text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 08.05.2017
Күк йөҙөбөҙ тыныс булһын!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 8-05-2017, 17:13
Баймаҡ районының Һәмән ауылында Еңеү көнөнә ҡарата мәҙәни сара мәсеттә әрүәхтар рухына аят бағышлауҙан башланды. Артабан обелиск янында митинг үтте, венок һалынды. Һуғыш яланында ятып ҡалғандардар, яраларҙан вафат булғандар, ҡайтҡас ауыр яраларҙан үлгәндәр өсөн бер минут тын ҡалдыҡ. Ошо ваҡытта һәр бер кеше күңеленән генә атай - олатайҙарын, ағайҙарын барлағандыр.
Бөйөк Ватан һуғышына Һәмән ауылынан 101 кеше китә, 45-е яу яландарында ятып ҡала, 6-ы хәбәрһеҙ юғала, 50 яугир иҫән - һау ауылына әйләнеп ҡайта.
Бөгөн Баймаҡ районында бөтәһе 16 һуғыш ветераны йәшәй, шуларҙың икәүһе Һәмән ауылынан булыуына беҙ ғорурлыҡ хистәре кисерәбеҙ. Ошо көндәрҙә ветерандар Менәүәр Әминев, Әбүзәр Ишморатов ағайҙарға 90 йәш тула. Беҙ оло байрам менән бер рәттән уларҙы юбилейҙары менән дә ҡотланыҡ. Ауылда 7 тыл ветераны йәшәй. Улар, Зөһрә Әминева, Зөһрә Һибәтуллина, Мәхмүзә Асҡарова, Мәхмүзә һәм Вәлиулла Боҫҡоновтар, Дәүләтбикә Байгилдина, Шәрифйән Исхаков. Уларҙың исемен үҫеп килгән йәш быуын белһен ине, тигән теләктә ҡалды байрамда сығыш яһаусылар. Мәғариф ветераны Фирдәүес апай Ҡаһарманова, Фәриҙә апай Асҡарова, Ләйсән Әминева ҡыҙҙары менән йырлауы, Ислам Ишморатов, Люциә Дауытова һәм Миләүшә Әминева, Илгизәр Дауытов, Гөлсәсәк Әминеваларҙың бейеүе көслө алҡыштарға күмелде. Байрам табынына ветерандарҙың балалары, шәхси эшҡыуарҙар, ауылымдың уңған ҡатын - ҡыҙҙары ла үҙ өлөштәрен индерҙе. Шәхси эшҡыуарҙар Әминев Радик, Булатов Радмир, Асҡарова Ғәлиә, Шәйхитдинова Рәзилә, Бигильдина Розалияларға уңыштар, бәхет - шатлыҡтар юлдаш булһын! Һуғыштың бөтә ауырлығын, уның ғазап - михнәттәрен кисергән ветерандар, иңдәренә һуғыш ауырлығын күтәргән тыл - хеҙмәт батырҙарына мәңгелек дан! Башҡа бер ваҡытта ла һуғыш булмаһын, күк йөҙө тыныс булһын!
Райхана Булатова...
Бөйөк Ватан һуғышына Һәмән ауылынан 101 кеше китә, 45-е яу яландарында ятып ҡала, 6-ы хәбәрһеҙ юғала, 50 яугир иҫән - һау ауылына әйләнеп ҡайта.
Бөгөн Баймаҡ районында бөтәһе 16 һуғыш ветераны йәшәй, шуларҙың икәүһе Һәмән ауылынан булыуына беҙ ғорурлыҡ хистәре кисерәбеҙ. Ошо көндәрҙә ветерандар Менәүәр Әминев, Әбүзәр Ишморатов ағайҙарға 90 йәш тула. Беҙ оло байрам менән бер рәттән уларҙы юбилейҙары менән дә ҡотланыҡ. Ауылда 7 тыл ветераны йәшәй. Улар, Зөһрә Әминева, Зөһрә Һибәтуллина, Мәхмүзә Асҡарова, Мәхмүзә һәм Вәлиулла Боҫҡоновтар, Дәүләтбикә Байгилдина, Шәрифйән Исхаков. Уларҙың исемен үҫеп килгән йәш быуын белһен ине, тигән теләктә ҡалды байрамда сығыш яһаусылар. Мәғариф ветераны Фирдәүес апай Ҡаһарманова, Фәриҙә апай Асҡарова, Ләйсән Әминева ҡыҙҙары менән йырлауы, Ислам Ишморатов, Люциә Дауытова һәм Миләүшә Әминева, Илгизәр Дауытов, Гөлсәсәк Әминеваларҙың бейеүе көслө алҡыштарға күмелде. Байрам табынына ветерандарҙың балалары, шәхси эшҡыуарҙар, ауылымдың уңған ҡатын - ҡыҙҙары ла үҙ өлөштәрен индерҙе. Шәхси эшҡыуарҙар Әминев Радик, Булатов Радмир, Асҡарова Ғәлиә, Шәйхитдинова Рәзилә, Бигильдина Розалияларға уңыштар, бәхет - шатлыҡтар юлдаш булһын! Һуғыштың бөтә ауырлығын, уның ғазап - михнәттәрен кисергән ветерандар, иңдәренә һуғыш ауырлығын күтәргән тыл - хеҙмәт батырҙарына мәңгелек дан! Башҡа бер ваҡытта ла һуғыш булмаһын, күк йөҙө тыныс булһын!
Райхана Булатова...


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 225
РӘСМИ СИКЛӘНЕҮЛЕ КОНЦЕНТРАЦИЯ, тирә‑яҡ мөхиттәге сикләнмәгән ваҡыт эсендә кеше организмында ниндәй ҙә булһа үҙгәрештәр һәм уларға бәйле насар эҙемтәләр булдырмаған ағыулы матдәләр булыуҙың ҡануниәт тарафынан раҫланған нормативы (ГОСТ, СанПиН һ.б.). Макс.‑бер тапҡыр (матдәнең ҡыҫҡа ваҡытлы тәьҫиренә рефлектор реакциялар булдырмаҫ өсөн), уртаса тәүлек (дөйөм ағыулы, канцероген, мутаген һәм сенсибилизациялаған тәьҫирҙе иҫкәртеү өсөн) Р.с.к. ҡиммәтен бүлеп йөрөтәләр; технологик процестарҙы, ҡорамалдарҙы, таҙартыу ҡоролмаларын һ.б. проектлағанда иҫәпкә алалар. Бер матдәнең Р.с.к. кимәле тышҡы мөхит объекттары (һауа, һыу, тупраҡ, аҙыҡ‑түлек, эш һәм йәшәү зоналары) өсөн төрлө. Мәҫ., хужалыҡ‑эсәр һыуҙа сульфат‑аниондың Р.с.к. — 500 мг/дм3, балыҡ хужалыҡтары һыу ятҡылыҡтарында 100 г/дм3 тәшкил итә. Башҡортостанда күрһәткестәр б‑са ҡайһы бер һыу ятҡылыҡтарының тәбиғи фоны балыҡ хужалыҡтары һыу ятҡылыҡтарындағы Р.с.к. күпкә юғарыраҡ (Дим й., Ҡандракүлдә сульфат‑анион миҡдары 260—470 г/дм3 тәшкил итә). Хужалыҡ‑эсәр һыу ятҡылыҡтарында, производство биналары һәм уларға сиктәш терр‑ялар һауаһында Р.с.к. үтәлешен санитария‑эпидемиология хеҙмәте, балыҡ кәсебе тәғәйенләнешендәге һыу ятҡылыҡтарында — Рыбнадзор контролдә тота. 80‑се йй. Өфө гигиена һәм һөнәри ауырыуҙар ҒТИ‑нда (М.А.Ғәлиев, Р.Ә.Сөләймәнов һ.б.) һыуҙы бысратҡан матдәләрҙең Р.с.к. нигеҙләгән тикшеренеү үткәрелә, уның нигеҙендә СССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан өҫкө йөҙҙә актив матдәләрҙең төркөмдәре, фосфон һәм уксус рәттәре комплексондары, органик буяғыстар һәм башҡаларҙың Р.с.к. раҫлана. Ароматик углеводородтарҙы нормалаштырыу б‑са тикшеренеүҙәр дөйөм союз “Тупраҡта химик матдәләрҙең Р.с.к. билдәләү буйынса методик тәҡдимдәр” эшләүгә мөмкинлек бирә (Мәскәү, 1982).
С.А.Маннанова
Тәрж. Й.Ш.Мөхәмәтйәров

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«500 ферма» программаһы буйынса 33 һөтсөлөк фермаһы реконструкцияланды
2013 йыл башынан алып «500 ферма» республика маҡсатлы программаһына ярашлы Башҡортостанда 33 һөтсөлөк фермаһы реконструкцияланды, тип хәбәр итә БР Ауыл хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәте.
Ошо көндәрҙә Стәрлебаш һәм Мәләүез райондарында икешәр ферманы комплекслы яңыртыуҙы тулыһынса тамамланылар. Кисә комиссия Туймазы районында өс һөтсөлөк фермаһын — «Бишинде» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә, «Ҡуш-Бүләк» крәҫтиән хужалығында һәм Мичурин исемендәге ауыл хужалығы кооперативында – файҙаланыуға ҡабул итте.
Ике йыл «500 ферма» республика программаһын тормошҡа ашырыу барышында унда 133 һөтсөлөк фермаһы һәм 1 тоҡомсолоҡ эше буйынса сервис хеҙмәте булдырыу предприятиеһы ҡатнашты.
Фермаларҙы яңыртыуға программала ҡатнашыусылар был ваҡыт эсендә 3 млрд һумдан ашыу аҡса һалды, шуның 2,3 миллиарды — үҙ аҡсалары, 0,74 миллиарды — банк кредиттары. Дөйөм дәүләт ярҙамы күләме 600 миллион һумдан ашып китте, тип белдерҙеләр аграр ведомствола.
2014 йылда Башҡортостандың һөтсөлөк фермаларын комплекслы модернизациялау буйынса республика маҡсатлы программаһында 70-ләп ауыл хужалығы предприятиеһы ҡатнашырға ниәтләй.


text:
Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһын ҡышҡылыҡҡа әҙерләргә ярҙам итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Ҡыш еткәнсе Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһын яңыртырға ярҙам итте. Шефлыҡҡа алынған территория торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары өсөн дөйөм 11 миллион һумлыҡ махсус автотранспортҡа һәм техникаға эйә булды.
Шулай уҡ Белогорск районында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын төҙөү дауам итә.
— Яҡында дүртенсе сират, бөтә был объекттар ҙа Социаль маҡсатлы программалар фонды тарафынан хупланған, — тип һөйләне «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында уҙған видеоконференцияла БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Белогорск районына ярҙам итеү буйынса оператив штабты етәкләүсе Сергей Новиков. – Яҡын көндәрҙә районға төҙөлөш эштәрен дауам итеү өсөн аванс ебәреләсәк. Шулай уҡ һыу үткәргестең икенсе сиратын төҙөүгә саралар йүнәлтеләсәк.
Көҙгө-ҡышҡы осор алдынан Башҡортостан ярҙамында Белогорск районында юлдарға асфальт түшәлгән һәм ремонт эшләнгән, нефть битумдары, мейес һәм дизель яғыулыҡтары алынған, 13 күп фатирлы йорттоң ҡыйыҡтары йүнәтелгән, шулай уҡ балалар баҡсалары, мәктәптәр һәм дауаханалар әҙерләнгән.


text:
Рәсәйҙәрҙең 21 проценты уҡытыусы һөнәрен абруйлы тип һанай
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Рәсәйҙәрҙең 21 проценты уҡытыусы һөнәрен абруйлы тип һанай, 37 проценты ҡапма-ҡаршы фекерҙә. 1 сентябрь алдынан Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәге ил халҡына «Уҡытыусыларҙың эшен нисек баһалайһығыҙ?» тигән һорау менән мөрәжәғәт итте. Һорауға яуап биреүселәрҙең 62 проценты балаларының һәм ейәндәренең уҡытыусылары менән ҡәнәғәт булыуын белдерҙе. Бары тик 14 проценты ғына бөгөн уҡытыусыларҙың күпселеге үҙ бурыстарын үтәп еткермәй тип иҫәпләй. Һөнәри талаптарға тап килмәүҙе йыш ҡына хеҙмәт хаҡының түбән булыуы (29 процент), эштең күплеге (12 процент), шулай уҡ тейешле квалификация, тәжрибә юҡлығы (10 процент) һәм эшкә ҡыҙыҡһыныу булмауы (11 процент) менән бәйләйҙәр.
Респонденттарҙың 53 проценты заманса мәктәптәргә ҡарағанда уларҙы яҡшыраҡ уҡытҡандар тип иҫәпләй. Һорауға яуап биреүселәрҙең 14 проценты кире фекерҙә.
Рәсәйҙәрҙең 48 проценты мәктәптә белем биреүҙе «уртаса», 31 проценты — «насар», 14 проценты «һәйбәт» тип баһалаған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 302
МАГМАТИЗМ, магматик тау тоҡомдарын формалаштырған магманың (ғәҙәттә, силикат эретмә) барлыҡҡа килеү, күсеү һәм ҡатыу кеүек геол. процестары йыйылмаһы. Магма мантияла һәм ер ҡабығында барлыҡҡа килә, тәрәндә (интрузив М., йәки плутонизм) һәм ер өҫтөндә (эффузив М., йәки вулканизм) ҡата; ш. уҡ баҫымдың түбәнәйеүенә, тәрәндән килгән йылылыҡ ағышы тәьҫирендә локаль йылыныуға бәйле булырға мөмкин. Бындай шарттар спрединг (океан төбө киңәйеүе), субдукция (бер литосфера плитаһының икенсеһе аҫтына төшөүе) процестары ваҡытында литосфера плиталары сиктәрендә, магманың (плюмдар) тәрәндәге мантия сығанаҡтары барлыҡҡа килеүе сәбәпле плита эсендә күҙәтелә. Башҡортостандың көнбайышында М. платформа ҡапламаһының ултырма рифей‑венд ҡатлауҙарын киҫеп сыҡҡан габброидтарҙың ҡатлам интрузиялары, урта рифей ултырмаларындағы йоҡа эффузив ҡатламдар йөҙөндә үҫешкән. Көньяҡ Уралдың көнбайыш битләүендә Башҡорт мегасинклинорийында кембрий алды М. континенталь рифтар шарттарында беленә. Бында габбро‑диабаз һәм диабаз‑пикрит, һелтеле габброидтарҙың аҫҡы, урта, өҫкө рифей интрузиялары, ш. уҡ берҙән‑бер венд гранитоид М. сығанағы (Әхмәр массивы) билдәле. Вулкан тоҡомдары (субһелтеле базальт һәм риолит, оливин толеит) бында рифейҙың әй, машаҡ свиталарында, вендтың әршә свитаһында ята. Уралтау зонаһында континенталь һәм океан секторҙарының тоташҡан урынында венд трахибазальт, оливин‑базальт эффузив комплекстары (мазарин свитаһы) формалаша, һуңынан улар метаморфланған һәүерташтарға, ш. уҡ һелтеле габброидтарҙың дайкаларына һәм силдарына әйләнә. Ороген М. локаль сығанаҡтары боранғол һәм мазарин гранит комплекстарынан тора. Уралдың көнсығыш секторында М. Урал палеозой океанының асылыуы, эволюцияһы һәм ябылыуы м‑н бәйле. Палеозой М. сығанағының төп өлкәһе Магнитогорск мегасинклинорийының хәҙ. структураһында күренә. Континенталь ҡабыҡтың ярылыуына килтергән континенталь (океан алды) рифтогенез стадияһында (кембрий—ордовик) Төп Урал һынылышының меланж зонаһы комплекстарынан торған юғары титанлы трахибазальттар, субһелтеле оливин базальттар урғылып сыға. Уларға юғары титанлы габбро есемдәре комагматик һанала. Океан стадияһы М. (ордовик—силур) Төп Урал һынылышының меланж һәм Ҡыраҡа тектоник комплексы зоналарында йомро базальттарҙың, альпинотиплы ультрабазиттарҙың һәм габброидтарҙың офиолит ассоциацияларынан тора. Меланж зоналарының базальттары хәҙ. океан толеиттарына яҡын, калий һәм рубидий оксидтары миҡдарының юғары булыуы м‑н айырылалар. Ультрабазиттар оҙон бүлкәттәр барлыҡҡа килтерә (көнбайыштан көнсығышҡа): Ҡыраҡа‑Медногорск, Төп Урал һынылышы һәм Оҙонҡыр зоналары бүлкәте. Ҡыраҡа‑Медногорск бүлкәтендә Ҡыраҡа төркөмөнөң ультраһелтеле массивтары урынлашҡан: Төньяҡ, Үҙән, Урта һәм Көньяҡ Ҡыраҡа, Төп Урал һынылышы зонаһында — Нәрәле, Миндәк, Байғусҡар һ.б. массивтар. Тоҡомдар дунит‑гарцбургит формацияһына ҡарай. Массивтарҙың ситке өлөштәре серпентинитҡа әйләнгән һәм серпентинит меланжы м‑н уратып алынған. Океан ҡабығының стратификацияланған фрагменттары иртә ордовиктың поляков һәм һаҡмар свиталары пиллоубазальттарынан һәм саҡматашлы тоҡомдарынан тора. Девон утрауҙар ҡулсаһы М. вулкан‑интрузив ассоциациялары тәшкил итә, уларҙың составы утрауҙар ҡулсаһы стадияһы һәм уның айырым циклдары осоронда тоҡомдарҙың һелтелелеге артыуы яғына, калийҙың роле үҫешенә табан, иретмәләрҙең дифференциация дәрәжәһенең үҫеүе, интрузив тоҡомдарҙың күләме артыуы яғына үҙгәрә. Төрлө геодинамик шарттарҙа (дуға алды бөгөлдәре, һыу аҫты ҡалҡыулыҡтары, дуға эсендәге һәм дуға арты басс.) формалашҡан эмсский‑живе йәшендәге вулкан комплекстары (базальт‑риодацит, андезибазальт‑андезит‑риолит, базальт‑андезибазальт, кремний‑базальт) Башҡортостандың Урал аръяғында океан секторының төп өлөшөн биләй. Эффузивтар комагматик субвулканик есемдәр (дайкалар, силдар, штоктар, лакколиттар) м‑н йәнәш килә. Коллизия стадияһында (һуң карбон—пермь) ҡеүәтле гранитоид М. (Ахун гранит массивы — Үҙәк Магнитогорск вулкан‑интрузив бүлкәтенең көнбайыш суҡағы) хасил була, Учалы мәғдән р‑нында сиенит һәм монцониттарҙың күп һанлы штоктары, Баймаҡ р‑нында һелте, урта һәм әсе составлы субһелтеле тоҡомдарҙың дайкалары үтеп инә. Башҡортостандың Урал аръяғында интрузив М. м‑н алтын ятҡылыҡтары һәм сығанаҡтары, вулканизм м‑н колчедан мәғдәндәренең күп һанлы ятҡылыҡтары бәйле.
Әҙәб.: Вулканизм Южного Урала /И.Б.Серавкин [и др.]. М., 1992; Орогенный гранитоидный магматизм Урала /Г.Б.Ферштатер [и др.]. Миасс, 1994.
И.Б.Серавкин
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Бөтә Рәсәй шиғриәт көнө
Просмотров 763
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:03-2014
-
- Рубрика:Хаттар, Яңылыҡтар, Мин "5" ҡуйҙым
- Исеме:Бөтә Рәсәй шиғриәт көнө
-
- Район:Ауырғазы
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:
-
Улар А.С. Пушкин, М.Ю.Лермонтов, М.Исаковскийҙың шиғырҙарын яттан һөйләнеләр.Өлкән класс уҡыусылары араһында 11-се класс уҡыусыһы Абсатаров Алмазға етеүсе булманы.Ул шиғырҙы бик оҫта итеп һөйләне. Башланғыс класс уҡыусылары араһында 3-сө класс уҡыусылары урындарҙы үҙ-ара бүлеште. Беренсе урында Ғүмәрова Риана ( А. С. Пушкиндың "Ҡышҡы кис” , М.Исаковскийҙың "Сейә”), икенсе - Ғафарова Юлиана(А.С. Пушкин-" Ҡышҡы иртә”), өсөнсө урында – Әсфәндийәрова Алмира (А.С. Пушкин "Руслан һәм Людмилла поэмаһынан өҙөк”) .
Еңеүселәр маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде. Уҡыусыларға ижади уңыштар, яңынан-яңы еңеүҙәр теләйек!
Сатлыҡова Айгөл Сыңғыҙ ҡыҙы,
башланғыс класс уҡытыусыһы


