text:
Ниязбай Сәлимов 60 йәшлек юбилейын билдәләй!
Опубликовано: 27-09-2018, 07:05 | Категория: Новости, Члены союза
Бөгөн танылған яҙыусы, журналист, ғалим, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Милли архивының директор урынбаҫары, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты Ниязбай Булатбай улы Сәлимов күркәм юбилейын - 60 йәшен билдәләй! Ҡәләмдәшебеҙҙе ихлас ҡотлайбыҙ һәм оҙон ғүмер, ҡоростай ныҡлы һаулыҡ-сәләмәтлек, аҡ бәхеттәр, ғаилә именлеге, илһамлы ижад теләйбеҙ!
Cписок победителей проекта “Литературная школа Башкортостана”
Опубликовано: 26-09-2018, 12:01 | Категория: Новости, Молодые авторы
Дорогие друзья! Наконец-то, оглашаем список победителей проекта “Литературная школа Башкортостана”, который проводился на грант Фонда президентских грантов!
Шағирә һәм ғалимә Олеся Әхмәтрәхимованың яңы монографияһы донъя күрҙе!
Опубликовано: 21-09-2018, 10:58 | Категория: Новости, Члены союза, Книжные новинки
“Ғилем” нәшриәтендә шағирә, фольклорсы, әҙәбиәтсе, филология фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы Олеся Әхмәтрәхимованың “Сравнительное изучение вариантов и литературных версий башкирского народного эпоса “Заятуляк и Хыухылу” тип исемләнгән монографияһы донъя күрҙе.
Айһылыу Йәғәфәрованың юбилейына арналған тантаналы кисә үтте
Опубликовано: 17-09-2018, 10:14 | Категория: Новости, Члены союза
Әбйәлил районында танылған яҙыусы, педагог, СССР-ҙың Яҙыусылар союзы ағзаһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ким Әхмәтйәнов һәм Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге премиялар лауреаты Айһылыу Йәғәфәрованың 70 йәшлек юбилейына арналған тантаналы кисә үтте.
Зөһрә Бураҡаева юбилейын билдәләй!
Опубликовано: 16-09-2018, 10:17 | Категория: Новости, Члены союза
Бөгөн билдәле яҙыусы, тәржемәсе, публицист, драматург, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Кинематографистар союзы ағзаһы Зөһрә Диҡҡәт ҡыҙы Бураҡаева күркәм ғүмер байрамын - юбилейын билдәләй! Ҡәләмдәшебеҙҙе ихлас ҡотлайбыҙ һәм иң изге, иң саф теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ!
Күренекле башҡорт яҙыусыһы Ибраһим Ғиззәтуллиндың тыуыуына - 100 йыл!
Опубликовано: 15-09-2018, 15:12 | Категория: Новости, Члены союза
Бөгөн күренекле башҡорт яҙыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, III дәрәжә Дан, I дәрәжә Ватан һуғышы һәм Халыҡтар Дуҫлығы ордендары, бихисап хәрби миҙалдар кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты, республикала ғына түгел, Советтар Союзында «Башҡорт Корчагины» исеме аҫтында киң билдәлелек алған ҡаһарман шәхес Ибраһим Ғәзизулла улы Ғиззәтуллиндың (15 сентябрь 1918 — 13 май 1992 йылдар) тыуыуына 100 йыл! Арҙаҡлы милләттәшебеҙҙе иҫкә алайыҡ!
Были вручены государственные награды России и Башкортостана
Опубликовано: 12-09-2018, 21:26 | Категория: Новости, Члены союза, Награды и премии государственные
Известная писательница, поэтесса и переводчик, член Союза писателей Российской Федерации и Республики Башкортостан, автор трилогии «Женщины» Гульнур Мидхатовна Якупова стала кавалером ордена Салавата Юлаева. Главному редактору детско-юношеского журнала «Аманат» Сальману Шакирьяновичу Ярмуллину присвоено звание «Заслуженный работник культуры Российской Федерации», а директору издательства «Китап» имени Зайнаб Биишевой Ильгаму Минигалеевичу Яндавлетову - «Заслуженный работник печати и массовой информации Республики Башкортостан». Искренне поздравляем и желаем дальнейших успехов!
Очередная встреча наставников “Литературной школы Башкортостана”
Опубликовано: 11-09-2018, 20:49 | Категория: Новости, Члены союза, Молодые авторы
Сегодня прошла очередная встреча наставников “Литературной школы Башкортостана”. Перед началом заседания председатель Союза писателей Республики Башкортостан Заки Алибаев тепло поздравил известную поэтессу и прозаика Миляушу Кагарманову с юбилеем и вручил ей цветы. После наставники сделали анализ рукописей участников проекта и составили шорт-лист самых достойных работ. Скором времени будут названы все победители “Литературной школы Башкортостана”, также станет известна дата и место проведения торжественного награждения.
Зәки Әлибаев - Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты!
Опубликовано: 10-09-2018, 15:07 | Категория: Новости
Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы рәйесе Зәки Арыҫлан улы Әлибаевты Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты булып һайланыуы менән ихлас ҡотлайбыҙ! Республикабыҙ һәм халҡыбыҙ мәнфәғәтендәге хеҙмәтендә артабан да уңыштар теләйбеҙ!
Искренне поздравляем председателя Союза писателей Республики Башкортостан Заки Арслановича Алибаева с избранием депутатом в Государственное Собрание – Курултай Республики Башкортостан! Желаем ему дальнейших успехов во всех начинаниях во благо республики и нашего народа!
Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысова күркәм юбилейын билдәләй!
Опубликовано: 10-09-2018, 10:27 | Категория: Новости, Народные поэты, Члены союза, В СМИ
Бөгөн Башҡортостандың халыҡ шағиры, билдәле дәүләт эшмәкәре, журналист, 1978—1999 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, 1990—1995 йылдарҙа РСФСР-ҙың (артабан Рәсәй Федерацияһының) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, 1974 йылдан СССР Яҙыусылар һәм 1979 йылдан СССР Журналистар союздары ағзаһы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры,Башҡорт АССР-ының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы һәм Миәкә районының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы лауреаты, Башҡортостандың мәғариф отличнигы Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы Юнысованың күркәм юбилейы! Ҡәләмдәшебеҙҙе матур ғүмер байрамы менән ихлас ҡотлайбыҙ һәм Ағиҙел йылғаһылай оҙон ғүмер юлы, ҡоростай ныҡлы һаулыҡ-сәләмәтлек, ғаилә именлеге, аҡ бәхеттәр, илһамлы ижад теләп ҡалабыҙ!


c: text/html

text:
Әхмәҙуллин Фәтхей Әхмәҙей улы
Фәтхей Әхмәҙей улы Әхмәҙуллин (Фәтхи Әхмәт улы Әхмәҙуллин, 1895—1938) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әхмәҙуллин Фәтхей Әхмәҙей улы (Фәтхи Әхмәт улы) 1895 йылда Өфө губернаһы Өфө өйәҙе Абрай улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Шишмә районы) Ибрагим ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт[1].
Ҡазан ҡалаһының «Ҡасимиә» мәҙрәсәһендә уҡый. 1913 йылдан Өфөлә гәзит редакцияһында экспедитор-конторщик булып эшләй[2].
1915 йылда Беренсе донъя һуғышы фронтына ебәрелә, Себер яғына йүнәлгәндә юлда ҡаса. Ләкин Омск ҡалаһында тотола һәм 37-се Себер запас пехота полкында хеҙмәт итергә ҡалдырала. 1917 йылда РСДРП (б) сафына инә. 1917 йылдың мартында уны Өфө ҡалаһындағы 144-се запас пехота полкына күсерәлә һәм һуңыраҡ бында эшсе һәм һалдат депутаттарының Өфө губерна Советы янындағы Мосолман һалдаттары бюроһына ағза итеп һайлана. 1917 йылдың авгусынан Баһауетдин Нуриманов менән бергә РСДРП(б)-ның Өфө Комитеты янындағы татар-башҡорт төркөмөнөң матбуғат органы булған «Алға» гәзитен баҫтырыуға әҙерләү менән шөғөлләнә[2].
Башҡорт мәркәз шураһы иғлан иткән Башҡортостан территориаль автономияһын хуплай. 1917 йылдың 8–20 декабрендә Ырымбурҙа үткән III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайында ҡатнаша. Башҡорт йәштәренең «Тулҡын» ойошмаһының башҡарма комитетына ағза итеп һайлана.[2]
«На учредительный съезд советов Татаро-Башкирской республики не должен быть допущен ни один человек, не способный выразить твердую волю татаро-башкирского пролетариата, и провокаторы, подобные Шарифу Манатову и Фатхи Ахмедуллину, не должны быть близко подпущены к работе съезда. Ибо в противном случае будет нанесен большой урон делу упрочения Татаро-Башкирской народной республики……»
1918 йылдың ғинуарында Башҡортостан автномияһы делегацияһы вәкилдәренең береһе булараҡ, төрки-татарҙарҙың Милли мәжлесе йыйылышында ҡатнаша. Һуңыраҡ Башҡортостандың ваҡытлы революцион советының Өфө губернаһы буйынса комиссар итеп һайлана. Артабан Өфө губерна Советының татар-башҡорт комиссариатында башҡорт эштәре буйынса комиссар итеп тәғәйенләнә[2].
1918 йылдың июнендә комиссариатта эшләгән башҡорт эшмәкәрҙәре менән Татар-Башҡорт республикаһы яҡлылар араһында мөнәсәбәт ныҡ ҡырҡыулаша, тиҙҙән Әхмәҙуллинды Шәриф Манатов һәм Таһир Имаҡов менән бергә төрмәгә ябалар. 1918 йылдың 4 июлендә Чехословак корпусы ғәскәрҙәре Өфөнө алғас, Ф. Әхмәҙуллинды төрмәнән сығаралар[2].
1919 йылда Һамар ҡалаһында Көнсығыш фронттың Көньяҡ төркөмө Реввоенсоветы янындағы Башревком вәкиле Муллайән Халиҡовтың сәйәси эштәр буйынса ярҙамсыһы итеп тәғәйенләнә, башҡорт ғәскәрҙәрен ойоштороу эшендә ҡатнаша. 1919 йылдың көҙөндә башҡорт ғәскәрҙәре составында Петроградҡа ебәрелә. Бында «Салауат» гәзитен сығарыуҙа ҡатнаша, башҡорт һалдаттары өсөн сәйәси курстар ойоштора. Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмө эштәре буйынса уполномоченныйҙар революцион советы рәйесе итеп тәғәйенләнә. 1920 йылдың 27 майында көнө Әхмәҙуллин тантаналы рәүештә Айырым башҡорт уҡсылар бригадаһының өс полкына тапшыра[2].
Артабан Башҡортостан хәрби комиссариатында эшләй. 1920 йылдың декабрендә Башсовнархоз коллегияһы ағзаһы итеп һайлана. 1921 йылда Башҡорт АССР-ының халыҡ мәғарифы комиссары итеп тәғәйенләнә. 1922 йылда транспорт идаралығы начальнигы булып эшләй. Башҡорт АССР-ының Тәьминәт комиссары урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. Аҙаҡ Башҡортостандың Госплан рәйесе урынбаҫары вазифаһын үтәй[2].
1937 йылдың 4 авгусында «милли-буржуаз хәрәкәттә ҡатнашыуҙа» ғәйепләнеп ҡулға алына. 1938 йылдың 10 июлендә атыла[3]. 1957 йылдың авгусында аҡлана[1].
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сәғит Агиштың «Фәтхи һалдат» хикәйәһендә төп геройының прототибы Фәтхи Әхмәҙуллин булып тора.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Книга памяти жертв политических репрессий Республики Башкортостан. Т. 1. — Уфа: Китап, 1997. — С. 169.. Международное общество «Мемориал». 29 июнь 2016 тикшерелгән.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Ярмуллин А. Ш. Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында. Башҡорт милли-азатлыҡ эшмәкәрҙәре хаҡында ҡыҫҡаса биографик очерктар — Өфө, 2009. — 174 б.
- ↑ Саламатова Г. Кровавое воскресенье кровавого года // Ватандаш. — 2013. — № 6. — ISSN 1683-3554.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гизетдинов В. Судьба «Фатхи — солдата»// Возвращённые имена. — Уфа, 1991. — С. 3–22.
- Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925). Т. 1—2. — Уфа, 2002.
- Ярмуллин А. Ш. Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында. Башҡорт милли-азатлыҡ эшмәкәрҙәре хаҡында ҡыҫҡаса биографик очерктар — Өфө, 2009. — 174 б.
- Алфавит буйынса шәхестәр
- 1895 йылда тыуғандар
- Өфө губернаһында тыуғандар
- Шишмә районында тыуғандар
- 10 июлдә вафат булғандар
- 1938 йылда вафат булғандар
- Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар
- Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында ҡатнашыусылар
- Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре
- РСДРП ағзалары
- КПСС ағзалары
- Башҡорт АССР-ының дәүләт эшмәкәрҙәре

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Күңелле лә, ҡыҙыҡлы ла көндәре менән йәйге каникулым үтеп тә китте. Көтөп алған 1 сентябрь байрамына барыбыҙ ҙа шатланып килдек. Дуҫтар, синыфташтар менән осрашып, йәйге ялыбыҙ тураһында һөйләшеп, һүҙҙәр бөтмәне. Кемдер өләсәһендә, туғандарында йәки баш ҡалабыҙҙа ял итһә, мин иһә бик алыҫта – Германияның баш ҡалаһы Берлинда булдым. Беҙ унда әсәйем һәм ҡустым Азамат менән барҙыҡ. Беренсе мәртәбә сит илгә сығыу, тәүге тапҡыр самолётҡа ултырып, бейектән ерҙе күҙәтеү – былар барыһы ла төш кеүек ине. Ауылыбыҙҙан Өфөгә оҙаҡ ҡына барһаҡ та, унан Берлинға тиклем юл бик тиҙ үтте. 5 сәғәт эсендә осоп килеп еттек. Берлин аэропортында беҙҙе инәйем шатланып ҡаршы алды.
Быға тиклем Германия, унда йәшәгән кешеләр тураһында ишеткәнем генә бар ине. Бында бөтә ер матур, таҙа. Иртән иртүк нисек итеп махсус машиналарҙың юлдарҙы йыуып йөрөгәндәрен күрҙем. Автобус, метроларҙа ла таҙалыҡ. Транспортта кешеләр беҙҙәге кеүек күп түгел, иркенләп ултырып йөрөнөк.
Минең хобби – футбол. «Реал», «Бавария» командалары уйындарын яратып ҡарайым. «Берлиндың үҙенә килеп тә Олимпия футбол стадионын күрмәй ҡайтһаҡ, үкенербеҙ», – тип бер көндө шунда киттек. Германияның «Герта»һы менән Англияның «Ливерпуль» командалары уйынын ҡараныҡ. Иҫәп 0:3 – Бөйөк Британия файҙаһына булды. Уйын, ундағы көйәрмәндәр миңә бик оҡшаны!
Бер көндө ҡурсаулыҡҡа барҙыҡ. Төрлө-төрлө йәнлектәр араһында йөрөнөк. Бер яҡта матур ғына жирафтар, зебралар, филдәр йөрөһә, икенсе яҡта аҡ һәм ҡара айыуҙар, һоро һәм аҡ бүреләр, ял иткәндәй, рәхәтләнеп яталар. Тағы ла көнгөрә балаларын, бик күп төрлө маймылдарҙы күрҙек. Бер тыныс ҡына урында пингвиндар йөрөй. Төрлө-төрлө матур ғына ҡоштар ҙа бар ине. Иң-иң оҡшағаны – Ҡытайҙан килтерелгән ике панда. Телевизорҙан ғына күргән был матур йәнлектәргә барыһы ла һоҡланып ҡарай. Беҙ ҙә оҙаҡ ҡына уларҙан айырыла алмай торҙоҡ. Аҙаҡ ҙур ғына залға индек. Унда океан, диңгеҙ балыҡтарының, кит, акула, шулай уҡ медузаларҙың йөҙгәнен күҙәттек.
Тағы ла бер иҫтәлекле көн – уйынсыҡ кеүек матур автобуста ҡала буйлап экскурсияла йөрөү. Бранденбург ҡапҡаһы янында, Леголендта, Рейхстаг алдында һәм бик күп иҫтәлекле һәйкәлдәр янында, музейҙарҙа булып, иҫтәлеккә фотоға төштөк. Шпрее йылғаһы буйында йөрөнөк. Бигерәк тә Бөйөк Еңеү көнөн хәтерләткән Рейхстаг янында ата-бабаларыбыҙ үткән юлдарҙан йөрөү иҫтәлекле һәм әһәмиәтле булды.
Бына шулай төрлө-төрлө матур ваҡиғаларға бай булды минең өс айым. Киләсәктә тағы ла бер Германия яҡтарын, сит илдәрҙе барып күрермен әле, тигән хыялдар менән ҡайттым сәйәхәтемдән.
Салауат ДӘҮЛӘТБИРҘИН.
Хәйбулла районы, Подольск мәктәбе.


