text:
«Еңеү» ордены
Йөкмәткеһе
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Еңеү» ордены (урыҫ. Орден «ПОБЕДA») — Бөйөк Ватан һуғышы выҡытында булдырылған орден. Был орден менән Оло еңеүгә мөһим өлөш индергән юғары хәрби етәкселәр бүләкләнгән. 1944—1945 йылдарҙа был юғары хәрби орденға 16 кеше 19 тапҡыр лайыҡ булған. Шулар араһында 10 Советтар Союзы Маршалы, бер армия генералы һәм 5 сит ил кешеһе бар.
«Еңеү» ордены менән бүләкләү тәртибе бер тапҡыр тупаҫ рәүештә боҙола. Үкенесле хәл 1978 йылдың 20 февралендә КПСС ҮК Генераль сәркәтибе, СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе, СССР оборона Советы рәйесе, Советтар Союзы Маршалы Л. И. Брежневҡа СССР Юғары Совет Президиумы тарафынан сираттағы бүләк итеп тапшырыу арҡаһында барлыҡҡа килә. Был ваҡиға кешеләрҙең, бигерәк тә яугирҙәрҙең, хәтерен ныҡ ҡалдырҙы. СССР-ҙың беренсе һәм һуңғы президенты Михаил Горбачёвтың 1989 йылдың 21 сентябрендәге ҡарары менән үрҙә әйтелгән тарихи хата төҙәтелә. СССР Юғары Совет Президиумы ҡарары юҡҡа сығарыла.
«Еңеү» ордены Рәсәй Федерацияһының рәсми хөкүмәт бүлектәре исемлегенә индерелмәгән. Был орден менән башҡа бер кем дә бер ваҡытта ла бүләкләнмәйәсәк.
Орден[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Платинанан эшләнгән биш осло йондоҙ. Диаметры 72 мм. Дөйөм ауырлығы 16 карат (3,2 г) булған 150 алмаз менән биҙәлгән. Йондоҙҙоң нурҙары рубиндан эшләнгән. Йондоҙ уртаһында урынлашҡан зәңгәр төҫтәге медальонға Кремль стенаһы, Спас манараһы, В. И. Ленин мавзолейы рәсеме төшөрөлгән. Медальондың өҫкө өлөшөндә «СССР», аҫҡы яғында «ПОБЕДА» тип яҙылған.
Планка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Орден планкаһы башҡа совет ордендарының планкаларына ҡарағанда ике тапҡырға оҙонораҡ. 6 совет орденының төҫөн үҙ эсенә алған, һәр төҫ араһы ярты миллиметр киңлегендә аҡ һыҙыҡтар менән бүленгән.
- Ҡыҙғылт һары, уртаһында ҡара — Дан ордены
- Зәңгәр — Богдан Хмельницкий ордены
- Ҡара ҡыҙыл — Александр Невский ордены
- Күм — күк — Кутузов ордены
- Йәшел — Суворов ордены
- Ҡыҙыл (урталағы өлөш) — Ленин орден
Орден менән бүләкләнгәндәр исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ике тапҡыр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Василевский Александр Михайлович: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 8 сентябрендә
- Жуков Георгий Константинович: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 30 мартында
- Сталин Иосиф Виссарионович: 1944 йылдың 29 июлендә, 1945 йылдың 26 июнендә
Бер тапҡыр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Конев Иван Степанович: 1945 йылдың 30 мартында
- Рокоссовский Константин Константинович: 1945 йылдың 30 мартында
- Малиновский Родион Яковлевич: 1945 йылдың 26 апрелендә
- Толбухин Фёдор Иванович: 1945 йылдың 26 апрелендә
- Говоров Леонид Александрович: 1945 йылдың 31 майында
- Тимошенко Семён Константинович: 1945 йылдың 4 июнендә
- Антонов Алексей Иннокентьевич: 1945 йылдың 4 июнендә
- Мерецков Кирилл Афанасьевич: 1945 йылдың 8 сентябрендә
- Брежнев Леонид Ильич (1978 йылдың 20 февралендә бирелгән, 1989 йылдың 21 сентябрендә ғәмәлдән сығарылған)
Сит ил кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бернард Монтгомери (Бөйөк Британия): 1945]] йылдың 5 июнендә
- Дуайт Эйзенхауэр (АҠШ): 1945 йылдың 5 июнендә
- Михай I (Румыния короле): 1945 йылдың 6 июлендә
- Михал Роля-Жимерский (Польша): 1945 йылдың 9 авгусында
- Иосип Броз Тито (Югославия): 1945 йылдың 9 сентябрендә


c: text/html

text:
15 июндә Санкт-Петербургта Башҡорт мәҙәниәте көнө үтәсәк
15 июндә Санкт-Петербургта Башҡорт мәҙәниәте көнө үтәсәк. Уны Башҡортостандың төньяҡ баш ҡалалағы даими вәкиллеге һәм БР Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында Санкт-Петербургтың Мәҙәниәт буйынса комитеты, Санкт-Петербург башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) ойоштора.
Санкт-Петербург башҡорттары ҡоролтайынан хәбәр итеүҙәренсә, был сара өсөнсө тапҡыр үткәрелә һәм даимиға әүерелгән.
Башҡортостанда тыуып үҫеп, әле Санкт-Петербургта һәм Ленинград өлкәһендә белем алған һәм йәшәгән үҙешмәкәр һәм профессиональ артистар «Азимут» отеленең ҙур концерт залында концерт программаһы менән сығыш яһаясаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Туймазыла шағир һәм публицист Муса Сиражиҙы ҡотланылар
Үткән көндәрҙә Туймазы дәүләт татар драма театрында билдәле шағир, публицист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Фәтих Кәрим исемендәге премия лауреаты, йәмәғәт эшмәкәре, сығышы менән Туймазы районы кешеһе Муса Сиражиҙың тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған тантана уҙҙы.
Муса Сиражиҙың әҙәби әҫәрҙәре киң, ысынында бөтә халыҡ танылыуын яулаған, Ватан әҙәбиәтенең ысын байлығына әйләнгән. Үҙ ижадында ул тере, иҫтә ҡалырлыҡ образдар тыуҙырған. Иң тәьҫирле шиғри юлдарын тыуған Туймазы районына бағышлаған.
Юбилярға ҡарата йылы һүҙҙәр һәм ҡотлауҙар яңғыраны. Беренселәрҙән булып Муса Сиражиҙы район хакимиәте башлығы Айҙар Суфиянов ҡотлап, туймазылар үҙ яҡташының ижадын ярата һәм хөрмәт итә, тип билдәләне. Үҫеп килгән быуын өсөн Муса Сиражи әхлаҡи ориентир, Ватанға ҡарата тоғролоҡтоң һәм һөйөүҙең сағыу миҫалы булып тора, тип хәбәр иттеләр Туймазы районы хакимиәтенән.


text:
Новосибирск һаулыҡ һаҡлауҙы электрон теркәү системаһына күсерә
Себер баш ҡалаһы һаулыҡ һаҡлауҙы электрон теркәү системаһына күсереүҙә Башҡортостан тәжрибәһен үҙләштерә.
Билдәле булыуынса, Өфөлә был система күптән инде ҡулланыла, һәм ул үҙен тулыһынса аҡланы. Беҙгә Рәсәйҙең күп төбәктәренән вәкилдәр, шул иҫәптән себерҙәр ҙә, электрон теркәү механизмын өйрәнергә килеп китте.
Шуға күрә Новосибирскиҙа һуңғы дауалау-профилактика учреждениеларын «Ҡала электрон регистратураһы» берҙәм автоматлаштырылған мәғлүмәт системаһына тоташтырыу тамамланыуы һис тә ғәжәп түгел. План буйынса, 2010 йыл аҙағына тиклем ҡаланың бөтә ун районында йәшәүселәр ҙә поликлиникалар белгестәренә ҡабул итеүгә берҙәм күп каналлы номер ярҙамында яҙыла аласаҡ. Бынан тыш, күптән түгел генә пациенттар белгестәргә үҙ аллы яҙыла алһын өсөн интернетта web-сайт эшләй башланы. Әлегә был рәүешле бер нисә белгескә генә: участка терапевтына, участка педиатрына, участка акушер-гинекологына, офтальмологка, хирургка сират алырға мөмкин, ләкин яҡын киләсәктә был исемлек киңәйтеләсәк.
Новосибирск мэрияһының баш һаулыҡ һаҡлау идаралығы хәбәр итеүенсә, «Ҡала электрон регистратураһы» системаһында бөтә шылтыратыуҙар ҡала халҡы өсөн бушлай буласаҡ.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте «Алтын көҙ» бөтә Рәсәй күргәҙмәһендә Гран-при яуланы
Башҡортостан Хөкүмәте XIV «Алтын көҙ» бөтә Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә Гран-при яуланы, сара 11-14 октябрҙә Мәскәүҙә үтте.
Был юғары наградаға Башҡортостан Хөкүмәте «Күргәҙмәне үҫтереүгә өлөш индергән өсөн» номинацияһында лайыҡ булды, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Күргәҙмәлә республиканың яҡынса 140 предприятиеһы һәм ойошмаһы ҡатнашты. Улар араһында – ауыл хужалығы продукцияһын етештереүселәр һәм эшкәртеүселәр, мәғариф һәм ғилми учреждениелар, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары, шулай уҡ хеҙмәтләндереү предприятиелары. «Алтын көҙ-2012» сиктәрендә улар 16 төр конкурста ҡатнашы.
Дөйөм алғанда Башҡортостандың агросәнәғәт комплексы предприятиелары күргәҙмәлә 400-ҙән ашыу миҙал яуланы. 19 октябрҙә Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында үтәсәк матбуғат конференцияһында күргәҙмәгә тулы йомғаҡ яһала.


text:
Фото:
«Китап» нәшриәтендә «Һәҙиә Дәүләтшина. Тормошо һәм ижады» фотоальбомы сыҡты
Фото:
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә күренекле башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Һәҙиә Дәүләтшинаның тыуыуына 105 йыл тулыуға арналған фотоальбом сығарылды.
Һәҙиә Дәүләтшинаның ижади мираҫы тәү ҡарашҡа әллә ни ҙур ҙа түгел: тиҫтәгә яҡын хикәйә һәм очерктары, «Ялҡынлы йылдар», «Айбикә», «Башаҡтар тулҡыны» повестары һәм «Ырғыҙ» романы. Әммә тап ошо әҙәби әҫәрҙәрҙең әһәмиәте уларҙың күләмендә һәм һанында түгел, ә уларҙың сифатында, яңылығында булыуы хаҡында хәҡиҡәтте иҫбатлай. Һәҙиә Дәүләтшина һәр жанрҙа ла талантлы эшләгән. Уның әҫәрҙәре һутлы, образлы теле, халыҡсан фекерләү, юғары художестволылығы менән айырылып тора. Тормош күпме генә ғазаптар килтерһә лә, ул һәр ваҡыт халыҡ мәнфәғәттәре һәм үҙ инаныуҙары өсөн икеләнеүһеҙ көрәшсе булып ҡала.
Китапҡа Һәҙиә Дәүләтшинаның тормошо һәм ижады менән бәйле архив материалдары һәм фотографиялар индерелгән. Уларҙың күптәре әлегә тиклем бер ваҡытта баҫылмаған булған.
Баҫма киң уҡыусылар даирәһе өсөн тәғәйенләнгән. Тиражы — 2000 дана.


text:
Өфө районының Ҡыҙылъяр ауылында «Ғаилә усағы» байрамы үтте
Ҡыҙылъяр ауылы китапханаһында «Ғаилә усағы» байрамы үтте. Уны ойоштороусылар — «Ҡыҙылъяр» рус тарихи-мәҙәни үҙәге, ауылдың урта мәктәбе, Ҡыҙылъяр Мәҙәниәт йорто. Ике ғаилә — Ступиндар һәм Ҡудашевтар — өйгә бирелгән эштә һәм конкурс-уйын программаһында үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте.
Сараны ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, байрамда рус һәм татар халыҡтарының барлыҡ көнкүреш үҙенсәлектәре, нескәлектәре сағылды. Ул оло Шәжәрә байрамы алдынан үткәрелде.
Конкурста ҡатнашыусылар нәҫелдәре, ғаиләлә булған ҡыҙыҡлы ваҡиғалар хаҡында һөйләне. Ступиндарҙың Ҡыҙылъярҙа ауылға нигеҙ һалынғандан алып йәшәүҙәре асыҡланды. Ә Ҡудашевтар ғаиләһе Ҡыҙылъярға 35 йыл элек Бүздәк районынан күсеп килгән. Һан яғынан урыҫтар өҫтөнлөк иткән ауылға килеүҙәренә ҡарамаҫтан, Ҡудашевтар татар халыҡ йолаларынан һәм ғөрөф-ғәҙәттәренән ситләшмәй.
Ғаиләләр менән танышҡандан һуң, конкурстар һәм төрлө уйындар үткәрелде. Байрамда ҡатнашыусыларҙың барыһы ла бүләктәр алды.


text:
Рөстәм Хәмитов «Рәсәй капиталы» банкы идараһы рәйесе Михаил Кузовлев менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Рәсәй капиталы» банкы идараһы рәйесе Михаил Кузовлев менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Рәсәй капиталы» банкы идараһы рәйесе Михаил Кузовлев менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
19 октябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй капиталы» акционерҙар коммерция банкы идараһы рәйесе Михаил Кузовлев менән осрашты. Яҡтар «Социнвестбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте эшмәкәрлеген үҫтереү перспективаларын тикшерҙе, шулай уҡ Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеш мәсьәләләрен хәл итеүгә һәм банк системаһының тотороҡло эшләүенә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.
– Беренсе этапты яҡшы үткәреүегеҙ өсөн һеҙгә рәхмәт белдерәм. Банк эшмәкәрлеген тергеҙҙе, халыҡ тынысланды. Был – иң мөһиме. Артабан республика иҡтисадына эшләү өсөн аҙымдар яһарға кәрәк. Банкты республиканың иҡтисади тормошона йәлеп итмәйенсә эшләү мөмкин түгел, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ бөтә башланғыстарҙы ла хуплайбыҙ. Банктың торлаҡ-коммуналь комплексы буйынса махсуслашыуы тураһында һүҙ алып барасаҡбыҙ. Беҙ һеҙҙең менән капитализацияны арттырыу өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ.
– Банк республика иҡтисадында мөһим урын биләргә, иҫәп-хисап өсөн уңайлы булырға тейеш. Уның республикаға кредит бирә торған банкка әүерелеүе мөһим, – тип билдәләне Михаил Кузовлев. – Банк һәр муниципаль берәмектә тиерлек бар. Ул урындарҙа предприятиеларға кредит биреп, муниципаль берәмектәр менән әүҙем эшләй алыр ине. Әйләнештәге капиталды кредитлауҙан тыш, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәрен яҡшыртыуға бәйле инфраструктура проекттарын ҡарайбыҙ.
Рәсәй банкының банк-ара кредитлау килешеүҙәре буйынса банк-контрагенттарҙың лицензияһын тартып алыуы «Социнвестбанк»тың түләү һәләтен юғалтыуға сәбәпсе булды. Банктың республика өсөн әһәмиәтле булыуын иҫәпкә алып, Башҡортостан Хөкүмәте һәм Башҡортостандың Милли банкы Рәсәй банкына «Социнвестбанк»ты финанс һауыҡтырыу һәм уның эшмәкәрлеген тергеҙеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Банк функциялары Вкладтарҙы страховкалау буйынса агентлыҡҡа йөкмәтелде. Башланғыс этапта банкты финанс һауыҡтырыуға «Рәсәй капиталы» банкы йәлеп ителде.
Агентлыҡ ойошторған конкурс йомғаҡтары буйынса, «Рәсәй капиталы» акционерҙар коммерция банкы «Социнвестбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен финанс һауыҡтырыу буйынса сараларҙа ҡатнашыу өсөн инвестор итеп һайланды.


