text:
Вәлиди музейы яңы экспонаттар менән тулыланды
Ошо көндәрҙә Өфөләге Әхмәтзәки Вәлиди кабинет-музейы
яңы экспонаттар менән тулыланды. БР Мәҙәниәт һәм милли
сәйәсәт министрлығы музейға Әхмәтзәки Вәлидиҙең балалары -
билдәле төрөк ғалимдары Иҫәнбикә менән Сөбәдәй Туған
биргән Вәлидиҙең шәхси әйберҙәрен тапшырҙы.
Башҡорт автономиялы республикаһы башында торған
күренекле ғалим-шәрҡиәтсе Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге
кабинет-музей былтыр декабрь айында Өфөнөң 14-се урта
мәктәбендә асылғайны. Уны ойоштороуҙа БР Мәҙәниәт һәм милли
сәйәсәт министрлығы, Өфөнөң Киров районы хакимиәте,
ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара ойошмаһы әүҙем ҡатнашты.


c: text/html

text:
Беренсе кварталда республикала 53 торлаҡ йорт сафҡа индерелде
Республиканың төҙөлөш ойошмалары быйыл беренсе кварталда 53 торлаҡ йорт һәм 64 торлаҡ булмаған тәғәйенләнештәге бинаны файҙаланыуға тапшырҙы. Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ауыл хужалығында, нефть табыу, аҙыҡ-түлек продукттары етештереү, ваҡлап һатыу, йәмәғәт туҡланыуы, транспорт, элемтә һәм башҡа предприятиеларҙа производство ҡеүәттәре сафҡа индерелде.
Статистиктар иҫәпләүенсә, өс айҙа финанслауҙың бөтә сығанаҡтары иҫәбенә 257,1 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән торлаҡ йорттар тапшырылған. Был 2009 йылдың шул уҡ осорона ҡарата 98,1 процент. Ауыл ерендә — 121 мең, ҡалаларҙа 136,1 мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән.
Элеккесә индивидуаль төҙөлөш өлөшө өҫтөнлөк ала. Бөгөн ул 80,6 процент тәшкил итә. Халыҡ 207,2 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән 1870 үҙ йортон һалып инде.
Социаль инфраструктура объекттарынан 793 уҡыусыға иҫәпләнгән дөйөм белем биреү учреждениелары, сменаһына 10 кеше ҡабул итерлек амбулатор-поликлиника учреждениеһы, 100 урынлыҡ клуб тибындағы мәҙәниәт учреждениеһы, 566,3 квадрат метр дөйөм майҙан менән спорт залдары, физкультура-сәләмәтләндереү комплексы, ике мәсет файҙаланыуға тапшырылды.
Беренсе кварталда төҙөлөш эштәре күләме 11 миллиард һумлыҡ баһаланды йәки 2009 йылдың шул уҡ осоро кимәленә ҡарата 91,5 процент. Төҙөлөш ойошмалары етәкселеге икенсе кварталда эштәр күләмен арттырырға планлаштыра.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рәсәй тыуым күрһәткестәре буйынса Европала беренсе урында тора
Рәсәй тыуым кимәле буйынса, 2011 йыл һөҙөмтәләренә ярашлы, Европала беренсе урынға сыҡты. Тыуым коэффициенты илдә бер мең кешегә 1,6 тәшкил итте. Сағыштырыу өсөн, 10 йыл элек ул ни бары 1,3 ине. Был хаҡта Өфөлә халыҡ менән осрашыу барышында Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Павел Качкаев хәбәр итте.
Башҡортостанда һуңғы биш йыл эсендә тыуым йылына 42 мең сабыйҙан 55 меңгә артты. Был күрһәткес буйынса беҙҙең республика илдә — бишенсе, Волга буйы федераль округында беренсе урынды биләй. Ә Өфө бер нисә йыл дауамында, Мәскәү менән Санкт-Петербургтан тыш, халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелгән илдәге берҙән-бер миллионлы ҡала һанала.
Әммә тыуым артыуы менән бер рәттән Рәсәйҙә үлем осраҡтарының да артыуы күҙәтелә. Был дөйөм демографик хәлгә кире йоғонто яһай.
Павел Качкаев шулай уҡ торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһенең федераль кимәлдә хәл ителеүе хаҡында һөйләне. Һуңғы йылдарҙа илдә 202 мең ветерандың торлаҡ мәсьәләһе хәл ителгән. Был маҡсаттарға яҡынса 300 миллиард һум тотонолған. Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә торлаҡ алыуға сиратта йәнә 43 мең ветеран тора. Уларҙың һәр береһенең был проблемаһы 2012 йыл дауамында хәл ителәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостан делегацияһы Түбәнге Новгородта конференцияла ҡатнаша
Фото:
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһе төбәк бүлексәләренең Төбәк-ара конференцияһында ҡатнашыу өсөн Түбәнге Новгородҡа килде.
Фирҡә лидеры Владимир Путин рәйеслегендә конференцияла ҡатнашыусылар Волга буйы федераль округының үҫеш перспективалары менән бәйле мәсьәләләрҙе тикшерәсәк.
Башҡортостандан форумда иллеләп кеше ҡатнаша.
Пленар өлөшө башланыр алдынан делегаттар иҡтисадтың төп өлкәләрен үҫтереүгә йүнәлтелгән инвестицион проекттар ҡуйылған күргәҙмәне ҡараны.
Ульяновскиҙа үткән тәүге презентация йомғаҡтары буйынса Башҡортостан өс призлы позицияны яулағайны.
Республика проекттары инвалидтар өсөн инновацион институт булдырыу, Өфөлә транспорт инфраструктураһын һәм «Туймазыбыяла» предприятиеһы базаһында инновацион производствоны үҫтереү менән бәйләнгән.


text:
Йыл башынан алып эшһеҙ статусы 1,7 мең өфөлөгә бирелгән
Йыл башынан алып рәсми эшһеҙ статусы 1,7 мең тирәһе өфөлөгә бирелгән. Был ваҡыт эсендә 1,6 мең тиерлек эшһеҙ эшкә урынлаштырылған, 1,8 меңләп кеше иҫәптән төшкән, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Өфөнөң халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенән.
Бөгөнгө көнгә Башҡортостандың баш ҡалаһында 6,2 меңдән ашыу эшһеҙ иҫәпләнә, уларҙан 5,3 меңдән күберәге эшһеҙлек буйынса пособие ала. Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә – йәштәр хеҙмәт биржаһында 6,9 меңләп кеше иҫәптә тора.
Ҡаланың вакансиялар банкында хәҙер 13,5 меңдән ашыу буш эш урыны иҫәпләнә. Шунлыҡтан, көсөргәнешлек коэффициенты, йәғни эшһеҙҙәрҙең вакансиялар һанына нисбәте, 0,51 процентҡа тиң. Рәсми эшһеҙлек кимәле 1,11 процент тәшкил итә, тип билдәләнеләр баш ҡаланың мәшғүллек хеҙмәтендә.


text:
Һөт интервенциялары илдә һәм Башҡортостанда 2017 йылдың майында башланыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
Һөт интервенциялары илдә һәм Башҡортостанда 2017 йылдың майында башланыуы ихтимал
Һөт интервенциялары илдә һәм Башҡортостанда 2017 йылдың майында башланыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Рәсәйҙә һөт баҙарында һатып алыу интервенциялары 2017 йылдың май айында башланыуы ихтимал.
Ставрополдә үткән «АгроЮг» форумында билдәләүҙәренсә, һөт тармағында хаҡты бер кимәлдә тотоу механизмы булырға тейеш.
«Киләһе йылда Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы һөт күп етештерелгән төбәктәрҙә май айында уҡ интервенция механизмын башларға ниәтләй», — тип белдерҙе Милли һөт етештереүселәр союзының башҡарма директоры Артём Белов. Был хаҡта «Интерфакс» хәбәр итә.
Һүҙ тәү сиратта Алтай һәм Башҡортостан хаҡында бара.
Илдең Ауыл хужалығы министрлығында ошо мәғлүмәткә аңлатма бирмәнеләр. Бары тик интервенциялар «ҙур һөт» осоронда йәки мал көтөү миҙгелендә буласаҡ, тип билдәләнде.
Ҡоро һөт һәм аҡ май һатып алыуҙы быйыл июль айында уҡ ойоштороу планлаштырылғайны. Әммә ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү кәрәклеге арҡаһында һөт интервенцияларын кисектерергә тура килде.


text:
Алан Тьюринг
Алан Мэтисон Тьюринг (ингл. Alan Mathison Turing; 1912 йылдың 23 июне — 1954 йылдың 7 июне) — инглиз математигы, логигы, криптографы, компьютер фәндәре ғалимы. Тьюринг компьютер фәндәре һәм яһалма интеллект тәғлимәтенең атаһы булараҡ танылыу яулаған. Ул тәҡдим иткән, хәҙерге компьютерҙың моделе булараҡ билдәле Тьюринт машинаһы «алгоритм» төшөнсәһен формалләштерергә мөмкинлек бирә.
Ғалимдың хөрмәтенә булдырылған Тьюринг премияһы — информатика өлкәһендә донъялағы иң юғары дәрәжәле бүләк.
- 23 июнь көнө тыуғандар
- 1912 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Лондонда тыуғандар
- 7 июнь көнө вафаттар
- 1954 йылда вафаттар
- Англияла вафат булғандар
- Британия империяһы ордены офицерҙары
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса математиктар
- Бөйөк Британия математиктары
- Уйлап табыусылар
- XX быуат философтары
- Репрессияланғандар
- Үҙен үлтереүселәр


text:
Ауырғазы малсылары 5 мең килограмм һөт һауып алыуға өлгәште
Ауырғазы районы малсылары йыл башынан һәр бер һыйырҙан 5199 килограмм һөт һауып алды. Өфө районы эшсәндәре 4955 килограмм күрһәткесе менән уларҙан бер аҙға ғына ҡалышты.
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Стәрлетамаҡ малсылары һәр һыйырҙан тәүлегенә 11,1 килограмм һөт һауып ала. Учалы һыйырҙары уларҙан 100 грамға ғына ҡалыша. Уртаса һауым буйынса яҡшы күрһәткестәргә Өфө — 10,7 килограмм, Дүртөйлө — 10,5, Саҡмағош – 10,3, Ауырғазы – 10 килограмм — райондары өлгәште.
Республикала иң күп һөттө стәрлетамаҡтар алды. Был районда тулайым һауым йыл башынан 37622 тонна тәшкил итә. Дүртөйлө районында – 32867 тонна, Саҡмағошта – 31846 тонна.


text:
Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһы проблемалары буйынса төбәк конференцияһыФото: Андрей Старостин
Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһы проблемалары буйынса төбәк конференцияһы
Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһы проблемалары буйынса төбәк конференцияһыФото: Андрей Старостин
«Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһының көнүҙәк проблемалары» — Өфөлә, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортонда, асылған X төбәк конференцияһының темаһы ошондай. Уны ойоштороусылар – Рәсәй Фәндәр академияһының Тел ғилеме институты, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, БР Фәндәр академияһы, БР Мәғариф министрлығы, БР Дәүләт телдәре буйынса советы, БР Йәмәғәт палатаһы, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы.
Фәнни форум төрки, славян, фин-уғыр диалектологияһы проблемаларын, башҡорт теле диалекттарын өйрәнеү, диалект шарттарында туған һәм дәүләт телдәрен уҡытыу перспективаларын тикшерә. Диалектологияның актуаль мәсьәләләрен ҡарауҙа Башҡортостандың ғына түгел, шулай уҡ Мәскәү, Санкт-Петербург, Ижевск, Чебоксар ғалим-тел белгестәре лә ҡатнаша.
БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Ростислав Мырҙағолов уҡып ишеттергән Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың конференцияла ҡатнашыусыларға тәбрикләү һүҙендә, республикабыҙҙа Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһы проблемалары буйынса фәнни форум үткәреү законға ярашлы, тип билдәләнә. Башҡортостанда 125-тән артыҡ милләт вәкилдәре йәшәй, һәм бында уларҙың телдәрен, мәҙәниәтен һәм милли традицияларын һаҡлау өсөн бөтә шарттар тыуҙырыла. Конференция туған телдәрҙе үҫтереүгә, уларҙы өйрәнеү, Рәсәй халыҡтарының этник үҙенсәлеген һаҡлау буйынса эшмәкәрлекте камиллаштырыуға булышлыҡ итергә тейеш. Республика башлығы, форум сиктәрендә өйрәнеү уңышлы булыр һәм күп кенә ҡуйылған һорауҙарға яуап бирер, тигән ышаныс белдерҙе.
Көндөң тәүге яртыһында конференцияның пленар ултырышы үтә. Төштән һуң унда ҡатнашыусылар «Төрки диалектологияһының көнүҙәк проблемалары», «Башҡорт теле диалекттары проблемалары һәм уларҙы өйрәнеү перспективалары», «Славян һәм фин-уғыр диалектологияһының көнүҙәк проблемалары», «Диалект шарттарында туған һәм дәүләт телдәренә уҡытыу» секциялары буйынса эшләйәсәк.
Конференция сиктәрендә һуңғы йылдарҙа сығарылған башҡорт диалектологтарының китаптарын презентациялау үтәсәк.


text:
Төбәктә рус теле буйынса берҙәм дәүләт имтиханын 25 меңдән ашыу кеше тапшырасаҡ
27 майҙа Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу кампанияһы старт ала. Был көндө уҡыусылар рус теле буйынса имтихан тапшырасаҡ. Был мотлаҡ тапшырылырға тейеш ике имтихандың береһе. БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, уны тапшырыуға Башҡортостанда йәмғеһе 25367 кеше заявка биргән. Уларҙың күбеһе – быйыл мәктәпте тамамлаусылар.
Рус теле буйынса БДИ үткәреү өсөн республикала 124 пункт эшләй. Һөҙөмтәләр яҡынса бер аҙнанан билдәле буласаҡ. Ҡуйылған балдар менән риза булмағандар апелляцияға бирә ала.
Мотлаҡ тапшырылырға тейеш имтихандарҙың икенсеһе – математика буйынса – 3 июндә үтә. Һайлау буйынса берҙәм дәүләт имтихандары 30 майҙа информатика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары, биология һәм тарих дисциплиналарынан башлана.
Рәсәй Йәмәғәт палатаһында 27 майҙан берҙәм дәүләт имтихандарына бәйле мәсьәләләр буйынса «ҡыҙыу линия» эшләй башлай. «Ҡыҙыу линия» шулай уҡ Өфөнөң Мәғариф идаралығында (255-13-20) һәм БР Мәғариф министрлығында ((347) 272-08-55) ойошторола.


text:
Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына Ғәскәров исемендәге ансамбль яңы постановка әҙерләй
ӨФӨ, 2014 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле «Һалдат бейеүе» постановкаһы өҫтөндә эшләй. Ул, 2015 йылда билдәләнәсәк, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған. Бейеүҙең хореографы – Көньяҡ Осетия Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, доцент, Һамар дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының халыҡ бейеүҙәре кафедраһы мөдире, «Волга биҙәктәре» ансамбленең художество етәксеһе Алексей Шишкин. Башҡорт ансамбленең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, ул Ғәскәров исемендәге ансамбль коллективы менән яҡшы таныш – Алексей Шишкин ғәскәровсыларҙың репертуарына ингән өс рус бейеүенең (улар араһында күптәрҙең күңеленә хас килгән «Калинка» ла) ҡуйыусыһы.
Бейеүҙә тулыһынса коллектив йәлеп ителәсәк. Әлеге ваҡытта костюмдарҙың эскиздары өҫтөндә эш алып барыла, ә яңы композицияның репетициялары ғинуарҙа башланасаҡ.


