text:
Транспорт һалымы экологик йыйымға алмаштырыласаҡ
Транспорт һалымы Рәсәйҙә әкренләп экологик йыйымға алмаштырыласаҡ. Был турала Тольяттиҙа Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеү шарттарында автомобиль тармағын үҫтереү мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә Премьер-министр Владимир Путин белдерҙе. Премьер әйтеүенсә, тәү сиратта был йөк автомобилдәренә, автобустарға, коммерция транспортына ҡағыласаҡ.
Йәнә Владимир Путин автобустарҙы һәм йөк машиналарын эксплуатациялау срогын сикләү идеяһын яҡлап сыҡты. «Миҫал өсөн, автобустар паркының 50 проценттан күберәге 15 йылдан ашыу хеҙмәт иткән, Европанан күршеләребеҙҙең автобустары хәүефһеҙлек күҙлегенән сығып һәр 10 йыл һайын яңыртыла. Ҡайһы бер илдәрҙә пассажирҙар ташыу өсөн 10 йылдан артыҡ ҡулланылған автобустарҙы файҙаланыу бөтөнләй тыйылған», — тип премьерҙың һүҙҙәренән өҙөмтә килтерә «Гарант» мәғлүмәт-хоҡуҡ порталы.
Автобус паркын яңыртыу өсөн Хөкүмәт башлығы төбәктәргә өҫтәмә субсидиялар бүлергә тәҡдим итте, тик бының төп шарты — транспорт саралары иң таҙа яғыулыҡ төрө һаналған газға күсерелергә тейеш.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов Ейәнсура һәм Күгәрсен райондарында булды
30 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ейәнсура һәм Күгәрсен райондарына барҙы, унда социаль инфраструктура объекттарында, сәнәғәт һәм ауыл хужалығы предприятиеларында булды.
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Иҫәнғол ауылында төҙөлөп ятҡан 140 урынлыҡ балалар баҡсаһын, Ишемғолда дөйөм белем биреү мәктәбен, Хоҙайбәндәлә «Маяҡ» ауыл хужалығы предприятиеһын һәм агротуризмды үҫтереү менән шөғөлләнеүсе «Ҡарабирҙе» крәҫтиән-фермер хужалығын ҡараны.
Күгәрсен районында Мәҡсүт ауылында Президент республикала беренсе ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеүгә махсуслашҡан фермала булды. Мораҡ ҡасабаһында Рөстәм Хәмитов етем балаларға фатир асҡыстары тапшырҙы.
Республика етәксеһе шулай уҡ Яңы Хвалын утарында яңыртылған ауыл Мәҙәниәт йортон ҡараны, реконструкциялағандан һуң клуб, фельдшер-акушер пункты һәм китапхана бер ҡыйыҡ аҫтында урынлашҡан.
Эш сәфәрен тамамлап, Рөстәм Хәмитов Һатлыҡ ауылы халҡы менән аралашты, улар элек Заречный урамына асфальт түшәүҙе һорап мөрәжәғәт иткәйне. Ул урындағы әһәмиәттәге Мораҡ – Побоище автомобиль юлы аша үтә.
2,3 километр оҙонлоғондагы участкала ремонт тулы күләмдә башҡарылған. Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров әйтеүенсә, 2014 йылдың йәйенә юлдың 6,6 километр оҙонлоғондағы ҡалған өлөшөнә асфальт түшәргә планлаштырыла.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Диалект
Диале́кт (грек. διάλektoς — «рәүеш» грек. διaλέYouaι — «һөйләү, аңлатыу») — дөйөм халыҡ телендә ниндәйҙер бер һыҙаттары менән айырылып торған ерле тел; дөйөм халыҡ теленең үҙенсәлекле бер тармағы[1].
Бөтә халыҡ теленең айырым бер төбәк, социаль төркөм, профессия кешеләренә хас төрө. Территориаль һәм социаль диалекттар була. Уртак сифаттары менән берләшкән диалекттар йыйылмаларын ҙур диалекттар , ә кескенә диалекттарҙы һөйләштәр тип атарға мөмкин. Территориаль диалекттар ауаҙҙар төҙөлөшө яғынан, грамматик, һүҙ яҫалыш, лексик үҙенсәлектәре менән айырылалар. Әлеге айырмалар әллә ни ҙур түгел, һәм билдәле бер телдең төрлө диалекттарында һөйләшеүселәр бер-береһен аңлайҙар (мәҫәлән, төрки телдәр диалекттары). Башҡа осраҡтарҙа айырмалар шул тиклем ҙур, төрлө диалекттарҙа һөйләшеүселәр үҙ-ара ауырлыҡ менән аңлашалар, йәки бөтөнләй аңлаша алмыйҙар (мәҫәлән, немец йә иһә кытай телдәре диалекттары).
Диалекттар күп быуаттар дауамында барлыҡҡа киләләр. Ваҡыт дауамында территориаль берәмлектәрҙең үҙгәреүе нәтижәһендә диалекттар бүленәләр, берләшәләр, яңы төркөмдәргә айырылалар. Хәҙерге диалекттарның ареалдары ҡәбиләләр, феодаль ерҙәр, дәүләттәр араһындағы үткән замандарҙағы сиктәрҙе сағылдырырға мөмкин. Ҡол биләүсе йә иһә феодаль дәүләттәр ҡәбиләләренең һәм ерҙәренең территориаль бүленеүҙәре уларҙың телдәрендә диалекталь айрмаларҙың үҫеүенә булыша.
Диалекттар феодализм осоронда айырыуса актив формалаша. Әлеге осорҙың әҙәби йәдкәрҙәре ерле диалекттарҙың үҙенсәлектәрен сағылдыралар. Әҙәби телдәр милләт формалашҡанда, ғәҙәттә, диалекттарҙың береһе — илдең сәйәси, мәҙәни, дини үҙәге халҡы диалекты нигеҙендә барлыҡҡа киләләр. Әлеге диалект, нигеҙҙә, бөтә халыҡ һөйләм телен сағылдыра. Башҡа диалекттар, әҙәби телде ҡайһы бер үҙенсәлектәре менән өлешсә байытып, мөстәҡиллектәрен, төп үҙенсәлектәрен юғалталар, ҡала халҡының күпселек өлөшө һәм ауыл йәштәре ҡуллана торған ярым диалекттарга әүереләләр.
Социаль диалект — бөтә халыҡ теленән фәҡәт лексикаһы менән генә айырылып торған билдәле бер социаль төркөмдәр һөйләше. Социаль диалекттарга аусылар, балыҡсылар һ.б. ҙың профессиональ һөйләше; уҡыусылар, студенттар һәм спортсыларның жаргон һүҙҙәре; синфи йөҙен юғалтҡан элементтарҙың арго һүҙҙәре; халыҡтың билдәле бер иҡтисади, каста, дини һ.б. төркөмдәренә хас бөтә халыҡ теле варианттары керә.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Русско-башкирский терминологический словарь по языкознанию (Г. Д. Зайнуллина, 2002)
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Өфөлә ВИЧ-инфекцияға аноним һәм бушлай тест үтергә мөмкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
13 апрелдә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 3-кә тиклем «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексының беренсе ҡатында ВИЧ-инфекцияға аноним һәм бушлай тест үтергә мөмкин.
Башҡортостан Республикаһының СПИД-ҡа һәм йоғошло ауырыуҙарға ҡаршы көрәш һәм иҫкәртеү үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, бармаҡтан ҡанды уларҙың белгестәре ала. Процедура бер ниндәй ауыртыуһыҙ башҡарыла. Һөҙөмтәләр 15 минуттан әҙер була. Мөрәжәғәт иткән һәр кемгә тейешле консультация бирелә. Тәүгеләрҙән булып килгән 100 кеше бүләккә ВИЧ-инфекцияны иҫкәртеү буйынса «Ынтылыш» һәм «Ҡыҙыл билдә» исемле нәфис фильмдар дискын аласаҡ.
«Ҡыҙыл таҫмалы көн» акцияһы «Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау аҙналығы» медицина форумы сиктәрендә уҙғарыла. Акцияның исеме осраҡлы һайланмаған. Ҡыҙыл таҫма — ВИЧ-инфекция менән көрәш символы. Сара барышында теләгән һәр кем ВИЧ-инфекцияға һәм СПИД-ҡа ҡағылышлы һорауҙар буйынса белгестәр менән кәңәшләшә, үҙенең зарарланыу хәүефен баһалай ала, шулай уҡ ҡыҙыл таҫма һәм сирҙәрҙе иҫкәртеү буйынса әҙәбиәт бирелә.


text:
Вольвокс
Во́львокс (лат. Volvox) — һыу ылымыҡтары ырыуы. Донъяла 20-ләп төрө осрай. Сөсө һыу ятҡылыҡтарында тереклек итәләр. Күпләп үрсегәндә һыу «сәскә ата». Шар йәки эллипсоид формаһында (диаметры 3 мметрға тиклем), периферияла бер ҡат булып 500-ҙән алып 20 меңгә тиклем күҙәнәк урынлаша, улар, үҙ-ара протоплазма сүстәре менән тоташып, колония хасил итәләр. Һәр бер күҙәнәктең ике камсыһы була, уларҙың тирбәнеше вольвоксты хәрәкәткә килтерә. Шар ҡыуышлығы шыйыҡ лайла менән тула. Вольвокс үрсегәндә ҡайһы бер күҙәнәктәр колония тирәнлектәренә сумалар һәм унда бер нисә яңы колония барлыҡҡа килтереп бүленәләр.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Lee, R. E. Phycology, 4th edition. — Cambridge: Cambridge University Press, 2008. — 547 с. — ISBN 9780521682770
- Хржановский, В.Г. Ботаника. — Москва: Высшая школа, 1975. — 372 с.


text:
Фото:
Суд приставтары дуҫтарса шарждар төшөрә
Фото:
Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре Рәсәй суд приставы институтының 145 йыллығы уңайынан үҙ-ара дуҫтарса шарждар конкурсы ойоштора. Хеҙмәт тарихында ул беренсе тапҡыр үтә. Ижади ярыш үткәреүҙең инициаторы – Рәсәй Федераль суд приставы хеҙмәте.
«Башинформ» агентлығына ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, суд приставтарының көндәлек эшмәкәрлеген кәүҙәләндергән юмористик һүрәттәрҙе конкурс комиссияһы өс номинация буйынса баһалаған: «Сюжетлы шарж», «Предметлы шарж» һәм «Портретлы шарж».
Конкурстың беренсе этабына йомғаҡтар яһалған да инде. Туймазы һәм Ауырғазы район бүлексәләре суд приставтары уның еңеүселәре тип табылған. Тап уларҙың шарждары республика Идаралығы исеменән ижади ярыштың икенсе этабына тәҡдим ителәсәк, ул Волга буйы федераль округы күләмендә иң яҡшыларҙы билдәләйәсәк.
Конкурстың өсөнсө һәм һуңғы этабы иһә Рәсәйҙәге иң яҡшы эштәрҙе асыҡлаясаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты «ЮТэйр» авиакомпанияһы етәксеһе менән осрашты
Фото:
Өфөлә бөгөн Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «ЮТэйр» авиакомпанияһының генераль директоры Андрей Мартиросов менән осрашты. Осрашыу барышында Башҡортостан Республикаһының «ЮТэйр» авиакомпанияһы менән үҙ-ара мөнәсәбәттәрен үҫтереү мәсьәләләре, яҡындағы биш йылға ике яҡлы хеҙмәттәшлек программаһы тикшерелде.
Осрашыу ваҡытында Президент «ЮТэйр» авиакомпанияһын күптән белеүе, ҡайһы бер пилоттары менән шәхсән таныш булыуы, был компанияға ышаныуы һәм уның эшмәкәрлегенә ҙур ихтирам менән ҡарауы хаҡында әйтте.
«Республика өсөн Өфө авиацияһының ышаныслы темптар менән үҫешеүе мөһим», — тине Рөстәм Хәмитов.
Андрей Мартиросов авиакомпанияның Өфөләге эшмәкәрлеге нисек ҡоролоуы, уны артабан үҫтереү перспективалары хаҡында һөйләне.
— Башҡортостан – урындағы авиаташыуҙарҙы үҫтереү буйынса Рәсәйҙә алдынғыларҙың береһе, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Андрей Мартиросов. – Был бик мөһим йүнәлеш, беҙ уны үҫтереүгә ярҙам итәсәкбеҙ. Бөгөн Өфө бригадалары «ЮТэйр» рейстарын бөтә ил буйлап, шулай уҡ унан ситтә лә хеҙмәтләндерә. Берлектәге эшмәкәрлегебеҙҙе артабан киңәйтәсәкбеҙ һәм тәрәнәйтәсәкбеҙ.
«ЮТэйр-Өфө» директоры Дмитрий Торопов «ЮТэйр» авиакомпанияһы «Өфө» аэропортында 2003 йылдан эшләүе, ә 2006 йылда уның ярҙамсы предприятиеһы төҙөлөүе хаҡында хәбәр итте. Бөгөн Өфөнән бөтә йүнәлештәр буйынса авиаташыуҙарҙың 40 процентын «ЮТэйр» компанияһы атҡара. Уның планында Мюнхенға, Прагаға, Тель-Авивҡа рейстар асыу.


text:
Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында призер булдыФото: БДПУ һәм Рәсәй Пенсионерҙар союзы
Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында призер булды
Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында призер булдыФото: БДПУ һәм Рәсәй Пенсионерҙар союзы
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостан вәкиле, Кушнаренко районында йәшәүсе Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында «Интернетта хәүефһеҙ эшләү буйынса эш» номинацияһында икенсе урын яуланы. Яҡташыбыҙ «Ышаныслы ҡулланыусы» категорияһында сығыш яһаны. Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы хәбәр итеүенсә, ил кимәлендәге конкурста республика данын Лилиә Нәсибуллина менән бергә Дүртөйлө районынан Закир Нурмөхәмәтов яҡланы.
Пенсионерҙар араһында компьютер буйынса VI Бөтә Рәсәй чемпионаты 15-17 июндә Новосибирскиҙа үтте. Ярыштарҙа Рәсәйҙең 61 төбәгенән 120-нән ашыу пенсионер ҡатнашты. Улар PowerPoint программаһында презентация күрһәтергә, дәүләт хеҙмәттәре менән файҙаланырға, «Яндекс» эҙләү системаһында мәғлүмәт табырға, офис программаларын белеү кимәлен күрһәтергә тейеш ине. Быйыл ярышҡа тәүге тапҡыр интернетта үҙеңде хәүефһеҙ тотоу буйынса эштәр индерелгән.
Сараны ойоштороусылар булып Федерация Советы, Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы, Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы, Пенсия фонды ярҙамында Пенсионерҙар союзы сығыш яһай. Чемпионаттың маҡсаты — пенсионерҙар араһында компьютер технологияларын популярлаштырыу.
Еңеүселәрҙең исемлеге Рәсәй Пенсионерҙар союзы сайтында баҫылған.


text:
Йылайыр районында 130 һуғыш ветераны һәм уларҙың ғаилә ағзалары торлаҡ сертификаттары алды
Йылайыр районында «Һуғыш һәм Ҡораллы көстәр ветерандары тураһында»ғы федераль законды тормошҡа ашырыу сиктәрендә 130 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны торлаҡ сертификаттары алды. Улар араһында — 28 һуғышта ҡатнашыусы һәм инвалид, шулай уҡ мәрхүм ветерандарҙың 102 ғаилә ағзаһы бар, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Ветерандар өсөн торлаҡтың дөйөм хаҡы 131 миллион һумдан ашыу сумманы тәшкил итә.
2012 йылдың 1 апреленә ҡарата Йылайыр районында торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар исемлегендә 31 кеше тора, башлыса улар — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың тол ҡатындары.


