text:
Башҡортостан ирекмәндәре Википедияға мәҡәләләр өҫтәү буйынса акцияла ҡатнаша
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.
Бөгөн — Бөтә донъя Википедия көнө. Виртуаль энциклопедияны булдырыусы әүҙем ирекмәндәр был ваҡиғаны флешмоб менән билдәләргә — тыуған ауыл йәки ҡала тураһында мәҡәләгә өҫтәмә индерергә тәҡдим итә.
Башҡорт Википедияһы администраторы Рөстәм Нурыев хәбәр итеүенсә, башҡорт ирекмәндәре быны дәррәү күтәреп алды һәм Википедияның барлыҡ ҡулланыусыларын да акцияға ҡушылырға саҡыра. Быны эшләү бик ябай. Интернет селтәрендә Википедияны табып, сайттың эҙләү тәҙрәһендә ауыл исемен яҙырға һәм «эҙләү» кнопкаһына баҫырға кәрәк. Әгәр ҙә мәҡәләне уҡығанда һеҙгә билдәле булған мәғлүмәттең юҡлығы асыҡланһа, «төҙәтеү» һылтанмаһына баҫып, мәҡәләне тамамларға һәм «һаҡлау» һылтанмаһына баҫыу зарур.
Башҡортостан ауылдары тураһындағы мәҡәләләрҙе башҡорт, рус, татар, сыуаш, ҡаҙаҡ, чечен, әрмән телдәрендәге бүлектәрҙә табырға мөмкин, тип хәбәр итә Башҡорт Википедияһы ирекмәндәре.
Википедия рәсми рәүештә 2001 йылдың 15 ғинуарында инглиз телендә асыла. Бөгөн Википедия ирекмәндәр тарафынан 770 телдәрҙә булдырыла, шуларҙың 277-һе үҙ аллы проект статусына эйә. Википедияның башҡорт телендәге үҙ аллы бүлеге 2005 йылдың 16 апрелендә эшләй башланы. Быйыл ул юбилейын билдәләй.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй дәүләт циркы генераль директоры Вадим Гаглоев менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәй дәүләт циркы генераль директоры Вадим Гаглоев менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәй дәүләт циркы генераль директоры Вадим Гаглоев менән осраштыФото: Олег Яровиков
19 июндә Республика Йортонда Рөстәм Хәмитов «Рәсәй дәүләт циркы» генераль директоры Вадим Гаглоев менән Өфө дәүләт циркында капиталь ремонт үткәреү перспективаларын тикшерҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
— Беҙҙең циркка кешеләр байтаҡ йөрөй, һәм беҙ һеҙҙең менән бергә уны яҡын ваҡыт эсендә тәртипкә килтерергә теләйбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Мин юрый «беҙ һеҙҙең менән бергә» тип әйтәм, сөнки һеҙҙең үҙегеҙгә – Рәсәй дәүләт циркына – быны эшләү ауыр, һәм беҙҙең үҙебеҙгә генә шулай уҡ ауырға төшә. Унда, моғайын, утыҙ-ҡырыҡ йыллап бер нимә лә етди эшләнелмәгән. Былай артабан йәшәргә һәм эшләргә ярамағанлығы аңлашылып тора – беҙ был эштә ҡатнашырға әҙер.
Вадим Гаглоев Өфөгә килеүенең төп маҡсаттарының береһе тип цирк менән танышыуҙы атаны.
— Яңыраҡ был вазифаға тәғәйенләнеүемә һәм дүрт ай эшләүемә күрә, хәҙер бөтә цирктарға йөрөп, уларҙың ниндәй хәлдә булғанын ҡарайым, артистар менән осрашам. Тағы ла бер маҡсат– хәҙергесә әйткәнсә «юл картаһын» – цирктың капиталь ремонтын үткәреү өсөн план төҙөү. Цирктарҙың етмешенсе-һикһәненсе йылдарҙа төҙөлгәнен белеп тораһығыҙ. Һәм, әлбиттә, шул ваҡыттан алып бер нимә лә эшләнмәгән – бер ниндәй ҙә капиталь ремонт үткәрелмәгән. Өфө циркы 1968 йылда төҙөлгән, оҙаҡламай илле йыл тула. Йәше шаҡтай ҙур, тәртипкә килтерергә кәрәк.
Осрашыу һуңында журналистар менән әңгәмәлә Вадим Гаглоев һүҙҙең Өфө циркы майҙансығын нисек файҙаланып булыу тураһында барғанын хәбәр итте.
— Тамашасыларҙы ултыртыу урындары буйынса майҙансыҡ ҙур ғына – алты урынһыҙ ике мең. Цирк тамашаларынан тыш уны концерт саралары өсөн дә файҙаланырға мөмкин, төрлө ҡала һәм республика саралары үткәреү өсөн мөмкинлектәре бар. Минең ҡарашҡа, цирк төбәктә бик әүҙем тормош алып барырға тейеш. Ул беренсе. Икенсе – цирк ремонт талап итә. Рәсәй Федерацияһының эре төбәгендә циркты заманса тейешле хәлгә килтереү – ул бик мөһим эш. Дүшәмбенән беҙ эшләй башлаясаҡ проекттар тәжрибәһе буйынса – ул Иваново ҡалаһында – ул өс йөҙ – өс йөҙ илле миллион һум самаһы. Әммә быны, әлбиттә, проект күрһәтәсәк, сөнки бында профессионалдар: конструкторҙар, инженерҙар һәм башҡа белгестәр эшләргә тейеш, — тине Рәсәй дәүләт циркы башлығы.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Төбәк халҡы ике сит ил паспортын алыуға хоҡуҡлы
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостан халҡы ике сит ил паспортын алыуға хоҡуҡлы. Быға тиклем эше буйынса даими рәүештә сит илгә йөрөгән хеҙмәткәрҙәр генә ике документҡа эйә ине.
Рәсәй Федераль миграция хеҙмәте идаралығының матбуғат үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, яңы закон буйынса сит ил паспорты булған граждандарға биометрик паспорт та алырға мөмкин. Яңы документ ун йылға бирелә. Сит ил паспортын эшләү өсөн дәүләт пошлинаһы үҙгәрмәй.


text:
Рөстәм Хәмитов Волга буйы федераль округын инновацион һәм инвестицион йәһәттән үҫтереү буйынса кәңәшмә эшендә ҡатнашты
28 сентябрҙә Һарытауҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең төбәктәр үҫеше министры Виктор Басаргин рәйеслегендә үткән Волга буйы федераль округын инновацион һәм инвестицион йәһәттән үҫтереү буйынса кәңәшмә эшендә ҡатнашты.
Ултырышта төбәктәргә инвесторҙар йәлеп итеү буйынса бурыстар, инвестицион проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн уңайлы иҡтисади климат булдырыу мәсьәләләре, Волга буйы федераль округы субъекттарында транспорт инфраструктураһын камиллаштырыу перспективалары тикшерелде, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Башҡортостан делегацияһы Санкт-Петербург һабантуйында ҡатнашасаҡ
Алдағы йәкшәмбелә, 26 июндә, Санкт-Петербург ҡалаһы янында, Ленинград өлкәһенең Сярги ҡасабаһында, һабантуй үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Санкт-Петербургтағы даими вәкиле Риф Сәхәбетдиновтың хәбәр итеүенсә, республиканың рәсми делегацияһын БР Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Марат Мәрҙәнов етәкләй, делегация составында Стәрлетамаҡ ҡалаһының һәм Баймаҡ районының хакимиәт башлыҡтары Алексей Изотов менән Илшат Ситдиҡов, ижади коллективтар, журналистар ҙа бар. Башҡортостандың милли мәҙәниәтен һәм сәнғәтен Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары, вокалистары һәм бейеүселәре, Сибай филармонияһының «Тархан» эстрада ансамбле һәм «Сибай» бейеү ансамбле, Өфө дәүләт сәнғәт академияһының «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө, М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актерҙары, Баймаҡ районының һәүәҫкәр артистары сағылдырасаҡ.
Һабантуй иртәнге 10-да ҙур концерт программаһы менән башлана, унда Санкт-Петербургтың, Ленинград өлкәһенең, Архангельск ҡалаһының, шулай уҡ Башҡортостан һәм Татарстандың ижади коллективтары ҡатнашасаҡ.
Сәғәт 12-гә рәсми ҡунаҡтарҙың – Санкт-Петербург, Ленинград өлкәһе губернаторҙарының, РФ Президентының Төньяҡ-Көнбайыш федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге делегацияһының килеүе көтөлә.
Сярги ҡасабаһы янындағы майҙанда Башҡортостан вәкилдәре үҙенең майҙансығын йәйелдерәсәк – милли аш-һыу менән башҡорт ихатаһы ҡуйыласаҡ, Башҡортостан предприятиелары продукцияһының, иң элек, әлбиттә, бал һәм ҡымыҙҙың, күргәҙмә-сауҙаһы ойоштороласаҡ. Ҡунаҡтарҙы һабантуйҙың традицион уйындары көтә.
— Йыл һайын һабантуйҙа башҡорт тирмәләре ҡуябыҙ, быйылғы һабантуй ҙа уларһыҙ үтмәйәсәк. Тирмәләрҙе Баймаҡ районынан килтереп, әле майҙанда ҡора башланыҡ, уларҙың береһе – этнографик, икенсеһе ҡунаҡтар өсөн буласаҡ, — ти Риф Рәис улы.


text:
Григорий Букреев Өфөләге Калинин районының яңы башлығы итеп тәғәйенләнде
Өфөләге Калинин районының яңы башлығы итеп Григорий Букреев тәғәйенләнде. Уның менән контрактҡа ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов дүшәмбе көнө ҡул ҡуйҙы.
Бығаса район менән 10 йылға яҡын етәкселек иткән Герман Мартынов, муниципаль хеҙмәттә булыуҙың сикке йәшенә етеү сәбәпле, отставкаға китте. Яңы башлыҡҡа ябай булмаған хужалыҡ эләкте. Районда сауҙа һәм мәҙәни-күңел асыу үҙәктәрен төҙөү, парктарҙы һәм ял итеү урындарын төҙөкләндереү буйынса ҙур эштәр талап ителә. Әммә Григорий Букреев был мәсьәләләрҙе хәл итә алыр, тип ышана ҡала властары. Райондағы хәлдәр уға яҡшы таныш. Һуңғы ваҡытта ул район башлығы урынбаҫары булып, ә унан алда райондың эре заводы — «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә эшләне.


text:
Мостай Кәрим тыуына 92 йыл
Халыҡ шағиры, билдәле йәмәғәт эшмәкәренең исемен мәңгеләштереү маҡсатында Милли йәштәр театрына Мостай Кәрим исеме бирелде. Өфөләге 158-се башҡорт гимназияһы әҙип исемен йөрөтә, башҡаланың Социалистик урамы ла Мостай Кәрим урамына үҙгәртелде. Шағирҙың тыуған яғы - Шишмә районы Келәш ауылында йорт-музейы төҙөлдө.
Мостай Кәримдең тыуған көнөндә - премьера. Республика Милли йәштәр театрында бөгөн ғәҙәти булмаған спектакль. Коллектив тамашасыларға Мостай Кәримдең “Ҡыҙ урлау” пьесаһы мотивтары буйынса ҡуйылған "Тоҡ эсендәге бесәй", йәки "Башкирская пленница" спектакль-концертын тәҡдим итә.


text:
Туймазыла Рус мәҙәниәте аҙналығы үтә
Туймазыла Рус мәҙәниәте аҙналығы дауам итә. Уны асыу тантанаһы дүшәмбелә «Родина» мәҙәниәт һарайының Милли мәҙәниәттәр үҙәгендә булған.
Кесе йома, 25 августа, мәҙәниәт аҙналығы сиктәрендә Туймазы балалар сәнғәт мәктәбендә «Минең республикам» балалар биҙәү-ғәмәли сәнғәт конкурсына йомғаҡтар яһаласаҡ, Түбәнге Троицк ауылы китапханаһында «Боронғоно иҫләйбеҙ, боронғоно хөрмәтләйбеҙ» фольклор байрамы үтәсәк. Бөгөн иһә Ҡандра ауылында «Шаян йәрминкә!» кисәһе планлаштырылған.
Рус мәҙәниәте аҙналығы йома, 26 августа тамамланасаҡ, уны ябыу тантанаһы Туймазы педагогия колледжында үтәсәк.
«Башинформ» агентлығына район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ағымдағы йылдың сентябрендә Туймазыла шулай уҡ Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына ҡарата сыуаш һәм украин мәҙәниәте аҙналыҡтары үтәсәк.
Туймазы районы хакимиәтенең эштәр идарасыһы Дилә Арыҫланова Милли мәҙәниәттәр аҙналыҡтары халыҡтар араһындағы үҙ-ара аңлашыуҙы, дуҫлыҡты нығытыуға булышлыҡ итә, тип иҫәпләй. Улар йәштәрҙе туған телгә һәм боронғо йолаларға йәлеп итергә ярҙам итә.


text:
Өфөлә иң яҡшы торлаҡ йорт билдәләнәсәк
Өфө хакимиәте ҡала биләмәһендә төҙөлгән иң яҡшы шәхси торлаҡ йортҡа, иң яҡшы шәхси торлаҡ йорттар төркөмөнә смотр-конкурс иғлан итә.
Бәйгелә шәхси төҙөүселәр, төҙөүсе, проектлаусы ойошмалар, шулай уҡ заманса төҙөлөш материалдар һәм конструкциялар етештереүҙе үҙләштергән заводтар ҙа ҡатнаша ала. Унда ҡатнашыу шарттары һәм конкурс комиссияһы өсөн материалдар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән Конкурс тураһындағы положениенан танышырға була.
Барлыҡ материалдарҙы һәм документтарҙы май айы уртаһына тиклем Өфө хакимиәтенең Баш архитектура һәм ҡала төҙөлөшө идаралығына тапшырыу мотлаҡ.
Конкурста ҡатнашыусыларға компетентлы комиссия баһа бирәсәк. Йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһын Ҡала көнөнә ҡарата үткәреү планлаштырыла.


text:
Санитар бюллетендар конкурсы үткәрелә
Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығы 2010 йылдың 1 апреленән 7 июненә тиклем үҙ ведомствоһындағы дауалау-профилактика учреждениелары, санаторийҙар, белем биреү учреждениелары араһында республика санитар бюллетендар смотр-конкурсы үткәрә. Ижади ярыш Республика йылына арнала һәм Бөтә донъя һаулыҡ көнө алдынан үткәрелә, быйыл уның темаһы – «Урбанизация һәм һаулыҡ».
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс халыҡтың хәбәрҙарлыҡ кимәлен күтәреү, һаулыҡты һаҡлау һәм нығытыу, сәләмәт йәшәү рәүеше тәрбиәләү маҡсаттарында үткәрелә.
Түбәндәге номинациялар иғлан ителде: «Сәләмәт йәшәү рәүеше», «Урбанизация һәм һаулыҡ», «Һаулыҡ» өҫтөнлөклө милли проекты», «Йоғошһоҙ ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Йоғошло ауырыуҙарҙы профилактикалау», «Сәләмәт милләт – көслө Башҡортостан».
Конкурстың йомғаҡлау этабы Башҡортостан медицина профилактикаһы үҙәгендә үтәсәк.


