text:
Рөстәм Хәмитов Италияла Башҡортостандың инвестиция потенциалы презентацияһын уҙғарҙы
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Рөстәм Хәмитов рәсми сәфәр менән Италияла. 26 ноябрҙә Миланда Башҡортостан Президенты республиканың иҡтисади һәм инвестиция потенциалы презентацияһын уҙғарҙы.
Үҙ сығышында Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһының иң индустриаль үҫешкән ун субъектына инеүен билдәләне. Төбәк иҡтисады үҫешенең төп инвестиция йәлеп итеүсән йүнәлештәре – яғыулыҡ-энергетика комплексы, машина эшләү, ауыл хужалығы. Бөгөн республикала фармацевтика, мәғлүмәти технологиялар, наноматериалдар, биохимия һәм радиоэлектрон етештереү кеүек өлкәләрҙә 15-ләгән кластер формалаша.
Башҡортостан Президенты республикалағы яҡшы эшлекле хәлдең урынлашыуын билдәләне. Ул халыҡ-ара рейтинг агентлыҡтарының юғары баһалары менән дәлилләнә. Бында инвесторҙар менән эшләү өсөн төбәк ҡануниәте менән нығытылған илдәге иң яҡшы шарттар булдырылған.
Италия төбәктәре менән эш итеүҙең иң уңайлы форматы тип Рөстәм Хәмитов, башҡа илдәр менән хеҙмәттәшлек барышында үҙенең һөҙөмтәлелеген раҫлаған, «R2R» – «Region to Region» моделен атаны. Башҡортостан Президенты бындай хеҙмәттәшлекте бергәләп көсәйтергә һәм Италия бизнесмендарын 2015 йылда Өфөлә уҙасаҡ, ШОС һәм БРИКС илдәренең эшлекле советтарында ҡатнашырға саҡырҙы.
Презентациянан һуң Рөстәм Хәмитов Италияның эшлекле даирәһе менән осрашыу уҙғарҙы. Машина эшләү, еңел сәнәғәт, медицина өлкәләрендә уртаҡ предприятиелар төҙөү итальяндар менән эш алып барыуҙа өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе булыуы ихтимал. Атап әйткәндә, «CAMOZZI» компанияһы етәкселеге менән осрашыуҙа станоктар эшләү өлкәһендә хеҙмәттәшлек перспективалары тикшерелде. «ESAOTE» компанияһы вәкилдәре менән осрашҡанда Башҡортостанда медицина ҡорамалдары етештереү мәсьәләләре ҡаралды.
Италия Башҡортостандың биш иң эре тышҡы сауҙа уҙаҡташы исемлегенә инә. 2013 йылда тышҡы сауҙа әйләнеше 1,2 миллиард доллар тәшкил иткән, өҫтәүенә был сумманың 90 проценттан ашыуы экспорт поставкаларына тура килә. Республиканың Италияға поставкалаған төп тауарҙары иҫәбендә нефть һәм нефть продукттары. Республикаға машина эшләү, химия һәм металлургия сәнәғәте продукциялары индерелә. Башҡортостан иҡтисадында тупланған Италияның инвестициялар күләме 2013 йыл аҙағына 1,9 миллион доллар тәшкил иткән, 13 уртаҡ предприятие эшләй.
«ESAOTE» («ЭЗАОТЕ») компаниялар төркөмө – иң эре медицина диагностика системаларын, шул иҫәптән ультратауыш сканнерҙары, махсуслаштырылған МРТ-системалары һәм диагностика процедуралары менән идара итеү өсөн программа тәьминәтен етештереүселәрҙең береһе.


c: text/html

text:
Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер
Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында Дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер. Был хаҡта Мәскәүҙә Хөкүмәт ултырышында иҡтисади үҫеш министры Алексей Улюкаев хәбәр итте.
Ул күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү мәсьәләләрендә иң яҡшы һөҙөмтә күрһәткән төбәктәрҙе билдәләне. Башҡортостан Мәскәү, Свердловск һәм Ростов өлкәләре менән бер рәттән юғары күрһәткескә өлгәшкән биләмәләр иҫәбенә инде.
Төбәктең иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков һүҙҙәренсә, күп функциялы үҙәктең офистары республиканың барлыҡ муниципаль берәмектәрендә лә эшләй. «Был хеҙмәттәр алыу процедураһын еңеләйтергә һәм ауыл ерендә йәшәүселәр өсөн уңайлы шарттар булдырырға мөмкинлек бирҙе. 2016 йылда хеҙмәттәрҙең сифатын яҡшыртыуға баҫым яһаласаҡ», — тине министр.
Республика ведомствоһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, федераль талаптар буйынса уҙған йылдың аҙағына илдең бөтә субъекттары төбәк халҡының 90 проценты өсөн «берҙәм тәҙрә» принцибы буйынса дәүләт хеҙмәттәрен күрһәтеүҙе тәьмин итергә тейеш ине. Башҡортостан билдәләнгән күрһәткесте арттырып үтәне: бөгөн республика халҡының 98 проценттан ашыуы күп функциялы үҙәк хеҙмәттәре менән файҙалана ала.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфө моторҙар эшләү берекмәһе Упҡанкүл буйында йәйге йәштәр фестивале ойоштора
5 июлдән 8-енә тиклем «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте үҙенең «Упҡан» ял йортонда IX (йәйге) йәштәр фестивален ойоштора. Турфест быйыл яңы ҡағиҙәләр буйынса үтәсәк: һәр команда үҙенең президенты, лагеры һәм флагы менән үҙ «дәүләтен» ойошторасаҡ.
Предприятиеның корпоратив коммуникациялар идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, Упҡанкүл буйындағы байрамда ҡатнашыусыларҙы ҡаршылыҡтар менән 10 километрға йүгереү, интеллектуаль конкурс, Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы ярыштары, һыу полоһы көтә, шулай уҡ төнгө ориентирлау һәм велосипед кросы кеүек яңы конкурстар ойоштороласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең ял базаһы Нуриман районындағы Упҡанкүл буйында урынлашҡан. Ул күптән инде завод хеҙмәткәрҙәре өсөн йәштәр һәм спорт саралары үткәреү урынына әйләнгән.


text:
Ултырыш — иртәнге сәғәт 10-да, теркәү 9-ҙа башлана.
Николай Валуев 1973 йылда Ленинград ҡалаһында тыуа. Ата-әсәһе малайҙы шул тиклем мөһабәт булып үҫер тип күҙ алдына ла килтермәй, сөнки улар икеһе лә уртаса буйлы була. Балалар баҡсаһында уҡ Коля тиҫтерҙәренән бер башҡа оҙонлоғо менән айырыла. Ә беренсе класта хатта уҡытыусыһынан да аша ҡарап тора. Шуға ла уны тәүҙә баскетбол секцияһына биреүҙәре ғәжәп түгел.
Әйткәндәй, Ләйсән Йәмилева етәкселегендәге коллектив, сит ил сәхнәләрендә сығыш яһап, күптән сирҡаныс алған инде.
Башҡортостанда алты мең ярымдан ашыу ҡатын-ҡыҙ “Әсәлек
Мәғариф министрлығында әйтеүҙәренсә, быйыл республикала XI класты — 23 меңдән ашыу, IX класты 41 мең самаһы үҫмер тамамлай. Байрамдың тантаналы өлөшө класс сәғәттәре, уҡыу йылдарын хәтерләүгә ҡоролған дәрестәр менән дауам итәсәк.
Өфөнөң сығарылыш уҡыусылары иһә Совет майҙанында уҙғарыласаҡ “Яҙғы бал” сараһына саҡырылған.


text:
Нияз Мәжитов: Беҙ Рәсәй составында иҡтисади бойондороҡһоҙ республика булырға теләйбеҙ
— Беҙ тулы суверенитетҡа дәғүә итмәйбеҙ, беҙ Рәсәй Федерацияһы составында иҡтисади бойондороҡһоҙ республика ғына булырға теләйбеҙ, — тине бөгөн БР Фәндәр академияһының вице-президенты, тарих фәндәре докторы Нияз Мәжитов, Өсөнсө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Хәҙерге шарттарҙа башҡорт халҡының үҫеш нигеҙе булараҡ, тарихи һәм рухи мираҫ» секцияһы эше барышында Башҡортостан суверенитеты тураһында үҙ фекерен белдереп.
Секция ултырышында ҡатнашыусылар иғтибарына тәҡдим ителгән төп тема ентекле өйрәнеүҙе талап иткән киң мәсьәләләр спектрын индерә. Уларҙың күбеһе III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерлек барышында бер нисә тапҡыр тикшерелде лә инде.
Бөгөн секция ултырышы эшендә күренекле ғалимдар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре лә ҡатнаша. Улар иҫәбендә Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты рәйесе, мөфтөй Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Архив эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы Әхмәт Хисмәтуллин, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Ғиният Ҡунафин, Әхмәт-Зәки Вәлидиҙең улы, Билькент университеты профессоры Сүбидәй Туған һәм башҡалар – дөйөм алғанда 130-лап кеше.
— Халҡыбыҙ сифат яғынан яңы үҫеш кимәленә күтәрелә, — тине Нияз Мәжитов. — Беҙ үҙ тарихыбыҙҙы, мәҙәниәтебеҙҙе тергеҙеү өсөн сығыш яһайбыҙ, башҡорт халҡының ихтыярын асыҡ сағылдырабыҙ. Һуңғы ваҡытта беҙҙе дәүләт власы федераль органдарының айырым вәкилдәре илдең төп халыҡтарының тарихын һәм мәҙәниәтен юҡ итеүгә, уларҙың милли байлығын тарҡатыуға килтерерлек аҙымдар яһауы борсой. Мәҫәлән, билдәле бер әҙәмдәр яғынан мәғрифәтселәребеҙҙең, атап әйткәндә, хеҙмәттәре һәм идеялары ватан федерализмы нигеҙенә һалынған Әхмәт-Зәки Вәлиди исеменә ҡара яғырға маташыуҙар бик хәүефле булып тойола.
Нияз Мәжитов һүҙҙәренә ҡарағанда, съезда ҡатнашыусыларҙы мәғариф системаһында төбәк компонентын ҡыҫырыҡлауҙары бик борсой.
— Әгәр бөтә төбәктәрҙә Рәсәй балаларына белем биреү, «Урал-Батыр» кеүек эпостарҙың әһәмиәтен, Мифтахетдин Аҡмулла, Шәйехзада Бабич кеүек мәғрифәтселәрҙең ижадын һанға һуҡмайынса, рус әҙәбиәте, тарихы һәм мәҙәниәте менән генә сикләнһә, ватан мәғариф системаһы бик күпте юғалтасаҡ. Һәм бынан тотош Рәсәй тарихы отоласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 359
ҠЫРҒЫҘ-БАШҠОРТ СОВЕТ РЕСПУБЛИКАҺЫ (ҠБСР), РСФСР составында башҡорт һәм ҡаҙаҡтарҙың (20 б. 1‑се сирегенең аҙағына тиклем урыҫ сығанаҡтарында ҡырғыҙҙар тип йөрөтөлгәндәр) ниәт ителгән милли дәүләтселеге формаһы. ҠБСР ойоштороу проекты Ә.И.Бикбауов, Ә.Ә.Вәлидов, Х.Й.Йомағолов һәм А.К.Әҙеһәмовтың 1919 й. 4 июнендәге В.И.Ленинға һәм И.В.Сталинға яҙған хатында, Вәлидовтың (башҡа мәғлүмәттәр б‑са, Әҙеһәмовтың) 1919 й. 13 дек. Ленинға ебәргән доклад яҙмаһында күрһәтелгән; 1919 й. дек. аҙ. Мәскәүҙә АСБР (Вәлидов, Ә.Ә.Каспранский, Ф.М.Сөләймәнов һәм Әҙеһәмов), Өфө губернаһы (Б.М.Эльцин), Ҡырғыҙ крайы, Ырымбур губернаһы, Төркөстан АССР‑ы, Бөтә Рәсәй ҮБК, Көнсығыш коммунистары бюроһы вәкилдәре делегацияһы ҡатнашлығындағы кәңәшмәлә тикшерелә. Проект 14 пункттан торған һәм респ. терр., сәйәси, иҡт. нигеҙҙәрен билдәләгән. ҠБСР‑ҙы АСБР, Ҡырғыҙ крайы һәм Ырымбур губ. нигеҙендә (адм. үҙәге — Ырымбур ҡ.) ойоштороу күҙ уңында тотолған. Респ. органдарында башҡорт һәм ҡаҙаҡтарҙың һаны тигеҙ булыу принцибы ҡаралған. Респ. иҡт. (халыҡ хужалығының бөтә өлкәләренең һәм финанстарҙың респ. органдары ҡарамағында тупланыуы), сәйәси (властың респ. һәм үҙәк органдарында үҙ-ара вәкиллеге) һәм хәрби (ҠБСР терр‑яһында милли башҡ. һәм ҡаҙаҡ хәрби берләшмәләрен булдырыу, респ. хәрби комиссариаты ҡарамағынан башҡорт һәм ҡаҙаҡ булмаған халыҡты сығарыу) эшмәкәрлек өлкәләрендә киң хоҡуҡ бирелгән. ҠБСР‑ҙы төҙөү проекты 1919 й. 16 дек. кәңәшмәлә кире ҡағыла.
Әҙәб.: Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925 гг.): док. и материалы. В 4 т. Т.3. Ч.2. Уфа, 2006.
С.Ф.Ҡасимов
Тәрж. В.Х.Миһранова


text:
Ағас әҙерләүҙең яңы нормалары ғәмәлгә инә башланы
Лесничестволар БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай быйыл апрель айында раҫлаған яңы нормативтар буйынса граждандарҙан ағас әҙерләүгә документтар ҡабул итә башланы.
Республиканың Урман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, "Башҡортостан Республикаһында урман мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында" закондың ҡайһы бер пункттары ярайһы уҡ үҙгәртелде. Мәҫәлән, торлаҡ йорт төҙөүгә хәҙер — 25 йылға бер тапҡыр 150 кубометр, ә торлаҡты ремонтлауға һәм реконструкциялауға 15 йылға бер тапҡыр 50 кубометр ағас бүленәсәк.
Ихата ҡаралтыларын төҙөү өсөн бүленгән ағас күләме өс тапҡырға арттырылды: 15 йылға бер тапҡыр 50 кубометрға яҡын. Элек был маҡсаттарға 10 йылға бер тапҡыр иң күбе 15 кубометр тотонорға рөхсәт ителә ине. Ихата ҡаралтыларын ремонтлауға хәҙер биш йылға бер тапҡыр 15 кубометр бүленәсәк. Законға үҙгәрештәр индергәнгә тиклем был маҡсатҡа ошо арауыҡта биш кубометр ғына бүленә ине.
Бынан тыш, янғын йәки стихиялы бәлә-ҡаза һөҙөмтәһендә торлағынан мәхрүм ҡалған, шулай уҡ икенсе урынған күсенгән граждандар, билдәләнгән арауыҡты иҫәпкә алмайынса, төҙөлөш өсөн ағас әҙерләй ала.
Ағас әҙерләүгә рөхсәт өсөн түләү биш меңдән 25 мең һумға тиклем тәшкил итә. Ағасты үҙ аллы ҡырҡып алалар.


text:
Бер аҙнала 87000 һум штраф һалынды
Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын һәм кеше именлеген яҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең БР буйынса идаралығы тарафынан уҙған аҙнала юридик шәхестәрҙең һәм шәхси эшҡыуарҙарҙың санитария закондары талаптарын һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендәге закондарҙы күҙәтеүен тикшереп 61 тапҡыр рейд үткәрелде.
Тикшереү йомғаҡтары буйынса асыҡланған закон боҙоуҙарҙы бөтөрөү тураһында 10 күрһәтмә бирелде, ә һалынған штрафтар суммаһы 87000 һум тәшкил итте.


text:
Алдағы шәмбелә Өфөлә инвалидтар араһында йөҙөү буйынса ярыштар үтә
Шәмбелә, 24 апрелдә Өфөлә «Буревестник» физкультура йортонда Башҡортостан Республикаһы инвалидтарының II комплекслы спартакиадаһы иҫәбенә йөҙөү буйынса ярыштар үтәсәк. Бында терәк-хәрәкәт аппараты имгәнгән, ишетеү, күреү һәләте насар йөҙҙән ашыу спортсы ҡатнашасаҡ.
Спартакиада программаһына пауэрлифтинг, саңғы уҙыштары, йөҙөү һәм еңел атлетика буйынса ярыштар индерелгән, ә быйыл уға өҫтәл теннисы ла өҫтәлде. Пауэрлифтинг һәм саңғы уҙыштары буйынса ярыштар бығаса үткән булһа, еңел атлетика буйынса ярыштар — май айына, ә өҫтәл теннисы октябргә планлаштырылған.
Йөҙөү буйынса ярыштар сәғәт 12-лә башлана.


