уҡый. Рәми ижад ҡомары менән яна, көндәлеген шиғырҙар менән тултыра. Яҙыусылар менән осрашыуҙар уны тағы ла дәртләндерә. Ул аяҡтары менән ерҙә йөрөй, хыялы менән күктә оса. Эргәлә генә аэроклуб. Тиҙҙән Рәми курсант булыуға өлгәшә. Мәктәп, аэроклуб, дәрестәр... Ниһайәт, Ул самолет штурвалын тота, һауала оса. Тырыш, зирәк егеткә осоусылар училищеһына барырға тәҡдим итәләр. Ләкин йәш шағирҙың ижад һәм әҙәбиәт иң изге маҡсаты була. Урта мәктәпте тамамлау аттестаты алғас, Башҡортостан Яҙыусылар Союзы тәҡдиме буйынса, 1950 йылда Мәскәүгә барып, А.М.Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына уҡырға инә.