text:
Үрмәксе һымаҡтар
Үрмәксе һымаҡтар (лат. Arachnida) — быуынтыҡ аяҡлы хайуандар, уларға үрмәкселәр, саяндар, талпандар, ялған саяндар һ.б. инә Үрмәксе һымаҡтарҙың латинса исеме грек һүҙе ἀpάxvn "үрмәксе"нән килеп сыҡҡан. Алиһә Афина үрмәксегә әйләндергән Арахна тураһында миф бар. Үрмәксе һыаҡтарҙы өйрәнә торған фән арахнология тип атала. Үрмәксе һымаҡтар классы 36 меңдән артың төрҙө берләштерә. Үрмәксе һымаҡтар быуынтың аяҡлылар араһында беренсе булып ҡоро ергә йәшәүгә күскәндәр. Әлеге шарттарға ярашыу барышында күп формаларға бүленгәндәр. Хайуандарҙың был төркөмөндә ослоҡтарҙын беренсе пары аҙыҡты ваҡлау һәм иҙеү органдарына хелицерарарға әйләнгән. Икенсе пар ослоҡтар табышты эләктереү һәм тотоу өсөн педипалтпалар (ҡамсы аяҡлылар) булып зеҙмәт итә. Үрмәксе һымаҡтарҙың йөрөү өсөн дүрт аяғы бар. Улар үпкәләр һәм трахеялар ярҙамында һулыш ала.
Төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үрмәксе һымаҡтарҙың ҙурлығы бер нисә микрондан алып бер нисә см-ға тиклем етергә мөмкин. Тәне күкрәктән һәм башкүкрәктән тора. Башкүкрәктә алты пар ослоҡтар урынлашҡан. Беренсе ике пар — хелицералар (аҙыҡты ваҡлау өсөн) һәм педипальпалар (аҙыкты тотоу өсөн). Хелицерҙар ауыҙ алдында урынлашҡан, улар күберәк өс быуынлы ҡыҫҡыстарға оҡшаған. Һуңғы быуыны хәрәкәтсән бармаҡ ролен үтәй. Педипальпалар (икенсе пар ослоҡтар) бер нисә быуынтыҡтан тора. Педипальпаларҙың төп быуынтығы аҙыҡты ваҡлай һәм иҙә. Саяндарҙа педипальпалар көслө оҙон кыҫкыстарға әүрелгән. Башкүкрәк ослоҡтарының ҡалған дүрт пары 6-7 быуынтыҡлы. Ослоҡтар тырнаҡ менән ҡапланған һәм хәрәкәт итеүҙә ҡатнаша. Үҫеп еткәс урмәксе һымаҡтарҙың ҡорһағында ослоҡтар булмай.
Нерв системаһы үрмәксе һымаҡтарҙың төҙөлөшө буйынса төрлө. Һиҙеү органдары менән бәйләнгән йотҡолоҡ өҫтө нерв төйөнө ныҡ үҫеш алыуы уралҙың дөйөм билдәһе булып тора. Баш мейе ҡыҫала һымаҡтарҙыҡына карағанда ҡатмарлыраҡ. Һиҙеү орнандары механик тынысһыҙландырыуҙы үабул итә. Һиҙеү төктәре ҡармауыс аяҡтарҙа бик күп. Күреү органдары ябай төҙөлөшлө. Күҙҙәр башкүкрәктең артҡы аяғында ғәҙәттә 12, 8, 6, һирәк кенә 2-шәр булыр урынлашаҡан. Саяндарҙа уртала бер пар ҙүрыраҡ күҙ һәм 2-5 пар ян күҙҙәр урынлаша. Үрмәкселәрҙә 8 күҙ була.
Ҡан йөрөшө системаһы йомоҡ түгел. Ҡапсыҡ һымаҡ йөрәктән башланып тән ҡыуышлығына асылған бер нисә ҡан тамырынан тора. Һулыш алыу органдары. Ҡайһы бер төрөндә үпкә ҡапсығы, икенселәрендә трахеялар, өсөнсөлңәрендә үпкәләр һәм трахеялар хеҙмәт итә. Талпандарҙа газ алмашыу йоҡа тән япмаһы аша башҡарыла.
Аш ҡайнатыу системаһы йотҡолоктан башлана. Йотҡолоҡта ҙур булмаған бер пар төкөрөк биҙҙәре урынлашҡан, улар эшләп сығарған сыйыҡса аҡһымдарһы таратырға һәләтле. Был сыйыҡса үлгән табышның тәненә керетелә һәм уның есен сыйыҡ бутҡаға әйлендерә. Бер аҙҙан үрмәксе ҡайнатылған сыйыҡ аҙыҡты һура. Шулай итеп үрәкселәрҙә тышҡы аш ҡайнатыу ҡвуышлыҡтан ситтә башкарыла.
Күпселек үрмәксе һымаҡтар — йыртҡыстар. Улар араһында ҡан менән туҡланыусы паразит формалары ла, үҫемлек һутын һурыусы йәки үҫемлек ҡалдыҡтары менән туҡланыусылар ҙа бар.
Бүлеп сығарыу системаһы ғәҙәттә тармаҡлы бер пар мальпиги көпшәһенән — эсәклектең һыҡыр үҫентеләре булған көпшә каналдарҙан тора. Матдәләр алмашы продукттары ошы көпшәләр буйлап эсәклеккә йыйыла һәм организмдан сығарыла.
Үрсеүе һәм үҫеше. Үрмәкес һымаҡтар айырым енесле. Енес биҙҙәре ҡорһакта урынлашҡан, ҡайһы саҡ парлы була. Үрмәксе һымаҡтарҙа эске аталаныу барлыҡҡа килә. Кубеһе туҡлыҡла матдәләргә бай эре күкәйҙәр һала. Яралғының эмбриональ үҫеш осоро куҙы эсендә уҙа. Талпандарҙан башҡа, үрмәксе һымаҡтарҙа постэмбриональ уҫеш осоро личинка барлыҡҡа килтермәйсә барлыҡҡа килә. Күпселек саяндарҙа һәм ҡайһы бер талпандарҙа тереләй тыуҙырыу күҙетелә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Жизнь животных. Энциклопедия в шести томах. Том 3. (том посвящен сухопутным членистоногим). Общая редакция члена-корреспондента АН СССР профессора Л. А. Зенкевича. — Москва: Просвещение, 1969. — 576 с. (урыҫ.)
- Рупперт Э. Э., Фокс Р. С., Барнс Р. Д. Членистоногие // Зоология беспозвоночных. Функциональные и эволюционные аспекты = Invertebrate Zoology: A Functional Evolutionary Approach / пер. с англ. Т. А. Ганф, Н. В. Ленцман, Е. В. Сабанеевой; под ред. А. А. Добровольского и А. И. Грановича — 7-е издание. — М.: Академия, 2008. — Т. 3. — 496 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7695-3496-6. (урыҫ.)


text:
Төбәктә Яңы йылда граждандар именлеген 2,5 мең полиция хеҙмәткәре тәьмин итәсәк
Яңы йыл төнөндә граждандарҙың именлеген тәьмин итергә БР буйынса Эске эштәр министрлығы 2,5 мең полиция хеҙмәткәрен сығара, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән. Яҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостандың 300 меңләгән кешеһе күмәк күңел асыу сараларында ҡатнашасаҡ. Республиканың ҡала һәм райондарында 176 боҙ ҡаласығы ҡоролған. 2014 йылдың 1 ғинуарынан алып 10-на тиклем көн һайын граждандар ял иткән урындарҙа меңгә яҡын полиция хеҙмәткәрҙәре дежур итәсәк.


text:
Башҡортостандың Кадастр палатаһы яңы вәкәләттәргә эйә буласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
1 майҙан Росреестрҙың Башҡортостан буйынса кадастр палатаһы филиалы яңы вәкәләттәргә эйә буласаҡ. Учреждение Хоҡуҡтарҙың берҙәм дәүләт реестрынан күсемһеҙ милеккә һәм уның менән килешеү үткәреүгә мәғлүмәттәр бирә ала. Был хаҡта Росреестр сайтында хәбәр ителә.
1 майға тиклем учреждениеның филиалы халыҡтан мәғлүмәттәр биреүгә һәм әҙер документтарҙы тапшырыуға һорауҙар ҡабул итә, уларҙы Росреестрҙың Башҡортостан буйынса идаралығы эшкәртә.
Идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, ғәмәлдәр сылбырын ҡыҫҡартыу Хоҡуҡтарҙың берҙәм дәүләт реестрынан мәғлүмәттәр алыуҙы, әҙерләүҙе һәм дәүләт хеҙмәттәрен күрһәтеү ваҡытын ҡыҫҡарта.
2016 йылдың 1 ғинуарына тиклем филиалда мәғлүмәттәрҙе бушлай алырға мөмкин.


text:
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк Фото: Андрей Старостин
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк
Республикала граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә өҫтәмә аҡса бүленәсәк Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда 2014 йылдан 2017 йылға тиклем дәүләт корпорацияһы иҫәбенә граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереүгә финанс ярҙамы күрһәтеүгә лимиттың артыуы 4 028 128 һум тәшкил итте. Сағыштырыу өсөн: Нижегородка өлкәһендә — 3 827 590 һум, Татарстанда — 3 789 951, Мордовияла — 1 584 693, Краснодар крайында — 755 762, Чечен Республикаһында — 724 552.
2015 һәм 2016 йылдарға Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалауға ярҙам фондын финанслау 9 миллиардтан ашыуға артҡан. 2015 йылдың 2 ноябрендәге Хөкүмәт ҡарары Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында теркәлгән. Ул кешеләрҙе авария хәлендәге торлаҡтан күсереүҙең төбәк программаларын, капиталь ремонт программаларын бойомға ашырыуҙың һөҙөмтәлелеген күтәреүгә, шулай уҡ дәүләт-шәхси партнерлыҡ проекттарына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән.
Рәсәй Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат үҙәге белдереүенсә, граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү өсөн 6,6 миллиард һум ҡаралған. Федерациянан өҫтәмә аҡса бүлеү Рәсәй төбәктәре бюджетына йөкләмәне кәметәсәк. Капиталь ремонтҡа ярҙам итеү өсөн төбәктәргә миллиард һум бүленгән, федераль ҡаҙнанан ике миллиард һум процент ставкаһын субсидиялауға һәм бәләкәй ҡалаларҙағы килешеүҙәрҙе финанслауға китәсәк.
Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы башлығы урынбаҫары Андрей Чибис әйтеүенсә, программаларҙы финанслау 41,7 процентҡа тиклем кәмеүе ихтимал. Бөгөн был һан 47,9 процент тәшкил итә.


text:
Башҡортостанда яҙғы саҡырылыш дауам итә
Ошо уңайҙан Республика саҡырылыш пунктында тантаналы митинг үтәсәк. Унда хәрби комиссариат, төрлө ҡораллы конфликттар ветерандары, дин әһелдәре, буласаҡ һалдаттарҙың ата-әсәләре ҡатнаша.
Башҡортостандан яҙғы саҡырылышта 8 мең 100 егет хеҙмәткә алына.
Әммә барыһының да тыуған илде һаҡлап бер йыл ваҡыттарын сарыф иткеләре килмәй. Ярҙамға аҡса килә.
Өфөлә уртасыл бер кешене 160 мең һум ришәүәт менән тотҡандар. Ул әрменән бер егетте алып ҡалыу өсөн аралашсы булған. Был аҡсаны хирургҡа бирергә тейеш булған.


text:
Балалар йорттары
Балалар йорттары — етем балалар һәм ата-әсә ҡарауынан ҡалған балалар өсөн интернат тибындағы тәрбиә учреждениелары.
Йөкмәткеһе
Ҡыҫҡаса белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балалар йорттары балаларҙың ғүмерен һәм һаулығын һаҡлау, уларҙы тәрбиәләү, уҡытыу, үҙ аллы тормошҡа әҙерләү мәсьәләләрен хәл итә. Балалар сабый йорттарынан, айырым шәхестәрҙән һ. б. ҡабул ителә. Балалар Б. й. 18 йәшкә тиклем йәшәй ала. Урындағы үҙидаралы ҡоргандары составындағы опека һәм попечителлек органдары тәрбиәләнеүселәрҙе уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алыу, патронат йәки аҫрауға алыусы ғаиләләргә тапшырыу мәсьәләһен хәл итә.
Балалар йорттары төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
РФ-та балалар йорттары түбәндәге төрҙәре ҡаралған: тәрбиәләнеүселәрҙең йәше (мәктәпкәсә, мәктәп йәшендәге балалар өсөн һәм ҡатнаш), балаларҙың үҫеш үҙенсәлеге (ябай, коррекция), ҡоролошо (балалар йорттары, балалар йорттары-мәктәптәр, ғаилә балалар йорттары, балалар ауылдары) буйынса.
Рәсәй балалар йорттары тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙә 18 быуат башынан етем балалар Патриарх приказы эргәһендәге балалар приюттарында, тәрбиә йорттарында һ. б. дәүләт учреждениеларында тәрбиәләнә. Дини, хәйриә ойошмалары башланғысы м‑н шәхси учреждениелар ҙа барлыҡҡа килә. 19 быуат башында дәүләт етем балалар учреждениелары, нигеҙҙә, губерна Йәмғиәт ҡараулығы приказдарына һәм Императрица Мария учреждениелары ведомствоһына буйһона, 1860‑сы йылдарҙың уртаһынан земствоға тапшырыла. Совет власының тәүге йылдарында балалар учреждениеларының төрлө типтары асыла: балалар йорттары, мәктәп-коммуналар, хеҙмәт колониялары, балалар усаҡтары, ябай приёмниктар һ.б. 1918 йылғы революцияға тиклемге һәм яңы етем балалар учреждениеларының бөтәһе лә Балалар йорттарына үҙгәртелә һәм социаль тәьминәт органдарына, 1919 йылдан хөкүмәт (Мәғариф, Һаулыҡ һаҡлау ХК), партия һәм йәмәғәт структуралары ҡарамағына тапшырыла; ҡайһы бер учреждениелар Эске эштәр ХК‑на буйһона. Шефлыҡ институты ойошторола — предприятиелар, хәрби частар, хеҙмәткәрҙәр коллективтары ярҙам итеү өсөн балалар йорттары беркетелә. 1930‑сы йылдарҙа улар мәктәп һәм мәктәпкәсә; нормаль, ауыр тәрбиәләнеүсе һәм кәмселектәре булған балалар өсөн; милләт буйыса балалар йорттарына бүленә; мәктәптәр менән берләштереү ғәмәлгә инә. Сәйәси репрессиялар һәм Бөйөк Ватан һуғышы балалар йорттары һанының артыуына килтерә. СССР ХКС‑ының «Ата‑әсәһеҙ ҡалған балаларҙы урынлаштырыу тураһында» (1942) ҡарарына ярашлы балалар йорттары өҫтәмә селтәре булдырыла. Граждандарҙың опека һәм патронат формаһында етемдәрҙе тәрбиәләүҙә ҡатнашыу мөмкинлеге була. 1956 йылда балалар йорттары күпселеге мәктәп-интернаттарға үҙгәртеп ҡорола. Һуңынан тәжрибә балалар йорттары күпкә асығыраҡ тәрбиә формаһы булараҡ өҫтөнлөгөн күрһәтә, шуға күрә улар яңынан тергеҙелә. 80‑се йылдар аҙағында етем һәм ата-әсә ҡарауынан ҡалған балаларҙы матди тәьмин итеү һәм тәрбиә эшен яҡшыртыу буйынса хөкүмәт ҡарарҙары ҡабул ителә, балалар йорттары тәрбиәләнеүселәренә өҫтәмә матди ярҙам күрһәтеү, уларҙы эшкә урынлаштырыу һәм уҡытыу буйынса саралар күрелә. 90-сы йылдар уртаһынан «Рәсәй балалары» Президент программаһы тормошҡа ашырыла башлай.
Башҡортостандағы балалар йорттары тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1748 й. Көньяҡ Уралда Ырымбур губерна канцелярияһы эргәһендә һөргөнгә ебәрелгән кешеләрҙең балалары өсөн башланғыс белем биреүсе «махсус мәктәп» асыла. Уҡыусылар казармаларҙа ҡаҙна иҫәбенә йәшәй. 18 б. аҙ. мәктәптә 21 уҡыусы уҡый. 1797 й. Ырымбур ҡ. һәм ҡайһы бер ҡәлғәләрҙә хәрби ведомство һалдат һәм казак балалары өсөн гарнизон мәктәптәрен ойоштора, улар 1798 й. хәрби етемдәр бүлексәләренә, 1827—28 йй. хәрби кантонсылар батальондарына үҙгәртелә. XIX быуатка Башҡортостанда етем балалар йәшәгән һәм белем алған уҡыу йорттары асыла башлай. 1897 й. халыҡ иҫәбен алыу б‑са, Өфө губернаһында һәм Ырымбур губернаһында етем балалар өсөн 4 хәйриә учреждениеһы, мәҫ., Дини семинария эргәһендә етем балалар йорто, ауыл ерендә приюттар, монастырҙар эргәһендә учреждениелар була (ҡара: Хәйриә). 1919 й. 23 Б.й. барлыҡҡа килә, уларҙа 1,2 мең бала тәрбиәләнә. Белорет заводы эргәһендәге ауылда 100 тәрбиәләнеүсе м‑н Петроградтан эвакуацияланған Б. й. урынлаша. 1920‑се йй. башында респ. балалар ҡарауһыҙлығын бөтөрөү б‑са көрәш йәйелдерелә. Тамьян-Ҡатай кантоны Сермән а. мәктәп-коммуна (ҡара: Сермән балалар йорто), Өфөлә Балалар йорто № 1, Стәрлетамаҡ ҡ. хеҙмәт колонияһы һ. б. асыла. 1921 й. БАССР Мәғариф ХК Б. й. адм. һәм финанс эштәре м‑н шөғөлләнеүсе Соц. тәрбиә идаралығын ойоштора. 1921—22 йй. аслыҡ арҡаһында етем балалар һаны арта һәм шуға ярашлы Б.й. һаны күбәйә; йәйге айҙарҙа Өфөгә улустарҙан көн һайын йөҙәрләгән бала килә (Бәләбәй өйәҙенән генә — көнөнә 150-гә тиклем бала). 1922 й. 210 (20 меңгә яҡын бала) Б. й. иҫәпләнә, 1920‑се йй. аҙ. — яҡынса 150 (4—5 мең), 1930‑сы йй. аҙ. — 36 (4 мең бала), уларҙың 27‑һе (ш. иҫ. Өфөлә һәм Белорет ҡ. һаңғырау-телһеҙҙәр, Бөрө ҡ. һуҡырҙар өсөн мәктәп, Өфөлә һаңғырау‑телһеҙҙәр өсөн мәктәпкәсә Б.й.) Мәғариф ХК-на буйһона; 4‑һе — Һаулыҡ һаҡлау ХК-на (3‑һө Өфөлә, ш. иҫ. трахоматоз, тире-венерологик һәм имсәк балалар йорто; 1‑һе — Бөрөлә, туберкулёз); 2‑һе — Соц. тәьминәт ХК-на (Боҙаяҙҙағы аҡыл яғынан үҫешеп етмәгән һәм Бүздәктәге физик яҡтан үҫешеп етмәгән балалар өсөн); 3‑һө — Эске эштәр ХК‑на (2 колония һәм таратыусы приёмник). 5‑һе мәктәпкәсә, 20-нән ашыуы — мәктәп, 6‑һы — ҡатнаш Б.й. ҡарай. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында респ. СССР-ҙың фронт алды райондарынан балалар учреждениелары эвакуациялана. 1942 й. сент. ҡарата 15 эвакуацияланған Б.й. (2,8 мең бала), ш. иҫ. испан балалары өсөн 4 Б.й. иҫәпләнә. 1943 й. тағы 36, 1944 й. 30-ҙан ашыу Б. й. асыла; айырым шәхестәр башланғысы м‑н төҙөлгән 15 Б. й. дәүләт тәьминәтенә ҡабул ителә. 1944—45 йй. 137 Б.й. ярҙамсы хужалыҡтар ойошторола. 1945 й. 132 Б.й. (16 мең бала) эшләй, 1955—116 (8 мең), 1966 — 37 (4 мең), 1978 — 29 (2,5 мең), 1990 — 16 (1,2 мең), 2000 — 32 Б.й. (1,8 мең бала). 1980‑се йй. аҙағында аҙ һанлы Б.й. (100 урынға тиклем) ҡыҫҡартыу иҫәбенә Б.й. эреләтелә; ғаилә Б.й. барлыҡҡа килә. 2009 й. 29 Б.й. иҫәпләнгән (1,7 мең бала). Респ. «Башҡортостан Республикаһы балалары» Президент программаһы һ. б. эшләй.
Балалар йорттары тураһында кинолар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1988 — Эй, Аллам үлһәм ине
- 1989 — Дөйөм йөрт
- 1992 — Мин һиңә ышанам
- 2005 — Итальянец
- 2010 — Ябыҡ мәктәп
- 1983 — Балалар йорто хужабикәһе.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Балалар йорттары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Статья в БСЭ
- Федеральный банк данных о детях-сиротах и детях, оставшихся без попечения родителей
- Каталог сайтов детских домов России
- Статья в энциклопедии «Москва»
- Статьи и полезная информация для воспитанников, выпускников и работников детских домов и интернатов
- Известные выпускники детских домов
- Условия усыновления
- Сайт А. Гезалова «Сиротская душа»
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рудаков В. Е., Детские приюты // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Филимонов М. А. Это наша с тобой биография: очерки истории профсоюзной организации работников народного образования и науки РБ. Уфа, 1999;
- Сидорова Л. К. Организация и содержание работы с детьми-сиротами и детьми, оставшимися без попечения родителей. М., 2004