text:
.su
.su (ингл. Soviet Union) — Советтар Союзы һәм совет осоронан һуңғы киңлек өсөн юғары кимәлдәге милли домен.
1991 йылда Советтар Союзы йәшәүҙән туҡтаһа ла, домен һаман файҙаланыла[1].
Домен «Интернетты Үҫтереү Фонды» дәүләткә ҡарамаған шәхси ойошмаһы идараһы аҫтында эшләй һәм географик домендар иҫәбенә инмәй. su коды ISO 3166-1 стандартындағы географик кодтарҙың рәсми исемлегенә инмәй, ә географик домендарҙы IANA тик ошо исемлеккә ҡарап бүлә. Әммә ISO 3166 комитеты эшмәкәрлеге сиктәрендә был код айырым резервланған код статусына эйә һәм башҡа маҡсаттарға тапшырыла алмай.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
И. В. Курчатов исемендәге Атом энергияһы институтында ойошторолған UNIX ҡулланыусылар ассоциацияһы (SUUG — Soviet UNIX User’s Group) исеменән «Демос» бригадаларының береһенең етәксеһе Вадим Антонов 1990 йылдың 19 сентябрендә InterNIC (Internet Network Information Center) мәғлүмәт базаһында СССР территорияһында ҡулланыу өсөн SU юғары кимәл доменын теркәй[2]. Ассоциация артабан доменға хакимлыҡ итә[3]. Рәсәй Фәндәр академияһының Математика бүлексәһе ресурсы ipsun.ac.msc.su (бөгөн — www.ras.ru) тәүге Рәсәй сайты була[4].
1993 йылда доменға хакимлыҡ итеү Рәсәй Йәмәғәт селтәрҙәрен үҫтереү ғилми-тикшеренеү институтына тапшырыла (РосНИИРОС).
1994 йылдың апрелендә .ru домены барлыҡҡа килгән мәлгә .su зонаһында бер нисә мең домен теркәлгән була. Рәсәй доменында домен исемдәрен ирекле теркәү башланғас, РосНИИРОС .su зонаһында икенсе кимәл домендарын теркәүҙе туҡтата. Шуға ҡарамаҫтан, хостар һаны артыу арҡаһында домен зонаһы үҙенән-үҙе киңәйеүен дауам итә.
2000 йылда зона реестрын тотоу бурысы "Интернетты Үҫтереү Фонды"на йөкмәтелә.
2001 йылдың аҙағында[5] .su домены хакимдары бөтөрөлөргә тейешле зонаны ҡабат эшләтеп ебәрә һәм уны коммерция теркәлеүҙәре өсөн аса[6].
2002 йылдың 15 декабрендә SU зонаһында домендарҙы теркәү яңыртыла, әммә тәүҙә тик тауар билдәләре хужалары ғына теркәлә ала. 2003 йылдың июнендә «Интернетты Үҫтереү Фонды» .su зонаһында һәр кемдең теркәлә алыуы тураһында белдерә.
2008 йылдың апрелендә .su домены администраторы булған «Интернетты Үҫтереү Фонды» милли телдәрҙәге домен исемдәрен теркәү мөмкинлеген киңәйтә — xn-- префикслы домендарҙы теркәүгә сикләү бөтөрөлә, шулай итеп, браузер юлына адрестың бер өлөшөн милли кодировкала индереү мөмкинлеге барлыҡҡа килә.
2008 йылдың авгусында кириллицала быға тиклем булған символдарға тағы яңы 37 символ өҫтәлә. Шулай итеп, Рәсәй территорияһында йәшәгән халыҡтарҙың телдәре, атап әйткәндә алтай, башҡорт, бүрәт, долган, ҡалмыҡ, коми, коряк, мари, нанай, ненец, осетин, саам (һуҙынҡыларҙың оҙонлоғон күрһәтмәйенсә), татар, тыва, удмурт, хакас, хант, сыуаш, эвенк, эвен, яҡут телдәре өсөн яңы мөмкинлектәр асыла.
2008 йылдың июнь аҙағында Стандартлаштырыу буйынса халыҡ-ара ойошма илдәренең теркәлгән кодтарын зеҙмәтләндереү комитеты (Комитет ISO3166/MA) тарафынан .su кодын айырып резервланған категорияға индереү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Дәүләттәрҙең һәм территорияларҙың ике хәрефле кодтары таблицаһына тейешле үҙгәрештәр индерелә һәм ул ISO-3166-1 халыҡ-ара стандарты сифатында баҫтырыла. Шулай итеп, .su коды был таблицала айырып резервланған статустағы унынсы код булып тора.
Хәҙер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙәге 12 теркәүсе компания .su зонаһында домендарҙы теркәүселәр сифатында аккредитацияланған[7]. Һәр теркәүсе башҡа күп компаниялар менән уртаҡлыҡ килешеүҙәре төҙөгән. Фонд теркәүселәрҙең уртаҡсылары (партнёрҙары) менән бер ниндәй мөнәсәбәттәргә эйә түгел. Бынан тыш, РосНИИРОС .su зонаһында 2001 йылдың октябренә тиклем үҙе теркәгән икенсе кимәл домендарына булышлыҡ итә[8].
2010 йылдың 22 сентябрендә .su доменына 20 йыл туа[9].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ BBC «.YU: конец бездомного домена. СССР нет — .SU продолжается» (рус.) (29 сентября 2009). 26 декабрь 2014 тикшерелгән.
- ↑ Юбилей Рунета: 10 лет назад финн Петри Ойала зарегистрировал домен .su (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- ↑ Демос: о компании. 26 декабрь 2014 тикшерелгән.
- ↑ Во Всемирной паутине зарегистрирован первый отечественный домен SU. Calend.ru. 15 сентябрь 2016 тикшерелгән.
- ↑ Протест Открытого форума интернет-сервис-провайдеров (OFISP) против .su.
- ↑ Разморозка .su: как явочным порядком обошли волю ICANN.
- ↑ Список аккредитованных регистраторов в домене .su (рус.). 22 апрель 2016 тикшерелгән.(рус.). 22 апрель 2016 тикшерелгән.
- ↑ Статистика регистрации и делегирования доменов в зоне .su на 21.06.2009 (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 ғинуар 2011. 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 ғинуар 2011. 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- ↑ Домену .su и российскому сегменту сети Интернет исполнилось 20 лет!
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сведения whois для домена .su на сайте IANA (инг.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.(инг.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Статистика регистрации и делегирования доменов в зоне SU (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 март 2010. 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 март 2010. 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Фонд Развития Интернет (рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Дискуссия о домене SU на сайте ICANN завершена (рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Форум Фонда Развития Интернет (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 26 март 2010. 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 26 март 2010. 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Победа: домен Советского Союза легализован (рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.
- Статистика регистрации и делегирования доменов в зоне SU (рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.(рус.). 6 апрель 2010 тикшерелгән.


text:
просмотров: 37
2 февраль – Рәсәйҙә Хәрби дан көнө, немец-фашист ғәскәрҙәрен Сталинград ҡалаһы янында тар-мар иткән көн. Сталинград һуғышы 1942 йылдың 17 июлендә башланып, 1943 йылдың 2 февраленә тиклем бара, 200 көндән артыҡ дауам итә. Был һуғышта 1 миллион 129 мең совет һалдаты һәләк була. Ваҡиға тарихҡа иң ҡан ҡойғос, иң масштаблы һуғыш, дәһшәтле көндәр булараҡ инеп ҡалған.Күпме генә ваҡыт үтһә лә, тарихты оноторға хаҡыбыҙ юҡ.
Быйыл Сталинград һуғышында еңеүебеҙҙең 75 йыллығын билдәләнек.Гимназиябыҙҙа юғары класс уҡыусылары өсөн Сталинград ҡалаһын азат итеүгә арналған кисә ойошторолдо.З.Биишева урамында урынлашҡан 2-се һанлы моделле китапхана хеҙмәткәрҙәре тарих уҡытыусыбыҙ Гөлниса Ишмөхәмәт ҡыҙы Мәхийәнова менән берлектә гимназистар өсөн фәһемле осрашыу үткәрҙе. Улар уҡыусыларға Сталинград һуғышы, һалдаттарҙың батырлыҡтары тураһында һөйләнеләр, шиғырҙар уҡынылар, фильм күрһәттеләр.Сараны алып барыусы китапханасылар Маннапова Әлфиә Зөфәр ҡыҙына, Еремеева Елена Владимировнаға оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.
Игелекова Айгөл Иршат ҡыҙы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
VN:F [1.9.22_1171]


text:
Ҡалып:Флагификация/Финнмарк
Был Флагификация/Финнмарк ҡалыбы өсөн документация. Ҡалып:Флагификация/флаг аша автоматик яһалған
Ҡалып:Флагификация/Финнмарк ҡалыбында илдең, ҡаланың, субъектың һ.б. флагы тураһында мәғлүмәт бар һәм ул тура мәҡәләгә өҫтәү өсөн тәғәйенләнмәгән. Тик {{флагификация}}, {{флаг}} һ.б. кеүек ҡалыптар аша ҡулланыла. Флаг тураһында фекерегеҙҙе ҡалыптың фекер алышыу битендә белдерегеҙ.
Ҡалып исеме урыҫса (хәҙергә тиклем тәржемә ителмәгән) булһа — Исемен үҙгәртергә менюһы аша исемен башҡортсаға әйләндерегеҙ.
Ҡалып категорияһын да тәржемә итһәгеҙ — ҡалыптар тәртиптә буласаҡ
Ҡалыпты үҙгәрткәндән һуң кеш таҙартыу функцияһын ҡулланығыҙ.
Стандарт параметрҙар
Ҡулланыу
- {{флаг|Финнмарк}} >
- {{флагификация|Финнмарк}} > Финнмарк
Во избежание поломок страниц, использующих данный шаблон, желательно экспериментировать в своём личном пространстве.


text:
Әсмә апай Бәкерова йәшәгән йорттоң ҡапҡаһын асып ингәс тә баҙлап торған ҡып-ҡыҙыл георгиндар сәләмләй. Ә баҡсаһына үтһәң, унда сәскәләрҙең ниндәйе генә юҡ?! Күҙҙәр ҡамашырлыҡ. Көҙ сәскә ата торған астраларҙың ғына әллә нисә төрө бар. Өйгә ингәс, тағы ла бер аптыраныҡ, бөтә бүлмәләр гөл-сәскәгә күмелгән. Уларҙың күбеһе хужабикәнең үҙ ҡулдары менән булдырылған.
Әсмә апайҙың йәшлек йылдары Себерҙәге Пыть-Ях ҡалаһында үтә. Хаҡлы ялға сыҡҡас, тыуған ауылы Берешкә, ата-әсәһе нигеҙенә әйләнеп ҡайта. Эшкә йөрөмәгәс, ваҡыт күп, Әсмә апай ҡул эштәренә ныҡлап тотона. Элек ойоҡ-бейәләй, кофталар кеүек әйберҙәр бәйләгән була ул. Бер ваҡыт ниндәйҙер журналда күҙҙең яуын алырлыҡ итеп бәйләнгән сәскәләр өлгөһөн күреп ҡала. Ырғаҡ менән башҡарылған. Матурлыҡҡа ғашиҡ ханым шунда уҡ эшкә ултыра. Үҙ алдына яйлап өйрәнә башлай. Килтереп сығара.
– Хәҙер магазинға барһам, төрлө төҫтәге ептәр янынан тыныс ҡына үтә алмайым. Уларҙың ниндәйе генә юҡ миндә. Буш ваҡытым бәйләм бәйләп уҙа. Ул кешене тынысландыра ла бит. Тағы ла, яҡындарыма нимә бүләк итергә, тип ҡайғырырға түгел. Бик оҡшатып ҡабул итәләр, – ти Әсмә апай.
Ана шулай эшкә өйрәнеү бер ҡасан да һуң түгел икән. Быйыл беренсегә барған ейәнсәре Асия ла бәйләгәндә өләсәһенең янынан китмәй. Бер заман ул да өйрәнер әле.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.
Белорет районы, Береш ауылы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 228
ТӨҪЛӨ МЕТАЛЛУРГИЯ, төҫлө металл мәғдәндәрен сығарыу, байыҡтырыу, төҫлө металдарҙы иретеү һәм уларҙың иретмәләрен алыу б‑са металлургия тармағы. Башҡортостанда 17 б. аҙ. тәүге тау з‑дтары асылғандан һуң үҫеш ала; 18 б. аҙ. тимер етештереү һәм баҡыр иретеү з‑дтары өлөшөнә Рәсәйҙә етештерелгән баҡыр күләменең яртыһынан күберәге тура килә. 18 б. уртаһында алтын эҙләү һәм табыу башлана (ҡара: Алтын табыу сәнәғәте), 20 б. башында Өфө губ. 35 алтын сәнәғәте йәмғиәте һәм ширҡәте эшләй, 22 рудникта һәм 165 алтын приискыһында 20,8 мең эшсе иҫәпләнә. 30‑сы йй. бокситтар, хром мәғдәндәре һәм марганец мәғдәндәре сығарыла башлай. 1942 й. Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты, 1948 й. Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты, 1954 й. Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты ойошторола. Т.м. продукцияһын етештереү динамикаһы (млн һум): 1965 й. — 44, 1980 — 145, 2000 — 3649, 2004 — 5730. 2004 й. тармаҡ 46 пр‑тие һәм производствонан тора (ҡара: табл.), бөтә Рәсәйҙә сығарылған цинктың 49%‑ы, баҡырҙың яҡынса 10%‑ы (мәғдәндә) респ. өлөшөнә тура килә. Продукция РФ‑тың, яҡын сит илдәрҙең металлургия пр‑тиеларына ебәрелә. Респ. баҡыр һәм цинк концентраттары б‑са иң эре етештереүселәр иҫәбенә инә, алтын табыу б‑са Урал иҡтисади төбәгендә 2‑се урынды биләй. Т.м. өсөн белгестәр Авиация техник университетында, Магнитогорск техник университетында, Белорет металлургия колледжында, Учалы тау-металлургия техникумында һ.б. әҙерләнә.
И.В.Лаврешина
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина
Башҡортостанда төҫлө металлургия үҫешенең айырым күрһәткестәре
*Баҡыр металлургияһы.


text:
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрөнөң уңышы 1 миллион тоннанан ашҡан
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрөнөң уңышы 1 миллион тоннанан ашҡан Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Бөгөнгә Башҡортостанда 1 миллион тоннанан ашыу шәкәр сөгөлдөрө йыйып алынған. 600 мең тоннаға яҡыны шәкәр заводтарына оҙатылған, шуларҙың яртыһы эшкәртелгән дә инде.
Республика Ауыл хужалығы министрлығының һуңғы мәғлүмәте буйынса, 33,3 мең гектар майҙандан татлы тамыр йыйып алынған, был пландың 64 процентын тәшкил итә. Миәкә районында уңыш йыйыу тулыһынса тамамланған, Федоровка, Өфө һәм Ҡырмыҫҡалы райондарында тамамланыуға бара.
Шәкәр сөгөлдөрөнөң уртаса уңышы – гектарынан 307 центнер. Өфө һәм Ғафури райондары алдынғылыҡты бирмәй, уларҙа сөгөлдөрсөләр һәр гектарҙан 385 һәм 383 центнер ала.
Шишмә районы сөгөлдөрсөләре барыһынан да күберәк татлы тамыр ҡаҙып алып, баҫыуҙан сығарған – 157 һәм 98 меңдән ашыу.