text:
Дәүләт Думаһы юл-транспорт ваҡиғаһы урынынан ҡасҡан водителдәр өсөн язаны ҡатыландыра Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Дәүләт Думаһы юл-транспорт ваҡиғаһы урынынан ҡасҡан водителдәр өсөн язаны ҡатыландыра
Дәүләт Думаһы юл-транспорт ваҡиғаһы урынынан ҡасҡан водителдәр өсөн язаны ҡатыландыра Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2018 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Дәүләт Думаһы Рәсәй Федерацияһы Конституция суды ҡарары тексын алғандан һуң эшсе төркөм булдырасаҡ, уға ярашлы юл-транспорт ваҡиғаһы ҡылған водитель тикшереү йәки унан баш тартыу һөҙөмтәһе буйынса эскән тип таныла. Ошо хаҡта Конституция ҡануниәте буйынса Дәүләт Думаһы комитеты рәйесе урынбаҫары Вячеслав Лысаковҡа һылтанып, «Известия» гәзите хәбәр итә.
Конституция суды авария хәлен ташлап киткән һәм унда ҡалғандар өсөн, уға ярашлы беренселәре яҡшы хәлдә ҡала, яза ҡатылығының тап килмәүе хаҡында Енәйәт кодексының 264-се статьяһы иҫкәрмәләренең 2-се пунктын аңлатты. Был йәһәттә суд статьяға иҫкәрмәне Конституцияға ярашһыҙ тип таныны һәм бер йыл эсендә был хоҡуҡи етешһеҙлекте төҙәтергә ҡушты. Конституция суды секретариаты башлығы Владимир Сивицкий аңлатыуынса, «закон сығарыусы юл-транспорт ваҡиғаһы урынынан ҡасыуҙы файҙаһыҙ итеп эшләргә тейеш».
http://www.bashinform.ru/news/1150354-gosduma-uzhestochit-nakazanie-dlya-sbezhavshikh-s-mesta-dtp-voditeley/


text:
Башҡортостанда мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһе үттеФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһе үтте
Башҡортостанда мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһе үттеФото: Олег Яровиков
Традицион республика август кәңәшмәһендә ҡатнашыусыларҙы быйыл ике районда – Саҡмағош һәм Бүздәктә ҡаршыланылар. Педагогтар форумында Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, РФ мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Иван Лобанов, БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, республика министрлыҡтары һәм ведомстволары етәкселәре, юғары уҡыу йорттары ректорҙары, мәғариф бүлектәре начальниктары, төбәктең мәғариф учреждениелары директорҙары һәм педагогтары ҡатнашты.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, уҡытыусыларҙың оло форумының “даими теркәлеү урыны” юҡ. Күсмә сара булараҡ, уны үткәреү мөмкинлеге бирелгән район һәм ҡалаларға педсовет үҫешкә импульс бирә. Ауыл һәм ҡалаларҙа мәктәптәр, балалар баҡсалары, юлдар төҙөлә һәм реконструкциялана, эргә-тирәләге территориялар төҙөкләндерелә. Бындай эштәр быйыл да башҡарылған. Педагогтар кәңәшмәһендә ҡатнашыусылар өсөн ике маршрут әҙерләнде. Көндөң беренсе яртыһында ҡунаҡтар белем биреү объекттары менән танышты, төшкө аштан һуң пленар ултырыш үтте.
Иҫәбе буйынса 14-се август кәңәшмәһен һис арттырмайынса халыҡ трибунаһы тип атарға мөмкин. Уҡытыусылар конференцияһы алдынан төбәк башлығы “Живой Журнал”дағы үҙенең блогы аша республика халҡына мәғариф өлкәһенә ҡағылышлы һорауҙарын, уй-теләктәрен ебәреү тәҡдиме менән мөрәжәғәт итте. Уларҙың иң мөһимдәре һәм көнүҙәктәре Рөстәм Хәмитовтың докладына инде. Блоггерҙар ҡағылған темалар күп төрлө ине — һәр кемгә яҡын, һөҙөмтәле, хәүефһеҙ һәм сифатлы белемдән алып – баҙар ихтыяжына яуап биреүгә тиклем.
Тармаҡ үҫешенең ошо һәм башҡа төрлө стратегик мәсьәләләрен республиканың закондар сығарыу һәм башҡарма власы, урындағы үҙидара, мәғариф идаралығы органдары вәкилдәре, мәктәп директорҙары, уҡытыусылар тикшерә.
Республика кәңәшмәһендә башланған һөйләшеү район һәм ҡала кимәлендәге август кәңәшмәләрендә, педагогтар коллективтарында дауам ителәсәк.


text:
9 сентябрҙә балалар хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк
9 сентябрҙә РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә балалар хоҡуҡтарын, азатлығын һәм законлы мәнфәғәттәрен яҡлау мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойошторола.
Ҡабул итеүҙе Башҡортостан Республикаһында Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова үткәрә.
Башлана - сәғәт 10-да.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Рөстәм Хәмитов: Федераль холдингылар менән мөнәсәбәттәр партнерлыҡ позицияларында ҡорола
«Эксперт» журналының һуңғы һанында «Бизнес өсөн ыңғай сигналдар» тигән баш аҫтында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың интервьюһы баҫылған.
«Башҡортостанда яңы элиталар ойоштороу бара, һәм был президентты алмаштырыу менән генә бәйләнмәгән. Төп сәбәптәрҙең береһе — бында федераль холдингылар барлыҡҡа килеү, уның составына хәҙер республиканың иң ҙур предприятиелары инә, — тип яҙа «Эксперт» журналы. Республика башлығының улар менән мөнәсәбәттәре нисек төҙөлә һуң? «Эксперт»тың был һорауына яуап биреп, Рөстәм Хәмитов шулай тине:
— Республикала күптән түгел ҙур холдингылар эшләй башланы: «Система» АФК-һы, «Газпром», «Сибур», «Башҡортостан химияһы», Урал тау-металлургия компанияһы. Уларҙың килеүе — асыҡ һәм аңлайышлы тенденция. Шул уҡ ваҡытта төбәк етәкселеге алмашыныу — был улар өсөн дә яңы хәл. Мин бөтә был холдингылар етәкселәре менән осраштым. Һәм беҙ үҙ-ара конструктив хеҙмәттәшлек итеү, мөнәсәбәттәребеҙҙе үҫтерә барыу тураһында һөйләшеп килештек. Ҙур предприятиеларҙың бөтә етәкселәре лә һәм уларҙың милекселәре республиканың яңы етәкселеге менән үҙ-ара файҙалы шарттарҙа эшләргә әҙер булыуҙарын белдерҙе. Һәм беҙ бөгөн әлеге хәлде теркәп кенә ҡалмайбыҙ, шулай уҡ республика территорияһында был холдингларҙың бизнесын нисек итеп үҫтереү хаҡында уйлайбыҙ, — тип яуап бирә Рөстәм Хәмитов.
Мәҫәлән, «Система» менән мәғлүмәт технологиялары, элемтә өлкәһендә уларҙың эшмәкәрлеген үҫтереү, Башҡортостан территорияһында һаулыҡ һаҡлау объекттары һәм ял үҙәктәре төҙөү тураһында һөйләшеп килештек. Благовещен ҡалаһында урынлашҡан «Полиэф» комплексы хужаларының береһе – «Сибур» бизнес-инкубатор һәм бер үк ваҡытта технопарк төҙөй. Урал тау-металлургия компанияһы яңы шахталар төҙөлөшөн алып бара, уларға инвестициялар бер нисә миллиард һумдан ашып китә.
— Бөтә федераль холдингылар республикала спорт комплекстары, һаулыҡ һаҡлау объекттары, социаль-мәҙәни үҙәктәр төҙөү кеүек байтаҡ социаль мәсьәләләрҙе хәл итә. Шулай итеп, улар менән мөнәсәбәттәр партнерлыҡ позицияларында ҡорола, — тип һүҙен йомғаҡлай республика башлығы.


text:
Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҫешенең яңы стратегияһы билдәләнәсәк
28 ғинуарҙа Конгресс-холда «Башҡортостан Республикаһы торлаҡ-коммуналь комплексының үҫеш стратегияһы» республика кәңәшмәһе үтәсәк.
БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, күләмле сарала республика етәкселегенең ҡатнашыуы көтөлә. Фекер алышыуҙа шулай уҡ министрлыҡ һәм ведомстволар етәкселәре, республиканың ҡала округтары һәм муниципаль район башлыҡтары, ҡала округтары һәм ҡала биләмәләре хакимиәте башлыҡтарының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләре өсөн яуаплы урынбаҫарҙары, ҙур тармаҡ предприятиелары етәкселәре һәм идара компаниялары директорҙары ҡатнашасаҡ.
Кәңәшмәлә тармаҡ үҫеше перспективалары билдәләнәсәк, хеҙмәт сифатын күтәреү мәсьәләләре, оҙайлы ваҡытҡа тарифтарҙы көйләү, энергияны һаҡсыл файҙаланыуҙы һәм мәғлүмәт технологияларын индереү, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты модернизациялауға инвестициялар йәлеп итеү һәм башҡа төрлө һорауҙар ҡараласаҡ.
«Башҡортостан Республикаһы торлаҡ-коммуналь комплексының үҫеш стратегияһы» республика кәңәшмәһе — бөтә ҡала округтары һәм муниципаль район хакимиәттәре башлыҡтары ҡатнашлығында үтәсәк торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса һуңғы биш йылдағы тәүге сара. Уның һөҙөмтәһе республика торлаҡ-коммуналь хужалығының алдағы бер нисә йылға үҫешен билдәләйәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Благовещен арматура заводы эше менән танышты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Благовещен арматура заводында булды һәм быйыл үҙенең 255 йыллығын билдәләгән торба үткәргестәр арматураһы етештереү буйынса Рәсәйҙәге эре предприятие эше менән танышты.
Бөгөн Благовещенда заводҡа нигеҙ һалыусы һәм уны төҙөүсе Матвей Мясниковҡа һәйкәл асыу тантанаһы булды. Сарала завод хеҙмәткәрҙәре алдында сығыш яһап, Рөстәм Хәмитов былай тине:
— Благовещен беҙҙең республика тарихында мөһим роль уйнай. Халыҡ араһында «Благзавод» тип йөрөтөлгән завод Башҡортостандың төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш халыҡтары өсөн электән үк мөһим һәм файҙалы булған. Кешеләр һәр саҡ бынан металдан эшләнгән төрлө изделиелар һатып алған. Уларһыҙ һөй һалып та, хужалыҡ тотоп та булмай. Инструменттар һатып алған, минең ата-бабаларым да 100-150 йыл элек был заводҡа килеп, буш ҡул менән ҡайтып китмәгән.
Благовещен заводының үҫеше, модернизацияланыуы, киләсәккә пландар төҙөүе бик ҡыуандыра. Эш хаҡы йәһәтенән дә, заводта яңы производстволар булдырыуҙа ла йылдамлыҡ тойола.
Дөйөм алғанда, Благовещенды үҫтерергә теләр инек. Эш урындары етмәү менән бәйле мәсьәләләрҙе нисек тә хәл итеү маҡсатында беҙ бында бер нисә производство булдырырға планлаштырабыҙ. Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү, Благовещенда яңы микрорайон төҙөү мәсьәләләре өҫтөндә уйлайбыҙ. Бер һүҙ менән әйткәндә, яҡшы пландар бар. Алға китеш мотлаҡ буласаҡ.
Моғайын республика был йәһәттән ярҙам итер, юлдар төҙөүҙә лә, һыу, электр энергияһы үткәреүҙә лә ярҙам ҡулы һуҙыр, тип уйлайым.
Бөгөн ҡалаға һәм заводҡа нигеҙ һалыусы Матвей Мясниковҡа һәйкәл асып, ҡасандыр дөрөҫ сәнәғәт сәйәсәтен алып барған, ваҡыт үтеү менән эре производстволарға әйләнгән оҫтаханалар, беренсе цехтар булдырған кешеләргә хөрмәтебеҙҙе күрһәтәбеҙ. Заводҡа 255 йыл тулыу айҡанлы һеҙҙе ҡотлайым, изгелек һәм именлек теләйем.
Матвей Мясниковҡа һәйкәл асыу тантанаһынан һуң, Рөстәм Хәмитов заводҡа юлланды, уның хеҙмәткәрҙәре менән аралашты, ҡорос ҡойоу, тимерлек-пресс, механика-йыйыу цехтарында булды. Бында уға предприятие һатып алған яңы ҡорамал мөмкинлектәрен күрһәттеләр. Заводтың генераль директоры Олег Зарипов һүҙҙәре буйынса, предприятиеның механика-йыйыу цехтарының береһендә нанотехнологиялар ҙа ҡулланыла, шуға күрә изделиелар сифатлыраҡ һәм нығыраҡ килеп сыға.
Бөгөнгө көндә предприятиела яҡынса 2400 кеше эшләй. Һуңғы биш йыл эсендә Благовещен арматура заводына һалынған инвестицияларҙың дөйөм күләме бер миллиард һум тәшкил иткән. Быйыл «Благовещен арматура заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә инвестициялар күләме йәнә 300 миллион һум тәшкил итәсәк. Етештереү ҡеүәтен арттырыу һәм яңы һатыу баҙарҙарына ҙур ассортимент менән сығыу иҫәбенә предприятиеның керем күләме йыл аҙағына өс миллиард һум тәшкил итергә тейеш.


text:
Аграрийҙар бесән буйынса планды яртылаш үтәгән
Башҡортостанда 377 мең тонна бесән әҙерләнгән. Планға ҡарата был 52 процент, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Сенаж һалыу эштәренең ҡыҙған осоро. Йомаға ҡарай мал аҙығы әҙерләүселәр траншеяларға 863 мең тоннан ашыу һутлы мал аҙығы тултырған. Бер шартлы мал башына иҫәптә был аҙыҡ запасы 8,7 центнер мал аҙығы берәмеген тәшкил итә.
Аграр ведомствоның эксперттары әйтеүенсә, аномаль эҫе көндәргә ҡарамаҫтан, быйыл хужалыҡтар үҙен мал аҙығы менән тулыһынса тәьмин итә аласаҡ. Иң насар күҙаллауҙар буйынса ла, республикала уртаса алғанда бер шартлы мал башына 22 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнәсәк. Былтырғы запастар менән бергә яҡынса 28 центнер мал аҙығы берәмеге запасҡа һалынасаҡ.
Әле БР Ауыл хужалығы министрлығы Урал аръяғының ҡоролоҡтан зыян күргән райондарына ярҙам итеү варианттарын эҙләй.
Дөйөм алғанда республика буйынса 634 мең гектарҙа мал аҙығы культуралары сабып алынған, планлаштырылғандың был яртыһынан күберәк (57%). Ғафури һәм Нуриман райондары хужалыҡтарына иһә бесәнде 10 проценттан да аҙыраҡ майҙандарҙан йыйып алырға ҡалған.


