text:
Республикала ил субъекттары араһында тәүге тапҡыр битумға урындағы дәүләт стандарттары әҙерләнде Фото: Ксения Калинина
Республикала ил субъекттары араһында тәүге тапҡыр битумға урындағы дәүләт стандарттары әҙерләнде
Республикала ил субъекттары араһында тәүге тапҡыр битумға урындағы дәүләт стандарттары әҙерләнде Фото: Ксения Калинина
ӨФӨ, 2016 йыл, 9 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда Рәсәй төбәктәре араһында тәүге тапҡыр битумға урындағы дәүләт стандарттары әҙерләнде. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов «Вечерняя Уфа» гәзитенә биргән интервьюһында ошо хаҡта һөйләне. Етештереүселәр сифатлы ингредиенттар сығарыуға етерлек иғтибар бүлмәй, яңы ҡулайламаларҙы сафҡа индереү ваҡытын 2018-2019 йылдарға күсерә.
«Әммә беҙ быға юл ҡуймаясаҡбыҙ. Бына һеҙгә дәүләт стандарттары — һәйбәт битум, кешеләр интекмәһен өсөн һәйбәт ингредиенттар сығарығыҙ. Юлдар яҡшы булырға тейеш», — тине Рөстәм Хәмитов. Юл төҙөлөшө тармағындағы урлашыуҙы бөтөрөү мөһим, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.
Йыл һайын республика етәкселеге ҡала хеҙмәттәрен юлдарҙың торошо һәм хәүефһеҙлеге өсөн яуаплыраҡ булырға, юлсыларҙың эшенә етди иғтибар бирергә саҡыра. 1 июнгә властар Өфө һәм Өфө районы юлдарын төҙөкләндерҙе. Ләкин, Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, әлегә тиклем байтаҡ эштәр башҡарылмаған.
«Өфөләр элеккесә юл хеҙмәте эшселәрен һәм власть структураларын тәнҡитләй. Ғәҙел тәнҡит, әлбиттә. Мин йыл һайын Салауат Юлаев проспектында ла барлыҡҡа килгән тәрән тәгәрмәс эҙҙәре тураһында һөйләп арыным. Өфө ихаталарында ла юл япмаһына бәйле хәл насар, — тине Рөстәм Хәмитов. — Шул уҡ ваҡытта беҙ ошо өлкәлә алға барабыҙ, юл япмаһының составына ингән ингредиенттарға яңы талаптар ҡуябыҙ. Ил субъекттары араһында тәүге тапҡыр битумға урындағы дәүләт стандарттарын әҙерләнек».


c: text/html

text:
Өфөлә «Социаль шылтыратыу» акцияһы дауам итә
Өфөлә 12 октябрҙә башланған «Социаль шылтыратыу» акцияһы 21 октябргә тиклем дауам итәсәк. Ҡаланың «ИНДИГО» психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге уны ҡатмарлы хәлгә дусар булған кешеләргә квалификациялы ярҙам күрһәтеү маҡсатында үткәрә. Психологтар, психотерапевтар, юристар, министрлыҡтар һәм ведомстволар белгестәре, ял көндәренән тыш, көн һайын 16 сәғәттән 17 сәғәткә тиклем һорауҙарға яуап бирә. Телефон — 223-22-11. Белгестәр акцияны бер нисә йүнәлешкә бүлде. Мәҫәлән, йома көндө, 15 октябрҙә социаль ярҙам мәсьәләләре буйынса студенттарҙан һәм студенттар ғаиләләренән шылтыратыуҙар ҡабул ителә. Дүшәмбе көнө, 18 октябрҙә, балалар менән ҡаты мөғәмәлә итеү проблемаһы менән осрашыусылар шылтырата ала, 19 октябрҙә – шартлы хөкөм ителеүселәрҙе һәм хөкөм язаһы срогын тултырып ҡайтыусыларҙы социаль яҡлау һәм реабилитациялау мәсьәләләре буйынса, 20 октябрҙә – балалар һәм үҫмерҙәр араһында криминаль әүҙемлекте иҫкәртеү буйынса, 21 октябрҙә – яңғыҙлыҡ, социаль етемлек һәм өлкән йәштәге граждандар менән ҡаты мөғәмәлә итеү проблемалары буйынса.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Биогаз комплексы төҙөү перспективалары ҡарала
Өфөгә “ЕРС Инжиниринг Консалтинг” (Германия) фирмаһының башҡарыусы директоры Тим Хенкель әфәнде килде. БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, немец ҡунағы «Максимовка сусҡасылыҡ комплексы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә, «Максимовка» агросәнәғәт комплексы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә, «Рощинский» совхозы” дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһына барҙы. Унда биогаз комплексын төҙөү буйынса проектты ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре тикшерелде. Сәфәр барышында ҡунаҡты республиканың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рөстәм Зәйнуллин оҙатып йөрөнө. Европа фирмаһы директорының эш сәфәре 11 апрелгә тиклем дауам итәсәк.


text:
Фото:
Мәҙәниәт министры Асҡар Абдразаҡов тәүге тапҡыр наградлау тантанаһы үткәрҙе
Фото:
Шишәмбе, 7 декабрҙә, Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығында алдынғы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен наградлау тантанаһы үткәрелде. Тәүге тапҡыр уны ведомствоның яңы етәксеһе Асҡар Абдразаҡов үткәрҙе.
— Тәүге имтихандағы кеүек тулҡынланам, — тип тураһын таныны ул.
Министр артистарҙың, башҡа мәҙәниәт эшмәкәрҙәренең хеҙмәтенә ҙур ихтирам менән һәм аңлап ҡарауын билдәләне.
— Барығыҙ ҙа күреп тораһығыҙ, бөтә халыҡ ял иткәндә, беҙ эшләйбеҙ. Шул рәүешле үҙ ижадыбыҙ, үҙ хеҙмәтебеҙ менән беҙ кешеләргә матурлыҡты тойорға, күрергә һәм аңларға өйрәтәбеҙ, — тине ул.
БР-ҙың яңы мәҙәниәт министры, донъя кимәлендәге опера йондоҙо ҡулынан бөгөн 12 кеше награда алды. Уларҙың туғыҙына «БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде. Ҡалғандарына килгәндә, Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтенең уҡыу-педагогика әҙәбиәте редакцияһы мөхәррире Зөһрә Йәйкәрова Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнде, уның коллегаһы Әлфиә Әсәҙуллина «БР-ҙың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» исемен алды. Ә Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле артисы Марат Яҡупов был тантанала «Башҡортостандың атҡаҙанған артисы» тигән иң юғары исем алыуға лайыҡ булды.
Тантананы тамамлап, Асҡар Абдразаҡов бүләкләнеүселәрҙең барыһына ла яңы йылда үҙ эштәрен тағы ла ҙурыраҡ дәрт һәм илһам, яңы көс менән дауам итеүҙәрен теләне.
— Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, һеҙгә һәр яҡлап ярҙам итергә тырышасаҡбыҙ, — тине министр.


text:
Юристар Муссолиниҙың китабын Федераль экстремистик әҙәбиәт исемлегенә индерҙе
Миәкә районы Прокуратураһы хеҙмәткәрҙәре экстремистик эшмәкәрлеккә ҡаршы тороу өлкәһендә закондарҙың үтәлешен тикшерҙе. Улар Федераль экстремистик материалдар исемлегенә итальян фашистик партияһы лидеры Бенито Муссолиниҙың «Мемуары 1942-1943» китабы индерелмәүен асыҡланы. Шуға күрә прокурор судҡа «Мемуар»ҙарҙы экстремистик материал итеп таныу тураһында ғариза ебәрҙе. Миәкә район суды прокурорҙың ғаризаһын ҡәнәғәтләндерҙе, һәм хәҙер законлы көскә ингән суд ҡарары китапты федераль исемлеккә индереү өсөн Рәсәй Юстиция министрлығына ебәрелде, тип хәбәр иттеләр БР Прокуратураһы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Өфөлә «Fresh Point»: тәмәкене һутҡа алмаштырабыҙ» акцияһы старт алды
Бөгөнгө көндән Өфөнөң кафе, клуб һәм ресторан кеүек бер нисә предприятиеһы ниндәйҙер ваҡытҡа үҙенсәлекле бер зонаға әүереләсәк: унда һин биргән бер ҡап тәмәке өсөн һиңә яңы һығып алынған һут тәҡдим итәсәктәр. «Fresh Point»: тәмәкене һутҡа алмаштырабыҙ» акцияһы Kto1 рейтинг клубының эксперттар төркөмө башланғысы менән 15 августа старт алған.
«Башинформ» агентлығына Kto1.ru порталы етәксеһе Артем Клименко хәбәр итеүенсә, ҡунаҡтарҙы көндөң ниндәй ваҡытында ниндәй һут менән һыйлаясаҡтарын, һәм ҡапта нисә тәмәке булырға тейешлеген – һәр предприятие үҙе билдәләй.
Бөгөн 10-лаған кафе һәм ресторан өфөлөләргә бер ҡап тәмәкене һутҡа алмаштырырға тәҡдим итә. Артем Клименко һүҙҙәренә ҡарағанда, акцияла ҡатнашыусы предприятиелар һаны артасаҡ әле:
— Иғтибарлы булығыҙ: был акцияның махсус логотибы урынлаштырылған һәр ерҙә лә һеҙ тәмәкене һутҡа алмаштыра алаһығыҙ. Һәр тәмәкенең кеше ғүмерен 15 минутҡа ҡыҫҡартҡанын яҡшы беләбеҙ. Сентябрь башында «Fresh Point» акцияһында ҡатнашыусыларҙың нисә минут ғүмерен һаҡлап ҡалғаныбыҙҙы иҫәпләйәсәкбеҙ, — тип хәбәр итте Артем Клименко.


text:
Фото:
Ирина Збарская: халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтары ил өсөн дә, һәр беребеҙ өсөн дә мөһим
Фото:
Быйылғы йылдың октябрендә үтәсәк Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек һуңғы фазаһына сыҡты. Иҫәп участкалары, халыҡ иҫәбен алыусыларҙың эше өсөн биналар билдәләнгән, кадрҙар мәсьәләһе хәл ителә. Бер һүҙ менән әйткәндә, барыһы ла халыҡ иҫәбен алыу-2010-ды уңышлы үткәреүгә йүнәлтелгән, — тине «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Росстаттың Халыҡ һәм һаулыҡ һаҡлау статистикаһы идаралығы начальнигы Ирина Збарская.
Журналистар менән осрашыуға Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы (Башҡортостанстат) етәксеһе Әкрәм Ғәниев та килде. Көндөң тәүге яртыһында Ирина Збарская етәкселегендә Федераль дәүләт статистика хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре Өфөнөң Орджоникидзе районында булды, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек барышы менән танышты. Артабан Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтендә республиканың баш ҡалаһы мэры Павел Качкаев менән осрашыу үтте, унан һуң Мәскәүҙән килгән ҡунаҡтар 2010 йылдағы халыҡ иҫәбен алыуҙы әҙерләү һәм үткәреү буйынса комиссияның сираттағы ултырышында ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Ирина Збарская халыҡ иҫәбен алыуҙың ил өсөн ҙур әһәмиәткә эйә булыуын, дәүләтебеҙҙең артабанғы үҫешен планлаштырыу, мөһим ҡарарҙар ҡабул итеү, шул иҫәптән демографик сәйәсәткә, пенсия менән тәьмин итеүгә, белем биреү программаларына ҡағылышлы ҡарарҙар ҙа ошо сараға бәйле булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Быйылғы халыҡ иҫәбен алыуҙың девизы ла юҡҡа “Рәсәйгә һәр беребеҙ мөһим!” кеүек яңғырамай. Ирина Збарская әйтеүенсә, халыҡ иҫәбен алыу менән 650 мең иҫәпсе шөғөлләнәсәк, улар 14 — 25 октябрҙә өй буйынса йөрөп һорау аласаҡ, һәм бының өсөн тәғәйен суммала эш хаҡы аласаҡ.
Ирина Збарская халыҡ иҫәбен алыуҙың бығаса 2009 йылға планлаштырылыуын, ләкин уны үткәреүгә иҡтисади көрсөк ҡамасаулауын билдәләне. Беҙҙең менән бергә быйыл Ҡытай, АҠШ, Бразилия, Мексика илдәре лә халҡы иҫәбен алыуҙы ойоштора.
Билдәле булыуынса, иҫәп алыу анкеталары раҫланған, уларҙы Росстаттың сайтынан ҡарарға мөмкин. Мәғлүмәт һорауға яуап биреүсе кеше һүҙенән яҙып алына, бер документ та талап ителмәй. Бар һорауҙарға ла яуап бирер өсөн (20-нән ашыу һорау) 10 минут самаһы ваҡыт етә.
2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыуҙа биш процент самаһы кеше ҡатнашмаған. Ҡатнашыуҙан баш тартҡан осраҡта фатирҙа йәшәүселәр иҫәбе хаҡында мәғлүмәт ЖЭУ-нан алына һәм өҫтәмә рәүештә енесе, йәше генә күрһәтелә.
— Мәғлүмәт технологиялары иҫәпселәр һәм статистика органдары эшен күпкә еңеләйтте, — тине Ирина Збарская. – Элек байтаҡ эш ҡулдан башҡарыла ине. Хәҙер махсус электрон карталар, система, таблицалар булдырылған. Халыҡ иҫәбен алыу барышын реаль ваҡыт режимында күҙәтеп барырға мөмкинлек бар. Закон буйынса беҙ халыҡ иҫәбен алыуҙың тәүге яҡынса йомғаҡтарын 2011 йылдың апреленә тиклем халыҡҡа еткерергә бурыслыбыҙ, ләкин төп мәғлүмәттәр (халыҡ иҫәбе, ҡала һәм ауыл халҡы һаны, уларҙың йәше) эшкәртелгәндән һуң ҡуйылып барыласаҡ. Был йомғаҡтар тулыһынса 2013 йылда баҫтырылып бөтәсәк, баҫма күләменең 12 томға етеүе күҙаллана.
Журналистар алдында сығыш яһап, Әкрәм Ғәниев хәҙерге Башҡортостан территорияһында дәүләт статистикаһы хеҙмәтенә нигеҙ һалыныуына быйыл 175 йыл тулыуын билдәләне. Республика статистика хеҙмәтенең тыуған көнө тип 21 март иҫәпләнә. Республиканың ижтимағи-сәйәси, социаль-иҡтисади, рухи-мәҙәни үҫеше мәсьәләләрен хәл итеүҙә дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең мөһим роль башҡарыуын иҫәпкә алып, юбилей саралары БР Хөкүмәте ҡарарына ярашлы үткәрелә.


