text:
Журналистар союзының сираттан тыш съезын үткәреү 27 авгусҡа тәғәйенләнде
Быйыл 27 августа Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзының сираттан тыш съезы үткәреләсәк. Был ҡарар бөгөн БР Журналистар союзы идараһы пленумында ҡабул ителде.
Был мәсьәлә буйынса мәғлүмәт менән республика Журналистар союзы идараһы ағзаһы, Зәйнәб Биишева исемендәге «Башҡортостан «Китап» нәшриәте” БР дәүләт унитар предприятиеһы директоры Зөфәр Тимербулатов сығыш яһаны. Ул, сираттан тыш съезд үткәреү кәрәклеге күптән өлгөргән һәм уны яҡын араларҙа уҡ үткәрергә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Съезды әҙерләү өсөн ойоштороу комитеты төҙөлдө.
Бынан тыш, пленумдың көн тәртибендә журналист кадрҙар әҙерләү менән бәйле мәсьәләләр ҙә билдәләнде. Мәҫәлән, республика йәштәре араһында Башҡорт дәүләт университетының журналистика факультетына льготалы уҡырға инеү хоҡуғына конкурс үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Шуның менән бәйле БДУ менән БР Журналистар союзы араһында килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла, уға ярашлы конкурс еңеүселәре (кәмендә өс кеше) ижади союз рекомендацияһы буйынса бушлай уҡырға инәсәк.
Шулай уҡ журналистика факультетына уҡырға инеүсе абитуриенттар араһында ижади конкурсты тергеҙеү кәрәклеге тураһында мәсьәлә күтәрелде. Был конкурс илдә БДИ системаһына күскәндән һуң бөтөрөлгәйне. Ошо мәсьәлә буйынса БР Журналистар союзы идараһы РФ Мәғариф һәм фән министрлығы һәм Рәсәй Журналистар Союзы исеменә хат әҙерләне. Мөрәжәғәт проекты пленумда уҡып ишеттерелде һәм унда ҡатнашыусыларҙа хуплау тапты.


c: text/html

text:
Өфө Республика көнөнә әҙерләнә
Өфө Республика көнөн байрам итергә әҙерләнә. Шаршамбы көндө Өфө хакимиәтендә үткән матбуғат конференцияһында ҡала башлығы Павел Качкаевты хәбәр итеүенсә, байрам саралары 11 октябрҙә сәғәт 11-ҙә Дуҫлыҡ монументына сәскәләр һалыуҙан башланасаҡ. Республика етәкселеге ҡатнашлығында Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында үтәсәк тантаналы сара ла был юлы 11-енә күсерелгән. Ошондай уҡ йыйылыштар Өфөнөң бөтә ете районында ла үтәсәк.
Сәғәт 12-лә В.И.Ленин исемендәге майҙанда йәштәр байрамы башланасаҡ, ә 16 сәғәттә уны «Йөрәгем һинең менән, тыуған Башҡортостан» байрам программаһы алмаштыра.
Ошо уҡ көндө байрам саралары йәнә ҡала мәҙәниәт һәм ял парктарында, «Моторҙар эшләүсе», «Дуҫлыҡ», «Орджоникидзе» мәҙәниәт һарайҙары алдындағы майҙандарҙа, Башҡорт дәүләт филармонияһында, Өфө татар дәүләт «Нур» театрында үтәсәк. Республика көнөнә ҡарата Өфөлә шахмат буйынса ҡала йәштәр кубогы, трамплиндан һикереү буйынса ҡала беренселеге, тау туризмы буйынса ҡала кубогы һәм башҡа төрлө спорт сараларын үткәреү ҙә ҡаралған.
Байрам 11 октябрҙә 22 сәғәттә Ленин исемендәге майҙанда фейерверк менән тамамланасаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Хәҙерге заман журналистикаһы лабораторияһы көҙгө миҙгелен аса
«Истоки» гәзите һәм «Башинформ» агентлығы менән асылған хәҙерге заман журналистикаһы лабораторияһы үҙ эшен дауам итә.
— Йәйге миҙгелгә йомғаҡ яһап, шуны әйтергә була: лаборатория йәмәғәтселектә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Яңы исемдәр, яңы темалар, яңы мәҡәләләр – былар июль-август айҙарына эш һөҙөмтәләре. Шуға күрә 9-11 класс уҡыусыларын, юғары уҡыу йорттары студенттарын һәм журналистика өлкәһендә тәжрибә тупларға теләгән һәр кемде дәрестәргә саҡырабыҙ, — тине билдәле журналист, «Истоки» гәзитенең баш мөхәррире Айҙар Хөсәйенов.
Көҙгө миҙгелдең беренсе дәресе 6 сентябрҙә 19.00 сәғәттә Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 45 адресы буйынса «Башинформ» агентлығының конференц-залында үтә. Лабораторияны Айҙар Хөсәйенов алып барасаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 422
МИЛЛИ МУЗЕЙ. Өфөлә урынлашҡан. 1864 й. Өфө губ. музейы булараҡ ойошторола, 1919 й. алып Көнсығыш халыҡтарының Өфө тарихи‑ижтимағи музейы, 1921 й. — Көньяҡ Урал буйы музейы, 1923 й. — Башҡортостан үҙәк тыуған яҡ музейы, 1934 й. — Башҡортостан үҙәк тыуған яҡты өйрәнеү музейы, 1946 й. — БАССР‑ҙың Үҙәк тыуған яҡты өйрәнеү музейы, 1947 й. — БАССР‑ҙың Дәүләт тыуған яҡты өйрәнеү музейы, 1958 й. — БАССР‑ҙың Республика тыуған яҡты өйрәнеү музейы, 1984 й. — Башҡортостан дәүләт берләштерелгән музейы, 1993 й. — Башҡортостан Республикаһының милли музейы. 9 филиалы бар: С.Т.Аксаков мемориаль йорт‑музейы, Аксаковтар ғаиләһе музейы (ҡара: Аксаков музейы), Вәлиди Ә.‑З. музейы, Дүртөйлө музейы, Салауат Юлаев музейы, Темәс музейы, Туймазы музейы, Хоҙайбирҙин Ш.Ә. йорт-музейы, Әбйәлил музейы. Музейҙы ойоштороуҙа К.А.Бух, В.И.Власов, Н.А.Гурвич, А.Б.Иваницкий, А.А.Пекер һ.б. ҡатнаша. Тәүге коллекцияларҙың төп өлөшөн урындағы сәнәғәт продукцияһы өлгөләре, нумизматика, энтомология, ботаника, зоология һәм тарих‑археология экспонаттары тәшкил итә. Му__зейҙы яңы экспонаттар м‑н тулыландырыуҙа Төркөстанға 1‑се этнографик экспедиция (1920) ҙур роль уйнай. 1926 й. музей геология, зоология, тарих‑археология, көнсығыш һәм составында татар, урыҫ, сыуаш халыҡтарының мәҙәниәтенә бағышланған бүлексәләре булған этнография бүлектәренән тора. 1937 й. тәбиғәткә, төбәкте колониялаштырыуға арналған бүлектәр барлыҡҡа килә. 30‑сы йй. башында музей коллективы тематик күргәҙмәләр ойоштора башлай (1933 й. — 4, 1938 й. — 29). Экспонаттар мәҙәниәт һәм ял итеү парктарында ла күргәҙмәгә ҡуйыла, төп иғтибар тарихи‑революцион тематикаға арналған предметтарҙы күрһәтеүгә бүленә, соц. төҙөлөштөң уңыштары пропагандалана. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында экспозиция ваҡытлыса ябылып тора, коллекциялар ҡулайлаштырылмаған урындарҙа һаҡлана, һөҙөмтәлә экспонаттарҙың яртыһынан күбеһе юғалтыла. 1947 й. музей ҡабаттан асыла. 50—60‑сы йй. экспонаттарҙы йыйыу эше яңынан башлана, музей экспозицияһы тулыһынса үҙгәртеп ҡорола; 70‑се йй. аҙ. М.м. Башҡортостандағы музей эше үҙәгенә әүерелә. Музей фондында 130 меңдән ашыу һаҡлау берәмеге (2015) бар. Археологик коллекцияға Һары ҡәберлегенән табылған көҙгө, Ғүмәр ҡәберлегенән болан рәүешендәге алтын өҫтәмәләр, Бахмут ҡәберлеге, Яңы Турбаҫлы ҡурғандары, Ҡараяҡуп ҡаласығы табылдыҡтары; этнографик коллекцияға — ҡатын‑ҡыҙҙар һәм ир‑егеттәр милли кейеме, башҡорттарҙың (ҡара: Башҡорт кейеме) һәм Башҡортостандың башҡа халыҡтарының традицион биҙәүестәре, ағастан эшләнгән өй кәрәк‑ярағы, һунарсы ҡорал-ҡорамалдары, йорт йыһазы; тәбиғи тарихтыҡына “Ҡыҙыл асҡыс” метеориты, урал йәшмәһе, имеҙеүселәрҙең һөйәктәре һ.б. инә. Фондтың байтаҡ өлөшөн һирәк осрай торған китаптар, фото‑ һәм документаль материалдар, ш. иҫ. Г.В.Вахрушев м‑н М.И.Өмөтбаев әйберҙәре, тәшкил итә. Һынлы сәнғәт коллекцияһында Д.Д.Бурлюк, Ҡ.С.Дәүләткилдеев, Б.Ф.Домашников, Р.М.Нурмөхәмәтов һ.б. башҡорт рәссамдарының эштәре урын алған. Нумизматик коллекцияның төп өлөшөн Рәсәйҙең 16—20 бб. көмөш һәм баҡыр тәңкәләре тәшкил итә, ш. уҡ Европа, Азия, Африка һәм Америка илдәре тәңкәләре коллекцияһы бар. Күп илдәрҙең 17—20 бб. һалҡын һәм атыу ҡоралдары йыйылмаһы төрлөлөгө м‑н айырыла. Троица сиркәүе йылъяҙмаһы һәм легенда б‑са Салауат Юлаевтыҡы һаналған ҡылыс уникаль экспонат һанала. Музейҙа 34 экспозиция һәм күргәҙмә залы бар (2015). М.м. тыуған яҡты өйрәнеү һәм методик әҙәбиәт йыйынтыҡтары, фәнни‑ғәмәли конференция материалдары, юл күрһәткестәр, брошюралар, буклеттар, белешмәләр, информацион хаттар, афишалар һ.б. нәшер итә. Музей йыл һайын иҫтәлекле даталарға арналған респ. конкурстары, конференциялар, экологик байрамдар, китап презентациялары, тематик семинарҙар һәм лекциялар, тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең съездарын, ветерандар м‑н осрашыуҙар үткәрә. М.м. м‑н Р.Б.Әхмәров, Вахрушев, Ғ.Ф.Вилданов, М.И.Касьянов, З.Ш.Шакиров һ.б. эшмәкәрлеге бәйле. Музей бинаһы — тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы, 20 б. башына ҡараған ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы (ҡара: Крәҫтиән ер банкыһы).
Ғ.Ф.Вәлиуллин
Тәрж. Р.Р.Абдрахманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 275
МАГНИТОФОН (магнит һәм гр. phōnē † — тауыш), тауышты магнит ярҙамында яҙып (ғәҙәттә, таҫмаға), яңынан ишеттерә торған ҡоролма. Таҫма тартыу механизмынан, электр сигналдарын көсәйткестәрҙән, магнитлы эшләпәләрҙән, юғары йышлыҡ генераторынан, яҙыу кимәле күрһәткесенән, электр энергияһы биреү һәм электр‑акустик ҡоролмаларҙан тора. М. төп техник параметрҙары: ҡулланылған йышлыҡ диапазоны (Гц), сигнал/шау‑шыу нисбәте (дБ), тотолған ҡеүәт (Вт), сервис функциялары йыйылмаһы Профессиональ һәм көнкүреш, моно‑ һәм стереофоник, катушкалы һәм кассеталы һ.б. төрҙәрен айыралар. М. тауыш яҙыу студияларында, уҡыу үҙәктәрендә, транспортта, көнкүрештә һ.б. файҙаланалар. Таҫманы автоматик рәүештә күсергесе, яҙыу параметрҙары микропроцессор м‑н идара ителгән көйләү системалары, автореверсы, дистанцион идара пульты һ.б. булған хәҙ. заман М. тауышты яҙыу цифрлы технологияларға нигеҙләнгән. 1984 й. ӨПЭПБ‑ла көнкүреш, монофоник, бер кассеталы, күсереп йөрөтмәле, универсаль ток м‑н тәьмин ителгән, 3‑сө төркөм ҡатмарлыҡтағы “Ағиҙел‑301” М. сериялы етештереү үҙләштерелгән. М. фонограммаларҙы яҙа (эскә индереп эшләнгән һәм тышта торған микрофондан, радиоалғыстан һәм телевизорҙан, радио трансляциялау линияһынан, тауыш алғыстан), яңынан ишеттерә, яҙыу кимәлен автоматик рәүештә көйләй һәм таҫма бөткәс туҡтата, яҙылғанды юя, таҫманы ваҡытлыса туҡтата, түб. һәм юғары йышлыҡтар б‑са тембрҙы көйләй, яңынан ишеттереү режимында шау‑шыуҙы кәметә ала. М. йышлыҡ диапазоны киң, шау‑шыуҙы баҫыуҙың өҙөлмәле системаһы, яңынан ишеттереү ваҡытында таҫманы ҡайтанан тағатып урау мөмкинлеге булған. 1988 й. ӨПЭПБ эргәһендәге тәжрибә КБ‑нда бер кассеталы, күсереп йөрөтмәле, яҙыу кимәле автоматик рәүештә көйләнгән һәм яҡтылыҡ диоды ярҙамында күрһәтелгән “Ағиҙел‑302” көнкүреш М. уйлап табылған (С.А.Лавров етәкс.) һәм сериялы етештереү (1998 й. тиклем) үҙләштерелгән. Алдағы моделдән айырмалы габарит үлсәмдәре, ауырлығы бәләкәй булған һәм стереофоник ҡушылма рәүешендә файҙаланыла алған.
А.Д.Учителев
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Фото:
Ағиҙел ҡалаһында Бесланда һәләк булған яугирҙарҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар
Фото:
Ағиҙел ҡалаһында «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» ойошмаһының урындағы бүлексәһе активистары «Хәтер шәме» акцияһын үткәрҙе. Сара Бесландағы терактҡа туғыҙ йыл тулыуға арналды, тип хәбәр итә ER.RU.
Акцияла шулай уҡ Ағиҙел ҡалаһының пионерҙар ойошмаһы вәкилдәре ҡатнашты. Балалар Бесланда һәләк булған яугирҙарҙы бер минут тын тороп иҫкә алды, Мәңгелек утҡа сәскәләр һалды һәм шәмдәрҙе тоҡандырҙы.
— Һәр халыҡтың тарихында фажиғәле ваҡиғалар бар, улар халыҡ хәтерендә мәңгелеккә һаҡланып ҡаласаҡ. Халыҡ уларҙы онотмай. Был фажиғә башҡа бер ҡасан да ҡабатланмаһын өсөн, беҙ уның турала иҫләргә тейешбеҙ, — тине «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» ойошмаһының урындағы бүлексәһе етәксеһе Алеся Арыҫланова.


