text:
Өфө тепловоздар ремонтлау заводы локомотивтарҙы үҙҙәре тулыһынса яңырта
Уҙып барыусы йылда XIX быуатта уҡ төҙөлгән Өфө тепловоздар ремонтлау заводында мөһим ваҡиға булды: бында тәүге тапҡыр локомотивты үҙ аллы йыйҙылар. Ысынында иһә был «ТЭМ-2У» серияһына ҡараған иҫке тепловозды тулыһынса яңыртыу.
Белгестәр локомотивтың нигеҙенән — рамдан башланы. Унан һуң капот өлөшөн, машинист кабинаһын, электр системаһын һәм яғыулыҡ ҡорамалын урынлаштырҙылар. Яңылыҡтар араһында — уңайлы ултырғыстар, идара итеү пульты, шулай уҡ әйләнештәр һанын көйләгес, ул машинаның конструктив һәм экологик күрһәткестәрен яҡшырта һәм бер үк ваҡытта яғыулыҡ тотоноуҙы кәметергә булышлыҡ итә. Ләкин иң мөһиме — Өфө локомотивының хаҡы яңы ватан тепловозыныҡынан дүрт тапҡырға кәмерәк.
Күптән түгел үҙләштерелгән эш йүнәлеше менән бер рәттән заводта ремонтланған локомотивтарҙың моделдәр сафын киңәйтәләр, күсмә составты яңыртыу юлдарын эҙләйҙәр. Запчастарҙың күбеһе предприятиеның үҙендә етештерелеүе лә ремонтты арзанайтыуға булышлыҡ итә. Яҡын киләсәктә Өфө тепловоздар ремонтлау заводы локомотивтарға компьютер буйынса идара итеү системаһы элементтарын индерергә планлаштыра.


c: text/html

text:
Рудик Исҡужин Федерация Советының РФ Үҙәк һайлау комиссияһындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләнде
Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенконың күрһәтмәһе менән сенатор Рудик Исҡужин Рәсәй Федераль Йыйылышы юғары палатаһының РФ Үҙәк һайлау комиссияһындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләнде. Күрһәтмә РФ Үҙәк һайлау комиссияһының сайтында баҫылған.
Федерация Советында Рудик Исҡужин, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай вәкиле булараҡ, республика мәнфәғәттәрен яҡлай, Оборона һәм хәүефһеҙлек комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын башҡара.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Төбәктә коммерцияға ҡарамаған биш ойошма федераль грантҡа лайыҡ булды Фото: Андрей Старостин
Төбәктә коммерцияға ҡарамаған биш ойошма федераль грантҡа лайыҡ булды
Төбәктә коммерцияға ҡарамаған биш ойошма федераль грантҡа лайыҡ булды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостандың хөкүмәткә һәм коммерцияға ҡарамаған биш ойошмаһы федераль грантҡа лайыҡ булды. Рәсәйҙең Йәмәғәт палатаһы Рәсәй Президентының бойороғона ярашлы быйыл икенсе тапҡыр үткәрелгән асыҡ конкурс йомғаҡтарын баҫтырып сығарҙы. Операторҙар 4670 ғаризаны ҡарап, 389 проектты һайлап алды.
Еңеүселәр араһында — «Рәсәй төбәктәренең мәҙәни һәм гуманитар өлкәләрҙә Үҙәк Азия илдәре менән үҙ-ара эш итеүен үҫтереүҙә диаспора структураларының роле» проекты менән «Берлек» геосәйәси тикшеренеүҙәр үҙәге. Проектта тикшереү объектын һайлау Башҡортостан биләмәһендә йәшәгән Үҙәк Азия диаспоралары файҙаһына булды. Операторы — Милли хәйриә фонды. Гранттың күләме — 2 миллион 200 мең һум.
Башҡортостандың мохтаждарға юридик ярҙам клиникаһы «Асыҡ хоҡуҡ» проекты менән 880 мең һум күләмендәге грантҡа лайыҡ булды. Программа халыҡтың социаль яҡланмаған төркөмдәренең хоҡуҡтарын яҡлауға, граждандарға бушлай юридик һәм социаль хеҙмәттәр күрһәтеүҙе тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Операторы — «Гражданлыҡ абруйы» Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы.
«Өсөнсө быуын халыҡ университеты» социаль үҙәгенең «Пенсионерҙар өсөн мобиль халыҡ университеты» проекты 2 миллион 812 мең һум алды. «Мәрхәмәт» хәйриә мәғариф фондының сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы социаль яраҡлаштырыу эштәрен ойоштороуға йүнәлтелгән «Бөтә ҡаршылыҡтарҙы ла еңеп сығам» проектын ғәмәлгә ашырыу өсөн 1 миллион 44 мең һум бирелде. «Башҡортостан ветераны» баҫмаһы «Ветерандар фашизмға ҡаршы» проекты өсөн 1 миллион 96 мең һум алды.


text:
Фото:
Башҡортостандың онкология хеҙмәтенә - 65 йыл
Фото:
Ошо көндәрҙә Республика клиник онкология диспансерына нигеҙ һалыныуына 65 йыл тула. 1945 йылда БАССР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары менән Республика клиник дауаханаһы нигеҙендә Республика онкология диспансеры ойошторола. Ул ваҡытта унда 50 койка-урын була.
Республика онкодиспансеры бөгөн — Рәсәйҙәге бындай профилдәге иң ҙур һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы, унда 600 койка булдырылған һәм 12 профилле клиник бүлексә бар. Йыл һайын бында 11 мең пациент хеҙмәтләндерелә, юғары медицина технологияларын ҡулланып, ете меңдән ашыу ҡатмарлы операция яһала.
Көндәлек хеҙмәт менән онкодиспансерҙа оло дата ла онотолмаған. Диспансерҙың юбилейына, шулай уҡ СССР-ҙа онкология хеҙмәте ойошторолоуына 65 тулыуға арналған саралар бында яҙҙан алып үткәрелә, тип һөйләне “Башинформ” агентлығына диспансерҙың баш табибы Владимир Ручкин. Апрелдә, мәҫәлән, Республика клиник онкология диспансерында онкология мәсьәләләре буйынса бөтә Рәсәй конференцияһы үткән. Унда Мәскәү, Санкт-Петербург, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан әйҙәүсе белгестәр, Башҡортостан табиптары – йәмғеһе 150-нән ашыу кеше ҡатнашҡан.
Владимир Ручкин әйтеүенсә, Башҡортостан медиктарының Рәсәйҙәге хеҙмәттәштәре менән уртаҡлашыр нәмәһе күп. Республика онкология диспансеры табиптары бер нисә йыл рәттән йыл һайын үтеүсе бөтә Рәсәй “Йыл табибы” конкурсында “Рәсәйҙең иң яҡшы онкологы” номинацияһында еңеп сыға.
—Премияның булдырылыуына туғыҙ йыл, ә Республика онкодиспансеры табиптары дүрт тапҡыр уға лайыҡ булды, — ти Владимир Николаевич.
Шулай ҙа быйылғы йәйҙә Республика онкология диспансерының хирургия корпусы асылыуын баш табип юбилей йылының төп ваҡиғаһы тип атаны.
Туғыҙ мең квадрат метрлыҡ алты ҡатлы бинала хирургия блогы, реанимация бүлеге, рентгенология, эндоскопия һәм стерилизациялау бүлектәре, лабораториялар урынлашҡан. Корпус башҡа биналар менән ер өҫтө үткәргесе менән тоташтырылған.
Объект төҙөлөшөндә бер миллиард 200 миллион һум үҙләштерелгән. Шуларҙан 630 миллионы – заманса медицина ҡорамалдарының хаҡы, улар арҡаһында табиптарҙың онкология ауырыуҙарын диагностикалау һәм дауалау өсөн өҫтәмә мөмкинлектәре барлыҡҡа килгән. Улар үҙ урынын алған һәм тәғәйенләнеше буйынса файҙаланыла.
—Дауалау кабинеттары уңайлы мебель менән йыһазландырылды, палаталар иң юғары стандарттарға яуап бирә. Шулай уҡ бында ошондай биналар төҙөлөшөндә тәүге тапҡыр йылытыу, елләтеү һәм һауа алмаштырыуҙың махсус системалары ҡулланылды.
Республика онкодиспансеры өсөн юбилей йылы сиктәрендә көтөлгән киләһе сара — һаулыҡ һаҡлау системаһы үҫеше мәсьәләләре буйынса республика Советы ултырышында ҡатнашыу.
Республика клиник онкология диспансерының баш табибы әйтеүенсә, Башҡортостанда онкология ауырыуҙарының күрһәткесе Волга буйы федераль округы төбәктәре менән сағыштырғанда тотороҡло булып ҡала. Уҙған йылда яман шеш ауырыуы йөҙ мең кешегә 275,7 осраҡ тәшкил иткән. Әлеге ваҡытта республиканың 70 мең кешеһе иҫәптә тора.
Әммә республикала, бар донъялағы кеүек үк, онкология ауырыуҙары иҫәбенең артыу тенденцияһы һаҡлана. Башҡортостан буйынса был күрһәткес йыл һайын 0,5% тәшкил итә.
— Республика онкодиспансеры юбилейына арналған байрам саралары йыл дауамында үтәсәк, — тине Владимир Ручкин. Көҙгөһөн, мәҫәлән, Республика клиник онкология диспансерында илдең алдынғы белгестәре ҡатнашлығында тантаналар үткәреү ҡаралған.


text:
Биш агросәнәғәт комплексы предприятиеһы «Агро-300» клубына инде
Йыл һайын А.А.Никонов исемендәге Бөтә Рәсәй аграр проблемалар һәм информатика институты Рәсәйҙәге иң ҙур ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәре рейтингын төҙөй. 2006-2008 йылдар йомғаҡтары буйынса 300 иң һөҙөмтәле эшләүсе ауыл хужалығы предприятиеһы исемлеге баҫып сығарылды. Һайлап алыу Рәсәйҙең 8,5 мең ҙур һәм уртаса ауыл хужалығы ойошмаһы араһында үткәрелде.
Тәүге йөҙәүгә инеүселәр иҫәбендә — Башҡортостандың ике ауыл хужалығы предприятиеһы. Абруйлы аграр рейтингыла «Башҡорт» ҡошсолоҡ фабрикаһы 56-сы урынды биләй. Былтыр ул 55-се урында ине. Ҡошсолоҡ продукцияһы һатыуҙан төшөм өс йылда уртаса 986 153 мең һум тәшкил иткән. Был осорҙа предприятиеның саф килеме — 170 722 мең һум. «Алексеевка» совхозы 64-се урынды биләй, унда төшөм – 807 488 мең һум, ә саф килем 156 760 мең һум тәшкил иткән.
Икенсе йөҙәүгә «Рощинский» совхозы (151-се урын) һәм «Турбаҫлы бройлерҙары» (177-се урын) инде.
«Баҙы» ауыл хужалығы производство комплексында байтаҡ эштәр башҡарылды. Бөгөн предприятие дөйөм Рәсәй рейтингында 215-се урынды биләй. Ә былтыр 295-се урында ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, «Агрогалс» ауыл хужалығы предприятиеһы исемлектән төшөп ҡалды.
Быйылғы клуб составы ярайһы уҡ яңырҙы. "Агро-300"гә төрлө тармаҡтар хужалыҡтары инә, әммә ҡошсолоҡ вәкилдәре өҫтөнлөк итә — 37%. Тикшереүселәр хужалыҡтарҙың уңышҡа өлгәшеүенең төп факторҙары итеп етәкселәрҙең юғары эшҡыуарлыҡ әүҙемлеген, хеҙмәт һәм технологик дисциплинаны күҙәтеүҙе атай.


text:
Республикала һәр һыйырға 10,6 килограмм һөт тура килә
Башҡортостанда һәр һыйырҙан 10,6 килограмм һөт һауып алына. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йыл башынан алып тулайым һауым 252 мең тоннаға еткән, шуларҙың 118 мең тоннаһы ауыл хужалығы предприятиеларына тура килә. Был ваҡыт эсендә 107,4 мең тонна һөт һатылған.
Шул уҡ ваҡытта иң күп һөт Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондарында һауылған. Урындағы хужалыҡтарҙа көн һайын 100-шәр тонна һөт етештерелә.
Был райондарҙың ауыл хужалығы предприятиелары һауым буйынса бер меңлек сикте уҙған да инде – шул тәртиптә 1159 һәм 1063 тонна.


text: 27 март 1-Этҡол төбәк бәйгеһендә Шүлкә,Юлыҡ,Ғәҙелбай,Ярат,1-Этҡол,Йәрмөхәмәт,Йылым,Бөрйән-Йылға,Ишберҙе,Йомаш ауылдарынан бөтәһе 20 бәйгесе ҡатнашты. ылым ауылынан Әхмәров Радик һәм Ишбаева Таңсулпан,Ғәҙелбай ауылынан Баймөхәмәтова Зинара һәм Дәүләтбаев Фәиз(1-се урын),1-се Этҡол ауылынан Хәмитова Айзилә һәм Амангильдин Рәфис,Яраттан Ғәҙелшин Вильдан һәм Йәнтурина Нурзилә,Шүлкәнән Байтурин Әлфир һәм Ҡормашева Яҙгөл (2-се урын),Йәрмөхәмәттән Баимова Разилә һәм Йәрмөхәмәтов Фәннүр,Йомаштан Хәсәнов Данил һәм Аликбаева Мөслимә (3-сө урын) бәйгенең еңеүселәре тип табылдылар.


text:
Бала сағым, үҫмер йылдарым үткән тыуған төйәгемә – Мәсетле районының Ләмәҙтамаҡ ауылына – йыл һайын ҡайтып килергә тырышам. Юлдар төҙөк беҙҙә: такси булһынмы, автобусмы, елдереп кенә алып барып еткерә.
Кеше яҙмышы йәйғор төҫөнән дә сағыуыраҡ. Быға иманым камил. Бөйөк Ватан һуғышы яҙмыштарҙы пыран-заран килтерҙе — ҡатындарҙы — тол, балаларҙы етем итте, туғандарҙы төрлө тарафҡа таратты. Ҡәһәрле һуғыштың шаңдауы әле лә тынмай.
Өфөлә кисә Бөтә Рәсәй фән фестивале башланды. Ул иртәгәгә ҡәҙәр дауам итәсәк. Сара республиканың 20-нән ашыу майҙансығында киң йәйелдерелде. Фестивалде асыу тантанаһында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
Юлаевсыларҙың рәттән биш тапҡыр еңеүенә һөйөнгән көйәрмән тағы ярыҡ ялғаш янында ҡалды. Шишәмбелә КХЛ беренселегендә артта ғына һөйрәлгән “Амур”ҙан отолоп ҡуйҙылар (1:4). Ябай көйәрмәнгә ни кәрәк инде – яратҡан командаһы күберәк мәрәй йыйһын. Бына “Салауат Юлаев” та уңышлы уйнай башлағас, кәйефтәр көрәйеп китте. Әммә, иғтибарлап ҡараһаң, элекке хаталарҙан арына алмай хоккейсыларыбыҙ. Ҡайһы бер етешһеҙлектәр дөйөм еңеү күләгәһендә юғалып ҡала, ә отолоу арҡаһында, киреһенсә, кемдеңдер тырышҡаны күренмәй.
Эмиль Сәйфетдиновҡа 25 кенә йәш, әммә донъяла уның исеме күптән таныш. Башҡортостандың Салауат ҡалаһы егете мотоцикл өҫтөндә тыуған тип әйтһәң дә, артыҡ булмаҫ.
Сәбилә апайым ил азатлығы өсөн яуҙа һәләк булған Сәмиғулла ағаһының фронттан яҙған хаттарын ҡулъяулығына төрөп ғүмере буйы һаҡлаған. Олоғайып ауырый башлағас, һарғайып, ситтәре туҙып, бөкләнгән урындары йыртылып бөткән был ҡомартҡыларҙы ҡәҙерләп төрөп миңә ебәрҙе. “Фәрит, минең хәлгә килгәндә, иҫән-һаумын, бөгөн балнисҡа ятырға китәм. Һиңә ағайым мәрхүмдең фронттан яҙған хаттарын һалам. Ҡашҡарға Зәбихулла ағайыма алып барып бирерһең”, — тип яҙғайны ҡош телендәй генә хатына.
Сәбилә апайҙың вафатына ла 15 йыл үтеп киткән, атайым Зәбихулла ла күптән гүр эйәһе, ә миндә шанлы йылдарҙың шаңдауы, һөйәктәре ҡайҙалыр ятҡан, ғүмеремдә бер күрмәгән яугир олатайымдың иҫтәлеге булып ҡалған шул хаттар йөрәкте өтә генә...
“Юл приставы” аппарат-программа комплексы – суд приставтары тарафынан автомобиль номерҙары буйынса бурыслыларҙы таныу өсөн файҙаланылған система ул. Комплекс стационар йәки күсмә телекамералар ярҙамында юлдан үткән автомашиналарҙы мәғлүмәт хеҙмәте базаһынан тикшереү мөмкинлеген бирә. Бурыслылар хаҡында мәғлүмәттәр тупланған ҡулайлама суд приставының машинаһына урынлаштырыла, уға камера тоташтырыла.
Иҡтисад фәндәре докторы, профессор, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, төбәктәр иҡтисады теорияһын һәм методологияһын төптән өйрәнеүсе Мазһар Насип улы Иҫәнбаев тураһында белмәгән кеше юҡтыр. Академик баҙар мөнәсәбәттәренә күсеү шарттарында, илдең берҙәм халыҡ хужалығы комплексы булараҡ, Рәсәй Федерацияһы составындағы республикаларҙың хужалыҡ комплекстарын формалаштырыуҙың методологик нигеҙҙәрен камиллаштыра. Уның хеҙмәттәре СССР Министрҙар Советы, СССР Фәндәр академияһының фәнни советтары, ғилми-тикшеренеү институттары тарафынан киң ҡулланыла.
Өфөлә 11 йәшлек Виолетта Токарчукты үлтереүҙә ғәйепләнгән кеше ҡулға алынды. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән ошо турала хәбәр иттеләр.
Күптән түгел генә Яндекс тәржемәһендә башҡорт теле лә барлыҡҡа килде. Әлегә хеҙмәт тәжрибә шарттарында ғына эшләй, шуға күрә хаталар ҙа юҡ түгел. Бының сәбәбе — башҡорт теле морфологияһының ҡатмарлы булыуында.