text:
Башҡортостандың әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә дәүләт премияларына дәғүә итеүселәр билдәләнде
Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премиялары буйынса комиссия сираттағы ултырышта тәҡдим ителгән әҫәрҙәргә Дәүләт премияларына дәғүә итеүгә конкурста ҡатнашырға рөхсәт итеү мәсьәләһен ҡараны.
2012 йылға Башҡортостан Республикаһының әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияларына дәғүә итеүгә конкурста түбәндәге әҫәрҙәр ҡатнаша:
«Историческая среда» телевизион проекты (Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналы). Дәғүә итеүсе – Хәмиҙуллин Салауат Ишмөхәмәт улы, Башҡортостан Республикаһы «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының редакция етәксеһе. Тәҡдим итеүсе ойошма — Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы.
Әҙәби-нәфис баҫмаларҙан торған трилогия-эпопея:
«Яҙмыш ҡорбандары». Роман-хәтирә. – Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте. 1996. – 368 бит; «Ут эсендәге мөхәббәт». Роман-хәтирә. – Өфө: Китап, 2005. – 320 бит; «Ҡанлы бәхет». Роман-хәтирә. – Өфө: Китап, 2008. – 312 бит. Дәғүә итеүсе — Поварисов Суфиян Шәмсетдин улы, филология фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университетының татар филологияһы кафедраһы профессоры. Тәҡдим итеүсе ойошма – БР «Өмет» гәзите редакцияһы дәүләт унитар предприятиеһы.
Әҙәби-нәфис баҫмалар:
«Арғымаҡ сапһын оҙаҡ». Лирик, сатирик шиғырҙар. Мәҫәлдәр. Поэмалар. — Өфө: Китап, 2009. – 432 бит. Дәғүә итеүсе — Мифтахов Риф Файзрахман улы, пенсионер, РФ һәм БР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Тәҡдим итеүсе ойошма – Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы муниципаль райондың «Торатау» гәзите редакцияһы.
«Одинокий дом в тумане». Хикәйәләр. – Өфө: Китап, 2010 . – 456 бит. Дәғүә итеүсе — Генатулин Анатолий (Ғиниәтуллин Талха Йомабай улы), пенсионер, яҙыусы. Тәҡдим итеүсе ойошма — «Учалы яҙыусылар ойошмаһы» йәмәғәт берләшмәһе.
«Беҙ — улдары Башҡортостандың». Шиғырҙар, йырҙар, поэмалар, юмор һәм сатира. Китап, Өфө, 2009. – 376 бит. Дәғүә итеүсе — Муса Сиражи (Сиражетдинов Муса Шәрәфетдин улы), пенсионер, шағир. Тәҡдим итеүсе ойошма — БР «Кызыл таң» гәзите редакцияһы дәүләт унитар предприятиеһы.
«Золото Алдана». Роман. – Өфө: Китап, 2010. – 608 бит. Дәғүә итеүсе — Йыһаншин Камил Фәрухшин улы, «ШОК» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте элемтә предприятиеһы директоры. Тәҡдим итеүсе ойошма – БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы.
«Тыуған йорт». Шиғырҙар. – Өфө: Китап, 2010. – 304 бит. Дәғүә итеүсе — Закиров Мөхәмәт (Закиров Миңлемөхәмәт Тәфтизән улы), пенсионер, шағир. Тәҡдим итеүсе ойошма — Башҡортостан Республикаһының «Йәшлек» гәзите редакцияһы ҡаҙна предприятиеһы.
«Ыласындар оса бейектә». Шиғырҙар, йырҙар, хикәйәттәр – Өфө: Китап. 2007. – 368 бит. Дәғүә итеүсе — Рәшит Шәкүр (Шәкүров Рәшит Закир улы), филология фәндәре докторы, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт теле һәм уны уҡытыу методикаһы кафедраһы профессоры. Тәҡдим итеүсе ойошма — «Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы.
«Халҡым хазинаһы». Очерктар. – Өфө: Китап, 2011. – 352 бит. Дәғүә итеүсе — Бәҙретдинов Сәлимйән Миңлеәхмәт улы, филология фәндәре кандидаты, «Ватандаш» журналының баш мөхәррир урынбаҫары. Тәҡдим итеүсе ойошма — Башҡортостан Республикаһының «Ватандаш» журналы редакцияһы ҡаҙна предприятиеһы.
Флорид Бүләков пьесаһы буйынса «Москва-Васютки» спектакле. Дәғүә итеүселәр: Йыһаншин Азат Надир улы, БР Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театрының художество етәксеһе, «Москва-Васютки» спектакленең ҡуйыусы режиссеры; Нестеров Альберт Валерьевич, БР Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театрының баш рәссамы, «Москва-Васютки» спектакленең ҡуйыусы рәссамы; Бакирова Миңниса Миңлевәли ҡыҙы, БР Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры артисы, «Москва-Васютки» спектаклендә төп ролде башҡарыусы; Бакиров Филарит Абдулғәзим улы, БР Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры артисы, «Москва-Васютки» спектаклендә төп ролде башҡарыусы. Тәҡдим итеүсе ойошма – Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры.
Нәфис әҫәрҙәр шәлкемдәре:
«Бабушкин Коран» (88 әҫәр), «Молитвы» (10 әҫәр), «Сестры Кусимовы» (12 әҫәр). Дәғүә итеүсе — Ханнанов Васил Мирғәзийән улы, БР Н.Латфуллин исемендәге Хәҙерге сәнғәт музейы директоры, РФ Рәссамдар союзы ағзаһы. Тәҡдим итеүсе ойошма — БР Н.Латфуллин исемендәге Хәҙерге сәнғәт музейы.
«Атайсал – Земля предков» (41 әҫәр). Дәғүә итеүселәр: Сөләймәнов Йәлил Әхмәт улы, БР Рәссамдар союзы идараһы рәйесе урынбаҫары; Мазитов Әмир Миңлевәли улы, «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идараһының «Һынлы сәнғәт» секцияһы етәксеһе. Тәҡдим итеүсе ойошма — «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе.
«Песнь об Урале» (29 әҫәр). Дәғүә итеүсе — Ғиләзетдинов Салауат Мөхәмәт улы, «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идараһының «Графика» секцияһы етәксеһе, РФ Рәссамдар союзы ағзаһы. Тәҡдим итеүсе ойошма — «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе.
«Аҡмулла» скульптура комплексы. Дәғүә итеүселәр: Мәғәфүров Дамир Муса улы, «М.АРТ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры, «Аҡмулла» скульптура комплексының баш архитекторы; Дворник Владимир Александрович, «М.АРТ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте скульпторы; Ҡаһарманов Иршат Фәрит улы, «М.АРТ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте архитекторы; Дворник Александр Александрович, рәссам, РФ Рәссамдар союзы ағзаһы. Тәҡдим итеүсе ойошма – М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты.
Комиссия ижади ойошмаларға, йәмәғәт берләшмәләренә, әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге белгестәргә 2012 йылға Башҡортостан Республикаһының әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияларына дәғүә итеүгә конкурста ҡатнашыусы әҫәрҙәр һәм авторҙар коллективтары тураһында үҙ фекерҙәрен белдереү үтенесе менән мөрәжәғәт итә.
Конкурста ҡатнашыуға рөхсәт ителгән әҫәрҙәр тураһында фекер алышҡанда Комиссия түбәндәге һорауҙарға иғтибар итергә тәҡдим итә: әҫәрҙең йәмғиәттә танылыу яулау кимәле (республикала, башҡа төбәктәрҙә, Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәрҙә); илдәге һәм сит илдәрҙәге алдынғы ижади ойошмаларҙың, билдәле ижади эшмәкәрҙәрҙең әҫәргә баһа биреүе; әҫәрҙең Башҡортостан Республикаһын рухи-мәҙәни йәһәттән үҫтереү, үҫеп килеүсе быуынды тәрбиәләү йәһәтенән әһәмиәтлелеге.
Әҫәрҙәр һәм авторҙар коллективтары буйынса барлыҡ материалдарҙы 2012 йылдың 1 сентябренә тиклем Өфө ҡалаһы, Туҡаев урамы, 46, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте, 328-се, 419-сы бүлмәләр адресы буйынса Комиссияға ебәреү мотлаҡ. Белешмәләр өсөн телефондар: 280-80-93, 280-80-75.


text:
Уҙған тәүлектә республикала 12 янғын теркәлгән
Башҡортостанда үткән тәүлектә 12 янғын теркәлде, шуларҙың икәүһе – баш ҡалала.
Күмертау ҡалаһында шәхси хужалыҡтарҙың береһендә сыҡҡан янғын һөҙөмтәһендә ике кеше төрлө дәрәжәләге термик бешеүҙәр алған. Ут аш бүлмәһендә сыҡҡан, артабан ҡыйыҡҡа һәм һарай менән мунсаға күскән.
Ирле-ҡатынлы утты үҙҙәре һүндерергә тырыша, әммә һөҙөмтәһе булмай, улар беренсе һәм икенсе дәрәжәләге бешеүҙәр ала.
Тиҙ арала килеп еткән янғын һүндереүселәр утты артабан таралыуҙан туҡтата һәм һүндерә. Янғындың кер йыуыу машинаһының электр сымынында ҡыҫҡа замыканиенан сығыуы ихтимал.


text:
Республика делегацияһы Мәскәүҙә АККОР XXV съезында ҡатнашасаҡ
Башҡортостан делегацияһы Рәсәйҙең Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһының (АККОР) XXV съезында ҡатнаша, ул Мәскәүҙә 20-21 февралдә үтә.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй фермерлығы өсөн мөһим сарала 80 төбәктән 800-ҙән ашыу делегат ҡатнашасаҡ.
Башҡортостан делегацияһы составында – республика Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рәил Афзалов етәкселегендә 19 кеше. Делегация составына БР Ауыл хужалығы министрлығы, БР Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәр союзы, БП Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге вәкилдәре, шулай уҡ Архангель, Балтас, Баҡалы, Бишбүләк, Борай, Иглин, Илеш, Ишембай, Ҡариҙел, Миәкә, Нуриман, Туймазы һәм Шаран райондары фермер хужалыҡтары етәкселәре, район крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ассоциациялары ағзалары инде.
Рәсәйҙең Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһының «юбилейлы» съезында РФ ауыл хужалығы министры Николай Федоров, Рәсәй Хөкүмәте вәкилдәре, Федерация Советы етәкселеге һәм ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары, төбәктәр власть органдары етәкселәре ҡатнашыуҙары көтөлә. Бынан тыш, съезға Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы, Халыҡ-ара фермерҙар ойошмаһы делегациялары, Германия, АҠШ, Финляндия, Ҡаҙағстан һәм Белорусия крәҫтиән (фермер) союздары вәкилдәре киләсәк.
Фекер алышыуҙың төп темалары – фермерлыҡ потенциалын үҫтереү, эшләп килгән Дәүләт программаһы сиктәрендә бәләкәй форма хужалыҡтарға дәүләт ярҙамы һөҙөмтәлелеген арттырыу мәсьәләләре буласаҡ. Съезда ҡатнашыусылар шулай уҡ ер мөнәсәбәттәрен, ауыл хужалығы продукцияһын һатыу һәм кооперацияны үҫтереү, ауылдың социаль төҙөлөшөндә фермер хужалыҡтарының ролен, фермерлыҡ хәрәкәтен нығытыуҙы тикшерәсәк.
Рәсәйҙең Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһының съезы эшенең тәүге көнөндә, 20 февралдә, делегаттарҙың профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре менән эшсе осрашыуҙар һәм кәңәшмәләр үткәреү планлаштырылған.
21 февралдә Мәскәү ваҡыты буйынса сәғәт 10-дан алып 12-гә тиклем пленар ултырыш уҙасаҡ, уның тура трансляцияһы АККОР сайтында ойоштороласаҡ.


text:
Журналистарҙы халыҡ иҫәбен алыуҙы яҡтыртырға өйрәтәләр
Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса территориаль органы 3 июндә киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре өсөн 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек һәм уны үткәреү мәсьәләләре буйынса өйрәтеү семинары үткәрәсәк.
Семинарҙың бурысы — журналистарҙы халыҡ иҫәбен алыу тематикаһын ентекләп төшөнөргә, был темаға ҡараған факттар һәм тезистар менән оҫта эш итергә һәм мәғлүмәтте халыҡҡа аңлайышлы итеп еткерергә өйрәтеү.
Семинар барышында 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу үҙенсәлектәре, статистика органдарының иҫәп алыуҙа ҡыҙыҡлы новациялары һәм перспективалы эш йүнәлештәре, иҫәп алыуҙы ойоштороусыларға осраған проблемалар, уларҙы хәл итеү юлдары, халыҡ араһында мәғлүмәт-аңлатыу эше алып барыу, шулай уҡ Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда демографик хәл тураһында мәғлүмәттәр биреләсәк.
Семинар сәғәт 10-да башлана.


text:
Республикала «Бизнес-йәй 2012» йәштәр фестивале асыла
Дүшәмбе, 13 августа, Башҡортостанда VI «Бизнес-йәй» Төбәк-ара йәштәр фестивале асыла. Ул «Павловка паркы» туристик үҙәге биләмәһендә үтәсәк.
Форумды ойоштороусылар булып Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, төбәктең Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы һәм «КУБ» бизнес менән идара итеү клубы сығыш яһай. Алты көнлөк проектта 35 йәшкә тиклемге яңы эш башлаған, буласаҡ һәм уңышлы эшләп йөрөгән эшҡыуарҙар ҡатнаша.
БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһының башҡарма директоры Ирина Абрамова билдәләүенсә, әлеге фестиваль Владимир Тарасовтың уникаль системаһы буйынса бизнес-лагерь форматында үтәсәк. Быйыл сарала Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан тыш, Омск, Санкт-Петербург, Ырымбур һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан да йәштәр ҡатнаша.
«Бизнес-йәй 2012» фестивале 18 авгусҡа тиклем дауам итә.


text:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин менән осрашты
24 апрелдә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин менән осрашыуы үтте, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Осрашыу барышында Рәсәйҙә, шул иҫәптән төбәктә закондар сығарыу базаһын үҫтереү мәсьәләләре, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһын иҡтисади йәһәттән үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде. Осрашыуҙа Дәүләт Думаһы спикерының ағымдағы йылдың көҙөндә Башҡортостан Республикаһына визиты хаҡында һөйләшеп килешелде.


text:
"КАМАЗ" менән хеҙмәттәшлек бер миллиард менән сикләнмәйәсәк
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев һәм "КАМАЗ" асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Сергей Когогин КАМАЗ төркөмөнә ингән "НефАЗ" һәм "Туймазы автобетоновоздар заводы" предприятиеларына ярҙам тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Дөйөм алғанда, республика был предприятиеларҙан 1 миллиард һумлыҡ продукция һатып алырға планлаштыра.
Билдәле булыуынса, Башҡортостан территорияһында урынлашҡан ике заводтың контроль пакеттары республика хөкүмәтенә һәм "КАМАЗ"ға ҡарай. Яҡтар предприятиелар менән стратегик идара итеүҙә ҡатнаша, үҙ-ара килешеп эш итә.
Премьер, бер йылға төҙөлгән "көрсөккә ҡаршы" килешеүҙә оҙайлы ваҡытҡа хеҙмәттәшлекте билдәләүсе пункттар ҙа һалынған, тип билдәләне.
— Беҙ КАМАЗ акционерҙар йәмғиәтенең был ике заводын үҫтереү перспективалары буйынса килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ. Килешеүҙә берлектәге программаларҙы киңәйтеүҙе билдәләүсе тәғәйен пункттар күрһәтелгән. Мәҫәлән, унда комбайндар, тракторҙар, коммуналь хеҙмәттәр өсөн евроконтейнерҙар етештереү тураһында һүҙ бара.
Раил Сарбаев әйтеүенсә, республика йылына 400 самаһы трактор һатып алырға йыйына. Бынан тыш, ҡул ҡуйылған килешеүҙә Башҡортостанда "КАМАЗ" берҙәм технологик сылбырының ике заводын үҫтереү перспективалары буйынса ла пункттар бар. "КАМАЗ" һәм БР Хөкүмәте уларҙы тормошҡа ашырыу өҫтөндә эшләүен дауам итә.
Премьерҙың һүҙҙәренә өҫтәп, "КАМАЗ" асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Сергей Когогин, был Рәсәйҙә иң ҙур төбәк дәүләт заказы, тине.
— Көрсөк шарттарында бигерәк тә Туймазы заводы эшендә ҙур проблемалар килеп тыуҙы. Беҙ хәҙер көрсөккә ҡаршы программаларҙы уңышлы тормошҡа ашырабыҙ. Заводтарҙы ҡотҡарыу өсөн иң мөһиме — элеккесә түбән булып ҡалған һатып алыу талабын стимуллаштырыу, — тине ул. — Бышҡортостан был эшкә әүҙем ҡушылды, республикаға бүленгән федераль аҡсаның 99 проценты Нефтекама һәм Туймазы заводтары аша тап "КАМАЗ"ға эләкте. Был бик етди ярҙам.