text:
Бөжәк менән туҡланыусы үҫемлектәр
Бөжәк менән туҡланыусы үҫемлектәр (шулай уҡ, йыртҡыс үләндәр һәм тереклек менән туҡланыусы үҫемлектәр терминдары ла осрай) — 630 йыйылма атамаһы бар. Биологик төр үҫемлектәр 19 ғаилә[1], улар ваҡ хайуандарҙы, күберәк осраҡта бөжәктәрҙе тотоп алып, улар менән туҡланыу өсөн ҡулайлашҡан[1]. Улар шулай итеп үҙҙәренең автотроф туҡланыуын тәьмин итә (фотосинтез).Был уларҙың туҡланыуының бер гетеротроф формаһы. Улар шулай итеп тупраҡтан органик булмаған азотлы ашлама алыуға мохтажлыҡтарын кисектерә, кәметә.
Бөжәк ашаусылар — күп йыллыҡ үлән үҫемлектәр. Элекке СССР биләмәләрендә ысыҡ үләндәр һәм ҡыуыҡ һымаҡтар ике ғаиләгә ҡараған 4 ырыуҙа 18 төрө билдәле.
Улар сәскәле үҫемлектәр төркөмөнән биш айырым төркөмдә эволюция үткән тип иҫәпләнелә[2][3].
Йөкмәткеһе
Тарихи сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөжәк ашаусы үҫемлектәр XVIII быуаттарҙан билдәле [4]. Беренсе дөрөҫ ботаник яҙма венерина себен аулаусы үләне (Dionaea muscipula) тураһында инглиз натуралисы Джон Эллистың Карл Линнейға 1769 йылдада яҙылған хатында телгә алына. Ул унда бөжәктәр тотоусы үҫемлек тураһында бәйән итә [4].
1782 йыл немец врачы А. В. Рот ысыҡ үләненең үҙенсәлекле хәрәкәттәре, япраҡтар ярҙамында бөжәктәр аулауы тураһында яҙып ҡалдырған.
1791 йылда У. Бартрам Төньяҡ Америка штаттары буйынса сәйәхәте тураһында яҙған китабында Sarracenia ырыуы үҫемлеге тураһында яҙған. Ул үҫемлектәрҙең көршәк һымаҡ япраҡтары бөжәктәрҙе тотоу өсөн яраҡлашыуын бәйән итә. Ул беренселәрҙән булып тере йән ашаусы үҫемлек («плотоядные растения») терминын ҡуллана[4].
Эволюция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был үҫемлектәрҙең эволюцияһы тураһында мәғлүмәттәр юҡ тиерлек. Сөнки ташҡа әүерелгән үҫемлектәр тураһында әйткәндә уларҙы тик һеркәләре һәм орлоҡтары ярҙамында өйрәнелә. Ә был төр үҫемлектәр был структураларҙан төшөп ҡалған. Мәҫәлән ҡабығы һәм үҙағасы юҡ.
Ботаник яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөжәк менән туҡланыусылар күп йыллыҡ күп йыллыҡ үлән үҫемлек. Шулай уҡ ярым ҡыуаҡлылары һәм тәпәш ҡыуаҡ формаһында ла осрай.
Иң эре үҫемлек булып дәү библис (Byblis gigantea) иҫәпләнә. Ул ярты метрғаса етә. Австралияла таралған. Ул бөжәктәрҙе генә түгел, ҡусҡарҙарҙы, баҡаларҙы, хатта кеҫәрткеләрҙе лә “йота”. Улар үрмәләп үҫеп, 4 метрғаса оҙонлоҡҡа етә.
Улар башлыса һаҙлыҡтарҙа һәм һаҙамыҡтарҙа, сөсө һыу ятҡылыҡтарында таралған. Ысыҡ үләненең бер төрө булған дрозофиллюм (Drosophyllum) ярым ҡыуаҡ булып иҫәпләнә. Ул 30 сантиметрғаса етә. Улар Төньяҡ Африкала һәм Пиреней ярым утрауҙарында һаҙлыҡтарҙа, ҡоро ҡомлоҡтарҙа йәшәй. Урындағы халыҡ уларҙың йәбешкәк япраҡтарын борон замандарҙан себен тотоу өсөн файҙаланған.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөжәтәр менән туҡланыусылар сәскәле үҫемлектәр үҫкән бөтә экосистемала ла киң таралған. Арктиканан алып тропиктарғаса. Шулай уҡ диңгеҙ кимәленән алып Альп тауҙарының тау бүлкәттәренә ҡәҙәр. Бар ҡиғаларҙа ла осрай. Рәсәй биләмәһендә түбәндәге төр бөжәк менән туҡланыусы ҡырағай үҫемлектәр таралған:
- Түңәрәк япраҡлы ысыҡ үләне (Drosera rotundifolia) һәм инглиз ысыҡ үләне (Drosera anglica). Улар торфлы һәм мүкле һаҙлыҡтарҙа үҫә.
- Ҡыуыҡ һымаҡ Альдрованда (Aldrovanda vesiculosa). Һыу үҫемлеге. Рәсәйҙең Үҙәк һәм Европа өлөшөндә, Кавказда һәм Алыҫ Көнсығышта үҫә.
- Ҡыуыҡҡай (Utricularia). Башлыса Рәсәйҙең бар биләмәләрендә лә таралған. Тик төньяҡтың төпкөлдәрендә генә осрамай. Канауҙарҙа, һаҙлыҡтарҙа, һай һыулы быуаларҙа һәм күлдәрҙә үҫә. Рәсәйҙә дүрт төрө билдәле.
- Майлыҡай (Pinguicula). Йылға ярҙарында, мүкле һаҙлыҡтарҙа, ҡайһы берҙәре эпифит булараҡ, мүктәрҙә һәм ағастарҙа ла осрай. Рәсәйҙа алты төрө таралған.
Ҡапҡан төрҙәре механизмдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аулау механизмы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөтә бөжәк ашаусы үләндәрҙең ҡорбандарын аулаусы механизмдарын шартлы рәүештә ике төркөмгә бүлергә була [5]:
- әүҙем аулаусылар – шәп хәрәкәт итеүсе ағзалары менән аулаусылар (ысыҡ үләне, себен йотҡос үләне).
- яй аулаусылар;
- япраҡтарында бүленеп сыҡҡан лайлалары һәм йәбештереүсе шыйыҡсалары менән бөжәктәр аулаусылар росолист (Drosophyllum), майлыҡай (Pinguicula));
- кескәй көршәктәре һәм ҡыуыҡтар, уларға оҡшаған күбектәр ярҙамында аулаусылар (ҡыуыҡҡай, непентес, генлисия, саррацения).
Ҡапҡандар төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҫемлектәр табыш өсөн биш төрҙәге ҡапҡандар ҡуллана [5]:
- көршәктәргә оҡшаш япраҡтар;
- ҡапҡан һымаҡ ике яҡлап ҡыҫыусы япраҡтар ярҙамында;
- йәбешкәк ҡапҡандар;
- һурыусы, имеүсе ҡапҡандар;
- ҡыҫаланың ҡыҫҡысына оҡшаш ҡапҡандар.
Ҡапҡан төрҙәре ниндәйҙер бер төргә тәғәйен генә билдәләнмәгән..
Йыртҡыслыҡтарын юғалтыуҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көл төҫлө ҡыуыҡҡай (Utricularia purpurea) өлөшләтә йыртҡыслығын юғалтҡан. Шул уҡ ваҡытта ул мутуалистик мөнәсәббәт күрһәтеп, үҙенең ҡыуыҡтары менән ылымыҡтарға һәм зоопланктондарға мөхит әҙерләй [6][7].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 McPherson, S.R. 2009. Pitcher Plants of the Old World. Redfern Natural History Productions Ltd., Poole.
- ↑ Albert, V.A., Williams, S.E., and Chase, M.W. (1992). «Carnivorous plants: Phylogeny and structural evolution». Science 257: 1491–1495. DOI:10.1126/science.1523408. PMID 1523408.
- ↑ Ellison, A.M., and Gotelli, N.J. (2009). «Energetics and the evolution of carnivorous plants — Darwin's 'most wonderful plants in the world'.». Journal of Experimental Botany 60: 19–42. DOI:10.1093/jxb/ern179. PMID 19213724.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Чарлз Дарвин. Насекомоядные растения / Н. Г. Холодный — 1-е изд. — Москва-Ленинград: АН СССР, 1948. — Т. 7.
- ↑ 5,0 5,1 Williams, S. E. 2002. Comparative physiology of the Droseraceae sensu stricto—How do tentacles bend and traps close? Proceedings of the 4th International Carnivorous Plant Society Conference. Tokyo, Japan. pp. 77-81.
- ↑ Clarke et al., 2009
- ↑ Fountain, 2009
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бөжәк менән туҡланыусы үҫемлектәр — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- Насекомоядные или мясоядные растения // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.) (Тикшерелгән 15 октябрь 2009)
- Михаил Ругаль — Хищные растения острова Борнео
- Насекомоядные растения в Энциклопедии Кольера (Тикшерелгән 15 октябрь 2009)
- Популярная статья о хищных растениях
- International Carnivorous Plant Society Homepage
- Видео с записью процесса кормления плотоядного растения Венерина Мухоловка
{{|it}}


text:
Төнгө хужа16-01-2018, 00:03 // Ҡырағай мөхит // Баҫып сығарырға
Күҙҙәре ҡыҙғылт-һары, туп-тура ҡарап тора, тырнаҡтары эре, ҡуңыр төҫтә. Томшоғо ҙур, бер аҙ бөкрө. Йөнө ҡуңыр ерәндән алып алтындай йылҡылдап торған төҫкәсә, ҡабырғаларында, ҡорһағында ҡуйы ҡара “һүрәттәре” лә бар.
Көнбайыш Себерҙә ҙур аҡһыл төҫтә, далаларҙа бәләкәйерәк балсыҡ төҫөндәге ябалаҡтарҙы осратырға мөмкин. Кәүҙәгә ярайһы уҡ ҙур булһа ла, улар тауыш-тынһыҙ оса. Кискә табан ултырғанда ғына “һупылдап” ҡуя.
Ябалаҡ – төрлө тәбиғәт шарттарына тиҙ яраҡлашып китеүсе ҡош: төньяҡтың бейек тауҙарының һалҡынын да, Сахара менән Төркмәнстандың эҫелеген дә берҙәй яҡшы кисерә. Был ҡоштоң төп аҙығы — кимереүселәр, ваҡ йыртҡыстар, ҡоштар, ҡуяндар. Ояһы ябай соҡорҙо хәтерләтә, уны инә ҡош урман тупрағында, мүкле һаҙлыҡта соҡоп яһай. Ағас ҡыуышлығын да һайлауы мөмкин. Ғәҙәттә, ул ике-дүрт йомортҡа һала.
Ябалаҡ ҡояш байығас ҡына теремекләнә. Ул тауыш-тынһыҙ, ваҡыты-ваҡыты менән таштарға, ағастарға ултыра-ултыра үҙенең һунар биләмәһен байҡап йөрөй. Уның бер үк ерҙә оҙаҡ йылдар оя ҡороуы, пары үлгәндә лә был урындан китмәй ҡалыуы билдәле.


text:
Беҙ һеҙҙең менән биржаһы иғтибарға интервью тәҡдим нигеҙләүсеһе һәм генераль директоры Крипто btc-alpha.com Виталий Боднар, ну нисек Крипто менән алмашыу булдырыласаҡ..
Һине белмәй нисек Криптовалюта?
Минең һөнәри белем. – физика, информатика, компьютер технологиялары, Мин даими шөғөлләнгән булып эшләй. Нисек булһа ла көн башланыуы тураһында мин осраҡлы bitcoin форум һәм уҡығанды аңлау, барыһы тураһында уҡығас, был нисек эшләй.
Нисек һеҙгә эләгергә сәнәғәте крипто?
Шуның менән барыһы да башланған, мин ҡыҙыҡ булды, был хәлдән нисек. Һуң процесында тышсаһында, икенсе проблема барлыҡҡа килә. – аҡса менән нимә эшләгеҙ, мин унда сүкелгән. Мин биржаһында аҡса ала, был, әйткәндәй, шул саҡта ҡот осҡос хәл булып эшләй. Сөнки мин яйлап күсә сауҙа.
Ни хәлдә һеҙ, Крипто алмашыу булдырыу кәрәктер тип ?
Был минең тәүге уңышһыҙлыҡ менән бәйләнгән.. Мин, нисек трейдер теләсә ҡайһы яҡшы һәм, ҡағиҙәләр йыйылмаһы булғас, мин дә боҙға: Мин позицияһын алдан планлаштырылған нөктәнән сыға, Мин эшләнем дә, мин’м уҡ ваҡытта стресс, Мин дә тырышып беркетелгән минус, был’минең өсөн ың еңел булһын өсөн, көтә, Окупать мин шул көн, мин’м минусы булмай, Мин ябай түгел, эшләргә һәм ноутбук закраивать. Уңышһыҙлыҡ булыуы минең өсөн стресс, ҡалған барлыҡ ҡағиҙәләр һәм шул мәлдә мин ҡыйрата.. Мин килешәм кире китте., ул минус ябыла., хәл отыгрываться. Көнө буйы., Мин үткәреү 10 был операция менән сценарий. Мин бер нисә тиҫтә мең доллар юғалтыу , мин уларҙы бик оҙаҡ ваҡыт дауамында эшләй..
Был биржаһы булдырып, нисек йоғонто яһай.?
Хәлде анализлауҙан башлана һәм мин аңланым, нимә эшләй ала трейдер, йә аҡса юғалтыу. Ләкин отош һәр ваҡыт теймәй ҡалды.. Мин аңлайым, был бик ҡыҙыҡлы һәм биржаһы мин булдырырға теләгән барыһы үҙ Крипто .
Позволить’s яһай 5 аҙым, үҙ Крипто алмашыу өсөн булдырылған. .
Тәүге аҙым?
Минең өсөн, беренсе эш кәрәк “жечь аҙыҡ-түлек менән.” Өсөн, минең барлыҡ дустар, таныштары, незнакомцы, Мин әйтәм барыһы да мин командала минән алмашыу һәм үҫешергә кәрәк булған крипто, кеше, аҡса, һәм барыһынан да тип әйтерлек, быны эшләп булмай, вера әммә мин ахмаҡ булып. Былар барыһы ла самаларға була. 2014-2015.
Сөнки уның абруйы өсөн ыңғай булып мин эшләгән проект, кеше шунда тыуа, криптовалюта кем дә ышанмай., Крипто алмаштыра алмай. , әммә мин нисек эшләй, булдыра ала торған аҙыҡ-түлек.
Баштан, Идеяһы миндә булды, тип Cryptoexchange базаһында әҙер була ала, ни өсөн уны үҙгәртергә, һәм ул булып эшләй.. Нисек өсөн платформаһы интернет-магазин. Ләкин бындай продукттарҙы юҡ. Темалар тәрәнәйтеү., Мин аңлайым, барыһы да тел менән яҙылған, мин барыһын да аңланым һәм нуль .
Икенсе аҙым?
Бөтә иҫәп-хисаптарын, бизнес-моделдәр. Шул уҡ ваҡытта беҙ bitcoinwisdom ҡулланыла. – беренсе ресурстарының береһе, унда хәрәкәт баҙарҙа нисек күрергә мөмкин., барыһы бер көндә һәм анализлау, ай, һәм күләменә ҡарап. Мәҫәлән, көн алмаштырыу буйынса операция үткәрелә. 5000 шартлы курс биткоин $ 500. Биржаһы – 0.4%. 500 множатся 5000 һәм 0.4 һәм беҙ табыш алырға мөмкин көнө..
Сөнки, бизнес-моделдәр бик ябай алмашыу өсөн?
Д, Мин уйлайым, әгәр ниндәйҙер әйбер бик ҡатмарлы, ул саҡта эшләү түгел, ябай ғына әйберҙәр эшләү.
Өсөнсө аҙым?
Техник әҙерлек спецификацияһы. Әйтергә кәрәк, тәүге Техник заданиелары, төрлө әйберҙәр эшләй һәм мин алырға һөҙөмтәлә ул, шул сәбәптәр буйынса, - тип, мин аңлайым, деталдәр бик күп, бер мәл, мин уның бик мөһим тойола, мөһим түгел., һәм киреһенсә. Был стандарт тарихы.
Ентекләп һөйләү, һин нисек эшләй ТС? Был мәғлүмәтте ҡайҙан алырға ул?
Шул уҡ ваҡытта., Мин, биржаһында сауҙа күп булды, һәм аңланым, нисек DDoS-һөжүмгә барыу, күреп, нисек бөлгөнлөккә биржаһы, күреп, ҡасан кулланыусылар буласаҡ алмашыу лояль ҡараш, һәм улар бер ҡасан, һәм ни өсөн был үтә. Мин эшләгән береһе минең тәжрибәһен техзадание, Мин эшләнем, аҙыҡ-түлек, улар, мин, нисек уңайлы булһа трейдер. Мин, бөтә ғәмәлдәре өсөн аңлайышлы булыуы. Мин интерфейсы ҡулланыла өсөн программалар булдырылды, мин унда һүрәт төшөрөү 25 үҙ сайты булған биттәр төҙөлгән һәм логика. Улай ғына ла түгел, шулай уҡ бөтә Cryptoexchanges нигеҙе..
Йыш ҡына һеҙҙең кеүек техник ҡарарҙарҙы файҙаланыу әҙер?
Мин ҡулланыу, биткоина ебәреү һәм алыу өсөн blockchain.info. Шул уҡ ваҡытта., API улар халыҡ биргән. Башланғыс этапта, минең уйымса, был етерлек булды, иң яҡшы аҙыҡ-түлек алыу өсөн минималь түләүҙәр менән һөйләшелгән, ә һуңынан һәр элементы яҡшыртыу өсөн ябай һәм яҡшыртыу. Әммә беҙ уларҙан баш тартыу, башҡа сәбәп аңлатыу. Мин уйлайым, был иң уңышлыларҙың береһе тип уңышһыҙлыҡ, тип, була. Беҙ хәлде асыҡлап, нисек эшләргә bitcoin, һәм яҙғаны беҙгә тулыһынса клиенттар менән нуль, хәҙер уларҙы даими камиллаштырырға. Был, беҙ биткоин буласаҡ беҙҙең кошо.
Дүртенсе аҙым?
Был команда. Һалҡыная, инде мин булды, кем менән беҙ ике проект өҫтөндә эшләй. Әммә мин аңланым, беҙ был тәжрибәһе етерлек булыуы ла, сифатлы аҙыҡ-түлек cryptosphere өсөн булдырылған.. Шуға күрә, беҙ өҫтәмә белем үҙ бурыстарын хәл насос менән, мәҫәлән, ddos һаҡлау эшләй ҡатнашты-атака, хеҙмәте өсөн аҡса алырға, һәм артабан шулай. Параллель рәүештә техник һәм беҙ өс йыл дауамында эш өҫтөндә эшләй. – был проект сит өсөн, аңламайым, нисек эшләргә барыһы да. Ошо арҡала, беҙ шулай уҡ белгестәр менән танышып, артабан уларҙың беҙҙең проекттың ярҙам итә..
Бишенсе аҙым?
Иң бди-аҡса. Башында., Мин яҡынса йыйып ала $ 300,000. Был йылдарҙа программист командаһы., минималь сығымдар, әммә юридик хеҙмәттәр иҫәпкә алмай. Әммә был булманы. 2013. Хәҙер, Мин уйланым, кәм тигәндә $ 1 миллион кәрәк. Беҙ конкурентлы мөхит башҡа, һәм башҡа шарттар., һуңынан ғына була. 5 фонд биржаһы, ә хәҙер улар йөҙ.
Бындай файҙаланыусылар тип геолокация?
Бөтә донъя, әммә беҙ хәҙер тыйыу америка араһына теркәлеү арҡаһында юридик мәсьәләләр.
Именлек тәьмин итеүсе хеҙмәткәрҙәрҙең йәлме ни.?
Әгәр ашығыс булған бурыстарҙы, был-бөтә команданың шөғөлләнә һуңғараҡ, ылыҡтырылған һәм, был ниндәй ваҡыт була..
Етешһеҙлек эҙләү өсөн бүләк булды.? Һәм-тип?
Икенсе көнө, электрон почта өсөн түләп бөтмәйенсә администратор эҙләргә мөмкинлек верит. Ысынлыкта, был уларҙы ғәмәлдә тормошҡа ашыра алмай. , теоретически әммә был мөмкин булһа, был етешһеҙлек өсөн файҙаланыу.
Һәм уларға күпме түләнгәндер?
Бер нисә йөҙ, ҙур булмаған һаны, сөнки был етешһеҙлек түгел. Теге йәки был етешһеҙлек эҙләп беҙҙең сығымдар исемлеге.
Ниндәй пар килгәндәр төп сауҙа алмашыу?
BTC ПАР/USD., ЛТК/$, БТЦ/Монера, БТ /Zcash.
Мин үҙемә алмашҡа килерлек итеп урынлаштырыу мөмкин маркет?
Тәңкә булған өсөн беҙҙең бүлек өҫтәргә, һәм быны асыҡтан-асыҡ күрһәтеү, һәм беҙ мөмкин түгел, кем кемделер өҫтәп.
Ҡыҙыҡлы интервью өсөн рәхмәт
Әҙерләү CryptoRadio команда