text:
Һар
Һар (урыҫ. обыкновенный канюк ) (лат. Buteo buteo) — йыртҡыс ҡош; ваҡ кимереүселәрҙе күпләп ҡырыуы арҡаһында ауыл хужалығы өсөн файҙалы булған көндөҙгө йыртҡыс ҡоштар[1].
25 төрө билдәле, Европа, Азия, Африка һәм Америкала таралғандар. Күсмә ҡоштар. Ҡатнаш якты урмандарҙа йәшәй.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һар, ҡарғанан ҙурыраҡ. Осҡанда киң ҡанаттарының аҫ яғындағы аҡ һыҙыҡ һәм түңәрәкләнеп торған ҡыҫҡа ҡойроғо күҙгә ташлана, һырты ҡара-көрән, кәүҙәһенең аҫ яғы арҡыры һәм буй көрән һыҙыҡтар менән биҙәлгән аҡһыл һоро. Ялан һарынан ҡарараҡ төҫө, ә һағыҙаҡ һарынан ҡыҫҡа ҡойроғо менән айырыла.
Кәүҙә оҙонлоғо 50 см-ға ҡәҙәр, ата ҡоштоң ауырлығы 600—800 г, инә ҡоштоҡы − 800—1200 г. Ҡанаттары киң, сағыштырмаса ҡыҫҡа. Ҡойроғо ҡыҫҡа, түгәрәкләнгән. Ҡаурый ҡапламының өҫкө өлөшө ҡара ҡоңгорт, аҫты ҡыҙғылт-көрән. Яҙын, апрелдең икенсе яртыһында осоп килә. Ояны ағастарҙа яһай. Ҡоңгорт тимгелле 2-3 йәшкелт аҡ йомортҡа һала. Йөнтәҫа һарҙар октябрҙә килә һәм декабрьгә ҡәҙәр тотҡарлана, ҡайһы ваҡыт ҡышларға ла мөмкин. Ата ҡоштоң ауырлығы 850 г, инә ҡоштоҡо 1100 г тирәһе. Арҡаһы ҡара-ҡоңғорт, ҡаурыйҙары һоро ҡуныҡлы. Күкрәгендә тамсы һымаҡ тимгелдәре бар. Ҡанаттары киң. Ҡойроғо асык төҫтә, түгәрәкләнгән. Төп айырымлыҡ билдәһе аяктарының шүре өлөшөнең бармаҡтарға ҡәҙәр тейәрлек йөнләнгән булуы. Ояны ерҙә, ҡайһы ваҡыт ағастарҙа яһай. Ҡыҙыл-һары тимгелле 2-7 аҡ йомортка һала. Тау карчыгасы — очраклы осоп килүче төр, Нурлат районында осорай. Каурый капламы чуар. Кәүҙә оҙонлоғо 65 см-ға ҡәҙәр, ауырлығы 1000 г га ҡәҙәр. Балсыклы текә ярҙарҙа, ағастарҙа оялай.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Барлыҡ төрҙәре лә сысҡан һымаҡ кимереүселәр, гөмөмән алғанда, ҡыр сысҡандары, шулай уҡ ер сысҡандары, һуҡыр сысҡандар, һирәк кенә ҡоштар (миләш сыпсыҡтары, ваҡ сыспсыҡтар) менән туҡланалар.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡый-йа, ҡый-йа, ҡый-йа».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урманда йәшәй, асыҡ урындарҙа һунар итә. Сысҡандар, йомран, кеҫәртке, йылан менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ағас башында оялай. Ҡара-көрән таплы 2—3 бөртөк йәшкелт аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы кимереүселәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. — Өфө, 1986. — ИБ № 3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. — ISBN 5-88666-011-9
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Фото:
Башҡортостанда инвалидтар өсөн реабилитациялау сертификаттары барлыҡҡа киләсәк
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың Хеҙмәт министрлығына инвалидтар өсөн хеҙмәттәр күрһәтеү системаһына реабилитациялау сертификаттарын индереү буйынса үҙ тәҡдимдәрен индерергә ҡушты. Бындай сертификаттар сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә үҙҙәренә үҙ реабилитациялауы өсөн социаль учреждениелар һайларға ярҙам итәсәк, тип аңлатты БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында Рөстәм Хәмитов.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн беҙ бөтә инвалидтарҙы ла сифатлы реабилитациялау хеҙмәттәре менән тәьмин итә алмайбыҙ. Был өлкәнең күп кенә учреждениелары санитар ҙа, янғынға ҡаршы ла талаптарға яуап бирмәй, уларҙың кәрәкле ҡорамалдары ла юҡ, — тине республика башлығы. — Ниндәй сифатлы хеҙмәттәр тураһында һүҙ барыуы ихтимал, әгәр улар кеше именлеген тулы күләмдә тәьмин итә алмай? Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығына был учреждениеларҙың тулы инвентаризацияһын үткәрергә һәм уларҙың эшенең һөҙөмтәлелеген объектив баһаларға ҡушам.
Мәғлүмәт өсөн. Башҡортостан Хеҙмәт министрлығының һуңғы мәғлүмәттәренә ярашлы, хәҙер төбәктә 315 мең сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кеше иҫәпләнә. Уларҙан хеҙмәт йәшендәге 36 мең инвалидта хеҙмәт буйынса сикләүҙәре бар. Шул арала, мәшғүллек хеҙмәтенә мөрәжәғәт иткәндәрҙең бөгөн 35 проценты эшкә урынлаша.


text:
Павловка һыу һаҡлағысында беренсе йылға заправка станцияһы асылды
Өфө, 29 июль, "Башинформ", .
Павловка һыу һаҡлағысында Башҡортостанда беренсе йылға заправка станцияһы асылды. Уны асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов, БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин, "Башкирнефтепродукт" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Фәнил Мәзитов һәм Нуриман районы муниципаль районы хакимиәте башлығы Мирхәт Тимерғәзин ҡатнашты. БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов республика башлығы Мортаза Рәхимов исеменән тәбрикләү һүҙен еткерҙе һәм, республикала беренсе йылға заправкаһын асыу тирә-яҡ мөхит торошонда уңышлы сағыласаҡ һәм яғыулыҡ ҡулланыусылар өсөн уңайлы шарттар булдырасаҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Нуриман районы хакимиәте башлығы Мирхәт Тимерғәзин фекеренсә, бәләкәй суднолар өсөн йылға заправкаһы төҙөү район халҡы өсөн дә, ял итеүселәр өсөн дә ҙур әһәмиәткә эйә. "Был заправка станцияһы — Уралда беренсе һәм Волга буйы федераль округында икенсе ошондай заправка, — тине "Башкирнефтепродукт" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Фәнил Мәзитов. — Ул бөтә экологик именлек талаптарына яуап бирә, унда ике стеналы резервуар, таҙартыу ҡоролмалары урынлаштырылған".
Йөҙөп йөрөүсе яғыулыҡ-заправка комплексы Нуриман районының Павловка ҡасабаһы биләмәһендә Павловка һыу һаҡлағысы быуаһы эргәһендә урынлашҡан. Комплекс һыу транспортын: катер, яхта һәм башҡа төрлө бәләкәй йылға судноларын бензин менән заправкалау өсөн тәғәйенләнгән.


text:
Социаль торлаҡҡа сиратҡа тороуға Төбәк дәүләт хеҙмәттәре порталы ярҙам итәсәк
Башҡортостан Республикаһының Төбәк дәүләт хеҙмәттәре порталында яңы хеҙмәт асылды — «Торлаҡҡа мохтаж булыусылар сифатында граждандарҙы иҫәпкә алыу», тип хәбәр иттеләр БР Мәғлүмәт технологиялары буйынса агентлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән.
Билдәләнгән тәртиптә торлаҡҡа мохтаж булыусылар тип танылған граждандарға муниципаль торлаҡ фондынан фатир бирелә. Иҫәпкә тороу өсөн Төбәк дәүләт хеҙмәттәре порталында теркәлергә һәм «шәхси кабинетта» бер нисә ябай ғәмәл башҡарып, хеҙмәткә заказ бирергә кәрәк. Ғәмәлдәр алгоритмы БР Мәғлүмәт технологиялары буйынса агентлыҡ сайтында ентекле яҙылған.


text:
Өфөнөң Октябрь проспектында йәйәүлеләр өсөн юл аша сығыу урыны булмаясаҡ
Өфөлә Октябрь проспектын хәҙер светофорҙа йәки ер аҫты үткәүеленән генә аша сығырға мөмкин. Был турала "Башинформ" агентлығына БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
"Дүрт рәттән торған машиналар йөрөгән юлда, яңы норматив документтарға ярашлы, «Йәйәүлеләр өсөн юл аша сығыу урыны» билдәһе торорға тейеш түгел", — тине матбуғат хеҙмәте вәкиле Наталья Трутнева.
Республика Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһында уҙған йылда булып үткән ике меңдән ашыу юл-транспорт фажиғәһенең 900-дә йәйәүлеләрҙең тапалыуын билдәләнеләр. Шуларҙың яртыһында йәйәүлеләр үҙҙәре ғәйепле. Бик йыш билдәләр булмаған урындан юл аша сығыу һәм юл аша сыҡҡанда иғтибарһыҙлыҡ кеүек ҡағиҙә боҙоуҙар күҙәтелә. Куп осраҡта кешеләр яҡынайған транспорт алдына сыға. Авариялар һөҙөмтәһендә уҙған йылда 43 кеше һәләк булған, 900-ҙән ашыуы төрлө йәрәхәттәр алған.


text:
Дмитрий Маликов Өфөлә «Музыка дәресе» үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Дмитрий Маликов Өфөлә «Музыка дәресе» үткәрҙе
Дмитрий Маликов Өфөлә «Музыка дәресе» үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Рәсәйҙең халыҡ артисы Дмитрий Маликов кисә, 28 февралдә, Өфөнөң музыка мәктәптәрендә белем алған балалар өсөн «Музыка дәресе» үткәрҙе. Сарала 700-гә яҡын уҡыусы ҡатнашты.
Идажи кисәне асып, Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова билдәле йырсы, композитор һәм актерға һәләтле йәштәргә ярҙам иткәне, йәш музыканттар тәрбиәләүгә өлөш индергәне өсөн рәхмәт әйтте.
Дмитрий Маликов, үҙ сиратында, республика етәкселегенә йылы ҡаршы алғаны өсөн рәхмәт белдерҙе. Тантаналы рәүештә ул Өфө ҡалаһының махсус музыка колледжына бағыусыларҙан 320 мең һумлыҡ сертификат тапшырҙы. Был средстволарға музыка ҡоралдары һатып алынасаҡ, музыкаль студия йыһазландырыласаҡ.
Бындай музыка дәрестәрен йырсы Рәсәйҙең 50 ҡалаһында үткәрергә планлаштыра. Волга буйы федераль округы төбәктәре буйлап дәрестәр үткәрелгән дә инде – алда 35 ҡала.
Өфө уҡыусыларына Дмитрий Маликов үҙенең мәктәп йылдары, бала саҡ хәтирәләре тураһында һөйләне, классик әҫәрҙәр башҡарҙы. Балалар үҙҙәре лә сығыш яһаны.
Осрашыу тураһында тулыраҡ мәғлүмәт «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында урынлаштырыласаҡ.


text:
Сираттағы «Бөрө алмаһы» форумында инвестициялар һәм кешелек капиталы темалары тикшереләсәк
14 сентябрҙә Бөрөлә V «Бөрө алмаһы» төбәк-ара форумы үтә, тип хәбәр иттеләр БР Территориаль үҫеш буйынса агентлығынан.
Йола буйынса, фестивалдә бәләкәй һәм моноҡалаларҙы үҫтереү мәсьәләһе тикшереләсәк. Быйыл форум Бөрө ҡалаһына нигеҙ һалыныуға 350 йыл тулыуҙы билдәләү сиктәрендә үтәсәк. Сарала инвестициялар һәм кешелек капиталы темаларына айырыуса ҙур иғтибар бүлеү планлаштырыла.
Фестивалдең эшлекле өлөшөндә йөҙгә яҡын кеше ҡатнашасаҡ, улар араһында Башҡортостан муниципалитеттары етәкселәре, башҡарма власть органдары вәкилдәре, эшҡыуарҙар бар.


text:
Сит ил эшселәренә заявка йыйыу башланды
Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы сит ил эшсе көстәрен файҙаланыуға заявка йыя башланы. Был 2011 йылда сит ил эшсәндәрен йәлеп итеүгә талапты билдәләү һәм сит ил граждандары тарафынан Рәсәйҙә хеҙмәт эшмәкәрлеге алып барыуға квоталар булдырыу өсөн кәрәк.
Эш биреүселәр 2010 йылдың 1 майына тиклем Өфө ҡалаһы, Б.Гражданская урамы, 24 адресы буйынса БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығына раҫланған форма буйынса ҡағыҙға яҙып йәки r.khakimova@bashzan.ru электрон почтаһы аша заявка бирергә тейеш.
Заявкалар Рәсәй граждандары иҫәбенән кәрәкле хеҙмәткәрҙәр йыйыу буйынса халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәктәре менән үҙ-ара әүҙем эш иткән һәм халыҡты эш менән тәьмин итеү өлкәһендә дәүләт хеҙмәтләндереүҙәре алыусылар регистрына индерелгән эш биреүселәрҙән генә алынасаҡ.


text:
«Октябрьский нефтяник» гәзите юғары наградаға лайыҡ булған
«Октябрьский нефтяник» гәзите «Мәғлүмәти хеҙмәттәшлек: власть – йәмғиәт — киң мәғлүмәт саралары» милли конкурсында өсөнсө урын яулаған.
Конкурсты ноябрь аҙағында РФ Федераль Йыйылышының Федераль Советы, Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр конгресы һәм Мәғлүмәт сәйәсәте үҫеше фонды иғлан иткәйне. Унда киң мәғлүмәт саралары менән журналистар ғына түгел, урындағы хакимиәттәрҙән вазифалы кешеләр ҙә, депутаттар ҙа ҡатнашҡан.
Рәсәйҙең 54 төбәгенән йәмғеһе 400 заявка тапшырылған. Һәм бына яңыраҡ Федерация Советында ошондай уҡ исем аҫтында үткән конференцияла конкурсҡа йомғаҡ яһалды. Конкурста еңгән өсөн диплом «Октябрьский нефтяник» гәзите мөхәррире Елена Коченковаға тапшырылды.
«Октябрьский нефтяник» гәзите - Башҡортостан исеменән ҡатнашҡан берҙән-бер киң мәғлүмәт сараһы, тип хәбәр итә БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия идаралығы.


text:
Мәскәүҙә дауаланған һалдаттарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк — Башҡортостандың Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге Фото: госпиталдең рәсми сайтынан
Мәскәүҙә дауаланған һалдаттарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк — Башҡортостандың Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге
Мәскәүҙә дауаланған һалдаттарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк — Башҡортостандың Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге Фото: госпиталдең рәсми сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Омскиҙа Һауа десанты ғәскәрҙәренең казармаһы емерелеү һөҙөмтәһендә йәрәхәтләнеп, бөгөнгө көндә Мәскәүҙә дауаланған Башҡортостан һалдаттарына республиканың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге һәр яҡлап ярҙам күрһәтәсәк. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге хеҙмәткәре Азат Ғәфүров хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, хәҙерге ваҡытта Мәскәүҙә республиканан ике егет дауалана. Бынан алдараҡ бер һалдат хаҡында ғына мәғлүмәт бирелгәйне. Стәрлетамаҡтан Владимир Петров — Бурденко исемендәге хәрби клиник госпиталдә, Илнур Ҡыуандыҡов Вишневский исемендәге 3-сө хәрби-клиник дауаханаһында ята.
Азат Ғәфүров әйтеүенсә, Башҡортостандың Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиле, республика Хөкүмәтенең вице-премьеры Артур Шәйнуров ике һалдатты дауалау буйынса хәлде контролгә алған.
«Беҙ Бурденко һәм Вишневский исемендәге госпиталдәрҙә булдыҡ. Егеттәрҙең икеһе лә реанимация бүлегендә ята, табиптарҙың һүҙҙәренсә, Владимир Петровтың хәле үтә ауыр, ул аңын юғалтҡан, палатаһына индермәйҙәр. Илнур Ҡыуандыҡовтың хәле бер аҙ яҡшыраҡ, әммә уның янына ла инергә ярамай. Асыҡланыуынса, ул етем, ата-әсәһе юҡ. Беҙ егеттәргә ниндәй ҙә булһа ярҙам кәрәк булһа тип, телефон һандарын, адресыбыҙҙы ҡалдырҙыҡ», — тип һөйләне Азат Ғәфүров.


text:
24 октябрҙә Өфөлә Яңы йыл бүләктәре йәрминкәһе үтә
24 октябрҙә Профсоюздар йортонда (Өфө ҡалаһы, Киров урамы,1) БР Профсоюздар федерацияһы кондитер изделиелары етештереүселәрҙең балалар өсөн Яңы йыл бүләктәре өлгөләре күргәҙмә-йәрминкәһен үткәрә, тип хәбәр иттеләр БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат хеҙмәтенән.
Бындай йәрминкәләрҙе үткәреү профком рәйестәренә, ойошма вәкилдәренә иң ҡулай бүләк һайлап алыу һәм күмәртәләп поставкалауға заявка биреү мөмкинлеген бирә.
Күргәҙмә сәғәт 10-дан эшләй башлай.


text:
Башҡортостан механизаторҙары яңы сәсеүгә әҙерләнә
Республиканың машина-трактор станциялары техникаһын алдағы йылдың сәсеү эштәренә әҙерләү буйынса семинар бөгөн, 29 ноябрҙә, Дүртөйлө районында үтә. Сараны үткәреү урыны осраҡлы ғына һайланманы. Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, районда ауыл хужалығы техникаһын оҙаҡ һаҡлау һәм ремонтлау буйынса эш яҡшы ойошторолған, деталдәрҙе тергеҙеү буйынса үҙҙәренең эшләнмәләре лә бар. Йыл һайын район хужалыҡтары һәм ремонтлау предприятиелары сәсеү эштәре башланыуға барлыҡ техникаһын да әҙерләп ҡуя. Тимер аттар бында өҙөклөкһөҙ эшләй, техника менән белеп эш итеү һөҙөмтәһендә Дүртөйлө районы халҡы урып-йыйыу эштәрен сентябрь башына республикала беренселәрҙән булып тамамланы.
Бөгөнгө семинарҙа инженерлыҡ хеҙмәттәре республикалағы машина-трактор станцияларының һуңғы йылдарҙағы эшен анализлаясаҡ, уларҙы артабан үҫтереү стратегияһын әҙерләйәсәк. Республика агросәнәғәтенең машина-трактор станцияларынан тыш эшләй алмауы асыҡ билдәле. Уларҙың өлөшөнә сәсеү майҙандарының 40-тан ашыу проценты тура килә.


