text:
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек Фото: Олег Яровиков
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек буйынса бөтә эштәр ҙә тамамланған тиерлек. Ҡаҙанлыҡтар әҙер. Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов матбуғат конференцияһында ошо хаҡта хәбәр итте.
«Йылытыу миҙгелен ваҡытында башлай алмаҫбыҙ тип хәүефләнеү урынһыҙ. 15 сентябргә тиклем бөтә эштәр тамамланасаҡ», — тип белдерҙе Салауат Хөсәйенов.
Коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү ҡағиҙәләренә ярашлы, биш көн буйына һауа температураһы 8 градус йылы торһа, йылытыу миҙгеле башланырға тейеш.
Дауаханаларҙа, балалар баҡсаларында, балалар йорттарында, мәктәптәрҙә һәм башҡа социаль объекттарҙа уңайлы шарттар тыуҙырыу өсөн йылылыҡ биреү учреждение етәкселәренең ғаризаһы нигеҙендә тормошҡа ашырыла.
Бөгөнгә баш ҡалала 5849 күп фатирлы йорт йылытыу миҙгеленә әҙер. Шуларҙың 5174-е — үҙәкләштерелгән йылытыу системаһы менән.
Салауат Хөсәйенов әйтеүенсә, авария-диспетчер хеҙмәттәрен әҙерләү мөһим йүнәлеш булып тора. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Өфөнөң ресурстар менән тәьмин итеүсе һәм торлаҡ предприятиелары йәшәү эшмәкәрлеге системаһы эшендә боҙоуҙарҙы бөтөрөү өсөн 888 кешенән торған 63 авария-тергеҙеү бригадалары ойошторған.
234 берәмек махсус техника диагностика ҡорамалдары, сығым материалдары һәм бәйләнеш саралары менән йыһазландырылған. Предприятиеларҙа сығым материалдарының авария запасы булдырылған.


c: text/html

text:
Йәш лидерҙар АҠШ-тың закондар сығарыу һәм башҡарма власть органдарында стажировка үтергә саҡырыла
1 ноябрҙә Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында 25-35 йәшлек лидерҙар өсөн «АҠШ-тың закондар сығарыу һәм башҡарма власть органдарында стажировка» LFP программаһының презентацияһы үткәрелә.
Программа Халыҡ-ара белем биреү буйынса Америка советтары (АСПРЯЛ/АКСЕЛС) менән идара ителә.
Республиканың закондар сығарыу һәм башҡарма власть органдары, йәмәғәт һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмалары хеҙмәткәрҙәре, студенттар һәм йәш ғалимдар осрашыуға саҡырыла.
Презентацияны БР Йәмәғәт палатаһының Мәғариф, фән һәм инновациялар буйынса комиссияһы ярҙамында Рәсәй Йәш ғалимдар союзының БР-ҙағы төбәк бүлексәһенең Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек һәм үҙ-ара алмашыу программалары бүлеге ойоштора.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте сайтында йәштәр өсөн махсус бүлек булдырылды
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге сайтында йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу мәсьәләләренә арналған яңы бүлек булдырылды.
Башҡортостандың Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, был бүлектә теләгән һәр кем хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәр менән танышып, һөнәри йүнәлеш буйынса тест үтә ала.
Бынан тыш, унда студенттар, уҡыусылар өсөн айырым вакансиялар урынлаштырылған. Шулай уҡ бүлектә 14-18 йәштәрҙәге үҫмерҙәр өсөн ваҡытлыса эш урындары тураһында мәғлүмәт бар.
Халыҡ мәшғүллеге үҙәге сайтының яңы бүлегендә 18-30 йәштәрҙәге ҡыҙ һәм егеттәрҙең резюмелары менән дә танышырға була.
Идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, йәштәр өсөн бындай вакансиялар һәр Халыҡ мәшғүллеге үҙәге сайтында урынлаштырылған.


text:
Игорь Левитин Өфөлә Башҡортостандың транспорт инфраструктураһын үҫтереү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе
В альбоме нет фотографий.
Башҡортостандың транспорт инфраструктураһын үҫтереү һәм транспорт хәүефһеҙлеге мәсьәләләре буйынса республика Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Рәсәй Федерацияһының траспорт министры Игорь Левитин етәкселегендәге кәңәшмә Өфөнөң Конгресс-холында үтте. Әңгәмә барышында Рөстәм Хәмитов төбәктә транспорт тармағы үҫешенең мөһим йүнәлештәрен билдәләне.
Өҫтөнлөклө проекттар иҫәбендә республика Президенты автомобиль, һыу һәм авиация тарнспорты объекттарын билдәләне. Атап әйткәндә, был М-5 һәм М-7 трассаларын тоташтырған, Өфө аша үткән транспорт коридорын төҙөү. Бөгөн Игорь Левитин ҡатнашлығында әлеге проект составындағы объектарҙың береһе — Өфөлә Затон биҫтәһенең магистраль автомобиль юлының беренсе участкаһын асыу тантанаһы үтте.
Киләһе проектты тормошҡа ашырыу өсөн федераль үҙәк ярҙамы кәрәк буласаҡ – ул «Европа — Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара транспорт коридоры составындағы Татарстан сигенән алып Башҡортостан биләмәһе буйлап үткән түләүле участка төҙөү.
— Республика кимәлендәге юлдарҙы ремонтлауға һуңғы йылдарҙа тейешле күләмдәрҙең 15 проценты ғына һалына, — тип билдәләне республика башлығы. – Нормативтарға сығыу өсөн, автомобиль юлдарын төҙөк хәлдә тотоу өсөн беҙгә йылына алты миллиард һум, ә ремонт өсөн 22 миллиард һум самаһы кәрәк. 2012 йылда юлдарҙы төҙөк хәлдә тотоуға нормативтың 50 процентын йүнәлтәсәкбеҙ – был да насар һан түгел.
Һыу транспортына килгәндә, Президент киләсәктә Ағиҙел ҡалаһында йылға портын төҙөү хаҡында әйтте.
— Авиация ярҙамында пассажирҙар ташыу күләмдәрен арттырырға планлаштырабыҙ, — тип дауам итте Рөстәм Хәмитов. — «Өфө» халыҡ-ара аэропорты Рәсәйҙең ун иң эре аэропорты иҫәбенә инә.
Республика Президенты һүҙҙәренсә, Өфө авиация үҙәген үҫтереү перспективалары ҙур ғына. Шул уҡ ваҡытта федераль үҙәктең ярҙамы кәрәк.
Игорь Левитин өҫтөнлөклө проекттарҙың транспорт объекттарының хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса саралар менән бер рәттән илдең транспорт системаһын үҫтереү буйынса федераль маҡсатлы программаға индереләсәге хаҡында әйтте.


text:
Фото:
Ҡазанда Башҡортостан делегацияһы Татарстан Президенты менән осрашты
Фото:
20 июндә Ҡазанда Kazansummit-2011 Халыҡ-ара ислам бизнесы һәм финанстары саммиты дауамында Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры Азамат Илембәтовтың Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңнеханов менән осрашыуы үтте.
Осрашыуҙа Башҡортостандан — БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Әнүәр Мәхмүтов, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мөлөков, Татарстан яғынан ТР Премьер-министры Илдар Халиков, Татарстандың Инвестицион үҫеш агентлығы етәксеһе Линар Яҡупов та ҡатнашты.
Осрашыу барышында яҡтар Башҡортостан менән Татарстандың иҡтисад, мәҙәниәт, мәғариф өлкәләрендәге үҙ-ара файҙалы хеҙмәттәшлек менән ҡыҙыҡһыныуҙарын тағы бер тапҡыр раҫланы. Азамат Илембәтов һәм Рөстәм Миңнеханов ике республика хеҙмәттәшлеген артабан үҫтереү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Ҡазанға сәфәре дауамында Башҡортостан делегацияһы төҙөлөш барған футбол стадионын, Ҡазан спорт һарайын, Халыҡ-ара ат сабыштары комплексын, IT-паркты ҡараны. Шулай уҡ Ҡазан Кремленә экскурсияға һәм бер нисә спорт объекттарына барҙы, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Республикабыҙ һәр йүнәлештә алдынғы
Башҡортостан Рәсәй субъекттары башҡарма власть органдарының 2008-2009 йылдарҙа торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу буйынса эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелеге рейтингында һигеҙенсе урынды яуланы.
Был иерархияла урынды билдәләү өсөн РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы төбәктәрҙең алты позиция буйынса эшенә анализ яһаны. Республикабыҙ дәүләт коорпорацияһы — Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды средстволарын файҙаланыу һөҙөмтәлелеге буйынса — беренсе һәм, концессион килешеүҙәрҙе һәм дәүләт-шәхси партнерлыҡтың башҡа механизмдарын файҙаланып, коммуналь өлкәнең милек комплексы менән идара итеү системаһын үҫтереү буйынса туғыҙынсы урынды яуланы.
Идаралыҡ һәм торлаҡ фондын хеҙмәтләндереү өлкәһендә конкуренция мөнәсәбәттәрен үҫтереү буйынса Башҡортостан 18-се урында, коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙе иҫәпкә алыу приборҙары менән тәьмин ителеш кимәле буйынса — 19-сы, хаҡтарҙы билдәләү системаһын камиллаштырыу һәм торлаҡ-коммуналь өлкәлә бюджет средстволарын тотоноу һөҙөмтәлелеге буйынса — 26-сы, торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәтләндереү өсөн түләгәндә льготаларҙы һәм субсидияларҙы аҡсалата формаға күсереүҙе тамамлау буйынса — 32-се урында.
Бынан тыш, РФ Төбәктәр үҫеше министрлығы субъекттар башҡарма власть органдарының 2008-2009 йылғы көҙгө-ҡышҡы осорон үткәреү һөҙөмтәләре буйынса эшмәкәрлегенә лә баһа бирҙе. Был "ярышта" республикабыҙ — "бронза призер".


text:
Республикала кукуруз сабыуға төштөләр
Башҡортостан аграрийҙары 6 сентябргә ҡарата 35 мең гектарҙа кукуруз сапҡан. Был республикалағы кукуруз сәсеүлектәренең 32 проценты. Белгестәр билдәләүенсә, төп техник культураларҙың береһе – кукуруз быйыл ишелеп уңған. Бай йәшел масса тупаҫ мал аҙығы – силосҡа китәсәк.
Аграрийҙар уны һыуыҡтар төшкәнсе йыйып алырға ашыға, юғиһә кукуруздағы туҡлыҡлылыҡ сифаттарының ярайһы ныҡ юғалыуы ихтимал. Республиканың бер нисә районы был культураны урып йыйыу буйынса яҡшы темп алған. Атап әйткәндә, Миәкә, Илеш, Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ, Әлшәй, Баймаҡ райондарында ике мең гектарҙан ашыу майҙанда кукуруз сабылған. Ә Мәләүездең мал аҙығы әҙерләүселәре 4,5 мең гектарҙағы йәшел массаны силосҡа сапҡан.
Аграрийҙарҙы тағы бер ураҡ кампанияһы көтә. Сиратта – көнбағыш. Быйыл уның плантациялары республикала бик ҙур майҙанды – 348 мең гектарҙы биләй. Ауыл эшсәндәре урып-һуғыу эштәрен башларға ашыҡмай, сөнки һауа шарттары көнбағышҡа тулыһынса өлгөрөргә мөмкинлек бирә.


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль республика буйлап гастролдәргә сыға
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле республиканың төньяҡ-көнбайыш райондары буйлап гастролдәргә сыға.
Ансамблдең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был юлы легендар коллектив Благовещен ҡалаһында, Архангел һәм Саҡмағош ауылдарында, шулай уҡ Шишмә ҡасабаһында сығыш яһаясаҡ.
Тамашасыларға күп милләтле Башҡортостандың һәм бөтә донъяның мәҙәниәтен сағылдырған «Донъя халыҡтары бейеүҙәре» юбилей программаһы күрһәтеләсәк. Улар араһында популяр композициялар: «Биҙрә менән бейеү», «Беҙҙең байрам», «Ете ҡыҙ», Фәйзи Ғәскәров ҡуйған «Гөлнәзирә», Хашим Мостаевтың «Сәскә атҡан ҡурай», «Ҡумыҙ менән» бейеүҙәре бар.
Тамашасыларға шулай уҡ билдәле балетмейстрҙар Риф Ғәбитовтың «Тархандар», Рәйес Низаметдиновтың «Ете ырыу», Марат Кәримовтың «Хәрбиҙәр», Алексей Шишкиндың «Калинка» һәм донъя халыҡтары бейеүҙәре тәҡдим ителәсәк.


text:
Республика Милли музейының әҙәби ҡунаҡханаһы күренекле яҙыусылар менән осрашыуға саҡыра
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың Милли музейында «Әҙәби ҡунаҡхана» үҙ эшен дауам итә. Бөгөн, 18 мартта, унда Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, филология фәндәре докторы Рауил Бикбаев менән «Тамаша» журналының баш мөхәррире, драматург Сөләймән Латипов ҡунаҡта буласаҡ.
Әҙәбиәт йылына арналған проектта билдәле әҙиптәр һәм шағирҙар ҡатнаша. Осрашыуҙар әҙәби ҡунаҡханала ай һайын уҙғарыла. Проекттың төп маҡсаты — яҙыусылар менән йәнле аралашыу өсөн майҙансыҡ ойоштороу.
Әҙәби ҡунаҡханаға килеүселәр Милли музейҙың 35 залын ҡарап сыға ала. Ҡатнашыу өсөн ғаризалар (347) 272-32-54 телефоны буйынса ҡабул ителә.


text:
Мәктәпте тамамлаусылар балы милиция һағы аҫтында үтәсәк
БР буйынса Эске эштәр министрлығының бөтә подразделениеларынан дүрт меңдән ашыу хеҙмәткәр бөгөнгө тәүлектә көсәйтелгән режимда эшләйәсәк — 23 июндә Өфө һәм республиканың башҡа ҡалалары мәктәптәрендә сығарылыш кисәләре уҙасаҡ. Быйыл Башҡортостанда бөтәһе 30 мең самаһы уҡыусы мәктәпте тамамлауы тураһында аттестат аласаҡ.
Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сығарылыш балдары көндәрендә бәхетһеҙлек осраҡтарына һәм хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарға юл ҡуймау маҡсатында именлекте тәьмин итеү һәм йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса бындай саралар йыл һайын күрелә.
Балиғ булмағандар эштәре буйынса бүлектәр хеҙмәткәрҙәре һәм участка милиционерҙары һәр уҡыу йортона беркетелгән. Улар мәктәп стеналарында һәм ҡала буйлап йөрөгәндә уҡыусыларҙың именлеген тәьмин итәсәк. Юлдарҙа ЮХХДИ-ның көсәйтелгән нарядтары ҡуйыласаҡ. Ҡала Советы, Салауат Юлаев һәйкәле алдындағы майҙан, Еңеү паркы, Дуҫлыҡ монументы һәм, ғәҙәттә, сығарылыш синыфы уҡыусылары барған башҡа традицион урындарҙы милицияның патруль-пост хеҙмәте айырым һаҡҡа аласаҡ. Бында милиция хеҙмәткәрҙәре 24 июнь иртәнге сәғәт 6-ға тиклем дежур итәсәк.
Шулай уҡ йәмәғәт тәртибен һаҡлауға хоҡуҡ һаҡлау йүнәлешендәге башҡа йәмәғәт берләшмәләре, шәхси һаҡ предприятиелары һәм ата-әсәләр комитеттары йәлеп ителәсәк.


text:
Алдан алынған мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда 180 сығарылыш уҡыусыһы йомғаҡлау иншаһын яҙа алманы Фото: Андрей Старостин
Алдан алынған мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда 180 сығарылыш уҡыусыһы йомғаҡлау иншаһын яҙа алманы
Алдан алынған мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда 180 сығарылыш уҡыусыһы йомғаҡлау иншаһын яҙа алманы Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Алдан алынған мәғлүмәттәр буйынса, Башҡортостанда 180 сығарылыш уҡыусыһы һынау иншаһын яҙа алманы, тип хәбәр итте БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге баш белгес-эксперты Жанна Миникеева. 3 декабрҙә республикала 21 меңдән ашыу 11 класс уҡыусыһы һынау иншаһы яҙҙы.
Уның һөҙөмтәләренә ҡарап уҡыусыларға дәүләт имтиханын тапшырыуға рөхсәт биреү хәл ителәсәк. Һынауҙы тапшыра алмағандар иһә тағы ла ике тапҡыр яҙасаҡ. Резерв көндәр – 4 февраль һәм 6 май. Әгәр ҙә уҡыусы өс тапҡыр эште башҡара алмай икән, ул Берҙәм дәүләт имтиханына индерелмәй.
Мәктәп тамамлаусының теләге буйынса инша һөҙөмтәләре юғары уҡыу йортона ингәндә иҫәпкә алынасаҡ. Яҡшы баһа ҡуйылған яҙма эш өсөн абитуриентҡа Берҙәм дәүләт имтиханының дөйөм балына 10-ға яҡын балл өҫтәлеүе мөмкин.