text:
2018 йылда беҙҙең алда өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау буйынса күпселек мәсьәләләрҙе хәл итеү бурысы тора – Рөстәм Хәмитов Фото: Олег Яровиков
2018 йылда беҙҙең алда өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау буйынса күпселек мәсьәләләрҙе хәл итеү бурысы тора – Рөстәм Хәмитов
2018 йылда беҙҙең алда өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау буйынса күпселек мәсьәләләрҙе хәл итеү бурысы тора – Рөстәм Хәмитов Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
2018 йылда республика властарына хоҡуҡ һаҡлау органдары менән берлектә алданған өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлауға бәйле мәсьәләләрҙең күпселек өлөшөн хәл итергә кәрәк. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһы Прокуратура хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы йыйылышта белдерҙе.
Төбәк етәксеһе уҙған йылда намыҫһыҙ төҙөүселәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырыу буйынса ҡаты саралар күреүҙәрен хәбәр итте. Өлөшләтә төҙөлөштә ҡатнашыусыларҙың хоҡуҡтарын боҙоуға бәйле 10 енәйәт эше ҡуҙғатылған.
– Бөгөн 3 мең самаһы ғаиләнең торлаҡ алмау йәһәтенән хәүеф зонаһында ҡалғанлығы барыһына ла яҡшы билдәле. Кешеләр аҡса һалып, йылдар буйына көтә – һәм бер нәмә лә алмай. Торлаҡ төҙөүгә бәйле булмаған объектив һәм аҡса йыйып, улар менән билдәһеҙ йүнәлештә юғалыуға бәйле субъектив сәбәптәр ҙә бар, әлбиттә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Дөйөм тырышлыҡ менән хәлде үҙгәртә алырбыҙ, тип уйлайым. 2018 йылда беҙ ошо мәсьәләләрҙең күпселек өлөшөн ябырға бурыслы. Ошондай енәйәттәргә ҡаршы әүҙем көрәш алып барырға, уларҙы иҫкәртергә кәрәк.
http://www.bashinform.ru/news/1103502-v-2018-godu-my-obyazany-reshit-bolshinstvo-voprosov-po-zashchite-prav-dolshchikov-rustem-khamitov/


text:
Төбәктә ял көндәрендә ниндәй һауа торошо була – фараздар Фото: Ғәлиә Нәбиева
Төбәктә ял көндәрендә ниндәй һауа торошо була – фараздар
Төбәктә ял көндәрендә ниндәй һауа торошо була – фараздар Фото: Ғәлиә Нәбиева
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхитте күҙәтеү буйынса идаралығы алдағы өс көнгә һауа торошон хәбәр итте.
Синоптиктарҙың мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн республикала көндөң аяҙлы-болотло булыуы көтөлә. Урыны менән бер аҙ ҡар яуасаҡ, бәҫ төшәсәк. Ел көнсығыштан, уртаса. Һауа температураһы – 13-18 градус һыуыҡ, айырым райондарҙа – минус 23.
20 ғинуарҙа Башҡортостанда төндә урыны менән, көндөҙ көньяҡ буйынса төрлө тиҙлектә ҡар яуыуы көтөлә. Ҡайһы бер райондарҙа буран сығасаҡ. Ел көнсығыштан, көньяҡ-көнсығыштан, уртаса. Көндөҙ – көсәйеүсән. Төндә һауа температураһы – 18-23 градус һыуыҡ, аяҙытҡанда – минус 30. Көндөҙ 9-14, урыны менән 19 градус һыуыҡ.
21 ғинуарҙа синоптиктар республикала бер аҙ, төндә урыны менән уртаса ҡар яуыуын, еңелсә буран сығыуын вәғәҙәләй. Һауа температураһы төндә – 12-17, аяҙытҡанда 22 градус һыуыҡ. Көндөҙ – 6-11 градус һыуыҡ, көнсығыш буйынса – минус 16.
http://www.bashinform.ru/news/1105495-sinoptiki-bashkirii-soobshchili-kakoy-budet-pogoda-na-vykhodnye/


text:
Александр Никерин Краснодар крайының спорт министры урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнде
Башҡортостандың элекке йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Александр Никерин Краснодар крайының спорт һәм физик культура министрының беренсе урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнде. Никерин һүҙҙәре буйынса, тәүге шылтыратыу федераль министрлыҡтың Физик культура һәм спорт өлкәһендәге дәүләт сәйәсәте департаментынан булған. 30 майҙа ул эшкә саҡырыу алған, бынан һуң Краснодарҙа крайҙың вице-губернаторы менән осрашҡан. Яңы вазифала Александр Никерин муниципаль берәмектәр менән үҙ-ара килешеп эш итеү һәм ойоштороу эшмәкәрлеге буйынса, сәләмәт тормошто һәм физкультураны пропагандалау, физкультураны үҫтереү бүлектәре эшмәкәрлеген контролдә тотасаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәт менән Александр Никериндың «Ижтимағи электрон гәзит» журналистарына биргән интервьюһында танышырға була.


text:
Хәйбулла районында ЮНЕСКО клубтарының презентацияһы үтте
Хәйбулла районында ЮНЕСКО клубтарының презентацияһы үтте. Улар Аҡъяр ауылының 2-се урта мәктәбе һәм Бүребай ауылы урта мәктәбе нигеҙендә булдырылды.
Аҡъяр мәктәбендә презентация сиктәрендә мәктәп уҡыусыларының концерты ойошторолдо, мәктәп ҡаҙаныштары тәҡдим ителде, асыҡ дәрестәр үтте.
Бүребай ауылында фәнни-ғәмәли конференция үтте, унда Аҡъяр, Бүребай ауылдарынан, Сибай ҡалаһынан мәктәп уҡыусылары ҡатнашты. Улар экология, шулай уҡ йәштәргә социаль ярҙам мәсьәләләрен ҡуҙғатты, был көнүҙәк проблемаларҙы хәл итеү юлдарын тәҡдим итте. Конференцияла ЮНЕСКО-ның Сибайҙағы «Туғанлыҡ» клубы ағзалары ла ҡатнашты. Сарала ЮНЕСКО-ның Урал аръяғындағы клубтарының хеҙмәттәшлек итеүе тураһында ҡарар ҡабул ителде.


text:
Фәнгә тәүге аҙымдар
30 января 2018 йыл | Мәғариф
Районда 10-сы тапҡыр үткән сарала Красноусолдағы 2-се, 3-сө мәктәптәр, КБГИ, Яңғыҙҡайын, Мораҡ, Ҡормантау мәктәптәренән 42 уҡыусы үҙҙәренең эҙләнеүҙәре менән таныштырҙы. Төрлө фәндәр буйынса 12 секция эшләне. Быйыл да конференцияла башланғыс клас-тар әүҙемлек күрһәтте – бөтәһе 14 бала доклад менән сығыш яһаны.
Иң уңышлы тип табылған 3-сө мәктәптең 3-сө класс уҡыусыһы Аделина Басариева һәм Красноусол башҡорт гимназия-интернатының 9-сы класс уҡыусыһы Мария Поволокинаның фәнни эштәре күптән түгел уҙған район мәктәптәре директорҙары һәм урынбаҫарҙары кәңәшмәһендә тыңланды ла инде.
Конференцияла юғары баһа алыусылар Өфө ҡалаһында үтәсәк республика этабында ҡатнашасаҡ. Йәш ғалимдарға уңыштар теләйбеҙ.
Гөлдәр КИНЙӘБАЕВА.
Иң уңышлы тип табылған 3-сө мәктәптең 3-сө класс уҡыусыһы Аделина Басариева һәм Красноусол башҡорт гимназия-интернатының 9-сы класс уҡыусыһы Мария Поволокинаның фәнни эштәре күптән түгел уҙған район мәктәптәре директорҙары һәм урынбаҫарҙары кәңәшмәһендә тыңланды ла инде.
Конференцияла юғары баһа алыусылар Өфө ҡалаһында үтәсәк республика этабында ҡатнашасаҡ. Йәш ғалимдарға уңыштар теләйбеҙ.
Гөлдәр КИНЙӘБАЕВА.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 20.04.2018
Иртәгә - Башҡорт теленән региональ диктант! Онотмағыҙ!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 20-04-2018, 14:54
Иртәгә, 21 апрелдә иртәнге сәғәт 10-да үтәсәк диктантта Мәрйәм Бураҡаеваның "Арғымаҡ" әҫәренән өҙөктө яҙасаҡтар. Тексын М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры художество етәксеһе, РФ атҡаҙанған артисы, БР халыҡ артисы, РФ Дәүләт һәм Салауат Юлаев исемендәге БР Дәүләт премиялары лауреаты Олег Ханов уҡыясаҡ.
...
Үҙ телеңде үҙең яҡла!
Башҡортостан / Сәйәсәт // 20-04-2018, 13:12
йәки Татарстанда татар теленән Берҙәм республика имтиханы индерелде.
Күрше Татарстанда татар теле буйынса Берҙәм республика имтиханын тапшырыу акцияһы старт алды. Республикала ата – әсәләр, уҡытыусылар, яҙыусылар, дин әһелдәре менән рәттән чиновниктар туған телендә белемен һынап ҡарай. Улар араһында Татарстандың мәғариф һәм фән министры Рәфис Борхановта бар.БРИ һынауҙары тестары өс ауырлыҡта: беренсеһе — татар телен яҡшы белгән, икенсеһе — база кимәлендә һәм өсөнсөһөбашҡа милләт уҡыусыларына тәғәйенләнгән. Күрше төбәктә2017 – 2018 уҡыу йылы аҙағында татар теленән Берҙәм республика имтиханын 18 бала тапшырасаҡ....
Илүзә АМАНҒОЛОВА
Объявления / Йәшлек гүзәле // 20-04-2018, 12:00
Илүзә Таһир ҡыҙы АМАНҒОЛОВА булам. Сығышым менән Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылынан. 9-сы класҡа тиклем үҙебеҙҙәге мәктәптә уҡыным, аҙаҡ Баймаҡ лицей-интернатында белем алдым.
Әлеге мәлдә Башҡорт дәүләт университеты физик–техник институтының 2-се курсында уҡып йөрөйөм.
Бик күркәм ғаиләлә тәрбиәләндем: атай-әсәйем, ике апайым һәм ҡустым бар. Мәктәп йылдарында төрлө спорт ярышында, олимпиадала ҡатнашып, призлы урындар яулай инем. Хәҙер ҙә спорт менән шөғөлләнеүемде дауам итәм.
Киләсәккә хыялым – яҡшы итеп уҡыуҙы тамамлап, йәмғиәткә файҙалы кеше булыу. Был тормошта бәхетле булыу теләгем дә көслө. Ышанам, хыялдарым тормошҡа ашасаҡ!...
Телһеҙ халыҡ – тамырһыҙ ағас
Объявления / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 20-04-2018, 11:29
Әсәм теле. Сәсән теле. Туған тел. Кешелек донъяһы барлыҡҡа килеү менән Хоҙай Тәғәлә кешегә иң элек тел бүләк иткән. Беҙҙең телебеҙ әсә һөтө менән ингән. Ҡайҙа ғына булһаҡ та, ҡайҙа ғына йәшәһәк тә уны һаҡларға, киләсәк быуынға еткерергә тейешбеҙ. Был беҙҙең изге бурыс.
Кеше тәүҙә үҙ теленең матурлығын, изгелеген, ҡиммәтен тойорға тейеш. Шул саҡта ғына уның ниндәй тәрән, хисле, яғымлы икәнлегенә ышана һәм киләсәккә тапшырырға әҙерләнә....
Рәнйеш алмағыҙ!
Новости / Иман // 20-04-2018, 07:00
Бер көндө иңбашынан ҡулы ҡырҡылған бер ир урамдағы кешеләргә өндәшеп:
– Мине күргән кешеләр ғибрәт алһын. Ғәҙелһеҙлек ҡылып, кеше рәнйетмәһендәр, – тип ҡысҡырып йөрөй. Уның янында булғандар:
– Һинең менән нимә булды? Ҡайһы ереңә ҡарап ғибрәт алайыҡ? – тип һорайҙар.
– Тормошомда шундай бер хәл булды, – тип һүҙен башлай әлеге сәйер кеше. – Бик уҫал, холоҡһоҙ кеше инем. Кешене нахаҡҡа рәнйетеү минең өсөн бер ни торманы. Бер көндө балыҡсының ҙур ғына балыҡ тотоуын күреп ҡалдым. Балыҡ миңә бик ныҡ оҡшаны һәм хужанан уны миңә биреүен һораным. Ул иһә: «Мин һиңә балыҡты бушҡа бирә алмайым. Сөнки ул бөгөн минең тотҡан берҙән-бер балығым. Әгәр ҙә был табышымды бөгөн баҙарҙа һата алмаһам, балаларым ас ҡаласаҡ», – тип яуап ҡайтарҙы. Әммә мин уның балығын талап алдым....