text:
Өфөнөң йәштәр сәйәсәте учреждениелары белгестәренә эш хаҡы арттырыла
Өфөнөң йәштәр сәйәсәте учреждениелары белгестәренең эш хаҡына өҫтәмә түләү ике мең һумға тиклем арттырыла. Бындай ҡарар бөгөн Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы ултырышында ҡабул ителде.
— Үткән йылда йәштәр сәйәсәте өлкәһендә эшләгән белгестәргә – йәмғеһе 127 кешегә социаль ярҙам күрһәтеү маҡсатында ҡала округы Советы ҡарары менән уларҙың эш хаҡына берәр мең һум өҫтәнек, — тип хәбәр итте Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. – Быйыл өҫтәмә түләүҙе ике мең һумға тиклем арттырырға уйлайбыҙ. 2012 йылдағы эшмәкәрлек йомғаҡтары буйынса шуны әйтергә була: бындай финанс ярҙам кадрҙар алмашыныусанлығына тәьҫир итә. Белгестәр был өлкәнән юғарыраҡ хеҙмәт хаҡы түләнгән икенсе эш урындарына китмәй башланы.


text:
“Рәсәй Һаҡлыҡ банкы” кубогына спорт ярыштары үтте
21 мая 2014 йыл | Спорт
Апрель аҙағында "Еҙем” физкультура-һауыҡтырыу комплексында райондың ойошма-учреждениелары араһында "Рәсәй Һаҡлыҡ банкы” ААЙ-е кубогына спорт ярыштары үтте. Спорт байрамын "Рәсәй Һаҡлыҡ банкы” ААЙ-енең Башҡортостан 8598-се һанлы Стәрлетамаҡ бүлексәһе (идаралыҡ хоҡуғында) һәм Ғафури район хакимиәте ойошторҙо.
Ир аҫылы эштә беленә
21 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Ҡауарҙы егетеҒафури районында гүзәл тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан ауылдар байтаҡ. Ҡауарҙы - тап шундайҙарҙың береһе. Йәй булһынмы, ҡышмы, көҙмө, яҙмы - был яҡтар күңелгә яҡын, кешеләрҙе үҙенә йәлеп итеп, саҡырып тора.
Еңеү байрағын ҡаршылайбыҙ
21 мая 2014 йыл | Яңылыҡтар
23 майҙа Красноусолға Еңеү байрағы килтереләсәк
69 йыл элек, Берлиндың үҙәге өсөн ҡаты алыштар барышында, Идрица дивизияһының II дәрәжәләге Кутузов орденлы 150-се уҡсылар полкы һуғышсылары, сержант Михаил Егоров менән кесе сержант Мелитон Кантария штурм флагын еңелгән Берлин өҫтөнә - Рейхстаг бинаһына ҡаҙап ҡуя. Тап ошо флаг тарихта Еңеү байрағы булып мәңгеләштерелә.
Балалар бәхете ғүмерҙе арттыра
17 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
2012 йылдың 31 майында РФ Президенты В.В.Путин 90 һәм унан өлкәнерәк йәштәге Бөйөк Ватан һуғышы һәм тыл ветерандарына Рәсәй Президентының Ҡотлауын тапшырыу хаҡындағы Указға ҡул ҡуйғайны.
Был күрһәтмәгә ярашлы, беҙҙең районда ла 90 йәшен тултырған һәм өлкәнерәк йәштәге Бөйөк Ватан һуғышы һәм тыл ветерандарына Президент Ҡотлауҙары тапшырыла.
Был күрһәтмәгә ярашлы, беҙҙең районда ла 90 йәшен тултырған һәм өлкәнерәк йәштәге Бөйөк Ватан һуғышы һәм тыл ветерандарына Президент Ҡотлауҙары тапшырыла.
Фронтовик һәм солоҡсо
17 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Сәйетбаба ауылында йәшәүсе Миңнәхмәт Әхтәри улы Байбулдин – Еңеүгә үҙ өлөшөн индергән ил ҡаһармандарының береһе. 16 ғына йәшендә һөнәр алыу ниәте менән Красноусол быяла заводы янындағы ФЗУ-ға уҡырға кереп, быяла киҫеүсе һөнәрен үҙләштерә. Бөйөк Ватан һуғышы барған осор була был мәл, илде фашист илбаҫарҙарынан һаҡлар өсөн бы-уыны ла нығынып етмәгән ҡыҙ-егеттәр фронтҡа китә. Улар араһында 17 йәшлек Миңнәхмәт тә була. Япон самурайҙарына ҡаршы һуғыш башланғас, Миңнәхмәт Байбулдин хеҙмәт иткән полк беренселәрҙән булып һуғышҡа индерелә. Ул Маньчжурияның ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша. Һуғыштағы батырлығы өсөн "Батырлыҡ өсөн", "Хәрби хеҙмәттәре өсөн” миҙалдары менән наградлана.


text:
2015 йылда президент гранттарының бер өлөшө әҙәби проекттарға ярҙам итеүгә йүнәлтеләсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 31 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов федераль һәм төбәк киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән осрашыу үткәрҙе. Рөстәм Хәмитов журналистар менән профессиональ белем биреү мәсьәләләрен, иҡтисади хәлде, халыҡ-ара ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек барышын, спортҡа ярҙам итеүҙе, Мәҙәниәт йылы йомғаҡтарын тикшерҙе.
Киләсәктә лә мәҙәниәт эшмәкәрҙәре өсөн гранттар һаҡланасаҡмы тигән һорауға Рөстәм Хәмитов ыңғай яуап бирҙе. Ошо маҡсатта 100 миллион һумдан ашыу аҡса бүленәсәк.
Республикала театр коллективтарының ижади проекттарына булышлыҡ итеү өсөн миллион һумлыҡ ике грант, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренә 100 меңлек 25 грант, 300 меңлек биш грант бар. 2013 йылдан театр, музыка, бейеү, һынлы сәнғәт һәм кинематография өлкәһендәге иң әһәмиәтле ижади проекттарға ярҙам итеүгә 100 миллион һумлыҡ гранттар тапшырылды.
— Ошо тәжрибәне дауам итәсәкбеҙ. Әҙәбиәт йылын иҫәпкә алып, ресурстарҙың бер өлөшөн нәшриәттәргә, яҙыусыларға, китап уҡыусыларға, китапханаларҙы йыһазландырыуға ярҙам итеүгә йүнәлтәсәкбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитовтың һүҙҙәренсә, республикала киң күләмле мәҙәни ваҡиғалар бик аҙ.
— Ғәҙәти булмаған мәҙәни сараларҙы үткәрергә ярҙам итәсәкбеҙ. Тәү сиратта «Урал батыр» йәки башҡа риүәйәт-хикәйәттәр буйынса сағыу сәхнә әҫәре кәрәк. Ул юғары сәнғәт өлгөһө һәм башҡарыу оҫталығы булырға тейеш, — тигән теләк белдерҙе төбәк башлығы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 376
ҠАРА КӨРТМӘЛЕ (Vaccinium myrtillus), арса һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек. Европала, Төньяҡ һәм Көнсығыш Азияла, Төньяҡ Америкала таралған. Оҙон, ныҡ тармаҡлы йәйелеүсән тамырһабаҡлы япраҡ ҡойоусан ҡыуаҡ. Һабағы осло ҡытыршы йәшел тармаҡлы, бейеклеге 15—40 см. Япрағы ҡыҫҡа һаплы, йомортҡа йәки эллипс формаһында, һирәк төктәр м‑н ҡапланған, ситтәре бысҡы теше рәүешендә. Сәскәһе яңғыҙар, һалынҡы, йәшкелт ал төҫтә, көршәк‑шар формаһында, тажы 4— 5 тешле бөгөл м‑н. Май—июндә сәскә ата. Емеше — буҙ ҡуныҡлы ҡара‑күк төҫтәге еләк, июнь—авг. өлгөрә. Ылыҫлы, киң япраҡлы‑ылыҫлы урмандарҙа, тау тундраһында, яланғас бүлкәттәрҙең тәпәш үләнле болондарында, һирәгерәк һаҙлыҡтарҙа, ҡырҡындыларҙа һәм икенсел сауҡалыҡтарҙа үҫә. Башҡортостан Урал алдының төньяҡ‑көнбайыш өлөшөндә һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында осрай. Дуплау, буяу, баллы һәм дарыу үҫемлектәре. Составында антоциандар, C, B1, B2, PP витаминдары, дуплаусы матдәләр, органик к‑талар, шәкәрҙәр, флавоноидтар һ.б. булған еләктәрен аҙыҡ итеп ҡулланалар. Япраҡтары — ҡуяндар, боландар, ҡор һымаҡтар, еләктәре ҡоштар һәм имеҙеүселәр өсөн аҙыҡ булып тора.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы иғлан ителеү айҡанлы беҙҙең мәктәптең IX «A» синыфы уҡыусылары Дим районында урынлашҡан 13-сө ҡала китапханаһында балалар өсөн ойошторолған кисәлә ҡатнашты. Кем ул ирекмән? Нимә менән шөғөлләнәләр? Күптәрҙе шундай һорауҙар борсой ине. Китапханасы апайҙары видеороликтар күрһәтте, иң кәрәкле мәғлүмәтте табып бирҙе.
«Ирекмән ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш?» тигән һорауға яуапты бергәләп эҙләнеләр. Ауыр хәлдә ҡалған кешегә ярҙам ҡулы һуҙыу кәрәклеген онотмаҫҡа һүҙ бирҙеләр.
Буласаҡ ирекмәндәр кисәне «Яҡшылыҡҡа юл» йыры менән тамамланы. Ирекмәнлек – ул күңел талабы. Һәр уҡыусы быны аңлағандыр, үҙе өсөн хәл иткәндер, тигән ышаныста ҡалабыҙ.
Илзирә ҒАРИФУЛЛИНА, китапханасы.
Өфө ҡалаһы, 102-се башҡорт гимназияһы.


text:
Фото:
Һайлау комиссиялары ағзалары квалификацияһын күтәрҙе
Фото:
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында Өфөнөң территориаль һайлау комиссиялары ағзаларына өҫтәмә белем тураһында документтар тапшырыу тантанаһы үтте. Йыйылыусыларҙы курсты уңышлы тамамлауҙары менән ҡотларға Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Рәмил Мәзитов һәм БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин килде.
— Был квалификацияны күтәреү курстарын ойошторғанда беҙ үҙ алдыбыҙға комиссияларыбыҙҙың эш һөҙөмтәлелеген арттырырға тигән бурыс ҡуйҙыҡ, — тине Рәмил Мәзитов. — 2009 йылда һайлау закондарына етди үҙгәрештәр индерелде, тимәк, территориаль һайлау комиссиялары белгестәре был хаҡта белеү генә түгел, был нормаларҙы практикала оҫта ҡулланырға ла тейеш. Был курстар барышында коллегаларыбыҙ алған белем эштәрендә бик файҙалы булыр, тип уйлайым.
Курстар барышында территориаль һайлау комиссиялары рәйестәре һәм ағзалары һайлау закондарын, эшлекле аралашыу психологияһын өйрәнде, заманса мәғлүмәт технологияларын эштә ҡулланырға өйрәнде, һайлауҙарҙа тауыш биреү һәм һайлау бәхәстәре килеп тыуыуын тикшерҙе, тематик тренингтарҙа һәм түңәрәк өҫтәлдәрҙә ҡатнашты.
— Һайлау комиссиялары хеҙмәткәрҙәрен сифатлы әҙерләү – ысынлап та бик мөһим мәсьәлә, — тип иҫәпләй Раил Әсәҙуллин. – Быға мин һайлауҙарҙы ойоштороуҙа үҙем ҡатнашҡан осорҙа уҡ инандым. Һайлау комиссияһы ағзаһына һайлау закондарын яҡшы белеү генә етмәй, ул һиҙгер психолог та булырға тейеш. Был белем биреү программаһын эшкәртеүселәрҙе һәм ойоштороусыларҙы һайлағанда беҙҙең вузға ышаныс күрһәткәндәре өсөн БР Үҙәк һайлау комиссияһына рәхмәт белдерәбеҙ. Йәшермәйем, был берлектәге эш барышында беҙ үҙебеҙ ҙә күп нәмәгә өйрәндек. Киләсәктә бындай курстар ойоштороу тағы ла уңышлыраҡ булыр, тип ышанам.


text:
Стәрлетамаҡта «Мин йөҙә беләм!» проекты эшен дауам итә
Уҡыу йылы башланыу менән «Мин йөҙә беләм!» проекты үҙенең эшен дауам итте. Уны «ТАУ» компаниялар төркөмө ойоштора.
«ТАУ» компаниялар төркөмөнөң матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге проект сиктәрендә «Каучук»та Стәрлетамаҡ дөйөм белем биреү учреждениеларының икенсе-дүртенсе класс уҡыусылары ике ай дауамында тәжрибәле тренерҙар етәкселеге аҫтында йөҙөргә өйрәнәсәк.
«Мин йөҙә беләм!» проектының төп маҡсаты – сәләмәт тормошто пропагандалау, балалар һәм үҫмерҙәр спортын үҫтереү, буласаҡ уңышлы спортсыларҙы эҙләү.
Проекттың тәүге этабы ағымдағы йылдың 14 февраленән 14 апреленә тиклем үткәрелгән. Унда ҡаланың һигеҙ уҡыу йортонан 354 уҡыусы ҡатнашҡан. Уҡыуҙар тамамланғас, проектта ҡатнашыусылар иҫтәлекле приздар һәм дипломдар менән бүләкләнгән.
19 сентябрҙән «Каучук»та уҡыусыларҙың икенсе төркөмө йөҙөргә өйрәнә башланы. Проектта 600-ҙән ашыу бала ҡатнаша.