text:
Ауыл эшсәндәре тупраҡтың уңдырышлылығын күтәреүгә ярҙам аласаҡ
Һуңғы ике йылда химиялаштырыу саралары һатып алыуға федераль ҡаҙнанан 16,4 млрд һум йүнәлтелгән. Ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙең уңдырышлылығын һаҡлау һәм тергеҙеү буйынса дәүләт ярҙамы күрһәтеү дауам ителәсәк, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығында.
Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүе уңайынан Ауыл хужалығын үҫтереү буйынса дәүләт программаһында ауыл хужалығы етештереүселәренә ярҙам итеүҙең яңы йүнәлештәре билдәләнгән. Улар араһында ауыл хужалығы ерҙәренең уңдырышлылығын тергеҙеүҙе дәртләндереүгә йүнәлтелгән саралар ҙа бар. Субсидиялар күләмен 1 га майҙанға төрлө параметрҙар буйынса иҫәпләп сығарылған ставка буйынса билдәләйәсәктәр. 2013 йылда был маҡсатҡа 20 млрд һумдан ашыу аҡса йүнәлтеү планлаштырыла, шул иҫәптән федераль бюджеттан – 15,2 млрд, Рәсәй субъекттары бюджеттары средстволарынан 5,3 млрд һум бүленәсәк. Федераль аграр ведомство хәбәр итеүенсә, был ярҙам һөҙөмтәле етештереүселәргә генә ҡағыласаҡ.
Рәсәй ауыл хужалығы министрлығы әле ошо субсидияларҙы биреү механизмы өҫтөндә эшләй.


text:
Автор: Мурзагалина-Исянбаева Лейла Aхмадулловна, Воспитатель МБДОУ д/с “Миляш” г. Баймак, Республики Башкортостан
Балалар баҡсаһына балаларҙың ике йәштән йөрөй башлауы, уларҙың инде был ваҡыт эсендә бер ни тиклем тәрбиәне, атап әйткәндә, тирә-йүн менән таныш булыуы, хәрәкәт итергә өйрәнеүе, йәғни, үҙенә кәрәкле башланғыс йүнәлеште ғаилә эсендә, ата-әсәһе тәрбиәһе менән алған була. Ләкин ул балала дөрөҫ формалашҡанмы? Бына ошо һорауға медицина тулы яуап бирһә, балалар баҡсаһында тәрбиәсе уны тейешле йүнәлештә формалаштырыуға булышлыҡ итә һәм бурыслы ла.
Физминутка ошо йүнәлештә тәрбиәсегә төп терәк була ала. Төрлө темалар буйынса алынған физминуткалар баланы дөрөҫ атлап, дөрөҫ хәрәкәт итеүҙән алып, тирә-йүнде дөрөҫ аңлауға, дөрөҫ һөйләшә белеүгә килтерә. Ике-өс йәшлек балалар менән эшләүсе тәрбиәселәр өсөн физминуткаларҙың мотлаҡ үтәлеүе мөһим булған осраҡта ғына балаға дөрөҫ тәрбиә бирергә мөмкин.
Ошо маҡсаттан сығып физминуткаларҙы уларҙың йөкмәткеһе буйынса түбәндәгесә төркөмләр инем.
1.Тирә-йүн менән танышыу;
2.Фекерләү ҡеүәһен үҫтереү маҡстында (теүәл иҫәпкә күнектереү, абстракт фекер формалаштырыу, ризыҡтар тураһында фекер туплау һ.б.);
3. Хәрәкәттәргә дөрөҫ йүнәлеш биреү (атлау, йүгереү, уң яҡ, һул яҡ һ.б.);
4. Көнкүреш менән таныштырыу;
5. Ғаилә ағзалары менән танышыу;
6. Хайуандар тураһында фекер формалаштырыу;
7. Этик-эстетик зауыҡ формалаштырыу (гөл-сәскәләр, картиналар, кейемдәр һ.б.)
Миҫалға үҙ ижадымдан алынған физминуткаларҙы килтерәм.
Ҡояш ҡалҡты, йылмайҙы,
Беҙгә сәләм ебәрҙе,
Зәңгәр күктә бейене,
Арып йоҡларға ятты.
Бер тиһәм – һик(е)реп торам,
Икелә ҡолас йәйәм,
Өс тигәндә ҡул сабам,
Дүрт – бөйөргә таянам,
Биш тиһәм тыпырлатам,
Һай, бейергә яратам!
Уң ҡулым әсәй булһа,
Һул ҡулым атай булыр,
Уң аяҡ ағай булһа,
Һул аяҡ апай булыр.
Шунан уйлап ҡараһам
Барыһы ла кәрәк булыр,
Бер-береҙенә терәк булыр.
Әсәйем икмәк баҫҡанда,
Мин ярҙамға ашығам.
Үҫкәс бешерермен мин дә,
Хәҙер өйрәнеп алам.
Атайым минең көслө,
Әсәйем оҫта ҡуллы,
Апайы тыныс холҡло,
Ә ҡустым көләс йөҙлө,
Бишәү(е)беҙ бер ғаилә,
Йәшәйбеҙ татыу ғына.
Һай, алаптай айыуҙар,
Алпан-толпан атлайҙар,
Урман буйлап йәнлектәрҙе
Аяуһыҙ ҡурҡыталар.
Р-р-р-р-р-р-р-р-
Түтәлүтүтәл сәскәләр
Хуш еҫтәрен бөркәләр,
Ел иҫһә тирбәләләр,
Хас та ирәкәләнәләр.
Шулай итеп, физминуткалар кескәйҙәр өсөн ял минуты ғына түгел, ә теге-йәки был күренеш, әйбер, кеше тураһында ниндәйһер яңы белешмә бирергә тейеш. Улар ни тиклем ябайыраҡ, балаларҙың хәтерендә шул тиклем еңелерәк ҡала.
Поделиться:


text:
БР хеҙмәт министры урынбаҫары Мишкә һәм Ҡариҙел райондарында граждандарҙы ҡабул итәсәк
4 апрелдә Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Николай Солодовников Мишкә, артабан Ҡариҙел райондарында күсмә граждандарҙы ҡабул итеү ойошторасаҡ.
Ҡабул итеүҙә һәр саҡтағыса халыҡты социаль хеҙмәтләндереүгә, балалы ғаиләләргә һәм аҙ тәьмин ителгән граждандарға социаль ярҙам күрһәтеүгә, инвалидтарҙы реабилитациялау техник саралары менән тәьмин итеүгә, халыҡ мәшғүллегенә, хеҙмәт мөнәсәбәттәренә, шулай уҡ эш хаҡын түләүгә һәм йәшәү кимәленә ҡағылған мәсәьәләләр ҡараласаҡ.
Көндөң тәүге яртыһында граждандарҙы ҡабул итеү Мишкә районы хакимиәтендә, киләһе адрес буйынса, ойоштороласаҡ: Мишкә ауылы, Ленин урамы, 89. Алдан яҙылыу өсөн телефондар: (34749) 2-18-01, 2-20-36.
Көндөң икенсе яртыһында, 15 сәғәттән алып, БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Ҡариҙел районы халҡының һорауҙарына яуап бирәсәк.
Граждандарҙы ҡабул итеү Ҡариҙел айылы, Ленин урамы, 24 адресы буйынса урындағы хакимиәт бинаһында үткәреләсәк. Алдан яҙылыу өсөн телефон: (34744) 2-12-88.


text:
Рөстәм Хәмитов СИБУР компанияһы етәкселеге менән осрашты
23 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «СИБУР Холдинг» компанияһының директорҙар советы рәйесе Леонид Михельсон һәм «СИБУР» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Дмитрий Конов менән осрашты. Осрашыу барышында республика Хөкүмәте һәм «СИБУР» араһында социаль-иҡтисади өлкәлә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Килешеүгә ҡул ҡуйыр алдынан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, «СИБУР Холдинг» менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү республика өсөн бөгөнгө ғәмәли эшмәкәрлектә ҙур әһәмиәткә эйә, тине.
— Беҙ республикаға эре стратегик партнерҙарҙы йәлеп итеү варианттары өҫтөндә эшләйбеҙ. Улар менән республиканың нефть һәм газ химияһы сәнәғәтен үҫтереүгә йүнәлтелгән оҙайлы сроклы мөнәсәбәттәрҙе яйға һалып булыр ине. Бөгөн килешеүгә ҡул ҡуйыу – был йүнәлештәге йәнә бер мөһим аҙым, — тине республика башлығы.
Леонид Михельсон үҙ сиратында «СИБУР»ҙа буласаҡ нефть химияһы производстволары өсөн сеймал базаһын үҫтереү буйынса ҙур эш алып барылыуы хаҡында әйтте.
— Башҡортостан һәр ваҡыт нефть химияһы үҫешкән республика булды. Бында беҙҙең активтар ҙа бар. Беҙ уларҙы сеймал базаһы менән нығытасаҡбыҙ һәм республиканың әле булған һәм яңы производстволарын мотлаҡ үҫтерәсәкбеҙ. Республика етәкселеге тарафынан ҙур ярҙам күрһәтелеүе беҙҙе ҡыуандыра, — тине Леонид Михельсон.


text:
Урыҫтан... сусҡа башы ҡотҡарҙы
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 07.06.2009 10:26
Кемдер: "Мөхәббәт өсөн кәртә булмаған кеүек, һөйгәндәргә тел дә, дин дә ҡаршылыҡ түгел", - тиергә ашығыр. Уларға яуап итеп, бер ханымдың яҙмышын миҫалға килтерәм...
Элек-электән икенсе дин кеш еһенә кейәүгә сыҡҡан ҡыҙҙарыбыҙ бәддоға алған, ә бына ир-егеттәр иһә урыҫ, украин һ.б. милләт ҡыҙҙарына өйләнеп, мосолман арттырыусы булып һаналған. Хәҙерге ваҡытта нисек һуң? Юғары белемле, тормошта күп нәмәгә өлгәшкән һәм өлгәшәсәк башҡорт егеттәре мәрйәләргә өйләнеп, милләтен юҡҡа сығара.
Миңә таныш ғаиләлә өс бала тәрбиәләнә. Аталары - башҡорт, әсәләре - мәрйә. Саф башҡорт фамилияһына Ольга, Владимир, Ирина тигән исемдәрҙең эйәреп килеүе сәйер яңғырай. Ул ғына түгел, был өс бала ла, паспорт алырға ваҡыты еткәс, милләтен урыҫ тип күрһәткән, өсөһө лә сиркәүҙә суҡындырылған. Өлкән ҡыҙҙары кейәүгә башҡорт егетенә сығып, уның фамилияһына күсте. Атаһы башҡорт булыуына ҡарамаҫтан, ҡыҙып-ҡыҙып үҙенең мәрйә булыуын иҫбатлай. Бер саҡ хатта: "Я башкирят терпеть не могу", - тип ысҡындырҙы. Быны ишетеп телһеҙ ҡалған кешеләрҙең: "Һуң, ирең башҡорт бит!" тиеүенә, йәш кәләш иҫе лә китмәй: "Это вопрос времени", - тип кенә ебәрҙе.
Ысынлап та, ғәрлеге ни тора! Һинең илеңә баҫып инеп, ереңә хужа булыуҙарынан тыш, милләтеңде мыҫҡыл итәләр, һай аҡыллы ир-егеттәребеҙҙе маңҡортҡа әүерелдерәләр.
Әйткәндәй, был ғаиләләге икенсе ҡыҙ бала татар егетенә кейәүгә йыйынғас, әсәһе лә, апаһы ла ҡаршы сыға. "Из них (йәғни татар егеттәренән - авт.) нормального мужа не вылепишь", - ти улар.
Ысынлап та, урыҫ ҡыҙына өйләнеп, уның көйөнә бейегән, бар туғандарының ҡолона әүерелгән татар егеттәрен күргәнем юҡ....
Сая рухлы батыр башҡорттарҙың тамыры ҡорономо икән әллә, тип уйлап ҡуяһың. Сөнки егеттәребеҙ ҙә, ҡыҙҙарыбыҙ ҙа ниндәй милләтте иш итә, шул халыҡтың телен, йолаларын, хатта динен үҙ итеп, юҡҡа сыға. Ҡатнаш никахта донъяға килгән сабыйҙар бик һирәк осраҡта ғына башҡорт булып тәрбиәләнә.
Тағы бер ғаиләне миҫалға килтерәм. Ғаилә башлығы - башҡорт, әсә - татар. Ике бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Әсә кеше әйтеүенсә, балаларҙың теле асыла башлағанда ғаиләлә тәүге низағ сыға. Ғаилә башлығы ҡатынының улдарына татарса өйрәтеүен теләмәй, ә уныһы башҡорт телен өнәп еткермәй. Һөҙөмтәлә, малайҙарҙың теле "мама, папа" тип асыла, ата-әсәһенең "тырышлығы" менән башҡортса ла, татарса ла аңламайҙар.
Үкенескә ҡаршы, ҡатнаш никахтар ауылдарға ла үтеп инеп, тамырыбыҙҙы ҡорота, телебеҙҙе юҡҡа сығара. Ә бит әсә телендә тәрбиәләнгән балалар сит телдәрҙе тиҙерәк үҙләштерә. Хәҙерге заман беҙҙән бер нисә сит телде белеүҙе талап итә бит. Шуға күрә башҡорттарға Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу сараһына ныҡлап әҙерләнергә, ныҡлап уйланырға кәрәк. Милләтебеҙҙең ер йөҙөнән юҡҡа сығыуына юл ҡуймайыҡ, туғандар. Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың: "Аҡтамырҙың бер генә киҫәге ерҙә ҡалһа, ваҡыты, уңайлы мәле етеү менән ул бар баҡсаны баҫыр. Беҙҙең халҡыбыҙ ҙа шулай: уңайлы мәле еткәс, тағы ҡалҡыныр, күтәрелер, өҫтөндәге иҙеүселәрҙе алып ташлар", - тигән һүҙҙәрен иҫтән сығармайыҡ, йәшәйешебеҙҙең девизы итеп алайыҡ.
Шулай итеп...
Әхирәттәрем араһында: "Кейәүгә сығыуҙан сусҡа башы ҡотҡарҙы", - тигән лаҡап йөрөй. Ә эш былай була. Бер башҡорт һылыуҡайы рус егетенә ғашиҡ булып, ата-әсәһенең, туғандарының ҡаршы килеүенә ҡарамаҫтан, уға кейәүгә сығырға ҡарар итә. Егет буласаҡ кәләшен таныштырыу өсөн тыуған йортона алып ҡайта. Ҡыҙ өй соланындағы өҫтәлдә сусҡа башы күреп, шаҡ ҡата. "Ҡалғанын томандағы кеүек хәтерләйем. Ата-әсәһе нимә һөйләгәндер, иҫләмәйем. Егетем оҙатырға сыҡҡайны, уға ҡарайым да, сусҡа башы күҙ алдыма килә. Унһыҙ бер минут та йәшәй алмаясаҡмын, тип уйлай торғайным. Ҡайҙа ул! Ҡыҫҡаһы, сусҡа башы мине яңылыш аҙымдан алып ҡалды..." Эйе, ҡатнаш никахтарҙың халҡыбыҙ өсөн түгел, ә маңҡорттар арттырыу, беҙгә ҡанын ҡушып, үҙ тамырҙарын нығытҡан сит милләттәр өсөн отошло икәнлеген аңларға ваҡыт.
Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА, "Киске Өфө"гәзите, № 20


text:
Белорет телекомпанияһы ҡала юбилейына яңы проекттар әҙерләне
Белоретта бала баҡсалары коллективтары араһында «Минең яратҡан ҡалам!» ижади конкурсы үткәрелә, ул Белорет ҡалаһына 250 йыл тулыуға арналған. Бәйгене ойоштороусы булып ҡаланың «Белорет ТВ-6» телекомпанияһы сығыш яһай.
«Башинформ» агентлығына Белорет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова хәбәр итеүенсә, конкурста ҡатнашыусыларҙың сығыштары һәр шәмбе һәм йәкшәмбе ТНТ-Белорет каналында күрһәтелә һәм телекомпания сайтында урынлаштырыла. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, конкурс ҡатнашыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, һәм ҡаланың бала баҡсалары был ижади бәйгелә әүҙем ҡатнаша башланы. Тамашасы хөкөмөнә мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларынан йәмғеһе 25 сығыш тәҡдим ителәсәк, уларҙа балалар туған ҡалаларын юбилей менән ҡотлай. Бөгөнгө көнгә 14 сығыш телеэфирҙа күрһәтелде һәм интернетта урынлаштырылды. Шиғырҙар һәм йырҙар, бейеүҙәр һәм күңелле сәхнә әҫәрҙәре – барыһы ла ҡаланың юбилейына арнала.
Конкурстың йомғаҡлау программаһы 19 майҙа күрһәтеләсәк. Бынан һуң, июндә, интернет аша тауыш биреү ярҙамында бәйгелә еңеүсе билдәләнәсәк.
Бынан тыш, ҡалаға 250 йыл тулыуҙы билдәләүгә әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса саралар планын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Белорет телекомпанияһы ай һайын Белорет тарихына һәм уның данлыҡлы кешеләренә арналған фильмдар сығара.


