text:
Бәшмәк үҫтерергә лә өйрәтәләр28-06-2014, 04:00 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Тирә-яҡтағы заводтар өсөн слесарь, механик, столяр әҙерләүсе уҡыу йорто заманына күрә алдынғы үҙәктәрҙең береһе була. 1930 йылда ул ауыл хужалығы өсөн белгестәр әҙерләгән белем усағы итеп үҙгәртеп ҡорола һәм Башҡортостандың ошо йүнәлештәге тәүге һигеҙ уҡыу йорто иҫәбенә инә. Бөгөнгәсә ун меңдән ашыу һөнәр эйәһен уҡытып сығарған. Республикабыҙҙың төньяҡ-көнсығыш төбәген агрономдар, зоотехниктар, ветфельдшерҙар, зооветеринарҙар, техник-механиктар, фермерҙар менән тәьмин итеүгә ҙур өлөш индерә ул. Техникумды тамамлағандарҙың күбеһе республикабыҙҙың юғары наградаларына эйә, абруйлы белгестәр, етәкселәр булып танылды.
Әле техникумдың ныҡлы матди-техник базаһы бар. Уҡыу бинаһы, ашхана, китапхана, компьютер кластары, спорт залы, ял бүлмәләре, уҡыусылар өсөн ике ятаҡ – ғөмүмән, уңайлы социаль-көнкүреш шарттары булдырылған. Бөгөн Дыуан аграр техникумында бөтәһе 508 уҡыусы белем ала, шуның 270-е ситтән тороп уҡый. Дыуан, Балаҡатай, Ҡариҙел, Асҡын, Мишкә, Мәсетле, Ҡыйғы райондарынан, күрше Силәбе, Свердловск өлкәләренән дә килә ҡыҙҙар һәм егеттәр. Улар ветеринар, агроном, механик, йәшелсәсе һөнәрҙәрен үҙләштерә.
Киләсәктә һөнәр алыу даирәһен киңәйтеп, ауыл хужалығын электрлаштырыу, агросәнәғәт продукцияһын эшкәртеү технологияһы буйынса факультеттар асыу күҙ уңында тотола.
Коллективта юғары квалификациялы белгестәр тупланған. Башҡортостандың атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре Адольф Ахунов, мәғариф отличниктары Вера Долгова, Андрей Пересадин, Лариса Филимазова һәм башҡалар уҡыу йортоноң абруйлы шәхестәре булып танылған. Улар һөнәр серҙәренә лә өйрәтә, йәштәргә рух ныҡлығы биреүгә, донъя ауырлыҡтарына ҡаршы тора алырҙай ысын шәхес итеп тәрбиәләүгә лә күп көс һала. Уҡыуҙан тыш ваҡыт бушҡа сарыф ителмәй: саңғы, еңел атлетика, көрәш, волейбол, баскетбол, теннис, футбол секциялары менән бер рәттән, үҙешмәкәр сәнғәт, шахмат түңәрәктәре уҡыусыларҙың яратҡан урынына әүерелгән. Бигерәк тә гитара, йыр, драма түңәрәктәрен үҙ итәләр. Йыш ҡына район, республика кимәлендәге һөнәри оҫталыҡ бәйгеләрендә, спартакиадаларҙа әүҙемлек күрһәтеп, алдынғы урын яулайҙар, төрлө конкурста ҡатнашалар.
Йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем студенттар. Мәғлүмәт үҙәге ойошторолғас, эштәре тағы ла йәнләнә төшкән. Ай һайын студент тормошо хаҡында “Минең быуыным” исемле гәзит сығаралар. “Йәш быуын” ирекмәндәр хәрәкәте ололарға ярҙам ҡулы һуҙып, изге эш атҡара.
Техникумда белем һәм рухи көс алған студенттар оло тормош юлына ныҡлы әҙерлек менән килә, үҙ урынын табыуға өлгәшә. Әлбиттә, һәр ерҙә уңыш һәм ҡаҙаныштар нигеҙен етәксе һала, уның ойоштороу һәләте, кешеләргә мөнәсәбәте коллективтың эшмәкәрлегенә хәл иткес йоғонто яһай. Был юҫыҡта Дыуан аграр техникумы директоры, республиканың мәғариф отличнигы Талип Алек улы Фазлыевтың хеҙмәте баһалап бөткөһөҙ.
Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында тыуып үҫкән егет яҙмышын Башҡортостан менән бәйләй. Уның тырышлығы менән һуңғы йылдарҙа ландшафт дизайны, сәскә, бәшмәк үҫтереүсе, баҡсасы һөнәрҙәрен дә үҙләштереүгә мөмкинлек алды йәштәр. Иң мөһиме – бындай белгестәргә бөгөн ихтыяж арта. Ни тиһәң дә, уҡыу йортонан фермерлыҡ менән шөғөлләнеүгә, шәхси эш асыуға ла тулы әҙерлек менән сыға улар.
Ә инде дыуандарҙың уңыштары һөйөнөрлөк. 2013 йылда урта һөнәри уҡыу йорттары араһында Бөтә Рәсәй олимпиадаларында күп һанлы дипломдарға эйә булыу кимәлдең юғарылығы хаҡында һөйләй. Мәҫәлән, “Малдарҙы яһалма ҡасырыу операторы” конкурсында – икенсе, ветеринария-агрономия буйынса – өсөнсө, ауыл хужалығын механизациялау буйынса республикала шулай уҡ икенсе урынды яулауҙары юҡҡа түгел. Төньяҡ-көнсығыш төбәкте эшселәр менән тәьмин иткән уҡыу йортоноң киләсәге яҡты булһын.


c: text/html

text:
Башҡортостан Президенты: «Власть менән фән бер юҫыҡта халыҡ именлеге өсөн эшләргә тейеш»
— Башҡортостан ҙур фәнни мөмкинлектәргә эйә, республика ғалимдары федераль һәм республика фәнни-техник программаларында, халыҡ-ара проекттарҙа уңышлы сығыш яһай, юғары уҡыу йорттарында фән үҫешә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, IV «Социология һәм йәмғиәт: глобаль талаптар һәм төбәктәр үҫеше» Бөтә Рәсәй социология конгресында сығыш яһап. – Университеттар менән үткәрелгән ғилми тикшеренеүҙәр һаны арта, инновацион инфраструктура үҫешә.
Республика башлығы һөйләүенсә, медицина, биология, приборҙар эшләү өлкәләрендәге ҡаҙаныштар, нефть сығарыу һәм уны эшкәртеү өлкәһе мәсьәләләрен тикшереүҙән тыш, республика ғалимдары социаль-иҡтисади һәм гуманитар фәндәр өлкәһендә лә мөһим ҡаҙаныштарға өлгәшә.
— Башҡортостан — нефть һәм бал төбәге, тигән фекер йөрөй, әммә республикала башҡа тармаҡтар ҙа, шул иҫәптән фән дә яҡшы үҫеш ала.
Башҡортостан Президенты БР Фәндәр академияһы Социаль-сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институтының кеше мөмкинлектәрен үҫтереүгә арналған докладын миҫалға килтерҙе.
Рөстәм Хәмитов һөйләүенсә, республика ҙур фәнни форумдар үткәреү урынына әүерелә. Һуңғы йыл эсендә генә төбәктә төрлө йүнәлештәр буйынса ундан ашыу халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй фәнни һәм фәнни-ғәмәли конференция, симпозиум, конгресс үткәрелде.
— Беҙҙә власть органдарының социология үҙәктәре менән үҙ-ара килешеп эш итеү системаһы яйға һалынған, — тип билдәләне республика башлығы. – Үҙебеҙҙең эштә улар биргән мәғлүмәттәрҙе әүҙем ҡулланабыҙ.
Башҡортостан Президенты һүҙҙәренсә, һуңғы йылдарҙа республикала ярайһы уҡ етди иҡтисади һәм ижтимағи үҙгәрештәр үткәрелә.
— Беҙҙең алда мөһим бурыс тора – илебеҙ мөмкинлектәрен халыҡҡа йөҙө менән бороу. Власть һәм халыҡ социологияның йәнә бер проблемаһы булып тора, — тине Рөстәм Хәмитов. — Власть кешеләр менән нисек эшләргә тейеш? Ни өсөн беҙ халыҡтың властан һәм властың халыҡтан ситләшеүен күрәбеҙ?
Президент иҫәпләүенсә, был проблема муниципалитеттар өсөн дә, шулай уҡ тотош төбәктәр өсөн дә хас.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, тулыһынса хәл ителмәгән мәсьәләләр әле байтаҡ. Шул уҡ ваҡытта, республикала үткәрелгән социологик тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, халыҡ иҡтисадта һәм ижтимағи-сәйәси тормошта башланған үҙгәрештәрҙе хуплай һәм уларҙың дауам ителеүен теләй.
— Был үҙгәрештәр йылдам барһын, күрелгән саралар һөҙөмтәле булһын өсөн, беҙҙең биләмәләрҙең иҡтисади, демографик, социомәҙәни үҙенсәлектәрен комплекслы анализлауға таянырға тейешбеҙ, — тине Президент. – Ошо өлкәләрҙә ғилми берләшмәнең ярҙамына шат булыр инек.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, бай һәм сәскә атҡан Рәсәй төҙөү өсөн, иҡтисад, мәғариф, мәҙәниәт һәм социаль өлкәләрҙә үҙгәрештәр уңышлы барһын өсөн, илдә булған ресурстарға, тәү сиратта – кеше капиталына таяныу зарур.
— Һәм был уртаҡ эштә власть менән фән бер юҫыҡта кеше һәм уның именлеге өсөн эшләргә тейеш, — тине республика башлығы.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре һәм республика киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре һәм республика киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре һәм республика киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре һәм республика киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашты.
«Республика Башкортостан» гәзите уҙғарған бәйгелә мәҡәлә геройҙары – төрлө эшмәкәрлек өлкәһе вәкилдәре ҡатнашты. Төп талаптар – әүҙем тормош позицияһы, коллективты, республиканы һәм илде үҫтереүгә өлөш индереү. Конкурсҡа йомғаҡ яһауҙа журналистар менән бергә гәзит уҡыусылар ҙа ҡатнашты. Улар конкурсанттар тураһында мәҡәләләрҙе шылтыратыуҙар, хаттар ярҙамында баһаланы, баҫманың сайтында комментарийҙар ҡалдырҙы.
Осрашыу барышында производствоны, ауыл хужалығын, мәғарифты һәм мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде.
Мәҫәлән, Стәрлетамаҡ емеш-питомник совхозы директоры Гөлиә Мәннәнова менән әңгәмәлә Рөстәм Хәмитов республикала еләк-емеш эшкәртеү булмау мәсьәләһен күтәрҙе.
– Үҙебеҙҙең алмаларҙы ҡуйырға урын тапмайбыҙ, әммә шул уҡ ваҡытта сит илдә етештерелгән джемдар һатып алабыҙ. Бында эшләргә нимә ҡамасаулай? – тип билдәләне республика Башлығы.
Төбәк етәксеһе фекеренсә, проблеманы хәл итеү өсөн кооперативтар асырға кәрәк. Был йүнәлештә тәүге аҙым яһалған – республика Йәшелсәселәр һәм үҫемлекселек белгестәре ассоциацияһы булдырылған, тип яуапланы Гөлиә Мәннәнова.
Әлшәй районы Сурай ауылы мәктәбе директоры Зәкиә Солтангәрәева күрше ауылдарҙан балаларҙы йәлеп итеү иҫәбенә аҙ комплектлы мәғариф учреждениеһын һаҡлап ҡалыу тәжрибәһе менән уртаҡлашты.
Конкурс лауреаттары араһында Бүздәк районынан Фәвил һәм Шәфәғәт Хәбибрахмановтар бар. Әлеге мәлдә уларҙың крәҫтиән-фермер хужалығы юғары технологиялы йәшелсәселек комплексын төҙөү буйынса өҫтөнлөклө инвестиция проектын ғәмәлгә ашыра.
– Хәбибрахмановтар ғаиләһе ышаныслы, үҙаллы эшләү өлгөһө булып тора. Беҙ ярҙам иттек, әммә иң мөһиме – ғаиләнең маҡсатҡа ынтылышы, – тине республика Башлығы. – Бөгөн беҙҙә йәшелсә етмәй, үҙебеҙҙе 70 процентҡа ғына тәьмин итәбеҙ. Шул уҡ ваҡытта ябыҡ тупраҡта йәшелсә үҫтереү буйынса алда барабыҙ. Ошо йүнәлештән ситкә тайпылырға ярамай.


text:
Июндә пенсия ваҡытынан алдан түләнә Фото: Андрей Старостин
Июндә пенсия ваҡытынан алдан түләнә
Июндә пенсия ваҡытынан алдан түләнә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
12 июнь — Рәсәй көнөн байрам итеү уңайынан төбәктә пенсия һәм башҡа социаль түләүҙәр ваҡытынан алда бирелә.
Ағымдағы йылдың май айындағы квитанцияларҙа почта элемтәһе ойошмалары аша пенсия һәм башҡа түләүҙәр алыусы пенсионерҙарға таратыу ваҡыты тураһында мәғлүмәт бирелгән. Пенсия ведомствоһында аңлатыуҙарынса, 10-14 июндә таратылырға тейешле пенсия барлыҡ пенсионерҙарға ла алдан уҡ тапшырыла башлай.
Кредит ойошмаларына аҡса 11 июндә күсерелә. Түләүҙәр тулыһынса финансланған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 391
ЛИТОСФЕРА ПЛИТАЛАРЫ ТЕКТОНИКАҺЫ, плейт-тектоника, Ер литосфераһын хәрәкәт итеүсе плиталар системаһы булараҡ ҡараған геол. теория. Континенттарҙың күсеп йөрөүе теорияһы нигеҙендә барлыҡҡа килә (А.Вегенер, 1912), 1968 й. концепция рәүешендә формалаша (Б.Изакс, К. Ле Пишон, Дж.Морган, Дж.Оливер, Л.Сайкс һ.б.). Л.п.т. б‑са, һығылмалыраҡ күсмә астеносфера өҫтөндә ятҡан ҡаты мурт литосфера ер тетрәү үҙәктәре һәм вулканизмдың интенсив сығанаҡтары зоналары (бигерәк юғары йылылыҡ ағымы зоналары) м‑н сикләнгән 7 эре һәм байтаҡ ваҡ плиталарға бүленә.
Плиталар араһындағы сиктәр дивергентлы (плиталарҙың айырылыуына килтерә — спрединг); конвергентлы [океан плитаһының континенталь йәки башҡа океан плитаһы аҫтына төшөүе (субдукция) йәки ике континенталь плитаның бәрелешеүе (коллизия) м‑н билдәләнгән плиталарҙың бер‑береһенә яҡынлашыуы]; үҙгәреүсән (үҙгәреүсән вертикаль һынылыш яҫылығы б‑са бер плитаның икенсеһенә ҡарата горизонталь шыуыуы) булыуы мөмкин. Үҙгәреүсән сиктәрҙең конвергентлылар йәки дивергентлылар м‑н бергә тура килеүе йәки өс сиктең бергә уҡмашыуы ихтимал. Спредингты субдукция ҡаплай: субдукция зоналарында йотолған океан ҡабығы майҙаны спрединг зонаһында яралған ҡабыҡ майҙанына тиң; Ерҙең дөйөм өҫтө, күләме һәм радиусы үҙгәрешһеҙ ҡала.
Плиталарҙың хәрәкәте мантия конвекцияһы тарафынан башҡарыла. Плиталар хәрәкәтенең төп механизмдарына лито- һәм астеносфералар араһындағы йәбешкәкле эләгешеү арҡаһында астеносфера ағымы м‑н плиталарҙың һөйрәлеүе; плиталарҙың абиссаль тигеҙлектәренән күпкә юғарыраҡ булыуы сәбәпле гравитация тәьҫире аҫтында уларҙы урта һырттарҙың күсәренән этәреү; үҫешкән океан литосфераһының ул сумған астеносферанан ауырыраҡ булғанға күрә субдукция зоналарына плиталарҙы тарттырыу (бигерәк тә 50 км ашыу тәрәнлектәге субдукция зонаһына тарттырылған һелте составлы тоҡомдарҙы эклогитизациялауға бәйле) инә. Уралда кембрий алдында — иртә мезозойҙа формалашҡан ҡатмарлы йыйырсыҡлы структуралар Л.п.т. закондарына бәйле.
В.Н.Пучков
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Һүҙҙәрҙең төрлөһө була: күңелгә үтеп ингәне, үҙәккә үткәне, бушы, мәғәнәһеҙе, оло ҡөҙрәткә эйә булғаны, батырлыҡҡа этәргәне. Район китапханаһы тарафынан старт алған марафон да юҡҡа ғына “Ҡөҙрәтле һүҙ” тип аталманы. Эйе, был үҙенсәлекле сарала күберәк мәктәп уҡыусылары ҡатнаша, уларға ағинәйҙәр, ауылдың әүҙем, дәрте ташып торған халҡы ҡушыла. Улар үҙҙәренең яратҡан әҙибен, шағирын данлайҙар. Шиғырҙарын уҡыйҙар йәиһә ятҡа һөйләйҙәр, әҫәрҙәрен сәхнәләштереп күрһәтәләр.
Эйе, күпселек ауылдарҙа хореограф та, йыр белгесе лә юҡ кимәлдә. Унда был ролде уҡытыусы йә китапханасы үтәй. Әммә халҡы дәртле: уларҙа ташып торған көс-ғәйрәткә һоҡланмау мөмкин түгел. Кәртә-ҡурала аҫралған малын да ҡарап өлгөрәләр, репетицияларға ла ашҡынып киләләр. Был яҡтан әбделкәримдәрҙән өлгө алырға мөмкин. “Һүҙ ҡөҙрәте” эстафетаһын ишбирҙеләрҙән ҡабул итеп, үҙҙәрендәге сараны ике әҙипкә – ауылдаштары Хәбибулла Ғәбитов һәм Әбделкәримдә эшләп, йәшәп киткән Әмир Моратовҡа арнаны.
“Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, шағир, телсе, фольклорсы Хәбибулла Ғәбитов 1886 йылда тап Әбделкәримдә донъяға килгән. “Рәсүлиә”, “Ғәлиә” мәҙрәсәләрендә белем алған. Беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән фольклорҙы һаҡлап ҡалыуҙа бик мөһим эштәр башҡарған”, – тигән был һәм башҡа мәғлүмәттәрҙе беҙгә Әбделкәрим мәктәбендә ойошторолған музейҙа бирҙеләр. Артабан мәктәп фойеһында уҙғарылған сарала ауыл халҡы менән бер рәттән уҡыусылар, балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре һәм дә ҡырҙан килгән ҡунаҡтар көтә ине.
Күркәм кисә балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре башҡарған йыр менән тағы ла нығыраҡ йәнләндерелде. Юҡҡа ғына балаларҙы тормош биҙәге тип әйтмәйҙәр бит! Унан үҫә килешлек принцибы менән һүҙ 2-се класс уҡыусыларына бирелде. Уларҙы 3-сө, 4-се, ... 11-се класс уҡыусылары алыштырҙы. 4-селәр өҙҙөрә баҫып бейене, 7-селәр иһә тула һуғып күрһәтте.
Марафондың икенсе өлөшө фронтовик-яҙыусы Әмир Моратовтың ижадына арналды. Килгән ҡунаҡтар араһында әҙиптең ҡыҙы Флүрә Бураншина ла бар ине. Флүрә апай хәтирәләргә бирелде. Бала сағын, ундағы атайҙың ролен, абруйын тәфсирләп һөйләне. Ниндәйҙер мәлдә йөрәген өткән һағыныу тойғоһо күҙ йәштәре булып та тамды. Айырыуса атаһының шиғырҙарын ул йәшкә мансылған күҙҙәрен һөртә-һөртә уҡыны. Һәм әсәһе фотоһүрәттәр менән тулыландырған албомды Әбделкәрим ауыл китапханаһына бүләк итте.
Һәр сараның ойоштороусылары ла була. Был йәһәттән Әбделкәримдә ауыл китапханасыһы Гөлниә Хәлфетдин ҡыҙы Алчинова менән мәктәп китапханасыһы Айгөл Йәмил ҡыҙы Булатовалар йәнле итеп алып барҙы.
Жюри рәйесе, район китапханаһы директоры Л.Ҡ. Дәүләтшина әбделкәримдәргә һоҡланыу һүҙҙәре еткерҙе. Х.Ғәбитов ижадына, тормош юлына байҡау яһаны, Ә.Моратовты хәтергә алды.
Әбделкәрим ауыл биләмәһе халҡы һөлгөгә Әмир Моратовтың: “Эй, телгенәм, минең телгенәм, батыр, алғыр, яугир телгенәм”, – тигән һүҙҙәрен нағышлап, аҡморондарға тапшырҙы.
Эльмира Харисова.
Автор фотоһында:
7-се класс уҡыусылары тула һуға.