text:
«Иҙел» тулҡынында – халҡым моңо
Башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың V халыҡ-ара «Иҙел» фестиваль-конкурсы быйыл да, ғәҙәттәгесә, Өфөлә үтте. Бәйгенең яңғырауыҡлы исемен аҡлап, Рәсәйҙән тыш, Үзбәкстан, Ҡытай, Мексика һәм башҡа төбәктәрҙән дә йырсылар ҡатнашты.
Халҡыбыҙ өсөн изге һүҙ менән аталған фестивалдә ҡатнашыусыларҙан тамашасы, әлбиттә, Иҙелдәй тәрән мәғәнәле, киң тематикалы, моңло һәм матур йырҙар көтә. Шөкөр,уларҙың өмөттәрен тормошҡа ашырып, сәхнәгә күтәрелгән йәш башҡарыусылар был юлы ла залды йөрәктәргә үтеп инерҙәй моң менән тултыр ҙы. Ысынлап та, һәр йырсының да ижады, тауышы ни тиклем генә көслө һәм матур яңғырамаһын, моңло була алмай. Моң ул – халҡыбыҙҙың күңел торошон юғарылыҡҡа һәм киңлеккә ынтылдырған, рух һәм изгелеккә көйләгән үҙенсәлекле бер күренеш. Моң – милләтебеҙҙе тәрбиәләүсе, уйландырыусы, битарафлыҡтан арындырыусы, йәшәүгә ынтылыш биреүсе ҡабатланмаҫ ҡөҙрәт. Фестивалде ойоштороусылар ошо көстө бер йоҙроҡҡа төйнәп, туплап, шифалы тулҡындарын халыҡҡа йүнәлтеп, уның мәнфәғәтендә әйтеп бөткөһөҙ ҙур һәм һиммәтле эш башҡара. Башҡорт һәм татар телле башҡарыусыларҙың «Иҙел» халыҡ-ара фестиваль-бәйгеһе инде биш йыл дауамында Башҡортостандың һәм Татарстандың Мәҙәниәт министрлыҡтары, Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы һәм Бөтөн донъя татарҙары конгресы ярҙамында уҙғарыла. Проект авторы, Коммерциялы булмаған «Иҙел» фонды директоры Лилиә Әхмәт ҡыҙы Бәҙәмшинаның, фондтың үҫеш буйынса директоры Диана Байтүринаның һәм бәйгене бар итеүҙә өлөш индергән һәммә халыҡтың һалған йөрәк көсө күҙгә ташланып тора, фестиваль йылдан-йыл юғарыраҡ кимәлдә уҙа.
«Иҙел» тулҡынында – халҡым моңо
«Иҙел» фестивале, әлбиттә, тәү сиратта ике халыҡтың да йыр сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, тәжрибә уртаҡлашыу менән бер рәттән, йәш таланттарҙы табыу һәм үҫтереү маҡсатынан да үткәрелә. Рәсәйҙең һәм Татарстандың халыҡ артисы Ринат Ибраһимов етәкселегендәге баһалама ағзалары исемлегендә башҡорт һәм татар халҡының иң билдәле йырсылары, сәнғәт белгестәре лә бар ине.
Фестивалдә быйыл, һайлап алыу турҙарын уңышлы үтеп, егерме биш йырсы ҡатнашты. Сараның биш йыллығын тәбрик итеп, сәхнәлә уҙған йылдарҙағы лауреаттар ҙа сығыш яһаны.
Гөлнара ӘХМӘҘУЛЛИНА.
V халыҡ-ара «Иҙел» фестиваль-конкурсы еңеүселәре кем икәнен белергә теләһәгеҙ, журналдың 11-се һанын уҡығыҙ.


text:
Республиканың 19 районында ураҡ эштәре алып барыла
Республиканың тағы 6 районында иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып йыйыуға төштөләр. Дөйөм алғанда әле 19 район баҫыуҙарында ураҡ эштәре алып барыла. Туғыҙ район игенселәре иген һуғыуға төштө.
Аграр ведомство мәғлүмәттәренә ярашлы, шишәмбегә ҡарата 12,1 мең гектар майҙанда ужым арышы һәм борсаҡ сабылған, пландың был бер процентын тәшкил итә. 3,8 мең гектарҙа иген һуғылған.
Игендең уртаса уңышы гектарынан 13,8 центнерға тиң, ә һуғып алынған иген 5,3 мең тоннанан ашып киткән.
Ураҡта көйөргәҙеләр алда килә, улар 3000 гектарҙағы игенде (5%) яҫмаға һалһа, 2600 га майҙандан (5%) уңышты йыйып алған. Гектарынан уртаса 13 центнер уңыш алған Көйөргәҙе районы игенселәре 3300 тонна игенде һуғып та өлгөргән.


text:
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылдыФото: «Нигеҙ» компаниялар төркөмө | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылды
Баш ҡалала Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылдыФото: «Нигеҙ» компаниялар төркөмө
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфөлә Hampton by Hilton Ufa ҡунаҡханаһы асылды. Отелдә — 161 номер, шуларҙың икәүһе һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Ҡунаҡхана «дүрт йондоҙ» категорияһы талаптарына яуап бирә.
«Нигеҙ» компаниялар төркөмө һәм Hilton Worldwide компанияһы араһында франчайзинг килешеүенә ҡул ҡуйылған. Ҡунаҡхана менән «Основа Отель Менеджмент» төркөмөнөң шәхси идара итеүсе компанияһы файҙаланасаҡ. Ҡунаҡхана ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек сиктәрендә төҙөлдө. Һәр бүлмәлә уттан һаҡлаусы тәҙрә ҡорғандары, үтек, үтекләү өсөн таҡта бар. Хеҙмәткәрҙәр әйтеүенсә, бер номерҙың хаҡы дүрт меңгә яҡын, әммә хаҡтың кешеләр һанына ҡарап үҙгәреүе ихтимал. Дөйөм майҙаны — 7,4 мең квадрат метр.
29 майҙа ҡунаҡхана рәсми рәүештә эшләй һәм ҡунаҡтарҙы ҡабул итә башлай.
Hilton Worldwide компанияһы 1919 йылда ойошторолған. Бөгөнгө көндә уның 82 илдә 3,6 мең отеле бар.
«Нигеҙ» компаниялар төркөмө 1990 йылда булдырылған, проекттар менән идара итеү өлкәһендә эшләй һәм шәхси инвестиция проекттары менән шөғөлләнә. 2011 йылда «Нигеҙ» ойошмаһы менән Hilton Worldwide Рәсәйҙә Hampton by Hilton һәм Hilton Garden Inn отелдәре селтәрен төҙөү тураһында стратегик килешеү төҙөгән. Килешеү 20 йылға иҫәпләнгән, уны 20 йылға оҙайтыу мөмкинлеге бар. Проекттың инвесторы — «Спортмастер» компаниялар төркөмөнөң директорҙар советы рәйесе Дмитрий Дойхен.


text:
Быйыл ураҡта 2519 комбайн эшләйәсәк
Игенде урып йыйыу эштәренә Башҡортостанда 2519 комбайн йәлеп ителәсәк, уҙған йылға ҡарағанда был 23 берәмеккә күберәк. БР Ауыл хужалығы министрлығының игенде урып йыйыу техникаһын әҙерләүгә арналған эш кәңәшмәһендә ошондай мәғлүмәт бирелде. Шулай итеп, республика МТС-тарын иҫәпкә алғанда бер комбайнға уртаса йөкләнеш 480 гектар тәшкил итәсәк. Норма буйынса ул 350 гектарҙан ашмаҫҡа тейеш.
Йыл һайын игенде урып йыйыу техникаһын 300 берәмеккә яңыртҡанда, төбәк өс-дүрт йылдан норматив күрһәткескә сығасаҡ, тип хәлдәргә аңлатма бирҙеләр Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында.
Ураҡ алдынан хужалыҡтар бындай техника һатып алыуҙы дауам итә. Ауыл эшсәндәре өсөн Шишмә һәм Илеш райондарындағы ремонт-техника предприятиеларында йыйылған агрегаттар ҙур ярҙамсы була ала. Бынан тыш, ошо арала эш визиты менән Башҡортостанға килгән Беларусь Республикаһы делегацияһы менән дә республиканың ремонт предприятиеларының береһендә МТЗ-82 тракторҙарын йыйыу тураһында килешеү төҙөлгән.
Әле ауыл хеҙмәтсәндәре өсөн төп бурыс — ураҡ агрегаттарының барыһын да тулы әҙерлек хәленә килтереү.
— Билдәләнгән бар эштәрҙе лә көйлө һәм юғалтыуҙарһыҙ үткәреү өсөн, беҙгә эштәребеҙҙе дөрөҫ ойошторорға кәрәк, — тигән маҡсат ҡуйҙы Башҡортостандың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Фларис Шәйхетдинов. – Техник сәйәсәт үҙебеҙҙең ҡулдар менән яһала, һәм беҙ мөмкин тиклем аграрийҙарға ярҙам итергә тейеш.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Фәҡирлек – ул Хөкүмәттең туранан-тура яуаплығы өлкәһе»
— Фәҡирлек — ул Хөкүмәттең туранан-тура яуаплығы өлкәһе, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан халҡының килемдәрендәге айырмалыҡты һәм ярлылыҡты кәметеү буйынса саралар тураһында»ғы мәсьәләләргә арналған республика Хөкүмәте ултырышында. – Үкенескә күрә, был проблеманы хәл итеүҙә инструменттарыбыҙҙың күп булмауын танырға тура килә. Шулай ҙа был мәсьәләне хәл итергә кәрәк.
Республика Президенты фәҡирлектең йәмғиәтебеҙҙең иң етди проблемаларының береһе булыуын билдәләне. Мәсьәлә бик киҫкен тора. Сөнки уҙған йыл йомғаҡтары буйынса республикала ярлы кешеләрҙең артыуы билдәләнгән.
— Бөгөн 12 процентҡа яҡын халыҡтың, был кәм тигәндә ярты миллион кеше, килемдәре йәшәү минимумынан түбән, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Республикалағы һәр алтынсы ғаилә ҙур ауырлыҡ менән кейем һатып ала һәм торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләй. Һәр икенсе ғаилә телевизор, саң һурҙырғыс һәм башҡа төрлө көнкүреш техникаһын еңел генә ала алмай.
Бихисап кешеләр үҙен һәм ғаиләһен ашатыр өсөн генә эшләй. Был проблема бар йәмғиәт өсөн емергес эҙемтәләргә килтерә. Уның ҡиммәттәр системаһы юҡҡа сыға, һәм был да, үҙ сиратында, йәмғиәткә йоғонто яһамайынса ҡалмай.
— Ҙур булмаған эш хаҡы алған уҡытыусылар балаларыбыҙҙы нимәгә өйрәтә ала? — тип мәсьәләнең киҫкенлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы. — Шулай уҡ бик аҙ эш хаҡы алған табиптар ҙа кешеләрҙе нисек дауаларға тейеш?
Башҡортостан Президенты, ғәйеп эшләргә теләмәгән кешеләрҙең үҙендә, тип билдәләне. Ләкин бындайҙар республикала күп түгел.
— Шулай ҙа нигеҙҙә барыһына ла йәмғиәт, дәүләт ғәйепле,— тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. — Бөгөн бәләкәй хеҙмәт хаҡына эшләүселәрҙең күбеһе ялҡау түгел бит. Улар эшләй, хатта күп эшләй.
Шуныһы аңлашыла: белемле кешеләр фәҡирлектә көн итә икән — был йәмғиәт һәм дәүләт механизмдарының беҙгә кәрәгенсә эшләмәүенә асыҡ дәлил.
Рөстәм Хәмитов был проблеманы хәл итеү юлдарын билдәләне. Атап әйткәндә, хеҙмәт хаҡын арттырыу кәрәклеген әйтеп үтте.
— Мин республика Хөкүмәте ағзаларына республикалағы барлыҡ предприятиеларҙың директорҙар комплексы менән эш хаҡын арттырыу буйынса эштәрҙе шәхсән үҙҙәренә алып барырға ҡуштым.
Башҡортостанда 2015 йылға тиклемге осорға ойошмалар хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын күтәреү буйынса саралар планы әҙерләнгән.
— Беҙгә был документты мотлаҡ ҡабул итергә кәрәк. Ул саҡта эш хаҡы йылына 15 проценттан да кәм артмаясаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов республикала әле тормошҡа ашырылыусы халыҡ тормошо кимәлен яҡшыртыу сараларын билдәләне. Уҙған йылдың 1 авгусынан муниципаль мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәренә айлыҡ өҫтәмәләр билдәләнгән. 1 ғинуарҙан бюджет учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең окладтары 6,5 процентҡа арттырылған. Республикалағы иң бәләкәй айлыҡ эш хаҡы 5,5 мең һумға еткерелгән.
1 сентябрҙән Рәсәй Хөкүмәте рәйесе ҡушыуы буйынса илдә педагогтарҙың эш хаҡы арттырыласаҡ. Федераль бюджеттан был маҡсатҡа республика яҡынса 750 млн һум аласаҡ. Республика үҙе 350 млн һум өҫтәйәсәк.
Һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программаһына ярашлы, 2013 йылға медицина хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 30 процентҡа артасаҡ.
— Беҙ тейешле йүнәлештә барабыҙ, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. — Барлыҡҡа килгән хәүефле һәм ҡурҡыныс хәлдән сығыу өсөн беҙгә ҡәтғиерәк алымдар кәрәк.
— Һис шикһеҙ, эш урындары булдырырға, эш хаҡын күтәрәсәк һәр һум өсөн көрәшергә, бәләкәй эшҡыуарлыҡ өсөн мөмкинлектәр булдырырға кәрәк, — тигән бурыс ҡуйҙы муниципаль берәмектәр һәм ҡала округтары башлыҡтары алдында Башҡортостан Президенты. — Беҙҙең өсөн һәр эш урыны — ул плюс. Бизнес-проекттарҙы башлау өсөн финанс нигеҙ булдырырға кәрәк. Бәләкәй бизнес — илде тергеҙеү юлы ул.


text:
Яңы йылда баш ҡалала йәмәғәт транспорты төнгө өскә тиклем йөрөйәсәк Фото: Олег Яровиков
Яңы йылда баш ҡалала йәмәғәт транспорты төнгө өскә тиклем йөрөйәсәк
Яңы йылда баш ҡалала йәмәғәт транспорты төнгө өскә тиклем йөрөйәсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Яңы йылда Өфөлә йәмәғәт транспорты төнгө өскә тиклем йөрөйәсәк. Был хаҡта ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
«Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһының 51-се, 57-се, 69-сы, 74-се, 290-сы маршруттары, шулай уҡ электр транспортының эше 31 декабрҙә төнгө 12-гә тиклем оҙайтыла. 2016 йылдың 1 ғинуарынан улар иртәнге 8-ҙән эшләй башлай. 2 ғинуарҙан 16-на тиклем ҡаланың йәмәғәт транспорты ял көндәре расписаниеһы буйынса йөрөй.
1 ғинуарҙа төнгө сәғәт 2-лә Ленин исемендәге майҙанда Яңы йыл фейерверкы тамамланғас, түбәндәге маршруттар буйынса 10 троллейбус пассажирҙарҙы көтәсәк: Октябрь проспекты, Шәфиев, Р. Зорге урамдары, Ибраһимов бульвары, Ленин урамы; Октябрь проспекты, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, «Үҙәк» сауҙа комплексы; СССР-ҙың 50 йыллығы, Менделеев,С.Кувыкин, С. Перовская, Аврора урамдары; Тоннель, Комаров, Космонавтар, Беренсе Май, Машиналар эшләү, Вологодская урамдары; Октябрь проспекты, Тоннель, Комаров, Космонавтар, Беренсе Май, Ульяновтар, Ҡулса урамдары, 2-се депо; Октябрь проспекты, Тоннель, Комаров, Беренсе Май, Ҡулса урамдары; Тоннель, Комаров, Космонавтар, Беренсе Май, Машиналар эшләү, Вологодская, Ферин урамдары, Төхвәт Йәнәби бульвары.
Шулай уҡ дүрт трамвай йөрөйәсәк: Р.Зорге, Оло Граждандар, Минһажев, Революция, Аксаков, Свердлов урамдары, «Пушкин» туҡталышы, С.И.Зорин исемендәге депо; Р.Зорге, Оло Граждандар, Минһажев, Сун-Ят-Сен, Менделеев урамдары, «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһы», «С.И.Зорин исемендәге депо» туҡталыштары.
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: 2015 йылдың 28 декабренән 2016 йылдың 10 ғинуарына тиклем баш ҡаланың электр транспортында ҡулаҡса менән түләгәндә юл йөрөү хаҡы 18 һум урынына 15 һум тәшкил итәсәк.