text:
Әхмәтзәки Вәлиди һәм Дәрдмәнд
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 25.02.2011 09:55
«Эш бөтөү менән атайым дуҫтарына һәм шәйехтәренә сәйәхәткә китә... Юлда Ҡарағай-Ҡыпсаҡ, Бөрйән ырыуҙарына ҡараған дуҫтарының һәм шәйехтәрҙең йәйләүҙәрендә мәжлестәр ойошторолор ине. Унда ғилми, дини, ҡайһы бер ваҡытта сәйәси мәсьәләләр хаҡында һөйләшә торғайнылар. Кире ҡайтҡанда атайым, үҙҙәрен дастан ҡаһарманы тип иҫәпләгән Мәһәҙи һәм Әмин ауылы мосолман казактары, Түңгәүер, Тамъян һәм Ҡатай ҡәбиләләре юлы менән килеп, ундағы дуҫтары менән күрешер ине. Был сәйәхәт ай ярымға һуҙыла. Һәр йыл ҡабатланған сәйәхәттең өсөһөндә мин дә ҡатнаштым. Минең бурыс – ат менән арба бағыу. Һәр сәйәхәт фекер хаятыма йоғонто яһаны»,– тип яҙа Әхмәтзәки Вәлиди Туған үҙенең “Хәтирәләр” китабында.
Бына ошо сәйәхәттәрҙә Ә. Вәлиди атаһы менән Рәмиевтарҙың алтын приискыларында туҡтап, улар менән, бигерәк тә Мөхәммәтзакир Мөхәммәтсадиҡ улы Рәмиев – Дәрдмәнд менән, яҡындан аралашып йәшәүҙәре тураһында ла “Хәтирәләр”ендә бәйән итә.
1906 йылдың октябрь айынан Фәтих Кәрим етәкселегендә “Ваҡыт” гәзите, шу лай уҡ башҡорт ғалимы, Рәсәй мосолмандары ҡазыйы Ризаитдин бин Фәх ретдин етәкселегендә Ырымбур ҡалаһында алтын хужалары Рәмиевтарҙың көсө менән барлыҡҡа килгән шул уҡ “Ваҡыт” гәзите матбағаһында 1907 йылдың декабрь айынан “Шура” журналы нәшер ителә башлай.
Атаһы Әхмәтшаһтың яҡын дуҫы ҡазый Ризаитдин хәҙрәттең ойоштороу һәләтенә эйә булыуын һәм уның Рәмиевтар тарафынан төҙөлгән бер ҡатлы йортта йәшәгәнлеге, шулай уҡ Әхмәтзәки Вәлиди “Хәтирәләр”ендә был затҡа үҙенең уҡырға, бигерәк тә урыҫса өйрәнеү теләге барлығы тураһында һөй ләшеп ултырыуҙарын яҙғас: «Мин “Шура” журналын нәшер итеүселәрҙән шағир Закир Рәмиев менән дә өйөнә барып күрештем. Был зат менән 1906 йылда Троицкиға китеп барышлай Ирәндектауҙарының көнсығышындағы Солтан тип йөрө төлгән алтын рудниктарында атайым менән бергә барып танышҡайным. Шиғырҙары бик гүзәл, үҙе сығатай әҙәбиәтен бик яҡшы белә ине. Ырымбурға килгән йылда «Шура» жур на лының тышында Алишер Навоиҙың “Тәңре, мин ғашиҡ булғанлыҡтан, яратҡан һылыуҙың сәстәрен дә уның үҙе буйлыҡ итеп яратҡан” мәғәнәһендәге ике мысраһы (шиғыр юлы – И.Ғ.) (был, асылда, XIV быуат Алтын Урҙа шағиры Хәрәзмиҙең шиғыры булһа кәрәк) дүрт мысра итеп бик гүзәл ысулда нәшер ителде. Мин Закир бейгә был өҙөктөң бик матур булыуын әйттем һәм Навоиҙың хә теремдә ҡалған бәғзе башҡа шиғырҙарын яттан һөйләнем. Ул был шиғырҙарҙы шунда уҡ дәфтәренә яҙып алды. Әйткәндәй, ша ғирҙың «сит илдә инсан һөйөнмәҫ, ҡул көсөнөң дә, ғалимлығының да шәф ҡәтенән хәйер күрмәҫ, алтын ситлек эсендә матур гөл үҫһә лә, былбыл иһә дегәнәк араһында ла оя ҡора алмаҫ» мәғәнәһендәге шиғыры миңә бик оҡшай ине. Закир Рәмиев шиғырҙың минең хәлемә тап килеүен һис шикһеҙ аңланы. Мин уға Ҡазанға китәсәгемде һәм унда урыҫ теле мөғәллиме әҙерләү мәктәбенә инеп уҡырға ниәтләүемде һөйләнем, ул да быны хупланы. Аҡса яғынан хәлемдең хөрт булыуын аңлатып торманым. Шулай ҙа ул «Ваҡыт» гәзите идараһындағы Ярулла Вәлиев тигән мөхәррирҙе күрергә кәңәш итте. Ул иһә иртәгәһенә миңә Закир бай исеменән 50 һум аҡса бирҙе. Закир бай бик самими һөйләште. Ул минән, Навои әҫәрҙәрен ҡайҙа уҡының, тип һораны. Мин иһә «Диван»дың атайымда һәм Алағуянда Ҡасҡынбайҙарҙа, ташҡа баҫылған “Хәмсә”һенең Һайран ауылындағы Бикбулат хәҙрәттә булыуын һөйләнем. «Тимәк, Закир бай ул ваҡыт Навоиҙың «Хәмсә»һе менән «Диван»ын күрмәгән әле, “Мөһәкәмә”һен генә уҡыған”, – тип яҙып, М.З. Рәмиевты ихтирамлы, алдан күрә белеүсе, иғтибарлы, ярҙамсыл һәм абруйға лайыҡ кеше булараҡ һүрәтләй.
Ошо осрашыуҙан һуң күп йылдар үтә...
Ә. Вәлиди күп ерҙәрҙә йөрөп төрки ғилем эстәй һәм ғилми китаптар яҙа, уны төрки халыҡтар араһында ғына түгел, ә бик күп урыҫ зыялылары араһындағы ғалимдар ҙа ихтирам итә. Бигерәк тә төрки халыҡтар тарихына бәйле ғилми хеҙмәттәре менән төрөк ғалимдары ғына түгел, ә башҡа халыҡтар араһындағы тарихи хеҙмәттәре менән дан ҡаҙанған ғалимдар ҙа ҡыҙыҡһына башлай.
1917 йыл... Һуңынан «Бөйөк Октябрь инҡилабы» тип аталасаҡ халыҡ күтәрелеше хөкөм һөрә. Инҡилап алтын хужалары Рәмиевтар өсөн оло ҡара ҡайғыға әүерелә. Совет хөкүмәтенә лә, аҡтарға-ҡыҙылдарға һәм башҡа хакимлыҡ итергә те ләүселәргә лә алтын кәрәк. Кемдәргә биргәндәрен дә иҫәпләмәй улар, алтындарын таратып бөтөрәләр. Һуңынан: «Күрәһең, Аллаһы Тәғәлә шулай ҡуш ҡандыр», – тип әйтерҙәр улар.
1917 йыл аҙағында Ырымбур ҡалаһында Бөтә башҡорт ҡоролтайы уҙғарыла. Бында Әхмәтзәки Вәлиди етәкселегендә мөстәҡил Башҡорт Мөхтәриәте (Иреклелеге – И.Ғ.) иғлан ителә. Ҡоролтай ҡарары менән Мөхтәриәт биләмәләренә ингән ер өҫтө һәм ер аҫты байлыҡтары уның милке тип яҙыла. Рәмиевтарҙың алтын сығарыу шахталары һәм приискылары ошо тарихи башҡорт сиктәренә инә.
Бик күп йылдар элек 2-се Бөрйән улыҫы Муллаҡай ауылында Шәйех Ғабдулла бин Сәид әл-Болғари әл-Бөрйәни әл-Һаҡмари ишан Нурмөхәмәтов мөдир булған мәҙрәсәлә уҡыған ваҡытта, шағир-сәсәндәрҙең бәйгеләрен тыңларға яратҡан һәм шул ваҡытта шиғриәткә ғашиҡ булған һәм, һуңғараҡ Төркиәгә барып, 1880-1881 йылдарҙа Истамбулда иҫәп-хисап, иҡтисад фәнен һәм төрөк телен, әҙә биәтен, көнсығыш шағирҙарының дастандарын өйрәнеп ҡайтҡан Мө хәммәт за кир Рәмиев үҙенең шиғырҙары менән халыҡ ихтирамын яулай. Ул «Дәрдмәнд» (ғажиз, бисара, ҡайғылы – И.Ғ.) тахаллусында яҙа һәм шиғырҙарындаүҙенең тыуып үҫкән башҡорт ерҙәренең гүзәллегенә һоҡланып туя алмай, уны данлай, уның менән ғорурлана. Тәбиғәттең барса нескәлектәрен, ҡоштар һайрауын, сыл тырап аҡҡан шишмә тауыштарын, тауҙарҙың, туғайҙарҙың да матурлығын көй-моңға һалырлыҡ итеп еткерә ул халыҡҡа.
Бында “Хәтирәләр”ҙә зикер ителгән шәхестәр араһында булған сәйәси низағты ла яҙып үтергә булдым.
...Инҡилап осоронда була был бәхәс.
«Башҡорт» исемле гәзит сығара башланыҡ. Уның тәүге һанындағы имзаһыҙ мәҡәләне мин яҙҙым. Был мәҡәләлә башҡорттарҙың Төркөстан менән Волга араһында күпер ролен уйнаясағы хаҡында әйттем, Башҡортостандың мөхтәриәткә ирешеүе был маҡсатҡа ҡаршы сыҡҡан ҡазандарҙың да, аҙаҡҡы сиктә, Рәсәйҙең көнсығышында ҡупҡан бөйөк азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылыуына сәбәп буласаҡ, тип яҙҙым.
...Мөхәррирҙәрҙең береһе был гәзиттә (23 майҙа) “башҡорт” тигән һүҙҙән баш тартып, башҡорттарға ла татар исемен мәжбүри рәүештә тағырға кәрәк, мәғәнәһендә мәҡәлә баҫтырып сығарҙы. Был иһә беҙҙең юлыбыҙға урыҫтар ғына түгел, үҙ арабыҙҙан да ҡаршы сығыусылар буласағын, улар менән көрәштә күп ҡеүәт һәм ваҡыт сарыф итергә мәжбүр буласағыбыҙҙы күрһәткән йән әсеүле хәлдәрҙең береһе ине», – тип яҙа Ә. Вәлиди Туған.
Ун ике йыл үткәс, Закир Рәмиев менән күҙмә-күҙ осрашып һөйләшеүҙәре хаҡында иҫләп, Зәки Вәлиди бына нимәләр яҙа: “Был килгәнемдә көнсығыш төрөктәрҙең мәшһүр ғалимы Ризаитдин Фәхретдин һәм уларҙың бөйөк шағиры Закир Рәмиев менән ике тапҡыр күрештем. Ризаитдин (Риза) ҡазый, беҙҙең эшебеҙгә уңыш теләп, һәр саҡ доға ҡылып тороуын, улдарының беҙҙең менән хеҙмәттәшлек итеүенә ҡәнәғәт булыуын һөйләне...
...Шулай уҡ яңғыҙ, үҙе бер өйҙә йәшәгән элекке миллионер шағир Закир Рәмиевты ла Ырымбурға ошо килгәндәме, әллә йәйен икенсе тапҡыр килгәнендәме барып күрҙем. Был зат сығатай шағиры Алишер Навоиға ғашиҡ ине. Ун ике йыл элек Навоиҙың мин уға яттан һөйләп биргән шиғырҙарына оҡшатып шиғыр яҙыуын һөйләне. Ауырыу хәлдә диванда ятҡанда баш аҫтына һалған мендәре лә яҡшынан түгел ине. Байлығын юғалтыуға ҡайғырмауын, әммә милләтенең яҙмышы хаҡында борсолоуын әйтте. Орск ҡалаһында йәшәне. Хушлашып сығыр алдынан Алишер Навоиҙың бер шиғырын хәтерләнем, тигәс, Ә. Вәлиди шиғырҙы сығатай телендә килтерә, (быныһын яҙып тормайым – И.Ғ.) һәм, мәғәнәһе: «Үлемдән дә ауыр тормошомдо алаһыңмы? Ҡайғымдан һәм ауыр кисерештәрем арҡаһында аҡҡан күҙ йәштәремде алаһыңмы? Юҡһа, таш өҫтөнә һалған хәсрәтле башымды алаһыңмы?» Ысынлап та, шағирҙың баш аҫ тындағы мендәре таш кеүек ине. Риза ҡазыйға бер миҡдар ҡағыҙ һәм алтын аҡса биреүемде, әгәр рөхсәт итһә, уға ла ярҙам итергә теләүемде әйттем», – тип та мамлай һүҙен ғалим. Был осрашыу уларҙың һуңғы мәртәбә күрешеүҙәре була.
Ике шәхес... Икеһенең дә ике төрлө яҙмыш. Ләкин уларҙың икеһенең дә яҙмышы башҡорт халҡы менән тығыҙ бәйле.
«Хәтирәләр»енең тәүге биттәрендә: “Уралда һәм Урта Азияла ошо (XX –И.Ғ.) быуат башында булған бөйөк сәйәси хәрәкәттәрҙә ҡатнашасағым, төрөк мил лә тенең киң ҡатламдарының азатлыҡ өсөн көрәше менән етәкселек итәсәгем (был ки тапта һүҙ шул саҡта барасаҡ), шәреҡте өйрәнеү фәне буйынса халыҡ-ара ки мәл дә һүҙ әйтәсәк шәхес буласағым тормошомдоң башланған осоронда бер нисек тә алдан күреп белерлек хәл түгел ине”– тип яҙа Ә. Вәлиди Туған үҙе тураһында.
Башҡорт йөмһүриәтен төҙөгән беренсе юлбашсы, халҡының һәм төрки халыҡ тарҙың даһи шәхесе, даны бөтә донъяға таралған шәрҡиәт ғалимы, Европа һәм Азияның байтаҡ университеттарының ихтирамлы докторы, Истамбул, Бонн, Геттинген университеттары профессоры булараҡ беләбеҙ бөгөн Әхмәтзәки Вәлиди Туғанды.
Заманында совет шымсыларына уны – “халыҡ дошманы”н күргән ерҙә үк хөкөмһөҙ, тәфтишһеҙ атып үлтереү йөкмәтелә. Вафатынан һуң бик күп йылдар үт кәс тә уның өҫтөнән сүп өйөүсе көнсөл, әшәке дошмандар етерлек. Хәҙер инде, имеш, ул “Германия шымсыһы” булған икән дә баһа, тип күрһәтергә, халыҡҡа ет керергә тырышалар, Аллаһ һаҡлаһын.
Ғайса ғәләйһиссәләм донъяға килмәҫ элек, боронғо ғалимдар башҡорт халҡы тураһында бик күп мәғлүмәттәр яҙып ҡалдырған. Бына ошо халыҡтың ябай ғына урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуып, башҡорттоң милләт булараҡ һа ман да юҡҡа сыҡмағанлығын күрһәтеүсе, донъя кимәленә лә күтәреүсе ға лим, хал ҡының тоғро улы ул Зәки Вәлиди. Әлхәмдулилләһ, был кеше милләтен дә, илен дә, телен дә, хатта динен дә һатманы, халҡының даһи улы булараҡ, донъя кимәленә күтәрелде һәм халҡын да таныттырҙы, күтәрҙе. Ғүмеренең һуңғы сәғәттәрендә лә тыуған ауылын, Урал тауҙарын, ҡурай моңдарын һағыныуын балаларына һөйләй торған булған.
Тормош юлдашы Нәзмиә ханым Әхмәтзәкигә: “Хәҙер ауылыңа ҡайтһаң, ни эшләр инең?” – тигәс, ул оҙаҡ уйламай ғына: “Балалар уҡытыр инем”, – тип яуап биргән һәм ошо һүҙҙәре менән, оло йәштәге ғалим булыуына ҡарамаҫтан, һаман да үҙенең туған башҡорт халҡына хеҙмәт итергә әҙер булыуын белдергән.
1970 йыдың 26 июлендә, үҙе нигеҙ һалған Башҡортостан йөмһүриәтенә ҡайта алмай, сит кеше булһа ла, үҙ итеп ҡабул иткән мәмләкәттә вафат булып ҡала данлыҡлы юлбашсыбыҙ Әхмәтзәки Вәлиди Туған. Ике көн үткәс, уның ру хына бағышлап Баязит Жәми мәсетендә йыназа намаҙы уҡыла. Күп йылдар үҙе эшләгән университеттағы матәмдән һуң, уны Стамбулдың Карача Әхмәд зыяратында ерләйҙәр.
Ниһайәт, XX быуат аҙағында ғына, вафатынан 30 йыл үткәс кенә, ҡайта ул үҙенең тыуып үҫеп, дан ҡаҙанған иленә, Әлхәмдүлилләһ.
Рәмиевтарға нәҫел исемен биргән Рәмиҙең тамырҙары тарихи башҡорт ерҙәре биләмәһенә ҡараған Миңзәлә өйәҙендәге байлар ырыуы башҡорто Биксура хан нигеҙ һалған Тайһуйған ауылынан таралған. Татарҙармы улар, башҡортлоғон онотҡан башҡорттармы – уныһы Аллаһ Тәғәләгә мәғлүм. Ошо рисаләнең мөәллифенә архивтарҙа ултырып Закир Рәмиевтың “татармын” тигән шиғырын уҡырға насип булманы. Күреүебеҙсә, был – бармаҡ менән һауа тишеп яҙған Салауат батырҙы ла, инҡилапҡаса ғилми хеҙмәттәре, әҫәрҙәре ме нән дан ҡаҙанған мәшһүр башҡорттарҙы ла татар тип әйтергә тырышҡан милләтселәр уйҙырмаһы.
Башҡорт ауылы Тайһуйғандан бөгөнгө Башҡортостан йөмһүриәтенә ҡараған Стәрлетамаҡ өйәҙе Ағиҙел йылғаһы туғайында ултырған Ергән ауылына күсеп киләләр М. Рәмиевтың ата-бабалары. Ошо ерлектә тыуған Мөхәммәтзакирға өс йәш була. 1862 йылда ғаиләләре менән Үрге Яйыҡ өйә ҙен дәге Юлыҡ ауылына күсеп килгәндәр. Бында ла уларҙың ғаиләһе башҡорттар араһында йәшәй, улар менән эшләй. Башҡорт ерҙәрендә сығарған алтын уларҙы Рәсәйҙең иң бай миллионерҙары рәтенә күтәрә. Шул уҡ ваҡытта улар алтын сығарған утар һәм ауылдарҙа мәсет, мәҙрәсәләр төҙөткәндәр. Мәҙрәсәлә дәрес биргән мөҙәрис-хәлфәләргә эш хаҡы түләп торғандар. Бында күпселектә башҡорт балалары ғилем алып, һуңынан имам, мөҙәрис, мәзин булып кит кән дәр, ахун, шәйех дәрәжәһенә еткәндәр ҙә бар, шағир-сәсәндәр ҙә булғылаған. Янғындан һуң, 1911 йылда ҡайтанан Рәмиевтар тарафынан тө ҙөл гән, ҡасандыр үҙҙәре уҡып ғилем эстәгән Муллаҡай ауылы (хәҙерге Бай маҡ мөҙафәтендәге) мөдире Шәйех Ғабдулла бин Сәйед ишан булған мәҙрәсәлә йыл һайын уҡып сыҡҡан шәкерттәрҙең һаны 400-гә еткән. Үҙҙәре үҫкән Үрге Яйыҡ өйәҙе Юлыҡ ауылы мәҙрәсәһендә йыл һайын 60-ҡа яҡын шәкерт ғилем алып сыҡҡан. Былар – иң-иңдәре, ә күпме бәләкәй мәҙрәсәләрҙә һәм мәсет-мәҙрәсәләрҙә Рә миевтар иғәнәһенә уҡып сыҡҡан шәкерттәр... Теүәл генә әйтеүе еңел түгел.
Ғөмүмән, Урал аръяғында башҡорт зыялыларының үҫеп сығыуында аталы-уллы Рәмиевтарҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.
Башҡорт, татар яҙыусыларының шиғырҙарын, әҫәрҙәрен баҫтырып сығарыу мәсьәләһе күтәрелә килә. Ләкин батша хөкүмәте быға ҡәтғи ҡаршылыҡ күрһәтә. Ырымбурҙа матбаға булдырыу өсөн Закир Рәмиев ун йылға яҡын ғүмерен ви ләйәт һәм хөкүмәт тупһаһын тапап уҙғара. Моратына ирешә: уның тырышлығы менән төрки халыҡтар араһында уртаҡ тел булған сығатай телендә әүәл “Ваҡыт” гәзите, һуңынан “Шура” журналы нәшер ителә башлай. Бында, башлыса, баш ҡорт ерҙәрендә тыуып, ата-әсәләре тамырында башҡорт ҡаны аҡҡан ҡатнаш ҡанлы татарҙар, үҙҙәренең башҡортлоғон йәшермәгән Риза ҡазый Фәхретдин, Мәжит Ғафури, Һаҡмари, Әхмәтзәки Вәлиди Туған, Шәйехзада Бабич һәм баш ҡаларҙың әҫәрҙәре нәшер ителә. Мөхәммәтзакир Рәмиев – Дәрдмәнд тә үҙенең шиғырҙарын баҫтыра торған була. Әлбиттә, уның шиғырҙарының йәмғеһе мең юл дан артыҡ түгел, ҡайҙа ул иллегә яҡын шахта һәм приискыларҙа алтын сығарыуҙы ойошторған шәхескә шиғыр яҙырлыҡ ваҡыт? Мөхәммәтзакир ғү меренең күп өлөшө, бигерәк тә ағаһы Мөхәммәтшакир 1912 йылда поезда китеп барғанда, Мәскәүгә етмәҫ элек, фажиғәле рәүештә вафат булғас, Ырымбур, Орск ҡалалары һәм Үрге Яйыҡ өйәҙҙәрендә урынлашҡан прииск эштәрен яйға һа лыу ниәте менән юлда уҙа. Ниндәй генә яҡшы ат булһа ла, юл йөрөүҙәр аҙна-айҙарға һуҙыла торған булған. Был саҡта ҡайҙа ул шиғыр яҙыу ҡайғыһы?
Бармаҡ менән һауа тишеп, Дәрдмәндтең шиғырҙары бихисап булған, тигән ке шегә, ялғансы тип әйтһәм, яңылышмам. Милләт рухын күтәрәйем әле, бул маһа ла яҙайым, ышанһындар, тип яҙғандар юҡ түгел, бар. Ундайҙарҙан Алла һаҡ лаһын. Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡайыҡ!
Дәрдмәндтең үҙенең туған башҡорт тәбиғәтенә хас шиғырын бөгөнгө телгә ауҙарып, уҡыусыларға тәҡдим итәм:
Һеңеп ергә, менеп елгә, булып быу,
Ағып кисмәктәлер гөрләп ағын һыу.
Ағас, таштар тынып, тауҙар ҙа тыңлар,
Менеп таштан, осоп ташҡа, төшөп һыу.
Аға гөрләп, аға зарлап ағын һыу,
Китә йомғаҡланып-йомғаҡланып был.
Ҡасан, балҡып, йыһанға тулды яҡты,
Килеп, нур ағылған тауҙарҙы баҡты, –
Аяныс, нур күҙ йәшен гәлсәргә оҡшатты,
Кереп буяуға, ал ҡанға буянды.
Ишет төндәрҙә былбыл һайрауын,
Уның да ҡарасы залим яҡты йәнен.
Осоп, сүлдәр кисеп, тауҙар ашып,
Килеп төшкән микән, башҡай аҙашып?
Ят илдең ят итеп яҡты ҡояшын,
Ҡамышлы һыуҙарын, ҡырсынлы ташын.
Тауыштар сыңрауын ул саф һауала,
Һағыштар яңғыратып иркен далала,
Алыҫ диңгеҙҙә ул ҡыштар кисергән,
Сит илдәрҙән ят-сит моңдар килтергән.
Илдә граждандар һуғышы бара, төрлө ауырыуҙар көсәйә... 1921 йылдың 9 октябрендә Мөхәммәтзакир Мөхәммәтсадиҡ улы Рәмиев – Дәрдмәнд Орск ҡалаһында ҡара һарҡау йоғоп, ошо ауырыуҙан һауыға алмайынса донъя ҡуя. Уны Ильяс ауылы ҡәберлегендә дәфен ҡылалар. Бында ла уға һәм уның эргәһендә ятҡан мәрхүмдәргә тынғы бирмәйҙәр. Күп йылдар үткәс, Ырымбур өлкәһе Ильяс ауылы ҡәберлеге өҫтөнә хәрби завод төҙөп ултыртып ҡуялар.
Башҡорт халҡына хеҙмәт иткән, иғәнәсе булараҡ дан ҡаҙанған, мәҙәниәт, зыялылыҡты үҫтергән, шиғырҙарында үҙенең тыуып үҫкән башҡорт ерҙәренең матурлығын данлап яҙған заттарҙы беҙҙең, башҡорттарҙың, оноторға хаҡыбыҙ юҡ. Үҙ дәүерҙәрендәге башҡорт халҡының тормошон, йәшәйешен әҫәрҙәрендә дөрөҫ һәм хаҡ тасуирлап яҙған граф Лев Толстой менән Александр Пушкин һымаҡтар беҙҙеке булған шикелле, Мөхәммәтзакир Рәмиев – Дәрдмәнд кеүектәр ҙә үҙебеҙҙеке. Баш ҡор тостандағы улар йәшәгән, улар эшләгән, улар төҙөткән биналарҙы йүнәтеп, тәртипкә кил тереп, хөрмәт таҡтаташтары ҡуяйыҡ. Урамдарыбыҙға уларҙың исемен бирәйек. Улар быға лайыҡ, тип тамамлайым рисаләмде, амин.
Ғариф хәҙрәт ҒАБДРАХМАНОВ.
Сибай ҡалаһы.


