text:
Мөлөков Харис Яҡуп улы
Мөлөков Харис Яҡуп улы (1 октябрь 1938 Архангел районы Үрге Ләмәҙ ауылы — 28 октябрь 2012) — техник фәндәр докторы (1998), профессор (2004), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001).
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Харис Яҡуп улы Мөлөков Белорет районы Йөйәк ете йыллыҡ мәктәбенән һуң Инйәр урта мәктәбен тамамлай һәм, Башҡорт дәүләт университетының физика-математика факультетына уҡырға инеп, 1961 йылда юғары белем алып сыға. Аҙыраҡ эшләгәс, Свердловск ҡалаһында аспирантурала уҡыуын дауам итә һәм Дондағы Ростовтың юғары уҡыу йортонда фән кандидатлығына диссертация яҡлай. 1967 йылдан шул ҡалалағы ауыл хужалығы машиналары эшләү институтында хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай.
1972 йылдан Башҡорт дәүләт университетында уҡыта.
1977 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институтының дөйөм физика кафедраһы мөдире.
1986 Металдың юғары пластиклығы проблемалары институтында (ИСПИ) эшләй, бер үк ваҡытта 2003 йылдан Өфө дәүләт авиация техник университетында уҡыта.
1998 йылда «техник фәндәр докторы» исеменә диссертацияһын уңышлы яҡлай.
2004 йылда профессор дәрәжәһе бирелә.
Харис Яҡуп улы Мѳлѳков күп аспиранттарҙың остазы, йәштәрҙе фән юлына баҫтырыуҙа ҙур ѳлѳш индерә.
Фәндә эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фәндә эшмәкәрлеге конденсациялы мөхит проблемаларына бағышлана, наноматериалдарҙы, нанотехнологияларҙы өйрәнә.
Харис Мөлөков төрлө берләшмәле магнит-кристалл анизотропияһына водород атомдарын индереүе һәм баҫым яһауы йоғонтоһон тикшерә. Нанокристаллик структуралы металдарҙың һәм иретмәләрҙең үҙенсәлектәрен, уларҙың бирелгән рәүеште һаҡлауы сифатын, наноструктураларҙың төрлө магнит үҙенсәлектәренә йоғонтоһон асыҡлай.
150 фәнни хеҙмәт яҙған һәм уйлап табыу буйынса бер хеҙмәте бар[1].
Фәнни хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Влияние структуры сплава Ni2.16Mn0.81Fe0.05Ga на температурную зависимость намагниченности //Доклады Российской Академии наук. 2005. Т.400. № 3 (соавт.);
- ДИЛАТОМЕТР ДЛЯ ИЗМЕРЕНИЯ ТЕПЛОВОГО РАСШИРЕНИЯ ОБРАЗЦОВ МАЛЫХ РАЗМЕРОВ [2]
- Магнитные свойства магнитоупорядоченных металлов и сплавов с субмикрокристаллической структурой
- Thermoelastic martensitic transition and magnetic properties of Ni2.14Mn0.81Fe0.05Ga alloy in different structural states //Journal of Physics: Condensed Matter. 2005. Vol.17 (соавт.).
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мулюков Харис Якупович [4]
- Н. Миһранов. Класташым Харис — фән докторы [5]
- Табын ырыуының арҙаҡлы шәхестәре кемдәр?[6]
- Сотрудники кафедры физики и технологии наноматериалов [7]


c: text/html

text:
Руберт Ғәбдүшев вафат булды
Рәсәй "Госгортехнадзор"ының Башҡортостан идаралығына күп йылдар етәкселек иткән Руберт Исмәғил улы Ғәбдүшев оҙаҡ ваҡыт ауырығандан һуң 2009 йылдың 2 июнендә 69-сы йәшендә арабыҙҙан китте.
Руберт Ғәбдүшев 1940 йылдың 15 июлендә тыуған. Хеҙмәт юлын 1959 йылда башлап, ул шаҡтай эш тәжрибәһе туплай, "Востокнефтепроводстрой" тресы төҙөлөш идараһында слесарҙан алып баш механикка тиклем хеҙмәт юлы үтә.
1971 йылдан Руберт Ғәбдүшев Рәсәй "Госгортехнадзор"ының Башҡортостан округына (әлеге ваҡытта "Ростехнадзор"ҙың Урал буйы идаралығы) эшкә күсә һәм 33 йылдан ашыу республиканың хәүефле производстволарына һәм объекттарына дәүләт контролен тормошҡа ашыра. 1987 йылда Идаралыҡтың баш инженеры итеп тәғәйенләнә, 1993 йылдан 2004 йылға тиклем Идаралыҡ етәксеһе була.
Руберт Ғәбдүшев Башҡортостан Республикаһы сәнәғәт производстволарын һәм объекттарын төҙөүҙә һәм файҙаланыуҙа хәүефһеҙлек тәьмин итеүгә ҙур өлөш индерҙе. Башҡортостан энергосистемаһының формалашыуы, нефть эшкәртеү һәм нефть-химия производстволарын төҙөү һәм реконструкциялау, тау эшен һәм төҙөлөш индустрияһын үҫтереү, республика ҡалаларына һәм ауыл райондарына газ үткәреү уның исеме менән тығыҙ бәйләнгән.
Торба үткәргес транспортының ышаныслылығын арттырыу республика программаһы уның әүҙем ҡатнашлығында эшләнде. Был программаны ғәмәлгә ашырыу магистраль торба үткәргестәр хәүефһеҙлеген күпкә арттырҙы.
Ул үҙ ғүмерендә күп нәмәгә өлгөрҙө, күҙәтеү эшмәкәрлеген ойоштороуға нигеҙ һалды, сәнәғәт хәүефһеҙлегенә дәүләт күҙәтеүе бурыстарын юғары кимәлдә хәл итерлек коллектив тупланы.
Руберт Ғәбдүшевтың хеҙмәттәре "Рәсәй "Госгортехнадзор"ының иң яҡшы инспекторы", Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Почет грамотаһы, Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы Почет грамотаһы менән билдәләнде. 1997 йылда уға "Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған энергетигы" тигән исем бирелде.
Талантлы ойоштороусы, талапсан һәм принципиаль етәксе Руберт Исмәғил улы кеше хәленә инә белгән, ауыр ваҡытта ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған кеше ине. Беҙҙең хәтерҙә ул мәңгегә шулай булып ҡалыр.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә бал йәрминкәләре эшләй башланы
5 августа Өфөлә, Башҡорт дәүләт аграр университетының Йәштәр һарайы алдындағы майҙанда IX бал йәрминкәһе эшләй башланы. «Башинформ» агентлығына Совет районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкә көн һайын 10.00 – 16.00 сәғәттәрҙә август аҙағына тиклем эшләйәсәк.
Дөйөм алғанда, Башҡортостандың барлыҡ тиерлек төбәктәренән 200-гә яҡын умартасы был байрамда ҡатнашыуға заявка биргән. Кисә үҙҙәренең татлы, шифалы продукцияһын Архангел, Белорет, Нуриман, Ауырғазы һәм башҡа райондарҙан килгән 70-кә яҡын умартасы тәҡдим итте.
Бал йәрминкәһе Башҡортостан баш ҡалаһында быйыл тәүгә үткәрелде, тип хәбәр иттеләр Өфөнөң Совет районы хакимиәтенән. Майҙанда шулай уҡ Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенең лабораторияһы эшләй, ул шифалы ризыҡтың сифатын билдәләй.
Бөгөнгө көндә өс литрлыҡ банкалағы сәскә балы йәрминкәлә – 1300-1400 һумға, йүкә балы 1700 һумға тәҡим ителә.


text:
«ОСҠОН» башҡорт видео конкурсына ғаризалар ҡабул итеү ноябрь аҙағына тиклем оҙайтылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостанда «Осҡон» башҡорт видео конкурсына ғаризалар ҡабул итеү 30 ноябргә тиклем оҙайтылды. Уны ойоштороусылар — Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре союзы, Мәскәүҙәге һәм Санкт-Петербургтағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы — быйыл март айында конкурс иғлан итте. Ҡатнашыусыларҙың һорауы буйынса ғаризалар ҡабул итеү ваҡыты оҙайтылды.
«Бөгөнгө көнгә ойоштороу комитетына 20-нән ашыу эш килде, — тип хәбәр итте конкурстың кураторы Владислав Габов. — Видеояҙмаларҙы профессионалдар ҙа, һәүәҫкәрҙәр ҙә ебәрә».
Ғаризалар конкурстың рәсми сайтында һәм «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге төркөмдә мобиль видео, музыкаль клип, социаль видеоролик, ҡыҫҡа метражлы фильм номинациялары буйынса ҡабул ителә.
Бәйгенең бүләкләү фонды 50 мең һум тәшкил итә. «Осҡон» башҡорт видео конкурсының төп бурыстары — милләттәштәребеҙҙең кино төшөрөү һәләтен үҫтереү, башҡорт халҡының милли-мәҙәни ҡиммәттәрен һаҡлау һәм үҫтереү, шулай уҡ мөһим социаль проблемаларға йәмәғәтселектең иғтибарын йәлеп итеү.


text:
Ишембайҙа «Ремстройсервис» йәмғиәтендәге шартлауҙа тәне бешкән эшсе вафат булды
Йома, 14 октябрҙә, технологик ҡулайлама шартлауы арҡаһында тәненең 95 проценты янған 30 йәшлек эшсе вафат булды. Был хаҡта республика буйынса Тәфтиш комитетында хәбәр иттеләр. Ғәҙәттән тыш хәл 7 октябрҙә «Ремстройсервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең «Ағиҙел-Нефтепродуктсервис» заводынан ҡуртымға алған ҡоролмаһында булды, шартлауҙан өс кеше зыян күрҙе. Фажиғә факты буйынса БР буйынса Тәфтиш комитетында яңынан тикшереү башланған, һәм ул әлегә тамамланмаған әле.


text:
Баш ҡалала икенсел баҙарҙағы фатирҙар 3,6 процентҡа арзанайған
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә икенсел торлаҡ арзанайҙы. «Фатирҙар донъяһы» федераль күсемһеҙ милек порталы мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостандың баш ҡалаһы квадрат метрҙың «кире яҡҡа үҫеше» күҙәтелгән ҡалалар исемлегенә инде. Өфөлә икенсел торлаҡтың бер квадрат метрының уртаса хаҡы 66 074 һум тәшкил иткән. «Уртаса» фатирҙың хаҡы — 3 миллион 814 мең һум. Хаҡтар 3,6 процентҡа төшкән.
Мәскәүҙә икенсел торлаҡ 26 миллион һум тора (хаҡтарҙың 12,5 процентҡа кәмеүен иҫәпкә алғанда). Санкт-Петербургта фатирҙар дүрт процентҡа ҡиммәтләнгән, һөҙөмтәлә уртаса хаҡ — 9,8 миллион. Иң ҡиммәтле фатирҙар Сочиҙа (5 миллион), Владивостокта (5 миллион самаһы), Екатеринбургта (4,4 миллион самаһы).
Иң арзан фатирҙар Киров, Брянск, Түбәнге Тагил, Новокузнецк һәм Магнитогорск ҡалаларында — хаҡтары 2,1 миллиондан 1,6 миллион һумға тиклем.
«Фатирҙар донъяһы» күҙаллауынса, 2016 йылда хаҡтар төбәккә ҡарап 5-15 процентҡа тиклем төшәсәк. Һатыу ваҡыты былтырғы 10-12 ай менән сағыштырғанда уртаса йыл ярымға һуҙыласаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфөлә яңы төҙөлгән йорттар бер йылда биш процентҡа арзанайған.


text:
Моторҙар эшләү берекмәһе ветерандарын «Ялан кухняһы» көтә
4-5 майҙа «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте асыҡ һауала йолаға әйләнгән «Ялан кухняһы» акцияһын үткәрә. Производство майҙансыҡтарында завод хеҙмәткәрҙәре һалдат бутҡаһын тәмләй, һуғыш йылдары йырҙарын тыңлай һәм сәхнәләштерелгән окоп фонында фотоға төшә аласаҡ. Предприятиеға инсталляция өсөн махсус рәүештә «Максим» пулеметы килтереләсәк.
Акцияның икенсе көнө берекмә ветерандары – Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар һәм тыл хеҙмәтсәндәре ҡатнашлығында үтәсәк. Заводта уларҙы байрам концерты һәм «Өфө моторҙар эшләү берекмәһе» мәҙәниәт һарайының тынлы оркестры башҡарыуындағы һуғыш йылдары көйҙәре көтә.
«Ялан кухняһы» акцияһы берекмәлә өсөнсө тапҡыр ойошторола, тип хәбәр иттеләр берекмәнең корпоратив коммуникациялар идаралығынан.


text:
Баш ҡала студенттарының стипендияһы бер нисә тапҡырға арттырылды Фото: Олег Яровиков
Баш ҡала студенттарының стипендияһы бер нисә тапҡырға арттырылды
Баш ҡала студенттарының стипендияһы бер нисә тапҡырға арттырылды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған Өфө студенттарының стипендияһы бер нисә тапҡырға арттырылды. Тейешле ҡарар баш ҡала хакимиәтенең сайтында баҫылған.
Өфө хакимиәте башлығы стипендияһы ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем студенттарға бирелә.
Документтан күренеүенсә, юғары уҡыу йорттарында уҡыған стипендиаттар ай һайын 600 һум урынына ике мең һум аласаҡ. Урта звено белгестәрен әҙерләү программалары буйынса белем алған студенттар өсөн айлыҡ түләү 1,5 мең һум тәшкил итә (быға тиклем 500). Квалификациялы эшселәр һәм хеҙмәткәрҙәр әҙерләү программалары буйынса уҡыусылар 400 һум урынына мең һум аласаҡ.
Яңылыҡтар республиканың баш ҡалаһында урынлашҡан уҡыу йорттарына ҡағыла.


text:
«Витязь» яңы ҡоролма - универсаль быраулау комплексы сығарҙы
Ишембайҙың «Витязь» Машиналар эшләү компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ДТ-30ПС-1 ике звенолы гусеницалы транспортеры нигеҙендә сиктән тыш ҡатмарлы юл һәм климат шарттарында эшләргә һәләтле универсаль быраулау комплексын етештереүҙе үҙләштерҙе. Бындай техникаға һауа температураһының ҡырҡа айырылыуы ла ҡурҡыныс түгел: ул + 40 градустан алып -50°С градусҡа тиклем температурала эшләй ала.
Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ике звенолы транспортер базаһындағы универсаль быраулау комплексы мәңгелек боҙлоҡ зонаһында ла, шулай уҡ юғары дымлы тупраҡта ла скважиналар быраулау өсөн тәғәйенләнгән. Уны бина, ҡоролмалар нигеҙҙәре, күпер төҙөгәндә, электр линиялары, ер өҫтөнән газ һәм нефть үткәргестәр һалғанда ла ҡулланырға мөмкин. Быраулау тәрәнлеге алты метрға етә.
Тағы бер өҫтөнлөгө — ҙур йөк күтәреүсәнлеге һәм һыйҙырышлылығына өҫтәп ауыр юл-климат шарттарында һәр ерҙән үтә алыу күрһәткесе лә юғары. Йылдың ҡайһы миҙгелендә лә алдан инженер әҙерлекһеҙ эштәрҙе башҡарыу мөмкинлеге объекттарҙы төҙөүгә сығымдарҙы кәметә. Универсаль быраулау комплексы нефть-газ тармағында ла, шулай уҡ энергетика, төҙөлөш һәм сәнәғәттең башҡа тармаҡтарында ла ҡулланыуға бик уңайлы.


