text:
Статья. Башҡорт әҙәбиәте дәрестәрендә тәнҡитле фекерләүҙе үҫтереү алымдары.
статья
,
Скачать:
Предварительный просмотр:
Башҡортостан Республикаһының Нефтекама ҡалаһы ҡала округының
«Полилингваль күп профилле интернат-мәктәбе»
муниципаль дөйөм белем биреү автономиялы учреждениеһы
Доклад
Башҡорт әҙәбиәте дәрестәрендә тәнҡитле фекерләүҙе үҫтереү алымдары
Нефтекама
Федераль дәүләт стандарттары ижади һәм тәнҡитле фекер йөрөтөүгә, үҙ аллы белем алыуға, үҙенең фекерен әйтә, яҡлай белеүгә, иҫбатлауға, анализлауға, үҙенең эшмәкәрлегенә баһа биреүгә һәләтле уҡыусылар тәрбиәләүҙе талап итеп ҡуя.
Уҡыусыларҙың фекерләүҙәрен үҫтереүҙә ыңғай һөҙөмтәләргә өлгәшкән инновацион алымдарҙың береһе - тәнҡитле фекерләүҙе үҫтереү технологияһы. Был технология өс этаптан тора: саҡырыу, йөкмәткене аңлау, рефлексия.
Һәр этапта ҡулланылған алымдарҙың бер нисәһен З.Биишеваның 4 класта өйрәнелгән “Һөнәрсе менән Өйрәнсек” хикәйәте өлгөһөндә күрһәтеп китәһем килә.
“Тар һәм киң һорауҙар” алымын саҡырыу һәм рефлексия этаптарына бүлеп ҡулланабыҙ. Саҡырыу стадияһында уҡыусылар бирелгән һүрәткә, һүҙгә тар һорауҙар ҡуя, һорауҙар яҙыла, уҡыусылар телдән яуап бирә, ә инде рефлексия этабында ошо һорауҙарға әйләнеп ҡайтабыҙ һәм киң һорауҙар төҙөп яуап бирәбеҙ.
КӨРШӘК
Дәрес башында һорауҙарҙың бөтәһенә яуап биреп булмай. Һорауҙарға яуап биреү дәрестең маҡсаты булып тора. Был һауыт нисек аталғанын, уны кем яһағанын, ҡайһы әҫәрҙән булыуын белергә кәрәк.
Шулай уҡ “Синквейн” алымын бер үк дәрестең башында ла аҙағында ла үткәреп була. Дәрес башында балалар был көршәк тураһында бер нимә белмәйенсә синквейн яҙһа, ә дәрес аҙағында уҡылған әҫәр буйынса яҙалар. Ике синквейн сағыштырыла (дәрес башында күҙ алдына килгән көршәк дәрес аҙағындағыһы менән сағыштырыла).
Дәрестең саҡырыу этабында “Уйҙар кәрзине” алымын ҡулланыу отошло. Мәҫәлән: «Хеҙмәт» һүҙен асыҡлау өсөн бөтә белгән һүҙҙәрен, уйҙарын уҡыусы үҙ аллы дәфтәренә яҙа. Һүҙҙәрҙе уҡыусылар парлап тикшерә, тап килгән һәм тап килмәгән һүҙҙәрҙе ҡарайҙар, ни өсөн был һүҙҙәрҙе яҙыуҙарын бер-береһенә аңлаталар. Уҡыусылар сылбырлап һүҙҙәр әйтә, уҡытыусы кәрзингә яҙа бара. Был һүҙҙәр дәрес барышында системаға һалына.
Ошо уҡ этапта асҡыс һүҙҙәр ярҙамында уҡыласаҡ әҫәрҙең йөкмәткеһен һөйләтеү уҡыусыларҙың алдан күҙ аллау һәләтен үҫтереү өсөн мөһим.
Йөкмәткене аңлау этабында әҫәрҙең авторы тураһындағы биографик мәғлүмәтте, уҡылған әҫәрҙең йөкмәткеһен кластерға һалып, уҡыусы үҙе төҙөгән схемаға таянып башҡаларға һөйләй.
Тәнҡитле фекерләүҙе үҫтереү технологияһында “Сюжетлы таблица” тигән алым бар. Уҡыусылар төркөмләп, йәки парлап әҫәр уҡыйҙар. Мәҫәлән: Бер төркөм З.Биишеваның хикәйәтен уҡыһа, икенсе төркөм темаға ярашлы берәй әкиәт уҡый, таблицалағы һорауҙарға яуап яҙа. Төркөмдәр таблицалар менән алышып, әҫәрҙең скелетына ҡарап йөкмәткеһен тергеҙәләр (күҙаллайҙар). Бирелгән әҫәрҙәр менән алышып дөрөҫлөгөн тикшерәләр.
“Һөнәрсе менән Өйрәнсек” хикәйәте буйынса ошондай таблица төҙөлдө.
Рефлексия этабында уҡыусыларға ижади эштәр тәғдим ителә: сылбырҙар төҙөү (мәҫәлән: синквейндар сылбыры), диаманта, даймонд, эссе яҙыу, әҫәрҙе дауам итеү, киң һорауҙар төҙөү һәм яуап биреү, әҫәр буйынса һүҙлектәр төҙөү һ. б.
З.Биишеваның хикәйәтендә ҡапма-ҡаршы геройҙар булғанлыҡтан “Даймонд” (7 юлдан тора) алымын ҡулланып була.
1,7 юлда ҡапма-ҡаршы мәғәнәле һүҙҙәр.
2 юлда – беренсе һүҙҙе асыҡлаған 2 сифат;
3 юлда – беренсе һүҙҙе асыҡлаған 3 ҡылым;
4 юлда – 4 һүҙҙән тора, беренсе ике һүҙ беренсе юлдағы һүҙҙе асыҡлай, ҡалған икеһе аҙаҡы һүҙҙе ;
5 юлда – икенсе һүҙҙе асыҡлаған 3 ҡылым;
6 юлда икенсе һүҙҙе асыҡлаған 2 сифат.
1,7 юлда ҡапма-ҡаршы мәғәнәле һүҙҙәр.
- Һөнәрсе.
2. Уңған, кешелекле.
3. Ҡыуандыра, тырыша, матурлай.
4. Нәфис көршәк, насар ҡылыҡ
5. Һата, мыҫҡыллай, уйламай.
6. Ялҡау, Һаран.
7. Өйрәнсек.
Ижади биремдәрҙе төркөмдәргә бүленеп тә, парлап та башҡарырға мөмкин. Бер төркөм Өйрәнсектең көршәге , икенсе төркөм Һөнәрсенең көршәге исеменән сығыш яһарға әҙерләнә. Төркөм эсендә һәр уҡыусы үҙ аллы эшләй, кемдер шиғыр, кемдер тел төҙәткес яҙа, кемдер мәкәлдәр эҙләй, кемдер көршәк хужаларына кәңәштәр яҙа. Эштәрҙе бергә йыйып, бер сығыш әҙерләйҙәр. Бер төркөм һөйләгәндән һуң икенсе төркөм һорау бирә. Төркөм эсендә уҡыусылар бер-берһенә баһа ҡуя. Ошо уҡ ваҡытта ике уҡыусы (һәр бер төркөмдән бер уҡыусы) парлап эшләй, “Һөнәрсенең һәм Өйрәнсектең көршәктәре һөйләшә”, уҡыусылар диалог төҙөй.
Һәр дәрес уҡытыусынан ижади эшләүҙе талап итеп ҡуя. Башҡорт теленә ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү өсөн балаларға оҡшаған, улар яратып башҡарған эш төрҙәрен тәғдим итеү мөһим. Уҡыусыларға өйгә эш төрөн биреүҙе ҡарайыҡ. З.Биишеваның хикәйәте буйынса план төҙөргә ҡушһаҡ, был өйгә эште уҡыусылар теләп башҡармаясаҡ. Ошо уҡ эш төрөн әҙ генә үҙгәртеп, уҡылған хикәйәт буйынса тел төҙәткес формаһында план төҙөргә ҡушҡанда уҡыусылар дәрестән өйгә эш бирелеүенә шатланып сығып китә. Улар яҙып килгән тел төҙәткесен артикуляцион күнегеү итеп тә ҡулланып була. Уҡыусыларҙың эштәренән миҫал өсөн бер тел төҙәткесе:
Ше-ше-ше – Һөнәрсе менән Өйрәнсек күрше.
Рәк-рәк-рәк-Өйрәнсеккә табыш кәрәк.
Гән-гән-гән – Һөнәрсе йөрәк ҡушҡанса эшләгән.
Гән-гән-гән – хеҙмәт үҙ емешен биргән.
Дәрестә баһалау таблицалары ҡулланыу отошло. Балалар үҙҙәренең, иптәштәренең эштәрен тикшерә, баһа ҡуя. Һәр бер эш төрөнә бала билдә ала.
Бер дәрестә әле һанап кителгән алымдарҙың бөтәһендә ҡулланып булмай. Дәрестең темаһына, маҡсатына ҡарап уҡытыусы кәрәкле материал һайлай, төрлө алымдар ҡуллана, уҡыусының эшмәкәрлеген кәрәкле йүнәлештә ойоштора.
18ca span>
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Царский терем
Конструкция и внутреннее убранство терема. Виды царских дворов....
Рус телле балаларға башҡорт телен өйрәтеүҙә ҡулланылған ҡайһы бер отошло алымдар. Методик ҡулланма. Өфө: БМҮИ нәшриәте. 2009. 28 бит.
Ҡулланмала авторҙар коллективы рус телле уҡыусыларға башҡорт теленең серҙәренә өйрәтеүгә үҙ тәжрибәһенән отошло эш алымдарын тәҡдим итә. авторҙар тарафынан әҙерләнгән мауыҡтырғыс күнегеүҙәр, схемалар,...
мастер-класс Туған тел дәрестәрендә ҡулланылған универсаль эш төрҙәре
Туған тел дәрестәрендә ҡулланыу өсөн материалдар 1-2 класс...
Башланғыс кластарҙа башҡорт теле дәрестәрендә уйын технологияһын ҡулланыу
ldquo;Уйын бала-сағала сәм, ярыш теләге уята.Уйынсыларҙың һәр береһе, йәшенә ҡарамай, физик яҡтан да, интеллектуаль йәһәттән дә ал бирмәҫкә тырыша. Сослоҡта, етеҙлектә, беләк, бил көсөндә, мәргәнлект...


c: text/html

collection: archivebot

text:
Статья. ФГОС шарттарында башланғыс класс уҡыусыларының ижади һәләттәрен үҫтереү
статья
,
Скачать:
Предварительный просмотр:
Башҡортостан Республикаһының Нефтекама ҡалаһы ҡала округының
«Полилингваль күп профилле интернат-мәктәбе»
муниципаль дөйөм белем биреү автономиялы учреждениеһы
Доклад
ФГОС шарттарында башланғыс класс уҡыусыларының
ижади һәләттәрен үҫтереү
Нефтекама
Яңы стандарт 378f ар уҡытыусы алдына ижади фекер йөрөтөүсе, ижади үҫешкән шәхес тәрбиәләүҙе бурыс итеп ҡуя.
Ижади һәләттәрҙе үҫтереү юлдары:
1.Уҡыусыны ҡыҙыҡһындырыу.
2.Уҡытыусының уҡыусыға яҡшы мөнәсәбәте, уҡытыусының уҡыусыны тәнҡитләүҙән баш тартыуы.
3.Уҡыусыларҙың үҙ фекерҙәрен белдереүен һуплау.
4.Уҡыусыларға һорауҙар бирергә мөмкинселек биреү.
5. Ижади биремдәр биреү. Практик эштәр ойоштороу. Уҡыусыларҙы үҙ аллы эшләргә өйрәтеү. Дәрестәрҙә инновацион технологиялар ҡулланыу.
6. Уҡытыусының ҡуйылған мәсьәләне ижади сисеп өлгө күрһәтеүе. (Балалар өсөн үҙе эшләү түгел, балалар күрмәгән яҡтарын асыҡлау).
Уҡыусыларҙа ижади һәләттәрҙе үҫтереү, уҡытыусынан да ижади эшләүҙе талап итә. Уҡытыусы дәрестә төрлө эш алымдарын ҡуллана, төрләндерә, уҡыусыларҙың мөмкинселектәренә тап килерлек итеп үҙгәртә. Мәҫәлән: Тәнҡитле фекерләү ҡеүәһен үҫтереү технологияһында сюжетлы таблица тигән алым бар. Уҡыусылар төркөмләп, йәки парлап әҫәр уҡыйҙар, таблицалағы һорауҙарға яуап бирәләр, таблицалар менән алышып, әҫәрҙең скелетына ҡарап йөкмәткеһен тергеҙәләр. Бирелгән текстар менән алышып дөрөҫлөгөн тикшерәләр. Ошо эштәрҙе башҡарғандан һуң да уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү өсөн тағы ла эш төрҙәре тәғдим итеп була. Таблицалағы бөтә һорауҙарға ла яуап биреп булмаған осраҡта, уҡыусыларға үҙҙәренә яуаптар уйлап һөйләргә тәғдим итәбеҙ. Мәҫәлән, ҡайҙа? һорауына яуап юҡ икән, уҡыусы әҫәрҙә бирелгәндәргә таянып ваҡиғаның ҡайҙа барғанын уйлап сығарып һөйләй.
Башланғыс кластарҙа уҡыусылар рифмаға ярашлы һүҙҙәр уйлап әйтергә яраталар, үҙҙәре лә бәләкәй шиғырҙар яҙып ҡарайҙар. Өйгә эшкә бирелгән берәй яҙыусының, шағирҙың тормош юлын өйрәнгәс, әҫәрҙе уҡығас тел төҙәткес яҙыу отошло, сөнки уҡыусы кәрәкле факттарҙы айырып ала, хәтерендә ҡалдыра, рифмаға ярашлы һүҙҙәр һайлай. Яңы әҫәр менән танышҡас уның планын тел төҙәткес формаһында төҙөү уҡыусыларҙың яратып башҡарылған эш төрө. Тел төҙәткестәрен дәресте йомғаҡлағанда ла ҡулланырға мөмкин. Мәҫәлән, алмаш темаһынан һуң ошондай тел төҙәткес төҙөйҙәр.
Маш-маш-маш- һүҙҙәрҙе алмаштыра …нимә? (алмаш)
Лай-лай-лай – ул һөйләмде ….ни эшләй? (матурлай)
Май-май-май- бер үк һүҙҙәр …ни эшләмәй? (ҡабатланмай)
Ным-ным-ным – ошоно мин …ни эшләнем? (аңланым)
Ябай ғына эш төрө булһа ла, әһәмиәте ҙур. Уҡыусыларҙа рифманы тойомлауҙы, шиғыр яҙыу һәләтлектәрен үҫтерә.
Уҡыласаҡ әҫәрҙең йөкмәткеһе өҫтөндә эҙмә-эҙлекле эш алып барыу мөһим. Тексты уҡыр алдынан алдан күҙ аллау алымын ҡулланып була. Әҫәрҙе уҡығас, уның йөкмәткеһенә ҡарап, ижади күнегеүҙәр тәғдим ителә. Мәҫәлән, әҫәрҙең аҙағын үҙгәртергә, тексты дауам итергә, сәсмә әҫәрҙең йөкмәткеһен шиғыр формаһында бирергә, әҫәрҙең геройҙарына кәңәштәр бирергә, әҫәрҙәге геройҙарҙы икенсе ситуациаға ҡуйып хикәйә яҙырға һ.б. Иң мөһиме дәрестең һәр этабында уҡыусыларҙың үҙ аллы эшмәкәрлеген булдырыу мотлаҡ. Бының өсөн уҡытыусы индивидуаль, парлап, төркөмләп эшләүҙе ойоштора. Уҡыусы үҙ аллы эшләгәндә генә, үҙ эшенең һөҙөмтәһен күргәндә генә ҡәнәғәт ҡала.
Дәрестә баһалау таблицалары ҡулланыу отошло. Дәрестә балалар үҙҙәренең, иптәштәренең эштәрен тикшерә, баһа ҡуя. Һәр бер эш төрөнә бала баһа ала.
Уҡыусыларҙың һәләттәрен күрә белеү, уларҙы дәрестә уңышлы ҡулланыу уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү өсөн, башҡорт теле дәрестәренә һөйөү тәрбиәләү өсөн мөһим.
Һәләтһеҙ бала булмай
Кемдер бейей, кемдер йырлай,
Кемдер һүрәт төшөрә,
Кемдер шиғырҙар яҙа.
Ошо һәләттәрҙе
Уҡытыусылар аса.
Йырлай икән йырлаһын,
Йыр мәғәнәһен аңлатһын.
Бейей икән бейеһен,
Ял минуты үткәрһен.
Һүрәт төшөрһә төшөрһөн,
Рәсем дәресе түгел,
Хикәйә, һөйләм төҙөһөн.
Уҡыусыларҙың һәләттәрен хәтерҙә тотоп эштәрҙе төрләндереп бирергә кәрәк.
Ижади эштәр менән мәктәптә ҡыҙыҡһынған балалар артабан ниндәй генә һөнәр һайлаһа ла үҙ хеҙмәтенә яуаплылыҡ менән ҡараусы, ижади эшләүсе кешегә әүерелә.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Статья " ФГОС адаптация первоклассников"
Первый опыт работы по стандартам второго поколения. Влияние ФГОС на адаптацию первоклассников....
Статья "ФГОС Второго поколения НОО"
из личного опыта...
Башланғыс кластарҙа уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү
Башланғыс кластарҙа уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү ...
"ӘҘӘБИ ӘҪӘРҘӘР АША БАШЛАНҒЫС КЛАСС УҠЫУСЫЛАРЫНДА АТА- ӘСӘГӘ ИХТИРАМ ТОЙҒОҺО ТӘРБИӘЛӘҮ"
Научная статья...
"Һау бул башланғыс класс!" Байрам өсөн сценарий.
Сценарий выпускноговечера на башкирском языке...
1- 4 –се класс уҡыусыларының әҙәби уҡыу предметы буйынса белемдәрен һәм күнекмәләрен баһалау нормалары
1- 4 –се класс уҡыусыларының әҙәби уҡыу предметы буйынса белемдәрен һәм күнекмәләрен баһалау нормалары...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
607b
Башҡорт балаһы мин...
Башҡорт балаһы мин,
Ер хәтерендә
Мең йыл уйылып барған эҙем бар.
Быуындарға ялғап быуындарҙы,
Илде тотҡан телем, һүҙем бар.
- тип яҙа Рауил Бикбаев үҙенең тыуған телен данлап, халҡының тарихын иҫкә алып.
Ул Ырымбур өлкәһендә тыуған бөйөк шәхестәрҙең береһе. Рауил Төхфәт улы Бикбаев
1938 йылдың 12 декабрендә Покров районы Үрге Ҡунаҡбай ауылында колхозсы
ғаиләһендә тыуған. Ете йыллыҡ мәктәптән һуң Аҡ-Булаҡта педучилище, Өфөлә Башҡорт
дәүләт университетын һәм СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының
аспирантураһын тамамлай. Кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.Тарих, тел
һәм әҙәбиәт институтының әҙәбиәт бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1995
йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзының идара рәйесе вазифаһын башҡара. Рауил
Бикбаев –күренекле әҙәбиәт ғалимы. Ул филология фәндәре докторы, профессор. Хәҙерге
башҡорт поэзияһының үҫеү проблемаларына арналған ғилми хеҙмәттәр авторы.
Уның ижадында яңы темалар, проблемалар барлыҡҡа килә. Иң төп проблемаларҙың
береһе булып телен, илен, Ерен һаҡлау мәсьәләһе күтәрелә. «Халҡыма хат» поэмаһы рус
һәм башҡорт телдәрендә йоҡа ғына брошюра итеп баҫыла. Поэма фәһемле саҡырыу
һүҙҙәре менән тамамлана:
Туғанынан яҙған ярты йәтим,
Туған теленән яҙған- мең йәтим,
Телде тоҙаҡларлыҡ ғәмһеҙлектән
Уян, халҡым, ҡуҙғал, милләтем!
Рауил Бикбаевтың туған тел, халыҡтың яҙмышы, уның барлығы, намыҫы, ҡәҙере икәнлеге
хаҡындағы борсолоулы уйҙары, халҡына хаты-халыҡ шағирының намыҫ һүҙе, йөрәк ауазы
ул. Поэмала баштан аҙаҡҡа тиклем йөрәктән сыҡҡан ялҡынлы һүҙҙәр яңғырай.
Туған тел – ул әсә теле генә түгел, туған халҡыңдың теле. Туған телдең меңәр йыллыҡ
тарихы. Был тарихты киләсәк быуындарға еткерерҙәй батыр улдар, аҡыллы ҡыҙҙары бар
илдең, ғәзиз туған телдәре бар.Әммә ҡайһы бер ата-әсәләр тормошта йәшәргә ҡыйын була
тип балаларын рус теленә генә өйрәтәләр. Милләттең киләсәге сәңгелдәктә ятҡан
сабыйҙан, әсәнең бишек йырынан башлана. Ләкин бөгөнгө тормоштоң аяныслы
хәҡиҡәттәренең береһе, сабый әсәһенең сәңгелдәк йырын тыңлауҙан мәхрүм. Уның әсәһе
башҡортса йырлап сәңгелдәк бәүетеү түгел , ул телдә йүнләп һөйләшә белмәй. Белмәй ҙә,
теләмәй ҙә. Кешенең рухи үҫешендә ни тиклем ҙур фажиғә!
Телдең ҡороуы дарья ҡороуына ҡарағанда ла яманыраҡ булыуын телле көйө телһеҙ
ырыуҙашына нисек аңлатырға тигән һорау ҡуя шағир.
Илде ил итеп һаҡлауҙа,моңдо,телде үҫтереүҙә, милләтте милләт итеп ҡалдырыуҙа, бөтә
донъяла милләттең тотҡан урынын билдәләүҙә халыҡтың аң-белемгә ынтылышы,
битарафлыҡты, ғәмһеҙлекте бөтөрөүе ҙур урын алып тора.
Маҡсаттарҙы бөгөн бергә ҡушһаҡ,
Офоғобоҙ алда киң әле.
Тыуған телдең шифа шишмәһенән
Килер быуын эсһен кинәнеп,-
ти шағир өмөтлө ҡараш менән.
Ҡасан бөтөр беҙҙә был моңһоҙлоҡ,
Был аңҡаулыҡ, ләғнәт ялҡаулыҡ?
Тупланығыҙ, йәштәр, изге сафҡа,
Иртәгеһен илдең һаҡларлыҡ!
Шағир илде һаҡларлыҡ, телде яҡларлыҡ көстө йәштәрҙә күрә. Уларҙы тупланырға , уяу
булырға саҡыра.
Бөгөнгө заманда ерен дә, телен дә һаҡлағанда ғына милләт һаҡлана. Шуға күрә, телеңде
лә, ереңде лә юғалтмау- милләттең мөҡәддәс бурысы, киләсәктәге йәшәйештең зарури
талабы.
Рисуем домики зимой
Самый главный и трудный вопрос
Несчастный Андрей
Лист Мёбиуса
Стрижонок Скрип. В.П. Астафьев