text:
Белоретта мәк һатыусыға енәйәт эше ҡуҙғатылған
Наркокүҙәтеүселәр уның фатирынан 70 килограмм үҫемлек, димедрол таблеткалары, шулай уҡ наркомандар залогҡа ҡалдырған кеҫә телефондары һәм бернисә паспорт тапҡан.
Сауҙагәрҙең ҡыҙы тентеү ваҡытында наркополиция хеҙмәткәрҙәренә ҡаршылыҡ күрһәтә. Уға власть вәкилдәренә ҡаршылыҡ күрһәткәне өсөн статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Шуныһы сәйер - мәк орлоҡтарының наркотик матдәләр исемлегенә керетелмәүе сәбәпле хужабикәгә енәйәт эше аса алмайҙар. Уға бары ҡанунһыҙ эшҡыуарлыҡ өсөн административ яуаплылыҡ ҡына ҡаралған.


text:
2013 йылда Башҡортостан ауылды артабан үҫтереүгә 395,7 миллион һум аҡса аласаҡ
Башҡортостанға «2013 йылға тиклем ауылды социаль үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһы сиктәрендә федераль бюджеттан 395,7 миллион һум күләмендә субсидия бүленәсәк.
«Башинформ» агентлығына БР Ауыл хужалығы министрлығының аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылда ауыл ерендә граждандарҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыуға 244 миллион һум йүнәлтеләсәк.
Әлеге программа буйынса һыу менән тәьмин итеү системаһын үҫтереүгә быйыл — 52 миллион һум, йорттарҙы газ менән тәьмин итеүгә 44,3 миллион һум бүленә. Йәнә 5,4 миллион һум беренсел медицина-санитар ярҙам күрһәтеү, физкультура һәм спорт учреждениелары селтәрен үҫтереүгә йүнәлтеләсәк.
Бынан тыш, 2013 йылда Башҡортостан ауылдарында комплекслы төҙөлөш алып барыуға ярҙам итеү буйынса саралар үткәреүгә федераль бюджеттан 50 миллион һум аҡса бүленәсәк.


text:
Константин Толкачев Рәсәй Закон сығарыусылар советы ултырышында ҡатнаша
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Рәсәй Федерацияһы Закон сығарыусылар советының беренсе ултырышында ҡатнаша, тип хәбәр иттеләр республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән.
Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенко һәм Дәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин етәкселегендәге ултырышта РФ Закон сығарыусылар советы тураһындағы Положениены раҫлау планлаштырыла.
РФ Президенты Хакимиәте етәксеһенең беренсе урынбаҫары Вячеслав Володин Рәсәйҙең бөгөнгө үҫеш осоронда дәүләт власының закон сығарыу органдары бурыстары тураһында доклад менән сығыш яһаясаҡ. Рәсәй Федерацияһы субъекттарының закондар сығарыу процесын камиллаштырыуға, шулай уҡ закондар сығарыу инициативаларын әҙерләү һәм оҙатыу системаһын формалаштырыуға айырыуса иғтибар бүленәсәк.
Ултырышта «Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советын формалаштырыу тәртибе тураһында»ғы закон проектын тикшереү планлаштырыла. Шулай уҡ төбәк закон сығарыусыларының Федераль Йыйылыш етәкселегенә мөрәжәғәте ҡараласаҡ. Улар «һуғыш балалары»на социаль ярҙам сараларын булдырыу тураһында Федераль закон ҡабул итергә тәҡдим итә.


text:
Волга буйы төбәктәрендә етем балалар өсөн ижтимағи-патриотик акциялар
“Балалыҡты ҡайтарыу” Балалар йорттарына ярҙам һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың социаль адаптацияһы проекты сиктәрендә Волга буйы федераль округы төбәктәрендә Рәсәй Эске эштәр министрлығы Эске ғәскәрҙәренең төбәк командованиеһы башланғысында, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы йәлеп итеп, ижтимағи-патриотик саралар үткәрелә.
Был саралар Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына һәм Рәсәй Эске эштәр министрлығының Эске ғәскәрҙәре көнөнә арнала.
Бындай саралар Башҡортостанда, Татарстанда, Ульяновск, Һарытау, Киров һәм Пенза өлкәләрендә үтәсәк. Ойоштороусылар, Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт итеү балаларҙы ҡыҙыҡһындырыр һәм, бәлки, уларҙың ҡайһы берҙәре киләсәктә профессиональ хәрби хеҙмәткәр һөнәрен һайлар, тип ышана.


text:
Магнитогорскиҙан уҡыусылар гимназияға имтихан тапшыра
Магнитогорскиҙан бер төркөм уҡыусылар бөгөн Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназияһына имтихандар тапшыра. Магнитогорскиҙа хәҙер ун мең башҡорт йәшәй. Башҡортостанда уҡыу үҫеп килеүсе быуынға сифатлы белем алыу ғына түгел, үҙ милли сығанаҡтарына ҡушылырға — туған телен, милли мәҙәниәтте, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнергә мөмкинлек бирә.
Башҡортостанда инновацион типтағы мәктәп-интернаттарға ҡабул итеү республика Рәсәй Федерацияһының башҡорттар тупланып йәшәгән субъекттары — Силәбе, Свердловск, Ҡурған, Ырымбур өлкәләре, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтары һәм башҡалар менән төҙөгән Гуманитар өлкәлә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ярашлы алып барыла. БР Мәғариф министрлығы был төбәктәрҙән башҡорттар өсөн инновацион типтағы урта уҡыу йорттарына уҡырға инеү өсөн квоталар бүлә. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, былтыр ғына уның менән 240-тан ашыу бала файҙаланған.


text:
Өфөлә полиция өс уйын йортон япты
Өфөлә Гагарин урамындағы, Йәштәр бульварындағы һәм «Нур» театры» йәмәғәт транспорты туҡталышындағы өс уйын йорто ябылды.
— Полиция хеҙмәткәрҙәре, үрҙә күрһәтелгән уйын йорттары бер селтәргә ҡарай, тип иҫәпләй. Элек уларҙы айырым-айырым тикшереп, ҡорамалдарына арест һалғандар. Был юлы иһә Иҡтисади хәүефһеҙлек идаралығы хеҙмәткәрҙәре бөтә уйын йорттарын да бер юлы япты, — тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Ҡомарлы уйын йорттарын ябыу барышында 110 уйын ҡорамалы тартып алынған. Полиция хеҙмәткәрҙәре тарафынан табылған материалдар экспертизаға оҙатылған, уның һөҙөмтәләре ойоштороусыларҙы енәйәт яуаплылығына тарттырырға мөмкинлек бирәсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы, бының өсөн бер миллион ярымдан да кәм булмаған табыш алыныуын иҫбатларға кәрәк.


text:
«Ирәндек батыры» республика спорт фестивале Сибайҙа үтәсәк
«Ирәндек батыры» беренсе республика спорт фестивале Сибайҙа 1-3 июндә үтәсәк. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә уҙғарыласаҡ ярыштар Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына һәм Рәсәйҙең 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүенә 200 йыл тулыуға арнала.
Төбәктең Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, спорт фестивале ике этапта үткәрелә. Беренсе этап ярыштары 25 майға тиклем республиканың муниципаль райондары һәм ҡала округтарында үтәсәк. Икенсе этабы – финал Сибайҙа уҙғарыласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй ҡулланыусылар йәмғиәттәренең үҙәк союзы советы Рәйесе менән осрашты
21 июлдә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй ҡулланыусылар йәмғиәттәренең үҙәк союзы советы Рәйесе Евгений Кузнецов менән осрашты. Әңгәмә барышында республикала ҡулланыусылар кооперацияһы системаһының артабанғы үҫеш мөмкинлектәре ҡаралды.
Башҡортостан Президенты билдәләүенсә, ваҡытында республикала «Башпотребсоюз» тигән бик көслө ойошма булған.
— Төрлө сәбәптәр арҡаһында бөгөн ул көслө лә, йоғонтоло ла түгел. Бөгөн беҙ ауыл хужалығында ла, бәләкәй бизнеста ла, эшҡыуарлыҡ өлкәһендә лә күрәләтә асыҡ, биләнмәгән урындар булыуын аңлайбыҙ. Әгәр мөмкин булһа, бөгөн беҙ тергеҙеү варианттарын мотлаҡ табырға тейешбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Евгений Кузнецов һүҙҙәренә ҡарағанда, эшмәкәрлектең дөйөм күләме буйынса «Башпотребсоюз» системала етенсе урынды биләй. Әгәр ҙә эшмәкәрлектең әҙерләү өлкәһе, дөйөм туҡланыу үҫеше кеүек айырым төрҙәрен алғанада, ул – тәүге өс лидер иҫәбендә. Ләкин унан да артығыраҡ ҙур потенциал бар. Тәү сиратта – ул республика халҡы.
Үҙәк союзы башлығы Башҡортостан Президентына республика территорияһында ҡулланыусылар кооперацияларына ярҙам итеү программаһын булдырыу мөмкинлеген ҡарау үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Унда республика өҫтөнлөклө һанаған һәм ҡулланыусылар кооперацияһы эшмәкәрлеген йүнәлтә алған эшмәкәрлек төрҙәре буйынса ярҙам күрһәтеү сағылыш таба алыр ине. Был хаҡта Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.