text:
Лилиә Ғүмәрова мәғариф тураһындағы яңы закон хаҡында һөйләнеФото: Андрей Старостин
Лилиә Ғүмәрова мәғариф тураһындағы яңы закон хаҡында һөйләне
Лилиә Ғүмәрова мәғариф тураһындағы яңы закон хаҡында һөйләнеФото: Андрей Старостин
Мәғариф тураһындағы яңы закон ҡабул ителгәндән һуң, белем биреү системаһына индереләсәк үҙгәрештәр хаҡында республика журналистарына «Башинформ» агентлығында 22 ғинуарҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова һәм БР мәғариф министры Әлфис Ғаязов һөйләне.
Яңы законға Владимир Путин үткән йылдың декабрь аҙағында ҡул ҡуйҙы. Документ «Мәғариф тураһында»ғы (1992 г.) һәм «Юғары һәм юғары уҡыу йортонан һуң һөнәри белем биреү тураһында»ғы (1996 г.) ике элекке законды алмаштырасаҡ.
— Мәғариф тураһындағы яңы закон хаҡында төрлө имеш-мимештәр тарала башланы. Беренсенән, белем алыу түләүле була, тигән фекер әүҙем пропагандаланды. Бөгөн тулы яуаплылыҡ менән әйтә алабыҙ: түләүле белем алыу хаҡында бөтөнләй һүҙ бармай. Унан да бигерәк, мотлаҡ дәүләт белем биреү хеҙмәттәре исемлеге буйынса стандарттар, элекке ҡануниәт менән сағыштырмаса, күпкә киңәйтелде,- тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова.
Матбуғат конференцияһында ҡатнашыусылар фекеренсә, әлеге законды ҡабул итеү – заман талабы. Мәғариф тураһындағы яңы документ өҫтөндә эш бер нисә йыл дауамында алып барылды. Уға 1400-ҙән ашыу төҙәтмә, шул иҫәптән Башҡортостандан бер нисә тәҡдим индерелде. Атап әйткәндә, педагогтарға социаль ярҙам тураһындағы пункт. Уға ярашлы, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү буйынса ауыл ерендә эшләгән уҡытыусылар өсөн субъект ташламалар билдәләй ала. Бынан тыш, дәүләт телдәрендә белем алыу мөмкинлеге тураһындағы һорау хуплау тапты.
Башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү темаһы ла иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Урта һөнәри белем биреү сиктәрендә хәҙер ике төр белем биреү программаһы ҡаралған. Улар – квалификациялы эшселәр әҙерләү һәм урта звенолағы белгестәр әҙерләү, тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова. Бындай уҡыу йорттарына студенттар ҡабул иткәндә, эш тәҡдим итеүселәрҙең заявкалары иҫәпкә алынасаҡ. Тимәк, уҡыу йортон тамамлағандан һуң, йәш белгестәрҙең эшкә урынлашыу проблемаһы килеп тыумаясаҡ. Шуға күрә һөнәри урта звено производство секторы менән үҙ-ара тығыҙ эш итергә тейеш.
Әммә, Әлфис Ғаязов хәбәр итеүенсә, ҡайһы бер башланғыс һөнәри белем биреү училищелары ҡыҫҡартыласаҡ, айырым берәүҙәре урта һөнәри белем биреү учреждениелары менән берләштереләсәк.
— Үткән йылдың аҙағында республикала 88 – башланғыс һөнәри белем биреү, 77 урта һөнәри белем биреү учреждениеһы иҫәпләнде. 2012 йылда беҙҙең ҡарамаҡҡа йәнә 20 урта һөнәри белем биреү учреждениеһы тапшырылды.
Шулай уҡ матбуғат конференцияһында билдәләнеүенсә, әлеге ваҡытта Башҡортостанда мәғариф тураһындағы республика законын булдырыу буйынса эш төркөмө эшләй. Был документ киң йәмәғәтселеккә тикшереүгә тәҡдим ителәсәк. Шул уҡ ваҡытта яңы федераль закондың төп положениелары 2013 йылдың 1 сентябрендә үҙ көсөнә инәсәк.


text:
Ғинуар-мартта республикала сәнәғәт етештереүендә өс процентлыҡ үҫеш күҙәтелә
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Беренсе квартал йомғаҡтары буйынса, Башҡортостанда сәнәғәт етештереүе — өс процентҡа, мартта февралгә ҡарата 0,1 процентҡа артҡан. Был хаҡта Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә һылтанып республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығы хәбәр итә.
Транспорт саралары һәм ҡорамалдар (2013 йылдың ғинуар-март айҙарындағы кимәл менән сағыштырғанда 47,8 процентҡа), резина һәм пластмасса әйберҙәр етештереүҙә (17,3), металлургияла һәм әҙер металл әйберҙәр сығарыу буйынса предприятиеларҙа (13,2), электр ҡорамалдары, электрон һәм оптик ҡорамалдар етештереүҙә (8), химия производствоһында (6,7) һәм яғыулыҡ-энергетика файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуҙа (5) һиҙелерлек үҫеш билдәләнгән.


text:
Фото:
С.Т.Аксаков исемендәге әҙәби премия Константин Скворцовҡа бирелде
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың Указы менән хәҙерге шиғри драматургияны үҫтереүгә ҙур өлөш индергән, изге гуманизм, ватансылыҡ традицияларын яҡлаған, әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге өсөн С.Т.Аксаков исемендәге әҙәби премия Скворцов Константин Васильевичҡа бирелде. Был турала БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Константин Скворцов — Рәсәйҙең билдәле шағир-драматургы, лирик шағиры, Рәсәй Яҙыусылар союзының ҡушма рәйесе. Константин Скворцов шиғырҙарына Людмила Зыкина, Татьяна Петрова, Иосиф Кобзон, Вәхит Хызыров кеүек башҡарыусылар репертуарына ингән күп йырҙар яҙылған.
Константин Скворцовтың күп лирик шиғырҙары Башҡортостанға арналған. Константин Скворцов йыллыҡ Халыҡ-ара Аксаков байрамдарын ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә әүҙем ҡатнаша. Ул Халыҡ-ара Аксаков байрамы гимнына әүерелгән «В Надеждино звонят колокола» йырының авторы ла. Константин Скворцов — билдәле йәмәғәт эшмәкәре, Өфө ҡалаһының Аксаков гимназияһының Попечителлек советы ағзаһы.
«Почёт Билдәһе» һәм «Поляк мәҙәниәте алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордендары, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән наградланған, бик күп әҙәби һәм йәмәғәт премиялары лауреаты булып тора.


text:
Әбйәлил районында заманса ер эшкәртеү системаларын ҡулланыу мәсьәләһен тикшерәләр
Әбйәлил районының «Красная Башкирия» ауыл хужалығы етештереү кооперативы нигеҙендә No-till һәм Strip-till технологиялары буйынса заманса ер эшкәртеү системаларын ҡулланыу буйынса төбәк-ара фәнни-ғәмәли семинар үтә.
Уның эшендә БР Ауыл хужалығы министрлығы вәкилдәре, ғалимдар, республика райондарының хужалыҡ етәкселәре, Силәбе, Волгоград, Һарытау өлкәләренең һәм Татарстандың ауыл хужалығы ойошмалары вәкилдәре ҡатнаша.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хемәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәк-ара семинарҙа ҡатнашыусылар тармаҡтың көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерәсәк.
Бынан тыш, белгестәр тупраҡты нуль технологияһы буйынса эшкәртеүҙә ҡулланылған заманса ауыл хужалығы техникаһы мөмкинлектәре менән танышасаҡ, шулай уҡ әлеге технология буйынса эшкәртелгән сәсеүлек майҙандарын ҡараясаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов тәбиғи газ өсөн түләү дисциплинаһы тураһында кәңәшмәлә ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов тәбиғи газ өсөн түләү дисциплинаһы тураһында кәңәшмәлә ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов тәбиғи газ өсөн түләү дисциплинаһы тураһында кәңәшмәлә ҡатнаштыФото: Олег Яровиков
29 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов тәбиғи газ менән тәьмин итеү өлкәһендә түләү дисциплинаһы тураһында кәңәшмәлә ҡатнашты, уны видеоконференция режимында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев үткәрҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Кәңәшмә барышында «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте башлығы Алексей Миллер ил эсендә газ өсөн түләүҙең аванс системаһына күсергә тәҡдим итте.
«Хөрмәтле Дмитрий Анатольевич, илебеҙҙә коммуналь хеҙмәтләндереүҙәр өсөн түләүҙең аванс системаһына күсеү мөмкинлеген ҡарарға кәрәк, тип иҫәпләйем», – тине Алексей Миллер.
Дмитрий Медведев был идеяны хупланы.
Бынан тыш, Дмитрий Медведев ресурстар менән тәьмин итеү компанияларында ситтән тороп мәғлүмәт алыу мөмкинлеге биреүсе иҫәпкә алыу приборҙары урынлаштырыу буйынса тәҡдимде лә хуплауын белдерҙе.
«Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡәтғи саралар күрмәйенсә булмай. Быға барыһының да аңлап ҡарауын теләйем. Һүҙ бында энергия, газ менән тәьмин итеү тураһында ғәмәлдәге килешеүҙәргә ярашлы күрелгән саралар тураһында ла, шулай уҡ, әлбиттә, хоҡуҡ һаҡлау органдары линияһы буйынса күрелергә тейешле ҡәтғи саралар, суд структуралары аша түләттереү хаҡында ла бара», – тине РФ Хөкүмәте Рәйесе.
Ҡулланыусыларҙың газ өсөн бурысы бөтә ил буйынса 100 миллиард һумдан ашыу тәшкил итә, Башҡортостанда – 1,6 миллиард һум.


text:
Өфөлә ҡала Советына һайлауҙар башланды Фото: Олег Яровиков
Өфөлә ҡала Советына һайлауҙар башланды
Өфөлә ҡала Советына һайлауҙар башланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфө ҡала Советына депутаттар һайлау 18 сентябргә тәғәйенләнгән. Бөгөн, 29 июндә, ҡала Советы ултырышында ошо хаҡта ҡарар ҡабул ителде. Өфөләргә 36 депутат һайларға кәрәк.
Киләһе саҡырылыштан депутаттар корпусының вәкәләттәр ваҡыты биш йыл тәшкил итә. 2016 йылдың 16 майында берҙәм һайлау округы буйынса депутаттар һайлағанда кандидаттар исемлеген тәҡдим итеү шарттары үҙгәртелде. Хәҙер исемлектең дөйөм өлөшөнә һәр сәйәси партиянан өс кандидат инә ала.
Дәүләт Думаһына һайлауҙар менән бер рәттән, Берҙәм тауыш биреү көнөндә республикала һигеҙ ҡала округтары Советына (Ағиҙел, Күмертау, Нефтекама, Октябрьский, Салауат, Сибай, Стәрлетамаҡ, Өфө) — Межгорье ҡалаһы ҡала округынан тыш бөтә ҡала округтарына; 54 муниципаль район һәм 10 ҡала биләмәһе Советтарына (Баймаҡ, Бәләбәй, Благовещен, Дәүләкән, Дүртөйлө, Ишембай, Мәләүез, Туймазы, Учалы, Яңауыл); Асҡын, Белорет, Бишбүләк, Бөрө, Благовар, Йәрмәкәй, Ейәнсура, Ҡалтасы, Кушнаренко, Мәләүез, Нуриман, Салауат райондарындағы 41 ауыл биләмәһе Советтарына депутаттар һайлау була.
Дәүләт Думаһына һайлау һәм 2-се Инорс бер мандатлы һайлау округы һәм 19-сы Нарыш бер мандатлы һайлау округы буйынса Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттарын өҫтәмә һайлау башланған да инде.
Муниципалитеттарҙа төп тәғәйенләүҙәр 29-30 июндә уҙа.


text:
Республиканың Торлаҡ һәм төҙөлөш өлкәһендә күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты — Рәсәйҙә иң яҡшы бишәү иҫәбендә
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостандың Торлаҡ һәм төҙөлөш өлкәһендә күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты Рәсәйҙең иң яҡшы биш дәүләт торлаҡ күҙәтеүе органдары иҫәбенә инде.
2015 йылдың туғыҙ айында Рәсәй төбәктәрендәге дәүләт торлаҡ күҙәтеүе органдарының һөҙөмтәле эше йомғаҡтары буйынса республиканың Торлаҡ һәм төҙөлөш өлкәһендә күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты дүртенсе урын алды.
Беренсе урында — Санкт-Петербург, икенселә — Мәскәү өлкәһе, өсөнсөлә — Татарстан Республикаһы. Иң яҡшылар иҫәбендә Карелия, Дағстан республикалары, Красноярск, Краснодар һәм Камчатка крайҙары, Волгоград, Калуга, Новосибирск, Омск, Һамар, Нижегородка һәм Ярославль өлкәләренең торлаҡ күҙәтеүе органдары ла бар.
Башҡортостан Хөкүмәтенең сайтында хәбәр ителеүенсә, торлаҡ өлкәһендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү, асыҡлау һәм уларға юл ҡуймау, граждандарға торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр тәҡдим иткәндә ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлауҙы ғәмәлгә ашырыу буйынса инспекция тикшереүҙәрен үткәргәндә һәм торлаҡ фондын тикшергәндә күҙәтеү органдары хеҙмәткәрҙәренең үҙ эшен яҡшы белеүҙәре билдәләнгән.


text:
Төбәктә һыйыр итенә, көнбағыш майына, балыҡҡа һәм икмәккә хаҡтар артҡан
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда һыйыр итенә, көнбағыш майына, балыҡҡа һәм икмәккә хаҡтар артҡан. Башҡортостанстат аҙыҡ-түлек һәм аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарға, хеҙмәттәргә хаҡтар буйынса статистик мәғлүмәттәр баҫтырып сығарҙы.
Ағымдағы йылдың туғыҙ айында аҙыҡ-түлек тип һаналмаған секторҙа хаҡтар 10,6 процентҡа (былтыр – 2,7 процентҡа) күтәрелгән. Йыл башынан һыйыр ите (20,2 процент), көнбағыш майы (25,6), балыҡ аҙыҡтары (19), икмәк һәм икмәк-булка изделиелары (8,9), макарон изделиелары, манный ярмаһы һәм дөгө (13,1-15,4), һөт һәм һөт аҙыҡтары, сусҡа ите, шәкәр (4,5-11,3) ҡиммәтләнгән. Киптерелгән емештәргә, әфлисунға, лимонға, бананға, алмаға һәм грушаға хаҡтар артҡан.
Ведомствола билдәләүҙәренсә, уҙған йылдағы декабрь айы менән сағыштырғанда ҡош ите 5,3 процентҡа, йомортҡа − 23,6, башлы һуған, картуф һәм аҡ күсәнле кәбеҫтә − 23,1- 42,2, сөгөлдөр һәм кишер 0,5-3,2 процентҡа арзанайған.
Аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарҙан бензин 6 процентҡа, тәмәке – 1,2, алтын биҙәүестәр 1,3 тапҡырға ҡиммәтләнде. Үҙебеҙҙә сығарылған автомобилдәрҙең хаҡы – 12,1, сит илдекенә 21 процентҡа артты. Ҡайһы бер көнкүреш приборҙары, электр тауарҙары, телефондар һәм компьютерҙар, шулай уҡ кейем-һалым һәм аяҡ кейеме ҡыйбатланды.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ ойошмаларының халыҡҡа күрһәткән хеҙмәттәренә тарифтар 9,5 процентҡа күтәрелде. Ҡала телефоны, телеграф һәм почта бәйләнешенә хаҡтар 3,5-13,3 процентҡа артты. Ҡала автобусында һәм электр транспортында юл хаҡы 8,5 һәм 13,5 процентҡа үҫте, ҡала яны поезында иһә 14,6 процентҡа арзанайҙы. Һауа транспорты, сит ил туризмы хеҙмәттәренә һәм унда ял итеүгә хаҡтар 1,2 тапҡырға, мәктәпкәсә тәрбиә биреүгә — 1,5, урта һәм юғары белем алыуға 7,7 һәм 9,9 процентҡа артты.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 2015 йылдың туғыҙ айы йомғаҡтары буйынса, республикала инфляция кимәле 9,5 процент тәшкил итте, был былтырғы ошо осорҙағы күрһәткестән 1,5 тапҡырға юғары.


text:
Башҡортостан Дәүләт торлаҡ инспекцияһы Рәсәйҙә иң яҡшы дүртәү исемлегендә
Рәсәйҙең Баш дәүләт торлаҡ инспекцияһы субъекттар инспекцияларының 2010 йылдың 9 айындағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны. Иң яҡшылар иҫәбендә Санкт-Петербург, Мәскәү, Мәскәү өлкәһе һәм Башҡортостан инспекциялары аталды. Баһалағанда тикшерелгән торлаҡ фонды иҫәбе, торлаҡ өлкәһендә асыҡланған ҡағиҙә боҙоуҙар һәм штрафтар күләме иҫәпкә алынған. Юридик һәм физик шәхестәрҙең мөрәжәғәттәре менән эшләү сифаты баһалауҙың төп критерийы булып торған. Асыҡланған ҡағиҙә боҙоуҙарҙы билдәләнгән ваҡытта бөтөрөү, граждандар мөрәжәғәттәрендә күрһәтелгән һорауҙарҙы ыңғай хәл итеү мөһим күрһәткестәрҙән һанала.
Йыл башынан алып БР Дәүләт торлаҡ инспекцияһы күп фатирлы йорттарҙың 36848 мең квадрат метрын тикшергән. Тикшереүҙәр һөҙөмтәһе буйынса торлаҡ фондын хеҙмәтләндергән идара итеүсе ойошмаларға һәм предприятиеларға, торлаҡ биналар хужаларына 31463 башҡарма документ тапшырылған.
Тикшереүҙәр барышында 24683 торлаҡ фондын файҙаланыу нормаларын, торлаҡ биналарҙан файҙаланыу ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы һәм коммуналь хеҙмәттәр менән тәьмин итеүҙә етешһеҙлектәр булыуы асыҡланған. Бирелгән күрһәтмәләрҙең 74 проценты буйынса ҡағиҙә боҙоуҙар бөтөрөлгән.
Инспекторҙар 5611,6 мең һум дөйөм суммаға административ штрафтар билдәләү тураһында 492 күрһәтмә сығарған, дәүләт килеменә керемдәр 5078,2 мең һум тәшкил икән. Ҡалған сумма буйынса ялыу биреү йәки административ штрафтарҙы үҙ теләгең буйынса түләү ваҡыты әлегә үтмәгән. Эштәр мәжбүри рәүештә түләтеү өсөн суд приставтары хеҙмәтенә ебәрелгән.


