text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Йәмғиәттең власҡа ышанысын нығытыу – уңышлы үҫеш нигеҙе»
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайға «Йәмғиәттең власҡа ышанысын нығытыу – уңышлы үҫеш нигеҙе» Мөрәжәғәтнамәһе менән сығыш яһаны. Түбәндә төбәк башлығы Мөрәжәғәтнамәһенең тулы тексын бирәбеҙ.
«Хөрмәтле депутаттар, коллегалар, ҡунаҡтар!
Әле генә һеҙ башҡарылған эш хаҡында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте отчетын тыңланығыҙ. Ундағы баһаламалар, нигеҙҙә, иҡтисадҡа ҡарай. Хәҙер мин хәлде сәйәсәт күҙлегенән баһаларға теләйем.
Власть алмашыныуы, айырыуса Рәсәйҙә, һәр ваҡыт етди һынау ул. Бөгөн мин Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышына тәүге Мөрәжәғәтнамәмдә, Башҡортостандың сәйәси ҡоролошо ошо һынау аша лайыҡлы үтте, тип билдәләүемә шатмын. Төп власть институттары күсеү осоронда өҙлөкһөҙ эшләне һәм бөтә дәүләт структураларының ышаныслы, тотороҡло эшен тәьмин итте. Залда ултырған республика Хөкүмәте ағзаларына, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарына, ҡалалар һәм райондар башлыҡтарына, шулай уҡ предприятие етәкселәренә бының өсөн рәхмәт белдергем килә.
Күсеү осоро «шым» булманы, тип айырыуса һыҙыҡ өҫтөнә алам. Республикала әүҙем йәмәғәт дискуссияһы барҙы. Ҡыҙыҡһынған бөтә яҡтар унда ҡатнашты. Быны уҙған айҙарҙың иң мөһим билдәләренең береһе тип иҫәпләйем. Сәйәсәт тап шундай – асыҡ, билдәле, үтә күренмәле – булырға тейеш.
Мин ошоға баҫым яһайым, сөнки асыҡ дискуссияны «келәм аҫтындағы бульдогтар тартҡылашы» алыштырһа, бының граждандар өсөн бер ниндәй ҙә яҡшылыҡ килтермәүен беләм. Йәмәғәт контроле барып етмәгән зоналарҙа, ғәҙәттә, властан файҙаланыу һәм коррупция сәскә ата.
Республика Президенты булараҡ үҙ алдыма ҡуйған төп маҡсат – был хаҡта мин бер нисә тапҡыр әйттем – түбәндәгесә яңғырай: кешеләр өсөн власть. Граждандар власть үткәргән сәйәсәтте формалаштырыуҙа ҡатнашырға тейеш.
Республика киләсәктә хәл итергә тейешле бурыстар ябай түгел. Уларҙы хәл итеү өсөн йәмәғәтселекте тотош, һис юғында күпселеген тупларға кәрәк буласаҡ. Граждандар Хөкүмәткә ышаныс белдергәндә генә был тупланыу мөмкин буласаҡ. Беҙгә кешеләргә республикала властың намыҫлы һәм яуаплы эшләүен иҫбат итергә кәрәк буласаҡ.
Властың ғәҙеллеге, дөрөҫлөгө – уның һөҙөмтәлелегенең тәүге шарты. Булған проблемаларҙы аныҡ билдәләмәйенсә уларҙы төҙәтеү мөмкин түгеллеге бәхәсһеҙ.
Проблемаларҙы асыҡтан-асыҡ тикшереү һөҙөмтәһендә беҙ быға тиклем эшкә ҡушылмаған ресурстарҙы туплай һәм эшкә ҡуша алдыҡ, тип иҫәпләйем. Был билдәле һөҙөмтәләрҙе килтерә башланы. Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса сит ил инвестициялары күләме 2009 йылға ҡарата 80 проценттан ашыуға артҡан һәм 500 миллион долларҙан ашып киткән. Сәнәғәт тә үҙгәрештәргә ыңғай ҡарай. Сәнәғәт етештереүе уҙған йыл йомғаҡтары буйынса 14 процентҡа артҡан.
Хөкүмәт асыҡлыҡ һәм үҙәкләштереүҙән ситләшеү йүнәлешендә хәрәкәтте дауам итәсәк. Башҡарма властан тыш, иҡтисади һәм ижтимағи-сәйәси тормоштоң башҡа субъекттарының хоҡуҡтары һәм вәкәләттәре киңәйтелергә тейеш. Республика хәрәкәте йүнәлешен Хөкүмәт кенә билдәләргә тейеш түгел. Был эштә депутаттар корпусы ла, урындағы үҙидара ла, йәмәғәтселек тә әүҙем ҡатнашырға тейеш. Был декларация ғына түгел, ысынбарлыҡта тулы ҡанлы ҡатнашыу булырға тейеш.
Заманса мәғлүмәт технологиялары халыҡты сәйәси ҡарарҙар ҡабул итеү эшенә йәлеп итеүҙең мөһим ҡоралына әүерелергә тейеш. Был тәңгәлдә бөтә кимәлдәге власҡа үҙ эшен әүҙемләштерергә кәрәк. Беҙҙең эшмәкәрлек хаҡында мәғлүмәт ҡыҙыҡһынған бөтә граждандарға барып етергә тейеш. Логика ябай: власть кешене ишетергә һәм тыңларға тейеш.
Быларҙың барыһын да эшләргә кәрәк, сөнки ябыҡ, консерватизмға һәм сәйәси конкуренцияны сикләүгә нигеҙләнгән стратегия хәҙер эшләмәй. Бәлки, ул торғонлоҡ заманында, 90-сы йылдарҙа, үҙен аҡлағандыр. Ләкин бер генә стратегия ла универсаль булмай. 2000-се йылдар башынан ил үҙгәрә башланы һәм уның менән бергә Башҡортостандағы сәйәсәт тә ҙурыраҡ асыҡлыҡ яғына үҙгәрергә тейеш ине.
Әммә төрлө сәбәптәр арҡаһында был барып сыҡманы. Шунлыҡтан әле республикалағы ҡайһы бер мөһим күрһәткестәр буйынса һөҙөмтәләр насарыраҡ, ә уларҙың юғары булыуы бик мөмкин ине. Уҙған ун йыллыҡта беҙҙән артта ҡалған бик күп төбәктәр бөгөн беҙҙән алда килә.
Дәлилһеҙ булмаҫ өсөн уҙған йыл аҙағында Рәсәйҙең Төбәктәр үҫеше министрлығы тарафынан төбәктәр иҡтисадын сағыштырмаса тикшереү буйынса һуңғы күрһәткестәрҙе килтерәм.
Уларға ярашлы, беҙҙең республикала сәнәғәт күрһәткестәре илдәге уртаса күрһәткестән яҡшыраҡ. Был бик һәйбәт, ләкин быны беҙҙең быуын ҡаҙанышы ғына тип иҫәпләп булмай. Республиканың ҡеүәтле сәнәғәт комплексы тиҫтәләрсә йылдар дауамында булдырылды.
Шул уҡ ваҡытта Башҡортостандың бөгөнгө бюджет күрһәткестәре, инвестицион күркәмлек күрһәткестәре «уртаса Рәсәйҙекенән насарыраҡтар» төркөмөндә. «Тулайым төбәк продуктында тейәп оҙатылған сит ил продукцияһы өлөшө» кеүек параметр буйынса республика Волга буйы федераль округында унынсы урында. Йән башына иҫәпләгәндә төп капиталға инвестициялар күләме уртаса Рәсәй күрһәткесенән ике тапҡырға тиерлек түбән.
Әйҙәгеҙ беҙҙең кешеләр нисек йәшәгәнен ҡарайыҡ. Мин «эш, хеҙмәт хаҡы, торлаҡ» өҫтөнлөктәрен юҡҡа ғына һайламаным. Граждандарыбыҙҙың тормош сифатын билдәләүсе ошо төп йүнәлештәр буйынса бик күп хәл ителмәгән мәсьәләләребеҙ бар.
Республикала эшһеҙлек ил буйынса уртасанан юғары. 39 меңдән ашыу кеше хеҙмәт биржаһында тора. Был – ҙур муниципаль район халҡы менән сағыштырырлыҡ һан. Шул уҡ ваҡытта бөтә эшһеҙҙәрҙең биржала теркәлмәүен дә иҫтән сығарырға ярамай.
Эш хаҡы. Башҡортостан халҡының эш хаҡы Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән сирек өлөшкә кәмерәк. Эшләп йөрөүселәрҙең 80 проценты самаһы айына 20 мең һумдан артыҡ алмай. Мәскәүҙә шул уҡ эш өсөн беҙҙәгенән 2–3 тапҡырға күберәк алалар.
Торлаҡ. Халыҡты торлаҡ менән тәьмин итеү йәһәтенән беҙ Рәсәй Федерацияһында 56-сы урында торабыҙ. Ә ошондай эш хаҡы менән граждандарҙың 15 – 20 проценты ғына ипотекаға иҫәп тота ала.
Әлбиттә, бөтә был проблемаларҙы хәл итергә кәрәк. Бының өсөн бюджетҡа өҫтәмә килем талап ителә. Уны ҡайҙан алырға? Һатырға мөмкин булған эре милек республикала ҡалмаған тиерлек. «Башнефть», «Урал тау-металлургия компанияһы» йәки «Газпром» кеүек ҙур һалым түләүселәр түләүҙәрен ҡапыл арттырыр тип өмөтләнеп булмай. Улар үҫешәсәк, модернизацияланасаҡ, әлбиттә, ләкин яҡын арала ғына был предприятиеларҙа хәл киҫкен үҙгәрмәйәсәк.
Республикала күләм арттырып үҫеү ҡеүәте бөткән тиерлек. Шуға ла Хөкүмәткә тәү сиратта булған хужалыҡта тәртип урынлаштырырға кәрәк. Яңы – интенсив – үҫеш моделен булдырыу зарур. Бөгөн иң мөһим бурыстарҙың береһе – булған ресурстарҙы файҙаланыу һөҙөмтәлелеген арттырыу.
Беҙ һаҡсылыраҡ хужа булырға тейешбеҙ. Күптән түгел Рәсәйҙең Иҫәп палатаһы уҙған ике йылдағы республика бюджеты үтәлешен тикшерҙе. Асыҡланған закон боҙоуҙар күләме 20 миллиард һумдан ашып китте. Был етешһеҙлектәр документацияһыҙ, конкурстар үткәрмәй төҙөлөш алып барыуға, бюджет ресурстарын һөҙөмтәһеҙ файҙаланыуға бәйле. Дөрөҫ эшләгән хәлдә, ошо сумманың кәм тигәндә 30 процентын экономиялай алыр инек, тип ышанам.
Иҡтисадтың һөҙөмтәлелеген арттырыу проблемаһын бер нисә чиновникты эштән ебәреү менән генә хәл итеп булмай. Башҡортостан ғәмәлдә эйә булған ресурстарҙың ғәйәт ҙур өлөшө әлеге көнгә тиклем хужалыҡ әйләнешендә ҡатнашмай.
Ерҙәрҙең яртыһынан күбе әлегә тиклем милек итеп рәсмиләштерелмәгән. Ер кемдеке – Федерацияныҡымы, республиканыҡы йәки муниципалитеттыҡымы? Аңлашылмай. Ер рәсмиләштерелмәгән икән, рәсми иҡтисадта ла ул ҡатнашмай.
Ләкин ер рәсмиләштерелгән хәлдә лә йыш ҡына йылдар буйы уның өсөн түләмәгән йәки бер ниндәй ҙә өҫтәмә хаҡ етештермәгән арендаторҙарға бирелә.
Урман менән дә шундай уҡ хәл. Рәсми иҡтисад тормошонда урман сәнәғәте бөтөнләй юҡ тиерлек, шул уҡ ваҡытта ысынында урманды ғәйәт ҙур күләмдәрҙә һәм бер ниндәй контролһеҙ киҫәләр. Тармаҡтағы әйләнештәр һәм килем күләгәлә ҡала. Был тармаҡта тәртип урынлаштырырға кәрәк. Һәм кисекмәҫтән.
Дәүләт мөлкәте реестрына индерелгән мәғлүмәттәрҙең дөрөҫлөгө йәһәтенән дә проблемалар бар. Күптән түгел Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы коллегияһында ошо хәлде тикшерҙек. Ысын хаҡы 6 миллиард һумға барып еткән объекттар теркәгән ваҡытта 60 миллион һумға баһалана. Берәйһе аҡса янсығындағы аҡсаһын һанағанда 100 тапҡырға яңылыша аламы? Ни өсөн дәүләт активтары менән был мөмкин?
Республиканың иҡтисади проекттарында бюджет средстволарын файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелек критерийҙары һаман юҡ. Аҡса бер ниндәй ҙә килем килтермәйенсә әйләнеп йөрөй. Мәҫәлән, «Башҡортостан венчур компанияһы» һәм «Төбәк фонды»на һалынған миллиардтарса һумдар. Был структураларҙа беҙ миллиондарса һумдарҙы юғалттыҡ та инде.
Дәүләт унитар предприятиеларының күпселеге, беҙ был хаҡта ла әйттек, үҙенең милексеһе – дәүләткә һиҙелерлек бер ниндәй килем килтермәйенсә үҙ алдына көн итә.
Күренеүенсә, мөлкәтте һәм бюджет средстволарын иҫәпкә алыу, контролдә тотоу һәм файҙаланыу һөҙөмтәлелеге йәһәтенән проблемалар күп. Бындай осраҡта дәүләт идараһын аҡса таратыуға ғына ҡайтарып ҡалдырыу башҡа һыймаҫлыҡ эш.
Хөкүмәткә проблемаларҙы хәл итеүҙең «сығымлы» принцибынан баш тартырға кәрәк. Беҙ күнеккәнбеҙ: проблема бар икән, иң мөһиме – уны хәл итеүгә тотонорға мөмкин булған аҡса күләме. Фекер алышыу һандарҙан башлана. Ләкин иң мөһиме һан түгел бит. Ғәмәлдәге идара итеү механизмдарының аҡсаны ниндәй кимәлдә һөҙөмтәле файҙаланыуҙы тәьмин итә алыуы мөһим. Ҡулай булмаған көйләү шарттарында проблеманы аҡса менән хәл итеү янғынды бензин менән һүндереүгә тиң. Аҡса һалыуҙар күберәк булған һайын маҡсат алыҫлаша. Хәлде идара итеүҙә системалы үҙгәртеүҙәр һөҙөмтәһендә генә үҙгәртә аласаҡбыҙ.
Мәҫәлән, дәүләт заказдары өлкәһендәге һөҙөмтәһеҙ сығымдар проблемаһын тик шундай юл менән генә хәл итеп була. Әлегә тиклем бындай һатып алыуҙарҙың 60 проценттан ашыуы закон боҙоуҙар менән алып барылған. Йыш ҡына һатыулашыу үткәрелмәгән.
Хөкүмәт был институттың эшләү механизмының үҙен үҙгәртте. Бөгөн дәүләт һатып алыуҙары үҙәкләштерелде. Бының өсөн республика дәүләт комитеты булдырылды. Ул республиканың бөтә дәүләт учреждениелары исеменән дәүләт заказын урынлаштыра. Бер нисә ай эсендә бюджет аҡсаһы 20 процент самаһына экономияланды.
Тағы ла бер миҫал. Әлегә тиклем Республика адреслы инвестиция программаһы йыл башында кәмендә 3 – 4 миллиард һум күләмендә ҡабул ителә, һуңынан сумманы арттырыу маҡсатында бер нисә тапҡыр ҡайтанан ҡарала ине. Оҙайлы срокка планлаштырыу ҡоралынан адреслы инвестиция программаһы бюджетты «ямау» ысулына әүерелгәйне.
Хөкүмәт программаның эшләү механизмын үҙгәртте. Быйылғы йылдың Республика адреслы инвестиция программаһына баштан уҡ ҙур аҡса – 11 миллиард һум һалынды. Шулай итеп, идеяға тәүге асылы ҡайтарылды: программа ресурстары йылдам ҡарарҙар нигеҙендә түгел, ә оҙайлы сроклы пландарға ярашлы тотоноласаҡ.
Планлаштырыу иҡтисади сәйәсәтте тормошҡа ашырыуҙың төп механизмына әүерелергә тейеш. Идара итеү ҡарарҙары оҙайлы сроклы планға нигеҙләнгәндә, улар хис-тойғоһоҙ, объектив һәм, әлбиттә, һөҙөмтәлерәк була, сөнки пландар асыҡ һәм төрлө яҡлап анализлана, һәр ваҡыт һуңғы һөҙөмтәгә йүнәлтелә.
Бындай ҡараш, әйткәндәй, коррупцияға ҡаршы тағы бер етди һөжүм, ул «мәнфәғәткә яуап биргән» ҡарарҙар ҡабул итеү мөмкинлеген һиҙелерлек ҡатмарлаштыра.
Мөһим мәлде билдәләп үтергә кәрәк. Теләһә ниндәй планлаштырыу эше планды үтәү һөҙөмтәлелегенә баһаны күҙ уңында тота. Баһа объектив, аныҡ формалаштырылған булырға, аңлайышлы күрһәткестәргә нигеҙләнергә тейеш. Республикала һәр министрлыҡ һәм ведомство өсөн һөҙөмтәлелектең төп күрһәткестәре йәки министрлыҡтар эшенең маҡсатлы күрһәткесе эшләнгән. Шуның арҡаһында дөйөм Хөкүмәттең эш һөҙөмтәһе артыр, ә пландар тормошҡа ашырылыр, тип ышанам.
Коллегалар.
Иҡтисадҡа идара итеүҙең республика механизмының модернизациялауға мохтаж булыуы асыҡ. Айырыуса инвестор өсөн тәртип ҡағиҙәләрен билдәләгән өлөштә.
Бөгөн Башҡортостанда инвестиция эшмәкәрлеген 26 норматив акт көйләй. Был документтар төрлө ваҡытта барлыҡҡа килгән, төрлө маҡсатты күҙ уңында тота һәм уларға күптән үҙгәрештәр индерелмәгән. Йыш ҡына улар бер-береһе менән көйлө түгел һәм бер-береһенә ҡаршы килә. Бындай буталсыҡлыҡ коррупция өсөн уңайлы, тап шуның өсөн инвесторҙарҙың күпселеге өсөн ҡулай түгел.
Республика Хөкүмәте был механизмдарҙы тәртипкә һалырға, ябайлаштырырға ҡарар итте. 26 закон бишәүгә алыштырыласаҡ. Дәүләт нормаларынан аныҡ һәм аңлайышлы структура булдырыласаҡ.
Былтыр йыл аҙағында ошо закондарҙың береһе – «Капитал һалыуҙар рәүешендәге инвестиция эшмәкәрлеге тураһында»ғыһы ҡабул ителде. Был закон – тәүгеһе, тиҙҙән ҡалғандары ла сығасаҡ. «Льготалар тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законы проектын күҙ уңында тотам. Ул кемдең ниндәй льготаларға иҫәп тота алыуын аңлайышлы билдәләйәсәк. Артабан – «Дәүләт-шәхси партнерлығы тураһында» Законы проекты.
Хөрмәтле депутаттар корпусы, ошо башланғыстарға етди ҡарауығыҙҙы һорайым. Был закондар Башҡортостанда инвестиция мөхитен яҡшыртыу өсөн үтә лә мөһим.