text:
Башҡортостан Сочиҙа халыҡ-ара инвестиция форумында уңышлы сығыш яһаны
18 сентябрҙә республика Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Сочиҙан IX халыҡ-ара инвестиция форумынан ҡайтты. Форумдың йомғаҡлау көнөндә республика делегацияһы тематик түңәрәк өҫтәлдәр эшендә ҡатнашты.
Сочиға сәфәр йомғаҡтары буйынса республика Президенты Рөстәм Хәмитов, халыҡ-ара форумда Башҡортостан уңышлы сығыш яһаны, тип билдәләне.
«Республика үҙенең өр-яңы инновацион эшләнмәләрен һәм инвестиция проекттарын күрһәтте. Беҙҙең экспозиция форумда ҡатнашыусыларҙың күбеһендә ҡыҙыҡһыныу уятты. Республика стенды Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путиндың да иғтибарын йәлеп итте. Ҡараған саҡта ул «Башҡортостан — Олимпиялы Сочиға» блогында бирелгән машиналар эшләү комплексы продукцияһы өлгөләре менән ҡыҙыҡһынды. Владимир Путин, беҙҙең техника һәм ҡорамалдар 2014 йылғы Сочи олимпиадаһына әҙерлек һәм уны үткәреү барышында файҙаланылыуы мөмкин, тип билдәләне. Башҡортостандың иҡтисадтың төрлө тармаҡтарындағы ҡаҙаныштарын күрһәтеү өсөн республикаға бындай форумдарҙа ҡатнашырға кәрәк. Беҙ ҡеүәтле сәнәғәт һәм фәнни-техник потенциалға эйәбеҙ, һәм уны артабан үҫтерергә кәрәк», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Бынан тыш, Башҡортостан Президенты фекеренсә, республиканың үҙ халыҡ-ара тематик форумын үткәреү өсөн бөтә мөмкинлектәре бар.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ИТАР-ТАСС агентлығының генераль директоры Виталий Игнатенко менән осрашты
Фото:
8 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Рәсәй мәғлүмәт телеграф агентлығы (ИТАР-ТАСС)» федераль дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Виталий Игнатенко менән осрашты.
Осрашыу барышында Башҡортостанда «Волга буйы федераль округы иҡтисадына инновациялар индереүҙе мәғлүмәти тәьмин итеү» семинар-кәңәшмәһен ойоштороу мәсьәләләре тикшерелде, кәңәшмә Өфөлә 11-13 декабрҙә үтәсәк. Сараға Рәсәйҙең күп төбәктәренән агентлыҡ хәбәрселәре йыйыласаҡ.
Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ИТАР-ТАСС ҡарамағында һәм Башҡортостан Президенты Хакимиәте ярҙамында бындай семинар-кәңәшмә төбәктә тәүгә үтәсәк.
Белешмә өсөн. Башҡортостан Республикаһы «Рәсәй мәғлүмәт телеграф агентлығы (ИТАР-ТАСС)» федераль дәүләт унитар предприятиеһы менән 1980-се йылдар урталарынан башлап хеҙмәттәшлек итә.
2011 йылдың 5 апрелендә республика Президенты Рөстәм Хәмитов йөҙөндә Башҡортостан Хөкүмәте менән ИТАР-ТАСС агентлығы араһында мәғлүмәти хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә өлгәшелде. Документҡа республиканың сәйәси, иҡтисади, социаль һәм мәҙәни тормошон оператив, дөрөҫ һәм бөтә яҡлап яҡтыртыу, төбәктең инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен нығытыу маҡсатында ҡул ҡуйылды.
2011 йылдың июнендә Башҡортостан Президенты Хакимиәте ИТАР-ТАСС менән берлектә Рәсәйҙең алдынғы киң мәғлүмәт сараларының баш редакторҙары өсөн республикаға матбуғат туры ойошторҙо. 2011 йылдың июль һәм октябрь айҙарында ИТАР-ТАСС агентлығы менән берлектә Башҡортостанда Көньяҡ Корея һәм БДБ илдәренең киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре өсөн матбуғат турҙары үткәрелде.


text:
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итәФото: Андрей Старостин
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итә
Башҡортостан ҡиммәтле тиреләр етештереүҙә алдынғы урындарға дәғүә итәФото: Андрей Старостин
Башҡортостандың ҡиммәтле тиреләр етештереү буйынса Рәсәйҙең алдынғы урындарына сығырға бөтә мөмкинлектәре бар. Төбәктә ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеү һәм етештереү күләмен арттырыу буйынса мәсьәләләр хәл ителде. Был хаҡта Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында үткән кәңәшмәлә хәбәр иттеләр. Министрлыҡ вәкилдәренән тыш, унда Күгәрсен районы менән ситләшкән республиканың туғыҙ районының ауыл хужалығы идаралығы начальниктары һәм баш зоотехниктары ҡатнашты. Тап бында «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте урынлашҡан – ул Башҡортостанда берҙән-бер ҡиммәтле тиреле йәнлектәр үрсетеүҙә махсуслашҡан предприятие.
«Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Башҡортостан Республикаһының Агросәнәғәт комплексы өлкәһендә 18 өҫтөнлөклө проекттары исемлегенә инә.
Бөгөнгө көнгә «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә 12,5 мең тирәһе ҡиммәтле тиреле йәнлек бар. 11 мең самаһы йәнлек тиреһе һатылған. Кәңәшмәлә билдәләүҙәренсә, был предприятие ҡиммәтле тирелә махсуслашҡан Рәсәйҙең 40 предприятиелары араһында, үҙ продукцияһын юғары Европа сифаты итеп маркалау һәм донъялағы биш махсус ҡиммәтле тире аукциондарының береһендә – SagaFurs (Финляндия) ҡуйырға хоҡуҡлы берҙән-бере булып тора. Был аукцион – дәрәжәлек буйынса Копенгагендыҡынан һуң икенсе.
«Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Александр Авдеев әйтеүенсә, ҡиммәтле тирелә донъя ихтыяжы йыл һайын үҫә. Мәҫәлән, Рәсәйҙә эске талап күләме йылына 5 миллион тире тәшкил итә, шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙең производство 30 проценттан да артмай. Шуға күрә баҙар етерлек кимәлдә һыйышлы, тимәк, унда яҡшы уңышҡа ирешеп була.
Миҫалға, 2400 баш шәшке йәки 1200 баш аҡ төлкө булып, бөтә йәнлектәрҙе ҡарау һәм ашатыу технологияларын үтәгәндә, тире һатыуҙан йыллыҡ табыш 8 миллион һум тәшкил итәсәк.
Шуның менән бергә, производствоға баштағы капитал байтаҡ ҡына кәрәк. Әлеге ваҡытта «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 300 миллион һум самаһы капитал һалған, уға йәнлектәрҙе сит илдән һатып алған, йәнлектәрҙе ҡарау өсөн ҡаралтылар төҙөгән, һуйыу һәм тиреләрҙе эшкәртеү һәм башҡалар өсөн махсус ҡорамалдар алған. Предприятие Европа стандарттарына ярашлы йәнлектәрҙе тотоуға ярашлы тураһында SagaFurs сертификатын тиккә генә алмаған.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмәлә «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең алдынғы тәжрибәһен иҫәпкә алырға һәм уны яҡын район хужалыҡтарында (250 км радиусында) ҡабатларға ҡарар иттеләр. Предприятие проектты бойомға ашырырға тотонасаҡ хужалыҡтар менән ҡарау, ашатыу, шәшкеләрҙе һәм аҡ төлкөләрҙе тәрбиәләү тәжрибәһе менән уртаҡлашыуҙан тыш, Европа стандарттары тоҡомдарына ярашлы үҙҙәрендә үрсетелгән көсөктәрҙе, махсус аҙыҡты илтеп биреүҙә, һуйыуҙа һәм тиреләрҙе эшкәртеүҙә, уларҙы SagaFurs аукционында һатыуҙа ярҙам итешергә әҙер.
Бынан бөтәһе лә отошта ҡаласаҡ: баҙарға инеү юлын ситләп һәм нулдән башлағандағы кеүек ҙур сығымдар сығармай, ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙе үрсетеү менән шөғөлләнә башлаясаҡ, предприятиелар ҙа һәм, төп оператор булараҡ, «Октябрь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте лә. Ә иң мөһиме: был проектты ғәмәлгә ашырыуҙан Башҡортостан баҙарҙа был ҡатламды биләй һәм донъяны ҡиммәтле тире менән тәьмин итеүселәрҙең береһе булып китә аласаҡ. Бынан төбәк иҡтисады тик отошта ғына ҡаласаҡ.
Александр Авдеев фекеренсә, Башҡортостандың потенциалы ҙур. Башҡортостанда климат шарттары ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙе үрсетеүгә идеаль тап килә. Үҫешкән малсылыҡ, уларҙың ҡалдыҡтары бик яҡшы аҙыҡ нигеҙе булып тороуо – республиканың илдең башҡа төбәктәре алдында тағы ла бер әһәмиәтле өҫтөнлөгө.


text:
Башҡортостанда профессиональ тау саңғысылары әҙерләнәсәк
Башҡортостанда Тау саңғыһы спорты һәм сноуборд үҙәге ойошторола. Рөстәм Хәмитов Хөкүмәттең 2011 йылдың 15 мартындағы 224-р һанлы бойороғо менән спортсылар әҙерләү буйынса махсус үҙәк ойоштороу тураһындағы ҡарарҙы раҫланы.
Тау саңғыһы спорты һәм сноуборд үҙәк клубы спорт йүнәлешен һәм балаларҙы спорт йәһәтенән әҙерләү буйынса өҫтәмә белем биреү программаларын һөҙөмтәле тормошҡа ашырыу, уларҙың һәләттәрен үҫтереү һәм юғары спорт һөҙөмтәләренә өлгәшеү маҡсатында ойошторола. Бынан тыш, үҙәктәр профессионалдарҙың һәм һәүәҫкәрҙәрҙең физик культура һәм спорт менән тулы ҡиммәтле шөғөлләнеүе, күмәк спорт саралары һәм мәҙәни ял өсөн хеҙмәттәр күрһәтәсәк.
Үҙәк клуб составына Башҡортостан Республикаһының тау саңғыһы үҙәктәре территорияһында урынлашҡан ете филиал – терәк пункт инәсәк. Улар «Морат» (Белорет ҡалаһы), «Ҡандракүл» (Туймазы районы), «Өйәҙетау» (Октябрьский ҡалаһы), «Ҡуштау» (Стәрлетамаҡ ҡалаһы), «Асытау» (Белорет районы), «Павловка паркы» (Нуриман районы) һәм «Ергәнтау» (Мәләүез районы).
Әлегә республикала тау саңғыһы спорты һәм сноуборд буйынса ике бүлексә эшләй, уларҙа 226 кеше даими шөғөлләнә. 2011 — 2012 йылдарҙа даими шөғөлләнеүселәр һаны 630 кеше тәшкил итәсәк тау саңғыһы һәм сноуборд бүлексәләрен асыу планлаштырыла.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығына бер ай эсендә учреждениеның уставын һәм Күҙәтеү советы составын раҫлау бурысы ҡуйылды, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Өфөлә «Һылыуҡай-2016» конкурсында иң сибәр башҡорт ҡыҙының исемен атаныларФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Һылыуҡай-2016» конкурсында иң сибәр башҡорт ҡыҙының исемен атанылар
Өфөлә «Һылыуҡай-2016» конкурсында иң сибәр башҡорт ҡыҙының исемен атаныларФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
19 апрелдә Өфөлә «Һылыуҡай-2016» республика телевизион матурлыҡ конкурсының финалы уҙҙы. Гран-приға Күгәрсен районынан Эльвира Ҡарамышева лайыҡ булды. Республиканың беренсе һылыуҡайы «Mile» компанияһынан тун, «Ювелирцентр» компанияһынан колье һәм Мәскәүҙең «Zlata» компанияһынан таж менән бүләкләнде.
Эльвираға 18 йәш, ул Стәрлетамаҡта филолог һөнәренә уҡый. «Бәләкәйҙән үк ошо конкурс хаҡында хыялландым, — тине һылыуҡай. — Ике аҙна әҙерләндек. Ҡатнашыусы өсөн иң мөһиме — матур йырлай, бейей, һөйләй белеү. Был минең өсөн ауыр булманы».
Беренсе урынға Өфө ҡыҙы Ләйсән Шаһисолтанова лайыҡ булды, ул шулай уҡ «Интернет гүзәле» номинацияһында ла еңеүсе. Икенсе урынды Земфира Ҡотлоғолова (Федоровка районы) һәм Ильнара Ниязғолова (Мәскәү) яуланы. Өсөнсө урынды Дилара Хөсәйенова (Балаҡатай районы), Илзирә Сәфәрғәлина (Баймаҡ районы) һәм Межгорьенан Алина Тайфурова бүлеште, Алина «Мисс Комсомольская правда» исеменә лә лайыҡ булды. «Wday.ru» ҡатын-ҡыҙҙар мәғлүмәт порталында тауыш биреү юлы менән Ләйсән Шаһисолтанованы һайланылар. Магнитогорск ҡалаһынан Лиана Яныбаеваға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының дипломы тапшырылды. Благовар районынан Роза Батыраева «Туған тел» каналының махсус призын алды — уға алып барыусылар курсына сертификат бирелде.
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында 16 һылыуҡай үҙҙәренең матурлығын һәм милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, традицияларҙы белеүҙәрен күрһәтте. Улар араһында республика район һәм ҡалалары вәкилдәре, шулай уҡ Мәскәү, Санкт-Петербург һәм Силәбе өлкәһе сибәрҙәре бар. Ҡыҙҙар бейене, уй-хыялдары менән уртаҡлашты һәм башҡорт дизайнерҙарының яңы коллекцияһын тәҡдим итте. Тәүге тапҡыр аш-һыу конкурсы ойошторолдо. Бәйге этаптарының береһе Рәсәй киноһы йылына арналғайны.
«Һылыуҡай» республика конкурсы — Рәсәйҙә иң оҙайлы һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе дауам итеүсе берҙән-бер милли проект. Ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм «Туған тел» телеканалы.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡта яңы физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлә
Фото:
Стәрлетамаҡта физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлә. Был маҡсатҡа "2006-2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһында физкультура һәм спортты үҫтереү" федераль маҡсатлы программаһы буйынса металл конструкциялар, төп панелдәр һәм ҡыйыҡ ябыу материалдары һатып алыуға аҡса бүленгән. Йәмғеһе — 30 миллион һум.
Башҡортостан Республикаһы Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының әйҙәүсе советнигы Римма Чередниктың хәбәр итеүенсә, әлеге мәлдә РФ Спорт һәм туризм министрлығына физкультура-һауыҡтырыу комплексының спорт залы өсөн уйын ҡорамалдары һатып алыуҙы финанслауҙы һорап ебәрелгән заявка буйынса ниндәй ҡарар ҡабул итеүҙәре көтөлә. Бынан тыш, спорт үҙәге ҡарамағындағы һырғалаҡҡа яһалма боҙ етештереү өсөн ҡорамал һатып алыуҙы финанслауға ла заявка бирелгән.
—Объект төҙөлөшөнә шулай уҡ Башҡортостан ҡаҙнаһынан 60 миллион һум бүленгән, — тине Римма Чередник. – Физкультура-һауыҡтырыу комплексын сафҡа индереү киләһе йылға планлаштырыла. Эштәрҙе «Стерлитамакстрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте башҡара. Комплекс проектын «Башкиргражданпроект» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте архитекторҙары эшләгән.