text:
- «Салауат Юлаев» командаһы ситтәге алты осрашыуҙың икәүһен үткәрҙе лә инде. Улар башта – «Барыҫ» һуңынан алмаштырғыһыҙ дәғүәсеһе – «Аҡ барс» хоккейсылары менән уйнаны.
Ике бәйге лә юлаевсыларҙың өҫтәмә ваҡытта еңелеүе менән тамамланды. Тәүгеһендә еңелеп килгәненән осрашыуҙы ҡотҡарып, овертаймда отолһа, ҡазандарҙан уйын буйына иҫәп буйынса өҫтөнлөк итеп, һөҙөмтәлә йәнә овертаймда еңелде. Нимә менән тамамланыр, ә аҫтағы дәғүәселәр уларҙы баҫып килә инде. Шул уҡ «Барыҫ» юлаевсыларҙан хәҙер тик дүрт мәрәйгә генә ҡалыша. «Куньлунь» (71 мәрәй) менән «Адмирал» (69 мәрәй) да алыҫ түгел. Ә бит беҙгә тағы «Витязь», «Динамо» (Мәскәү), «Локомотив» һәм «Северсталь» командалары менән уларҙа уйнайһы бар. Тәүге өсәүһе плей-офф зонаһында булһа, «Северсталь» дә даими беренселектең ишеген шарт итеп ябырға әҙер. Ҡайтҡас та өфөләргә еңел уйындар булмаясаҡ. Беҙгә ҡунаҡҡа СКА, ЦСКА, «Аҡ барс» һәм «Лада» клубтары киләсәк. Ҡыҫҡаһы, плей-офф алдынан «Салауат Юлаев»ҡа һигеҙ осрашыу үткәрәһе ҡалды. Әлегә бер нимә лә билдәле түгел. Сөнки плей-офф зонаһында эләгеп торған һигеҙенсе команда 11 генә мәрәйгә ҡалыша. Ә бит юлаевсыларҙың маҡсаты – үҙ конференцияһының финалында уйнау. Тимәк, уйланырға ваҡыт юҡ.Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:14 Добавлено:19 января 2017
- Биатлон буйынса ике тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы Анфиса Резцова:
– Ҡайһы бер биатлонсылар арыны. Елисеев физик яҡтан, Бабиков психологик яктан. Ҡыҙҙар командаһы тураһында әйтерлек тә түгел. Ярты миҙгел үтте, ә һөҙөмтә юҡ. Тренерҙар ярыш һайын алға китеш бар, һөҙөмтә булыр тип ышандыралар. Сливко менән Кайшеваны алған булдылар, ҡайҙа һуң ынтылыш?.. Минең ҡыҙымды, Дарья Виролайненды составтан ситләттеләр. Ә бит ул лайыҡ. Шул уҡ Акимованан ни файҙа?.. 13 – 16-сы урын улар өсөн яҡшы күрһәткес булып һынала. Белмәйем, тренерҙар ҡайҙа ҡарайҙыр.Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:12 Добавлено:18 января 2017
- йәки «Башҡорт» ҡушаматы аҫтында сығыш яһаған Илфат Әмиров Ҡытайҙы яулап ҡайтты
Яңыраҡ ҡатнаш һуғыш төрҙәре (ММА) буйынса профессиональ спортсы, яҡташыбыҙ Илфат Әмиров Ҡытайҙа WLF сиктәрендә үткән алышта судьялар ҡарары менән еңеүсе тип танылған.
Ойоштороусылар саҡырыуы менән унда ҡатнашҡан яҡташыбыҙ 70 килограмм ауырлыҡ категорияһында көс һынаша. Бәйгелә бөтәһе 52 һуғышсы, шуларҙың яртыһы тиерлек сит илдән ҡатнаша. «Башҡорт» ҡушаматында сығыш яһаған Илфат еңеүсе булып таныла.Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:12 Добавлено:18 января 2017
- Хорватияның 2013 йылдан алып КХЛ-да сығыш яһаған «Медвешчак» клубының киләһе миҙгелдән чемпионата ҡатнашмауы ихтимал.
Улар, финанс хәленән сығып, киренән Австрия беренселегенә барырға күҙаллай. Сөнки беҙгә тиклем «Медвешчак» хоккейсылары дүрт миҙгел Австрия чемпионатында уңышлы сығыш яһай. Улар ике тапҡыр ярымфиналда уйнай. Австрияның EBEL лигаһында, үҙҙәренең һигеҙ командаһынан тыш, Италия, Словения, Чехия һәм Венгрия клубтары ла көс һынаша.Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:10 Добавлено:18 января 2017
- Италияла шорт-трек буйынса Европа чемпионаты уҙҙы.
Рәсәй йыйылма командаһы өс алтын, дүрт көмөш һәм ике бронза миҙал яуланы. Яҡташыбыҙ Семен Елистратов команда лидеры икәнен иҫбатлап, ике алтын һәм бер бронза миҙал яулап, абсолют чемпионлығын икенсе йыл рәттән ҡабатланы. Был юлы ҡыҙҙар ҙа уңышлы сығыш яһап, киләсәккә өмөт уятты. Софья Просвирнова өс дистанцияла өс миҙал алды. 19 йәшлек спортсы башта – «алтын», һуңынан «көмөш» менән «бронза»ға эйә була. Екатерина Константинова бер көмөш һәм бер бронза миҙаллы булды. Эстафетала ир-ат командаһы финишта икенсе ваҡыт күрһәтте.
Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:11 Добавлено:18 января 2017
- Рәсәй йыйылма командаһының ҡатын-ҡыҙ саңғысылары ике алтын миҙал яулап, донъя этабында уңышҡа өлгәште.
Биатлондағы кеүек, башҡа ҡышҡы спорт төрҙәрендә лә беҙҙең ҡыҙҙар әллә ни ырата алмай. Уларҙың һәр уңышы ҙур ваҡиға кеүек ҡабул ителә. Был юлы ла шулай булды. Башта спринтта Наталья Матвеева донъя саңғы лидерҙарын артта ҡалдырып, финишта беренсе булһа, һуңынан ул командалаш иптәше Юлия Белокурова менән команда спринтында алдынғылыҡты бирмәне. Һуңғы тапҡыр беҙҙең ҡыҙҙар бынан алты йыл элек уңыш ҡаҙанған була.
Шулай уҡ Рәсәй ҡыҙҙары Германияла уҙған бобслей буйынса Европа беренселегендә икенсе урын алып, илебеҙҙең бобслей тарихында тәүгә уңыш ҡаҙанды. Ике урынлы бобта Надежда Сергеева менән Анастасия Кочержова, трасса хужаларына ғына еңелеп, көмөш миҙал менән бүләкләнде.
Далее...
Коммент.: 0 Просмотр.:13 Добавлено:18 января 2017


text:
Граждандар менән аралашыуҙың яңы технологиялары
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы республика ҡалалары һәм райондары халҡы менән аралашыуҙың яңы формаһын — видео-конференц-элемтә системаһын — индерә.
Яңы технологияны ғәмәлгә индереүҙең башланғысы булып БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдиновтың интернет аша Дүртөйлө районы граждандарын ҡабул итеүе торҙо. Сәғәт ярым ҡабул итеү барышында ул граждандарҙың эшкә урынлашыу, пенсия түләүгә ҡағылышлы 24 мөрәжәғәтен һәм башҡа социаль мөһим мәсьәләләрҙе ҡараны.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, тауыш һәм күреү сифаты әңгәмәләшселәрҙе тулыһынса ҡәнәғәтләндерҙе. Видео-конференц-элемтә системаһын индереү өҫтөнлөктәренең береһе булып республиканың алыҫ райондарында йәшәүселәрҙең проблемаларына тиҙ яуап биреү мөмкинлеге тора. Бынан тыш, был яңылыҡ министрлыҡтар һәм ведомстволар белгестәренең район һәм ҡалаларға барыуға сығымдарын да һиҙелерлек кәметергә булышлыҡ итә. Хәҙерге ваҡытта БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының бөтә территориаль органдарын берҙәм видео-конференц-элемтә селтәренә тоташтырыу буйынса эш алып барыла.


text:
Илдар Ғәбитов ҡайтанан аграр вуз ректоры итеп һайланды
Башҡорт дәүләт аграр университетында ректор һайланылар.
Аграр вуз ректоры вазифаһына кандидаттар исемлеге алдан Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының Аттестация комиссияһы ултырышында яраштырылды.
Ректор вазифаһына башта өс кандидат дәғүә итте — БДАУ ректоры, техник фәндәр докторы, профессор Илдар Ғәбитов; БДАУ-ҙың беренсе проректоры, техник фәндәр докторы, профессор Марс Фархшатов һәм агротехнологиялар һәм агробизнес факультеты деканы, ауыл хужалығы фәндәре докторы, профессор Мөхәмәт Хәйбуллин.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, аграр университеттың ғилми советы ректор һайлау буйынса конференция делегаттары исемлеген раҫланы.
Башҡорт дәүләт аграр университетының матбуғат секретары Зөлфиә Минһажева әйтеүенсә, аграр вуз ректорын һайлау буйынса конференцияла 219 делегат ҡатнашты, икәүһе ғәфү итерлек сәбәптәр арҡаһында килә алманы.
— Профессор Марс Фархшатов үҙ кандидатураһын кире алғас, мандат хужалары ҡалған ике кандидат өсөн тауыш бирҙе, — тип аңлатты Зөлфиә Мингһажева.
Тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса иң күп тауыш — 219-ҙан 205-е, йәғни 93,6 проценты — Илдар Ғәбитов өсөн бирелде.


text:
Республика урмандарында йыртҡыстар һаны арта
Ҡотороу сиренең таралыуына юл ҡуймау һәм бүре-төлкөләр һанын көйләү маҡсатында 2004-се йылдан алып төбәктә Башҡортостан Хөкүмәте күрһәтмәһе бойомға ашырыла.
Бының өсөн улар ҡабул итеү пункттарына хайуандарҙың тиреһен килтерергә тейеш. Быйыл йәмғеһе 100 бүре һәм 550 төлкө атырға рөхсәт ителгән. Беренсе ғинуарҙан алып һунарсылар алты бүре һәм һигеҙ төлкө атып алырға өлгөргән. Йыртҡыстар барыһы ла Шаран районы урмандарында ауыланған.
Республиканың һунарсылар һәм балыҡсылар ассоциацияһына тиреләрҙең сифатын тикшереү һәм ҡайһы йәнлеккә тап килеүен биләләү бурысы ҡуйылған. Әле Башҡортостандың һәр район үҙәгендә тиреләрҙе ҡабул итеү пункттары ойошторолған, улар тиреләрҙе әҙерләү буйынса махсус белгестәр менән тәьмин ителгән.


text:
Алатуба
Алатуба (урыҫ. вя́хирь, витю́тень, лат. Columba palumbus) — күгәрсендәр ырыуындағы ҡош.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йорт күгәрсененән байтаҡ ҙур. Дөйөм төҫө ҡуйы күкһел һоро. Ҡойроғоноң осо, яурындары, ҡанаттарындағы һыҙаттар ҡара. Күҙҙәре ҡара көрән, аяҡтары ҡара ғыҙыл, суҡышының осо һары, төбө ҡыҙыл. Күк күгәрсендән яурындарының ҡара таптары менән айырыла. Тауышы тоноҡ:"ху-хууу".
Йәшәгән урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европа һәм Көнбайыш Себерҙең урта һыҙаттарында, Африканың төньяҡ көнсығышында йәшәйҙәр. Йәшәү регионына ҡарап ултыраҡ, күсмә һәм ярым күсмә ҡоштар. Башҡортостанда күсмә ҡош иҫәпләнә.Киң таралған. Ите өсөн аулайҙар. Ҡуйы урмандарҙа йәшәй. Ағас ҡыуыштарында, ҡайһы саҡ ағас баштарында оялай.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө үлән һәм ағас орлоҡтары менән туҡлана.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 бөртөк аҡ йомортҡа һала.
Диалекттарҙа әйтелеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙур күгәрсен, алатүбә, аладыуа, дәү күгәрсен, урман күгәрсене.
{{|sv}}


text:
Имән
Имән - төньяҡ[[{{{1}}}|?]] ағасы. Имән (русса: дуб черешчатый, латинса: Quercus robur.) — бейеклеге 40 м-ға етә алған ағас. Апрель-май айҙарында сәскә ата, емеше октябрь баштарында өлгөрә. Нигеҙҙә, республикабыҙҙың көнбайыш өлөшөндә үҫә.
Йөкмәткеһе
Сеймал әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауалау өсөн йәш имәндең ҡайырыһы ҡулланыла. Уның составында ҡамаштырыу матдәләре, кверцетин, пентозон һ. б. биологик актив матдә¬ләр бар. Имән ҡайырын яҙғыһын (ағас япраҡ ярғанға тиклем) әҙерләйҙәр. Алынған ҡайырҙың оҙонлоғо 20-30 см-ҙан артыҡ булмаһын, һыҙырылған ҡайыр көпшә рәүешендә бөгәрләнә һәм яҡшы елләтелеп торған урында киптерелә. Күгәрмәһен өсөн ҡайыры даими рәүештә әйләндерел торолһон. Ҡайыры¬ның тиҙ һынып барыуы уның яҡшы кипкәнен аңлата.
Халыҡ дауаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Имән ҡайырыһынан әҙерләнгән ҡайнатманы эс киткәндә, ашҡаҙан-эсәктәрҙең эшсәнлеге боҙолғанда, һейҙек ҡыуығы шешкәндә ҡулланырға кәңәш ителә. Ҡайнатманы әҙерләү: 5-6 аш ҡалағы киптереп ваҡланған имән ҡайырыһын 1 литр һыуға һалып, 30 минут талғын утта ҡайнатырға кәрәк. Ҡай¬натманы көнөнә 2-3 тапҡыр, ас ҡарынға, 1 /2 стакан эсергә. Ауыҙ эсе боҙолғанда, теш ите ҡанап шешкәндә был ҡай¬натма менән ауыҙҙы сайҡау файҙалы. Геморрой шешектәре ҡанағанда ла имән ҡайыры ҡайнатмаһын ванна, примочка рәүешендә ҡулланыу ыңғай һөҙөмтә бирәсәк. Аяҡтар ныҡ тирләүсән булғанда ванна яһап була. Баш тиреһе тиҙ майланып барһа ла имән ҡайыры ҡайнатмаһы ярҙам итә ала.
Ҡулланыу тәртибе: үрҙә күрһәтелгәнсә әҙерләнгән ҡайнатма шыйығайтыла — 2 аш ҡалағы ҡайнатма киптереп ваҡланған тамыр һәм тамырһабаҡ 1 стакан ҡайнар һыуға һалына. Яһалған дауаны төнгә ҡаршы 1/2 стакан эсергә.
Имән ағасы- халыҡ ижадында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ хужалығында имәнде ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Имән ҡаты ағас. Ул төҙөлөш иатериалы булараҡ бик ҡиммәтле. Борон- борондан нығытма өсөн ҡулланылған. Өфөнөң тәүге исеме, ғалимдар иҫбатлауынса Имәнҡала булған.


