text:
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы ағзалары «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнаша
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы төбәк штабы ағзалары «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнаша. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Өфөлә генә 20 мең самаһы кеше еңеү сафына баҫасаҡ тип көтөлә.
— Беҙ Бөйөк Ватан һуғышы һалдаттары хаҡында онотмаусыларҙы «Үлемһеҙ полк»ка ҡушылырға саҡырабыҙ, — тине Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының үҙәк штабы ағзаһы, төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова. — Республикала йәшәүсе һәр кемдең үҙенең геройына ихтирам күрһәтеү һәм уның фотоһүрәтен тотоп, ҡала һәм ауыл урамдары буйлап үтеү мөмкинлеге бар. Әгәр ҙә беҙ бөгөн быны эшләмәһәк, иртәгә һуң булыуы ихтимал.
«Үлемһеҙ полк» акцияһы тәүге тапҡыр 2012 йылда Томск ҡалаһында үтте. 2015 йылдан ул рәсми рәүештә дөйөм Рәсәй акцияһына әүерелде. Быйыл «Үлемһеҙ полк»ты Рәсәйҙең һәм донъяның 600-ҙән ашыу ҡала һәм ауылдарында, шул иҫәптән Берлинда үткәреү планлаштырыла.


c: text/html

text: Был балыҡтарҙың ыуылдырыҡ сәскән осоро етеүенә бәйле. Әлегә тик Павловка һыуһаҡлағысында ғына күпләп балыҡ тоторға мөмкин. Уныһы ла 10-сы майға тиклем генә. Был осорҙа балыҡсылыҡ менән кәсеп иткән барлыҡ хужалыҡтар ҙа үҙ эшен туҡтатып торорға мәжбүр. Моторлы һыу транспортын ҡулланыу шулай уҡ рөхсәт ителмәй. Ә бына ярҙан балыҡ ҡармаҡларға мөмкин. Браконьерҙарға ҡаршы көрәшкә быйыл милиция хеҙмәткәрҙәре, омон да йәлеп ителгән. Оператив төркөмдәр Ағиҙел, Ҡариҙел, Дим, Сим, Инйәр буйҙарында, Павловка, Ҡарман, Йомағужа, Нөгөш, Түбәнге Кама һыуһаҡлағыстарына алып барған юлдарҙа дежур итә, ти балыҡсылыҡ буйынса Урта Волга дәүләт комитетының Башҡортостан буйынса бүлеге белгесе Рәлим Хажиев. Эске эштәр министрлығынан алынған мәғлүмәттәр буйынса, уҙған йылда республикала закондан тыш балыҡ менән кәсеп итеүселәргә ҡаршы 345 енәйәт эше ҡуҙғатылған. Рейдтар әле башлана ғына, әммә әле үк 10 кешегә енәйәт эше асылған, 150 протокол төҙөлгән. Һыуҙағы биоресурстарҙы законһыҙ ҡулланыусыларға 100 меңдән 500 мең һумға тиклем штраф һалыу ҡаралған, йәки хоҡуҡ боҙоусы 2 йылға тиклем иркенән мәхрүм ителә. Республикала балыҡсылыҡ менән шөғөлләнеү яҡынса 40 көнгә сикләнгән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Рөстәм Хәмитов Дүртөйлөләге аҙыҡ-түлек магазинын илһөйәрлек сифаттарына тикшерҙе
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Дүртөйлө ҡалаһындағы аҙыҡ-түлек магазинына ревизия үткәрҙе. Уны иң элек магазин кәштәләрендәге аҙыҡ-түлектең ҡайҙа етештерелеүе ҡыҙыҡһындырҙы.
Асыҡланыуынса, икмәк-ҡалас продукцияһы башлыса республикала – Дүртөйлө һәм Нефтекамала етештерелгән. Һөт тә Башҡортостан етештереүселәренеке – Илеш районынан һәм Дәүләкәндән килтерелгән.
Ә бына кефир айырым осраҡтарҙа Һамарҙан, бройлерҙар, Турбаслыныҡылар менән бер рәттән, Силәбе өлкәһенән, колбаса өлөшләтә Мордовиянан һәм Татарстандан ҡайтарыла икән.
Рөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, үкенескә күрә, магазинда «Үҙебеҙҙекен – республиканыҡын һатып ал» тигән плакаттар юҡ. Улар республикала барған ошондай уҡ исемле акция дауамында бөтә магазиндарҙа ла эленә.


text:
Республикала 2013 йыл башынан алып 25 мең тоннанан ашыу һөт етештерелгән
Яңы йылдың тәүге көндәрендә Башҡортостанда тулайым һауым 25 мең тоннанан ашҡан. Шуларҙың 11 мең тоннанан ашыуы ауыл хужалығы предприятиеларына һәм фермер хужалыҡтарына тура килә. Был ваҡыт эсендә йәмғеһе 10400 тоннаға яҡын һөт һатылған, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Яңы йыл байрамдарында республика хужалыҡтарында һәр һыйырҙан көнөнә уртаса 8,6 килограмм һөт һауып алынған. 2012 йыл башы менән сағыштырмаса был 300 грамға күберәк.
Иң күп һөт был көндәрҙә Саҡмағош, Дүртөйлө, Өфө, Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Ауырғазы, Туймазы, Тәтешле һәм Учалы райондарында һауып алынған. Бында көнөнә бер һыйырҙан 10,1-14,3 килограмм һөт һауалар.


text:
Башҡортостанда «Парктар маршы-2013» старт алды
Башҡортостанда «Парктар маршы» старт алды, ул 28 апрелгә тиклем дауам итәсәк.
Бындай экологик акция йыл һайын үткәрелә. Рәсәйҙең һәм сиктәш илдәрҙең айырыуса һаҡланған тәбиғәт территорияларына ярҙам итеү, власть, киң мәғлүмәт саралары, ойошмалар һәм республика халҡының иғтибарын һаҡланған территориялар мәсьәләләренә йәлеп итеү сараның төп маҡсаты булып тора.
Башҡортостандың Экология порталында хәбәр ителеүенсә, «Парктар маршы» республикала 1996 йылдан башлап үткәрелә һәм тәбиғәтте һаҡлау буйынса төрлө сараларҙы үҙ эсенә ала. Улар араһында – шишмәләрҙе таҙартыу, балыҡтарҙы, ҡоштарҙы, ҡырмыҫҡа иләүҙәрен, тәүге сәскәләрҙе яҡлау, ағас ултыртыу, урмандарҙы таҙартыу.
Бынан тыш, ҡурсаулыҡ һәм тәбиғәт паркы хеҙмәткәрҙәре мәктәптәрҙә экология буйынса дәрестәр үткәрәсәк, балалар һәм өлкәндәр өсөн төрлө конкурстар, күргәҙмәләр ойошторасаҡ. Уҡыусылар өсөн экологик экспедициялар, экскурсиялар, фәнни-ғәмәли конференциялар, уҡытыусылар өсөн семинарҙар үткәреү планлаштырыла.
Шулай итеп, 26 апрелдә «Ҡандракүл» тәбиғәт паркында марш үткәрелә, унда 150-нән ашыу уҡыусының ҡатнашыуы көтөлә. Сара йомғаҡтары буйынса иң яҡшы агитация бригадалары һәм плакаттары билдәләнәсәк.


text:
Республикала 7528 күп балалы ғаилә бушлай ер участкалары алдыФото: Олег Яровиков
Республикала 7528 күп балалы ғаилә бушлай ер участкалары алды
Республикала 7528 күп балалы ғаилә бушлай ер участкалары алдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда 7528 күп балалы ғаилә бушлай ер участкалары алды. Был бушлай ер участкаһы алыу өсөн иҫәпкә ҡуйылған барлыҡ күп балалы ғаиләләрҙең 47,2 процентын тәшкил итә. Бындай мәғлүмәт менән Өфөлә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ярҙамсыһы Юрий Золотарев таныштырҙы.
— Ер участкалары бүлеү буйынса эштең Рәсәйҙә тик 2011 йылда башланыуын иҫәпкә алғанда, округ һәм ил буйынса дөйөм алғанда был яҡшы күрһәткес, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды 20 мартта Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә Юрий Золотарев.
Уның һүҙҙәренсә, бөгөн Башҡортостанда күп балалы ғаиләләргә бушлай ер участкалары биреү практикаһына баһа биреү һәм анализ яһау маҡсатында булдырылған ике эш төркөмө – төбәктәге төркөм һәм Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратының берлектәге эше тамамлана.
Юрий Золотарев һүҙҙәренсә, Башҡортостанға тиклем бындай эш Ырымбур өлкәһендә үткәрлгән. 2013 йылдың 15 апреленә тиклем Волга буйы федераль округының барлыҡ 14 субъекты тикшереләсәк.
Белешмә өсөн. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 36699 күп балалы ғаилә йәшәй, уларҙың 9069-ы торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булараҡ иҫәптә тора.


text:
Фәрит Мусин «Башҡортостан Республикаһындағы фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе менән наградланды
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың Указы менән Күгәрсен районы муниципаль район хакимиәте башлығы Фәрит Мусин «Башҡортостан Республикаһындағы фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе менән наградланды.
Фәрит Мусин хеҙмәт эшмәкәрлеген 1973 йылда Арҙат тулы булмаған урта мәктәбендә уҡытыусы булып башлай, 1980 йылға тиклем Октябрьский совхозының комсомол комитеты секретары була. 1980 – 1982 йылдарҙа – Октябрьский совхозы директоры урынбаҫары, 1982 – 2001 йылдарҙа – Октябрьский совхозының «Арҙат» бүлеге идарасыһы, 2001 – 2006 йылдарҙа — «Октябрьский совхозы» муниципаль унитар предприятиеһы директоры, 2006 – 2008 йылдарҙа «Октябрьский» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры булып эшләй.
2008 йылдың 23 июлендә район Советының сираттан тыш сесияһында конкурс һөҙөмтәләре буйынса Совет ҡарары менән контракт буйынса Күгәрсен районы муниципаль район башлығы вазифаһына тәғәйенләнде.


text:
Өфө районында игендән иң юғары уңыш алына
Өфө районы эшсәндәре һәр гектарҙан 16,6 центнер иген ала. Бөгөнгө көндә республика буйынса был игендән алынған иң юғары уңыш. Райондағылар был уңышҡа ла шат, әммә башҡа йылдарҙа хеҙмәтсәндәр гектарынан 30 центнерҙан да кәм алмай торғайны. Ҡоролоҡ шарттарында район игенселәрен ярайһы ҙур ужым культуралары баҫыуҙары ҡотҡара. Бына нисәнсе йыл рәттән республика эшсәндәренең страховка фонды үҙенең ышаныслылығын раҫлай. Ә баш ҡала янындағы район йәнә бер тапҡыр ужым бойҙайы һәм тритикале кеүек культуралар менән етди шөғөлләнергә кәрәклеген күрһәтә.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, Башҡортостан буйынса дөйөм алғанда 291 мең гектарҙа йәки 32 процент майҙанда иген һуғылған. Уртаса уңыш гектарынан 9,6 центнер. Тулайым йыйып алынған иген 281 мең тонна тәшкил иткән.
Республика бураларын Илеш (20,9 мең тонна), Саҡмағош (16,4 мең тонна) һәм Ауырғазы (15,8 мең тонна) райондары аграрийҙары һәйбәт тултыра.