text:
«Таланттар йондоҙлоғо» конкурсына заявкалар ҡабул ителә
14 октябргә тиклем «Таланттар йондоҙлоғо» IV асыҡ республика мөмкинлектәре сикләнгән балалар һәм үҫмерҙәр ижады конкурсында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул ителә.
Балалар вокал сәнғәте, нәфис һүҙ, уйын ҡоралында башҡарыу, халыҡ бейеүе, ым-ишара менән йырлау һәм оригиналь жанр кеүек номинацияларҙа үҙ таланттарын күрһәтә ала.
Һайлап алыу турҙары 19 һәм 26 октябрҙә, 2 ноябрҙә үткәрелә. Конкурстың II этабы 23 ноябрҙә үтәсәк, а декабрҙә гала-концертта йомғаҡ яһаласаҡ.
Конкурстың инициаторҙары һәм төп ойоштороусылары – Өфөнөң Сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар һәм үҫмерҙәр өсөн реабилитация үҙәге һәм «Әсә йөрәге» республика йәмәғәт ойошмаһы.
«Таланттар йондоҙлоғо» проекты «инвалидтар», «сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр», «үҫеше тотҡарланған кешеләр» тип атаған кешеләргә ҡарата стереотиптарҙы бөтөрөүгә йүнәлтелгән. Улар ҙа, башҡалар кеүек үк, мәҙәни тормошта һәм ижади процестарҙа ҡатнашыу хоҡуғына эйә бит, тип инана ойоштороусылар.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты дәүләт комитеты етәкселәрен билдәләне
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов дәүләт комитеттары рәйестәрен тәғәйенләү тураһында Указдарға ҡул ҡуйҙы.
Хәлит Мәхмүт улы Мәхмүдов БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнде.
Башҡортостан Республикаһының Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп Фәдис Фәүҡәт улы Сәлимгәрәев билдәләнде.
БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетын Илдар Илдус улы Әхмәтшин етәкләй.
Ильяс Яхъя улы Мөниров бынан алып БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе.
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты етәксеһе итеп Сергей Владимирович Новиков тәғәйенләнде.
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе функциялары Айҙар Ирмит улы Хәлиловҡа йөкмәтелде.


text:
Өфөлә икенсе төбәк-ара HR форум-2013 үтәсәк
30 октябрҙә Милли йәштәр театрында «Инвестициялар кешелек капиталына — Рәсәй төбәктәренең иҡтисади үҫешенең хәл иткес факторы» икенсе төбәк-ара HR форумы эшләй башлаясаҡ.
Уның ойоштороусылары — Башҡортостан Президенты Хакимиәте, First Business School бизнес мәктәбе, АНКОР кадрҙар холдингы, БР-ҙа Рәсәй сәйәсәте мәктәбе.
Эксперттар фекеренсә, Өфөлә үтәсәк HR форум — уникаль төбәк проекты, ул бизнес-берләшмәнең HR-әүҙемлеген үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк.
— Был тәғәйен мәсьәләләрҙе хәл итеү һәм киләсәккә HR-профессия стандарттарын яҡшыртыу буйынса йүнәлештәр эшкәртеү өсөн майҙансыҡ, — тип иҫәпләй форумды ойоштороусыларҙың береһе, First Business School бизнес мәктәбенең идара итеүсе партнеры Айгөл Десяткина.
Форумда ҡатнашыусылар — предприятиелар һәм HR-хеҙмәттәр етәкселәре, ҙур һәм урта бизнес, республиканың һәм Рәсәй төбәктәренең дәүләт власы органдары вәкилдәре, HR-хеҙмәтләндереү провайдерҙары, бизнес-тренерҙар.
Форум сиктәрендә пленар ултырыш, дискуссия майҙансыҡтары, бизнес тренерҙарының, Башҡортостан тренерҙар һәм консультанттар ассоциацияһы ағзаларының мастер-кластары планлаштырылған.
Ҡатнашыу маҡсатында теркәлеү, шулай уҡ программа менән ентеклерәк танышыу өсөн форумдың рәсми сайтына инергә йәки 292-72-99, +7-927-330-39-49 телефондары аша шылтыратырға мөмкин.


text:
Между Волгой и Уралом (радиожурнал)
«Между Волгой и Уралом» («Волга менән Урал араһында») — төбәк-ара ижтимағи‑сәйәси һәм нәфис‑публицистик радиожурнал.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1958 йылдың июненән алып урыҫ телендә аҙна һайын сыға. Сығарылыш ваҡыты 60 минут. Башҡортостан, Коми (1998 йылдан алып), Марий Эл, Мордовия, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан биләмәләрендә трансляциялана. Программаны ошо республика ТРК журналистары әҙерләй, монтажлау һәм эфирға сығарыу «Татарстан» ДТРК (Ҡазан) радиоһында тормошҡа ашырыла.
Маҡсаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Радиожурналда патриотизм, халыҡтар араһында дуҫлыҡ һәм татыулыҡ, үҙ‑ара хеҙмәттәшлек һ.б. идеялар пропагандалана.
Рубрикалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Радиожурнал сығарылыштарында төбәктәрҙәге аҙналыҡ ваҡиғаларға күҙәтеү хәбәрҙәре, көнүҙәк темаларға сюжеттар, халыҡтарҙың тарихы, мәҙәниәте, традициялары һәм ғөрөф‑ғәҙәттәре буйынсса материалдар, сәйәсмәндәр, фән, сәнғәт эшмәкәрҙәре, производствоның төрлө өлкә белгестәре һ.б. менән интервью була.
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1‑се Волга буйы матбуғаты фестиваленең (Түбәнге Новгород, 2002) «Толерантлыҡ өсөн» номинацияһы, «Сәскә атыу хаҡына гуманитар хеҙмәттәшлек» электрон киң мәғлүмәт саралары Евразия конкурсының (Саранск, 2009) лауреаты, Байкал тулҡыны Бөтә Рәсәй милли тапшырыуҙар фестиваленең (Улан‑Удэ) «Иң яҡшы тауыш режиссёрлығы эше» номинацияһында еңеүсе. РФ журналистар союзының «Журналист оҫталығы өсөн» пр. лауреаты (1999).


text: Кешелек тарихында бөйөк эштәре менән үҙен дә, халҡын да данлаған, юғары күтәргән мәртәбәле шәхестәр бихисап. Шундай шәхестәрҙең береһе – күренекле мәғрифәтсе, күп яҡлы ғалим, шағир һәм аҡыл эйәһе Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев. “Һәр кемдең ҡалалыр бер йәдкәре” тип яҙған Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев үҙенән һуң быуаттарҙан-быуатҡа күсеүсе оло бер иҫтәлек, бай мираҫ ҡалдырҙы. Оло ғалим, һоҡланғыс шәхес – беҙҙең яҡташыбыҙ, ғорурлығыбыҙ. Ул бөтә ғүмерен туған халҡын аң-белемле, бәхетле һәм мәҙәниәтле итеү өсөн көрәшкән, шуға күрә Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев исеме бөгөн дә халҡы хәтерендә.


text:
"Ҡәҙерле атай, иптәш Берия!"30-10-2013, 00:52 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Илебеҙ тарихындағы иң фажиғәле, иң ғазаплы осорҙарҙың береһе – үткән быуаттың 30-сы йылдары. Нахаҡҡа имгәтелгән яҙмыштар, сәбәпһеҙ өҙөлгән ғүмерҙәр... Күпме улар!
Иѕәндәрҙең ҡәҙерен бел, мәрхүмдәрҙең ҡәберен бел, тиҙәр. Башҡортостанда йәшәгән, ғәйепһеҙгә рәнйетелгән сәйәси золом ҡорбандарының “Хәтер” китабының биш томы бер нисә йыл элек баѕылып сыҡҡайны. Уның беренсеһенә генә лә 6 966 кешенең исеме теркәлгән!
Был баҫма — нигеҙһеҙ хөкөм ителгән яҡташтарыбыҙҙың исемен мәңгеләштереүсе, халыҡ һәм тарих алдында уларҙың йөҙөн аҡлаусы, намыѕын һаҡлаусы бер һәйкәл. Ул ҡыҙғаныс яҙмышлы кешеләр тураһында. Ҡыҙғаныс, сөнки уларҙың мал-мөлкәте тартып алынған, ғаиләләре тарҡалған. Ҡайһыһын атҡандар, ҡайһыһын – Себергә, ҡайһыһын алыѕ төньяҡҡа оҙатҡандар, Сталин лагерҙарында интектергәндәр. Улар тураһында мәғлүмәт бик аҙ, енәйәт эштәре папкаһындағы ялған документтар аша ғына был ҡорбандарҙың ысынында ниндәй кеше булыуын тулыһынса асыҡлау мөмкин түгел. Әммә шуныһы асыҡ: тотҡондар төҙөшкән ҡалалар, каналдар, заводтар һаман да бар, улар, әйтерһең дә, был изге йәндәрҙең рухын һынландырған.
Сәйәси золомға эләккән кешеләр араһында төрлө һөнәр эйәләре лә бихисап. Әммә ғәҙелһеҙлек ҡоралы бөтәһенән дә элек ябай хеҙмәт кешеһенә – крәѕтиәндәргә ҡаршы йүнәлтелгән. Әйтәйек, сәйәси золомға эләгеүселәрҙең 13 проценты – эшселәр, 4-е – дин әһелдәре, 3-ө – уҡытыусылар, ә 70 процентҡа яҡыны – айырым хужалыҡ итеүселәр һәм колхозсылар. Шулай уҡ улар араһында студенттар, ғалимдар, яҙыусылар, артистар, пенсионерҙар, табиптар... хатта мәктәп уҡыусылары ла бар! Бына бер ғибрәтле миѕал. Архангел урта мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы Николай Ассар 1937 йылда ҡулға алына. Ул ваҡытта уға ни бары 16 йәш була. Ҡабалан әүәләнгән документтарға ҡарағанда, СССР тарихы, СССР Конституцияһы, география дәрестәрендә аҡыллы һорауҙар биргәне өсөн! Шул һорауҙарға яуап ала алмағас, ул уҡырға йөрөмәй башлаған. Унан һуң һабаҡташтарын ҡыйырһытҡан, винтовканан политбюро ағзаһы Кагановичтың портретына атҡан. Бының өсөн уны ете йылға төрмәгә ултырталар!
Ҡорбандар араһында шулай уҡ күренекле башҡорт яҙыусылары ла байтаҡ. Әйтәйек, Афзал Таһиров, Дауыт Юлтый, Булат Ишемғол, Төхфәт Йәнәби, Ғабдулла Амантай, Имай Насыриҙарҙың ғүмере Сталин лагерҙарында өҙөлгән.
Сәйәси золомға эләккән 6 966 кешенең 881-е атылған, ҡалғандары 25 йылға тиклем хөкөм ителгән. Уларҙың 41 проценты – урыѕтар, 22-һе – башҡорттар, 17-һе – татарҙар, 4-е – мариҙар, 3 проценты – сыуаштар. Былар әле бер китапҡа кергән исемлектәге күрһәткестәр генә!
Шуныһы тағы ла аяныслыраҡ: әгәр ҙә ирен ҡулға алһалар, ҡатынын да аямағандар. Быға миѕал бик күп. Башҡортостан өлкә комитеты секретары Яков Быкиндың ҡатыны биш йылға иркенән мәхрүм ителгән. Бүлек мөдире Риза Әбүбәкировтың тормош иптәшен дә ҡулға алалар һәм шулай уҡ биш йылға ябып ҡуялар. Элекке Ҡандра районында тыуып үѕкән был ханым — Өфө туберкулез институтында эшләгән ике бала әсәһе Сайра Латип ҡыҙы Әбүбәкирова. Ул иренең контрреволюцион эшен белә тороп, был хаҡта тейешле органдарға хәбәр итмәүҙә ғәйепләнә. Ике йәшлек улы, биш йәшлек ҡыҙы, әсәһе һәм ауырыу ҡәйнәһе тороп ҡала. Енәйәт эше папкаһында уның ҡыҙының СССР эске эштәр халыҡ комиссары Берияға яҙған хаттары һаҡланған.
“Ҡәҙерле атай, иптәш Берия! (Ул осорҙа хат яҙғанда политбюро ағзаларына “атай” тип мөрәжәғәт итергә тейеш булалар. — Р.Т.) Белмәйем, атайым үҙе ғәйеплеме, әллә яла яҡтылармы икән, уны ҡулға алдылар, һәм хәҙер ҡайҙалыр һөргөндә, тиҙәр. Атайымдан һуң әсәйемде алып киттеләр. Ҡустым менән беҙ әбейемдәрҙә йәшәйбеҙ. Әбейем үҙе лә сирле улының пенсияһына йән аѕырай. Бик яҡшы билдәләргә генә уҡыйым. Ошондай гүзәл илдә атай-әсәйемдән башҡа йәшәү бик ауыр. Бөтә балаларҙың да ата-әсәһе бар, улар шундай бәхетле, бергәләп ял итәләр.
Берия ағай, атайым минең! Әсәйемде кире ҡайтарығыҙ, зинһар, бер ғәйебе лә юҡ уның, әгәр миңә ышанмаһағыҙ, үҙегеҙ тикшереп ҡарағыҙ. Миңә яуап яҙығыҙ, йәме, әсәйемдең ҡасан ҡайтырын хәбәр итегеҙ. 3-сө класс уҡыусыһы Әбүбәкирова”.
Был ваҡытта кескәй ҡыҙ атаһының атып үлтерелеүен белмәй әле. Тәүге хатына яуап килмәгәс, ул икенсеһен яҙа.
“Ҡәҙерле атайым минең Берия!
Әле мин йәйге каникулда. Иптәштәремдең кемеһелер – пионер лагерында, кемеһелер – ауылда, ә минең иркәләнергә әсәйем дә юҡ. Уҡыу йылын “отличница” булып тамамланым. Эй, әсәйем һөйөнөр ине янымда булһа! Һәйбәт уҡығаным өсөн миңә әсәйемде бүләк итегеҙсе, шундай бәхетле булыр инем. Каникулда уның менән бергә ял итеп, көсләнеберәк мәктәпкә килер инем дә тағы ла һәйбәтерәк уҡыр инем. Әсәйемде бүләк итһәгеҙ, бик тырышып-тырышып уҡыр инем. Яуап яҙығыҙ әле, Берия атайым. 4-се класс уҡыусыһы Әбүбәкирова”.
Әлбиттә, уның әсәһен тотҡонлоҡтан сығармайҙар. Ул Мордовиялағы һәм Архангел өлкәһендәге лагерҙарҙа срогын тултырғас ҡына тыуған төйәгенә ҡайта.
Ата-әсәләре ҡулға алынып, балаларҙы ҡарар кеше ҡалмаһа, уларҙы йә лагерға, йә балалар йортона оҙатҡандар.
Сталин синыфтар көрәшенең киѕкенләшеүен иғлан иткәндән һуң, йәғни 1937 йылда, сәйәси золом балтаһы иң юғары нөктәгә күтәрелә. Яҙмышы ҡыйралғандарҙың 93 процент осрағы 30-сы йылдарға тура килә. Әммә советтарҙың үҙ халҡына ҡаршы көрәше байтаҡ элегерәк башланған. “Хәтер” китабында 1918–1920 йылдарҙа ҡулға алынған илле кешенең исеме бар. Әйтәйек, Миңләхмәт Әхмәҙуллин. Ул 1901 йылда Дүртөйлө районының Миңеште ауылында тыуған. 1920 йылдың 2 мартында ҡулға алынған, өс көндән һуң атып үлтерелгән. Ғәйебе ниҙә? Бына уның һорау алыу протоколындағы күрһәтмәһе: “Ауыл йыйылышында Минзәләнән һәм Баҡалынан килгән һалдаттарға ярҙам күрһәтеү хаҡында ҡарар ҡабул ителде. Ризалашманым, әммә мине үҙемдең атым менән яйҙаҡтарға ҡушылырға мәжбүр иттеләр. Ҡоралым юҡ ине. Совет власына ҡаршы мин бер ни ҙә ҡылманым”. Һәм бына шул кеше атып үлтерелә! Уға, совет власына ҡаршы баш күтәреүҙә әүҙем ҡатнашыусы, тигән ғәйеп ташлайҙар. Ғүмере өҙөлгәндә егеткә ни бары 19 йәш була. Колчак армияһына көсләп алынған, ҡоралланырға ла өлгөрмәгән егеттәрҙе лә советтар шулай уҡ хөкөм итеп, атып үлтерә...
Бөйөк Ватан һуғышы тамамлана. Яугирҙәр өйгә әйләнеп ҡайта. Ил яраларын дауалай. Әммә сәйәси золом һаман дауам итә. Илленсе йылдарҙа Башҡортостандан 35 кеше ҡулға алына һәм хөкөм ителә. Әйтәйек, Виктор Бочков — өс йылға. Валентин Артемов суд тарафынан иѕәрҙәр йортона оҙатыла... Һуңынан был 35 кешенең бөтәһенең дә исеме аҡлана, улар шулай уҡ “Хәтер” китабына индерелгән.
Элекке яугирҙәр ни өсөн хөкөм ителгән һуң? Һуғышҡа ҡәҙәр уларҙы советҡа ҡаршы ҡотҡо таратыуҙа, хәрби-фашистик фетнәлә ҡатнашыуҙа ғәйепләйҙәр. Һуғыш башланыр алдынан 40 меңгә яҡын командир һәм сәйәси хеҙмәткәр, хәрби конструктор ҡулға алына. 1941 йылдың ноябрендә немецтарҙың Мәскәүгә ҡәҙәр килеп етеүе юҡҡа ғына түгел ул.
Был “Хәтер” китабында ҙур хәрби башлыҡтарҙың исеме юҡ, әммә ябай кешеләр етерлек. Әйтәйек, Павел Бандов Көйөргәҙе районында тыуған, уҡсы, батальон командиры. Имеш, Ворошиловты юҡ итеү өсөн хәрби-фашистик фетнәлә ҡатнашҡан. Атып үлтерелә. Икенсе миѕал. Сталинград янында ауыр һуғыш бара... Взвод командиры Ғәббәс Аллаяров ун ике ҡыҙылармеец менән бергә әсирлеккә эләгә. Ул бер нисә иптәше менән ҡасып ҡотола һәм үҙебеҙҙең ғәскәрҙәргә килеп ҡушыла. Бер йыл һаҡ аѕтында тоталар уны. Ғәйебе юҡлығын асыҡлағас ҡына иреккә сығаралар.
Һуғыш йылдарында хәрбиҙәргә “тыуған илгә хыянат иткәне өсөн”, “хыянатты һиҙеп ҡалмағаны өсөн”, “немец армияһын маҡтағаны өсөн” һәм башҡа шундай ялған мөһөр тағылған. Ундайҙарҙы төрлө ерҙән табырға тырышҡандар, таба алмаһалар, уйлап сығарғандар. Хәйер, уйҙырма енәйәттәр ҡылыуҙа ғәйепләүҙәр сәйәси золом башланғандан алып килә. 1937 – 1938 йылдарҙа республикала ғәмәлдә булмаған контрреволюцион ойошма юҡҡа сығарыла. Улар араһында ғәйепһеҙгә атып үлтерелгән 231 яҡташыбыҙ бар. 17 кеше ҡылынмаған енәйәт эше буйынса 10 йылға хөкөм ителә. Өлкә комитеттың беренсе секретары Яков Быкин, уның менән бергә 248 партия, совет һәм хужалыҡ эшмәкәре лә шундай уҡ уйлап сығарылған енәйәттә ғәйепләнә.
Республикабыҙҙың дин әһелдәрен дә ситләп үтмәй был афәт. Йәрмәкәй районының Тарҡаҙы ауылы муллаһы Насир Абдулов 1937 йылда атып үлтерелә. Колхозсыларҙың хоҡуҡтары өсөн көрәшкәне, совет власының ғәҙелһеҙлеген күргәне, дини тәрбиә биргәне өсөн фиҙа ҡыла ул йәнен.
Нахаҡҡа ғәйепләнеп үлтерелгән, тотҡонлоҡта йән аѕырағандар ил өсөн ҡиммәткә төштө, әлбиттә. Иң талантлы, иң ғилемле, иң аҡыллы ғалимдар, конструкторҙар, инженерҙар, хәрби башлыҡтар юҡҡа сығарылды бит. Бынан тыш, күпме яҙмыш ҡыйратылды, балалар етем үѕте, күңелдәргә күпме яра һалынды.
Шундай меңдәрсә-меңдәрсә аяныслы яҙмышлы яҡташыбыҙҙың исемдәре теркәлгән “Хәтер” китабында. Әлбиттә, улар нахаҡҡа ҡаза күргән, ғәйепһеҙ ҡорбан ителгән яҡташтарыбыҙҙың исемен тарих алдында аҡлай. Тик барыбер тарихта күрелмәгән бындай вәхшилек халҡыбыҙ күңеленә төҙәлмәѕлек яра һалды. Тарих хәтерен юйып булһа ла, халыҡ хәтерен юйып булмай ул!
Социологик тикшереүҙәрҙән күренеүенсә, Рәсәй халҡының яртыһынан күбеһе 1937–1938 йылдарҙағы кеүек золомдоң башҡаса булмаясағына ышана.
Шулай ҙа 24 проценты уның ҡабатланыу ихтималлығын инҡар итмәй. Яуап биргәндәрҙең 56 проценты бөгөнгө оппозиция лидерҙарын, ҡаршылыҡ акцияларында ҡатнашыусыларҙы сәйәси нигеҙҙә эҙәрлекләйҙәр тип һанамай. Әммә 27 проценты, киреһенсә, шул фекерҙә.