text:
Сит илдә уҡыу өсөн республика Президенты гранттары биреләсәк
12 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Кадрҙар әҙерләү, ҡайтанан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү буйынса комиссия тарафынан тәҡдим ителгән дәғүәселәргә 2010 йылға сит ил белем биреү һәм ғилми үҙәктәрендә уҡыу өсөн Башҡортостан Президенты гранттарын биреү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан Хөкүмәтенә республика бюджетынан гранттар түләүгә аҡса бүлеүҙе тәьмин итергә ҡушылды.


text:
БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы Нефтекамала ҡатын-ҡыҙҙар советтарының зона семинарын үткәрә
Бөгөн, Башҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзының барлыҡҡа килеүенә 25 йыл тулған көндә, Нефтекамала «Ҡатын-ҡыҙ һаулығы – имен әсәлек һәм балалыҡ нигеҙе» зона семинар-кәңәшмәһе үтә.
Семинарҙа ҡатын-ҡыҙҙарға медицина хеҙмәттәрен күрһәтеү өлкәһендә көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелә, республиканың төньяҡ-көнбайыш төбәктәрендәге ҡатын-ҡыҙҙар советы етәкселәре тәжрибә уртаҡлаша. БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы доценты Нина Филлипова семинарҙа ҡатнашыусылар өсөн «Әсәлек уңышы буйынса ҡыҫҡа курс» үткәрәсәк.
Нефтекамала үткән семинар сиктәрендә урындағы етештереүселәр продукцияһы күргәҙмә-йәрминкәһе һәм ҡалала йәшәүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың ижади оҫталығы күргәҙмәһе ойошторола.
Семинар тамамланғас, ҡатын-ҡыҙҙар советы лидерҙары ҡаланың Балалар сәнғәт мәктәбе, Библиоүҙәк, тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы эшмәкәрлеге менән танышасаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә конфликттар кәрәкмәй»Фото: Динар Кәлимуллин
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә конфликттар кәрәкмәй»
Рөстәм Хәмитов: «Беҙгә конфликттар кәрәкмәй»Фото: Динар Кәлимуллин
Салауат ҡалаһының экологик торошо һәм химия производтвоһын яңыртыу мәсьәләләре Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡала халҡы менән осрашыуында төп тема булды. Республика етәксеһе эш сәфәре барышында шулай уҡ «Газпром нефтехим Салауат» предприятиеһы акрил кислотаһын етештереү буйынса заманса комплекс төҙөргә планлаштырған майҙансыҡта булды.
— Һуңғы ваҡытта Салауатта акрил кислотаһын етештереү буйынса яңы предприятие төҙөү темаһы тураһында әүҙем фекер алышыуҙар барыуы хаҡында ишетәм, — тип мөрәжәғәт итте ҡала халҡына Рөстәм Хәмитов. — «Газпром нефтехим Салауат» етәкселегенең, ҡала Советының, ҡала халҡының — һәр береһенең быға ҡарата үҙ фекере бар. Был процеста ҡатнашыусыларҙың фекерҙәре менән танышыу өсөн килдем.
«Газпром нефтехим Салауат» предприятиеһының генераль директоры Дамир Шәүәлиев ҡала халҡын проект менән таныштырҙы. Уның һүҙҙәренсә, предприятие производствоны яңыртып, заманса комплекс төҙөргә теләй. Уның составына өс производство инәсәк. Комплекс тулы ҡеүәтенә эшләй башлаһа, Рәсәйҙә уға конкуренттар булмаясаҡ.
Рөстәм Хәмитов предприятиела ҡаланың экологик торошон яҡшыртыу буйынса программаның булыу-булмауы хаҡында ҡыҙыҡһынды. Предприятие етәксеһе һүҙҙәренсә, бындай программа уңышлы тормошҡа ашырыла. Төбәк башлығы киң йәмәғәтселекте программа менән таныштырырға һәм уның үтәлешенә контроллек итеү буйынса йәмәғәт советын булдырырға тәҡдим итте.
Дамир Шәүәлиев һүҙҙәренсә, алдағы ваҡытта программа сайтта урынлаштырыласаҡ һәм уның саралары урындағы телевидениела сағылыш табасаҡ.
Осрашыуҙа химия производствоһының атмосфераға зарарлы матдәләр бүлеп сығарыу мәсьәләһенә ҙур иғтибар бүленде. Мәҫәлән, медицина хеҙмәткәрҙәре Кантюковка ауылы эргәһендәге нефть ҡалдыҡтары проблемаһын күтәрҙе. БР тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев һүҙҙәренсә, ул ҡалдыҡтар үкән йылдарҙан ҡалған. Был мәсьәлә контролдә тотола һәм ғәйеплеләрҙе суд асыҡлаясаҡ. Шул уҡ ваҡытта министрлыҡ башлығы «Газпром нефтехим Салауат» предприятиеһына тирә-яҡ мөхитте таҙартыу буйынса берлектә проект әҙерләргә тәҡдим итте һәм предприятие етәкселегендә хуплау тапты.
Рөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, халыҡтың бик күп һорауҙары йыйылған. Кешеләр, муниципалитет властарынан һәм предприятие етәкселегенән яуап көтөп тормайынса, мәсьәләләрҙе эмоциональ кимәлдә хәл итергә тырыша. Халыҡ етәкселәргә ышанысын юғалтҡан.
Республика етәксеһе Салауат халҡын ҡыҙыҡһындырған барлыҡ мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Һорауҙарға шулай уҡ республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев, бер нисә ведомство етәкселәре яуап бирҙе. Осрашыуҙа һалым инспекцияһын, почта бүлеген һәм федераль структураларҙың башҡа бүлектәрен күрше ҡалаларға күсереүгә бәйле мәсьәләләр тикшерелде. Бынан тыш, ҡала юлдары селтәрен финанслау мәсьәләһе хәл ителде.
Осрашыу һуңында Башҡортостан Президенты, Салауатта һәр ваҡыт экология мәсьәләһенә битараф булмаған кешеләр йәшәне, тип билдәләне. Һәм бөгөн дә, власть структураларында, предприятие эсендә барған күпселек процестарҙы белмәйенсә, ҡаланың экологик торошо өсөн борсолоу белдергән кешеләр табылды.
— Халыҡҡа был процестарҙы аңларға ярҙам итергә һәм уларҙы ҡаланың ижтимағи тормошона йәлеп итергә кәрәк. Һорауҙар биргән, мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын эҙләгән кешеләрҙе инҡар итергә ярамай, — тине Рөстәм Хәмитов. – Салауат ҡалаһы һәм, ғөмүмән, республика халҡы был ҡатмарлы һорауҙарға яуаптарҙы бергәләп табырға тейеш. Беҙгә конфликттар кәрәкмәй.


text:
Ригала һабантуй байрамы үттеФото: Финат Ғәзизов
Ригала һабантуй байрамы үтте
Ригала һабантуй байрамы үттеФото: Финат Ғәзизов
Латвияның баш ҡалаһы Ригала Һабантуй-2013 байрамы үтте. Латвияның Милли-мәҙәни йәмғиәттәр ассоциацияһы биләмәһендә сараны «Иҙел» татар йәмғиәте менән берлектә «Латвия башҡорттары ҡоролтайы» яҡташтар берлеге ойошторҙо.
Сарала Латвия, Литва, Эстонияның татар һәм башҡорт диаспоралары вәкилдәре – йәмғеһе өс йөҙгә яҡын кеше ҡатнашты, тип хәбәр итте «Ригала Һабантуй-2013» байрамының ойоштороу комитеты рәйесе Финат Ғәзизов.
Байрамда күп йылдар дауамында Латвиялағы татар-башҡорт диаспораһының ижтимағи һәм мәҙәни тормошонда әүҙем ҡатнашҡан ун биш иң яҡшы яҡташ тәбрикләнде. Уларға татар һәм башҡорт мәҙәниәттәрен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәндәре өсөн рәхмәт хаттары һәм почет грамоталары тапшырылды.
Йола буйынса, байрам программаһы сиктәрендә концерт номерҙары, спорт ярыштары, уйындар, конкурстар ойошторолдо. Һабантуйҙың иң популяр ярышы — милли көрәш бәйгеһендә 29 йәшлек Салауат Ғәлиханов еңеп сыҡты. Уның атаһы Илдар Ғәлиханов Башҡортостанда тыуған. Бына инде 40 йылдан ашыу ул ғаиләһе менән Ригала йәшәй. Салауат байрамдың төп призына һәм «Батыр» исеменә лайыҡ булды.


text:
Фото:
«Аҡ тирмә» башҡорт фольклор ансамбле ижади сәфәр менән Латвияла булып ҡайтты
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Аҡ тирмә» башҡорт фольклор ансамбле ижади сәфәр менән Латвияла булып ҡайтты. Артистар Мәскәүҙән «Башҡортостан яҡташлығы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы ярҙамында барҙы. Республиканың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының Латвиялағы вәкиле Рина Хәмитова хәбәр итеүенсә, сәфәр латыштарҙың Лачплесис көнө уңайынан ойошторолдо.
Тантанала Мәскәүҙәге һәм Ригалағы башҡорт ижади коллективтарының концерты ҙур уңыш менән үтте. «Аҡ тирмә» фольклор ансамбленең сығышы халыҡтар дуҫлығы концертының сағыу биҙәге булды. Программала Латвияның «Шишмә» татар-башҡорт ойошмаһының үҙешмәкәр артистары ла ҡатнашты.
Шулай уҡ танылған ҡурайсы Роберт Юлдашевтың тәҡдиме буйынса башҡорт делегацияһы Палдиски ҡалаһына барҙы. Сарала «Аҡбуҙат» башҡорт ойошмаһы рәйесе Ришат Ҡаҙаҡбаев һәм Таллинндағы «Ағиҙел» башҡорт йәмғиәте ҡатнашты. Эстонияға һәм Латвияға сәфәрҙе «Салауат Юлаев» Балтика халыҡ-ара үҙәге ойошторҙо.


text:
Пар маши́наһы — һыу пары энергияһын механик эшкә әйлендереүсе тышҡы яныулы йылылыҡ двигателе. Поршендың ҡайтмалы йөрөш хәрәкәтен валдың әйленәү хәрәкәтенә әүерелә.
Киң мәғәнәлә пар машинаһы — һыу пары энергияһын механик энергияға әйләндереүсе йылылыҡ двигателе[1].
Беренсе пар машинаһын XVII быуатта Папен эшләгән. Ул эшләгән машинала цилиндр эсендәге поршенды һыу пары өҫкә күтәргән, һыу пары һыуынып ҡуйырғас поршень аҫҡа төшкән. Ошо уҡ принципта эшләй торған пар машинаһын 1705 йылда Ньюкомен рудникта йыйылған һыуҙы һурып алыу өсөн эшләгән. Пар машинаһы конструкцияһын 1769 йылда
Пар ҡаҙанында пар машинаһын һәм пар турбинаһын эшләтеү өсөн юғары температуралы һәм ҙур баҫымлы һыу пары барлыҡҡа килә. Барлыҡҡа килгән пар поршенға баҫым яһап хәрәкәткә килтерә, уның хәрәкәте башҡа механизмдарға тапшырыла.
Пар машинаһының эшләү проинцибы рәсемдә күрһәтелгән. Поршень 1 хәрәкәте шток 2 (двигатель поршенын ползун менән нығытып беркетеүсе цилиндр рәүешендәге стержень)[2], ползун 3 (шыуып йөрөй тоған машина детале)[2], шатун 4 (поршень хәрәкәтен әйләнмә хәрәкәткә әүерелдерә торған деталь[3] һәм кривошип 5 (машина валын хәрәкәткә килтерә торған терһәкле механизм)ярҙамында маховик 7 беркетелгән төп валға 6 тапшырыла. Маховик 7 машиналарҙа механизмдың тигеҙ ритм менән эшләүен тәьмин итеүсе ҙур тәгәрмәс.
Төп валға ҡуйылған эксцентрик пар бүлгес золотник пар клапаны менән идара итә. Цилинд эседәге пар атмосфераға ташлана йәки конденсаторҙа йыйыла.
Цилиндр эсенә ингән пар киңәйеп поршенды күсерә. Поршендың ҡайтмалы йөрөш хәрәкәтен кривошип-шатун механихмы әйләнмә хәрәкәткә килтерә.


text:
Мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеһына сираттың күп булыуы бер кемгә лә сер түгел. Әммә йылдан-йыл балалар баҡсаһына урынлаштырыуҙың төрлө юлдары барлыҡҡа килеүе был мәшәҡәттән азат итә.
Илгиз ФӘТҠУЛЛИН, район хакимиәте башлығы: “Халҡыбыҙҙың әүҙемлеге һөйөндөрә”Йәмғиәт // 14-02-2015, 01:05
Шулай уҡ район үҙәгендә төҙөлгән физкультура-һауыҡтырыу комплексы, нигеҙе һалынған балалар баҡсаһы, Яманһаҙҙа һыу селтәренең яңыртылыуы – иң мөһим эштәребеҙҙең бер нисәһе. Быйыл Сидоровка ауылына “зәңгәр яғыулыҡ” селтәре үткәреү күҙаллана, Һабыр, Матрай ауылдарына ла газ торбалары һуҙыласаҡ.