text:
Фотосинтез
Фотосинтез (от грек. φwto- — яҡтылыҡ һәм σύvθeσις — синтез бергә ҡушыу) — үҫемлектәрҙә яҡтылыҡта углекислый газ һәм һыуҙан фотосинтетик пигмент (үҫемлектәрҙә хлорофилл, бактерияларҙа бактериохлорофилл һәм бактериородопсин) ҡатнашлығында органик матдәләр барлыҡҡа килеү процесы.
Фотосинтез реакцияһын ҡыҫҡаса ошолай яҙырға мөмкин:
6H2O + 6CO2 + яҡтылыҡ → C6H12O6 (глюкоза) + 6O2
Йөкмәткеһе
Фотосинтездың әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фотосинтез биологик энергияның төп сығанағы булып тора. Ҡаҙылма яғыулыҡтарҙы (күмер, нефть, тәбиғи газ, торф) яндырып алынған энергия нигеҙендә шулай уҡ фотосинтез процесында һаҡланып ҡалған энергия тора. Фотосинтез — углеродтың биологик циклға төп инеү юлы. Атмосфералағы кислород фотосинтездың өҫтәмә продукты булып тора. Кислородлы атмосфера барлыҡҡа килеүе ер өҫтөнөң торошон тулыһынса үҙгәртә, һулыш алыу мөмкин була. Һуңыраҡ озон ҡатламы барлыҡҡа килгәс, тереклеккә ҡоро ергә сығырға мөмкинлек асыла.
Фотосинтезды өйрәнеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фотосинтезды өйрәнеү буйынса беренсе тәжрибәләрҙе Джозеф Пристли 1770—1780 йылдарҙа үткәрә. Ул герметик һауыт эсендә шәм янғанда һауа «боҙолоу»ына иғтибар итә. Һауа яныуға булышлыҡ итмәй, эсенә бикләнгән хайуандар тонсоға. Боҙолған һауаны үҫемлектәр төҙәтә ала. Пристли үҫемлектәр кислород бүлеп сығара тигән нәтижәгә килә, тик бының өсөн яҡтылыҡ кәрәклеген иҫәпкә алмай. Оҙаҡламай быны Ян Ингенхауз асыҡлай.
Һуңыраҡ үҫемлектәр кислород бүлеп сығарыуҙан башҡа, углекислый газды йотоп, органик матдәләр синтезлауы асыҡлана. 1842 йылда Роберт Майер, энергия һаҡлау законына нигеҙләнеп, үҫемлектәр ҡояш энергияһын химик бәйленеш энергияһына әүрелдерә тигән нәтижәгә килә. 1877 йылда Пфеффер был процесты фотосинтез тип атай. Ж. Пельтье һәм Ж. Кавенту 1818 йылда беренсе тапҡыр хлорофилды айырып ала.
Фотосинтездың окисландырыу-ҡайтарыу аҫылын Корнелис ван Ниль асып бирә. Был кислород һыуҙан барлыҡҡа килә тигәнде аңлата. Быны 1941 йылда А. П. Виноградов изотоплы тамға ярҙамында иҫбат итә.
Мельвин Кальвин углерод изотобы менән CO2 йотолоу процесын иҫбат итә, был эш өсөн уға 1961 йылда Нобель премияһы бирелә.
Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лайлалы диңгеҙ ҡусҡары (Elysia chlorotica) һыу үҫентеләре (Vaucheria litorea) хлоропластарын аш һеңдереү юлында үҙләштерә. Диңгеҙ ҡусҡары организмындағы хлоропласт глюкоза синтезлап, ҡусҡарға бер нисә ай йәшәргә мөмкинлек бирә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Холл Д., Рао К. Фотосинтез: Пер. с англ. — М.: Мир, 1983.
- Физиология растений / под ред. проф. Ермакова И. П. — М.: Академия, 2007
- Молекулярная биология клетки / Альбертис Б., Брей Д. и др. В 3 тт. — М.: Мир, 1994
- Рубин А. Б. Биофизика. В 2 тт. — М.: Изд. Московского университета и Наука, 2004.
- Чернавская Н. М., Чернавский Д. С. Туннельный транспорт электронов в фотосинтезе. М., 1977.
- В. Любименко. Влияние света на усвоение органических веществ зелёными растениями. http://www.archive.org/download/izviestiaimper06011218impe/izviestiaimper06011218impe.pdf%7C Известия Императорской Академии наук. VI серия. 1907. номер 12. стр. 395—426, с 6 табл.


text:
Хуш, иҫке йыл!
Әлеге заман кешеһенә иң етмәгәне – ваҡыттыр. Яҡындарыбыҙға йән йылыһын өләшеү, ауыр саҡтарында иң ҡуя белеү, кәрәккәндә мөһим һүҙ әйтеү – артыҡ ҡыйын да түгел һымаҡ. Әммә туҡтап, уйланып, ваҡиғаларҙың төбөнә төшөү, тамырҙарын юллау, киләсәкте күҙаллау өсөн... ваҡыт юҡ. Шуның өсөн дә мөһим ҡарарҙар ҡабул ителмәй, билдәләп ҡуйылған эштәр артҡа шылдырыла. Аҙаҡ һуң булмаһа ярай ҙа.
Иң үкендергәне, моғайын да, өҫкә ябырылып килгәндәренән иң мөһиме һайланмауылыр. Ваҡ мәшәҡәттәргә күмелеп, өлгөрөп еткән һәм хәл итеүҙе һуҙырға ярамағандарын ситкә һалыуҙа һуңынан әрнетеүе ихтимал.
Өр-яңы битте асҡанда, үкенестәрҙе лә, һағыштарҙы ла елгә елгәреп, тик ҡыуаныс, өмөт менән тулышыу хәйерле лә бит. Әммә кешенең тартып барған йөгө, үҙе теләп бушатмаһа, бер ҙә еңеләймәй шул. Һәр кем үҙе килә был ҡарарға. Һәр кемдең үҙ һынауы был Ерҙә, үҙ яҙмышы.
Әммә көслө ихтыярлылар хәҙер хөрмәттә. Улар һис бер ҡаршылыҡҡа ҡарамай алға бара һәм кешелекте үҙенең йөрәк яныуы, изге эштәре менән байыта. Шундайҙарҙың күңел ярһыуы, ышанысы, өмөтө менән беҙҙең баҫмабыҙҙың да кәсәләре тулы. Уларҙың тынмаҫ дәрте уҡыусыларыбыҙҙың һыуһынын баҫа, рухын күтәрә, йәшәүгә сәмен, көсөн арттыра. Шуға сикһеҙ ҡыуанабыҙ һәм шөкөр итәбеҙ.
Киләһе йылда ла ошо бәйләнеш өҙөлмәҫ, уҡыусыларыбыҙ менән дуҫлыҡ ептәре нығыныр, тигән өмөт ышаныс өҫтәй. Яңы йылда ла журналыбыҙ менән ҡалырға ҡарар итеп, уға яҙылып ҡуйғандарға сикһеҙ рәхмәтлебеҙ!
Күк йөҙө аяҙ, йортоғоҙ ҡыуаныс-шатлыҡтар менән тулы, күңелегеҙ тыныс, яҡындарығыҙ имен булһын, хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ! Төклө аяғың менән уҙ, Яңы йыл!
Теги:


text:
ҺАЙЛАУ ХОҠУҒЫ БУЛҒАН БАШҠОРТОСТАНЛЫЛАРҘАН 899 МЕҢ ДӘ 577 КЕШЕ ҮҘ ТАУЫШЫН БИРГӘНБашҡортостандың үҙәк һайлау комиссияһынан хәбәр итеүҙәренсә, көн үҙәгенә, йәғни сәғәт ун икегә ҡарата яңылыҡтар ошондай: һайлау хоҡуғы булған Башҡортостанлыларҙан 899 мең дә 577 кеше, тимәк 29,70 проценты үҙ тауышын биргән. Республикала был...
ПОЛИТОЛОГ ӘХТӘР БОҪҠОНОВ ЖУРНАЛИСТАР МЕНӘН ОСРАШЫП ҺОРАУҘАРҒА ЯУАП БИРҘЕҺайлау 2018 йәмәғәт матбуғат үҙәгендә политолог Әхтәр Боҫҡонов журналистар менән осрашып һайлауҙарҙың Башҡортостанға, башҡорт халҡына бәйле мәсьәләләренә ҡағылышлы төрлө һорауҙарға яуап бирҙе. Политологтың фекеренсә, тыуған тел һәм республика...
"ДАУАХАНАЛАРҘА ЯТҠАН ГРАЖДАНДАР ӨСӨН ДӘ ҺАЙЛАУ НӨКТӘЛӘРЕ ОЙОШТОРОЛДО"Һайлау 2018 матбуғат йәмәғәт үҙәгендә сираттағы брифинг бара. "Дауаханаларҙа ятҡан граждандар өсөн дә һайлау нөктәләре ойошторолдо", - тип хәбәр итә Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министрлығының пресс секретары Светлана Николай ҡыҙы Ҡусҡарбәкова....
ӨФӨ АЭРОПОРТЫНДА ИРТӘНӘН МОБИЛЬ ҺАЙЛАУ ҮҘӘГЕ ЭШЛӘЙҺайлау 2018 матбуғат йәмәғәт үҙәгендә юлда булған граждандар өсөн һайлау нисек ойошторолоуы хаҡында брифинг үтте. "Өфө" халыҡ-ара аэропорты акционерҙар ойошмаһының расписание һәм маркетинг хеҙмәте начальнигы Д.В.Никитин хәбәр итеүенсә аэропортта...
Һайлауҙар Башҡортостан буйынса әүҙем һәм тыныс бараҺайлауҙар Башҡортостан буйынса әүҙем һәм тыныс бара, ойоштороусылар төрлө категория граждандары өсөн дә бөтә уңайлыҡтарҙы булдырыуға тырышҡан, тип әйтергә була. Күп кенә журнал уҡыусыларыбыҙ башҡортса бюллетень һорап алып үҙ телебеҙҙә тауыш бирҙек,...
"ҺАЙЛАУ ОЙОШТОРОЛҒАН ҮҘӘКТӘРҘӘН АЛЫҪТА, ТӨПКӨЛДӘ ЙӘШӘҮСЕЛӘРҘЕ УЧАСТКАЛАРҒА АЛЫП БАРЫУ ҺӘМ АЛЫП ҠАЙТЫУ ОЙОШТОРОЛДО""Һайлау ойошторолған үҙәктәрҙән алыҫта, төпкөлдә йәшәүселәрҙе участкаларға алып барыу һәм алып ҡайтыу ойошторолдо", - тип хәбәр итә Башҡортостандың муниципаль берләшмәләре ассоциацияһы етәксеһе Рөстәм Әхмәт улы Исхаҡов....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙән «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәгенә булышлыҡ итергә вәғәҙәләнеФото: видеотрансляциянан скриншот
Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙән «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәгенә булышлыҡ итергә вәғәҙәләне
Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙән «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәгенә булышлыҡ итергә вәғәҙәләнеФото: видеотрансляциянан скриншот
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мәскәүҙән «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге тура эфирҙа Башҡортостан Башлығына коллективҡа ярҙам итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Коллективта ҡатнашыусылар Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағында республиканың Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә йыйылды.
Башҡорт мәҙәниәтен бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара фестивалдәрҙә танытҡан, Липецк өлкәһендә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы һалдаттары һәйкәлен яңыртыуға өлгәшкән яҡташтарыбыҙҙы ирекмәнлек шарттарында эшләүҙәре борсой. «Аҡ тирмә» директоры Юлиә Әхмәтова Рөстәм Хәмитовтан үҙәккә даими нигеҙҙә дәүләт ярҙамы һораны. Коллективҡа сәхнә кейемдәренә, музыка ҡоралдарына, яҙма һәм фонограммаларға аҡса кәрәк.
«Костюмдар, аппаратура буласаҡ. Тағы нимә – биҙәүестәр, музыка ҡоралдары кәрәкме? Башҡа бөтә атрибутика – улар ҙа буласаҡ, — тип вәғәҙәләне республика Башлығы. — Был ниндәйҙер ғәйәт ҙур мәсьәлә түгел, беҙ уны тиҙ арала хәл итербеҙ. Ә мин һеҙҙән Башҡортостан мәҙәниәтен бер ниндәй тартыныуһыҙ, изге күңел менән танытыуығыҙҙы, шиғырҙар һәм ҡыҙыҡлы йырҙар яҙыуығыҙҙы һорайым. Беҙҙең башҡорт бейеүҙәре һәр саҡ бөтә концерттарҙы биҙәй. Тимәк, беҙ һеҙҙең менән килештек һәм дөрөҫ изге – Башҡортостан мәҙәниәтен халыҡҡа сығарыу ғәмәлен тағы нисек нығытыу мөмкинлеген уйларбыҙ».
«Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге 2014 йылдан Рәсәйҙең баш ҡалаһында яҡташтарҙы берләштереү, башҡорт мәҙәниәтен һаҡлап ҡалыу һәм үҫтереү буйынса эшмәкәрлек алып бара. Етәксеһе – Гөлсинә Батыршина, директоры – Юлиә Әхмәтова. Коллектив дөйөм ҡала байрамдарында, милләт-ара фестивалдәрҙә сығыш яһай. Ансамбль репертуарында – башҡорт фольклоры өлгөләре – йолалар, халыҡ йырҙары, бейеүҙәр һәм Башҡортостан композиторҙары әҫәрҙәре. 2017 йылдың ноябрендә «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы һалдаттары ерләнгән Липецк өлкәһе Тербун районының Тербун ауылында һәйкәлде яңыртыуға һәм туғандар ҡәберлегендә яңы таҡтаташ асыуға булышлыҡ итте. 2018 йылдың февралендә «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге Башҡортостан, Иран, Мәскәү һәм Санкт-Петербург башҡарыусыларын берләштереп, өсөнсө отчет концерт үткәрҙе. 2018 йылдың мартында коллектив Төркиәлә Халыҡ-ара Наурыҙ байрамында ҡатнашты, шулай уҡ Истанбулда башҡорт йырына видеоклип төшөрҙө.
http://www.bashinform.ru/news/1147061-rustem-khamitov-poobeshchal-podderzhat-bashkirskiy-natsionalno-kulturnyy-tsentr-ak-tirme-iz-moskvy/


text:
2007 йыл
2007 (ике мең етенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса дүшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 2007 йылы, 3 мең йыллыҡтың 7 йылы, XXI быуаттың 7 йылы, XXI быуаттың 1 ун йыллығының 7 йылы, 2000 йылдарҙың 8 йылы.
- Бөтә донъя дельфин йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Красноярск крайы, Таймыр автономиялы округы, Эвенк автономиялы округы Красноярск крайыға берләшелар.
- Камчатка өлкәһе, Коряк автономиялы округы Камчатка крайыға берләшелар.
Вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Аскин Ғәйфетдин Ғәфиәт улы (1924—2007), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- Мурат Насыров, рәсәй йырсы.
- Михаил Ульянов, рәсәй актёр.
- Борис Ельцин, беренсе рәсәй Президенты.
- Лучано Паваротти, итальян йырсы.
- 10 июль — Лотфуллин Әхмәт Фәтҡулла улы, СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1989), РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы (1966), Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1982).
- 25 июль — Сәйфуллин Таһир Сергеевич, дирижёр, Башҡортостандың халыҡ артисы (1995).