text:
Статья. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү.
статья
,
Скачать:
Предварительный просмотр:
Башҡортостан Республикаһының Нефтекама ҡалаһы ҡала округының
«Полилингваль күп профилле интернат-мәктәбе»
муниципаль дөйөм белем биреү автономиялы учреждениеһы
Доклад
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә
уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү
Нефтекама
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә
уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү
Балаларға йомарт башҡорт теленең нәфислеген, бөйөклөгөн аңларға өйрәтеү – минең төп бурысым.
Үҙемдең уҡытыу-тәрбиә эшемдә түбәндәге йүнәлештәрҙе билдәләнем:
-балаларҙың ижади һәләтен асыҡлау һәм үҫтереү, уларға һөнәр һайлауҙа йүнәлеш биреү.
-милләтебеҙҙе уятыу һәм тергеҙеү, туған телдең бәҫен һәм баһаһын арттырыу.
-башҡорт халҡының тарихын, үткәнен, арҙаҡлы шәхестәрен, мәҙәниәтен, милли традицияларын өйрәтеү маҡсатында төрлө йола байрамдары, кисәләр үткәреү:
-Башҡортостандың яңы гражданында изгелек, яҡшылыҡ, дуҫлыҡ ептәрен нығытыу, милли рухлы шәхес тәрбиәләү өсөн бөтә көстө, ғилемде, булмышты биреү.
Бындай мөһим бурыстарҙы тормошҡа ашырыуҙың иң төп шарты – уҡытыусының үҙе уҡытҡан предметҡа шәхси мөнәсәбәте, уны яратыуы, төплө белеүе, шул фәнгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу аша уны тәрән өйрәнеүгә теләк уята алыуы.
Төп маҡсатым – уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү һәм фекерләү ҡеүәһен формалаштырыу.
Һәр бала тыумыштан нимәгә булһа ла һәләтле. Ошо һәләтте ваҡытында күрә белеп, артабан үҫтереү – уҡыутысыларҙың яуаплылығында. Мин башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен тап шул бурысты атҡарыуға йүнәлтәм.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәт дәрестәрендә уҡыусыларҙың ижади һәләтен үҫтереү мәсьәләһе актуаль һәм мауыҡтырғыс проблема. Күпселек, дәрестәрҙә логик фекерләүҙе үҫтереүгә ҙур урын бирелә. Ә уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү ситтәрәк ҡала. Ижади һәләттәрҙе үҫтереү инша яҙыуға ғына ҡайтып ҡала. Һәләтһеҙ бала булмай, тик уның һәләтен ваҡытында асылырға ярҙам итергә кәрәк. Әгәр һуңлаһаң, бындай балаға иғтибар итмәһәң, ул үҙ- үҙенә йомолоп ҡаласаҡ, үҙен ҡалғандар алдында кәм тоясаҡ, йә үҙенә иғтибар йәлеп итер өсөн насар ғәҙәткә өйрәнергә, ярамаған эш эшләргә тырышасаҡ. Әлбиттә, балаға һәләтлеһең тип әйтеүҙән генә ул ижад итә башламай.
Ижади эшкә түбәндәге етди бурыстар йөкмәтелә:
- уҡыусыларҙың фекерләүен, танып-белеү һәләтлелеген үҫтереү;
- балаларҙа әсә теленең һүҙ байлығына һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү;
-уҡыусыларҙы юғары интеллектлы, матур зауыҡлы кеше итеп тәрбиәләү;
- үҙ фекерен эҙмә-эҙлекле, дөрөҫ, асыҡ итеп һөйләй һәм яҙа
белергә өйрәтеү;
- уҡыусыларҙың үҙ аллы белем алыу, әҙәби китап уҡыу, уны баһалай белеү күнекмәләрен, ижади эшмәкәрлектәрен әүҙемләштереү.
Балалар бәләйкәйҙән үк ижад итә башлайҙар, һүрәт төшөрәләр. Улар үҙҙәренең һүрәттәрендә аяҙ күк йөҙөн, ҡояшты яһайҙар. Ижади һәләттәрҙе үҫтереү йөкмәткеһен ошо һүрәттә сағылдырырға теләйем.
Ижади һәләтте үҫтереүҙең йөкмәткеһе бик киң.
Дәрестең һәр этабында
Был эш дауам итә.
Һорауҙар төҙөгәндә,
Шиғырҙар уҡығанда,
Һәләттәр үҫтерелә.
Минең дәрестәремдең ойоштороу мәлендә үк башланғыс кластарҙа дежур уҡыусы көндө тасуирлай, тәбиғәтте һүрәтләй. Уҡыусылар дежурға алдан әҙерләп килгән һорауҙарын бирәләр. Уның яуаптарын уҡыусылар үҙҙәре баһалайҙар. Уҡыусылар бер-береһенә һорау бирергә өйрәнә.
Артикуляцион күнегеүҙәр өсөн алынған ижектәр, тиҙәйткес, шиғырҙарҙы ижади һәләтте үҫтереү маҡсатында ҡулланам.
Уҡыусылар шиғырҙарҙағы төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе ҡуялар, рифмаға ярашлы һүҙҙәрҙең дөрөҫ тәртибен билдәләйҙәр. Был эштәр рифманы тойомлауҙы үҫтерә.
Шиғырҙы уҡығастан ошондай һорауҙар бирәм:
-Ниндәй һүрәт төшөрөр инегеҙ? Бер һүрәт менән генә шиғырҙың йөкмәткеһен биреп буламы?
Был эш төрө уҡығанды һүрәт формаһында күҙ алдына килтерергә ярҙам итә.
Бәләкәй шиғырҙарҙы
Ятларға яраталар.
Рифмалашҡан юлдарҙы
Үҙҙәре лә яҙалар.
Уҡыусыларҙа рифманы тойомлауҙы, шиғыр яҙыу һәләтлектәрен үҫтереү өҫтөндә эш алып барам. Бирелгән ижектәргә тамамланған һүҙҙәр уйларға ҡушам.
Лә-лә-лә – ғаилә
Йым-йым-йым – атайым.
Йем-йем-йем – әсәйем.
Бирелгән тел төҙәткескә һүҙҙәр әйтеп уҡыйҙар.
Де-де-де – яратам мин ….(ғаиләмде).
Йым-йым-йым – ҡыйыу, көслө …. (атайым).
Йем-йем-йем – яғымлы минең …. (әсәйем).
Дәресте йомғаҡлағанда ла тел төҙәткестәрен ҡулланам. Мәҫәлән, алмаш темаһынан һуң ошондай тел төҙәткес төҙөттөм.
Маш-маш-маш- һүҙҙәрҙе алмаштыра …(нимә?)
Лай-лай-лай – ул һөйләмде ….(ни эшләй?)
Май-май-май- бер үк һүҙҙәр …(ни эшләмәй?)
Ным-ным-ным – ошоно мин …(ни эшләнем?)
Рифмалашҡан һүҙҙәрҙе эҙләп табыу уҡыусыларҙа шиғыр яҙырға ынтылыш уята. Үҙемдең телмәремдә рифмалашҡан юлдарҙы ҡулланырға тырышам.
Әҙәби әҫәрҙең
Әһәмиәте бик ҙур.
Һәләттәрҙе үҫтереүҙә
Ярҙам булып тора ул.
Уҡыласаҡ текстың йөкмәткеһе өҫтөндә эҙмә-эҙлекле эш алып барам.
Хикәйәне уҡыр алдынан ошондай эштәр тәғдим итәм.
Әҫәрҙе уҡығас, уның йөкмәткеһенә ҡарап, ижади күнегеүҙәр тәғдим итәм. Мәҫәлән,әҫәрҙең аҙағын үҙгәртергә, тексты дауам итергә, сәсмә әҫәрҙең йөкмәткеһен шиғыр, тел төҙәткес формаһында бирергә.
«Бойҙай бөртөгө» әкиәтен уҡығас, түбәндәге эш төрө тәғдим ителде:
-- Үҙеңде өс егет урынына ҡуйып ҡара. Хыялланып ал. Табып алған алтынды ни эшләтер инең? Ҡылысты?
«Ҡоштар йыйылышы» хикәйәһенән һуң ошондай эш биреп була.
-- Һәр кем бер ҡош исеменән сығыш яһаһын.
Был осраҡта эмпатия алымын ҡулланам. Эмпатия алымын әҫәрҙе уҡыр алдынан да биреп була.
Ошондай һорауҙар ҡуям:
-Һин ҡайҙа йәшәйһең?
-Һинең тышҡы ҡиәфәтең ниндәй?
-Нимә менән туҡланаһың?
-Кешегә ниндәй ярҙам килтерәһең?
Йәнһеҙ әйбер исеменән дә һөйләтеп була. Был алым балаларҙың ижади һәләттәрен, һөләү телмәрен, фараз итеүен, фекер йөрөтөүен үҫтерә.
Башҡорт халыҡ ижадын
Дәрестәрҙә ҡулланам.
Уларҙың өлгөһөндә
Әкиәт, йомаҡ яҙҙырам.
Уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереүҙә халыҡ ижадының өлгөләре тос ярҙам булып тора. Улар өлгөһөндә үҙебеҙ йомаҡ, таҡмаҡ, көләмәс, әкиәт, ҡобайыр ижад итәбеҙ. Әкиәт жанры балалар тарафынан яратылып ҡабул ителә. Әкиәт ваҡиғалары төрлө асыштар менән ҡыҙыҡлы. Улар ирекле ижад итеүҙе талап итә. Балаларға бер нисә әкиәттең башын йә аҙағын бирәм, кәйеф билдәләнгәс, уларҙың дауамын уйларға тәғдим ителә. Әкиәттәрҙе мәктәп гәзитендә баҫтырып сығабыҙ. Әйтем, мәҡәлдәрҙе ҡулланып, уҡыусылар инша эштәрен дә байыталар.
Образлы сағыштырыу алымын йомаҡтар төҙөгәндә ҡулланыла. Йомаҡ ижад итеүҙе тасуирлау текстарынан башлайым. Бер предмет йә һүрәт алам да (мәҫәлән, ҡар бөртөгө һүрәте ), һорауҙар төҙөргә ҡушам. Уҡыусылар бер-береһенә бирәләр, яуаптарын табалар. Яуаптарын тыңлағас, улар күрмәгән, иғтибар итмәгән үҙенсәлектәрен, сифаттарын асырға тырышам, тағы ла һорауҙар бирәм. Һөйләмдәр арта, ябайҙары ҡатмарлаша, матурлана, төҙөкләнә бара. Ябай ғына предметтың матурлығы, төҙөлөшө, файҙаһы, төҫө, нимә эшләүе, нимәгә оҡшауы тураһында һүрәтләмә барлыҡҡа килә. Киләһе аҙым – йомаҡ ҡойоу.
Күктән төшә,
Ап-аҡ төҫтә.
Биттәрҙе ул семетә
Ә уста иреп бөтә.
Һәләтһеҙ бала булмай
Кемдер бейей, кемдер йырлай,
Кемдер һүрәт төшөрә,
Кемдер шиғырҙар яҙа.
Ошо һәләттәрҙе
Уҡытыусылар аса.
Йырлай икән йырлаһын,
Йыр мәғәнәһен аңлатһын.
Бейей икән бейеһен,
Ял минуты үткәрһен.
Һүрәт төшөрһә төшөрһөн,
Рәсем дәресе түгел,
Хикәйә, һөйләм төҙөһөн.
Уҡыусыларҙың һәләттәрен күрә белеү, уларҙы дәрестә, кластан тыш сараларҙа уңышлы ҡулланыу уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү өсөн, башҡорт теле дәрестәренә һөйөү тәрбиәләү өсөн мөһим.
Уҡыусыларҙың һәләттәрен хәтерҙә тотоп өйгә эштәрҙе төрләндереп бирәм.
«Урал батыр» әкиәте буйынса ошондай эштәр тәғдим ителде.
- Әкиәткә диафильм яһау.
- Әкиәт йөкмәткеһен шиғыр, тел төҙәткес формаһында биреү
- 9 класта «Урал батыр» эпосын уҡығандан һуң ҡыҙҙар араһында «Аҡҡош бейеүе» конкурсы үткәрелде. Уҡыусылар Һомай образын бейеү аша күрһәттеләр.
Заман менән бергә атлау
Уҡытыусы бурысы.
Яңы быуат кешеһе
Тәрбиәләү уның эше.
Бөгөнгө белем биреү системаһы уҡытыусыға ижади, ирекле, стандарт булмаған, интеллектуаль мәсьәләләрҙе хәл итә белгән шәхес үҫтереү бурысын йөкмәтә. Дәрестәремдә проектлау, моделләштереү, тәнҡитле фекерләү үҫтереү технологияларының алымдарын ҡулланам. Синквейн, кластер, уйҙар кәрзине, алдан күҙ аллау алымдарын отошло тип һанайым.
Алған мәғлүмәтте системаға һалыу өсөн йомғаҡлауҙа диаманта, синквейн алымын ҡулланам.
Бындай ижади эш башҡарыу – еңел, күңелле, файҙалы.
.....
Килтерелгән өлгөләр
Мәктәп гәзитенән биттәр.
Бирелгән ошо эштәр
“Беренсе ҡарлуғастар”.
Гәзиттең исеме лә
Беренсе ҡарлуғастар.
Стандарт булмаған
Дәрестәр үткәрәм.
Был дәрестәргә
Мин өҫтөнлөк бирәм.
Кластан тыш саралар
Мәктәптә гөрләп үтә.
Төрлө байрам, кисәләр
Һәләттәрҙе аса.
Кластан тыш эштәрҙә уҡыусыларымды халҡыбыҙ йолалары, байрамдары, ғөрөф-ғәҙәттәре менән таныштырам, уларҙы сәхнәләштерәбеҙ.
Юғары класс уҡыусылары кластан тыш сараларҙың конспекттарын үҙҙәре төҙөйҙәр. Төрлө конкурстар, аҙналыҡтар уҡыусыларҙың һәләтен асыуға булышлыҡ итәләр.
Уҡыусылардың уңыштары ла юҡ түгел. Мәктәп, район, республика кимәлендә үткәрелгән конкурстарҙа ҡатнашып призлы урындар яулайҙар.
Ижади һәләтте үҫтереүҙең диапазоны ла киң. Ул үҙ эсенә үҡытыу - тәрбиә сараларының бөтәһен дә һыйҙыра.
Ижади эштәр менән мәктәптә ҡыҙыҡһынған балалар артабан ниндәй генә һөнәр һайлаһа ла үҙ хеҙмәтенә яуаплылыҡ менән ҡараусы, ижади эшләүсе кешегә әүерелә.
Ошо һүрәттәге кеүек күк йөҙө аяҙ булһын, һәр ваҡыт юл күрһәтеп ҡояш балҡыһын.
Ҡояш булып яныусы,
Юлдарҙы яҡтыртыусы,
Таланттарҙы асыусы,
Кәңәшсе һәм ярҙамсы,
Балаларҙы яратыусы
Булыр уҡытыусы.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Царский терем
Конструкция и внутреннее убранство терема. Виды царских дворов....
Презентация к образовательной деятельности "Путешествие в музей природы.Осень.!" "Лес, точно терем расписной..."
Презентация была создана на основе фотографий осенней тематики.Использовалась на открытом показе интеграционной образовательной деятельности по теме "Путешествие в музей природы.Осень."...
Уен – дәрес: “Тере табигать белән без дусмы?”
Уен – дәрес:“Тере табигать белән без дусмы?”2нче класста Әйләнә-тирә дөнья дәресебуенча ачык дәрес эшкәртмәсе.Төзеде: башлангыч класслар укытучысы Биктимерова Дилә Вәзир кызы....
План – конспект учебного занятия по изобразительному искусству. Тема «Двор что город, изба что терем. Изображение терема для сказочных героев»
Представлен подробный план – конспект учебного занятия по изобразительному искусству для 3 класса по теме «Двор что город, изба что терем. изображение терема для сказочных героев»....
Театрализованный урок. Тема: С. Я. Маршак «Терем-теремок»
Заинтересовать детей чтением сказок С.Я. Маршака; проверить умение узнавать произведение по опорным словам; развивать умение слушать; закреплять и развивать умение читать по ролям....