text:
25 апрелдә инвалидлыҡты билдәләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
25 апрелдә Рәсәй Федерацияһы Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә инвалидлыҡты билдәләү мәсьәләләре һәм индивидуаль реабилитация программалары буйынса граждандар ҡабул итеү ойошторола.
Мөрәжәғәт итеүселәрҙе Башҡортостан Республикаһы буйынса медицина-социаль экспертиза баш бюроһы етәксеһе Юрий Томилов ҡабул итәсәк.
Башлана — 10 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Башҡортса кейен!«Евразия йөрәге» («Heart of Evrasia») Халыҡ-ара сәнғәт фестивале сиктәрендә Өфөлә уҙған Милли кейем байрамы республикабыҙҙың төрлө төбәктәрендә йәшәүселәрҙе бергә тупланы. Айырыуса Әбйәлил, Белорет, Ғафури, Ишембай, Баймаҡ, Мәсетле, Дәүләкән,...
ЙӘШЛЕК – ҮҘЕ МАТУРЛЫҠЙәмле яҙ тормошобоҙға яңы һулыш алып килә, дәртләндерә, илһамландыра, ҡанатландыра. Йыл да ҡабатланып тороуына ҡарамаҫтан, беҙ уны һәр саҡ ашҡынып, ниндәйҙер мөғжизәгә ышанып көтәбеҙ.Тәбиғәттә тереклек тантана иткәндә күңелдәр ҙә наҙға, нәфислеккә,...
Селтәр, яға, хәситә – баҫҡан һайын сыңҡ итә!...Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары кейеменең айырылғыһыҙ бер өлөшө булған был затлы биҙәүес төрлө ерҙә төрлөсә атап йөрөтөлә. Уларҙың эшләнеше лә бер-береһенән айырылып тора. Шау көмөш тәңкәнән торғаны ла, тотошлайы мәрйендәр менән ҡапланғаны ла, тәңкә менән...
Башҡорттарҙы йыйҙы баш йортобоҙБаш ҡалабыҙҙа Дүртенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы уҙҙы. Мәртәбәле ҡор йылъяҙмаға халҡыбыҙ рухиәте, йәшәйеше өсөн үтә әһәмиәтле ваҡиға булараҡ инде. ...Эшлекле лә, байрамса ла кәйеф тантана иткән оло йыйында милләтебеҙҙең тын алышы, йөрәк...
«Иҙел» тулҡынында – халҡым моңоБашҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың V халыҡ-ара «Иҙел» фестиваль-конкурсы быйыл да, ғәҙәттәгесә, Өфөлә үтте. Бәйгенең яңғырауыҡлы исемен аҡлап, Рәсәйҙән тыш, Үзбәкстан, Ҡытай, Мексика һәм башҡа төбәктәрҙән дә йырсылар ҡатнашты. Халҡыбыҙ...
«Иҙел бит ул, киң бит ул...»Ноябрь башында Өфөлә IV Халыҡ-ара «Иҙел» башҡорт-татар йыры телевизион фестиваль-бәйгеһе үтте. Быға тиклем «Туған тел» исеме аҫтында билдәле сараға быйыл яңы исем бирелгән. Халыҡ йырында «Иҙел бит ул, киң бит ул», – тип йырланған ише, фестивалдең дә...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Был көндәр — ваҡытлы матбуғат өсөн үҙенә күрә сәсеү осоро. Халҡыбыҙ юҡҡа ғына «Һабанда һайрашмаһаң, ырҙында ыңғырашырһың» тимәгән бит. Беҙ ҙә ошо үтә лә яуаплы һәм мөһим кампанияны һеҙҙең менән бергәләп тиҙ арала атҡарып сыҡһаҡ ине. Бураҙналарыбыҙға бөгөн төшкән тос орлоҡтар киләһе йылда «Башҡортостан»дың уңыш-тиражында сағылмай ҡалмаҫ тигән өмөттәбеҙ.
Ошо хаҡта Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов “Интерфакс” агентлығында журналистар менән осрашыуҙа еткерҙе.
Фидус Әғләм улы әйтеүенсә, программа проекты концепцияһында хеҙмәткә ҡағылышлы дүрт төп принцип сағылыш тапҡан. Тәүгеһе халыҡ-ара хеҙмәт нормаларын күҙәтеү булһа, икенсеһе — лайыҡлы эш менән тәьмин итеү. Артабан хеҙмәтсәндәрҙең барыһын да социаль яҡлау, өс яҡлы хеҙмәттәшлек һәм социаль диалог мәсьәләләре урын алған.
Киләһе йылға ҡаҙна шул яғы менән үҙенсәлекле: унда Башҡортостандың 2020 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеше стратегияһын, 2011 — 2015 йылдарҙа республиканың Көньяҡ Урал төбәген иҡтисади үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһын, төньяҡ-көнсығыш райондарҙы үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы планын, шулай уҡ “Халыҡ ҡаҙнаһы”на бәйле муниципаль проекттарҙы тормошҡа ашырыуға ҡағылышлы сығымдар иҫәпкә алына.
Ҡарарҙа әйтелгәнсә, ул тик Журналистар союзы ағзаларына, йәғни профессионалдарға өс тармаҡ буйынса тәғәйенләнә. Тәүгеһе — очерктар, документаль повестар һәм мәҡәләләр, икенсеһе — телевизион һәм радиотапшырыуҙар, өсөнсөһө фоторепортаждар шәлкеме өсөн.
Ҡалтасы районында 21,5 меңгә яҡын кеше һайлауға барасаҡ. Әлеге мәлдә дүрт тиҫтәгә яҡын кешегә теркәүҙән төшөү таныҡлығы бирелгән. Улар араһында студенттар, республиканан ситтә вахта ысулы менән эшләүселәр күпселекте тәшкил итә.
Үҙәк район китапханаһы уҡыусылар араһында конкурс үткәргән. “Һорау-яуап” рәүешендә йәштәр һайлау ҡануниәте үҙенсәлектәрен үҙләштергән.
Республикабыҙҙа бала хоҡуҡтарының тормошҡа ашырылыуы һәм йәш граждандарҙың йәмғиәттәге хәлен яҡшыртыу буйынса күрелгән саралар хаҡында Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана СКОРОБОГАТОВА менән әңгәмәләштек.
– Милана Марат ҡыҙы, Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил вазифаһы сағыштырмаса яңыраҡ барлыҡҡа килде. Уның әһәмиәтен нимәлә күрәһегеҙ?
Булған проблемаларҙы аныҡ билдәләмәйенсә, уларҙы төҙәтеү мөмкин түгел”
(Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенән)
Башҡортостан Президентының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе — республикала алып барылған сәйәсәттең йүнәлештәрен билдәләүсе төп документ. Ул Президент командаһының эш кимәлен билдәләүсе күрһәткестәрҙең иң сағыуы.
Һаумыһығыҙ, Таһир! 1991 йылда ғаиләбеҙ менән Рәсәй Һаҡлыҡ банкының акцияларын (50 дана) һатып алғайныҡ. Уны берҙән-бер ҡараусыбыҙ булған улыбыҙ исеменә яҙҙырҙыҡ. 1997 йылда ул өйләнде, үкенескә ҡаршы, 2001 йылда вафат булды.
Һәр халыҡтың үҙ аҡса талисманы бар: урыҫтарҙа — биш тин; американдарҙа — беренсе эшләп алған доллар; немецтар иһә кеҫәһендә йәки янсығында бөкләнгән йәиһә тишелгән тинлек йөрөткән. Ҡытайҙарҙың аҡса амулеты — уртаһы тишелгән һәм бер-береһенә ҡыҙыл еп менән бәйләнгән 3 юань. Талисманды ла, кеҫәләге аҡсаны ла ваҡыт-ваҡыт һыйпап, яратып торорға кәрәк — табыш килһен өсөн.


text:
Истанбулда Башҡортостан мәҙәниәт көндәре үтәсәк
Республика делегацияһы бөгөн иртәнсәк 18-21 июндә Истанбулда үтәсәк Башҡортостан мәҙәниәте көндәрендә ҡатнашыу өсөн Төркиәгә осто.
Делегация составында — Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары, БР мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, республиканың сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев, Өфөнөң Киров районы хакимиәте башлығы Юлай Ильясов, башҡа рәсми кешеләр — БР Хөкүмәте ағзалары, фән, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре, йәмәғәт ойошмалары, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре.
Делегацияны Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкләй, ул Истанбулға Юрий Пустовгаров һәм Павел Качкаев менән бергә һуңыраҡ осасаҡ.
Истанбулда БР Мәҙәниәт көндәре программаһында Джэмаль Рашид Рэй концерт залында Башҡортостан сәнғәт оҫталарының ҙур концерты, Башҡортостан Республикаһының Төркиә Республикаһындағы Вәкиллеге ҡарамағында Башҡорт халҡының тарих һәм этнография йортон асыу тантанаһы, Рәсәй составында Башҡортостан автономияһын иғлан итеүҙең 90 йыллығына арналған түңәрәк өҫтәл үткәреү ҡаралған. Истанбулдың үҙәгендә, Мәхмет Акиф Эрсой паркында, башҡорт милли байрамы — һабантуй үтәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостан Хөкүмәтендә күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» менән наградланылар
Фото:
Бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте йортонда йәнә күп балалы 60 әсә «Әсәлек даны» миҙалдарын алды. Был тантаналы сараны республиканың Премьер-министр урынбаҫары Фидус Ямалетдинов үткәрҙе. Наградланыусыларҙы ҡотлап, вице-премьер уларҙың йәмғиәтте үҫтереүгә индергән өлөшөн юғары баһаланы.
— Республика күп балалы ғаиләләр тураһында хәстәрлек күрә, әммә бөгөн һандарҙы телгә алғы килмәй, һеҙгә иң йылы һүҙҙәрҙе еткерге килә, — тине Фидус Ямалетдинов. – Ил киләсәге хаҡында һүҙ йөрөткәндә, тәү сиратта демографик хәлде иҫкә төшөрәләр. Илдә үҙенең тыуған ерен яратҡан, уның сәскә атыуы өсөн эшләргә әҙер булған кешеләр күберәк булһа – беҙҙе яҡты киләсәк көтә. Күп балалы ғаиләләргә социаль ярҙам күрһәтеү дәүләт сәйәсәте һәр ваҡыт өҫтөнлөклө булып ҡаласаҡ, быны республика Президенты вәғәҙә итте, — тип белдерҙе Фидус Әғләм улы һәм республика бюджеты йөкләмәләренең яҡынса 70 процентының социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә китеп тороуын билдәләне. Күп балалы имен, дуҫ ғаилә — йәштәр өсөн матур өлгө, тип билдәләне вице-премьер.
Фидус Ямалетдинов республиканың 31 районы һәм ҡалаһынан килгән ҡатындарға миҙалдар һәм аҡсалата премиялар тапшырҙы. Улар араһында – хужабикәләр, уҡытыусылар, ауыл клубы, дарыухана, почта, ауыл хужалығы предприятиелары хеҙмәткәрҙәре.


text:
Бразилияла үткән футбол буйынса донъя чемпионатын бөтәһе лә ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәтте. Рәсәй йыйылма командаһының голдарына ҡыуандыҡ, улар артабан үтә алмағас, матур футбол менән һоҡланыуҙы дауам иттек. Беҙгә тарихҡа инәсәк матчтарҙы күреү бәхете тейҙе! Шул осорҙа миңә бөйөк матчтарҙы үҙ күҙе менән күргән, Бразилияла йәшәүсе яҡташыбыҙ Миләүшә Сарьянова менән аралашып, һорауҙарымды биреү мөмкинселеге булды. Уның үҙе һәм ғаиләһе, Бразилиялағы тормошо тураһындағы эскерһеҙ, ысын күңелдән бирелгән яуаптарын хөрмәтле гәзит уҡыусыларға ла еткерәбеҙ.
МИЛӘҮШӘ САРЬЯНОВА
Йәшәү урыны: Сан-Паулу, Бразилия.
Тыуған ере: Ишембай ҡалаһы.
Йәше: 29 йәш.
Белеме: Өфө дәүләт нефть техник университеты (инженер).
Яратҡан китаптары: Таңсулпан Ғарипова “Бөйрәкәй”. Был китапты яңыраҡ олатайымдан бүләккә алып, иҫем китеп уҡыны. Минеңсә, был китап — бөтә донъя кимәлендә танылыу яулап, күп телдәргә тәржемә ителерлек бөйөк әҫәр. Тормошҡа, башҡорт ҡатын-ҡыҙына гимн.
Ял өсөн иң яҡшы урын: мин әле булмаған яңы урын.
Девиз: Бәләкәй Джон Леннондан мәктәптә уҡыған сағында “Кем булырға теләйһең?” тигән һорауға “Бәхетле булырға” тип яуап ҡайтарыуы тураһындағы тарихты яратып иҫкә алам. Тормоштоң төрлө саҡтарында үҙемә: «Һин мәсъәләне аңламаның» тип әйтәм дә, һуңынан үҙ-үҙемә яуап ҡайтарам: «Һеҙ тормошто аңламанығыҙ».
Миләүшә, үҙегеҙҙең әлеге ваҡыттағы эшмәкәрлегегеҙ тураһында һөйләп үтегеҙ әле, зинһар. Нимә менән шөғөлләнәһегеҙ? Сан-Паулула ҡасандан бирле йәшәйһегеҙ?
Сан-Паулула 2010 йылдың мартынан йәшәйем. 3 йыл буйы Wall Street English исемле инглиз мәктәптәренең бер үҙәгендә уҡыу эштәре буйынса координатор булып эшләнем. Был уҡыу үҙәге бөтә донъя буйлап бик ныҡ таралған, әйткәндәй, уның хатта Мәскәүҙә лә бүлектәре бар. Эшемде бигерәк ныҡ ярата инем, етәкселек итеү һәм ойоштороу эштәренән башҡа уҡыта ла инем. Бик күп тренингтар, яңы кешеләр, яңы ситуациялар – ыңғай һәм кире – барыһы ла бик ҡыҙыҡ булды. Минең унда йыйған тәжрибәмде һанап та бөтөп булмай. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эштән китергә мәжбүр булдым, сөнки Бразилияла декрет ялы баланың 4 айына тиклем генә, ә миңә 6 ай бирһәләр ҙә етмәне. Эшкә сыҡҡайным, ҡыҙымдың үҫкәнен яҡшылап күрә алмай, йөрәгем әрнене. Шул саҡта беҙ тормош иптәшем менән әлеге ваҡытта иң яҡшыһы – миңә ҡыҙым менән өйҙә ултырыу, тигән ҡарарға килдек.
Һеҙҙең Бразилиянан тәүге тәьҫораттарығыҙ ниндәй булды?
Бразилияға мин тура Канаданан килеп еттем. Уйлап ҡараһаң, шундай алға киткән илдән килеп, мин аптырарға тейеш инем. Ә ысынында мин яҡшы яҡтан аптыраным. Был илгә, уның климатына, һәр саҡ йылмайып йөрөгән кешеләренә, туҡтамаҫ байрамдарына һәм һәр аҙымдағы яҡшы кәйефкә, тәбиғәткә мин ғашиҡ булдым. Ә мин йәшәгән Сан-Паулу штаты башҡаларына ҡарағанда нығыраҡ үҫешкән. Бында һуҡырҙар һәм зәғифтәр өсөн махсус юлдар һәм төрлө ерҙә коляскалар бар, шулай уҡ парктар, аҙыҡ-түлектең төрлөлөгө күп.
Миләүшә, сит илдә ниндәй ҡаршылыҡтарҙы осратырға тура килә? Уларҙы нисек үтәһегеҙ?
Ауырлыҡтар, әлбиттә булды, бәлки күп тә булғандыр. Тик улар яйлап онотола, сөнки мин яйлап бында өйрәнеп киттем. Тәү сиратта, телде белмәү ҡыйынлыҡтар тыуҙырҙы. Көнө-төнө бразиль сериалдарын субтитрҙар менән ҡараным, иптәшем һәр саҡ тәржемә итеште, һуңынан эшләй башланым, шулай итеп яйлап өйрәндем. Сит телдә аңларға һәм һөйләшеп китергә барыһы алты ай тирәһе китте.
Тағы ла ҙур һәм баш әйләндергеслек Сан-Паулула машина йөрөтөргә ҡурҡа торғайным, быйыл ғына ҡурҡмай башланым, ҡалаға өйрәндем.
Ситтә йәшәй башлағас эске күңелегеҙҙә ниндәйҙер үҙгәрештәр булдымы?
Тыуғандарым менән булған һәр минуттың ҡәҙерен белә башланым. Тыуған илемә ҡайтҡанда ғына, моғайын, минең һәр минутым төрлө ваҡиғаларға бай булып, тулыһынса йәшәлеп үтә.
Сит ил халҡы һеҙгә ниндәй ҡарашта?
Рәсәйҙән бында халыҡ әҙ, шуға миңә, һирәк осраған кешегә, иғтибар итәләр. Үҙемде әллә кем итеп хис итәм. Бында ситтән килгән халыҡтар бик күп һәм төп халыҡ барыһына ла яҡшы мөнәсәбәттә. Тәүге ике йылда миңә бик күп һорауҙар бирә торғайнылар, бигерәк тә: «Һиңә беҙҙең илебеҙ оҡшаймы?», — тип. Йыш бирелгән бер үк һорауҙарға яуап биреү ялҡытҡас, иптәшем хатта уларҙы ҡағыҙға яҙып ҡуйырға кәңәш иткәйне. Тик ваҡыт үтеү менән мин «үҙ» кеше булып киттем, акцентым да көньяҡтағыса булып китте (Бразилияның көньяғында күбеһенсә немецтарҙың колониялары, унда португал теленең үҙенсәлекле акценты барлыҡҡа килгән).
Бразилия халҡы Рәсәй халҡынан нимәһе менән айырыла?
Уларға итальян, португал, африка, немец, япон һәм башҡа халыҡтарҙан нимәлер килгән. Улар һәр саҡ күтәренке күңелдә һәм байрам кәйефендә! Туҡтауһыҙ йылмаялар, ныҡ ҡысҡырып һәм күп итеп һөйләшәләр.
Бразилияла йәшәү кимәле ниндәй?
Бразилия – ҙурлығы буйынса 5-се урында тора, шуға бөтә ил тураһында әйтеүе ҡыйын. Рио-де-Жанейро, Сан-Паулу штаттары яҡшы үҫешкән. Юлдар, ресторандар, ял һәм һатыу үҙәктәре, шәхси мәктәптәр һәм дауаханалар – барыһы ла юғары кимәлдә. Әгәр ҙә илдең үҙәгенә йәки төньяҡҡараҡ барһаҡ, күренеш үҙгәрә. Унда юлдар, дәүләт мәктәптәре һәм дауаханаларының сифаты насар. Шуға күрә һуңғы ваҡытты унда халыҡ урамға сығып хоҡуҡтарын яҡлай башланы. Минең уйлауымса, уларҙа киләсәктә барыһы ла яҡшы яҡҡа үҙгәрәсәк, сөнки халыҡ йоҡламай.
Миләүшә, һеҙ нисек уйлайһығыҙ, уңыш ҡаҙаныу өсөн диплом алыу мөһимме?
Эйе, минеңсә бик мөһим. Бигерәк тә уҡыу процессы файҙалы. Ниндәй булһа ла уҡыу кешене тәртипкә өйрәтә. Һуңынан уҡығандың күбеһе онотолһа ла, беҙ барыбер яҡшы нәмәләрҙе күңелдә һаҡлап ҡалдырабыҙ.
Яҡындарығыҙҙы, тыуғандарығыҙҙы, Рәсәйҙе, тыуған йортоғоҙҙо һағынаһығыҙмы?
Тыуғандарымды, әсә-атайымды, олатай-өләсәйҙәремде бигерәк ныҡ һағынам. Шулай уҡ үҙемдең тыуған ерем Башҡортостанды, Өфөнө һағынам.
Башҡортостанда йыш булаһығыҙмы?
Үҙемде бик бәхетле кеше тип һанайым, сөнки һуңғы ваҡытта йыш осоп килеп торҙом, хатта ярты йыл да үтеп өлгөрмәне. Ата-әсәйемдәр килеп ҡайттылар, ҡыҙым тыуғас әсәйем 2 ай эргәмдә булды. Быйыл ғинуарҙа Башҡортостанға килеп 2 ай булдым. Шул саҡта бер ҡайҙа ла китмәй, һаман да шунда йәшәгән һымаҡ тойҙом үҙемде. Киләсәктә лә шундай мөмкинселектәр булыр тип өмөтләнәм, сөнки айырылышыу ғазаптары бигерәк ауыр.
Тормош иптәшегеҙҙең Башҡортостандан тәъҫораттары нисек?
Иптәшем тәүге тапҡыр Мәскәүгә 2009 йылда килгәндә ныҡ аптыраған ине. Ноябрь айының ямғырлы һауа торошо, бысраҡ урамдар, кешеләрҙең кәйефһеҙ йөҙҙәре, ҡаты һүҙҙәренән ул «шок» хәлендә ҡалған ине. Баш ҡала булһа ла банк карточкаһы менән түләргә теләү үҙе бер ҡаңғырышҡа әйләнгәйне. Башҡортостанға килгәйнек, барыһы ла яйға һалынды. Минең әсәйем һәм дуҫтарым уны яҡшы итеп ҡаршы алдылар, ныҡ ҙур түгел Өфө, бигерәк тә Салауат Юлаев майҙаны яны уны әсир итте. Ә быйыл иптәшем һәм уның ата-әсәһе тағы ла бер тапҡыр Мәскәүгә килеп, уның һуңғы йылдарҙа тик яҡшы яҡҡа ныҡ үҙгәргәненә бик аптырап ҡайттылар.
Миләүшә, һеҙ ниндәй телдәрҙе беләһегеҙ?
Инглиз һәм португал телендә иркен аралашам.
Ҡыҙығыҙ менән ниндәй телдә аралашаһығыҙ?
Бер йәшлек Йәсмин ҡыҙым әлегә беҙ аңламаған, үҙе генә белгән телдә һөйләшә. Иптәшем уның менән португал телендә, ә мин мотлаҡ башҡортса һәм русса өндәшәм. Ул бик яҡшы аңлай.
Тел һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе сит яҡтарҙа һаҡлап буламы? Улар онотолмаймы? Сит илдә мәҙәни яҡтан нимә етмәй?
Дөрөҫөн әйткәндә, ҡайһы бер саҡта күңелемде күтәрергә минең телдә һөйләшкән кеше етмәй. Музыкаға, киноға килгәндә, һәр саҡ Интернет селтәре ярҙам итә. Иң нығы – рәхәтләнеп ултырып башҡортса сәй эсеү етмәй. Киске аштан һуң бөтә ғаилә менән ултырып, яйлап, һөйләшә-һөйләшә сәй эсеүҙәр…
Миләүшә, һеҙҙең тамырҙарығыҙ ҡайһы яҡтан?
Мин үҙем Ишембай ҡалаһында тыуҙым, әсәйем дә шул яҡтарҙан. Атайым сығышы менән Саҡмағош районынан.
Һеҙ үрнәк алған кешеләр бармы?
Минең үрнәк алған кешеләрем бик күп – әсәйем һәм атайым, олатайым, ағайым, дуҫтарым, таныштарым, ҡайһы бер күренекле кешеләр. Әммә мин бер ҡасан да уларҙың юлы буйлап үткем килмәне. Мин, донъялағы һәр кеше кеүек, берәүгә лә оҡшамағанмын. Шуға күрә минең юлым да берәүҙекенә лә оҡшамаған.
Ниндәй маҡсаттар ҡуйғанһығыҙ?
Маҡсаттарым бик күп. Шуларҙың береһе – минең балаларым үҙ телдәрен, тамырҙары ҡайҙан икәнен белеп, ғорурланып үҫеүҙәрен теләйем.
Миләүшәнең тарихы ҡыйыулыҡ һәм тырышлыҡ ярҙамында күп нәмәгә ирешеп була, быға хатта телде белмәү һәм сит илдә йәшәү ҙә ҡамасауламағанын тағы ла бер ҡат иҫбатлай. Миләүшәгә һәм уның ғаиләһенә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, хыял-маҡсаттарының тормошҡа ашыуын теләйем!