text:
Кәбеҫтә, редис, шалҡан, торма25-07-2017, 01:32 // Баҡса // Баҫып сығарырға
Онло ысыҡ – был бәшмәк ауырыуы кәбеҫтә үҫентеһен зарарлай. Япраҡтың өҫкө яғында һарғылт таптар барлыҡҡа килә, ә аҫҡы яғында аҡһыл ҡуныҡтар хасил була. Был ҡурҡыныс ауырыу кәбеҫтә үҫентеләрен юҡ итергә мөмкин. Ауырыу үҫенте ҡалдыҡтарынан күсә.
Тамырҙың һәм һабаҡтың ҡоро сереүе (фомоз) – үҫентеләрҙә ҡара нөктәле көрән таптар хасил була. Кәбеҫтәнең япраҡ һабаҡсаһында, тамырында аҡһыл-көрән таптар барлыҡҡа килә. Шалҡан, торма культуралары ла ошондай ауырыу менән зарарлана. Тупраҡтың артыҡ дымлы булыуынан килә.
Фузариоз – бәшмәк ауырыуы, кәбеҫтә культуралары төркөмөнә ингән үҫемлектәрҙең күҙәнәктәренә үтеп инә. Үҫемлектәрҙең япрағы һарғайып ҡойола, кәбеҫтәнең күсәне ваҡ була йәки һулып юҡҡа сыға. Фузариоз үҫемлек ҡалдыҡтары аша тарала, зарарланған тупраҡтан да күсә.
Алдаҡсы онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы, үҫемлектәрҙең үҫеү нөктәһен зарарлай. Япраҡтар аҡһыл-йәшел төҫкә инә, улар ҡата, бөгәрләнә, ҡытыршылана, унан һорғолт төҫтәге ҡуныҡ ҡаплай. Зарарланған япраҡтар юҡҡа сыға.
Бәшмәк үҫемлек ҡалдыҡтарында һәм орлоҡта ҡышлай. Был ауырыу ямғырлы, һалҡын йәйҙә тарала.
Мазайка – вирус ауырыуы. Зарарланған үҫентенең япрағында төрлө ҙурлыҡта, формала аҡһыл-йәшел таптар барлыҡҡа килә. Йыш ҡына япраҡтар бөгәрләнә. Үҫемлектәр насар үҫә. Вирусты һут һурыусы беттәр һәм талпандар тарата.
Кишер, петрушка, укроп, сельдерей
Алдаҡсы онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы. Япраҡтың өҫкө яғында аҡ таптар хасил була. Ә аҫҡы яғында аҡ ҡуныҡ һәм көрән төҫтәге таптар хасил була. Зарарланған япраҡтар ҡорой. Ҡойоп яуған ямғыр тарата.
Ҡара сереү – бәшмәк ауырыуы. Шытымдарҙа ҡара аяҡ формаһында күренә. Япраҡтар тап менән ҡаплана. Таптар һарғая, көрән төҫкә инә, ҡарая һәм ҡорой. Инфекция орлоҡ, үҫенте ҡалдыҡтары аша тарала.
Ҡыяр, ҡабаҡ, ташҡабаҡ, патиссон
Антракноз – бәшмәк ауырыуы. Ул теплицаларҙа ныҡ таралған. Япраҡта йоморо таптар барлыҡҡа килә, улар ҙурайып бер-береһе менән тоташа. Унан япраҡ көрән төҫкә инеп ҡорой. Һабаҡтарҙы, үҫентеләрҙе оҙонса таптар баҫып ала. Зарарланған ҡыяр бөрөшөп серей. Ауырыу йәй буйы зарарлай.
Инфекция үҫенте ҡалдыҡтарында, орлоҡта ҡышлай. Ул уңышты кәметә, ҡыярҙың сифатын төшөрә.
Онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы ҡыяр, ташҡабаҡ, ҡабаҡ, патиссондың һабағын, япрағын зарарлай. Һауа артыҡ дымлы булһа, ысыҡ төшкәндә ауырыу киң тарала. Япраҡтың аҫҡы яғында аҡ таптар ҙурайып бергә тоташа. Япраҡты онло ҡуныҡ ҡаплап ала. Унан һарғылт-йәшел төҫкә инә. Япраҡ ҡытыршылана, һарғая. Һөҙөмтәлә уңышҡа зыян килә, ҡыярҙың сифаты насарая.
Фузариоз һулыу – бәшмәк ауырыуы, ҡыярҙы зарарлай. Шытып сыҡҡас, йәш үҫентенең тамыры һәм һабаҡтың өҫкө өлөшө серей. Ауырыу менән зарарланған ҡыяр үҫентеһенең аҫҡы япрағында таптар барлыҡҡа килә. Япраҡтар һулып ҡорой башлай. Күп осраҡта үҫентенең тамыры һәм тамыр муйынсаһы серей.
Аскохитоз – бәшмәк ауырыуы. Теплицала, парниктарҙа үҫемлектең һабағын һәм япраҡтарын зарарлай. Ҡара нөктәләр, һорғолт таптар хасил була. Һабаҡтар һәм япраҡтар ҡорой, үҫемлек юҡҡа сыға.
Үҫемлектең саманан тыш ҡуйы булыуы, һауа дымлылығының ҡапыл алмашыныуы, һауа һәм тупраҡтың артыҡ дымлы булыуы ауырыуҙың таралыуына булышлыҡ итә.
Помидор
Фитофтороз – бәшмәк ауырыуы. Үҫентенең бөтә органдарын зарарлай. Йәшел помидор ошо ауырыу арҡаһында сереп юҡҡа сыға. Үҫентенең япрағын һәм һабағын көрән-һары (дәрсен) төҫтәге таптар ҡаплап ала. Япраҡтың аҫҡы яғында аҡ ялтырауыҡлы ҡуныҡ барлыҡҡа килә. Һабаҡтарын һәм япраҡ һабаҡсаларын ҡара (дәрсен) төҫлө һыҙаттар ҡаплап ала. Һауа ҡоро булһа, зарарланған үҫемлектәр ҡорой, ә инде һауа һәм тупраҡ дымлылығы юғары булһа – серей. Помидорҙа көрән таптар хасил була. Һуңынан таптар бөтә емеште баҫып ала, помидор йомшарып серей.
Һалҡын һәм ямғырлы килгән йәйҙә, төнгө һалҡындарҙа, һалҡын ысыҡ, томан төшкәндә, һауа дымлылығы артыҡ булғанда ауырыу бик тиҙ тарала, уңышҡа, помидорҙың сифатына ныҡ зыян килтерә.
Инфекция помидор һәм картуф үҫентеләренең ҡалдыҡтарында һаҡлана. Улар – был ҡурҡыныс ауырыуҙы таратыуҙа төп сығанаҡ.
Макроспориоз – бәшмәк ауырыуы, картуф һәм помидор үҫентеләрен зарарлай.
Япраҡтарҙа эре, йоморо (дәрсен) төҫтәге таптар хасил була. Таптар ҙурая, бер-береһе менән тоташа. Һөҙөмтәлә япраҡтар ҡороп юҡҡа сыға, ә помидорҙа ҡара таптар, ҡара бәрхәтле ҡуныҡ барлыҡҡа килә. Үҫентенең үҫеше әкренәйә, уңыш кәмей.
Инфекция тупраҡта, үҫенте ҡалдыҡтарында, орлоҡта һаҡлана.
С. Хажиевтың ”Баҡсасы белешмәһе” китабынан.


text:
- Подробности
- Просмотров: 395
“БАШҠОРТОСТАН—ФРАНЦИЯ”, Башҡортостан Республикаһы һәм Франция араһындағы ижт. һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу маҡсатында ойошторолған респ. дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек йәмғиәте. Өфөлә урынлашҡан. 1993 й. Башҡ‑н респ. Тыныслыҡты һаҡлау комитеты башланғысы м‑н ойошторола. Халыҡ дипломатияһы ассоциацияһына инә. Йәмғиәт ярҙамында 1994 й. ғин. БР‑ға “Ватан сәнәғәтенә ярҙам йәмғиәте” француз делегацияһы килә, улар м‑н респ. ойошмалары экология, сауҙа мәсьәләләре һ.б. б‑са һөйләшеүҙәр алып бара. 1995 й. алып Дижон ҡ. “Эркази” ижт. ойошмаһы м‑н хеҙмәттәшлек итә. Францияның иҫтәлекле даталарына арналған саралар, шиғриәт кисәләре үткәрә. Йәмғиәт БР‑ҙа Франция мәҙәниәте көндәрен үткәреүҙә (1997), Өфөлә француз фотографтарының “Көнсығыштан ел” (1999, 2003), рәссам М.‑К.Пажель күргәҙмәләрен (1997, 1999) ойоштороуҙа, БР һәм Франция уҡыусылары м‑н алмашыуҙа (2000) һ.б. ярҙам итә.
И.Р.Хәйретдинова
Тәрж. Т.С.Дәүләтбирҙина


text:
Көйөргәҙе районында Башҡорт әҙәбиәте көндәре башланды
Бөгөн Көйөргәҙе районында Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының 75 йыллығына арналған Башҡорт әҙәбиәте көндәре башланды.
Бында республиканың Яҙыусылар союзы делегацияһы килде. Уның составына шағирҙар, прозаиктар, публицистар Фәрғәнә Ғөбәйҙуллина, Риф Мифтахов, Зөһрә Ҡотлогилдина, Закир Әкбәров, Ғәлим Хисамов, Хисмәт Юлдашев, Тамара Ғәниева, Кинйәғәли Абдуллин инде. Ике көн буйына улар район халҡы менән осрашасаҡ. Был ижади осрашыуҙар мәктәптәрҙә һәм ауыл биләмәләренең Мәҙәниәт йорттарында үтәсәк.
Декабрь уртаһында Башҡорт әҙәбиәте көндәре Бишбүләк районында ла үтәсәк. Башҡорт яҙыусыларының уҡыусылар менән декабрь осрашыуҙары быйыл республиканың күп райондарында үткән республика Яҙыусылар союзы юбилейына арналған Башҡорт әҙәбиәте көндәрен тамамлаясаҡ.


text:
Фото:
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре миҙгеле башлана
Фото:
25-26 сентябрҙә Өфөнөң 17 майҙанында традицион көҙгө ауыл хужалығы йәрминкәләре ойоштороласаҡ.
Башҡортостандың баш ҡалаһы Хакимиәтенең Мәғлүмәт һәм гуманитар сәйәсәт буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ҡалаға Башҡортостандың ҡырҡ төбәгенән ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр киләсәк. Ылау 1300-ҙән ашыу йөк машинаһынан торасаҡ.
Йәрминкәлә киң ассортиментта ит-һөт продукттары, картуф, йәшелсәләр, бал, он, ярма һәм кондитер изделиелары тәҡдим ителәсәк.
Дим районында сауҙа «Алтын» сауҙа комплексы алдындағы майҙанда йәйелдереләсәк (Хәҡиҡәт урамы, 21).
Калинин районында ҡунаҡтарҙы «Ауыл хужалығы йәрминкәһе» сауҙа комплексы янындағы майҙанда көтәләр (Интернациональ урамы, 139);
— 15-се магазин алдындағы майҙанда (Баландин бульвары, Инорс биҫтәһе);
— «Беренсе ауыл хужалығы йәрминкәһе»ндә ( «Юлдаш» экологик агромаркеты, Өфө-Шакша юлының 3-сө километры);
— «Шакша» сауҙа комплексы янындағы майҙанда;
— «Йәшел» сауҙа комплексы янындағы майҙанда (Глинка урамы, 2).
Киров районы элекке «Аврора» кинотеатры (Эшсе хәбәрселәр урамы, 7) алдындағы майҙанға саҡыра.
Ленин районында аҙыҡ-түлек тейәгән йөк машиналары —Профсоюздар йорто алдындағы майҙанда ( Киров урамы, 1);
— «Заречный» сауҙа комплексы биләмәһендә урынлашасаҡ.
Орджоникидзе районында аҙыҡ-түлек түбәндәге майҙандарҙа һатыласаҡ:
— Серго Орджоникидзе исемендәге мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда (Космонавтар урамы, 15);
— Еңеү урамында (Ҡулса һәм Калинин урамдары араһында);
— Тыныслыҡ һәм Яңы Черкассы урамдары киҫелешендә;
— «Лопатино» сауҙа-сервис комплексы янында (Вологда урамы, 107);
— «Тирәктәр» сауҙа комплексы янындағы майҙанда (Коммунарҙар урамы, 59).
Октябрь районында сауҙа итеү урындары:
— Спорт һарайы алдындағы майҙан, ( Р.Зорге урамы, 41);
— «Зинин» сауҙа-йәрминкә комплексы.
Совет районында ауылдан килгән ылауҙар Йәштәр мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙандан урын аласаҡ (Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 21).


text:
Фото:
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте
Фото:
Уҙған ял көндәрендә Өфөнөң 17 майҙансығында ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте. Уларҙың береһе Йәштәр һарайы алдында йәйелдерелде, унда республиканың 30 районынан 198 автомашинала ауыл хужалығы етештереүселәре үҙ продукцияһын килтерҙе.
Өфөнөң Совет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге хәбәр итеүенсә, продукттар — һуған, кишер, кәбеҫтә, картуф, алма — ҡала халҡына арзан хаҡ менән тәҡдим ителде. Йәшелсә һәм емештәрҙән тыш, хуш еҫле бал һатып алырға мөмкин булды, ә баҡсасылар өсөн үҫентеләр, орлоҡтар күп булды.
Ҡоролоҡҡа ҡарамаҫтан, иткә хаҡтар уҙған йыл менән сағыштырғанда артыҡ айырылманы. Мәҫәлән, бер йыл элек уның килограмы уртаса 140-180 һум торһа, быйыл иһә — 130-190 һум самаһы. Йәшелсәләр, әлбиттә, 2009 йылдағынан ҡиммәтерәк тора.
Өфөләр өсөн ауыл хужалығы йәрминкәләре — ҡышҡылыҡҡа запас туплау, ә ауыл халҡына үҙ продукцияһын һатыу мөмкинлеге. Көҙгө йәрминкәләр 31 октябрҙә тамамлана. 4 декабрҙән 26-һына тиклем традицион ҡышҡы ит йәрминкәләре үтәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов бюджет дефицитын ҡаплау сығанаҡтарын атаны
Алдағы өс йылда Башҡортостан бюджеты дефицитлы буласаҡ. Мәҫәлән, 2013 йылда ҡаҙнаға керемдәрҙең сығымдарға ҡарағанда 12 миллиард һумға әҙерәк булыуы көтөлә.
Республиканың Финанс министрлығы белгестәре фекеренсә, тупланма бюджет киләһе йылға керемдәр буйынса – 126 миллиард һум күләмендә, сығымдар буйынса 138 миллиард һум күләмендә планлаштырыла. 2013-2015 йылдарға республиканың социаль-иҡтисади үҫеше прогнозы параметрҙары 15 августа БР Хөкүмәте йортонда үткән Башҡортостан Президенты рәйеслегендәге ултырышта тикшерелде.
Рөстәм Хәмитов дефицитты ҡаплау сығанаҡтарын атаны. Тәү сиратта, был республиканың эске резервы – йылдан йылға туплана килгән средстволар, уларҙың күләме бөгөнгө көнгә яҡынса биш миллиард һум тәшкил итә. Шулай уҡ кредиттар.
— Башҡортостан – ышаныслы заем алыусы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Һәр банк ниндәй ҙә булһа срокка һәм беҙ теләгән күләмдә беҙгә кредит бирә.
Шул уҡ ваҡытта, республика башлығы һүҙҙәренсә, федерацияның ҡайһы бер субъекттары кредиттар менән үтә мауығып киткән, уларҙа кредит күләмдәре бюджеттың 50-80 процентын тәшкил итә. Һәм был төбәктәр хәүеф зонаһында. Башҡортостан иһә «әҙ кредитлы» схема буйынса үҫешә.
— 2010 йылдағы ҡоролоҡ арҡаһында беҙ аграрийҙарға ярҙам итер өсөн яҡынса 3,5 миллиард һумлыҡ кредит алдыҡ. Шунһыҙ ауыл хужалығындағы юғалтыуҙарға бәйле мәсьәләне хәл итә алмаҫ инек, — тип миҫал килтерҙе Рөстәм Хәмитов. – Быйыл да ҡоролоҡ. Шуға күрә Рәсәй Хөкүмәте 2010 йылда алынған кредиттар буйынса түләүҙәрҙе оҙайта йәки ҡайтанан ҡарай алыр, тип ышанабыҙ. Шулай булыуы көтөлә лә инде. Йәғни, республиканың 46 районында ҡоролоҡ булыуын иҫәпкә алып, беҙ был ресурстарҙы план буйынса 2012-2014 йылдарҙа түгел, ә 2014-2016 йылдарҙа бирергә тейеш буласаҡбыҙ, — тине республика башлығы.