text:
Уларҙың 14-е - балалар. Фажиғәнең төп сәбәптәре - махсус йыһазландырылмаған ятҡылыҡтарҙа һыу инеү, эскән килеш ярҙан алыҫҡа йөҙөү. Балалар башлыса өлкәндәрҙең һыу буйындағы иғтибарһыҙлығы арҡаһында һыу ҡорбаны була. Йәйгелеген Башҡортостан биләмәләрендә 67 пляж эшләне.
Быйыл Башҡортостанда 119 кеше һыу ҡорбаны булған
Уларҙың 14-е - балалар. Фажиғәнең төп сәбәптәре - махсус йыһазландырылмаған ятҡылыҡтарҙа һыу инеү, эскән килеш ярҙан алыҫҡа йөҙөү. Балалар башлыса өлкәндәрҙең һыу буйындағы иғтибарһыҙлығы арҡаһында һыу ҡорбаны була. Йәйгелеген Башҡортостан биләмәләрендә 67 пляж эшләне.


text:
- Подробности
- Просмотров: 238
СЕЙСМОРАЗВЕДКА, с е й с м и к р а з в е д к а, разведка геофизикаһы ысулы, Ер ҡабығында яһалма шартлатыу йәки тауыш ярҙамында барлыҡҡа килгән һығылмалы тулҡындарҙың таралыу характерын өйрәнеүгә нигеҙләнә. Таралғанда һығылмалы тулҡындар геол. сиктәрҙә сағыла һәм һына, өлөшләтә Ер өҫтөнә кире ҡайта, унда Ер өҫтөнөң механик тирбәлеүҙәрен электр тирбәлеүҙәренә әйләндереүсе приборҙар- сейсмоприёмниктар м‑н теркәлә. Һығылмалы тулҡындарҙың таралыу тиҙлеге туранан‑тура тау тоҡомдары составына бәйле, был С. мәғлүмәттәре б‑са гравиразведка м‑н бергә быраулау барып етмәгән тәрәнлеккә тиклем геол. киҫелештәр төҙөргә мөмкинлек бирә. С. һөҙөмтәләре углеводородлы сеймал табылыу ихтималлығынкүрһәткән геол. структураларҙы эҙләү өсөн ҡулланыла. Һығылмалы тулҡындарҙың тибына һәм ялан эштәрен башҡарыу методикаһына бәйле С. бер нисә модификацияһы айырыла: һынылған тулҡындар ысулы, һынылған тулҡындарҙың корреляция ысулы, кире ҡайтҡан тулҡындар ысулы, тәрәндәге дөйөм нөктә ысулы, тәрәндә сейсмик зондлау һ.б.; параметрик скважиналарҙа вертикаль сейсмик формалау үткәрелә. Башҡортостанда С. тәүге тапҡыр 1931 й. һынылған тулҡындар ысулын (С.С.Жуков, А.А.Дашкевич), 1934 й. кире ҡайтҡан тулҡындар ысулын (Е.А.Коридалин) файҙаланып, Ишембай нефть ятҡылығында уҙғарыла, тикшеренеү һөҙөмтәләре Көҫәпҡол нефть ятҡылығының риф массивын асыуға булышлыҡ итә. 1938 й. алып тикшеренеүҙәр “Башнефть” тресының (һуңыраҡ “Башнефтегеофизика” тресы) сейсмик партияһы (етәксеһе В.Д.Сапожников) тарафынан үткәрелә. 50‑се йй. һынылған тулҡындар ысулы һәм кире ҡайтҡан тулҡындар ысулы эштәре күп каналлы СС‑24‑46 һәм СС‑26‑51Д станцияларын ҡулланып уҙғарыла. Тикшеренеү һөҙөмтәләре Загорский, Йөгәмеш, Саҡмағош, Сытырман, Турбаҫлы майҙандарында нефть эҙләүҙә һәм палеозой тоҡомдарында нефть ятҡылыҡтарын асыуҙа файҙаланыла (И.Ш.Дивеев, Н.И.Марьин, М.Д.Семенец һ.б.). 50—60‑сы йй. уртаһында С. ысулдары комплексы һәм электроразведка ярҙамында үткәрелгән тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә трестың Көньяҡ Башҡ‑н геофизик экспедицияһы тарафынан Башҡортостандың Урал алдының көньяҡ өлөшөндә эре нефтле күмелгән Күмертау, Ҡаҙлайыр, Ҡансыра, Муса, Прокопьевский риф массивтары һәм Бөркөт, Исем, Подгорный, Һарытау геол. структуралары асыла (П.И.Зюзин, Г.А.Некрасов, Д.А.Санников, А.Д.Семенец, М.Ф. Татлыбаев, Я.И.Шульц, Г.А.Әбдрәҡипов, К.Н.Әмиров, Н.К.Юнысов һ.б.). 1963 й. башлап тәрәндәге дөйөм нөктә ысулы ҡулланыла (В.И. Белошицкий, И.Г.Вәлиев, Е.Ф.Коваленко, В.В.Рыбачек һ.б.); С. мәғлүмәттәре ЭВМ‑да эшкәртелә (Ю.Г. Вульфович, В.В.Дуброва, Р.Х.Йәнекәев, З.С. Коваленко, А.С.Кронрод, В.И.Лебедев, А.П.Павлов һ.б.); сейсмик тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәләрен дөйөмләштереү м‑н тематик партия шөғөлләнә (етәксеһе Ф.И.Хатьянов). 60‑сы йй. Көнбайыш геофизика тресы м‑н берлектә Башҡортостандың Урал аръяғының мәғдән р‑ндары терр‑яһына комплекслы төшөрөү үткәрелә, был мәғдән ятҡылыҡтары өсөн эҙләү критерийҙарын эшләүгә ярҙам итә. 70‑се йй. “Башкиргеология” ПБ‑ның Башҡ‑н геофизик экспедицияһында сейсмик партия эшләй, унда кире ҡайтҡан тулҡындар ысулы ярҙамында перспективалы Баймаҡ, Бүребай, Сибай, Учалы һәм Әбйәлил мәғдән р‑ндары майҙандарының тәрәндәге төҙөлөшө тикшерелә. 90‑сы йй. халыҡ‑ара ЕВРОПРОБА программаһының URSEIS—95 проекты сиктәрендә БР һәм Силәбе өлк. терр‑яһында, сейсмик ысулдар комплексын файҙаланып, 500 км трассала ялан эштәренең тулы комплексы башҡарыла. 2000 й. алып БР‑ҙа респ. платформалы өлөшөнөң девон алды ултырмаларына тикшеренеүҙәр алып барыла, унда гравиразведкалы һәм магниторазведкалы ер өҫтө һәм аэромагнит күҙәтеүҙәр м‑н 2Д тәрәндәге дөйөм нөктә ысулы ярҙамында 8 төбәк профиле эшләнә һәм углеводородлы сеймалды эҙләү скважиналарын урынлаштырыу өсөн тәҡдимдәр яһала (Т.С.Ардашева, В.Г. Денисенко, В.Г.Мавричев, Т.А.Фетисова, А.А.Цветкова, С.П.Чемоданов һ.б.). Респ. платформалы өлөшөнөң С. м‑н өйрәнелеүе 6 км тәрәнлеккә етә.
А.А.Цветкова
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Саңғы
Саңғы — кешенең ҡар өҫтөнән йөрөй торған ҡулайламаһы. Ике оҙон (150—220 сантиметр) ағас йә пластик планканан ғибәрәт, алғы остары ослайып бөткән һәм өҫкә ҡарай бөгөлгән. Саңғы аяҡҡа беркеткес менән беркетеп ҡуйыла. Хәҙерге саңғыларҙы файҙаланыу өсөн махсус ботинка ла алырға кәрәк. Саңғы ҡар өҫтөнән шыуып йөрөү өсөн хеҙмәт итә.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәйҙәге һәм Скандинавиялағы ҡаяларҙа табылған һүрәттәр беҙҙең эраға тиклем меңдәрсә йыл элек үк унда йәшәгән кешеләрҙең саңғы файҙаланғанын дәлилләй[2]. Рәсәйҙәге Залавруга йылғаһы (Выг йылғаһының ҡороған ҡушылдығы) буйында табылған һүрәт, мәҫәлән, беҙҙең эраға тиклем 2000—1500 йылдарҙа төшөрөлгән, унда саңғылы кешеләрҙең һунар итеүе һүрәтләнә, саңғы эҙҙәре йәнәшендә түңәрәк төрткөләр килә, улар, моғайын, саңғы таяғы эҙҙәрелер тип фараз ителә[1]. Псков өлкәһендә Сенница күле буйында Дубокрай тигән ауыл бар, ул бик боронғо археологик табылдыҡтар менән билдәле. Күл төбөндә 1982 йылда А. М. Микляев һәм башҡа Ленинград археологтары тарафынан боронғо саңғы табылған, ул беҙҙең эраға тиклем 2620—2160 йылдар тирәһендә ҡарама ағасынан эшләнгән, тигән һығымта яһалған[3][4].
Кола ярымутрауының көньяғында ҡулланылған саңғы ике аяҡҡа ике төрлө оҙонлоҡта итеп эшләнгән. Ҡыҫҡаһы менән этәрелгәндәр, тигеҙлек һаҡлар өсөн бер таяҡ тотҡандар. Ә Скандинавияның боронғо кешеләре бер иш оҙонлоҡтағы саңғы кейеп йөрөгән. Норвегияға нигеҙ һалған легендар Нор фьордтарға «һәйбәт саңғы юлы» буйлап килгән[5].
Саңғыны һалҡын климатлы, оҙон ҡышлы төбәктәрҙә йәшәгән төньяҡ халыҡтары уйлап тапҡан. Кешегә йыш ҡына ҡар өҫтөнән, ҡайһы берҙә бик бейек көрттәр буйлап хәрәкәт итергә тура килгән. Моғайын, тәүҙә табандың ҡарға баҫыу майҙанын ҙурайтып, ҡарға батыртмай торған ҡулайлама — ҡарҙа атлағыс уйлап тапҡандарҙыр. Тикшеренеүселәр ҡарҙа атлағыс менән файҙаланған, әммә саңғының ни икәнен дә белмәгән төньяҡ халыҡтарын асҡаны билдәле. Был ҡулайламаны камиллаштыра барып, саңғы уйлап сығарылғандыр, моғайын. Археологик табылдыҡтарға ҡарап фекер йөрөткәндә, Алтайҙа һәм Байкал күле тирәһендә барлыҡҡа килгән ҡарҙа атлағыстар беҙҙең эраның XVI быуатына тиклем киң ҡулланылған. Ләкин был ваҡытҡа саңғы ла барлыҡҡа килгән булған.
Саңғы барлыҡҡа килеүҙең ихтимал булған юлдарының икенсеһе — сана өлгөһөнә эйәреп яһалыуы. Саңғы еңел сана табанына оҡшаған.
Тәүҙә саңғыны тура тәғәйенләнештә — ҡыш көнө һунар иткәндә, яуҙа ҡар ярып йөрөү өсөн ҡулланғандар. Саңғы парының нисбәте лә ошо маҡсаттарға бәйле булған — улар ҡыҫҡа (уртаса 150 сантиметр) һәм киң (15-20 сантиметр) итеп, аҙымлап йөрөүгә ҡарағанда, шыуып йөрөүгә уңайлы итеп яһалған. Бындай саңғыларҙы әле Рәсәй Федерацияһының көнсығышында осратырға була, уларҙы һунарсылар һәм балыҡсылар киң файҙалана. Ҡайһы берҙә ҡалҡыулыҡҡа үрләүҙе еңелләштереү өсөн саңғы табанын тире менән ҡамуслағандар.
XIX быуат аҙағы — XX быуат башында ял төрө булараҡ саңғы спорты барлыҡҡа килә. Ул саңғыла тиҙлек менән йә кинәнес алыу өсөн йөрөүҙән ғибәрәт. Тиҙлек менән йүгереүгә яраҡлаштырылған нисбәтле — оҙонлоғо 170—220 сантиметр һәм киңлеге 5-8 сантиметрлы — саңғылар барлыҡҡа килә. Саңғы шулай уҡ армияла ла индерелә. Сама менән шул уҡ ваҡытта саңғы таяғы ла ҡулланыуға инә, ул саңғыла хәрәкәт итеүҙе күпкә еңелләштерә.
Тора-бара саңғы спорт инвентарына әүерелә һәм әлеге таныш ҡиәфәтен ала.
Материалдар һәм технологиялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәүҙә саңғы ағастан, бөтөн таҡтанан эшләнә. XIX—XX быуаттар сигендә,саңғы спорты үҫеү һәм техник революция менән бәйле, саңғы үҙгәрештәр кисерә. Нисбәттәре генә үҙгәреп ҡалмай, ул бер нисә өлөштән тора башлай, станоктарҙа яһала, саңғы фабрикалары барлыҡҡа килә. Пластиктар барлыҡҡа килгәнсе шулай дауам итә.
Ҡайһы бер пластик материалдар саңғы өсөн ҡулай сифаттарға эйә: еүешләнмәй, уға ҡар йәбешмәй, һәйбәт шыуа. Тәүҙә пластик менән көпләнгән саңғылар барлыҡҡа килә, шунан тотош пластиктан эшләй башлайҙар.
Әлеге ваҡытта саңғының эсе бик ҡатмарлы булырға мөмкин — спорт һәм спорт инвентары индустрияһы ғилми эҙләнеүҙәргә ҙур аҡсалар һала. Хәҙерге саңғыларҙа пластиктың, ағастың, композитлы материалдарҙың, иретмәләрҙең төрлө төрҙәре ҡулланыла.
Саңғының шыуа торған табаны өсөн төрлө майҙар файҙаланыла.
Шыуыу һәм табанды майлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саңғының шыуыусанлығына уның һығылмалылығы, профиле, һүрәт текстураһы, ҡарҙың температураһы һәм һыулылығы, боҙ кристалдарының рәүеше, ҡар өҫтөнөң үҙсәнлектәре йоғонто яһай. Саңғы табанына преслап йәбештерелгән полиэтилендың шыуғандағы ышҡылыу коэффициенты 0,02-0,05 диапазонына инә. Шыуыусы йөҙлөктә текстуралы һүрәт барлыҡҡа килә, уның ҡытыршылығы етештереүсе тарафынан билдәле бер һауа торошо шарттарына иҫәпләнә. Һалҡын көн өсөн саңғы табаны — нескә шлифовкалы, епшек ҡар өсөн тупаҫ итеп эшләнә. Маҡсат саңғы табанының йөҙө менән ҡар араһында күп тигәндә 10 мкм ҡалынлығындағы һыу ҡатламы хасил итеүҙән тора. Нормаль шарттарҙа был хәл иткес фактор була. Шлифовка ярҙамында ҡар менән саңғы табаны араһындағы тейешеү зонаһын 5—15 процентҡа тиклем үҙгәртеп була, был иһә һыу ҡатламының ҡалынлығына тәьҫир итә.
Саңғы өсөн ҡулланылған пластик үҙе үк ағасҡа ҡарағанда яҡшыраҡ шыуһа ла, майлау ярҙамында уны тағы ла яҡшыраҡ итергә мөмкин. Һыңар саңғының табанына, етештереүсе мәғлүм итеүенсә (CPS Austria Group), 110 °С температурала 1 грамм самаһы май һеңдерелә (UHMW-PE аморф структураһында һәм тултырғыста иретелә). Төрлө әҙерләүсе тиҫтәләрсә төрлө май эшләп сығара. Полиэтилендың өҫкө йөҙөнөң тарттырылыу коэффициенты — яҡынса 0,032 Н·м, ғәҙәти парафин майҙарының — 0,029 Н·м, фторлы өҫтәмәләр ҡушылған майҙарҙыҡы — хатта 0,017 Н·м; был өҫтәмәләр епшек ҡарлы саңғы юлында шыуыу һәләтен арттыра. Саңғының шыуыусанлығы өсөн иң һәйбәте — бер нисә градус һалҡынлыҡ (0-4 °С). Бындай шартта шыуыу, ышҡылыуҙан бигерәк, гидродинамика күренеше булып тора. Текстуралы һүрәттең аналогтары йәнле тәбиғәттә бар — мако акулаһы һөжүм итер алдынан кәүҙәһенең турбулентлығын арттырыу өсөн тәңкәләрен ҡабартып ебәрә. Әммә был эффект саңғысы ҙур тиҙлек менән барғанда ғына (20 км/сәғәттән артҡанда) эшләй башлай һәм 1-2 км/сәғәт өҫтәй. Һалҡыныраҡ һауала шыуыусанлыҡ та кәмей бара. Ниһайәт, температура −15 °С-тан түбәнерәк төшһә, саңғы табаны менән ҡар араһындағы һыу ҡатламы юҡҡа сыға. Ундай температураға май һайлау еңеләйә төшә: ул ни бары ҡарҙан ҡатыраҡ булырға тейеш.
Майҙы һылау — ҡатмарлы эш. Һәүәҫкәрҙәргә май ҡабының тышына яҙылған тәҡдимдәргә һуҡырҙарса эйәрергә һис ярамай. Мәҫәлән, майҙы үтек менән яғыу йә циклевкалау иремәй торған майҙы буяй алмағанда ғына мөмкин. Ә щетка менән «текстура һүрәте асылғансы» ышҡырға тигән кәңәш бары тик етештереүсенең маркетинг хәйләһе генә булып тора. Улай иткәндә майҙың 99 проценты табанға яғылмай; ә яғылып ҡалғаны 5—15 километрға ғына етә. Өҫтәүенә, һөҙөмтә профессионалдар ғына өлгәшә алған ҙур тиҙлектәрҙә генә күренә, әммә ныҡ һыуыҡта бөтөнләй күренмәй. Профессионалдар текстура һүрәтен һәм пластик төрөн (тиҫтәләрсә вариант) билдәле бер һауа торошона тоҫмаллап һайлай (ҡайһы берҙә улар ҙа яңылыша). Щетка менән ышҡымаһаң, шул уҡ эште ҡар ике километр үткәнсе башҡарып сыға.
Шыуыу сифатын баһалау өсөн иң ябай ысул — таяҡ менән этәрелмәйенсә ҡалҡыу урындағы саңғы юлынан шыуып төшөү. Саңғы үткән аралыҡ әлеге һауа торошона майҙың яраҡлылығы һәм уны буяу ысулы күрһәткесе булып тора ла инде.
Тау саңғыһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тау саңғыһы — бейек битләүҙәрҙән төшөү һәм тау саңғыһы спорты өсөн файҙаланыла торған саңғы төрө.
Тәүҙә тау битләүҙәренән спорт шыуыуы өсөн ярым ҡаты беркеткесле ҡәҙимге саңғылар ҡулланыла. Яйлап улар яҡшыртыла бара. Тәүге модификацияларҙың береһе саңғының ситтәренә тышҡы яғынан тар (4-5 мм) металл таҫма беркетеүҙән ғибәрәт. Металл саңғының тауҙарҙағы ҡаты ҡарға (фирнға) тейеп игәлеүен кәметә, саңғыға идара итеүҙе еңелләштерә.
Артабан тау саңғыларына тотороҡло үксәле махсус беркеткес, махсус ботинкалар эшләнә.
Пластик барлыҡҡа килгәс, саңғы төҙөлөшө тағы ла ҙурыраҡ үҙгәрештәр кисерә. Хәҙерге тау саңғылары — замандың фәнни һәм техник ҡаҙаныштары файҙаланылған юғары технологиялы продукт ул.
Йүгереү саңғыһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йүгереү саңғыһы ике ҙур класҡа бүленә: пластик һәм ағас. Пластик саңғылар үҙ сиратында тағы ла ике төркөмгә бүленә: һырлы ҡалыплы (йәғни саңғы табанының урта өлөшө һырлы) һәм шыма ҡалыплы саңғы (йәғни саңғы табанының урта өлөшө шыма) . Шыма ҡалыплылар тағы ике төркөмгә бүленә: классик стилдә йөрөү (саңғылар саңғы юлында бер-береһенә йәнәш шыуҙырыла) һәм коньки стилендә йөрөү (саңғысы киң саңғы юлынан конькиҙа йүгергән кеүек хәрәкәт итә) өсөн.
Һырлы һәм һырһыҙ пластик саңғы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалыбында (ботинкалы урта өлөшөндә) һырҙары булған саңғылар һәүәҫкәрҙәр өсөн яҡшы, әммә профессиональ спортсылар ундайҙы ҡулланмай. Был саңғы Европала һәм Америкала күп һатыла.
Һырлы саңғыға тотҡарлау майы буяп тороуҙың кәрәге юҡ, шуға ул майлау техникаһы менән таныш булмаған һәм ара-тирә генә сығып йөрөгән тәжрибәһеҙ саңғысылар өсөн бик уңайлы.
Әммә һырҙар саңғының артҡа шыуып тороуын тотҡарлап ҡына ҡалмай, алға барыуҙы ла бер аҙ әкренәйтә. Шунлыҡтан һырлы ҡалыплы саңғы спортта бөтөнләй ҡулланылмай.
Шыма ҡалыплы пластик саңғыларҙың ботинка аҫты өлөшөн аяҡ алмаштырғанда артҡа шыуыуҙы тотҡарлай торған май менән майлайҙар. Яңы шөғөлләнә башлаған кешегә өс төрлө саңғы майы, пластик ҡырғыс һәм май буяғыстарҙан торған ябай ғына йыйылма етә.
Саңғы беркеткестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саңғы ботинкаға төрлө ҡатмарлылыҡтағы төрлө беркеткес менән нығытыла. Беркеткес төрҙәре:
- ябай
- фомшаҡ
- ярым ҡаты
- ҡаты
- тау
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Øivind Kulberg From Rock Carvings to Carving Skis (инг.) // Skiing Heritage. — 2007. — Т. 19. — № 2. — P. 34—37. — ISSN 1082-2895.
- ↑ Лыжи // БРЭ. Т.18. М., 2011.
- ↑ Микляев А. Подводные археологические исследования озера Сенница в 1982-87 гг // Сообщения государственного Эрмитажа. — Л., 1990. — № 4. — ISSN 0132-1501.
- ↑ Валерий Кудрявцев, Жанна Кудрявцева. История двух деревянных подошв // Спорт мира и мир спорта — Молодая гвардия, 1987. — Б. 145. — 331 б.
- ↑ Зимние радости. // The New Times, 17.12.2011
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лыжи // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)(рус.)
- Why is ice and snow slippery? The Tribo-physics of skiing, L. Karlöf, L. Torgersen Axell, D. Slotfeldt-Ellingsen
- Sliding Friction of Polyethylene on Snow and Ice, L. Bäaurle, Swiss Federal Institute of Technology, Zurich
- Friction characteristics between ski base and ice — fundamental lab scale tests and practical implications, P. Sturesson, Uppsala Universitet
- Performance Skiing: Training and Techniques to Make You a Better Alpine Skier, G. Thomas, ISBN 0-8117-3026-3
- Teflon® Paraffin Low Friction Wax for All Snow Conditions, DuPont Technology
- The complete quide to cross-country ski preparation, N. Brown, ISBN 0-89886-600-6
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Родителям подрастающих лыжников». Заслуженный мастер спорта России Иван Кузьмин рассказывает родителям, как правильно выбрать лыжи, лыжные ботинки и лыжные палки для ребёнка (рус.).
- Как намазать беговые лыжи? Главный редактор журнала «Лыжный спорт», мастер спорта СССР по лыжным гонкам Иван Исаев рассказывает о простых и дешёвых способах смазки беговых лыж лыжной мазью (рус.).