text:
Тарихы
Прага күренеше. 1493 йылғы гравюра
Хәҙерге Прага биләмәләрендәге
славян ауылдары тураһындағы беренсе тарихи мәғлүмәттәр беҙҙең эраның VI быуатына ҡарай. X быуатта Прага Чех дәүләтенең баш ҡалаһына әйләнә, был йөҙ йыллыҡ аҙағына ҡалала баҙар майҙаны барлыҡҡа килә.
XIII быуаттың тәүге яртыһында был майҙан янындағы таш ҡаралтыларҙы уратып таш стеналар күтәрә башлайҙар. XIX быуат уртаһына Прага иҡтисад йәһәтенән яҡшы үҫешкән һәм күршеләре менән ҡыҙыу сауҙа алып барған ҡала булып таныла.
Урта быуаттарҙа Париж менән бер ҡатарҙан Европа баш ҡалаһы исеменә дәғәүә иткән Прага, 16-сы быуатта глобалләшеүҙең беренсе тулҡынынан ситтә ҡалып, ҡитғаның үҙәктән ситтәге (периферия) ҡалаһына әйләнә[3].
1866 йылғы Австрия-Пруссия һуғышында Австрияның еңелеүенән һәм Праганы Пруссия ғәскәрҙәре баҫып алғандан һуң Австрия командованиеһы ҡала оборона йәһәтенән мөһимлеген юғалтты тигән һығымтаға килә. Был ҡаланың күп нығытмаларын һүтеү хаҡындағы ҡарар ҡабул итеүгә нигеҙ. Һөҙөмтәлә Праганың ҡала яны райондары йылдам үҫеш ала, уларҙа иҫке кварталдарҙан айырмалы, тиҫтәләгән һәм йөҙләгән яңы завод һәм фабрикалар ҡалҡып сыға, улар үҙҙәренә эшсе көстө ауылдарҙан тарта.
XIX быуатта Прага агломерацияһы бөтә империяның иң мөһим сәнәғәт үҙәгенә әйләнә. Был йәһәттән бигерәк тә яҡында урынлашҡан күмер бассейнын һәм Кладно ҡалаһының металлургия тармағын йәтеш ҡулланған машиналар эшләү һәм металл эшкәртеү предприятиелары айырым роль уйнай.
Климаты


text:
Матвиенко, Иваны чызг Валентинæ
Матвиенко (Тютина) Иваны чызг Валентинæ (райгуырд 1949-æм азы 7 апрелы Шепетовкæйы сахары, Украинæйы) куыста Бетъырбухы губернатор æмæ сахары хицауады сæрдарæй 2003-æм азæй 2011-æм азы онг.
2011-æм азы сентябры Матвиенко нысангонд æрцыдис Уæрæсейы Федералон æмбырды Федерацийы Советы сæрдарæй. Уый у, Уæрæсейы цы бæрнон бынæттæ сылгоймæгтæ амæй размæ истой, уыдонæй æппæты уæлдæр.
Мамсыраты Таймураз йæ арфæйы телы ныффыста[1]:
Ахæм паддзахадон бæрнон бынатмæ фыццаг хатт æвзæрст æрцыд сылгоймаг, уый ууыл дзурæг у, æмæ уæрæсейаг сылгоæмæгтæ удыхъæдæй сты тыхджын, ис сын бирæ гæнæнтæ. Фидарæй зæгъæн ис, Федерацийы Советы ног спикер разæнгардæй кæй архайдзæн Уæрæсейы хорздзинадыл. Валентинæ Матвиенко бирæ азты куыста бæрнон бынæтты, уыцы фæлтæрддзинад ын æххуыс уыдзæн бæстæйы закъондæттæг уæлдæр оргæны хæстæ æнтыстджынæй æххæст кæнынæн.


text:
- Подробности
- Просмотров: 1535
БАШҠОРТ КЕЙЕМЕ, өҫ, баш һәм аяҡ кейеменән, ш. уҡ традицион биҙәүестәрҙән торған. Көндәлек, байрам һәм йола кейеме булған. Кейем тегеү өсөн туҡымалар (ҡара: Туҡыусылыҡ), буҫтау (ҡара: Тула баҫыу), кейеҙ (ҡара: Кейеҙ баҫыу), иләнгән йәнлек тиреләре (ҡара: Күн эше), иләнгән еп (ҡара: Бәйләү), ситтән килтерелгән ебәк һәм кизе‑мамыҡ туҡымалар (бәрхәт, барса, ситса һ.б.) ҡулланылған. Уны биҙәкләү өсөн аппликация, сигеү һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәтенең башҡа төрҙәрен файҙаланғандар. Ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙың көндәлек кейеме нигеҙен мул итеп беселгән, тура еңле оҙон күлдәк тәшкил иткән; ирҙәр уны салбар тышынан һалып, туҡыма йәки күн билғау (ҡәмәр, ҡайыш), йөн билбау м‑н быуып йөрөгән. Ҡайтарма йәки ултырма киң яғалы ирҙәр күлдәгенең иҙеүе муйын тапҡырында суҡлы ишмә бау м‑н бәйләп ҡуйылған. Ыштан аҡ, буйлы, ҡыҙыл киндерҙән йәки кизе‑мамыҡтан тура мөйөшлө ҡыйыҡ ҡушып тегелгән; һалҡын миҙгелдәрҙә буҫтауҙан йәки башҡа беше тауарҙан тегелгән тарыраҡ балаҡлы ыштан (салбар) кейгәндәр. Ҡатын‑ҡыҙ күлдәге тотош (итәк осона тар йәки киң ҡатмар ҡуйып) йәки өҙөк билле итеп беселгән (итәге бил йәки янбаш тапҡырында ҡушылған), ултырма яғалы булған. Күлдәк эсенән күкрәккә туҡыма түшелдерек бәйләгәндәр. Иҙеүен, еңен, итәк остарын сигеү һәм төрлө төҫтәге таҫмалар м‑н биҙәгәндәр. Көндәлек өҫкө кейем төрҙәренә бишмәт, елән, кәзәкей, камзул һәм сәкмән ингән. Төрлө тундар, ш. иҫ. ең буйына һәм арҡаһына ял ҡушып йылҡы тиреһенән тегелгән йылҡы тундар, толоптар, бәрәс тиреһенән тегелгән күрпәләр ҡышҡы кейем булған. Ҡатын‑ҡыҙ йышыраҡ һырылған көпө кейгән. Өҫкө кейем күп осраҡта билле, һирәгерәк тура (тундар, сәкмәндәр) булған. Ирҙәр баш кейеме һарыҡ тиреһенән, башҡа төр тиренән, кейеҙҙән, туҡымаларҙан тегелгән. Ирҙәрҙең йәше- ҡарты көндәлек тормошта түбәтәй кейеп йөрөгән; оло йәштәгеләр тоноҡ, йәштәр һәм урта йәштәгеләр сағыу төҫтәге, йөн йәки ебәк м‑н сигелгән, уҡа, суҡтар, сәйлән, мәрйен м‑н биҙәлгән түбәтәй кейгән. Бөтә төбәктәрҙә бүректәр киң таралған була, ҡамсат бүрек, ҡама бүрек, төлкө, һеләүһен тиреһенән тегелгәндәре, ш. уҡ кейеҙ ҡалпаҡ, киң йәки тар ситле эшләпәләр айырыуса юғары баһаланған. Хәлле башҡорттар башына фәс кейгән. Бәрхәт йәки төҫлө буҫтауҙан тегелгән, якорь рәүешендәге ҡайтармалы ситтәре уҡа м‑н биҙәлгән бейек түбәле бүрек башҡ. старшиналары кейеменә хас булған. Ҡышын көньяҡ башҡорттары тире, кейеҙ йәки буҫтау ҡолаҡсын кейгән. Ҡатын‑ҡыҙ күпселек осраҡта яулыҡ ябынған, өҫтөнән ебәк, кешмир йәки йөн шәл бөркәнгән йәки мәрйенле ҡашмау кейгән. Өлкән йәштәге ҡатын-ҡыҙ таҫтар, кейәүҙәге йәш ҡатындар иңбаштарына төшөп торған биҙәлгән ҡушъяулыҡ ябынған. Улар аҫтынан ҡашуҡа йәки ҡалпаҡ кейгәндәр. Ҡалпаҡтың түбәтәйгә оҡшаш түңәрәк яҫы төплөһө (бәләкәй ҡалпаҡ) һәм йомшаҡ түңәрәкләтелгән ҡайтармалыһы булған; өлкән йәштәге ҡатын‑ҡыҙ ҡайһы ваҡыт аҡ кизе‑мамыҡ ептән бәйләнгән бейек (аҡ ҡалпаҡ) йәки киндер туҡыманан тегелгән (мамыҡ ҡалпаҡ) ҡалпаҡ кейгән. Бай башҡ. ҡатындары яҫы бәрхәт түбәле, киң ҡама ситле йөн бүректә йөрөгән. Аяҡ кейеме күндән, ҡайһы ваҡыт буҫтау ҡушып тегелгән. Ҡата, сарыҡ ирҙәр һәм ҡатын‑ҡыҙ араһында айырыуса киң таралған була. Ҡарттар ситек кейгән. Даға ҡағылған үксәле ҡатын‑ҡыҙ итектәрен сигә, ҡайылған йөй, суҡтар м‑н биҙәгәндәр. Ҡышын һунарсылар һәм ағас йығыусылар табан аҫтында бау м‑н бөрҙөрөп ҡуйылған буҫтау йәки киндер тышлыҡ м‑н көпләнгән, йылҡы, һыйыр йәки мышы тиреһенән тегелгән аяҡ кейемендә йөрөгән. Төньяҡ райондарҙа йәйен һәм көҙөн эшкә сабата кейгәндәр. Күн, тире, йүкә аяҡ кейеме эсенән тула, кейеҙ, йөн ойоҡ кейгәндәр, сылғау урағандар. Ирҙәр һәм ҡатын‑ҡыҙ байрам һәм туй кейеме нағыш, уҡа м‑н биҙәлгән төҫлө күлдәктән; мәрйен һәм ебәк м‑н сигелгән елән, сәкмән, камзулдан һ.б. торған. Ҡатын‑ҡыҙҙың туй һәм байрам кейемдәре иҫәбенә билле, киң итәкле, тәңкәләр, мәрйендәр м‑н биҙәлгән сағыу төҫлө буҫтау, елән йәки сәкмән дә ингән. Б.к. муйынсаҡ, хәситә, дәүәт, әмәйлек, беләҙек, балдаҡ, йөҙөк, һырға, сулпы, сәс биҙәүестәре һ.б. тулыландырған. Мәрйен, сәйлән, тәңкә, айылдар м‑н биҙәлгән башкейем һәм ҡашмау байрам баш кейемдәре иҫәпләнгән. Төҫлө бәрхәт йәки ебәк м‑н көпләнгән, ҡама тиреһе м‑н ҡаймаланған төлкө тун, баҫа тун йола кейеме булған; бындай кейемде кейәү буласаҡ ҡәйнәһенә бүләк иткән (ҡара: Ҡалым). Түбәтәй йәки эшләпәгә аҡ туҡыма урап яһалған сәллә йола баш кейеме булған; уны намаҙға баҫҡанда кейгәндәр, дин әһелдәре һәр саҡ сәлләлә йөрөгән. 20 б. 60‑сы йй. өҫ һәм баш кейеменең, биҙәүестәрҙең төп төрҙәрен системалы картографиялау ысулы м‑н терр. кейем йыйылмалары төркөмләнгән: көньяҡ‑көнсығыш, көньяҡ‑көнбайыш, Һамар‑Ырғыҙ, төньяҡ‑көнбайыш, көнсығыш һәм үҙәк. Көньяҡ- көнсығыш кейем йыйылмаһы Башҡортостандың тау‑урман, көньяҡ-көнсығыш һәм көньяҡ райондарын үҙ эсенә алған. Аҫҡы яғы мәрйен селтәр һәм суҡ м‑н биҙәлгән оҙон түшелдерек уның төп үҙенсәлеге булған. Төньяҡ- көнсығыш, көнсығыш (Урал аръяғы) һәм Инйәр (үҙәк йыйылма) башҡ. ҡатын- ҡыҙҙары кейеме айырылып торған. Бында ҙур ҡушъяулыҡ м‑н трапеция рәүешендәге түшелдерек (көнсығыш Урал аръяғында — яға; Инйәр басс. — һаҡал; Башҡортостандың төньяҡ‑көнсығышында — муйынса) мотлаҡ элемент һаналған. Шул уҡ ваҡытта һәр йыйылма үҙенсәлекле булған. Инйәр һәм Урал аръяғы башҡорттары аппликация м‑н биҙәлгән буҫтау ҡуныслы аяҡ кейеме кейгән. Төньяҡ‑көнсығыш һәм көнсығыш Урал аръяғы башҡорттарында байрамса ҡатын-ҡыҙ кейеменә сигеүле алъяпҡыс өҫтәлгән. Башҡортостандың төньяҡ райондарында ирҙәр кейеҙ эшләпә, ҡатын‑ҡыҙ төрлө ҡалпаҡ кейгән. Төньяҡ-көнбайыш йыйылмаһы (Ағиҙел һәм Ҡариҙел, Ағиҙел һәм Ыҡ йй. араһы) Б.к. барлыҡҡа килеүгә ултыраҡ халыҡтарҙың (мишәрҙәр, татарҙар, удмурттар һ.б.) көндәлек кейеме ҙур йоғонто яһаған. 20 б. төбәктең соц.‑иҡт. үҫешендәге үҙгәрештәргә бәйле, Б.к. халыҡсан традицияларының күпселеге юғала; 50‑се йй. алып улар биҙәү‑ҡулланма сәнғәтендә һәм БР‑ҙың фольклор ансамблдәрендә тергеҙелә.
С.Н.Шитова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Шешә тѳбѳ шеш булыр
Донъя кимәлендә юғары асыштар хаҡында һүҙ барғанда, тәү ҡарамаҡҡа, ниндәйҙер ябай кешелек мәсьәләһе, эскелектең сәскә атыуы, йәмғиәтебеҙҙең, тормошобоҙҙоң йоғошло бер сире кеүек бар ысынбарлыҡты сағылдырып тора. Кешеләр тормош матурлығынан йәм тапмай, ни ѳсѳндѳр яһалма бәхеткә ынтыла. Донъя мәшәҡәтенән ҡасыпмылыр инде, алкоголле эсемлектәр тәьҫирендә уянған яһалма хис-тойғолар арбаһында йәшәүҙе хуп күрә.
Рәсәйҙә эскелек элек-электән килә тип баралар. Шуға ҡарамаҫтан, эскелек менән мауығыу гонаһ һаналған. Алкоголизм сиренә дусар булыуҙың тәүге хәүефле сигналы - кешенең эсеүгә контролен юғалтыуы, икенсе кѳнгә баш тѳҙәтеүе. Ә спиртлы эсемлекһеҙ үҙен насар тойоуы, эсмәйенсә тора алмауы - быныһы инде һуңғы стадия. Эйе, әҙ миҡдарҙағы алкоголь кәйефте күтәреп ебәргәндәй була, ҡыйыулыҡ ѳҫтәй, тәнде ойота. Самаһыҙ ҡулланылған эсемлектең йоғонтоһонан - кешенең йәшәүгә ынтылышы һүнә, аңы юйыла, ихтыяр кѳсѳ һына.
Бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙың, йәштәрҙең эсеүе йәмғиәттә хәүеф тыуҙыра. Бәләкәй ҡалаларҙа, бигерәк тә ауылдарҙа был ныҡлап күҙгә ташлана. Милләтебеҙҙең, халҡыбыҙҙың оло бәхетһеҙлегенә ҡаршы, ѳй шарттарында әҙерләнгән спиртлы эсемлектәр һатыу ғәҙәткә инеп китте.
Эшһеҙлек, аҡсаһыҙлыҡ, ғаиләләге аңлашыл-маусанлыҡ, яңғыҙлыҡ тойғоһон ваҡытлыса баҫыр ѳсѳн генә шешәгә тотоноу - эсеүгә ылығыуҙың уңайлы ысулы.
Ә инде кешенең үҙ теләге, ризалығы, тормошҡа ынтылышы булмаһа, уны алама ғәҙәттән тыйып, ѳгѳт-нәсихәт биреп кенә туҡтатып булмай. Бында ғәйеп ѳйҙән спирт, кѳмѳшкә һатыусыларҙа ла бар. Ундайҙар туғандарының, ауылдаштарының һаулығында аҡса эшләй. Үҙҙәренең алама ҡылығын: “Беҙҙең дә матур йәшәге килә, эш юҡ. Балаларҙы ашатырға, кейендерергә кәрәк. Бер кемдең дә ауыҙына йығып ҡоймайбыҙ, нисек йәшәүҙе, һәр кем үҙе хәл итә”, - тип аҡланырға тырыша. Уларҙың был яуабы, хәмер һатыуҙан башҡа аҡса табыу юлдары юҡмы ни тигән ғәжәпләнеү тыуҙыра. Ҡѳрьәндә лә байлыҡ артынан ҡыумаҫҡа кәңәш ителә. Кеше һаулығына зыян килтереп аҡса эшләүҙең ни тиклем ҙур гонаһ булыуын әйтеп тороу ҙа кәрәкмәй. Ә инде әсәлек капиталын тотоноп, эсеп бѳтѳрѳүселәрҙе күргәндә, ирекһеҙҙән, ояһында ни күрһә, осҡанында шул булыр тигән мәҡәлде иҫкә тѳшѳрәһең. Үҙебеҙ хаҡында үҙебеҙ уйламаһаҡ, балаларыбыҙҙы ҡайғыртмаһаҡ, был турала бер кем дә артыҡ борсолоп тормаясаҡ. Балаларыбыҙ - беҙҙең киләсәк. Тормошто хәмергә алыштырырҙан алда, уларҙың матур киләсәге ѳсѳн нигеҙ булдырырға тырышайыҡ
Беҙҙең халыҡ ҡына эсә тип әйтеп булмай, әлбиттә. Был проблема күп милләткә хас. Башҡорт булараҡ, мин тәү сиратта үҙебеҙең халыҡ ѳсѳн кѳйѳнәм. Шуныһы ҡыуаныслы, Аллаға шѳкѳр, сәләмәт тормош алып барған, башҡаларға ѳлгѳ булырлыҡ ғаиләләр ҙә етерлек. Нәҡ шундай ғаиләләрҙә дин дә һанлана, иманлы тормошҡа ла ҙур урын бирелә. Балалар кесе йәштән намаҙға баҫа, сүрәләр ѳйрәнә. Бындай ғаиләләр һәр ауылда тиерлек бар. Бына шундайҙарға һоҡланып, уларҙан ҡалышмаҫҡа тырышып, насар ғәҙәттәрһеҙ генә йәшәү ни тора! Бының ѳсѳн бары тик теләк кенә кәрәк. Ә инде изге уйҙа йѳрѳүселәргә Аллаһы Тәғәлә үҙе үк ярҙамын биреп торасаҡ. Дин юлына баҫыусыларҙың күбәйеүен, ҡала мәсетендә аҙнаһына ике тапкыр дини дәрестәр биргән Әминә апай Килдийәрова ла дәлилләй. Балаларҙың иманлы, дѳрѳҫ юл һайлауы ҡыуаныс уята.
Йәшел йылан менән сирләүселәрҙе дауалаған табиптар әйтеүенсә, эскегә һалышыуға тѳрлѳ сәбәптәр тәьҫир итә. Әгәр ир кеше икән, бѳтә ғәйепте уға ғына япһарып ҡуйыу ҙа дѳрѳҫ булмаясаҡ. Уның ошо юлға тѳшѳүенә эргә-тирәһендәге кешеләр, мѳхит тә сәбәпсе булыуы мѳмкин.
Шуныһы үкенесле, эскегә бирелгән кеше үҙе генә зыян күрмәйәсәк. Уның ата-әсәһе, балалары, ҡатыны йә ире, туғандары ла кѳсѳргәнешле йәшәү рәүешенә дусар буласаҡ.
Эсергә яратҡан кешегә бер кем дә ҡарауылсы була алмай. Бындай кеше яйлап ҡына аң кимәлен юғалта барыуын да һиҙмәйәсәк. Мейеләге һәр нейрон ниндәйҙер мәғлүмәткә эйә, ә организмға эләккән спирт иһә ошо нейрондар менән йылдар буйы тупланған аң-белемде лә юҡҡа сығарасаҡ.
Хәмерҙең зарарынан башҡа файҙаһы булмауын барыһы ла яҡшы белә. Шуға күрә лә, әҙәм балаһын һәләк итеүсе, иман нурын юғалтып, күңелгә ҡаралыҡ килтереүсе бындай ағыуҙан йырағыраҡ йѳрѳү хәйерле. Һәр ҡунаҡта, табында батшалыҡ итеүсе иҫерткес эсемлектәр - харам!
Пәйғәмбәр әйткән: “Аллаһы Тәғәлә ләғнәт ҡылды хәмерҙе эсеүсегә, эсереүсегә, һатыусыға, һатып алыусыға, сығарыусыға, килтереүсегә”.
Замана, тормош ҡиммәттәре үҙгәрә бара, яңыра. Тик, хәмер афәтенең кѳсәйеүе генә күнелгә шом һәм ҡурҡыу һала. Ошо ҡотолғоһоҙ яуызлыҡтан һәр кем үҙен, балаларын ҡурсып ҡалған хәлдә генә киләсәккә тыныс һәм тулы ышаныс менән ҡарай алабыҙ. Айыҡ аҡыл, сәләмәт тормош ҡына кешегә бәхет бирәсәк!
Сәйфулла Ғайсин.
Белорет.