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Яңауыл районда булды
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Яңауыл районында булды. Эш сәфәре дауамында республика башлығы бер нисә ауыл хужалығы һәм сәнәғәт предприятиелары эшмәкәрлеге менән танышты. Улар иҫәбендә һөтсөлөк комплексы, теплица хужалығы һәм башҡа ойошмалар ҙа бар ине.
Районда ҙур һөтсөлөк комплексы сафҡа индереләсәк.
Комплекс 2007 йылда уҡ төҙөлә башлаған. Әммә 2008 йылғы иҡтисади көрсөк арҡаһында эштәр туҡталып торған. «Промцентр» күп профилле предприятиеһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең хужаһы Рәсәй ауыл хужалығы банкыһында кредит алып, уны ҡаплай алмаған. Һөҙөмтәлә комплекс банкта залогта ҡала.
21 июлдә электрон сауҙа башланасаҡ, уның һөҙөмтәһендә предприятиеның яңы хужаһы билдәләнәсәк. Комплекстың аукциондағы башланғыс хаҡы — 164 миллион, минималь хаҡы 125 миллион һум тәшкил итәсәк.
Комплекс заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған һәм 1200 баш һыйыр тотоуға иҫәпләнгән. Был предприятиены сафҡа индереү менән Яңауыл һәм Нефтекама һөт эшкәртеү предприятиелары ҡыҙыҡһына.
Районда бейек теплицалар ҙа төҙөлә. «Нефтекама» теплица комбинаты төҙөлөшө буйынса дирекция етәкселеге уларҙы төҙөүгә бәйле пландары менән уртаҡлашты.
Киҫәкҡайын ауылындағы был предприятие — районда уңышлы эшләгәндәрҙең береһе. Былтыр Киҫәкҡайында 600 тонна ҡыяр һәм 400 тоннанан ашыу томат йыйып алынған. Бер квадрат метрҙан предприятие йәшелсәселәре 40 килограмға тиклем помидор ала. Ә бейек теплицалар төҙөлһә, уңдырышлыҡтың 65-70 килограмға тиклем күтәрелеүе мөмкин.
Бөгөн өс гектарҙа йәшелсәләр һәм тәмләткес үләндәр үҫтерелә, ләкин коммуникациялар 9 гектарға тиклем ябык грунтты файҙаланырға мөмкинлек бирә. Эштәрҙе йәйелдереү өсөн мөмкинлектәр бар. Өс гектарҙағы төҙөлөп бөтмәгән теплицаларҙы предприятие «Алексеевка» совхозы өлгөһөндә бейек итеп эшләргә планлаштыра. Бының өсөн өҫтәмә рәүештә 400 млн һум талап ителә.
Урындағы продукция Нефтекамаға, Яңауылға, шулай уҡ республиканың төньяғындағы 11 районға оҙатыла. Йыллыҡ әйләнеш яҡынса 36 миллион һум тәшкил итә.
Предприятие хеҙмәткәрҙәре конкуренттарҙың намыҫһыҙлығы хаҡында ла һөйләне. Улар «Киҫәкҡайын» бренды аҫтында сит илдә етештерелгән насар сифатлы йәшелсәләр һата.
Әлеге ваҡытта теплица хужалығында 70 кеше эшләй. Йәшелсәләр йыйыу аҙнаһына ике тапҡыр башҡарыла. Кисә, мәҫәлән, бында 6,5 тонна витаминлы продукция йыйып алынған.
Рөстәм Хәмитов теплицаларҙы ҡарап сыҡты һәм бында үҫтерелгән йәшелсәләрҙән ауыҙ итте. Башҡортостан Президенты томаттарҙың тәмен баһалап, предприятиены «Президент өҫтәле поставкалаусыһы» исеменә лайыҡ, тип билдәләне.
Сәфәре барышында БР Президенты «Монетка» һәм «Магнит» магазиндарына инде һәм Яңауыл халҡына серегән картуф һатыуҙарына шаһит булды.
Картуф ҡына түгел, башҡа йәшелсәләр – һуған, помидор ҙа насар сифатлы булып сыҡты. Рөстәм Хәмитов магазин кәштәләрендә урындағы етештереүселәрҙең тауарҙарының бөтөнләй булмауына иғтибар итте. Һөт продукцияһын Һамарҙан, Новосибирскиҙан, Воронеж, Силәбе, Екатеринбургтан ташыйҙар. Хатта удмурт ауылы Малая Пурганан килтерелгәне лә бар.
Ҡаланан бер нисә километр алыҫлыҡта ғына урындағы йәшелсәселәрҙең бик яҡшы продукция үҫтереүенә ҡарамаҫтан, кәштәләге помидорҙар Тольяттинан ҡайтарылған.
Яңауылдың 10 бәләкәй икмәкханаһы бар, ләкин магазин кәштәләрендә уларҙың продукцияһын күрмәҫһең. Республика башлығы популяр сауҙа селтәрҙәрендә Башҡортостанда ҡойолған минераль һыуҙы ла тапманы. Магазинда араҡы ғына урында етештерелгән булып сыҡты.
—Беҙ Свердловскиға, Һарытауға, Ижевск һәм Силәбегә эшләйбеҙ булып сыға, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бындай шарттарҙа урындағы етештереүсегә нисек үҫешергә һуң?
Магазиндарҙың урындағы продукцияны реализацияға алыуҙарына өлгәшергә кәрәк, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты кәштәләге тауарҙарҙың нисек урынлаштырылыуына ла иғтибар итте. Улар бер-береһенә өйөлгән, шуға күрә эстетик йөҙө лә шәптән түгел.
Республика башлығы бала саҡта икмәккә ихтирам менән ҡарарға һәм уны баш түбән һалмаҫҡа өйрәтеүҙәрен билдәләне. Рөстәм Хәмитов һатыусыларҙан да икмәккә хөрмәт менән ҡарауҙарын талап итте.
Сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда каркаслы йорттар төҙөлөшөн үҫтереү өсөн перспективалар булыуына ла инанды. Ул Яңауылдың һүтелмәй торған опалубка заводында булды. Предприятиела каркаслы биналар өсөн плиталар етештерелә.
Бында йылына 400 самаһы ошондай плита сығарыла. Был 100 мең квадрат метр торлаҡ төҙөүгә етә. Башҡортостан Президентына әлеге мәлдә заводта каркаслы йорттарҙың 15 макеты әҙерләнеүе хаҡында һөйләнеләр.
Аҙ ҡатлы йортто бер аҙнала йыйырға мөмкин. Шул уҡ мәлдә бер квадрат метрҙың хаҡы, бөтөн эске коммуникацияларҙы ла иҫәпкә алып, биҙәкләү эштәренең яртылаш әҙер вариантында – 12-13 мең, биҙәү эштәре тулыһынса башҡарылғандарыныҡы квадрат метрына 16 мең һум торасаҡ.
Предприятие белгестәре раҫлауынса, плиталарҙан төҙөлгән йорт йылыны яҡшы тота. Асыҡланыуынса, бындай принцип буйынса аҙ ҡатлы коттедждар ғына түгел, күп ҡатлы йорттар ҙа төҙөргә мөмкин. Әле үк өс-дүрт ҡатлы йорттар төҙөлөшөн тормошҡа ашырырлыҡ, перспективала плиталарҙан 20 ҡатлыларын да күтәрергә мөмкин буласаҡ.
Әлеге ваҡытта Яңауылда плиталарҙан 800 өй күтәреүгә участка әҙерләнә. Яҡын арала ҡалала күләмле төҙөлөш йәйелдереләсәк. Тулы ҡеүәтенә эшләй башлағас, предприятие 130 кешене эш урыны менән тәьмин итәсәк.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов Яңауыл районы башлығы Илшат Вәзиғәтов менән берлектә Яңауылдағы Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы янындағы Мәңгелек утҡа сәскәләр һалды.
Был Монументта һуғыш һәм локаль конфликттар ваҡытында һәләк булғандарҙың исемдәре уйып яҙылған. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ғына район фронтта ете мең самаһы кешеһен юғалтҡан.
Һәләк булғандарҙы Рөстәм Хәмитов менән Илшат Вәзиғәтов бер минут тынлыҡ менән иҫкә алды.
Яңауылда был көндө коляскалар парады ла үтте. Был ваҡиға Ҡала көнө һәм Башҡортостан Президенты Рәстәм Хәмитовтың килеүенә тап килде.
Республика башлығы сабыйҙар һәм уларҙың ата-әсәләре менән аралашты һәм уларҙың балалар баҡсаһында урындар етешмәүе кеүек проблемаһын яҡшы белеүен әйтте. Бөгөн Яңауыл районында меңгә яҡын кеше балалар баҡсаһына сиратта тора.
Балалар баҡсаһы төҙөлөшө өсөн республика бюджетынан тейешле ярҙам күрһәтеләсәк. Район башлығы Илшат Вәзиғәтов әйтеүенсә, быйыл уҡ Яңауылда 160 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөләсәк. Ләкин был ғына етмәй, әлбиттә. Өҫтәүенә, районда тыуым да һәйбәт – былтыр бында 700 бала тыуған. Шулай булғас, балалар баҡсаһына ихтыяж арта ғына.


text:
Белорет предприятиелары Япония менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер
Кесе йома, 3 мартта, Японияның ITOCHU сауҙа йорто делегацияһы Башҡортостанға сәфәре сиктәрендә Белорет ҡалаһында булды. Муниципаль район хакимиәтендә улар урындағы ҡайһы бер предприятиелар етәкселәре менән осрашты. Кәңәшмәлә БР иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Александр Марьин һәм БР Иҡтисади үҫеш министрлығының инвестицион проекттарҙы методик яҡтан тәьмин итеү бүлеге начальнигы Галина Дмитриева ҡатнашты.
Белорет районы хакимиәте башлығы Владислав Миронов, был осрашыу ITOCHU сауҙа йортоноң төбәк предприятиелары менән артабан хеҙмәттәшлек итеүенә нигеҙ булып хеҙмәт итәсәк, тигән ышаныс белдерҙе. Ҡунаҡтар райондың иҡтисади үҫеше һәм уның инвестицион потенциалы менән танышты.
— Беҙ үҙебеҙҙең яҡтан эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре буйынса ла, производство өлкәһендә лә, шулай уҡ ял һәм туризмды ойоштороуҙа ла хеҙмәттәшлек итергә әҙербеҙ. Киләсәктә ике яҡҡа ла файҙалы эшмәкәрлеккә өмөтләнәбеҙ, — тип билдәләне Владислав Миронов.


text:
Фото:
Мәләүез районының Нөгөш паркында күләмле өмә үтте
Фото:
«Башҡортостан» милли паркы хеҙмәткәрҙәре ауыл советы хеҙмәткәрҙәре һәм мәктәп уҡыусылары менән берлектә Мәләүез районының Нөгөш ҡасабаһындағы парк биләмәһен таҙартыу буйынса күләмле өмә үткәрҙе.
Өмә йыл һайын үткәрелеүсе «Парктар маршы» халыҡ-ара экологик акция сиктәрендә үтте. Өс гектарҙа урынлашҡан парк территорияһынан бөтә көнкүреш сүп-сары, шулай уҡ ҡоро ағастар һәм ботаҡтар йыйып алынды. Киләсәктә уны ысын мәғәнәһендә ял һәм мәҙәниәт паркына әйләндереү планлаштырыла.


text:
Башҡорт режиссерының фильмы яңы халыҡ-ара наградалар яуланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Литваның Вильнюс ҡалаһында «Tindirindis» XIII халыҡ-ара анимация фильмдары фестиваленә йомғаҡ яһалды. Башҡорт режиссеры, аниматор Рим Шәрәфетдиновтың «Супер 8» тип аталған эше фестивалдең дипломына лайыҡ булды. Сарала бөтә донъяла билдәле режиссерҙарҙың, шулай уҡ студенттарҙың эштәре күрһәтелде.
Шул уҡ эш Санкт-Петербургта «Мультивидение» XIII анимация сәнғәте фестивалендә юғары баһаланды. «Супер 8» кинотаҫмаһына «Тормошто ихлас яратҡан өсөн» тигән махсус номинацияла приз тапшырылды. Сарала бөтә донъянан иң яҡшы анимация тупланды. Фестивалгә Франция, Рәсәй, АҠШ, Бөйөк Британия, Испания, Италия, Польша, Хорватия, Эстония, Япония, Корея, Ҡытай, Тайвань, Иран, Венесуэла, Сингапур һәм Колумбиянан 1200-ҙән ашыу эш ҡабул ителгән.
Тамашасы Рим Шәрәфетдиновтың ижады менән күптән таныш. Ошо йылдар эсендә режиссерҙың 15-кә яҡын эше тупланған, йыл һайын улар төрлө абруйлы кино фестивалдәрендә ҡатнаша һәм приздар яулай, тип хәбәр иттеләр «Башҡортостан» киностудияһының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Эҙ йәшереүме, башҡа сәбәпме
Өфөләге Салауат Юлаев проспектында көслө янғын булды. Анда volkswagen дилер үҙәге янды. Ут кистән сыға.
Күптән түгел йәмғиәттең бухгалтерияһы, һалымдар түләү барышы менән органдар ҙа ҡыҙыҡһынғайны. Тәфтиш органдары мәғлүмәттәренә ҡарағанда, “Ак Моторс”тан машина алыу өсөн аҡса түләп тә һаман да уны ала алмаған бер йөҙҙән ашыу кеше иҫәпләнә. Шуға күрә янғын ошо енәйәттәрҙе йәшереү өсөн үртәү булманымы икән тигән шиктәр ҙә бар.
Уфа-1 интернет сәхифәһендә ошо янғынға ҡарата ябай халыҡтан да комментарийҙар бар. Уларҙың байтағы тап ошо фаразға риза. Шулай уҡ кризис ваҡытында машиналар һатылмау сәбәпле, үртәү аша страховка алырға уйлауҙары ла бар тигән фекерҙәр мәғлүм. Янғын сәбәптәрен милиция тикшерә.