text:
Ил тарихын яҙғандар илендә13-02-2018, 00:03 // Башҡорт донъяһы // Баҫып сығарырға
Бөгөн иһә, нәшриәттең ғорурланып һәм шатланып ҡаршы алырлыҡ оло байрам көнөндә ҡеүәтле учреждение булып ойошҡан һәм “Башҡорт энциклопедияһы”ның яҙмышында оло роль уйнаған ышаныслы етәксе, СССР-ҙың матбуғат отличнигы, Башҡортостан Республикаһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты, республиканың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, “Почет Билдәһе” орденына лайыҡ булған “Башҡорт энциклопедияһы” ғилми-нәшриәт комплексы директоры Уйылдан Сәйетов менән әңгәмәләштек. Әңгәмәбеҙ иһә бик үҙенсәлекле – нәшриәт бүлмәләре буйлап мауыҡтырғыс сәйәхәт булараҡ үтте.
– Бөгөнгөнөң башы – үткәндәр, тиҙәр. Уйылдан Ғилман улы, бөгөн көслө һәм ҙур коллективы менән ғорурлана алырлыҡ ҡеүәтле нәшриәттең тарихи тамырҙарын байҡау урынлы булыр, моғайын.
– Улайһа, әйҙә танышыуҙы йылдар дауамында тупланған китап һәм ҡағыҙҙарҙан башлайыҡ... Бына Башҡортостан Министрҙар Советы Ҡарары: “О ходе подготовки к изданию Башкирской энциклопедии... Во исполнение постановления от 19 марта 1991 года №64 “О подготовке и издании Башкирской Советской Энциклопедии” проделана определенная работа. При Институте истории, языка и литературы создана группа, затем “Отдел Башкирской энциклопедии”. Коллектив отдела приступил к составлению однотомного Энциклопедического словаря, в стадии завершения работа по составлению словника краткой энциклопедии...”
Шулай итеп, 1991 йылдың майында СССР Фәндәр академияһы Башҡорт ғилми үҙәгендәге Урал бүлегенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында “Башҡорт энциклопедияһы” төркөмө төҙөлә. Ул саҡта институтҡа Зиннур ағай Ураҡсин етәкселек итә. Төркөмгә ғилми хеҙмәткәрҙәрҙе йәлеп итеп, дәртләнеп эш башлаған мәлдәр. КПСС-тың Башҡорт өлкә комитетында эшләп, Үҙәк комитеттың Йәмғиәт фәндәре академияһын тамамлап, диссертация яҡлағандан һуң, киләһе йылдың ҡышында мин дә институтҡа эшкә килдем.
Етди эштәргә тотондоҡ. Зиннур Ғәзиз улының үтенесе менән беҙ энциклопедистика өлкәһендәге быға хәтлем булған тәжрибәләрҙе өйрәнергә тотондоҡ, алға ҡуйған маҡсаттарға ышаныслы ҡарап, үҫешкә, яңы үҙгәрештәргә ынтылдыҡ. Төрлө илдәрҙәге, башҡа республикаларҙағы яңы күтәрелеп килгән ойошмалар менән таныша башланыҡ. Шул рәүешле, союздаш республикаларҙағы кеүек айырым ойошма тураһында уйҙар булды. Хөкүмәткә яңы ойошма булдырыу тәҡдимен индерҙек.
Ошоно раҫлап, бына Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Президиумының 1993 йылдың 4 февралендә ҡабул ителгән ҡарары: “О главной редакции Башкирской энциклопедии... В соответствии с постановлением Совета Министров Республики Башкортостан от 19 января 1993 года учредить Главную редакцию Башкирской энциклопедии Академии наук РБ. Положение о Главной редакции Башкирской энциклопедии утвердить. Председателем НРС, главным редактором Башкирской энциклопедии утвердить академика АН РБ З.Г. Ураксина. Первым заместителем Главного редактора Башкирской энциклопедии утвердить кандидата философских наук У.Г. Ураксина. Научно-редакционному совету, институтам, отделам и иным подразделениям АН РБ оказывать Главной редакции Башкирской энциклопедии необходимую помощь в создании энциклопедической и словарно-справочной литературы, привлекать к этой работе широкий круг высококвалицированных специалистов...” Шулай 1993 йылда Башҡортостан Министрҙар Советы ҡарары нигеҙендә энциклопедия бүлеге “Башҡорт энциклопедияһы”ның Баш редакцияһы булып эш башланы. Шул рәүешле беҙ “Башҡорт энциклопедияһы”ның Баш редакцияһы булып эш башлаған 1993 йылдың 4 феврален ойошмабыҙҙың тыуған көнө тип иҫәпләйбеҙ.
Беренсе ҡоймаҡ төйөрлө була тигәндәй, ҡаршылыҡһыҙ ғына ла булманы, әлбиттә. Тәүҙә башҡарылған ҡулъяҙма хеҙмәттәрҙе “Китап” нәшриәтендә генә баҫырға тигән фекерҙәр ҙә булманы түгел. Ләкин төптән һәм ныҡлап өйрәнә башлағас, энциклопедик хеҙмәттәрҙең ябай ғына түгел, ә бик ҡатмарлы һәм үҙгәрешле процесс икәнен яҡшы аңланыҡ, сөнки мәҡәләләрҙе әҙерләүҙе айырым-айырым эш итеп күҙ алдына килтереп булмай, был – бик ҡатмарлы һәм бер бөтөн хеҙмәт, улар һәр ваҡыт бергә һәм бәйләнештә.
Ә “Башҡорт энциклопедияһы”ның Баш редакцияһы булып ойошҡас, уйланылғанса, иҡтисад һәм халыҡ кәсебе, география һәм геология, мәҙәниәт һәм сәнғәт, әҙәбиәт, фольклор һәм тел өйрәнеү, теүәл һәм гуманитар фәндәр буйынса, дәүләт һәм хоҡуҡ, ғилем, дин, мәғариф һәм матбуғат бүлектәре асылды. Тәүге энциклопедик хеҙмәттәрҙең барышына юл һалынып, рус телендә сығасаҡ “Башҡортостан” ҡыҫҡаса энциклопедияһы (1996), артабан уның башҡорт телендә сыҡҡан варианты (1997) Рәсәй Федерацияһында төбәк энциклопедиялары араһында тәүгеләрҙән булып сығасаҡ эштәр булып тупланды. Һәм шулай уңышлы башланған эшмәкәрлегебеҙ иҫәпкә алынып, 1995 йылда Башҡортостандың беренсе президенты ҡарары менән ойошмабыҙҙы ғилми нәшриәткә әйләндерҙеләр.
Үткәндәрҙән бөгөнгөгә күҙ һалһаң, борма-борма, әммә ҙур теләк һәм ҡыйыулыҡ, ныҡышмаллыҡ менән үтелгән оло юл. Был тарих һәм үткәндәрҙе бөгөн республикабыҙ күтәрелеше менән бергә яңы үҙгәрештәргә ынтылған илебеҙҙәге “Башҡортостан энциклопедияһы” ғилми-нәшриәт комплексы булараҡ билдәле ҙур ойошмаларҙың тәү инеше тип атарға булалыр.
– Ә бөгөнгөгә күҙ һалһаҡ...
– Бөгөн “Башҡорт энциклопедияһы” ғилми-нәшриәт комплексы – төрлө өлкәлә эшләүсе ғалимдарҙың ғилми хеҙмәттәрен һәм шулай уҡ фәнни-популяр баҫмаларҙы сығарған уңышлы эшләп килгән һәм даими үҫешкән учреждениеларҙың береһе.
Беҙҙең учреждение – тотош Рәсәйҙә төрлө төбәктәр һәм республикалар араһында үҙәк урынды тотҡан, башҡарылған эштәр, үҫеш кимәле һәм ҙурлығы, шул уҡ ваҡытта нәшер ителгән энциклопедиялар буйынса сифат һәм һан яғынан тәүгеләр иҫәбендә булған ойошмаларҙың береһе. Шуға ла республикабыҙҙа “Башҡорт энциклопедияһы” барлыҡҡа килеү менән бергә сирек быуат дауамында энциклопедистика ныҡлап үҫеш алды тип әйтергә мөмкин. Йәғни Өфө ҡалаһы Рәсәй төбәк энциклопедистикаһының фәнни-методик үҙәгенә әйләнә бара. Был хаҡта баш ҡалабыҙҙа ойошторолған һуңғы конференцияларҙың береһендә лә билдәләп үттеләр.
Бөгөн беҙҙә төрлө даирәләге һәм йәштәге көслө белгестәрҙән тупланған, 50 кешенән торған профессиональ энциклопедистар коллективы эшләй. 2012 йылда иһә беҙгә “Ғилем” нәшриәте килеп ҡушылды. Учреждениела хакимиәт, дүрт ғилми-тикшеренеү һәм ике әҙерләүсе, шул иҫәптән фәнни һәм әҙәби тәьмин итеү, иҡтисад һәм тәбиғи-техник фәндәр, социаль-гуманитар фәндәр, фәнни һәм популяр баҫмалар, электрон ресурстар, техник һәм хужалыҡ хеҙмәте менән тәьмин итеү бүлектәре бар.
Тағы ла бер уникаль әйбер – ул беҙҙең китапхана. Учреждение ҡарамағындағы бындай китапхана башҡа ерҙә юҡ, беҙҙә төрлөлөк бар, бөтә энциклопедиялар һәм энциклопедияға тартым китаптар ошонда һаҡлана, “Вестник” һәм “Шәрҡиәт ҡанундары” фәнни журналдарын да беҙҙең китапханала ҡарарға, шулай уҡ күрше өлкә һәм төбәктәрҙең энциклопедияларын да табырға мөмкин. Эш процесында китап тексы ниндәй эшкәртеүҙәр үтһә, уларҙың барыһы ла ошонда. Ғәмәлдәге архив, йәғни эшләнеп ятҡан хеҙмәттәрҙең текст материалдары, уларҙың бөтә ҡағыҙ һәм электрон версияһы һәм варианттары һаҡлана. Бына, мәҫәлән, Мостай Кәримгә арналған хеҙмәттең текст материалдары...
Китапхана асыҡ, теләге булған һәр уҡыусы, автор, хеҙмәткәрҙәр карточка асып китапхана хеҙмәтенән файҙалана һәм үҙенә кәрәкле материалды таба ала.
Ошоларҙың барыһын да иҫәпкә алып, бөгөн Башҡортостан Рәсәй төбәге энциклопедистикаһының фәнни-методик үҙәгенә әйләнде тиһәк, һис тә хата булмаҫ – был һүҙҙәр төрлө төбәктәрҙән беҙгә тәжрибә уртаҡлашырға килгән коллегаларыбыҙҙың фекере, сөнки 2010 һәм 2016 йылдарҙа баш ҡалабыҙҙа энциклопедистика мәсьәләләрен күтәргән конференциялар үтте, Рәсәй энциклопедистары өсөн семинарҙар ҙа ойошторола. Был өлкәлә ғилми-тикшеренеү эше менән 20-гә яҡын хеҙмәткәр шөғөлләнә, ошоноң менән бер рәттән, үҙ эсенә бары беҙҙә Рәсәй төбәктәре һәм БДБ илдәренең энциклопедистарының хеҙмәттәрен туплаған “Энциклопедистика мәсьәләләре” исемле ғилми мәҡәләләр йыйынтығы сыға. Бөгөн күрше төбәктәрҙәге коллегаларыбыҙға был баҫманы PDF форматында ебәрә башланыҡ. Әлбиттә, былар беҙҙең фәнни-методик үҙәк булыуыбыҙҙы йәнә бер иҫбатлай.
Белгестәрҙең теоретик белем кимәлен үҫтереү, баҫмаларҙың сифатын яҡшыртыу маҡсатында төбәктәге энциклопедистиканың ғилми нигеҙҙәрен яҡшыртыу өсөн шарттар ҙа булдырылған. “Башҡорт энциклопедияһы” энциклопедияларҙы әҙерләү методикаһын яҡшыртыу буйынса ла ныҡлы эшләй. Ошо маҡсатта учреждениела Методик совет, тәржемә буйынса фәнни-методик совет эшләй. Әҙерләнгән энциклопедиялар методик әсбаптар китапханаһының да тулыланыуына һәм байыуына булышлыҡ итә. Улар үҙ сиратында һәр хеҙмәткәр һәм шул уҡ ваҡытта яңы эш башлаған йәштәр өсөн дә яҡшы ҡулланма булып хеҙмәт итә. Уйлап ҡараһаң, бөгөн ҡеүәтле һәм тырыш ойошмаға эшләр өсөн бөтә мөмкинлектәр һәм шарттар ҙа бар һымаҡ, тырышып, оло ныҡышмаллыҡ менән эшләргә, ныҡлы бағып, ҡыйыу алға барырға, заман һәм ил менән бер аҙымда һәм бер һулышта булыу ғына зарур.
– 25 йыл – оло хеҙмәт менән һалынған юлдар. Ошо йылдарҙағы еңеүҙәрегеҙ һәм уңышығыҙ – ул һеҙҙең берҙәм тырышлығығыҙ емеше. Был хаҡта ла әйтеп китһәгеҙ ине.
– Ҙур китапхананың кәштәһендә торған һәр хеҙмәт – төрлө йылдарҙа беҙҙә эшләгән, үҙ һөнәрен яҡшы белгән, бурысын ҙур сабырлыҡ, күндәмлек менән башҡарған белгестәрҙең, республикабыҙ ғалимдарының һәм башҡа авторҙарҙың берлектәге тырышлыҡ һөҙөмтәһе, әлбиттә.
Беҙҙә бөтә төр энциклопедиялар ҙа сығарыла. Мәҫәлән, универсаль һәм махсуслашҡан, шул иҫәптән персональ тематик һәм корпоратив энциклопедиялар...
Билдәләп үтеүемсә, бына 1996–1997 йылдарҙа рус һәм башҡорт телдәрендә сығарылған “Башҡортостан” ҡыҫҡаса энциклопедиялары... 1998 йылда иһә эшлекле коллектив, дәррәү генә универсаль энциклопедияларға ҡараған “Башҡортостан энциклопедияһы” күп томлығын әҙерләү буйынса концепция булдырып, яңы эш башланы. Шулай итеп, башҡа сығарылған һанһыҙ хеҙмәттәр менән бергә был ҙур һәм йөкмәткеле хеҙмәттең беренсе томы – 2005 йылда, ә етенсе томы 2011 йылда донъя күрҙе. “Башҡорт энциклопедияһы” нәшриәтенең төп энциклопедик баҫмаһын тәшкил иткән был хеҙмәттә – 18 000, шул иҫәптән 5500 биографик, 300 иллюстрациялы, 130 карта һәм 40 схема менән уникаль мәҡәләләр тупланған. Быйыл иһә ойошмабыҙҙың 25 йыллыҡ юбилейы уңайынан “Башҡорт энциклопедияһы” күп томлығының башҡорт телендәгеһе донъя күрә. Был иһә республика халҡы һәм үҙебеҙ өсөн дә матур юбилей айҡанлы сығарылған тағы бер бүләк.
Тағы ла 2004 йылда – “Салауат Юлаев”, 2013 һәм 2014 йылдарҙа – тематик “Военная история башкир”, “Народы Башкортостана”, шулай уҡ төрлө йылдарҙа Йылайыр, Баймаҡ, Ишембай, Хәйбулла, Әбйәлил райондарына, Сибай ҡалаһына, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се гимназия-интернатына арналған, 2013 йылда – “Газпром нефтехим Салават”, 2016 йылда “Башкирский комсомол” энциклопедиялары донъя күрҙе.
Энциклопедик хеҙмәттәр әҙерләнеү менән бер рәттән, беҙҙә төрлө монографиялар, билдәле ғалимдар, шәхестәрҙең биографик хеҙмәттәре һәм башҡа китаптар ҙа донъя күрә. Мәҫәлән, ҡулымда Фәрдүнә Ҡасимова хөрмәтенә “Театр һәм тормошом” исемле бик ҡыҙыҡлы һәм бай йөкмәткеле матур китап...
Һәр осрашыу, һәр конференция бай тәьҫораттарға, һөҙөмтәле аралашыуҙарға бай. Дуҫлыҡ, хеҙмәттәшлек ептәрен нығыта, һине яңы үрҙәргә, бейеклектәргә әйҙәй, яңы идеялар менән ҡанатландыра. Был – “Ҡырғыҙстандың 100 билдәле башҡорто” тигән бик үҙенсәлекле китап... Республика делегацияһы составында Ҡырғыҙстанға барған юлдарҙан һуң тыуған хеҙмәттәшлек һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән матур, фәһемле хеҙмәт тә ул. Быныһы – ил ихтирамын яулаған олуғ ғалим Әхмәт Сөләймәновтың ғилми эштәрен сағылдырған монография...
Шул рәүешле бөгөнгәсә йыл һайын нәшриәт 100-ләгән ғилми һәм фәнни-популяр баҫмаларҙы нәшер итә. Бөгөнгөнө байҡап, Башҡортостанда сирек быуат тарихы булған энциклопедистиканың ныҡлы үҫеше хаҡында әйтергә мөмкин.
Бынан тыш бөгөнгө заман талабы булған электрон версиялар, селтәр эшмәкәрлеге өҫтөндә лә ныҡлап эшләйбеҙ. Рус һәм башҡорт телдәрендә нәшер ителгән “Башҡортостан” ҡыҫҡаса энциклопедияларының да СD-ROM версияһы заман менән бергә атлаған ойошмабыҙ хеҙмәткәрҙәренең йылдамлығы һәм тырышлығы менән 2005 йылда мең данала сығарылды. Энциклопедияларҙың электрон версиялары Интернетҡа 1998 йылда ҡуйылды. Был саҡта Башҡорт дәүләт университетының теләктәшлеге менән тәүге энциклопедияларҙың электрон версияһы эшләнеп Интернетҡа һалынды. Был беҙҙең һәр йылда заман менән бергә атларға тырышыуыбыҙ хаҡында тағы бер тапҡыр һөйләй.
2015 йылдан ойошманың шәхси сайтында рус телендә “Башҡорт энциклопедияһы” күп томлығының электрон версияһы ла уҡыусылар өсөн асыҡ ҡулланылышта. Хеҙмәттең онлайн-версияһын ҡулланыу ҙа бик уңайлы, унда Башҡортостан хаҡында дәлилле, төплө мәғлүмәтте бик еңел һәм тиҙ табырға мөмкин. Тулы текстары булған был заманса мәғлүмәти ресурс ғалимдар менән бергә, уҡыусылар, студенттар, уҡытыусылар һәм башҡа киң даирәләге вәкилдәр өсөн ҡыҙыҡлы була ала.
Ошо күп томлыҡтың электрон версияһын булдырыуҙа тупланған тәжрибә беҙгә башҡа материалдарҙы ла уңышлы итеп эшләргә, баҫмаларҙы әҙерләү технологияһын әүҙемләштерергә ярҙам итте. Биш йылға бер тапҡыр сайттағы мәғлүмәттәрҙе яңыртыу эше лә яйға һалынған, йәғни беҙҙә сыҡҡан китаптарҙың электрон версиялары өҫтәлеп, яңы томлыҡтар яңыртыла бара – ошоноң менән беҙ заман талаптары һәм уңайлыҡтарының эшебеҙҙә тәү урында булыуын иҫбатлай алабыҙ. Мәғлүмәти һәм заманса мөмкинлектәрҙе тәҡдим итә һәм файҙалана алыуыбыҙ беҙгә Рәсәй кимәлендә лайыҡлы урын тоторға һәм заман менән бергә атларға мөмкинлек бирә.
– Ошо йылдарҙа төрлө ҡаршылыҡтар аша ла үтергә тура килгәндер, моғайын... Бөгөнгө күҙлектән ошоларға ниндәй ҡараштаһығыҙ?
– Төрлөһө булды. Беҙ күп томлы энциклопедияны башлағас, болғансыҡлы 90-сы йылдарҙа журналистар, ҡайһы бер етәкселәр: “Ошо томлыҡтарҙы сығарып бөтһәгеҙ, нимә эшләйһегеҙ?” – тип һорау бирә торғайнылар. Ә тотош Башҡортостан ошо энциклопедияларға ғына һыйып бөтә алырлыҡмы һуң? Төрлө үҙгәртеп ҡороуҙар мәлендә төбәктәрҙең хәле төрлөсә булып, башҡа энциклопедиялар ябылған осраҡтар ҙа булманы түгел. Шулай ҙа донъя кимәлендә энциклопедия, ғөмүмән, энциклопедистика туҡтай торған әйбер түгел.
Энциклопедияны китаптарҙың да китабы тип әйтәләр. Ул һәр саҡ тулыланып тора. Ул ябай китап ҡына түгел, ә бик күп китап нигеҙендә ентекләп төҙөлгән оло китап. Булған белемдәрҙе бергә туплап, эҙмә-эҙлекле юлға һалыу менән бергә, уҡыусыларға ҙур күләмдәге мәғлүмәтте матур һәм аңлайышлы итеп еткерер өсөн тап ошондай энциклопедиялар кәрәк. Энциклопедик принципта ул билдәле объектты төрлө яҡлап һүрәтләй, ҡыҫҡаса, аныҡ һәм аңлайышлы итеп еткерә. Был – бөтөн ҡараш, һәм ул бер яҡлы ғына түгел, бына ошо осраҡта энциклопедияның тәғәйенләнешен аңларға мөмкин.
Шулай төрлө ҡаршылыҡтар аша үтеп, еңеүҙәргә, уңыштарға, асыштарға табан барҙыҡ. Бөгөн иһә беҙ Башҡортостан Республикаһы тураһында күп кимәлле энциклопедик белем системаһын булдырыу юлындабыҙ. Бер күп томлыҡҡа ғына ил эсендә булған бөтә мәғлүмәтте яҙып бөтөрөрлөк түгел бит ул. Мәҙәниәт, сәнғәттең һәр бер өлкәһе, музыка, архитектура, тәбиғәт ресурстары, географик үҙенсәлектәр, тарих, иҡтисад һ. б. өлкәләр... Сөнки ил үҙе лә ҙур һәм бай, энциклопедияларҙа бирелгән мәғлүмәттәр ҙә иҫкереп бара. Беҙ иһә был осраҡта һәр саҡ мәғлүмәттәрҙе тулыландырып барабыҙ. Йәғни ул – бер туҡтауһыҙ процесс. Шуға ла төрлө замандарҙағы ҡаршылыҡлы мәлдәрҙә лә аҙаҡҡаса эшебеҙҙең туҡтамауына ысын күңелдән ышандыҡ, тырыштыҡ, эшләнек һәм эшләйәсәкбеҙ. Һәм бөгөн килеп, ошо ышаныс һәм оло маҡсаттар менән исемебеҙҙе лайыҡлы яҡлайбыҙ тип әйтә алам. Эшебеҙҙе Рәсәй кимәлендә күрһәтә алырлыҡ бейеклеккә ынтылабыҙ һәм шул юҫыҡта эш алып барабыҙ. Ниһайәт, сирек быуатлыҡ осорға еткәс, йәғни йәш егет ҡорона ингән мәлдә икенсе һулышыбыҙ асылды, дәртләнеп яңы йүнәлештәге эштәргә тотонабыҙ.
– Ә бөгөн ниндәй хеҙмәттәр өҫтөндә эшләйһегеҙ?
– Әлеге ваҡытта беҙҙең коллектив Башҡортостандың халыҡ шағирының 100 йыллыҡ юбилейы уңайынан сығасаҡ “Мостай Кәрим” персональ энциклопедияһы өҫтөндә ең һыҙғанып эшләй. Республиканың барлыҡҡа килеүенә 100 йыл тулыу айҡанлы рус һәм инглиз телдәрендә донъя күрәсәк “Республика Башкортостан” иллюстрациялы энциклопедияһын нәшерләүгә әҙерлек бара. Ошонда хеҙмәттең ике телдә сығыуының әһәмиәтен билдәләр инем: был беҙҙең Башҡортостанды Рәсәйҙә генә түгел, бөтөн донъяға билдәле итергә мөмкинлек бирәсәк. Башҡа универсаль энциклопедияларҙан айырмалы рәүештә был ҙур хеҙмәттә беҙҙең төбәктең бөгөнгөһөнә төп иғтибар биреләсәк. Шулай уҡ “Мой Башкортостан. Детская энциклопедия”, Өфө дәүләт нефть техник университеты, Салауат ҡалаһы һәм республиканың тәүге баш ҡалаһы булған Баймаҡ районының Темәс ауылына арналған персональ энциклопедиялар ҙа әҙерләнә. Ишембай гимназия-интернаты хаҡында энциклопедия төҙөү буйынса һөйләшеүҙәр бара.
Башҡортостандың оло юбилейына әҙерлек маҡсатында “Башҡортостан” фәнни порталын булдырыу буйынса ла эшләйбеҙ, уның төп нигеҙен, әлбиттә, рус һәм башҡорт телдәрендә баҫылған “Башҡорт энциклопедияһы” күп томлығының электрон версияһы тәшкил итәсәк. Яҡын арала “Башҡортостан халыҡтарының фольклоры” һәм “Башҡорт балы” тип аталған ҙур ғына энциклопедик проекттар өҫтөндә эш башлау күҙаллана. Тиҙҙән донъя күрәсәк был хеҙмәттәр, республика халҡы менән бер рәттән, 2020 йылда үтәсәк Бөтә донъя фольклориада һәм 2021 йылда уҙғарыласаҡ Халыҡ умартасылар конгресына ҙур ғына бүләк булыр тип ышанабыҙ.
Тырышлығыбыҙ менән беҙ уңышлыбыҙ, ә уңыштарыбыҙ – ул тырышлыҡтарыбыҙҙың нигеҙе. Һәм, әлбиттә, бөгөнгөбөҙ ул беҙҙең уңыштарыбыҙ менән дә иҫәпләнә. Шуға ла ошо йылдар дауамында яулаған үрҙәребеҙ һәм еңеүҙәребеҙҙең бер нисәһенә айырым туҡталғым килә. Мәҫәлән, оло шатлыҡ һәм һөйөнөс менән ҡабул иткән Төркмәнстанда үткән халыҡ-ара китап күргәҙмә-йәрминкәһе конкурсында “Башҡорт энциклопедияһы” сығарған “Народы Башкортостана” энциклопедияһы “Иң яҡшы фәнни-популяр баҫмалар” номинацияһында икенсе дәрәжәләге диплом менән бүләкләнде. Беренсе урынды Азербайжан, өсөнсө урынды Иран яулауын иҫәпкә алғанда, был – беҙҙең республикабыҙ өсөн оло еңеүҙәрҙең береһе, тип иҫәпләйем. Шулай уҡ беренсе тапҡыр үткәрелгән Бөтә Рәсәй “Малая Родина” конкурсында Рәсәй Федерацияһының Матбуғат федераль агентлығы тарафынан беҙҙең “Салауат Юлаев” энциклопедияһы сығарыла. Китаптың еңеүгә лайыҡ булыуы – шулай уҡ беҙҙең өсөн көтөлмәгән яңылыҡ, көтөп алынған еңеү һәм ҡыҙыҡлы уңыш булды. Мәскәү ҡалаһында иһә Ҡыҙыл майҙанда йәмғеһе өс тапҡыр Китап йәрминкәһе үтте. Был ҙур сараның икеһендә шулай уҡ беҙҙең “Народы Башкортостана” һәм Әбйәлил районына арналған энциклопедиялар еңеүсе тип табылды.”Башҡорт комсомолы” хеҙмәте иһә милли китап фестивалендә еңеү яуланы.
Шуға ла бөгөнгө юбилей – ул беҙҙең уңыштар теҙмәһе, беҙҙә эшләгән һәр хеҙмәткәрҙең, хаҡлы ялға сыҡҡан белгестәрҙең һәм ғалимдарҙың еңеүе. Учреждениеның коридорында урын алған ҡайтанан тергеҙелгән үҙенсәлекле генә Почет таҡтаһы ла ошо уңыштарыбыҙ күрһәткесе. Йыл һайын тулыландырылыусы был таҡтала – ил йылъяҙмаһы өсөн оло көс һалған хеҙмәт эйәләре, белемле һәм тәжрибәле белгестәр исемлеге.
– Аңлауымса, энциклопедистика – бик ҙур донъя. Ул фән һәм башҡорт ғалимдарының исемдәре менән туранан-тура бәйле, шулай бит?
– Әлбиттә, Башҡорт энциклопедистикаһының барлыҡҡа килеүендә башҡорт ғалимдарының өлөшө бик ҙур. Зиннур Ураҡсин етәкселегендәге башҡорт ғалимдарынан бер төркөм ошо юҫыҡта энциклопедистика үҫешенә ҙур өлөш индерҙе. Шулар араһында мин бигерәк тә Ғ. Хөсәйеновтың, Р. Ғимаевтарҙың исемен оло ихтирам менән телгә алыр инем. Бөгөн иһә донъя кимәлендә билдәле Марат Илһамовтың, шулай уҡ Мөхтәр Аҙнабаевтың, Аҙһар Иҫәнбаевтың, Венир Сәмиғуллин, Фәнил Фәйзуллиндың һәм башҡа республика ғалимдарының исемдәрен телгә алып, рәхмәт һүҙҙәре еткерәм.
Хәҙерге көндә лә ғалимдарҙың ярҙамынан тыш эшебеҙ алға бармаҫ ине, сөнки улар эшләгән материалдарҙы ҡайтанан ҡарап, китаптарға алабыҙ, шул уҡ ваҡытта һәр материал энциклопедик конфессияға йәки формаға еткерелә. Энциклопедиялар өсөн талап ителгән материалдарҙы туплау эшмәкәрлеген ойоштороу ҙа беҙҙең төп бурыстарҙың береһе. Был иһә – фәнни энциклопедистиканың хеҙмәт эшмәкәрлеге. Шуға ла ғалимдар менән туранан-тура хеҙмәттәшлек бара. Мәҫәлән, тәүге энциклопедияларҙың береһен эшләгән саҡта ғына ла фәнни-редакцион советҡа һәм редакцион коллегияға 98 белгес керҙе. Ә бөтә хеҙмәт һалыусыларҙы иҫәпкә алғанда, улар меңдән ашыу. Ошо бергәлекһеҙ китап сыҡмаҫ та ине, моғайын. Шуға ла китап, бигерәк тә энциклопедиялар сығарыу – эҙмә-эҙлелек талап иткән берҙәм һәм өҙлөкһөҙ ҙур хеҙмәт, тип әйтер инем.
– Ә бына заман үтеү менән китап үҙенең ҡәҙерен юғалта тигән фекергә һеҙ ниндәй ҡарашта?
– Беләһегеҙме, бер заман телевидение сыҡҡас, радио бөтә тинеләр, әммә ул бөтмәне. Кино барлыҡҡа килгәс, яйлап ҡына театр ҙа бөтә тип күҙалларға булыр ине, әммә театр йәшәй бит. Шуға ла нисек кенә булмаһын, бер нәмә лә юҡҡа сыҡмай ул. Ә беҙҙең тормош та тап китаптың үҙ урыны булыуы менән хаҡ һәм дөрөҫ ул. Бөгөн беҙ ҡулға алған ябай ғына китаптың донъяла тотҡан урыны һәм хәле менән ҡыҙыҡһынып барам, “Китап индустрияһы” тигән журналды ла даими уҡыйым. Шундағы яҙмаларға күҙ һалғанда, бөгөн биштән ете процент китап Рәсәйҙә электрон формала булһа, ҡалғаны – яҙма форматта. Ошонан сығып уйлауымса, ҡағыҙ версиялы китаптар бик оҙаҡ йәшәйәсәк әле һәм үҙ ҡиммәтен юғалтмаясаҡ та.
Китап формаһы яйлап яңынан ҡайта тиһәк тә, һис хата булмаҫ. Бәләкәй генә бер миҫал. Ейәнсәрем бөгөн ҡосаҡлап ятып китап уҡый. Беҙ ҙә элек йығылып китеп китап уҡый торғайныҡ, әммә интернет-телевидение тулҡыны менән был шөғөл, йәшәү рәүешебеҙ бер аҙ онотолоп торҙо, хәҙер китапҡа яңынан әйләнеп ҡайтабыҙ. Ә ниңә ҡайтмаҫҡа? Уңайлы ла, тәбиғи ҙә, тотоп уҡыйһың, кәрәк урындарын билдәләйһең, янаһың, ҡыуанаһың һәм күҙең талып та интекмәйһең. Шуға ла китаптың билдәле бер осорҙа үҙ һынылышы булды, әммә нисек кенә булмаһын, китап кире ҡайта, тип әйтер инем мин. Ташҡа баҫылған әйбер тигән һүҙ бар халыҡта, был беҙҙең китаптарға туранан-тура ҡағыла. Һәм китап бөгөнгәсә үҙ исемен лайыҡлы күтәреп йөрөтә. Ә беҙ электрон версияларға шундай баһаны бирә алабыҙмы? Ниңәлер уларға һаман да ныҡлап ышаныс юҡ бит әле. Мәҫәлән, үҙебеҙҙән сығып, энциклопедияла электрон архив булған осраҡта ла, беҙ ҡағыҙ вариантын ташламайбыҙ. Беҙҙә генә түгел, башҡа урында ла, һис шикһеҙ, ошо тәртип һаҡлана. Китап йәшәргә тейеш һәм йәшәйәсәк, һәр заманда ла уның үҙ урыны буласаҡ, тип уйлайым. Ә мәғлүмәтте ниндәй формала ҡабул итеү һәр кешенең үҙ теләге һәм ҡыҙыҡһыныуында, һәр кемдең һайлау хоҡуғы бар. Уйлап ҡараһаң, Интернет ҡына кешенең мәғлүмәт алыу урыны түгел ул, уны, теләгең бар икән, башҡа урындарҙан да алырға мөмкин.
Шул уҡ энциклопедияларға килгәндә, донъя гиганттары булған Бронхаус, Британика, Рәсәй энциклопедиялары – донъя, тормош тураһында мәғлүмәт биргән оло һәм ҡиммәтле сығанаҡ. Улар рәтенә шулай уҡ француз энциклопедисы Ларусты ла ҡуйырға булыр ине. Бынан 25 йыл элек улар “ҡағыҙ формаһы башҡа сыҡмаясаҡ” тигән фекер әйткәйне. Әммә һәр 10 йыл һайын китаптың ҡағыҙ версияһын сығаралар, сөнки талап һәм һорау бар. Китаптар һәр саҡ кәрәк ул.
– Нисек уйлайһығыҙ, энциклопедистика тарафынан булдырылған фундаменталь хеҙмәттәрҙе һәм “Башҡорт энциклопедияһы”нда сығарылған энциклопедияларҙы Интернеттағы Википедияға конкурент итеп ҡарарға булыр инеме икән?
– Энциклопедия һәм Википедия – улар икеһе ике төрлө нәмә. Энциклопедия йылдар дауамында фән һәм тәжрибә менән тупланған нигеҙле белем-мәғлүмәттәр нигеҙендә төҙөлә. Ә Википедияның эш тәртибе саҡ ҡына икенсерәк, унда һәр кем үҙ теләге һәм тәҡдиме менән википедия мәғлүмәттәрен тулыландырыуҙа ҡатнаша ала. Бөгөн Википедияның иң ҙур етешһеҙлеге тип ҡайһы саҡта бөтә донъяла дәлилле булмаған мәғлүмәтте күрһәтеүен танынылар. Әлбиттә, Википедия модераторҙары ебәрелгән хаталарҙы төҙәтеү өҫтөндә эшләй, әммә интернет селтәрендә йәшен тиҙлегендә таралған мәғлүмәтте иҫәпкә алғанда ебәрелгән хаталарҙы төҙәтеп бөтөп булмай ул. Мәҫәлән, шул уҡ интернетта Гитлер тураһындағы мәғлүмәткә 265 тапҡыр төҙәтмә индерелә. Ә ҡайҙа был осраҡта дөрөҫ итеп бирелгән мәғлүмәт? Төҙәтеп торған осраҡта ла миллиардлаған кеше ҡараған интернетҡа ингән мәғлүмәт шунда уҡ таралып өлгөрә, ә хаталарҙы төҙәтеп өлгөрөү был осраҡта мөмкин түгел. Шуға ла википедия беҙгә бер нисек тә конкурент була алмай. Әлбиттә, уларҙың да эшләргә, йәшәргә хоҡуғы бар, әммә етди мәсьәләләрҙә һәм аныҡ һорауҙар буйынса мәғлүмәт барыбер һыналған һәм тикшерелгән сығанаҡтарҙан алыныуы менән отошло. Беҙҙең илебеҙ, халҡыбыҙ тураһында ла мәғлүмәт ентекле тикшерелгән һәм өйрәнелгән булырға тейеш, сөнки ул – тарихыбыҙ, ул – бөгөнгөбөҙ, ә тарих теүәллекте ярата. Был да тағы бер тапҡыр Рәсәй энциклопедистикаһының һәм уның төбәктәге ойошмаларының кимәленең юғарылығын раҫлай.
– Уйылдан Ғилман улы, мәғлүмәтле яуаптарығыҙ, башҡорт энциклопедистикаһы донъяһына ҡыҙыҡлы сәйәхәтегеҙ өсөн рәхмәт һеҙгә.