text:
Тәүге ярты йыллыҡта республика иҡтисадында кредит буйынса бурыс биш процентҡа кәмегән Фото: Олег Яровиков
Тәүге ярты йыллыҡта республика иҡтисадында кредит буйынса бурыс биш процентҡа кәмегән
Тәүге ярты йыллыҡта республика иҡтисадында кредит буйынса бурыс биш процентҡа кәмегән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостан Милли банкы мәғлүмәттәре буйынса, 1 июлгә республика иҡтисадында кредит буйынса бурыс йыл башынан 4,7 процентҡа кәмеп, 639,82 миллиард һум тәшкил иткән. Түләнмәгән бурыс 4,5 процентҡа — 35,46 миллиард һумға тиклем артҡан, был уның дөйөм күләменең 5,5 процентын тәшкил итә.
Юридик шәхестәр һәм шәхси эшҡыуарҙар алған кредит буйынса дөйөм бурыс 367,43 миллиард һум тәшкил иткән, был йыл башындағы күрһәткестән 8,1 процентҡа кәмерәк. Ваҡытында түләнмәгән бурыс — 8,35 миллиард һум, ағымдағы йылдың 1 ғинуарына ҡарата 0,4 процентҡа күберәк. Физик берәмектәргә кредит буйынса бурыс — 272,39 миллиард һум кимәлендә, шул иҫәптән түләнмәгән бурыс — 27,1 миллиард һум.
2016 йылдың 1 июленә ҡарата мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда 77 кредит ойошмаһы эшләй, шуларҙың бишәүһе — республика банкы.


text:
Новости
Вниманию предпринимателей и желающих заняться бизнесом
Вниманию предпринимателей и желающих заняться бизнесом
В Республике Башкортостан продолжается реализация проекта «Автобус стартапов». Госкомитет РБ по предпринимательству и туризму совместно с Фондом развития и поддержки малого предпринимательства РБ запустили данный проект в декабре 2014 года. Ключевые задачи проекта - оказание помощи предпринимателям в создании и продвижении новых бизнес-проектов на территориях муниципальных районов, популяризация предпринимательской деятельности и экспресс акселерация бизнес-идей (от зарождения бизнес-идеи до создания бизнес-проекта).
Участниками «Автобуса стартапов» уже стали действующие предприниматели и желающие заняться предпринимательской деятельностью из ряда районов республики. 24 мая к участию в проекте приглашаются предприниматели из Гафурийского, Ишимбайского районов и городов Стерлитамак, Салават, Мелеуз.
Суть проекта такова: участники из районов выезжают в Стерлитамак на специальном автобусе. Находясь в дороге, они придумывают новые бизнес-идеи для реализации на территории своего муниципалитета (идеи могут быть готовы и заранее), обсуждают возможности их реализации в своем районе. Безусловно, плюсы совместного обсуждения в том, что оно позволяет взглянуть на свой проект с разных точек зрения, более широко, появляется много идей, как улучшить, усовершенствовать, сделать свой бизнес более интересным и креативным.
Помогают предпринимателям на протяжении всего дня опытные эксперты: модератор проекта – профессиональный бизнес-тренер, представители администрации района, а также сотрудники банка и Фонда развития и поддержки малого предпринимательства РБ.
В результате мозгового штурма предпринимателями вырабатывается несколько бизнес-идей. Есть примеры, когда разрабатывается совместный проект нескольких предпринимателей. Ведь объединившись можно сделать масштабный проект, нужный и полезный для района, интересный для жителей и прибыльный для каждого участника бизнеса.
В конечной точке (в нашем случае – в г. Стерлитамак) для участников проекта запланировано проведение мастер-классов на различные темы, в том числе по вопросам бизнес-планирования, участию в госзакупках, социальному предпринимательству и другим.
Организаторы проекта планируют, что все бизнес-проекты, рожденные в «Автобусе стартапов» пройдут экспертизу в муниципальном образовании, после чего лучшие из них будут переданы на рассмотрение экспертами уже на республиканском уровне. Тем проектам республики, которые успешно пройдут оба уровня экспертизы, будет оказана государственная поддержка.
Проект «Автобус стартапов» предполагает также посещение участниками во время поездки успешных предприятий с целью получения интересного опыта и вдохновения новыми идеями.
Для района важно, чтобы проекты, рожденные в автобусе, воплотились в жизнь. Это будет способствовать решению социальных и экономических задач.
Дополнительную информацию можно обратиться в Центр поддержки предпринимательства Фонда развития и поддержки малого предпринимательства РБ по тел. 251-67-52 или e-mail fond-mb-cpp@mail.ru
Записаться для участия в проекте, а также задать интересующие вопросы можно по телефонам отдела экономического развития администрации района 2-18-72, 2-24-49.
Уважаемые жители сельского поселения Ташбукановский сельсовет!
23 апреля в 10.00 приглашаем ВАС на празднование Дня местного самоуправления. В программе: 1. Открытие летнего сезона мини-рынка. 2. Выставка-продажа изделий народного творчества местного населения. Приглашаем всех желающих принять активное участие в реализации излишков сельскохозяйственной продукции и на выставке изделий ручного труда. Место проведения: АУЫЛ БАЗАРЫ с. Н. Ташбукан
“Ағайҙарым дәртле булғанғамы, йәш йөрәкле беҙҙең еңгәйҙәр...”
“Ағайҙарым дәртле булғанғамы, йәш йөрәкле беҙҙең еңгәйҙәр...”
11-03-2016, 00:30 // Йәмғиәт, Анонстар // Баҫып сығарырға
“Хәстәрле лә улар, егәрле лә,
Һис кенә лә тынғы белмәйҙәр.
Ағайҙарым дәртле булғанғамы,
Йәш йөрәкле беҙҙең еңгәйҙәр”, –
тип йырлай Ғафури егете Фәрүәз Урманшин. Белмәй
данламай йырсы: райондың, мәҫәлән, оло тарихлы Үрге һәм Түбәнге Ташбүкән, үткән быуатта барлыҡҡа килгән Ҡурғашлы ауылдарындағы еңгәй-килендәргә һоҡланып туймаҫлыҡ. Бала ла баға улар, донъяһын да бынамын
итеп көтә. Ире Себер яғында эшләгәндәрҙең иңенә
тормош мәшәҡәттәре айырыуса күп төшә.
Ләкин бер ниндәй ауырлыҡ та ҡурҡыта алмай уңған, тәүәккәл, дәртле еңгәй-килендәрҙе.
Уртаҡ яҙмыштар
Ысынлап та, Себерҙә эшләргә мәжбүр булған ир-ат күп ауылда.
– Үткән быуат аҙағында урындағы урман хужалығы предприятиеһы ябылғанлыҡтан, бер юлы өс ауыл халҡы хеҙмәт урынынан яҙғайны. Һөҙөмтәлә күптәр ситтә аҡса таба, – ти был йәһәттән Ташбүкән ауыл хакимиәте башлығы Гөлназ Азимова. – Йүнен табырға тырышыуҙарына, буш ятмауҙарына ҡыуанабыҙ.
Мәҫәлән, Түбәнге Ташбүкән егете Юлай Ибәтуллин Нижневартовск ҡалаһында эшләй. Бәғзеләр кеүек, аҡса алып ҡайттым тип, ауылда “ҡырын төшөп” ятмай. “Т-40” тракторы менән халыҡтың баҡса ерен һөрөп бирә, бесән саба, мал аҙығын ташыша. Техникаһы булғанлыҡтан, үҙе лә күп итеп мал аҫрай. Ҡураһында – ике баш һыйыр, тиҫтәнән ашыу һарыҡ, һанһыҙ ҡош-ҡорт. Һөҙөмтәлә башҡа кешеләргә лә уңайлы: йәйгеһен ҡырҙан ял итергә ҡайтыусылар һөт-ҡаймаҡты, итте, йомортҡаны сиратлап алып бөтә.
Юлайҙың ҡатыны Роза – күрше Ишембай районынан. Ике ул һәм бер ҡыҙға ғүмер биргән улар. Азат Өфө дәүләт нефть техник университетында белем алһа, ағаһы Салауат, ошо уҡ уҡыу йортон тамамлап, хәрби бурысын үтәй. Гөлнурҙары иһә район үҙәгендәге гимназия-интернатта ғилем туплай, ата-әсәһе янына аҙнаһына бер тапҡыр ғына ҡайта. Шуға ла Роза апай башлыса яңғыҙы донъя көтә. Әммә бирешмәй уңған ҡатын: малын да ҡарай, донъяһын да тәртиптә тота. Әйткәндәй, Ибәтуллиндар быйыл йәй умарталарын ишәйтергә уйлай. Ошо маҡсатта урман буйынан ҡуртымға ер ҙә алғандар.
– Ниндәй эшкә тотонһам да, тәүҙә балалар хаҡында уйлайым. Барыһы ла улар өсөн бит. Ошо маҡсат гелән алға әйҙәй, – тип йылмая ир-уҙаман.
Әйткәндәй, ул тап ошо көндә Себергә йыйына ине. Роза апайҙың янында бер аҙға Азаты менән Гөлнуры ҡаласаҡ. “Юлға сыҡҡансы утынды ярып, өйөп ҡуйырға кәрәк”, – тип кәңәшләшеп алды улар.
* * *
Юлай Ибәтуллин эшкә китергә әҙерләнһә, Мөлөковтар ғаиләһе, киреһенсә, йорт хужаһын ҡырҙан ҡаршылай.
– Бөгөн – өйләнешкәнебеҙгә 24 йыл, – тине шатлығы йөҙөнә сыҡҡан хужабикә Гөлнара.
Ул – ошо уҡ райондың Юлыҡ ауылы ҡыҙы. Түбәнге Ташбүкәнгә сирек быуат элек башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшкә килә һәм, кейәүгә сығып, төпләнеп ҡала.
Киләсәккә ҙур маҡсаттар ҡороп, ауылды йәнләндереү ниәте менән йәшәй башлай Рауил менән Гөлнара. Әммә тормош үҙенекен итә. Ҙур хужалыҡ тарҡалғас, ғаилә башлығы аптыраған көндән Себер яғына юллана. Был ваҡиғаға хәҙер инде 14 йыл үткән.
– Ауырлыҡтарҙы байтаҡ кисерергә тура килде, – тип иҫкә алды үткән тормошон Гөлнара Тимербулат ҡыҙы. – Ирем – ҡырҙа, үҙем мәктәптә эшләйем. Дәрестән ҡайтам да һарайға йүнәләм. Зарығып көткән малдар араһында өс һауын һыйыры... Бынан тыш, мәктәптә эш дәрес менән генә тамамланмай бит әле.
Ныҡышмал, сабыр Мөлөковтарҙың тырышлығы бушҡа китмәй: ҙур йорт һалып сыҡҡандар, ихаталарына һоҡланып туймаҫлыҡ. Өҫтәүенә ҡалала фатир ҙа хәстәрләгәндәр. Һөҙөмтәлә улдары ғаиләһе менән шунда йәшәй.
Әйткәндәй, Гөлнара Тимербулат ҡыҙы эшендә ҡыҫҡартылыуға эләккәс, ир менән ҡатын ҡалаға китергә лә уйлап ҡуя. Әммә тыуған ерҙең ҡөҙрәте ҙур шул.
– Килен өйөнән ҡаҙ мамығылай осоп сыға ла ҡәйнә йортона мунса ташы булып бата. Ташбүкәнемде ташлап китә алманым, – тип йылмая уңған хужабикә.
Бынан тыш, ғаиләнең йәшлек хыялы ла бар бит әле: ауылды йәнләндереү идеяһынан әле лә төңөлмәгәндәр. Изге маҡсатты Рауил ағай ауыл старостаһы булараҡ тормошҡа ашыра барһа, ҡатыны – уның уң ҡанаты.
* * *
Розалия Ашурованың тырышлығына, етеҙлегенә һоҡланып туймаҫлыҡ: береһенән-береһе бәләкәйерәк өс баланы тәрбиәләй, өҫтәүенә ире Фәрит Себерҙә саҡта бөтөн донъя мәшәҡәтен үҙ иңенә йөкмәй. I класта уҡыған ҡыҙы Илнара – әсәһенең уң ҡулы. Ҡустыларын ҡараша, өй эштәрендә лә ярҙам итә. Ҡыҙынан тыш, әсәһенә лә рәхмәтле Розалия. Өләсәй ейән-ейәнсәрҙәрен ихлас тәрбиәләшә. Розалия декрет ялына тиклем Красноусолға йөрөп эшләгән.
– Ашуровтар – уңған ғаиләләрҙең береһе. Донъя көтөргә тырышып торалар, – тип һоҡланыуын белдерҙе ауыл хакимиәте башлығы Гөлназ Азимова. – Тәүҙә магазин асып ҡаранылар. Ҡышҡыһын ауылда кеше аҙ йәшәгәнлектән, сауҙалары алға китә алманы. Шулай ҙа эштән төңөлмәне йәш ғаилә. Фәрит ситкә китеп булһа ла аҡса таба, Розалия ла буш ултырмай. Ышанам уларға: ҡыйынлыҡтар осрап тороуға ҡарамаҫтан, ауылды ташлап китмәйәсәктәр. Ни тиһәң дә, күптән түгел Әсәлек капиталы аҡсаһына өй һатып алып, шунда яңы дәрт менән йәшәй башланылар.
Бындағы гүзәл зат вәкилдәре, ысынлап та, һәр яҡлап өлгө алырлыҡ. Донъя көтөүҙән тыш, ауыл тормошоноң уртаһында ҡайнап йәшәй улар. Матурлығын һаҡларға, сәләмәтлеген хәстәрләргә лә онотмайҙар. Мәҫәлән, почта бүлексәһе етәксеһе Рәзимә Усманова буш ваҡытында саңғыла йөрөргә ярата. Башҡалар ҙа унан өлгө алырға тырыша.
Үҙ ерендә
иркен тын алып
Үҙ ерендә йүнен табып, матур донъя көткәндәр байтаҡ бында. Шундайҙарҙың береһе – Ҡурғашлыла йәшәгән Фәйзуллиндар ғаиләһе. Марат ауылдаш егеттәрен туплап, урман менән шөғөлләнә. Бының өсөн бөтөн техникаһы бар булдыҡлының: трактор, йөк машинаһы, ҡаргиҙәр, бысҡылар, таҡта ярыу цехы… Рәүиәнең иңендә иһә – мал ҡарау, эшселәрҙең тамағын хәстәрләү.
Йүнселдең әйтеүенсә, бураға, таҡтаға заказ күп. Тик һәйбәт ағас табыуы ҡыйынға төшә икән. Уның ҡарауы, утын һатыуҙан табыш мул килә. Ни тиһәң дә, өс ауылдың береһенә лә газ үтмәгән бит. Киҫелгән, ярылған утын йөгөн егеттәр биш-ете мең һумға һата. Был тәү ҡарашҡа байтаҡ аҡса кеүек. Әммә ағасты йығыуға, сығарыуға, ярыуға киткән сығым да аҙ түгел. Көс тә кәрәк. Бирешмәй егеттәр. Иң мөһиме – ситтә аҡса табырға мәжбүр түгел улар, тыуған ерендә иркен тын алып эшләйҙәр.
Ғөмүмән, Марат – урындағы халыҡтың ныҡлы таянысы. Һәр кемгә ярҙам итә, ауылды төҙөкләндереү, унда тәртип ойоштороу кеүек мәсьәләләр ҙә урап үтмәй үҙен. Тырыш ир-уҙамандың умарталығын киңәйтеү иҫәбе лә бар. Яңыраҡ ошо эш өсөн кредит йүнләгән.
– Йәй етһә, ағас эшен онотоп торабыҙ, – ти ул. – Барлыҡ көстө умартасылыҡҡа йүнәлтергә тура килә. Балды өйҙән үк килеп алалар.
Башланғысының дауамлы булырына, буй еткереп килгән улы Илмирҙың тыуған нигеҙендә ҡалып, ошо юлды дауам итеренә ҙур өмөт бағлай уңған ир-уҙаман.
Төйәгенең киләсәген хәстәрләгән шәп егеттәр Үрге Ташбүкәндә лә бар. Мәҫәлән, йәшлеген ситтә үткәрһә лә, барыбер кендек ҡаны тамған ергә ҡайтып төпләнгән Фирдус Мөхәмәтйәнов менән хаҡлы ғорурлана ауылдаштары. Ул ҡайһы берәүҙәр кеүек “дачник” булып, үҙ ихатаһына бикләнеп ятмай. Ауылдың имам-хатибы, шул уҡ ваҡытта депутат вазифаһын да уңышлы атҡара.
Гәрәй-ҡыпсаҡтар шундай була!
Рухлы кешеләр йәшәй бында. Йолалар тергеҙелә, ижади ҡомартҡылар өйрәнелә. Халыҡ тарихына ла һаҡсыл ҡарашталар. Мәҫәлән, 2014 йылда Үрге Ташбүкәндә Фәнил Кинйәбаев менән Ғәсәр Әбелғатиндың башланғысы менән 1812 йылғы Ватан һуғышында һәләк булған ауылдаштары иҫтәлегенә таҡтаташ ҡуйғандар. Ә былтыр мемориал барлыҡҡа килгән. Ул Бөйөк Ватан һуғышында баш һалған, хәбәрһеҙ юғалған һәм яуҙан еңеү менән ҡайтҡан ҡаһарман ауылдаштарына бағышланған.
Былтыр бында йәнә бер ҙур ваҡиға булған – гәрәй-ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәренең V йыйыны үткән. Уға ярашлы, “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” һәм Шәжәрә байрамдары ла ойошторолған. Ҙур сарала ырыу аҡһаҡалы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин менән гәрәй-ҡыпсаҡтарҙың ырыу ҡорбашы Сабир Шәрипов та ҡатнашып, осрашыуға мәртәбә өҫтәгән. Халыҡтың берҙәмлеге тағы ла нығына төшкән, туғанлыҡ, яҡташлыҡ мөнәсәбәттәре яңыртылған был байрамда. Кешеләр тыуған төйәгенең киләсәге, тамырҙарҙы һаҡлау мөһимлеге тураһында тәрәнерәк уйлана башлаған.
* * *
– Заманында Ҡурғашлы мәктәбендә 350 бала уҡый ине, – тип хәтирәләргә бирелде 43 йыл башланғыс класc уҡытыусыһы булып эшләгән Фәнүзә Ҡотова.
– Булды шул замандар… Урындағы хужалыҡ та гөрләп торҙо, – тип һүҙгә ҡушылды ярты быуатҡа яҡын мәктәптә хеҙмәт иткән Хәсән ағай Ҡотов.
Ғүмерен педагогикаға арнаған, бынамын тигән балалар үҫтергән әлеге ғаилә ағзаларының һүҙҙәрендә, һис шикһеҙ, хаҡлыҡ бар. Урында ниндәйҙер ҙур ойошма, хужалыҡ булһа, тормош тағы ла йәнләнеп китер ине. Мәҫәлән, Роза менән Гөлнара апайҙарҙың, Розалияның иренә көн дә төшкө аш бешергеһе, Мараттың бер урында эшләгеһе, Азаттың диплом алғас тыуған ерендә хеҙмәт урынын тапҡыһы килмәй тиһегеҙме? Тик булырмы халыҡты туплай торған эш ере? Һәр хәлдә, былтыр биләмә янында нефть ятҡылығы табылған…
Автор: Рәмил МАНСУРОВ.
Район: Ғафури районы.
«Реальные дела»
С Днём Защитника Отечества!
Уважаемые ветераны Вооруженных сил, солдаты и офицеры Российской армии! Уважаемые мужчины!
По давней традиции в эти зимние дни мы с особой теплотой и благодарностью чествуем людей, выбравших почетную профессию – стоять на страже интересов Родины, оберегая ее безопасность и мир на земле.
Однако, 23 февраля мы не только чествуем наших военных и вспоминаем ратные подвиги соотечественников. День защитника Отечества – это праздник настоящих мужчин, обладающих мужеством и любящих свою Родину, уважающих ее историю. Вот почему этот день является по-настоящему всенародным праздником.
Во все времена самым ценным в нашей жизни были мир, спокойствие и стабильность, а потому не случайно День защитника Отчества имеет богатую и славную историю. Как бы ни назывался этот праздник, он всегда являлся данью глубокого уважения ко всем, кто служил и служит во благо нашего Отечества, охраняет наш с Вами покой, проявляя благородство и самоотверженность!
Этот праздник, овеянный мужеством и доблестью российского воинства, объединяет все поколения граждан нашей страны. Мы гордимся героическими страницами отечественной истории, бережно храним память о ратных подвигах наших отцов и дедов. Отдаем дань уважения сильным духом людям, посвятившим свою жизнь служению Родине. Для каждого россиянина этот день наполнен глубоким смыслом. Он олицетворяет неразрывную связь поколений, признание великих заслуг защитников Отечества перед государством, глубочайшее уважение к людям ратного труда. Для нас доброй традицией стало уделять особое внимание в этот день участникам Великой Отечественной Войны и локальных войн. Мы помним о них, выражаем глубокую благодарность и низко кланяемся за доблесть, мужество и мирное небо над головой.
23 февраля – это праздник отважных и сильных духом мужчин, которым есть, кого и что защищать: свою Отчизну, свое дело, свой дом и своих близких, свое будущее.
Примите самые искренние пожелания только мирных побед и достижений!