text:
Фото:
Төбәк башлығы 3-сө Башҡорт республика гимназия - интернатында булды
Фото:
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Күмертауҙың 3-сө Башҡорт республика гимназия-интернатында булды. Былтыр мәғариф учреждениеһы үҙенең 50 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Мәктәп биналары комплексы уҡыу корпусынан, ашхананан, спорт залы, ике дөйөм ятаҡ корпусы һәм хужалыҡ блогынан тора. Бөтөн биналар ҙа үҙ-ара үткәүелдәр менән тоташтырылған. Гимназияны тәьмин итеү йылына ете миллион һумға төшә.
Гимназияла 150 кеше, шул иҫәптән 68 педагог эшләй. Ҡалала уҡытыусыларҙың уртаса эш хаҡы 14 500 һум тәшкил итә.
Уҡыусылар бер сменала уҡый, 26 класс-комплект бар. 549 гимназистың 273-ө интернатта йәшәй. Улар Ырымбур өлкәһенән һәм Башҡортостан райондары һәм ҡалаларынан килгән. Уҡыусыларҙың барыһы ла эҫе аш менән тәьмин ителгән.
Гимназия — интернатта профилле уҡытыу алып барыла. Һуңғы өс йылда сығарылыш уҡыусыларының юғары уҡыу йорттарға инеү проценты 74, 84 һәм 83 процент тәшкил иткән. Былтыр БДИ буйынса уртаса бал математика буйынса – 51,6, рус теле буйынса 59,1 процент тәшкил иткән.
Шулай уҡ гимназия базаһында спорт секциялары ла эшләп килә, унда балалар көрәш, кикбоксинг, гер күтәреү спорты, шашка, шахмат, волейбол һәм баскетбол менән шөғөлләнә. Ижади түңәрәктәр – театр һәм хореография студиялары, вокал ансамбле, ҡурайҙа уйнау класы, ҡул эштәре түңәрәктәре лә бар.
Президент спорт залын, ашхананы, кластарҙы ҡарап сыҡты, уҡытыусылар һәм гимназистар менән аралашты. Артабан ер аҫтынан күмерҙе газ рәүешендә сығарыу тураһында лекция тыңланы. Уҡыусылар араһында күптән түгел Байконурға сәфәрҙә ҡатнашҡан ҡыҙ ҙа бар ине. Уҡыусылар менән әңгәмәлә Рөстәм Хәмитов, Байконкурға сәфәрҙе йылына бер тапҡыр ойоштороу планлаштырыла, тип билдәләне.


text:
Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында Район ҡоролтайы рәйесе һайланды
Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында район башҡорттары ҡоролтайы үтте, унда ҡоролтай рәйесе итеп Герс Ғаттаров һайланды, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең мабуғат секретары Михаил Хәбиров.
Ҡоролтайҙа йәнә башҡорт мәҙәниәтен, телен, халыҡ йолаларын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен тергеҙеү һәм үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде. Ҡоролтай сиктәрендә район мәҙәниәт йортонда башҡорт халҡының аш-һыуы һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәте күргәҙмәһе ойошторолдо.
Белешмә өсөн. Ҡоншаҡ районы Башҡортостан хөкүмәте етәксеһе Әхмәтзәки Вәлиди күрһәтмәһе буйынса 1917 йылда Бөтөн башҡорт ҡоролтайы ҡарары менән ойошторолған. Был осорҙа ул Башҡорт Республикаһының Арғаяш кантоны составына ҡарай. 1934 йылда район Силәбе өлкәһе составына индерелә.
1993 йылда Ҡоншаҡ районында «Башҡорт халҡын тергеҙеү һәм үҫтереү» программаһы ҡабул ителә, һәм район башҡорттары ҡоролтайҙары уны тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнаша башлай. 1997 йылдың мартында Ҡоншаҡ ауылында 300 самаһы делегат ҡатнашлығында беренсе район ҡоролтайы үтә. Был ҡоролтайҙа шулай уҡ Ҡоншаҡ районы хакимиәте, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты вәкилдәре ҡатнаша. Ҡоншаҡ районы етәкселеге Башҡортостан менән иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыуын дауам итә. Ҡоншаҡ районы менән Учалы ҡалаһы һәм районы араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүҙәргә ҡул ҡуйылған.


text:
Авдон ауылында ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү системаһын булдырыу планлаштырылаФото: Олег Яровиков
Авдон ауылында ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү системаһын булдырыу планлаштырыла
Авдон ауылында ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү системаһын булдырыу планлаштырылаФото: Олег Яровиков
Авдон ауылында ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү системаһын булдырыу планлаштырыла. Эшкәртеү предприятиеһын төҙөү буйынса пландар менән республика Президенты Рөстәм Хәмитов Өфө районы буйлап эш сәфәре барышында танышты.
Проектты «Рудерис» яуаплылығы сикләгән йәмғиәте әҙерләй. Предприятиела ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыу, эшкәртеү һәм икенсел сеймалдан продукция етештереү планлаштырыла. Полигон төҙөү өсөн майҙан әҙер, ҡиммәтле техника ла һатып алынған.
Төҙөлөштөң беренсе сиратын 2014 йылдың майында файҙаланыуға тапшырыу ҡаралған. Уның сиктәрендә, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын сорттарға айырыу, ҡаптарға төрөү планлаштырыла.
— Предприятиеның икенсе сираты икенсел сеймалдан әҙер продукция етештереүҙе күҙ уңында тота, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Рудерис» яуаплылығы сикләгән йәмғиәте директоры урынбаҫары Андрей Ярмилко. – Полимерҙарҙан плита, черепица һәм башҡа тауарҙар етештереү планлаштырыла.
Предприятиеның проект ҡеүәте – йылына 100 мең тонна ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары. Проекттың дөйөм хаҡы – 150 миллион һум. Бында Өфө районы һәм ҡалаһы биләмәһенән йыйылған сүп-сарҙы эшкәртеү ҡарала.
Ҡалдыҡтарҙы эшкәртеүгә бәйле ҡыйынлыҡтарҙан тыш, Авдон ауылында шулай уҡ канализация мәсьәләһе лә киҫкен тора. Канализация системаһын 1978 йылда «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһы үҙе өсөн төҙөгән. Авдон ауылында көн һайын 1200 кубометр канализация ҡалдыҡтары барлыҡҡа килә, шуларҙың яҡынса 900 кубометры ауылдың канализация системаһы буйлап китә һәм «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһының таҙартыу ҡоролмаларына эләгә. Шәхси секторҙан килгән 300 кубометр ҡалдыҡтар асыҡ урындарға түгелә. 1988 йылда ҡошсолоҡ фабрикаһы иҫәбенә шәхси сектор өсөн канализация-насос станцияһы төҙөлә башлаған, әммә бер аҙҙан төҙөлөш эштәре туҡтатылған, ә проект документацияһы юғалған.
Бөгөнгө канализация системаһы ауылды тулыһынса хеҙмәтләндерә алмай. Таҙартыу ҡоролмаһын төҙөү өсөн 125 миллион һум аҡса талап ителә. «Альта групп Урал» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте» шәхси фирмаһы 22 миллион һум суммаға блоклы-модулле таҙартыу ҡоролмаларын төҙөргә тәҡдим итә.
Рөстәм Хәмитов БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығына проектты киң ҡулланылышҡа индереү йәһәтенән уны ентекле тикшерергә ҡушты. Уның һүҙҙәренсә, технологияларҙы Павловка һыуһаҡлағысында ла ҡулланырға мөмкин.


text:
Хәҙер башҡорт ризыҡтарын — туҡмас менән гөбәҙиәне Берлинда ла ашайҙарФото: Restoranoff.ru сайтынан һәм Андрей Старостин
Хәҙер башҡорт ризыҡтарын — туҡмас менән гөбәҙиәне Берлинда ла ашайҙар
Хәҙер башҡорт ризыҡтарын — туҡмас менән гөбәҙиәне Берлинда ла ашайҙарФото: Restoranoff.ru сайтынан һәм Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Быйыл Өфө эшҡыуары Рәсимә Мусина Берлинда үҙенең «Пышка» кулинария селтәрен асты. Сит илдәге тәүге башҡорт милли ризыҡтары магазины үҙәк урамдарҙың береһендә урынлашҡан, тип хәбәр итә Restoranoff.ru порталы.
Берлиндағы бинаның тышҡы йөҙө Өфөләге «Пышка» магазиндарынан айырыла. Уны билдәле AD MODUM бюроһы биҙәгән.
Менюла Өфө кулинарҙарының хиттары бар: Tukmatsch, Pelmeni, Wareniki, Kurnik, Gubadia, Beljaschi, Tschebureki и Kompott.
«Пышка» компаниялар төркөмө Өфөлә 1999 йылда барлыҡҡа килде. Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә 20 корпоратив нөктә һәм 70-е франшиза буйынса эшләй.


text:
Төбәктең дини лидерҙары хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Башҡортостанда республиканың традицион дини берләшмәләре араһында хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документты төбәктең йәһүд, православие һәм мосолман үҙәктәре етәкселәренең ҡултамғалары нығытты. Килешеү «Диндәрҙең аралашыуы — милли берҙәмлек нигеҙе» Республика йәштәр слеты сиктәрендә өлгәшелде.
Тантаналы сарала Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың мөрәжәғәте уҡып ишеттерелде.
«Рәсәй йәмғиәтендә традицион диндәр халыҡтар араһында берҙәмлекте нығытыуға, кешеләрҙең рухи камиллашыуына тәьҫир итә. Ижтимағи мөһим мәсьәләләрҙе хәл иткәндә конфессия-ара донъя өсөн дәүләт менән бер рәттән яуаплылыҡ алған, кешеләрҙең рухи деформацияһына ҡаршы торорға тырышҡан абруйлы дини эшмәкәрҙәрҙең әүҙем ҡатнашыуы мөһим. Һуңғы йылдарҙа, ксенофобия һәм милләтселек нигеҙендә берләшкән, киҫкен экстремистик йәштәр ойошмаларының йәнләнеүе айырыуса борсой.
Башҡортостанда милләт-ара һәм конфессия-ара хеҙмәттәшлек йәшәү нормаһына әйләнде. Был юҫыҡта дини йәштәр ойошмалары ҙур эш башҡара, улар мәҙәни һәм спорт саралары уҙғара, мәғрифәтселек һәм хәйри акцияларында әүҙем ҡатнаша. Уларҙың бөтәһе лә күп быуаттар буйына нығынған дини йолаларҙы, төрлө милләт һәм дин вәкилдәре араһында асыҡ мөнәсәбәттәрҙе нығытыуға йүнәлтелгән», — тиелә республика башлығы мөрәжәғәтендә.


text:
Гидрофиттар
Гидрофиттар, макрофиттар (гидро... һәм фито...) — ҡатмарлы төҙөлөшлө һыу үҫемлектәре.
Дөйөм мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гидрофиттар өсөн механик һәм һыу үткәргес туҡымаларҙың үҙгәреүе, махсуслашҡан һауа йөрөтөүсе туҡымаларҙың (аэренхималар) булыуы хас; тамыры беркетеү ағзаһы булып тора.
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрҙәре: һыу өҫтөндә йөҙөүселәр (бәләкәй тәлмәрйен тәңкәһе, күл сальвинияһы, ябай ҡырҡтамыр һ.б.); һыу эсендәгеләр (өс өлөшлө тәлмәрйен тәңкәһе, ябай бысҡы үлән һ.б.); һыу төбөнә нығынғандар [һыу өҫтөнә сығып торғандар (ике өйлө күрән, яҫы япраҡлы екән һ.б.), һыу өҫтөндә йөҙөүселәр (аҡ томбойоҡ, өйкөм терпебаш, һары томбойоҡ һ.б.), һыу эсендәгеләр (бүрекле һыу үләне, канада элодеяһы һ.б.)]. Г. һыу ятҡылыҡтарының таҙарыныу процесында ҡатнаша. Ашарға яраҡлы үҫемлектәр (сатырлы һыусәсәк, ябай уҡъяпраҡ), мал аҙығы үҫемлектәре (күрән), декоратив үҫемлектәр (аҡ томбойоҡ, һары томбойоҡ), дарыу үҫемлектәре (һары томбойоҡ).
Составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Составында алкалоидтар һәм флавоноидтар булған аҡ томбойоҡ һәм пак томбойоҡ халыҡ медицинаһында ҡулланыла. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына Г. үҫемлектәрҙең 5 һирәк төрө индерелгән (еп һымаҡ һыу үләне, ике өйлө күрән, кескәй һары томбойоҡ, күл сальвинияһы; реликт булған һыу сәтләүеге).
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Экология водоёмов Башкирии. Уфа, 1998.
Сығанаҡ[вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Водяные растения // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.) Проверено 17 января 2009 г.
- Г. И. Поплавская Водные растения // Ҙур совет энциклопедияһы. — М.: Советская энциклопедия, 1971. — Т. 5.
- Aquatic Plant Finder (инг.) Проверено 17 января 2009 г.


text:
Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы республикаға ҡаршы «мәғлүмәт һуғышы»н ғәйепләне
Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт Палатаһы, ҡайһы бер федераль киң мәғлүмәт сараларында республика репутациаһына тап төшөрөүсе ялған материалдар баҫылып сығыу менән бәйле, рәсми белдереү менән сығыш яһаны.
Республикала социаль партнерлыҡты һәм милләт-ара татыулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеүсе был граждандар йәмғиәте органы ағзалары, Башҡортостан һәр ваҡыт сәйәси тотороҡлолоҡ төбәге булды һәм булып ҡала, илдең социаль-иҡтисади үҫешенә һәм оборона һәләтлелеген нығытыуға ҙур өлөш индерә, тип ҡайтанан иҫкәртеүҙе кәрәкле тип иҫәпләй. Республикала иң төп ҡаҙаныштарҙың береһе — ижтимағи татыулыҡ, милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәрҙә толерантлыҡ, граждандар йәмғиәте институттарын нығытыу процесы бара, БР Йәмәғәт Палатаһы үҙе генә лә быға дәлил булып тора.
«Республиканан ситтәге билдәле бер көстәрҙең һәм уларға ярамһаҡланыусыларҙың Башҡортостан Республикаһында хәлде ҡатмарлаштырырға һәм, Башҡортостандың федераль үҙәк менән мөнәсәбәтендә көсөргәнеш тыуҙырып, был процесҡа федераль киң мәғлүмәт сараларын йәлеп итергә маташыуҙары беҙҙе борсомай ҡалмай, — тиелә белдереүҙә. — Махсус йәлеп ителгән журналистар һәм уларҙың сәйәси етәкләүселәре тарафынан үҙәк киң мәғлүмәт сараларында республикаға ҡаршы киң мәғлүмәт һуғышы башланған. Республика етәкселегенә ҡаршы йүнәлтелгән һәм БР Президенты Мортаза Рәхимов тирәләй кире мәғлүмәт фоны булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуйған кампанияның алдан планлаштырылыуы һәр кемгә аңлашыла».
Шуның менән бәйле, БР Йәмәғәт Палатаһы ялған мәғлүмәт, ғәйбәт һәм факттарҙы боҙоп күрһәтеү юлы менән Башҡортостанда милләт-ара көсөргәнеш тыуҙырырға һәм ижтимағи-сәйәси хәлде киҫкенләштерергә маташыусы көстәрҙе ҡырҡа ғәйепләй.
Дәүләт власы органдарына, БР Президентының иҡтисади һәм сәйәси курсына тулы ышаныс белдереп, БР Йәмәғәт Палатаһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттарынан федераль киң мәғлүмәт сараларының был ғәмәлдәренә һәм мәғлүмәт һуғышы заказсыларына тейешле сәйәси һәм хоҡуҡи баһа биреүҙәрен үтенде.