text:
Әҙәм затының әжәл сереБеҙҙең бөтә тормошобоҙ ауырыу, үлем ҡурҡынысы сағылышында үтә, тиһәң дә арттырыу булмаҫ. Яҡын кешеңдең баҡыйлыҡҡа күсеүе, уның менән башҡа бер ҡасан да осрашмауыңды белеү үкенесе һәр ваҡыт ауыр тойғо уята. Ниңә мәрхәмәтһеҙ икән был донъя, тип әсенеп...
Теге донъяУрал ЮЛДАШЕВ Хикәйә Урал Юлдашев 1948 йылда Стәрлебаш ауылында донъяға килгән. Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлағас, Мәскәүҙә ординатура, аспирантура тамамлай, кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Урал Тимербулат улы әле Ҡаҙағстанда...
Йыр тыуғанға ерҙәр ҡотло, моңло...Миңлегөл ХИСАМОВА Хыял һәм моң Тынғылыҡтар әллә тапмаммы тип, Сығып китәм йәнем көйөп. Ҡайҙа ғына еңел яңғыҙ башҡа, Ә хыялдар бейек-бейек. Хыял менән моң ул − йыр ҡанаты, Йыуаталыр бәндә күңелен. Йыр туҡтаһа, тормош дөм- ҡараңғы, Биләп алыр кеүек...
Йәшәү маһирлығыӨләсәйем Фәниә Шәймөхәмәтова Балтас районының Юғары Ҡарыш ауылында йәшәй. Өләсәйем – береһенән-береһе уңған, булдыҡлы, аҡыллы, белемле дүрт ул һәм бер ҡыҙҙың хөрмәтле әсәһе. “Балаларым – иң ҙур байлығым!” – тип ғорурланып ҡабатларға ярата ул....
Әбейҙәр сыуағының тылсымын тойопБеҙ ҡыҙҙарыбыҙға туҡтауһыҙ джинса салбар, комбинезон һәм шортылар алабыҙ. Һүҙ юҡ, был кейемдәр балалар өсөн бик уңайлы һәм һалҡын көндәрҙә йылы ла. Шулай ҙа кескәй ҡыҙыҡайҙар өсөн итәге ҡабарып торған матур күлдәктән дә яҡшыраҡ нимә булыуы мөмкин?...
Балалар өсөн иҙелмәләрКөҙгө муллыҡ... Витаминдарға бай еләк-емештең һәр төрөн татып ҡарап, уларҙы балаларыбыҙ өсөн ҡышҡылыҡҡа әҙерләп ҡуйыр мәл етте. Иҙелмәне һалыр өсөн бороп асыла торған балалар аҙығы банкалары уңайлы. Уларҙы таҙа итеп йыуып, 5 минут дауамында...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Тарих боролоштары31-05-2014, 04:00 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Немецтарҙы ошо йүнәлештән алыу, уны туҡтатыу бурысы ҡуйыла 8-се кавалерия корпусына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы Борки, Кесе Борки, Никольское, Урицкое, Олымчак ауылдарын һаҡлай.
Урицкоенан өс саҡрым алыҫлыҡта Александр-Бибиков ауылы бар. Ул – Рәсәйҙең ХVIII быуаттағы билдәле полководецы, сәйәси эшмәкәре Александр Ильич Бибиковтың имениеһы. Воронеж губернаһының Землянск өйәҙендәге ерҙе уға батшабикә Екатерина II ете йыллыҡ һуғышта (1755 – 1762) күрһәткән ҡаһарманлығы һәм хәрби хеҙмәте өсөн бүләк итә. 1771 йылда Александр Бибиков ғәскәргә етәкселек итеү һәм уны бүлеү буйынса һөйләшеү алып барырға Польшаға ебәрелә. Был бурысты башҡарған өсөн уға Генерал-Аншеф, йәғни фельдмаршалдан бер рангка ғына түбәнерәк булған генерал дәрәжәһе бирелә.
Пугачев болаһын баҫтырыуға Бибиков айырыуса күп көс һала. Екатерина уға сыуалышты туҡтатыу сараһын һайлауҙа тулы ирек бирә. 1 500 кавалерист һәм 2 500 пехотасы ярҙамында ул Волга аръяғын һәм Ырымбур крайын һаҡлау буйынса фетнәселәргә ҡаршы ҡаты һуғыш аса. Урындағы идарасыларҙың баш-баштаҡлығын “ауыҙлыҡлап”, Пугачев яҡлыларға ирек вәғәҙә итеп, ул фетнә күтәреүселәр араһында тарҡаулыҡ тыуҙыра. 1774 йылдың мартында Өфө азат ителә, батшабикәгә тоғро ғәскәрҙәр Ырымбурға йүнәлә. Юлда Бибиков киҙеү эләктереп, 9 апрелдә вафат була. Ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ҡарағанда, уны ағыулағандар, тигән фараз да бар.
Ирек биреү тураһындағы вәғәҙәһен үтәй Бибиков. Ҡайһы бер башҡорттар уның имениеһы эргәһендә төпләнә.
Тербуны районындағы ете ауыл Советы биләмәһен, шул иҫәптән Урицкое менән Александр-Бибиковты ла дошман яулап ала. Сигенгән яуҙаштарын һаҡлап һәләк булған пулеметсы башҡорт егетенең ҡаһарманлығын урындағы халыҡ онотмай. Тербуны ере әле булһа билдәһеҙ яугирҙәрҙең яҡты иҫтәлеген ҡәҙерләп һаҡлай.