text:
БР Хөкүмәте хәйриә фондтары менән килешеүҙәр төҙөнө
Башҡортостан Хөкүмәте Социаль маҡсатлы программалар фонды йөҙөндә республика биләмәһендә эш алып барған хәйриә фондтары менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. «Система», Урал тау-металлургия компанияһы, «Урал» хәйриә фондтары менән килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды.
Документтар Башҡортостанда адреслы хәйриә ярҙамы күрһәтеүҙә үҙ-ара килешеп эш итеүҙе ойоштороуҙы күҙ уңында тота. Яҡтар республикала социаль-мәҙәни һәм хәйриә проекттарын финанслау өлөшөндәге бөтә эштәрҙе лә бергәләп хәл итергә йөкләмә ала.
Килешеүҙәр Башҡортостандағы социаль-мәҙәни проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙың һәм финанслауҙың аныҡ механизмдарын күҙ уңында тота. Аҡса күсереү схемаһы маҡсатлы финанслауҙың тулыһынса үтә күренмәлелеген һәм асыҡлығын тәьмин итә.
2011 йылда республиканың хәйриә фондтары уставта ҡаралған маҡсаттарға йәмғеһе 2,5 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтәсәк, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Фото:
Өфөлә Киров урамында кәртә булып сүп-сар контейнеры тора
Фото:
Өфөлә Киров урамы буйынса 39-сы йорт алдында Хоҙайбирҙин урамы киҫелешендә тротуарҙы ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары тултырылған бер нисә кубометр күләмендәге контейнер кәртәләгән, һәм ул бында беренсе көн генә тормай.
Контейнер йәйәүлеләрҙең юлына ҡамасаулап, тротуарҙы киңлеккә тулыһынса тиерлек ҡаплаған. Ә эҫене иҫәпкә алғанда, эргә-тирәгә унан ниндәй еҫтәр таралыуын күҙ алдына килтереүе ҡыйын түгел. Был сүп-сар ояһына кем яуаплы һәм ул бынан ҡасан алынасаҡ, тигән һорау һаман да асыҡ ҡала. Йәйәүлеләр иһә мәсьәлә хәл ителгәнсә, танауҙарын ҡаплап, йорт стенаһы һәм контейнер араһындағы ҡыҫынҡы ерҙән йөрөргә мәжбүр.


text:
Юрий Пустовгаров: «Яңы баҙарҙарҙы үҙләштергәндә белемебеҙҙе һәм компетенцияларыбыҙҙы бирергә әҙербеҙ»
— Алжирҙа бөгөн Рәсәй компаниялары менән хеҙмәттәшлеккә өҫтөнлөк бирелә. Һәм бында сеймал табыу һәм эшкәртеү өлкәһендәге алдынғы төбәктәр менән бәйләнештәр булдырыу мөһим роль уйнай, Башҡортостан Республикаһы ла, һис шикһеҙ, шуларҙың береһе булып тора, — тине Өфө дәүләт нефть техник университеты музейында үткән БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты менән осрашыуҙа Алжир Халыҡ Демократик Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Смаил Шерги әфәнде.
«Башинформ» агентлығының бығаса хәбәр итеүенсә, Алжир илсеһе Өфөгә ике көнлөк рәсми визит менән килгән. ӨДНТУ ғалимдары менән осрашып, ул совет заманында Өфө нефть институты уҡытыусыларының Алжирҙың газ һәм нефть табыу предприятиелары өсөн белгестәр әҙерләү кимәленә юғары баһа бирҙе һәм, «стратегик планда беҙ яҡынайыуға табан барабыҙ», тип билдәләне.
Илсе шулай уҡ Алжир территорияһында газ һәм нефть сығарыу буйынса Башҡортостан менән берлектәге производство булдырыуға ҡыҙыҡһыныу белдерҙе һәм, республика предприятиеларына бөтә яҡлап тейешле ярҙам күрһәтеләсәк, тип ышандырҙы.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров иһә яҡын киләсәккә пландарҙы билдәләне, тәү сиратта был Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһының ҡанаты аҫтында республиканың 15 предприятиеһынан торған консорциумды Хасси-Мессауд ҡалаһындағы нефть һәм газ ҡорамалдары күргәҙмәһенә алып барыу.
— Предприятиеларыбыҙ өсөн яңы баҙарҙар үҙләштереп, беҙ белемдәребеҙҙе һәм компетенцияларыбыҙҙы бирергә әҙербеҙ. Университеттарыбыҙ, проект коллективтары, ҡорамалдар етештереүсе заводтарыбыҙ, ғалимдар һәм быраулаусылар мәктәбе — Рәсәйҙәге иң яҡшылары йәки иң яҡшыларының береһе. Беҙ тиҫтәләгән компанияны йыйып, был процесс менән техник яҡтан идара итеп, Алжирҙа тулы бер тармаҡ булдыра алабыҙ. Был баҙар беҙҙең өсөн асыҡ, әммә юлдың оҙайлы һәм ауыр буласағы аңлашыла, шуға күрә Алжир яғынан һәйбәт партнерлыҡ мөнәсәбәттәренән тыш эшләп булмаясаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Юрий Пустовгаров.


text:
Свердловск өлкәһе ҡоролоҡтан зыян күргән Башҡортостанға ярҙам итәсәк
Свердловск өлкәһе хөкүмәте ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрен быйыл ҡоролоҡтан етди зыян күргән Силәбе өлкәһенә һәм Башҡортостан Республикаһына файҙаланыуға бирәсәк. Был турала 22 июлдә Урта Урал башлығы Александр Мишарин белдерҙе, тип хәбәр итә uralpolit.ru интернет-баҫмаһы.
Свердловск өлкәһе губернаторы һүҙҙәренә ҡарағанда, хәҙер өлкә муниципалитеттары башлыҡтары күршеләргә ерҙе биреү мөмкинлектәрен баһалай. Силәбе өлкәһе һәм Башҡортостан вәкилдәрен Пригородный һәм Режев райондарында көтәләр ҙә инде. Әйтергә кәрәк, Свердловск өлкәһенең үҙендә лә ҡоролоҡтан зыян күргән территориялар бар. Атап әйткәндә, Артинский, Красноуфимка һәм Каменский райондарында ҡоролоҡ арҡаһында иген культураларының 25 проценты юғалған. Тағы алты районда ашлыҡтың 10 проценты көйөп юҡҡа сыҡҡан. Әммә, Мишарин билдәләүенсә, төбәктең аҙыҡ-түлек именлеге контролдә тотола.


text:
Пенсия фонды социаль программаларға субсидиялар бүлә
Башҡортостан Хөкүмәте менән БР буйынса РФ Пенсия фонды бүлексәһе араһындағы Килешеүгә ярашлы, Пенсия фонды ҡаҙнаһынан социаль программаларҙы ғәмәлгә ашырыу өсөн тәғәйенләнгән средстволар иҫәбенән 10 миллион 305 мең һум күләмендә субсидиялар бүленә.
Төп сумма — 7,2 миллион һум — Серафимовка балалар йорто-интернатының, Күмертау, Ишембай, Стәрлетамаҡ психоневрология интернаттарының матди-техник базаһын нығытыуға йүнәлтеләсәк, тип хәбәр иттеләр БР буйынса РФ Пенсия фонды бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән. Шул уҡ мәлдә өҫтәп финанслау шарттарында Башҡортостан Республикаһы ҡаҙнаһынан 12,2 миллион һум бүленәсәк. Аҡсалар йоҡо корпустарында капиталь ремонт үткәреүгә һәм мунса – кер йыуыу ҡорамалдары һатып алыуға тотоноласаҡ.
Йәнә 3,1 миллион һум ҡартлыҡ һәм инвалидлыҡ буйынса хеҙмәт пенсияһы алғандарға, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар һәм инвалидтарға өҫтәмә адреслы социаль ярҙам күрһәтеүгә йүнәлтеләсәк.


text:
Башҡорт классиктарын Иорданияла тәржемә итергә әҙерҙәр
Башҡорт әҙәбиәте классиктарын тиҙҙән Иорданияла ғәрәп теленә тәржемә итә башлауҙары ихтимал. Был турала кесе йома көнө «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Башҡорт-ғәрәп дуҫлығы йәмғиәте идараһы ағзаһы, БР Президенты Хакимиәтенең Ижтимағи-сәйәси үҫеш бүлеге мөдире урынбаҫары Гөлнур Ҡолһарина хәбәр итте.
— Күптән түгел Йәмғиәтебеҙ делегацияһының Сирияға һәм Иорданияға сәфәре барышында беҙ Иордания Яҙыусылар лигаһы вәкилдәре менән осрашыу үткәрҙек, — тине ул. — Беҙ уларҙың Чехов һәм рус әҙәбиәтенең башҡа классиктарының әҫәрҙәрен әүҙем тәржемә итеүен белдек. Иордан яҙыусылары әйтеүенсә, улар башҡорт әҙәбиәтен тәржемә итеү менән дә шөғөлләнергә теләй. Үҙ сиратында, улар үҙ әҫәрҙәренең дә беҙҙең республикала тәржемә ителеүе менән ҡыҙыҡһынды. Бындай хеҙмәттәшлекте юлға һалырға мөмкин һәм ул беҙҙең, шулай уҡ иордан мәҙәниәтен байытасаҡ, тип уйлайым.


text:
«КамАЗ» йәмғиәтенең һөнәри оҫалыҡ конкурсында Нефтекама автозаводы вәкилдәре уңышлы сығыш яһаны
«КамАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәш хеҙмәткәрҙәре араһында үткән «Һөнәре буйынса иң яҡшыһы» һөнәри оҫталыҡ конкурсында Нефтекама автозаводы вәкилдәре алға сыҡты.
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән конкурсҡа йәмғеһе ун йәш хеҙмәткәр – төп эшсе профессияһы вәкилдәре ебәрелде. Шуларҙың бишәүһе дипломдар менән әйләнеп ҡайтты – уларҙа өс беренсе һәм ике икенсе урындар. Әйтергә кәрәк, был конкурста һәр номинацияла ни бары өс урын ғына билдәләнә.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, иң яҡшы слесарь-инструментсы тип — Василий Умурьянов (4-се цех), иң яҡшы электромонтер тип Ильяс Ғаязов табылған (17-се цех), иң яҡшы слесарь-ремонтлаусы исеменә Рауил Дәүләтшин лайыҡ булған (9-сы цех). Уларҙың барыһы ла беренсе дәрәжәләге дипломдар алған.
Икенсе урындарҙа - «Иң яҡшы механик йыйыу эштәре слесары» Руслан Гәрәев (23-сө цех), «Иң яҡшы токарь» Ринат Ҡәйүмов (32-се цех).
Дөйөм команда иҫәбендә нефазсылар өсөнсө урын яуланы, призлы урындар иҫәбе буйынса – икенсе. Баһалама ағзалары фекеренсә, теоретик өлөштә Башҡортостан егеттәренә етеүселәр булмаған.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Ленин» ауыл хужалығы етештереү кооперативы менән танышты
Фото:
9 ноябрҙә, Мәсетле районы буйлап эш сәфәре барышында, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Түбәнге Баба ауылындағы «Ленин» ауыл хужалығы етештереү кооперативында булды, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
Агропредприятие 1956 йылда ойошторолған. Әлеге ваҡытта бында 240 кеше эшләй. Игендең тулайым йыйымы ағымдағы йылда гектарынан 98,4 мең центнерҙы тәшкил иткән. Хужалыҡта 1285 баш эре мал, шул иҫәптән 700 һыйыр иҫәпләнә, бер һыйырҙан тулайым һауым – 4018 кг. Ауыл хужалығы етештереү кооперативының тауар әйләнеше йылына 100 млн һум самаһына етә.
Башҡортостан Президенты һөтсөлөк корпустарын һәм быҙау аҙбарын ҡарап сыҡты, хужалыҡтағы көнүҙәк мәсьәләләр менән ҡыҙыҡһынды. Бында кадрҙар етешмәүе асыҡланды (һауынсылар, малсылар, көтөүселәр кәрәк). Хужалыҡтағы уртаса эш хаҡы 9,3 мең һумға тиң.
Рөстәм Хәмитов бында малсылыҡтың иҫкергән алымдар менән алып барылыуын билдәләне.
— Республикала заманса фермалар төҙөлгән хужалыҡ өлгөләре бар, уларҙа компьютер технологияһы файҙаланыла, ә малдар тураһындағы бөтә мәғлүмәт махсус чипта һаҡлана, — тип билдәләне Президент.
Республика башлығы ауыл хужалығы предприятиеһы етәкселегенә Мәсетле районында эре мал аҫрауҙың заманса алымдарын индереү тураһында уйларға тәҡдим итте.
— Ул ваҡытта хужалыҡҡа йәш белгестәр ҙә киләсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.


text:
Республикала «Еңеүемдең тарихы» бөтә Рәсәй конкурсы старт ала
15 ғинуарҙан 9 майға тиклем Башҡортостанда «Еңеүемдең тарихы» бөтә Рәсәй конкурсы үтәсәк.
Ойоштороусылар һүҙҙәренсә, кино сәнғәте өлкәһендә профессиональ булмаған кешегә кино ярҙамында дөйөм кешелек проблемаларына үҙ ҡарашын белдереү, уларҙы хәл итеү юлдарын тәҡдим итеү, ҡаҙаныштары хаҡында бәйән итеү мөмкинлеген биреү ижади бәйгенең төп маҡсаты булып тора.
Бының өсөн биш номинация булдырылған: «Шәхси еңеүемдең тарихы», «Уңышлы ғаиләмдең тарихы», «Уңышлы эшемдең тарихы», «Тәбиғәтте һәм фаунаны һаҡлауҙа еңеүемдең тарихы», «Иманымды һаҡлауҙа еңеүемдең тарихы».
Киноконкурста ҡатнашыу өсөн тәҡдим ителгән темалар буйынса берәй хикәйә, новелла яҙыу талап ителә. Ҡатнашыу өсөн заявкаларҙы www.moyapobeda.ru сайтында ҡалдырыу мотлаҡ.


text:
Өфөнөң Киров районы үҙенең юбилей эмблемаһын эшләүгә конкурс иғлан итте
Өфөнөң Киров районының 75 йыллығын байрам итеү сиктәрендә иң яҡшы юбилей эмблемаһы проектына конкурс иғлан ителде.
Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге хәбәр итеүенсә, унда ҡатнашыуға ижади союздар, профессиональ рәссамдар, юғары һәм урта уҡыу йорттары (художество бүлектәре һәм тарих факультеттары) уҡытыусылары һәм студенттары, шулай уҡ һәүәҫкәр рәссамдар һәм йәмәғәт ойошмалары саҡырыла. Эскиз район иҡтисады характерын, уның тарихи һәм тәбиғи үҙенсәлектәрен, халҡының традицияларын сағылдырырға тейеш.
Ҡатнашыуға заявканы һәм проекттарҙы 2010 йылдың 15 февраленән дә һуңға ҡалмай тапшырырға кәрәк. Эскиздарға талаптар: электрон форма (компакт-диск), стандарт ҙурлығындағы биттә (А4 форматы) төҫлө һүрәт, шулай уҡ символдарҙың мәғәнәһен ентекле аңлатып яҙыу.
Конкурс еңеүсеһе аҡсалата премия менән наградланасаҡ.
Проекттар түбәндәге адрес буйынса ҡабул ителә: Өфө ҡалаһы, Пушкин урамы, 85, 304-се кабинет, бәйләнеш телефоны: 279-90-09.