text:
Ҡаратамыр
Ҡаратамыр — күгәрсен күҙе һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.
Йөкмәткеһе
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҡынса 60 төрө билдәле, уртаса һәм субтропик бүлкәттәрҙә, тропиктарҙың тауҙарында таралған. БР‑ҙа дарыулы ҡаратамыр үҫә. Торлаҡ янында, юл буйҙарында, йырындар буйлап, ташландыҡ ерҙәрҙә үҫә.
Ботаник яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҙәк тамырлы ике йыллыҡ үлән, ҡуйы йомшаҡ төк м‑н ҡапланған. Һабағы аҙ һанлы, ҡуйы япраҡ менән ҡапланған, бейеклеге 50—100 см. Тамыр яны розеткаһының япраҡтары оҙонса‑ланцет формаһында; аҫҡы һабаҡ япраҡтары һаплы, урта һәм өҫкөләре — ултырма, һабаҡты яртылаш уратып алған. Сәскәләре емештәрҙә оҙонайыусы сәскә һаптарында, ваҡ, ҡуйы ал йәки миләүшә төҫөндә, һепертке сәскәлегенә йыйылған ҡыҫҡа ҡуйы бөтөркәләрҙә. Касаһы биш бүлемле, емеш барлыҡҡа килгәндә йәйелеүсән; тажы 5 өлөшлө, ҡушылып үҫкән, тәгәрмәс рәүешле, тура көпшәле. Май—июндә сәскә ата. Емеше — 4 өлөшкә (эремалар) тарҡалыусы ценобий, июль—августа өлгөрә.
Әһәмиәте һәм ҡулланылышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Буяу, рудераль үҫемлек. Ағыулы үҫемлек, халыҡ медицинаһында файҙаланыла. Һутын һәм тамырын инсектицид сара булараҡ, сысҡан һәм ҡомаҡтарҙы ҡурҡытыу өсөн ҡулланалар.
Сығанаҡ[вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Genus Cynoglossum
- Ҡаратамыр GRIN сайтында мәғлүмәт (инг.) Проверено 13 ноября 2008 г.
- Чернокорень на сайте USDA NRCS (инг.) Проверено 13 ноября 2008 г.
- Ҡаратамыр — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә Проверено 10 октября 2009 г.
- Чернокорень // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)


text:
Өфө агрегат берекмәһенең уникаль эшләнмәләрен Һиндостандың Хәрби һауа көстәре ҡулланасаҡ
«Двигателдәр-2012» халыҡ-ара күргәҙмәһе сиктәрендә Өфө агрегат производство берекмәһе үҙенең инновацион эшләнмәләрен тәҡдим итте. Мәскәүҙәге экспофорумда ҡатнашыусыларҙың иғтибарын айырыуса Һиндостандың Хәрби һауа көстәре өсөн әҙерләнгән эшләнмәләр йәлеп итте.
Донъяла аналогы булмаған плазмалы ҡабыҙғыс системаһы — «Өфө агрегат производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең төп ҡаҙанышы. Бындай тоҡандырғыс системалар Т-50 һәм модернизацияланған Су-35 кеүек бишенсе быуын самолеттарының авиадвигателдәрендә ҡуйыла.
Универсаль система АЛ-31СТ авиадвигателенең газ ҡыуыусы агрегаттарында ла ҡулланыла ала. Технологик сифаттары арҡаһында ул Һиндостандың Хәрби һауа көстәрендә киң ҡулланылыш табасаҡ.
Күргәҙмәне ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, «Авиация ҡорамалдары» концерны» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән үҙенең экспонаттарын Өфөнөң «Молния» фәнни-производство предприятиеһы», «Якорь» агрегат-конструкторлыҡ бюроһы» һәм «И.Румянцев исемендәге Машиналар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре тәҡдим иткән.


text:
«Газпром трансгаз Өфө» балаларға Яңы йыл спектаклен бүләк итте
Республиканың ҙур сәнәғәт предприятиеһы – «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ярҙамында яҡынса мең ярым бала ҙур кинәнес менән «Чебурашканың һәм уның дуҫтарының Яңы йыл мажаралары» спектаклен ҡараны.
Сара Өфөнөң С.Орджоникидзе исемендәге Мәҙәниәт һарайында (әле ӨДНТУ-ның Йәштәр һарайы) үтте. Спектаклгә 12 балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенән, Өфө балалары һәм үҫмерҙәре өсөн социаль һәм республика приютынан, 13-сө, 59-сы, 92-се мәктәп-интернаттарынан, 6-сы махсуслаштырылған балалар йортонан ҡыҙҙар һәм малайҙар саҡырылды.
«Яратҡан әкиәттәр» театры директоры Екатерина Куприянова журналистарға һөйләүенсә, үҫеп килгән йәш быуын тормошонда бындай акциялар бик ҙур роль уйнай.
Шуны ла әйтеп үтергә кәрәк, «Газпром трансгаз Өфө» предприятиеһы шулай уҡ даими рәүештә Башҡортостандың балалар йорттарына һәм приюттарына матди ярҙам күрһәтә, унда тәрбиәләнеүселәргә Яңы йыл бүләктәре бирә, балалар-үҫмерҙәр спортын үҫтереүҙә әүҙем ярҙам итә.


text:
Республика музыканттары Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуы тураһында йыр яҙҙы
Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуы буйынса үҙ фекерҙәрен Башҡортостан музыканттары белдерә башланы. Ватансылыҡ тулҡынында «Россия своих не бросает» йыры тыуа. Авторҙары – Игорь Фирстов һәм Рим Нуғаев.
Игорь Фирстов (башҡарыусы) йырҙың ни бары ике аҙна элек яҙылыуын билдәләне.
— Минең өсөн был тема бик көнүҙәк, — тип һөйләй Игорь. — Өйөмдә «Россия 24» каналы һәр ваҡыт эшләп тора. Ҡырымда бер тапҡыр булмаһам да, минең ҡарашым йырҙың тексы менән раҫлана, һәр һүҙгә ҡул ҡуя алам. Йырҙы билдәле гитарасы Рәмил Агишев менән студияла сығарҙыҡ, аранжировкаланыҡ. Бэк-вокалды Гүзәл Ғәбитова яҙып алды. Йырҙың премьераһын яҡын ваҡыт эсендә үткәрәсәкбеҙ, уның Бөйөк Еңеү байрамы көндәрендә яңғырауы бик ваҡытлы кеүек күренә.
Бөгөн Башҡортостан юлдаш телевидениеһының иртәнге «Сәләм» тапшырыуы эфирында яңы йырға клиптың премьераһы үтте.
Йыр һәм уның авторы тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте «Электрон гәзит» биттәрендә уҡығыҙ.


text:
Дмитрий Медведев Мортаза Рәхимовты Еңеү көнө менән ҡотланы
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведев Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовты Еңеү көнө менән ҡотланы. Дәүләт башлығының телеграммаһында шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Һеҙҙе Бөйөк Еңеүҙең 64 йыллығы менән ҡотлайым! Был байрам берҙәмлеге, ватансылығы һәм Тыуған илгә тоғролоғо менән һәр саҡ көслө булған халҡыбыҙҙың героик батырлығы символына әүерелде. Йыл һайын 9 май көнө беҙ азатлыҡ һәм тыныслыҡ бүләк итеүселәрҙең, фронтта һәм тылда көрәшеүселәрҙең, һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа илде аяҡҡа баҫтырыусыларҙың барыһын да ихтирам менән иҫкә алабыҙ.
Фронтовиктарҙың батырлығы һәм ҡаһарманлығы быуындарҙың рәхмәтле хәтерендә мәңге һаҡланыр.
Һеҙгә һәм яҡындарығыҙға яңы уңыштар, ныҡлы һаулыҡ һәм именлек теләйем.
Д.А. Медведев".
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовты Еңеү көнө менән шулай уҡ Рәсәй Хөкүмәте Pәйесе Владимир Путин ҡотланы:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Һеҙҙе Еңеү көнө менән ҡотлайым.
Ошо ысын мәғәнәһендә бөтә халыҡ байрамы дәүләтебеҙ тарихында, Рәсәй граждандарының бөтә быуындары йөрәгендә айырым урын биләй. Ғорурлыҡ һәм шатлыҡ, ҡайғы кисереү һәм юғалтыуҙарҙан бөтмәҫ һыҙланыуҙар хисе бергә тупланған унда.
Ул героик йылдар, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм тыл эшсәндәренең тиңһеҙ батырлығы хаҡындағы иҫтәлек беҙҙе һәр саҡ берләштерәсәк, әхлаҡи көс һәм ватансылыҡ сығанағы булып хеҙмәт итәсәк.
Һеҙгә уңыштар, бәхет теләйем, изгелектәр юлдаш булһын.
В.В. Путин".
Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы Рәйесе Сергей Мировтың телеграммаһында шулай тиелә:
Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
"Һеҙҙе дәүләтебеҙҙең героик йылъяҙмаһына мәңгелеккә яҙылған байрам — Бөйөк Ватан һуғышында совет халҡының Еңеү көнө менән ҡотлайым.
Ошо һоҡланғыс көндө беҙ бөтә ветерандарға — Тыуған илебеҙҙең азатлығын һәм бойондороҡһоҙлоғон һаҡлап ҡалған һалдаттарға, партизандарға һәм подпольщиктарға, тыл эшсәндәренә ихтирам күрһәтәбеҙ. Беҙ тап совет халҡының кешелекте фашизм ҡоллоғонан азат итеүгә хәл иткес ҙур өлөш индереүен хәтерҙә тотабыҙ. Бөйөк Еңеү рәсәйҙәрҙең әлеге быуыны өсөн рухи берҙәмлек һәм татыулыҡтың сағыу өлгөһө булып тора.
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек, тыныс һәм бәхетле киләсәк теләйем.
С.М. Миронов".
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов исеменә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 64 йыллығы айҡанлы ҡотлауҙарҙы шулай уҡ РФ Президенты Хакимиәте Етәксеһе Сергей Нарышкин, РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары Игорь Сечин, РФ Хөкүмәте аппараты етәксеһе Сергей Собянин, БДБ башҡарма комитеты рәйесе Сергей Лебедев ебәрҙе.
Еңеү көнө менән БР Президенты Мортаза Рәхимовты федераль министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтары, хәрби начальниктар, күренекле йәмәғәт һәм сәйәсәт эшмәкәрҙәре, эре сәнәғәт предприятиелары һәм финанс компаниялары етәкселәре һәм башҡалар ҡотланы.
Телеграммалар килеүен дауам итә.


text:
Башҡортостан телевидениеһы проекты тәүге тапҡыр федераль канал эфиры өсөн һатып алындыФото: Олег Яровиков | Видео: Мирон Доровских
Башҡортостан телевидениеһы проекты тәүге тапҡыр федераль канал эфиры өсөн һатып алынды
Башҡортостан телевидениеһы проекты тәүге тапҡыр федераль канал эфиры өсөн һатып алындыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Кисә «Пятница» күңел асыу телеканалында Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Ҙур сумаҙан. Йырсы-шағир менән акустик сәйәхәт» проектының премьераһы булды. Сәйәхәт тураһында популяр тапшырыуҙы май — июнь айҙарында эш көндәрендә киске сәғәт 5-се 10 минутта ҡарарға була.
«Пятница» телеканалы 20 серияны күрһәтергә хоҡуҡ алды. Тәүгеләрҙән булып Ғәрәп Әмирлектәрендә, Шардж ҡалаһында төшөрөлгән тапшырыу эфирға сыҡты.
«Беҙ ҡалалар һәм илдәр буйлап сәйәхәт итәбеҙ, ошо илдәргә хас тауыштар аша тамашасыларға улар хаҡында һөйләйбеҙ. Мин урындағы халыҡтың бер йырын өйрәнеп, уны кеше күп йөрөгән ерҙә башҡарып, йыйған аҡсаға киске аш һатып алырға тейеш», — тип аңлатма бирҙе Руслан Фаршатов.
Ижади төркөм алып барыусы Руслан Фаршатовтан тыш, «Тамыр» телерадиостудияһының баш режиссеры Рөстәм Аҙнабаев, ҡуйыусы-оператор Айҙар Шәрипов, оператор һәм монтажлаусы Әлмира Ахунованан тора. Төркөмдөң сәфәре ҡабул итеүсе илдәр иҫәбенә тормошҡа ашырыла. Тапшырыуҙың һәр сығарылышы өсөн ҙур әҙерлек эштәре башҡарыла, ҡайһы берҙә теге йәки был илдең туризм буйынса департаментынан ыңғай ҡарарҙы йылға яҡын көтөргә тура килә.
«Ҙур сумаҙан» проекты — Ҡазанда үткән «ТЭФИ-Төбәк» Бөтә Рәсәй телевизион бәйгеһендә «Идеялар питчингы» конкурсы, «Евразия тауышы» Бөтә Рәсәй телефестивалендә «Иң яҡшы алып барыусы эше» номинацияһы еңеүсеһе, «Минең планетам» сәйәхәттәр өлкәһендәге асыштар өсөн милли премияның финалсыһы. 2013 йылда тапшырыу «Иң яҡшы күңел асыу программаһы» номинацияһында «ТЭФИ-Төбәк» премияһына лайыҡ булды.


text:
Туймазы районы ауылдарында моделле китапханалар асыла
Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй ауылында районда дүртенсе булған моделле китапхана асылды. Бынан алда китапхана мөдире Гүзәл Хәкимова «Ҡарамалы-Ғөбәй китапханаһы – урындағы берләшмәнең заманса социомәҙәни үҙәге» проекты өсөн Башҡортостан Республикаһы Президенты грантына лайыҡ булған. Грант средстволарын Гүзәл Хәкимова тулыһынса китапханаһын яңыртыуға йүнәлткән. Атап әйткәндә, компьютерҙар, музыкаль үҙәк һатып алынған, интернет селтәренә сығыу мөмкинлеге булдырылған. Район хакимиәте китапхананы заманса мебель менән йыһазландырыуҙа ярҙам күрһәткән.
Моделле китапхананы асыу тантанаһында район һәм ауыл биләмәһе хакимиәттәре, ветерандар советы вәкилдәре, депутаттар, эшҡыуарҙар, урындағы яҙыусылар һәм шағирҙар, мәктәп уҡыусылары һәм ауыл халҡы ҡатнашты. Китапхананы яңыртыуға ҙур өлөш индергән кешеләргә — Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының рәхмәт хаттары, ә китапхананың үҙенә учреждениеның моделле стандарт талаптарына тап килеү сертификаты тапшырылды.
Әлеге сара айҡанлы ауыл мәҙәниәт йортонда «Башҡорт йорто» крайҙы өйрәнеү мөйөшө, биҙәү-ҡулланма сәнғәте күргәҙмәһе һәм урындағы үҙешмәкәр рәссам Фән Ғәниевтың күргәҙмә-галереяһы ойошторолдо, тип хәбәр итте муниципаль райондың биләмә-ара үҙәк китапханаһы директоры Әлфиә Шәйҙуллина.


text:
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булдыФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булды
«Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булдыФото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө сәнғәт училищеһының «Саптар» этно-төркөмө Ҡаҙағстанда «Жубанов яҙы» Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ булды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, башҡорт музыканттары икенсе дәрәжә диплом менән ҡайтты. Уларға йөҙ мең тәңкәлек сертификат тапшырылды.
Өфө музыканттары жюри иғтибарына «Урал», «Ҡара өйрәк», «Казачий», «Хан ҡыҙы», «Ҡара ҡаш» һәм «Еҙ үксә» башҡорт халыҡ көйҙәренә импровизация тәҡдим итте. Гала-концертта төркөм Роберт Юлдашев эшкәртеүендәге «Саптар» көйө менән сығыш яһаны. Иршат Ильясов (хайран, думбыра, өзләү), Рәфис Заһиров (һуҡма һәм ҡурай), Гөлфиә Һөйөндөкова (думбыра), Байрас Күсәрбаев (бас-гитара, ҡурай) үҙ сығыштарында халыҡ уйын ҡоралдарында уйнау оҫталығын күрһәтте. Баһалама ағзаларына хайранда уйнау һәм өзләү айырыуса оҡшаны. Шулай уҡ улар Әхмәт Жубановтың «Ҡарлығаш» йырын үҙенсәлекле башҡарыуҙарын билдәләп үтте. Төркөмдөң ҡурайсыһы Юлай Ҡасимов профессиональ башҡарған өсөн солист булараҡ фестиваль лауреаты дипломын алды.
Фестиваль Аҡтүбә ҡалаһында Г.Жубанова исемендәге өлкә филармонияһында уҙҙы. Сәнғәт училищеһының II-III курс студенттарынан торған «Саптар» төркөмө танылған профессиональ ансамблдәр һәм оркестрҙар менән ярышты. «Жубанов яҙы — 2016» фестиваленең Гран-приһын Ҡырғыҙстандың Бешкәк ҡалаһы мэрияһының халыҡ уйын ҡоралдары оркестры яуланы.
Саптарҙар Ҡаҙағстанға сәфәрҙе ойошторорға булышлыҡ иткәне өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетына, ҡаҙаҡ ерендә ярҙам күрһәткәне өсөн Аҡтүбә ҡалаһының башҡорт-татар диаспораһы вәкилдәренә һәм танылған фольклорсы, сәсәниә Розалиә Солтангәрәеваға рәхмәт белдерә.


