text:
- Подробности
- Просмотров: 295
УРТА БЕЛЕМ, дөйөм белемдең икенсе баҫҡысы, маҡсаты — уҡыусыларҙың тейешле уҡыу программаларын үҙләштереүе; юғары белем өсөн нигеҙ булып тора. Дөйөм У.б. һәм урта профессиональ белем айырыла (ҡара: Мәғариф).
Башҡортостанда У.б. формалашыуы мәсеттәрҙә (ҡара: Мәҙрәсә) мосолман дини мәктәптәре таралыуға бәйле. Өфө епархияһы барлыҡҡа килеү м‑н Дини семинария асыла. Донъяуи У.б. Өфө ир балалар гимназияһы, Мариин ҡыҙ балалар гимназияһы, Өфө икенсе ҡыҙ балалар гимназияһы ойошторолғандан һуң үҫеш ала. 19 б. 2‑се ярт. Өфө губернаһында һәм Ырымбур губернаһында У.б. системаһына Халыҡ мәғарифы министрлығы, императрица Мария учреждениелары ведомствоһы ҡарамағында булған ир һәм ҡыҙ балалар өсөн классик гимназиялар һәм прогимназиялар, реаль училищелар, коммерция училищелары, 1—2‑се разрядлы ҡыҙ балалар уч‑щелары һәм Православие руханиҙары ведомствоһының епархия уч‑щелары инә. 19 б. аҙ. Өфө губ. — 0,4%, Ырымбур губ. 0,8% мәктәп йәшендәге балалар У.б. ала. 1900 й. урта уҡыу йорттарында 67 башҡорт һәм татар (51 ир һәм 16 ҡыҙ бала) уҡый. 1913 й. Өфө һәм Ырымбур губ. 35 урта дөйөм белем биреү уҡыу йорто, ш. иҫ. 4 ир бала, 16 ҡыҙ бала гимназияһы (прогимназиялар м‑н), 6 шәхси гимназия һәм прогимназия, 9 реаль уч‑ще, иҫәпләнә, уларҙа башлыса өҫтөнлөклө ҡатламдарҙан урыҫ балалары уҡый. 1917 й. урта мәктәптәр дәүләт ҡарамағына күсә. “Берҙәм хеҙмәт мәктәбе тураһында положение”ға (1918) ярашлы, 13—17 йәшлек балалар өсөн 4 йыллыҡ (1923 й. алып 5 йыллыҡ) 2‑се баҫҡыс мәктәптәр урта мәктәптең төп тибы булып тора (ҡара: Дөйөм белем биреү мәктәптәре). 1928 й. респ. 2‑се баҫҡыслы 87 мәктәп (13 меңдән ашыу уҡыусы) эшләй. 1934 й. башлап урта мәктәптә 10 йыллыҡ уҡыу курсы индерелә. 1938 й. 123 урта мәктәп (29 меңгә яҡын уҡыусы), ш. иҫ. 64 милли мәктәп, иҫәпләнә. 1940—41 йй. 50,9% уҡыусы урта белем ала. Урта мәктәптәргә уҡытыусылар Тимирязев К.А. исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында, уҡытыусылар институттарында әҙерләнә. 1958—66 йй. урта мәктәптә уҡыу курсы 11 йыл тәшкил итә. 1966—75 йй. дөйөм У.б. күсеү өсөн шарттар булдырыла: матди база нығытыла, мәктәп‑интернаттар асыла, кабинетта уҡытыу системаһы индерелә, юғары белемле уҡытыусылар һаны арта. 1976 й. юғары белемле педагогтар ҡала мәктәптәрендә 87,5% һәм ауыл мәктәптәрендә 62,1% тәшкил итә; респ. уҡыусыларының 98,1%‑ы урта мәктәптәрҙең юғары кластарында, эшсе һәм ауыл йәштәре мәктәптәрендә, урта һөнәрселек‑техник уч‑щеларҙа, техникумдарҙа уҡыуын дауам итә. БР‑ҙа 1999 й. — 3265 (694,8 мең уҡыусы), 2009 й. 2212 (451,1 мең) көндөҙгө белем биреү учреждениеһы, ш. иҫ. 129 гимназия һәм лицей (73,7 мең уҡыусы), иҫәпләнә. 2003 й. 11 йыллыҡ уҡыуға (4 йыл — башланғыс, 5 йыл — төп һәм 2 йыл — урта) күсеү тамамлана. 21 б. башынан Башҡортостанда мәғлүмәтләштереү, уҡытыуҙың алдынғы технологияларын, белем сифатын баһалауҙың яңы системаһын, профилле уҡытыуҙы индереү, уҡыу процесын компьютерлаштырыу, уҡытыуҙы индивидуалләштереү һәм дифференциациялау б‑са эш алып барыла. Ҡайһы бер гимназияларҙа һәм лицейҙарҙа модуль‑рейтинг режимы, проблемалы уҡытыу технологиялары, уҡыусыларҙың проект эшмәкәрлеге үҙләштерелә. 2009 й. башлап дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм ҡабул итеү имтихандары формаһы булып берҙәм дәүләт имтиханы тора. Республикала У.б. формалашыу тарихына Р.З.Алмаев, Ф.Х.Мостафина, М.Н.Фәрхшатов, С.Р.Әлибаев һ.б. хеҙмәттәре арналған. БР‑ҙа У.б. өлкәһендә тикшеренеүҙәр, урта дөйөм белем биреү мәктәптәре өсөн кадрҙар Педагогия университетында, Башҡорт дәүләт университетында, Бөрө социаль‑педагогия академияһында, Стәрлетамаҡ педагогия академияһында, Көнсығыш иҡтисади‑юридик гуманитар академияһында һ.б. әҙерләнә.
Әҙәб.: А л м а е в Р.З. Школьное образование в Башкирской АССР: история, достижения, традиции. Уфа, 2008.
Р.З.Алмаев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


c: text/html

text:
Мәсетле районында кирбес заводы асыла
Мәсетле районында кирбес заводы асыла Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостандың Мәсетле районында 27 июлдә яңыртыу эштәренән һуң Кесе Ыҡтамаҡ кирбес заводын асыу күҙаллана, тип хәбәр иттеләр республика хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.
Кесе Ыҡтамаҡ ауылында кирбес заводын тергеҙеү һәм киңәйтеү буйынса инвестиция проектын ғәмәлгә ашырыу менән «УралСтройКерамика» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте шөғөлләнә.
Бөгөнгө көнгә предприятие кирбес заводын эшләтеп ебәреүгә юғары кимәлдә әҙерләнгән. Заводты яңыртыуға дөйөм алғанда 18 миллион һумдан ашыу инвестиция һалынған.
Завод тулы етештереү ҡеүәтенә сыҡҡандан һуң Мәсетле районы биләмәһендә төп кирбес етештереү урынында ғына яңы 120 эш урыны менән тәьмин итәсәк.
http://www.bashinform.ru/news/1188473-v-mechetlinskom-rayone-bashkirii-otkryvaetsya-kirpichnyy-zavod/

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитов: «Нәҡ ғаиләлә туған телгә ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләнә»
Рөстәм Хәмитов: «Нәҡ ғаиләлә туған телгә ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләнә» Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, туған телгә һәм мәҙәниәткә ҡарата ихтирам, тәү сиратта, ғаиләлә тәрбиәләнә. Ошо хаҡта ул Әсә көнөнә арналған байрам сараһында белдерҙе.
— Нәҡ ғаиләлә туған телгә һәм мәҙәниәткә ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләнә. Өйҙә туған телдә һөйләшеү, туған телдә телетапшырыуҙар ҡарау, гәзит һәм журналдар уҡыу, ғаилә менән концерт һәм спектаклдәргә йөрөү мөһим. Ул балаларға туған телде өйрәнергә ярҙам итә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Күптеллелек – ул иң мөһиме. Ул донъяны аса. Күптелле балаларҙың мөмкинлектәре монотеллеләргә ҡарағанда ярайһы уҡ күберәк.
Республика Башлығы яңыраҡ дәүләт һәм туған телдәрҙе өйрәнеүҙе камиллаштырыу буйынса саралар тураһындағы ҡарарға ҡул ҡуйыуын хәтергә төшөрҙө. Әлеге ваҡытта уны тормошҡа ашырыу буйынса план әҙерләнә.
— Тейешле финанслау тәьмин ителәсәк. Гранттар буласаҡ. Башҡорт телен күтәреү һәм ярҙам итеү фонды ойоштороласаҡ, – тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. – Һис шикһеҙ, был эште атҡарасаҡбыҙ, башҡорт һәм татар телдәренә генә түгел, сыуаш, мари, удмурт, белорус, украин һәм башҡа туған телдәргә лә ярҙам итәсәкбеҙ. Туған телендә һөйләшергә, уҡырға һәм яҙырға теләгәндәрҙең барыһына ла ошондай мөмкинлек биреләсәк. Бында бер ниндәй ҙә кеше хоҡуҡтарын ҡыҫыу, дискриминация булмаясаҡ. Бөтәһе лә ғәҙел һәм дөрөҫ итеп тормошҡа ашырыласаҡ.
Төбәк етәксеһе һыҙыҡ өҫтөнә алып, бөгөнгө көнгә төп бурыс — республикала милләт-ара, конфессия-ара именлекте һәм татыулыҡты нығытыу, тине.
— Йәнә бер ҡат ҡабатлайым – нәҡ ғаиләлә башҡа телдәргә, мәҙәниәттәргә, диндәргә ҡарата ихтирам тойғоһо тәрбиәләнә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Ниндәй телдәрҙә һөйләшеүебеҙгә йәки ниндәй аллаларға табыныуыбыҙға ҡарамаҫтан, бер-беребеҙгә ярҙам итергә тейешбеҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 568
ЗӘЙНӘШЕВ Нәҙим Карам улы [29.6.1929, БАССР‑ҙың Бөрө кантоны Варзитамаҡ а. (БР‑ҙың Борай р‑ны)] инженер‑электрик, иҡтисадсы. Техник (1970) һәм иҡтисад ф. д‑ры (2000), проф. (1977). РФ‑тың (1997) һәм БР‑ҙың (1990) атҡ. фән эшмәкәре. А.Ф.Можайский ис. Ленинград Ҡыҙыл байраҡлы хәрби‑һауа инженерҙар акад. тамамлағандан һуң (1957) Хәрби диңгеҙ флотының Ҡорал ин‑тында (Ленинград), 1961 й. алып А.Ф.Можайский ис. Хәрби инженерҙар акад. (1967 й. алып ғилми‑тикшеренеү лаб. етәксеһе) эшләй. 1973 й. алып (өҙөклөк м‑н) ӨДАТУ‑ла: ғәмәли математика һәм ышаныслылыҡ теорияһы каф. мөдире, 1976—80 йй. — техник кибернетика, 1984 й. алып авиация производствоһын ойоштороу һәм планлаштырыу, 1987 й. — иҡтисад һәм производствоға идара итеү, 2002—07 йй. — финанс һәм иҡтисади анализ каф. мөдире. 1978—84 йй. — Граждандар авиацияһы акад. (Ленинград) осоу эше һәм производствоға идара итеү каф. етәксеһе. Фәнни тикшеренеүҙәре йыһан аппараттары м‑н идара итеү системаларының ышаныслылыҡ теорияһына, иҡтисади объекттар м‑н идара итеү системаһы синтезына, идара итеү производствоһы һөҙөмтәлелегенең иҡтисади‑математик моделдәрен эшләүгә арналған. З. техник һәм иҡтисади объекттарҙың торошо үҙгәреүҙе индивидуаль прогнозлау алымдарын, деградацияға дусар булған машиналар эшләү пр‑тиеларының иҡтисади күрһәткестәре динамикаһының тигеҙләмәһен таба. Тикшеренеү һөҙөмтәләре БР‑ҙың һәм РФ‑тың башҡа төбәктәренең авиакосмик сәнәғәте пр‑тиеларында индерелгән. 300‑гә яҡын фәнни хеҙмәт һәм 4 уйлап табыу авторы.
Хеҙм.: Проектирование систем автоматического управления газотурбинных двигателей: нормальные и нештатные режимы. Л., 1981 (авторҙ.); Производственный менеджмент: экономико‑математические модели. М., 2006.
Ө.Ғ.Зиннуров
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 246
ТАҠМАЗА, башҡ. фольклоры жанры, рифмаға һәм ритмға һалынған юмористик характерҙағы әҫәр. Алогизмға ҡоролған шаярыу диалогы, мөрәжәғәт, ғәҙәттән тыш хәл‑ваҡиғалар теҙмәһе, көлкөлө эпизод булып күҙ алдына баҫа: “Һуйыр инем өйрәк, /Ҡунаҡтарым күберәк. /Һуйыр инем ҡаҙ, /Ҡунаҡтарым аҙ. /Һуйыр инем күркә, /Ҡунаҡтарым өркә”. Ҡайһы бер Т. өлөшләп таҡмаҡтар, әкиәт башы м‑н тап килә. Күп халыҡтарҙың фольклорында осрай.
Әҙәб.: Балалар фольклоры: Бала саҡ — уйнап‑көлөп үҫер саҡ. Өфө, 1994.
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
- Подробности
- Просмотров: 475
АНТЕЙ (Chazara persephone), күбәләктәр отрядының бархатницалар ғаиләһенә ҡараған бөжәк. Көньяҡ‑көнсығыш Европанан һәм Көньяҡ Уралдан алып Көнбайыш Себергә һәм Алтайға тиклем таралған. Ҡанаттарының ҡоласы 7 см тиклем, өҫкө яғы шәмәхә һымаҡ ҡуйы көрән (алғы ҡанаттары һеңерсәләр м‑н бүленгән сағыу аҡ таплы, артҡылары яҫы аҡ һыҙатлы), аҫҡылары ҡатмарлы сыбар һүрәтле. Ҡарышлауығы йәшел йәки һарғылт, ҡара буй һыҙатлы, ҡыяҡлыларҙа үҫешә. Күбәләктең осоп сығыу ваҡыты июль—авг., көндөҙ әүҙем. Башҡортостандың далалы райондарында осрай. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
В.А.Книсс, М.Ғ.Миһранов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Шамонин ауылының «Аҡбуҙат» балалар баҡсаһында «Ҡояшҡай» төркөмө «Башҡорт кейеменең матурлығы» исемле фольклор байрамы ойошторҙо. Ата-әсәләр балаларына матур, ҡупшы башҡорт кейемдәре текте, биҙәүестәр әҙерләне. Ҡыҙҙарға һаҡал, селтәрҙәр эшләнеләр.
Байрам тантанаһы бәләкәстәрҙең мода күрһәтеүе менән башланып китте. «Ҡояшҡай»ҙар ете ырыуға бүленеп, уларҙың тамғаһын, ағасын, ҡошон һәм оранын әйтте. Үҙ ырыуына ғына хас биҙәүестәрҙе, һаҡал-селтәрҙәрҙе маҡтап, шиғырҙар һөйләнеләр, йырланылар, бейенеләр. Кескәйҙәрҙең үҙ милләтенә, уның тормош-көнкүрешенә ҡыҙыҡһыныуы ата-әсәләрҙе лә, ҡунаҡҡа килгән ағинәй Рәйфә Фирғәли ҡыҙы Вәлиеваны ла бик ҡыуандырҙы. Ҡыҙҙарға селтәрҙәр ныҡ оҡшап ҡалды, көн дә кейеп йөрөргә теләк белдерҙеләр.
Һәр баланың үҙ биҙәүесе булыуы уларҙың күңелдәрендә матурлыҡ хисен, милләт өсөн яуаплылыҡ тойғоһон үҫтерә. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының селтәре хәҙерге заман ҡыҙҙарына ла, әсәйҙәренә лә бик оҡшай. Һәр байрамға ошо матур һаҡал-селтәрҙәр кейеп йөрөргә һөйләштек.
Эйе, бөгөн балалар башҡорт рухлы булып, телде белеп, яратып үҫһен өсөн кескәйҙәрҙе бишек йыры, әүрәткес, тиҙәйткес, әкиәт менән таныштырыу ғына түгел, фольклор байрамдарын да үткәрергә кәрәк.
Лилиә СЫҢҒЫҘОВА.
Өфө районы.