text:
Ғәмле, моңло ҡыҙы халҡымдыңИсеменә күрә есеме бит инде. Белмәй әйтмәгәндәр. Ҡырмыҫҡалы кешеләре лә, район атамаһын аҡлап, бөтмөрлөгө, саялығы, тәртип һәм теүәллек яратыуы менән айырыла. Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, боронғо йырҙарҙы башҡарып, мәшһүр йырсы исемен алған...
Гүзәл СИТДИҠОВА: Ҡиәмәтлек ейәнҠайҙа нимә аунап ятҡанын да аңламаҫлыҡ, эскеселәр һаҫығы сығып торған тығырыҡ ҡына йорт эсендә, яҙҙан уҡ яғылмаһа ла, йәй уртаһына тиклем ятҡан утындан ҡойолоп ҡалған ҡайыры-ҡойоро, тапсыҡтар өҫтөнә ташлап ҡуйылған һәләмә араһына килеп төшөп, сабый...
Тимер ЙОСОПОВ: ”Офоҡ – биҙәкле таҫтамал”Апайҙарым /Шәлкем/ I Яңғыҙ булдың, Һанһыҙ булдың, апай, Өҙгөләнеп заман елдәренән... Ғүмерең бит эш өҫтөндә үтте, Ғәйбәттәрҙең төшмәй телдәренән. Тыуыр йылдарыңа атланың һин, Йөҙөң ҡуйып яҙҙың йәшененә....
Изгелек һабаҡтары“Лиза Ҡыям ҡыҙы – бөйөк уҡытыусы, сөнки ул балаларҙы уҡырға өйрәтә”, – Мәскәү дәүләт университетының химия факультеты деканы, академик Валерий Луниндың был һүҙҙәрендә һис бер арттырыу юҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө мәктәп программалары балаларға...
Эҫе йәй өсөн уңайлы кейемЙәйен килешмәгән күлдәкте, йыйылмаған сәсте һалҡын көндәрҙәге кеүек йылы кейем һәм башлыҡ аҫтында йәшереп булмай. Сағыу миҙгел камиллыҡ талап итә. Йәй – мәшәҡәтле мәл: баҡса ултыртыу, өйҙө төҙөкләндереү, балаларҙың ялын ойоштороу, уларҙы юғары уҡыу...
Табип ғаиләһенән тәмлекәстәрИнира Ғәзим ҡыҙы менән Хәйҙәрйән Фәйзрахман улы Әхмәҙуллиндарҙың бергә донъя көтөүенә оҙаҡламай 45 йыл тула. Йәш сырайлы, яғымлы һүҙле, зәп-зәңгәр күҙле мөләйем ханымға 74 йәш икәненә тәүҙә ышанғы ла килмәне. “Этҡол ауылы ҡатын-ҡыҙҙар советының иң...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 481
ИБРАҺИМ МЕРӘҪОВ, (?—1788), Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Нуғай даруғаһы Өршәк‑Мең улусы Мерәҫ а. (Дәүләкән р‑ны Иҫке Мерәҫ а.) башҡорттарынан. Шул уҡ улустың старшинаһы. Ибраһимовтар нәҫелен башлап ебәреүсе. Ихтилалға 1773 й. дек. ҡушыла, Өфөнө ҡамауҙа ҡатнаша. 1774 й. апр. башында ихтилалдан сыға. Апр.‑июндә баш күтәреүселәр ғәскәрҙәренең хәрәкәте т‑да властарға хәбәр итә. Июнь аҙ. ихтилалға яңынан ҡушыла. Өфө провинцияһы Стәрлетамаҡ пристане һәм Өфө янында Ҡаранай Моратов м‑н берлектә П.М.Голицын һәм А.Я.Якубович етәкс. хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша. Июль аҙ. хөкүмәт ғәскәрҙәре яғына сыға. Старшина вазифаһын һаҡлап ҡала.
С.У.Таймаҫов
Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев


text:
- Подробности
- Просмотров: 272
ПИДОПЛИЧКО Николай Макарович (21.3.1904, Подольск губ. Казацкое а. – 27.3.1975, Киев), миколог. Украина ССР-ы ФА-ның мөхбир ағзаһы. (1957). Фәнни хеҙмәттәре ҡыяҡлы иген бөртөктәренең, ҡоро мал аҙыҡтарының микрофлораһы, бәшмәктәрҙең систематикаһы, флораһы, экологияһыһәм физиол. әүҙемлеге проблемаларына арналған. Микотоксикоздарҙы, антибиотиктарҙы өйрәнгән. Украина ССР-ы ФА-ның Өфөгә эвакуацияланыуы осоронда (1942–43) Зообиология ин-тында эшләй. П. ҡатнашлығында культуралы ҡыяҡлыларҙың орлоҡтарында һәм ҡоро мал аҙыҡтарында үҫешкән бәшмәктәрҙең септик ангина һәм Уралдағы а.х. малдарының ауырыуҙары этимологияһындағы ролен билдәләү б-са тикшеренеүҙәр үткәрелгән. П. тарафынан тәүге тапҡыр бәшмәктәрҙең бер нисә яңы таксоны тасуирланған, игенде таҙартыу һәм уның ашарға яраҡлы булыуы б-са тәҡдимдәр эшләнгән. СССР‑ҙың Дәүләт пр. лауреаты (1952).
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Рөстәм Хәмитов «Башҡортостандың алтын тауышы» Әхәт Мортазиндың туғандарына ҡайғы уртаҡлашыуын белдерҙе
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, республика хөкүмәте ағзалары бик иртә арабыҙҙан китеп барған Башҡортостан телевидениеһы дикторы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Әхәт Мортазиндың туғандарына һәм яҡындарына ысын күңелдән ҡайғы уртаҡлашыу белдерҙе. «Башҡортостандың алтын тауышы» Әхәт Мортазин 13 мартта ҡапыл ғына донъя ҡуйҙы. Уға 59 йәш ине.
Әхәт Мотаһар улы Мортазин 1959 йылдың 6 февралендә Учалы районының Яңы Байрамғол ауылында тыуған.
Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетын тамамлағандан һуң 1986 йылда «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһына ижади конкурсты уңышлы үтеп, радиотапшырыуҙар студияһына диктор вазифаһына эшкә ҡабул ителә. Шунан алып, уның бөтә хеҙмәт эшмәкәрлеге республика радиоһы һәм телевидениеһы менән бәйле була.
«Үҙенсәлекле тауыш, юғары башҡарыу оҫталығы, башҡорт телен тәрән белеү, журналист оҫталығы Әхәт Мортазинға иң популяр, телевидение һәм радиотапшырыуҙарының яратҡан алып барыусыларының береһе булыу мөмкинлеге бирҙе. Ул тура эфирҙа мәғлүмәт тапшырыуҙарын оҫта алып барыу, башҡорт телендә нәфис таҫмаларҙы һәм йәнһүрәттәрҙе тауышландырыу, радио һәм телепостановкаларҙа төрлө пландағы, шул иҫәптән Салауат Юлаев, Аҡмулла, Зәки вәлиди, Миңлеғәли Шайморатов һәм башҡа күренекле шәхестәрҙе башҡарыу һәләтенә эйә булды. Уның тауышы менән Мостай Кәримдең, Рәми Ғариповтың, башҡа бик күп башҡорт яҙыусыларының һәм шағирҙарының әҫәрҙәре яҙылған, — тип билдәләнгән хатта. — Әхәт Мортазиндың ижади эшмәкәрлегендә тағы лә бер ҡыр – режиссер, шулай уҡ документаль һәм публицистик тапшырыуҙар алып барыусы сифатындағы эш. Уларҙың күбеһе республиканың «алтын телерадиофондын» тулыландыра һәм Башҡортостанды Рәсәй радиостанциялары эфирында лайыҡлы таныта. Әхәт Мотаһар улы республика кимәлендәге бик күп сараларҙы алып барҙы, коллективтың ижтимағи тормошонда әүҙем ҡатнашты, оҙаҡ йылдар радиотапшырыуҙар студияһының профсоюз комитетын етәкләне, йәш һөнәрҙәштәре өсөн тәрән аҡыллы һәм хәстәрлекле остаз булды, лайыҡлы абруй һәм хөрмәт ҡаҙанды.
Күп йылдар дауамында намыҫлы һәм һөҙөмтәле эшләгәне, башҡорт телен, республика мәҙәниәтен һәм сәнғәтен һаҡлауға һәм үҫтереүгә тос өлөш индергәне өсөн Әхәт Мортазин «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды. Уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» тигән дәрәжәле исем бирелде.
Юғары кимәлдәге професиионал һәм иҫ киткес шәп кеше – Мортазин Әхәт Мотаһар улы тураһында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланасаҡ», — тиелә рәсми некрологта.
Мәрхүм менән хушлашыу 15 мартта иртәнге сәғәт 10-дан 12-гә тиклем Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 34 адресы буйынса М. Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры бинаһында үтә.
http://www.bashinform.ru/news/1128341-rustem-khamitov-vyrazil-soboleznovanie-rodnym-zolotogo-golosa-bashkortostana-akhata-murtazina/


