text:
“Уйнаһын ғына гармуным, Тынмаһын ҡурай моңо!”13-09-2017, 00:11 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Уҙған ижад миҙгелен уңышлы үткәргән берекмә киләсәктә тағы ла юғарыраҡ һөҙөмтәләргә өлгәшеү теләге менән яна. Ысынлап та, 23-сө миҙгел ойошма өсөн көсөргәнешле лә, шул уҡ ваҡытта шатлыҡлы ла булды. Көсөргәнешле, сөнки коллектив алдына алған уй-ниәттәрен, еткерелгән пландарҙы үтәү өсөн мөмкин булғанын да, булмағанын да эшләргә тырышты. “Тырышҡан – тапҡан, ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан” тигәндәй, бөгөн өлгәшелгән уңыштар хаҡында башҡалар алдында йөҙөбөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәҫлек итеп һөйләй алабыҙ.
Даими эҙләнеүҙәр, яңы программалар, спектаклдәр өҫтөндә ентекле эшмәкәрлек алып барыу, коллектив эсендәге ойошҡанлыҡ, етәкселек яғынан күрһәтелгән талапсанлыҡ, рухи һәм матди ярҙам, көндәлек хәстәрлек ижади коллективты берҙәмлеккә һәм дөйөм уңыш өсөн арымай-талмай эшләүгә этәрә. Отчет осоронда, мәҫәлән, берекмә тамашасылар тарафынан яратып ҡабул ителгән дүрт өр-яңы концерт программаһы, өс спектакль әҙерләп күрһәтте. “Башҡортомдоң хазинаһы – йырлы-моңло сибайҙар”, “Йырҙарымда ерем һулышы”, “Исемеңдә һинең яҙмышың...”, “Йәшәү һуты биргән ергенәм...” исемле программаларға Урал аръяғы райондарында, республикабыҙҙың төньяҡ-көнбайыш һәм төньяҡ-көнсығыш район-ҡалаларында йәшәгән тамашасыларыбыҙ ихлас ҡул сапты.
Гастролдәрҙән һуң берекмә етәкселеге исеменә килгән рәхмәт хаттары, шылтыратыуҙар концерттарыбыҙҙың тамашасылар күңеленә хуш килеүе тураһында һөйләй. Әйткәндәй, был сараларҙың төп маҡсаты – халҡыбыҙ күңелендә милли ғорурлыҡ уятыу, телебеҙгә, тәбиғәтебеҙгә, милли йолаларыбыҙға һөйөү уятыу, башҡа милләттәр араһында үҙеңде тиң итеп тойоу тойғоһо тыуҙырыу, милләт-ара татыулыҡҡа, үҙ-ара килешеп йәшәүгә өндәү.
Был йәһәттән шуны билдәләү урынлы булыр, моғайын, артистарҙың үҙ телебеҙҙә ҡуйған концерттары туғандаш татар халҡында ла, башҡа милләт вәкилдәрендә лә берҙәй яҡлау таба һәм ҡеүәтләү ауаздарына, дәррәү алҡыштарға күмелә. “Исемеңдә һинең яҙмышың...” программаһы, әйтәйек, бөтә милләттәр өсөн дә уртаҡ булған проблеманы күтәреп сыға, сөнки яңы тыуған сабыйҙарға исем ҡушыу эшендәге уйлап еткермәүҙәр, милли ғорурлыҡ тойғоһона хыянат милләтем, туған халҡым тип йәшәгән кемдәрҙә генә аңлашылмаусанлыҡ, милләт өсөн янып-көйөү, әсенеү тойғолары тыуҙырмай икән?! Аделина, Карина, Эдик, Рубис, Аврал, Сусанна һ.б. исемен йөрөткән башҡорт ҡыҙҙары һәм малайҙарын милләт улдары һәм ҡыҙҙары тип әйтеп буламы ни? Зөлхизә, Ынйыбикә, Зифа, Сөмбөл, Азат, Азамат, Шәһит, Батырхан, Уйылдан ише төп исемдәребеҙ нимәһе менән кәм дә, ни яғы менән оҡшамай йәш ата-әсәләргә? Балаға исем һайлағанда олатай-өләсәйҙәр ҡайҙа ҡала, нимә уйлай? Программаның ошо проблеманы күтәреп, тотош ил алдында оран һалыуы бик күптәрҙе уйланырға мәжбүр итер, моғайын. Һәр хәлдә концерттан һуң әйтелгән ҡеүәтләү һүҙҙәре, алҡышлы рәхмәттәр ошо хаҡта һөйләй.
Республикабыҙҙа берҙән-бер булған “Сулпан” балалар театры ла үҙ репертуарын еңел-елпе сәхнә әҫәрҙәренән төҙөүҙән азат. Пьеса һайлағанда режиссерҙар иң элек әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһенә, уның тәрбиәүи асылына, балалар өсөн аңлайышлы булыуына иғтибар итә. Мәҫәлән, драматург Сергей Ильницкий пьесаһы буйынса быйыл сәхнәгә ҡуйылған “Ваҡиға урынынан репортаж” спектакле кескәйҙәрҙе тәрбиәле булырға, ололар һүҙен тыңлай белергә, еңмешләнмәҫкә, башҡалар һүҙенә ҡолаҡ һалырға өйрәтә, кире хәлдә уларҙы нимә көткәнлеген иҫкәртә. “Шүрәле – йән киҫәгем!”, “Уңмаған көн”, “Ҡаурыйлы тылсым эйәһе” спектаклдәре лә, беренсе сиратта, ана шул яғы менән иғтибарҙы йәлеп итә. Режиссерҙар – Башҡортостандың халыҡ артисы Вәкил Йосопов, Борис Мәхмүтов сәхнәләштергән был спектаклдәр үҙебеҙҙең Урал аръяғында ғына түгел, республикабыҙҙың Миәкә, Әлшәй, Салауат, Мәсетле, Бәләбәй, Ҡыйғы, Туймазы һ.б. райондары, күрше Силәбе һәм Ырымбур өлкәләре балаларының да күңелен яуланы. Әле театр коллективы төньяҡ-көнбайыш райондарына гастролгә әҙерләнә.
Яңы программалар менән бер рәттән берекмә коллективы үткән ижад миҙгелдәрендә сәхнәгә сығарылып, тамашасылар күңелендә матур хис-тойғолар уятҡан, халыҡты арбаған элеккеләрен дә ҡабатлап, теге йәки был төбәктә тамашасыларға тәҡдим итеп тора. Шундай “иҫкермәҫ” концерт программаларының береһе – “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” Ул республикабыҙҙың күпселек район һәм ҡалаларын урап сыҡты, күрше өлкәләрҙә лә күрһәтелде. “Шундай матур концерт – ҡараған һайын ҡарағы килә, сәхнә геройҙары менән бергә тыуған ауылға ҡайтып урағандай тояһың үҙеңде, – тип яҙа беҙгә Йылайыр районынан Гөлсинә Шаһиәхмәтова. – Мин уны үҙебеҙҙә ике тапҡыр ҡараным, аҙаҡ Сибайға ла барҙым. Артистарҙың иҫ киткес оҫта уйнауҙары, беҙ бала саҡта тыңлаған ретро йырҙарҙы башҡарыуы күңелгә май булып яғыла. Берсә рәхәтләнеп көлөп, берсә һағышлы моң тәьҫирендә күҙҙәр сыланып, онотолмаҫ хәтирәләрҙе яңыртып, ихлас күңелдән ял итеп ҡайттыҡ. Шундай тамашалар йышыраҡ сығарылһын ине!” Был программа баш ҡалабыҙ Өфөлә лә күрһәтелде һәм иң талапсан тамашасы күңелен дә яуланы.
Тыуған еребеҙҙең, тәбиғәтебеҙҙең бәҫһеҙләнә барыуын, кешеләрҙә һаҡсыллыҡ тойғоһоноң һүрелеүен иҫәпкә алып сәхнәләштерелгән “Йәшәү һуты биргән ергенәм...” концерт программаһы ла бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Ер-әсә, Урал батыр образдары аша халыҡҡа мөрәжәғәт итеп, артистарыбыҙ тамашасыларҙың күңелен һиҫкәндерә, ғәзиз еребеҙгә, ата-бабаларҙан ҡалған тәбиғәт ҡомартҡыларына бөтөнләй башҡа күҙ менән ҡарарға өндәй...
Сибай концерт-театр берекмәһе артистары – күрше Силәбе, Ырымбур, Һарытау өлкәләрендә, Пермь крайында йәшәгән милләттәштәребеҙ өсөн күптән көтөп алынған ҡунаҡ. Беҙҙекеләргә Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург кеүек мегаполистарҙа ла ихлас ҡул сабалар. Йыл да яҙғы-йәйге һабантуйҙар мәлендә Сибай артистары ошо ҡалаларҙа үткән байрамдарҙың сағыу биҙәге була, уларҙы алдағы йылдарға ла саҡырып ҡалалар. Сибай, Баймаҡ ҡалаларында, яҡын-тирәләге райондарҙа үткәрелгән һабантуйҙар, иҫтәлекле даталар, һөнәри байрамдар, ҡала көндәре айҡанлы ойошторолған сараларҙа ла улар һәр саҡ иғтибар үҙәгендә. Әйтәйек, Металлургтар көнөндә сибайҙар Хәйбуллала ла, Сибайҙың үҙендә лә, Баймаҡта ла йыл һайын сағыу төҫтә балҡый һәм тау эшсәндәренә матур-матур музыкаль бүләктәр әҙерләй.
Артистарыбыҙҙың юбилейҙары менән бәйле үткәрелгән бенефистар, ижад кисәләре, айырым концерттар ҙа үҙҙәре тирәләй бихисап сәнғәт һөйөүселәрҙе йыя. Бындай саралар һәр сәнғәт оҫтаһына рух күтәренкелеге, илһам һәм дәрт биргән этәргес көс булараҡ әһәмиәткә эйә, сөнки йырсы йәки бейеүсе нәҡ ошондай кисәләрҙә үҙен тулыһынса асыу, тамашасыға ижад ҡомарын бар яҡлап күрһәтеү мөмкинлегенә эйә була.
“Сибай” халыҡ бейеүҙәре ансамбле (етәксеһе Илдар Хәтмуллин), “Тархан” фольклор-эстрада төркөмө (Ринат Ғайсин) филармониябыҙҙың йөҙөк ҡашы булып ҡалыуын дауам итә. Беҙҙең бейеүселәрҙең сығышын һәр ерҙә көтөп алалар һәм йылы алҡыштар менән оҙатып ҡалалар. Ансамблдең составы ла яңыра – уға йәш көстәр өҫтәлә. “Тархан”дар иһә – күптән инде тамашасы һөйөүен ҡаҙанған коллектив. Төркөм халыҡсан, дәртле йырҙары менән дан тота.
Әлбиттә, һәр эштең уңышы етәксенең алдан күрә белеүенә, коллективтың тормошона һиҙгер ҡарашта булыуына, талапсанлығына туранан-тура бәйләнгән. Был йәһәттән Сибай концерт-театр берекмәһе етәксенән уңды, тип әйтергә тулы нигеҙ бар. Директорыбыҙ – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат Ҡотошов – бар яҡлап та булдыҡлы, сәнғәт донъяһында тәрән белемле, талапсан да, шул уҡ ваҡытта ҡул аҫтында эшләгән һәр кемдең мөмкинлеген, һәләтен тоя һәм баһалай белгән шәхес. Бер көн менән генә йәшәүҙе күҙ алдына ла килтермәй ул, алдан пландар ҡороп, һәр нәмәне бар яҡлап уйлап, ҡыҫҡаһы, ете ҡат үлсәп, бер ҡат киҫеп эш итергә тырыша.
– Эш өсөн янған, ижад утында дөрләгән, дөйөм уңыш өсөн ваҡытын да, көсөн дә йәлләмәгән патриоттарға таянам, – ти Айбулат Миңлеғәле улы. – Коллективыбыҙҙа шундайҙарҙың күпселекте тәшкил итеүе ҡыуандыра. Эшебеҙ нисек кенә ауыр булмаһын, артистарыбыҙ һәр ваҡыт тәгәрмәс өҫтөндә, көнө-төнө эш менән мәшғүл, шулай ҙа ризаһыҙлыҡ белдереп, мыжып йөрөгәндәр бик һирәк. Райондан районға, ауылдан ауылға йөрөп концерт ҡуйғандарында бер көндә ике-өс урында сығыш яһарға тура килә, күп ваҡыт аслы-туҡлы йөрөйҙәр. Бөгөн бит элекке кеүек артистарҙы һәр ерҙә ҡоҙа көткәндәй мул табын менән ҡаршы алмайҙар... Барыһының да яҡын киләсәккә – үҙ бинабыҙ, үҙ сәхнәбеҙ булыр көнгә ныҡлы өмөт тотоп, баш баҫып, бер табандан эшләүенә рәхмәт! Алла бирһә, оҙаҡламай ул көндө лә күрербеҙ. Кем әйтмешләй, беҙҙең урамда ла байрам булыр әле...
Йыл һайын исемле йылға бағышланған концерт-лекторийҙар, хәтер һәм ижад кисәләре, дуҫтарса осрашыуҙар, Учалы муниципаль филармонияһы артистары менән берлектәге сығыштар, байрам тантаналары, мәктәп уҡыусылары, талиптар һәм балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре менән үткәрелгән күңелле кисәләр һәм иртәлектәр... Былар – артистарҙың ижади тормошонда ғәҙәти күренеш. Урал аръяғында төп мәҙәниәт һәм сәнғәт йондоҙо булған концерт-театр берекмәһе күп яҡлы ижад йүнәлешендә эшләй һәм республикабыҙҙа милли рухлы, милли колоритлы сәнғәт ойошмаһы булараҡ алдынғы урынды биләй. Быны сибайҙарҙың сығышын тамаша ҡылған һәр кем раҫлар. Туған халҡыбыҙға тоғролоҡ, уның бәҫен һәм абруйын күтәреү, телебеҙҙе саф килеш һаҡлау, милләт рухына тап төшөрмәү – Сибай концерт-театр берекмәһенең төп йәшәү кредоһы.
Әле яңы ижад миҙгелен асыу айҡанлы әҙерләнгән “Уйнаһын ғына гармуным, тынмаһын ҡурай моңо!” тип исемләнәсәк концерт программаһы ла тамашасыларға милли асылыбыҙҙы асыр күп үҙенсәлекле сығыштар вәғәҙә итә. Илһам һәм дәрт менән янып йәшәй берекмә артистары һәм үҙ тамашасылары менән яңынан-яңы осрашыуҙарға ашҡына...
Сибай ҡалаһы.


c: text/html

text:
Йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә 27 меңдән ашыу вакансия тәҡдим ителде
2012 йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә эш тәҡдим итеүселәр менән 27 меңдән ашыу вакантлы урын тәҡдим ителде. Әлеге ваҡытта ҡаланың вакансиялар исемлегендә 18 меңдән ашыу позиция иҫәпләнә.
«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙлек кимәле бөгөн ҡалала 1,49 процент тәшкил итә. Хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты кәмеп, әлеге ваҡытта 0,49-ға тиң. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, март башында был күрһәткес 0,64-кә тиң ине.
2012 йыл башынан Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамында 4200-ҙән ашыу эшһеҙ эшкә урынлаштырылды. Йәнә шул сама эшһеҙ иҫәптән төшкән. Был ваҡыт эсендә 3700-ҙән ашыу кеше эшһеҙ тип танылған. Яҡынса 4900 өфөлө эш эҙләүселәр сифатында иҫәпкә ҡуйылған, 700-гә яҡын граждан ҡайтанан уҡытырға ебәрелгән.
Бөгөнгө көндә Өфөлә рәсми рәүештә яҡынса 8400 эшһеҙ иҫәпләнә. Ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә йәмғеһе туғыҙ меңгә яҡын кеше иҫәптә тора.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостанда йәштәр өсөн «Һин - эшҡыуар» федераль программаһы старт ала
Башҡортостанда йәштәр өсөн «Һин — эшҡыуар» федераль программаһы старт ала. Республикала үҙ эштәрен булдырырға йәки үҫтерергә теләгән йәштәр программала ҡатнашыу өсөн заявкалар бирә башлаған да инде.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, проект Рәсәйҙең 40-тан ашыу төбәгендә тормошҡа ашырыла. Бөгөнгө көндә унда меңгә яҡын йәш кеше ҡатнаша һәм биш меңдән ашыу кеше үҙенең бизнесын асҡан.
Программала йәшәү урыны буйынса Башҡортостанда теркәлгән, үҙ эшен асырға теләгән, шулай уҡ әлеге ваҡытта эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән һәм бизнесын үҫтерергә теләгән 14-30 йәштәрҙәге кешеләр ҡатнаша ала.
«Һин — эшҡыуар» тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алыу һәм унда ҡатнашыуға заявка биреү өсөн Начни.Сейчас.рф сайтына инергә була.


text:
Башҡортостан дәүләт интервенция фондына 185 мең тоннанан ашыу ашлыҡ һатырға ниәтләй Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Башҡортостан дәүләт интервенция фондына 185 мең тоннанан ашыу ашлыҡ һатырға ниәтләй
Башҡортостан дәүләт интервенция фондына 185 мең тоннанан ашыу ашлыҡ һатырға ниәтләй Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан аграрийҙары дәүләт интервенция фондына 185 мең тоннанан ашыу иген тапшырырға ниәтләй. Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, быйыл 15 райондан 29 хужалыҡ иген интервенцияларында ҡатнашырға иҫәп тота.
2001 йылдан башлап илдә ашлыҡҡа эске хаҡтарҙы тотороҡландырыу өсөн тауар интервенциялары үткәрелә. 2009 йылдан Берләшкән иген компанияһы интервенция үткәреү буйынса дәүләт агенты булып тора.