text:
Өфөлә Рәсәй киноһы йылы «Башҡортостан» киностудияһы фильмдарын күрһәтеү менән асыла Фото: Олег Яровиков
Өфөлә Рәсәй киноһы йылы «Башҡортостан» киностудияһы фильмдарын күрһәтеү менән асыла
Өфөлә Рәсәй киноһы йылы «Башҡортостан» киностудияһы фильмдарын күрһәтеү менән асыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
25 ғинуарҙа Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылын рәсми асыу тантанаһы була. Тантана Өфөләге Рәсәй кинематографияһы үҙәгендә — «Родина» кинотеатрында уҙа.
«Родина» кинотеатры директоры урынбаҫары Рида Үтәшева хәбәр итеүенсә, көндөҙгө сәғәт 2-лә йәшел залда балалар «Башҡортостан» киностудияһының анимация фильмдарын ҡараясаҡ. Шул уҡ ваҡытта ҙур фойела һәм күк залда киностудияның иң сағыу эштәре күрһәтеләсәк. Байрамға абруйлы ҡунаҡтар һәм республика кинематографистары — актерҙар, режиссерҙар, операторҙар саҡырылған.
Ябай тамашасылар өсөн фильмдар киске сәғәт 5-тә күрһәтелә.


text:
Башҡортостанда Халыҡ программаһына 17 меңдән ашыу тәҡдим индерелгән
Башҡортостанда Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Халыҡ программаһына 17 меңдән ашыу тәҡдим йыйылған, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк Башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов.
Халыҡ программаһы төрлө форматтарҙа ҡарала. Йәш гвардиясылар тәҡдимдәрҙе ҡала һәм ауыл урамдарында, күп кеше йыйылған урындарҙа йыя. Күп кенә ҡыҙыҡлы инициативалар narodfront.ru интернет-сайтына килә. Эштең айырым йүнәлеше — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты ышаныслы кешеләренең халыҡ менән осрашыуы. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының ышаныслы кешеләре (улар Башҡортостанда 13) асыҡ дискуссия сиктәрендә Халыҡ программаһына тәҡдимдәр йыя.
— Ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр бик күп, хәҙер уларҙы эксперт төркөмө өйрәнә, — тине Рөстәм Ишмөхәмәтов. – 1 августа тәҡдимдәр йыйыу тамамланасаҡ. Бынан һуң улар Николай Федоров етәкләгән Социаль-иҡтисади һәм сәйәси тикшеренеүҙәр институты тарафынан федераль кимәлдә тикшереләсәк. Унан һуң программа булдырыласаҡ, уның менән «Берҙәм Рәсәй» партияһы һәм Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты һайлауҙарға барасаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов кинорежиссер Александр Сокуров менән осрашты
Фото:
4 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Республика Йортонда кинорежиссер, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм халыҡ артисы Александр Сокуров менән осрашты.
Осрашыуҙа республикала кинематография сәнғәтен үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде. Рөстәм Хәмитов Александр Сокуровтан уның артабанғы ижади пландары менән ҡыҙыҡһынды.
Ошо уҡ көндө «Родина» кинотеатрында «Губернатор премьераһы» проекты сиктәрендә Александр Сокуровтың «Фауст» фильмы күрһәтелде. «Фауст» кинотаҫмаһы власть тәбиғәтен өйрәнеүгә бағышланған кинокартиналар циклын тамамлай. Фильм Гётеның ошондай уҡ исемле трагедияһының беренсе бүлегенә нигеҙләнгән.


text:
Республика башлығы Рөстәм Хәмитов «Байыҡ» балалар конкурсында ҡатнашыусыларға сәләмләү юлланы
12 июлдә «Байыҡ» башҡорт бейеүен башҡарыусыларҙың 2014 йылғы республика балалар конкурсы йомғаҡ яһай. Даими үткәрелеп килгән мәҙәни сара Күгәрсен районының «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркында асыҡ һауалағы гала-концерт менән тамамлана.
Башҡортостан Республикаһы башлығы Рөстәм Хәмитов «Байыҡ» балалар конкурсында ҡатнашыусыларға ихлас сәләмләү һүҙҙәрен юлланы.
«Башҡортостан Республикаһында милли сәнғәтте һаҡлауға һәм үҫтереүгә, яңы таланттар асыуға, төбәк-ара мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыуға йүнәлтелгән саралар даими уҙғарылып килә. Улар араһында «Байыҡ» республика балалар конкурсы айырылып тора.
Был бәйгелә ҡатнашырға теләүселәрҙең һаны йылдан-йыл арта, географияһы киңәйә. Быйыл ғына 1100 йәш башҡарыусы һынау тотто. Башҡортостан ауыл-ҡалалары, Силәбе өлкәһе, Татарстан бейеүселәре көс һынашты. Байрамыбыҙ түрендә ҡәҙерле ҡунаҡтарыбыҙ – Рәсәйҙең Төнъяҡ Осетия, Чечен, Хакас һәм Ҡырым республикалары, Ҡырғыҙстан вәкилдәре булыуы икеләтә һөйөндөрә.
«Байыҡ» конкурсының изге миссияһы ҙур ихтирам уята. Ул артабан да башҡорт бейеүенең үҫешенә булышлыҡ итер, халыҡсан традицияларҙы һаҡларға, һәләтле башҡарыусыларҙы асыҡларға, улар өсөн яңы мөмкинлектәр асырға ярҙам итер, тип ышанам.
Бөтәгеҙҙе лә бөгөнгө матур байрам менән ҡотлайым, яңынан-яңы уңыштар, именлек, сәләмәтлек теләйем. «Байыҡ» киләсәктә лә яңы асыштары менән ҡыуандырып торһон. Конкурста ҡатнашыусы балалар, Башҡортостаныбыҙҙың биҙәге булып, беҙҙе һоҡландырып йәшәһен», — тиелә республика башлығының сәләмләү хатында.
Тәбиғәттә үткәрелгән «Байыҡ» балалар конкурсының форматы йәш бейеүселәр өсөн бик уңайлы. Йыл һайын конкурста төрлө ил һәм төбәктәрҙән коллективтар ҡатнаша, балаларҙың конкурс ярыштары, репетициялар һәм концерттарҙан тыш экскурсияларға барырға, хозур тәбиғәт ҡосағында бер-береһе менән аралашырға мөмкинселеге була. Йола буйынса еңеүселәрҙе «Соло» һәм «Ансамбль» номинацияларында 3-тән 10 йәшкә һәм 10-дан 15 йәшкә тиклемге ике йәш категорияһында билдәләйәсәктәр.


text:
Мәскәүҙә «Башҡортостан» сауҙа йорто республиканың иң яҡшы продукцияһын тәҡдим итә
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Мәскәүҙә «Башҡортостан» сауҙа йорто иң яҡшы республика продукцияһын тәҡдим итә. Сауҙа йорто «Фуд Сити» үҙәгендә урынлашҡан, уны асыу тантанаһы 7 октябргә билдәләнгән.
Проект республиканан ситтә агросәнәғәт комплексына ярҙам итеү маҡсатында тормошҡа ашырыла. Унда сертификацияланған аҙыҡ-түлек етештереүсе предприятиелар ҡатнаша ала, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығында.
Мәскәүҙәге магазиндың тәүге тәьминәтселәре — Өфө ит-консерва комбинаты, Апитерапия һәм умартасылыҡ үҙәге, «Ҡарлыман продукты», «Пищепром», «Рощинский», «Миәкә» предприятиелары, шәхси эшҡыуар Әпсәләмова (дебет шәлдәр бәйләү).


text:
Ҡарабаш килейек
Ҡарабаш килейек (урыҫ. черноголовая славка, лат. Sylvia atricapilla)— турғай һымактар отрядендәге ҡошсоҡ.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Ағас ботаҡтарында һәм ҡыуаҡтарҙа һикергеләп йөрөүсе теремек ҡош. Дөйөм төҫө һорғолт көрән. Ата ҡоштоң түбәһе ҡара, инәһенең түбәһе ерәнһыу көрән. Башҡа килейектәрҙән башындағы ҡара табы ме¬нән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы киҫкен генә: «тек-тек». һайрауы яңғырауыҡлы һәм матур һыҙғырыуҙан, сырҡылдауҙан тора.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Япраҡлы һәм аралаш урмандарҙа, ауыл, ҡалалағы ағастарҙа йәшәй. Бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ҡыуаҡта, ҡайһы ваҡыт ағаста оялай. Ҡара-көрән таплы 4—5 бөртөк һорғолт аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
Билдәле журналист Зөфәр Сабирйәнов арабыҙҙан китте
ӨФӨ, 2014 йыл, 25 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Республика мәҙәниәте ҙур юғалтыу кисерҙе. Билдәле журналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зөфәр Сабирйәнов 80-се йәшендә вафат булды.
Зөфәр Сабирйән улы Сабирйәнов 1935 йылдың 1 октябрендә Балтас районының Иҫке Балтас ауылында донъяға килгән. Иҫке Балтас мәктәбен тамамлағандан һуң, 1953-1955 йылдарҙа хәрби авиация училищеһында белем ала. Офицер булараҡ, 1958 йылға тиклем Хәрби-һауа көстәрендә хеҙмәт итә. Йәштән үк ижадҡа ынтыла, демобилизацияланғас, Балтас, Бөрө, Яңауыл, Ғафури райондары гәзиттәрендә эшләй, хәбәрсенән мөхәрриргә тиклем үрләй. 1966 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1973 йылдан алып Зөфәр Сабирйәнов «Ҡыҙыл таң» республика гәзитендә эшләй. 1998 йылға хәтлем эшләү дәүерендә баҫманы үҫтереүгә, йәш журналистарҙы тәрбиәләүгә күп көс һала.
«Башинформ» агентлығы мәрхүмдең туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.


text:
Республика халыҡҡа юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүгә 170 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Республика халыҡҡа юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүгә 170 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ
Республика халыҡҡа юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүгә 170 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылда Башҡортостан халыҡҡа юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтеүгә федераль ҡаҙнанан 174 миллион 558,6 мең һум субсидия аласаҡ. Тейешле бойороҡ Рәсәй Хөкүмәте сайтында баҫылған.
5,4 миллиард һумлыҡ аҡса илдең 65 субъекты араһында бүленгән. Ошо маҡсатта төбәк ҡаҙналарынан 27 миллиард һум йүнәлтеләсәк.
Был саралар халыҡтың төбәктәге медицина ойошмаларында күрһәтелгән ҡиммәтле юғары технологиялы медицина ярҙамын алыу мөмкинлеген арттырырға ярҙам итәсәк.
Былтыр Рәсәй субъекттарындағы медицина ойошмаларында 151,9 мең кеше берлектә финанслау шарттарында юғары технологиялы медицина ярҙамын алған.


text:
2013 йылда Өфөлә йылылыҡ селтәрендә торбалар тишелеү осраҡтары йышайҙы
— Йылылыҡ селтәрҙәрен тығыҙлыҡҡа һәм ныҡлыҡҡа тикшергәндә йәйге осорҙа торбаларҙың 1746 урында тишелеү осраҡтары асыҡланды, — тип хәбәр итте БР Хөкүмәте ултырышында Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов һәм «һуңғы ун йылда был рекодлы һан», тип өҫтәне.
Әгәр ҙә, йылылыҡ селтәренең һәм эҫе һыу менән тәьмин итеү селтәренең оҙонлоғо 1021 километр булыуын иҫәпкә алғанда, бер километр коммуникацияға икешәр тишелеү осрағы тура килә, тине сити-менеджер. Йәй йылылыҡ селтәрҙәрен тикшереү ҡаланың йылылыҡ селтәре хужалыҡтары ныҡ туҙыуын раҫланы, тип билдәләп үтте ул.
— Был секторҙағы көсөргәнеште кәметеү өсөн һуңғы ике йыл эсендә йылылыҡ селтәрҙәрен алмаштырыу күләме арттырылған. Әгәр ҙә 2011 йылда 13,6 километр оҙонлоғонда селтәрҙәр алмаштырылһа, 2012 һәм 2013 йылдарҙа уның күләме 24 километрҙан ашыу тәшкил итте, — тине Ирек Ялалов. — Тик был да ни бары биш процент урынына 2,5 генә.
Ҡала мэры һүҙҙәренә ҡарағанда, план күрһәткестәренә өлгәшеү өсөн ресурс менән тәьмин итеү селтәрҙәрен алмаштырыусы ойошмаларҙың, иҡтисади яҡтан дәлилләнмәгән тарифтар эҙемтәһендә, финанс хәле етерлек булмауы ҡамасаулай.
— Йылылыҡ энергияһына тарифтарҙы иҡтисади нигеҙләнгән кимәлгә тиклем күтәреү тураһында республика хөкүмәте тарафынан ҡабул ителгән ҡарар киләсәктә туҙған ҡорамалдарҙы ямау түгел, ғөмүмән йылылыҡ селтәре хужалығын үҫтерергә мөмкинселек бирәсәк, — тип иҫәпләй Ирек Ялалов