text:
Мосолман байрамдары
Мосолман байрамдары- мосолмандар байрам иткән байрамдар. Ислам динендә 13 байрам телгә алына һәм үткәрелеп килә. Иң ололары — Ураҙа ғәйете һәм Ҡорбан ғәйете. Улар Мөхәммәт СҒС ваҡытынан уҡ байрам ителә. Байрамдар ай календары буйынса үткәрелә.
Йөкмәткеһе
Ураҙа байрамы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәпсә Ғәйдел Фитыр көнө тип йөрөтөлә. Рамаҙан ураҙаһы тамам булғандан һуң өс көн байрам ителә. Байрамдың башы Шәүүәл айының беренсе көнөнә тура килә. Был көндә мосолмандар мәсеттәргә йыйылып ғәйет намаҙы башҡара. Аллаһы Тәғәләнән гонаһтарын ярлыҡауҙы һорап теләктәр теләйҙәр. Рамаҙан иң изге ай- сөнки был айҙа Ҡөрьән китабы иңдерелә башлаған. Мәтдт мөмкинселектәре булған мосолмандар ғәйет намаҙына тиклем фәҡирҙәргә йәки мәсеткә фытыр саҙаҡаһы бирә. Рамаҙан айы барышында ураҙа тотоусы кешеләрҙе киска ашҡа, Ифтарға(ауыҙ асырға) йыйыу йолаһы бар.
Ҡорбан ғәйете[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡорбан байрамы Зөлхиззә айының 10-сы көнөнә тура килә. Ул ураҙа байрамынан һуң 70 көн үткәс билдәләнә һәм өс көн дауам итә. Был көндө мөсолмандар иртүк тороп төркөм-төркөм йыйылып «Аллаһу әкбәр, Аллаһу әкбәр» тип тәҡбир әйтеп, юлда туҡтай — туҡтай мәсеткә йүнәлә. Унда ғәйет намаҙы уҡыйҙар. Аллаһы тәғәләнән ярлыҡау һорайҙар.
Мосолмандар был көндө махсус намаҙ уҡырға һәм күңелдәрен Аллаһыға йүнәлтергә тейештәр. Ҡәғбә храмын төҙөгән Ибраһим Пәйғәмбәр Ябраил фәрештәнән «ҡара ташты» алғас, үҙенең Аллаһыға бирелгәнен күрһәтеү өсөн, улы Исмәғилде Ҡорбан итмәксе була(37, 97-110 аяттар). Ләкин шәфҡәтле Аллаһы Тәғәлә, фәрештә аша бәрән ебәреп, уның улын ҡотҡара.
Ғәрәфә көнө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡорбан байрамынан алдағы көн. Мосолмандар өсөн был изге һәм мөбәрәк көн иҫәпләнә. Был көндө, йәғни Зөлхиззә айының 9-сы көнөндә улар Мәккәгә Ғәрәфәт тауы итәгенә күмәкләшеп намаҙ уҡырға йөрөй торған булғандар.
Һижриәт көнө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Икенсе төрлө күсеү көнө тип йөрөтөлә. Был көн сәфәр айының 26-сы көнөндә билдәләнә. Ислам диненең сөнни мәзхәбендәге мосолмандар, 13 йыл буйы Мәккә кешеләрен ислам диненә өндәгәндән һуң, ошо кистә хәҙрәти Рәсүл СҒС, хәҙрәти Әбүбәкер менән бергәләшеп, Мәҙинәи Мөкәрәмәнәнән сығып, Мәҙинәи Мөнәүәрә ҡалаһына барып еткәндәр. Ошонан һуң Ислам дине тиҙ арала тарала башлай, көсәйеп китә. Шуға күрә мосолмандар был көндө мөбәрәк күрәләр. Әммә Шиғый мәзһәбендәге мосолмандар был көндө байрам итмәйҙәр.
Мәүлид байрамы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәпсә тыуған көн мәғәнәһендә. Рәбиғүл әүәлдең 12-се кисендә ҡояш байыу менән башлана. Был бөтә мосолмандарының донъя һәм әхирәт сәғҙәттәренә сәбәп булған Мөхәммәт СҒС тыуған көнө. Ул миләди йылы менән 570 йылдың 27 апрелендә Мәккәи Мөкәрәмәлә Ҡорайыш ҡәбиләһенең ярлы шим ырыуында донъяға килә.632 йылда вафат була. Мәүлит байрамында мәсеттәрҙә Пәйғәмбәребеҙгә бағышлап хөтбәләр уҡыйҙар, вәғәздәр һөйләйҙәр. Һәр кем салауат әйтә.
Миһраж кисәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәпсәнән ауҙарһаҡ, Миһраж - юғарыға күтәрелеү, күккә ашыу тигәнде аңлата. Ҡөрьәндең 17 сүрәһендә әйтелгәнсә Мөхәммәт СҒС уяулы — йоҡоло килеш ятҡанда яҡтылыҡ баҫҡысы буйлап Аллаһы Тәғәлә менән һөйләшергә күккә ашҡан. Шул ваҡиғаны иҫтә ҡалдырыу йөҙөнән мосолмандар рәжәп айының 27-се кисендә миһраж үткәреүҙе ғәҙәткә индергәндәр
Рәғәиб кисәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәжәб айының беренсе йомаһына ҡаршы кискә тура килә. Ошо кисте Мөхәммәттең СҒС атаһы хәҙерәте Ғабдулла менән әсәһе хәҙрәти Әминә никахлашҡандар һәм беренсе тапҡыр күрешкәндәр.
Бәрәәт кисәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәғбан айының 15-се көнөнә тура килә. Изге кисә 14-се шәғбанда ҡояш байығас та башлана. Риүәйәттәргә ҡарағанда, кешеләрҙең бер йыллыҡ яҙмышы, бәхете, тормошондағы уңышы, рәхәт, етеш йәшәүе ошо кистә билдәләнә.
Ғәшүрә көнө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәшүрә көнө мөхәррәм айының 10 көнөндә байрам ителә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр һәм уның сәхәбәләре ошо көндө мөбәрәк һанап, ураҙа тотҡандар, изге ғәмәлдәр ҡылғандар.
Ҡәҙер кисе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рамаҙан айының 26-сы көнөндә байрам ителә. МөхәммәткәСҒС Ҡөрьән аяттары Аллаһынан ошо кистә иңдерелә башлаған тип аңлатыла. Уның изгелеге шунан килә. Хәҙерәте Рәсүл СҒС,ҡәҙер кисендә тәүбә ҡылған кешенең барлыҡ гонаһтарын Аллаһы Тәғәлә ярлыҡар, тип әйтеп ҡалдырған. Сөнки был кистә изге ғәмәлдәрҙең сауабы башҡа кистәргә ҡарағанда артыҡ була. Шуға күрә мосолмандар был төндө йоҡламай үткәрәләр. Мәсеттәрҙә намаҙ уҡыу, доға ҡылыу, Ҡөрьән уҡыу ойошторола.
Тәшриҡ көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡорбан ғәйетенән һуңғы өс көндө, йәғни, зөлхиззәнең 11, 12, 13-сө көндәрен Тәшриҡ көндәре тип атайҙар. Былар изге көндәр. Ғәрәфә көнөнөң иртә намаҙынан алып тәшриҡ көнөнөң икенде намаҙына ҡәҙәр, йәмәғәт намаҙынан һуң мосолмандар һәр урында ҡысҡырып «тәҡбир тәшриҡ» әйтәләр. Йәғни Аллаһы Тәғәлә хәҙрәттәрен ололайҙар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вәлиева М. Ғ., Үтәбай-Кәрими Р. Мосолман байрамдары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
18-03-2013, 16:41 / ---
Белоретта - “Һаулыҡ марафоны”
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы бойороғона ярашлы, “Һаулыҡ марафоны” акцияһы старт алды. Сараның тѳп маҡсаты - медицина хеҙмәткәрҙәрен йѳрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән сирләүселәрҙе дауалау буйынса заман тәҡдимдәре менән таныштырыу, табиптарҙың квалификацияһын, һѳнәри оҫталыҡтарын күтәреү, шулай уҡ йѳрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары һәм хәүеф факторҙары үҫеше буйынса халыҡтың мәғлүмәтлелеген арттырыу. Тәүге акция ғинуарҙа Сибай ҡалаһында үткән. Икенсеһе 14 һәм 15 мартта Белоретта ойошторолдо....


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Дуҫ тураһында һүҙ
Дуҫ тураһында һүҙ
...Ғилман Ишкинин менән беҙ 1996 йылдың йәмле яҙ көндәрендә таныштыҡ. Ул саҡта Өфөнөң Әй урамында урынлашҡан «редакциялар дөйөм ятағы» ишегенән беҙ – «Толпар» журналы йәштәре – ниҙер тураһында көлөшә-көлөшә һөйләшеп, ҡайҙалыр сығып барабыҙ. Ҡаршыбыҙға икенсе бер төркөм – «Шоңҡар» журналының егет-ҡыҙҙары килә. Улар ҙа йәш, улар ҙа көләс. Май ҡояшы йөҙҙәренә күскән тиерһең! Араларында миңә таныш булмаған егеттәр ҙә бар. Күрештек, танышып киттек. Мин үҙ исемемде атағас, таҙа ғына, ауылса әйтһәң, «төптән үҫкән кәүҙәле» береһе бот сабып:
– Бәй, шағир Рауил Фәйзуллин менән әңгәмәләшкән егет һин булаһыңмы ни?! Мин дә уның ижады менән «енләнәм» бит! Иҫ киткес талант, китаптарын бирмәнеме? – тип, мине төркөмөбөҙҙән айырып алып китте.
Йәйге кафе эсендәге өҫтәлдә оҙаҡ ҡына хәҙерге шиғриәт, башҡорт-татар әҙәби бәйләнештәре тураһында һөйләшеп ултырҙыҡ. Ғилман Ишкинин менән дуҫлығыбыҙ шунда яралды. Ул, Татарстандың халыҡ шағиры Рауил Фәйзуллиндың «Нюанстар иле» циклындағы бер ниндәй традицион форма ҡалыптарына буйһонмаған бер-ике-өс юллыҡ ассоциатив шиғыр өлгөләре менән рухланып, үҙе лә башҡорт поэзияһында шундай уҡ эксперимент яһап ҡарарға уйлаған икән. Шулай итеп, беҙ фекерҙәштәр булып сыҡтыҡ. Мин уға танышыу өсөн Фәйзуллиндың үҙемдә булған бөтә йыйынтыҡтарын, ирекле шиғыр йүнәлешендә ижад иткән Ренат Харис, Фәиз Зөлҡәрнәйҙәрҙең китаптарын килтерҙем. Юл фажиғәһендә һәләк булған яҡташыбыҙ Фәиз Зөлҡәрнәйҙең яҙмышын, йылдар үткәс, Ғилман дуҫым ҡабатлар, тип кем уйлаған ул саҡта...
Күпмелер ваҡыт үткәс, Ғилман (ун йәшкә өлкәнерәк булһа ла, «ағай» тип әйткән юҡ ине, дуҫ – дуҫ инде!) «Шоңҡар» журналында эшләй башланы. Мин – «Толпар»ҙа яуаплы сәркәтип, эш бүлмәләребеҙ ҙә йәнәшә генә... Кистәрен, эштән һуң ҡалып, төнгә тиклем шиғыр тикшергән дә, тамаҡтар ҡарлыҡҡансы бәхәсләшкән дә (хәйер, Ғилман күберәк тыңлай, ара-тирә үҙенең теүәл һәм үлтергес тура һүҙле репликаларын ташлап ҡуя ине), кәйеф-сафа ҡороп, йырлашып ултырған саҡтар ҙа йыш булғыланы. Әйткәндәй, тауышы моңло ине уның. Далалай оҙон башҡорт көйҙәрен һуҙып ебәрһә, ирекһеҙҙән күңелдең иң нескә ҡылдары һыҡрай башлай, аңлашылмаҫ бер һыҙланыуҙан күҙҙәргә йәш килә... Ғөмүмән, моң, аңлатып булмаҫлыҡ һағыш уның бар булмышынан, айырыуса күҙҙәренән, һарҡып тора ине. Хәйер, шиғриәт үҙе моң бит ул. Ә Ғилман ысын шағир ине...
Ир-егеттең йөрәгендә биле бәйле ат ятыр, тигәндәй, уның күңелендә шағирәнә моң менән бергә Салауат батырға хас ярһыулыҡ, сәсәндәрсә тура һүҙлелек йәшерелгәйне. Чин-дәрәжәләргә, кемдең кемлегенә ҡарамайынса, ул үҙ һүҙен тураһын ярып әйтә белде. Һәм был яҡлап әле лә күптәребеҙгә өлгө булып тора. Хәтеремдә, «Һуңғы Шүрәле» тип исемләнгән шиғыр йыйынтығымды республика Яҙыусылар союзының татар секцияһында тикшереүгә барғас, совет эстетикаһы ҡанундары менән йәшәгән өлкән йәштәге бер фән докторы: «Ижадыңда гражданлыҡ пафосы етмәй», – тип йәнгә тейгәйне. Шунда Ғилман сәсрәп күтәрелеп, йоҙроҡтарын трибундарса өҫкә ата-ата, бер нисә шиғырымды уҡыны ла:
– Халҡы, теле, иле тураһында әсенеп яҙылған был шиғырҙар гражданлыҡ пафосынан мәхрүм тип ҡарала икән, мин әлеге төшөнсәнең мәғәнәһен бөтөнләй аңламайым, – тип, ғалимыбыҙҙы урынына ултыртты. Йыйынтыҡ секцияла бер тауыштан үтте... Башҡорт халҡының моң-ғәме, шатлыҡ-ҡайғыһы менән йәшәп, эргәләге башҡа милләттәрҙең мәҙәниәтенә ихтирам һаҡлаған, уларҙың теләк-ынтылыштарын тәрән аңлаған шәхес ине Ғилман.
... Әҙәм заты шулай ҡоролған – дуҫтарҙың ысын ҡиммәтен, улар арабыҙҙы ташлап китеп, баҡыйлыҡҡа күскәс кенә аңлайбыҙ. Ғилман менән дә шулай... Әле хәтер төпкөлдәрен аҡтарып ултырам да, үҙемде-үҙем битәрләп ҡуям: иң кәрәкле һүҙҙәр әйтеп бөтөрөлмәгән, ихластан ҡайғы-шатлыҡтарын уртаҡлашырға килгән дуҫым менән һөйләшеүҙәр һуңғы йылдарҙа дежур төҫ алған икән. Нишләйһең, кеше камил зат түгел, уға һәр ваҡыт ниҙер етмәй, ул донъя ҡыуа. Иң яҡын дуҫ-иштәр менән һөйләшеп ултырыу ҙа ҡайһы саҡ ваҡытты бушҡа уҙғарыу тип һанала. Күрәһең, минең дә шундайыраҡ саҡтар булғандыр... Хәҙер үкендерә лә, тик һуң – терһәкте тешләп булмай... Ләкин Ғилман дуҫымдың бот сабып, башын артҡа ташлап: «Кит әле, әй!» – тип, ихластан шарҡылдап көлөүҙәре бөгөнгөләй ҡолағымда яңғырай. Ирекһеҙҙән артыма боролоп ҡарайым. Тик янда бушлыҡ... Нәҡ Владимир Высоцкий яҙғанса:
«Друг, оставь покурить!» – а в ответ
– тишина...
Он вчера не вернулся из боя...
Илдус ФАЗЛЕТДИНОВ.
Талантлы шағир Ғилман Ишкининдың фажиғәле вафат булыуына 40 көн тулды. Шул сәбәпле бөгөн 16 сәғәттә уның ҡәләмдәш дуҫтары, Башҡортостан Яҙыусылар союзы бинаһында йыйылып, Ғилманды иҫкә алыу кисәһе үткәрә. Шағирҙың үҙе, ижады менән таныш булған һәр кемде кисәгә саҡырабыҙ, ти улар.
– Бәй, шағир Рауил Фәйзуллин менән әңгәмәләшкән егет һин булаһыңмы ни?! Мин дә уның ижады менән «енләнәм» бит! Иҫ киткес талант, китаптарын бирмәнеме? – тип, мине төркөмөбөҙҙән айырып алып китте.
Йәйге кафе эсендәге өҫтәлдә оҙаҡ ҡына хәҙерге шиғриәт, башҡорт-татар әҙәби бәйләнештәре тураһында һөйләшеп ултырҙыҡ. Ғилман Ишкинин менән дуҫлығыбыҙ шунда яралды. Ул, Татарстандың халыҡ шағиры Рауил Фәйзуллиндың «Нюанстар иле» циклындағы бер ниндәй традицион форма ҡалыптарына буйһонмаған бер-ике-өс юллыҡ ассоциатив шиғыр өлгөләре менән рухланып, үҙе лә башҡорт поэзияһында шундай уҡ эксперимент яһап ҡарарға уйлаған икән. Шулай итеп, беҙ фекерҙәштәр булып сыҡтыҡ. Мин уға танышыу өсөн Фәйзуллиндың үҙемдә булған бөтә йыйынтыҡтарын, ирекле шиғыр йүнәлешендә ижад иткән Ренат Харис, Фәиз Зөлҡәрнәйҙәрҙең китаптарын килтерҙем. Юл фажиғәһендә һәләк булған яҡташыбыҙ Фәиз Зөлҡәрнәйҙең яҙмышын, йылдар үткәс, Ғилман дуҫым ҡабатлар, тип кем уйлаған ул саҡта...
Күпмелер ваҡыт үткәс, Ғилман (ун йәшкә өлкәнерәк булһа ла, «ағай» тип әйткән юҡ ине, дуҫ – дуҫ инде!) «Шоңҡар» журналында эшләй башланы. Мин – «Толпар»ҙа яуаплы сәркәтип, эш бүлмәләребеҙ ҙә йәнәшә генә... Кистәрен, эштән һуң ҡалып, төнгә тиклем шиғыр тикшергән дә, тамаҡтар ҡарлыҡҡансы бәхәсләшкән дә (хәйер, Ғилман күберәк тыңлай, ара-тирә үҙенең теүәл һәм үлтергес тура һүҙле репликаларын ташлап ҡуя ине), кәйеф-сафа ҡороп, йырлашып ултырған саҡтар ҙа йыш булғыланы. Әйткәндәй, тауышы моңло ине уның. Далалай оҙон башҡорт көйҙәрен һуҙып ебәрһә, ирекһеҙҙән күңелдең иң нескә ҡылдары һыҡрай башлай, аңлашылмаҫ бер һыҙланыуҙан күҙҙәргә йәш килә... Ғөмүмән, моң, аңлатып булмаҫлыҡ һағыш уның бар булмышынан, айырыуса күҙҙәренән, һарҡып тора ине. Хәйер, шиғриәт үҙе моң бит ул. Ә Ғилман ысын шағир ине...
Ир-егеттең йөрәгендә биле бәйле ат ятыр, тигәндәй, уның күңелендә шағирәнә моң менән бергә Салауат батырға хас ярһыулыҡ, сәсәндәрсә тура һүҙлелек йәшерелгәйне. Чин-дәрәжәләргә, кемдең кемлегенә ҡарамайынса, ул үҙ һүҙен тураһын ярып әйтә белде. Һәм был яҡлап әле лә күптәребеҙгә өлгө булып тора. Хәтеремдә, «Һуңғы Шүрәле» тип исемләнгән шиғыр йыйынтығымды республика Яҙыусылар союзының татар секцияһында тикшереүгә барғас, совет эстетикаһы ҡанундары менән йәшәгән өлкән йәштәге бер фән докторы: «Ижадыңда гражданлыҡ пафосы етмәй», – тип йәнгә тейгәйне. Шунда Ғилман сәсрәп күтәрелеп, йоҙроҡтарын трибундарса өҫкә ата-ата, бер нисә шиғырымды уҡыны ла:
– Халҡы, теле, иле тураһында әсенеп яҙылған был шиғырҙар гражданлыҡ пафосынан мәхрүм тип ҡарала икән, мин әлеге төшөнсәнең мәғәнәһен бөтөнләй аңламайым, – тип, ғалимыбыҙҙы урынына ултыртты. Йыйынтыҡ секцияла бер тауыштан үтте... Башҡорт халҡының моң-ғәме, шатлыҡ-ҡайғыһы менән йәшәп, эргәләге башҡа милләттәрҙең мәҙәниәтенә ихтирам һаҡлаған, уларҙың теләк-ынтылыштарын тәрән аңлаған шәхес ине Ғилман.
... Әҙәм заты шулай ҡоролған – дуҫтарҙың ысын ҡиммәтен, улар арабыҙҙы ташлап китеп, баҡыйлыҡҡа күскәс кенә аңлайбыҙ. Ғилман менән дә шулай... Әле хәтер төпкөлдәрен аҡтарып ултырам да, үҙемде-үҙем битәрләп ҡуям: иң кәрәкле һүҙҙәр әйтеп бөтөрөлмәгән, ихластан ҡайғы-шатлыҡтарын уртаҡлашырға килгән дуҫым менән һөйләшеүҙәр һуңғы йылдарҙа дежур төҫ алған икән. Нишләйһең, кеше камил зат түгел, уға һәр ваҡыт ниҙер етмәй, ул донъя ҡыуа. Иң яҡын дуҫ-иштәр менән һөйләшеп ултырыу ҙа ҡайһы саҡ ваҡытты бушҡа уҙғарыу тип һанала. Күрәһең, минең дә шундайыраҡ саҡтар булғандыр... Хәҙер үкендерә лә, тик һуң – терһәкте тешләп булмай... Ләкин Ғилман дуҫымдың бот сабып, башын артҡа ташлап: «Кит әле, әй!» – тип, ихластан шарҡылдап көлөүҙәре бөгөнгөләй ҡолағымда яңғырай. Ирекһеҙҙән артыма боролоп ҡарайым. Тик янда бушлыҡ... Нәҡ Владимир Высоцкий яҙғанса:
«Друг, оставь покурить!» – а в ответ
– тишина...
Он вчера не вернулся из боя...
Илдус ФАЗЛЕТДИНОВ.
Талантлы шағир Ғилман Ишкининдың фажиғәле вафат булыуына 40 көн тулды. Шул сәбәпле бөгөн 16 сәғәттә уның ҡәләмдәш дуҫтары, Башҡортостан Яҙыусылар союзы бинаһында йыйылып, Ғилманды иҫкә алыу кисәһе үткәрә. Шағирҙың үҙе, ижады менән таныш булған һәр кемде кисәгә саҡырабыҙ, ти улар.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Ҡырҡ йылда нисә саҡрым үтеп була?17-02-2017, 03:38 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Был һөнәргә әле әрмегә киткәнсе үк эйә була ул, әммә Белоруссияла хәрби бурысын үтәгәндә ныҡлап рулгә ултыра.
Ишембай ҡалаһына ҡайтҡас та шофер булып эшләй башлай, тик башта еңел автомобилдә йөрөп тәжрибә туплай, һуңынан ғына йөк машинаһына ултыра. Александр Юрьевич эшләгән ойошма төрлө дәүерҙә нисек кенә аталмай, әммә водитель бурысы һәр саҡ бер төрлө булып ҡала – ҡатмарлы һауа шарттарына, юл торошона ҡарамаҫтан, һиңә тапшырған ышанысты аҡларға, йөктө ваҡытында тейешле ергә алып барып еткерергә. Шуғалырмы уны коллегалары ла, етәкселәре лә иң яуаплы һәм итәғәтле, тырыш шофер булараҡ телгә ала. Кәрәк икән, ул ер сигенә лә сығып китергә әҙер. Хәйер, ул тиклем алыҫ сәфәргә сыҡҡаны юҡ әңгәмәсемдең: Өфөгә йөрөй, күрше ҡалаларға, ваҡыты менән башҡа төбәктәргә лә сыҡҡылай.
Александр Кривошеев, ғүмере буйы шофер булып эшләүенә ҡарамаҫтан, үҙенә ике йыл элек кенә еңел автомобиль һатып алған. Кем белә, был, бәлки, уның ҙур машиналарға ғашиҡ булыуына бәйлелер. Һәр хәлдә, автомобиленә, үҙенекеме ул, эшләгән ойошмаһыныҡымы – һәр саҡ һаҡсыл ҡарашта, башҡаларҙан да ошоно талап итә. Ә юлда кешегә ярҙам итеүҙәр тураһында әйтеп тораһы ла түгел.
– 40 йылда нисә саҡрым үтеп була? – тип төпсөнәм унан.
– Эш саҡрымдарҙа түгел, ә сәфәрҙең мәғәнәһендә, – тип йылмая тәжрибәле шофер. Ысынлап та, һәр юлыбыҙ бит үҙенә күрә бер сәбәпкә, асылға эйә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Күп нәмә муниципалитеттар эшен ойоштороуға бәйле»Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: «Күп нәмә муниципалитеттар эшен ойоштороуға бәйле»
Рөстәм Хәмитов: «Күп нәмә муниципалитеттар эшен ойоштороуға бәйле»Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
9 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республиканың муниципаль район һәм ҡала округтары Советтары рәйестәре менән осрашты. Төбәк башлығы муниципалитеттарҙың социаль-иҡтисади үҫеш перспективаларын һәм бөгөнгө көндә улар алдында торған өҫтөнлөклө бурыстарҙы билдәләне.
2014 йылда үткән һайлау кампанияһы халыҡтың власть органдарына ышаныс белдереүен күрһәтте, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Әммә муниципалитеттарға күп йүнәлештәр буйынса эшмәкәрлектәрен әүҙемләштерергә кәрәк. Инвестициялар йәлеп итеү, муниципаль милек менән сифатлы идара итеү, торлаҡ төҙөлөшөн, агросәнәғәт комплексын, һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү өлкәһендә хәл ителмәгән мәсьәләләр байтаҡ.
Төбәк етәксеһе 2015 йылда Башҡортостанда ауыл биләмәһе депутаттарын һәм 2016 йылда Рәсәй Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау темаһын да күтәрҙе.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Әмзә урман комбинатында эш хаҡы буйынса бурыстар түләнмәһә, предприятие етәкселәре квалификацияһын юғалтасаҡ тип белдерҙе.
Осрашыуҙа Башҡортосан Республикаһы Дәүләт – Йыйылышы Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов ҡатнашты.
Сығыштың тулы стенограммаһы БР Президентының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Өфө урамдарында Рәсәй фильмдарынан һүҙҙәр яҙылған баннерҙар барлыҡҡа килдеФото: Олег Яровиков
Өфө урамдарында Рәсәй фильмдарынан һүҙҙәр яҙылған баннерҙар барлыҡҡа килде
Өфө урамдарында Рәсәй фильмдарынан һүҙҙәр яҙылған баннерҙар барлыҡҡа килдеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө урамдарында Рәсәй фильмдарынан һүҙҙәр яҙылған баннерҙар барлыҡҡа килде. Салауат Юлаев проспектында, Баҡалы, Пушкин һәм башҡа урамдарҙа совет һәм Рәсәй фильмдарында яңғыраған ҡанатлы һүҙҙәрҙе күрергә мөмкин. Улар — Леонид Гайдайҙың «Бриллиант ҡул», «Иван Васильевич һөнәрен алмаштыра» комедиялары, Сергей Бодровтың «Брат-2» һәм Оксана Бычкованың «Питер FM» фильмдары. Һәр баннерҙа «Беҙҙең ғәҙел кино», «Беҙҙең яҡшы кино», «Беҙҙең дөрөҫ кино», «Беҙҙең матур кино» слогандарының береһе яҙылған.
«Рәсәй киноһы — ул ниндәйҙер изге, яҡты һәм яҡын. Цитаталарҙы ла шунан сығып һайланыҡ», — тине «UFAGRA» агентлығының креатив директоры Дмитрий Левашов.
«Ҡала рекламаһы» муниципаль ҡаҙна учреждениеһында хәбәр итеүҙәренсә, баннерҙар буш, коммерция фирмалары һатып алмаған щиттарҙа урынлаштырыла. «Башҡортостан» киностудияһына ла башҡорт фильмдарынан фекерҙәр тәҡдим итеү тураһында һорау ебәрелгән.
Баннерҙар илдә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Рәсәй киноһы йылына арналған. 2015 йылда республиканың баш ҡалаһын яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың ҡанатлы һүҙҙәре биҙәне.