Инвесторҙарға дәүләт структуралары менән үҙ-ара эш итеүҙе еңелләштереү өсөн республикала «Үҫеш корпорацияһы» ойошторолдо. Башҡа төбәктәр тәжрибәһе күрһәтеүенсә, был – бизнесмендарҙың тормошон һиҙелерлек еңеләйтергә һәләтле ысул.
Был мәсьәләләргә айырыуса ҙур иғтибар бүләм, сөнки инвестициялар өсөн илдә, ғөмүмән, донъяла, көсөргәнешле киҫкен көрәш бара. Конкуренттар хаталарҙы ғәфү итмәй. Әгәр беҙ шарттар тыуҙырмаһаҡ, шарттарҙы башҡа урындарҙа булдырасаҡтар. Килем үҙәктәре ул саҡта Башҡортостандан ситтә буласаҡ. Беҙҙең бурыс – Хөкүмәттең, депутаттарҙың, бизнестың бурысы – яңы производстволарҙың, эре сәнәғәт кластерҙарының нәҡ беҙҙең республикала барлыҡҡа килеүенә өлгәшеү. Бының өсөн мөмкин тиклем уңайлы инвестиция мөхите кәрәк. Инвесторҙар беҙгә ышаныс белдергәндә генә беҙ республика иҡтисадын ҡайтанан индустриализациялауға, юғары хеҙмәт хаҡы түләнгән эш урындары булдырыуға һәм бюджет килеме үҫешенә иҫәп тота алабыҙ.
Беҙҙең иҡтисадтың ҡеүәте ғәйәт ҙур. Әйтеүемсә, уҙған йыл йомғаҡтары буйынса сит ил инвестициялары күләменең артыуы билдәләнгән. Ул, һис шикһеҙ, дауам итәсәк. Республикаға эре инвесторҙар мотлаҡ киләсәк. Киләһе бер нисә йылға тәүге һөйләшеп килешеүҙәр үткәрелгән инвестициялар пакетын тиҫтәләрсә миллиард һумдар менән баһаларға мөмкин.
Былар эре сәнәғәт корпорацияларына ҡағыла. Ләкин иҡтисади уңыштың һиҙелерлек өлөшө бәләкәй бизнесҡа ла бәйле. Уны үҫтереүгә лә өҫтөнлөк бирелә. Ошо темаға буш боғаҙланыуҙан туҡтап, уға булышлыҡ итеү буйынса ысынлап эшләргә һәләтле механизм булдырырға ваҡыт, тип иҫәпләйем.
Был йүнәлештә эш алып барыла ла инде. Уның маҡсаты – бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеү өсөн дәүләт аҡсаһын бүлеү системаһын үҙгәртеү. Әле уны эшләгән кеше түгел, ә дәүләт ярҙамын алыуҙы «һөнәренә» әйләндергәндәр ала. «Ялған бизнесмендарға» ярҙам итеү – һалым түләүсенең аҡсаһын һис бер һөҙөмтәһеҙ тотоноу ул. Ярҙамды былай итеп ойошторғансы бөтөнләй ярҙам итмәү яҡшыраҡ.
Эшҡыуарҙар берекмәһе тупланып, ошо хәлде үҙгәртеү буйынса тәҡдимдәр индерер, тип уйлайым. Әлегә эшҡыуарҙарҙың һәр береһе үҙ аллы эшләй һәм инициатива күрһәтмәй. Улар һәр береһе үҙ йүнен үҙе күреү стратегияһын һайлаған һәм төрлө ассоциацияларҙа ағза булыуҙы формаллек тип ҡарай.
Бизнес коллектив эш итеү стратегияһына күсмәһә, хәлде тотош үҙгәртергә тырышмаһа, нимәнеңдер яҡшы яҡҡа үҙгәреүе икеле.
Бизнес, айырыуса бәләкәй бизнес, төпкөл ауылдарҙа ҙур ҡыйынлыҡтарға осрай.
Муниципаль власть әлегә бик һирәк уға ярҙам итергә кәрәк булған союздаш сифатында ҡарай. Был дөрөҫ түгел. Сөнки ниндәйҙер муниципалитетта бизнес булмаһа, ул һалым түләмәһә һәм эш урындары булдырмаһа, район йәки ҡаланың фәҡирлектә ҡаласағы көн кеүек асыҡ бит.
Минең күрһәтмәгә ярашлы, муниципаль берәмектәр башлыҡтары әле үҙ бюджеттарының республика бюджетына бәйлелеген кәметеү механизмдарын эшләй. Улар быны үҙҙәре генә эшләй алмай. Бизнес улар өсөн – берҙән-бер һәм ышаныслы төп союздаш.
Республикала физик шәхестәр килемдәренә һалымды, алынған килемгә берҙәм һалымды, берҙәм ауыл хужалығы һалымын һәм патент рәүешендәге килемдәрҙе муниципалитеттар файҙаһына ҡайтанан бүлеү процесы башланды. Бынан тыш, Башҡортостан Хөкүмәте ябайлаштырылған система буйынса түләтелә торған һалымды урындағы кимәлгә тапшырыу мәсьәләһе өҫтөндә эшләй.
Муниципаль бюджеттарҙы тулыландырыу сығанағы бына ҡайҙа. Муниципалитеттарҙың үҙҙәрендә, ә республика бюджетында түгел. Урындағы власть эшҡыуарҙарға аяҡҡа баҫырға ярҙам итергә тейеш һәм һөҙөмтәлә бюджеттар һалым түләүҙәре рәүешендә өҫтәмә килем аласаҡ.
Бәләкәй бизнестан алынған һалымдарҙың ҙур өлөшөн урындағы бюджеттарҙа ҡалдырыу өҫтөндә эште артабан да дауам итәсәкбеҙ.
Күреүегеҙсә, республика Хөкүмәте эшҡыуарлыҡ берләшмәһе хоҡуҡтарын яҡлауға бик ҙур иғтибар бирә. Әммә, билдәле булыуынса, хоҡуҡтарға бурыстар ҙа теркәлә. Улар хаҡында бер нисә һүҙ әйтеп үтергә теләйем.
Республика иҡтисадында эш хаҡы кимәленең бик түбән булыуы хаҡында үрҙә телгә алғайным инде. Эш биреүсе, баҙарҙағы хәлдән сығып, хеҙмәткәргә күпме түләүҙе хәл итә. Формаль күҙлектән, ул хаҡлы. Әммә эштең формаль яғынан тыш тарихи традициялар ҙа бар бит әле. Тиңлеккә, ғәҙеллеккә ынтылыу йәмғиәтебеҙҙәге йолаларҙың береһе булып тора. Предприятиелар етәкселеге менән ябай хеҙмәткәрҙәрҙең килемдәре араһында даими арта барған һәм Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестәрҙән артып киткән айырма, әлбиттә, граждандарыбыҙҙың йәненә тейә.
Минеңсә, мөмкинлеге булған һәр эшҡыуар, эреме ул, бәләкәйме, башҡаларҙы көтөп тормайынса, үҙенең хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырырға тейеш. Бындай ғәмәлдәрҙән оҙайлы файҙа мотлаҡ буласаҡ. Граждандарҙың күпселеген ғәмәлдәге хәл ҡәнәғәтләндергән йәмғиәттә генә социаль тотороҡлолоҡ була. Аҙ эш хаҡы алған кешеләр ҡәнәғәт була алмай. Бындай хәлдә тотороҡлолоҡто һаҡлап ҡалыу ҙа бик ҡыйын.
Бизнес-берләшмә йыш ҡына бюрократия баҫымына зарлана. Йәмғиәттең бизнесҡа ыңғай мөнәсәбәте бындай баҫымдан иң яҡшы яҡлау сараһы була ала, тип ышанам, сөнки ул саҡта бөтә йәмәғәт көстәре – партиялар ҙа, профсоюздар ҙа, киң мәғлүмәт саралары ла – бизнес яғында буласаҡ.
Һәр тармаҡта ла иртәгәнән башлап эш хаҡын арттырып булмаясағы аңлашыла. Беҙҙә байтаҡ предприятиелар рентабеллелек сигендә эшләй. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, эш хаҡын арттырыу буйынса эште көсәйтергә кәрәк.
Коллегалар.
Республикаға оҙайлы тотороҡло үҫеш перспективаларын гарантиялау өсөн хәл итергә кәрәкле иң мөһим проблемаларҙың береһе – ул ауыл хужалығының һөҙөмтәлелеген арттырыу. Аҙыҡ-түлеккә донъя хаҡтары даими үҫә. Был мәсьәләлә тышҡы баҙарҙарға бойондороҡлолоҡ конкуренцияға һәләтебеҙҙе етди сикләй. Бынан тыш, Башҡортостан халҡының 40 проценты самаһы ауылда йәшәүен дә онотмайыҡ.
Был йәһәттән алда комплекслы эш тора. Әлегә тәү сираттағы проблемалар һәм аҙымдар хаҡында әйтеп үтәм.
Бөгөн ауыл хужалығы предприятиеларындағы төп фондтарҙың ни бары 10-15 проценты ғына тейешенсә теркәлгән һәм милек итеп рәсмиләштерелгән. Ошо 10-15 процент ҡына баҙар әйләнешенә индерелгән. Ҡалған 85 процент йәлеп ителмәгән.
Шул уҡ ваҡытта беҙҙең ауыл хужалығы предприятиеларына аҡса һалырға әҙер булған инвесторҙар байтаҡ. Һуңғы ярты йылда улар менән бик күп һөйләшеүҙәр үткәрелде. Эште башлау өсөн объекттарға милек хоҡуғын тейешенсә рәсмиләштерергә кәрәк. Муниципалитеттарға һәм республика Хөкүмәтенә ошо эште әүҙемләштереү зарур.
Артабан. Билдәле булыуынса, ауыл хужалығы продукцияһының ҙур өлөшөн ауыл халҡы шәхси ярҙамсы хужалыҡтарында етештерә. Ошондай ваҡ ауыл хужалығы етештереүселәрен берләштереүсе структуралар юҡ тиерлек йәки бик аҙ. Ошо йүнәлештә эште башларға кәрәк. Муниципалитеттар ошондай предприятиеларҙы ойошторорға йәиһә ауыл халҡынан артып ҡалған аҙыҡ-түлекте һатып алып, уларҙы эшкәртеүселәргә тапшырасаҡ предприятиелар асыуға булышлыҡ итергә тейеш.
Бынан барыһы ла отош ала. Крәҫтиәндәр «тере» аҡса эшләйәсәк, муниципалитеттар – табышлы предприятиеларға, эшкәртеүселәр һөт, ит, йәшелсә, йомортҡаны гарантиялы поставкалауға эйә буласаҡ. Республикала дөйөм алғанда ауыл хужалығы етештереүе үҫәсәк.
Ошо йүнәлештә эшләгәндә беҙгә ҡулланыусылар кооперацияһы, дөрөҫөрәге, уның ҡалдығы менән бәйле хәлгә төшөнөргә кәрәк. Был йәһәттән дә алда ярайһы уҡ күләмле эш тора.
Хөрмәтле коллегалар.
Властың, республика Хөкүмәтенең оҙайлы бурыстарының береһе – демографик үҫеште тәьмин итеү. Был йәһәттән тәүге уңыштар бар: сабыйҙар һаны икенсе йыл рәттән вафат булғандар һанынан юғарыраҡ. Тик әлегә күрелгән саралар менән генә проблеманы системалы хәл итеп булмаҫ, тип хәүефләнәм.
Был өлкәлә торлаҡ төҙөлөшөндәге хәл – «иң нескә урын». Хәтерегеҙгә төшөрәйем: Башҡортостан кешеләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса ил төбәктәре араһында 56-сы урынды биләй. Шуныһы асыҡ: кешеләргә йәшәргә урын юҡ икән, республиканың тыуым күрһәткестәрен тамырынан үҙгәртеүгә өлгәшеүе лә икеле.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төҙөлөш тармағындағы әлеге хәл ҡыуандырмай. 2010 йыл йомғаҡтары буйынса торлаҡ төҙөлөшө күләмдәренең кәмеүе 15 процент самаһы тәшкил иткән. Тәү сиратта был ер участкаларына бәйле хәл арҡаһында. Уларҙы төҙөүселәргә тапшырыу туҡталды тиерлек. Республикала ер етерлек, төҙөлөш ойошмаларын – эшһеҙ, ә кешеләрҙе торлаҡһыҙ ҡалдырырға хаҡыбыҙ юҡ. Проблеманы кисектермәҫтән хәл итергә кәрәк. Хөкүмәт ер ҡануниәтен үҙгәртеү буйынса тәҡдимдәр эшләне. Улар эконом-класлы торлаҡ төҙөүгә участкалар бүлгәндә етди льготаларҙы күҙ уңында тота. Ошо закон проекты буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға бер нисә тәҡдим һәм төҙәтмә индерелеүен беләм. Депутаттарҙан уларҙы тикшереүҙе һорайым. Яҡын арала механизм булдырырға кәрәк. Уға ярашлы ысынлап та күмәк төҙөлөш алып барырға һәләтле ойошмалар, ниһайәт, ергә эйә буласаҡ.
Хәл итергә кәрәкле тағы ла ике принципиаль мәсьәлә бар.
Тәүгеһе – ул төҙөлөш участкаларын инфраструктура менән тәьмин итеү. Минеңсә, эконом-класлы торлаҡ төҙөгәндә был нигеҙҙә дәүләт иҫәбенә эшләнергә тейеш. Был сығымдарҙы тулыһынса төҙөүселәр иңенә һалырға ярамай, сөнки, ахыр сиктә, был һатып алыусылар кеҫәһенә һуға.
Икенсе бурыс – социаль ипотеканы үҫтереү. Быйыл бюджетҡа 450 миллион һум аҡса һалынды. Улар кредиттарҙың процент ставкаһы өлөшөн субсидиялауға бүленәсәк. Был ипотеканы граждандарыбыҙ өсөн уңайлыраҡ итергә тейеш.
Хөрмәтле коллегалар.
Йәмғиәттең ғәҙеллек дәрәжәһе аҙ яҡланған граждандарына мөнәсәбәте менән билдәләнә. Балаларға, пенсионерҙарға, инвалидтарға. Уларҙың тормошон еңеләйтеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләү – Хөкүмәттең мөһим бурысы. Киләһе биш йылда балалар баҡсалары төҙөүгә 9 миллиард һум аҡса бүленәсәк. Быйылдан башлап баланы уллыҡҡа алған ғаиләләргә «әсәлек капиталы»на тиң күләмдә аҡса түләнәсәк. Бөгөн ул 365 мең һумдан ашыу тәшкил итә. Аҙ аҡса түгел. Киләһе бер нисә йылда етем балаларға торлаҡ биреү проблемаһын хәл итергә тырышасаҡбыҙ. Әлегә был өлкәлә хоҡуҡ боҙоуҙар һәм етешһеҙлектәр бик күп. Ҡайһы бер муниципалитеттарҙа етемдәрҙе фатирҙарға сиратҡа ҡуймайҙар, улар урынына «үҙ кешеләрен» урынлаштыралар. Бындай хәл менән килешергә ярамай.
Бынан тыш, Хөкүмәт тарафынан етем балаларға интернаттан һуң булышлыҡ итеү программаһы раҫланды. Уларҙы уҡыуҙы тамамлағас та проблемалары менән яңғыҙ ҡалдырырға ярамай.
Пенсионерҙарҙың тормошон яҡшыртыу өсөн байтаҡ эштәр башҡарыу бурысы тора. Лайыҡлы ялға сыҡҡас, улар йыш ҡына онотолған һәм кәрәге ҡалмаған кешеләргә әүерелә. Киләһе ике йылда республика буйынса оло йәштәгеләр өсөн халыҡ университеты филиалдары асыласаҡ. Уларҙың эше 70-кә яҡын мәғариф учреждениеһы базаһында тормошҡа ашырыласаҡ. 2011 йылда социаль туризм программаһын тормошҡа ашырыуға 40 миллион һум самаһы аҡса бүленәсәк. Бынан тыш, мин республика ҡалаларының Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының «Ҡартлыҡ шатлыҡ булған ҡала» тип аталған программаһына ҡушылыуын ойошторорға күрһәтмә бирҙем. Ололар өсөн уңайлы ҡала мөхите булдырыу эшендә иң яҡшы донъя эшләнмәләрен һәм стандарттарын ҡулланырға кәрәк. Республика Рәсәйҙә ошо проектҡа ҡушыласаҡ тәүге төбәк буласаҡ.
Маҡсатҡа ярашлы эш алып барыу зарурлығы булған граждандарҙың тағы бер категорияһы – инвалидтар. Бөгөн хәҙерге ҡала йәки ауыл уларҙы үҙ итмәй. Инвалидтарға уңайлы булһын өсөн йыһазландырылған бинаны йәки транспорт сараһын ҡасан һәм ҡайҙа һуңғы тапҡыр күреүегеҙҙе хәтерегеҙгә төшөрөгөҙ әле. Моғайын, был сит илгә командировка ваҡытында булғандыр. Ошо хәлде яҡшыртыу өсөн «Асыҡ мөхит» айырым маҡсатлы республика программаһы тормошҡа ашырыла. Республика Хөкүмәте Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы базаһында инвалидтар өсөн социаль интеграцияның инновацион университет үҙәген ойоштороу буйынса проектты ла әүҙем үҫтерәсәк.
Хөрмәтле коллегалар.
Хөрмәтле депутаттар.
Әлеге йыл республикала Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы тип иғлан ителде. Үрҙә әйткән бурыстарҙың барыһы ла ошо тема юҫығында ҡаралырға тейеш. Тәү ҡарашҡа улар иҡтисади мәсьәләләр иҫәбенә инеп, милләт-ара мөнәсәбәттәр проблематикаһына ҡағылмаһа ла.
Асылда иһә улар бик тығыҙ бәйләнгән. Кешеләр үҙҙәренең төп ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерә алмаһа: яҡшы эш хаҡы, фатир булмаһа, баланы балалар баҡсаһына урынлаштыра, отпускыға ҡайҙалыр бара алмаһа, уларҙа, әлбиттә, ғәҙелһеҙлек тойғоһо тыуа. Был тойғоноң намыҫһыҙ политикандар тарафынан еңел генә милләтселеккә һәм дошмансыллыҡҡа әүерелдерелеүе ихтимал. Уҙған йыл аҙағында Мәскәүҙә барыбыҙ ҙа бының нимәгә килтерә алыуын күрҙек.
Шуға күрә беҙ халҡыбыҙҙа, граждандарыбыҙҙа ғәҙелһеҙлек тойғоһо барлыҡҡа килмәһен өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә тейешбеҙ.
Ҡабатлап әйтәм: был йәһәттән иң мөһиме – йәмғиәттең власҡа ышанысын тергеҙеү. Арабыҙҙа дөрөҫ, кешесә мөнәсәбәттәр булдырылһа, беҙ барлыҡ проблемаларҙы ла хәл итә аласаҡбыҙ. Сөнки уларҙы хәл итеү өҫтөндә беҙ бергәләп эшләйәсәкбеҙ.
Башҡорт халҡының «Урал батыр» эпосында төп герой былай ти: «Күпме йәшәйбеҙ, һәр саҡ көслө көсһөҙҙө ашай. Ошо яуыз йоланы юҡ итәйек».
Был – осраҡлы һүҙҙәр түгел, был – тарихи һүҙҙәр. Ғәҙел йәшәргә ынтылыу – граждандарыбыҙҙың ысын ынтылышы ул. Ошо хаҡта онотмаһаҡ, бөтә ниәттәребеҙ тормошҡа ашыр.
Ҙур рәхмәт! »