text:
Башҡортостанда ауылдарҙа йәштәр менән эшләү буйынса иң яҡшы ойошмалар билдәләнде
2010 йылға ауылдарҙа йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсына йомғаҡтар яһалды, ул республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, шулай уҡ Мәҙәниәт министрлығы менән ойошторолдо.
Ойоштороусылар фекеренсә, конкурс йәштәр менән эшләү тәжрибәһен дөйөмләштерергә һәм таратырға, ауылдарҙа йәштәр башланғыстарын үҫтерергә, инновацион методикаларҙы, йәштәр менән эшләү алымдарын асыҡларға ярҙам иткән.
Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурста 21 муниципаль райондан йәмғеһе 24 ауыл ҡатнашҡан.
Һөҙөмтәләр буйынса беренсе урынды – Стәрлетамаҡ районының Рощинский ауыл советы, икенсе урынды – Нуриман районының Павловка ауыл советы һәм Мәләүез районының Иштуған ауыл советы, өсөнсө урынды Яңауыл районының Вояды ауыл советы яуланы.
Тап шул ауылдарҙа йәштәр советы һөҙөмтәле эшләй. Улар йәштәрҙе район сараларында, байрамдарында, конференцияларында ҡатнашыуға йәлеп итә. Алда һанап үтелгән совет хеҙмәткәрҙәре йәштәр ялын спорт һәм мәҙәни саралар менән мөмкин тиклем төрләндерергә тырыша, сәләмәт тормошто әүҙем пропагандалай, хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса эшмәкәрлек алып бара.
Әйткәндәй, 2011 йылға ауылдарҙа йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсында ҡатнашыу өсөн конкурс эштәрен йыйыу 1 ноябрҙә тамамланасаҡ.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Должность , квалификационная
категория
Учитель башкирского языка и литературы
высшая категория
Полное название образовательной организации
Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение
средняя общеобразовательная школа №2
с.Юмагузино Кугарчинского района
asma-63@mail.ru
Название методической разработки
Изучение стихотворения М. Акмуллы «Насихаттар»
Для какого класса методическая разработка
Для 6 класса ( родной язык) русских школ,
2-ая линия
Применяемые в разработке педагогические технологии
Элементы технологии развития критического мышления
Адрес, контактный телефон
89273201324, 89174630938
Мифтахетдин Аҡмулланың “Нәсихәттәр” шиғырын рус мәктәптәренең
6 -сы класында өйрәнеү дәресе ( башҡорт төркөмө).
Тема : Мифтахетдин Аҡмулла . “Нәсихәттәр” шиғыры.
Маҡсат:1. Шағирҙың тормош юлы менән танышыу, шиғырҙың йөкмәткеһен үҙләштереү, уның шәхесенә хөрмәт тәрбиәләү.
2.Ижади фекерләү ,танып- белеү һәләтен үҫтереү, һығымталар яһарға өйрәтеү.
3.Шағирҙың әҫәре нигеҙендә кешелеклелек, әҙәплелек сифаттары тәрбиәләү.
Йыһазландырыу:Аҡмулла ижадына арналған плакат, китаптарынан күргәҙмә, мультимедия проекторы.
1.Психологик инеш.
Һаумыһығыҙ , уҡыусылар.Кәйефтәрегеҙ нисек?( кәйефтәрен сағылдырған смайликтар күрһәтәләр).Әйҙәгеҙ үҙебеҙҙе эшкә көйләйек.Бер- беребеҙгә ҡарап йылмайып алайыҡ та телдәрҙе шымартып алайыҡ.
1.Туған телем- башҡорт теле,
Яратам һине, телем.
Рәхмәт һиңә, һинең аша
Мин алам яҡшы белем.
2.Белем алыу еңел түгел,
Белем еңел бирелмәй.
Яулай уны бары шулар
Кемдәр тырыш, иренмәй.
( шиғри юлдар таҡтаның артҡы яғына алдан яҙылып ҡуйыла).
2.Актуалләштереү.
Уҡытыусы.Был ике шиғыр нимә тураһында булды?(Яуаптар). Ә уҡыу , белем алыу тураһында ниндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ?
Уҡыу- энә менән ҡойо ҡаҙыу.Көслө берҙе еңер, белемле меңде еңер.
Белеме бар хур булмаҫ. Белемһеҙ кеше- күҙһеҙ кеше. Белеме барҙың ҡәҙере бар.
Беҙ көн һайын мәктәпкә белем алырға киләбеҙ. Уҡыуға,ғилемгә, белем алырға саҡырып , өндәп шағирҙар яҙған шағирҙарыбыҙ бихисап. Уларҙы мәғрифәтсе шиғир тип атайҙар.Бөгөнгө дәрестә шуларҙың береһе менән танышырбыҙ. Уның исемен белер өсөн , ребусты сисергә кәрәк булыр.
,,,, м= ҡ2,4
Ниндәй һүҙ килеп сыҡты инде? Эйе, Аҡмулла. Мифтахетдин Аҡмулла тураһында һөйләшербеҙ. Уның “Нәсихәттәр” тип шиғырын өйрәнербеҙ.
Дәфтәрҙәрҙә датаны һәм теманы яҙыу.
Уҡытыусы ” Башҡорттарым, уҡыу кәрәк!” шиғырының беренсе строфаһын яттан һөйләп ишеттерә.
Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!
Арабыҙҙа наҙандар күп, уҡыу һирәк.
Уралдағы аңғыра айыуҙан ҡурҡҡандай,
Эй, туғандар, наҙанлыҡтан ҡурҡыу кәрәк!
Һорау. Уҡыусылар ошо шиғри юлдарҙы нисек аңлайһығыҙ? Яуаптар.
Дәрескә ниндәй маҡсаттар ҡуябыҙ?
Яуаптар.Уның ҡайҙа һәм ҡасан тыуыуы, тормошо , ижадын белергә.
Шиғырҙы уҡырға, уның йөкмәткеһен аңларға.Һорауҙарға яуаптар бирергә, һығымталар сығарырға.
3.Презентация ҡарау.
Мин һеҙгә шағир хаҡында презентация ҡарарға тәҡдим итәм. Иғтибарлы булығыҙ, һуңнан һорауҙарға яуаптар бирербеҙ.
( уҡыусылар кәрәкле мәғлүмәттәрҙе дәфтәрҙәренә яҙып баралар).
Перзентация буйынса һорауҙар
-Мифтахетдин Аҡмулла ҡайҙа һәм ҡасан тыуған? Башланғыс белемде кемдән алған? Ни өсөн атай йортонан сығып китә? Ниндәй мәҙрәсәләрҙә белем алған? Ул ниндәй тормош алып барған? Ниндәй эштәргә маһир , оҫта булған? Аҡмулла псевдонимына ниндәй мәғәнә һалынған ? Ниңә уны байҙар яратмаған? Ул ниндәй шарттарҙа һәләк булған? Ҡайҙа ерләнгән?
4.“Нәсихәттәр” шиғыры өҫтөндә эш.
Һүҙлек эше.Нәсихәт- нравоучение. Иман- честь, совесть, бында аллаға ышыныу. Ахирәтлек- загробная жизнь.Шөкөр- ҡәнәғәт була белеү.
Көфөр- грех. Морат- цель. Ниғмәт – байлыҡ.Ихлас- искренность.
Уҡыусылар шиғырҙың исеменә иғтибар итәйек әле. Атай- әсәйҙәрегеҙ, олатай- өләсәйҙәрегеҙ, ғөмүмән, ололар һеҙгә көн дә нәсихәттәр бирәләр йәғни аҡылға өйрәтәләр.Йә әйтегеҙ әле, нимә тип аҡыл бирәләр улар һеҙгә?
Яуаптар.(Аҡыллы бул. Алдашма.Тәүфиҡлы бул. Кеше әйберенә теймә. Яҡшы уҡы ,тырышырға кәрәк). Ә бына билдәле шағир беҙгә нинәй нәсихәттәр бирә икән.Быны белер өсөн шиғырҙы уҡыйыҡ әле.
Уҡытыусы шиғырҙы уҡып ишеттерә. Артабан уҡыусылар сылбыр юлы менән уҡыйҙар.Һәр бер строфаның төп фекерен билдәләп, таблицала цитаталы план төҙөйҙәр.
Уҡыусылар таблица буйынса аңлатма бирәләр.
Беренсе ҡиммәт нәмә – иман.Иманлы булыуҙы нисек аңлайһығыҙ?
Иманлы булыу- намыҫлы булыу. Ә бында шағир аллаға ышаныуҙы күҙ уңында тота. Кешенең күңеле таҙа булырға тейеш һәм башҡалар).
Һорау. Ни өсөн М. Аҡмулла ете ҡиммәт нәмәне әйтеп биргән икән?Алты ла түгел, һигеҙ ҙә түгел. Эйе. Башҡорт халҡы өсөн ете һаны изге һан булып һанала.Ете ырыу, ете ҡыҙ, ҡурай сәскәһенең ете тажы, Етегән йондоҙ.
Уҡыусылар ике төркөмгә бүленеп шиғырҙа һаналып киткән ҡиммәттәрҙең антонимдарын яҙалар . 1 –се тәркөм тәүге дүрт , 2 - се төркөм һуңғы өс һүҙгә антонимдар яҙа.
1-се төркөм 2- се төркөм
Иман- иманһыҙ, оятһыҙ Әҙәп- әҙәпһеҙ
Күңел- ҡара эсле, яуыз Сабыр-сабырһыҙ
Аҡыл( аҡыллы)- аҡылһыҙ Ихлас- ике йөҙлө
Шөкөр- нәфселе
Артабан уҡыу сылар ошо һүҙҙәр менән һөйләмдәр төҙөйҙәр.
Үҙҙәренә оҡшаған бер строфаны яттан яҙалар ҙа бер- береһенең эшен алмашлап тикшерәләр, баһалайҙар.
Парҙарҙа эш.Аҡмулла һүҙенә синквейн төҙөү.
Аҡмулла.
Илгиҙәр, тура һүҙле.
Уҡыта.Тәрбиәләй. Көрәшә.
Аҡмулла – яҡтылыҡ таратыусы.
Шағир.
Дәресте йомғаҡлау.Мәғрифәтсе шағир Мифтахетдин Аҡмулланың “Нәсихәттәр” шиғыры беҙҙе нимәгә өйрәтә? Шиғыр һеҙгә нимә бирҙе?Бөгөн алған белемдәребеҙҙе беҙ ҡайҙа ҡуллана алабыҙ?
Уҡытыусының йомғаҡлау һүҙе. Мифтахетдин Аҡмулланы яҡтылыҡ йырсыһы тип атайҙар. Уның һәр шиғыры, һәр һүҙе фәһемле, үткер.Бар ғүмерен аң- белем таратыуға, халҡын яҡлауға арнаған шағир.Ул беҙҙе дөрөҫ йәшәргә , доньянан артта ҡалмаҫҡа өйрәтә. Уның ниндәй генә шиғырын алһаң да, кешеләрҙең күңеленә, йөрәгенә үтеп инерлек аҡыллы фекерҙәр, кәңәштәр табып була.Ғөмүмән, Аҡмулла ижады беҙҙең өсөн яҡты маяҡ ул.Уның ижадын беҙ туғыҙынсы класта ентекләп өйрәнәсәкбеҙ.
Рефлексия.Үҙ эшегеҙҙе нисек баһаларһығыҙ? Нимәләр дәрестә ҡыҙыҡлы булды? Нимә оҡшаны? Нимә ауыр булды?Тағы нимәләр белергә теләр инегеҙ?
Уҡытыусы үҙ баһаларын әйтә.
Өй эше. Шиғырҙы тасуири уҡыу. Аҡмулла тураһында альбом төҙөү өсөн материал тупларға.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Республиканың спорт йүнәлешле 5-се мәктәп-интернаты.
Методик эшкәтмә
(Асыҡ дәрес. 9 Б класс)
Тема: «Теркәүесле һэм теркәүесһеҙ теҙмэ ҡушма һөйләмдәр. Уларҙа тыныш билдәләре»
Башҡорт теле һәм әҙәбиәт
уҡытыусыһы Сәғитова Г.А.
Тема:
Теркәүесле һәм теркәүесһеҙ ҡушма һөйлэмдэр һәм уларҙа
тыныш билдәләре.
Дәрес маҡсаты.
Үткән дәрес маҡсаты.
Ҡушма Һөйләм тураһында төшөнсә.
Уларҙың төп үҙенсэлектәрен искә төшөрөү.
Ҡушма һөйләмдәргә телдән һәм яҙма синтаксис анализ яһау.
Телмәр үҫтереү.
Башҡорт теленэ һөйөү тәрбиәләү.
Ҡушма һөйләмдең төшөнсәһен иҫкә төшөрөү.
Ҡушма һөйләмдәрҙең төп билдәләрен һанап сығыу.
А) ике йәки бер нисә ябай һөйләмдән тора
Б) был һөйләмдәр араһында мәғәнә уртаҡлығы була
В) тауыш һәр үҙ аллы һөйләм аҙағына төшмәй, ҡушма һөйлэм аҙағына төшэ.
3. Ҡушма һөйләм эсенә ингән һөйләмдәр үҙ – ара ниндәй юл менән бәйләнә.
4. Ҡушма һөйләмгә билдәләмә биреү.
Ойоштороу.
Өйгә эште тикшереү түбәндәге
Төп өлөш. Һеҙгә бер йомаҡ ҡоям, тыңлағыҙ. Сәсәндәр бәйгеһендә бер өлкән сәсән шундай һорау ҡуйған; «Доньяла үҙе иң оҙон, үҙе иң ҡыҫҡа, үҙе иң тиҙ, үҙе иң сикле, үҙе икһеҙ сикһеҙ, үҙе иң ҡәҙерле, йә иң ҡәҙерһеҙ, үҙе үкенес, үҙе зарыҡтырғыс, үҙе фани, үҙе мәңге баҡый бер нәмә бар, ни булыр шул?». Һеҙ нисек яуап бирер инегеҙ? Һеҙҙән яуапты дәрес аҙағында көтәм. Хәҙер әйҙәгеҙ таҡталағы таблицаға ҡарайыҡ һәм һөйләмдәргә анализ бирәйек.
Һөйләмдәр.
Аҡ ҡыйындар һары күлдәк кейгән.
Ҡыҙыл яулыҡ болғай уҫаҡтар.
Аҡ ҡыйындар һары күлдәк кейгән, ҡыҙл яулыҡ болғай уҫактар.
Аҡ кайындар һары күлдәк кейгән, ә ҡыҙыл яулыҡ болғай уҫактар.
Ике ябай һөйләм. Ябай һөйләмдәр үҙ аллы. Төҙөлөштәре менән улар бер составлы һәм ике составлы булалар.
Хәҙер теркәүесле һәм теркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә тыныш билдәләренң ҡуйылыуын төшәрәйек.
Беренсе балица. (Тыныш билдәләрен ҡуяйыҡ)
Талғын ғына таңһыҙылды оло Эйек буйын күк томан ҡапланы таң атты ҡояш сығыргы яҡынлашты
(Бер үк ваҡытта булған эщ)
Ут яғырҙар ине башлыҡ ҡушмай (бер – береһенә ҡаршы ҡуйлған күренештәр)
Ҡөҙ ҡапыл сырайын һытты күк йөҙөн болоттар ҡапланы ваҡ ямғырҙар һибәләргә тотондо.
(һөйләмдәр баштағы һөйләмдәр асыҡлай)
Атайым да мин дә әсәйем дә йоҡламай һәр кем үҙ уйын уйлай.
(Бер береһен дөйөмләштереүсе һөйләм)
Һорау;
Был һөйләмдәр нисек төҙөлгән? (Ябай һөәләмдәрҙән, һөйләмдәрҙә теркәүестәр юҡ, йомғаҡлап шуны әйтәбеҙ был һөйләмдәр теркәүесһеҙ теҙмә ҡума һөйләмдәр)
Икенсе таблица.
А) Таң уянырҙа тауҙар һиҫкәнер
Б) Тик бер ваҡыт таштың хәле бөтә һәм ҡаяны уба уаҡындар
В) Ул арала булмай ни эшләптер молотилка тынып ҡалды һәм кешеләр Эмирҙе һырып алдылар.
Г) Кискә табан ел туҡтаны ла көн йылына төтө
(Йыйыу теркәүестәре)
Улар китте ә мин ҡалдым (ҡаршы ҡуйыу теркәүесе)
Эллэ тышты күк йөҙөн болот ҡапланы эллэ уның асыуланыуы тәҫьир итте уға өй ҡараңғыланып киткәндәй тойолдо (Бүлеү теркәүесләре)
Баштараҡ кешеләр быға ныҡ аптыранылар хатта хәтерҙәре ҡалды күңелдәре төштө (һығымты теркәүесе)
Шулай итеп теркәүесле ҡушма һөйләмдәрҙе ҡараныҡ. Теркәүестәр дүрт төрлө вариантта була (Йыйыу, ҡаршы ҡуйыу, бүлеү, һығымта яһау теркәүестәре). Ә ъәҙер өлгө буйынса һөйләмдәр төҙөйбеҙ (карточкалар).
Дәрәсебеҙҙе йомғаҡлайыҡ.
Нимә ул ҡушма һөйләм?
Ҡушма һөйләмдең ниндәй төрҙәрен беләһең?
Теркәүестәрҙең ниндәй төрҙәрен ҡабатланыҡ?
Дәрес барышындағы әйтелгән йомаҡҡа яуабығыҙҙы көтәм.
Бәресте йомғаҡлап әүҙем ҡатнашҡан уҡыусыларға баһаларыбыҙҙы ҡуяйыҡ.
Өйгә эш: “Урал батыр” эпосынан теркәүесле һәм теркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәр яҙып килергә.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Башҡортостан юлдаш каналы төбәк телеканалдары рейтингында бишенсе урынды биләне
ӨФӨ, 2016 йыл, 11 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
TNS Рәсәй мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостан юлдаш телеканалы илдең иң ҡыҙыҡлы төбәк каналдарының береһе булды. 2015 йылдың IV кварталы йомғаҡтары буйынса Башҡортостан юлдаш телевидениеһы тәүлек әйләнәһенә күрһәткән төбәк телеканалдары рейтингында бишенсе урынды биләне.
«Хабаровскиҙың 6 ТВ, Түбәнге Новгородтың «Волга», Силәбенең ОТВ һәм Омск телерадиокомпанияһы беҙҙән саҡ ҡына алдараҡ. Башҡа төбәк телекомпаниялары, шул иҫәптән «Мәскәү-24», «Санкт-Петербург», 31-се канал (Силәбе), ОТВ (Екатеринбург) исемлектең аҙағында тора. Шуны ла иҫәпкә алырға кәрәк: улар араһында Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм Татарстан — Яңы быуат телеканалдарында ғына туған телдә тапшырыуҙар алып барыла. Башҡортостан юлдаш телеканалы «Яңылыҡтар»ы төбәк яңылыҡтары рейтингында Хабаровскиҙан ҡала икенсе урынды биләй. «Башҡортостан яңылыҡтарының» уртаса өлөшө — 3,7 процент. Сағыштырыу өсөн: «Татарстан яңылыҡтарының» өлөшө — 0,6 процент. Бынан тыш, Өфөлә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы яңылыҡтары федераль каналдарҙың яңылыҡтары менән уңышлы ярыша. Киске яңылыҡтарҙың өлөшө 13-15 процентҡа етә», — тип һөйләне Башҡортостан юлдаш телеканалының баш мөхәррире Гүзәл Хәсәнова.