text:
Башҡортостанда Федераль юл агентлығы юлдарҙа хәүефле хәлдәр тураһында иҫкәртә Фото: newsvl.ru
Башҡортостанда Федераль юл агентлығы юлдарҙа хәүефле хәлдәр тураһында иҫкәртә
Башҡортостанда Федераль юл агентлығы юлдарҙа хәүефле хәлдәр тураһында иҫкәртә Фото: newsvl.ru
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда Федераль юл агентлығы юлдарҙа хәүефле хәлдәр тураһында иҫкәртә. Күҙаллауҙар буйынса, был аҙнала — республикала, киләһендә Ырымбур өлкәһендә һауа температураһы түбәнәйә, ҡар ҡатыш ямғыр яуа. Юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы ихтимал.
«Автомобиль хужаларына шиналарҙы алмаштырырға кәрәк. Федераль юлдарҙы хеҙмәтләндергән подряд ойошмалары ҡышҡы режимға күсте. Участкаларҙа эшләгән юл техникаһы менән һаҡ булыу зарур. Диспетчер хеҙмәтенең телефоны: (347) 228-12-18», — тип мөрәжәғәт иттеләр водителдәргә Башҡортостан буйынса Федераль юл хеҙмәтендә.


text:
"Гидравлика" инженерҙары Рәсәйҙә иң яҡшылары булыуға дәғүә итә
«Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре Евгений Кононов һәм Ирина Казакова «Йыл инженеры-2009» бөтә Рәсәй конкурсының беренсе турында еңде.
Беренсе тур һөҙөмтәләре буйынса конструктор бюроһы начальнигы Евгений Кононовҡа “Рәсәйҙең профессиональ инженеры” исеме һәм тейешле билдә менән сертификат бирелгән. Инженер-конструктор Ирина Казаковаға “Йәштәрҙең инженер сәнғәте” версияһы буйынса «Йыл инженеры» бөтә Рәсәй конкурсының беренсе туры еңеүсеһе Дипломы тапшырыласаҡ.
Наградалар тапшырыу тантанаһы Мәскәүҙә, Фәнни һәм инженер йәмғиәте берекмәләре ойошмаһында, Курсов тыҡрығының 17-се һанлы йортонда Инженер даны залында үтәсәк.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, конкурсҡа тәҡдим ителгән эштәр икенсе турҙа ла ҡатнаша. «Гидравлика»ла был конкурсҡа ҡыҙыҡһыныу ҙур, йыл һайын унда бер нисә белгес көс һынай. Әйтергә кәрәк, һөҙөмтәләр ҙә бар, сөнки предприятиела инженер асыштарына һәм инновацияларға тейешле иғтибар бүленә.


text:
Өфөлә республика машиналар төҙөү предприятиелары күргәҙмәһе асылды
Башҡортостанда сығарылған автомобиль транспорты өлгөләре, троллейбус һәм һәр төрлө махсус техниканың яңы моделдәре менән Конгресс-холл эргәһендә асылған күргәҙмәлә танышырға мөмкин. Өфөлә машиналар төҙөлөшөнөң яңы продукцияһы күргәҙмәһен БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы ойошторған.
Бында «НефАЗ», «Туймазы автобетоновоз заводы», «Башҡорт троллейбус заводы», «МК «Витязь», «КүмАПП» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре кеүек алдынғы машиналар төҙөү предприятиелары продукцияһын күрергә була.
«НефАЗ» йәмғиәте, мәҫәлән, 12 төрлө яңы продукция тәҡдим итә: был ҡала автобусы VDL-НефАЗ -52998 (15 метр оҙонлоҡта), VDL-НефАЗ-52999 маркалы туристик автобус («Мистрал»), ҡала-ара автобусы («Лексио») VDL-НефАЗ-52996, ҡала автобусы Daimler-НефАЗ-42997,тоташтырылған автобус НефАЗ-52995, мәктәп автобусы НефАЗ–5299-11-32, НефАЗ–65531 һәм НефАЗ–6553 үҙбушатҡыс машиналары (икеһе лә «Мерседес» шассиһында), «WILLIG -3S» тағылма-цистернаһы (күләме 32 кубометр), 7981 моделендәге контейнер системалы автомобиль, тентлы ярым тағылма.
Италияның "Лаверда" фирмаһы менән берлектә уҙған йылда производствоһы яйға һалынған «Челленджер-647» комбайны айырым урын алып тора.
«Туймазы автобетоновоздар заводы» ике өлгөләге техника тәҡдим итә: был КамАЗ-53228 шассиһында янғын һүндереүсе автоцистерна һәм КамАЗ–65201 шассиһында автобетонһурҙырғыс-бетон иҙеүсе АБНС-29.
«Күмертау авиацион сәнәғәт предприятиеһы»ның экспозицияла Ка-226Т вертолетын ҡарарға мөмкинлек бар.
«Башҡорт троллейбус заводы» кузовы яңы технологиялар буйынса Нефтекама автозаводында сығарылған БТЗ — 52765 троллейбусын күргәҙмәгә ҡуйған, икенсе экспонаты - БТЗ-52767А троллейбусы.
«Витязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте халыҡ иғтибарына ике быуынлы ДТ-ЗП транспортерын тәҡдим итә. Был транспорт төрө янғын һүндереү хеҙмәте өсөн тәғәйенләнгән.
Минск тракторҙар берләшмәһенә ҡараған Бобруйск трактор деталдәре һәм агрегаттары заводы менән берлектәге «Беларус-Инмаш» предприятиеһы “Беларус 320” тракторының дүрт модификацияһын экспозицияға ҡуйған. Был Беларус-320 тракторҙары ауыл хужалығы һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн тәғәйенләнгән төрлө ҡорамалдар менән комплектланған.
«ИНМАН» ябыҡ акционерҙар заводы автомобиль базаһындағы ИМ-180 һәм ИМ-25 кран-манипуляторҙары менән таныштыра.
Күргәҙмәлә эшләүсе белгестәр һәр экспонат буйынса ентекле мәғлүмәт барә ала.


text:
«Китап» нәшриәтендә Башҡортостан тарихы буйынса яңы китап сыҡты
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә республикала билдәле тарихсы, профессор Нияз Мәжитовтың үҙенең ҡыҙы — тарих фәндәре кандидаты, БДУ доценты Әлфиә Солтанова менән бергә яҙған китабы сыҡты. Баҫма «История Башкортостана. Древность. Средневековье» тип атала.
Был хеҙмәт Башҡортостандың этносәйәси тарихының актуаль проблемаларына арналған. Төп иғтибар хәҙерге башҡорттарҙың этник күсәгилешлелек мәсьәләләренә бүленгән. Был тема тарихи этнография, фольклор, тел ғилеме, шулай уҡ яҙма сығанаҡтар мәғлүмәттәрен киң йәлеп итеү фонында яҡтыртылған. Тәү тапҡыр авторҙар уҡыусыны күптән түгел асылған, Өфөнөң тәүге исеме тип иҫәпләнгән урта быуат Башҡорт ҡалаһының (V – XVI быуаттар) уникаль материалдары менән таныштыра.
Китап рус телендә баҫылған һәм киң уҡыусылар ҡатламына тәғәйенләнгән. Ул юғары уҡыу йорттары студенттары һәм өлкән класс уҡыусылары өсөн уҡыу әсбабы булып хеҙмәт итә ала.


