text:
Әкиәт Легендалар: Гензель һәм Гретель
Әкиәт Легендалар: Гензель һәм Гретель был уйында биш слот переехал, Гензель һәм Гретель уның һеңлеһе ағаһы һунарсы була нигеҙләнгән популяр ведьма. Был уйын ун өс шомло ҡараңғы фон линияһында һәм биш рәт булып слот переехал тирә-яҡ ҡуйы томан.. Был бәләкәй булған гүзәл фея. бөйөк британия мобиль слот уйын, уйындар ваҡытында төрлө сюрприздар һәм уны тәҡдим итеп осраҡлы. Һеҙ ябай мөмкин ставкаһы эшләй башланы £төрлө конфессиялар һәм башҡа юлдар һеҙҙең һайлауҙарға тиклем бөтә 0,01 £бер арҡаһынан 100. Уйын уйын да иң күп функциялы һәм загружаться менән бонусный.
Әкиәт тураһында легенда эшләй: Гензель һәм Гретель
Был тылсымлы бөйөк британия мобиль слот уйын булып эшләй компанияһы netent, күп наградаларымдың иң яҡшы ҡаҙаныштарыбыҙҙың береһе үҙ уйынын казино уйындары исемлегенә донъя титулы менән эшләй..
Уйын хаҡында
Ҡайһы бер символ был ҡыҙыҡлы булды. бөйөк британия мобиль слот фл һунарсы һәм сифатын билдәләйәсәк ике төп уйын уйын логотибы менән бергә тора.. ФЛ бирәсәк һезгә түләргә максималь Логотип 40 бер нисә ерҙә улар өсөн арҡаһы уртаса биш тапҡыр.. Дүрт формаһы төрлө кәнфит, ҡыҙыл төҫтәр, хәнәүәт, миләүшә һәм барабан бик привлекательно йәшел булып күренә, улар уйындары символы булып тороуын һәм хаҡтарҙың түбән. Ике махсус символ булған, ул бонус уйын күрһәтте.; аҡ ҡоштар һәм сундук менән сокровища.
- Ҡырағай & Скаттер: Был ҡырағай символы - аҡ ҡоштар бөйөк британия мобиль слот ғәҙәттә, формалашҡан һәм уйын барабанына бағанаһы барлыҡҡа килә. 2 & 4. Ҡырағай ҡабат яулап ике төрлө комбинациялар тәҡдим барабан менән әйләндереп һалыу. Барабан күренә Wild 1 & 5 буш ваҡытында ғына әйләнеп, бөтә ҡапланыҡ һәм уны башҡа сундук менән сокровища, скэттер . Күпмегә тарҡау өс йәки унан күберәк бонусный асыу символы дәрәжәһенә, унда һеҙ аласаһы, һәр береһе өсөн үҙенсәлекле һайлау сундук менән сокровища өс һөйләм менән.
- Бонус-Сюрприз Кимәлдә : Бер түгел, күкрәгенә тәңкә еңеүселәр бар, уларҙы һеҙгә бирмәйем. 15 дөйөм сумма тапҡыр һеҙҙең ставкалар , икенсе 10 пряничный домик бушлай булды һәм арҡаһынан күкрәгенә бушлай һәм өсөнсө уйын ваҡытында ҡырағай бар липкий спину.
Резюме
Был иң яҡшы әкиәт бөйөк британия мобиль слот уйыны, сюрприз булды, унда еңеүселәр һәм төрлө бонустар әкиәт.Хәҙер Уйнай
Һуңғы Еңеүсе
- Green S нимә генә еңеп була Байлыҡты Йәйғорҙай £1500.00
- Alabdelhadu A нимә генә еңеп була Тере Рулетка $1000.00
- С. Хейл нимә генә еңеп була Байлыҡты Йәйғорҙай £1000.00
- Brennan J нимә генә еңеп була Тере Рулетка £936.00
- Hutch R нимә генә еңеп була Байлыҡты Йәйғорҙай £741.85
- Heppelthwaite J нимә генә еңеп була Wish Upon A Jackpot £735.00
- Coburn H нимә генә еңеп була Starburst Touch™ £630.00
- Slack C нимә генә еңеп була Cricket Star £587.50
- Stephens R нимә генә еңеп була King Kong Fury £545.80
- Оливейра М нимә генә еңеп була Илаһи Торошо £527.00
- Akhtar S нимә генә еңеп була Fruit Spin £516.00
- McNAmara P нимә генә еңеп була Ирланд Күҙе £500.00
- Watt H нимә генә еңеп була Starburst Touch™ £480.00
- Derwin S нимә генә еңеп була Аляска Балыҡ Тотоу $432.00
- Liugaila A нимә генә еңеп була Байлыҡты Йәйғорҙай £420.00
- Howell H нимә генә еңеп була Рухи Джунгли: Ҡырағай тәбиғәт ауазы £371.25
- Р БЕРЧЕЛА нимә генә еңеп була Панда Пау £358.30
-
£424055.69
-
£53247.87
-
£47051.82
-
£34327.69
-
£28327.01
-
£27030.03
-
£4475.91


c: text/html

text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Финляндияның Sampo-Rosenlew Ltd концерны вәкилдәре менән осрашты
Фото:
19 октябрҙә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Sampo-Rosenlew Ltd фин концернының генераль директоры Яли Прихти етәкселегендәге концерн делегацияһы менән эшлекле осрашыу үткәрҙе. Sampo-Rosenlew – Европа кимәлендәге иген урыу техникаһы етештереүселәренең береһе.
Һөйләшеүҙәр барышында Башҡортостанға Финляндияла етештерелгән иген урыу техникаһын поставкалау мәсьәләләре, шулай уҡ республика биләмәһендә Sampo-Rosenlew фирмаһы комбайндары производствоһын ойоштороу перспективалары ҡаралды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
— Һеҙҙе Башҡортостандың баш ҡалаһында – Өфөлә сәләмләүемә шатмын. Беҙҙең республика, һеҙгә билдәле булыуынса, — Рәсәй Федерацияһының эре субъекттарының береһе. Һәм беҙ, һис шикһеҙ, үҫешкән ауыл хужалығы производствоһы менән айырылып торабыҙ. Халыҡтың ҡырҡ проценты ауыл ерендә йәшәй. Яҡын киләсәктә лә шулай буласаҡ. Әлегә урбанизация процестары күҙәтелмәй. Һәм беҙ һәр ваҡыт ауылда йәшәгән 1 миллион 600 мең кешене нисек эш менән тәьмин итеү тураһында уйларға тейешбеҙ. Бынан тыш, аҙыҡ-түлек производствоһы перспективалы тармаҡ булып тора. Был бик яҡшы бизнес, һәм беҙ уны заманса итергә бурыслы. Үҙебеҙҙең ауыл хужалығы предприятиеларын беҙ заманса техника менән йыһазландырырға тейеш. Беҙҙең өсөн был бик мөһим һәм ҙур бурыс, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
— Комбайндар һәм тракторҙар кеүек ауыл хужалығы техникаһы етешмәүе ныҡ һиҙелә. Быйыл иген уңышы мул булды. Уңышты оҙаҡ йыйырға тура килде. Урып йыйыу эштәрен әле саҡ, октябрҙә, тамамлайбыҙ. Сентябрҙә һауа торошо уңай булманы, ямғырҙар күп яуҙы, эшләй аманыҡ. Ә августа өлгөрмәнек, сөнки техника етешмәй. Беҙҙәге майҙандарҙа ураҡ эштәрен башҡарып сығыр өсөн тағы ла 1,5 мең комбайн кәрәк. Сәсеүлек майҙандарын арттырырға теләйбеҙ. Бөгөн малсылыҡта ла, экспортҡа оҙатыуҙа ла, башҡа төрлө продукция етештереүҙә лә иген талап ителә. Һауа шарттарына ҡарамайынса, йыл һайын тотороҡло рәүештә 3 – 3,5 миллион тонна иген етештереүгә сығырға теләк бар. Әммә бының өсөн, әлбиттә, техника менән башҡараҡ кимәлдә йыһазландырылған булыу кәрәк. Тимәк, Башҡортостан Республикаһын техника менән тәьмин итеүҙе тикшереү мөмкинлегенән ҡарағанда, һеҙҙең визитығыҙҙың бик яҡшы перспективалары бар. Беҙгә техника йыйыу өсөн майҙансыҡ кәрәк. Шулай уҡ яңы эш урындары, яңы һалымдар кәрәк. Беҙ, әлбиттә, беҙҙең территорияла ошондай производстволар булдырылыуын теләйбеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Яли Прихти Рөстәм Хәмитовҡа осрашыу өсөн рәхмәтен белдерҙе.
— Беҙҙең өсөн был оло хөрмәт. Мин иген урыу комбайндарын етештереүсе Sampo-Rosenlew компанияһы вәкиле. Беҙ һеҙҙең менән бәйләнештәр булдырырға теләйбеҙ. Рәсәй баҙарын оҙаҡ йылдар дауамында өйрәндек. Асыҡланыуынса, Башҡортостанда агросәнәғәт өлкәһен яҡшы беләләр. Башҡортостан баҙарын да тикшерергә булдыҡ. Төбәктә үҙ бизнесыңды асыу мөмкинлектәрен ҡараныҡ. Һәм, аңлауыбыҙса, территорияның күп өлөшөн ауыл хужалығы биләй, — тине Финляндия бизнесмены.
— Бында, урындағы предприятиеларҙа, комбайндар эшләү өсөн компаниялар асырға һәм төрлө мөмкинлектәрҙе тикшерергә теләйбеҙ. Йыйыу производствоһы хаҡында әйтмәйбеҙ – урындағы предприятиеларҙа производствоның тулы процесы булдырыласаҡ. Беҙҙең төп тәҡдим – урындағы предприятиеларҙа иген урыу комбайндарын етештереүҙе ойоштороу. Иҫке түгел, ә бөтә донъяла танылыу тапҡан яңы моделдәр эшләү. Финляндияла етештерелгән кеүек үк юғары сифатлы комбайндарҙы тулыһынса бында эшләү өсөн производствоны әүҙемләштереү төп маҡсат булып тора. Бының өсөн беҙгә бында партнерҙар, эшселәрҙе уҡытыу кәрәк. Производство булдырыу өсөн база ла кәрәк буласаҡ, — тип билдәләне Sampo-Rosenlew концерны башлығы.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Булдыҡлыға уңыш юлдаш
Сегодня, 10:12 | Ауыл хужалығы
Эшҡыуарлыҡ йылдан-йыл нығыраҡ үҫеш ала – шуныһы ҡыуаныслы. Теләге булған, ҡулынан килгән кеше, әйҙә, үҙ аллы эшләһен, етеш тормошта йәшәһен – бының өсөн барлыҡ мөмкинлектәр тыуҙырылған. Хәҙерге заманда ауырлыҡтар алдында баҙап ҡалмайынса йүнсел булыу, маҡсатыңа өлгәшеү өсөн тәүәккәллек, ышаныслы аҙымдар менән алға барыу зарур, һәләтеңә, мөмкинлегеңә ҡарап дөрөҫ йүнәлеш алыу ҙа мөһим.
Һуңғы гектарҙар сәселә
22 мая 2018 йыл | Ауыл хужалығы
"ШЭ Г.М.Тахтаров” крәҫтиән хужалығында иртә яҙғы культураларҙы сәсеү аҙағына яҡынлаша: 250 гектарҙағы арпа, борсаҡ (60 га), көнбағыш (470 га) сәсеүлектәрендә эш тамамланған да инде. Культураларҙың тәүгеһен сәсеүҙе Василий Беляев башҡарған. Сәсеүҙе тамамларҙар ҙа ине, был механизаторҙың дауаханаға ятыуы сәбәпле, эштәр бер аҙға тотҡарланған.
Көнбағыш һәм арпа сәсәләр
15 мая 2018 йыл | Ауыл хужалығы
Һәр ҡайҙағыса, Ленин исемендәге – "Зенит” крәҫтиән хужалығында ла яҙғы баҫыу эштәренең ҡыҙған мәле. Яҙҙың бер көнө йылды туйҙыра, тигәндәй, механизаторҙар аяҙ торған мәлдең, һәр минуттың, сәғәттең ҡәҙерен белеп эш итә.
Һабанда һайрашыр мәл етә
27 апреля 2018 йыл | Ауыл хужалығы
23 апрелдә "Урожай” крәҫтиән хужалығы базаһында яҙғы баҫыу эштәренә һәм мал аҙығы әҙерләү мәсьәләләренә арналған семинар-кәңәшмә булып үтте. Сара хужалыҡтың төрлө ауыл хужалығы техникаһы һәм машиналары теҙелеп киткән ырҙын табағында башланды.
Малҡайҙарға - “алҡа”
27 апреля 2018 йыл | Ауыл хужалығы, Йәмғиәт
Былтыр көҙ көнө Туймазы һәм Бүздәк райондарында малдарҙа бешмә вирусы табылып, меңдән ашыу баш мал юҡ ителгәйне. Был хәлде тикшереүҙән шул асыҡлана, зыян күргән Туймазы районында мал һаны, ауыл хужалығы иҫәбен алыуҙан килгән мәғлүмәттәргә ҡарағанда, бер ярым тапҡырға күберәк булып сыға. Ошоноң менән бәйле, республика биләмәһендә булған барлыҡ мал башының иҫәбен алыу кәрәк булды. Республика Хөкүмәте әҙерләгән планға ярашлы, 2018 йыл аҙағынаса ауыл хужалығы малдарына биркалар ҡуйыу уҙғарыласаҡ. Был сара ветеринарҙарға малдарҙың иҫәбен алырға, уларҙы күсерергә, вакцинацияны үҙ ваҡытында уҙғарырға мөмкинлек бирәсәк. Бөгөн һәр кемде борсоған, малдарҙың иҫәбен алыу һәм идентификациялау мәсьәләләренә ҡағылған һорауҙарға район ветеринар станцияһы начальнигы Ф.Һ.ЗӘЙНЕТДИНОВ яуап бирә.