text:
Discount Executive Private Jet Air Charter flight from or to Cheyenne, Жертвы лара, Wyoming Plane Rental Company Near Me call 1-307-363-5099 аяҡ хеҙмәттәр өсөн хаҡтар һуңғы буш минут оса , Самолет беҙҙең аяҡ арауыҡ, күберәк һауа коммерция тәҡдим итә, һеҙгә еңеләйтергә мөмкинлек бирә һезгә ваҡытында сәйәхәт.
Беҙ тәүлек әйләнәһенә кеүек хеҙмәттәр тәҡдим итә, мөмкин булһа һеҙгә ышана, һеҙ был рейс табырға була, һезгә был кәрәк.. Беҙ маҡтарға теләмәйем, әммә кеше, ул-беҙҙең рейс йөрөй, беҙҙе даими клиенттарыбыҙ булыуы.
Беҙ Тәҡдим Иткән Хеҙмәттәр Исемлегендә
Шәхси Ауыр Чартер Рейсы Самолеты
Шәхси чартер рейсы самолетын ҡаршы. Беренсе Класс Коммерция Авиакомпанияһы
Юҡ, һеҙҙең өсөн кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә өсөн, һеҙ нисек Вайоминг Шайенн авиабилет хаҡының ғәҙеллекте таба алмай., коммерция маршрут булараҡ, был хаҡ юғары цитата авиалайнерҙарҙы ышанғанлыҡ, был күрһәткес күпкә түбән булһа ла, шул уҡ маршрут өсөн, һеҙҙең ҡасан һуңғы тапҡыр тикшерергә аҙна элек.
Был-ғәҙәти коммерция хәйлә килә авиалайнерҙарҙы, беләм, саманан тыш ныҡ хаҡ буйынса билеттар һатып алыу мөмкинлегенә эйә була тип клиентҡа һуңғы минутын.. Әммә, кайгырмагыз һеҙ кәрәк, һеҙ нисек чартер рейстар буйынса самолеттар бик түбән һәм беҙҙең шәхси хаҡ хеҙмәте файҙалана ала шайенн әҙәм вайоминг.
You might be thinking that we offer such low prices as we might be compromising on comfort and quality. Әммә, this is a fallacy, as you will find out once you book a seat on our private plane for rent and travel on it.
You can avail of special discounts over and above our already concessional rates. There are occasions when we have to fly to Cheyenne WY with a couple of unbooked seats. In such a scenario, we offer additional discounts in order to recover flight costs.
You can find the details on our website by searching for last minutes empty leg Aircraft deal near me for oneway dead head pilot. Are you aware of the advantages that executives of huge companies get when traveling on their company's private jets? You too can avail of the same advantages when flying on out private jets.
Шәхси исемлеге дәүләт һәм осоу-ултырыу һыҙаты реактив самолет эргәлә "һауа транспорты" Jerry Olson Field airport aviation Шайенн, шулай уҡ булараҡ билдәле. in Жертвы лара County, http://www.cheyenneairport.com/
Фе-Уоррен Афб, Hillsdale, Карр, Гранит Ҡанундары, Burns, Плотницкий, Нанн, Херефорд, Horse Creek, Веллингтон, Буфорд, Пирс, Гровер, Галстук Сайдинг , Мериден, Ливермор, Олт, Albin, Лапорт, Форт-Коллинс, Chugwater, Pine Bluffs, Северанс, Жертвы лара, Итон, Фимнаф, Лагранждың, Люцерн, Галетон, Виндзор, Bushnell, Briggsdale, Гилл, Ҡыҙыл Ҡәләм Күл, Masonville, Гриль, Лавленд, Hawk Springs, Эванс, Бельвю, Bosler, Глен-Хейвен, Керси, Милликены, Джонстаун, Ла-Саля, Йодер, Jelm, Гилкрест, Дрейк, Кимболла, Берта, Нью-Реймер, Хантли, Veteran, Гаррисберг, Платтевилл, Уитленд, Әсетелә, Lyman, Эстес-Парк, Орчард, Стоунхэм, Лайонс, Weldona, Гигиена, Лонгмонт, Dix, Файерстоун, Lingle, Фредерик, Форт Люптон, Сентенниал, Моррилл, Dacono, Allenspark, Rock River, Аҡш Найвот, Торрингтон, Gering, Keenesburg, Хадсонға, Уиггинс, Эри, Митчел, Рогген, Скоттсблафф, Лог Ауыл Переулок , Джеймстаун, Боулдер, Уорд, Melbeta, Снай, Форт Морган, Гранд-Лейк, Уолден, Mcgrew, Мерино, Minatare, Рэнд, Hillrose, Garrett, Щетка, Гранби, Эҫе Көкөрт Сығанағы
Иң яҡшы әйбер, тормош минең өсөн төнгө тирә-яҡ районы үрге өлөшөн индереп эшләү, Ресторан һәм отелье күҙәтеү


text:
- Подробности
- Просмотров: 450
БАЛАНС (фр. balance, һүҙмә-һүҙ — үлсәү), халыҡ хужалығында үҫеш темптарын һәм пропорцияларҙы билдәләү һәм тотоу өсөн ҡулланылған натураль, ҡиммәт, натураль-ҡиммәт күрһәткестәре системаһы. Планлы иҡтисад йылдарында бөтә киңәйтелгән яңыртып етештереү процесын үҙ эсенә алыусы Б. булып халыҡ хужалығы Б. һанала, ул йәмәғәт продукты, милли килем баланстарынан һәм хеҙмәт ресурстарының йыйылма Б. тора. СССР‑ҙың автономиялы респ. Б. ҡулланыу өлкәһе аҙыҡ-түлек б‑са тиҫтәләгән матди, бер нисә төр финанс һәм хеҙмәт Б. м‑н сикләнгән була. Иң мөһим Б. (халыҡ хужалығы, йыйылма финанс Б. һ.б.) эшләнмәй, һөҙөмтәлә халыҡ хужалығының дөйөм йәмәғәт продукты, милли килем, халыҡтың реаль килеме кеүек һ.б. күрһәткестәре иҫәпләнмәй. Күп кенә авт. респ. (Башҡорт, Бүрәт, Карел, Коми, Мордва, Татар, Яҡут) ғалимдар тарафынан дөйөм йәмәғәт продуктын етештереү һәм бүлеү тармаҡ-ара баланстары эшләнә.
Статистик мәғлүмәт, банк һәм бухгалтерия отчёты, страховкалау надзоры, шәхси ярҙамсы һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарын һайлап тикшереү мәғлүмәттәре һ.б. нигеҙендә йыл һайын төҙөлгән планлы һәм отчёт Б. түбәндәгеләр инә:
Финанс ресурстары һәм сығымдары балансы, бөтә килемдәр һәм сығымдар балансы, ул финанс һәм кредит-аҡса мөнәсәбәттәрен комплекслы билдәләй. Килем һәм сығым өлөштәренән тора. Бюджет проектын төҙөү өсөн ҡулланыла. Респ. беренсе тапҡыр 1988 й. төҙөлә. 2009 й. килем өлөшөндә физик шәхестәрҙең килеменә һалым 24,3% тәшкил иткән, ойошмалар табышына — 22,6, милеккә — 8,6, тәбиғәт ресурстарын файҙаланған өсөн түләүҙәр — 1; акциздар — 7,7% һ.б.; сығым өлөшөндә милли иҡтисадҡа сығымдар — 18,2%, мәҙәниәт, кинематография, киң мәғлүмәт саралары һәм социаль сәйәсәткә — 15,6, хоҡуҡ һаҡлау органдарын тотоу һәм дәүләт именлеген тәьмин итеүгә — 3,7% һ.б.
Халыҡтың аҡса килемдәре һәм сығымдары балансы халыҡҡа аҡсалата килем рәүешендә килгән тулайым төбәк продуктының бер өлөшө формалашыуын һәм ҡулланылышын билдәләй. А һәм Б бүлектәренән тора. А бүлеге — юридик һәм физик шәхестәр араһындағы, Б бүлеге халыҡтың айырым төркөмдәре араһындағы аҡса әйләнешен билдәләй. Килем өлөшөндә — халыҡтың аҡса килеме (ХАК), сығым өлөшөндә халыҡтың аҡса сығымы (ХАС) сағылыш таба. Тауарҙарҙың түләүгә һәләтле булған һорау һәм тәҡдимде, аҡса әйләнешен һәм ваҡлап һатыуҙағы тауар әйләнешен планлаштырыу һәм анализлау өсөн ҡулланыла. БАССР‑ҙа тәүге тапҡыр 1961 й. төҙөлә. 2009 й. ХАК 2000 й. м‑н сағыштырғанда 9,3 тапҡырға артҡан һәм йән башына иҫәпләгәндә 193636,8 һум тәшкил иткән, ХАС — шуға ярашлы 10,4 тапҡырға һәм 188480,0 һум; эш хаҡын түләү өлөшөнә ХАК‑тың 29,0%‑ы тура килгән; ХАК‑тың 78,9%‑ы тауарҙар һатып алыуға һәм хеҙмәттәргә түләүгә йүнәлтелгән.
Төп капитал (фондтар) балансы иҡт., уның тармаҡтары һәм милек формалары б‑са төп фондтарҙың күләмен, төҙөлөшөн, яңыртып етештерелеүен билдәләй. Төп капитал тауар етештереүсе һәм хеҙмәттәр күрһәтеүсе тармаҡтар б‑са төркөмләнә. Фонд менән ҡоралланғанлыҡ, фондтың файҙа биреүе һәм фонд һыйышлығы күрһәткестәрен иҫәпләү өсөн; иҡт. тармаҡ төҙөлөшөн билдәләү өсөн ҡулланыла. Респ. беренсе тапҡыр 1975 й. төҙөлә. 2009 й. иҡт. эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре б‑са төп фондтар 1485,2 млрд һум тәшкил иткән, ш. иҫ. (%): транспорт һәм элемтә — 24,1, күсемһеҙ милек м‑н операциялар, ҡуртым һәм хеҙмәт күрһәтеү — 19,7, эшкәртеү производстволары — 14,5, файҙалы ҡаҙылмалар табыу — 8,1, электр энергияһы, газ һәм һыу етештереү һәм бүлеү — 7,4, ауыл хужалығы, һунарсылыҡ һәм урман хужалығы — 5,5, мәғариф — 4,0, сауҙа, транспорт саралары, көнкүреш әйберҙәрен йүнәтеү һ.б. — 2,8, төҙөлөш — 1,4, ҡунаҡханалар һәм ресторандар — 0,8 һ.б.
Хеҙмәт ресурстары балансы хеҙмәт ресурстарының барлығын, уларҙың эшмәкәрлек өлкәләре һәм төрҙәре б‑са бүленеүен һәм ҡулланылыуын сағылдыра. Ресурс һәм бүлгес бүлектәренән тора. Ресурс өлөшө хеҙмәт ресурстарының һанын һәм уларҙың формалашыу сығанаҡтарын билдәләй: эшкә яраҡлы халыҡ, эшләүсе пенсионерҙар һәм үҫмерҙәр. Бүлгес өлөшө хеҙмәт ресурстарының иҡт. актив һәм актив булмаған халыҡҡа бүленеүен сағылдыра; эшселәрҙең матди етештереү сфераһы һәм етештереүгә бәйләнмәгән сфера араһында иҡт. секторҙары б‑са бүленешен сағылдыра. Хеҙмәт ресурстарын ҡулланыуҙы анализлау, булған эшсе көсө резервтарын (йәки дефицитын) асыҡлау өсөн ҡулланыла. 20 б. 20‑се йй. алып төҙөлә. Шулай уҡ ҡара: Халыҡтың эш менән тәьмин ителеүе.
Ҡ.Н.Йосопов, Л.Г.Левина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Ҡолаҡ һал! Насар еҫте бөтөрөп була
Ҡолаҡ һал! Насар еҫте бөтөрөп була
- Ҡайһы саҡта хужабикәләр аш-һыу әҙерләгәндә саҡ ҡына иғтибарын икенсе нәмәгә йүнәлтһә, ризығы йә көйә, йә түгелә. Көйөк еҫе бөтә бүлмәгә таралмаһын өсөн, плитаға түгелгән ергә тиҙ генә тоҙ һибегеҙ һәм ентекләп йыуығыҙ.
- Һыуытҡыста насар еҫ булһа, уны йыуып алғандан һуң, эсенә киптерелгән кофе төпрәһе һалынған тоҡсай ҡуйығыҙ. Уны иҫке-моҫҡо кейем еҫе килгән шкафҡа ла ҡуйырға мөмкин.
- Микротулҡынлы мейестән насар еҫ килһә, кәсәгә һыу ҡойоп, бер нисә киҫәк лимон, бер нисә ҡәнәфер һалып, уны ҡабыҙығыҙ. Һыу ҡайнай башлау менән һүндерегеҙ һәм һыуҙы һыуынғансы унда тотоғоҙ.
- Ағас таҡталар ҙа төрлө еҫте һеңдереп кенә бара. Уларҙы бөтөрөү өсөн өҫтөн лимон, тоҙ йәки сода менән ышҡып йыуып, ҡоротҡансы һөртөп киптерегеҙ.
[/aviable]


