text:
Рөстәм Хәмитов «Торос» хоккей клубы коллективын Юғары лигала чемпион титулын яулауы менән ҡотланы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Торос» хоккей клубы коллективына, илдең Юғары хоккей лигаһында чемпион титулын яулау айҡанлы, ҡотлау ебәрҙе.
— Бөтә республика исеменән һеҙҙе ысын күңелдән еңеү менән ҡотлайым! Тарихта тәүге тапҡыр Башҡортостан клубы Юғары лига чемпионы булды! – тиелә республика башлығының ҡотлау хатында.
Үҙҙәренең матур, һөҙөмтәле уйыны менән «Торос» уйынсылары «республиканың барлыҡ хоккей яратыусыларына ҙур ҡыуаныс килтерҙе», тиелә ҡотлауҙа. Президент иҫәпләүенсә, «Салауат Юлаев» командаһының тәжрибәле уйынсылары, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙе ҡыуандыра алмаған» осорҙа был еңеү айырыуса мөһим.
— Һеҙ чемпион титулын легионерҙар түгел, ә нигеҙҙә Башҡортостан хоккей мәктәбендә шөғөлләнеүселәр уйнаған состав менән яуланығыҙ, был бик мөһим. Был йәштәребеҙгә, уларҙың тыуған республика өсөн көрәшеү теләгенә булған өмөттәребеҙҙе аҡлай. Киләсәк — Башҡортостан йәштәре ҡулында, — тиелә республика башлығының ҡотлау хатында.
Рөстәм Хәмитов «Торос» хоккей клубы етәкселәренә, тренерҙар штабына, барлыҡ коллективына «юғары профессионализм, оҫталыҡ һәм еңеүгә ынтылыш өсөн» рәхмәтен белдерҙе. Президент уйынсыларға ярҙам иткән көйәрмәндәргә лә рәхмәтен еткерҙе, шулай уҡ «Торос»тың яңы миҙгелдә лә клубтың һәм республика хоккейының лидерлыҡ позицияһын нығыта аласағына ышанысын белдерҙе.


c: text/html

text:
Баш ҡалала «Рамаҙан» мәсетен төҙөү эштәре ҡайтанан башланды
Өфөлә, Бабушкин урамында, «Рамаҙан» мәсетен төҙөү эштәре йәнә башланды, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына урындағы «Рамаҙан» дини ойошмаһы етәксеһе Рәжәп Мөхәмәҙиев.
Уның һүҙҙәренсә, ете йыл буйына төҙөлөш бер туҡтатылған, бер ҡабаттан тергеҙелгән. Хәҙер иһә хәйриә ярҙамын күрһәтеүселәр арҡаһында йорт тиҙерәк төҙөләсәк.
— Хәҙер мәсеттең ҡыйығын ябасаҡбыҙ, — тине Рәжәп хәҙрәт. – Изге йорттоң төҙөлөп бөтөүен һәм уның ҡала үҙәгендә, ниһайәт, эшләй башлауын күп мосолмандар ҙур түҙемһеҙлек менән көтә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Куйбышев тимер юлында ташылған йөк күләме ярты йыл эсендә 8 процентҡа артҡан
Ағымдағы йылдың алты айында Куйбышев тимер юлы 30,4 миллион тоннанан ашыу йөк ташыған, был уҙған йылдың ошо уҡ осорондағы күрһәткестән 8 процентҡа күберәк.
Куйбышев тимер юлының йәмәғәтселек менән бәйләнеш хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, нефть продукттары өлөшө бөтә йөктөң 60 процентын тәшкил иткән. Уҙған йылдың беренсе ярты йыллығына ҡарағанда нефть продукттары 8 процентҡа күберәк ташылған.
Нефть һәм уны эшкәртеү һөҙөмтәһендә алынған продукттарҙан тыш, Куйбышев тимер юлында йөктөң 30 номенклатуралы төркөмө тейәп оҙатыла. Беренсе ярты йыллыҡ һөҙөмтәләре буйынса 20 төр йөк буйынса йөк ташыуҙың артыуы күҙәтелгән.
Шуны ла билдәләргә кәрәк, йөк күләменең артыуы Рәсәй эсендә лә, экспортҡа оҙатыуҙа ла теркәлгән. Ярты йыл эсендә Куйбышев тимер юлында экспорт уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 8 процентҡа артҡан. Сит илгә Куйбышев тимер юлы станцияларынан башлыса нефть продукттары, химикаттар һәм сода оҙатыла.
Белгестәр әйтеүенсә, магистралдең яуаплылыҡ зонаһында эшләгән төбәк сәнәғәт потенциалының тергеҙелеүе һәм үҫеше арҡаһында төп йөк номенклатураһын тейәп оҙатыу буйынса ыңғай динамика күҙәтелә. Бында тимер юлсыларҙың клиенттар йәлеп итеү һәм яңы транспорт маршруттарын ойоштороу буйынса алып барған һөҙөмтәле эше мөһим роль уйнай.
Шуны ла билдәләргә кәрәк, нефть продукттарын ташыуҙа беренселек Куйбышев магистраленең Башҡортостан бүлексәһендә.


text:
Өфөлә йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатын өс телеканал күрһәтәсәк
Өфөлә йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатын Рәсәйҙә өс телеканал күрһәтәсәк, тип хәбәр ителә Рәсәй биатлонсылар союзының рәсми сайтында.
2012 йылдың 17-24 сентябрендә Өфөлә үтәсәк ярыштарға телетапшырыу пландары билдәләнгән. Йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатын «Россия-2», «Евроспорт» һәм БЮТ телеканалдарынан ҡарарға мөмкин буласаҡ.
«Россия-2» телеканалы чемпионаттың барлыҡ ярыштарын күрһәтәсәк, «Евроспорт» телеканалы спринт һәм пасьют менән сикләнәсәк. БЮТ телеканалы эфирында ла барлыҡ саралар, шул иҫәптән юниорҙар һәм юниоркалар араһында ярыштар күрһәтеләсәк.
Йәйге биатлон буйынса донъя чемпионаты расписаниеһы. Өфө (урындағы ваҡыт):
19 сентябрь
19:30 – «Биатлон» спорт-сәләмәтләндереү комплексын асыу тантанаһы
20 сентябрь
11:00 – Ҡатнаш эстафета (юниорҙар һәм юниоркалар)
15:00 – Ҡатнаш эстафета (ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр)
22 сентябрь
11:00 – Спринт (юниоркалар)
12:00 – Спринт (ҡатын-ҡыҙҙар)
15:00 – Спринт (юниорҙар)
16:00 – Спринт (ир-егеттәр)
23 сентябрь
10:00 – Пасьют (юниоркалар)
11:00 – Пасьют (ҡатын-ҡыҙҙар)
15:00 – Пасьют (юниорҙар)
16:00 – Пасьют (ир-егеттәр)


text:
Рәсәй ауыл хужалығы министры рәхмәт белдерҙе
Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы министры Елена Скрынник Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә хат ебәргән. Был хатта Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы юғары уҡыу йорттарының IV ҡышҡы Универсиадаһын ойоштороу һәм уңышлы үткәреү буйынса берлектәге эш өсөн рәхмәт белдерелә.
Хатта шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы исеменән һәм шәхсән үҙемдең исемдән Универсиаданы үткәреүҙә ҙур ярҙам күрһәткәнегеҙ өсөн рәхмәт белдерәм. Ул төп маҡсатҡа өлгәшеүгә — йәштәребеҙҙә сәләмәт йәшәү рәүеше тәрбиәләүгә, юғары аграр уҡыу йорттары студенттарын һәм аспиранттарын физкультура һәм спорт сараларында ҡатнашыуға ылыҡтырыуға булышлыҡ итте.
Рәсәйҙең 43 аграр юғары уҡыу йорто вәкилдәрен Башҡортостан ерендә йылы, ихлас ҡабул иттеләр. Өфөлә үткәрелгән көндәр уларҙың хәтерендә оҙаҡ йылдар һаҡланасаҡ.
Һеҙгә ихлас күңелдән ныҡлы һаулыҡ, бәхет һәм именлек теләйем!
Ихтирам менән, Е.Б. Скрынник".


text:
Төбәктең биш районында игенде урып йыйыу тамамланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Белорет, Ғафури, Стәрлебаш, Федоровка һәм Хәйбулла районы игенселәре урып йыйыуҙы тулыһынса тамамланы. Архангелдәр, краснокамалар, миәкәләр һәм шарандар һуңғы гектарҙа уңыш йыя, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
«Төбәктә ураҡ эштәре тамамланып килә. Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, бөгөнгә Башҡортостан буйынса 1 миллион 621 мең гектар майҙанда (пландың 93 проценты) иген сабылған, 1 миллион 600 мең гектарҙа (92 процент) һуғылған. Уртаса уңыш гектарынан 17,8 центнер тәшкил итә, 2 миллион 853 мең тонна ашлыҡ һуғылған. Был күрһәткестәр былтырғыға ҡарағанда юғарыраҡ. Ул саҡта гектарынан уртаса уңыш 14,9 центнер булған, 2 миллион 506 мең тонна ашлыҡ йыйып алынған», — тип билдәләнеләр ведомствола.


text:
Фоат Хантимеров: мәғлүмәт тапшырыу системаһы берҙәм социаль һалымдан страховка түләүҙәренә күсеүҙе ябайлаштырасаҡ
Берҙәм социаль һалымды ғәмәлдән сығарыу шарттарында пенсия страховкалау системаһы үҫеше темаһына арналды муниципаль район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтарының Өфөлә үткән семинарындағы БР буйынса Рәсәй пенсия фонды Бүлеге идарасыһы Фоат Хантимеровтың сығышы.
2010 йылдың 1 ғинуарынан страховка иғәнәләрен йыйыуҙы контролләү вазифаһы һалым хеҙмәтенән Пенсия фондына бирелде. Ошоға бәйле контроллек итеүсе айырым структура булдырыу талап ителде. Бөгөнгө көндә күп кенә ҡала һәм райондар яңы хеҙмәткә биналар бүлеп биреп, квалификациялы кадрҙар менән тәьмин иткән. Ғинуарҙа страховка иғәнәләренең артыуы күҙәтелгән.
Фоат Хантимеров әйтеүенсә, әлеге мәлдә ғинуар өсөн пенсияларҙы финанслау тамамланған – уларҙы алыусыһына алып барып еткереү менән шөғөлләнәләр.
БР буйынса РПФ Бүлеге башлығы берҙәм социаль һалымдан страховка иғәнәләренә күсеүҙең бер нисә үҙенсәлегенә туҡталды. Мәсьәләне ябайлаштырыр өсөн мәғлүмәт тапшырыусы корпоратив система булдырылған. Урындарҙағы һәр идаралыҡта Фондтың клиенттар хеҙмәте төҙөлгән. Унда һанаулы минуттар эсендә пенсионерҙар, страховкалаусылар, предприятиелар тураһында мәғлүмәт тупланған республика базаһына инеп, эшләүсе граждандарҙың пенсион тупланмаһы тураһында белешмә алырға мөмкин.
Фоат Хантимеров страховка түләүҙәренең страховкаланған йыл “хаҡына” ҡарап иҫәпләнеүе тураһына һөйләне. Предприятиелар мотлаҡ страховка иғәнәһен һәр хеҙмәткәренә түләргә тейеш. Эш биреүселәр түләгән аҡса БР буйынса Федераль казначейство Идаралығында туплана. Иҫәпләнгәне менән казначействоға килгән сумманың тура килеүен тикшергәндән һуң, финанс ағымы Пенсия фонды иҫәбенә ебәрелә. Корпоратив система арҡаһында түләнгән страховка иғәнәһенә теләгән ваҡытта мониторинг үткәрергә мөмкин. Ваҡытында иҫәпләшмәгән эш биреүселәргә ҡарата мәжбүр итеүсе саралар ҙа ҡаралған. Мәҫәлән, тейешле ваҡытҡа һуңлатҡан һәр көн өсөн бер айлыҡ страховка иғәнәһенең 0,29 проценты күләмендә пени өҫтәлеп бара.
Был сылбырҙа “үткәреүсе” вазифаһын башҡарыусы коммерция банктарына ла ҙур яуаплылыҡ һалына. Төрлө ҡағиҙә боҙоуҙар өсөн штрафтар һәм лицензияһын алыуға тиклем башҡа төрлө саралар ҡаралған. Миҫалға, түләүсенең иҫәбен йәшергәне өсөн 40 мең күләмендә штраф билдәләнгән.
Иҡтисади ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, уҙған йылда страховка түләүҙәре кәмемәгән, ә декабрь айында ул 2008 йылдың декабрендәге сумманан 300 миллион һумға артып киткән, тип билдәләне Фоат Хантимеров.


text:
Һауым буйынса Саҡмағош районы малсылары - беренсе
Саҡмағош районы малсылары һәр һыйырҙан 4888 килограмдан ашыу һөт һауып алған. Был республикалағы иң юғары һөҙөмтә. Белгестәр күҙаллауынса, райондағы ауыл хужалығы предприятиеларының Яңы йыл алдынан биш меңлек сикте үтергә бөтә мөмкинлеге лә бар. Бөгөн һөт буйынса етештереүсәнлек районда уртаса алғанда тәүлегенә 12,3 килограмды тәшкил итә. Тулайым һауым да иң юғарыларҙың береһе – 35005 тонна.
Дүрт меңлек сикте иһә Башҡортостандың алты районы малсылары үткән, тип хәбәр иттеләр Ауыл хужалығы министрлығының мабуғат хеҙмәтенән. Был Ауырғазы, Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Өфө, Саҡмағош райондары предприятиелары.
Дүртөйлө районында етештереүсәнлек – 11,2 кг, Өфө районында – 10,5 кг, Стәрлетамаҡ районында – 10,4 кг. Тулайым һауым буйынса йәнә Стәрлетамаҡ районы (34362 тонна) һәм Дүртөйлө (32562 тонна) алдынғы урында килә.


text:
Йыл башынан алып төбәктә инфляция 1,4 процент тәшкил иткән
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостанстат материалдарынан күренеүенсә, 2016 йылдың февралендә республикала инфляция — 0,6, йыл башынан 1,4 процент тәшкил иткән. Рәсәй буйынса уртаса алғанда инфляция кимәле — 0,6 һәм 1,6 процент.
Ике айҙа аҙыҡ-түлек — 1,6, аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙар — 1,8, хеҙмәттәр 0,6 процентҡа ҡиммәтләнгән.
Февралдә аҙыҡ-түлек баҙарында һөт — 1,9, һөт ризыҡтары, ҡаймаҡ, ҡуйыртылған һөт, эремсек — 1,8-3,6, колбаса, сосиска, сарделька — 1,6-3,7, балыҡ консервалары — 3,9, туңдырылған балыҡ, балыҡ деликатестары — 1-2, ярмаларҙың һәм ҡуҙаҡлыларҙың ҡайһы бер төрҙәре уртаса 2,4 процентҡа ҡыйбатланған. Сәйгә, ҡәһүәгә һәм шоколадҡа хаҡтарҙың артыуы дауам иткән (ғинуар-февралдә — 4,1-4,3 процентҡа). Яңы ҡыяр һәм помидор — 3,4-6,1, алма — 4,3, һарымһаҡ һәм лимон 11,0-16,5 процентҡа ҡиммәтләнгән. Мал һәм ҡош итенә (0,5-5,7), тауыҡ йомортҡаһына (1,8) хаҡтарҙың төшөүе теркәлгән.
Электр тауарҙарына һәм көнкүреш техникаһына хаҡтарҙың үҫеше — 0,5-4,9, кейем-һалымға һәм аяҡ кейеменә 0,5-7 процент тәшкил иткән. Парфюмерия-косметика тауарҙары, йыуыу, таҙартыу саралары, галантерея әйберҙәре — 0,8-7,3, алтын биҙәүестәр — 5,4, илебеҙҙә етештерелгән еңел автомобилдәр 4,2 процентҡа ҡыйбатланған. Ғинуар-февраль айҙарында миҙгелле кейем-һалымға һәм аяҡ кейеменә, газ-мотор яғыулығына хаҡтар 5,6 процентҡа кәмегән.
Сит ил туризмы өлкәһендәге хеҙмәттәр 3,0-8,8 процентҡа ҡиммәтләнгән. Республика биләмәһендә ял йорттарына юлламаларҙың хаҡы — 3,8, фотоателье хеҙмәттәре 3,5 процентҡа артҡан. Фатир өсөн ҡуртым хаҡы 3,6-3,7 процентҡа кәмегән.


text:
Башҡортостан «Китап» нәшриәте бөтә Рәсәй конкурсының дипломына лайыҡ булды
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте Рәсәй Китап сығарыусылар ассоциацияһы менән иғлан ителгән «Искусство книги. Традиции и поиск» конкурсының дипломына лайыҡ булды.
Бындай абруйлы наградаға Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуыуына 80 йыл тулыу уңайынан сыҡҡан «Рәми Ғарипов. Тормошо һәм ижады» фотоальбомы лайыҡ булды, тип хәбәр иттеләр «Китап» нәшриәтенән.
Тантаналы сара Мәскәүҙә ойошторолған XIV «Нон-Фикшн» халыҡ-ара күргәҙмәһе сиктәрендә Үҙәк рәссамдар йортонда үтте.