text:
«Кино төнө» Бөтә Рәсәй акцияһы барышында Өфөлә 3D Mapping шоуы була
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Рәсәй киноһы йылына арналған хәйриә проекты ойошторола. Уның сиктәрендә 27 августа «Кино төнө» Бөтә Рәсәй акцияһын үткәргән ваҡытта 3D Mapping шоуы була. Башҡортостандың Милли симфоник оркестры сараны музыкаль яҡтан биҙәй. Тамаша «Родина» кинотеатрында уҙа.
Программала музыкаль коллективтарҙың сығыштары ҡаралған. Композициялар кинофильмдарҙағы видеопроекциялар менән оҙатып барыласаҡ.
Сараның төп маҡсаты — ярҙамға мохтаж балаларға булышлыҡ итеү. Проект Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында уҙғарыла. Сара барышында йыйылған аҡса «Мәрхәмәт» хәйриә фондына йүнәлтелә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 501
СӘЛИХОВ Һибәтулла Сәйетбаттал улы, Һ и б ә т у л л а Ҡ а р ғ а л ы [1794, Ырымбур губ. ш. уҡ исемле өйәҙе Түб. Себенле а. (Ырымбур өлк. Һаҡмар р‑ны) — 1867, ш. уҡ губ. ш. уҡ исемле өйәҙе Сәйет посады, хәҙ. Ырымбур өлк. Һаҡмар р‑ны Татар Ҡарғалыһы а.], башҡ. шағиры. Тыуған ауылындағы мәҙрәсәне тамамлағандан һуң шунда уҡ, һуңынан Сәйет посадында уҡыта. Ғәрәп, фарсы телдәрен белгән. Уның ижади формалашыуына Көнсығыш әҙәбиәте йоғонто яһай. Суфыйсылыҡ лирикаһы төшөнсәләре арсеналын ғәмәли үҙләштереүе һәм жанр‑стиль үҙенсәлектәрен белеүе шағирға Урал‑Волга буйы төрки теленең тасаууф әҙәбиәте классикаһы булып киткән әҫәрҙәр ижад итеүгә мөмкинлек бирә. С. шиғри мираҫынан төрлө жанрҙарҙан торған 10‑ға яҡын әҫәре һаҡланған: ғәзәл, мәрҫиә, мөнәжәт, нәсихәт һ.б. Ижадының төп идеялары — диндарлыҡты, намыҫ һәм дәрәжәне һаҡлау, башҡаларҙы хөрмәт итеү. Шағир фекере б‑са, әхлаҡһыҙлыҡ, шәриғәт нормаларын үтәмәү, юғарылағыларҙың ҡанһыҙлығы, күҙ буяуы һәм уларҙың ябай халыҡ бәләләренә битараф булыуы яуызлыҡтың һәм ғәҙелһеҙлектең тамыры булып тора. 1839 й. яҙылған һәм 19 б. (тәүге тапҡыр 1856 й.) бер нисә тапҡыр яңынан баҫтырылған “Мәжмәғ әл‑әдаб” (“Әҙәпкә өйрәтеү йыйынтығы”) китабында үҙе йәшәгән осорҙағы йәмғиәт әхлағын ҡабул итмәүе, донъяның боҙоҡлоғо һәм ялғанлығы сағылыш тапҡан. Мәҙрәсәлә уҡыу программаһына ингән “Дөрре ҡәләм” (1856; “Ынйы һүҙҙәр”) шиғри йыйынтығы, “Тәндә йәнем” шиғыры, “Рисәлә әд‑дохан” (“Тәмәке тартыу тураһында шиғыр”), балалар өсөн ғәрәп теле фонетикаһы б‑са “Төхвәт әл‑әүлад” (“Балаларға бүләк”) әсбабы һ.б. авторы. С. ҡулъяҙмалары ТТӘИ‑нең Ғ.Б.Хөсәйенов ис. ғәрәп графикалы ҡулъяҙмалар һәм иҫке баҫма китаптар фондында, Ҡазан, С.‑Петербург һ.б. архивтарында һаҡлана.
Әҙәб.: Башҡорт әҙәбиәте тарихы. 2‑се т. Өфө, 1990; Харисов А.И. Литературное наследие башкирского народа (XVIII—XIX века). Уфа, 1973; Шарипова З.Я. Пером и словом. Уфа, 1993.
З.Я.Шәрипова
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Наил Юнысов: «Баҙлар сағы ғүмер асылымдың»
– Беҙ, ауыл балалары, ҡала мөхитендә, шау-шыулы Өфөлә йәшәүебеҙ менән тәбиғи ихласлығыбыҙҙы юғалта, рухи тамырҙарыбыҙҙан, ысын асылыбыҙҙан алыҫлаша барабыҙ түгелме? Һеҙҙеңсә, заман кешеһенә тулыһынса бәхетле булыр өсөн нимә етмәй икән?
– Эйе, кескәй генә булһа ла, әлдә тыуған ауылым бар әле, тип ҡыуанып ҡуям. Тыуған ер, атай-әсәй – рух, йәшәү ҡөҙрәте биргән һәм ғүмер ағышында күңелде йәшәү һуты менән һуғарған аҫыл ҡиммәттәр. Беҙ тамырҙарыбыҙға нисек кенә бәйле булһаҡ та, яҡтылыҡҡа, Ҡояшҡа табан үрелмәйенсә лә йәшәй алмайбыҙҙыр. Тамырҙарыбыҙҙың ергә берегеүе ныҡлыҡ бирһә, ынтылыш, маҡсат тормошобоҙҙо мәғәнәле итә, яңы йәшәү баҫҡысына күтәрә. Нәҫелеңдең үткәнен ҡәҙерләү менән бер рәттән, тотороҡло, бәрәкәтле киләсәген күҙаллау һәм аҡыл менән ҡороу ҙа мөһим. Кешенең асылында, тәбиғәтендә булған ихласлыҡ юғалмай ул, ә, киреһенсә, тормошто, башҡаларҙы нескәрәк, тәрәнерәк тойорға өйрәнә бараһың. Бигерәк тә тура эфир алып барған журналист яһалма була алмай. Сөнки эске торошоң тулыһынса тауышыңда, йөҙөңдә, ҡиәфәтеңдә сағылыш таба.
Ә бәхет кимәлен һәр кем үҙе билдәләй. Беҙ 26-27 йәшкә тиклем үҫеш осоро кисерәбеҙ һәм бәхет төшөнсәһе хаҡында әллә ни баш ватмайбыҙ. Үҙ ишеңде табып, ғаилә ҡорғас, ниһайәт, бәхетле буласаҡмын, тип уйлай ҡайһы берәүҙәр. Улай түгел шул. Ғаилә, бигерәк тә тәүге мәлдә, ир-аттан да, ҡатын-ҡыҙҙан да бихисап көс, аҡыл, бер-береңде аңлауҙы талап итә. Эш табыу, торлаҡты хәл итеү ҡатмарлыҡтары йәштәрҙең бәхет нигеҙен ҡаҡшатыуы ихтимал. Мин, мәҫәлән, эшкә урынлашҡандың тәүге йылдарында ла үҙемде бәхетлемен, тип тулы ышаныс менән әйтә алмай инем әле. Бер аҙ эшләгәндән һуң, ҡыҙыбыҙ тыуып, уға дүрт йәштәр самаһы булғандыр, әҙерәк өҫ-башты бөтәйтеп, бер аҙ иркен тын ала башлағас ҡына үҙемде бәхетле тойҙом. Аллаға шөкөр, бер үк йылда фатирлы ла, машиналы ла булдым. Йәшәйеш өсөн мөһим ошо ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндергәндән һуң ғына әҙәм балаһы үҙен ысынында кеше итеп хис итә башлайҙыр. Бәхет ҡапыл ғына барлыҡҡа килмәй, ә бәләкәй-бәләкәй ҡыуаныс, бәхет утрауҙарынан хасил була икән ул.
Ҡатыным малай бүләк иткәс, әйтеп бирә алмаҫлыҡ ҡыуаныс кисерҙем. Шул уҡ ваҡытта, бына бер фатирым бар, хәҙер тағы ла иркенерәге кәрәк йәки ҡыйбатлыраҡ, күркәмерәк машина алайым, тип тә үртәнмәйем. Һәр нәмәнең самаһы була. Әлегә минең өсөн иң мөһиме: тормошобоҙ елкәнен ошо тулҡында, ошо кимәлдә тотоу. Йөрәктә баҙлап янған яҡты өмөт утын һүрелтмәйенсә, “бөгөн” һәм “ошо урындың” йәмен татып йәшәп ҡалыу. Балаларҙы матур итеп тәрбиәләп үҫтереү, уларға белем, рух ныҡлығы биреү, тормош зирәклегенә өйрәтеү маҡсаты тормошобоҙҙа тәүге урынды биләй.
– Ә ҡатынығыҙ менән нисек танышҡайнығыҙ? Ул ниндәй һыҙаттары менән йөрәгегеҙҙе яуланы?
– Студент йылдарында йәйге кистәрҙә Салауат Юлаев һәйкәле майҙансығында гитарала уйнап ултыра торғайныҡ. Бына дүртенсе курста һуңғы имтихандар бара. Ҡәҙимгесә Салауат Юлаев майҙансығында гитарала уйнайбыҙ. Беҙ – өс егет, өс тағандай, гел бергә йөрөй инек. Өсөбөҙ бер тауыштан ҡушылып та уйнап алабыҙ. Яныбыҙға таныш-тоноштар, йәштәр йыйылып китә. Гитарала уйнап ултырғанда, бер һылыу ҡыҙҙың ҡарашы йөрәгемә уттай ҡаҙалды! Уның наҙлы ҡарашынан бөркөлгән йылы ипкендән төнөм яҡтырғандай, күңелем нурға солғанғандай булды. Тәү күреүҙән ғашиҡ итте Лилиә мине. Уны әхирәттәре менән ятаҡтарының ишеге төбөнә тиклем оҙатып ҡуйҙыҡ. Шунда бер-беребеҙгә берәй һүҙ атһаҡсы, исмаһам. Бер аҙҙан йәйге каникулға таралыштыҡ. Лилиәне башҡа күрмәнем.
Көҙөн, яңы уҡыу йылы башланғас ҡына, йөрәгемә ҡуҙ һалған ҡыҙ менән яңынан осрашыу бәхете насип булды. Аралашып киттек һәм уны инде һис юғалтҡым килмәне. Йылайыр районы Суртанүҙәк ауылы ҡыҙы менән сәстәребеҙҙе сәскә бәйләп, татыу ғына йәшәп алып киттек. Ул мине һөйкөмлөлөгө, тыныс холҡо, тыйнаҡлығы, тәмле аштары менән арбаны.
– Әйткәндәй, тамашасылар һеҙҙе “Сәләм” тапшырыуы аша йылмайып ҡына торған, татлы телле, ҡупшы, яғымлы алып барыусы итеп белә. Ә ғаиләлә һеҙ ниндәй тормош иптәше һәм атай? Бөгөн ысын ир-егетте билдәләгән сифаттар ниндәй икән?
– Эштә етди ҙә, талапсан да, уҫал да булырға тура килә. Көн дә тура эфирға сыҡҡан “Сәләм”де етәкләү, уны кешеләрҙең кәйефен күтәрерҙәй, тормошон көйләрҙәй сюжеттар менән байытыу, мәғлүмәттәрҙең дә мауыҡтырғыс булыуын хәстәрләү ентеклелек тә, отҡорлоҡ та, ижади ҡомар ҙа талап итә. Гел үҙең менән ҡәнәғәт булыу мөмкин түгел, туҡтауһыҙ эҙләнәһең.
Ә өйҙә мин бөтөнләй икенсе кеше: шаян, сабый йәнле. Балалар менән иҙәндә тәгәрәшеп йөрөп шаярабыҙ, уйнайбыҙ. Ҡатыным да ҡушылып китә. Ғаиләлә эш тураһында һөйләшмәйбеҙ, ул тынғыһыҙ мөхиттең ығы-зығыларын өй тупһаһы төбөндә ҡалдырам. Былай ҙа ялдарҙа, байрамдарҙа мәҙәни саралар йәки тура эфирҙан тапшырыуҙар алып барырға тура килә. Буш ваҡыт килеп сыҡһа, балалар менән күңелле һәм файҙалы итеп ял ойоштороуҙы хәстәрләйем.
Быйыл беренсе синыфта уҡыған Лиана ҡыҙыбыҙ “Урал батыр” эпосының 147 юлын ятлап, 1–5-се синыфтар араһында ойошторолған ҡала бәйгеһендә 2-се урын алды. Ҡыҙыбыҙҙың уҡыуындағы, ижади бәйгеләрҙәге уңыштарын һәм бәләкәс Инсаф улыбыҙҙың кескәй генә тырышлыҡтарын да махсус билдәләп үтеүҙе ғәҙәткә әйләндергәнбеҙ. Ресторанға йәки кафеға алып барып, көтөлмәгән бүләк менән күңелдәрен дәртләндереп ебәрәбеҙ. Һуңынан инде уларға үҙ теләктәребеҙҙе әйтәбеҙ, алға яңы маҡсаттар билдәләйбеҙ.
Заман ир-егете тормошҡа етдиерәк һәм айыҡ аҡыл менән ҡарайҙыр, тип уйлайым. Матди һәм рухи ҡиммәттәргә ынтыла. Шул уҡ ваҡытта ваҡсыл түгел. Ғаилә йәнле, яҡындарын ҡурсалай, ҡәҙерләй һәм яҡлай белә. Ғаиләлә мин баш, тип өҫтәл һуҡмай, ә аҡыл менән идара итә. Үҙем тынғыһыҙыраҡ холоҡло булһам да, төптән уйлап, бар яҡтан да үлсәп эш итергә тырышам. Әгәр тормошҡа, үҙең менән булған хәл-ваҡиғаларға иғтибарлыраҡ ҡараһаң, бар нәмә лә бер-береһенә бәйле икәнен аңлайһың һәм улар һиңә тәжрибә туплауға, яңы сифаттарҙы үҙләштереүгә булышлыҡ итә. Йәғни, заман ир-аты тормошто психологик, фәлсәфәүи күҙлектән ҡабул итә һәм тормошта шул аҡылды ҡуллана ла белә.
– Ғаилә нигеҙенең ныҡлығы, балаларҙың тормошта юғалып ҡалмауы атай абруйына бәйле. Беҙҙең халыҡта борондан атайҙан ҡурҡыу бар. Ә әлеге атайҙар, тимәк, абруйҙы иплелек, аҡыл менән яулай.
– Баймаҡ районы Әмин ауылында тыуып үҫтем. Атайым Тәлғәт Хәйбулла улы үтә тыныс, ипле холоҡло, бер ҡасан да тауыш күтәрмәй, кеше һүҙен бүлдермәй, кәрәк икән, һуңынан ғына үҙ фекерен әйтеп ҡуя. Ә әсәйем Ғәрифә Октябрят ҡыҙы, киреһенсә, яндырайыраҡ. Ғәҙәттә, һәр башланғысты тәүҙә ул күтәреп алыусан. Ҡасан, ҡайһы эште башҡарырға кәрәк, көн тәртибе һәр ваҡыт теүәл билдәләнгән һәм бөтәбеҙ ҙә уны яратабыҙ һәм тыңлайбыҙ. Шул уҡ ваҡытта өндәшмәй ҡала белгән, ғәҙел, йомарт күңелле атайыбыҙға хөрмәтебеҙ арта ғына. Икеһе лә бер-береһен тулыландырып, тормошто йәмләп, беҙҙең дә күңелдәрҙә дәрт уты ҡабыҙып йәшәй улар. Атайым өҙҙөрөп баянда уйнай, матур йырлай, әсәйем Әмин ауылының иң уңған килене һанала. Бөтә ауыл хөрмәт иткән, тырыш, татыу ғаиләлә үҫеүем менән атай-әсәйемә рәхмәтлемен. “Өлгөлө ғаилә” һәм “Өлгөлө йорт” тигән яҙыу әле лә ҡапҡабыҙҙа эленеп тора.
Миңә әсәйемдең тынғыһыҙ, еңмеш холҡо менән атайымдың өндәшмәй ҡалыусанлығы һәм иплелеге күскән. Тыштан тыныс күренһәм дә, үҙ һүҙемде һүҙ итәм барыбер. Минеңсә, атай, ниндәй холоҡло булыуына ҡарамаҫтан, ғаиләлә матди һәм рухи яҡтан да ышаныслы ҡалҡан булып торорға тейеш.
Ҡатыным: “Балалар, атайығыҙ алдында ҡысҡырып һөйләшмәгеҙ”, “Атайығыҙ алдында үҙегеҙҙе улай тотмағыҙ”, – тип иҫкәртеп кенә тора. Ә мин: “Әсәйегеҙ ял итһен, шауламағыҙ”, “Әсәйегеҙгә ярҙам итегеҙ”, – тип әсәләрен аңларға, хөрмәт итергә өйрәтәм. Ғаиләлә атай-әсәйгә, олатай-өләсәйгә хөрмәт абруйҙы ла арттыра бит.
– Һеҙ алып барыусы ғына түгел, ә интерактив тапшырыуҙар редакцияһы етәксеһе лә. Киләсәктә тамашасы хөкөмөнә ниндәй яңы тапшырыуҙар, рубрикалар тәҡдим итмәксеһегеҙ?
– Сентябрҙә яңы телевизион миҙгел асыла. Йыл да студиялағы биҙәлеште яңыртабыҙ. Әле был эшкә рәссамдар, дизайнерҙар йәлеп ителгән. Ҡайһы бер тапшырыуҙарҙың йөкмәткеһе, рубрикалары, биҙәлеше лә үҙгәрәсәк. Республика ҡала һәм райондарынан күсмә студия менән тура эфирға сығыуҙы яйға һалмаҡсыбыҙ. Халыҡ кәсептәре менән шөғөлләнеүселәрҙе, аҙыҡ-түлек, тауар етештереүселәрҙе, төрлө һәләт оҫталарын даими күрһәтеп барырға иҫәп тотабыҙ. Кешеләрҙе матур тормошҡа дәртләндереү, йәштәрҙә сәләмәт сәм уятыу инде маҡсатыбыҙ.
– Хәҙер йәштәрҙең айыҡ, сәләмәт тормош алып барыуға ынтылышы ҡыуандыра. Һеҙҙең спортҡа мөнәсәбәтегеҙ нисек?
– Кеше ғүмеренең тәүге яртыһында һаулығына хилафлыҡ итһә, икенсе яртыһында уны тергеҙеүгә һәм нығытыуға бөтә көсөн һала, тип әйткән бит бер аҡыл эйәһе. Шул әйтемгә ярашлы йәш саҡта сәләмәтлектең мөһимлеген әллә ни иҫәпкә алмайһың. Тәмәкене бер тапҡыр ҙа көйрәткәнем булмаһа ла, табындарҙа спиртлы эсемлектәр менән һыйланырға тура килде. Алкоголь һаулыҡҡа, эске ағзаларға, мейе эшмәкәрлегенә зыян итеп кенә ҡалмай, ә төҫ-ҡиәфәткә лә алама тәьҫир итә: күҙ ҡабаҡтары шешмәкләнә, йөҙ сәләмәт балҡышын юғалта. Көн дә тиерлек таңдарын тура эфир алып барған журналист өсөн был йәмһеҙ күренеш, әлбиттә. Шуға хәҙер спиртлы эсемлектән бөтөнләй баш тарттым.
Үҙем әлегә спорт менән ныҡлап шөғµлләнеүгә тотона алмаһам да, балаларҙы уға ылыҡтырыу өсөн мөмкинлектәр тыуҙырғанмын. Лиана ҡыҙыбыҙ ҡаяға үрмәләү менән шөғөлләнә. Ярыштарҙа ҡатнашып, еңеү яулағаны ла булды. Халыҡ бейеүҙәрен, инглиз телен өйрәнә, пластилиндан әйберҙәр әүәләү түңәрәгенә йөрөй. Инсафҡа әле ике йәш тә тулмаған, әммә мин уны хоккейсы итермен, тигән маҡсат ҡуйғанмын. Улыма, тыуған көнөнә тап килтереп, 27 һаны һуғылған Салауат Юлаев хоккей командаһының махсус футболкаһын тектертеп алдыҡ. Хәҙер бәләкәсебеҙ менән һәр уйынды ҡарап барабыҙ, ул да, миңә эйәреп, “гол” тип ҡысҡыра. Өйҙә лә сәкәне менән йөрөй. Үҙенең дә уйынға ҡыҙыҡһыныуы көслө. Алла бойорһа, һәйбәт хоккейсы ла булып китер әле.
– Һеҙ тура эфирҙы оҫта алып бараһығыҙ. Шулай ҙа эфирға бәйле ҡыҙыҡлы ваҡиға ла булғаны барҙыр бит.
– Ниндәйҙер байрам көнө. Бөтә кеше ял итә, ә беҙ телестудияла тура эфирҙа тапшырыу алып барабыҙ. Ниһайәт, эфир тамамланды. Мин тамашасылар менән һаубуллашып, урынымдан торҙом. Операторҙар камераларҙы һүндерҙе. Өйгә ҡайтыу ҡыуанысынан, маймыл кеүек шашып, эй һикерәм. Шул саҡ режиссерҙың көр тауышы яңғырай: “Наил, кит камера төбөнән, һин эфирға эләгәһең!” Баҡтиһәң, өҫтәге камера эшләп торған да минең маймылланыуымды бөтә республика күргән. Эй шул мәлдәге уңайһыҙланыуым. Кәңәшмәлә әрләрҙәр инде, тип ҡайғырғайным. Бер юлға кисерҙеләр. Ә ғөмүмән алғанда, радиолағы ла, телевидениелағы ла эшемде яратам һәм ундай мажараларға тарымаҫҡа тырышам.
– Наил Тәлғәт улы, әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Һеҙгә ғаилә бәхете һәм артабан да республика халҡын күркәм һәм мәғәнәле тапшырыуҙар менән ҡыуандырып тороуығыҙҙы теләйбеҙ!
Альбина ҒӨБӘЙҘУЛЛИНА әңгәмәләште.
Александр ДАНИЛОВ фотолары.
Теги:


text:
ЗАМАНҒА ЯРАШЛЫ ЗАУЫҠӨфө районынан Зилә Сәфиуллина: «Өсөнсө синыфтан рәссам-модельер булырға хыялландым. Ошо маҡсат менән Өфө мода колледжына уҡырға индем. Диплом эшемдең темаһын башҡорт милли костюмы элементтарына арнап, йырсы Гөлсинә Мөхәммәҙиеваға зауыҡлы сәхнә...
ҠӘҘЕРЛЕЛӘРЕМДЕҢ ИҪТӘЛЕГЕҺеҙ ниндәй гөлдәр яратаһығыҙ, әхирәттәр? Уларҙы тәрбиәләүҙең үҙегеҙ генә белгән серҙәре бармы? «Башҡортостан ҡыҙы» журналы «Өйөм йәме гөл генә» тип аталған бәйге иғлан итә. Ҡатнашыу өсөн өйөгөҙҙәге гөлдәрҙе фотоға төшөрөп, редакция адресына һалырға...
ҠАНДАН КҮСКӘН ҺӘЛӘТҒафури районы Сәйетбаба ауылы һылыуы Рәйлә Сабитова уҡыусыларыбыҙға иҫтә ҡалырлыҡ хикәйәләре, повестары аша таныш. Һәләтле кеше һәр өлкәлә һәләтле була, тиҙәр. Рәйлә лә үҙен дизайнер булараҡ та һынап ҡарай. Бәйгегә ул милли биҙәге менән күҙҙе...
«Һәр кем ғорурланып кейһен!»Дуҫтар! «Милли биҙәк» бәйгеһенә тәүге эштәр килә лә башланы. Заманға яраҡлаштырылған, хәҙерге кейемдә милли нағыштарыбыҙҙы ҡулланып тегелгән кейем һәм биҙәүестәр өлгөләрен Һеҙҙән дә көтөп ҡалабыҙ! Бөгөнгө эштәрҙең авторҙары – Өфө ҡалаһынан Әлфиә...
"Әсә йөрәге" дауам итә!...
ИҒТИБАР! БӘЙГЕ! Балҡыһын «Милли биҙәк»!«Башҡортостан ҡыҙы» журналы БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы (рәйесе – Р. И. Солтанова) һәм Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте (рәйесе – Р. Ә. Солтангәрәева) менән берлектә «Милли биҙәк» бәйгеһен иғлан итә. Быйылғы конкурс кейемдәрҙә һәм биҙәүестәрҙә башҡорт...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Фото:
Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһы ректоры һайланды
Фото:
Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһы (БДСПА) ректоры итеп ҡайтанан Салауат Усманов һайланды. Йәшерен тауыш биреү барышында вуздың ғәмәлдәге етәксеһе кандидатураһы өсөн 114 тауыш бирелде. Уның оппоненты — БДСПА-ның уҡытыу-методика эше буйынса проректоры, филология фәндәре кандидаты, профессор Виктория Петишева алты тауыш йыйҙы.
Уҡыу йорто етәксеһен һайлау буйынса хеҙмәт коллективы конференцияһында Башҡортостан Республикаһы Президентының өлкән референты Ғәли Фәйезов, БР Хөкүмәте Аппаратының мәғариф һәм фән бүлеге мөдире Альберт Ҡорманов, БР мәғариф министры урынбаҫары Елена Козлова, Бөрө районы хакимиәте башлығы Николай Хорошилов, шулай уҡ Академияның уҡыу советы ағзалары, профессор-уҡытыусылар составы вәкилдәре, структура подразделениелары, административ-идара итеү һәм ярҙамсы персонал етәкселәре һәм бер студент ҡатнашты.
Тауыштарҙы иҫәпләү тамамланғас, һайланған ректор конференцияла ҡатнашыусыларға ышаныс күрһәткәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе.
Биографик белешмә. Салауат Мөҙәрис улы Усманов, физика-математика фәндәре докторы, профессор. 1947 йылдың 17 сентябрендә Саҡмағош районының Үрге Ҡаръяуҙы ауылында тыуған.
Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһында Cалауат Усманов 1976 йылдан алып эшләй. Ул юғары уҡыу йорто системаһының бөтә баҫҡыстарын үткән: ассистент, өлкән уҡытыусы, доцент, кафедра мөдире, уҡытыу эше буйынса проректор, 1995 йылдан — ошо юғары уҡыу йортоноң ректоры.
Уның етәкселегендә БДСПА Рәсәй Федерацияһы мәғариф системаһының юғары квалификациялы белгестәрен әҙерләүҙең юғары кимәленә өлгәште. Салауат Мөҙәрис улы вуздың профессор-уҡытыусылар составының фәнни потенциалын күтәреүгә, студенттар фәнен аяҡҡа баҫтырыуға, матди-техник базаны нығытыуға ҙур иғтибар бүлә. Уның ойоштороу һәләттәре арҡаһында һәм инициативаһы буйынса БДСПА-ла дүрт яңы факультет һәм 16 специальность асылды.
Салауат Усманов — БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан бүлексәһе төбәк политсоветы президиумы ағзаһы.
Ил һәм республиканың юғары мәғарифын үҫтереүҙә һәм тергеҙеүҙә өлгәшкән уңыштары өсөн уға «БР халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре» (1997), «РФ юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре» (2005) исемдәре бирелгән, Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән (2007), «Имени Сократа» халыҡ-ара наградаһы (Оксфорд) менән билдәләнгән.


text:
Вакансиялар йәрминкәһендә йәштәргә 600-ләп эш урыны тәҡдим ителә
30-лап предприятие һәм ойошма 5 декабрҙә Өфөнөң йәштәр өсөн вакансиялар йәрминкәһендә ҡатнашырға теләк белдерҙе.
Йәрминкәне Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге — йәштәр хеҙмәт биржаһы ойоштора.
— Иртәгә үтәсәк йәрминкәлә эш биреүселәр йәштәргә 600-ләп эш урыны тәҡдим итәсәк. Тәҡдим ителгән өлкәләр араһында — хеҙмәтләндереү, сауҙа, һаҡ, йәмәғәт туҡланыуы, төҙөлөш, нәшриәт эшмәкәрлеге, коммуналь хужалыҡ һәм сәнәғәт, — тип хәбәр итте Өфөнөң мәшғүллек хеҙмәте инспекторы Рәмилә Лушникова.
Йәрминкәне үткәреү урыны һәм ваҡыты: Өфө, Ибраһимов бульвары, 47/1, 15 сәғәттән 17 сәғәткә тиклем.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, йәштәр өсөн вакансиялар йәрминкәһе һәр айҙың тәүге кесе йома көнөндә үткәрелә. Беренсе йәштәр өсөн даими вакансиялар йәрминкәһе Башҡортостан баш ҡалаһында 2012 йылдың 5 апрелендә үткәрелде.


text:
Сәйетбаба ауылында көрәш буйынса район-ара турнир ойоштороласаҡ
24 мартта Ғафури районы Сәйетбаба ауылында «Сәләмәт тормош өсөн көрәш» акцияһы сиктәрендә милли көрәш буйынса район-ара турнир үткәреләсәк. Сараны Ғафури районы хакимиәте, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, «Башҡортостан» гәзите редакцияһы, «Табын» гәзите редакцияһы (Ғафури районы) ойоштора. Милли көрәште артабан үҫтереү һәм популярлаштырыу, йәштәрҙе һәм балаларҙы спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү, иң көслө батырҙарҙы һәм командаларҙы асыҡлау, сәләмәт тормошто пропагандалау, наркоманияға, алкоголизмға һәм тәмәке тартыуға ҡаршы көрәште көсәйтеү, райондар араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе нығытыу, спортсыларҙың оҫталыҡтарын арттырыу, башҡорт халҡының мәҙәни традицияларын һаҡлап ҡалыу бәйгенең төп маҡсаттары булып тора.
Иң көслөләр исеменә Ғафуринан һәм күрше райондарҙан ауыл советтары һәм уҡыу йорттары командалары көс һынашасаҡ. Турнирҙа еңеүселәр кубоктар, миҙалдар, приздар, дипломдар менән бүләкләнәсәк.
Сара сиктәрендә Ауырғазы, Архангел, Ғафури, Дәүләкән, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы һәм Шишмә райондары мәктәптәренә көрәш менән шөғөлләнеү өсөн келәмдәр алыуға сертификаттар тапшырыу тантанаһы үтәсәк.


text:
Башҡортостанда «Өс мөйөшлө һалдат хаттары» акцияһы старт ала
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
15 февралдә Башҡортостанда Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Өс мөйөшлө һалдат хаттары» акцияһы башлана.
Акция республика Хәрби Дан музейы сайтында фронт хаттарының мәғлүмәт ресурсын булдырыу маҡсатында уҙғарыла. Унда ғаилә архивтарында һаҡланған өс мөйөшлө хаттарҙың сканер аша үткәрелгән күсермәләре һәм автор хаҡында белешмә урынлаштырыласаҡ.
Бөйөк Ватан һуғышы осоро хаттарын һаҡлаған кешеләр тарихты һаҡлауға үҙ өлөшөн индерә ала. Акцияла ҡатнашыу өсөн өс мөйөшлө хат авторы тураһында мәғлүмәт битен тултырып, frontovoe_pismo@mail.ru электрон почтаһына хаттарҙың күсермәләрен ебәрергә кәрәк.
Материалдар 2015 йылдың 22 июненә тиклем ҡабул ителә. Мәғлүмәт битен тултырыу формаһы музейҙың сайтында бирелгән. Белешмә өсөн телефон: (347) 260-44-64, 260-44-16.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Күренекле Рәсәй хоккейсыһы, «Салауат Юлаев»тың ярымһаҡсыһы Григорий Панин уҙған көндәрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрында булды. Башҡортостан мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтәнен хәбәр итеүҙәренсә, «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектаклен ҡарап, хоккейсы ныҡ тәьҫирләнгән.
«Башҡорт драма театрының яңы постановкаһы миңә бик ныҡ оҡшаны. Үҙемде геройҙар менән бергә ҡурҡыныс һуғыш башланған, биш йыллыҡтар, кулактарҙы хөкөм иткән дәүергә күсеп киткән кеүек хис иттем», — тине Григорий Панин.Спектаклдән һуң хоккейсы сәхнә артына күтәрелде һәм Башҡорт драма театры төркөмөн «Салауат Юлаев»тың яҡындағы уйынына саҡырҙы.
Гүзәл Яхинаның донъя шаулатҡан «Зөләйха күҙҙәрен аса» романы буйынса спектаклдең премьераһы 24 ноябрҙә үтте. Спектаклдә ХХ быуаттың 30-сы йылдарында йөҙләгән килмешәк менән бергә Себергә юлланған крәҫтиән ҡыҙы Зөләйханың яҙмышы асыла. Ярослав Пулинович сәхнәгә ҡуйған, Хөрмәтулла Үтәшев башҡорт теленә тәржемә иткән. Рәссам – Альберт Нестеров, композитор – Илшат Яхин, пластика – Ринат Абушахманов, ут буйынса рәссам – Илшат Саяхов.
Спектаклде йәнә 19 декабрҙә ҡарарға мөмкин.