text:
Ғабдулла Туҡай
Ғабдулла Мөхәмәтғариф улы Туҡай (Туҡаев), Ғабдулла Туҡай (1886—1913) — татар халҡының бөйөк шағиры, татар әҙәбиәте классигы, әҙәби тәнҡитсе, публицист, яңы заман татар әҙәбиәтенә һәм әҙәби теленә нигеҙ һалыусы.
Йөкмәткеһе
Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғабдулла Туҡай 1886 йылдың 26 апрелендә Ҡазан губернаһы Арса яғында Ҡушлауыс ауылында тыуа. Атаһы — Мөхәммәтғариф Мөхәммәтғалимов (1843—1886) Ҡушлауыс ауылы указлы муллаһы[1], әсәһе — Мәмдүҙә (1864—1890) булған. Атаһы яғынан ҡартатаһы — Мөхәммәтғәлим шулай уҡ мулла булған, ә әсәһе яғынан ҡартатаһы — Зиннәтулла Әмиров (1829—1909[2]) сығышы менән башҡорт булған һәм Ғәйнә улусының Ҡазмаҡты (Барҙы) ауылында тыуған[3], Солтанай мәҙрәсәһендә белем алған[4], Ҡушлауыста, һунынан Өсөйлөлә мулла була[1].
Улы дүрт ай ярымлыҡ булғас Мәхәмәтғариф хәҙрәт үлеп китә. Тол ҡалған Мәмдүдәне Сасна ауылына кейәүгә бирәләр. Бәләкәй Ғабдулланы ваҡытлыса аҫрамаға ауылда Шәрифә исемле фәкир бер ҡарсыҡҡа ҡалдыралар. Шағирҙың ғазаплы ауыр тормошо бына шулай башлана.
Һуңыраҡ үҙ әсәһе яңы ғаиләһенә алып ҡайта. Шағирҙың «Иҫемдә ҡалғандар» автобиографик әҫәрендә ошо урында, сабый рәхәткә тарыны, тип иркен һулап ҡуяһың. Ләкин был рәхәт оҙаҡҡа бармай: әсәһе донъя ҡуя — Ғабдулла дөм йәтим ҡала. Сасна муллаһы йәтимде Өсөйлөгә, Ғабдулланың әсәһенең атаһына ҡайтарып бирә. Бында иһә үгәй өләсәй. Күп балалы ғаилә. «Үгәй өләсәйҙең алты күгәрсене араһында мин бер сәүкә булғанға, илаһам — мине йыуытыусы, иркәләнәм тиһәм — мине һөйөүсе, ашағым-эскем килһә — ҡыҙғаныусы бер ҙә булмаған, мине эткәндәр ҙә төрткәндәр…»
Был дүртенсе ғаилә булды. Бәләкәй Ғабдулла бында аслыҡты һәм йәтимлекте татый. Олатаһы күрше ауылдарҙан икмәк һыныҡтары теләнеп алып ҡайтып, бабаларын аслыҡтан һаҡлай. Ә бер ваҡыт, Ҡазанға барыусы бер йәмшиккә ултыртып, баланы йыраҡ билдәһеҙ сәфәргә оҙаталар. Теге йәмшик Бесән баҙарына еткәс: «Аҫрарға бала бирәм, кем ала?» тип ҡысҡырып йөрөгән.
Халыҡ араһынан бер кеше сығып малайҙы үҙҙәренә алып ҡайта. Яңы биҫтә һөнәрсеһе Мәхәмәтвәли абзый менән Ғәззә абстай ана шулай малайлы булалар. Туҡай өсөн был — бишенсе оя. Бәләкәй Ғабдулла был ғаиләлә ике йыл ярым йәшәгәс яңы ата-әсәһе сирләп китә һәм: «Беҙ үлгәс, был бала кем ҡулына ҡала, исмаһам, ауылына ҡайтарайыҡ…» — тип Өсөйлөгә оҙаталар. «Был ғаиләлә мине нисек ҡаршы алғандарынан, минән мәңгелеккә ҡотолдоҡ, тип уйлаған булғандар икәнен берергә була» — тип яҙа шағир.
Тырыша торғас, малайҙы Ҡырлай ауылындағы ир балаһыҙ Сәғҙи абзыйға уллыҡҡа оҙаталар. Шулай алтынсы оя…
Сабыйға Ҡырлай мәрхәмәтлерәк булып сыға. Бында Ғабдулла оҙағыраҡ йәшәй, хатта уҡырға йөрөй. Ҡырлай ауылында үҙенең киләсәк ижады өсөн бик күп рухи байлыҡ туплай. Туҡайҙың бала сағында Ҡырлайҙың тирә-яғында ҡара урман булған. Ул урманға Ҡарлай малайҙары менән ат көтөргә барыуҙар. Ундаға усаҡ янында әкиәтле, ябалаҡ тауыштары ишетелгән сихри төндәре. Таң атҡанда иҙелеп йоҡоға китеүҙәр, күккә ашҡан шыршылар, ҡайҙандыр малайҙарҙы күҙәтеп торған Шүрәле — былар барыһыла һиҙгер күңелле,ҡәһәр менән имгәтелгән баланың рухын байыталар.
Артабан Ғабдулланың бала сағы Уральск ҡалаһында дауам итә. Атаһы яғынан туған әбеһенең ғаиләһенә, сауҙагәр Ғәлиәскәр Усманов алына. Бында ул «Мотыйғая» мәҙрәсәһенә уҡырға йөрөй. Бындағы тормош йәш Ғабдулланың рухына ҙур тәьҫир яһай. Туҡай, параллель рәүештә, өс йыллыҡ урыҫ мәктәбендә белем ала. Мәҙрәсәлә ғәрәп, төрөк, фарсы телдәрен яҡшы үҙләштергән малай кинәт кенә урыҫ һәм Европа әҙәбиәте донъяһына сума.
1905 йылда Уральск ҡалаһында «Фикер», «Аль-гаср аль-джадид», «Уклар» беренсе татар гәзит-журналдары сыға башлай, Туҡай хеҙмәттәшлек итә, бик күп шиғыр-мәҡәләләре менән сығыш яһай.
1905 йылғы революция тулҡыны Уральскиға килеп еткәндә Туҡайға 19 йәш була. Революция биргән мөмкинлектән файҙаланып, Камил Мотыйғый «Уралец» газетаһы нәшриәтен һатып ала. Туҡайҙың тормошонда яңы этап башлана. Ул наборщик булып эшкә керә. Большевиктәр был типографияны листовкалар баҫтырыу өсөн файҙалана. Шуның йоғонтоһонда Туҡай ҡыйыу публицистик мәҡәләләр менән сығыш яһай. «Әлгасрелҗәдид» журналында шиғырҙары баҫыла. Туҡайҙың хыялында сатирик журнал сығарыу. 1906 йылда «Уҡлар» журналы сыға башлай, редакторы — Туҡай. Ҡыҫкаһы ул үҙ диңгеҙенә сума, типографияла көнө-төнө эшләй, шиғыр-мәҡәләләр яҙа, тәржемә итә. Уральск шағиры Туҡайҙы Ҡазанда, Ырымбурҙа, Санкт-Петербургта яҡшы беләләр.
1907 йылда Туҡай Ҡазанға юллана. Бында «Әл-ислах» гәзитендә, «Яшен» журналында актив ҡатнаша.
1910 йылда «Ялт-йолт» сатирик журналы сыға башлай. Туҡай бөтөн көсөн ошо журналға бирә. «Шәрык клубында» халыҡ ижады буйынса лекциялар уҡый, концерттарҙа ҡатнаша. 1913 йыл башында шағирҙың сәләмәтлеге ныҡ ҡаҡшай, ләкин ул ижад эшен ташламай. 15 (2) апрельдә Туҡайҙың ғүмөрө өҙөлә. Ҡазан быға ҡәҙәр бындай күп халыҡлы йыназаны күргәне булмай. Ауыл-ҡала мәҙрәсәләрендә уҡытыу туҡтатыла. Туҡайҙы Ҡазандың Яңы биҫтә зыяратында ерләйҙәр.
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғабдулла Туҡай исемендәге Татарстан дәүләт премияһы
- Ғабдулла Туҡай исемендәге Татар дәүләт филармонияһы
- Ҡазан ҡалаһының Ғабдулла Туҡай урамы
- Ҡазан ҡалаһының Ғабдулла Туҡай майҙаны
- Ҡазан метроһының Ғабдулла Туҡай майҙаны станцияһы
- Өфө ҡалаһының Туҡай урамы
- Туҡай районы
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Нуруллин И. З. Тукай / Авториз. пер. с тат. Р. Фиша. — М.: Молодая гвардия, 1977. — 240 с. с илл., портр. (Жизнь замечат. людей. Серия биографий. Вып. 5 (568)).
- ↑ Рәсүлева З. Ә. Тукай эзләреннән. Казан: Тат. кит. нәшр., 1985. — 141 бит. (тат.)
- ↑ Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. С.609.
- ↑ Ислам на Урале: энциклопедический словарь / Коллект. автор. Сост. и отв. редактор — Д. З. Хайретдинов. — М.: Издательский дом «Медина», 2009. — 404 с., ил. — (Ислам в Российской Федерации; Вып. 5). С. 185.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сафуанов С. Г. Ғабдулла Туҡай // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Ғабдулла Туҡай сайты (тат.)
- Ғабдулла Туҡайға бағышланған рәсми булмаған сайт (тат.)
- Китапханала әҫәрҙәр
- Ғабдулла Туҡайҙың автобиографияһы: Иҫемдә ҡалғандар (тат.)
- Ғабдулла Туҡай әҫәрҙәре


text:
Өфөлә РФ субъекттарында бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезы үтәсәк
16-18 апрелдә Өфөлә РФ субъекттарында бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезы үтә. Баш ҡаланың Конгресс-холында үтәсәк сарала БР Президенты Рөстәм Хәмитов һәм РФ Президенты янындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов ҡатнашасаҡ.
Съезд сиктәрендә пленар ултырыш, пленар сессиялар үткәреү планлаштырыла. Форумда ҡатнашыусылар һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында, шулай уҡ мәктәпкәсә, урта, юғары, өҫтәмә белем биреү учреждениеларында, балалар йорттарында, интернаттарҙа, йәйге сәләмәтләндереү лагерҙарында, социаль яҡлау учреждениеларында балаларҙың һаулыҡ һаҡлауға һәм медицина ярҙамына хоҡуҡтарын үтәү мәсьәләләрен тикшерәсәк.
Шаршамбы, 17 апрелдә, Республика клиник психотерапия үҙәгендә, Республика балалар клиник дауаханаһында, «Мәрхәмәт» хәйриә фондының Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн үҫеш үҙәгендә һәм махсуслаштырылған Сабый йортонда фекер алышыу майҙансыҡтары ойошторола.
Съезд кесе йома, 18 апрелдә, «Социаль етемлекте иҫкәртеүҙә опека һәм попечителлек органдарының роле һәм баланың ғаиләлә тәрбиәләнеүгә хоҡуғын тормошҡа ашырыу» бөтә Рәсәй семинары менән тамамлана. Доклад менән Павел Астахов, шулай уҡ БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова сығыш яһаясаҡ.
Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең бөтә Рәсәй съезында илдең барлыҡ төбәктәренән 500-ҙән ашыу кешенең ҡатнашыуы көтөлә. Бала хоҡуҡтарын яҡлаусыларҙан тыш, форумда федераль һәм төбәк министрлыҡтары һәм ведомстволары, фәнни, медицина, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, эксперттар ҡатнашасаҡ.