c: text/html

text:
Конфуций
Конфуций — Боронғо Ҡытай фәйләсуфы. Ул кешелекле кеше сифаттары тураһында өйрәтә.
Кешелекле кеше сифаттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Кешелеклелек
- Ғәҙеллек
- Йолаларға тоғролоҡ
- Аҡыллылыҡ
- Эскерһеҙлек
Cәйәси ҡараштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Конфуций белемден нигеҙе — яҡышылыҡ приницбы. Идара иткән кешеләр идеал булырға тейештәр. Уларҙын йәшәйеше йолаларҗа буйһонорға тейеш. Улар гуманист яҡлы, бурыслы, белемғә ыгтылырға тейеш. Дәүләт — ҙур ғәйлә. Ил башлығыныҡ маҡсаты халыҡты ашатыу һәм өйрәтеү. Байҙарға һәм ярлылыарға бүленеү насар түгел.
Конфуций буйынса йенәйәт эшләү өсөн язаны ҙурайтыу йәмғиәттә йенәйәтселеген кәметмәй.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республикаға Украинанан 415 ҡасаҡ килдеФото: Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса баш идаралығының матбуғат хеҙмәте
Республикаға Украинанан 415 ҡасаҡ килде
Республикаға Украинанан 415 ҡасаҡ килдеФото: Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса баш идаралығының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостанға Украинаның көньяҡ-көнсығыш төбәктәренән мәжбүр күсеп килеүселәрҙең сираттағы партияһы килде. Ростов өлкәһенән поезд менән Өфө вокзалына ял көндәрендә 415 кеше килде. РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, шул уҡ көндө 18 автобуста уларҙы Әбйәлил, Архангель, Бишбүләк, Бүздәк, Дүртөйлө райондарына һәм Сибай ҡалаһына алдан әҙерләнгән ваҡытлыса тороу урындарына алып киттеләр.
Ҡасаҡтарҙы ҡабул итә башлағандан алып был күсеп килеүселәрҙең иң ҙур партияһы, тип билдәләнеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. Йыл башынан алып республикаға дүрт меңдән ашыу Украина гражданы килде, уларҙың өс меңдән ашыуы – үҙ аллы, 1300 самаһы – Рәсәй Хөкүмәте ярҙамында. Федераль квота сиктәрендә Башҡортостан биш меңләп ҡасаҡты ҡабул итәсәк.


text:
Мортаза Рәхимов Ислам конференцияһы эшендә ҡатнашты
24 сентябрҙә Мәскәүҙә Союздар йортоноң Колонналы залында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов "Рәсәй һәм Ислам донъяһы: тотороҡлолоҡ хаҡына партнерлыҡ" халыҡ-ара конференцияһы эшендә ҡатнашты.
Форум Рәсәй Федераль Йыйылышы Федерация Советы, РФ Сит ил эштәре министрлығы, Ислам конференцияһы ойошмаһы ярҙамында Рәсәй мөфтөйҙәре советы тарафынан ойошторолдо.
Рәсәй мөфтөйҙәре советы рәйесе, Рәсәйҙең Европа өлөшө мосолмандарының Диниә назараты рәйесе мөфтөй шәйех Рауил Ғәйнетдин Рәсәй Президенты Д.А. Медведевтың форумда ҡатнашыусыларға ҡотлауын уҡып ишеттерҙе. Рауил Ғәйнетдиндең доклады Рәсәйҙең мосолман илдәре менән мөнәсәбәтенә, дәүләт һәм дини властар институттарының эшлекле диалогын артабан киңәйтеү зарурлығына арналды.
Конференция сиктәрендә шулай уҡ Мәскәү мэры Юрий Лужков, Сирия Ғәрәп Республикаһының баш мөфтөйө Әхмәд Бадрутдин Хассун, Ингушетия президенты Юныс-бек Евкуров, ҡайһы бер мосолман илдәре, халыҡ-ара ижтимағи һәм дини ойошмалар вәкилдәре һәм башҡалар сығыш яһаны.
Форумда ҡатнашыусылар алдындағы сығышында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов конференцияның "Рәсәй һәм Ислам донъяһы: тотороҡлолоҡ хаҡына партнерлыҡ" тип аталыуына айырым иғтибар бүлде.
— Был исем бигүк дөрөҫ түгел, сөнки Рәсәй Федерацияһы Ислам донъяһынан ситтә ятмай, ә Ислам цивилизацияһының миллиондарса мосолман йәшәгән айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Рәсәйҙә Ислам — Православие менән бер рәттән дәүләтте булдырыусы диндәрҙең береһе. Ислам динен тотоусы граждандарыбыҙ — Рәсәй йәмғиәтенең йылдам үҫешеүсе төркөмдәренең береһе, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Мортаза Рәхимов.
Шулай уҡ, республика башлығы фекеренсә, хатта етди баҫмалар биттәрендә йыш осраған тағы бер кәмселек бар. Был "Башҡортостан — ғәйәт ҙур мосолман донъяһының төньяҡ сиге" тигән ҡараш.
— Ошоға бәйле, беҙҙең республикабыҙҙың бөгөнгө баш ҡалаһы Өфөнөң ХVIII быуаттан башлап рәсми рәүештә Рәсәй империяһының, СССР-ҙың һәм бөгөнгө Рәсәй Федерацияһының мосолмандар баш ҡалаһы итеп танылыуын хәтерегеҙгә төшөргөм килә, — тине Мортаза Рәхимов.
Шулай уҡ республика Президенты сығышында "Ни өсөн Рәсәйҙең баш мөфтөйө резиденцияһы сифатында Өфө һайланған?" тигән һорауға ла яуап яңғыраны.
Республика башлығы сығышында иҡтисад өлкәһе мәсьәләләре лә күтәрелде. Шулай уҡ ул Рәсәйҙәге банк хеҙмәттәре баҙарында шәриғәт ҡанундарына нигеҙләнгән Ислам банкыларының ҡатнашыуын яҡлап сығыш яһаны.
— Эксперттарҙың баһаламаһы күрһәтеүенсә, бындай банкылар булдырыу ватан иҡтисадына күп миллионлы мосолман йәмғиәтенән, атап әйткәндә, ғәрәп-мосолман донъяһынан эре инвестициялар йәлеп итергә мөмкинлек бирәсәк. Ә банк бизнесы үтә күренмәле булыр һәм намыҫлы эшләр ине, — тип иҫәпләй Мортаза Рәхимов.
Башҡортостан Президенты Ислам берләшмәһенең берҙәмлеген, тупланғанлығын нығытырға саҡырҙы. Был Рәсәйҙе артабан туплауҙа һәм уның ынтылышлы үҫешендә мосолмандарҙың тосораҡ урынын тәьмин итергә тейеш.
Башҡортостан Президенты әйткәндәрҙең күбеһе форумда ҡатнашыусылар тарафынан ыңғай баһаланды һәм уның сығышы бер нисә тапҡыр алҡыштар менән хупланды.
Конференция йомғаҡтарын баһалап, Мортаза Рәхимов бындай сараларҙың бөгөнгө донъяла айырыуса көнүҙәк булыуын белдерҙе. Ул шулай уҡ, мосолмандар, христиандар, башҡа диндәрҙе тотоусы кешеләр киләсәктә лә йәмғиәттә тыныслыҡты, дуҫлыҡты һәм татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итер, тигән ышаныс белдерҙе.


text:
Һөйләм
Һөйләм — синтаксистың төп берәмеге. Һөйләүсенең йәки яҙыусының тыңлаусыға йәки уҡыусыға әйтергә теләгән фекере һөйләмдә формалаша.
Йөкмәткеһе
Һөйләмдең төп билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һөйләм тамамланған уйҙы белдерә.
- Һөйләмдең грамматик нигеҙе була. Ул эйә менән хәбәрҙән тора. Грамматик нигеҙ бер баш киҫәктән дә торорға мөмкин. Мәҫәлән:Эңер. Яҙ.
- Һөйләм аҙағында пауза яһала, тамамланған интонация була.
- Һөйләм — аралашыу берәмеге.
- Һөйләмдә нимәлер тураһында хәбәр бирелә, һорау ҡуйыла, кешенең эске кисерештәре сағыла. Ошонан сығып, хәбәр, һорау, бойороҡ, өндәү һөйләмдәр була.
Әйтелеү маҡсаты буйынса ябай һөйләм төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәбәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәбәр һөйләмдәр ысынбарлыҡтағы хәл-ваҡиғалар, күренештәр тураһында белешмә бирә, хәбәр итә . Улар телмәрҙә ҡулланылған һөйләмдәрҙең иң киң таралған төрө. Хәбәр һөйләмдәр йөкмәткеһе, төҙөлөшө, функциялары буйынса ла бик күп төрлө: улар хәбәр итәләр, тасуирлайҙар, һүрәтләйҙәр, билдәләйҙәр, характеристика бирәләр. Бындай һөйләмдәр йыйнаҡ йәки тарҡау, бер составлы йәки ике составлы, ябай йәки ҡушма булалар. Уларҙың структураһы йөкмәткеләренә бәйле. Хәбәр һөйләмдәрҙең төп үҙенсәлеге — уларҙың сағыштырмаса тамамланған уйҙы белдереүе, уларға тыныс тон хас. Бындай һөйләмдәр түбәнәйеүсе интонация менән әйтеләләр. Ғәҙәттә, айырып күрһәтергә теләгән һүҙгә йәки һүҙбәйләнешкә логик баҫым төшә: Аяуһыҙ һуғыш ҡыҙғандан-ҡыҙҙы. Беҙҙең ғәскәрҙәр хасил иткән саҡрымдарға һуҙылған ут йомғағы, үҙ юлындағы бөтә нәмәне кире һепереп, торған һайын асырғаныбыраҡ дошман өҫтөнә тәгәрәне. Пехота полкы күптән инде ошо ут йомғағына уҡмашҡайны (Д. Бүләков).
Һорау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өндәү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бойороҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Логик баҫым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ә. М. Аҙнабаев, С. А. Таһирова. Әсә теле дәреслеге, 7 класс. — Өфө, 2009.
- М. Ғ. Усманова. Башҡорт теле грамматикаһы.Өфө, 2007. — 111 бит


text:
Волга буйы федераль округында иң осһоҙ аҙыҡ-түлек — Башҡортостанда
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Башҡортостанда социаль әһәмиәтле аҙыҡ-түлек Волга буйы федераль округында иң осһоҙо тип билдәләнде. РФ Ауыл хужалығы министрлығында Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының ауыл хужалығы продукттары баҙарын, аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеү сәнәғәтен көйләү департаменты директоры урынбаҫары Владимир Азаров етәкселегендәге видеоселектор кәңәшмәлә Волга буйы федераль округы субъекттарындағы ауыл хужалығы баҙарындағы хәлде мониторинглау мәғлүмәттәре тикшерелде.
Статистика күрһәтеүенсә, ауыл хужалығы продукцияһы һәм уны эшкәртеү продукцияһының һатып алыу һәм һатыу хаҡтары күпкә артмаған. Бөтә төбәктәрҙә лә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, махсус штабтар булдырылған, һатып алыу хаҡтарына мониторинг алып барыла.
Республикала аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтар — округта иң осһоҙо. Мәҫәлән, һыйыр итенең килограмы — 185 һум, сусҡа ите — 180, тауыҡ ите — 100,3.
Сағыштырыу өсөн: Киров өлкәһендә һыйыр итенең килограмы — 205 һум, Новгород өлкәһендә — 214.
Бөртөклө культураларға хаҡтар ҙа сағыштырмаса түбән кимәлдә ҡала. Өсөнсө класлы бер тонна бойҙайҙың уртаса хаҡы 10 750 һум тәшкил итте, дүртенсе класлы — 9 250, фураж бойҙайы — 8 500, арпа — 6 750, ҡарабойҙай — 17 000. Пермь крайында һәм Нижегород өлкәһендә бойҙайҙың тоннаһы 11-12 мең һум тора, Киров өлкәһендә фураж игене — 14 мең һум.
Башҡортостанда бер килограмм он уртаса 17,6 һум тора, ә Киров өлкәһендә — 18,5. Республикала бойҙай икмәгенең уртаса хаҡы —35,67 һум, Киров өлкәһендә — 38,5.