text:
Баш ҡаланы яңы скульптуралар биҙәйәсәк Фото: Олег Яровиков
Баш ҡаланы яңы скульптуралар биҙәйәсәк
Баш ҡаланы яңы скульптуралар биҙәйәсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөнөң Ленин, Пушкин һәм Зәки Вәлиди урамдарында яңы скульптуралар барлыҡҡа киләсәк. Уларҙы Өфөгә «ArtTerria» халыҡ-ара симпозиумына алты илдән (Рәсәй, Франция, Япония, Болгария, Көньяҡ Корея, Грузия) килгән 13 оҫта эшләй. Сара 1 июлдән 3 авгусҡа тиклем дауам итә.
«Мираҫ» галереяһының арт-директоры Ольга Рамазанова әйтеүенсә, эш майҙансыҡтары «Ҡаланы йәшелләндереү хужалығы» предприятиеһы биләмәһендә урынлашасаҡ (Р.Зорге урамы, 11/1, 2-се корпус). Йома, 1 июлдә, көндөҙгө сәғәт 12-лә бында рәсми асыу тантанаһы һәм ойоштороусылар менән матбуғат конференцияһы уҙа.
«Эштәрҙең эскизы күптән раҫланған, бөтә скульптуралар ҙа Мансур ятҡылығындағы граниттан эшләнәсәк, — тине Ольга Рамазанова. — 3 августа улар ҡала урамдарына ҡуйыла башлай».
Бер үк ваҡытта «Рәсәй. Евразия киңлеге: цивилизация һәм мәҙәниәт» тип аталған симпозиум ойошторола. Сара хәҙерге заман скульпторҙарының ижадын популярлаштырырға булышлыҡ итәсәк һәм ҡалала тағы ла бер туристик нөктә булдырырға мөмкинлек бирәсәк.
Симпозиумдың кураторҙары — скульптор, Рәсәй Рәссамдәр союзы ағзаһы, Ш.Бабич исемендәге премия лауреаты Руслан Ниғмәтуллин, скульптор, Рәсәй Рәссамдәр союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Владимир Лобанов һәм Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Рәсих Әхмәтвәлиев.
Сара барышында 8 июлдә «Мираҫ» арт-галереяһында бәләкәй формалағы скульптуралар күргәҙмәһе асыла.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов эре сәнәғәт-финанс компаниялар етәкселәре менән осрашты
Фото:
Шишәмбе, 7 сентябрҙә, Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Система» акционерҙар финанс корпорацияһы президенты Леонид Меламед һәм «Урал тау-металлургия компанияһы-Холдинг» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Андрей Козицын менән эш осрашыуҙары үткәрҙе. Осрашыуҙарҙа сәнәғәт һәм финанс компанияларының Башҡортостан менән артабанғы хеҙмәттәшлеге, республика иҡтисадында һәм социаль өлкәһендә яңы инвестицион проекттарҙы тормошҡа ашырыу мәсьәләләре тикшерелде.
Атап әйткәндә, Леонид Меламед менән осрашыуҙа «Система» акционерҙар финанс корпорацияһының Өфөлә заманса юғары технологиялы медицина үҙәген булдырыу буйынса проекттары ҡаралды. Күҙалланыуынса, был үҙәк өр-яңы диагностикалау һәм дауалау ҡорамалдары менән йыһазландырылған иң ҙур медицина учреждениеларының береһе буласаҡ. Проектҡа инвестициялар 600 миллион һум тәшкил итәсәк.
Шулай уҡ финанс корпорацияһының республика хәүефһеҙлеге өсөн мәғлүмәт тәьминәтенең комплекслы системаһын индереү, технопарк төҙөлөшө һәм бер нисә инновацион социаль технологиялар үҫеше проекттары тураһында һүҙ барҙы.


text:
Фото:
Михаил Бабич Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләнде
Фото:
2011 йылдың 15 декабрендә Рәсәй Президенты Михаил Бабичты Президенттың Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Дмитрий Медведев шулай уҡ үҙенең указы менән Григорий Рапотаны, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, был вазифанан бушатты. Был хаҡта www.pfo.ru порталы хәбәр итә.
Белешмә өсөн. Михаил Викторович Бабич 1969 йылдың 28 майында тыуған. Мәскәү иҡтисад, менеджмент һәм хоҡуҡ институтының юридик факультетын, Дәүләт идара итеү академияһын, РФ Ҡораллы Көстәре Генераль штабының Хәрби академияһын тамамлаған. Иҡтисад фәндәре кандидаты.
1995-1999 йылдарҙа Мәскәүҙең «Антей» корпорацияһына етәкселек иткән, Рәсәйҙең «Росмясомолторг» сауҙа-сәнәғәт компанияһының тәүге вице-президенты булған.
2000 йылдың ғинуарына тиклем Рәсәйҙең Ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министрлығы ҡарамағындағы Аҙыҡ-түлек баҙарын көйләү буйынса федераль агентлыҡтың генераль директорының беренсе урынбаҫары, Мәскәү өлкәһе Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары булған.
2001-2002 йылдарҙа Иваново өлкәһе хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары, Иваново өлкәһе хакимиәтенең Рәсәй Хөкүмәте янындағы вәкиллеге етәксеһе булған.
2002 йылдың ноябренән 2003 йылдың февраленә тиклем Чечен Республикаһы Хөкүмәте рәйесе вазифаһын башҡарған.
Дәүләт Думаһы депутаты. «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы.


text:
Өфөлә балаларҙы тәрбиәгә алған ғаиләләр менән осрашыу ойошторола
Өфөнөң Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы баш ҡалалағы етем һәм ҡарауһыҙ ҡалған балаларҙы аҫрауға алған ғаиләләр менән осрашыу ойоштора. Ул шишәмбе, 13 декабрҙә, ҡала мэрияһында үтәсәк.
Ведомствонан аңлатыуҙарынса, был сара балаларҙы тәрбиәгә алған ата-әсәләрҙе закондар сығарыу базаһындағы үҙгәрештәр һәм алмаш ғаилә институты үҫешенең перспективалары тураһындағы мәғлүмәт менән таныштырыу өсөн кәрәк.
Балаларҙы тәрбиәгә алған ата-әсәләр менән Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимир Баязитов, Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы начальнигы Руслан Хәбибов, ведомствоның төп юрисконсульты Елена Пашина һәм уллыҡҡа алыу һәм балаларҙы ғаиләләргә биреү бүлеге начальнигы Елена Макушина осрашасаҡ.
Әйтергә кәрәк, Өфөлә опека һәм попечителлек, тәрбиәгә алыу һәм патронат, уллыҡҡа (ҡыҙ итеп) алыу кеүек етем һәм ата-әсәләр ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыуҙың дүрт формаһы ҡулланыла.


text:
Водевиль
Водеви́ль (франц. vaudeville) — комедия жанрының музыкаль номерҙарҙы (таҡмаҡтар, романстар һәм бейеүҙәр) эсенә алған бер төрө. Водевилгә күңелле сюжет, ҡыҙыҡлы интрига, юмор хас.
Исеме XVII быуатта ике йыр жанрын ҡушыуҙан барлыҡҡа килгән.
XV быуат аҙағында val de Vire —«Вир үҙәне» (Вир — Нормандиялағы йылға) тигән музыкаль жанр барлыҡҡа килә. Уларҙы халыҡсан шағирҙар — Басселен Оливье һәм Ле-Гу ижад итә. Былар бер тауышҡа йырлана торған урындағы норман йырҙары була.
XVI быуатта Нормандия сиктәрендә танылыу яулай.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Трагедия (жанр)
Трагедия — драманың боронғо жанры. Унда башлыса хәл итеп булмаҫлыҡ ҡаршылыҡтар һүрәтләнеп, геройҙарҙың характеры фажиғәле хәлдәрҙә, һәләкәткә илтә торған тиңһеҙ көрәштә асыла. Трагедияның нигеҙенә һалынған конфликт төп геройҙың фажиғәле үлеме менән хәл ителә.
Башҡорт әҙәбиәтендә трагедияның юғары өлгөһөн Мостай Кәрим бирҙе: «Ай тотолған төндө», «Салауат», «Ташлама утты, Прометей!» әҫәрҙәре Башкортостанда ғына түгел, бөтә ил күләмендә ҙур баһа алды.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тикеев Д.С., Ғафаров Б.Б. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте 10 класс. Өфө-2003 йыл ISBN 5-295-03161-6
- Ғ.Б. Хөсәйенов Әҙәбиәт теорияһы.


text:
Башҡортостанда йыл башынан алып инфляция - 5,5 процент
Башҡортостанда 2013 йылдың ноябренә тауарҙарға һәм хеҙмәтләндереүҙәргә ҡулланыу хаҡтары индексы 2012 йылдың октябренә ҡарата 100,7 процент, декабренә ҡарата 105,5 процент һәм ноябренә ҡарата 106,2 процент тәшкил итте, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Республикала аҙыҡ-түлек тауарҙары йыл башынан 5,1 процентҡа, аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙар – 3,4 процентҡа, хеҙмәттәр 9,8 процентҡа ҡиммәтләнгән.
Статистиктар күҙәтеүгә алған аҙыҡ-түлек тауарҙары төркөмөндә Башҡортостанда ай эсендә йомортҡаның хаҡы ҡапыл 8,1 процентҡа күтәрелде. Йыл башынан алып был социаль мөһим тауарға хаҡтар 29,1 процентҡа артҡан. Ноябрҙә шулай уҡ сыр (октябргә ҡарата 102,8 процентҡа), йәшелсә һәм емеш-йәшелсә (101,9), һөт һәм һөт ризыҡтары(101,2), он (101) һәм башҡа тауарҙар ҡыйбатланған.
Рәсәй буйынса дөйөм ҡулланыу хаҡтары 11 айҙа – 105,9 процентҡа, Волга буйы федераль округында 105,8 процентҡа артҡан.


text:
Фото:
Археология һәм этнография музейына ике йөҙҙән ашыу бала килде
Фото:
Бөгөн Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Этнологик тикшеренеүҙәр институты, Өфөнөң Киров районы хакимиәте һәм «Йәшлек» ОДПКМ МУ-һы Археология һәм этнография музейында Асыҡ ишектәр көнө үткәрҙе.
Музейға Өфөнөң “Йондоҙ”, «Орбита», «Улыбка» һәм башҡа үҫмерҙәр клубынан 200-ҙән ашыу бала килде. Музей коллекциялары менән уларҙы институт хеҙмәткәрҙәре һәм волонтерҙар – М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары таныштырҙы.
Археология һәм этнография музейы спонсоры — «Урал Лото» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте балаларға «Йәшлек» ОДПКМ МУ-һы китапханаһы өсөн балалар ҙәбиәте комплектын бүләк итте.


text:
БР буйынса Росреестр идаралығы балалар йортона ярҙам күрһәтте
Башҡортостан Республикаһы буйынса Росреестр Идаралығы вәкилдәре Өфөнөң 9-сы балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен Белем көнө менән ҡотланы. Торлаҡҡа, торлаҡ булмаған объекттарға һәм ер участкаларына хоҡуҡтарҙы теркәү бүлеге начальнигы урынбаҫары Юлия Гришина ведомствоның коррупцияға ҡаршы эшмәкәрлеге барышында йыйылған аҡсаларҙы балалар йорто директоры Дамир Фәйзуллинға бирҙе.
– Коммерция ойошмаһы булһынмы ул, дәүләттекеме — беҙ бөтә төр ойошмаларҙың да ярҙамына шатбыҙ, – тине Дамир Фәйзуллин. – Үкенескә күрә, быйыл беҙгә бюджет финанслауы ҡыҫҡартылды. Шуға күрә БР буйынса Росреестр Идаралығының ярҙамы бик урынлы буласаҡ, тәү сиратта сығарылыш кластарында уҡыған егеттәребеҙ өсөн, улар беҙҙә ун биш кеше.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, балалар йортона аҡса тапшырыу тураһында ҡарар Идаралыҡтың коррупцияға ҡаршы эшмәкәрлек буйынса эш төркөмөнөң ултырышында ҡабул ителгән.


text:
Башҡортостан вәкилдәре «Иннопром» күргәҙмәһенә әҙерләнә
Башҡортостан «Иннопром-2011» халыҡ-ара күргәҙмәһендә ҡатнашыуға әҙерләнә. Сәнәғәт һәм инновациялар форумы РФ Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары Игорь Сечин рәйеслегендә Екатеринбургта 14-17 июлдә үтәсәк.
Республика вәкилдәре араһында БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры вазифаһын башҡарыусы Игорь Карепанов та бар. «Башинформ» агентлығына министрлыҡтың инновацион сәйәсәт бүлеге әйҙәүсе советнигы Әлфиә Хәйбуллинаның хәбәр итеүенсә, ул Свердловск өлкәһенең Хөкүмәт Йортонда күргәҙмә асылған көндө үтәсәк Рәсәй сәнәғәт төбәктәренең төбәк-ара министрҙар советында, шулай уҡ «Сәнәғәтте модернизациялау: бурыстар, проблемалар һәм уларҙы хәл итеү юлдары» тип аталған конференция эшендә ҡатнашасаҡ.
Башҡортостандан форумда ҡатнашыусылар исемлегендә шулай уҡ БР Үҫеш корпорацияһының генераль директоры Айҙар Гәрәев, Рәсәйҙең инновацион һәм бәләкәй предприятиелар хеҙмәткәрҙәре профсоюзының төбәк бүлексәһе рәйесе Лариса Алексеева һәм башҡалар күрһәтелгән.
«Иннопром» власть органдары һәм эшлекле даирәләр вәкилдәрен, сәнәғәтселәрҙе, бөтә Рәсәйҙең һәм 20-нән ашыу дәүләттең – Германияның, Данияның, Австрия, Польша, Болгария, Ирактың, Ҡаҙағстандың ғалимдарын бер майҙанд туплаясаҡ.
Экспоненттар үҙҙәренең сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, энергетика, медицина, ауыл хужалығы, элемтә, мәғлүмәт технологиялары, мәғариф һәм башҡа өлкәләрҙәге инновацион эшләнмәләрен күрһәтәсәк, ошо рәүешле тәжрибә уртаҡлашырға һәм һатып алыусылар, инвесторҙар табыуға мөмкинлек аласаҡ.
Күргәҙмәнең рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, Рәсәйҙең инновация баҙарында һорау һәм тәҡдимдәрҙе арттырыу — быйылғы форумдың лейтмотивы. Ҡатнашыусыларға инновациялар үҫешендәге төп кәртәләрҙе асыҡларға һәм уларҙы үтеү буйынса төп стратегияны билдәләргә тура киләсәк.


text:
Өфөлә йәштәр өсөн ойошторолған вакансиялар йәрминкәһендә меңдән ашыу эш урыны тәҡдим ителде
Өфө предприятиелары һәм ойошмалары йәштәр өсөн ойошторлған вакансиялар йәрминкәһендә меңдән ашыу эш урыны тәҡдим итте.
— Йәштәр өсөн үткәрелгән сираттағы күп профилле вакансиялар йәрминкәһендә банк хеҙмәттәрен күрһәтеү, страховкалау, белем биреү, һаулыҡ һаҡлау, сауҙа, дөйөм туҡланыу, сәнәғәт һәм төҙөлөш өлкәләрендә эшләгән 50 предприятие һәм ойошма ҡатнашты, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Өфөләге Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең бүлек начальнигы Ирина Турчина.
Вакансиялар йәрминкәһенә 250-нән ашыу кеше килде, уларҙың барыһы ла эш тәҡдим итеүселәр менән әңгәмәләшеүҙә ҡатнашты. Һөҙөмтәлә 175 кеше эшкә саҡырыу алды.
22 августа баш ҡаланың халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәте йәштәр өсөн аҙаҡҡы йәйге вакансиялар йәрминкәһен ойошторасаҡ.