text:
Предприятиелар ышаныс сертификаты өсөн көрәшә
Башҡортостандың һигеҙ эш биреүсеһе "Хеҙмәткәрҙәрҙең һәм эш биреүселәрҙең хеҙмәт хоҡуҡтарын бойомға ашырыу буйынса предприятиеларҙың эшмәкәрлеген декларациялау" проектында ҡатнашыуға заявка бирҙе. Ул "Эш биреүсегә ышаныс сертификаты" алыу мөмкинлеге бирә.
Проектта башлыса химия тармағы предприятиелары ҡатнаша. Улар — "Полиэф", "Синтез-Каучук" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре, "Сода", "Мәләүез минераль ашламалары", "Технолог" фәнни-производство берекмәһе" асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре. Шулай уҡ "Энергоавтоматика" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән, "БР Стандартлаштырыу һәм метрология үҙәге" федераль дәүләт предприятиеһынан һәм Мишкә районының үҙәкләштерелгән китапханалар системаһынан заявкалар килде.
Бындай сертификат алыу эш биреүселәргә хеҙмәт хоҡуғы мәсьәләләре буйынса консультация алыу, эш биреүсенең үтенесе буйынса ғына хеҙмәт закондары күҙәтелеүен планлы тикшереү үткәреүҙе гарантиялай.


text:
Башҡортостан йәштәр берләшмәһенең 90 йыллығын билдәләнеләр
Конгресс-холда Башҡортостан йәштәр йәмәғәт ойошмалары төҙөлөүгә 90 йыл тулыуға арналған тантаналы кисә-концерт үтте. Ысынында иһә йәштәр хәрәкәте ветерандары был байрамды Башҡортостан комсомолының тыуған көнө тип атай. Һәм был бик принципиаль, сөнки ВЛКСМ илдә иң ҡеүәтле, иң күп һанлы һәм иң йоғонтоло йәштәр ойошмаһы булды. Бындай ойошма башҡа бер ҡасан да, донъяның бер илендә лә булмағандыр, моғайын.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда республика комсомол ойошмаһының тыуған көнө итеп рәсми рәүештә 1920 йылдың 18 октябре иҫәпләнә, ул көндө РКСМ-дың беренсе Бөтә Башҡортостан съезы үткәрелә.
Юбилейға арналған тантаналы сараны БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев асты. Ул республика Президенты Рөстәм Хәмитовтың комсомол ветерандарына ҡотлауын уҡып ишеттерҙе. Һуңынан тантаналы рәүештә комсомолдың Башҡортостан өлкә комитеты байраҡтары индерелде.
Тәбрикләү телмәре менән ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының 1985-1987 йылдарҙағы беренсе секретары, ә хәҙер «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең вице-президенты Сергей Епифанцев сығыш яһаны. Сергей Николаевич Башҡортостан комсомолы ветерандарына ВЛКСМ Үҙәк Комитетының беренсе секретарҙары Евгений Тяжельниковтан, Борис Пастуховтан, Виктор Мишиндан ихлас ҡотлау һүҙҙәре тапшырҙы.
Һуңынан 60-сы, 70-се, 80-се йылдар комсомол лидерҙарының һәм хәҙерге республика йәштәр берләшмәләре лидерҙарының исемдәрен атап сыҡтылар. Бөгөн Башҡортостанда 70 йәштәр берләшмәһе теркәлгән, уларҙа 200 меңдән ашыу кеше иҫәптә тора. Сағыштырыу өсөн: совет заманында республика комсомол ойошмаһында ярты миллиондан ашыу кеше иҫәпләнгән.
Комсомол реаль һәм ҡеүәтле лидерҙар әҙерләү мәктәбе булып торған. Конгресс-холда тантаналы кисәлә комсомол ветерандары, ә хәҙер республиканың күп министрлыҡтары һәм ведомстволары етәкселәре, шул иҫәптән БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина ҡатнашты. Ҡунаҡтар араһында төрлө йылдарҙа комсомолдың Башҡортостан өлкә комитетын етәкләгән Юрий Маслобоев, Наил Бәхтизин, Рафаэль Сафуанов, Өфөнөң һәм республиканың район һәм ҡала комсомол ойошмалары, сәнәғәт предприятиелары комсомол ойошмалары вәкилдәре, сәнәғәт предприятиелары етәкселәре, хәрбиҙәр, фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре булды.
Тантаналы өлөштән һуң бейеү коллективтары, профессиональ йырсылар ҡатнашлығында концерт күрһәтелде. Хәҙерге ветерандарҙың комсомол йәшлеге осорондағы иң популяр йырҙар яңғыраны.
Кисә Конгресс-холл фойеһында дауам итте, унда комсомол ветерандары бер-береһе менән аралашты, Башҡортостан комсомолы тарихына арналған, комсомол ветерандарының шәхси архивтарынан эксклюзив фотографиялар ҡуйылған фотокүргәҙмәне ҡараны. Республиканың комсомол хәрәкәте лидерҙары ҡотлауҙар менән сығыш яһаны, данлы юбилей хөрмәтенә тостар әйтте.


text:
Өфөлә «Рәхмәт, донор!» Бөтә Рәсәй мәғлүмәт акцияһы үткәрелә
14 июндән 18-енә тиклем Өфөлә Бөтә донъя ҡан донорҙары көнө — 14 июнгә ҡарата «Рәхмәт, донор!» Бөтә Рәсәй мәғлүмәт акцияһы үткәреләсәк. Акцияның һуңғы көнөндә, 18 июндә, бер үк ваҡытта Мәскәү, Санкт-Петербург, Дондағы Ростов, Сочи һәм Өфө ҡалаларында концерт программаһы менән күләмле байрам саралары үтәсәк, унда власть органдары, ҡан биреү станциялары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре донорҙар менән аралаша аласаҡ.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Өфөлә Бөтә Рәсәй акцияһы саралары сиктәрендә «Моторҙар эшләүселәр» мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда 14 — 17 июндә күсмә ҡан биреү пункты эшләйәсәк. Донорҙар көн һайын 10.00-дән 13.00-гә тиклем ҡабул ителәсәк. Шулай уҡ был көндәрҙә теләге булғандар Республика ҡан тапшырыу станцияһында ла ҡан бирә аласаҡ.
«Рәхмәт, донор!» акцияһының һуңғы сараһы 18 июндә Башҡорт дәүләт университетының ҙур залында үтәсәк.
18 йәше тулған һәр кем донор була ала. В һәм С гепатиты менән ауырыған, туберкулез, наркология һәм тире-венерология диспансерҙарында иҫәптә тороусы кешеләр ҡан тапшыра алмай.
«Рәхмәт, донор!» мәғлүмәт акцияһы Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы ярҙамында үткәрелә.


text:
"Һылыуҡай-2009" бәйгеһе финалына 12 сибәркәй үтте
Башҡортостандың иң сибәр һәм иң һәләтле 12 ҡыҙы "Һылыуҡай-2009" республика башҡорт ҡыҙҙары бәйгеһе финалына үтте. 12 һылыу ҡыҙ һәм популяр башҡорт эстрада башҡарыусылары ҡатнашлығындағы тамаша 11 апрелдә Өфөнөң Конгресс-холында үткәрелә. Был турала "Башинформ" агентлығына "Һылыуҡай-2009" конкурсының матбуғат секретары Сәлиә Ҡусҡарбаева хәбәр итте:
— 45 дәғүәсенән йомғаҡлау этабына Гөлсөм Әйетҡолова, Гөлназ Ғәлиева, Лилиә Ғайсина, Әлиә Ҡараҙбаева, Динара Ғәрифуллина, Гөлнара Килмөхәмәтова, Зәриә Ҡолдәүләтова, Сәлимә Тулыбаева, Гөлсинә Хәбибуллина, Юлиана Хоҙайғолова, Айһылыу Юнысбаева, Анжелика Якусева үтте.
Гала-концерт репетицияларына ҡыҙҙар 21 мартта уҡ тотондо, — ти Сәлиә. — Бер үк ваҡытта улар Республика халыҡ ижады үҙәге менән "Башҡортостан" телерадиокомпанияһының берлектәге "Һылыуҡай-2009. Конкурс көндәлеге" телевизион проектын төшөрөүҙә лә ҡатнаша. Был проект сиктәрендә бәйгелә финалға сығыусылар менән Милли музейҙа, скалодромда, "Аҡбуҙат" ипподромында ҡыҙыҡлы осрашыуҙар үткәрелә.
Башҡортостанда Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылына арналған "Һылыуҡай-2009" бәйгеһен ойоштороусылар араһында — БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, БР Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты, Республика халыҡ ижады үҙәге, "Башҡортостан" телерадиокомпанияһы һәм башҡалар.