text:
Хужалыҡтың сусҡа комплексы алдынғы, юғары технологиялы предприятиеларҙан һанала. 57 кеше сусҡа үрсетеү һәм үҫтереү менән шөғөлләнә. Бер инәнән кәмендә 12-13 сусҡа балаһы алалар. Тәжрибәле оло мастерҙар менән бер рәттән әле генә уҡыу йортон тамамлаған йәш белгестәр ҙә бында тырышып эшләй. Мәҫәлән, Регина менән Йәмил Абдуллиндар Башҡортостан дәүләт аграр университетының зоотехния факультетын тамамлап, Дыуанға эшкә ҡайтҡан. Икәүһенә лә эш оҡшай, уларҙың торлаҡ мәсьәләһе лә тиҙҙән хәл ителәсәк.
Хужалыҡтың сусҡа комплексы алдынғы, юғары технологиялы предприятиеларҙан һанала. 57 кеше сусҡа үрсетеү һәм үҫтереү менән шөғөлләнә. Бер инәнән кәмендә 12-13 сусҡа балаһы алалар. Тәжрибәле оло мастерҙар менән бер рәттән әле генә уҡыу йортон тамамлаған йәш белгестәр ҙә бында тырышып эшләй. Мәҫәлән, Регина менән Йәмил Абдуллиндар Башҡортостан дәүләт аграр университетының зоотехния факультетын тамамлап, Дыуанға эшкә ҡайтҡан. Икәүһенә лә эш оҡшай, уларҙың торлаҡ мәсьәләһе лә тиҙҙән хәл ителәсәк.
Бөгөн һатып алыусылар даирәһе шаҡтай ҙур һәм талапсан. Шуға ла сифатҡа айырыуса ныҡлы иғтибар бирелә. Май заводының үҙ лабораторияһы бар. Унда һөттөң таҙалығын, майлылығын ғына билдәләп ҡалмай, ә продукция эшләгәндә ҡулланыла торған өҫтәмәләрҙең сифатын да тикшерәләр, етештереү технологияһының теүәл һаҡланыуын күҙәтәләр. Һөт ризыҡтары һыуытҡыс камераларҙа туҡталып тормай, шунда уҡ ҡулланыусыларға оҙатыла. Өфө, Нефтекама, Яңауыл, Бөрө, Балтаста һәм башҡа урындарҙа завод продукцияһын “һә” тигәнсе алып бөтәләр.
Беҙ — малайҙар — шул ағайҙар тирәһендә уралышабыҙ. Юҡ-юҡта, күҙ ташлап, беҙгә лә берәй һүҙ әйтеп ҡуялар. Шундай “йыйылыш”тарҙың береһендә, яныбыҙҙан үтеп барған ҡара ҡаҡса малайҙы күреп, яугир, һынамсыл ҡарашлы Сәйфетдин ағай:
— Күрерһегеҙ, ошо егеттән рәт сығасаҡ, ҙур кеше буласаҡ ул, — тип ҡуйҙы. Тиңдәштәренән берәү:
— Күрәҙәсе инде һин, бөтәһен дә алдан беләһең дә ҡуяһың, — тип мыҫҡыллы йылмайҙы.
Һәр һуғышсы тәүлек эсендә әҙерләнеп, ҡылыс, ағас һаплы һөңгө, йәйә һәм уҡтар менән ҡоралланып, бер айлыҡ аҙыҡ-түлек алып, поход старшинаһы етәкселегендә, ике яҡшы аттың береһенә атланып, икенсеһен йәнәштән эйәртеп, билдәләнгән урынға килеп етергә тейеш булған.
Тарихтан билдәле булыуынса, 7-се кантон бүленешенән, хәҙерге Ғафури, Ишембай райондары биләмәһенән 1811 йылдың майында, Ишәй ауылы янында, Йомағолов тигән поручик тарафынан бер мең һыбайлы казактан торған резерв командаһы төҙөлә. Командаға, минең фараз буйынса, тыуған ауылым Яугилденән туғыҙ уҙаман эләгә.
Шаһимырҙан апаның (атай-әсәйҙән өлкән ир кешене бында шулай атайҙар) атаһы, колхоз рәйесе Аллабирҙе Рәхмәтуллин, 1942 йылда үҙе теләп фронтҡа юллана. Китә лә... тыуған яҡтарына юлы өҙөлә — 1943 йылдың аҙағында “ҡара ҡағыҙы” килә.
Ауыр һуғыш йылдарында барлыҡ балалар татыған етемлек, аслыҡ, юҡлыҡ һурпаһын һемереп, эштә бешегеп үҫкән Шаһимырҙан, ауылда IV класты тамамлағас, ике йыл Ҡыпсаҡ мәктәбендә белем ала.
Наилә Буранғолова — Салауат районы ҡыҙы. Стәрлетамаҡ педагогия институтын тамамлағандан һуң, Илеш районында йүнәлтмә буйынса башланғыс класс балаларын уҡыта, шул саҡтан уҡ йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша, концерттар, кисәләр ойоштора, уларҙы үҙе алып бара. Бейеү менән шөғөлләнгәнлектән, ул балалар өсөн түңәрәк тә асҡан.
Бынан 25 йыл самаһы элек Өфөнөң Дим районындағы Миңлеғәле Шайморатов исемендәге 104-се мәктәпкә килеп урынлаша. Унда беренсе тапҡыр башҡорт телен предмет булараҡ уҡыта башлай.
— Ваҡытығыҙ булһа, беҙгә килеп китегеҙ әле, — тине Луиза Мөжәүир ҡыҙы. — Әхмәттең быға тиклем бер ҡайҙа ла күренмәгән хеҙмәте менән таныштырырға иҫәбем.
Ысынлап та, был картиналарҙы бер күргәҙмәлә лә, рәссамдың әҫәрҙәре каталогында ла күргән юҡ ине. Бына, исмаһам, хазина!
— Белорет металлургия комбинаты хаҡында картиналар серияһы әҙерләү маҡсатында ирем 1961 йылда дәррәү эшкә тотондо, — ти Луиза апай. — Комбинатҡа барып, ундағы хеҙмәткәрҙәр менән аралашып йөрөнө. Тик ниндәйҙер сәбәп арҡаһында ул эшен дауам итмәне. Бары биш әҫәр яҙыу менән сикләнде. Ул картиналар шул йылдан алып Әхмәттең оҫтаханаһында һаҡланды, вафат булғас, барлыҡ эштәрен фатирға ташып ҡуйҙыҡ.
Яңы Күктау ауылында ғүмер кисереүсе Әлфирә менән Азат Зиязетдиновтар, ысынлап та, һоҡланырлыҡ ғаилә. Яландай иркен йортто улар үҙ көстәре менән 2008 йылдың йәйендә төҙөп сыҡҡан. Өй заманса йыһазландырылған, таҙалыҡ-бөхтәлек шунда уҡ күҙгә ташлана, барыһы ла егәрле хужалар йәшәүенә ишара.
Китап яратҡан, уның әһәмиәтен балаһына төшөндөрә алған ғаиләлә бала уҡымышлы, тәртипле, үҙаллы булып үҫә. «Бөтә ғүмереңде сарыф ит һин китапҡа, бөтә тормош, бөтә аҡыл китапта» тигән һүҙҙәрҙе юҡҡа ғына әйтмәгән бер яҙыусы. Бөтә Рәсәй китапханалар көнө уңайынан Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы үткәргән сарала китапханасыларҙың хеҙмәте юғары баһаланды.
— Халыҡтың үҙаңын үҫтереүҙәге эшегеҙ баһалап бөткөһөҙ. Әҙәбиәтебеҙ аша тыуған илгә һөйөү уятаһығыҙ, тарихи ҡомартҡыларҙы халыҡҡа еткерәһегеҙ. Серле, мөғжизәле китап донъяһын яҡтыртҡанығыҙ өсөн ҙур рәхмәт, – тине Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры вазифаһын башҡарыусы Камилә Дәүләтова һәм был өлкәлә оҙаҡ йылдар эшләгән бер төркөм китапханасыға Почет грамотаһы тапшырҙы.
Концерт башланыр алдынан абруйлы ҡунаҡтар республиканың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев етәкселегендә мәҙәниәт усағының беренсе ҡатында йәйелдерелгән “Белорет: кисә, бөгөн, иртәгә…” күргәҙмәһе экспонаттары менән танышты.
Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин Башҡортостан Президенты һәм Хөкүмәте исеменән ҡотлау һүҙҙәре еткерҙе.


text:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Дүртөйлө районында булдыФото: Альберт Загиров
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Дүртөйлө районында булды
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Дүртөйлө районында булдыФото: Альберт Загиров
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Дүртөйлө районында булды, уның дауамында бер нисә спорт объекттарын реконструкциялау барышы менән танышты.
“Арғымаҡ” ат-спорт комплексы — ошондайҙарҙың береһе. Быйыл уны реконструкциялауға 15 миллион һум аҡса бүленгән. Был средстволарға бинаға беренсел ремонт үткәрелгән, ат һарайы төҙөкләндерелгән. 2012 йылда бында йәнә ике һарайҙы һәм манежды үҙгәртеп ҡороу планлаштырыла.
Дүртөйлөлә Рөстәм Хәмитов ҡала балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе стадионын ҡараны. Стадион биш йыл элек мәктәпкә бирелгән. Уға тиклем ул нефтселәр балансында булған. Яңыраҡ ҡына бында хоккей ҡумтаһы ҡуйылған, территорияһына асфальт түшәлгән. Әлеге мәлдә трибуналарҙа ремонт бара, ауыр атлетика менән шөғөлләнеүселәр залы, еңел атлеттар өсөн кейенеп сисенеү бүлмәләре һәм шахмат клубы йыһазландырыла. Киләһе йылда футбол майҙанын тигеҙләп, йүгереү юлдары һалыу планлаштырыла.
Рөстәм Хәмитов күптән түгел Өфөнөң Затон биҫтәһендә инглиз технологиялары буйынса йүгереү юлдары һалыныуын телгә алып, Дүртөйлө стадионында ла ошондай юлдар эшләргә тәҡдим итте. 400 метрлыҡ стандарт юлдың хаҡы яҡынса 3 — 5 миллион һумға баҫасаҡ. Республика Президенты, ҡала спортсыларының бик һәйбәт ҡаҙаныштары бар, шуға күрә бында еңел атлетика үҙәге ойошторорға кәрәк, тип билдәләне. Әйткәндәй, был ҡалалағы берҙән-бер стадион, ҡала халҡына спорт менән шөғөлләнер өсөн ошонан башҡа урын юҡ.
Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө һөт продукттары комбинатында ла булды. Ул һөт продукцияһы цехы, һөттө ҡаптарға ҡойоу ҡулайламаһы менән танышты һәм предприятиеның производствоны үҫтереү пландарын тикшерҙе.
— Миңә һеҙҙең үҫешеүегеҙ һәм алға барыуығыҙ мөһим, сөнки ҡалаға яңы эш урындары кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Шул уҡ ваҡытта ул, әгәр предприятие етәкселәре производствоны үҫтереүгә етди средстволар һала икән, билдәле ташламаларға өмөт итә ала, тип белдерҙе.
Сәфәре аҙағында Рөстәм Хәмитов предприятиела етештерелгән ризыҡтарҙан ауыҙ итте һәм урамда урындағы халыҡ менән аралашты, республика башлығы улар менән ҡаланың һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың социаль үҫеше мәсьәләләре буйынса фекер алышты.