text:
Өфө ҡала округы Советы ултырышы үтә
Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының сираттағы ХIV ултырышы үткәрелә.
Совет депутаттарынан тыш, уның эшендә Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев, хакимиәттең структура подразделениелары, ҡала ойошмалары һәм учреждениелары етәкселәре ҡатнаша. Депутаттар Өфө хакимиәтенең 2008 йылдағы эш һөҙөмтәләрен ҡараясаҡ, шулай уҡ Рәсәй Федерацияһында Ғаилә йылына һәм Башҡортостан Республикаһында Ғаиләгә социаль ярҙам йылына арналған сараларҙың үтәлеше хаҡында мәғлүмәтте тыңлаясаҡ.
Бынан тыш, донорҙарға аҡсалата компенсация күләмдәре, Өфөнөң муниципаль белем биреү учреждениеларында балаларҙы уҡытыу өсөн ата-әсәләр түләгән аҡса күләмен раҫлау тураһында мәсьәләләр ҡараласаҡ.
Депутаттар "2009-2011 йылдарға мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы, дистанцион белем биреү технологияларын ҡулланып, дөйөм белем биреү программалары буйынса уҡытыу" яңы ҡала маҡсатлы программаһын тикшерәсәк.


text:
Республика етәксеһе Учалыға сәфәр яһаны
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов бөгөн эш сәфәре менән көньяҡ-көнсығыш төбәктәрҙә. Республика етәксеһе Учалы районында социаль–иҡтисади хәлдәрҙе тикшерә, спорт обьекттарын ҡарай. Былтыр урындағы башланғыстарға ярҙам фонды аша, халыҡ теләгенә ярашлы, Учалы ҡалаһы эргәһендә саңғы-роллер трассаһы асылғайны. Башҡортостан етәксеһе ошо трассаны ҡараны. Шулай уҡ урындағы етештереү предприятиеларының иҡтисади мөмкинле менән танышты. Атап әйткәндә, Рөстәм Хәмитов "РИВС" йәмғиәтендә булды. Предприятие тау сәнәғәте өсөн ҡорамалдар сығарыуға ҡулайлашҡан. Республика башлығы шулай уҡ Байрамғол агрофирмаһы миҫалында төбәктә агросәнәғәт комплексы эшмәкәрлеге менән танышты.


text:
Бөгөн реклама хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамдарын билдәләй
Реклама хеҙмәткәрҙәре көнө – бөтә Рәсәй реклама төҙөүселәренең, реклама биреүселәрҙең, маркетолог һәм пиарсыларҙың һөнәри байрамы. Был байрам 1994 йылдан алып билдәләнә.
«Реклама — сауҙа моторы» – И.Ильф менән Е.Петровтың «Ун ике ултырғыс» («Двенадцать стульев») романындағы төп герой Остап Бендер үҙенең телмәрендә ҡулланған тапҡыр һүҙҙәр. Тимәк, 23 октябрь – ул сауҙаны үҫтереүгә, үҙ сиратында, Рәсәй иҡтисадына тос өлөш индереүсе ижади кешеләр көнө.
«Реклама» һүҙе латин теленән «reclamare» — ҡысҡырыу һүҙенән килеп сыҡҡан. Мәҙәниәтселәрҙең иҫбатлауҙары буйынса, боронғо Рим кешеләренең тантаналары барышында, триумфаль ваҡиғалар һуңында реклама элементтары булған: маҡтау телмәрҙәре, һуғыш барышында яулап алынған трофейҙарҙы күрһәтеү.
Боронғо сәйәси реклама башлыса ил башлыҡтары һәм полководецтарҙың статуяларында соҡоп яһалған үҙен маҡтаусы яҙыуҙарҙан ғибәрәт булған. Урта быуаттарҙа ла «реклама» конкуренцияһы күберәк телдән әйтелгән – һатыусыларҙың ҡысҡырыуҙары, таратыусыларҙың һәм берәҙәк кәсепселәрҙең саҡырыуҙары.
Бөгөнгө реклама – ҡатмарлы ғилем. Тауарҙарҙы һәм хеҙмәттәрҙе алға этәреү өсөн бик күп аҡса тотонола. Әммә рекламаның маҡсаты үҙгәрешһеҙ ҡалған – конкуренттарҙың продукттары араһында тауарҙы айырып күрһәтеү, уны маҡтап, һатыу күләмен арттырыу.


text:
Науруз байрамы
Маҡсат: Халҡыбыҙҙың йолалары, байрамдары менән таныштырыуҙы дауам итеү. Башҡорт халыҡ уйындарына, шаян йырҙарына ҡарата ҡыҙыҡһыныу һәм һөйөү тойғолары уятыу. Көйҙө дөрөҫ итеп башҡарырға өйрәтеү. Телмәр үҫтереү.
Класс матур итеп биҙәлә. Стенала «Хуш киләһең, Науруз!» — тип яҙылған плакат.
Кластың бер яғында яҙғы урман күренеше. Ағас ботаҡтарында — ҡоштар. Икенсе яҡта ауыл күренеше.
Сәхнә артында ҡоштар һайрауы, шиш¬мә сылтырап ағыуы, курай моңо ишетелә (аудиокассета).
(Музыка аҫтында ҡыҙҙар, шунан һуң малайҙар инә. «Кара-ҡаршы» йыр-бейеү башҡарыла.)
Малайҙар. Һаумыһығыҙ, ҡыҙҙар!
Ҡыҙҙар. Һаумыһығыҙ, малайҙар!
Малайҙар. Ҡыҙҙар — һауалағы йондоҙҙар!
Ҡ ы ҙ ҙ а р. Ә һеҙ, малайҙар, сүплектәге ҡалайҙар!
Малай. Бибеш, Йәнеш, Гөлйемеш, Гөлйемеш шаҙра, имеш, Гөлйемеш илаҡ, имеш.
Ҡ ы ҙ. Салауат, Салауат, Ике ботло карауат. Ике ботло карауаттан Килеп төшкән Салауат.
Малай. Гөлсөм, Гөлсөм, Бында торма, күлгә сум.
Ҡ ы ҙ. Гәрәй, Гәрәй, Тау башынан тәгәрәй.
Малай.Хәлисә, Хәлисә,
Бер самауыр сәй эсә,
Урынынан саҡ күсә.
Ҡ ы ҙ. Азат илаҡ, шеш ҡолаҡ, Йомарла ла мейескә яҡ. (Алып барыусы инә. Ҡулында табаҡҡа тултырылған бойҙай.)
Алып барыусы. Ниңә шаулашаһығыҙ, балалар? Ошо үсекләшеүегеҙҙе ҡуйығыҙ әле. Етмәһә, бөгөн байрам, улай ярамай.
Балалар. Байрам?! Ә ниндәй байрам? (Аптырашып ҡулдарын йәйәләр.)
Алып барыусы. Науруз байрамы. Ҡояш календары буйынса яңы йыл башланған көн (21 март.)
Бала. Апай, табаҡта нимә?
Алып барыусы (усына байҙай алып). Был — бойҙай, туҡлыҡ, ырыҫ билдәһе. Оҙаҡламай, ҡар иреп бөткәс, ошо бойҙайҙы сәсәләр. Ул өлгөргәс, тарттырып, унан төрлө тәмле ашамлыҡтар бешерәләр.
Науруз йылға баш булыр, Бойҙай — ашҡа баш булыр. Бойҙай уңһа, аш булыр, Уңмаһа, аш таш булыр.
(Әбей инә.)
Йылдың башы уң булһын, Ризығы мул булһын. Хаҙандар ташып торһон, Бир көндәрҙең һилен. Илдәр булһын имен. Амин.
Балалар. Амин!!! Алып барыусы. Бөгөн беҙ яҙҙы — Наурузбикәне ҡаршы алырға йыйылдыҡ.
Әйҙәгеҙ әле, ул килгәнсе башҡаларҙы ла ҡотлап, уларға сәләмәтлек теләп, уйнап-бейеп алайыҡ.
Малай. Ас ишеген, инәбеҙ, — Науруз әйтә, — киләбеҙ. Хәйер доға ҡылабыҙ, Аш-һый көтөп торабыҙ.
Ҡ ы ҙ. Ҡыш китте, яҙ килде. Өйрәк менән ҡаҙ килде. Былбылдан ауаз килде. Науруз мөбәрәк булһын.
Малай. Науруз хаҡы биш алтын, Бирһәң, ярар ике алтын, Карама алан-йолан. Науруз мөбәрәк булһын.
Ҡ ы ҙ. Науруз әйттек беҙ һеҙгә, Хаҡын бирегеҙ беҙгә. Йәшегеҙ етһен йөҙгә. Малығыҙ артһын көҙгә.
Малай. Ҡыҙҙар, ҡыҙҙар, тыңлағыҙ, Науруз етте, уйнағыҙ. Ҡаҙ, йомортҡа һәм дә май Әҙерләйек беҙ, давай. Науруз, Науруз!
«Ҡарабай» халыҡ йыр-бейеүе башҡарыла.
(Ҡар бабай килеп инә.)
Ҡар бабай. Һаумыһығыҙ, балалар. Тиҙҙән Наурузбикә килә икән тип ишеттем. Шул дөрөҫмө?
Балалар. Эйе, дөрөҫ.
Ҡар бабай. Мин китергә йыйындым, һеҙҙең менән хушлашырға тип килдем. Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу киттеләр инде. Наурузбикә бик көслө, дәртле икән. Ҡояш менән һөйләшеп, мине иретәләр генә. Сыҙар хәлем ҡалманы.
Алып барыусы. Ҡар бабай, хушлашмаҫ элек беҙҙең менән уйнап кит әле. Беҙгә лә күңелле булыр.
«Эх, туңдырам» уйыны үткәрелә.
Ҡар бабай. Эй, арыным. Ирей баш¬ланым, ахыры. Наурузбикә лә килеп етер. Мин китәйем әле. Хушығыҙ!
Балалар. Хуш бул, Ҡар бабай!
«Айҙар ғынайым» халыҡ йыры башҡарыла.
Әбей. Ҡар бабай ҙа китте. Балалар, Наурузбикәһеҙ байрам байрам булмаҫ, әйҙәгеҙ, уны саҡырайыҡ.
Балалар. Наурузбикә! (З тапҡыр.)
(Музыка аҫтында Шүрәле килеп инә.)
Алып барыусы. Абау, һин кем?
Әбей. Әстәғәфирулла тәүбә, был кем тағы?
Шүрәле. Мин Наурузбикә? Алып барыусы. Юҡ, һин һис оҡшамағанһың. Наурузбикә матур, зифа, ә һинең башыңда мөғөҙҙәрең бар. Балалар, кем ул?
Балалар. Шүрәле был, Шүрәле.
Шүрәле. Наурузбикәне сихырланым да йыраҡҡа йәшерҙем. Яратмайым мин ҡояшты, яҙҙы, ҡоштарҙы.
Әбей. Нисек инде, Шүрәле, беҙгә Наурузбикә кәрәк.
Алып барыусы. Эйе, беҙ уны көтәбеҙ. Сихырыңды ҡайтар кире.
Шүрәле. Ә-һә-һә, сихырҙы кире ҡайтарыу эше бик ауыр ул. Уның өсөн һеҙ минең өс һынауымды үтәргә тейешһегеҙ.
Балалар. Беҙ әҙер!
Шүрәле. Ярай улай булғас. Беренсе һынау — зирәклеккә. Ике йомаҡ әйтәм, ә һеҙ яуабын табығыҙ.
1. Осоп килә, йөҙөп китә, ваҡыт еткәс, иреп бөтә. (Ҡар.)
2. Үкерә лә ҡотора, бөтә ерҙе тултыра. (Буран.)
Әбей. Үәт, афарин, балалар. Күрәһең¬ме, Шүрәле, беҙҙең балаларҙың зирәклеген.
Шүрәле. Икенсе һынауым ауыр буласаҡ. Мин һеҙҙең батырлығығыҙҙы һынайым.
(Музыка аҫтында арҡан тартышыу.)
Алып барыусы. Был һынауыңды ла үтәнек. Шүрәле, малайҙар һынатманы.
Ш ү р ә л е. Ә өсөнсө һынауым бик-бик ауыр. Етеҙлегегеҙҙе ҡарайым. Минең менән «Кем өлгөр» тигән уйын уйнарға кәрәк. (Уйнайҙар.)
Алып б а р ы у с ы. Йә, Шүрәле, балалар был һынауыңды ла үтәне. Ебәр инде Наурузбикәне.
Шүрәле. Ярар, балалар, бик зирәк булып сыҡтығыҙ. Хәҙер ебәрермен.
Наурузбикә инә. Ул йәшел оҙон күлмәктән, башында япраҡтарҙан һәм умырзая сәскәләренән яһалған таҡыя. Ҡулында — умырзаялар. Күңелле көй яңғырай, ҡоштар һайрауы ишетелә.
Ағым һыуҙар кистем мин, Һеҙгә килеп еттем мин. Науруз әйтеп үттем мин. Науруз мөбәрәк булһын!
Ҡәҙерле балалар! Көн менән тән тигеҙләшкән ваҡытта кешеләргә бәхет теләгеҙ, ике ҡулығыҙҙы биреп күрешегеҙ. Бер-берегеҙгә яғымлы булығыҙ. Шул ваҡытта күрмәҫ күҙҙәр күрә башлар, телһеҙҙәрҙең теле асылыр, тәнегеҙгә таҙалыҡ, күңеле¬геҙгә изгелек хисе тулыр.
Ҡ ы ҙ. Эй яҙ ҡыҙы, яҙ ҡыҙы, Хуш киләһең, уҙ инде. Ҡунаҡ булып килер тип, Күптән көттәк беҙ һине.
Әбей. Әйҙәгеҙ, балалар, Науруз-бикәнән йылдың нисек килерен юратайыҡ.
Наурузбикә. Яҡшы килер йылыбыҙ, Туҡ булыр һәр көнөбөҙ. Ямғыр яуып, ҡояш сығыр, Емешләнер гөлөбөҙ. Илгә килер именлек, Һау булырҙар уландар. Иген ишелеп уңыр. Ҡуйырырҙар урмандар. Әбей. Амин, шулай ғына була күрһен инде, балаҡайҙар. Юрағанығыҙ юш килһен. Науруз мөбәрәк булһын!
«Яҙ килә» йырын башҡарыу. (Х. Кәрим һүҙҙәре, Ж. Фәйзи музыкаһы.)
Алып барыусы. Әйҙәгеҙ әле, уйын уйнап алайыҡ.
«Ҡурай» халыҡ йыр-уйыны башҡарыла. Алып барыусы. Кемдәр һүҙгә оҫта, сығығыҙ майҙанға. Шиғыр һөйләп алайыҡ.
1-се бала. Көндәр аяҙ, күктән алһыу Нур һибеп, ҡояш көлә. Ергә тама көмөш тамсы, Һағынып көткән яҙ килә.
2-се бала. Әйтегеҙсе, ҡайһы ваҡыт Яҙҙағынан йәмлерәк? Ҡыш айҙарын да яратам, Әммә яҙ күңеллерәк.
3-е ө бала. Көндәр йылы, күктән алһыу Нур һибеп ҡояш көлә. Йәйге шатлыҡ, көҙгө байлыҡ Яҙ менән бергә килә.
4-с е бала. Йәмле яҙ нурҙары менән Селтәрләнә йомшаҡ ҡар. Епшек ҡар һыуҙары менән Тулып шаулай шаршылар.
5-се бала. Науруз байрамында бөгөн Уйнайбыҙ ҙа йырлайбыҙ. Һәр саҡ шулай уйнап-көлөп, Үтһен бала сағыбыҙ.
Алып барыусы. Ҡәҙерле балалар! Бына шулай беҙ яҙ килеүен бөгөн шатланып ҡаршы алдыҡ. Хәҙер һуңғы тапҡыр Наурузбикәгә һүҙ бирәйек тә рәхәтләнеп үҙебеҙҙең хазиналағы ризыҡтар менән һыйланып алырбыҙ.
Наурузбикә. Донъялар тыныс булһын, зәңгәр күкте ҡара болот ҡапламаһын, үләндәр һәр саҡ йәшел булһын, игендәр мул уңыш бирһен!
Навруз-байрам – это старинный праздник, который отмечают жители многих стран Азии и ряда регионов России. Дата его проведения – двадцать первое марта. Это день весеннего равноденствия. Кроме того, по астрономическому солнечному календарю, который официально используется в Афганистане и Иране, Навруз-байрам является первым днем в наступившем новом году.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Фото:
Дәүләт Йыйылышы депутаттары Учалы Стоунхенджын яҡларға ҡарар итте
Фото:
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Учалы районы Ахун ауылы эргәһендәге уникаль археология ҡомартҡыһы элементтарын емереү менән бәйле хәлде үҙ контроленә алды.
Хәбәр итеүебеҙсә, октябрҙә унда вандализм акты яһалды: Учалы Стоунхенджы булараҡ билдәле боронғо мәҙәниәт ҡомартҡыһын емерҙеләр.
Вандалдар балға менән биш мәңгәрҙе (вертикаль тороусы таштар) ватҡан. Ватылған таштарҙан улар изге урындың төп мәңгәре тирәләй тәре яһап ҡуйған.
Учалы Стоунхенджына 6500 йыл самаһы. Таштар быуаттар буйына торған, һуңғы ике йылда хаж ҡылыу урынына әйләнгән. Бында бөтә Рәсәйҙән кешеләр килгән.
Бөгөн парламентарийҙар республикала берҙән-бер ошондай ҡомартҡыны яҡлау һәм һаҡлау тураһында мәсьәләне тикшереү өсөн Учалы районы хакимиәте һәм Советы етәкселеге менән осрашыу үткәрергә планлаштырҙы.