text:
Көйөргәҙе районында марал, ала-сыбар болан һәм йәйғорло бағыр үрсетәләр
Башҡортостандың Көйөргәҙе районында марал (эре себер боланы), ала-сыбар болан һәм йәйғорло бағыр үрсетеү буйынса ферма эшләй.
Ферма Яңы Муса ауылы ситендә 2013 йылда барлыҡҡа килә. Бында хәҙер 14 марал һәм 12 ала-сыбар болан бар, яңыраҡ тәүге үрсем булды. Хайуандарҙы вольерҙарҙа тоталар, ойоштороусылар яңыларын төҙөү өсөн өҫтәмә 100 гектар ер ҡуртымға алған – 2014 йылдың аҙағына тиклем хайуандарҙың иҫәбен 500 башҡа тиклем арттырыу планлаштырыла. Бер нисә йылдан үрсетеүселәр тәүге панттар – боландарҙың йәш мөгөҙҙәрен алырға иҫәп тота, улар ҡатҡан, иҫке мөгөҙҙәрҙе ташлағандан һуң йыл һайын үҫеп сыға. Уртаса боландар 15 йыл йәшәй, кеше ҡарауы аҫтында – 25 йыл самаһы. Бөтә йәшәү осоронда бер боландан 13-15 пант алып була.
— Беҙ «сәнәғәт» кимәлдә панттар ала башламаныҡ әле, — тип аңлатты «Аркус» яуалылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Наталья Коновалова. — Беҙҙең яҡындағы 4-5 йылға бурыс – хайуандарҙы үрсетеү. Әлбиттә, фермаға капитал һалыу оҙаҡ срокка. Бөтә сығымдар, тулы ҡеүәттә эш башлағас, биш йыл дауамында ҡапланыр тип планлаштырабыҙ.
Предприятиеның продукцияһын Ҡытайҙа һәм Кореяла һатыу планлаштырыла. Инвестор әйтеүенсә, панттарҙан дарыуҙарҙы Рәсәйҙә лә эшләй башланылар, шуға күрә Рәсәй етештереүселәренә сеймал һатыласаҡ.
Маралдарҙан һәм боландарҙан тыш, хужалыҡта балыҡ үрсетәләр. Соҡор урынында бер нисә быуа эшләп, һыу юлын үҙгәртәләр. Хәҙер бында электр үткәрелгән, һөмбаш һәм йәйғорло бағырҙарҙы үрсетеү өсөн ябыҡ бассейн бар. Өс мең үҫтерелгән селбәрә 2013 йылдың яҙында урындағы быуаға ебәрелә, балыҡ һатылған. Хәҙер бассейнда килограмм ярымдыҡ биш йөҙ балыҡ ҡышлай. 2014 йылдың яҙында балыҡ үрсетеүселәр һатыу өсөн селбәрәләр алырға, шулай уҡ, зарарһыҙ һауыу ысулы тип аталған алым ярҙамында, һөмбаш ыуылдырығын алырға ниәтләнә.


text:
Өфө районы башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп Вилорий Угаров тәғәйенләнде
Өфө районы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыу Вилорий Угаровҡа йөкмәтелде. Ҡарар муниципаль район Советы ултырышында ҡабул ителде.
Әле эшләп килгән Өфө районы хакимиәте башлығы Михаил Даводовтың вәкәләте муниципаль хеҙмәт буйынса ваҡытынан алда пенсияға сығыу менән бәйле туҡтатылды. Михаил Давыдов бөтәһенә лә бергәләп уңышлы эшләгәндәре өсөн рәхмәтен белдерҙе, Өфө районында ныҡлы, берләшкән белгестәр һәм фекерҙәштәр командаһы эшләй, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Вилорий Угаров депутат корпусына ышаныс белдергәндәре өсөн рәхмәт әйтте.
— Өфө районын беләм. Мин районда йәшәйем, бында 13 йыл эшләнем, уларҙың тик етеһе генә – муниципалитет хакимиәтендә. Мәсьәләләрҙе беләм, уларҙы бөтә коллектив менән хәл итәсәкбеҙ.
Вилорий Угаров 1964 йылдың 13 октябрендә Өфөлә тыуған. Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисад институтын тамамлаған. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә программа менән идара итеү станоктарын көйләүсе булып башлай. Төрлө йылдарҙа баш бухгалтер, шул иҫәптән «Дмитриев» совхоз-заводында эшләй. 2000 йылдан алып 2004-кә тиклем Өфө районы хакимиәте башлығы урынбаҫары, 2005-2007 йылдарҙа – Өфө районы хакимиәтенең иҡтисад һәм прогнозлау бүлеге начальнигы вазифаларын биләй. 2007-2014 йылдарҙа Өфө ҡалаһы ҡала округының Совет районы хакимиәте башлығы вазифаһын башҡара. 2014 йылдың мартынан алып әлегә тиклем – Өфө районы хакимиәте башлығының инвестициялар һәм төҙөлөш буйынса урынбаҫары.


text:
Астероид
Астеро́ид — Ҡояш системаһындағы, ҡояш тирәләй орбитала әйләнеп йөрөүсе, сағыштармаса ҙур булмған күк есеме. Астероидтар массаһы һәм ҙурлығы буйынса планеталарҙан ҡалыша, улар дөрөҫ булмаған формала һәм атмосфералары юҡ, шулай ҙа уларҙың юлдаштары булыуы мөмкин.
Йөкмәткеһе
Билдәләмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астероид терминын (от бор. грек. ἀσtepoeιδής — «йондоҙға оҡшаған», ἀσtήp — «йондоҙ» и eῖ̓δoς — «ҡиәфәт») Уильям Гершел керетә, уларҙы телескоптан күҙәткән ваҡытта улар йондоҙ кеүек күренә, планеталар уларҙан, айырмалы булараҡ, диск кеүек күренә. «Астероид»тың теүәл билдәләмәһе әлегә тиклем билдәләнмәгән. 2006 йылға тиклем астероидтарҙы кесе планеталар тип йөрөткәндәр.
Квалификация биреү өсөн төп параметр — есемдең ҙурлығы. Диамтры 30 м-ҙан артың булған күк есеме астероид тип атала, бәләкәйерәк күк есемдәре метеоридтар тип атала.[1]
Ҡояш системаһында астероидтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әлеге ваҡытта Ҡояш системаһында йөҙ меңләгән астероид булыуы билдәле. 2013 йылдың 11 ғинуарына торошло мәғлүмәттәр базаһында 97 853 768 объект иҫәпләне, 600 853-нең орбиталары билдәленгән һәм уларға рәсми номер бирелгән.[2] 17 620-һенең был ваҡытта рәсми раҫланған исеме булған.[3] Ҡояш системаһында ҙурлығы 1 км-ҙан ҙурыраҡ 1,1-ҙән 1,9 миллион объект бар тип иҫәпләнә.[4] Әлеге ваҡытта билдәле булған астероидтар Марс менән Юпитер орбиталары араһындағы астероидтар һыҙатында тупланған.
Ҙурлығы яҡынса 975×909 км булған Цецера Ҡояш системаһындағы иң ҙүр астероид булып иҫәпләнә ине, 2006 йылдың 24 августында ул кәрлә планета статусын алды. Башҡа эре булыа иҫәпләнгән (2) Паллада һәм (4) Веста астероидтарының диаметры яҡынса ~500 км(4). Веста астероидтар һыҙатындағы ябай күҙгә күренә торған берҙен-бер объект Астероидтар башҡа орбиталар буйынса хәрәкәт итә, уларҙы Ер (планета)Ерғе яҡын үткәндә күҙәтерғе мөмкин (мәҫәлән, (99942) Апофис).
Һыҙаттағы барлыҡ астероидтарҙың дөйөм массаһы 3,0—3,6·1021 кг[5], был Ай массаһының 4% самаһы. Церера массаһы — 9,5·1020 кг, йәғни дөйөм массаның 32 %, ә өс иң эре астероидтар (4) Веста (9 %), (2) Паллада (7 %), (10) Гигея (3 %) — 51 %, шулай итеп астрономик үлсәү буйынса күпселек астероидтарҙың массаһы бик бәләкәй.
Астероидтарҙы өйрәнеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астероидтарҙы өйрәнеү 1781 йылда Уилям Гершел, Уран планетаһын асҡас башлана. Уның гелиоцентрик аралығы Тициус — Боде ҡағиҙәһенә тигеҙ була.
XVIII быуат аҙағында Франц Ксавер 24 астрономдан торған төркөм ойоштора. 1789 йылда был төркөм, Тициус-Боде ҡағиҙәһе буйынса, Ҡояштан 2,8 астрономик берәмек алыҫлыҡта, Марс менән Юпитер орбиталары араһында планеталар эҙләү менән шөғөлләнә. Билдәле ваҡытта зодиак йондоҙлоғондағы барлыҡ йондоҙҙарҙың координаталарын билдәлергә тигән мәсьәле ҡуйыла. Икенсе төндә координаталар сағыштарыла, ҙур арауыҡҡа күскән объекттар айырып алына. Билдәләнгән планета 30 мөйөш градусына күсерге тейеш, бына еңел күреп була.
Беренса астероид Церераны, был проектта ҡатнашмаған, италиан Джузеппе Пиацци 1801 йылда йөҙйыллыҡ тың беренсе төнөндә аса. Өс башҡа астероид (2) Паллада, (3) Юнона һәм (4) Веста артабынға бер нисә йылда асыла, иң һуңғыһы Веста 1807 йылда асыла. Тағы 8 уңышһыҙ йылдан һуң астрономдарҙың күбеһе унда башҡа бер ни ҙе юҡ тип тикшереүҙе туҡтата.
Әммә Карл Людвиг Хенке ныҡышмалылыҡ күрһәтә, һәм 1830 йылда тикшкренеүҙәр яңынан дауам ителә. Ун биш йылдан һуң ул Астерияны аса, һуңғы 38 йылда беренсе яңы астероид. Ике йыл да үтмәй, Гебаны аса. Бынан һуң эҙләнеүҙәргә яңы астрономдар ҡушыла, артабан йылына кәм тигәндә бер яңы астероид асыла (1945 йылдан башҡа).
1891 йылда Макс Вольф яңы астероидтарҙы эҙләү өсөн фотоға төшөрөү ысулын ҡуллана, оҙон экспонирование менән төшкән фотоларҙа астероидтар ҡыҫҡа яҡты эҙен ҡалдыра.
Был ысул, элекке күҙәтеү ысулына ҡарағанда, яңы астероидтарҙы билдәләүҙе тиҙләтә: Макс Вульф яңғыҙы (323) Брюсиянан башлап 248 яңа астероидты таба, уға тиклем 300-ҙән артыҡ астероид билдәле була. Хәҙер, бер быуат үткәс, бер нисң мең астероид танылған, номерланған һәм исемләнгән. Уларҙың бик күп булыуы билдәле, тик ғалимдар уларҙы тикшерергә ашыҡмай, уларҙы «космос сүп-сары» («vermin of the skies») тип атайҙар.
Астероидтарға исем биреү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Баштараҡ астероидтарға Рим һәм Грек мифологияһы геройҙары исемдәре биргәндәр, һуңына тикшереүселәр теләһә ниндәй исем биреү хоҡуғын алдылар — мәҫәлән, үҙ исеме менән атарға. Тәүҙәрәк астероидтарға ҡатын-ҡыҙ исеме биргәндәр, ирҙәр исемнен ғәҙәти булмаған орбитаһы булған астероидтарға биргәндәр (мәҫәлән, Ҡояшҡа Меркурийҙан да яҡыныраҡ килеүсе Икарға). Һуңынан был ҡағиҙә лә үтәлмәй.
Орбитаһы яҡшы өйрәнлгән астерод ҡына исем ала. Тиҫтәләгән йыл үткәс кенә исем алған астероидтар билдәле. Орбитаһын иҫәпләп сығарғансы астероидҡа асылған датаһы менән тәртип номеры бирелә, мәҫәлән 1950 DA. Цифр йылды күрһәтә, беренсе хәреф — астероид асылған ярты ярты айлыҡты (миҫалда, февральден икенсе яртыһы). Икенсе хәреф, был ярты айлыҡта асылған тәртип номеры, миҫалда был ярты айлыҡта беренсе асылған астероид.
Рәсми исем алған астероиж исеме һандан (тәртип номеры) һәм исеменән тора — (1) Церера, (8) Флора һ.б.
Астеродтың формаһын һәм үлсәмен билдәләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1802 йылда Уильям Гершель һәм 1805 йылда Иоганн Шрётер астероидтың дискын Ептән микрометр ысулы менән үлсәп ҡарайҙар. Уларҙан һуң XIX быуатта яҡты астероидтарҙа башҡа астрономдар үлсәп ҡарай.
Был ысулдың төп етешһеҙлеге нәтижеләрҙең айырмаһы була (мәҫәлән, Церераның иң ҙүр һәм иң бәләкәй размеры унар тапҡыр айырыла).
Хәҙерге заманда поляриметрия, радиолокация, спекл-интерферометрия, транзит и йылылыҡ радиометрия[6] ысулдары ҡулланыла.
Транзит ысулы ябай һәм сифатлы булып тора. Астероид Ер менән сағыштырмаса хәрәкәтендә айырым йондоҙ фоны аша үтә, был күренеш йондоҙҙо астероид ҡаплауы тип атала. Йондоҙ яҡтылығы кәмеү оҙайлығын үлсәп һәм астероидҡа тиклем йыраҡлыҡты белеп, ҙурлығын теүел билдәләп була. Был ысул менән Паллада кеүек эре астероидтарҙың размерын билдәләп була[7].
Астероидтарҙы классификациялау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Астероидтарҙың дөйөм классификацияһы уларҙың орбита характеристикаһына һәм өҫлөктән сағылған Ҡояш яҡтыһынаң күҙгә күренгән спектрына нигеҙләнгән.
Ҙурлыҡтары буйынса бүлеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Размерҙары ҙурайған һайын астероидтар һаны түбәнәйә.
Астероидтар хәүефе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әлеге ваҡытта Ер өсөн хәүефле астероидтар юҡ тип иҫәпләнә.
Ни тиклем астероид ҙурыраҡ һәм ауырыраҡ булһа, шул тиклем Ергә хәүеф килтерә, шул уҡ ваҡытта ул астероидты күҙәтеп күреп ҡалыуы ла еңелерәк. Әлеге ваҡытта Апофис астероиды хәүефле тип иҫәпләнә, уның диаметры 300 м, Ер менән бәрелешкәндә ҙур ҡалаға тура тейһә ҡаланы юҡ итеүе мөмкин, әммә дөйөм кешеләк өсөн хәүеф янамай.
Арҡырыға 10 км булған астероидтар үтә хәүефле булып иҫәпләнәләр. Ундай размерлы барлыҡ астероидтар астрономдарға билдәле һәм улар урынлашҡан орбита Ер менән бәрелешеүе мөмкин түгел.
Беренсе 30 астероид[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Церера (хәҙер кәрлә планета статусында)
- Паллада
- Юнона
- Веста
- Астрея
- Геба
- Ирида
- Флора
- Метида
- Гигея
- Парфенопа
- Виктория
- Эгерия
- Ирена
- Эвномия
- Психея
- Фетида
- Мельпомена
- Фортуна
- Массалия
- Лютеция
- Каллиопа
- Талия
- Фемида
- Фокея
- Прозерпина
- Эвтерпа
- Беллона
- Амфитрита
- Урания
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Шустова Б. М., Рыхловой Л. В. Рис. 1.1 // Астероидно-кометная опасность: вчера, сегодня, завтра / Под ред. Шустова Б. М., Рыхловой Л. В. — М.: Физматлит, 2010. — 384 б. — ISBN 978-5-9221-1241-3.
- ↑ MPC Archive Statistics. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 ғинуар 2012. 11 ғинуар 2013 тикшерелгән.
- ↑ Minor Planet Names. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 июль 2012. 11 ғинуар 2013 тикшерелгән.
- ↑ New study reveals twice as many asteroids as previously believed. Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 июль 2012. 28 март 2006 тикшерелгән.
- ↑ Krasinsky, G. A.; Pitjeva, E. V.; Vasilyev, M. V.; Yagudina, E. I. (July 2002). «Hidden Mass in the Asteroid Belt». Icarus 158 (1): 98—105. DOI:10.1006/icar.2002.6837.
- ↑ Ҡалып:Cite conference
- ↑ Lang, Kenneth R. The Cambridge Guide to the Solar System — 2003. — P. 390—391. — ISBN 978-0521813068.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Астероиды // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Астероиды
- Популярная статья в журнале «Вокруг света»
- Near-Earth Object Program (инг.)
- Космические лилипуты (недоступная ссылка)
- Уильям Нейпьер. Опасность комет и астероидов
- Список всех астероидов с номерами
- Имена астероидов в алфавитном порядке
- Каталог орбитальной эволюции малых тел Солнечной системы
- Астероиды — траектория катастрофы. Видео телестудии Роскосмоса. 2012 год.