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ленин урамында Дуҫлыҡ монументы буласаҡ
Ленин урамында Дуҫлыҡ монументы буласаҡ
Өфөнөң Ленин урамындағы 44/46-сы йорттоң фасадында тиҙҙән ҙур граффити төшөрөләсәк. Дүрт ҡатлы бинала Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Алексей Королевскийҙың “Өфө. Дуҫлыҡ монументы” картинаһы һүрәтләнәсәк. Граффитины Сипайлово биҫтәһендәге Юрий Гагарин һүрәте авторы, рәссам Олег Кайбышев төшөргән.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 491
БАЛАБАН (Falco cherrug), ыласын һымаҡтар отрядының ыласындар ғаиләһенә ҡараған ҡош. Көньяҡ‑Көнсығыш Европала, Төньяҡ‑Көнбайыш Африкала һәм Азияла таралған. Күсәр ҡош. Кәүҙә оҙонлоғо 60 см тиклем, ауырлығы яҡынса 1300 г. Ҡауырһын ҡапламы ерәнһыу һоро, аҫҡы яғы асығыраҡ, йыш ҡына ҡуңыр буй сыбарлыҡлы тоноҡ һары төҫтә. Ҡанаттарының ҡоласы 130 см тиклем, киң. Суҡышы күкһел һоро, осо ҡарағусҡыл, күҙҙәрен уратҡан тире ҡулсалары, суҡышы төбөндәге тиресәһе һәм аяҡтары һары. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Енси диморфизм хас: инә ҡоштар ҙурыраҡ. Моногам. Б. йыртҡыс ҡоштарҙың (йышыраҡ ялан һарының), ҡарғаларҙың, ағастарҙағы селәндәрҙең иҫке ояларында, топографик вышкаларҙа, ҡая уйымдарында оялай. Йылына 1 тапҡыр бала сығара, 3—6 көрән таплы охра төҫөндәге йомортҡа һала. Инә ҡош 28 көн буйы баҫа. Көндөҙгө ҡош. Имеҙеүселәр (йомрандар, сипылдаҡтар, ҡыр сысҡандары, ялмандар, ирләндәр һ.б.), ҡоштар (һабан турғайҙары, ағуналар, өйрәктәр һ.б.) һәм бөжәктәр м‑н туҡлана; аҙыҡты ерҙә тота йәки һауала ҡыуып етә. Һирәкләп Башҡортостандың Урал аръяғы далаһында һәм урман‑далаһында осрай. Ваҡ баҫыу кимереүселәрен юҡҡа сығарып, файҙа килтерә. БР‑ҙың һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Балакирев Милий Алексеевич
Балакирев Милий Алексеевич (21 декабрь, 1836 (2 ғинуар, 1837) — 16 [29] май 1910) — рус композиторы, пианист, дирижер һәм педагог, «Бөйөк бишәү» төркөмө етәксеһе.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Милий Балакирев Түбәнге Новгородта титуляр советник Балакирев Алексей Константиновичтың (1809—1869) дворян ғаиләһендә тыуа.
Фортепианола уйнау буйынса тәүге дәрестәрҙе ул бала сағында уҡ әсәһенән ала. 10 йәшендә уны йәйге каникулда Мәскәүгә алып баралар, унда Александр Дюбюк биргән 10 дәрестә фортепианола дөрөҫ уйнау алымдарын үҙләштерә. Музыка менән артабан шөғөлләнеүен Түбәнге Новгородта пианист һәм дирижер Карл Эйзерихта дауам итә. Милий Балакирев яҙмышына белемле дилетант, меценат, Моцарт тураһында тәүге рус монографияһы авторы А. Д. Улыбышев ҙур йоғонто яһай.
Новгород дворян институтын (1849—1853) тамамлағас, Милий ике йыл (1853—1855) Ҡазан университетының математика факультетында ирекле тыңлаусы була. Башлыса музыканан дәрестәр биреп тапҡан әҙ генә аҡсаға йәшәй. Бында композитор Михаил Иванович Глинканың «Ғүмер — батша өсөн» («Иван Сусанин») операһының мотивтарына ҡоролған фортепиано өсөн фантазияһын, «Һин һоҡландырғыс наҙ менән тулы» тигән тәүге романсын 1855 һәм концерт Allegroһын яҙа.
1855 йылда Балакирев Улыбышев менән Петербургҡа китә, унда М. И. Глинка менән осраша, ул йәш композиторҙы үҙен милли рухтағы әҫәрҙәр ижад итеүгә бағышларға өндәй. Етди музыкаль белем алыу Балакиревтың, әлбиттә, үҙенән генә тора. 1855 йылда Петербург тамашасыһы алдында тәүге тапҡыр виртуоз-пианист сифатында сығыш яһай.
1862 йылдың 18 мартында Ломакин Г. Я. менән бергә император яҡлауы аҫтындағы "Түләүһеҙ музыка мәктәбе"нә нигеҙ һала. Эш башлаған осорҙарҙа был мәктәп үҙ эшмәкәрлеген йәнле йәйелдерә. Мәктәп ойошторған концерттарҙа Ломакин вокал, хор пьесаларына дирижерлыҡ итә, ә оркестр буйынса — Балакирев Милий. Михаил Глинканың «Ғүмер — батша өсөн», «Руслан һәм Людмила» операларын ҡуйыуға идара итеү өсөн 1866 йылда Милий Балакирев Прагаға саҡырыла — уның ныҡышмалығы һәм арыу-талыу белмәй эшләүе арҡаһында ҙур уңыш яулана, айырыуса «Руслан һәм Людмила» операһы буйынса.
1867 йылдың көҙөнән алып 1869 йылдың яҙына тиклем Милий Балакирев Император рус музыка йәмғиәтенең симфоник концерттарына (1867 йылда Гектор Берлиоз менән бергә) дирижерлыҡ итә. Күбеһенсә Берлиоз һәм Лист әҫәрҙәре, шулай уҡ рус композиторҙары Римский-Корсаков, Бородин, Мусоргскийҙың оркестр өсөн әҫәрҙәре башҡарыла. Н. Рубинштейн Балакиревты Мәскәү консерваторияһына саҡыра, әммә ул системалы музыкаль белеме етерлек булмауы сәбәпле профессор урынын биләй алмауына һылтана, «белгәндәре тик отҡорлоҡтан һәм музыкаль күнекмәләрҙән генә» тип һанай.
1868 йылдың 28 ғинуарында Ломакин музыка мәктәбе менән етәкселек итеүҙән баш тартҡандан һуң, Балакирев, ойоштороусыларҙың береһе булараҡ,ошо мәктәптең директоры вазифаһын үҙ өҫтөнә ала һәм 1874 йылдың көҙөнә тиклем эшләй. 1870 йылдарҙа Балакирев етәкселек эшенән рус музыка йәмғиәтенең симфоник йыйылышы тарафынан ситләтелә, музыка шөғөлөнән китеп тора һәм 1872 йылдың 6 июлендә Варшава тимер юл магазины контораһында ябай хеҙмәткәр булып эш башлай. Был ваҡытта ул монастырға китергә әҙерләнә, әммә рухани Иван Верховский тырышлығы менән был уйынан баш тарта. Музыкаль һәм йәмәғәт эштәренә 1870 йылдарҙың аҙағында ғына кире ҡайта. 1881 йылда ул йәнә музыка мәктәбен етәкләй. Вегетариан булып китә.
1883 йылда Балакирев батша һарайындағы йыр капеллаһының мөдире итеп тәғәйенләнә. Балакирев йыр капеллаһының бөтә булған музыкаль эшен үҙ ҡулына туплай, фәнни класс программаһын эшләй, ярҙамсыһы итеп музыка класы инспекторы вазифаһын биләгән Николай Римский-Корсаковты саҡыра. Балакирев осоронда йыр капеллаһы бинаһы яңынан ҡорола, ул матур залдары, уҡыусылар өсөн иркен бүлмәләре булған күркәм бинаға әүерелә. Балакирев капелла эргәһендәге оркестр класының үҫешенә айырыуса ҙур иғтибар бүлә. Был тауышын юғалтыу арҡаһында хорҙы ҡалдырырға мәжбүр булған капелла йырсыларына ла ҡулай була, сөнки яңы мөмкинлектәр асылғанлыҡтан улар ҡайҙалыр ситтә эш эҙләп йөрөү зарурлығынан ҡотола.
Балакирев Тихвин зыяратының Александр Невский лавраһында ерләнә.
Музыкаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Композитор Балакирев эшмәкәрлеге киң түгел, ләкин бик тә мөбәрәк. Ул бер нисә оркестр, фортепиано һәм вокал әҫәре яҙа, араһында бигерәк тә «Король Лир»ға 1860 увертюра һәм антракттарҙан торған оркестр музыкаһы; чех темаларына увертюра 1856; рус темаһына ике увертюра, уларҙың тәүгеһе 1857 йылда ижад ителгән, ә икенсеһе, «Русь» 1862 йылда, Рәсәйҙең меңйыллығына Бөйөк Новгородта асылған һәйкәлгә ҡарата яҙылған; испан темаһына увертюра; 1882 йылда (Түләүһеҙ музыка мәктәпбендәге концертта) тәүге тапҡыр башҡарылған «Тамара» симфоник поэмаһы (Лермонтов тексына) айырылып тора. Фортепиано әҫәрҙәренән Балакиревтың ике мазуркаһы (As-h һәм dur-moll), скерцо, көнсығыш темаһына яҙылған «Исламей» фантазияһы 1869 билдәле. Ҙур оҫталыҡ менән яҙылған «Исламей» пьесаһы фортепиано музыка әҫәрҙәренең техник яҡтан иң ауыры. Был әҫәр Морис Равелде «Төнгө Гаспар» циклын ижад итергә илһамландырған. «Балакиревтың „Исламей“ пьесаһына ҡарағанда ла ауырыраҡ пьеса ижад итергә теләгәйнем», — ти Равель үҙенең «Скарбо»һы тураһында.
Фортепиано өсөн Балакирев «Руслан һәм Людмила» операһынан "Черномор маршы"н, Глинканың "Һабантурғай йыры"н, Берлиоздың «La Fuite en Egypte» әҫәренең икенсе өлөшөнә увертюраһын (инеү), Людвиг ван Бетховен квартетынан каватинаны (ор. 130), Глинканың "Арагон хотаһы"н ике ҡулға, Глинканың «Кенәз Холмский», «Камаринская», «Арагон хотаһы», «Мадрид төнө» әҫәрҙәрен дүрт ҡулға һала.
Балакиревтың вокал әҫәрҙәре араһында йыр һәм романстары («Алтын балыҡ», «Кил миңә», «Индер мине, эй төн, йәшереп», «Ярһыу», «Күк йөҙөндә яҡты ай күренде», «Ишетәмме һинең тауышыңды», «Йәһүд моңо», «Грузин йыры» һ. б.) ҙур популярлыҡ менән файҙаланған, уларҙың һаны 20-ләп (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 43) булған.
Телгә алынмаған әҫәрҙәре араһында — 2 симфонияһы (1897; 1908), оркестр өсөн сюитаһы 1909 — С. Ляпунов тарафынан тамамланған), 2 фортепиано концерты (1855; 1910 — С. Ляпунов тамамлаған), фортепиано өсөн бик күп әҫәрҙәр: соната, мазуркалар, ноктюрн, вальстар һ. б. Балакиревтың 1866 йылда баҫылып сыҡҡан «Рус халыҡ йырҙары йыйынтығы» (бөтәһе 40 йыр) рус музыкаль этнография өлкәһендә бик ҡиммәтле музыкаль өлөш булып тора.
Балакиревтың һәләте бигерәк тә тәүге әҫәрҙәрендә һәм оркестровкалауҙы нескә аңлауында сағыла, Балакирев музыкаһы үҙенсәлекле, көй яғынан бай («Король Лир» музыкаһы, романстары) һәм гармоник яҡтан бик матур һәм ҡыҙыҡлы. Системалы курсты Балакирев бер ҡасан да үтмәй. Балакирев өсөн бай музыкаль тәьҫораттар булып был ваҡыттарҙа бала саҡта музыка һөйөүсенең башҡарыуында ишеткән Шопендың (e-moll) фортепиано концерты, һуңыраҡ Глинканың — «Батша өсөн тормоштан» «Зарыҡтырма, бәғерем» триоһы тора. Был композиторҙарға ул ғүмер буйы тоғро ҡала. Композитор һәм пианист булараҡ уға И. Ф. Ласковскийҙың йоғонтоһо ҙур була. Музыкаль ансамблдәрҙә ҡатнашыу һәм айырыуса Улыбышевтың йортонда партитураларҙы, оркестрға дирижерлыҡ итеүҙе өйрәнеү уны музыкаль яҡтан үҫтерә. Тәүге әҫәрҙәрен ижад итеүгә ынтылыш та ошо осорға ҡағыла. Гензельттың фортепиано концерты рухында яҙылған фортепиано, беренсе өлөштә туҡтап ҡалған һыҙғыслы музыка ҡоралдары, флейта һәм кларнет септеты һәм тамамланмай ҡалған рус темаларына яҙылған оркестр менән фортепиано фантазияһы. Уның ҡулъяҙма эскизы (1852) Санкт-Петербургтың асыҡ китапханаһында һаҡлана.
Оркестр әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• «Король Лир» (Шекспир трагедияһына музыка)
• Өс рус йырҙары темаһына увертюра. Испан маршы темаһына увертюра
• «В Чехии» (өс чех халыҡ йырҙарына симфоник поэма)
• «1000 лет» («Русь»). Симфоник поэма
• «Тамара». Симфоник поэма
• Беренсе симфония C-dur
• Икенсе симфония d-moll
• Шопендың 4 пьесаһынан торған сюита
Романстары һәм йырҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• Ты пленительной неги полна (А. Головинский)
• Звено (В. Туманский)
• Испанская песня (М. Михайлов)
• Песня разбойника (А. Кольцов)
• Обойми, поцелуй (А. Кольцов)
• Баркаролла (А. Арсепьев из Гейне)
• Колыбельная песня (А. Арсепьев)
• Взошёл па небо месяц ясный (М. Япенич)
• Когда беззаботно, дитя, ты резвишься (К. Вильде)
• Рыцарь (К. Вильде)
• Так и рвется душа (А. Кольцов)
• Приди ко мне (А. Кольцов)
• Песня Селима (М. Лермонтов)
• Введи меня, о, ночь (А. Майков)
• Еврейская мелодия (М. Лермонтов Байрондан)
• Исступление (А. Кольцов)
• Отчего (М. Лермонтов)
• Песня золотой рыбки (М. Лермонтов)
• Песня старика (А. Кольцов)
• Слышу ли голос твой (М. Лермонтов)
• Грузинская песня (А. Пушкин)
• Сон (М. Михайлов из Гейне)
• Над озером (А. Голенищев-Кутузов)
• Пустыня (А. Жемчужников)
• Не пенится море (А. Толстой)
• Когда волнуется желтеющая нива (М. Лермонтов)
• Я любила его (А. Кольцов)
• Сосна (М. Лермонтов Гейненан)
• Nachtstiick (А. Хомяков)
• Как наладили (Л. Мей)
• Среди цветов поры осенней (И. Аксаков)
• Догорает румяный закат (В. Кульчинский)
• Запевка (Мей)
• Сон (Лермонтов)
• Беззвездная полночь дышала прохладой (А. Хомяков)
• 7-е ноября (А. Хомяков)
• Я пришёл к тебе с приветом (А. Фет)
• Взгляни, мой друг (В. Красов)
• Шепот, робкое дыханье (А. Фет)
• Песня (М. Лермонтов)
• Из-под таинственной холодной полумаски (М. Лермонтов)
• Спи (А. Хомяков)
• Заря (А. Хомяков)
• Утес (М. Лермонтов)
• Фортепиано менән бер тауыш өсөн рус халыҡ йырҙары йыйынтығы (40)
Фортепиано әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• «Исламей»
• Соната b-moll
• Колыбельная песня
• Каприччио
• Песня рыбака
• Думка
• Фантастическая пьеса. Прялка
• Песнь гондольера. Юмореска
• Экспромт на темы двух прелюдий Шопена
• Семь мазурок
• Испанская мелодия
• Три ноктюрна
• Novellette
• Грезы
• Три скерцо
• Испанская серенада
• Тарантелла
• Токката
• Полька
• В саду (Идиллия)
• Меланхолический вальс
• Бравурный вальс
• Вальс-экспромт
• Семь вальсов
• Эскизы, Tyrolienne
• Концерт Es-dur для фортепиано с оркестром
Үҙ аллы әҫәр әһәмиәтенә эйә булған эшкәртеүҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• Фантазия на темы оперы «Иван Сусанин»
• Транскрипция на «Жаворонка» Глинки
• на «Аррагонскую хоту» Глинки
• на «Ночь в Мадриде» Глинки
• Вступление к «Бегству в Египет» Берлиоза
• Неаполитанская песня Ф. Листа
• «Не говори», романс Глинки
• Berceuse В. Одоевского
• Каватина из квартета Бетховена, ор. 130
• Романс из концерта Шопена, ор. 11
• Увертюра к опере Ундина А. Львова (переложение и 4 руки)
• Два вальса-каприз (А. С. Танеев вальстарын үҙгәртеп)
• Для фортепиано в 4 руки
• Сборник 30 русских песен
• Сюита: а) Полонез, б) Песенка без слов, в) Скерцо
• Для двух фортепиано в 4 руки
• Бетховен. Квартет ор. 95, f moll
Фортепиано аккомпанементы аҫтындағы виолончель өсөн[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• Романс
Хор әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• Колыбельная песня (для женских или детских голосов с сопровождением малого оркестра или рояля)
• Две былины для смешанного 4-х голосного хора: а) Никита Романович, б) Королевич из Кракова
• Кантата на открытие памятника Глинке
• Мазурка Шопена (переложение для смешанного хора a capella, слова Л. Хомякова)
Санкт-Петербургтағы адрестар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• 1861 — килем йорто — Офицер урамы, 17
• 1865—1873 йылдар — Д. Е. Бенардаки йорто — Нева проспекты, 86, кв. 64;
• 1882—1910 — килем йорто — Коломенская урамы, 7, 7.
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- М. А. Балакирев исемендәге сәнғәт мәктәбе (Мәскәү)
- Мәскәүҙә композитор Балакирев майҙаны
- Балакирев тыҡрығы
- Балакирев урамы (Владимир)
- Балакирев тыҡрығы (Липецк)
- Балакирев урамы (Харьков)
- Балакирев урамы (Түбәнге Новгород)
- М. А . Балакирев исемендәге музыка мәктәбе (Тольятти)
- Балакирев исемендәге Новгород музыка колледжы
- Аэрофлот компанияһының «М. Балакирев» A320 airbus самолеты
- М. Балакирев исемендәге балалар сәнғәт мәктәбе
- Балакирев тыҡрығы (Екатеринбург)
- М. Балакирев исемендәге балалар музыка мәктәбе (Екатеринбург)
- М. Балакирев исемендәге балалар сәнғәт мәктәбе (г. Гусь-Хрустальный)
- М. Балакирев исемендәге балалар сәнғәт мәктәбе (Петрозаводск)
- М. А. Балакирев исемендәге балалар музыка мәктәбе. г. Саров
- М. Балакирев исемендәге балалар сәнғәт мәктәбе , Волгоград ҡ.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118652036 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλatφόpua avoιktώv δeδouέvwv, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы — 2011.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Э. Балакирев // Musiklexikon: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. Энгель — М.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 1. — С. 70–71.
- ↑ 4,0 4,1 Балакирев, Милий Алексеевич // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз—Ефрон, 1891. — Т. IIа. — С. 782–783.
- ↑ Balakirev, Mili Alexeivich // 1911 Encyclopædia Britannica — 11 — New York City: 1911. — Vol. 3. — P. 234.
- ↑ Балакирев Милий Алексеевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Балакирев. Летопись жизни и творчества / Сост. А. С. Ляпунова и Э. Э. Язовицкая — Л., 1967.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2 ғинуарҙа тыуғандар
- 1837 йылда тыуғандар
- Түбәнге Новгородта тыуғандар
- 29 майҙа вафат булғандар
- 1910 йылда вафат булғандар
- Санкт-Петербургта вафат булғандар
- II дәрәжә Изге Станислав ордены кавалерҙары
- Изге Станислав ордены кавалерҙары (Рәсәй империяһы)
- Ҡазан университетын тамамлаусылар
- XIX быуат дирижёрҙары
- XX быуат дирижёрҙары
- Рәсәй империяһы дирижёрҙары
- Алфавит буйынса дирижёрҙар
- XIX быуат композиторҙары
- XX быуат композиторҙары
- Рәсәй империяһы композиторҙары
- Алфавит буйынса композиторҙар
- Алфавит буйынса музыканттар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- XX быуат пианистары
- Алфавит буйынса пианистар