text:
Көҙ көнө БДИ-ны ҡабаттан тапшырыу өсөн ғаризаны 12 сентябргә тиклем бирергә мөмкин — Мәғариф министрлығы
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Бөгөндән алып 12 сентябргә тиклем Берҙәм дәүләт имтиханын ҡабаттан тапшырыу өсөн ғариза бирергә мөмкин, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәғариф министрлығынан.
Ағымдағы йылдың сентябрь-октябрь айҙарында Берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусыларҙың ҡайһы берҙәре математиканан һәм рус теленән имтихандарын яңынан тапшыра ала.
Быйыл көҙ Берҙәм дәүләт имтиханын мотлаҡ предметтарҙан «икеле» билдәһе алған һәм аттестатһыҙ ҡалған уҡыусылар, һөҙөмтәләрен яҡшыртыу өсөн рус телен һәм математиканы ҡабаттан тапшырырға теләгән былтырғы сығарылыш класс уҡыусылары бирә.
26 сентябргә тиклем математика буйынса БДИ тапшырырға була. Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Миникәева әйтеүенсә, был көндә төбәктә имтихан үткәреүҙең дүрт пункты асыла: икәүһе — Өфөлә, Салауатта һәм Әбйәлил районының Асҡар ауылында — берәр.
29 сентябрҙә — рус теле, баш ҡалала бер имтихан үткәреү пункты эшләйәсәк; 9 октябрҙә — математика һәм рус теле.
Көҙгөһөн имтиханды ҡабаттан тапшырыу быйыл юғары уҡыу йортона инеү хоҡуғын бирмәй, әммә был һөҙөмтәләр киләһе йылда ғәмәлдә буласаҡ.
Көҙ көнө Берҙәм дәүләт имтиханын ҡабаттан тапшырыу өсөн теркәлеү урындары тураһында мәғлүмәт Башҡортостандың Мәғариф министрлығы сайтында бирелгән.


text:
Эҙәрмәндәр 1941 йылда һәләк булған Дәүләкән һалдаты Петр Ивановтың туғандарын эҙләй
Башҡортостандың Эҙәрмәндәр отрядтары фонды совет һалдатының һөйәктәре менән бергә табылған медальондың экспертизаһы һөҙөмтәләрен алды. Эҙләү эштәрен үҙҙәрендә, Тверь өлкәһенең Пенно ҡасабаһы янындағы һаҙлыҡта, «Истина» отряды алып барған.
Эксперттар асыҡлауынса, медальондағы документ Башҡорт АССР-ы кешеһе, ефрейтор Петр Захарович Иванов исеменә тултырылған булған. Хәтер китабы мәғлүмәттәренә ярашлы, ул 1919 йылда Дәүләкәндә тыуған һәм Луначарская, 8 адресы буйынса йәшәгән. Әсәһе — Иванова Татьяна Васильева. 133-сө уҡсылар дивизияһында хеҙмәт иткән. 1941 йылдың 17 сентябрендә һәләк булған.
— Иванов Петр Захаровичтың һәм уның яуҙаштарының һөйәктәрен 2012 йылдың йәйендә ерләү планлаштырыла. Икенсе донъя һуғышында һәләк булған һалдаттың туғандарын эҙләүҙә ярҙам итеүегеҙҙе һорайбыҙ, — тип мөрәжәғәт итте агентлыҡ уҡыусыларына БР Эҙәрмәндәр отрядтары фонды рәйесе Илдар Бикбаев. Петр Иванов тураһында хәбәрҙар булған кешеләр 8 (347) 250-14-96 йәки 8 917 443 89 89 телефонына шылтыратһын.


text:
дүшәмбе, 16 гыйнвар 2017, Казан вакыты 18:11
Өфөлә бер асарбаҡ дарыухана хеҙмәткәрҙәрен 2 меңгә алдаған. Һуңынан асыҡланыуынса, асарбаҡ сүп һауыттарынынң береһендә кибеттәрҙә һатылған шаяртыуҙар банкы серияһына ҡараған берәр мең һумлыҡ 3 банкнот таба. Береһе менән эргәләге дарыуғанаға килеп 13 һумлыҡ иҫеркес шыйыҡса ала. Һатыусы уға 987 һум аҡса ла бирә. Дәртләнеп киткән асарбаҡ бер аҙҙан тағы ла бында килеп йәнә бер шешә шыйыҡса һәм 987 һум алып китә. Һатыусы бер ни ҙә һиҙмәй. Иртәгәһенә иһә аптекала эшләүселәрҙең береһенә эш хаҡын сувенир купюрала бирәләр. Ул үҙ сиратында был аҡса менән банкта кредит өсөн иҫәпләшкәндә генә мутлыҡ асыҡлана. Дарыуханаға 3-сө тапҡыр һуңғы купюраһы менән килгән асарбаҡ ҡулға алына. Ул мутлыҡта ғәйепләнеп 5 айға хөкөм ителә.


text:
Тәүлек эсендә Өфө янында Ағиҙел йылғаһы 17 сантиметрға күтәрелгән — Башгидромет
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Тәүлек эсендә Өфө эргәһендә Ағиҙел йылғаһы 17 сантиметрға күтәрелгән. Уның кимәле 703 сантиметр тәшкил иткән. Шакша биҫтәһендә Ҡариҙел 10 сантиметрға артҡан — 785 сантиметр, Бочкарев ауылы янында Дим йылғаһы тәүлек эсендә 8 сантиметрға күтәрелгән, кимәле — 317 сантиметр. Башгидромет иртәнге сәғәт 8-гә шундай мәғлүмәттәр бирҙе.
Күҙалланыуынса, 17-23 апрелдә Ағиҙел һәм Ҡариҙел йылғаларында һыу ташыуы көтөлә, был йыл да ҡабатланып килгән ваҡыттан 6-11 көнгә иртәрәк. Өфө янында Ағиҙелдең кимәле 730-830 сантиметрға етәсәк. Ҡариҙел — 760-860, Дим 580-680 сантиметрға күтәреләсәк.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы баш идаралығы начальнигы Марат Латипов башҡарма властың территориаль органдары етәкселәре менән координация кәңәшмәһендә ташҡынға бәйле хәлгә аңлатма бирҙе.
«Беҙҙең күҙаллауҙар буйынса, ял көндәрендә һыу кире ҡайта башлаясаҡ», — тип хәбәр итте республиканың төп ҡотҡарыусыһы.


text:
Баймаҡ районында «Минең күп милләтле республикам» фестиваленә әҙерлек бара
Баймаҡ районының Темәс ауылында «Минең күп милләтле республикам» балалар фестивале үтәсәк, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Темәс» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге мөдире Нур Күлмырҙин.
— Балалар өсөн әҙерләнгән фестиваль Башҡортостан Республикаһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә беҙҙә үткәрелгән сараларҙың һуңғыһы буласаҡ, — тип билдәләне ул.
Байрам ваҡытында республика халыҡтары мәҙәниәтен «Ғилмияза» фольклор коллективы тәҡдим итәсәк. Нур Күлмырҙин һүҙҙәренсә, фестиваль 2011 йылдың декабрь айында үтәсәк.


text:
Сентябрҙә ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше 52 млрд һумдан артты
Сентябрҙә ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше Башҡортостанда 52583,8 млн һум тәшкил иткән. Республика статистиктары беҙҙә бер айҙа күмпе аҙыҡ-түлек һәм аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙар һатып алыныуын иҫәпләп сығарған. Дөйөм әйләнештең 49,7 процентын аҙыҡ-түлек һәм эсемлектәр тәшкил итеүе асыҡланған. Аҙыҡ-түлеккә ҡарамаған тауарҙар өлөшөнә ваҡлап сауҙа итеү әйләнешенең 50,3 проценты тура килә. Шул уҡ ваҡытта фактик хаҡтарҙа иҫәпләгәндә, былтырғы йылдағы кимәлгә ҡарағанда 10,9 процентҡа күберәк һатып ала башлағандар, ә сағыштырмаса хаҡтарҙа – 3,9 процентҡа күберәк.
Быйылғы йылдың туғыҙ айында иһә ваҡлап сауҙа итеү әйләнеше республикала 396 млрд 292 млн һумдан ашҡан.


text:
Дмитрий Медведев «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесенең Өфөләге йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе коллективына ҡотлау хаты ебәрҙе
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесенең Өфөләге төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенә 5 йыл тулыу айҡанлы уның хеҙмәткәрҙәренә ҡотлау хаты ебәрҙе.
«Хөрмәтле дуҫтар! Башҡортостан Республикаһында төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе асылыуға 5 йыл тулыу уңайынан ҡотлау һүҙҙәрен ҡабул итегеҙ. Халыҡ менән көн һайын аралашыу партия эшмәкәрлегенең мөһим бер өлөшө булып тора. Ул граждандар проблемаларын хәл итеүгә йүнәлтелгән, асыҡ булырға тейеш. Һеҙҙең коллектив артабан да партия менән йәмғиәт араһында һөҙөмтәле диалог үҫтереүгә айырыуса иғтибар бүлер, «Берҙәм Рәсәй»ҙең үҙ өҫтөнә алған бурыстарын үтәүен үҙ эше менән раҫлар, тип ышанам. Һеҙгә уңыштар һәм изгелектәр теләйем», — тиелә Дмитрий Медведевтың ҡотлау хатында.


text:
Башҡортостан – һатып алыуҙар асыҡлығы буйынса милли рейтинг лидерҙары рәтендә
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостан «Һатып алыуҙар асыҡлығы буйынса милли рейтинг-2014» проекты һөҙөмтәләре буйынса «гарантияланған асыҡлыҡ» категорияһында юғары балл йыйған төбәк лидерҙары иҫәбенә инә, тип хәбәр иттеләр республиканың Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән.
Рейтинг лидерҙары асыҡ һәм һөҙөмтәле эшләй, уларҙың эшмәкәрлеге конкуренция кимәленең юғары булыуы һәм мәғлүмәт асыҡлығы менән айырылып тора, тип аңлатма бирҙеләр проекттың ойоштороу комитетында.
2014 йылдың рейтингы контракт системаһы тураһында яңы закон положениеларын иҫәпкә алып төҙөлдө. Һатып алыуҙар өлкәһен күҙәтеү һәм иң яҡшы тәжрибәләр эҙләү – проекттың мөһим бурыстарының береһе. Тикшереү барышында 2,5 миллиондан ашыу һатып алыу тәртибе ҡаралған, уларҙың дөйөм күләме – яҡынса 6,7 триллион һум.
Йомғаҡ яһағанда zakupki.gov һәм «Росстат»тың рәсми сайттары, төбәк һәм муниципаль берәмек, шулай уҡ дәүләт, муниципаль заказ биреүселәрҙең һәм дәүләт компанияларының мәғлүмәттәре файҙаланылды.


text:
Анатолий Бондарук БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының яңы президенты тәғәйенләнгәнгә тиклем вазифаһын үтәйәсәк
2011 йылдың 15 мартында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Анатолий Бондарукты Рәсәй Федераль Йыйылышының Федерация Советы ағзаһы — Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт башҡарма власы органы вәкиле итеп тәғәйенләү турында Указға ҡул ҡуйҙы.
Президент Указы БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға йүнәлтелгәйне. 15 мартта Дәүләт Йыйылышының 36-сы пленар ултырышында депутаттар Анатолий Бондарукты Федерация Советы ағзаһы итеп тәғәйенләүгә ризалығын бирҙе.
Ошоноң менән бәйле Анатолий Бондаруктың БР Дәүләт Йыйылышы депутаты вәкәләттәре ваҡытынан алда туҡтатылды.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, «Селена» төркөмө президенты Анатолий Бондарук 2010 йылдың 6 июленән башлап Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһына етәкселек итә. Былтыр 15 сентябрҙә БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының отчет-һайлау конференцияһында ул Палата президенты итеп һайланды.
Был ойошманың Уставына ярашлы, Анатолий Бондаруктың вәкәләттәрен туҡтатыу һәм Палатаның яңы президентын һайлау тураһындағы ҡарарҙы юғары етәкселек органы — БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы конференцияһы ҡабул итергә тейеш. Конференция саҡырылғанға тиклем Палата Идараһы БР Сауҙа-сәнәғәт платаһы президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусыны билдәләйәсәк. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһынандағы рәсми сығанаҡтан билдәле булыуынса, был вазифаға Палатаның вице-президенты Азат Фазлыевтың тәғәйенләнеүе ихтимал. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының яңы президентын һайлағанға тиклем етәксе функцияларын сенатор итеп тәғәйенләнгән Анатолий Бондарук үҙе башҡарасаҡ, был БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы Уставына ҡаршы килмәй.


text:
Өфөлә «Башҡортостандың тейелмәгән тәбиғәте» исемле фотокүргәҙмә асыла Фото: Олег Яровиков
Өфөлә «Башҡортостандың тейелмәгән тәбиғәте» исемле фотокүргәҙмә асыла
Өфөлә «Башҡортостандың тейелмәгән тәбиғәте» исемле фотокүргәҙмә асыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 10 ғинуар, 2017 йыл. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Башҡортостандың милли музейында тантаналы рәүештә «Башҡортостандың тейелмәгән тәбиғәте» фотокүргәҙмәһе асыла. Ул республикала Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылына һәм Рәсәйҙә ҡурсаулыҡ системаһының 100 йыллығына арналған. Күргәҙмә 11 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 11-ҙә асыла.
Музейҙың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, күргәҙмәгә килеүселәр фотоларҙа Уралда иң ҡатмарлы һәм оҙон, серле Ҡотоҡ-сумған мәмерйәһен, Күперле карст күперен һәм шарлауығын, Нөгөш һәм Йомағужа һыу һаҡлағыстарын, шулай уҡ «Башҡортостан» милли паркының башҡа иҫтәлекле урындарын һәм тәбиғәтен күрәсәк.
Хәҙерге календарь буйынса 11 ғинуар Рәсәйҙә тәүге ҡурсаулыҡ — Баргузин заповеднигының ойошторолоу көнө тип һанала, унан һуң тағы ла 102 ҡурсаулыҡ һәм 48 милли парк булдырыла. Башҡортостанда өс федераль ҡурсаулыҡ, төбәк әһәмиәтендәге дүрт милли парк һәм сентябрҙә үҙенең 30 йыллығын билдәләгән «Башҡортостан» милли паркы иҫәпләнә.
Милли парктың үҙенсәлекле иҫтәлекле урындары Илфир Исламгазин, Илдус Нурмөхәмәтов, Рәмил Хәмитов, Николай Марочкин һәм Антон Черепановтың фотоларында күрһәтеләсәк.