text: 9 май – иң оло һәм изге байрам. Ул бөтә халыҡ ғорурлығы, илһөйәрлек, ҡаһарманлыҡ өлгөһө һәм әсе юғалтыуҙар көнө. Ошо уңайҙан 8 майҙа Малаяҙ башҡорт гимназияһында гимназистар Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Шакиров Тәүил Ниғмәтйән улы менән осрашты. Ветеран үҙенең һуғыш хәтирәләре менән уртаҡлашты, балаларға тыуған илдәге халыҡтар дуҫлығының , тыныслыҡтың ҡәҙерен белергә өндәне. Уҡыусылар олатайҙың һәр бер һүҙен йотлоғоп тыңланы, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап алды. Сара барышында ауыр һуғыш йылдары тураһындағы фильм балаларҙы уйға һалды. Осрашыу уҡыусыларҙың йыр-моңдары, тасуири шиғыр һөйләүҙәре менән аралашып барҙы.Сара аҙағында балалар ветеран менән иҫтәлеккә фотоға төштө. Гәрәева Ф.Й. - тәрбиә эше буйынса директор урынбаҫары.


text: Беҙ, кешеләр, ғәҙәттә, йәшлек менән мөхәббәтте йәнәш ҡуйыусанбыҙ. Мөхәббәт хаҡында һүҙ йөрөтһәк, мотлаҡ йәш кеше, йәш саҡтар күҙ алдына баҫа. Ә хәҙерге заман йәштәренең мөхәббәтенә ныҡлап ҡараш бүлгәнебеҙ бармы? Хәйер, бер уйлаһаң, һәр кемдең шәхесенә ҡағылырға хаҡыбыҙ ҙа юҡ һымаҡ, уларҙың күбеһе глобаль селтәрҙә табышып ҡауыша тигәндән башҡа ары китмәйбеҙ. Шулай ҙа, бөгөнгө виртуаль донъя аша танышып, ғәҙәти булмағанса өйләнешкән икәү тураһында һөйләүҙе урынлы һанайым, сөнки башҡорт милли кейемендә туй үткәргән һирәктәрҙән һанала Йәмилә һәм Азат Ҡасҡынбаевтар. Заман менән йәнәш атлағанда миллилекте өҫтөн ҡуйыусы, халҡыбыҙҙың йолаларын өйрәнеүсе, үҙ миҫалдарында тергеҙеүсе булараҡ таныш һәм өлгө улар күптәргә.


text:
Мелисса
Мелисса, инә ҡорт үләне (рус. Мели́сса лека́рственная, лат. Melissa officinalis) —баллыбабай һымаҡтар (Lamiaceae) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 50-120 см. Июндән ноябргәсә аҡ, алһыу, һары сәскә ата. Орлоғо һары йәки ҡара төҫтәге сәтләүек.
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мелиссаның тыуған иле — Урта диңгеҙҙең көнсығыш районы. Үҫемлек тәбиғи шарттарҙа Кавказда, Ҡырымда һәм Рәсәйҙең көньяк өлкәлерендә үҫә. Башҡортостанда баҡса үҫентеһе булараҡ үҫтерелә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Путырский И. Н., Прохоров В. Н. Дарыу үҫемлектәре — Мн.: Книжный Дом, 2005. (рус.)
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. — 160 б. ISBN 5-295-01499-1


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 05.05.2018
Тәмле бәлеш
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 5-05-2018, 08:30
Ҡамыр өсөн 100 г маргарин, 200 г он, 100 г шәкәр, 1 ҡалаҡ ҡамыр ҡабартҡыс, 1 йомортҡа, 4 ҡалаҡ ҡаймаҡ, 140 г эремсек кәрәк.
Барыһын да бергә һалып бутап, ҡамыр баҫырға. Уны йәйгәс, 3 алма, виноград, 2 ҡалаҡ шәкәр, 1 ҡалаҡ аҡ май ҡушып әҙерләнгән эслек һалына. Бәлеш өҫтөнә шыйыҡ ҡамыр кеүек эшләнгән ҡаймаҡлы шыйыҡса ҡойола. Ул түбәндәгесә әҙерләнә. 160 мл ҡаймаҡ, 1 ҡалаҡ шәкәр, 2 йомортҡа, 1 пакет ванилинлы шәкәр, 2 ҡалаҡ крахмал (он менән дә алмаштырырға була)....
Организмды таҙартыу өсөн
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 5-05-2018, 07:00
Был эсемлек организмды токсиндарҙан, төрлө зарарлы матдәнән таҙарта. Уны әҙерләүе бик еңел.
Бының өсөн 2 кишер, 4 – 5 сельдерей һабағы, бал, бер-ике алма, лимон, имбир, дәрсен (корица) кәрәк. Кишер, алма һәм сельдерейҙы блендер менән иҙергә, шуға бер ҡалаҡ лимон һуты, бер нисә ҡалаҡ бал, яртышар ҡалаҡ имбирь менән дәрсен ҡушып бутарға.
был эсемлекте көндәлек туҡланыу рационына индерергә мөмкин, шулай уҡ ябығырға теләүселәргә аҙнаһына бер-ике тапҡыр иртәнге һәм киске аш урынына эсергә тәҡдим ителә....


text:
Беҙҙең мәктәптән күптәр «Йәншишмә»гә яҙыша. Уның биттәрендә минең ағайым һәм беҙҙең синыфыбыҙ тураһында ла мәҡәлә баҫылып сыҡты. Шуға был гәзитте яратып уҡыйым, килгәнен көтөп алам. Тиҫтерҙәрем ижад иткән шиғырҙар, әкиәттәр оҡшай. Герой-пионерҙар тураһында ла уҡырға яратам.
Быйыл БДИ барышын күҙәтеү маҡсатында йәмәғәт контроле сифатында 7 меңгә яҡын студент йәлеп ителәсәк. Улар Рәсәйҙең 282 уҡыу йортонан һайлап алынған. Күҙәтеүселәрҙең кәрәкле һанын тәьмин итеү өсөн был студенттарға сессияны алдан биреү ойошторола. Рәсәй Йәштәр берлеге мәғлүмәттәре буйынса, ҡайһы бер төбәктәрҙә уҡыу семинарҙары үткәрелгән дә инде, ә дөйөм алғанда, уларҙы уҡытыу 15 апрелгә тамамланырға тейеш.
Өфөлә башҡорт китаптарын йыйыу буйынса акция иғлан ителде. Тупланған әҙәбиәт күрше Силәбе өлкәһендә милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән урындарға оҙатыласаҡ. Ҡоншаҡ һәм Арғаяш халҡы тәү сиратта уҡыу әсбаптарына ҡытлыҡ кисерә. Шулай уҡ башҡорт авторҙарының баҫмалары ла ҡабул ителә. Китаптарҙы Халыҡтар дуҫлығы йортона килтерергә мөмкин. Адресы: Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 56.
БДУ-ның Хоҡуҡ институты IX – XI синыф уҡыусыларын асыҡ хоҡуҡ мәктәбенә бушлай уҡырға саҡыра. Бында улар көндәлек тормошта кәрәк булған юридик белем аласаҡ, үҙҙәренең хоҡуҡтары һәм бурыстары хаҡында беләсәк. Уҡыу программаһы 10 фәндән тора. Дәрестәр аҙнаһына бер тапҡыр, көндөң икенсе яртыһында үткәрелә. Асыҡ мәктәп 28 марттан 13 июнгә тиклем эшләйәсәк. Белем алырға теләүселәр 26 мартҡа …
Continue reading ‘Хоҡуҡ мәктәбе көтә!’ »
Республикабыҙҙа Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабына йомғаҡ яһалды. Бәйге быйылғы уҡыу йылында 24 фән буйынса уҙғарылып, район, ҡалаларҙан 2 меңдән ашыу уҡыусы ҡатнашты. Шуларҙың 58-е еңеүсе булып ҡыуанһа, 413-ө призёрҙар рәтенә инде. Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Октябрьский, Нефтекама ҡалаларынан призлы урын яулаусылар күп.
Гимназиябыҙҙа үҙенсәлекле бер йола бар: февраль айының беренсе йомаһында уҡыу йортон төрлө йылдарҙа тамамлаған уҡыусылар менән осрашыу үтә. Ғәҙәттә, был көндә һыуыҡ, ыжғыр бурандар була торғайны. Ҡайһы ваҡыт мәктәп карантинға ябылған саҡҡа тура килә ине. Ә быйыл хөрриәт: көн йылы, ҡояш йылмая, асфальт юл, йәй көнөндәге һымаҡ, ялтлап ята! Шуғалыр ҙа тамаша залына ҡунаҡтар ағылды …
Continue reading ‘Тағы ла бергә йыйылдыҡ’ »
Эйе, хәҙер бөгөн һәм иртәгә Өфөлә «Салауат Юлаев» силәбеләр менән көс һынашасаҡ. Шулай уҡ уйындар дүрт еңеүгә тиклем барасаҡ. 6:4, 2:7, 3:5, 4:2, 2:1, 2:3, 3:2… Тик етенсе хәл иткес алышта ғына, етмәһә, өҫтәмә ваҡытта юлаевсылар «Авангард»ты (Омск) еңеүгә иреште. Саҡ-саҡ оттоҡ. Әйткәндәй, һуңғы дүрт осрашыуҙа беҙҙең ҡапҡаны Бен Скривенс һаҡланы. Ышаныслы торҙо, күп тапҡырҙар …
Continue reading ‘«Трактор» менән алыш көтә’ »
Йәнйегет ауылы Сибай ҡалаһынан 15 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Яугүл күлен һәм Сыңрау торна һаҙын Сағыл тауы ҡаплап ята. Көнбайыштан – Ирәндек һырты. Оло юлдан уң яҡта – Олотау башында өйөлгән биш ташлыҡ бар. Элек был һырт буйынан мейес өсөн матур дүрткел таштар сығарғандар. Шундай урындар хәҙер ҙә күп. Сәйет, Исмәғил үҙәктәренең, Өмөлгәндең шишмәләре, аҫтараҡ Ҡайынүҙәк, …
Continue reading ‘Бишташ (Ететаш) тауы’ »
Тыуған ил, тыуған яҡ, тыуған ауыл, тыуған йорт… Тәрән мәғәнәле ошо һүҙҙәрҙе ҡабатлау менән күҙ алдыма ғәзиз ғаиләм килеп баҫа. Үҙемде бик бәхетле тип һанайым. Сөнки тыуған илем, һулар һауам, эсәр һыуым һәм янымда иң яҡын кешеләрем – туғандарым, атай-әсәйем бар.
Был донъяла берәүҙәр һәр ваҡыт ниҙәндер ҡәнәғәт түгел, аҙым һайын зарлана, һуҡрана, тормоштоң тик кире яҡтарын ғына күрә. Ә икенселәр, киреһенсә, һәр саҡ күтәренке кәйефле, шат күңелле, бөтә нәмәнән тик ыңғай һыҙаттарҙы ғына эҙләй. Уларҙың оптимистик рухы башҡаларға ла күсә. Рифа Зәйет ҡыҙы менән Рәсүл Абдулхаҡ улы Сәхийәровтар – нәҡ шундайҙар.


text:
Фото:
Башҡортостандың арыш оно Рәсәйҙең бик күп төбәктәренә ебәрелә
Фото:
Дәүләкәндә етештерелгән арыш онон Якутияла, Бурятияла, Мәскәү, Силәбе, Свердловск өләләрендә юғары баһалайҙар. Был хаҡта Башҡортостан
Президенты Рөстәм Хәмитовҡа 9 июлдә Дәүләкән икмәк продукттары комбинаты етәкселеге хәбәр итте. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, республика башлығы был көндө республиканың көнбайыш райондары буйлап эш сәфәрендә йөрөнө.
Комбинатта көн һайын 120 тонна иген эшкәртелә. Етештерелгән ондоң яртыһы республикала һатыла, ҡалғаны Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә оҙатыла.
Рөстәм Хәмитов предприятиеның етештереү циклы менән танышты, хеҙмәткәрҙәр менән аралашты. Комбинатта ҡорамалдарҙы яңыртыу мәсьәләһе хәл ителә. Бындағы тирмән 1950-1960-сы йылдарҙа уҡ ҡуйылған булған һәм яҡын арала алмаштырыласаҡ.


text:
Зөһрә Рәхмәтуллина Халыҡ-ара мәғариф симпозиумының ойоштороу комитеты составына инде
Дәүләт Думаһының Мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина VII «Донъяуи белем биреү киңлегендә мәҙәниәт һәм сәнғәт юғары уҡыу йорттары: Евразия мәҙәниәт-ара коммуникациялар традициялары һәм хәҙерге заман» халыҡ-ара симпозиумының ойоштороу комитеты ултырышында ҡатнаша. Форум бөгөн, 29 ғинуарҙа, Истанбулда башланды.
Симпозиум донъяның төрлө илдәрендә 2007 йылдан башлап үткәрелә. Мәҙәни элитаның яңы быуынын глобалләшә барған донъяның мәҙәниәт-ара коммуникациялар киңлегендә эшмәкәрлек алып барыуға әҙерләү процестарын һәр яҡлап ғилми нигеҙҙә өйрәнеү сараның төп маҡсаты булып тора. Форум ярҙамында Евразия мәҙәниәт-ара коммуникациялар традициялары үҫеш ала. Һуңғылары, үҙ сиратында, мәҙәниәттәрҙең бер-береһен байытыуына, илдәр һәм халыҡтар араһында хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, этномәҙәни конфликттарҙы хәл итеүгә булышлыҡ итә.
Рәсәй Федерацияһында 90 мәҙәниәт һәм сәнғәт юғары уҡыу йорто эшләп килә. Улар иҫәбендә Рәсәйҙең алдынғы ижади юғары уҡыу йорттарының береһе – З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы ла бар.
Ойоштороу комитеты эшмәкәрлеге сиктәрендә ҡатнашыусыларҙың Рәсәй Федерацияһының Төркиә Республикаһындағы илсеһе Владимир Ивановский һәм Төркиә Бөйөк Милли Йыйылышының Тышҡы мәсьәләләр буйынса комитеты рәйесе Волкан Бозкыр, шулай уҡ Мимар Синан исемендәге Сәнғәт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осрашыуы планлаштырылған.