text:
Фото:
Иген культураларының 6 проценты һуғылды
Фото:
Башҡортостанда быйыл урып йыйыу ғәҙәттәге ваҡыттан алда башланды. Йәйҙең эҫе, ҡоро тороуы менән бәйле игендәр бер нисә аҙнаға тиҙерәк өлгөрҙө. Хәҙер игенселәр иген культураларын һәм борсаҡ сабыу һәм урып йыйыуҙы алып бара. Яҙғы культуралар ҙа өлгөрөп килә.
БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөгөнгә 76 мең гектар майҙанда ашлыҡ сабылған. Был планға ҡарата 7 процент. 60,4 мең гектарҙа һуғылған – иген культуралары майҙандарының 6 проценты. Дөйөм алғанда, 55,3 мең тонна иген һуғып алынған.
Республика буйынса игендең уртаса уңышы һәр гектарҙан 9,2 центнер тәшкил итә. Бөгөн иң юғары уңыш Дүртөйлө районында – гектарынан 13 центнер. Мәләүез районында бер аҙ ҡалыша – һәр гектарҙан 12,1 центнер. Стәрлетамаҡ, Саҡмағош, Ауырғазы райондарында гектарынан 10 центнерҙан ашыу алалар.


text:
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә Фото: Олег Яровиков
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә
Октябрҙә Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Октябрҙә Республика көнөн байрам итеүгә бәйле Башҡортостан халҡын өҫтәмә ял көнө көтә.
Быйыл 11 октябрь шишәмбегә тура килә. Шуға күрә дүшәмбе, 10 октябрҙә, эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡара, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Рәсәй Хеҙмәт кодексының 120-се статьяһы нигеҙендә төп һәм өҫтәмә түләнгән йыллыҡ отпуск биргәндә 11 октябрҙәге ял көнө отпусктың календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы [видео]
Фото:
Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында полиция хеҙмәткәрҙәренең һөнәри байрамына арналған тантаналы кисә үтте. Сәхнәнән сығыш яһаусылар Милиция көнөнөң исеме яңырыуға ҡарамаҫтан, мәғәнәһе үҙгәрмәүен билдәләне. Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәрен Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы:
— Ағымдағы йыл Эске эштәр министрлығы өсөн һынылыш осоро булды. Полиция тураһында федераль закон ҡабул ителде, тармаҡта бик ҙур үҙгәрештәр булды, полиция кәрәк булмаған артыҡ функцияларҙан ҡотолдо. Хеҙмәткәрҙәр араһында ҡыҫҡартылыу булһа ла, эш сифатына зыян килмәне, иң мөһиме — енәйәтселек артыуға юл ҡуйылманы.
Республика территорияһында 2011 йылда 36 меңдән ашыу енәйәт, шул иҫәптән 250-нән ашыу кеше үлтереү, мең ярымға яҡын талау һәм 10 мең самаһы урлау осрағы тикшерелгән. Иҡтисад өлкәһендә биш меңдән ашыу енәйәт иҫкәртелгән, шул иҫәптән бер меңдән ашыуы — коррупцион характерҙа. «Һеҙ ҙур эш башҡараһығыҙ, һәм уларҙың реаль һөҙөмтәләр, енәйәттәрҙе асыу менән тамамланыуы яҡшы», — тип билдәләне Президент.
— Криминалға, ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы тороу өсөн һөҙөмтәлерәк алымдар, шул иҫәптән фән һәм техниканың өр-яңы ҡаҙаныштарын файҙаланыу талап ителә. Иҡтисади һәм һалымға бәйле енәйәтселекте иҫкәртеү, ришүәтселек күренештәре, бюджет средстволарын урлауға ҡаршы көрәшеү айырыуса мөһим, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Полиция хеҙмәткәрҙәрен ҡотлап, ул алдынғы хеҙмәткәрҙәрҙе республиканың Почет грамоталары һәм Рәхмәт хаттары менән бүләкләне.
Тантаналы сараны Башҡортостандың эске эштәр министры Михаил Закомалдин дауам итте. Ведомство етәксеһе Рәсәй Эске эштәр министрлығының Маҡтау грамоталарын, ведомство миҙалдарын, бүләккә ҡорал тапшырҙы, бер нисә кеше почетлы исемдәр алды.
Артабан эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәрен йола буйынса хоҡуҡ һаҡлау структураһы етәкселәре — прокуратурҙар, Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса баш идаралығы башлығы һәм башҡалар ҡотланы.
Республика идаралығы начальнигы Виктор Палагин экстремизм һәм терроризмға ҡаршы әүҙем көрәшкәндәре өсөн алдынғы хеҙмәткәрҙәргә Федераль именлек хеҙмәте символикаһы төшөрөлгән ҡоралдар тапшырҙы. Тантана байрам концерты менән тамамланды.


text:
Салауат Сәғитов: “Муттар саммит һылтауы менән байырға маташа”
«Башҡортостанда республика һәм Өфө бизнесына, дәүләт учреждениеларына, йәнәһе, 2015 йылда ШОС һәм БРИКС саммиттарында ҡатнашыусылар араһында таратыласаҡ китапта уның тураһында презентация материалдары баҫырға тәҡдим итеүсе ойошмалар барлыҡҡа килде», — тип хәбәр итте журналистар менән осрашыуҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов. Ул әле үк ошондай бер нисә хәл теркәлеүен билдәләне.
«Мутлашыусылар, Өфө хакимиәте башлығы йәки хөкүмәт ағзалары менән килешелгән тип, ялған хат күрһәтәләр. Был бизнесты беҙ тыя алмайбыҙ, әммә рәсми рәүештә шуны белдерәбеҙ — был баҫмалар саммиттарҙа Өфөнөң презентация кейсына эләгеренә бер ниндәй гарантия юҡ. Саммит үткән көндәрҙә таратыласаҡ һәр баҫма, сувенир һәм башҡа продукция Башҡортостан Хөкүмәте менән килешеү буйынса «Өфө-2015» ШОС БРИКС офис-төркөмө» тарафынан ғына әҙерләнә һәм Рәсәй Президенты Хакимиәте тарафынан раҫлана», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды вице-премьер.


text:
Интернетта башҡорт телендә эҙләү системаһы эшләй башланы
Интернетта башҡорт текстары өсөн башҡорт телендә Bashkort.org системаһы тест режимында эшләй башланы.
Сайтты эшләүселәр башҡорт телен белгән ҡулланыусыларҙы тест үткәреүҙә ҡушылыуҙарын һәм табылған хаталар тураһында хәбәр итеүҙәрен һорай. Шулай уҡ эҙләүҙә сыҡмаған сайттарҙы өҫтәргә мөмкин.
Сайтта шулай уҡ Мәскәү дизайнеры Илдар Кинйәбулатов әҙерләгән башҡорт шрифтын күсереп алыу мөмкинлеге бар.
Шулай уҡ ошо көндәрҙә Селтәрҙә «Башҡорт теленең терминологик базаһы» барлыҡҡа килде. Уның ойоштороусылары – Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының Лингвистика һәм мәғлүмәти технологиялар лабораторияһы. Сайттың базаһында астрономиянан алып телде өйрәнеүгә тиклем төрлө белем өлкәләре терминдары тупланған. Базаны русса-башҡортса һүҙлек итеп ҡулланырға була. Унда тик рус телендә генә эҙләү мөмкин.


text:
«Ислам донъяһы сәнғәте-2016» фестивале сиктәрендә Өфөлә бер нисә мәҙәни сара ойошторолаФото: Олег Яровиков
«Ислам донъяһы сәнғәте-2016» фестивале сиктәрендә Өфөлә бер нисә мәҙәни сара ойошторола
«Ислам донъяһы сәнғәте-2016» фестивале сиктәрендә Өфөлә бер нисә мәҙәни сара ойошторолаФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
3 февралдән 28-нә тиклем Башҡортостанда тәүге тапҡыр «Ислам донъяһы сәнғәте-2016» халыҡ-ара художество фестивале уҙғарыла. «Башинформ» агентлығының конференциялар залында ойоштороусылар сараның маҡсаты, программаһы, ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар хаҡында һөйләне.
Форумдың нигеҙе — дин, фән, сәнғәт. Фестиваль барышында М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һынлы сәнғәт әҫәрҙәре күргәҙмәләре, «Ислам сәнғәте һәм йәмғиәттең рухи-әхлаҡи ҡеүәте» тип аталған халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция, «Мираҫ» галереяһында Айҙар Гәрәев һәм Йәмил Әхмәтғәлиевтың шәхси каллиграфия күргәҙмәләре, халыҡ-ара каллиграфия һәм шамаил конкурсы, «Сакраль сәнғәт» темаһына семинар ойошторола.
3 февралдә киске сәғәт 5-тә Башҡорт дәүләт художество музейында ике Иран рәссамының эштәре ҡатнашлығында ҙур күргәҙмә асыла. Экспозицияла — халыҡ традицияларына, каллиграфияға, көнкүрешкә арналған һынлы сәнғәт, графика, скульптура, биҙәү-ҡулланма сәнғәте әҫәрҙәре, мосолман ғалимдары һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәренең портреттары, пейзаждар.
Сарала байтаҡ проблемаларҙы, шул иҫәптән исламдың һәм ислам сәнғәтенең социаль-сәйәси һәм мәҙәни үҫешен тикшереү күҙаллана. Конференция эшендә тарихсылар, этнологтар, лингвистар, әҙәбиәтселәр, философтар, дин белгестәре, политологтар, социологтарҙың ҡатнашыуы көтөлә.
Фестивалгә Рәсәй төбәктәренән абруйлы ҡунаҡтар — Мәскәүҙән, Дағстан, Коми республикаларынан, Һарытау өлкәһенән, Чечен Республикаһынан, Ырымбур өлкәһенән, Пермь крайынан мосолман руханиҙары вәкилдәре йыйыласаҡ. «Ихлас» мәсетенең имам-хатибы, Мөхәммәт хәҙрәт Ғәлләмов хәбәр итеүенсә, Ҡырымдан Юғары мөфтөйҙөң килеүе көтөлә, 5 февралдә ул ҡырым татарҙары телендә йома намаҙын уҡыясаҡ. Бөтә ҡунаҡтар өсөн Өфө мәсеттәре һәм иҫтәлекле урындары буйлап экскурсия ойоштороласаҡ.
«Ислам донъяһы сәнғәте» фестивален йыл һайын уҙғарырға нитләйҙәр. Сараның программаһы тураһында тулыраҡ мәғлүмәт — Нестеров исемендәге музейҙың һәм «Ихлас» мәсетенең сайтында.


text:
Башҡортостанда «Алтын тирмә» милли театрҙар фестиваленең һайлап алыу турҙары башланды
Ишембайҙа II «Алтын тирмә» төбәк-ара милли театрҙар фестивале асылды. Унда Салауат, Стәрлетамаҡ ҡалаларының, Мәләүез, Ишембай райондарының театр коллективтары ҡатнаша.
Ишембайҙа фестивалдең һайлап алыу туры старт алды, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Республика халыҡ ижады үҙәгенән. Алдағы ваҡытта бындай һайлап алыу турҙары республиканың башҡа ҡалаларында һәм райондарында үтәсәк, унда Башҡортостандың барлыҡ халыҡ театр коллективтары ҡатнашасаҡ.
Коллективтар тарафынан «Халыҡ театры» исемен раҫлау һәм был исемде алыуға дәғүә итә алған яңы ижади коллективтарҙы эҙләү «Алтын тирмә» фестиваленең төп маҡсаттары булып тора. Шулай уҡ театрҙар фестивалдең Өфөлә үтәсәк һуңғы турында ҡатнашыу өсөн һайлап алынасаҡ. Артистарҙың сығыштарын компетентлы жюри баһалай, уның составына театр сәнғәтенең билдәле эшмәкәрҙәре, режиссерҙар, драматургтар, халыҡ ижады белгестәре инә.


text:
Баш ҡалала Владимир Спиваковтың I Халыҡ-ара скрипкасылар конкурсы асылды Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала Владимир Спиваковтың I Халыҡ-ара скрипкасылар конкурсы асылды
Баш ҡалала Владимир Спиваковтың I Халыҡ-ара скрипкасылар конкурсы асылды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 10 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн Өфөлә Владимир Спиваковтың I Халыҡ-ара скрипкасылар конкурсы асылды. Музыка ярышына төрлө илдәрҙән 12 йәш ҡатнашыусы килде.
Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова уларҙы Башҡортостан Башлығы һәм республиканың дүрт миллионлы халҡы исеменән сәләмләне. Ул конкурстың күренекле скрипкасы һәм дирижер Владимир Спиваковтың тыуған төйәгендә ойошторолоуын билдәләне. Бында «Владимир Спиваков саҡыра» халыҡ-ара фестивале уҙғарыла һәм уның ҡарамағында һәләтле балалар өсөн мәктәп асылған.
«Конкурсты ойоштороу башланғысын Башҡортостан Башлығы тәҡдим итте һәм Владимир Теодорович риза булды. Беҙ һеҙҙең видеояҙмаларығыҙҙы тыңланыҡ. Ҡатнашыусыларҙың кимәленә ҡарағанда, бәйгегә яҡшы старт бирелгән. Жюри ағзаларына иң яҡшыларҙан яҡшыларҙы һайлап алыу еңел булмаясаҡ», — тине министр.
Сараны асыу сиктәрендә ҡатнашыусылар сығыш яһау өсөн йәрәбә һалды. Мәскәүҙән Мария Лундина конкурсты асыу хоҡуғын алды. Өфөнән Анастасия Мамяшева өсөнсө булып уйнай. Скрипкасылар парадын Швециянан Даниэль Лозакович тамамлай.
Халыҡ-ара жюри ағзаларының барыһы ла тиерлек Өфөлә, маэстро Владимир Спиваковтың килеүе көтөлә. Бөгөн йәш скрипкасылар өсөн бөтә Рәсәй оҫталыҡ дәрестәре башлана, 10 һәм 11 майҙа — Рәсәй Милли филармония оркестры солистары, 13-дә һәм 14-дә жюри ағзалары үткәрә. Ойоштороусыһы — Өфө дәүләт сәнғәт институты. Өфө дәүләт сәнғәт институтында хәбәр итеүҙәренсә, халыҡ-ара кимәлдә танылған музыканттарҙың оҫталыҡ дәрестәрен бушлай ҡарарға мөмкин.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙе
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙеФото: Олег Яровиков
29 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡырмыҫҡалы районында барған иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып йыйыу буйынса республика семинар-кәңәшмәһендә сығыш яһаны. Президенттың матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов шулай уҡ баҫыуҙарҙа эшләгән ауыл хужалығы техникаһы өлгөләрен ҡараны һәм Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙе.
— Күк йөҙөн ҡаплаған был болоттар булыуына ҡарамаҫтан, кәйефтәрҙең көр, байрамса булыуын күрәм. Беҙҙең алда уңыш йыйыу менән бәйле өс айлыҡ тиерлек ауыр эш тора, — тине Президент, аграрийҙарға мөрәжәғәт итеп.
— Ҡайһы бер хеҙмәттәштәрем был уңышты рекордлы, ғәҙәти булмаған тип атап әҙ генә ҡабаланды. Уңыш – ул баҫыуҙа булған түгел, ә өҫтәлдә булған. Әгәр өҫтәлдә, элеваторҙарҙа яҡшы һәм сифатлы аҙыҡ-түлек продукттары булһа, улар етерлек кимәлдә булһа, шул саҡта ғына «беҙ мул уңыш йыйып алдыҡ», тип әйтәсәкбеҙ. Хәҙер беҙҙең алда һауа торошона, ойоштороуға, коллективтар менән идара итә белеүгә, тиҙ арала кәрәкле ҡарарға килә белеүгә, беҙ профессионализм тип атаған оҫталыҡҡа бәйле ауыр, ҡатмарлы эш тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Көн элгәре Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының 100 йыллыҡ юбилей кисәһендә сығыш яһап, төбәк башлығы Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы лидерҙары иҫәбендә булыуы хаҡында әйткәнен иҫкә төшөрҙө.
— Ләкин беҙ «лидерҙарҙың береһе» генә булырға теләмәйбеҙ, беҙ нәҡ лидер булырға теләйбеҙ, һәм беҙҙә бының өсөн барыһы ла бар. Беҙ тип, тәү сиратта, мин, әлбиттә, һеҙҙе күҙ уңында тотам, хөрмәтле хеҙмәттәштәр, — юғары класлы профессионалдар. Һеҙ барыһын да эшләй беләһегеҙ. Ерҙе нисек эшкәртергә беләһегеҙ, коллективтар менән нисек эшләргә беләһегеҙ, яңы, заманса технологияларҙы беләһегеҙ. Һеҙ эҙләнеүсе, мәғлүмәтле кешеләр. Шуның өсөн ҡуйылған бурыстарҙы үтәйәсәгебеҙгә шикләнмәйем, — тине республика Президенты.
Ул шулай уҡ республика райондарының урып йыйыуға әҙер булыуын әйтте.
— Беҙҙә техника бар, яғыулыҡ бар, кадрҙар бар, белем бар. Һәм беҙҙең Хөкүмәт, мин үҙем, һеҙҙең ауыр эшегеҙҙе әҙ булһа ла еңелләштереү, комфортлыраҡ итеү өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Финанс йәһәттән булһа ла. Бюджет дефициты ҙур булыуға ҡарамаҫтан, беҙ ресурстарҙы йәлләмәйбеҙ, ай һайын ярайһы уҡ күләмдә ярҙам тәҡдим итәбеҙ. Ул йөҙләгән миллион һум менән үлсәнә. Был аҡсалар, белеүегеҙсә, юлда ятмай, улар көс түгеп эшләнә. Ләкин был ресурстарҙы ышаныслы ҡулдарға тапшырғаныбыҙҙы беләбеҙ, өҫтәлдәребеҙҙә ысынында ла мул уңыш булһын өсөн быны эшләүебеҙҙе беләбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
— Бер йыл эшләү осоронда беҙ хеҙмәттәштәр булып киттек, иптәштәр. Бер-беребеҙҙе белдек, беҙҙе халҡыбыҙ именлеге, республикабыҙ именлеге кеүек бер маҡсат берләштергәнен аңланыҡ. Эшләй белеүебеҙҙе, идеялар тыуҙырыу ғына түгел, һөҙөмтәләргә өлгәшә алыуыбыҙҙы күрҙек. Һәм халыҡ беҙҙән был һөҙөмтәләрҙе көтә лә инде. Беҙ уларҙың ышанысын аҡларға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.
Республика башлығы ауыл халҡына уңыштар, изгелек һәм именлек теләне.
— Һеҙ һәр ваҡытта ла миңә иптәшегеҙгә кеүек, етәксегә кеүек, республикабыҙҙың алға китеүен теләгән кешегә кеүек иҫәп тота алаһығыҙ, — тип белдерҙе Башҡортостан Президенты.