text:
- Подробности
- Просмотров: 294
ПОДАЛИРИЙ (Iphiclides podalirius), күбәләктәр отрядының елкәнлеләр ғаиләһенә ҡараған бөжәк. Европала, Алғы һәм Урта Азияла таралған. Ҡанатының ҡоласы 6—8 см, һарғылт аҡ төҫтә, арҡыры ҡара һыҙатлы. Артҡы ҡанаттарында эске (ҡара) һәм тышҡы (ярым ай формаһындағы зәңгәр тап‑ тар) ситтәре, аҫҡы өлөшөндә — ҡыҙғылт һары‑күк тап һәм оҙон ҡара ҡойроҡ рәүешле үҫенте бар. Йомортҡаһы ҡара төҫтә, ярымшар формаһында, асыҡ һары төҫтәге 2 балдағы һәм ҡыҙғылт түбәһе бар, роза һымаҡтарҙың ағас төрҙәре япраҡтарының аҫҡы өлөшөнә һала. Ҡарышлауығы ҡара төҫтә, арҡаһында бәләкәй һәм ҙур йәшкелт таптар (аҙаҡтан арҡа буйлап һәм аяҡтарының өҫтөндә һарғылт һыҙат булған йәшелгә әйләнә), кәүҙәһенең ян‑яҡтарынан һарғылт ҡыя һыҙаттар бар; ҡурсаҡланыу алдынан һарғаялар. Ҡарышлауыҡтары туҡлана торған үҫемлектәрҙә ҡурсаҡлана. Ҡурсаҡтары һарғылт көрән, һоро төҫтә, үтә күренмәле япма м‑н ҡапланған. БР шарттарында бер йыл эсендә 2 быуынға тиклем үҫә. Ҡурсаҡтары ҡышлай. Күбәләктәре май аҙ. алып авг. тиклем оса, көндөҙ әүҙем, сәскә таты м‑н, ҡарышлауыҡтары емеш культураларының, талдарҙың япрағы м‑н туҡлана. БР‑ҙа дала һәм урман‑дала зоналарында осрай. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
М.Ғ.Миһранов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Әбйәлил районының "Завет" ауыл хужалығы аҙна уртаһында күҙәтелгән боҙборсаҡтан зыян күләмен иҫәпләй
Әбйәлил районының "Завет" ауыл хужалығы аҙна уртаһында күҙәтелгән боҙборсаҡтан зыян күләмен иҫәпләй
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, шишәмбе төбәктә шырпы ҡабы, урыны менән хатта, тауыҡ йомортҡаһы ҙурлығында боҙборсаҡ яуҙы. Тәбиғәт ғәрәсәте төбәктең бигерәк тә Гусев ауылына зыян килтерә. Шаһиттар әйтеүенсә, 15-20 минут самаһы дауам иткән яуын үҫентеләрҙе юҡҡа сығара. Иген культуралары ла ер менән тигеҙләнгән. Зыян миллиондарса һумдар менән иҫәпләнә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 405
КИТАП‑ҠУЛЪЯҘМАЛАР ФОНДЫ, Башҡортостанда табылған ҡулъяҙма китаптар һәм иҫке баҫма китаптар йыйылмаһы. К.‑ҡ.ф. археографик экспедициялар ваҡытында йыйылған, башҡа китапханаларҙан һәм айырым шәхестәрҙән алынған китаптар иҫәбенә туплана; айырым китап йәки уның фрагменты, ҡулъяҙма бит йәки биттәр төпләме һаҡлау берәмеге булып тора. Күпселек фондтарҙың белешмә‑эҙләү аппараты алфавит йәки система каталогтарынан тора. БР‑ҙа К.‑ҡ.ф. Ғилми китапханала (17,1 меңдән ашыу һаҡлау берәмеге), ТТӘИ‑нең Ғ.Б.Хөсәйенов ис. ғәрәп графикалы ҡулъяҙмалар һәм иҫке баҫма китаптар фондында (5,7 меңдән ашыу; ш. иҫ. ҡулъяҙма текстар — яҡынса 2,9 мең, иҫке баҫма текстар — 2,7 меңдән ашыу); Милли китапхананың ҡулъяҙмалар һәм һирәк китаптар бүлегендә (200‑ҙән ашыу ҡулъяҙма китап һәм яҡынса 13 мең иҫке баҫма), Милли музейҙың һирәк китаптар фондында (яҡынса 20 ҡулъяҙма һәм 200‑ҙән ашыу иҫке баҫма китап), Ғилми архивта (яҡынса 200 яҙма ҡомартҡы), БДУ-ның һирәк китаптар бүлегендә (яҡынса 30 иҫке баҫма китап), ш. уҡ Китап палатаһында, БР Йәмәғәт берекмәләренең үҙәк архивында, БР‑ҙың Үҙәк тарих архивында, Археология һәм этнография музейында, Нестеров М.В. исемендәге башҡорт художество музейында, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты китапханаһында һ.б. тупланған. БР‑ҙың К.‑ҡ.ф. библиографик тасуирлама һәм каталог төҙөү эштәре тамам ланмаған. Башҡорттарҙың мәҙәниәте һәм тарихы м‑н бәйле яҙма ҡомартҡылар ш. уҡ Ҡазан [Ҡазан (Волга буйы) федераль ун‑тының Н.И.Лобачевский ис. Ғилми китапхананың ҡулъяҙмалар һәм һирәк китаптар бүлегендә], Мәскәү (Рәсәй дәүләт боронғо акттар архивы), Ырымбур (Ырымбур өлк. Дәүләт архивы), С.‑Петербург (РФА‑ның Көнсығыш ҡулъяҙмалары ин‑тының ҡулъяҙмалар һәм документтар бүлеге) һ.б. ҡалаларында һаҡлана.
Әҙәб.: Книги кирилловской печати XVIII—XIX вв. в фондах библиотеки Башкирского государственного университета: каталог. Уфа, 1998. Вып.1; Булгаков Р.М. Каталог арабографичных книг Национального музея Республики Башкортостан. Ч.1. Уфа, 2001; Булгаков Р.М., Галяутдинов И.Г. Описание восточных рукописей Института истории, языка и литературы. Ч.1. Тюркские рукописи. Уфа, 2009.
Р.Й.Аҡкөбәков, И.Ғ.Гәләүетдинов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 16.04.2018
Шәғбан айында намаҙ ваҡыты
Яңылыҡтар таҫмаһы / Иман // 16-04-2018, 15:10
Йондоҙнамә (16-20 апрель)
Махсус бит // 16-04-2018, 12:15
“Күңелле ваҡиғалар иҫкә төштө”
Рубрикалар / Хәтер // 16-04-2018, 11:22
Быйыл беҙҙең яратҡан журналыбыҙ “Башҡортостан ҡыҙы”ның матур юбилейы сыға башлауының 50 йыллығы. Бынан ярты быуат элек ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсус баҫманың барлыҡҡа килеүе ҙур ваҡиға булған. Ә уның тышлығында фотоң сығыуы иһә ниндәй кимәлдә иҫтәлекле булғанын журнал геройҙары үҙҙәре генә белә. Беҙҙең ҡулға журналдың 1969 йылдың ноябрь һаны килеп эләкте. Тышында – иҫ киткес көләс, шат йәш ҡыҙ. Артында – башҡа ҡатын-ҡыҙҙар. Был, моғайын, берәй байрамда төшөрөлгән фотолыр, тип уйланыҡ. Баҡһаң, һүрәттә 20 йәшлек Өфө ҡыҙы Людмила Медведева икән. 49 йыл үткәс, уның менән осрашып һөйләшергә насип булды....
Таяҡтар менән йөрөүҙең файҙаһы нимәлә?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-04-2018, 07:00
Һуңғы ваҡытта йәмғиәтебеҙҙә сәләмәт тормош алып барыуға ыңғай ҡараш барлыҡҡа килде. Йәштәр ҙә, юҡ-бар менән ваҡыт уҙғарыуға ҡарағанда, саңғыла шыуыуға, йөҙөүгә, йүгереүгә, дуҫ-иштәре менән волейбол уйнауға һәм башҡа спорт төрҙәренә өҫтөнлөк бирә. Физик әүҙемлектең бөтә төрө араһында ла иң киң таралғаны скандинавса йөрөү, тип әйтергә булалыр. Таяҡтар менән атлап йөрөүсе кешеләрҙе ҡала парктарында һәм урамдарында ғына түгел, ауылдарҙа ла йыш осратырға мөмкин. Улар берәмләп тә, төркөм-төркөм булып бергәләп тә йөрөй. Нилектән спорттың был төрө шулай киң популярлыҡ яулай башланы. Уның файҙаһы нимәлә һуң?...
Башҡортостан Башлығы менән һөйләш
Яңылыҡтар таҫмаһы // 16-04-2018, 06:00
19 апрелдә республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов тура эфирҙа республика халҡы һорауҙарына яуап бирәсәк.
Йыл һайын үткәрелгән “Башҡортостан Башлығы менән әңгәмә” программаһы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Россия – 24. Башкортостан”, “Вся Уфа” каналдарында, “Спутник ҒМ”, “Радио России Башкортостан” радиостанцияларында барасаҡ.
Һорауҙарҙы берҙәм шылтыратыуҙар үҙәге ҡабул итә. Ул 12 апрелдә башланды һәм эфир тамамланғансы эшләйәсәк. Телефон һандары: 8-800-347-03-47. Көн һайын иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем шылтырата алаһығыҙ. Ҡала һәм мобиль телефондарҙан шылтыратыу бушлай....
Йыл һайын үткәрелгән “Башҡортостан Башлығы менән әңгәмә” программаһы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Россия – 24. Башкортостан”, “Вся Уфа” каналдарында, “Спутник ҒМ”, “Радио России Башкортостан” радиостанцияларында барасаҡ.
Һорауҙарҙы берҙәм шылтыратыуҙар үҙәге ҡабул итә. Ул 12 апрелдә башланды һәм эфир тамамланғансы эшләйәсәк. Телефон һандары: 8-800-347-03-47. Көн һайын иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем шылтырата алаһығыҙ. Ҡала һәм мобиль телефондарҙан шылтыратыу бушлай....
[/aviable]


text:
Республикабыҙ бер быуатлыҡ юбилейына етди әҙерләнә.
Башҡортостан халҡы бөгөн Республика көнөн билдәләй. Барлыҡ ҡала һәм райондарҙа байрам саралары – тантаналар, концерттар, милли уйындар, спорт ярыштары, йәрминкәләр һ.б. үтә.
Данлы ла, шанлы ла тарихыбыҙға әйләнеп бағайыҡ. 1919 йыл. Совет һәм Башҡорт хөкүмәттәре араһында ил күләмендә тәүге автономиялы милли республика – Башҡорт АССР-ы – төҙөү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла. Шул ваҡыттан алып бөгөнгәсә төбәгебеҙ туҡтауһыҙ үҫеш юлында. Бер быуатлыҡ юбилейыбыҙҙы лайыҡлы ҡаршы алабыҙ.
Төҙөлөш – үҫеш билдәһе
Быйылғы Республика көнөнә әҙерлекте һәм уны үткәреүҙе олпат юбилей – Башҡортостандың 100 йыллығы – алдынан уҙғарылған репетиция тип атарға мөмкин. Мәғлүм булыуынса, оло байрам уңайынан төбәгебеҙҙә ҙур эштәр атҡарыла: мөһим проекттар тормошҡа ашырыла, социаль объекттар төҙөлә, фәнни һәм ижади конкурстар үткәрелә, төрлө акциялар ойошторола, бөйөк шәхестәрҙең исеме мәңгеләштерелә, тарих барлана, шәжәрәләр тергеҙелә...
Иң мөһим сараларҙың береһе – “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект” проекты. Күреп белеүебеҙсә, ул уңышлы тормошҡа ашырыла. Проекттың төбәк үҫешендәге әһәмиәтен аңлап, республикалағы һәр район-ҡала халҡы ҡатнашыуға теләк белдергән, бихисап мөрәжәғәт ҡабул ителгән. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, исемлеккә иң кәрәкле, әһәмиәтле тип табылған проекттар индерелгән, тәү сиратта халыҡтың теләге, был төҙөлөшкә урындағы ихтыяж иҫәпкә алынған. Унда 48 мәктәп һәм балалар баҡсаһы, 20 спорт, 12 һаулыҡ һаҡлау объекты, 13 мәҙәниәт усағы һәм башҡа йүнәлештәге 13 объект индерелгән.
Планлаштырылған эштең күпмелер өлөшө тормошҡа ашырылды ла инде. Мәҫәлән, Бүздәктә, Красноусолда, Дәүләкәндә, Үрге Тәтешлелә, Яңауылда балалар баҡсалары асылды, Өфөнөң Нуғай ҡасабаһында мәктәптең беренсе сираты төҙөп тапшырылды, Нуриман районының Иҫке Күл ауылында клуб, китапхана һәм фельдшер-акушерлыҡ пунктын үҙ эсенә алған социаль-мәҙәни үҙәк ҡалҡып сыҡты һ.б. Ошо һәм башҡа эштәр “Башҡортостан” гәзитендә даими яҡтыртыла бара.
Быйыл тамамланырға тейешле ҙур объекттар араһында Стәрлетамаҡтағы (1225 урынлыҡ), Баҡалы ауылындағы (825 урынлыҡ) мәктәптәр, Бөрйән районы Яңы Собханғол ауылындағы мәктәп-балалар баҡсаһы комплексы бар. Уларҙың сафҡа инеүен урындағы халыҡ түҙемһеҙлек менән көтә. Башҡа объекттарҙа иһә эш дауам итә. Уларҙы ваҡытында тапшырыу бурысы ҡуйылған, хеҙмәт барышы даими һәм ныҡлы контролдә тотола.
Республиканың 100 йыллығына бәйле төҙөләсәк объекттарҙың дөйөм хаҡы ҡырҡ миллиард һумдан ашыу тип билдәләнә. Был яңы биналар ғына түгел, меңдәрсә өҫтәмә эш урыны, халыҡтың тормош кимәле күтәрелеүе тигән һүҙ.
Бер урында тапанмайбыҙ
Шуны билдәләмәү мөмкин түгел: юбилей йылы яҡынлашҡан һайын республикала иҡтисади, социаль күрһәткестәр, төрлө өлкәләрҙәге эш һөҙөмтәһе яҡшыра бара. Мәҫәлән, ауыл хужалығы тармағындағы үҫеш буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында иң яҡшы өсәү араһында. Республика ваҡлап һатыу йәһәтенән илдә иң алдынғы ун төбәк рәтендә, ә торлаҡ төҙөлөшөнә килгәндә, икенсе урындабыҙ.
Башҡортостан – билдәле конгресс үҙәге: беҙҙә йыл һайын халыҡ-ара кимәлдәге тиҫтәләгән форум үтә, йөҙәрләгән эшлекле делегация килә. Ошоға бәйле һуңғы йылдарҙа “Өфө” аэропорты төҙөкләндерелде, һәм ул бөгөн Рәсәйҙә иң яҡшыларҙың береһе һанала.
Урындарҙа йәшәү шарттарын яҡшыртыуға ҙур иғтибар бүленә. Мәҫәлән, 2016 йылда Бәләбәй, Күмертау, 2017-лә Белорет, Нефтекама, Благовещен ҡалаларында тиҙләтелгән социаль-иҡтисади үҫеш биләмәләре булдырылды. Былтыр Бәләбәй, Күмертау ҡалаларындағы инфраструктура объекттары төҙөлөшө өсөн федераль бюджеттан 1,2 миллиард һум аҡса йәлеп ителгән, 600 эш урыны булдырылған.
Башҡортостанда урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Проект менән Рәсәйҙең башҡа төбәктәре лә ҡыҙыҡһына. Күҙалланыуынса, программа 2030 йылға тиклем дауам итәсәк. Уның эшмәкәрлек даирәһе киңәйә, проект ун йүнәлеш буйынса тормошҡа ашырыласаҡ. Тимәк, халыҡтың тағы ла күберәк проблемаларҙы хәл итеү мөмкинлеге тыуа. Был маҡсат өсөн төбәк ҡаҙнаһынан киләһе йылдарҙа алты миллиард ярым һумдан ашыу аҡса йүнәлтеләсәк. Билдәле булыуынса, урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһына ярашлы, көнүҙәк мәсьәләләрҙе халыҡ үҙе билдәләй һәм уны хәл итеүҙә ҡулынан килгәнсә ярҙамлаша.
Проект нигеҙендә һуңғы йылдарҙа республикала бихисап эш башҡарылды: юлдар йүнәтелде, ауылдар эсәр һыу менән тәьмин ителде, балалар һәм спорт майҙансыҡтары булдырылды, урамдар яҡтыртылды, техника алынды, социаль тәғәйенләнештәге биналар төҙөкләндерелде һ.б.
Беҙҙе ситтә лә таныһындар өсөн
Башҡортостан халҡының физик һәм рухи сәләмәтлеге хаҡында хәстәрлек күреү, күңелдәрҙә Ватаныбыҙға, уның бай тарихына, туған телгә, мәҙәниәткә, сәнғәткә ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү ҙә – мөһим бурыстарҙың береһе.
Былтыр, мәҫәлән, “Бабич”, “Өфөнән һөйөү менән” фильмдары мәҙәни тормошобоҙҙа үҙенсәлекле яңылыҡ булды. Күптән түгел “Салауат юлдарынан” киноһының премьераһы үтте. Киләһе йылда “Беренсе республика” тулы метражлы тарихи фильмының әҙер булыуы көтөлә. Китап сығарыуға ла ҙур иғтибар бүленә. Миҫал өсөн, 100 йыллыҡ уңайынан рус һәм инглиз телдәрендә республикабыҙ хаҡында иллюстрациялы “Башҡортостан Республикаһы” энциклопедияһы нәшер ителәсәк.
“Рәсәй – минең тарихым” тип аталған интерактив тарихи парктың илдә икенсе булып тап беҙҙә асылыуы ла – әһәмиәтле ваҡиға. Бынан тыш, республикабыҙҙың баш ҡалаһында илле мең самаһы кеше “Арт-Өфө” II халыҡ-ара форумында ҡатнашты. Күптән түгел Өфөлә уҙған мобиль репортерҙар йыйыны ла республикабыҙҙың ил күләмендә танылыуына тағы бер этәргес булды.
Белеүебеҙсә, юбилей йылында төбәгебеҙҙә Халыҡ-ара балаларҙың йәйге уйындары үтәсәк, ә 2020 йылда тағы бер ҙур сара – Бөтә донъя фольклориадаһы көтөлә.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: 100 йыллыҡ айҡанлы үткәрелгән саралар барышында, 2019 йылдың мартында, Башҡортостан Конституция Суды менән Фәндәр академияһы берлектә халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция уҙғарырға йыйына. Унда Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән хоҡуҡ, сәйәсәт белгестәре, иҡтисадсылар, социологтар, философтар, экологтар һ.б. белгестәр ҡатнашыуы көтөлә. Сарала дәүләтселек нигеҙҙәренә, уның үҫеш мөмкинлектәренә бәйле мәсьәләләр ҡараласаҡ.
Тәбиғәт биргән мөмкинлек
Республикабыҙ һоҡланғыс тәбиғәте менән дан тота. Мәғрур тауҙар, таҙа һыулы йылға-күлдәр, ҡуйы урмандар, хәтфә болон-ҡырҙар туристарҙы йылдан-йыл күберәк ылыҡтыра.
Шүлгәнташ мәмерйәһе – Башҡортостандың ғына түгел, тотош донъя әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы. Ул фәнни йәһәттән күптән өйрәнелә, һуңғы осорҙа ла яңынан-яңы асыштар яһала. Былтыр, мәғлүм булыуынса, белгестәр мәмерйә эсендә ике үркәсле дөйә рәсемен тапты.
Мөғжизәле Шүлгәнташтың бөтөн ҡитғаларға таратырлыҡ тарихы бар. Ундай үҙенсәлекле боронғо мәмерйәләр донъяла бик аҙ. Ошоға бәйле һуңғы йылдарҙа Башҡортостанда уникаль тәбиғәт ҡомартҡыһын ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мәҙәни ҡомартҡылары исемлегенә индереү буйынса ҙур эш алып барыла. Был маҡсатты тормошҡа ашырыу, халыҡ-ара туристик маршрутҡа инеү Шүлгәнташты барлыҡ Ер шарына танытыу мөмкинлеген бирәсәк. Шулай ҙа комитеттың юғары талаптарына яуап биреү өсөн әлегә етди һәм оҙайлы эш талап ителә.
Абруйлы исемлеккә эләгеү ҡағиҙәләре һәм археологияны, йолаларҙы, мифологияны өйрәнеүгә бәйле башҡа мәсьәләләр Бөрйән районында өс йыл элек уҙғарылған халыҡ-ара симпозиумда ла ҡаралғайны. Урал батыр төйәгендәге форумға сит илдәрҙән, Рәсәй төбәктәренән билдәле ғалимдар килде, был, әлбиттә, сараға ҙур мәртәбә өҫтәне. ЮНЕСКО талаптарына ярашлы, мәҙәни ҡомартҡы фәнни тикшеренеүҙәр өсөн генә ҡулланылырға тейеш, ә туристар өсөн эргәлә Шүлгәнташтың теүәл күсермәһен төҙөү кәрәклеге асыҡланды. Өс йыл дауамында археологтар, архитекторҙар, ғалимдар шул күсермәнең проектын әҙерләү буйынса ҙур эш башҡарҙы.
Күптән түгел иһә бар республика халҡы өсөн ҡыуаныслы хәбәр еткерелде: Бөрйән районында “Шүлгәнташ” тарихи-мәҙәни комплексы төҙөләсәк. Эш “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект” программаһына ярашлы тормошҡа ашырыласаҡ. Проектта билдәләнгәнсә, музей өс ҡатлы буласаҡ, дөйөм майҙаны – дүрт мең квадрат метрҙан ашыу. Ул тәүлегенә ете йөҙгә яҡын кешене ҡабул итә аласаҡ. Музейға ингән ерҙе сәскә түтәлдәре, яҡтыртҡыстар, үҙенсәлекле скульптура композицияһы биҙәйәсәк. Эргәһендә өс йөҙ тамашасыға иҫәпләнгән трибуналар менән урам сәхнәһен урынлаштырыу күҙаллана. Эргә-тирәләге биләмәлә газондар, клумбалар, ял итеү өсөн эскәмйәләр була. Төҙөлөшкә ике йылдан ашыу ваҡыт бирелә.
Музей-ҡурсаулыҡ Шүлгәнташтың тарихи-археологик, ландшафт-спелеологик үҙенсәлектәрен һаҡлауға һәм популярлаштырыуға йүнәлтелгән. Нигеҙен биш төрлө экспозиция тәшкил итә, төп экспонат – мәмерйәнең бәләкәйләтелгән күсермәһе. Бинала археологик һәм ботаник коллекциялар урыны, ҡаяға төшөрөлгән рәсемдәр бүлмәһе, балалар ғилми үҙәге лә буласаҡ. Донъяла тиңе булмаған боронғо һүрәттәрҙе һаҡлау маҡсатында урында лазерлы сканерлау ҙа ойоштороу ҡаралған. Шүлгәнташтың 3D моделе ярҙамында киләсәктә теләгән һәр кем виртуаль сәйәхәткә лә сыға аласаҡ. Күсермә мәмерйәнең ҙурлығын, унда ниндәй юлдар барлығын аңларға ярҙам итәсәк.
Әммә күптәр виртуаль сәйәхәт менән генә сикләнмәй. Мәмерйәгә туристар ағымы артҡандан-арта. Рәсәйҙән генә түгел, тотош донъянан таш дәүер һәм ул осорҙағы кешелек тарихы менән ҡыҙыҡһынғандар Башҡортостанға ағыла. Уңайлы шарттар тыуҙырылһа, әлбиттә, улар тағы ла күбәйәсәк. Был – донъя кимәлендә нығыраҡ танылыу, инвесторҙарҙы йәлеп итеүгә йәнә бер һөҙөмтәле аҙым.
* * *
Республикабыҙ 100 йыллыҡ юбилейын лайыҡлы ҡаршылай. Күп милләтле төбәгебеҙҙә халыҡтарҙың үҙ-ара дуҫ, татыу йәшәүе, именлеккә, ғилемгә ынтылыуы, тормошон яҡшыртырға тырышыуы, рухи ҡиммәттәрен ҡәҙерләп һаҡлауы, бер-береһенең тарихын, динен, телен, мәҙәниәтен, йолаларын хөрмәт итеүе – тотороҡло үҫештең, яҡты киләсәктең төп нигеҙе.