text:
Иҡтисад
Иҡтисад (боронғо грек теленән oἶkoς — йорт, хоужалыҡ, хужалыҡ итеү һәм vόuoς — ном, хужалыҡ менән идара итеү территорияһы һәм һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә, «йорт хужалығын алып барыу ҡағиҙәһе»)[1] — йәмғиәттең хужалыҡ эшмәкәрлеге, шулай уҡ етештереү, бүлеү, алмашыу һәм ҡулланыу системаһында барлыҡҡа килгән мөнәсәбәттәр берлеге.
Беренсе тапҡыр ғилми хеҙмәттә «иҡтисад» һүҙе беҙҙең эраға тиклем Ксенофонттың ғилми эштәрендә телгә алына һәм ул уны «тәбиғи фән» тип атай. Аристотель иҡтисадты хрематистикаға — кешенең файҙа алыу менән бәйле эшмәкәрлек тармағына ҡапма-ҡаршы ҡуя[2]. Хәҙерге философияла иҡтисад хаҡ билдәләмәһе күҙлегенән ҡаралған йәмғиәт мөнәсәбәттәре системаһы итеп ҡарала . Иҡтисадтың төп функцияһы даими рәүештә халыҡтың тормошо һәм эшмәкәрлеге өсөн кәрәк булған уңайлыҡтар булдырыу, сөнки шунһыҙ йәмғиәт үҫешмәй. Иҡтисад сикләнгән ресурстар донъяһында кешенең ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә ярҙам итә.
Йәмғиәт иҡтисады ҡатмарлы һәм бөтә өлкәгә ҡағылған организм булараҡ, һәр кешенең һәм йәмғиәттең тормошон, эшмәкәрлеген тәьмин итә.
Йөкмәткеһе
Иҡтисадтың кимәлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисад фәнендә иҡтисади эшмәкәрлек производствоның микро- һәм макроиҡтисад кимәленә һәм донъя иҡтисадына бүленә.
- Микроиҡтисад айырым производство йәки предприятие булып тора.
- Макроиҡтисад милли йәки дәүләт иҡтисадын тәшкил итә.
- Интериҡтисад донъяуи хужалыҡтың барлыҡҡа килеү нигеҙҙәрен һәм уның үҫешеүен ҡылыҡһырлай.
Иҡтисад секторҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иҡтисадтың беренсел секторы ауыл хужалығын, балыҡсылыҡты, урмансылыҡты, һунарсылыҡты һәм сеймал табыу, яғыулыҡ әҙерләү сәнәғәтен берләштерә.
- Иҡтисадтың икенсел секторы эшкәртеүсе сәнәғәт һәм төҙөлөш.
- Иҡтисадтың өсөнсөл секторы — хеҙмәтләндереү өлкәһе. Бик йыш өсөнсөл секторҙан иҡтисадтың дүртенсел секторын — мәғлүмәт технологияларын, мәғарифты, ғилми тикшеренеүҙәрҙе, глобаль маркетингты, банк һәм финанс хеҙмәттәрҙе һәм производство менән түгел, ә уны планлаштырыу һәм ойоштороу менән бәйле (белем иҡтисады) башҡа хеҙмәтләндереүҙе айыралар.
Милек формаһына бәйле дәүләт һәм шәхси секторға айырыла.
Иҡтисади эшмәкәрлектең аныҡ төрҙәренә бәйле иҡтисадтың аныҡ, производство булмаған һәм финанс секторын айырылар.
Иҡтисад формалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәмәлдәгеләрҙән түбәндәге төп формаларҙы бүләләр:
- баҙар
- административ-команда
- традицион
- ҡатнаш
Иҡтисади үҫеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисад үҫеше билдәле ваҡыт арауығында, билдәле осорҙа (ай, квартал, йыл) милли иҡтисадта продукция етештереүҙең аныҡ үҫешен билдәләй. Иҡтисади үҫештән айырмалы, иҡтисад үҫеше күләм күрһәткесе. Аныҡ производство тигәндә (инфляция факторҙары ҡағылмаған), ғәҙәттә, аныҡ эске тулайым продукция (ВВП) күләмен, һирәк кенә — аныҡ тулайым милли продукт (НВП), саф милли продуктты (ЧВП) йәки милли килемда (НД) аңлайҙар. Иҡтисад үҫеше дөйөм именлек үҫешенә: ғүмер оҙайлығы артыуына, медицина хеҙмәтләндереүе сифатына, белем кимәленә, эш сәғәте ҡыҫҡарыуға һ.б. тығыҙ бәйләнгән.
Иҡтисад үҫешенең экстенсив һәм интенсив факторҙары бар.
Иҡтисад тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәүтормош йәмғиәттә иҡтисади үҫеш кимәле түбән йән йән аҫырарлыҡ ҡына була. Башта тәүтормош кешеләре йәшәү өсөн һунарсылыҡ һәм ризыҡ йыйыу менән шөғөлләнһә, неолитик инҡилап һөҙөмтһендә ер эшкәртеү һәм малсылыҡ барлыҡҡа килә. Йәмғиәттең үҫеше хеҙмәт бүленешенә һәм социаль тигеҙһеҙлеккә килтерә, социаль синыфтар һәм дәүләт барлыҡҡа килә. Ҡол биләүселек башлана.
Яйлап ҡына тәүҙә тәбиғи алмашыу — бартер формаһында тормошҡа ашырылҡан тауар әйләнеше үҫешә, әммә аҡса барлыҡҡа килгәс, ул сауҙаға әйләнә. Шуға ҡарамаҫтан, Боронғо донъя һәм Урта быуаттар йәмғиәттәрендә тәбиғи хужалыҡ өҫтөнлөк итә. Бик күп дәүләттәрҙә хужалыҡты планлы алып барыуға (ул ирригация, һарайҙар һәм пирамидалар һалыу кеүек һур эштәрҙе башҡарыу мөмкинлеге бирә) һарай иҡтисады һәм тәбиғи хужалыҡ берләшмәһенә нигеҙләнә.
XV быуат һуңынан Бөйөк географик асыштар дәүере башлана, ул донъя иҡтисадын барлыҡҡа килтерә һәм беренсел туплау дәүеренә юл аса.
XVIII быуаттың һуңғы сирегенән сәнәғәт инҡилабы башлана һәм ул ҡайһы бер үҫешкән илдәрҙә XIX быуат һуңында халыҡтың күпселегенең ауыл хужалығында түгел, ә сәнәғәттә эшләй башлауына килтерә. Өҫтөнлөклө иҡтисади система булып капитализм тора, традицион йәмғиәт замансаға, аграр йәмғиәттән индустриаль йәмғиәткә әйләнә.
XX быуатта ҡайһы бер илдәрҙә административ-командалы социалистик иҡтисад ойошторола. Башҡа илдәрҙә капитализм үҫешә. XX быуаттың икенсе яртыһында фәнни-техник инҡилап башланып, һөҙөмтәлә нығыраҡ үҙещкән илдәрҙә индустриаль йәмғиәт постиндустриаль йәмғиәткә йәләнә башлай. Ҡайһы бер илдәрҙә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, постиндустриаль иҡтисадҡа күсеү билдәле бер объектив һәм субъектив сәбәптәр арҡаһында тотҡарланыла.
Эске тулайым продукция етештереү буйынса донъяның иң ҙур иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2008 йылда эске тулайым продукция күләме буйынса (миллионлаған АҠШ долларында) Халыҡ-ара валюта фонды мәғлүмәттәренә ярашлы, донъяның иң ҙур иҡтисадтары[3]:
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иҡтисад тармағы
- Инновацион иҡтисад
- Конституцион иҡтисад
- Халыҡ хужалығы
- Иҡтисади социология
- Электрон иҡтисад
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Райзберг Б. А., Лозовский Л. Ш., Стародубцева Е. Б. Современный экономический словарь. — М.: ИНФРА-М, 2007. — 495 с.
- ↑ Вавилов С. И.. Большая советская энциклопедия Том 03 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание
- ↑ Report for Selected Countries and Subjects
- ↑ 4,0 4,1 Nominal 2010 GDP for the world and the European Union.. Международный валютный фонд. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011. 27 май 2011 тикшерелгән.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Национальная экономическая энциклопедия
- Российские и зарубежные экономические журналы на портале eLibrary.ru
- Статьи по экономике из научных библиотек
- Электронная библиотека по экономике, теории активных систем и менеджменту
- Макроэкономика. Электронные книги по макроэкономике
- Микроэкономика. Электронные книги по микроэкономике
- Федеральный образовательный портал «Экономика. Социология. Менеджмент»
- Белорусский экономический портал «ЭКОНОМИКА.BY»
- Образовательный портал «Экономика. Управление. Право»


text:
Лидиә ДИНМӨХӘМӘТОВА, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы:
– Хыялымдағы егет, беренсенән, төҫкә һылыу, белемле, итәғәтле, миңә лә, үҙенең ата-әсәһенә лә ихтирамлы, һүҙ менән түгел, ә эше менән дә уңған булырға тейеш. Тәрбиәле, ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата итәғәтле, үҙ һүҙен һәр ваҡыт тота белеүен теләр инем.
Әрмелә лә хеҙмәт итһен. Үҙен ысын ир-егет итеп һанаған кеше мотлаҡ рәүештә хәрби бурысын үтәргә тейеш, тип иҫәпләйем. Тап әрмелә улар нығынып ҡайта, ауырлыҡтарҙы еңергә өйрәнә, тормош дәресе алалар.
Юғары белемле булһын. Яңы технологиялар ныҡлы үҫешкән заманда кешеләр ҙә яраҡлашырға һәм белемдәрен үҫтерергә тейеш. Егеттәргә был айырыуса ҡағыла.
Сәлимә ДӘҮЛӘТШИНА. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе:
– Мин егеттәрҙең күберәк тоғро, иғтибарлы, уңған, аңлаусан һәм ҡыйыу булыуҙарын теләр инем. Ә хыялымда – батыр, тырыш, аңлаусан егет. Әлбиттә, егетмен, тигән кеше әрмелә хеҙмәт итергә тейеш. Юғары белем алмаһа ла, башҡарған эше яҡшы, уй-ниәттәре изге, ҡулы оҫта булыуы ла мөһим.
Зәлиә АЛТЫНБАЕВА. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе:
– Ә миңә егеттәрҙең әйткән һүҙендә тора белгән, ҡыйыу, маҡсатлы, тырыш булғандары оҡшай. Хыялымдағы егетте лә күҙ алдыма шундайыраҡ итеп килтерәм. Һаулыҡтары етеп, әрмегә барырға кәрәк икән, улар, әлбиттә, үҙ бурыстарын үтәргә тейештәрҙер, тип уйлайым. Ә инде кемдәрҙер бара алмай икән, үҙҙәрен кәм тоймаһындар ине. Тормошта үҙ урындарын табып, яратҡан шөғөлдәре бар икән, юғары белем мөһим түгелдер. Эшкә уңған, егәрле, оҫта булһа, яҡшы инде, сөнки егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ.
Гөлфиә КИЛСЕНБАЕВА. Күгәрсен районы, Яңы Хвалын мәктәбе:
– Егет булғас, ут булһын, тигәндәй, егеттәрҙә мин күберәк ҡыйыулыҡты, батырлыҡты хөрмәт итәм. Үҙ ҡыҙын бер ҡасан да үпкәләтергә бирмәгәндәр генә ысын егет була ала. Минең хыялымдағы ир-азаматы оҙон буйлы, аҡыллы, ҡара күҙле… Унан хуш еҫтәр аңҡып торһон. Әрмелә хеҙмәт итмәүе лә, юғары белеме лә булмауы бик мөмкин. Иң мөһиме: ул һине ысын күңелдән яратһын.
Г. РАМАҘАНОВА яҙып алды.


text:
Һабантуй
Һабантуй — башҡорттарҙың боронғо байрамы, шулай уҡ башҡа күп халыҡтарҙа үткәрелә. XVII быуат урталарында И. Г. Георги, И. И. Лепехин башҡорттарҙың һабантуйын тасуирлап яҙған. Уларҙың хеҙмәттенән күренеүенсә һабантуй «Ҡарға бутҡаһы»нан һуң яҙғы сәсеү эштәре менән малға бесән әҙерләу араһында үткәрелә. Ғәҙәттә бер-нисә ауыл бергә үткәрә. Һабантуй алдынан малайҙар һебә йыялар. Һебә йыйыу—ауылда өй беренсә йөрөп һабантуйға бүләк йыйыу. Һебә йыйыусыларға хужалар таҫтамал, яулыҡ, аҙыҡ-түлек биреп сығара. Борон һабантуйҙа егеттәр милли көрәштә көс һынашҡан, һырғауылға үрмәләү, тоҡ менән һуғышыу, атта сабышыу һәм башҡа халыҡ уйындары үткәрелгән. Сәсәндәр, ҡурайсылар, йыраусылар, бейеүселәр үҙ-ара ярышҡан. Йылдың уңышлы килеүен теләп доға уҡығандар. Еңеүселәргә төрлө бүләктәр бирелгән.
Байрамда уйын-көлкө, аш-һыу араһында донъя хәлдәре, ил эштәре хакында фекер алышыу ойошторолған, алдынғы тәжрибә маҡтап телгә алынған.
Тарихсы Салауат Ғәлләмов һабантуй курд-иран һүҙе, һаб орлоҡ тигәнде аңлата тип иҫәпләй.
Һәйбәт йолалар кеүек, һабантуй ҙа беҙҙең көнгә тиклем һаҡланып ҡалған. Совет осоронда был йоланы һаҡлап ҡалыу өсөн Совет һәм партия органдары күп көс һалды, дини үҙенсәлектәре алып ташланды. Хәҙер һабантуйҙар тәүҙә ауылдарҙа, шунан район үҙәктәрендә үткәрелә. Унда яҙғы баҫыу эштәренә һәм мал ҡышлатыуға йомғаҡ яһала, алдынғыларҙы бүләкләү ойошторола.
Матур йола булараҡ һабантуй республикабыҙ ҡала һәм райондарынан тыш илебеҙ баш ҡалаһы Мәскәүҙә[1][2], шулай уҡ Санкт-Петербург, Владивосток[3], Нижневартовск ҡалаларында һәм милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән край һәм өлкәләрҙә (Ҡурған өлкәһе[4]), башҡа төбәктәрҙә, шулай уҡ БДБ дәүләттәрендә, ҡайһы бер яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙә лә үткәрелә. Мәҫәлән, Анкара , Лондон[5], Париж[6], Рим[7], Рига[8], Женева[9] һәм донъяның башҡа ҡалаларында ла үҙенсәлекле һабантуйҙар үтә. Уларҙа милли уйындар, сәнғәт коллективтары концерты, сауҙа ойошторола.
Йөкмәткеһе
Һабантуй бәйгеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көрәш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ат сабышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тирмәләр ҡороу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бағанаға менеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыя бағанаға үрмәләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡул көрәштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таш ырғытыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таш ырғытыу һабантуй байрамында һуңғы ваҡытта яңы ингән бәйге. Был бәйге 1950 йылдарҙа Бөрйән районы Килдеғол ауылында йәшәгән Рәхимйән Яхин исеме менән бәйле. Ул ҡыҙыҡ күреп юл буйында ятҡан ҙур аҡ ташты эйәрле ат аша алып ташлай. Был таш әлеге көндә Килдеғол мәктәбе музейында һаҡлана. Беренсе тапҡыр таш 1994 йылда Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы йыйынында бейеклеккә ташлана. Шул ваҡыттан таш ырғытыу бәйгеһе Бөрйән районы һабантуйында йылда ойошторола[10]. Башҡа һабантуйҙарҙа ла был бәйгене күрергә була.
Йомартҡалы ҡалаҡты ауыҙға ҡабып йүгереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ МӘСКӘҮҘЕҢ "КОЛОМЕНСКОЕ" ДӘҮЛӘТ ТАРИХИ-АРХИТЕКТУРА ҺӘМ ТӘБИҒИ-ЛАНДШАФТ МУЗЕЙ-ҠУРСАУЛЫҒЫНДА АЛТЫНСЫ ТАПҠЫР ДӨЙӨМ ҠАЛА ҺАБАНТУЙЫ ҮТТЕ. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, 2016, 18 июль
- ↑ Мәскәү яланында тирмә ҡороп. , 2016, 29 июль (Тикшерелгән 2 сентябрь 2016)
- ↑ Владивостокты биҙәй башҡорт тирмәһе. , 2016, 26 август (Тикшерелгән 17 сентябрь 2016)
- ↑ Ҡурған өлкәһе башҡорттары һабантуй уҙғарҙы. , 2017, 10 июль (Тикшерелгән 11 июль 2017)
- ↑ Пятый по счету сабантуй в Лондоне в очередной раз собрал наших соотечественников. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 23 июль. (Тикшерелгән 23 июль 2016)
- ↑ Париж халҡы һәм ҡунаҡтары һабантуйҙы Эйфель башняһынан ҡараны. , 2017, 29 май (Тикшерелгән 30 май 2017)
- ↑ Самый поздний в году татарско-башкирский сабантуй пройдет в Италии. , 2016, 13 сентябрь (рус.) (Тикшерелгән 14 сентябрь 2016)
- ↑ Ригала халыҡ байрамы — «Һабантуй» ойошторола. , 2017, 14 апрель (Тикшерелгән 14 апрель 2017)
- ↑ Женевалағы һабантуйҙа Башҡортостан Республикаһы исеменән йырсы Гөлнур Ҡарабулатова сығыш яһаны. , 2017, 6 июнь (Тикшерелгән 14 июнь 2017)
- ↑ Арғыҙмала – муллыҡ байрамы. «Таң» Бөрйән районы гәзите. 30.05.2012.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лепехин И. И. Дневные записки путешествия академика Ивана Лепехина по разным провинциям Российского государства: в 1768, 1769 и 1770 годах. — СПб., 1795—1802;
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фатыхова Ф. Ф. Сабантуй // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Синицкая О. А. Башкирский праздник сабантуй в трудах учёных и исследователей // Вестник Челябинского государственного университета. — 2014. — № 8 (337). — С. 106—110.
- Ватандаш


text:
Лямблиоз
Лямблиоз — кешенең аш һеңдереү юлын зарарлаусы паразитар ауырыу; эсәк лямблийы йоғоуҙан килгән бер күҙәнәкле микроскопик хайуан[1].
Тыуҙырыусы — иң ябайҙарҙың Lamblia intestinalis (Giardia lamblia) төрө. Фекаль‑ораль юл менән йоға (ҡайнамаған һыу, йорт хайуандары аша һ.б.). Инкубация осоро 10—15 көн.
Төп симптомдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Метеоризм, өйәнәк һымаҡ ҡорһаҡ ауыртыуының ҡабатланыуы, дуоденит, энтерит һ.б. Ихтимал булған өҙлөгөүҙәр: үт бүлеп сығарыу юлдарының шешеүе, мальабсорбция синдромы. Диагностикалауҙа клиник һәм лаб. тикшеренеү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау медикаментоз.
Профилактика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ауырыуҙарҙы һәм циста йөрөтөүселәрҙе иртәрәк асыҡлап дауалау, шәхси гигиена ҡағиҙәләрен үтәү, тирә‑яҡ мөхит объекттарын санитарлы һаҡлау.
Тикшеренеүҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лямблиоз проблемалары буйынса фәнни тикшеренеүҙәр Медицина университетында алып барыла: ашҡаҙан‑эсәк юлы ағзалары ауырыуҙары булған балаларҙа лямблиоз клиник‑лаборатория үҙенсәлектәре өйрәнелә (Р.Ә.Әхмәтова), балаларҙа лямблиоз инвазияһы булғанда, аш һеңдереү ағзалары ауырыуҙарының хроник үҙенсәлектәре тикшерелә (Г.Т.Туперцева).
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Русско-башкирский словарь медицинских терминов (В.З.Гумеров, 1981)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Популярная медицинская энциклопедия. М.: «Советская энциклопедия», 1979.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лямблиоз // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Панама
Пана́ма Республикаһы (исп. República de Panamá [re̞ˈpuB̞lika ð̞e̞ panaˈma]) — Үҙәк һәм Көньяҡ Американың Панама боғаҙында Кариб диңгеҙе һәм Тымыҡ океан араһында урынлашҡан президент идараһы формалы, дәүләт төҙөлөшө унитар һәм демократик режимлы дәүләт. Көнбайыштан Коста-Рика, көнсығыштан Колумбия менән сиктәш. Ерле индейҙар телендә был атама «балыҡ күп урын» тигәнде аңлата.
2012 йыл башында The New York Times гәзите, киләһе йылда барып күрергә зарур урындар исемлегендә, Панаманы беренсе урынға ҡуйҙы (икенсе урында — Хельсинки, өсөнсө урында — Мьянма)[1].
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Географик координаталары — 9 00 N, 80 00 W.
Климаты — диңгеҙ тропигы; юғары дымлылыҡ, болотло; майҙан ғинуарға тиклем — ямғырҙар миҙгеле, ғинуарҙан майға тиклем — ҡоро миҙгел. Рельефы текә тигеҙһеҙ, таулы һәм тигеҙлекле. Иң юғары нөктәһе — Чирики (Chiriqui) провинцияһында урынлашҡан Бару вулканы (volcan Baru) (3475 м).
Тәбиғи ресурстары — баҡыр, ағас, диңгеҙ продукттары, гидроэлектростанциялар төҙөргә мөмкинлек бар. Панама биләмәһендә көслө дауылдар һәм урман янғындары булғылай. Йылғалар ауыл хужалығы ҡалдыҡтары менән бысрана, был инде балыҡ ресурстарына зыян килтерә. Тропик урмандарҙы күҙәтеүһеҙ киҫеү ер деградацияһына килтерә, уңдырышлы тупраҡ ямғырҙар менән йыуыла, шулай уҡ Панама каналына зыян килә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ The 45 Places to Go in 2012 // The New York Times — 6 января 2012. (инг.) (Тикшерелгән 10 ғинуар 2012)