text:
Республикала 590 белгес кадастр инженеры аттестаты алған
Башҡортостан Республикаһының Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығында кадастр инженерҙарын аттестациялау буйынса быйылғы йылдағы беренсе квалификацион имтихан үтте. 11 дәғүәсенең етәүһе тесты уңышлы тапшырҙы, тип хәбәр иттеләр БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
2010 йылдан алып кадастр инженерҙарын аттестациялау буйынса 101 квалификацион имтихан үткәрелгән. 590 кеше яңы өлгөләге кадастр инженеры аттестаты алған.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, былтырҙан алып «Күсемһеҙ милектең дәүләт кадастры тураһында»ғы федераль законға ярашлы ғәмәлдәге квалификацион аттестаты булған кадастр инженерҙары ғына кадастр эшмәкәрлеге алып бара ала. Улар техник инвентаризация бюроһы эксперттарына һәм ер үлсәүселәргә алмашҡа килде. Тамамланмаған төҙөлөш объекттары, биналары, ҡоролмаларына бәйле кадастр эшмәкәрлеге алып барыу яңы белгестәрҙең төп бурыстары иҫәбенә инә.


text:
4 июль
4 июль — григориан стиле буйынса йылдың 185-се (кәбисә йылында 186-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 180 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- АҠШ — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Багам Утрауҙары — Королева көнө.
- Италия — Гарибальди көнө.
- Маршалл Утрауҙары — Балыҡсылар көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғиззәтуллина Гөлсирә Мирза ҡыҙы (4.07.1957) — башҡорт яҙыусыһы, журналист, тəржемəсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2009), Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты, Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара әҙәби конкурстың республика этабы еңеүсеһе һәм бәйгенең халыҡ-ара туры дипломанты.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 8
Бүләктәр арта бара
Яңылыҡтар таҫмаһы // 4-04-2018, 16:04
Йыл башында “Йәшлек” гәзите Башҡортостан республикаһының Яҙыусылар союзы һәм Зәйнәб Биишева исемендәге “Китап” нәшриәте менән берлектә иғлан иткән Мостай Кәрим исемендәге хикәйәләр конкурсы үҙ эшен дауам итә. Өс айҙа редакцияға ике тиҫтәгә яҡын хикәйә килде, уларҙың «иң-иң»дәре һәм бәйге шарттарына тап килгәндәре гәзит биттәрендә донъя күрҙе.
Иғлан ителеүенсә, конкурста төп бүләк (50 мең һум) һәм дүрт дәртләндереү номинацияһы билдәләнә. Шулай уҡ юғары баһа алған 10 – 15 хикәйә “Китап” нәшриәтендә айырым йыйынтыҡ булып донъя күрәсәк. Был матур һәм әһәмиәтле ваҡиғанан Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте лә (етәксеһе – Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина) ситтә ҡалырға теләмәне. Улар ҡатын-ҡыҙ авторҙары өсөн үҙ призын булдырҙы. Шулай итеп, беҙҙең хәҙер дүрт дәртләндереү призы һәм еңеүсеһе буласаҡ....
Иғлан ителеүенсә, конкурста төп бүләк (50 мең һум) һәм дүрт дәртләндереү номинацияһы билдәләнә. Шулай уҡ юғары баһа алған 10 – 15 хикәйә “Китап” нәшриәтендә айырым йыйынтыҡ булып донъя күрәсәк. Был матур һәм әһәмиәтле ваҡиғанан Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте лә (етәксеһе – Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина) ситтә ҡалырға теләмәне. Улар ҡатын-ҡыҙ авторҙары өсөн үҙ призын булдырҙы. Шулай итеп, беҙҙең хәҙер дүрт дәртләндереү призы һәм еңеүсеһе буласаҡ....
Атайлы булһын балалар!
Объявления / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 4-04-2018, 14:57
“Аталы бала – арҡалы”, “Атанан күргән – уҡ юнған, әсәнән күргән – тун бескән”, “Атанан күреп ул үҫер, әсәне күреп – ҡыҙ үҫер” кеүек тапҡыр мәҡәлдәр бар халҡыбыҙҙа. Эйе, ғаиләлә атай кешенең роле баһалап бөткөһөҙ. Ул – ғаилә именлеген һаҡлаусы ла, балаларына өлгө булырлыҡ кеше лә. Ошо абруйҙы булдырыу – әсәй кешенең дә бурысы.
...
Башҡортостанда эт ғаиләне уттан ҡотҡарған
Яңылыҡтар таҫмаһы // 4-04-2018, 14:43
Октябрьский ҡалаһында Ричи ҡушаматлы эт Колосовтар ғаиләһен янғындан ҡотҡарған.
Ҡыйыу дүрт аяҡлы ҡотҡарыусы кинолағы супергеройға оҡшамаған — аҡ эт, уң күҙе тирәһендә сағыу ерән тап бар.Ҡасандыр элекке хужалары баш тартҡан этте ғаиләлә Эт тип кенә йөрөтәләр һәм Ричи уларҙы рәхмәт йөҙөнән ҡотҡарған, тип иҫәпләйҙәр....
Ғәҙәти булмаған хәл: яҡташыбыҙ өсөн НТВ телеканалы ҡағиҙәләрҙе үҙгәртте
Яңылыҡтар таҫмаһы // 4-04-2018, 14:38
«Һин супер» проектының беренсе турының һуңғы һигеҙенсе сығарылышы ваҡытында НТВ телеканалы эфирында башҡа һыймаҫлыҡ хәл булды. Башҡортостандан килгән 15 йәшлек ҡыҙ өсөн тәүге тапҡыр шоуҙың ҡағиҙәләре үҙгәртелде. Рәүил ауылынан Зарема Шәйхетдинова «Titanium» йырын башҡарҙы, ләкин бер жюри ағзаһы, Владимир Пресняков ҡына, йәшел төймәгә баҫты. Ҡыҙ сығыш яһау өсөн йырҙы дөрөҫ һайламаған, тигән фекергә килде уның коллегалары һәм унан халыҡ йырын башҡарыуҙы һораны. Яҡташыбыҙ башҡорт йырын йырлап күрһәткәндән һуң, Сергей Лазарев, Юлианна Караулова һәм Игорь Крутой йәшел төймәгә баҫты һәм ҡыҙҙың халыҡ йырҙарын башҡарыу һәләте ҙур булыуын билдәләне.
...
...
Чебурек
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 4-04-2018, 06:00
1 йомортҡа, тоҙ, 3 стакан он, 1 ҡалаҡ көнбағыш майы, 1 стакан эҫе һыу кәрәк.
Йомортҡаға тоҙ һалып күпергәнсе туҡырға, он, көнбағыш майы ҡушырға, эҫе һыу ҡойоп, ҡамыр баҫырға һәм ярты сәғәткә ултыртып торорға. Эслек өсөн үткәрелгән иткә тоҙ, күп кенә итеп һуған турап һалабыҙ. Чебуректар эшләп, майҙа ҡыҙҙырырға....
Бөгөн бар донъя Мобиль телефон көнөн билдәләй
Яңылыҡтар таҫмаһы // 3-04-2018, 15:40
Теүәл 45 йыл элек, 1973 йылдың 3 апрелендә "Motorola" компанияһының инженеры Мартин Купер Motorola DynaTAC 8000X телефонынан өйҙән үҙенен офисына шылтырата (беренсе һүрәттә)
Шунан алып тотоп йәки кеҫәгә һалып йөрөтмәле элемтә сараһы үҫешә башлай. СССР был юҫыҡта 50-се йылдарҙан эшләһә лә, юғары технологияларҙан артта ҡала, өмөтлө йүнәлеште үҫтерә алмай.
Беренсе телефон Motorola DynaTAC 8000X ауырлығы 2,5 килограмм була. Ә хәҙергеләре 100 грамға ла барып етмәй.
Беҙҙең тормошҡа кәрәҙле телефондар 2002-2006 йыл арауығында инде. Тап шул мәлдә махсус һатыу салондары асылды, таулыраҡ урындарға вышкалар ҡуйылды, реклама ла үҙенекен эшләне. Телефон ҡиммәтле аксессуарҙан көн дә кәрәкле әйбергә әйләнде.
Әйҙәгеҙ иптәштәр тәүге телефондарыбыҙ тураһында һөйләшәйек. Улар тәүге мөхәббәт кеүек - бер ҡасан да онотолмай....
31 март
Яңылыҡтар таҫмаһы // 31-03-2018, 08:00
Ошо көндә Төньяҡ Америка ҡитғаһында беҙҙең бәләкәй генә бер “мөйөшөбөҙ” булыр ине. Әгәр Алясканы һатмаһаҡ. 1867 йылдың 30 мартында Вашингтонда Рәсәйҙән Алясканы һәм Алеут утрауҙарын 7,2 миллион долларға һатып алыу тураһында Рәсәй – Америка килешеүенә ҡул ҡуйыла.
Һатыу тураһында ниәт 1853 йылда барлыҡҡа килә. Бәлки, кемдер унан да алдараҡ уйлаған булғандыр. Әммә Көнсығыш Себерҙең генерал-губернаторы Николай Муравьев-Амурскийҙың тәҡдимен нығыраҡ “ишетәләр”.
Алясканы донъя өсөн рус экспедицияһы асҡан. Шуға ла Рәсәйҙеке һаналған, имеш. Һатылған ваҡытта унда, 2500 Рәсәй кешеһенән тыш, яҡынса 60 мең индеец һәм эскимос йәшәгән.
XIX быуат башында Аляска ҡиммәтле тиреле йәнлектән килем килтергән, тик ярты быуат тирәһе үткәс, был алыҫтағы төбәкте “аҫрау” үҙен аҡламай башлаған. Башҡа сәбәптәр ҙә табылғандыр инде, һатыу тураһында фекер береһенең ”эсенә инеп ҡунғас”.
Шулай итеп, 1866 йылдың декабрендә император Александр Икенсе, кенәз Константин, финанс, диңгеҙ министрҙары, Рәсәйҙең АҠШ-тағы илсеһе ҡатнашҡан кәңәшмә үткән дә, бөтәһе лә һатыу ниәтен хуплаған. Өс айҙан килешеү проекты әҙер булған һәм 30 мартта уға ҡул да ҡуйылған. Алтынлата 7,2 миллион долларға торошло булған Аляска. Беҙҙең бөгөнгө аҡсаға күсергәндә яҡынса 27,5 миллиард һум.
...
Кириешки менән салат
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 31-03-2018, 07:30
Яңауыл районында «Урал батыр байрамы» үтәсәк
Яңылыҡтар таҫмаһы // 29-03-2018, 11:53
Иртәгә Яңауыл районының Киҫәк-ҡайын ауылында «Урал батыр байрамы» үтәсәк. Уны БР Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары берләшмәһенең Яңауыл филиалы, Яңауыл районының Башҡорттар ҡоролтайы һәм муниципаль район хакимиәте ойоштора.
Программала: мосолмандарҙың «Ҡорбан салыу» йолаһы, милли «Көрәш» буйынса ярыштар, халыҡ уйындары һәм йолалары.
Байрамда концерт программаһы, боронғо «Урал батыр» эпосынан өҙөктәр уҡыу, милли ашамлыҡтар һәм халыҡ оҫталары-кәсепселәр эшләгән әйберҙәр күргәҙмәһе ойоштороласаҡ.
Сарала Яңауыл районы ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте активистарын иҫтәлекле бүләктәр һәм туған телдәрҙе һәм милли мәҙәниәтте үҫтереүгә ҙур өлөш индергәндәре өсөн БР Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары берләшмәһенең Маҡтау грамотаһы менән бүләкләү ҡаралған....


text:
Республикала торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә Төбәк йәмәғәт контроле үҙәге булдырылды
Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контроле үҙәге булдырылды. Был РФ Президентының 2012 йылдың 7 майындағы Указына ярашлы булдырылған «ЖКХ контроль» торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә милли йәмәғәт контроле үҙәге»нең төбәк бүлексәһе булып тора. Рәсәй үҙәген РФ Йәмәғәт палатаһының Урындағы үҙидара һәм торлаҡ-коммуналь сәйәсәт буйынса комиссияһы рәйесе Светлана Разворотнева етәкләне. Башҡортостан төбәк үҙәге етәксеһе һәм РФ Йәмәғәт палатаһы ҡарамағындағы йәмәғәт контроле буйынса эш төркөмө ағзаһы итеп «БР Йорт комитеттары союзы» йәмәғәт хәрәкәте рәйесе Арсен Нурйәнов һайланды.
— Ил башлығының был инициативаһы арҡаһында йәмәғәт ойошмалары хәҙер идара итеүсе компаниялар эшмәкәрлегенә, шулай уҡ үҙҙәренең төбәктәрендә тарифтар сәйәсәтенә контроллек итә ала, — тине Арсен Нурйәнов. – Владимир Путин граждандарға торлаҡ хужалары менән торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге ойошмалар араһында мөнәсәбәттәрҙе көйләү хоҡуғын бирҙе, тиһәк тә була.
Төбәк үҙәктәре торлаҡ хужаларының хоҡуҡтарын яҡларға, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге проблемаларҙы асыҡларға һәм уларҙы хәл итеү буйынса тәҡдимдәр әҙерләргә бурыслы. Һәр төбәк үҙәгенең үҙенең интернет-ҡабул итеү бүлмәһе буласаҡ.


text:
Төбәктә халыҡҡа күрһәтелгән түләүле хеҙмәттәр күләме ғинуарҙа 1,5 процентҡа артҡан
Башҡортостанда халыҡҡа күрһәтелгән түләүле хеҙмәттәр күләме ғинуарҙа 1,5 процентҡа артҡан. Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Территориаль органы мәғлүмәттәре буйынса, үткән айҙа күрһәтелгән түләүле хеҙмәттәр күләме 14,1 миллиард һум менән билдәләнә. 2012 йылдың ғинуарында был һан 12,9 миллиард һум тәшкил иткән.
Түләүле хеҙмәттәрҙең ҙур өлөшө – 27,5 проценты (3,9 миллиард һумға яҡын) – коммуналь хеҙмәттәргә тура килә. Икенсе урында – транспорт хеҙмәттәре (16,5%), өсөнсөлә – элемтә хеҙмәттәре (12,3%), дүртенселә – торлаҡ хеҙмәттәре (10,9%), бишенсе урында – барлыҡ көнкүреш хеҙмәттәре комплексы (9,5%).
Көнкүреш хеҙмәттәре күләме, 2011 йылдың ғинуары менән сағыштырғанда, үткән айҙа 5,8 проценҡа артҡан. Күрһәтелгән хеҙмәттәрҙең яртыһынан күберәге торлаҡ төҙөүгә һәм ремонтлауға тура килә (52,4%, 701 миллион һум). Икенсе урында кейем тегеү һәм ремонтлау килә (8,8%, 118,3 миллион һум).
Кер йыуыу хеҙмәтләндереүҙәренә һорау 65 процентҡа кәмегән, ә бына аяҡ кейеме ремонтлау, буяу һәм тегеүгә һорау 54,4 процентҡа артҡан.


text:
Башҡортостан түрәләрен ғаиләнең табышы һәм сығымы тураһында мәғлүмәтте дәүләт органдары сайттарында асырға йөкмәттеләр
«Башҡортостан Республикаһының дәүләт органдары һәм дәүләт учреждениеларының рәсми сайттарында айырым кешеләрҙең һәм уның ғаилә ағзаларының табыштары, сығымдары, мөлкәт һәм мөлкәт сифатындағы йөкләмәләр тураһында мәғлүмәт урынлаштырыу тәртибе һәм ошо мәғлүмәттәрҙе баҫтырыу өсөн киң мәғлүмәт сараларына биреү тураһында положение» БР Президентының Указы менән раҫланды. Коррупцияға ҡаршы федераль ҡануниәт йүнәлешендә эшләнгән документтың тексы шаршамбы рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылды.
Был положение Башҡортостан Республикаһының дәүләт вазифаларын биләүселәргә, БР дәүләт гражданлыҡ хеҙмәте вазифаларына, республиканың дәүләт учреждениелары етәкселәренә тарала. Документ йоғонтоһона уларҙың ҡатындары (ирҙәре) һәм бәлиғ булмаған балалары инә.
Түрәләр күсемһеҙ милек, транспорт саралары, йыллыҡ табыш тураһында мәғлүмәтте асырға тейеш. Мәҫәлән, әгәр килешмә төҙөгәндә уның күләме ир менән ҡатындың һуңғы өс йыллыҡ табышынан артҡан саҡта, улар аҡсалар алыу сығанаҡтарын асыҡларға тейеш. Һүҙ күсемһеҙ милек, транспорт саралары һәм ҡиммәтле ҡағыҙҙар һатып алыу тураһында бара. Башҡа шәхси мәғлүмәттәр фаш ителмәй.
Ошо бөтә мәғлүмәттәр хеҙмәткәр эшләгән дәүләт структураһының рәсми сайтында ҡуйылырға һәм йыл һайын яңыртылырға тейеш.
Билдәләнгән мәғлүмәттәр менән киң мәғлүмәт саралары ла ҡуллана ала. Әгәр рәсми сайтта ҡыҙыҡһындырған мәғлүмәт булмаған осраҡта, дәүләт структураһы киң мәғлүмәт саралары запросына яуапты аҙна эсендә бирергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта, журналистар иғтибарын йәлеп иткән хеҙмәткәргә запрос килеүе тураһында өс көн эсендә хәбәр ителергә кәрәк.