text:
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланы
Башҡортостан халҡы Ҡырымдың Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын ҡотланыФото: Олег Яровиков
7 майҙа Ҡырым Республикаһының Белогорск районында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 69 йыллығына арналған тантаналы йыйылыштар үтте. Һәр ветеранға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡултамғаһы менән ҡотлау открыткалары тапшырылды.
«Быйыл ярымутрауҙы немец-фашист илбаҫарҙарынан азат итеү буйынса Ҡырым һөжүм итеү операцияһының 70 йыллығын билдәләйбеҙ. Был датаның икенсе ысынлап-та тарихи ваҡиға – Ҡырым Республикаһының һәм Севастополь ҡалаһының Рәсәй Федерацияһы составына инеүе менән тура килеүе символиклы. Был аяныслы көндәрҙә Ҡырым халҡы менән бергә һеҙ – Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары тағы ла бер тапҡыр үҙегеҙҙең тәүәккәллекте, тотороҡлоҡто һәм ватансылыҡты күрһәттегеҙ», — тиелә шефлыҡҡа алынған Ҡырымдың Белогорск районы Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына һәм халҡына ебәрелгән Башҡортостан Президенты ҡотлауында.
Бер нисә көн элек Өфөнән Ҡырымға гуманитар йөк менән сираттағы автоколонна килде, уның составында – аҙыҡ-түлектән торған бүләктәр, шулай уҡ ветерандар өсөн йылы жилеттар. Гуманитар посылканы бөтә Башҡортостан йыйҙы.
Бүләктәрҙе Белогорск ҡалаһында, шулай уҡ Зөйә ҡасабаһында үткән тантаналы йыйылыштарҙа тапшырҙылар.
Белогорье ветерандары башҡорт аҙыҡ-түлектәренең сифатын һәм йомарт төрлөлөгөн баһаланы. Бында күренекле башҡорт балы, Шишмә көнбағыш майы, Ҡарламандың ҡуйыртылған һөтө, ҡара бойҙай, кондитер һәм бакалея аҙыҡ-түлектәре. Һәр посылканың ауырлығы – һигеҙ килограмм. Белогорск районы уҡыусылары бүләктәрҙе алып барырға ярҙам итте, шулай уҡ Өфөнән ебәрелгән Георгий таҫмаларын бәйләне.
«Беҙҙең фашизмды еңеүҙе иҫләү – ветерандарыбыҙға хөрмәт күрһәтеү, ул үҙенән-үҙе биҡ ҡиммәт. Ул тәү сиратта балаларыбыҙҙы һәм ейәндәребеҙҙе, йәштәрҙе тәрбиәләү өсөн бик мөһим», — тиҙәр бер тауыштан Ҡырымда тантаналы йыйылышта ҡатнашыусылар.


text:
Йәштәр көнө Баймаҡ районында үтәсәк
Йәштәр көнө 29-31 июлдә Граф күле буйында, Баймаҡ районының Мерәҫ ауылы эргәһендә үтәсәк. Байрам Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арнала һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, йәштәрҙең «Маҡсат» төбәк йәмәғәт ойошмаһы ярҙамында үткәрелә. Был хаҡта БР Йәштәр сәйәсәте һәс спорт министрлығында хәбәр иттеләр.
Сараның төп маҡсаттары – Башҡортостан йәштәрен бергә туплау, сәләмәт тормошто пропагандалау, үҫеп килеүсе быуынды рухи-әхлаҡи тәрбиәләү.
Йәштәр көнөнөң программаһы ҙур һәм ҡыҙыҡлы. Футбол, волейбол, көрәш, көс экстримы һәм кикбоксинг буйынса спорт ярыштары ойоштороласаҡ. Төп сәхнәлә ҡыҙҙар араһында матурлыҡ конкурсы һәм егеттәр өсөн дә конкурс үтәсәк. Традицион рәүештә тирмәләр һәм милли аш-һыу конкурстары буласаҡ. Шулай уҡ байрам программаһында – художестволы үҙешмәкәрлек конкурсы, Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы фестивале. Спорт һәм мәҙәни сараларҙан тыш, семинарҙар, тренингтар планлаштырыла.
Шулай уҡ саралар сиктәрендә Башҡортостандың алдынғы рок-төркөмдәре һәм популяр эстрада йырсылары ҡатнашлығында «Дәрүиш-Хан» төркөмө йырҙарының авторы һәм башҡарыусыһы Дим Мәннәнов иҫтәлегенә концерт үтәсәк.


text:
Өфөлә «ҡатын-ҡыҙҙар» вакансиялары йәрминкәһе үтәсәк
Кесе йома, 15 мартта, Өфөлә ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тағы бер вакансиялар йәрминкәһе үткәреләсәк.
«Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина хәбәр итеүенсә, алдағы «ҡатын-ҡыҙҙар» вакансиялары йәрминкәһендә күмәртәләп һәм берәмләп һатыу, дөйөм туҡланыу ойошмалары, шулай уҡ ҡунаҡханалар һәм ресторандар буш эш урындары тәҡдим итәсәк.
— Ҡаланың 30-ҙан ашыу предприятие һәм ойошмаһы йәрминкәлә ҡатнашырға теләк белдерҙе. Эш эҙләүселәргә дөйөм туҡланыу, страховкалау, сауҙа, шулай уҡ еңел һәм текстиль сәнәғәт өлкәләрендә буш эш урындары тәҡдим ителәсәк, — тине Ирина Турчина.
Йәрминкә Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә үтәсәк. Башлана – 10 сәғәттә.


text:
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланы
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланыФото: Олег Яровиков
Учалыға эш сәфәре менән барғанда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡалалағы уңышлы предприятиеларҙың береһе – төрлө ведомство, сәнәғәт предприятиелары, медицина һәм мәғариф учреждениелары, һунарсы һәм балыҡсы йәмғиәттәре хеҙмәткәрҙәре өсөн махсус кейем, шулай уҡ мәктәпкәсә һәм шифахана-курорт ойошмалары өсөн әйберҙәр тегеүҙә махсуслашҡан, теген фабрикаһында булды.
Республика башлығы производствоның бөтә стадиялары менән танышты. Рөстәм Хәмитов тегеү, бесеү һәм эксперимент цехтарында булды. Һуңғыһында республика Президенты хеҙмәт кейемдәре өлгөләрен ҡараны һәм «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте өсөн яңы коллекция макеты менән танышты. Әйткәндәй, Рәсәй тимер юлдары Учалы тегеү фабрикаһын даими стратегик уҙаҡташ сифатында ҡарай. Иң яҡшы етештереү ҡеүәте, уның хәрәкәтсәнлеге – бер төрлө әйберҙән икенсегә тиҙ күсә алыу мөмкинлеге, заказдарҙы юғары сифатта башҡарыуы һәм уңышлы урынлашыуы, теген фабрикаһына бөгөн илдең бөтә тимер юлсыларын махсус кейем менән тәьмин итергә булышлыҡ итә.
Рөстәм Хәмитов тегенселәрҙең хеҙмәт шарттары һәм уларҙы уҡытыу менән ҡыҙыҡһынды.
— Беҙгә һеҙҙең үҫешеүегеҙ, киңәйеүегеҙ кәрәк. Беҙ һеҙгә ярҙам итәсәкбеҙ, — тине республика Президенты. — Хәҙер спорт кейеме ҙур ихтыяж менән ҡуллана. Һеҙ баҙарҙағы был урынды биләй алаһығыҙ, бигерәк тә һеҙгә тау саңғыһы курорттары яҡын урынлашҡан. Магазиндарҙа дөйөм алғанда сит ил етештереүселәренең кейемдәре һатыла.
Фабриканың бының өсөн бөтә мөмкинлектәре барлығын танырға кәрәк. Бында яңы юғары етештереүсәнлекле технологик ҡорамалдар ҡуйылған. Бесеү «Гербер Корпорэйшн» Америка фирмаһы ҡорамалында эшләнә.
Тегеү цехтарында электроника һәм автоматик ептәрҙе өҙөү элементтары менән «СанСтар» Корея фирмаһы ҡорамалы, элмәктәр йүрмәү, төймәләр тегеү, киҫемдәрҙе йүрмәп сығыу, кеҫәләрҙе эшкәртеү өсөн – «Джуки» Япония фирмаһы автоматтары, курткаларҙы һәм салбарҙарҙы дымлы-йылы эшкәртеү өсөн «Ротонди» Италия фирмаһы ҡыҫҡысы ҡуйылған.
Әлеге ваҡытта бында яңы ике ҡатлы бина төҙөлә башланған. Тиҙ ҡороу металл конструкцияларын ҡулланалар. Был технологияның өҫтөнлөгө –йылдың төрлө ваҡытында ла төҙөп булыуы, төҙөлөш эштәренең хаҡы арзан булыуы, биналар тиҙ ваҡыт эсендә төҙөлөүе. Миҫалға, төҙөлә башлаған бинаның бер квадрат метры 10 мең һумға тура килә.
— Был тап беҙгә кәрәкле нәмә. Был технология спорт залдарын, тент япмаларын төҙөү өсөн бик кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов.
Яңы төҙөлөштөң майҙаны – 1300 квадрат метр. Һалыу күләме 40 миллион һум самаһы. Быйыл яҙ объект файҙаланыуға тапшырылғандан һуң бында яңы 120 эш урыны булдырыласаҡ. Бөгөнгө көндә предприятиела 600-ләгән кеше эшләй.


text:
Иҫәп алыу Рәсәйҙә ғаиләләр һанын асыҡлаясаҡ
— Демографтар башҡарасаҡ мәғлүмәттәр алыуҙың өс төп сығанағы бар, — тине М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты иҡтисад факультетының Ил халҡы проблемаларын өйрәнеү үҙәге етәксеһе Валерий Елизаров журналистар менән осрашыуҙа. Уларҙың иң мөһиме — халыҡ иҫәбен алыу. Икенсе сығанаҡ – ағымдағы демографик иҫәп алыу. Шул уҡ халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә нигеҙләнеп, иҫәп алыу араһындағы осорҙа демографтар һәр демографик ваҡиғаны – бала тыуыу, үлеү, никахҡа инеүҙе теркәү формаһында даими кәрәкле мәғлүмәт ала бара. Демографик мәғлүмәттәр алыуҙың өсөнсө сығанағы булып һайланма демографик тикшереүҙәр үткәреү тора – улар Рәсәй халҡын һүрәтләүсе төрлө мәсьәләләргә арналыуы мөмкин.
Халыҡ иҫәбен алыу биттәрендә илдәге демографик хәлде һүрәтләргә мөмкинлек биреүсе иң кәрәкле генә һорауҙар бирелә. Халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү һөҙөмтәһендә Рәсәй халҡының дөйөм иҫәбен генә түгел, шулай уҡ ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар һаны, йәш составы, никахта торған кешеләр һаны кеүек демографик күрһәткестәрҙе лә асыҡларға мөмкин буласаҡ. Был мәғлүмәттәргә анализ халыҡтың үрсеү режимын баһаларға, ғаилә үҫешенең демографик картинаһын аныҡларға мөмкинлек бирәсәк. Бындай мәғлүмәт демографик сәйәсәт, шулай уҡ һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф өлкәһендә дәүләт ҡарарҙары ҡабул итеү өсөн бик тә кәрәк.
Халыҡ иҫәбен алыу үҙенсәлекле бер инвентаризация булып тора, ул йомғаҡ яһай һәм ағымдағы тикшереүҙәрҙе аныҡлай. Сағыштырыу мәғлүмәттәрен анализлау нигеҙендә генә дөрөҫ һығымта яһарға мөмкин.
Демографик процестар динамикаһына анализ яһағанда демографтар йыш ҡына тап 10 йыллыҡ йәш интервалдарын файҙалана. Уларҙы сағыштырыуы ла уңайлы, һөҙөмтәлә дөрөҫ баһаламалар килеп сыға.


text:
16 декабрҙә Владимир Путин менән сираттағы тура элемтә
16 декабрҙә Мәскәү ваҡыты менән сәғәт 12-лә «Владимир Путин менән һөйләшеү. Дауамы» махсус программаһы «Россия 1», «Россия 24» телеканалдарында, «Маяк», «Вести FM» һәм «Радио России» радиостанцияларында тура эфирҙа барасаҡ.
Элекке йылдарҙағы кеүек, премьер рәсәйлеләр менән тура аралашыу барышында илебеҙ граждандарын борсоған һорауҙарға яуап бирәсәк. Владимир Путинға һорауҙарҙы студия ҡунаҡтары ғына түгел, төрлө төбәктәрҙә эшләүсе станциялар аша тура эфир ваҡытында теләгән һәр кем бирә аласаҡ.
Премьерға шылтыратып йәки берҙәм мәғлүмәтте эшкәртеү үҙәгенә sms ебәреп, шулай уҡ программа сайтына инеп, һәр кем мөрәжәғәт итә ала. Владимир Путинға һорауҙар берҙәм мәғлүмәтте эшкәртеү үҙәгенә 12 декабрҙә Мәскәү ваҡыты менән сәғәт 5-тан алып килә башланы, ҡабул итеү тура эфир тамамланғанға тиклем дауам итәсәк.
Рәсәйҙең һәр ҡайһы нөктәһенән телефон номеры — 8-800-200-40-40. Ҡала һәм кеҫә телефондарынан шылтыратыу бушлай. Интернет аша www.moskva-putinu.ru сайтындағы махсус бүлектә лә һорауҙар ҡабул ителә.
sms формаһында һорауҙар 0-40-40 номерына ҡабул ителә. Рәсәйҙең бөтә тарафтарынан һәр ҡайһы элемтә операторы телефондарынан sms ебәреү — бушлай. Һорауҙар рус телендә генә ҡабул ителә һәм 70 билдәнән ашмаҫҡа тейеш.


text:
Фото:
Өфөнөң бәләкәй бейеүселәре халыҡ-ара фестиваль лауреаттары булды
Фото:
Өфөнөң «Сюрприз» хореографик ансамбле «Болгария дуҫтары» Х халыҡ-ара ижади коллективтар фестивалендә «халыҡ бейеүҙәрендә өлкәндәр төркөмө» номинацияһында икенсе дәрәжәләге лауреат исемен алды.
Фестиваль 20 — 27 июндә Болгарияла үтте. Унда Мәскәүҙән, Екатеринбург, Ырымбур, Камчатканан, Рәсәйҙең башҡа төбәктәре һәм ҡалаларынан килгән коллективтар һәм яңғыҙ башҡарыусылар ҡатнашты. Фестивалдә фольклор, халыҡ, эстрада, классик вокал, халыҡ, эстрада, заманса бейеүҙәр, драма, музыкаль, сәхнә пластикаһы театрҙары, цирк кеүек бөтөн жанрҙар ҙа күрһәтелде.
Профессиональ сәхнәлә ижади сығыштар менән бер рәттән, бәләкәй ҡатнашыусыларға диңгеҙ буйындағы йәйге лагерҙа ял итеү мөмкинлеге лә бирелде.
Белешмә өсөн. «Сюрприз» ансамбле Өфөнөң Дим районындағы 3-сө балалар сәнғәт мәктәбе нигеҙендә 2001 йылда ойошторола. 2003 йылда ул Мордовияның Саранск ҡалаһында үткән халыҡ-ара конкурста балалар сәнғәт мәктәптәренең хореография бүлексәләре араһында икенсе дәрәжәләге лауреат исеменә лайыҡ була. 2009 йылда «Сюрприз»ға «Өлгөлө хореографик ансамбль» исеме бирелә.


text:
1 ноябрь – Суд приставтары көнө
1 ноябрҙә Рәсәйҙә Суд приставтары көнө билдәләнә. Быйыл Федераль суд приставтары хеҙмәтенә 148 йыл тула.
Беҙҙең илебеҙҙә суд приставтары тураһында беренсе иҫкә алыуҙар Рәсәй феодаль тарҡаулыҡ осоро документ акттарында осрай. 16-17 быуаттарҙа Рәсәйҙә норматив-хоҡуҡи документтарҙы глобаль системалаштырыу менән берҙәм суд системаһы ойошторола. Тап ошо осорҙа суд приставтарының хоҡуҡи статусы аныҡ билдәләнә, ә уларҙың функциялары ҡануни нығытыла. Әйткәндәй, был дәүерҙә суд приставы «аҙнасы» тип йөрөтөлә, сөнки ул үҙ йөкләмәләрен аҙналап үтәгән. Уның бурысына яҡтарҙы судҡа саҡырыу тураһында хәбәр итеү, ғәйепләнеүсене табыуҙа булышлыҡ итеү һәм уны судҡа килтереү инә.
Александр II-нең суд реформаһы (1864 йыл) нигеҙендә суд приставтары институты ойошторола. Власҡа большевиктар килгәнсе ул үҙгәрешһеҙ ҡала һәм халыҡ комиссарҙары Советының 1917 йылдың 24 ноябрндәге Декреты менән юҡҡа сығарыла. 1917 йылдан һуң беренсе тапҡыр 80 йыл үткәс Рәсәй дәүләте махсус закондар ҡабул итеүҙе кәрәкле тип таба. Тап 1997 йылда федераль закондар ҡабул иткәндән алып суд приставтары хеҙмәте яңынан тергеҙелә.
Бөгөн Федераль суд приставтары хеҙмәте – суд эшмәкәрлегендә билдәләнгән тәртипте тәьмин итеү, суд акттарын, башҡа органдар һәм вазифалы кешеләр акттарын үтәү буйынса, шулай уҡ хоҡуҡ ҡулланыу функцияларын башҡарыусы федераль башҡарма власть органы.
Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль суд приставтары хеҙмәте идаралығында билдәләүҙәренсә, быуат ярым ваҡыт эсендә хеҙмәттең үҙ тарихы, традициялары һалынды, Идаралыҡтың шәхси составы ғорурланырлыҡ үҙ геройҙары барлыҡҡа килде.