text:
Төҙөлөш биләмәләрен үҫтереү – ҡала властарының иғтибар үҙәгендә
Ҡала Советы депутаттары Өфөнөң төҙөлөш биләмәләрен үҫтереүҙе тикшерҙе. Ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Сатаров әйтеүенсә, “2007-2015 йылдарға Өфө ҡалаһы ҡала округының төҙөлөш территорияларын үҫтереү” муниципаль адреслы программаһы сиктәрендә алып барылған был йүнәлештәге эш граждандарҙы авария хәлендәге һәм иҫке торлаҡтан күсереү, яңы инженер селтәрҙәре төҙөү, ҡала кварталдарын планлаштырыу һәм ҡайтанан планлаштырыу кеүек мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе индерә.
Был программаға ярашлы, быйылғы туғыҙ ай йомғаҡтары буйынса һүтергә һәм реконструкцияларға тейешле торлаҡтан граждандарҙы күсереүҙе финанслау өсөн Өфөлә 3,219 миллиард һум аҡса йәлеп ителгән. Шуның 1,156 миллиард һумын – федераль бюджеттан, 736 миллионын – республика, 142 миллион һумын ҡала бюджетынан средстволар тәшкил иткән, ә 1,184 миллиарды – төҙөүселәр средстволары.
Бынан тыш, быйыл ҡалала бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарҙан яңы инженер селтәрҙәре төҙөлөшөнә 171,2 миллион һум бүленгән.
Йыл башынан алып Өфөлә ҡала кварталдарын планлаштырыу буйынса 15 проект башҡарылған, шуларҙың алтауһы – ҡала хакимиәте ҡарамағындағы Баш архитектура һәм ҡала төҙөлөшө идаралығы проекты буйынса һәм туғыҙы – инвесторҙар заказы буйынса.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2015 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса отчет тәҡдим иттеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2015 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса отчет тәҡдим итте
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2015 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса отчет тәҡдим иттеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 24 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
24 мартта республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2015 йылдағы эшмәкәрлеге буйынса отчет тәҡдим итте.
Рөстәм Хәмитов хәбәр итеүенсә, былтыр республиканың тупланма бюджетына 144 миллиард һум аҡса ингән, был 2014 йылғы күрһәткестәрҙән 8,2 процентҡа күберәк. Килем күләме буйынса республика илдә – 13-сө урындан 10-ға һәм Волга буйы федераль округында өсөнсөнән икенсегә күтәрелгән.
Рөстәм Хәмитов сәнәғәт, төҙөлөш, агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге былтырғы һөҙөмтәләрҙе билдәләне, инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам саралары хаҡында һөйләне, социаль һәм йәштәр сәйәсәте, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт һәм спорт өлкәһендә эш һөҙөмтәләрен барланы.
– Шуныһы мөһим: йыл йомғаҡтары буйынса республикала көтөлгән ғүмер оҙайлығы 70 йәштән уҙҙы. Был интеграль күрһәткес йәшәү кимәле һәм сифаты, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт, спорт, халыҡты социаль яҡлау өлкәһендәге эш хаҡында һөйләй.
Шуның менән бергә 2015 йылда тәбиғи үҫеш 5 мең кешенән саҡ ҡына артығыраҡ, был 2014 йылға ҡарағанда аҙыраҡ.
– Хөкүмәт үлемде кәметеү, ғүмер оҙайлығын арттырыу буйынса саралар күрә. Һуңғы биш йылда төбәктә ҡан әйләнеше сирҙәренән вафат булыусылар һаны кәмей. Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса сабыйҙар үлеме 5 процентҡа кәмегән, – тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.
Мәғариф өлкәһен яңыртыу хаҡында һөйләгәндә республика Башлығы Башҡортостанда өс йәштән ете йәшкәсә балалар өсөн балалар баҡсаһына сираттың бөтөрөлөүен билдәләне. Былтыр мәктәпкәсә учреждениеларҙа өҫтәмә 8 800 самаһы урын булдырылған. Өс йәшкә тиклемге балалар өсөн мәктәпкәсә белем алыу мөмкинлеген арттырыу, мәктәптәрҙә икенсе сменаны бөтөрөү хәҙер төп бурыс булып тора.
Сығыштың тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Өфөлә бизнестың социаль яуаплылығы баһаланасаҡ
22 ноябрҙә Өфөлә II «Бизнестың социаль яуаплылығы: теория, методология, практика» бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы асыласаҡ.
Форум Бөтә Рәсәй финанс-иҡтисад институты майҙансығында үтәсәк. Йәмғиәт, бизнес һәм дәүләттең үҙ-ара килешеп эш итеүе, социаль баҙар иҡтисады теорияһының яңы аспекттары конференцияла тикшереләсәк төп темалар буласаҡ.
Сарала Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров, Бөтә Рәсәй финанс-иҡтисад институты директоры Урал Ғибәҙәтов, Рәсәй Федераль йыйылышы Федерация Советының социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты ағзаһы Анатолий Бондарук ҡатнашасаҡ. Форум ике көн дауам итәсәк.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә капиталь ремонт үткәреүгә аҡса бүлеү тәртибен һәм шарттарын раҫланылар
Башҡортостан Хөкүмәтендә капиталь ремонт үткәреүгә дәүләт ярҙамын күрһәтеү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
Дәүләт ярҙамы Башҡортостан бюджетынан милекселәрҙең күп фатирлы йортты капиталь ремонтлауға һайланған аҡса йыйыу алымына ҡарамаҫтан бүленсәк.
Торлаҡ хужалары 10 июлгә тиклем күп фатирлы йорттарҙың дөйөм мөлкәтен капиталь ремонтлау өсөн аҡсаны йыйыу ысулы менән билдәләнергә тейеш: йәки «БР Төбәк операторы» иҫәбендә, йәки махсус иҫәп асырға. Түләмдәрҙе граждандар октябрҙән башлап түләй башларға тейеш: алты ҡатҡа тиклемге йорттарға дөйөм майҙандың бер квадрат метры өсөн 5 һум 20 тин һәм алты ҡаттан күберәк булған йорттарҙа дөйөм майҙандың бер квадрат метры өсөн 5 һум 80 тин.
БР Хөкүмәтенең ҡарарына ярашлы шулай итеп дәүләт ярҙамын алыусылар – «Төбәк операторы» фонды, торлаҡ милекселәре ширҡәте, торлаҡ-төҙөлөш кооперативтары һәм мотлаҡ шарттарҙы үтәгән идара итеү ойошмалары.
Дәүләт ярҙамын күрһәтеү күләме, ваҡыты һәм тәртибе күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау республика программаһының ҡыҫҡа ваҡыттағы тормошҡа ашырыу пландары менән билдәләнә.


text:
Глобаль йылыныу
Глобаль йылыныу — уртаса йыллыҡ Ер атмосфераһы температураһының даими үҫә барыуы. БМО климат үҙгәреүен тикшереүсе белгестәр мәғлүмәтенсә, XVIII быуат уртаһынан Ерҙә уртаса температура 0,7 °C-ҡа күтәрелгән. Йылыныуҙың шаҡтай өлөшө һуңғы 50 йылға тура килә, һәм был йылыныу кеше эшмәкәрлеге менән бәйле.
Климат үҙгәреүен тикшерүсе белгестәр билдәләгәнсә, XXII быуатта Ер температураһы 1,8 до 3,4 °С-ҡа тиклем күтәрелергә мөмкин[1]. Ҡайһы бер урындарҙа һауа температураһы түбәнәйеүе мөмкин.
Йөкмәткеһе
Глобаль йылыныу күренеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2010 йылда һауа шарттарының ҡырҡа боҙолоуы — Ер шарында климат үҙгәреүҙең туранан-тура эҙемтәһе, ул туранан-тура кеше эшмәкәрлегенә бәйле. 1880 йылдан һуң тәү тапҡыр 2010 йылдың ғинуар — апрелдә һауа температураһы Ер шарында иң юғарыһы ине. Ҡыш Цельсий буйынса — 1,89, яҙ 1,37С градусҡа йылыраҡ теркәлгән. 2010 йылдың нюнь — июлендә Көнсығыш Европаны бығаса күрелмәгән эҫелек солғап, урыны менән һауа 40С градусҡаса йылынды. Май айында ғәҙәти булмаған эҫелек Рәсәйҙең көнсығыш һәм үҙәк райондарына ла үтеп инде. Көньяҡ Америкала иһә был яҡтар өсөн бөтөнләй ят һалҡын һауа хөкөм һөрҙө. Көслө ел ҡар алып килде, һепертмә буран сыҡты. Июлдә Аргентинала һәм Чилиҙа ысын һалҡындар урынлашып, температура — 18—22 градусҡа тиклем түбәнәйҙе. Көньяҡ Африкала ла күпләп ҡар яуып, урыны менән уның ҡалынлығы 25 сантиметрға етте.
Ғәҙәттә, көҙ күҙәтелә торған муссон ямғырҙары Һиндостан, Пакистан һәм Бангладешта көслө һыу баҫыуға килтерҙе. 500-ҙән ашыу кеше һәләк булды, 10 миллионы тыуған ерҙәрен ташлап китергә мәжбүр булды. Бик күп сәсеүлек зыян күрҙе, мал-тыуар, башҡа мөлкәтте һыу йыуып алып китте. Көньяҡ Ҡытайҙа һыу баҫыуҙан 120 кеше ҡорбан булды, 13 миллионы төрлө ҡаза күрҙе. Хатта Ғәрәп диңгеҙендә бер ҡасан да булмаған тропик циклон күҙәтелде. Англия менән Уэльста көслө ямғырҙар яуҙы, Кипрҙа эҫелек 45 градусҡа етеп, үҙенсәлекле рекорд ҡуйылды. Кувейтта дүрт көн рәттән 50 градустан юғары эҫелек күҙәтелде.
Франция ла быйыл тәбиғәт аномалияһын йышыраҡ күҙәтте.
Глобаль йылыныу сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тикшереүселәр атмосфераның йылыныуына заводтар һәм автомобилдәр сығарған углекислый газ ғәйепле икәнен күптән әйтә килә. Әммә был күренеште Ҡояш активлығы менән бәйләүселәр ҙә бар. Ысынлап та, Ҡояштың активлығы үҙгәреп тора, Йыһандан ергә күп кенә туҙан да килеп эләгә, ти улар. Һауа шарттары ҡырҡа боҙолоуҙа кеше ғәйебе ни дәрәжәлә? «Известия-наука» ҡушымтаһы ошо һорау өҫтөндә уйланып, интернетта ҙур мәҡәлә баҫтырып сығарҙы. Глобаль йылыныу арҡаһында БМО белгестәре яҡын киләсәктә төрлө һәләкәттәр фараз итә, тип яҙа гәзит. Кешенең техноген эшмәкәрлеге, атмосфераға углекислый газ күпләп бүленеү — төп хәүеф сығанағы. Һуңғы 40 йылда Мәскәүҙә уртаса температура 5 градусҡа күтәрелде. Хатта ғинуарҙа ла ул ни бары — 9,3 градус тәшкил иткән. Тимәк, ҡышҡы һалҡындарҙан һуң эҫе йәй киләсәк[2]..
Парник эффекты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер теориялар буйынса, был күренеш Ерҙең йылы бүлеп сығарыу һәләтен тотҡарлай һәм парник эффекты тыуҙыра. Сәнәғәттең 200 йыллыҡ эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә углекислый газдың атмосфералағы күләме өстән бер өлөшкә артып, һуңғы быуатта уртаса температура 0,6 градусҡа күтәрелгән. 90-сы йылдар уҙған быуаттың иң эҫе дәүере һанала. Һуңғы 100 йылда Төньяҡ ярымшарҙа температура уға тиклемге мең йылдан да күберәк артҡан. Әгәр ҙә сәнәғәт етештереүе күләме әлеге кимәлдә һаҡланһа, XXI быуат аҙағына климаттың 2 — 6 градусҡа йылыныуы көтөлә. Донъя океаны иһә бер метрға күтәреләсәк.
Парник эффекты, йәғни Ер шарында климаттың йылына башлауына беренсе тапҡыр 1824 йылда француз физигы Жозеф Фурье иғтибар итә. Ләкин кешелеккә уның асылын аңлау өсөн быуат ярымдан ашыу ваҡыт кәрәк була. Синоптиктар атмосфераның йылыныуына заводтар һәм автомобилдәр сығарған углекислый газ булышлыҡ иткәнен күптән әйтә килә. Мәҫәлән, 1 литр бензин янғанда 2,5 килограмм кислород юҡҡа сыға. Глобаль йылыныу менән иң ныҡ ҡыҙыҡһынғандарҙың Бөйөк Британиянан булыуы ғәжәп түгел, сөнки донъя океаны күтәрелә ҡалһа, был утрау һыу аҫтында ҡаласаҡ. 2006 йылда Бөтә донъя банкының баш экономисы, хәҙер Лондондың иҡтисад мәктәбе профессоры Николас Стерн әҙерләгән доклад буйынса бер ниндәй ҙә сара күрмәгәндә, XXI быуатта ахрызаман етеүе ихтимал. «Температура 100—200 йылда 5 градусҡа артһа, — ти Стерн, — донъя океаны күтәрелеп, 1 миллиард кеше эсәр һыуһыҙ ҡаласаҡ, йоғошло ауырыуҙар миллиондарса кешене юҡ итәсәк». Миграцияның ниндәй дәрәжәгә етәсәген күҙаллау ҙа мөмкин түгел.
Ҡояш активлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер ғалимдәр фекеренсә, һауа температураһының йылыныуы ҡояш активлығы менән бәйләй. Ерҙә йылыныу процессы Ҡояш активлығы менән бәйле тигән гипотеза менән сығыш яһайҙар. Ҡояш ни тиклем активыраҡ булһа, йәғни уның өҫтөндә таптар булһа, тирә-яҡҡа шул тиклем күберәк энергия тарата. Был фараз буйынса, боҙлоҡ осоронда Ҡояш активлығы кәмегән, йәғни таптар булмаған. Ҡояш активлығы циклик күренеш, 12 йыллыҡ циклы бар, 76 йыллыҡ циклы бар. Шуға күрә глобаль йылыныуҙан һуң, боҙлоҡ осоро башланырға ла мөмкин икән.
Башҡа ғалимдәр бының менән килешмәй. Тәбиғәткә кеше тәьҫире барыбер көслөрәк, сәнәғәт объекттары, транспорт ҡот осҡос зыян килтерә, тип иҫәпләй улар.
Буласаҡ эҙемтәләре тураһында фараздар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
"Известиянаука"ның күҙаллауы буйынса хәҙерге цивилизацияны алда түбәндәгеләр көтә:
- Глобаль йылыныу арҡаһында боҙлоҡтар иреүҙең туфан ҡалҡыуына килтереүе ихтимал. Ғалимдар фекеренсә, Ерҙең өстән бер өлөшө һыу аҫтында ҡалыу кешелеккә етди хәүеф тыуҙырасаҡ;
- Озон ҡатламы йоҡарыу ҙа Ерҙең көслө радиацияға дусар ителеү ихтималлығын көсәйтә. Ундай шарттарҙа кешенең үҙен һаҡлап ҡалыу мөмкинлеге юҡҡа сыға;
- Ергә бынан 65 миллион йыл элекке кеүек метеорит килеп бәрелеү ихтималлығы. Тәүге вариант буйынса, кешеләргә тәүтормош община ҡоролошонан башларға тура килһә, икенсеһе буйынса, Ерҙең тарҡалып, Йыһан туҙанына әүерелеү хәүефе бар;
- Ҡояштың йылытыуҙан туҡтауы. Тик был күренеште 10 миллиард йыл көтөргә кәрәк;
- Ер шарының сит планета вәкилдәре тарафынан баҫып алыныуы. Әлегә был фаразды бер кем дә дөрөҫләй йәки кире ҡаға алмай;
- Кешелектең үҙен-үҙе юҡ итеүе.
Глобаль йылыныуҙың бөтә донъяға йоғонтоһо сүллектәр киңәйеү, дауыл һәм һыу баҫыуҙар йышыраҡ күҙәтелеү, малярия һәм биҙгәк ауырыуҙары көсәйеүҙә сағылыш табасаҡ. Африка менән Азияның күпселек өлөшөндә ерҙән уңыш алыу кәмеп, көньяҡ-көнсығыш Азияла артыуы ихтимал. Европа һыу баҫыуҙан интегәсәк, Венеция менән Голландия иһә һыу аҫтында ҡаласаҡ. Австралия менән Яңы Зеландия — ҡоролоҡтан, ә АҠШ-тың көнсығыш яры емергес дауылдарҙан яфа сигеүе ихтимал. Төньяҡ ярымшарҙа боҙ ике аҙнаға элегерәк әрселәсәк. Арктиканың боҙ ҡатламы 15 процентҡа йоҡарыуы, Антарктидала боҙлоҡтоң 7—9 процентҡа эскәрәк шылыуы ихтимал. Көньяҡ Америка, Тибет һәм Африка тауҙарында боҙ ҡатламы иреп бөтәсәк. Европала үҫемлекселек менән шөғөлләнеү осоро ике аҙнаға оҙоная. Глобаль йылыныу арҡаһында XXI быуат аҙағына Гренландияла боҙлоҡтар иреп бөтөүе фаразлана. Был турала АҠШ-тың НАСА-һы (милли аэрокосмик тикшеренеүҙәр агентлығы) хәбәр итә.
Глобаль йылыныуға кире ҡараш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡайһы бер ғалимдар йылыныу процессын циклик рәүештә ҡабатлынып килгән процесс тип һанай. Улар Ерҙәге йылы дәүерҙәр боҙлоҡ осоро менән алышыныуына һылтай. Улар, киләсәктә климат һыуына барасаҡ, тип иҫбатлай[3]. Яҡынса мең йыл самаһы элек шундай йылыныу күҙәтелгән. Ошо осорҙа норвегиялылар Гренландияны үҙләштерә башлай. Ә 200 йылдан һуң утрауҙағы колония һәләк булған, сөнки һыуынып диңгеҙ туңа башлаған.[4].
Шулай итеп, ҡайһы бер ғалимдар фекеренсә, климат һалҡыная. Ер шарының һыуыныу циклына инеүе тураһындағы фараз меңдәрсә йылдар буйы алынған геологик мәғлүмәттәргә таяна. Глобаль һыуыныуҙың туранан-тура дәлилдәре юҡ. Улар шартлы. Мәҫәлән, 10 мең йыл элек сираттағы боҙланыу тамамланып, Ер йылына башлаған. 5,5 мең йыл әүәл ул да үҙенең юғары нөктәһенә етеп, кире процесс күҙәтелгән. Был дәлил ғалимдарҙың «Хәҙер глобаль һыуыныу башлана» тигән фаразына нигеҙ булып тора. Рәсәй Фәндәр академияһының Баш (Пулково) обсерваторияһы хеҙмәткәре Х. Абдусаматов та ошо фекерҙе яҡлай. «Температураның глобаль төшөүе 1645—1705 йылдарҙа бөтә Европала, Төньяҡ Америкала һәм Гренландияла күҙәтелгән, — ти ул. — Был күренеш фәндә Ҡояш әүҙемлегенең „Маундер минимумы“ тип йөрөтөлә. Голландияла бөтә каналдарҙа ла һыу туңа, кешеләр Гренландияның бер өлөшөн ташлап китергә мәжбүр була. Иван Грозный батшалыҡ иткән дәүерҙә Ҡырымға сана юлы булыуы билдәле. Ҡояш нурҙарының ун бер йыллыҡ һәм бер быуатлыҡ вариацияларының бер юлы һәм оҙайлы үҙгәреүе арҡаһында климат шарттары ла үҙгәрә, — ти Абдусаматов. — Анализдарҙан күренеүенсә, әле Ер глобаль йылыныуҙың иң юғары нөктәһендә. Артабан Ҡояш нурҙарының һүрәнәйеүе арҡаһында температура аҡрынлап төшәсәк. XX быуатта Ҡояштың активлығы көсәйеүе Ерҙә климаттың ҡырҡа үҙгәреүенә ғәжәпләнергә түгел, сөнки ундай хәлдәр элек тә күҙәтелгән. 2012—2013 йылдарҙа уҡ һалҡынайта башлаясаҡ, ә 2035—2045 йылдарҙа иһә беҙҙе глобаль һыуыныу көтә».
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Climate Change 2007: Synthesis Report, Fig. 3.2 Atmosphere-Ocean General Circulation Model projections of surface warming
- ↑ Изменения климата, 2001.Последствия, адаптация и уязвимость. Техническое резюме МГЭИК для лиц определяющих политику. III доклад, 2001
- ↑ Глобаль йылыныу янаймы?
- ↑ Планетаны нимә көтә: йылыныумы, әллә боҙлоҡ осоромо?
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мәхмүт ХУЖИН. Глобаль йылыныуҙан һуң беҙҙе ни көтә? Йәшлек гәзите
- Климат ниңә көйһөҙләнә? Ағиҙел. 2011 й. № 7.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара килешеүләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рамочная конвенция ООН об изменении климата — официальный сайт (на английском, испанском и французском языках)
- Рамочная конвенция ООН об изменении климата // Сайт ООН (рус)
- Киотский протокол к Рамочной конвенции ООН об изменении климата // Сайт ООН (рус)
Башҡа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Глобальное потепление: факты, гипотезы, комментарии
- Глобальное потепление без предрассудков
- Погода: Глобальное потепление, программа «Специальный корреспондент» Александра Хабарова // канал Россия
- Эксперимент по распределённому моделированию климата в XXI веке
- Sceptical Science — критический обзор аргументов против современного глобального потепления и его антропогенного характера (урыҫ.)