text:
Иҫке Собханғол ауылында мәктәпте йүнәтәсәктәр һәм 120 урынлыҡ интернат төҙөйәсәктәр
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында мәктәпте йүнәтәсәктәр һәм 120 урынлыҡ интернат төҙөйәсәктәр.
Генераль подрядсыны билдәләүгә конкурс документтары дәүләт һатып алыуҙары сайтында баҫылған. Килешеүҙең башланғыс хаҡы — муниципаль заказды үтәүҙә банк оҙатыуы шарттары менән 374,1 миллион һум. Электрон аукцион 17 ноябрҙә уҙасаҡ.
Заказсы – Бөрйән районы хакимиәте. Проект район ҡаҙнаһынан (шул иҫәптән республика бюджетынан бюджет-ара трансферттар иҫәбенә), йыл һайын БР Хөкүмәте билдәләгән, бюджет йөкләмәләре лимиты сиктәрендә финансланасаҡ. 2014 йылға бюджет йөкләмәләре лимиты биш миллион һум күләмендә билдәләнгән, 2015 йылға — 158 млн 927 мең, 2016 йылға – 210,2 млн. Лимиттар аукцион һөҙөмтәләре буйынса асыҡланасаҡ.
Эштәрҙе 2016 йылдың авгусында тамамлау, объектты 2016 йылдың 15 декабренән дә һуңға ҡалмай файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.


text:
Өфөлә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы үтә
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
28 апрелдә Өфөлә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының III съезы үтә. Ойошма республикала йәшәгән халыҡ вәкилдәренең 30-ҙан ашыу рәсми теркәлгән милли-мәҙәни берекмәләрен берләштерә. Власть органдары менән милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе камиллаштырыуға йүнәлтелгән һөйләшеү алып барыу, Башҡортостанда тыныслыҡты һәм татыулыҡты һаҡлау уның бурыстарының береһе булып тора.
«Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы советы рәйесе Әхәт Мостафин һөйләүенсә, буласаҡ съездың программаһы киң һәм төрлө.
— Беҙ Ассамблеяның Уставына үҙгәрештәр индерергә теләйбеҙ. Асылда Советтың бер рәйесе урынына өс рәйестәш буласаҡ. Элек улай түгел ине. Улар республикалағы төп өс халыҡтың вәкиле булыр, моғайын, — тип аңлатма бирҙе Әхәт Мостафин.
Съезда Ассамблея Советының яңы составы һайлана. Форумда ҡатнашыусылар Башҡортостандағы бөтә милли-мәҙәни үҙәктәрҙең халыҡ ижады күргәҙмәһен ҡарай ала. Шулай уҡ китаптар һәм белем биреү программалары ла тәҡдим ителә.


text:
«Ауылды социаль үҫтереү» программаһы арҡаһында 230 меңдән ашыу рәсәйле өй туйлаған
«Ауылды социаль үҫтереү» айырым маҡсатлы федераль программаһы тормошҡа ашырыла башлағандан алып Рәсәйҙә ауыл халҡы өсөн 15,6 миллион квадрат метр торлаҡ төҙөлгән йәки һатып алынған. Шуларҙың 4,4 миллион «квадратын» йәш ғаиләләр һәм йәш белгестәр алған.
— 2003 йылдан алып илдә ғәмәлгә ашырылған «Ауылды социаль үҫтереү» федераль программаһы арҡаһында ауылдарҙа йәшәгән 232,5 мең граждан, шул иҫәптән 74,5 мең йәш ғаилә һәм белгес үҙҙәренең торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан, — тип хәбәр итте кисә Өфөлә барған Бөтә Рәсәй аграр форумында статс-секретарь, Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры урынбаҫары Александр Петриков.
Александр Петриков әйтеүенсә, инженерлыҡ инфраструктураһын үҫтереү буйынса саралар сиктәрендә Рәсәйҙә 2003 йылдан 2011 йылға тиклем 54 мең километрҙан ашыу газ бүлеү селтәрҙәре сафҡа индерелгән. Ошо уҡ мәлдә илдең торлаҡ фондын газификациялау күләме ауыл ерендә 2002 йылдағы 33,1 проценттан 2011 йылда 52,7 процентҡа тиклем артҡан.
Бынан тыш, программа тормошҡа ашырылған осорҙа Рәсәйҙә ауыл халҡын эсәр һыу менән тәьмин итеү күләме лә артҡан һәм әле 54 проценттан ашыуыраҡты тәшкил итә. 2002 йылда был күрһәткес илдә 40,7 процентҡа тиң ине.


text:
Башҡортостанда ағас ултыртыу башланды
Республикала урмандарҙы тергеҙеү эштәре башланды. Быйыл Башҡортостан урман фондының ағас ултыртылырға тейешле майҙаны 10400 гектар тәшкил итәсәк, шул иҫәптән урман культуралары 8000 гектар майҙанда ултыртыласаҡ. Урмандарҙы тергеҙеү эштәрен Урман хужалығы министрлығы ведомствоһындағы дәүләт унитар предприятиелары үткәрә.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, «Ҡалтасы урманы» дәүләт унитар предприятиеһында эшкә тәүгеләрҙән булып тотондолар. Дүртөйлө лесничествоһы территорияһында 15 гектар майҙанда үҫентеләр ултыртылған да инде. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2007 йылда был урында көслө дауыл үтте. Шуға күрә һәләк булған үҫентеләр урынында ҡайтанан ултыртасаҡтар. Көн һайын бында 100-ҙән ашыу кеше эшләй. Ағас ултыртыу эшенә мәктәп лесничестволары ла ҙур өлөш индерә.
Рәсәй Урман кодексына ярашлы, 4350 гектар майҙанда урмандарҙы тергеҙеү эштәрен урман участкаларын ҡуртымға алыусылар үткәрергә тейеш. Урмандарҙы файҙаланыу өлкәһендә эшмәкәрлек алып барған граждандар һәм юридик шәхестәр бөтә кәрәкле сараларҙы үтәргә тейеш. Кире осраҡта, ҡуртымға алыу һәм урман участкаларын һатып алыу-һатыу договорҙарын ваҡытынан алда өҙөүҙәре ихтимал.


text:
Өфө уйын бизнесын еңә алмай
Өфө бөтөн Рәсәй территорияһында тыйылған уйын бизнесын еңә алмай. Шишәмбе көнө Өфө хакимиәтендәге кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итеүенсә, бөгөн Өфөлә, бер ниндәй тыйыуҙарға ҡарамаҫтан, 73 уйын клубы эшләүен дауам итә.
— Ҡаланың көс структураларына был проблемаға етди тотонорға ваҡыт, — тине Павел Качкаев.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, закон буйынса махсус бүленгән дүрт зонанан — Приморье, Алтай крайы, Калининград өлкәһе, шулай уҡ Краснодар крайы менән Ростов өлкәһе сиге — тыш, Рәсәйҙең бөтөн территорияһында ҡомарлы уйындар ойоштороуға тыйыу 2009 йылдың 1 июленән үк көскә ингәйне. Әммә Өфө биләмәһендә был законды тулы кимәлдә үтәүгә өлгәшеп булмай әлегә. Урындағы властар һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары икенсе йыл уйын клубтарына ҡаршы көрәш алып барыуын дауам итә. 2010 йылда ғына Өфөнөң йәшерен казиноларында 1228 уйын автоматы, дүрт рулетка һәм 22 кәрт уйыны өҫтәле тартып алынды. Ләкин йәшерен бизнес һәүәҫкәрҙәрен уларға ҡаршы көрәштең ғәмәлдәге ысулдары туҡтатмай.
Йәшерен казино проблемаһы Башҡортостан баш ҡалаһына ғына түгел, башҡа бик күп ҡалаларға ла хас. Күптән түгел Рәсәй генпрокуроры Юрий Чайка Мәскәү, Һамар, Свердловск өлкәләрендә, Дағстанда һәм Ставрополь крайында уйын клубтары булыуға киң тикшереү үткәрергә күрһәтмә бирҙе. Быға эшҡыуарҙарҙың береһен Мәскәү эргәһендәге 15 ҡалала йәшерен казинолар селтәре ойоштороуҙа ғәйепләү сәбәп булып торҙо.


text:
Стәрлетамаҡтың нефтехимия продукцияһы етештереүселәре Германияла күргәҙмәлә булып ҡайтты
«Стәрлетамаҡ нефтехимия заводы» һәм «Синтез-Каучук» акционерҙар йәмғиәттәре илебеҙҙең башҡа нефтехимия етештереүселәре менән бер рәттән бөтә донъя пластмасса һәм каучук индустрияһы профессионалдарының 18-се махсуслашҡан күргәҙмәһендә ҡатнашты. «K» исеме аҫтында үткән күргәҙмә Германияла Дюссельдорф ҡалаһында үтте.
Стенд әҙерләгән өсөн Башҡортостан предприятиелары күргәҙмә сертификатына лайыҡ булды.
—Германиялағы күргәҙмә беҙҙең өсөн үҫешеү һәм баҙар мөнәсәбәттәрен киңәйтеү буйынса бәйләнештәр булдырыу өсөн бизнес-майҙансыҡҡа әйләнде. Европа, Төньяҡ һәм Көньяҡ Американан абруйлы клиенттар менән һөйләшеүҙәр булып үтте. Продукция сифаты, продукция төрөүҙең төрлөлөгө, логистик схемалар эшләү мәсьәләләре тикшерелде. Күргәҙмә экспонаттары һәм оҙата барыусы программа саралары нефтехимия продукцияһы баҙарындағы хәлдәр, технологиялағы һуңғы ҡаҙаныштар менән төплөрәк танышырға, һатып алыуға заказдар урынлаштырырға мөмкинлек бирҙе, — тип билдәләне «Синтез-Каучук» акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Ирина Шаһимәрҙәнова.
«Синтез-Каучук» акционерҙар йәмғиәте етәксеһе әйтеүенсә, күргәҙмә барышында тармаҡтың алдынғы предприятиелары сараға килеүселәргә каучук һәм пластмассалар, ҡорамалдар һәм сеймал, материалдар һәм әҙер изделиелар өлкәһендәге һуңғы фәнни ҡаҙаныштарҙы сағылдырыусы эшләнмәләр һәм идеяларҙың киң киң палитраһын, уларҙы етештереүҙәге яңы технологияларҙы һәм үҫеш тенденцияһын күрһәткән,
Полимер сәнәғәт ҡаҙаныштары күргәҙмәһенә Рәсәйҙән, Азиянан, Польша, Чехия, Венгрия, Бельгия, Италия, Бөйөк Британия, Швейцария, Төньяҡ, Көньяҡ һәм Үҙәк Американан, Голландиянан, Төркиәнән өс меңгә яҡын вәкил килгән.


text:
Мәләүез районында Һуҡайлы йылғаһында яңы һыуһаҡлағыс төҙөлә
Башҡортостандың Мәләүез районында, Петропавловка ауылы эргәһендә, Һуҡайлы йылғаһында һыуһаҡлағыс төҙөлә.
Төҙөлөш барышы менән республика буйынса эш сәфәренә сыҡҡан Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов танышты. Белгестәр уға буласаҡ гидротехник ҡоролманың схемаһын күрһәтте, төп техник характеристикаларҙы атаны.
Объект Нөгөш һыуһаҡлағысы принцибы буйынса төҙөлә. Һыу ятҡылығы 13,5 миллион кубометр һыу һыйҙырасаҡ. Өҫкө майҙаны 355 гектар тәшкил итәсәк. Быуа оҙонлоғо – 460 метр. Иң ҙур тәрәнлек – 15 метр. Оҙонлоҡҡа һыуһаҡлағыс биш километрға һуҙыласаҡ.
Республика башлығы объект төҙөлөшө темптары менән ҡыҙыҡһынды. Эштәр үткән йылда башланған, һәм әлеге ваҡытта төҙөлөш тиҙлеге арта бара. Яҡын арала бында аҙна ярым ваҡыт элек Аҡһары ауылы эргәһендә, Оло Юшатыр йылғаһында һыуһаҡлағыс файҙаланыуға тапшырылған Көйөргәҙе районынан техника күсереләсәк. Мәләүез районының һыу менән тәьмин итеү проблемаһын хәл итәсәк төҙөлөштө Президент шәхсән үҙе контролдә тотасаҡ.


text:
2013 йылда Өфөлә 126 мең квадрат метр социаль торлаҡ төҙөлгән
2013 йылда Өфөлә файҙаланыуға 817 мең квадрат метр торлаҡ тапшырылған. Был һуңғы 25 йыл эсендә иң яҡшы күрһәткес. Тапшырылған социаль торлаҡ күләме 2013 йылда 126 мең квадрат метрға етте, ул 2012 йыл кимәленән 22 процентҡа юғарыраҡ. Бының турала Ирек Ялалов 2013 йылда Өфөнөң социаль-иҡтисади үҫеше йомғаҡтары буйынса барған матбуғат конференцияһында хәбәр итте.
Һуңғы ике йыл эсендә республика Хөкүмәте булышлығында 21 балалар баҡсаһы төҙөлгән һәм реконструкцияланған. Дәүләттеке булмаған балалар баҡсалары һаны һуңғы йылда ике тапҡырға тиерлек үҫте.
Ҡала транспорт мәсьәләләрен хәл итеүҙә етди алға китте. Ике йыл эсендә 50 самаһы урам төплө ремонтланған, ул автомобилдәрҙең иҫәбе артыуға бәйле юлдарҙағы көсөргәнешлекте кәметте.
2013 йылда мөһим объект Дим юлы булды. Уны төҙөүгә республика бюджетынан 1,6 миллиард самаһы аҡса сарыф ителгән. Әлеге ваҡытта муниципалитет Черниковкала Тимәш юлын төҙөү өҫтөндә эшләй.
2014 йылда Өфө – Аэропорт автомобиль юлында Чесноковка ауылы эргәһендә юл үткәргесе төҙөлөшөн тамамларға планлаштыралар. Затон яғынан Ағиҙел йылғаһы аша икенсе күпер төҙөлә башланған.
Өфөлә «Үҫмерҙәр китапханаһы» һәм «Дан бульвары» йәмәғәт транспорты туҡталыштары янында ер аҫты үткәүелдәре төҙөлдө. Интернациональ урамында яңы үткәүел проектлау башланған.
Миллионлы ҡала өсөн көнүҙәк мәсьәлә — заманса ҡойма ямғыр канализацияһы селтәре булмауҙы хәл итеү буйынса эш дауам ителә. Әлеге ваҡытта ҡойма ямғырҙар һәм ирегән ҡар һыуҙары юлдарҙың биттәрен йыуыуға һәм Сипайлово, Нижегородка, Затон биҫтәләрен һыу менән батырыуға килтерә. Ҡала алдында, халыҡ өсөн уңайһыҙлыҡтар тыуҙырмау өсөн, бындай масштаблы эштәрҙе ойоштороуҙа киләсәктә уйлап килеү бурысы тора.
— Был бөтә һәм башҡа ҡаҙаныштар Өфө бюджеты килеменең үҫеү һөҙөмтәһендә мөмкин булды. 2013 йылда килем 24 миллиард һум самаһы тәшкил итте һәм 2011 йыл менән сағыштырғанда алты миллион һумдан ашыуға үҫкән. Был килемебеҙҙең үҫеүе һәм республика етәкселеге яғынан ғүмерҙә булмаған ярҙамы һөҙөмтәһендә өлгәшелде, — тип хәбәр итте Ирек Ялалов.


text:
Өфөлә балалар путевкалары йәрминкәһе үтә
БР Профсоюздар федерацияһы балалар һауыҡтырыу лагерҙарына путевкалар йәрминкәһен үткәрә. Был сара күптән йолаға әйләнгән һәм йәй миҙгеле етерҙән алда ойошторола.
«Башинформ» агентлығына БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкә профсоюз ойошмалары менән бергә, теләге булған һәр кемгә балалар лагерҙарында ял итеү шарттары менән танышырға һәм путевкаларҙы алдан хәстәрләргә мөмкинлек бирә.
Йәрминкә БР Профсоюздар йортонда 16 апрелдә үтә.


text:
Мең милиционер меңәр һум аласаҡ
Өфө ҡалаһы буйынса Эске эштәр идаралығы ҡарамағындағы милицияның патруль-пост хеҙмәте полкы хеҙмәткәрҙәре эш хаҡына меңәр һум күләмендә өҫтәмә аласаҡ. 16 сентябрҙә ҡала Советы депутаттары ошондай ҡарар ҡабул итте.
— Башта Өфө Эске эштәр идаралығы ике мең һум күләмендә өҫтәмә һорап мөрәжәғәт иткәйне, — тине ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин, — әммә, бюджеттың реаль мөмкинлектәренән сығып, мең һум күләмендә өҫтәп түләү билдәләргә ҡарар ителде.
Эш хаҡын арттырыу патруль-пост хеҙмәтенең аттестацияланған составынан меңгә яҡын кешегә ҡағыласаҡ. Өҫтәмә түләүҙе милиционерҙар 2011 йылдың 1 ғинуарынан ала башлаясаҡ.