text:
Таэквон-до буйынса дөйөм Рәсәй семинары үтте
Башҡортостан баш ҡалаһында таэквон-до буйынса дөйөм Рәсәй уҡыу-техник семинары үтте. Семинарҙа Башҡортостан, Татарстан республикаларынан, Коми, Һамар һәм Свердловск өлкәләренән, Алтай крайынан һәм башҡа төбәктәрҙән 120-нән ашыу яугир һәм кәңәшсе-тәрбиәселәр ҡатнашты.
Халыҡ-ара таэквон-до федерацияһының (ИТФ) Техник комитеты вице-президенты – 7 дан мастеры Рудольф Кан әфәнде мастер-класс үткәрҙе, ул Көньяҡ Кореяла үткәреләсәк донъя чемпионаты алдынан был бергә-бер көрәш төрөнөң философияһы, техникаһы һәм теорияһы мәсьәләләрен күтәрҙе.
БР Бөтә стилдәге тэквон-до федерацияһы етәксеһе Фәғит Латиповтың һүҙҙәренә ҡарағанда, бындай семинарҙар Башҡортостан Республикһында ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә хәрби оҫталыҡтың был матур төрөн үҫтереүгә ҙур этәргес бирә.


text:
«Урал аръяғы-2016» форумында хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
10-11 июндә Сибайҙа һәм Әбйәлил районында «Урал аръяғы-2016. Бәләкәй эшҡыуарлыҡ — идеянан алып тормошҡа ашырғанға тиклем» тип аталған эшҡыуарлыҡ форумы ойошторола.
Ике көнлөк форум барышында хеҙмәттәшлек тураһында бер нисә килешеүгә, инвестиция проекттарын бойомға ашырыу буйынса ниәттәр тураһында протоколдарға ҡул ҡуйыу ҡаралған.
Пленар ултырыш һәм Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Инвестиция мөхитен яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советы ултырышын үткәреүҙән тыш, программаға төрлө түңәрәк өҫтәлдәр һәм фекер алышыуҙар ингән.
Тикшереү өсөн тәҡдим ителгән темалар араһында — бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам институттары һәм ҡоралдары, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү буйынса иң яҡшы төбәк һәм муниципаль тәжрибәләр, «Бизнес өсөн күп функциялы үҙәк» йүнәлешен ғәмәлгә ашырыу, субконтрактация һәм аутсорсинг нигеҙендә ҙур предприятиеларҙы һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡты берләштереү, шулай уҡ инвестициялар йәлеп итеү һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн туристик-рекреацион ҡеүәт.
«Урал аръяғы-2016» форумында яҡынса 250 делегаттың ҡатнашыуы көтөлә. Улар иҫәбендә федераль һәм төбәк власть органдары, бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам һәм уны үҫтереү институттары, илдең төп бизнес структуралары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре бар.


text:
Өфөлә тыуған кеше ЛОКО-Банк идараһы рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнгән
Леонид Вакеев ЛОКО-Банк Идараһы рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнгән. Был вазифала уның яуаплылығы өлкәһенә банктың халыҡ-ара бизнесын үҫтереү, бурыс инструменттары, сауҙа һәм структура финанслауы, рейтинг процесын һәм инвесторҙар менән мөнәсәбәттәрҙе ойоштороу инәсәк. Уның алдында торған бурыстар араһында ЛОКО-Банктың халыҡ-ара корреспондент селтәрен киңәйтеү, сит ил финанс институттары менән стратегик хеҙмәттәшлекте үҫтереү һәм башҡалар бар.
Леонид Вакеев 1975 йылда тыуған. 1997 йылда «Иҡтисад теорияһы. Банк эше» белгеслеге буйынса Башҡорт дәүләт университетының иҡтисад факультетын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1997 йылда «Башкредитбанк»та башлай. 2005 йылдан 2010 йылға тиклем – «УРАЛСИБ» банкыһының Үҙәк офисында етәксе вазифаларын биләй. ЛОКО-Банкҡа «УРАЛСИБ» банкының Халыҡ-ара бизнес департаменты башҡарма директоры посынан килә.


text:
Алтынгүҙ
Алтынкүҙҙәр (лат. Chrysopidae) — селтәр ҡанатлылар ғаиләһендәге бөжәк (Neuroptera); күгәүендәр ырыуынан булған себен төрө[1] ; үлән беттәрен ашаусы файҙалы бөжәк[2] . 2000 яҡын төрө билдәле, шуның 70 тирәһе Европла осрай . Иң билдәлеһе алтынкүҙ (Chrysoperla carnea).
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
25-35 мм оҙонлоҡтағы, нәфис кәүҙәле, сағыштырмаса кескенә бөжәк, бик күп буй һәм арҡыры епһелдәре булған 2 пар үтә күренмәле ҡанаттары бар. Мыйыҡтары оҙон, күп быуынтыҡлы, ауыҙ ағзлары кимерә торған типта. Ҙурҙары йыш ҡына йәшкелт төҫтә, күҙҙәре сығынҡы, ялтырауыҡлы, алтын һымаҡ (исеме шунан алынған). Хәрәкәтһеҙ ваҡытта ҡанаттары түбә рәүешен ала. Әкрен осалар. Инә бөжәк йоморҡаларын япраҡҡа йәбешкән оҙон кылсыман һабаҡҡа һала. Личинкаларының кәүҙәһе йомшаҡ, төйөр һәм оҙон төк менән ҡапланған. Ауыҙы ҡорбандарыры тәненән һут һурыу өсөн үҙгәрә. Актив йыртҡыстар, үҫемлектәр буйлап иркен үрмәләйҙәр, үлән беттәре, бәбәк төргөстәр, япраҡ төргөстәр, бөжәктәрҙең йәш ҡорттары һәм йоморҡалары менән туйыналар. Ҡайһы бер төрҙәре үҙҙәренең үҫеш дәүерендә 300—400 үлән бетен юҡ итергә мөмкин. Үҫеште теүәлләп, личинка япраҡ аҫтында оҙонса, төк менән ҡапланған ҡуҙы үрә һәм ҡурсаҡҡаа әүерелә. 800-ҙән артыҡ төрө билдәле.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бей-Биенко Г. Я. Общая энтомология. М., 1966; Росс Г., Росс Ч., Росс Д. Энтомология. М., 1985.
- Татар энциклопедияһы (тат.)


text:
Изгелек (хәйриә фонды)
«Изгелек» хәйриә фонды — коммерцияла булмаған ойошма, Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөлә урынлашҡан. 2011 йылдың 22 ноябрендә рәсми теркәлгән, 2012 йылдың ноябрь айынан башлап «Тиҙ ярҙам» дөйөм программа нигеҙендә эшләй[1]. Башҡортостан Республикаһы конкурсы еңеүсеһе[2].
Эшмәкәрлек йүнәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Изгелек» хәйриә фонды 2012 йылдың ноябрь айынан башлап «Тиҙ ярҙам» дөйөм программа нигеҙендә эшләй.
Эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре:
- Башҡортостан Республикаһының 35 йәшкә тиклем ауырыуҙарҙы дауалау өсөн матди хәйриә ярҙамын йыйыу.
- Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн реабилитация ҡулайламалырын һатып алыу.
- Ғәриптәргә, йәтимдәргә, ауыр тормош хәленә ҡалғандарға, оло йәштәге яңғыҙҙарға, күп балалы ғәиләләргә, балалар йорттары һәм приюттарына социаль ярҙам күрһәтеү.
- Хәйриә сараларын үткәреү.
Бағыусылар кәңәшмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәүфә Гәрәй ҡыҙы Рәхимова — иҡтисадсы, журналист, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостанда аҙна һайын бушлай баҫтырылған «ВONUS» гәзите һәм «ProUfu.ru» порталы мөхәрририәте директоры. «Изгелек» хәйриә фонды Бағыусылар кәңәшмәһе рәйесе, "Рәми Ғарипов исемендәге 1-се һанлы республика гимназия-интернатын тамамлаусылар ассоциацияһы «Беренсе»" төбәк йәмғиәт ойошмаһы рәйесе.
- Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева — юғары квалификация категорияһындағы табип—генетик, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Медицина фәндәре докторы, профессор. Рәсәй Федерацияһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Йәмәғәт эшмәкәре.
- Роберт Нәжип улы Юлдашев — башҡорт музыканты, ҡурайсы. Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2003), Башҡортостандың халыҡ артисы (2012). Башҡортостан Республикаһының Ҡурайсылар союзы ағзаһы (2007). «Ҡурайсы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы һәм «Ҡурайсы» этно-төркөмө етәксеһе.
- Илһам Зәйнулла улы Йыһаншин — ООО «Технопарк» инженер үҙәге директоры[3].
- Гөлшат Вәзир ҡыҙы Әхмәҙиева — «Хәүефһеҙлек мәктәбе» Бөтә Рәсәйе балалар һәм үҫмерҙәр йәмғиәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе[4].
Эксперттар кәңәшмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лилиә Наил ҡыҙы Ғилманова — «Изгелек» хәйриә фонды президенты, юғары квалификация категорияһындағы табип, Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы. «Әсә һәм бала» медицина үҙәгенең бүлек мөдире[5][6].
- Нәзир Хәсән улы Хафизов — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы, медицина фәндәре кандидаты, Башҡорт дәүләт медицина университеты доценты. Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты[5][7][8].
- Резеда Марат ҡыҙы Ғәлимова — табиб, балалар нейрохирургы. Республика балалар клиник дауаханаһы баш табибының хирургия буйынса урынбаҫары<[5][9].
- Эльвина Тәлғәт ҡыҙы Хөсәинова — юғары квалификация категорияһындағы табип, медицина фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы[5].
- Клара Зәки ҡыҙы Бәхтейәрова — юғары квалификация категорияһындағы табип, медицина фәндәре докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Рәсәй неврологтары йәмғиәте ағзаһы, «Рассеянный склероз» республика үҙәге етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш неврологы[5][10].
- Элзар Муса улы Ғәлләмов — юғары квалификация категорияһындағы табип, Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы, Республика балалар клиник дауаханаһы табип-неврологы[5].
- Анастасия Радиковна Андреева — журналист, «Изгелек» хәйриә фонды сайты мөхәррире[5].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Фонд тураһында (рус.). «Изгелек» хәйриә фонды (2014). 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Определены лучшие НКО в сфере благотворительности (рус.). Министерство труда и социальной защиты Республики Башкортостан (официальный сайт) (17.09.2015). 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ ООО «Технопарк» инженер үҙәге етәкселеге менән бәйләнеш (рус.). КОМПЛЕКСНОЕ ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЗДАНИЙ И СООРУЖЕНИЙ, АРХИТЕКТУРНОЕ ПРОЕКТИРОВАНИЕ. 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Региональные отделения ВДЮОД "Школа безопасности" (рус.). Общероссийская общественная организация «Российский союз спасателей». 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Эксперттар кәңәшмәһе (рус.). «Изгелек» хәйриә фонды. 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ ГИЛЬМАНОВА ЛИЛИЯ НАИЛЬЕВНА (рус.). «Мать и дитя», группа компаний. 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Хафизов Назир Хасанович (рус.). Справочно-информационный ресурс «Кто есть кто в Республике Башкортостан». 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары (рус.). Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай (Рәсми мәғлүмәт порталы). 18 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Администрация (рус.). ГБУЗ «Республиканская детская клиническая больница». 21 май 2017 тикшерелгән.
- ↑ Бахтиярова Клара Закиевна (рус.). Башкирский государственный медицинский университет. 26 май 2017 тикшерелгән.


text:
Фото:
Башҡортостан милицияһы тыуған көнөндә 30 автомашина алды
Фото:
Башҡортостанда эске эштәр органдары ойошторолоуының 91 йыллығы хөрмәтенә Өфөлә Ленин исемендәге майҙанда тантаналы парад үтте: Эске эштәр министрлығы үҙенең бөтә ҡеүәтен күрһәтте. Милиционерҙарҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡотланы:
— Тыуған илгә хеҙмәт итеү хоҡуғы өсөн һеҙ йыш ҡына үҙ ғүмерегеҙ, иптәштәрегеҙҙең ғүмере менән түләйһегеҙ, — тине Рөстәм Зәки улы. — Енәйәтселеккә ҡаршы көрәштә үҙ ғүмерен ҡорбан итеүселәр мәңге хәтерҙә ҡаласаҡ. Тиҙҙән һеҙгә реформалар шарттарында эшләргә тура киләсәк, был еңелдән түгел, әлбиттә. Ләкин һеҙҙең хеҙмәтегеҙ тағы ла һөҙөмтәлерәк буласағына ышанам.
Ә эске эштәр органдары эшендә матди-техник база ҙур әһәмиәткә эйә булыуын иҫәпкә алып, тип өҫтәне Президент, бөгөн милиционерҙарға федераль һәм республика бюджеттары аҡсаһына һатып алынған 30 "Нива" автомашинаһы тапшырыла.
Рөстәм Хәмитов һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығы башлығы Игорь Алешин айырыуса фиҙаҡәрлек күрһәткән Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәренә Рәсәй һәм республика наградаларын тапшырҙы: улар араһында оперуполномоченныйҙар, кинологтар, водителдәр, автоинспекторҙар, патруль хеҙмәткәрҙәре, һаҡсылар бар ине. Криминаль хәлдә юғалып ҡалмай, милиционерҙарға енәйәтселәрҙе тоторға ярҙам иткән өфөлөләргә гә бүләктәр тапшырылды.
Тантана хужаларын дини эшмәкәрҙәр ҙә ҡотланы.
Байрамдың иң күркәм өлөшө булып БР буйынса Эске эштәр министрлығы подразделениелары парады торҙо, унда башҡа көс ведомстволары — Наркоконтроль һәм Федераль именлек хеҙмәте идаралығы ла ҡатнашты.


text:
Иҫәпселәрҙе милиция һаҡлаясаҡ
БР буйынса Эске эштәр министрлығында Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа иҫәпселәрҙең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса саралар комплексын үткәреү ҡаралған. Бында тораҡ пункттар территорияһында патруллекте көсәйтеү, иҫәп алыу һәм инструкторҙар участкаһында дежурҙа тороу, иҫәп алыу өсөн социаль имен булмаған граждандарға барғанда иҫәпселәрҙе оҙатып барыу кеүек саралар инә.
Эске эштәр органдары изоляторҙарында ултырған кешеләрҙән, сит ил граждандарынан, депортацияланырға тейешле кешеләрҙән, даими теркәлеү урыны булмағандарҙан, административ язаға тарттырылғандарҙан һорау алыуға айырым иғтибар бирелә.
Был сараларҙа эске эштәр бүлектәренең 3 меңдән ашыу хеҙмәткәрен, шәхси һаҡ предприяиеларының 250 хеҙмәткәрен йәлеп итеү планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
«Иман нуры» республика пьесалар конкурсында еңеүсе 300 мең һум аҡса аласаҡ
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры Хәмзә хажи Аҡбарҙың хәйриә фонды менән берлектә «Иман нуры» республика конкурсын үткәреү тураһында иғлан итте.
Әхлаҡ, изгелек, дуҫлыҡ, матурлыҡ тойғоларын тәрбиәләү, йәмғиәтте социаль һәм рухи проблемаларҙан азат итеү, шулай уҡ Башҡорт драма театры репертуарын байытыу конкурстың төп маҡсаттары булып тора. Бәйге йәш таланттарҙы асыҡларға ярҙам итәсәк, тип иҫәпләй ойоштороусылар.
Конкурста ҡатнашыусы пьесалар үҙенсәлекле, ҡыҙыҡлы һәм заманса булырға тейеш. Бәйге 30 октябрҙән 2012 йылдың 30 апреленә тиклем дауам итәсәк. 300 мең һум аласаҡ еңеүсе исеме 15 июндә — театрҙың әлеге миҙгелен ябыу көнөндә иғлан ителәсәк, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына театрҙың матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Фото:
Йәрмәкәй ауылында яугир-интернационалистарға һәм локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусыларға һәйкәл асылды
Фото:
Йәрмәкәй ауылында яугир-интернационалистарға һәм локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусыларға мемориал асылды.
«Башинформ» агентлығына Йәрмәкәй районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Флорида Шакирова хәбәр итеүенсә, район өс яҡташын (Илмир Исхаҡов, Рифҡәт Ноғоманов, Сергей Стариков) – Афғанстанда, ике яҡташын (Александр Шивкин, Зинур Низамов) Чечняла юғалтҡан. Районда халыҡ уларҙы һәр саҡ иҫкә алһын өсөн, ә үҫеп килеүсе быуын тыныс ваҡыттын ҡәҙерен белһен өсөн барыһын да эшләйҙәр.
Яҙ көнө, Бөйөк Еңеүгә 66 йыл тулғанда, яугир-интернационалистарҙың һәм локаль конфликттарҙа ҡатнашыусыларҙың исемен мәңгеләштереү маҡсатында Йәрмәкәй ауылының Еңеү паркында мемориал төҙөргә ҡарар ителде. Шунда уҡ уның нигеҙ ташы һалынды.
Һәм бына ошо көндәрҙә мемориалды асыу тантанаһы үтте.
— Хәрби бурыстарын үтәп, беҙҙең егеттәр сит яҡта һәләк булды, — тине сарала ҡатнашыусы Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов. – Унда әлегә тиклем беҙҙең һалдаттарҙы ҙур ихтирам менән иҫкә алалар, уларҙың мәнфәғәттәрен яҡлағаны өсөн яугирҙарға рәхмәтлеләр. Үҙебеҙҙән һуң Афғанстанда үткәргән 10 йыл эсендә төҙөлгән 150 объект ҡалдырҙыҡ, халыҡ әлегә тиклем уларҙың әүмәтен күрә. Әммә Рәсәй яугирҙары Афғанстан еренә башҡа бер ҙә аяҡ баҫмаясаҡ.