text:
Рөстәм Хәмитов «Владимир Спиваков саҡыра» фестивален асыуҙа сығыш яһаныФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов «Владимир Спиваков саҡыра» фестивален асыуҙа сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов «Владимир Спиваков саҡыра» фестивален асыуҙа сығыш яһаныФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
18 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Владимир Спиваков саҡыра» фестивален асыуҙа сығыш яһаны.
Концерт программаһы башланыр алдынан республика етәксеһе Рәсәй Милли филармония оркестрының художество етәксеһе Владимир Спиваков менән осрашты һәм Башҡортостанда мәҙәниәтте үҫтереү һәм уға булышлыҡ итеү мәсьәләләрен тикшерҙе.
– Был – беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт, һәм беҙ Владимир Теодоровичтың Өфөгә килеүе менән ғорурланабыҙ. Бөйөк музыканттарҙың ижадынан күңел күтәренкелеге алыу, шулай уҡ ҡунаҡтарыбыҙ Өфөгә килеүҙән ҡәнәғәт ҡалһын өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләйәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡасандыр Владимир Теодорович: «Акустик зал төҙөлгәс кенә һеҙгә киләм», – тигәйне. Зал бар – Владимир Теодорович коллективы менән килде. «Владимир Спиваков саҡыра» фестивалдәре Өфөлә лә даими үткәрелер тип ышанам.
Маэстроның тыуған көнө уңайынан Рөстәм Хәмитов уға башҡорттарҙың милли уйын ҡоралын – думбыра бүләк итте.


text:
Социнвестбанк идараһы раҫланды Фото: Социнвестбанктың матбуғат хеҙмәте
Социнвестбанк идараһы раҫланды
Социнвестбанк идараһы раҫланды Фото: Социнвестбанктың матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
1 февралдә Социнвестбанк акционерҙарының сираттан тыш дөйөм йыйылышында күҙәтеү советы, идара һәм кредит учреждениеһының ревизия комиссияһы ағзалары яңынан һайланды.
«Социнвестбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен Радик Әхмәтшин етәкләне. Ул 2015 йылдың 26 авгусынан банктың ваҡытлыса хакимиәтенә етәкселек итте. Быға тиклем Номос-банк, Росбанк, Мәскәү банкы филиалдарында яуаплы вазифалар биләгән.
Радик Әхмәтшин 1977 йылда Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетын «Иҡтисадта мәғлүмәт системалары» белгеслеге буйынса тамамлаған. Техник фәндәр кандидаты. Банк өлкәһендәге дөйөм эш стажы — 15 йылдан ашыу.


text:
Брюссель
Брюссе́ль (нидерл. Brussel [ˈbrʏsəl], франц. Bruxelles [bʁyˈsɛl]) — Бельгияның һәм Брюссель баш ҡала регионының баш ҡалаһы. Брюсселдә француз һәм фламанд берләшмәләре һәм Фландрия учреждение, Европа Берләшмәһенең штаб-квартираһы, НАТО офисы, Бенилюкс һәм Көнбайыш Европа Берләшмәһе сәркәтиплектәре урынлашҡан.
Брюссель (нидерл. Stad Brussel ҡалаһын (коммунаһын), Брюссель баш ҡала регионы франц. Ville de Bruxelles, Bruxelles-ville) менән бутарға ярамай.
Ҡәрҙәш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Киев, Украина
- Любляна, Словения
- Мадрид, Испания (1976)
- Мәскәү, Рәсәй (1977)
- София, Болгария
- Тирана, Албания
- Прага, Чехия (1978)
- Берлин, Германия (1992)
- Пекин, Ҡытай (22 сентябрь 1994)
- Монреаль, Канада
- Атланта, АҠШ
- Вашингтон, АҠШ
- Аҡһисар, Турция


text:
Республикала бер айҙа 62 мең квадрат метрға яҡын торлаҡ сафҡа индерелгән
Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда ғинуар айында бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә 61,7 мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән, уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата был 135 процентты тәшкил итә. Өфөлә –16 мең квадрат метр самаһы, Нефтекамала – өс меңдән ашыу, Салауатта мең квадрат метрҙан ашыу торлаҡ төҙөлгән. Республика райондары араһында Өфө (11821), Туймазы (3212) һәм Саҡмағош (2045) райондары тәүге урындарҙа килә.
Ағымдағы йылдың беренсе айы йомғаҡтарынан күренеүенсә, Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында республика сафҡа индерелгән торлаҡ күләме буйынса – икенсе урында, мең кешегә иҫәптә торлаҡ йорттарҙы сафҡа индереү буйынса өсөнсө урында тора.
БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, шәхси төҙөүселәр менән 55,8 мең кв. метр торлаҡ йорт төҙөлгән, дөйөм сафҡа индерелгән торлаҡ күләменең был 90,3 процентын тәшкил итә. Был күрһәткес буйынса республика Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында Мәскәү өлкәһенән һәм Краснодар крайынан ҡала тотороҡло өсөнсө урында тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, быйыл Башҡортостанда 2,3 млн кв. метрҙан ашыу торлаҡты сафҡа индереү планлаштырылған.


text:
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге 14 мең вакансия тәҡдим итә
Башҡортостан баш ҡалаһында бөгөн рәсми рәүештә яҡынса 8600 эшһеҙ иҫәпләнә. Шул уҡ ваҡытта Өфөнөң вакансиялар банкында бөгөнгө көндә 14 меңдән ашыу буш эш урыны бар.
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең һуңғы мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала эшһеҙлек кимәле 1,53 процент тәшкил итә. Хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлек коэффициенты 0,65-кә тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, бер вакантлы урынға бер кешенән әҙерәк тура килә.
Әлеге ваҡытта Өфөнөң хеҙмәт биржаһында йәмғеһе 9100-гә яҡын кеше иҫәптә тора. Уларҙан яҡынса 400 кеше бөгөн хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәр буйынса уҡыуын дауам итә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Ҡырымдың иҡтисадын күтәреү өсөн кәмендә биш йыл кәрәк буласаҡ»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Ҡырымдың иҡтисадын күтәреү өсөн кәмендә биш йыл кәрәк буласаҡ»
Рөстәм Хәмитов: «Ҡырымдың иҡтисадын күтәреү өсөн кәмендә биш йыл кәрәк буласаҡ»Фото: Андрей Старостин
— Ҡырымда тормош яйға һалынһын өсөн ваҡыт кәрәк. Ҡырым Рәсәй Федерацияһының көслө, үҙ аллы субъекты булһын өсөн кәмендә биш йыл кәрәк буласаҡ, — тине Башҡортостан Республикаһы Президенты 28 апрелдә матбуғат конференцияһы барышында.
— Үткән аҙнала Ҡырымда булдым, Ҡырым Хөкүмәте менән үҙ-ара килешеп эш итеү Башҡортостан яғынан ярҙам күрһәтеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ, Белогорск районы властары менән килешеү – был районда башҡарыласаҡ эштәрҙең исемлеге менән ентекле документ төҙөлдө. Бынан тыш, республикабыҙҙың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән Ҡырымдың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы килешеүгә ҡул ҡуйҙылар.
Кешеләр ҡатмарлы шарттарҙа лайыҡлы торорға тырыша, шул уҡ ваҡытта Ҡырымда тормоштоң бик үк бай булмағанлығы күренеп тора: һаулыҡ һаҡлауҙа һәм мәғарифта уртаса эш хаҡы 6-7 мең һум. Ҡырымда йәшәгән халыҡҡа Украина власының иғтибар итмәгәнлеге күренеп тора. Диңгеҙгә сығыу юлы булмаған материк өлөшө элек һәр саҡ ауыл хужалығы келәте булған, иген, ит, һөт етештергән, күп майлы культуралар – роза, шалфей, лаванда үҫтергән. Был үҙенсәлекле хужалыҡтар булған – ундайҙар Европала булмаған. Әммә бөгөн бөтә нәмә юҡҡа сыҡҡан. Виноград, алма баҡсалары юҡ, Советтар Союзы дәүере кимәленән тик 30 процент майҙаны ғына эшкәртелә. Һис шикһеҙ, кешеләр ҡатмарлы иҡтисады шарттарға килеп эләккән – сәнәғәт, агросәнәғәт производствоһы юҡ, власть инфраструктура менән бәйле мәсьәләләрҙе хәл итмәгән, һыу менән тәьмин итеү ҡатмарлыҡтары бар – һыу тәүлегенә бер тапҡыр ғына бирелгән ауыл биләмәләре бар. Юлдар насар, энергия ресурстары менән ауыр, газ ғөмүмән юҡ.
Ҡырым – Рәсәй Федерацияһының субъекты, уларға икеләтә ауыр – Рәсәй закондарына яңынан өйрәнергә, РФ норматив киңлегендә нисек эшләүҙе аңларға, федераль программаларҙа ҡатнашыу өсөн нисек заявкалар биреүҙе асыҡларға кәрәк. Коллегаларыбыҙҙы бөтә тармаҡтарҙа – нисек документтар менән эшләүҙе өйрәтергә кәрәк, беҙ шуның менән шөғөлләнергә йыйынабыҙ ҙа.
Шул уҡ ваҡытта Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан тотош Ҡырымдың, атап әйткәндә, Белогорск районының иҡтисадын тергеҙеүгә үҙенә тулыһынса яуаплылыҡ алмай, тип билдәләне.
— Беҙ ярҙам итәсәкбеҙ, кешеләрҙе өйрәтәсәкбеҙ, булышлыҡ итәсәкбеҙ, бюджет өлкәһендә эшләүселәр өсөн квалификацияларҙы күтәреү курстарын үткәрәсәкбеҙ, был беҙҙең төп ярҙам буласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беренсе сираттағы мөһим мәсьәләләр ҙә бар – балалар баҡсаларының, мәктәптәрҙең, дауаханаларҙың, социаль учреждениеларҙың ҡышҡылыҡҡа әҙер булмауҙары – ә биш айҙан ҡыш киләсәк. Кешеләрҙең йорттарҙы буржуйкалар менән йылытҡан осраҡтары ла бар, йәғни электр энергияһы йылытыуға китә, янғындар күп. Ҡырым-татар халыҡтарының ҡыйынлыҡтары килеп тыуҙы, 10-15 йыл элек улар ҡайта башланы һәм ерҙәр етмәү мәсьәләһенә юлыҡты. Ҡасабаларҙы газ да, һыу ҙа, электр энергияһы ла булмаған буш яландарҙа төҙөргә тура килде, уларҙың мәсьәләләрен бер кем дә хәл итмәгән. Уларҙы хәл итергә тура киләсәк, үҙебеҙ өсөн Ҡырымда башҡарасаҡ тәү сираттағы эштәрҙең теҙмәһен билдәләнек. Был эште атҡарасаҡбыҙ, иң мөһиме – район иҡтисады терелһен, элек эшләгән предприятиелар аяҡҡа баҫһын өсөн кешеләрҙе эшләргә өйрәтергә кәрәк. Инвесторҙарҙы, Ҡырымда эшләйәсәк кешеләрҙе күмәкләп эҙләйәсәкбеҙ, Белогорск районында газ үткәреү өсөн «Газпром» менән бергәләп эшләйәсәкбеҙ, коллегаларыбыҙға һәр йортҡа һыу үткәргесен күтәреү яғынан ярҙам итәсәкбеҙ.
Кешеләр беҙҙе дәртләнеп ҡаршы алды. Улар Рәсәйҙең ярҙам итеүенә ышана. Беҙ был эште мотлаҡ үтәргә тейеш. Башҡортостан – ҡеүәтле субъект, Ҡырымдың бер районына ғәҙәти тормошто төҙөүҙә ярҙам итеү өсөн мөмкинлектәр ҙә көс тә бар. Һис шикһеҙ, журналистар корпусының, волонтерҙарҙың, вайымлы кешеләрҙең ярҙамы кәрәк, һүҙ матди ярҙам тураһында ғына бармай, ә әхлаҡи тураһында ла, ул шулай уҡ мөһим.


text:
Юрий Шевчуктың пенсияға сыҡҡас баш ҡаланың ҡайһы районында йәшәйәсәге билдәле булды Фото: Олег Яровиков
Юрий Шевчуктың пенсияға сыҡҡас баш ҡаланың ҡайһы районында йәшәйәсәге билдәле булды
Юрий Шевчуктың пенсияға сыҡҡас баш ҡаланың ҡайһы районында йәшәйәсәге билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Легендар музыкант, «ДДТ» төркөмө лидеры Юрий Шевчук пенсияға сыҡҡас Өфөнөң Архиерейка районында йорт һатып алып, шунда йәшәргә хыяллана. «Аргументы и факты» гәзитенең төбәк ҡушымтаһы хәбәрсеһе Светлана Истомина интервьюла музыкантҡа ошо хаҡта иҫкә төшөрҙө.
«Беҙҙә көрсөк, һумдың баһаһы төшә, хеҙмәт хаҡы кәмей. Шуға күрә был хыялымды тормошҡа ашырыу байтаҡ ваҡыт кәрәк», — тип яуапланы Шевчук.
Музыкант «Күңел асыу сараларын ойоштороу һәм үткәреү эшмәкәрлеге тураһында…» яңы закон проектына ҡарата һәм мөһим мәсьәләләргә үҙ фекерен белдерҙе.
Бөгөн музыкант Өфөгә килде. Иртәгә, 5 февралдә, «Өфө уттары» күңел асыу комплексында Юрий Шевчук дуҫы, «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составында ҡатнашыусы Рөстәм «Бабай» Асанбаевҡа ярҙам итеү маҡсатында ойошторолған хәйриә концертында сығыш яһай. Концертта баш ҡаланың «Outrider», «Boogie Band» һәм «The Donuts» төркөмдәре ҡатнаша. Концерттан килгән аҡса ауыр сирле Рөстәм Асанбаевты реабилитациялау курсына китәсәк. Билеттар «Өфө уттары» күңел асыу комплексы кассаларында һатыла. Телефондар: 290-86-90, 290-86-86.