text:
Республикала йәшәгән ҡатын ике йылдан һуң үҙенең улын тапты
Республикала йәшәгән ҡатын ике йылдан һуң үҙенең улын тапты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Башҡортостанда йәшәгән ҡатын һуңғы тапҡыр үҙенең өс йәшлек улын ике йыл элек, 2015 йылдың декабрендә күргән. Тап шул ваҡытта уның элекке ире яйлы сәбәп менән улын алып киткән. Малайҙың ҡайҙалығын асыҡлау буйынса күрелгән саралар бер ниндәй ҙә һөҙөмтә бирмәгән.
Ике йылдан һуң ҡатын Һамар ҡалаһы урамынан үтеп барышлай таныш тауышты ишетеп, әйләнеп ҡарай һәм икенсе ҡатын оҙатыуында йөрөгән улын күреп ҡала. Ошо хәл 13 ноябрҙә була. Был көндө ул Һамарға алмаш график буйынса эшләгән предприятиеға килә. Бәхеткә, ошо ваҡытта полиция капитаны, Рәсәйҙең Һамар ҡалаһы буйынса Эске эштәр министрлығының 2-се полиция бүлеге хеҙмәткәре Маргарита Алексеева эргәлә була. Ғариза биргән ҡатын шунда уҡ уға ярҙам һорап мөрәжәғәт итә.
Баланы оҙатып йөрөгән ҡатындың сабыйҙың атаһының ҡатыны икәнлеген асыҡлағас, полиция капитаны үҙенең автомобилендә ошо ваҡиғала ҡатнашыусыларҙы бүлеккә алып бара һәм полиция майоры бәлиғ булмағандарҙың эштәре буйынса өлкән инспектор Анна Нәҙершинаға тапшыра. «Балалар полицейскийы» тулҡынланған әсәне тынысландыра, бала менән һөйләшә, документтарҙы тикшерә. Тейешле саралар күрелгәс, сабый әсәһе менән бергә өйөнә ҡайтып китте, тип хәбәр итә Рәсәйҙең Һамар ҡалаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте.
http://www.bashinform.ru/news/1091487-zhitelnitsa-bashkirii-spustya-dva-goda-nashla-svoego-syna/


text:
Әлшәй районы йәмле Дим буйынан Ибрай ауылы ҡыҙы, һәүәҫкәр йырсы Земфира Ситдикова.
Башҡортостандың йыр сәнғәтендә күптән танылыу яулған, «Һандуғастар» «Бәпәйем» һәм башҡа популяр йырҙары аша тамашасыға яҡшы таныш йырсы Әлфиә Әмерханова.
Баймаҡ районынан бик күп төбәк, республика бәйгеләре лауреаты, йәш йырсы Алмас Хөсәйенов.
Башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк –ара XIV «Ирәндек моңдары» һәүәҫкәр бәйгеселәре сығышы.
Башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк –ара XIV «Ирәндек моңдары» конкурсынан репортаж.
Мәләүез районы Томансы ауылынан һәүәҫкәр йырсы Райхана Хафизова.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
әсәйебеҙ тыңлап ҡыуана...
Хөрмәтле "Ашҡаҙар" хеҙмәткәрҙәре. Беҙ һеҙҙе Ейәнсура районында тыңлайбыҙ, бигерәк тә 85 йәшлек әсәйебеҙ һеҙҙе тыңлап ҡыуана. Уңыштар һеҙгә"
Нисек ҡатнашырға?
Был проектта нисек ҡатнашырға? Мин дә йырға битараф түгелмен, гармунда уйнайым...
Беҙгә шылтыратығыҙ,
Беҙгә шылтыратығыҙ, һөйләшербеҙ, яҙмаларығыҙ булһа алып килегеҙ, телефоныбыҙ 2461-482, рәхим итегеҙ, көтәбеҙ.
яңы йырҙар көтәбеҙ...
Флүзә апай, бик матур йырлайһығыҙ! Рәхмәт. Тағы ла яңы йырҙар көтөп ҡалабыҙ һеҙҙән.
ТЫҢЛАНЫМ, МОҢЛАНЫП ТА АЛДЫМ...
ФЛҮЗӘ АҠЫЛЛЫМ, БИК МАТУР, МОҢЛО ЙЫРЛАЙҺЫҒЫҘ, ТЫҢЛАНЫМ, МОҢЛАНЫП ТА АЛДЫМ. ҺЕҘГӘ УҢЫШТАР ТЕЛӘЙЕМ .
Хөрмәтле тыңлаусыларыбыҙ,
Хөрмәтле тыңлаусыларыбыҙ, беҙҙең тапшырыуҙа ҡатнашыусы гәүҙәрҙәребеҙгә иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт, ысынлап та моңло тауышлы кунаҡтарыбыҙға үҙебеҙ ҙә ҡыуанабыҙ, арағыҙҙа моңло, хисле, халыҡ араһынан сыҡҡан һәүәҫкәр йырсылар булһа, ихлас тапшырыуға саҡырабыҙ, көтәбеҙ, килегеҙ.Ҙур ихтирам менән Зөмәйрә Сафина.
...күңелгә ятышлы...
Флүзәнең йырҙары ла,тауышы ла бик күңелгә ятышлы. Афарин яҡташ! Туҡ-Сорандарҙы ла онотмаһындар әле башҡорттар!
Отзыв о передаче о Гали Валиуллине.
Хочу выразить огромную благодарность за интересную,содержательную передачу о творчестве директора Национального музея РБ Гали Валиуллине! Очень понравились его стихи! Побольше бы таких патриотических,полных смысла и высоких идей стихов в наше нелегкое время!
Гали Файзрахманович, спасибо Вам,что дарите людям такие прекрасные стихи! Спасибо композитору Ильшату Халилову, за то что сочинил такие красивые мелодии к этим стихам!Ни одна из услышанных здесь песен не оставила меня равнодушной! Спасибо любимым нашим певцам Олегу Кильмухаметову,Гузель Ульмаскуловой, Азамату Гилязеву,Венеру Камалову за такое проникновенное исполнение произведений.
...матур йырлайһың
Бигерәк тә матур йырлайһың, Асия, шиғырҙарыңды әйтеп тораһыла юҡ!
Теләктәрем Илүзә Заһит ҡыҙына
Һаумыһығыҙ! Илүзә Заһит ҡыҙының моңло тауышына элек тә һоҡлана торғайныҡ( ул Учалы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының методисы булып эшләне).Әле лә бик яратып, ихлас тыңлап ултырҙым. Элекке методисыбыҙға артабан да ныҡлы һаулыҡ, ғаилә бәхете, бәрәкәтле тормош юлы теләйбеҙ. Уңыштар һеҙгә!!!
Рәхмәт иғтибарығыҙға, беҙ ҙә
Рәхмәт иғтибарығыҙға, беҙ ҙә ҡунаҡтарыбыҙ уңыштары өсөн оло ҡыуаныс кисерәбеҙ , беҙҙең менән бергә булғанығыҙға рәхмәтлебеҙ.
Яҡташым өсөн ғорурландым...
Гөлфиә Атауллы ҡыҙының шиғырҙарын тыңлап, яҡташым өсөн ғорурланып ултырҙым. Мин дә Бикбау ауылы ҡыҙы, ләкин 40 йылдыр Гөлфиә апайҙы күрмәгәнемә... Бик әүҙем, шаян, тырыш, спортты яратыусы булып хәтеремдә уйылып ҡалған. Шиғырҙары тормошсан, ябай, ихлас яҙылған. Уңыштарығыҙға ҡыуаным! Ғаиләһе, туғандары тураһында бер ни ҙә белмәй инем. Ихтирам менән Әнзинә(һеңлеһе Лизаның класташы) Таҙлар ауылы.
Рәхмәт, "Ашҡаҙар"!!!
"Кышкы романс" өсөн рәхмәт!!!
Илдар Алек улының уңыштарына ҡыуанам, уның менән ғорурланам. Афарин, Илдар!! "Ҡышҡы романс" өсөн рәхмәт!!! Артабан да уңыштар һиңә!!!
Фанида моңлоһоң,рәхмәт йырзарың өсөн,һинең йырзарыңды
Фанида моңлоһоң,рәхмәт йырзарың өсөн,һинең йырзарыңды тыңлап йәшәргә көс алабыз.
Халыҡ гәүһәрҙәре
Бик матур жырлыйсыз,Лина апа.
РӘХМӘТ ҺҮҘЕ
"АШҠАҘАР" РАДИОҺЫНА ХАЛЫҠ ТАЛАНТТАРЫН КҮТӘРЕҮЕ ӨСӨН ҘУР РӘХМӘТ! ИЛЬЯС АЛЛАЯРОВ ХАҠЫНДАҒЫ ТАПШЫРЫУҘА ИЖАДЫМ ХАҠЫНДА ЛА ЙЫЛЫ ҺҮҘҘӘР ӘЙТЕЛДЕ.
ЯҢЫ ҮРҘӘР, ИЖАДИ БАЛҠЫШТАР ҺЕҘГӘ!!!!
ЛАРИСА АБДУЛЛИНА


text:
📖 Күсейҙәр өсөн Республика көнө икеләтә ҡыуаныслы булды. Был көндө арҙаҡлы яҡташыбыҙ, Башҡортостандың халыҡ шағиры, БР-ҙың Ғ. Сәләм һәм С. Юлаев…
Мәғлүм булыуынса, Рәсәй Урман хужалығы йыл һайын «Йәшә, урман!» бөтә Рәсәй акцияһы иғлан итә. Быйыл ул етенсе йыл рәттән уҙғарыла….
Башҡорт әҙәбиәтендә ярты быуаттан ашыу арымай-талмай ҡәләм тибрәтеп, бөтә ғүмерен журналистикаға, матбуғатҡа, мәҙәниәткә һәм әҙәбиәткә арнаған Башҡортостандың халыҡ шағиры,…
25 сентябрь Темәс ауыл модель китапханаһында яҡташыбыҙ яҙыусы Азамат Ҡәҙерғоловтың 80 йыллыҡ юбилейына арналған «Ҡәҙер һәм Хәтер» кисәһе үтте. Яҙыусының…
Башҡорт китабын пропагандалау аҙналығының икенсе көнө ҡаланың 1-се һанлы урта мәктәбендә дауам итте. 7-8 синыф уҡыусыларына яҡташ яҙыусылар Башҡортостан яҙыусылар…
Бөгөн балалар китапханаһында Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Рәйсә Миҙхәт ҡыҙы Иҫәнбаеваның тәрбиәселәр, уҡытыусылар, балалар һәм ата-әсәләр өсөн тәғәйенләнгән «Уйнай-уйнай үҫәбеҙ» исемле…
Йыл һайын сентябрь айында башҡорт китаптары аҙналығын үткәреү матур йолаға әйләнде. Аҙналыҡта үҙәк һәм ауыл китапханаларында яңы донъя күргән…
Президентская библиотека функционирует как общегосударственное электронное хранилище цифровых копий важнейших документов по истории, теории и практике российской государственности, русскому языку,…
Сегодня началась очередная аттестация библиотечных работников Баймакского района. В первый день тестировали библиотекарей центральной библиотеки. Аттестация проводилась в целях определения…


text:
1895 йыл
1895 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһан бишенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1895 йылы, 2 мең йыллыҡтың 895 йылы, XIX быуаттың 95 йылы, XIX быуаттың 10 ун йыллығының 5 йылы, 1890 йылдарҙың 6 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 14 ғинуар — Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы, күренекле башҡорт шағиры, Башҡорт хөкүмәте (1917—1919) ағзаһы.
- 29 октябрь — Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы, башҡорт һәм татар йырсыһы, композитор, БАССР-ҙың халыҡ артисы (1929). Сәйәси репрессия ҡорбаны.
Вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 20 октябрь — Мифтахетдин Аҡмулла, күренекле башҡорт шағиры, мәғрифәтсе.