text:
Төбәктә капиталь ремонт өсөн түләүҙәр күләме раҫланды
Башҡортостан Хөкүмәте 2014 йылда капиталь ремонт өсөн минималь түләүҙәр күләмен раҫланы. Биш ҡатҡа тиклем күп фатирлы йорттар өсөн фатирҙың дөйөм майҙанының бер квадрат метры өсөн – 5 һум 20 тин һәм алты ҡаттан алып лифт менән йыһазландырылған йорттар өсөн 5 һум 80 тин күләмендә түләүҙәр раҫланды.
Был турала ҡарар 30 декабрҙә Башҡортостан Республикаһының Рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған.
2014 йылда фатир милекселәре капиталь ремонт үткәреү өсөн, махсус банк иҫәбендә йәки төбәк операторы иҫәбендә туплау ысулын һайлап, фонд ойоштора ала. Бер йорттоң милекселәре дөйөм йыйылыш ҡарары буйынса махсус банк иҫәбе аса һәм йыйылған аҡсаларҙы капиталь ремонтҡа үҙ аллы тотона ала. Төбәк операторы муниципаль берәмектәге бөтә йорттарҙы капиталь ремонтлауға взностар йыя һәм республика капремонт программаһына ярашлы капиталь ремонт үткәрелә.
Шуны әйтергә кәрәк, торлаҡ бинаһы милекселәре капиталь ремонт фондын ойоштороу ысулы (махсус банк иҫәбе йәки төбәк операторы иҫәбе) тураһында ҡарарҙы 2013 йылдың 31 декабренән алып 2014 йылдың 28 февраленә тиклем осорҙа ҡабул итергә тейеш.


text:
Сонет
Сонет (итал. sonetto, окс. sonetsonet) — ҡәтғи, йәки ҡаты формаға ҡараған традицион шиғри форма. Ғәҙәттә сонет 2 дүрт юллыҡты — катренаны (2 рифмаға) һәм 2 өс юллыҡты — терцетты (2 йәки 3 рифма) хасил итә, йыш ҡына «француз» — abba abba ccd eed (йәки ccd ede), йә «итальян» — cdc abab abab dcd (cde cde) эҙмә-эҙлеклелегендәге 14 юлдан тора . Шулай уҡ сонеттарға «шекспир сонеттарын» йәки «инглиз» рифмалы — gg efef abab cdcd (өс катрен «сонет асҡысы» тип аталған йомғаҡлаусы ике юллыҡ), — улар Уильям Шекспир арҡаһында айырым бер танылыу ала. Сонеттың композицияһы сюжет-эмоциональ һынылышҡа (итал. volta) нигеҙләнгән, ул, ҡағиҙә булараҡ, «континенталь» сонетта катрендарҙан терцеттарға, ә шекспир сонетында — йыш ҡына йә 8-се, йә 13-сө шиғыр; ҡайһы бер осраҡта, был һынылыш шағир тарафынан һуҙылып бирелә, хатта ки 14 шиғырға тиклем барып етә (мәҫәлән, Филип Сидниҙың 71-сонеты, «book of Who will…know fairest in Nature»)[1].
Классик сонеттың структур билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мөһимдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Юлда һаны — ун дүрт;
- строфалар һаны — дүрт (ике катрен һәм ике терцет);
- рифмаларҙың ҡабатланыуы;
- рифмалау системаһы:
- сатрашланған һәм әйләндермәле катрен;
- төрлө терцеттар.;
- үлсәме — шиғриәттә таралыу тапҡан:
- голланд, немец, урыҫ, скандинавия илдәрендә — биш стоплы йәки алты стоплы ямб;
- инглиз телдәрендә — биш стоплы ямб;
- итальян, испан, португал телендә — ун бер юлдан яһалған шиғыр (гендекасиллаб);
- француз телендә — александр шиғырҙары.
Өҫтәмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Һәр дүрт строфаның синтаксик тамамланышы;
- катрен һәм терцеттарҙың интонацион айырмаһы;
- рифмалар теүәллеге, ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар рифмаларының сиратлашыуы;
- һүҙҙәр ҡабатланышының булмауы (теркәүестәрҙән, ымлыҡтарҙан, бәйләүестәрҙән һәм башҡалары).
Сонет ҡанундарының вариациялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сонет нигеҙендә ирекле һәм ҡатмарлаштырған формалары төҙөлгән:
- бер-береһе менән билдәле бер схема буйынса бәйләнгән 15 сонеттан торған «сонет веногы»;
- сатраш, ишле һәм уратмалы рифмаларың катрендарҙа мотлаҡ рәүештә сиратлашыуы инглиз тибындағы онегин строфаһын һүрәтләй;
- терцеттар катрендан һуң түгел, ә уларҙың барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ иткән «түңкәрелгән сонет»;
- әҫәргә тағы бер йәки бер нисә терцет йә иһә өҫтәмә юл өҫтәлгән «ҡойроҡло сонет»;
- 1 катрендан һәм 1 терцеттан торған «ярым сонет»;
- беренсе катрены булмаған «башһыҙ сонет»;
- ике рифмаға таянып яҙылған «тотош сонет»;
- катрендарҙа дүртенсе шиғыры ҡыҫҡартылған «аҡһаҡ сонет»[2].
Ҡайһы бер шағирҙар тәҡдим иткәнсә — системалы рәүештә йәки эксперемент формаһында — сонеттың төрлө-төрлө башҡа трансформациялары — былар барыһы ла иғтибарға лайыҡ, айырып әйткәндә, триолеттан һәм октаванан яһалған Фёдор Сологубтың (1920) «Триолетлы-октавалы сонет», .
Сонет Италияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сонет Италияла XIII быуатта барлыҡҡа килә. Тәүге билдәлелек яулаған сонет Сицилия короле Фридрих II яҡын булған натариус һәм «сицилий мәктәбе» шағиры Якопо да Лентини (эшмәкәрлек йылдары: 1215—1233) тарафынан яҙылған. Тәүге итальян сонеттары үҙҙәренең ритмы, төҙөлөшө, рифмаһының сатраш схемаһы менән халыҡ йырҙарына яҡын булғандар. Артабан сонет формаларын таратыуға «dolce stil nuovo» (Гвидо Гвиницелли, Гвидо Кавальканти, Чино да Пистойя) һәм Тоскана демократик шиғриәт мәктәбенең Тосканы (Чекко Анджольери, ит. Cecco Angiolieri) өлөш индерә. Беренселәренең ижадында һөйөү культын данлаған трубодурҙар шиғриәте артабан үҫеш ала. Dolce stil nuovo шағирҙарының сонетында ҡатын-ҡыҙ илаһ кимәленә күтәреп данлана, мөхәббәттә ҡатламдар араһындағы сик юҡҡа сыға, кешенең рухи донъяһы өйрәнелә, шиғри тел камиллаша. Анджольериҙың һәм уға эйәреселәрҙең плейбой шиғриәтендә үҙенең ябай ғына шатлыҡтары менән ҡәҙимге көнкүреш данлана. Сонет яҙыуҙың ҡануни ҡағиҙәләре 1332 йылда ладуан әҙәбиәтсеһе Антонио да Темпо тарафынан «Summa artis rithimici vulgaris dictaminis».шиғриәт трактатында булдырыла.
Сонет формаһының танылыу яулаған оҫтаһы булып Франческо Петрарка иҫәпләнә. Бары тик уның тырышлығы менән сонет кешенең кисерештәрен һүрәтлә сараһына әйләнә. Уның «Canzoniere» («Йырҙар китабы», 1373) — 366 шиғыры (шуларҙың 317 сонет формаһында), бер генә сюжет һыҙығына эйә булып, шағирҙың Лаураға мөхәббәте тураһындағы хикәйәһе — бөтә европа лирикаһының киләсәкке юлын билдәләне.
XV быуатта ла Италияла сонет яҙыу дауам ителә. С. Проденцандың 1410 йылдар тирәһендә ижад ителгән «Il Saporetto» йыйынтығындағы 186 сонет — итальян Ars nova музыкаһының мөһим сығанағы.
Италияла беренсе тапҡыр итальян телендә сонеттар барлыҡҡа килә — Иммануэль Римский шиғриәттәге был форманы ивритиа ҡулланған.
Сонет Англияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Чосер сонетты инглиз теленә тәүге тәржемә итеүсе була. Ул Петрарканың 88 сонетын (Троил ялыуы тигән исеме аҫтында) формаһын һаҡламайынса, үҙенең «Троить һәм Крессид» поэмаһына индерә. Томас Уайетт Петрарка сонеттарын тәржемә итә, бәлки. француз шағирҙары ижады йоғонтоһондалыр, ул cee cdd abba abba схемаһын һайлап, уның сонеттарына оҡшаш сонеттар яҙа. Ул Петрарканың идеалды уйлап зарығыу традицияһынан ситләшә, уның сонетының лирик геройы — ябай кеше, ә уның һөйгәне — ҡәҙимге ҡатын-ҡыҙ. Уайеттың интонацияһы һөйләү телмәренә яҡын тора, уның әҫәрҙәрендә үлсәмдән ситләшеү һәм ритмды һанламау осраҡтары күҙәтелә. Үҙенең өлкән замандашының эксперементтарын Суррей исемле граф дауам итә, ул итальян сонетына ҡарағанда, инглиз сонетына — йомғаҡлаусы ике юлығы булған өс дүрт юллыҡтарға өҫтөнлөк биргән.
Сонет Рәсәйҙә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рус шиғриәтендә сонеттың биш стоплы ямб үлсәмлеләре нығынған, шулай ҙа был стандарттарҙан ситләшеүгә лә юл ҡуйыла. Башҡа бик күп ҡаты формаларҙан айырмалы, сонет хәҙерге рус шиғриәтендә үҙенең актуаллеген һаҡлап ҡала. Миҫал рәүешендә Генрих Сапгирҙың "Күлдәктәге сонеттар"ын, Тимур Кәбировтың "Саша Запоеваға егерме сонет"ын, пародиялар оҫтаһы Бродскиҙы; шулай уҡ Сергей Кулагиндың ике венокк сонеттарын атарға була.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Nelson Miller.
- ↑ Западноевропейский сонет XIII—XVII веков. Поэтическая антология.: — Л. ЛГУ. 1988. — 496 С.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гаспаров М. Л. Русские стихи 1890-х-1925-го годов в комментариях (глава «Твёрдые формы»)
- «Сонет в русской поэзии»
- Ананов М.Г Константин Бальмонт поэт-космогонист
- Каламбурный сонет Айдына Ханмагомедова
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- XIII—XVII быуаттарҙың Көнбайыш Европа сонеты. Шиғри антология. Баш һүҙ: З. И. Плавскина: — Л. ЛГУ. 1988. — 496 б. ISBN 5-288-00129-4
- Горбунов А. Н. «Ҡыҫынҡы үлсәм» (XVI—XIX быуаттар инглиз сонеты тураһында) / Шекспир контексы — М.: МедиаМир. 2006. — 364 б. ISBN 5-91177-001-6
- Коровин В. Л. Сонет // Энциклопедия Кругосвет
- Бехер И. Р. Сонет философияһы йәки сонет буйынса ҙур булмаған күрһәтмәләр . Немец теленән Е. Кацева тәржемәһе // Әҙәбиәт мәсьәләләре. 1965. № 10.- 190—208 б.
- Hollander J. Sonnets: From Dante to the Present. Everyman’s Library, 2001. ISBN 0-375-41177-1.


text:
Әбделмәмбәт – районыбыҙҙа иң ҙур ауылдарҙың береһе. Әлбиттә, ул эшсән, уҡымышлы кешеләре менән дан тота. Аҫаба халыҡ Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәре йәшәй бында. Аҫабалыҡ халыҡтың тел байлығында, милли йолаларҙа, ғөрөф-ғәҙәттәрҙә сағыла.
Һеҙгә ваҡытында дан һаналған Хәйерниса күпере тураһында яҙып үткем килә. Ауыл ҡарттары һәм Әлмира инәй Боҫҡонова аша белдем был тарихты.
1939 йылда тыуған Сәғәҙәтдин Фазлетдин улы Сәйфитдинов һөйләүе буйынса, Хәйерниса өләсәй: «Улым Нуритдин һуғыштан имен-һау йөрөп ҡайтһа, ауыл осондағы Ҡамабар йылғаһының тәрән соҡоро аша күпер һалдырам», – тип әйткән булған. Ул һүҙендә тора: һуңғы һыйырын һуйып, ауылда ҙур өмә үткәреп, күпер төҙөтә. 1966 йылға тиклем халыҡҡа хеҙмәт итә ул. Леспромхоз ағас ташый башлағас, күпер яңыртыла.
Хәйерниса өләсәйҙең ейәнсәре Әлмира инәй Боҫҡонова: «Өләсәйем бик оҫта, уңған ҡатын була. Ул бик матур итек-ситектәр ҙә теккән. Хисаметдин олатай Герман һуғышында ятып ҡалғас, уның яуҙаш дуҫы, Баймаҡ районының Һәмән кешеһе, үҙенең 10 балаһы һәм ҡатыны эргәһенә мәрхүмдең ғаиләһен алып ҡайтып китә. Сөнки Хисаметдин менән Нотфулла олатайҙар, кем үлеп ҡала, тере ҡалғаныбыҙ уның ғаиләһен ҡарай, тип һүҙ ҡуйыша. Өләсәйемә Һәмәндә көндәш менән йәшәүе еңел булмағандыр. Шуға ла ауылда үҙ аллы йәшәп ятҡан Нуритдин улына, килеп ал, тип хәбәр ебәрә. Өләсәйем ауырлы була. 1928 йылдың 16 февралендә улы менән ҡайтып барғанда ул ауырып китә. Юлда саҡта бала таба. Һарағыла ике көн туҡтап ял иткәндән һуң ауылға ҡайталар. Баймаҡ менән Бөрйән райондары араһында донъяға килгән малайына, оҙон ғүмерле булһын, тип Ғүмәр тип исем ҡушалар. Атайым, Аллаға шөкөр, бәхетле, ғүмерле булды, әсәйем менән 7 балаға ғүмер бирҙеләр. Үҙе – ауылда берҙән-бер «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Әсәйем дә уңған, аҡыллы, балалары, яҡындары өсөн йәнен бирер кеше ине. Мин, Фәймә, Фәүзиә, Фәниә һеңлеләрем, Әбүзәр ағайым, Әнүәр һәм Зиннур ҡустыларым менән, Аллаға шөкөр, әле бына тырышып донъя көтәбеҙ», – тип бәйән итте.
Яуымбай яғынан ауылға ингәндәге күпер ике тапҡыр яңыртып төҙөлһә лә, халыҡ телендә һаман да Хәйерниса күпере тиҙәр.
Айса олатай Усманов һөйләгәндәрҙән:
«Хәйерниса өләсәй сығышы менән Нәбиҙән, Хисмәтуллиндар араһы ҡыҙы булған. Ул беҙҙең ауылдан Хисаметдин Ғәлекәевкә кейәүгә сыҡҡан. Мин 12 йәштәр тирәһендә инем, 1941 йылда атайымды ла, Нуритдин ағайҙы ла кәнсә эргәһенән һуғышҡа оҙаттыҡ. Бер көн бәләкәй сана менән утын һөйрәп ҡайтып килә инек, Сафый ярынан менеп килгәндә, зыяраттан бер ҙур шар формаһында яҡтылыҡ осоп сыҡты ла өҫкө урам аша Хәйерниса инәйҙең ҡапҡаһының уртаһына барып төштө. Иртәгеһенә уның ауырып, түшәктә ятҡанын ишеттек. Инәй: әгәр ошонан имен ҡалһам, һуңғы һыйырымды һуйҙырып, күпер һалдырам, тип ниәт әйтә. Арыуланғас, 1942 йылда һыйырын һуйҙырып, ҙур өмә яһатып, күпер һалдыра. Хәйерниса инәйҙе һуңғы көнөнә тиклем Данфира инәй ҡараған. Ул уҫал, ҡәтғи кеше булған, нимә эшләһә, барыһы ла ҡулынан килгән. Нуритдин ағай һуғыштан 1947 йылда ҡайта».
Миңә был тарихты яҙыуҙа өләсәйем Әлфиә Рәхимйән ҡыҙының яҙмалары ярҙам итте.
Фирзәлиә ҠАРАМЫШЕВА, IV синыф уҡыусыһы.
Бөрйән районы, Әбделмәмбәт ауылы.