text:
Башҡортостан граждандарының мөрәжәғәттәре Рәсәй Президенты контролендә
Көн элгәре Рәсәй Президенты советнигы Александр Бедрицкий Башҡортостанда граждандарҙы ҡабул итте.
РФ Президентының мобиль йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең эш төркөмө республикала 27 августан эшләне, тип хәбәр итте БР буйынса Баш федераль инспекторҙың матбуғат секретары. Белгестәр Башҡортостандың төрлө райондарында һәм Өфөлә йәшәгәндәрҙең иң киҫкен мәсьәләләре буйынса тикшереү үткәрҙе. Һорауҙар, нигеҙҙә, торлаҡ-коммуналь өлкәгә ҡағылды. Ауыл һәм ҡала халҡын һыу, газ менән тәьмин итеү, юлдарҙы ремонтлау мәсьәләләре, шулай уҡ юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге борсой. Өфөнөң 42-се урта мәктәбенә капиталь ремонт талап ителә.
Эш төркөмө урындарҙа проблемалар менән танышты, ремонт талап ителгән объекттарҙы ҡарап сыҡты. Барлыҡ һорауҙар буйынса аңлатмалар бирелде.
РФ Президентының Башҡортостандағы ҡабул итеү бүлмәһендә Александр Бедрицкий эш кәңәшмәһе үткәрҙе, унда БР буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников, БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов, БР Президенты Хакимиәте, министрлыҡтар, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте вәкилдәре, ҡала һәм ауыл биләмәләре башлыҡтары ҡатнашты. Мобиль йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең эш һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй Президенты күрһәтмәһе әҙерләнәсәк. Документта ил башлығының күрһәтмәләрен үтәү буйынса аныҡ сроктар билдәләнәсәк.


text:
Эконом-класс торлағы һатып алыуға исемлек төҙөү ҡағиҙәһе билдәләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Федераль торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүгә булышлыҡ итеү фондының эконом-класс торлағы төҙөү өсөн, шул иҫәптән бындай торлаҡ төҙөү маҡсатында комплекслы үҙләштереү өсөн бушлай файҙаланыуға йәки ҡуртымға тапшырылған ер участкаларында төҙөлгән йәки төҙөлөп ятҡан эконом-класс торлағы һатып алыуға хоҡуғы булған граждандар исемлеген төҙөү ҡағиҙәләре һәм күрһәтелгән граждандарҙы был исемлеккә индереү тәртибе тураһында» БР законына ҡул ҡуйҙы. Документ баҫылып сыҡты һәм ун көндән, йәғни 13 декабрҙә, көскә инәсәк.
Был закон проекты беренсе уҡыуҙа республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары тарафынан быйыл 27 июндә ҡабул ителгәйне. Республика парламентының һуңғы ултырышында, 28 ноябрҙә, ҡануниәтселәр уны һуңғы уҡыуҙа хупланы.
Закон льготалы торлаҡ алыуға дәғүә итеүсе граждандар исемлеген төҙөү процедураһының асыҡлығын арттырыуға йүнәлтелгән. Документта төп мәсьәләләр — бындай күсемһеҙ милеккә кемдең хоҡуғы бар, ғаризалар нисек бирелә, иҫәпкә алына һәм ҡарала, аукциондар һөҙөмтәләре тураһында протокол менән билдәләнгән шарттарҙа эконом-класс торлағы һатып алырға ризалашҡан граждандар исемлеге нисек төҙөлә – тәфсирләп яҙылған.
Хәҙер бөтә ғаризалар биргән көндән һәм ваҡыттан сығып сиратҡа тороу тәртибендә теркәлергә тейеш. Ғариза биргәндән һуң ун эш көнө эсендә урындағы үҙидара органы гражданды исемлеккә индереү тураһында ҡарар ҡабул итергә һәм уға был ҡарар тураһында яҙма рәүештә хәбәр итергә тейеш. Законда шулай уҡ эконом-класс торлағына сиратҡа индереүҙе кире ҡағыу сәбәбе лә ентекле яҙылған.
Эконом-класс торлағы төҙөү өсөн тапшырылған ер участкаһы урынлашҡан территориялағы биләмә, ҡала округы башлығы торлаҡ алырға ризалашҡан граждандар исемлеген раҫлай. Шулай уҡ ул эконом-класс торлағы һатып алырға ризалашҡан граждандар исемлеге баҫылырға тейешле рәсми киң мәғлүмәт сараһын да билдәләй.
Яңы закон эконом-класс торлағы һатып алыуға ғариза биреү, иҫәпкә алыу һәм ҡарауҙың аныҡ һәм асыҡ тәртибен раҫлай, яҡтарҙың хоҡуҡтарын һәм бурыстарын билдәләй.


text:
Владимир Путин түләүле телеканалдарҙа реклама тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Рәсәй Президенты Владимир Путин түләүле телеканалдарҙа өлөшләтә реклама күрһәтеүҙе рөхсәт иткән Федераль законға ҡул ҡуйҙы. Документ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты башланғысы буйынса әҙерләнгән.
«Реклама тураһында»ғы закондағы үҙгәрештәр түләүле телеканалдарҙа 75 проценттан да кәм булмаған милли продукцияны трансляциялау шарты менән реклама күрһәтеүҙе күҙ уңында тота.
Кремлдең рәсми порталында билдәләнеүенсә, милли продукция ул — Рәсәй граждандары йәки ойошмалары әҙерләгән, шулай уҡ рус телендә йәки Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәрендә Рәсәй киң мәғлүмәт саралары заказы буйынса әҙерләнгән продукция.
Закон буйынса милли контентҡа сит ил инвестициялары уның хаҡының 50 процентынан артмаҫҡа тейеш.
Түләүле телеканалдарҙа реклама күрһәтеүҙе тыйыусы закон 1 ғинуарҙа ғәмәлгә инде.
Өфөлә төбәк телеканалдары проблемалары тәүге тапҡыр «Төбәктәге телерадиотапшырыу хеҙмәтенең проблемалары» түңәрәк өҫтәлендә күтәрелде. Уны октябрҙә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының журналистарға хоҡуҡи ярҙам үҙәге ойошторҙо.


text:
Нияз Алсынбаевтың “Изге бүре балалары” тигән китабының ҡоролошо ғәҙәттәгесә түгел. Беренсенән, уның тәүге битендә үк исеменә ҡыҫҡа аңлатма бирә автор: башҡорт-ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренең тарихы.
Байрамдарҙың йыр-моңға байы ла, сәскәгә күмелгәне лә, бүләктәр менән ҡыуандырғаны ла бар. Шулай ҙа халыҡ күңеленә иң яҡыны, ҡәҙерлеһе — Бөйөк Еңеү көнө.
“Кеше” тигән төшөнсә бик үҙенсәлекле, өйрәнеп бөтмәҫлек донъя ул. “Мин тыуҙым!” – тип оран һалабыҙ, ата-әсә, ғаилә йылыһында иркәләнеп үҫәбеҙ, белем алабыҙ, йәшәргә тырышабыҙ, киләсәккә ынтылып, юлға сығабыҙ... Был сәфәрҙә кеше һәммәһен дә тиерлек күрергә мәжбүр: йәшәйештең ағын да, ҡараһын да, эсен дә, тышын да, яңыһын да, иҫкеһен дә. Әлбиттә, һәр күренештән әҙәм күңелендә билдәле бер эҙ, тәьҫорат ҡала.
“Йәйғор” республика балалар-үҫмерҙәр конкурсының дүртенсе йыл рәттән Борайҙа ойошторолоуы осраҡлы түгел: район етәкселеге йәш быуын күңелендә мәҙәниәткә һөйөү тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бүлә.
Ай-вай Сажиҙә,
Ағым һыуҙа, баҫма өҫтөндә
Керҙәр сайҡай һай ерҙә…
(Татар халыҡ йыры)
Фән һәм техника өлкәһендәге республика дәүләт премияһына “Башҡорт энциклопедияһы”ның тәҡдим ителеүен беҙ, әбйәлилдәр, ихлас хуплайбыҙ. Ете томдан, 18 меңдән ашыу мәҡәләнән торған ҙур хеҙмәт Башҡортостандың үткәне һәм бөгөнгөһө тураһында тулы мәғлүмәт бирә, тыуған төйәгебеҙҙең Рәсәй тарихындағы, донъяуи үҫештәге мөһим урынын билдәләй.
Нью-Йорктың Сиракьюс университеты ғалимдары 40 төрлө емеш биргән ғәжәп үҙенсәлекле ағас уйлап сығарған. Унда бер үк ваҡытта слива, персик, абрикос, нектарин, сейәнең бер нисә сорты өлгөрә.
“Башҡортостан” гәзитен 1960 йылдан бирле ҡалдырмай уҡып киләм. Баҫма биттәрендә донъя күргән яҙмалар бик оҡшай, һәр ҡайһыһынан үҙемә рухи аҙыҡ алам.
Калининградта уҙғарылған “Тыныслыҡ биләмәһе” IV халыҡ-ара фестивалендә башҡорт шәлдәре күрһәтелде. Сара барышында ойошторолған был халыҡ ижады йәрминкәһендә Белоруссия, Литва, Польша, Украина, Франция илдәренән, Рәсәйҙең 13 төбәгенән оҫталар ҡатнашты.
Артҡа 1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ... 40 Алға
Бит башына
12 сентябргә тиклем Берҙәм дәүләт имтиханын яңынан тапшырыу өсөн ғариза яҙырға мөмкин, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәғариф министрлығында.


text:
Өфөлә башҡорт шағиры һәм драматургы Рафаэль Сафинға мемориаль таҡтаташ асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә башҡорт шағиры һәм драматургы Рафаэль Сафинға мемориаль таҡтаташ асылды
Өфөлә башҡорт шағиры һәм драматургы Рафаэль Сафинға мемориаль таҡтаташ асылдыФото: Олег Яровиков
Ғафури урамында урынлашҡан 25/1 һанлы йортта Рафаэль Сафинға мемориаль таҡтаташ асылды.
— Был йортта бихисап сәнғәт һәм фән эшмәкәрҙәре йәшәгән, уларҙың береһе – данлыҡлы шағир һәм драматург Рафаэль Сафин, — тине Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. — Өфөлә Рафаэль Сафин иҫтәлегенә арналған ижади кисәләр һәм спектаклдәр үтәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, билдәле шағирға 16 февралдә 80 йәш тулыр ине.
— Рафаэль Сафин ижады республикабыҙ мәҙәниәтендә тәрән эҙ ҡалдырҙы, — тип билдәләне үҙенең сәләмләү һүҙендә БР Дәүләт Йыйылышының Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе, шағир Рауил Бикбаев. – Уның башҡорт әҙәбиәтенә индергән өлөшө ҙур. Әҫәрҙәре киләсәктә лә тамашасыларҙы ҡыуандырып торор, тип ышанам.
Мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһында шулай уҡ М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актерҙары ла булды. Билдәләп үтергә кәрәк, Рафаэль Сафиндың «Йәнбикә», «Ҡыр ҡаҙҙары» һәм «Тилекәй» пьесалары театрҙа үткән быуаттың 70-се йылдарында тәүләп ҡуйыла башланы. «Йәнбикә» пьесаһын өфөлөләр айырыуса яратты, һәм ул әле булһа театр репертуарынан сыҡмай.
Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры Хөрмәтулла Үтәшев һүҙҙәренсә, Рафаэль Сафин пьесалары республика театрҙарында ғына түгел, төбәктән ситтә лә ҡуйыла.


text:
Өфөлә тағы торлаҡҡа хаҡ арта
Өфөлә икенсел торлаҡ баҙарында һаман да хаҡ арта. 5 мартҡа ҡарата бер квадрат метрҙың уртаса хаҡы 52,26 мең һум тәшкил иткән. Күсемһеҙ милек агентлыҡтарының береһенең мәғлүмәттәренә ярашлы, фатирҙарға бер айҙа 1,9 процентҡа хаҡ күтәрелгән. Күбеһенсә бер бүлмәле фатирҙарға хаҡ артҡан – квадрат метрына 56,7 мең һум (+3%). Ике бүлмәлеләрҙең «квадраты» — яҡынса 50,86 мең һум (+0,1%), өс бүлмәлеләрҙеке 49,6 мең һум тора (үҙгәрешһеҙ ҡалған).
Бер бүлмәле фатирҙарға хаҡ артыуы был сегментта һорауҙың ҙур булыуына бәйләнгән. Йәшел сауҡалыҡ һәм Октябрь проспекты әүәлгесә иң популяр райондар булып ҡала.
Ҡала баҙарында әле йәмғеһе өс меңдән ашыу фатир тәҡдим ителә. Уларҙың дөйөм күләме 200 мең квадрат метрға тиң. Һатыуға ҡуйылған фатирҙың уртаса майҙаны – 63,33 квадрат метр, ә хаҡы 3,3 миллион һум тәшкил итә.


text:
Төҙөлөш биләмәләрен үҫтереү – ҡала властарының иғтибар үҙәгендә
Ҡала Советы депутаттары Өфөнөң төҙөлөш биләмәләрен үҫтереүҙе тикшерҙе. Ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Рәшит Сатаров әйтеүенсә, “2007-2015 йылдарға Өфө ҡалаһы ҡала округының төҙөлөш территорияларын үҫтереү” муниципаль адреслы программаһы сиктәрендә алып барылған был йүнәлештәге эш граждандарҙы авария хәлендәге һәм иҫке торлаҡтан күсереү, яңы инженер селтәрҙәре төҙөү, ҡала кварталдарын планлаштырыу һәм ҡайтанан планлаштырыу кеүек мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе индерә.
Был программаға ярашлы, быйылғы туғыҙ ай йомғаҡтары буйынса һүтергә һәм реконструкцияларға тейешле торлаҡтан граждандарҙы күсереүҙе финанслау өсөн Өфөлә 3,219 миллиард һум аҡса йәлеп ителгән. Шуның 1,156 миллиард һумын – федераль бюджеттан, 736 миллионын – республика, 142 миллион һумын ҡала бюджетынан средстволар тәшкил иткән, ә 1,184 миллиарды – төҙөүселәр средстволары.
Бынан тыш, быйыл ҡалала бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарҙан яңы инженер селтәрҙәре төҙөлөшөнә 171,2 миллион һум бүленгән.
Йыл башынан алып Өфөлә ҡала кварталдарын планлаштырыу буйынса 15 проект башҡарылған, шуларҙың алтауһы – ҡала хакимиәте ҡарамағындағы Баш архитектура һәм ҡала төҙөлөшө идаралығы проекты буйынса һәм туғыҙы – инвесторҙар заказы буйынса.


text:
Республика көрәшсеһе Ҡазанда уҙған донъя чемпионатында илдең йыйылма командаһы өсөн алтын миҙал яуланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Татарстандың баш ҡалаһы Ҡазанда Көрәш буйынса IV донъя чемпионаты һәм Билбау көрәше буйынса VIII донъя чемпионаты уҙҙы. Ярыштарҙа донъяның 20 иленән килгән спортсылар ҡатнашты. 90 килограмға тиклемге ауырлыҡ үлсәмендә көрәш буйынса Рәсәйҙең йыйылма командаһы составында Башҡортостан көрәшсеһе Наил Мөхәмәтйәнов сығыш яһаны. Ныҡышмалы көрәштә ул алтын миҙал яуланы һәм донъя чемпионы исеменә лайыҡ булды.
Республикабыҙҙың башҡа көрәшселәре лә һынатманы. 100 килограмдан ашыу ауырлыҡ үлсәмендә ирекле стилдә билбау көрәше буйынса Рөстәм Арыҫланов икенсе, 62 килограмға тиклемге ауырлыҡ үлсәмендә классик стилдә Илфат Ибәтуллин өсөнсө урын алды, тип хәбәр итте «Башҡортостандың милли һәм билбау көрәше федерацияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Вәкил Ильясов.
Вәкил Ильясов үҙе лә баш судья урынбаҫары сифатында көрәш буйынса донъя чемпионатында ҡатнашты, Башҡортостан вәкиле Ғәлим Лоҡманов ярыштарҙың төп секретары булды.


text:
Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙ Республикаһы Президенты Алмазбәк Атамбаев менән осрашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙ Республикаһы Президенты Алмазбәк Атамбаев менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙ Республикаһы Президенты Алмазбәк Атамбаев менән осрашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
4 мартта Бишкәктә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙ Республикаһы Президенты Алмазбәк Атамбаев менән осрашты. Осрашыуҙа яҡтар төрлө өлкәләрҙә ике яҡлы мөнәсәбәттәрҙең ыңғай динамикаһын, мәҙәни һәм эшлекле бәйләнештәрҙең әүҙемләшеүен билдәләне, шулай уҡ берлектәге проекттарҙы ғәмәлгә ашырыу буйынса пландарҙы тикшерҙе.
Алмазбәк Атамбаев халыҡтар араһындағы мәҙәни-тарихи бәйләнештәрҙе иҫәпкә алып Рәсәй төбәктәре менән тура бәйләнеште яйға һалыуҙың мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Рөстәм Хәмитов үҙ сиратында төрлө тармаҡтарҙа, шул иҫәптән ауыл хужалығында берлектәге пландарҙың булыуын билдәләне.
– Ай һайын беҙҙә эшҡыуарҙарыбыҙ, бизнес араһында ҡыҙыҡлы ваҡиғалар булып тора, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Фәне һәм мәҙәниәте көндәрен асабыҙ. Сәнғәт, мәҙәниәт, фән өлкәләрен нығытыу – нигеҙ, тип иҫәпләйем. Артабан иҡтисад буласаҡ.
Осрашыу йомғаҡтары буйынса яҡтар Ҡырғыҙстандың Евразия иҡтисади союзына ҡушылыуы күп мәсьәләләр буйынса ике яҡлы мөнәсәбәттәрҙең яңы мөмкинлектәрен асасаҡ, Ҡырғыҙстан менән Башҡортостан араһындағы бәйләнештәрҙе артабан үҫтереү өсөн етди шарттар булдырасаҡ тигән фекер белдерҙе.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2014 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан менән Ҡырғыҙстан араһындағы тауар әйләнеше 132,2 миллион доллар, шул иҫәптән экспорт — 132 миллион, импорт 0,2 миллион тәшкил иткән. Республиканан Ҡырғыҙстанға нефть продукттары, шулай уҡ ағас эшкәртеү, химия, металлургия һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте продукцияһы ебәрелә. Ҡырғыҙстандан Башҡортостанға электр лампалары килә.