text:
Башҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды
Башҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
29 мартта Әбйәлил районындағы «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәгендә XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды. Ярышта ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы республика Башлығы Рөстәм Хәмитов сәләмләне. Сурдлимпиаданы асыу тантанаһында мөрәжәғәт тексын Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта уҡып ишеттерҙе.
Төбәк етәксеһенең сәләмләүендә былай тиелә: «Ҡәҙерле дуҫтар! Башҡортостан халҡы исеменән Сурдлимпия уйындарында ҡатнашыусыларҙы ихлас сәләмләйем. Республикала ошо халыҡ-ара спорт форумын ҡабул итеү – беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт.
Һеҙҙең ошонда, Урал аръяғының тау саңғыһы битләүҙәрендә, Башҡортостандың һоҡланғыс тәбиғәт мөйөшөндә юғары оҫталыҡ, командағыҙҙың берҙәмлеген күрһәтеү, яңы рекордтар ҡуйыу мөмкинлегегеҙ бар.
Башҡортостан лайыҡлы рәүештә илдең спорт үҙәктәренең береһе булып һанала. Сочиҙағы Олимпиадала һәм Паралимпиадала беҙҙең спортсылар 9 миҙал алды. Бөгөн дә бында яҡташтарыбыҙ, Башҡортостан тау саңғыһы мәктәбенең иң яҡшы тәрбиәләнеүселәре Ришат Юлдашев, Марина Зверева һәм Денис Ябердин сығыш яһай.
Дуҫтар! Йылдан-йыл спорт менән шөғөлләнеүсе һаулыҡ мөмкинлектәре сикле кешеләр күбәйә, улар тулы ҡанлы тормош менән йәшәй. Рух көсө һәм ныҡлы ихтыяр, ҡыйыулыҡ һәм һәләт һеҙгә мөмкинлектәрегеҙҙе күрһәтергә һәм юғары һөҙөмтәләргә ирешергә ярҙам итер тип ышанам.
Был уйындар ғүмерегеҙҙәге иң сағыу спорт ваҡиғаларының береһе булып хәтерегеҙҙә ҡалыр тип уйлайым. Уңыштар һеҙгә!».
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Сурдлимпия уйындары 1924 йылдан алып дүрт йылға бер тапҡыр уҙғарыла һәм Олимпия, Паралимпия һәм Махсус Олимпия уйындары менән бер рәттән донъя кимәлендәге ҙур спорт сараһы булып тора.
2015 йылғы XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарында донъяның 19 иленән (Австрия, Венгрия, Германия, Испания, Италия, Норвегия, Пакистан, Польша, Корея Республикаһы, Словакия, Словения, АҠШ, Төркиә, Украина, Франция, Чехия, Швейцария, Япония, Рәсәй) 449 спортсы ҡатнаша.
XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының төп ярыштары (саңғы уҙыштары, кёрлинг, хоккей, сноуборд) 28 марттан 5 апрелгә тиклем Ханты-Мансиҙа уҙа. Тау саңғыһы буйынса ярыштар Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәгендә ойошторола.
Сурдлимпиадала Башҡортостандан 11 спортсы ике спорт төрөндә — шайбалы хоккей (Станислав Хәкимов, Вячеслав Сидоров, Сергей Кикин, Константин Гамаюров, Станислав Ильичев, Павел Евтушенко, Сергей Юшкин, Дмитрий Ядрышников) һәм тау саңғыһы буйынса көс һынаша.


text:
Өфөлә күп балалы әсәләр миҙалдар менән бүләкләнде Фото: Дмитрий Слезин
Өфөлә күп балалы әсәләр миҙалдар менән бүләкләнде
Өфөлә күп балалы әсәләр миҙалдар менән бүләкләнде Фото: Дмитрий Слезин
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
25 декабрҙә Өфөлә күп балалы әсәләрҙе бүләкләү тантанаһы уҙҙы. 50 ҡатын-ҡыҙға «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылды.
«Беҙ 1998 йылдан алып күп балалы әсәләрҙе бүләкләйбеҙ, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов. — Бөгөнгә ете мең әсә бүләкләнгән. Һеҙҙең менән Яңы йыл алдынан осрашабыҙ. Өлкәнәйгән һайын Ҡыш бабайға һәм мөғжизәгә ышанаһың. Һеҙгә ҡарап, биш тапҡыр мөғжизә булғандыр тип әйтә алам. Хәҙер беҙҙең төп бурысыбыҙ — балаларығыҙҙы тәрбиәләүҙә ярҙам итеү».
Мәләүез ҡалаһының «Гүзәл» 15-се башҡорт балалар баҡсаһының хужалыҡ мөдире Гөлнур Миңнуллина балаларҙы, айырыуса үҙенең ҡыҙҙарын бик ярата: «Тәүгеһен, Элинаны, 20 йәшемдә таптым. Һуңынан Эльмира, Эльза, Самира һәм Альмира тыуҙы. Тормош иптәшем иретеп йәбештереүсе булып эшләй, ғаиләбеҙ бик дуҫ. Әле биш бүлмәле фатирҙа йәшәйбеҙ. Беҙ өс бүлмәле фатирҙы алмаштырҙыҡ — дәүләт сертификат бирҙе. Игеҙәктәребеҙ донъяға килде», — тип шатлығы менән уртаҡлашты бәхетле әсә.
«Яңы йыл алдынан һәммәһе лә бер-береһен яңы бәхет менән ҡотлай. Һөйөклө ҡатын-ҡыҙҙар, көтөп алған бәхетегеҙҙе һаҡлағыҙ. Һеҙ ошо наградаға лайыҡ!» — тип йомғаҡ яһаны осрашыуға Салауат Сәғитов.


text:
Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе исемен үҙгәртә
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте исемен «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы-Өфө»гә үҙгәртәсәк. «Башинформ» агентлығына Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ребредингты башлап ебәреүсе – «Оборона сәнәғәте» дәүләт корпорацияһы.
— «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» акционеры – «Оборона сәнәғәте» корпорацияһы – ҡарары буйынса Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе адресына «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы-Өфө»гә үҙгәртеү буйынса план-график төҙөргә тәҡдим ебәрҙе, — тип хәбәр итте Өфө берекмәһенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Екатерина Косых.
«Оборона сәнәғәте» Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһының матбуғат сәркәтибе Илья Якушев әйтеүенсә, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе ребредингы – был бөтә Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы сиктәрендә барған интеграция процесының бер өлөшө.
Әлегә исемен үҙгәртеү ваҡыты билдәләнмәгән, йыл аҙағына тиклем бер ниндәй ҙә үҙгәрештәр булмаясаҡ, тип билдәләнеләр Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә.
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – Рәсәйҙә иң ҙур авиация двигателдәре етештереүсе. Турбореактив авиация двигателдәре һәм газ ҡыуыу агрегаттары эшкәртеү, етештереү, уларҙы сервис хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау, вертолет техникаһы узелдары етештереү һәм ремонтлау менән шөғөлләнә.
«Оборона сәнәғәте» Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – күп профилле машиналар эшләү төркөмө, 2002 йылда ойошторолған. «Рәсәй технологиялары» Дәүләт корпорацияһы составына инә. Эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре араһында – вертолеттар сығарыу («Рәсәй вертолеттары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) һәм двигателдәр эшләү («Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» идар итеү компанияһы).


text:
БР Дәүләт Йыйылышының Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше комитеты рәйесе урынбаҫары итеп Наил Ғиззәтуллин һайланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Наил Ғиззәтуллин Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше комитеты рәйесе урынбаҫары итеп һайланды. Ҡарар республиканың Закондар сығарыу Йыйылышында кесе йома, 27 ноябрҙә, ҡабул ителде. Алдан парламентарий Һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт һәм ветеран эштәре комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләй.
Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын, ағымдағы йылдың октябрендә Дәүләт Думаһының Энергетика комитеты составына ингән, Рөстәм Ишмөхәмәтов биләне. Профилле комитеттар ултырыштарында оптималләштереү маҡсатында вакантлы вазифаны эске күсереп ҡуйыу ысулы менән алмаштырырға ҡарар ителде.
Хәҙер Һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт һәм ветеран эштәре комитетында бер генә урынбаҫар — Альбина Буранғолова.


text:
«Агрокомплекс-2011»ҙә йорт ҡуяндары һәм ҡоштары күрһәтеләсәк
Йола буйынса сәсеү кампанияһы алдынан үткәрелеүсе «Агрокомплекс-2011» күргәҙмәһенә бер агросәнәғәт комплексы белгестәре генә килмәй. Күргәҙмәгә даими рәүештә һәүәҫкәр баҡсасылар ҙа йөрөй. Быйыл улар бар донъяға билдәле етештереүселәрҙең орлоҡтары төрлөлөгөн һәм сифатын баһалай аласаҡ.
Мәҫәлән, «Бейо Семена» голланд селекцияһындағы йәшелсә культураларының өҫтөнлөгөн күрһәтәсәк. «КВС Рус» (KWS) — орлоҡтар селекцияһы һәм орлоҡ етештереү буйынса донъя күләмендәге алдынғы фирмаларҙың береһе – сөгөлдөр, кукуруз, картуф, иген культураларының ултыртыуға әҙерләнгән материалдарын күргәҙмәгә ҡуясаҡ. Үҙенең продукцияһын шулай уҡ «Щелково Агрохим», «Штрубе Рус», «Химсервис» һәм башҡалар күрһәтәсәк.
Үҫемлектәр өсөн диагностикалау, профилактик һәм дауалау средстволарын әҙерләүҙә махсуслашҡан «Агросил», «Агрохимцентр», «БашИнком» һәм башҡа алдынғы компаниялар ҙа күргәҙмәлә ҡатнашыуға теләк белдерҙе. Малсылыҡ өлкәһе лә иғтибарһыҙ ҡалмаясаҡ. Биопрепараттар, витамин комплекстары, премикстар һәм тағы әллә күпме нәмәне «Биопром-Центр» сауҙа йорто, «Генетика пик», «Биомедхим», «Уралбиовет», «Уралплемцентр», «Мустанг Ингредиентс» компаниялары тәҡдим итәсәк.
«Агроферма» әҙерләгән ауыл хужалығы малдары экспозицияһы күргәҙмәлә һәр ваҡыт халыҡ иғтибарын йәлеп итә. Әлеге күргәҙмәлә йорт ҡуяндары һәм ҡош-ҡорттарының экспозициялары ла планлаштырыла.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «АгроКомплекс» — беҙҙең республикалағы берҙән-бер агросәнәғәт күргәҙмәһе, ә төбәк проекттары араһында иң эре агросәнәғәт форумы. Күргәҙмә шишәмбе, 15 мартта, Спорт һарайында сәғәт 12-лә асыла. Ойоштороусылары булып ғәҙәттәгесә БР Ауыл хужалығы министрлығы һәм Башҡортостан күргәҙмә компанияһы сығыш яһай. Сара Рәсәй Федерацияһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ҡанаты аҫтында һәм Рәсәй Агросәнәғәт союзы ярҙамында үтә.
Күргәҙмә дүрт көн дауам итәсәк.


text:
Башҡортостан делегацияһы Рәсәй Урмансылар йәмғиәте съезында ҡатнаша
Башҡортостан делегацияһы Рәсәй Урмансылар йәмғиәтенең V съезы һәм мәктәп урман хужалыҡтарының Бөтә Рәсәй съезы эшендә ҡатнаша. Икеһе лә быйыл Ҡазанда үткәрелә. Съезд программаһында – урман хужалығының көнүҙәк мәсьәләләрен тикшереү, шулай уҡ Татарстандың бер нисә урман хужалығы объекттарына барыу.
Рәсәй Урмансылар йәмғиәте съезында илдең 79 төбәгенән 135 делегат ҡатнаша. Башҡортостан исеменән Рәсәй Урмансылар йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе рәйесе Марат Ғәбитов һәм Бәләбәй урман хужалығы етәксеһе Памир Ғәлимов сығыш яһай.
Рәсәй Урмансылар йәмғиәтенең V съезы менән бер юлы Татарстандың баш ҡалаһында мәктәп урман хужалыҡтарының Бөтә Рәсәй съезы ла үтә, унда илдең 55 төбәгенән 328 делегат ҡатнаша. Башҡортостан исеменән сарала республиканың ике иң яҡшы мәктәп урман хужалығы уҡыусылары, Туймазы урман хужалығы етәксеһе Рафаил Фәррәхов ҡатнаша, тип хәбәр иттеләр республика Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Белешмә өсөн. Мәктәп урман хужалыҡтары – Рәсәйҙә тәбиғәтте һаҡлау буйынса ҙур үҫмерҙәр хәрәкәтенең береһе. Илдә өс меңдән ашыу мәктәп урман хужалығы булдырылған, уларҙа яҡынса 100 мең уҡыусы иҫәпләнә.


text:
Игорь Захаркин хоккей миҙгеленең бронза миҙалдарын һәйбәт башланғыс тип һанай Фото: Олег Яровиков
Игорь Захаркин хоккей миҙгеленең бронза миҙалдарын һәйбәт башланғыс тип һанай
Игорь Захаркин хоккей миҙгеленең бронза миҙалдарын һәйбәт башланғыс тип һанай Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
4 апрелдә «Өфө-Арена»ла «Салауат Юлаев» командаһының баш тренеры Игорь Захаркиндың матбуғат конференцияһы уҙҙы. Ул 2015/16 миҙгелгә йомғаҡ яһаны.
«Һеҙгә ярайһы уҡ уңышлы миҙгел өсөн ҙур рәхмәт белдерәм. Беҙ һәйбәт һөҙөмтәләргә өлгәштек, тип иҫәпләйем, һәм һеҙҙе шуның менән ҡотлайым, — тип билдәләне тренер. — Был һөҙөмтәнең даими булыуы мөһим. «Салауат Юлаев» Рәсәйҙең хоккей элитаһына инергә лайыҡ тип һанайым. Йәнә бер тапҡыр һеҙҙе бронза миҙалдар менән ҡотлайым. Әлбиттә, беҙ теләгән миҙалдар түгел, әммә был яҡшы башланғыс».
«Моғайын, киләһе миҙгелдә лә клубты етәкләрмен. Әле техник мәсьәләләр хәл ителә», — тип яуап бирҙе Игорь Захаркин.
«Артабан үтә алмауыбыҙҙың төп сәбәптәренең береһе — йәрәхәтләнгән уйынсыларҙың күп булыуы. 12 хоккейсы етди йәрәхәттәр менән уйнаны: Григоренко, Энгквистың һәм Прохоркиндың мейеһе һелкенгән. Лисиндың, Лазаревтың йәрәхәттәре етди, Бодровҡа операция яһанылар, ошо исемлектең барыһын да үҙем менән алмағанмын. Был кешеләр байтаҡ имгәнеү алыуҙарына ҡарамаҫтан, боҙ майҙанына сығып, команда өсөн көрәште. Судьялыҡҡа бер ниндәй ҙә аңлатма бирмәйем, сөнки уның мәғәнәһе юҡ», — тип һөйләне тренер, Гагарин кубогына үтергә ҡамасаулаған сәбәптәр хаҡында.
Игорь Захаркин тренерҙар штабын үҙгәртергә йыйынмай. Уның фекеренсә, ҡуйылған бурыстарҙы үтәү өсөн яҡшы коллектив тупланған.
Миҙгел ябыу 10 апрелдә көндөҙгө сәғәт 1-ҙә башлана. «Өфө-Арена»ла саралар программаһы аныҡлана.


text:
Фото:
Йәш ғалимдарҙы Германияға махсус тренингка саҡыралар
Фото:
Германия һәм Европаны өйрәнеү үҙәге 2010 йылдың ноябрендә Бад-Урах (Германия) ҡалаһында үткәреләсәк "Европа тематикаһын өйрәнеү һәм уҡытыу: Рәсәй өсөн дәрестәр" тренингында ҡатнашыуға конкурс иғлан итә.
Конкурста һәм тренингта ҡатнашыуға Рәсәй төбәктәренән мәнфәғәттәр һәм эшмәкәрлек өлкәһе Европа тематикаһы менән бәйле булған йәш уҡытыусылар, аспиранттар һәм коммерция булмаған ойошмалар активистары саҡырыла.
Программала ҡатнашыу өсөн 2010 йылдың 15 сентябренә тиклем info@zdes.spb.ru электрон адресына заявка ебәрергә кәрәк.


text:
Өфөлә Татарстандың даими вәкиллеге асылды
2010 йылдың 22 декабрендә Башҡортостан менән Татарстан араһында ҡул ҡуйылған килешеү нигеҙендә Башҡортостанда сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн Татарстандың даими вәкиллеге булдырылды.
Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңлеханов Указына ярашлы, даими вәкил итеп Альберт Мәҡсүтов тәғәйенләнде. Төбәктәр хеҙмәттәшлеге барышына контроль, ике республика араһында власть органдары хеҙмәттәшлеге тураһында килешеүҙәр әҙерләүҙә ҡатнашыу, предприятиелар араһында бәйләнештәр булдырыуға булышлыҡ итеү уның бурыстары иҫәбенә инә.