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Страница 5
Розалина ИБРАҺИМОВА.
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 18-10-2017, 13:11
Көйөргәҙе районының йәмле Ҡотлоюл ауылында тыуып үҫтем. Бәләкәй саҡтан башҡортса әкиәттәр уҡырға, йырҙар тыңларға, бейергә яраттым. Милли рухта тәрбиәләгәндәре өсөн атай-әсәйемә рәхмәтлемен.
Әлеге көндә миңә 16 йәш. Күмертау ҡалаһының 3-сө башҡорт республика гимназия-интернатының 10-сы класында белем алам. Ғилми эҙләнеү эштәрендә һәм олимпиадаларҙа ҡатнашам, шуның өсөн яңыраҡ Ҡара диңгеҙ буйындағы “Артек” лагерына ял итеүгә юллама бүләк иттеләр.
Гимназияның “Аҡсарлаҡ” ансамблендә бейейем, ҡыҙҙар командаһында волейбол уйнайым. Көйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһының “Юшатыр” гәзитенә яҙышам, унда шиғыр-мәҡәләләрем сығып тора. Быйыл район кимәлендә үткән “Һылыуҡай” конкурсында гран-при яуланым.
Киләсәктә үҙ халҡыма, республикама кәрәкле кеше булырға, матур ғаилә ҡорорға хыялланам....
Әлеге көндә миңә 16 йәш. Күмертау ҡалаһының 3-сө башҡорт республика гимназия-интернатының 10-сы класында белем алам. Ғилми эҙләнеү эштәрендә һәм олимпиадаларҙа ҡатнашам, шуның өсөн яңыраҡ Ҡара диңгеҙ буйындағы “Артек” лагерына ял итеүгә юллама бүләк иттеләр.
Гимназияның “Аҡсарлаҡ” ансамблендә бейейем, ҡыҙҙар командаһында волейбол уйнайым. Көйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһының “Юшатыр” гәзитенә яҙышам, унда шиғыр-мәҡәләләрем сығып тора. Быйыл район кимәлендә үткән “Һылыуҡай” конкурсында гран-при яуланым.
Киләсәктә үҙ халҡыма, республикама кәрәкле кеше булырға, матур ғаилә ҡорорға хыялланам....
Ләйсән Әбүзәрова.
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 6-10-2017, 11:07
Фотоһүрәттәге һылыу – Ғафури районының Ташаҫты ауылы ҡыҙы. Бала сағын сылтырап аҡҡан Еҙем буйҙарында үткәргән.
Ләйсән тәбиғәткә ғашиҡ, уны һаҡлау һәм яҡлау өсөн барыһын да эшләй. Бәләкәйҙән дуҫ-иптәштәрен йыйып, һыу буйҙарын, урман-ҡырҙарҙы сүп-сарҙан таҙартырға алып сыҡҡан. Был изге эште әле булһа ла дауам итә. «Тәбиғәт – ул беҙҙең икенсе йортобоҙ, күңел көҙгөбөҙ. Һин уға ҡарата ниндәй мөнәсәбәттә булһаң, ул да һиңә шулай яуап ҡайтара», – ти Ләйсән.
Изге йөрәкле, кешелекле, күңелендә кер йөрөтмәгән ҡыҙ һәр яҡлап та камил. Әле Ләйсән, әсәһенән күреп, дин менән ҡыҙыҡһына, хәҙистәр ятлай.
Буласаҡ һөнәрен дә кешегә ярҙам итеү, изгелек ҡылыу маҡсаты менән һайлаған. Әлеге көндә Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы медицина колледжының 2-се курсында белем ала.
Алина ӘБҮЗӘРОВА....
Ләйсән тәбиғәткә ғашиҡ, уны һаҡлау һәм яҡлау өсөн барыһын да эшләй. Бәләкәйҙән дуҫ-иптәштәрен йыйып, һыу буйҙарын, урман-ҡырҙарҙы сүп-сарҙан таҙартырға алып сыҡҡан. Был изге эште әле булһа ла дауам итә. «Тәбиғәт – ул беҙҙең икенсе йортобоҙ, күңел көҙгөбөҙ. Һин уға ҡарата ниндәй мөнәсәбәттә булһаң, ул да һиңә шулай яуап ҡайтара», – ти Ләйсән.
Изге йөрәкле, кешелекле, күңелендә кер йөрөтмәгән ҡыҙ һәр яҡлап та камил. Әле Ләйсән, әсәһенән күреп, дин менән ҡыҙыҡһына, хәҙистәр ятлай.
Буласаҡ һөнәрен дә кешегә ярҙам итеү, изгелек ҡылыу маҡсаты менән һайлаған. Әлеге көндә Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы медицина колледжының 2-се курсында белем ала.
Алина ӘБҮЗӘРОВА....
Айгөл РАХМАНҒОЛОВА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 25-09-2017, 10:59
Әлиә РӘХМӘТУЛЛИНА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 18-09-2017, 10:59
Айгөл Ғафарова
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 8-09-2017, 12:36
Нурзилә САФИУЛЛИНА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 25-08-2017, 12:39
Гөлфинә ӘМИНЕВА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 21-08-2017, 14:50
26 йыл элек Магнитогорск ҡалаһында тыуғанмын, шунда үҫкәнмен. Үҙемде барыбер Әбйәлил ҡыҙы итеп хис итәм, сөнки атай-әсәйемдең сығышы шунан.
Мәктәпте тамамлағас, Магнитогорск дәүләт университетында документовед һөнәрен алдым, аҙаҡ техник университеттың юриспруденция бүлеген тамамланым. Тормошта төрлө хәл була, кәрәге тейер әле тип, массажсы, медицина шәфҡәт туташы курстарын тамамланым. Ысынлап та, алған белемемдең кәрәге тейеп кенә тора.
Интернет заманы булғас, өйҙә лә, эштә лә компьютер артында күп ултырырға тура килә, арыуҙы баҫыр өсөн көнсығыш бейеүҙәре менән шөғөлләнәм. Иң яратҡан шөғөлөм – фото төшөрөү һәм сәйәхәт итеү, тәбиғәттең матурлығын күрә белеү.
...
Мәктәпте тамамлағас, Магнитогорск дәүләт университетында документовед һөнәрен алдым, аҙаҡ техник университеттың юриспруденция бүлеген тамамланым. Тормошта төрлө хәл була, кәрәге тейер әле тип, массажсы, медицина шәфҡәт туташы курстарын тамамланым. Ысынлап та, алған белемемдең кәрәге тейеп кенә тора.
Интернет заманы булғас, өйҙә лә, эштә лә компьютер артында күп ултырырға тура килә, арыуҙы баҫыр өсөн көнсығыш бейеүҙәре менән шөғөлләнәм. Иң яратҡан шөғөлөм – фото төшөрөү һәм сәйәхәт итеү, тәбиғәттең матурлығын күрә белеү.
...
Ләйсән Мусина. 22 йәш.
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 11-08-2017, 11:29
“Үҙегеҙ өсөн ваҡыт табығыҙ”
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 3-07-2017, 15:32
“Исемең – сәскә, фамилияң – батыр.
Ямаҡай ауылында тыуһаң да,
Үҙең бигерәк матур!” – тип яҙғайны миңә шағирә Зөһрә Ҡотлогилдина.
Эйе, минең исемем – Роза, фамилиям – Батыраева. 1992 йылдың 24 мартында Благовар районында донъяға ауаз һалғанмын. Мин дә, яҙ миҙгеле кеүек, төрлө яҡтан үҙемде һынап ҡарарға яратам.
Татыу, матур ғаиләлә апайҙарымдың “ҡояшыбыҙ” тип иркәләүенә, атай-әсәйемдең наҙына төрөнөп үҫтем....
Ямаҡай ауылында тыуһаң да,
Үҙең бигерәк матур!” – тип яҙғайны миңә шағирә Зөһрә Ҡотлогилдина.
Эйе, минең исемем – Роза, фамилиям – Батыраева. 1992 йылдың 24 мартында Благовар районында донъяға ауаз һалғанмын. Мин дә, яҙ миҙгеле кеүек, төрлө яҡтан үҙемде һынап ҡарарға яратам.
Татыу, матур ғаиләлә апайҙарымдың “ҡояшыбыҙ” тип иркәләүенә, атай-әсәйемдең наҙына төрөнөп үҫтем....
Айгөл Назарова, Мәскәү ҡалаһы
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 19-06-2017, 12:18
23 йәштә, Йылайыр районының Матрай ауылында тыуып үҫкән.
Мәктәпте алтын миҙалға, бакалавриатты ҡыҙыл дипломға тамамлаған. Әле А. Косыгин исемендәге Рәсәй дәүләт университетында химик-технолог һөнәре буйынса белем алып, магистр дәрәжәһен яҡларға йыйына.
Бейергә ярата. Бишенсе йыл рәттән "Алтын Ай" Мәскәү бейеү коллективында сығыш яһай. Киләсәктә үҙенең һөнәре буйынса юғары үрҙәр яулау теләге менән яна.
...
Мәктәпте алтын миҙалға, бакалавриатты ҡыҙыл дипломға тамамлаған. Әле А. Косыгин исемендәге Рәсәй дәүләт университетында химик-технолог һөнәре буйынса белем алып, магистр дәрәжәһен яҡларға йыйына.
Бейергә ярата. Бишенсе йыл рәттән "Алтын Ай" Мәскәү бейеү коллективында сығыш яһай. Киләсәктә үҙенең һөнәре буйынса юғары үрҙәр яулау теләге менән яна.
...


text:
Төбәктә «Ҡар бөртөгө-2012» туристик-спорт фестивале үтәсәк
Йәкшәмбе, 5 февралдә, республикала «Ҡар бөртөгө-2012» туристик-спорт фестивале үтәсәк. Сара Куйбышев тимер юлының 1753 километр туҡталышы янында элекке Голодный хуторы яланында үткәреләсәк.
Башҡортостанда ситтән килеү туризмын үҫтереү, әүҙем тормошто пропагандалау, «Ҡар бөртөгө» ҡала-тирә поезында халыҡтың ҡышҡы сәйәхәткә сығыу йолаһын тергеҙеү фестивалдең төп маҡсаттары булып тора. Сарала теләгән һәр кем ҡатнаша ала.
«Башинформ» агентлығына фестивалде ойоштороусыларҙың береһе – Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһы хәбәр итеүенсә, байрам программаһына сараны асыу тантанаһы, күңелле конкурстар, саңғыла йөрөү һәм ярышыу, шулай уҡ башҡа төрлө уйындар инә.
Өфө тимер юлы станцияһынан «Ҡар бөртөгө» электричкаһы иртәнге сәғәт 8-ҙә ҡуҙғалып, 18.56 сәғәттә кире әйләнеп ҡайтасаҡ. Юлда булыу ваҡыты – 2,5 сәғәт.