text:
Ҡуңыр ҡуңыҙ
Ҡуңыр ҡуңыҙ[1] (лат. Osmoderma eremita) — ҡаты ҡанатлылар отрядының суҡ мыйыҡлылар ғаиләһенә ҡараған бөжәк.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәүҙәһе киң, яҫы, 24—30 мм оҙонлоҡта. Ҡуңыр төҫтә, йәшкелт металға оҡшаш ялтырауыҡлы. Башы йыйырсыҡлы, мыйығы ҡыҫҡа, япраҡ формаһында. Өҫкө ҡанаты ҡабарынҡы, даға рәүешле, түңәрәк. Алғы сирағы 3 тешле. Енси диморфизм хас: ата ҡуңыҙҙарҙың алғы арҡаһының уртаһында киң буй бураҙна, инә ҡуңыҙҙарҙың — ваҡ буй батынҡылыҡ һәм алғы өлөшөндә 2 түмһәләк бар.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомортҡаларын ҡарт ағас ҡыуышына һала. Ҡарышлауыҡтары дуға формаһында, 90—100 мм оҙонлоҡта, 3 йыл һәм унан да ашыу ваҡыт дауамында үҫешәләр. Ҡуңыҙҙарҙың осоуы июнь—сентябрҙә; эңерҙә һәм төндә әүҙемдәр.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ағастарҙың имгәнгән олондарынан ағып сыҡҡан һут менән, ҡарышлауыҡтары серек үҙағас менән туҡлана. Өлкән ҡуңыҙҙарҙың бер нисә метр алыҫлыҡтан һиҙелгән көслө, насар еҫе бар.
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһында Бөрө, Ғафури һәм Өфө райондарының ҡатнаш һәм киң япраҡлы урмандарында осрай. Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһының "Ҡыҙыл китап"тарына индерелгән.
Ҡуңыр ҡуңыҙ // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые (латинский-русский-английский-немецкий-французский) / Под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой — М.: РУССО, 2000. — Б. 118. — 1060 экз. — ISBN 5-88721-162-8.


text:
Өфөлә йәш натуралистар бәйгеһе үтте
– Фермер. Минеңсә, ғорур яңғырай был һүҙ. Үҙем ауыл ерендә йәшәйем. Мәктәпте тамамлағас, аграр университетҡа инеп, һөнәр алып, кире тыуған еремә ҡайтырға теләйем. Әхнәф еҙнәм минең өсөн өлгө булып тора. Эҙләнеү эше буйынса тәжрибәмдән сығып, ҡайҙа тыуғанмын, шунда кәрәкмен, тигән һүҙҙәрҙе ышаныс менән әйтә алам, – ти Бүздәк районының Ҡаңны-Төркәй мәктәбенән VII синыф уҡыусыһы Алмаз Яҡупов.
Ул йәш натуралистарҙың быйылғы республика конкурсына биология уҡытыусыһы Резеда Хәйернас ҡыҙы Байбурина етәкселегендә «Шәхси хужалыҡ» йүнәлеше буйынса «Минең һөтлө еҙнәм» тигән эҙләнеү эше әҙерләп килтергән.
Ысынлап та, маҡтауға лайыҡ уның геройы – Әхнәф Ғабдулхаҡ улы Нафиҡов. Һуңғы йылдарҙа райондарға барһаң, ташландыҡ фермаларҙы ла, бер нәмә сәселмәй буш ятҡан ерҙәрҙе лә күреп әсенәһең. Ә Әхнәф Ғабдулхаҡ улы тыуған ауылында быға юл ҡуймай. Фермер хужалығы ойоштороп ебәрә. 1 мең 100 гектар ерҙә иген үҫтерә, 300 баш һыйыр малы, 50 һарығы, 96 аты бар. Көн һайын Бәләбәй һөт заводына 1 мең литр һөт оҙата. Алмаз да хужалыҡта ярҙам итеп, эш рәтен белеп үҫә. Тыуған ерен яратҡан егәрле егет үткән уҡыу йылында Ишембай ҡалаһында уҙған «Ер хужаһы» тигән республика конкурсында ла III урын алған.
Илеш районы Рсай мәктәбенең VIII синыф уҡыусыһы Иҙел Нурмөхәмәтов иһә был бәйгелә икенсе тапҡыр ҡатнаша. Былтыр ҙа картуфтан нисек булһа ла мулыраҡ уңыш алыу ниәте менән тәжрибә үткәреп, тикшереү эше яҙған булған. Яңы проектын да жюри ағзалары бик ҡыҙыҡһынып тыңланы, кәңәштәрен дә әйттеләр. Иҙел икенсе икмәк тип йөрөтөлгән картуфты быйыл тоҡ эсендә үҫтереп ҡараған. Ҡыҙыҡмы?
– Минең тәжрибә бәләкәйерәк баҡсалар, өлкән йәштәге кешеләр өсөн бик уңайлы. Он, шәкәр тоҡтарын алаһың да тупраҡ һалаһың. Шунан орлоҡҡа тигән картуфты урынлаштырабыҙ ҙа өҫтөн тағы етерлек кимәлдә тупраҡ менән ҡаплайбыҙ һәм асыҡ килеш ултыртып ҡуябыҙ. Күмергә лә, утарға ла кәрәкмәй. Быйыл ямғыр күп яуғас, һыу һибеүҙән дә ҡотолдоҡ. Ҡаҙып алырға ваҡыт еткәс, тоҡто ергә ауҙараһың да эре булып үҫкән бәрәңгеләрҙе йыйып алырға ғына ҡала. Әйткәндәй, былтыр һалам аҫтында үҫтереп ҡарағайным бит, быйылғы ысул менән уңыш күберәк сыҡты, – ти Иҙел. Ул йәш натуралистар бәйгеһендә республика буйынса II урынға лайыҡ булды. Етәксеһе – биология уҡытыусыһы Миләүшә Фаршатова.
Бәйгелә Башҡортостандың 40 районынан уҡыусылар йыйылды. Өфөләге Йәштәр һарайының фойеһында уларҙың эштәренән бай күргәҙмә ойошторолғайны. Конкурста емеш, йәшелсә, баҫыу культуралары, сәскә һәм дарыу үләндәре үҫтереү, ландшафт дизайны, умартасылыҡ, хеҙмәт берекмәләре, «Бәләкәй Тимирязев» йүнәлештәре буйынса эштәр ҡаралды. Баһалама комиссияһы Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы, Башҡорт дәүләт аграр университеты, Республика балалар экология-биология үҙәге вәкилдәренән тора ине. Шуныһы ҡыуаныслы, был бәйгелә еңгән йәки призлы урын алған өсөн уҡырға ингәндә БДИ йомғаҡтарына күпмелер балл өҫтәлә. Ә иң-иңдәр октябрҙә Мәскәүҙә үтәсәк күргәҙмәлә Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.
Э. ҒӘЛЛӘМЕТДИНОВА.


text:
- Подробности
- Просмотров: 549
АНАТОМИЯ (гр. аnatome — ярыу), организмдың, уның айырым ағзаларының формаһы һәм төҙөлөшө т‑дағы фән; морфологияның бүлеге. Кеше А., хайуандар А. һәм үҫемлектәр анатомияһын айырып йөрөтәләр. Кеше А. һәм хайуандар А. патологик анатомияға һәм остеологияны (һөйәктәрҙең формаһы һәм структураһы), миологияны (мускулдар структураһы, функциялары) һ.б. үҙ эсенә алған нормаль А. бүленә.
Кеше А. Башҡортостанда кеше А. өлкәһендәге фәнни тикшеренеүҙәр 1908 й. Өфөләге ҡатын‑ҡыҙҙар акушер‑фельдшерлыҡ земство мәктәбендә (ҡара: Медицина колледжы) А.И.Подбельский етәкс. үткәрелә башлай. 30—60‑сы йй. БДМИ‑ла С.З.Лоҡманов, В.М.Романкевич етәкс. һөлдә мускулдарының структураһы һәм иннервацияһы, уларҙың онтогенездағы үҫеше өйрәнелә (М.М.Бикмуллина, Ғ.У.Һөйөндөкова, М.Т.Юлдашев), күкрәк һәм ҡорһаҡ ҡыуышлыҡтары ағзаларына операциялар яһау методикаһы эшләнә (А.Л.Лейтес). 60‑сы йй. аҙағында Ә.Ғ.Ғәббәсов етәкс. норма, патология һәм эксперимент шарттарында төрлө ағзаларҙың микроциркулятор юлдары морфологияһы б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә (В.Ш.Ваһапова, Э.Р.Мулдашев, Р.Т.Ниғмәтуллин); тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре б-са аллотрансплантаттар (ҡара: Аллоплант) һайлау принциптары эшләнә. В.В.Кузнецов һ.б. кеше перикарды һәм уның ҡыуышлығының йәшкә бәйле һәм шәхси үҙгәреүсәнлеге, Боталов көпшәһе һәм үпкә артериялары һәм веналарының перикардиаль өлөштәре А. өйрәнә. 90‑сы йй. башынан Ваһапова етәкс. быуындар өйрәнелә (Р.Ә.Бикмуллин, И.И.Һиҙиәтов). 70‑се йй. уртаһынан РФА Өфө ФҮ ТТӘИ‑лә антропология б‑са фәнни тикшеренеүҙәр алып барыла (Р.М.Йосопов һ.б.).
Хайуандар А. Башҡортостанда хайуандар А. б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 30‑сы йй. БАХИ‑ның хайуандар анатомияһы һәм гистологияһы каф. С.Н.Карпинский етәкс. башлана. 1950 й. алып көйшәүсе һәм йыртҡыс хайуандарҙың (В.Н.Байматов, Ф.Ә.Кәримов, Ғ.Р.Шакирова), ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙең (Ә.Ғ.Маннапов), йорт ҡоштарының (Р.Ф.Ғәниева), сусҡаларҙың (Ф.А.Поспеев) нервы системаһы төҙөлөшө үҙенсәлектәре өйрәнелә. Респ. ғалимдары эске ағзаларҙы дауалау, новокаин блокадаһы яһау ысулдарын эшләй. Һарыҡтар, ҡиммәтле тиреле йәнлектәр, эттәр һәм бесәйҙәрҙең ҡайһы бер ауырыуҙары ваҡытында периферия нервыларының патологик үҙгәрештәре өйрәнелә.
В.Н.Байматов, В.Ш.Ваһапова,
Ә.Ғ.Ғәббәсов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Ҡотлайбыҙ!
28 ноября 2017 йыл | Йәмғиәт
Агросәнәғәт комплексы системаһында оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәндәре һәм Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте эшсәндәре көнө айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Маҡтау грамоталарына лайыҡ булдылар:
Эшлекле һөйләшеү булды
28 ноября 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Гәзиттә хәбәр ителеүенсә, 27 ноябрҙә "Берҙәм Рәсәй” партияһының 16 йыллығына арналған граждандарҙы ҡабул итеү аҙналығы башланды. Уның тәүгеһен ра-йон хакимиәте башлығы Р.З.Бохаров уҙғарҙы.
Ауыл эшсәндәре тәбрикләнде
28 ноября 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Уҙған аҙнала райондың сәнәғәт предприятиелары эшсәндәре ауыл хужалығы эшсәндәре көнөн билдәләне. Тантаналы йыйылышта район хакимиәте башлығы Рәмил Зәкәриә улы Бохаров, уның урынбаҫарҙары, район Советы рәйесе Зөфәр Мәғәсүм улы Хафизов, саҡырылған ҡунаҡтар – Ауыл хужалығы министрлығы вәкиле Рәмил Сәрүәр улы Баһауетдинов, "Мәләүез шәкәр заводы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры урынбаҫары Илгиз Нәғим улы Ниғмәтуллин, "Ҡарлыман продукт” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Александр Владимирович Моисеенко, юғары күрһәткестәргә өлгәшкән район фермерҙары, игенселәр, һауынсылар, малсылар, механизаторҙар һәм ауыл хужалығы тармағы ветерандары ҡатнашты.
“Бәхетле авто” саҡыра! Шулай уҡ Матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө иғлан ителә
28 ноября 2017 йыл | Матбуғат
Алдан вәғәҙә ителгән "Бәхетле авто” бүләктәрен уйнатырға ла ваҡыт етте: 29 ноябрҙә иртәнге сәғәт 11-ҙә "Табын”ды алдырып уҡыусы автомобилселәрҙең кемдәренә матур-матур бүләктәр сығырын асыҡлаясаҡбыҙ. Бүләк отошо Ғафури мәғлүмәт үҙәгенең 1-се ҡатында (адресы: Красно-усол ауылы, Фрунзе урамы, 33-сө йорт) була.
Үҙ илендә яҙмышы
28 ноября 2017 йыл | Хаттар
Тәүге һулыш алған тыуған ереңдән ситтә йәшәүе бик ауыр бит ул. Йәнтөйәгемә ҡасан да булһа бер ҡайтырмын тигән өмөт менән йәшәйһең.


text:
Тасуирлама
Esmarie Pyjama Romper PDF Sewing Pattern
A very cosy loose-fit all-in-one pyjama romper suit available in sizes ranging from newborn to 14 йыл! Features a lined hood and jersey cuffs on the sleeves and legs.
Create from soft fleece fabrics.
Sizes available: preemie / новорожденный / 3m / 6m / 9-12m / 1-2 / 3-4 / 5-6 / 7-8 / 9-10 / 11-12 / 13-14
Ҡалып еңел ала!
- Аҙыҡ-түлек кәрзине өҫтәп, басыгыз был төймәгә 'кәрзине өҫтәне.'
- Үҙ мәғлүмәт кассаһына индерелмәй.
- Төймәгә басыгыз башланы cystic fibrosis'
- Уҡыусылар, һеҙ һайларға йәки cystic fibrosis ҡунаҡ сифатында заказ аккаунт ингән.
- Эшләп түләү, үҙ ысулдарын ҡулланыу ҡулайлыраҡ
- Эшләй!
Һеҙ нисек түләргә генә тамамланды, ғәҙәттә, ул бер нисә секунд, кире һеҙгә килгәндә йүнәлтелгән тегенсе булып®, һеҙ унда үҙенең шәхси кабинетҡа заказ ҡарарға мөмкин. (әгәр сездә буласаҡ бер хәл булһа йәки касса булдыра инде). Скачать файл һеҙ аласыз, шулай уҡ, һеҙҙең менән һеҙҙең аккаунт. Шулай уҡ буйынса электрон почта түләүҙәр ала һуң һеҙҙең өсөн, һеҙ белмәйһегеҙ, һеҙҙән тағы ла бер электрон хат артынан заказ ваҡытта иң яҡын деталдәр, һылтанмалар загрузки.
Хәүефһеҙ һәм интернет аша cystic fibrosis һатып алыусыларҙы хәүефһеҙ ысул булып тора. Һеҙҙең аккаунт cystic fibrosis тегенсе булырға кәрәк һатып алыу өсөн®.
ҺаҡлауҺаҡлау
ҺаҡлауҺаҡлау
ҺаҡлауҺаҡлау
ҺаҡлауҺаҡлауҺаҡлауҺаҡлау
PDF форматындағы документтар copyshop масштаблы китерелә шаблон рәүешендә булһа, ул ҡағыҙ плакат менән ярҙам күләме ниндәй буласаҡ распечатывать reader сығарыу өсөн adobe. Шулай уҡ тарма арзан а4 биттәр. А4 форматлы айырым ҡағыҙ битендә, биттәр һәм маркет нумерацияһы бар, һеҙҙең ярҙам итеү өсөн һуң матбуғат биттәрендә һәр дөрөҫ выровнять.
Зинһар өсөн, ҡарағыҙ әле снимок Инструкция Буйынса Матбуғат белер өсөн, дөрөҫ итеп масштабында шаблон распечатывать..
Preemie
Күләме Copyshop: 41cm x 51cm
А4 форматындағы биттең: 6
US Letter: 6
0-2
Күләме Copyshop: 77cm x 49cm
А4 форматындағы биттең: 9
US Letter: 12
3-8
Күләме Copyshop: 113cm x 59cm
А4 форматындағы биттең: 15
US Letter: 15
9-14
Күләме Copyshop: 147cmx 68cm
А4 форматындағы биттең: 24
US Letter: 24
Иғтибар, инглиз телендә бөтә шаблоны скачать, however you may view the tutorial here in your chosen language by selecting your preferred language by clicking “Тәржемә” at the top right of any page and selecting your preferred language from the drop down menu.
Only logged in customers who have purchased this product may leave a review.