text:
Ямғыр
Ямғыр — болоттарҙан һыу тамсылары рәүешендә яуа торған яуым-төшөм[1][2]. Һыу тамсылары 0,5 — 6-7 мм була. Вағыраҡ тамсылы ямғырҙы баҫҡаҡ ямғыр (ru:Морось) тип йөрөтәләр. Көсөргәнешлелеге буйынса 0,25 мм/сәғ ямғыр ваҡ ямғыр, 100 мм/сәғ тиклем ҡойма ямғыр (ru:Ливень) тип арала.
Ләйсән ямғыры — яҙ көнө беренсе яуған ямғыр.
Ямғыр ҡатлы-ҡатлы болоттарҙа һыуытылған һыу тамсылары һәм боҙ кристалдары ҡушылыу нәтижәһендә барлыҡҡа килә. Ҡушылған тамсылар ауырая һәм ергә ямғыр булып яуа
Ҡояшлы ямғырҙан һуң йәйғор сыға
Ямғыр оҙаҡ яумай торһа ҡоролоҡ башлана.
Ҡайһы бер халыҡтарҙа һәм башҡорттарҙа ямғыр саҡырыу йолаһы бар.


text:
Йәштәр форумы
13 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
Күптән түгел Красноусолда Йәштәр белем биреү форумы үтте. Районда тәүге тапҡыр ойошторолған сараға республика һәм илебеҙҙең юғары уҡыу йорттары студенттары һәм буласаҡ абитуриенттары йыйылды.
Ышанысты юғалтып, эштән бушатылғандар реестры
13 февраля 2018 йыл | Хоҡуҡ
2017 йылдың 1 июлендәге "Коррупцион хоҡуҡ боҙоу ҡылған өсөн ышанысты юғалтыу менән бәйле, эштән бушатыу язаһы ҡулланылыуы тураһында мәғлүмәттәрҙе дәүләт хеҙмәте өлкәһендәге дәүләт мәғлүмәт системаһына урынлаштырыуға ҡағылышлы Рәсәй Федерацияһының айырым закон акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында” 132-ФЗ һанлы Федераль закон менән бер нисә закон актына үҙгәреш индерелде.
Сталинград һуғышына арналды
13 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
2 февралдә ил буйынса "Сталинград һуғышы” тип аталған Бөтә Рәсәй тарихи квесы үтте. Район ирекмәндәре лә был мөһим саранан ситтә ҡалманы.
Һөйөү – ғүмерҙең саф алтыны, алмай уны йылдар ялҡыны
13 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
Йәш сағында мөхәббәт ғазаптарын кисермәгән егет-ҡыҙ бармы икән? Мөхәббәт һүҙен ишетеү менән бик алыҫта ҡалған үҫмер йылдарым аҡ томандай булып күҙ алдыма килә.
Ҡайҙа ғына бармай, ниҙәр күрмәй...
13 февраля 2018 йыл | Йәмғиәт
Үлгәндән һуң Батырлыҡ ордены бирелгән Миңлеғәле Миңлебай улы Заһиҙуллиндың (1.09.1960 – 3.06.1982) яҡты иҫтәлегенә
(ҡыҫҡартып баҫылды)
Уҫман, Өфө, Сермән,
Афғанстан...
Йырҙағылай киткән юл башы...
"Ҡайҙа ғына бармай,
ниҙәр күрмәй
Ир-егеткәй менән ат башы”.
Малай саҡта илап китһә лә ул,
Даны ҡайтты батыр ир булып.
Дошманға ташланған
ыласындай,
Ҡалҡан кеүек күкрәген ҡуйып.
(ҡыҫҡартып баҫылды)
Уҫман, Өфө, Сермән,
Афғанстан...
Йырҙағылай киткән юл башы...
"Ҡайҙа ғына бармай,
ниҙәр күрмәй
Ир-егеткәй менән ат башы”.
Малай саҡта илап китһә лә ул,
Даны ҡайтты батыр ир булып.
Дошманға ташланған
ыласындай,
Ҡалҡан кеүек күкрәген ҡуйып.


text:
Фото:
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле менән осрашыу
Фото:
27 июлдә Өфөгә эш сәфәре менән Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота килде.
Республика Йортонда Григорий Рапота менән Рөстәм Хәмитовтың осрашыуы үтте. Башҡортостан Президенты Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкилен республиканың ағымдағы социаль-иҡтисади торошо менән таныштырҙы, төбәк үҫешенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләне. Рөстәм Хәмитов Григорий Рапотаға Башҡортостанда ҡоролоҡ эҙемтәләрен еңеп сығыу буйынса күрелгән саралар хаҡында ла хәбәр итте.