text:
Йәрмәкәй районында йәшәүсе етем бала Яңы йылды үҙ фатирында ҡаршы аласаҡ
Суд приставтары хеҙмәткәрҙәре ярҙамында Йәрмәкәй районында йәшәүсе етем бала Яңы йылды үҙ фатирында ҡаршы аласаҡ. Яңыраҡ Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Йәрмәкәй район суд приставтары бүлегенә суд ҡарары йүнәлтелгән. Уға ярашлы, урындағы хакимиәт 19 йәшлек етем өсөн фатир бүлергә тейеш.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, чиновниктар суд ҡарарын ваҡытында үтәгән: декабрь башында уҡ егет ике бүлмәле фатирҙан асҡыс алған.
«Торлаҡ алырға ярҙам иткәндәре өсөн Йәрмәкәй район суд приставтары бүлеге хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтемде белдерәм», — тине өй туйлаусы егет. Уның һүҙҙәренсә, закон кешеләренең намыҫлы хеҙмәте дәүләттең етем балаларҙы иғтибарһыҙ ҡалдырмауын иҫбатлай, һәм ул быға бик шат.
Бөгөнгө көндә егет һөнәри техник училищела белем ала. Тиҙҙән ул ашнаҡсы буласаҡ.


text:
Башҡортостанда киң мәғлүмәт сараларында республика халыҡтары телдәре проблемаһын яҡтыртыу буйынса конкурс башланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостанда киң мәғлүмәт сараларында дәүләт телдәре һәм республика халыҡтары телдәре проблемаһын яҡтыртыу буйынса республика конкурсы башланды. Ул 2012-2016 йылдарҙа Башҡортостан халыҡтарының телдәрен һаҡлау, үҫтереү һәм өйрәнеү республика маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә үткәрелә.
Бәйгенең маҡсаты — киң мәғлүмәт сараларын дәүләт телдәре үҫешен яҡтыртыуға йәлеп итеү, әҙәби нормаларҙы үтәүгә ярҙам, республиканың дәүләт телдәре үҫеше өсөн шарттар тыуҙырыу.
Бәйгелә республика, ҡала, район, берләштерелгән гәзит, журнал редакциялары һәм айырым авторҙар, шулай уҡ республика электрон киң мәғлүмәт саралары (интернет, телевидение һәм радио) ҡатнаша ала. Конкурсҡа республика халыҡтары телдәрендә яҙылған (руссаға тәржемәһе булыуы мотлаҡ) төрлө жанрҙағы (мәҡәлә, репортаж, интервью, очерк) эштәр тапшырыла.
Бәйгегә ағымдағы йылдың 1 ғинуарынан 1 ноябренә тиклем баҫылған материалдар тәҡдим ителә. Эштәрҙең һаны сикләнмәй. Материалдарҙы 2015 йылдың 10 ноябренә ҡәҙәр ебәрергә кәрәк. Адресы: 450077, Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 45, 413/1-се бүлмә. Телефон: (347) 218-07-72.
Конкурс тураһында положение, ҡатнашыу өсөн заявка Башҡортостан Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының рәсми сайтында, республика Журналистар союзы сайтында баҫылған.


text:
Башҡорт теленән региональ диктанттың ойоштороу комитеты
Башҡорт теленән региональ диктант-2018-ҙең
программа комитеты
Морозкин Н.Д. – БДУ ректоры (рәйес);
Шафиҡова Г.Р. – Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министры;
Баязитов С.Б. – Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығы урынбаҫары;
Мелкоедов Б.Н. – Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы етәксеһе;
Ишемғолов Ә.М. – Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе;
Юлдашбаев А.Р. – “Башҡортостан” газетаһының баш мөхәррире;
Дәүләтбәков А.Х. – “Йәшлек” газетаһының баш мөхәррире;
Янбаева Г.Г. – “Киске Өфө” газетаһының баш мөхәррире;
Кәримов С.Ғ. – “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналының баш мөхәррире;
Янбаев Ю.Ә. – Башҡорт дәүләт университетының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректоры (рәйес урынбаҫары);
Әхмәҙиев Р.Б. – Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы;
Абдуллина Г.Р. – Башҡорт дәүләт университетының шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы мөдире;
Мәһәҙиева Р.Р. – БДУ-ның журналистика кафедраһы мөдире;
Усманов С.М. – БДУ-ның Бөрө филиалы директоры;
Рәхмәтуллина З.Н. – БДУ-ның Учалы филиалы (вәкиллеге) директоры;
Сәләхетдинова И.С. – БДУ-ның Нефтекама филиалы директоры;
Илишева Р.Х. – БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты деканы;
Ыласынова Н.А. – БДУ-ның Сибай институты (филиалы) башҡорт филологияһы кафедраһы мөдире;
Сәмситова Л.Х. – М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты деканы;
Ноғоманова Ә. С. – Златоуст технология һәм иҡтисад техникумының сит телдәр уҡытыусыһы (Силәбе өлкәһе).
Башҡорт теленән региональ диктант-2018-ҙең
эш комитеты
Солтанбаева Х.В. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы профессоры;
Хөснөтдинова Р.Я. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы доценты;
Саньярова P.P. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы доценты;
Вәлиева Г.Д. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы доценты;
Иҫәнғолова Г. А. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы доценты;
Сәғитова А.Ғ. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы өлкән уҡытыусыһы;
Бәхтийәрова Ә.Н. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы доценты;
Абдуллина Л.Б. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы өлкән уҡытыусыһы;
Акилова М.Ф. – БДУ-ның шәрҡиәт һәм башҡорт тел ғилеме кафедраһы өлкән уҡытыусыһы.


text:
Бәпескә ниндәй коляска һайларға?
Улар ике төп төргә бүленә:
*яңы тыуған сабыйҙарға тәғәйенләнгән коляска-бишек;
*тышта йөрөтөү өсөн иҫәпләнгән (баланың алты айынан башлап).
Коляска-бишек
Күптәр ваҡыт менән һыналған һәм файҙаланыуҙа әллә ни ҡатмарлы булмаған коляска-бишеккә өҫтөнлөк бирә. Ҡатмарлы коляскалар араһында ул ышаныслыраҡ та, уңайлыраҡ та күренә, тип фекер йөрөтә улар.
Коляскаға талаптар байтаҡ: тотороҡло йөрөргә, ята торған урыны ҡаты, ныҡлы һәм тигеҙ булырға, көләпәһе бишеккә ныҡлы беркетелергә, эргә-тирәһенән ел үтмәҫкә, тәгәрмәстәре һәм тотҡаһы (бейеклеген үҙгәрткәндә) шығырҙамаҫҡа тейеш. Арҡа таҡтаһын бер аҙ күтәреп ҡуйырға мөмкин булған төрҙәре лә бар. Әммә яңы тыуған бала өсөн уныһы мөһим түгел. Алты айға тиклем сабыйҙы ҡалҡытып һалырға ҡушмайҙар.
Коляска менән баҫҡыстан да күтәрелергә, бысраҡ һәм ҡарлы юлдан да йөрөргә тура киләсәк. Шуға трансформерҙарға ҡарағанда, коляска-бишек әсә өсөн ҡулланыуға күпкә еңел һәм уңайлы, тип педиатрҙар ҙа кәңәш итә.
Бәүелеүенә, тауышһыҙ, тигеҙ хәрәкәт итеүенә лә иғтибар итегеҙ. Яҡшы амортизаторлы коляскала бала тыныс йоҡлай һәм саф һауалағы сәйәхәт тигеҙһеҙ юлда ла хәүеф уятмай.
Бер юлы ике уңайлыҡ
Бөгөн балалар әйберҙәре етештереүсе фирмаларҙың күбеһе коляска-бишекте айырым сығармай. Уның ҙурыраҡ баланы ла ултыртып йөрөтөүгә яраҡлыһы ата-әсәләрҙә ҙур ихтыяж менән файҙалана. Сөнки ул, тәү ҡарашҡа, уңайлы ла, отошло ла, аҙ сығымлы ла тойола. Әммә был дөрөҫ үк түгел.
Ғәйәт ҙур һәм ауыр колясканы йәйен этеп йөрөтөү уңайһыҙ. Етмәһә, баланың ултырғысы бейек урынлашҡанға күрә, бәләкәс үҙ аллы унда менеп ултыра ла, төшә лә алмаясаҡ. Шуға барыбер йәйге еңел коляска һатып алыу мохтажлығы тыуа.
Әммә әлеге колясканың ыңғай яҡтары ла юҡ түгел. Әгәр сабый бишек йәшенән үҫкән һәм алда ҡыш миҙгеле икән, еңел коляска менән тышта йөрөп булмаясаҡ. Ҙур тәгәрмәсле, иркен коляска һалҡын көндәрҙә айырыуса алмаштырғыһыҙ. Баланы саф һауала йоҡлатып алыу мөмкинлеге лә бар.
Әлеге ваҡытта һатыуҙа яңы дәүер балалар коляскаһын осратырға була. Ул өс тәгәрмәсле. Заманса көйләнгән, уңайлы, йөрөтөүгә яйлы колясканың маҡтарлыҡ яҡтары бихисап. Әммә уларҙың хаҡы ғәҙәти коляскаларҙыҡынан күпкә юғары.
Сәйәхәт өсөн ҡулайлаштырылған
Сәйәхәт яратҡан һәм әүҙем тормош алып барған ата-әсәләр өсөн махсус коляскалар тәҡдим ителә. Ул еңел генә йыйыла һәм бер нисә маҡсатта файҙаланыла. Уны поезда ла, машинала ла үҙең менән йөрөтөргә була. Кәрәк икән, аҫҡы өлөшөн айырып, уны автокресло урынына ла ҡулланыу мөмкин.
Трансформер
Коляскаларҙың был төрө зауыҡ яратҡан йәштәрҙең күңеленә хуш килә. Ул бишек урынына ла, тышта йөрөтөү өсөн һәм, бала бер аҙ үҫкәс, арҡа таҡтаһын төрлө кимәлгә ҡуйып, нисек уңай, шулай ҡулланыу ысулдары булыуы менән дә отошло. Әммә етешһеҙлеге лә бар: трансформерҙың амортизаторҙары сифат буйынса башҡа бишектәрҙән ҡалыша. Шуға ла һәр соҡор-саҡырҙы, ҡалҡыулыҡты үткәндә, колясканы күтәреңкерәп, яйлаштырып атларға тура киләсәк. Үҙе ауыр һәм ҙур колясканың тәгәрмәстәре лә килбәтһеҙ. Колясканы йыйып, машина багажнигына һалыу өсөн тәгәрмәстәрен сисергә тура киләсәк. Әммә йәйен уны ҡулланыу барыбер мәшәҡәтле, шуға йылы миҙгелдә ҡыйбатлы булмаған, ябай колясканан да уңайлыһы юҡ.
Тышта йөрөтөү өсөн
Шулай уҡ тышта йөрөү өсөн тәғәйенләнгән әллә нисә коляска төрө бар. Күптәренең 6 (алғыһы икешәр) йәки 8 (алғыһы ла, артҡыһы ла икешәр) тәгәрмәс – был колясканың хәрәкәтсәнлеген һәм тотороҡлоғон арттыра. Йәйен тышта йөрөтөүгә иҫәпләнгән ябайҙарының амортизаторҙары юҡ. Әммә ҡыйбатыраҡ хаҡҡа амортизаторлы һәм уңайлы коляска табырға була. Уның ҡышҡа, көҙгә һәм йәйгә иҫәпләнгәндәре араһынан үҙегеҙгә уңайлыһын һайлай алаһығыҙ.
Теги:


text:
Фото:
Ғинуарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһына концерттарға рәхим итегеҙ
Фото:
Байрам көндәрендә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Яңы йыл концерттары серияһы үтәсәк.
Уларҙың береһе — «Аҡ кистәр, аҡ хистәр» ретро-концерты. Тамашасыларҙың күп һанлы һорауҙары буйынса ул бер көн генә түгел, ә өс көн буйына, 3 ғинуарҙан 5-енә тиклем, барасаҡ.
Башҡорт дәүләт филармонияһының был Яңы йыл проектында Флүрә Килдейәрова, Фидан Ғафаров, Нәзифә Ҡадирова, Фәдис Ғәниев, Әлфиә Юлсурина, Вәхит Хызыров, Марсель Ҡотоев, «Далан», «Карауанһарай» төркөмдәре һәм башҡалар ҡатнашасаҡ. Байрам концертына шулай уҡ Ҡазандан махсус ҡунаҡтар — Айгөл Һағынбаева менән Филүс Ҡаһиров саҡырылған.
6 ғинуарҙа филармонияның Ҙур залында рок-н-ролл һәм блюз яратыусыларҙы «OFF Beat» (Мәскәү) төркөмө менән осрашыу көтә.
«Стилягалар әйләнеп ҡайтты!» («Стиляги вернулись!») концерты программаһы бик ҡыҙыҡлы булырға оҡшай, ул уҙған быуаттың 50-60-сы йылдарындағы дәртле хиттарҙан торасаҡ. «OFF Beat» төркөмө составында Денис Мажуков (рояль/вокал), Алексей Фетисов (контрабас/гитара), Сергей Ефименко (гитара), Александр Тимофеев (һуҡма) сығыш яһаясаҡ.
Балалар өсөн байрам тамашаларына килгәндә, 2-8 ғинуарҙа филармонияла көн һайын “Сәғәттәр короллегендә Яңы йыл карнавалы” әкиәте барасаҡ.


text:
«Етәксенең шәхси ресурстарын үҫтереү» семинары үткәрелә
«Индиго» Ҡала психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге 2 мартта «Етәксенең шәхси ресурстарын үҫтереү» темаһына семинар үткәрә.
Үҙәктән хәбәр итеүҙәренсә, уның маҡсаты — үҙеңдә һәм башҡаларҙа лидерлыҡ потенциалын үҫтереү, хеҙмәткәрҙәр алдына бурыс ҡуйыуҙың заманса технологияларын үҙләштереү.
Семинарҙа ҡатнашыусылар алдында психологтар һәм «ИНДИГО» үҙәгенең йәштәр менән эшләү буйынса белгестәре сығыш яһаясаҡ.
«Лидерлыҡ. Уңышлы идара итеү факторҙары», «Ваҡыт – етәксенең төп ресурсы. Тайм-менеджменттың алтын ҡағиҙәләре», «Персонал менән идара итеү стратегияһы булараҡ маҡтау һәм тәнҡит», «Етәкселәрҙең профессиональ «өлгөрөүе», — бына лекциялар темалары.
Семинар сиктәрендә шулай уҡ «Хеҙмәткәрҙәрҙең шәхси мотивацияһы, йәғни индивидуаль ҡараш булдырыу» темаһына мастер-класс үткәреләсәк.
Сара 2006 – 2010 йылдарға «Башҡортостан баш ҡалаһы йәштәре» ҡала комплекслы программаһы сиктәрендә үткәрелә.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Парктар маршы» старт алды
Фото:
Бөгөн республикала «Парктар маршы – 2010» акцияһы старт алды. Уның сиктәрендә тәбиғи урмандарҙы һәм ултыртылған ағастар һыҙаттарын таҙартыу, урамдарҙа һәм ихаталарҙа сүп-сарҙы йыйыштырыу, торама пункттарҙы йәшелләндереү буйынса тәбиғәтте һаҡлау акциялары үтә. Мәктәптәрҙә экологик дәрестәр, киләсәк быуын өсөн тәбиғәтте, биотөрлөлөктө һаҡлау зарурлығы тураһында әңгәмәләр һәм лекциялар үткәрелә.
Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акцияла республиканың бар урман хужалыҡтары ла әүҙем ҡатнаша. Атап әйткәндә, Туймазы урман хужалығы белгестәре менән Туймазы, Шаран, Саҡмағош, Бүздәк, Баҡалы райондарын йәшелләндереү өсөн ағас үҫентеләре әҙерләнгән. 550 гектар майҙанда яңы урман ултыртыу планлаштырыла. Шулай уҡ янғындан зарарланған урман массивтары торошон контролләү буйынса планға ярашлы эштәр ҙә дауам ителәсәк.
Бөгөнгө көндә янғынға ҡаршы мобиль төркөмдәр ойошторолған, янғын хәүефе осорона белгестәр дежурлығы буйынса график төҙөлгән.
«Парктар маршы – 2010» акцияһы 24 апрелгә ҡәҙәр дауам итәсәк.