text:
- Подробности
- Просмотров: 319
НЕФТЬ ТЕХНИКУМЫ, Өфөлә урынлашҡан, 1946 й. Черниковск ҡ. (хәҙ. Өфө эсендә) асылған. 2003 й. Яғыулыҡ‑энергетика колледжы составына инә. Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлексәләрендә түбәндәге һөнәрҙәр б‑са алып барыла: етештереү процестарын автоматлаштырыу, нефть һәм газ эшкәртеү, органик синтез технологияһы, нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте пр‑тиелары ҡорамалдарын техник хеҙмәтләндереү, ремонтлау, нефть, газды ташыу һәм һаҡлау, органик матдәләрҙең һәм юғары молекуляр берләшмәләрҙең химик технологияһы, газ, нефть үткәргестәрҙе һәм газ, нефть һаҡлағыстарҙы файҙаланыу, автоматлаштырылған системаларҙы файҙаланыу һ.б. Китапханаһы, 2 компьютер кабинеты, оҫтаханалары, спорт һәм тамаша залы, ятағы, уҡыу полигоны була. Уҡыу йорто м‑н З.И. Бәхтизин һ.б. эшмәкәрлеге бәйле. 12 меңгә яҡын белгес әҙерләнә (2003), улар араһында Л.И.Быков, З.Н.Дауытов, Г.А.Иванов, З.Р.Исмәғилев, Ә.Ф. Ишкилдин, Ә.Ш.Мусин, П.Л.Ольков, М.Ғ.Рәхимов, Р.М.Усманов, Т.З. Хурамшин.
Т.Г.Карпова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 20.07.2018
Оҙаҡ йәшәүҙең туғыҙ сере
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 20-07-2018, 07:00
Ғүмер оҙайлығына килгәндә, уның 30 проценты нәҫелгә бәйле, ә бына ҡалған 70 проценты йәшәү рәүешенән, күнегелгән ғәҙәттәрҙән һәм башҡа тышҡы факторҙарҙан тора.
1. Кәүҙә ауырлығы нормаламы?
Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, янбаш тирәһендәге бер нисә артыҡ килограмдың әллә ни зыяны юҡ. Ә бына май ашҡаҙан тирәһендә туплана икән, йөрәк өйәнәге, гипертония һәм инсульт кеүек сирҙәр менән ауырыу хәүефе көсәйә. Һирәкләп кенә шоколад, бәлеш ашауҙың бер ниндәй ҡурҡынысы ла юҡ, тик сама белергә кәрәк. Шулай уҡ дөрөҫ туҡланмау ҙа – ғүмерҙең ҡыҫҡарыуына йоғонто яһаусы сәбәптәрҙең береһе....
Алла – тәрбиәсе һәм уҡытыусы
Новости / Иман // 20-07-2018, 06:30
Аллаһы Раббыбыҙ – тәрбиәсе һәм уҡытыусы. Беҙ барыбыҙ ҙа Унан дәрес алыусылар. Ул үҙенең хикмәте менән һәр көн ҡолдарына дәрес бирә. Беҙ, донъяға яратылған бәндәләр, тормош һабаҡтарынан ниғмәт алып, үҙебеҙҙең хаталарыбыҙҙы төҙәтеп, саф-пак хәлдә ҡабат Алла хозурына ҡайтырға тейешбеҙ. Бер кем дә, баймы, ярлымы ул, йәнен үҙе теләгән тиклем тота алмай, ҡасандыр Уға ҡайтырға тейеш. Шуға ла йәнебеҙҙе, күңелебеҙҙе паклар өсөн беҙгә ислам дине бирелде.
...
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 327
НАСИРОВ Фәрит Сәғит улы (22.1. 1954, Карл‑Маркс‑Штадт ҡ., ГДР), математик. Физика‑матем. ф. д‑ры (2002), проф. (2010). ЛДУ‑ны тамамлағандан һуң (1976), ӨДАТУ‑ла эшләй. Фәнни тикшеренеүҙәре финанс математикаһы, ихтималлыҡ теорияһы, осраҡлы процестар теорияһы, матди үҙгәреүсәндең функциялары теорияһы мәсьәләләренә арналған. Н. тарафынан ирекле алынған өҙлөкһөҙ функция б-са симметрик интегралдар теорияһы, интеграль тигеҙләмәләр (стохастик дифференциаль тигеҙләмәләрҙе дөйөмләштереү) класы төҙөлгән; Итоның дөйөмләштерелгән интегралдар теорияһы, дифференциацияланмаған функциялар, осраҡлы процестар өсөн локаль ваҡыттар теорияһы һәм ысулдары үҫтерелгән; стохастик иҫәпләмәнең төп формулаһын дөйөмләштергән Ито формулаһы, ирекле алынған Борель функцияһының Лузин үҙенсәлеге (N) м‑н бәйле тарҡалыуы табылған; стохастик дифференциацияланыусы тигеҙләмәләрҙе һәм уларҙың траекториялар б‑са аналогтарын интеграллау ысулы эшләнгән; диффузия процесының структураһы асыҡланған. 80‑дән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Х е ҙ м.: О локальных временах для функций и случайных процессов //Теория вероятностей и её применения. 1995. Т.40. Вып.4; Симметричные интегралы и стохастический анализ //Шунда уҡ. 2006. Т.51. Вып.3.
Г.Т.Болғаҡова
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Ҡыңғыраулы мәктәп йылдары
Сығарылыш уҡыусылары менән осрашыу – гимназия-интернатта һаҡлана килгән иң изге һәм сағыу йолаларҙың береһе. Мәктәп йылдары… Ғәжәп серле, иҫтәлекле, онотолмаҫ йылдар! Һәр кемгә лә кисә генә булған кеүек үҙҙәренең хушлашыу, сығарылыш кисәһе, һуңғы мәктәп вальсы…
Үткән аҙнала мәктәпте 50 йыл элек бөткәндәр йыйылһа, был шәмбелә 10 йыл элек тамамлағандар осрашты. 2008 йыл коллектив өсөн үҙенсәлекле йыл булғандыр, сөнки кластар һаны «К»ға тиклем етеп, 202 уҡыусы ҡулына аттестат алды. Был йыл шулай уҡ күп миҙал алыусылары, ҡурайсылары, лидерҙары, спортсмендары, күпләп нефть һәм авиация институтына уҡырға инеүҙәре менән иҫтә ҡалған. Һуңынан вузды бөткәндәр араһында ҡыҙыл дипломға тамамлаусылар ҙа байтаҡ булды.
Осрашыу З.В. Хисмәтуллина исемендәге тарих-этнография музейынан башланды, һәр кем үҙенең кабинетын, күңелгә яҡын урындарҙы күрергә ашыҡты. Тамаша залына йыйылғас, сараны гимназия-интернат коллективын етәкләүсе директорыбыҙ асып ебәрҙе. Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы Фазлетдинова уҡыу-уҡытыу эштәре, тәрбиә мәсьәләһе, яңы башланғыстар, уңыштар тураһында һөйләп үтте, уҡытыусы-ветерандарҙы тәбрикләне. Ысынлап та, был осрашыуҙы бөтәһе лә көтөп алғайны. Шул йылдарҙа эшләгән администрация, уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр уҡытҡан уҡыусылары менән үткәндәрҙе, бәхетле миҙгелдәрҙе иҫкә алып, күңелдәрҙә ҡыңғырау тауышын зыңлатты. “Йөрәктән сыҡҡан һүҙ йөрәккә етә”, - тиҙәр. Бөтә ун класс та, сәхнәгә күтәрелеп, үҙҙәре тураһында һөйләп, гимназияға, коллективҡа оло рәхмәттәрен еткерҙе, яратҡан уҡытыусыларын, класс етәксеһен, тәрбиәсеһен гөлләмәләргә күмде. Бөтә кластар исеменән гимназияға ҡыңғырау бүләк итте. Сығарылыш уҡыусыларына тик афарин тип әйтергә ҡала, сөнки осрашыу ойошҡан рәүештә үтте, йыр, бейеү, ҡурай менән үрелеп барҙы, күмәкләп фотоға төштөләр. Һәр кем ҡәнәғәтләнеү тойғоһо менән таралды.
Осрашыуҙы юғары кимәлдә ойошторған 11д класы уҡыусыһы, оҙон дистанцияларҙа йүгереүе менән (марафон) билдәле Заһир Әминевҡа һәм барлыҡ туғыҙ кластың старостаһына ҙур рәхмәттәребеҙҙе еткерәбеҙ.
2008 йылғы 11д класы етәксеһе Г.С. Ҡылысова


text:
Татарстандың Яр Саллы ҡалаһында газ-мотор яғыулығы баҙарын үҫтереү мәсьәләһенә арналған кәңәшмә булды. Унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты. Ил Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич етәкселегендәге сараға шулай уҡ башҡа төбәктәрҙең етәкселәре, Рәсәйҙең сәнәғәт һәм сауҙа, энергетика, транспорт министрҙары саҡырылғайны.
Михаил Бабич сығышында округта газ-мотор яғыулығы мәсьәләһенә етди иғтибар бүленеүен билдәләне, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн техника, пассажир автобустары һатып алыуҙы субсидиялау барышына туҡталды. Ныҡлы өйрәнеүҙе талап иткән проблемалар ҙа юҡ түгел. Мәҫәлән, газ-заправкалау станциялары етешмәй.
Кәңәшмәлә шулай уҡ газ-мотор яғыулығына ҡуйылған баҙар хаҡы тураһында фекер алышыу булды. Быйылға тиклем уны Рәсәй Хөкүмәте “Аи-76” маркалы бензин хаҡының 50 проценты дәүмәлендә көйләй килде. Әлеге тәжрибә ғәмәлдән сыҡҡас та, әллә ни киҫкен үҙгәреш күҙәтелмәгән. Белгестәр иһә газ-мотор яғыулығына хаҡтың йылына 10 проценттан да күберәк артмаҫын күҙаллай.


text:
Интервью, әңгәмәләр шыр һорауһыҙ була аламы? Әлбиттә! Мәсьәләне инеш һүҙҙә, хатта һорау рәүешендә лә түгел, тура төбәмәй генә ата ла – бәйәнләһен әйҙә ҡунағың, оҙондан төшөп. Миҫалға, бөгөнгө конференцияға бәйле дөйөм тәьҫоратын һөйләһен. Бының ысын мәғәнәһендә ижади, көслө, тәжрибәле журналисҡа төҫ түгеллеге аңлашыла, әммә, кем әйтмешләй, принципта – мөмкин.
Ысулды, бәләкәс өлөшөн, ҡайһы ваҡыт файҙаланырға ла тура килгеләй, әйткәндәй. Тик әлеге ижадилектән ситен торғанға йәки сараның йөкмәткеһен өйрәнмәгәндән, ниндәйҙер объектив йә субъектив томаналыҡтан түгел был, ә оҙаҡламай башланыр әңгәмәнең ҡапҡа алдында тороу сәбәбенән. Артабан ҡапҡа асыла, алға үтәбеҙ, соланға инәбеҙ, өй ишеген тартабыҙ. Эйе, диалог йә полилогтарҙың да, тотош тапшырыу ише, башы, уртаһы һәм йомғағы булырға тейеш тигән ҡарарға тәү эштәремдә үк килдем һәм ошолай дауам да итәм. Өйҙән кире сыҡҡанда ла шул уҡ эҙмә-эҙлелек мотлаҡ тип уйлайым. Быны, мәҫәлән, “Тапшырыуҙың мөҙҙәте тулыу алдында, түңәрәкләй башлайыҡ” тип, һөйләүсене лә, тыңлаусыны ла әҙерләү, шуны раҫлап, йомғаҡлы яуапҡа иҫәпләнелгән һорау биреү аша башҡарырға була. Шунан инде өй ишеге тыштан ябыла. Соландан сығаһың, тирә-яғыңа иркен бағып, үҙеңдән дә ниндәйҙер ҙур нөктәле һүҙ әйтәһең. Ҡапҡа аша үткәндән һуң инде: “Имен-аман торайыҡ!” – тимен.
Студия ҡунағы киң даирәле, тәрән белемле, фекерле, зыялы зат икән, әлеге берҙән-бер дөйөм һорау менән хушһынырға ла мөмкин: телмәр тотоп өйрәнгән – иркенлек бир генә. Бәғзе журналистың интервьюларҙа гел сығышын быуғанын, фекер ебен өҙөп, ваҡ-төйәк һорауҙары менән йонсотҡанын онотмаған ул – быуаһы йырыла, үҙен ҡалын журналға мәҡәлә яҙғандай хис итә, ләкин һәр нәмәнең үҙ үлсәме: бындай уҡ даланы уға, күпме хөрмәт итһәң дә, бүләк ҡыла алмайһың.
Хәйер, һорауһыҙ яуаптар ҙа ишетә киләм, улар кәрәк тә. Быны хатта ойошторам да. Ике ысул менән башҡарам һәм башҡартам. Беренсенән, һорау урынына – раҫлайым. Мәҫәлән, ошолай тим: “Ерҙе ер итеп һаҡлау – уны иҡтисади тотоноу ҙа ул. Ә бының өсөн тотош ауыл хужалығының үҫеүе мөһим. Үҫеү шарты – дөйөм камиллыҡ: осһоҙ кредиттар ҙа был, дәүләт ярҙамы ла, етештергәнде һатыу мөмкинлеге лә, хаҡтар диспаритетынан ҡотолоу ҙа – һанап бөткөһөҙ...”. Бындай раҫлауҙарҙың аҙағында, интонацияға ҡарап, яңғыҙ йә күп нөктә булыуы ихтимал. Баяғы аҡыллы зат, шунда уҡ эләктереп алып, яуап та бирергә тотона.
Һүҙ ҡеүәһе әҙерәктәр йә башҡорт телен наҡыҫ белгәндәр, һорауҙарыңды аҙна элек яҙып һалһаң да, Телеүҙәк баҫҡысын үтеү менән яңынан төпсөнөргә керешә. Мин, әйткәнем дә бар, түҙемле генә аңлатам, сөнки ҡунағым бит ул. Ләкин әлеге һорауҙарға ғына ҡарап ултырмауҙың хаҡлығын өҫтәйем һәм икенсе ысул – тап ошо ла.
– Имтиханға әүерелмәһен, – тим. – Нимә еткерергә теләйһегеҙ, шуны һорауһыҙ ҙа һөйләгеҙ.
Был бигерәк тә юғары уҡыу йорто уҡытыусыһы килгәндә үтемле сыға тип уйлайым: мәғарифҡа яҡын төшөнсә бит. Имтихан тип үҙемде ирекһеҙҙән үргәрәк ҡуйыуым эстән нисек ҡабул ителәлер, әйтә алмайым – һынау мәлендә һорауҙы студентҡа улар ҡаҙай бит инде йәлләүһеҙ. Хәйер, әйтә алам: үпкә юҡ – тышҡа һәр хәлдә гел ихлас ризалыҡ ҡына сығарыла, сөнки әңгәмәне йәнлерәк итерен асыҡ төшөнөү бар бының. Ошоноң өсөн дә, юҡ ваҡыттарын бүлеп, эфирҙарыбыҙҙа ҡатнаша килгәндәре өсөн дә бөтә эксперттарыбыҙға оло рәхмәтемде, ҡанағыҙ, тағы бер белдерәйем.
– Тема, образлы әйткәндә, ҙур ағастың олоно, – тим. Күҙ алдына асығыраҡ баҫһын өсөн йәйелгән ике ҡулды аҫтан өҫкә күтәрәм. – Ботаҡтары – минең һорауҙарым. Шунда туҡталырға ла мөмкинмен – артабанғы сыбыҡтар ҙа, япраҡтар ҙа һеҙҙән була ала, ләкин барыһы ла олондан килә, унан өҙөлөнмәһен.
Ҡунаҡтарға оҡшай ошо сағыштырыу. Әйткәнемдән тайпылынмай ҙа: һөйләшеү иркен рухта, тимәк, киң даирәле, шуның менән бергә ыҡсым да – тимәк, теүәл башҡарыла.
Рәсүл СӘҒИТОВ,
радиожурналист һәм яҙыусы,
Рәсәйҙең атҡаҙанған
мәҙәниәт хеҙмәткәре.