text:
Ейәнсура районында эхинококкозға ҡаршы көрәш алып барыла
Ағымдағы йылда Ейәнсура районында кешенең эхинококк менән ауырыу осрағы теркәлгән. Үткән йылда был сир менән алты кеше ауырығайны.
Был ауырыу электән билдәле һәм киң таралыу алған. Уны башлыса эттәр тарата, әммә кешенең төрлө шарттарҙа зарарланыуы мөмкин: зарарлы хайуандар менән контакт булғанда, емеш-еләк һәм үләндәр йыйғанда, бысранған һыу сығанаҡтарынан һыу эскәндә. Эхинококкоз ҡатмарлашмаған осраҡта йылдар дауамында үҙен һиҙҙертмәй һәм осраҡлы ғына асыҡланыуы бар. Әгәр эхинококк ҡарышлауығы кешенең ашҡаҙан-эсәк юлына эләкһә, ул ҡан тамырҙарына үтеп инә һәм артабан – һөр төрлө органдарға, унда киста хасил итә. Бик йыш бауыр һәм үпкә зарарлана, һирәк ваҡытта — баш мейеһе. Ваҡыт үтеү менән киста үҫә, эргә-тирәләге туҡыманы ҡыҫа башлай һәм органдар функцияһы боҙола.
Ейәнсура районында — Баймаҡ, Йылайыр һәм Хәйбулла райондары менән бер рәттән — Башҡортостан буйынса ауырыуҙың иң күп осрағы теркәлә. Роспотребнадзор мәғлүмәте буйынса, 2009 йылда ветеринар-санитар экспертиза лабораторияһы аша республикала 18 мең ит түшкәһе үткән. Шуларҙың 1200-ө эхинококк менән зарарланған булған.
Ейәнсура ветстанцияһы ветеринар табип-эпизоотологы Рөстәм Абдуллин әйтеүенсә, район биләмәһендә эхинококкоз менән ауырыуҙың артыуына эттәр араһында берәҙәк хайуандарҙың күбәйеүе һәм халыҡ менән санитар-аңлатыу эштәренең әүҙем алып барылмауы сәбәпсе.
Әлеге ваҡытта районда был сиргә ҡаршы әүҙем көрәш алып барыла. Быйылғы йылдың дүрт айында 359 эттең 19-ында эхинококкоз табылған. Бар сирле һәм эйәһеҙ эттәр ауланған. 2009-2010 йылдарҙа барыһы өс мең самаһы берәҙәк эт тотолған. Шуларҙан быйыл - 465. Ауырыуҙы профилактикалау өсөн махсус препараттар ҡайтарылған.
— Башҡортостан Республикаһы Гигиена һәм эпидемиология үҙәге менән берлектә беҙ кешеләрҙә эхинококкоз табылыу осраҡтары буйынса тикшереү үткәрҙек, — тине Рөстәм Абдуллин. – Һөҙөмтәлә сир үҫеше өсөн шарттар тыуҙырыусы мал һуйыу, эт аҫрау һәм шәхси гигиена ҡағиҙәләрен үтәмәү кеүек өс төп сәбәп асыҡланған. Һәр айырым осраҡҡа ветеринар-санитар саралар планы төҙөлгән һәм тейешле күрһәтмәләр бирелгән.


text:
Рәсәйҙең Юғары Суды мосолман байрамдарындағы ял көндәренең законлы булыуын билдәләне
Рәсәй Федерацияһының Юғары Суды президиумы Башҡортостандағы Ҡорбан һәм Ураҙа байрамдарындағы өҫтәмә ял көндәренең законлы булыуын таныны.
Шулай итеп, суд БР Дәүләт Йыйылышының ялыуын ҡарап, элек ҡабул ителгән байрам көндәрен эш көндәре тип билдәләүсе кассацион ҡарарҙы ғәмәлдән сығарҙы. РФ Юғары суды Башҡортостан Юғары суды ҡарарының үҙ көсөндә ҡалыуын билдәләне.
Өфөлә йәшәүсе кешенең ғаризаһы буйынса, быға тиклем Рәсәйҙең Юғары Суды мосолман байрамдарын Рәсәй Конституцияһына һәм Рәсәй Хеҙмәт кодексына ҡаршы килә тип тапҡайны. Яҡташыбыҙ, был байрамдар уның хеҙмәт хоҡуғын боҙа һәм дини йәһәттән дискриминациялай, тип белдергәйне.
Ҡорбан һәм Ураҙа байрамдарын ял көнө итеп билдәләгән Закон Башҡортостанда 1992 йылда ҡабул ителгән.


text:
Өфөлә “ТУFАН ТЕЛ" клубының ағзалары пикетҡа сыҡты
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 21.09.2009 11:25
"КYК БYРЕ" хәрәҡәтенең инициативаһы буйынса, Өфөлә 19 сентябрь көнө "КYК БYРЕ", "ТУҒАН ТЕЛ" һәм"Аkтамыр" ойошмалары пикетҡа сыҡты. Акция Өфөнөң Салауат Юлаев майҙанында уҙғарылды, пикетта яҡынса 100 кеше ҡатнашты. Пикеттың төп маҡсаты - Рәсәйҙең милли сәйәсәтенә ҡарата ризаһыҙлыҡ белдереү. Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаров сығыш яһаны. Аҫтараҡ уның сығышының тулы текстын ҡарарға була.
Көн торошоноң һыуыҡ, ямғырлы булыуына ҡарамаҫтан пикет һәйбәт үтеп китте. Аллаға шөкөр, шундай рухлы башҡорт егеттәре һэм ҡыҙҙары булғанда илебеҙҙең киләсәге яҡты булырға тейеш, тип өмөтләнәбеҙ.
Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаровтың сығышы
Быйыл 1 сентябрҙән башлап Рәсәйҙең 309-сы законы көскә инде. Был закон Рәсәй Федерацияһының мәғариф тураһындағы законын үҙгәртә. Республикалар менән кәңәшләшмәй, Дәүләт думаһы Рәсәй халыҡтарына ҡаршы яуапһыҙ бер аҙым яһаны.
Элек Мәғариф тураһындағы закондың 7-се статьяһында уҡыу йөкмәткеһе федераль, милли-региональ һәм мәктәп компонентына бүленә тигән аныҡ яҙыу бар ине. Хәҙер шул һүҙҙәр үҙгәртелеп, федераль һәм мәктәп компонентына ғына ҡайтып ҡала. Ә "милли-региональ компонент" төшөнсәһе хәҙер законда бөтөнләй юҡ.
Әйткәндәй, Башҡортостандың бөтә мәктәптәрендә ошо компонент иҫәбенә башҡорт теле дәүләт теле булараҡ уҡытыла ине. Татарстанда татар теле уҡытылды, ә башҡа урындарҙа – төбәк тарихы, мәҙәниәте һәм географияһы фәндәре.
Әлбиттә, закондың был үҙгәреше зур тауыш сығарҙы. Беҙҙән тыш, Татарстанда, Яҡутстанда һәм Мәскәүҙә халыҡ митингыларға сығып, үҙенең ризаһыҙлығын белдерә.
Сөнки, ысынлап та, хәүефләнергә урын бар. Ни өсөн тигәндә, законда булмаған нәмә ышанысһыҙ әйбер. Шуға күрә беҙҙең милли республикалар - Башҡортостан менән Татарстан законды үҙгәртеүгә ҡаршы сығыш яһай. Әгәр ҙә законда "милли-региональ компонент" төшөнсәһе юҡ икән, тимәк беҙҙең мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытырға һәм өйрәнергә мөмкинселектәр кәмей.
Хәҙер инде беҙҙең Башҡортостан Хөкүмәте РФ Фән һәм мәғариф министрлығы менән килешеп, мәктәптәргә бер нисә яҡынса уҡыу пландары тәҡдим итте, уларҙың береһендә "туған тел” предметтар исемлегенә индерелгән.
Был инде беҙҙең башҡорт телен һәм башҡа туған телдәрҙе уҡытыуға мөмкинлек бар тигәнде аңлата. Ләкин шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: уҡыу пландарының бөтәһенә лә туған тел индерелмәгән. "Туған тел” предметы булмаған пландар бар. Мәктәптәрҙең тап ошо планды һайлау ихтималлығы тынысланырға ирек бирмәй.
Бигерәк тә шуныһы ҡурҡыта: элек, мәҫәлән, Башҡортостан бөтә мәктәптәр өсөн уҡыу пландары төҙөй ине, ә хәҙер Башҡортостан ул хоҡуҡҡа эйә түгел. Закондың был хоҡуғыбыҙ алып ташланған, һәм уҡыу пландарын, Рәсәй уҡыу пландарына таянып, мәктәптәр үҙҙәре төҙөй. Белеүебеҙсә, мәктәптәрҙә төрлө директорҙар, төрлө ҡарашлы завучтар була. Бөтәһе лә туған телде уҡытам тип янып тормай.
Элек башҡорт теле дәүләт теле булараҡ уҡытыла ине. Шуға ла был мәсьәләне Башҡортостан милли-региональ компонент сиктәрендә еңел хәл итә ине, ә хәҙер телде уҡытыуға сәғәттәр табыуы ауырлыҡтар тыуҙыра.
Быйыл, мәктәптәребеҙҙә телебеҙ дәүләт теле булараҡ уҡытыласаҡ тип, беҙҙе Башҡортостан Хөҡүмәте тынысландырырға тырыша. Ләкин беҙ ышанмайбыҙ. Тағы ҡабатлайбыҙ: законда булмаған нәмә - ул ышанысһыҙ әйбер. Тик закон ғына иң ҙур көскә эйә, һәм уны үтәүе бөтә мәктәптәр өсөн мотлаҡ. Милли-региональ компонент ҡына беҙгә илдең патриоттарын тәрбиәләргә ярҙам итә. Шуға “Милли-региональ компонент" төшөнсәһен законға ҡайтарырға кәрәк.
Ҡәрҙәштәр! 309-сы законды юҡҡа сығарыу талабы менән Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы рәйесе Толкачев Рәсәйҙең Дәүләт Думаһына сығырға тейеш! Ә Башҡортостан Президенты Рәхимов телебеҙҙе һаҡлау өсөн ысын көрәшәме! Юҡ! Әлеге ваҡытта беҙ уңың телебеҙ өсөн Рәсәй трибуналарында сығыш яһағанын күрмәнек! Беҙ Президентыбыҙҙан шуны талап итәбеҙ!
Телебеҙҙе һаҡлап ҡалайыҡ!
Башҡорт, башҡорт менән башҡортса һөйләш!
Теле юҡтың - иле юҡ!


text:
Өфөлә баскетбол буйынса Йәш арбитр мәктәбе эшләй башлаясаҡ
Баскетбол буйынса Йәш арбитр мәктәбен ойоштороусы булып Өфө хакимиәтенең Мәғариф идаралығы һәм Башҡортостан Республикаһының Баскетбол федерацияһы сығыш яһаны.
Мәктәптең төп бурысы – баскетбол арбитрҙарын эҙләү, һайлап алыу, уҡытыу һәм артабан уларҙы ҡала, республика, шулай уҡ Рәсәй ярыштарында ҡатнашыусы судьялар исемлегенә тәҡдим итеү.
Уҡытыу «Судьялыҡ теорияһы һәм методикаһы» программаһы буйынса үткәреләсәк, ул ярты йылға иҫәпләнгән. Уҡытыусылар судьялыҡ менән бәйле һуңғы уҡытыу-методик материалдарҙы һәм программаларҙы ҡулланасаҡ.
Уҡыусыларға төрлө категориялы алдынғы судьялар белем бирәсәк. Улар араһында — FIBA судьяһы Владимир Охрименко, республика кимәлендәге судьялар — Владимир Разбежкин, Тимур Вәлиәхмәтов, Валерий Дерепаско, Евгений Шахов.
Уҡыуға 16-25 йәшлек егет һәм ҡыҙҙар саҡырыла. Дәрестәр аҙнаһына бер – һәр шаршамбы һайын 18 сәғәттән 20 сәғәткә тиклем 18-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе бинаһында үткәреләсәк.
Беренсе дәрес шаршамбы, 2 ноябрҙә, үтәсәк. Башлана – 18 сәғәттә.


text:
Фото:
Константин Толкачев: Рәсәй Президенты Мөрәжәғәтнамәһе – илебеҙҙең үҫеш йүнәлеше
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Рәсәй Президентының Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәһенә аңлатма бирҙе.
“Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведевтың әлеге Мөрәжәғәтнамәһе киләһе йылдарға Рәсәйҙәге йәмғиәт тормошоноң бөтә яҡтарын артабан реформалау мәсьәләләрен тикшереү йәһәтенән дәүләт власы һәм урындағы үҙидараның бөтә тармаҡтары һәм кимәлдәре эшмәкәрлегенең перспективалы программаһы булып тора. Дәүләт башлығы яҡын киләсәккә эске һәм тышҡы сәйәсәттең төп йүнәлештәре буйынса позицияһын әйтеп бирҙе, шулай уҡ ҡабул ителгән мөһим ҡарарҙар хаҡында хәбәр итте.
Дөйөм алғанда, Дмитрий Анатольевич яңы, заманса Рәсәй төҙөүҙең ҡәҙимгегә әүерелгән принциптарынан һәм алымдарынан ситләшмәне. Ул әсәлек, балалыҡ, тыуым кимәлен арттырыу, тәрбиә һәм белем биреү проблемаларын айырып билдәләне. Улар ошо документтың нигеҙен тәшкил итте. Рәсәй Президенты ошо проблемаларҙы хәл итеү өсөн саралар комплексын тәҡдим итте, һәм был быйылғы Мөрәжәғәтнамәнең үҙенсәлеге булып тора ла.
Шуныһы мөһим: был программа документында Рәсәйҙең хәҙерге хәле ҡабартып бирелмәй, ғәмәлдәге проблемалар, шул иҫәптән енәйәтселек, хроник коррупция, демократик институттарҙың һүлпәнлеге һәм башҡа бик күп күренештәр асыҡтан-асыҡ күрһәтелә. Һанап үтелгән проблемаларҙың Рәсәйҙәге йәш быуынға тәрбиә биреү, илдең кескәй граждандары өсөн цивилизациялы йәшәү шарттары булдырыу менән бәйлелеге, Рәсәйҙең перспективалы киләсәген тәьмин итеү өсөн уларҙы хәл итеү зарурлығы билдәләнә.
Рәсәй Президентының илдә тыуымды арттырыу, өсөнсө бала тыуғанда ярҙам күрһәтеү буйынса саралар тураһындағы тәҡдиме хуплауға лайыҡ.
Йәмғиәт тормошоноң төрлө өлкәләрендә, балалыҡ, йәш быуынға тәрбиә һәм белем биреү, эшҡыуарлыҡты үҫтереү, төбәктәрҙең һалым базаһын киңәйтеү, илдең оборона һәләтен тәьмин итеү, дәүләт ҡоролошо, дәүләт аппаратындағы коррупция проблемаларын хәл итеү буйынса Дмитрий Медведев тәҡдим иткән киң саралар комплексы ошо Мөрәжәғәтнамәнең үҙенсәлеге булып тора. РФ Президентының фекеренсә, дәүләт һатып алыуҙары өлкәһендәге ҡануниәттең айырым аспекттары ла реформалауға мохтаж.
Президент шулай уҡ күп партиялы система ойоштороу, федераль һәм төбәк кимәлдәрендә генә түгел, шулай уҡ ҡала, район һәм муниципаль берәмектәр кимәлендә лә социаль базаға эйә булған партияларҙы аяҡҡа баҫтырыу бурыстарына ҡағылды. Мөрәжәғәтнамәнең ошо положениеларын тормошҡа ашырыу, һис шикһеҙ, демократияның артабан үҫешен билдәләйәсәк, граждандар мәнфәғәттәренең һәм өҫтөнлөктәренең киң йүнәлештәрен сағылдырыусы алға киткән күп партиялы система ойоштороу нигеҙенә әүереләсәк.
Шуныһы ҡыуаныслы: Мөрәжәғәтнамә тексын әҙерләү барышында Президент тотош консультациялар серияһы, атап әйткәндә, парламент партияһы етәкселеге менән консультациялар үткәрҙе. Улар менән мөһим социаль, иҡтисади, тышҡы сәйәси мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Был, һис шикһеҙ, дәүләт власының демократиялы тормошҡа ашырылыуына дәлил булып тора.
Мөрәжәғәтнамәлә нығытылған барлыҡ төп концепциялар һәм тәҡдимдәр маҡсатҡа ярашлы тырыш эшмәкәрлектең һөҙөмтәһе булып тора, тигән фекерҙәмен. Улар уйланылған, ижтимағи практиканы белеү һәм дәүләт төҙөлөшө проблемаларын, етешһеҙлектәрен анализлау менән тәрән дәлилләнгән. Мөрәжәғәтнамәнең төп идеяларын һәм положениеларын тормошҡа ашырыу демократик йәмғиәт һәм хоҡуҡи дәүләт төҙөү, халыҡтың тормош кимәлен яҡшыртыу йүнәлешендә Рәсәйҙең һәм уның субъекттарының прогрессив үҫешенә өҫтәмә этәргес бирер, тип ышанам”.