text:
Республика элеваторҙарында Рәсәй интервенция фондының 95,2 мең тонна игене һаҡлана
2008-2009 йылдарҙағы һатып алыу интервенциялары үткәргән осорҙа республика предприятиеларында 183,3 мең тонна иген һаҡлауға һалынған. 2010 йылдағы ҡоролоҡ ваҡытында был игендең бер өлөшөн дәүләт аграрийҙарға ярҙам итеү өсөн файҙаланды. Бөгөн республиканың 14 элеваторында дәүләт интервенция фондының 95,2 мең тонна игене ҡалған, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствола.
Һуңғы дүрт йылда игенде һаҡлауға ҡуйған республика предприятиелары күрһәткән хеҙмәттәре өсөн 500 млн һум самаһы дәүләт аҡсаһы алған.
Игендең нисек һаҡланыуы, уның сифатына бәйле мәсьәләләр БР Ауыл хужалығы министрлығында үткән кәңәшмәлә тикшерелде. Унда «Берләштерелгән иген компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкилдәре лә ҡатнашты.
Ултырышта дәүләт интервенция фонды игенен контролләү һәм бөтөн көйө һаҡланыуын тәьмин итеү мәсьәләләре, иген һаҡлаусы предприятиелар тарафынан ҡулланылырға тейешле регламентлаусы документтар ҡаралды.
«Берләштерелгән иген компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте яғынан республика предприятиеларына дәүләт интервенция игененең нисек һаҡланыуына бәйле дәғүәләр юҡ, иген тейешле шарттарҙа һаҡлана, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Быйыл март айында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте РФ Ауыл хужалығы министрлығы менән берлектә дәүләт интервенция фонды игене баҙарында тауар интервенциялары үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итергә тейеш.
Белешмә өсөн. «Берләштерелгән иген компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — иген баҙары инфраструктураһын үҫтереү, донъя баҙарында Рәсәй игененең экспорт мөмкинлектәрен ғәмәлгә ашырыу, эске иген баҙарындағы сауҙа-һатып алыу эшмәкәрлеген әүҙемләштереү маҡсатында Рәсәй Федерацияһы Президентының 2009 йылдың 20 мартындағы 290-сы Указына ярашлы ойошторолған Рәсәй дәүләт агросәнәғәт компанияһы.


text:
Башҡортостандың һигеҙ кешеһе РФ дәүләт наградаларына лайыҡ
Башҡортостандың ете кешеһе Рәсәйҙең дәүләт наградаларына лайыҡ. Тейешле указдарға РФ Президенты Владимир Путин ҡул ҡуйҙы.
«РФ атҡаҙанған металлургы» маҡтаулы исемгә «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Сибай филиалы баш механигы Владимир Головин лайыҡ булды. Мәләүез районының «Трудовик» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ауыл хужалығы предприятиеһы директоры Тәлғәт Вәхитов РФ атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре булды.
II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалын профессор, педагогия фәндәре докторы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, «Берҙәм Рәсәй» Партияһы Рәйесе Дмитрий Медведевтың төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе Раил Әсәҙуллинға һәм «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Учалы ер аҫты руднигы быраулау ҡорамалдары машинисы Алексей Зубовҡа тапшырасаҡтар.
«Рәсәй Рәссамдар союзы» бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының төбәк бүлексәһе ағзалары Евгений Винокуров һәм Ринат Харисов «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы» исемгә лайыҡ булды.
«Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре» маҡтаулы исем «Красноусол» шифаханаһы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Фаяз Мәжитовҡа бирелде.
«Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исемгә Өфөнөң 39-сы гимназияһы уҡытыусыһы Иван Сиваков лайыҡ, тип хәбәр ителә kremlin.ru сайтында.


text:
Баш ҡалала Ағиҙел йылғаһы буйында яңы сквер барлыҡҡа килде
Өфөнөң Күпер алды биҫтәһендә «Тулҡын» магазины эргәһендә яңы сквер асылды, тип хәбәр итә ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте. Уны реконструкциялау буйынса эштәр ике йыл дауамында барҙы.
Быйыл скверҙа ҡайын, шыршы ултырттылар. Бынан тыш, туя, зәңгәр шыршы һәм башҡа ағастар уны биҙәй. Төҙөкләндереү буйынса эштәр барышында газон үләне сәселгән, йәшел үҫентеләр ултыртыу өсөн бәләкәй архитектура формалары ҡуйылған.
Скверҙың бөтә өлөштәре лә үҙ-ара йәйәүлеләр йөрөү өсөн асфальт түшәлгән юлдар менән тоташҡан. Ял итеүселәрҙең уңайлыҡтары өсөн сүкелгән биҙәктәр менән яңы эскәмйәләр һәм сүп-сар һауыттары урынлаштырылған.


text:
Киткәндәр кире ҡайтаМәртәбәле яҙыусыларыбыҙҙың береһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ҡыйғы районы Абзай ауылы ҡыҙы Нажиә ИГЕҘЙӘНОВА етенсе тиҫтәһен артмаҡланы. Нажиә ханымдың сатира һәм юморға ҡоролған хикәйәләре лә, тормошсан...
Алма таты –табындарҙаАлма – беҙҙең яҡтарҙа иң таралған емеш. Башҡортостанда ғына ла уның әллә нисәмә төрө үҫә. Ифрат файҙалы емештән нимә генә әҙерләмәйҙәр! Алма менән өйрәк ите 5 алма, 600 г өйрәктең итле өлөшө, ярты лимон, 2 балғалаҡ бал, тәменсә тоҙ, тәмләткестәр...
Белем нурын сәсә уҡытыусыУҡытыусы... Был һүҙ беҙҙе иң бәхетле осорға – бала сағыбыҙға алып ҡайта. Йылылыҡ, ихласлыҡ, илаһилыҡ бөркөлә унан. Һәр кем өсөн изге һүҙҙе ишеткәндә Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы Айгөл Иршат ҡыҙы Игелекованың күҙ алдына тәүге...
Ябай, әммә һоҡландырғыс...Заман башҡа – заң башҡа, ти халыҡ аҡылы. Ысынлап, XX–XХI быуаттар йәмғиәт тормошона, шул йәһәттән ҡатын-ҡыҙҙың социаль роленә күп үҙгәрештәр индерҙе. Беҙҙең осорҙоң уңышлы гүзәл заты яҡшы әсә, наҙлы ир ҡатыны, уңған хужабикә генә түгел, ә зауыҡлы...
«Аңлатып бирһәгеҙсе…»Редакцияға хоҡуҡи кәңәш һорап килеүселәрҙең мөрәжәғәттәре тормоштоң төрлө осраҡтарына ҡағыла. Даими кәңәшсебеҙ – танылған адвокат, Рәсәй Федераль адвокаттар палатаһы эксперты, Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе урынбаҫары Надежда Николаевна...
Хыялдар алдамаһын!Был донъяла тормошҡа ҡарашы, уй-хистәре, маҡсаттары, хыялдары, күңеле бер-береһенекенә тулыһынса тап килгән ике кешене осратыу мөмкин түгел, сөнки һәр кем үҙенсә, йәғни ҡабатланмаҫ. Төрлө кеше бар: берәүҙәр булғанды әҙерәк арттырып, шаштырып, үҙен...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Республикала йәш ғаиләләргә торлаҡ түләүҙәре биреү тәртибе раҫланды Фото: Андрей Старостин
Республикала йәш ғаиләләргә торлаҡ түләүҙәре биреү тәртибе раҫланды
Республикала йәш ғаиләләргә торлаҡ түләүҙәре биреү тәртибе раҫланды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Хөкүмәте «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһының «Йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү» ярҙамсы программаһында ҡатнашыусыларға социаль түләүҙәр биреү тәртибен раҫланы.
Дәүләттән ярҙам алыу өсөн ҡатындың да, ирҙең дә йәше 35-тән үтмәҫкә, ғаилә торлаҡҡа мохтаж булырға тейеш. Йәш ғаиләнең торлаҡ хаҡының бер өлөшөн түләй алырлыҡ килеме булыуы ла мөһим.
Ағымдағы йылдың 1 авгусына тиклем муниципаль берәмек хакимиәттәре программала ҡатнашыусыларға документтар тапшырыу кәрәклеге хаҡында хәбәр итәсәк. Торлаҡ хаҡының бер өлөшөн финанслау күләме балаһыҙ йәш ғаиләләргә — кәмендә 30 процент, балалылар өсөн 35 процент тәшкил итә.
Тәү сиратта исемлеккә 2005 йылдың 1 мартына тиклем торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар сифатында иҫәпкә ҡуйылған, шулай уҡ өс һәм унан күберәк балалары булған йәш ғаиләләр индерелә, тип билдәләнеләр Башҡортостан дәүләт төҙөлөшөнөң матбуғат хеҙмәтендә.
2016 йылда «Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш комплексын һәм архитектураһын үҫтереү» дәүләт программаһы сиктәрендә 700 йәш ғаиләгә дәүләт ярҙамы күрһәтеү күҙаллана.


text:
Күмертауҙа ОСАГО полистарын һатыуға бәйле хәл яйға һалына Фото: Андрей Старостин
Күмертауҙа ОСАГО полистарын һатыуға бәйле хәл яйға һалына
Күмертауҙа ОСАГО полистарын һатыуға бәйле хәл яйға һалына Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Күмертауҙа ОСАГО полистарын һатыуға бәйле хәл яйға һалына. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев белдерҙе.
«Ҡалала көсөргәнеш кәмей. Күмертауҙа «берҙәм страховка агенты» («ЕСА») системаһында полистар биреү менән «Росгосстрах» компанияһы шөғөлләнә. Клиенттар менән ике кеше эшләй. Бөгөнгә 48 ОСАГО полисы һатылған. Бер кешене ҡабул итеү 20-30 минут тәшкил итә. Киләһе аҙнала ҡалабыҙҙа «ЕСА» системаһында Ырымбурҙан тағы ла бер страховкалау компанияһы эш башларға тейеш. Был Күмертауҙа ОСАГО полистарын биреүҙе тиҙләтер, тип ышанабыҙ», — тип хәбәр итте Борис Беляев.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, һуңғы айҙарҙа ОСАГО полистарын биреү мәсьәләһе айырыуса киҫкенләште. Республикала ОСАГО полистарын алырға йәки алмаштырырға теләгән автоһәүәҫкәрҙәрҙең ҙур сираты барлыҡҡа килде.
Хәл киҫкенләшкәс, Башҡортостан Хөкүмәте Үҙәк банкка тейешле саралар күреүҙе һорап мөрәжәғәт итте. Рәсәй банкы Башҡортостанды ОСАГО полистарын һатыу буйынса «берҙәм агент» системаһы эшләйәсәк төбәктәр иҫәбенә индерҙе. 30 августан республикала «ЕСА» системаһы эшләй башланы.
«Росгосстрах» компанияһында хәбәр итеүҙәренсә, ОСАГО полистарын биреү буйынса «ЕСА» системаһы бөтә республикала индереләсәк. Әлеге ваҡытта бындай система компанияның ике офисында – Өфөлә һәм Күмертауҙа ҡуйылған.
«ОСАГО полисынан тыш, беҙҙең компания страховкалауҙың башҡа төрҙәрен дә тормошҡа ашыра, һәм беҙ үҙенең йортон, машинаһын, һаулығын, ғүмерен страховкаларға килгән кешеләрҙе кире бороп ҡайтара алмайбыҙ. Ошо полистарҙы тултырыу өсөн дә ваҡыт талап ителә», — тип билдәләне «Росгосстрах» компанияһың Башҡортостандағы филиалы директорының беренсе урынбаҫары Владимир Вавилов.
Страховкалау компаниялары вәкилдәре һүҙҙәренсә, сентябрҙең икенсе декадаһына ОСАГО полистарын алыу өсөн сираттар бөтөргә тейеш.


text:
Бер фондтан икенсеһенә күскәндә ни өсөн аҡса юғала?16-01-2018, 00:02 // Пенсионер // Баҫып сығарырға
2015 йылдан Рәсәйҙә страховкалаусылар араһында мотлаҡ пенсия тупланмаһын “тәғәйен ваҡытта” һәм “ваҡытынан алда” күсереү тигән төшөнсәләр закон менән нығытылғайны. Үҙгәрештәргә ярашлы, ваҡытынан алда күсерелгән пенсия тупланмаһы яңы пенсия фондына әүәлге страховкалаусы тарафынан эшләнгән инвестиция килемен иҫәпкә алмайынса тапшырыла. Мәҫәлән, әгәр граждан аҡсаны ваҡытынан алда күсереү алымын һайлаһа һәм уның пенсияһының тупланма өлөшө фондта биш йылға тиклем йыйылһа, инвестиция юғалтыуҙары ярайһы уҡ байтаҡ буласаҡ, сөнки гарантияланған аҡса күләме биш йылға бер тапҡыр ғына формалаша.
Бер фондтан икенсеһенә күскән өсөн штраф санкциялары тураһындағы закон дәүләткә ҡарамаған пенсия фондтарына пенсия тупланмаһының теркәлгән күләмен мөмкин тиклем оҙағыраҡ инвестициялау мөмкинлеген бирергә тейеш ине. Сит илдәрҙә шулай уҡ ғүмерҙе страховкалау буйынса аннуитет продукттарға (страховкалау договоры, уға ярашлы страховкалаусы билдәләнгән ваҡыт эсендә файҙа алыусыға страховка аҡсаһын түләргә тейеш) ҡарата штраф һалыу практикаһы ҡулланыла, йәғни тупланған иғәнәне ваҡытынан алда иҫәптән алған өсөн штраф түләтелә. Был алым ғәҙел кеүек, сөнки күп кенә инвестиция ғәмәлдәре күберәк килем алыу маҡсатында һалынған аҡсаны иҫәптә мөмкин тиклем оҙағыраҡ һаҡлауҙы күҙ уңында тота.
Граждандарға тупланған аҡсаны ваҡытынан алда бер фондтан икенсеһенә күсереүҙең отошһоҙ булыуы тураһында мәғлүмәт еткерергә кәрәк. Әммә был бурыс әлегә ҡанундар менән нығытылмаған һәм страховкалаусы алмаштырылған осраҡта буласаҡ пенсионерҙар килемен юғалтыуын дауам итә. Граждандарҙың страховкалаусыны ваҡытынан алда алмаштырыу һөҙөмтәһендә юғалтҡан килеме тураһындағы мәғлүмәттең фондтар тарафынан Рәсәй Банкына мотлаҡ тапшырылыуын һәм йыл һайын уның сайтында баҫылыуын тәьмин итеү шарт. Был буласаҡ пенсионерҙарға аҡсаны ваҡытынан алда күсереү хаҡындағы ҡарарҙы уйлап ҡабул итеү мөмкинлеген бирәсәк.
Рәсәй Финанс министрлығы шәхси пенсия капиталы концепцияһын эшләргә ниәтләй. Һуңғы ике йылда халыҡтың дәүләткә ҡарамаған пенсия фондтарына күсергән аҡсаһы, 2013 йылда пенсияның тупланма өлөшөнә мораторий индерелеүгә ҡарамаҫтан, икеләтә артҡан. Бының бер нисә сәбәбе бар. Беренсенән, дәүләткә ҡарамаған пенсия фондтары реклама кампанияларын әүҙемләштереп, банк-агенттар аша банк секторы менән бәйләнеште нығытты. Икенсенән, аҡса күсереү буйынса ғаризалар эшкәртеүҙе автоматлаштырҙы. Өсөнсөнән, граждандарҙың күбеһе буласаҡ пенсия сығанағын үҙгәртергә ҡарар итте. Йәнә дәүләт идарасы компаниялары менән сағыштырғанда, дәүләткә ҡарамаған пенсия фондтарында пенсия тупланмаһының килемлерәк булыуына өмөттө лә иҫәпкә алырға кәрәктер.
Әле пенсия тупланмаһы менән эш иткән дәүләткә ҡарамаған пенсия фондтары акционерлаштырылды һәм Рәсәй Банкы тарафынан ҡәтғи контролдә тотола. Улар шулай уҡ иғәнәләрҙе страховкалау системаһында ҡатнаша. Бындай фондтар бөлгөнлөккә төшкән осраҡта граждандарҙың аҡсаһы номинал буйынса Рәсәй Пенсия фондына тапшырыла. Инвестиция килеме иһә фонд активтарын һатҡас клиенттарҙың иҫәбенә күсерелә. Тик активты һатыуҙан алынған аҡса иғәнә күләменән күберәк булырға тейеш.
Тимәк, дәүләткә ҡарамаған фондты һайлағанда уның ағымдағы килемен генә түгел, ҙур банктар һәм сәнәғәт төркөмдәре менән аффилирланыуын, мотлаҡ пенсия страховкаһынан файҙаланыусылар һанын иҫәпкә алыу шарт. Шулай уҡ ҙур агентлыҡтарҙың был фондҡа ниндәй ышаныс рейтингын биреүен өйрәнеү ҙә зыян итмәҫ.
Юлия ФИНОГЕНОВА,
Г.В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты профессоры.