text:
Башҡортостан 2015 йылдағы облигациялар буйынса тәүге купонды түләне
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
25 апрелдә Башҡортостан Финанс министрлығы 2015 йылдағы облигациялар буйынса беренсе купон килемен түләүгә 89,4 миллион һум аҡса күсерҙе. Был хаҡта ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.
Rusbonds мәғлүмәттәре буйынса, 1,5 миллиард һумға облигациялар сығарыу 2015 йылдың 27 октябрендә Мәскәү банк-ара валюта биржаһының фонд биржаһында урынлаштырылған. Әйләнеш срогы — 728 көн. Облигацияларҙың алты купон осоро бар. Купон килеменең ставкаһы — йылына 11,95 процент.
Бөгөн Башҡортостан облигацияларының дүрт сығарылышы әйләнештә йөрөй, уның буйынса бурыстың дөйөм күләме — 12,7 миллиард һум.


text:
Һуңғы биш йылда сабыйҙар үлеме Башҡортостанда 1,6 тапҡырға кәмегән
Динамикала һуңғы биш йылда Башҡортостанда сабыйҙар үлеме 1,6 тапҡырға кәмегән һәм 2010 йылда 6,9% тәшкил иткән. Һуңғы ярты йылда сабыйҙар үлеме республикала 6,2% тәшкил иткән (Рәсәй буйынса — 7,1%, Волга буйы федераль округында – 6,3%). Республикала сабыйҙар үлеменең иң юғары күрһәткестәре Ҡалтасы, Балаҡатай, Федоровка, Борай, Архангел, Йылайыр, Стәрлебаш, Ғафури һәм Мишкә райондарында теркәлгән. 11 биләмәлә иһә сабыйҙар үлеме бөтөнләй теркәлмәгән, Өфө буйынса ул 4,3% тәшкил иткән. Бер йәшенә тиклем йәшәй алмағандарҙың өстән бер өлөшө етлекмәй тыуған, 52% социаль яҡтан имен булмаған ғаиләләрҙә тыуған, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Ағымдағы йылдың ғинуарынан июнгә ҡәҙәр Башҡортостанда йәмғеһе 26610 сабый донъяға килгән, был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 4,7 процентҡа аҙыраҡ.


text:
Өфөлә йәшәүселәрҙең эсәк инфекцияһы менән сирләү факты буйынса тикшереү үткәрелде
22 июлдән 26-һына тиклем Өфөлә 16 кешенең эсәк инфекцияһы менән сирләү осрағы теркәлде. Бер ауырыуҙан башҡа барыһы ла дауаханаға һалынды һәм тейешле дауалау ала. Сирләү уртаса ауыр һәм ауыр формала үтә.
Был факт буйынса Роспотребнадзорҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы белгестәре 23 июлдә эпидемиологик тикшереү башланы. Сирләүселәрҙең барыһы ла «О'КЕЙ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте гипермаркетында әҙерләнгән һәм һатып алынған продукцияны ҡулланыуы асыҡланды.
Лабораторияла тикшереү өсөн әҙер кондитер изделиелары, аҙыҡ-түлек сеймалы, йыуған һыу алынды. Кондитер цехы персоналын эсәк төркөмөнә һәм стафилококк йоҡтороуға тикшереү ойошторолдо. Өфөнөң Дезинфекция станцияһы 23 июлдә гипермаркеттың производство цехтарында дезинфекция үткәрҙе.
Эпидемиологик тикшереү барышында санитария ҡағиҙәләре талаптарын боҙоуҙар асыҡланды.


text:
Ауыл биләмәләрендә йәштәр менән иң яҡшы эшләүгә конкурс иғлан ителде
Башҡортостанда ауыл биләмәләрендә йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға конкурста ҡатнашыуға эштәр ҡабул ителә башланы.
Профессиональ оҫталыҡҡа был ярыш республикала өсөнсө йыл рәттән үткәрелә, һәм ул ауылда йәштәр менән эшләү һөҙөмтәлелеген күтәреүгә, уның проблемаларын хәл итеүҙә инновацион методика һәм ҡараштарҙы дөйөмләштереү һәм таратыуға йүнәлтелгән.
Конкурс ике этапта үткәрелә: 15 авгусҡа тиклем — район кимәлендә һәм 1 сентябрҙән 1 октябргә тиклем — республика кимәлендә.
Эштәр түбәндәге критерийҙар буйынса баһаланасаҡ: биләмә территорияһында йәштәр советының булыуы, күмәк спорт саралары үткәреү, буш ваҡытты ойоштороуҙың төрлөлөгө, йәштәр башланғыстарын яҡлау һәм башҡалар.
Финалға биш иң яҡшы ауыл биләмәһе сығасаҡ. Улар иҫәбенән конкурс комиссияһы дипломдар һәм ҡиммәтле приздар менән бүләкләнәсәк еңеүселәрҙе һайлап аласаҡ.
Ентекле мәғлүмәттәр БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының рәсми сайтында — www.minsport02.ru. Телефон: 8(347)251-57-11.


text:
Ейәнсура районында һәләтле балалар «Золушкала балда» булды
Ейәнсура районында «Золушкала балда» XVI балалар үҙешмәкәр ижадының район фестивале үтте. Традицион конкурс сараһы һәр йыл һайын яңы таланттарҙы аса һәм һәләтле балаларҙың ижади үҫешенә ярҙам итә. Быйылғы фестивалдә 700 самаһы артист ҡатнашты, тип хәбәр итә Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәте. Ҡатнашыусылар 3 йәштән алып 8 йәшкә тиклем һәм 9 йәштән алып 15 йәшкә тиклемге категорияларҙа ярышты. Улар «Хореография», «Вокал» һәм «Инструменттар музыкаһы» номинацияларында 190-дан ашыу художество номерҙарын тәҡдим итте. Байыш, Иҙелбәк, Иҙәш, Таҙлар, Яңы Себенле, Үтәғол, Сиреғол, Ибрай, Ҡужанаҡ, Яныбай ауылдары мәҙәниәт йорттарының сығыштары юғары кимәлдә булды. Иҫәнғол ауылы учреждениелары араһында 1-се, 2-се урта белем биреү мәктәптәре, башҡорт гимназия-интернаты, С. Абдуллин исемендәге балалар сәнғәт мәктәбе иң яҡшылары булды.
Фестиваль еңеүселәре 1 июнгә билдәләнгән гала-концертта ҡатнашасаҡ. «Балалыҡ байрамы» Халыҡ-ара Балаларҙы яҡлау көнөнә һәм Мәҙәниәт йылына арналасаҡ.


text:
13 майҙа һалым хәүефен үҙ аллы баһалау буйынса граждандарҙы ҡабул итеү ойошторола
13 майҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиленең Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәһендә һалым түләүселәр өсөн һалым хәүефен үҙ аллы баһалау мәсьәләләре буйынса граждандарҙы ҡабул итеү үткәрелә.
Мөрәжәғәт итеүселәрҙе 16 — 18 сәғәттәрҙә Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль һалым хеҙмәте Идаралығының контроль бүлеге начальнигы Гөлдәр Хәмитова ҡабул итәсәк.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт ("Үҙәк баҙар" транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Экология буйынса яңы интернет-портал асылды
Башҡортостанда төрлө предприятиеларҙы, ойошмаларҙы, ведомстволарҙы, шулай уҡ профессиональ экологтарҙы һәм, әлбиттә, урындағы халыҡты бер мәғлүмәт киңлегендә берләштерәсәк экологик интернет-портал барлыҡҡа килде.
Донъяға экологик күҙлектән ҡарауҙы популярлаштырыу, экология тураһында мәғлүмәт таратыу һәм алмашыу буйынса һөҙөмтәле селтәр булдырыу был мәғлүмәт сығанағының төп бурыстары булып тора, тип хәбәр иттеләр БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
www.ecorb.ru төбәк экологик интернет порталы «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы инициативаһы менән ойошторолған. «Тәбиғәт» предприятиеһы директоры урынбаҫары Геннадий Каталов фекеренсә, портал халыҡ иғтибарын республикалағы экология проблемаларына йәлеп итеүгә булышлыҡ итәсәк.
— Беҙҙең проект хеҙмәттәшлек өсөн асыҡ, —ти Геннадий Каталов. – Беҙ сайт контентын тулыландырыу маҡсатында йәмәғәт ойошмалары һәм экология фондтары менән бәйләнештәрҙе киңәйтергә ниәтләйбеҙ.
Үҙ сиратында, Ижтимағи экологик совет Башҡортостанда бындай интернет-портал ойоштороуҙы маҡсатҡа ярашлы тип тапты һәм БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына, шулай уҡ совет ағзаларына тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә көнүҙәк мәғлүмәттәрҙе сайтҡа ҡуйыу өсөн даими ебәреп торорға тәҡдим итте.


text:
Өфөләрҙе төрлө профилле вакансиялар йәрминкәһенә саҡыралар
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
8 сентябрҙә Өфөлә һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһе ойошмалары өсөн вакансиялар йәрминкәһе уҙғарыла. Йәрминкәлә 25 эш биреүсе ҡатнаша. Улар 300-ҙән ашыу буш эш урыны тәҡдим итә.
Вакансиялар араһында табиптар һәм шәфҡәт туташтары, администратор, страховка агенты, водитель, консультант, менеджер, уҡытыусы, ашнаҡсы, санитар, электрик, слесарь-электрик, страховкалау буйынса белгес бар.
Йәрминкәне үткәреү урыны һәм ваҡыты: Ибраһимов бульвары, 47/1, иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 12-гә тиклем.
Бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай күрһәтелә.


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Европа илдәре дәүләттәре ҡасаҡтар өсөн сиктәрҙе ябырға ниәтләй. Австриянан һуң Словенияла сиктә контролде көсәйтеүе тураһында иғлан итте. Сербия иһә Германия һәм Австрияға транзит менән барыусы ҡасаҡтарҙы ғына үткәрәсәге тураһында белдерҙе.
Климаттың үҙгәреүе Давста үткән иҡтисади форумдың төп темаһына әйләнде. берләшкән милләттәр ойошмаһы генераль секретары пан ги Мун Парижда ҡул ҡуйылған килешеүҙе теүәл үтәргә саҡырҙы. Кире осраҡта донъяла иҡтисади үҫеш бөтөнләй туҡталасаҡ тине ул.
Күҙаллауҙарға ҡарағанда, 2050-се йылға пластик етешетереү 4 тапҡырға тиерлек артасаҡ. Уның ҡалдыҡтарының күп өлөшө сүплектәргә түгел океанға эләгә. Йыл һайын 8 миллион тонна пластик океанға ырғытыла.


text:
БР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
БР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы
БР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәте һәм «Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Документты ҡул тамғалары менән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев һәм «Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Артур Холдоенко нығытты.
Килешеү тирә-яҡ мөхитте яҡшыртыу буйынса яҡтарҙың йөкләмәләрен раҫлай, тип аңлаттылар Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Атап әйткәндә, Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө 2014-2020 йылдарға иҫәпләнгән производствоны модернизациялау һәм заманса технологиялар индереү программаһын уйлап табырға йөкләмә алды.
Бынан тыш, компанияның бөтә ҡошсолоҡ фабрикаларында биотехнологиялар ҡулланыу менән органик ашламалар алыу технологияһы индереләсәк. Күҙаллауҙарға ярашлы, сараларҙы ғәмәлгә ашырыу һәм производство процестарын оптималләштереү иҫәбенә ҡалдыҡтар күләме 10 процентҡа кәмейәсәк.
Үҙ сиратында, республика Хөкүмәте тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә консультация һәм мәғлүмәт хеҙмәттәре күрһәтеү буйынса йөкләмәне үҙ өҫтөнә ала.
Был, етди экологик проблемаларҙы хәл итеү буйынса республика Хөкүмәте һәм предприятиелар араһында икенсе килешеү.
2013 йылда атмосфера һауаһын һаҡлау буйынса килешеү «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән төҙөлә. Килешеүҙәр нигеҙендә – хәҙер Рәсәйҙә иҡтисад үҫешендә төп тренды булып һаналған, производстволарҙы модернизациялау һәм заманса тәбиғәтте һаҡлау технологияларын индереү буйынса пландар.
Белешмә.
«Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте – 10 етештереү предприятиеларынан торған, туҡланыу продукттары етештереү буйынса эре агросәнәғәт холдингы. Уларҙың иң эреләре: «Турбаҫлы бройлерҙары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Башҡортостан ҡошсолоҡ фабрикаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Авдон» сауҙа йорто.


text:
Музейҙар Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра
1 сентябрҙә Өфөнөң бер нисә музейында – Асыҡ ишектәр көнө. Шул рәүешле республика музейҙары Рәсәйҙә йола буйынса көҙҙөң беренсе көнөндә билдәләнгән Белем көнөнә ҡушылырға булған.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, акцияға Башҡортостан Республикаһының Милли музейы, Республика Хәрби Дан музейы, БР Милли әҙәби музей, Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы ҡушылған.
Был музейҙарға килеүселәр 1 сентябрҙә билеттарҙы бушлай аласаҡ. Теләгәндәр экскурсияға заказ бирә ала.


text:
«Берҙәм Рәсәй» балаларҙы Өфө дәүләт циркында үтәсәк хәйриә тамашаһына йыя
20 декабрҙә Өфө дәүләт циркында «Берҙәм Рәсәй» партияһы ярҙамында «Хәүеф төркөмөнә ҡараған балалар» проекты сиктәрендә хәйриә тамашаһы үтә, тип хәбәр итә ER.RU.
Сараға бала йорттарында, реабилитация үҙәктәрендә тәрбиәләнгән балалар, етемдәр, махсус коррекцион мәктәптәрҙә белем алаған уҡыусылар – йәмғеһе ике меңгә яҡын бала саҡырылған. Тамаша алдынан балаларҙы Ҡыш Бабай менән осршыу көтә.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе Өфө дәүләт циркы менән даими хеҙмәттәшлек итә. Быйыл балалар өсөн байрам «Планета экзотикаһы» программаһы сиктәрендә ойоштороласаҡ.