text:
Репин исемендәге институт
И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург скульптура, архитектура һәм рәсем сәнғәте академия институты Юғары һөнәри Мәғарифтың Федераль Дәүләт Белем Биреү Учреждениеһы — Рәсәйҙәге иң боронғо һәм иң ҙур сәнғәт уҡыу йорто.
Институт С. Г. Строганов исемендәге Мәскәү дәүләт художество-сәнәғәт академияһы һәм В. И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнәғәт институты менән Рәсәй сәнғәт академияһына инә.
Тамамлаусылар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Репин исемендәге институттын тамамлаусылар категорияһын ҡарағыҙ.
Категорияла булмаған шәхестәр түбән яҙылған.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург скульптура, архитектура һәм рәсем сәнғәте академия институты сайты
- сайт факультета теории и истории искусств
- Об институте на сайте Российской академии художеств


text:
UK Casino Games –; 200 төрө менән бонус фунт стерлингка тиклем уйнай.!
Казино уйында уйынсыларҙың береһе арҡаһынан slotjar бөйөк британия ҡатнашып, еңеүселәр өсөн. 60 Секунд!
Бөйөк британия бонусный уйын казино SlotJar.com
Казино бушлай уйнарға өсөн реаль аҡса һәм яҡшы билдәле булған был донъяла ProgressPlay. Хәҙер уны яңынан эшләй башланы һәм улар SlotJar. Был казино мобиль, наслаждайся был уйын күп кешеләр ала, өйҙән сығырлыҡ түгел.
Уйын күп булмай, һеҙ алыр уйнарға, һеҙ файҙалана аласыз бонус, джекпоты түләү һәм еңел вариант, унда һеҙ аласаһы һеҙҙең шанс вращать буйынса еңеү яуланы-ҙур кәм. 60 секунд! Бөйөк британияла бына казино туп-тулы күҙәтеү. Һәм бөгөн тиклем теркәлә ала., £200 –; 100% барлыҡ яңы уйынсыларҙан казино биргән бонус өсөн депозит.
Бөйөк британия менән уйынды казино онлайн уйындар реаль аҡсаның депозит
Бонус күп була, ул һеҙгә иң яҡшы бөйөк британия казино таба.. One is the aforementioned up to 200 бушлай бонусный депозит . Ҡуллана аласыз был, хатта өсөн уйнай һәм еңеү яулай. Шулай уҡ бонус өсөн депозит ҡотлап, уларға ирешергә мөмкин £200. Теләһә ниндәй сумманы индерә, унда һеҙҙе көтә алыу өсөн бонус. Был ике түгел, берҙән-бер бонустар, һеҙ уны көтөп ала, бөйөк британия был казино таба.. Көтә һеҙ шулай уҡ аласыз таба, башҡа бонус, шул иҫәптән ҡулаҡса менән ҡайтара килешеү, аҙналыҡ түләүһеҙ һәм кредит сюрприз казино.
Бөйөк британия телефон иҫәбенә ҡаплана табыш Онлайн казино
Еңел өсөн түләү яҡшы булырға тейеш онлайн-казино бөйөк британия.. Шул факт, һеҙ, бәлки, SlotJar телефон өсөн түләү иҫәбенә. береһендә уны яҡшы эшләй казино. Кеҫә телефондарын файҙаланаларҙыр, бәлки уйынсылар депозит кредиттары. Бөтәһе менән £уйынсылары 10 иң яҡшы наслаждайся онлайн уйындар слот. Көн һайын төрлө акциялар менән казино, был оло еңеү Евро бер нисә әүерелеүе мөмкин.. Телефон аша ла түләргә иҫәбенә идея оҡшай ? Кисерә алмай, башҡа варианты ла бар. Дербетов һәм электрон вариантта йәки был кредит картаһы кошо. Менән уйнай £хәҙер туранан-тура 200 бонус!
Етеҙ Уйын Казино Онлайн Яңы Еңеү Яуланы
Һеҙ нисек аңлайһығыҙ был казино береһе исемен ала, башлыса, слот тураһында, әммә бөтөнләйгә түгел.. Уйын автоматтары алалар наслаждаться уйындар һеҙҙең күп буласаҡ. слот-банк, уларҙың йорто булараҡ билдәле. слот иң яҡшы рус онлайн әммә өҫтәл уйындары күп булған, ә шулай. Уйындарҙы үҙ эсенә Слот Ярһыған Мөгөҙморон, Байлыҡты Йәйғорҙай, Бесәй һәм күсермәһе мөғжизәһе ләкин өсөн бер нисә атарға. Һигеҙ булды. рулетка онлайн-уйын, покер, блэкджек һәм баккара. Еңеү казино етеҙ өсөн тәҡдимдәрегеҙ булһа, һеҙ уларҙы был HD. Был уйын дилә һәм реаль булыуын мультиплеер шуға күрә уйынсылар тоя, сөнки уларға реаль казино ҡушыла..
Бөтә был уйын уйнарға мөмкин казино бушлай демо-режим, уйынсылар өйрәнергә мөмкинлек бирә, улар тәү сиратта улар үҙ аҡсабыҙға урынлаштырҙыҡ. Бөгөн телефон ҡулланыу депозит иҫәбенә үҙ итә башлай.!
Тикшереү Бөйөк британия онлайн ставкаларына өсөн яҡшы. Казинола Отторған Аҡса Өсөн Ауыр Һәм Реаль
Бәлки, һеҙ еңеү яуланы-н слот өҫтәл уйындары һәм ҙур, әммә өлгәшелгәндәрҙә туҡталып ҡалырға еңеү. Түләү суммаһы һәм түләү бәйле таблица слот өҫтәл уйындары беркетелгән.. . джекпот отто уйынсылары тәҡдим итәләр шанс тағы ла күберәк. Джекпот уйын күп булмай, шул иҫәптән унда уйнарға мөмкин. Квест Гонзо , Йөк Машинаһы Гром , Илаһи байлыҡ һәм аҡса заставка ләкин өсөн бер нисә атарға.
Башҡа уйындарҙыҡынан айырылып һеҙ бер сумма ота. Джекпот прогрессив менән ҡарап, ул үҫеүен дауам суммалағы отошто, бәлки, һеҙ еңеү яуланығыҙ һәм ҙур. Буласаҡ һеҙгә бер ниндәй ҙә сикләүҙәр булырға ни еңә алмай, джекпот уйын уйнай.. Һәр саҡ, ләззәт ала, һәм хәтерлә, көсөбөҙ ҡомарлы уйын уйнай.!
Казино өсөн Блог SlotJar.com
Lucky Winners
- Forsman R Won BIG kr49000.00
- Lindstrom H Won BIG kr49000.00
- Rose S Won BIG £36880.00
- Tufis C Won BIG kr35440.00
- Artymiuk M Won BIG £30240.00
- Stephens B Won BIG £23840.00
- Lawlor T Won BIG £20480.00
- Parker R Won BIG £20450.00
- Nolan R Won BIG €18900.00
- Schilder S Won BIG €17590.00
- Ghani S Won BIG £16960.00
- Gintoli F Won BIG $15600.00
- Jordan N Won BIG £15435.00
- Kallio R Won BIG €14400.00
- Tharani N Won BIG £14000.00
- Stoll L Won BIG £13200.00
- Caulker S Won BIG £12600.00
- Roche J Won BIG £12285.00
- Healy S Won BIG £12000.00
- Stables G Won BIG £12000.00
- Gostynski K Won BIG £12000.00
- Stables G Won BIG £12000.00
- Cockram J Won BIG £12000.00
- Gandecha S Won BIG £12000.00
- Martin E Won BIG £12000.00
- Williams C Won BIG £12000.00
- Oldham M Won BIG £11970.00
- Fearn M Won BIG £11884.50
- Donkersloot J Won BIG €11850.00
- Way K Won BIG $11500.00
- Karlborg R Won BIG kr11200.00
- Goodwin S Won BIG £10688.00
- Sanna G Won BIG £10450.00
- Torsson J Won BIG kr10280.00
- Rastall K Won BIG £10080.00
- Porteous D Won BIG £10028.80
- Karlborg R Won BIG kr10000.00
- Khani A Won BIG £9920.00
- Chan A Won BIG £9500.00
- Jonsson F Won BIG kr9030.00
- Iles N Won BIG £8940.00
- Schiavone G Won BIG £8402.40
- Fellbrink A Won BIG kr8160.00
- Van den broek J Won BIG €7680.00
- Wood G Won BIG £7500.00
- Hughes W Won BIG £7400.00
- Jones J Won BIG £7205.80
- Baylis J Won BIG £7200.00
- Maccoll D Won BIG £7150.00
- Canham N Won BIG £7000.00
- Andersson G Won BIG kr6932.00
- Neil J Won BIG £6840.00
- Tudor C Won BIG £6685.00
- Cey M Won BIG $6305.00
- Barratt C Won BIG £6294.40
- Beal M Won BIG £6120.00
- Lowth D Won BIG £6000.00
- Kokkonen K Won BIG €6000.00
- Brink M Won BIG kr5973.00
- Muena Y Won BIG kr5952.00
-
£556388.49
-
£145415.14
-
£71840.35
-
£28588.98
-
£10813.87
-
£7136.13
-
£3778.88


text:
Республикала алты яңы газ ҡойоу станцияһы төҙөләсәк – Рөстәм Хәмитов
Республикала алты яңы газ ҡойоу станцияһы төҙөләсәк – Рөстәм Хәмитов Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 2 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Алдағы йылдарҙа Башҡортостанда автотранспортты метан менән заправкалау өсөн алты яңы автомобилгә газ тултырыу компрессор станцияһы төҙөләсәк. Ошо хаҡта «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең төбәк сәйәсәте буйынса комиссия ултырышында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, уҙған аҙнала компания Идараһы Рәйесе Алексей Миллер менән осрашыу барышында автомобилгә газ тултырыу компрессор станцияларын төҙөү тураһында килешеү өлгәшелде.
— Беҙ байтаҡ һорауҙарҙы тикшерҙек. Республикала газ-мотор яғыулығындағы автомобилдәрҙе заправкалау станциялары селтәрен үҫтереү хаҡында һөйләштек, – тине Рөстәм Хәмитов. – Башҡортостан Республикаһы – Рәсәй Федерацияһында был йүнәлештә алдынғы. Конкуренттарҙың әүҙем эшләгәнен аңлап, был позицияны артабан да яҡларбыҙ.
Әлеге ваҡытта төбәк биләмәһендә «Газпром» төркөмөнә ҡараған 12 газ тултырыу станцияһы эшләй.
— Алексей Борисович менән алдағы ике-өс йылда тағы алты станция төҙөү кәрәклеге тураһында һөйләштек. Был республикабыҙҙы транспортты газ менән тәьмин эшенә индергән корпорацияның яҡшы, әһәмиәтле өлөшө буласаҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Үҙ сиратыбыҙҙа газда эшләүсе транспорт һанын ярайһы уҡ арттырырға йөкләмә алабыҙ. Был эште атҡара алырбыҙ тип уйлайым.


text:
- Подробности
- Просмотров: 349
ОКТЯБРЬСКИЙ МУЗЫКА КОЛЛЕДЖЫ, 1969 й. музыка уч‑щеһы булараҡ асыла, 2012 й. хәҙ. статусын ала. Уҡытыу көндөҙгө бүлектә инструменталь башҡарыу (йүнәлештәре: халыҡ оркестры инструменттары, тынлы һәм һуҡма оркестр инструменттары, ҡыллы оркестр инструменттары, фп.), музыка теорияһы, хор м‑н дирижёрлыҡ итеү, халыҡ йырын яңғыҙ һәм хор м-н башҡарыу һөнәрҙәре б‑са алып барыла. Китапханаһы, 2 концерт, камера, хореография, спорт, уҡыу залдары, видео‑ һәм фонотекаһы, ятағы бар. Башҡорт фольклор, вокаль, халыҡ инструменттары, урыҫ йыры, скрипкасылар ансамблдәре; тынлы инструменттар, урыҫ халыҡ инструменттары, симфоник, эстрада оркестрҙары; академик хор эшләй. 1,6 мең белгес әҙерләнгән (2013). Уҡыу йорто Ҡазан һәм Магнитогорск консерваториялары, Музыка колледжы, Гнесиндар ис. Рәсәй музыка акад. (Мәскәү), Сәнғәт институты, Сәнғәт училищеһы, Силәбе мәҙәниәт ин‑ты м‑н хеҙмәттәшлек итә. Колледж бинаһы (1953 й. төҙөлгән) архитектура ҡомартҡыһы булып тора.
Ю.С.Алимина
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 518
ПАМЯТИ СТРЕЛЯЕВОЙ, К е ч ‑ к е н э, ашау өсөн сығарылған виноград сорты. 2005 й. Л.Н.Стреляева, Н.В.Майстренко, М.Ғ.Әбдиева (БНИИСХ) тарафынан Мадлен Анжевин, Маленгр ранний, Жемчуг Саба һәм Шасла белая сорттарын һеркәләндереү юлы м‑н сығарыла. Уртаса бейеклектәге ҡыуаҡ. Япрағы эре, бөтөн йәки 3 айырсалы, йәшел төҫтә, өҫ яҡтан төкһөҙ, аҫтан — шырт. Сәскәһе ике енесле. Тәлгәше конус формаһында, ауырлығы 240—550 г. Емеше — еләк, ауырлығы 2,4 г, овал формаһында, йәшел төҫтә. Авг.—сент. өлгөрә; составында 10,7% шәкәр, 1,4% органик к‑та, 100 г 8,1 мг С витамины бар.Ҡышҡа сыҙамлылығы уртаса. Уртаса уңдырышлылығы — 120 ц/га йәки бер ҡыуаҡтан 4,5 кг (Кушнаренко емеш‑еләк һәм виноград культуралары селекцияһы үҙәге, 2004—06). БР һәм РФ б‑са ҡулланылышҡа 2007 й. индерелгән, ҡаплаулы культурала бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә.
М.Ғ.Әбдиева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 336
НЕФТЬ ХИМИЯҺЫ, химияның нефть берләшмәләренең, уларҙың ҡатнашмаларының составтарын, үҙенсәлектәрен һәм химик үҙгәрештәрен, эшкәртеү процестарын өйрәнгән өлкәһе. Н.х. төп бурыстары — нефть т‑да белешмәләр банкы булдырыу, нефтте рациональ эшкәртеү юлдарын билдәләү маҡсатында углеводородтарҙың, гетероатомлы һәм металл тотороҡло берләшмәләрҙең ятҡылыҡтарҙың литологик составына, ятыу тәрәнлегенә һәм нефть сығарыу шарттарына бәйләнгән таралыу закондарын асыҡлау; юғары сифатлы нефть продукттары алыу өсөн нефтте эшкәртеү кимәлен 70—85%‑ҡа тиклем күтәреү; нефть углеводородтарының үҙ‑ара әүерелеүҙәрен тикшереү; каталитик крекинг, риформинг, дегидрирлау, изомерлаштырыу, цикллау һ.б. өсөн модификацияланған катализаторҙар табыу һәм ҡулланыу; термик крекинг, кокслаштырыу, пиролиз һ.б. ысулдарын һәм процестарын эшләү. Мотор яғыулығын, уның юғары октанлы компоненттарын (изопарафиндар С6—С9, ароматик углеводородтар; ҡара: Октан һаны), мономерҙар һәм ярымпродукттар (бензол, толуол, ксилолдар, этилен, пропилен, бутилендар, изопрен, бутадиен, ацетилен), башлыса тармаҡлы булмаған парафиндар һәм нафтендар (ҡара: Нафтен углеводородтары) алыу процестарының законлыҡтарын һәм механизмдарын асыҡлау ғәмәли тикшеренеүҙәрҙең бурысы булып тора. Нефть углеводородтары (башлыса н‑алкандар) ш. уҡ мал аҙығы продукттарын микробиологик синтезлау өсөн сеймал һанала (ҡара: Микробиология cәнәғәте). Нефтте органик продукттарға эшкәртеү ысулдарын һәм процестарын эшләгәндә (ҡара: Нефтехимия синтезы) математик модель әҙерләү; органик һәм физик химия (масс‑спектрометрия, оптик анализ ысулдары, хроматографик анализ ысулдары, ядро‑магнит резонансы һ.б.), теплотехника, кибернетика һ.б. ысулдар ҡулланыла. Донъяла сығарылған нефттең 8%‑тан ашыуы химик эшкәртеүгә дусар ителә. Нефть химияһы производстволары өҙлөкһөҙ хәрәкәтле, ҙур ҡеүәтле агрегаттарҙа юғары т‑раларҙа һәм баҫымдарҙа, төрлө катализаторҙар ҡулланып башҡарыла; 50‑гә яҡын яғыулыҡ булмаған продукт сығарыла; тирә‑яҡ мөхитте бысратҡан, аҙ ҡалдыҡлы йәки ҡалдыҡһыҙ технология булдырыу арҡаһында кәметергә мөмкин булған өҫтәмә продукттар барлыҡҡа килтерелә. Башҡортостанда Н.х. өлкәһендә тикшеренеүҙәр 20 б. 30‑сы йй. аҙ. Өфө крекинг заводының (ҡара: Өфө нефть эшкәртеү заводы) үҙәк завод лаб. К.П.Лавровский, И.С.Поляков етәкс. башлана һәм 40‑сы йй. Өфө нефть ғилми‑тикшеренеү институтында Б.Г.Логинов, А.С.Эйгенсон етәкс. дауам ителә. 50‑се йй. СССР ФА БФ‑тың химия бүлегендә Р.Д.Оболенцев етәкс. көкөрторганик берләшмәләр химияһын өйрәнеү б‑са фәнни үҙәк булдырыла, унда тикшеренеүҙәр нефть сығарыу сәнәғәте, нефть эшкәртеү сәнәғәте һәм нефтехимия сәнәғәте талаптарына ярашлы үткәрелә; 60‑сы йй. Башҡ‑н нефть ғилми‑тикшеренеү һәм проект ин‑тында, ӨНИ‑лә, Нефтехимия производстволары ҒТИ‑нда, Химия ин‑тында тикшеренеүҙәр башлана. Башҡ‑н нефть эшкәртеү ҒТИ‑нда (ҡара: Нефтехимия эшкәртеү институты) углеводородтарҙың төркөмлө составын, төрлө нефттәрҙең физик‑химик һәм технологик үҙенсәлектәрен, нефттең кислородорганик берләшмәләрен, нефттең юғары молекуляр өлөшөн (беренсел ҡыуылыу ҡалдыҡтарын) өйрәнәләр. Көкөртлө водород, меркаптан булған нефттәрҙең һәм газ конденсаттарының химик составын тикшереү Н.К.Ляпина, А.Д.Улендеева, С.Ғ. Хәбибуллин етәкс. үткәрелә; ш. уҡ Л.Ә.Баева, Ә.Я.Байкова, Ляпина, Т.С.Никитина, М.А.Парфёнова, Улендеева һ.б. тарафынан — Урал‑Волга буйы, Көнбайыш Себер, Ҡаҙағстан, Коми Респ. нефттәренең көкөрторганик берләшмәләре; В.Г.Беньковский етәкс. нефттең азоторганик берләшмәләре өйрәнелә. Нефттең металл-порфирин комплекстары (Ю.М. Абыҙгилдин, Ляпина, Р.Н.Фәхретдинов, Ғ.Ғ.Хәлитов) тикшерелә, нефттең урта фракцияларынан ароматик углеводородтарҙы бүлеп алыу процестары (С.В.Пестриков, Ю.Ф.Соков) булдырыла. Республика ғалимдары тарафынан термик крекинг, кокслаштырыу процестарының, илдәге сеймалдың үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып электрод коксы производствоһының нигеҙе булдырыла; илдә тәүге анизотропик структуралы юғары сифатлы электродлы нефть коксы производствоһын эшләүгә нигеҙ һалына (Р.Н.Ғимаев, А.Ф.Красюков, А.Ф. Махов, З.И.Сөнәев); донъяла тәүге тапҡыр көкөртлө берләшмәләр производствоһы технологияһы эшләнә (Ляпина, Р.М.Мәсәғүтов, Ю.Е.Никитин, А.Х.Шәрипов); асфальтһыҙлаштырыу, битум етештереү, ауыр дистилляттарҙы һәм деасфальтизаттарҙы көкөртһөҙләндереү процестары тикшерелә (Г.А.Берг, Г.Г.Валявин, Р.Х.Садиҡов, В.В.Фрязинов, И.Р.Хәйрудинов, М.М.Әхмәтов). Контактлы, селектив таҙартыу һәм көкөртлө нефттәге майҙарҙы парафинһыҙлаштырыу процестары яңыртыла (Д.О. Гольдберг, Н.Г.Калантар, П.А.Золотарёв). Деэмульгаторҙар (Г.Е.Станкевич, М.З.Мәүлитова), нефттең азот һәм көкөртлө берләшмәләре нигеҙендә коррозия ингибиторҙары (Ә.К.Ефимова, Н.М. Лотарева, Ә.Ғ.Ғүмәров) алыу технологияһы, нефтте фракциялауҙың теоретик нигеҙҙәре (Б.К.Марушкин, А.А.Кондратьев, Ғ.Ғ.Теләшев, Т.Ғ.Үмәрғәлин, М.Л.Креймер), углеводородтарҙы экстракциялап бүлеү ысулдары (Ә.З.Бикҡолов) эшләнгән. Шулай уҡ ҡара: Ароматик берләшмәләр, Синтетик каучуктар, Нефть продукттары.
Әҙәб.: Л я п и н а Н.К. Химия и физикохимия сераорганических соединений нефтяных дистиллятов. М., 1984; Товароведение нефтяных продуктов. В 8т. Т.1. Общие сведения о нефти и нефтепродуктах. М., 2003; Г а л и м о в Ж.Ф. Химия природных энергоносителей: (в лекциях и вопросах). Уфа, 2007.
Н.К.Ляпина, С.Ғ.Хәбибуллин
Тәрж. Ф.А. Ғималова