text:
Хат яҙышыуҙы онотоу... туған телдәге телмәрҙе ле оноттора тугелме?
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 05.05.2009 06:49
Бынан бер-нисә ай элек тыуған яғымда, Ырымбур өлкәһе Красногвардеец районында булырға тура килде. Ҡайтыу форсаты һирәк тәтей. Һәр ҡайтҡанымда үҙгәрештәр, яңылыҡтарҙы йотлоғоп күҙәтәм, тыңлайым, ҡайһы берҙә сағыштырам да.
Алты йәшем тулғанда ғаиләбеҙ менән Башҡортостандың Ғафури районына күсеп килеп йәшәй башланыҡ. Алтынсы-етенсе кластарҙа уҡығанда уҡытыу рус телендә алып барыла башланы. Башҡорт ауылы балалары өсөн бындай хәлдең күпме ҡыйынлыҡтар тыуҙырыуын үҙ башынан үткәргәндәр генә аңлар. Һүҙҙәрҙең мәғәнәһен аңламағанға күрә темаларҙы үҙләштереү ауырға тура килде. Мин етенсе класты тамамлаған йәйҙә тыуған яҡҡа ҡайтып йәшәнек, унан һуң, балаларҙы уҡытырға кәрәк, тигән һылтау менән атайым ғаиләне Өфө ҡалаһына күсереп алып килде. Был етди сәбәп, шулай ҙа уны башҡорт мөхите тартҡандыр, тип уйлайым, һәр хәлдә, Өфөлә булған һайын ул дуҫтары менән осрашып әңгәмәләшеп ултыра ла, бик дәртләнеп ҡайта ине.
Төрлө ерҙә йәшәгәнгәлерме, төрлө һөйләште ишетеп, аралашып үҫкәнгәме, телгә ҡыҙыҡһыныу көсәйә барҙы.
Туҡ йылғаһы буйында йәшәүсе әбейемдәрҙең һөйләшен һаман да һағынам. Ике туған апай-ағайҙарым, туғандарым үҙ телендә беҙҙең кеүек үк тиерлек һөйләшә лә бит, тик уларҙа рус һүҙҙәрен күберәк ҡыҫтыралар, ә балалары туған телде бөтөнләй белмәй.
Бергә йыйылышып, табын артында ултырғанда башҡортса һөйләшеүемде тыңлап, күҙҙәре янып-осҡонланып китә. Шуны күреп, йөрәк һулҡылдап ҡуя. Матур китаптар алып ҡайтып, балаларын ҡыҙыҡһындырып китеүем дә ваҡытлыса ғына - әлеге шул мөхит... Туҡ, Соран йылғалары буйында урынлашҡан башҡорт ауылдарында хәҙер инде туған телде башланғыс кластарҙа ғына өйрәнәләр, ә ҡайһы бер мәктәптәрҙә хәҙер уҡытыусылар ҙа юҡ. Инде булғандары ла хаҡлы ялға сығып бөткән.
Атайымдың тыуған йортонда ике туған ҡустым менән фотолар ҡарап ултырғанда альбом араһынан һарғайып бөткән, ләкин матур һаҡланған хаттар килеп сыҡты. Береһен Фәтих Бәхтейәров, икенсеһен Вәхит Бәхтейәров яҙған. 1965-1967 йылдарҙа яҙылған был хаттарҙы ҡыҙыҡһынып уҡып сыҡтым. Эстәлегенә, каллиграфияларына хайран ҡалдым. Ә бит ул егеттәр ни бары унынсы класты тамамлап, армияла булғандар ҙа, уҡыуҙарын артабан дауам да итмәгәндәр. Хаттарҙа бер генә лә урыҫ һүҙе юҡ, тиһәң дә була. Бына береһенең башы: "Һаумыһың, ҡәҙерле апай! Күңелемдә булған ялҡынлы гүзәл сәләмдәремде һин, ҡәҙерле апайыма, бүләк иткәндең һуңында алдағы тормошонда ҙур уңышлыҡтарға, аҡ бәхеттәргә ирешеүенде теләп хат яҙа бергә иркәләп үҫкән туғаның Вәхит".
Был хаттарҙы уҡығандан һуң башҡа төрлө уйҙар килде. Ул заманда уҡытыу методикаһы күпкә ябай булған, әлбиттә. Әммә ябай ғаиләләге уҡыусының - уҡыу тигән, ә уҡытыусының уҡытыу төшөнсәһенә ҡарата иҫ киткес ихтирамлы булыуы(!) ана шул әлеге лә баяғы ябайлыҡта - бөйөклөктә түгелме икән? Ошо ябай, әммә иҫ киткес матур, яғымлы, йөкмәткеле хатта авторҙың ни тиклем бай зауыҡлы күңеле, үҙ телен тәрәндән һәм бөтә нескәлектәрендә белеүе һоҡландыра. Хәҙер бик һирәк йәки бөтөнләй ҡулланмаған һүҙҙәр ҙә бар был хатта: ифрат, кәйеф, рәүешле, ҡәҙерле, тараф, әүәлгесә һ.б. Ни бары илле йыл тирәһе үткән. Был егеттәр әле уҡытыу башҡорт телендә алып барылған осорҙа уҡыған. Нәҡ шул йылдарҙа бөтә фәндәрҙе урыҫ телендә уҡытыуға күсергәндәр ҙә инде...
Мәктәптәрҙә программаларҙы ла үтә ҡатмарлаштырыу бумеранг кеүек тәьҫир итә. Хәҙерге заман уҡытыусыһына талаптар кәрәккәндән артыҡ ҡуйыла. Уҡыусы балаларҙың да ваҡыттары үткән быуаттың 50-60-сы йылдарҙағы балаларҙыҡы кеүек түгел. Заман башҡа, заң башҡа, тигәндәй, образлы фекерләү, хис-тойғоларға бирелеп китап уҡыу йәки уйнау урынына күпселеге ата-әсәһенән күреп, телевизорға текләп ултыра.
Компьютерҙары булғандары мәктәптә үк, өйгә ҡайтыу менән ниндәй уйынды уйнарға, тип хыяллана.
Кей-Кавустың улы Гиланшаһҡа нәсихәттәр китабында (“Кабус-намэ”) шундай юлдар бар: "Кеше ишетеү, күреү, һиҙеү, тойоу һәм тән ҡарай. Эске тойғоларға фекерләү, хәтер, хыял, әйберҙәрҙе, күренештәрҙе береһен икенсеһенән айыра белеү, телмәр инә". Телмәргә өйрән, сәсән бул, тигән нәсихәт беҙгә лә төбәп әйтелгән кеүек.
Һуңғы йылдарҙа фекерләүебеҙгә һәм телмәребеҙгә урыҫ теле генә ҡурҡыныс янай, тиһәк, хата булыр. Үткәнде йәки юғалтыуҙарыбыҙҙы кире ҡайтарып булмай, беҙгә әлегеһе һәм ҡалғаны ҡиммәт. Баш ҡалабыҙҙа балаларын бынамын тигән итеп үҙ телендә һөйләшеп үҫтереүгә өлгәшә алған ғаиләләр йәшәүен күреү генә лә ниндәй ҙур ҡыуаныс! Булғанын һаҡларға тырышайыҡ.
Бынан бер нисә йыл элек район үҙәгендәге балалар баҡсаларының өлкән төркөмдәрендә тәстикләү үткәргәндә "Ата-әсәйҙәрегеҙ менән кистәрен ял көндәрендә ваҡытты нисек үткәрәһегеҙ?" тигән һорауға 92(!) процент "Телевизор ҡарайбыҙ" тип яуаплағайны. Йәмәғәт! Аҙнаға 3 кенә кисте балаларығыҙ менән китап уҡыуға бүлһәгеҙ, тормошоғоҙ күпкә ҡыҙыҡлыраҡ булыуын бермә-бер тойор инегеҙ, балаларығыҙ ниндәй ҡәнәғәт булыр ине лә, рухтары нисегерәк байыр ине!.. Ҡыҙғаныс, әммә факт: яуап биреүсе балаларҙың күбеһенең ата-әсәһе - юғары белемле... Мин баяғы хат авторҙары һәм уларҙың фекерләүе менән замандаштарыбыҙҙың телмәргә, образлы уй-фекер йөрөтөүгә оҫталығы араһында ниндәйҙер параллелдәр табып буламы икән, тим.
Сәриә ИШЕМҒОЛОВА
"Киске Өфө" гәзите, № 18, 2009й.


text:
Спорт һарайында башланған капиталь ремонт сентябрҙә тамамланырға тейеш
Өфөләге Спорт һарайында капиталь ремонт үткәрелә. Эштәрҙе сентябргә тамамлау планлаштырылған. Был турала «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында үткән онлайн-конференцияла Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин хәбәр итте.
— Беҙ тулыһынса яңыртылған Спорт һарайы аласаҡбыҙ, ул төрлө кимәлдәге саралар үткәреүгә мөмкинлек биреүсе халыҡ-ара нормаларға яуап бирәсәк, — тине вице-премьер.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Башҡортостандың баш ҡалаһында быйыл 26 декабрҙән йәштәр араһында хоккей буйынса донъя чемпионаты үткәреләсәк. Унда «Өфө-Арена» универсаль спорт комплексын да файҙаланыу ҡаралған.


text:
Дмитрий Медведев бөгөн граждандарҙы интернет-ҡабул итеү үткәрә
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев 22 ноябрҙә граждандарҙы ҡабул итеү үткәрә. Ул интернет ярҙамында, Башҡортостанды ла индереп, Рәсәй Федерацияһының 83 субъектындағы үҙенең бөтә яңы ҡабул итеү бүлмәләре менән бәйләнешкә инәсәк.
ИТАР-ТАСС хәбәр итеүенсә, был көндө Дмитрий Медведев ҡушыуы буйынса бер үк ваҡытта дәүләт башлығының Рәсәй төбәктәрендәге 83 ҡабул итеү бүлмәһен асыу үткәрелә. Шулай итеп, 22 ноябрҙе бөтә төбәк ҡабул итеү бүлмәләрендә берҙәм ҡабул итеү көнө тип иҫәпләргә мөмкин.
Медведев менән бәйләнешкә бөтә төбәк ҡабул итеү пункттары ла сығасаҡ, унда инеүселәр Президентҡа үҙ һорауҙарын бирә аласаҡ, тип көтөлә. Дәүләт башлығының бындай форматта халыҡ менән аралашыуы тәүге тапҡыр үткәрелә.
Президент үҙе Мәскәүҙә, Ильинкала, үҙ ҡабул итеү бүлмәһендә буласаҡ. Бында уға эшләү өсөн бөтә мөмкинлектәр булдырылған — икенсе ҡатта дәүләт башлығы өсөн махсус йыһазландырылған кабинетта төбәк бүлексәләре менән спутник бәйләнеше бар. Видеоконференция форматы Медведев өсөн яҡын һәм уңайлы: ул күп тапҡырҙар төбәк етәкселәре менән конференц-бәйләнеш аша кәңәшмә үткәрҙе һәм, аралашыуҙың бындай форматы күп мәсьәләләрҙе кисекмәҫтән хәл итергә ярҙам итә, тип иҫәпләй.


text:
Рөстәм Хәмитов чиновниктарға каникулда бәйләнештә булырға ҡушты
Башҡортостан Хөкүмәтендә янғын хәүефһеҙлеге мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрелде. Министрҙар һәм ведомстволар етәкселәре видеоселектор буйынса ҡала һәм район башлыҡтары менән аралашты.
— Бер аҙна элек хөкүмәт ултырышында чиновниктарға эштәр ҡушылғайны, бөгөн уларҙың барыһы ла үтәлгәнме-юҡмы икәнлеген тикшерәбеҙ, — тип башланы кәңәшмәне БР Президенты Рөстәм Хәмитов.
2010 йылдың 25 декабренән 2011 йылдың 15 ғинуарына тиклем республикала айырым янғынға ҡаршы режим иғлан ителде. Президент билдәләүенсә, яңы йыл каникулдары көндәрендә хоҡуҡ һаҡлау органдарына һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә эш бермә-бер артасаҡ. «Һауа торошо ла сюрприздар килтереүе ихтимал, шуға ла беҙ һәр төрлө ғәҙәттән тыш хәлгә әҙер булырға тейешбеҙ. Ихтимал, шул саҡта улар булмаҫ та», — тип билдәләне Рөстәм Зәки улы. Яуаплы чиновниктар телефондарын һүндермәҫкә һәм бөтә каникул буйына бәйләнештә булырға тейеш, тип белдерҙе Президент.
Статистика буйынса, тап ғинуарҙа 200-ләп янғын сыға, тип иҫкәртте Президент, уларҙа 30-35 кеше һәләк була. Төп сәбәп — вайымһыҙлыҡ һәм ябай хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен һанға һуҡмау. Рөстәм Хәмитов мәжбүри саралар исемлеген һанап сыҡты, улар араһында муниципалитеттарҙа тәүлек әйләнәһенә дежур итеү, төнөн алкоголь менән сауҙа итеүҙе тыйыу, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын һаҡлау, мәҙәниәт һәм ял учреждениелары буйлап рейдтар. «Янғын хәүефһеҙлеге — бик етди мәсьәлә. Телевидение аша, урамдарҙа, йәмәғәт транспортында агитацияны көсәйтергә кәрәк», — тине Президент.


text:
Республика башлығы «Газпром трансгаз Өфө» хеҙмәткәрҙәрен юбилей менән ҡотланыФото: Андрей Старостин
Республика башлығы «Газпром трансгаз Өфө» хеҙмәткәрҙәрен юбилей менән ҡотланы
Республика башлығы «Газпром трансгаз Өфө» хеҙмәткәрҙәрен юбилей менән ҡотланыФото: Андрей Старостин
«Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең 60 йыллығы буйынса юбилей тантаналары кесе йома көндө Өфөнөң Конгресс-холында үтте.
— Бөгөн айырым алынған компанияның юбилейын ғына билдәләмәйбеҙ – Башҡортостандың бөтә газды транспортлау системаһы тарихында данлы ваҡиғаны билдәләйбеҙ, уның эшсәндәрен тәбрикләйбеҙ, — тине, компанияның хеҙмәткәрҙәрен һәм ветерандарын ҡотлап, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.
БР Президентының әйтеүе буйынса, 60 йыл элек төбәктә беренсе Туймазы — Өфө — Черниковск газ торбаһы файҙаланыуға тапшырыла, шул ваҡыттан алып бөтә республиканың сифатлы яңы үҫеш этабы башлана. Һуңыраҡ, 60-сы йылдарҙа төбәк территорияһында Бохара — Урал магистраль газ торбаһы трассаһы һалына. Уның буйынса Өфө Үзбәкстандың газ ятҡылығынан тәбиғи газ ала башлай. 80-се йылдарҙа Көнбайыш Себерҙән Рәсәйҙең үҙәк өлөшөнә һәм Европаға ташыған ете континент-ара газ торбаһынан бишәүһе республика буйлап үтә.
— Илдең көньяҡ энергетик коридоры Башҡортостан территорияһы буйынса үтеүе республикабыҙҙың энергетик именлеген генә күтәреп ҡалманы, ә ауыл биләмәләренә масштаблы газ үткәреү өсөн этәргес булып торҙо, — тине Рөстәм Хәмитов.
15 йыл элек республиканың һуңғы райондары берҙәм Рәсәй газ тәьминәте системаһына тоташа. Был ваҡиға Йылайырҙа газ ялҡыны бағанаһын ҡуйыу менән билдәләнә.
— 200 километрҙан әҙерәк оҙонлоҡтағы берҙән-бер Туймазы — Өфө — Черниковск газ торбаһын файҙаланыуға тапшырғандан алып йәш идаралыҡ меңләгән километр трассаны хеҙмәтләндереүсе эре, ҡеүәтле «Баштрансгаз» производство берләшмәһенә әүерелә, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бөгөн «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте газ торбалары буйлап бөтә «Газпром» сығарған газдың биштән бер өлөшө – йылына 100 миллиард кубометрҙан ашыуы үтә.
БР Президенты, «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең социаль проекттары республика өсөн мөһим, тип билдәләне. Уның әйтеүе буйынса, балалар өсөн ҡаршылыҡһыҙ мөхит тыуҙырыу, балалар спортына һәм ижадына ярҙам итеү буйынса хәйриә проекттар республиканың бөтә ҡала һәм райондарында тиерлек ғәмәлгә ашырыла. Предприятие йорттар, балалар баҡсалары, спорт-сәләмәтләндереү комплекстары, балалар майҙансыҡтары төҙөй.
Рөстәм Хәмитов «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең иҡ яҡшы хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостан Республикаһының Почет грамоталарын тапшырҙы, ә газды транспортлау компанияһының генераль директоры Шамил Шәрипов «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе» исеменә лайыҡ булды.
Башҡортостан предприятиеһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренә Рәсәй Энергетика министрлығы һәм «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте наградаларын «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе урынбаҫары Виталий Маркелов тапшырҙы. Почет грамотаһы бирелгән һәм рәхмәт белдерелгән кешеләр араһында – уларҙың шәхси өлөшөнән бөтә газды транспортлау системаһының эше торған торба һалыусы, слесарь-ремонтлаусы, инженер, электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе, диспетчер һәм башҡа һөнәр вәкилдәре.


text:
Башҡортостанда йәмғиәт белеме һәм химия буйынса БДИ-ны 17,5 меңләп кеше тапшыра
Шаршамбы, 11 июндә, төп ағымда һуңғы БДИ-2014-те тапшырыу көнө. Бөгөн Башҡортостандың меңләгән сығарылыш уҡыусыһы йәмғиәт белеме һәм химия буйынса тест яҙа. Ул һайлау буйынса предметтар, уны үҙ йүнәлеше буйынса юғары уҡыу йортона инергә теләгәндәр тапшыра.
Йәмғиәт белеме һәм химия буйынса БДИ-ға бөтәһе 17,5 меңләп кеше ғариза яҙған, уларҙан 13 меңдән ашыуы йәмғиәт белемен (һайлау буйынса иң популяр фән) һәм 4,5 меңе химияны тапшырасаҡ.
БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге баш белгес-эксперты Жанна Минекәеваның әйтеүе буйынса, бөгөн 106 имтихандар биреү пункты асыҡ.
Һөҙөмтәләр 21 июндә билдәле буласаҡ.