text:
Ауыл хужалығы
Ауыл хужалығы — халыҡты аҙыҡ-түлек һәм ҡайһы бер сәнәғәт тармағын сеймал менән тәьмин итеүсе халыҡ хужалығы тармағы. Ауыл хужалығы барлыҡ илдәрҙең иҡтисадында мөһим урын алып тора. Ер шарында ауыл хужалығы менән 1,1 млрд кеше шөғөлләнә.
Йөкмәткеһе
- 1 Ауыл хужалығы тармаҡтары
- 2 Ауыл хужалығының үҫеү тарихы
- 3 Иҡтисадта ауыл хужалығының роле
- 4 Төбәк һәм тармаҡ үҙенсәлектәре
- 5 Ауыл хужалығы структураһы
- 6 Рәсәй ауыл хужалығының административ структураһы
- 7 Ауыл хужалығының экологик проблемаһы
- 8 Ауыл хужалығы проблемаларын хәл итеү юлдары
- 9 Ауыл хужалығының киләсәге
- 10 Әҙәбиәт
- 11 Һылтанмалар
Ауыл хужалығы тармаҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығы агросәнәғәт комплексына керә һәм түбәндәге тармаҡтарҙы үҙ эсенә ала:
- Үҫемлекселек
- иген культуралары (бойҙай, арпа, арыш, һоло, дөгө, кукуруз, ҡара бойҙай, сорго һ. б.)
- ҡуҙаҡлы иген культуралары (борсаҡ, ноҡот борсағы, яҫмыҡ борсаҡ, соя борсағы һ. б.)
- мал аҙығы
- техник культуралар
- йәшелсә-баҡса культуралары
- цитрус культуралары
- май бирә торған культуралар (көнбағыш, һ. б.)
- ҡомалаҡ үҫтереү
- йөҙөм (виноград) үҫтереү
- бәшмәк үҫтереү
- ялан үләне үҫтереү
- Малсылыҡ
Ауыл хужалығы — иҡтисад тармағы. Халыҡты аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеүгә һәм ҡайһы бер сәнәғәт тармаҡтарына сеймал алыуға йүнәлтелгән. Бөтә илдәрҙә лә иң мөһим тармаҡтарҙың береһе булып тора. Донъяла иҡтисади яҡтан әүҙем халыҡтың 1 млрд ошо тармаҡта шөғөлләнә.
Ауыл хужалығы тармағының торошона дәүләттең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге бәйләнгән. Был тармаҡтың проблемалары менән туранан-тура йәки ситләтелгән рәүештә агрономия, малсылыҡ, мелиорация, үҫемлекселек, урмансылыҡ һ. б. кеүек фәндәр бәйләнгән.
Ауыл хужалығының барлыҡҡа килеүе, етештереү сараларында яҡынса 12 мең йыл элек башланып, етештереү хужалығына һәм цивилизацияның үҫеүенә килтергән «Неолитик революция» менән бәйле.
Ауыл хужалығының үҫеү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығы хайуандарҙы эйәләштереү һәм үҫемлектәр үҫтереү менән 10 000 йыл элек булдырылыған. Иртә игенселек ваҡытынан алып, ул ҙур үҙгәрештәр кисергән. Алғы Азияла, Египетта, Һиндостанда тәү башлап планлы рәүештә үҫемлек үҫтереү һәм йыйыу башлана. Ауыл хужалығын ирекле рәүештә үҫтереү Төньяҡ һәм Көньяҡ Ҡытайҙа, Африкала, Яңы Гвинеяла, Һиндостандың ҡайһы бер өлөшөндә һәм Американың бер нисә төбәгендә була.
Һуғарыу, сәсеү, ашлау кеүек эштәр күптән барлыҡҡа килһә лә, XX быуатта ғына юғары уңышҡа ирешә. Алғы Азия, Көньяҡ-көнбайыш Азия һәм Төньяҡ Африканың тропологик һәм археологик дәлилдәре ҡырағай орлоҡтарҙы файҙаланыуҙың 20 мең йыл элек булыуын күрһәтә. Ҡытай Халыҡ Республикаһында дөгө менән тары беҙҙең эраға тиклем 8000 йыл элек, ә һуңғараҡ ҡуҙаҡлы һәм соялылар үҙләштерелә.
Сахель төбәгендә дөгө һәм сорго урында үҫә. Урындағы культуралар үҙ аллы Көнбайыш Африкала һәм бәлки Яңы Гвинеяла, Эфиопияла үҫтерелә башлай. Ҡайһы бер ҡуҙаҡлыларҙың, бойҙайҙың беҙҙең эраға тиклем 6 мең йыл элек булыуына дәлил Һинд уйһыулығында табыла. Әфлисүндәр ошо мең йыллыҡта культивациялана. Беҙҙең эраға тиклем 4000 мең йыл элек уйһыулыҡта үҫтерелгән ауыл хужалығы культуралары булып борсаҡ, бойҙай, кунжут орлоғо, арпа, һинд мангоһы тора. Унда беҙҙең эраға тиклем 3500 йылда мамыҡ, туҡыма үҫтереү алға китә. Беҙҙең эраға тиклем 3000 йылда дөгө, ҡамыш шәкәре үҫтерелә башлай. Беҙҙең эраға тиклем 2500 йылға Ғәрәбстан диңгеҙе янындағы Мохенджо-Дарола дөгө мөһим туҡланыу продукты булып һанала. Һиндостан халҡының яҡшы яҡтыртылған иген һаҡлағыстары булған ҙур ҡалалары була. Американың өс төбәгендә шәкәр кукурузы, ҡабаҡ, картуф, бер йыллыҡ көнбағыш үҫтерелә башлай.
Әгәр ауыл хужалығы тип, ер эшкәртеүҙе, ойошторолған дымландырыуҙы, монокультураларҙы һәм файҙаланған махсус хеҙмәтте аңлаһаҡ, беҙҙең эраға тиклем 5500 йылдан башлап, «ауыл хужалығын булдырыусылар» исемен шумерҙарға бирергә була. Ауыл хужалығын интенсив рәүештә үҫтереү күберәк халыҡты аҫрау, миҙгел араларында файҙалыныуға артыҡ продукт йыйыу, һатыу, алыштырыу мөмкинлеге бирә. Эшмәкәрлеге ауыл хужалығы менән бәйле булмаған фермерҙарҙың күп халыҡты туйҙыра алыу мөмкинлеге регуляр армияның барлыҡҡа килеүендә хәл иткес фактор була.
1942 йылда донъяла Колумб алмашыуы кеүек билдәле булған үҫемлектәр һәм хайуандар менән киң таралған алышыныу барлыҡҡа килә. Бары тик Иҫке Йыһанда ғына билдәле булған ауыл хужалығы культуралары һәм хайуандары, Яңы Йыһанға индерелә һәм киреһенсә. Башлыса томат, помидор Европа кухняһының фавориты булып китә. Шулай уҡ кукуруз менән картуф та киң массаға билдәле була.
XIX быуат аҙағында һәм XX быуат механизацияның тиҙ үҫеше, тракторҙарҙың, һуңғараҡ комбайндарҙың барлыҡҡа килеүе ауыл хужалығы эштәрен киң масштабта, ҙур тиҙлектә алып барырға ярҙам итә. Әлеге ваҡытта ғалимдар ауыл хужалығының тарихи үҫешен аңлатыу өсөн бер нисә гипотеза килтерә:
- Оазис теорияһы.
- Пира теорияһы.
- Демографик теория.
- Эволюцион гипотеза һ. б.
Иҡтисадта ауыл хужалығының роле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығының ил йәки төбәк иҡтисадындағы роле уның структураһын һәм үҫеш кимәлен күрһәтә. Ауыл хужалығы әһәмиәте күрһәткесе булып, унда купме халыҡтың шөғөлләнеүе һәм ауыл хужалығы сағыштырма ауырлығының тулайым эске продукт структураһындағы кимәле тора. Алға киткән илдәрҙә ауыл хужалығы экстенсив юл менән үҫешә, йәғни продукцияны арттырыу сәсеү майҙандарын, мал һәм ошо тармаҡта шөғөлләнеүсе халыҡ иҫәбен күбәйтеү юлы менән башҡарыла. Иҡтисады аграр тибына ҡараған бындай илдәрҙә механизация, химизация, мелиорация һ.б. күрһәткесе түбән. Был илдәрҙә «йәшел революция» XX быуат уртаһында уҡ үтә. Ауыл хужалығы етештереү хеҙмәтен күтәреүсе, яңы технологиялар, ауыл хужалығы машиналары системаһын, пестицидтттарҙы һәм минераль ашламаларҙы ҡулланыусы, генлы инженерияны, биотехнологияларҙы, робот техникаһын, электрониканы файҙаланыусы һәм интенсив юл менән үҫешкән, фәнни яҡтан нигеҙләнгән ойошма кеүек характерлана.
Бындай прогрессив үҙгәрештәр индустриаль типҡа ҡараған илдәрҙә бара. Әммә интенсификация кимәле уларҙа күпкә түбән, тармаҡта шөғөлләнеүселәр постиндустриаль илдәргә ҡарағанда күберәк.
Шул уҡ ваҡытта үҫешкән илдәрҙә артыҡ аҙыҡ-түлек етештереү кризисы күҙәтелә. Аграр илдәрҙә киреһенсә, иң киҫкен проблемаларҙың береһе булып, туймау, аслыҡ тора.
Үҫешкән ауыл хужалығы илдең хәүефһеҙлек факторы булып тора, сөнки илде башҡа илдәргә буйһонмаусан итә. Шул арҡала, иҡтисади яҡтан ҡарағанда әллә ни үҫешмәгән илдәрҙән аҙыҡ-түлек индереү файҙалыраҡ булһа ла, ауыл хужалығына дәүләт тарафынан ярҙам күрһәтелә, субсидиялана.
Төбәк һәм тармаҡ үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығы тармағы шундай үҙенсәлектәргә эйә:
- Иҡтисади етештереү процессы тәбиғи үҫеш процессы һәм биологик закондар нигеҙендә үҫешкән тере организмдар үҫеше менән ҡушыла.
- Тәбиғи үҫештең циклик процесы һәм үҫемлектәр, хайуандар үҫеше ауыл хужалығы хеҙмәтенең миҙгеллеген сикләй.
- Сәнәғәттән айырмалы рәүештә ауыл хужалығындағы технологик процесс тәбиғәт менән тығыҙ бәйләнгән. Бында ер етештереү сараһы булараҡ мөһим роль уйнай.
Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы белгестәре, ерҙең 78 проценты игенселек менән булышыуҙа етди тәбиғәт сикләүҙәре кисерә, 13 проценты түбән, 6 проценты уртаса, 3 проценты юғары һөҙөмтәле, тип һанай. 2009 йылда ауыл хужалығында ҡоро ерҙең 37,6 проценты файҙаланыла, шул иҫәптән 10,6 проценты һөрөнтө ер, 25,8 проценты көтөүлек һәм 1,2 процентына күп йыллыҡ культуралар сәселә.
Ауыл хужалығының махсуслаштырылыу һәм агроресурс ситуацияһы үҙенсәлеге төбәктәр буйлап айырыла. Бер нисә термик бүлкәт бар. Уларҙың һәр ҡайһыһы үҫемлекселек һәм малсылыҡ тармағы үҙенсәлеге буйынса характерлана:
- Һыуыҡ бүлкәт. Евразия төнъяғының, Төньяҡ Американың ҙур өлөшөн алып тора. Йылы етешмәгәнлектән һәм оҙаҡ йылдарға һуҙылған туңлыҡ арҡаһында игенселек сикләнгән. Үҫемлекселек менән бары тик ябыҡ ерҙә генә шөғөлләнергә мөмкин. Түбән продуктлы көтөүлектәрҙә болансылыҡ үҫешкән.
- Һалҡын бүлкәт. Евразия, Төньяҡ Америка территорияһының күп өлөшөн һәм Көньяҡ Американың коньяғындағы Андтың тар һыҙатын ала. Артыҡ йылы булмау сәсеү культураларын һайлау мөмкинлеге бирмәй. Бында ҡара ашлыҡ, йәшелсәләр, ҡайһы бер тамыраҙыҡтар, иртә өлгөргән картуф үҫтерергә була.
- Уртаса бүлкәт. Көньяҡ ярымшарҙа — Патагонияла, Чили яр буйында, Тасмания, Яңы Зеландия утрауҙарында, ә төньяҡ ярымшарҙа — алыҫ Көнсығыш, Монголия, Тибет, төньяҡ-көнсығыш Ҡытай, Көньяҡ Канада, АҠШ штатының төньяҡ-көнсығышы. Был бүлкәт киң игенселек бүлкәте. Территория рельефының бөтә өлөшөн тиерлек һөрөнтө ерҙәр алып тора. Уның сағыштырма майҙаны 60-70 процентҡа етә. Бында бик күп сәсеү культуралары бар: бойҙай, арпа, арыш, һоло, етен, картуф, йәшелсәләр, тамыраҙыҡтар, көнбағыш, дөгө, виноград, емеш-еләк ағастары. Көтөүлектәр майҙаны буйынса сикләнгән. Мал күбеһенсә тауҙарҙа, арид зоналарҙа көтөлә. Ҡыуғын малсылыҡҡа, дөйә аҫрауға өҫтөнлөк бирелә.
- Йылы бүлкәт. Субтропик географик бүлкәткә тура килә. Уға Антарктиданан башҡа бөтә материктар ҙа ҡарай. Бында йылына ике тапҡыр уңыш алалар — ҡышын (бөртөклө культуралар һәм йәшелсәләр), йәйен — тропик бер йыллыҡтар (мамыҡ), йәки күп йыллыҡтар (зәйтүн ағасы, цитрустар, сәй, грек сәтләүеге, инжир һ.б.). Бында түбән продуктлы, ныҡ деградацияланған көтөүлектәр өҫтөнлөк ала.
- Эҫе бүлкәт. Африканың, Көньяҡ Американың, Төньяҡ һәм Үҙәк Австралияның, Малай Архипелагының, Аравий ярымутрауының, Көньяҡ Азияның ҙур өлөшөн алып тора. Кофе, шоколад ағастары, финик пальмаһы, батат, маниок һ. б. үҫтерелә. Субарид зоналарҙа әҙ генә үҫемлектәре булған, ҙур майҙанлы көтөүлектәр бар.
Ауыл хужалығы структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығы агросәнәғәт комплексы составына инә һәм үҙ эсенә төп тармаҡтарҙы ала:
- Үҫемлекселек. Үҫтергән үҫемлектәр буйынса айырым тармаҡтарға бүленә:
- Бөртөклө культуралар — бойҙай, арпа, арыш, һоло, дөгө, шәкәр кукурузы, ҡарабойҙай, сорго һ. б.
- Бөртөклө ҡуҙаҡлылар — борсаҡ, фасоль, чечевица, соя һ. б.
- Мал аҙығы культураһы — мал аҙығы үләндәре, силос культуралары, мал аҙығы тамыраҙығы, мал аҙығы баҡса культуралары.
- Техник культуралар:
а) аҙыҡ-түлек культураһы — шәкәр сөгөлдөрө, ҡомалаҡ, крахмаллы культуралар, дарыу үләндәре; б) туҡыу культуралары — мамыҡ, етен, джут, киндер; в) каучуклы үҫемлектәр — гевея.
-
- Йәшелсә-баҡса культуралары: а) картуф; б) япраҡлы культуралар — баҡса кәбеҫтәһе, салат, шпинат, укроп, япраҡлы петрушка һ. б.; в) емеш культуралары — томат, ҡыяр, ташҡабаҡ, ҡабаҡ, патиссон, баклажан, борос; г) һуған культуралары — һуған, һарымһаҡ; д) тамыраҙыҡтар — кишер, аш сөгөлдөрө, пастернак, петрушка, сельдерей, шалҡан, редис, торма һ. б.; е) баҡса культуралары — ҡарбуз, ҡауын, ҡабаҡ һ. б.
- Цитрус культуралар — әфлисүн, грейпфрут, мандарин, лимон, бергамот һ. б.
- Тонусты күтәреүсе культуралар — наркотик культуралар, сәй, кофе, какао;
- Майлы һәм эфир майлы культуралар: а) көнбағыш, кенә уты, гәрсис, рапс, кунжут, киндер, етен, кокос пальмаһы, майлы пальма, зәйтүн ағасы; б) эфир майлы культуралар — кориандр, әнис, тмин һ. б.
- Ҡомалаҡсылыҡ
- Виноградсылыҡ
- Баҡсасылыҡ
- Емешселек
- Декоратив баҡсасылыҡ
- Болонсолоҡ — малсылыҡ өсөн яраҡлы көтөүлектәр булдырыу
- Бәшмәкселек
- Малсылыҡ
- Йәнлекселек
- Йорт ҡуянсылығы
- Аквакультура
- Балыҡсылыҡ
- Малсылыҡ. Эре мөгөҙлө мал үрсетеү.
- Һарыҡсылыҡ
- Кәзәселек
- Йылҡысылыҡ
- Ҡортсолоҡ
- Инкешселек
- Болансылыҡ
- Ҡошсолоҡ
- Сусҡасылыҡ
- Дөйәселек
- Ҡасырсылыҡ
- Йәнлекселек
Рәсәй ауыл хужалығының административ структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙә ауыл хужалығы эшмәкәрлеге өсөн Рәсәй федерацияһының Ауыл хужалығы министрлығы яуап бирә. Уға 14 департамент буйһона — ветеринар һәм фитосанитар күҙәтеү буйынса Федераль хеҙмәт, балыҡсылыҡ буйынса Федераль агентлыҡ һәм ҡайһы бер подведомство ойошмалары.
Ауыл хужалығының экологик проблемаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауыл хужалығы башҡа етештереү тармаҡтарына ҡарағанда, тәбиғи мөхиткә ҙур йоғонто яһай. Бының сәбәбе — тармаҡтың бик күп ер майҙанын биләүе. Һөҙөмтәлә континенттарҙың географик ландшафты үҙгәрә. Мәҫәлән Европала агроландшафт киң япраҡлы урманды ҡыҫырыҡлаған, Украинала баҫыуҙарҙы дала алыштырған. Ауыл хужалығы ландшафты тотороҡло түгел, шуға күрә күп кенә төбәктәр экологик катастрофа кисерә. Дөрөҫ булмаған мелиорация боронғо Месопатаминың эшкәртелгән күп ерҙәренең юҡҡа сығыуына, тупраҡтың тоҙланыуына, тәрән һөрөү Ҡаҙағстанда, Америкала саң бурандарының барлыҡҡа килеүенә, игенселек һәм мал көтөү Африканың Сахель зонаһының сүлгә әйләнеүенә сәбәпсе булған. Тәбиғәт мөхитенә бигерәк тә игенселек ҙур йоғонто яһай. Уның йоғонто яһау факторы түбәндәгесә:
- ауыл хужалығы биләмәләренең үҫемлектәр донъяһы, ер һөрөү буйынса мәғлүмәт;
- тупраҡты эшкәртеү, бигерәк тә кәҫтаҡталы һабан менән;
- минераль ашламаларҙы, ағыулы химикат пестицидтарҙы ҡулланыу;
- ерҙәрҙе мелиорациялау;
- тупраҡ экосистемаһының боҙолоуы;
- гумустың юғалыуы;
- тупраҡ структураһының боҙолоуы һәм тығыҙланыуы;
- тупраҡтың ел һәм һыу эрозияһы
Ауыл хужалығын алып барыуҙа негатив факторҙарҙы бөтөрөүсе йәки йомшартыусы билдәле бер алымдар һәм технологиялар бар. Малсылыҡ тәбиғәткә тәбиғәткә аҙыраҡ йоғонто яһай. Уның факторҙары түбәндәгесә:
- көтөүлекте кире тергеҙеп булмаҫлыҡ итеп, мал көтөү;
- малсылыҡ комплекстарының эшкәртелмәгән ҡалдыҡтары;
Ауыл хужалығынан килгән дөйөм зыянға инә:
- һыу ятҡылыҡтарының бысраныуы, һыу экосистемаһының деградацияланыуы; ер аҫты һыуҙарының бысраныуы;
- урмандар тураһында мәғлүмәт һәм урман экосистемаһының деградацияланыуы, яланғасланыуы;
- ҙур территорияларҙа һыу режимының боҙолоуы (киптереү һәм һуғарыу ваҡытында);
- тупраҡ һәм үҫемлек ҡатламының комплекслы боҙолоуы арҡаһында ерҙең сүллекә әйләнеүе;
- күп кенә тере организм төрҙәренең йәшәү урынын юҡҡа сығарыу һөҙөмтәһендә уларҙың һирәк төрҙәренең юғалыуы;
XX быуаттың икенсе яртыһында тағы бер актуаль проблема килеп сыға: үҫемлекселек продукцияһында витаминдарҙың, микроэлементтарҙың кәмеүе һәм үҫемлекселек, малсылыҡ продукцияларында зыянлы матдәләрҙең (нитраттар, пестицидттар, гормондар, антибиотиктар) күбәйеүе. Бының сәбәбе — микроэлементтарҙың, етештереү ҡеүәтенең кәмеүенә килтереүсе деградацияланған тупраҡ. Был бигерәк тә малсылыҡта йыш күҙәтелә. «Рәсәй Федерацияһы иҫәп палатаһының 2005—2007 йылда тирә-яҡ мөхитте һаҡлау аудит эффектлығы» һөҙөмтәләренә ярашлы, 60 млн кеше йәшәгән ил территорияһының яҡынса алтынан бер өлөшө экологик яҡтан уңышһыҙ, тип һанала.
Ауыл хужалығы проблемаларын хәл итеү юлдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Экологик проблемаларҙы хәл итеүҙең төп юлы булып, ер менән файҙаланыу культураһын күтәреү, тәбиғәт ресурстарын файҙаланыуға яуаплы ҡарау тора. Шулай уҡ, ерҙе оҙаҡ ваҡытҡа шәхси милек итеп файҙаланыуға алыусы фермер хужалыҡтарын үҫтереү ҙә ерҙең етешетереү потенциалын һаҡлауға стимул булыр ине.
- Аныҡ игенселек
- Тупраҡты һаҡлаусы игенселек
- Органик ауыл хужалығы
- Ауыл хужалығында ГМО
- Хомобиотик әйләнеш
- Ауыл хужалығын камиллаштырыу
- Пермакультура
Ауыл хужалығының киләсәге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бөгөн ауыл хужалығын алып барыуҙы камиллаштырыу буйынса селекция, генлы инженерия алымдары ярҙамы менән тикшереүҙәр алып барыла. Ҡоротҡос бөжәктәргә ҡаршы торорлоҡ, сыҙамлы, юғары уңыш биреү сифаттарына эйә булған яңы төр үҫемлек, хайуандар уйлап сығарыла
- Константин Эдуардович Циолковский XX быуат башында уҡ, үҙаллы кислород һәм аҙыҡ-түлек етештереүсе автоном станциялар төҙөмәйенсә алыҫ космосты үҙләштереп булмай, тип раҫлай.
- Киләсәк перспективаһында кешегә яраҡлы йәшәү шарттары һәм биосфера булдырыу өсөн планетаның климатик шарттарын үҙгәртеү мөмкинлеге ҡарала
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Горкин А. П. (Гл. Ред.) Сельское хозяйство // География: Современная иллюстрированная энциклопедия — М.: Росмэн, 2006. — 624 б. — ISBN 5353024435.
- Сельское хозяйство — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3-е издание)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Окончательные итоги всероссийской сельскохозяйственной переписи России 2006 года
- Агроэкологический атлас России и сопредельных государств: сельскохозяйственные растения, их вредители, болезни и сорняки
- Мониторинг цен сельхозкультур и продуктов их переработки