text:
Башҡортостан граждандарға социаль ярҙам күрһәтеү өсөн 18 миллион һумдан ашыу аҡса аласаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡортостан граждандарға социаль ярҙам күрһәтеү өсөн 18 миллион һумдан ашыу аҡса аласаҡ
Башҡортостан граждандарға социаль ярҙам күрһәтеү өсөн 18 миллион һумдан ашыу аҡса аласаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан граждандарҙың айырым категорияларын социаль яҡлауға һәм уларға ярҙам күрһәтеүгә 18 миллион 710 мең һум аҡса аласаҡ. Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев 2015 йылда төбәктәргә социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға төбәк ярҙамы программаларын бойомға ашырыу өсөн субсидиялар бүлеүҙе раҫланы.
621 миллион һум күләмендәге субсидиялар конкурс буйынса һайлап алынған 55 субъект араһында бүленгән. Улар төбәктәрҙең социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға ярҙам программаларын ғәмәлгә ашырыуға булышлыҡ итәсәк.
Финанс ярҙамы «Граждандарға социаль ярҙам» дәүләт программаһы сиктәрендә күрһәтелә.
Һайлап алыуҙа ҡатнашыу өсөн 74 төбәк ғариза биргән, шуларҙың 55-е конкурс еңеүселәре тип танылған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 479
ГУБЕРНАТОР ЙОРТО, 19 б. ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы, тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы. Өфөлә урынлашҡан (Туҡай урамы, 23). 1850 й. төҙөлә (архитекторы А.Д.Захаров). 2 ҡатлы таш бина архитектураһында һуң классицизм стиле күҙәтелә; ҡаланың башҡа биналарынан ябай һәм формаларының ярашлы булыуы м‑н айырыла. Алғы яғы дүрт үҙәк пилястралы ионик ордер ризалитын (урам фонарҙары өсөн кронштейн булып хеҙмәт итеүсе суйындан ҡойолған аждаһалар м‑н биҙәлгән) үҙ эсенә алған симметрик композиция булып тора һәм өс мөйөшлө фронтон м‑н тамамлана. Фасад буйлап урынлашҡан фриз ҡәтғи декоратив-нәфис биҙәлеш (рустика) м‑н айырылып торған беренсе ҡатты ҡупшыраҡ эшләнгән (тәҙрә йөҙлөктәре биҙәкле аркаларҙан тора) икенсе ҡаттан айыра. Бина ишеге суйындан эшләнгән ҙур декоратив балдахин м‑н биҙәлгән. Һуңыраҡ Г.й. төкәтмә эшләнә, бина эсе үҙгәртеп ҡорола. Аксаков халыҡ йорто төҙөлгәнгә тиклем Г.й. һәүәҫкәр спектаклдәр ҡуйыла, шул сәбәпле декорациялар м‑н сәхнә, ложалар, актёрҙар өсөн кейенеү бүлмәләре ҡорола. Революциянан (1917) һуң Г.й. — Өфө эшсе һәм һалдат депутаттары советы, 20‑се йй. алып төрлө мед. учреждениелары урынлаша. 1999 й. башлап бинаны БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы биләй.
Әҙәб.: Семёнова С.Ю. Как строилась и жила губернская Уфа (конец XVI — начало XX вв.): очерки. Уфа, 2004.
А.В.Лебедева
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Аҡ май
Аҡ май (Һыйыр майы) — һыйыр һөтөнән, һирәгерәк, башҡа төр эре һәм ваҡ малдың һөтөн сепаратта айырыу юлы менән йәки ҡаймаҡты (һөт өҫтөн) яҙып әҙерләнгән ашамлыҡ. Аҡ май составында һөт майы юғары дәрәжәлә — 50-82,5 % (йышыраҡ — 78-82,5 %; һары майҙа — 99 % яҡын).
Ҡаймаҡ (һөт өҫтө) менән аҡ майҙың принципиаль айырмаһы май менән һыу нисбәтендә. Аҡ май — ул шундай эмульсия, унда һыу дисперс фаза, май дисперс мөхит булып тора. Ҡаймаҡта, киреһенсә, май дисперс фаза, ә һыу — дисперс мөхит булып тора.
Йөкмәткеһе
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡ май айырым ашамлыҡ булып бик ҡулланылмай тиһәк тә дөрөҫтөр. Ғәҙәттә ул башҡа ашамлыҡ менән комбинацияла ҡулланыла (бутербродтар, бутҡа майлау) йәки ҡатмарлыраҡ ашамлыҡтар составына ҡушма өлөш булараҡ ҡулланыла (ҡамыр, кремдар, аштар). Аҡ майҙа башҡа аҙыҡты ҡурып әҙерләргә була.
Үҙенсәлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ашамлыҡ булараҡ, аҡ май юғары энергетик ҡиммәткә эйә, калориялы (традицион май — 748 ккал/100 г), организм тарафынан еңел үҙләштерелә (91 %). Төп физик параметрҙар: иретеү температураһы 32-35 °C, ҡатыу температураһы 15-24 °C, сағыштырма яныу йылылығыудельная 32,7 МДж/кг.
Аҡ май составына һөттә булған аҡһым, углеводтар (кислород һәм водородтан торған тереклек өсөн кәрәкле органик берләшмәләр), ҡайһы бер һыуҙа ирей торған витаминдар, минераль матдәләр һәм һыу (был майһыҙ өлөшө плазма тип атала) бар. Аҡ май составында A витамины (уртаса 0,6 мг%) һәм D витамины (йәйгеһендә 0,002-0,008 мг%, ҡышҡыһында 0,001-0,002 мг%). Йәйге майҙа шулай уҡ каротин (0,17-0,56 мг%) бар. Аҡ майҙа токоферолдар (2-5 мг%), шулай уҡ транс-май (до 8 мг%) һәм холестерин бар.
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡулланылған ҡаймаҡ тибына бәйле май түбәндәге төрҙәргә бүленә:
- яңы пастерирланған татлы аҡ май;
- әсе һөт ойотҡоһо менән әсетелгән пастерирланған һөттән эшләнгән әсе аҡ май (был майға үҙенсәлекле тәм һәм аромат бирә).
Шундай ике тип ҡаймаҡ килтереп сығарыр өсөн уларҙы 85-90 °C температурала пастерирлайҙар. Вологда майын ныҡ юғары температурала пастерирланған (97-98 °C) яңы ҡаймаҡтан эшләйҙәр.
Аш тоҙо булыуы йә булмауына ҡарап, май тоҙло йә тоҙһоҙ майға бүленә.
Майҙың массовый өлөшөнә бәйләп, Рәсәйҙә майҙы түбәндәгесә классификациялау ҡабул ителгән[1]:
- Традицион майында, майҙың массовый өлөшө 82,5 %.
- Һәүәҫкәр майында, майҙың массовый өлөшө 80,0 %.
- Крәҫтиән майында, майҙың массовый өлөшө 72,5 %.
- Бутерброд майында, майҙың массовый өлөшө 61,0 %.
- Сәй майында, майҙың массовый өлөшө 50,0 %.
Майҙың массовый өлөшө менән бәйле, майҙа файҙаланыу мөмкин тип иҫәпләнә:
- Традицион, Һәүәҫкәр һәм Крәҫтиән майында — аш тоҙо, ашамлыҡ буяуы (каротин), бактериаль препараттар, әсегән һөт микроорганизмдары концентратын файҙаланыу .
- Бутерброд һәм сәй майында — ашамлыҡ буяуы каротин, ароматизаторҙар, A, D, E витаминдары, консерванттар, стабилизаторҙар, консистенциялар һәм эмульгаторҙар, бактериаль препараттар һәм әсегән һөт микроорганизмдары концентраты.
Тултырылған майҙы, тәм һәм аромат бирә торған сифатта какао, бал, ванилин һәм шәкәр, натураль емеш-еләк һуттары өҫтәлгән, яңы ҡаймаҡтан яһайҙар.
Аҡ майҙан шулай уҡ һары май эшләйҙәр, аҡ майҙы, 75°-80° температурала иретеп, төрлө ҡушымсаларҙан таҙартып, унан һөт майын айырыу. Унда 98 % артыҡ май бар, әммә ғәмәлдә биологик актив матдәләр юҡ.
Аҡ майҙы ике метод менән етештерәләр: май эшләгестәрҙә алдан әҙерләнгән 30-45%-лы ҡаймаҡты периодик һәм өҙлөкһөҙ хәрәкәт менән яҙалар һәм юғары дәрәжәлә майлы ҡаймаҡты махсус май эшләгес аппараттарҙа үҙгәртәләр.
Май тик һыйыр һөтөнән генә эшләнмәй, ҡайһы бер илдәрҙә уны һарыҡ, кәзә, инә буйвол, инә яҡтар (Монголия) һөтөнән һәм зебу һөтөнән дә (Һиндостан, Африка дәүләттәре) май алына.
Аҡ майҙың сифатын баһалау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ГОСТ-ҡа ярашлы, майҙың сифаты 20-баллы шкала буйынса баһалана. Баһа майҙың тәме һәм еҫе баһаһы (максимум 10 балл), консистенцияһы һәм төрө (5 балл), төҫө (2 балл), төргәкләү (упаковка) һәм маркировка баһаһы (3 балл) суммаһына ҡарап бирелә.
Органолептик күрһәткестәре буйынса майҙы беренсе һәм юғары сортҡа айыралар. Юғары сортҡа дөйөм баһа 17-20 балл (тәме һәм еҫе 8 баллдан кәм булмаҫҡа тейеш). Беренсе сортҡа дөйөм баһа 11-16 балл (тәме һәм еҫе 5 баллдан кәм булмаҫҡа тейеш).
Дөйөм баһаһы 11 баллдан кәм булған май сауҙаға сығарылырға тейеш түгел.
Бөтөн донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы (ВОЗ) 2005 йылда, йөрәк ауырыуҙары ҡурҡынысын кәметеү маҡсатында составында май миҡдары юғары булған аҡ май һәм һөт аҙыҡтарын ҡулланыуҙы кәметергә тигән тәҡдим индергән. Сәләмәт кешегә аҡ майҙың тәүлек нормаһы 10 грамм тәшкил итә. Врачтарҙың көндәлек рационда аҡ майҙы аҙ күләмдә ҡулланыу тәҡдиме аҡ май составында булған һөт майын саманан тыш артыҡ ҡулланыуҙан холестерин кимәле һәм йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙары ҡурҡынысы күтәрелә. Аҡ майҙа холестерин миҡдары — 200 мг/100 г тирәһе (мөмкин булған тәүлек нормаһы 300 мг).
ГОСТ-ар, ОСТ-ар, ТУ, ТР[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ГОСТ 37-91;
- ГОСТ Р 51074-2003;
- ГОСТ Р 52100-2003;
- ГОСТ Р 52253-2004;
- ГОСТ Р 52969-2008;
- ГОСТ 32261-2013;
- 2008 йылдың 12 июнендәге Федераль закон, № 88-ФЗ «Һөткә һәм һөт продукцияһына техник регламент»[2]
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Туҡлыҡлы матдәләр
- Вологда майы
- Бесәйҙең май менән килтереп сығарған парадоксы
- Масленица
- Влас көнө
- Себер майы менән сауҙа
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ ГОСТ Р 52969-2008. Аҡ май. Техник шарттар
- ↑ О качестве. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 февраль 2013. 13 февраль 2013 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ГОСТ Р 52969-2008/ ГОСТ Р 52969-2008. Масло сливочное. Технические условия
- Исследование сливочного масла на соответствие Техническому регламенту (Российский институт потребительских испытаний)
- Сравнительный тест сливочного масла (Центр Экспертиз ТЕСТ)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Масло коровье // Большая Советская энциклопедия (в 30 т.) / Гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: «Советская Энциклопедия», 1974. — Т. XV. — Б. 442–443. — 632 б.
- {{статья|заглавие=Сливочное масло|издание=Краткая энциклопедия домашнего хозяйства|место=М.|издательство=Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия»|год=1959.


text:
Һарытау
Һарытау (рус. Саратов) — Рәсәйҙең Волга буйындағы ҡала. Һарытау өлкәһенең административ үҙәге.
Аэропорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаланың төп аэропорты «Рәсәй аэропорттары» холдингына инә («Ренова» составында) [2]. Яңы аэропорт төҙөлә.
Билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рабухин Павел Семенович (7.03.1943), төҙөүсе, 1979—2014 йылдарҙа «Уралмостострой» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 30-сы күпер отряды етәксеһе. Рәсәйҙең почётлы юл төҙөүсеһе, РСФСР-ҙың һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе. Башҡортостандың 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Халыҡтар Дуҫлығы, «Почёт» һәм Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы ордендары кавалеры[3].


text:
- Подробности
- Просмотров: 416
ҠОРОЛТАЙ, 1) төрки һәм монгол халыҡтарында юғары вәкәләтле власть органы. Башҡорттар Ҡ. ҡәбиләһәм ырыу башлыҡтарын, аҡһаҡалдарҙы һәм ырыу-ҡәбиләнең башҡа абруйлы вәкилдәрен (ҡара: Батыр, Бей, Кенәз, Мырҙа, Тархан, Хан) һайлаған. Ҡ. ҡарамағына һуғыш һәм солох мәсьәләләре, йола хоҡуғы, шәриғәт нормаларын, башҡорттар ингән дәүләт берләшмәләре (ҡара: Алтын Урҙа, Нуғай Урҙаһы, Ҡазан ханлығы, Себер ханлығы, Рәсәй) закондарын аңлатыу һәм уларҙың үтәлешен күҙәтеү, йолаларҙы теүәл үтәү һәм байрамдарҙы билдәләү, эске һәм ҡәбилә (ырыу)-ара бәхәстәрҙе, ш. иҫ. барымта һәм ҡарымтаны хәл итеү, теге йәки был ҡәбилә, ырыуҙың, ырыу бүленештәренең аҫаба ерҙәренең сиктәрен, йәйләү маршруттарын һ.б. билдәләү (ҡара: Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғы) ингән. Шулай уҡ хан, бей, староста, старшиналар һайланған һәм тәғәйенләнгән, Ҡ. һәм йыйындар уҙғарыу ваҡыты билдәләнгән. Ҡ. барлыҡ халыҡ ҡатнашлығындағы байрам (һый м‑н) м‑н тамамланған, унда төрлө ярыштар, ш. иҫ. бәйге, көрәш, халыҡ уйындары, үткәрелгән, сәсәндәр сығыш яһаған һ.б. Ҡайһы ваҡыт башҡа халыҡтарҙың ҡәбилә һәм ырыуҙарынан дәрәжәле вәкилдәр саҡырылған. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң, Ҡ. роле аҡрынлап сикләнә (ҡара: Урындағы үҙидара) башлай. Башҡорт ихтилалдары (17—18 бб.) осоронда Ҡ. бер нисә тапҡыр уҙғарыла, уларҙа ихтилалды яңынан башлау йәки туҡтатыу, ғәскәр башлыҡтарын һайлау, хөкүмәт тәҡдимдәрен ҡарау һ.б. мәсьәләләр хәл ителә. Ҡ. үткәреү традицияһы революция (1917) һәм Башҡорт милли хәрәкәте нығыныу осоронда (ҡара: Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары, Кесе ҡоролтай) яңынан тергеҙелә, 20 б. 90‑сы йй. йәнә аяҡҡа баҫтырыла [ҡара: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы), Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы]. 2) Башҡортостан Республикаһының закондар сығарыусы (вәкәләтле) юғары органы (ҡара: Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай).
Ә.З.Әсфәндиәров
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
«Ҡартлыҡ көҙҙәй, сағыулығы уның – күңелдәрҙә янған иҫтәлек»Гөлсирә Шафиҡова – ғүмере буйы тыуған ерендә йәшәп ижад иткән шағирә. Мәсетленең Яңы Мишәр ауылы йәмле Әй буйында урынлашҡан. Уның тәмле тел менән яҙылған, балаларға арналған әҫәрҙәре кескәйҙәрҙе сағыу һәм мөғжизәле донъяға алып инә. Баҫмабыҙға...
Үткәндәрҙе иңләп, бөгөндәрҙе имләп, тиҫбе-һүҙҙәр теҙә һылыуҙарХикәйәсе булараҡ халыҡ һөйөүен яулаған Миләүшә Ҡаһарманованың шиғриәте лә үҙенсәлекле. Оҙаҡ йылдар Сибайҙа йәшәп, журналистикаға хеҙмәт иткән, яңыраҡ баш ҡалаға күскән үткер ҡәләмле Бөрйән ҡыҙының ирек һөйөүсән, ғорур, ихлас һәм бер аҙ дыуамал...
Юҡһыныуҙан юҡтыр сараларНаилә Фуат ҡыҙы Кималова Белорет районы Кәртәле ауылында тыуып үҫкән. Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлағандан бирле Инйәр ҡасабаһының 2-се мәктәбендә балаларға белем бирә. «Илһам ҡошо йыш ҡына ҡәләм алырға мәжбүр итә, ижад – ул йөрәк...
Франгизә Илбәкованың һаҡлаған бүләктәреФрангизә Илбәкова – Салауат районы Юлай ауылы ҡыҙы. Өфө дәүләт сәнғәт институтында актер һөнәренә уҡып сыҡҡан һылыу хеҙмәт юлын Башҡорт дәүләт филармонияһында нәфис һүҙ оҫтаһы булып башлай. Әммә нәфис телевидение режиссураһы буйынса Мәскәүҙә икенсе...
Аҡ бәхетең булырмын...Йәш шағирә Ҡарлуғас Ишемғолова – Хәйбулла районы Садовый ауылы ҡыҙы. Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетын тамамлаған. М. Цветаева, С. Есенин, Р. Сафин, Ә. Атнабаев шиғриәтенә ғашиҡ һылыу үҙе лә ҡәләм...
«Йөрәгемдә һайрай һандуғас»Йөрәктәрҙе наҙлы хистәргә сорнар моңло тауышы менән Нәркәс Сиражетдинова эстрада күгендә яҡты йондоҙ булып балҡыны. Уның башҡарыуындағы «Йөрәгемдә һайрай һандуғас», «Әсәйем, әсәкәйем» йырҙары теле-радио эфирҙарҙа ҙур популярлыҡ менән файҙалана....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Стәрлетамаҡ Ҡытай инвесторҙарын йәлеп итә
Ҡытай Халыҡ Республикаһының бизнес даирәһе вәкилдәре Стәрлетамаҡта булды. Инвесторҙар ҡаланың иҡтисади һәм сәнәғәт потенциалы менән танышты. Стәрлетамаҡ хакимиәтенең киң мәғлүмәт саралары менән бәйләнеш буйынса бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу барышында тикшерелгән төп мәсьәлә аквапарк һәм логистик үҙәк төҙөүҙә уҙаҡташлыҡ булып торҙо. Делегация ағзалары яҡын ваҡыт эсендә тәҡдим ителгән проекттарҙы ентекләп өйрәнәсәк: унан һуң был ҡала инфраструктура объекттарын финанслау тураһында мәсьәлә хәл ителәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Стәрлетамаҡта аквапарк төҙөү идеяһы бер нисә йыл элек барлыҡҡа килә. Уның 1100 кешегә иҫәпләнеүе планлаштырыла. Проектты ғәмәлгә ашырырға әлегә инвесторҙарҙың булмауы ҡамасаулай.