text:
Башҡортостан парламенты яҙғы сессияһының тәүге пленар ултырышы асылды
Өфөлә дүртенсе саҡырылыш БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 34-се ултырышы үтә. Яҙғы сессияның беренсе пленар ултырышы көн тәртибендә – 40 мәсьәлә. Ултырыш бер минут тын тороуҙан башланды – депутаттар «Домодедово» аэропортында һәләк булыусыларҙы һәм үҙҙәренең коллегаһы, ҡапыл вафат булған БР Дәүләт Йыйылышы депутаты Дмитрий Купцовты хөрмәтләп иҫкә алды.
Ултырышты БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачевтың «2010 йылда Башҡортостан Республикаһы ҡануниәте торошо тураһында»ғы доклады асты.
Ултырышта депутаттар 30-ҙан ашыу закон проектын тикшерәсәк, уларҙың етәүһе өҫтөндә эште тамамларға планлаштырыла.
Парламентарийҙар алдында шулай уҡ республиканың һигеҙ суд участкаһының мировой судьяларын һайлау бурысы тора.


text:
Федераль һәм республика киң мәғлүмәт саралары журналистары өсөн Башҡортостан буйынса матбуғат туры ойоштороласаҡ
Өфөлә 15-16 декабрҙә тәүгә үтәсәк Бөтә Рәсәй социаль туризм мәсьәләләре буйынса фестивале сиктәрендә республика һәм федераль киң мәғлүмәт саралары журналистары өсөн Башҡортостан буйынса матбуғат туры ойоштороласаҡ. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итте.
Журналистар Башҡортостандағы мәҙәниәт һәм йолалар менән таныша аласаҡ, республиканың гүзәл тәбиғәтен, уникаль тәбиғәт һәм архитектура ҡомартҡыларын күрәсәк. Ҡунаҡтар башҡорт ауылына барасаҡ, милли ризыҡтарҙан ауыҙ итәсәк, ҡурай тауышын ишетәсәк. Бынан тыш, уларҙы башҡорт һылыуҙары башҡарыуындағы йырҙар һәм бейеүҙәр көтә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2 ноябрҙә Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй социаль туризм мәсьәләләре буйынса форумын әҙерләү һәм үткәреү буйынса эш кәңәшмәһендә был форумды йыл һайын Өфөлә үткәрергә ҡарар ителде.
Социаль туризм мәсьәләләре буйынса форумды Өфөлә үткәреү тәҡдиме Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов исеменә 2011 йылда «Рәсәй Федерацияһында эске һәм ситтән килеү туризмын үҫтереү (2011-2018 йылдар)» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Туризм буйынса федераль агентлыҡтан ҡабул ителде.
Социаль туризмды үҫтереү һәм Рәсәй граждандарының туризм өлкәһендәге мәнфәғәттәрен ҡәнәғәтләндереүгә йүнәлтелгән дәүләт программаларын тормошҡа ашырыу механизмдарын камиллаштырыу Бөтә Рәсәй форумының төп маҡсаты булып тора.
Сара сиктәрендә шулай уҡ «Рәсәй Федерацияһында эске һәм ситтән килеү туризмын үҫтереү (2011-2018 йылдар)» федераль маҡсатлы программаһының бер өлөшө булараҡ төбәк маҡсатлы программалары» бөтә Рәсәй кәңәшмәһе үтәсәк.


text:
Фото:
Баш ҡалала танылған бейеүсе Рим Әбделмәновты юбилейы менән ҡотланылар
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең балет уҡытыусыһы Рим Әбделмәновты ҡотланылар. Кисә танылған бейеүсе, сәхнә ветераны, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, БАССР-ҙың халыҡ артисы 60 йәшен билдәләне.
Республиканың Мәҙәниәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты хеҙмәткәрҙәре һәм үҙенең коллективы юбилярға йылы ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.
«Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең солисы булараҡ, һеҙ коллективтың кимәлен һәм статусын даими күтәреүгә бөтә ғүмерегеҙҙе арнағанһығыҙ. Бейеү аша халҡыбыҙҙың данлы тарихын, рухи байлығын сағылдырҙығыҙ, донъяның төрлө илдәрендә йәшәүселәрҙе башҡорт сәнғәте менән таныштырҙығыҙ. Сәхнәлә тыуҙырған һәр образығыҙ ҡабатланмаҫ булыуы һәм бөйөклөгө менән айырыла», — тиелә ҡотлау хатында.
Белешмә. Рим Сәлимйән улы Әбделмәнов 1956 йылдың 7 сентябрендә Ғафури районының Ҙур Ибраһим ауылында тыуған. 1996 йылда Рәсәйҙең Театр сәнғәте академияһын тамамлаған. 1973 йылдан — Ф.Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1989 йылдан уҡытыусы-репетитор булып эшләй. Көнсығыш иҡтисад, гуманитар фәндәр, идара итеү һәм хоҡуҡ институты доценты, Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры.
Рим Әбделмәнов «Азамат», «Гөлнәзирә», «Еҙ үксә», «Салауат», «Төньяҡ амурҙары», «Һунарсы» бейеүҙәрендә яңғыҙ партиялар башҡарыусы булараҡ танылған.


text:
Башҡортостанда социаль-иҡтисади үҫеш тотороҡло
Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығы "Российская бизнес газета"ла (694-се һан, 2009 йылдың 24 марты) 2009 йылдың ғинуар айында төбәктәрҙең социаль-иҡтисади үҫеше мониторингы һөҙөмтәләрен биргән.
Төбәктәрҙең социаль-иҡтисади үҫешен баһалау һөҙөмтәһендә дүрт төркөм барлыҡҡа килгән: насар хәлле төбәктәр, хәле ҡәнәғәтләнерлек булмаған төбәктәр, хәле ҡәнәғәтләнерлек төбәктәр, тотороҡло хәлле төбәктәр. Башҡортостан Республикаһы иҡтисады тотороҡло булған төбәктәр төркөмөнә индерелгән. Был төркөмгә 26 төбәк индерелгән, улар иҫәбендә Краснодар крайы, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалалары, Ленинград, Мәскәү һәм Төмән өлкәләре.
Финанс көрсөгө Рәсәй Федерацияһының 21 субъектына айырыуса ныҡ ҡағылған, уларға Сыуаш Республикаһы, Пермь крайы, Вологда, Брянск, Иваново, Кемерово, Нижегородка, Орел, Һамар, Силәбе өлкәләре, Йәһүд автономиялы өлкәһе һәм башҡалар инә.


text:
Ике айҙа Куйбышев тимер юлы менән 10 млн тоннанан ашыу йөк ташылған
Ағымдағы йылдың ике айында Куйбышев тимер юлы 10 миллион тоннанан ашыу йөк ташыған, был уҙған йылдағы күрһәткестән 6,1 процентҡа күберәк.
Куйбышев тимер юлының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, дөйөм йөк күләмендә нефть продукттары өлөшө 59% самаһы тәшкил иткән. Бынан тыш, йөктәрҙең дөйөм структураһында ярайһы ҙур өлөштө химикаттар һәм сода (8,5%), сәнәғәт сеймалы (6,6%) һәм төҙөлөш тауарҙары (6%) алып тора. Төҙөлөш тауарҙары, кокс, автомобилдәр һәм цемент ташыуҙа иң ҙур үҫеш күҙәтелә.
Белгестәр фекеренсә, йөк ташыу өлкәһендә ыңғай динамикаға Куйбышев магистрале яуаплылығы зонаһында булған төбәктәрҙең сәнәғәт потенциалының тергеҙелеүе һәм үҫеше, шулай уҡ тимер юлсыларҙың яңы транспорт маршруттарын ойоштороу һәм клиенттар йәлеп итеү буйынса һөҙөмтәле эшмәкәрлеге булышлыҡ иткән.
Шуны ла өҫтәргә кәрәк: Куйбышев тимер юлының Башҡортостан төбәге, ғәҙәттәгесә, нефть продукттарын ташыуҙа алдынғы урында килә.


text:
Башҡортостанда ислам дине талаптары буйынса ҡабул иткән бөҙрәхана асылды
Был республикала хәләл индустрияһы үҫешенә тағы бер дәлил, тип билдәләй республика мосолмандары диниә назараты ҡарамағындағы хәләл стандарты буйынса комитет етәкселеге.
Бинала намаҙ бүлмәһе, тәһәрәт ҡылыу урыны барлыҡҡа килгән. Бынан тыш, республиканың барлыҡ ҡошсолоҡ фабрикалары хәләл продукт етештереү тураһындағы махсус сертификатка эйә. Ә ит етештереүсе предприятиеларҙан тәү башлап был эшкә Дүртөйлө ит комбинаты ҡушылды.
Быйыл Дүртөйлөлә беренсе тапҡыр хәләл тауар йәрминкәһе ойошторолдо. Хәләл стандарты буйынса комитет етәксеһе Тимур Шәнгәрәев әйтеүенсә, кеше һаулығына ҙур зыян килтереүсе түбән сифатлы, хатта зарарлы аҙыҡ түлеккә ҡаршы көрәшкәндә хәләл индустрияһын үҫтереү айырыуса зарур. Сөнки тап хәләл аҙыҡ түлек етештереү тәбиғи, экологик таҙа продукттарға нигеҙләнә.
Көнкүреш хеҙмәтләндереү учреждениелары иһә ислам ҡанундарына таянып йәшәгән һәр кемгә уңайлы шарттар тыуҙырыу, уларҙың конституция менән ҡаралған хоҡуҡтарын яҡлау маҡсатында барлыҡҡа килгән.
Был инде поликлиника йәки бөҙрәхана тик мосолмандар өсөн генә эшләйәсәк тигән һүҙ түгел. Ислам йолаларына хөрмәт күрһәтеү менән бер рәттән уларҙың ишектәре башҡа конфессиялар өсөн дә һәр ваҡыт асыҡ ҡала.


text:
Өфөнөң иң лайыҡлы кешеләренә баш ҡала Советы наградалары тапшырылды
Өфө ҡала Советында Башҡортостан баш ҡалаһының иң лайыҡлы кешеләрен наградлау тантанаһы үтте.
Наградаға 20 кеше эйә булды, тип хәбәр иттеләр ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән. Уларҙың һигеҙе ҡала округының Почет грамоталарына лайыҡ булды, 12 кеше ҡала Советы грамоталарын алды.
Наградланыусылар араһында уҡытыусылар, ғалимдар, табиптар, музей хеҙмәткәрҙәре, композиторҙар, артистар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре, башҡа тармаҡ вәкилдәре бар.
— Һеҙ төрлө өлкәләрҙә эшләйһегеҙ, әммә бөтәгеҙ ҙә бер эш башҡараһығыҙ – беҙҙең ҡаланы үҫтерәһегеҙ, унда йәшәүе уңайлыраҡ булһын өсөн тырышаһығыҙ, — тине Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко.
Наградланыусылар араһында ҡатын-ҡыҙҙар ҙа аҙ түгел. 8 Март алдынан Евгений Семивеличенко барлыҡ гүзәл заттарҙы яҡынлашып килгән байрам менән ҡотланы, ныҡлы һаулыҡ, күтәренке кәйеф һәм ғаилә именлеге теләне.


text:
Хоҡуҡ мәҙәниәте аҙналығы үтте
Донъя финанс көрсөгө шарттарында Башҡортостан халҡын бигерәк тә хоҡуҡ закондары мәсьәләләре борсой. Өфө китапханаларында үткән Хоҡуҡ мәҙәниәте аҙналығы һөҙөмтәләре ошо турала раҫлай.
Өфө ҡала бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды һәм юридик компаниялар вәкилдәре менән берлектә ҡала властары тарафынан үткәрелгән акция сиктәрендә теләгән бер кеше китапханаға килеп, белгестән үҙен ҡыҙыҡһындырған мәсьәлә буйынса бушлай консультация ала алды. Акция әлеге ваҡытта өфөләрҙе айырыуса хеҙмәт хоҡуҡтары, пенсия закондары, шулай уҡ эшҡыуарлыҡ проблемалары борсоуын күрһәтте.


text:
Баш ҡалала «ауыл» зоопаркы асылдыФото: Розалия Вәлиева
Баш ҡалала «ауыл» зоопаркы асылды
Баш ҡалала «ауыл» зоопаркы асылдыФото: Розалия Вәлиева
«Башҡортостан» сауҙа үҙәгенең икенсе ҡатында ғәҙәти булмаған зоопарк асылды. Унда 30-ҙан ашыу хайуанды күрергә була. Улар араһында кәзә, һарыҡ, сусҡа бәрәстәре, себештәр, декоратив тауыҡтар, гөбөргәйелдәр, шулай уҡ ҡуяндар, диңгеҙ сусҡалары, ҡырғауыл, мысыр тауығы һәм хатта страус та бар. Улар барыһы ла Екатеринбургтан килтерелгән.
— Мегаполиста йәшәгән бала тауыҡтың ниндәй икәнен дә белмәй, был — ғәҙәти күренеш, — тине зоопарк етәксеһе Вадим Беляев. – Ауыл фермаһы шарттарында балалар йорт хайуандарын нисек аҫрауҙарын күреп, уларҙы һыйпап, ашатып ҡарай аласаҡ.
Зоопарк ял көндәрһеҙ һәм тәнәфесһеҙ 10.00 – 21.00 сәғәттәрҙә эшләйәсәк.


text:
Фото:
Төп шыршы байрамы утын бер юлы ике Президент тоҡандырҙы
Фото:
Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында республиканың төп шыршы байрамы үтә. Республиканың иң уңған балалары өсөн Яңы йыл тамашаһын бер юлы ике – Башҡортостан һәм Татарстан Президенты асты.
— Бөгөн был залда үҙ хеҙмәте, үҙ белеме менән ошо шыршы байрамында ҡатнашыу хоҡуғы яулаған иң яҡшы, иң тырыш, иң аҡыллы балалар йыйылған, — тине, Яңы йыл шоуында ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — Мин һеҙҙең республиканың ысын патриоттары булып үҫеүегеҙҙе теләйем.
Рөстәм Хәмитовтың саҡырыуы буйынса төп шыршы байрамына Татарстан Президенты Рөстәм Минниханов килде.
— Беҙ ике Рөстәм һәм бында йыйылған бөтә балалар мотлаҡ бәхетле булырға тейешбеҙ, — тине Рөстәм Нурғәли улы. — Мин барығыҙҙы ла яҡынлашып килгән Яңы йыл менән ҡотлайым һәм һеҙгә уңыштар теләйем.
Был көндө Башҡортостандың ике балалар учреждениеһы бер юлы ике өр-яңы микроавтобус алды. Президенттар, ысын Ҡыш бабайҙар кеүек, Өфөнөң 13-сө махсус коррекцион дөйөм белем биреү мәктәп-интернатында һәм 1-се Балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙең теләген үтәне. Һәр Президент был сағыу Яңы йыл байрамында уларға микроавтобус тапшырҙы.
Республикала Президент шыршыһы ун бишенсе тапҡыр үткәрелә. Быйыл төбәк башлығы менән бергәләп шыршы тирәләй әйләнеү хоҡуғын Башҡортостан мәктәптәренең 780 уҡыусыһы яуланы. Былар уҡыу алдынғылары, предмет олимпиадаларында һәм спорт ярыштарында еңеүселәр, художестволы үҙешмәкәрлек фестивалдәре лауреаттары, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәр һәм Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре балалары. Коррекцион мәктәп-интернаттарҙан һәм балалар йорттарынан балалар ҙа, бар хәсрәттәрен онотоп, рәхәтләнеп күңел асты.
Президент шыршыһына республиканың 39 районынан уҡыусылар килгән. Нисә йәштә булыуына ҡарамаҫтан, уларҙың һәр береһе Ҡыш бабай ҡулынан бүләк алыу тураһында хыяллана.


text:
Киоскылар мәктәп менән күршелек өсөн тауарҙарынан ҡолаҡ ҡаҡты
Ленин районы прокуратураһы хеҙмәткәрҙәре балиғ булмаған үҫмерҙәргә тәмәке һәм алкоголь һатыуҙы сикләү тураһында закондарҙың күҙәтелеүен тикшерҙе. Уларҙың иғтибарын уҡыу йорттары менән йәнәш урынлашҡан сауҙа нөктәләре йәлеп итте. Норматив акт менән билдәләнеүенсә, улар араһындағы алыҫлыҡ йөҙ метрҙан кәм булмаҫҡа тейеш.
Прокурорҙар тәмәке һәм алкоголь менән һатыу иткән бер нисә киоск һәм магазиндың 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенән 50 метрҙа, йылға училищеһынан ике метрҙа, 4-се урта мәктәптән 30 метрҙа, 46-сы урта мәктәп эргәһендә урынлашыуын асыҡланы. Етмәһә, һуңғы киоск икенсе тапҡырына тикшереү аҫтына эләгә. Хужаһына ул саҡта административ производство ҡулланылғайны, хәҙер уға һатыусыһы эләкте.
Бөтә сауҙа нөктәләрендә тыйылған тауар һатыуҙан алынды, тип хәбәр иттеләр Ленин районы прокуратураһында.