text:
Конгрестың пленар ултырышында матбуғат үҙәге эшләйәсәк
Бөгөн Өфөлә Рәсәй нефть һәм газ сәнәғәтселәренең VIII конгресы һәм "Газ. Нефть. Технологиялар-2009" ХVII халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе асыла. Күргәҙмә сәғәт 11-ҙә Спорт һарайында асылды, ә Конгрестың пленар ултырышы 14 сәғәттә Конгресс-холл бинаһында башлана. Пленар ултырыш барышында "Башинформ" агентлығы тарафынан ойошторолған матбуғат үҙәге эшләйәсәк. Матбуғат үҙәге Конгресс-холдың беренсе ҡатында, 106-сы бүлмәлә урынлашҡан. Журналистарға эшләү өсөн уңайлылыҡтар тыуҙырыу маҡсатында матбуғат үҙәгендә компьютерҙар урынлаштырылған, ҡала-ара телефон элемтәһе, факс һәм интернет-элемтә тәьмин ителгән. Матбуғат үҙәге киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен Конгресс материалдары менән тәьмин итәсәк. Конгрестың пленар ултырышы тамамланғас, 17 сәғәттәр тирәһендә, унда ҡатнашыусылар матбуғат конференцияһы уҙғарасаҡ.
Конгрестың матбуғат үҙәге үҙенең эшен сәғәт 12-лә башлай. Матбуғат үҙәгенә 276-21-22 телефоны аша шылтыратырға мөмкин.


text:
Республиканың Урал аръяғы эшҡыуарҙары иғтибарын туризмды үҫтереүгә йүнәлтәләр
Бөгөн Әбйәлил районының Асҡар ауылында Урал аръяғы эшҡыуарҙары өсөн үҙ эшеңде асыу, һалым һалыу һәм дәүләт ярҙамы мәсьәләләре буйынса уҡытыу семинары үтәсәк. Сара эшҡыуарлыҡ һәм туризм өлкәһендә 2011-2015 йылдарға Урал аръяғын иҡтисади йәһәттән үҫтереү урта сроклы комплекслы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә уҙғарыла.
Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы, республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, Башҡортостан Урал аръяғының муниципаль райондары хакимиәттәре, төбәктең ғилми учреждениелары, йәмәғәт ойошмалары һәм бизнес берләшмәләре вәкилдәре семинар эшендә ҡатнашасаҡ.
Эшҡыуарҙар һалым һалыуҙың төрлө режимдарын ҡулланыу нескәлектәре, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына финанс ярҙам күрһәтеү шарттары, дәүләт мөлкәтен хосусилаштырыуҙа бәләкәй бизнестың ҡатнашлығы хаҡында мәғлүмәт аласаҡ. Бынан тыш, улар үҙ эшеңде асыу һәм алып барыуҙа кәрәкле башҡа файҙалы кәңәштәр аласаҡ.
Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты билдәләүенсә, бөгөн республикала Урал аръяғын үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Был тәү сиратта Башҡортостан Урал аръяғының эшҡыуарлыҡ һәм туризм өсөн перспективалы зоналарҙың береһе булыуы менән бәйле.


text:
Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһын ҡышҡылыҡҡа әҙерләргә ярҙам итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Ҡыш еткәнсе Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһын яңыртырға ярҙам итте. Шефлыҡҡа алынған территория торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары өсөн дөйөм 11 миллион һумлыҡ махсус автотранспортҡа һәм техникаға эйә булды.
Шулай уҡ Белогорск районында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын төҙөү дауам итә.
— Яҡында дүртенсе сират, бөтә был объекттар ҙа Социаль маҡсатлы программалар фонды тарафынан хупланған, — тип һөйләне «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында уҙған видеоконференцияла БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Белогорск районына ярҙам итеү буйынса оператив штабты етәкләүсе Сергей Новиков. – Яҡын көндәрҙә районға төҙөлөш эштәрен дауам итеү өсөн аванс ебәреләсәк. Шулай уҡ һыу үткәргестең икенсе сиратын төҙөүгә саралар йүнәлтеләсәк.
Көҙгө-ҡышҡы осор алдынан Башҡортостан ярҙамында Белогорск районында юлдарға асфальт түшәлгән һәм ремонт эшләнгән, нефть битумдары, мейес һәм дизель яғыулыҡтары алынған, 13 күп фатирлы йорттоң ҡыйыҡтары йүнәтелгән, шулай уҡ балалар баҡсалары, мәктәптәр һәм дауаханалар әҙерләнгән.


text:
Торлаҡты хосусилаштырыуға йәнә өс йыл ваҡыт бирелде
Милкен хосусилаштырмаған граждандарға уйларға йәнә өҫтәмә өс йыл бирелде.
РФ Дәүләт Думаһы депутаттары өс уҡыуҙа Рәсәйҙә торлаҡты бушлай хосусилаштырыуҙы 2013 йылдың 1 мартына тиклем оҙайтыусы закон проектын ҡабул итте. Бының өсөн “РФ Торлаҡ кодексын ғәмәлгә индереү тураһындағы” Федераль законға үҙгәрештәр индеререләсәк. Элек торлаҡты бушлай хосусилаштырыу срогы 2007 йылдың 1 мартынан 2010 йылдың 1 мартына күсерелгәйне. Был юлы ла уны өс йылға оҙайттылар.
Закон сығарыусылар ҡарарын теләге булғандарҙың барыһының да торлаҡты үҙ милке итеп теркәп өлгөрмәүе менән аңлата. Тәү сиратта, был Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата дәүләттән фатир аласаҡ Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына ҡағыла. Тағы бер сәбәбе булараҡ 2009 йылда бөтә донъя иҡтисади көрсөгө арҡаһында яңы торлаҡты файҙаланыуға тапшырыу тиҙлеге кәмеүе билдәләнгән, һуңлап тапшырылған торлаҡты үҙ милкең итеп теркәгәндә ҡатмарлыҡтар тыумаһын өсөн өҫтәмә ваҡыт талап ителә.
Закон проектының икенсе яғы булып деприватизация ваҡытын оҙайтыу тора. Йәғни фатирын хосусилаштырған граждандарға уны киренән муниципаль милеккә ҡайтарыуға мөмкинлек бирелә, кеше, үҙ сиратында, мөлкәткә тәғәйенләнгән һалымдан ҡотола. Әйтергә кәрәк, һуңғыһының яҡын арала күпкә артыуы көтөлә.


text:
Башҡортостанда төҙөкләндереү буйынса айлыҡ үткәрелә
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостан Хөкүмәте бойороғо буйынса 27 апрелдән 27 майға тиклем республикала дөйөм ҡулланылыштағы юлдарҙа һәм ундағы яһалма ҡоролмаларҙа, шулай уҡ юл буйҙарында төҙөкләндереү, санитар-техник хәлде яҡшыртыу, тәртип урынлаштырыу буйынса айлыҡ үткәрелә.
Урындағы үҙидаралыҡ органдарына Һамар-Өфө-Силәбе автомобиль магистрале идаралығы һәм «Башкиравтодор» предприятиеһы менән берлектә айлыҡҡа әҙерлек буйынса штабтар булдырырға, ремонт бригадаларын ойоштороуҙы тәьмин итергә, асфальт-бетон япмаларҙы, автомобиль юлдарының ташҡын һөҙөмтәһендә емерелгән участкаларын ремонтларға тәҡдим ителде.


text:
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде Фото: Андрей Старостин
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде
Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Туризм буйынса федераль агентлыҡтың рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, Өфө ун популяр туристик йүнәлеш исемлегенә инде. Май байрамдарында Мәскәүҙән ун популяр йүнәлештең туғыҙы Рәсәй ҡалаларына тура килгән тип билдәләнә.
Рейтингта беренсе урында Симферополь килә, икенселә — Сочи (Адлер), өсөнсөлә — Минераль Һыуҙар. Ун популяр йүнәлеш исемлегенә Санкт-Петербург, Краснодар, Махачкала, Дондағы Ростов, Өфө һәм Калининград ингән. Исемлектә берҙән-бер сит ил ҡалаһы — Кишинев.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, быйыл йәйге Өфөнө яратыусыларҙың күбеһе — Германияла. Шулай уҡ 2016 йылда Канада, Швеция, АҠШ, Израиль, Норвегия, Бөйөк Британия, Дания, Испания, Чехия илдәрендә йәшәүселәр араһында Башҡортостандың баш ҡалаһында ял итеү бик популяр. Былтыр июнь-август айҙарында Өфөлә Канада, Германия, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Бөйөк Британия, АҠШ, Италия, Испания, Израиль, Дания, Төркиәнән килгән туристар күп булған.


text:
Павел Качкаев юлсыларҙы һаҡсыл булырға саҡырҙы
Өфө мэры Павел Качкаев, ҡала хакимиәтенең коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы начальнигы Владимир Черновтың быйыл төҙөкләндереү, юлдарҙы капиталь ремонтлау буйынса башҡарылған эштәр тураһында докладын тыңлап, ҡала юлсыларын средстволарҙы экономиялыраҡ тотонорға саҡырҙы.
— Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығының тырышлығы юғары баһаға лайыҡ, әлбиттә, — тине мэр. – Әммә әгәр 2010 йылда ҡала юл төҙөлөшөнә быйылғы кеүек үк аҡса тотонһа, 2011 йылда банкротлыҡҡа һуғылыуыбыҙ бик ихтимал.
Быйыл Өфөлә ҡаланы төҙөкләндереү буйынса бик күп эштәр башҡарылды. Мәҫәлән, Сипайлово биҫтәһендә ташҡынға ҡаршы дамбаның 1,2 километр оҙонлоғондағы беренсе сиратын төҙөү тамамланды, ҡаланың Октябрь һәм Калинин райондарында Жилин һәм Базилеевка ауылдарын тоташтырыусы автомобиль юлы төҙөлә башланы, Орджоникидзе һәм Калинин райондарында Вотикеево ауылын Өфө – Шаҡша автоюлы менән тоташтырыусы юл һалына һәм башҡа төрлө байтаҡ эштәр башҡарылды.
— Әлбиттә, ҡалабыҙ матур күренергә, юлдарыбыҙ транспорт саралары хәрәкәте өсөн дә, йәйәүлеләр өсөн дә техник яҡтан хәүефһеҙ булырға тейеш, — тип иҫәпләй Павел Качкаев. – Ләкин иҡтисади көрсөк шарттарында юл төҙөлөшөнә байтаҡ сумманы тотоноуҙың маҡсатҡа ярашлылығы тураһында уйланырға кәрәктер.
Павел Качкаевтың фекеренсә, ресурстарҙы һаҡсылыраҡ тотоноу өсөн 2010 йылда был эште ысынлап та бик кәрәк урындарҙа ғына алып барырға, ә мөмкин булған урында яңыһын төҙөмәй, булған юлдарҙы нормаль хәлдә тоторға кәрәк.