text:
Днипро
Днипро (укр. Дніпро; 2016 йылға тиклем — Днепропетровск) — Украиналағы ҡала. Днепропетровск өлкәһенең административ үҙәге.[1]. Халыҡ һаны буйынса Киев, Харьков һәм Одессанан ҡала илдә дүртенсе. Советтар Союзында Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан һуң өсөнсө баш ҡала итеп төҙөлә[2]. Совет Украинаһының эре сәнәғәт үҙәге, СССР-ҙың ядро, оборона, космос программаларының үҙәге[3] . Хәрби промышленность өҫтөнлөгө булғанға 1990 йылдарға тиклем Днепропетровск ябыҡ ҡала була. Ҡара металлургия, металл эшкәртеү, машиналар төҙөү үҫешкән.
Йөкмәткеһе
Атамаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала үҙенең Екатеринослав тигән тәүге исемен ике осорҙа: 1776 йылдан 1796 йылға тиклем һәм 1802 йылдан 1926 йылға тиклем йөрөтә. Беренсе фараз буйынса ҡалаға исем императрица Екатерина II хөрмәтенә, икенсе фараз буйынса изге Екатерина Александрийская исеме хҡрмәтенә бирелгән[4].
1796—1802 йылдарҙа ҡалаға Новороссийск исеме бирелә. Ҡаланың исемен алыштырыу Павел I-нең әсәһе императрица Екатерины II тураһында хәтерҙе юйырға теләүе менән аңлатыла. Павл I үлгәндән, ҡала халҡы һорауы буйынса, император Александр I 1802 йылда ҡалаға тәүге исемен ҡайтара.
1926 йылда ҡала исеме Днепропетровск тип үҙгәртелә. Днепр һүҙенән, һәм ҡалала хеҙмәт эшмәкәрлеген башлаған совет партия һәм дәүләт эшлеклеһе Г. И. Петровский исемен ҡушыуҙан барлыҡҡа килгән.
2016 йылдың 19 майында Украина Юғары Радаһы декоммунизации сиктәрендә Днепропетровск ҡалаһының атмаһын рәсми рәүештә Днипро тип үҙгәртте[5][6].
Эске бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала 8 районға бүленә:
- Яңы Кодак районы
- Үҙәк районы
- Чечеливка районы
- Соборы районы
- Шевченко районы
- Амур-Түбенге Днепр районы
- Индустриаль районы
- Һамар районы
Иҫкә ff8 мәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Основные и интересные факты о городе Днепропетровск
- ↑ Charles Wynn. Workers, Strikes, and Pogroms: The Donbass-Dnepr Bend in Late Imperial Russia, 1870—1905
- ↑ Дніпропетровськ — столиця ракетобудування — Дніпропетровськ — космічна столиця
- ↑ Максим Кавун Сколько имен у Днепропетровска?. ЧАО «Сегодня Мультимедиа» (2006). 26 июль 2015 тикшерелгән.
- ↑ Проект Постанови про перейменування міста Дніпропетровська Дніпропетровської області
- ↑ Рада переименовала Днепропетровск в Днепр
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сайт города Днепр (укр.)


text:
Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы
Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы (29 октябрь 1963, Өфө) — Рәсәй иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре, Рәсәй Үҙәк Банкы Рәйесе (2013). Рәсәйҙең атҡаҙанған иҡтисадсыһы.
Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөнөң 31-cе мәктәбендә белем ала[2].
1986 йылда Мәскәү дәүләт университетын тамамлағас, Рәсәй Федерацияһы иҡтисади үҫеш министрлығында Стратегик тикшеренеүҙәр үҙәге вице-президенты һәм президенты, иҡтисади үҫеш һәм сауҙа министрының 1-се урынбаҫары, 2007 йылдан 2012 йылға тиклем Рәсәйҙең иҡтисади үҫеш министры, 2012 йылдың майынан 2013 йылдың июненә тиклем Рәсәй Президенты ярҙамсыһы булып эшләй[3]. 1985 йылдан КПСС ағзаһы[4].
2013 йылдын 24 июненән — Рәсәй Үҙәк Банкы Рәйесе.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Yale University President Levin Announces Selection of 2007 Yale World Fellows
- ↑ Владимир Путин яҡташыбыҙ Эльвира Нәбиуллинаны Рәсәй Үҙәк банкы етәксеһе вазифаһына тәҡдим итте
- ↑ Биография Э. С. Набиуллиной на РГ
- ↑ Pismennaya, E. Nabiullina Recites Verlaine as Regulator. — Bloomberg Business, 12 июня 2013 года. (инг.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 29 октябрҙә тыуғандар
- 1963 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Өфөлә тыуғандар
- IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй) кавалерҙары
- I дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән наградланыусылар
- II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән наградланыусылар
- Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар
- КПСС ағзалары


text:
1 кескәйҙәр төркөмөндә 8 март байрамы
методическая разработка (младшая группа)
1 кескәйҙәр төркөмөндә 8 март байрамы
Скачать:
Предварительный просмотр:
Сценарий на 8 марта
(1 младш.башк.гр)
Алып барыусы: Ҡәҙерле әсәйҙәр, өләсәйҙәр һәм апайҙар!һеҙҙе Халыҡ-ара ҡатын ҡыҙҙар көнө 8 Март байрамы менән ҙотлайбыҙ!
Һәр йыл һайын килә был байрам
Һәр көн тыуған ҡояш шикелле,
Йылдар һайын данлай был байрам
Г-зәл кеше – әсә кешене!
Күңелле музыка аҫтында балалар залға инә.
Алып барыусы: Байрамды көтә – көтә
Беҙ тик кенә ятманыҡ
Йырҙар бейеүҙәр өйрәндек
Шиғырҙар ҙа ятланыҡ!
1-cе бала: Иң тәүге нәфис сәскәләр
Әсәйҙәр өсөн үҫкән
Яҙғы моңдар,таңғы нурҙар
Шул сәскәләргә күскән
2-се бала:Әсәйҙәр байрамы етте
8март бөгөн
Йылмайған ҡояш яғтырта
Илемдең аяҙ күген
3-сө бала:Әсәйҙәрҙең ҙур байрамы
Һигеҙенсе март бөгөн
Байрам булғас бигерәк йәмле
Барыбыҙҙа шат бөгөн
ЙЫР “СӘПӘКӘЙ”
(Балалар ултырғыстарға ултыралар)
Ҡайҙалыр кеше йоҡлаған тауыш ишетелә.(хррр-хрр-хрр)
Алып барыусы: - Балалар, ишетәһегеҙме?Был ниндәй тауыш?Кемдер йоҡлаған тауышы ишетелә түгелме? (Ширма артында Карлсон йоҡлап ята)
Алып барыусы: Карлсон йоҡлап ята!
Карлсон, тор.Бында байрам башланды.
Карлсон: (зевает) – Нимә байрам башландымы ней?Мин һеҙҙе көтөп йоҡлап киткәнмен
Алып барыусы: - Ҡайғырма Карлсон байрам яңы ғына башланды
Карлсон: Ә шулаймы әллә!
Һаумыһыҡыҙ балалар
Һаумыһығыҙ ҡунаҡтар
Килдем әле янығыҙға
Әсәйҙәрҙе, апайҙарҙы
Өләсәйҙәрҙе, ҡыҙҙарҙы
Байрам менән ҡотларға
Алып барыусы: Рәхмәт Карлсон! Ә һин ҡайҙан килдең?
Карлсон: Өләсәйҙән!
Алып барыусы: Нимә алып килдең?
Карлсон: Ҡоймаҡтар!
Алып барыусы: Ҡайҙа ҡуйҙың?
Карлсон: Урындыҡ аҫтына!
Алып барыусы: Бына ҡыҙыҡ!
Карлсон: Ә һеҙ ҡайҙа ҡуйыр инегеҙ?
Алып барыусы: Өҫтәлгә ҡуйыр инек
Өҫтөнә май ҡойор инек
Уға йыр йырлар инек
Шунан ашар инек!
Карлсон: Һеҙ ҡалай аҡыллығыҙ!Әйҙәгеҙ бергәләшеп йыр йырлайыҡ
ЙЫР “ҠОЙМАҠТАР“
Алып барыусы: Карлсон ҡулыңдағы сәскәләр ҡайһылай матур.
Карлсон: Тик мин ул сәсәкәләр менән нимә эшләргә белмәйем.
Алып барыусы: Бындай матур сәскәләрҙе һин беҙгә бүләк ит,ә балалар менән беҙ уйын уйнап күрһәтербеҙ.
Карлсон: Әлбиттә, бүләк итәм
Алып барыусы: Рәхмәт, Карлсон!
УЙЫН “СӘСКӘЛӘР”
БЕЙЕҮ “УТЯТА”
Карлсон: Афарин,балалар бигерәк матур бейейһегеҙ!
Ҡайһылай сибәр, матур ҡыҙҙар!Минең ҡурсағым шикелле!
Алып барыусы: Ә һинең ҡурсағың бармы?
Карлсон: Әйе мин уның менән уйнарға яратам.Ул шундай матур. Исеме Әлиә!
Алып барыусы: Әйҙә ҡурсағыңды байрамҡа саҡырайыҡ,уның менән уйнап алайыҡ!
(Көй аҫтында Карлсон ҡурсағын индерә)
Ҡусаҡ: Мин ҡурсаҡ, исемем Әлиә.Мин тыңлаулы, уйынсыҡтар менән ипле уйнаған балаларҙы яратам. Мин бейергә, йырларға, шиғыр һөйләргә яратам.
Алып барыусы: Бына Азалия ла ҡурсаҡ тураһында шиғыр белә!
АЗАЛИЯ ШИҒЫР ҺӨЙЛӘЙ
Ҡурсаҡ: - Рәхмәт Азалия, шиғыр бик оҡшаны!
Алып барыусы: Әйҙәгеҙ Әлиә менән уйын уйнап алайыҡ.
УЙЫН “БИР ҠУЛЫҢДЫ ӘЛИӘ”
Алып барыусы: Әлиә балалар һиңә бейеү әҙерләнеләр
БЕЙЕҮ “ДЕВОЧКИ ФАБРИЧНЫЕ”
Ҡурсаҡ: Рәхмәт, балалар! Бик оҫта бейейһегеҙ икән,һеҙ миңә бик оҡшанығыҙ.Ә хәҙер мин үҙемдең балалар баҡсаһына ҡайтырға ваҡыт етте.Һаубулығыҙ!Байрам менән ҡәҙерле әсәйҙәр, өләсәйҙәр, апайҙар һәм ҡыҙҙар!(Ҡурсаҡ сығып китә)
Алып барыусы: Балалар, әсәйҙәр байрамы яҙҙың беренсе айы мартта үткәрелә.Яһғыҙын ҡоштар тыуған яҡтарға ҡайталар,ҡарҙар ирей, үләндәр йәшәрә, ағастар бөрөләнә.
- Балалар, әйҙәгеҙ яҙ тураһында йыр йырлап ишеттерәйек.
ЙЫР «ЯҘ САҠЫРА”
(Балалар ултырғыстарға ултыралар)
ШИҒЫРҘАР
1-се бала Йырҙар йырлап,бейей-бейей
Түңәрәкте урайбыҙ
Әсәйҙәрҙе яратабыҙ
Уларҙы беҙ ҡотлайбыҙ
2-се бала Әсәйҙәрҙә шат бөгөн
Атайҙарҙа шат бөгөн
Бар кеше лә шат бөгөн
8 март бөгөн!
ЙЫР – БЕЙЕҮ “ШАЯН ЙЫР”
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Беренсе кескәйҙәр төкөмөндә музыка дәресе
Беренсе кескәҙәр төркөмөндә музыка дәресе. "Урманға-ҡуянға сәйәхәт"...
«Тәбиғәт күрке - күскәнтәй» темаһына икенсе кескәй төркөмдә танып-белеү эшмәкәрлеге конспекты
Башҡортостан Республикаһы муниципаль районы Хәйбулла районының 3-cө һанлы «Шатлык» балалар баҡсаһы муниципаль мәктәпкәсә мәғәриф учреждениеһы «Тәбиғәт күр...
«Бәпембә сәскәһен әүәләү» темаһына икенсе кескәй төркөмдә художестволы-эстетик тәрбиә бүлегенең ойошторолған белем биреү эшмәкәрлеге конспекты.
Башҡортостан Республикаһы муниципаль районы Хәйбулла районының 3-cө һанлы «Шатлык» балалар баҡсаһы муниципаль мәктәпкәсә мәғәриф учреждениеһы «Бәпембә сәскәһен әүәләү»темаһына и...
"Ҡурсаҡтың күлдәген матурлау" темаһына кескәй төркөмдә әүәләү
Кескәй төркөмдә әүәләүТема. Ҡурсаҡтың күлдәген матурлау.Маҡсат. Пластилиндан ваҡ киҫәктәр өҙөп алып, түңәрәктәр әүәләү, бер нисә төҫ менән эшләү, пластилин борсаҡтарҙы тигеҙ арауыҡтарҙа ҡатырға ...
8 март байрамы
8 март байрамы, өлкән төркөм өсөн...
Кескәйҙәр төркөмөндә Көҙ байрамы
2 се кескәйҙәр төркөмөндә көҙ байрамына иртәлек!...
"8 март байрамы"
Сценарий к празднику 8 марта...


text:
2019-2020 уҡ.й. Башҡорт теле йылына арналған район иншалар конкурсы йомғаҡтары
материал
Башҡорт теле йылына арналған район иншалар конкурсы йомғаҡтары
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
2018 й. "Республикама дан йырлайым" район иншалар конкурсы йомғаҡтары
Конкурс йомғаҡтары...
2019-2020 уҡ.й. "Республикама дан йырлайым" район иншалар конкурсы йомғаҡтары
quot;Республикама дан йырлайым" район иншалар конкурсы йомғаҡтары...
2019-2020 уҡ.й. "Республикама дан йырлайым" республика иншалар конкурсы йомғаҡтары
quot;Республикама дан йырлайым" республика иншалар конкурсы йомғаҡтары...
2019-2020 уҡ.й. "Халҡым теле - халҡым күңеле" район конкурсы йомғаҡтары
quot;Халҡым теле - халҡым күңеле" район конкурсы йомғаҡтары...