text:
Арышбаш, бесәй ҡойроғо (
Ташлы-далалы һөҙәклектәрҙә үҫә. 20-70 см оҙонлоҡтағы ҡыуаҡланған ҡыяҡлылар. Тамыр системаһы ҡалын, суҡ. Һабағы тура, еңелсә ҡытыршы. Япраҡтары тығыҙ, оҙонса түңәрәк формала. Сәскә төркөмдәре − ҡыяҡ йәки йомортҡа һамаҡ ҡатмарлы башаҡтар. Башаҡтары күп сәскәле, ике рәтле. Емеше − бөртөксә. Орлоҡтан үҫтерелә. Һыуыҡҡа, ҡоролоҡҡа сыҙам, тупраҡҡа талапсан түгел. Көтөү йөрөүҙән ҙур зыян күрмәй. Ҡиммәтле мал аҙығы. Ҡомлоҡтарҙы нығыта, тупраҡ структураһын яҡшырта. Декоратив маҡсаттарҙа үҫтерелә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 228
СОЦИАЛЬ СТРАХОВКАЛАУ, страховка хәүефе барлыҡҡа килгәндә (мед. ярҙамы, ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ алыу кәрәклеге булғанда, һөнәри ауырыу, инвалидлыҡ, ҡартлыҡ, эшһеҙ тип танылыу, страховкаланған кешенең йәки уның ҡарамағында булған ғаиләнең эшкә яраҡһыҙ ағзаларының үлеме һ.б.) халыҡты соц. яҡлау формаһы, шәхси страховкалау төрө. Страховка хәүефенең һәр төрөнә страховка м‑н тәьмин итеүҙең билдәле бер төрө тура килә (ҡайһы берҙәре РФ‑та мотлаҡ була һәм эшләүсе граждандарҙың мотлаҡ С.с. аҡсаһы иҫәбенән түләнә). Дәүләт һәм дәүләткә ҡарамаған С.с. айырыла. С.с. дәүләттең социаль сәйәсәтен бойомға ашырыу инструменты булып тора. Башҡортостанда РФ Социаль яҡлау страховкаһы фондының БР б‑са төбәк бүлексәһе эшләй (1994 й. БР‑ҙың дәүләт соц. яҡлау страховкаһы фонды булараҡ ойошторола, 2009 й. 12 филиалы була, 85,2 мең страховкаланыусыны хеҙмәтләндерә), ул ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ һәм әсәлеккә бәйле, ш. иҫ. производстволағы бәлә‑ҡаза осраҡтары һәм һөнәри ауырыуҙар б‑са мотлаҡ С.с. тормошҡа ашыра, льготалары булған граждандарға шифахана‑курорттарҙа дауаланыу, инвалидтарға протезлау‑ортопедия изделиелары һәм реабилитацияның техник сараларын, ҡатын‑ҡыҙҙарға йөклөлөк һәм бала табыу, бала тапҡандан һуңғы осорҙа һәм баланы “Тыуым сертификаты” программаһы б‑са бер йәше тулғансы диспансер күҙәтеү б‑са һаулыҡ һаҡлауҙың дәүләт һәм муниц. учреждениелары хеҙмәтенә түләүҙе; зарарлы һәм хәүефле производстволарҙа эшләүселәргә медицина ҡарауы үткәргәндә финанслауҙы тәьмин итә (ҡара: Һөнәри ауырыуҙар). 2009 й. төбәк бүлексәһенең бюджеты — 11 млрд һум, ш. иҫ. мотлаҡ С.с. — 7,7 млрд, производстволағы бәлә‑ҡаза осраҡтары һәм һөнәри ауырыуҙарға — 0,78 млрд һум, РФ‑тың мотлаҡ С.с. фондына өҫтәмә функцияларҙы башҡарыуға 2,4 млрд һум тәшкил итә. 2009 й. тиклем йыл һайын төбәк бүлексәһе мәктәп йәшендәге балалар өсөн һауыҡтырыу лагерҙарына 170 меңгә яҡын путёвка бүлә.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Ул көй яҙған йырҙар радио, телевидение эфиры аша көн һайын моңсолдар күңеленә ашҡына. Уның йырҙары менән башҡорт эстрадаһы үҙенең яңы үрҙәренә артылды. Үҙе иҫән сағында уҡ башҡорт профессиональ йыр сәнғәтендә тотош бер йүнәлеш булдырған композитор, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ғ. Сәләм исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Салауат Низаметдиновтың ижади ҡаҙанышы, фиҙакәр ҡаһарманлығы тураһында бик оҙаҡ һөйләргә була. Уның хаҡында киләсәктә лә замандаштары күреп белгән, йырҙарына ғашиҡтар үҙ фекерҙәрен әйтер, мәҡәләләр яҙыр, фәнни яҡтан өйрәнер.
Ә бөгөн гәзит уҡыусыларға уның яҡындарының хәтирәләрен тәҡдим итәбеҙ. Туғандарса мөнәсәбәттә ниндәй кеше булған һуң Салауат Әхмәҙи улы? Әйҙәгеҙ, бергәләп иҫтәлектәр донъяһына сумайыҡ.Ғәли Әхмәҙей улы, ағаһы:
– Салауаттың бала сағы ғаиләбеҙҙәге башҡа балаларҙыҡы кеүек үк үтте. Нисек кенә теләһәк тә, артыҡ шатлығы ла, туҡлығы ла тәтемәне. Шулай ҙа рух юғарылығынан мәхрүм түгел инек.
Йәй кинәнеп беҙ һыу индек, балыҡ ҡармаҡланыҡ. Ауырға тура килһә лә, ул да беҙҙән артта ҡалманы. Йылдар уҙҙы, уҡырға барырға ваҡыт етте. Атай уны Өфөләге һуҡырҙар өсөн интернатҡа алып барҙы. Тәүге осорҙа нисек өйрәнеп киткәнен күҙ алдына килтерәм мин, еңелдән булмағандыр, әммә ялға ҡайтҡанында тәьҫораттары ташып торор ине. Ундағы көн тәртибен, ял мәлдәрен, дәрестәрҙе һөйләне. Ике-өс йыл уҡыуҙан һуң мәктәптә музыка йүнәлештәре барлыҡҡа килде.
Миндәктә беҙ йәшәгән урамда бер егет баянда уйнай ине. Кистәрен иһә уның тирәһендә төрлө йәштәгеләр йыйыла торғайны. Ә 3-4-се кластан һуң бер ҡайтҡанында Салауат та ҡулына баян алды. Бәләкәй булғанлыҡтан, баян артынан башы ғына тырпайып күренде. Бына ул “Сиртаки” тигән грек бейеүен уйнай башланы. Мин бейеп ебәрҙем. Барыһына ла шул тиклем оҡшаны, хатта Салауаттың уйнауын, минең бейеүемде ҡабат-ҡабат һоранылар.
Музыка мәктәбендә, училищела уҡығанында ул уҡытыусылары, тәрбиәселәре М.Ғ. Мырҙабаев, Д.М. Таһиров, И.А. Пеняев, Н.Н. Ивановтар тураһында ҙур ихтирам менән һөйләне. Холҡонда маҡсатҡа ынтылыш, эшһөйәрлек, намыҫлылыҡ булды. Танылыу алған көйҙәр яҙҙы.
Шулай бер күрешкәндә Салауат минән: “Көйҙө башҡортса яҙырғамы, әллә руссамы?” – тип һораны. Мин башҡортса яҙырға кәңәш иттем. Был йәһәттән ул туған телен камиллаштырҙы, төптәнерәк өйрәнде. Шулай итеп яңынан-яңы йырҙары, “Ай тотолған төндә” операһы кеүек етди әҫәрҙәре барлыҡҡа килде. Күпме көс түгелгән! Салауат ныҡышмалы эшләне, ләкин уға ҡамасаулаған мәлдәр ҙә булды. Ғаиләләге ыҙғыш, айырылышыу кеүек проблемалар ҙа урап үтмәне үҙен.
Аныҡ ҡына иҫләмәйем, 1974 йылдамы икән, әллә 1975 йылдамы, Одессаға барырға булғайныҡ. Ул заманда ундағы Филатов исемендәге күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты илебеҙҙә иң көслөһө ине. Салауат операцияға, дауаланыуға, күреү һәләтенең ҡайтыуына өмөт итә ине.
Йәйге эҫе көндәр. Йылы яҡҡа барырға теләүселәрҙең һаны ла байтаҡ. Билет табыу ҡатмарлы. Бына беҙ, бер поездан икенсеһенә күсеп ултырып, барып та еттек һәм ҙур ауырлыҡ менән табипҡа эләктек. Тик тикшеренеүҙең һөҙөмтәһе ҡыуандырманы: күҙ нервылары һулыған, дауаланмай. Хөкөм сығарылған, әммә артабан йәшәргә кәрәк ине. Һәм ул йәшәне, намыҫлы һәм лайыҡлы йәшәне!
Һуңғы арала, бигерәк тә 2013 йылдың июнендә арыуы тураһында әйтер булды. “Мин һине шундай яратам!” операһын яҙған ваҡыт. Эште ситкә һалып торорға кәңәш иттем. Тик ул “Башлаған ғәмәлде аҙағына еткерергә кәрәк” тип һүҙемә ҡолаҡ һалманы...
* * *Йомаҙил Әхмәҙей улы, ҡустыһы:
– Ғаиләбеҙҙә һигеҙ бала инек. Мин иһә Салауат ағайҙан ике йәшкә генә кесе булғанлыҡтан, бергә уйнап үҫтек, ҡайғы-шатлыҡты ла бергә кисерҙек. Ниҙәр генә булманы. Бер мәл утын ярып маташҡанында, яҙа һуғып тубығына ла эләкте. Һыу ингәндә бата яҙғаны ла булды. Өләсәйҙә сәй эсеү буйынса бәйгеләр ҙә уҙғарҙыҡ.
Һуңғараҡ ул Өфөгә уҡырға китте. Унда Салауат ағай музыка менән шөғөлләнә башланы. Алтынсы класта атай уға баян һатып алып бирҙе. Башҡаларға ҡамасауламаҫ өсөн ул төндәрен иҫке өйөбөҙҙә шөғөлләнде. Радиоһы ла булды уның. Яңылыҡтар, хоккей, футболды шунан тыңланы. Бах, Чайковский, Шостакович көйҙәренә ҡолаҡ һалды. Йылдар менән музыкаға нығыраҡ ылыҡты. Поезда юл буйына уйнап, йырлар булды. Барыһы ла уға ҡушылып көйләр ине. Уҡыусы ғына булһа ла, мәктәпкә сығыш яһарға саҡырҙылар Салауат ағайҙы. Һуңғараҡ мәҙәниәт йортонда вокаль-инструменталь ансамбль ойошторолдо.
Бер заман барыбыҙ ҙа ғаиләле кешеләр булып киттек. Атай-әсәй мәрхүм булғас та, тыуған йортта йышыраҡ осрашырға тырыштыҡ. Салауат ағай барыһына ла ярҙам итергә ынтылды. Миңә лә өй һалышыуҙа ҙур булышлыҡ күрһәтте. Ә уға ҡунаҡҡа барғанда, Өфө урамдары буйлап экскурсиялар ойошторҙо.
80-се йылдар айырыуса иҫтә. Һәр экскурсовод та ҡала менән уның кеүек таныштыра алмаҫ ине. Троллейбуста, автобуста, трамвайҙа йөрөнөк, һәр магазин, һәр туҡталыш тураһында ихлас һөйләр ине...
* * *Асия Әхмәҙей ҡыҙы, апаһы:
– Миңә – ололарына икенсе әсәй булырға тура килде. 15 йәш үҙемә, ә балалар дүртәү берсә. Ҡараным. Салауат тәүҙә күргән кеше кеүек ине. Беҙ уның һуҡырлығын аңламаныҡ та хатта. Бер көн күрше инәй беҙгә инде, туғаныбыҙҙы ҡулына алып уйнай башланы, ә һуңынан: “Мәскүрә, ул күрмәй бит”, – тип әйтеп ҡуйҙы. Әсәй ышанманы: “Булыуы мөмкин түгел!” Әлбиттә, беребеҙҙең дә быға ышанғыһы килмәне. Һуң үҙе күңелсәк һәм шуҡ, гел йылмая һәм һирәк илай...
Үҫә биргәс, ҡыҙыҡһыныусанға әйләнде Салауат, күп һорауҙар бирҙе. Өфөгә уҡырға барыу тураһында баш ватып торманы, шунда уҡ ризалашты. Ә музыка мәктәбенә ингәс, баян кәрәк булып китте. Ғаилә ҙур, атай үҙе генә эшләй. Шул саҡ “Ҡайҙан аҡса алырға?” тигән һорау тыуҙы. Үгеҙҙе һуйып һатырға ҡарар иттек һәм шулай эшләнек тә. Салауат ныҡ ҡыуанды. Баяны ла үҙе хыялланғанса биш рәтле һәм концерт өсөн ине. Ә бер аҙҙан ялдарға ҡайтҡанында дуҫтарын үҙенең йырҙары менән ҡыуандыра башланы...


text:
- Подробности
- Просмотров: 459
БАРҠЫЛДАҠТАР (Turdidae), турғай һымаҡтар отрядына ҡараған ҡоштар ғаиләһе. 49 заты, 305‑тән ашыу төрө билдәле, поляр өлкәләр һәм Яңы Зеландиянан башҡа бөтә Ер шары буйлап таралған. БР‑ҙа 6 затҡа ҡараған 18 төрө бар. Күсәр ҡош. Кәүҙә оҙонлоғо 13—29 см, ауырлығы 130—200 г. Төрҙәрҙең күбеһендә кәүҙәһенең арҡа яғының төҫө һоронан алып ҡараға тиклем, ҡара йәки һоро сыбарлыҡтар бар; ҡорһағының төҫө аҡ, буҙ, һоро, ҡара сыбарлыҡтары бар, ҡайһы берҙә ҡоба‑ҡыҙыл (утҡойроҡ, таң турғайы йәки ҡурай еләге турғайы). Суҡышы төҙ. Аяҡтары уртаса оҙонлоҡта, бәкәл һөйәгенең ал яғы бер ҡалҡансыҡ м‑н ҡапланған. Ҡойроғо тура, 12 ҡойроҡ ҡауырһынынан тора. Енси диморфизм (ата ҡоштар сағыуыраҡ төҫтә) көйәҙ һандуғас, таң турғайы, таштурғай, шаҡылдаҡ өсөн хас. Моногам. Парлап, һирәкләп колониялар м‑н (аҡҡаш барҡылдаҡ, мышар барҡылдағы) ағас баштарында (йырсы барҡылдаҡ, ҡара барҡылдаҡ һ.б.), ерҙә (һандуғастар, шаҡылдаҡ һ.б.), түңгәктәрҙә һәм ағас ҡыуыштарында (таң турғайы), ҡая ярыҡтарында, текә ярҙарҙа һәм кимереүселәрҙең өңдәрендә (таштурғай) оялай. Йылына 1—2 тапҡыр бала сығара, 5—6 сыбар, һирәгерәк бер төҫтәге йомортҡа һала. Инә ҡош 12—15 көн баҫа. Селәүсендәр, бөжәктәр, һирәгерәк лайлалы ҡусҡарҙар һәм үрмәкселәр, ҡышын һәм көҙөн емеш‑еләк һәм үҫемлек орлоҡтары м‑н туҡлана. Урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа, парктарҙа һәм баҡсаларҙа, йылға һәм шишмә ярҙарында, һирәгерәк болондарҙа, көтөүлектәрҙә, ташландыҡ ерҙәрҙә йәшәй. Бөтә ерҙә осрай. Ауыл хужалығы һәм урман культуралары ҡоротҡостарын юҡ итә, үҫемлек (балан, эт муйылы, миләш, гөлйемеш һ.б.) орлоҡтарының таралыуына булышлыҡ итә.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Башҡортостанда өс депутат вәкәләтен юғалтты
Башҡортостанда өс депутат вәкәләтен юғалтты Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 14 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Көйөргәҙе районының Шәбағыш ауыл советында өс халыҡ һайланыусыһы үҙ вәкәләтен юғалтты. Депутаттар 2016 йыл өсөн килем, мөлкәт һәм милек характерындағы йөкләмәләр хаҡында декларация һәм тормош иптәшенең, бәлиғ булмаған балалырының шундай уҡ мәғлүмәттәрен бирергә онотҡан.
Республика прокуратураһының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә ярашлы, был боҙоу «Коррупцияға ҡаршылыҡ күрһәтеү тураһында»ғы федераль законға инә. Прокурорҙар ауыл биләмәһе Советынан өс депутатты мандаттан мәхрүм итеү мәсьәләһен ҡарарға талап итте. Талап ҡәнәғәтләндерелде.
http://www.bashinform.ru/news/1092690-v-bashkirii-tri-deputata-lishilis-mandatov/


text:
Фин теле
Фин теле (фин. suomi, suomen kieli) — Фин халҡының теле. Фин-уғыр ғаиләһендәге балтик буйы фин тармағына инә. Финляндияның һәм Европа Берләшмәһенең рәсми теле. Яҙмаһы - латин алфавиты нигеҙендә.
Агглютинатив телдәрҙең береһе. Фин-уғыр һәм самодий телдәре (энец, ненец, нганасан теле, селькуп теле) бергә Урал тел ғаиләһен тәшкил итә.
Таралыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фин телендә Финляндия халҡының күпселеге (92 %) һөйләшә. Шулай уҡ ошо телдә Финляндиянан тыш йәшәгән этник финдар һөйләшә: Швецияла,Норвегияла, АҠШ-лағы фин диаспораһы, Эстонияла, Рәсәйҙә (күпселеге Ленинград өлкәһендә һәм Карелияла).
Фин теле Финляндияла рәсми тел булып тора; Швецияла аҙсылыҡ халыҡ теле булараҡ таныла. Рәсәйҙең Ленинград өлкәһендә фин телендә ингерманландлылар һөйләшә; Карелияла йәшәүсе этник финдар ҙа бар. Карелияла карел һәм вепс теле менән бергә милли тел тип һанала
{{|sv}}
{{|af}} {{|de}} {{|fi}} {{|lmo}} {{|pl}}


text:
МЕНЮ
Мәләүездең һәм Мәләүез районы муниципаль районының ижтимағи-сәйәси гәзите.
Рубрики
12.10.2018
12:10
Гәзитебеҙҙең дуҫтары бихисап булыуға, әлбиттә, ҡыуанабыҙ. Эшҡыуар Сергей Колесников бүлгән аҡсаға ололарға «Көнгәк» яҙҙырып шатландырҙаҡ. Беҙ уға рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ!
Александровка ауылынан билдәле умартасылар Гөлнара һәм Сергей Баландиндар бал бүлде. Ә оҫта ҡуллы Зифа Камалетдинова бар күңелен биреп эшләгән сәскәһен килтерҙе.
Оҙаҡламай был бүләктәрҙең барыһы ла уҡыусыларыбыҙға барып етер. Беҙ ойошторған конкурстарҙа ҡатнашығыҙ, ә иң мөһиме, «Көнгәк» гәзитенә яҙылығыҙ!
Зифа Камалетдинова эшләгән был матур сәскәнең хужаһы кем булыр?