text:
Үкенес30-07-2014, 02:00 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
...Балалар йорто алдына автобус менән килеп төшкәс тә, беҙҙе тәрбиәсебеҙ Рәйфә апай ҡаршы алды.
– Һаумыһығыҙ, апай! – тип ихлас йылмайып уға сәләм бирҙем. Тик тәрбиәсе мине күреүгә әллә ни шат түгел ине. Һаулыҡ та алманы. Ҡайнап торған асыуы йөҙөнә сыҡҡан. Быны мин уның йәмрәйгән битенә ҡарап шундуҡ тойомланым.
– Йүнле кеше булып ҡыланма! – тине тәрбиәсем, һөҙөрҙәй итеп ҡарап.
Мин бер ни ҙә аңламаным. Тиктомалдан Рәйфә апай ниңә улай ҡаты бәрелде икән?
– Нимә булды һуң, апай? – тип ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына һораным.
Был һүҙҙәрем уның асыуын арттырҙы ғына:
– Белмәмешкә һалышып торма, алтмыш ауыҙ! Телеңә хужа була алмай аҙым һайын шыҡрыҡлап йөрөһәң, иманыңды уҡытырмын әле!..
– Мин нимә тип һөйләп йөрөгәнмен һуң? – Үҙемде яҡлап һүҙ әйтеүемә Рәйфә апай ҡоторғандан-ҡоторҙо. Быны күреп, башҡа балалар ҙа йортҡа инергә ашыҡманы, ситтән генә тамашаны күҙәтте. Кемдер ауыҙын йырҙы, кемдер иһә минең өсөн борсолоп торҙо. Детдомда шундай бер-бер хәл була икән, бүтәндәр, ишетмәй ҡалмайым тип, әллә ҡайҙан килеп етә. Аҙаҡ күрмәйерәк ҡалғандарына ләззәтләнеп һөйләйҙәр.
Тәрбиәсем беләгемдән елтерәтеп тотоп алды.
– Етем быҙау аҫраһаң – ауыҙың тулы май булыр, етем бала аҫраһаң – ауыҙың тулы ҡан булыр, тип юҡҡа әйтмәгәндәр икән. Бына ошо мәхлүк тә бер ғәйепһеҙгә тотош ауыл халҡы алдында исемемде сығарҙы. — Уның ярһыуынан маңлайына тир бәреп сыҡты. – Хәҙер кеше күҙенә күренер әмәл юҡ. Ҡайҙа барма, минең бәғеремде сәйнәйҙәр.
Нимә әйтергә лә белмәй шаңҡыным да ҡалдым. Рәйфә апай ниңә шулай ябырылды икән? Хәтеремә төшөрөп ҡараһам да, уның алдында бер гонаһымды ла тапманым. Ахырҙа:
– Берәй кем менән бутайһығыҙҙыр, –тигән булдым.
– Шым ғына тор, ҡарға! – Тәрбиәсе беләгемдән нығыраҡ ҡыҫып тотто. – Нимә эшләргә белмәй торғанда йә томшоғоңдо онтай һуғырмын!
Ярһыған тәрбиәсегә берәй һүҙ ҡушыуы ла ҡурҡыныс булып китте. Анау көндә бит кисен тыштан һуңлап ингәне өсөн дуҫымды ҡайһылай туҡманы! Дәү йоҙроғо менән һелтәп, күҙен күгәртә һуҡты. Аҙаҡ дуҫым, кеше күҙенә лә күренергә оялып, гел башын түбән эйеп йөрөнө. Ул Рәйфә апайҙың йыуан ҡулдарына бер эләктеңме, еңел генә ҡотолормон тимә!
Тәрбиәсем төкөрөктәрен сәсә-сәсә аҡырыуын дауам итте:
– Йә, әйт әле, ҡасан мин детдомдан әйбер урлап ташыным? Ҡайҙа күрҙең? Һеҙҙең тәрилкә-ҡалаҡтарығыҙ, шәшкеләрегеҙ миңә ни хәжәтемә кәрәк?! Һинең яҫтығыңды, юрғаныңды, таҫтамалыңды урлап алып ҡайттыммы? Нимә һарыҡ һымаҡ өнһөҙ тораң, яуап бир!
Рәйфә апайҙың талпан һымаҡ миңә йәбешеп, ҡолағымды йырта яҙырҙай итеп ҡысҡырыуынан ҡалтырана башланым. Кинәт ебенем дә төштөм. Күҙҙәремдән тәгәрәгән эре йәш тамсылары битемде өтөп алғандай булды.
– Һеҙҙең турала улай тип һөйләгәнем булманы. — Бар көсөмдө йыйып, тотлоға-тотлоға әйтә алдым.
– Ҡара һин уны, ғәйебен танырға ла уйламай! Бөтә ауыл халҡы хәҙер мине тикшерә. “Ильястың ауыҙын тый”, тигәндәре лә булды... Һинең генә этлегең был, һинең генә! Йә, анау мәл беҙгә картуф алышырға килгәндә һайыҫҡан һымаҡ йөрөй инең. Ревизор шикелле күҙең сығырҙай булып, соҡсоноп йөрөгәнһең, тимәк. Хәҙер донъямды тикшерергә ҡалдымы? Не позволю! – Рәйфә апайҙың йән көсөнә төртөүенән ергә дөбөр-шатыр барып төштөм. Аяҡ-ҡулым һыҙырылды, ярамдан сәсрәп ҡан атылды.
– Мин һинең был этлегеңде бер ҡасан да онотмам! Үкенер көндәрең алда әле... – Рәйфә апай тамаҡ төбө менән ҡысҡырҙы ла детдомға инеп китте.
Шатланып йөрөгән еремдән шулай кәйефем тиҙ генә боҙолдо ла ҡуйҙы. Ҡайһы ерҙә яңылыш һүҙ ысҡындырҙым икән тип иҫләргә маташтым. Тик барыбер бер ни ҙә хәтергә төшмәне.
Ошо хаҡта борсолоп, төнө буйына йоҡлай алмай сыҡтым. Яраларым ғына түгел, күңелем дә һыҙлай ине. Минең бит Рәйфә апай тураһында бер ҡасан да насар һүҙ һөйләп йөрөгәнем булманы. Киреһенсә, уға һәр саҡ ярҙам итергә әҙер торҙом. Яҙ етһә төркөмөбөҙҙөң малайҙары менән уға картуф сәсәбеҙ, көҙөн йыйып бирәбеҙ. Билдәр арып, хәлһеҙләнеп ҡайтып тәгәрәһәк тә, мыжып йөрөмәнек. Ҡышын тәрбиәсебеҙҙең кәртәһенең ҡарын таҙартыуҙы, малдарына бесән һалыуҙы, йылғанан өйөнә һыу ташыуҙы ла бүтәндәр белмәй әле. Әгәр Рәйфә апайҙың эшен эшләргә бармайым тиһәң, тәрбиәсебеҙҙең яуабы әҙер:
– Былай булғас, яңы кейем тип ауыҙыңды ла асма!
Детдомға килтерелгән бөтә әйберҙәрҙе лә тәрбиәсебеҙ генә келәттән алып бирә ала. Уның әйткән һүҙен үтәмәһәң, йөрө әйҙә иҫкереп бөткән кейемдә. Бүтәндәр, һинең күҙеңде ҡыҙҙырып, яңы ыштан, ап-аҡ күлдәк кейеп йөрөйәсәк, ә һин бирелергә тейеш булһа ла, иҫкеһе менән хушһынаһың. Үҙенә дошман булғандар ғына Рәйфә апайҙың һүҙен ҡолаҡҡа элмәйәсәк. Әммә ундайҙар беҙҙең төркөмдә юҡ тиерлек...
Шул көндән алып Рәйфә апайҙың миңә мөнәсәбәте үҙгәрҙе лә ҡуйҙы. Һаулыҡ һорашһаң, яуап бирмәй. Ауыҙы йырылып китеп барған еренән, мине күреп ҡалһа, йөҙө кинәт үҙгәрә лә ҡуя.
Беҙҙең төркөмдә тәрбиәсе булғас, нисек инде һөйләшмәй йөрөйһөң? Йә тегене, йә быны белешергә кәрәк. Тик Рәйфә апай мине күрмәмеш тә белмәмеш.
Бер көн әйбер килтергәндәр, тигән хәбәр ишеттем. Башҡалар алғанда, буш тороп ҡалмаҫ өсөн барҙым.
– Малайҙарға яңы аяҡ кейеме бирәләр, тип әйтәләр. Апай, миңә лә алаһығыҙмы? Ҡырҡынсы размерҙы кейәм, – тигән булдым.
Рәйфә апай көлөмһөрәп ҡараны:
– Аяҡ кейемдәрен келәттән күптән алдым. Тик һиңә етмәне...
Был һүҙҙәрҙән аптырашта ҡалдым:
– Нисек инде улай? Бөтәһенә лә бар, ә миңә юҡ.
Тәрбиәсебеҙҙең иҫе лә китмәне. Киреһенсә, был турала һөйләгәндә йөҙөндә ҡәнәғәтлек күренгәндәй булды.
– Әлләсе. Һинең барлығыңды бөтөнләй онотҡанмын. – Быны ул ниндәйҙер ләззәт менән әйтте. – Ярай, тайыш аяғың иҫке ботинка менән өҙөлөп ҡалмаҫ әле! — Башҡаса мине ишетергә теләмәүен белдереп, арты менән боролдо ла кабинеттан сығып китте.
Бынан һуң да Рәйфә апай сөсөләнеп барманы. Һаулыҡ та алманы. Келәттән бөтә балаларға кейем алғанда, миңә иң һуңғы булып сират етә. Тәрбиәсенең теләге шулай. Ә инде ҡалдыҡ-боҫтоҡто үҙегеҙ аңлайһығыҙҙыр. Аяҡ кейеме бирелһә – йә ике-өс үлсәмгә ҙурыраҡ булып сыға, костюм йә күлдәк бирһәләр, киреһенсә, ҡыҫҡаһы эләгә. Аҙаҡ йөрөйһөң бүтәндәр алдында оятыңдан ҡыҙарып.
– Апай, был бит ҡыҫҡа, — тип әйтеүем була, тәрбиәсем шундуҡ әрләп ташлай:
– Хөкүмәт бушлай кейендергәнгә рәхмәт әйт әле. Үҙеңә килешлеһен эшләй башлағас алырһың!
– Исмаһам, саҡ ҡына оҙонораҡ еңлеһе юҡмы? Быныһы бигерәк бит...
– Хан балаһылай һайланып торма! Алһаң – алаһың, алмаһаң – вәссәләм! – Ризалашмай ҡайҙа бараһың инде? Яланғас йөрөп булмай бит.
Их, шул ваҡытта ни тиклем ғәрләнгәнемде белһәгеҙсе! Оятыңдан ер тишегенә инерҙәй булаһың. Ниңә тәрбиәсем шулай итә икән? Бер зыяным да теймәне шикелле. Тик анау көндә, лагерҙан ҡайтҡанда, ҡайһылай әрләне һуң. Шунан бирле башланды бит был ғазаптар.
Мәктәпте тамамлаған йылда Рәйфә апай йәнә “хәстәрлеген” күрһәтте. Университетҡа инер өсөн характеристика кәрәк. Ә уны тик тәрбиәсе генә яҙырға тейеш. Бына шунда ул теләгәнен кинәнеп яҙҙы. Бындай ҡылыҡһырлама менән университетҡа түгел, гыпытыуға ла яҡын юлатмайҙар.
Шулай ҙа, ҡайҙандыр башым етеп, мәктәп уҡытыусыһынан да характеристика яҙҙырттым. Шуны ғына тапшырып, юғары уҡыу йортона инә алдым. Ә инде Рәйфә апайҙың ҙур кинәнес менән яҙған ҡылыҡһырламаһын әле лә ҡәҙерләп һаҡлайым. Бына унда нимә тип яҙылған:
“Ильяс Мөхәмәтов – бик сәйер кеше. Балалар йортона килгәндән үк башҡаларҙан нисек тә булһа айырылырға ынтылып торҙо. Һауаланырға ярата. Мәкерле. Кенәсел. Үс тотоусан. Үҙе тураһында юғары фекерҙә. Олоно ла, кесене лә һанлай белмәй.
Ильясҡа артыҡ ышанып барырға ярамай. Алдашырға оҫта. Бик мөһим мәлдә тиҫтерҙәрен уңайһыҙ хәлдә ҡалдыра. Балалар араһында тиктомалдан низағ ҡуптарыу һәләтенә эйә. Кешегә әгәр ҙә берәй төрлө ярҙам күрһәтһә, шуны күргән берәүгә арттырып һөйләй. Балалар йорто етәкселеге һәм тәрбиәселәр араһындағы ҡайһы бер аңлашылмаусанлыҡтар ҙа шул сәбәпле килеп сыға ине.
Уны дөрөҫ юлға баҫтырыу өсөн ниндәй генә алымдар ҡулланманыҡ. Тик ғаиләһендә алынған кире тәрбиәне үҙгәртеүе еңелдән түгел.
Ғөмүмән, Ильясты иң тәртипһеҙ, ауыр холоҡло балаларҙың береһе тип атарға мөмкин. Киләсәктә бындай кешенең йәмғиәткә файҙа килтерә алыуы бик тә шикле.
Тәрбиәсе Рәйфә Түлебаева.”
...Бынан һуң арыу ғына йылдар үтте. Балалар йортонда минең менән бер осорҙа тәрбиәләнгәндәр күптән инде үҙаллы тормошта йәшәй. Мин дә, университетты тамамлап, баш ҡалала эшләп йөрөйөм.
Күпме генә күңелде ҡырған ваҡиғалар булһа ла, детдомда йәшәгән йылдар һағындыра. Бигерәк тә бер төркөмдә йәшәгән һәр тиҫтеремдең яҡты йөҙө, һөйөндөргән дә, көйөндөргән дә шуҡлыҡтары һаман иҫтә.
Балалар йортонда элек бергә тәрбиәләнгәндәр ауылда осрашыуға йыйылдыҡ. Тормошта үҙ урынын тапҡан ике тиҫтәгә яҡын кеше килде. Элекке тәрбиәселәребеҙ ҙә, уҡытыусылар ҙа саҡырылғайны. Күрешеү хөрмәтенә мул ғына итеп табын әҙерләнде.
Бындай осрашыуға сарсаған һәр кем детдомдағы булған хәл-ваҡиғаларҙы иҫенә төшөрҙө. Уңыштарыбыҙ тураһында һөйләнек. Бер-беребеҙҙең мәрәкәләрен иҫләп, көлөшөп тә алдыҡ. Табын артында ултырғанда ваҡыт тиҙ үтә икән.
Кисләй башлағас, ҡыҙмаса булып алған Рәмил эргәмә килде.
– Ильяс ағай, һине бер минутҡа ғына мөмкинме? – тип саҡырып алды. Беҙ уның менән бер бүлмәлә йәшәнек. Уҡыуға һәләк тырыш булды. Төрлө ярыштарҙа, олимпиадаларҙа уға етеүсе юҡ ине. Балалар йортонан һуң ниндәйҙер һөнәрселек училищеһына уҡырға ебәрҙеләр. Унан һуң тыуған яғына эшләргә ҡайтты.
Мин сыҡтым.
– Ағай, һиңә бер нәмә әйтергә ине. Теге ней... — Рәмил һүҙҙе ниҙән башларға белмәй, ыҡ-мыҡ итеп бер аҙ торҙо.
– Нисек бар, шулай әйт һуң.
– Һинең алдыңда үҙемде шул тиклем ғәйепле итеп тоям...
– Китсәле, юҡты һөйләмә! Бер зыяныңды ла күргәнем булманы.
– Тейҙе шул. Һин үҙең генә белмәйһең әле. – Рәмилдең йөҙө ҡыҙарып китте. – Шул ҡылығым ҡасандан бирле миңә тынғылыҡ бирмәй. Әле булһа ла үкенеп бөтә алмайым. Инде был күргәндә лә һинең алдыңда ғәфү үтенмәһәм, тыныс йәшәй алмам.
– Нимә әйтергә теләгәнеңде аңламайым, Рәмил.
– Ауылда берҙән-бер умартасы Ғосман ағайҙы хәтерләйһеңдер?
– Эйе.
– Бына шул ағайға беҙ төркөмдәш Морат менән барғайныҡ. Шул хәтлем бал ашағы килә ине. Үҙең беләһең бит инде – умартасыла бал мул. Ә балалар йортонда ундай һыйҙы күргәнебеҙ ҙә юҡ.
– Шунан, ашанығыҙмы?
– Их, ашамаһам, күпкә хәйерле булыр ине. – Ул бер аҙ шымып торҙо ла, ауыр көрһөнөп, һүҙен дауам итте. — Ғосман ағай беҙҙең нимәгә килгәнебеҙҙе белһә лә, тиҙ генә һыйын сығарырға ашыҡманы. Тәүҙә ихатаһына индерҙе, хәл-әхүәл һорашты, нисек уҡыуыбыҙ, балалар йортондағы тормош менән ҡыҙыҡһынды. “Рәйфә апайығыҙ балаларға ҡул күтәрергә ярата, тиҙәр. Шул дөрөҫмө?” – тип төпсөндө ул. “Әгәр нисек бар, шулай һөйләһәк, бал менән һыйлайым”, тине. — Рәмил ауыр һулап ҡуйҙы.
– Ә һеҙ нимә тинегеҙ?
– Күрәләтә балдан ҡолаҡ ҡаҡҡы килмәй бит! Нисек бар, шулай һөйләнек. Уның нимәһен йәшерәһең — ысындан да шулай бит инде. Берәй нәмәне дөрөҫ эшләмәһәң, башҡа асҡыс менән һуҡҡанын һөйләнек. Үҙенең өйөнә беҙҙе эшләтергә йөрөткәнен дә әйтеп һалдыҡ. Шунан һуң ағай өйөнә алып инде. Ҡатыны сәй яһаны. Өҫтәлдә яңы ғына айыртылған балды күргәс, күҙҙәр бәзләп китте. Ә Ғосман ағай төпсөнөүен дауам итте. “Рәйфәнең өйө эстән матурмы?” — тигән була. “Уй, ағай! Һеҙ тәрбиәсебеҙҙең өйөн күрһәгеҙ, башығыҙ әйләнер ине. Унда нимә генә юҡ! Тик әйберҙәрҙең күбеһе – детдомдыҡы. Сынаяҡтар ҙа, башҡа һауыт-һаба ла, ҡорғандар ҙа, вазалар ҙа, мендәр тышлыҡтары ла беҙҙеке. Уны тәрбиәсебеҙ нисек үҙенә ташып өлгөргәндер”, – тип әйтеп һалдым. “Ә быны һин ҡайҙан беләһең? Бәлки, тәрбиәсең шундай уҡ әйберҙе магазиндан һатып алғандыр?” – тине умартасы, уны яҡлап. Үҙемдең әйткәнемде нисек дәлилләргә лә белмәй ҡалдым. Әгәр Ғосман ағай ошо турала Рәйфә апайға әйтһә? Улайһа, бөттө баш! Нисектер ҡотолор кәрәк ине. “Был турала беҙҙең Ильяс яҡшы белә. Ул үҙ күҙҙәре менән күргән”, — тип алдап әйткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Тик һеҙ был турала мин әйтте тимәгеҙ инде, тип үтендем. Рәйфә апайҙан туҡмалырмын тип ҡурҡтым. Ә һиңә, беҙҙән ҙурыраҡ булғанға, барыбер бер нәмә лә булмаҫ тип уйланым...
Бына һиңә, мә! Көтмәгәндә бындай хәбәрҙе ишеткәс, үҙем дә шаңҡып ҡалдым. Һәр яҡлап та өлгөлө булып йөрөгән Рәмилдең ауыҙынан бындай һүҙҙәрҙе ишетермен тип кем уйлаған?
– Ғәфү ит инде, ағай! – Рәмил ғәйепле ҡарашын ситкә йүнәлтте. – Бер ҡалаҡ татлы балдың шул тиклем әсе ғазапҡа әйләнерен уйламағайным...
Шул саҡ яҡында ғына кемдеңдер ауыр уфтанғанын ишетеп, боролоп ҡараныҡ. Ә унда хаҡлы ялда булған тәрбиәсе Рәйфә Түлебаева баҫып тора ине. Ул бер-ике аҙым артҡа сигенде лә ағасҡа һөйәлде, быуындары тотмайынса, ултыра төштө.