text:
Главные вкладки
Солтанова Раушания Саһман ҡыҙы
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһының сайты
Профессия: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
Профессиональные интересы: Предметым буйынса белем биреү, илебеҙгә, телебеҙгә һөйөү тәрбиәләү,төрлө конкурстарҙа ҡатнашыу
Увлечения: Нәфис әҙәбиәт уҡыу,сәскәселек,сәйәхәт
Регион: Республика Башкортостан
Населенный пункт: Стәрлетамаҡ районы Талас ауылы
Место работы: Стәрлетамаҡ районы Талас ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбе
Звание, ученая степень: Башҡортостан республикаһының Мәғәриф алдынғыһы
Навигация
Мои сайты
Ссылка на мой мини-сайт:https://nsportal.ru/sultanova-raushaniya-sagmanovna
Халыҡтың теле – уның бөтә тормошоноң бер ваҡытта ла һулымай торған һәм мәңге сәскә атып тора торған сәскәһе ул. Телдә бөтә халыҡ һәм уның тыуған ере йәнләндерелә.
Сайтыма рәхим итегеҙ!
О себе
Книги, которые сформировали мой внутренний мир
Һәҙиә Дәүләтшинаның " Ырғыҙ" романы һәм " Айбикә " повесы, Зәйнәб Биишева трилогиялары, Мостай Кәримдең " Оҙон - оҙаҡ бала саҡ", "Өс таған" повестары, Н.Островскийҙың "Тимер нисек сыныҡты", А.Фадеевтың "Йәш гвардия", А.Гайдарҙың "Тимур һәм уның командаһы"
Мой взгляд на мир
Тырышҡан-ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан!
Моё портфолио
Тел үҙенең ҡулланыу өлкәһе ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, йәмғиәттең иң ҡиммәтле хазинаһы һанала.
(Ж.Кейекбаев)
Добавить творческую работу ученика
Код для вставки списка публикаций на другие сайты


text:
Мастер-класс «Белем биреүҙә федераль дәүләт стандарттарын ғәмәлгә ашырыу осоронда башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа проекттар методын ҡулланыу»
проект
Мастер – кластың маҡсаты:
1)башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен заманса технологияларға нигеҙләнеп үткәреү мөмкинлектәрен күрһәтеү;
2) хәтерҙе, иғтибарҙы, логик фекерләү һәләттәрен үҫтереү, диалогик һөйләм телен үҫтереү;
3)проекттар методы өсөн әҙерләнгән ҡыҙыҡлы биремдәр аша дуҫлыҡ,берҙәмлек, ижади мөнәсәбәт тәрбиәләү.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Алыҫтан килгәнме һеҙ?
Бик яҡын туғанмы һеҙ?
Дуҫлашырға бер һүҙ етә
Сихри һүҙ, иҫәнмеһегеҙ.
Хәйерле көн, хөрмәтле коллегалар ! Хөрмәтле жюри ағзалары!
Мин, Солтанова РаушанияСаһман ҡыҙы, Стәрлетамаҡ районы Талас урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Мастер-класымдың темаһы:
«Белем биреүҙә федераль дәүләт стандарттарын
ғәмәлгә ашырыу осоронда башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа проекттар методын ҡулланыу»
Мастер – кластың маҡсаты:
1)башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен заманса технологияларға нигеҙләнеп үткәреү мөмкинлектәрен күрһәтеү;
2) хәтерҙе, иғтибарҙы, логик фекерләү һәләттәрен үҫтереү, диалогик һөйләм телен үҫтереү;
3)проекттар методы өсөн әҙерләнгән ҡыҙыҡлы биремдәр аша дуҫлыҡ,берҙәмлек, ижади мөнәсәбәт тәрбиәләү.
Яңы стандарттарға ярашлы,уҡыусы конкрет дисциплиналар буйынса белем алып ҡына ҡалмай, ә уларҙы көндәлек тормошта, алға таба уҡыуында файҙаланырға ла өйрәтә.Башҡаса әйткәндә, мәғариф системаһы баланы белемле итеү хаҡында ғына түгел, уға күнекмәләр биреү, уны эшкә өйрәтеү тураһында ла ҡайғырта.
2011се йылдан илебеҙҙә барлыҡ I синыф уҡыусылары яңы стандарттар нигеҙендә уҡытыуға күсте. Быйылғы уҡыу йылында өс башланғыс синыф уҡыусылары яңы төр система буйынса белем алыуҙы дауам итә. Бер йылдан улар 5 синыфҡа киләсәктәр. Бөгөнгө заман талабына беҙҙең башҡорт теле уҡытыусыларыәҙерме? Яңыса уҡыған балаға иҫкесә барыу килешәме? Федераль стандарттар башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәре өсөн ҡулланма материал әҙерләмәй. Шуға күрә, был өлкәлә башҡорт теле уҡытыусыһы үҙе өҫтөндә һәм яңыса эшләүҙе дауам итеү юлдарын ҡайғыртырға тейеш тип уйлайым.
Тормош талабы беҙҙән иртәгәһе көн кешеһенең үҙенә юл һала алыусы, үҙ аллы ҡарар ҡабул итеүсе һәм уны үтәй алыусы итеп тәрбиәләүҙе һорай. Шуға күрә метапредмет эшсәнлек күнекмәләре формалаштырыу, үҙ эшсәнлегеңдә ҡыйынлыҡты табыу, уның сәбәптәрен асыҡлау, үҙ алдыңа маҡсат ҡуйыу, үҙ эшеңде планлаштырыу, проектлау, алым һәм ысулдарын һайлау, үҙконтроль яһау һәм үҙбәйә ҡуйыу белем биреүҙең приоритеттары булып тора. Был талаптар яңы стандарттарҙың нигеҙен тәшкил итә лә инде.
Шуға өҫтәп, балаларға үҙ проекты рәүешендә кескенә генә фәнни тикшеренеү үткәреү талабы ҡуйыла. Һәр бала мәктәпте тамамлағанда үҙ проектын яҡларға тейеш була.
Әлеге метод башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа ҡулланылыусы инновацион технологиялар араһында әһәмиәтле урын алып тора. Был алым уҡыусыларҙың актив рәүештә уйлау, фекерләү эшсәнлеген, ижади һәләтен үҫтереүгә этәргес булып тора. Уҡыусыларҙа яңы проекттар эшләү теләге тыуа һәм фәнгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уяна. Ижади эшсәнлек тәжрибәһенә эйә булған һайын уҡыусыларҙың белем сифаты ла үҫә.
Элек проект һүҙе техника өлкәһендә генә ҡулланылған булһа, хәҙер музыка, театр, әҙәбиәт, бизнес өлкәләрендә лә теләгеңде тормошҡа ашырыу планы булараҡ ҡулланыла.
Проект методы эшсәнлегенең эпиграфы итеп түбәндәге юлдарҙы ҡулланыр инем: “Һөйлә миңә – мин онотормон, күрһәт – иҫтә ҡалдырырмын, ҡыҙыҡһындыр - өйрәнермен”.
Проекттар методы - ниндәй ҙә булһа проблеманы өйрәнеү һәм ғәмәли һөҙөмтәһен күрһәтеү өсөн уҡыусыларҙың үҙ аллы эшсәнлегенә нигеҙләнгән уҡытыу методы.
Проект методының асылы: уҡыусылар педагог етәкселегендә эҙлекле рәүештә проекттар эшләйҙәр, проект өҫтөндә эшләгәндә өҫтәмә информация туплайҙар һәм һәр этапҡа рефлекция яһайҙар.
Ул уҡытыу процесы менән бәйле рәүештә лә үҙ аллы фәнни –тикшеренеү эшсәнлегендә лә ҡулланыла.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен өйрәнгәндә, түбәндәге төрҙәге проекттарҙы ҡулланып була:
• тикшеренеү;
• ижади;
• ғәмәли йүнәлешле;
• мәғлүмәти;
• предметара.
Проектты ғәмәлгә ашырыу барышында уҡыусылар әйләнә-тирәләгеләр менән уртаҡ тел табып эшләргә, фекерҙәрен дәлилләргә өйрәнә.
Проекттың темаһын уҡыусылар үҙ аллы рәүештә йәки уҡытыусы ҡушыуы буйынса һайлайҙар. Проекттарҙы айырым йәки ижади төркөмдәрҙә эшләргә мөмкин.
Педагог эшсәнлеге :
- уҡыусылар эше менән идара итеү;
-планлаштырыу һәм үтәлеште контрольдә тотоу;
-тейешле төҙәтмәләр керетеү;
-ғөмүми йүнәлеш биреү ;
-шул йүнәлеш буйынса эшләүҙе тәьминитеү.
Проект буйынса эшләү эҙлекле алып барыла.
1.Әҙерлек этабы:
2. Проектты төҙөү этабы:
3. Проектты тормошҡаашырыу этабы
4. Йомғаҡлауэтабы.
Бына мин һеҙгә уҡыусыларым менән бергә эшләгән проекттарҙы тәҡдим итәм.Уҡыусылар яратып башҡаралар. Төрлө ҡыҙыҡлы материалдар эҙләйҙәр.Үҙҙәре темаларын тәҡдим итәләр. Буклет, китапсыҡтар,”Дуҫлыҡ” темаһына 6 класс уҡыусылары проект эшләнеләр, 10 синыф уҡыусылары музей буйынса буклет яһанылар, ауылдашыбыҙ яҙыусы Әхмәт Әһлиуллин Кәбир улына бағышланған проект та төҙөлдө, эш дәфтәрҙәре төҙөү.
2. Практик өлөш.
Ойоштороу өлөшө
Мин һеҙҙе проекттар методының теоретик өлөшө менән таныштырҙым. Ә хәҙер ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә проект төҙөп ҡарайбыҙ.
Раушания: Хәҙер һеҙҙең алда яңыбуклет һәм өр-яңы гәзит сығасаҡ.Уларҙың редакторҙары һеҙ, хөрмәтле коллегалар, буласаҡһығыҙ.
Раушания: Мастер-класты башлар өсөн сәхнәгә 10 кеше кәрәк булыр, үҙ теләгегеҙ менән рәхим итегеҙ. Группала һеҙ хеҙмәттәрегеҙҙе үҙегеҙ бүлегеҙ.(парталарға 5 шәр кеше утыралар).
( 2 группа 5әр уҡытыусы проект төҙөйҙәр,эш ҡоралдары бар). Рәхим итегеҙ.
Зилә: Беҙ һеҙҙең менән телдән проект төҙөргә тырышырбыҙ. Бөтөнөбөҙгә лә таныш булған, бик кәрәкле һүҙ, тема “Бәхет”.
Раушания: Йәгеҙ,әле хөрмәтле коллегалар “Бәхет” темаһына һөйләшәйек һәм телдән проект яһайыҡ.
Раушания: Бәхет һүҙе ниндәй мәғәнәгә эйә? Нимәне аңлата.
Уҡытыусылар: Бәхет –1.Иң көслө һәм тулы ҡәнәғәтлек хисе (һәләте) сәғәҙәт.Бәхеткә ынтылыу.2.Уңыш, уңышҡа осрау,уңай яҙмыш.б.китереү.бәхетең бар икән.3.көслө уңай хистәр барлыҡҡа китерә,рәхәтлек, ләззәт бирә торған сығанаҡ.хеҙмәт итеү бәхете.
Раушания: Әйе,дөрөҫ. Мин һеҙҙең менән килешәм.
Раушания: Бәхет һүҙе ниндәй формала күҙ аллайһығыҙ?
Уҡытыусылар: Ҡояш, ағас, аяҙ күк йөҙө.
Раушания:Мин һеҙгә ҡояш формаһындағынтәҡдим итәм.(таҡтаны ҡуя, ҡояш йөҙөйәбештерелә).
Раушания: Һеҙҙең ҡулдарығыҙҙа ҡояш нурҙары һәм фломастерҙар бар. Бәхет һеҙҙеңсә нимәлә? Яҙып ҡояш нурҙарын урындарына ҡуяһығыҙ.Әйҙәгеҙ, кем беренсе рәхим итегеҙ.
Уҡытыусылар: (сығып бәхет-ул бала 3163 ларың булыуҙа) (13 нур ҡуйыла) нәтижә яһала.
Раушания: Әйе, бәхет- ул ....... . Тормошта кемдер үҙен бик бәхетле итеп һанай. Кемдер үҙен тик бәхетһеҙ тип һанай. Бәхетте төрлө кеше төрлө нимәлә күрә. Тормошта һәр кем үҙенсә бәхетле. Киләсәк ғүмерҙәребеҙҙе бәхеттә, шатлыҡта, иҫәнлектә , байлыҡта йәшәргә яҙһын ине.
(Бәхет һүҙенә антоним-бәхетһеҙ, бәхет һүҙенә синоним-һөйөнөс,шатлыҡ, башҡорт әҙәбиәтенда ниндәй әҫәрҙәрҙә бәхет сағыла)
Раушания: Ваҡыт ҡалһа бәхет тураһында берәр йырҙа башҡарайыҡ, мастер-класыбыҙ хәтерҙә ҡалырлык булыр.
(Йыр башҡарыла).
Раушания: Ә хәҙер группаларыбыҙға һүҙ бирәбеҙ.Рәхим итегеҙ.
(Группалар сығыш яһай).
1 группа-Мәҙәниәт йылы тураһында; 2 группа-Салауат Юлаев тураһында.
Йомғаҡлау.
Педагогика фәнендә уҡытыу-тәрбиә процесы сифатын үҫтерергә булышлыҡ итеүсе технологиялар шаҡтай. Уҡытыусының бурысы – яңылыҡтар ағымында юғалып ҡалмайса, дөрөҫ йүнәлеш алыу, уҡытыуҙың һәр этабы өсөн уҡыу материалын үҙләштереүҙең иң уңышлы вариантын ҡулланып эшләү.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә проекттар методын ҡулланыу – уҡыусыларҙың ижади һәләтен үҫтереүгә этәргес булып тора. Уҡыусыларҙа яңы проекттар эшләү теләге тыуа һәм фәнгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уяна. Ижади эшсәнлек тәжрибәһенә эйә булган һайын уҡыусыларҙың белем сифаты ла үҫә.
Рефлексия.
Һеҙҙең алдығыҙҙа ҡыяғыҙ биттәре бар. Унда һөйләмдәр яҙылған.
Үҙегеҙгә оҡшағанды алып, һөйләмдәрҙе дауам итегеҙ.
Бөгөн мин белдем...
Миңә оҡшаны...
Мин биремде эшләнем...
Мин аңланым...
Хәҙер мин эшләй алам...
Мин өйрәндем...
Мин эшләп ҡарайым...
Раушания: мастер-класымда ҡатнашыусыларға ҙур рәхмәт. Ижади уңыштар, аҡыллы уҡыусылар, иҫәнлек, бәхет теләйем.
Уҡытыусы тигән исемем бар,
Мәңгелеккә тип һайлаған
Орлоҡ һалам кескәй күңелдәргә
Бик кәрәкле тип һанаған.
Уҡытыусы тигән исемем бар,
Яуаплылыҡ миңә өҫтәгән.
Ғорур йөрөтәм уны бөгөн дә мин
Ул бит һөнәр – илде ҙурлаған.
Дуҫлыҡ- йәшәү матурлығы,
Дуҫлыҡ-күңел хушлығы.
Йәнгә шифа, тәнгә шифа
Татар-башҡорт дуҫлығы.
Гөл баҡсаһы-Башҡортостан ере,
Милләттәре-матур гөлләмә.
Татыу, тыныс йәшәй барса халҡы,
Мин шатланып йәшәйем был илдә.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
методическая разработка мастер-класса черно-белая графика2016
Цель: Обмен педагогическим опытом путем изготовления творческой работы в стиле черно-белой графики. Задачи: 1.Научиться делать несложные работы в технике черно-белой графики. (Их можно преподнести...
Белем биреү учреждениеларында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙа ике теллелекте булдырыу.
Белем бире7 учреждениеларында баш3орт теле89м 929би9тен д97л9т теле булара3 у3ытыу2а ике...
Мастер-класс «День белых журавлей»
22 октября – День Белых Журавлей. Этот памятный день известен не только по всей России, но и далеко за её пределами. Он посвящен памяти солдат, погибших в на полях сражений Великой Отечест...
Мастер-класс "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәресендә "Кейс" методын ҡулланыу"
1. Бөгөнгө көндә кейс-методы бар өлкәләрҙә лә осрай: экономика, маркетинг, юриспруденция, медицина һ.б.Табиптар кейсты көндәлек ауырыуға диагноз ҡуйған һәм дауалау юлын тәҡдим иткә...
Мастер-класс "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәресендә "Кейс" методын ҡулланыу"
1. “ Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәресендә “кейс” методын ҡулланыу.2. : Эш ҡағыҙҙар һалыу өсөн ҙур булмаған сумаҙан. 3. Кейс –казус, т...
ФЕДЕРАЛЬ ДӘҮЛӘТ БЕЛЕМ БИРЕҮ СТАНДАРТТАРЫ
Федераль дәүләт белем биреү стандарттары...
Статья. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыуҙың эффектив формаларын ҡулланыу
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыуҙың эффектив формаларын ҡулланыу...