text:
Баш ҡалала 20 меңдән ашыу Георгий таҫмалары таратыласаҡ Фото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
Баш ҡалала 20 меңдән ашыу Георгий таҫмалары таратыласаҡ
Баш ҡалала 20 меңдән ашыу Георгий таҫмалары таратыласаҡ Фото: Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 71 йыллығына арналған «Георгий таҫмаһы» патриотик акцияһы башланды. Хәтер һәм хәрби дан символын «Өфө» универмагы алдындағы майҙанда «Еңеү ирекмәндәре» хәрәкәте ағзалары, баш ҡаланың хәрби-патриотик һәм үҫмерҙәр клубы тәрбиәләнеүселәре тапшырҙы. 9 майға тиклем бөтәһе 20 меңдән ашыу Георгий таҫмаларын таратыу күҙаллана, тип аңлатма бирҙеләр ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә.
Георгий таҫмаларын таратыу «Еңеү йырҙары» исемле концерт программаһы һәм «Әфлисун» клубтар берләшмәһенән хәрби-тарихи тамаша менән оҙатып барылды. Өфөләр «Хәрби Дан күргәҙмәһен», «Төнгө бүреләр» Бөтә Рәсәй мотоклубы Өфөләге бүлексәһенең сығышын ҡараны.
«Георгий таҫмаһы» акцияһы Рәсәйҙә тәүге тапҡыр 2005 йылдың яҙында ойошторола. Киләһе йылда уҡ ул бөтә Рәсәй статусын ала. Георгий таҫмаһының төҫтәре Бөйөк Ватан һуғышының төп наградаларының береһе – Дан орденын булдырғанда файҙаланылды.
Акцияны ойоштороусылар булып «Хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы ярҙамында Өфө хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса комитеты, «Йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү үҙәге», «Әфлисун» балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәр өсөн клубтар берекмәһе сығыш яһаны.


text:
Кисә Өфөлә әсәләрҙең V Бөтә Рәсәй форумы асылды. “Әсәй” хәйриә фондтарының халыҡ-ара йәмәғәт ассоциацияһы башланғысы менән Башҡортостан Хөкүмәте ойошторған сара “Рәсәйҙең киләсәге — әсәләр ҡулында” Бөтә Рәсәй акцияһының йомғаҡлау өлөшө булараҡ уҙа. Унда илдең 44 төбәгенән, республиканың ҡала һәм райондарынан 550 тирәһе делегат ҡатнаша. Улар араһында Рәсәйҙең Үҙәк, Төньяҡ-Көнсығыш, Төньяҡ Кавказ, Көньяҡ, Волга буйы, Урал, Себер, Алыҫ Көнсығыш федераль округтары етәкселәренең урынбаҫарҙары, ил субъекттарының министрлыҡ һәм ведомстволары етәкселәре, Йәмәғәт палатаһы ағзалары, билдәле йәмәғәт эшмәкәрҙәре, сәйәсмәндәр, ғилми ойошмалар вәкилдәре бар.
Бына егерме йыл инде Рәсәйҙә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла ер-аграр реформаһы бара. Рәсәй Федерацияһының Ер кодексы ерҙе тәғәйенләнеше буйынса ете категорияға бүлә. Уларҙың һәр береһе норматив-хоҡуҡ нигеҙендә көйләнә. Ерҙең ҡайһы бер категориялары ныҡлы үҙгәреш кисермәне, үҙенең әүәлге тәғәйенләнешен, хоҡуҡи нигеҙен һаҡлап ҡалды. Шул уҡ ваҡытта илдең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген тәьмин иткән ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ер категорияһы үҙгәртеп ҡороу барышында етди тетрәнеүҙәргә дусар булды. Был хәл әле Ауыл хужалығы ерҙәре — ил халҡының йәшәү нигеҙе. Донъялағы аҙыҡ-түлектең 90 проценттан ашыуы ошонда етештерелә. 120 миллион гектар самаһы (элегерәк 130 миллион гектар ине) һөрөнтө ере булыуға ҡарамаҫтан, Рәсәй әле аҙыҡ-түлекте аҙ етештерә һәм ситтән килтерелгән продукттарға ҙур ихтыяж кисерә.
Сабыйҙар арта
Быйылғы йылдың туғыҙ айында республика халҡы 307 кешегә артҡан.
Йыл башынан 41 708 бала тыуған. Яңы тыуған сабыйҙар һаны вафат булыусыларҙан 0,7 процентҡа күберәк.
Иҡтисадҡа – файҙа, тәбиғәткә – зыян
Прокуратура Бәләбәй ҡалаһындағы "Автонормаль" предприятиеһында экология ҡануниәтен боҙоу осраҡтарын теркәгән.
Заводҡа таҙартыу ҡоролмаларын яңыртырға тура киләсәк: предприятиеның ҡалдыҡ һыуҙары Өҫән йылғаһын бысратыуы асыҡланған.
“РБК” журналы 2010 йыл йомғаҡтары буйынса “Бизнес өсөн шарттар булдырыу йәһәтенән Рәсәйҙең иң яҡшы ҡалалары” йыллыҡ рейтингын билдәләне. Өфө бизнес өсөн шарттар булдырыу йәһәтенән Рәсәй ҡалалары араһында өсөнсө урынды яулаған. Исемлеккә бөтәһе 68 ҡала ингән.
Рәсәйҙең иң яҡшы ҡалалары — Краснодар һәм Екатеринбург, улар беренсе һәм икенсе урындарҙы бүлешкән. Дүртенсенән алып унынсы баҫҡысҡа тиклем Новосибирск, Красноярск, Омск, Ҡазан, Сорғот, Воронеж һәм Һамар урынлашҡан.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән ике дөйөм белем биреү мәктәбе республиканың күренекле шәхестәре исемен йөрөтәсәк. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте ошо хаҡта хәбәр итте.
Был мәктәптәрҙең тәүгеһе — Өфө ҡалаһының Калинин районындағы 140-сы башҡорт гимназияһы. Уға Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, шағирә, драматург, прозаик Зәйнәб Биишеваның исеме бирелде.
Өфөлә 19 йәшкә тиклемгеләр араһында теннис буйынса Рәсәйҙең команда беренселеге тамамланды. Башҡортостандың үҫмерҙәр командаһы, Санкт-Петербург һәм Краснодар крайы спортсыларын үтеп, беренсе урынды яуланы.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Теннис буйынса олимпия резервындағы республика балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры Фаил Хафизовҡа, Башҡортостан Республикаһы командаһының еңеүе менән ҡотлап, телеграмма ебәрҙе.
Башҡортостанда “ҡара алтын” сығарыусы “Башнефть”, “Газпром”, “Роснефть”, “Лукойл” һәм башҡа ҡеүәтле предприятиеларҙы хеҙмәтләндереүсе байтаҡ йәмғиәт барлыҡҡа килде. Күмертау ҡалаһында ошо йүнәлештә эшләүсе “ЮжУрал-Ойл” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте — шундайҙарҙан. Бөгөн 10 йыллығын билдәләүсе был ойошманың эшмәкәрлеге бөтөн Рәсәйгә билдәле, ә ҡалала ул — ҡаҙнаға иң күп һалым түләүселәрҙең береһе.
Предприятиеға тәүге көндән алып Рәсәйҙең почетлы нефтсеһе, Башҡортостандың Эшҡыуарҙар ассоциацияһы союзы ағзаһы Зиннур Исхаҡов етәкселек итә. Бөгөн юғары һөнәри оҫталыҡҡа эйә ҙур, татыу коллектив үҙенең юбилейын фиҙакәр, тырыш хеҙмәте менән оло абруй яулап ҡаршы ала.
Үткән аҙнала Рәсәй Бөтөн донъя сауҙа ойошмаһына инеү буйынса әҙерлекте тамамланы тиергә була. Бөгөн сит илдәр менән эш иткән күп эшҡыуарҙар яңы мөмкинлектәрҙе фаразлап ҡыуана. Ә ҡайһы берәүҙәр, киреһенсә, был аҙымдан ниндәй юғалтыуҙар булыуы мөмкин, тип уйлана. Әммә был аҙымдың көнүҙәк булыуын бер кем дә инҡар итә алмаҫ, моғайын. Үҙ ҡаҙаныңда ҡайнап ҡына иҫ китерлек уңышҡа өлгәшеп булмауы аңлашылалыр.
Рейтингын төшөрөп
яңылышҡандар...
АҠШ-тың оҙайлы кредит рейтингын кәметеп бөтөн донъяны хәүефләнергә мәжбүр иткән "S&P" агентлығы йәнә иғтибар үҙәгендә. Хәтерегеҙҙәлер, август башында донъяның иң ҡеүәтле иҡтисадына тышҡы бурысы 14,1 триллион доллар тәшкил иткән өсөн бер аҙ "хурлыҡ" кисерергә тура килде.
…94 йыл элек илебеҙ яңы дәүер — иҡтисади һәм мәҙәни осош, сәйәси һәм хеҙмәт еңеүҙәре, Георгий Жуков һәм Константин Рокоссовский, Сергей Королев һәм Игорь Курчатов, Алексей Стаханов һәм Юрий Гагарин, Михаил Шолохов һәм Константин Симонов, Вера Мухина һәм Сергей Бондарчук дәүерен асты.
Быйылғы 7 ноябрь айырым мәғәнәгә эйә. Теүәл 70 йыл элек фашистар ҡамауға алған Мәскәүҙәге Ҡыҙыл майҙанда легендар парад үтте. Уның тарихи әһәмиәтенең мөһим хәрби операцияларға тиңләнеүе осраҡлы хәл түгел. Был көндө донъя Совет халҡындағы хәрби рухтың ныҡлығына инанды. Бер айҙан, 1941 йылдың 5 декабрендә, Ҡыҙыл Армия илбаҫарҙарҙы баш ҡалабыҙ эргәһендә тар-мар итте. Был Гитлер армияһының тәүге ҙур еңелеүе ине.
Артҡа 1 2 Алға
Бит башына
Рәсәй Федерацияһының Коммунистар партияһы өсөн тауыш бирегеҙ, һәләкәткә юл ҡуймағыҙ!
2011 йылдың 4 декабрендә Рәсәй Дәүләт Думаһына һайлау үтәсәк. Уның яҡынлашыуы тойолмай ҙа, һайлау алды кампанияһы бик һүлпән һәм тыныс бара. Асылда иһә, был — дауыл алдынан була торған тынлыҡ. Ғаиләләрегеҙҙең фәҡирлеккә төшөүенә, ҡышты һалҡын фатирҙарҙа үткәреүгә һәм балаларыбыҙҙың киләсәген юҡҡа сығарыуға юл ҡуймауҙың берҙән-бер ысулы — Рәсәй Федерацияһы Коммунистар партияһы өсөн тауыш биреү. Беҙ быны һеҙгә иҫбат итәсәкбеҙ.


text:
22 февр. 2012 г.
23 февраль — Ватанды һаҡлаусылар көнө
Иң изге һәм ҡәҙерле бурыс
23 февралдә беҙ дәүләт байрамын – Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләйбеҙ. Матур йолаға ярашлы, был көндө бар ир-егеттәрҙе – Бөйөк Ватан һәм локаль һуғышы ветерандарын, шинель кейеп, хәрби присяга биргән йәш һалдаттарҙы, хатта әле донъяға килгән ир сабыйҙарҙы ла тәбрикләйбеҙ. Сөнки халҡыбыҙ уларҙың һәр береһендә Тыуған иленең, яҡындарының һаҡсыһын һәм яҡлаусыһын күрә.
Был байрам ил һалдаттарының элек-электән Ватанға тоғро хеҙмәт итеүҙәренең тарихи дәлиле булыуы менән дә ҡәҙерле. Сөнки илебеҙҙе дошмандан һаҡлау ир-егеттәребеҙ өсөн иң изге, ҡәҙерле бурыс булып һаналып, һәр саҡ ҡәҙер-хөрмәт ителгән, данланған.
Беҙ Рәсәйҙең именлеген һәм тыныслығын һаҡлаған, уның хәүефһеҙлеген тәьмин иткән армиябыҙ менән һәр саҡ ғорурландыҡ һәм сикһеҙ ғорурланабыҙ.
Ысын йөрәктән Ҡораллы көстәр яугирҙарын, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын, һалдаттарҙы һәм запастағы офицерҙарҙы, районыбыҙҙың бар ир-егеттәрен матур байрам менән ҡайнар ҡотлайым! Бар күңелемдән ныҡлы һаулыҡ һәм именлек, тыныслыҡ һәм эшегеҙҙә, хәрби хеҙмәтегеҙҙә ҙур уңыштар теләйем!
И. СИТДЫҠОВ,
муниципаль район хакимиәте башлығы.
Һәр саҡ иленә тоғро
Хөрмәтле дуҫтар!
Ысын күңелдән һеҙҙе Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотлайым!
Тыуған илде һаҡлау – дәүләтебеҙҙең һәр гражданының изге бурысы ул. Төрлө быуын кешеләре Рәсәй Ҡораллы Көстәренең данлыҡлы тарихы, көс-ҡеүәте менән хаҡлы рәүештә ғорурлана.
Рәсәй Һалдаты һәр саҡ хәрби присягаға тоғро ҡалыуы, Ватанына булған сикһеҙ һөйөүе менән айырыла. Ул нисәмә быуын Тыуған ил һаҡсылары аманат итеп ҡалдырған традицияларҙы ҡәҙерләп һаҡлай, киләсәк быуынға тапшыра. Шуға күрә халҡыбыҙ бөйөк полководецтар һәм ябай һалдаттарҙың тиңһеҙ ҡаһарманлығы тураһында бер ҡасан да онотмай, уларҙың рухын, ышанысын, батырлығын үҫеп килгән быуынға өлгө итеп ҡуя.
Бөгөн беҙ ветерандар алдында хөрмәт менән баш эйәбеҙ. Халҡын, Тыуған илен фашизм ҡоллоғонан һаҡлап ҡалған кешеләргә мәңге рәхмәтлебеҙ. Шулай уҡ юғары профессионализм, ҡаһарманлыҡ хас булған, ил һағында торған һалдаттарыбыҙҙы ла ысын күңелдән байрам менән ҡотлайым. Барығыҙға ла бәхет, ҡоростай ныҡлы һаулыҡ теләйем, изге бурысығыҙҙы үтәгәндә тик уңыштар юлдаш булһын.
Х. ХӘМИТОВ,
БР Хәрби комиссариатының Баймаҡ ҡалаһы, Баймаҡ, Йылайыр райондары буйынса бүлек начальнигы.
Подписаться на: Комментарии к сообщению (Atom)


text:
Фото:
Республикала халыҡ һәм власть мөнәсәбәттәре араһында «йылыныу» һиҙелә башланы
Фото:
Башҡортостанда халыҡ һәм власть мөнәсәбәттәре араһында «йылыныу» һиҙелә башланы. Шундай фекерен әйтте 6 мартта «Рәсәй» телеканалына интервьюһында Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов.
Республика Президенты әйтеүенсә, ул үҙенең бөтә сығыштарында властың кешеләргә хеҙмәт итергә тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә ала. Ул үҙ эшмәкәрлеген ошо принциптан сығып төҙөргә тырыша.
Рөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, һуңғы арала Башҡортостанда шундай тенденция күҙәтелә: урындарҙа, ауыл биләмәләрендә власть кешеләрҙе тыңлай һәм ишетә башланы.
— Был «йылыныуҙың» тулы ҡанлы тормош алып барыуға килтереүен теләр инем, – тине республика Президенты. – Бер ваҡытта ла кешеләрҙән ситләшмәүҙе, уларҙың власҡа ысынлап ышаныуын теләйем. Кешеләр ябай халыҡ тағы ла яҡшыраҡ йәшәһен өсөн ҡулынан килгәндең барыһын да эшләргә әҙер булған намыҫлы кешеләр эшләүен белһен һәм уларға ышанһын ине, тип теләйем.


text:
Башҡорт академия театрында Василий Шукшиндың хикәйәләре буйынса спектакль әҙерләйҙәр
Март башында уҡ Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә Василий Шукшиндың хикәйәләре буйынса спектакль ҡуйыласаҡ. Башҡорт драма театрының баш режиссеры Айрат Абушахманов һөйләүенсә, уны бер юлы өс режиссер әҙерләй: Айрат Әхтәм улы үҙе, йәш режиссер Арыҫлан Йәнбәков һәм режиссер ассистенты Илсур Ҡаҙаҡбаев.
— Шукшин менән бәйле беҙҙә бик ҡыҙыҡлы хәл килеп сыҡты. Былтыр беҙ уның әҫәрҙәренең береһен сәхнәләштереүгә Бөтөн Рәсәй грантын яуланыҡ, ләкин төрлө сәбәптәр арҡаһында Шукшин материалы өҫтөндә эшләү туҡталып ҡалды. Шул уҡ йылда беҙ Чеховтың «Туй»йын әҙерләнек һәм «грант»ҡа ошо спектаклде ҡуйырға ҡарар иттек. Әммә Мәскәүҙә быны ҡабул итмәнеләр, һәм беҙ ҡайтанан Шукшинға әйләнеп ҡайттыҡ, — тип һөйләй ул.
Шукшиндың «Итектәр», «Ҡояш, ҡарт һәм ҡыҙ», «Ныҡыш», «Степка», «Мунса һәм баҡса хужаһы», «Ышанам!» хикәйәләре буйынса «Ҡыҙыҡ был тормош!..» тигән спектакль әҙерләнде.