text:
Санкт-Петербург
Санкт-Петербу́рг — Рәсәйҙәге федераль әһәмиәттәге ҡала, Төньяҡ-Көнсығыш федераль округы һәм Ленинград өлкәһе үҙәге. Ҡалала Рәсәй Федерацияһы Конституция суды урынлашҡан.
Ҡаланың һәйкәлдәре һәм ҡайһы бер тарихи биналары Рәсәйҙең 50 һумлыҡ аҡса банкнотында һүрәтләнгән.
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Сәнәғәте һәм иҡтисады
- 3 Архитектура һәйкәлдәре
- 4 Влас органдары
- 5 Административ ҡоролошо
- 6 Юғары уҡыу йорттары
- 7 Климат
- 8 Санкт-Петербург водоканалы
- 9 Транспорт
- 10 Галерея
- 11 Иҫкәрмәләр
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1703 йылда Рәсәй императоры Петр I тарафынан нигеҙ һалына. Ҡала Изге Пётр апостолы исемен йөрөтә.
1712—1918 йылдарҙа Рәсәй дәүләтенең баш ҡалаһы була.
1941 йылдың 8 сентябренән алып 1944 йылдың 27 ғинуарынаса ҡала фашистар тарафынан блокадала тотола.
Сәнәғәте һәм иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалала күп фәнни һәм тикшереү-проектлау институттары бар (Гипромез, Арктика һәм Антарктика ҒТИ, Цитология институты, Норильск никеленең Гипроруда институты һәм башҡалар).
Ҡаланың машиналар төҙөү сәнәғәте әһәмиәтле. Рәсәйҙә йыйылған сит ил машиналары заводтары бар.
Сауҙа сәнәғәте (Дикси, Карусель, Спортмастер супермаркеттар).
Финанс тармағы — (Рәсәй Һаҡлыҡ Банкыһының аҡса сығарыу дворы, Финам, Рәсәй Һаҡлыҡ Банкыһы).
Транспорт — Пулково аэропорты
Төҙөлөш. «Мостострой № 6» ПАО — төҙөлөш компанияһы. Бөгөн ойошма Ростов АЭС-2, универсаль оффшор бассейнды һ. б. ҡоролмаларҙы төҙөй. 1979 йылда ойошма Череповецта «Октябрьский күперҙе» төҙөнө[2].
Архитектура һәйкәлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡышҡы һарай — Рәсәй императорҙары йәшәгән урын. Хәҙерге ваҡытта йортта Эрмитаж Дәүләт Музейы урынлашҡан.
- Заячий утрауҙа урынлашҡан Петропавловск соборы. Рәсәй императорҙарҙы зыяраты. 1742 йылдан 1858 йылға тиклем кафедраль, Санкт-Петербург һәм Ладога епархияның үҙәге. Рәсәй императорҙарын вазифаға тәғәйенләү йолаһын үткәреү урыны.
- Ҡазан соборы.
- Ҙур Обухов вант күпере
- Баҡыр һыбайлы, Петр I һәйкәле. Үҙенең власын нығытыу өсөн, Петр I хөрмәтенә Екатерина II тарафынан ҡуйылған.
- Исаакий соборы. Төҙөлөү ваҡытынан алып 1918 йылға тиклем Рәсәйҙең иң баш кафедраль соборы.
- Сенат майҙаны, совет власы ваҡытында Декабристар майҙаны
- Сенат һәм Синод йорттары. Урыҫ православ сиркәүнең юғары власть органы — Изге Синод урынлашҡан йорт. Рәсәй империяһында сиркәү власы мөһим һәм ҙур булғанын күрһәтә.
- Адмирайлтейство
- Баш штаб, Дворцовая майҙанында
- Александр колоннаһы
- Мариин театры
- Михайл һарайы.
- Дворец майҙаны. Ҡышҡы һарай янындағы майҙан.
- Николай I һәйкәл.
- Санкт-Петербург дәүләт университеты урынлашҡан 12 коллегиялар йорто
- Мариинский һарайы — Закондар сығарыу йыйылышы
Константин һарайы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Константин һарайы, Ҙур Стрельнинск һарайы — XVIII быуаттағы архитектура ҡомартҡыһы. Романовтарҙын элекке йәйге резиденцияһы. Архитектор - Николо Микетти. Барроко стилендэ. Һарайҙа 5.09-6.09.2013 көндәрҙә G20 саммиты үтте. Ошо йортта 2006 йылда ҙур восьмерка илдәре самиты үҙҙы. 2003 йылдан һарайҙа Рәсәй Федерацияһы Президенты эштәр идаралығының «Конгрестар һарайы» дәүләт комплексы урынлаша. Мәскәү өлкәһенең Бережки ауылында һарайҙын күсермәһе – Миллергоф бар.
Чапаевҡа һәйкәл[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Чапаевҡа һәйкәл —граждандар һуғышының актив ҡатнашыусыһы Василий Иванович Чапаевҡа монумент. Санкт-Петербургтын С. М. Будённый исемендәге элемтә хәрби академияһы алдындағы майҙанда урынлашҡан. Дөйөм бейеклеге 4,5 м (постамент бейеклеге 1,3 м һәм скульптур төркөмө бейеклеге— 3 м). Бронза ауырлығы — 12 тонна. М. Г. Манизер скульпторы эше 1942-1943 йылдағы ҡышында ҡуйылды [3]. Композицияның үҙәгендә Василий Иванович Чапаев. Уның янында 7 кеше: башҡорт, комиссар, матрос, һалдат, эшсе, партизан, ҡыҙыл армеец[4]. Һәйкәл Һамарҙа ҡуйылған монументының күсермәһе. Һамарҙағы оригиналы 1932 йылда Монументскульптура заводында ҡойолған. 1932 йылда Һамарҙа ҡуйылған. Санкт-Петербург өсөн күсермә 1932-1933 йылда ҡойолған. 2006 йылда Харбинда ул боҙҙан эшләнгән.
Смольный[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Смольный институты — Санкт-Петербургта урынлашҡан йорт, архитектура ҡомартҡыһы, Санкт-Петербург Губернаторы резиденцияһы. XIX — XX башында йортта ҡатын-ҡыҙар Смольный институты урынлашҡан. 1917-се йылдағы революциянан һуң йортта Ленсовет һәм КПСС-тын ҡала комитеты урынлашҡан.
Исем тураһында. Санкт-Петербургҡа нигеҙ һалынғандан һуң Смольный институты урынында Адмиралтейск верфь һәм флот өсөн ыҫмаланы һаҡлағандар (русса смола).
Партия етәкселеге резиденцияһы. 1925 йылда В. А. Щуко һәм В. Г. Гельфрейх архитекторҙар менән йорт революцияһында әһәмиәтенең күрһәтеү өсөн пропилеялар төҙөлгән. 1934 йылда Смольныйҙа Сергей Киров үлтерелгән.
-
Санкт-Петербург, Смольный юлы, 1-се йорт. Дж. Кваренги эше.Классицизм. 1790-1806 йй.
-
И. И. Бродский, «В. И. Ленин Смольныйҙа 1917 йылда», 1930
-
Влас органдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дәүләт власы 14.01.1998 көндә ҡабул ителгән Уставына ярашлы эшләй. Юғары вазифаһы — Губернатор. Санкт-Петербургта йәшәгән граждандар тарафынан 5 йылға һайлана[5]. 2011 йылдан августан Губернатор — Георгий Полтавченко.
Гидрография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Санкт-Петербургтын йылғаларының дөйөм оҙонлоғо 282 км. Ҡала майҙаның 7 %-ы һыу. Санкт-Петербург һаҙлыҡта төҙөлгәс, биҡ күп каналдар төҙөргә тура килде (ерҙе киптереү өсөн). XIX быуатында Нева дельтаһы 48 йылға һәм 101 утрауҙан тора. XX быуатта каналдарҙы күмеп, бер нисә йылға бөтөрөлөп, утрауҙар һаны 48 тиклем кәмей. Ҡаланың иң баш йылғаһы — Нева, Балтик диңгеҙгә аға.
Утрауҙар:
Административ ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юғары уҡыу йорттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Санкт-Петербург дәүләт университеты
- Политехник
- Аграр
- Архитектура-төҙөлөш
- Иҡтисад һәм финанс
- Тау
- Юғары иҡтисад мәктәбе филиалы
- Cкульптура, архитектура һәм рәсем сәнғәте
- Рәсәй Президенты янында халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәт Рәсәй академияһы(РАНХиГС) филиалы.
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала байрамдар һәм иҫтәлекле даталар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 14 ғинуар — Санкт-Петербургтын Уставы көнө
- 18 ғинуар — 1943 йылда Ленинградтын блокаданы йыртыу көнө
- 27 ғинуар — 1944 йылда Ленинградтын блокаданы тулығынса сыгыу көнө
- 10 февраль — Пушкин хәтере көнө (1837 вафат булды)
- 27 май — Ҡала көнө (1703 йылда һалынған)
- 5 июнь — Диңгеҙҙән мина блокаданы бөтөрөү көнө (1946 йыл; 2006 йылдан байрам ителә);
- 9 июнь — Петр I тыуған көнө (1672)
- июнден 20-сы көндәре — «Алые паруса», мәктәп тамамлаусылар көнө (1968 −1979 һәм 2005 йылдан алып байрам ителә);
- 1 июль — Реставратор көнө (2006)[8];
- 15 август — Старая Ладога көнө — первой столицы Руси, предшественницы Санкт-Петербурга (основана в 753 году);
- 8 сентябрь — Ленинградтын блокаданын корбандары хэтере көнө
- 12 сентябрь — Александр Невский изге мәйеттәрзе Санкт-Петербургка кусереу (1724 йыл), Ништадтского мир килешеу көнө(1721 йыл).
Санкт-Петербург водоканалы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Санкт-Петербург водоканалы — дәүләт унитар предприятиеһы, Санкт-Петербургсыларҙы һыу менән тьәминь иткән ойошма. Инфраструктура:
- Канализация селтәре оҙонлоғо — 8245,58 км
- Тоннель колллекторҙар оҙонлоғо — 232,17 км
- Һыу тапшырыу селтәре оҙонлоғо — 6665,42 км
Тәүлек сигендә һыу тапшырыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалала 5 тимер юл вокзалы бар.
1 аэропорт. Пу́лково (IATA: LED, ICAO: ULLI) (1974 йылға тиклем — «Шоссейная») — Санкт-Петербургтың берҙәм аэропорты. Терминалдар Мәскәү районда урынлашҡан. 2014 йылда ошо терминалдарҙан тора:
- Пулково-1 (эске һәм халыҡ-ара рейстар)
- Пулково-2 (халыҡ-ара рейстар)
- Пулково-3 (бизнес-авиация)
Мәскәү вокза́лы (1924 йылға тиклем — Николаевский) — Санкт-Петербургтың төп тимер юл вокзалы, пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү үҙәге, ҡаланың 5 тимер юл вокзалының береһе. Бина 1847—1851 йылдарҙа төҙөлә, архитекторҙары К. А. Тон, Р. А. Желязевич. Мәскәүҙәге Ленинград вокзалының күсермәһе. 1931 йылда вокзалдан беренсе фирма поезы — «Красная стрела» китә. 1993 йылда вокзалда урынлашҡан В. И. Ленин бюсы Пётр I бюсына алмаштырыла[9].
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
Клодт Пётр Карловичтын Санкт-Петербургта Николай I һәйкәл.
-
Санкт-Петербург дәүләт университеты Көнсығыш факультеты эргәһендә Төрөк үҙәге янында Әхмәтзәки Вәлиди Туған һәйкәле (Санкт-Петербург, Василеостровский районы
-
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Шахрай С. М., Алексеев С. С., Собчак А. А. и др. Конституция Российской Федерации
- ↑ 30 лет Октябрьскому мосту // Голос Череповца. — № 47 (1565) (от 29 ноября 2011 г.)
- ↑ Мемориальная табличка на постаменте памятника
- ↑ Б. Н. Калинин, П. П. Юревич. Памятники и мемориальные доски Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1979. — 519 с.
- ↑ О выборах высшего должностного лица Санкт-Петербурга - Губернатора Санкт-Петербурга (с изменениями на 22 марта 2013 года). Официальный портал администрации СПб. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 май 2013. 27 май 2013 тикшерелгән.
- ↑ Ленинград: Историко-географический атлас — М.: Главное управление геодезии и картографии при Совете министров СССР, 1981. — Б. 59.
- ↑ Санкт-Петербурга «О территориальном устройстве Санкт-Петербурга» (с изменениями на 13 июля 2011 года) О территориальном устройстве Санкт-Петербурга. gov.spb.ru. 12 август 2011 тикшерелгән.
- ↑ День реставратора (рус.). «Союз реставраторов Санкт-Петербурга» (2006-07-02). Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 октябрь 2012. 2 октябрь 2012 тикшерелгән.
- ↑ Московский вокзал
- Алфавит буйынса тораҡ пункттары
- Алфавит буйынса Бөтә донъя мираҫы
- Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
- СССР-ҙың герой-ҡалалары
- Санкт-Петербург
- Исемдәре алыштырылған тораҡ пункттар
- Миллионер ҡалалар
- Ленинға арнап аталған объекттар
- Кеше исемдәре бирелгән ҡалалар
- Рәсәй субъекттары баш ҡалалары
- Рәсәйҙең федераль әһәмиәттәге ҡалалары
- Элекке баш ҡалалар
- XVIII быуатта нигеҙләнгән ҡалалар


text:
Рөстәм Хәмитов Гайдар форумында ҡатнаштыФото: Олег Яровиков,Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Гайдар форумында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов Гайдар форумында ҡатнаштыФото: Олег Яровиков,Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Кисә Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй һәм донъя: маҡсаттар һәм ҡиммәттәр» IX Гайдар форумы сараларында ҡатнашты.
Йыл һайын Гайдар форумы төрдө илдәрҙән билдәле ғалимдарҙы, власть органдары вәкилдәрен, ижтимағи һәм сәйәси эшмәкәрҙәрҙе, эшҡыуарҙарҙы берләштерә һәм көнүҙәк социаль-иҡтисади һәм сәйәси мәсьәләләрҙе бергәләп тикшереүгә, милли иҡтисадты үҫтереү буйынса стратегик тәҡдимдәр һәм кәңәштәр әҙерләүгә йүнәлтелгән.
Форум сиктәрендә республика Башлығы «Йәмәғәт сәләмәтлеге өлкәһендә инвестициялар» тип аталған эшлекле иртәнге ашта һәм «Бюджет сығымдарының һөҙөмтәлелеге уңышлы дәүләт менән идара итеү сағылышында» тигән асыҡ диалогта ҡатнашты. Бында, атап әйткәндә, төбәктәр һәм федераль үҙәктәр араһында вәкәләттәрҙе яңынан бүлеү, дәүләт ресурстарын уңышһыҙ файҙаланыуҙы кәметеү, дәүләт хеҙмәткәрҙәренең файҙаһын күтәреү мәсьәләләре тикшерелде.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведевтың сығышы пленар дискуссияның төп ваҡиғаһы булды. Премьер-министр айырым хәүеф кенә түгел, саҡырыу йөрөткән хәҙерге тормоштоң яңы технологик тәртибе хаҡында һөйләне.
Уның һүҙҙәренсә, яңы технологияларҙың характеры кешене теләһе ниндәй иҡтисади процесс үҙәгенә этәрә. Нәҡ кеше идаралыҡ ҡарарҙарын сығарғанда төп ҡиммәткә һәм ориентирға әйләнә.
— Кеше тарихында ғәҙәти булмаған, тәү ҡарашҡа, фантастик идеяларға була күп нәмә эшләнгәнен беләбеҙ. Тап улар технологик үҫешкә яңы ориентирҙар биргән һәм аҡрынлап йәмәғәт ҡиммәттәре системаһын үҙгәрткән, – тине Дмитрий Медведев. – Бөгөн был процестар ярайһы уҡ тиҙерәк бара. Яңы донъяла ғәмәлдә буласаҡ ҡағиҙәләр әле барлыҡҡа килә генә. Һәм беҙ Рәсәйҙә шарттарға ябай ғына ҡарамаҫҡа тейеш. Беҙ үҙебеҙ уларҙы булдырырға бурыслы. Донъяның үҙгәреүен көтмәҫкә, ә үҙебеҙ үҙгәртергә.
Гайдар форумында туранан-тура төбәктәрҙең мәнфәғәттәренә ҡағылған мәсьәләләр тикшерелә, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
— Был форумда теоретик йәһәттән иҡтисади проблемалар тикшерелә. Теоретиктарҙың, алдынғы иҡтисад аҡыл эйәләренең бөгөн нимә менән шөғөлләнеүҙәрен, был юҫыҡта ниндәй уй-фекерҙәр барлығын, хәҙерге иҡтисади хәлде нисек баһалауҙарын, айырым бер осраҡтарҙы төҙәтеү өсөн төбәк кимәлендә нимә эшләргә кәрәклеген белеү ҡыҙыҡлы, – тине республика Башлығы. – Мине, тәү сиратта, әлбиттә, идара итеү системалары, федераль үҙәктең һәм төбәк власының үҙ-ара мөнәсәбәттәре хаҡында темалар ҡыҙыҡһындара.
http://www.bashinform.ru/news/1104498-rustem-khamitov-prinyal-uchastie-v-gaydarovskom-forume/