text:
Башҡортостанда һыу инеү миҙгеле осоронда 110 кеше батып үлгән
2011 йылдың 1 ғинуарынан алып 25 авгусына тиклем Рәсәй Федерацияһында 3 411 кеше, уларҙан 251 бала һыуҙа һәләк булған.
Рәсәйҙең бөтә Рәсәй һыуҙа ҡотҡарыу йәмғиәте мәғлүмәттәре буйынса, һыу инеү миҙгеле осоронда (2011 йылдың 25 майынан 20 авгусына тиклем) илдә 2 500 кеше батып үлгән. Иң күп кеше Рәсәйҙең киләһе төбәктәрендә һәләкәткә осраған: Мәскәүҙә — 197 кеше, Татарстан Республикаһында – 232 кеше (уларҙың 122 кешеһе «Болғар» теплоходында), Түбәнге Новгород өлкәһендә — 167 кеше, Краснодар крайында – 122 кеше, Башҡортостан Республикаһында – 110 кеше.
Йыл башынан алып әлеге көнгә тиклем Рәсәйҙең бөтә Рәсәй һыуҙа ҡотҡарыу йәмғиәте илдең һыу объекттарында ике мең ярымдан ашыу рейд һәм дежурлыҡ үткәргән, һөҙөмтәлә илдең 59 төбәгендә 253 кеше ғүмере ҡотҡарылған. Бөтә Рәсәй һыуҙа ҡотҡарыу йәмғиәте баһалауы буйынса, кешеләрҙең һыуҙа һәләк булыуының беренсе һәм төп сәбәбе – ул рәсми пляждарҙың һәм һыу эргәһендә махсус ҡулайлаштырылған урындарҙың аҙ булыуы. Халыҡтың ял итеү мәҙәнилегенең түбән булыуы һәм спиртлы эсемлектәр менән мауығыуы икенсе мөһим сәбәп булып тора.
Рәсәйҙең бөтә Рәсәй һыуҙа ҡотҡарыу йәмғиәтенең Үҙәк Советы рәйесе генерал-полковник Петр Нелезин кешеләрҙең һыуҙа һәләк булыуына киләһе комментарий бирҙе: «Илдең 20-нән ашыу төбәгендә Ҡотҡарыу йәмғиәте тарафынан балалар һәм йәштәр өсөн бер-бер артлы үткәрелгән спорт һәм белем биреү программалары балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең һыуҙа һәләк булыуын булдырмауға булышлыҡ итә. Мәҫәлән, Мәскәүҙә эшләп килгән программа ярҙамында 2002 йылдан алып 2011 йылға тиклем баш ҡаланың мәктәп уҡыусылары һәм мәктәпкә тиклемге йәштәге балалар араһында һыуҙағы хәүефһеҙлек һаны дүрт тапҡырға кәмегән».


text:
Йомрандар
Йомран ((лат. Spermophilus йәки Citellus) — тейен һымаҡтар (Sciuridae) ғаиләһенә ҡараған ваҡ кимереүсе йәнлек. Кәүҙәләренең оҙонлоғо — 14-40 см, ҡойроғо 4- 25 см. Артҡы тәпәйҙәре алғы аяҡтарына ҡарағандә оҙонораҡ. Ҡолаҡтары оҙон, бер аҙ һалпайған. Арҡа һыртының төҫө төрлөсә, йәшелдән көлһыу төҫкәсә. Йышыраҡ арҡаларында ҡара шаҙра була. Арҡа буйынан ҡара һыҙаты, сыбар төрткөләре лә була. Кәүҙә өлөшөнөң ситтәре буйлап асыҡ һыҙаттар үтә. Ҡорһағы ҡоңғорт- һары йәки аҡһыл төҫтә. Ҡышҡа ҡарай йомрандың тиреһе йомшара, ҡуйыра, йәйен һирәгәйә, ҡыҫҡаҡ һәм ҡатҡыл була. Уртында тоҡсалары була. Имсәктәре 4-6 иш (пар). Йомрандар Төньяҡ ярымшарҙың уртаса киңлегендә дала, урманлы дала, туғайлы дала, урман, тундра ланшафттарында киң таралған. Асыҡ ландшафттар өсөн хас. Йылға буйҙарының биләмәләрендә Поляр түңәрәккәсә, ә дала биләмәләрендә ярым сүллеккәсә, хатта сүллектәрҙә лә, таулы урындарҙа 3500 м бейеклектә таралған. Йәшәүҙәре ер өҫтөндә, күмәкләп, үҙҙәре соҡоп яһаған өңдәрҙә йәшәйҙәр. Өңдәренең ҙурләғә һәм оҙонлоғо тәғәйен ландшафтҡа һәм йомрандың төрөнә бәйле. Ҡомло тупраҡта оҙонлоҡ 15 метрғаса булһа, тығыҙ тупраҡлы урындарҙа 5-7 метр. Өңдәрендә йомшаҡ үлән түшәлгән б-лмәләре була. Уларҙың үҙенсәлекле характеры- ҡурҡыныс янағандә ике аяғына үрә баҫып һыҙғырыу. Уларҙың туҡланыу ризығы — ояларынан алыҫ булмаған урындағы үләндәрҙеү тамыры һәм һабаҡ өлөштәре. Ҡайһы бер тҡрҙәре бөжәктәр менән дә туҡлана. Иген бөртөктәренән һәм -лән орлоҡтарынан аҙыҡ боло(запасы) әҙерләйҙәр. Иртәнге :әм киске эңерҙәрҙә бик әүҙемдәр, көндөҙ өңдәрендә уҙғаралар. Ҡышҡыһын улар тәрән йоҡоға талалар. Йоҡоларының оҙонлоғо географик киңлеккә ҡарай. Ҡайһы бер яҡтарҙа аҙыҡ етмәгәнлектәе йәй көндәрендә лә йоҡлайҙар Йомрандарҙың тороғоу ваҡыты йоҡонан уянғас, бер нисә көндән башлана. Инә йомран йылына бер тапҡыр балалай. Балаларының һаны 2 нән алып 12-гә хәтле. Йөклөлөк мөҙҙәте 23-28 көн. Эрерәк төрҙәр тире эшкәртеү промыслаһында мөһим роль тота. Шулай уҡ һунар спортында (варминтинг) ҠУЛЛАНЫЛА. Күп төрҙәре ауыл хужалығы культуралары дошманы. Улар шулай уҡ чума, туляремия, бруцеллёз ауырыуҙарын күсереүсе булып та тора.
Классификация[1][үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомрандар ырыуында 38 төр, шуларҙың 9-ы Рәсәйҙә. Төрткөлө йомран, бәләкәй йомран, һары йомран һәм оҙон ҡойроҡло йомран иң ғәҙәтиҙәре.


text:
«Тормош сифаты» проекты медицина ярҙамын алыуҙы ябайлаштыра — Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының «Тормош сифаты» проекты етәксеһе, Башҡортостандан һайлаған депутат Сәлиә Мырҙабаева төбәктәрҙе медицина ярҙамының махсус төрҙәрен ойоштороу буйынса тәжрибә уртаҡлашырға саҡырҙы. Парламентарий фекеренсә, медицина ярҙамының махсус төрҙәрен күрһәтеү мөһим мәсьәлә булып тора.
Медицина ярҙамын алыуҙы еңеләйтеү темаһы Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведевтың Брянск өлкәһендә граждандарҙы ҡабул итеү барышында күтәрелде. Дмитрий Медведев РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығына Рәсәй төбәктәрендә гемодиализ буйынса медицина ярҙамы торошон тикшерергә ҡушты.
— Рәсәй Федерацияһы субъекттарында гемодиализ процедураһына мохтаж пациенттар күп. Шуға күрә партия ағзаларына әлеге процедураны күрһәтеү мәсьәләләре буйынса мөрәжәғәттәр күп килә, — тип иҫәпләй Сәлиә Мырҙабаева.
Уның һүҙәренсә, Рәсәйҙең күп төбәктәрендә ошо категория пациенттарына ярҙам ойоштороуҙың яҡшы тәжрибәһе бар. Әгәр пациент ауыл ерендә йәки ҙур булмаған ҡалала йәшәй икән, уға кәрәкле ҡорамалдар булған һәм квалификациялы кадрҙар эшләгән муниципаль-ара үҙәктәр кимәлендә ярҙам күрһәтелергә тейеш.
Пациент бәләкәй ауылда йәшәһә, уны муниципаль-ара үҙәккә бушлай алып килергә тейештәр.
— Медицина ярҙамын күрһәтеү буйынса махсуслашҡан бүлектәрҙең эшен ойоштороуҙың төрлө формалары бар. Дауалау учреждениеларының структур бүлектәре булырға мөмкин. Күп кенә субъекттарҙа, мәҫәлән, Башҡортостанда шәхси-дәүләт партнерлығы тәжрибәһе һөҙөмтәләлеген иҫбатланы, — тип һөйләне Сәлиә Мырҙабаева. — Кадрҙар әҙерләүҙе, ҡорамалдар менән йыһазландырыуҙы, процедуралар уҙғарыуҙы, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын түләүҙе шәхси компания үҙ өҫтөнә ала, ә ошо хеҙмәт мотлаҡ медицина страховкалау иҫәбенә түләнә.
Парламентарий фекеренсә, әлеге пациенттарға ярҙам ойоштороуҙың төрлө формалары бар. Берҙәм Рәсәй партияһы ағзалары махсуслашҡан медицина ярҙамын ваҡытында күрһәтеүҙе тәьмин итеү өсөн хәлде контролгә аласаҡ.


text:
Мәктәп өсөн рәхмәт!
Башҡортостан Республикаһы Президенты исеменә Бишбүләк районының Айыт ауылы халҡынан рәхмәт хаты килде.
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы! Һеҙгә тәрән һәм ихлас рәхмәт һүҙҙәре менән Бишбүләк районының Айыт ауылы халҡы мөрәжәғәт итә. Быйылғы йыл ауылыбыҙ тарихына сағыу, онотолғоһоҙ бит булып инәсәк. Фатих Кәримдең 100 йыллығына ҡарата капиталь ремонттан һуң шағир-патриот исемен йөрөтөүсе мәктәп танымаҫлыҡ булып үҙгәрҙе. Йылдар үтеү менән иҫкереп туҙған бина бер нисә ай эсендә генә ошондай заманса, бай, күркәм төҫ алыр, тип кем уйлаған!
Бөгөн яңыртылған мәктәптә бөтә нәмә шатландыра: йылытылған һәм тыштан сифатлы материалдар менән көпләнгән стеналар, капиталь ремонтланған түбә ябыуы, ҡояш нурҙарына ялтлап торған пластик тәҙрәләр, кафель плитка түшәлгән иҙәндәр, асыҡ төҫкә буялған коридорҙар һәм кластар, яҡты ашхана һәм иркен спортзал. Быларҙың барыһына ла тиҫтәләгән, йөҙләгән кешеләрҙең күңел йылыһы һалынған. Капиталь ремонттан һуң мәктәпте асыу байрамында сығыш яһаусыларҙың барыһы ла, хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы, Һеҙгә, республика Хөкүмәтенә ауыл эшсәндәре, үҫеп килеүсе быуын, ауыл уҡытыусылары хаҡында ҙур хәстәрлегегеҙ өсөн рәхмәт белдерҙе.
Быйыл көҙ Фатих Кәрим исемендәге мәктәп шағир-патриоттың 100 йыллығына арналған тантаналарға Башҡортостандан, Татарстандан, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән килгән бик күп ҡунаҡтар – танылған прозаиктар һәм яҙыусыларҙы, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен ҡабул итте. Ҡунаҡтар балаларыбыҙ һәм ейәндәребеҙҙең ниндәй матур шарттарҙа уҡыуын һоҡланып билдәләнеләр. Уларҙың сифатлы белем алыу, үҙ һәләттәрен үҫтереү, спорт һәм ижад менән шөғөлләнеү, ял итеү өсөн бөтә мөмкинлектәре булыуы беҙҙе шатландыра.
Хәҙерге ваҡытта Айыт мәктәбендә 210 уҡыусы белем ала. “Мәғариф” милли проекты буйынса алынған автобуста көн һайын Кәрим, Алексеевка, Мулланур-Вахитов, Туҡай ауылдарынан балаларҙы дәрестәргә йөрөтәләр.
Яңы һәм капиталь ремонтланған мәктәптәр, дауаханалар һәм мәҙәниәт йорттары, торлаҡ һәм юлдар – ул республикабыҙҙың символы, аҡыллы, киләсәккә йүнәлтелгән социаль-иҡтисади сәйәсәт һөҙөмтәһе. Беҙ тотороҡло һәм сәскә атыусы республикала йәшәүебеҙ менән ғорурланабыҙ. Һеҙгә, Мортаза Ғөбәйҙулла улы, ныҡлы һаулыҡ, тыуған Башҡортостаныбыҙ именлеге хаҡына эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ.
Айыт ауылы халҡы исеменән Айыт ауыл Советы ауыл биләмәһе башлығы Р.Ф. Ғимазетдинов», тиелә хатта.


text:
5 апрелдә Мәскәүҙә Рәсәй банктары съезы үтәсәк
Банк берләшмәһе вәкилдәре Рәсәй банктары ассоциацияһының йыл һайын үткәрелеүсе съезында ҡатнашыуға әҙерләнә. Сара 2012 йылдың 5 апрелендә Мәскәүҙә үтәсәк. «Рәсәйҙең иҡтисади үҫешен тәьмин итеүҙә банктар ролен арттырыу» 23-сө съездың төп темаһы булып тора, тип хәбәр ителә Ассоциация сайтында.
Рәсәй банкы рәйесе Сергей Игнатьев һәм Рәсәй банктары ассоциацияһы президенты Гарегин Тосунян төп докладтар менән сығыш яһаясаҡ. Съезд эшендә РФ Федераль Йыйылышы, РФ Хөкүмәте, профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар, фәнни даирә вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Форумда фекер алышыу өсөн материалдар Рәсәй банктары ассоциацияһы сайтында урынлаштырылған.


text:
Бөгөн Рәсәйҙә призывниктар көнө
Бөтә Рәсәй призывниктар көнө 1992 йылдан алып йыл һайын 15 ноябрҙә билдәләнә. Хәрби хеҙмәткә саҡырыу законы буйынса хеҙмәт итергә тейешле 18-27 йәшлек граждан призывник тип иҫәпләнә.
Призывникка кәрәкле бөтә мәғлүмәттәр 1998 йылдың 28 мартындағы «Хәрби бурыс һәм хәрби хеҙмәт тураһында»ғы Федераль законда яҙылған. Рәсәй Ҡораллы Көстәренә саҡырыу йылына ике тапҡыр уҙғарыла – 1 апрелдән 15 июлгә тиклем һәм 1 октябрҙән 31 декабргә тиклем. Призывниктар медицина тикшереүе үтергә, һуңынан саҡырыу комиссияһы ултырышына килергә тейеш. Белгестәр ыңғай һығымта бирһә, үҫмерҙәр хәрби хеҙмәт итеү урынына оҙатыу өсөн хәрби комиссариатҡа барырға тейеш. 2008 йылға тиклем хеҙмәт итеү ваҡыты ике йыл ине, хәҙер саҡырыу буйынса хеҙмәт итеү ваҡыты бер йылға тиклем ҡыҫҡартылған.
Йыл һайын республиканың меңәрләгән егете Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәре сафтарын тулыландыра. БР Хәрби комиссариат хеҙмәткәрҙәре буласаҡ һалдаттар һәм уларҙың ата-әсәләре менән аңлатыу эштәре алып бара. Республика йыйылыу пунктында армияға оҙатыуға арналған тантаналы митингылар уҙа, яңы алынған һалдаттар өсөн байрам концерттары ойошторола.
Быйыл көҙгө саҡырылышта Башҡортостандан 6500 үҫмер кейемдәрен хәрби формаға алмаштырасаҡ.


text:
Башҡортостанда Халдун Танер исемендәге халыҡ-ара конкурсының республика этабы еңеүселәре билдәләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Халдун Танер исемендәге халыҡ-ара драматургтар конкурсының республика этабына йомғаҡ яһалды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ТӨРКСОЙ проекты танылған төрөк драматургының тыуыуына 100 йыл тулыуға бағышланған.
Конкурста 50-нән ашыу пьеса авторы ҡатнашты, тип хәбәр итте Башҡортостандың Драматургия һәм режиссура үҙәге етәксеһе Әлиә Яхина. Комиссия Башҡортостан буйынса еңеүселәрҙе билдәләне. Улар — яҙыусы Мәрйәм Бураҡаева («Шәүлә» пьесаһы), Наил Ғәйетбаев («Любезники-любизар…») һәм Мөнир Ҡунафин («Люксембургҡа барғанда...»).
Хәҙер авторҙарҙың эше төрөк теленә тәржемә ителгән һәм конкурста артабан ҡатнашыу өсөн халыҡ-ара жюри тарафынан һайлап алынасаҡ. Беренсе төрки халыҡтары пьесалары конкурсын ТӨРКСОЙ, «Евразия» яҙыусылар союзы (Анкара, Төркиә), республикабыҙҙа конкурстың төбәк этабын Башҡортостандың Драматургия һәм режиссура үҙәге ойоштора.