text:
Йырсы Абдулла Солтановҡа 85 йәш
Рәсәйҙә һәм донъяның күп илдәрендә башҡорт сәнғәтенең данын күтәреүсе, халыҡ йырҙарын оҫта башҡарыусы йырсы Абдулла Афзал улы Солтановҡа бөгөн 85 йәш тула.
Абдулла Солтановтың яҙмышы ғәжәйеп, ҡатмарлы һәм урыны менән фажиғәле лә. Ул 1928 йылдың 25 сентябрендә Башҡорт ССР-ы Тамъян-Ҡатай кантонының Ҡобағош ауылында, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районында тыуа. Профессиональ сәхнәгә сыҡҡансы 40 йыл «Байрамғол» совхозында көтөү көтә. Йәш сағынан художестволы үҙешмәкәрлектә ҡатнаша, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарып, тыуған районының һәр ауылында, бөтә ҡыр стандарында сығыш яһай.
Абдулла Солтановты тәүге тапҡыр сәхнәгә уның башланғыс синыф уҡытыусыһы Мәфтүхә Суфийән ҡыҙы алып сыға. Ете йәшлек малай ата-әсәһенең һәм яҡташтарынан халыҡ йырҙарын башҡарыуын тыңлап, уларҙы аңына һеңдерә бара. Атаһы Афзал һәм күп кенә туғандары оҫта ҡурайсылар һәм йырсылар булып иҫәпләнә. Әсәһе Маһиямал да моңло тауышлы була. Абдулла Солтанов атаһынан ҡурайҙа уйнау оҫталығын һәм боронғо оҙон көйҙәрҙе ( «Урал», «Томан», «Буранбай» һәм башҡалар) башҡарыу манераһын отоп ала,.
Ҙур сәхнәгә Абдулла Солтанов беренсе тапҡыр 1955 йылда сыға. Халыҡ йырсыһының репертуарында юғары кимәлдә башҡарылған йөҙләгән йырҙар – «Урал», «Буранбай», «Хисам», «Ғилмияза», «Томан», «Шәүрә» һәм башҡалар.
Иҫ киткес башҡарыу оҫталығы һәм йыр ижадын пропагандалауға ҙур өлөш индергәне өсөн 1992 йылда Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһына лайыҡ була. Абдулла Солтановҡа Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы исемдәре бирелә. 2008 йылда, 80 йәше тулыу алдынан уның республика ҡалалары буйлап гастролдәре ҙур уңыш менән үтә.


text:
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды Фото: Республика халыҡ ижады үҙәге сайты
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды
Республика 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу урыны итеп һайланды Фото: Республика халыҡ ижады үҙәге сайты
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
2020 йылда Башҡортостан Бөтә донъя фольклориадаһының баш ҡалаһы буласаҡ, тип хәбәр иттеләр Республика халыҡ ижады үҙәгендә.
Башҡортостанда халыҡ сәнғәте, бейеү һәм хор менән йырлау фестивален ойоштороу тураһында ҡарар ЮНЕСКО-ның — 70 һәм CIOFF халыҡ-ара ойошмаһының 45 йыллығына арналған ЮНЕСКО ҡарамағындағы Бөтә донъя ассамблеяһы сиктәрендә ҡабул ителде. Сара Перуҙың Арекипа ҡалаһында уҙҙы.
Бөтә донъя фольклориадаһы фольклор һәм традицион сәнғәт фестиваленең халыҡ-ара советы рәсми сараларының бер өлөшө булып тора. Фестиваль дүрт йылға бер тапҡыр үткәрелә. Тәүге Фольклориада 1996 йылда Голландияла уҙғарылды, 2012 йылда уны Корея ҡабул итте, 2016 йылда иһә төрлө милләт һәм мәҙәниәт вәкилдәре Мексикаға йыйыласаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов 155-се лицейҙың яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе
Фото:
155-се Өфө лицейы 2012 йылда үҙенең 10 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк. Мәғлүмәт-технология йүнәлешенә өҫтөнлөк биргән мәктәпте яңы уҡыу йылы алдынан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов барып күрҙе. Ул уҡыу кластарын, медицина һауыҡтырыу үҙәген, тренажерҙар залын ҡарап сыҡты.
Президент менән әңгәмәлә лицей директоры Ирина Ибраһимова мәктәптә ике сменала 1316 кеше белем алыуы хаҡында һөйләне.
Ул лицейҙа һигеҙ йыл эшләп килгән медицина үҙәгенә иғтибар йүнәлтте. Фитобар, массаж кабинеты, спелеотерапия, дауалау гимнастикаһы – ошо һәм башҡа төрлө технологиялар, иң элек, балаларҙы реабилитациялауға, профилактикалау һәм һауыҡтырыуға йүнәлтелгән.
Рөстәм Хәмитов был хеҙмәттәрҙең ниндәй һорау менән файҙаланыуы һәм уларҙың һөҙөмтәһе менән ҡыҙыҡһынды.
— Анализға ярашлы, беҙҙең мәктәптә башҡа уҡыу йорттары менән сағыштырғанда 30 процентҡа кәмерәк ауырыйҙар, — тип яуап бирҙеләр республика башлығына.
— Бындай тәжрибәне дөйөмләштереп, яңы мәктәптәр төҙөгәндә был элементтарҙың барыһын да проектҡа индерергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бынан төҙөлөш күпкә ҡиммәтләнмәйәсәк, әммә балаларыбыҙ сәләмәт буласаҡ.
Тренажерҙар залына ингәс, Рөстәм Хәмитов үҙәктең йыһазланышына иғтибар итте.
— Һәр баланың үҙенсәлектәрен күҙ уңында тоторға кәрәк, тренажерҙар урта звено уҡыусыһына ла, ун беренсе класс уҡыусыһына ла иҫәпләнгән булырға тейеш. Әгәр беҙ нимәлер эшләйбеҙ икән, быны сифатлы итеп башҡарырға тейешбеҙ,— тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. — һәр нәмәгә системалы ҡараш булырға тейеш.
Артабан Президентҡа балаларға мәғлүмәти белем биреү мөмкинлектәрен күрһәттеләр. Лицейҙа йәмғеһе 98 компьютер бар, шуларҙың 40-ы – ноутбук. Бынан тыш, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән берлектә бында дистанциялы уҡытыу буйынса эксперименталь майҙансыҡ асылған. Әйткәндәй, Рөстәм Хәмитов видео-күпер режимында вуз уҡытыусылары һәм студенттары менән аралаша алды.
Лицейҙа ҡулланылған электрон көндәлек системаһы Президентта айырым ҡыҙыҡһыныу уятты. Уның ярҙамында ата-әсәләр теләгән ваҡытта балаларының нисек өлгәшеүе менән таныша ала. Мэр Павел Качкаев әйтеүенсә, декабргә улар баш ҡаланың барлыҡ мәктәптәрендә лә индереләсәк. Әммә электрон көндәлектәр арҡаһында традициондары бөтөрөлмәй.
Һәр мәктәп уҡыусыһының үҙенең электрон янсығы – белем биреү учреждениеһының түләү системаһы менән берләштерелгән пластик картаһы бар. Ата-әсәләр уны мәктәптәге махсус терминал аша ла, шулай уҡ «Ҡала» («Город») системаһы аша ла тулыландыра ала. Уҡыусылар иһә, үҙ сиратында, карточкаһы менән мәктәптә 30-40 һумлыҡ иртәнге аш өсөн түләй. Ошо рәүешле балалар һәм педагогтар ҡулаҡса менән эш итеүҙән ҡотола.


text:
Герпес вирусы
Герпес вирусы, ябай ге́рпес (бор. грек. ἕpπnς, лат. herpes simplex) — герпес вирустары тыуҙырған һыулы күперткеләр ҡалҡыу менән билдәләнгән бер төркөм ауырыуҙар[2]; йоғошло ауырыу, герпес вирустары (ДНКлары булған Herpesviridaе ғаиләһе) килтереп сығара; тирелә, ауыҙ, танау, енси органдарҙың лайлалы тышсадарында ҡыуыҡ һамаҡ шештәр булыу менән характерлы.
Ауырыуға ҡысытыу, ауыртыуҙар, температура күтәрелеү хас. Герпес вирусы немец ғалимдәре В. Грютер (1912) һәм А. Левенштейн (1919) тарафынан асыла һәм өйрәнелә. Ауырыуҙың 80 -дән артыҡ төрө бар, 8 төрө, шул иҫәптән ябай герпес вирустары (енес органдарында һәм уларҙан тыш герпес вирусы) кешене зарарлай. Вирус һауа-һыу, енси юл, көнкүрештә аралашыу ваҡытында, трансфузион, шулай уҡ трансплацентар (ҡан алмаштырыу) юл менән күсә. Бер кеше бер юлы ауырыуҙың бер нисә төрө менән зарарлана ала. Организмға бер тапҡыр кергәс, вирус нерв төйөндәренә урынлаша һәм ғөмөрлөкә шунда ҡала (вирус йөрөтөүсөлек), бауыр, бөйөрҙәр, ашҡаҙаны аҫты биҙе, ашҡаҙаны-эсәк юлдарын, баш мейеһен (шизофрения ауырыуына сәбәпсе), енес органдарын зарарлай; ирҙәрдә йыш кына простатит ауырыуын килтереп сығара. Герпес инфекцияһынең яңынан ҡабатланыу ҡуркынысы бар, ауырыуҙан һуң иммунитет барлыҡҡа килмәй. Иммунопрофилактика эшләнмәгән.
Йөкмәткеһе
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Коломиец А.Г., Малевич Ю.К., Коломиец Н.Д. Многолетний герпес. Минск, 1988; Исаков В.И., Борисова В.В., Исаков Д.В. Герпес, патогенез, лабораторная диагностика: Руководство. СПб., 1999; Покровский В.В., Ермак Т.Н. ВИЧ-инфекция, клиника, лечение, диагностика. М., 2000.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Таксономия вирусов на сайте Международного комитета по таксономии вирусов (ICTV).
- ↑ Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М.Т.Азнабаев, 2007)


text:
Рөстәм Хәмитов Ейәнсура районында ураҡ эштәре барышы менән танышты
«Ергән МТС-ы» предприятиеһының «Ейәнсура» бүлексәһе баҫыуында Рөстәм Хәмитов бойҙай урыу барышы менән танышты. Был хужалыҡ «Ергән МТС-ы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте нигеҙендә 2009 йылда ойошторолған. Ит һәм һөт етештереү, шулай уҡ үҫемлекселек уның төп йүнәлештәре булып тора. Предприятиела 4100 баш эре мал иҫәпләнә, ҡуртымға алынған ер майҙандары 22 мең гектарҙан ашыу тәшкил итә. Хужалыҡ арыш, бойҙай, арпа культураларын, көнбағыш, бер йыллыҡ һәм күп йыллыҡ үләндәр үҫтереү менән шөғөлләнә. Әлеге ваҡытта предприятие 5000 гектарҙан ашыу иген культураларын урып йыйған, 95408 центнеры һуғылған. Уртаса уңдырышлыҡ гектарынан 18,4 центнерҙы тәшкил иткән. Бынан тыш, 3644 тонна бесән, 23300 тонна сенаж һәм 5564 тонна силос әҙерләнгән. Шулай уҡ хужалыҡ ужым культураларын сәсә башлаған: бөгөнгө көнгә ул 2900 гектарҙа сәселгән, план буйынса 3200 гектарҙа сәсеү ҡарала.


text:
Башҡортостан делегацияһы Мәскәүҙәге Балаларҙы яҡлау көнөнә арналған сараларҙа ҡатнашасаҡ
Рәсәй балалар фондының Республика бүлексәһе йыйған Башҡортостан балалары делегацияһы Рәсәй балалар фондының Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған сараларында ҡатнашасаҡ.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Балалар фонды рәйесе Нина Федянинаның әйтеүенсә, делегация составына 20 кеше ингән, шуларҙың 17-һе – Өфөлә аҫрауға алған ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән балалар. 1 июндә, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә, улар Ҙур театрҙың хәйриә спектаклен ҡараясаҡ, Рәсәй балалар фондынан бүләктәр аласаҡ. Уларҙы Мәскәү буйлап мауыҡтырғыс экскурсиялар, музейҙарға сәфәр, тиҫтерҙәре менән ҡыҙыҡлы осрашыуҙар көтә. Балалар Өфөгә 7 июндә ҡайта. Баш ҡалаға сәфәргә бәйле бөтә сығымдарҙы Рәсәй балалар фонды үҙ өҫтөнә алған.
Республиканың Балалар фонды һәм БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы ла Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө айҡанлы баланы тәрбиәгә алған ғаиләләр өсөн «Ғаилә – йылы өй» байрамын ойоштора. Ул 30 майҙа Өфөләге «Домовенок» кафеһында үткәрелә. Йола буйынса 1 июндә республиканың Балалар фонды М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары менән берлектә Өфөнөң 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһында һәм Республика балалар клиник дауаханаһында дауаланған, шулай уҡ инвалид балалар өсөн Эске эштәр министрлығының Бәлиғ булмағандарҙы ваҡытлыса аҫрау үҙәгендә йәшәгән балаларҙы ҡотларға ниәтләй.


text:
БР Йәмәғәт палатаһы потенциалы тулы күләмдә файҙаланылмай – Башҡортостан Президенты
Рөстәм Хәмитов, БР Йәмәғәт палатаһы потенциалын һөҙөмтәле файҙаланыр өсөн башҡарма власть органдары ҡарамағында йәмәғәт Советтары ойошторорға кәрәк, тип иҫәпләй. Был хаҡта ул республика Дәүләт Йыйылышында йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһе менән сығыш яһағанда билдәләне.
— Республика Йәмәғәт палатаһы төрлө мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн файҙалы майҙансыҡҡа әүерелергә тейеш. Әлегә уның потенциалы тулыһынса файҙаланылмай. Граждандарҙың социаль һәм сәйәси ихтыяждарына ҡағылған дәүләт ҡарарҙары Палата ҡарамағында экспертиза процедураһын үтергә тейеш. Бының өсөн уларҙың вәкәләттәрен аныҡлау мөһим, шул иҫәптән, федераль кимәлдәге кеүек, республика башҡарма власть органдарының йәмәғәт Советтарын ойоштороу яғынан да, — тине республика башлығы.


text:
Төбәк туризмы үҫеше өсөн дәүләт ярҙамы һәм шәхси капитал кәрәк
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының туризм буйынса комитеты ултырышында 2009 йыл йомғаҡтары һәм 2010 йылға бурыстар тикшерелде. Уҙған йылдың июлендә барлыҡҡа килгән комитет эшендә БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Алексей Никин ҡатнашты.
— Башҡортостан Республикаһы туризм индустрияһы Союзы ойошторолоуын уҙған йылда туризм өлкәһендәге иң мөһим ваҡиға, тип билдәләргә мөмкин. Билдәле булыуынса, быға БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы коллегияһының Бөрйән районында үткән киңәйтелгән ултырышында республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаевтың ҡарары этәргес булды. Туриндустрия Союзы – турбизнесты үҫтереүгә һәм был эшкә эшҡыуарлыҡ структураларын йәлеп итеүгә булышлыҡ итеүсе нәтижәле инструмент ролен үтәүҙе күҙаллап ойошторолған олпат йәмәғәт ойошма ул. Был өлкәлә эшҡыуарҙар менән дәүләт хеҙмәтттәшлеге ҙур көскә эйә, — тип билдәләне сығышында БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының туризм буйынса комитеты рәйесе, “Павловка паркы” туристик үҙәге” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Рәил Ғәзизов. Туризмдағы эшҡыуарлыҡ-дәүләт партнерлығының төрлө аспекттары комитеттың киләһе ултырышының төп темаһы буласаҡ.
Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһының Туризм институты (УГАЭС) директоры Искәндәр Усманов ил эсендәге туризмды үҫтереү өсөн төбәк территорияһында перспективалы зоналар бүлеү принциптары тураһындағы тәҡдимдәр менән сығыш яһаны. Ултырышта шулай уҡ Башҡортостандағы юл эргәһе сервисы селтәрҙәре төҙөлөшө буйынса алып барылған эштәр барышы ла тикшерелгән, тип хәбәр итә БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәте.
Комитеттың бар ағзалары ла республиканың туристик баҙарына эшҡыуарҙарҙы һәм инвесторҙарҙы йәлеп итеүҙе тиҙләтеү кәрәклеген билдәләй, быға, һис шикһеҙ, Башҡортостандың бай тәбиғәт ресурстары ла булышлыҡ итә. Ошоноң менән бәйле дәүләт кимәлендә эске һәм тышҡы туризмды үҫтереү буйынса өҫтәмә саралар ҡабул итергә кәрәк. Шулай уҡ “Шүлгәнташ”, “Оло Өфө” комплексы, “Павловка” тау саңғыһы үҙәге кеүек туристик инфраструктураны үҫтереү өсөн перспективалы зоналарҙан торған туристик кластерҙар үҙләштереүҙе көсәйтеү мөһим.
Республика территорияһында туризмды популярлаштырыу өсөн берҙәм электрон мәғлүмәт ресурсы булдырырға кәрәк. Сайтты булдырыу һәм мәғлүмәттәр менән байытыуҙа был өлкәгә ҡағылышы булған бар ойошма ла ҡатнаша алырға тейеш, тип иҫәпләй БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының туризм буйынса комитет ағзалары.