text:
Башҡортостанда әҙәбиәт өлкәһендәге бер нисә проектҡа республика Башлығының гранттары биреләсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Республика комиссияһы ҡарары менән Башҡортостан Башлығының миллион һумлыҡ гранттарының бер нисәһе әҙәбиәт өлкәһендәге проекттарға биреләсәк. Был хаҡта бөгөн республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова БР Хөкүмәте Президиумы ултырышында белдерҙе. Еңеүселәр араһында — БР Милли әҙәби музейына һәм уның филиалдарына булышлыҡ итеү буйынса проекттар, сәсәндәр үҙәген булдырыу, әҙәби әҫәрҙәр яҙыуҙы әүҙемләштереү өсөн ике конкурс. Май аҙағында республикала грант средстволары иҫәбенә Рәсәй кимәлендә Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре үтә.
Ултырышта БР Мәҙәниәт министрлығы тарафынан әҙерләнгән Әҙәбиәт йылының саралар планы раҫланды. «Рәсәйҙең әҙәби картаһы», «Библиотөн» акцияларында ҡатнашыу, Башҡортостан Республикаһында Евразия гуманистик форумын уҙғарыу, «Китаптар — дауаханаларға!», «Китап уҡыусы троллейбус» акциялары, «Йәштәр тауышы» республика фестивале Әҙәбиәт йылының иң сағыу проекттары буласаҡ.
Ултырышта Әҙәбиәт йылын үткәреү буйынса республика ойоштороу комитеты составы раҫланды. Ойоштороу комитеты рәйесе — БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов. Уның рәйестәше итеп БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова һайланды. Ойоштороу комитеты составына министрлыҡ һәм ведомство, мәғариф учреждениелары етәкселәре инде.


text:
Республиканың 10 ҡалаһында «берҙәм тәҙрә» асыласаҡ
2012 йылда Башҡортостандың 10 ҡалаһында «берҙәм тәҙрә» принцибы буйынса дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеүсе күп функциялы үҙәктәрҙең филиалдары асыласаҡ. Республика ҡаҙнаһынан был маҡсатҡа дөйөм алғанда 250 миллион һумдан ашыу аҡса бүленәсәк. Был турала бөгөн БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдында отчет менән сығыш яһағанда Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
Уның фекеренсә, күрһәтелгән дәүләт хеҙмәттәренең сифатын яҡшыртыу һәм уларҙың күп өлөшөн электрон төргә күсереү – төбәк етәкселегенең 2012 йылға билдәләнгән өҫтөнлөклө бурыстарының береһе.
Бөгөн республикала дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеүҙең административ регламенттары әҙерләнә. Әммә уларҙың яртыһынан аҙырағы ғына федераль ҡануниәт талаптарына яуап бирә. Шуға күрә был өлкәлә эшләйһе эштәр күп әле.
— Дәүләт мәғлүмәт системаларын – реестрҙы, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр порталын камиллаштырыу дауам итә, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бөгөн реестрға, әлегә тест режимында, 17 ведомство һәм 35 муниципаль берәмек тоташтырылған. Порталда 400 төрҙән ашыу хеҙмәт күрһәтелгән.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Башкортостан ведомстволар үҙ-ара электрон документтар әйләнеше ярҙамында хеҙмәттәшлек итһен өсөн технологик карталар булдырыу эштәрен башлаған төбәктәр иҫәбенә ингән. Ошо карталар ярҙамында быйыл 150-нән ашыу дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрҙе ҡулайлаштырыу көтөлә. Әйткәндәй, республикалағы власть органдарының электрон хеҙмәттәшлеген ойоштороу эштәре ағымдағы йылдың 1 июленә тиклем тамамланырға тейеш.


text:
Дмитрий Медведев Өфө ғалимы Айрат Мәмлиевты «II дәрәжә Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән бүләкләне
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевтың Указы менән Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Молекула һәм кристалдар физикаһы институты лабораторияһы мөдире Айрат Мәмлиев «II дәрәжә Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән бүләкләнде. Был юғары наградаға Өфө ғалимы, документта әйтелеүенсә, «ватан фәнен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне һәм күп йыллыҡ һөҙөмтәле эшмәкәрлеге өсөн» лайыҡ булған.


text:
Стәрлетамаҡ һөткә хаҡтар буйынса республикала иң арзан ҡала булды – статистика
ӨФӨ, 2017 йыл, 11 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанстат 2016 йыл өсөн 2,5-3,2 процент ҡуйылыҡтағы пастеризацияланған һөткә уртаса хаҡтарҙы баҫтырып сығарҙы.
2016 йылдың ғинуар айында республикала пастеризацияланған һөттөң бер литры уртаса 40,52 һум тәшкил иткән. Декабрь айында ул 43,53 һумға еткән.
Былтыр Өфө пастеризацияланған һөткә хаҡтар буйынса республикала иң ҡиммәтле ҡалаларҙың береһе булды: ғинуарҙа бер литры 41,65 һум, декабрҙә иһә 44,38 һум.
Иң файҙалыһы һөттө Стәрлетамаҡта һатып алыу ине. Ғинуар айында бында һөттөң бер литры 37,48 һум торһа, декабргә уның хаҡы 41,33 һумға тиклем артҡан.
Ғинуарҙа Сибайҙа һөттө уртаса 40,53 һумға алырға мөмкин булған. Декабрь айында уның бер литры 44,51 һумға еткән.
Нефтекамала шундай уҡ һөт 41,01 һум торған. Йыл һуңында уртаса 43,02 һумға баһаланған.


text:
Константин Толкачев БР Дәүләт Йыйылышы наградаларын тапшырҙы
11 сентябрҙә республика парламенты Президиумы ултырышында уның спикеры Константин Толкачев Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың юғары наградаларын тапшырҙы.
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Почет грамоталары менән БР беренсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы депутаты Рауил Яппаров, Өфөнөң Дезинфекция станцияһы баш врачы Александр Мочалкин, Ҡалтасы районы муниципаль район хакимиәте башлығы Рәүис Нуретдинов, Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусин наградланды.
«Башҡортостан Республикаһы ҡануниәтен үҫтереүгә айырыуса ҙур өлөш индергәне өсөн» почет билдәһенә БР беренсе һәм икенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы депутаттары Фәнис Әмиров һәм Әлим Әхмәҙиев, БР дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы депутаты, «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәиф Маликов, БР дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы депутаты, БашДУ-ның Бөрө филиалы ректоры Салауат Усманов лайыҡ булды.
— Һеҙҙең күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәтегеҙ лайыҡлы баһа алды, — тип билдәләне Константин Толкачев. – Тырышлыҡтарығыҙ һәм профессионализмығыҙ арҡаһында Башҡортостандың социаль-иҡтисади мөмкинлектәрен үҫтереүгә артабан да ҙур өлөш индерерһегеҙ, тип ышанам.


text:
пәнҗешәмбе, 19 гыйнвар 2017, Казан вакыты 20:09
Республиканың контроль-иҫәп палатаһы рәйесе алмашыныуы ихтимал. Һәр хәлдә Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтай президиумы бөгөн Кургузов Валерий Ивановичты Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһы рәйес итеп тәғәйенләү тураһындағы мәсьәләне ҡараны. Президиум Рәсәй Федерацияһының мәғариф тураһындағы айырым хоҡуҡи документтарына үҙгәрештәр индереүҙе ҡаты тәнҡитләне. Комитет рәйесе Рауил Бикбаев әйтеүенсә, Федераль кимәлдә күптән түгел ҡабул ителгән Закондар Милли субъекттарҙың мөмкинлектәрен сикләй.Башҡортостан депутаттары Интернет селтәрендә экстремистик мәғлүмәт таратыусыларға ҡарата етди саралар күрергә ниәтләй. Ошо уҡ комитет ағзалары милләт-ара ҡаршылыҡтар барлыҡҡа килтереү йүнәлешендә эшләүсе сайттарҙың эшмәкәрлеген сикләү тураһындағы тәҡдимен Дәүләт Думаһына индерегә ниәтләй.


text:
Башҡортостандың Әмзә урман комбинатында эш хаҡы буйынса бурыс бөтөрөлдө
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
«Әмзә урман комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы буйынса 8 миллион һум күләмендәге бурыс бөтөрөлдө, тип хәбәр иттеләр БР Дәүләт хеҙмәт инспекцияһынан.
Тикшереү барышында хеҙмәт ҡануниәтен боҙоуҙар асыҡланған. Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе Татьяна Астрелина әйтеүенсә, предприятиела эш хаҡы даими тотҡарлана. Тикшереү көнөндә 534 хеҙмәткәр айҙан ашыу эш хаҡы алмаған. Йыллыҡ отпуск ваҡытында түләнмәй, хеҙмәткәрҙәргә кәрәкле махсус кейем бирелмәй.
Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса юридик шәхес һәм урман комбинатының генераль директоры административ яуаплылыҡҡа тарттырылды. Предприятие хеҙмәткәрҙәре өсөн шәхси һаҡланыу саралары һатып алыу мәсьәләһе инспекция контроленә алынған.
Күсмә тикшереү Әмзә урман комбинаты хеҙмәткәрҙәренең Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәте нигеҙендә үткәрелде.
6 декабрҙә төбәк башлығы урман комбинаты коллективы менән аралашты. Предприятие етәкселегенә эш хаҡы буйынса бурысты бөтөрөүгә ике аҙна бирелгәйне.


text:
«Аҡ Торна» конкурсында еңеүгә дәғүә иткән төп тәржемәселәр билдәләнде
Төрки телле шиғриәт әҫәрҙәрен тәржемә итеүселәрҙең II «Аҡ торна» Халыҡ-ара конкурсы жюрийы һәм ойоштороу комитеты 2012 йылғы конкурс эштәренең шорт-лисын баҫтырып сығарҙы.
Былтыр тәүгә үткәрелгән «Аҡ торна» бәйгеһе уникаль мәҙәни сараға, төрки телле шиғриәт әҫәрҙәрен тәржемә итеүселәрҙең илдәге берҙән-бер масштаблы конкурсына әүерелде. Унда Рәсәйҙең күп төбәктәренән, шулай уҡ яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән авторҙар ҡатнаша.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, әлеге конкурста Рәсәйҙең Мәскәү, Өфө, Ҡазан, Астрахань, Силәбе, Барнаул, Горно-Алтайск, Новороссийск һәм башҡа ҡалаларынан, шулай уҡ Ҡаҙағстан, Украина, Әзербайжан, Ҡырғыҙстан, Литва, Молдова һәм Үзбәкстандан йәмғеһе 286 эш ҡабул ителгән.
«Аҡ торна»ның шорт-лисына 35 ҡатнашыусы индерелде. Улар башҡорт, татар, ҡаҙаҡ, төрөк һәм башҡа төрки телдәрҙән шиғырҙар тәржемә иткән.
Бәйгенең ойоштороу комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта жюри ағзалары алдында үтә ауыр эш тора – шорт-лисҡа индерелгән ҡатнашыусылар араһынан еңеүселәрҙе билдәләү.
Еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһы Өфөлә ноябрҙә үтә. Шунда уҡ «Фәлсәфәүи лирика», «Гражданлыҡ лирикаһы», «Мөхәббәт лирикаһы» номинацияларында лауреаттар һәм дипломанттарҙың исемдәре әйтеп ишеттереләсәк. Шулай уҡ «Башҡорт теленән иң яҡшы тәржемә өсөн» махсус приз да ҡаралған.
Шуны ла билдәләп үтәйек, «Аҡ торна» сайтында урынлаштырылған конкурстың шорт-лисына «Башинформ» агентлығы тәржемәсеһе Ҡарлуғас Ишемғолованың да фамилияһы индерелде. Ул башҡорт теленән Рафаэль Сафиндың шиғырҙарын тәржемә иткән. «В трудные минуты – себе» («Ғәжәп түгел») һәм «Танец в огне» («Ут эсендә бейеү») тигән тәржемәләре жюри тарафынан иң яҡшылары тип табылған.


text:
Физик берәмектәр 1 декабрҙән дә һуңға ҡалмайынса мөлкәт һалымын түләргә тейеш
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы 2015 йыл өсөн мөлкәт һалымын (транспорт, ер, милеккә һалым) түләү ваҡыты тураһында иҫкәртә. Ҡануниәткә ярашлы физик берәмектәр ағымдағы йылдың 1 декабренә тиклем дәүләт менән иҫәпләшергә тейеш.
Әлеге ваҡытта һалым түләүгә белдереү ҡағыҙҙары ебәрелә. «Физик берәмектәр өсөн һалым түләүсенең шәхси кабинеты» сервисына инеү хоҡуғы булған граждандар документтарҙы электрон төрҙә ала.
1 ноябргә тиклем милек, ер һәм транспорт һалымы суммаһы тураһында бөтә мәғлүмәттәр, шулай уҡ уларҙы түләүгә белдереү ҡағыҙҙары шәхси кабинетта сағылыш табасаҡ.
Шәхси кабинетҡа инеү мөмкинлеге булмаған түләүселәргә белдереү ҡағыҙҙары «Рәсәй почтаһы» филиалдарында бирелә.
Әгәр 2016 йылдың 1 ноябренә тиклем мөлкәт һалымын түләүгә белдереү ҡағыҙы килмәһә, квитанция алыу өсөн йәшәгән йәки шәхси милек урынлашҡан урын буйынса һалым органына мөрәжәғәт итеү зарур.
Һалымдарҙы Федераль һалым хеҙмәте сайтында шәхси кабинетта йәки «Һалымыңды түлә» сервисы ярҙамында, кредит ойошмалары бүлексәләрендә һәм түләү терминалдарында, федераль почта хеҙмәте бүлексәләрендә йәки урындағы үҙидара органдарында түләргә мөмкин.


text:
Баш ҡалала «Эшлекле бәйләнештәр биржаһы»нда 70 бәләкәй предприятие үҙенең хеҙмәттәрен тәҡдим итте Фото: Өфө Эшҡыуарҙар союзы
Баш ҡалала «Эшлекле бәйләнештәр биржаһы»нда 70 бәләкәй предприятие үҙенең хеҙмәттәрен тәҡдим итте
Баш ҡалала «Эшлекле бәйләнештәр биржаһы»нда 70 бәләкәй предприятие үҙенең хеҙмәттәрен тәҡдим итте Фото: Өфө Эшҡыуарҙар союзы
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә эшҡыуарлыҡты үҫтереү маҡсатында «Эшлекле бәйләнештәр биржаһы» уҙғарылды. Ҡаланың Эшҡыуарҙар союзында хәбәр итеүҙәренсә, ҡатнашыу өсөн 70 бәләкәй предприятие ғариза биргән. Уларҙың вәкилдәре баҙарҙағы хәл тураһында мәғлүмәт алды, үҙҙәренең хеҙмәттәрен һәм проекттарын тәҡдим итте.
Предприетие етәкселәре араһында эшлекле һөйләшеүҙәр алдан төҙөлгән графикка ярашлы үтте. Белгестәр менән бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ мәсьәләләре буйынса шәхси консультациялар ойошторолдо.
«Биржа» сиктәрендә «Финанс планлаштырыу» темаһына семинар үткәрелде, уны Рәсәйҙең Профессиональ аудиторҙар институты коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ ағзаһы Ирина Хәбибова алып барҙы.
«Эшлекле бәйләнештәр биржаһы»нда юридик, бухгалтер, банк, консалтинг, маркетинг, мәғариф, клининг, һаҡ һәм детектив, туристик компаниялар; электрон ҡултамға әҙерләү буйынса хеҙмәттәр күрһәтеү, инвентаризация үткәреү, дөйөм туҡланыуҙы ойоштороу, реклама-сувенир продукцияһын әҙерләү, кейем-һалым тегеү һәм башҡа фирмалар ҡатнашты.


text:
Өфөлә тағы ла бер спорт майҙансығы асылды
Бөгөн Өфөлә 800 квадрат метр майҙанлы яңы универсаль спорт майҙансығы асылды. Уны Совет районында урынлашҡан 94-се лицей урамында төҙөнөләр.
Майҙансыҡта бер үк ваҡытта 36 кеше шөғөлләнә ала. Бында мини-футбол, баскетбол, волейбол кеүек спорт төрҙәре менән шөғөлләнеп, сәләмәтлекте нығытыу өсөн бөтә шарттар булдырылған. Майҙансыҡҡа махсус йомшаҡ ҡаплау түшәлгән — унда кроссовкалар менән генә йөрөргә була.
Ошо көндө үк бында мини-футбол буйынса Совет районының үҫмерҙәр клубтары араһында финал осрашыуы ярыштары булып үтте.


text:
“Сыңғыҙ хандың сере” фильмының исем туйы үтте
Сарала Саха Яҡут республикаһы киноматографистары, Сыңғыҙ хан ролен башҡарыусы Тыва артисы Эдуард Ондар, Рәсәйҙең халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев ҡатнашты “Сыңғыҙ хандың сере” кино фильмы өҫтөндә эш өс йыл дауамында бара.
Эдуард фильмда бар трюктарҙы үҙе башҡарған. “Сыңғыҙ хан сере” кинопроектында Башҡортостандың да өлөшө бар. Кинола башҡорт академия драма театры актеры Хөрмәтулла Үтәшев төп рольдәрҙең береһен башҡара. Яҡташыбыҙ Тайан хан образын тыуҙырған. Актер өсөн был тәүге ҙур тәжрибә.
Башҡортостандың да үҙ милли герйы бар. Ул Салауат Юлаев. Әммә уның тураһында заманса фильм төшөрөлгәне юҡ. Киләсәктә Башҡортостан да ошондай уҡ фильмдар төшөрөргә ниәтләй. Бының өсөн әле уңайлы шарттар тыуҙырыла тине осрашыуҙа хөкүмәт премьер-министры урынбаҫары Илдус Илешев.
“Сыңғыҙ хандың сере” фильмының бюджеты 10 миллион долларға еткән. Рәсәйҙә бер генә милли киностудияла фильм төшөрөүгә бындай аҡса һалғаны юҡ әле.