text:
Тебейек
Тебейек , тибик.урыҫ. буроголовая гаичка, лат. Poecile montanus— турғайҙар отрядендәге ҙур булмаған ҡошсоҡ.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғайҙан бәләкәйерәк. Ботаҡтар араһында һикергеләп йөрөүсе хәрәкәтсән ҡошсоҡ. Кәүҙәһенең өҫкә яғы көрәнһыу һоро, аҫ яғы һорғолт аҡ. Түбәһе, елкәһе һәм тамағы ҡара-көрән. Ҡарабаш тебейектән көрән башы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «ти-ти-тижж-тижж», моңло итеп һыҙғыра ла: «түй-түүүй-түүүүй».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урамаңдарҙа йәшәй. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡтарға китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ағас ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙғылт һипкелле 6—9 бөртөк аҡ йомортҡа һала. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
Республика етәксеһе республиканың ғилми берләшмәһен Рәсәй фәне көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
Республика етәксеһе республиканың ғилми берләшмәһен Рәсәй фәне көнө менән ҡотланы
Республика етәксеһе республиканың ғилми берләшмәһен Рәсәй фәне көнө менән ҡотланыФото: Олег Яровиков
8 февралдә илебеҙ ғалимдары Рәсәй фәне көнөн билдәләне. Һөнәри байрамдары менән республиканың ғилми берләшмәһен Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы.
Ғалимдар менән осрашыу БР Фәндәр академияһында 7 февралдә, Сочиҙа Олимпиаданы асыу көнөндә, үтте.
Бөтә ил өсөн мөһим спорт ваҡиғаһы хаҡында һөйләгәндә Рөстәм Хәмитов ғилми эҙләнеүҙәрҙең бөтә өлкәлә лә, шул иҫәптән спортта ла кәрәклеген билдәләне.
— Бөгөн спорт һәм ҙур ҡаҙаныштар – ул иң тәүҙә технологиялар, инновацион хеҙмәттәр, ғилми эҙләнеүҙәр һәм башҡалар ярышы. Спортсыларыбыҙ, улар иҫәбендә Башҡортостандыҡылар ҙа, Олимпиадала яҡшы сығыш яһар тип ышанабыҙ. Уларҙың уңышы республикабыҙҙың танылыуын арттырыуға тәьҫир итәсәгенә ышанабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Фән үҫеше тураһында һөйләгәндә республика Президенты, бөгөн динамика, яңы һөҙөмтәләр, төрлө йүнәлештәр буйынса хәрәкәт кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, иҡтисад үҫешендә ынтылыш зарур һәм бында фән ярайһы уҡ ролде уйнай ала. Төп бурыстарҙың береһе – бөгөн төбәк алдында торған өҫтөнлөклө мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн булған ғилми потенциалды мөмкин тиклем һөҙөмтәле файҙаланыу.
— Республика Президенты ҡарамағында Фән буйынса совет ойошторорға кәрәк. Был мөһим аҙым, — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты, сәнәғәт производствоһының планлы рәүештә ышаныслы яҡшы үҫеше кәрәк, тип билдәләне.
Рөстәм Хәмитов машина эшләүгә юғары баһа бирҙе.
— Беҙҙең Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе авиация двигателдәре эшләү буйынса Рәсәй Федерацияһында һис шикһеҙ лидер булып тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.
Төбәк башлығы әйтеүенсә, хәрби авиацияһы өсөн двигателдәр сығарыу өлөшөндә баш булып тороусы Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең артабанғы үҫеше күҙаллана, шул иҫәптән Өфө майҙансығында тулы күләмдә МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештереүгә күсеү.
Шулай уҡ 2014 йылдың июненән алып Өфөлә «Сухой Суперджет-100» типтағы һауа суднолары хеҙмәтләндереләсәк.
Рөстәм Хәмитов, яңы сифат, яңы изделиялар алыу һәм конкуренцияға һәләтле булыу өсөн бөгөн байтаҡ ресурстар оборона сәнғәтен модернизациялыуға йүнәлтелә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Башҡортостан Президенты, иң яңы технологияларҙы, ғилми-нигеҙле алымдарҙы бөгөн иҡтисадтың бөтә өлкәләрендә лә ҡулланыу зарур, тип билдәләне.
Һуңында Рөстәм Хәмитов йәш ғалимдарға БР Хөкүмәтенең 30 грантын тапшырҙы.
Гранттар 2007 йылда республикала фундаменталь һәм ғәмәли тикшеренеүҙәрҙең иң өҫтөнлөклө йүнәлештәре буйынса ғилми эшмәкәрлеккә ярҙам итеү һәм дәртләндереү өсөн ойошторолғайны. Был ваҡыт эсендә 290 кеше грант алды. Быйыл уларға тағы ла 50 кеше ҡушыласаҡ. Бөтәһе конкурсҡа 300 проект тәҡдим ителгән.


text:
«Алтын сапсан» Күмертауҙа тағы бөтә Рәсәй таланттарын йыйҙы
Башҡортостан Республикаһындағы Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы сиктәрендә Күмертауҙа балалар һәм үҫмерҙәр ижадының икенсе «Алтын сапсан» бөтә Рәсәй фестиваль-конкурсы асылды. Унда Башҡортостандан һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән 900-гә яҡын йәш артист һәм оҫта ҡатнаша.
11-12 майҙа хореография, вокал, биҙәү-ҡулланма сәнғәт һәм инструменталь башҡарыу кеүек дүрт номинацияла ижади ярыш үтә. 13 майҙа гала-концерт үткәреләсәк һәм фестивалгә йомғаҡ яһаласаҡ.
Беренсе «Алтын сапсан» бөтә Рәсәй балалар һәм үҫмерҙәр ижады фестиваль-конкурсы Күмертауҙа 2011 йылда үтте, унда 800-ләгән кеше ҡатнашты. Күмертауҙа бындай фестиваль үткәреү идеяһы 2011 йылдың ғинуарында ҡаланың «Контраст» бейеү ансамбленең «Европа өмөттәре» халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр ижады фестиваль-конкурсында еңеүенән һуң тыуҙы.


text:
Ишембайҙа бамбук ойоҡбаштар етештереү юлға һалынды
«Ишембай ойоҡ фабрикаһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар ойоҡбаштары етештергәндә Яңы сеймал – бамбук ебе ҡуллана башланы. Был предприятиеның быйылғы техник яңылыҡтарының береһе.
Фабрика етештереүҙе арттыра. Мәҫәлән, беренсе квартал йомғаҡтары буйынса ойоҡ-ойоҡбаш изделиелары сығарыу күләме былтырғы ошо уҡ осорға ҡарата 112 процент тәшкил итте. Бында продукцияның конкуренцияға һәләтлелеген арттырыуға ҙур иғтибар бирелә. Бының өсөн этикеткалар дизайны яҡшыртыла, матур итеп биҙәлгән айырым төргәк ҡулланыла.
Бамбук ебе менән эшләү өсөн предприятиела заманса ҡорамалдар бар. Фабриканан хәбәр итеүҙәренсә, бамбук ебе бактерияларға ҡаршы үҙенсәлектәргә эйә. Унан бәйләнгән изделие йөҙ процентлы кизе-мамыҡҡа ҡарағанда дымды өс тапҡырға яҡшыраҡ һеңдерә. Сөнки бамбуктан сүстәр күҙәнәкле структураһы менән айырылып тора – туҡыма дымды шунда уҡ һеңдерә һәм парға әйләндерә.
Сеймал Төркиәнән һатып алына. Яҡын киләсәктә фабрикала яңы технологияны үҫтерергә һәм бамбуктан изделиелар ассортиментын киңәйтергә, атап әйткәндә, ҡатын-ҡыҙҙар колготкиҙары етештереүҙе юлға һалырға планлаштыралар.


text:
Мәхкәмә ҡарары: 15 йыл
“Уйғыр-Болғар йәмәғәте” террорсылар ойошмаһы ағзаһына ҡарата енәйәт эше тамамланды.
Мәхкәмә ҡарарында Рөстәм Зәйнәғетдиновтың ҡырын эштәре аныҡ дәлил тапҡан. Енәйәт эшен федераль хәүефһеҙлек хеҙмәте идаралығы асыҡланы. Тәфтишселәр билдәләүенсә, Зәйнәғетдинов Баймаҡ районы кешеһе Павел Дорохов ойошторған “Уйғыр-Болғар йәмәғәте” ойошмаһына 2006 йылда уҡ ингән.
Төркөмсәнең етәксеһе “Әль-Ҡәида” һәм Талибандар лагерында идеологик һәм диверсия башҡарыу өсөн хәрби әҙерлек үткән. 2006 йылдан алып ул Зәйнәғетдинов менән Стәрлетамаҡ һәм Салауат ҡалаларында террор ойошмаһына кешеләр йәлеп итеү менән шөғөлләнгән.
Федераль именлек хеҙмәте вәкиле Игорь Коваленкола Рөстәм Зәйнәғетдиновтың республика биләмәһендә террор ғәмәлдәре башҡарыуға әҙерләнеүе тураһында тулы мәғлүмәт бар. Енәйәтселәрҙе ҡулға алған ваҡытта федераль именлек хеҙмәткәрҙәре атыу ҡоралдары, шартлатҡыс матдәләр ҙә таба.
Ҡулға алған ваҡытта террорсылар ҡаршылыҡ күрһәтеп маташа. Атыш мәлендә төркөм лидеры Павел Дорохов үлә. Зәйнәғетдиновты ҡулға алалар. Суд ҡарары менән ул ун биш йылға иркенән мәхрүм ителде. Рөстәм Зәйнәғетдинов мәхкәмә ултырышында сығыш яһаманы. Тик һуңынан ғына ул ултырышты фарс тип атаны.


text:
«Өфө» аэропортында аш-һыу сифаты ла яҡшы булырға тейеш
«Өфө» Халыҡ-ара аэропорты эске авиалиниялар терминалының бизнес-залында аш-һыу әҙерләү һәм сервировкалау буйынса сираттағы мастер-класс үткәрелде, уны аэропорттың йәмәғәт туҡланыуы комплексы белгестәре үткәрҙе.
Сараны был подразделение директоры урынбаҫары Рәйес Насиров асты. Ул, мастер-класс үткәреү үҙҙәрендә етештерелгән продукцияның ассортиментын киңәйтеүгә һәм сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән, тип билдәләне. Быға йәмәғәт туҡланыуы подразделениелары: 1-се һәм 2-се аэровокзал комплекстары, эшселәр ашханаһы һәм кафе араһында ойошторолған ярыш та булышлыҡ итә.
Был көндө шулай уҡ сығарылған продукцияның ассортиментын тулыландырырлыҡ ҡайһы бер яңы блюдалар ҙа тәҡдим ителде.
Әҙерләнгән аш-һыуҙың сифатын баһалауҙа бойондороҡһоҙ эксперттар ҡатнашты, тип хәбәр итә «Өфө» аэропортының матбуғат хеҙмәте.


text:
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
2 сентябрҙә Ҡазанда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Татарстан Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Миңлеханов капиталь төҙөлөштә урында етештерелгән нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеүгә арналған түңәрәк өҫтәл үткәрҙе. Унда ҡатнашыусылар етештереү номенклатураһын һәм тауар һатыу баҙарын киңәйтеү маҡсатында Башҡортостан менән Татарстан предприятиеларының үҙ-ара килешеп эш итеүен нығытыу мәсьәләләрен тикшерҙе.
– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙ эре тоннажлы продукция сығарабыҙ, тормошта файҙаланырға мөмкин булған әҙер продукция бик аҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был хата кисә, унан алда ғына барлыҡҡа килмәгән, совет осоронда ла булған.
Бөгөн төбәктәр араһында тығыҙ бәйләнештә эш алып барыу кәрәк, тип билдәләне республика Башлығы журналистар менән аралашҡанда.
– Дөйөм алғанда, республикаларыбыҙ бөтә йүнәлештәр буйынса үҙ-ара килешеп эш итеүҙе әүҙемләштерергә тейеш. Ошо минең өсөн төп һөҙөмтә. Был яңы материалдар әҙерләүгә, уларҙы файҙаланыуға, етештереүҙе арттырыуға ла ҡағыла, – тине Рөстәм Хәмитов.
Рөстәм Миңлеханов, үҙ сиратында, артабан Башҡортостанда һәм Татарстанда эшләнгән берлектәге материалдарҙы бөтә Рәсәйҙә күрһәтергә мөмкин, тип билдәләне.
– Әле генә Рөстәм Нурғәли улы күтәргән мәсьәләне тикшерҙек. Беҙгә төҙөлөш, нефть һәм газ өлкәһендә, йәки нефть химияһы предприятиеларын төҙөгәндә стандарттарҙы бергәләп әҙерләргә кәрәк. Әгәр ҙә беҙ ике төбәккә дөйөм стандарт әҙерләп, уны ғәмәлгә индерһәк, баҙар ҙа икеләтә арта. Ошо стандарттың масштабы ла бөтөнләй икенсе буласаҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы.


text:
28 апрелдә суд ҡарарҙарын үтәү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
28 апрелдә РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә суд ҡарарҙарын үтәү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойошторола.
Халыҡты Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Урал Мырҙабулатов ҡабул итә.
Башлана — 14 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Өфөлә 12 автобус маршруттары ваҡытлыса үҙгәртелә һәм 19-сы троллейбус хәрәкәте туҡтатыла
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Баш ҡаланың Мәжит Ғафури урамында ШОС һәм БРИКС саммиттары журналистары өсөн матбуғат үҙәге төҙөлөүгә бәйле 12 автобус маршруттарының хәрәкәте үҙгәртелә һәм 19-сы троллейбус хәрәкәте ябыла, тип хәбәр итә Өфө хакимиәте.
28 майҙан 11 июлгә тиклем Зәки Вәлиди урамында Аксаков урамы киҫелешенән алып һәм Ғафури урамында Пушкин урамы киҫелешенә тиклем хәрәкәт ябыла. Зәки Вәлиди урамында 19-сы троллейбус хәрәкәте ваҡытлыса туҡтатыла.
6-сы, 59э, 75с, 202-се, 228-се, 242-се, 249-сы, 255-се, 256-сы, 262к, 266-сы, 290-сы маршруттар буйынса йөрөгән автобустарҙың да хәрәкәте үҙгәрә.
Туҡталыш урындары хаҡында мәғлүмәт Өфө мэрияһының сайтында баҫылған.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 8 июлдән 11-нә тиклем баш ҡалала ШОС һәм БРИКС саммиттары уҙғарыла. Конгресс-холл эргәһендәге матбуғат үҙәгендә тәүлек әйләнәһенә донъяның төрлө илдәренән биш меңгә яҡын журналист эшләйәсәк.


text:
Массаж буйынса республика чемпионы билдәләнде
Өфөлә медицина массажы буйынса Башҡортостан Республикаһының беренсе асыҡ чемпионаты тамамланды. Ул Башҡортостан медицина колледжы базаһында үтте. Беренсе урынды – “Йоматау” санаторийынан Динар Мансуров, икенсе урынды – Сергей Головачев («Республика врач-физкультура диспансеры»), өсөнсө урынды Тимур Вәлиев («Фитнес-парк», Өфө) яуланы.
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте вәкиле Лира Исхаҡова хәбәр итеүенсә, ярыштар киң медицина хеҙмәтләндереүҙәре спектрының айырылғыһыҙ өлөшө булараҡ массажды популярлаштырыу, һәләтле белгестәргә ярҙам итеү һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау маҡсатында үткәрелде.
— Чемпионат Башҡортостан Республикаһында ғына түгел, Рәсәй Федерацияһында ла беренсе тапҡыр үткәрелә, — тине Исхаҡова. – Һайлап алыу турында республика ҡалаларынан һәм райондарынан медицина массажы буйынса 70 белгес ҡатнашты. Финалға һайлап алыу ярыштарында еңеүсе 20 кеше сыҡты.
Жюри һәм тамашасылар хөкөмөнә умыртҡа бағанаһы остеохондрозын дауалағанда ҡулланылған медицина массажының 20 төрлө методикаһы тәҡдим ителде. Профессор Юрий Новиков етәкселегендәге судьялар коллегияһы чемпионатта ҡатнашыусыларҙы “Оҫталыҡ һәм ҡыйыулыҡ”, “Тамашасы һөйөүе призы”, “Уникаль методика булдырған өсөн”, “Йыл асышы”, “Чемпионат жюрийының махсус призы”, “Сифат стандарты” номинацияларында баһаланы.