text:
Фото:
Виктор Антипин вафат булды
Фото:
30 ноябрҙә дәүләт именлеге хеҙмәтенең почетлы хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһы Именлек Советының элекке секретары Антипин Виктор Николаевич 82-се йәшендә ҡапыл вафат булды.
Виктор Антипин 1929 йылдың 31 авгусында БАССР-ҙың Белорет ҡалаһында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1943 йылда Өфө ҡалаһында 26-сы моторҙар эшләү заводында слесарь булып башлай. 1953 йылда Ленинград электротехник элемтә институтын тамамлағандан һуң Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. 1954 йылда Өфө элемтә аппаратураһы заводына эшкә инә. Унда мастерҙан алып цех начальнигына тиклем үҫә. СССР Дәүләт именлеге комитетының юғары курстарын тамамлағандан һуң 1958 йылдан 1991 йылға тиклем БАССР Дәүләт именлеге комитетының оперуполномоченныйынан алып рәйес урынбаҫарына тиклем хеҙмәт юлы үтә. Һуңынан 1991 – 1994 йылдарҙа Өфөнөң «Гидравлика» агрегат берекмәһендә именлек хеҙмәте начальнигы булып эшләй. 1994 – 1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Именлек Советы секретары була.
Виктор Николаевич үҙ эшенә һәр ваҡыт юғары яуаплылыҡ менән ҡараны, үҙен оҫта ойоштороусы итеп күрһәтте. Хеҙмәттәштәре уны тырышлығы, компетентлығы һәм профессионализмы өсөн хөрмәт итте. Именлек Советы секретары вазифаһында ул хоҡуҡ һаҡлау структуралары эшмәкәрлеген камиллаштырыуға һәм көйләүгә, республикала йәмәғәт именлеген тәьмин итеүгә тос өлөш индерҙе. Һуңғы йылдарҙа ул Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының ветерандар советы рәйесе урынбаҫары булды.
Виктор Антипиндың уңышлы эшмәкәрлеге лайыҡлы танылыу тапты. Ул ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Хәрби хеҙмәттәре өсөн», «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалдары, БАССР Юғары Советы Президиумының ике Почет грамотаһы, «Дәүләт именлеге хеҙмәтенең почетлы хеҙмәткәре» билдәһе менән бүләкләнгән.
Талантлы етәксе, патриот, баҫалҡы һәм һоҡланғыс кеше Антипин Виктор Николаевич хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.
Некрологка Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев, БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов, Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников, Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаза Рәхимов һәм башҡалар ҡул ҡуйған.


text:
Республикала башҡорт телен былтырғы уҡыу йылында 100 меңгә яҡын уҡыусы өйрәнгән
Башҡортостанда мәктәп уҡыусыларының 85 процентынан ашыуы рус телендә белем ала. Башҡорт телендә — 11 проценттан ашыу, татар телендә — 2,3%, мари телендә — 0,6%, сыуаш телендә — 0,2%, удмурт телендә — 0,1%.
Бынан тыш, алда һанап үтелгән барлыҡ телдәр ҙә, шулай уҡ мордва, украин, белорус, немец, латыш һәм поляк телдәре республикала предмет булараҡ өйрәнелә, тип хәбәр иттеләр Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органынан. Былтырғы уҡыу йылында башҡорт телен предмет булараҡ 94 меңдән ашыу уҡыусы өйрәнгән. Татар телен – 50 меңгә яҡын, мари телен – 5700, сыуаш телен – 5600 мәктәп уҡыусыһы өйрәнгән. Йәкшәмбе мәктәптәрендә әрмән һәм йәһүд телдәре лә өйрәнелә.


text:
Төбәктә минус 13 градусҡа тиклем һыуыта
Яңы аҙнаның тәүге ике көнөндә Башҡортостандың күпселек райондарында бер аҙ яуым-төшөм яуыуы көтөлә. Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәренә ярашлы, 7-се һәм 8 апрелдә һауа плюс бер-дүрт градусҡа тиклем йылынасаҡ, төндә минус ике-дүрт градусҡа тиклем һыуынасаҡ.
Алдағы көндәрҙә төбәктә һыуытасаҡ. Һауа-торошоноң күбеһенсә яуым-төшөмһөҙ булыуы көтөлә. Көндәрҙең иң һыуығы йома, 11 апрелдә, булыуы күҙаллана, термометр бағанаһы төндә урыны менән минус 11-13 градусҡа тиклем төшәсәк. Көндөҙ һауа температураһы ҡалған көндәрҙә плюс бер-өс градустан артмаясаҡ, төнөн минус 8-10 градустан түбәнерәк төшмәйәсәк.


text:
Яңы йыл өҫтәленә ҡаҙҙы Башҡортостанда 800-1000 һумға алырға мөмкин
Яңы йыл өҫтәленә ҡаҙҙы Башҡортостан халҡы 800-1000 һумға һатып ала ала. Барыһы ла уның ауырлығынан тора. Ҡаҙ итенең бер килограмы йәрминкәләрҙә 250-300 һумға һатылған, ә өйрәктәр арзаныраҡ — 150-250 һум.
Республикала үткән ит йәрминкәләрендә йәмғеһе 1300 тоннаға яҡын ит һатылған. Уларҙың 50 проценттан ашыуы — һыйыр итенә, 20 проценты — сусҡа итенә, унышар проценты йылҡы, һарыҡ һәм ҡош итенә тура килә.
Йәрминкәлә бер килограмм иттең хаҡы түбәндәгесә булған: һыйыр ите — 180-280 һум, сусҡа ите – 150-280 һум, һарыҡ ите – 180-280 һум, йылҡы ите - 210-250 һум. Быйылғы йәрминкәләрҙә иттең хаҡы былтырғыға ҡарағанда 30-35 процентҡа ҡыйбатыраҡ, ҡош ите иһә — 5 процентҡа арзаныраҡ.
Бында һуңғы көндәрҙә бөтә продукцияға хаҡ артыуын да иҫәпкә алырға кәрәк. 2012 йылдың февраленән ит йәрминкәләре дауам ителәсәк.


text:
Иң яҡшы йәш экологтар һәм урмансылар Шаран һәм Балаҡатай райондарында йәшәйФото: Ынйы Шафиҡова
Иң яҡшы йәш экологтар һәм урмансылар Шаран һәм Балаҡатай райондарында йәшәй
Иң яҡшы йәш экологтар һәм урмансылар Шаран һәм Балаҡатай райондарында йәшәйФото: Ынйы Шафиҡова
Мәҙәниәт йылына арналған, йәш экологтар һәм урмансыларҙың XXII республика слет-конкурсына йомғаҡ яһалды.
Бөтә республиканан 20 команда биш көн дауамында Йәрмәкәй районындағы «Шишмәкәй» сәләмәтләндереү лагерында үҙ белемдәрен генә күрһәтеп ҡалманы, ә республиканың алдынғы ғалимдарынан гидробиология, тупраҡ тураһындағы ғилем, урмансылыҡ һәм экология өлкәһендә белем алды, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика секторы мөдире Ынйы Шафиҡова.
Конкурстың программаһы эстәлекле булды: теоретик конкурстар, шәхси үҙ аллы яланда экологик тикшеренеүҙәр, уҡытыу-тикшеренеү эштәрен яҡлау буйынса ғилми конференция. Слет эшенең дүртенсе көнө тикшеренеү эштәрен яҡлауға арналғайны. Экологик конкурстың этаптарының береһендә йәш экологтар ялан шарттарында тупраҡтың морфологик сифатын өйрәнде.
Билдәһеҙ тәбиғәт мөйөшөн өйрәнгән саҡта балалар ултыртылған ағастарҙың урман үҫтереү шарттарына тап килеү мөмкинлеген тикшерҙе, тип билдәләне жюри ағзаһы, биология фәндәре кандидаты Фәриҙә Садыҡова. Көндөң икенсе яртыһында слетта ҡатнашыусылар Йәрмәкәй районының иҫтәлекле урындары буйынса сәйәхәт итте.
Мәктәп урмансылыҡтары араһында I урынды Краснокама районының Николо-Берёзовка ауылы урта мәктәбенең «Йәш урмансы» командаһы яуланы. II урынды – Стәрлетамаҡ ҡалаһының «Миләшкәй» командаһы. III урынды Бишбүләк районының Айыт ауылы «Ҡайынҡай» һәм Ейәнсура районының Абзан ауылы «Сығанаҡтар» командалары яуланы.
Йәш экологтар командалары араһында I урынды Шаран районы командаһы, II урынды — Өфө ҡалаһы Дим районының балалар экология-биология үҙәге командаһы, III урынды — Краснокама районының Николо-Берёзовка ауылы урта мәктәбе яуланы.
Шулай уҡ «Иң яҡшы ботаник», «Иң яҡшы зоолог», «Иң яҡшы гидробиолог», «Иң яҡшы тупраҡ белгесе» һәм «Иң яҡшы урмансы» номинациялары буйынса шәхси беренселектә еңеүселәр билдәләнде.
Слет-конкурстың абсолют еңеүселәре «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проект сиктәрендә һәләтле йәштәргә ярҙам итеү буйынса Рәсәй Федерацияһы Президентының премияһын алыуға күрһәтеләсәк. Ул Шаран районынан Анастасия Аҡбулатова һәм Балаҡатай районынан Евгений Смарин.
Махсус бүләктәргә яңы командалар: Йәрмәкәй һәм Әбйәлил районынан йәш экологтар, йәштәр жюриһы бүләгенә – Белорет районының «Урмансы» командаһы лайыҡ булды.


text:
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты Фото: Борис Филатов
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Волга буйы федераль округының Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты Фото: Борис Филатов
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
24 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округы төбәктәрендә балалар һәм үҫмерҙәр хоккейына ярҙам итеү буйынса Попечителдәр советы ултырышында ҡатнашты.
Попечителдәр советы рәйестәштәре — Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич һәм Рәсәйҙең Хоккей федерацияһы президенты Владислав Третьяк округ йәштәре араһында сәләмәт тормошто популярлаштырыу өсөн балалар һәм үҫмерҙәр хоккейының әһәмиәтен билдәләне. Ултырышта ҡатнашыусылар округта ошо хәрәкәттең төп үҫеш йүнәлештәрен һәм уға округ, төбәк кимәлендә булышлыҡ итеү буйынса сараларҙы, шулай уҡ «Алтын шайба» турнирын үҫтереү планын тикшерҙе.
Башҡортостанда 20 меңдән ашыу кеше даими рәүештә хоккей менән шөғөлләнә. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәренең хоккей бүлексәләренә дүрт меңдән ашыу уҡыусы йөрөй, 63 муниципаль берәмектәрҙә 362 хоккей майҙансыҡтары эшләй, шуларҙың 13-ө — ябыҡ боҙ ареналары һәм һырғалаҡтар.
«Алтын шайба» клубы йәш хоккейсыларының республика ярыштары йыл һайын өс этапта: дөйөм белем биреү мәктәптәрендә, үҫмерҙәр клубында һәм йәшәгән, уҡыған урын буйынса үҙәктәрҙә; район һәм ҡала этаптары; республика турниры уҙа. 2013/2014 йылдарҙағы миҙгелдә беренсе ике этапта 178 команда (4277 ҡатнашыусы), өсөнсө этапта — 38 команда ҡатнашты (648 ҡатнашыусы). Республика ярыштары һөҙөмтәләре буйынса биш команда «Алтын шайба» клубы йәш хоккейсыларының Бөтә Рәсәй зона һәм финал ярыштарында үҙ көсөн һынаны.


text:
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөләФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөлә
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөләФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводын төҙөү планлаштырыла. Был хаҡта Ҡытай Халыҡ Республикаһының Рәсәйҙәге илсеһе Ли Хуэй менән осрашыуҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
— Бөгөн «Ишембай ҡоросо» предприятиеһы менән Цяо-Лян ауыр сәнәғәттең проект институты араһындағы һөйләшеүҙәр тамамланды. Проекттың дөйөм хаҡы — 7 миллиард һум, шул иҫәптән 2 миллиард һум самаһы — Ҡытай Халыҡ Республикаһында ҡорамалдар һатып алыуға, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығы хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта предприятиены проектлау бара, ә төҙөлөштөң 2015 йылдың аҙағында — 2016 йылдың баштарында башланыуы ихтимал.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, тиҙҙән төҙөләсәк ҡорос прокаты заводы — 2014 йылдың ноябрендә Цзянси провинцияһында һәм Чунцин ҡалаһында үткән Башҡортостан Республикаһы бизнесы көндәре һөҙөмтәләре буйынса булдырылған берлектәге проекттарҙың береһе.
Осрашыуҙың стенограммаһы Башҡортостан Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Айрат Тереғолов Нестеров исемендәге Башҡорт художество музейы директоры итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Айрат Тереғолов Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директоры итеп тәғәйенләнде. Ошо хаҡта Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр иттеләр.
Айрат Рәүеф улы Тереғолов 1957 йылдың 30 октябрендә Өфөлә тыуған. 200-ҙән ашыу республика, зона, төбәк, Рәсәй, сит ил һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡан. Башҡорт дәүләт педагогия институтының художество-графика факультетын тамамлаған. СССР-ҙың Рәссамдар союзы, Рәсәй Художество академияһы ағзаһы.
Айрат Тереғолов — Ғ.Сәләм исемендәге премия лауреаты, Рәсәй Художество академияһы дипломанты, «Урал-Х» төбәк сәнғәт күргәҙмәһендә Алтын миҙалға лайыҡ булған. Уның әҫәрҙәре Рәсәй һәм сит илдәрҙәге музейҙарҙа, галереяларҙа һәм шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды
Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаттары билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостан Хөкүмәте бойороғо менән 2016 йыл өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһына түбәндәгеләр лайыҡ булды:
Гөлназ Данилова, «Российская газета» редакцияһының Өфө филиалындағы өлкән хәбәрсе — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов тураһында билдәһеҙ факттарҙы асҡан материалдары өсөн;
Фәүзиә Мөхәмәтшина, «Киске Өфө» гәзите хәбәрсеһе – замандың көнүҙәк мәсьәләләрен күтәргән аналитик материалдары өсөн;
Гүзәл Хәмитова, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналындағы телевидение студияһының тыуған яҡты өйрәнеү программалары бүлеге етәксеһе – «Эҙәрмән», «Позывной «Барс», «Мистик Башҡортостан» тапшырыуҙар циклы өсөн.


text:
Мәскәүҙең «Аҡ тирмә» башҡорт фольклор ансамбле Латвияла үтәсәк фестивалдә ҡатнаша
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
10 ноябрҙән 15-нә тиклем «Аҡ тирмә» башҡорт фольклор коллективы Латвияла үтәсәк «Вентспилс гөлләмәһе» халыҡ-ара фольклор фестивалендә ҡатнаша. Ансамблдең етәксеһе Гөлсинә Батыршина хәбәр итеүенсә, фестивалгә 12 кеше бара. Репертуарҙа — ғаилә-көнкүреш, календарь-тәбиғәт милли йолалары (ҡунаҡтарҙы ҡаршы алыу, туй йолаһынан өҙөк, дуҫтар менән осрашыу), уйындар, халыҡ йырҙары һәм бейеүҙәре.
«Аҡ тирмә» ансамбле Мәскәүҙең башҡорт милли мәҙәни үҙәге ҡарамағында эшләй. Ул былтыр республиканың Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге булышлығында Башҡортостанда тыуып үҫеп, хәҙер иһә Мәскәүҙә йәшәгән үҙешмәкәр артистарҙан ойошторолған. Яңы коллектив тәүге тапҡыр уҙған йылда Мәскәү һабантуйында сығыш яһаны. Бөгөн унда 20-нән ашыу кеше ҡатнаша. Ансамблде башҡорт милли мәҙәни үҙәге етәксеһе һәм рәссам Гөлсинә Батыршина етәкләй. Унда төрлө һөнәр кешеләре бар: менеджер Зөлфиә Хәсәнова, шағирә Әлфиә Агеева, тарихсы Нәркис Мөхәмәтшин. Төркөмгә йырсы Рената Бәҙәмшина, педагогтар Алһыу Буш, Мәҙинә Илһамова, думбырасы Роман Костятников кеүек профессионалдар килгән.
«Башҡортостан яҡташтары» төбәк йәмәғәт ойошмаһы ҡарамағында асылған үҙәктә 12 үҙешмәкәр коллектив иҫәпләнә. Маҡсатыбыҙ бер — мегаполиста мәҙәниәтебеҙ, сәнғәтебеҙ өлгөләрен таратыу», — тип билдәләй Гөлсинә Батыршина.
«Аҡ тирмә» ансамбле Стәрлетамаҡта уҙған «Ашҡаҙар таңдары» республика башҡорт фольклоры байрамында икенсе урын алды, Мәскәүҙә «Хорҙар алышы» конкурсының финалына сыҡты. Коллектив Мәскәү һәм илебеҙҙең башҡа ҡалалары сәхнәләрендә лә сығыш яһап өлгөрҙө.


text:
Өфөнөң Ҡулса урамында тротуарҙар төҙөкләндереләсәк Фото: асыҡ сығанаҡ
Өфөнөң Ҡулса урамында тротуарҙар төҙөкләндереләсәк
Өфөнөң Ҡулса урамында тротуарҙар төҙөкләндереләсәк Фото: асыҡ сығанаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Киләһе йылда Өфөнөң Ҡулса урамында тротуарҙар төҙөкләндереләсәк. Ҡаланың коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы юл эштәрен башҡарыу өсөн подрядсы эҙләй. Контракттың максималь хаҡы — 5 миллион һум.
Тендер документтары буйынса ремонт Тыныслыҡ урамы менән киҫелештән алып Александр Невский урамына тиклемге участкала планлаштырылған. Тыныслыҡ урамынан алып Ульяновтар урамына тиклемге участкала — таҡ яҡ, Рыбаков урамынан Боткин урамына тиклем йоп яҡ, Боткиндан А.Невский урамына тиклем ике яҡ та яңыртыласаҡ.
Проект тротуарға асфальт-бетон ҡатнашмаһын түшәүҙе һәм бордюр менән биҙәүҙе күҙ уңында тота. Ремонт эштәре киләһе йылда йылы миҙгелдә башҡарылырға тейеш.