text:
Благовещен районы хакимиәт башлығы Анфас Нуретдинов вазифаһынан бушатылды
22 ноябрҙә Благовещен район Советы ултырышында хакимиәт башлығы вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Әнфәс Нуретдинов икенсе эшкә күсеү сәбәпле вазифаһынан бушатылды.
Хакимиәт башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыуҙы депутаттар Николай Ивановҡа йөкмәтте.
Николай Иванов хакимиәт башлығы бурыстарын муниципаль район Советы тарафынан конкурс һөҙөмтәләре буйынса ошо вазифаға тәғәйенләнгән кеше вазифаны ҡабул итеп алғанға тиклем башҡарасаҡ.
Совет ултырышында Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов ҡатнашты.


text:
Халыҡ-ара донор көнөндә Өфө йәштәре ҡан тапшыра
Бөгөн, Халыҡ-ара донор көнөндә, Өфөлә ҡан тапшырыу акцияһы үтә. Ул БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы, «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш гвардияһы» ойошмаһының Башҡортостан бүлексәһе һәм Башҡорт дәүләт медицина университетының Волонтерҙар үҙәге менән ойошторолған.
Ҡыҙҙар һәм егеттәр бөгөн, үҙҙәре менән паспорт алып, ҡан тапшырыу өсөн Конгресс-холл алдындағы майҙанға йыйыла. Өфө йәштәре бындай акцияларҙа даими ҡатнаша. Һуңғы тапҡыр ҡан тапшырыу акцияһы 20 апрелдә үткәрелде, ул ваҡытта 230-ҙан ашыу кеше донор булды.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағында Ветерандар эштәре буйынса координацион совет ойошторолдо
Өлкән йәштәге граждандарҙы социаль яҡлау мәсьәләләрен Башҡортостанда ветерандар эштәре буйынса совет көйләйәсәк. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 29 декабрендәге 513-сө ҡарары менән БР Хөкүмәте ҡарамағында Ветерандар эштәре буйынса координацион совет ойошторола.
Республика муниципалитеттарына ҡала һәм район хакимиәттәре ҡарамағында ошондай уҡ координацион советтар ойошторорға кәңәш ителгән. Ҡарарҙың үтәлешенә контроль БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдиновҡа йөкмәтелгән.


text:
Йыл башынан алып төбәктә тулайым һауым 1,5 миллион тоннаға еткән
Башҡортостандың ете районы – Ауырғазы, Дүртөйлө, Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Өфө һәм Саҡмағош хужалыҡтарында 2012 йыл башынан алып бер һыйырҙан дүрт мең килограмдан ашыу һөт һауылған.
Шул уҡ ваҡытта Саҡмағош районы малсылары һауым буйынса биш меңлек сиккә яҡынлашҡан. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр. Ағымдағы йыл башынан алып был районда һәр һыйырҙан 4829 килограмм һөт һауылған. Уртаса тәүлек һауымы бер һыйырҙан 12,7 килограмм тәшкил итә.
БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, йыл башынан алып республикала һәр һыйырҙан уртаса 3263 килограмм һөт һауылған. 2011 йыл менән сағыштырғанда, был 280 килограмға күберәк.
2012 йылдың ун айы эсендә Башҡортостанда тулайым һауым 1,5 миллион тоннаға еткән, 588 мең тонна һөт һатылған. Саҡмағош, Стәрлетамаҡ, Дүртөйлө, Илеш һәм Ауырғазы райондары – лидерҙар иҫәбендә.


text:
Өфөлә инновацион семинарҙа 30 проект ҡараласаҡ
Өфөлә бәләкәй инновацион бизнесты үҫтереү тәжрибәһенә арналған бушлай семинар асылды. Унда 100-гә яҡын менеджер, инновацион-технологик бизнес консультанттары, шулай уҡ юғары уҡыу йорттары, идара итеүсе компаниялар, инвестиция фондтары, дәүләт структуралары һәм ойошма вәкилдәре ҡатнаша.
Өсөнсө тапҡыр үткәрелгән инновацион семинарҙы ойоштороусылар булып республика Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара академияһы һәм Рәсәй венчур компанияһы сығыш яһай.
— Бына өсөнсө йыл инде Рәсәй венчур компанияһы башланғысы менән бындай семинарҙар үткәрәбеҙ. Инновацион семинарҙың беренсе көнөндә беҙ венчур индустрияһы тураһында һөйләйбеҙ, ә ҡалған ике көндә барлыҡ теләүселәргә уларҙың инновацион технологик проекттары буйынса консультациялар бирәбеҙ. Беҙҙең семинар-тренингта ҡатнашыусы 100 кешенән утыҙы үҙҙәренең эшләнмәләре буйынса консультация алырға теләк белдерҙе, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына семинар спикеры, иҡтисад фәндәре докторы, РФ Хөкүмәте ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы академияһының инновацион-технологик бизнес факультеты деканы Владимир Зинов.
Уның һүҙҙәренсә, иң лайыҡлы проекттарға венчур фонды тарафынан инвестициялар һалынасаҡ.
— Беҙҙең ил нисек аҡса эшләй ала? Тәү сиратта сеймал, транспорт схемалары һәм инновацион технологиялар ярҙамында. Аҙҙаҡҡы ресурс тулыһынса үҙләштерелмәгән әле. Минеңсә, Башҡортостан — әүҙем үҫешеүсе төбәк, инновацион үҫеш өсөн уның ҙур потенциалы бар. Беҙҙең семинарҙа алған белемдәрҙе ҡатнашыусылар уңышлы тормошҡа ашырыр, тип ышанабыҙ, — тип өҫтәне Владимир Зинов.
Семинар 18 ноябргә тиклем дауам итәсәк.


text:
Башҡортостанда тәрбиәгә бала алған ғаиләләр конкурсының икенсе этабы башлана
Өфө ҡалаһының 2-се һанлы санатор мәктәбе-интернатында опекун, патронат һәм баланы тәрбиәгә алған ғаиләләр республика конкурсының икенсе этабы башлана.
БР Мәғариф министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, конкурстың тәүге этабы октябрҙә ҡала кимәлендә үткәрелгән. Еңеүселәр өс номинация буйынса асыҡлана: “Иң яҡшы опекун ғаилә”, “Иң яҡшы патронат ғаилә”, Тәрбиәгә бала алған иң яҡшы ғаилә”. Һөҙөмтәлә Өфөгә беренсе турҙа еңеү яулаусы 38 ғаилә килде. Жюри ғаиләлә нисә бала тәрбиәләнеүгә, үҫмерҙәргә йәшәү өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылыуға, төрлө яҡлап үҫтереүгә, психик һәм физик тороштарының ыңғай яҡҡа үҙгәреүенә, ижади һәләттәренә ҡарап баһа бирәсәк. Конкурстың икенсе этабы ноябрь урталарына тиклем барасаҡ — республика конкурсының һәр номинацияһы буйынса ҡатнашыусылар исемлеге төҙөләсәк.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, конкурс 2007 йылда ата-әсә ҡарауынан ҡалған балаларҙы ғаиләләргә урынлаштырыуҙы үҫтереү, иң яҡшы опекун, патронат һәм
баланы тәрбиәгә алған ғаиләләрҙе дәртләндереү маҡсатында ойошторолғайны.
Еңеүселәр өсөн 100 мең һум күләмендә БР Президентының өс премияһы булдырылған. Бынан тыш БР Мәғариф министрлығының премиялары ҡаралған.
Гала–концерт һәм конкурста еңеүселәрҙе тантаналы бүләкләү 25 ноябрҙә үтәсәк.


text:
Күмертау янында май һығыу заводының тәүге өлөшө быйыл июндә сафҡа инә
Республика башлығы Рөстәм Хәмитов бөгөн Өфөлә "Сигма" компанияһы генераль директоры Александр Махров менән осрашты. Башҡортостанда инвестиция проекттары ғәмәлгә ашырыу мөмкинлектәре ҡаралды. Александр Махров әйтеүенсә, Күмертау янында май һығыу заводының тәүге өлөшө быйыл июндә файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Йыл аҙағында иһә заводтың йәнә бер цехын төҙөй башлау планлаштырыла. Проектты иһә тулыһынса 2018 йылда тамамлау күҙаллана. Төҙөлөш өсөн дөйөм инвестициялар суммаһы 6 миллиард һум буласаҡ. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, "Сигма" компанияһының эшмәкәрлеге Башҡортостанда ыңғай баһалана. Күмертауҙағы май һығыу заводы хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлекте лә кәметәсәк. Башҡортостан да бындай башланғыстарға булышлыҡ итәсәк, тине республика етәксеһе.


text:
Өфөнөң Киров районында балалар баҡсаһы асылды
Өфөлә йәнә бер балалар баҡсаһы төҙөлдө. Яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы «Колгуевский» биҫтәһендә асылды.
63-сө балалар баҡсаһы 220 сабыйға иҫәпләнгән. Бында 2-7 йәштәрҙәге балалар өсөн 12 төркөм эшләйәсәк. Сабыйҙар өсөн спорт һәм музыка залдары, экология үҙәге, тикшеренеүҙәр лабораторияһы, һынлы сәнғәт студияһы йыһазландырылған. Шулай уҡ учреждениела өҫтәмә белем биреү хеҙмәттәрен күрһәтеү бүлмәләре, медицина кабинеты, туҡланыу блогы эшләй.
Өфөнөң Мәғариф идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, «2008 – 2013 йылдарға Башҡортостан Республикаһында мәктәпкәсә белем биреү системаһын үҫтереү» республика маҡсатлы программаһы һәм 2010 – 2012 йылдарға шундай уҡ ҡала программаһы сиктәрендә Башҡортостан баш ҡалаһында асылған был бишенсе балалар баҡсаһы.
Киләсәктә 63-сө балалар баҡсаһы нигеҙендә мәғлүмәт, матди-техник, фәнни-методик ресурстар менән ирекле ҡулланыуҙы тәьмин итеү маҡсатында мәғлүмәт-ресурс үҙәген асыу планлаштырыла.


text:
Миәкә районы дауаханаһы ярайһы уҡ дәүләт ярҙамы алды
Башҡортостандың көньяҡ-көнбайыш райондары буйлап эш сәфәре барышында республика башлығы Рөстәм Хәмитов Миәкә районы Үҙәк район дауаханаһында булды.
Дауаханала тәүлек әйләнәһенә дауаланыусылар өсөн —185 һәм көндөҙ килеп дауаланыусылар өсөн 50 койка-урын бар. Районда бөтәһе – биш ауыл врач амбулаторияһы һәм 46 фельдшер-акушер пункты. Бөтә амбулаториялар һәм поликлиника сменаһына 480 ауырыуҙы ҡабул итә ала.
Дауалау учреждениеһында 59 врач һәм 260 урта медицина хеҙмәткәре эшләй. 2009 йылда Үҙәк район дауаханаһының 50 койкалыҡ яңы дауалау корпусы сафҡа индерелә. 37 миллион һумдан ашыуға дауалау-диагностика ҡорамалдары һәм йыһаз алына. Һаулыҡ һаҡлау объекттарын реконструкциялауға һәм капиталь ремонтлауға 64 миллион һум самаһы аҡса тотонола. Республика бюджетынан 60 миллион һум алына. Дауахана территорияһын төҙөкләндереү буйынса ҙур эш башҡарыла.
Президент палаталарҙы ҡарап сыҡты, пациенттарға тиҙерәк һауығыуҙарын теләне.


text:
Фото:
БР Диниә назараты тәҡдим ителгән мосолман әҙәбиәте исемлеген баҫтырып сығарҙы
Фото:
Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты һуңғы арала ислам дине буйынса сығарылған китаптар иҫәбенән тәҡдим ителгән әҙәбиәт исемлеген баҫтырҙы.
Был юлы “ҡыҙыл исемлек”кә Т.К.Ибраһимов менән Н.В.Ефремованың “Мөхәммәт пәйғәмбәр тормошо” һәм “Мөхәммәт пәйғәмбәр тормошо: белешмә һәм иллюстратив материалдар” китаптары ингән. Ике баҫма ла Мәскәүҙә “Ладомир” нәшриәтеендә сығарылған һәм “Исламдың тарихи урындары” СД-дискылы ҡушымтаһы менән бергә һатыла. Китаптарҙы махсуслаштырылған ислам әҙәбиәте магазиндарында табырға мөмкин.
БР Диниә назараты нәшер ителгән мосолман әҙәбиәтенә йылына бер нисә тапҡыр, шәриғәт ҡанундары күҙлегенән сығып, уларҙа килтерелгән мәғлүмәттең ысынбарлыҡҡа тап килеүенә анализ яһай.


text:
Сочиҙағы Уйындарҙа Башҡортостандан олимпия составы билдәле Фото: Сочи 2014 сайтынан
Сочиҙағы Уйындарҙа Башҡортостандан олимпия составы билдәле
Сочиҙағы Уйындарҙа Башҡортостандан олимпия составы билдәле Фото: Сочи 2014 сайтынан
Ҡышҡы Олимпия уйындары-2014 стартына тиклем ике аҙнанан ашыу ваҡыт ҡалды. Был Уйындарға Рәсәй йыйылмаһы составында Башҡортостан командаһы ағзаларының исемлеге билдәле булды.
Әгәр Ванкуверҙа уҙған Олимпиада-2010-ға Башҡортостан ун кешене ебәреп, уларҙан биатлонсы Максим Чудов ҡына (яңыраҡ ул ҙур спорттан китте) «бронза» алып ҡайтһа, хәҙер инде Сочиға 12 кеше барасаҡ.
Улар – трамплиндан саңғыла һикереүсе Дмитрий Васильев (республиканан иң йәш ҡатнашыусы) һәм йәш Илмир Хазетдинов, икебәйгесе Эрнест Яхин, бобслейсы Илвир Хузин (Никита Захаровтың экипаж-дүртлеге), шок-трекерҙар Семен Елистратов һәм Руслан Захаров, шулай уҡ Өфө «Ағиҙеленән» Рәсәй йыйылмаһы хоккейсылары – Ангелина Гончаренко, Инна Дюбанок, Алена Хомич, Анна Шибанова, Елена Дергачева һәм Екатерина Пашкевич.
Бынан тыш, был исемлеккә Антон Копривица (сноуборд, борд-кросс) өҫтәлеүе ихтимал.
Башҡортостан шулай уҡ үҙенең яҡташы (Межгорье ҡалаһынан) Ольга Вилухина өсөн көйәсәк, ул Рәсәй йыйылмаһының ҡатын-ҡыҙҙар биатлонында Новосибирсктан сығыш яһай.
Сочи-2014-тә иң күп өмөткә Башҡортостандың шок-трекерҙары һәм Васильев эйә, уның өсөн был Олимпиада моғайын һуңғыһы булыр. Тыуған боҙҙа хоккейсыларҙың мөмкинлектәре ярайһы уҡ («бронза» көстән килерлек).