text:
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырылаФото: Фаил Абсатаров
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырыла
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырылаФото: Фаил Абсатаров
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.
Башҡортостандың Архангел районында урынлашҡан билдәле Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһенә ҡуртымға бирелә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Камил Йыһаншин хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, уникаль тәбиғәт ҡомартҡыһына емерелеү ҡурҡынысы янай. Мәмерйә 1902 йылда табылған. Һуңғараҡ уның 4 миллион йыл элек барлыҡҡа килеүе асыҡланған. Өс йыл элек танылған спелеолог, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Волга буйы төбәк эҙләү-ҡотҡарыу отрядының халыҡ-ара класлы ҡотҡарыусыһы Юрий Туманов Архангел районының Аҫҡын ауылында туристик база ойоштора. Үҙенең хеҙмәттәштәре — ҡотҡарыусылар, спелеологтар, эҙәрмәндәр менән бергә ошо үҙенсәлекле тәбиғәт ҡомартҡыһын һаҡлау өсөн бик күп эштәр башҡара. Мәмерйәгә туристик маршрут асылған. Әммә был үҙҙәренә ауырға тура килә. Йылына ҡуртым хаҡы ғына спелеологҡа 135 мең һумға төшә. Тәбиғәт ҡомартҡыһын ҡарарға килгән бөтә туристарҙы күҙәтеү бөтөнләй мөмкин түгел.
«Һауа температураһы бер-ике градусҡа күтәрелһә лә, мәмерйә «илай» башлай, — тип һөйләне Юрий Туманов. — Боҙ еүешләнә һәм ғәжәйеп сталактиттар, сталагмиттар, сталагнаттар ирей. Туристарҙың килеүен кәметеү мәмерйәне һаҡлап ҡала ала».
Юрий Туманов мәмерйәгә инеү графигын төҙөгән һәм уны ғилми яҡтан нигеҙләгән. Билдәле спелеологтың мәмерйәне һәм уның биләмәһен ҡарау өсөн башҡаса аҡсаһы юҡ. Шуға бәйле ошо биләмәне Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға биреү өсөн документтарҙы рәсмиләштереү башланды.
Уҙған йомала Юрий Туманов Рус география йәмғиәте ағзаһы Гүзәл Хәмитова менән Архангел һәм Ғафури райондарында Аҫҡын мәмерйәһе янындағы биләмәне Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға биреү тураһында документтар әҙерләү буйынса һөйләшеүҙәр үткәрҙе.
Бынан алдараҡ «Электрогазета» биттәрендә Аҫҡын мәмерйәһен һаҡлауға бәйле мәҡәлә донъя күргәйне.


text:
Баш ҡалала коммуналь фатирҙарға хаҡ төшмәгән
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә коммуналь фатирҙарға хаҡ төшмәгән. «Фатирҙар донъяһы» порталы мәғлүмәттәре буйынса, һуңғы йылда баш ҡалала бүлмәләрҙең хаҡы 0,8 процентҡа артҡан. «Коммуналка»ның уртаса хаҡы 1 миллион 175 мең һум тәшкил итә.
Эксперттар илебеҙҙең ҙур 59 ҡалаһында күсемһеҙ милек баҙарындағы хәлде анализланы. Асыҡланыуынса, 28 ҡалала бүлмәләр ҡиммәтләнгән, 31-дә — арзанайған. Йәғни инвестиция маҡсатында бүлмә һатыу алыу үҙен гел генә аҡламай.
Краснодар крайында һәм Ростов өлкәһендә бәләкәй торлаҡтың хаҡы һигеҙ процентҡа тиерлек күтәрелгән. Был импортты алмаштырыу программаһы сиктәрендә ауыл хужалығы етештереүен үҫтереүгә һәм бай кешеләрҙең курорт төбәгендәге күсемһеҙ милек менән ҡыҙыҡһыныуына бәйле, тип билдәләй аналитиктар.
Һөҙөмтәлә Сочиҙа бүлмәнең хаҡы — 2,8 миллион, Краснодарҙа һәм Дондағы Ростовта 1,3 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Ә бына Ижевскиҙа, Иркутскиҙа, Томскиҙа 8-10 процентҡа арзанайған һәм хәҙер 440-780 мең һум тора.
Мәскәүҙә бүлмәнең уртаса хаҡы — 3,16, Санкт-Петербургта 1,8 миллион һум.


text:
Фото:
Баш ҡалала тәүге тапҡыр Йәштәр театр премияһы лауреаттары билдәләнде
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Йәштәр театр премияһы лауреаттарының исемдәре билдәле булды. Бүләкләү тантанаһы Актерҙар йортонда уҙҙы. Ойоштороусы — быйыл булдырылған республика Театр эшмәкәрҙәре союзының йәштәр советы Башҡортостандың бөтә драма театрҙарын үҙ эсенә алған.
Иң яҡшы ир-егет роле өсөн төп наградаға «Һуңғы йәйләү» спектаклендә Әхмәт ролен уйнаған М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы Фәнис Рәхмәтов лайыҡ булды. Төп ҡатын-ҡыҙ ролен «Һуңғы йәйләү» спектаклендә Сауле роле өсөн ошо уҡ театр актрисаһы Римма Ҡаһарманова алды. «Икенсе пландағы иң яҡшы ир-егет роле» номинацияһында «Хыялға ҡаршы» спектаклендә Фәрит роле өсөн Урал Әминев еңде (Башҡорт драма театры). «Икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» номинацияһында наградаға М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрынан Ләйсән Лоҡманова лайыҡ булды. «Дебют» номинацияһында «Анна Франк» спектаклендә Анна Франк роле өсөн Ольга Лукьянова еңеүсе тип танылды. Актерҙар статуэткалар һәм дипломдар алды. Наградаға аҡсалата бүләкләү ҙә ҡаралған, тип хәбәр итте ойоштороусылар.
«Иң яҡшы эпизод» өсөн Милли йәштәр театры актеры Рәмзил Сәлмәнов билдәләнгән («Аҡса булһа бер муҡса» спектакле). Салауат башҡорт драма театры коллективы иһә «Иң яҡшы актер ансамбле» («Яҡташтар» спектакле, режиссеры — Антон Федоров).
«Иң яҡшы режиссура» номинацияһында «Хыялға ҡаршы» спектакле өсөн Башҡорт драма театры режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев еңеү яуланы.
«Иң яҡшы сценография» титулы Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының «Алтынсәс» спектакле өсөн Әнисә Томаншинаға бирелде.
«Иң яҡшы музыкаль биҙәлеш» дипломына Башҡорт драма театрының «Һуңғы йәйләү» һәм «Хыялға ҡаршы» исемле спектаклдәренә көйҙәр яҙған композитор Илшат Яхин эйә булды. «Тамашасылар һөйөүе призын» Өфөләге «Нур» татар театрынан Вилдан Мисбахов алды.
Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина «Йәш театр эшмәкәрҙәренә ярҙам иткәне өсөн» бүләкләнде.
Шулай уҡ тантаналы ваҡиға сиктәрендә театрҙың йәш вәкилдәрен актерлыҡҡа бағышлау һәм Актерҙар йорто миҙгелен асыу булды.


text:
Һүҙе ҡиммәтле, үҙе һәйбәт кеше ине
10 декабря 2014 йыл | Хаттар
Нәжметдин Аллаяр улы яҙыусы-фронтовик Ибраһим Ғиззәтуллин менән 1935-1938 йылдарҙа Стәрлетамаҡта бергә уҡыған.
Ерҙә юйылмаҫ эҙе, һүнмәҫ рухы ҡалды
10 декабря 2014 йыл | Хаттар
Нәжметдин Фәрхшатов… Уның исеме район һәм республика матбуғаттары тарихында лайыҡлы урын биләй. Бер-бер артлы йылдар үтеп тора. Кешеләр ҙә мәңгелек түгел. Әммә киләсәк быуынға аманат булып уларҙың ҡылған эштәре, матур хәтирәләре ҡала, тип бик урынлы, дөрөҫ әйткәндәр. Был һүҙҙәр Н.А.Фәрхшатовҡа төбәп кенә әйтелгән кеүек. Нәжметдин Аллаяр улы Фәрхшатов та үҙе хаҡында бары тик яҡты хәтирәләр генә ҡалдырған.
“Ҡара алтын” ҡара ҡайғыға һала
10 декабря 2014 йыл | Сәйәсәт
Вена ҡалаһында ОПЕК илдәренең кәңәшмәһе үтеүе, Америка Ҡушма Штаттарында урам сыуалыштары башланыуы, Украина хөкүмәтендә сит ил граждандары барлыҡҡа килеүе иғтибар үҙәгендә булды.
Таҙалыҡ, тәртип булдырыу улар иңендә
10 декабря 2014 йыл | Йәмғиәт
"Красноусол коммуналь хужалығы” муниципаль унитар предприятиеһы район үҙәгенең таҙалығы, төҙөклөгө өсөн яуаплы һәм ул бер нисә йүнәлештә эш алып бара. Предприятиеға бына ике йыл инде йәш етәксе Илдус Ринат улы Йәнешев етәкселек итә. Үҙҙәренең эшмәкәрлеге менән яҡынданыраҡ таныштырыуын һорап уға бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
Батырҙарыбыҙҙы онотмайыҡ!
10 декабря 2014 йыл | Йәмғиәт
Илебеҙҙә йыл һайын Ватан Геройҙары көнө билдәләнә. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын ҡаршылар алдынан был көн айырыуса ҡәҙерле һәм яҡын.


text:
Осоп күтәрелеү
Осоу — осоусы аппарат йәки фауна вәкиле (бөжәк, ҡош, ярғанаттар) осош хәленә күсеүе.
Күтәреү көсө объект ауырлығынан күбрәк булған осраҡта объект осоп китә ала.
Самолёттың осоп күтәрелеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Самолёттың күтәрелеп китеү өсөн ерҙән барыуы йәки йүгереү осоро. Күсеш бейеклегендә тамамлана.
- Махсус иҫәпләнгән тиҙлектә V1 — ҡараҙны ҡабул итеү тиҙлегендә осоп китеү имен төҫтә туҡталып була һәм самолет осоп менеү-төшөү юлында туҡтала.
- V1 ҙурыраҡ тиҙлектә самолет осоп китергә тейеш, кәрәк саҡта һуңнан кире осоп ултыра ала.
- Осоп китер алдынан күтәрелеү көсөн арттырыр өсөн пилот арт ҡанатсыҡтарҙы һәм ал ҡанатсыҡтарҙы иҫәпләнгән осорға күсерә. Был йүгереү арауығын кәметә һәм ҡыҫҡа юлда ла күтәрелеп китергә мөмкинлек бирә.
- Авиадиспетчер рөхсәт иткәндән һуң двигателдәр осоп китеү хәленә урынлаштырыла.
- Ерҙә самолет шасси менән йөртөлә.
- Осоп китеү тиҙлегенә ирешеп пилот штурвалды үҙенә тарта, һөжүм мөйөшөн арттыра.
- Самолеттың алды күтәрелә, һуңыраҡ бөтә самолет осоп китә.
- Туры каршылыкты кәметер өсөн 5 м ҙурыраҡ бейеклектә шасси һәм сығарылған фаралар йыйып алына.
- Эҙмә-эҙлекле рәүештә алғы ҡанатсыҡтар һәм артҡы ҡанатсыҡтар йыйып алына.
- Күсеү бейеклегендә пилот стандарт баҫымды 760 мм тер. бағ. урынлаштыра.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Авиация: Энциклопедия / Гл. ред. Г. П. Свищёв. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — 736 с. — ISBN 5-85270-086-X
- В. В. Ершов — «Раздумья ездового пса»


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 27.04.2018
Бил бирмәҫ батыр
Новости / Спорт // 27-04-2018, 08:00
Салауат районының Тирмән ауылы егете Вилдан Хажиморатов милли көрәш буйынса Рәсәй чемпионы исеменә лайыҡ булды. Күптән түгел Ҡазанда үткән ил беренселегендә ул үҙ ауырлыҡ категорияһында шундай юғары спорт ҡаҙанышына иреште.
Вилдан Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының икенсе курсында белем ала – буласаҡ газсы. Милли көрәш менән мәктәп йәшенән шөғөлләнә. Баш ҡалаға, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатына килгәс, уҡытыусы-тренеры Йәлил Йосопов етәкселегендә был спорт төрөн ныҡлап үҙләштерә, ярыштарға йөрөй. Ул йыл һайын Башҡортостан беренселегендә ҡатнашып, дүрт тапҡыр республика чемпионы була. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев иҫтәлегенә былтыр Илеш районында үткән республика турнирында ла еңде. Пермдә уҙған “Урал Кубогы” Бөтә Рәсәй ярышында икенсе урын алһа, ил беренселегендә лә һәр йыл һайын уңышлы сығыш яһай.
Вилдан Хажиморатов кеүек Башҡортостан данын яҡлаған, бил бирмәҫ батырҙар – бөтәбеҙ өсөн дә ҙур ғорурлыҡ.
Айҙар НОҒАМАНОВ.
Салауат районы.
...
Сабыр итеүселәргә лә сауап яҙылыр
Новости / Иман // 27-04-2018, 07:30
Түҙемлекте, ауырлыҡ килгәндә сыҙамлыҡ күрһәтеүҙе, үҙеңә хужа булыуҙы, йәмһеҙ һәм яҙыҡ ғәмәлдәрҙән тыйыла белеүҙе сабырлыҡ, тиҙәр.
Был донъя торғаны – имтихан. Кеше донъяла төрлө хәлдәргә тарый. Ҡайһы бер хәлдәр кешеләрҙе шатландыра, ҡайһылары ҡайғыға һала. Шатлыҡ ваҡытында – шөкөр итә, ҡайғылы ваҡытта сабыр итә белеү мосолманға фарыз ҡылынған.
Аллаһы Тәғәлә шулай бойора: «Бары тик сабыр итеүселәргә генә хисапһыҙ мөҡәфәттәр, сауаптар буласаҡ» («Зөмәр» сүрәһе, 10-сы аят).
Бер хәҙисендә бәйғәмбәребеҙ: «Мосолманға шатлыҡлы мәлендә лә шөкөр итеү бер хәйер сауап», – тигән....