text:
- Подробности
- Просмотров: 306
ҠЫУАН ЕЛ, далаларҙа, ярымсүлдәрҙә һәм сүлдәрҙә иҫкән юғары т‑ралы (35—40°С тиклем) һәм түбән сағыштырмаса дымлылыҡлы (15—20%‑ҡа тиклем) ел. Антициклонға континенталь тропик һауа массалары инеүенә бәйле. Ел тиҙлеге 5—20 м/с, күбеһенсә көнсығыш һәм көньяҡ‑көнсығыш йүнәлешле, 1—2 көн дауам итә. Ҡ.е. ауыл хужалығына зыян килтерә, тупраҡты һәм үҫемлектәрҙе киптерә, эрозияға булышлыҡ итә. Ҡ.е. һаҡланыу өсөн тупраҡта дым күләмен арттырыу, һауаны дымландырыу, елде көсһөҙләндереү (быуалар һәм һыуһаҡлағыстар төҙөү, урман һыҙаттары ултыртыу) б‑са, ш. иҫ. агротехник (ҡоролоҡҡа сыҙамлы үҫемлек сорттарын булдырыу һ.б.) саралар үткәрелә. Геогр. урынлашыу һәм рельеф формаларының төрлөлөгө үҙенсәлектәренә бәйле БР терр‑яһында ҡоролоҡло һәм Ҡ.е. көндәр иҫәбе тигеҙ бүленмәгән һәм йылына 20—60, көньяҡ һәм көньяҡ‑көнсығыш райондарҙа 80—90 көн тәшкил итә.
Тәрж. И.М.Япаров


text:
- Подробности
- Просмотров: 377
ҠАТЫ ФАЙҘАЛЫ ҠАҘЫЛМАЛАР ЯТҠЫЛЫҠТАРЫН ҮҘЛӘШТЕРЕҮ, Ер аҫтынан мәғдәнле файҙалы ҡаҙылмалар (ФҠ), металл булмаған файҙалы ҡаҙылмалар, яна торған ҡаты ФҠ (күмер, торф) сығарыу б‑са ойоштороу‑техник саралар системаһы. ФҠ есемдәре формаһының ҙурлығы һәм ятышының тәрәнлеге, физик үҙенсәлектәре һәм уларҙы һыйҙырған тау тоҡомдарының характеры б‑са Ҡ.ф.ҡ.я.ү. асыҡ һәм ер аҫты ысулдары һайлап алына.
Асыҡ ысулы нығыраҡ таралған (юғары етештереүсе ҡорамалдар файҙаланыла, эш шарттары хәүефһеҙерәк), бында башта асыу эштәре алып барыла (мәғдән есемен ҡаплаған буш тоҡомдарҙы юҡ итеү). Асылған тоҡомдарҙы күсереү өсөн ауыр йөк ташый торған үҙбушатҡыстар, скреперҙар, конвейерҙар, һирәк осраҡта юғары баҫым аҫтындағы һыу ҡулланыла. Мәғдән есемен асҡандан һуң төрлө үҙләштереү системаларын файҙаланалар. Күп ятҡылыҡтар алға һөрөлә барған киртләстәр ҡулланып сығарыла. Ҡаты тау тоҡомдарын һәм ФҠ‑ны ватыу һәм ваҡлау өсөн быраулап шартлатыу эштәре башҡарыла. Ватылған тау массаларын автомобилдәргә йәки т. юл вагондарына тейәү өсөн драглайндар, экскаваторҙар, сүмесле тейәгестәр, конвейерҙарға тейәү өсөн күп сүмесле роторлы экскаваторҙар ҡулланыла. Һыу көсө м‑н сығарыу һыуланған ФҠ‑ны пульпа рәүешендә һурып сығарыуҙан ғибәрәт. Ҡ.ф.ҡ.я.ү. асыҡ ысулын асыу коэф. (ФҠ массаһына ҡарата асылған тоҡомдарҙың иҡтисади мөмкин булған массаһының нисбәте) иң һуңғыһына тиклем файҙаланалар.
Ер аҫты ысулында емереп төшөрөү системаһы таралған: тау эшкәртеү урынында ватылған ФҠ ҡыйратылған блоктың аҫтында урынлашҡан һәм шунан өҫкә сығарылған откат горизонтына ебәрелә. Әгәр ФҠ‑ның ныҡлығы түбән булһа, оҙон таҙартҡыс забойҙар ҡулланыла: аҫта ятҡан горизонттың түбәһе өҫтөндә нығытма ҡуйыла. Ватылған ФҠ артабан өҫкә сығарыу өсөн аҫҡы горизонтҡа ырғытыла. ФҠ‑ның йоҡа текә ауышлы есемдәре мәғдәнде туплап эшкәртелә: блок аҫтан шартлатыла, ватылған ФҠ махсус бикле улаҡтар буйлап откат горизонтына ебәрелә. Шунан этаж аҫты эшкәртеү урындарынан ФҠ‑ның яңы вертикаль партияһы ҡутарыла, яңы эш майҙаны барлыҡҡа килгәндән һуң артабанғы секция әҙерләнә. Әгәр ФҠ үҙенсәлектәре туплауға юл ҡуймаһа, ФҠ‑ны ватып һәм соҡоп алыуҙан һуң шунда уҡ эшкәртелгән майҙанды буш тоҡомдар м‑н тултырыу системаһы ҡулланыла. Йыш ҡына камера‑бағана системаһы файҙаланыла: асыҡ таҙартыу майҙаны ФҠ уйымынан эшләнгән ер аҫты камераһы булып тора, унда тотороҡлолоҡ өсөн ватылмаған ФҠ‑нан (целиктар) блоктар ҡалдырыла. Ер аҫты эшкәртеү урындарынан ФҠ‑ны һәм буш тоҡомдарҙы транспортлау өсөн скреперҙар, конвейерҙар, грейферҙар, скиптар, ер аҫты үҙбушатҡыстары һ.б. ҡулланыла. Ҡ.ф.ҡ.я.ү. эйәрсәндәре — дренажлау, һыу ағыҙыу, вентиляция, һауаны кондициялау, яҡтылыҡ, эштәрҙең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү б‑са махсус саралар, эшкәртеү урындарын яңыртыу, асыу отвалдарын һәм файҙалы ҡаҙылмаларҙы байыҡтырыу ҡалдыҡтарын өйөп ҡуйыу. Ҡ.ф.ҡ.я.ү. түбәнең емерелеүе, тау һуғыуы, күмер һәм газ сығыуы, шартлау, янғын, ҡорамалдарҙың ватылыуы ҡурҡыныс тыуҙыра.
1970 йй. алып ер аҫтында уранды, баҡырҙы, алтынды, тоҙҙо һ.б. тәбиғи ятыштарында һелтеләү бара: мәғдән есеменә реагент скважиналар аша ҡыуыла, ер аҫтында ҡиммәт компонент эрей, шунан һурып сығарыла һәм сорбция‑десорбция ҡоролмаһында ултырыу процесы бара. БР‑ҙа Ҡ.ф.ҡ.я.ү. барлыҡ ысулдары ҡулланыла. Сибай баҡыр колчеданы ятҡылығын үҙләштереү карьеры — иң тәрәндәрҙең береһе, ер аҫтында һелтеләү ысулы м‑н Яр‑Бишҡаҙаҡ таш тоҙ ятҡылығын (Ишембай р‑ны) үҙләштереү — РФ‑та иң һөҙөмтәлеләрҙең береһе.
В.Н.Никонов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
"Гел уңыш килтерә"29-12-2012, 03:04 // Матур үтһен ялығыҙ // Баҫып сығарырға
— Яңы йыл — ғаиләбеҙҙең яратҡан байрамы. Тик, артист булғас, уны йыш ҡына микрофон тотоп, сәхнәлә ҡаршылайбыҙ. Быйыл да тормош иптәшем Артур Туҡтағолов менән "Танып" шифаханаһында эшләнек. Әлбиттә, беҙҙең йыр-моңдо яратҡан тамашасылар менән осрашыу гел ҡыуаныслы. Йырлап, бейеп, күңел булғансы аралашып ҡалаһың. Әгәр саҡыралар икән, бер ваҡытта ла баш тартмайбыҙ. Ә бына Яңы йылдың беренсе көнөндә дуҫтар, туғандар өсөн ишегебеҙ һәр саҡ асыҡ. Мул табын әҙерләйбеҙ. Башлыса милли аш-һыуға өҫтөнлөк бирәбеҙ. Быйыл күнегелгән "Оливье" салатын йылан формаһы биреп биҙәнем. Ҡунаҡтар хайран ҡалды. Шулай ҙа беҙҙә булған һәр кем үҙем әҙерләгән ҡаҙылыҡты маҡтай. Уның рецебын гәзит уҡыусыларға ла тәҡдим итәйек.
Ҡаҙылыҡ өсөн һимеҙ һум ит (йылҡы ите) алына. Уны ваҡлап турағыҙ ҙа, тоҙ, борос һибеп, яҡшылап бутағыҙ. Шунан кәстрүлгә һалып, бер тәүлеккә һалҡын урынға ҡуйып тороғоҙ. Ҡаҙылыҡ өсөн алынған эсәкте яҡшылап йыуып, бер осон бәйләгәс, әҙер итте эс майы менән аралаштырығыҙ ҙа шунда тултырығыҙ. Аҙаҡ башын ныҡ итеп бәйләргә кәрәк. Әҙер ҡаҙылыҡты еләҫ ергә элергә була, беҙ иһә шунда уҡ бешерәбеҙ. Һауытты талғын ғына утҡа ҡуйығыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, ҡаҙылыҡты бер нисә урындан тишегеҙ. Бешкәс, эҫе көйөнә лә, һалҡын килеш тә тәмле була.


text:
Парламент депутаттары ете мировой судья һайланы
Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың бөгөнгө, 22-се ултырышында депутаттарға тәҡдим ителгән һигеҙ кандидаттың етәүһе Башҡортостан Республикаһының айырым суд участкалары мировой судьялары вазифаһына һайланды.
Наталья Андрианованы – Өфөнөң Орджоникидзе районы буйынса 2-се суд участкаһы мировой судьяһы, Галина Верещакты шул уҡ район буйынса 7-се суд участкаһы мировой судьяһы итеп һайланылар. Ринат Иҙелбаев – Баймаҡ районы һәм ҡалаһы буйынса 1-се суд участкаһы мировой судьяһы, Гөлнара Сафина – Өфөнөң Совет районы буйынса 8-се суд участкаһы, Эльмира Таһирова – Өфөнөң Октябрь районы буйынса 5-се суд участкаһы, Рима Фәйрузова — Өфөнөң Ленин районы буйынса 6-сы суд участкаһы, Ғәлиә Чукаева Башҡортостан баш ҡалаһының Калинин районы буйынса 10-сы суд участкаһы мировой судьяһы булды.
Депутаттар Өфөнөң Калинин районы буйынса 7-се суд участкаһы мировой судьяһы вазифаһына Фәриҙә Ғәйетҡолованы һайламаҫҡа ҡарар итте, уның кандидатураһын дәүләт ҡоролошо буйынса парламент комитеты кире ҡағырға тәҡдим итте.


text:
Ҡотҡарыу хеҙмәте хәбәр итә
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, уҙған тәүлектә республикала 12 янғын сыҡҡан. Ут менән бәйле ваҡиғалар Өфөнөң Октябрьский һәм Совет районында, Салауат һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында, шулай уҡ Туймазы, Ғафури, Күгәрсен, Бәләбәй, Көйөргәҙе, Балаҡатай һәм Ауырғазы райондарында күҙәтелгән.
Яҡынса зыян 610 мең һум тәшкил иткән. 3 миллион 560 мең һумлыҡ матди байлыҡ ҡотҡарылған. Янғындарҙы һүндереүгә янғын һүндереүселәр составынан 64 кеше һәм 24 махсус техника берәмеге йәлеп ителгән.
Республиканың һыу объекттарында тәүлек эсендә ғәҙәттән тыш ваҡиғалар күҙәтелмәгән.


text:
«Полиэф» йәмғиәтендә яңыса планлаштырасаҡтар
«Полиэф» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә бизнес-процестар сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән яңы проект — функциональ бизнес-план (ФБП) старт алды.
ФБП функционалдың асыҡлығын һәм бөтә подразделениеларҙың бер форматта горизонталь үҙ-ара бәйләнешен тәьмин итергә, предприятиеның дөйөм стратегияһын эшләүгә булышлыҡ итергә тейеш.
Проектты тормошҡа ашырыу өс мәсьәләне хәл итергә ярҙам итәсәк: беренсенән, 2010 йылдың икенсе ярты йыллығына һәм 2011 йылға функциональ бизнес-план төҙөргә, мотивация системаһын төҙәтергә һәм, ахыр килеп, киләһе йылға интеграцияланған менеджмент системаһы маҡсаттарын эшкәртергә.
Благовещен предприятиеһының генераль директоры Владислав Кузнецов, проект менән таныштырып, шулай тине:
— Подразделениелар эш процесын һәм уны планлаштырыуҙы, проблемалы зоналарҙы аңлау өсөн майҙансыҡ алыу иҫәбенә функциональ бизнес-план эшмәкәрлек һөҙөмтәлелеген арттырыуға булышлыҡ итәсәк. Һөҙөмтәлә бөтә кимәлдәрҙә подразделениелар араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек юлға һалынасаҡ.


text:
Депутаттар Учалыла спорт проблемаларын тикшерәсәк
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты апрелдә Учалыла күсмә ултырыш үткәрәсәк. Был турала 9 февралдә Комитет рәйесе Рауил Бикбаев белдерҙе.
— Ултырыш төбәктә спорт үҫешенә арналасаҡ, — тип билдәләне Рауил Бикбаев. — Учалыла бер нисә ҡыҙыҡлы объект төҙөлә, беҙ шуларҙы ҡараясаҡбыҙ ҙа.
Ултырышта ҡатнашыусылар Учалылағы Боҙ һарайын бағыу мәсьәләһен күтәрҙе. Урындағы предприятиеларҙа етәкселек алмашыныуы һөҙөмтәһендә спорт ҡоролмаһы финанслауһыҙ тороп ҡалған.
— Был проблеманы тикшерер өсөн мин 18 февралдә ҡалаға барам, — тине Дәүләт Йыйылышы Комитеты рәйесе.
Уның әйтеүенсә, күсмә ултырыш БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы вәкилдәре менән берлектә үтәсәк.


text:
Азамат Рыҫкилдин Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының эшлекле башҡарма комитетын булдырырға саҡырҙы
«Ағиҙел» Башҡорт халыҡ үҙәге (Ҡаҙағстан) идараһы рәйесе Азамат Рыҫкилдин үҙ сығышын милли идеологияға арнаны. «Һәр халыҡтың үҙ юлы бар, — тине ул. — Аллаһы Тәғәлә башҡорт халҡын күп һынауҙар аша үткәргән. Изге ерҙәр, сал Урал, икһеҙ-сикһеҙ байлыҡтар биргән. Беҙ дөрөҫ юлдан барабыҙмы һуң? Халҡыбыҙ һәм еребеҙ байлыҡтары кемдең ҡулында? Ялған индивидуализм ҡиммәттәре һәм шәхси байығыу артынан ҡыуып, ата-олатайҙарыбыҙ ҡан ҡойоп яулаған коллектив ҡаҙанышыбыҙҙы саҡ юғалтмай ҡалдыҡ. Уҙған 20 йылда беҙ барыбер ҙә “беҙҙең юлыбыҙ нимәлә? Беҙҙең законыбыҙ ниндәй? Беҙҙең конкуренцияға һәләтлелек нимәлә?” кеүек көнүҙәк һорауҙарға яуап таба алманыҡ.
Һуңғы йылдарҙа, Азамат Рыҫкилдиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, башҡорт милли үҙаңына ҡаршы агрессив мәғлүмәт һуғышы алып барыла, халыҡтың тарихына бысраҡ ташлана, милләттең иң яҡшы вәкилдәре мыҫҡыл ителә. Башҡорт халҡының һәм уның республикаһының барлығы факты шик аҫтына ҡуйыла. Башҡорт халҡының идеологияһы һәм тарихы хаҡында яҙа башлаған башҡорттарҙы ҡайһы бер сайттарҙа енәйәтсе, милләтсе, экстремистар тип иғлан итәләр.
Бөйөк мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулла үҙенең инаныуҙары өсөн дүрт йыл батша төрмәһендә ултырған. «Ләкин беҙ бөгөн, ХХI быуатта, милли инаныуҙары өсөн башҡорттарҙы эҙәрлекләү алып барылмай, тип раҫлай алабыҙмы? Беҙ нисек ошондай хәлдә ҡалдыҡ? — тип һорау бирҙе оратор. – Пассивлыҡ, икеләнеп ҡалыу ахыр килеп ҡоролтайҙың үҙен дә милләтселек тип иғлан итәсәктәренә килтерәсәк. Һәм уны бөтөрәсәктәр, ябасаҡтар».
Быға юл ҡуймау өсөн Азамат Рыҫкилдин “һәр ваҡыт, һәр режимда эшләйәсәк, һәр ваҡыт үҙенең төп маҡсатына: башҡорт халҡын, уның мәҙәниәтен, мәғарифын һаҡлауға һәм үҫтереүгә тоғро ҡаласаҡ реаль, әүҙем, эшлекле башҡарма комитет” ойошторорға саҡырҙы.
«Ҡоролтай лидеры яуаплы сәйәсмән булырға, ә ҡоролтайҙың эшмәкәрлеге конституцион әүҙем булырға тейеш, — тип иҫәпләй Ҡаҙағстан «Ағиҙел»е лидеры. — Ҡоролтай бөтә кимәлдәрҙә лә, сәйәси властың бөтә тармаҡтары менән дә эшләй белергә тейеш. Тап башҡорттар ҡоролтайы башҡорт халҡының юғары органы булыуы кәрәк».


text:
Башҡортостан спортсыһы бокс буйынса Европа беренселегендә сығыш яһаясаҡ
Светлана Дмитриева бокс буйынса Европа беренселегендә сығыш яһаясаҡ. Бындай хоҡуҡты ул Ставрополь крайында үткән Рәсәй беренселегендә призер булыуы арҡаһында алған.
Башҡортостандың Бокс федерацияһынан хәбәр итеүҙәренсә, республика исеменән ярыштарҙа Ксения Иваненко һәм Светлана Дмитриева (Стәрлетамаҡ), Екатерина Рогозина һәм Кристина Овчинникова (Өфө) сығыш яһаған. Беренселектә йәмғеһе188 спортсы ҡатнашҡан. Ярыш йомғаҡтары буйынса Европа беренселегә юлланасаҡ команда составы билдәләнгән. Командалағы башҡа ҡыҙҙар ҙа яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән. Ксения Иваненко – беренсе, Екатерина Рогозина өсөнсө урын алған.