text:
Санкт-Петербург вуздарында маҡсатлы уҡыу өсөн конкурс буйынса һайлап алыу ойошторола
Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы Рәсәй Федерацияһының алдынғы юғары һөнәри белем биреү учреждениеларына маҡсатлы ҡабул итеү сиктәрендә уҡыу өсөн конкурс нигеҙендә дәғүәселәрҙе һайлап алыу хаҡында иғлан итә. Атап әйткәндә, 2011 йылда беҙҙең республика өсөн Санкт-Петербургтың биш юғары уҡыу йортонда – Санкт-Петербург дәүләт университетында, А.И.Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университетында, Санкт-Петербург дәүләт политехник университетында, Санкт-Петербург дәүләт урман-техник академияһында, Санкт-Петербург дәүләт иҡтисад һәм финанстар университетында 34 маҡсатлы урын бүленгән.
Маҡсатлы урындарҙың исемлеге Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының сайтындағы (www.morb.ru) «Абитуриент-2011» рубрикаһында урынлашҡан, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә.
Конкурста ҡатнашыу өсөн документтар Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығында 13 июлгә тиклем Өфө ҡалаһы, Театр урамы, 5/2 адресы буйынса 215, 216-сы бүлмәләрҙә ҡабул ителә.
Белешмәләр өсөн телефондар: 272-65-10, 272-75-58.


text:
9 – 10 сентябрҙә Туймазыла һәм Октябрьскийҙа «Берҙәм Рәсәй» көндәре үтәсәк
9, 10 сентябрҙә Туймазы һәм Октябрьский ҡалаларында «Берҙәм Рәсәй» партияһы көндәре үтәсәк. Сарала партияның төбәк башҡарма комитеты етәкселәре, министрлыҡ һәм ведомстволар башлыҡтары, республика йәмәғәтселеге вәкилдәре, йәштәр ойошмалары лидерҙары, Рәсәй һәм республика эстрадаһы йондоҙҙары ҡатнашасаҡ. Быйылғы көҙҙә был ошондай икенсе сара. «Берҙәм Рәсәй» көндәре 3 сентябрҙә Ишембайҙа старт алғайны.
Төбәк күләмендә «Берҙәм Рәсәй» көндәрен үткәреү практикаһы тәүге тапҡыр тап Башҡортостанда һынап ҡаралды һәм Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттарында ла ҡыҙыҡһыныу уятты. Ҡайһы берәүҙәр уны файҙаланыуға алды, әммә бындай төбәктәр әлегә күп түгел. Бындай күләмле акциялар төбәктәрҙәге һәр партия бүлексәһенең хәленән килмәй.
«Берҙәм Рәсәй» ҡанаты аҫтында хәйриә, күләмле мәҙәни һәм спорт акциялары үтә, социаль объекттар асыла. «Берҙәм Рәсәй» көндәре сиктәрендә партия вәкилдәре халыҡ менән аралаша, уларҙы борсоған проблемаларҙы үҙҙәренән ишетә.


text:
Фото:
Куйбышев тимер юлы начальнигы менән осрашыу
Фото:
16 декабрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Кобзев менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Осрашыу барышында республикала ҡала эргәһе пассажир ташыуҙарҙы ойоштороу һәм пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу мәсьәләләре ҡаралды. Ҡала эргәһе пассажир ташыуҙарҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн 2010 йылда "Башҡортостан ҡала эргәһе пассажир компанияһы" ойоштороласаҡ. Бындай компаниялар РФ Хөкүмәте тарафынан раҫланған тимер юл транспорты структураһын реформалаштырыу программаһы сиктәрендә Рәсәйҙең бер нисә төбәгендә ойошторола. Республика Президентына Сергей Кобзев хәбәр итеүенсә, Башҡортостанда ҡала эргәһе компанияһы эшен башлау өсөн бөтә нәмә әҙер.
— Беҙ Башҡортостан менән тимер юл араһында 2010 йылға ҡала эргәһе пассажирҙар ташыуға контрактҡа ҡул ҡуйырға әҙербеҙ, — тине Сергей Кобзев.
Шулай уҡ “Өфө” тимер юл вокзалын реконструкциялауҙы тамамлау мәсьәләләре тикшерелде. Мортаза Рәхимов фекеренсә, комплекс төҙөлөшө проблемаһын тиҙ арала хәл итергә кәрәк. Төҙөлөш оҙаҡҡа һуҙылды, һәм был етди борсолоу тыуҙыра, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.
— Вокзал — ул Башҡортостандың визит карточкаһы, һәм төҙөлөштө тамамлауға бөтә көстө һалырға кәрәк. Үҙ ваҡытында республика, бюджеттан миллиард ярым һумдан ашыу аҡса бүлеп, Өфө вокзалын реконструкциялауҙы финанслау буйынса бөтә йөкләмәләрҙе үтәне. Хәҙер бөтәһе лә “Рәсәй тимер юлдары” компанияһына бәйләнгән, мөһим объект төҙөлөшөн тамамлау өсөн финанс яғынан ул да яуаплы, — тине Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов.
Осрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, республика төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин, Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе начальнигы Владимир Бучельников ҡатнашты.


text:
Өфөлә төҙөлөш тармағы өсөн инновациялар тәҡдим иттеләр
Бөгөн Башҡортостан Республикаһының Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығында Рәсәй баҙарында төҙөлөш тармағы өсөн BASF концерны тәҡдим иткән инновацион материалдар һәм технологияларға арналған конференция үтте.
Концерндың Рәсәй бүлексәһе белгестәре сарала ҡатнашыусылар иғтибарына Башҡортостандың сәнәғәт предприятиелары һәм ҡала хужалығы объекттарын төҙөү һәм файҙаланыу өсөн компания продукттарын һәм хәл итеү юлдарын тәҡдим итте.
Сығышында БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллиндың билдәләүенсә, производство сифатын һәм энергоһөҙөмтәлелекте күтәреүҙә химия сәнәғәте мөһим роль уйнай. Шуға күрә республиканың ғәмәлдәге төҙөлөш тармағы предприятиелары менән берлектәге эш энергияны файҙаланыу һәм сығымдарҙы кәметеүгә булышлыҡ итәсәк.
Үҙенең сиратында Рәсәйҙәге һәм БДБ-лағы BASF вәкиллеге башлығы Сергей Андреев әйтеүенсә, Башҡортостан Республикаһының ҡеүәтле төҙөлөш комплексы бар. Әүҙем темпта торлаҡ төҙөлә, яңы производство объекттары сафҡа индерелә.
— Төҙөлөш тармағы һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн инновацион продукттар тәҡдим итеүсе булараҡ, энергоһөҙөмтәлелеккә, файҙаланыуҙа сығымдарҙы кәметеүгә, торлаҡ биналар һәм инфраструктура объекттары уңайлылығына һәм оҙайлы файҙаланыу мөмкинлегенә беҙ етди иғтибар бирәбеҙ, — тип белдерҙе Сергей Андреев. — Бындай шарттарҙа беҙ Башҡортостан менән ике яҡлы файҙалы хеҙмәттәшлек итеү өсөн ҙур потенциал барлығын күрәбеҙ.
«Башинформ» агентлығына БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конференция программаһы ике көнгә иҫәпләнгән. Иртәгә республика торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары етәкселәре һәм идара итеүсе компаниялар өсөн семинар ойоштороласаҡ. Уның сиктәрендә, теоретик өлөшөнән тыш, заманса ҡорамалдар ярҙамында полиуретандарҙы ғәмәлдә ҡулланыу мөмкинлеге күрһәтеләсәк.


text:
Фото:
Башҡортостандың сәнәғәт сәйәсәтен үҙгәртеп ҡороу проекты буйынса Өфөгә немец эксперттары килеүе көтөлә
Фото:
Германия эксперттары Карл-Хайнц Клингер, Курт Хорншильд, Вольфганг Гимбель һәм Андреас Шурҙы Башҡортостанда 6-9 апрелдә көтәләр. Уларҙың сираттағы Өфөгә эш сәфәре берлектәге «Башҡортостан Республикаһы сәнәғәт сәйәсәтен үҙгәртеп ҡороуҙы әҙерләү һәм ғәмәлгә ашырыу» проекты сиктәрендә планлаштырыла. Проект менән БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы менән Федератив Германия республикаһының Иҡтисад һәм технологиялар министрлығы шөғөлләнә.
Республиканың Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 7 апрелдә ҡунаҡтар «Инновациялар салоны-2010» махсуслаштырылған күргәҙмәһен ҡараясаҡ. Шул уҡ көндө эксперттар министрлыҡ коллегияһы эшендә ҡатнаша – кәңәшмә Башҡортостандың кластер сәйәсәтен ғәмәлгә ашырыуға арнала. Көндөң икенсе яртыһына «Туризм һәм сервистың инновацион потенциалы. Урал-2010» форумы менән танышыу планлаштырылған.
Эксперттар шулай уҡ туризмды индустриаль яҡтан тәьмин итәсәк фәнни-производство кластерын булдырыу һәм үҫтереү буйынса эш төркөмөнөң сираттағы ултырышында ҡатнашасаҡ. Ул 9 апрелдә Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһында үтә. Шул уҡ көндө БР Президенты ҡарамағындағы Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһында «Башҡортостан Республикаһының инновацион үҫеше: кадрҙар менән тәьмин итеү һәм Европа тәжрибәһе трансферы» темаһына түңәрәк өҫтәл үтә.
Урман сәнәғәте кластерын ойоштороу эштәре сиктәрендә Өфө урман хужалығы техникумын ҡарау ҙа алдан билдәләнгән программаға индерелгән.


text:
Аттар иҫәбе буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә беренсе урында
Башҡортостан Республикаһы аттар иҫәбе буйынса Рәсәйҙә алдынғы урында, тип белдерҙе БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитеты ултырышында БР ауыл хужалығы министры урынбаҫары Азат Йыһаншин.
— Беҙҙең республика аттар иҫәбе буйынса илдә беренсе урында, — тип хәбәр итте ул. – Башҡортостанда 129 мең йылҡы иҫәпләнә. Саха (Яҡут) Республикаһы беҙҙән бер аҙ ҡалыша. Күршеләребеҙҙә йылҡы малы күпкә аҙыраҡ: Силәбе өлкәһендә – 36 мең, Татарстанда – 32 мең.
Үҙ сиратында Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитет рәйесе Франис Сәйфуллин 1990 йылда Башҡортостанда 190 мең йылҡы булыуын билдәләне. Республикала аттар иҫәбе ҡыҫҡара, һәм Яҡут Республикаһы яҡын арала беҙҙе уҙып китеүе ихтимал.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә йәшәүселәргә заманса транспорт системаһы кәрәк»Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә йәшәүселәргә заманса транспорт системаһы кәрәк»
Рөстәм Хәмитов: «Өфөлә йәшәүселәргә заманса транспорт системаһы кәрәк»Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
15 декабрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнөң транспорт ситемаһын үҫтереүгә арналған кәңәшмә үткәрҙе. Унда БР Хөкүмәте ағзалары, ҡала хакимиәте вәкилдәре, профилле министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, шулай уҡ илебеҙҙең һәм сит илдәрҙән саҡырылған ҡала төҙөлөшө өлкәһе эксперттары ҡатнашты.
Төбәк етәксеһе транспорт ситемаһын ҡулайлы ойоштороу мәсьәләһе Рәсәйҙең һәм донъяның күп ҙур ҡалаларына хас тип билдәләне.
Ҡала ландшафтының үҙенсәлектәренә бәйле сәбәптәрҙән тыш, Президент Өфөнөң транспорт системаһын комплекслы үҫтереү стратегияһының булмауын проблемаларҙың төп факторы тип атаны. Юл-транспорт системаһы менән идара итеүҙә лә ҡайһы бер етешһеҙлектәр булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Килеп тыуған хәлдән сығыу юлы тип Рөстәм Хәмитов йәмәғәт транспорты селтәрен үҫтереүҙе билдәләп үтте.
Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов ҡала транспорт ситемаһын үҫтереүҙең перспективалары һәм ошо йүнәлештә башҡарылған эш һөҙөмтәләре тураһында һөйләне. Тикшереү барышында саҡырылған эксперттар – РФ Юғары иҡтисад мәктәбенең Транспорт иҡтисады институты транспорт моделләштереү үҙәге директоры Павел Козлов, «Инженерная группа БЕБ» немец компанияһы башлығы Бернард Блюмель үҙ фекерен белдерҙе.


text:
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты Boeing 777, 747 самолеттарын һәм уларҙың модификацияларын файҙаланыуға рөхсәт алды
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты йөк ташыу һәм алыҫ араға пассажирҙар йөрөтөү киң фюзелажлы «Боинг-777», «Боинг-747» самолеттарын һәм уларҙың модификацияларын ҡабул итеүгә рөхсәт алды, тип хәбәр иттеләр Өфө авиаүҙәгенең матбуғат хеҙмәтендә.
Тейешле бойороҡҡа Федераль һауа транспорты агентлығы етәксеһе Александр Нерадько ҡул ҡуйған һәм ул «Өфө» аэродромының Дәүләт теркәүе һәм файҙаланыуға яраҡлығы тураһындағы таныҡлыҡҡа индерелгән. Һанап үтелгән самолеттарҙы ҡабул итеүгә аэродромдың әҙерлеген «Росавиация» комиссияһы тикшерҙе. Тикшереү һөҙөмтәһе буйынса, был төрҙәге һауа судноларын хеҙмәтләндереүгә йәлеп ителгән бөтә бүлексәләрҙең дә уҡыуҙарҙы үткәндәре һәм самолеттарҙы квалификациялы ҡабул итергә һәм сығарырға әҙер булыуҙары асыҡланды. «Боинг-777» һәм «Боинг-747» самолеттарын һәм уларҙың модификацияларын хеҙмәтләндереү авиация үҙәгенә киләсәктә осоштарҙың географияһын киңәйтергә, пассажирҙарҙың ағымын һәм йөк ташыу күләмдәрен арттырырға булышлыҡ итәсәк.
Boeing 777 һәм Boeing 747-400 — Boeing Commercial Airplanes компанияһы сығарған, донъялағы иң ҙур пассажирҙар йөрөтөүсе самолеттар. Лайнерҙарҙың һыйышлығы 300-400 кеше, был типтағы һауа судноларының крейсер тиҙлеге сәғәтенә 900 километрҙан ашыу, осош алыҫлығы – 11 мең километрҙан артығыраҡ. Уңайлыҡ һәм хәүефһеҙлек критерийҙары буйынса самолеттар иң юғары донъя стандарттарына тап килә. «Өфө» аэропортынан маршруттарҙа был самолеттарҙы файҙаланыуға ниәтләнеүҙәре тураһында «Трансаэро» һәм «Ырымбур авиалиниялары» кеүек эре авиаташыусылар белдергән.


text:
Мәҙәниәт йылы эмблемаһы менән штандартты беренсе булып Бөрө районы алдыФото: Андрей Старостин
Мәҙәниәт йылы эмблемаһы менән штандартты беренсе булып Бөрө районы алды
Мәҙәниәт йылы эмблемаһы менән штандартты беренсе булып Бөрө районы алдыФото: Андрей Старостин
Был көндәрҙә Өфөлә «Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәкмектәренең Республика мәҙәни ваҡиғалар марафоны старт алды. Марафонға рәсми стартты БР Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова Башҡортостанда Мәҙәниәт йылын асыу ваҡытында бирҙе.
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафон символын Лилиә Ғүмәрова Бөрө муниципаль районы хакимиәте башлығы Николай Хорошиловҡа тантаналы рәүештә тапшырҙы.
Мәҙәни саралар үҙ территорияларында «мәҙәни» өлкәне әүҙем үҫтереүсе республика райондарын һәм ҡалаларын асыҡлау һәм ярҙам итеү маҡсатында уҙғарыла.
Республика мәҙәни ваҡиғалар марафоны үҙ юлын республиканың төньяҡ-көнбайыш төбәгенән башланы һәм йыл аҙағында Өфөлә тамамланасаҡ. БР-ҙа Мәҙәниәт йылы символы республиканың бөтә райондары һәм ҡалалары буйлап уҙасаҡ, Башҡортостандың һәр муниципаль районы сиратлап республиканың мәҙәни баш ҡалаһына әйләнәсәк.