text:
Мишкә районында яңы мәсет асылды
Мишкә районының Уръяҙы ауылында яңы мәсет асылды. Иман йорто ошо районда тыуып үҫкән ағалы-ҡустылы Гәрәевтар ярҙамында төҙөлдө. Хәлимә өләсәләренең иҫтәлеген мәңгеләштереү өсөн улар торлаҡ йортҡа реконструкция үткәреп, мәсет һала һәм ҡәҙерле кешеләренең исемен бирә.
“Башинформ” агентлығына Мишкә районы хакимиәтенең мәғлүмәт –аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, һуңғы йылдарҙа мәсеттәрҙе йышыраҡ урындағы халыҡ күтәрә.
Әлеге мәсетте асҡан Гәрәевтар бөгөн Уръяҙы ауылында йәшәмәй. Рафаэль Гәрәев бөгөнгө көндә БР Ауыл хужалығы министрлығының “Мәғлүмәт-иҫәпләү үҙәге” асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә генераль директор булып эшләй, ә Рәшит Гәрәев БР Техник инвентаризациялау бюроһының Бөрө район-ара филиалын етәкләй.


text:
Земфира 35 йәшлек юбилейын билдәләй
Бөгөн үҙенең 35 йәшлек юбилейын билдәле Рәсәй йырсыһы, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге премияһы лауреаты Земфира Тәлғәт ҡыҙы Рамаҙанова билдәләй. Иң билдәле өфөлөнөң тыуған көнөн нисек үткәреүен журналистар әле булһа белмәй. Әммә ошо көндәрҙә «Мосфильм»дың рәсми сайтында киноконцерндың икенсе музыка студияһында Земфираның алтынсы альбомы яҙылып бөтөүе хаҡында мәғлүмәт урынлаштырылды. Уның исеме әлегә билдәле түгел.
Земфира Рамаҙанова 1976 йылдың 26 авгусында Өфөлә тарих уҡытыусыһы һәм врач ғаиләһендә донъяға килә. Бала сағынан уҡ музыка менән ҡыҙыҡһына – биш йәшенән алып музыка мәктәбенә йөрөй.
Музыка мәктәбен ул тик бишле билдәләренә генә тамамлай, әммә уның йәнә бер ҡыҙыҡһыныуы була – баскетбол. Бында ла ул уңыштар ҡаҙана – Рәсәйҙең баскетбол буйынса ҡыҙҙар йыйылма командаһы капитаны итеп тәғәйенләнә. Мәктәпте тамамлағандан һуң ҡыҙға музыка менән спорт араһында һайларға тура килә. Музыканы һайлап, Земфира Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә.
90-сы йылдар уртаһында ул Өфөлә «Европа Плюс» радиостанцияһында эшләй һәм шул ваҡытта тәүге йырҙарын яҙа башлай. Шулай итеп төркөм дә барлыҡҡа килә. Оҙаҡламай команда демо-кассета яҙа, һәм Земфира Мәскәүгә юл тота. Күпселек музыкаль бизнес эшмәкәрҙәре төркөм менән эшләргә теләмәй, әммә «Мумий Тролль» продюсеры альбом яҙырға була. 1999 йылдың ҡышында «Земфира» альбомының тәүге йырҙары радионан яңғырай башлай, май айына пластинка ла сыға. Сентябрҙә төркөм концерт турына сыға.
2000 йылдың мартында Земфираның «Прости меня моя любовь» исемле икенсе альбомы донъя күрә. Йырсы «йондоҙ» булараҡ танылыу таба. 2000 йылдың 1 апрелендә Земфира «Олимпийский» спорт комплексында сығыш яһай.


text:
Рәйес Түләк көслө рухлы, милли үҙаңлы, киң ҡарашлы, тапҡыр һүҙле, фекер йөрөтөү ҡөҙрәте менән уҡыусы күңеленә үтеп ингән поэмалары, балладалары, шиғырҙары, йырҙары (композиторҙар көйгә һалған шиғырҙары ла бар) менән башҡорт шиғырын байытыусы, төрләндереүсе арҙаҡлы шағир. Рәйес Түләк – биш китап авторы. Үҙе иҫән саҡта уның «Ирәндек таңдары» (1988), «Ҡашмау» (1992), «Ҡәҙер төнө» (1997), «Хыял менән хәтер араһы» (2002) исемле дүрт шиғри йыйынтығы донъя күрә.Авторҙың бишенсе китабы «Мең дә икенсе кис» исеме аҫтында бары тик үлеменән һуң 2007 йылда ғына баҫылып сыға[1; 5-се б.].
Ошо йыйынтыҡтарға ингән шиғри әҫәрҙәр яңы осор әҙәбиәтенең аҫыл өлгөһө булып тора. Бөгөнгө көнгә тиклем Рәйес Түләк ижадының жанр үҙенсәлектәрен һәм идея- тематикаһын өйрәнеүгә йүнәлтелгән хеҙмәттәр юҡ. Һикһәненсе йылдар аҙағынан икемеңенсе йылдар башына тиклемге дәүерҙе алып торған был шағирҙың ижадын өйрәнеү, әҙәбиәт тарихында һуңғы йылдар эсендә барлыҡҡа килгән бушлыҡты тултырырға булышлыҡ итер ине.
Республика гәзит-журналдары биттәрендә уның заман проблемаларына ауаздаш шиғырҙары, әҙәби-тәнҡит мәҡәләләре баҫылып торҙо. Шағирҙың тормош юлын ҡыҫҡа ғына арауыҡ алып тора. Ә бына уның ижады хаҡында фәнни эҙләнеүҙәр, тикшеренеүҙәр бөгөнгө көн әҙәбиәт ғилемен ҡатмарлы һәм бер үк ваҡытта актуаль мәсьәләләр менән байытырға һәләтле.
Ул тыуған еребеҙҙең, халҡыбыҙҙың уҙғаны һәм бөгөнгө тормошо хаҡында берсә ғорурланып, берсә һыҙланып яҙыусыларҙың береһе. Шағир башҡорт халыҡ ижадын һәм донъя әҙәбиәтен ентекле өйрәнә, әҫәрҙәрендә традиция менән новаторлыҡтың тәбиғи берҙәмлегенә өлгәшеп, башҡорт поэзияһының үҫешенә өр-яңы тауыш, моң алып килде[7; 4-се б.].
Күңелендә ата-бабаларының рухын йәшәткән шағирҙың бөгөнгө тормоштоң аяуһыҙ ысынбарлығына яраҡлаша алмауы уның шиғриәтенең халыҡсанлығын тағы ла көсәйтә төшә. Ауыр яҙмышлы быуын шағиры төшөнкөлөккә бирелмәне, тормошона ла зарланманы, зарлана ла белмәне, ә уның бар ауырлығын үҙ иңендә татып, халыҡҡа хеҙмәт итеүен белде.
Рәйес Ғоссам улы Түләков 1959 йылдың 14 октябрендә Баймаҡ районы Буранбай ауылында тыуа. Башланғыс белем алғандан һуң Сыңғыҙ һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡый, IX–X кластарҙы Беренсе Этҡолда тамамлай. 1977–1979 йылдарҙа һауа десанты ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Колхозда эшләй. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлағас, Сибай педагогия училищеһында, Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында уҡытыу эше менән шөғөлләнә. 1990 йылдан Башҡортостандың һәм Рәсәй Федерацияһының Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1993 йылда Сибай яҙыусылар ойошмаһы ойошторолғас, уның яуаплы сәркәтибе булып эшләй. Артабан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының пропаганда бюроһы етәксеһе була. Ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем «Башҡортостан» гәзитенең әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлегендә эшләй, матбуғат биттәре аша шиғырҙар, поэмалар, проблемалы мәҡәләләр менән сығыш яһай. «Ҡашмау» исемле поэма һәм ошо уҡ исемдәге шиғырҙар йыйынтығы өсөн 1996 йылда Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына лайыҡ була. 1996 һәм 1999 йылдарҙа «Йәшлек» гәзитенең, 1998 йылда «Шоңҡар» журналының, 2004 йылда «Башҡортостан» гәзитенең, 2005 йылда «Ағиҙел» журналының йыллыҡ лауреаты булараҡ таныла. «Урал моңо – 2001» халыҡ-ара йыр-моң фестивале өсөн үткәрелгән сценарийҙар конкурсында уныҡы иң яҡшыһы тип табыла һәм сәхнәләштерелә.Рәйес Түләктең исемен тағы ла мәңгеләштереү маҡсатында«Йәшлек» гәзите 2009 йылда Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы, Баймаҡ районы хакимиәте менән берлектә шағир исемендәге йәш ижадсыларға бирелә торған премия булдырҙы. 2010 йылдаЗ. Биишева исемендәге “Китап” нәшриәтендә күренекле шағир, журналист, ҡәләм оҫтаһы Рәйес Түләктең “Йырлы йәндә ҡояш байымай” исемле китабы донъя күрҙе. Йыйынтыҡҡа әҙиптең төрлө йылдарҙа яҙылған әҙәби тәнҡит мәҡәләләре, әңгәмәләре, шулай уҡ уның менән һөйләшеүҙәр һәм ҡәләмдәштәренең автор хаҡында яҙмалары тупланған. Баҫманың төҙөүсеһе Флүрә Түләкова.
Рәйес Түләк ижады тулы кимәлдә өйрәнелмәгән, әммә шулай ҙа шағир ижадына дөйөм рәүештә күҙәтеү, йәки айырым бер аспектын өйрәнеүгә йүнәлтелгән фәнни эштәр бар. Был йүнәлештә эшләгәндәрҙән Р. Бикбаев, Р. Аҙнағолов, З. Әлибаев кеүек авторҙарҙы атап үтергә мөмкин.
Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев Рәйес Түләк менән Әхмәр Үтәбайҙың шиғырҙары тупланған «Буранбайҙың яҙған хатын уҡып.» китабына яҙған «Йәшәй ерҙә ике ауылдаш, ике шағир» инеш һүҙендә: «Рәйес – тос фекерле шағирҙарыбыҙҙың береһе. Шиғырҙарында кинәйә, подтекст көслө. Һүҙгә бик талапсан, күп һөйләп, һүҙҙең бәҫен ебәреүҙән ныҡ һаҡлана. Ҡайһы саҡта ҡырыҫыраҡ та булып китә, әммә тупаҫлыҡҡа, һөмһөҙлөккә юл ҡуймай. Уның әҫәрҙәрендә еңел-елпе кисерештәр юҡ, һыҙланыу күп, һағыш күп. Уны иң ныҡ хәүефләндергәне – Башҡортостан яҙмышы, милләттең бөгөнгөһө һәм киләсәге», – тип билдәләй.
Күренекле шағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ирек Кинйәбулатов, шағирҙы хәтерләп: «Башҡорт шиғриәтен аңлаған һәм һанлаған һәр кем өсөн Рәйес Түләк исеме ныҡ көтөп алынған бала һымаҡҡәҙерле ине. Ундайҙар йыш тыумай. Халыҡтың инде, тыуһа ла тормай, тигән һүҙе йәнә йәнде өтөп ала. Рәйес күптәрҙе ҡыуандырып килде, күптәрҙе илатып китте», – тип яҙа.
Педагогия фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Рафаэль Аҙнағолов бөгөнгө башҡорт әҙәбиәтендә билдәле автор Әхмәр Үтәбай ижадына Рәйес Түләктең рухи мираҫы булараҡ ҡарай.
Әхмәр Үтәбайҙың ижадында эске көс, поэтика, моң, зауыҡ тойола. Күренекле шағир Рәйес Түләк менән бер ауылда үҫеп, бер мәктәптә уҡығас, шиғырҙарының ижад сәме, образлы фекерләү ҡомары йоҡҡандыр тип фараз итергә була. Әлбиттә, бер яҙыусының ижады икенсеһенекенә оҡшамай. Яҙыусыларҙың әҫәрҙәре бер-береһенән стиле, телмәр ҡалыптары, композицияһы, һүрәтләнеше, мәғәнәһе, характерҙарҙың рухи булмыштары менән ныҡ айырыла [35].
Филология фәндәре кандидаты Айһылыу Вахитова шағирҙың мөхәббәт лирикаһын өйрәнеп, уның ҡыҙыҡлы үҙенсәлектәрен билдәләп үтә.
Рәйес Түләктең мөхәббәт лирикаһы бик үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡ та. Ир менән ҡатынды бер бөтөнгә берләштергән матур хистәрҙе, тойғоларҙы, йә, киреһенсә, уларҙың һүрелеүен, беҙ уҡып өйрәнгән мөхәббәт шиғырҙарындағы кеүек түгел, ә бөтөнләй көтөлмәгәнсә асып һала. “Ир” һәм “ҡатын” тигән индивидуумдарҙың үҙ-ара бәйләнешен тәбиғәт донъяһындағы күренештәр араһында булған мөнәсәбәт менән сағыштырып ҡарай. Мөнәсәбәттәр ҡатмарлығы тәбиғәт образдары аша күрһәтелә [37].
Әҙиптең ижады менән бер рәттән биографияһына ла ҡағылышлы мәғлүмәттәр Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин, шағирҙың яҡташы Әхмәр Үтәбай мәҡәләләре аша яҡтыртыла. Улар аша Рәйес Түләк шәхесе менән яҡындан танышырға була.
Рәйес Түләк, талантлы шағир булыуҙан тыш, оҫта ҡәләмле журналист та. Һуңғы йылдарында “Башҡортостан” гәзитендә эшләгәндә баҫылып сыҡҡан, төрлө темаларға яҙылған күп һанлы ҡыҙыҡлы мәҡәләләре ана шул хаҡта һөйләй. Тәү ҡарашҡа ғәҙәти гәзит материалдарында ла беҙ әҙиптең тормоштағы һәр күренешкә, һәр кешегә тик үҙенсә генә баһа биреүен, һәр нәмәне тик үҙенсә аңлауын тоябыҙ.
Уның ошо сифаты ҡәләмдәштәренең ижады, ғөмүмән, әҙәби ижад тураһындағы мәҡәләләрендә бик тә асыҡ сағылыш таба. Бына, мәҫәлән, ул “Бер һүҙ хаҡында мең һүҙ” тигән мәҡәләһенә “Тимер Йосоповтың бер шиғыры тураһында” тигән билдәләмә һуғып ҡуйһа ла, авторҙың бик оҫта фекер йөрөтөүе аша беҙ шағирҙың үҙенсәлекле ижадын тулыһынса күҙ алдына килтерәбеҙ. Ғөмүмән, был мәҡәләне шиғри оҫталыҡ тураһындағы фәнни хеҙмәт тип атарға ла мөмкин.
Рәйес Түләк проза йәки драматургия хаҡында яҙамы, һәр жанрға, һәр әҫәргә үҙенә генә хас ҡарашы бар. Йыйып әйткәндә, беҙ уның ижад кешеһе алдына ҡуйған, һәр әҫәрҙең билдәле бер тәғәйенләнеше булырға тейеш, тигән талабын аңлайбыҙ. Йәғни автор, шәхси тойғоларына ғына бикләнеп ҡалмайынса, нимә хаҡында һәм ни өсөн яҙғанлығын аңлап эш итергә тейеш [39].
Был мәҡәләһендә Ноғман Мусин шағирҙы оҫта тәнҡитсе һәм әҙәбиәт белгесе булараҡ күрһәтә. Яҙыусы оҙаҡ йылдар әҙәбиәттең барлыҡ төрҙәрен яҡтыртып, публицистика өлкәһендә эшләгән әҙиптең бик күп тәнҡит мәҡәләләрен телгә алып китә, уларҙың үҙенсәлектәрен билдәләй.
Рәйес Түләктең яҡташы, дуҫы, ҡәләмдәше Әхмәр Үтәбай әҙиптең бала сағы, йәшлеге, уның яҡындары хаҡында сағыу һәм ҡыҙыҡлы биографик материал туплаған мәҡәлә баҫтыра. Был материал 2009 йылда шағирҙың илле йыллыҡ юбилейына «Ағиҙел» журналының 10-сы һанында баҫылып сыға. «Ауылдашым» исеме аҫтында сыҡҡан был мәҡәлә эсенә шағирҙың үҙе яҙып ҡалдырған көндәлегенән юлдар ҙа ингән.
Ғүмеренең һуңғы йылдарында Рәйес Түләк «Зөлхизә» тип аталған ҙур күләмле поэтик проза әҫәре өҫтөндә эшләне. Был әҫәренең жанрын автор «Романға повесть» тип атаған, йәғни йөкмәтке менән форма араһындағы айырманы ошо рәүешле тигеҙләргә теләгән. Әммә, минеңсә, башҡа бик күптәр ҙә ошо фекерҙе яҡлай: Рәйестең был әҫәре – башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының, улай ғына ла түгел, башҡорт халҡының фажиғәле яҙмышын һүрәтләүсе роман. Халыҡ романы. Был әҫәрҙе Александр Пушкиндың «Евгений Онегин» әҫәре менән бер рәткә ҡуйырға була. Үкенескә ҡаршы, «Зөлхизә»не авторы тамамлап өлгөрмәне [36].
Рәйес Түләктең «Зөлхизә» әҫәре ысынлап та хәҙерге башҡорт әҙәбиәтенең сиселмәгән бер мәсьәләһе булып тора. Был «Романға повесть» тип аталған жанрҙың тәбиғәтен тулыһынса асҡан хеҙмәттәр бөгөнгө көндә юҡ. Шағир ижадында ошоға хас сиселеүҙе талап иткән һорауҙар бихисап. Рәйес Түләктең ижадын дөрөҫ һәм аныҡ яҡтыртыр өсөн уларҙың барыһын да ентекле өйрәнеп анализларға кәрәк.
Актуаллеге: Бөгөнгө көнгә тиклем Рәйес Түләк ижадының жанр үҙенсәлектәрен һәм идея-тематикаһын өйрәнеүгә йүнәлтелгән хеҙмәттәр юҡ. Һикһәненсе йылдар аҙағынан икемеңенсе йылдар башына тиклемге дәүерҙе алып торған был шағирҙың ижадын өйрәнеү, әҙәбиәт тарихында һуңғы йылдар эсендә барлыҡҡа килгән бушлыҡты тултырырға булышлыҡ итер ине.Уның ижады хаҡында фәнни эҙләнеүҙәр, тикшеренеүҙәр бөгөнгө көн әҙәбиәт ғилемен ҡатмарлы һәм бер үк ваҡытта актуаль мәсьәләләр менән байытырға һәләтле. Ошоларҙан сығып, Рәйес Түләк поэзияһын өйрәнеү актуаль йүнәлештәрҙең береһе булып тора тигән һығымта яһарға була.
Проблема:Рәйес Түләктең поэзияһы XXI быуат шиғриәтендә иң ҙур күренештәрҙең береһе. Әммә шулай булыуға ҡарамаҫтан шағирҙың эшмәкәрлеге бөгөнгө көндә тейешле кимәлдә баһаланмаған, ижады ентекле тикшерелмәгән һәм махсус хеҙмәттәр яҙылмаған.
Маҡсаттар:Диплом эшенең төп маҡсаты булып, Рәйес Түләк поэзияһына дөйөм күҙәтеү яһап, уның жанр тәбиғәтенең үҙенсәлектәрен билдәләү тора.
Бурыстар: Ошо маҡсатты тормошҡа ашырыр өсөн ғилми тикшеренеү эшенә дүрт этаптан торған бурыстар йөкмәтелә:1)жанр-стиль үҙенсәлектәрен системаға һалыу, 2)тупланған материалдар нигеҙендә дөйөм классификация булдырыу, 3) Шағирҙың әҫәрҙәрен структур йәһәттән тикшереп, поэтик кимәлен билдәләү, 4) Бай тәбиғәтле башҡорт шиғриәтенең традиция ерлегендә Рәйес Түләк поэзияһының тотоп торған үҙенсәлекле урынын билдәләү.
Практик әһәмиәте: Рәйес Түләк поэзияһын өйрәнеү мөһим практик әһәмиәткә лә эйә. Шағирҙың ижадына ҡағылышлы, системаға һалынған, тулы һәм юғары кимәлле теоретик мәғлүмәтте артабан методологик нигеҙҙә ҡуланырға була. Автор ижады уҡыусыларға башҡорт поэзияһының хис-тойғоларға, образдарға бай яңы үрнәктәре менән танышырға мөмкинселектәр аса.
Ҡулланылған методтар:Типологик, тасуирлау, сағыштырыу, анализ-синтез, практик материал өҫтөндә эш, филологик анализ, текстологик анализ, поэтик анализ.