text:
Газета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Страница 3
Һеҙҙең һөйөү балаларығыҙға ла “йоҡһон”
Гәзиткә яҙылыу // 23-09-2016, 11:51
– Һин “Йәшлек” гәзитен уҡыйһыңмы?
– Эйе.
– Ҡасандан алып уҡыйһың?
– Барлыҡҡа килгәненән бирле. “Ленинсы” булғанында ла беҙҙең өйҙә һәр ваҡыт алдырҙылар.
– Үәт, үәт, тимәк, атай-әсәйең һиндә гәзиткә ҡарата ҡыҙыҡһыныу һәм һөйөү уятҡан. Шулаймы?
– Шулай инде. Ә ниңә миңә бындай һорауҙар бирергә булдың әле?
– Һинең дә атай-әсәйең кеүек булыуыңды теләйем. Йәғни балаларың бәләкәйҙән үк үҙебеҙҙең милли баҫмаларҙы уҡыһын, белһен, ҡыҙыҡһынһын өсөн үҙең яҙылыу шарт.
Шундай бер әңгәмәнең шаһиты булырға тура килде. Беҙ атай-әсәйҙәребеҙҙән бөтә яҡшы нәмәне үҙебеҙгә алырға, оторға тейешбеҙҙер ул. Шулай итәйек, дуҫтар!
Әле гәзит-журналдарға киләһе йылға яҙылыу кампанияһы бара. Һеҙ алты айға йә тотош бер йылға үҙегеҙ теләгән баҫмағыҙға яҙыла алаһығыҙ.
“Республика Башкортостан” нәшриәт йорто конкурстар ҙа иғлан иткәйне. Беҙ гәзитебеҙҙә был хаҡта яҙҙыҡ. Отош уйынында ҡатнашыу ауыр түгел, бары тик бер республика һәм бер төбәк гәзитенә яҙылыу тураһындағы квитанцияның күсермәһен генә ебәреү шарт. Бынан тыш, “районка”лар ҙа үҙ уйындарын үткәрә. Яҙылығыҙ, ҡатнашығыҙ, бүләкле булығыҙ! Беҙҙең тәүге еңеүселәр бар ҙа инде.
Йәшлек”кә хаҡтар түбәндәгесә: алты айға – 744 һум 54 тин, бер йылға – 1341 һум 12 тин. Шуға иғтибар итегеҙ: тотош йылға яҙылыу яртышар йыллап бүлеп яҙылғанға ҡарағанда арзаныраҡҡа төшә.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!
...
– Эйе.
– Ҡасандан алып уҡыйһың?
– Барлыҡҡа килгәненән бирле. “Ленинсы” булғанында ла беҙҙең өйҙә һәр ваҡыт алдырҙылар.
– Үәт, үәт, тимәк, атай-әсәйең һиндә гәзиткә ҡарата ҡыҙыҡһыныу һәм һөйөү уятҡан. Шулаймы?
– Шулай инде. Ә ниңә миңә бындай һорауҙар бирергә булдың әле?
– Һинең дә атай-әсәйең кеүек булыуыңды теләйем. Йәғни балаларың бәләкәйҙән үк үҙебеҙҙең милли баҫмаларҙы уҡыһын, белһен, ҡыҙыҡһынһын өсөн үҙең яҙылыу шарт.
Шундай бер әңгәмәнең шаһиты булырға тура килде. Беҙ атай-әсәйҙәребеҙҙән бөтә яҡшы нәмәне үҙебеҙгә алырға, оторға тейешбеҙҙер ул. Шулай итәйек, дуҫтар!
Әле гәзит-журналдарға киләһе йылға яҙылыу кампанияһы бара. Һеҙ алты айға йә тотош бер йылға үҙегеҙ теләгән баҫмағыҙға яҙыла алаһығыҙ.
“Республика Башкортостан” нәшриәт йорто конкурстар ҙа иғлан иткәйне. Беҙ гәзитебеҙҙә был хаҡта яҙҙыҡ. Отош уйынында ҡатнашыу ауыр түгел, бары тик бер республика һәм бер төбәк гәзитенә яҙылыу тураһындағы квитанцияның күсермәһен генә ебәреү шарт. Бынан тыш, “районка”лар ҙа үҙ уйындарын үткәрә. Яҙылығыҙ, ҡатнашығыҙ, бүләкле булығыҙ! Беҙҙең тәүге еңеүселәр бар ҙа инде.
Йәшлек”кә хаҡтар түбәндәгесә: алты айға – 744 һум 54 тин, бер йылға – 1341 һум 12 тин. Шуға иғтибар итегеҙ: тотош йылға яҙылыу яртышар йыллап бүлеп яҙылғанға ҡарағанда арзаныраҡҡа төшә.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!
...
Бүләктәр - бер йөк
Гәзиткә яҙылыу // 14-09-2016, 13:04
Матбуғатҡа яҙылыу ваҡыты тағы ла килеп етте. Яратҡан гәзит-журналдарға 2017 йылдың тәүге яртыһына яҙылыу менән бер рәттән, хәҙер инде матур йолаға әүерелгән бүләктәр оттороу был юлы ла ойошторола. “Йәшлек”тең дуҫтарынан байтағы төрлө бүләктәрҙе алып ҡыуанғаны булды. Шундай мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырмағыҙ.
Бүләк эйәһе булыу шарттары әүәлгесә ябай. “Аҙна һайын – бүләк!” тигән отош конкурсында ҡатнашыу өсөн “Йәшлек”кә һәм үҙ районығыҙ йә ҡалағыҙ гәзитенә яҙылырға ла, күсермәһен беҙҙең редакцияға ебәрергә һәм һөҙөмтәләрен көтөргә. Йәнә лә шундай уҡ күсермәне Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 45-се йортҡа – “Республика Башкортостан” нәшриәт йортоноң подписка бүлегенә юллағыҙ. Приз отоусылар киләһе йылдың февралендә билдәләнәсәк.
“Бәхетле авто” тигән конкурста ҡатнашыу өсөн район йә ҡала гәзитенә яҙылыу ҙа етә. Бының өсөн редакцияға килергә кәрәк – һеҙгә автомобилегеҙгә йәбештерергә махсус наклейка бирәсәктәр. Аҙаҡтан редакция приз уйнатыу көнөн хәбәр итһә, шул наклейкалы машинағыҙ менән килеүегеҙ һорала.
Һәм тағы ла. Яратҡан баҫмағыҙ редакцияһына теге йәки был гәзит-журнал һеҙҙең тормошҡа ниндәй яҡшы йоғонто яһауын һүрәтләгән ҡыҙыҡлы тарих яҙмаһын ебәрегеҙ. Редакция һайлаған иң шәп 10 яҙма араһына эләкһәгеҙ, һеҙгә “Республика Башкортостан” нәшриәт йорто үткәргән финалда ҡатнашыу мөмкинлеге бирелә.
Бына шулай, дуҫтар, бүләктәр етерлек. Ә уларҙы отмаған хәлдә лә отолмаясаҡһығыҙ – ҡулда бит яратҡан баҫмағыҙ була.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
Гөлшат апай шампурлы булды
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 24-06-2016, 12:36
«Аҙна һайын – бүләк!» конкурсы тамам. Бәйгегә 200-ҙән ашыу хат килгәйне. Еңеүселәрҙе һәр хәбәрсе һайланы. Бүләктәр лайыҡлыларға эләккәндер тип уйлайбыҙ. Сөнки уларҙың һәр береһе – йылдар дауамында «Йәшлек»те алдырып уҡыусылар.
Был аҙнаның еңеүсеһе – Мәсетле районының Оло Ыҡтамаҡ ауылынан Гөлшат Хөрмәт ҡыҙы МӨХӘМӘТВӘЛИЕВА. Ул шешлек бешереү өсөн шампурҙар менән бүләкләнә. Бүләкте килеп алғанда паспорт күсермәһе, ИНН, СНИЛС кәрәк буласаҡ.
Уҙған аҙналағы еңеүселәрҙең дә бүләктәре редакцияла хужаларын көтә. Үҙегеҙ килеп ала алмаһағыҙ, таныштарығыҙҙы булһа ла беҙгә ебәрегеҙ....
Бүләк лайыҡлыны үҙе таба
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 16-06-2016, 16:25
Был аҙнала «Аҙна һайын – бүләк!» конкурсының еңеүсеһе – Ҡырмыҫҡалы районының Алайғыр ауылынан Әлфиә Ирмәкова. Ул гриль өсөн яйланма менән бүләкләнә.
Гәзит уҡыусыбыҙ: «Мин – Учалы ҡыҙы. Ошо Ҡырмыҫҡалы районында төпләнеп, 36 йыл мәктәптә эшләнем. Әле хаҡлы ялдамын. Мәсеткә йөрөйөм, клубта үткән кисәләрҙә ҡатнашам, район гәзитенә яҙышып торам. «Йәшлек» гәзитенән йәш саҡтан бирле айырылғаным юҡ», – тип үҙе тураһында яҙып ебәргән.
Беҙҙең тоғро уҡыусыбыҙ булараҡ, бүләк тә һеҙгә лайыҡлы эләкте, Әлфиә апай!
Бәйге июнь аҙағына тиклем дауам итә. Бүләктәр «Йәшлек»кә яҙылыусыларҙы көтә....
Фирҙәүес инәй шешлек бешерәсәк
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 10-06-2016, 10:57
Был аҙнала «Аҙна һайын – бүләк!» уйынында бәхет Учалы районының Учалы ауылынан 85 йәшлек Фирҙәүес Солтангәрәй ҡыҙы Ғималетдиноваға йылмайҙы.
Ул шешлек ҡыҙҙырыу өсөн йыйылмалы мангал менән бүләкләнә. «Йәшлек» гәзитен йыл һайын алдырып уҡып торам. Район гәзитенән дә гел приздар отам. Быйыл матбуғатҡа яҙылыу тураһында квитанциямды һеҙгә ебәрергә булдым», – тип яҙған инәй. Даланығыҙ бар икән!
Бүләкте килеп алыу өсөн паспорт, ИНН, СНИЛС күсермәһе кәрәк буласаҡ.
Конкурс июнь аҙағына тиклем дауам итә.
...
Ул шешлек ҡыҙҙырыу өсөн йыйылмалы мангал менән бүләкләнә. «Йәшлек» гәзитен йыл һайын алдырып уҡып торам. Район гәзитенән дә гел приздар отам. Быйыл матбуғатҡа яҙылыу тураһында квитанциямды һеҙгә ебәрергә булдым», – тип яҙған инәй. Даланығыҙ бар икән!
Бүләкте килеп алыу өсөн паспорт, ИНН, СНИЛС күсермәһе кәрәк буласаҡ.
Конкурс июнь аҙағына тиклем дауам итә.
...
Ваҡыт аҙ ҡалды, ашығығыҙ!
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 3-06-2016, 10:12
“Йәшлек”, Тайыш, Памир...
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 27-05-2016, 12:50
Был аҙнала « Аҙна һайын – бүләк!» уйыны еңеүсеһе – Мәсетле районының Тайыш ауылынан Памир Ҡәҙербирҙин. Уға пикник өсөн һауыттар йыйылмаһын бүләк итәбеҙ. Бүләкте килеп алғанда паспорт, СНИЛС, ИНН кәрәк буласаҡ.
Памир олатай даланлы кешелер инде, күрәһең. Ул бер нисә йыл элек «Йәшлек»-фараз» конкурсының да еңеүсеһе булғайны. «80 йәшкә яҡынлаһам да һаман да «Йәшлек» кә яҙылам, яратып уҡыйым. Бер бүләк отҡаның етмәгәнме, ҡартлас, тиерһегеҙ инде, бәхетемде һынап ҡарайым әле», – тип яҙған ул. Беҙҙән айырылмағыҙ шулай. Бына бит гәзитле лә, бүләкле лә булдығыҙ!
...
“Аҙна һайын – бүләк!” (20-27 май)
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 23-05-2016, 16:25
Гәзитебеҙгә яҙылыусылар араһында ойошторолған был конкурстың еңеүсеһе – Миәкә районының Нарыҫтау ауылынан Рәиф Шәрипов. Ул парникка ябыу өсөн полиспан агро япмаһы һәм мунса кәрәк- яраҡтары менән бүләкләнә. Бүләкте килеп алғанда паспорт, ИНН, СНИЛС кәрәк буласаҡ.
Ашығығыҙ, дуҫтар! Бүләктәр һеҙҙе көтә.
...
Ашығығыҙ, дуҫтар! Бүләктәр һеҙҙе көтә.
...
Һеҙҙең өсөн - уңайлы ун көн
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 13-05-2016, 11:17
Дуҫтар! Матбуғат баҫмаларын яратыусыларҙы ҡыуандырырға ашығабыҙ – 12 майҙан 22-һенә тиклем ташламалы хаҡтарға яҙылыу ун көнлөгө иғлан ителде.
“Йәшлек”кә ошо көндәрҙә яҙылыу хаҡы байтаҡҡа түбән – 743 һум 94 тин. Ветерандарға унан да әҙерәк. Гәзитте абонент йәшнигенә алдырыусыларға 714 һум 78 тингә төшә. Декадалағы ташламалар ойошмаларға ла ҡағыла.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
“Йәшлек”кә ошо көндәрҙә яҙылыу хаҡы байтаҡҡа түбән – 743 һум 94 тин. Ветерандарға унан да әҙерәк. Гәзитте абонент йәшнигенә алдырыусыларға 714 һум 78 тингә төшә. Декадалағы ташламалар ойошмаларға ла ҡағыла.
Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!...
Бүләктәр һеҙҙе көтә
Яңылыҡтар таҫмаһы / Гәзиткә яҙылыу // 13-05-2016, 10:48
Бәхетегеҙҙе һынап ҡарағығыҙ киләме, дуҫтар? Ашығығыҙ. Фотола күрһәтелгән приздарҙың – парник йыйылмаһы, шешлек шампурҙары, шешлек ҡурыу мангалы, баҡса һиптергесе, йыйылмалы ултырғыс, барбекю селтәре, пикник һауыт-һабаһы – тап ошо мәлдә ял иткәндә һәм баҡсала ҡулланылған үтә лә кәрәкле әйберҙәрҙең һеҙҙең өлөшкә лә төшөүе мөмкин.
...