text:
Өфө халыҡ-ара ивент-индустрия һәм сара ойоштороусылар форумын уҙғарырға әҙерләнәФото: Олег Яровиков
Өфө халыҡ-ара ивент-индустрия һәм сара ойоштороусылар форумын уҙғарырға әҙерләнә
Өфө халыҡ-ара ивент-индустрия һәм сара ойоштороусылар форумын уҙғарырға әҙерләнәФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
6-10 июндә Өфөләге Конгресс-холда тәүге International MICE Business Week халыҡ-ара форумы — MICE-индустрия белгестәрен һәм профессионалдарын берләштергән ҙур форум ойошторола. Форумдың төп маҡсаты — Рәсәйҙе сит илдәрҙең һәм үҙебеҙҙең конгресс, business и MICE сегменттары ассоциациялары алдында бизнес-саралар үткәреү өсөн конкурентлыҡҡа һәләтле, уңайлы һәм үҙенсәлекле ил булараҡ асыу, улар аша Рәсәйҙең эшлекле имиджын күтәреү.
Форумда ҡатнашыуға Өфөләге һәм Башҡортостандағы ивент-компаниялар һәм саралар үткәреү буйынса агентлыҡтар, эшлекле, күңел асыу майҙансыҡтары һәм урынлаштырыу объекттары вәкилдәре, туристик, транспорт ойошмалары саҡырыла. Бынан тыш, ҡатнашыусыларҙың IMBW экспо-зонаһы сиктәрендә форум экспоненты булыу мөмкинлеге бар. Республика хеҙмәт күрһәтеүселәре өсөн Башҡортостандың Конгресс-бюроһынан промокодтар системаһы эшләй.
Форумдың төп бурыстары — Башҡортостан Республикаһының конгресс һәм эшлекле ҡеүәтен популярлаштырыу, илгә яңы халыҡ-ара һәм корпоратив эшлекле саралар йәлеп итеү, иң яҡшы Рәсәй һәм халыҡ-ара практиктары, ҙур заказсылар вәкилдәре ҡатнашлығында Рәсәйҙә MICE-индустрияны үҫтереү мәсьәләләрен һәм йүнәлештәрен тикшереү өсөн йәнле майҙансыҡ булдырыу.
IMBW-UFA 2018 Башҡортостан хөкүмәте һәм Рәсәйҙең Милли конгресс-бюроһы булышлығында уҙғарыла. Ойоштороусылар — Башҡортостандың Конгресс-бюроһы һәм «Prime Time» компанияһы (Санкт-Петербург). Программала эшлекле туризмды, Рәсәйҙә һәм донъяла саралар ойоштороу стандарттарын үҫтереүҙең көнүҙәк темаларын күтәреү күҙаллана.
Сара барышында бай эшлекле һәм ҙур мәҙәни программа ҡаралған. Мәҫәлән, форум делегаттары Өфө буйлап интерактив экспедицияларҙа һәм квестарҙа, тәбиғәттә ойошторолған милли шоуҙа ҡатнаша, «Евразия йөрәге» халыҡ-ара музыка фестивален ҡарай ала, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Конгресс-бюроһынан.
Форумдың программаһы һәм сара тураһында тулыраҡ мәғлүмәт — сайтта.
http://www.bashinform.ru/news/1145269-ufa-gotovitsya-k-provedeniyu-mezhdunarodnogo-foruma-ivent-industrii-i-organizatorov-meropriyatiy/


text:
- Подробности
- Просмотров: 504
ТАНЫП, Тере Танып й. басс. һаҙлыҡ. Тәтешле р‑ны Танып а. көнбайыш ситендә урынлашҡан. Тере Танып й. ташҡын‑һыубаҫар туғай комплексына инә. Уйһыу һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 295,0 га. Башлыса ер өҫтө һыуҙары м‑н туйына. Аҡ ҡайын, тал, ябай муйыл, йылға ҡыҫыр сәскәһе, кесерткән ҡыңғырау сәскәһе, кәкүкбаш, ҡарамаяпраҡ ерек ҡураһы, урман шыма ҡурайы, һаҙ ҡолонғойроғо һ.б. үҫә. Аҡ ҡуян, ҡоралай, ҡыҙыл төлкө, мышы, божор сәпсәү, ҡара төйлөгән, ҡуҡый, тәгәрлек, ялан торомтайы һ.б. йәшәй. Күсәр ҡоштар — мөншөгөр, һаҙ ҡаҙы, һуна өйрәк, ҡом һайыҫҡаны, һоро торна, һоро өйрәк һ.б. туҡтала.
Ә.М.Гәрәев
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
«Көҙгө элегия».
Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Роза Кәримова һәм республикабыҙҙың атҡаҙанған артисы Илшат Йомағолов уҡый, мөхәррире – Тамара Ғәниева. 1987 йылғы яҙма.
«Сәскә ат, тыуған ерем!»
Башҡортостандың халыҡ артистары Нурия Ирсаева менән Фирҙәт Ғәлиев уҡый. Мөхәррире – Гөлдәр Ҡужина. 2000 йылғы яҙма.
«Йәнтөйәгем – Башҡортостан».
Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Наилә Ғәләүетдинова уҡый, мөхәррире – Зифа Фәйзуллина. 2000 йылғы яҙма.
«Көҙгө биҙәктәр». Радиокомпозиция. Башҡортостандың халыҡ артистары Наилә Ғәләүетдинова һәм Әхәт Мортазин уҡый, 2006 йылғы яҙма.
«Көҙгө биҙәктәр». Радиокомпозиция.
Бер төркөм башҡорт шағирҙарының шиғырҙарын Наилә Ғәләүетдинова һәм Илшат Йомағолов уҡый. 1988 йылғы яҙма.
«Хеҙмәт иртәһе». Радиокомпозиция.
Бер төркөм башҡорт шағирҙарының шиғырҙарын Наилә Ғәләүетдинова һәм Марат Рафиҡов уҡый. 1980 йылғы яҙма.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
...таныш, танһыҡ тауыштар
Бик матур, үҙенсәлекле бит. Шиғырҙарҙы тыңлап, таныш, танһыҡ тауыштарҙы ишетеп, күңел ҡылдары тибрәлеп китте. Рәхмәт!


text:
Әл-Аҡса мәсете
Әл-Аҡса мәсете — алыҫтағы мәсет) — Иерусалимда, әл-Харам әл-Ҡудс әш-Шәриф (ғәр. الحرم القدسي الشريف) тауында урынлашҡан мәсет..
Мәккәләге Мәсджид әл-Харам мәсетенән һәм Мәҙинәләге Мәсжид ән-Нәбәүи мәсетенән ҡала, Исламдың өсөнсө иң изге урыны. Мәсеттә бер юлы 5000 кеше ғибәҙәт ҡыла ала.
Миғраж кисе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Исламда был урын Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең әл-Ҡудсиҙа булып, күккә ашыуы, төнгө сәйәхәте менән бәйле. Был Уның Мәккәләге осоронда миләди 619 йыл тирәһендә булған.
Бер төндә Мөхәмәт ғәләйһис-сәләмгә Ябраил фәрештә килә һәм Бураҡ тигән атта Әл-Ҡудсиға (Иерусалимға) барырға ҡуша. Бураҡ Пәйғәмбәрҙе Фәләстингә Әл-Ҡудсиға килтерә. Бында Мөхәмәт ғәләйһис-сәләм Ибраһим, Муса һәм Ғайса пәйғәмбәрҙәр менән осраша һәм уларҙ менән йәмәғәт намаҙы уҡый, шунда имам була. Ҡөрьәндә әйтелгән кәрәмәт ошо хаҡта тип фараз итәләр (17:60)[1] әйтеүҙәренсә, Мөхәмәт ғәләйһис-сәләмгә Ҡәғбәтулла янында Уға Аллаһ Әл-Ҡудсины күрһәткән[2]. Был ваҡиғаны Ҡөрьәндәге сүрә лә раҫлай.
әл-Исра сүрәһе:
Тәфсирҙәрҙә аңлатылыуынса, бында һүҙ Мәккәләге Харам-Мәсет — Әл-Харам мәсете, ә «Йыраҡ мәсет» тигәне Иерусалимдағы Әл-Аҡса мәсете тураһында бара.
Ошо төнгө сәфәренән Мөхәммәт Пәйғәмбәр намаҙ тураһында үәхи алып ҡайта[3]
Тәре һуғыштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәре йөрөтөүселәр Иерусалимды 1099 йылда баҫып алғас, мәсетте сиркәү һәм һарай итеп файҙаланғандар, әммә Сәләх әд-Дин уны азат иткәндән һуң мәсет яңынан эшләй башлаған.Тамплиер ордены тәре йөрөтөүселәренең штаб-квартираһы та ошонда урынлашҡан булған. .
Мәсет тарихынан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғүмәр ибн әл-Хәттаб төҙөткән ғибәҙәтхана башта бәләкәй генә булған. Яйлап ҙурайтыла барған. 746, 1033 йылдарҙа мәсет ер тетрәү арҡаһында тулыһынса емерелгән, мәгәр яңынан аяҡҡа баҫтырылған. 1035 йылда Али әз-Зиһир икенсе мәсет төҙөткән, һәм әле лә шул мәсет һаҡлана, ваҡыт-ваҡыт реконструкция кисерә тора.
Бөгөн Иерусалимдың боронғо өлөшө Израилгә инә, әммә 1994 йылда Израиль менән Иордания араһында мәсет (бары тик мәсет кенә, ер аҫты коммуникациялары һәм ҡоролмалары инмәй) Иордания ҡарамағында һәм ҡурсыуында ҡала тип килешеү төҙөлгән.
Мәсет менән бәйле даими рәүештә йәһүдтәр менән фәләстиндәр араһында һуңғы ваҡыттарға тиклем низағтар сығып тора.
- 1969 йылғы янғын
1969 йылдың 21 авгусында Австралияның бер протестант сектанты Майкл Деннис Рохэн әл-Аҡса мәсетенә күп итеп яғыулыҡ индереп, янғын сығара һәм ҡаса. Израиль янғын һүндереүселәре килеп етһә лә, мәсеткә ныҡ зыян килә. Сәләх әд-Диндең 800 йыллыҡ мөнбәре юҡҡа сыға, бинаның башҡа урындарында ла етди емереклектәр хасил була. М. Рохэнды тоталар һәм Израиль медиктары уны психик ауырыу тип таба [4][5] 1974 йылда ул « гуманитар сәбәптәр» арҡаһында Австралияға оҙатыла, ул шунда психиатрик хастаханала үлә[6].
Мосолман донъяһында шау-шыу китә, быны йәһүдтәр ойошторған тип һанаусылар күп була, бәрелештәр, ҡан ҡойоштар булып ала.
Сәғүд Ғәрәбстаны короле Фейсал был ваҡиға менән файҙаланып 25 мосолман иленең башлыҡтарын Рабатта (Марокко) кәңәшмәгә йыя[5] 1980 йылдың майында һәм 1981 йылдың апрелендә лә экстермистик төркөмдәр мәсетте яндырырға маташып ҡарай.
Буталсыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йыш ҡына туристар алтын көмбәҙле Ҡая көмбәҙе мәсетен (Куббат әс-Сәхрә) мәсетен әл-Аҡса менән бутап яҙып ҡуялар.Мәгәр тап ябай күренешле әл-Аҡса мәсете әһәмиәте буйынса Ислам донъяһында өсөнсө урында тора.
- Әл-Аҡса мәсете. Иерусалим (әл-Ҡудс). Израиль
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ https:Ҡөрьән. Әл-Исра[1]
- ↑ Пиотровский М. Б. Исра // Мифы народов мира. М.: Советская энциклопедия, 1980
- ↑ Grabar, O., 1991
- ↑ Движение ХАМАС отметило годовщину поджога мечети Аль-Акса — Newsru.com
- ↑ 5,0 5,1 Daniel Pipes Who Set Fire to Al-Aqsa Mosque in 1969? (инг.) (August 21, 2004). 31 ғинуар 2013 тикшерелгән.
- ↑ Кафедра мечети Аль-Акса беспокоит ШАБАК. Институт религии и политики (22.01.2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 октябрь 2012. 21 август 2012 тикшерелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Исра и Мирадж |[2]
- Пиотровский М. Б. Ал-Исра ва-л-Мирадж
- Schrieke B.Isrāʾ|brillonline=isra-SIM_3251
- Grabar O.al-Masd̲j̲id al-Ạkṣā.том=6


text:
- Подробности
- Просмотров: 198
ТРАНСПЛАНТОЛОГИЯ (лат. transplantatio — күсереү һәм ...логия), булмаған йәки йәрәхәтләнгән ағза һәм туҡымаларға трансплантация алымдарын эшләгән биология һәм медицина тармағы. Туҡыманың тап килмәү законлыҡтарын, трансплантация иммунитетын баҫыу һәм әүҙемләштереү мөмкинлектәрен, ағза һәм туҡымаларҙы консервациялау ысулдарын һ.б. өйрәнә. Ауто‑ (реципиент үҙе), алло‑ (башҡа бер кеше), ксено‑ (хайуандар), күҙәнәкле (кеше һәм хайуандар донор булған), ш. иҫ. олон күҙәнәктәрен файҙаланып, трансплантация; яһалма ағза трансплантацияһы айырыла. Башҡортостанда 1993—95 йй. бөйөр аллотрансплантатын алыу һәм баш мейеһе үлемен диагностикалау хеҙмәттәре, туҡымаларҙы бер типҡа килтереү лаб. булдырыла. 1996 й. “Трансплантология” Респ. маҡсатлы программаһы ҡабул ителә, Республика клиник дауаханаһында һәм Республика балалар клиник дауаханаһында бөйөрҙө күсереп ултыртыу б‑са тәүге операциялар эшләнә (2009 й. респ. 130‑ҙан ашыу күсереп ултыртыу башҡарыла). 2001 й. алып оҡшаш бөйөрҙө күсереп ултыртыу операциялары эшләнә. 2007 й. РФ‑та тәүге тапҡыр бөйөрҙө һейҙек ҡыуығын резекциялау һәм эсәк пластикаһынан һуң уңышлы күсереп ултыртыу башҡарыла; иммуноглобулинды плазмаферез м‑н бергә юғары дозала веналар эсенә ебәреп, донор һәм реципиенттың биол. тап килмәүен бөтөрөргә йүнәлтелгән иммуносупрессия ысулы ҡулланыла. Т. проблемалары б‑са фәнни тикшеренеүҙәр Медицина университетында, Күҙ һәм пластик хирургия үҙәгендә, Күҙ ауырыуҙары институтында һ.б. алып барыла. Аллоплант (С.Ә.Мөслимов, Э.Р.Мулдашев, Л.Ә.Мусина, Р.Т.Ниғмәтуллин, Н.Е.Сельский) һәм биоплант (Г.Ғ.Минһажев) сериялы аллотрансплантаттар булдырылған һәм клиник практикаға индерелгән; бауыр циррозын дауалағанда аллоплант (Р.С.Минһажев, М.Ә.Нартайлаҡов, И.Ә.Сафин) һәм феталь күҙәнәктәр (И.В.Йәнгиров) биоматериалдарын ҡулланып күҙәнәк Т. үҫтерелә. 2010 й. Респ. клиник дауаханаһында тәүге тапҡыр күп миеломалы ауырыу ҡатынға олон күҙәнәктәре күсереп ултыртыла (Ә.Б.Бәкеров). 2000 й. В.М. Тимербулатов етәкс. БДМУ базаһында Трансплантология мәсьәләләре б‑са ғилми‑тикшеренеү лаб. асыла, унда олон күҙәнәктәрен ҡулланыу б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла (И.Ф.Йәғәфәров, С.И. Рәхмәтуллин, М.В.Тимербулатов, Ш.В. Тимербулатов, Р.Р.Фаязов, Ә.Ғ.Хәсәнов, М.Н. Һәүбәнов). 1995 й. алып Респ. клиник дауаханаһы һәм Респ. балалар клиник дауаханаһы базаһында ағзалар трансплантацияһы үҙәктәре эшләй.
И.Р.Ҡорбанғолов, М.Ә.Нартайлаҡов
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 331
ПЛАНЕТАРИЙ, Ө ф ө ҡ а л а п л а н е т а р и й ы, фәнни‑ағартыу учреждениеһы, унда ярымсферик экранда (көмбәҙҙә) оптик‑механик проекторҙар һәм цифрлы технологиялар ярҙамында күк йөҙөнөң һәм йыһан объекттарының һүрәте төшөрөлә, Ер һәм Ғаләм т‑да лекциялар, аудиовизуаль программалар үткәрелә. П. 1964 й. Өфөләге Ғафури М. исемендәге үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркы эргәһендә асыла, 1976 й. алып үҙ аллы учреждение, уның составына “Юность” уҡыу обсерваторияһы инә. База проекторы булып УП‑4 аппараты хеҙмәт итә, 1995 й. “Карл Цейс” фирмаһының (Германия) ZKP‑3 Skymaster проекторы ҡуйылған. Төп (көмбәҙле) зал 85 кешене һыйҙыра. Көмбәҙ нигеҙенең диам. 8 м. П. йыл һайын 50 меңгә яҡын тамашасы була (2008), уларҙың 80% тирәһен балалар һәм йәштәр тәшкил итә. П. ш. уҡ күргәҙмәләр, балалар ижады конкурстары, олимпиадалар, тамашасылар өсөн телескоп аша йыһан объекттарын һәм күренештәрен күҙәтеү һ.б. ойошторола. 1988—2004 йй. П. эргәһендә мәктәп уҡыусылары өсөн астрономик түңәрәктәр эшләгән. Дир.: З.Б.Бахарева (1964 й. алып), И.И. Семиволос (1974 й. алып), А.П.Денисов (1978 й. алып).
А.П.Денисов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Башҡортостандың Мәғарифты үҫтереү институты менән Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәтенең уҡыу үҙәген үҙгәртеп ҡороу 1 февралдә тамамлана. Был учреждениелар республика Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһына ҡушыла.
Уҡыу үҙәге — бөтә хоҡуҡтарын, бурыстарын, мөлкәтен, Мәғарифты үҫтереү институты иһә белемде камиллаштырыуҙың һәм педагогик кадрҙарҙы ҡайтанан әҙерләүҙең өҫтәмә һөнәри программалары буйынса эшмәкәрлеккә ҡағылған функцияларҙы академияға тапшырасаҡ. Шул уҡ ваҡытта был ойошмаларҙа уҡытыусылар составы һаҡлап ҡалынасаҡ.