text:
Башҡортостанда грипп эпидемияһы декабрь аҙағында көтөләФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда грипп эпидемияһы декабрь аҙағында көтөлә
Башҡортостанда грипп эпидемияһы декабрь аҙағында көтөләФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда вируслы ауырыуҙар эпидемияһы декабрь аҙағында – ғинуар йәки февраль урталарында көтөлә, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығында үткәрелгән матбуғат конференцияһында БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы вәкилдәре. 2013-2014 йылдарҙың ҡышына Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы Ерҙең төнъяҡ ярымшары илдәренә А/ California/ 07/ 2009 (H1N1, «сусҡа киҙеүе» булараҡ билдәле), A/ Victoria/361/ 2011 (H3N2 — «гонконг грипы»), B/ Massachussets/2/ 2012 (Ямагата буйы) вирус штаммалары менән вакциналарын тәҡдим иткән. Вакциналар бер миҙгелгә генә эшләнелә һәм киләһе йылына ҡулланылмай, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды СПИД һәм йоғошло ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм уларға ҡаршы көрәшеү республика үҙәгенең баш табибы Рафаэль Яппаров.
Прививка кампанияһы сиктәрендә федераль бюджет аҡсаһы иҫәбенә республикаға 800 мең кешелек вакцина килтерелә. Тағы ла 18 мең дозаны БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы республика бюджеты иҫәбенән ала. «Бөгөнгө көнгә халыҡтың дүрт проценты прививкаланған, тотороҡло эпидемик хәлде тәьмин итеү өсөн 30 процент талап ителә. Төбәктә даими рәүештә халыҡтың дүрттән бер өлөшө прививка яһата», — тине Рафаэль Яппаров.
Табиптар коронавирус инфекцияһына күберәк иғтибар бүлде, әлегә унан прививкалар юҡ. Ул инфекция Яҡын Көнсығыш илдәренән «индерелә», шуға күрә унан килеүсе граждандар, шулай уҡ хажға барыусылар, эпидемиологик контролгә алына. «Ул ринит симптомы менән бик хәүефле киҫкен респиратор ауырыу. 2002 йылда уны Ҡытайҙа асыҡлағандан алып, был инфекциянан 30 илдә бер меңләгән кеше үлде. Быйыл 18 майҙа яңы коронавирус Сауд Ғәрәбстанында теркәлә – 81 йәшлек ҡатын ауырып китә. Яңы вирус патогенезы әлегә билдәһеҙ. Сир тиҙ үҫешә һәм бер нисә көн эсендә типик булмаған пневмонияға килтереүе мөмкин, ул саҡта үпкәләр «ирегән» кеүек була», — тип һөйләне БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш терапевы Венера Мостафина.
Табиптар, теләһә ҡайһы инфекцияларға ҡаршы тикшерелгән саралар ҡулланыу һөҙөмтәле, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды: улар – бер тапҡыр ҡуллана торған бирсәткәләр һәм битлектәр менән файҙаланыу, ҡулдарҙы һәм йотҡолоҡ өҫтөн йыуыу.


text:
Стәрлетамаҡ районы икенсе булып биш меңлек һөт сиген үтте
Стәрлетамаҡ районы Башҡортостанда йыл башынан алып һәр һыйырҙан биш мең килограмдан ашыу һөт һауып алған ауыл хужалығы предприятиелары араһында икенсе булды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ай элек Саҡмағош районы хужалыҡтары беренсе булып биш меңлек һөт сиген үткәйне.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, ошо ике районда тулайым һөт етештереү һәм һатыу буйынса күрһәткестәр иң юғары.
Йыл башынан алып Саҡмағош районында 41,3 мең тонна самаһы һөт һауып алынған, 40,5 мең тонналап һатылған. Стәрлетамаҡ районында ошо уҡ ваҡыт эсендә 37,3 һәм 34,2 мең тоннанан ашыу һөт алынған һәм һатылған.
Дөйөм республика буйынса 2013 йыл башынан алып тулайым һауым 1,673 миллион тоннанан ашҡан, 632,3 мең тонна һөт һатылған, тип хәбәр иттеләр министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Сергей Железняк Башҡортостандағы «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзалары менән осрашты
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
4 апрелдә Дәүләт Думаһы рәйесе урынбаҫары, «Берҙәм Рәсәй» партияһы Генераль советы секретары урынбаҫары Сергей Железняк партияның төбәк башҡарма комитетына килде, тип хәбәр итте ER.RU.
Сәфәр барышында ул Өфөгә өс көнлөк семинарға килгән «Берҙәм Рәсәй»ҙең урындағы башҡарма комитет етәкселәре менән осрашты. Сарала шулай уҡ партияның төбәк бүлексәһе секретары, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, төбәк башҡарма комитеты рәйесе Рәмзил Ишһарин, Башҡортостандан һайланған Дәүләт Думаһы депутаттары ҡатнашты.
Сергей Железняк урындағы башҡарма комитет етәкселәренең әҙерлек кимәлен юғары баһаланы, семинарҙарҙың мөһимлеген һәм әһәмиәтен билдәләне.
— Беҙ һайлауҙарға һайлау кампаниялары алдынан ғына әҙерләнергә тейеш түгел. Тиҙ үҙгәреүсән тормошта йәшәйбеҙ, шуға күрә тиҙ арала ваҡиғаларға үҙ ҡарашыңды белдерергә кәрәк, — тип билдәләне «Берҙәм Рәсәй» партияһы Генераль советы секретары урынбаҫары. — Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе төбәк кимәлендә лә, район һәм муниципалитеттар кимәлендә лә тотороҡло эш алып барыуын беләм.
Сергей Железняк партия ағзалары менән бергәләп урындағы башҡарма комитет етәкселәре өсөн ойошторолған семинарҙың һөҙөмтәләрен тикшерҙе, һорауҙарға яуап бирҙе. Осрашыу күмәкләп фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Фото:
«Бөтә Өфө» телеканалында яңы миҙгел башлана
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
21 октябрҙән «Бөтә Өфө» телеканалында яңы форматтағы тапшырыуҙар башлана, 20 октябрҙә иһә телекомпания коллективы бөтәһе алдында яңылыҡтар әҙерләйәсәк — ньюс-румда камералар ҡуйылған, быны тура эфирҙа ла күҙәтергә мөмкин.
Иртәнге 9-сы яртынан ғәҙәти тапшырыу селтәре урынына ҡала видеокүҙәтеү камераларынан күренештәр күрһәтелә. Шуны билдәләп үтергә кәрәк: ғәҙәти тапшырыу селтәренең үҙгәреүенә ҡарамаҫтан, яңылыҡтар ике сәғәт һайын эфирға сыға.
20 октябрҙә телекомпанияның яңы логотибын — өс шөрөптө презентациялау була.
«Бөтә Өфө» телеканалы Башҡортостандың баш ҡалаһында ғына түгел, шулай уҡ Стәрлетамаҡта, Салауатта, Ишембайҙа, Октябрьскийҙа, Нефтекамала һәм Мәләүездә күрһәтә. Был 2 миллиондан ашыу тамашасы тигән һүҙ.
«Баш ҡала яңылыҡтары» тапшырыуы яңы телевизион миҙгелдәге төп программа буласаҡ. Ул торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм күсемһеҙ милек, юридик-хоҡуҡи мәсьәләләргә, именлеккә, сәләмәт йәшәү рәүешенә, ялға, мәҙәни ваҡиғаларға, технологияларға арналған рубрикалар менән байытыласаҡ. Киске прайм-таймда — киске сәғәт 7-лә һәм 9-сы яртыла яңылыҡтар сығарылышы — тура эфирҙа.
«Бөтә Өфө» үҙенең сайтын да яңырта. Яңы интерфейс ҡулланыусылар өсөн уңайлы буласаҡ. Яңылыҡтарҙы интернетҡа тоташтырылған бөтә ҡоролмаларҙан да ҡарарға мөмкин. Сайтта шулай уҡ инглиз телендәге вариант буласаҡ. Киләсәктә сайтты айырым киң мәғлүмәт сараһы итеп эшләргә ниәтләйҙәр.
21 октябрҙә иртәнге сәғәт 7-лә «Бөтә Өфө» телеканалы тапшырыуҙары «Баш ҡала иртәһе» программаһынан башлана.


text:
Бөтә донъя фольклорсылары Өфөгә йыйыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
23-24 октябрҙә Өфөлә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивале уҙғарыла. Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Ҡырғыҙстан, Алтай, Тыва, Саха (Яҡут), Финляндия, Санкт-Петербург, Архангельск, Кемеров, Екатеринбург, Силәбе, Ырымбур, Дондағы Ростовтан сәсәндәрҙең ҡатнашыуы тураһында һөйләшеүҙәр алып барыла. Бәйгелә Башҡортостандан 10-дан ашыу сәсән ҡатнаша.
Фестиваль сиктәрендә бик күп ҡыҙыҡлы саралар: Бөтә Рәсәй сәсәндәр конкурсы, «Урал батыр саҡырыуы буйынса» темаһына түңәрәк өҫтәл, республика рәссамдарының «Башҡорт халыҡ эпостары» темаһына һүрәттәр конкурсы, «Урал» халыҡ сәнғәте галереяһының «Урал батыр» эпосы персонаждарының кейеҙҙән тегелгән костюмдар коллекцияһы, журналистар өсөн теле-радио брифингтар ҡаралған. Шулай уҡ «Асыҡ тирмә» — ғалимдар ҡатнашлығында әйтеш өсөн майҙансыҡ, шағир-импровизаторҙар бәйгеһе ойошторола.
Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивале 2020 йылда Башҡортостанда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек этаптарының береһе булып тора.


text:
Путинға ярҙам итеү ниәте менән Өфөлә митинг-концерт үтәсәк
Өфөлә 4 февралдә «Тиҙҙән яҙ!» митинг-концерты үтәсәк. Уны Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең Мәҙәниәт йорто алдындағы майҙанда Башҡортостан Республикаһының Владимир Путинға ярҙам итеү буйынса халыҡ штабы үткәрә. Сара 13 сәғәттә башлана.
— Бындай сараны үткәреү идеяһын «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәштәр союзы тәҡдим итте, — тип комментарий бирҙе «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Владимир Путинға ярҙам итеү буйынса халыҡ штабы етәксеһе Альберт Мифтахов. – Беҙ был тәҡдимде хупланыҡ һәм халыҡ штабы көсө менән байрам ойошторорға булдыҡ. Сатлама һыуыҡтарға ҡарамаҫтан, йәштәргә күңелле булһын өсөн тырыштыҡ. Күп төрлө популяр башҡарыусылар саҡырҙыҡ.
Митинг-концертта ике-өс меңдән дә кәм булмаған кешенең ҡатнашыуы көтөлә. Байрам программаһында «Ноу Хау» барабансылар шоуы, «Арғымаҡ» этно-рок төркөмөнөң сығышы, «Top Secret» командаһының брейк-данс бейеүе ҡаралған. Шулай уҡ сарала Dj Чекист, пародиясы Александр Чистяков, «Дан минуты» («Минута славы») телетапшырыуы финалында еңеүсе Константин Наумов ҡатнашасаҡ.


text:
Был аҙнала төбәктә 30 градус эҫе буласаҡ Фото: Андрей Старостин
Был аҙнала төбәктә 30 градус эҫе буласаҡ
Был аҙнала төбәктә 30 градус эҫе буласаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Был аҙнала Башҡортостанда эҫе буласаҡ, тип хәбәр итә республика гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы.
Дүшәмбе, 23 майҙа, урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе ихтимал. Һауа температураһы төндә 10-15, көндөҙ 22-27 градус йылы.
Шишәмбе, 24 майҙа, көндөҙ термометр бағанаһы 23-28, төндә 10-15 градус күрһәтәсәк.
Шаршамбы, 25 майҙа, яуым-төшөм көтөлмәй. Һауа температураһы көндөҙ 29-30 градусҡаса етәсәк.
Аҙна аҙағында республиканың төньяғында йәшенле ямғыр яуыуы һәм елдең көсәйеүе ихтимал.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Аркадий Ротенберг хеҙмәттәшлек тураһында договорға ҡул ҡуйҙы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм “Төньяҡ диңгеҙ юлы” банкыһының Директорҙар советы рәйесе Аркадий Ротенберг финанс-кредит мөнәсәбәттәре өлкәһендә Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш комплексы, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарына ярҙам күрһәтеү ойошмалары менән үҙ-ара эш итеү буйынса Яҡтарҙың ниәттәре тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
Дәүләт-шәхси партнерлыҡ нигеҙендә Башҡортостан Республикаһы, бер яҡтан, “Төньяҡ диңгеҙ юлы” һәм “Инвестиция капиталы” банкылары, икенсе яҡтан, республика территорияһында торлаҡ төҙөлөшөн, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты, бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарын, автомобиль юлдары һалыуҙы үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк. Шул уҡ ваҡытта банкылар ҡыҫҡа ваҡытлы кредитлауҙы, бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттары, төҙөлөш комплексы һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары өсөн инвестиция программаларын һәм проекттарын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеүсе финанс ойошмалары сифатында эш итергә әҙер. Килешеү биш йылға төҙөлә һәм киләсәктә оҙайтылыуы мөмкин.
Белешмә өсөн. “Төньяҡ диңгеҙ юлы” банкыһы 2001 йылда ойошторола. Уның подразделениелары селтәре Рәсәйҙең 24 төбәгендә урынлашҡан һәм 85 офисты үҙ эсенә ала. “Профиль” журналы мәғлүмәттәренә (2010 йылдың 31 авгусындағы 31-се һан) ҡарағанда, финанс учреждениеһы илдең иң ышаныслы кредит ойошмалары рейтингында алтынсы урынды биләй. Быйыл августа “Moody’s” халыҡ-ара рейтинг агентлығы банкыға әүәлерәк бирелгән рейтингыларҙы раҫланы: финанс ышаныслылыҡ – Е+ кимәлендә, депозиттар буйынса – В3/Not prime, милли шкала буйынса кредит һәләтлелеге – Baa3.ru. Бөтә рейтингылар буйынса күҙаллау – “тотороҡло”.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк Фото: Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк
Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк Фото: Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
19 майҙа Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында 2015 йылда дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк. Депутаттар бөтәһе 50-гә яҡын мәсьәләне ҡарарға ниәтләй.
Республиканың 14 закон проектын икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итергә тәҡдим ителгән. Башҡортостандың Һайлау кодексына, граждандарҙың мөрәжәғәттәре, урындағы үҙидара, халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғи һәм техноген ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау тураһындағы закондарға үҙгәрештәр индереү күҙаллана.
Һигеҙ закон проекты беренсе уҡыуҙа ҡабул итеү өсөн 30-сы пленар ултырыштың көн тәртибенә индерелгән. Үҙгәрештәр социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү, мәҙәни мираҫ объекттары, бушлай юридик ярҙам тураһындағы закондарға ҡағыла.
Бынан тыш, закон сығарыусылар иғтибарына тәүге тапҡыр «Башҡортостан Республикаһында өлкән йәштәге кешеләр һәм инвалидтар өсөн тәрбиәгә алыусы ғаиләләр тураһында»ғы закон проекты тәҡдим ителә. Ул өлкән йәштәге кешеләрҙе һәм инвалидтарҙы ғаиләгә урынлаштырыуҙы күҙ уңында тота.
Көн тәртибендәге тағы 18 мәсьәлә федераль закон проекттарына ҡағыла.