text:
- Подробности
- Просмотров: 198
САЛЬМОНЕЛЛЁЗ, кеше һәм хайуандарҙың инфекцион ауырыуы. Salmonella затына, Enterobacteriaceae ғаиләһенә ҡараған бактериялар тыуҙыра.
Кеше С. Башлыса инфицирланған хайуан һәм ҡош продукттарын ашағандан һуң башлана. С. бактериялары ашҡаҙан‑эсәк юлына үтеп инә һәм токсиндар бүлеп сығара. Инкубация осоро 2 сәғәттән алып 3 тәүлеккә тиклем. Гастроинтестиналь, таралған (тифҡа оҡшаш һәм септик варианттары) С. формалары һәм С. бактерияларын йөрөтөүсәнлек айырыла. Төп симптомдары: тән т‑раһы күтәрелеү, өшөп ҡалтырау, ҡоҫоу, эс китеү, эс ауыртыу һ.б. Диагностика өсөн клиник-эпидемиологик һәм лаб. (бактериологик, серологик) тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау: медикаментоз (антибактериаль, инфузия һ.б. препараттар). Ихтимал булған өҙлөгөүҙәр: гиповолемия, инфекцион токсикоз шоктары, йөрәк етешмәүсәнлеге һ.б. Иҫкәртеү: аҙыҡ‑түлек продукттарын етештереүҙә, ташыуҙа һәм һаҡлауҙа гигиена талаптарын һ.б. үтәү. Башҡортостанда 100 мең кешегә 2004 й. — 33,3, 2006 й. — 33,9, 2008 й. 43,7 С. м‑н ауырыған кеше теркәлгән. 21 б. башынан Медицина университетында Д.Х.Хунафина етәкс. С. диагностикаһы, клиникаһы, уны дауалау мәсьәләләре б‑са тикшеренеүҙәр алып барыла (А.П.Мамон, Ә.М.Шәмсиева), ауырыуҙың этиологик, клиник‑эпидемиологик структураһы өйрәнелә (А.Н.Бурганова, Р.З.Ғүмәрова, В.Ф.Шәйхмиева), С. этиотроп терапияһы ысулдары камиллаштырыла (Бурганова, А.Т.Ғәлиева, Шәмсиева).
Мал С. Инфекция сығанағы — ауырыу хайуандар һәм бактерия йөрөтөүселәр. Ауырыу алиментар, аэроген, ҡорһаҡ эсе (ҡолон, һарыҡ бәрәсе) юлдары аша йоға. Төп симптомдары: киҫкен ауырыу осрағында — тән т‑раһы күтәрелеү, малдың төшөнкө хәле, аппетит боҙолоу, эс китеү, конъюнктивит; ярым киҫкен һәм хроник ауырыу осрағында — хәлһеҙләнеү, пневмония, артрит, һарыҡтарҙа, бейәләрҙә — аборт һ.б. Диагностика өсөн клиник, патологоанатомик, эпизоотологик, лаб. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау: медикаментоз (С. ҡаршы махсус сыворотка, антибиотиктар, нитрофуран препараттары, бактериофагтар һ.б.). Иҫкәртеү: малды аҫрау һәм ашатыуҙың зоогигиена һәм ветеринария‑санитария ҡағиҙәләрен үтәү, инә малды һәм тыуған йәш малды вакцинациялау, карантинда тотоу һ.б. Малды һуйырға мәжбүр булған осраҡта уларҙан алынған продукттар С. киҫәтеү өсөн тикшерелә. Башҡортостанда 2003—07 йй. С. м‑н ауырыу осраҡтары теркәлгән (баш һаны): һыйыр малы — 17, сусҡа — 5. 20 б. 30—40‑сы йй. Ветеринария лабораторияһында быҙау һәм ҡолон С. эпизоотологияһы һәм махсус иҫкәртеү мәсьәләләре (В.Н.Грибанов, И.А.Смирнов), 20 б. 90‑сы йй. Аграр университетта С. осрағында мал эсәклегенең иммуногенезын көйләү һәм микробиоценозын төҙәтеү өсөн умартасылыҡ продукттарын ҡулланыу мәсьәләләре (Р.Т.Маннапова) һ.б. өйрәнелә.
У.Ғ.Ҡадиров, Д.Х.Хунафина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Халыҡ-ара валюта системаһы
Халыҡ-ара валюта системаһы, ХаВС (Международная валютная система, МВС) — илдәр араһындағы валюта мөнәсәбәттәрен, йәғни халыҡ-ара иҡтисади операцияларҙы, тормошҡа ашырыу өсөн барлыҡҡа килтерелгән ойошмалар, ҡағиҙәләр, йолалар, килешеүҙәр һәм ҡоралдар тупланмаһы. Бреттон-Вудс конференцияһы (АҠШ) 1944 йылда үткәрелә, унда 44 дәүләт ҡатнаша. Төп бурысы — халыҡ-ара сауҙа иркен үҫә алһын өсөн валюта ликвидлығын тормошҡа ашырыу (алтын резервтары, сеймал, ниндәй ҙә булһа илдең финанс активтары, дәүләттәрҙән өҫтөн торған финанс активтары һ. б. ярҙамында).
ХаВС функциялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ХаВС функциялары:
- Төп:
- Көйләү (түләү баланстарында осраған һәм валюталар араһындағы мөнәсәбәттәргә йоғонто яһай торған диспропорцияларҙы бөтөрөү).
- Ликвидлыҡ (резерв продукттарҙы, уларҙы барлыҡҡа килтереү формаларын һәм түләү баланстарындағы диспропорцияларҙы ҡаплауҙа файҙаланыу мөмкинлектәрен асыҡлау).
- Идара итеү (ниндәйҙер кимәлдә Халыҡ-ара валюта фонды һәм айырым илдәрҙең үҙәк банктары кеүек ойошмаларға ҡағылышы булған компетенцияларҙы бүлеү һәм күҙәтеү).
- Ошо рәүешле системаның тотороҡлолоғона ышаныс тыуҙырыу.
- Икенсел функциялар:
- Аҡса эмиссияһынан, эмиссия сығымдары менән валюта хаҡы араһындағы айырманан килемдәрҙе билдәләү.
- Валюта курсы режимын яраштырыу.
Ошо һуңғы функция (алмашыу курстарын билдәләү механизмы) һуңғы осорҙа айырыуса бәхәсле һәм тотороҡһоҙ булып тора; атап әйткәндә, өс модель тирәләй фекер алышыу бара: тирбәлеүсе алмашыу курстары системаһы — һәр валютаның хаҡын баҙар ҡуя; фиксацияланған алмашыу курстары; идара ителеүсе курстар — бер валюталарҙың хаҡы ирекле, икенселәренеке дәүләт тарафынан, ә өсөнсөләренеке бер йәки бер нисә валютаға ҡарата тотороҡло ҡуйылған.
ХаВС нигеҙҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
ХаВС ике яҡлы иҡтисади мөнәсәбәттәр халыҡ-ара структураға ғына түгел, ә күп яҡлы килешеүҙәргә, ҡағиҙәләргә бойондороҡло структураға әйләнгәндән һуң йәшәй башлай. Шунлыҡтан бөтә империяларҙа ла ХаВС-тың ябай ғына булһа ла төрө эш иткән. Шунлыҡтан әле антик донъяла уҡ берҙәм валюта, хатта бөтә донъя валютаһы индерергә ынтылған императорҙар булған. 800 йыл тирәһендә Бөйөк Карл үҙ империяһында яңы валюта системаһын (ливр, соль һәм денье) индерә лә уны башҡа илдәргә лә таратырға тырыша. Ләкин АҠШ долларына тиклем, алтын стандарт осороноң бар һуҙымында, 19 быуат уртаһынан алып 1931 йылғаса (ошо йылда Лондон бөтә донъя валюта системаһынан бөтөнләйгә сыға) был маҡсатҡа яҡынлашҡан берҙән-бер валюталар булып были испан көмөш пиастры менән стерлинг фунты торған.
ХаВС-та ихтыяж халыҡ-ара операцияларҙың (сауҙа, аҡса күсереүҙәр, инвестициялар һ. б.) төрлө илдәрҙең иҡтисади хәленә ҡараған, төрлө ышаныс кимәлендәге төрлө милли валюталар ярҙамында тормошҡа ашырылыуына бәйле. Был валюталар араһындағы операциялар валюта баҙарында бара. Уларҙың курстары һәр валюта өсөн яуаплы үҙәк банктар тарафынан көйләнеүсе ихтыяжға һәм тәҡдимгә бәйле. Ихтыяж валютаны файҙаланырға теләгән сит ил кешеләренә, ә тәҡдим илдең сит илдәрҙә операциялар үткәрергә йыйынған үҙ кешеләренә бәйле. Иҡтисадта йәки системаның рәсми алмашыу курстары тармағында валютаның арзанайыуы — девальвация, ә ҡиммәтләнеүе ревальвация тип атала.
ХаВС тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1870 йылдан алып бөгөнгәсә ХаВС-тың ойоштороу схемалары бер нисә тапҡыр алмашына. Уларҙы үрҙә телгә алынған функцияларға ярашлы өс дәүергә бүлеп ҡарарға мөмкин: алтын стандарт (1880—1914 һәм 1925—1931), идара ителә торған «йөҙөүсе» валюта курстары режимы (1918—1925 һәм 1973 йылдан әлегәсә) һәм Бреттон-Вудс системаһы, ул Халыҡ-ара валюта фонды тирәһендә төҙөлә һәм 1946—1973 йылдарҙа эш итә. Хәйер, уның төп учреждениелары һәм ҡайһы бер нормалары бөгөн дә йәшәй.
Алтын стандарт (1870—1914 һәм 1925—1931) осоронда ХаВС асылы алмашыу, иҫәпләшеү берәмеге һәм ҡиммәткә эйә депозит сараһы булараҡ алтын аҡсалар ҡулланыуҙан тора. Милли үҙәк банктар, үҙҙәренең алтын резевына ҡарап, аҡса сығара, уның валюта курсы фиксацияланған була, сөнки валюта алтындың миҡдарына буйһона. (Ләкин көмөш йәки башҡа металдарға бәйле алмашыу курстары ла урынлаштырылғылай). Был иһә алтыны булған һәм алтыны булмағын илдәр араһында тиңһеҙлек тыуҙыра, шулай ҙа ваҡыт үтә килә хәл көйләнә. Башта система һәйбәт эшләй: аҡса массаһы халыҡ-ара операцияларҙа хисаплашыу өсөн етерлек була, әммә сауҙа һәм милли иҡтисадтар үҫкән һайын уның етмәүе нығыраҡ һиҙелә бара. Илдә экспорт импорттан артығыраҡ булһа, ил алмашҡа алтын (йәки алтынға әйләндерелә торған валюталар) ала, һәм уның резервтары арта, ошо сәбәпле әйләнештә йөрөгән аҡса массаһы ла үҫә. Әйләнештәге аҡсаның күбәйеүе, тауар импортын арттырып һәм инфляция хасил итеп, үҙенән-үҙе диспропорцияны көйләй, һөҙөмтәлә дәүләттең үҙ тауарҙарына хаҡ күтәрелә, экспорт ҡыҫҡара. Әгәр илдең тышҡы сауҙаһы дефицитлы булһа, алтын резервтың кәмеүе аҡса массаһын да кәметә, импорт тауарҙарына эске ихтыяж ҡыҫҡара, дәүләттең продукцияһына сит илдәрҙә хаҡ төшә. Ләкин был системаның етди етешһеҙлектәре лә була. Тышҡы дефицит аҡса массаһын кәметтергән ил иҡтисади эшмәкәрлеген һүлпәнәйтергә мәжбүр була, эшһеҙлек көсәйә. Актив сальдолы илдәр өҫтөнлөклө хәлен «алтынды стерилләштереү» юлы менән оҙайтырға, аҡса әйләнешен һәм эшһеҙлекте шул рәүешле йүгәнләргә тырыша. Бының эҙемтәһе булараҡ, Беренсе донъя һуғышы ваҡытында төп илдәр хәрби сығымдарын финанслауҙы арттырыу маҡсатында алтын стандарттан баш тарта. Һуғыш арҡаһында эшсе көстәр һәм етештереү ҡеүәттәре ныҡ кәмей. Һөҙөмтәлә хаҡтар арта, инфляция шәбәйә. Алтын стандартты яңынан ҡайтарыу хәлде тағы ла ҡатмарлаштыра төшә. 1931 йылға үҙәк банктар араһындағы операцияларҙы башҡарыу өсөн ҡулланылған берҙән-бер валюта булып доллар ҡала.
1944 йылда, Бреттон Вудста Халыҡ-ара валюта фондын (ХаВФ) ойошторғанда доллар-алтын валюта стандарты булдырыла, ул 1972 йылға тиклем дөйөм валюта ролен үтәй. Бөйөк Британияның Бреттон Вудстағы вәкиле Джон Мейнард Кейнс донъя эмиссия банкы (ХаВФ шундай банкка әйләнергә тейеш була) һәм донъя валютаһы (уға банкор тигән исем ҡуша) булдырыу идеяһын тәҡдим итә. Бреттон Вудстағы АҠШ вәкиле Уайт уға ҡаршы төшә: «Нимәгә беҙгә яңы донъя валютаһы сығарырға, беҙҙең доллар бар бит инде. Нимәгә беҙгә донъя банкы, Федераль Резерв Системаһы бар ҙабаһа?» Шуға ҡарамаҫтан ХаВФ һәм Донъя Банкы ойошторола, беренсеһе — ХаВС-тың эшмәкәрлеген көйләү һәм контролдә тотоу өсөн, ә икенсеһе — үҫеште финанслауҙы яҡшыртыу маҡсатында. Бөтә илдәрҙә лә, тышҡы сауҙаға зыян килтермәй генә, тулы мәшғүллек һәм хаҡтар тотороҡлолоғон тәьмин итерҙәй ХаВС эшләү маҡсаты ҡуйыла. Артабан, үҙәккә долларҙы ҡуйып һәм алтынға һылтанып, фиксацияланған, ләкин төҙәтеүҙәр индереп була торған валюта курстары системаһы индерелә. Дәүләттәр валюта курсын тоторға тейеш була, шулай ҙа ХаВФ үҙ яғынан аңлатыу талап итмәйенсә йә ҡаршылыҡ күрһәтмәйенсә паритетты 10 % сиктәрендә үҙгәртергә лә рөхсәт итә. Долларҙағы алтын хаҡын билдәләгән Америка Ҡушма Штаттары ошо хаҡҡа, күпме тәҡдим ителә, шунса күләмдә алтын һатырға һәм һатып алырға йөкләмә ала. Башҡа валюталар үҙҙәренең курсын долларға ҡарата билдәләй. Был эшкә тәүгеләрҙән булып ҡушылған 44 банкка беркеүсе башҡа милли үҙәк банктар үҙ валюталарының курсын тотоу өсөн валюта баҙарҙарына ҡыҫылырға бурыс ала. Системаның етешһеҙлектәре була, ләкин иң ауыр проблема булып халыҡ-ара сауҙа үҫешенең АҠШ бойондороҡлолоғонда булмаған ликвидлы средстволарҙы күпләп талап итә башлауы тора.
1969 йылда яңы резерв инструменты барлыҡҡа килә: ХаВФ эмиссиялаған махсус үтес хоҡуҡтары, йәғни МҮХ (специальные права заимствования, СПЗ), индерелә. Ләкин хәҙер хоҡуҡтар һәм йөкләмәләр тиңһеҙлегенән яңы проблема тыуа. Американың үҙ проблемалары (ауыл хужалығы культураларының уңмауы, Вьетнам һуғышының инфляция менән бәйле эҙемтәләре, долларҙы девальвациялау зарурлығы һ. б.) менән ҡушылып, ул 1971 йылда долларҙың алтынға алмаштырылыуынан баш тартыуға килтерә. Бреттон Вудста тыуған ХаВС-тың төп таяуҙарының береһе юҡҡа сыға. 1973 йылда валюталарҙың валюта баҙарҙарында ирекле «йөҙөүе» башлана. Шул саҡтан бирле хәл һаман үҙгәрмәй. Артабанғы өс тиҫтә йыл эсендә АҠШ баланстың ағымдағы статьялары буйынса оҙайлы дефицитҡа батты, был уны үҫештәге илдәрҙең бөтәһенә ҡарағанда ла күберәк бурыслы илгә әйләндерҙе. ХаВФ-тағы реформалар һәм АҠШ-тың үҙ гегемонияһын тәьмин итерлек кредиттар табып тороуы арҡаһында система йәшәүен дауам итә. Тәүҙә — Европалағы активтарҙа (атап әйткәндә, немец активтарында), һуңынан — япон, 90-сы йылдарҙа — был иҡтисадтар икеһе лә ауыр хәлгә ҡалғанда — ҡайһы бер азиат дәүләттәре активтарында. Был финанслау эшенә Ҡытай(резервта 800 миллиард самаһы доллар) һәм күптән түгел Һиндостан (резервта 200 миллиардлап доллар) ҡушылды. Ошо сәбәпле евро, иена, юань (байтаҡ йылдар инде АҠШ уның ревальвацияһын тормошҡа ашыра алмай йонсой), ә хәҙер инде һинд рупияһы доллар гегемонияһының тамырын ҡорота.
1975 ХаВФ-ҡа индерелә торған иғәнәне 32,5 %-ҡа арттырыу, алтынға хаҡ ҡуйыуҙан баш тартыу һәм алтын резервтарын ҡайтанан баһалау тураһында килешеүҙәр төҙөлә. 1978 йылда алтынды әйләнештән сығарыу һәм резерв активы итеүҙән туҡтатыу өсөн фиксацияланған валюта курстарынан һығылмалы йәки күп факторлы курстарға күсергә тура килә. Ә 1992 йылдан ХаВФ үҙ өҫтөнә йөкләмәләрен үтәмәгән илдәрҙең махсус үтес хоҡуҡтарын туҡтатыу бурысын ала. Һөҙөмтәлә, ХаВС эшмәкәрлеген көйләр һәм фәҡир илдәргә түләү баланстары мәсьәләләрендә ярҙам итешер өсөн ойошторолған ХаВФ һәр осор проблемаларына ярашлы үҙгрештәргә дусар ителә[1]. Бөгөн уның составына 312 миллиард доллар күләмендәге иғәнәләр һәм 84 илгә 71 миллиард долларлыҡ бурысы булған 184 ил инә. Уны яптырырға теләүселәр аҙ түгел, шуға ҡарамаҫтан ул халыҡ-ара валюта хеҙмәттәшлеген үҫтереү, халыҡ-ара сауҙаның балансланған үҫешен һәм киңәйеүен, валюта тотороҡлолоғон тәьмин итеү, күп яҡлы түләүҙәр системаһын урынлаштырыу һәм түләү балансында мохтажлыҡтары булған ағза илдәргә ойошманың ресурстарын (тейешле гарантиялар менән) биреү йәһәтенән һәм башҡа йүнәлештәрҙә алмаштырғыһыҙ булып ҡалыуын дауам итә. ХаВФ-тың элгәрге президенты испан Родриго Рато реформа саралары тәҡдим иткәйне.
Ул сараларҙың һөҙөмтәлелеге ниндәй булыры билдәһеҙ, ә валюталар алмашыу күләме 2020 йылға — 100 тапҡырға һәм 2035 йылға 300 тапҡырға артасаҡ. 1980 йылдағы 5 биллион долларҙан 2000 йылға 83 биллионға еткән финанс активтары тағы ла күберәккә артасаҡ. Ошо уҡ арауыҡта дәүләт заемдары облигациялары менән операциялар — 30 миллиардтан 8 биллионға, ә халыҡ-ара банк кредиттары 24 биллиондан 2005 йылға 50 биллионға етте. Хәҙерге замандың казино-иҡтисады өсөн оҙаҡ ваҡытҡа отошло сиселеш булырҙай дөйөм бер валютаһыҙ бығаса күрелмәгән ҙурлыҡтағы финанс кризисы донъя үҫешенә янап торсаҡ. 1987 йылда уҡ The Economist Феникс (үҙ көлөнән яңырып тыуып торған мифологик ҡош) тигән валютаны барлыҡҡа килтерә башларға тәҡдим иткәйне, ул биш ҙур иҡтисадтың валютаһын (доллар, евро, иена, юань һәм рупия) алмаштырыу курстарын тотороҡландырып торорға тейеш ине.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Международный договор
- Банки развития
- Европейский центральный банк
- Банк международных расчётов
- Донъя банкы
- Парижский клуб
- Лондонский клуб
- Экономическое сотрудничество
- Экономический кризис
- Теория развития
- Офшор
- Долг и развитие
- Валюта
- Замкнутая экономика и открытая экономика
- Транснациональная компания
- Международные отношения
- Национальная стабильность
- Национальное государство
- Европоцентризм
- Международный валютный фонд
- Глобалләшеү
- Империализм
- Экономическая интеграция
- Независимость
- Взаимозависимость
- Фритредерлыҡ
- Общий рынок
- Неолиберализм
- Новый мировой порядок
- Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы
- Развитые страны
- Валютный стандарт
- Энергетический кризис
- Внешняя политика
- Эске тулайым продукт
- Протекционизм
- Международная экономика
- Европейский союз
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Книга 45 об организации и финансовых операциях МВФ, Международный валютный фонд, 2001


text:
Сермәндәр башлыҡтан уңды
Быйыл ҡар кѳрәп яуа. Элгәре урамдан йәйәү ҙә, машинала ла үтеүе ауыр ине. Ә бѳгѳнгѳ кѳндә Айытбай Зәбир улының тырышлығы менән хакимиәттең тракторы бар. Эш кѳндәрендә әҙ генә ҡар яуһа ла, тракторсыбыҙ Ринат Хәлим улы Ялмырҙин биләмә юлдарын геүләтеп таҙартып ҡуя. Шулай ҙа рәхмәт һүҙемдең иң олоһо Сермән биләмәһе хакимиәте башлығына, сѳнки ҡар бит ял кѳнѳ тип тормай, яуа ғына. Ә беҙҙең техника тип йәнен бирер башлыҡ руль артына үҙе ултырып ала ла урамдарҙы ҡарҙан таҙартып та сыға. Бер осрағанда шулай: “Ял кѳнѳ ни ял итмәй, ни эшләп үҙегеҙ юл таҙартаһығыҙ?”, - тип һораным. Һәр ваҡыттағыса йылмайып: “Урамдар ҡарға батып ятҡанды нисек түҙеп күҙәтеп ултырмаҡ кәрәк, трактор бар, яңы, геүләтеп кѳрәйһең дә сығаһың” - тип яуапланы.
Танылған яҙыусы Зѳлфәр Хисмәтуллин исемен йѳрѳткән Урта Сермәндә юлдар еңел машина менән үткеһеҙ ине бер мәл. Ауылдаштарыбыҙ Закир Алсынбай улы Мәғәфүров һәм уның ҡустыһы Артур Иҫәнбаев юлдарға ҡырсынташ түктеләр, тигеҙләнеләр. Хәҙер урамдан йѳрѳүе еңел, уңайлы. Уларға ла рәхмәтле ауылдаштары, эштәре уң, үҙҙәре иҫән-һау булһын.
Ауылы тураһында ҙур хәстәрлек күргән, һыуын да, утын да йүнләү буйынса яңынан-яңы ысулдар ҡулланған эшһѳйәр башлығыбыҙға - Айытбай Зәбир улына эшендә уңыштар, яңы үрҙәр, ғаиләһенә именлек, бәхет, ырыҫ теләйбеҙ.
Вәхит ВӘЛИУЛЛИН.