text:
Башҡортостан эшҡыуарҙарын һанайҙар
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу артынса Башҡортостанды, бөтә илде кеүек үк, быйыл яҙ яңы кампания – иҡтисади иҫәп алыу көтә. Ул “Ҙур илдең бәләкәй бизнесы” тигән девиз аҫтында үтәсәк. Иҫәп алыуҙың рәсми атамаһы – Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлеген тотош федераль статистик күҙәтеү.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостанда республикалағы иҡтисади эшмәкәрлектең бөтә төрҙәрендә мәшғүл булған 140 меңдән ашыу бәләкәй һәм урта бизнес субъекты иҫәп алыуға йәлеп ителәсәк. Бөгөн бизнестың был категорияһы, тулайым төбәк продуктының бишенсе өлөшөн тәьмин итеп, төбәк иҡтисадында мөһим әһәмиәткә эйә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, хәҙерге Рәсәйҙә бәләкәй предприятиеларҙы тотош тикшереү тәүге тапҡыр 2000 йылда үткәрелгәйне. Әммә ул осорҙа алынған мәғлүмәттәр иҫкерҙе, сөнки ун йыл эсендә закондар базаһы ла, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары иҫәбенә индереү критерийҙары ла үҙгәрҙе.
Үткәреләсәк иҡтисади иҫәп алыу Башҡортостандағы эшҡыуарлыҡтың үҫеш кимәлен объектив билдәләргә ярҙам итәсәк. Тотош күҙәтеү һөҙөмтәләре бәләкәй һәм урта бизнесҡа булышлыҡ итеү һәм уны үҫтереү буйынса системалы саралар күреү, адреслы дәүләт программаларын һәм инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлеген бирәсәк.
Тикшереү барышында байтаҡ күрһәткестәр: тауарҙар һатыуҙан, эштәр башҡарыуҙан һәм хеҙмәт күрһәтеүҙән алынған табыш, персонал иҫәбе, сәнәғәт һәм ауыл хужалығы продукцияһы етештереү, төп средстволарҙың булыу-булмауы, етештереүгә сығымдарҙың айырым төрҙәре һәм башҡалар буйынса мәғлүмәттәр йыйыласаҡ. Был мәғлүмәттәр статистика һәм власть органдарына ғына түгел, тәү сиратта, эшҡыуарҙарҙың үҙҙәренә кәрәк. Тикшереүҙең йыйылма йомғаҡтары менән бизнес вәкилдәре танышып, уларҙы үҙҙәренең эшмәкәрлеген планлаштырыуҙа ҡуллана аласаҡ.
Иҫәп алыу барышында предприятиелар етәкселәренә һәм шәхси эшҡыуарҙарға һорауҙар яҙылған күҙәтеү формаһын тултырырға кәрәк буласаҡ. Шул уҡ ваҡытта статистиктар тулы конфиденциаллек гарантиялай, сөнки мәғлүмәттәрҙе эшкәртеү барышында кешеләрҙең исем-шәрифтәре асыҡланмаясаҡ.
Башҡортостанстат сайтында махсус бит булдырылды. Унда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлеген күҙәтеү буйынса закон һәм норматив акттар, эштәр программаһы, тотош күҙәтеү формалары, статистика инструментарийы һәм башҡа материалдар менән танышырға мөмкин.


text:
Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы 22 апрелдә Асыҡ ишектәр көнө үткәрә
22 апрелдә Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы Асыҡ ишектәр көнө үткәрә.
Магистратураға уҡырға инергә теләүселәр – «Дәүләт һәм муниципаль идара итеү», «Менеджмент», «Иҡтисад» йүнәлештәре тураһында, ә бакалавриатҡа теләгәндәр «Дәүләт һәм муниципаль идара итеү», «Документтар һәм архив менән эшләү», «Менеджмент», «Политология», «Психология», «Иҡтисад», «Юриспруденция» белгеслектәре тураһында мәғлүмәт ала аласаҡ.
Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында билдәләүҙәренсә, был абитуриенттар, студенттар һәм сығарылыш уҡыусылары менән быйылғы йылдағы икенсе осрашыу. Февралдә академия ошондай бер нисә сара үткәргәйне инде, әммә ҡыҙыҡһыныу артыуы һәм абитуриенттар менән ата-әсәләрҙең һорауы буйынса юғары уҡыу йорто апрелдә тағы ла ҡунаҡтар саҡыра.
Абитуриенттар факультет декандары, кафедра мөдирҙәре менән аралаша, бакалавр һәм магистрлыҡ программалары менән таныша, уҡырға инеүгә бәйле һорауҙары буйынса консультация ала аласаҡ.
Башлана – сәғәт 11-ҙә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 353
МИЛЛИ МӘКТӘПТӘР, уҡыусыларҙың туған телендә белем биреүҙе тормошҡа ашырған дөйөм белем биреү уҡыу йорттары. Башҡортостанда 1917 й. тиклем урыҫ булмаған халыҡтар өсөн башҡа милләттәр өсөн мәктәптәр, миссионер мәктәптәре, мәктәптәр, мәҙрәсәләр һ.б. эшләй. Совет власы урынлаштырылғандан һуң милли республикаларҙа һәм өлкәләрҙә дәүләт ҡарамағындағы М.м. булдырыла башлай. РСФСР Мәғариф ХК 1918 й. 31 окт. “Милли аҙсылыҡ мәктәптәре тураһында”ғы ҡарары м‑н РСФСР‑ҙағы бөтә милләттәрҙең 2 баҫҡыслы М.м. һәм милли телдәрҙә уҡытыу алып барылған юғары мәктәптәр (урыҫ теле предмет итеп өйрәнелә) ойоштороуға хоҡуғы нығытыла. М.м. мәктәп йәшендәге балалар һаны 25‑кә еткән һәр торама пунктта асыла. Ҡатнаш составлы халыҡ йәшәгән урындарҙа күпселекте тәшкил иткән халыҡтың телендә уҡытыу ҡарала. Өфө губернаһында М.м. 1919 й. ойошторола. Тәүҙә башҡ. һәм татар мәктәптәре мәктәптәр һәм мәҙрәсәләр базаһында асыла. 20‑се йй. башында Өфө губерна халыҡ мәғарифы бүлеге эргәһендә аҙсылыҡ милләттәр бүлеге ойошторолғас, латыштар, мариҙар, мордвалар, сыуаштар һәм республиканың башҡа аҙ һанлы халыҡтары өсөн М.м. булдырыла башлай. 1925 й. БАССР‑ҙа йәшәгән бөтә милләттәр өсөн уҡытыу туған телдә алып барылған 1‑се баҫҡыс мәктәптәре асыла. 1924—25 йй. башҡ. һәм татар балаларын юғары типтағы уҡытыуға йәлеп итеү маҡсатында интернатлы 2‑се баҫҡыс 10 М.м., ш. иҫ. Өфөлә В.И.Ленин ис. респ. башҡ. мәктәбе (9 йыллыҡ; 250 уҡыусы) һәм Ф.Э.Дзержинский ис. татар мәктәбе (7 йыллыҡ; 100 уҡыусы) һәм ауыл ерендә 8 мәктәп, асыла. 1927 й. ҡарата респ. 2571 1‑се баҫҡыс мәктәбе (156 меңдән ашыу уҡыусы), ш. иҫ. 666 башҡ., 709 татар, 948 урыҫ, 90 сыуаш, 78 мари, 41 мордва, 20 удмурт мәктәбе һәм 19 башҡа милләт мәктәбе иҫәпләнә; 87 — 2‑се баҫҡыс мәктәбе була, уларҙа башҡорттар — 11,1%, урыҫтар — 60,8%, татарҙар — 19,4%, сыуаштар — 2,3%, башҡа милләттәр — 6,4% тәшкил итә. 1933 й. алып М.м. туған телдәге дәреслектәр м‑н тәьмин ителә башлай. Башҡорт телендәге уҡытыу-методик әсбаптар — Өфөлә, башҡа милләт телдәрендәгеләре тейешле республикаларҙа нәшер ителә. ВКП(б)‑ның Башҡ‑н өлкә ком‑ты бюроһының 1938 й. 19 марттағы ҡарарына ярашлы, латыш, немец һәм эстон мәктәптәрендә уҡытыу — урыҫ телендә; мари, мордва, удмурт, сыуаш мәктәптәрендә урыҫ һәм туған телдәрҙә алып барыла. Башҡорт һәм татар мәктәптәрендә уҡытыу туған телдә була. 60‑сы йй. аҙ. 800‑гә яҡын башҡ. мәктәбе (87840 уҡыусы) иҫәпләнә. 80‑се йй. аҙ. башлап туған һәм урыҫ телендә уҡытыу алып барылған М.м. арта. БР‑ҙа М.м. 2013 й. 1 июлендәге “Мәғариф тураһында”ғы һәм 1999 й. 15 февр. “Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре тураһында” БР закондарына ярашлы эш итә. Дөйөм белем биреү учреждениеларында уҡытыу 6 телдә алып барыла, респ. милләттәрҙең тупланып йәшәгән урындарында 14 туған тел предмет булараҡ өйрәнелә. 99,3% — башҡорт, 49,6% — татар, 58,5% — сыуаш, 59,2% — мари, 57,8% удмурт уҡыусыһы туған телдә уҡый һәм уны предмет итеп өйрәнә. Республикала 989 М.м. эшләй (2013), улар араһында Аксаков гимназияһы №11, Башҡорт лицей-интернаты, Гимназия-интернат №1, Гимназия- интернат №2, лицей №136, Раевка башҡорт лицейы, Татар гимназияһы, Өфө гимназияһы №20 һ.б., шулай уҡ 17 милли йәкшәмбе мәктәбе. М.м. өсөн кадрҙар әҙерләү БДУ, БДПУ, БДУ‑ның Стәрлетамаҡ һәм Бөрө филиалдарында, пед. колледждарында алып барыла.
Әҙәб.: Л о с с и е в с к и й М. Кое-что о Башкирии и башкирах в их прошлом и настоящем. Уфа, 1903; Лукманова Х.Х. Национальная школа Башкортостана: история и перспективы. М., 2003.
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Фиҙакәрлек – ҡанында
Уның йырлауын башҡалар менән бутау мөмкин түгел. Аһәңле моңон йырсылар хаҡында һүҙ сыҡҡанда теҙә торған шишмә сылтырауына йә һандуғас һайрауына оҡшатҡан күнегелгән сағыштырыуҙар менән тәҡрарлап булмай. Баймаҡ төбәгенең данлыҡлы сәнғәт оҫталарынан һаналған Туйсиндар династияһының аҫыл ҡыҙы Фирүзә Париждың тауышында күңелдең тәрән төпкөлдәренә үтә алырлыҡ, борондан килгән ҡайтауаздай тетрәндергес бер сың бар. Тап шул йөрәктән йөрәккә еткән, күңел ҡылдарын сирткән сың йырсының ижадын баһалы, йөкмәткеле итә лә инде.
…Фирүзәнең булмышына ҡот биргән гүзәл һыҙаттар – сабый сағынан бөртөкләп Зәкирә өләсәһе һалған тәрбиә орлоҡтарының шытымдары. Ғүмер буйы ауыл мәҙәниәт йортон етәкләгән әсәһе (билдәле һәүәҫкәр йырсы Флүрә Туйсина) менән атаһы башкөллө сумып хөкүмәт эшенән бушамағас, ике һеңлегә, бер ҡустыға апай буласаҡ һылыу күберәк өләсәй тәрбиәһендә үҫә. Уның янында ҡалғанында һандыҡтағы ҡомартҡылар менән танышһынмы, һәр ҡырҡымына һоҡланып ҡорама тәҫләһенме, мейес эсендә сөгөндә бешкән аштың бығырлап ҡайнауын тыңлаһынмы, өләсәһенә сәйгә тип сынъяһау кейенешеп килгән әбейҙәрҙең йырҙарын отһонмо... Бала саҡта ябай ғына күренгән ошо ғәмәлдәр асылда булмышын әүәләүен әле генә аңлай, ә ул саҡта иркә ҡыҙыҡай бары шул йылы мөхиттә үҙенең ҡәҙерле бала икәнен тойоп, өләсәһенең серле әкиәттәрен тыңлап үҫеүен белә…
…Фирүзә Париж – бөгөн Башҡортостан артистарынан тик башҡортса ғына концерттар ойоштороп, гастролдәрҙә йөрөүсе һирәк кенә йырсыларыбыҙҙың береһе. Әле ҡаһарман йырсы «башҡорт эстрадаһы бар, ул йәшәргә һәм заман талаптарына яраҡлашырға тейеш» тигән маҡсаттан сығып, бар көсөн шул юҫыҡҡа йүнәлткән. Байтаҡ йылдар дауамында тик күрше республика артистарын күреп өйрәнгән төньяҡ-көнсығыш, көнбайыш райондарҙағы төпкөл ауылдарға концерттар менән сығып, башҡорт тамашаларына күнекмәгән милләттәштәребеҙ йәшәгән тарафтарҙа осраған төрлө көтөлмәгән ҡаршылыҡтарға ҡарамай, халыҡ күңелен уйлап, гастролдәрен өҙмәй фиҙакәр эшләгән, үҙе ойоштороусы ла, продюсер ҙа булған ханым ул. Уның командаһында әсәһе Флүрә Туйсина, бер туған ҡустыһы Илшат Аллаяров, эстрадабыҙҙың сағыу йондоҙҙары Илнур Рамаҙанов, Таһир Әсәҙуллин һәм башҡалар бар. Орсоҡтай тиктормаҫ, уңған, фекерле милләттәшебеҙгә ҡарап һоҡланып ҡына торорлоҡ. М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының йөҙөк ҡашы булған һәләтле һәм сибәр актрисаның бынамын тигән карьераһын ҡалдырып, концерт эшенә тотоноуына күптәр ғәжәпләнде. Ә хыялдарҙы тик ҡыйыуҙар ғына тормошҡа ашырыуын аңлаған Фирүзә алдында торған билдәһеҙлектән ҡурҡмай, яңы йүнәлештә ихлас эшләп китте. Тырышлығының тәүге емештәре: һуңғы ике-өс йыл эсендә яҙҙырған байтаҡ йырҙар, клиптар, үҙ командаһын булдырыу, яңы имидж – быларҙың береһе лә, әлбиттә, күктән төшмәгән. «Эстрадабыҙҙы бергәләп бөгөн күтәрмәһәк, тап башҡорт йырҙарын популярлаштырмаһаҡ, бер-ике йылдан һуң булыуы ла мөмкин. Күңел байытыр сығыштарыбыҙ менән тиҙ арала тамашасыны үҙебеҙгә бороп алмаһаҡ, киләсәктә эстрадабыҙ ни эшләр?» – тип борсола популяр йырсы. Ижадсының ошо әрнеүле һүҙҙәре йөрәктән йөрәккә етһен ине. Шоу-бизнес өсөн моңло тауыш менән артислыҡ һәләте генә әҙ бөгөн, ул хәҙер тәү сиратта эшҡыуарлыҡ сифаттарын талап итә. Фирүзә һымаҡ шуны ваҡытында аңлаған сәхнә йондоҙҙарыбыҙ күберәк булһын ине.
Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 12-се (2017) һанында уҡығыҙ.
Теги: Фирүзә Париж