text:
Өфөлә ҡатын «Мега» сауҙа үҙәгендә бәпесләгән
Өфөлә ҡатын «Мега» сауҙа үҙәгендә бәпесләгән Фото: социаль селтәрҙәр
ӨФӨ, 2017 йыл, 21 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Кисә, 20 ноябрҙә, Өфөнөң «Мега» сауҙа үҙәгендә үҙенсәлекле ваҡиға булды. Ҡатын сауҙа залына ингән ерҙә бәпесләгән. «Башинформ» агентлығына сауҙа үҙәгенең матбуғат хеҙмәтендә һөйләүҙәренсә, һау-сәләмәт ир бала донъяға килгән.
«Сауҙа үҙәгенең табипҡаса бүлмә хеҙмәткәрҙәре бәпесләүсе ҡатын-ҡыҙға ярҙам итте. Сабыйҙы йыуындырҙылар, ә ҡатынға медицина ярҙамы күрһәттеләр. Һуңғараҡ ашығыс ярҙам бригадаһы килде. Бәпесте әсәһе менән бергә 4-се бала табыу йортона алып киттеләр», — тип хәбәр иттеләр «Мега» сауҙа үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән.
Сауҙа үҙәге хеҙмәткәрҙәре һүҙҙәренсә, ҡатынға һәм яңы тыуған ир балаға бүләк тапшырып, ғәҙәти булмаған тыуған көнө менән ҡотлағандар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 529
ЗАПОВЕДНЫЙ ҒИБӘҘӘТХАНАҺЫ, палеолит осоро археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 12‑се мең йыллыҡҡа ҡарай. Заповедный мәмерйәһендә урынлашҡан. 1969 й. В.А.Марушин тарафынан асыла, 1981 й. Ю.А.Морозов, 1990 й. В.К.Фёдоров, 1993— 98 йй., 2005 й. В.Г.Котов тикшерә. Мәмерйә эсендәге ғибәҙәтхананан тора. Шартлы рәүештә 7 залға (1‑сеһе мәмерйә ауыҙынан төньяҡ‑көнбайышта тау ҡыуышында, 2—4‑сеһе төньяҡ‑көнсығышҡа һуҙылған коридорҙа, 5‑сеһе көнбайыш йүнәлештә, 6‑сыһы залда, 7‑сеһе мәмерйәнең осонда тау ҡыуышында урынлашҡан) бүленә, уларҙың һәр береһендә мәмерйә айыуының баш һөйәге табылған. 4 комплекс — 3 баш һөйәге төркөмө һәм яңғыҙ баш һөйәге айырыуса ҡыҙыҡһыныу уята. 1‑се комплекс (3‑сө зал) — 15 баш һөйәгенән (улар түбәһе м‑н өҫкә, соңҡаһы м‑н стенаға ҡаратып рәткә теҙеп һалынған), 2‑сеһе 4 м оҙонлоғонда соңҡаһы м‑н стенаға ҡаратып рәткә теҙеп һалынған (урыны м‑н 2—3 ҡатлап) 56 баш һөйәгенән тора. 3‑сө комплекс (5‑се зал) ҡатмарлылығы м‑н айырыла. Ул 2—3 ҡатлап ауыш итеп теҙелгән эзбизташ ҡоролма (1,8 м оҙонлоғондағы) м‑н уратылған бәләкәй уйымға һалынған 2 баш һөйәгенән тора. Бер баш һөйәге — ҡоролманың төньяҡ өлөшөндә өҫкө таш м‑н стена суҡағы (2 оҙонса таш м‑н нығытылған) араһында, икенсеһе (алғы өлөшө юҡ) ҡая ярығында табылған. Ҡоролмалағы баш һөйәге һәм таштар кальцит ҡатламы м‑н ҡапланған. 4‑се комплекс (7‑се зал) ҙур таш (ныҡ ятһын өсөн аҫтына ҙур һөйәк һалынған) өҫтөнә алғы яғы м‑н зал ауыҙына ҡаратып һалынған баш һөйәгенән тора. Мәмерйә айыуы, болан һәм ат һөйәктәре, саҡматаш киҫәге һәм ярсығы, охра, күмер табылған. Ҡомартҡы таш быуат дәүерендә Көньяҡ Урал халҡында айыу культы булыуын раҫлай.
Әҙәб.: Морозов Ю.А. Раскопки памятников в Центральной Башкирии //Археологические открытия 1981 года. М., 1983; Котов В.Г. Следы культа пещерного медведя по данным пещеры Заповедная //Пещерный палеолит Урала. Уфа, 1997; шул уҡ. Культ медведя на Урале по данным пещеры Заповедная //Проблемы первобытной культуры. Уфа, 2001.
В.Г.Котов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Ҡыҙҙар, иғтибар иткәнегеҙ бармы икән: тормошта шундай егеттәр осрай, улар менән берәй ҡасан мөхәббәткә тартым мөнәсәбәттәрҙең булыуы мөмкин түгел кеүек, эйеме? Ул һинең өсөн һәйбәт дуҫ ҡына булып ҡала килә.
Әйҙә, булмаһа, шундай осраҡтарҙы берәмләп ҡарап үтәйек. Һин уның хаҡында гел: «Шәп кеше лә ул, әммә беҙҙең арала бер ниндәй хис тә юҡ», – тип уйлайһың.
ЙӨРӘКТЕ ДАУАЛАУСЫ РОМАНТИК. Күҙ алдына килтер: һин әле генә һөйгәнең менән ташлашып, еңең менән күҙ йәштәреңде һөртә-һөртә урам буйлап атлайһың. Шул саҡ ҡаршыңа бик матур егет осрай һәм бер нисә минуттан инде ул һинең менән танышып, аһ-зарыңды тыңлап ултыра, бүлдермәй ҙә, үҙеңде аңлаған кеүек башын ғына ҡағып ала. Ғәжәп кеше. Өҫтәүенә, иртәгә киноға ла саҡыра. Таныш бул: һинең алда – романтик. Яратҡан егетең бүләк иткән сувенир күҙ алдында хәтерләтеп, моңһоулыҡтың сигенә сыҡҡан мәлеңдә был кеше менән аралашыу бик кәрәк. Һин бит хәҙер ирекле һәм бер ниндәй ҙә бурыстар талап итмәгән мауығыу файҙаға ғына. Әлбиттә, мөхәббәт тиҙ генә онотолмаясаҡ. Шулай ҙа яңы танышыңдың барыбер ярҙамы тейер. Тәүҙән үк уның менән асыҡ һәм ғәҙел бул, юғиһә, үҙеңдеке кеүек хистәрен селпәрәмә килтереүең бар.
БУЛМАҒАНДА ЯРАЙ ИНДЕ. Һинең, хатта шундай сибәр, заманса ҡыҙҙың да, бер кем менән дә дуҫлашып йөрөмәгән мәлдәре була. Шул ваҡытта өс йыл буйы артыңдан йөрөп тә, тик һин оҡшатмаған күрше малай һөйкөмлөрәк күренә башлауы бар, уның менән бергә ваҡыт үткәреүе күңелле булыр кеүек. Ә ниңә был уй бер ҙә насар түгел. Әммә һаҡ булырға кәрәк: һин бит уның менән былай ғына дуҫлашаһың, мөхәббәткә бик өмөтләнмә. Хәйер, ҡайҙан беләһең, аралаша башлаһаң, бәлки, унан да һәйбәт егет юҡлығын аңлап, яратып та ҡуйырһың. Ә-ә-ә, онотоп ебәргәнмен, һин уның менән ваҡытты күңелле үткәрер өсөн генә йөрөйһөң бит әле, тик күршең үҙеңә башкөллө ғашиҡ булып ҡуймаһын инде, бик өмөтләндермә, аҙаҡ үҙеңә ҡыйын булып торор, мин бит ваҡыт үткәрер өсөн генә, тип әйтеп булмай ҙа инде.
ДУҪ ҠЫНА. Ҡайһы берҙә дуҫ тип йөрөгән егеткә лә хистәрең бар кеүек. Әммә быға иғтибар итмәҫкә тырышаһың. Мәҫәлән, тыуған көнөңдә ул һине ҡотлап, битеңдән үпте, ҡосаҡланы, әй юҡ, бергә бейенегеҙ бит әле, өйөңә оҙатып ҡуйҙы, сөнки төн, ҡараңғы ине. Тик былар бөтәһе лә уйламағанда килеп сыҡты. Эйе, ул дуҫ ҡына, ә шулай ҙа ниңә быға, икенсе яҡтан, хистәр күҙлегенән ҡарамаҫҡа? Етмәһә, егет бик матур. Юҡ, кәрәкмәҫ, сөнки, ысынлап та, ғашиҡ булыуың бар. Өҫтәүенә, ул һиңә дуҫтарса яңы күҙе төшөп йөрөгән ҡыҙыҡайы тураһында һөйләй… Юҡ, был осраҡта уның үҙеңә ҡарата йылы тойғоһо бармы икәнен ныҡлап асыҡлау урынлы булыр ул.
ЯЛ КӨНӨ РОМЕОҺЫ. Уның менән дискотекала танышҡайның. Бер аҙнанан шулай уҡ тағы осраштығыҙ. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң егет һинең һәр шәмбеңдең айырылғыһыҙ өлөшөнә әүерелә. Ял көнө Ромеоһы! Һәр шәмбене, йәкшәмбене көтөп алаһың, был егет һиңә байрам кеүек. Былай аралашыу мөнәсәбәттәргә хис өҫтәмәй. Аҙна буйы уҡыуға ла ваҡытың күп ҡала. Әммә ғәҙәти бәйлелек булмағас, дуҫлығығыҙ ҙа ныҡ түгел. Һин уға дәрестән һуң бергәләп саф һауала йөрөргә йәки киноға барырға тәҡдим итеп ҡара. Ризалашһа, бик һәйбәт, юҡ икән, ул шул килеш ял көнө Ромеоһы булып ҡаласаҡ.
УЙЛАП СЫҒАРЫЛҒАН ГЕРОЙ. Һин уға бер йылыңды сарыф иттең! Инглиз теленән өйгә эште башҡарыштың, әсәһенә бүләк эҙләргә магазин буйлап йөрөнөң, уның менән ҡыҙыҡһыныуыңды белдереп, ихлас йылмайып ҡараның. Хәҙер ул бөтә өйгә эштәре менән һеҙгә килә, магазин буйлап йөрөтә, өҫтәүенә, бер партала ултыраһығыҙ бит әле. Һиңә был егет үҙеңә ҡарата иғтибар күрһәткән кеүек тойола. Әхирәттәрең дә һеҙҙең дуҫлыҡ менән ҡыҙыҡһына. Был уйын менән етди мауығып китеүең бар, шуға тот та берәй көндө үҙең егетте осрашыуға саҡыр. Оҙаҡҡа. Шунда һөйләшеү, аралашыу аша уның һиңә ҡарата хисе бармы икәнен аңларһың. Юғиһә, ул һине дуҫтарса файҙаланған кеүек күренә, ә, ҡыҙ кеше булараҡ, был егет миңә битараф түгел, тип уйлап, яңылышып йөрөүең дә ихтимал.
ГӨЛНИСА.


text:
- Подробности
- Просмотров: 361
КАМАЛЕТДИНОВ Мотаһар Мирхәйҙәр улы (1875, Өфө губ. Стәрлетамаҡ өйәҙе Яңы Атйетәр а., хәҙ. БР‑ҙың Ауырғазы р‑ны Кешәнне а., — 17.7.1938, Өфө), дин әһеле, БАССР Үҙәк Диниә назараты мөфтөйө (1936). Ҡыйышҡы мәҙрәсәһен тамамлаған. 1904 й. алып Өфө өйәҙе Иҫке Ҡыйышҡы а. мәсетенең имам-хатибы һәм бер үк ваҡытта мәҙрәсә мөҙәрисе. Монархия яҡлы була, Аҡтар хәрәкәтен хуплай. Исламды модернизациялау һәм дини мәғариф мәсьәләләрендә ҡәҙимселәр (ҡара: Ҡәҙимселек) яғында була. К. хәйриә м‑н шөғөлләнә, Беренсе донъя һуғышы йылдарында иғәнә йыйыуҙа ҡатнаша. 1928 й. контрреволюцион эшмәкәрлектә ғәйепләнеп ҡулға алына, һөргөндә була. 1933 й. алып БАССР Үҙәк Диниә назаратында (ҡара: Диниә назараты): рәйес урынбаҫары, рәйес. Репрессиялана (1936), атыла. 1957 й. аҡлана.
Хеҙм.: Иске Киешкы тарихы. Ырымбур, 1911.
А.Б.Юнысова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 216
ТИРЛӘН ҺЫУҺАҠЛАҒЫСЫ, Тирлән йылғаһында (Ағиҙел й. басс.). Плотинаның һыу ағыҙыу ҡапҡаһы Белорет р‑ны Тирлән а. эргәһендә уның тамағынан 8,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Гидроузел ағыҙғысында йылғаныңһыу йыйыу майҙаны 519 км2 (йылға басс. 98%‑ы), уртаса йыллыҡ ағым күләме 147 млн м3, һыуһаҡлағыстың тулы күләме 4,9 млн м3, файҙалы күләме — 4,5 млн м3; һыу өҫтө майҙаны 0,2 км2, оҙонлоғо 2,5 км, уртаса киңлеге 68,0 м (макс. 1,1 км), уртаса тәрәнлеге 3,8 м (макс. 9,2 м). Гидроузел составы: тупраҡтан өйөп һалынған плотина (оҙонлоғо 410 м, өҫкө һырты б‑са киңлеге 7 м, макс. бейеклеге 11 м); автоматик полигональ инеү юлы булған асыҡ ташҡын ағыҙыу ҡоролмаһы (оҙонлоғо 116,0 м, киңлеге 43,5 м), ҡорос торбаларҙан торған консоль (диам. 1400 мм); плотина эргәһендә гидроэлектростанцияһы (2 гидроагрегат, ҡеүәте 100 кВт/сәғ., макс. баҫымы 8 м) булған, ҡорос торбаларҙан эшләнгән һыу төбөндәге һыу сығарыу ҡоролмаһы (диам. 1000 мм). Һыуы сөсө. Тәғәйенләнеше: Ҡатай һыу алыу ҡоролмаһын туйындырыу, һыу менән тәьмин итеү, ағымды миҙгелле көйләү, электр энергияһын эшләп сығарыу. Шулай уҡ рекреация өсөн файҙаланыла. Белорет һыуһаҡлағысы м‑н берлектә көйләнә. 19 б. башында тау сәнәғәтенең ихтыяждары һәм Ағиҙел й. компенсация рәүешендә һыу ебәреү өсөн төҙөлә. 1994 й. 7 авг. плотина йырыла. 2002 й. яңынан төҙөкләндерелә.
Ә.Р.Ғәббәсов
Тәрж. И.М.Япаров