text:
Мәктәпкә әҙерлек төркөмө өсөн асыҡ музыка дәресе
план-конспект занятия (подготовительная группа)
Мәктәпкә әҙерлек төркөмө өсөн асыҡ музыка дәресе
Скачать:
Онлайн-тренажёры музыкального слухаМузыкальная академия
Теория музыки и у Упражнения на развитие музыкального слуха для учащихся музыкальных школ и колледжей
Современно, удобно, эффективно
Предварительный просмотр:
Мәктәпкә әҙерлек төркөмө өсөн музыка дәресе.
*Ҡурай- серле моңдар иле*
Төп белем биреү өлкәһе- музыка
Белем биреүсе интеграциялар- коммуникация, нәфис әҙәбиәт, художественное творчество
Белем биреүсе маҡсат- башҡорт халыҡ музыка ҡоралы ҡурай менән төптәнерәк танышыу
Йыр йырлағанда ҡабаланмай, көйҙө дөрөҫ итеп башҡарыу
Бейеү хәрәкәттәрен үҙ аллы башҡарыу
Башҡорт ҡурайсылары менән яҡындан таныштырыу
Үҫтереүсе маҡсат- балаларҙың күҙаллауын үҫтереү
Тәрбиәүи маҡсат- Тыуған илгә, башҡорт халыҡ көйҙәренә һөйөү тәрбиәләү, мәшһүр ҡурайсыларға ихтирам тойғоһо тәрбиәләү
Атрибуттар: ҡурай көйҙәренә аудиояҙма, ҡурайҙар, башҡорт костюмдары, төҫлө ҡаҫыҙҙар, елем, кисточка, төҫлө картон, интерактив таҡта, баян.
Үткәреү алгоритмы
Талғын ғына ҡурай моңо яңғырай.
Муз.етәксеһе:
Ниндәй моң был, ҡайҙан ишетелә
Ҡоштар тауышымы әллә кем белә?
Шишмә тауышымы әллә
Сихри моң ҡайҙан килә?
Балалар: Был бит ҡурай моңо…
Музыка етәксеһе: Эйе, дөрөҫ, был ҡурай. Беҙ бөгөн һеҙҙең менән башҡорт халыҡ музыка ҡоралыҡурай менән яҡындараҡ танышырға йыйылдыҡ.Ҡурайҙың нисек барлыҡҡа килгәген беҙ һеҙҙең менән төрлө башҡорт халыҡ әкиәттәренән һәм легендаларынан ишетеп беләбеҙ.Элек-электән ҡурай моңо башҡорт батырҙарын яуҙа ла, һунарҙа ла, эштә лә оҙатып барыр булған.
1-се слайдты күрһәтеү.
Ул башҡорт халҡының шатлығын да, ҡайғыһын да уртаҡлашҡан.
Беҙ һеҙҙең менән ҡурайҙың һигеҙ тотамдан яһалғанын беләбеҙ.Әйҙәгеҙ шуны күрһәтеп китәйек әле.
2-се слайд.
-Ҡурай…
-Әү!
-Ҡайҙа үҫтең?
-Урманда…
-Кем ҡырҡты?
-Ҡурайсы
-Ни эшләргә?
-Уйнарға!
Һай, афарин! Ә хәҙер миңә ҡурай тураһында шиғыр һөйләп ишеттерегеҙ әле!
Бала: Тылсымлы ҡурай иле
Серле сәскәләр иле
Изге нур сәсһен ергә!
Муз. етәксеһе: Ҡурай сәскәһе- беҙҙең Республикабыҙҙың тамғаларының береһе. Балалар, ә ҡайҙа күргәнегеҙ бар һеҙҙең уларҙы?
Яуап: Башҡортостан гербында һәм флагында. 3-сө слайд.
Эйе, ә ул нимәне аңлата икән?
Яуап: Халыҡтар дуҫлығын.
Эәе, беҙ төрлө милләттәр менәнреспубликабыҙҙы бик татыу йәшәйбеҙ.
Әйҙәгеҙ хәҙәр беҙ Ә.Зиннурованың *Ҡурай* исемле йырын йырлап алайыҡ.
*Ҡурай* йыры йырланыла.
Муз.етәксеһе: Ҡасандыр, Йомабай Иҫәнбаев исемле атаҡлы ҡурайсыҡурайҙа уйнап француз халҡ 2391 н шаҡ ҡатырған.Ул беҙҙең урманда үҫкән ҡурайҙы өҙөп алып, көпшәһенән, тамашасылар алдындатишектәр уйыпуйнап ебәргән.Ә залда ултырыусылар иҫ киткес моңдо ишетеп, уны алҡыштарға күмгәндәр.Ә икенсе көн үк Париж гәзиттәрендә башҡорт ҡурайы тураһында яҙып та сығарғандар.4-се слайд.
Йомабай Иҫәнбаевтың исемен беҙҙең Аҡъярҙа музыка сәнғәт мәктәбе йөрөтә.5-се слайд.
Уның юлын дауам иттереүсе ҡурайсылар бик күп: Ғата Сөләймәнов, Ишмулла Дильмөхәмәтов, Азат Айытҡолов,Рәсүл Ҡарабулатов, Ишморат Илбәков. 6-сы слайд.
Һәм беҙҙең районыбыҙҙа лаҡурайсылар аҙ түгел . 7-се слайд.
Беҙ һеҙҙең менән ҡурай тураһында уйындар ҙа беләбеҙ.
*Ҡурай* уйыны уйнала.
Ә хәҙер беҙ ҡурай һүрәтен йәбештереп ҡарайыҡ.
Аппликация *Ҡурай*.
Муз.етәксеһе: Ҡурайҙа уйнау һәләтебыундан-быуынға бирелгән. Шуға күрә ләбер ғаиләлә олатаһынан алып ейәндәренә тиклем уйнағандар.
Ҡурайҙа уйнаған кешене кем тип атайҙар әле?
Яуап: Ҡурайсы
Шулай итеп беҙ бөгөнҡурай тураһында күп нимәләр белдек. Балалар,
Боронғолар аманатын
Онотмайыҡ һис бер ҙә
Тырышып эшләп,йырлап-бейеп
Рәхәт йәшәйек илдә!
Һау булығыҙ!
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Мәктәпкә әҙерлек төркөмө өсөн “Минең бәләкәй Ватаным” темаһына ҡарата әхләки – патриотик тәрбиә буйынса план конспект:
Мәктәпкә әҙерлек төркөмө өсөн “Минең бәләкәй Ватаным” темаһына ҡарата әхләки – патриотик тәрбиә буйынса план конспект: Белем биреү өлкәһе интеграциялары:”Комуникация”,”Познание”,”художество...
Беренсе кескәйҙәр төкөмөндә музыка дәресе
Беренсе кескәҙәр төркөмөндә музыка дәресе. "Урманға-ҡуянға сәйәхәт"...
"Тамыр студияһында ҡунаҡта", мәктәпкә әҙерлек - логопед төркөмөндә фронталь дәрес.
"Тамыр студияһында ҡунаҡта", мәктәпкә әҙерлек - логопед төркөмөндә фронталь дәрес. ...
Телмәр үҫтереү дәресе: «Төлкө һәм торна» әкиәте (мәктәпкәсә әҙерлек төркөмө)
Тема: «Төлкө һәм торна» әкиәтеМаҡсат: 1) өйрәнелгән һүҙҙәрҙе нығытыу һәм типик конструкцияларҙа ҡулланырға өйрәтеү; яңы һүҙҙәр өйрәнеү: сүлмәк, морон, суҡыш2) бәйләнешле телмәр үҫтере...
Мәктәпкә әҙерлек төркөмөндә Көҙ байрамы
Мәктәпкә әҙерлек төркөмөндә Көҙ байрамы...
Мәктәпкә әҙерлек төркөмөндә музыка дәресе
Конкурсное музыкальное занятие...
Телмәр үҫтереү дәресе: «Төлкө һәм торна» әкиәте (мәктәпкәсә әҙерлек төркөмө)
Маҡсат: 1) өйрәнелгән һүҙҙәрҙе нығытыу һәм типик конструкцияларҙа ҡулланырға өйрәтеү; яңы һүҙҙәр өйрәнеү: сүлмәк, морон, суҡыш2) бәйләнешле телмәр үҫтереү күнекмәләре; башҡортса аралашыуға ынтылы...


text:
"Осҡандың офоғо киң..."
методическая разработка по теме
Сценарий внеклассного мероприятия "У успеха крылья широки" (на башкирском языке)
Скачать:
Предварительный просмотр:
Башҡортостан республикаһы
Өфө ҡалаһы ҡала округы Орджоникидзе районының
98-се урта дөйөм белем биреү м әктәбе
муниципаль бюджет белем биреү учреждениеһы
Осҡандың офоғо киң…
Башҡортостанда йәштәр башланғыстарын үҫтереү һәм яҡлау йылы айҡанлы ойошторолған мәҙәни сара-презентация
Әҙерләүсе: башҡорт теле
һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
Ялмырҙина Әлифә Нурмөхәмәт ҡыҙы
Өфө 2009
Биҙәлгән сәхнәлә ҡурай моңо ағыла.
Алып барыусы: Һаумыһығыҙ, хөрмәтле уҡытыусылар, уҡыусылар һәм дә мөхтәрәм ҡунаҡтар!
Орджоникидзерайоны 98-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе исеменән – “Осҡандың офоғо киң” тип аталыусы осрашыуға майҙан күтәрешергә килеүегеҙ өсөн һеҙҙе ҡайнар сәләмләйбеҙ!
Быйылғы 2009 йыл – Рәсәйҙә йәштәр йылы, ә Башҡортостанда йәштәр башланғыстарын үҫтереү һәм яҡлау йылы тип иғлан ителде. Ошо уңайҙан, инициативалы йәштәрҙе үҫтереү һәм дәртләндереү өсөн, беҙҙең мәктәптең йәштәргә осрашыу ойоштороу; йәштәргә үҙҙәренең һәләтен күрһәтеү һәм үҫтереү, башҡаларҙан өлгө, дәрт алыу; уңышҡа ирешеү юлдары тураһында фекер алышыу, әүҙем аралашып йәшәүгә ынтылыш тәрбиәләү – изге маҡсатыбыҙ булыр.
Киләсәкте киләсәк ул, тиҙәр,
Киләсәкте, тиҙәр, етәсәк.
Шулай ҙа ул, ләкин кем һуң беҙҙе
Киләсәккә алып киләсәк?
Беҙҙе килсәккә алып киләсәк дәртле, һәләтле, уңышлы йәштәребеҙҙе – халыҡ алдына, почетлы урындарына саҡырайыҡ. 98 – се мәктәптең өмөтлө уҡыусылары, рәхим итегеҙ! (урын алалар).
Заманыбыҙҙың мөһим ваҡиғалары уртаһында ҡайнап йәшәүсе, һоҡланғыс студент йәштәребеҙҙе саҡырайыҡ, рәхим итегеҙ, йәштәр! (урын алалар)
Йәштәр… Йәшлек… Кеше тормошоноң иң сағыу, иң иҫтәлекле, иң емешле илаһи бер мәл… Был гүзәл осорға кемдәр генә тиҙерәк үҫеп етергә хыялланмай ҙа, кемдәр генә уны һағынып һөйләмәй… Һоҡланғыс йәштәр тураһында Рауил ағай Бикбаевтың шиғырын иң өлгөр уҡыусыларыбыҙ – Ринат Сәмиғуллин һәм Регина Ғәлина башҡара (шиғыр һөйләйҙәр).
Алып барыусы: “Булыр бала - биләүҙән”, ти, халҡыбыҙ мәҡәле. Башҡалабыҙҙың ябай рус мәктәбендә һәм илебеҙҙең ғилем усаҡтарында белем алыусы йәштәребеҙ бөгөн нисек һулыш ала, ниндәй хыялдар менән йәшәй (һәләттәрен үҫтерә, күрһәтә беләме? Үҙҙәренең барыр юлдарын нисек итеп күрә?) Йәштәр алдына беҙ ошондай мәсьәләне ҡуйғайныҡ.
Бының өсөн халҡыбыҙҙың матур йолаһы, атап әйткәндә, “Ҡунаҡ килһә, хәлен һорама, тәүҙә ашатып ал”, - тигән мәҡәленә таянып, тәүҙә һүҙҙе хужаларға бирәйек.
Ә хужалар һынатмай. Башҡалабыҙҙың башҡа мәктәптәре менән бер рәттән, 98 – се урта дөйөм белем биреү мәктәбе лә илебеҙгә лайыҡлы шәхестәр үҫтереү эшенә ҙур өлөш индерә. Айырыусы спорт өлкәһендәге уңыштарыбыҙ ҡыуаныслы.
Уҡыу буйынса район – ҡала олимпиадаларында ла, сәнғәт өлкәһендә лә әүҙем сығыш яһай уҡыусыларыбыҙ. Хәйер, әйҙәгеҙ, үҙҙәренә һүҙ бирәйек.
98 – се мәктәптең иң йәш уңыш эйәләренең береһе – 4Б синыфы уҡыусыһы – Катя Комисарчук.
Был сәскә кеүек ҡыҙ бишкә генә уҡыуҙан тыш, көслө гимнастка булараҡ, республикабыҙҙың төрлө байрам сараларында сығыш яһарға ла өлгөрә. Мәктәп олимпиадаларында ла алдынғылыҡты бирмәй, ә быйыл район һәм ҡала олимпиадаһында рус теле буйынса – I урын, Орджоникидзе районында “Йыл уҡыусыһы” бәйгеһенең II турында - III урын яуланы. III турҙа – Катяға уңыштар теләйек!
(Катя башҡортса үҙе тураһында ҡыҫҡаса һөйләй һәм һәләтле гимнастка булараҡ сығыш яһай).
Алып барыусы: Майҙанға- спортсмен егеттәр сыға.
6В синыфы уҡыусыһы – Зәнгизәров Руслан – үҙе бәләкәй булһа ла, спортта еңеүҙәре бик ҙур. Күп һанлы еңеүҙәренең һуңғылары – 2009 йылда каратэ буйынса Башҡортостан берекселегендә – I урын, 2008йылда – Рәсәй берекселегендә - – I урын.
(Руслан үҙе тураһында ҡыҫҡаса һөйләй һәм каратэ менән сығыш яһай)
Киләһе уҡыусы - 9А синыфынан Гөлназ Фәррәхова. Үҙенең тынғыһы ҙлығы, әүҙемлеге менән айырылып тора. Мәктәптең бер сараһы ла Гөлназдың ҡатнашлығынан башҡа үтмәй, сөнки ул – бейеүгә ғашиҡ йән.Гөлназ, һүҙ һиңә бирелә.
(татар бейеүе “Әпипә”)
Ә хәҙер сәхнәгә – әхирәттәр сыға. 5В синыфы уҡыусылары Барлыбаева Юлиә, Нуруллина Әҙилә, Ғәлина Регина һәр саҡ бергә. Үҙҙәре әүҙемдәр, тырыштар, ҡыйыуҙар. Бөгөнгө сарала ҡатнашырға ла үҙҙәре теләк белдерҙе. Рәхим итегеҙ, ҡыҙҙар!
(Йыр “Башҡорт телендә һөйләшәм”)
Хәҙер сәхнәгә 11А синыфы уҡыусыһы – Роза Ҡотлозаманованы саҡырабыҙ. Роза – беҙҙең мәктәп йондоҙо, тип хаҡлы рәүештә әйтә алабыҙ. Сығарылыш синыф уҡыусылары араһында көмөш миҙалға кандидат. Әҙәпле, инсафлы, тыныс булыуына ҡарамаҫтан, ныҡышмал, ҡыйыу һәм көслө характерлы.
2009 йылда Совет Армияһы көнөнә арналған хәрби әҙерлек буйынса конкурста ҡатнашып, районда IV урын яуланы. Ә бит автомат йыйыу – егеттәр эше. 2009 йылда – башҡорт теле буйынса ҡала олимпиадаһында – III урын. Розаның үҙенә һүҙ бирәйек, рәхим ит.
(Роза шиғыр һөйләй)
9А синыфында уҡыусы Розалия Шәймәрҙәнова бөтә фәндәрҙән дә тик бишкә генә өлгәшә. Әҙәпле, күп белеүсе, тырыш ҡыҙҙы иптәштәре генә түгел, уҡытыусылар ҙа хөрмәт итә. Үҙе тураһында – үҙе һөйләһен Розалия, һүҙ - һиңә!
(башҡорт бейеүе “Һыбайлылар”)
Был осрашыуҙа ҡатнашырға үҙҙәре теләк белдереүсе синыфтар ҙа булды. Шуларҙың береһе – 4Б синыф уҡыусылары – һеҙҙең алда. Башҡорт телен ҙур теләк менән өйрәнеүсе был уҡыусылар – милләтебеҙҙең тарихы, мәҙәниәте менән бик ҡыҙыҡһына, башҡортса йырларға яраталар. Әле Ынйы Мөьминованың “Донъяла иң матур ил” йырын бүләк итәләр. Рәхим итегеҙ, ҡыҙҙар! (Йыр башҡарыла).
Сахаутдинов Вилдан йырлай.
-Бына шулай итеп, 98 – се мәктәптең өмөтлө уҡыусылары – үҙ хыялдары, маҡсат – һәләттәре менән яҡты киләсәккә ынтылалар. Әлбиттә, уларға һәр эштә ярҙам итеп, дәртләндереп тороусы уҡытыусылары, мәктәп етәкселеге мөһим роль уйнай.
Ә хәҙер – матур йолабыҙҙың дауамы ҡушҡанса, - “Ҡунаҡ аша, ҡара - ҡаршы”. Ҡунаҡтарға һүҙ бирәйек. Ә Ҡунаҡтарҙың да ниндәйҙәре килгән беҙгә майҙан күтәрешергә!
“Тамыр” студияһының йондоҙо, “Сулпылар” телевизион конкурсының, шулай уҡ республика, рәсәй, халыҡ – ара йыр бәйгеләре лауреаты, Бөтә Рәсәй балалар фонды стипендиаты – Сабина Кучаева!
Р.Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназияһының 8Б синыфында тик бишкә генә өлгәшеүҙән тыш, 14-се музыка мәктәбендә фортепьяно класында шөгөлләнә.
Алып барыусы: Киләһе ҡунағыбыҙ – Республика гүзәллек бәйгеһе “Һылыуҡай-2006” конкурсында – I урын яулаусы – Азалия Ялмурзина. Был бәйгелә Башҡортостан телерадиокомпанияһының “Юлдаш һылыуы” һәм “Мисс мобильность” номинацияһы буйынса ла еңеүсе булды ул. Азалияның бынан башҡа уңыштары:
2004 йылда башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса ҡала олимпиадаһында – I урын, 2001 йылда – “Урал батыр” йәш сәсәндәр бәйгеһенең ҡала турында - I урын. Бөгөнгө көндә- Азалия Башҡорт дәүләт университетының филология факультеында башҡорт(инглиз теле бүлегенең III курс студенткаһы, Өфө трикотаж фабрикаһында – модель, “Һылыуҡай” студияһында – хореограф, үҙе төҙөгән “Һомай” төркөмө йырсыһы.Рәхим ит, Азалия! (Бейеү) – Рәхмәт.
Алып барыусы: Уңышлы йәштәрҙең тағы бер һоҡланғыс вәкиле “Серле йондоҙҙар”, “Илһам” конкурстары еңеүсеһе, 1-се Республика башҡорт гимназияһының Рәми Ғарипов исемендәге премияһы лауреаты – Гөлдәр Ғәлимова.
Гөлдәр ҙә 2005 йылда башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса ҡала олимпиадаһында II урын, 2003 йылда – “Урал батыр” йәш сәсәндәрҙең республика бәйгеһендә - II урын, 2004 йылда республика фәни-практик конференцияһында - I урын, 2007 йылда - I урын. 2004 йылда Пермь ҡалаһында үткән эстрада йырҙарының асыҡ региональ фестивалендә Өфө данын юғары кимәлдә яҡланы. Шул уҡ 2004 йылда – Россия Федерацияһының Федераль йыйылышы дәүләт думаһының рәхмәт хатына лайыҡ булыуы ғына ла күп нәмә тураһында һөйләй. Гөлдәрҙең яңы башланғысы – эшҡыуарлыҡ. Бөгөн ул ҙур уңыштар менән “Амвэй” компанияһы менән эшләй. Гөлдәр, һиңә һүҙ бирелә. Рәхим ит.
(Гөлдәр Ғәлимова - йыр)
Алып барыусы: Хөрмәтле уҡытыусылар, уҡыусылар, уңышлы йәштәребеҙгә рәхмәт белдерәйек. Ә хәҙер бөтәгеҙҙе лә “госпожа удача”, йәки “уңыш” ғали йәнәйәптәре тураһында фекер алышыу ҡорона саҡырабыҙ.Уңыш – ылыҡтырғыс та, ымһындырғыс та, сәмләндергес тә күренеш. Уңыш тураһында хыялланмаған кеше юҡтыр. Тик уңыш сере - нимәлә? Уңышка өлгәшеү юлдары ниндәй һуң ул? Уны ҡайҙан, нимәнән эҙләргә кәрәк йәш кешегә? Бының өсөн – тәүҙә халҡыбыҙҙың бай тәжрибәһенә, ололар һүҙе – мәҡәлдәргә ҡолаҡ һалырға кәрәк, сөнки халыҡ аҡылы – дәүерҙәр буйы һыналған, дөрөҫлөгө иҫбатланған. Уҡыусылар, талиптар, мин һеҙгә бер нисә мәҡәл әйтәм, һеҙ был мәҡәлдәрҙе нисек аңлауығыҙ тураһында үҙ фекерегеҙ менән бүлешәһегеҙ. 1 мәҡәл – “Булыр бала – биләүҙән”.2 мәҡәл – “Яҡты уйлының – йөҙө нурлы”.3 мәҡәл – “Айға үрелгән – ай нурына күмелгән”. 4 мәҡәл – “ Осҡандың офоғо киң…”.Тимәк, үткәндәрҙән һабаҡ алһаң, киләсәккә дөрөҫ йүнәлеш алып була. Уңышҡа өлгәше юлдарының киләһе этабы – киләсәк.
Ә киләсәк – һәр ваҡыт яңыса фекерләү, яңы башланғыс, тормошто һәм үҙеңде яҡшы яҡҡа үҙгәртеп ҡороу, алға һәм юғараға ынтылыу ул. Яңыса фекерләргә, дөрөҫ маҡсат ҡуйырға, һәләтегеҙҙе һәм аңағыҙҙы үҫтерергә һеҙгә бөйөк аҡыл эйәләренең китаптары, айырыуса “Киске Өфө” гәзите ярҙам итер. Унда – “Мәңгелек хәҡиҡәт”, “Аҡыл-ҡаҙна”, “Уңыш ҡаҙан” исемле рубрикалар бар. “Киске Өфө”-нө бер уҡыған кеше, артабан унан айырыла алмай. Йәштәр, һеҙ ҙә бәхетле һәм уңышлы кеше булыр өсөн, аҡыллы кешеләрҙең һүҙҙәренә эйәреп, һығымталар яһағыҙ һәм тормошта ҡулланағыҙ.
Уңыш серенең иң мөһим этабы - әлбиттә, бөгөнгө көн. Ә бөгөнгө көн, һәләт, ижад, уңыш тураһында йәштәрҙең фекерен тыңлайыҡ. Мин һеҙгә 7 һорау бирәм, ә һеҙ яуап бирергә әҙерләнегеҙ, йәштәр.
1 һорау: Кемдәр уңышҡа өлгәшә ала? Йәш уңышлы кешелә ниндәй сифаттар булыуы мотлаҡ?2 һорау: Уңышҡа өлгәшеү, әлбиттә, еңел бирелмәй. Кеше ҡаршылыҡтарға, ауырлыҡтарға осрай, хаталана. Ә хаталарҙың файҙаһы бармы, кеше тормошонда улар ниндәй роль уйнай? 3 һорау: Уңышҡа өлгәшеү өсөн ни эшләргә кәрәк? 4 һорау: Нимә ул һәләт, талант? Ялҡау таланттың яҙмышы ниндәй була?5 һорау: Һәләтегеҙҙе үҫтереүҙең ниндәй юлдарын күрәһегеҙ?Ниндәй конкурстар, бәйгеләр бар һәләтлеләргә?6 һорау: Ижад итеп йәшәүселәр генә донъяны матурлай, тормошто алға алып бара. Ижад итеү өсөн нимәнән илһам алаһығыҙ? 7 һорау: Кешенең үҙ ғүмерендә өлгәшә алған иң ҙур еңеүе нимәнән ғибәрәт?
- Афарин, йәштәр! Һүҙегеҙҙе хуплап, Ринат Сәмиғуллин бөйөк татар шағиры Муса Йәлилдең алтынға бәрәбәр һүҙҙәрен һеҙгә еткерә. (Ринат Сәмиғуллин шиғыр уҡый).
Йомғаҡлау. Хөрмәтле йәштәр, “Иң яҡшы тәрбиәсе – уңыш, сөнки ул кешелә иң мөһимен, үҙ-үҙеңә ышаныс тойғоһон тыуҙыра”. Бәләкәй еңеүҙәр ҙурына ҡанатландыра. Уңышҡа ирешеү өсөн, бөгөн һеҙгә уҡырға, эшләргә, тырышырға кәрәк. Әҙерҙе көтөп ятҡан кеше т 1b90 гел, ә үҙ-үҙен йәлләмәй, көсөн, ваҡытын сарыф иткән кеше генә уңышҡа өлгәшә. Ризаитдин Фәхретдинов һүҙҙәре менән әйтһәк, “Һәләтле кешеләр күп ул. Тик уңышҡа ирешеүҙә һандал менән сүкеш араһында сүкелгәндәр генә камиллыҡҡа өлгәшә ала”. Ә йәштәргә бөгөн бөтә шарттар ҙа тыуҙырылған. Һәләтегәҙҙе үҫтереү өсөн ниндәй генә конкурс-бәйгеләр юҡ? Аҡыллылырға – олимпиадалар, йырсылырға – “Серле йондоҙҙар”, бейеүселәргә - “Байыҡ”, гүзәл заттарға –“Һылыуҡай”, сәсәндәргә - “Аҡмулла вариҫтары”, спортсыларға – “Урал батыр вариҫтары”, ҡыйыуҙарға – “Салауат йыйыны батыры”, “Сая ҡыҙҙар”, шаяндарға – “Шаяниум” һ.б.
Ошондай шарттар тыуҙырған республикабыҙға, туған телебеҙгә, президентыбыҙ М.Рәхимовҡа һәм етәкселегенә рәхмәтле булырға кәрәк.
Быйыл да, йәштәребеҙҙең инициативалы булыуын, уңыш киңлектәрендә юғары осоуын күрергә теләй илебеҙ. Милләтебеҙгә лайыҡлы, рәхмәтле шәхестәр булайыҡ. Һомай кеүек талпынып, Аҡбуҙаттай елкенеп осайыҡ иркенлеккә, йәштәр! “Осҡандың бит офоғо киң…”
Осрашыуыбыҙҙы Сабина Кучаеваның “Серле йондоҙҙар” исемле йыры менән тамамлайыҡ. (йыр)
- Осрашыуға килеп, майҙан күтәрешеүегеҙ өсөн бөтәгеҙгә лә оло рәхмәт!
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Мұқағали –поэзия патшасы. М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы бойынша.
Сабақтың мақсаты: Сезіммен өлең өрген жыр парағы Мұқағали поэзиясына талдау жасау, ақын өлеңінің идеясын, мақсатын ұғын...
"Авыл яши җанда моң булып..."
Фарсель Зыятдиновка багышлап үткәрелгән әдәби-музыкаль кичә...
Технологическая карта урока Анды 7 класс
Урок изучения новой темы...
Технологическая карта урока в 7 классе Анды
Урок изучения новой темы...
Конспект урока "Кирәк түгел андый-мондый бәхет"
Конспект урока "Кирәк түгел андый-мондый бәхет"...
Өләсәйем һандығы
Өләсәйем һандығы...