text:
Инвесторҙар Өфөнән китергә йыйынмай
2009 йылдың беренсе кварталы йомғаҡтары буйынса Өфө
предприятиеларының тышҡы сауҙа әйләнеше уҙған йылдың шул
уҡ осоро менән сағыштырғанда 23 процентҡа кәмене һәм 298,3
миллион доллар тәшкил итте.
Өфө предприятиелары экспорты 172,9 миллион доллар тәшкил
итте. Экспорттың төп статьялары булып яғыулыҡ-энергетика
комплексы продукцияһы (112,1 миллион доллар) һәм машиналар
эшләү продукцияһы (37,5 миллион доллар) торҙо.
Беренсе квартал йомғаҡтары буйынса Өфөгә 125,4 миллион
долларлыҡ тауарҙар индерелде, импорттың 92 процентын
тиерлек (115,2 миллион доллар) машиналар эшләү продукцияһы
тәшкил итте.
Был мәғлүмәттәр ҡала мэрияһындағы матбуғат
конференцияһында яңғыраны.
Донъя иҡтисадының финанс, иҡтисад һәм инвестиция
өлкәләрендәге хәлгә ҡарамаҫтан, сит ил инвесторҙары Өфө
биләмәһендәге ҙур проекттарҙы тормошҡа ашырыу буйынса
эште дауам итә.
Майҙа "Икеа" компанияһының "МЕГА" күп функциялы ғаилә
үҙәге төҙөлөшө тергеҙелә, беренсе кварталда объектҡа инженер
коммуникациялары үткәреү дауам иттерелде. Инвесторҙар 14
айҙа объектты тапшырырға вәғәҙә итә.
"Авалон" компанияһы төркөмө беренсе кварталда дөйөм
майҙаны 100 мең квадрат метр тәшкил итәсәк "А" класы
логистик терминалы менән технопарк проектын төҙөнө. Бер үк
ваҡытта инвестор склад биналарының беренсе сиратын
ҡуртымға алыусылар менән эш алып бара.
"РосЕвроДевелопмент" компанияһы "Глумилино"
микрорайонында ғаилә тибындағы "Планета" күп функциялы
ижтимағи-социаль комплексы проектын эшләүҙе тамамлай.
Беренсе кварталда проект эштәрен алып барыуға 22,3 миллион
һум аҡса тотонолдо. Яҡын арала комплексты төҙөй башларға
планлаштырыла.


text:
Башҡорт дәүләт филармонияһында 73-сө ижад миҙгеле тамамлана
14 майҙа Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залында ижад миҙгелен ябыу айҡанлы концерт үтә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡорт дәүләт филармонияһынан хәбәр иттеләр.
Программала – БР Милли халыҡ инструменттары оркестры (художество етәксеһе һәм дирижеры Рәмил Ғәйзуллин), Олег Ҡасимов етәкселегендәге эстрада-джаз оркестры, «Далан», «Карауанһарай» төркөмдәре сығыштары. Бынан тыш, был көндө тамашасылар алдында Фәдис Ғәниев, Лилиә Биктимерова, Нәзифә Ҡадырова, Ғәли Алтынбаев, Руслан Сәйфетдинов, Вадим Зәкиев, Айгиз Ғиззәтуллин, Әлфиә Юлсурина, Лилиә Ишемйәрова, Урал Мортазин сығыш яһаясаҡ.
Концерттың режиссеры – Илшат Фәхертдинов.
Башлана – 19 сәғәттә.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Страница 10
“Әсә” кинофильмының йәш геройҙары Йылайырҙа йәшәй
Новости / Мәҙәниәт // 12-04-2016, 12:41
Ата-әсә өлгөһө –тәрбиә нигеҙе
Такаловтар Йылайыр районында ғына түгел, ә республикала ла киң билдәле ғаилә. Ғаилә башлығы Илфат Ильяс улы һөнәре буйынса юрист, Рәсәй һаҡлыҡ банкының төбәк филиалын етәкләй. Район үҙәге һайлаусылары был абруйлы етәксе, өлгөлө ғаилә башлығы һәм яҡташтары өсөн ихтирамлы ир-азаматты бер нисә саҡырылыш рәттән, Йылайыр ауыл советына депутат итеп һайлай. 20 йыл элек үҙенә тормош юлдашы итеп һайлаған Айгөл Фәрит ҡыҙы, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлағас, бер аҙ уҡытыусы булып эшләп ала, хәҙер район ЗАГС бүлегендә баш белгес вазифаһын башҡара....
Такаловтар Йылайыр районында ғына түгел, ә республикала ла киң билдәле ғаилә. Ғаилә башлығы Илфат Ильяс улы һөнәре буйынса юрист, Рәсәй һаҡлыҡ банкының төбәк филиалын етәкләй. Район үҙәге һайлаусылары был абруйлы етәксе, өлгөлө ғаилә башлығы һәм яҡташтары өсөн ихтирамлы ир-азаматты бер нисә саҡырылыш рәттән, Йылайыр ауыл советына депутат итеп һайлай. 20 йыл элек үҙенә тормош юлдашы итеп һайлаған Айгөл Фәрит ҡыҙы, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлағас, бер аҙ уҡытыусы булып эшләп ала, хәҙер район ЗАГС бүлегендә баш белгес вазифаһын башҡара....
Йырсы бара үҙ юлынан
Яңылыҡтар таҫмаһы / Мәҙәниәт / Шиғырҙар / Медиа // 14-03-2016, 09:55
Хәйбулла егете Сәйет Билалов һәр кемдең зауығына тура килерҙәй йырҙар яҙа һәм башҡара
Әгәр ҙә мәгәр, карап һәләкәтенә тарап, һеҙҙе тулҡындар имен килеш кенә кеше аяғы баҫмаған утрауға сығарып ырғытһа, шул мәлдә ихлас күңелдән йырсы Сәйет Билаловтың да һеҙҙең менән бергә ҡотолоуын теләгеҙ. Сөнки, тулҡындар ҙа, икенсе карап-капитандар ҙа түгел, ә ул һеҙҙең төп ҡотҡарыусығыҙ буласаҡ....
Балыҡ, бесәй, бал һәм емеш-еләк...
Мәҙәниәт / Махсус бит // 5-02-2016, 15:08
Йәмил БАЙМЫРҘИН Мәләүез ҡалаһынан бүләккә бесәй ҙә алып ҡайтҡан икән. 3 декабрҙә, үҙенең тыуған көнөндә, тап ошо ҡалала концертта сығыш яһарға саҡырыу ала. Сәнғәт кешеһе өсөн иң ҡәҙерлеһе нимә? Әлбиттә, тамашасы! Шуға күрә ул шатланып риза була һәм юлға сыға. Яратҡан йырсыһының тыуған көнөн һәр кем белә. Йәмилде лә аҡ, ҡыҙыл роза сәскәләренә һәм бүләктәргә күмәләр. Нимә генә булмай улар араһында: көрөшкәләр, һөйөү һүҙҙәре яҙылған плакаттар, уйынсыҡтар һәм башҡалар! Йырсы “Аппағым, йомшағым” йырын башҡарып бөтөүгә, сәхнәгә ап-аҡ, йомшаҡ, матур ғына бесәй күтәргән ҡыҙ менә. Ул яратҡан йырсыһының 22-се тыуған көнөнә тап ошо бүләкте бирергә ҡарар иткән.
Йәмил, элекке ауыл малайы, йорт йәнлектәрен үлеп ярата икән. Бүләк өсөн шатлана, уны ҡәҙерләп кенә Өфөгә алып ҡайта. Уны һыйлар өсөн магазиндан иң ҡиммәтле колбаса, иң ҡуйы һөт, иң тәмле икмәк һатып ала башлай. Саф һауа һуларға сыҡҡанда аҡыллы ғына йөрөгән бесәйен йырсы, ваҡыты булмау сәбәпле, бер көн үҙен генә сығарып ебәрә. Шул көндө үк ул ғәйеп була. Тәүҙә үҙе генә, аҙаҡ дуҫтары менән бөтә йортто, ишек алдын, подвалдарҙы ҡарап сыға. Әммә бушҡа, бесәй табылмай. “Аҙашҡанына ышанмайым. Берәйһе урлағандыр тип уйлайым, бигерәк матур, һөйкөмлө, йомшаҡ ине бит”, – ти Йәмил....
Йәмил, элекке ауыл малайы, йорт йәнлектәрен үлеп ярата икән. Бүләк өсөн шатлана, уны ҡәҙерләп кенә Өфөгә алып ҡайта. Уны һыйлар өсөн магазиндан иң ҡиммәтле колбаса, иң ҡуйы һөт, иң тәмле икмәк һатып ала башлай. Саф һауа һуларға сыҡҡанда аҡыллы ғына йөрөгән бесәйен йырсы, ваҡыты булмау сәбәпле, бер көн үҙен генә сығарып ебәрә. Шул көндө үк ул ғәйеп була. Тәүҙә үҙе генә, аҙаҡ дуҫтары менән бөтә йортто, ишек алдын, подвалдарҙы ҡарап сыға. Әммә бушҡа, бесәй табылмай. “Аҙашҡанына ышанмайым. Берәйһе урлағандыр тип уйлайым, бигерәк матур, һөйкөмлө, йомшаҡ ине бит”, – ти Йәмил....
Йырҙарың ҡалды, күңел әрнетеп...
Яңылыҡтар таҫмаһы / Мәҙәниәт // 30-01-2016, 09:37
26 ғинуарҙа, меңәрләгән тамашасыһын хәсрәткә һалып, 36 йәшендә генә Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы Вәсилә Фәттәхова яҡты донъя менән хушлашты... Икенсе балаһын тапҡандан һуң уға, өҙлөгөү сәбәпле, бер нисә операция кисерергә тура килә. Тик һаулығы ҡаҡшаған йәш ҡатынды табиптар ҡотҡарып ҡала алмай. Был юғалтыу – ике республика сәнғәте өсөн дә оло фажиғә.
Йырсының күп һанлы тамашасылары интернет селтәрендә был хәбәргә ышаныр-ышанмаҫ ҡына яҡындарының ҡайғыһын уртаҡлаша. Ышанырлыҡ та түгел шул, сөнки ваҡыты-ваҡыты менән бындай хәбәрҙәр йыш булып торҙо. Йырсы уларҙы инҡар итеп, яңы йырҙар менән сәхнәгә сыҡты, концерттарҙа ҡатнашты. Тик, ҡыҙғаныс, был юлы ауыр хәбәр – әсе ысынбарлыҡ......
Йырсының күп һанлы тамашасылары интернет селтәрендә был хәбәргә ышаныр-ышанмаҫ ҡына яҡындарының ҡайғыһын уртаҡлаша. Ышанырлыҡ та түгел шул, сөнки ваҡыты-ваҡыты менән бындай хәбәрҙәр йыш булып торҙо. Йырсы уларҙы инҡар итеп, яңы йырҙар менән сәхнәгә сыҡты, концерттарҙа ҡатнашты. Тик, ҡыҙғаныс, был юлы ауыр хәбәр – әсе ысынбарлыҡ......
Кескәй инеш даръяларға етә
Мәҙәниәт / Махсус бит // 8-01-2016, 11:58
Сәхнәлә Байегет Мөхәрләмов атлы егет кинәнеп, Мәжит Ғафуриҙың “Үгеҙ менән себен” әҫәрен һөйләй. Беҙ, балаларҙың төрлө сығыштарын күреп өйрәнгән уҡытыусылар һәм үҙенең һүҙ оҫталығын күрһәтергә килгән башҡа һәләтле балалар, һоҡланыуыбыҙҙы йәшермәй, мөкиббән китеп сығыш яһаусыға төбәлгәнбеҙ. Бына гөрләтеп ҡул саптылар, 15 йәшлек үҫмер иптәштәре янына төштө. “Афарин! Сәхнә тултырып һөйләнең!” – тиешеп, асыҡтан–асыҡ тойғоларын белдереп, дуҫтары уның ҡулын ҡыҫты, яурынынан ҡаҡты. Бер килке ултыра биргәс, ул Шәйехзада Бабичтың “Тешһеҙ ҡыҙ” әҫәрен һөйләргә теләген белдерҙе, әлбиттә, баһалама ағзалары уның ниәтен кире ҡаҡманы. Тамашасы тағы бер оҫталыҡ дәресенең шаһиты булды. Ә мин, булһа, була бит талантлы кешеләр, тип тел шартлаттым һәм мотлаҡ был бала менән танышырға кәрәк, тигән ҡарарға килдем....
Мәскәүҙә үҙебеҙсә бейеп ҡара!
Новости / Мәҙәниәт // 31-12-2015, 13:27
Эш көнө булыуға ҡарамаҫтан, Мәскәү ҡалаһындағы Серго Орджоникидзе исемендәге Рәсәй дәүләт геологик эҙләнеүҙәр университетының тамаша залы шығырым тулы ине. “Алтын ай”ҙың тоғро тамашасылары ансамблдең сираттағы концертына ҡанатланып килгәйне. Уларҙың өмөттәре аҡланды, сөнки концерт бик юғары кимәлдә ойошторолдо. Бының өсөн уның етәксеһе, ансамблгә нигеҙ һалыусы, ысын энтузиаст, һәләтле бейеүсе, оҫта ойоштороусы, халҡым, тип янып йөрөүсе яҡташыбыҙ Нәзир Байегетов бик күп көс һалған. Сценарий матур итеп уйланылып, бейеүҙәр башҡорт халҡының күренекле яҙыусылары, бөйөк шағирҙарының әҫәрҙәре менән үрелеп алып барылды, уларға ҡурай моңо ла, йырҙар ҙа өҫтәлде....
Йәнтөйәк - халҡыбыҙ мираҫын һаҡлаусы
Новости / Мәҙәниәт // 25-12-2015, 13:20
Билдәле булыуынса, кеше үҙенең яҡындарына, яратҡан урындарына ашҡынып, яҡты хистәр менән бара. Шундай осрашыуҙарҙан шәхес ҡәнәғәтләнеү ала, уның күңелендә матур уйҙар ҡайнаша. Көйөргәҙе төбәгендә күп йылдар сағыу, үҙенсәлекле ижады менән яҡташтарын шатландырған, уларҙың ихтирамын яулаған «Йәнтөйәк» башҡорт халыҡ фольклор ансамбле сығыштарын ҡараған кешеләрҙә ошондай күтәренке кәйеф, халҡыбыҙҙың бай мәҙәни мираҫы менән һоҡланыу тойғолары барлыҡҡа килә, тип ышаныслы әйтергә мөмкин....
Мәскәүҙә үҙебеҙсә бейеп ҡара!
Новости / Мәҙәниәт // 25-12-2015, 13:09
Эш көнө булыуға ҡарамаҫтан, Мәскәү ҡалаһындағы Серго Орджоникидзе исемендәге Рәсәй дәүләт геологик эҙләнеүҙәр университетының тамаша залы шығырым тулы ине. “Алтын ай”ҙың тоғро тамашасылары ансамблдең сираттағы концертына ҡанатланып килгәйне. Уларҙың өмөттәре аҡланды, сөнки концерт бик юғары кимәлдә ойошторолдо. Бының өсөн уның етәксеһе, ансамблгә нигеҙ һалыусы, ысын энтузиаст, һәләтле бейеүсе, оҫта ойоштороусы, халҡым, тип янып йөрөүсе яҡташыбыҙ Нәзир Байегетов бик күп көс һалды. Сценарий матур итеп уйланылып, бейеүҙәр башҡорт халҡының күренекле яҙыусылары, бөйөк шағирҙарының әҫәрҙәре менән үрелеп алып барылды, уларға ҡурай моңо ла, йырҙар ҙа өҫтәлде....
Атай тубығынан башланған сәхнә
Новости / Мәҙәниәт // 19-12-2015, 14:24
2011 йылда Резеда йәнә район мәҙәниәт һарайында методист булып эшләй башланы. “Әхирәттәр” фольклор ансамбленең яңыртылған составын етәкләүҙе уға ышанып тапшырҙылар. “Халыҡ” исемен йөрөткән ансамблдең элекке данын ҡайтарыуҙы хәҙер үҙенә маҡсат итеп ҡуя Резеда Ғәзиз ҡыҙы.
– Профессиональ йырсы булыу хыялы тормошҡа ашмаһа ла, ғүмерем сәхнәлә үткәс, яҙмышым менән ризамын. Мәҙәниәт өлкәһендә ниндәй генә эш ҡушһалар ҙа, һәр ваҡыт күңел биреп башҡарҙым. Ә йыр ғүмерлек юлдашым, хатта булмышым булды, йырлай белмәһәм, мин нимә эшләгән булыр инем икән, тип уйлайым да үҙемде башҡа бер һөнәрҙә күҙ алдына ла килтерә алмай торғайным, – ти ул....
– Профессиональ йырсы булыу хыялы тормошҡа ашмаһа ла, ғүмерем сәхнәлә үткәс, яҙмышым менән ризамын. Мәҙәниәт өлкәһендә ниндәй генә эш ҡушһалар ҙа, һәр ваҡыт күңел биреп башҡарҙым. Ә йыр ғүмерлек юлдашым, хатта булмышым булды, йырлай белмәһәм, мин нимә эшләгән булыр инем икән, тип уйлайым да үҙемде башҡа бер һөнәрҙә күҙ алдына ла килтерә алмай торғайным, – ти ул....
БАССР-ҙың халыҡ, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы Рәғиҙә Йәнбулатованың тыуыуына – 100 йыл
Новости / Мәҙәниәт // 18-12-2015, 14:30
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры музейы Әҙәбиәт йылына бағышлап, төрлө йылдарҙа театр сәхнәһендә ижад иткән сәнғәт әһелдәренең әҙәби эшмәкәрлеге менән ҡыҙыҡһынды. Йыл әйләнәһенә төркөмдә (http://vk.com/bashdrammuseum) режиссер һәм актерҙарҙың шиғырҙары, пьесалары донъя күрә барҙы. Бик күп талантлы актерыбыҙ сәхнәлә генә түгел, шиғриәттә лә үҙ урынын тапҡан.
...
...