text:
Башҡортостандың Контроль-иҫәп палатаһында сенатор Анатолий Бондарук менән осрашыу үтте
«Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һәм муниципаль берәмектәрҙең контроль-иҫәп органдарын ойоштороуҙың һәм улар эшмәкәрлегенең дөйөм принциптары тураһында» федераль законды ҡабул итеү айҡанлы Башҡортостан Республикаһының Контроль-иҫәп палатаһы әлеге закон положениеларын тормошҡа ашырыу буйынса төрлө саралар үткәрә.
Кисә республиканың Контроль-иҫәп палатаһы коллективы Рәсәй Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы – Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт башҡарма власы органы вәкиле, Федерация Советының РФ Иҫәп палатаһы менән килешеп эш итеү буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары Анатолий Бондарук менән осрашты.
Башҡортостан Республикаһы Контроль-иҫәп палатаһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу барышында тышҡы дәүләт финанс контроле үҫешенең, был өлкәлә ҡануниәтте камиллаштырыуҙың көнүҙәк мәсьәләләре, шулай уҡ муниципаль контроль-иҫәп органдарын ойоштороу мәсьәләләре ҡаралды.
— Әлеге федераль законды ҡабул итеү дәүләт финанс контроле үҫешенең яңы кимәлен билдәләне. Әгәр быға тиклем контроль-иҫәп органдары эшмәкәрлеген ойоштороуҙа һәм уларҙың хоҡуҡтарын билдәләүҙә хәл ителмәгән мәсьәләләр булһа, хәҙер улар төбәк кимәлендә лә яңы федераль законда сағылыш тапты, — тип билдәләне үҙенең сығышында Анатолий Моисеевич. – Дәүләт финанс контроле һәм коррупция менән көрәш өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы ҡануниәтен камиллаштырыу көнүҙәк булып ҡала.
Осрашыу конструктив диалог шарттарында үтте, уның барышында Анатолий Бондарук сенатор булараҡ үҙенең эшмәкәрлеге тураһында һөйләне, Контроль-иҫәп палатаһы хеҙмәткәрҙәренең һорауҙарына яуап бирҙе, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһы Контроль-иҫәп палатаһының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу 2010 лайыҡлы кимәлдә үтергә тейеш
Башҡортостан ҡала һәм райондары хакимиәт башлыҡтары семинарында Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең БР буйынса Территориаль органы етәксеһе Әкрәм Ғәниевтың сығышы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүгә әҙерлеккә арналды.
Был семинарҙа ҡатнашыусылар өсөн бик актуаль тема, сөнки хакимиәт башлыҡтарының күбеһе халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүгә әҙерлек буйынса ҡала һәм район комиссияларын етәкләй. Был ваҡиғаға әҙерлек ил тарихында 2006 йылдан алып барыла һәм уға бөтә власть кимәлдәре ҡатнашҡан ҙур саралар комплексы инә.
Былтыр йыл аҙағында Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү өсөн норматив база булдырылды. Ноябрҙә “Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу тураһында” законға үҙгәрештәр индерелде. Декабрҙә РФ Хөкүмәте Ҡарарына ярашлы бланкалар раҫланды һәм халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү сроктары билдәләнде. Ул 2010 йылдың 14 октябренән 25-енә тиклем үтәсәк. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Комиссияһын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителде, министрлыҡтар һәм ведомстволарҙың айырым категория кешеләрен иҫәпкә алыуҙы үткәреү өсөн яуаплылығы билдәләнде. Ҡарарҙа башҡа ойоштороу моменттары ла регламентланды.
Семинарҙа ҡатнашыусыларҙың иғтибары халыҡ иҫәбен алыуҙы уңышлы үткәреү урындарҙа кадрҙар әҙерләүгә һәм уҡытыуға, уларға эшләү өсөн нормаль шарттар булдырыуға бәйле булыуына йүнәлтелде.
— Республикала халыҡ иҫәбен алыуҙы ойоштороуға бөтә власть органдары ҙур иғтибар менән ҡарай, – тине Әкрәм Ғәниев. — Һәм беҙҙә ул юғары кимәлдә үтәсәгенә шикләнмәйем.


text:
Жанна д’Арк
Жанна д’Арк (хәҙерге франц. Jeanne d'Arc, 1412 йыл — 1431 йылдың 30 майы) — Францияның 15-се быуат батыр ҡыҙы.
17 йәшендә ул инглиз ҡамауы аҫтында ҡалған Орлеан ҡалаһын Франция дофины Карл биргән ғәскәр ярҙамында ҡамауҙан ҡотҡара. Бер нисә тиҙ еңеүҙән һуң, уның етәкселеге аҫтында Франция ғәскәре Реймс ҡалаһын ҡайтанан яулап ала һәм Карл VII-не тәхеткә ултыртыу тантанаһы үтә, шулай итеп, тәхет хужаһы менән бәйле бәхәсле һорау хәл ителә. 19 йәшендә ул дингә ҡаршы килеүҙә ғәйепләнә һәм язалап үлтерелә. 24 йылдан һуң Рим папаһы Каликст III хөкөмдөң дөрөҫ булмауын иҫбатлай, Жанна ғәйепһеҙ язаланған тип иғлан ителә. 1920 йылдан уның исеме изгеләр рәтенә керетелә.
Йөкмәткеһе
Франция — Жанна д’Арк дәүерендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1337 йылда Франция тәхете өсөн барған бәхәс нигеҙендә, Франция һәм Англия араһында Йөҙ йыллыҡ һуғыш башлана. Бөтә һуғыш Францияла бара, тип әйтергә була, был Франция иҡтисадының бәкәленә һуға. Үткән быуат Ҡара үлеменән һуң аяҡҡа баҫа алмаған Францияның сауҙагәрҙәре сит ил баҙарынан киҫелә. Һуғыштың тәүге осорҙарында Англия үҙенең баҫып алыу маҡсаттарына ирешә, тиергә була, Франция хәл иткес ҙур еңеүҙәргә өлгәшә алмай.
Жанна тыуған саҡта тәхеттә ултырған француз короле Карл VI, аҡылға камил булмауы арҡаһында, йыш ҡына хакимлыҡ итә алмай. Королдең туғандары Орлеан герцогы Людовик һәм Бургундия герцогы Иоанн II араһында регентлыҡ өсөн бәхәс ҡуба. Был бәхәс королева Изабелла менән никахтан тыш мөнәсәбәттәрҙә ғәйепләүгә тиклем барып етә. Ахыр сиктә, 1407 йылда Бургундия герцогы Орлеан герцогы өсөн үлтереүселәр яллай.
Инглиз колроле Генрих V ошо ыҙғыш менән файҙаланып, 1415 йылда Францияға бәреп инә һәм Азенкур яуында еңеп сығып, Францияның төньяҡ ҡалаларын баҫып ала. Буласаҡ француз короле Карл VII 14 йәшендә, уның дүрт ағаһы ла үлгәндән һуң, француз тәхетенең вариҫы — дофин титулын ала. Ул башҡарған рәсми ваҡиғаларҙың тәүгеләре — 1419 йылда Бургундия менән тыныслыҡ килешеүен төҙөү була. Был килешеү шул уҡ йылда Иоанн II-нең үлтерелеүенән һуң юҡҡа сыға. Бургундияның яңы герцогы Филипп III, атаһының үлемендә Карлды ғәйепләп, Англия менән берләшә һәм Францияның ҙур өлөшө баҫып алына.
1436 йылда Изабелла Труа килешеүендә Карл VI үлгәндән һуң Француз тәхете Генрих V-гә тейешлеге һәм уның вариҫтары Изабелланың улы Карлдан өҫтөн булыуы менән килешә. Был килешеү уның Орлеан герцогы менән никахтан тыш мөнәсәбәте тураһында фараздарҙы яңырта һәм Карлдың тәхеткә дәғүә итә алыуына ҡарата шик көсәйә.
Генрих V һәм Карл VI бер-бер артлы ике ай айырма менән 1422 йылда үлеп китәләр. Ике короллектең дә монархы булып бала ғына килеш Англиянан Генрих VI ҡала. Генрих V-нең туғаны, Бедфорд Иоанн Ланкастрский уның регенты вазифаһын биләй.
1429 йылдың башына Францияның бөтә төньяҡ өлөшө тиерлек һәм ҡайһы бер көньяҡ-көнсығыш өлөштәре сит илдәр йоғонтоһо аҫтында ҡала. Париж менән Англия, Реймс менән Бургундия хакимлыҡ итә. Аҙакҡҡы ҡала Франция өсөн уғата мөһим була, сөнки бында ғәҙәттә тәхеткә ултыртыу тантаналары үтә. Англия Луаранан төньяҡтараҡ Францияның ҡарамағында ҡалған берҙән-бер ҡала Орлеанды ҡамап ала. Ҡаланың ҡамауға ҡаршы тора алырына бер кем дә ышанмай.
Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үлтерелгән ваҡытында Жаннаға 19 йәш була, тимәк ул 1412 йылдар тирәһендә тыуа. 1424 йылда, 12 йәшлек сағында, ул беренсе мәртәбә сит тауыштар ишетә. Һуңынан яҙыуынса, ул Изге Михаил, Изге Екатерина, Изге Маргаританың тауыштарын ишетә һәм улар Жаннаға дофинды Реймсҡа уны тәхеткә ултыртыу өсөн килтерергә бойора.
16 йәшендә Жанна Вокулёр ҡалаһы капитаны Робер де Бодрикурға үҙенең королде тәхеткә ултыртырға тейешлеге тураһында әйтә һәм король һарайына үтергә рөхсәт биреүен һорай. Капитандың мыҫҡыллы яуабынан һуң да ул туҡтап ҡалмай, киләһе ғинуарҙа ул кире килә һәм Орлеан янында барған яу тураһында күрәҙә итә.
Жаннаның күрәҙәһе бойомға ашҡандан һуң, Робер де Бодрикур уға тамам ышанып, король һарайына үтергә рөхсәт бирә. Бургундия аша ул ирҙәр кейемендә үтә. Жанна дофинға хат яҙғанында, уны мотлаҡ таныясағын яҙған була, дофин быны тикшермәк булып, тәхеткә бүтән кешене ултырта һәм үҙе халыҡ араһына барып баҫа. Жанна был һынауҙы үтә — Карлды таный. Шунан ул үҙенең Хоҙай тарафынан илде инглиз баҫымынан ҡотҡарыу өсөн тәғәйенләнгәнен әйтә һәм Орлеанды ҡамауҙан ҡотҡарыу өсөн ғәскәр һорай. Артабан ул Пуатье ҡалаһында теологик тикшереү үтә. Карл ҡыҙҙы ғәскәр башлығы итеп ҡуйырға ҡарар итә. Жаннаның Хоҙай исеме менән Карлдың тәхеткә тулы хоҡуғы булыуын раҫлауы был ҡарарға килеүҙә мөһим роль уйнай.
Жанна — ғәскәр башлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Жаннаны ғәскәр башлығы итеп тәғәйенләгәндән һуң, Жаннаға хәрби кейем әҙерләйҙәр — Пуатьела ул ирҙәр кейеме кейеүгә махсус рөхсәт ала. Жанна өсөн ҡылысты Сент-Катрин-де-Фьербуа сиркәүенән килтерәләр. Был ҡылыс, халыҡ әйтеүе буйынса, Карл I-неке була.
1429 йылдың 29 апрелендә Жанна ҡамалған Орлеан янына килеп етә. 4 майҙа ул Сен-лу бастионын ала һәм артабан бер-бер артлы еңеүҙәргә өлгәшә. 7 майҙан 8 майға ҡарата төнгә инглиз ғәскәре ҡала эргәһенән китергә мәжбүр була. Шулай итеп, француз ғәскәр башлыҡтары мөмкин түгел тип раҫлаған эште Жанна д’Арк дүрт көн эсендә башҡара. 8 май көнө Орлеан ҡалаһының төп байрамына әүерелә, һәм ул әлеге көнгә тиклем байрам ителә. Ә Жаннаны Орлеан ҡыҙы тип атайҙар.
Карлдың икеләнеүе сәбәпле, Жанна Луара ҡалаһына табан 9 июндә генә ҡуҙғала. Был юлы Жанна етәкселек иткән ғәскәр тиҙ, тәүәккәл һәм уғата уңышлы эш итә. 12 июндә ғәскәр Жаржоны, 15 июндә Мён-сюр-Луарҙы, 16 июндә Божансины ала, 18 июндә хәл иткес Пате яуы инглиз ғәскәрҙәренең тар-мар ителеүе менән тамамлана.
29 июндә Реймсҡа табан «ҡанһыҙ поход» башлана. Король ғәскәренә бер ҡала артынан икенсеһе үҙ ҡапҡаһын аса. 17 июлдә Реймс соборында Карлды тәхеткә ултыртыу тантанаһы үтә. Тантанаға Филипп III килмәй, һәм Жанна шул уҡ көндә уға ярашырға өндәп хат яҙа.
Тантананан һуң Жанна Карлды, яҡшы мөмкинлек менән файҙаланып, Парижға һөжүм итергә саҡыра, әммә ул яңынан икеләнә башлай. Баш ҡалаға һөжүм сентябрҙә генә башлана, әммә тиҙ арала туҡтатыла. Король ғәскәрҙе Луараға табан борорға бойора, ә 21 сентябрҙә ғәскәр таратыла.
1430 йылдың яҙында һуғыш хәрәкәттәре яңыртыла, әммә һүлпән бара. Майҙа Жанна бургундецтар ҡамаған Компьень ҡалаһына ярҙамға килә. 23 майҙа хыянат арҡаһында Жанна бургундецтарға әсирлеккә эләгә. Король Карл Жаннаны ҡотҡарыу өсөн бер ни ҙә эшләмәй. Бургундецтар Жаннаны инглиздәргә һата. 1430 йылдың ноябрендә-декабрендә Жаннаны Руанға килтерәләр.
Хөкөм ителеүе һәм язаланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Жаннаның дингә ҡаршы килеүе өсөн хөкөм ителеүе сәйәсәткә нигеҙләнә. Королде тәхеткә ултыртыу Жанна арҡаһында үтә, шуға күрә, уға ғәйеп тағыу — ул ултыртҡан королдең тәхеткә хоҡуғын икеле итә. Хөкөм 1431 йылдың 9 ғинуарында Руан ҡалаһында башлана. Был хөкөм билдәләнгән тәртипкә бер нисә урында тап килмәй. 1456 йылда Рим папаһы Каликст III Жаннаны ғәйепһеҙ тип иғлан итә.
Англия хөкүмәте был хөкөмгә ҙүр әһәмиәт бирә һәм бөтә сығымдарҙы үҙ өҫтөнә ала. Жаннаға ҡаршы хөкөмдө башлар өсөн нигеҙ булырлыҡ бер ниндәй ҙә дәлил табылмай. Шулай ҙа хөкөм башлана, Жаннаның, сиркәү ҡанундары ҡушыуына ҡарамаҫтан, хоҡуҡтар буйынса кәңәш биреүсеһе лә булмай. Жаннаны сиркәү ҡанундары буйынса сиркәү төрмәһендә ҡатын-ҡыҙҙан торған һаҡ аҫтында тоторға тейеш булалар, әммә уны һаҡ аҫтында әсир рәүешендә тоталар.
Жанна хөкөмдәге һорауҙарға ҡыйыу һәм оҫта яуап бирә. Әммә хөкөм һөҙөмтәһе алдан билдәләнгән була. Алдау һәм баҫым ярҙамында унан дингә ҡаршы килеүен таныуы тураһында ҡағыҙға ҡул ҡуйҙыралар һәм ғүмерлеккә иркенән мәхрүм итәләр. Һуңынан, Жанна ғәйепте таныуҙан баш тартҡас, уның ирҙәр кейемен ҡабаттан кейеүен һылтау итеп (үҙ кейеме Жаннанан көс менән тартып алына), дингә ҡайтанан ҡаршы килеүендә ғәйепләп, Орлеан ҡыҙын улем язаһына хөкөм итәләр. 1431 йылдың 30 майында Жанна д’Арк Руан ҡалаһында тереләй яндырыла.
Жаннаның үлеменән һуң[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йөҙ йыллыҡ һуғыш Жаннаның үлемененән һуң тағы 22 йыл дауам итә. Англия 1429 йылда юғалтҡан өҫтөнлөгөн ҡайтара алмай. 1435 йылда үткән Аррас килешеүендә Бургундия менән Франция ҡайтанан берләшә. Шул уҡ йылда Бедфорд Филипп III үлә һәм Генрих VI йәшләй регентһыҙ ҡала. Был Франция тәхетенә бәйле бәхәстең тамамланыуына төп сәбәп була.
Һуғыш тамамланғандан һуң, Карл VII Жаннаның хөкөмөн ҡайтанан ҡарарға бойора. Был ҡарау ваҡытында хөкөмдөң тәртип буйынса үтеүе тикшерелә. Хөкөмдә бөтә Европанан руханиҙар ҡатнаша, 115 шаһиттан һорау алына. 1456 йылдың июнендә йомғаҡ яһала, 1456 йылдың 7 июлендә Жанна ғәйепһеҙ тип иғлан ителә.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Жанна д’Арк байрағы аҫтында. jannadark.ru сайтында (урыҫ.)
- «Una Fides» китапханаһының «Святая Жанна» проекты (урыҫ.)
- Жанна д’Аркҡа бағышланған сайт, документтар йыйынтығын үҙ эсенә ала (инг.)
- Maid of heaven проекты (инг.)
- Анри Валлон. Жанна д’Арк (фр.)
- Жанна д’Арк хөкөмө протоколдары (урыҫ.)
- Башҡа версия буйынса материалдар (урыҫ.)
- Орлеанды ҡамау (фр.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А. П. Левандовский. Жанна д’Арк. — М.: Молодая гвардия, 1962; 1982 (2-е издание); 2007 (3-е издание). — ISBN 978-5-235-03039-8
- Р. Перну. М.-В. Клэн. Жанна д’Арк. — М.: Прогресс, 1992. — ISBN 5-01-002054-8
- В. Райцес. Процесс Жанны д’Арк
- А. Сикари. Святая Жанна
- Марк Твен. Жанна д’Арк
- Дмитрий Мережковский. «Жанна д’Арк»
- Мария Йозефа Курк фон Потурцин Жанна д’Арк
- П. В. Крылов. Мужской костюм Жанны д’Арк: неслыханная дерзость или вынужденный шаг?
- В. Тропейко. Жанна д’Арк
- Ален Деко. Великие Загадки Истории: Была ли сожжена Жанна д’Арк?
- О. Велейко. Оклеветанная Жанна, или разоблачение «разоблачений»
- Оболенский С. С. Жанна — божья Дева. Париж YMCA-PRESS 1987 г. 506 с.
- Б. Шоу. Святая Жанна (Saint Joan, 1923)