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың йәш депутаттары форумында сығыш яһаныФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
16 октябрҙә Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың йәш депутаттары форумында сығыш яһаны, шулай уҡ муниципалитеттарҙың социаль инфраструктураһын үҫтереү тураһында һорауҙарға яуап бирҙе.
– Йәш депутаттарҙы тормоштарындағы мөһим ваҡиға менән ҡотлайым һәм тырышып эшләүҙәрен теләйем, – тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов форумда ҡатнашыусыларға. – Бөгөн беҙҙә 1 250 йәш депутат иҫәпләнә. Сентябрҙә үткән һайлауҙа 1 110 йәш депутат һайланды. Был депутаттар корпусы һанының 18 проценты.
Республика Башлығы 1990 йылда тәүге тапҡыр БАССР-ҙың Юғары Советына һайлауҙа ҡатнашыуы хаҡында һөйләне һәм йәш депуттар быуыны иңенә ятҡан яуаплылыҡ тураһында иҫкә төшөрҙө.
Һайлау алды программаларын бойомға ашырыу өсөн талап ителгән ресурстар хаҡында һөйләгәндә республика етәксеһе республикабыҙҙа иҡтисади механизмды, иҡтисади етештереүҙе заманса үҙгәртеү кәрәклеген билдәләне.
– Беҙгә юғары технологиялар, производствоны яңыртыу, аҙ хеҙмәткәрҙәр эшләгән заманса предприятиелар кәрәк, – тине төбәк Башлығы. – Ҡайһы бер осраҡтарҙа инвестициялар, финанслау талап ителәсәк. Әммә беҙ финанс ағымдарын таба белергә тейешбеҙ. Дәүләт иҫәбенә генә түгел, шәхси инвесторҙар, төрлө фондтар, венчур компаниялары иҫәбенә лә. Әммә был бөтөнләй башҡаса фекерләүҙе талап итә.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, йәш депутаттар ауылдарға ярҙам итеү буйынса проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға, йәштәрҙең мәнфәғәттәрен яҡларға, уның төрлө яҡлы үҫеше өсөн шарттар булдырырға булышлыҡ итергә тейеш.
– Барыһы ла һеҙҙән тора. Әүҙемерәк булһағыҙ, һөҙөмтәләр ҙә оҙаҡ көттөрмәҫ, – тине республика етәксеһе. – Һеҙ үҙегеҙгә ҡарата, кешеләр алдында намыҫлы, тирә-йүндәгеләргә яңы көс-дәрт биреүсе булырға тейешһегеҙ.
Сығыштың тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ районы малсылары һауым буйынса алда бара
Фото:
Стәрлетамаҡ районы малсылары бөгөн һәр һыйырҙан уртаса 14 килограмдан ашыу һөт һауа. Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә ҡарағанда, был былтырғы кимәлдән бер килограмға күберәк. Һәм был ҡышлатыу иң ауыр осорона аяҡ баҫыуына ҡарамаҫтан. Мал аҙығы запастары наҡыҫлана, яҙға табан уларҙың сифаты ла насарая. Былар барыһы ла район игенселәренең быйылғы ҡышлатыу осорона мал аҙығы базаһын мул итеп әҙерләүе хаҡында һөйләй.
Райондың ауыл хужалығы предприятиелары буйынса йыл башынан алып һәр һыйырҙан уртаса һауым 585 килограмм тәшкил итте. Тулайым һауым — 4757 тонна, 4030 тонна һөт һатылған. Был күрһәткестәр ҙә былтырғы кимәлдән юғарыраҡ.


text:
Илдар Бикбаев әсәһен тауыш биреү өсөн участкаға оҙатып барҙы
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Илдар Бикбаев һайлау участкаһына әсәһен оҙатып барҙы. Кандидат үҙе тауыш бирмәне, сөнки ул икенсе төбәктә теркәлгән.
81 йәшлек Рәйсә Бикбаева өсөн һайлауҙар – бик мөһим ваҡиға, ул уға ҙур яуаплылыҡ менән ҡарай һәм тауыш биреү көнөн бер ҡасан да ҡалдырмаған. Бөгөн Илдар Бикбаевтың әсәһе тауыш биргән, Иглин районының Урман ауылындағы 2024 участкала байрамса мөхит хөкөм һөрә.
Кандидат үҙ ынтылышының яҡшы булыуын билдәләй.
— Генерал булырға теләмәгән һалдат ҡына насар була, — тип һөйләй подполковник Илдар Бикбаев.


text:
Өфөлә медицина хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланыларФото: Олег Яровиков
Өфөлә медицина хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланылар
Өфөлә медицина хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланыларФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
«Башҡортостан» дәүләт концерт залында Медицина хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантана уҙҙы.
Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һаулыҡ һаҡлау ветерандарын, ойоштороусыларҙы, табиптарҙы, шәфҡәт туташтарын һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Хәлде мөғжизәле көскә эйә технологиялар, ҡиммәтле ҡорамалдар түгел, белемле, тәжрибәле, мәрхәмәтле табиптар ғына яҡшырта ала, тип билдәләне ул.
Вице-премьер һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге иң яҡшы белгестәрҙе «Башҡортостандың атҡаҙанған табибы» тигән маҡтаулы исем менән бүләкләне.
Тантана барышында һаулыҡ һаҡлау министры Әнүәр Бакиров медицина хеҙмәткәрҙәрен «Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе һәм Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһы менән бүләкләне һәм һайлаған һөнәрҙәренә тоғро ҡалғандары өсөн рәхмәт әйтте.
Һуңынан байрам уңайынан концерт булды, тип хәбәр иттеләр республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 311
МИГРЕНЬ, г е м и к р а н и я, ғәҙәттә, баштың ярты яғының ауыртыуы, өйәнәк. Ауралы М. (ассоциатив), йәғни өйәнәккә тиклем фокаль неврологик симптомдар комплексы күҙәтелә, һәм аураһыҙ М. (ябай) айырыла. Церебраль активлаштырыу механизмдары һәм баш мейеһе тамырҙарының киҫкен киңәйеүе, мейегә ҡан үтеүенең кәмеүе һәм асептик шешеү арҡаһында нейрональ активлыҡ депрессияһы М. өйәнәге тыуыуға сәбәп булып тора. М. үҫешенә нәҫелдән килгән бирешеүсәнлек, стресс, һауа торошо, аҙыҡ‑түлек, гормональ факторҙар һ.б. булышлыҡ итә. Симптомдары: баштың 4—72 сәғәт буйы ныҡ һулҡылдап ауыртыуы, уҡшыу, ҡоҫоу, яҡтылыҡты йәки тауышты күтәрә алмау.__ Диагностикалау өсөн анамнез (5 өйәнәктән дә кәм булмаған) һәм клиник тикшеренеү мәғлүмәттәре файҙаланыла. Дауалау медикаментоз (триптандар, анальгетиктар һ.б.). Иҫкәртеү: ҡуҙғытыусы факторҙарҙы бөтөрөү, тартышыуға ҡаршы саралар ҡулланыу. Медицина университетында Л.Р.Әхмәҙиева етәкс. М. м‑н ауырыусыларҙың патогенезы, клиникаһы, йәшәү сифаты өйрәнелә (В.А.Воеводин, Э.Н.Закирова, М.Ә.Ҡотлобаев һ.б.).
Әҙәб.: Мигрень (патогенез, клиника, лечение) /В.А.Воеводин [и др.]. Уфа, 2006.
Л.Р.Әхмәҙиева
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы
Сәғит Ғөбәйҙулла улы Мерәҫов (1880—1932) — Башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте эшмәкәре, тарихсы, фольклорсы, Башҡорт Хөкүмәтенең ағзаһы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы 1880 йылда Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Мерәҫ ауылында (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Яңы Сергиевка районында) тыуған[1] .
Ауыл мәҙрәсәһен тамамлай. Туған Мерәҫ ауылында мулла, һуңынан имам-хатип булып хеҙмәт итә. 1914—1917 йылдарҙа Ырымбур ҡалаһында кооперативтар союзы идараһында эшләй[2].
1917 йылдың майында Мәскәүҙә үткән I Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында ҡатнаша. Ошо съезға килгән башҡорт делегаттары тарафынан Башҡорт өлкә бюроһы төҙөлә, уның составына Зәки Вәлиди, Аллабирҙе Йәғәфәров һәм Сәғит Мерәҫов һайлана. Бюро ағзаһы булараҡ Ырымбурҙа I Башҡорт ҡоролтайына әҙерләнеү һәм башҡорт улус шараларын ойоштороу менән шөғөлләнә. 1917 йылдың июлендә уҙған I Башҡорт ҡоролтайында Башҡорт мәркәз шураһы рәйесе урынбаҫары итеп һайлана. «Башҡорт иттифаҡи бюроһының мөхбире» гәзитен ойоштора, һуңынан «Башҡорт» гәзитенең мөхәррире булып эшләй[1].
1917 йылдың декабрендә уҙғарылған III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайында Башҡортостан автономияһының Кесе Ҡоролтайы һәм Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы итеп һайлана. Был съезда шулай уҡ Башҡортостан мосолмандары диниә назаратын ойошторола, уның мөфтөйө итеп Сәғит Мерәҫовты һайлана[2].
1918 йылдың 17 февралендә Ырымбур губерна хәрби-революцион комитеты күрһәтмәһе буйынса Башҡорт хөкүмәтенең башҡа ағзалары менән бергә ҡулға алына һәм төрмәгә ябыла. Шул уҡ йылдың 4 апрелендә Әмир Ҡарамышев етәкселегендәге берләшкән башҡорт һәм казак отрядтарының Ырымбурға һөжүме һөҙөмтәһендә азат ителә. 1918 йылдың июненән Башҡорт мәркәз шураһының рәйесе вазифаһын башҡара[1].
1918 йылдың июлдә Башҡорт хәрби шураһының Ырымбур хәрби бүлеген ойоштора һәм уға етәкселек итә, 4-се Башҡорт пехота полкын ойоштора башлай[2]. Шул уҡ йылдың 8—23 сентябрендә башҡорт делегацияһы составында Өфө дәүләт кәңәшмәһендә ҡатнаша[1]. 1918 йылдың 3 октябрендә башҡорт армияһында дивизия муллаһын тәғәйенләү мәсьәләһен күтереп сыға[2].
1919 йылдың февраленән башлап Башҡортостан хәрби-революцион комитетының агитация-ағартыу бүлегендә эшләй, шул уҡ йылдың 16 февралендә Башҡорт корпусы штабы уполномоченныйы сифатында 2-се Башҡорт кавалерия полкына ебәрелә. 1919 йылдың апреленән — Туҡ-Соран кантоны хәрби комиссариатының агитация-ағартыу бүлеге мөдире вазифаһын башҡара, ошо уҡ кантондың улус советтарын ойоштороуҙа ҡатнаша. 1919—1920 йылдарҙа АБСР Эске эштәр хәрби комиссариатында мәғлүмәти-инструктор идаралығында инструктор, Статистика бүлеге мөдире статистика бүлеге мөдире вазифаһын үтәй[2].
20‑се йылдарҙа ғилми һәм уҡытыу эше менән шөғөлләнә, Академүҙәктә эшләй, «Башҡорт аймағы»н нәшер итеүҙә ҡатнаша. 1922 йылда Башҡорт АССР-ының Мәғариф халыҡ комиссариатының фәнни бүлеге эргәһендә Башҡортостан көнкүрешен, мәҙәниәтен һәм тарихын өйрәнеү буйынса йәмғиәт ағзаһы итеп һайлана[3].
Р. Г. Игнатьев яҙып алған Салауат Юлаевтың 7 шиғырын тәүге тапҡыр башҡорт теленә тәржемә итә, 1922 йылда уларҙы баҫтырып сығара. Башҡорт алфавитын эшләүҙә ҡатнаша, башҡорт тарихын, әҙәбиәтен һәм фольклорын өйрәнә. «Башҡорт тарихына бер ҡараш» тип тигән хеҙмәт яҙа[2].
Башҡортостандың Үҙәк башҡарма комитеты Президиумының 1922 йылдың 4 мартындағы ҡарарына ярашлы, мәғарифтың алдынғы хеҙмәткәрҙәре рәтенә индерелгән[4].
1920 йылдар аҙағы — 1930 йылдар башында буржуаз милләтселегендә ғәйепләнеп эҙәрлекләүҙәргә дусар була[4].
1932 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында вафат була.
Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт тарихына бер ҡараш. // Ватандаш. 1996. № 1—3.
- Башҡорт тарихына бер ҡараш. // Ватандаш. 1997. № 1—4.
- Башҡорт шәжәрәләре // Башҡорт аймағы. — 1927, № 4.
- Историческое прошлое башкир. // Краеведческий сборник. 1928—1930. № 3—4.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Күскилдин Д. Ғ. Мирасов Сәғит Ғөбәйҙулла улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ярмуллин А. Ш. Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында: Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре хаҡында ҡыҫҡаса биографик очерктар — Өфө, 2009. — Б. 25—28. — 222 б.
- ↑ История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — Уфа: Гилем, 2010. — Б. 327. — 468 б. — ISBN 978-5-7501-1199-2.
- ↑ 4,0 4,1 Назаров Р. Р. Мрясов Сагит Губайдуллович// Ислам на Урале: энциклопедический словарь / Коллект. автор. Сост. и отв. редактор – Д. З. Хайретдинов — М.: Издательский дом «Медина», 2009. — Б. 216. — 404 б. — ISBN 978-5-9756-0054-7.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. Ч. 1 / Сост. Н. М. Хисматуллина, Р. Н. Бикметова, А. М. Галеева, Ю. Р. Сайранов — Уфа: Китап, 2005. — Б. 275, 279. — 392 б. — ISBN 5-295-03702-9.
- История башкирского народа : в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — Уфа: Гилем, 2010. — 468 б. — ISBN 978-5-7501-1199-2.
- Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925). Т. 1. — Уфа, 2002. — С. 273, 289, 312, 398, 414, 416, 556.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Күскилдин Д. Ғ. Мирасов Сәғит Ғөбәйҙулла улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы
- http://blog.kiskeufa.ru/?page_id=62
- 1880 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Ырымбур губернаһында тыуғандар
- Новосергиевка районында тыуғандар
- 1932 йылда вафат булғандар
- Стәрлетамаҡта вафат булғандар
- Башҡорт АССР-ының дәүләт эшмәкәрҙәре
- Мөфтөйҙәр
- Башҡорт мәркәз шураһы ағзалары
- Башҡорт фольклорсылары
- Башҡорт Хөкүмәте ағзалары
- Кесе Ҡоролтай ағзалары
- Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре
- Башҡорт дин әһелдәре