text:
Стәрлетамаҡ станоктар төҙөү заводы тышҡы баҙарҙы яулай
«Стәрлетамаҡ станоктар төҙөү заводы» асыҡ акционерҙар йәмғите продукцияһының һәлмәк өлөшө ғәҙәттәгесә экспортҡа ебәрелә. 2009 йыл һөҙөмтәләре буйынса һатыуға сығарылған дөйөм күләмдең 30,5 проценты экспорт өлөшөнә тура килә, был 2008 йыл күрһәткесенән 2,2 тапҡырға күберәк.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, станоктар төҙөлөшө өлкәһендәге ҡаты конкуренцияға һәм бөтә донъя эшкәртеү сәнәғәтен ялмап алған иҡтисади көрсөккә, шулай уҡ ил эсендә тауарға һорауҙың ҡырҡа кәмеүенә, заказсыларҙың инвестицион проекттарҙы туҡтатыуына ҡарамаҫтан, завод экспорт күрһәткестәрен көрсөккә тиклемге 2008 йыл кимәлендә һаҡлап ҡалған, хатта экспортҡа оҙатылған продукция күләмен арттырырға ла өлгәшкән. Был уңыштар күп осраҡта Малайзия, Германия, Индия, Беларусь, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан илдәренә оҙатылған продукцияға бәйле.


text:
Миловка, Ветошников һәм Романовка территорияларын планлаштырыу буйынса тыңлауҙар
Өфөнөң Ленин районындағы Миловка һәм Романовка тораҡ пункттары һәм Ленин, Дим райондарындағы Ветошников һәм Романовка тораҡ пункттары араһындағы территорияны планлаштырыу проекты буйынса тыңлауҙар 2010 йылдың 10 июлендә сәғәт 10-да Ленин районы хакимиәтенең Ҙур залында һәм сәғәт 12-лә Дим районының «Огонек» Балалар һәм үҫмерҙәр ижады йортонда үткәреләсәк. Өфө ҡала Советы депутаттары үҙҙәренең 26-сы ултырышында ошондай ҡарар ҡабул итте.
Проекттар буйынса материалдар менән танышыу шул уҡ биналарҙа, ял һәм байрам көндәренән тыш, 3 июндән 9 июлгә тиклем сәғәт 9-ҙан 18 сәғәткә тиклем ойошторола. Проекттар «Вечерняя Уфа» гәзитендә баҫылып сыҡҡандан һуң бер ай буйына улар буйынса граждандарҙың яҙма тәҡдимдәре ҡала округы Советында (Өфө, Октябрь проспекты, 120) ҡабул ителә.


text:
Бөрйән районында Граждандар һуғышында һәләк булыусылар иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташтар ҡуйылды
Бөрйән районында элекке Оло Кәбәс ауылы урынында 1921 йылда граждандар һуғышында һәләк булған ауыл халҡы иҫтәлегенә граниттан мемориаль таҡтаташ ҡуйҙылар. Был иҫтәлекле урын Ғәлиәкбәр ауылы эргәһендә урынлашҡан.
Мемориаль таҡтаташты Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов һәм БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға яңы һайланған депутаттар Александр Работяев менән Сергей Греков үҙ аҡсалары иҫәбенә эшләтте.
Таҡтаташҡа бөтөрөлгән ауылдың исеме һәм һәләк булғандарҙың фамилиялары яҙылған.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн бындай юҡҡа сыҡҡан билдәһеҙ ауылдар бихисап, ә унда кешеләр йәшәгән бит. Ҡуйылған таҡтаташ хәҙерге быуын кешеләренә генә түгел, киләсәк быуындарға ла ҡасандыр бында ауыл булыуы, унда граждандар һуғышы геройҙары йәшәүе хаҡында иҫкәртеп торасаҡ. Хәҙер 1917 йылғы октябрь ваҡиғаларына, граждандар һуғышына ҡараштар төрлө, ләкин был беҙҙең тарихыбыҙ һәм беҙ уны онотмаҫҡа тейешбеҙ, — тине Иршат Фәхретдинов.
Таҡтаташтар ҡуйыу Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналды. Бындай саралар Бөйөк Рәсәй халҡын артабан да берләштереүгә булышлыҡ итәсәк, тип иҫәпләй депутат.


text:
Өфөлә республика парламентының пленар ултырышы үтә
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 48-се ултырышы башланды.
Депутаттар яҡынса 35 һорау ҡарарға планлаштыра. Уларҙың егерменән ашыуы – республика закон проекттары. Унға яҡын проект тикшереү һөҙөмтәләре буйынса закон статусын алырға тейеш. Улар араһында — «Башҡортостан Республикаһының референдумдар тураһындағы закон акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында», «Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградалары һәм почетлы исемдәре тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законының 2-се статьяһына үҙгәреш индереү хаҡында», «Мәғариф тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында» БР закон проекттары. Шулай уҡ яҡынса ун республика закон проектын БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай депутаттары тәүгә ҡараясаҡ. «Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты статусы тураһында», «Башҡортостан Республикаһында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында инвалидтарға социаль ярҙам күрһәтеү тураһында» БР закондарын үҙгәртеүгә бәйле закон проекттары улар иҫәбендә.
Республика Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында депутаттар раҫланған көн тәртибе сиктәрендә 2011 йыл өсөн Башҡортостанда хоҡуҡ тәртибенең торошо, шулай уҡ үткән йыл өсөн төбәктең Контроль-иҫәп палатаһы эшмәкәрлеге хаҡында отчеттар менән таныштырасаҡ.
Бынан тыш, ете федераль закон проектын ҡарау планлаштырыла.


text:
Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асыласаҡ
Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге эшләйәсәк. Рәсми рәүештә үҙәк 10 июндә Коммунистик урамы, 39 адресы буйынса асыла. Башҡортостанда был беренсе бынай учреждение.
БР Мәғлүмәт технологиялары буйынса агентлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, компьютер белеменә өйрәтеү «Онлайн өләсәй һәм ҡартатай» милли программаһы сиктәрендә ойошторола.
Оло кешеләрҙе көндәлек тормошта компьютер һәм интернет менән ҡулланырға өйрәтеү, уларға заманса технологияларҙы белергә ярҙам итеү федераль программаның һәм үҙәктең төп маҡсаттары булып тора. Был пенсия йәшендәге кешеләрҙең мәғлүмәти һәм социаль айырымланыу мәсьәләһен хәл итергә мөмкинлек бирәсәк.


text:
Өфөлә «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы асылдыФото: автор фотоһы
Өфөлә «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы асылды
Өфөлә «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы асылдыФото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөләге Конгресс-холда «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә» Бөтә Рәсәй форумы асылды. Уның ойоштороусылары булып Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте сығыш яһай.
Сарала йәмәғәт ойошмалары, бизнес, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә эшләүсе компания вәкилдәре, торлаҡ һәм төҙөлөш өлкәһендә күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты етәкселәре, Рәсәй субъекттары вәкилдәре — илдең 80 төбәгенән 500 самаһы делегат ҡатнаша.
Форумдың тәүге көнөндә пленар ултырышта торлаҡ-коммуналь хужалыҡтың 2020 йылға тиклемге үҫеш стратегияһы менән таныштырыу сараһы, «Ремондис» компанияһы менән стратегик хеҙмәттәшлек тураһындағы меморандумға ҡул ҡуйыу, биш түңәрәк өҫтәл була.
18 декабрҙә форум эшен дауам итә. Иртән Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы вәкилдәре һәм Дәүләт Думаһы депутаттары журналистар менән осраша. Һуңынан торлаҡ-коммуналь хужалыҡта йәмәғәт контролен тормошҡа ашырыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙа. Дискуссия майҙансығында эшҡыуарлыҡ вәкилдәре презентация менән сығыш яһаясаҡ. Артабан программала ике түңәрәк өҫтәл, кәңәшмә һәм күсмә саралар ҡаралған.
Торлаҡ ҡануниәтендәге яңылыҡтар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контроле үҙәктәренең эше, «Грамоталы ҡулланыусы мәктәбе» проектын ғәмәлгә ашырыу, авария хәлендәге торлаҡ, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү, «ГИС ЖКХ» системаһын индереү, капиталь ремонт үткәреү мәсьәләләре тикшерелә.
Пленар ултырыштар, шулай уҡ түңәрәк өҫтәл сиктәрендә фекер алышыуҙар Рәсәй Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының рәсми сайтында онлайн режимда күрһәтелә.


text:
Өфөлә тиҙҙән Республика халыҡ медицинаһы һәм апитерапия үҙәге асыласаҡ
Ошо арала Өфөлә Республика халыҡ медицинаһы һәм апитерапия үҙәге сафҡа индереләсәк, уның дөйөм майҙаны 1800 квадрат метр самаһы тәшкил итә. Бөтөн кәрәкле ҡорамалдар, халыҡ медицинаһы средстволары урынлаштырылып бөткән.
Штатта әлегә 40 белгес иҫәпләнә. Киләсәктә, үҙәк ике сменала эшләй башлағас, персонал иҫәбен 100 кешегә еткереү планлаштырыла, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт учреждениеһының генераль директоры Әмир Ишемғолов.
Республика үҙәгенең төп йүнәлештәре булараҡ герудо- һәм фитотерапия, бал ҡорттарынан саҡтырыу һәм баллы массаж билдәләнгән.