text:
Шәкәр сөгөлдөрөнән мул уңыш алына
Бөгөнгө көнгә Башҡортостанда 24 мең гектарҙан ашыу майҙанда шәкәр сөгөлдөрө йыйып алынды, йәғни был культура сәсеүлектәренең 45 проценты.
Республика буйынса һәр гектарҙан уртаса уңыш 337 центнер тәшкил итте, һәм әлегә 811,2 мең тоннанан ашыу шәрбәт тамыраҙыҡтар ҡаҙып алынды. Иң мул уңыш – 115,5 мең тонна самаһы – республиканың Благовар районында йыйып алынды.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, уңыштың яртыһынан артығырағы – 437,2 мең тоннанан күберәк – эшкәртеүгә оҙатылды.


text:
Өфө биатлонсыһы Антон Бабиков Норвегияла үтәсәк донъя чемпионатында ҡатнаша
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Өфөнән Антон Бабиков донъя чемпионатында сығыш яһаясаҡ биатлон буйынса Рәсәйҙең ир-егеттәр йыйылма командаһы составына инде. Беренселек 3 марттан 13 мартҡа тиклем Холменколленда (Норвегия) уҙа.
Рәсәйҙең ир-егеттәр командаһы составына эстафетала Олимпия чемпиондары — Антон Шипулин, Дмитрий Малышко һәм Алексей Волков, шулай уҡ уйындар призеры Евгений Гараничев ингән.


text:
Эстон теле
Эстон теле — эстон халҡының теле. Фин-уғыр ғаиләһендәге балтик буйы фин тармағына инә. Эстонияның һәм Европа Берләшмәһенең рәсми теле. Яҙма латин алфавиты нигеҙендә.
Тел коды — et йәки est (ISO 639).
Эстон теле, балтик буйы фин телендәге ике-өс диалекттың яҡынайыуы иҫәбенә, 12-13 быуатта формалаша. Берҙәм эстон теленең формалашыуына герман һәм балтик буйы телдәре йоғонто яһай.
Баҫым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эстон телендә баҫым беренсе ижеккә төшә. Иҫкәртмәләр: aitäh, aitüma, sõbranna, шулай уҡ бер нисә ымлыҡ (мәҫ. ahah, ohoh) — унда баҫым икенсе ижеккә төшә. Яңы сит һүҙҙәрҙә оригиналь баҫымы ҡала (әммә сит телдәрҙән алынған иҫке һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә, мәҫ. vabrik)


text:
Электроэнергетика
Эле́ктроэнерге́тика — энергетиканың төрө. Уның составында электроэнергияны етештереү, тапшырыу һәм һатыу процесстары. Электроэнергетика энергетиканың иң әһәмиәтле төрө. Был уның өҫтөнлөктәр мәнән аңлатыла (энергетиканың башҡа төрҙәр менҫн сағыштырғанда):
- Ҙур алыҫлыҡҡа тапшырыу еңел
- һатып алыусылар араһында тапшырыу еңел
- энергияның башҡа төрҙәрғә (механик, йылылҡ, химия, ут) үҙгәреүе
- энергияны генерирлау һәм ҡулланыу бер үк ваҡытта булыу (электр ток селттәр аша нур тиҙлеге менән бара)
РФ «Электроэнергетика тураһында» ФЗ-һы ошо аңлатма бирә:
Электроэнергетика — РФ иҡтисадының тармағы, үҙендә иҡтисад мөнәсәбәттәр тота.[1]
Электр энергия күп ваҡыт эксперименттар объекты ғына булды, практик эштә ҡулланма тапманы.


text:
Өфөләр табиптарҙа бушлай тикшерелә ала
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөләр табиптарҙа бушлай тикшереү үтә ала. 3 августан 7-нә тиклем Республика табип-физкультура диспансерында Физкультурниктар көнөнә арналған Асыҡ ишектәр аҙналығы ойошторола.
Был көндәрҙә сәләмәт йәшәү рәүеше, спорт медицинаһы, умыртҡа бағанаһының боҙолоуын, сколиоз һәм башҡа терәк-хәрәкәт системаһы сирҙәрен иҫкәртеү буйынса бушлай кәңәштәр алырға мөмкин.
Өлкәндәр Сәләмәтлек үҙәгендә тын алыу, йөрәк-ҡан тамырҙары системаһын, ҡандағы шәкәр, холестерин кимәлен тикшертә ала.
7 августа иртәнге сәғәт 11 тула 10 минутта диспансерҙың тренажер залында кескәй спортсыларҙың күрһәтмә сығыштары, йога дәрестәре уҙғарыла, Пилатес системаһы буйынса күнегеүҙәр күрһәтелә, шулай уҡ балалар өсөн эстафета ойошторола, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Республика табип-физкультура диспансерының адресы: Өфө ҡалаһы, Блюхер урамы, 1. Эш режимы: иртәнге сәғәт 9-ҙан көндөҙгө 4-кә тиклем.


text:
2016 йылдан әсәлек капиталын алыусылар аҡсаны инвалид балаларҙы социаль яраҡлаштырыуға йүнәлтә ала Фото: Олег Яровиков
2016 йылдан әсәлек капиталын алыусылар аҡсаны инвалид балаларҙы социаль яраҡлаштырыуға йүнәлтә ала
2016 йылдан әсәлек капиталын алыусылар аҡсаны инвалид балаларҙы социаль яраҡлаштырыуға йүнәлтә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2016 йылдан әсәлек капиталын алыусылар аҡсаны инвалид балаларҙы социаль яраҡлаштырыуға йүнәлтә ала. Рәсәйҙең Пенсия фонды сайтында хәбәр ителеүенсә, 2016 йылдың 1 ғинуарынан көсөнә инәсәк федераль законға Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡул ҡуйған.
Шуныһы мөһим: әсәлек капиталы аҡсаһы менән медицина хеҙмәттәре, шулай уҡ реабилитация саралары, техник реабилитация саралары һәм федераль исемлектә ҡаралған хеҙмәттәр өсөн сығымдарҙы ҡаплау планлаштырылмай.
Инвалид бала өсөн хеҙмәттәр алыу уларҙы күрһәтеү тураһында килешеүҙәр менән раҫланырға тейеш. Килешеүҙе ҡануниәттә билдәләнгән тәртиптә ойошма йәки шәхси эшҡыуар менән төҙөргә мөмкин.
Бынан тыш, әсәлек капиталын тәрбиәгә алынған инвалид балаларҙы социаль яраҡлаштырыуға йүнәлтергә була. Рәсәй Хөкүмәте социаль яраҡлаштырыу өсөн тәғәйенләнгән тауарҙар һәм хеҙмәттәр исемлеген, әсәлек капиталы аҡсаһын йүнәлтеү ҡағиҙәләрен раҫлағандан һуң Пенсия фонды дәүләт сертификаттарына эйә булыусыларҙан ғаризалар ҡабул итәсәк.


text:
Йәй көнө Башҡортостандың Монополияға ҡаршы хеҙмәте аҙыҡ-түлек баҙарын контролдә тотоуҙы көсәйтәФото: Георгий Шишкин
Йәй көнө Башҡортостандың Монополияға ҡаршы хеҙмәте аҙыҡ-түлек баҙарын контролдә тотоуҙы көсәйтә
Йәй көнө Башҡортостандың Монополияға ҡаршы хеҙмәте аҙыҡ-түлек баҙарын контролдә тотоуҙы көсәйтәФото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Йәйге айҙарҙа Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы төбәктең аҙыҡ-түлек баҙарындағы хәлде контролдә тотоуҙы көсәйтә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында идаралыҡтың етәксеһе Зөлфирә Аҡбашева белдерҙе.
«Хәҙер туҡланыу продукттары баҙарын ентеклерәк тикшерәсәкбеҙ. Июль-август яңы уңыш алыу осоро булғанлыҡтан, һәр кем хаҡтарҙы арттырырға тырыша. Ошондай хәлгә юл ҡуймау өсөн быны иғтибар менән күҙәтәсәкбеҙ», — тип билдәләне Зөлфирә Аҡбашева.
Шул уҡ ваҡытта ведомство башлығы әлеге мәлдә аҙыҡ-түлек баҙарында тәртип боҙоуҙар теркәлмәүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.
«Ваҡ ҡағиҙә боҙоуҙар булды. Баҙар илебеҙ тауарҙарына ҡытлыҡ кисергән. Беҙҙә йомортҡа, тауыҡ ите, он етештереү кәмене, шуға күрә ситтән килтерергә тура килә. Уларҙың хаҡына йоғонто яһау бик ауыр, сөнки транспорт сығымдарын да ҡапларға кәрәк. Әммә беҙ барыһын да контролдә тотабыҙ. Әйткәндәй, Волга буйы федераль округының 14 төбәге араһында беҙ аҙыҡ-түлеккә хаҡтар буйынса уртала ҡала киләбеҙ», — тип йомғаҡ яһаны Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе.


text:
Рәсәй Машина эшләүселәр союзы журналистарҙы конкурста ҡатнашыуға саҡыра
Рәсәй Машина эшләүселәр союзы РФ Журналистар союзы менән берлектә киң мәғлүмәт саралары араһында машина эшләүселәр тематикаһы буйынса IV Бөтә Рәсәй мәҡәләләр конкурсы иғлан итә.
Конкурс Рәсәй һәм халыҡ-ара йәмәғәтселегенә илдә машиналар эшләү тармағындағы модернизация барышы тураһында мәғлүмәт биреү, шулай уҡ техник профессияларҙы популярлаштырыу һәм тармаҡҡа йәш белгестәрҙе йәлеп итеү маҡсатында ойошторола.
2012 йылдың 1 ғинуарынан 31 авгусына тиклем донъя күргән машина эшләү тематикаһына арналған мәҡәләләр йәки мәҡәләләр серияһы конкурсҡа ҡабул ителә.
Лицензиялы киң мәғлүмәт сараларының һәм интернет-баҫмаларҙың, мәғлүмәт агентлыҡтарының, радиостанциялар һәм телеканалдарҙың журналистары, шулай уҡ штаттан тыш авторҙар конкурста ҡатнашыуға саҡырыла. Конкурста Рәсәй һәм сит ил киң мәғлүмәт сараларының авторҙар коллективы ла, айырым авторҙар ҙа ҡатнаша ала.
Материалдарҙы press@soyuzmash.ru адресына (электрон версиялар өсөн) йәки түбәндә бирелгән адресҡа ебәрергә кәрәк: 101990, Москва, ул. Покровка, 22, стр.1. Бәйләнеш өсөн телефон: +7 495 781 11 04, өҫтәп 258, 256, 257.


text:
Фото:
Белем көнөндә Яңауыл районының Киҫәкҡайын ауылында яңы мәктәп менән социаль-мәҙәни үҙәк асылды
Фото:
Яңауыл районының Киҫәкҡайын ауылында социаль-мәҙәни үҙәк асылды, унда спорт залы менән яңы мәктәп, ауыл Мәҙәниәт йорто һәм «Юлдаш» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең идара бинаһы инде. Берҙәм архитектура ансамблен тәшкил иткән комплекс «Башнефтепромстрой» тресы менән төҙөлгән, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Уңышлы белем биреү һәм балаларҙың рухи үҫеше өсөн мәктәптең бөтә тейешле шарттары ла бар: йәш киҫәкҡайынлыларҙың һәйбәт йыһазландырылған уҡыу кабинеттары, технология дәрестәре өсөн оҫтаханаһы, теген эше кабинеты, лингафон кабинеты, компьютер класы, иркен спортзалы буласаҡ. Кластарға һәм оҫтаханаларға һыуыҡ һәм йылы һыу үткәрелгән. Үҙәк асылыу уңайынан ауыл халҡының шатлығын хөрмәтле ҡунаҡтар – БР Президенты Хакимиәте, БР Дәүләт Йыйылышы һәм БР Хөкүмәте Аппараты вәкилдәре уртаҡлашты. Әммә иң ныҡ ҡыуанғаны балалар булғандыр. Яңауыл районы хакимиәте башлығы Илшат Вәзиғәтовтың, иң дөрөҫ капитал һалыуҙар – ул балалар йөрәктәренә һәм күңелдәренә эшләнгәне, тип әйтеүе лә осраҡлы түгел.
БР Президент Хакимиәте Етәксеһе урынбаҫары Зәки Насыров үҙенең телмәрендә, ауыл тарихына ҡыҫҡаса туҡталып, унда тыуып үҫкән билдәле уҡытыусыларҙың, ауыл хужалығы етәкселәренең исемдәрен телгә алды, — тип хәбәр итте «Яңауыл таңдары» гәзите. «Киҫәкҡайындың ғәжәп бай тарихы бар, уның менән хаҡлы рәүештә ғорурланырға мөмкин, — тине ул. – Һәм иҫ китмәле эшһөйәр, аҡыллы һәм талантлы кешеләр йәшәй бында. Тыуған ауылымда эшләгән йылдарымды мин ғүмеремдең иң бәхетле осоро тип иҫәпләйем. Ауыл тарихы дәрестәре яңы мәктәптә иң мөһимдәре булырға тейеш, әйҙә улар Белем көнөндә үтһен, буласаҡ ер хужалары үҙенең тарихын белергә тейеш».


text:
Белорус теле
Белорус теле (бел. беларуская мова, Łacinka яҙыуында biełaruskaja mova) — славян төркөмөнә ҡараған тел, Беларусь Республикаһында урыҫ теле менән бер рәттән дәүләт теле. Белорус теле, урыҫ һәм украин телдәре кеүек, славян төркөмөнөң көнсығыш төркөмсәһенә ҡарай.
Беларустән тыш, белорус теле Польшала, Литвала, Рәсәйҙә, АҠШ-та һәм башҡа беларус диаспоралы илдәрҙә киң ҡулланыла. Беларус телендә тыуған теле рәүешендә һөйләшеүселәр һаны (стандарт әҙәби телен, диалекттарҙы, трасянканы ҡулланыусыларын иҫәпкә алғанда) — 8-9 миллион тирәһе кеше.
1999 йылғы халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса, Беларустә йәшәгән 8 159 миллион самаһы беларустан 85,6 % (йәғни 7 миллион самаһы кеше) өсөн белорус теле — тыуған тел. 41,3 % кеше белорус телен өйҙә ҡуллана, тип күрһәткән. Шул уҡ мәғлүмәттәр буйынса, Беларустә 395,7 мең самаһы поляк йәшәй, уларҙан 67,1 % беларус телен тыуған теле тип һанай, ә 57,4 % өйҙә белорусса һөйләшә тип яҙған.


text:
Фото:
Өфөлә өмәләрҙә 115 меңдән ашыу кеше ҡатнашты
Фото:
115 меңдән ашыу өфөлө 25 сентябрҙә үткән дөйөм ҡала өмәһендә ҡатнашты. Был турала ҡала башлығындағы оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы начальнигы Владимир Чернов хәбәр итте.
Ҡала халҡы көсө менән 4,7 мең кубометрҙан ашыу сүп-сар сығарып түгелгән, 2,6 мең ағас һәм 3,5 мең ҡыуаҡ ултыртылған. Студенттар, мәктәп уҡыусылары, йәштәр йәмәғәт ойошмалары ағзалары, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре әүҙемлек күрһәткән.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡаланы санитар таҙартыу буйынса айлыҡ Өфөлә 10 сентябрҙә старт алды. Айлыҡтың һәр йомаһы санитар көн тип иғлан ителгән.
— Ҡалған ваҡытта ҡалала урман массивтарын, гараж кооперативтарын, баҡсаларҙы япраҡтан таҙартыуҙы тиҙләтергә кәрәк, — тип иҫәпләй Владимир Чернов.