text:
Рөстәм Хәмитов сәнәғәт продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы комиссияның тәүге ултырышын үткәрҙе Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов сәнәғәт продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы комиссияның тәүге ултырышын үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов сәнәғәт продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы комиссияның тәүге ултырышын үткәрҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
18 сентябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктә сәнәғәт продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы комиссияның тәүге ултырышын үткәрҙе.
Комиссия составына Хөкүмәт ағзалары, легаль булмаған тауарҙар етештереү һәм уларҙы индереүгә ҡаршы көрәштә тәжрибә туплаған федераль власть органдарының территориаль органдары етәкселәре инде. Комиссияға хәлде мониторинглау һәм баһалау, шулай уҡ ошо йүнәлештәге эште координациялау бурыстары йөкмәтелгән.
– Эксперттарҙың баһалауынса, хәҙер Рәсәйҙәге ҡулланыусылар баҙарының 30-40 процентын легаль булмаған продукция тәшкил итә. Был, нигеҙҙә, кейем-һалым, аяҡ кейеме, балалар уйынсыҡтары, алкоголь, дарыуҙар, туҡланыу продукттары. Рәсәйҙең Туҡыу һәм еңел сәнәғәт эшҡыуарҙары союзы мәғлүмәттәре буйынса, илгә законһыҙ етештерелгән һәм индерелгән продукция күләме 1 триллион һумдан ашып китә. Һөҙөмтәлә йыл һайын Рәсәй бюджеты яҡынса 200 миллиард һум һалым һәм таможня түләүҙәрен юғалта, – тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығы Рәсәйҙең Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығы мәғлүмәттәрен килтерҙе. Уларға ярашлы, автомобилдәр һәм ауыл хужалығы машиналарын эшләүҙә икенсел баҙарҙағы комплектлаусыларҙың өстән бер өлөшө – контрафакт.
Уның һүҙҙәренсә, контрафактлы продукцияның әйләнеше арҡаһында еңел һәм сәнәғәттең башҡа тармаҡтары, шул иҫәптән аҙыҡ-түлек предприятиелары ҙур юғалтыу кисерә.
Контрафактҡа ҡаршы көрәштә етди эш алып барыу, хоҡуҡ һаҡлау органдарының, республика власының, урындағы үҙидара органдарының, киң мәғлүмәт сараларының, йәмәғәтселектең көсөн берләштереү зарур, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы.
– Илебеҙ етештереүселәренә ярҙам итеү, эске баҙарҙы легаль булмаған тауарҙарҙан һаҡлау һәм үҙебеҙҙең продукцияны һатыу өсөн комплекслы эш талап ителә. Һөҙөмтәлә – республикала йәшәүселәрҙең хәүефһеҙлеген, лайыҡлы йәшәү шарттарын тәьмин итеү, – тине Рөстәм Хәмитов.
Артабан Башҡортостанда сәнәғәт продукцияһының законһыҙ әйләнешенә ҡаршы комиссия ултырыштары даими үткәреләсәк.


text:
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша Фото: Олег Яровиков
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда сәсеү кампанияһы тамамланыуға бара. Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 1,9 миллион гектар майҙанда яҙғы сәсеү башҡарылған, был пландың 93 процентын тәшкил итә.
Бөгөн Белорет районында сәсеү эштәре тулыһынса тамамланған. Әлшәй, Баҡалы, Балтас, Дүртөйлө, Ейәнсура, Илеш, Краснокама, Стәрлебаш, Тәтешле һәм Шаран райондарында сәсеү һуңғы гектарҙарҙа бара.
Яҙғы һәм ҡуҙаҡлы культуралар 1,2 миллион (97 процент), шәкәр сөгөлдөрө — 49,3 мең (98), көнбағыш — 202,2 мең (101), орлоҡҡа кукуруз 19,4 мең (97) гектар майҙанда сәселгән.
Министрлыҡта билдәләүҙәренсә, бер йыл элек республикала яҙғы сәсеү 1,1 миллион гектарҙа, йәғни планлаштырылған майҙандарҙың 54 процентында башҡарылған.


text:
Ғүмер юлы матур булды
05 апреля 2014 йыл | Хаттар
Фәүәзит Миңнеғужа улы Ғайсаров 1933 йылдың 12 декабрендә Стәрлебаш районының Табылды ауылында тыуған. Бала сағы бик ауыр үтә. Уға ике йәш ярым булғанда әсәһе үпкә ауырыуынан үлә. Ғаиләләрендә 3 бала булалар.
Өләсәйем көслө рухлы
05 апреля 2014 йыл | Хаттар
Ял көнө. Ашҡынып ауылыма ҡайтып киләм. Беҙҙең Яңғыҙҡайын ауылы тәбиғәттең иң матур ҡосағында урынлашҡан, шишмәләренең иҫәбе-һаны юҡ.
Туҡталышта автобустан төшөп, үҙебеҙҙең урам буйлап атлайым. Бына өләсәйемдең өйө. Тәҙрә төбөндә күҙ яуын алып торған ал, ҡыҙыл, аҡ төҫтәге гөлдәр сәскә атып ултыра. Шул сәскәләр араһынан йылмайып өләсәйем ҡарап тора. Уның менән күрешергә ашығам.
Туҡталышта автобустан төшөп, үҙебеҙҙең урам буйлап атлайым. Бына өләсәйемдең өйө. Тәҙрә төбөндә күҙ яуын алып торған ал, ҡыҙыл, аҡ төҫтәге гөлдәр сәскә атып ултыра. Шул сәскәләр араһынан йылмайып өләсәйем ҡарап тора. Уның менән күрешергә ашығам.
Яҙ шатлығы алып килә “Науруз”
05 апреля 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Өфөләге Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында инде традицияға әйләнгән, яҙғы көн менән төндөң тигеҙләнгән мәлдә билдәләнгән "Нау-руз” республика байрамы үтте.
Көнөнә ике мең кеше ... эсеп үлә
05 апреля 2014 йыл | Йәмғиәт
Оҙаҡ ваҡыттар алкоголь проблемаһы менән шөғөлләнеп, беҙ шуға тағы ла нығыраҡ инанабыҙ: халҡыбыҙҙы ялмап алған эскелек үҙенән-үҙе килмәгән, ул яһалма рәүештә индерелгән. Бөгөн иһә йәмғиәтебеҙ ломехуза ҡорттары ингән ҡырмыҫҡа иләүен хәтерләтә. Улар тураһында Г.Шовен үҙенең "От пчелы до гориллы" тип аталған китабында бына нимә тип яҙа:
Артылғанда тормош үрҙәрен
05 апреля 2014 йыл | Йәмғиәт
Яугилде мәктәбендә Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, хеҙмәт ветераны, бер һүҙ менән әйткәндә, шағир Кәрим Булаттың 65 йәшлек юбилейына арнап шиғриәт кисәһе уҙғарылды. Сараның "Артылғанда тормош үрҙәрен” тип аталыуы юҡтан ғына булманы, сөнки Кәрим Булат үҙенең ғүмер үрҙәренә генә түгел, ижад бейеклегенә лә күтәрелә бара. Ауылдаштары менән осрашыуға ла ул ҡанатланып, ижад емештәре менән йомарт уртаҡлашырға тип килде.


text:
Энергетика проблемаларын тикшерәләрФото: Андрей Старостин
Энергетика проблемаларын тикшерәләр
Энергетика проблемаларын тикшерәләрФото: Андрей Старостин
Өфөлә IX Энергетика форумы, «Урал энергетикаһы-2009» XV Юбилей халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе, «Энергияны һаҡлау» VII махсус күргәҙмәһе, «Кабель.Сымдар.Арматура» IV экспофорумы, «Электр һәм яҡтылыҡ техникаһы» I махсус күргәҙмәһе асылды. Күргәҙмә “Аҡбуҙат” ипподромы манежы бинаһында урынлашты.
РФ Энергетика министрлығы, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы, “Башкирэнерго” асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында күргәҙмәне ойоштороусылар – Башҡортостан күргәҙмә компанияһы, «Башҡортостан» күргәҙмә комплексы, Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы.
«Урал энергетикаһы-2009» — был Башҡортостан Республикаһында төп энергетик бизнес-форумы булып торған иң ҙур күргәҙмәләрҙең береһе.
Күргәҙмә сиктәрендә сәнәғәттең бөтә тармаҡтары өсөн тәғәйенләнгән энергетика комплексы номенклатураһының киң спектры тәҡдим ителәсәк.
Күргәҙмәне асыуҙа РФ Энергетика министрлығының бүлек начальнигы Анатолий Гандулаков, бындай экспозициялар – илдең энергетика сәйәсәтен тормошҡа ашырыу ҡоралы ул, тине. Энергия менән тәьмин итеү хәҙер иң көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе булып тора – энергияны һаҡлаусы технологияларҙы ҡулланыу энергоресурстар табыуға сығымдарҙы кәметергә булышлыҡ итә. Күргәҙмәләрҙә фән һәм производство осраша, был энергетиканы үҫтереүҙә яңы йүнәлештәр эшкәртеү мөмкинлеге бирә.
Күргәҙмәлә Рәсәйҙең 23 төбәгенән: Мәскәү, Ленинград, Иваново, Курск, Пенза, Псков, Рязань, Һамар, Свердловск, Смоленск, Тула, Силәбе өлкәләренән, Пермь крайынан, Татарстан Республикаһынан һәм башҡа төбәктәрҙән 130-ҙан ашыу предприятие ҡатнаша.
IX Рәсәй энергетика Форумы программаһының үҙәк ваҡиғаһы булып “Хәҙерге заман электротехник продукцияһы һәм фәнни-техник прогресс” конференцияһы һәм “Энергетик һөҙөмтәлелек. Проблемалар һәм хәл итеү юлдары” Бөтә Рәсәй конференцияһы торасаҡ.
Күргәҙмәләр 23 октябргә тиклем эшләйәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү мәсьәләһе буйынса видеоселектор кәңәшмәлә ҡатнашты
22 майҙа Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев видеоконференция режимында Рәсәй белем биреү системаһының Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүгә әҙерлек мәсьәләһе буйынса кәңәшмә уҙғарҙы. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
2014 йылда илдә Берҙәм дәүләт имтиханын 750 мең кеше тапшырасаҡ. Имтихан тапшырғанда тәртип боҙоуҙарҙы кәметеү өсөн быйыл Берҙәм дәүләт имтиханын ойоштороу схемаһына үҙгәрештәр индерелде. Мәҫәлән, имтихандарҙы үткәреү пункттары һәм төбәк мәғлүмәт эшкәртеү үҙәктәре видеокүҙәтеү саралары менән йыһазландырылған, БДИ барышын алты меңләп күҙәтеүсе контролдә тотасаҡ. БДИ ҡатнашыусыһына аудиторияға кәрәҙле телефондар һәм башҡа элемтә саралары индереү тыйыла.
Дмитрий Медведевтың әйтеүе буйынса, бөгөн БДИ системаһы белемде тикшереү өсөн асыҡ булып тора.
— Әммә был берҙәм дәүләт имтиханы системаһының өлгөлө булыуын аңлатмай. Беренсенән, уға өйрәнһәк тә, беҙ уны яңыраҡ файҙалана башланыҡ. Икенсенән, теләһе ҡайһы тест үткәреү системаһы нисек кенә булһа ла үҙгәрергә тейеш, — тине Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе.
2013 йылда илдә Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү тәртибендә меңдән ашыу боҙоуҙар булды. Күбеһенсә улар контроль-үлсәү материалдарын ваҡытынан алдан асыу һәм уҡыусыларҙың кәрәҙле телефондар менән ҡулланыуҙары менән бәйле.
Шулай уҡ кәңәшмәлә Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец, Рәсәй мәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов, Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Сергей Кравцов һәм ил субъекттары башлыҡтары ҡатнашты.


text:
I Ҡоролтайҙы әҙерләүҙә ең һыҙғанып эшләгән Данир Үзбәков, Рәшиҙә Солтанова, Кинйә Күскилдин, Динар Хәлилов кеүек уҙамандар яҡшы хәтерләйҙер. Беҙгә сит илдәрҙә йәшәгән яҡташтарыбыҙҙы төрлө юлдар менән (Сит ил эштәре министрлығы, Рәсәйҙәге һәм сит илдәрҙәге илселектәр аша, Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле аппараты, киң мәғлүмәт саралары ярҙамында) эҙләп табыуҙы, оло сараға килеүҙәрен тәьмин итеүҙе ойоштороу иң ҡатмарлыһы булғандыр.
“Өфө йүкәләре” йырын ишеттем дә күҙҙәремдән йәш атылып сыҡты... Ҡайҙа йүкәләр? Ҡайҙа Назар ағай?.. Ҡайҙа Өфө урамдарының бал еҫтәре аңҡытып ултырған саҡтары?
Йәшлектең ошо күренештән алҡынған мәлдәре...
Ҡышын тыуған ауылымда бер нисә ҡатындың кисен саңғы таяҡтарына таянып йөрөүҙәре хаҡында хәбәр иткәйнеләр. Кемеһелер ауылдаштарының был аҙымын хуплаһа, икенселәре көлкө күреп ҡабул итте. Әммә матур башланғыстың дауамлы булыуы, әйҙәүсеһенә башҡаларҙың ҡушылыуы хуплауға лайыҡ. Белеүемсә, Күсейҙә байтаҡ ҡатын-ҡыҙ скандинавса йөрөүҙе үҙ иткән. Хәйер, бындай “сәйер” кешеләрҙе Баймаҡ районында ғына түгел, Хәйбулла тарафтарында ла осратырға насип итте.


text: Ҙур залдарҙа кәңәшмә үткәргән, тимәк, оҙаҡ ултырған чиновниктарҙы күҙәткәнегеҙ бармы? “Бөхтә һәм килешле кейенгән”, “һәр һүҙен үлсәп һөйләй”, “үҙен итәғәтле тота” тигән, йәғни тәртипте күҙ уңында тотҡан яуаптарығыҙ менән тулыһынса килешәбеҙ. Айырыуса шуны өҫтәү урынлы, ҡайһы берҙәренең ҡулында нимәлер булыуын абайларһығыҙ. Кемдер ҡәләм-ручканы тегеләй-былай әйләндерә, икенселәр папка менән “уйнай”, ҡағыҙҙарҙы беркетеү ҡулайламаһы степлер сыҡҡанға хәтлем скрепканы бөгөүселәр ҙә етерлек ине. Быны нисек аңлатырға? Фекер туплау, үҙеңде тыныс тотоу, тулҡынланмау һәм иғтибарҙы ситкә йүнәлтмәү өсөн, тибеҙ.