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «ИКЕА» төҙөлөшөн тамамлау бурысын ҡуйҙы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә «ИКЕА» сауҙа-күңел асыу комплексын файҙаланыуға тапшырыуға әҙерлекте баһаланы. Элек федераль күҙәтеү органдары компания яғынан комплексты асыуҙы тотҡарлаған күп һанлы ҡағиҙә боҙоуҙарҙы асыҡланы. «ИКЕА» етәкселеге, бөтә етешһеҙлектәр бөтөрөлдө, тип ышандыра.
— Бөгөн комплекс территорияһында тикшереүсе структуралар вәкилдәре йыйылды. Уларҙың бурысы – етешһеҙлектәр бармы-юҡмы икәнлеген урында билдәләү, — тип белдерҙе республика Президенты. – Әгәр етешһеҙлектәр асыҡланһа, уларҙы яҡын арала бөтөрөргә кәрәк.
Бөтә кәмселектәр бөтөрөлгән осраҡта «ИКЕА» комплексы — алты аҙнанан, ә «Леруа Мерлен» магазины дүрт аҙнанан асыуға әҙер буласаҡ, тип көтөлә. «МЕГА» сауҙа-күңел асыу комплексын асыу өсөн саҡ ҡына күберәк – ике ай самаһы ваҡыт талап ителәсәк. Бөтә биналарҙың дөйөм майҙаны 160 мең квадрат метр тәшкил итә. Был комплекстар ҡаланы ике мең эш урыны менән тәьмин итәсәк, тип планлаштырыла.
Рөстәм Хәмитов, проектты төҙөүгә һигеҙ миллиард һум аҡса бүленде, тип билдәләне.
Республика башлығы әйтеүенсә, инвесторҙар йәлеп итеү төбәктең өҫтөнлөклө бурыстарының береһе булып тора.


text:
2016 йыл Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
2016 йыл Башҡортостанда Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле Указға ҡул ҡуйҙы.
Документҡа ил Президентының «Рәсәй Федерацияһында Рәсәй киноһы йылын үткәреү тураһында»ғы Указына ярашлы, шулай уҡ ил кинематографияһына йәмғиәттең иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында ҡул ҡуйылған.
Указға ярашлы, Башҡортостан Хөкүмәтенә Рәсәй киноһы йылын уҙғарыу буйынса ойоштороу комитетын булдырыу һәм уның составын раҫлау, шулай уҡ төп саралар планын әҙерләүҙе тәьмин итеү йөкмәтелгән.
Муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәренә тейешле саралар үткәрергә тәҡдим ителгән.


text:
М.В. Нестеров исемендәге музейҙың яңы һаҡлағысы 2014 йылдың октябрендә тапшырыла
М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейының бина-төкөтмәһен 2014 йылдың октябрендә файҙаланыуға тапшырырға планлаштыралар. Музейҙа ШОС һәм БРИКС саммиттары алдынан төрлө мәҙәни саралар уҙасаҡ.
Әлеге ваҡытта объектта елләтеү һәм кондициялау ҡоролмалары, эске электр тәьминәте системаһы буйынса эштәр бара, һыу үткәргес урынлаштырылған, витраждарға быяла ҡуйыу башланған. Киләсәк фонд һаҡланғыстарында һәм күргәҙмә залдарында биҙәкләү эштәре бара, түбәне эшләү тамамлана.
Бинаның дөйөм майҙаны 4,5 мең квадрат метр тәшкил итәсәк. Бинаның икенсе ҡатын (500 «квадрат» самаһын) экспозиция майҙандары биләйәсәк. Өсөнсө һәм дүртенсе ҡаттарҙа һаҡланғыс урынлашасаҡ, быға 1000 меңдән ашыу квадрат метр бүленгән. Реставраторҙарҙың айырым залы буласаҡ. Бишенсе ҡатта администрация персоналы урынлашасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бинаның «Башкиргражданпроект» институты башҡарған, хай-тек стилендәге реконструкциялау проекты «Архитектура-2012» («Зодчество-2012») халыҡ-ара фестивалендә «Реставрация һәм реконструкциялау» номинацияһында диплом алды.
М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы 1920 йылда асылған. Уның дөйөм майҙаны 1500 квадрат метрҙан ашыу тәшкил итә, музейҙа ун меңдән ашыу экспонат һаҡлана.


text:
«Китапханалар төнөндә» республика буйынса 10 меңдән ашыу кеше ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
«Китапханалар төнөндә» республика буйынса 10 меңдән ашыу кеше ҡатнашты
«Китапханалар төнөндә» республика буйынса 10 меңдән ашыу кеше ҡатнаштыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Республикаһында өсөнсө тапҡыр уҡыуға булышлыҡ итеү «Китапханалар төнө» Бөтә Рәсәй акцияһы үтте.
БР Мәҙәниәт министрлығының баш белгесе Марина Хоменко хәбәр итеүенсә, иҫәптәрҙең йомғаҡтары буйынса, республика буйынса акцияла 10 меңләп кеше ҡатнашты.
Үҙенсәлекле авторҙар программаларын БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы, Башҡортостан Республикаһының һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһы, Өфөнөң 12 үҙәкләштерелгән күмәк китапханалар системаһы, баш ҡаланың 17 балалар китапханаһы һәм БР муниципаль райондарының һәм ҡала округтарының 54 үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы әҙерләне.
Акцияға музейҙар, үҙешмәкәр театрҙар һәм студиялар, музыканттар һәм рәссамдар, китапханалар залдарының потенциалын үҙ хеҙмәттәрен алға этәреүҙә файҙаланған бизнес-уҙаҡташтар ҡушылды.
БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһында ҡунаҡтарҙы мәҙәниәт учреждениелары етәкселәре ҡаршы алды.
— Быйыл байрамдың төп темаһы итеп дәүерҙәрҙе берләштереү һайланды. Республиканың төп китапханаһында һарай балдарының зиннәтлелеген һәм бөйөклөгөн, милли эпостың тәрәнлеген һәм колоритын, яҡынлашып килгән Бөйөк Еңеүҙең ҡайғы уртаҡлашыуын һәм ғорурланыуын берләштереп булды, — тип һөйләне китапхананың матбуғат хеҙмәткәре Марина Чепикова.
Китапхана театрында француз телендә Клод Бирноның «Всего-то ничего» спектакленең премьераһы үтте. Урыҫ драма театры актеры Валерий Гриньков етәкселегендәге «Комильфо» театр-студия ҡатнашыусылары заманса донъяла үҫмергә нисек яраҡлашыу ауырлығын күрһәтте.
Китапхананың яңы ғына модернизацияланған залында Бөйөк Ватан һуғышы заманындағы формаларҙа һалдаттар хужалыҡ итте. Республика хәрби дан музейының күсмә экспозицияһы совет армияһының ҡоралдарына һәм атрибутикаһына арналғайны, хәрби припас өлгөләре, винтовкалар һәм автоматтар, айырма билдәләре һәм устав документтарының йыйынтыҡтары ҡарарға килеүселәрҙең иғтибарын йәлеп итте.
Экскурсиянан һуң фондтың тар коридорҙары буйлап, ә унда 900 меңләп китап һаҡлана, «Китапханалар төнөнә» килеүселәр чекистҡа «һорау алыуға» китеп эләкте. Формала етди егет һорауҙар бирҙе: «Һуңғы ваҡытта уҡыған китабығыҙҙың исеме нисек атала?», «Урыҫ классикаһына нисек ҡарайһығыҙ? Ә сит илдекенә?».
Милли китапхана махсус рәүештә саҡырған Анна һәм Сергей Литвинов, Анна Князева менән ижади осрашыу ваҡытында ихлас күңелдән һөйләшеү уҙҙы. Иң яҡшы һорауҙар өсөн уҡыусыларға билдәле авторҙарҙың автографтары менән китаптар тапшырылды.
«Өфө китапханалар ҡараңғылығында» Башҡортостан Республикаһының һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһында 300-ҙән ашыу кеше ҡатнашты, ҡайһы бер уҡыусылар менән бәйләнеш виртуаль режимда барҙы.


text:
Фото:
Территориаль һайлау комиссиялары рәйестәрен уҡытыу тамамланды
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһында территориаль һайлау комиссиялары рәйестәрен уҡытыу тамамланды. Аҙна барышында улар БР Үҙәк һайлау комиссияһының һәм БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының белем биреү программаһында ҡатнашты, аҙаҡтан комплекслы тест үткәрелде.
Был категория тыңлаусыларҙы уҡытыу маҡсаты һайлау хоҡуғы һәм һайлау процесының теоретик нигеҙҙәрен үҙләштереүгә, профессиональ компетенцияны һәм күнекмәләрҙе камиллаштырыуға, идара итеү технологиялары һәм профессиональ бурыстарҙы хәл итеү алымдары өлкәһендә белемгә эйә булыуға ҡайтып ҡала. Уҡытыу программаһына территориаль һайлау комиссиялары эшмәкәрлеген хоҡуҡи һәм ойоштороу яғынан тәьмин итеү ҙә инде.
Һәр белем биреү циклы фекер уртаҡлашыу менән тамамланды, унда республика Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Нәүфәл Янбухтин, Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Елена Родина, БР Үҙәк һайлау комиссияһы аппараты хеҙмәткәрҙәре һәм башҡалар ҡатнашты. Шулай итеп, асыҡ профессиональ диалог режимында уҡытыуҙа ҡатнашыусылар алған белемдәрен нығытты һәм республика Үҙәк һайлау комиссияһы майҙанында коммуникатив оҫталығын арттырҙы.
Уҡытыу тамамланғас, территориаль һайлау комиссиялары рәйестәре ярашлы сертификаттар алды.


text:
"Башлаған эшегеҙ отошло"
23 июня 2014 йыл | Урындағы үҙидара
20 июндә Башҡортос-тан Республикаһы Президенты вазифаһын башҡарыусы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Ғафури районында булды. Рөстәм Зәки улы Игенйылға ауылында урынлашҡан "Күркәм дөйәғоштар” крәҫтиән- фермер хужалығы эшмәкәрлеге, Красноусолда социаль торлаҡ төҙөлөшө барышы менән танышты, "Красноусол” шифаханаһында "Старт” сервис-һауыҡтырыу комплексын асыу тантанаһын-да һәм христиандарҙың оло байрамы - Табын Алла Анаһы тәреһенең барлыҡҡа килгән урыны менән бәйле ойошторолған "Туғыҙынсы йома” байрамында ҡатнашты.
Ғафуриҙа мин үҙ кеше
18 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Башҡортостандың халыҡ артисы Рәүис Заһитов
менән әңгәмә
менән әңгәмә
Дау артынан яу ҡубыусан
18 июня 2014 йыл | Сәйәсәт
Украинала Рәсәй илселегенә һөжүм ойоштороуҙары, Ираҡта йәнә һуғыш башланыуы иғтибар үҙәгендә булды.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
18 июня 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Район халҡына дауалау-профилактика ярҙамы күрһәтеүҙәге фиҙаҡәр хеҙмәттәре һәм Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр:
Ялы - рәхәт, дауаһы - сихәт
18 июня 2014 йыл | Мәғариф
"Красноусол" балаларҙы һауыҡтырыу-спорт-туристик лагерының "Имәнкәй" майҙансығына "йоҡо сәғәте" мәлендә килеп төштөк. Бар иғтибарҙы үҙенә йәлеп иткән күңелле шау-шыу булмағанғамы, тышҡы ҡапҡаның яңыртылғаны, ингән урында уҡ баҡса гөлдәре сәскә атып ултырыуы, тотош биләмәлә үләндең тигеҙ итеп сабылғаны; корпустарҙың да буяйһы - буяп, йыйыштыраһы - йыйыштырып ҡуйылғаны шундуҡ күҙгә ташланды. Төп эштәр ашхана тирәһендә булғанға оҡшаған: ҡояшта йым-йым килгән пластик тәҙрәләр аша матур пәрҙәләр күренә.


text:
Андаман диңгеҙе
Андама́н диңгеҙе (һинд अंडमान सागर, бирм. မုတ္တမ, тай. ทะเลอันดามัน, мал. һәм индон. Laut Andaman) — Һинд океанының ярым ябыҡ диңгеҙе. Көнсығышта Һинд-Ҡытай һәм Малакка ярымутрауҙары, көньяҡта Суматра утрауы, көнбайышта Андаман һәм Никобар утрауҙары (улар Бенгал ҡултығы менән айыра) уратып алған. Төньяҡта материк буйлап Иравади йылғаһы дельтаһына тиклем дауам итә.
Тауисирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Малакка боғаҙы аша Көньяҡ-Ҡытай диңгеҙе тоташа. Майҙаны — 605 мең км², уртаса тәрәнлек — 1043 м, максималь тәрәнлек — 4507 м, һыуҙың уртаса күләме яҡынса 660 мең км³. Диңгеҙ төбө балсыҡ һәм ҡом менән түшәлгән, төньяҡтан көньяҡҡа табан әүҙем вулканлы дуға (һыу аҫты вулкандары, Баррен һәм Наркондам утрауҙары) киҫеп үтә.
Климаты дымлы муссонлы тропик. Өҫкө температураһы ҡышын 27,5 °C-тан алып йәйен 30 °C-ҡа тиклем була, ә тәрән ҡатламдарҙа (1600 метрҙан тәрәнерәк) һыуҙың температураһы 4,8—5 °C-ҡа тиклем түбәнәйә. Яуым-төшөмдәр йылына 3000 мм-ҙан ашыу була. Ҡышын ағымдар көньяҡ-көнбайышҡа һәм көнбайышҡа, ә йәйен — көньяҡ-көнсығышҡа һәм көнсығышҡа йүнәлтелгән. Масштаблы эске тулҡындар менән айырылып тора. Һыуҙың уртаса температураһы февралдә 26 °C-тан алып 28 °C-ҡа тиклем булһа, майҙа 29 °C-ҡа тиклем күтәрелә.
Тоҙлолоғо йәйен 31,5—32,5 ‰, ҡышын 30,0—33,0 ‰. Диңгеҙҙең төньяҡ өлөшөндә йылғалар ағыҙылған һыуҙар һәм муссондар тәьҫире арҡаһында тоҙлолоҡ 20—25‰-гә тиклем төшә.
Ярымтәүлекле һыу ҡалҡыуҙарының бейеклеге 7,2 метрға тиклем етә.
Бай хайуандар донъяһы (яҡынса 400 төр балыҡтар): Иравади дельфины, дюгонь, осар балыҡтар, көньяҡ сельды, риф балыҡтары, елкән-балыҡтар һәм башҡалар бар.
Төп порттары: Янгон (Мьянма), Пенанг (Малайзия). Андаман диңгеҙе аша Сингапурға ҙур әһәмиәтле юл үтә.
2004 йылдың декабрендә Андаман диңгеҙендә ҙур емергесле цунами барлыҡҡа килтергән ер тетрәүе була.