text:
Николай Патрушев: «Хоҡуҡ һаҡлау органдары урман тармағының коррупцияға бирелгәнлеген билдәләй»Фото: Хәлит Сафин, Андрей Старостин
Николай Патрушев: «Хоҡуҡ һаҡлау органдары урман тармағының коррупцияға бирелгәнлеген билдәләй»
Николай Патрушев: «Хоҡуҡ һаҡлау органдары урман тармағының коррупцияға бирелгәнлеген билдәләй»Фото: Хәлит Сафин, Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
11 ноябрҙә Өфөлә Рәсәй Именлек советы секретары Николай Патрушевтың һәм РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабичтың күсмә кәңәшмәһе уҙҙы. Унда Волга буйы федераль округтары башлыҡтары, профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре ҡатнашты. Кәңәшмәлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сығыш яһаны.
Волга буйы федераль округында урман менән файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген арттырыу, урман сәнәғәте комплексы енәйәтселеген бөтөрөү, шулай уҡ төбәктәрҙә радиация, химик һәм биологик ғәскәрҙәр һәм халыҡ һағы системаһын камиллаштырыу буйынса өҫтәмә саралар мәсьәләләре фекер алышыу темаһы булды.
Николай Патрушев үҙ сығышында донъялағы бөтә урмандарҙың 20 проценттан ашыуы Рәсәйҙең өлөшөнә тура килеүен хәбәр итте. Шуның менән бергә был тәбиғәт ресурсы менән ҡулланыу һөҙөмтәләрен ҡәнәғәтләнерлек тип атап булмай.
— Урман менән файҙаланыу һөҙөмтәлелеге түбән булып ҡала. Рәсәй урман сәнәғәте комплексы күбеһенсә ағас әҙерләүгә һәм уны тәрән эшкәртеүһеҙ сит илдәргә сығарыуға йүнәлтелгән. Контролдең етерлек кимәлдә булмауы һөҙөмтәһендә был тармаҡта урманды законһыҙ киҫеү һәм йәшерен ағас әйләнеше «сәскә ата». Хоҡуҡ һаҡлау органдары урман тармағының, шулай уҡ урман менән файҙаланыуҙы контролдә тотоу һәм күҙәтеү өлкәһендә яуаплы булған кешеләрҙең коррупцияға бирелгәнлеген билдәләй, — тине Рәсәй Именлек советы секретары.
Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә ҡануни кимәлдә урман менән файҙаланыу өлкәһендә хоҡуҡи көйләүҙе камиллаштырыу буйынса саралар ҡабул ителә, урман сәнәғәте тармаҡтарын үҫтереү өсөн шарттар булдырыуға йүнәлтелгән маҡсатлы программалар әҙерләнгән. Әммә ҡайһы бер төбәктәр был проблема менән һөҙөмтәле шөғөлләнеп бармай.
— Урмандарҙы һаҡлау һәм яҡлау өлөшөндә түбән күрһәткестәр Пенза, Ырымбур, Түбәнге Новгород өлкәләрендә, Удмуртия Республикаһында билдәләнә. Һуңғы йылдарҙа урман ҡоролошо эштәре Мордовия Республикаһында, Һарытау һәм Һамар өлкәләрендә ғөмүмән уҙғарылмаған. Федерацияның Волга буйы федераль округындағы бер нисә субъектында «һоро» ағас менән контролһеҙ рәүештә тиерлек килешеүҙәр эшләнә. Шул уҡ ваҡытта төбәктәрҙә вазифалы кешеләрҙең шәхси яуаплылығы бындай эшмәкәрлектәре өсөн түбән ҡала. Милли байлығыбыҙҙы былай итеп таратыуға юл ҡуйырға ярамай, — тип айырып әйтте Николай Патрушев.
Рәсәй Именлек советы секретары шулай уҡ донъяла барған геосәйәси хәлдең илдәге радиация, химик һәм биологик һағының камиллаштырыуын талап итеүен билдәләй.
— Бер яҡтан, был проблема ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү, атом энергияһын ҡулланыу объекттарында, химик йәки биологик хәүефле сараларҙа, шулай уҡ ҡурҡыныс йөктө ташығанда килеп сығыуы мөмкин булған техноген аварияларҙың һәм һәләкәттәрҙең эҙемтәләрен кәметеү мәсьәләләренә ҡағыла. Икенсе яҡтан, ул тулыһынса хәрби аспектҡа эйә, сөнки ядро һәм биологик ҡоралдың, уның өлөштәренең һәм доставкалау сараларының таралыуы кеүек хәрби хәүефһеҙлек ҡурҡынысын сағылдырыу менән бәйле, — тине Николай Патрушев.
Рәсәй Президентының Волга буйы Федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич урман тармағында енәйәтселекте бөтөрөү буйынса сараларҙың һөҙөмтәһен юғары баһаланы. Уның әйтеүе буйынса, урман менән файҙаланыу өлкәһендә асыҡланған енәйәт эштәренең иҫәбе күп тапҡырға ҡыҫҡарған.
— Иң мөһиме, ҡабул ителгән норматив-хоҡуҡи базалар нигеҙендә урманды иҫәптә тоторға, уны тергеҙергә, инвестиция килешеүҙәре, урман ҡулланыусылары менән ҡуртымға килешеүҙәр төҙөргә мөмкинлек биреүсе система булдырыла. Система был сәйәсәтте ғәмәлгә ашырыу өсөн башҡарма власть органдарына инструменттар бирә, — тип билдәләне Михаил Бабич.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шулай уҡ был өлкәлә республиканың динамикаһын ыңғай, әммә проблеманы тулыһынса хәл итеү өсөн тағы күп кенә нәмәләр эшләргә кәрәк тип иҫәпләй.
— Был эшмәкәрлек ҡарашынан урман диләнкәләренән башлап юғары кабинеттарға тиклем, икенсе йыл инде ошондай аныҡ һөҙөмтәләр күрһәтәбеҙ. Урман хужалығының бер нисә эре түрәһе эштән бушатылды, енәйәт эштәре асылды. Әммә был иң мөһиме түгел. Иң мөһиме – урмандарҙы әҙерәк урлай башланылар. Урманыбыҙҙы республиканан ситкә ташыусылар кәмене. Был тема, һис шикһеҙ, үҙенең хәл ителешен талап итә. Был юҫыҡта эштәр әле байтаҡ. Ысын тәртипкә килтереү өсөн беҙгә йыл-йыл ярым ваҡыт кәрәк, — тине республика башлығы.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Көрсөк мәле хәүеф түгел, яңы мөмкинлектәр осоро»Фото: Республика Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: «Көрсөк мәле хәүеф түгел, яңы мөмкинлектәр осоро»
Рөстәм Хәмитов: «Көрсөк мәле хәүеф түгел, яңы мөмкинлектәр осоро»Фото: Республика Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
«Көрсөк мәле хәүеф, ниндәйҙер хис-тойғолар осоро түгел. 2014-2015 йылдарҙағы проблемаларҙы еңеп сығырбыҙ тип уйлайым. Хәйер, хәл ҡатмарлыраҡ. Сөнки беҙҙең банк берләшмәләре өсөн көнбайышта кредитлау сығанағы ябыҡ. Әммә был да яңы мөмкинлектәр осоро». Бөгөн, 16 ғинуарҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика бизнес-берләшмәләре вәкилдәре менән осрашыу барышында ошо хаҡта белдерҙе. Унда эре сәнәғәт һәм ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре, шулай уҡ БР Хөкүмәте ағзалары һәм республиканың Cауҙа-сәнәғәт палатаһы етәкселеге ҡатнашты. Яҡтар килеп тыуған иҡтисади хәлдә эшҡыуарлыҡтың мөһим мәсьәләләрен тикшерҙе.
Башҡортостан иҡтисады үҫешкән, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов, осрашыуҙы асып.
— Беҙ илдең көслө сәнәғәт төбәге, — тине республика Башлығы. — Беҙҙә 20 миллиардтан ашыу әйләнеше булған бер нисә тиҫтә предприятие бар. 2014 йылда яҡшы эшләй аласағыбыҙҙы иҫбатланыҡ. Төп күрһәткестәребеҙ насар түгел. Сәнәғәт етештереүенең декабрҙәге индексы 103,5 процент кимәлендә, ә йыллыҡ күрһәткес 103 процент тирәһе буласаҡ (102,8-102,9). Капиталға инвестициялар 2013 йылға ҡарата 105 проценттан кәм булмаясаҡ. Һалымдар күләме лә 2013 йыл күрһәткестәренән биш процентҡа тиерлек артасаҡ. Төбәк тулайым продукты 2,1-2,3 процентҡа күтәреләсәк. Аңлашыла, был яҡынса һандар ғына, әммә улар аныҡланасаҡ.
Эш хаҡы үҫеше тураһында һөйләгәндә, республика Башлығы ошо күрһәткес буйынса «беҙ бөгөнгө көндә Волга буйы федераль округында һуңғы урынды биләйбеҙ» тип билдәләне. Үҫеш темпы — 100 проценттан аҙ ғына артыҡ, ә был ваҡытта төбәк лидерҙары 5-7 процентҡа үҫә, ә беҙ процент өлөшөнә генә. Хатта 10 процентҡа артҡан төбәктәр ҙә бар».
Республикала тарифтар үҫеше буйынса ла хәл ҡатмарлы. Республика етәксеһе торлаҡ төҙөлөшөндәге хәлде лә анализланы. Социаль күрһәткестәргә килгәндә, улар республикала насар түгел.
— Республикала 2014 йылдың 12 айында 59 694 бала тыуған. 60 меңгә еткерергә тигән план бар ине, аҙ ғына етмәне. Был 2013 йылдан күберәк —59 250 бала. 2012 йылда 59 180 сабый тыуған, 53,5 мең кеше вафат булған. Беҙҙә тәбиғи үҫеш бар, 6,5-7 мең кеше тирәһе. Тәбиғи үҫеш коэффициенты буйынса Татарстандан һәм Удмуртиянан ҡала Волга буйы федераль округында өсөнсө урынды биләйбеҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Осрашыуҙың тулы стенограммаһы рсепублика Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Үлем
Үлем — тормош туҡтау, организм йәшәйеше туҡтау; организмдың тормош эшмәкәрлеген тулыһынса туҡтатыуы, уның йәшәүенең мотлаҡ булған стадияһы[1]; Йән эйәләренең тереклек итеүҙән туҡтаған хәле; үле хәл[2].
Үлем — йәшәүгә ҡапма-ҡаршы күренеш. Үлемдең тышҡы сифаттары һулыш алыуҙың һәм пульстың туҡталыуында сағыла. Улар үпкәләрҙең һәм йөрәктең эшләмәй башлауы тураһында һөйләйҙәр. Йәшәү менән үлем, бер-береһенә ҡапма-ҡаршы (антиподтар) булһалар ҙа, улар теүәл сиктәрҙән мәхрүм. Йәшәүҙең тамамланыуы һәм үлемдең килеп етеүе — бер ни ҡәҙәр дауамлы процесс. Әйтәйек, йөрәк менән үпкәләр эшсәнлеге туҡталған, ә мейе һаман үҙенең эшсәнлеген дауам итә был,—үлемдең, буҫағала булһа ла, тамам әле килеп етмәгәнлеген күрһәтә. Эш шунда, эшләүҙән туҡтаған йөрәк менән үпкәләрҙе медицина ярҙамында яңынан эшләтә башларға мөмкин. Мейе лә үҙенең эшсәнлеген юғалтҡас ҡына, үлем килгән тип әйтеп була. Йөрәк менән үпкәләрҙең эшсәнлеге туҡтаған, ә мейе эшсәнлеге дауам иткән аралыҡ (5—7 минут) медицинала клиник үлем тип атала. Тимәк, йәшәү менән үлем араһында үҙенсәлекле (йәшәүҙе лә, үлемде лә туплай торған) аралыҡ бар әле.
Үлем — организмдың барлыҡ йәшәү функцияларын юғалтыуын сағылдырыусы күренеш. Үлемдең был төрө биологик (кире ҡайтмай торған) үлем тип атала. Йәндең, Аңдың саф мәле — Йыhан, тәбиғәт менән ҡушылған, бергә бөтөн булған тәүторош сағына кире ҡайтара алыу юлын эзотерик буддизм киң таралған Тибетта Маhамудра (дзогчен) — Бөйөк бушлыҡ, саф аң тураhында ғилем тип атайҙар . Әҙәмдең аңын томаналыҡтан, наҙанлыҡтан арындырыусы Махамудра — өс таяуға нигеҙләнгән ғилем:
- Буддизм доктринаhының йәҙрә өлөшө булған Yлем тураhында фекер йөрөтөү;
- Сәбәп — hөҙөмтә бәйләнешен тылҡыусы карма законын аңлатыу;
- Кеше сифатында йәшәү — яҙмыштың иң ҡиммәтле бүләге икәнлеген танытыу.
Бына хәҙер йәнде Сансара ҡоллоғонан ҡотҡарыу тураhында белем сығанағы булған Махамудра ғилеменә мөрәжәғәт итәйек. Уның төп hәм беренсе өлөшө ихтирамға hәм ҙур иғтибарға лайыҡлы төшөнсә — Yлем тураhында булыр. Ундағы фекерҙәр тулыhынса башҡорт халыҡ әйтем-мәҡәлдәренең йөкмәткеhенә тап килә:
Үлем төшөнсәһе башҡорт халыҡ ижадында
Илле итәктән алды,
Алтмыш аяҡтан алды,
Етмеш йүгән hалды,
Һикhән hикегә hалды,
Туҡhан туңҡайтып ҡуйҙы,
Йөҙ өҙөп алды.
— Алтмыш, hиңә ни ҡылдым? Аяғыма бау, ҡолағыма шау hалдың.
— Етмеш, hиңә ни ҡылдым? Уртымдағы теште, башымдағы hушты алдың.
— Һикhән, hиңә ни ҡылдым? Маңлайҙағы күҙҙе, бурбайҙағы биҙҙе алдың.
— Туҡhан, hиңә ни ҡылдым? Ауыҙҙағы hүҙҙе алдың, илтеп ләхеткә hалдың.
- Yлем — ҡотолғоhоҙ.
- Yлем ҡаршында бар ҙа тигеҙ.
- Yлем бай, ярлы тип тормай.
- Yлем ҡартына, йәшенә ҡарамай.
- Yлем яйыңа ҡарамай.
- Yлем үкенесhеҙ булмай.
- Yлем — hәр кешенең ҡунағы.
- Yлемде көтмә, үҙе килер.
- Yлемдән ҡурҡмаған — терек, үлемдән ҡурҡҡан — үлек.
- Yлергә сәғәт бар, үлмәҫкә сәбәп бар.
- Yҙәклегә үлем бар.
- Yлемhеҙ донъя юҡ, үтелгеhеҙ йылға юҡ.
- Yлмәктән ҡалмаҡ юҡ.
- Донъя бер беҙҙән генә ҡалмаған.
- Ҡунаҡ әйтеп килмәй, үлем hорап килмәй.
- Күрәсәкте күрмәй, гүргә кереп булмай.
- Сирлегә үлем күрше.
- Әжәл етмәй, үлем юҡ.
Белеүебеҙсә, башҡот телдә лә Yлем төшөнсәhен төрлөсә атап була: әжәл, hуңғы сәғәт, ғүмер ахыры, гүргә кереү, әхирәткә кереү, теге донъяға китеү, ләхеткә ятыу. Башҡорт халыҡ ижадында Yлем hүҙен атамай ғына, уға барыш, яҡынайыш тураhында бик йәтеш иҫкәртелеүҙәр бар.
Ә инде башҡорт халҡыныү рухи ҡомартҡыhы «Урал батыр» ҡобайырында Yлем hүҙе 79 тапҡыр ҡабатланып, иҫкә алына, уның тәбиғәте, сифаттары бик ентекле итеп тасуирлана hәм әhәмиәте ҡат-ҡат hыҙыҡ өҫтөнә алына икән, был үлемhеҙ әҫәр туранан-тура Махамудраның сығанағы тип әйтә алабыҙ.
Ғизәтуллина Р. Х.Йәншишмә ҡайҙан башлана?Өфө:Китап, 2013.-76-78 биттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гиззәтов К. Т., Философия: 2 китап. 2-се китап: Ҡыҫҡаса философия тарихы. Философиянең нигеҙ проблемулары: Юғары уҡыу йорто өсөн дәреслек. (тат.)


text:
Башҡортостан студенттарының киң мәғлүмәт саралары «Йәштәр тауышы» форумында ҡатнашыуға саҡырыла
I «Йәштәр тауышы» төбәк-ара студенттарҙың киң мәғлүмәт саралары форумы 19-20 апрелдә Санкт-Петербург дәүләт аграр университетында үтә.
Сараны ойоштороуслар булып Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты, университеттың Студенттар үҙидараһы советы, шулай уҡ «Төньяҡ-көнбайыш» студенттар инициативалары үҙәге» сығыш яһай.
Форум сиктәрендә студенттар араһында йәштәрҙең идеяларын туплау процесында юғары уҡыу йорттарында сыҡҡан киң мәғлүмәт сараларының ролен баһалау, студенттарҙың киң мәғлүмәт саралары араһында уртаҡ мәғлүмәт киңлеген булдырыу мәсьәләһен тикшереү, юғары уҡыу йорттарында киң мәғлүмәт сараларын ойоштороу өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу планлаштырыла.
Сара сиктәрендә оҫталыҡ дәрестәре, түңәрәк өҫтәлдәр, семинарҙар, уйындар ойоштороласаҡ. Форумда киң мәғлүмәт саралары һәм мәғлүмәти сәйәсәт өлкәләрендәге алдынғы белгестәр ҡатнашасаҡ.
I «Йәштәр тауышы» төбәк-ара студенттарҙың киң мәғлүмәт саралары форумында ҡатнашыу тураһында тулыраҡ мәғлүмәт бында урынлаштырылған.