text:
Милли-төбәк компоненты һәм «Мәғариф-2020» моделе тураһында
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 05.10.2009 11:35
Хөрмәтле йәмәғәтселек!
Мәғлүм булыуынса, быйылғы 2009-2010 уҡыу йылы бик ауыр шарттарҙа башланып китте. Ул шарттарҙың береһе – Рәсәй Федерацияһын солғаған финанс көрсөгө туҡталырға уйламай һәм ул мәғариф системаһына ҡағылыу ғына түгел, ысынбарлыҡта уны емерә башланы.
Республикала 467 мәктәптең ябылырға тороуы быға ап-асыҡ миҫал. Беҙҙең Башҡортостан етәкселеге 1990 йылдан башлап әлеге осорға тиклем 1000 мәктәп сафҡа индерелде, тип белдерә. Шул уҡ ваҡытта ауыл мәктәптәре ябыла, уҡытыусылар һаны ҡыҫҡартыла, күптәре эшһеҙ ҡала.
Икенсе мәсьәлә – милли-төбәк компоненты. Бына икенсе йыл инде 309-сы федераль закондың ҡабул ителеүенә. Быйыл башҡорт йәмәғәтселәренең акциялары арҡаһында республика мәғариф системаһында милли-төбәк компоненты һаҡланып ҡалды, әммә закон үҙгәртелмәне. Икенсе уҡыу йылында милли-төбәк компоненты предметтары һаҡланырмы, быны инде Мәскәү хәл итә.
Милли-төбәк компонентының һаҡланыуына бер ниндәй гарантия юҡ.
Быйыл йәмәғәтселек яғынан «Урал» үҙәге Президент М.Ғ. Рәхимовтан милли-төбәк компоненты буйынса Указ сығарыуҙы һораны. Шуның буйынса 165 мең ҡултамға йыйылды, әммә Президент Указы һаман юҡ.
Шулай итеп, әлеге осорҙа милли-төбәк компонентын яҡлап, Рәсәй власы ғына түгел, беҙҙең үҙебеҙҙең дәүләт башлығы Президент М.Рәхимов та Указ сығармай. Әлбиттә, ул республика август кәңәшмәһендә милли-төбәк компоненты предметтарын уҡытырға кәрәк тине. Әммә Указ булмағас, республикалағы ҡайһы бер мәғариф учреждениеларында 309-сы федераль законға таянып уҡытылмаҫҡа ла мөмкин.
Шуға күрә хәҙер йәмәғәтселек һәм халыҡ кемгә ышанырға һәм өмөтләнергә тейеш? Шул турала тәҡдимдәр һәм фекерҙәр ишетке килә.
Беҙҙеңсә был мәсьәләне хәл итеүҙең ике юлы бар. Ул турала беҙ үҙебеҙҙең «Үҙбилдәләнеш» гәзитендә яҙҙыҡ.
Беренсе юл – талаптар менән төрлө акциялар үткәреү. Ул акциялар – пикеттар, Конституция рамкаһындағы митингылар, демонстрациялар үткәреүҙе һәм хаттар, телеграммалар ебәреүҙе дауам итеү.
Был юлды беҙҙең йәмәғәтселек ҡулланды. Ошо йылда ғына пикеттар һәм митингылар үткәрелде. Бына 2009 йылдың 19 сентябрендә лә «ТУFАН ТЕЛ» ойошмаһы һәм «КҮК БҮРЕ» хәрәкәте менән пикет үткәрҙек. Икенсе юл – Рәсәйҙең был законын судҡа биреү. Әммә бындай судты отоп булырмы һуң? Бында Рәсәй судына биргәс, уны Европа судына тиклем алып барып еткереү тураһында уйларға кәрәктер. Сөнки Рәсәйҙә В.В. Путин ҡул ҡуйған законды үҙгәртергә берәү ҙә баҙнат итмәҫ. Кем уны судҡа бирер? Хөкүмәт, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы законды судҡа биререме, юҡмы? Бында икеләнеүҙәр күп.
Ә «Аҡтамыр» үҙәгенең был эште эшләргә финанс мөмкинселектәре юҡ.
Был мәсьәләне хәл итеүҙә үҙебеҙҙең ағайҙарҙың, аҡыл эйәләренең, ғалимдарҙың кәңәше һәм ярҙамы кәрәк.
Ә законды барыбер судҡа бирергә кәрәк.
Ә хәҙер милли мәғарифтың әлеге торошо һәм киләсәге тураһында йәмәғәтселек үҙ ҡарашын белдерә. Милли мәғарифтың әлеге хәле һәм бурысы тураһында “Аҡтамыр” үҙәге үҙенең гәзитендә яҙып сыҡты. “Аҡтамыр” үҙәге иң төп бурыс итеп бөтә милли мәктәптәрҙә башҡорт шәхестәрен тәрбиәләүҙе ҡуя. Ул турала Рәсәй Президенты Д.А. Медведев та шундай йүнәлеш бирә. Ләкин беҙгә иң беренсе сиратта башҡорт халҡының шәхестәре кәрәк. Ә ундай шәхестәрҙе республикала “милләтселәр” тиҙәр. Ана шул “милләтселәргә” әлеге мәлдә йәмәғәтселек бик ныҡ мохтаж.
Совет осоронда башҡорт шәхестәрен үҫтерергә тик ауыл мәктәптәрендә генә шарттар булды. Ә ҡала мәктәптәрендә тейешле шарттар булманы. Быға ап-асыҡ миҫал итеп Т. Ғирфановтың “Митинг” исемле хикәйәһен килтерергә була. Үкенескә ҡаршы, шул хикәйәләге осраҡтар әлеге мәлдә лә ҡайһы бер рус мәктәптәрендә булырға мөмкин.
Ә башҡорт мәктәптәрендә ана шул хикәйәләге герой – Мирсәлихҡа оҡшаш уҡыусылар күренә башланы. Бына улар ысын шәхестәр. Шулар араһынан, мәҫәлән, М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейынан Йәмил Намаҙбаев.
“Урал-батыр” эпосы конкурсында призға лайыҡ булған һәм Мәскәүҙә “Фәндә беренсе аҙымдар” конкурсында беренсе урынды алған Й. Намаҙбаевҡа бер жюри ағзаһы “Рәсәй Президенты була алмаһаң да, киләсәктә һеҙҙе Премьер-министр итеп күрге килә” тип уның ҡулын ҡыҫа.
Ысын шәхес – тирә-яҡ донъяға яраҡлашмай, ул киреһенсә, донъяны үҙенә яраҡлаштыра. Күп милләтле Башҡортостанда ул башҡорт донъяһын ҡора. Ә был тел уҡытыуға ғына ҡағылмай, ә башҡорт теле даирәһен киңәйтеүҙе, власть органдарында халҡыбыҙ вәкилдәрен булдырыуҙы һәм йәмғиәттең бөтә өлкәләрендә лә (сәйәсәт, иҡтисад, рухиәт, социаль) башҡорт теленең рус теле менән бер тиң кимәлгә булыуын күҙ алдында тотоу.
Ана шундай шәхестәрҙе Өфөнөң 8 ҡала мәктәбендә тәрбиәләргә тейештәр. Ә уның өсөн һаман ата-әсәләр һәм администрация яғынан тейешле шарттар юҡ. Беренсе шарт – Милли-мәғариф концепцияһының үтәлеше. Мәктәптәрҙә 1-се синыфтан алып 9-сы синыфҡа тиклем бөтә предметтарҙы туған телдә уҡытыу.
Икенсе шарт – мәктәп эсендә, ихатаһында милли мөхит булдырыу. Ҡала урамынан мәктәп ишеге алдына ингән уҡыусы рус телен оноторға тейеш. Рус телендә ул математика, физика, химия дәрестәрендә генә белем ала, шулай уҡ уның үҙен дәүләт теле булараҡ өйрәнә. Ә ҡалған тәрбиә процесы тик туған телдә булырға тейеш.
Мәктәп директоры, уның урынбаҫарҙары, айырыуса тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫарҙары, синыф етәкселәре, тәрбиәселәр, башҡорт теле, Башҡортостан тарихы һәм барса башҡорт милләтенән булған уҡытыусылар тәнәфес ваҡытында балалар менән туған телдә генә аралашырға тейеш.
Мәктәп линейкаларында, педагогик кәңәшмәләрҙә башҡорт теле өҫтөнлөк алырға тейеш. Һәр бер синыф етәксеһе синыф сәғәттәрендә халҡыбыҙҙың арҙаҡлы шәхестәре тураһында әңгәмәләр ҡорорға бурыслы.
Ошо мәктәптәрҙә эшләгән башҡорт теле, Башҡортостан тарихы уҡытыусылары милли матбуғатҡа, сәнғәткә, мәҙәниәткә, халҡыбыҙҙың тарихына һәм яҡты киләсәгенә һөйөү тәрбиәләмәһә, ундай мөғәллимдәрҙең милли мәктәптәрҙә эшләргә әхлаҡи хоҡуҡтары юҡ.
Үкенескә ҡаршы, ҡаланың күп башҡорт мәктәптәрендә был ҡағиҙәләр үтәлмәй. Йәмәғәтселек барыһын да ишетеп тора. 140-сы мәктәптән ошондай хәл тураһында хәбәрҙәр ишетелә.
Әгәр ҙә мәктәп, гимназия директоры башҡорт телендә мәктәп линейкаларында, ата-әсәләр йыйылыштарында телмәр тота белмәһә, ул унда етәкселек итергә тейеш түгел.
Быйылғы 2009-2010 уҡыу йылында Аҡтамыр үҙәге ошо йүнәлеш буйынса һәр бер мәктәпкә акция яһарға йыйына. Быйыл республика власы яғынан мәғариф системаһы өҫтөнән йәмәғәт контроленә рөхсәт буласаҡ. Шуға күрә бындай акцияларға һәр бер мәктәп әҙер булырға тейеш.
Һуңғы ваҡытта башҡорт теленең ҡулланылышына йәмәғәтселек һәм республика властары яғынан битарафлыҡ була башланы. Башҡорт теле 1999 йылда рус теле менән бер рәттән дәүләт статусын алды. Бына быйыл ул законға 10 йыл тулды.
Әммә һаман телгә иҫкесә ҡараш, телдең ҡәҙерен белмәйбеҙ.
Ниңә һаман Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы йыйылыштары, ултырыштары сит милләт вәкилдәре булмаған осраҡта ла рус телендә үткәрелә һуң? Ниңә юғары вазифаны биләгән Премьер министр урынбаҫары И.Ғ. Илешев ҡоролтай йыйылыштарында тик рус телендә генә сығыш яһай? Ә ниңә Ҡоролтай рәйесе Р.Т. Аҙнабаев ошо мәсьәлә буйынса Хөкүмәт етәкселәренә талап ҡуя алмай? Һорауҙар, һорауҙар, һорауҙар…
“Аҡтамыр” үҙәге бөгөнгө осорҙан алып республикала башҡорт телен йәмәғәтселек һәм милли мәғариф теле итеп иғлан итә.
Ниндәй генә йыйылыш булмаһын, ул ошо телдә сығыш яһауҙы талап итәсәк. Ә кем белмәй, уға һүҙ бирелмәйәсәк. Башҡа ойошмалар ҙа шулай эшләһә, бәлки, телгә иғтибар артыр тигән фекерҙәбеҙ.
Ә хәҙер ошо 8 мәктәп буйынса белем сифаттары тураһында белдереү яһайбыҙ. Белем сифаты БДИ-ла сағылды. Былтыр 2008 йылда БДИ тапшырыу буйынса рус теле, математика предметтарынан 136-сы һәм 122-се мәктәптәр яҡшы һөҙөмтә күрһәткәйне. Ә 48-се башҡорт лицейы менән 20-се башҡорт гимнзазияһы БДИ-ны математика менән рус теле буйынса түбән балдар менән бирҙе.
Ә быйыл 2009 йылда бөтә башҡорт мәктәптәре 20-се мәктәптән башҡа, БДИ-ны яҡшы тапшырҙы. Тик 20-се гимназиянан ғына бер уҡыусы 3 предметты бирә алманы.
Мәғарифтың киләсәгенә килгәндә, әлеге мәлдә Рәсәйҙең үҫешен федераль властар 2020 йылға тиклем билдәләйҙәр.
Шуға күрә мәғариф моделе 2020 йылда ниндәй буласаҡ тигән һорау бар кешене лә борсойҙор.
Беренсенән, юғары белеме булмаған кешене йәмғиәттә һәм дәүләт власы органдарында күҙ алдына ла килтереп булмаясаҡ. Юғары белем алыу заман талабына әйләнәсәк.
2020 йылғы мәғариф моделенең айырмаһы мәғлүмәттең күп булыуында. Вуздарҙа алған юғары белем 1-2 йылға ғына етә, һәм шуға күрә белемде даими рәүештә камиллаштырып тороу талап ителә.
Икенсенән, элек кеше ғүмергә бер тапҡыр юғары белем алыу маҡсаты менән йәшәһә, хәҙер һәр гражданин ғүмер буйы белем алыу менән мәшғүл буласаҡ. Был инде “Быуат йәшә, быуат уҡы!” – тигән мәҡәлгә ярашлы буласаҡ.
Өсөнсөнән, уҡытыусының роле лә үҙгәрә. Ул хәҙер дәрес биреүсе генә түгел, шулай уҡ консультант, тәрбиәсе, йәмәғәт эшмәкәре, эшҡыуар ролендә лә булырға мөмкин.
Бишенсенән, уҡытыусы технологияларҙы ҡыҫҡа ваҡыт эсендә күп тапҡыр алмаштырып торорға тейеш.
Алтынсынан, уҡытыусы баланы үҙаллы белем алырға, эҙләнергә өйрәтергә тейеш. Бала уҡытыусының, оло кешенең ҡушҡанын көтөп йәшәргә, уҡырға тейеш түгел, ә барыһын да үҙе белеп эшләргә бурыслы.
Етенсенән, дәүләт белем биреү сифатын контролдә тота алмаҫҡа мөмкин.
Шуға күрә бында йәмәғәт ойошмалары, матбуғат саралары мәғариф учреждениелары менән туранан-тура хеҙмәттәшлек итә ала. Улар ғына түгел, шундай уҡ предприятиелар, фәнни ойошмалар ҙа бындай хеҙмәттәшлеккә хоҡуҡлы.
Бына шундай яҡтары менән яңы модель айырыла. Әле барған осор – модернизация заманы. Был заманда беҙ фекерләү яғынан да үҙгәрергә тейешбеҙ. Беҙҙең әлеге менталитет та тура килмәй был заманға. Ул менталитет тураһында яңыраҡ “Киске Өфө” гәзитендә профессор В.Сафин менән яҙыусы Ғ.Хисамовтың диалогы баҫылды. Беҙҙең халыҡ ошо менталитет менән йәшәһә, киләсәктә юғалырға мөмкин. Шуға күрә йәмәғәтселеккә менталитетты үҙгәртеү тураһында ла уйларға ваҡыт.
Ирек Агишев, «Аҡтамыр» үҙәгенең рәйесе


text:
Һабан
Һабан — ер һөрә торған ауыл хужалығы ҡоралы. Ер һөрөү өсөн һабанды баштараҡ кешеләр үҙҙәре тартҡан, һүңыраҡ үгеҙ, ат егеп башҡарғандар. Хәҙерге ваҡытта иҡтисади үҫешкән илдәрҙә ерҙе трактор һөрә.
Ер һөрөүҙең беренсе маҡсаты — ерҙең өҫкө ҡатламан әйләндереү. Ер һөрөү сүп үләндәрен кәметә, тупраҡты йомшаҡ һәм уңдырышлы итә, сәсеү эшен еңелләштерә.
Ауыл хужалығы яңы барлыҡҡа килгән осорҙа ерҙе тәпке менән йомшартҡандар. Мәҫәлән, Нил буйында яҙғы ташҡын йыл да уңдырышлы тупраҡ алып килгән. Игенселек өсөн нәҡ ошо өҫкө ҡатламдағы үңдырышлы тупраҡ файҙаланылған. Уңдырышһыҙ төбәктәрҙә аҫҡы ҡатламдағы тупраҡты өҫкә күтәреү кәрәклеге килеп тыуған, һәм нәҡ шуның өсөн һабан ҡулланғандар.
Вавилон һәм Боронғо Мысырҙағы б.э.т. 2 меңенсе йылғы рәсемдәр һаҡланған. Ҡытайҙа һабан б.э.т 1 мең йыллыҡта билдәле булған.
1730 йылда Джозеф Фольямбе (Joseph Foljambe) эшләгән «Роттердам һабаны» беренсе коммерция маҡсатында эшләнгән һабан тип иҫәпләнә.
Башҡорттарҙа ер эшкәртеү ҡоралдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Руденко С. И.«Башҡорттар: тарихи-этнографик очерктар» тигән хеҙмәтендә түбәндәге ер эшкәртеү ҡоралдарын атап үткән[1]. Иң йыш ҡулланған ҡоралдарҙан ябай ағас һуҡаны атап була. Был ҡорал башлыса парға һөрөлгән баҫыуҙарҙа һәм йәшелсә баҡсаларында ҡулланылған.
XIX быуатҡа тиклем киң ҡулланышта ағас һабан була. Һабандың ал яғы тәгәрмәсле, ғәҙәттә дүрт — алты ат егелгән була. Ике кешенең береһе — һабанды тота, икенсеһе — аттарҙы ҡыуалай. Ағас һабан ике өлөштән тора: һабан баш һәм уҡтау.
XX быуат башында бер төрәнле һабан (плуг) ябай һабанды ҡулланыштан ҡыҫырыҡлап сығара. Был һабандар төрлө размерлы, төрлө маркалы була. Ике- өс, хатта дүрт ат егеп ерҙе һөргәндәр.
Киң ҡулланылған 25 −30 тимер тешле ағас тырманы атап булыр ине.Был тырма бик ҙур булған: оҙонлоғо 1, 4, яҫылығы −1, 2 метр.
Игенде ураҡ менән урғандар. Уңдырышһыҙ йылдарҙа һолоны салғы менән сапҡандар.
Хәлле башҡорттарҙа бесән сапҡыс машиналар, ат тырмаһы, урғыс машиналары барлыҡҡа килә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Анучин Д. Н. Плуг, происхождение // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Каталог тракторов, сельскохозяйственных, землеройных и мелиоративных машин, транспортных средств, машин и оборудования для механизации животноводческих ферм, М., 1972.
- Клюсс Г. А. Плуг, землеобработное орудие // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Сельскохозяйственная техника. Каталог, 3 изд., М., 1967;
- ↑ Руденко, С.И. Башкиры: историко-этнографические очерки Текст. / С.И. Руденко. Перепеч. с изд. 1955 г. (М.; Л.) с изм. и доп. - Уфа: Китап, 2006.