text:
Майҙа Рәсәй халҡын дүрт көнлөк каникул көтә
РФ Хөкүмәтендә май байрамдарындағы ял көндәре билдәләнде. Быйыл ял көндәре икенсе төрлөрәк ойошторолдо. Һөҙөмтәлә рәсәйлеләр бер-бер артлы дүрт көн ял итәсәк.
— Халыҡтың, баҡсаға барыу өсөн был арала ял көндәре күберәк булһын ине, тигән теләген күҙ уңында тотоп, шәмбеләге, 5 майҙағы, ял көнөн дүшәмбегә — 7 майға, һәм шәмбенән, 12 майҙан, шишәмбегә — 8 майға күсерергә тәҡдим ителә, — тип билдәләне Хөкүмәт президиумы ултырышында Премьер-министр Владимир Путин һәм тейешле ҡарарға ҡул ҡуйҙы.
Һөҙөмтәлә май айында 1-е — Яҙ һәм хеҙмәт байрамы, артабан 6-һынан 9 майға тиклемге көндәр ял көндәре буласаҡ.
Айҙың беренсе һәм икенсе шәмбеһе — 5 һәм 12 май — эш көнө.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов 9 ноябрҙә Иваново ҡалаһында үткәрелгән «РФ субъекттарының һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программалары тураһында» кәңәшмәлә ҡатнашты. Видеоконференция режимында уны Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин алып барҙы. Кәңәшмәлә һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министры Татьяна Голикова, Федераль Йыйылыш, ҡайһы бер профилле ведомстволар вәкилдәре, шулай уҡ Рәсәйҙең бөтә субъекттары башлыҡтары ҡатнашты.
Һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау халыҡты хеҙмәтләндереүҙе яҡшыртырға тейеш. РФ Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығына Рәсәйҙең бөтә субъекттарынан да тиерлек программалар проекттары килде. Модернизациялау программалары Федераль мотлаҡ медицина страховкаһы фонды субсидиялары, РФ субъекттарының тупланма бюджет средстволары, шулай уҡ территориаль мотлаҡ медицина страховкаһы фондтары бюджеттары средстволары иҫәбенә финансланасаҡ.
Республика һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программаһы проекты, беренсе сиратта, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының матди-техник базаһын яҡшыртыуҙы, уларҙы заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыуҙы, ҡала һәм район дауаханаларын йәш квалификациялы кадрҙар менән тәьмин итеүҙе, медицина хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыуҙы, системаны мәғлүмәтләштереүҙе күҙ уңында тота.
Кәңәшмәлә Владимир Путин билдәләүенсә, һаулыҡ һаҡлау һәм кешеләрҙең сәләмәтлеге һәр дәүләт өсөн иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булып тора. Һуңғы бер нисә йылда илебеҙҙә был тармаҡта етди саралар күрелә. Мәҫәлән, “Сәләмәтлек” өҫтөнлөклө милли проекты. Биш йылда уны тормошҡа ашырыуға дәүләт 590 миллиард һум аҡса тотондо. Яҡындағы өс йылда тағы ла 446 миллиард һум бүленәсәк. Был проект менән бер рәттән 2011 йылдың 1 ғинуарынан илдең һаулыҡ һаҡлау өлкәһен модернизациялау буйынса программа эшләй башлаясаҡ. Уны бойомға ашырыуға дәүләт бюджеты 460 миллиард һум күләмендә средстволар бүлә. Бынан тыш, дәүләт федераль һаулыҡ үҙәктәрен ағымдағы финанслауҙы үҙендә ҡалдыра.
РФ Хөкүмәте башлығы фекеренсә, һаулыҡ һаҡлау системаһын камиллаштырыуға, беренсе сиратта, халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеү сифатын яҡшыртыуға һәм арзанайтыуға йүнәлтелгән был программалар һәм проекттар комплексы Рәсәй тарихында иң күләмлеһе булып тора. Уларҙы тормошҡа ашырыу бөтә кимәлдәрҙә ҙур даими эш алып барыуҙы талап итә.
Үҙ сиратында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, РФ субъекттарының һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программалары хаҡында кәңәшмә бик уңай тура килде, тип билдәләне. Тиҙҙән Өфөлә һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү мәсьәләләре буйынса Республика Советының күсмә ултырышы үтәсәк.


text:
Ял көндәрендә Өфөләге ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 12,5 миллион һумлыҡ продукция һатылған
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Уҙған ял көндәрендә Өфөләге ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 12,5 миллион һумлыҡ продукция һатылған, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығынан.
38,4 тонна ит, шул иҫәптән 23 тонна һыйыр ите, 13,1 тонна сусҡа ите, 2,9 тонна ҡош ите һатылған. Ҡала халҡы 1,4 тонна бал алған. Өфөлә бөтәһе 328 сауҙа нөктәһе ойошторолған. Йәрминкәлә республиканың 34 районынан килгән ауыл хужалығы етештереүселәре үҙ тауарын тәҡдим иткән.


text:
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланыларФото: Андрей Старостин
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланылар
Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттарын ҡотланыларФото: Андрей Старостин
Традиция буйынса Йәштәр көнө алдынан Хөкүмәт Йортонда 2009 йыл өсөн әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Шәйехзада Бабич исемендәге Республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһы үткәрелде. Комиссия ҡарауына 11 эш тәҡдим ителгәйне. Лауреаттар исеменә Милли йәштәр театры актеры Андрей Ганичев, скульптор Руслан Ниғмәтуллин, архитекторҙар Рөстәм Ямалетдинов менән Павел Мазин лайыҡ булды. Дан һәм 50 мең һумлыҡ аҡсалата түләү еңеүселәргә награда булды.
Андрей Ганичев Йәштәр театрында 2000 йылдан алып эшләй, был ваҡыт эсендә 30-ҙан ашыу роль башҡарҙы, башлыса төп ролдәр. Премия уға «Ночевала тучка золотая» спектаклендәге роль өсөн бирелде.
Руслан Ниғмәтуллин премияға хәҙерге башҡорт скульптураһының күп төрлө традицияларын һынландырған әҫәрҙәр ижад иткән өсөн лайыҡ булды.
Рөстәм Ямалетдинов менән Павел Мазин Дәүләткилдиев исемендәге Республика художество гимназия-интернатын реконструкциялау проекты өсөн танылыу яуланы.
Лауреаттарҙы Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев ихлас ҡотланы.
— Ошо премия арҡаһында йәш ижадсылар йыл һайын үҙе хаҡында белдереү, киң танылыу һәм билдәлелек алыу мөмкинлегенә эйә була, — тине Раил Салих улы. — Премия һеҙгә артабан үҫешеү, бына тигән яңы әҫәрҙәр һәм проекттар ижад итеү өсөн стимул булып торор, тип ышанам.
Шәйехзада Бабич исемендәге премия республика Хөкүмәте тарафынан 1995 йылда булдырылғайны. Был ваҡыт эсендә 60 йәш ижади һөнәр кешеһе уның лауреаттары булды.


text:
Фото:
Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөүгә Башҡортостан 3,088 миллиард һум күләмендә бюджет кредиты алды
Фото:
Башҡортостан аномаль эҫе һауа шарттары һәм ҡоролоҡ менән бәйле ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен йырып сығыуға өҫтәмә финанс ярҙамы — өс миллиард 88 миллион һум алды. Бөгөн БР Ауыл хужалығы министрлығында ведомство башлығы Азат Йыһаншин үткәргән кәңәшмә тап ошо ҡаҙна кредитын нисек файҙаланыу мәсьәләһенә арналды. Кәңәшмәгә муниципаль район хакимиәттәре вәкилдәре саҡырылды, тип хәбәр итте БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Иген фуражы, орлоҡ, икмәк бешереү предприятиеларына он, шулай уҡ лизинг шарттарында мал һәм малсылыҡ өсөн ҡорамалдар, ауыл хужалығы техникаһын һатып алыу бюджет займын файҙаланыуҙың өҫтөнлөклө йүнәлештәре тип аталды.
Бюджет средстволарын һөҙөмтәле ҡулланыу өсөн махсус яуаплылыҡ ҡаралған, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Азат Йыһаншин.


text:
Өфөлә йортһоҙҙар өсөн йылы кейем йыйыу тураһында иғлан иттеләр
Билдәле бер йәшәү урыны булмаған кешеләргә ярҙам итеү буйынса Республика комплекслы социаль үҙәк Өфөлә йортһоҙҙар өсөн йылы кейем йыйыу тураһында иғлан ите.
Башҡортостанда «Һыуыҡ» режимы (был режим өс көн рәттән һауа температураһының билдәһе минус 25 градус тәңгәлендә йәки түбән булған осраҡта индерелә) булған осорҙа бөтә мохтаждарға үҙәктә булып торорға рөхсәт иттеләр.
— Ҡуныр урыны менән 20 кеше файҙаланды, — тип хәбәр итте учреждениеның директоры Рөстәм Ғәзиев. — Күптәре хәҙер үҙ эштәре буйынса китте, киске табай улар кире ҡайта. Бынан тыш, үҙәктә ваҡытлыса йәшәү хоҡуғында 43 кеше тора. Бөтәһенә лә эҫе аҙыҡ һәм йылы кейем бирелә.
Үҙәк белгестәре өфөлөләрҙе үҙәккә йылы (ҡыш өсөн) кейем һәм аяҡ-кейеме килтереүҙәрен һорай. Кейемдәрҙе ҡабул итеү – көн һайын 9 сәғәттән алып 21 сәғәткә тиклем, Өфө ҡалаһы, Колгуев урамы, 29 адресы буйынса.


text:
Баш ҡалала Оксана Савченко ГТО-ға әҙерлек буйынса зарядка үткәрә
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостандың «Йәш гвардия»һы «Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер» нормативтарын тапшырыуға әҙерләнеү өсөн күмәк кеше ҡатнашлығында күнегеүҙәр үткәрә. Тәүге зарядка 30 майҙа иртәнге сәғәт 10-да «Родина» кинотеатры алдындағы майҙанда башлана. Уны Паралимпия уйындары, донъя һәм Европа чемпионы Оксана Савченко уҙғара.
Проектты ойоштороусылар булып «Берҙәм Рәсәй»ҙәрҙең «Зачет» федераль проекты ағзалары сығыш яһаны.
Йөҙөү, йүгереү, оҙонлоҡҡа һикереү, турникта күтәрелеү, снаряд ырғытыу, саңғыла йүгереү, пневматик винтовканан атыу, алға эйелеү, гер күтәреү «Хеҙмәткә һәм оборонаға әҙер» Бөтә Рәсәй физкультура-һауыҡтырыу комплексы нормативтарының төп төрҙәре һанала.


text:
Өфөнөң «Олимпик-парк» спорт комплексында Халыҡ-ара волонтерҙар көнө билдәләнәсәк
5 декабрь – Халыҡ-ара волонтерҙар көнө. Ул 1985 йылда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы менән булдырылған. Кешеләр үҙҙәре теләп балалар йорттарына, һауыҡтырыу учреждениеларына бара, урамдарҙы таҙарта, башҡа социаль йүнәлештәге сараларҙа ҡатнаша. Европала был көндө волонтерҙар үҙҙәренең профессиональ байрамдарын билдәләү, тәьҫораттары менән бүлешеү, шулай уҡ йәштәр менән тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында бергә йыйыла.
Өфөлә был көндө Башҡорт дәүләт медицина университетының Волонтерҙар үҙәге ысын байрам ойошторасаҡ. Волонтерҙарға, студенттарға һәм уҡытыусыларға тау саңғыһы фестивалендә ҡатнашырға тәҡдим ителә. Фестивалгә Башҡортостан Республикаһының министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре саҡырылған.
Саңғы ярыштары «Олимпик-парк» тау саңғыһы үҙәгендә 5 декабрҙә 12-18 сәғәттәрҙә үтәсәк.


text:
Республика сәйәхәтселәре Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы хөрмәтенә хәтер маршруты буйлап сәфәргә сыҡтыФото: Олег Яровиков
Республика сәйәхәтселәре Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы хөрмәтенә хәтер маршруты буйлап сәфәргә сыҡты
Республика сәйәхәтселәре Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы хөрмәтенә хәтер маршруты буйлап сәфәргә сыҡтыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
13 мартта Өфөнөң Телеүҙәк бинаһынан Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы хөрмәтенә хәтер экспедицияһы башланды. «Башинформ» хәбәр итеүенсә, унда ҡатнашыусылар ҡаргиҙәрҙә бер нисә көндә 400 саҡрымдан ашыу юл үтергә ниәтләй. Сәйәхәтселәр үҙҙәре менән иң ҡиммәтле хәрби ҡомартҡыны — Еңеү байрағын да алған.
Был Рус география йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе ҡатнашлығында ойошторолған тәүге экспедиция түгел. 14 февралдән 19-на тиклем 20-нән ашыу кеше 10 ҡаргиҙәрҙә һәм өс автомобилдә Аксаков эҙҙәре буйлап уҙышта ҡатнашты. Экспедиция Әҙәбиәт йылына бағышланды.


text:
Республика аграрийҙары быйыл да дәүләттән ярҙам аласаҡ
Башҡортостан аграрийҙары кәметелгән хаҡтар менән ашлама аласаҡ. Кисә БР Ауыл хужалығы министрлығы һәм «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән ҡул ҡуйылған хеҙмәттәшлек тураһындағы меморандумға ярашлы, минераль ашламаларға һатыу хаҡы Рәсәй ашлама етештереүселәр ассоциацияһы (РАПУ) хаҡтарынан артмаясаҡ, ә карбамидтың хаҡы был ассоциация менән билдәләнгән хаҡтан 15 процентҡа кәметеләсәк, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствола.
Республиканың төпкөл зоналарындағы төбәк келәттәренә 54 мең тонна ашлама ебәреләсәк. Былтыр яғыулыҡ-майлау материалдарын, орлоҡ, үҫемлектәрҙе һаҡлау средстволарын, минераль ашламаларҙы арзанайтыу буйынса дәүләт ярҙамы саралары ауыл халҡын 65 мең тонна күләмендә азот ашламалары менән тәьмин итергә һәм 688 мең гектарҙа ужым һәм күп йыллыҡ үләндәрҙе өҫтәмә туҡландырырға мөмкинлек биргән. Һөҙөмтәлә был иген уңышына ыңғай тәьҫир иткән.
— Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре быйыл да ярҙамһыҙ ҡалмаясаҡ —химизация средстволары һатып алыуға сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплауға ике кимәлдәге бюджеттан 427 млн һум күләмендә субсидиялар бүленәсәк, — тип билдәләне меморандумға ҡул ҡуйыу тантанаһында Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры — ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев.
— Беҙ бойҙайға, арпаға, кукуруз, соя, шәкәр сөгөлдөрөнә, йәшелсә культураларына ашамалар индереүҙә ярҙам итәсәкбеҙ. Сығымдарҙы компенсациялау 33-60 процентты тәшкил итәсәк. Республикаһы ҡаҙнаһы иҫәбенә был исемлеккә ҡарабойҙай, рапс, картуф, ужым арышы, һоло өҫтәләсәк, — тине Эрнст Исаев.