text:
Фото:
15 апрелдә Октябрьскиҙа ҡала башҡорттарына арналған ғилми-ғәмәли конференция үтәсәк
Фото:
Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты, Октябрьский ҡалаһы ҡала округы хакимиәте, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге, Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты 15 апрелдә Октябрьский ҡалаһында VI «Ҡала башҡорттары: тел һәм демография мәсьәләләре» төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһын үткәрә.
III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан ойошторолоусы фәнни форум Өфө дәүләт нефть техник университеты филиалы нигеҙендә үтәсәк. Унда хәҙерге заман шарттарында башҡорт этносының конструктив үҫеше менән ҡыҙыҡһынған тарихсы-ғалимдар, этнологтар, демографтар, политологтар, филологтар, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, юстиция өлкәһе белгестәре ҡатнашасаҡ. Конференцияла шулай уҡ Башҡортостандың көнбайыш төбәге башҡорттары делегацияһы ла ҡатнаша.
Фәнни форум ҡала башҡорттары формалашыуы тарихын, Башҡортостан Республикаһының көнбайыш төбәгендә тел мәсьәләһен, ҡала шарттарында телдең ҡулланылышын, милли кадрҙар әҙерлегендә профориентацион эште, этнос-ара мөнәсәбәтте һәм милли үҙаң проблемаларын, башҡорттар урбанизацияһы процестарын һәм этник йөҙөн һаҡлауҙы, ҡала шарттарында милли мәғариф һәм тәрбиә мәсьәләһен, шулай уҡ ҡала халҡы сәләмәтлеге һәм демография менән бәйле һорауҙарҙы тикшерәсәк.
Ҡала башҡорттарына арналған ғилми-ғәмәли конференция йолаға әйләнде һәм ике йылға бер тапҡыр үткәрелеп килә. Бынан алдағы конференциялар Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Нефтекамала һәм Бөрөлә ойошторолдо. Уларҙа телде һаҡлау, милли мәҙәниәт, демография, башҡорт халҡы һаулығы кеүек төрлө проблемалар ҡаралды. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерлек сиктәрендә үткәрелгән VI «Ҡала башҡорттары: тел һәм демография мәсьәләләре» ғилми-ғәмәли конференцияһы ла урбанизация шарттарында башҡорттарҙың көнүҙәк булып ҡалған демографик, тел һәм милли проблемаларын хәл итеү юлдарын эҙләйәсәк.


text:
Өфөлә балалар спорты мәсьәләләре буйынса түңәрәк өҫтәл үтәсәк
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда 23 майҙа «Бәләкәй кешенең ҙур проблемалары» исемле түңәрәк өҫтәл үтә. Сара Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә ҡарата үткәрелә. Унда балалар спорты һәм популяр булмаған спорт төрҙәре өсөн майҙансыҡтар етешмәү мәсьәләләре тикшереләсәк. Түңәрәк өҫтәл БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы башланғысы менән ойошторола. Осрашыуға башҡарма власть органдары вәкилдәре, Өфөнөң дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары, йәмәғәт ойошмалары етәкселәре саҡырылған. Түңәрәк өҫтәл һөҙөмтәләре буйынса резолюция ҡабул итеү планлаштырыла.


text:
Владимир Спиваков һәм донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары Өфөлә хәйриә кисәлә ҡатнаштыларФото: Андрей Старостин
Владимир Спиваков һәм донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары Өфөлә хәйриә кисәлә ҡатнаштылар
Владимир Спиваков һәм донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары Өфөлә хәйриә кисәлә ҡатнаштыларФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Бөтә донъяға билдәле музыкант Владимир Спиваковтың Өфөләге ике көнлөк сәфәрен хәйриә концерты тамамланы. Республиканың Мәҙәниәт министрлығы булышлығында Башҡортостанда Владимир Спиваковтың Халыҡ-ара хәйриә фонды бүлексәһе тарафынан ойошторолған сара БР Ауыл хужалығы министрлығының Колонна залында уҙҙы.
Халыҡ-ара хәйриә фонды президенты, үҙенең 70 йәшлек юбилейын һәм фондтың 20 йыллығын билдәләгән, Маэстро Спиваковтан тыш кисәлә почетлы ҡунаҡтар: БР хеҙмәт министры Ленара Иванова, Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Шамил Абдраҡов, шулай уҡ Өфөнөң һәм республиканың бизнес даирәһе вәкилдәре ҡатнашты.
— Күмәкләп ҙур изге эш эшләйбеҙ, — тип мөрәжәғәт итте сәләмләү телмәре менән кисә ҡунаҡтарына Владимир Спиваков. — Ошо көндәрҙә Салауатта музыка мәктәбен астыҡ, унда үҙенсәлекле музыка ҡоралдарын килтерҙек. Балалар музыкаға өйрәнһен өсөн күмәкләп аҡса йыйҙыҡ. Был бөйөк һәм изге эш. Балаларға һәм музыкаға вайымлы мөнәсәбәтегеҙ өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт.
Фондтың йәш стипендиаттары, республика, Рәсәй һәм халыҡ-ара музыка конкурстары лауреаттары Тимофей Владимиров (фортепиано), Анастасия Мамяшева (скрипка), Әмир Жалимов (домра), йәш балерина Софья Вәлиуллина ҡунаҡтарҙы үҙҙәренең сығыштары менән ҡыуандырҙылар.
Тәүге тапҡыр Өфө сәхнәһендә Мариин театры солистары Виктория Ястребова (сопрано) һәм Дмитрий Воропаевтың (тенор) тауыштары яңғыраны. Улар билдәле опера арияларын һәм дуэттарҙы башҡарҙы.
— Кисәлә булыуҙан ғәйәт ҙур эстетик ләззәт алдым, — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты байрам ҡунағы — йәмәғәт эшмәкәре, «Тылсымлы Лампа» агентлығы етәксеһе Ирина Речистер. — Һәләтле балаларға ярҙам итеү бик мөһим, сөнки улар бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлендә Өфөнө һәм Башҡортостанды күрһәтә.


text:
ТӨРКСОЙ Генераль секретары Башҡортостан Президентына рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә ТӨРКСОЙ генераль секретары Дюсен Касеиновтан хат килде. Унда ул Башҡортостанда башҡорт милли байрамы – Һабантуйға һәм Әхмәт-Зәки Вәлиди Туған йылына арналған ТӨРКСОЙ илдәре фоторәссамдарының VI Халыҡ-ара ижади фотолабораторияһын үткәргән өсөн рәхмәт белдерә.
«Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Һеҙҙең ярҙамығыҙ арҡаһында ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара ойошмаһы тәүге тапҡыр БДБ һәм Рәсәй Федерацияһы территорияһында ошондай проектты тормошҡа ашыра алды. Төрлө илдәрҙең һәм төбәктәрҙең билдәле фоторәссамдары тарихи һәм тәбиғи иҫтәлекле урындар, архитектура ҡомартҡылары, Башҡортостан халыҡтарының ҡунаҡсыллығы менән таныша алды; III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сараларында, Салауат йыйынында ҡатнашты, Әхмәт-Зәки Вәлиди Туғандың тыуған яғын барып күрҙе.
Был проект Башҡортостан Республикаһының ыңғай имиджын булдырыуға булышлыҡ итәсәк. Халыҡ-ара ижади лаборатория йомғаҡтары буйынса альбом сығарыласаҡ һәм фотокүргәҙмәләр ойоштороласаҡ», — тиелә ТӨРКСОЙ генераль секретары Дюсен Касеиновтың хатында.


text:
Былтыр Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында Башҡортостан автомобилдәрҙең һатылмауы буйынса рекорд ҡуйған. Шулай ҙа дилерҙар “тимер ат”ҡа ихтыяждың һаҡланыуына өмөт итә.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ. Был атаманы ишеткәс үк йөҙөнә ҡәнәғәтһеҙлек сырайы сыҡмаған кеше бармы икән? Ысынлап та, эш хаҡтары, пенсиялар оҙаҡ йылдар “туңдырылып” торһа ла, яңы йыл һайын коммуналь хеҙмәттәргә яңы хаҡтар менән танышабыҙ. Ҡайһы саҡта был өлкәлә бөтөнләй мәғәнәһеҙ осраҡтарға осрап, тәрән уйға ҡалаһың. Буранбай дуҫым әйтмешләй, әллә баш бәләкәй, әллә ваҡиғалар артыҡ ҙур – башҡа һыймай ҙа ҡуя!
Көҙҙөң һалҡын, шыҡһыҙ көндәренең береһе. Тәбиғәт йәмле йәйҙең үткәненә һәм һалҡын ҡыштың яҡынлашыуына болоҡһоп, күңелһеҙләнеп торған төҫлө. Лилиә, күҙҙәрен тәҙрәнән алмай, бер туҡтауһыҙ ҡарай ҙа ҡарай. Ул һаман да өмөтләнеп әсәһен көтә. Әсәһе Сәкинә бына-бына ҡайтып инер төҫлө. Бәлки, ул тиклем көтмәҫ тә ине, ләкин уларҙың кисәнән бирле тәғәм ризыҡ ҡапҡандары юҡ. Асыҡҡан ҡустыһы менән бәләкәй һеңлеһен йәлләп, кисә күршеләрҙән икмәк менән картуф алып сыҡҡайны ла, тик уны шундуҡ ашап бөттөләр. Бигерәк тә бәләкәй һеңлеһе Ангелина йәл Лилиәгә, нисәнсе көн инде һөт һорап илай бит ул.
– Яҙҙан ҡош-ҡорт аҫрауға тотонорға йыйынабыҙ. Белеүебеҙсә, ул – табышлы ғына тармаҡ. Туғандар иһә башҡаһын тылҡый. Йәнәһе, аҙыҡҡа киткән сығымды һалһаң, йомортҡа менән тауыҡ, өйрәк, күркә итен магазиндан һатып алғаның мең артыҡ. Һеҙ ниндәй кәңәш бирер инегеҙ?
“Электрон мәктәп” проектын (I – XI кластарҙа барлыҡ дәрестәр электрон ресурста тупланасаҡ) булдырыуҙың тәүге этабына 450 миллион һум самаһы аҡса тотоноласаҡ.
Рәсәй Хөкүмәте тарафынан быйыл мәктәп формаһы сығарған еңел сәнәғәт предприятиеларына 600 миллион һум аҡса бүленәсәк.
Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан уҡытыусыларҙы төрлө отчет документтарын тултырыуҙан азат итәсәк махсус программа эшләнде. Ул илдең бер нисә төбәгендә һынау үтә.
Ҡайһы бер ауылдарҙың бәләкәйләнә барғанын күрәм дә күңелемде ауыр уйҙар биләй. Төйәк кенә бөтмәй бит, ә ата-бабабыҙ һалған тормош һуҡмағы, уларҙың күрһәткән юлы өҙөлә...
Новосибирск өлкәһе етәкселәре Көнбайыш Себер күлдәрендә балыҡ үрсетергә хәл итте. Был төбәктә балыҡ етештереүҙе ике тапҡырға – йылына өс мең тоннаға ҡәҙәр арттырырға мөмкинлек бирәсәк.
Артҡа 1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 ... 31 Алға
Бит башына
2015 йылды бәрәкәтле булды тип баһалай белгестәр. Айырыуса картуф мул. Илдең ҡайһы бер төбәктәрендә хатта һуңғы 25 йылда күрмәгән уңыш йыйылған.


text:
Өфөлә Халыҡ-ара йәш журналистар форумы старт алды
Өфө Халыҡ-ара йәш журналистар, фотохәбәрселәр һәм блогерҙар форумында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итә. Сарала Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләттәр һәм Рәсәйҙең миллионлы ҡалалары вәкилдәре ҡатнаша. Делегаттар араһында Ҡытай Халыҡ Республикаһы, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Тажикстан, Үзбәкстандың киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре бар. Бер нисә көн дауамында ҡунаҡтар Башҡортостандың милли мәҙәниәте, йолалары һәм төбәктә йәшәгән халыҡтар тарихы, шулай уҡ республиканың социаль-иҡтисади хәле һәм сәнәғәт өлкәһендәге мөмкинлектәре менән танышасаҡ.
Форумды ойоштороусылар булып Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе, сит илдәрҙә йәшәгән ватандаштарыбыҙ эштәре һәм халыҡ-ара гуманитар хеҙмәттәшлек буйынса федераль агентлыҡ, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы, «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡатнашлығында Башҡортостан Хөкүмәте, Рәсәй йәштәре союзы, «2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы, Өфө хакимиәте сығыш яһай.
23 августа миллионлы ҡалаларҙың киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов менән аралашасаҡ. Делегацияның Ләлә-Тюльпан мәсетенә барыуы ҡаралған, унда Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән осрашыу ойоштороласаҡ. Шул уҡ көндө журналистар Республика Хәрби Дан музейына барасаҡ.
24 августа йәштәрҙең Өфө дәүләт авиация техник университетында урынлашҡан «Инфокосмос» конструкторҙар бюроһына барыуы планлаштырылған.
Өфөгә Санкт-Петербург, Түбәнге Новгород, Дондағы Ростов, Новосибирск, Омск, Силәбе, Пермь, Красноярскиҙан ҡатнашыусылар килгән.
Бөгөн Ҡытай, Ҡырғыҙстан, Тажикстан, Үзбәкстан һәм Ҡаҙағстандан йәш журналистар киләсәк.
Башҡортостан баш ҡалаһы ҡунаҡтарҙы 25 авгусҡа тиклем ҡабул итәсәк. Форумда ҡатнашыусылар шулай уҡ Өфө ҡалаһының киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән осрашасаҡ.