text:
Рөстәм Хәмитов төҙөлөш тармағы хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов төҙөлөш тармағы хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов төҙөлөш тармағы хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
11 августа Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Төҙөүселәр көнө алдынан төбәктең төҙөлөш тармағында эшләгән 50 хеҙмәткәрҙең һөнәри ҡаҙаныштары почет грамоталары һәм исемдәр менән билдәләнде.
Әле тармаҡта 80 мең кеше эшләй, тип билдәләне республика етәксеһе.
– Бөгөн төҙөлөш тармағы торлаҡ төҙөү менән уңышлы шөғөлләнә. Башҡортостан торлаҡ төҙөлөшө буйынса Волга буйы федераль округында лидер һанала. Был – һәйбәт ҡаҙаныш. Артабан да ошо йүнәлештә эшләргә йыйынабыҙ. Быйыл 2,7 миллион квадрат метр йорт файҙаланыуға тапшырыла. Мөһим һандар – илдә бишенсе урын, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Төбәк Башлығы әйтеүенсә, республикала торлаҡ баҙары ипотека, торлаҡ төҙөү һаҡламы системаһы программаһы ярҙамында ла үҫешә. Мәҫәлән, 2016 йылдың 1 июненә яҡынса 16 миллиард һумлыҡ 11,5 мең ипотека кредиты бирелгән, был уҙған йылдың ошо уҡ осорондағы күрһәткестән ике тапҡырға күберәк.
Алданған өлөшсөләр проблемаһы ла уңышлы хәл ителә. Бөгөнгә өс меңдән ашыу ғаилә фатир алған. Шул уҡ ваҡытта исемлектә тағы ла 650 кеше бар. 2017 йылдың аҙағынаса был мәсьәлә хәл ителергә тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе төҙөүселәрҙе социаль объекттар һалғанда айырыуса эштең сифатына иғтибар итергә саҡырҙы.
– Мәктәптәрҙе, дауаханаларҙы, балалар баҡсаларын сифатлы итеп төҙөргә кәрәк. Бында беҙҙең балаларыбыҙ уҡый. Беҙ улар өсөн яҡшы шарттар булдырырға бурыслы, – тип билдәләне төбәк етәксеһе. – Беҙ төҙөлөшкә илке-һалҡы эшләүселәрҙе яҡын ебәрмәйәсәкбеҙ. Сөнки хәҙер кешеләр торлаҡ, социаль объекттар һалыуҙы ентекле күҙәтә.
Наградаларҙы тапшырып, республика Башлығы төҙөүселәргә яңынан-яңы уңыштар һәм ҡаҙаныштар теләне.


text:
Өфөлә холоҡ төҙәтеү учреждениеларынан сыҡҡан үҫмерҙәр өсөн ҡыҙыу линия ойоштороласаҡ
25 февралдә Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәгендә енәйәт-башҡарыу системаһы учреждениеларынан сыҡҡан үҫмерҙәрҙе психологик оҙатыу мәсьәләләре буйынса «Бөтәһе лә һинең ҡулда» исемле ҡыҙыу линия ойоштороласаҡ.
«Өмөт компасы» проекты сиктәрендә үҙәк хеҙмәткәрҙәре ауыр тормош хәлендә ҡалған йәштәргә, уларҙың ата-әсәләренә һәм яҡындарына ярҙам күрһәтә. Һуңғы йылдар дауамында учреждение белгестәре Федераль хөкөм язаһын үтәү хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралығы менән берлектә Стәрлетамаҡ тәрбиә колонияһында психологик тренингтар, лекциялар, төрлө спорт саралары ойоштора.
Ҡыҙыу линия 15 сәғәттән 17-гә тиклем 8 (347) 273-09-00 телефоны буйынса ойошторола. Һорауҙарға Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәге белгестәре яуап бирәсәк. Һорауҙарҙы planeta-7ya@rambler.ru электрон почтаһына ла ебәрергә мөмкин.


text:
Башҡортостанда дәүләт статистика хеҙмәтенең 175 йыллығы менән!
Был көндәрҙә Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль дәүләт статистика хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары Дәүләт статистика хеҙмәтенең 175 йыллығын билдәләй. Ошо айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Башҡортостанстат коллективы исеменә ҡотлау ебәрҙе. Унда, атап әйткәндә, шулай тиелә:
«Һеҙҙең хеҙмәт эшмәкәрлеге бөгөн республиканың социаль-иҡтисади һәм рухи-мәҙәни үҫешенең, халыҡтың йәшәү кимәле һәм сифаты яҡшырыуының ныҡлы нигеҙе булып тора. Быны көндәлек планлаштырыу һәм идара итеү практикаһы ла раҫлай. Министрлыҡтар, ведомстволар, бөтә тармаҡ предприятиелары, һаулыҡ һаҡлау, фән, мәғариф һәм мәҙәниәт учреждениелары, йәмәғәт ойошмалары дөрөҫ һәм оператив мәғлүмәт талап итә.
Шуныһы ҡыуаныслы, дәүләт статистика органдарының эше һуңғы йылдарҙа сифат яғынан яҡшыра бара. Хеҙмәткәрҙәрҙең квалификацияһы эҙмә-эҙлекле күтәрелә. Форматы буйынса төрлө статистик материалдар күберәк сығарыла. Өр-яңы мәғлүмәт технологияларын системалы үҙләштереү бара. Статресурстарҙың байтаҡ өлөшө хеҙмәттең рәсми сайтында ла бирелә.
Һеҙ киләсәктә лә ватан статистикаһының данлы традицияларын дауам итерһегеҙ, үҙ һөнәри бурысығыҙҙы лайыҡлы үтәрһегеҙ, республиканың артабанғы эҙмә-эҙлекле үҫешенә тос өлөш индерерһегеҙ, тип ышанам.
Һеҙгә һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ һәм бөтә Рәсәй именлеге хаҡына яуаплы эшмәкәрлегегеҙҙә яңынан-яңы ҡаҙаныштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов».


text:
Өфөнөң Дим районында яңы «Мәҙинә» мәсете асылды
Өфөнөң Дим районында яңы «Мәҙинә» мәсете асылды. Ваҡиға Рәсәйҙең үҙәк диниә назаратының 225 йыллыҡ юбилейына арналды.
Мәсеттең матурлығы һәм байрамса йыһазланышы күңелгә ниндәйҙер йылылыҡ бөркә. Ғибәҙәтхананы биҙәү эшендә Сәмәрҡәндән рәссамдар, Мысырҙан ағастан һырлап биҙәк яһаусылар ҡатнашты. Төп эштәрҙе урындағы оҫталар эшләне. Ағастан селтәрләп эшләнгән үрелмәләр һәм диуарҙарға ғәрәп телендә яҙылған Ҡөрьән аяттары йәш оҫта Йонос Хәйруллиндың ҡулдары менән башҡарылған.
Ғибәҙәтхананың манаралар менән дөйөм бейеклеге 19 метр. Бөтәһе дүрт манара, иң бейеге – 10 метрлыҡ. Яңы мәсеттә бер үк ваҡытта 600 кеше һыя.
«Мәҙинә» мәсете дини ҡоролма ғына түгел, мосолмандарҙың дини мәғрифәтселек урыны булып торасаҡ, шулай уҡ ул ҡаланың матур архитектура биҙәге лә.


text:
Башҡортостан граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү өсөн 1,7 миллиард һум аҡса алырға иҫәп тота Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү өсөн 1,7 миллиард һум аҡса алырға иҫәп тота
Башҡортостан граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү өсөн 1,7 миллиард һум аҡса алырға иҫәп тота Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалауға булышлыҡ итеү фондына граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһының һуңғы этабын бойомға ашырыу өсөн финанс ярҙамын алыуға ғариза бирҙе. Аҙаҡҡы этап 2016-2017 йылдарға иҫәпләнгән.
Ошо ғаризаға ярашлы, республика дәүләт корпорацияһынан 1,7 миллиард һум аҡса алырға ниәтләй. Уларҙы 25 муниципаль берәмек биләмәһендә граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә йүнәлтеү күҙ уңында тотола.
2008-2015 йылдарҙа Башҡортостанда күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаларын тормошҡа ашырыу өсөн фондтан бөтәһе 15,14 миллиард һум аҡса бүленгән. Берлектә финанслау тәртибендә төбәк 10,79 миллиард һум өҫтәгән.
Аҡса 1 384 күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт үткәреүгә һәм 249 540 кешенең йәшәү шарттарын яҡшыртыуға, шулай уҡ 36 587 гражданды авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә тотонолған, тип билдәләнеләр Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалауға булышлыҡ итеү фондының йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса идаралығында.


text:
Башҡортостандың «Лайыҡлы хеҙмәт» программаһы башҡа төбәктәр өсөн эталон була аласаҡ
Башҡортостанда Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын тормошҡа ашырыу программаһы проекты әҙерләнә башланы. Тап ошо проект Өфөлә, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа үткән түңәрәк өҫтәлдең төп темаһы булып торҙо. Сара Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын төбәк һәм муниципаль кимәлдәрҙә тормошҡа ашырыуға арналды.
— Әҙер төбәк программаһы хаҡында әйтеүе әле иртәрәк, сөнки документ өҫтөндә эшләйһе бар, уның маҡсаттарын, бурыстарын, сараларын, сроктарын һәм ресурстарын аныҡ билдәләү зарур. Шул уҡ ваҡытта унда бик яҡшы идеялар бар, атап әйткәндә, республикала социаль-хеҙмәт өлкәһен тәрән анализлау. Үҙебеҙҙең яҡтан проектты ниндәйҙер документ кимәленә тиклем эшләп еткереүҙә Башҡортостанға ярҙам итергә әҙербеҙ. Был документ башҡа төбәктәр өсөн эталон булып тора аласаҡ, — тип хәбәр итте журналистар менән осрашыу барышында Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Нина Кузьмина.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы лайыҡлы хеҙмәт концепцияһын 12 йыл элек үк булдырған. Концепцияны әҙерләүселәр фекеренсә, ул дүрт төп стратегик маҡсат нигеҙендә тормошҡа ашырылырға тейеш. Улар – лайыҡлы эш хаҡы; лайыҡлы хеҙмәт шарттары; эшселәрҙең һәм эш тәҡдим итеүселәрҙең мәнфәғәттәрен иҫәпкә алып, хеҙмәткәрҙәрҙе яҡлау; социаль яҡлау системаһын камиллаштырыу.
— Башҡортостандың социаль-иҡтисади сәйәсәтенә «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын индереү эше башҡарма власть органдарының үҙ-ара һөҙөмтәле эш итеүен генә түгел, ә был процеста башҡа социаль партнерҙар – хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәрҙең дә ҡатнашыуын талап итәсәк, — тип иҫәпләй республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова.


text:
Тәтешле районы малсылары һауым буйынса ике меңлек сикте үтте
Тәтешле районы малсылары йыл башынан алып һәр һыйырҙан уртаса ике мең килограмдан ашыу һөт һауып алған.
Дөйөм алғанда республика буйынса бөгөнгө көнгә бер һыйырҙан уртаса 1,5 мең килограмм һөт һауылған. Ике меңлек сиккә Дүртөйлө, Мәләүез һәм Өфө райондары хужалыҡтары яҡынлаша, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
2013 йыл башынан алып Башҡортостанда тулайым һауым 534 мең тоннанан ашҡан, 238,5 мең тоннаға яҡын һөт һатылған.


text:
“Газпром трансгаз Өфө “ яңы торлаҡ комплексын файҙаланыуға тапшырҙыФото: Айрат Нурмухаметов
“Газпром трансгаз Өфө “ яңы торлаҡ комплексын файҙаланыуға тапшырҙы
“Газпром трансгаз Өфө “ яңы торлаҡ комплексын файҙаланыуға тапшырҙыФото: Айрат Нурмухаметов
Бөгөн Стәрлетамаҡ магистралле газ үткәргестәр производство идаралығы хеҙмәткәрҙәре өсөн шатлыҡлы көн. Улар өсөн яңы торлаҡ комплексы төҙөлдө. Комплексты тантаналы асыу сараһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов ҡатнашты.
"Газпром трансгаз Өфө" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт йыл һайын күләмле социаль программалар алып бара, улар араһында торлаҡ төҙөү мөһим урын биләй. 2005 йылдан алып Нуриман, Дүртөйлө, Балаҡатай, Шаран, Бәләбәй, Салауат райондарында, Өфө һәм Сибай ҡалаларында 30 мең квадрат метрға яҡын майҙанлы күп фатирлы йорттар файҙаланыуға тапшырылды. Йәмғиәттең 600-ҙән ашыу ғаиләһе торлаҡ шартарын яҡшыртты.
Яңы торлаҡ йорт ике өс ҡатлы һәм бер дүрт ҡатлы секцияларҙан тора. Унда дөйөм күләме 2947,5 квадрат метр тәшкил иткән 12 бер бүлмәле, 10 ике бүлмәле һәм 18 өс бүлмәле 40 фатир урынлашҡан.
Йорт тиҙ төҙөлдө. Төп эштәр 2008 йылдың октябрендә башланды, ә бер йыл үткәндән һуң, төҙөүселәр уны файҙаланыуға тапшырырға әҙер булыуҙары тураһында белдерҙе.
Объектты ҡабул иткәндә, Мортаза Рәхимов Башҡортостанда газ үткәреү кимәле юғары булыуы һәм "Газпром" акционерҙар йәмғиәтенең социаль инфраструктураны үҫтереүгә ҙур өлөш индереүен билдәләне. Мортаза Рәхимов фекеренсә, республиканың "Газпром" асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән хеҙмәттәшлеге Башҡортостандың иҡтисади ҡеүәтен артабан нығытыуға һәм уның энергетик именлеген тәьмин итеүгә булышлыҡ итәсәк. Ҡатмарлы заманаларға ҡарамаҫтан, "Газпром трансгаз Өфө" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт һуңғы йылдарҙа ғына 30 мең квадрат торлаҡ тапшырҙы.
Быйыл республикала 2,4 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылырға тейеш, өҫтөнлөк аҙ ҡатлы йорттар төҙөүгә бирелә, тип әйтеп үтте республика башлығы.
"Газпром трансгаз Өфө" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Сергей Пашин әйтеүенсә, был йорттағы фатирҙарҙың бер өлөшө социаль яллау шарттарында йәш белгестәргә биреләсәк. Улар өсөн түбән фатир хаҡы ла ҡаралған – айына 170 -250 һум. Ә фатирҙы үҙҙәренә һатып алырға теләүсе хеҙмәткәрҙәргә фатир хаҡының 70-80 процентын тәшкил иткән матди ярҙам күрһәтеләсәк. Финанс ярҙамдың күләме хеҙмәткәрҙәрҙең эш стажына ҡарап биреләсәк.
Әле "Газпром трансгаз Өфө" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға 300 кеше сиратта тора. Киләсәктә улар ҙа өй туйлаясаҡ.
Мортаза Рәхимов яңы фатирҙарҙы ҡарап сыҡты. Уларҙың майҙаны ҙур ғына. Мәҫәлән, өс бүлмәле фатирҙың майҙаны 92 квадрат метр. Газтранспорт системаһында оҙаҡ йылдар эшләгәндәрҙән тыш, был фатирҙарға йәш белгестәр ҙә дәғүә итә ала. Мәҫәлән, өс бүлмәле фатир хужаһы Олег Поленок был структурала ни бары ике йыл ярым ғына эшләгән.Олег өсөн торлаҡ алыу икеләтә шатлыҡ, сөнки өс аҙна элек уның ғаиләһендә беренсе балалары доньяға килгән.


text:
Фото:
«Русское зерно» компанияһы башлығы Иван Тырышкин менән осрашыу
Фото:
26 майҙа Республика йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов “Русгрэйн холдинг” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең “Рус игене” компанияһы президенты Иван Тырышкин менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Осрашыуҙа компанияның 2009 йылғы эшмәкәрлек йомғаҡтары ҡаралды, ҡошсолоҡ, ит һәм колбаса ризыҡтары етештереү өлкәһендә республика менән “Русгрэйн холдинг” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең артабанғы хеҙмәттәшлеге перспективалары тикшерелде.
Башҡортостан Президенты “Рус игене” агрохолдингының Башҡортостан территорияһындағы эшмәкәрлеген ыңғай баһаланы һәм, республикала ауыл хужалығы өлкәһендәге эре проекттарҙы тормошҡа ашырыусы инвесторҙарға бөтә яҡлап ярҙам күрһәтеләсәк, тип билдәләне. Осрашыуҙа Мортаза Рәхимов продукция етештереү перспективалары, холдингка ингән предприятиеларҙы модернизациялау мәсьәләләре менән ҡыҙыҡһынды.
Иван Тырышкин хәбәр итеүенсә, яҡын арала компания илдә йомортҡа һәм бройлер итен күпләп етештереүсегә әүерелергә ниәтләй. Ошо маҡсатта предприятие 500 миллион һум самаһы инвестиция үҙләштереүҙе планлаштыра. Средстволар яңы производстволар төҙөүгә һәм ғәмәлдәге предприятиеларҙы реконструкциялауға йүнәлтеләсәк. Атап әйткәндә, әле “Башҡортостан”, “Ашҡаҙар”, “Өфө”, “Турбаҫлы бройлерҙары” ҡошсолоҡ фабрикаларында етештереү корпустарын монтажлау башланған.
Осрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов, “Русгрэйн холдинг”ының “Рус игене” компанияһы генераль директоры Алексей Верхотуров, “Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Игорь Фридбург ҡатнашты.


text:
Өфө спорт ҡоролмалары иҫәбе буйынса артта ҡалған
Өфөлә спорт ҡоролмалары менән тәьмин итеү буйынса федераль нормаларҙан артта ҡалыу күҙәтелә. Мәҫәлән, бассейндар менән ҡала бөгөн нормала ҡаралғандың ни бары ете процентына ғына комплектланған. Был турала шишәмбе көндө Өфө хакимиәтендә үткән кәңәшмәлә физкультура һәм спорт буйынса ҡала комитеты рәйесе Сергей Степанов хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, бөгөн ҡалала мең ярым самаһы спорт ҡоролмалары иҫәпләнә. Өфөнөң Киров районы – был күрһәткес буйынса алдынғы урында – 57 процентҡа тәьмин ителгән, иң насары – Калинин районы – 20%.