text:
Үҙемде ҡорбан итергә әҙермен31-12-2011, 05:20 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
“Тамаша” журналының
баш мөхәррире:
— Ҡуян йылы минең өсөн уңышлы булды. Шәхси тормошомда ла, эшемдә лә байтаҡ шатлыҡлы мәлдәр кисерҙем. Яңыраҡ республика Журналистар союзы “Алтын ҡаурый” конкурсына йомғаҡ яһаны, “Иң яҡшы иллюстрацияланған журнал” номинацияһында еңеүсе булдыҡ. Мәҙәниәт министрлығының Рәхмәт хаты менән бүләкләнеүебеҙгә лә ҡыуандыҡ. Журналыбыҙҙы тема йәһәтенән байыттыҡ, ижад даирәһен киңәйттек, тотороҡлолоҡҡа өлгәштек.
Тағы бер оло ҡыуанысым бар — олатай булдым. Ейәнсәрем Әминә — тормошобоҙҙоң бер биҙәге, өйөбөҙҙөң йәме лә. Мине барыһынан да нығыраҡ ярата, күрәһең, килеп инеү менән йылмая башлай. Ҡатыным Хәлимә Хәбир ҡыҙы менән ғаилә ҡороуыбыҙға 35 йыл тулыуҙы билдәләү ҙә Ҡуян йылындағы иҫтәлекле ваҡиғаларҙың береһе булды.
Тыуасаҡ өр-яңы йылда күркәм юбилейымды билдәләйәсәкмен. Аҡһаҡалдар йәшенә етеүемде лә лайыҡлы ҡаршылап, матур итеп үткәрергә өмөт итәм. Әлбиттә, иң мөһиме — һаулыҡ. Үҙемә лә, башҡаларға ла ныҡлы сәләмәтлек теләйем.
Киләһе йылда М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры менән берлектә артистарҙы дәртләндереү маҡсатында конкурс ойоштормаҡсыбыҙ. Фотобәйге лә үткәрәбеҙ. Ошо һәм башҡа ниәт-ынтылыштарыбыҙҙың ғәмәлгә ашыуына, журналдың тиражы артыуына, баҫмабыҙҙы яратып уҡыусыларҙың күбәйеүенә өмөт итәм.
Йондоҙнамә менән ҡыҙыҡһынам, тип әйтә алмайым, шулай ҙа күҙ һалғылайым. Сағыштырып ҡараһаң, төрлө баҫмала фараздар төрлөсә, кәңәш-тәҡдимдәрҙә лә, иҫкәртеүҙәрҙә лә айырма ҙур була. Шуға күрә уға, нигеҙҙә, көлөмһөрәп ҡарайым.
Барыһын булмаһа ла, аждаһаның ҡайһы бер сифаттарын үҙемдә табам. Мәҫәлән, маҡсатыма ынтылам, бурысыма яуаплы ҡарайым, яҡындарым өсөн ошо януар һымаҡ үҙемде ҡорбан итергә лә әҙермен. “Йомшаҡ” яғымды белгәнгәлер, күптәр ярҙам итеүемде үтенеп йыш мөрәжәғәт итә. Ә мин, холҡома бәйле, баш тарта белмәйем.


text:
Моңдарынан нур балҡый ине
30 января 2018 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Көн һалҡын булыуға ҡарамаҫтан, Ҡаранйылға ауыл клубына хәтһеҙ кеше йыйылды. Ауыл китапханасыһы Гөлшат Вәлиева сараны асып, тәүге һүҙҙе Сәйетбаба мәсетенең имам-хатибы Рәйес хәҙрәт Вахитовҡа бирҙе. Ул үҙ сығышында Миңнур Исхаҡов менән комбайнда, тракторҙа бергә эшләүҙәре хаҡында һөйләне, уның кешелекле, ярҙамсыл, итәғәтле, балалары, яҡындары өсөн өҙөлөп торған кеше булыуын билдәләне һәм Ҡөрьән аяттары уҡып ишеттерҙе. Ҡаранйылға ауылы старостаһы Миңниә Вәлиева үҙенең хәтирәләре менән уртаҡлашты. Әйткәндәй, ул ошо сараны ойоштороуҙы башлап йөрөүселәрҙең береһе. "Сәйетбаба” тарихи-мәҙәни үҙәге етәксеһе Рәзим Мәүлетҡолов Миңнур Исхаҡовтың халыҡ йырҙарын ҙур оҫталыҡ менән башҡарыуын маҡтап телгә алды һәм уны "халҡыбыҙҙың аҫыл ташы” тип билдәләне. Миңнур Миңлебай улының "Хеҙмәт кенәгәһе”ндәге яҙыуҙар менән таныштырып үтте.
- Миңнур Миңлебай улы Жәлил Кейекбаев музейы менән дә тығыҙ хеҙмәттәшлек итте. Ул һәр ваҡыт ауыл китапханаһына килеп китап уҡырға яратты, музейға ла йыш инеп сыға, төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнаша ине. Ул һәр йыл һайын Яңы йыл алдынан музей биләмәһенә ҡарҙан төрлө һындар әүәләп эшләр, ә ауыл халҡы араһында ул эшләгән ошо һындарҙы махсус күрер өсөн генә килеүселәр бар ине. Миңнур Исхаҡов Жәлил Кейекбаев башҡарыуындағы "Һанаҡа”, "Мәндем буйҙары” йырҙарын хәс ғалимыбыҙ кеүек башҡарыу оҫталығына эйә ине, - тип үҙ хәтирәләре менән уртаҡлашты Ж.Кейекбаев музейы директоры Римма Ишмырҙина.
Сәйетбаба ауылы ветерандар советы рәйесе Закир Ишмырҙин уның ауыл биләмәһендәге һәм район кимәлендәге мәҙәни сараларҙа әүҙем ҡатнашыуын әйтеп үтте, киләсәктә халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың конкурстарын уҙғарып тороу зарурлығын билдәләне.
- Миңнур Миңлебай улы менән беҙ тиҫтерҙәр инек. Уның барлыҡ тормош юлы минең күҙ алдымда үтте. Ул бәләкәйҙән йыр-моңға оҫта булды. Сәйетбаба ауыл мәҙәниәт йорто етәксеһе булып эшләгән йылдарҙа уны тәүләп ҙур сәхнәгә сығарыуға өлгәштем. Һуңынан ул тирә-яҡта ғына түгел, район кимәлендә оҫта йырсы булып танылды. Зәки Мәхмүтов призына уҙғарылған йыр конкурсында 1-се урынды яулап, халыҡ артисының үҙ ҡулдарынан мәртәбәле бүләктәр алыуға өлгәште. Ғөмүмән, ул һәр төрлө конкурстарҙан бүләкһеҙ ҡайтмаҫ ине. Йәштәш булараҡ уның менән һәр саҡ аралашып йәшәнек. Ул шул тиклем баҫалҡы, ярҙамсыл, кешелекле кеше булды, - тине үҙ сығышында "Сәйетбаба” тарихи-мәҙәни үҙәге методисы Рәүилә Лоҡманова.
Тормош иптәше Фәймә Исхаҡова уның тормош юлы, эшләгән йылдары хаҡында һөйләне, хәтирәләре менән уртаҡлашты. Миңнур Исхаҡовтың бер туған һеңлеһе Гөлнур Сатлыҡова менән бер туған энеһе Мансур Исхаҡовтың ағалары хаҡындағы иҫтәлектәре күп ине. Бер партала ултырып уҡыған класташы Ғәлиә Фәтҡолова уны кластарындағы изге бер фәрештәгә тиңләне. Моң оҫтаһы булған Миңнур Исхаҡов үҙе 60 йәшен киң билдәләй алманы, юбилейына 49 көн ҡалғас кинәт кенә район дауаханаһында йөрәк өйәнәгенән вафат булды. Әммә уның моңдары, ул башҡарған йырҙар халыҡ күңелендә, халыҡ хәтерендә йәшәй. Кисә барышында уның башҡарыуындағы видеотаҫмаға яҙҙырып алынған йырҙары тыңланды. Уның менән бергә эшләгән хеҙмәттәштәре лә йыр-моң менән бергә уны ла иҫкә алды. Илһам Байбулдин Миңнур Исхаҡов яратып башҡарған йырҙарҙың береһе булған "Илсе Ғайса”ны ҡурайҙа башҡарып, берсә һағышландырҙы, берсә моңландырҙы. Әлфиә Степанованың Сулпан Кейекбирҙина репертуарынан "Ҡарасай” йырын башҡарыуын тамашасылар алҡыштарға күмде. "Асанай” халыҡ фольклор ансамбленең сығышы кисәнең бер биҙәге булды. Шулай уҡ Зәки Мәхмүтов исемендәге йыр конкурсы еңеүсеһе Наил Хызыров башҡарыуындағы халыҡ йырҙары, Миңнур Исхаҡов үҙе лә ошо уҡ ансамбль ағзаһы булған "Аҡбейек” ирҙәр вокаль ансамбленең, тормош иптәше Фәймә Исхаҡова, ҡыҙы Гөлдәр Ишбулдинаның йырҙары моңло йырсының ижадына һәм уның иҫтәлегенә арналды.
- Халыҡ араһынан сыҡҡан, халыҡсан йырҙар башҡарыу оҫтаһы булған ябай ауыл кешеһен ололоҡлап Ҡаранйылға ауылы халҡы һәм ошо сараны ойоштороусылар был төбәктә йыр-моң һөйөүселәр йәшәүен тағы ла бер тапҡыр иҫбат итте һәм бының өсөн ҙур рәхмәт, - тине үҙ сығышында "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин.
Ғөмүмән, халыҡ талантына арналған Хәтер кисәһе ойошҡан рәүештә үтте. Тик күңелдә барыбер бер үкенес тойғоһо ҡалды. Үҙе тере сағында тейешле хөрмәтте күрһәтә алдыҡмы икән уға. БСТ каналының "Хазина” тапшырыуын алып барыусы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Юлай Ғәйнетдинов уның хаҡында айырым тапшырыу әҙерләү теләге менән янып та, быны башҡара алмай ҡалды. Был да бер үкенес булып ҡалды.
С.САМЫШЕВ.
- Миңнур Миңлебай улы Жәлил Кейекбаев музейы менән дә тығыҙ хеҙмәттәшлек итте. Ул һәр ваҡыт ауыл китапханаһына килеп китап уҡырға яратты, музейға ла йыш инеп сыға, төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнаша ине. Ул һәр йыл һайын Яңы йыл алдынан музей биләмәһенә ҡарҙан төрлө һындар әүәләп эшләр, ә ауыл халҡы араһында ул эшләгән ошо һындарҙы махсус күрер өсөн генә килеүселәр бар ине. Миңнур Исхаҡов Жәлил Кейекбаев башҡарыуындағы "Һанаҡа”, "Мәндем буйҙары” йырҙарын хәс ғалимыбыҙ кеүек башҡарыу оҫталығына эйә ине, - тип үҙ хәтирәләре менән уртаҡлашты Ж.Кейекбаев музейы директоры Римма Ишмырҙина.
Сәйетбаба ауылы ветерандар советы рәйесе Закир Ишмырҙин уның ауыл биләмәһендәге һәм район кимәлендәге мәҙәни сараларҙа әүҙем ҡатнашыуын әйтеп үтте, киләсәктә халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың конкурстарын уҙғарып тороу зарурлығын билдәләне.
- Миңнур Миңлебай улы менән беҙ тиҫтерҙәр инек. Уның барлыҡ тормош юлы минең күҙ алдымда үтте. Ул бәләкәйҙән йыр-моңға оҫта булды. Сәйетбаба ауыл мәҙәниәт йорто етәксеһе булып эшләгән йылдарҙа уны тәүләп ҙур сәхнәгә сығарыуға өлгәштем. Һуңынан ул тирә-яҡта ғына түгел, район кимәлендә оҫта йырсы булып танылды. Зәки Мәхмүтов призына уҙғарылған йыр конкурсында 1-се урынды яулап, халыҡ артисының үҙ ҡулдарынан мәртәбәле бүләктәр алыуға өлгәште. Ғөмүмән, ул һәр төрлө конкурстарҙан бүләкһеҙ ҡайтмаҫ ине. Йәштәш булараҡ уның менән һәр саҡ аралашып йәшәнек. Ул шул тиклем баҫалҡы, ярҙамсыл, кешелекле кеше булды, - тине үҙ сығышында "Сәйетбаба” тарихи-мәҙәни үҙәге методисы Рәүилә Лоҡманова.
Тормош иптәше Фәймә Исхаҡова уның тормош юлы, эшләгән йылдары хаҡында һөйләне, хәтирәләре менән уртаҡлашты. Миңнур Исхаҡовтың бер туған һеңлеһе Гөлнур Сатлыҡова менән бер туған энеһе Мансур Исхаҡовтың ағалары хаҡындағы иҫтәлектәре күп ине. Бер партала ултырып уҡыған класташы Ғәлиә Фәтҡолова уны кластарындағы изге бер фәрештәгә тиңләне. Моң оҫтаһы булған Миңнур Исхаҡов үҙе 60 йәшен киң билдәләй алманы, юбилейына 49 көн ҡалғас кинәт кенә район дауаханаһында йөрәк өйәнәгенән вафат булды. Әммә уның моңдары, ул башҡарған йырҙар халыҡ күңелендә, халыҡ хәтерендә йәшәй. Кисә барышында уның башҡарыуындағы видеотаҫмаға яҙҙырып алынған йырҙары тыңланды. Уның менән бергә эшләгән хеҙмәттәштәре лә йыр-моң менән бергә уны ла иҫкә алды. Илһам Байбулдин Миңнур Исхаҡов яратып башҡарған йырҙарҙың береһе булған "Илсе Ғайса”ны ҡурайҙа башҡарып, берсә һағышландырҙы, берсә моңландырҙы. Әлфиә Степанованың Сулпан Кейекбирҙина репертуарынан "Ҡарасай” йырын башҡарыуын тамашасылар алҡыштарға күмде. "Асанай” халыҡ фольклор ансамбленең сығышы кисәнең бер биҙәге булды. Шулай уҡ Зәки Мәхмүтов исемендәге йыр конкурсы еңеүсеһе Наил Хызыров башҡарыуындағы халыҡ йырҙары, Миңнур Исхаҡов үҙе лә ошо уҡ ансамбль ағзаһы булған "Аҡбейек” ирҙәр вокаль ансамбленең, тормош иптәше Фәймә Исхаҡова, ҡыҙы Гөлдәр Ишбулдинаның йырҙары моңло йырсының ижадына һәм уның иҫтәлегенә арналды.
- Халыҡ араһынан сыҡҡан, халыҡсан йырҙар башҡарыу оҫтаһы булған ябай ауыл кешеһен ололоҡлап Ҡаранйылға ауылы халҡы һәм ошо сараны ойоштороусылар был төбәктә йыр-моң һөйөүселәр йәшәүен тағы ла бер тапҡыр иҫбат итте һәм бының өсөн ҙур рәхмәт, - тине үҙ сығышында "Табын” гәзитенең баш мөхәррире Самат Ғәлиуллин.
Ғөмүмән, халыҡ талантына арналған Хәтер кисәһе ойошҡан рәүештә үтте. Тик күңелдә барыбер бер үкенес тойғоһо ҡалды. Үҙе тере сағында тейешле хөрмәтте күрһәтә алдыҡмы икән уға. БСТ каналының "Хазина” тапшырыуын алып барыусы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Юлай Ғәйнетдинов уның хаҡында айырым тапшырыу әҙерләү теләге менән янып та, быны башҡара алмай ҡалды. Был да бер үкенес булып ҡалды.
С.САМЫШЕВ.


text:
Бюджет ҡабул ителде30-11-2013, 00:28 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Хөкүмәт сәғәтендә депутаттар республиканың Мәғлүмәт технологиялары агентлығы етәксеһе Илдар Ямаловтың сығышын тыңланы. Ул дәүләт власы һәм муниципаль райондарҙың урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлегендә заманса мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу тураһында һөйләне. Шулай уҡ Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы эшмәкәрлегенә арналған доклад тыңланды, дүртенсе йыйылышҡа кандидаттар билдәләнде.
Депутаттар егерменән ашыу закон проектын ҡараны, уларҙың бер нисәүһе закон статусын алды. Киләһе йылға республика бюджеты ҡабул ителде, 2015, 2016 йылдарға яҡынсаһы ҡаралды. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Регламентына үҙгәрештәр индерелде. Тағы ла бер ҡабул ителгән законға ярашлы, парламент комитеттары янында даими эксперт органдары эшләйәсәк. Уның эсенә депутаттар, дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары вәкилдәре, йәмәғәт ойошмалары, ғалимдар, белгестәр инәсәк.