text:
Өфөлә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә
Өфөләге «Урал» галереяһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә. Уның ойоштороусыһы – Башҡортостан Республикаһының «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге.
Галереяла таулы Чечня пейзаждарынан һәм Грозный ҡалаһының күренештәренән торған «Тыуған яҡ» фотоэкспозицияһы әҙерләнгән. СССР-ҙың халыҡ артисы Мәхмүд Эсамбаевтың айырым фотоһүрәттәре лә бар. Чечен халҡының матди һәм рухи мәҙәниәте тураһында 20-нән ашыу китаптар күргәҙмәһе эшләй. Бында килеүселәр ир-егеттәрҙең һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың милли кейемдәрен дә күрә ала.
Экспозиция 7 апрелгә тиклем дауам итәсәк. Инеү ирекле.
— Күргәҙмәне асыу тантанаһына чечендар ҙа, башҡа халыҡ вәкилдәре лә күп килде, — ти «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге рәйесе Лом-Али Исраилов. – Барыһы ла күргәҙмәнең ҡыҙыҡлы булыуын билдәләй. Башҡортостан етәкселеге һәм Халыҡтар дуҫлығы йорто ярҙамында беҙ йыл һайын бындай күргәҙмәләрҙе юғары кимәлдә үткәреүгә өлгәшәбеҙ.


text:
«Версия Башкортостана» уҡыусыларының һорауҙарына прокурор ярҙамсыһы яуап бирәсәк
Көндәлек тормошта тыуып торған бихисап һорауҙарға «Версия Башкортостана» социаль-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында яуап бирергә әҙерҙәр: «ҡыҙыу линияға» шылтыратҡандарға гәзит ҡунаҡтары – адвокаттар, прокурорҙар, һәр төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәре үҙ кәңәштәрен бирәсәк.
Шишәмбе, 10 ғинуарҙа, тура бәйләнештә республика прокурорының граждандар ҡабул итеү буйынса өлкән ярҙамсыһы Элина Арманшина һәм БР прокуроры ярҙамсыһы Наталья Рәхмәтуллина тиҙ хоҡуҡи ярҙам күрһәтәсәк.
Хеҙмәт бушлай һәм уның менән бындай ярҙамға мохтаж һәр кем файҙалана ала. Бының өсөн 15 сәғәттән 17-гә тиклем (8-347) 272-79-16 номерына шылтыратығыҙ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был рубрика – даими, граждандар менән аралашыу айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбелә үткәрелә. Үрҙә күрһәтелгән телефонға шылтыратығыҙ һәм ҡыҙыҡһындырған һорауығыҙҙы юрисҡа бирегеҙ!
«Ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәттәр граждан эштәре, шулай уҡ енәйәт эштәре менән бәйле киң даирәләге мәсьәләләрҙе үҙ эсенә ала. Ике сәғәт дауамында бирелгән һорауҙарға яуаптар "Версия Башкортостана" гәзитенең киләһе һандарында донъя күрә.
Һорауығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә урынлашҡан купонға ла яҙып ебәрергә мөмкин. Компетентлы кешенең яуабы менән ул “Һеҙҙең хоҡуҡ” тип исемләнгән икенсе даими рубрикала баҫылып сығасаҡ.


text:
Фото:
«Башинформ» агентлығы һайлауҙарҙы яҡтыртҡан өсөн РФ Үҙәк һайлау комиссияһының наградаһын алды
Фото:
РФ Үҙәк һайлау комиссияһында 7 июндә киң мәғлүмәт сараларында һайлауҙарҙы һәм һайлау ҡануниәтенә бәйле мәсьәләләрҙе иң яҡшы яҡтыртыуға бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үтте. Унда «Башинформ» агентлығының генераль директоры Максим Ульчев ҡатнашты.
Һайлауҙарҙы телевидениела һәм радиостанцияларҙа, баҫма киң мәғлүмәт сараларында, мәғлүмәт агентлыҡтарында һәм Интернет селтәрендә яҡтыртыу, шулай уҡ заманса электрон технологияларҙы файҙаланып яҡтыртыу кеүек дүрт номинацияла үткән бөтә Рәсәй конкурсында Рәсәйҙең 63 субъектынан 229 киң мәғлүмәт сараһы вәкилдәре ҡатнашты. Туғыҙ төбәк киң мәғлүмәт сараһы уның лауреаты булды. 2011-2012 йылдарҙағы һайлауҙарҙы яҡтыртыу буйынса мәғлүмәт агентлыҡтары һәм интернет-баҫмалар араһында икенсе урын алған «Башинформ» агентлығы ла – улар араһында.
Конкурс еңеүселәренә дипломдар тапшырып, РФ Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров төбәк киң мәғлүмәт саралары журналистарының юғары профессионализмын билдәләне һәм, төбәк киң мәғлүмәт сараларында донъя күргән һайлау тураһындағы материалдарҙың дөйөм иҫәбе федераль киң мәғлүмәт сараларындағына ҡарағанда күпкә артығыраҡ, тип билдәләне. Владимир Чуров әйтеүенсә, төбәк мәғлүмәт саралары һайлаусылар өсөн аңлайышлыраҡ яҙа.
РФ Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе конкурс еңеүселәренә Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының дипломдарын тапшырҙы.


text:
Республикала «Байыҡ» балалар бейеү конкурсы яңы йондоҙҙар ҡабыҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
25 июлдә Күгәрсен районының «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркында өс йәштән 15 йәшкә тиклемге башҡарыусылар араһында «Байыҡ» республика балалар бейеү конкурсының гала-концерты була. Бәйгене ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Күгәрсен районы хакимиәте. Гала-концертта Башҡортостан, Татарстан, Тыва, Әстрхан һәм Ульяновск өлкәһенән 450-нән ашыу һәләтле балалар ҡатнаша. Конкурс барышында халыҡ бейеүе, фольклор буйынса оҫталыҡ дәрестәре, тыуған яҡты өйрәнеү экскурсиялары, сәнғәт оҫталарының концерты ойоштороласаҡ. Сара көндөҙгө сәғәт 4-тә башлана.
Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, һайлап алыу турҙары Күгәрсен районында, Баймаҡта һәм Өфөлә үткән. Унда Башҡортостандан, Мәскәүҙән, Пермдән, Ырымбурҙан, Силәбе өлкәһенән, Татарстандан 2,5 меңдән ашыу бала ҡатнашҡан. Жюри рәйесе — республиканың халыҡ артисы Радмир Бәҙретдинов.
«Байыҡ» республика балалар бейеү конкурсы халыҡ бейеүҙәренә ҡыҙыҡһыныуҙың кәмемәүен дәлилләй. Йыл һайын конкурс яңы йондоҙҙар ҡабыҙа. Быйыл да йәш таланттар тамашасыларҙы үҙҙәренең бейеүҙәре менән шатландырыр, тип ышаныс менән әйтергә мөмкин», — тип билдәләнеләр конкурсты ойоштороусылар.


text:
Фото:
Төбәктең берҙәм рәсәйлеләре «Китаптар - балаларға» исемле яңы проект башланы
Фото:
Башҡортостанда «Китаптар — балаларға» исемле яңы проект старт алды. Бындай башланғыс менән «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе сығыш яһаны. Ойоштороусылар балалар йорттарында, интернаттарҙа, ауыл мәктәптәрендә һәм дауаханаларҙа урынлашҡан китапханалар фондын тулыландырырға ниәтләй.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Альберт Мифтахов һүҙҙәренсә, бөгөн балалар әҙ уҡый, күп ваҡытын улар интернетта йәки телевизор алдында үткәрә. Магазиндарҙа һатылған китаптар ҡиммәт тора, балалар йорттарының һәм ауыл мәктәптәренең уларҙы һатып алырға мөмкинлеге юҡ, тип иҫәпләй башҡарма комитет етәксеһе. Шул уҡ ваҡытта һәр кемдең тиерлек өйөндә элекке китаптар һаҡлана, берҙәм рәсәйлеләр уларҙы балаларға бирергә тәҡдим итә.
Бөгөнгө көндән алып ирекмәндәр бөтә республика буйлап халыҡҡа яңы акция тураһында һөйләйәсәк. Ҡала һәм райондарҙа, партияның урындағы бүлексәләрендә, китап ҡабул итеү пункттары ойоштороласаҡ. Өфө китапхана эше һәм киң коммуникациялар колледжы студенттары бөгөндән эш башларға әҙер, тип билдәләне Альберт Мифтахов. Проектта ул үҙе лә ҡатнашасаҡ. Китапханалар өсөн тәүге китаптарҙы партияның төбәк башҡарма комитеты етәксеһе әҙерләгән дә инде.
Алдағы ваҡытта проекттың сайты һәм «ҡыҙыу линияһы» эшләй башлаясаҡ. Улар ярҙамында китапханалар, дауаханалар, балалар йорттары кәрәкле әҙәбиәткә заявка ҡалдыра аласаҡ. Сайтта китаптар ҡабул итеү пункттарының адрестары урынлаштырыласаҡ.


text:
Республика хәрби-патриотик йырҙар конкурсында БДАУ-ның «Йәшлек» ансамбле Гран-при яуланыФото: Андрей Старостин | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Республика хәрби-патриотик йырҙар конкурсында БДАУ-ның «Йәшлек» ансамбле Гран-при яуланы
Республика хәрби-патриотик йырҙар конкурсында БДАУ-ның «Йәшлек» ансамбле Гран-при яуланыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 7 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡорт дәүләт аграр университетының «Йәшлек» ансамбле «Бөйөк Еңеүҙе данлап!» республика хәрби-патриотик йырҙар конкурсында Гран-приға лайыҡ булды. Шаршамбы, 6 майҙа, БДАУ-ның Йәштәр һарайында үткән гала-концертта йыл һайын ойошторолған йыр бәйгеһенең еңеүселәре иғлан ителде. Сараға Бөйөк Ватан һуғышы һәм локаль һуғыштар ветерандары, ҡала йәштәре саҡырылғайны.
«Ансамблдәр» номинацияһында (18-30 йәш) Салауат музыка колледжының «Melody Mix» ансамбле, Стәрлебаш районынан Регина менән Венера Әхмәроваларҙың дуэты, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның «Вариация» ансамбле республика конкурсы лауреаттары булды. БДАУ-нан Евгений Пастухов менән Эльвира Рәҡипова, Стәрлетамаҡ район мәҙәниәт һарайынан Ринат Ибраһимов ошо йәш категорияһында иң яҡшы башҡарыусылар тип танылды. 13-17 йәштәрҙәге «Ансамблдәр» номинацияһында Дәүләкән районынан «Ивалён», Ағиҙел ҡалаһынан «Ноктюрн», Мәләүездән «Фьюжн» ансамблдәре, Өфөнән «Ассоль» вокаль-бейеү студияһы еңеү яуланы. Өфөнөң 97-се дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Илдар Башмаков, баш ҡаланың «Йәшлек» үҫмерҙәр клубы тәрбиәләнеүсеһе Рафаэль Ғилморахманов, «Максимум» ижади үҫеш үҙәгенән Диана Иванова, Алһыу Хәйретдинова («Йәш ижадсы» йәштәр үҙәге) ошо йәш категорияһында иң яҡшы солистар тип билдәләнде. «Автор-башҡарыусы» номинацияһында Краснокама районынан Елена Доронина лауреат исемен алды. Ул үҙе яҙған йырын тәҡдим итте.
Гала-концертта 22 билдәле композиция яңғыраны, бәйгеселәр фильмдарҙан, мюзиклдарҙан һәм спектаклдәрҙән Тыуған ил, батырлыҡ, дуҫлыҡ һәм тоғролоҡ тураһында йырҙар башҡарҙы.


text:
«Йор үҙән» республика этно-фестиваленә иң яҡшы музыкаль коллективтар йыйыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
3-4 июндә Ҡыйғы районында район һабантуйы барышында «Йор үҙән» этно-фестивале уҙа. Унда «…Егерме лә ике йәшендә» республика конкурсы ойошторола. Этно-төркөмдәрҙең репертуарында башҡорт халыҡ йырҙары, ҡобайырҙар һәм халыҡ ижадының башҡа жанрҙары булырға тейеш.
Бәйгелә «Табын» (Ғафури), «Әйле-ҡатай» (Ҡыйғы), «Бәйембәт» (Күгәрсен), «Юлдаш» (Салауат), «Алпамыша» (Учалы), «Дәрт» (Межгорье ҡалаһы), «Сал Урал» (Пермь ҡалаһы), «Арман» (Сибай), «Тархан» (Сибай), «Саптар» (Өфө), «Йәнгүзәл» (Өфө, БДУ) этно-төркөмдәре ҡатнаша.
Жюри составында абруйлы мәҙәниәт эшмәкәрҙәре: жюри рәйесе — «Ашҡаҙар» радиоһының музыкаль мөхәррире, композитор Юлай Үҙәнбаев, Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы, виртуоз-ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Өфө дәүләт сәнғәт институтының өлкән уҡытыусыһы Венер Йылҡыбаев, Республика халыҡ ижады үҙәгенең фольклор буйынса баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙина, Республика халыҡ ижады үҙәгенең инструменталь жанр буйынса баш белгесе, жюриҙың яуаплы секретары Элита Йыһангирова эшләй.
«Йор үҙән» республика этно-фестивале барышында «2016-2020 йылдарҙа Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш райондарын иҡтисади үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһы»н тормошҡа ашырыу сиктәрендә этно-музыканы үҫтереү мәсьәләләре буйынса эш кәңәшмәһе була. Унда Балаҡатай, Дыуан, Мәсетле, Салауат, Ҡыйғы райондарының башҡорт коллективтары, мәҙәниәт бүлектәре етәкселәре ҡатнаша.
Байрамды ойоштороусылар — Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Республика халыҡ ижады үҙәге ҡарамағындағы Сәсәндәр үҙәге, Ҡыйғы районы хакимиәте.
«Йор үҙән» республика этно-фестивале тәүге тапҡыр 2014 йылда «Салауат йыйыны» фольклор байрамы барышында ойошторолғайны.


text:
Хөрмәтле, тырыш, бөйөк рухлы, дәрт-дарманлы Имаметдин Сәлимгәрәй улының ил алдындағы бөйөк хеҙмәттәренең билдәһе – иҫәпһеҙ-һанһыҙ орден-миҙал, дәүләт тарафынан ҡотлауҙар, бүләктәр. Уларҙың күплегенә аптырарһың!
Ҡанлы бысаҡ һуҙғас һулышҡа,
Нәфрәт уты тоҫҡап илбаҫарға,
Ғәййәр ирҙәр сыҡты алышҡа...
(Раян Вахитов).
Эйе, Бөйөк Еңеүҙең 72 йыллығын да билдәләп үтте ил. Был көн тере ҡалған күптәрҙең күңел ғазабын ҡабаттан яңыртты, күҙ йәштәрен түктертте. Тән яраһы уңалһа ла, йөрәктеке мәңгелек сир булып ҡала шул.
Бер нәмә лә юҡтан ғына барлыҡҡа килмәй. Роза Хәйҙәр ҡыҙының моңдарында тыуған яҡтарының наҙы ла, ата-бабаларының, ата-әсәһенең аһәңе лә, башҡорт халҡының быуаттар төпкөлөнән килгән кисерештәре лә, бәләкәйҙән аралашып йәшәргә насип булған тажик, ҡаҙаҡ, үзбәк, ҡырғыҙ, татар, сыуаш, украин, урыҫ халыҡтарының йөрәк тибеше лә, үҙе күргәндәрҙең сағылышы ла барҙыр, моғайын.
Фәнис Исхаҡов. Газ сәнәғәте өлкәһендә эшләүселәр ихтирам иткән, ҙур-ҙур ил түрәләре ауыр, яуаплы эште ышанып тапшырған белгес, етәксе ул: Ҡарағалпаҡстанда, Ҡаҙағстан, Ырымбур, Азербайжан, Афғанстан, Румынияла эшләү, Башҡортостандың “Баштрансгаз” йәмғиәтенең генераль директоры, директорҙың беренсе урынбаҫары.
Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта — Фәнис Ғәйнетдин улы үҙе! Асыҡтан-асыҡ һөйләшеп, күңелдәрҙе бушаттыҡ, үткәндәрҙе байҡаныҡ, киләсәккә күҙ һалдыҡ...
Икеһе лә – замандарының ил ни күрһә, шуны күргән типик вәкилдәре. Үҙ көстәре менән белем алып, ғүмер буйы вазифаларында юғары үрләп, үҙҙәрен дә, яҡындарын да бәхетле итергә ынтылған, хеҙмәттәренең ил ҡеүәтен арттырыуына ысын күңелдән ышанған һәм шуның өсөн тырышҡан һуғыш осоро балалары. Ә бындай теләк, әлбиттә, иң тәүҙә ғаиләлә тыуа, уға мәктәп тәрбиәһе лә ҡушылып нығына, йәмғиәт сәйәсәте һәм йәмәғәтселек хуплауы менән тормошҡа аша.