text:
Скачать файл apk Spotify музыканы һуңғы версия
Скачать Spotify музыканы
Был донъяла һеҙ инеп Spotify музыканы. Һеҙ яратҡан йырҙарҙан төҙөлгән альбомыбыҙҙы сығарҙыҡ йәки һеҙ плейлиста артисы һәм айырым ҡарарға мөмкин.Һеҙ телисез асыу өсөн үҙен яңы музыка? Һеҙҙең кәйефегеҙ плейлист ярашлы, һайлауға әҙер, йәки индивидуаль тәҡдимдәр ала.
Иғтибар бушлай күҙәнәк
• Воспроизведение башҡарылған теләһә ниндәй, альбом, был осраҡлы йәки тәртип плейлист
Иғтибар бушлай таблетка
• Уйнарға теләгәндер. көй, теләһә ҡайһы ваҡытта
Spotify Премиум вариант
• Уйнарға теләгәндер. көй, теләһә ниндәй ваҡытта теләһә ниндәй ҡоролошта–мобиль, таблетка, йәки П
• Скачать музыку тыңлау өсөн ао.
• Наслаждайся күркәм тауыш юғары сифатлы.
• Юҡ иғлан – ябай туҡтауһыҙ музыка.
Spotify Мөхәббәт?
Нисек беҙ н ФБ: протокол http://www.facebook.com/spotify
Күҙәтеп беҙ был Twitter: протокол http://twitter.com/spotify
Рәхим һүҙ: Был ҡушымта вариант Нилсен тамашасылар үлсәү программа һәләтле улар тимәк, һеҙ баҙарының өлөшө. анализ, иҫегеҙгә төшөрәбеҙ Үлсәү Аудио нильсен . Был осраҡта, әгәр һеҙ түгел теләгән ҡатнашыусылар, һеҙ’ll хәл булды. тартыу буйы өҫтәмә параметрҙар . Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн беҙҙең цифрлы һәм улар тураһында телевизор ҡарар датчиктар, бара http://www.nielsen.com/digitalprivacy. Һеҙ бында өҫтәмә мәғлүмәттәр табыу.
Spotify Музыканы сервис Spotify Лтд.
Өҫтәмә рәүештә См-ға
- Плутон ТВ apk өсөн Android Скачать
- Дуолинго apk өсөн Android Скачать
- Селфи Кәнфит – скачать матурлыҡ эффект фильтр камера стикер
- Линия: Скачать АГРОСӘНӘҒӘТ Дисней ЦУМ ЦУМ
- Скачать плейлист тамырҙары RootJunkys
- – Бушлай кушымталар өсөн Android музыкаль Аудио
Скачать файл apk Spotify музыканы һуңғы версия Бында


text:
Йырҙары - моңло, һалмаҡ, халыҡсан.
Тапшырыуҙа Илеш егете, йырсы Илшат Сибәғәтуллин ҡатнаша.
Алып барыусы - Зөмәйрә Сафина.
Кеше шатлығын да, моң – зарын да шиғыр юлдары менән уртаҡлаша, үҙенең эс серҙәрен сисә.....
Ғафури районы Һикәште ауылы ҡыҙы шиғырҙар һөйләргә яратыусы, Тәнзилә Искәндәрова.
Алып барыусы - Зөмәйрә Сафина.
«Ҡаһым түрә ҡунаҡҡа саҡыра» башҡорт йыры фестивалендә Гран - при яуланы.
Стәрлебаш районы Ҡарағош ауылы мәҙәниәт йорто художество етәксеһе, аккомпаниаторы Зөфәр Атанғолов.
Бар ғүмерен мөғәллимлеккә арнаған уҡытыусы - ижадсы. Салауат районы Башҡорт Илсекәйе ауылы ҡыҙы Миңһылыу Абдуллина.
Ҡурай менән тотош Европа, Азия илдәрен урап сыҡҡан, Өфө ҡыҙы, ҡурайсы Земфира Рәшитова.
Ҡырмыҫҡалы районы Ҡарлыман ауылынан һәүәҫкәр шағир Фәрғәт Ҡотлобаев.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Һәр һөнәргә маһир ҡыҙҙарыбыҙ
16 марта 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
7 мартта район мәҙәниәт һарайында "Эшсе ҡатын-ҡыҙ – 2013” район конкурсы үтте. Унда районыбыҙҙың төрлө предприятие-ойошмаларында эшләүсе 7 гүзәл зат ҡатнашты.
Хеҙмәттәре – халыҡ өсөн
16 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
Һәр йыл март айының өсөнсө йәкшәмбеһендә сауҙа, халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көнө билдәләнә.
Данлы тарихы бар
16 марта 2013 йыл | ---
19 мартта илебеҙ һыу аҫты диңгеҙселәре көнөн билдәләй. Был байрам 1906 йылдың 19 мартынан башлап, йәғни һыу аҫты кәмәләре хәрби караптарҙан айырылып, үҙаллы хәрби берәмек булып иҫәпләнә башлағандан бирле билдәләнә. Ә бына һыу аҫты кәмәләрен практик һынап ҡарау Тымыҡ океан флотында уҙғарыла һәм ошонда уҡ тәүге субмарина бригадаһы формалаштырыла. Балтик заводында төҙөлгән "Дельфин” тибындағы кәмәләр тимер юлы буйлап Владивосток ҡалаһына күсерелә. Ошо ваҡиғанан һуң Рәсәй һыу аҫты диңгеҙселәренең данлы тарихы башлана ла инде.
Рәсәй Оборона министрлығы уҡыу йорттары йәнә үҙ ишектәрен асты!
16 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
БР хәрби комиссариатының Ауырғазы һәм Ғафури райондары буйынса бүлегендә Рәсәй Федерацияһының Оборона, Эске эштәр һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлыҡтарының хәрби уҡыу йорттарына йүнәлтеү өсөн кандидаттарҙы алдан һайлап алыу башланды. Юғары профессиональ белем биреү программаһы бу-йынса уҡыуға кандидаттар хәрби хеҙмәт үткәндәр һәм үтмәгәндәр араһынан, ә урта профессиональ белем биреү программаһы буйынса хәрби хеҙмәт үткән РФ граждандары иҫәбенән һайлап алына.
Контракт буйынса хәрби хеҙмәт
16 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
БР Хәрби комиссариатының Ауырғазы һәм Ғафури райондары буйынса бүлеге запастағы граждандарҙы Үҙәк хәрби округы берләшмәләре һәм хәрби частарына (Һамар өлкәһе, Рощинский ҡасабаһы, Ульяновск өлкәһе, Ульяновск ҡалаһы – Хәрби-десант ғәскәрҙәре) контракт буйынса хәрби хеҙмәткә йыя.


text:
Бала саҡтан уҡ атай-әсәйҙәр, ололар төрлө теләк араһында ҡыйыу булырға саҡыра башлай. Беҙ уҡып үҫкән барлыҡ әкиәттәрҙә лә һәр саҡ батырҙар еңеүгә өлгәшә. Тик бөгөн, ниңәлер, батыр, ҡыйыу тигән һүҙҙәр боронғолоҡ кеүек ҡабул ителә, йә күптәр көрәш майҙанында еңеүсене күҙ алдына килтерә. Әммә батырҙың төп өҫтөнлөгө көс түгел бит, ә ҡыйыулыҡ һәм яҡшылыҡ. Яуыз дошман да, аждаһа-дейеүҙәр ҙә ҡеүәтле, ләкин уларҙың барыһын да ҡурҡыу белмәҫ, аҡыллы кеше еңеп сыға. Бөгөн ҡыйыулыҡ ҡайҙа һәм ҡасан күренергә тейеш икән, әллә ул сифат хәҙер кәрәкмәйме?
Ата-бабабыҙ борондан уҡ беҙҙә лидерлыҡ, ысын батырлыҡ, етәкселек сифаттарын тәрбиәләргә тырышҡан. Ни өсөн тигәндә, бизнес үҙенсәлектәренә йә етәкселек итеү серҙәренә өйрәткән ниндәй генә китапты алып уҡыма, барыһында ла иң беренсе ҡыйыулыҡтың мөһимлеге билдәләнә. Быны башҡорт халыҡ мәҡәлдәре, әйтемдәре лә иҫбатлай. Мәҫәлән, ҡыйыулыҡ – ярты бәхет. Бындай мәғәнәле мәҡәл-әйтемдәр, билдәле булыуынса, ифрат күп. Тимәк, бәхеткә ынтылған кеше ҡыйыу булырға тейештер.
Айырыуса глобалләшеү мәлендә “ҡояш аҫтында урын алыу”, йәғни ниндәйҙер үрҙәргә күтәрелеп, абруй яулап, атай-әсәйеңде, ғаиләңде яҡшы ҡарау өсөн ҡыйыу булырға кәрәк. Ул үҙеңдән башлана. Ҙур һәм изге маҡсаттар ҡуйып, шуларға өлгәшергә тырышыу мөһим. Беҙҙең бөркөт кеүек һәр саҡ юғарылыҡҡа, күңел азатлығына ынтылған халҡыбыҙ өсөн борондан хас сифат был, уны юғалтырға ярамай. Һәр беребеҙ ҡыйыу булып, аҡыллы, заманса фекер йөрөтөп, алғы сафта барырға ынтылырға, башҡорт абруйын тағы ла күтәрергә, рухи ҡиммәттәребеҙҙе һаҡларға һәм үҫтерергә тейеш. Салауат Юлаев, Әхмәтзәки Вәлиди, Рәми Ғарипов кеүек шәхестәребеҙ һалған юл был.


text:
Ниндәй төҙөүселәрҙең өлөшсөләр алдында үҙҙәренең бурыстарын үтәмәүе билдәле булды
Ниндәй төҙөүселәрҙең өлөшсөләр алдында үҙҙәренең бурыстарын үтәмәүе билдәле булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 1 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/.
Башҡортостан Республикаһында ниндәй төҙөүселәрҙең өлөшләтә төҙөлөштә ҡатнашыусылар алдында үҙҙәренең бурыстарын үтәмәүе билдәле булды. Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәре буйынса, улар Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының да контроленә алынған.
Исемлек түбәндәгесә: «Меркурий», «Луч» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре, «СК Трест № 21» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Крона» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «БашИнвестДом» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Новый дом», «Цветы Башкортостана» торлаҡ-төҙөлөш кооперативтары, «Единая торгово-закупочная компания», «Артемида», «Регион-Сервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре, «Дом по ул. Гафури 10-12» торлаҡ-төҙөлөш кооперативы, «СтройПроектЦентр» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Башстрой», «Служба заказчика» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре.
Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәре буйынса, республикала 3,5 мең алданған өлөшсө иҫәпләнә, 29 урында төрлө сәбәптәр буйынса 54 йорт төҙөлөп бөтмәгән. Төҙөүселәрҙең яуапһыҙлығынан зыян күргәндәрҙең һаны артыр тип көтөлә.
Ни өсөн йорттар оҙаҡ төҙөлә, властар был проблеманы бюджет аҡсаһы иҫәбенә хәл итергә теләмәй һәм яңы закон кемде яҡлар — ошо хаҡта «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы материалында уҡығыҙ.


text:
Яңылыҡтар / Әкиәттәр / Минең ғаиләм
Һаумы, һаумы, әкиәт!
Башҡорт халыҡ әкиәте «Алтын балта». «Умырзая» башҡорт йәкшәмбе мәктәбе һәм 48-се башҡорт лицейы.
Һаумы, һаумы, әкиәт!
Донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә һөйләү, йәш әкиәтселәрҙе үҫтереү, телмәр байытыу теләге менән Өфө ҡалаһында инде IX тапҡыр «Һаумы, һаумы, әкиәт!» конкурсы уҙғарылды.
Унда Өфө ҡалаһы райондарының балалар баҡсалары һәм башланғыс мәктәп уҡыусылары ҡатнашты. Яңғыҙ йәки төркөм менән 42 әкиәтсе оҫталыҡта ярышты. «Ғаилә йылы»нда яңы бер үҙгәреш — «Ғаилә менән сығыш яһау» конкурсы өҫтәлде. Әлбиттә, илһам, көс, дәрт алып еңеүгә өлгәшкәндәр район, ҡала этаптарынан һуң Гала- концерт сәхнәләрен биҙәне. Ә инде Гран-При, I, II, III урындар — оҫта әкиәтселәргә!
Зөбәйҙә ИСЛАМОВА.
УВАЖАЕМЫЙ ПОСЕТИТЕЛЬ, МЫ РАДЫ, ЧТО ВЫ У НАС В ГОСТЯХ.
ВЫ МОЖЕТЕ ПРИСЛАТЬ СВОИ МАТЕРИАЛЫДЛЯ ПУБЛИКАЦИИ
.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 14.07.2018
Тиҫкәренең дә тиҫкәреһе
Новости / Мәғариф // 14-07-2018, 07:00
«Әсәй, тағы саҡ ҡына уйнайым да...» Бөҙрәханаға ингәс, балаға телефон тотторорға тура килде. Сөнки салон буйлап йүгерә башланы, шкафтарҙы асып ҡарай, төрлө флаконға, ҡайсыларға үрелә. «Мә, телефон!» – ҡул һуҙыуға, ауыҙ ҡолаҡҡа етте, әллә шуны ҡулға төшөрөү өсөн юрамал ҡылана?! Үҙе әйтмешләй, «әсәйҙе тәтәй иткәнсе», бүтән тауыш - тыны сыҡманы. Хәҙер инде ҡулынан телефонды алып булмай.
– Бесәй асыҡҡан бит, ашатайым да. Ашамаһа әтеү эсе ауыртыр…
Бер аҙ көтәм быны. Эй, һуҙыла бала, «аҙыҡтың» теләһә ниндәйен түгел, һайлап ҡына бирә.
– Инде пижамаһын кейҙереп йоҡларға һалайым! – ә ул бесәйҙең 50-ләгән «кейеме». Бөтәһен дә барлай башлағас, ваҡыт оҙаҡҡараҡ һуҙылды. Үҙем ярҙамлашырға булдым, йәнәһе, тоттом да береһен «кейҙерҙем». «Юҡ, ул бит машиналар төшөрөлгән пижамаһын ярата!» – бала сар итеп ҡалғанға бөтә бөҙрәхана боролоп ҡараны. Ҡыҫҡаһы, теге-был сәбәбен табып, телефондан айырылмай бит. Өгөтләп тә, юхалап та, төрлөһөн вәғәҙәләп, алдап та ҡарайым, юҡ… Минең сабырлыҡ та шарт һынды. Телефонды ҡулынан тартып алып, салондан елдереп сығып киттем. Улым аҡырып илап, артымдан эйәрҙе.
Бына тағы мин монстр әсә, тағы улым менән тупаҫ ҡыландым. Икәүләп илап ҡайтып киләбеҙ, бала ҡысҡырып, мин йәшләнеп. Ошондай минуттарҙа бала тәрбиәләү буйынса барлыҡ ҡағиҙәм юҡҡа сыға – сабырлыҡ тигәнгә өйрәнеп буламы, юҡмы? Баланың тағы бер еңмешләнеүе алдында үҙеңде лайыҡлы тота белмәнең, тағы ла дауыл ҡуптарҙың, тип әрләйем үҙемде....
Мәңге йәш булыу сере
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 14-07-2018, 06:30
Желатин тирелә матдәләр һәм кислоталар алмашыныуына ыңғай йоғонто яһай. Ул бәләкәй йыйырсыҡтарҙы бөтөрөргә булышлыҡ итә, тирене йомшарта, ағарта, ҡан әйләнешен яҡшырта. Шуға күрә лә уны матурлыҡ салондарында тирене шымартыу, икенсе эйәкте тарттырыу өсөн ҡулланалар.
Йыйырсыҡтарға ҡаршы
желатинлы крем
Уны әҙерләү өсөн бер балғалаҡ желатин, 100 мл һыу, өс ҡалаҡ бал, 0,5 стакан глицерин һәм 1 г салицил кислотаһы алына. Барыһын бергә ҡушып, эҫе һыуға банка менән ултыртырға һәм масса бер төҫкә ингәнсе бутарға. Әҙерәк тотҡас, һыуҙан алырға һәм һыуынғансы ныҡ ҡына итеп туҡырға. Желеға оҡшаш крем килеп сығырға тейеш. Әҙер кремды көн һайын йоҡларҙан 2 сәғәт алда биткә 20 минутҡа һөртөп ҡалдырырға. Тирегә һеңмәй ҡалғанын еүеш туҡыма менән һөртөп алырға.
Был крем бер ай ҡулланырға етә, уны һыуытҡыста һаҡларға кәрәк. Биткә һөртөр өсөн кәрәген генә алып, бер аҙ йылынғанын көтөргә.
...
[/aviable]