text:
Ҡырмыҫҡалы районында янғын арҡаһында ике ғаилә торлаҡһыҙ ҡалды
Иртә таңда Ҡырмыҫҡалы районының Орловка ауылында ике фатирлы йортта янғын сыға. Йорт хужаһы уянып китә һәм төтөн еҫен һиҙеп ҡала. Янғын күрше бүлмәлә сыҡҡан була, ут түбә таҡтаһын ялмап ала һәм күрше фатирға күсә. Унда йәшәүсе ике балалы ғаилә фатирҙан сығып өлгөрә.
— Район үҙәгенән килеүсе янғын һүндереүселәр һәм Атйетәр ауылы халҡы янғындан ҡотолорға ярҙам итә. Әммә ҡотҡарыусы бригадаға һуң мөрәжәғәт иткәнгә күрә, йорт ҙур зыян күрә. Фаразланыуынса, янғын иҫке электр сымының ҡыҫҡа замыканиеһы арҡаһында сыға, — тип хәбәр итте РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Марат Борханов.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Башҡорт (дәүләт) теле – 7б класс
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының семинары
15 февраль 2013 йыл
Тема: Башҡорт халҡының рәүешендә 7 һаны.
Маҡсат: ”Һан” темаһын нығытыу, 7 һанының мәғәнәһен, билдәһен,
символын аңлатыу, телмәрҙә ҡулланырға өйрәтеү; телмәрҙе,
фекерҙе, хәтерҙе үҫтереү, халыҡ ижадына һөйөү уятыу,
башҡорт халҡының йәшәү рәүешенә ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү.
Йыһазландырыу: индивидуаль эш өсөн карточкалар, интерактив таҡта,
компьютер, материалдар (7 һаны буйынса), ҡурай,
төҫлө ҡәләмдәр, альбом биттәре.
Дәрес барышы:
I. Ойоштороу мәле. Психологик әҙерлек.
1. - Уҡыусылар, бөгөн беҙгә ҡунаҡтар килгән, улар менән иҫәнләшеп йылмайыу бүләк итәйек. Һаумыһығыҙ. Ултырығыҙ. Башҡорт теле дәресен башлайбыҙ.
Кем башҡорт телен ярата, кем теләй күп белергә
Шулар бөгөн беҙгә килһен, рәхим итһен дәрескә.
Кемдәр белемгә ынтыла, туған телдә дөрөҫ һөйләшә,
Шулар бөгөн был дәрестә ҙүр еңеүгә өлгәшә.
2. - Башҡортса дөрөҫ һөйләшеү өсөн артикуляцион күнегеү:
ҙо-ҙо-ҙо – Етегән йондоҙҙо
слайд һа-һа-һа – ете ҡат һанаһаң -
һы-һы-һы - сауап алаһың.
II. Өйгә эште ҡабатлау.
Өйҙә һан тураһында үтелгәндәрҙе ҡабатлап, дәрес материалы буйынса бер-берегеҙгә һорауҙар әҙерләп килергә ине. Хәҙер шул эште
тикшереп үтәйек.
- Русса һан нисек әйтелә? (Имя числительное.)
Һан нимәне белдерә? (Һан предметтың иҫәбен, һанын белдерә) (Имя числительное обозначает количесво предметов. Оно сочетается с существительным. При этом существительное в башкирском языке в отличие от русского языка имеет форму единственного числа. Напр.: ун алты уҡыусы – шестнадцать учеников.)
Ниндәй һорауҙарға яуап бирә? (нисә? күпме? нисәнсе? нисәшәр?
нисәү? нисәләп?)
Һан төркөмсәләрен (разряды числительных) һанағыҙ. (Числитель-ные (һандар) в башкирском языке делятся на количественные (төп), порядковые (рәт), разделительные (бүлем), собирательные (йыйыу), приблизительные (сама), дробные (кәсер).
III. Дәрестең темаһын билдәләп, маҡсатын асыҡлау.
1. Дәрестең темаһын билдәләргә беҙгә ошо ребус ярҙам итер (е/ләк,
слайд те/рпе - ете). (7 һаны тураһында һөйләрешбеҙ)
2. Дәреслектең 94-се битен асып дәрестең маҡсатын асыҡлайыҡ. (“Ете ҡыҙ” бейеүе тураһында һөйләшербеҙ, “Етегән йондоҙ” легендаһын иҫкә төшөрөбөҙ, “Ете – ғәжәп һан” тигән тексты үҙләштеререп, һан тураһында алған белемдәрҙе иҫкә төшөрөп, һан төркөмсәләрен нығытырбыҙ, шуға бәйләп, халыҡ ижадының гәүһәрҙәрен иҫкә төшөрөрбөҙ, ырыуҙар тураһында һөйләшербеҙ.)
3. Ете – ғәжәйеп хикмәтле һан. Кешенең тирә-йүне, ғүмере серле ете менән тулы кеүек. Шуға күрә дәресте мин Р. Шәкүр шиғырынан өҙөк менән башлайым:
слайд Һауаларҙа ете йондоҙ – ете ҡыҙ,
Ерҙә шатлыҡ бейей – ете ҡыҙ,
Етегәндең ете ҡуҙынан
Беҙ, башҡорттар, тыуған ырыуҙан.
слайд Һүҙлек эше: ҡуҙ – утлы күмер; горячие угли.
Датаны, теманы, ҡуҙ һүҙенең тәржемәһен яҙып ҡуйығыҙ.
IV. Төп өлөш. Яңы тема аңлатыу.
слайд 7 һаны халыҡ ижадында шулай киң ҡулланыла һәм берҙәмлек, ойошҡанлыҡ билдәһен аңлата. Шуға ла “Берҙәмлектә - көс” тигән халыҡ мәҡәле дәресебеҙҙең девизы булып торор. Яҙып ҡуйығыҙ.
Ниндәй һан ул 7? (7 һаны – изге һан ул.)
слайд 1 (Бөтә донъяны ете һаны менән бәйле тиҙәр.)
7 - иң көслө сакраль һандарҙың береһе. Донъя ҡоролошонда
билдәле бер сикте, теүәллекте аңлата. Хәҙер ошо ғәжәп һан тураһында текст уҡыйыҡ. Текст өҫтөндә эш: - һүҙлек эше:
слайд төҫ – цвет аждаһа - дракон
гиҙгәндәр – проезжали йоҙаҡ - замок
теүәлдәр – любящие точность ен-бәрей - черти
дан - слава йәйғор - радуга
- тексты йөкмәткеһен уҡыу, тәржемә итеү;
- сылбырлы уҡыу;
- һорауҙарға яуаптар: Ете һаны тураһында нимәләр белдегеҙ?
(Ете быуын ата-бабаларҙы белеү кәрәк.)
слайд 2 - Ете быуын ата-бабаларҙы белеү нимәгә кәрәк?
(Ырыу башлыҡтары үҙ кешеләренең һаулығы тураһында хәстәрлек күргәндәр. Ете быуының аръяғындағы кешеләр менән генә тормош ҡороу рөхсәт ителгән. Сөнки ҡан ҡәрҙәш менән ғаилә ҡорһаң, ауырыу балалар тыуа.)
Ә һеҙ башҡорт ырыуҙарын беләһегеҙме? Нисәү улар? (Етәү.)
слайд Үҫәргән, юрматы, бөрйән,табын, ҡыпсаҡ, мең, тамьян
Ә һеҙ үҙегеҙ ниндәй ырыуға ҡарайһығыҙ? (Табын)
Эйе, беҙ үҙ ырыуыбыҙҙы, уның шәжәрә-йылъяҙмаһын белергә
тейешбеҙ.
слайд 3 - Ете һаны менән тағы ниндәй мөғжизәләр беләһегеҙ?
слайд (Башҡортостандың ете мөғжизәһе: Шүлгәнташ мәмерйәһе башҡорт ҡурайы, башҡорт балы, Янғантау, Красноусол минераль сығанағы, С.Юлаев һәйкәле, “Урал батыр” эпосы.) Яҙып алалар.
слайд 4 7 һаны менән бәйле дәреслектә тағы нимәләр күрәһегеҙ? (“Ете ҡыҙ” ҙы күрәбеҙ)
слайд - Эйе, дәреслектә “Ете ҡыҙ” һүрәтләнә. Ниндәй бейеү ул?
(Бейеүҙең нигеҙендә легенда ята.)
- Ни өсөн бейеү шулай атала? (Ете ырыу булғанға), (Ете ырыу берҙәм-леген һүрәтләй.)
- Кем легенданы һөйләр? (Легенданы һөйләйҙәр.)
Элек берәүҙең ете ҡыҙы булған. Етеһе лә матур, етеһе лә батыр икән. Ҡырға сыҡһалар, гел бергә йөрөйҙәр икән. Һоҡланмаған әҙәм заты ҡалмай, ти, быларға, ҡыҙыҡмаған йән эйәһе ҡалмай, ти.
Бер саҡ ҡыҙҙар тауға сыҡҡандар. Дейеү батшаһы быларҙы күреп ҡалған да арттарынан төшкән. Былар етәкләшеп тау башына менеп киткәндәр. Дейеү баҫтырып улар артынан килгән. Инде тотам, инде эләктерәм тигәндә, ҡыҙҙар берәм-берәм һикереп күккә ашҡандар.
Етеһе ете урынға боҫҡандар. Айырылмаҫ өсөн бер-беренә яҡын торорға слайд тырышҡандар. Шул ете ҡыҙ ете йондоҙ булып ялтырай башлаған. Аҙаҡ уларҙы Етегән йондоҙ тип атағандар.
- Эйе, был легенданың бер варианты.
слайд 5 Хәҙер ошо легенданы ҡарап үтәйек. (Видео)
- Ысынында, бәлки шулай булғандыр. Әммә халыҡ ете ҡыҙҙың тоғролоғон, батырлығын Етегән йондоҙ итеп күргеһе килә һәм мәңгеләштерә.
слайд 6 Ошо легенда нигеҙендә РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, башҡорт бейеүсеһе һәм балетмейстеры Фәйзи Әҙһәм улы Ғәскәров бейеү ҡуйған. Әйҙәгеҙ, ошо “Ете ҡыҙ” бейеүенең видеофильмынан бер өҙөк ҡарайыҡ. Был бейеүҙе Ф.Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле башҡара.
“Ете ҡыҙ” бейеүе аша нимәне аңланығыҙ? (Ҡыҙҙарҙың баҫалҡы,
ғорур, берҙәм, татыу, ипле булыуҙарын.)
- Ни өсөн ҡыҙҙар йылға буйында һүрәтләнгән? Ни өсөн ҡыҙҙарҙың йөҙҙәре бойоҡ, хәрәкәттәре һәлмәк кенә, улар хатта күҙҙәрен дә күтәреп ҡарамайҙар? (Девушки грустные, движения плавные). (Ҡыҙҙар бейеү аҙағында ғына күҙҙәрен күтәреп ҡарайҙар.) (Сөнки легенда буйынса уларҙың артынан дошман баҫтырып килә, ҡыҙҙар намыҫ һаҡлап үҙҙәрен ҡорбан итәләр)(привели себя в жертву). Әммә халыҡ үҙенең 7 ҡыҙының батырлығын онотмай, әле булһа күктә янып торған Етегән йондоҙ итеп күрә.
слайд Батырға ла ял кәрәк, булмаһа ял итеп алайыҡ.
Ял минуты. Ял минуты бик кәрәк, дәрестең уртаһында
Төрлө хәрәкәттәр яһау арыуҙы оноттора.
(Баҫабыҙ) 1, 2 – уңға борол, 1, 2 –һул яҡҡа,
1, 2 – ҡулдарыңды тейҙереп ал аяҡҡа.
1,2 – эйеләйек, 1, 2 – үҫәйек,
1,2 – ипләп кенә урынға ултырайыҡ.
- “Етегән йондоҙҙо ете ҡат һанаһаң, сауап алаһың” тигән тиҙәйткес тә бар. Был тиҙәйткесте элек балаларҙың телен шымартыу, зирәклеген арттырыу өсөн өйрәткәндәр һәм кис һайын ҡабатлатҡандар.
Тиҙәйкес өйрәнеү. “Етегән йондоҙҙо ете ҡат һанаһаң, сауап алаһың” слайд тиҙәйткесен бер туҡтауһыҙ 7 тапҡыр әйтергә.
Өйҙә тиҙәйткесте тиҙ, шыма, дөрөҫ итеп әйтергә өйрәнергә.
V . “Барыһы ла алтын һүҙ”.
- Ете башҡорт халыҡ ижадының башҡа төрҙәрендә лә ҡулланыла тип әйттек. Мәҫәлән: йомаҡтарҙа ла, мәҡәлдәрҙә лә 7 һанын осратырға мөмкин.
- Әйҙәгеҙ, 7 һаны менән мәҡәл, әйтем, йомаҡ, әкиәт, йыр, йәғни 7 һаны менән бәйле нәмәләрҙе әйтегеҙ.
- Егәрленең ҡулы етәү. Ете теш араһынан хәбәр. “Етегән йондоҙ” йырын беләбеҙ. Семь чудес света. Ете ҡат ер аҫтынан йылан көйшәгәнен ишетеү. Йәйғорҙоң ете төҫө. Ете диңгеҙ аръяғында.
слайд 7 Төркөмләп эшләү. 1-се рәт йомаҡ ҡоя, 2-се рәт мәҡәл әйтә, 3- сө рәткә - ышаныуҙар.
VI. “Йомаҡ - әйтерһең ҡоймаҡ”.
Эй, балалар, тыңлағыҙ, әйтәмен һеҙгә йомаҡ,
Гүйә, ул бит - табала яңы ҡойолған ҡоймаҡ.
Тәмен уның татығас, кем яуабын тиҙ сисер?
Шул ҡоймаҡтың эсендә әллә күпме ята сер.
Уҡыусы. 1. Ете юлдың сатында егәрле еңгә ултыра,
Ҡыҙыл кершән яҡҡан, ҡыҙыл төймәләр таҡҡан.
2. Әтәс алтыһы тулғас ни эшләй?
2-се рәткә мәҡәлдәр:
Уҡыусы. 1. Мәҡәлдәрҙә төшөп ҡалған һандарҙы тап.
слайд Егәрленең ҡулы ...
2. … …әүҙе көтмәй.
3. … ҡат үлсә, … ҡат киҫ.
3-сө рәткә ышаныуҙар.
1.Балаға күҙ тейгәндә ете тәҙрә күҙәнәген сайып, баланың битенә, арҡаһына,табанына һөртәһең дә,ҡалғанын ишек артына һибәһең.
2. Күҙенә арпа сыҡҡан кешенең яғаһын осло итеп тоталар ҙа ете тапҡыр арпаға төртәләр.
VII. Нығытыу.1.Һан төркөмсәләрен һәр төркөм нисек, нимә рәүешендә күҙ алдына килтерә, шуны төшөрә. Төркөмдән икәү төшөргән арала (сәскә, ҡояш, ағас, ҡурай сәскәһе, йөрәк рәүешендә төшөрәләр), ҡалғандар ярышып, һан төркөмсәләрен ҡулланып, һөйләмдәр уйлай.
2. Һүрәт әҙер булһа 1-2 уҡыусы сығып эште яҡлай.
3. Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
4. Уйын. “Артыҡ һанды тап”. (Телдән.)
берәү икенсе
икәү етенсе
дүртәү етмешенсе
бишенсе туғыҙлап
алтау меңенсе
5. Ижади эш. Биш юлдан торған шиғыр: Нимә? (исеме) – Ете
Ниндәй? (ике сифат) - Изге, мөғжизәле
Ни эшләй? (өс ҡылым) – Йыш осрай, теүәллекте аңлата, бәхет килтерә
Хис, бер юл, йәки һөйләм- Әҙәмде донъяла шул етелек уратып алған.
Мәғәнәнең ҡабатланыуы (һүҙҙең синонимы) - Һан
- Кемдең яуабы һеҙгә нығыраҡ оҡшаны? Ни өсөн?
VII. Өй эше биреү.
1. Бында һүрәтләнгәндәрҙән тыш беҙҙең яҡта ҡулланылған ете һаны ҡатыш әйтемдәр, теләктәрҙе яҙып килтерегеҙ.
2. 7 һанына реклама уйлап килегеҙ.
VIII. Йомғаҡлау.
Шулай итеп, бөгөн беҙ һан темаһын ҡабатлап, донъя күренештәрендә ете һанының урыны, уға бәйләнгән төрлө күренеш-картиналар тураһында байҡау яһаныҡ. Ысынлап та, “Берҙәмлектә - көс” икәненә яңынан бер инандыҡ, сөнки бөтә бирелгән эштәрҙе берҙәм ҡатнашып атҡарып сығарҙыҡ. Маҡсатҡа ирештекме?
слайд Беҙҙең эш төрҙәренән ябай ғына ҡурай сәскәһе хасил булды. Уның да ете тажы бар. Һәм бына ошо урында ошо класта уҡыған беҙҙең ҡурайсыбыҙ Гирфанов Айҙар үҙенең ҡурайында уйнап ишеттермәһә Тыуған ил быны миңә ғәфү итмәҫ. Әйҙә, Айҙар, рәхим ит.
Дәресте йомғаҡлап шуны әйткем килә. Сәләмәт, уңған, аҡыллы булығыҙ, һәйбәт уҡығыҙ, туған телде яратығыҙ, туған телдә һөйләшегеҙ, ата-әсәйегеҙҙе тыңлағыҙ, ололарҙы иғтирам итегеҙ, дуҫ, берҙәм булығыҙ, бер-берегеҙҙең ҡәҙерен белегеҙ.
7 һаны юлығыҙҙа осрап торһон, бәхет килтерһен!
Башҡорт телендә һөйләшәм, башҡорт телендә
Минең етәү тамырҙарым башҡорт ерендә.
Киң Уралым йырлап аға һинең һыуҙарың
Алыҫ-алыҫтарға яңғырай һинең моңдарың.
Башҡорт телем, һин халҡымдың был-был тауышы
Быуаттарҙан быуаттарға ҡанат ҡағышы.
Ҡулланылған әҙәбиәт:
Аҙнағолов Р.Ғ. “Мәктәптә башҡорт телен уҡытыу методикаһы” – Өфө: Китап, 2011.
(Ырыу башлыҡтары үҙ кешеләренең һаулығы тураһында хәстәрлек күргәндәр. Ете быуының аръяғындағы кешеләр менән генә тормош ҡороу рөхсәт ителгән. Сөнки ҡан ҡәрҙәш менән ғаилә ҡорһаң, ауырыу балалар тыуа.)
(Башҡортостандың ете мөғжизәһе: Шүлгәнташ мәмерйәһе башҡорт ҡурайы, башҡорт балы, Янғантау, Красноусол минераль сығанағы, С.Юлаев һәйкәле, “Урал батыр” эпосы.)
Легенда
Элек берәүҙең ете ҡыҙы булған. Етеһе лә матур, етеһе лә батыр икән. Ҡырға сыҡалар, гел бергә йөрөйҙәр икән. Һоҡланмаған әҙәм заты ҡалмай, ти, быларға, ҡыҙыҡмаған йән эйәһе ҡалмай, ти.
Бер саҡ был ҡыҙҙар тауға сыҡҡандар. Дейеү батшаһы быларҙы күреп ҡалған да арттарынан төшкән. Былар етәкләшеп тау башына менеп киткәндәр. Дейеү баҫтырып улар артынан килгән. Инде тотам, инде эләктерәм тигәндә, ҡыҙҙар берәм-берәм һикереп күккә ашҡандар. Етеһе ете урынға боҫҡандар. Айырылмаҫ өсөн бер-беренә яҡын торорға тырышҡандар. Шул ете ҡыҙ ете йондоҙ булып ялтырай башлаған. Аҙаҡ уларҙы Етегән йондоҙ тип атағандар.
Йомаҡтар. 1. Ете юлдың сатында егәрле еңгә ултыра,
Ҡыҙыл кершән яҡҡан, ҡыҙыл төймәләр таҡҡан.
2. Әтәс алтыһы тулғас ни эшләй?
Мәҡәлдәрҙә төшөп ҡалған һандарҙы тап.
1. Егәрленең ҡулы ...
2. … …әүҙе көтмәй.
3. … ҡат … , … ҡат … .
Ышаныуҙар. 1. Балаға күҙ тейгәндә ете тәҙрә күҙәнәген сайып, баланың
битенә, арҡаһына, табанына һөртәһең дә, ҡалғанын
ишек артына һибәһең.
2. Күҙенә арпа сыҡҡан кешенең яғаһын осло итеп тоталар
ҙа ете тапҡыр арпаға төртәләр.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
Кәрәк урында һыҙыҡса ҡуйып яҙ: алты тирәһе, биш алты, егерме самаһы, бер ике, етмеш тирәһе, биш мең, утыҙ ҡырҡ, миллион тирәһе.
7
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
Краткое описание документа:
Элек берәүҙең ете ҡыҙы булған. Етеһе лә матур, етеһе лә батыр икән. Ҡырға сыҡһалар, гел бергә йөрөйҙәр икән. Һоҡланмаған әҙәм заты ҡалмай, ти, быларға, ҡыҙыҡмаған йән эйәһе ҡалмай, ти.
Бер саҡ ҡыҙҙар тауға сыҡҡандар. Дейеү батшаһы быларҙы күреп ҡалған да арттарынан төшкән. Былар етәкләшеп тау башына менеп киткәндәр. Дейеү баҫтырып улар артынан килгән. Инде тотам, инде эләктерәм тигәндә, ҡыҙҙар берәм-берәмһикереп күккә ашҡандар.
Етеһе ете урынға боҫҡандар. Айырылмаҫ өсөн бер-беренә яҡын торорға тырышҡандар. Шул ете ҡыҙ ете йондоҙ булып ялтырай башлаған. Аҙаҡ уларҙы Етегән йондоҙ тип атағандар.
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Төбәктә февралдең һуңғы аҙнаһы аномаль йылы һәм ямғырлы буласаҡ — Гидрометүҙәк Фото: Олег Яровиков
Төбәктә февралдең һуңғы аҙнаһы аномаль йылы һәм ямғырлы буласаҡ — Гидрометүҙәк
Төбәктә февралдең һуңғы аҙнаһы аномаль йылы һәм ямғырлы буласаҡ — Гидрометүҙәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда февралдең һуңғы аҙнаһында аномаль йылы һауа торошо көтөлә. Рәсәй Гидрометүҙәге мәғлүмәттәре буйынса, уртаса температура уртаса күп йыллыҡ кимәлдән һигеҙ градусҡа юғарыраҡ буласаҡ.
Был аҙнала тотороҡһоҙ һауа торошо көтөлә, тип хәбәр итә Башгидромет. Аҙна уртаһында республикала һауа температураһы күтәреләсәк.
25 февралдә ямғыр яуыуы ихтимал. 26 февралдә һауа торошо ҡырҡа үҙгәрәсәк. Республикаға яуым-төшөмлө циклон киләсәк. Аҙна аҙағында һауа температураһы түбәнәйәсәк.


text:
Тәтешле районында шиғриәт фестивале үтәсәк
20 февралдә Тәтешле районының Күрҙем ауылы Мәҙәниәт йортонда республикала иғлан ителгән Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арналған «Күрҙем шишмәләре-2013» шиғриәт фестиваль-конкурсы үтә.
Яңы ижад итә башлаған һәләтле шағирҙарҙы асыҡлау, шиғриәткә иғтибар, ихтирам тәрбиәләү һәм формалаштырыу сараның төп маҡсаты булып тора. Районда шулай уҡ Әнғәм Атнабаев шиғырҙарын иң яҡшы башҡарыуға конкурс үткәрелә.
Тәтешле районы хакимиәте ҡарары буйынса, фестиваль Башҡортостандың халыҡ шағиры Әнғәм Атнабаевтың тыуған ере — Иҫке Күрҙем ауылында 2007 йылдан башлап йыл һайын үткәрелә. 2012 йылда конкурста 50-нән ашыу кеше ҡатнашҡан. Гран-приға Сараштыбаш ауылында тыуған, әлеге ваҡытта Ҡазанда йәшәгән Ғәлиә Ғәйнетдинова лайыҡ булған.