text:
Баш ҡалала Hilton Garden Inn отеле асылды Фото: Андрей Старостин
Баш ҡалала Hilton Garden Inn отеле асылды
Баш ҡалала Hilton Garden Inn отеле асылды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Өфөлә 167 урынлыҡ Hilton Garden Inn Ufa Riverside отеле асылды, тип хәбәр итә frontdesk.ru ҡунаҡхана бизнесының махсуслаштырылған порталы. Ул ҡаланың тарихи өлөшөндә — Конгресс-холл янында урынлашҡан.
Отелдә бушлай интернет менән ҡулланырға мөмкин, тәүлек әйләнәһенә бизнес-үҙәктәр һәм фитнес залдары эшләй. Эшлекле һөйләшеүҙәр, конференциялар һәм туй тантаналарын ойоштороу өсөн шарттар бар. Бының өсөн ҡунаҡхана комплексында дүрт конференция залы һәм банкет залы йыһазландырылған — уларҙың дөйөм майҙаны 478 квадрат метр тәшкил итә. Отель биләмәһендә ресторан һәм тәүлек әйләнәһенә минимаркет эшләй.
Өфөләге отель — Рәсәйҙәге Hilton Garden Inn ҡунаҡханаларының етенсеһе. Был — KESCO компанияһы менән берлектә ғәмәлгә ашырылған икенсе проект. Hilton Garden Inn бренды донъялағы 600-ҙән ашыу отелде берләштерә.


text:
Дүрт Иран төбәге башҡорт фоторәссамының күргәҙмәһен ҡабул итергә әҙер
Рәсәй Фоторәссамдар союзының Башҡортостан бүлексәһе рәйесе, РФ һәм РБ-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәмил Килмәмәтовтың күргәҙмәһен Иран Ислам Республикаһының дүрт төбәге ҡабул итергә әҙер. Был турала шаршамбы көндө «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Ирандың Өфөләге рәсми вәкиле Сирус Борзу хәбәр итте.
— Был бөтә Иран халҡына Башҡортостан мәҙәниәте менән яҡындан танышырға мөмкинлек бирер, тип ышанабыҙ, — тине ул. – Яуап итеп беҙ халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте нығытыу сифатында Өфөлә күргәҙмә ойоштороу өсөн Ирандың иң яҡшы фоторәссамдарының эштәрен тәҡдим итергә әҙербеҙ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәмил Килмәмәтовтың Башҡортостанға арналған фотокүргәҙмәһе Тегеранда ноябрь аҙағында БР мосолмандары Диниә назаратының Иранға рәсми визиты барышында ойошторолғайны инде. Әммә илдең баш ҡалаһында бөтә иранлыларҙың да уның менән танышыу мөмкинлеге булмаған.


text:
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары Ҡаһым түрәне һәм Рудольф Нуриевты ҡарай аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары Ҡаһым түрәне һәм Рудольф Нуриевты ҡарай аласаҡ
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары Ҡаһым түрәне һәм Рудольф Нуриевты ҡарай аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
ШОС һәм БРИКС халыҡ-ара саммиттары уңайынан Башҡортостандың һәр мәҙәни учреждениеһы мәҙәни программа әҙерләй. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры сит ил ҡунаҡтарына башҡорттарҙың менталитетын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен сағылдырған спектаклдәр тәҡдим итә.
6 июлдә баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтар Баязит Бикбайҙың һәм Хәмит Ирғәлиндың «Ҡаһым түрә» драмаһын (режиссеры — Олег Ханов) ҡарай ала. Спектакль 1812 йылғы Ватан һуғышы геройы Ҡаһым Мырҙашевҡа арналған.
7 июлдә «Руди — Never оff» спектакле (режиссеры — Айрат Абушахманов) сәхнәгә ҡуйыла. Бында билдәле балет бейеүсеһе Рудольф Нуриев хаҡында һүҙ бара. «Уның бала сағында күргән ауырлыҡтары, тормош һынауҙары хаҡында белмәүселәр бөтә донъяла танылыу яулаған бөйөк бейеүсенең көслө характерын аса», — тип билдәләнеләр театрҙа.
8 июлдә театр Мөхәмәтша Буранғоловтың «Шәүрәкәй» музыкаль комедияһын (режиссеры — Айрат Абушахманов) тәҡдим итә. 9 июлдә Таңсулпан Ғарипованың «Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара Юрға» мюзиклы (режиссеры — Олег Ханов) күрһәтелә.


text:
Йыл башынан Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар 1,3 процентҡа артҡан
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Йыл башынан Өфөлә икенсел торлаҡтың уртаса хаҡы 1,3 процентҡа артҡан һәм 68,3 мең һум тәшкил иткән, тип иҫәпләп сығарған «Эксперт» күсемһеҙ милек агентлығы аналитиктары. Һайлап алынған исемлеккә элиталы фатирҙар индерелмәгән.
Өфөлә бер бүлмәле фатирҙарҙың квадрат метры уртаса 73,1 мең һумға, ике бүлмәлеләр — 66,7 мең, өс бүлмәлеләр — 65,1 мең, күп бүлмәлеләр 61,7 мең һумға тәҡдим ителә.
Өфөлә иң ҡиммәт «икенсел» фатирҙар ҡала үҙәгендә урынлашҡан (бер квадрат метры — 77,4 мең һум). Артабан — Йәшел сауҡалыҡ (74,9), Октябрь проспекты (72,2), Сипайлово (71,5), Дим (62), Черниковка (60,3), Инорс (59,8), Затон (54,9) һәм Шаҡша (50,5).
«Эксперт» аналитиктары билдәләүенсә, ҡала үҙәгендә тәҡдим ителгән торлаҡтың ғәмәлдәге уртаса хаҡы статистика һандарынан ҡырҡа айырыла. Был элиталы торлаҡтың исемлеккә индерелмәүенә бәйле. Ҡала буйынса элиталы фатирҙарҙың бер квадрат метрының уртаса хаҡы 90 мең һумдан ашыу тәшкил итә.
— Йылына 13 процент менән бирелгән ипотека программалары беренсел баҙарға ғына ҡағыла, шуға күрә икенсел торлаҡта тенденция һаҡланасаҡ. Ихтыяж ҙур түгел, хаҡтар әле үк төшә башлауы ихтимал, әммә милекселәр психологик яҡтан быға әҙер түгел. Яңы төҙөлгән йортто ипотекаға алыу өсөн икенсел фатирҙы һатырға кәрәк, әлегә уны һатыу ҡатмарлыраҡ, — ти «Эксперт» күсемһеҙ милек агентлығының генераль директоры Елена Андреева.


text:
Фото:
Өфөнөң Дим биҫтәһендә яңы микрорайон төҙөләсәк
Фото:
Баш ҡаланың Дим районындағы Ухтомский, Дағстан һәм Магистраль урамдары менән сикләнгән территорияны планлаштырыу проекты буйынса йәмәғәт тыңлауҙары көн элгәре район мәктәптәренең береһендә үтте. Унда ҡала Советы депутаттары, ҡала һәм район хакимиәттәре вәкилдәре, проектлаусылар һәм микрорайонда йәшәүсе 170 кеше ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәтенән.
Тыңлауҙарҙа ҡатнашыусыларға тәҡдим ителгән проект кварталды комплекслы үҙләштереүҙе күҙ уңында тота. Унда 9-16 ҡатлы 15 яңы йорт төҙөү планлаштырыла. Проекттың баш архитекторы Ирина Свитская һүҙҙәренсә, үҫешкән инфраструктураның булмауы бөгөн был территорияның төп проблемаһы булып тора. Кварталда почта бүлексәһе, банктар, көнкүреш хеҙмәтләндереү предприятиелары юҡ. Тәҡдим ителгән проект быларҙың барыһын да булдырыуҙы күҙ уңында тота.
Квартал территорияһында 1200 балаға иҫәпләнгән мәктәп, 140 һәм 180 урынға иҫәпләнгән ике бала баҡсаһын, шулай уҡ спорт комплексын төҙөү планлаштырыла. Унда мәктәп уҡыусылары ғына түгел, микрорайонда йәшәүсе барлыҡ халыҡ шөғөлләнә аласаҡ.
Торлаҡ йорттар ер аҫты парковкалары менән тәьмин ителәсәк, улар 750 машинаға иҫәпләнгән. Бынан тыш, квартал территорияһында 350 машинаға иҫәпләнгән күп ҡатлы машиналар ҡуйыу урыны төҙөләсәк, йәнә 400 машинаны ер өҫтөндәге парковкалау урындарына ҡуйып буласаҡ.
Ихаталарҙа уйындар һәм балалар ялы өсөн майҙансыҡтар булдырыласаҡ. Яңы йорт фатирҙарының дөйөм майҙаны 65,4 мең квадрат метр тәшкил итәсәк. Кварталда яҡынса һигеҙ мең кеше йәшәйәсәк.
Йәмәғәт тыңлауҙарында ҡатнашыусыларҙың күпселеге проектты хупланы. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы берәүҙәр проектлаусылар менән килешеп етмәй. Мәҫәлән, улар күп ҡатлы парковка урынын алмаштырыуҙы һорай, юғиһә ул «ҡыҙыл линияла» урынлашасаҡ.
Тыңлауҙар барышында барыһыла дөйөм фекергә килде: квартал йәшелләндереү йәһәтенән зыян күрмәҫкә тейеш. Бында йәшәүсе халыҡ үҙенең микрорайонын Өфөлә иң «йәшел»дәрҙең береһе тип иҫәпләй һәм уның шулай булып ҡалыуын теләй.
Проектлаусылар халыҡтың ҡала төҙөлөшө нормаларына ҡаршы килмәгән барлыҡ тәҡдимдәрен иҫәпкә алырға ниәтләй.


text:
Башҡортостанда балалар спортын үҫтереү программаһы әҙерләнәФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда балалар спортын үҫтереү программаһы әҙерләнә
Башҡортостанда балалар спортын үҫтереү программаһы әҙерләнәФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Яҡын арала Башҡортостанда күмәк балалар спортын үҫтереү буйынса программа ҡабул ителәсәк. Был хаҡта республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөнөң «Олимпик Парк» тау саңғыһы комплексында үткән кәңәшмә йомғаҡтары буйынса белдерҙе.
— Башҡортостанда 107-гә яҡын спорт төрө үҫешә. Уларҙың барыһы ла ҡыҙыҡлы һәм әһәмиәтле. Беҙ күмәк балалар спортын үҫтереү буйынса махсус программа әҙерләү хаҡында һөйләштек. Ай ярымдан уны тикшерәсәкбеҙ, — тип һөйләне Рөстәм Хәмитов.
Уның һүҙҙәренсә, программаны әҙерләү барышында уны финанслау мәсьәләһенә айырыуса иғтибар биреләсәк.
— Бөтә йүнәлештәр буйынса ла финанс ресурстарының етмәүе асыҡланды. Бөгөнгө көндәге балалар спортын үҫтереү буйынса программа аҡса менән нығытылмаған. Спорттың бер нисә төрөндәге хәлдәрҙе тикшергәндән һуң шундай ҡарар ҡабул иттек. Март аҙағында республика кәңәшмәһендә балалар спорты мәсьәләһен тикшерәсәкбеҙ, финанслау сығанаҡтарын, перспективалы йәштәрҙе республикала ҡалдырыу буйынса эште билдәләйәсәкбеҙ, — тине Башҡортостан Башлығы. — Ошондай программа әҙерләнәсәк һәм ҡабул ителәсәк, иң мөһиме — ул финансланасаҡ. Бөгөндән республика Хөкүмәте һәм Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығындағы коллегаларым әлеге эште башлаясаҡ.


text:
Республика президенты хакимиәтендә үҙгәрештәр
Республика президенты Башҡортостан президенты хакимиәте тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.
Бынан тыш, үҙ аллы структур бүлексәләр – эксперт-аналитика идаралығы, Дәүләт граждандар хеҙмәте һәм муниципаль кадрҙар сәйәсәте идаралығы, коррупцияға ҡаршы сәйәсәтте бойомға ашырыу бүлеге барлыҡҡа килә. Был үҙгәрештәр тәү сиратта ҡарарҙар әҙерләү сифатын яҡшыртыу, дәүләт граждандар хеҙмәтенең идара итеү өлкәһендәге эшмәкәрлекте көйләү һәм коррупцияға ҡаршы көрәш тураһындағы ҡануниәт положениеларын камиллаштырыу ниәтендә индерелә.
Ошо уҡ указ менән Башҡортостан президенты ҡарамағындағы граждандар йәмғиәтен үҫтереү буйынса дәүләт кәңәшсеһе һәм мәғлүмәт сәйәсәте буйынса дәүләт кәңәшсеһе вазифалары бөтөрөлә. Бынан тыш, башҡортостан президенты хакимиәте структураһында башҡа үҙгарештәр ҙә бар. Улар хеҙмәткәрҙәрҙең элекке һанын үҙгәртмәйенсә башҡарыла.


text:
«Уралсиб» банкы идараһы рәйесе итеп Илдар Мөслимов тәғәйенләнде
«Уралсиб» банкы идараһы рәйесе итеп элек идара рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләгән Илдар Мөслимов тәғәйенләнде. Тәғәйенләү РФ Үҙәк банкында килешеү үтте һәм «Уралсиб» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Күҙәтеү советы ҡарары менән раҫланды.
Идара рәйесе урынбаҫары вазифаһында Илдар Мөслимов банктың корпоратив бизнесын етәкләне, ҙур, урта һәм бәләкәй бизнес предприятиелары эшенә етәкселек итте. Банктың төбәк коммуникациялары идаралығында билдәләүҙәренсә, башлыса Илдар Мөслимовтың был төп йүнәлештә күп йылдар уңышлы эшләүе һөҙөмтәһендә «Уралсиб» банкы бәләкәй һәм урта бизнесҡа кредит биреү баҙарында тотороҡло рәүештә икенсе урынды биләй һәм корпоратив клиенттар иҫәбендә ҙур аҡсалата һалыуҙар менән Рәсәйҙең иң ҙур ун банкы иҫәбенә инә.
Үҙәк һәм Көнсығыш Европала финанс институттарын бергә ҡушыу буйынса ун йыллыҡтың иң ҙур килешмәһе – «Уралсиб» берҙәм бренды аҫтында Рәсәйҙең биш банкын берләштереү – Илдар Мөслимовтың туранан-тура әүҙем ҡатнашлығында үтте. Ул «Уралсиб» банкының хәҙерге ваҡытта 420-нән ашыу һатыу нөктәһе булған һәм 3,5 миллиондан ашыу клиентты хеҙмәтләндергән заманса төбәк селтәрен ойоштороуға етәкселек итте.
Яңы вазифала Илдар Мөслимов алдында бизнестың бөтә төп сегменттарында банктың ҡатнашыуын артабан киңәйтеү бурысы тора.
Белешмә.
Илдар Рауил улы Мөслимов 1965 йылдың 27 марттында тыуған. 1991 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. 1993 йылда "БашКредитБанк" банкында (һуңыраҡ «Уралсиб» банкы итеп үҙгәртелә) эшләй башлай, төрлө етәксе вазифалар биләп, 2004 йылда банк идараһы рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 2006 йылдан корпоратив банк бизнесына етәкселек итеү, төбәк селтәре менән идара итеү, «Уралсиб»тың алыҫтағы үҙәк офисына һәм банк эшмәкәрлегенә юридик етәкселек итеү ҙә Илдар Мөслимовтың бурыстарына инә.


text:
«Ғәҙел Рәсәй» һуғыш балалары статусын индерергә тәҡдим итте
«Һуғыш балалары» махсус социаль статусы федераль закондар менән нығытырға тәҡдим ителде. Бөйөк Ватан һуғышы башланыуға 70 йыл тулыу көнө алдынан бындай инициатива менән «Ғәҙел Рәсәй» партияһы сығыш яһаны.
«Башинформ» агентлығына партияның төбәк бүлексәһе матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 1929 йылдың 4 сентябренән 1945 йылдың 3 сентябренә тиклемге арала тыуған граждандарға «Һуғыш балалары» статусын бирергә тәҡдим ителгән. «Ғәҙел Рәсәй» бындай кешеләр өсөн 500 һум күләмендә айлыҡ түләүҙәр индереүҙе һәм торлаҡ менән коммуналь хеҙмәттәргә түләүгә 25 процентлыҡ ташлама биреүҙе кәрәк тип һанай. Бынан тыш, һуғыш башланыуға 70 тулыу уңайынан уларҙың һәр береһенә бер тапҡыр бишәр мең һум түләргә тәҡдим ителгән.
«Ғәҙел Рәсәй» вәкилдәре әйтеүенсә, бындай саралар ғәҙеллекте тергеҙергә мөмкинлек бирәсәк. Бала сағы һуғыш йылдарына тура килгән кешеләр хәҙер инде бик оло йәштә һәм улар бөгөн дәүләттең иң етди ярҙамына мохтаж. Улар һуғыш заманы михнәттәрен үҙ иңендә татыған. Күбеһе ололар менән бер рәттән завод һәм фабрикаларҙа станоктар артына баҫып, Еңеү өсөн фронтовиктар һәм тыл хеҙмәтсәндәренән кәм эшләмәгән. Әммә әле булһа был кешеләр дәүләт ярҙамынан мәхрүм. Һуғыш йылдарына эләккән балалыҡ йылдары уларға һуғыш ветерандарына һәм тыл хеҙмәтсәндәренә тейешле ташламалар алыуға хоҡуҡ бирмәй.