text:
Ҡ. Даян "Шайморатов генерал"
презентация урока для интерактивной доски (6 класс)
Ир-егет үҙе өсөн тыуа, иле өсөн үлә» Ҡадир Даяндың “Шайморатов генерал” шиғыры
Скачать:
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Слайд 1Һаумы , ҡояш! Һаумы, дуҫым! Һаумыһығыҙ, уҡытыусым! Мин сәләмәт, мин матур, Салауат кеүек батыр, Яйлап ултырам хәҙер, Дәрес тыңларға әҙер.
Слайд 3
«»» м Ир-егет үҙе өсөн тыуа, иле өсөн үлә » Ҡадир Даяндың “Шайморатов генерал” шиғыры
Слайд 4
Ҡадир Хәким улы Даянов 1910 йылдың 14 февралендә Силәбе өлкәһенең хәҙерге Ҡоншаҡ районы Ҡоншаҡ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ҡадир Даян поэзияһының төп стихияһы — йырҙа. Ҡадир Даяндың шиғырҙары тыуған еренән һут алып ижад ителгән. Шуға ла был шиғырҙар көйләп әйтелгән кеүек, үҙенән - үҙе моң һорай. Б ик күп композиторҙар уның шиғырҙарына көй яҙғандар. Ҡадир Даян фронтовик шағир, ул үҙ теләге менән Бөйөк Ватан һуғышына китә һәм данлы Башҡорт атлы дивизияһында, яу юлын үтергә тура килә.
Слайд 5
Башҡорт атлы кавалерия дивизияһы Башҡортостанда төҙөлә, ундағы һуғышсылар үҙ аттары менән һуғышҡа инеп китәләр. Был дивизияның командиры генерал Миңлеғәли Шайморатов була.Уның етәкселегендә хәрби әҙерлек үткән Башҡорт кавалерия дивизияһы Бөйөк Ватан һуғышында тиңһеҙ батырлыҡ өлгөләре күрһәтә . Дивизия Сталинград фронтында танкылар, самолеттар менән ҡоралланған фашист ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғышып, тиҫтәләрсә ауыл-ҡалаларҙы азат итә. 1943 йылдың 23 февралендә дошман тылына үткәрелгән рейдта халыҡ геройы ил азатлығы хаҡына яу ҡырында батырҙарса һәләк була. Генерал Шайморатовтың иҫ киткес батырлығына арнап, Ҡадир Даян «Шайморатов генерал» тигән шиғырын ижад итә.
Слайд 9
I төркөм - шиғырҙы тасуири уҡый. II төркөм - шиғырҙан һүрәтләү сараларын таба. III төркөм - кем ул батыр? Шайморатов генерал батыр була аламы ? Һорауына яуап бирә. IV төркөм - мәҡәлдәр менән эшләй.
Слайд 10
Заһир Исмәғилев 1917 йылдың 8 ғинуарында Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Үрге Сермән ауылында тыуған . 2003 йылдың 30 майында Өфө ҡалаһында вафат була , Өфө мосолман зыяратында ерләнә .
Слайд 11
1. Кем ул Шайморатов генерал? А. уҡытыусы Б. шағир В. 112- се Башҡорт атлы дивизияһының командиры 2. Ни өсөн Ҡ.Даян Шайморатов генерал тураһында шиғыр яҙған ? А. күршеһенә арнап Б. батырлығына арнап В. дуҫына арнап 3. «Шайморатов генерал” йырына кем көй яҙған? А. Ғәзиз Әлмөхәмәтов Б. Заһир Исмәғилев В. Салауат Низаметдинов 4. Еңеүҙең 75 йыллығына арнап, Шайморатов генералға нимә асыласаҡ? А. Өфөлә һәйкәл. Б. Герой исеме биреләсәк В. Өфө мәктәптәренең береһенә уның исеме биреләсәк 5. Еңеүҙең быйыл нисә йыллығы? А. 75 йыллығы Б. 74 йыллығы В. 76 йыллығы 6. Башҡорттарҙы һуғышҡа нимә оҙатып ҡалған? А. күк Урал Б. әсәһе В. Ағиҙел йылғаһы
Слайд 12
Өйгә эш. 1. « Башҡорттар» тигән темаға шиғыр яҙырға. 2. Шиғырҙы тасуири уҡырға,һорауҙар әҙерләргә. 3. Кроссворд эшләргә,уртала Шайморатов һүҙе килеп сыҡһын.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Генерал Ермолов
Историческая хроника Кавказа...
Классный час "Генерал генералов Суворов А.В.".
Классный час для проведения Дня воинской славы содержит материал о генерале Суворове А.В.....
Боевой путь генерала В.Г. Рязанова
презентация о боевом пути В.Г. Рязанова...
Б.Б. Городовиков - народный генерал.
Данная презентация посвящена жизни и деятельности выдающегося государственного и политического деятеля, Героя Советского Союза, великого сына калмыцкого народа - Басана Бадминовича Городовикова,...
Презентация« Каждый горел усердием. Каждый превосходил себя». А. П. Ермолов, генерал, участник войны 1812 г.
Автор материалаНестерова Марина ГеоргиевнаДолжностьПреподаватель социально - гуманитарных дисциплинОбразовательное учреждениеБалейский филиал ГОУ СПО " Читинский педагогический колледж".Название матер...
От рядового до генерала.
классный час к Дню Защитника Отечества...
Стоит в распахнутой шинели на пьедистале генерал...
Методическая разработка Урока мужества, посвященного земляку-белгородцу генералу Ватутину. Урок проводился в школьном музее. Использованы авторские стихи учащихся школы...


c: application/octet-stream

text:
«»» мИр-егет үҙе өсөн тыуа, иле өсөн үлә» Ҡадир Даяндың “Шайморатов генерал” шиғыры
Заһир Исмәғилев 1917 йылдың 8 ғинуарында Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Үрге Сермән ауылында тыуған. 2003 йылдың 30 майында Өфө ҡалаһында вафат була, Өфө мосолман зыяратында ерләнә.
Өйгә эш.1. «Башҡорттар» тигән темаға шиғыр яҙырға.2. Шиғырҙы тасуири уҡырға,һорауҙар әҙерләргә.3. Кроссворд эшләргә,уртала Шайморатов һүҙе килеп сыҡһын.
Һаумы, ҡояш!Һаумы, дуҫым!Һаумыһығыҙ, уҡытыусым!Мин сәләмәт, мин матур,Салауат кеүек батыр,Яйлап ултырам хәҙер,Дәрес тыңларға әҙер.
I төркөм- шиғырҙы тасуири уҡый.II төркөм- шиғырҙан һүрәтләү сараларын таба.III төркөм- кем ул батыр? Шайморатов генерал батыр була аламы? Һорауына яуап бирә.IV төркөм- мәҡәлдәр менән эшләй.
1. Кем ул Шайморатов генерал? А. уҡытыусыБ. шағирВ. 112-се Башҡорт атлы дивизияһының командиры2. Ни өсөн Ҡ.Даян Шайморатов генерал тураһында шиғыр яҙған? А. күршеһенә арнапБ. батырлығына арнапВ. дуҫына арнап 3. «Шайморатов генерал” йырына кем көй яҙған?А. Ғәзиз ӘлмөхәмәтовБ. Заһир ИсмәғилевВ. Салауат Низаметдинов 4. Еңеүҙең 75 йыллығына арнап, Шайморатов генералға нимә асыласаҡ?А. Өфөлә һәйкәл.Б. Герой исеме биреләсәкВ. Өфө мәктәптәренең береһенә уның исеме биреләсәк 5. Еңеүҙең быйыл нисә йыллығы? А. 75 йыллығыБ. 74 йыллығыВ. 76 йыллығы6. Башҡорттарҙы һуғышҡа нимә оҙатып ҡалған?А. күк УралБ. әсәһеВ. Ағиҙел йылғаһы
Ҡадир Хәким улы Даянов 1910 йылдың 14 февралендә Силәбе өлкәһенең хәҙерге Ҡоншаҡ районы Ҡоншаҡ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.Ҡадир Даян поэзияһының төп стихияһы — йырҙа. Ҡадир Даяндың шиғырҙары тыуған еренән һут алып ижад ителгән. Шуға ла был шиғырҙар көйләп әйтелгән кеүек, үҙенән-үҙе моң һорай. Бик күп композиторҙар уның шиғырҙарына көй яҙғандар. Ҡадир Даян фронтовик шағир, ул үҙ теләге менән Бөйөк Ватан һуғышына китә һәм данлы Башҡорт атлы дивизияһында, яу юлын үтергә тура килә.
Башҡорт атлы кавалерия дивизияһы Башҡортостанда төҙөлә, ундағы һуғышсылар үҙ аттары менән һуғышҡа инеп китәләр. Был дивизияның командиры генерал Миңлеғәли Шайморатов була.Уның етәкселегендә хәрби әҙерлек үткән Башҡорт кавалерия дивизияһы Бөйөк Ватан һуғышында тиңһеҙ батырлыҡ өлгөләре күрһәтә. Дивизия Сталинград фронтында танкылар, самолеттар менән ҡоралланған фашист ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғышып, тиҫтәләрсә ауыл-ҡалаларҙы азат итә. 1943 йылдың 23 февралендә дошман тылына үткәрелгән рейдта халыҡ геройы ил азатлығы хаҡына яу ҡырында батырҙарса һәләк була. Генерал Шайморатовтың иҫ киткес батырлығына арнап, Ҡадир Даян «Шайморатов генерал» тигән шиғырын ижад итә.