text:
Илебеҙҙә мәғарифты үҙгәртеп ҡороу өсөн 8 триллион һум аҡса талап ителә. Әле Юғары иҡтисад мәктәбе һәм Стратегик асыштар үҙәге реформа проекты өҫтөндә эшләй.
Эксперттар 12 тәҡдим әҙерләгән. Унда балалар баҡсаһынан алып юғары уҡыу йортона тиклем белем биреү тәртибе күрһәтелгән. Мәҫәлән, өс йәшкә тиклемге сабыйҙар менән айырым эшләргә тәҡдим ителә. Балаларҙың беренсе синыфҡа әҙер булып килеүе мотлаҡ. Ә мәктәптә фәнни-техник йүнәлештәргә ҙур иғтибар бүлеү талап ителә. Бының өсөн барлыҡ белем биреү учреждениелары юғары тиҙлекле интернетҡа тоташтырылырға тейеш. Балалар технопарктарына ла ҙур иғтибар бүленә. Юғары уҡыу йорттары иһә инновация үҙәктәренә әүерелергә тейеш. Студенттар ғилми тикшеренеүҙәр үткәреп, төрлө асыштар яһай аласаҡ. Рәсәй Президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәлә лә мәғарифты үҙгәртеп ҡорорға вәғәҙәләне.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Дәүләкән районында ҡымыҙсылар һәм йылҡы көтөүселәре араһында республика бәйгеһе үтте. Былтыр Баймаҡ районында уҙғарылған конкурста Дәүләкән вәкиле беренсе урынды яулағайны, шуға быйылғы бәйге Дим буйҙарында ойошторолдо. Конкурс шарттары буйынса, ҡымыҙсылар ярышы еңеүсенең тыуған яғында үткәрелә. Быйылғы бәйгегә республиканың 47 районынан вәкилдәр йыйылды. Бәйгелә ҡымыҙ сифаты һәм етештереүселәрҙең тейешле документтары булыуына төп иғтибар бирелде. Һөҙөмтәлә, беренсе урынды "Йоматау" шифаханаһынан Рушан Нәбиуллин яуланы. Икенселә - Әбйәлил, өсөнсөлә Белорет райондары вәкилдәре урынлашты. Шулай итеп, 2018 йылда ҡымыҙсылар бәйгеһе Өфө районында үтәсәк.
- Быйылғы конкурс юғары кимәлдә уҙғарылды. Дәүләкән районы хакимиәте, Ауыл хужалығы министрлығы һәм бәйгегә килгән райондарға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, - ти Өфө дәүләт ат һарайы баш зоотехнигы һәм конкурсты ойоштороусыларҙың береһе Тәхәүи Вәлиев.
Бынан тыш, сара барышында район зоотехниктары араһында ат егеү буйынса бәйге үтте, шулай уҡ "Ылаҡ" халыҡ уйыны күрһәтелде.


text:
Һөттә – муллыҡ, майҙа – бәрәкәт...30-08-2014, 06:00 // Иҡтисад, Сәләмәт булайыҡ // Баҫып сығарырға
Күп һорауҙарға яуап табырға тырышып, сираттағы ҡорға иҡтисад фәндәре кандидаты Илдар Миҙхәт улы Ғәбитов, Башҡортостан ауыл хужалығы фәнни-тикшеренеү институтының бүлек мөдире, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты Иҙрис Фиҙай улы Йомағужин, Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығында 1979 йылдан алып белгес, 1991—2001 йылдарҙа малсылыҡ буйынса бүлек мөдире булып эшләгән Әғләм Ғәйнетдин улы Ғәлимов йыйылды. Булмаһа, һүҙҙе белгестәргә бирәйек.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Кеше ризығында һөт тыуғандан башлап төп урынды алып тора. Күп осраҡта икмәк тибеҙ, шулай ҙа һөттөкө лә алыштырғыһыҙ. Бөгөнгө көнитмешебеҙҙә уның ролен билдәләү ҙә урынһыҙ һымаҡ. Ләкин ҡоробоҙҙоң маҡсаты ошо ябай ҙа, ауыр ҙа һорауға яуап эҙләү, тормошобоҙҙа мөһимлеген, өлкәлә килеп тыуған мәсьәләләрҙе асып биреү бит.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Дөрөҫ әйтәһең, Илдар, бала тыуғас, тәүҙә икмәк тә, бәрәңге лә ашамай. Бар ризыҡты алыштырған әсә һөтө менән туҡлана. Һуңынан ғына башҡаһына күсә. Кеше олоғая башлағас та яйлап һөтлө ашамлыҡтарҙы үҙ итә. Организм уларҙы еңелерәк эшкәртә.
Тағы бер яғын билдәләргә кәрәк: һөтлө ризыҡтарҙы ҡулланыу төбәктең үҙенсәлегенә бәйле: ҡайҙа һыйырҙыҡы күберәк файҙаланыуға китә, ҡайҙа кәзәнеке... Башҡортостан халҡы иһә тәүгеһенә өҫтөнлөк бирә.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Белеүебеҙсә, Голландияла тармаҡты үҫтереү, халыҡҡа ҡулланыу даирәһен арттырыу буйынса махсус дәүләт программаһы эшләй. Мәҫәлән, балаларға мәктәптә мотлаҡ рәүештә биреү ҡаралған, төрлө ризыҡ яһап та бушлай тараталар. Кеше организмына һөттөң файҙаһы баһалап бөткөһөҙ. Башҡа аҙыҡта булмаған матдәләрҙең нәҡ унда тупланыуы ла был ризыҡты алыштырғыһыҙ итә...
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Һөттөң химик составына ҡараһаң, унда аҡһым, май, бик күп аминокислоталар бар. Ысынлап та, уларҙы организм башҡа бер ниндәй ашамлыҡ менән дә тулыландыра алмай. Шуға ла, алда әйтелгәнсә, бала саҡта ла, олоғайғас та бик кәрәкле ризыҡ булып тора.
— Рәсәй Федерацияһының аграр өлкәһендә һөт етештереү буйынса байтаҡ ҡына махсус программалар бар. Республикала 2012 йылда “500 ферма”ны тормошҡа ашырыу башланды. Ул Башҡортостанда 2012—2016 йылдар эсендә 500 һөт-тауар фермаһын сафҡа индереүҙе, булғандарын заман технологиялары менән йыһазландырыуҙы күҙаллай. Ә бына халыҡтың ҡулланыу даирәһен киңәйтеүҙе, тәбиғи һөт менән тәьмин итеүҙе маҡсат итеп ҡуйған, пропагандалаған программа бармы?
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Ҡулланыу даирәһен киңәйтеүҙе маҡсат итеп ҡуйған “Һөт иле” фестивален атап китһәк тә булыр ине. Ул нәҡ һөттө, унан әҙерләнгән ризыҡтарҙы халыҡҡа таратыуға, етештереүсе ойошма, хужалыҡтар менән таныштырыуға йүнәлтелгән. Балалар баҡсаларында һөт биреү ҙә ойошторолған.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Иҡтисадта халыҡтың теге йәки был аҙыҡ-түлекте һатып алыу мөмкинлеге (доступность) тигән төшөнсә бар. Ул баҙарҙа ризыҡтың булыу-булмауына һәм хаҡына ҡарап билдәләнә. Әгәр үтә ҡиммәт икән, кеше уны ала алмай. Фән яғынан ҡарағанда, баҙар шарттарына күсеү осоронда һөт ризыҡтарын ҡулланыусыға еткереүҙә ниндәй үҙгәрештәр бар? Һатып алыу мөмкинлеге ҡайһылай?
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Һөт социаль мәсьәләгә эйә аҙыҡ һанала. Хөкүмәт нисек кенә хаҡтарҙы көйләргә, осһоҙлатырға тырышмаһын, йоғонтоһо артыҡ һиҙелмәй кеүек. Әйтәйек, “ҙур һөт миҙгеле” ваҡыты килеп етеү менән алыпһатарҙар, эшкәртеүселәр һатып алыу хаҡын арзанайта. Был осраҡта һөт етештереүселәр яфа сигә. Хаҡты эшкәртеүселәр ҡуя. Шуға ла бөгөн эрерәк хужалыҡтар, 5-6 тонна һөт һауыусылар көрсөктән нисек тә сыға, үҙ хаҡын ҡуя ала әле. Ә бына бәләкәй хужалыҡтар, фермерҙар, айырым кешеләр тейешле хаҡты һорай алмай.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— “Ҙур һөт миҙгеле” башҡа илдәрҙә лә барҙыр, уларҙа был мәсьәлә нисек көйләнә?
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Ике йыл элек Белоруссияла булғайным. Унда йыл башынан бер хаҡ ҡәтғи рәүештә ҡуйыла ла Хөкүмәт тарафынан контролдә тотола. Тик ошо хаҡ буйынса ғына ҡабул итәләр. Һөт етештереүсе ағымдағы йылда күпме һауа, шунса аласағын алдан белә. Беҙҙә иһә тауарға ихтыяжды ла, хаҡты ла баҙар шарттары ҡуя. Күршеләргә ҡағылғас, шуны әйтке килә: унда ауыл хужалығына ҡараш үҙағышына ҡуйылмаған. Һуңғы осорҙа беҙҙә лә үҙ етештереүселәребеҙгә ҡарата иғтибар артыуы өмөт уята.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Белоруссияның дөйөм иҡтисади ҡеүәһенә ҡараһаҡ, яҡынса Башҡортостан менән Татарстандыҡына тигеҙ. Һөт етештереү тармағын алғанда, нисек улар үҙҙәренекен генә түгел, хатта Рәсәй баҙарын да тәьмин итә алды икән? Моғайын, билдәләнгән хаҡтар ғына үҫешкә килтермәгәндер бит?
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Беҙҙең баҙар шарттарында әлегә үҙ етештереүселәребеҙҙең иң көслөләре генә йәшәй ала. Ә тегендә ауыл хужалығының һәр тармағы, йүнәлеше лә субсидиялана, ныҡлы контроль аҫтында тотолоп, ҙур иғтибар бүленә. Әйткәнемсә, беҙҙә лә ҡараштың ыңғай яҡҡа үҙгәреүе һөйөндөрә.
— Шәхси хужалыҡтарға ҡағылғас, мал һаны кәмеүе борсолдора. Ә бит баҙар шарттарына күсеү осоронда ла, уға тиклем дә нәҡ улар һөт ризыҡтары етештереүгә тос өлөш индереп килде. Һеҙҙеңсә, халыҡтың малын бөтөрөүенең төп сәбәптәре нимәлә?
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Уҙған быуаттың 90-сы йылдарынан алып һыйыр малының һаны ике тапҡырҙан ашыуға кәмегән. Был хәл илдең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлегенә ныҡ тәьҫир итә.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— 2014 йылдың 1 майына республикала 1 миллион 300 меңдән ашыу һыйыр малы иҫәпләнә, шуларҙың 496 мең 200-ҙән артығы — һауын һыйыры. Ауыл хужалығы предприятиеларында 35 проценты булһа, халыҡта — 55,8, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында 9,2 процент тәшкил итә. Һуңғы йылдарҙа ҙур хужалыҡтарҙа хәл яҡшыға үҙгәрҙе — мал арта. Шулай уҡ фермерҙар ҙа йыл һайын 10-14 процентҡа ишәйтеп килә. Ә бына шәхси хужалыҡтарҙа, ысынлап та, мал аҙая. Улай ғына ла түгел, ныҡлап кәмей, тиер инем. Динамика буйынса ҡараһаҡ, уҙған быуаттың 90-сы йылдарында колхоз-совхоздарҙа, ҙур хужалыҡтарҙа кәмене, халыҡта артты. Хәҙер иһә киреһе күҙәтелә.
— Ни өсөн был хәл килеп тыуҙы һуң?
— Колхоздар, урындарҙа ҙур хужалыҡтар бөтөрөлдө. Нисек кенә булмаһын, элек улар мал аҙығы менән халыҡ малын да тәьмин итеп тора ине. Хәҙер күбеһе тарҡалды, булғандары ла үҙҙәренә генә тиерлек әҙерләй. Мал тоторлоҡ йәштәр ҙә ситкә йөрөп эшләй. Әгәр кеше колхозда эшләмәй икән, уға һалам, бесән, фураж бирелмәй. Барыһын да һатып ала башлаһаң, ҡиммәткә төшә. Ниндәйҙер килем тураһында һүҙ булыуы ла мөмкин түгел. Ит, һөттө һатып алыу осһоҙораҡҡа төшә, тип уйлайҙар.
Тағы бер мөһим нәмәне әйтергә кәрәк: 2010 йылдан бирле ҡоролоҡ йонсота. Бик теләгәндә лә кеше етерлек итеп бесән әҙерләй алмай...
— Быйылдан Рәсәйҙә, киләһе йылдан Башҡортостанда ла кеше хәләл аҫраған малының итен һатыр өсөн тәғәйен генә урында салдырырға, унда ветеринар хеҙмәткәрҙәренән анализ алдырырға, мисәт һуҡтырырға тейеш. Был тағы ла ябай халыҡтан өҫтәмә сығымдар талап итә. Әлеге шул алыпһатарлыҡҡа “йәшел юл” асыла түгелме? Элек тә ауыл кешеһе баҙарға инә алмай ине, хәҙер бигерәк тә. Ошо уҡ ветеринар хеҙмәт һатыу урындарында ла ярайһы эшләп килә ине бит.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Дөрөҫ, бында тик аралашсылар, алыпһатарҙар ғына ота. Малды алып барырға, итен алып ҡайтырға, һуңынан һатыуға сығырға кәрәк. Салған, эшкәрткән өсөн түләүҙәр өҫтәлә. Һәр хәлдә, ябай мал хужаһы файҙаһына түгел был эш.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Һөт етештереүҙе арттырыу буйынса төрлө алымдар ҡулланып ҡарайҙар, яңылыҡтар индерәләр. Мәҫәлән, Рәсәй төбәктәрендә 10-ар мең башҡа иҫәпләнгән ҙур комплекстар төҙөлә. Белеүебеҙсә, Башҡортостанда ла ундай проект ҡаралған. Уның ыңғай яғы ла, киреһе лә барҙыр. Шул тиклем малды ашатыу, эшкәрткәндән һуң утилләштереү, ғөмүмән, ошоноң һымаҡ бик күп мәшәҡәттәр етерлек бит. Мине шул яғы уйландыра.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Дөрөҫөн әйткәндә, фән яғынан ҡарағанда, беҙ эре хужалыҡтарҙы хупламайбыҙ. Сөнки ҙур булған һайын планлаштырыу, ҡулайлаштырыу ауырыраҡ. Иң яҡшыһы — 400-600 башҡа иҫәпләнгән ферма.
Экология, иҡтисад яғынан ҡарағанда ыңғай һәм кире яҡтарын нисек иҫәпләргә? Ғөмүмән, ундай ҙур фермалар ғына аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү проблемаһын хәл итә аламы?
Әғләм ҒӘЛИМОВ:
— Әлбиттә, аҫрау шарттарын тулыһынса үтәһәләр, хәл итә алалар. Бындай комплекс Бүздәк районында планлаштырыла. Бөтә район тиерлек шуға эшләйәсәк. Беҙ ҙә заманында ул комплекстарҙы 800-1000 башҡа төҙөнөк. Ләкин эшләтә алманыҡ. Сөнки машина менән һауыу технологияһына өйрәнгән тоҡомло һыйырҙар кәрәк ине, тейешле аҙыҡ берәмеге лә мөһим. Беҙҙә мал аҙығы етешмәне, ә бестужев менән симменталь тоҡомло һыйырҙар ҡатнаш һанала — улар махсус машина менән һауыуға бигүк ҡулайлашмаған.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Бөгөн республикаға инвестиция бик кәрәк. Комплекстар төҙөүгә улар өлөш индерә...
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Комплекстар менән аңлашыла. Ә бына Голландиянан, башҡа илдән килтерелгән малдың беҙҙең шарттарҙа әллә ни һөҙөмтәһен күрмәйем...
Әғләм ҒӘЛИМОВ:
— Беҙҙең малдың тоҡомсолоҡ сифатын бер аҙ яҡшырта алдылар. Был йәһәттән Советтар Союзы заманында барыһы ла уйланылған, планлаштырылған ине. Мәҫәлән, ҡала яны райондары хужалыҡтарында күп һөт биргән ҡара-сыбар тоҡомло һыйырҙар аҫралырға, ә ҡалғандарында беҙҙең шарттарға яраҡлаштырылған бестужев менән симменталь тоҡомлолары тотолорға тейеш ине. Ҙур ҡалалар эргәһендә һөт етештереүгә, йәшелсә үҫтереүгә өҫтөнлөк бирелде. Хәҙер быларҙың барыһы ла емерелде. Һәр кем үҙенсә хужалыҡ итергә тотондо. Аҡсалылар Көнбайыштан һөт күп бирә торған мал алып ҡайта башланы.
Илдар ҒӘБИТОВ:
— Шулайын-шулай ҙа, тик беҙҙең шарттарҙа һыйырҙар үҙҙәренең сифатын дауам итерлек тоҡом бирә алмай, ике-өс миҙгелдән һуң ҡайтанан Көнбайышҡа яңы таналар алыр өсөн валюта түләргә тейешбеҙ. Йәғни уларға тулыһынса бәйле булып сығабыҙ. Малдың нәҫел сифаттары тик үгеҙ аша ғына тапшырыла. Ни эшләптер ошо яғын онотоп, һыйырҙар ғына һатып алабыҙ.
Әғләм ҒӘЛИМОВ:
— Ысынлап та, тоҡомсолоҡ йүнәлешендә ныҡлы эшләйһе бар әле. Бигерәк тә фермер, шәхси хужалыҡтарҙа. Был йәһәттән яһалма ҡасырыуҙы күҙ уңында тотам.
— Бына беҙ тоҡомсолоҡ тураһында һөйләйбеҙ, һөт етештереү, яңы технологиялар индереүҙе лә телгә алдыҡ. Шулай ҙа бар мәсьәләне кадрҙар хәл итә бит әле.
Әғләм ҒӘЛИМОВ:
— Быйыл минең ауыл хужалығы институтын тамамлауға 40 йыл тулды. Осрашыу үткәргәндә шуға аптыраныҡ: хәҙер элеккесә күпләп зоотехниктар әҙерләү юҡ, йәштәр был һөнәргә ынтылып бармай. Уҡығандары ла эшкә ҡайтырға ашыҡмай тиерлек.
Иҙрис ЙОМАҒУЖИН:
— Төп сәбәп — йәшәү урыны менән эш хаҡының булмауы. Күп ерҙә белгестәр 5-6 мең һумға эшләп йөрөй, уныһын да онлата, итләтә биргән хужалыҡтар бар. Эйе, йәш белгес ҡайтһа, 100 меңгә саҡлы матди ярҙам бүлеү ҡаралған, өс йыл буйы ай һайын өҫтәмә 7 мең һум бүленергә тейеш. Тик, дөрөҫөн әйтергә кәрәк, уға өй һалып булмай. Медицина өлкәһендә йәштәргә миллион һум аҡса бүленә. Ниңә ауыл хужалығы белгестәренә лә иғтибарҙы арттырмаҫҡа? Улар ҙа бит юғары белем алып ҡайта, халыҡты ит, һөт, икмәк менән тәьмин итеү юлына баҫа.
— Баҙар шарттарына күсеү осоронда — ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул оҙаҡҡараҡ һуҙылды — ауыл хужалығын төпһөҙ мискәгә тиңләй башлағайнылар. Күпме аҡса һалһаң да фәтүә юҡ, йәнәһе. Хәҙер, шөкөр тип әйтәйек, сит илдәргә ҡарап, нимәлер көтөп ултырыуҙан арына башланыҡ — үҙ етештереүселәребеҙгә йөҙ менән боролдоҡ. Аллаға ышан, үҙең ҡул ҡаушырып ултырма тигән шикелле, был йәһәттән билде бишкә быуыр ваҡыт етте. Беҙҙең крәҫтиән эшләп өйрәнгән, тик уны һынау өҫтөнә һынауҙарҙан, тәжрибә өҫтөнә тәжрибәләрҙән арындырып, ныҡлы ярҙам итергә кәрәк. Беҙҙең был һөйләшеү һуңғыһы булмаҫ тип ышанып, әлегә артабанғы мәсьәләләрҙе киләһе ҡорҙарға ҡалдырайыҡ. Шул уҡ ваҡытта уҡыусыларҙан да һорауҙар көтәбеҙ.
Һүҙмә-һүҙ
Андрей ДАНИЛЕНКО, “Союзмолоко” милли етештереүселәр союзы башлығы:
– Фестивалдә һәр сәғәт һайын карнавал була, танылған артистар сығыш яһаясаҡ. Һәр кем “Һөт иле” баш ҡалаһының гражданы була ала, шәхси паспорт бирелә, фотоға төшөү мөмкинлеге тыуасаҡ...
Николай КОВАЛЕНКО, Башҡортостандың ауыл хужалығы министры:
– Республикала һөт һәм һөт ризыҡтары етештергән 27 предприятие үҙ тауарын тәҡдим итә. Ҙур йәрминкәләр эшләп, халыҡҡа һөт таратыласаҡ. Белгестәр, технологтар менән аралашыу, тауарҙарын сағыштырып ҡарау мөмкинлеге бар.
Азат ФАЗЛЫЕВ, Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты:
– Быйыл тәүге тапҡыр фермерҙар ҡатнаша. Киләсәктә улар ҙа күпләп тауарын тәҡдим итер. Шуның менән ҡала халҡының өҫтәленә сифатлы һөт ризыҡтары барып ятыр.
Тармаҡтағы күрһәткестәр
* Башҡортостан – һыйыр (быйыл 1 июлгә – 1 миллион 300 мең баш), шул иҫәптән һауын һыйырҙарының (494 мең) һаны буйынса Рәсәй төбәктәре араһында алдынғы урында.
* Республика тулайым һауым йәһәтенән икенсе урынды (1,7 миллион тоннанан ашыу) биләй. Рәсәйҙә етештерелгән һөттөң – 5,6, Волга буйы федераль округындағының 17,8 процентын тәьмин итә.
* Төбәккә йыл һайын 72,3 мең тонна һөт индерелә һәм 162,3 мең тонна ситкә оҙатыла. Халыҡты туйындырыуға 1 267,9 мең тонна һөт китә.
* 2012 йылда “Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012 – 2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында 500 һөтсөлөк фермаһын комплекслы яңыртыу” айырым маҡсатлы программаһы тормошҡа ашырыла башланы. Шул мәлдән алып был программала 177 һөтсөлөк фермаһы һәм тоҡомсолоҡ буйынса бер предприятие ҡатнашҡан. “500 ферма” программаһына ингәндәрҙең бизнес-планы буйынса ғәмәлгә ашырылған проекттарҙың дөйөм хаҡы 7,8 миллиард һум тәшкил итә. Программа башланғандан алып 103 һөтсөлөк фермаһы яңыртылған. Ике йыл эсендә Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән һәм сит илдәрҙән 4,5 мең самаһы тоҡомло мал һатып алынған.