text:
Иғтибар итегеҙ!
Хөрмәтле радио тыңлаусылар! Балалар йорттарында йәшәгән йәтим һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға яҡты баласаҡ, әсәй һәм атай наҙы бүләк итергә теләһәгеҙ, балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу республика үҙәгенә - 8 (347) 277 03 79, Мәғариф министрлығына 8 (347) 218 03 62 (Региональный оператор по банку данных о детях-сиротах и детях оставшихся без попечения родителей МОРБ) шылтырата алаһығыҙ. Бер нисә баланың фотоһы беҙҙең сайтта фотогалереялар бүлегендә урынлаштырылды.
Беҙҙә ҡунаҡта
Башҡортостандың иң билдәле "ҡәйнә"һе!
Өфө "Нур" татар дәүләт театры актрисаһы, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ, Рәсәйҙең атҡаҙанған актрисаһы Сәүиә Сираева.
Алып барыусы: Шәүрә Ғилманова
Тыңлау
Башҡортостандың халыҡ артисы Әлфиә Юлсурина.
Тыңлау
"Ике йондоҙ"
Алып барыусы: Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Гөлзәмиә Ситдиҡова
Студия ҡунағы: Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Әлмира Ҡыуатова
Проект авторы: Зилиә Шаймарҙанова
Тыңлау
Бар булмышым - яҡшылыҡ юлында йөрөү
Яҙыусы, прозаик, драматург, журналист Мөхтәр Сабитов.
Тыңлау
ЯҢЫ ТАПШЫРЫУҘАР
Баймаҡ ҡалаһынан һәүәҫкәр ижадсы Хәлил Биктимеров.
Ҡол Ғәли "Йософ ҡиссаһы", 2-се бүлек
Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әмир Абдразаҡов уҡый, 1998 йылғы яҙма.
Ҡол Ғәли "Йософ ҡиссаһы", 1-се бүлек
Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әмир Абдразаҡов уҡый, 1998 йылғы яҙма.


text:
Төбәктең элемтә һәм киң коммуникациялар министры «Башинформ» эшмәкәрлеген юғары баһалай
Башҡортостандың элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының эшмәкәрлегенә юғары баһа бирә.
— Был республиканың төп интернет-ресурсы, — тип белдерҙе ул «Республика Башкортостан» гәзитенә биргән интервьюһында, үткән йылға өлкәнең эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһап. – Көн һайын «Башинформ» сайтына 10-12 мең тапҡыр инәләр. Агентлыҡтың төп продукцияһы – яңылыҡтар таҫмаһы. Мәғлүмәтте республиканың барлыҡ киң мәғлүмәт саралары, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларының мәғлүмәт агентлыҡтары ала – йәмғеһе 200 партнер. Агентлыҡ менән башҡа киң мәғлүмәт саралары эшмәкәрлеге, әлбиттә, айырыла. Агентлыҡ өсөн – яңылыҡтың үҙе, башҡалар өсөн уның интерпретацияһы мөһим. Беҙҙең өсөн «Башинформ» эшмәкәрлеген замана талаптарына ярашлы көйләү мөһим ине, һәм агентлыҡ продукцияһы менән ҡулланыусылар һанының артыуына ҡарағанда, беҙ маҡсатыбыҙға ирештек.
Министр һүҙҙәренсә, бөгөн рәсәйлеләрҙең өстән бер өлөшө даими рәүештә интернет менән ҡуллана, улар яңылыҡтар менән интернет аша танышыуға өҫтөнлөк бирә.


text:
«Башинформ» агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев «iВолга-2015» форумында оҫталыҡ дәресе уҙғарҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев «Иволга-2015» йәштәр форумының «МедиаТулҡын» сменаһында ҡатнашыусылар өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрҙе. Танылған журналист, блогер, йәмәғәт эшмәкәре осрашыуҙың темаһын «Хәрефтәр донъяны үҙгәртә» тип билдәләне.
«Асылда бөгөн һәр әүҙем йәш кеше, бында уларҙың һаны 2000-дән ашыу, үҙенең проектын һәм идеяһын халыҡҡа еткерә алыусы бәләкәй мәғлүмәт агентлығы. Бөгөн аҙ сығымдар сарыф итеп, быны нисек дөрөҫ эшләү хаҡында һөйләшәсәкбеҙ, — тип билдәләне баш мөхәррир. — Мин форумда ике көн генә. Бында ижади йәштәр бик күп. Форумда проекттарын яҡлап, грант алғас, артабан уларҙы тормошҡа ашыра».
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Волга буйы федераль округының «iВолга-2015» йәштәр форумы Һамар өлкәһендә уҙа. Унда округ төбәктәренән һәм сит илдән ике меңдән ашыу кеше ҡатнаша.


text:
Фото:
Торлаҡты хосусилаштырыу 2013 йылдың 1 мартына тиклем оҙайтылды
Фото:
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев «Рәсәй Федерацияһының Торлаҡ кодексын ғәмәлгә индереү тураһында» Федераль законға үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы Федераль законға ҡул ҡуйҙы. Үҙгәрештәргә ярашлы, торлаҡты хосусилаштырыу срогы 2013 йылдың 1 мартына тиклем оҙайтылды. Элекке нормаға ярашлы бушлай хосусилаштырыу 2010 йылдың 1 мартында тамамланырға тейеш ине.
Үҙгәрештәргә ярашлы, Рәсәй граждандары 2013 йылдың 1 мартына тиклем үҙ торлағын хосусилаштыра йәки хосусилаштырыуын киренән бөтөрә (приватизация һәм деприватизация) ала. Билдәле булыуынса, торлаҡты хосусилаштырыу — ул граждандарҙың дәүләт һәм муниципаль торлаҡ фондында биләгән торлаҡ бинаһын ирекле нигеҙҙә Рәсәй Федерацияһы граждандары милкенә бушлай тапшырыу. Ә деприватизация – ул кире процесс, йәғни граждандың милкендә булған торлаҡты дәүләт йәки муниципаль органдарға тапшырыу.
Билдәле булыуынса, Рәсәйҙә бушлай хосусилаштырыу 1992 йылдан ғәмәлдә һәм 18 йыл эсендә уның сроктары ике тапҡыр оҙайтылды: тәүгеһендә — 2007 йылдың 1 ғинуарына тиклем, икенсеһендә — 2010 йылдың 1 мартына тиклем.
Хосусилаштырыу срогын оҙайтыу сәбәбе шуға ҡайтып ҡала: әлегә теләүселәрҙең барыһы ла, беренсе сиратта, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, хәрби хеҙмәткәрҙәр хосусилаштырыу хоҡуғы менән файҙаланмаған һәм үҙ торлағының хужаһы була алмаған әле. Хосусилаштырыу срогын 2013 йылдың 1 мартына тиклем оҙайтыу теләгән граждандарҙың барыһына ла торлағын бушлай үҙ милкенә әйләндереү хоҡуғын бойомға ашырырға булышлыҡ итәсәк.


text:
Төбәктә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы теркәүсе система менән тәүге тимер юл аша торған урын барлыҡҡа килде Фото: Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты
Төбәктә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы теркәүсе система менән тәүге тимер юл аша торған урын барлыҡҡа килде
Төбәктә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы теркәүсе система менән тәүге тимер юл аша торған урын барлыҡҡа килде Фото: Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда тимер юл аша сыға торған урындарҙың береһендә һынау режимында юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы теркәү комплексы эшләй.
Тәжрибәнең төп бурысы — юл-транспорт ваҡиғалары һанын кәметеү, водителдәрҙең иғтибарлығын арттырыу.
Комплекс транспорт сараһын автоматик рәүештә таный һәм юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен асыҡлай. Башҡортостан Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, видеотеркәүҙең юғары техник характеристикаһы, камераларҙы «Хәүефһеҙ ҡала» видеокүҙәтеү системаһының бер өлөшө булараҡ файҙаланыу, транспорт сараларын эҙләү мәсьәләһен хәл итеү, 60-тан ашыу илдең дәүләт теркәү билдәһен таныу мөмкинлеге, хоҡуҡ боҙоу теркәлгән ваҡытты билдәләү системаһы комплекстың төп өҫтөнлөктәре булып тора.


text:
Һайлау-2016
Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауға әҙерлек әүҙем бара. Әле иң мөһим осорҙарҙың береһе – өгөтләү мәле. Әҙерлек барышын беҙҙең хәбәрселәр ҙә күҙәтә. Дәүләт автоматлаштырылған системаһы һайлау көнө бер ниндәй тотҡарлыҡһыҙ эшләргә тейеш. Килгән мәғлүмәт онлайн режимда күрһәтелеп барасаҡ. Системаны алдан тикшереү төп шарт. Кандидаттарҙың агитация материалдары, банерҙар, телевидение, радио аша үтәсәк роликтарҙың дөрөҫлөгө һәм законға ярашлы булыуын территориаль һайлау комиссиялары күҙәтә. Һайлауҙар ялыуһыҙ булмай. Урындағы мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе һорап күптәр Рәсәй үҙәк комиссияһына мөрәжәт итә. Әгәр ялыуҙар тура беҙҙең исемгә ебәрелһә, улар тиҙерәк хәл ителер ине, ти Башҡортостан үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе. Һайлау кампанияһының барышын граждандарҙың һәм һайлау хоҡуҡтарын яҡлау гильдияһының төбәк бүлеге лә күҙәтә. Уларҙың төп маҡсаты – тауыш биреү законға ярашлы үтергә тейеш. Гильдияға теләгән һәр кем мөрәжәғәт итә ала. Ҡыҙыу линия һәм электрон адрес та булдырылған.


text:
Фото:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» конкурсының беренсе туры тамамлана
Фото:
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» республика педагогик оҫталыҡ конкурсының беренсе туры тамамлана. Уның сиктәрендә педагогтар тәжрибә уртаҡлашып өлгөрҙө, асыҡ дәрестәр һәм класс сәғәттәре үткәрҙе, инновацион педагогик проекттары менән таныштырҙы. Ярымфиналсыларҙың исемдәре шәмбе көндө, 10 апрелдә билдәле буласаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ярыштарҙа 120-нән ашыу кеше ҡатнаша. Ярыш еңеүсеһенән тыш, иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте, иң яҡшы татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары асыҡланасаҡ. Икенсе этапта конкурсанттарға мастер-кластар үткәрергә, халыҡ алдында лекция менән сығыш яһарға, бәхәстәрҙә ҡатнашырға тура киләсәк.
Еңеүселәр сараны ябыу тантанаһында иғлан ителәсәк, ул 13 апрелдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтәсәк.


text:
Шәмбе көнө Өфөнөң Затон биҫтәһендә мәктәп велопарады үтә
Шәмбе, 31 августа, Өфөнөң Затон биҫтәһендә мәктәп велопарады үтә. Балалар «Тулҡын» паркынан алып «Йылғасы» стадионына тиклем ҙур колонналар менән үтәсәк. Стадионда төрлө ярыштар һәм конкурстар ойоштороласаҡ. Велотриал-шоу профессионалдары тамашасыларға үҙ оҫталыҡтарын күрһәтәсәк. Байрамда ижади коллективтарҙың да сығыштары көтөлә.
Сарала белем биреү учреждениелары уҡыусылары, шулай уҡ барлыҡ теләүселәр ҡатнаша ала. Өфө ҡалаһы Ленин районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, мәктәп велопарады Затон биҫтәһендә икенсегә ойошторола. Беренсе бындай сара 2012 йылдың 1 сентябрендә үткәрелде, унда 150-нән ашыу ҡатнашыусы һәм 400-ҙән ашыу тамашасы йыйылды. Ойоштороусылар быйыл да байрамда халыҡтың күп булырына ышана.
Башлана – 12.00 сәғәттә.


text:
Өфөләге Салауат Юлаев һәйкәле күсермәһен Силәбе өлкәһенең Арғаяш ауылына күсерергә планлаштыралар
Силәбе өлкәһе башҡорттарын, әлеге ваҡытта Өйәлге ҡасабаһында торған, Салауат Юлаев һәйкәленең (Өфөләге һәйкәлдең бәләкәйтелгән күсермәһе) яҙмышы борсой. Үткән көндәрҙә Арғаяш ауылының башҡорттар ҡоролтайы йәмәғәт ойошмаһы ултырышында райондың депутаттар советына хат менән, Өйәлге ҡасабаһы шифаханаһы генераль директорына Александр Мицуковҡа үтенес ҡағыҙы менән һәйкәлде Арғаяш ауылына күсереү тураһында мөрәжәғәт итеү ҡаралды. Ул һәйкәлгә ауылдың мәҙәни үҙәге буларға мөмкинлек бирәсәк, ә иң мөһиме, скульптураны яҡшы хәлдә тоторға булышлыҡ итәсәк. Башҡарма комитет ағзалары Арғаяшта һәйкәлде ҡуйыу урынын билдәләгән, әммә ауыл халҡынан да урынлаштырыу урыны тураһында тәҡдимдәр ҡабул итә.
Шулай уҡ ултырыш барышында Арғаяш ҡоролтайы эшенең мөһим йүнәлештәре билдәләнгән, ултырыштарҙың графигы төҙөлгән һәм тематикаһы билдәләнгән, 2014 йылға эштәр планы төҙәтелгән.
Милли башҡорт мәҙәниәтен тергеҙеү һәм һаҡлау, башҡорт телен һаҡлау, үҫтереү һәм пропагандалау, шулай уҡ спорт һәм йәштәр менән эш итеү эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре булып тора, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров.


text:
Башҡортостан бюджетының яртыһы 2012 йылда һаулыҡ һаҡлауға һәм мәғарифҡа китәсәк
Башҡортостан бюджеты сығымдарының дүрттән бер өлөшө 2012 йылда һаулыҡ һаҡлауға китәсәк. Средстволарҙың шундай уҡ күләме, аныҡлап әйткәндә, 24 процент, мәғариф өлкәһен финанслауға йүнәлтелә. Был хаҡта кисә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында үткән онлайн-конференция барышында БР финанс министры Рузалия Хисмәтуллина белдерҙе.
— Бюджеттың социаль өлкәгә бүленгән өлөшө әүәлгесә ҙур булып ҡала һәм 2012 йылда ул 73,3 процентты тәшкил итәсәк, — тип билдәләне БР Финанс министрлығы башлығы, Президент Рөстәм Хәмитовтың 2012 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһындағы законға ҡул ҡуйыуын һыҙыҡ өҫтөнә алып.
Республика ҡаҙнаһының табыш өлөшө 91,5 млрд һум күләмендә раҫланған, сығымдар 106,5 млрд һумды тәшкил итәсәк.


text:
Республика табиптары Германиялағы коллегалары менән бергә күҙәнәкле технологиялар институтын булдырырға ниәтләй Фото: Андрей Старостин
Республика табиптары Германиялағы коллегалары менән бергә күҙәнәкле технологиялар институтын булдырырға ниәтләй
Республика табиптары Германиялағы коллегалары менән бергә күҙәнәкле технологиялар институтын булдырырға ниәтләй Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан табиптары немец коллегалары менән бергә күҙәнәкле технологиялар институтын булдырырға ниәтләй. Ошо маҡсат менән Өфөгә Германияның иң билдәле иммунологтарының береһе Кай Дойш килде. Ошондай институттың барлыҡҡа килеүе кешенең ДНК-һын һәм уның тайпылыштарын ентеклерәк өйрәнергә ярҙам итәсәк, тип хәбәр итә республика Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте.
Ағымдағы йылдың февралендә Башҡорт дәүләт медицина университетында яңы лаборатория асылды. Бында табиптар яңы дауалау алымдарын һынап ҡарау өсөн кеше күҙәнәктәрен өйрәнеү һәм уйлап табыу менән шөғөлләнә. Лабораторияға Мюнхен университетының терапия һәм иммунология мөдире Кай Дойш килде.
«Миңә Өфөлә бик оҡшаны. Медицина университеты һәм башҡа медицина учреждениелары юғары кимәлдә эшләй. Артабан да хеҙмәттәшлек итербеҙ тип ышанам», — тине Германия ҡунағы.
Химиотерапия үткәндә зарарланған, шулай уҡ инфекцияға ҡаршы көрәшеүсе һау күҙәнәктәрҙең дә юҡҡа сығыуы күптәргә билдәле. Был осраҡта үҫеп етмәгән күҙәнәктәр ярҙамға килә, тип иҫәпләй табиптар.
«Бөгөн беҙ химиотерапия курсына тиклем сирленең күҙәнәктәрен алып, үҫтереп һәм химиотерапиянан һуң пациентҡа кире ҡайтарырға мөмкинлек биргән технологияларҙы тикшерәбеҙ. Был өҙлөгөүҙәр аҙыраҡ булһын өсөн эшләнә», — тип һөйләне БДМУ ректоры, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты Валентин Павлов.
Республикала үҫеп етмәгән күҙәнәктар банкы бар, унда йөҙҙән ашыу пациент үҙҙәренең биологик элементтарын һаҡлай. Әммә Башҡортостан ғалимдарына Германиялағы коллегалары менән бергә ошо йүнәлештә ҙур эш башҡарырға кәрәк.