text:
Фото:
Башакадемтеатр театр тураһындағы хыялды тормошҡа ашырырға ярҙам итә
Фото:
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры театр тураһында хыялланған абитуриенттарға хыялдарын бойомға ашырырға ярҙам итә. 10 апрелдә республиканың төп театры Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы менән берлектә Асыҡ ишектәр көнө үткәрә. Сараға драма театры актерҙары булырға теләгән, башҡорт телен яҡшы белгән һәм артист һәләттәре булған республиканың район һәм ҡала мәктәптәре уҡыусылары саҡырыла


text:
18 майҙа Өфөлә 14-16 сәғәттәрҙә ололарға социаль ярҙам буйынса ҡыҙыу линия үткәрелә
«ИНДИГО» Ҡала психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге «Олоғайған граждандарҙы һәм инвалидтарҙы, Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветерандарын социаль-хоҡуҡи оҙатыу» темаһына «ҡыҙыу линия» ойоштора. Шылтыратыуҙар 223-22-11 телефоны буйынса 18 майҙа сәғәт 14.00-дән 16.00-гә тиклем ҡабул ителә. Һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған бар һорауҙарға Өфөнөң Октябрь районы буйынса Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығының ветерандар менән эшләү буйынса бүлек мөдире Эльвира Ғилмиярова һәм «Индиго» үҙәгенең юрисконсульты Александр Мухин яуап бирәсәк.


text:
Уңыш зарланырлыҡ түгел
22 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
"Икенсе ураҡ” бара
Районыбыҙ хужалыҡтарында ураҡ эштәре дауам итә. Ауыл хужалығы идаралығынан алынған мәғлүмәттәргә ярашлы, 21 сентябргә ҡарата бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культураларҙың һуңғы гектарҙарында уңыш йыйыу эштәре тамамланыуға (88%) табан бара. Район буйынса уртаса гектар ҡеүәте 24,5 центнер тәшкил итте.
Көндәр салт аяҙ торғанда эш темпын тағы ла ҡыҙыулатып, ошо мәлдең һәр минутын файҙаланып ҡалырға тырышып хужалыҡтар икенсе ураҡҡа - "татлы тамыр” уңышын сығарыуға тотондо. Район буйынса был табышлы культура дөйөм 3742 гектарҙа сәселгәйне. Бөгөнгө көнгә ҡарата 518 гектарҙың (14 %) уңышы йыйып алынған. Әлегә уртаса гектар ҡеүәте 324 центнер булып, барлығы 16 меңдән ашыу тонна "татлы тамыр” ҡаҙып алынған. 10 мең тоннанан ашыуы Мәләүез шәкәр заводына оҙатылған.
Сәйетбаба сыры сауҙаны яулай
22 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Уңғандарыбыҙ
Булдыҡлылыҡ
Сәйетбаба ауылында беҙҙең яҡтарға хас булмаған, үҙенсәлекле яңы төр эшмәкәрлек – сыр етештереү хаҡында гәзитебеҙҙә яҙып сыҡҡайныҡ инде. Гәзит уҡыусыларҙы улар менән яҡынданыраҡ таныштырыу маҡсатында был төбәктең сыр етештереүселәре янында булдыҡ.
“Ваҡыт йәшәр йәшәгәндә Ерҙә Хәтер”
22 сентября 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Йәмғиәт
Олуғ шәхес, мәғрифәтсе һәм дин әһеле Хәбибназар Һатлыҡовтың Хәтер кисәһе шулай аталды.
Ниндәй ҙә булһа милләттең бөйөклөгө халыҡ һаны менән түгел, белемле, уҡымышлы, мәғрифәтле, мәҙәниәтле кешеләренең күплеге менән баһалана, тигән бер аҡыл эйәһе. Ысынлап та, һәр бер милләттең бар ғүмерен халҡым, илем тип янып йәшәгән ғилемле, бихисап бөйөк шәхестәре бар. Районыбыҙҙың Үтәк ауылы ла илебеҙгә ошондай арҙаҡлы олуғ шәхестәрҙе тыуҙырған төбәктәрҙең береһе. Шундайҙарҙан - ауылдаштарында, шәкерттәрендә милли рух, милли ғорурлыҡ тәрбиәләгән, уҡымышлы, мәғрифәтле милләттең генә тарихы һәм киләсәге була тип, халҡын ғилемле, мәҙәниәтле итеүгә, уларҙы рухи яҡтан байытыуға күп көс һалған шәхестәрҙең береһе Хәбибназар Үтәки ҙә ҙур урын алып тора.
16 сентябрҙә Үтәк ауыл мәҙәниәт йортонда олуғ шәхес, мәғрифәтсе һәм дин әһеле Хәбибназар Мөхәммәтҡафи улы әл-Үтәки Һатлыҡовтың тыуыуына 155 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе булып үтте. Ул "Ваҡыт йәшәр йәшәгәндә Ерҙә Хәтер” тип аталды.
16 сентябрҙә Үтәк ауыл мәҙәниәт йортонда олуғ шәхес, мәғрифәтсе һәм дин әһеле Хәбибназар Мөхәммәтҡафи улы әл-Үтәки Һатлыҡовтың тыуыуына 155 йыл тулыуға арналған Хәтер кисәһе булып үтте. Ул "Ваҡыт йәшәр йәшәгәндә Ерҙә Хәтер” тип аталды.
Ир алтыны – иллелә
22 сентября 2017 йыл | Хаттар, Уңғандарыбыҙ
Юбилярҙарыбыҙ
Имәндәш ауылы егете Раян бәләкәйҙән шофер булырға, машина йөрөтөргә хыяллана. Күрше ағайҙары йөрөткән машиналарға ултырып йөрөүҙәре матур хәтирә булып хәтерендә ҡалған уның.
Бер осрашыу - үҙе бер ғүмер
22 сентября 2017 йыл | Хаттар, Йәмғиәт
Йолаларыбыҙ
Сәйфуллиндарҙың ғаилә кәңәшмәһендә элек үҙҙәре йәшәп киткән Октябрь урамында байрам үткәреү тураһында һүҙ сыҡҡас, барлыҡ туғандары ла дәррәү күтәреп алды. Был хаҡта хәбәрҙе урам халҡына еткергәс, ҡаршы килеүсе булмағандыр, шатланып ризалашҡандарҙыр. Шулай булмаһа, һәр кем ҡулынан килгәнсә урам тирәһен төҙәтмәҫ, нығытмаҫ, кәртә-ҡураларын рәткә килтермәҫ, ағартмаҫ-буямаҫ ине. Ана, урам ниндәй күркәм төҫ алған! "Бында ысын-ысындан эшсән халыҡ йәшәй. Башҡа урамдарға, шулай уҡ үҫеп килеүсе йәш быуынға өлгө күрһәтеү маҡсатында үткәргән был сараның әһәмиәте ҙур, тип иҫәпләйем”, - ти был байрамды ойошторорға һәм үткәреп ебәрергә ярҙам итеүсе шәхси эшҡыуар, Сәйфуллиндарҙың оло апалары Ғәйшәнең тормош иптәше Ханнан Вәлиулла улы Ишмырҙин.


text:
- Подробности
- Просмотров: 339
РӘСӘЙ СОЦИАЛ‑ДЕМОКРАТИК ЭШСЕЛӘР ПАРТИЯҺЫ (РСДРП), берҙәм сәйәси ойошма булараҡ 1898 й. мартында ойошторола. Партияның 2‑се съезында (1903 й. июль—авг., Брюссель, Лондон) ойошма большевиктар (ҡара: Советтар Союзы Коммунистар партияһы) һәм меньшевиктар фракцияһына бүленә. Съездан һуң меньшевиктар фракцияһы үҙ аллы партия булып ойоша. Сәйәси һәм тактик платформаһы 1905 й. меньшевиктарҙың Женева конференцияһында иғлан ителә. Рәсәйҙә Көнбайыш Европа буржуаз революциялары өлгөһөндәге үҫеш өсөн сығыш яһағандар; меньшевиктарға ойоштороу һәм етәкселектең аныҡ булмауы, төрлө сәйәси ҡараштар б‑са төркөмләнеү хас булған. Баҫма органдары: “Голос социал‑демократа” (“Социал‑демократ тауышы”), “Единство” (“Берҙәмлек”) гәз. һ.б. Меньшевизмдың иң күренекле эшмәкәрҙәре П.Б.Аксельрод, Ф.И.Дан, Ю.О.Мартов, Г.В.Плеха-нов, А.Н.Потресов булған. Өфө губернаһында 1903 й. алып РСДРП‑ның берҙәм ойошмаһы, 1917 й. март— сент. — РСДРП ойошмаһының Берләшкән (большевиктар һәм меньшевиктар) ваҡытлы Өфө ком‑ты эшләй башлай. Йәйен меньшевиктарҙың Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышына һайлауҙа большевиктар м‑н бер блокка берләшеүҙән баш тартыуы арҡаһында партияла бүленеш башлана. Авг. Өфөлә Өфө губерна земствоһы хеҙм‑ре К.И.Михеев етәкс. “Берҙ .млек” төркөмө барлыҡҡа килә, уға меньшевизмдың уң ағымы вәкилдәре — большевиктарға ҡаршы көрәшеү өсөн бөтә демократик көстәрҙе берләштереү һәм Беренсе донъя һуғышын дауам итеү өсөн сығыш яһаған меньшевикплехановсылар ингән. РСДРП‑ның Өфө губерна ойошмаһынан авг. меньшевик‑оборонасылар һәм Златоуст ҡ., ә сент. Өфөнөң меньшевик‑интернационалистары айырылып сыҡҡан. Өфө меньшевиктары большевиктарҙың власты баҫып алыуын [ҡара: Революция (1917)] тәнҡитләгән; Ойоштороу йыйылышына һайлауға үҙ кандидатын үткәрә алмаған. 1918 й. февр. Өфө губерна эшсе, крәҫтиән һәм ҡыҙылармеец депутаттары советы совет власын танымау һылтауы м‑н меньшевиктарҙы Совет составынан сығара. Майҙа Өфө тимер юл депутаттары советына һайлауҙа берҙәм исемлеккә ингән меньшевиктар һәм уң эсерҙар 50% тауыш йыя. Июлдә меньшевиктарҙың Өфө ойошмаһы Халыҡ армияһы яғында булыуы т‑да резолюция ҡабул итә. Партия ҮК‑һынан айырмалы рәүештә, Өфө меньшевиктарының күпселеге совет власы ҡолатылған биләмәләрҙә урындағы үҙидара структураларының башҡарма органдарына инергә мөмкин тип иҫәпләгән, шул уҡ ваҡытта губернала Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары комитетының губерна вәкилдәре институтын булдырыуға ҡаршы сыҡҡан. Өфө ҡала эшселәр конференцияһы (1918 й. июле) меньшевиктарҙың Ойоштороу йыйылышы етәкс. демократик Рәсәй респ. ҡайтанан ҡороу өсөн көрәште дауам итеү зарурлығы һәм унда пролетариаттың да ҡатнашыуы т‑дағы тәҡдиме б‑са резолюция ҡабул иткән. Меньшевиктарҙың лидерҙары В.И.Хаустов, Ибр.Ә.Әхтәмов Өфө ҡала думаһы ваҡытлы ком‑ты составына ингән. Өфө ҡала думаһына һайлауҙа меньшевиктар Литва, Польша һәм Рәсәйҙәге йәһүд эшселәренең дөйөм союзы м‑н берлектә урындарҙың 15%‑ын алған. Әхтәмов Думаның старейшиналар советына ингән. Өфө меньшевиктары үҙ делегацияһының Өфө дәүләт кәңәшмәһендәге ҡарашын һәм Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте ойошторолоуҙы хуплай, әммә уның эшмәкәрлеге өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыуҙан баш тарта. Өфө ҡала думаһындағы меньшевиктар фракцияһы А.В.Колчактың хәрби түңкәрелеше арҡаһында Өфө директорияһын һәм Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары ком‑ты ведомстволары идараһы советын ҡолатыуҙы тәнҡитләгән. 1919 й. 19 ғин. меньшевиктарҙың Өфө ойошмаһы РСДРП‑ның Бөтә Рәсәй конференцияһы ҡарарҙарын ҡабул итә һәм Бөтә Рәсәй ҮБК‑ның 1918 й. 30 нояб. ҡарары (ул меньшевиктарҙы Советтарҙан сығарыу ҡарарын юҡ иткән) нигеҙендә рәсми танылыу б‑са саралар күрергә тотона. Башҡортостанда меньшевиктар 1919 й. йәйендә совет власы тамам урынлашҡас ҡына таныла, бер өлөшө РКП(б)‑ға инә. 1922 й. һуң крайҙа меньшевиктар эшмәкәрлеге т‑да мәғлүмәттәр осрамай. Баҫма органы — “Голос рабочего” гәзите. Меньшевиктарҙың Өфө ойошмаһы рәйесе — Әхтәмов.
А.Д.Казанчиев, Г.В.Мордвинцев
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Яңы иҫтәлекле көн барлыҡҡа килеүе ихтимал
Яңы иҫтәлекле көн барлыҡҡа килеүе ихтимал
Сахалин өлкә Думаһы депутаттары 15 февралдә Берҙәм хәрби хәрәкәттәр ветераны көнөн индереү тураһындағы закон проекты менән сығыш яһаны. Уға ярашлы, был көндө Афғанстанда йәки башҡа илдәрҙә һуғышта булған яугир - интернационалистар менән бер рәттән Рәсәйҙә Төньяҡ Кавказдағы террорға ҡаршы операцияларҙа ҡатнашыусылар билдәләй аласаҡ.
Яңы иҫтәлекле көндө булдырыуҙы тәҡдим итеү «Рәсәйҙең иҫтәлекле даталары һәм хәрби дан көндәре тураһында» федераль законға төҙәтмәләр индереү барышында үткәрелә. Әлеге ваҡытта Сахалин депутаттарының тәҡдиме РФ Дәүләт Думаһының Оборона буйынса комитетына тапшырылған.
Яңы иҫтәлекле көндө булдырыуҙы тәҡдим итеү «Рәсәйҙең иҫтәлекле даталары һәм хәрби дан көндәре тураһында» федераль законға төҙәтмәләр индереү барышында үткәрелә. Әлеге ваҡытта Сахалин депутаттарының тәҡдиме РФ Дәүләт Думаһының Оборона буйынса комитетына тапшырылған.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
1891 йыл
1891 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһан беренсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса кесаҙна көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1891 йылы, 2 мең йыллыҡтың 891 йылы, XIX быуаттың 91 йылы, XIX быуаттың 10 ун йыллығының 1 йылы, 1890 йылдарҙың 2 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 3 ғинуар — Харис Йомағолов, 1919—1920 йылдарҙа Башҡорт Совет Республикаһының Ваҡытлы хәрби революцион комитеты етәксеһе. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
- 19 октябрь — Мирхәйҙәр Фәйзи, башҡорт һәм татар яҙыусыһы, драматург һәм журналист.