text:
Башҡортостан балаларына Петербур юғары уҡыу йорттарында махсус урындар бүленә
Башҡортостан мәғәриф министрлығы республика балаларына Петербур юғары уҡыу йорттарында 34 махсус урын бүлә. Был турала республика мәғариф министрлығының юғары белем биреү бүлегенән Марат Абдуллин беҙгә белдерҙе.
Марат әфәнде, был программа нисек ғәмәлгә ашырыласаҡ?
Быйыл апрель айындағы республика президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡарарына ярашлы, Республика мәғәриф министрлығы Петербурҙағы биш университет менән килешеүҙәр төҙөнө. Шул килешеүҙәргә ярашлы республикаға утыҙҙан артыҡ урын бүленде. Балалар шул урындарға асыҡ конкурс нигеҙендә, йәғни теләгәндәр милләтенә-диненә ҡарамайынса, ғаризалар яҙып дәғүә итә ала. Конкурс дүртенсе июлдә башланды һәм документтарҙы ҡабул итеү ун өсөнсө июлгә тиклем дауам итәсәк. Һуңынан кешенең күплегенә һәм берҙәм дәүләт имтиханы балдарына ҡарап 18-се июль махсус әңгәмә үткәрәсәкбеҙ. Шулай итеп берҙәм дәүләт имтиханынан иң күп бал йыйыған һәм башҡа уңыштары булған балаларҙы махсус юллама биреп уҡырға ебәрәсәкбеҙ.
Беренсенән БДИ-ға ҡарайһығыҙ, һуңынан әңгәмә була инде?
Иң беренсе БДИ-ға ҡарайбыҙ, сөнки яңы ҡанундар буйынса юғары уҡыу йорттары уның буйынса ғына ҡабул итә.
Бөгөнгө көнгә тиклем күпме бала ғариза бирҙе?
Яҡынса 20 бала, сөнки беҙ ғаризаларҙы ҡабул итә башлауға бер генә көн. Документтарҙы йыя башланыҡ һәм балалар яңы ишетеп килә башланы.
Ниндәй университеттар менән килешеү төҙөлгән?
Петербур дәүләт университеты, Петербур урман хужалығы университеты, Герцен исемендәге Рәсәй педагогия университеты, шулай уҡ иҡтисад һәм идара итеү университеты һәм Петербур политехнология университеты – барыһы бергә биш университет.
Республикаға ниндәй өлкәләрҙә белгестәр кәрәк?
Юриспруденция һәм медицинанан тыш, башҡа бар өлкәләрҙән дә кәрәк, урман хужалығынан башлап тарих фәндәренә, химия, физика фәндәренә тиклем.
Һеҙ ул балалар менән килешеү төҙөйһегеҙме?
Әлбиттә килешеү төҙөлә. Мотлаҡ рәүештә биш йыл уҡығандан һуң йәштәр республикаға ҡайтып өс йыл эшләргә тейеш, мәҫәлән үҙҙәренең райондарында, ауылдарында йәки ҡалала.
Улар ниндәй эштә эшләйәсәктәрен алдан беләләрме?
Уныһы биш йылдан һуң хәл ителәсәк. Министрлыҡ менән килешеү төҙөлгәс, ҡайтыуҙарына эш әҙер булыр, тип уйлайым. Уларҙы беҙ республикаға файҙа булһын тип ебәрәбеҙ.
Ҡайтырға теләмәгән балаларға нимә була?
Әйтеүемсә, балаларҙы һайлағанда икенсе этапта әңгәмә буласаҡ, унда балалар менән аралашып, теләйме, теләмәйме икәнен күрәсәкбеҙ. Әммә килешеүҙә бының тураһында пункт юҡ, ҡайтыуҙары тәҡьдим рәүешендә буласаҡ. Конкурс әлеге ваҡытта асыҡ, унда барыһы ла ҡатнаша ала. Унда ҡатнашыу өсөн бер генә шарт бар – балалар Башҡортостанда теркәлгән булырға тейеш. Министрлыҡтың сайтында бөтә мәғлүмәт тә бар: ниндәй урындар асылған, бөтә телефондар, элемтәләр.
Был сара республикаға нимә бирә?
Башҡортостанға яңырыу һәм инновация өсөн белемле йәштәр кәрәк. Мәскәү, Петербур, шулай уҡ Ҡазан ҡалаларында белем биреү сифаты юғарыраҡ, шуға күрә хәлдән килгәнсә һәләтле балаларҙы унда ебәреп уҡытыу республика киләсәгенә яңы һулыш индерәсәк.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Әрмәнстандың Рәсәйҙәге Тулы хоҡуҡлы илсеһе Олег Есаян менән осрашты
Фото:
9 февралдә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Әрмәнстан Илселегенең рәсми делегация вәкилдәре менән эш осрашыуы үткәрҙе. Делегацияға Әрмәнстандың Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Олег Есаян етәкселек итә.
— Беҙ һеҙҙең ил менән бәйләнештәрҙе нығытыу яҡлы. Бының өсөн гуманитар йәһәттән дә ҡайһы бер эштәр башҡарабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Ул шулай уҡ иҡтисади хеҙмәттәшлек итеү өлкәһендә лә етди ниәттәрҙең булыуын билдәләне.
— Беҙҙең предприятиелар яғыулыҡ, химия материалдарын поставкалай, әммә беҙгә бәйләнештәрҙе үҫтереү зарур. Бындай эштең төрлө варианттарын ҡарарға әҙербеҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.
Президент Башҡортостанда әрмән теленә өйрәтеүсе ойошмаларҙың эшләп килеүен һәм был йәһәттән традицияларҙың дауам ителәсәген белдерҙе.
— Беҙҙә 10 меңдән ашыу әрмән йәшәй. Әрмәнстандан килгән, шулай уҡ Башҡортостанда тыуып үҫкән һәр кемгә телде, мәҙәниәтте өйрәнергә уңайлы шарттар булдырылһын өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ. Бындай эште дауам итәсәкбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов һәм хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен ентекле тикшереү маҡсатында Әрмәнстанға барыу пландары менән дә бүлеште.
Олег Есаян республика Президентына был аудиенция өсөн рәхмәтен белдерҙе.
— Башҡортостанға тәүгә килеүем, әммә бында килер алдынан республика тураһындағы материалдарҙы күберәк өйрәнә башланым. Башҡортостан менән Әрмәнстан араһындағы мөнәсәбәттәргә килгәндә, улар ярайһы кимәлдә түгел һәм беҙҙең теләктәргә, мөмкинлектәргә тап килмәй. Бер миллиардтан ашыу АҠШ доллары – Рәсәй менән Әрмәнстан араһындағы сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәрҙең дөйөм күләме. Ни бары 4 миллион доллар һеҙҙең республика өлөшөнә тура килә. Ә республика Рәсәй Федерацияһында иң ҙур һәм алдынғы төбәктәрҙең береһе булып тора, — тип белдерҙе дипломат.
Олег Есаян Рөстәм Хәмитовҡа Башҡортостан Президентының Әрмәнстанға сәфәре тураһындағы мәсьәләнең хәл ителеүе хаҡында әйтте һәм бының өсөн уңайлы ваҡыт һайларға кәрәклеген билдәләне, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостанда 18 млрд һум суммаға торлаҡ кредиттары бирелгән
Төбәктең кредит ойошмалары менән былтыр бығаса булмағанса 18 миллиард һум суммалыҡ 24466 торлаҡ кредиты бирелгән.
Шул уҡ ваҡытта, күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы теркәү органдарынан алынған мәғлүмәткә ярашлы, 10 процент осрағында ғына килешеүҙәр беренсел торлаҡ буйынса төҙөлгән, тип хәбәр иттеләр БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетында.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2011 йылда республика территорияһында 23,5 мең фатир төҙөлгән. План менән 2,1 млн «квадрат» ҡаралған, ысынбарлыҡта 2,109 млн квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Шул уҡ ваҡытта төҙөлгән яңы торлаҡтың 73 проценты, 1,546 млн квадрат метры, шәхси торлаҡ төҙөлөшөнә тура килә.


text:
Башҡортостан вәкилдәре Силәбе һабантуйында ҡатнашты
Силәбенең Еңеү баҡсаһында ҡала һабантуйы үтте, унда Башҡортостан вәкилдәре лә ҡатнашты. Байрамды Силәбе өлкәһенең Татар һәм башҡорт мәҙәниәте үҙәге ойошторҙо. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итте.
Башҡортостан исеменән республика Хөкүмәте аппаратының мәғариф һәм фән бүлеге мөдире Альберт Ҡорманов, Учалы район Советы рәйесе Дамир Кәримов, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты вәкиле Индира Асланбаева, Нефтекама дәүләт филармонияһы директоры Ранис Алтынбаев ҡатнашты.
«Һабан байрамы» менән ҡала халҡын Силәбе хакимиәте башлығының социаль үҫеш буйынса урынбаҫары Игорь Лопаткин, Татарстандың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Фәррәхов, Татарстандың Аҙнаҡай районы башлығы Рәфис Ғәлиев, Силәбе өлкәһе Татарҙар конгресы рәйесе Лена Колесникова, Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары Марат Йосопов ҡотланы.
Башҡортостан Республикаһы Президентының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов ойоштороусыларға байрам өсөн ҙур рәхмәтен еткерҙе.
— Һабантуй бөгөн тыныслыҡ, милләт-ара татыулыҡ һәм хеҙмәт символына әйләнде, — тине ул. – Ул бөтә Рәсәйҙә, шул иҫәптән Башҡортостан менән Силәбе өлкәһендә лә билдәләнә.
Майҙанда башҡорт һәм татар тирмәләре урынлаштырылғайны. Байрамға килеүселәр уларҙың эске биҙәлешен – сағыу балаҫтарҙы, таҫтамалдарҙы, сигеүҙәрҙе, ағастан яһалған кәрәк-яраҡ, музыкаль инструменттар, көнкүреш әйберҙәрен һәм хеҙмәт ҡоралдарын ҡыҙыҡһынып ҡараны. Таһылдар һәм етеҙҙәр өсөн спорт программаһы ла әҙерләнгәйне. Ә байрамдың йәш ҡунаҡтары өсөн айырым майҙанда балалар һабантуйы ойошторолдо.
Мәҙәни-күңел асыу программаһын Силәбе өлкәһенең, Башҡортостан менән Татарстандың үҙешмәкәр ижади коллективтары, шул иҫәптән Сибай һәм Нефтекама филармонияһы артистары тәьмин итте.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Күгәрсен районында ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты
Фото:
24 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мораҡ ауылында республиканың көньяҡ райондары — Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Ейәнсура, Йылайыр, Күгәрсен, Көйөргәҙе, Мәләүез, Федоровка, Хәйбулла, Учалы райондарының ауыл биләмәләре башлыҡтары менән сираттағы осрашыу үткәрҙе. Республика башлығы, бындай осрашыуҙар халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Кисә мин Ағиҙел һәм Нефтекама ҡалаларында булдым. Бындай форматта осрашыуҙар үткәреүҙе дөрөҫ тип иҫәпләйем. Күҙмә-күҙ осрашыу телефон, телевизор, интернет буйынса аралашыуға ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Президент ауыл биләмәләренең халыҡ тормошонда ҙур роль уйнауын тағы ла бер тапҡыр иҫкә төшөрҙө.
— Һеҙ – властың нигеҙе, республикала, илдә эшләүсе барлыҡ власть структураларының таянысы булып тораһығыҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был нигеҙ ышаныслы, ныҡлы булырға тейеш. Бының өсөн финанс ресурстары, вәкәләттәр кәрәк, әлбиттә.
Президент Рәсәй Федерацияһы субъекттарына вәкәләттәр бүлеү өлкәһендә Федераль структуралар, үҙәк власть менән ҙур эш алып барылыуы хаҡында әйтте. Ул Рәсәйҙә власты үҙәкләштереү буйынса үткәрелгән эштең барлыҡ күрһәткестәр буйынса ла сығымлы булыуын билдәләне.
— Шәмбе көнө был мәсьәлә буйынса Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев менән фекер алыштыҡ. Һәм ул хоҡуҡтарҙың күпселек өлөшөн Рәсәй субъекттарына тапшырыу кәрәклеген хупланы, — тине Рөстәм Хәмитов. – 2012 йылдың яҙында яңы Хөкүмәт формалаштырыла, бығаса әлеге мәсьәлә тулыһынса хәл ителергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов ауыл биләмәләре етәкселәре менән осрашыу алдынан үткәрелгән граждандарҙы ҡабул итеү тураһында, шулай уҡ ауыл биләмәләрен финанстар менән тәьмин итеү өсөн күрелгән саралар хаҡында һөйләне.
— Быйыл был йүнәлештә тәүге аҙым яһап ҡараныҡ, — тине төбәк башлығы. – Һеҙ 100-шәр мең һум аҡса алдығыҙ. Беҙҙә 819 ауыл биләмәһе бар, көн үҙәгендә торған мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн уларға 81 миллион 900 мең һум аҡса бүленде.
Президент, киләһе йылда республика бюджетында бындай ярҙамды квартал һайын күрһәтеү ҡараласаҡ, тип белдерҙе. Ул бығаса ауыл советтарына бындай ярҙамдың күрһәтелмәүен билдәләне.
«2012 йылдан башлап ауылдарҙа төҙөкләндереү, тәртип булдырыу, халыҡҡа ярҙам күрһәтеү буйынса эштәр үткәреү» бурысын да ҡуйҙы республика башлығы.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов ауыл биләмәләрендә инвесторҙарҙы йәлеп итеү эшен ойоштороу кәрәклеге хаҡында әйтте.


text:
Милли Йәштәр театрында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған балалар рәсемдәре конкурсы башланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 26 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Мостай кәрим исемендәге Милли Йәштәр театры Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған балалар рәсемдәре конкурсын иғлан итте.
Унда өс йәштән 15 йәшкәсә балалар ҡатнаша ала. Конкурс 2015 йылдың 1 майына ҡәҙәр дауам итәсәк. Иң ҡыҙыҡлы эштәрҙән театр фойеһында күргәҙмә ойоштороласаҡ. Еңеүселәрҙе ҡиммәтле бүләктәр көтә.
— Төрлө сюжеттар булырға мөмкин, әммә тәү сиратта Йәштәр театрының һуғыш темаһын сағылдырған спектаклдәренә иллюстрацияларҙы күрге килә, — тип хәбәр иттеләр театрҙың матбуғат хеҙмәтенән.
Рәсемдәрҙе театр кассаһына килтерергә йәки түбәндәге адрес буйынса почта аша ебәрергә мөмкин: Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 62, «М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры», «Һүрәттәр конкурсы».


text:
"Ҡатын-ҡыҙ - йыл директоры" конкурсының төбәк этабы
Башҡортостандың Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы "Ҡатын-ҡыҙ — йыл директоры" Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабына әҙерлек башланы. Быйыл ул 13-сө тапҡырына үткәрелә.
БР Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы рәйесе Алла Кузьмина хәбәр итеүенсә, конкурсҡа заявкалар 20 октябргә тиклем ҡабул ителәсәк. Быйылғы ярыш шарттарының береһе — дәғүәселәрҙең бәләкәй предприятие директоры сифатында стажы биш йылдан кәм булмаҫҡа тейеш.
Бөгөнгө көнгә заявкалар Салауат, Стәрлетамаҡ, Благовещен, Өфө эшҡыуарҙарынан килде. Конкурс ноябрҙең 20-ләрендә үткәреләсәк.
Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, "Ҡатын-ҡыҙ — йыл директоры" конкурсы идеяһы авторы — Рәсәй Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы президенты Татьяна Малютина. Конкурстың маҡсаты — предприятиеның үҫешен тәьмин итеүсе ҡатын-ҡыҙ етәкселәрҙе асыҡлау һәм дәртләндереү, төбәктең социаль-иҡтиседи программаларын тормошҡа ашырыуға уларҙың индергән өлөшөн һәм ролен йәмәғәтселеккә танытыу.
Был конкурсты үткәреү йылдарында Башҡортостандан йөҙгә яҡын ҡатын-ҡыҙ лауреат исеме алды, уларҙан 14 еңеүсе исемле миҙалдарға лайыҡ булды, өсәүһенә "Рәсәйҙең атҡаҙанған директоры" исеме бирелде.


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована год назад пользователемСтанислав Оловенников
1 Кө ҙ
2 Кө ҙ тағы ла һипте алтындарын… Кө ҙ тағы ла һипте алтындарын, Яңы хистәр биреп йөрәккә. Көрән, һары, ҡ ы ҙ ыл тө ҫ тәр менән Күмде ер ҙ е сағыу би ҙ әкккә. Һары кө ҙҙ ө һары һағыш ти ҙ әр, Алтын тө ҫ тә һағыш буламы? Ул – яңы көс, ул – яңы дәрт, Булғаныңа, кө ҙ өм, рәхмәт!
3 Киттеләр ҡ оштар тыуған ер ҙ әр ҙ ән… Киттеләр ҡ оштар тыуған ер ҙ әр ҙ ән. Тәбиғәт мәхрүм моңло көй ҙ әр ҙ ән. Хәйерле булһын юлығы ҙ, ҡ оштар. Етмәһен һе ҙ гә буранлы ҡ ыштар. Алдағы я ҙ ға ҡ абат ҡ айтығы ҙ. Һе ҙ булған ер ҙ ә йәшәү шатлығы… Тыуған я ҡ көтә, ҡ оштар, белеге ҙ. Күк юлдарынан осоп килеге ҙ.
4 Кө ҙ тураһында мә ҡ әлдәр Ер күрке иген, егет күрке белем. Икмәк табын ҡ ояшы. Сиңерткәнән ҡ ур ҡҡ ан иген икмә ҫ. Эшлеклене иген ба ҫ ыр, эшлекһе ҙҙ е йо ҡ о ба ҫ ыр.
5 Кө ҙ тураһында әйтемдәр Алтын кө ҙ арты һал ҡ ын кө ҙ. Кө ҙ көнө ҡ уяндар бер э ҙҙ ән йөрөһәләр, ҡ ышын ҡ ар күп булыр. Ирлән ояһына бесән, һалам күп ташыһа, ҡ ыш һал ҡ ын булыр.
6 Йома ҡ ҡ ойоп алайы ҡ Осо нә ҙ ек, төбө йыуан, ярата уны ҡ уян. (Кишер) Алма тиһәң, алма түгел, ҡ ыяр тиһәң – түңәрәк. (Помидор)
7 Ҡ ы ҙ ыл төймә таптым, ауы ҙ ыма ҡ аптым. (Еләк) Илай ҙ а илай, бала-сағаны өйгә ҡ ыуалай. (Кө ҙ )
8 Был ҡ ай са ҡ була! Ашлы ҡ тар ү ҫ те, Баша ҡ тар беште, Ҡ ояш бешерә, Тиргә төшөрә. Халы ҡ ашыға, Китә ба ҫ ыуға, Игенен ура – Был ҡ ай са ҡ була?
10 Кө ҙ гө көндә Ямғыр яуа ла яуа Әллә тишелгән һауа. Уйнарға сы ҡҡ айным бая, Ба ҫҡ ан һайын юл тая. Бәләкәс кенә көсөгөм дә Артымдан килә ята. Кө ҙ гө көндөң йонсоулығын Көсөк тә белә хатта. Икәүләшеп өйгә ҡ айтты ҡ, Уйнаманы ҡ урамда. Тик зарар ю ҡ, ҡ ыш килгәс тә Бе ҙ уйнарбы ҙ буранда.
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2017 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
Фото:
Башҡортостан вәкилдәренең «Леди Жур» конкурсында еңеү мөмкинлеге бар
Фото:
2010 йыл аҙағына тиклем аҙнанан аҙ ғына күберәк ваҡыт ҡалды. Тимәк, «Журналист» журналы менән ойошторолған «Леди Жур» конкурсы тамамланыуға ла шул сама ваҡыт ҡалған.
Башҡортостандан был конкурста журналистар берләшмәһенең алты вәкиле ҡатнашты һәм бөгөнгө көндә «Ейәнсура таңдары» гәзитенән бер Виктория Демидованың ғына еңеү мөмкинлеге бар.
Башҡортостан Журналистар союзы хеҙмәттәшенә ярҙам итергә һәм journalist-virt.ru сайтында тауыш бирергә саҡыра.