text:
Төбәктә гәзит-журналдарға яҙылыу башланды
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда гәзит-журналдарға яҙылыу башланды, тип хәбәр итә Федераль почта хеҙмәтенең республика буйынса идаралығы. 13-23 октябрҙә яҙылыусыларға ташлама яһала. Шулай уҡ гәзит-журналдар ташыу өсөн үҙәк баҫмаларға — 10, республика һәм урындағы киң мәғлүмәт сараларына 15 процентҡа тиклем ташлама ҡаралған.
Рәсәй Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы янындағы Төбәк баҫма киң матбуғат саралары буйынса эксперт советы исемлегенә ингән баҫмаларға ташлама ике тапҡырға (15 проценттан 30 процентҡа тиклем) артты. Уға 112 республика баҫмаһы инә.


text:
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән таныштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән танышты
Рөстәм Хәмитов Туймазыла бетон изделиелар етештереү процесы менән таныштыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Туймазыға эш сәфәре сиктәрендә «САВА-бетон» предприятиеһында булды. Төбәк башлығы производствоның нисә йыл эшләүе һәм һуңғы йылдарҙа ниндәй үҙгәрештәр булыуы хаҡында ҡыҙыҡһынды.
Ойошма 2008 йылдан башлап эшләй. Бында бетон һәм бетон иҙелмәһе әҙерләнә. 2010 йылда тимер-бетон изделиелар, плитә, ҡоҙоҡ ҡулсалары, фундамент блоктары етештереү буйынса цех эшләй башлаған. 2012 йылда керамзит, бетон блоктар, брусчатка һәм бордюр етештереү буйынса участка файҙаланыуға тапшырылған.
Рөстәм Хәмитов әҙер продукция һаҡланған келәтте, производство бүлмәләрен ҡарап сыҡты, продукция етештереү процесы менән танышты, брусчатка сифатын баһаланы. Президент шулай уҡ һуңғы йылдарҙа һатып алынған техниканы, атап әйткәндә, бетон һәм бетон иҙелмәһен әҙерләү буйынса уникаль ҡоролманы ҡараны. Уның һүҙҙәренсә, бындай агрегаттарҙы үҙебеҙҙә, мәҫәлән, «Туймазы автобетоновоздар заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештерергә мөмкин. Республика кимәлендә улар ҙур һорау менән файҙаланмаһа, бындай комплекстарҙы Рәсәй кимәленә сығарырға була, тип иҫәпләй төбәк башлығы.


text:
Башҡортостан халыҡты торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса Волга буйы федераль округында 12-се урынды биләй
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостан халыҡты торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса Волга буйы федераль округының 14 төбәге араһында 12-се урынды биләй. Дөйөм майҙандан бер кешегә 23,7 квадрат метр тура килә. «Росстат»тың төбәк органы 2014 йылдың һуңына билдәле булған мәғлүмәттәрҙе баҫтырып сығарҙы. Уҙған йылда был күрһәткес 2,6 процентҡа артҡан.
Рейтингта Һарытау өлкәһе (бер кешегә 27,1 квадрат метр), Пенза өлкәһе (26,5) һәм Мордовия тәүге урындарҙы биләй. Исемлек аҙағында — Удмурт Республикаһы (21,2) һәм Пермь крайы (22,1).
Уҙған йылдың аҙағында Башҡортостандың торлаҡ фонды 96,7 миллион квадрат метр тәшкил иткән. 2013 йыл менән сағыштырғанда, ул 2,7 миллион квадрат метрға артҡан. Иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡтың майҙаны — 1,15 миллион квадрат метр, йәғни торлаҡ фондының 1,2 проценты. 2014 йылда иҫке һәм авария хәлендәге 64 мең квадрат метр торлаҡ һүтелгән.


text:
«Полиэф» йәмғиәтендә яңыса планлаштырасаҡтар
«Полиэф» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә бизнес-процестар сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән яңы проект — функциональ бизнес-план (ФБП) старт алды.
ФБП функционалдың асыҡлығын һәм бөтә подразделениеларҙың бер форматта горизонталь үҙ-ара бәйләнешен тәьмин итергә, предприятиеның дөйөм стратегияһын эшләүгә булышлыҡ итергә тейеш.
Проектты тормошҡа ашырыу өс мәсьәләне хәл итергә ярҙам итәсәк: беренсенән, 2010 йылдың икенсе ярты йыллығына һәм 2011 йылға функциональ бизнес-план төҙөргә, мотивация системаһын төҙәтергә һәм, ахыр килеп, киләһе йылға интеграцияланған менеджмент системаһы маҡсаттарын эшкәртергә.
Благовещен предприятиеһының генераль директоры Владислав Кузнецов, проект менән таныштырып, шулай тине:
— Подразделениелар эш процесын һәм уны планлаштырыуҙы, проблемалы зоналарҙы аңлау өсөн майҙансыҡ алыу иҫәбенә функциональ бизнес-план эшмәкәрлек һөҙөмтәлелеген арттырыуға булышлыҡ итәсәк. Һөҙөмтәлә бөтә кимәлдәрҙә подразделениелар араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек юлға һалынасаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостандан биш делегат Бөтә Рәсәй төҙөүселәр съезында ҡатнашасаҡ
Фото:
Кесе йома, 30 сентябрҙә, Мәскәүҙә төҙөлөш алып барған кешеләрҙең ағзалығына нигеҙләнгән үҙ-үҙен көйләүсе ойошмаларҙың III Бөтә Рәсәй съезы үтәсәк. Сара илдең төрлө төҙөлөш ойошмаларынан 200-ҙән ашыу делегат йыясаҡ. Башҡортостандан унда биш кеше – БР Төҙөүселәр союзы президенты Рәшит Мәмлиев, Төбәк-ара төҙөүселәр союзы вице-президенты Раиса Ходжаева, Төҙөлөш компаниялары төркөмө рәйесе Борис Бондаренко, Төбәк-ара төҙөүселәр берекмәһе рәйесе Альберт Баһауетдинов һәм «Коммунжилремстрой» коммерция булмаған партнерлыҡ советы рәйесе Валерий Воронков ҡатнашасаҡ.
Съезда Үҙ-үҙен көйләүсе ойошмаларҙың милли берекмәһе уставына үҙгәрештәр индерергә планлаштырыла, уның президентын һәм совет составын һайларға, шулай уҡ берекмәнең тәүге ярты йыллыҡтағы эш йомғаҡтарын тикшерергә планлаштырыла.


text:
Республика аграрийҙары сәсеүлектәрҙе эшкәртеүгә күсте
Республика эшсәндәре һуңғы йылы яратыусы культураларҙы сәсеүҙе тамамлай. Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 26 райондың ауыл хужалығы предприятиелары яҙғы сәсеүҙе ослаған. 32 район яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын сәсеү планын үтәгән. Айырым райондарҙа, ҡоролоҡто иҫәптә тотоп, бер аҙ сәсеүлек майҙандары структураһы үҙгәртелгән. Мал аҙығына бер йыллыҡ үләндәр сәсеү артҡан.
Параллель рәүештә эшсәндәр сәсеүлектәрҙе эшкәртеүгә төшә: рәт араһын эшкәртә, химик утау үткәрә. Беренсеһендә Көйөргәҙе районы хужалыҡтары алда бара. Культиваторҙар менән 14266 гектар көнбағыштың 7000 гектарын үткән (49%), шәкәр сөгөлдөрө плантацияһының 64 проценты эшкәртелгән.
Шишмә районы хужалыҡтары шәкәр сөгөлдөрөн химик утауҙы тулыһынса тамамлаған. Стәрлетамаҡ районы ауыл хужалығы предприятиелары химик препараттар менән 16 мең гектарҙы (32 процент) эшкәрткән.
Был аҙнала үҫемлекселекте интенсификациялау һәм мелиорация бүлеге белгестәре Бишбүләк, Бөрө, Кушнаренко райондарында һәм Урал аръяғында зона республика кәңәшмәләрен үткәрә, унда стресҡа ҡаршы препараттар менән химик утау үткәреү һәм ҡоролоҡ шарттарында мал аҙығы әҙерләү буйынса кәңәштәр биреләсәк.


text:
БР буйынса Росреестр Идаралығы халыҡ өсөн электрон хеҙмәт индереүҙе дауам итә
Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер кадастр палатаһының Туймазы филиалы-бүлексәһендә яңы инфомат ҡуйылған. БР буйынса Росреестр Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был филиалдың халыҡҡа күрһәткән хеҙмәттәре системаһын камиллаштырырға мөмкинлек бирәсәк. Инфомат күсемһеҙ милектең дәүләт кадастры тураһындағы мәғлүмәт ресурсынан белешмә алыуҙы күҙаллай. Белешмә мәғлүмәттән тыш унда йәнә бер нисә сервис эшләй. «Онлайн ғаризалар статусы» бүлегендә, мәҫәлән, ғаризағыҙҙың әлеге ваҡытта ҡайҙа, ниндәй юл үтеүен билдәләргә мөмкин.
Туймазы филиалында инфомат ҡуйылыуы халыҡҡа күрһәтелгән электрон хеҙмәт үҫешендә мөһим роль уйнай. Атап әйткәндә, бөгөнгө көндә БР буйынса Ер кадастр палатаһы ер участкаһы һәм территория планы хаҡында яҙма яуап формаһында кадастр мәғлүмәттәрен биреү, шулай уҡ күсемһеҙ милек объекттарын дәүләт кадастр иҫәбенә ҡуйыуға Интернет аша ғаризалар ҡабул итеү кеүек хеҙмәттәр күрһәтә. Росреестр порталы аша Күсемһеҙ милектең дәүләт кадастрынан мәғлүмәт биреүҙе һорап 1550 ғариза килгән, 1545-енә яуап биреү эше тамамланған. Шулай уҡ территорияларҙың кадастр планы төрөндә мәғлүмәт биреүҙе һорап, 1224 мөрәжәғәт ҡабул ителгән, шуның 923-ө тамамланған.
2010 йылдың 7-14 майында БР буйынса Ер кадастр палатаһы күсемһеҙ милек объектын дәүләт кадастр иҫәбенә ҡуйыуға ун ғариза ҡабул иткән. Межа пландары булған, электрон цифрлы ҡултамға менән раҫланған ғаризалар ике эш көнө дауамында эшкәртелгән. Әҙерләнгән документтарға электрон цифрлы ҡултамға ҡуйып, улар ғариза биреүселәргә электрон төрҙә ебәрелгән. Ғаризаны ҡабул иткәндә межа пландарының электрон төрҙә килеүе арҡаһында филиал-бүлексәләрҙә документтарҙы теркәүгә, мәғлүмәтте ҡулдан баҫып, компьютерға индереүгә һәм әҙер документтарҙы тапшырыуға артыҡ ваҡыт талап ителмәй.


text:
«Йәшлек» гәзите булдырған премия «Бөтә Рәсәй»ҙә танылдыФото: «Йәшлек» гәзите
«Йәшлек» гәзите булдырған премия «Бөтә Рәсәй»ҙә танылды
«Йәшлек» гәзите булдырған премия «Бөтә Рәсәй»ҙә танылдыФото: «Йәшлек» гәзите
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Дагомыста үткән «Бөтә Рәсәй-2015» Рәсәй журналистар союзының XIX фестивалендә «Йәшлек» гәзите булдырған «Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы» журналистар акцияһы илдең республика, край, округ һәм өлкә гәзиттәре араһында лауреат тип танылды. Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов гәзиттең баш мөхәррире, Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәковҡа лауреат дипломын тапшырҙы.
Башҡортостан Журналистар союзында хәбәр итеүҙәренсә, йыл һайын «Йәшлек» гәзите Булат Солтангәрәев исемендәге уҡыусылар һәм йәштәр конкурсын уҙғара. Уның маҡсаты — йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, шәхесте төрлө яҡлап үҫтереү, шулай уҡ ижади кешеләрҙе асыҡлау һәм уларға ярҙам күрһәтеү.
2014-2015 уҡыу йылында конкурста 100-ҙән ашыу 10-11 класс уҡыусыһы ҡатнашты. Улар йәштәрҙең мөһим проблемаларын һәм уларҙы хәл итеү юлдарын сағылдырған мәҡәләләр тәҡдим итте. Конкурсанттар жюри ағзаларын ҡыҙыҡлы фекерҙәре, яңы идеялары, Булат Солтангәрәевҡа арналған шиғырҙары менән таң ҡалдырҙы. Уларҙа уның изге эштәрен һәм идеяларын дауам итеү теләге сағыла. Конкурс тураһында положение баҫылып сыҡҡас, гәзиттең тиражы ла артты.
Булат Солтангәрәев – милләтебеҙҙең аҡыллы, алдынғы ҡарашлы, итәғәтле, белемле, илһөйәр рухлы егете ине. Илебеҙҙе хәстәрләп, уға яҡты киләсәк юрап йәшәне, һәр яҡтан файҙалы булырға тырышты. Төрлө кимәлдәге фәнни-ғәмәли конференцияларҙа ҡатнашты, олимпиадаларҙа еңелеү белмәне. Спортҡа ла маһир булды ул. Үкенескә күрә, бынан дүрт йыл элек көтөлмәгән фажиғә 17 йәшлек Булаттың ғүмерен өҙҙө.


text:
Рөстәм Хәмитов РФ Хөкүмәтенең селектор кәңәшмәһендә ҡатнашты
18 ғинуарҙа Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев видеоселектор кәңәшмәһе үткәрҙе, сара «берҙәм тәҙрә» принцибы буйынса дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеүҙе ойоштороу барышына һәм ведомство-ара электрон хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләренә арналды. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Дәүләт хеҙмәттәре үҙәктәре менән идара итеү системаһы һәр төбәктә булдырылырға тейеш, тип билдәләне Дмитрий Медведев, сараны асып.
«Күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса төп ауырлыҡ төбәктәргә төшә: һәр төбәктә был ҡатмарлы проекттар менән идара итеү системаһы булдырылырыға тейеш. Сығымдар төбәк һәм муниципаль бюджеттарҙы проектлау барышында планлаштырылырға тейеш. Әлеге проект өсөн губернаторҙар шәхсән үҙҙәре яуап бирә. Был граждандарыбыҙҙың күпселек өлөшө өсөн ысынында ла мөһим проект булып тора, сөнки, нисек кенә булмаһын, илдәге барлыҡ граждандарҙың дәүләт структураларына ҡағылышы бар», – тине Дмитрий Медведев.
Шулай уҡ Рәсәй Хөкүмәте рәйесе билдәләүенсә, күп функциялы үҙәктәр булдырыу ҙур ҡалалар өсөн генә түгел, ә ауылдар өсөн дә көнүҙәк булып тора. Сөнки ауыл ерендә йәшәгән кешеләр берәй белешмә алыр өсөн район үҙәктәренә барып, оҙон сираттарҙа торорға мәжбүр. Былай булырға тейеш түгел, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Дмитрий Медведев.


text:
Республика Президенты эш сәфәре менән Ишембай, Белорет райондарына һәм Межгорье ҡалаһына юлланды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Ишембай, Белорет райондарына һәм Межгорье ҡалаһына юлланды.
Сәфәр барышында республика Президенты Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусиндың Ишембай районы Ҡолғона ауылындағы Ижад йортона барырға, Белорет районында юлдар төҙөү барышы менән танышырға планлаштыра.
Межгорьела Рөстәм Хәмитов урындағы халыҡ менән осрашасаҡ, шулай уҡ социаль объекттарға барасаҡ. Улар араһында «Йәшлек» балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, ҡаланың 2-се урта мәктәбе һәм «Төҙөүсе» стадионы.


text:
БДПУ студенты Болгарияла үткән XXII Йәйге Сурдлимпия уйындарында өс алтын миҙал яуланы
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының физик культура факультеты студенты Илья Тришкин Болгарияла үткән XXII Йәйге Сурдлимпия уйындарында йөҙөү буйынса өс алтын миҙал яуланы. Спортсы шулай уҡ 200 метрлыҡ дистанцияла комплекслы йөҙөү буйынса бронза миҙалға ла эйә булды, тип хәбәр иттеләр юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән. Икенсе курс студенты Игорь Аширов етәкселеге аҫтында шөғөлләнә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, XXII Йәйге Сурдлимпия уйындары Софияла үтә. Ярыштар 5 августа тамамлана.


text:
Төркиәгә ял итергә барыусы ханым, 1839-сы йылғы тәңкәне сит илгә алып сығырға ниәтләй.
Ләкин уның мәҙәни ҡиммәткә эйә икәнлеген иғтибарға алмай. Тәңкә таможня хеҙмәттәре тарафынан тартып алына, ә уның хужаһына ҡарата 188 статья буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла. 1839-сы йылда һуғылған баҡыр 2 тин дәрәжәһендәге аҡса, тәү ҡарамаҡҡа әллә ҡиммәтле түгел кеүек, ләкин бөгөнгө күҙлектән уның тарихи әһәмиәте ҙур, тип билдәләй белгестәр. Ҡанунға ярашлы мәҙәни байлыҡтарҙы сит илгә сығарыу өсөн декларация талап ителә, әгәр ҙә бындай әйберҙәр тейешле урында теркәлмәһә ул контрабанда иҫәбенә инә. Бындай ҡанундарҙы үтәмәүселәр енәйәт яуаплылылығына тарттырыла.