text:
Ҡатын-ҡыҙ
Ҡатын (урыҫ. Женщина) — айырым тәбиғи сифаттарға эйә булған енес кешеһе, кеше төрөнә ҡараған ике заттың береһе, иргә ҡапма-ҡаршы булған зат, никахлы ғаилә иптәше[1], бисә, кәләш, йәмәғәт, ефет[2], ҡатын-ҡыҙ затына ҡараған оло кеше. Башҡа затҡа ҡараған кеше ир тип атала. Боронғо замандарҙан ҡатындың төп маҡсаттары бала тыбыу һәм тәрбиәләү, шулай уҡ аш бешереү булған.
«Ҡатын» мәғәнәһе булған башҡа һүҙҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әбей — оло ҡатын
- Бисә — ирҙең ғаилә иптәше булған ҡатын
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)
- ↑ Словарь синонимов башкирского языка (З. Г. Ураксин, 2000)


text:
Фото:
Дмитрий Медведевтың Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Балговещен районы һайлаусылары менән осрашты
Фото:
Благовещен районы халҡы өсөн мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн күсмә ҡабул итеүҙе ойоштороусыларға ярҙам һорап мөрәжәғәт итеү ғәҙәтигә әйләнде. Һайлаусылар менән ошондай осрашыуҙарҙың береһен «Берҙәм Рәсәй»ҙең урындағы бүлексәһендә Дмитрий Медведевтың Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Рәил Әсәҙуллин үткәрҙе.
Мөрәжәғәт итеүҙең төп темаһы торлаҡ-коммуналь хужалығы булды, атап әйткәндә, күп фатирлы йорттарҙы ҡарау һәм уларҙы ремонтлау, дөйөм торлаҡ мөлкәтен ҡулланыу, 2014 йылдың ғинуарында эҫе һыуға тарифтың артыуы. Ике граждан торлаҡ һорауы буйынса мөрәжәғәт итте.
Тикшереү барышында ҡайһы бер халдәр буйынса ҡабул итеүҙә ҡатнашҡан район һәм ҡала хакимиәте вәкилдәре, шулай уҡ «Жилкомсервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте идара итеү компанияһы һәм мөлкәт менән идара итеү буйынса комитет белгестәре яуап бирҙе. Граждандарҙың бөтә мөрәжәғәттәрен дә Төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе үҙ контроленә алды. Осрашыуға йомғаҡ яһап, Рәил Әсәҙуллин Благовещен халҡының әүҙем тормош позицияһын баһаланы.


text:
Башҡортостандың «Рәсәй таянысы» Ҡытайға бизнес-миссия өсөн делегация әҙерләй
ӨФӨ, 2014 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
«Рәсәй таянысы»ның Башҡортостандағы бүлексәһе 21-26 октябрҙә Ҡытайға барыу өсөн республиканың бизнес-делегацияһын әҙерләй, тип хәбәр ителә ойошма сайтында.
Ҡытайҙың иң үҫешкән ҡалаларының береһендә – Цзянси провинцияһының Наньчан ҡалаһында Башҡортостандың һәм республика предприятиелары бизнес-проекттарының презентацияһы үтәсәк.
Делегация составына инеүгә заявкаларҙы «Рәсәй таянысы» Башҡортостан төбәк бүлексәһе 15 сентябргә тиклем ҡабул итә.


text:
Башҡортостанда мәктәптәр ябыла башланы
Иҡтисади көрсөк шарттарында сығымдарҙы кәметеүҙе һәр кем үҙенсә аңлай.
Миәкә районы Сурай ауылы Ибраһимова Фаягөл хәҙер Өфөлә студент. Был ҡыҙ ҙа бала сағында күрше ауылға йөрөп уҡыған. Уның ауылдаштарына ярҙам итергә теләге ҙур ҙа бит, тик мөмкинлеге генә юҡ. Күперҙе рәтләһәләр ҙә яҡшы булып ҡалыр ине, ти ул.
Сурай башланғыс мәктәбенән тыш Миәкә районында тағы бер мәктәпкә хәеф янай. Билдәле мәғрифәтсе Аҡмулланы бүләк иткән Туҡһанбайҙа ике йыл элек ҙурҙан мәктәп һалғайнылар. Уҡыусылар һаны аҙ тип уны ла ябырға йыйыналар.
Шул уҡ ваҡытта район хакимиәтенән Туҡһанбайҙа мәктәп ябылмаясаҡ, ә Сурай мәктәбе ҡайтанан эшләй башланы тип белдерәләр. Быны ата-әсәләрҙең талабы буйынса башҡарғандар. Әммә бәләкәс уҡыусыларҙың тыуған мәктәптәренә ҡайтаһылары килмәй. Уларға күмәгерәк балалар араһында күрше Мәнәүезтамаҡта уҡыуы күңеллерәк икән.
Әлбиттә һаҡсыллыҡ кәрәк. Премьер-министр Раил Сарбаев әйтеүенсә, бөтә донъя иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ кисергән ваҡытта барлыҡ средстволарҙы һаҡсыл тотонорға кәрәк.
“Әгәр ҙә көрсөк ошо рәүешле дауам итһә, 2010-сы йылда төбәктең ауыр хәлдә ҡалыуы ихтимал. Ошоно иҫәпкә алып урындарҙағы барлыҡ сығымдарҙы айырым күҙәтеү аҫтына алырға кәрәк. Ҡала, район етәкселәре социаль–мәҙәни тәғәйенләнештәге объекттар төҙөлөшөн башлар алдынан уларҙың ҡулланыуы бушҡа булмаһын өсөн ентекле анализ нигеҙендә эш итергә бурыслы”, ти премьер-министр.


text:
Аграрийҙар средстволарҙы маҡсатҡа ярашлы файҙаланыуҙары хаҡында отчет бирә
Бишбүләк районында 12 муниципаль район хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралыҡтары начальниктары ҡоролоҡтан юғалтыуҙарҙы компенсациялауға бүленгән бюджет средстволарын маҡсатҡа ярашлы файҙаланыуҙары хаҡында отчет бирҙе. Дәүләт быйыл ауыл халҡына яҡшы ярҙам күрһәтте, һәм хәҙер финанс ярҙамын урынлы файҙаланыу мөһим. Беренсе сиратта средстволар орлоҡ, яғыулыҡ-майлау материалдары, ашламалар һатып алыуға йүнәлтелергә тейеш. Был яҙғы сәсеү кампанияһы-2011-ҙе ваҡытында юғары сифатлы итеп үткәреү мөмкинлеге бирәсәк. Средстволарҙың бер өлөшө Башҡортостанда орғасы малды һаҡлап алып ҡалыу өсөн мал аҙығы һатып алыуға йүнәлтелергә тейеш.
БР Ауыл хужалығы министрлығы етәкселеге ҡатнашлығындағы кәңәшмәлә 2020 йылға тиклем республиканың агросәнәғәт комплексын үҫтереү стратегияһы тикшерелде.
Бындай семинарҙар Стәрлетамаҡ, Ҡалтасы һәм Белорет райондарында үтәсәк. Республиканың ауыл хужалығы министры Азат Йыһаншин бүленгән средстволарҙы файҙаланыу тураһында отчеттар ҡабул итәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең тәрән тикшеренеүҙәр фонды советы рәйесе Владислав Панченко менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең тәрән тикшеренеүҙәр фонды советы рәйесе Владислав Панченко менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең тәрән тикшеренеүҙәр фонды советы рәйесе Владислав Панченко менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең тәрән тикшеренеүҙәр фонды советы рәйесе, Рәсәй Фәндәр академияһы академигы Владислав Панченко менән осрашты. Осрашыу барышында яҡтар фәндең һәм етештереүҙең үҙ-ара эш итеү, ғилми кадрҙар әҙерләү, республикала инновация технологияларын үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе.
Владислав Панченко Өфөлә «Төбәк һәм йәштәр конкурстарын үткәреү мәсьәләләрендә Рәсәйҙең тәрән тикшеренеүҙәр фонды һәм ил субъекттарының үҙ-ара эш итеү системаһын камиллаштырыу» Бөтә Рәсәй конференцияһында ҡатнаша.
– Тәүге тапҡыр ошондай конференция үткәрәбеҙ. 60-ҡа яҡын төбәк тәҡдим ителгән. Беҙ бында төбәктәрҙә фәнде нисек дөрөҫ ойоштороуҙы тикшереү өсөн йыйылдыҡ, – тип һөйләне Владислав Панченко. – Күп кенә субъекттарҙа айырым ҡаҙаныштар, эштәр, ҡайһы бер тикшеренеү үҙәктәренең төшөнә лә инмәгән ҡулайламалар бар. Илдә юғары кимәлдәге тикшеренеүҙәрҙең бер төрлө булыуы халыҡты яҡшы эш менән тәьмин итә һәм һәләтле йәштәрҙең ошонда ҡалыуына булышлыҡ күрһәтә алыр ине.
– Әле республиканың Фәндәр академияһында үҙгәртеп ҡороу бара. Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге лә үҙгәрештәр юлында. Ғилми берләшмәнең үҙенән-үҙе ойошоуы, үҙе өсөн оптималь форма табыуы мөһим. Сөнки һәр биләмәлә институттар, белгестәр туплау төрлөсә.
Башҡортостанда инновация технологияларын эшләү һәм уларҙы яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиеларында индереү өсөн нефть полигонын булдырыу буйынса эш алып барыла, тип хәбәр итте төбәк етәксеһе. Шуның менән бергә әлеге ваҡытта ҙур компаниялар полигон булдырыу менән бер ҙә ҡыҙыҡһынмай.
– Чебоксарҙа Хәүефһеҙлек советының күсмә ултырышында мәғлүмәт хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде. Беҙ Рәсәй сертификация үҙәген асырға, программалаштырыу фабрикаһын төҙөргә тәҡдим иттек, – тине Рөстәм Хәмитов. – Илебеҙгә бик күп программалар кәрәк. Ҡағиҙә булараҡ, уларҙы төрлөсә яҙалар, бында иһә бөтәһе лә тәртиптә буласаҡ.


text:
Йәштәр өсөн вакансиялар йәрминкәһендә 1200 буш эш урыны тәҡдим ителде
Бөгөн йәштәр өсөн тәүге вакансиялар йәрминкәһендә Өфөнөң эш биреүселәре 1200-гә яҡын буш эш урыны тәҡдим итте. Сарала 35 эш биреүсе ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән.
— Беҙҙең сарала банктар, кадрҙар агентлыҡтары, шулай уҡ сәнәғәт, элемтә, сауҙа өлкәләре предприятиелары, спорт клубтары, балалар сәләмәтләндереү лагерҙары әүҙем ҡатнашты. Бынан тыш, йәрминкәгә килеүселәргә үҙ вакансияларын республика һәм ҡала йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәктәре тәҡдим итте, — тине Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.
Йәштәр өсөн беренсе вакансиялар йәрминкәһендә 800 кеше ҡатнашты, тип хәбәр итте Ирина Турчина. Уларҙың яртыһынан күбеһе эш тәҡдим итеүселәр менән әңгәмәләшеүҙә ҡатнашты. 150-нән ашыу кеше эшкә саҡырыу алды. Йәнә 200 кешене эш биреүселәр Өфөләге Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең мәғлүмәт базаһынан һайлап алды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2012 йылдың апреленән башлап йәштәр өсөн вакансиялар йәрминкәһе Өфөлә даими рәүештә — айҙың һәр беренсе кесе йома көнөндә үткәреләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
23 апрелдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Төҙөлөш, сәнәғәт, энергетика, агросәнәғәт комплексы, социаль хеҙмәтләндереү, муниципаль идаралыҡ, транспорт, фән һәм киң мәғлүмәт саралары өлкәләрендә эшләгән 31 хеҙмәткәрҙең ҡаҙаныштары ордендар, маҡтаулы исемдәр, почет грамоталары һәм рәхмәт хаттары менән билдәләнде.
– Бөгөн һеҙгә – яҡшы эшләгән, производстволағы эшмәкәрлектә, йәмәғәт эшендә юғары һөҙөмтәләргә ирешкән лайыҡлы кешеләргә дәүләт наградалары тапшырабыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Йәштәр менән тәжрибә уртаҡлашыуығыҙ хаҡында беләм. Бөгөн был мөһим, сөнки яҡшы эш йәмғиәтебеҙ үҫешенең күрһәткесе булып тора.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәрҙең исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Эксперт РА версияһы буйынса, инвестиция мөхите рейтингында Башҡортостан үҙ позицияһын нығытты
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
«Эксперт РА» версияһы буйынса, Башҡортостан инвестиция мөхите-2014 рейтингында Татарстан һәм Белгород өлкәһе менән бер рәттән «Уртаса потенциал — минималь хәүеф (2А)» төбәктәренең икенсе төркөмөндә. Һуңғы йылда республика рейтингта үҙ позицияһын нығытты: 2013 йылда Башҡортостан «Уртаса потенциал — урта кимәлдәге хәүеф (2В)» рейтингын алды. «Төбәктәрҙең инвестиция йәлеп итеүсәнлеге-2014» тикшеренеү һөҙөмтәләре рейтинг агентлығының рәсми сайтында баҫылған.
Мәскәү, Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург һәм Краснодар крайы — «Уртаса потенциал — минималь хәүеф (1А)» лидерҙары төркөмөндә.
Рейтингты төҙөгәндә Рәсәй Федерацияһы субъекттары инвестиция потенциалы һәм инвестиция хәүефе буйынса баһаланды. Интеграль инвестиция хәүефе кимәле буйынса төбәк бер йыл эсендә 19-сы урындан 13-гә күтәрелгән.
Йыл эсендә уртаса ил кимәлендәге инвестиция хәүефе 1,3 процентҡа артҡан. Аҙ бюджетлы субъекттар һаны 13 процентҡа, 77-гә тиклем үҫкән. Дефицитты ҡаплау өсөн төбәктәр бурысты арттырырға мәжбүр. 2014 йылдың өсөнсө кварталында үҙ килемдәрендә 50 проценттан ашыу дәүләт бурысы булған төбәктәр һаны 41-гә еткән, ә 2013 йылдың ошо уҡ осоронда – 34.
1 ноябргә Башҡортостандың тупланма бюджетының килеме – 136 миллиард һум. Төбәк бюджеты дефициты 1,6 миллиард һум тәшкил иткән. Республиканың Финанс министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 1 ноябргә дәүләт бурысы 24, 2 миллиард йәки 17,8 процент килем тәшкил иткән, шул иҫәптән 13,1 миллиард һум – ҡиммәтле ҡағыҙҙар, 6,1 миллиард һум – бюджет кредиттары, 4,5 миллиард һум – һумлыҡ банк кредиттары, 458,8 миллион һум – дәүләт гарантиялары.


text:
Өфөлә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән хәйриә кисәһе ойошторолдоФото: Олег Яровиков
Өфөлә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән хәйриә кисәһе ойошторолдо
Өфөлә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән хәйриә кисәһе ойошторолдоФото: Олег Яровиков
Өфөлә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән хәйриә кисәһе үтте. Спорт менән шөғөлләнгән был һәләтле, маҡсатҡа ынтылышлы балалар тиҫтерҙәре генә түгел, өлкәндәр өсөн дә өлгө булып тора. Улар спортта ла, тормошта ла ысын чемпиондар, тип билдәләнеләр кисәлә.
М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында үткән сарала һигеҙ тапҡыр Паралимия уйындары чемпионы Оксана Савченко, Рәсәйҙең Паралимпия комитеты вице-президенты, 13 тапҡыр Паралипия чемпионы, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова, бокс буйынса күп тапҡыр донъя чемпионы, Дәүләт Думаһы депутаты Николай Валуев, 2006 йылда Туринда үткән Олимпия уйындарының көмөш призеры Алексей Селиверстов ҡатнашты. «Мәрхәмәт» фонды менән ойошторолған кисәгә шулай уҡ VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашыусылар ҙа килде. Һәм был осраҡлы түгел. Сөнки сара тап ошо ярыштар сиктәрендә үткәрелде.
— Был көндәрҙә республиканың бәләкәй граждандары һәм бөтә донъянан беҙҙең йәш дуҫтарыбыҙ өсөн Өфө олимпиада үҙәгенә әйләнде, — тип билдәләне БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова. – Өлкәндәр өсөн Олимпиада үткәрелгәндән һуң, ҡағиҙә булараҡ, Паралимпиада ойошторола. Һәм бөгөн Торстен Раш менән был идея тураһында һөйләшкән ваҡытта, ул шундай фекерен белдерҙе: әлеге хәйриә кисәһе балалар уйындары тамамланғандан һуң, Паралимпиада үткәреү йолаһын башлап ебәрергә тейеш.
— Был залға күңелле сәбәп буйынса – үҙ-ара танышып, дуҫлашыр өсөн йыйылдыҡ, — тине «Мәрхәмәт» хәйриә мәғариф фондының Попечителлек советы рәйесе Гөлшат Хәмитова. – Һаулыҡ мөмкинлектәре сикле булыуға ҡарамаҫтан, спорт менән шөғөлләнергә теләгән балаларға өлкәндәрҙең иғтибарын йәлеп итеү мөһим. Был осрашыу ҙур дуҫлыҡҡа нигеҙ һалыр, тип ышанғы килә, сөнки балалар ололарҙың ярҙамына мохтаж.
Сара һуңында бағыусылар саңғы ярыштары буйынса ике командаға, хоккей һәм тау саңғыһы буйынса командаларға спорт ҡорамалдары бүләк итте. Шулай уҡ насар ишеткән балалар өсөн мәктәп-интернатта тәрбиәләнеүселәр бүләккә микроавтобус алды.