text:
Әсәйҙәр байрамы “Әсәкәйем – күҙ нурым” Көй аҫтында балалар залға инәләр.
классный час (средняя группа)
Әсәйҙәр байрамы “Әсәкәйем – күҙ нурым”
Көй аҫтында балалар залға инәләр.
Скачать:
Предварительный просмотр:
Әсәйҙәр байрамы “Әсәкәйем – күҙ нурым”
Көй аҫтында балалар залға инәләр.
Ш.Данияр:
Байрам бөгөн, байрам бөгөн
Балалар баҡсаһында.
Әсәйҙәр, өләсәйҙәр,
баҡсалағы апайҙарҙы
саҡырҙыҡ барыһында!
Х.Азалия:
Яҙ көлә- көлә килә
Гөрләүектәр көлөшә
Бейек тауҙың баштарында
Аҡ ҡайындар серләшә.
Мораҙым:
Тамсы йырын, ҡоштар моңон
Гүзәл яҙ алып килгән
Юлдарына бөрөләнгән
Умырзаялар теҙелгән.
Йыр “Яҙ”(Һаумы, ҡояш)
Алып барыусы: Көндәрҙе йылытып, алһыу нурҙар һибеүсе ҡояшы, түбәләрҙән тамыусы шаян, көмөш тамсылары менән бергә күңелле яҙ килде! - Ә һеҙ беләһегеҙме һуң, яҙҙың иң тәүге байрамы ниндәй байрам әле?
-Эйе, яҙҙың беренсе байрамы – 8 март. Ул беҙҙең ҡәҙерле әсәйҙәребеҙ, өләсәйҙәребеҙ, апайҙарыбыҙ, матур ҡыҙҙарыбыҙҙың байрамы. Беҙ һеҙҙең барығыҙҙы ла яҙ байрамы менән ҡотлайбыҙ. Һеҙгә сәләмәтлек, ғаилә бәхете теләйбеҙ. Күктәрегеҙ һәр ваҡыт аяҙ, күңелегеҙ тыныс һәм шат булһын!
Б.Эмиль:
Бөгөн әсәйҙәр көнө
Бөгөн ерҙә тантана.
Ҡояш шуға көлә бөгөн
Гөлдәр шуға шатлана.
И.Эмиль:
Минең әсәй бик һәйбәт
Гел көлөп кенә тора
Улым тип әйтеп
Һөйөп, иркәләп тора.
Алып барыусы: Әсәй! Ошо бәләкәй генә һүҙгә күпме наҙ, йылылыҡ һыйған. Улар беҙҙең бәләкәй генә шатлығыбыҙҙы ла ҙур итеп күрә беләләр, бәләкәй генә ҡайғыбыҙҙы ла иң беренсе булып уртаҡлашалар, кисерә беләләр.
Әлфинә:
Берҙән – берем, күҙ нурым, тип
Һәр саҡ арҡаңдан һөйә.
Сирләгәндә төн йоҡламай,
Зарыңды белә, көйә.
Кем һуң ул һинең өсөн?
Ул – һөйөклө әсәйем.
Алып барыусы: Әсәй ул – һәр кемдең иң ҡәҙерле, иң изге кешеһе. Бәпестең тәүге һүҙе лә “әсәй”. Әсәй беҙгә ғүмер бүләк иткән. Әсәйгә мөхәббәт – тәбиғәттән. Был тойғо мәңгелек. - Ә хәҙер һүҙ балаларға:
Ильяс:
Әсәй ул – һауа!
Әсәй ул – яҡты
Әсәй ул – бәхет!
Әсәй ул – йылылыҡ!
Әсәй ул – тыныслыҡ!
Мин әсәйемде яратам!
К.Данияр:
Рәхим ит! – тип ҡаршылайбыҙ,
Яғымлы, ҡояшлы ай.
Бөгөн әсәйҙәр йөҙөндә
Балҡый ҡояш, балҡый ай.
Аяз:
Әсәйҙәрҙе яратабыҙ
Һәр саҡ хөрмәт итәбеҙ
Байрам һайын беҙ уларға
Йырҙар бүләк итәбеҙ
Йыр “әсәйем”
Самира: Сабрина:
1-се бала: Иртән һөйөп уята,
Эсерә тәмле сәйен.
Баҡсаға ла оҙата
Көләс йөҙлө әсәйем.
Ҡаршы ала йылмайып,
Ашы, сәйе өҫтәлдә.
Өйҙө матурлап ҡуя
Ҙур ҡунаҡты көткәндәй.
Индира:
2-се бала: Әсәйҙәр берәү генә,
Беләйек ҡәҙерҙәрен.
Һәр эштә ярҙамлашып,
Күрәйек күңелдәрен.
3-сө бала: Бик матур минең ҡурсағым,
Әсәйемә оҡшаған.
Шауламағыҙ, ныҡ баҫмағыҙ.
Ҡурсағым да, әсәйем дә,
Икеһе лә йоҡлаған.
Эльвина:
4-се бала: Әсәйем эштән ҡайтыуға
Иҙәнде йыуып ҡуям.
Ҡасан ҡайта инде, тиеп,
Һағынып көтөп алам.
Рәзилә:
5-се бала: Мин бәхетле, бик бәхетле,
Әсәйем янда һәр саҡ.
Һин булғанға ғына, әсәй,
Көндәрем яҡты һәр саҡ.
Алып барыусы:
- Беҙҙе тормош ауырлыҡтарынан һаҡлап, яманлыҡтарҙан яҡлап, насар сирҙәрҙән ҡурсалап тороусы изгеләрҙән изге зат – әсәйҙәр.
- Әсәләр тураһында күпме генә һөйләнһә лә, уларҙың күңел йылылығын, гүзәллеген, яғымлылығын әйтеп бөтөрөрлөк түгел.
Ю.Ислам; Х.Алмаз:
- Әсәйем, күҙ нурым, Әсәйем, алтыным,
Йылмая йөҙҙәрең. Һин бит иң яҡыным.
Йылытып йөрәкте Үҙеңә гел тарта
Нур һибә күҙҙәрең. Күңелең ялҡыны.
Алып барыусы: - Ә хәҙер балалар башҡарыуында бейеү.
“Гөльнәзирә” бейеүе.
Залға йүгереп Фиксик Симка килеп инә.
Фиксик Симка: Һаумыһығыҙ, хәйерле көн! Яҙҙың беренсе байрамы менән.Ә тышта һаман да һыуыҡ уф өшөнөм.
Алып барыусы: - Һипкелкәй ә һин ҡайҙан киләһең?
Фиксик Симка:: Ҡайҙан, ҡайҙан. Яҙһылыуҙы мин эҙләйем.Димычҡа ярҙам итер кәрәк бит,ул яҙҙы көтә.Бына бында күңелле тауыштар ишеттем дә килеп индем. - Ә-ә-ә.(Илай)
Алып барыусы: - Нимә булып китте, нимәгә илайһың һуң.
Фиксик Симка:: Нимә-нимә,Яҙһылыуҙы тиҙерәк тапҡым килә.
Алып барыусы: - Юҡҡа илама Фиксик,оҙаҡламай беҙҙең шат йырҙарҙы, дәртле бейеүҙәребеҙҙе ишетеп Яҙһылыу үҙе лә килеп етер.Бөгөн бит әсәйҙәрҙең генә байрамы түгел,тағы ла кемдәрҙең байрамы әле балалар?Симка бәлки һин беләһеңдер?
Бергә: - Апайҙарҙың,ҡыҙҙарҙың һәм өләсәйҙәрҙең байрамы.
Алып барыусы: - Балалар әйҙәгеҙ өләсәйҙәрҙе лә байрам менән ҡотлап үтәйек.
Мораҙым:
Өләсәйҙе яратам мин
Әсәйемдең әсәһен
Әллә ҡайҙан белеп торам
Ҡунаҡҡа киләсәген
Ш.Данияр:
Өләсәйем килеп инһә
Хатта гөлдәр көлөшә
Хуш киләһең, әйҙүк тием
Гүйә хәлен белешә
Ярослав:
Кто растит цветочки?
Самые красивые
Свяжет кто носочки?
Бабушка, бабушка,
Бабушка моя.
Бабушка, бабушка,
С праздником тебя!
Йыр “Бабушка моя”
Фиксик Симка:: Матур йырланығыҙ , өләсәйҙәр тураһында шиғырҙар ҙа беләһегеҙ.Ә мин бына бер уйын беләм. Минең менән уйнайһығыҙмы? Бына мин тышта һыуыҡ булһа үҙемә оҡшаған яғымлы һүҙҙәрҙе иҫкә төшөрһәм йылынып китәм, әйҙәгеҙ беҙҙә күңелдәрҙе күтәреп уйнап алайыҡ. Бының өсөн түңәрәккә тороғоҙ. (Балалар түңәрәккә торалар) ошо тупты бер-беребеҙгә биреп әсәйҙәргә һәм өләсәйҙәргә яғымлы һүҙҙәр әйтәйек.
Уйын “Күңелдәрҙе күтәрәйек”
Фиксик Симка:Уйыным оҡшанымы?
Алып барыусы: -Рәхмәт һиңә Фиксик, күңелле булып китте. Бәлки һин беҙҙең ҡунаҡтарыбыҙҙы ла уйнатып алырһың?
Фиксик Симка::Мин тик риза ғына.Уйнарға яратам мин.Бына һәр бер бала бутҡа ярата бит инде, Мин дә бутҡа яратам,әсәйҙәр беҙҙең яраталармы икән? Уйын өсөн өс бала залға әсәләрен алып сығалар.
Уйын “Золушка”
(Әсәйҙәрҙең күҙҙәрен ябабыҙ,улар йомоҡ күҙҙәр менән тәрилкәләге ярмаларҙы тотоп ҡына уны танып әйтергә тейештәр)
Алып барыусы:
Эй, һылыу ҙа буйҙары
Серлелә ҡараштары
Улар бейей башлаһалар
Китер иҫ-хуштарығыҙ.
Бейеү “Моряктар”
Алып барыусы:
Ниндәй рәхәт байрам көндә
Ҡояштай балҡый бүлмә
Күбәләктәй осоп ҡына
Бейейбеҙ бергә-бергә.
(Өй тора,тауыш ишетелә)
Яҙһылыу: Уянам,уянам
Киләм һеҙгә балалар. (Өйҙән сыға)
Яҙһылыу. Һаумыһығыҙ балалар,хәйерле көн ҡунаҡтар.Бына мин дә килеп еттем,йылы аҙымдар менән атлап үттем ерҙәрҙән,алып килдем мин ҡояштың,яҙҙың тәүге сәләмен.
Балалар.Һаумы Яҙһылыу!
Алып барыусы: -Әйҙә түрҙән уҙ Яҙһылыу.Беҙ һие һағынып көттөк.
Фиксик Симка:Ура –ура бына ул минең Яҙ апайым да килеп етте.Ә һин килгәнсе беҙ балалар менән күңелле уйындар уйнаныҡ,матур йырҙар йырланыҡ,шат бейеүҙәр бейенек.Улар шундай уңған балалар.Минең Димыч ағайым хәҙер ҡыуанып китә инде.
Яҙһылыу.Залда шундай күңелле, яҡты Байрам менән барығыҙҙы ла ҡотлайым. Балалар,әйҙәгеҙ байрам бүләге итеп яҙҙың тәүге сәскәләрен әсәйҙәргә бүләк итәйек .
Бүләк бирәләр.
(балалар ултыралар)
Алып барыусы:
Аҡ бәхеттәр юлдаш булһын
Юлдаш булһын ҙур – ҙур уңыштар
Ғүмерлеккә булһын йылмайыуҙар
Мәңгелеккә булһын шатлыҡтар
Йыр “Мамочка милая”
Яҙһылыу.Матур итеп йырланығыҙ бәлки минең менән бергәләп уйнап күңел асып алырһығыҙ.Яҙ ул бөтә тәбиғәт уяна,ҡарҙар ирей,ағастар бөрөләнә башлай,һуңынан инде сәскәләр ата эйеме балалар.Сәскәләр яһап уйнап алайыҡ.
Алып барыусы: Рәхмәт һиңә Яҙһылыу.
Фиксик Симка:: Уйының бигерәк матур булды,балаларға ла оҡшағандыр?
Фиксик Симка:Рәхмәт һеҙгә балалар ,миңә һеҙҙең менән күңелле булды , Яҙ апай әйҙә тиҙерәк, минең Димыч ағайым да һине ныҡ һағынып көтә,әйҙә ҡабаланайыҡ.Һаубулығыҙ.
Алып барыусы:Рәхмәт һеҙгә үҙегеҙгә, байрамға яҙҙы алып килгәнгә.Хәйерле юл һеҙгә.Һаубулығыҙ!
Данила:
Мне мама приносит
Игрушки, конфеты
Но маму люблю я
Совсем не за это.
Веселые песни
Она напевает
Нам скучно вдвоем
Никогда не бывает
Сафия:
Нет мамы на свете
Прекрасней моей
Желаю ей ласковых
Солнечных дней
Любьви и здоровья
Весны и тепла
Хочу чтоб всегда ты
Со мною была!
Рамзиль:
Много мам на белом свете
Всей душой их любят дети
Только мама есть одна
Всех дороже мне она
Кто она? Отвечу я
Это мамочка моя!
Реваль:
Кто на свете всех милее
И теплом своим согреет,
Любит больше, чем себя?
Это мамочка моя.
Сабина:
Улыбки подарим
Сегодня всем вам
На празднике вашем
Понравится вам.
А.Алмас:
Пришли поздравить мам,
И прекрасных юных дам.
С ними бабушек в придачу
Ой, от счастья уже плачу!
С.Тимур:
Воспитательниц своих
Поздравляю дорогих
Счатья всем вам дорогие
Дамы милые родные!
Адиля:
Это праздник – не простой
И не даром, он весной
Ведь весной сугробы тают
Цветы- ярко расцветают
Птички весело летают
8 марта – поздравляют!
Алып барыусы: Байрам булғас, беҙ ҙә ҡыҙҙарыбыҙҙы ҡотлап байрам бүләге тапшырайыҡ.
(Ҡыҙҙарға бүләкәтәр биреү)
Алып барыусы:
- Ә малайҙарыбыҙ әсәйҙәренә нисек ярҙам итәләр икән? Әйҙәгеҙ, малайҙарыбыҙҙан әсәйҙәренә иртәнге аш әҙерләтәйек. Сөнки әсәйҙәр һәр ваҡыт иртәнсәк эшкә ҡабалана. Был уйынға … сығығыҙ. Тағы ла беҙҙең әсәйҙәребеҙ кәрәк була.
Уйын “Әсәйҙәргә аш әҙерләү” (әсәйҙәр менән бергә)
- Ҙур рәхмәт. Бик тәмле булғандыр. (Әсәйҙәр рәхмәт әйтһен).
Алып барыусы:
- Балалар әсәйҙәргә арнап йыр ҙа йырланылар, шиғырҙар ҙа һөйләнеләр, иртәнге аш та әҙерләнеләр, бейенеләр ҙә, ә әсәйҙәребеҙ балаларға яуап итеп бишек йыры әҙерләгәндәр. Рәхим итегеҙ!
“Бишек йыры” (әсәй башҡара)
Алып барыусы:
- Әсәйҙәр тураһында бик күп мәҡәлдәр һәм әйтемдәр бар. Балалар, әсәйҙәр тураһында ниндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ? Әйҙәгеҙ, әсәйҙәр ҙә ярҙам итһен.
Ҡояш – яҡтылыҡ, әсәй – бәхетлек.
Әсәйгә бөтә балалар ҙа бер.
Әсә йөрәге ҡояштан да нығыраҡ йылыта.
Ҡош яҙға ҡыуана, бәпес – әсәйгә.
Һәр әсәгә үҙ балаһы яҡын.
Әсәйҙән дә яҡын иптәш юҡ.
- Рәхмәт, балалар! Бик күп мәҡәлдәр беләһегеҙ.
- беҙҙең Азалия, Рамина әсәһенә шиғыр арнаған. Әйҙәгеҙ, тыңлайыҡ.
Ф. Азалия:Әсәйемдең ҡулы алтын,
Тәмле аштар бешерә.
Энә алһа ҡулдарына
Матур кейемдәр тегә.
Рамина:
Пусть всегда сияют
Мамины глаза
Не уйдет улыбка
Не блеснет слеза.оставайся дальше
Ты всегда такой
Ласковой, красивой
Милой и родной!
Алып барыусы: - Ҡәҙерле әсәйҙәр, ҡунаҡтар! Һеҙҙе тағы ла байрам менән ҡотлайбыҙ! Ғаиләләрегеҙгә именлек, күңелдәрегеҙҙең тыныс булыуын теләйбеҙ! Һау булығыҙ!
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Әбием, барыбыздан олы ул, өебезнең нуры ул!
Безнең иң кадерле, хөрмәтле,олы кешеләребез-әбиләр. Әбиле гаилә-бәрәкәтле гаилә. Әбиләрнең тәмле ашлар пешерүче, җылы оекбашлар бәйләүче кадерле кеше, йортка хуҗабикә икәнлеген балаларның ...
Чудесные места нашей страны "Тында - мой город"
История, геральдика города. Хронология строительства столицы БАМа....
Непосредственно-образовательная деятельность. Социализация. Мой город Тында.
Интеграция образовательных областей: коммуникация, музыка, физическая культура, социализация, чтение художественной литературы.Цель: закрепить и расширить знания детей о родном городе; уточнить знания...
Бәлә аяҡ аҫтында ғына
информация для родителей...
Тема проекта «Тында, вчера и сегодня»
Формирование представления об истории своего города....
Балалар баҡсаһында "Яҙ байрамы"
Уртансылар төркөмөндә яҙ байрамы....
ҺАБАНТУЙ БАЙРАМЫ (балалар баҡсаһында)
Маҡсат: Балаларҙы халҡыбыҙҙың иң яраткан, иң күңелле, иң тантаналы байрамы – Һабантуй –менән таныштырыуҙы дауам итеү. Балаларҙа халыҡ байрамдарына ҡыҙыҡһыныу уятыу, байрамдың үҙенсәлектәре...