text:
Федераль бюджеттан һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереүгә 7,9 миллиард һум аҡса бүленә
2011-2012 йылдарға иҫәпләнгән Рәсәйҙә һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программаһына ярашлы Башҡортостан федераль ҡаҙнанан 7,925 миллиард һум аҡса аласаҡ. Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министры Татьяна Голикова рәйеслегендәге комиссия республикала һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереүҙең төбәк программаһын хупланы.
2010 йылдың авгусында Рәсәй Хөкүмәте һәр төбәккә һаулыҡ һаҡлау системаһын модернизациялауҙың үҙ концепцияһын эшләргә ҡушҡайны. Башҡортостанда ул ноябрь аҙағында ойошторолдо. Финанслау күләмдәре буйынса республика Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында, Түбәнге Новгород һәм Һамар өлкәләренән һуң, өсөнсө урынды биләне; Татарстан был күрһәткес буйынса – дүртенсе урында. Рәсәйҙә һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программаһын тормошҡа ашырыуға киләһе ике йыл эсендә федераль бюджеттан бөтәһе 460 миллиард һум аҡса бүленәсәк.
Аҡса беренсе сиратта халыҡтың үлем күрһәткестәренә ҙур йоғонто яһаған сирҙәргә (йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы, онкологик ауырыуҙарға) ҡаршы көрәшкә, тышҡы сәбәптәрҙән (имгәнеүҙәр, үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙар) үлемде кәметеүгә, акушерлыҡты һәм гинекологияны, перинатологияны үҫтереүгә йүнәлтеләсәк.
Дауалау учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу (төҙөлөш, капиталь ремонт, заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу) мөһим бурыстарҙың береһенә әүереләсәк. Башҡортостанда туғыҙ медицина округы ойоштороу планлаштырыла, уларҙың үҙәктәре Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Нефтекама, Октябрьский, Сибай, Белорет, Күмертау ҡалаларында һәм Мәсәғүт ауылында (Дыуан районы) буласаҡ. Уларҙа махсус медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса муниципаль-ара медицина үҙәктәре урынлашасаҡ. Шулай уҡ республика программаһы менән Республика балалар клиник дауаханаһында диагностика корпусын, Октябрьский ҡалаһында хирургия һәм акушерлыҡ-гинекология корпустарын, Мәсәғүттә муниципаль-ара үҙәк һәм Өфө ҡалаһының 13-сө ҡала клиник дауаханаһында яңы корпус төҙөү ҡарала.
Тағы ла бер йүнәлеш – медицинала мәғлүмәт технологияларын үҫтереү. Был ауырыуҙарҙың һәм күрһәтелгән медицина хеҙмәттәре иҫәбен алыуҙы тәьмин итеү өсөн илебеҙҙең һаулыҡ һаҡлау системаһында берҙәм мәғлүмәт селтәре булдырыу мөмкинлеге бирәсәк. Ә был, кешеләр Рәсәйҙең һәр төбәгендә медицина ярҙамы ала аласаҡ, тигән һүҙ. Ошо маҡсатта берҙәм медицина полисы булдырыласаҡ. Бынан тыш, эште автоматлаштырыу документтар тултырыу ваҡытын ҡыҫҡартып, ауырыуҙарҙы ҡабул итеү ваҡытын оҙайтасаҡ.
Федераль аҡса шулай уҡ медицина ярҙамы кимәленә (тәүге ярҙамдан алып юғары технологиялыға тиклем) ҡарап, уның берҙәм федераль стандарттарын индереүгә тотоноласаҡ. Был стандарттар ғәмәлгә индерелгәндән һуң граждандар бөтә ил территорияһындағы медицина учреждениеларында берҙәй сифатлы медицина ярҙамына эйә буласаҡ. Бынан тыш, яңылыҡтар һөҙөмтәһендә пациенттарҙың төрлө дарыуҙар, заманса материалдар алыу мөмкинлеге киңәйәсәк, ә медицина хеҙмәткәрҙәре сифатлы хеҙмәттәре өсөн лайыҡлы эш хаҡына эйә буласаҡ.
“Программаны тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә 2012 йылдан һуң Рәсәй һаулыҡ һаҡлау системаһын артабан үҫтереү өсөн нигеҙ һалынасаҡ. Программаны уңышлы тормошҡа ашырыу заманса медицина ярҙамының барыһы өсөн дә асыҡ булыу гарантияһына әүереләсәк”, – тине Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Георгий Шебаев.
2011 йыл йомғаҡтары буйынса уңышлы эшләгән төбәктәр 2012 йылға өҫтәмә средстволар алыуға иҫәп тота ала.


text:
Республиканың иң яҡшы йәш табиптары бөтә Рәсәй форумында тәбрикләнде
Башҡортостандың 2013 йылда бөтә Рәсәй табиптар конкурсында еңеү яулаған иң яҡшы медицина хеҙмәткәрҙәре Красногорск ҡалаһында үткән форумда тәбрикләнде. Премиялар менән 13-сө ҡала клиник дауаханаһы табибы Вера Комкова, Стәрлетамаҡтағы 1-се поликлиниканың участка терапевы Гөлнара Вәлиева, Өфө ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһының урология бүлеге мөдире Рифҡәт Сәхипов билдәләнде.
Бөтә Рәсәй йәш табиптар форумы сиктәрендә медицина хеҙмәткәрҙәре тармаҡ проблемаларын һәм мөмкинлектәрен, бөтә ил кимәлендә хәҙерге заман медицинаһының этик һәм әхлаҡи мәсьәләләрен тикшереүҙә ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Форум сиктәрендә шулай уҡ РФ Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведевтың сәләмләү хаты уҡып ишеттерелде.
Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау министры Вероника Скворцова кадрҙар дефициты мәсьәләһенә айырыуса иғтибар бүлде. Федераль ведомство мәғлүмәттәренә ярашлы, Рәсәйҙә һаулыҡ һаҡлау дәүләт системаһында 640 меңгә яҡын табип эшләй. Шул уҡ ваҡытта кадрҙар дефициты 40 мең самаһы тәшкил итә.
Пленар ултырыштарҙа форумда ҡатнашыусылар «Һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҫтереү буйынса дәүләт программаларын тормошҡа ашырыуҙа йәш табиптарҙың ролен күтәреү», «Йәш белгестәргә ярҙам итеү», «Хәҙерге заман медицинаһының рухи-әхлаҡи ҡиммәттәре һәм этик мәсьәләләре» һәм башҡа темаларҙы тикшерҙе.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ районында татар мәҙәниәте байрамын ойошторҙолар
Фото:
Стәрлетамаҡ районының Бүреҡаҙған ауылы Мәҙәниәт йортонда «Ата-бабалар ерендә йәшәйем, әсәм телендә һөйләшәм» татар мәҙәниәте байрамы уҙҙы.
Байрам ҡунаҡтарын – район хакимиәте вәкилдәрен, Бүреҡаҙған, күрше ауыл халҡын ауыл мәҙәниәт йорто майҙанында татар бейеүе һәм һый-хөрмәт – милли ашамлыҡтар сәк-сәк һәм бауырһаҡ менән ҡаршы алдылар. Һуңынан ҡунаҡтарҙы мәсеткә саҡырҙылар, улар исем ҡушыу йолаһында ҡатнаша алды.
Ауыл мәҙәниәт йорто фойеһында бөтәһен дә татарҙарҙың көнкүреше һәм милли кухняһы менән танышыу көттө. Артабан сараны район художество үҙешмәкәрлегенең байрам концерты биҙәне, унда «Йәш йөрәктәр», «Гүзәл», «Әхирәттәр», «Дуҫтар», «Миләш», «Йәйғор» һәм башҡа ансамблдәр ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр муниципаль йәштәр эштәре буйынса комитеттан.