text:
Газета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Проза » Үгәй тиһәләр ҙә… (хикәйә)
Үгәй тиһәләр ҙә… (хикәйә)
Аллаға шөкөр… Бала табыу йортона алып килеп еткерҙе ирем… Табип та уңай тура килде: ашығып, йәһәт кенә тәпәш тапчанға һалып ҡараны-ҡарауын, тик бер ни ҙә өндәшмәйенсә, ҡайҙалыр сығып китте. Бер нисә минут үттеме-юҡмы, хәлем кинәт ауырлашты. Шөбһәләнә башланым… Ҡурҡтым. Бар теләгем – балаҡайым имен-аман ғына яҡты донъяға килһен. Эргәмә берәү килһәсе... Йә Аллам… Ярҙам ит инде… Әле генә һин дә мин инем дә баһа. Бер ни уйларлыҡ хәлдә түгелмен: ҡысҡырмайым да, берәүҙе лә саҡырмайым да. Әлеге табип та бына-бына шар асыҡ торған ишектән килеп инер ҙә, хәлемде күреп йыуатыр, бер ни булмағандай, нисек кәрәк шулай сабыйымды тыуҙырырға ярҙамлашыр… Бик оҙаҡ ваҡыт үткән кеүек тойолдо. Түҙер хәлем ҡалмағас, иҙән йыуып йөрөүсе йыйыштырыусыға: “Ниңә килмәйҙәр һуң?” – тип ялыныслы күҙҙәремде төбәнем. Ул миңә башын да күтәреп ҡарамайынса: “Ошо ауыл бисәләре ваҡыттары килеп төртөлгәс киләләр ҙә… Ана, менеп ят, үргә, махсус креслоға… Табип ни, хәҙер килер… Шыл… Йәһәт кенә йыуып сығайым да...” – тине. Ул урынға нисек үрмәләгәнмендер, һис кенә лә хәтерләмәйем. Сараһыҙлыҡтан кемделер ярҙамға саҡырам, тик тауышым сыҡмай. Креслоға менеп тә яттым, тыуымға килеп терәлгән балаҡайым уҡ һымаҡ атылып сығып, ҡаршылағы тимер батареяға барып та бәрелде… Эргәмдә әҙәм заты юҡ. Килеп тыуған хәлдән бына-бына йөрәгем шартлар ҙа туҡтар һымаҡ… Ғазаплы тетрәнеүҙән күҙ ҡараңғыланды. Артабан аңымды юғалтҡанмын…
Ошо ваҡиғаға ярты быуатҡа яҡын ғүмер уҙып китһә лә, йөрәгемә уйылып ҡалған кисерештәрем өнөмдә лә, төшөмдә лә һис тынғы бирмәне. Өҫтөмдән хакимлыҡ итеп уҙған хәүеф-хәтәрҙең утын йотоп, күпме уфтаныулы йоҡоһоҙ төндәр уҙғарғаным тик үҙемә генә билдәле. Ҡан-йәш түктергән, бәхетемдән мәхрүм иттергән яҙмышымдың онотолмаҫ ошо өлөшөн көл-күмер, туҙанға әүерелдерергә төрлө юл эҙләп ҡарағаным булды, ләкин быға юл да, дауа ла таба алманым. Мейемдең һәр күҙәнәге ана шул аяныслы хәленән һис тә ҡотолғаны юҡ. …Үкенес тә, ҡыҙғаныс та… Етмәһә, ураған һайын бер үк төштө күрәм. Әле лә, малай тапҡан сағым менән һаташып, тирләп-бешеп уянып киттем... Миңә етмеш туғыҙ йәш. Ниңәлер, тормош тәжрибәм арта барған һайын, үҙемә үҙем яңынан-яңы һорауҙар бирәм. Ул ни өсөн минең менән булған? Ниндәй хаталарым өсөн? Яҙмыш һынауымы? Кеше ышанмаҫтайҙы дөрөҫ булһа ла һөйләмә, тиҙәрме әле? Кемгә һөйләһәм дә, ышанмаҫ төҫлө. Хатта дыуамал, яндырай бабайыма ла бөгөнгө көнгә тиклем был турала – ләм-мим…
Ғәжәп: ғүмерҙә булмаған хәл, көндөҙ күпмелер ваҡытҡа серем иткән мәлдә күргән төшөм икенсерәк. Әле тәү башлап һөйләгән хәлемдән дә күпкә алдараҡ, әллә ҡасанғы онотола башлаған, ҡыҙ булып өлгөрөр-өлгөрмәҫ мәлемде күҙ алдыма баҫтырҙы… Үҙемде уҡытҡан физкультура уҡытыусыһына үлеп ғашик булған сағым. Уның менән ике тиҫтә йыл йәшәгәндән һуң, балаң юҡ тип, бер йәш уҡытыусыға өйләнеп, сығып киткәйне ул. Быныһын төш тимәҫһең – әкиәткә оҡшаш: малай тапҡанмын да, һинең әле лә балаң юҡ, ә минең улым бар, бына күр, тип тәүге иремә өндәшәм, имеш…
Шул саҡ эргәмдә йоҡлап ятҡан бабайым, Әптерәшем, уянып, әллә нисек яҡын, үҙ итеп, йомшарып:
– Әбей, бөгөн – минең тыуған көн. Бер-бер артлы йә күмәкләшеп балалар килер, торайыҡ…
– Беләм, өҫтәлгә ултыртыр нәмәләрем әҙер.
– Эй-й-й, өлгөрһөң дә инде…
Бабайымдың яғымлы, эс-бауырыма үтеп инер һүҙе бөтөнләйгә иретте. Уның өндәшкән тауышы тәьҫиренә йәнем иҙерәп, ирәйеп, тынысланып, тормошомдоң Әптерәшле осорона илткән эреле-ваҡлы хәтирәләренә бирелеп онотолдом… Уйға сумдым…
…Ул былай булды: тәүге ирем ташлап киткәс, мине бик тә зирәк, аҡыллы, әсе телле, тиктормаҫ еңгәм генә ҡайғыртты. Бер көн ул, шар-шор килеп инде лә, ихлас һәм тулҡынландырғыс итеп: “Нисек ҡыш сыҡмаҡ булаһың? Утын-бесәнең юҡ, ҡоймаң ҡоларға тора… Ауылдан китергә йыйынмайһың… Ана, дыуамал, яндырай Әптерәш… Эшкә әрһеҙ… Ир ир булыр әле, уйла…” – тине. Ә мин, тәкәбберлегемде күрһәтеп, тупаҫ тауыш менән: “Ике ҡулым, ике аяғым бар, эшләрмен”, – тинем. Үҙем һығылған кер кеүек ебеп төштөм: ауылда эш юҡ, ике тиҫтә йыл буйы йыйған донъямды нисек ташлап китәйем инде. Нигеҙемә береккәнмен. Яҡлаусымдың һүҙҙәрен тыңлап, ғәжәпләнеүемә ҡарамаҫтан, башымды ғорур тотоп ултырып ҡалдым. Эйе, ете балалы, тол ҡалған, яндырай, дыуамал Әптерәштең тракторы менән тырылдап, үрге остан бирге осҡа утын, бесән ташығанын күргәнем бар, ә йөҙ-ҡиәфәтенә, ғөмүмән, үҙенә иғтибар ҙа иткәнем юҡ. Бынау еңгәм көн дә инә лә ерле юҡты тылҡый. Ни һөйләгәнен ҡолағы ишетәме икән? Ғүмерҙә лә була торған хәл түгел дә. Уныңса булыры бармы инде…
Ҡырыҫ килде шул йылдың көҙө. Көнө-төнө ямғыр ҡоя. Бер туҡтауһыҙ тәҙрә-ҡапҡаларҙы һелкетә ыжғыр, әсе ел-дауыл. “Утын- бесәне лә ике ҡосаҡ, йәшәүгә уй-өмөт, ниәте лә юҡ икән Шәйҙәнең”, – тигән күрше-күләндең ярты-йорто һүҙҙәрен дә йыш ишеткеләп ҡалам. Көн артынан көн үтте. Хәлем әүәлгесә: үҙемде эшкә ашмаған, һөймәҫ һөйәк, алданған, бәхетһеҙ бәндә итеп тоям. Йәшәүемдең бер мәғәнәһе юҡлығы – көн һымаҡ асыҡ. Үҙем ярар ҙа, ә ошоға тиклем туйындырған да, һөйөндөргән дә малым?.. Төрлө уйҙан һуң, күңелем тамам ағыулана башланы. Шул минутта еңгәм килеп инмәһә, бәлки, мәңге арынып булмаҫлыҡ хәсрәткә юлыҡтырыр инем туғандарымды…
– Йә, уйланыңмы? – тип һөрән һалды, ҡобараһы осҡан, ҡиәфәте ярһыған еңгәм. Мин: “Юҡ… Үлмәгәнмен, йәшәп ятам да баһа…” – тинем саҡ-саҡ.
– Тура әйткән – туғанына ярамаған. Йәштән баш-баштаҡланып, бер кемде лә тыңламай сыҡтың шул физкультурнигыңа. Уның менән һөйөшөп туйғанһыңдыр егерме йыл буйына, – тип һөйләнде үҙ алдына еңгәм. Нисек кенә зитыма тиерлек хәбәр һөйләмәһен, мин уға: “Булмаҫтайҙы, ҡайҙан таптың, шул яндырай, дыуамал Әптерәште, мыҫҡыл итәһеңме әллә?” – тип ысынтылап асыуланам, хатта ки ғәрләнәм. Ләкин артабан ваҡиғаларҙың ҡайһы яҡҡа йүнәлеш алыуы, тәгәрәре билдәһеҙ ине әле…
Күп тә үтмәй, тәү күреүгә йәмһеҙ, таржыҡ танаулы, йыуантаҡ, урта буйлы Әптрәш килеп инде лә, бәйҙән ысҡынғандай, дыуамал ҡылығы менән яндырайланып: “Шәйҙә, ас һыйырың сүплектә эҙләнеп йөрөй ине, үҙемә алып ҡайтып, бесәнлегемә ҡуштым, барып һау”, – тине. Үҙен һәләк һауалы, текә тотоп, ҡаптыр-ҡоптор, шарт-шорт баҫып сығып та китте. Әлеге зәһәр телле еңгәм шарҡылдап көлөп ебәрҙе лә: “Һай, иреңде… Бына был егеттәрсә”, – тип телен шартлатты.
Ул көндө йоҡлай алманым. Күҙемде йомоуым була, дыуамал Әптерәш пәйҙә була ла, йөрәгем ҡыҫыла, йәнем өшөй. Уртаҡ ҡайғы ла, уртаҡ ҡыуаныс та кешеләрҙе бер-береһенә яҡынайта икән. Әҙ генә күрше еңгәм инмәй торһа, йортом шыҡһыҙ, шомло булып күренә башлай. Сөнки унан башҡа баш һалыр кешем юҡ. Яңғыҙлыҡ, етемлек әсеһе лә тамам йонсотто…
Теләйемме-теләмәйемме, оҡшаймы-оҡшамаймы – һыйырымды алып ҡайтырға Әптерәштәр яғына юл тоттом. Өйҙәренең эргәһенә килеп еткәс, ҡапыл бер нисә минут туҡтап, икеләнеп торҙом әле ихаталары алдында… Бик яҡында ғына балалар тауышы салынды ҡолағыма. Ҡапҡаға яҡынайғас та ҡаршыма береһенән-береһе бәләкәй өс бала йүгерешеп килеп сыҡты. Улар тәтелдәшеп, кескәй бармаҡтарын бөгә-бөгә үҙҙәренә нисә йәш тулыуы тураһында аңлата башланылар. Ошо балаларға ҡарата ҡанмаҫ тартылыу көсө уянған һымаҡ булды ҡатҡан күңелемдә. Үҙем иһә, биҙрәмде беләгемә элдем дә, ялан кәртәгә инеп киттем. Ҡулдарым һыйыр һауа, ә уйҙарым – балаларҙа. Әсәләре иҫән булһасы! Һөйөп туя алмаҫ ине лә бит йән киҫәккәйҙәрен… Аталары – яндырай Әптерәш тураһында уйламайым да, әйтерһең дә, ул был донъяла бөтөнләй юҡ. Күнәк тултырып һөт һауып сығыуыма, өс-дүрт йәш тирәһендәге ҡыҙ бала ботомдан: “Әсәй”, – тип ҡосаҡлап алды, артабан ҡалғандары һырылды… Улар бер тауыштан: “Шәйҙә әсәй, беҙҙә ҡал”, – тип йәбеште. Был һүҙҙәрҙән һуң бөтөнләй ыуалдым, тирелдем, иренем. Ысыҡ тамсыһылай күҙ йәштәрем әсәй наҙына, әсәй ҡулы йылыһына зар-интизар булған кескәйҙәрҙең өҫтөнә тамды ла тамды… Бына шулай ҡосаҡлашып, илашып, йәндәребеҙҙең йылылыҡ етмәгән бушлыҡтарын тулыландырҙыҡ. Булмышым ҡапыл йыуаныс менән тулды. Балаларға тартылыу һәм ылығыу ошолай башланғандыр ҙа… Әммә ғүмерҙә лә үҙемде ете балаға үгәй әсәй булырмын тип башыма ла килтермәй инем. Тик ни хәл итәһең – шулай булдым да. Тик тормоштоң китек яҡтары ла булманы түгел. Һөйләһәң – һүҙ етмәҫ, уйлаһаң – уйылырһың… Һәр саҡ ғауғалы мәлдәрҙең сәбәпсеһе Әптерәш ине… Эсеп алһа, ҡойоп ҡуйған алйыған диуана. Аҡылынан алда ҡулын болғай-болғай: “Ә һин, Шәйҙә, тыуҙырған малайыңды ла әҙәм итә алманың теге ваҡытта”, – тип йәнемә тейҙе. Балалар һәр саҡ минең яҡлы булғас, күтәрмәҫлек хәл-ваҡиғаларҙы бергәләп үткәреп ебәрҙек. Ҙур ғаиләлә мәшәҡәт бөтәме ни ул, ҡайҙа тотонһаң – шунда эш. Әптерәш тегеләй ҙә, Әптерәш былай тип, һөйләнеп ултырырға ваҡыт та булманы. Бына шулай ғүмер үҙған да киткән…
– Шәйҙә, Шәйҙә… әсәһе, тим, мунсаны тоҡандырҙым, иртәнге сәй әҙер, тор инде, балалар ҙа тиҙҙән килеп етер, – тип гөрөлдәне тыйнаҡ, ипле тауышлы ҡартым, уйҙарымды туҡтатып. Мин: “И-и-и, баллы-татлы телле яндырай, дыуамал Әптерәшем, һин булмаһаң ни эшләр инем был донъяла”, – тип арыҡ арҡаһынан тупылдатып һөйөп алдым. “Ана, балалар ҡайтты”, – тине үҙе лә, күҙҙәрендә һөйөнөс сатҡыларын уйнатып.
Тау-тау бүләктәр, күстәнәстәр өйөлдө өҫтәлгә. Уландарым, ҡыҙҙарым, ейән-әйәнсәрҙәрем – барыһы ла минең ҡосаҡҡа килеп йылышты: берәүһе – суҡлы шәл, икенсеһе – күлдәк, өсөнсөһө – балдаҡ… Ҡалғандарыныҡын һанай китһәм, бүләктәрҙең ниндәйе генә юҡ… Иң кесе ҡыҙым Алтынайҙың: “Әсәй”, – тип бөтә урамға яр һалып ҡысҡырып артыңдан ҡалмай йөрөүе ғүмер буйы хәтерҙә. «Гел эш менән осоп йөрөнөң, бер минут та ултырып йә ятып та торманың бит, рәхмәттән башҡа һүҙебеҙ юҡ”, – тип башланы һүҙен. Уны иң оло улым Искәндәр эләктереп алды: “Атай яғы көслө тоҡомданбыҙ, холоҡ-фиғел асылда шуларҙыҡы! Беҙҙең барыбыҙҙа ла нәҫелдән, ҡандан күскән дыуамаллыҡ, яндырайлыҡ һәм башҡа туҙға яҙмаған сифаттар бик күп. Бына шуны әйткем килә, туғандар, һирәктәр өлөшөнә төшөр сабырлығы, итәғәтлелеге менән беҙҙе ғәҙеллеккә, тәртипкә өйрәтте Шәйҙә әсәй. Ауылда ҡалған төпсөк улыбыҙ ағаһын йөпләп: “Үгәй тиһәләр ҙә, күптәргә ҡарағанда тәрбиәле үҫтек, тәмәке тартмайбыҙ, эсмәйбеҙ, һүгенмәйбеҙ, ғаиләлебеҙ, эшебеҙ бар”, – тине.
– Өндәшмәй-нитмәй, һеҙгә иркәләнеп, иркенләп тороп тыңлап тик ултырамсы… Бөгөн минең байрамым түгел дә – атайығыҙҙың тыуған көнө! – тинем, ҡартыма ҡарап. Әптерәшем бергә йәшәлгән ғүмерҙәрҙе йомғаҡлағандай: “Ошо ҡыуаныслы көндәрҙе күреүҙән дә артыҡ бүләк юҡ минең өсөн”, – тине тулҡынланып. Балалар кемуҙарҙан: “Алтын йөрәкле Шәйҙә әсәй! Һин булмаһаң, атайыбыҙ һикһән йәшлек ҙур юбилейын күрер инеме икән? Юҡтыр, юҡтыр…” – тип ҡосаҡлап алды.
Зөлхизә.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.