text:
Ауыл биләмәһе
Ауыл биләмәһе — Рәсәйҙә муниципаль берәмектәрҙең бер төрө, ҡағиҙә булараҡ, дөйөм биләмәгә берләшкән бер нисә тораҡ пункта (ҡасаба, ауыл, станица, хутор, ҡышлаҡ һ.б. тораҡ пунктар) урындағы үҙидараны халыҡ туранан-тура һәм (йәки) урындағы үҙидара органдары аша башҡара. Ауыл биләмәһе муниципаль район составына керә.
Росстат мәғлүмәттәре буйынса 2011 йылдың 1 ғинуарына торошло Рәсәйҙә барлығы ауыл биләмәһе статусында 18 996 муниципаль берәмек бар (2010 йылдың 1 ғинуарында — 19591).
Был типтағы муниципаль берәмек 2003 йылдағы «Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында»ғы законында ҡаралған. Йыш ҡына ауыл биләмәһе совет осорондағы ауыл советы, йәки совет осорона тиклемге волость төшөнсәһенә тура килә. Мәҫәлән, Псков өлкәһе Псков районы «Тямшан волосы». Хәҙер ҡайһы бер өлкәләрҙә «ауыл советы» һүҙә ауыл биләмәһе синонимы булараҡ һаҡлана һәм, анахронизм булараҡ, атамаларҙа ҡулланыла. Мәҫәлән, Түбәнге Новгород өлкәһе Богородский районы Новино ауыл советы ауыл биләмәһе.
Ауыл биләмәһе территорияһында , ҡағиҙә булараҡ, бер ауыл тораҡ пункты йәки халҡы 1000 кешенән артыҡ ҡасаба (халыҡ тығыҙ йәшәгән урындарҙа 3000 кешенән артыҡ) һәм (йәки) дөйөм территорияға берләшкән халҡы 1000 кешенән аҙыраҡ (халыҡ тығыҙ йәшәгән урындарҙа 3000 кешенән аҙыраҡ) бер нисә ауыл тораҡ пунктын берләштерә.
Ауыл биләмәһенең административ үҙәге була. Административ үҙәктә Рәсәй Федерацияһының субъекттар законына ярашлы ауыл биләмәһенең вәкәләт органы урынлаша.
Ике йәки күберәк тораҡ пункттарҙы берләштергән ауыл биләмәһе сиктәре, ҡағиҙә булараҡ, йәшәүселәр админисьратив үҙәккә бер көн эсендә атлап барып ҡайтырлыҡ алыҫлыҡта билдәләнә. Халыҡ тығыҙлығы түбән, алыҫ һәм юлһыҙ урындарҙа башҡа төрлө булыуы мөмкин.
Ауыл биләмәһе халҡы бер нисә тиҫтәнән башлап 15—20 меңгә етеүе мөмкин.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әһлиуллина К. И. Ауыл биләмәһе // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Башҡортостан вәкилдәре Ашхабадта төрки телле халыҡтар мәҙәниәте форумында ҡатнашты
Төркмәнстандың баш ҡалаһы Ашхабадта «Төрки халыҡтарының мәҙәни мираҫы» тип аталған халыҡ-ара фестиваль тамамланды.
Башҡортостан делегацияһы составында унда Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры директоры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Таһир Искәндәров, йырсы Резеда Әмәкәсова, бейеүсе Айгөл Зөбәйҙуллина, ҡурайсы Азамат Асаинов һәм кинорежиссер Таңсулпан Бураҡаева барҙы.
Улар бихисап концерт программаларында һәм «Ылхам» («Илһам») паркындағы гала-концертта ҡатнашты. Төркмәнстан Дәүләт художество академияһының күргәҙмә залында үткән дефилела Башҡортостан делегацияһы милли костюмдарҙы күрһәтте, шулай уҡ милли аш-һыу дегустацияһын ойошторҙо.
Режиссер Таңсулпан Бураҡаева халыҡ иғтибарына «Минең йондоҙом» нәфис фильмын тәҡдим итте.
Төркмәнстандың мәҙәниәт һәм телерадиотапшырыуҙар өлкәһе министры Гулмурад Мурадов Башҡортостан артистарының юғары оҫталығын билдәләне.


text:
Фото:
«Полиция» тигән алтаҡтаны беренсе булып Шишмә районы буйынса Эске эштәр бүлеге ҡуйҙы
Фото:
Шишмә районы буйынса Эске эштәр бүлеге өй туйланы. Йәмәғәт именлеге хеҙмәте элекке сәнәғәт предприятиеһының ремонтланған бинаһына күсте. Ремонт менән Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығына район хакимиәте ярҙам итте. Хәҙер был республикала «полиция» тигән алтаҡта ҡуйылған беренсе бина.
— Бөгөн мөһим ваҡиға булды, ул муниципаль властың хоҡуҡ һаҡлаусыларҙың сифатлы эшләүе менән ҡыҙыҡһыныуын күрһәтә. Район халҡы өсөн тәртип һаҡсылары менән күрһәтелгән хеҙмәт һәм ярҙам ҙур әһәмиәткә эйә. Әгәр полиция хеҙмәткәрҙәре яҡшы шарттарҙа эшләһә, бынан барыһы ла отасаҡ, — тип белдерҙе БР буйынса эске эштәр министры, полиция генерал-лейтенанты Игорь Алешин.
Полицейскийҙар өсөн иркен кабинеттар, бында килеүселәр өсөн киң холдар әҙер. Ремонт һигеҙ айҙан да әҙерәк ваҡыт эсендә үткәрелгән, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Фото:
Республика оҫталары «Ладья. Яҙғы фантазия-2013» күргәҙмәһендә ҡатнашты
Фото:
Башҡортостан оҫталары Мәскәүҙә «Рәсәйҙең халыҡ художество промыслалары» ассоциацияһы менән ойошторолған XIV «Ладья. Яҙғы фантазия-2013» күргәҙмә-йәрминкәһендә ҡатнашты. Рәсәйҙең һәм яҡын сит илдәрҙең иң ҙур йәрминкәһендә Башҡортостан оҫталарының эштәрен бер стенд итеп «Мираҫ» хәйриә фонды тәҡдим итте.
Күргәҙмәлә Өфөлә эшләүсе һигеҙ оҫтаның 200-гә яҡын изделиеһы тәҡдим ителде. Айырыуса иғтибар экспозицияла кейеҙ изделиеларға бүленде.
– Беҙҙең стендта күлдәктәр, жакеттар, баш кейеме, аяҡ кейеме, биҙәүестәр, бейәләйҙәр тәҡдим ителде. Шулай уҡ ҡурсаҡтар, уйынсыҡтар, яулыҡтар һәм башҡа изделиелар алып килдек, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына «Мираҫ» хәйриә фондының генераль директоры Илшат Иманғолов.
Бынан тыш, күргәҙмәлә фольклор коллективтары сығыш яһаны, һөнәрселәр үҙҙәренең белемен һәм оҫталыҡтарын күрһәтте. Теләгән һәр кем төрлө изделиелар эшләп ҡараны. Балалар оҫталыҡ дәрестәрендә бушлай ҡатнашты.


text:
Татарстанда - Башҡортостан мәҙәниәте көндәре
22 — 30 сентябрҙә Татарстанда Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәте көндәре үткәрелә. Мәҙәниәт көндәрен асыу тантанаһы кесаҙна, 22 сентябрҙә, М.Йәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театрында үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына БР Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был көндө унда республиканың ижад оҫталарының концерты үтәсәк. Бынан тыш, театр фойеһында Милли музей фондынан «Башҡорт халҡының матди мәҙәниәте» күргәҙмәһе һәм «Башҡортостан – Евразия ынйыһы» фотокүргәҙмәһе ойоштороласаҡ. Шулай уҡ башҡорт милли аш-һыуҙарының презентацияһы һәм дегустацияһы, Башҡортостан нәшриәттәрендә сығарылған китаптарҙың, декоратив-ҡулланма сәнғәт һәм халыҡ кәсептәре изделиеларының күргәҙмә-сауҙаһы үткәреләсәк.
Иртәгәһенә, 23 сентябрҙә, Ҡаҙандың опера һәм балет театры сәхнәһендә Ф.Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле сығыш яһаясаҡ.
24 сентябрҙә мәҙәни эстафета театр эшмәкәрҙәренә тапшырыла. Уны «Ҡыҙ урлау» комедияһы менән Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры асасаҡ. Спектакль Ғ.Камал исемендәге Татар дәүләт академия драма театрында ҡуйыласаҡ.
27 -30 сентябрҙә К.Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында Салауат дәүләт башҡорт драма театрының гастролдәре үтәсәк.
Мәҙәниәт көндәрен үткәреү сиктәрендә был арала Татарстан ҡалаларында һәм район үҙәктәрендә лә Башҡортостандың ижади коллективтарының концерттары һәм тамашалары планлаштырылған.


text:
Ғаилә
Ғаилә — тарихи аныҡ ойошҡанлыҡҡа эйә булған, ағзалары никах йәки туғанлыҡ (һәм тәрбиәгә алған балаларға) мөнәсәбәте менән бәйле, уртаҡ көндәлек тормош, үҙ-ара әхлаҡи яуаплылыҡ һәм социаль зарурлыҡ менән йәшәгән социаль төркөм. Ғаилә йәмғиәттең халыҡ һанын арттырыу ихтыяжы шарты менән булдырыла.
Хәҙерге йәмғиәттә йәшәгән күп кеше өсөн иң мөһим тормош ҡиммәте булып ғаилә тора. Йәмғиәттең һәр ағзаһы тыуған көнөннән һуңғы көнөнә тиклем социаль статусынан, милләтенән, мөлкәтенән һәм матди хәленән тыш, ғаилә-никах хәле тураһында характеристикаға эйә. Бала өсөн ғаилә — физик, психик, эмоциональ, интеллектуаль уҫеше өсөн мөхит. Өлкән кеше өсөн ғаилә ихтыяжын ҡәнәғәтлендереү сығанағы, төрлө һәм ҡатмарлы талаптар ҡуйыусы кесе коллектив. Кешенең йәшәү циклында уның ғаиләләге статусы һәм бурысы үҙгәрә.
Йөкмәткеһе
Ғаиләне билдәләгән аспект[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Социаль институт: социаль норма, иҫкәртеү, үҙ-үҙеңде тотош, хоҡуҡ һәм бурыстар менән йөкмәтелгән, ир менән ҡатындың, балалар менән ата-әсәләрҙең мөнәсәбәтен көйләүсе.
- Иҡтисади ғаилә: дөйөм ғаилә бюджеты менән бәйле.
- Территориаль ғаилә: бергә йәшәгән кешеләрҙе берләштерә.
- Биологик ғаилә: балалар һәм ата-әсәләрҙән тора.
Төрлө тарихи дәүерҙә иҡтисади һәм территориаль аспект өҫтөнлөк алған. Мәҫәлән, Францияла «төнгөлөктә бер ишек артында бикләнгән кешеләр төркөмө» [1] ғаилә тип ҡаралған. Ә урыҫ земство статистикаһы йорт буйынса иҫәп үткәргәндә «даими бер өҫтәл артында, бер табаҡтан ашаған кешеләр»ҙе ғаилә тип иҫәпләгән[2].
Башҡорт ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғаилә-өйләнешеү, туғанлыҡ, уллыҡҡа алыу йәки балаларҙы тәрбиәгә алыуҙың башҡа формалары арҡаһында барлыҡҡа килгән шәхси, мөлкәт һәм мөлкәтһеҙ хоҡуҡ һәм бурыстар менән бәйләнгән кешеләр. Ғаилә ағзалары араһындағы мөнәсәбәттәр ғаилә хоҡуғы м‑н көйләнә. Ғаилә — социаль сәйәсәттең төп объекттарының береһе.
Ғаилә функциялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
балалар табыу һәм тәрбиәләү, уртаҡ хужалыҡ алып барыу, мираҫҡа мөлкәт ҡалдырыу һ.б. Башҡорттарҙа Ғаилә традицион формалары төп урынды тотҡан ярым күсмә малсылыҡ хужалыҡ-мәҙәни тибы шарттарында барлыҡҡа килгән,
Хужалыҡ итеүҙең традицион формалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Игенселек, Малсылыҡ һ.б., тарихи-мәҙәни традициялар м‑н бәйле булған. Ғаилә эсендәге мөнәсәбәттәр туғанлыҡ системаһына ярашлы ҡоролған, йола хоҡуғы нормалары, исламды ҡабул иткәндән һуң, шулай уҡ шәриғәт ярҙамында көйләнгән
Ғаилә-никах мөнәсәбәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғаилә, нигеҙҙә, бер никахлы булған, күп ҡатынлылыҡ һирәк, башлыса башҡорт общинаһының бай ҡатламдары һәм мосолман руханиҙары вәкилдәре араһында осраған. Ҡәрҙәш ғаилә төркөмө (5—30) ырыу бүленешен тәшкил иткән, бер ауылда 10—60 ғаилә йәшәгән. 17 быуатҡа тиклем башҡорттарҙа балалы бер нисә никахлы парҙан (3—4 быуын) торған ҙур ғаилә осраған. Ғаиләнең мал-тыуары һәм йылҡы өйөрө менән ғаилә башлығы идара иткән, ғаилә парҙары һәм айырым ағзалары файҙаланыуында менге аттар һәм һауын малының бер өлөшө булған. Ир менән ҡатын айырым торлаҡта (тирмә, өй йәки аласыҡ) йәшәгән, кис бөтә ғаилә, ҡағиҙә булараҡ, бер табын артына йыйылған. Ултыраҡ тормошҡа күсеү, игенселек һәм шәхси хужалыҡ үҫеү менән, никахлы парҙан һәм уларҙың өйләнмәгән балаларынан торған бәләкәй ғаилә өҫтөнлөк ала башлай. 19 быуат уртаһында Рәсәй дәүләтенең һалым сәйәсәте ҡатыландырылғас, берҙәм ғаилә (ҡаҙна файҙаһына яһаҡ, төрлө йыйымдар һәм йөкләмәләр һалыу өсөн төп берәмек булған бер хужалыҡҡа ҡараған бер нисә бәләкәй ғаилә) һаны арта. Атай ғаиләһе (ата-әсәнән, өйләнгән балаларҙан һәм ейәндәрҙән торған ғаилә), ағай-эне ғаиләһе (балалары менән ағай-эне Ғ.), шулай уҡ ғаилә башлығының өйләнгән улдарынан һәм уның ағай-энеһе ғаиләһе берҙәм ғаилә төрҙәрен тәшкил итә. Берҙәм һәм бәләкәй ғаилә ата кеше (йәки өлкән ағай), улын йәки туғанының улын өйләндереү өсөн, уға йорт һалып бирергә тейеш булған. Үҙенең торлағын һәм хужалығын нығытҡандан һуң, ғаилә тулы хоҡуҡлы бәләкәй ғаилә хоҡуҡтарына һәм бурыстарына эйә булған. Патриархаль һәм бәләкәй ғаилә башлығы булып ата кеше иҫәпләнгән, берҙәм ғаиләлә — ирҙәрҙең иң өлкәне. Аҫабалыҡ (аҫаба) хоҡуҡтарына эйә булараҡ, ул ғаилә вәкиле булған һәм уның өсөн община һәм дәүләт властары алдында яуап биргән, милек менән идара итә һәм йыйындарҙа, ауыл һәм олоҫ сходтарында ҡарарҙар ҡабул итеүҙә ҡатнаша алған. Йәше буйынса иң өлкән ҡатын йәки ғаилә башлығының ҡатыны ҡатын-ҡыҙ эштәренә етәкселек иткән. Нәҫелдең аҫаба ерҙәре сиктәрендә солоҡ ултыртыу урындары, һөрөнтө ерҙәр, сабынлыҡтар һ.б. биләмәләр өлөштәргә бүленгән, ғаилә шулай уҡ йәйләү һәм һунар итеү урындарында ҡаралтылары булған. 20 быуат башынан бәләкәй ғаилә төп ғаилә формаһына әүерелә, шулай уҡ берҙәм һәм тулы булмаған ғаилә осрай, этник яҡтан ҡатнаш ғаилә барлыҡҡа килә. БР‑ҙа, 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, яҡынса 1,139 мең ғаилә иҫәпләнә, ғаилә ағзаларының уртаса һаны — 3,3 кеше.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ {{ Маринова, М.А. Основные социологические и экономические подходы к изучению домохозяйства. (The main social and economic approaches to housekeeping study). http://www.mirrossii.ru/images/pubs/2005/04/09/0000208197/Marinova.doc. Вестник РУДН. серия Социология. 2004. №6-7. стр.202-211}}
- ↑ {{ Чаянов, А. В.Организация крестьянского хозяйства. Избранные произведения. Моск.рабочий. 1989. 366. 5-239-00639-3}}


text:
Рөстәм Хәмитов Даян Мурзинды 90 йәшлек юбилейы менән ҡотланы
20 ғинуарҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Ян Жижка исемендәге интернациональ партизандар бригадаһының данлыҡлы командиры, Чехословакияны фашист оккупанттарынан азат итеүҙә ҡатнашыусы Даян Баян улы Мурзинға 90 йәш тула. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов геройҙы 90 йәшлек юбилейы менән ҡотланы.
— Һеҙ Ватанға тоғро хеҙмәт итеп, хәрби һәм хеҙмәт батырлыҡтарына бай лайыҡлы тормош юлы үткәнһегеҙ, — тиелә республика башлығының ҡотлау телеграммаһында. – Һеҙҙең көслө рухлы булыуығыҙ, ҡаһарманлығығыҙ, эш һөйөүсәнлегегеҙ һәм фиҙаҡәрлегегеҙ тәрән ихтирам уята. Бөгөн дә Һеҙ үҫеп килеүсе быуынды патриотик рухта тәрбиәләүгә тос өлөш индерәһегеҙ.
Рөстәм Хәмитов Даян Мурзинға сәләмәтлек, именлек, оҙон ғүмер, бөтә изге эштәрендә уңыштар теләне.