text:
f783
Башҡортостанда барған пионер хәрәкәте төпкөлдә ятҡан ауылдарға ла барып етә һәм киң ҡолас ала. Тимер ауылын да урап үтмәй ул. Иң тәүге пионер отряды ауылда 1930 йылдың көҙөндә барлыҡҡа килә. Пионерҙар сафына 1919 йылда тыуған, үҙҙәрен тик яҡшы яҡтан ғына күһәткән, тырыш актив балаларҙы ҡабул итәләр. Пионер формаһы булмағанлыҡтан, улар галстукты ла үҙҙәре ҡыҙыл материалдан тегеп таҡҡандар һәм уны бик ҡәҙерләп һаҡлағандар. Бына улар, Тимер ауылының тәүге пионерҙары:
Балапанова Маһитап
Дәүләтбирҙин Фитрат
Алтынбаев Фәтхулла
Баязитов Салих
Ҡыуандыҡов Фәйзрахман.
Бөрйән районы Иҫке Монасип урта мәктәбе
Тимер филиалы
«Кемдәр улар пионерҙар?»
темаһына тикшеренеү эше
Башҡарҙы: 4-се класс уҡыусыһы
Баймырҙин Рушан
Етәксеһе:башланғыс кластар уҡытыусыһы
Баймырҙина Дилә Ниязбай ҡыҙы
Тимер –2020 й
Йөкмәткеһе.
Инеш
Беренсе бүлек. 1. Теоретик өлөш.
Икенсе бүлек. 2. Практик өлөш
2.1 Беҙҙең ауылдың тәүге пионерҙары.
2.2 Пионерҙарҙың эшмәкәрлеге.
Өсөнсө бүлек. Герой- пионерҙар.
Йомғаҡлау
Ҡулланылған әҙәбиәт
Ҡушымта
Инеш
Бер ваҡыт мин иҫке журналдар ҡарап ултырғанда муйындарына ҡыҙыл косынка таҡҡан балаларҙы күреп ҡалдым. Әсәйем улар пионерҙар тип аңлатты. Мин пионерҙар тураһында күберәк белергә теләп, улар тураһында ҡыҙыҡһына башланым. Кемдәр улар, нимә менән шөғөлләнгәндәр?
Был теманы һайлап уларҙың тормошон, ниндәй файҙалы эштәр башҡарыуҙарын асыҡлағым килде. Сөнки хәҙер пионер ойошмалары юҡ һәм әлеге быуын балалары улар тураһында бер нәмә лә белмәйҙәр.
Тикшереү обьекты: пионерҙар
Тикшереү предметы: пионерҙарҙың тормошо
Эшемдең маҡсаты: пионерҙар тураһында күберәк мәғлүмәт туплау
Бурыстары:
Беренсе бүлек.
Теоретик өлөш. Кемдәр улар пионерҙар?
Һәр бер илдә үҫеп килгән йәш быуынға ҙур иғтибар бүленә, 100 йыл элек тә шулай булған. Дәүләтебеҙ тырыш, тәрбиәле, эшһөйәр балаларҙы, үҫмерҙәрҙе берләштергән ойошма төҙөргә ҡарар иткән. Йәш айырмаһына ҡарап, түбәндәге структура төҙөлгән:
Шулай итеп, беҙҙең илдә 1922 йылда пионер ойошмаһы төҙөлә. 19 май Пионерия көнө тип билдәләнелә.
“Пионер” һүҙенең бер нисә мәғәнәһе бар.
Пионерға инеү һәр кемдең теләгенә ҡарап башҡарылған. Ҡағиҙәгә ярашлы, 9 йәштән 14 йәшкә тиклемге уҡыусылар ингән. Иң беренсе сиратта уҡыу алдынғылары, активистар пионерға алынған, артабан ҡалғандар. Һуғыш суҡмарҙарын, ялҡау, насар уҡыусыларҙы пионерға алмағандар.
Пионерҙарҙың атрибуттары.
Пионер галстугы – ҡыҙыл төҫтәге муйынға бәйләй торған косынка. Үҙенең билдәле бер бәйләү тәртибе бар. Галстуктың өс мөйөшө 3 быуындың айырылғыһыҙ бәйләнешен аңлата: комунист, комсомол һәм пионерҙың. Шулай уҡ значоктары ла булған. Һәр бер пионер галстук, значок тағып йөрөргә тейеш булған һәм уны йыуып, үтекләп дөрөҫ итеп бәйләп йөрөткән. Мәктәпкә галстукһыҙ килеү оят һыналған.
Артабанғы атрибут- пионер салюты. “ Көрәшкә һәм эшкә һәр ваҡыт әҙер бул!” тигән саҡырыуға уң ҡулын маңлай тирәһенә күтәреп “Һәр ваҡыт әҙер”, -тип яуап биргән.
Пионерҙарҙың үҙ формаһы ла булған: өҫ яғы аҡ, аҫты күк.
Тимәк, пионерҙар формаларын кейеп, галстук, значок тағып, бөхтә кейенеп йөрөгән.
Сафҡа алынған саҡта тантаналы рәүештә пионер антын ятлағандар.
Ҡағиҙә, закондары түбәндәгесә яңғыраған:
Пионерҙарҙы дөрөҫ тәрбиәләү, тормоштарын ҡыҙыҡлы итеп үткәреү өсөн төрлө саралар үткәрелгән: концерттар, спорт ярыштары, походтар һ.б.
Ҡыҙыл галстуклылар тарафынан бик күп файҙалы эштәр башҡарылған:
-макулатура, металлалом йыйылған,
- оло кешеләргә ярҙам башҡарылған,
- хайуандарға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләнгән.
Ғөмүмән, пионерҙар һәр ваҡыт файҙалы эш менән мәшғүл булған.
Икенсе бүлек
Беҙҙең ауылдың тәүге пионерҙары.
Башҡортостанда барған пионер хәрәкәте төпкөлдә ятҡан ауылдарға ла барып етә һәм киң ҡолас ала. Тимер ауылын да урап үтмәй ул. Иң тәүге пионер отряды ауылда 1930 йылдың көҙөндә барлыҡҡа килә. Пионерҙар сафына 1919 йылда тыуған, үҙҙәрен тик яҡшы яҡтан ғына күһәткән, тырыш актив балаларҙы ҡабул итәләр. Пионер формаһы булмағанлыҡтан, улар галстукты ла үҙҙәре ҡыҙыл материалдан тегеп таҡҡандар һәм уны бик ҡәҙерләп һаҡлағандар. Бына улар, Тимер ауылының тәүге пионерҙары:
Балапанова Маһитап
Дәүләтбирҙин Фитрат
Алтынбаев Фәтхулла
Баязитов Салих
Ҡыуандыҡов Фәйзрахман.
Ул ваҡытта Тимергә Иҫке һәм Яңы Монасип ауылдарынан килеп уҡыйҙар. Уҡыу өсөн Кәшәф Иҫәнбаевтың ике бүлмәле өйөн һатып алалар. Мәктәп директоры Солтанбаев Мирза була. Был мәктәптә уҡыу 4-се класҡа тиклем генә була. 3-сө класта пионер сафына алалар.
Пионерҙарҙың эшмәкәрлеге.
Пионерҙар колхоз эшендә бик әүҙем ҡатнашҡандар. Йәй көндәре иген утағандар, бесән әҙерләүҙә әүҙемлек күрһәткәндәр, һабан башына сыҡҡандар, ат көткәндәр, молотилка менән иген һуҡтырғандар.
1934 йылда пионерға инеүселәр:
Дәүләтбирҙина Хөснә
Нәҙершин Мотаһар
Баязитов Халиҡ
Бикмөхәмәтов Нурғәли
Үлмәҫбаева Бибиямал
Ҡолдобаев Абдрафиҡ
Пионерҙар һәр ваҡыт эштең ҡыҙыу ерендә, уртаһында булырға тырышалар. Колхозға үҙҙәренең ҡул көсө менән бик күп ярҙам күрһәтеүҙәренә ҡарамаҫтан, ә был ярҙам яңы ғына төҙөлөп, аяҡҡа баҫа башлаған колхозға бик кәрәк була, пионерҙар халыҡҡа концерттар әҙерләп күрһәтергә лә, төрлө агитация эштәре алып барырға ла өлгөргәндәр.
1934 йылда пионерға инеүселәрҙең вожатыйы Шәрәфетдинов Ғилметдин ағай була. Тимерҙә 4-се класты тамамлағас, артабан уҡыуҙы икенсе ауылдарҙа- Янһары, Байназар, Иҫке Собханғол мәктәптәрендә дауам итергә кәрәк булған. Ул саҡта әле ятып уҡыр өсөн интернаттар булмай. Әлбиттә, бик күптәргә 4-се класс белеме менән генә сикләнергә тура килә. Сөнки икенсе ауылға йөрөп уҡыр өсөн йылы кейеме лә, ашарға ла кәрәк.китап, дәфтәр, ҡәләм, ручкалар етешмәй. Ҡайһы ваҡыт бөтә класҡа 1-2 генә китап була, шунлыҡтан уҡытыусы һөйләгәнде яҙып алыр булғандар. Яҙыр өсөн сәтләүектән ҡара эшләп, пероны сыбыҡҡа беркетеп яҙғандар.
Бөйөк Ватан һуғышы барған йылдарҙа ла пионерҙар сафына алыу дауам итә. 1943 йылда 1933-1934 йылда тыуған уҡыусылар пионер исеме алалар:
Нәҙершин Мөхтәр
Арыҫланғужина Рауза
Аллабирҙина Фәниә
Үлмәҫбаев Әбделхәй
Мөхәмәтов Ғибат
Ҡолдобаева Ғәбиҙә
Мырҙағолова Гөлнур
Мырҙағолова Мәрйәмбикә.
1942 йылдың 17 октябрендә пионервожатый Маликова Факиһаны, мәктәптә дөйөм линейка үткәреп, фронтҡа оҙаталар.
Илебеҙ өсөн иң ауыр булған көндәрҙә лә пионерҙар һынатмай. Улар уҡырға ла, ололар менән бер рәттән колхозда эшләргә лә өлгөрәләр: ер һөрәләр, иген игәләр, бесән эшләйҙәр. Көҙ көндәре баҫыуҙа ҡалған игенде сүпләп, 1-2 биҙрә итеп колхоз келәтенә тапшыралар. Бигерәк тә иген утауҙа пионерҙарҙың хеҙмәт өлөшө ҙур була. Үҙҙәренә бүлеп бирелгән 14-15 сутый ерҙәге билсән һәм башҡа ҡый үләнде ҡулдары менән йолҡоп таҙарталар.
Бына шулай итеп, илебеҙҙең башҡа мөйөштәрендәге пионерҙар кеүек үк, беҙҙең ауыл пионерҙары ла үҙҙәрен һынатмай. Бик күп пионерҙар һуғыш яланында, партизан отрядтарында ҡаһарманлыҡ күрһәткән саҡта, Тимер ауылы пионерҙары, фронттан йыраҡ булһалар ҙа, тылда көйө ҙур хеҙмәт батырлыҡтары, тырышып белем алыуҙары менән Еңеү көнөн яҡынайтыуға булышлыҡ итеп, үҙҙәренең өлөшөн индергәндәр.
Ғөмүмән, һуғыштан һуңғы йылдарҙа ла пионерҙар һәр ерҙә лә ысын пионерҙар- иң беренселәр булып ҡала белгәндәр. Бик күптәре уҡыуҙарын дауам итеп, юғары уҡыу йорттарын тамамлап, хужалыҡтың төрлө өлкәһендә илебеҙгә тырыш хеҙмәт емештәрен өләшкән. Мәҫәлән, Нәҙершин Булат Башҡорт ауыл хужалығы институтын тамамлап, райкомдың ауыл хужалығы мөдире булып эшләй. Баймырҙина Клара Белорет педагогия училищеһын тамамлап, Ағиҙел урта мәктәбендә уҡыта. Уҡыуҙарын дауам итә алмағандары ла үҙҙәренең тырыш хеҙмәте менән халыҡ ихтирамын яулай. Бик күптәре тыуған ауылында ҡалып, тыуған колхоздары өсөн көсөн йәлләмәй тир түгә. Ауылдың хәҙерге йөҙө өсөн, беҙгә, йәштәргә, киләсәк быуынға йәшәү шарттарын яҡшыртыу өсөн бөтәһен дә эшләргә тырышалар. Үҙебеҙҙең бөгөнгө йәшәүебеҙ менән, көнкүреш шарттары, тормошобоҙ яҡты булған өсөн беҙ ана шул тәүгеләрҙән булған пионерҙарға ла бурыслыбыҙ.
Герой –пионерҙар.
Һуғышҡа тиклем балалар ҡәҙемге малай һәм ҡыҙҙар булған. Мәктәптә уҡыған, өйҙә ата-әсәһенә ярҙам иткән, уйнағандар, шаярғандар. Уларҙы тик туғандары һәм класташтары ғына белгән. Ул алыҫ ваҡыттарҙа мәктәптәрҙә пионер ойошмалары булған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас балалар ҙа немец илбаҫарҙарына ҡаршы һуғышта ҡатнашырға теләк белдерәләр, ләкин йәштәре бәләкәй булғас уларҙы армияға алмайҙар. Шулай ҙа кескәй генә пионерҙар йә партизан отрядттарында, хатта регуляр армияла ла ҡатнашалар.
Бына шуларҙың береһе Леня Голиков.
Лукино тигән ауылда үҫә ул. Ауылды дошмандар баҫып алғас- Леня партизандар отрядына ҡушыла. Разведкаға йөрөй, файҙалы мәғлүмәттәр алып килә. Бер ваҡыт ул юлда немец машинаһын күреп ҡала һәм уға граната ташлай. Машинанан немец генералы ҙур портфель менән килеп сыға ла ҡаса башлай. Леня уның артынан төшә. 1 км тирәһе уның артынан бер тотам ҡалмай йүгерә ул. Һәм Леня уны юҡ итеп портфелен партизан отрядына алып килә. Портфелдә бик мөһим документтар булған була. Хатта был документтарҙы генерал штабына-Мәскәүгә ебәрәләр. Ләкин күп тә үтмәй фашистар менән бер алышта Леня һәләк була. Һәм 1944 йылдың 2 апрелендә Леня Г 474d оликовҡа Советтар Союзы геройы исеме бирелә.
Зина Портнова.
Зина каникулда булғанда һуғыш башланып китә. “Юные мстители” исемле подпольный ойошмаға ҡабул ителә. Улар фашистарға ҡаршы өндәгән листовкалар тараталар, төрлө диверсиялар эшләйҙәр. Бер көндә фашистар Зинаны тото палалар һәм подпольный ойошманың етәкселәрен белер өсөн язалай башлайҙар. Зина бер нәмә лә әйтмәй. Фашистар унан бер нисек тә әйттерә алмағас Зинаны үлтерәләр. Уның батырлығын Тыуған иле онотмай-ул үлтерелгәс, Зина Портноваға Советтар Союзы геройы исеме бирелә.
Марат Казей.
Марат әсәһе менән йәшәгән ауылды ла фашистар баҫып ала. Көҙ еткәс Марат мәктәпкә 5 класҡа уҡырға бара алмай, мәктәпте фашист илбаҫарҙары үҙҙәренең өйө итеп алалар. Марат партизандар отрядына китә. Уны разведчик итеп ҡуялар. Фашистар менән ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнаша. Бер көндө фашистар менән алышта ул һәләк булып ҡала. Бына нисек була ул. Марат һуңғы патроны бөткәнсе атыша. Ә һуңғы гранатаһы ҡалғас, немец фашистарын яҡыныраҡ үҙе эргәһенә ебәрә лә уларҙы ла, үҙен дә шартлата. Ошо батырлығы өсөн Марат Казейға Советтар Союзы геройы исеме бирелә. Минск ҡалаһында уға арнап һәйкәл дә ҡуйылған.
Валя Котик.
Ул йәшәгән ауылға фашистар килгәс, Валя иптәштәре менән фашистарға ҡаршы көрәшә башлайҙар. Валяны связной һәм разведчик итеп һайлап ҡуялар. Валя партизандар менән бәйләнеш тә булдыра. 14 йәшлек кенә малай өлкәндәр менән бер рәттә һуғыша. Ул 6 дошман эшелонын шартлата, Гитлер офицерын да юҡ итә. Ошо батырлыҡтары өсөн “Ватан һуғышы партизаны” тигән миҙал, шунан орден менән бүләкләнә, ә фашистар менән тиңһеҙ алышта һәләк булғас , Валя Котикка Советтар Союзы геройы исеме бирелә.
Ошо Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан 100-ләгән пионер “Бөйөк Ватан һуғышы партизаны” миҙалы, 15 меңе – “За оборону Ленинграда” миҙалы, 20 мең пионерға “ За оборону Москвы” миҙалы менән бүләкләнә. Ә 4 пионерға- Леня Голиков, Марат Казей, Валя Котик, Зина Портноваға Советтар Союзы геройы исеме бирелә.
Йомғаҡлау.
Йылдар үтә. Ҡиммәттәр үҙгәрә. Бер ойошма икенсеһен алмаштыра. Әммә быҫҡып түгел, һәр саҡ янып йәшәргә өйрәткән, осҡондо ялҡын итергә саҡырған, эшкә, уҡыуға һәр ваҡыт әҙер торорға күнектергән, сыныҡтырған, сәмләндергән Пионер ойошмаһы оло быуын кешеләренең һәр саҡ йөрәгендә. Һәр кем был осорҙо ғүмеренең иң сағыу ваҡиғаһы итеп ҡабул итә. Берәүҙәр дружина байрағын йөрөтөүсе, икенселәр отряд командиры, ә кемдер тимуровсылар командаһы рәйесе булған.
Ә хәҙер мәктәптәрҙә Салауат Юлаев исемендәге пионерҙар ойошмаһы эшләп килә. Беҙҙә 4-се класты тамамлар алдынан ошо сафты тулыландырасаҡбыҙ. Киләсәктә тағы ла яҡшыраҡ уҡып, ярҙамсыл, илебеҙгә лайыҡлы алмашсылар булып үҫербеҙ.
Ҡулланылған әҙәбиәт
Ҡушымта
Пионерҙарҙың атрибуттары
Беҙҙең ауылдың тәүге пионерҙары
Герой- пионерҙар
Зина Портнова
Марат Казей
Леонид Голиков
Валя Котик
Самый главный и трудный вопрос
Любили тебя без особых причин...
Астрономический календарь. Февраль, 2019
Мост из бумаги для Киры и Вики
У меня в портфеле