text:
Балғараҡтар
Балғараҡтар, бражниктар, эңер һылыуҡастары (лат. Sphingidae, рус. Бражники ) — Тәңкә ҡанатлылар ғаиләһендәге төнгө күбәләктәр; һәр ерҙә оса торған, күпселектә матур төҫлө, йыуан кәүҙәле зарарһыҙ эре күбәләктәр[1].
Киң күкрәкле, йыуан ҡорһаҡлы, алғы ҡанаттары оҙонса һәм тар, арт ҡанаттары ҡыҫҡа, орсоҡ һымаҡ кәүҙәһе менән айырылып тора. Бер урында ҡанаттарын тиҙ елпеп тороп, сәскәгә ҡунмайынса ғына нектар һурырға яйлашҡандар. Тәңкә ҡанатлылар араһында иң тиҙ осоусыларҙан һанала, тиҙлекте 60 км/сәғәткә ҡәҙәр еткерә алалар. Кис һәм төндә әүҙемдәр, ҡайһы бер төрҙәре көндөҙ лә актив. Күбәләк ҡортоноң артҡы өлөшөндә ҡаты мөгөҙө бар. Бигерәк тә ҡарағай балғараҡтар күп. Был — ҡанаттарының ян-яҡтарында нескә аҡ ҡайма һәм аҡһыл һоро һүрәт төшкән, һоро төҫтәге ҙур күбәләк. Июнь-июль айҙарында оса. Ҡорттары ҡарағай ағасында үҫә. Зелпе төклөтурасы — көндөҙ осоусы балғараҡтарның бер төрө. Уртаса ҙурлыҡта. Әле яңы ғына күбәләккә әверелгәненең ҡанаттарында ҡара тәңкәләр була, ләкин беренсе осоштан һуң улар коела һәм ҡанаттары ҡара ҡаймалы үтә күренмәлегә әүерелә. Кәүҙәһе һары, ҡараһыу төҫтәге һыҙыҡлар бар. Тышҡы ҡиәфәте менән әлеге күбәләк төклөтураны хәтерләтә. Күбәләк ҡорто зелпелә үҫә. Юкә балғараҡтары, тирәк балғараҡтары, йоғырт балғараҡтары — йыш осорай торған төрҙәре. «Үле баш» исемле балғараҡтар, сирень балғараҡтары һәм күҙләс балғараҡтар ТР-ҙың Ҡыҙғылт китабына кертелгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)


text:
Фото:
Әлшәйҙәр «Башҡортостан ынйылары» конкурсының Гран-прийын алды
Фото:
Әлшәй районының Пионерҙар һәм уҡыусылар һарайы коллективы финалы Әлшәй районының Раевка ауылында үткән ижади коллективтарҙың “Башҡортостан ынйылары” республика балалар фольклоры конкурс-фестивалендә Гран-при яуланы.
Финал ярыштарында ҡатнашыусылар араһында, ә улар 20 ине, йәнә бер нисә команда үҙен күрһәтә алды. Шулай итеп, беренсе урынды Ейәнсура районынан ижади төркөм алды. Икенсе урын Асҡын районы Пионерҙар һәм уҡыусылар һарайы тәрбиәләнеүселәрендә. Өсөнсө урынды Нефтекама менән Туймазы ҡалалары мәктәп уҡыусылары бүлеште.
Айырым ҡатнашыусылар республика конкурсының йомғаҡлау этабында «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле", «Иң яҡшы ир-егет роле», «Иң яҡшы тикшеренеү эше өсөн», «Йолаларҙы һаҡлаған өсөн» һәм башҡа номинацияларҙа билдәләнде, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына конкурстың координаторы — Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының тәрбиә һәм өҫтәмә белем биреү бүлеге начальнигы Мәрүә Ғилметдинова.


text:
Өфөлә «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес» һайланасаҡ
16 декабрҙә Өфөлә IV «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес — 2010» республика конкурсы үтәсәк. Һөнәри ярыш Ростехнадзор көнөнә ҡарата үткәрелә.
Конкурсты Дәүләт системаһына индерелмәгән “Тармаҡ-ара институты” белем биреү учреждениеһы, Ростехнадзорҙың Урал буйы идаралығы ойошторған. Конкурс ике этаптан торасаҡ. Беренсеһендә компьютерҙа тест үткәреләсәк. Икенсе этапта һәр өс конкурсантҡа предприятиеларҙа сәнәғәт хәүефһеҙлеген ойоштороу буйынса һорауҙар биреләсәк. Һәр ҡатнашыусыла сигнал төймәһе буласаҡ. Уға башҡаларҙан алдараҡ баҫҡан конкурсант һорауға беренсе булып яуап бирәсәк.
Еңеүселәр өс номинацияла билдәләнәсәк: «Күтәреү ҡоролмалары», «Магистраль торба үткәргестәр» һәм «Баҫым аҫтында эшләүсе ҡорамалдар».
Һөнәри ярышта республика ойошмалары тәҡдим иткән йәки конкурста үҙ аллы сығыш яһаусы предприятие белгестәре ҡатнаша ала. Һәр номинацияла еңеүселәрҙе диплом һәм музыкаль үҙәк көтә, уға «Сәнәғәт хәүефһеҙлеге буйынса иң яҡшы белгес-2010» исеме биреләсәк.


text:
2012 йылда Өфөлә алты ер аҫты үткәүеле төҙөләсәк
Өфөлә ер аҫты үткәүелдәре төҙөү, әйткәндәй, уларҙың бер өлөшө быйыл уҡ төҙөлөргә тейеш ине, киләһе йылға күсерелгән. Был мәсьәлә «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында тикшерелде.
Бында, тәү сиратта, «Үҫмерҙәр китапханаһы» туҡталышы районындағы Октябрь проспекты аша ер аҫты юлын төҙөү тураһында һүҙ бара. Өфө хакимиәтенең ҡала йәшәйешен тәьмин итеү идаралығы начальнигы Андрей Федосовтың аңлатыуынса, был үткәүел төҙөлөшөнә аукцион үткәреү барышында уны төҙөргә теләгән ойошмалар табылмаған. Был төҙөлөш барышында талап ителәсәк ер аҫтындағы коммуникацияларҙы күсереп һалыу эштәренең ҡыйбатҡа төшөүенә бәйле.
Һөҙөмтәлә проект 2012 йылға ҡалдырылған. Киләһе йылда Өфөлә йәмғеһе алты ер аҫты үткәүеле төҙөлөргә тейеш. Ә алыҫ киләсәктә уларҙың иҫәбе ҡалала 30-ға етәсәк.
— Ер аҫты юлдарының проекттары әҙер, әле улар экспертиза үтә, — тип аңлатма бирҙе Андрей Федосов. — «Үҫмерҙәр китапханаһы»ндағы үткәүелгә килгәндә иһә, әле аукцион әҙерләнә, уның буйынса айырым мәғлүмәт буласаҡ, һәм юл үткәргесен киләһе йылда төҙөү планлаштырыла.


text:
Юрий Пустовгаров: «Яңы баҙарҙарҙы үҙләштергәндә белемебеҙҙе һәм компетенцияларыбыҙҙы бирергә әҙербеҙ»
— Алжирҙа бөгөн Рәсәй компаниялары менән хеҙмәттәшлеккә өҫтөнлөк бирелә. Һәм бында сеймал табыу һәм эшкәртеү өлкәһендәге алдынғы төбәктәр менән бәйләнештәр булдырыу мөһим роль уйнай, Башҡортостан Республикаһы ла, һис шикһеҙ, шуларҙың береһе булып тора, — тине Өфө дәүләт нефть техник университеты музейында үткән БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты менән осрашыуҙа Алжир Халыҡ Демократик Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Смаил Шерги әфәнде.
«Башинформ» агентлығының бығаса хәбәр итеүенсә, Алжир илсеһе Өфөгә ике көнлөк рәсми визит менән килгән. ӨДНТУ ғалимдары менән осрашып, ул совет заманында Өфө нефть институты уҡытыусыларының Алжирҙың газ һәм нефть табыу предприятиелары өсөн белгестәр әҙерләү кимәленә юғары баһа бирҙе һәм, «стратегик планда беҙ яҡынайыуға табан барабыҙ», тип билдәләне.
Илсе шулай уҡ Алжир территорияһында газ һәм нефть сығарыу буйынса Башҡортостан менән берлектәге производство булдырыуға ҡыҙыҡһыныу белдерҙе һәм, республика предприятиеларына бөтә яҡлап тейешле ярҙам күрһәтеләсәк, тип ышандырҙы.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров иһә яҡын киләсәккә пландарҙы билдәләне, тәү сиратта был Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһының ҡанаты аҫтында республиканың 15 предприятиеһынан торған консорциумды Хасси-Мессауд ҡалаһындағы нефть һәм газ ҡорамалдары күргәҙмәһенә алып барыу.
— Предприятиеларыбыҙ өсөн яңы баҙарҙар үҙләштереп, беҙ белемдәребеҙҙе һәм компетенцияларыбыҙҙы бирергә әҙербеҙ. Университеттарыбыҙ, проект коллективтары, ҡорамалдар етештереүсе заводтарыбыҙ, ғалимдар һәм быраулаусылар мәктәбе — Рәсәйҙәге иң яҡшылары йәки иң яҡшыларының береһе. Беҙ тиҫтәләгән компанияны йыйып, был процесс менән техник яҡтан идара итеп, Алжирҙа тулы бер тармаҡ булдыра алабыҙ. Был баҙар беҙҙең өсөн асыҡ, әммә юлдың оҙайлы һәм ауыр буласағы аңлашыла, шуға күрә Алжир яғынан һәйбәт партнерлыҡ мөнәсәбәттәренән тыш эшләп булмаясаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Юрий Пустовгаров.


text:
Башҡортостан «виртуаль» һыйырҙарҙан арынды
Башҡортостан «виртуаль» һыйырҙарҙан ҡотолдо – төбәктәге эре мал иҫәбе тураһындағы статистика мәғлүмәттәре 2011 йыл дауамында тәртипкә килтерелде. Был турала БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары алдында республика Хөкүмәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлегенә отчет менән сығыш яһаған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, былтыр төбәк аграрийҙары етерлек мал аҙығы базаһын булдырған, әммә малсылыҡтағы хәлдәр ҡатмарлы булып ҡала – 2011 йыл башында мал иҫәбенең кинәт кәмеүе күҙәтелгән. Был проблеманы хәл итеүгә, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, малсылыҡ өлкәһендә бер нисә перспективалы инвестиция проектын тормошҡа ашырыу ярҙам итергә тейеш. Атап әйткәндә, «Разгуляй» агрохолдингы Бүздәк, Шишмә һәм Благовар райондарында ит етештереү һәм эшкәртеү буйынса заманса комплекстар төҙөй башлаған. «Эксима» агрохолдингы республикала сусҡасылыҡ буйынса заманса селекцион-гибрид үҙәге төҙөргә ниәтләй. Был проектҡа бер миллиард һум самаһы инвестициялар йәлеп итәләсәк.
Рөстәм Хәмитовтың фекеренсә, малсылыҡ тармағы, дөйөм алғанда ауыл хужалығы кеүек үк, етди модернизациялауға мохтаж.
— Әле һаман бик күп мәсьәләләр хәл ителмәгән, — тине ул. — Былар ҡала һәм ауыл араһында һаҡланған хаҡтар диспаритеты, төп фондтарҙың тиҙ иҫкереүе, ауылдарҙағы социаль инфраструктураның насар үҫешеүе. Һәм, әлбиттә, ауылда йәшәгән граждандарыбыҙҙың аҙ табыш алыуы.
Был мәсьәләләрҙе муниципалитеттарҙы социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү комплекслы программалары хәл итергә ярҙам итергә тейеш, тип иҫәпләй республика Президенты.


text:
Башҡорт дәүләт университетында 2012 йылда яңы белгеслек асыла
Башҡорт дәүләт университетында 2012 йылда яңы белгеслеккә — «Геологик разведка технологияһы»на абитуриенттар йыйыласаҡ.
Юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгендә аңлатыуҙарынса, яңы һөнәр үҙләштерергә теләгән абитуриенттар математика (профилле фән), физика һәм рус теле буйынса БДИ һөҙөмтәләрен тапшырырға тейеш. «Геологик разведка технологияһы» белгеслеге физика-техник институтында барлыҡҡа килде, геофизика кафедраһы сығарылыш кафедраһы булып тора.
Әйткәндәй, әүәлерәк республикала Өфө дәүләт нефть техник университеты ғына был йүнәлеш буйынса уҡытты. Башҡорт дәүләт университетында, физика һәм геология буйынса төплө белем бирелеүе юғары уҡыу йортона нефть университеты менән уңышлы конкурентлыҡ итергә мөмкинлек бирер, тип ышаналар.


text:
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышы асылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың пленар ултырышы асылды. Ултырыштың көн тәртибенә 60-ҡа яҡын һорау ҡуйылған. Парламентарийҙар республика буйынса эске эштәр министры Михаил Закомалдиндың төбәктә хоҡуҡ тәртибе торошо һәм 2014 йылда эске эштәр органдары эшмәкәрлегенең төп һөҙөмтәләре тураһындағы докладын тыңлаясаҡ.
Төбәк парламентының матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, ун закон проектын һуңғы уҡыуҙа ҡабул итеү планлаштырыла. Улар араһында «Башҡортостан Республикаһында урындағы үҙидара тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында», «Географик объекттарға атама биреү йәки үҙгәртеү тураһында тәҡдимдәр хаҡында халыҡ фекерен иҫәпкә алыу, мәғлүмәт биреү һәм асыҡлау тәртибе тураһында», «Башҡортостан Республикаһында мәғариф тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» закон проекттары бар.
Дүрт республика закондары проекттары өҫтөндә эш дауам итәсәк. Мәҫәлән, «Башҡортостан Республикаһында инновациялы эшмәкәрлек тураһында», «Халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғәт һәм техноген ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау тураһында», «Башҡортостан Республикаһында ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеген көйләү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарына дәүләт ярҙамы тураһында»ғы закондарға үҙгәрештәр индерергә тәҡдим ителде.
11 закон проектын тәүге уҡыуҙа ҡабул итергә тигән тәҡдим булды. Башҡортостан Республикаһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексына, Башҡортостан Республикаһының Һайлауҙар тураһында кодексына, Башҡортостан Республикаһының Ғаилә кодексына, шулай уҡ бер нисә законға үҙгәрештәр индерергә тәҡдим ителде.


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле Себер ҡалалары буйлап гастролдәргә сыҡты
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары Рәсәйҙең төньяҡ төбәктәрендәге ҡалалар буйлап гастролдәргә сыҡты. Танылған ижади коллективтың сығыштарын Сорғот, Төмән, Нижневартовск, Екатеринбург, Ҡурған, Силәбе, Миәс, Снежинск тамашасылары ҡарай ала. Гастролдәр 13 апрелдән 25-нә тиклем дауам итә. Ансамбль Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге вәкиллеге булышлығында өлкәнең башҡорттар күпләп йәшәгән Арғаяш һәм Ҡоншаҡ райондарында ла сығыш яһай.
Ансамблдең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, гастролдәр Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына бағышланған. Концерт программаһы репертуарҙағы иң яҡшы әҫәрҙәрҙән төҙөлгән.


text:
Һаҡ булығыҙ: мөхәббәт тоҙағы!
…Оҙон, төҙ кәүҙәле был иргә 50 йәш. Тыныс, ипле тотошо менән ул шунда уҡ ихтирам уята. Зәңгәр күк төҫөндәге күҙҙәре – күңел торошоноң көҙгөһө: уларҙа тәрән һыҙланыу ҙа, «ни эшләп хәлдәр былай булып китте әле?» тигән аптырау ҙа сағыла.
Үҙе ғүмер буйы эшләгән дәүләт предприятиеһы тарҡалғас, ул, юғары белемле инженер, ошоғаса алған хеҙмәт хаҡынан дүрт тапҡырға кәмерәк түләгән ойошмаға урынлаша. Ғаиләһен элеккесә тәьмин итә алмағас, ҡатыны менән аралары ҡапыл боҙола – айырылышалар. Ир ата-әсәһенә күсеп йәшәргә мәжбүр була.
Шулай үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәйенсә, эсе бошоп йөрөп ятҡанда ул бер ҡалаҡ һыуға һалып йоторлоҡ гүзәл менән таныша. «Эшҡыуармын», – ти сибәркәй, һөнәре хаҡында һорағас. Ун йәшкә кесерәк ҡатын яғымлы ла, наҙлы ла булып сыға, татлы һүҙҙәре менән ирҙең яралы күңелен имләй...
Сикә сәстәренә көмөш йүгергән азаматтың, бәхет татыу теләге өсөн ниндәй хаҡ түләйәсәген белергә теләһәгеҙ, журналдың 9-сы һанында мәҡәләнең тулы версияһын уҡығыҙ.
Теги:


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Иман » Рәнйеш алмағыҙ!
Рәнйеш алмағыҙ!
Бер көндө иңбашынан ҡулы ҡырҡылған бер ир урамдағы кешеләргә өндәшеп:
– Мине күргән кешеләр ғибрәт алһын. Ғәҙелһеҙлек ҡылып, кеше рәнйетмәһендәр, – тип ҡысҡырып йөрөй. Уның янында булғандар:
– Һинең менән нимә булды? Ҡайһы ереңә ҡарап ғибрәт алайыҡ? – тип һорайҙар.
– Тормошомда шундай бер хәл булды, – тип һүҙен башлай әлеге сәйер кеше. – Бик уҫал, холоҡһоҙ кеше инем. Кешене нахаҡҡа рәнйетеү минең өсөн бер ни торманы. Бер көндө балыҡсының ҙур ғына балыҡ тотоуын күреп ҡалдым. Балыҡ миңә бик ныҡ оҡшаны һәм хужанан уны миңә биреүен һораным. Ул иһә: «Мин һиңә балыҡты бушҡа бирә алмайым. Сөнки ул бөгөн минең тотҡан берҙән-бер балығым. Әгәр ҙә был табышымды бөгөн баҙарҙа һата алмаһам, балаларым ас ҡаласаҡ», – тип яуап ҡайтарҙы. Әммә мин уның балығын талап алдым.
Ҙур ғына балыҡты алып ҡайтып барғанда ул минең ҡулымды тешләне. Бармағым шешеп китте һәм бик эренләне. Һыҙланыуҙан төн буйы йоҡлай алманым. Иртә менән табипҡа барҙым. Ул бармағымды ҡырҡырға ҡушты. Мин ризалаштым. Ләкин бармағымды ҡырҡһалар ҙа, ауыртыу бөтмәне. Һуңынан терһәккә тиклем киҫтеләр. Ауыртыныуҙарым баҫылмағас, ҡулымды бөтөнләй ҡырҡып ташланылар.
Дауаханалағы бер кеше: «Берәйһен рәнйеттеңме әллә?» – тип һораны. Уға балыҡ менән бәйле ваҡиғаны һөйләнем. Был кеше мине тыңлап бөткәс: «Бармағың ауырта башлау менән нахаҡҡа рәнйеткән ул кешенән ғәфү үтенергә ине. Хәҙер барып ғәфү үтенмәһәң, гангрена бөтә тәнеңә тараласаҡ. Кеше рәнйеше һине ҡәбергә индерәсәк», – тине.
Теге балыҡсыны шунда уҡ эҙләп таптым. Уның аяҡтарына йығылып: «Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн мине ғәфү ит», – тинем. «Мине ҡарғаныңмы әллә?» – тип һораным.
– Һин минең берҙән-бер малымды тартып алғас: «Эй, Раббым, был кеше үҙенең көсөнә таянып, миңә насип булған малды ғәҙелһеҙлек менән талап алды. Һин уны үҙеңдең көсөң менән ғазапла, был ғәҙелһеҙлектең һөҙөмтәһен үҙ күҙем менән күрергә насип ит», – тип ялбарҙым, – тине ул.
Минең менән булған ваҡиға һеҙҙең өсөн ғибрәт булһын. Шуны онотмағыҙ: әҙәм балаһының рәнйеп доға ҡылыуы ҡабул булмайынса ҡалмаҫ.
Мөхәммәт бәйғәмбәр ҙә үҙенең хәҙисендә: «Өс кешенең доғаһы, һис шикһеҙ, ҡабул булыр. Шуларҙың береһе – рәнйетелгән кешенең доғаһы», – тигән. Кешенең йөрәге түренән әрнеп сыҡҡан доға һәм теләк тауҙарҙы ла урынынан ҡуҙғата ала.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
- Подробности
- Просмотров: 262
РЕВОЛЮЦИЯ (1905—07), Б е р е н с е Р ә с ә й р е в о л ю ц и я һ ы, 20 б. башында Рәсәйҙә дөйөм милли кризис һөҙөмтәһендә тыуа. 1905 й. 9 ғин. С.‑Петербургта тыныс демострацияны атыу Р. башланыуға сәбәп була. Өфөлә күмәк сығыштар 200‑гә яҡын кеше ҡатнашҡан 12 ғин. митингыһынан һуң башлана. Революцион хәрәкәткә соц.‑демократтар (ҡара: Рәсәй социал‑демократик эшселәр партияһы) һәм эсерҙар етәкселек итә. Земство хәрәкәте эшмәкәрҙәре һәм либераль интеллигенция реформалар б‑са талаптар күтәрә. 4 февр. Өфө губерна земство башҡармаһы ултырышында П.Ф.Коропачинский земство т‑да положениены барлыҡ соц. ҡатламдар принцибын иҫәпкә алып, ҡайтанан ҡарау, хоҡуҡтарын киңәйтеү, үҙаллылыҡ биреү өсөн сығыш яһай. Авг. Өфө дворяндар йыйылышы Министрҙар советына дәүләт ҡоролошо өлкәһендә кисектергеһеҙ үҙгәрештәр (дөйөм тиң хоҡуҡлы һайлауҙар, халыҡ вәкиллеге, һүҙ азатлығы һ.б.) талап иткән юллама ебәрә. Эшселәр хәрәкәте киң тарала. 19 ғин. Өфө т. юл оҫтаханаларында (ҡара: Өфө тепловоздар ремонтлау заводы) эшселәр митингы (2 мең кеше ҡатнаша) уҙғарыла, унда 9 ғин. вафат булғандарҙың ғаиләләре өсөн аҡса йыйыу ойошторола. Ғин.—апр. И.И. Гутман з‑дында һәм тау заводтарының күпселегендә стачка һәм забастовкалар була. 1 майҙа Өфөлә халыҡ‑ара эшселәр хәрәкәтенә теләктәшлек белдереп, демонстрация, Өфө губернаһының 6 пр‑тиеһында забастовкалар үткәрелә. Июнь башында Өфө губ. көслө һаҡ ҡуйыла. 5 июлдә Өфө тимер юлсылары забастовкаһы башлана (2200 эшсе ҡатнаша). Май—авг. Өфө һәм Ырымбур губерналарында 31 забастовка була. 1905 й. 2‑се ярт. революцион хәрәкәт яңынан көсәйә, хөкүмәт, либераль буржуазия һәм революцион сәйәси лагерҙар бер‑береһенә асыҡтан‑асыҡ ҡаршы тора. 7 окт. бөтә илде солғап алған сәйәси стачкаға Өфө т. юл оҫтаханалары һ.б. пр‑тие эшселәре, банк, почта һәм телеграф хеҙм‑рҙәре ҡушыла. Забастовкалар арҡаһында Өфөлә һәм губернала иҡт. тормош тотҡарлана, революционерҙар эшмәкәрлеге халыҡтың төп өлөшөндә ризаһыҙлыҡ тыуҙыра. Тимер юл бәйләнешен тергеҙеү өсөн губернатор Б.П. Цехановецкий бойороғо б‑са ғәскәрҙәр индерелә. 17 октябрь Манифесы сыҡҡандан һуң, Башҡортостанда сәйәси партия һәм ойошмалар эшмәкәрлеге әүҙемләшә. Дек. Өфө тимер юл оҫтаханалары мастеровойҙары һәм эшселәренең патриотик йәмғиәте барлыҡҡа килә. Монархистар революционерҙарҙы үлтерә, йәһүдтәрҙе талай. Ҡара груһсылар м‑н көрәшеү өсөн Өфө ҡала думаһында Именлек ком‑ты, Өфөнөң ҡайһы бер пр‑тиеларында, Белорет заводында һ.б. ирекле милиция отрядтары ойошторола. Өфө кадеттарының эшмәкәрлеге, дөйөм алғанда, үҙ вәкилдәрен Дәүләт думаһына үткәреүгә йүнәлтелә. Дек. Һамар—Златоуст т. юлы (ҡара: Тимер юлдар) эшселәренең сәйәси стачкаһы башлана. Өфө т. юл оҫтаханаларының стачка ком‑ты базаһында 7 дек. 35 кешенән торған Эшсе депутаттар советы (рәйесе И.С.Якутов) ойошторола. Поездар хәрәкәте туҡтатыла, телеграф бәйләнеше өҙөлә. 9 дек. оҫтаханаларҙа дөйөм ҡала митингы йыйылып, уны ҡыуып таратырға килгән һалдаттар м‑н дружинниктар араһында ҡораллы бәрелеш булып ала. Эшселәрҙең ҡораллы сығышы баҫтырыла, улар күпләп ҡулға алына, эштән ҡыуыла. Эшселәр хәрәкәте м‑н бергә крәҫтиән сығыштары ла һөжүм төҫө ала, улар ер һәм ҡуртым өсөн түләүҙән баш тарта, ыҙан комиссияларына ҡаршылыҡ күрһәтә, ерҙәрҙе баҫып ала, алпауыттарҙың усадьбаларын яндыра, урман дачаларын күпләп ҡырҡа. Башҡорттар, үҙ сиратында, элек тартып алынған ерҙәрҙе (ҡара: Башҡорттарҙың аҫабалыҡ хоҡуғы) ҡайтарыу өсөн сығыш яһай. Нояб.—дек. Өфө һәм Ырымбур губ. 34 эре крәҫтиән сығышы була. Өфө губернаторы А.С.Ключарёв хакимиәт аппаратын һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарын нығытыу б‑са саралар күрә; уның бойороғо б‑са 1906 й. 3 ғин. йыйылыштар уҙғарыу, ҡорал һаҡлау, йөрөтөү һәм һатыу тыйыла. 1906 й. алып революцион сығыштар аҡрынлап һүнә башлай. Ғин.—февр. эшселәр хәрәкәте Дәүләт думаһына һайлауҙарҙы инҡар итеүгә саҡырыу рухында дауам итә. Төбәктә уң монархистик ойошмалар барлыҡҡа килә: Берләшкән дворяндар, Бөрө батша һәм халыҡ урыҫ йәмғиәте, Ер биләүселәр союзы, “Урыҫ халҡы союзы” һ.б. Үҙәк һәм урындағы властар яҡлауынан файҙаланып, улар монархизм идеяларын пропагандалай, забастовкалар һәм революцион сығыштарға юл ҡуймау өсөн, полиция м‑н хеҙмәттәшлек итә һ.б. 17 октябрь Манифесында иғлан ителгән һүҙ азатлығы күп сәйәси партиялар һәм ойошмаларҙың ҡарашын яҡтыртҡан шәхси баҫмаларҙың (“Уфимский вестник”, “Уфимский рабочий” һ.б.) барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә. 1906 й. уртаһында берҙәм РСДРП ойошмаһы барлыҡҡа килә. Большевиктарҙан хәрби дружиналар ойошторола. Боевиктар террор акттары үткәрә, дәүләт һәм хосуси милекте көсләп тартып алыу м‑н шөғөлләнә. Р. йылдарында мосолман хәрәкәте үҫеш ала. Авг. Рәсәй мосолмандары иттифағы ойошторола, Дәүләт думаһының мосолман фракцияһы эш итә, милли баҫмалар һаны арта.__ 1907 й. ҡарай полиция һәм жандармерия сафтарын нығытыу, революцион ойошмаларҙа агентура селтәре булдырыу, революционерҙар сафынан теләктәшлек белдереүселәрҙе сығарыу һөҙөмтәһендә партиялар һаны кәмей. Революцион ойошмалар йәшерен көрәш алымдарына күсә. 2‑се Дәүләт думаһын таратыу (1907 й. Өсөнсө июнь түңкәрелеше) Р. еңелеүен һәм тамамланыуын күрһәтә. Шуға ҡарамаҫтан, ул һүҙ, матбуғат һәм союздар азатлығы килтерә, крәҫтиәндәрҙең түләп азатлыҡ алыуына сик ҡуя; дин азатлығы т‑да указ сығарыла, милли төбәктәрҙә урыҫлаштырыу сәйәсәте йомшара. Рәсәй тарихында тәү тапҡыр вәкәләтле орган — Дәүләт думаһы ойошторола.
Әҙәб.: К а л м а н т а е в Н.М. Башкортостан в условиях российской революции 1905— 1907 гг. Уфа, 2000.
Н.М.Ҡалмантаев
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Газета "Йәшлек" » Рубрикалар » Эштәре донъя кимәлендә таныла
Эштәре донъя кимәлендә таныла
Режиссер Гөлназ Ғәлимуллинаның Германия күгендәге Башҡортостан балалары менән булған авиаһәләкәткә арналған «Күл янындағы йорт» («Дом у озера») документаль фильмы Нью-Йорк фестивалендә еңеү яулаған биш проект иҫәбенә инде. Бүләкләү тантанаһы Лас-Вегаста үтте.
Фильм Боден күле өҫтөндә 2002 йылдың июлендә булған фажиғәле ваҡиғаларға нигеҙләнгән. Ул Башҡортостанда һәм Германияла ла төшөрөлгән.
Халыҡ-ара фестиваль жюрийы фекеренсә, Башҡортостан режиссеры Гөлназ Ғәлимуллинаның эше көслө, эмоциональ һәм юғары профессиональ кимәлдә башҡарылған. Бәйгелә Рәсәй телеканалдары – НТВ һәм Russia Today журналистары ҡатнашҡан.
Шуны ла билдәләп үтәйек, Нью-Йорк фестивале – радио, телевидение һәм реклама өлкәһендәге тәүге халыҡ-ара конкурстарҙың береһе. Ул 1957 йылдан үткәрелә.
Әйткәндәй, был йәш режиссерҙың абруйлы премияларға лайыҡ булған тәүге эше генә түгел. Афарин, Гөлназ!
З. ХӘСӘНОВА.
Фильм Боден күле өҫтөндә 2002 йылдың июлендә булған фажиғәле ваҡиғаларға нигеҙләнгән. Ул Башҡортостанда һәм Германияла ла төшөрөлгән.
Халыҡ-ара фестиваль жюрийы фекеренсә, Башҡортостан режиссеры Гөлназ Ғәлимуллинаның эше көслө, эмоциональ һәм юғары профессиональ кимәлдә башҡарылған. Бәйгелә Рәсәй телеканалдары – НТВ һәм Russia Today журналистары ҡатнашҡан.
Шуны ла билдәләп үтәйек, Нью-Йорк фестивале – радио, телевидение һәм реклама өлкәһендәге тәүге халыҡ-ара конкурстарҙың береһе. Ул 1957 йылдан үткәрелә.
Әйткәндәй, был йәш режиссерҙың абруйлы премияларға лайыҡ булған тәүге эше генә түгел. Афарин, Гөлназ!
З. ХӘСӘНОВА.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Һәр кем үҙ баһаһын бирә ала
22 октября 2016 йыл | ---
1 октябрҙән республиканың муниципаль район һәм ҡала округтары халҡына "Башҡортостан Республикаһы тауышы” порталында 2016 йыл һөҙөмтәләре буйынса муниципаль район хакимиәттәре, шулай уҡ халыҡҡа хеҙмәт күрһәтеүсе дәүләт һәм муниципаль ойошмаларҙың эш һөҙөмтәләрен баһалау мөмкинлеге бирелде .
“Ҡышҡа әҙерлекле индек”
22 октября 2016 йыл | Ауыл хужалығы
Ленин исемендәге колхоздың Яңғыҙҡайын һөтсөлөк фермаһы мөдире Шамил Шәмсетдинов ҡышҡылыҡҡа әҙерлек торошонан ҡәнәғәт


text:
Сентябрҙә Башҡортостан асыҡ КВН лигаһының икенсе миҙгеле старт ала
Башҡортостан Асыҡ КВН лигаһының икенсе миҙгелен асыу фестивале М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында 30 сентябрҙә уҙасаҡ.
Фестивалдә ҡатнашыусы командалар Башҡортостандың барлыҡ төбәктәренән – Әбйәлил, Баймаҡ, Мәсетле, Ейәнсура райондарынан, Белорет, Салауат, Сибай, Стәрлетамаҡ, Өфө ҡалаларынан. Икенсе миҙгел фестивалендә ҡатнашыусылар араһында шулай уҡ Мәскәү командаһы ла бар. Барлығы 16 команда сығыш яһарға заявка биргән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан асыҡ КВН лигаһының беренсе миҙгел чемпионы «Горняк Дозор» (Учалы районы) командаһы булды.
30 сентябрҙә, фестивалдә 2013/2014 миҙгеле Башҡортостан асыҡ КВН лигаһында көс һынашасаҡ командалар асыҡланасаҡ, шулай уҡ жюри ағзалары фестивалдең призлы урындарын һәм номинацияларҙы билдәләйәсәк: «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле», « Иң яҡшы ир-егет роле », «Иң яҡшы уйын осоро», «Иң яҡшы мәҙәк» һәм «Фестиваль асышы».
Сараның ойоштороусыһы – «Башҡортостан асыҡ КВН лигаһы» БР Төбәк йәмәғәт ойошмаһы.


text:
Иблес
Иблес (ғәр. баласа — өмөтһөҙлөккә бирелде), исламда — шайтан, ен; башҡорт мифологияһында — яуыз көс (албаҫты, бәрей, ен, шайтан).
Ҡөрьәндәге сюжетҡа ярашлы, — Аллаға буйһонмай, ул тупраҡтан яралтҡан тәүге кеше — Әҙәм алдында йөҙ түбән йығылыуҙан баш тартҡан берҙән-бер фәрештә. Бының өсөн ул күктән ҡыуыла һәм тамуҡ язаһына хөкөм ителә, ләкин Алланан язаны Ҡиәмәт көнөнә тиклем кисектереп тороуҙы һорай. Ризалыҡ алғас, Иблес Аллаға тоғро кешеләрҙе аҙҙырырға ант итә. Үҙе хасил итергә һәләтле яуыз көстәр донъяһына баш була. Ожмахҡа үтеп инеп, йылан ярҙамында Әҙәм менән Һауаны аҙҙыра, шул арҡала улар ожмахтан ҡыуыла. Иблес бөтә пәйғәмбәрҙәрҙең эшенә ҡамасаулай, кешеләрҙе уларға ҡаршы ҡоторта. Кешеләрҙең Аллаға ышанмауы, донъяла яуызлыҡ булыуы исламда Иблес ҡотҡоһо менән аңлатыла. Башҡорттарҙың инаныуҙары буйынса, ул кешеләр араһында йәшәй, уларҙы гонаһлы эштәргә этәрә, иманды оноттора. Кешеләр Иблес Ҡөрьәндән аяттар уҡып ҡыуа. Башҡорттарҙың тылсымлы йолаларының күбеһе иблис яуызлыҡтарынан һаҡланыуға йүнәлтелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡорт халыҡ ижады. 1‑се т. Йола фольклоры. Өфө, 1995.
- Нәҙершина Ф. А. Хөрәфәти хикәйәләр //Башҡорт фольклоры. Өфө, 1993.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хисамитдинова Ф. Ғ. Иблес // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
- Подробности
- Просмотров: 472
БОЛҒАҠОВ Айҙар Казбек улы (10.10.1962, Өфө), микробиолог. Мед. ф. д‑ры (2001), проф. (2004). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1985) шунда уҡ эшләй. Фәнни хеҙмәттәре Proteus, Citrobacter һ.б. төр бактерияларҙың дарыу препараттары тәьҫиренә бирешмәүсәнлеген өйрәнеүгә арналған. Б. азотлы гетероциклик берләшмәләрҙең (бензимидазол, ксантин һ.б.) микробтарға ҡаршы әүҙемлеген өйрәнә; һыуҙа эреүсе полимерҙар ҡулланып, мед. инструментарийын стерилләү һәм дезинфекциялауҙың яңы ысулдарын дауалау практикаһына индерә. 120‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 27 уйлап табыу авторы.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина