text:
Рөстәм Хәмитов һәм Наталья Ярыгина Башҡортостанда ирекле көрәште үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов һәм Наталья Ярыгина Башҡортостанда ирекле көрәште үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов һәм Наталья Ярыгина Башҡортостанда ирекле көрәште үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Дүшәмбе, 12 августа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең Спорт көрәше федерацияһы вәкилдәре – вице-президенттар Наталья Ярыгина һәм Омар Муртузалиев менән осрашты. Осрашыуҙа шулай уҡ төбәктең йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта ҡатнашты.
Ошо көндәрҙә Салауат ҡалаһында ҡыҙҙар араһында ирекле көрәш буйынса бөтә Рәсәй турниры – Иван Ярыгин фонды приздарына мемориал үтә. Ярыштарҙа почетлы ҡунаҡ сифатында легендар көрәшсенең тол ҡатыны булып китте.
Республика Президенты менән осрашыуҙа Башҡортостанда ирекле көрәште үҫтереү мәсьәләләре, шулай уҡ Салауатта барған әлеге турнирҙың артабанғы яҙмышы тикшерелде
— Әлбиттә, бында Наталья Алексеевнаның Салауат ҡалаһында ҡыҙҙар араһында йыл һайын турнир үткәреү буйынса башланғысын яҡлау маҡсатында килдек, — тип билдәләне Омар Муртузалиев. – Шул уҡ ваҡытта Башҡортостанда был спорт төрөн үҫтереү беҙҙең өсөн үтә мөһим. Бының өсөн төбәктә яҡшы нигеҙ бар. Башҡортостандың күп кенә ҡыҙҙары төрлө ярыштарҙа призлы урынар яулай. Республика Президенты менән тап ошо теманы тикшерҙек, ирекле көрәште үҫтереү өсөн шарттар булдырыу тураһында һөйләштек. Ул быйыл Иглин районының Сыуаш-Ҡыбау ауылында спорт залы асыу мәсьәләһендә ярҙам итергә һүҙ бирҙе.
— Беҙҙең Фонд көрәште популярлаштырыу менән шөғөлләнә, — тип һөйләне Наталья Ярыгина үҙе етәкләгән фонд тураһында. – Төрлө турнирҙар, балалар өсөн ярыштар үткәрәбеҙ. Хәҙер инде был турнир тыуған яғымда – Салауат ҡалаһында ла йыл һайын ойоштороласаҡ. Быға сикһеҙ шатмын, — тип тәьҫораттары менән бүлеште Наталья Алексеевна.


c: text/html

text:
Инвалидтар проблемаларына арналған журналист конкурсы башлана
Социаль мәғлүмәт агентлығы 2010 йылда киң мәғлүмәт сараларында инвалидтар һәм инвалидлыҡ мәсьәләләрен яҡтыртҡан иң яҡшы яҙмаға “Ярҙам теле” конкурсын иғлан итә.
Конкурс инвалидтар һәм инвалидлыҡ мәсьәләләренә федераль һәм төбәк мәғлүмәт сараларының иғтибарын йүнәлтеү маҡсатында үткәрелә. Тәүҙә ойоштороусылар инвалидтарҙың йәмәғәт ойошмалары эшмәкәрлеген, инвалидтарҙы социаль реабилитациялау мәсьәләләрен, ғәрип балалары булған ғаиләләрҙең проблемаларын, позитив ҡарашлы әүҙем тормош менән йәшәгән мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең эшмәкәрлеген объектив яҡтыртҡан журналистарҙы баһаларға йыйына.
Конкурсҡа бөтә Рәсәй һәм төбәк киң мәғлүмәт сараларында, шулай уҡ федераль һәм төбәк интернет-баҫмаларҙа баҫылып сыҡҡан мәғлүмәти һәм аналитик жанрҙағы материалдар ҡабул ителә (репортаж, эссе, интервью, әңгәмә, статья, очерк).
Конкурста 2010 йылдың 15 июленә тиклем ебәрелгән (поята штемпеле буйынса) эштәр ҡатнаша. Конкурсҡа яҙманы Социаль мәғлүмәт агентлығына түбәндәге адрес буйынса ебәрергә: 127006 Мәскәү, 58-се абонент йәшниге.
Тулыраҡ мәғлүмәтте агентлыҡтың сайтынан ҡарарға мөмкин.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Мин башҡортса һөйләшәм" акцияһының һөҙөмтәләре
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 07.07.2011 11:55
2 июль Сибай ҡалаһының төп майҙанында Бөтә Рәсәй йәштәр көнөнә һәм халыҡ-ара дуҫлыҡты нығытыу йылына бағышланған сара үтте.
Был сара сиктәрендә Сибай ҡала хәкимиәте тарафынан ҡала «Мин башҡортса һөйләшәм!» тигән конкурс-акцияһына йомғаҡтар яһалды, сара ошо йылдың апрель айынан июнгә ҡәҙәр үтте.
Конкурс-акция йомғаҡтары буйынса иң актив ҡатнашыусылар һәм ирекле ярҙамсылар бүләкләнделәр.
Бүләкләү тантанаһын йәмәғәтселек тарафынан ойоштороусылар - Башҡорт телен һәм әҙәбиәтен яратыусылар «ТУҒАН ТЕЛ» клубы етәксеһе Тимур Мухтаров һәм «КҮК БҮРЕ» хәрәҡәте Сибай филиалының етәксеһе Айнур Ишкильдин бүләкләнеүселәргә ҡиммәтле приздар тапшырҙылар. Был акцияға Сибай ҡалаһында мең ярым кеше йәлеп ителде, уларҙың күбеһе уҡыусылар һәм студенттар.
Түбәндәге ҡатнашыусылар бүләкләнделәр:
Актив ҡатнашҡан өсөн:
1. Дәүләкәнов Илфат Тәлгәт улы - СиБашДУ, пед. фак.;
2. Алламоратова Ләйсән Хакимйән ҡыҙы - СиБашДУ талибәһе, юр. фак.;
3. Әминев Айнур - СиБашДУ талибы, пед. фак.;
4. Колесников Виталий Андреевич - студент СиБашДУ, юр. фак.;
5. Боярова Ольга Николаевна- СиБашДУ, юр. фак.;
6. Ярмуллина Альбина Зуфаровна- СиБашДУ, юридик факультетының кафедра мөдире.
Акция ойоштороуҙа ярҙам күрһәткән өсөн:
1. Уразбахтин Айбулат Алик улы - Сибай Телевидениеһының директоры;
2. Бикмәтов Ирик Ниғмәт улы - Сибай ҡалаһының БДҠ Исполкомы рәйесе;
3. Асмандияров Иҙел Әхәт улы - Сибай ҡалаһының «Мир» кинотеатры директоры;
4. Нәҙерғолова Гөлиә Рәхимйән ҡыҙы - мәҙәниәт һәм ял үҙәгенең директоры;
Шулай уҡ, йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе Альфир Ирек улы Вәлитов, Сибай ҡалаһының Административ округы исеменән акция ойоштороусыларҙы почетлы грамота менән бүләкләнеүен иғлан итте:
1. Мохтаров Тимур Ғаяз улы - «ТУҒАН ТЕЛ» клубының етәксеһе (Өфө);
2. Ишкилдин Айнур Ринат улы - «КҮК БҮРЕ» хәрәҡәте Сибай филиалының рәйесе (Сибай)
3. Рәхмәтуллина Гөлнара- «ТУҒАН ТЕЛ» клубы Сибай филиалының рәйес вазифаһын башҡарыусы, СиБашДУ талибәһе (Сибай).
Акция, әйтеп китеү мотлаҡ, бары тик ошо йылда ғына беренсе тапҡыр үткәрелә, һәм Сибай ҡалаһында ғына. Шул уҡ ваҡытта оҡшаш акция «Мин татарча сөйләшәм!» 2006 йылдан Татарстанда бөтә республика масштабында үтә.
Шуға ярашлы һорау тыуа, ни өсөн шундай мөһим акция «Мин башҡортса һөйләшәм!» быға тиклем беҙең республикала булмаған һәм ни өсөн хәҙер ул Сибай ҡалаһында ғына үтте.
Был һорауға яуапты беҙ үҙебеҙҙә, туған телебеҙгә мөнәсәбәтебеҙҙә эҙләргә тейешбеҙ.
Башҡорт халыҡ хәрәҡәте етәкселәре (бигерәк тә республика етәкселәре) тарафынан башҡорт теле мәсьәләһенә икенсе дәрәжәләге мөһимлелек бирелә.
1999 йылда «Башҡортостан республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы ҡабул итеүгә, хатта Башҡортостан республикаһының халыҡтары телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү дәүләт программаһы ҡабул итеүгә ҡарамаҫтан, актив үҙ телендә аралашҡан башҡорттарҙың һаны өҙлөкһөҙ кәмей бара. Проблемаға ҡағылышлы конференцияларҙа күп һөйләйҙәр, тик уны сисеү өсөн ойошторолған саралар үткәрелмәгән йә был саралар мәсьәләнең бәҫен ебәререүгә әйләнгән.
Башҡорт интеллигенцияһының өлкән быуыны, бик һирәктәрен генә иҫкә алмағанда, туған телгә янаған ҡурҡынысты аңлап еткермәй һәм уға утилитар яҡтан ғына ҡарай. Һөҙөмтәлә, башҡорт теле урбанизация шарттарында йәшәгән башҡорттар быуыны аңында үҙенең урынын юғалта бара, сөнки уларҙың ата-әсәләре ҡалала үҫкән балаларына маҡсатлы тел тәрбийәһен биреүҙең мөһимлеген аңламайҙар.
Шуның менән бергә, үҙ телендә яҡшы һөйләшмәгән йәш башҡорттар туған телдәренең ҡәҙерен белә башлайҙар һәм уны яһалма рәүештә ҡайтарырға тырышалар, сөнки улар өсөн тәбиғи тел мөхите юҡ.
Шундай «яһалма» ҡараш 2009 йылда, совет-башҡорт традицион йәмғиәте һәм глобаль постмодерн яҫылығында формалашҡан ҡала егете Тимур Мохтаров тарафынан төҙөлгән, башҡорт теле һәм әҙәбиәтен яратыусылар клубында сағыла.
Тимур Мохтаров «ТУҒАН ТЕЛ» һымаҡ клубтарҙы башҡа ҡалаларҙа ойоштороуҙы тәҡдим иткәс, Сибай ҡалаһында урындағы фекерҙәштәре уның идеяһын аңлайҙар һәм тормошҡа ашырырға булалар. Шул саҡта, Тимур Мохтаров «Мин башҡортса һөйләшәм!» акцияһын үткәрергә тәҡдим итә, сөнки бөтә республика күләмендә булһын өсөн матди яҡтан ярҙам һәм актив ҡатнашыусы кешеләр кәрәк.
«КҮК БҮРЕ» хәрәкәтенең Сибай филиалы «ТУҒАН ТЕЛ» клубы филиалын ойоштороуын башлап ебәресе булып тора, шуның өсөн, берҙәмерәк көс булараҡ, тиҙҙән акция ойоштороуи эштәрен үҙ өҫтөнә ала.
Әйткәндәй, «КҮК БҮРЕ» хәрәкәтенең Сибай филиалының лидеры ла ҡала башҡорто, 21 йәшлек Айнур Ишкилдин, Баймаҡта тыуып үҫкән.
Шулай итеп, туған тел өсөн йәмәғәт хәрәҡәтенең инициаторҙары йәш ирекле башҡорт йәмәғәтселәре булып торалар. Улар ҡалала тыуып үҫкәндәр, ә унда башҡорт теле көндәлек аралашыу теле түгел.
Был акцияны Айнур Ишкилдин һәм Тимур Мохтаров көҙөн ҡабаттан үткәрергә хыяллана. Ләкин, уларҙың, хәҙерге ваҡытта башланғыстарын үҫтереү өсөн мөмкинлектәре ҡыҫынҡы. «Мин башҡортса һөйләшәм!» акцияһының символикаһын бөтә республика масштабында булһын өсөн патриот башҡорт эшҡыуарҙарының ярҙамы мотлаҡ, республика хакимиәт органдарының (бигрәк тә хоҡуҡ тәртибен һаҡлау) лояль йә булмаһа нейтраль ҡарашы һәм киң мәғлүмәт саралары яғынан информацион булышлыҡ кәрәк.
Һәм әлбиттә, башҡорт Аҡ йорто акция нәтижәһендә алынған тәжрибәне иҫәпкә алыр һәм сираттағы 2012-2016 йылдарҙа Башҡортостан республикаһының халыҡтары телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү дәүләт программаһына йыл һайын үткәреүҙә ярҙам итеү тигән пункт индерер, тип өмөтләнәбеҙ.


text:
Мәктәптәрҙә икенсе дәүләт телен өйрәнеү мәсьәләһендә нимәгә ирешергә тейешбеҙ?
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 02.12.2011 07:52
Минем ҡарауымса, һәр төп халыҡ уҙенең ерендә йәшәп үҙенең телендә аралашҡанда икенсе халыҡ уны аңларлыҡ булырға тейеш. Дәүләт төп халыҡ менән йәшәүсе бөтә этник группаларға телде өйрәтеүҙе ойошторорға тейеш. Шул иҫәптән урта белем биреү системаһы аша...
Беҙҙә генә түгел, Рәсәй Федерацияһының икенсе республикаларында ла шундай тел сәйәсәте алып барыла. Европала 1980-1990-сы йылдарҙа региональ телдәр, шулай уҡ, официаль статус алдылар. Мәҫәлән, Уэльс Бөйөк Британияның составына керә. Уэльс теле инглиз теле менән тигеҙ хоҡуҡлы була. Был дәүләттең ҡалаларында күбеһе инглиз телендә аралашыуға ҡарамаҫтан, 1990-сы йылдан алып төп халыҡтың теле Уэльстың бөтә уҡыусылары өсөн мотлаҡ предмет булып тора. Испанияла ла икенсе дәүләт телдәре бар, ул баск һәм каталан телдәре. Был телдәр илдең тейешле төбәктәрендә урта белем биреү программаһында мотлаҡ предмет булып тора һәм дәүләт тарафынан ярҙам менән тәьмин ителгән.
Минең өсөн һәм беҙҙең республикабыҙҙың күпселек йәшәүселәре өсөн икенсе дәүләт телдәрен өйрәнеү булыуы шик тыуҙырмай. Был ҡараш бөтә дәрәжәләрҙә һәм бөтә хакимиәт тармаҡтарында раҫланырға тейеш.
4 декабрҙә Госдумаға һайлауҙар үтәсәк. Минең уйлауымса, сәйәси фиркәләрҙең позицияһында мәктәптәрҙә икенсе дәүләт телен өйрәнеү мәсьәләһе (йәки уның булмауы) Башҡортостан, Татарстан, Якутия һәм Чувашия һымаҡ, мотлаҡ тәртиптә икенсе дәүләт теле өйрәнелгән төбәктәрҙә, һайлаусыларҙың мөнәсәбәтен билдәләүсе иң мөһим шарттарҙың береһе булып тороға тейеш.
Дөрөҫөн әйткәндә, хәҙерге ваҡытта Госдумала булған сәйәси фиркәләрҙең береһе үҙенең ҡарашын ап-асыҡ белдерҙе. Ошо йылдың февраль айында ЛДПР РФ субъектарында урыҫ теленән башҡа телдәрҙе өйрәнеүҙе тыйыу закон проекты менән сығыш яһаны. Был закон проекты, иң беренсе сиратта, татар, башҡорт, яҡут, сыуаш телдәренә ҡаршы йүнәлтелгән. Был телдәр үҙ республикаларында үҙҙәренең закондар йыйылмаһына ярашлы рәүештә өйрәнелә. ЛДПР позицияһы беҙҙең өсөн үҙенең мәғәнәһеҙлеге арҡаһында яраҡһыҙ. Был позиция хаҡында фекер алышыуҙан файҙа юҡ. Был шовинизм большевиктарына ирек бирһәң Рәсәйҙе ниндәй тиҙлек менән юҡҡа сығарырҙар?
Икенсе фиркәләр был мәсьәләгә нисек ҡарайҙар? Ә икенсе дәүләт телен мәктәптәрҙә өйрәнеүҙе мотлаҡ тип һанаусыларҙың уларға ҡарата мөнәсәбәте ниндәй? Бер йыл элек, РБ президентының сәйәси фиркәләренең республика бүлектәре лидерҙары менән беҙҙең башҡорт коммунисы Рифҡат Гарданов башҡорт телен мотлаҡ өйрәнеүҙе туҡтатып, уны факультатив итергә тәҡдим итә. Гардановтың авантюризмы мәғариф өлкәһендә булған сағынан уҡ күптәр беләләр. Бөгөнгө көндә был сифатҡа эҙмә-эҙлекһеҙлек өҫтәр инем. Сөнки 1993-нсы йылда Башҡортостан республикаһының мәғариф министры булғанда, шул уҡ Гарданов әҙерлекһеҙ һәм аңлатыу эше алып бармайынса, мотлаҡ башҡорт телен өйрәнеү программаһын бөтә мәктәптәргә ашығыс индерергә тырышты. Был №425 бойороҡтоң ҡапыл килеп сығыуы башҡорттарға ҡаршы булған матбуғатта истерия ҡуҙғатты, улар киләсәктә «эшкә ҡабул иткәндә һәм республика ВУЗдарына уҡырға ингәндә тел тотҡарлығын күтәреү» менән урыҫ телле халыҡты ҡурҡытырға әҙер тора. Бойороҡ кире ҡағыла, ә яҡшы фекер оҙаҡ ваҡытҡа яманатлы булды.
Шулай итеп, быйыл Гардановтың фиркәһе Госдумаға үтеүе башҡорт теле өсөн яҡшылыҡ килтермәйәсәк. Уның һымаҡ эшмәкәрҙәр, тағараҡҡа килеү менән икенсе дәүләт теленә ҡарата хоҡуҡлы һәм фиркә ресурсын ҡуллана башлаясаҡ, йә уның файҙаһына, йә уға ҡаршы буласаҡ. Ике осраҡта ла тел төҙөлөшөнә зарар килтерәсәк.
Хәҙер «Справедливая Россия»ның позицияһын алайыҡ. Константин Шагимуратов «Справедливая Россия»ның региональ бүлегенең рәйесе булараҡ РБ президенты менән осрашыуҙа тел мәсьәләһенә килгәндә, «Коммерсант» гәзите раҫлауынса, Гардановтың һүҙенә ҡушылды. Тимәк, был уның яғынан икенсе дәүләт теленә ҡарата иғтибарһыҙлыҡ булғанын күрәбеҙ. Башҡорт коммунистары менән сағыштырғанда, уның өсөн бөтәһе лә күпкә ябай. Тел юҡ икән - проблема ла юҡ. Бөгөнгө көндә «Справедливая Россия»ның Башҡортостан бүлегендә башҡорт теленә ҡарата шундай позиция. Был этник маргиналдарҙың нигилизмына оҡшаған, ә дөрөҫрәге шулай булып тора ла.
Артабан “Яблоко” фиркәһенең позицияһын ҡараныҡ. Был фиркәнең региональ бүлегенең етәксеһе Сергей Наумкин быйыл апрель айында “Клуб регионов” интервьюһын биргәндә түбәндәгене хәбәр итә: “Башҡортостанда кеше хоҡуғы тураһында килешеү үтәлмәй… Милли телдең мотлаҡ өйрәнелеүе Рәсәй Конституцияһына тура килмәй…”.
Күреүебеҙсә “Яблоко”ның башҡорт теле өсөн файҙаһы ла булмаясаҡ. Наумкин юридик яҡтан хаталана, сөнки Рәсәй Конституция суды 2004 йылдың 16-сы ноябрынан алып № 16-П ҡарарында милли телдәрҙең мотлаҡ өйрәнелеүе Рәсәй республикаларында РФ Конституцияһына тура килгәнен күптән әйтеп бирҙе.
Башҡорт “Яблоко”һының икенсе дәүләт теле мәсьәләһенә ҡарата позицияһы либераль популизм булып тора. Наумкин, Башҡортостанда йәшәп, башҡорттар менән иҫәпләшергә теләмәгән, беҙгә бөтәһе лә булһын һәм бының өсөн бер ниҙә булмаһын тигән кешеләрҙең кәйефен сағылдырған.
Аҙаҡҡы айҙарҙа оппозицион фиркәләре рәтендә яңы “Правое дело” тигән фиркә килеп сыҡты. Үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡтырғыс күренә. Ысынында, уның милли тел сәйәсәте өлкәһендә позициялары юҡ. Ә был инде һағайта. Принциптары асыҡ булмаған фиркәгә иң сәйер шәхестәр килеп эләгә. Мәҫәлән, “Уфабумторг” тың генераль директоры Шамил Ғабдрахмановты алып ҡарайыҡ. Ул бер үк ваҡытта “Правое дело” фиркәһенең Башҡортостан бүлеге рәйесе булып тора. 2010 йылдың июлендә беҙҙең республикала хәкимиәт алмашынғанда Ғабдрахмановтың етәкселеге аҫтында ошо фиркәнең региональ бүлегенең политсоветы, Рөстәм Хамитовҡа бик сәйер, ләкин асыҡ мөрәжәғт итә. Шул мөрәжәғәттән өҙөк: “Яңы етәкселеккә этник башҡорттарҙы Өфө тирә-яғына күсереүҙең мәғәнәһе хаҡында уйларға кәрәк. Кешеләр ата-бабалар ерендә быуаттар буйы йәшәгәндәр. Уларҙы тамырҙары менән тартып алып, налог түләүселәр ҡаҙнаһына төҙөлгән, казарма тибындағы ҡасабаларға урынлаштыралар.” Нисек һеҙгә бындай пассаж?
Күреүебеҙсә, Рөстәм Зәкиевичкә, күп тә түгел, әҙ ҙә түгел, Өфөгә халыҡты күсереү эшен тыйыуҙы тәҡдим итәләр. Өҫтәүенә, милли билдәгә ҡарап сикләүҙәр менән ике тапҡыр Конституцияны һанға һуҡмайҙар. Ошо тапҡыр һүҙҙәрҙе уҡыу менән беҙҙең Өфөләге сикләнгән оппозициянан фиркә босстарына иҫең китә. Был ниндәйҙер башҡорттарға ҡараған шыр наҙан, тотанаҡһыҙ һәм ҡоторонған расизм зоология паркы. Шаян маймыл, ишәк, кәзә тәкәһе һәм тайыш табан айыу. Ә айыу хаҡында артабан һүҙ барыр.
Шулай итеп, “Единая Россия”ның ҡарашын тикшереүгә килеп еттек. Был хәкимиәт фиркәһе интернет ҡамаҡтары ғәйеп ташлау өсөн бик популяр сайт булып тора. Был фиркә Госдума аша аҙ һанлы халыҡтарға ҡарата, милли телдәрҙе ижтимағи тормоштан ҡыҫырыҡлаусы, бөтөнләй ғәҙелһеҙ федераль закондар һәм төҙәтеүҙәр үткәрә.
Беренсе сиратта, был федераль закондар «О государственном языке Российской Федерации» 01.06.2005г. №53-ФЗ һәм «О внесении дополнения в статью 3 Закона Российской Федерации» 11.12.2002г. №165-ФЗ.
“Единая Россия” фиркәһенең федерализм принцибын һанға һуҡмаған һәм милли телдәргә һиҙелерлек һуғыу булған икенсе акты федераль закон булып тора 01.12.2007г. №309-ФЗ «О внесении изменений в отдельные законодательные акты Российской Федерации в части изменения понятия и структуры государственного образовательного стандарта» Был закон ҙур яңғыраш ҡуҙғатты, сөнки региондарҙы региональ белем биреү программаһы компонентына хоҡуҡһыҙ ҡалдырҙы. Сөнки нәҡ региональ компоненттары сиктәрендә мәктәптәрҙә туған тел һәм икенсе дәүләт телдәре уҡытылды. Хәҙер Үҙәк үҙе генә белем биреү программаһының йөкмәткеһен билдәләй. Һәм аталып киткән телдәр уларҙың ҡайһы берҙәренә генә керетелесәк, өҫтәүенә, бүлеп биргән сәғәттәр һаны, Мағәриф министрлығы һәм РФ фәне тарафынан иң аҙға ҡалдырылған.
Бөгөн «Единая Россия» арҡаһында РФның титул халыҡтары федераль органдарҙан үҙ милләт телдәрен уҡыу программаһына өҫтәүен һорарға мәжбүр була. Федераль белем биреү стандарттар биш йылға бер тапҡыр ҡиренән ҡарала, ә был инде республикалар биш йылға бер Мәғариф Министрлығы , РФ хөкүмәте менән ҡатмарлы һөйләшеүҙәр алып барырға, икенсе дәүләт телдәрен өйрәнеү өсөн бер-ике сәғәт үтенеп һорап алырға мәжбүр буласаҡ. Был сәғәттәрҙе бирмәҫкә лә мөмкин, хәҙер закон буйынса мәктәп программаһының эстәлеге аҙ һанлы халыҡтарҙың фекеренән тормай.
Тимәк ниндәй һығымтаға килеп еттек? Шулай булғас, бер сәйәси фиркә, оппозиция, хөкүмәт власы ла башҡорт телен яҡламаясаҡ. Шуның өсөн беҙ уларға хурлыҡ тамғаһы һуғабыҙмы? Дөрөҫ, региональ булектәрҙең фиркәләренең лидерҙары Хамитов менән осрашҡанда, «Единая Россия» ғына башҡорт теленә ҡаршы сығышы булманы. Был хәлдән берҙән-бер сығыу юлын үҙәк партия етәкселәре(ЛДПР һәм «Правое дело»нан башҡа) менән һөйләшеүҙәр алып алып барыуҙа күрәм. Кешеләргә теләгеңде белдерер өсөн, фиркәләр һайлау алды программаларына тейешле пункттарҙы керетһен өсөн талаптарҙы аныҡ итеп әйтеү кәрәк.
Мин уйлауымса, алдағыны талап итергә кәрәк булыр. Беренсенән,мәғариф федераль законына региональ компонент тигән төшөнсәне кире ҡайтарыу һәм уның эстәлеген элекке күләмендә билдәләүҙә региондарҙың хоҡуғын ҡайтарыу кәрәк. Был ғәҙелһеҙ 01.12.2007г.№309-ФЗ федераль законды кире ҡағыу тигәнде аңлата. Был закон икенсе дәүләт телдәрҙе ҡыҫырыҡлау өсөн шарттар тыуҙыра һәм федерализм принцибын тупаҫ боҙа. Сөнки айырыуса миллли региондарҙың хоҡуҡтарын тартып алып уларҙы һораусылар хәленә ҡуя. Әгәр ҙә региональ компонент кире ҡайтһа, яңы республика хакимиәте килеү менән уның сиктәрендә башҡорт теле дәүләт теле булараҡ һаҡланмаҫҡа ла мөмкин, тип күптәр ҡаршы килергә мөмкин. Башҡортостан республикаһының хакимиәте өҫтәмә сәғәттәрҙе туған тел өсөн генә бирә (татарҙар өсөн татар теле, сыуаштар өсөн сыуаш теле), ә башҡорт телен дәүләт теле булараҡ алып ташлайҙар имеш. Йә, ғөмүмән туған телдәрҙе лә мәктәп программаһынан алырға ла, уны икенсе предмет менән алмаштырырға. Региондарға үҙҙәренә бындай мәсьәләләрҙе хәл итергә мөмкинлек бирер өсөн федерализм принцибы кәрәк тә бит инде. Мин Ҡәдерле Имамутдинов, Бигнов, Некрасоваа, Яушев менән бәхәсләшергә әҙер.Башҡорт ойошмалары ситтә ҡалмаҫтар тип уйлайым. Дискуссия республика эсендә, ғәҙел һәм асыҡ булырға тейеш.
Консенсус табылыр тип уйлайым. Башҡорт телен мотлаҡ өйрәнеү хаҡында тупаҫ рухлы ата-әсәләр арҡаһында ғына килеп сыҡманы. Тағы ла 2006-нсы йылда башланған процесстың, кадрҙар һәм уҡыу-методик материалдар етмәгәнгә бәҫе китте. Ә иң мөһиме бер ниндәй ҙә аңлатыу эше алып барылманы, йәмәғәтселек фекере мәктәптәрҙә икенсе дәүләт телен индереүгә әҙер түгел ине.
Тимәк, әгәр ҙә беҙ ғәҙеллек еңеп сығыуын теләһәк, беҙ, сәйәси фиркәләрҙең етәкселәре араһында ла, үҙ ваҡытында үткәрелмәгән аңлатыу эшен алып барырға тейешбеҙ. Беҙ иң яҡшы, ҡыҙыҡлы, һәр кем алырлыҡ китаптар сығарырға тейешбеҙ. Бының өсөн Великобританиянан (Уэльс), Испаниянан (Каталония), Израильдан һәм Германиянан белгестәрҙе йәлеп итергә кәрәк. Уҡытыусылар өсөн квалификация күтәреү курстарын үткәреү кәрәк. Ә предметтың абруйын төшөргән ваймһыҙ уҡытыусылар өсөн аттестация ойоштороу артыҡ булмаҫ.
Һәм шул саҡта,мәктәптәрҙә башҡорт телен мотлаҡ өйрәнеүҙе «ҡанлы режим» һымаҡ күрһәтмәҫтәр. Һәм сәйәси фиркәләр ҙә туған телдәр һәм икенсе дәүләт телдәре буйынса позицияларын формалаштырырҙар. Мин үҙем данлыҡлы «Едро», «Справедливая Россия» менән эшләргә әҙер. Хатта «Яблоко» фиркәһенән Наумкинға юридик ликбез үткәрә алам. Тик үҙҙәренең теләктәре генә булһын…
Тимур Мохтаров


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Дуҫлыҡ моңо – 2013» фестивален ябыу тантанаһында сығыш яһаны
Фото:
«Дуҫлыҡ моңо – 2013» халыҡ-ара фестивале ҙур Гала-концерт менән тамамланды. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сараның почетлы ҡунағы булды.
— Егерме йылдан ашыу фестиваль Нефтекаманың сағыу визит карточкаһы булып тора, — тине республика етәксеһе, сарала ҡатнашыусыларҙы һәм уның ҡунаҡтарын сәләмләп. – Әйткәндәй, ҡалабыҙ үҙенең ярты быуатлыҡ юбилейын билдәләй, шуға күрә быйылғы музыкаль форум ҡала халҡы өсөн матур бүләк булды. Фестивалгә билдәле йырсыбыҙ Фәриҙә Ҡудашева исеме бирелеүе лә бәйге тарихында мөһим ваҡиға булды.
Быйыл фестивалдә Башҡортостан, Татарстан республикаларынан, Ырымбур, Пенза, Свердловск, Силәбе өлкәләренән, Пермь крайынан, Санкт-Петербург, Мәскәү ҡалаларынан, шулай уҡ Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм Төркиәнән йырсылар ҡатнашты.
Һөҙөмтәлә конкурстың төп наградаһы Башҡортостанда ҡалды: фестиваль Гран-прийын Илеш районынан Илнар Шәрәфетдинов яуланы. Уға төп приз — «Лада» автомобиле тапшырылды.
Беренсе урынды Нефтекаманан Ринат Сәлихйәнов һәм Ҡазандан Фәриҙә Сөнәғәтова бүлеште. Икенсе урын Өфө, Яр Саллы, Башҡортостандың Учалы районы һәм Бишкәктән дүрт ҡатнашыусыға бирелде. Өсөнсө урынға Татарстандан дүрт йырсы һәм Башҡортостандың Шаран районынан бер йырсы лайыҡ булды. Шулай уҡ «Башҡорт һәм татар йырҙарын һаҡлаған һәм пропагандалаған өсөн», «Халыҡ йырҙарын эшкәртеүҙә профессионаллек өсөн» номинацияларында приздар һәм Нефтекама хакимиәте башлығының махсус призы тапшырылды.


text:
Күгәрсен районында Зәйнәб Биишева исемендәге әҙәби премияһын тапшырыу тантанаһы үтте
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Күгәрсен районында Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Зәйнәб Биишева исемендәге район әҙәби премияһын тапшырыу тантанаһы уҙҙы. Быйыл уға Әхмәт Искәндәров менән Ғәлиән Хәсәнов лайыҡ булды.
Әхмәт Искәндәров — Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты, З.Биишева исемендәге мәғарифты һәм мәҙәниәтте үҫтереү хәйриә фонды президенты. Ул З.Биишеваның әҫәрҙәрен яңынан баҫтырып сығарыу, Туйымбәт ауылындағы йорт-музейҙа һәм Күгәрсен районының Мораҡ ауылы үҙәгендә яҙыусының бюсын ҡуйыуҙы ойоштороу буйынса байтаҡ эштәр башҡарған.
Ғәлиән Хәсәнов — Рәсәй һәм Башҡортостан журналистары союзы ағзаһы. Ул Күгәрсен районы хаҡында китаптар, брошюралар, буклеттар сығарыуға, райондың Йомағужа, Тәүәкән, Сапыҡ, Туйымбәт ауылдарының тарихына арналған китаптар нәшер итеүгә, Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 100 һәм 105 йыл тулыуға ҡарата буклеттар эшләүгә ҙур өлөш индергән.
Урындағы хакимиәттең мәғлүмәт-аналитик бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Зәйнәб Биишева исемендәге премияны тапшырыу районда Әҙәбиәт йылын асыу тантанаһына тура килде. Йола буйынса ҡунаҡтар иң тәүҙә яҙыусының тыуған ауылы Туйымбәттә урынлашҡан йорт-музейға туҡталды. Әҙибәнең тормош юлы, уның нәҫеленең шәжәрә ағасы менән танышҡандан һуң, тантаналы сара Мәҡсүт ауылының мәҙәниәт йортонда дауам итте. Сәхнәнән Зәйнәб Биишеваның шиғырҙарына ижад ителгән йырҙар яңғыраны, сығыш яһаусылар уның тураһында хәтирәләре менән бүлеште. Унда райондың йәш шағирҙары, мәҙәниәт һарайы артистары, үҙешмәкәр коллективтар, һәүәҫкәр йырсылар сығыш яһаны. Халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева иҫтәлегенә арналған документаль фильм күрһәтелде.
Белешмә. Зәйнәб Биишева (1908-1996) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, прозаик, шағирә, драматург, тәржемәсе.


text:
Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ фондына 980,71 млн һумға заявка бирҙе
25 апрелдә Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды Башҡортостандың күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү өсөн финанс ярҙамы күрһәтеүгә заявкаһын тикшереүгә ҡабул итте, тип хәбәр иттеләр дәүләт корпорацияһынан.
Башҡортостан Фонд средстволары иҫәбенән 976,02 млн һум, шул иҫәптән Фондтың 4,69 млн һум тотонолмаған средстволарын алырға ниәтләй, былар барыһы бергә 980,71 млн һум тәшкил итә. Был аҡсаны республиканың 12 муниципаль берәмегендәге күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт үткәреүгә йүнәлтеү күҙ уңында тотола.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды 2008-2010 йылдарҙа республикаға капиталь ремонт һәм граждандарҙы авария хәлендәге йорттарҙан икенсеһенә күсереү программаларын тормошҡа ашырыуға 8,8 млрд һум бүлде. Ҡушып финанслау тәртибендә төбәк был суммаға 3,1 млрд һум өҫтәне. Һөҙөмтәлә 981 күп фатирлы йортта капиталь ремонт үткәрелде. 440 авария хәлендәге йорттарҙан кешеләр икенсеһенә күсерелде. 195 709 кеше йәшәү шарттарын яҡшыртты.
Фондтың йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса идаралығы, Башҡортостандың заякаһы Фонд идараһы менән бер ай эсендә ҡараласаҡ, тип хәбәр итте.


text:
Мәктәптәр һәм уҡыусылар
Мәктәп уҡыусыларына быйыл тарих дәреслегенең яңы баҫмаһы буйынса белем бирелә башлай. Рәсәй мәғариф министры Ольга Васильева „Яңы баҫма ҡатмарлы һорауҙарға тулы яуаптар бирә, — тип белдерҙе. Дөйөм белем биреү йорттарында тағы ниндәй яңылыҡтар һәм үҙгәрештәр бар.
Дәреслектәрҙең әле буяу еҫе бөтмәгән. Китапханала уларҙың уҡыусыларға етерлек дана барлана. Башҡаланың 102-се мәктәбе ике мең ярым дәреслек һатып алған. Быйыл яңы китаптар менән тәү сиратта алтынсы кластар тәьмин ителә.
Әлегә бары тарих дәреслеге мәсьәләһе хәл ителмәгән. Ҡатмарлы һорауҙарға махсус аңлатма биргән уҡыу әсбабы белгестәрҙең юғары баһаһын алып та өлгөргән. Дәреслек үҙе иһә мәктәптәргә сентябрҙә килеп етер, тип көтөлә. Шуға тиклем уҡыусыларға элекке программа буйынса уҡырға тура килә.
Тәбиғәт фәндәрен өйрәнгәндә яҙма әсбаптарҙан тыш махсус ҡорамалдар талап ителә. Биология кабинеты 16 яңы микроскоп һәм микролабораториялар менән йыһазландырылған.
102-се гимназия быйыл заманса мәктәп ҡоролмаларын 400 мең һумға һатып алған. Дәрестә күрһәтмә асбаптар ҡулланған уҡытыусыларҙы өр-яңы техника өлгөләре һөйөндөрһә, балалар дәреслектәрҙе заманса планшеттарға алмаштырыу хыялы менән яна. Ул саҡта мәктәпкә ауыр портфель күтәреп йөрөргә тура килмәҫ ине. Бөгөн иһә дәреслектәр, уҡыу кәрәк-яраҡтарының сифаты һәм улар һалынған рюкзактың ауырлығы ла тикшереүсе хеҙмәттәр күҙәтеүендә.
Баланың физик сәләмәтлеген хәстәрләү портфель, мәктәп формаһы, аяҡ кейемен дөрөҫ һайлап алыу менән генә тамамланмай. Уҡыусы өсөн дәрес шарттарының ла уңайлы булыуы мотлаҡ. Иҫке парталар заман талаптарына тап килмәй икән, яңыларын алырға ваҡыт.
Башҡортостанда етештерелгән махсус мебель илдең иң алыҫ төбәктәрендә лә ихтыяж тапҡан. Мәктәп кластары өсөн парта өлгөләре йыш яңыртылып тора. Фабрика хеҙмәткәрҙәре фекеренсә, балалар өсөн эшләнгән өҫтәл-ултырғыстар матур, уңайлы, ныҡ булырға һәм теремек ҡулланыусыларҙың шаян-ҡыйратыусы хәрәкәттәренә бирешмәҫкә тейеш.
Цехта көнөнә 100 парта етештерелә. Һәр өҫтәл дизайндан башлап йыйып әҙерләнгәнсе ете этап үтә. Рәсемдәгене ғәмәлгә ашырыу бер аҙнала башҡарыла.
Белем биреү өлкәһенә кәрәк йыһаздар парта менән генә сикләнмәй. Бына ошо заманса ҡоролма күсмә сенсор бүлмәһе тип атала. Балалар баҡсаһында ул уйын-ара белем үҙләштереү өсөн ҡулланыла, мәктәптә уҡытыусылар менән уҡыусылар уны тәнәфестә ял итеп алыу сараһы булараҡ файҙалана ала.
Бөгөн әүҙем ҡулланыш тапҡан техника өлгөләре башҡала мәғариф хеҙмәткәрҙәренең август кәңәшмәһендәге күргәҙмәгә сығарылды. Уҡыуҙан тыш ялға, тәнәфестә физик күнекмәләргә ҡыҙыҡһыныу уятыу мөһим. Балаларҙы заман уйынсыҡтарынан айырырға робот ярҙам итә ала, ти уҡытыусылар.
Кәңәшмәлә иһә мәғариф өлкәһендәге дәүләт сәйәсәтен бойомға ашырыу сифатлы белем алыуға уңайлы шарттар булдырыуҙан ғибәрәт, тип билдәләнде. Өлгөргән шәхес тәрбиәләү өсөн белем биреү баҫҡыстарының күсәгилешлеге тәьмин ителә. Балалар баҡсаһы, мәктәп, һөнәр үҙләштереү уртаҡ йөкмәткегә килтерелә. Һәләт, белем, һөнәр алғанда сәләмәтлекте һаҡлап ҡалыу ҙа мөһим. Яҡын киләсәктә мәктәптәрҙе бер сменалы тәртипкә күсереү йөкләмәһе тап ошо маҡсатты күҙ уңында тота. Был үҙ сиратында уҡыу йорттарында өҫтәмә урындар булдырыу, яңы мәктәптәр төҙөү бурысын ҡуя.


text:
Тверь
Тверь ( 1931—1990 ивлӓн. — Кали́нин) — Йыл тӹрӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала Россий Федерациштӹ. Халалан негӹцӹм пиштӹмӹ иэш 1135-шӹ и шотлалтеш. 1247-шӹ ин Тверь лужавуй кымдемӹн вуйхалажы. Монгол-тадарвлӓ годым пыт нӹнӹ ваштареш шалген, 1327-шӹ ин халыкын ял вӹкӹ шагалмыжы ылын. Мӧскӓ хала доно руш мӱлӓндӹвлӓн вуй хала ылмы верц кредӓлӹн. 1304-шы и дон 1327-шӹ ивлӓ лошты руш мӱлӓндӹвлӓн вуйхалажы ылын. 1485-шӹ ин Московишкӹ ушымы лин. 1796-шы и гӹц 1929-шӹ и якте Тверь губернин покшалжы. 1935-шӹ ин Калинин областьын цетржы лин, ти лӹмӹм 1990-шы ин Тверь областьышкы вашталтымы. 1941-шӹ ин немӹсвлӓ ти халам нӓлӹнӹт. 2010-шы ин халашты 410 400 эдем ӹлен.


text:
Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль артистары Лондондан әйләнеп ҡайтты
Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары Лондонда Олимпия уйындарын ойоштороусылар саҡырыуы буйынса «Рус паркы» программаһында сығыш яһаны. Был ваҡиғаға арналған матбуғат конференцияһында бейеүселәр сит илгә сираттағы сәфәрҙән алған тәҫьораттары менән бүлеште. Графиктары бик тығыҙ булыу сәбәпле улар беҙҙең спортсыларҙың сығыштарын һәм, ғөмүмән, спорт ярыштарын ҡарай алмаған. «Быға ҡарамаҫтан, беҙҙең сығыштарҙың файҙаһы бар. Лондонға килгәнебеҙҙә, Рәсәй йыйылма командаһы 9-сы урында ине, ә хәҙер 5-селә», — тип шаяртты коллектив етәксеһе Рим Әбделмәнов. Дүрт көн дауамында артистар, башҡа ансамблдәрҙән үҙҙәренең хеҙмәттәштәре менән бер рәттән, Кенсингтон паркына килеүселәр өсөн бейегән. Унда Король ғаиләһе резиденцияһы урынлашҡан. «Сығыштарыбыҙҙы был һарайҙа йәшәүселәр ҙә күргән, тип әйттеләр беҙгә», — тине ансамбль администраторы Айһылыу Байғусҡарова.
— Августа беҙ бер нисә тапҡыр сит илгә сығасаҡбыҙ, — тип хәбәр итте ансамбль директоры Радик Шәрәфетдинов. – Төркөмдөң бер өлөшө әле Бразилияла, унда халыҡ-ара фестиваль үтә. 27 августа беҙ Берлинда, Германияла Рәсәй көндәрендә булырға тейешбеҙ. Сентябрь башында ансамбль Русский утрауына Азия – Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге саммитына юлланасаҡ.
— Башҡортостан буйынса гастролдәр октябргә билдәләнгән, ә 23-27 ноябрҙә Өфөлә ансамблде булдырыусы һәм иң танылған хореография номерҙары авторы Фәйзи Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы билдәләйәсәкбеҙ. Беҙҙең менән бергә концерттарҙа Рәсәйҙең иң яҡшы коллективтары сығыш яһаясаҡ, — тип вәғәҙәләне төркөмдөң художество етәксеһе.


text:
Григорий Куранов Башҡортостандың Рәсәй Президенты янындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Григорий Курановты республиканың Рәсәй Президенты янындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле – БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Белешмә өсөн. Григорий Владимирович Куранов 1959 йылдың 1 ғинуарында Көнсығыш Ҡаҙағстан өлкәһенең Лениногорск ҡалаһында тыуған. Салауат ҡалаһының 6-сы мәктәбен тамамлай. 1976-1978 йылдарҙа «Салауатбыяла» производство берекмәһендә эшләй. 1984 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай. 2000 йылда Пермдә булдырылған «Кучер» реклама агентлығын етәкләй. 2011 йылдың июлендә «Берҙәм Рәсәй» партияһы лидеры Владимир Путиндың Пермь крайындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 2012 йылдың июненән – Пермь крайы губернаторы Хакимиәте етәксеһе вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы, 2012 йылдың июленән 2013 йылдың ғинуарына тиклем – Пермь крайы губернаторы Хакимиәте етәксеһе.


text:
Профсоюздар хеҙмәт закондарын боҙоуҙарҙы асыҡланы
БР Профсоюздар федерацияһының хоҡуҡи хеҙмәт инспекциялары һәм йәмәғәт юридик консультацияһы былтыр 3469 тапҡыр хеҙмәт закондарын боҙоуҙарҙы асыҡланы.
БР Профсоюздар федерацияһы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2445 ойошмала хеҙмәт закондарын күҙәтеү комплекслы тикшерелгән. Асыҡланған етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү өсөн, шул иҫәптән эш хаҡы түләү өлкәһендә лә, хоҡуҡи хеҙмәт инспекторҙары эш биреүселәргә 1268 күрһәтмә биргән, уларҙы үтәү даими контролдә тотола.
2008 йылда республика ойошмаларының хеҙмәт бәхәстәре буйынса комиссияларына 61611 ғариза бирелгән. Уларҙың күбеһе эш хаҡы түләүгә ҡағыла. Эш биреүселәрҙең ғариза биргән хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләү буйынса бурыстары 410 миллион 576 мең һум тәшкил иткән.
Һөҙөмтәлә хеҙмәт бәхәстәре буйынса комиссиялар тарафынан 61567 ғариза ҡәнәғәтләндерелгән, комиссияларҙың ҡыҫылыуы арҡаһында хеҙмәтсәндәргә 389 миллион 578 мең һум аҡса түләнгән.
Хеҙмәт инспекторҙары талабы буйынса профсоюз ағзаһы булып торған 12 хеҙмәтсән эшенә кире ҡайтарылған. 101 ғариза буйынса бер миллион 462 мең һум суммаға эш хаҡы суд тәртибендә түләтелгән.


text:
Бөгөн республикала балаларҙа онкология сирҙәрен алдан асыҡлау буйынса проект башлана Фото: «Юғалтыуҙар юҡ» хәйриә фонды
Бөгөн республикала балаларҙа онкология сирҙәрен алдан асыҡлау буйынса проект башлана
Бөгөн республикала балаларҙа онкология сирҙәрен алдан асыҡлау буйынса проект башлана Фото: «Юғалтыуҙар юҡ» хәйриә фонды
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
1 июндә, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә, ҡаты сирле балаларға ярҙам буйынса «Юғалтыуҙар юҡ» хәйриә фонды Республика балалар клиник дауаханаһы ярҙамында «Балаларҙа һәм үҫмерҙәрҙә онкология һәм гематология сирҙәрен иҫкәртеү һәм алдан асыҡлау» тип аталған мөһим социаль әһәмиәтле проектын башлай. Проект «СоДействие» — «Һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү» номинацияһында стартап рәүешендә» VI Бөтә Рәсәй социаль программалар фестиваленең төбәк этабында еңеү яулаған.
Республиканың балалар дауалау учреждениеларында онкология сирҙәрен иҫкәртеү саралары һәм уларҙы алдан асыҡлау ысулдары тураһында буклеттар, плакаттар таратыласаҡ. Интернетта һәм урындағы телевидениела онкология ауырыуҙарының билдәләре, улар асыҡланған осраҡта тәҡдимдәр тураһында видеоролик күрһәтеләсәк. Методик материалды балалар онкологы, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Владимир Махонин әҙерләгән. «Юғалтыуҙар юҡ» фонды сайтындағы проекттың бүлегендә онкология сирҙәрен иҫкәртеү һәм алдан асыҡлау тураһында яңылыҡтар менән таныштырыу, шулай уҡ һорауҙарға яуап биреү ҡаралған.
Проект онкология ауырыуҙарын иртә стадияла асыҡларға һәм фажиғәле эҙемтәләрҙе кәметергә ярҙам итәсәк, тип ышана ойоштороусылар. Башланғыс стадияла онкология сирҙәренең билдәләре бик беленмәй, уларҙы йыш ҡына башҡа ауырыуҙар менән бутайҙар. Балалар дөрөҫ дауаланмай, ҡәҙерле ваҡыт юғала. Проект урында ата-әсәләрҙең һәм педиатрҙарҙың уяулығын арттырыуға йүнәлтелгән, был иһә диагнозды аныҡлау һәм онкология ауырыуҙарын алдан асыҡлау өсөн белгестәргә үҙ ваҡытында мөрәжәғәт итеүгә килтерәсәк.


text:
"Ыуылдырыҡ" операцияһының тәүге һөҙөмтәләре иғлан ителде
Полиция хеҙмәткәрҙәре һәм балыҡсылыҡ инспекторҙары 1 майҙан башлап республика һыу ятҡылыҡтарында 500-ҙән ашыу рейд уҙғарған. 250-гә яҡын ау, 133 башҡа төр тыйылған ҡулайлама, 600 тонна балыҡ тартып алынған. Законһыҙ балыҡ тотоуға бәйле 2 енәйәт эше ҡуҙғатылған. Балыҡ тотоу ҡағиҙәләрен боҙоусыларға 5 мең һумға тиклем штраф янай. Айырыуса ҙур күләмдә зыян өсөн был сумма 300 мең һумға етеүе мөмкин. Шулай уҡ ярты йылға иректән мәхрүм итеүҙәре ихтимал. Башҡортостанда "Ыуылдырыҡ" операцияһы 10 июнгә тиклем барасаҡ. Һыу ятҡылыҡтарында күпләп балыҡ тотоу 15 апрелдән тыйылды. 1 майҙан һәүәҫкәр балыҡсыларға ла сикләүҙәр ғәмәлгә инде. Фәҡәт ярҙан бер генә ҡармаҡ һалырға рөхсәт ителә.


text:
Офоҡтары киң уның
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 17.04.2009 09:51
— Мәрхәбән бик, йә Башҡортостан! — Траптан төшөп, ергә аяҡ баҫҡас та шулай тип шыбырланы башына аҡ яулыҡ бөркәнгән йәш ҡыҙҙың ирендәре. — Һаумы, ғәзиз ерем, туған тупрағым! — Әле балалыҡтан да сығып өлгөрмәгән үҫмерҙең hағыш тулы тауышы, алhыуланып янған сикәләр буйлап йүгергән күҙ йәштәренә быуылып, өҙөлөп ҡалды.
Бер нисә сәғәт элек алыҫ Иордания ерендә тыуған Башҡортостанына ҡайтыр сәғәттәрҙе hанап, яҡындары менән күрешер минуттарҙы көтә ине ҡыҙ, бына, ниhайәт, ул бәхетле миҙгел… Ҡайhылай ҙа хозур, йәнгә яҡын икән тыуып-үҫкән яҡтар! Сәстәрҙе hыйпап үткән ел дә наҙлыраҡ, ҡояш та эҫе сүл ҡояшылай өтмәй, тындарҙы иркенәйтеп ебәрер hауаhы hулап туймаҫлыҡ! Аэлита, бер генә мәл үҙен солғап алған хистәр ҡойононда онотолоп торҙо ла, яҡындары ҡаршыhына ашыҡты. Fәзиздәренең ҡосағында, йөрәк ярhыуын баҫыр көс тапмай, күҙ йәштәренә ирек ҡуйҙы…
Ата-әсәhе, Гөлназ апай менән Фидарис ағай, hеңлеhе Динә лә Аэлитаның ҡайтыр көнөн түҙемhеҙлек менән көтөп алды. Күпме йоҡоhоҙ төндәр, hағыш-борсоулы төндәр үткәрҙе бит улар. Борсолорлоҡ та шул — 15 кенә йәшлек ҡыҙ балаң ете диңгеҙ аръяғына китhен әле! Әммә ни хәл итәhең — яҙмыш йөрөтәәҙәм балаhын. Ишембай ҡалаhының 2-се hанлы Башҡорт республика гимназия-интернатында уҡып йөрөгән Аэлита Минийәнова, мәктәпте тамамларға бер йыл ҡалғанда, Иорданияға уҡырға китеү теләген белдерә. — 10-сы синыфты тамамлағас, Мафрак ҡалаhының Әл әл-Бәйт университетына уҡырға китеү форсаты сыҡты, — тип хәтерләй Аэлита. — Ата-әсәйем менән кәңәшләшеп, уларҙың фатихаhын алғас, юлдаштарым менән (Башҡортостандан өсәү инек) алыҫ юлға сығырға йөрьәт иттем. Тәүге йыл университет ҡарамағындағы телде өйрәнеү үҙәгендә ныҡлап ғәрәп телен үҙләштерҙем. Fөмүмән, бында телде тәфсирләп өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуйғандар ҙа, ике-өс айлыҡ ҡыҫҡа ваҡытлы курстарға килеүселәр ҙә бар ине. Мин, Ишембайҙа уҡыған осорҙа уҡытыусыбыҙ Нури Әлибай улы Һөйәрғолов алып барған ғәрәп теле дәрестәренә ҙур ҡыҙыҡhыныу менән йөрөгәнлектән, телде бер аҙ белә инем, үҙәктә иhә уны камиллаштырып, барлыҡ нескәлектәрен өйрәндем. Башҡортса hөйләшер кеше булмағанлыҡтан (яҡташтарым егеттәр ине, ә унда ҡыҙҙар hәм егеттәр айырым уҡый), гел генә ғәрәпсә аралаштым, шуға ла телдең айышына тиҙ төшөндөм.
Тәүге осорҙа, әлбиттә, бик ауыр була ҡыҙға. Янында ауыҙ асып hүҙ ҡушыр яҡыны юҡ, тыуған яғын юҡhыныу, туғандарын hағыныу тойғоhо бар булмышын биләп ала. Тәүге осорҙа Гөлназ апай көн hайын шылтыратып, хәлен белешә, үҙенең йөрәккәйе hыҙылhа ла, йомшаҡ hүҙҙәре, аҡыллы кәңәштәре менән ҡыҙының рухын нығыта, көсөнә ышанысын арттыра. Яҡты маҡсаттар менән яныусы Аэлита ла hынатмай, уҡыуҙа яҡшы hөҙөмтәләргә өлгәшеп, үҙәкте ике семестр эсендә тамамлай hәм кире Башҡортостанға юллана: 11-се синыфты тамамлап, аттестат алаhы бар. Ишембайға ҡайтҡас, тиҙ арала имтихандарын тапшырып, ҡулына танытма ала hәм тағы ла Иорданияға оса. Документтарын «Fәрәп теле hәм әҙәбиәте» факультетына тапшырып, тиҙҙән Әл әл-Бәйт университеты студенткаhы булып китә hәм башкөллө серле шәреҡ донъяhына сума ҡыҙ.
— Әлбиттә, ундағы тормош беҙҙекенән ныҡ айырыла. Тәүҙә күп нәмәгә ғәжәпләнеп, хатта хайран ҡалып ҡараhам, hуңғараҡ урындағы тәртипкә, ғөрөфғәҙәттәргә күнектем. Үҙенсәлекле ил, үҙенсәлекле йолалар тиҙ арбаны мине. Иорданияла 6 миллионға яҡын кеше йәшәй, башлыса (95 проценты) — ғәрәптәр. Рәсми тел — ғәрәп теле, шулай уҡ инглиз, француз телдәренә лә өҫтөнлөк бирелә. Дәүләт ҡоролошо — конституцион монархия, ил менән король идара итә, — ти Аэлита. — Климат ҡоро hәм йылы, сөнки илдең төп территорияhын (Сәғүд Fәрәбстаны hәм Ираҡ менән сиктәш ерҙәрен) сүллек биләй. Үҙем уҡыған Мафрак ҡалаhын йәшеллеккә күмелеп ултыра, тип әйтә алмайым, ҡом да таш, шуға ла Башҡортостандың үтеп сыҡҡыhыҙ урмандарын, hутҡа тулышҡан үләнле болондарын ныҡ hағындыра ине. Fөмүмән, туған мөхиттән ситтә йәшәү еңел түгел. Каникулға ҡайтҡан hайын китаптар алып килеп, уларҙы ҡулдан-ҡулға йөрөтөп уҡыныҡ, Интернет аша hуңғы хәбәрҙәр менән танышып барҙыҡ, шул иҫәптән «Ватандаш» журналы сайтына ла инеп, төрлө мәҡәләләрҙе ҡыҙыҡhынып уҡый инек.
Иорданияла тормош кимәле лә төрлөсә: байҙар ҙа, урта хәллеләр ҙә бар. Миңә иҫ киткес зиннәтле йорттарҙа ла, өҫтәл-ултырғыстан башҡа йыhаз булмаған өйҙәрҙә лә булырға тура килде. Шуныhы: халыҡ асыҡ күңелле, ярҙамсыл, hәр ерҙә лә килгән кешене киң күңел, яҡты йөҙ менән ҡаршы алалар. Ябай халыҡ та, байҙар ҙа эскерhеҙ, ҡунаҡсыл, hуңғы ризыҡтары менән бүлешергә әҙерҙәр. Әгәр, мәҫәлән, кемгәлер «Балдағың ҡайhылай матур!» — тип әйтhәң, шунда уҡ hалып, ҡулыңа тотторасаҡ, ә инде бүләктән баш тартhаң, үпкәләйәсәк, ысын күңелдән көйәләнәсәк.
Беҙҙең өсөн шәреҡ донъяhы ете шаршау артындағы йомаҡ булhа, улар өсөн дә Рәсәй аңлап та, аңлатып та бөтмәҫлек серле ил. Fөмүмән, Иорданияла сит ил кешеләренә мөнәсәбәт яҡшы. Мин иhә үҙем аралашырға тура килгән кешеләрҙең барыhына ла, шул иҫәптән бергә уҡыған Нигерия, Малайзия, Албания hәм башҡа илдәрҙән килгән ҡыҙҙарға Башҡортостан тураhында hөйләнем, сувенирҙар, открыткалар алып килдем, башҡорт балы менән hыйланым (унда Америка hәм Австралиянан килтерелгән бал ашайҙар).
Университетта уҡыу системаhы ла беҙҙекенән ныҡ айырыла. Ниндәй фәндәрҙе өйрәнеп, имтихан бирергә кәрәклеген алдан әйтәләр ҙә, hин, мөмкинлегеңә ҡарап, әҙерләнәhең. Семестр эсендә нисә имтихан тапшырыу hәр кемдең шәхси эше, иң мөhиме — уҡыу осоро тамамланғансы барлыҡ предметтарҙы ла үҙләштереү, — ти Аэлита.
Fәрәп телен хәҙер инде hыу кеүек эскән ҡыҙ ҙур теләк менән боронғо, Урта быуат ғәрәп әҙәбиәтен өйрәнә, педагогика, психология, мәғлүмәти технологиялар айышына төшөнә. Дөйөм фәндәр менән бер рәттән ике сит ил телен дә белеү мотлаҡ булғанлыҡтан, француз hәм төрөк телдәрен өйрәнә. Университет етәкселеге, башҡорт ҡыҙының тырышлығын юғары баhалап, дөйөм ятаҡ өсөн түләүгә стипендия бүлә. Бер юлы Башҡортостанда ла белемен камиллаштыра Аэлита: 1999 йылда ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетына уҡырға инә. Тәүҙә тарих факультетында уҡый, hуңынан башҡорт филологияhы факультетының башҡорт-ғәрәп бүлегенә күсә. Шулай итеп, йыл дауамында Әл әл-Бәйт университетында уҡыhа, каникул ваҡытында Өфөгә ҡайтып, имтихандар тапшырырға ла өлгөрә маҡсатлы ҡыҙ.
Башкөллө ғилем донъяhында ҡайнаhа ла, Аэлита байтаҡ илдәрҙә булып, төрлө ер-hыу менән дә танышырға форсат таба. Әхирәттәре - Сүриәнән Fина, Ҡытай ҡыҙы Зәйнәб, Малайзиянан Атика, Айнун, Рушада менән Иорданияны арҡырыға-буйға тиерлек әйләнеп сығалар. «Көнсығыш Помпеяhы» тип йөрөтөлгән, мәрмәр hәм граниттан төҙөлгән боронғо Джараш, Ҡыҙыл диңгеҙ ярында урынлашҡан Акаба ҡалаларын, донъялағы ете мөғжизәнең береhе hаналған Петраны күреү, Сүриә, Кипрға сәйәхәт ҡылыу — былар барыhы ла онотолмаҫ тәьҫораттар ҡалдыра уның күңелендә.
Иорданияла уҡыу осоронда Аэлита донъяға бөтөнләй икенсе ҡараш менән баға, рухи, әхлаҡи ҡиммәттәрҙең тәрбиәүи асылын аңлай, ислам шәриғәте нигеҙҙәренә ылыға. Мосолманлыҡ ҡабул иткән ҡыҙҙарҙың тәрбиәле, инсафлы булыуҙары арбай, уларҙың йөҙҙәренән ниндәйҙер яҡты нур бөркөлөүе әсир итә ҡыҙҙы. Тиҙҙән ул үҙе лә яулыҡhыҙ йөрөүҙе күҙ алдына ла килтермәй башлай, Ҡөрьәнде өйрәнә, намаҙға баҫа.
Университет йылдары, етеҙ арғымаҡтай, елдереп үтеп тә китә hәм, 2003 йылда, ҡулына диплом алып, йәш белгес Башҡортостанға ҡайта. БДУ-ла уҡыуын тамамлағандан hуң философия hәм социология факультетына «Социаль философия» белгеслеге буйынса аспирантураға уҡырға инә. Был йүнәлеште hайлауы осраҡлы булмай — ул ваҡытҡа инде Аэлита ғәрәп теленән философик характерҙағы бер нисә китап тәржемә итә. Төп иғтибарын күренекле мосолман теологы hәм философы Әбү Хәмид әл-Fазалиҙың эштәренә йүнәлтә.
— Быуаттар элек йәшәhә лә, әл-Fазалиҙың фекерҙәре бөгөн дә көнүҙәк,— ти Аэлита. — «Хакимдарға нәсихәт», «Бөйөк эштәр бизмәне» h.б. китаптар — төплө фекер, ҙур аҡыл тупланмаhы. Көнөнә яҡынса биш бит тирәhе тәржемә ҡылам, ғөмүмән, hәр даим үҙ өҫтөңдә эшләгәндә, белгәндәреңде камиллаштырып, тағы ла юғарыраҡ үрҙәргә ынтылғанда ғына уңышҡа өлгәшергә мөмкин.
Аэлита ғәрәп яҙыусыларының әҫәрҙәрен йотлоғоп уҡый, бигерәк тә Таха Хөсәйен, Хәлил Джебран, шағир әл-Мутанаббиҙы үҙ итә. Хыялы — ислам хаҡында, Көнсығыш мәҙәниәте тураhындағы заманса ғәрәп китаптарын уҡыусыға еткереү. Төп шөғөлө тәржемәсе булhа ла, Аэлита Өфө дәүләт иҡтисад hәм сервис академияhында факультативтар алып барырға ла ваҡыт таба. Киләhе йылдан был уҡыу йортонда Яҡын Көнсығыш илдәренә йүнәлтелгән «Регионоведение» белгеслеге асыласаҡ, уны тамамлаған студенттар киләсәктә дипломат, тәржемәсе булып, йәиhә илселектәрҙә эшләү мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Вуз етәкселеге Аэлита Фидарис ҡыҙына лекциялар уҡыу буйынса тәҡдим яhаған да инде. Әйткәндәй, тырыш ҡыҙ әле исламда шәхес hәм йәмғиәт темаhына (исламдың социаль аспекттары хаҡында) диссертация яҙа.
Бәғзе берәүҙәр ғүмерҙәре буйына ла йырып сыға алмаҫлыҡ йөктө бер юлы, әллә ни ауырhынмай ғына атҡара Аэлита. Тәрән йөкмәткеле китаптар тәржемә итеү, студенттарға hабаҡ биреү, диссертация яҙыу… Өҫтәүенә, ул — йорт йәмен, усаҡ йылыhын hаҡлаусы ҡатын-ҡыҙ. Хәләле Айрат менән Ильяс исемле ул үҫтерәләр.
— Айрат менән БДУ-ның 5-се курсында уҡып йөрөгән ваҡытта таныштым. Яҙмышымды бары тик диндар, насар ғәҙәттәре булмаған, ислам йолаларына тоғро ир-егет менән бәйләремде алдан белә инем, тормош юлымда шундай кешене осратыуыма сикhеҙ бәхетлемен, — ти Аэлита.
— Иорданияла уҡығанда ғаиләгә, туй йолаларына ҡарата мосолман халҡының мөнәсәбәтен күреп, үҙем өсөн ниндәйҙер hығымталар яhағайным, әлбиттә. Унда, мәҫәлән, егет менән кәләш туйға тиклем аралашмай, осрашҡан хәлдә лә — бары тик ата-әсәләр рөхсәте менән генә. Ғаилә ҡорорға теләк белдергән ир-егет йорт hатып алырға, уны йыhаз, hауыт-hаба менән тултырырға, кәләшенә алтын биҙәүестәр бүләк итергә, баштан-аяҡ кейендерергә бурыслы. Ҡыҫҡаhы, ҡатын-ҡыҙ hис нәмәлә мохтажлыҡ күрергә тейеш түгел. Ниңәлер беҙҙә шәреҡ ҡатын-ҡыҙҙарына йәлләү менән ҡарайҙар, йәнәhе, уларҙың азатлығы сикле, ситлектәге ҡош хәлендә көн күрәләр. Киреhенсә, беҙҙән айырмалы рәүештә, хужабикәләр унда хатта баҙарға ла йөрөмәй, ирҙәре уларҙы ауыр күтәреүҙән ҡурсалай, ризыҡты етерлек кимәлдә үҙҙәре алып ҡайтып ҡуя. Теләге булған ҡатын-ҡыҙ эшкә йөрөй, hөнәр үҙләштерә. Гүзәл затҡа кеселекле, хөрмәтле ҡараш йәшәй унда.
Туйыбыҙҙы, үҙебеҙ теләгәнсә, ислам ҡанундарына ярашлы үткәрҙек. Мин махсус күлдәк тектерҙем, мәжлестә өҫтәлдә араҡы булманы, шулай ҙа ҡунаҡтар рәхәтләнеп күңел асты, уйындарҙа ҡатнашты, йырланы-бейене. Ҡыҫҡаhы, хәмерhеҙ ҙә бына тигән итеп туй үткәрергә була.
«Әгәр көн арауығында яңы белем үҙләштермәнең икән, тимәк, hин бер урында тапанаhың, көнөң заяға үтте, тип иҫәплә», — ти ине бер уҡытыусым. Һәр кешелә Хоҙай тарафынан ниндәйҙер hәләт hалынған. Тәбиғәт бүләк иткән булмышыңды эҙләргә, hәләтеңде үҫтерергә кәрәк. Шундай осорҙа йәшәйбеҙ — үҙеңде төрлө өлкәлә hынап ҡарау, яңы белем үҙләште реү өсөн мөмкинлектәр иҫ киткес күп. Иң мөhиме — ялҡаулыҡтан, моңhоҙлоҡтан арыныу, матур маҡсаттар ҡуйып йәшәү, бар көсөңдө шул үрҙәрҙе яулау өсөн hалыу. Күп осраҡта үҙ баhабыҙҙы белеп еткермәйбеҙ, ауырлыҡтар алдында ҡаушап ҡалабыҙ. Күңелдәребеҙҙә шиккә, ҡурҡыу-шөбhәләнеүҙәргә урын булмаҫҡа тейеш, сөнки теләге булған кеше тауҙар аҡтара ала.
…Артылыр үрҙәре бейек, ҡуйған маҡсаттары изге, уй-хыялдары яҡты алыҫ ғәрәп илдәрендә белем алған башҡорт ҡыҙының. Яҡын киләсәктә ғаиләhе менән Мафрак тарафтарына сәйәхәт ҡылып, хәтирәләр яңыртыу, яңы тәьҫораттар алыу, күңел hандығын тулыландырыу ниәте менән йәшәй ул. Вади Рам сүллегендә ҡояш байыуын күҙәтеп, кескәй улына ете ҡалҡыулыҡта урынлашҡан Амман ҡалаhы, Иордания тажының иң зиннәтле ташы — Петраның таш диуарҙары hаҡлаған серҙәр хаҡында hөйләр әле шәреҡ донъяhының йондоҙо. Мотлаҡ hөйләр. Офоҡтар киң бит ул…
Рәйлә ШӘКҮРОВА
"Ватандаш" журналы, 03/2009


text:
Башҡортостан Президенты Татарстанды Республика көнө менән ҡотланы
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңнеханов исеменә телеграмма ебәрҙе, унда ул уны һәм бар Татарстан халҡын Республика көнө менән ҡотланы. Унда, атап әйткәндә, былай тиелә:
«Татарстан тарихы бөтә ил яҙмышы менән айырылғыһыҙ бәйле. Бөгөн республика иҡтисадтың юғары тиҙлектә һәм инновацион характерҙа үҫешеүе, социаль өлкәнең нығыныуы менән билдәләнә. Ошо нигеҙҙә уның тәбиғи, иҡтисади һәм рухи-мәҙәни ҡеүәте үҫтерелә.
Беҙ ике республика араһындағы дуҫлыҡты, үҫешеүсе күп яҡлы һөҙөмтәле хеҙмәттәшлекте юғары баһалайбыҙ. Улар төбәктәребеҙ именлеге хаҡына артабан да нығыныр, тип ышанам. Һеҙгә һәм бар Татарстан халҡына ныҡлы һаулыҡ һәм именлек, һөҙөмтәле хеҙмәтегеҙҙә яңы ҙур ҡаҙаныштар теләйем!
Ихтирам менән, Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.Хәмитов».


text:
Рөстәм Хәмитов Индонезия делегацияһы менән осрашты Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Индонезия делегацияһы менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Индонезия делегацияһы менән осрашты Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
30 сентябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Индонезия Республикаһы делегацияһы менән осрашты. Делегацияны «Ғәҙеллек һәм именлек» сәйәси партияһы рәйесе Мөхәммәт Әнис Матта етәкләй. Яҡтар сәнәғәт, сауҙа-иҡтисади, фәнни һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.
– Республика эшҡыуарлығы менән Индонезия Республикаһы эшҡыуарлығының үҙ-ара эш итеүенә килгәндә, әлегә беҙ башланғыс кимәлдә генә торабыҙ тип әйтергә мөмкин. Был мәҙәни, белем биреү өлкәһендәге алмашыуға ла ҡағыла. Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарында Индонезиянан биш студент уҡый. Өсәүһе – нефть, икәүһе медицина университетында белем ала. Шуға күрә эшмәкәрлекте үҫтереү өлкәһе бар, – тине Рөстәм Хәмитов.
– Бурысыбыҙ – Индонезия менән Рәсәй араһындағы бәйләнештәрҙе нығытыу. Йылдан-йыл беҙҙең мөнәсәбәттәр яҡшыра. Әле беҙҙең тауар әйләнеше 3,5 миллиард долларға етә. Эшҡыуарлыҡты үҫтереү өлкәһендәге мөнәсәбәттәрҙе камиллаштырыу өсөн етди эш алып барабыҙ, – тип билдәләне Мөхәммәт Әнис Матта. – Шулай уҡ Рәсәйҙә эшләргә теләгән эшҡыуарлыҡ структуралары менән таныштырабыҙ. Беҙ Ҡырғыҙстанда алтын сығарыу буйынса эште башланыҡ та инде. Үҙәк Азияла, Рәсәйҙә һәм Африкала эш башларға ниәтләйбеҙ. Артабан эшләү мөмкинлектәрен ҡарау өсөн һеҙгә килдек.
Журналистар менән аралашҡанда Мөхәммәт Әнис Матта Индонезияның нефть һәм газ эшкәртеү, ауыл хужалығы, минераль ресурстар сығарыу, ғилми тикшеренеүҙәр өлкәһендә хеҙмәттәшлек итергә теләүе хаҡында һөйләне.
2014 йылда Башҡортостан менән Индонезия араһында тышҡы сауҙа әйләнеше 1 миллион долларҙан ашыу тәшкил иткән. Башҡортостандан Индонезияға синтетик каучук (68 процент) һәм көкөрт (31 процент) оҙатыла. Республикаға фильтрлау ҡорамалдары һәм кейем-һалым килтерелә.


text:
Латвия башҡорттары ҡоролтайы М.Ғ. Рәхимовҡа рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә "Латвия башҡорттары ҡоролтайы" берекмәһе рәйесе урынбаҫары Финат Ғәзизовтан хат килде. Ул "Салауат Юлаев"тың бөтә көйәрмәндәрен Ҡитғалар хоккей лигаһының яңы миҙгеле башланыу менән ҡотлаған.
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы! Беҙ Һеҙҙең "Салауат Юлаев" хоккей командаһының көйәрмәне булыуығыҙҙы һәм Өфөләге яңы хоккей аренаһында барған матчтарға йыш йөрөүегеҙҙе беләбеҙ. Һеҙгә спортҡа ярҙам иткәнегеҙ һәм Башҡортостанда физик культураны һәм спортты үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлгәнегеҙ өсөн рәхмәт белдерәбеҙ.
11 сентябрҙә Рига аэропортында беҙ Өфөнән баш тренер Вячеслав Быков һәм хоккей командаһының генераль директоры Вадим Рыбинский етәкселегендәге "Салауат Юлаев" уйынсылары менән рейсты ҡаршы алдыҡ. Беҙ яҡташтарыбыҙҙы Башҡортостандың милли флагы, башҡорт балы, сәк-сәк менән ҡаршыланыҡ. Спортсылар аптырап ҡалды һәм ҡыуанды. Башҡорт диаспораһы вәкилдәре менән осрашыу ваҡытында спортсылар үҙ автографтары менән "Салауат Юлаев" командаһының спорт формаһын бүләк итте. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, сувенирҙар тапшырҙыҡ һәм хоккей лигаһы уйындарында уңыштар теләнек", — тиелә хатта.


text:
Константин Толкачев: «Рәсәй һуң йөҙ йылда өсөнсө етемлек тулҡынын кисерә»Фото: Андрей Старостин
Константин Толкачев: «Рәсәй һуң йөҙ йылда өсөнсө етемлек тулҡынын кисерә»
Константин Толкачев: «Рәсәй һуң йөҙ йылда өсөнсө етемлек тулҡынын кисерә»Фото: Андрей Старостин
Дәүләтте социаль булараҡ билдәләүсе, Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының ҡағиҙәләренә ярашлы, һуңғы йылдарҙа етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға ярҙам итеү айырым мәғәнәгә эйә була. Был хаҡта БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев Өфөлә барған Волга буйы федераль округы субъекттарының дәүләт власының закондар сығарыусы (вәкәләтле) органдары Ассоциацияһы ултырышында хәбәр итте.
Хәҙер, парламент спикеры әйтеүенсә, ил һуңғы йөҙ йыл эсендә өсөнсө етемлек тулҡынын кисерә. Рәсәйҙә ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар һаны Икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң СССР-ҙа уларҙың күпме булыуы менән сағыштырырлыҡ.
— 1945 йылдың майында СССР-ҙа 678 мең етем бала иҫәпләнә, уларҙың күбеһе ата-әсәләрен һуғыш ваҡытында юғалта. 2013 йылда Рәсәйҙә 740 мең етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған бала һанала, уларҙың 120 меңдән ашыуы – Волга буйы федераль округында. Абсолют күпселеге – ата-әсәләре иҫән булып, социаль етемдәр, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Дәүләт Йыйылышы Рәйесе.
Константин Толкачев билдәләүенсә, һуңғы йылдарҙа дәүләт хәлде күбеһенсә еңеп сыға алырлыҡ механизмдар тапты. Ул мәсьәләнең көсөргәнешлеге әкренләп кәмеүе тураһында һөйләргә мөмкинлек бирә. Шулай уҡ ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың хоҡуҡи яҡлау кимәле етди үҫте, ата-әсә хоҡуғынан мәхрүм ителгән граждандарҙың иҫәбе кәмей. Бынан тыш, уллыҡҡа алыу һәм балаларҙы тыуған ғаиләләренә ҡайтарыу һаны үҫә. Быға ҡарамаҫтан, спикер әйтеүенсә, мәсьәлә тулыһынса хәл ителмәгән.


text:
Энергетиктар ҡышҡы һыуыҡтарға әҙер булыуын күрһәтте
Йылытыу миҙгеле башланғас тәүге һыуыҡтарҙы Башҡортостан йылылыҡ селтәрҙәре белгестәре тулы әҙерлектә ҡаршыланы һәм ҡулланыусыларҙы йылылыҡ менән ышаныслы тәьмин итеүҙәрен күрһәтте.
Башҡортостан энергетиктары көндәр һыуыныу менән (18 ноябрҙән алып 22 ноябргә тиклем уртаса тәүлек һауа температураһы плюс бер градустан минус 12 градусҡа тиклем төштө) кисектергеһеҙ саралар күрҙе. «БашРТС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә торба үткәргестәрҙә йылылыҡ йөрөтөү (селтәр һыуы) температураһын күтәрҙеләр, йәғни ҡулланыусыларға йылы биреүҙе арттырҙылар. Мәҫәлән, Өфөлә 19 ноябрҙә йылылыҡ йөрөтөү температураһы плюс 73°С градусҡа тиклем күтәрелде, икенсе төнгә күрһәткес тағы ике градусҡа арттырылды, ә көндөҙ плюс 80°С градусҡа етте. Ә 22 ноябргә Өфөлә иң юғары күрһәткескә – 85 градусҡа тиклем йылытыуға – өлгәшелде. Благовещен, Салауат һәм Стәрлетамаҡ йылылыҡ энергетиктары ла ошондай уҡ билдәгә сыҡты.
«Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәте матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, фатирҙарҙы һөҙөмтәле йылытыу өсөн селтәр һыуын тағы ла юғарыраҡ температураға тиклем йылытырға тура килде: Нефтекамала – плюс 88°С, Ағиҙелдә – плюс 93°С градусҡа тиклем.


text:
18 октябрҙә Өфөлә Рәсәй энергетика форумы асыласаҡ
18-21 октябрҙә Өфөлә XI Рәсәй энергетика форумы үтәсәк. Уның сиктәрендә дүрт ҙур махсус күргәҙмә ойоштороласаҡ.
Экспозицияларҙы Башҡортостан күргәҙмә компанияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ойошторасаҡ.
Башҡортостан күргәҙмә компанияһынан хәбәр итеүҙәренсә, Рәсәй энергетика форумында һәм күргәҙмәләрҙә быйыл Рәсәйҙең 20 төбәгенән, Германия, Ҡытай, Корея, Белоруссиянан 135 предприятие ҡатнашасаҡ. Башҡортостан исеменән 24 предприятие сығыш яһаясаҡ.
Конференция сиктәрендә «Инновацион технологиялар һәм энергетика ҡорамалдары», «Энергияны һөҙөмтәле файҙаланыу. Проблемалар һәм уларҙы хәл итеү» конференциялары, «Энергетика өлкәһе белгестәрен әҙерләү: традициялар, проблемалар, перспективалар» түңәрәк өҫтәле үтәсәк.
Йола буйынса «Урал энергетикаһы-2011» халыҡ-ара махсус күргәҙмәһе сиктәрендә иң яҡшы технологияға, ҡорамалға, продукцияға һәм фәнни эшләнмәләргә конкурс уҙғарыласаҡ. Бынан тыш, «Мегаполис уттары» йорттарын эске һәм тышҡы яҡтан яҡтыртыуҙың иң яҡшы дизайн-проектына конкурс үткәреү планлаштырыла.


text:
Уҡытыусы яҡшы баһаға алмашҡа «Хеннеси» коньягын һорай
Салауат колледждарының береһенән 34 йәшлек уҡытыусы ришүәтселек өсөн хөкөм ителә. Һуңғы сессия ваҡытында ул үҙенең предметын уңышлы тапшырыуға алмашҡа «Мартель» һәм «Хеннеси» коньяктарын алырға теләй.
Бер үк ваҡытта педагог баһа алыуҙың яңы системаһы тураһында ла һөйләй: «бишле» — 2000 һум, «яҡшы» — 1500 һум, «ҡәнәғәтләнерлек» — 1000 һум. Һуңыраҡ ул тарифты 500 һумға кәметә, фәҡир студенттарҙың хәленә инергә була, күрәһең.
Бөтә төркөм «Хеннеси» менән «Мартель» алыуға аҡса йыйыуға тотона — был алты мең һумға төшә, биш малай “дүртле” өсөн тағы берәр мең өҫтәй. Әммә ниндәйҙер ҡыйыу бер малай был шарттар менән килешмәй, һәм уҡытыусының шуҡлыҡтары тураһында прокуратурала беләләр.
Суд 115 мең һум штраф һәм ике йылға юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарында уҡытыу хоҡуғынан мәхрүм итеү формаһында хөкөм сығара, тип хәбәр иттеләр БР Прокуратураһы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Баш ҡалала транспорт һәм элемтә предприятиелары өсөн вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк
Кесе йома, 15 декабрҙә, Өфөлә транспорт һәм элемтә предприятиелары өсөн вакансиялар йәрминкәһе үтәсәк. Унда 15 эш биреүсенең ҡатнашыуы көтөлә, улар эш эҙләүселәргә 300-гә яҡын буш эш урыны тәҡдим итәсәк, тип хәбәр иттеләр Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уҡыу һәм эш урындары вакансиялары йәрминкәһендә, милек формаһына һәм иҡтисади эшмәкәрлек төрөнә ҡарамай, кадрҙар һайлап алыуға мохтаж булған барлыҡ эш биреүселәр ҙә ҡатнаша ала.
Вакансиялар йәрминкәһе Ибраһимов бульвары, 47/1 адресы буйынса урынлашҡан ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә үтәсәк. Башлана – 10 сәғәттә.


text:
Башҡортостан Президенты Astec Inc компанияһы вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Astec Inc компанияһы вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙе
Башҡортостан Президенты Astec Inc компанияһы вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 5 сентябрҙә Astec Inc компанияһының (АҠШ) халыҡ-ара һатыуҙар буйынса вице-президенты Раджи Элмаула менән осрашты. Осрашыуҙа республикала юл төҙөлөшөндә ҡулланылған юғары сифатлы компоненттар етештереү мөмкинлектәре тикшерелде.
— Беҙҙең компания асфальт етештереү заводтарын булдырыу буйынса лидер булып тора. Башҡортостан Президенты менән осрашыу барышында төбәктең юлдар селтәрен үҫтереү, шулай уҡ юлдар төҙөү өсөн ҡатышма әҙерләү буйынса производстволарҙы яңыртыу мәсьәләләрен тикшерҙек. Республиканың юлдар селтәре иң юғары стандарттарға яуап бирергә тейеш, — тип аңлатты журналистарға Раджи Элмаула.
Уның һүҙҙәренсә, Astec Inc компанияһының технологияһы бөгөнгө көндә Төньяҡ Америкала, шулай уҡ Австралия, Европа һәм Яҡын Көнсығышта уңышлы тормошҡа ашырыла. Әлегә Башҡортостанда компоненттар етештереү мөмкинлеге тикшерелә, тип хәбәр итте компанияның вице-президенты.
— Һеҙҙең республика менән хеҙмәттәшлек итеү тураһында һөйләшеп килештек, — тине Раджи Элмаула.
Көн элгәре Astec Inc компанияһы вәкилдәре буласаҡ производство өсөн бер нисә майҙансыҡты ҡараны. Улар Ағиҙел һәм Өфө ҡалаларында урынлашҡан.
— Техник мәсьәләләрҙе ентекле тикшереү өсөн беҙгә, әлбиттә, ваҡыт кәрәк. Тәү сиратта, республикала производство булдырыу, шулай уҡ был секторға заманса ҡорамалдар йәлеп итеү мөмкинлектәрен тикшереү мөһим, — тип билдәләне Astec Inc компанияһының вице-президенты.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда Американың юлдар комплексы предприятиелары менән эшләү буйынса ыңғай тәжрибә бар. Өфөлә Америка, Германия һәм Башҡортостандың берлектәге предприятиеһы — TerraCrete Technologies теркәлгән. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса, предприятиеның талаптарға ярашлы һәм һөҙөмтәле эшләүе иҫбатланған.


text:
Башҡортостан педагогтары Германиялағы хеҙмәттәштәренең тәжрибәһен өйрәнә
Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитеты вәкилдәре «Европа контексында профессиональ компетенция» халыҡ-ара мәғариф проекты һәм Рәсәйҙә — Германия йылын, ә Германияла Рәсәй йылын үткәреү айҡанлы саралар сиктәрендә Баден-Вюртемберг еренең мәғариф учреждениеларына юлланды.
Комитеттың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, проект сиктәрендә республика делегацияһы Германиялағы хеҙмәттәштәре менән Бад-Вильдбад ҡалаһының Мәғарифты үҫтереү академияһында уртаҡ проекттарҙы тикшерә, шулай уҡ Башҡортостан менән Баден-Вюртемберг еренең белем биреү учрежденелары араһында эшлекле бәйләнештәр булдырыу мәсьәләһен ҡарай. Делегация составына түбәндәге мәғариф учреждениеларының етәкселәре һәм уҡытыусылары инде: Өфөнөң 1-се педагогия колледжы, Өфө дәүләт профессиональ-педагогия колледжы, Стәрлетамаҡ мәғариф һәм профессиональ технологиялар колледжы, Мәскәү психология-социаль университетының Стәрлетамаҡ филиалы, Мәскәү дәүләт технологиялар һәм идара итеү университетының Мәләүездәге филиалы, Салауат ҡалаһының 19-сы мәктәбе һәм Күмертауҙың 1-се гимназияһы.
Өҫтәп әйтергә кәрәк, республика делегацияһын төбәктең мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов етәкләй.
Башҡортостан вәкилдәре шулай уҡ Юберлинген ҡалаһында үткәрелгән коррекцион педагогика мәсьәләләре буйынса халыҡ-ара конференция эшендә лә ҡатнаша, сарала Евросоюз илдәре ғалимдары, педагогтары һәм социаль хеҙмәткәрҙәре фекер алыша.


text:
Өфөлә рәссам Михаил Нестеровҡа һәйкәл асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә рәссам Михаил Нестеровҡа һәйкәл асылды
Өфөлә рәссам Михаил Нестеровҡа һәйкәл асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
11 декабрҙә Өфөлә танылған рус рәссамы Михаил Нестеровҡа һәйкәл асылды. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика халҡын ошо ваҡиға менән ҡотланы.
– Бөгөн тыуған ҡалаһында Нестеровҡа һәйкәл ҡуйыуҙарын теләгән өфөләрҙең хыялы тормошҡа ашты. Күп быуын Михаил Васильевич тураһындағы хәтерҙе мәңгеләштереү хыялы менән янды, – тине республика етәксеһе. – Барыһын да һәйкәл асылыу менән ҡотлайым. Уны эшләүҙә ҡатнашыусыларҙың һәммәһенә лә рәхмәт белдерәм.
Бейеклеге 3,6 метрлыҡ бронза һәйкәл М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы биләмәһендә ҡуйылған. Уның проектын Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Николай Калинушкиндың эскизы буйынса Өфө дәүләт сәнғәт академияһы доценты, Рәсәйҙең Рәссамдар союзы ағзаһы Владимир Лобанов менән бергә Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Фирдант Нуриәхмәтов эшләгән. Һәйкәл Башҡортостан Башлығы гранты иҫәбенә әҙерләнгән һәм ҡуйылған.
Рус һәм совет рәссамы Михаил Васильевич Нестеров 1862 йылдың 31 майында Өфөлә сауҙагәр ғаиләһендә тыуған. 12 йәшенә тиклем Өфөлә йәшәгән, гимназияла уҡыған. 1877-1881 йылдарҙа Мәскәү һынлы сәнғәт, һәйкәл ҡойоу һәм төҙөлөш училищеһында белем алған. 1880 йылдар аҙағында Нестеров тарихи темаларға яҙылған картиналар авторы булараҡ танылыу яулаған. «Пустынник» (1889), «Видение отроку Варфоломею» (1890), Сергий Радонежскийға арналған картиналар циклы, «На горах» (1896), «Два лада» (1905), «Святая Русь» (1906), «Три старца» (1915) эштәре киң билдәле. Уның башланғысы менән 1909 йылда Өфөлә Аксаков халыҡ йорто төҙөлгән, 1919 йылда Октябрь революцияһы исемендәге Художестволы Пролетар музейына нигеҙ һалынған. Һуңынан ул Башҡорт дәүләт художество музейы тип үҙгәртелгән. 1942 йылдың 18 октябрендә Мәскәүҙә вафат булған. Новодевичье зыяратында ерләнгән.


text:
Республикала Төркиәнән индереү тыйылған тауарҙарҙың һатылыуы тураһында «ҡыҙыу линия»ға хәбәр итергә мөмкин Фото: автор фотоһы
Республикала Төркиәнән индереү тыйылған тауарҙарҙың һатылыуы тураһында «ҡыҙыу линия»ға хәбәр итергә мөмкин
Республикала Төркиәнән индереү тыйылған тауарҙарҙың һатылыуы тураһында «ҡыҙыу линия»ға хәбәр итергә мөмкин Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда Төркиәнән индереү тыйылған тауарҙарҙың һатылыуы тураһында «ҡыҙыу линия»ға хәбәр итергә мөмкин. Роспотребнадзорҙың республика идаралығына бушлай шылтыратыу өсөн телефон: 8-800-700-3-058.
Ведомствоның матбуғат үҙәгендә әйтеүҙәренсә, «ҡыҙыу линия» дүшәмбенән йомаға тиклем иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 4-кә тиклем эшләй. Шулай уҡ эш ваҡытында яҙма мөрәжәғәттәр ҡабул ителә. Адресы: Өфө ҡалаһы, Р.Зорге урамы, 58. Электрон почта: rpnrb@02.rospotrebnadzor.ru.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 2015 йылдың 30 ноябрендә Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев 2016 йылдың 1 ғинуарынан Төркиәнән Рәсәйгә индереү тыйылған ауыл хужалығы, сеймал һәм аҙыҡ-түлек исемлеген раҫланы.


text:
Башҡортостан халҡы медицина ярҙамының сифаты буйынса һорауҙар менән «ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәт итә ала
Башҡортостан халҡы медицина ярҙамының сифаты буйынса һорауҙар менән «ҡыҙыу линияға» мөрәжәғәт итә ала.
Халыҡ менән Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең республика буйынса бүлексәһе етәксеһе Динара Гашимова осраша. Телефон аша мөрәжәғәттәр 28 сентябрҙә иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 1-гә тиклем ҡабул ителә. Күҙәтеү ведомствоһы етәксеһенә дарыуҙар яҙыуҙан һәм алмаштырыуҙан баш тартыу, уларҙы алыу ваҡытын боҙоу осраҡтары тураһында хәбәр итергә мөмкин. Ауылдарҙа дарыуханаларҙың асыҡлығы, киҙеүгә ҡаршы прививка яһау мәсьәләләре хаҡында мөрәжәғәттәр ҡабул ителә. «Ҡыҙыу линия» телефондары: (347) 229-74-58, 229-74-76.


text:
Белорет металлургия комбинатында ЭД-2 декларация системаһы ҡулланылышҡа индерелгән
«Мечел» компанияһына ҡараған Белорет металлургия комбинатында алдынғы интернет ярҙамында таможня документтарын тултырыу технологияһы ҡулланылышҡа индерелгән.
ЭД-1 форматында электрон декларация тапшырыу Белорет комбинатында 2009 йылдан алып башҡарыла. Ағымдағы йылдың апрелендә БМК электрон декларация тултырыуҙың сифатлыраҡ кимәленә — интернет селтәре ярҙамында эшләүсе ЭД-2 системаһына күсте. 20 апрелдә ЭД-2 форматында тәүге электрон декларация сығарылды, һәм заман технологиялары ярҙамында декларация тултырылған продукцияның тәүге тонналары Үзбәкстанға оҙатылды. Әйтергә кәрәк, Белорет металлургия комбинаты компанияның металлургия дивизионында ЭД-2 системаһында эшләй башлаған тәүге предприятиеларҙың береһе.
Декларация тапшырыуҙың электрон формаһына күсеү "Электрон Рәсәй" федераль маҡсатлы программаһы йүнәлешенең береһе булып тора. Электрон форма индереүгә предприятие белгестәренең Белорет таможня посы етәкселеге менән берлектәге эш итеүе етди әҙерлек булған. БМК-ла эшләүсе бар декларанттар алдан һөнәри әҙерлек үткән һәм сертификат алған. Предприятиеға яңы технология менән эшләү өсөн тәғәйен асҡыс һәм электрон цифрлы ҡултамға бирелгән.
Элемтәнең заманса электрон системаһын ҡулланыу таможня процесын тиҙләтә һәм килешеүҙе документлаштырыу ваҡытын ҡыҫҡарта. ЭД-2-нең өҫтөнлөгө - цифрлы элемтә каналы менән сағыштырғанда күпкә арзан булыуында.
Белорет металлургия комбинаты – төбәктәге тышҡы иҡтисади эшмәкәрлектә ҡатнашҡан иң эре предприятиеларҙың береһе. Предприятие продукцияһының яртыһынан ашыуы экспортҡа оҙатыла. Ҡағыҙһыҙ эш итеүсе документтар әйләнешенең яңы системаһы декларанттар эшен уңайлыраҡ итәсәк һәм таможня процесын күҙәтеп барырға мөмкинлек бирәсәк.
«Белорет металлургия комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнеш һәм мәғлүмәт бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, апрелдең һуңғы ун көнөндә Белорет комбинатында ЭД-2 системаһын ҡулланып 34 декларация тултырылған. 2010 йыл аҙағына белгестәр таможня органдары менән тулыһынса электрон документ әйләнешенә күсергә ниәтләй.


text:
Баш ҡалала тәүге тапҡыр Башҡортостандың йәш депутаттары форумы уҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
16 октябрҙә Өфөләге Конгресс-холда республикалағы йәш депутаттарҙың беренсе форумы үҙ эшен башлай. Форумдың маҡсаты — үҙ биләмәләрендәге инфраструктураны үҫтереү өсөн 35 йәшкә тиклемге депутаттарҙың көсөн бергә туплау. Яңы ойошторолған Башҡортостандың йәш депутаттары ассоциацияһы ошондай майҙансыҡ булыр тип күҙаллана.
Сарала 35 йәшкә тиклемге урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына, шулай уҡ ҡала советтарына һәм Башҡортостан Дәүләт Йыйылышына һайланған 700-ҙән ашыу депутаттың ҡатнашыуы көтөлә. Форумдың эше ике төп бүлектән торасаҡ. Тәүгеһе оҫталыҡ кластары һәм түңәрәк өҫтәлдәр форматында үтә. Унда махсус саҡырылған тренерҙар етәкселек итә. Ҡатнашыусылар ауылдың мөһим проблемаларын тикшерәсәк, тәжрибә уртаҡлашасаҡ, ауыл биләмәләрен үҫтереү буйынса тәҡдимдәр әҙерләйәсәк. Шулай уҡ «Башҡортостандың йәш депутаттары ассоциацияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһының ойоштороу конференцияһы була.
Сараның икенсе өлөшөндә республиканың беренсе кешеләре ҡатнашлығында дискуссия ойошторола. Фекер алышыу барышында ауыл ерен, урындағы үҙидараны социаль-иҡтисади үҫтереү һәм закон сығарыу башланғыстарын әҙерләү мәсьәләләре ҡараласаҡ.
Форум иртәнге сәғәт 10-да башлана.


text:
Октябрьскийҙа Тимур Ғабдуллин иҫтәлегенә бокс буйынса Бөтә Рәсәй турниры асылды
Октябрьский ҡалаһының Спорт һарайында Рәсәйҙең спорт мастеры Тимур Ғабдуллин иҫтәлегенә арналған «А» класындағы Бөтә Рәсәй бокс турниры асылды. Бындай статуста турнирҙы Октябрьский дүртенсе тапҡыр ҡабул итә, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Бәйгелә Өфө, Ырымбур, Стәрлетамаҡ, Һамар, Пермь, Ульяновск, Димитровград ҡалаларынан, Татарстандан 48 спортсы ҡатнаша.
Тимур Ғабдуллин иҫтәлегенә тәүге турнирҙы 2003 йылда Тимурҙың атаһы – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре Нил Ғабдуллин ойоштора. 10 йәшендә спорт карьераһын башлап, Тимур Ғабдуллин күп уңыштарға өлгәшә: Башҡортостан Республикаһы беренселектәрендә, Ҡораллы Көстәр чемпионаттарында еңеүсе һәм призер була, Рәсәйҙең спорт мастеры исеменә лайыҡ була. Юғары спорт ҡаҙаныштарына өлгәшеп, үҙ белемен балаларға биреү, тәжрибә уртаҡлашыу теләге менән янған спортсы 2000 йылда Урал физик культура академияһына уҡырға инә. Тик был пландарына тормошҡа ашырға яҙмай, 2002 йылдың 23 ноябрендә Тимур Ғабдуллин беҙҙең аранан китеп барҙы.


text:
Фото:
Башҡортостан пенсионерҙары Төркиәлә ни бары 5000 һумға ял итәсәк
Фото:
Башҡортостан пенсионерҙары Төркиәлә ни бары 5000 һумға ял итә аласаҡ. Бындай путевкалар менән 300-гә яҡын кеше ҡуллана ала. Был хаҡта ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашыуҙа республика Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте. Осрашыу Ауырғазы районы үҙәге Толбазы ауылында үтте.
Ололарҙың арзан хаҡҡа сит илдә ял итеүе республикала тормошҡа ашырылған социаль туризмды үҫтереү буйынса программа сиктәрендә ойошторола. Ошо уҡ программа ярҙамында Башҡортостанда 3 меңдән ашыу пенсионер шулай уҡ арзан хаҡҡа ял йорттарына бара ала. Бындай путевкаларҙың хаҡы улар өсөн 4 мең ярым һумдан ашыу булмаясаҡ.
Пенсионерҙарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеү кәрәклеге хаҡында әйтеп, Рөстәм Хәмитов федераль хөкүмәттең был юҫыҡта күп нәмәләр эшләүен билдәләне. Әммә был ғына етмәй, шуға күрә республика етәкселеге пенсионерҙарға үҙ кимәлендә ярҙам итергә тырыша. Был һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына, тыл хеҙмәтсәндәренә, сәйәси репрессияларҙа зыян күреүселәргә бюджеттан ташламалар буйынса өҫтәмә аҡса бүлеүгә ҡағыла.
— Һыу һәм газ ҡулланыуҙы иҫәпкә алыу приборҙарын урынлаштырыу процестарын арзанайтырға тырышабыҙ. Быйыл социаль туризм программаһын тормошҡа ашыра башланыҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты һүҙҙәренсә, республика етәкселеге йәмғиәттә булған ғәҙелһеҙлекте нисек тә булһа ҡаплау өсөн пенсионерҙарға күберәк ярҙам итергә тырыша. Һәм был юҫыҡтағы эш дауам итәсәк.


text:
Башҡортостанда журналистар өсөн торлаҡ программаһы әҙерләнәсәкФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда журналистар өсөн торлаҡ программаһы әҙерләнәсәк
Башҡортостанда журналистар өсөн торлаҡ программаһы әҙерләнәсәкФото: Андрей Старостин
Журналистар өсөн торлаҡ программаһын Башҡортостанда көҙ башына әҙерләйәсәктәр. Бының тураһында Өфөлә 16 майҙа уҙған БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында ведомство башлығы Борис Мелкоедов хәбәр итте.
— Тармаҡ хеҙмәткәрҙәрен торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе элеккесә көнүҙәк, — тип билдәләне Борис Мелкоедов. — Полиграфия өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы – 21 мең һум самаһы, редакция хеҙмәткәрҙәренең – 19 мең һумлап. Бөтәһе лә баҙар хаҡы буйынса торлаҡ һатып ала алмай. Әлеге ваҡытта Матбуғат агентлығы республиканың Журналистар союзы менән берлектә журналистарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү йәки шәхси йорт төҙөү өсөн ер участкаһы бүлеү менән бәйле мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса пландар билдәләнде. Торлаҡ программаһын йәй дауамында әҙерләргә планлаштырабыҙ.
Ултырышта бөтә республиканан баш мөхәррирҙәр һәм редакция вәкилдәре ҡатнашты, улар баҫмаларға заманса ысынбарлыҡта кисерергә кәрәк буласаҡ үҫеш тендецияларын, перспективаларҙы һәм кәрәкле үҙгәрештәрҙе тикшерҙе.
— Киң мәғлүмәт сараларынан әүҙем гражданлыҡ позицияларын, йәмғиәттә ыңғай ярҙам һәм кире күренеш менән көрәштә булышлыҡ итеүҙе көтәләр, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Хакимите Етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары Альберт Мифтахов. — Бындай ысул, минең ҡарашҡа, матбуғат баҫмаларына иҫән ҡалырға ярҙам итәсәк – сөнки күберәк мәғлүмәттәрҙе кешеләр электрон киң мәғлүмәт сараларынан, телевидениенан, радионан ала, бындай шарттарҙа материалдарҙы биреү форматын үҙгәртергә, яңы ысулдар эҙләргә кәрәк, бөтә гәзиттәргә лә электрон порталдар булдырыу шарт.
— Редакциялар селтәргә сығырға һәм унда аҡса эшләй башларға тейеш, — тине Борис Мелкоедов. — Беҙ төбәк һәм урындағы көн тәртибен формалаштырырға, бөтә республика халҡына ҡыҙыҡлы булған Башҡортостанда төп темалар булдырырға тейеш. Бының өсөн ентекле медиаплан төҙөү, темалар эҙләү мөһим.
Коллегия ултырышында Рәсәй Почтаһы көсө менән баҫманы таратыуға субсидияларҙы бөтөрөүҙе лә тикшерҙеләр, шул сәбәпле яҙылыуға хаҡтар артты, ә эксперттар тираждарҙың кәмеүен көтә.
Борис Мелкоедов ҡарарҙың яңынан ҡараласағына ышаныс белдерҙе, сөнки милли баҫмалар, күп кенә район гәзиттәре тейешле ярҙамһыҙ юҡҡа сығасаҡ.
— Яҙылыуҙы һаҡлау варианттарының береһе – уны мөмкин тиклем интернет, кәрәҙле телефондар аша ябайлаштырыу, — тип билдәләне агентлыҡ етәксеһе.


text:
Өфөлә Флүр Ғәлимовтың «Аҙғын тәүбәһе» тигән яңы китабы сыҡты: автор мәңгелек һорауҙарға яуап эҙләй
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә Флүр Ғәлимовтың «Аҙғын тәүбәһе» тигән яңы китабы донъя күрҙе.Трилогия өс романдан тора. Салауат Юлаев тоҡомо, Афған һуғышы ветераны, талантлы рәссам һәм эшҡыуар Салауат Байғазин бер юлы бөтә яҡындарын юғалта. Китап геройҙың йәшәү мәғәнәһен һәм «Кем ғәйепле?», «Нимә эшләргә?», «Артабан нисек йәшәргә?» тигән мәңгелек һорауҙарға яуап эҙләүенә арналған.
Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы, яҙыусы Флүр Ғәлимов — хикәйәләр, повестар, романдар һәм республика театрҙарында ҡуйылған бер нисә пьеса авторы. Ул ижадта яңылыҡҡа ынтыла. Тикшеренеүселәр иҫәпләүенсә, «Яңы башҡорт» исемле романы менән ул башҡорт әҙәбиәтенә яңы тема һәм яңы герой алып килде. «Аҙғын тәүбәһе» китабы авторҙың сюжет, тәьҫирлелек саралары өлкәһендә эҙләнеүҙәрен дауам итә.
«Китапта магик реализм ысулы ҡулланыла: магия, эзотерика, күрәҙәлек, сихырсылыҡ реаль күренеш булараҡ һүрәтләнгән», — тип хәбәр иттеләр нәшриәттә.
Йыйынтыҡтың тиражы — 1,5 мең дана. Уны «Китап» нәшриәтенең фирма магазинында һатып алырға мөмкин.


text:
Белметкомбинат - 2009 йылдағы иң яҡшы Рәсәй экспортеры
Белорет металлургия комбинаты төбәктә иң эре экспортер булыуын йәнә бер иҫбатланы. «Иң яҡшы Рәсәй экспортеры» конкурсы Рәсәйҙә экспорт үҫешенә дәүләт ярҙамы программаһы сиктәрендә РФ Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығы менән үткәрелде. Еңеүселәр предприятиеларҙың экспорт буйынса биргән тупланма иҫәп-хисап күрһәткестәренә ҡарап билдәләнде. Мәскәүҙә 1 июлдә үтәсәк еңеүселәрҙе наградлау тантанаһында «БМК» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкилдәре лә ҡатнашасаҡ.
БМК өсөн эске баҙарҙың өҫтөнлөклө булыуына ҡарамаҫтан, предприятиеның экспортҡа сығарған тауары һатыу структураһында элеккесә ярайһы ҙур өлөш алып тора. 2009 йылда, мәҫәлән, Белорет металлургия комбинатының металл продукцияһының дөйөм күләменән 47 проценты экспорт өлөшөнә тура килгән, йәғни экспортҡа сығарылған тауар 300 мең самаһы тонна тәшкил иткән. Экспортҡа һатыуҙа төп урынды катанка (тимер сыбыҡ, сым һәм башҡалар етештереү өсөн әҙерләнгән металл) алып тора.
Белорет металлургия комбинаты етештергән продукция экспорт баҙарында бар параметрҙар буйынса конкурент һәләтле булып ҡала. Предприятиеның «Иң яҡшы Рәсәй экспортеры» һәм «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы экспортеры» булараҡ бер нисә тапҡыр билдәләнеүе лә осраҡлы түгел. Төҙөлөш, тау сеймалын табыу, нефть, газ, автомобилдәр эшләү, мебель һәм металлургия сәнәғәте БМК продукцияһын файҙаланыусы төп тармаҡтарҙан иҫәпләнә.


text:
Ужым сәсеүлектәре һәйбәт ҡышлаған
Ужым культураларының торошо яҡшы, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының агрономия хеҙмәтендә. Күҙалланғанса, һәләк булған страховка культуралары 18 проценттан артмаясаҡ. Был хәүефле игенселек зонаһында була торған норманан да кәмерәк.
— Әле баҫыуҙар ҡарҙан әрселеп бөттө тиерлек, — тине аграр ведомство белгестәре. – Ужым сәсеүлектәре әле көсһөҙөрәк күренә, әммә бер-ике ҡояшлы йылы көн эсендә улар күтәрелеп китәсәк.
Синоптиктар мәғлүмәттәренә ярашлы, төбәктә алдағы ялда йылы ҡояшлы көндәр башланасаҡ. Киләһе аҙнала ауыл эшсәндәре һауа температураһының плюс 12 градусҡа тиклем йылыныуын көтә.
Әгәр фараздар аҡланһа, апрель уртаһында уҡ игенселәр ужым культураларын минераль ашламалар менән туйындырыуға төшә аласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек: ағымдағы йылда уңыш алыу маҡсатында 476,6 мең гектарҙа ужым культуралары сәселгән. Уларҙың төп өлөшөн ужым арышы тәшкил итә – 347,9 мең га (73 процент). Бойҙай ужым баҫыуҙарының 22 процентын биләй — 104,4 мең гектар. Тритикалеға 20 мең гектар бүленгән.
Ужым культураларын ҡайтанан сәсергә тура килһә, 170 мең гектар майҙанға етерлек страховка фонды орлоғо бар.


text:
Аграр университет Ҡытайҙан ҡунаҡтар ҡабул итте
Башҡорт дәүләт аграр университеты бөгөн Ҡытай Халыҡ Республикаһынан ҡунаҡтар ҡабул итте. Университеттан хәбәр итеүҙәренсә, Шанхай ауыл хужалығы фәндәре академияһының Тупраҡ һәм ашламалар институты директоры Джан Цянг һәм Хэйлунцзян провинцияһының ХОНЛИ инженер-биология фирмаһы президенты Чжан Биньшань университеттың тупраҡтар музейы менән танышты, тупраҡтарҙы тикшереү, органик ашламаларҙы файҙаланыу, тупраҡ эрозияһы, уның уңдырышлылығын күтәреү өлкәһендә мәғлүмәт һәм тәжрибә уртаҡлашыу үткәрелде. Ҡытай һәм Башҡортостан яҡтары фәнни тикшеренеүҙәр темалары буйынса мәғлүмәт алмашыу, уҡыу йорттары араһында БР-ҙа һәм ҠХР-ҙа тупраҡтарҙы тикшереү буйынса хеҙмәттәшлек алып барыу тураһында һөйләшеп килештеләр.


text:
Республикала төп капиталға инвестициялар күләме йыл эсендә 8 процентҡа артҡан
Башҡортостанда төп капиталға инвестициялар күләме 2012 йылда 232,9 миллиард һум тәшкил итте. Бындай мәғлүмәт менән Башҡортостанстат таныштыра. 2011 йылдағы күрһәткестәр менән сағыштырғанда, был 8 процентҡа күберәк.
Йән башына иҫәптә инвестициялар күләме – 57317 һум.
Инвестицияларҙың күпселек өлөшө биналарға (34,2 процент), машиналарға, ҡорамалдарға һәм транспорт сараларына (38,2 процент) тура килде.
Статистиктар инвестициялар структураһын предприятиеларҙың милек формаһы буйынса анализлаған. Төп капиталға барлыҡ инвестицияларҙың 65,2 проценты – шәхси, 10,4 проценты – дәүләт, 4,3 проценты муниципаль ойошмаларға тура килә.
Иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре буйынса инвестициялар структураһында эшкәртеү производствоһы өҫтөнлөк итә (инвестицияларҙың 28,4 проценты). Артабан файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу (16 процент), транспорт һәм элемтә (19,1 процент), күсемһеҙ милек менән бәйле операциялар, ҡуртымға биреү һәм хеҙмәтләндереү (9,7 процент) килә.
Иҡтисадҡа инвестициялар күләме буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында Татарстандан һәм Түбәнге Новгород өлкәһенән һуң өсөнсө урында килә. Йән башына иҫәптә шул уҡ күрһәткес буйынса республика алтынсы баҫҡысты биләй.


text:
Рәсәйҙәге берҙән-бер банк-ара кимәлдәге бюро 70 млн кредит тарихын берләштерә
Милли кредиттар тарихы бюроһында рәсәйлеләрҙең 70 миллион самаһы кредит тарихы тупланған. Был мәғлүмәт базаһынан 600-ҙән ашыу финанс ойошмаһы файҙалана ала. Был хаҡта Өфөлә барған «Банктар. Процестар. Стандарттар. Сифат» ғилми-ғәмәли конференцияһында Рәсәй банктары ассоциацияһы президенты Гарегин Тосунян белдерҙе. Кредиттар тарихы баҙарын ул банк тармағындағы иң әүҙем үҫешкән өлкәләрҙең береһе тип атаны, ә Рәсәй банктары ассоциацияһы башланғысы менән булдырылған Милли бюро был баҙарҙа лидер һанала.
Гарегин Тосунян әйтеүенсә, бөгөнгө көндә ул айырым кредит ойошмаһы ҡарамағындағы ғына түгел, Рәсәйҙә банк-ара кимәлдәге берҙән-бер заемсылар мәғлүмәттәре базаһы булып тора. Банктарҙан тыш, Милли бюро мәғлүмәттәренән бер нисә страховка компанияһы, коллектор агентлыҡтары һәм башҡалар – йәмғеһе 600-ҙән ашыу ойошма файҙалана ала.
Ассоциация башлығы әйтеүенсә, мәғлүмәттәр базаһының «мөмкин ҡәҙәр бер флаконда» булыуы һәм уның менән мөмкин тиклем күберәк баҙар уйынсыларының файҙалана алыуы – уның төп ҡиммәте.


text:
Кашуб теле
Кашуб теле (шулай уҡ помор теле, померан теле; кашуб. kaszëbsczi jãzëk, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskô mòwa, kaszëbskò-słowińskô mòwa) — лехит төркөмсәһенә ҡараған көнбайыш славян теле, кашубтарҙың милли теле. Гданьск тирәләрендә киң таралған[1]. Хәҙерге ваҡытта кашуб телен 150 мең тирәһе кеше белә, уларҙан 52 мең тирәһе ул телдә өйҙә һөйләшә.
Кашуб теленә иң яҡын тел — поляк теле, кашуб теленең төп лөғәте поляк теленекеһе менән оҡшаш тиерлек. Кашуб теленең үҙенсәлеге — боронғо прус һәм немец телдәренән алынған һүҙҙәр (кашуб лөғәтенең яҡынса 5 проценты немец сығышлы). Баҫым ҡағиҙәләре һәм һуҙынҡы өндәрҙең бик көслө редукцияһы ла кашуб теленең төп үҙенсәлектәре булып һанала. Кашуб ерҙәренең көньяғында, поляк телендә кеүек, баҫым беренсе ижеккә төшә, ә төньяғында уртаҡ баҫым ҡағиҙәләре юҡ.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Кашубский язык // БРЭ. Т.13. М.,2008.


text:
Фото:
Өфөлә «Бәхетле билет» социаль фотопроект эштәренең тәүге асыҡ күргәҙмәһе үтте
Фото:
Өфөнөң «Болоттар» Заманса сәнғәт үҙәгендә «Бәхетле билет» ҡала социаль проектының фотокүргәҙмәһен асыу тантанаһы үтте. Ҡаланың Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы һәм БР Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил тарафынан ойошторолған акция баш ҡаланың интернет учреждениеларында булған балаларға ғаилә табыу маҡсаты менән ойошторолған.
Проекттың әҙерлек этабы сиктәрендә ҡала махсус Балалар йорто һәм 2-се балалар йорто балалары менән фотоға төшөргә республиканың билдәле кешеләре килә. Улар араһында – Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова, БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова, БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Эльвира Айытҡолова, БР буйынса ЮХХДИ башлығы Динар Гильмутдинов, артистар Нәзифә Ҡадырова, Сәғиҙулла Байегет, Фәдис Ғәниев, Руслан Хайсаров, Эльмар Әлмөхәмәтов, Алмас Әмиров, спортсылар Максим Чудов, Николай Красников.
«Болоттар» Заманса сәнғәт үҙәгендә асылған күргәҙмә фотосессияның һөҙөмтәһе булды, ул унда аҙна буйына дауам итәсәк, унан һуң экспозиция ҡаланың эре сауҙа комплекстарында ойоштороласаҡ.
Ведомствоның мәғлүмәттәренә ярашлы, Өфөлә йыл башынан алып иҫәптә етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған 3592 бала теркәлгән. Баш ҡаланың интернат учреждениеларында 401 бала тәрбиәләнә, ҡалғандары алмаштырыусы һәм ҡарауға алыусы ғаиләләргә урынлаштырылған. Ҡайһы берәүҙәре уллыҡҡа йәки ҡыҙлыҡҡа алынған.
Был социаль проектта ғаиләләргә урынлаштырыу ауыр булған балалар ҡатнашҡан. Ул сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар.
Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләләргә урынлаштырыу мәсьәләһен хәл итеү буйынса Өфө РФ ҡалалары араһында алдынғылар иҫәбендә тора. Баш ҡаланың интернат учреждениеларынан балаларҙы уллыҡҡа алыу иҫәбе йыл һайын арта бара. Әгәр 2012 йылда 96 бала уллыҡҡа алынһа, 2013 йылда уларҙың һаны 137-гә етте. Йыл башынан алып 31 бала яңы ғаиләле булды.


text:
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында ветерандарҙы ҡотлайҙар
5 майҙа Өфөләге 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү байрамына арналған тантаналы осрашыу үтәсәк. Сара БР Халыҡтар дуҫлығы йортоноң «Аҡ тирмә» республика милли-мәҙәни үҙәге менән берлектә музей хеҙмәткәрҙәре менән ойошторола.
Музей мөдире Илүзә Ғәйнуллинаның хбәр итеүенсә, осрашыу барышында ветерандар алдында Өфө гарнизонының Офицерҙар йорто вәкилдәре, «Тере һыу» ансамбле, 7-се балалар йорто тәрбиәләнеүселәре һәм Өфөнөң Дим районы уҡыусылары сығыш яһаясаҡ. Ҡунаҡтарға һуғыш йылдарында төшөрөлгән һирәк видеокадрҙар һәм фотографиялар күрһәтеләсәк.
— Еңеү көнө рух берҙәмлеге һәм халыҡтың ойошҡанлығы символына әүерелде, — тип билдәләне Илүзә Ғәйнуллина. – Ветерандар менән бергә беҙ ҡот осҡос һуғышта Еңеү шатлығын кисерәбеҙ.
Осрашыу 12 сәғәттә башлана.


text:
Өфөлә иң әүҙем һәм талантлы ғаиләне билдәләйҙәр
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
26 октябрҙә Ҡала мәҙәни-ял итеү үҙәгендә (Беренсе Май урамы, 47) сираттағы «Йәш ғаилә-2016» конкурсы уҙғарыла. Өлгөлө ғаиләләр бәйгеһен Өфөнөң Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты ойоштора. Уның маҡсаты — ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, йәмғиәттә ғаиләнең абруйын һәм әһәмиәтен арттырыу.
Баш ҡалалағы ете райондың иң яҡшы ғаиләләре ҡаланың иң яҡшы ғаиләһе исеме өсөн көрәшәсәк. Дим районынан — Сафиндар, Киров районынан — Әйүповтар, Калинин районынан — Хәйретдиновтар, Ленин районынан — Хәлитовтар, Октябрь районынан — Ғафаровтар, Орджоникидзе районынан — Янситовтар, Совет районынан Сәйетғәлиндар сығыш яһай.
Конкурста ҡатнашыусылар үҙҙәренең шәжәрә ағасы, ғаилә традициялары менән таныштыра, концерт номерҙары күрһәтә. Гран-при яулаған ғаилә республика кимәлендә сығыш яһай.
Сара киске сәғәт 6-ла башлана.


text:
Өфөлә рәсми рәүештә теркәлгән 6800 эшһеҙ иҫәпләнә
Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә бөгөнгө көндә 7200 өфөлө иҫәптә тора, уларҙың 6800-гә яҡыны – эшһеҙ. 400 кеше хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәргә уҡыуын дауам итә.
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡаланың вакансиялар банкында әлеге ваҡытта 25 мең буш эш урыны иҫәпләнә.
Эшһеҙлек кимәле 1,21 процент тәшкил итә. Көсөргәнешлек коэффициенты, йәғни эшһеҙҙәр менән вакансиялар нисбәте 0,29-ға тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, Өфөлә бер эшһеҙгә яҡынса өс буш эш урыны тура килә.


text:
Фото:
Туймазыла йөҙҙән ашыу наркоман водитель танытмаһынан мәхрүм ителәсәк
Фото:
Туймазы район-ара прокуратура хеҙмәткәрҙәре юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә закондарҙың үтәлешен тикшерҙе. Закон буйынса, эскелек һәм наркоманияға бирелгән кешеләр автомобиль руле артына ултырырға тейеш түгел. Шул уҡ ваҡытта хоҡуҡ һаҡлаусылар Туймазы районы үҙәк дауаханаһында «әфиүн наркоманияһы» диагнозы менән иҫәптә тороусы һәм водитель танытлыҡтары булған граждандарҙы асыҡланы. Етмәһә, таныҡлыҡтар хужалары күҙәтелеүҙән һәм дауаланыуҙан баш тарта.
Шуның менән бәйле прокурор был кешеләрҙең водитель праваларын ғәмәлдән сығарыу тураһында 144 дәғүә ғаризаһын судҡа ебәрҙе. Өс дәғүә ҡәнәғәтләндерелде лә инде, ҡалғандары әле ҡарала, тип хәбәр иттеләр БР Прокуратураһы матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Төбәктең музыка мәктәптәре йәнә яңы музыка ҡоралдары менән тәьмин ителәсәк Фото: Олег Яровиков
Төбәктең музыка мәктәптәре йәнә яңы музыка ҡоралдары менән тәьмин ителәсәк
Төбәктең музыка мәктәптәре йәнә яңы музыка ҡоралдары менән тәьмин ителәсәк Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 11 ғинуар./«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Башҡортостанда балалар музыка мәктәптәре һәм сәнғәт мәктәптәре йәнә яңы сифатлы музыка ҡоралдары менән бушлай тәьмин ителәсәк. Белем биреү йорттары республика Мәҙәниәт министрлығының махсус программаһы сиктәрендә йыһазландырыла.
2017 йылда субсидия алыуға заявканы муниципаль район һәм ҡала мәктәптәре 1 февралгә тиклем тапшырырға тейеш.
Балалар музыка мәктәптәрен һәм сәнғәт мәктәптәрен сифатлы музыка ҡоралдары менән тәьмин итеү программаһы республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡушыуы буйынса 2013 йылда Мәҙәниәт министрлығы менән әҙерләнә. Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәге конкурстарҙа ҡатнашыусы уҡыусылары булған мәктәптәр ҡиммәтле музыка ҡоралдарын алыу мөмкинлегенә эйә булды. Был Рәсәй Федерацияһында тәүге пилот проекты булып тора.


text:
2 июндә Өфөлә «Күңелеңден бер өлөшөн бүләк ит» хәйриә акцияһы үтә
2 июндә сәғәт 10.30-ҙа Өфөлә «Күңелеңден бер өлөшөн бүләк ит» хәйриә акцияһы үтә. Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларға ярҙам итеү — уның төп маҡсаты. Акция һөҙөмтәһендә йыйылған балалар әйберҙәре, подгузниктар, уйынсыҡтар ҡаланың махсуслаштырылған Сабыйҙар йортона тапшырыласаҡ.
Сараны Хеҙмәт коллективы советы һәм Дәүләт учреждениеһы — РФ Социаль страховкалау фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса төбәк бүлексәһенә ҡараған «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһының беренсел бүлеге ойоштора.
Акция Өфө ҡалаһы, Аврора урамы, 9-сы йорт адресы буйынса үтә.


text:
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» конференцияһында ҡатнашыусылар менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
19 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй социологтар йәмғиәте президенты, профессор Валерий Мансуров, Юғары иҡтисад мәктәбенең демография институты директоры, профессор Анатолий Вишневский һәм М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты профессоры Сергей Бобылев менән осрашты. Улар «Рәсәйҙең һәм уның төбәктәрен яңыртыу шарты һәм факторы булараҡ кеше потенциалын үҫтереү» Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнаша.
Осрашыу барышында фәнни ойошмалар һәм төбәк араһында хеҙмәттәшлекте нығытыу мәсьәләләре, шулай уҡ социаль һәм демографик сәйәсәтте формалаштырыуҙа фәндең роле тикшерелде.
– Хөрмәтле коллегалар, киләсәктә һеҙҙең менән хеҙмәттәшлек итербеҙ тип уйлайбыҙ. Беҙ ошо хеҙмәттәшлектең формаларын, килешеү, иптәштәрсә, консультатив булһынмы, тикшерергә әҙер, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Сергей Николаевич Башҡортостандың йәш белгестәрен маҡтаны. Улар кеше потенциалын үҫтереү тураһында доклад әҙерләгән. Фәнгә, берлектәге ғилми эшмәкәрлеккә таянып, артабан да үҫешергә теләйбеҙ.
– Илдә Башҡортостандың рейтингын күтәреү хаҡында һүҙ барҙы, – тине журналистарға Анатолий Вишневский. – Башҡортостанды яңыртыу урбанизацияға бәйле булырға тейеш. Был да еңел түгел, сөнки технологиялар һәм хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырырға кәрәк. Әммә быны эшләү зарур.


text:
Фото:
Республика студенттары шашка буйынса иң яҡшыларҙы билдәләне
Фото:
Өфөлә юғары уҡыу йорттары студенттары араһында шашка буйынса Башҡортостан Республикаһы беренселеге үтте. Ярыштарҙа һигеҙ юғары уҡыу йорто вәкилдәре ҡатнашты.
Ир-егеттәр араһында Стәрлетамаҡ физкультура институтынан спорт мастеры Максим Мильшин һәм Сергей Федин, һәм спорт мастерлығына кандидат Тигран Алексанян (Башҡорт дәүләт медицина университеты) призер булды.
Ҡатын-ҡыҙҙар турнирында халыҡ-ара гроссмейстер, Стәрлетамаҡ физкультура институты студенты Елена Мильшина еңде, икенсе һәм өсөнсө урындарҙы Башҡорт физик тәрбиә биреү институты студенттары, спорт мастерҙары Юлиә Вәлиева һәм Олеся Абдуллина яуланы.
Команда иҫәбе буйынса: Стәрлетамаҡ физкультура институтында – беренсе урын, икенсе — М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы — өсөнсө баҫҡыста.


text:
Республикала Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреү урындарын яңыртыу буйынса программа әҙерләнгән Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Республикала Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреү урындарын яңыртыу буйынса программа әҙерләнгән
Республикала Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреү урындарын яңыртыу буйынса программа әҙерләнгән Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Башҡортостанда 2020 йылда Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреү урындарын яңыртыу буйынса программа әҙерләнгән. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөлә үткән «Евразия киңлегендә мәҙәни-ара диалог һәм хеҙмәттәшлек» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһында ошо хаҡта хәбәр итте.
– Фольклориадаға килгәндә, артистар республиканың барлыҡ биләмәләрендә сығыш яһаһын өсөн тырышасаҡбыҙ. Байрамды үткәреү урындарын яңыртыу буйынса программа әҙерләнгән дә инде. Һабантуйҙар уҙғарылған майҙансыҡтарҙы нигеҙ итеп алабыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн типовой проект әҙерләнгән. Урынға ҡарап ул үҙгәрәсәк. Киләһе йылдан ошондай ҡоролмалар төҙөй башлайбыҙ. Муниципалитеттарҙа, ҡалаларҙа урындағы, саҡырылған артистар сығыш яһай алһын өсөн майҙансыҡтар барлыҡҡа киләсәк. Әлбиттә, Фольклориада шунда үтәсәк.
Төбәк етәксеһе әйтеүенсә, байрамда 70-тән ашыу илдең вәкилдәре ҡатнаша. Өфө амфитеатры баш ҡалала байрамды уҙғарыу урындарының береһе буласаҡ. Бынан тыш, Өфөнөң үҙәк һәм төньяҡ өлөшөндә яңы майҙансыҡтар төҙөү ҡаралған.
– 2020 йылда беҙҙе ЮНЕСКО эгидаһы аҫтында ойоштороласаҡ сағыу ваҡиға көтә. Ошо мәҙәни олимпиаданы лайыҡлы кимәлдә үткәреү өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе. – Хөрмәтле ҡунаҡтарҙы фольклориада көндәрендә республикабыҙға саҡырам.


text:
Башҡортостан Республикаһының Конституцияһы – үткәне һәм бөгөнгөһө
- Подробности
- Родительская категория: "Туған тел" клубы
- Опубликовано 25.12.2009 12:04
16 йыл элек, 1993 йылда, Республикабыҙ Юғары Советы тарафынан беҙҙең Башҡортостаныбыҙҙың төп законы ҡабул ителде.Конституцияның иң тәүге редакцияһы беҙҙең Башҡортостаныбыҙҙың үҙаллылығын иҫбатланды. Республиканың суверенитеты тураһында Декларацияға, Федератив килешеүгә һәм уның Башҡортостандан Ҡушымтаһына таянып, иң башта, беҙҙең финанс-иҡтисади нигеҙҙәр, властың халыҡ менән бәйләнеш формалары билдәләнде.
Республикабыҙҙа властың демократик институттары ойошторолоуы – ике палаталы парламент, һайлаулы Президент, Кеше хоҡуҡтары буйынса уполномоченный постары – беҙҙең өсөн ысын яңылыҡ булып яңғыраны.
Ғөмүмән әйткәндә, Конституциябыҙға беренсе төҙәтмәләр индергәнгә тиклем, республикабыҙ бик ҙур үҙаллылыҡҡа эйә булды. Конституцияның беренсе редакцияһында мәҫәлән ошондай һүҙҙәр булған: “Башҡортостандың ере, ер байлыҡтары һәм тәбиғәт байлыҡтары – ул республиканың күп милләтле халҡының милеге”.
Әммә Конституцияның хәҙерге редакцияһында был һүҙҙәр күптән инде юҡ. Ул ғына түгел, 2002 йылдан башлап, республикабыҙҙың дәүләт суверенитеты тураһында һүҙҙәр Конституциянан алып ташланған. Ә инде 2006 йылдың июненән башлап, Конституциябыҙҙа республика Президенты халыҡ тарафынан һайланыуы тураһында положениелар юҡҡа сыҡты. Һәм, бынан тыш, республиканың үҙаллылығы тураһында.
Был үҙгәрештәр, әлбиттә, федераль үҙәк ҡыҫымы арҡаһында индерелгән. Үҙәк, республикаларҙың үҙаллылығына ҡаршы федераль закондар сығарып, Рәсәй Конституцияһына һәм Рәсәй Конституцион судының ҡарарҙарына таянып, үҙенең унитаристик сәйәсәтен үткәрә. Һәм бының нигеҙе – Рәсәй Конституцияһында республикаларҙың суверенитеты тураһында статьялар юҡлығы.
Рәсәй Конституцияһы ҡабул ителмәҫ борон, 1993 йылда, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының Президиумы быға ҡаршы сыҡты. Ләкин артабан был протест дауам ителмәгән.
1994 йылдың 3 август көнө Башҡортостан менән Рәсәй власы органдары араһында Килешеү төҙөгән саҡта, беҙҙең Президентыбыҙ шул һорауҙы күтәрмәгән. Ә бит шул ваҡытта, әгәр ҙә ул Мәскәүҙә Рәсәй Конституцияһына республикалар суверенитеты тураһында статьялар индереүҙе талап итһә, берәү ҙә уның башына һуҡмаҫ ине.
Күпмелер ваҡыттан һуң, Рәсәйҙең Конституцион суды, Федератив килешеүҙе һанға һуҡмай, беҙҙең Башҡортостан Конституцияһынан республикабыҙ үҙаллылығы тураһындағы бар статьяларҙы алып ташларға ҡушты.
Хәҙер инде һуң булһа ла – аңлайбыҙ. Дәүләттә тик Конституция ғына иң ҙур көскә эйә. Шуға Конституция статьялары бик ҙур иғтибар талап итә.
Рәсәйҙә һәр ваҡыт ике һорау тыуа: “Кем ғәйепле?” һәм “Нимә эшләргә?”.
Башҡорт йәмәғәтселеге Башҡортостан Конституцияһын яҡлар өсөн нимә эшләне?
Власть органдары нимә эшләй? Улар Конституциябыҙҙы яҡлаймы?
Беҙ, башҡорттар, Конституцияның хәҙерге редакцияһы менән килешәбеҙме?
Хәҙерге ваҡытта беҙ нимә эшләргә тейеш?
Бына ошо һәм башҡа бик күп һорауҙар тыуа йәш быуында.
Был һорауҙар буйынса фекер алышыу өсөн, Өфөнөң Конгресс-Холл бинаһында бөгөн түңәрәк өҫтәл үтә.
Тимур Мохтаров


text:
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрө уңышы 1,4 миллион тоннанан ашҡан
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрөнөң һәр гектарҙан уртаса уңышы 344 центнер тәшкил итеп, бөгөнгө көндә 1, 428 миллион тонна татлы тамыр аҙыҡ ҡаҙып алынған.
Шәкәр сөгөлдөрөнәң иң юғары уңышы – Благовар районында, бында һәр гектарҙан 448-шәр центнер алалар. Бүздәк һәм Йәрмәкәй райондарында был күрһәткес гектарынан 434 һәм 410 центнерға тиң.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республиканың шәкәр заводтарына 638,8 мең тоннанан ашыу сөгөлдөр оҙатылған. Уларҙың 346,2 мең тоннаһынан күберәге эшкәртелгән.
БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә шәкәр сөгөлдөрө 41,6 мең гектар майҙандан ҡаҙып алынған, ул сәселгән майҙандың 79 процентын тәшкил итә.
Тик һуңғы тәүлектә генә шәкәр сөгөлдөрө 1,5 мең гектарҙа йыйылған, ул пландың өс процентын тәшкил итә.
Шул уҡ ваҡытта был көндө Саҡмағош, Көйөргәҙе, Ҡырмыҫҡалы, Благовар һәм Әлшәй райондарының ауыл хужалығы предприятиелары ҙур майҙандарҙа (һәр береһендә 128-190 гектарҙан) уңыш йыйып алған.


text:
Башҡортостанда һайлаусыларҙың 75,7 проценты тауыш бирҙе
Башҡортостанда 4 декабрҙә 20 сәғәткә Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауҙа һайлаусыларҙың 75,7 проценты тауыш биргән. Бындай яҡынса мәғлүмәт менән Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Марина Долматова таныштырҙы. Уның һүҙҙәренсә, 2007 йылда үткән Дума һайлауҙарында халыҡ күберәк ҡатнашҡан – 83 процент тирәһе.
Марина Долматова билдәләүенсә, үткән һайлауҙар менән сағыштырмаса, әлегеһе тынысыраҡ үткән, ығы-зығы әҙерәк булған һәм тауыш биреү барышында тәртип боҙоу айҡанлы ялыуҙар һаны ла әҙерәк теркәлгән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, республикала 4 декабрҙә төшкә ҡарай һайлаусыларҙың – 22 проценты, 15 сәғәткә — 44 проценттан ашыуы, 18 сәғәткә 65 проценттан ашыуы тауыш биргән.


text:
Йәш кадрҙар наградалар алды
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә уҙған Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылына арналған махсус премия лауреаттарын наградлау үткәрелде.
«Йәш белгес» номинацияһында һынау цехының технологик бюроһы начальнигы Андрей Волик еңеүсе булды. Уның «Газотурбина двигателенең техник торошон күҙәтеү һәм нормалаштырыу программа комплексы» эше ҡабул итеү-тапшырыу һынауҙары процесында двигателдәрҙе сифатлыраҡ көйләү мөмкинлектәрен тикшерә.
«Йәш эшсе» номинацияһында предприятиела уңышлы индерелгән бер нисә рационализаторлыҡ тәҡдиме авторы, механик йыйыу цехы көйләүсеһе Алексей Коряковцев иң яҡшы тип танылды.
Инструменталь цехтың план-диспетчер бюроһы начальнигы вазифаһын башҡарыусы Айгөл Килмәтова «Йәштәр лидеры» номинацияһында беренсе булды. Һәләтле етәксе булараҡ, ул цехтың йәштәр коллективын әүҙем ижтимағи эшмәкәрлеккә йәлеп итә алды. Уның инициативаһы буйынса подразделениеның йәш белгестәре йыл буйына профессиональ оҫталыҡ конкурстарында, шулай уҡ спорт ярыштарында әүҙем ҡатнашып, призлы урындар яуланы.
«ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселеге бөтә лауреаттарға дипломдар һәм аҡсалата премиялар тапшырҙы.


text:
«Башинформ» һәм «Ижтимағи электрон гәзит» хеҙмәткәрҙәре Ирәмәлгә экологик экспедицияға барасаҡ
«Ирәмәл» тәбиғи паркында экологик экспедиция шәмбе, 31 майҙа, уҙасаҡ. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы һәм «Ижтимағи электрон гәзит» хеҙмәткәрҙәре Ҙур Ирәмәлдең күп быуаттар ятҡан таштарын туристар яҙып ҡалдырған яҙыуҙарҙан таҙартасаҡ.
Экологик акцияны республикала эске туризм өлкәһен үҫтереүсе «Роза ветров» туристик фирмаһы хуплап сыҡты. Компания 15 йыл дауамында тиерлек Көньяҡ Урал тауҙары матурлығын күрергә теләүселәргә ярҙам итә.
«Роза ветров» белгесе Юлиә Сәйғәфәрованың әйтеүе буйынса, тау таштарын яҙыуҙарҙан таҙартыу буйынса һуңғы акция өс йыл элек уҙғарылды һәм ошо осор эсендә яңы «ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр» барлыҡҡа килде.
— Беҙҙең компания теләк белдереүселәрҙе эш өсөн кәрәкле бөтә әйберҙәр менән тәьмин итәсәк, — тип һөйләне Юлиә Сәйғәфәрова, — Төркөм экспедицияға тәжрибәле гид етәкселегендә барасаҡ. Был сәйәхәт тәбиғи паркка экологик файҙа килтерер, ә экспедиция ҡатнашыусылары Ирәмәл тауына менеүҙән ләззәт алыр тип ышанабыҙ.
Экологик акция йомғаҡтары буйынса репортажды «Ижтимағи электрон гәзит» биттәрендә һәм «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының яңылыҡтар таҫмаһында уҡый алаһығыҙ.


text:
2014 йылда Өфө сәнәғәт етештереүе күләмен 1,4 процентҡа арттырҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
2014 йылда Өфөнөң сәнәғәт етештереүе күләме 1,4 процентҡа артты. Был хаҡта баш ҡала хакимиәтенең оператив кәңәшмәһендә мэрияның сәнәғәт сәйәсәте һәм эшҡыуарлыҡ бүлеге етәксеһе Александр Зарубин хәбәр итте.
2014 йылда ҡаланың сәнәғәт предприятиелары 637 миллиард һумлыҡ тауар оҙатҡан һәм эш башҡарған, был ғәмәлдәге хаҡтарҙа 2013 йылғы күрһәткестән 10 процентҡа күберәк. Өфө оҙатылған продукция күләме буйынса Волга буйы федераль округында беренсе, миллионлы ҡалалар араһында өсөнсө урынды биләй.
Төрлө милек формаһындағы 163 ҙур һәм урта предприятие Өфөнөң сәнәғәт комплексын тәшкил итә. Шуларҙың 138-е — эшкәртеү производстволары, 15-е — электр энергияһы, газ һәм һыу етештереү һәм уларҙы бүлеү, 10-һы файҙалы ҡаҙылмалар табыу өлкәһендә мәшғүл.
2014 йылдың аҙағына Өфө сәнәғәтендә 81,5 мең кеше эшләгән.