text:
Республика көнө алдынан Өфөлә Мостай Кәримгә һәйкәл асыласаҡ
Кесе йома, 10 октябрҙә, Өфөнөң үҙәгендә Башҡортостандың халыҡ шағиры, яҙыусы һәм драматург Мостай Кәримгә һәйкәл асыласаҡ.
Хәбәр итеүебеҙсә, монументты Мәскәүҙең билдәле скульпторы Андрей Ковальчук эшләне. Һәйкәл БР Профсоюздар йорто алдында ҡуйылған.
Композицияны асыу тантанаһында Башҡортостандың билдәле яҙыусылары, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре, күрше республикаларҙан ҡунаҡтар — Татарстандың халыҡ шағирҙары Ренат Харисов менән Роберт Миңнуллин, Сыуашстандың халыҡ шағиры Валерий Тургай, шулай уҡ һәйкәлдең авторы — Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы Андрей Ковальчук ҡатнашасаҡ, тип көтөлә.
Асыу 12 сәғәткә билдәләнгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Алжирҙың Рәсәй Федерацияһындағы Илсеһе Смаил Шерги менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Алжирҙың Рәсәй Федерацияһындағы Илсеһе Смаил Шерги менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Алжирҙың Рәсәй Федерацияһындағы Илсеһе Смаил Шерги менән осраштыФото: Олег Яровиков
14 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республикаға танышыу визиты менән килгән Алжир Халыҡ Демократик Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Смаил Шерги менән осрашыу үткәрҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Юғары ҡунаҡты сәләмләп, Президент республиканың Рәсәй Федерацияһының ҙур, ҡеүәтле, индустриаль яҡтан үҫешкән төбәктәренең береһе булыуын билдәләне.
— Башҡортостан сәнәғәте әле үҫеш хәлендә – сәнәғәт етештереү күләме йыл һайын 8-10 процентҡа арта, — тине республика башлығы. — Беҙ социаль мәсьәләләрҙе лә уңышлы хәл итәбеҙ, бында мин эш хаҡы артыуын, кешеләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеүҙе, инфраструктура төҙөлөшөн күҙ уңында тотам. Беҙҙең сәнәғәттә ике комплекс өҫтөнлөк итә – нефть химияһы һәм машиналар эшләү. Бынан тыш, тағы бер көслө тармаҡ – төҙөлөш, һәм, һис шикһеҙ, ауыл хужалығы ла үҫешкән.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республика үҙебеҙҙең һәм сит ил инвесторҙары өсөн күркәмерәк була бара.
— Яңы закондар ҡабул иттек, улар инвесторҙарға тейешле ташламалар алырға мөмкинлек бирә. Алдағы йылдарҙа 40-ҡа яҡын ҙур инвестиция проекттарын тамамларға планлаштырабыҙ, — тине Президент. Шул уҡ ваҡытта ул Башҡортостан менән Алжир араһындағы тауар әйләнеше күләменең ҙур булмауын да билдәләне.
— Һуңғы биш йылдағы тауар әйләнешен Башҡортостан Республикаһынан сығарылған тауарҙар ғына тәшкил итте. Был хәлде үҙгәртергә кәрәк, үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү ҙурыраҡ һандарҙа сағылһын ине, — тигән теләген белдерҙе Рөстәм Хәмитов. — Беҙгә нефть һәм газ сығарыу, нефть һәм нефть продукттарын эшкәртеү, ауыл хужалығы һәм малсылыҡ өлкәһендәге хеҙмәттәшлек ҡыҙыҡһындыра. Беҙ урман ресурстарына бай, шуға ла ағас эшкәртеүҙә хеҙмәттәшлек итә алыр инек. Артабан. Республикала бик яҡшы, ҡыҙыҡлы юғары уҡыу йорттары бар, улар кадрҙар әҙерләү буйынса Алжир менән хеҙмәттәшлекте үҫтерә ала, тип ышанам. Һеҙ булып киткән нефть университетынан тыш, тағы авиация, аграр, медицина университеттары бар.
Рөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, республика халыҡты, шул иҫәптән Алжир граждандарын һауыҡтырыу, Башҡортостанда дауалау буйынса үҙ мөмкинлектәрен тәҡдим итә ала. Республика башлығы Алжирҙың Мәскәүҙәге Илселегендә йәки Алжирҙың үҙендә республиканың презентацияһын үткәрергә тәҡдим итте, шулай уҡ Илсенең визиты һөҙөмтәһендә Башҡортостан — Алжир мөнәсәбәттәре яңы кимәлгә күтәрелер, тигән ышанысын белдерҙе.
Смаил Шерги, үҙ сиратында, республика Президентына ҡунаҡсыллығы өсөн рәхмәтен еткерҙе.
Смаил Шерги Рәсәй менән Алжир мөнәсәбәттәренең тарихи тамырлы булыуын билдәләне.
— Улар бик көслө һәм артабан нығыныр, тип уйлайым, — тине Илсе. — Рәсәй менән Алжир араһында иң яҡын мөнәсәбәттәр Алжир үҙаллылыҡ алған заманға тура килә. Советтар Союзы ул ваҡытта иҡтисадты күтәреүҙә лә, Алжир республикаһы өсөн кадрҙар әҙерләүҙә лә ҙур роль уйнаны. Президенттарҙың, Рәсәй Федерацияһының да, шулай уҡ Алжирҙыҡының да хәрби өлкәлә, энергетика, нефть һәм газ сәнәғәте өлкәһендә хеҙмәттәшлекте нығытыу теләге бар. Алжирҙың төбәктәге тотороҡлоҡтоң нигеҙе булыуын билдәләге килә. Әле ғәрәп донъяһында барған хәлдәрҙе беҙ 1988 йылда уҡ кисерҙек.
Белешмә өсөн. Башҡортостан Республикаһы менән Алжир Халыҡ Демократик Республикаһы араһындағы тышҡы сауҙа әйләнеше экспорттан ғына тора. 2011 йыл йомғаҡтары буйынса ул 4,2 млн АҠШ долларын тәшкил иткән, был республиканың сауҙа буйынса партнерҙары иҫәпләнгән 106 ил араһында 52-се урынға тура килә.


text:
Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты — Федераль дәүләт бюджет автоном юғары һөнәри белем биреү учреждениеһы. «Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты» 1960 йылда асылған. Рәсәйҙең башҡалаһы Мәскәү ҡалаһында урынлашҡан.
2015 йылдан Донъя фән-мәғариф үҙәктәр араһында алдынғы Рәсәй университеттары конкурентлығын күтәреү проектта ҡатнаша [1].
Йөкмәткеһе
Факультеттар һәм институттар[2][үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Факультеттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Аграр факультеты
- Инженер факультеты
- Гуманитар һәм социаль фәндәр
- Урыҫ теле факультеты
- Физика-математика һәм тәбиғи фәндәр факультеты
- Филология факультеты
- Экология факультеты. Факультет эргәһендә HSE-management үҙәге бар.
- Иҡтисад факультеты
Институттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Медицина институты
- Юридик институты
- Сит телдәр институты
- Туризм институты
Һәм башҡа
Тамамлаусылар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Навальный Алексей Анатольевич – рәсәй сәйәсмәне, оппозиционер.
- Владимир Филиппов – 1998-2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм Фән Министры
- Мәхмүд Аббас - фәләстин сәйәсмәне, Фәләстин Дәүләте президенты.
Филиалдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты филателияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Подробнее о Проекте. www.5top100.ru.
- ↑ Учебные подразделения РУДН


text:
Салауат районы «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамына әҙерләнә
«Салауат йыйыны» фольклор байрамы 16 июндә Салауат районының Ҡаратаулы ауылы янында, Йүрүҙән йылғаһы буйында үтәсәк. Ул яҙғы баҫыу эштәренең тамамланыуына һәм Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арнала.
Республика байрамы программаһы менән театрлаштырылған тамаша, ат сабыштары, көрәш, «Бауырһаҡ» конкурсы планлаштырылған. Шулай уҡ волейбол һәм футбол матчтары, гер спорты, еңел атлетика һәм армрестлинг буйынса ярыштар ойоштороласаҡ. Малайҙар һәм үҫмерҙәр үҙҙәрен «Йүрүҙән бөркөтө» конкурсында (уҡ атыу, һөңгө ташлау) һынап ҡарай ала.
Спорт ярыштарынан тыш, ойоштороусылар ижади конкурстар ҙа әҙерләй. Мәҫәлән, үҙешмәкәр коллективтарҙа ҡатнашыусылар — хор, вокаль, фольклор, бейеү ансамблдәре, айырым башҡарыусылар, дуэттар күп жанрлы конкурста ҡатнаша ала. Йәш башҡарыусылар араһында айырым конкурс үткәреләсәк. Еңеүселәр һәм призерҙарға ҡиммәтле бүләктәр әҙерләнгән.
Бынан тыш, ауыл биләмәләренең, ойошмалар, учреждениеларҙың парады, һәр төрлө халыҡ уйындары үткәреләсәк.
Байрам БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Салауат районы хакимиәте менән ойошторола.


text:
Республика спортсылары ҡышҡы Сурдлимпия уйындарында сығыш яһаясаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
27 марттан 5 апрелгә тиклем Ханты-Мансиҙа XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындары уҙа. Ярыштарҙа донъяның 30 иленән меңгә яҡын спортсыларҙың ҡатнашыуы көтөлә.
Уйындарҙа Рәсәй йыйылма командаһында Башҡортостан вәкилдәре лә сығыш яһаясаҡ. Сурдлимпия уйындары миҙалдары өсөн 12 спортсы: туғыҙ хоккейсы һәм өс тау саңғыһы спорты вәкиле көрәшәсәк.
Шайбалы хоккей буйынса илдең йыйылма командаһын өлкән Андрей Василевский етәкләйәсәк, уға Башҡортостандан тағы ла бер тренер — Вячеслав Шевин ярҙам итәсәк.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Уйындар программаһына биш спорт төрө — шайбалы хоккей, тау саңғыһы, сноуборд, саңғы ярыштары, кёрлинг индерелгән.
Сноуборд, саңғы, кёрлинг һәм хоккей буйынса ярыштар Ханты-Мансиҙың спорт объекттарында, атап әйткәндә «Арена Югра» комплексында, Боҙ һарайында, «Ылыҫлы урман» тау саңғыһы комплексында, Александр Филипенко исемендәге ҡышҡы спорт төрҙәре үҙәгендә үтә.
Тау саңғыһы буйынса ярыштар Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәгендә уҙа.
Ойоштороусылары — Халыҡ-ара Сурдлимпия комитеты, РФ Спорт министрлығы, Ханты-Манси автономиялы округы Хөкүмәте — Югра, Силәбе өлкәһе хакимиәте, Рәсәйҙең Сурдлимпия комитеты.


text:
14 ноябрь
14 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 318-се көнө (кәбисә йылында 319-се). Йыл аҙағына тиклем 47 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Милли[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй — Социологтар көнө.
- Беларусь — Тимерселәр көнө.
- Һиндостан — Балалар көнө.
- Монголия — Сыңғыҙхан тыуған көн.
- Польша — Оло йәштәгеләр көнө
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1903 — Голландияла электрокардиограф уйлап сығарыла.
- 1930 — Бәләбәй ауыл хужалығын механизациялау һәм электрләштереү техникумы асыла.
- 1936 — СССР-ҙа Гидрометеорологик хеҙмәт эшләй башлай.
- 1960 — ОПЕК нигеҙләнә.
- 1968 — Беренсе тапҡыр үпкәне күсереп ҡарайҙар.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1719 — Леопольд Моцарт, Австрия композиторы, Вольфганг Амадей Моцарттың атаһы.
- 1878 — Крашенинников Николай Александрович, Башҡортостан һәм башҡорттар тураһында байтаҡ әҫәр ижад иткән урыҫ яҙыусыһы.
- 1888 — Алпаров Ғибат Хәбибулла улы, төрҡиәтсе-ғалим, профессор, татар теле грамматикаһына, ҡазаҡ һәм төркмән телдәре орфогрфияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡортостандың хәҙерге Ауырғазы районы Ҡорманай ауылынан.
- 1889 — Джавахарлал Неру, Һиндостандың сәйәси эшмәкәре, илдең беренсе премьер-министры.
- 1890 — Солтанов Исмәғил Хөсәйен улы, башҡорт совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1923—1927 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе урынбаҫары һәм Эске эштәр халыҡ комиссары[1].
- 1893 — Урядов Иван Иванович, Башҡорт АССР-ының халыҡ рәссамы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1943), Башҡортостан Рәсемдәр союзы идараһының тәүге рәйестәренең береһе.
- 1903 — Косарев Александр Васильевич, СССР-ҙың партия комсомол эшмәкәре, 1929—1938 йылдарҙа ВЛКСМ Үҙәк Комитетының 1-се секретары, сәйәси золом ҡорбаны.
- 1904 — Животов Алексей Семёнович, урыҫ совет композиторы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957).
- 1906 — Абрикосов Андрей Львович, совет театр һәм кино актёры, СССР-ҙың халыҡ артисы (1968).
- 1907 — Астрид Линдгрен, Швецияның балалар яҙыусыһы, әкиәтсе («Малыш и Карлсон, который живёт на крыше», Пеппи Длинныйчулок хаҡында тетралогия).
- 1910 — Колотыркин Яков Михайлович, совет ғалимы, химия фәндәре докторы, академик, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1980).
- 1918 — Павлик Морозов, герой пионер.
- 1924 — Коган Леонид Борисович, скрипкасы, СССР-ҙың халыҡ артисы (1966), Ленин премияһы лауреаты (1965)
- 1930 — Хисамов Ифрат Ниғмәт улы, татар композиторы («Ағиҙелкәй», «Ултыр әле яндарыма», «Бәрәңге», «Балыҡсы йыры», «Уҡытыусыма», «Ромашка» һ.б. йырҙар).
- 1949 — Кургинян Сергей Ервандович Рәсәй политологы.
- 1950
- Бариев Шамил Мәсғүт улы, популяр театр һәм кино актёры, педагог, режиссёр һәм йәмәғәт эшмәкәре. Татар АССР-ының атҡаҙанған артисы (1986), Муса Йәлил исемендәге республика премияһы лауреаты (1988).
- Мырҙаҡаев Факил Сәлих улы, башҡорт журналисы һәм яҙыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Мифтахетдин Аҡмулла һәм балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина (2009) исемендәге премиялар лауреаты[2].
- 1954 — Кондолиза Райс, Американың дәүләт эшмәкәре, 2001 йылдан АҠШ президентының милли именлек буйынса ярҙамсыһы.
- 1959 — Дибров Дмитрий Александрович, Рәсәй журналисы һәм телетапшырыуҙар алып барыусыһы, музыкант.
- 1963 — Милявская Лолита Марковна, Рәсәй эстрада йырсыһы, актёр һәм режиссёр.
- 1972 — Дәүләткирәев Айтуған Әхмәт улы, бейеүсе, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2014).
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1716 — Готфрид Лейбниц, нимес математигы.
- 1831 — Георг Вильһельм Фридрих Гегель, нимес философы.
- 1942 — Заслонов Константин Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған совет партизан хәрәкәте етәксеһе, Советтар Союзы Геройы (1943).
- 1985 — Беляев Дмитрий Константинович, совет генетигы, академик.
- 1990 — Трауберг Леонид Захарович, совет кинорежиссёры, сценарист. РСФСР-ҙың халыөҡ артисы (1987).
- 1997 — Хәким Ғиләжев, башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1983), Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1973). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
- 2009 — Ғайнанов Риф Фәтхылбаян улы, Туймазы районының элекке Нарыш ауылында (хәҙер Октябрьский ҡалаһына ҡарай) тыуған билдәле спортсы, Халыҡ—ара класлы спорт мастеры, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, 1985—1992 йылдарҙа грек-рим көрәше буенса СССР йыйылма командаһының өлкән тренеры. Педагогия фәндәре кандидаты.