text:
Руберт Ғәбдүшев вафат булды
Рәсәй "Госгортехнадзор"ының Башҡортостан идаралығына күп йылдар етәкселек иткән Руберт Исмәғил улы Ғәбдүшев оҙаҡ ваҡыт ауырығандан һуң 2009 йылдың 2 июнендә 69-сы йәшендә арабыҙҙан китте.
Руберт Ғәбдүшев 1940 йылдың 15 июлендә тыуған. Хеҙмәт юлын 1959 йылда башлап, ул шаҡтай эш тәжрибәһе туплай, "Востокнефтепроводстрой" тресы төҙөлөш идараһында слесарҙан алып баш механикка тиклем хеҙмәт юлы үтә.
1971 йылдан Руберт Ғәбдүшев Рәсәй "Госгортехнадзор"ының Башҡортостан округына (әлеге ваҡытта "Ростехнадзор"ҙың Урал буйы идаралығы) эшкә күсә һәм 33 йылдан ашыу республиканың хәүефле производстволарына һәм объекттарына дәүләт контролен тормошҡа ашыра. 1987 йылда Идаралыҡтың баш инженеры итеп тәғәйенләнә, 1993 йылдан 2004 йылға тиклем Идаралыҡ етәксеһе була.
Руберт Ғәбдүшев Башҡортостан Республикаһы сәнәғәт производстволарын һәм объекттарын төҙөүҙә һәм файҙаланыуҙа хәүефһеҙлек тәьмин итеүгә ҙур өлөш индерҙе. Башҡортостан энергосистемаһының формалашыуы, нефть эшкәртеү һәм нефть-химия производстволарын төҙөү һәм реконструкциялау, тау эшен һәм төҙөлөш индустрияһын үҫтереү, республика ҡалаларына һәм ауыл райондарына газ үткәреү уның исеме менән тығыҙ бәйләнгән.
Торба үткәргес транспортының ышаныслылығын арттырыу республика программаһы уның әүҙем ҡатнашлығында эшләнде. Был программаны ғәмәлгә ашырыу магистраль торба үткәргестәр хәүефһеҙлеген күпкә арттырҙы.
Ул үҙ ғүмерендә күп нәмәгә өлгөрҙө, күҙәтеү эшмәкәрлеген ойоштороуға нигеҙ һалды, сәнәғәт хәүефһеҙлегенә дәүләт күҙәтеүе бурыстарын юғары кимәлдә хәл итерлек коллектив тупланы.
Руберт Ғәбдүшевтың хеҙмәттәре "Рәсәй "Госгортехнадзор"ының иң яҡшы инспекторы", Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Почет грамотаһы, Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы Почет грамотаһы менән билдәләнде. 1997 йылда уға "Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған энергетигы" тигән исем бирелде.
Талантлы ойоштороусы, талапсан һәм принципиаль етәксе Руберт Исмәғил улы кеше хәленә инә белгән, ауыр ваҡытта ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған кеше ине. Беҙҙең хәтерҙә ул мәңгегә шулай булып ҡалыр.


text:
Ун һумлыҡ ҡағыҙ аҡсалар әйләнештән алына, яңы мең һумлыҡтар индерелә
Республикала йәшәүселәрҙең күбеһе сауҙа нөктәләрендә һәм транспортта ун һумлыҡ ҡағыҙ аҡсалар етешмәү проблемаһы менән осрашты ла инде. БР Милли банк рәйесе Рөстәм Мәрҙәнов аңлатыуынса, был ҡағыҙ ун һумлыҡтарҙың әйләнештән алыныуы һәм ун һумлыҡ тәңкәләргә алмаштырылыуы менән бәйләнгән.
— Әммә был купюралар ҡапыл алынмаясаҡ, аҡрынлап бөтөрөләсәк, – тип өҫтәне Рөстәм Хәбиб улы. — Дәүләткә тиҙ туҙған ҡағыҙ аҡсалар эмиссияһына средстволар түгеү файҙалы түгел. Ваҡ тәңкәләргә әлегә талап бар, ләкин аҡрынлап кәмей бара. Ваҡ тинлектәр әйләнештән кире ҡайтмай һәм уларға һорау кәмегәндән-кәмей.
Рөстәм Мәрҙәнов шулай уҡ, республикала яңы мең һумлыҡ купюра әйләнешкә индерелде, уның һаҡ элементтары элеккеһе менән сағыштырғанда арттырылды, тип хәбәр итте.


text:
Республика башлығы граждандарҙы ҡабул иттеФото: Олег Яровиков
Республика башлығы граждандарҙы ҡабул итте
Республика башлығы граждандарҙы ҡабул иттеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының Башҡортостандағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашты.
Ғариза яҙыусыларҙы тәү сиратта үҙҙәре йәшәгән ауылдарҙы инфраструктура менән тәьмин итеү һәм төҙөкләндереү мәсьәләләре ҡыҙыҡһындырҙы.
Жуков ауылында йәшәүсе, ике бала әсәһе үҙ йортона күсә алмай, сөнки унда мәктәп юҡ. Документтар менән танышҡандан һуң Рөстәм Хәмитов, Жуков ауылында белем биреү учреждениеһы төҙөү проекты әҙер, төҙөлөш эштәре 2014 йылда башланырға тейеш, тип аңлатты. Республика башлығы был күтәрелгән мәсьәләнең көнүҙәк булыуын танып, уны үҙ контроле аҫтына аласағын белдерҙе.
Икенсе кеше Өфөләге спорт мәктәбенә капиталь ремонт кәрәклеге тураһында һөйләне. Президентҡа үткән быуат уртаһында һалынған был бина авария хәлендә булыуы хаҡында хәбәр иттеләр. 90-сы йылдарҙа төҙөлгән өҫтәмә ҡоролмаларға ла капиталь ремонт талап ителә. Спорт ҡоролмаларының туҙыуы тураһындағы мәсьәләне уҡытыусыларҙың береһе – спорт бейеүҙәре буйынса тренер күтәреп сыҡты.
— Тейешле шарттар булғанда ғына яҡшы кадрҙар «үҫтерергә» мөмкин, — тип иҫәпләй тренер.
Республика Президенты уның фекере менән ризалашып, был мәсьәлә буйынса баш ҡала хакимиәте башлығына эш ҡушыуын хәбәр итте.
Республика башлығы, спорт мәктәбендә капиталь ремонт 2014 йылда эшләнергә тейеш тип белдерҙе.
Рөстәм Хәмитов уҡытыусынан республикала спорт бейеүҙәрен үҫтереү өсөн нимәләр етмәүе менән ҡыҙыҡһынды. Үҙебеҙҙең зал булмауы, тине тренер. Әлеге ваҡытта спорт бейеүҙәре менән шөғөлләнеү һәм ярыштар үткәреү өсөн иң уңайлы урындар булып «Динамо» стадионы һәм Спорт һарайы залдары тора. Әммә улар үҙ залдары булыуын теләй.
— Миңә нимәләр кәрәклеген яҙығыҙ һәм мин тейешле бурыстар йөкмәтермен, — тине республика Президенты.
Өфөнөң «Колгуевский» биҫтәһендә балалар поликлиникаһы булмау айҡанлы ла мөрәжәғәт иттеләр. Мөрәжәғәт итеүсенең дүрт йәшлек балаһы, ошо биҫтәләге уның тиҫтерҙәре кеүек үк, өс биҫтә балалары хеҙмәтләндерелгән поликлиникала ҡарала. Пациенттарҙың күп булыуы һәм медицина хеҙмәткәрҙәре етешмәү сәбәпле, күрһәтелгән медицина ярҙамының сифаты аҡһай.
— Республика педиатрҙарҙарға ҡытлыҡ кисерә, 1000-ләп белгес етешмәй, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Һаулыҡ һаҡлау министрлығына һәм ҡала мэрына был мәсьәләне өйрәнһендәр өсөн бурыс йөкмәтәсәкмен. Ә һеҙҙән әҙерәк сабыр итеүегеҙҙе һорайым. Барлыҡ процедураларға – проект, килешеү һәм башҡа мәсьәләләргә – ваҡыт талап ителәсәк. Әммә беҙ был эште башлаясаҡбыҙ.
Ғариза яҙыусы, мәсьәлә тулыһынса хәл ителгәнгә тиклем, биҫтәлә ваҡытлыса педиатрия бүлеген ойоштороуҙа ярҙам итеүҙәрен һораны. Был һорау ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалманы.
Шулай уҡ Белорет районынан, Нефтекама ҡалаһынан үҙ проблемелары менән мөрәжәғәт итеүселәр булды. Төбәк етәксеһе уларҙың һәр береһен хәл итеүҙә ярҙам күрһәтәсәген белдерҙе.
Әйтергә кәрәк, Башҡортостан Президенты, Рәсәй Президентының бойороғона ярашлы, йылына ике тапҡыр халыҡты ҡабул итә. Бынан тыш, урындарға сығып, халыҡ менән аралашыу формаһы ла әүҙем ҡулланыла.


text:
Молдова
Молдова Республикаһы (Republica Moldova) — Европалағы ил. Ул көнбайышта Румыния менән, көньяҡта, төньяҡта һәм көнсығышта Украина менән сиктәш. Башҡалаһы — Кишинёв ҡалаһы. Майҙаны 33 846 км2.
Республика энокультураларҙың күплеге менән айырыла. Халыҡтың күпселеге (2004 йылғы иҫәп алыу буйынса 93%) правосливие динендә. ЭТП күләме 2012 йылда 7,559 миллиард доллар тәшкил итте, йән башына 2128 доллар самаһы. Аҡса берәмеге – лей. 2014 йылдың 4 октябренә торошло 1 молдава лейе 2,7 һумға тигеҙ булды[3].
1924 - 1940 йылдарҙа Молдавия АССР-ы Украина ССР составында була. 1940 йылдан 1991 йылға тиклем Молдавия Совет Социалистик Республикаһы исеме менән союздаш республикалар хоҡуғында СССР составында була. 1990 йылдың 5 июненән – Молдова Совет Социалистик Республикаһы. 1991 йылдың 27 августында бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителә.


text:
Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаусылар «Земство табибы» программаһы проекты менән танышты
Башҡортостандың «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Земство табибы» проекты тормошҡа ашырыласаҡ төбәктәр иҫәбенә инеүе ихтимал. Бөгөн федераль программа проекты менән Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаусылар таныша алды. Сараны вуз хакимиәте ярҙамында «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк сәйәси советы ағзалары ойошторҙо. Студенттар менән асыҡ һөйләшеүҙә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк сәйәси советы ағзаһы Рөстәм Игбаев, Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының кадрҙар менән тәьмин итеү һәм дәүләт граждандар хеҙмәте бүлегенең баш белгес-эксперты Раян Миһранов, БДМУ-ның клиник ординатура һәм интернатура бүлеге начальнигы Фларис Мусин һәм башҡалар ҡатнашты.
«Земство табибы» федераль программаһы 2012 йылдың 1 ғинуарынан эшен башламаҡсы. Программа ауыл еренә йәш белгестәрҙе йәлеп итеү сараларын күҙ уңында тота. Шулай итеп, биш йыл дауамында ауыл дауаханаларында эшләргә теләүсе һәр табипҡа дәүләттән 1 миллион һум бүленәсәк. Был инициатива менән «Берҙәм Рәсәй» партияһы һәм Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты лидеры, РФ Премьер-министры Владимир Путин сығыш яһаны.
Программа әлегә эшләнеү өҫтөндә, шуға күрә студенттар барлыҡ һорауҙарына ла тулы яуап ала алманы. Әммә, Рөстәм Игбаев һүҙҙәренсә, йыл аҙағынаса программа эшләнеп бөтәсәк.
«Земство табибы» проекты, тәү сиратта, ауылдарҙа һаулыҡ һаҡлауҙың сифат кимәлен арттырыуға йүнәлтелгән, тип билдәләне Рөстәм Игбаев.
— Бөгөн ауыл ерендә белгестәр етешмәй. Күпселек осраҡта был социаль-көнкүреш, торлаҡ мәсьәләләре, түбән эш хаҡы менән бәйле. «Земство табибы» проекты был проблеманы хәл итергә реаль мөмкинлек бирә, — тине Рөстәм Игбаев.
Программаның ҙур потенциалы бар һәм уны уңышлы тормошҡа ашырғанда, ауыл ерендә һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә һиҙелерлек һөҙөмтәләргә өлгәшеп була, тип билдәләне ул.


text:
Мәшғүллек хеҙмәте эшҡыуарлыҡҡа бушлай өйрәтә
Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге базаһында "Эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге нигеҙҙәре" курс-консультациялары ойошторолдо. Уҡытыу бушлай алып барыла.
Иҡтисади көрсөк һәм шуның эҙемтәһендә эшһеҙлек арта барыу шарттарында мәшғүллек хеҙмәте халыҡты эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеүҙе үҙ эшенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе итеп ҡарай. Мәҫәлән, хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеү буйынса республика өҫтәмә саралар программаһы буйынса ғына ла 740-тан ашыу эшһеҙ үҙ эшен асыуҙа ярҙам аласаҡ, тип планлаштырыла.
Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә курстар 20 мартҡа тиклем дауам итәсәк. Был ваҡытҡа 40 кеше уҡыуын тамамлаясаҡ.


text:
Етем балаларҙы диспансеризациялау планы 2009 йылда тулыһынса үтәлгән
В 2009 йылда республиканың 56 район һәм ҡалаһында стационар учреждениеларҙағы етемдәрҙе һәм ауыр хәлдә тороп ҡалған балаларҙы диспансеризациялау үткәрелгән. Был турала «Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Рәлиҙә Шакирова хәбәр итте.
17 йәшкә тиклемге 10615 бала диспансеризацияланырға тейеш булған, шуларҙың 568-е — дүрт йәшкә тиклемге балалар.
Медицина тикшереүе 144 учреждениела — һаулыҡ һаҡлау системаһының 3 сабыйҙар йортонда, мәғариф системаһындағы 96 балалар йортонда һәм мәктәп-интернатында, 45 халыҡты социаль яҡлау учреждениеһында үткәрелгән.
«Башҡортостан Республикаһы буйынса 2009 йылға иҫәпләнгән диспансеризациялау планы тулыһынса үтәлгән, — тине Рәлиҙә Муса ҡыҙы. – Диспансеризация үткәреүгә түләүҙәр башҡарыу өсөн Федераль мотлаҡ медицина страховкалау фондынан 25 миллион һумдан ашыу аҡса күскән».
Диспансеризация һөҙөмтәләре балаларҙың сәләмәтлек торошонда негатив күренештәр булыуын асыҡланы, тип билдәләне министр урынбаҫары.
Сәләмәт балалар иҫәбе 4 проценттан артмай. Бер балаға уртаса ике-өс ауырыу тура килә. «Был күрһәткестәр Рәсәй Федерацияһы күрһәткестәре менән тап килә», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәлиҙә Шакирова.
Асыҡланған ауырыуҙар структураһында беренсе урында психиканың ҡаҡшауы һәм үҙ-үҙен тотошо үҙгәреүе тора (19,3%), икенсе урында – һөйәк-мускул системаһы һәм тоташтырғыс туҡыма ауырыуҙары (12,6 %), өсөнсөлә — аш һеңдереү ағзалары ауырыуҙары (12,2 %).
Етем балаларҙа асыҡланған ауырыуҙар иҫәбен билдәләүсе һан республика буйынса балалар ауырыуҙарының дөйөм күрһәткесенән 4,5 процентҡа юғарыраҡ.
Шуның менән бергә, 2008 йыл менән сағыштырғанда был кимәл 24 процентҡа түбән һәм был, үҙ сиратында, алып барылған реабилитацион сараларҙың һөҙөмтәлелеге хаҡында һөйләй, тине Рәлиҙә Муса ҡыҙы.


text:
Аграрийҙар шәкәр сөгөлдөрө плантацияларын арттыра
Шәкәр сөгөлдөрө быйыл Башҡортостанда 67 мең гектарҙы биләйәсәк. Был культураның майҙандарын аграрийҙар бер юлы биш процентҡа арттыра. Бындай тенденция киләһе йылда ла һаҡланасаҡ.
— Шәкәр сөгөлдөрө иң табышлы культураларҙың бероеһе булып ҡала, — тип иҫәпләй Башҡортостандың ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко. — Республикалағы дүрт шәкәр заводын сеймал менән тәьмин итеү өсөн беҙҙә кәм тигәндә 67-68 мең гектар шәкәр сөгөлдөрө булырға тейеш.
Николай Коваленко әйтеүенсә, 30 мартҡа ҡарата шәкәр заводтары 1,2 млн тонна татлы тамыраҙыҡ алыуға килешеүҙәр төҙөгән, ә заводтарҙың эшкәртеү мөмкинлеге – йылына 1,6 млн тонна.
Шәкәр сөгөлдөрө майҙандарын арттырыу мәсьәләһенә республиканың Ауыл хужалығы министрлығы ҙур әһәмиәт бирә.
— Был мәсьәләгә бәйле беҙ шәкәр заводтары базаһында 2012 йылда ошо культураны үҫтереү һәм эшкәртеү шарттары буйынса кәңәшмәләр үткәрәсәкбеҙ, — тип билдәләне Николай Коваленко республика агрономия конференцияһында.


text:
Төбәктә АҠШ-ҡа экспортҡа ебәрер алдынан 14000 килограмм самаһы бал тикшерелгән Фото: автор фотоһы
Төбәктә АҠШ-ҡа экспортҡа ебәрер алдынан 14000 килограмм самаһы бал тикшерелгән
Төбәктә АҠШ-ҡа экспортҡа ебәрер алдынан 14000 килограмм самаһы бал тикшерелгән Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостанда АҠШ-ҡа экспортҡа ебәрер алдынан 14000 килограмм самаһы бал тикшерелгән. Россельхознадзорҙың төбәк буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре пластик һәм быяла банкаларға тултырылған 13 639 килограмм тәбиғи балға тикшереү үткәргән.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, бал ГОСТ һәм АҠШ талаптарына тура килә. Продукцияға халыҡ-ара ветеринар сертификаты бирелгән.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге лә АҠШ-ҡа балдың тәүге партияһын оҙата. 18,7 тонна продукт тейәлгән контейнер былтыр сентябрь айында төҙөлгән оҙайлы килешеү сиктәрендә ебәрелә.


text:
Һайлау участкаларын төҙөү тамамланды
Башҡортостанда өс бер мандатлы һайлау округы – 33-сө Төньяҡ, 49-сы Көньяҡ һәм 50-се Мәләүез округтары буйынса БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттарын өҫтәмә һайлау үткәреү өсөн һайлау участкалары төҙөү процесы тамамланды.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы хәбәр итеүенсә, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттарын өҫтәмә һайлау үткәреү буйынса Календарь саралар планына ярашлы, 33-сө Төньяҡ бер мандатлы һайлау округына ингән Асҡын, Балтас һәм Мишкә райондары хакимиәт башлыҡтары ҡарары менән 157 һайлау участкаһы ойошторолдо. Шул иҫәптән Асҡын районында — 46 һайлау участкаһы, Балтаста — 51, Мишкә районында — 60 һайлау участкаһы. Йылайыр, Күгәрсен һәм Көйөргәҙе райондары ингән 49-сы Көньяҡ бер мандатлы округ биләмәһендә 138 һайлау участкаһы төҙөлдө (Йылайырҙа – 32 участка, Күгәрсендә – 55, Көйөргәҙелә — 51 һайлау участкаһы). 50-се Мәләүез бер мандатлы округында (Мәләүез районы һәм ҡалаһы) 46 һайлау участкаһы ойошторолдо.
Территориаль һайлау комиссиялары участка һайлау комиссияларын ойоштороу буйынса тәҡдимдәр ҡабул итә башланы.


text:
Башҡортостан йыл һайын 400 млн һумға тоҡомло мал һатып ала
Башҡортостан аграрийҙары йыл һайын дүртешәр мең баш тоҡомло мал һатып ала. Бер баш һыйыр малының уртаса 80-100 мең тороуын иҫәпкә алғанда, йыл һайын был маҡсатҡа яҡынса 400 млн һум тотонола, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығында. Беҙҙең республикала тоҡомло мал һатып алыу — малсылыҡты үҫтереүҙәге өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе.
— «500 ферма» республика программаһы тормошҡа ашырыла башлауы арҡаһында тоҡомло мал һатып алыу күрһәткестәре 5 мең баштан ашып китәсәк, — тип иҫәпләй БР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Азат Йыһаншин.
Ауыл халҡы мул һөт биреүсе малдарҙы әүҙемерәк һатып ала. Әле Венгрия, Финляндия, Германия һәм Белоруссиялағы партнерҙар менән тоҡомло мал ҡайтарыуға килешеүҙәр төҙөлгән. Шулай уҡ үҙебеҙҙә үрсетелгән, шул иҫәптән республиканың тоҡомсолоҡ хужалыҡтарында (республикала ошондай 125 хужалыҡ иҫәпләнә) аҫралған мал да ҙур һорау менән ҡуллана.
Ауыл хужалығы предприятиеларының тоҡомло мал һатып алыуға сығымдары ҙур булыуы арҡаһында, БР Ауыл хужалығы министрлығы был йүнәлеште субсидиялау, шул иҫәптән федераль бюджеттан субсидия юллау мөмкинлеген тикшерә.


text:
Бүздәк районында «Фронтовикка минең бүләгем» конкурсы иғлан ителде
«Фронтовикка минең бүләгем». Бүздәк районында мәктәп уҡыусылары һәм мәктәпкәсә йәштәге балалар араһында иғлан ителгән конкурс шулай атала. Был конкурсҡа төрлө сувенирҙар, һүрәттәр, фотолар, ҡул эштәрен алып килергә мөмкин. Төп шарт – улар үҙ ҡулың менән яһалырға тейеш. Бар эштәр ҙә урындағы тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында айырым экспозицияла урын аласаҡ. Был турала “Бүздәк хәбәрҙәре” гәзитенә һылтанма менән Бүздәк районы хакимиәтенең рәсми сайты хәбәр итә. Ижади ярыш алдағы Бөйөк Еңеүҙең юбилейына арнала һәм үҫеп килеүсе йәш быуында ватансылыҡ тойғоларын һәм оло быуын вәкилдәренең хәрби һәм хеҙмәт ҡаһарманлыҡтарына, Ватандың героик батырлығы, яулаған үрҙәренә ихтирам тойғоһо тәрбиәләүҙе маҡсаты итеп ҡуя.


text:
Төбәк компонентын һаҡлап ҡалыуҙы яҡлап 250 мең ҡултамға йыйылған
Башҡорттар ҡоролтайының был башланғысын башҡа милли ойошмалар ығышлап булһа ла күтәреп алды. Ҡултамға йыйыу «Беҙ Федераль мәғариф стандарттарында мили төбәк компонентын һаҡлауҙы талап итәбеҙ» шиғары аҫтында ойошторолдо.
Дмитрий Медведевҡа юлланған хатта күп милләтле Башҡортостан халҡы уға, йәғни президентҡа ватандаштарҙың хоҡуҡтары һәм азатлығы гаранты булған өсөн мөрәжәғәт итә. Тыуған телдәрҙе уҡытыу, үҙ халҡының тарихын һәм мәҙәниәтен белеүгә һәр кем хоҡуҡлы. Ошоларҙы ҡанун нигеҙендә нығытыу кәрәк тигән фекерҙәр бар.


text:
Башҡортостан менән Силәбе өлкәһенең ауыл хужалығы министрлыҡтары агоросәнәғәт комплексында хеҙмәттәшлек итеү тураһында һөйләшеп килеште
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлия Антипина/.
Өфөлә Силәбе өлкәһе делегацияһының сәфәре барышында Башҡортостан менән Силәбе өлкәһенең ауыл хужалығы министрлыҡтары араһында 2015-2017 йылдарға Саралар планы (юл картаһы) раҫланды. Документҡа ведомство башлыҡтары — Николай Коваленко һәм Сергей Сушков ҡул ҡуйҙы.
Документҡа ярашлы, төбәктең ауыл хужалығы предприятиелары берлектәге күргәҙмә эшмәкәрлектәрен әүҙемләштерә, аграрийҙарҙың ҡаҙаныштарын сағылдырған йәрминкәләр ойоштора. Малдарҙың ауырыуҙары таралыуына юл ҡуймау өсөн берлектәге саралар әҙерләү буйынса ветеринария хеҙмәттәре араһындағы бәйләнеш нығытыласаҡ. Силәбе өлкәһен ябай һәм комплекслы минераль ашламалар, бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культуралар орлоҡтары, күп һәм бер йыллыҡ үләндәр менән тәьмин итеү тураһында һөйләшеп килешелде. Яҡтар ауыл хужалығы техникаһы һәм ҡорамалдары өлкәһендә хеҙмәттәшлекте киңәйтергә ниәтләй.
Силәбе өлкәһенең Ауыл хужалығы министрлығы вәкилдәре XXV халыҡ-ара «АгроКомплекс-2015» күргәҙмәһендә һәм «Алексеевка» совхозының теплица комплексында булды.


text:
Башкортостан вәкилдәре “Рәсәй берҙәм” форумында ҡатнашты
Башкортостан вәкилдәре Түбәнге Новгород ҡалаһында үткән “Рәсәй берҙәм” XIV халыҡ-ара ғилми-сәнәғәт форумында ҡатнашты. Унда Рәсәйҙең 46 төбәге һәм 22 сит ил вәкилдәре йәмғиәт үҫеше һәм иҡтисадты модернизациялауҙың көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерҙе. Мәҫәлән,РФ Иҡтисади үҫеш министры Эльвира Нәбиуллина рәйеслегендә РФ-ның Иҡтисади үҫеш министрлығы ҡарамағындағы тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек буйынса Совет ултырышы булып уҙҙы. Унда БР-ҙың Сәнәғәт һәм тышҡы бәйләнештәр министрының беренсе урынбаҫары Вилорий Яҡупов ҡатнашты.
Башҡортостан вәкилдәре шулай уҡ Рәсәй халыҡтары конгрессында, “Түбәнге Новгород өлкәһенең юғары технологиялы кластеры миҫалында Рәсәй төбәктәрендә бергә төҙөлгән инновацион – технологик программаларҙы бойомға ашырыуҙа халыҡ – ара кооперацияһы” конференцияһында, нанотехнологиялар буйынса симпозиумда һәм башҡа сараларҙа ҡатнашты.


text:
Наркотиктар менән сауҙа итеүсе төркөм ҡулға алынды
Махсус операция барышында наркотиктар әйләнешен күҙәтеү инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре бер төркөм йәштәрҙең Стәрлетамаҡта һәм күрше район-ҡалаларҙа наркотиктар менән сауҙа итеүен асыҡлай.
Наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, 2008 йылда наркотиктарға бәйле 2 мең 413 енәйәт асыҡланған, шуларҙың 1 мең 700-ҙән ашыуы наркотик һәм психотроп матдәләр менән законһыҙ сауҙа иткән өсөн. Республика наркополицейскийҙары Рәсәйҙең башҡа төбәктәре, шулай уҡ Башҡортостан өсөн тәғәйенләнгән 12 халыҡ-ара каналдың юлын япҡан. Йәмғеһе 1 мең 574 енәйәт эше ҡуҙғатылған. Судҡа ебәреләгән 680 эш буйынса 891 кеше яуаплыҡҡа тартырылған, 240 кеше иркенән мәхрүм ителгән.