text:
Өфөлә Татарстан Республикаһы башҡорттары мәҙәниәте көндәренең саралары үтте
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың баш ҡалаһында Башҡортостан Республикаһында Татарстан Республикаһы башҡорттары мәҙәниәте көндәре сиктәрендә саралар үтте.
Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Татарстан делегацияһы «Рәсәй Федерацияһы төбәктәрендә башҡорттар: үткәнебеҙ, бөгөнгөбөҙ һәм киләсәккә пландар» түңәрәк өҫтәле эшендә ҡатнашты, экскурсия менән Башҡортостандың Милли музейында, Бал йортонда, Рәми Ғарипов исемендәге Башҡорт гимназия-интернатында, Салауат Юлаев майҙанында булды, унда ҡунаҡтар милли батырыбыҙҙың һәйкәленә сәскәләр һалды.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә гала-концерт үтте. Республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова сарала ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов исеменән ҡотланы һәм ҡунаҡтарға рәхмәт хаттары тапшырҙы.
«Был проекттың мөһим бурысы – башҡорт этносына иғтибар йәлеп итеү, башҡорттар күпләп йәшәгән Рәсәй төбәктәре араһында этник мәҙәниәтте киңәйтеү һәм дуҫлыҡ бәйләнештәрен нығытыу», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Әминә Шафиҡова.
Гала-концерт программаһын ике республика артистары әҙерләгәйне. Башҡорт туйының үҙенсәлектәре «Гөлнәзирә» һәм «Сал Урал» фольклор ансамблдәре башҡарған музыкаль-бейеү композицияһында сағылыш тапты. Концертта шулай уҡ Башҡортостандың халыҡ артисы Рэм Гәрәев, республика конкурстары лауреаттары Рөстәм Баһаув һәм Риф Аралбаев, «Татарстан Республикаһы башҡорттар ҡоролтайы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы советы ағзаһы Ринат Мөхөтдинов, «Гөлкәй» халыҡ ансамбле сығыш яһаны.
Башҡорт драма театры сәхнәһендә башҡорт йырҙары, бейеүҙәре, шиғырҙары һәм йолалары башҡарылды. Сара аҙағында «Татарстан Республикаһы башҡорттар ҡоролтайы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы советы рәйесе Ғәли Хәсәнов Ханты-Манси автономия округы – Югра башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Рәүҙәт Ҡолманбәтовҡа символик штандартты тапшырҙы.
Театр фойеһында төрлө продукция: «Тамға» ижади берләшмәһе (Туймазы) сувенирҙары, «Милләт байлығы» (Учалы) һәм «Ынйы» (Өфө) ижади берләшмәләренән милли стилдә биҙәүестәр, стилләштерелгән башҡорт кейем-һалым һәм аксессуарҙар, ҡумыҙ, ҡурай күргәҙмәһе тәҡдим ителде. Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, виртуоз-музыкант Миңлеғәфүр Зәйнетдинов ҡумыҙҙа уйнап күрһәтте.
2007 йылдан башлап, этномәҙәни акция сиктәрендә Силәбе, Ырымбур, Ҡурған, Һамар, Һарытау, Свердловск өлкәләре һәм Пермь крайы башҡорттары мәҙәниәте көндәре уҙғарылды. Киләһе йыл сарала Ханты-Манси автономия округы башҡоттары ҡатнаша.
http://www.bashinform.ru/news/1149075-v-ufe-proshli-meropriyatiya-dney-kultury-bashkir-respubliki-tatarstan/


text:
Владимир Путин Башҡортостандан Хәйҙәршиндар ғаиләһенә «Әсәлек даны» орденын тапшырҙы
Винер һәм Альбина Хәйҙәршиндар ғаиләһенә «Әсәлек даны» орденын Рәсәй Президенты Владимир Путин тапшырҙы. Бүләкләү тантанаһы кисәге кис уҙҙы. Юғары дәүләт наградаһына Башҡортостандан, Дағстандан, Ҡырымдан, Красноярск һәм Приморье крайҙарынан, Түбәнге Новгород, Ростов, һәм Свердловск өлкәләренән күп балалы туғыҙ ғаилә лайыҡ булды.
— Бында илдең төрлө мөйөштәренән ғаиләләр йыйылды. Һәр ғаиләнең – үҙ тормошо, үҙ тарихы һәм яҙмышы, үҙ шатлыҡтары һәм кисерештәре, — тип билдәләне тантанала дәүләт башлығы. — Әммә һеҙҙе ысын ҡиммәттәрҙе аңлау, бер-береңде ихтирам итеү һәм мөхәббәт берләштерә.
Винер Хәйҙәршин – Башҡортотостан Балтас районының Юғары Ҡарыш ауылында Урта дөйөм белем биреү мәктәбендә бинаны һәм ҡоролмаларҙы хеҙмәтләндереү буйынса хеҙмәткәр. Уның тормош иптәше Альбина – Балтас районының «Халыҡты комплекслы социаль хеҙмәтләндереү үҙәге» дәүләт бюджет учреждениеһының хужалыҡ мөдире.
Белешмә. «Әсәлек даны» ордены ете һәм унан да күберәк бала тәбиәләгән, балаларҙың һаулығы, белем алыуы, физик, рухи һәм әхлаҡи үҫешеүе тураһында ҡайғыртҡан, ғаилә институтын нығытыуҙа һәм үҫеп килгән быуынды тәрбиәләүҙә өлгө булып торған ата-әсәләргә һәм уллыҡҡа алыусыларға тапшырыла.


text:
Фото:
Баш ҡалала китапханасыларҙы – «Мостай уҡыуҙары» проекттар фестивале еңеүселәрен тәбрикләнеләр
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Марина Чепикова/.
Кисәге Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең 95 йыллығына арналған «Мостай уҡыуҙары» проекттар фестивале тамамланды. Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала байрам концерты һәм китапхана хеҙмәткәрҙәре араһында «2014 йылдың иң яҡшы китапханасыһы» республика конкурсы лауреаттарын һәм дипломанттарын бүләкләү тантанаһы уҙҙы.
Тантаналы сараны асып, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев: «Халыҡ шағиры Мостай Кәримдең 95 йыллығына арналған юбилей тантаналары яҡшы кимәлдә уҙҙы, республиканың бөтә мөйөштәрендә лә осрашыуҙар һәм әҙәби уҡыуҙар, күргәҙмәләр һәм тасуири уҡыу конкурстары уҙҙы. Беҙҙең менән бергә башҡа төбәктәрҙә лә шағирҙы иҫкә алдылар һәм уның бөтә Рәсәй, донъя әҙәбиәте һәм мәҙәниәте үҫешенә индергән тос өлөшөн билдәләнеләр тигән ышаныстабыҙ. Китапханалар ныҡ әүҙем булды һәм Мәҙәниәт министрлығы, Милли китапхана ойошторған конкурста ҡатнашыуға ижади яҡтан, ысын күңелдән ҡараны. Традицион бәйге китапхана тармағының кадрҙар потенциалын үҫтерә, Башҡортостандың дөйөм ҡулланыштағы китапханалары хеҙмәткәрҙәренең әүҙемлеген дәртләндерә», тине.
Шағирҙың ҡыҙы Әлфиә Кәримова сараға йыйылғандарҙы Мостай Кәримдең ижадына тоғро ҡалғандары, китапханасыларға уҡыусыларға үҙҙәренең һөйөүен һәм белемен тапшырғандары өсөн рәхмәтен белдерҙе. Конкурстың бөтә еңеүселәренә яңы ғына нәшер ителгән Мостай Кәрим тураһында хәтирәләр китабының бүләк вариантын тапшырҙылар.
— Тәҡдим ителгән проекттарҙа жюри айырыуса яңылыҡҡа, үҙенсәлелеккә, ижади алымға иғтибар итте. Мостай Кәримдең әҙәби мираҫын төбәк-ара һәм бөтә Рәсәй кимәлендә күтәреүгә йүнәлтелгән проекттар өҫтөнлөклө булды, — тип һөйләне БР Милли китапхана директоры Айгөл Моратова. — Жюри эштәрҙе өс номинацияла баһаланы. Конкурсҡа йәмғеһе 103 эш ҡабул ителде.
Сибайҙан ғына туғыҙ ижади эш ебәргәндәр. «Иң яҡшы китапхана проекты» номинацияһында — 39 эш; «Үҙенсәлекле электрон ресурс» номинацияһында — 46 эш; «Мостай Кәрим. Китапханала театр» номинацияһында 18 эш баһаланған.
Республиканың 24 район һәм ҡалаһынан 36 китапханасы еңеүсе тип танылды. Уларға компьютер техникаһы алыуға бүләк сертификаттары тапшырылды. Бәләбәйҙән 1-се ҡасаба китапханаһы китапханасыһы Наталья Маликова – «Иң яҡшы китапхана проекты» номинацияһында беренсе дәрәжә лауреаты.
«Китапханасы булдырған, үҙенсәлекле электрон ресурс» номинацияһында еңеүселәрҙе, оҙаҡ йылдар техник юғары уҡыу йортонда эшләгән, Әлфиә Кәримова бүләкләне. Благовещен районы Үҙәк район китапханаһы адынғы китапханасыһы Ольга Мөслимова бында иң яҡшыһы булды.
Байрам сиктәрендә бөтә иң сағыу эштәр билдәләнде. «М.Кәримдең фронт шиғриәте» Ижади лаборатория иң яҡшы китапхана проектын әҙерләү өсөн махсус бүләк менән Ауырғазы районының Өршәк ауыл китапханаһы китапханасыһы Миләүшә Зидиханова бүләкләнде.
Байрамға Милли китапхана Мостай Кәримгә арнап библиографик белешмә әҙерләп сығарған. Библиографик белешмәне төҙөү буйынса эш ике йыл дауам иткән. Шул уҡ көндө «Мостай Кәрим» тигән библиографик белешмәнең презентацияһы уҙҙы.


text:
2011 йылдан һуғыш инвалиды ғаиләләре ағзалары коммуналь хеҙмәттәргә льгота аласаҡ
2011 йылдың 1 ғинуарынан коммуналь хеҙмәттәрҙең 50 проценты күләмендә түләү формаһында социаль ярҙам сараһы һуғыш инвалидтары ғаиләләренең улар менән бергә йәшәгән ағзаларына ла ҡағыласаҡ. Был турала 2010 йылдың 2 июлендәге “Ветерандар тураһында” Федераль закондың 14-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында” Федераль закон һөйләй.
Хәҙерге ваҡытта торлаҡ фонды төрөнә ҡарамаҫтан, коммуналь хеҙмәттәрҙең (һыу менән тәьмин итеү, көнкүреш һәм башҡа ҡалдыҡтарҙы сығарыу, газ, электр һәм йылылыҡ энергияһы – күрһәтелгән хеҙмәттәрҙе ҡулланыуҙың урындағы үҙидара органдары тарафынан билдәләнгән нормативтары сиктәрендә) 50 проценты күләмендә түләү формаһында социаль ярҙам сараһы һуғыш инвалидтарына ғына күрһәтелә.


text:
Хәйбулла район үҙәк балалар моделле китапханаһы аҙналыҡҡа ҙур күләмле программа әҙерләне: китап геройҙары менән осрашыуҙар, сәхнәләштерелгән тамашалар, әҙәби кисәләр.
Байрам «Китап иле тылсымсылары» тигән әҙәби кисә менән асылды. Унда ҡыҙҙар һәм малайҙар аҙналыҡтың тарихы тураһында белде, юбиляр яҙыусыларҙың ижады менән танышты, викториналарҙа көс һынашты.
«Ҡоштар – беҙҙең дуҫтар» исемлеһе Халыҡ-ара ҡоштар көнөнә арналып, уның сиктәрендә «Ҡоштарҙы ашатығыҙ» акцияһы уҙғарылды. Уға балалар менән берлектә атай-әсәйҙәр ҙә әҙерләнде.
Артабан аҙналыҡты Ирекмәндәр көнө дауам итте. Был сарала китапханасылар ирекмән-десантсылар ролендә мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың өйҙәренә барып, әңгәмәләр уҙғарып, төрлө гәзит-журналдар менән таныштырып ҡайтты, өйгә эштәрҙе әҙерләү өсөн энциклопедиялар, аудиоматериалдар тәҡдим итте. Һуңынан улар район-ара ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү үҙәгенә юл тотто. Был йортта балаларҙы Корней Чуковский ижады менән таныштырҙылар. «Чукоград» исемле викторинала һәр кем ихлас ҡатнашты.
Байрамды дауам итеүсе «Тыуған ерем – Башҡортостан» исемле уйын сараһы ла мәктәптән саҡырылған уҡыусылар өсөн башҡорт халҡының мәҙәниәте, тарихы тураһында бик күп мәғлүмәт бирҙе. Кисәлә балаларҙа тирә-яҡ мөхиткә ҡарата һаҡсыл ҡараш, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләргә тырыштылар.
Балалар һәм үҫмерҙәр китаптары аҙналығында шулай уҡ депутат Рөстәм Аблаев исемендәге призға «Урал аръяғы йондоҙҙар ҡабыҙа» исемле шиғыр һөйләүселәрҙең конкурсы ла үтте.
Ниһайәт, йомғаҡлау көнө лә килеп етте. Ябыу тантанаһы әкиәтләштерелгән тамаша итеп уҙғарылды. Сәхнәгә «Иң йәш уҡыусы», «Иң әүҙем уҡыусы», «Иң әүҙем синыф», «Иң уҡымышлы ғаилә» исемле номинацияларға лайыҡ булыусы балалар, уҡытыусылар, ата-әсәләр күтәрелде. «Иң уҡымышлы синыф» исеменә 2-се мәктәптән Гөлшат Хөрмәт ҡыҙы Юнысованың II синыф уҡыусылары лайыҡ булһа, «Иң әүҙем синыф» исемен 1-се мәктәптән Илмира Дариҡ ҡыҙы Байбулатованың икенселәре яуланы.
Балалар һәм үҫмерҙәр китабы аҙналығы бик фәһемле, ҡыҙыҡлы, күңелле үтте. Унан барыһы ла күтәренке кәйеф, дәрт, илһам алып таралышты.
Гөлшат ҠӘҘЕРОВА, район үҙәк балалар моделле китапханаһы мөдире, Сәүиә УЛТЫРАҠОВА, Рәсимә ЮЛДАШБАЕВА, китапханасылар.
Хәйбулла районы.