text:
Республикала Эшлекле һәм иҡтисади журналистика ассоциацияһы булдырылды
БР Эшлекле һәм иҡтисади журналистика ассоциацияһының тәүге ултырышы кесе йома, 4 апрелдә, Өфөлә үтте.
Йәмәғәт ойошмаһы 2015 йылда Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттарын сифатлы яҡтыртыу өсөн журналистарҙы, сәнәғәт һәм иҡтисади берләшмәләр вәкилдәрен берләштерәсәк. Әммә бының менән уның бурыстары сикләнмәй. Ассоциация оҙайлы срокка булдырыла, Башҡортостанда иҡтисади журналистика сифатын яҡшыртыу һәм республиканың ыңғай имиджын булдырыу уның төп маҡсаттары булып тора.
Ассоциацияға иҡтисад темаһына яҙған журналистар инәсәк. Даими рәүештә улар көнүҙәк темалар буйынса семинарҙарға, түңәрәк өҫтәлдәргә йыйыласаҡ. Бындай сараларға профилле дәүләт ведомстволарының, предприятие һәм иҡтисади ойошмаларҙың алдынғы белгестәрен йәлеп итеү планлаштырыла. Шулай уҡ ҙур сәнәғәт предприятиелары буйлап матбуғат турҙарын ойоштороу ҡарала.
Ассоциацияны ойоштороусылар – Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы, Территориаль үҫеш буйынса агентлығы, БР Иҡтисади үҫеш министрлығы, 2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө, Өфө хакимиәте.


text:
Фото:
Республикала быйыл йәй 94 ҡаланан ситтәге лагерь эшләйәсәк
Фото:
Ойошҡан ялдың иң талап ителгән һәм популяр формаларының береһе булып элеккесә балалар сәләмәтләндереү үҙәктәре тора.
Башҡортостанда быйыл йәй 94 ҡаланан ситтәге лагерь эшләйәсәк. Бөгөн уларҙың 37-һе асыҡ, һәм унда республиканың бөтә мөйөштәренән биш меңдән ашыу бала ял итә. Ҡалған 57-һе был ай аҙағында асыласаҡ.
БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн алты йәштән 16 йәшкә тиклемге 103 мең самаһы малай һәм ҡыҙ ял итеү, сәләмәтләндереү һәм мәшғүллектең бөтә формалары менән солғап алынған. Йәйге каникулдар осоронда бөтәһе 401 мең баланы ял иттерергә планлаштырыла.


text:
Ял көндәрендә республикала һалҡынайта, әммә яуым-төшөм аҙ буласаҡ Фото: Олег Яровиков
Ял көндәрендә республикала һалҡынайта, әммә яуым-төшөм аҙ буласаҡ
Ял көндәрендә республикала һалҡынайта, әммә яуым-төшөм аҙ буласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Ял көндәрендә Башҡортостанда көндәр һалҡынайта, әммә яуым-төшөм аҙ буласаҡ. Республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, шәмбе һәм йәкшәмбелә бер аҙ ҡар яуыуы көтөлә. 16 ғинуарҙа һауа температураһы төндә -9,-14 градус тәшкил итәсәк, аяҙайтҡанда -20 градусҡа тиклем, көндөҙ -8,-13. Ел төньяҡ-көнбайыштан, талғын.
17 ғинуарҙа еңелсә буран сығыуы ихтимал. Ел йүнәлешен үҙгәртеүсән. Төндә термометр бағанаһы -15,-20 градусҡаса төшәсәк, аяҙайтҡанда -25, көндөҙ -7,-12, көнсығышта -16 градусҡа тиклем.
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республика буйынса идаралығы был көндәрҙә алыҫ юлға сыҡмаҫҡа кәңәш итә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Үзбәкстандың бизнесы менән әүҙем эшмәкәрлек алып барырға теләйбеҙ»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Үзбәкстандың бизнесы менән әүҙем эшмәкәрлек алып барырға теләйбеҙ»
Рөстәм Хәмитов: «Үзбәкстандың бизнесы менән әүҙем эшмәкәрлек алып барырға теләйбеҙ»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
27 апрелдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Үзбәкстан Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Аҡмал Камалов менән осрашты. Яҡтар сәнәғәт һәм сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлек перспективаларын, миграция сәйәсәтенең мөһим мәсьәләләрен, шулай уҡ халыҡ-ара ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек барышын тикшерҙе.
– Ике айҙан беҙҙә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәренең саммиты була. Һис шикһеҙ, унда Үзбәкстан делегацияһы ла ҡатнашасаҡ. Ошо саралар алдынан Башҡортостан Республикаһының Үзбәкстандың сәнәғәт, ауыл хужалығы предприятиелары, бизнесы менән үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәре хаҡында һөйләшергә теләгебеҙ бар, – тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк Башлығы Башҡортостан машиналар эшләү продукцияһын, нефть-газ ҡорамалдарын, газ һәм нефть үткәргестәр өсөн материалдар тәҡдим итергә әҙер булыуын белдерҙе. Хәҙерге ваҡытта Салауат катализаторҙар заводы, Белореттағы Көньяҡ-Урал заводы продукцияларын Үзбәкстанға ебәреү тураһында һөйләшеүҙәр алып барыла. Республика предприятиелары Үзбәкстанға ит-консерва, ит һәм колбаса изделиелары, ҡоро һөт, аҡ май, ашлыҡ һәм ҡарабойҙай ярмаһы, шулай уҡ ашламалар оҙатырға әҙер. Республика, үҙ сиратында, Үзбәкстандан йәшелсә-емештәр килтереү менән ҡыҙыҡһына.
Илсенең һүҙҙәренсә, бөгөн Үзбәкстанда сәнәғәт продукцияһы, шул иҫәптән электр тауарҙары, кеҫә телефондары, компьютерҙар, шулай уҡ еңел һәм йөк автомобилдәре сығарыла. Бынан тыш, йөк, пассажир вагондары һәм цистерналар эшләү үҫешә.
Фекер алышыу барышында миграция ҡануниәте темаһы ла күтәрелде. Рөстәм Хәмитов килеп тыуған һорауҙарҙы тиҙ арала хәл итеү өсөн Өфөлә Үзбәкстандың Генераль консуллығын асырға тәҡдим итте.
– Үзбәкстандың бизнесы менән әүҙем эшмәкәрлек алып барырға теләйбеҙ. Беҙ мәҙәни, социаль өлкәлә эшләргә әҙер. Был барыбыҙ өсөн дә яҡшы буласаҡ, – тип билдәләне төбәк етәксеһе.
2014 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан менән Үзбәкстан араһында тауар әйләнеше 127,2 миллион доллар, шул иҫәптән экспорт – 71,6 миллион доллар, импорт 55,5 миллион доллар тәшкил иткән.
Төбәктә Үзбәкстан капиталы ҡатнашлығында 78 предприятие эшләй.


text:
Баш ҡалаға Көньяҡ Африка Республикаһы Президенты Джейкоб Зума килде
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
7 июлдә Башҡортостанға эш сәфәре менән Көньяҡ Африка Республикаһы Президенты Джейкоб Зума килде. Өфө аэропортында уны һәм тормош иптәшен республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды. Башҡортостандың баш ҡалаһында Джейкоб Зума БРИКС-ҡа ингән дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтары осрашыуында ҡатнашасаҡ, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Белешмә. 2014 йылда Башҡортостан менән Көньяҡ Африка Республикаһы араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 53,4 мең доллар тәшкил иткән. Ошо сумманың 83 проценты экспорт тауарҙарына тура килә. Тауар әйләнешендәге иң юғары күрһәткестәр 2012 йылда, Башҡортостан Көньяҡ Африка Республикаһына иген оҙатҡан ваҡытта күҙәтелгән.
Республика биләмәһендә Башҡортостандың «Нефаз» һәм Көньяҡ Африка Республикаһының «Bell Equipment» компанияһының «Bell» самосвалдарын эшләү буйынса берлектәге проектына старт бирелгән. Әлеге ваҡытта тәүге өлгөләрҙе сафҡа индереү башланған. Самосвалды республика карьерҙарының береһендә һынау планлаштырыла.


text:
Һәләк булған яугирҙар менән хушлашыу
11 февралдә РФ Эске эштәр министрлығы Эске ғәскәрҙәренең Өфө махсус тәғәйенләнеш отрядында 4 февралдә Чечняның Урус-Мартан районында хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәр – разведка төркөмө радиоразведка расчеты начальнигы өлкән прапорщик Айрат Фарит улы Ғәләүев һәм махсус тәғәйенләнеш төркөмө штурм отделениеһы командиры кесе сержант Илгиз Рәфис улы Ғасимов менән хушлашыу үткәрелә. Был турала "Башинформ" агентлығына БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте вәкиле Наталья Трутнева хәбәр итте.
Айрат Ғәләүев – Өфөнөң Көньяҡ зыяратында, Илгиз Ғасимов Башҡортостан Республикаһының Илеш районында ерләнәсәк. Спецназ төркөмө командиры лейтенант Павел Анатольевич Петрачков менән спецназ төркөмө штурм отделениеһы уҡсыһы ефрейтор Антон Сергеевич Байгозиндың мәйеттәре ерләү өсөн Пенза һәм Киров өлкәләренә оҙатылды.
Матәм сараһы 6795-се ғәскәри часта (Өфө ҡалаһы, Затон биҫтәһе, Летчиктар урамы, 1) үткәрелә.
Сәғәт 9-ҙан 12-гә тиклем часть территорияһына инеү ирекле.


text:
Өфөләге балалар баҡсаларында инвалид балалар өсөн төркөмдәр асыласаҡ
Өфөләге балалар баҡсаларында физик мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн махсус төркөмдәр асыласаҡ. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Бындай төркөмдәр ата-әсәләре өсөн инвалид балаларҙы тәрбиәләү процесын еңеләйтеү маҡсатында ойошторола. Әлеге ваҡытта уларҙың күбеһе бар ваҡытын балаларына бағышларға мәжбүр.
— Беҙ бындай балаларҙың әсәләренә ярты көн булһа ла эшләргә мөмкинлек бирергә тейешбеҙ, — тине Павел Качкаев.
Ҡала башлығы әйтеүенсә, балалар баҡсаларындағы махсус төркөмдәр быйылғы йылдың сентябрендә үк барлыҡҡа килергә тейеш. Өфөлә улар хеҙмәтенә мохтаж 2,5 мең самаһы инвалид бала йәшәй.


text:
Өфө Рәсәйҙең экологик ҡалалар рейтингын етәкләне Фото: Андрей Старостин
Өфө Рәсәйҙең экологик ҡалалар рейтингын етәкләне
Өфө Рәсәйҙең экологик ҡалалар рейтингын етәкләне Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Өфө 2013 йыл һөҙөмтәләре буйынса Рәсәйҙең экологик ҡалалар рейтингын етәкләй. Тейешле документ Рәсәйҙең Тәбиғәт министрлығы сайтында баҫылан. Лидерҙар бишлегенә шулай уҡ Һарытау, Вологда, Мәскәү һәм Воронеж инә.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, был ҡалаларҙа атмосфера һауаһының һәм һыу менән ҡулланыуҙың торошо, шулай уҡ транспорт, ҡала территорияларын файҙаланыу һәм энергия менән ҡулланыу етерлек имен хәлдә.
Рейтингты төҙөгәндә РФ бөтә ҡала субъекттары һәм Рәсәй төбәктәренең баш ҡалалары буйынса мәғлүмәттәр йыйылған һәм анализланған. Баһалау методикаһында халыҡ-ара кәңәштәр һәм башҡа илдәр һәм төбәктәр өсөн быға оҡшаш рейтингтар тәжрибәһе иҫәпкә алынған. Критерийҙар сифатында ете мөһим категория һайланған. Өфө һыу менән файҙаланыу һәм һыу сифаты, территорияларҙы ҡулланыу һәм тирә-яҡ мөхиткә тәьҫир итеү менән идара итеү буйынса лидерҙар иҫәбендә. Артта ҡалғандар араһында рейтингтар категориялары буйынса тулы мәғлүмәт йыйып булмаған ҡалалар.
Рәсәйҙең Тәбиғәт министрлығы рейтингтың ҡалаларҙа тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлеген камиллаштырыуға тәьҫир итәсәк ҡоралға әйләнеүенә ышана. Бына шулай, быйыл тирә-яҡ мөхитте һаҡлау һәм энергия һөҙөмтәлелеген арттырыу өлкәһендә стратегик документтар һәм пландар, асыҡ отчетлыҡ баҫмаһы, шулай уҡ йәмәғәт консультация советтарының булыуы иҫәпкә алынған.