text:
Рөстәм Хәмитов муниципалитеттарҙан демография мәсьәләләренә иғтибар итеүҙе талап итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
9 декабрҙә республиканың муниципаль район һәм ҡала округтары Советтары рәйестәре менән үткән осрашыуында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһенә – демографияға туҡталды. Уның билдәләүенсә, һуңғы өс-дүрт йылда төбәктә тыуым арта, ә райондарҙағы хәл киҫкен ҡала. Президент тыуымдың әлеге күрһәткестәрен (йылына 6-7 мең кеше) үткән быуаттың 60-сы йылдары менән сағыштырып, ул ваҡытта халыҡтың тәбиғи артымы «плюс 40 мең» булған, үлемде кәметеү буйынса саралар күреүҙе талап итте.
Башҡортостанда уртаса ғүмер оҙайлығы 69,8 йәштән 74-кә етергә тейеш, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Республикала һаулыҡ һаҡлауға күп кенә аҡса бүленеүгә ҡарамаҫтан, 2014 йылда 50 миллиард һум тирәһе, был ғына етмәй. Урындарҙа табиптар өсөн шарттар тыуҙырырға кәрәк. Шулай уҡ төбәк башлығы демография мәсьәләләрен тикшереү өсөн райондарҙа сессиялар үткәрергә, миграцияға, тыуымға, һәм иң мөһиме, үлем осраҡтарына иғтибар итергә ҡушты.
Сығыштың тулы стенограммаһы БР Президентының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Татарстан Республикаһы
Татарстан — Рәсәй Федерацияһы составындағы республика, Волга буйы федераль округына ҡарай. Киров, Ырымбур һәм Һамар, Ульяновск өлкәләре, Сыуашстан, Мари Иле, Башҡортостан һәм Удмурт республикалары менән сиктәш. Баш ҡалаһы Ҡазан, Мәскәүҙән 797 саҡырымда.
Йөкмәткеһе
Географик мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Татарстан Рәсәй үҙәгендә, Көнсығыш-Европа тигеҙлегенең көнсығыш өлөшөндә, ике ҙур йылға — Волга һәм Кама ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Дөйөм майҙаны — 67836,2 квадрат километр, төньяҡтан көньяҡҡа 290 саҡырым һәм көнбайыштан көнсығышҡа 460 саҡырым. Уртаса бейеклеге диңгеҙ кимәленән 170 метр, 90 процент ерҙәр 200 метрҙан юғарыраҡ, тик айырым урындар ғына 300—350 метрға етә. Территория — башлыса урманлы ерҙә ятҡан тигеҙлек, уның 16 проценты урман менән ҡапланған. Көнсығыш Европа тигеҙлеге Волганан алып көнсығышҡа, Урал тауҙарына табан күтәрелә бара, шуға ла республиканың ер өҫтө өсөн дә был үҙенсәлек хас: уның иң түбән урындары — Волга аръяғының көнбайышында, ә иң бейек ерҙәре көнсығышта ята. Республиканың көньяҡ-көнсығышында,Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы ята.
Фаунаһында биш мендән артыҡ хайыуан төрө иҫәпләнә.
Республика халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, Татарстанда 3 миллион 776 мең 265 кеше йәшәй, шуларҙын 14 мең 901-е башҡорт милләтенән.
Телдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Республикала Татарстан Конституцияһына һәм Татарстан телдәре турындағы законға ярашлы татар һәм урыҫ телдәре тигеҙ хоҡуҡлы дәүләт телдәре итеп иғлан ителгән.
Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Татарстанда мендән артыҡ дини берләшмә теркәлгән, диндарҙар араһынан ислам һәм христиан динен тотоусылар күпселекте тәшкил итә.
Сәнәғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Татарстан — Рәсәйҙәге иҡтисади яҡтан яҡшы үҫешкән төбәктәрҙең береһе, ул Мәскәү, Санкт-Петербург, Башҡортостан Республикаһы, Ленинград, Свердловск һәм Ярославль өлкәләре менән бер рәттән иң алдынғылар төркөмөндә килә. Республиканың иҡтисади нигеҙен сәнәғәт һәм ауыл хужалығы тәшкил итә. Сәнәғәт башлыса яғыулыҡ һәм нефть химияһы тармаҡтары, конкуренцияға һәләтле продукция етештереүсе (ауыр йөк ташыусы машиналар, вертолеттар, самолеттар һәм авиадвигателдәр, компрессорҙар, йылға һәм диңгеҙ суднолары, автомобилдәр) машина эшләү предприятиеларынан тора. Илдә етештерелгән тракторҙарҙың — 24, ауыр йөк машиналарының 17,5 проценты бында сығарыла. Электр һәм радио приборҙары эшләү сәнәғәте лә яҡшы үҫешкән. Йылына 32 миллион тоннаға яҡын нефть сығарыла (Йәлил (ҡасаба), Әлмәт ятҡылыҡтары). Рәсәйҙә етештерелгән полиэтилен, синтетик каучук һәм автошиналар күләменең өстән бер өлөшөн тап ошо төбәк сәнәғәте етештерә.
Өҫтөнлөклө тармаҡтарҙың береһе булған агросәнәғәт комплексы ла ныҡ үҫешкән. Рәсәйҙәге ауыл хужалығы ерҙәренең 2,1 процентын биләгән республика ауыл хужалығы продукцияһының дөйөм күләменең 4,7 процентын етештерә.
Ҡоролош[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Татарстан 43 муниципаль райондан һәм 2 ҡала округтан тора.
Ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Аҙнаҡай
- Әлмәт
- Баулы
- Бөгөлмә
- Быуа
- Алабуға
- Зәй
- Йәшел Үҙән
- Ҡазан — башҡала
- Лениногорск
- Яр Саллы
- Түбән Кама
- Норлат
- Тәтеш
- Чистай
Райондар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ http://www.tassr90.ru/dekret/
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года
- ↑ http://domain.tatar/users/
- ↑ Численность населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2010 года