text:
Өфөлә Тоталь диктант майҙансыҡтары һәм уны яҙҙырыусылар билдәләнде
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Тоталь диктант майҙансыҡтары һәм уны яҙҙырыусылар билдәләнде. Быйыл акция 16 апрелдә көндөҙгө сәғәт 2-лә 14 адрес буйынса ойошторола. Баш ҡалалағы бөтә юғары уҡыу йорттары аудиторияларында ла тиерлек белемеңде тикшерергә мөмкин: Өфө дәүләт авиация техник университеты, Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Башҡорт дәүләт университеты, Өфө дәүләт нефть техник университеты, Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты, шулай уҡ 28-се коррекция мәктәп-интернаты һәм 94-се лицей. Ҡайһы бер вуздарҙа ике аудитория бүленә.
Диктантты билдәле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре, уҡытыусылар, журналистар һәм телевидение алып барыусылары яҙҙыра, улар араһында Михаил Рабинович, Азамат Сәйетов, Лилиә Ҡурамшина, Евгений Романов, Дмитрий Каретко, Анастасия Реут бар. Тулыраҡ мәғлүмәт акцияның рәсми сайтында баҫылған.
14 майҙансыҡтың өсәүһе ябыҡ: улар — Вәлиди исемендәге Милли китапхана, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы һәм «Лотос» фитнес клубы. Урындарҙың аҙ булыуы сәбәпле, теләүселәр алдан яҙылырға тейеш. Теркәү рәсми сайтта 6 апрелдә Мәскәү ваҡыты буйынса киске сәғәт 8-ҙә башлана. Башҡа майҙансыҡтарға инеү ирекле.


text:
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитовтың “тура линия”ла халыҡ менән һөйләшеүе
– 2017 йылдан ауыл хужалығында субсидияны һалым буйынса бурысы булмаған предприятиелар аласаҡ. Беҙгә ауыл хужалығы предприятиеларының яртыһынан күберәгенең һалымды түләп еткермәгәнлеге билдәле булды. Һалым бурысы бар икән, ойошмаға субсидия тейеш түгел. Ауыл хужалығы – беҙҙең өсөн бик мөһим тармаҡ. Киләһе йылдарҙа ошо тармаҡҡа ярайһы уҡ ярҙам күрһәтеләсәк. Быйыл иһә федераль һәм республика бюджеттарынан 3-4 миллиард һум бүлеү күҙаллана. Шулай уҡ льготалы кредиттар ҙа алырға мөмкин буласаҡ.
Теги: Тура линия


text:
Әҙәбиәт йылында Өфөлә «Бында уҡыйҙар!» акцияһын үткәрергә тәҡдим ителде
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Әҙәбиәт йылында баш ҡалала «Бында уҡыйҙар!» акцияһын ойошторорға тәҡдим ителде. Был хаҡта 17 февралдә Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советында ведомство етәксеһе Борис Мелкоедов белдерҙе.
— Кешеләр кафе, автовокзал, һаулыҡ һаҡлау йәки дәүләт хеҙмәттәре учреждениеларында күп ваҡытын көтөп уҙғара. Беҙ йәмәғәт урындарында китап кәштәләрен ҡуйырға тәҡдим итәбеҙ, — тине Борис Мелкоедов.
Мини-китапханалар ҡала халҡының китаптарынан торасаҡ тип күҙаллана.
— Китапханалар китап йыйыу пункттарының береһе буласаҡ тип уйлайбыҙ. Ҡала халҡы төрлө баҫмалар килтерә, китап уҡыусыларға теләктәрен ҡалдыра ала. Йомғаҡлау сараһында акцияның иң яҡшы ҡатнашыусылары бүләкләнәсәк, — тип билдәләне БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе.
Борис Мелкоедов һүҙҙәренсә, хәҙер кәштәләр, фирма стикерҙары һәм сайт әҙерләүҙә ярҙам итеү өсөн партнерҙар табырға кәрәк.


text:
Халиҡ ҡарт һуңғы осорҙа китап уҡырға әүәҫләнеп китте. Ятһа ла, торһа ла ҡулында – китап, хатта ашарға ултырғанда ла уҡый ул. Ҡарсығы тәүҙә өндәшеп ҡарағайны, һуңынан ҡартайған һайын еңмешләнгән хәләленә ҡаршы килмәне.
Китапханасы булып эшләү осоронда ниндәй генә китап уҡырға тура килмәне, сөнки яҙыусы, шағирҙарҙың күҙ нурҙары түгеп яҙылған әҫәрҙәр иң әүәл беҙҙең, китапханасыларҙың, ҡулы аша үтә.
Әле бына бөгөн дә абруйлы етәксе, хисле шағирә, фекерле журналист булараҡ билдәле Йомабикә Ильясованың китабы ҡулымда.
Өфө ҡалаһында “Аҡбуҙат” журналы “Бәпембә” II республика балалар шиғриәте фестивален үткәрҙе. Сара журналға 25 йәш тулыу айҡанлы уҙҙы. Унда Фәүзиә Рәхимғолова исемендәге шиғырҙар конкурсына йомғаҡ яһалды.
Рәсәй киноһы йылында “Тамыр” балалар-үҫмерҙәр телеканалы үҙенсәлекле тамашаға саҡыра. Теләге булған һәр кеше киноның нисек төшөрөлөүен күреү генә түгел, унда ҡатнаша ла ала. Балалар өсөн ҙур байрам бөгөн “Башҡортостан” дәүләт концерт залында ойошторола.
Сараға саҡырып ҡыңғырау шылтырау менән балаларҙан торған кино төшөрөү төркөмө эшен башлаясаҡ.
Вәт, килде бит заман! Бөтә тормошоң миллиондарҙың күҙ алдында, шәхсән мәғлүмәтең ус төбөндәгеләй күренеп тора. Урамда эскәмйәләге әбейҙәрҙе йәки телефондан ғәйбәт тыңлау ҙа кәрәкмәй – ҡул аҫтында Интернет ҡына булһын. Ярай ҙа был һиңә зыян килтермәһә...
Рәсәй хәрби ветерандар госпиталдәре ассоциацияһы кәңәшмәһен асып, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты рәйесе Николай Никитин тотош Рәсәйҙән һәм БДБ дәүләттәренән йыйылған хәрби госпиталь етәкселәрен һәм хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләне лә шунда уҡ уртаға һалып һөйләшәһе проблемаларға күсте.
Шишмә районының Тәпәреш ауылында Һаулыҡ көнө үтте. Сараны район хакимиәте, Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһы һәм “Аҡтау” социаль адаптация үҙәге ойошторҙо. Ауылға юғары квалификациялы табиптар килде.
Өфөнөң Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында традицион йәйәнән уҡ атыу буйынса семинар, июлдә Ғафури районында ойоштороласаҡ “Мәргән уҡсы” фестиваленең беренсе туры үтте.
Талант – Хоҙайҙан бирелгән байлыҡ, уны бойомға ашырыу өсөн беренсе сиратта көс һалыу, ең һыҙғанып эшләү зарур. Әммә объектив тормош шарттары булмаһа, күкрәк көсөнөң тыйылып тороуы ихтимал. Быныһы һәр кемгә аңлашыла, яңы ғына тормош баҫҡыстарына үрмәләгән йәштәргә бигерәк тә. Тап ана шул белем эстәүҙә тынғыһыҙ эҙләнгән бер төркөм егеттәр һәм ҡыҙҙар хәтергә төшә лә тора. Улар араһында Тимербикә Ғәниева исемле үтә теремек ҡыҙ булғанлығы бөгөнгөләй күҙ алдында.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 36 Алға
Бит башына
Һәр ата-әсә ғаиләлә татыулыҡ булыуын теләй һәм шуға ынтыла. Тик көндәлек тормошта быға өлгәшеү бик ҡыйынға тура килә, сөнки балалар уйынсыҡҡа йә башҡа нәмәгә талашырға ла күп һорамай, бер-береһен үсекләүҙән дә тартынмай. Ниндәй генә формала булмаһын, бер туғандар араһындағы ярыш, ата-әсәһен үҙ-ара көнләшеү тойғоһо – сабыйҙың тәбиғи үҫеш процесы.


text:
Берҙәм рәсәйлеләр “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы”н башлай
Бөгөн Санкт-Петербург ҡалаһында берҙәм рәсәйлеләрҙең “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы” исемле автомобилдәр ярышы старт ала. Уның сиктәрендә төбәктәрҙә партияның яңы Программаһы тикшереләсәк. “Берҙәм Рәсәй”ҙең яңы Программаһы ноябрҙә Санкт-Петербург ҡалаһында уҙасаҡ ун беренсе съезда ҡабул ителергә тейеш.
“Петербург-Владивосток” автомобилдәр ярышы 16 ноябргә тиклем дауам итәсәк һәм илебеҙҙең 18 ҡалаһы, шул иҫәптән Өфө, аша үтергә тейеш. Уларҙың һәр береһендә экспедицияла ҡатнашыусылар “Берҙәм Рәсәй”ҙең урындағы вәкилдәре, йәштәр, ветерандар менән осрашып, түңәрәк өҫтәлдәр үткәреп, партияның Программаһы тураһында һөйләшергә ниәтләй. Сәйәси сараларҙан тыш, улар Рәсәй тарихы тураһында лекциялар уҡыясаҡ.
“Берҙәм Рәсәй” партияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ярыштың рәсми автомобилдәре итеп, оҙайлы сәйәхәт шарттарында ла, насар юлдарҙа ла иң яҡшы иҫәпләнгән UAZ Patriot машиналары һайланған.
Бер ай эсендә сәйәхәтселәр ун бер мең саҡрым юл үтергә тейеш. Старт алдынан “флаг эстафетаһы” башы билдәһе итеп, экспедицияла ҡатнашыусыларға Петербуг ҡалаһының флагы тапшырыласаҡ. Автомобилдәр ярышы һуңғы географик нөктә буласаҡ Владивостокта “Рәсәй цивилизацияһының бөйөк юлы” үткән ҡалалар флагтарының парады менән тамамланасаҡ.


text:
Өфөгә эш сәфәре менән легендар фигуристка Ирина Роднина килде
Өфөгә эш сәфәре менән өс тапҡыр Олимпия чемпионы, атҡаҙанған спорт мастеры, Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты Ирина Роднина килде.
Кесаҙна, 24 мартта, Ирина Константиновнаның визиты программаһында Башҡортостан эшҡыуарҙарының «Эшлекле Башҡортостан» йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре һәм Рәсәй сәйәсәте мәктәбе тыңлаусылары менән осрашыу, 158-се гимназияла «түңәрәк өҫтәл» планлаштырылған.
Бынан тыш, легендар спортсы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре өсөн фигуралы шыуыу буйынса мастер-класс үткәрәсәк һәм Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ.


text:
Халыҡ-ара матурлыҡ көнөндә Башҡортостанда күп балалы әсәләрҙе ҡотланылар
Халыҡ-ара матурлыҡ көнөндә Өфөлә күп балалы әсәләрҙе бүләкләү тантанаһы үтте. Бөтә республиканан баш ҡалаға ғаилә усағын һаҡлаусы 58 ханым килде. «Әсәлек даны» миҙалдарын тапшырыу тантанаһын асып, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов, бында биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән әсәйҙәр, ысын мәғәнәһендә бөйөк ҡатын-ҡыҙҙар йыйылған, тип билдәләне.
— Әсәлек миссияһынан да изгерәк миссия юҡ. Ҡатын-ҡыҙ-әсә – ул ғаиләнең йөрәге, — тине Фидус Ямалетдинов. — Тормош ауырлыҡтарына ҡарамаҫтан, ул һәр ваҡыт балаларына һөйөүен һәм иғтибарын бирергә әҙер. Бала табыу һәм уларҙы тәрбиәләү – ғәйәт ҙур хеҙмәт һәм быны баһалап бөтөп булмай. Тормош нигеҙен, һәр йәмғиәт үҫешен тәшкил иткән бар нәмә һеҙҙең ҡулдар, һеҙҙең йөрәгегеҙ аша үтә.
Әйтергә кәрәк, бөгөн республикала 34 меңдән ашыу ғаилә — күп балалы, уларҙа 113 мең самаһы бала тәрбиәләнә. Шуға күрә күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеү төбәктең социаль сәйәсәтенең төп өҫтөнлөгө булып тора.
Күп балалы әсәләр араһында эшен һәм балалар тәрбиәләүҙе уңышлы берләштерә алғандар ҙа аҙ түгел. Уҡытыусылар, менеджерҙар, тәрбиәселәр, социаль хеҙмәткәрҙәр — тормошта барыһына ла өлгөрөп булмай, тип иҫәпләгәндәргә матур өлгө.
Баймаҡ районынан Вәсилә Ҡудашева хәләл ефете Ринат менән биш бала тәрбиәләй. Оло улдарына — 21, бәләкәстәренә ни бары ике йәш.
— Ришат, Таңсулпан, Вәзимә, Рәсимә һәм Рәсилә – беҙҙең төп байлығыбыҙ, — ти күп балалы әсә. – Эйе, беҙ үҙебеҙ ҙә күп балалы ғаиләлә үҫтек, шуға күрә ҙур һәм татыу ғаилә тураһында хыялландыҡ. Ирем ныҡ ярҙам итә. Мин бит балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләйем.
Вәсилә ханым әйтеүенсә, балалар – ҡамасау түгел, үҙеңә лә уңышлы эшләргә, балаларҙы ла үҫтерергә мөмкин, һәм барыһы ла бәхетле буласаҡ.
Икенсе әсәйҙең, өфөлө Наилә Тажетдинованың да биш балаһы – дүрт улы һәм бер ҡыҙы бар. Олоһона – 22, кинйәһенә дүрт йәш.
— Ғаиләлә иң мөһиме — балалар ата-әсә һөйөүен тойоп йәшәргә тейеш, — ти Наилә. – Улар миңә генә ярҙам итмәй, бер-береһен дә ҡараша. Быныһы ла ҡиммәт.
Тантананың рәсми өлөшөнән һуң әсәйҙәр өсөн иҫтәлеккә фотоға төшөү һәм сәй табыны ойошторолдо.


text:
Башҡорт сатира оҫтаһы Марсель Сәлимов – «Рус көлөүе» фестивале дипломантыФото: Михаил Шкуркин
Башҡорт сатира оҫтаһы Марсель Сәлимов – «Рус көлөүе» фестивале дипломанты
Башҡорт сатира оҫтаһы Марсель Сәлимов – «Рус көлөүе» фестивале дипломантыФото: Михаил Шкуркин
Нижегородка өлкәһе Кстово ҡалаһында Евгений Нефедов исемендәге «Рус көлөүе» («Русский смех» ) VI бөтә Рәсәй ирониялы шиғриәт фестивале үтте, унда хөрмәтле ҡунаҡ сифатында билдәле башҡорт шағиры һәм яҙыусы-сатирик, Рәсәй һәм халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты Марсель Сәлимов ҡатнашты. Шиғриәт байрамы ҡунаҡтары һәм ҡатнашыусылары араһында Мәскәү, Санкт-Петербург, Түбәнге Новгород, Төмән һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан Владимир Дагуров, Александр Хорт, Игорь Алексеев, Владимир Митрофанов, Татьяна Кормилицына, Сергей Сатин, Владимир Гавриков, Владимир Шемшученко, Александр Ковалев, Владимир Скворцов, Николай Симонов, Светлана Леонтьева, Вячеслав Карташов, Геннадий Балахнин, шулай уҡ Сыуашстандан Раиса Сарби, Ҡаҙағстандан Александра Суслова, Латвиянан Вадим Смирнов кеүек урындағы тамашасыға таныш көлкө оҫталары булды. Ирониясы шағирҙарҙы А.С.Пушкин исемендәге Үҙәк китапханала Нижегородка крайының Яҙыусылар үҙәге етәксеһе Надежда Калачева, директоры Галина Горчакова етәкселегендә китапхана хеҙмәткәрҙәре йола буйынса ҡуян-икмәк һәм кишер менән ҡаршы алды.
Нефтехимиктар Мәҙәниәт йортонда «Ҙур юмор кисәһе» гала-концерты уҙҙы, унда сатирик-шағирҙар үҙҙәренең сәнскеле, шул уҡ ваҡытта көлкөлө шиғырҙарын уҡыны. Марсель Сәлимов үҙ сығышында Салауат Юлаевтың тыуған яғынан ҡайнар башҡорт сәләмен еткерҙе, Нижегородка өлкәһенең мәҙәниәт министры Сергей Горинға үҙенең яңы китабын бүләк итте.
Фестиваль сиктәрендә түңәрәк өҫтәл, уҡыусылар һәм студенттар, эшселәр һәм хеҙмәткәрҙәр, йәштәр һәм ветерандар менән ижади осрашыуҙар ойошторолдо.
Фестиваль президенты, билдәле рус шағиры-пародисы Олег Рябов башҡорт сатираһы ветеранына «Рус көлөүе» VI Бөтә Рәсәй ирониялы шиғриәт фестивален үҫтереүгә ярҙам иткәне өсөн» тигән диплом тапшырҙы.
— Данлыҡлы Габрово юмор һәм сатира фестивалдәрендә ҡатнашҡанда, мин һәр ваҡыт үҙебеҙҙә, Рәсәйҙә, ошондай байрам үткәреү тураһында уйлай, хыяллана торғайным, — тип үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашты «Башинформ» агентлығына Марсель Сәлимов. — Киләсәктә Нижегородка Кстовоһы рус Габровоһы булып китеүе бик тә ихтимал. Үҙенең «Рус көлөүе» менән.