text:
Юнир Аҙнағолов: «Хөрмәт хеҙмәттә яулана…»
Республикала күптәргә таныш булған был шәхесте Башкортостандың төрлө төбәктәрендә осратырға мөмкин. Баш ҡалала, тыуған Күгәрсен, үҙе йәшәгән Мәләүеҙ яҡтарында уға айырыуса ихтирам менән ҡарайҙар, ярҙам һорайҙар, фатиха алалар, кәңәшләшәләр. Башҡаса мөмкин дә түгелдер, сөнки беҙҙең халыҡ ауыр саҡтарында һәр саҡ аҡһаҡалдарына, аҡыл эйәләренә, батырҙарына һыйынған, уларҙан кәңәш-фәһем алған. Шундай кешеләргә башҡорт халҡы борон-борондан бай булған, шундай шәхестәр менән дан ҡаҙанған. Юнир Ғәлимйән улы Аҙнағоловты шундай шәхестәрҙең береһе тиһәк, һис тә хата булмаҫ. Элегерәк ауылдарҙа йәше ҡырҡтан үткәндәрҙе «ҡарт» тип йөрөтөү ҡәҙимге күренеш ине. Юнир Ғәлимйән улын күргәндә, уның менән әңгәмәләшкәндә, уға етмеш йәш тулырға тора тип һис уйламаҫһың да. Уның етеҙлегенә, әүҙемлегенә, хәтеренә ҡарап һоҡланаһың. Сал башы ғына уның йәшен аңғармаҫтан белдереп тора. Мостай Кәрим үҙенең бер шиғырында бейек тауҙар башына ғына ҡарҙар төшә, тип яҙғайны. Бөйөк шағир бик дөрөҫ әйткән, минеңсә. Баһадирҙай һын-кәүҙәһе, эске рух көсө, тура һәм һынсыл ҡарашы, көслө ҡулдары менән Юнир Ғәлимйән улы теләһә күпме кеше араһында ла үҙенә иғтибарҙы һәр саҡ йәлеп итә ала.
Данлы Аҙнағоловтар нәҫеленең тамырҙары күптәргә яҡшы билдәле булған, Башкортостанға һәм илебеҙгә бихисап күренекле шәхестәр биргән Күгәрсен районының Хоҙайбирҙин (Бесәнсе) ауылы менән бәйле. Аҙнағоловтар шәжәрәһенең ағасы туп-тура ауылға нигеҙ һалған XVII-XVIII быуаттар сигендә йәшәгән Күсәпҡолға барып тоташа.
Хоҙайбирҙин ауылын йыш ҡына райондың «ҡапҡаһы» тип әйтәләр. Ул иҫ киткес матур урында, мәшһүр Ағиҙел йылғаһының Урал тауҙарынан дала яғына ағып килеп, дуға яһап төньяҡҡа боролған һәм ҙур булмаған йәмле Керәүле йылғаһы Ағиҙелгә ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Атайсалында Юнир Ғәлимйән улы Аҙнағолов тәүге изгелек һәм ғәҙеллек дәрестәре ала, бында уның күңел тәбиғәте формалаша. Тыуған яҡтың онотолмаҫ төҫтәрен ул бала саҡтан уҡ күңеленә һеңдереп үҫә.
Тәбиғәт кешегә көс тә бирә, уның холоҡ-ғәҙәттәренә лә йоғонто яһай, тиҙәр. Юнир Ғәлимйән улының эске күңелен уның бала сағы үткән Ағиҙел йылғаһы менән сағыштырып булалыр кеүек. Ағиҙел дә, бер ҡараһаң, яй һәм тыныс аға, ҡайһы ваҡыт ярҙарынан сығып тулап ала. Аралашыуҙа йомшаҡ, яғымлы кеше булһа ла, принципиаль мәсьәләләргә барып етһә Юнир Ғәлимйән улы тайпылышһыҙ үҙ фекерен яҡлағанда тураһын әйтә, ҡурҡып тормай. Ул һәр саҡ халыҡ араһында, унан кеше бер ҡасан да өҙөлмәне һәм әле лә өҙөлмәй. Бала сағында уҡ һуғыш, һуғыштан һуңғы ауырлыҡтарҙы үҙ елкәһендә татығанға күрә ул халыҡтың уй-фекерҙәрен, зарын тиҙ аңлай, һәр саҡ ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер.
Юнир Ғәлимйән улы, үҙемдең ата-әсәйемә тейешле тәрбиә биргәндәре өсөн мең-мең рәхмәтлемен, тип йыш ҡабатлай. Уның атаһы – Ғәлимйән Рамаҙан улы Аҙнағолов был яҡтарҙа күптәргә таныш булған арҙаҡлы шәхес. 13 йәшендә атай-әсәйһеҙ ҡалып, Ғәлимйәнгә тормоштоң бар әсеһен-сөсөһен үҙ елкәһендә татырға тура килә. Бала сағынан уҡ ул аҡыл-фиғеле, әүҙемлеге менән тиҫтерҙәренән айырылып тора. 1924 йылда Ғәлимйәнде яңы ойошторолған комсомол ячейкаһының секретары итеп һайлайҙар. Әйткәндәй, колхоз тәү ойошторолғанда ул инициаторҙарҙың береһе була. Тәүгеләрҙән колхозға инеп, ең һыҙғанып бригадир ярҙамсыһы, башҡа яуаплы вазифаларҙы башҡара. Артабан Ғәлимйән Әмәкәс ауыл Советы рәйесе, Хоҙайбирҙин исемендәге колхоздың рәйесе булып эшләй. 1942 йылда фашист илбаҫарҙарынан илде яҡлап дәһшәтле һуғышҡа китә, ҡаты яралана, хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип ҡайтарыла. Ләкин бирешмәй һалдат һәм уға хас булған көс-ғәйрәт менән тыныс тормошто ҡора башлай. «Ағиҙел» һәм «III Интернационал» колхоздарында рәйес булып эшләй, һуңынан Ғәлимйән Рамаҙан улын тыуған ауылына колхоз етәкләргә ҡайтаралар. Уны әле лә олораҡ йәштәгеләр йылы һүҙ менән иҫкә алалар – дәртле рәйес иң ауыр йылдарҙа фермаларҙы, ат көтөүен тергеҙҙе, халыҡты икмәккә туйындырҙы һәм уның тормошон яҡшыртыуға бик күп көс һалды. Ул партияның Йомағужа район комитеты ағзаһы, ауыл һәм район Советтары депутаты булараҡ ҙур ижтимағи эш тә алып барҙы. Ләкин шәхес культының өйөрмәһе уны ла урап үтмәне, әле үҫергә тейешле етәксе нахаҡҡа ғәйепләнеп, законһыҙ хөкөмгә тарттырыла. Бында ла Ғәлимйән һыр бирмәне. Һуғыш инвалиды булыуына ҡарамаҫтан, ағас оҫтаһы, пенсия йәшенә еткәс юл төҙөү эшсеһе булды. Үҙе ултыртҡан баҡса, умарталары менән ауылдаштары араһында дан тотто. Үкенескә ҡаршы, 1988 йылда ул 78 йәшендә донья ҡуйҙы. Ғәйепһеҙгә хөкөм ителгән, суд ҡарарын ғәмәлгә яраҡһыҙ тигән ҡағыҙ үлгәндән һуң ғына килде.
Ғәлимйән Рамаҙан улы ҡатыны Миңлеямал менән оҙаҡ йылдар матур тормош көтә, уңған балалар тәрбиәләй. Иң олоһо Ғәлийән күренекле педагог, күп йылдар буйы балалар уҡытты, Өфөнөң 29-сы мәктәбе директорының уҡытыу буйынса урынбаҫары вазифаһынан хаҡлы ялға сыҡты. Юғары маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булды, күп миҙалдар менән наградланды. Артабан уларҙың Юнир, Зәйтүнә, Венир, Насир, Сәлимә исемле балалары доньяға килде.
Уларҙың һәр береһе тырыш донъя көткән, өлгө алырлыҡ шәхестәр. Зәйтүнә Ғәлимйән ҡыҙы тормош иптәше уңған, бер нисә орден алған билдәле механизатор Миңнулла менән ауылда йәшәйҙәр, хәҙер пенсионерҙар инде. Йорттары матур, ҡуралары тулы мал. Дүрт балалары ла үҙ аллы донья көтәләр.
Венир Ғәлимйән улы Аҙнағолов республикала киң танылыу алған шәхес. Ябай колхозсынан алып тырышлығы арҡаһында Күгәрсен районы етәксеһенә тиклем үҫте. Район халҡының йәшәү кимәлен күтәреү, көнкүрешен хәстәрләү буйынса күп эштәр башҡарҙы. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайының ун икенсе, беренсе һәм икенсе саҡырылыш депутаты булып лайыҡлы эшләне. Хәҙерге көндә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Секретариаты Етәксеһе вазифаһында эшмәкәрлеген емешле дауам итә.
Насир Ғәлимйән улы 25 йыл «Салауатнефтеоргсинтез» комбинатында эшләп ялға сыҡһа ла, әле лә эшен ташламаған. Ҡатыны Миңлесара менән ике ҡыҙ үстерҙеләр. Икеһе лә юғары белем алып матур итеп эшләп йөрөйҙәр.
Төпсөк балалары Сәлимә Ғәлимйән ҡыҙы ғаиләһе менән Мәләүез ҡалаһында йәшәй. Урындағы һөт техникумын, Мәскәүҙәге идара технологияһы буйынса дәүләт университетын тамамлаған. Әлегә Мәләүез һөт-консерва комбинатының сеймал бүлеген етәкләй. Кейәүе Зөфәр ҙә шунда эшләй. Ике ҡыҙҙары ла юғары белемле, Өфө ҡалаһында йәшәйҙәр.
Ошондай матур ғаиләнең әсәһе – Миңлеямал инәй әле лә (Аллаға шөкөр!) иҫән. Ул күп йылдар буйы оҫта һауынсы, егәрле сөгөлдөр үстереүсе булып эшләп дан ҡаҙанды. Һуңғы йылдарға тиклем өй эсендә лә етеҙ генә эшләй торғайны. Үкенескә ҡаршы, бер нисә йыл элек ул ҡолап аяғынан яҙҙы. Бөгөн Миңлеямал инәй 96 йәше менән барһа ла, уның зиһене асыҡ, хәтере яҡшы, хәҙерге тормош яңылыҡтары менән һәр саҡ ҡыҙыҡһына.
Был ғаиләлә күптәнге бер йола йәшәй. Һәр ял, байрам көндәрендә балалары әсәһе Миңлеямал эргәһенә, атай йортона йыйылырға тырыша. «Әсәйем янында булыу, уның менән бала саҡтағы кеүек кәңәшләшеп алыу миңә рухи көс бирә. Әсәйем менән бергә булғанда үҙемде бала саҡтағы һымаҡ тоям», тип һөйләй Юнир Ғәлимйән улы.
Әйтергә кәрәк, балалары атай йортон ҙур хәстәрлек менән, һәр саҡ төҙөк, матур итеп тоталар. Быны күп йылдар инде урам яғынан «Өлгөлө йорт» тигән яҙыу дәлилләп тора. Йорт тирәһе, ишек алды Сәлимә Ғәлимйән ҡыҙының тырышлығы менән ысын мәғәнәһендә күҙҙең яуын алырлыҡ сәскәләргә күмелгән. Баҡсала емеш-еләк, йәшелсәләрҙең үҫмәгән төрө юҡ.
Ошо ерҙә Юнир Ғәлимйән улы яҙған шиғырынан бер генә өҙөк килтерәйек:
Тыуған ауылым, иҙге атай йорто,
Тулҡынланып ҡапҡа асамын.
Хужа түгел ваҡыт шул мәл миңә…
Йылдар аша кире осамын.
Ни хәл, балам, нисек ҡайтып еттең? –
Әсәй мине шулай ҡаршылай.
Бала ғына булып баҫып торам
Өндәшкәндә әсәй – гел шулай…
Венир Ғәлимйән улы менән Юнир Ғәлимйән улы ауылдың социаль мәсьәләләрен хәл итеүҙә лә ҙур өлөш индерҙеләр. Арҙаҡлы яҡташтары Шәһит Хоҙайбирҙиндың тыуыуына 110 йыл тулыу айҡанлы уның музейын реконструкциялау, экспонаттарҙы яңыртыу буйынса эштәрҙе ойоштороп башҡарып сыҡтылар.
Ауылда йома көндәре аҙан тауышы яңғырай. Мәсет төҙөү, уны ҡарап тотоуҙы ла улар үҙ өҫтәренә алдылар. Хозайбирҙин исемендәге мәктәптең 100 йыллығын үткәреү, мәктәп музейын асыуҙа ла башлап йөрөүсе Юнир Ғәлимйән улы булды. Ауыл халҡы Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығын байрам иткән көндәрҙә асылған мөһабәт һәйкәл комплексы өсөн дә ағалы-энеле Аҙнағоловтарға рәхмәтлеләр. Республикала беренселәрҙән булып 2000 йылда ауылда матур шәжәрә байрамын ойоштороусылар ҙа улар булды.
Ошондай арҙаҡлы ғаиләлә Юнир Ғәлимйән улы Аҙнағолов ҙур һуғыш алдынан ғына, 1940 йылдың башында донъяға килә.
Хоҙайбирҙин ауылының тулы булмаған урта мәктәбен тамамлағас, Күмертау ҡалаһына йөрөп урта белем ала. Артабан ул Мораҡ ауыл профтехучилищеһында киң профилле механизатор, комплекслы бригада етәксеһе тигән һөнәргә өлгәшә.
Армияла ракета частарында лайыҡлы хеҙмәт итеп ҡайтҡас, Бәләбәй ауыл хужалығын механизациялау техникумын тамамлап, техник-механик дипломын ала. Уҡыуҙан һуң Йомағужа районының Подгорный РТС-ында технадзор инспекторы булып эшләй башлай. Артабан ул комсомолдың район комитетына алына. Йәш, дәртле кешене бындай ышаныс тағы ла дәртләндерә, тормошонда яңы офоҡтар асыла.
1963 йылда Юнир Ғәлимйән улы Аҙнағолов партияның Мәләүеҙ район комитетына күсерелә. Ул бында бер нисә йыл эсендә инструкторзан алып пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире, беренсе секретарҙың ярҙамсыһы вазифаларына тиклем юл үтеп, яҡшы эш күрһәтә. КПСС Үҙәк Комитеты эргәһендә Юғары партия мәктәбен уңышлы тамамлай.
1977 йылда уны Мәләүез ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары итеп һайлайҙар. Ул ваҡытта Мәләүез яңы ғына республика әһәмиәтендәге ҡалаға әүерелгәйне. Уны ҡасабанан замандағыса ҡала кимәленә еткереү буйынса алда бихисап эштәр тора ине. Юнир Ғәлимйән улы үҙен оҫта ойоштороусы һәм етәксе итеп күрһәтә алды, был урында ун ике йыл эшләп халыҡтың ихтирамын яуланы. Ул кешеләрҙең көнкүрешен, күп яҡлы социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йүнәлтелгән эштәрҙең тап уртаһында ҡайнаны.
Әйткәндәй, Юнир Ғәлимйән улы күп төҙөлөштәрҙең әйҙәүсеһе һәм этәргес көсө булды. Уның тырышлығы менән ҡалала байтаҡ социаль объекттар сафҡа инде. Үткән быуаттың 80-нсе йылдарында артыҡ ҙур булмаған Мәләүездең даны бар СССР-ға тарала. Көнгәк тауында илдә тәүге булған бобслей трассаһы барлыҡҡа килә. Бобслей буйынса иң беренсе ил ярышы тап Мәләүездә үтә. Был ҙур эштәргә лә Юнир Ғәлимйән улы үҙенең тос өлөшөн индерә. Союз күләмендә үткәрелгән Спартакиаданың ойоштороу комитетын етәкләй.
Шул йылдарҙа уның эшмәкәрлеге кин йәмәғәт танылыуы ала. Уға «РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы» һәм «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физкультура һәм спорт хеҙмәткәре» тигән юғары исемдәр бирелә. Ҡалаға оҙаҡ йылдар буйы күрһәткән хеҙмәте өсөн уға «Мәләүез ҡалаһы һәм районының почетлы гражданины» исеме бирелә. Ҡалала ул Йыл шәхесе булып та танылды.
1990-сы йылдарҙа Юнир Аҙнағолов ил күләмендәге яңы ҙур төҙөлөштө етәкләп, үҙен оло маҡсаттарға ирешә алыусы оҫта ойоштороусы һәм һирәк осрай торған хужалыҡ эшмәкәре итеп тә танытты. Был төҙөлөш нигеҙендә барлыҡҡа килгән берлектәге башҡорт-испан предприятиеһын – доньяның иң яңы технологияларға нигеҙләнгән «Башкелме» акционерҙар йәмғиәтен булдырыуҙа уның шәхси өлөшө бик зур. Заманында ул Рәсәйҙә тиңе булмаған күп тармаҡлы предприятие ине. Мәләүездә етештерелгән елем, спорт аяҡ кейемдәре, спорт костюмдары бар илгә билдәле булды. Юнир Ғәлимйән улы акционерҙар йәмғиәтенең тәүге генераль директоры, һуңынан директорҙар советы рәйесе вазифаларын башҡарҙы.
Юнир Аҙнағолов элек-электән әүҙем йәмәғәтсе лә. Күп йылдар КПСС-тың район, ҡала комитеттарында ағза итеп һайланды. Өс тиҫтә йыл буйына Мәләүез район-ҡала Советтары депутаты, ҡала Советы Президиумы ағзаһы булды.
Үҙенең иң әһәмиәтле йәмәғәт эштәренең береһе итеп Юнир ағай Мәләүез ҡалаһы һәм районы башҡорттары ҡоролтайындағы эшмәкәрлеген иҫәпләй. Ҡоролтай ойошторолоуының тәүге көндәренән алып әле лә уның рәйесе булып уңышлы һәм емешле эшләй. Туған тел, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе тергеҙеү һәм үҫтереү, йәш быуынға тейешле тәрбиә биреү буйынса арыуыҡ ҡына эштәр башҡарылды.
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Беренсе һәм Икенсе съездары эшендә әүҙем ҡатнашты, әле киләһе йәй үтәсәк Өсөнсө съезды ойоштороу буйынса әүҙем әҙерлек башлаған.
Башҡортостан Президенты һайлауҙары ваҡытында ул М.Ғ. Рәхимовты яҡлау буйынса йәмәғәтселек штабтарын төҙөүҙә һәм халыҡ араһында әүҙем эш алып барыу буйынса бар көсөн, тәжрибәһен, дәртен бирҙе.
Юнир Ғәлимйән улы йәштән үк гәзит-журналдарға яҙыша, шиғриәтте лә бик яратҡан кеше. Республика етәкселеге алып барған сәйәсәтте аңлатҡан, башҡорттарҙың тарихына, рухи ҡиммәттәренә бағышланған уның мәҡәләләрен йыш ҡына ғәзиттәрҙә күрергә мөмкин.
Юнир Ғәлимйән улы күп кенә яңы эштәрҙе башлап ебәреүсе шәхес. 2000 йылда яҡташы Фатих Азаматов менән бергә яҙылған «Һаумыһығыҙ, ауылдаштарым!» исемле Хоҙайбирҙин аулының тарихы һәм шәжәрәләре тураһында бик ҡыҙыклы һәм йөкмәткеле китаптары донъя күрҙе. Хәҙер инде үрнәк алып бындай китаптар республиканың төрлө төбәктәрендә сыға башланы. Бынан һуң уның тағы ла бер нисә китабы баҫылып сыҡты. Быйыл да Юнир Аҙнағолов өр-яңы эш башлап ебәрҙе. Уның инициативаһы менән беренсе мәртәбә Мәләүез районында йәшәгән өс башҡорт ырыуы вәкилдәре – ҡыпсаҡтар, тамъяндар һәм юрматы үҙҙәренең йыйынына килделәр. Ошо ырыуҙар берҙәмлегенә бағышланған стелла асылды. Бындай йыйындар артабан матур йолаға әйләнер тип уйларға өмөт бар.
Юнир Ғәлимйән улы нисек барыһына ла өлгөрәлер ул Мәләүез районының урындағы «Берҙәм Рәсәй» ойошмаһының башҡарма комитетына ла уңышлы етәкселек итә. Уның тырышлығы арҡаһында ойошма Башҡортостанда иң зурҙарҙан һәм эшлеклеләрҙән һанала, ағзаларының һаны өс меңдән артып китте, күп кенә файҙалы эштәр даими башҡарыла.
Шуны ла әйтергә кәрәк, 2003 йылдан алып һуңғы ваҡытҡа тиклем ул Дәүләт Йыйылышы депутаты Н.А. Кураповтың эшлекле һәм әүҙем ярҙамсыһы булды, уның һайлау штабы эшен бик оҫта алып барҙы.
Уның күп йыллыҡ эшмәкәрлегенә тейешле баһа бирелде. Үрҙә әйтелеп киткән маҡтаулы исемдәргә «Халыҡтар дуҫлығы» ордены, күп кенә миҙалдар ҙа өҫтәлде. Әйткәндәй, Юнир ағай уларға ҡарата битараф. Мин наградаларҙы бер ҡасан да һорап йөрөмәнем, ти ул. Минең өсөн иң ҙур бүләк – халыҡтың хөрмәте, тип өҫтәп ҡуя.
Юнир Ғәлимйән улы ҡатыны Ғәлиә инәй менән өс бала үҫтерҙеләр. Өлкән улы — Рамил ауыл хужалығы институтын тамамлап әле эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә. Ҡыҙы Филүзә педагог белеме алып балалар уҡытты, хәҙер Күмертау ҡалаһының хакимиәт башлығы урынбаҫары булып уңышлы эшләй. Бәләкәй ҡыҙы Зөлфиә лә һынатманы, тау колледжын, Өфөнөң технология һәм сервис институтын, Президент ҡарамағындағы дәүләт хеҙмәте академияһын – барыһын да «ҡыҙыл» дипломға тамамлап Өфөлә йәшәй. Ейәндәре лә ҡыуандыра. Олоһо, Роберт бер ниндәй ярҙамһыҙ илебеҙҙең иң атаҡлы уҡыу йорттарының береһенә Мәскәүҙәге Бауман исемендәге университетҡа инеп, өсөнсө курста уҡып йөрөй, бер юлы эшләй ҙә. Камилла әле мәктәптә уҡый, шиғырҙар яҙа, матур итеп һүрәт төшөрә, быйыл конкурста еңеп, Ҡара диңгеҙ буйында, билдәле «Орленок» лагерында ял итеп ҡайтты. Иң кесеһе Динислам киләһе йыл мәктәпкә йыйына.
Юбилей алдынан ғына ошо юлдарҙы яҙыусыға Юнир Ғәлимйән улы менән ҡыҫҡа ғына әңгәмәләшергә форсат тейҙе.
Юнир ағай, һеҙ бит инде доньяны күп күргән кеше. Ошо йәшегеҙ бейеклегенән үткән ваҡыттарға ниндәй баһа бирер инегеҙ?
Ғөмүмән, үткән йылдар, башҡарылған эштәр менән ҡәнәғәтлек кисерергә хаҡлымындыр. Ҡайҙа ғына эшләһәм дә минең тирәлә яҡшы, тырыш, эшлекле кешеләр күп булды. Район, ҡала етәкселәре менән дә, юғары дәүләт ойошмаларында ла һәр саҡ уртаҡ тел табып, ҡуйған бурыстарымды үтәүгә өлгәштем. Шуға күрә лә уларҙың һәр береһенә рәхмәтлемен.
Президентыбыҙ Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың яҡташы булыуы миңә һәр саҡ өҫтәмә яуаплылыҡ өҫтәне, көс-дәрт бирҙе.
Йәш өҫтәлеп олоғая барған һайын кешеләрҙең, ғөмүмән, донъяның иҫ китмәле камиллығы, матурлығы нығыраҡ асыла, күренә шикелле. Әлегә иҫәнлек бар әле, мейес башында ятырға иҫәп юҡ, алдағы эштәр ҙә бөтөргә уйламай кеүек. Мин уйлауымса, эшләрбеҙ әле…
Бер юлы яҡташтарҙы, туғандарҙы, мине белгәндәрҙе яҡынлашып килгән Яңы йыл менән ҡотлап, именлек, иҫәнлек-һаулыҡ, бәхет теләйем. Киләһе Республика йылында ла төрлө кризистарға һәм һынауҙарға бирешмәҫбеҙ, тип уйлайым.
Амин, шулай булһын, Юнир ағай!


text:
Фото:
Профсоюздар балаларҙың ялына йомғаҡ яһаясаҡ
Фото:
Бөгөн «Энергетик» балалар сәләмәтләндереү лагеры базаһында БР Профсоюздар федерацияһы Советының балаларҙың ялы мәсьәләләре буйынса даими комиссияһының киңәйтелгән ултырышында 2010 йылда балаларҙың йәйге ялына йомғаҡ яһала.
БР Профсоюздар Федерацияһы рәйесе урынбаҫары Ленара Иванова хәбәр итеүенсә, ултырыш эшендә республика тармаҡ профсоюз ойошмалары, тәүге профсоюз ойошмалары рәйестәре, эш биреүселәр, ҡаланан ситтәге лагерҙар директорҙары ҡатнаша. Ултырышҡа шулай уҡ БР Президенты Хакимиәте, БР Хөкүмәте, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай, республиканың Мәғариф министрлығы вәкилдәре саҡырылған.
Кәңәшмә барышында балалар сәләмәтләндереү лагерҙары һәм профсоюз ойошмалары араһында балаларҙың йәйге ялын ойоштороу буйынса эште иң яҡшы ҡуйыуға конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостандың күп кенә райондарында һабантуйҙар үтте
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Уҙған ял көндәрендә Башҡортостандың күп кенә райондарында һабантуйҙар үтте. Дуҫлыҡ һәм хеҙмәт байрамдары 30 майҙа башланды.
Дәүләкән районындағы һабантуйҙа «Берҙәмлек» Халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивалендә ҡатнашыусыларҙы йылы ҡаршы алдылар. Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова байрамдың абруйлы ҡунаҡтарын: летчик-космонавт, Рәсәй Геройы Юрий Батуринды, «Тәбиғәт. Кеше. Мәҙәниәт-2015» халыҡ-ара акцияһының фоторәссамдар делегацияһын һәм «Берҙәмлек»тә ҡатнашыусыларҙы сәләмләне.
Бразилиялылар һәм һиндтар тоҡ менән һуғыш, көйәнтә һәм йомортҡа менән йүгереү кеүек ярыштарҙа ҡатнашты, африкандар ирекмәндәргә үҙҙәренең бейеүҙәрен өйрәтте. Әлбиттә, бөтә делегациялар ҙа башҡорт тирмәһен ҡараны.
Учалылағы һабантуйға меңдәрсә район халҡы һәм ҡунаҡтар килде. Бында урындағы етештереүселәрҙең продукцияһы күргәҙмәһе эшләне. Күргәҙмәлә сүкеп эшләнгән әйберҙәр, декоратив плитка, кейем-һалым, шулай уҡ үҙйөрөшлө машиналар һәм ҡорамалдар бар ине.
Концерт майҙансығында театрлаштырылған тамаша күрһәтелде. Йыл һайын үткәрелгән хеҙмәт алдынғылары парады һабантуйҙың иң сағыу ваҡиғаһы булды. Байрамда Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова, республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Эльвира Айытҡолова, Шадринск ҡалаһы хакимиәте башлығы Людмила Новикова һәм башҡалар ҡатнашты.
Благовещен районында ойошторолған һабантуйҙа биш майҙансыҡ эшләне. Тәүгеһендә благовещендар һәм ҡунаҡтар Батырҙар майҙанында, Тылсымлы ауылда булды, биҙәү-ҡулланма сәнғәте күргәҙмә-йәрминкәһен ҡараны һәм «Бейеү майҙаны» шоу-программаһында ҡатнашты. Ошонда уҡ абруйлы ҡунаҡтарҙы ҡаршы алдылар һәм райондың агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләр. Хакимиәт башлығы Фәрит Фазылов ун иң яҡшы ауыл хужалығы предприятиеһына яҙғы баҫыу эштәре осоронда өлгәшкән күрһәткестәре өсөн аҡсалата сертификат бирҙе. Башҡортостандың сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министры Алексей Карпухин ауыл хужалығы һәм мәғариф өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә торлаҡ төҙөүгә социаль түләү алыу хоҡуғы биргән таныҡлыҡтар тапшырҙы.
«Урал ынйылары» тип аталған концертта Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, танылған йырсылар Айгөл Әминева, Айтуған Ғәйзуллин, Рөстәм Ғиззәтуллин, шулай уҡ урындағы ижади коллективтар сығыш яһаны.