text:
Башҡортостандың ике мәктәбенә республиканың арҙаҡлы шәхестәренең исемдәре бирелде
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән ике дөйөм белем биреү мәктәбенә республиканың арҙаҡлы шәхестәренең исемдәре бирелде.
Өфөнөң Калинин районындағы 140-сы башҡорт гимназияһына башҡорт прозаигы, драматург, БАССР-ҙың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның исеме бирелде.
Борай районының Кәшкәләү урта мәктәбе ошо мәктәпте тамамлаған күренекле педагог, профессор Мөсәлиә Ғәли ҡыҙы Хәйруллинаның исемен йөрөтәсәк, тип хәбәр итә БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Фото:
Мәскәүҙең ижади коллективтары Латвияның баш ҡалаһында башҡорт мәҙәниәте менән таныштырасаҡ
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
11 ноябрҙә Латвияның баш ҡалаһы Ригала башҡорт музыкаһы концерты уҙа. Этник музыка һөйөүселәрҙе Балтика Халыҡ-ара Академияһының тамашалар залында көтәләр. Унда Мәскәүҙең «Аҡ тирмә» фольклор коллективы (етәксеһе Гөлсинә Батыршина), «Алтын ай» бейеү ансамбле һәм «Заман» этно-төркөмө сығыш яһай. Концертҡа инеү ирекле.
Коллективтар Ригаға Башҡортостан делегацияһы составында бара, тип хәбәр итте сараны ойоштороусы Рәмил Ҡадиров. Сәфәрҙе «Салауат Юлаев» Балтика халыҡ-ара үҙәге ойоштора. Концерт Балтика Халыҡ-ара Академияһы хеҙмәттәшлегендә уҙғарыла.
Программала ҡатнашыусы төркөмдәрҙең барыһы ла Мәскәүҙәге «Башҡортостан яҡташлығы» төбәк йәмәғәтселек ойошмаһына инә. «Аҡ тирмә» фольклор коллективы «Мәскәү халыҡтары» мәҙәниәт фестивалдәрендә, Мәскәү һабантуйҙарында, Кремь һарайында, Өфө, Ҡазан һәм илебеҙҙең башҡа ҡалаларында ойошторолған концерттарҙа даими ҡатнаша. «Алтын ай» бейеү ансамбле 2011 йылда башҡорт халҡының традицияларын һаҡлау һәм бейеү мәҙәниәтен популярлаштырыу маҡсатында булдырылған. Уның ағзалары — Башҡортостанда тыуып үҫеп, илдең баш ҡалаһына уҡырға йәки эшләргә килгән кешеләр. «Заман» этно-төркөмөнә музыкаль уҡыу йорттарын тамамлаусылар тупланған. 2014 йылда төркөм «Turkvision» II Халыҡ-ара телевизион йыр бәйгеһендә өсөнсө урын яуланы. Етәксеһе Радмир Мөфтәхин халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты, башҡорт халыҡ көйҙәрен үҙенсәлекле эшкәртеү авторы .


text:
Төбәктәге ҙур һәм урта предприятиеларҙың кисектерелгән бурыс өлөшө 1,6 процент тәшкил иткән
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
2016 йылдың ғинуар аҙағына республикалағы ҙур һәм урта предприятие, ойошмаларҙың дөйөм бурысы 1122,8 миллиард һум тәшкил иткән, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Күрһәткес кредитор бурысын һәм банк, заем кредиттары буйынса бурысты үҙ эсенә ала. Кисектерелгән бурыс өлөшө — 1,6 процент, йәғни 17,4 миллиард һум.
Ҙур һәм урта предприятие, ойошмаларҙың дебитор бурысы — 410,5 миллиард, кисектерелгән бурысы 29,3 миллиард һум тәшкил иткән. Кисектерелгән дебитор бурысы өлөшөнә 7,1 процент тура килә (бер йыл элек — 8,1 процент).


text:
Республиканың Милли йәштәр театры гастролдәр менән Ханты-Манси автономиялы округына барасаҡ
20-26 мартта Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры гастролдәр менән Ханты-Манси автономиялы округына бара, унда башҡорт труппаһы Туфан Миңнуллиндың «Диләфрүзгә дүрт кейәү» музыкаль комедияһын күрһәтәсәк. Актерҙар Сорғот, Нефтеюганск, Нижневартовск, Лангепасе, Лянторе һәм Түбәнге Сартым ҡалаларында сығыш яһаясаҡ.
Был күңелле комедияла ролдәрҙе Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Илсур Хәбиров, Нәғим Нурғәлин, Венер Камалов, Гөлшат Ғайсина, Альбина Кашанова, шулай уҡ Илнур Лоҡманов, Радмир Абдуллин башҡара.
Милли йәштәр театрының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, гастролдәр 2008-2017 йылдарға иҫәпләнгән «Рәсәй Федерацияһы башҡорттары» дәүләт программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә республиканан ситтә йәшәгән башҡорттарға ярҙам итеү маҡсатында үтәсәк.


text:
Кушнаренко районы хакимиәте башлығы тәғәйенләнде
2009 йылдың 14 майында Кушнаренко ауылында Кушнаренко районы муниципаль районы Советы ултырышы үткәрелде. Унда муниципаль район хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһында мәсьәлә ҡаралды.
Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Кушнаренко районы муниципаль районы хакимиәте башлығы вазифаһына контракт буйынса Йосопов Алмас Мәмдүх улы тәғәйенләнде.
Алмас Йосопов 1960 йылда Саҡмағош районының Сыйрышбаш ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлаған. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1985 йылда Саҡмағош район Советы башҡарма комитетының ауыл хужалығы идаралығы аппаратында өлкән технадзор инженеры булып башлай. 1986 йылдан 2001 йылға тиклем Саҡмағош район агросәнәғәт берекмәһендә өлкән технадзор инженеры, Саҡмағош районы 85-се профессиональ лицейында махсус дисциплиналар уҡытыусыһы һәм директорҙың уҡыу-производство эше буйынса урынбаҫары, "МТС" предприятиеһы директоры булып эшләй. 2001 йылдан хәҙерге ваҡытҡа тиклем "Башҡорт" машина-технология станцияһы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһының Саҡмағош филиалы директоры вазифаһын биләне.
Алмас Йосопов "Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре" исеменә лайыҡ.


text:
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафоны республика буйлап тантаналы йөрөшөн тамамланы
ӨФӨ, 2014 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» муниципаль берәмектәр араһында мәҙәни ваҡиғалар марафоны республика буйлап үҙенең тантаналы йөрөшөн тамамлап Өфөгә ҡайтты.
Ҡала Мәҙәниәт һарайында уҙған, «Өфө — дуҫлыҡ һәм берҙәмлек ҡалаһы» профессиональ ижади коллективтар фестивале марафондың Башҡортостандың баш ҡалаһына килеүендә сағыу ваҡиғаға әйләнде. Фестивалдә үҙҙәренең профессиональ оҫталыҡтарын Рәсәйҙең 10 ҡалаһынан 13 коллектив күрһәтте.
«Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы» марафоны 2014 йылдың 23 ғинуарында башланғайны. Марафондың символын – Рәсәй һәм Башҡортостандың Мәҙәниәт йылы эмблемаһы менән штандартты Бөрө районы «Керәшен һыуыҡтары-2014» асыҡ эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсын тантаналы ябыуҙа алды. 11 айҙа марафон республиканың бөтә ҡалаларында һәм райондарында булды, бренд күргәҙмә йәки ваҡиғалы саралар, фестивалдәр, конкурстар, халыҡ байрамдары, акциялар, биҙәү-ҡулланма йәки һынлы сәнғәт күргәҙмәләре, флешмобтар уҙғарылды.
Өфө марафонды ҡабул иткән республиканың 63-сө нөктәһе булды. «Донъяны матурыраҡ итәйек!» девизы аҫтында Мәҙәниәт йылы штандарты Башҡортостандың баш ҡалаһында Мәҙәниәт йылын рәсми рәүештә япҡанға тиклем 22 декабргә ҡәҙәр буласаҡ.


text:
Башҡортостанда республика Президентын һайлауҙа тауыш биреү тамамланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Киске сәғәт 8-ҙә Башҡортостанда һайлау участкалары ябылды. Башҡортостан Президентын һайлауҙа тауыш биреү тамамланды. БР Үҙәк һайлау комиссияһының мәғлүмәттәренә ярашлы, киске сәғәт 6-ға республикала тауыш бирергә барыусыларҙың һаны 65,43 проценттан артты. Тәтешле, Илеш, Балтас, Краснокама райондары халҡы юғары әүҙемлек күрһәтте. Бында тауыш бирергә килеүселәрҙең иҫәбе 86 проценттан уҙҙы.
Берҙәм тауыш биреү көндө 14 сентябрҙә республикала 3453 һайлау участкаһы эшләне. Шул иҫәптән 3419 стационар участка һәм һайлаусыларҙың ваҡытлыса торған урындарында 34 участка ойошторолғайны.
Йәшәү урыны буйынса теркәүҙәре булмаған республика халҡы һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплексы менән йыһазладырылған, Өфөлә, Киров районының 119-сы һайлау участкаһында тауыш бирҙе.
Берҙәм тауыш биреү көндө 2014 йылдың 14 сентябрендә Башҡортостан территорияһында 22 һайлау кампанияһы уҙҙы. Уларҙың иң мөһиме – ваҡытынан алда республика Президентын һайлау.
Республика халҡы 43-сө Красный Холм һайлау округы буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутат һайланы. Межгорьела ҡала Советына депутаттар һайланылар. Советтар депутаттарын өҫтәмә һайлауҙар өс ҡала округында (Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский); өс ҡала биләмәһендә (Благовещен, Мәләүез, Учалы), 12 муниципаль районда ойошторолғайны. Абҙаҡ ауыл советында ваҡытынан алда депутаттар һайлау уҙҙы.


text:
Төркиә йәштәре Өфө менән таныша
Өфөгә Төркиәнең Мерсин ҡалаһынан йәштәр делегацияһы килде. Уның составында 17 кеше. Өфөнөң Йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе Урал Килсенбаев аңлатыуынса, визит MULTI халыҡ-ара йәштәр программаһы сиктәрендә ойошторолған. Башҡортостандың баш ҡалаһында ул өсөнсө йыл рәттән тормошҡа ашырыла, ә республикала 1997 йылда бойомға ашырыла башлаған. Проект төрлө илдәрҙең йәштәре араһындағы диалогты үҫтереүгә йүнәлтелә. Уның нигеҙендә республика йәштәре Төркиә, Польша, Израиль, Англия, Эстония, Украина һәм Германиянан тиҫтерҙәре менән танышҡан.
— MULTI сит илдән килгән дуҫтарҙы ғаиләлә ҡабул итергә һәм һиндә ҡунаҡ булған кешенең илендә булып ҡайтырға мөмкинлек бирә, — ти Урал Килсенбаев. – Ошондай алмашыу арҡаһында йәштәр үҙҙәренең белем даирәһен арттыра: икенсе илдәрҙең тарихы, көнкүреше, мәҙәниәте, йолалары менән таныша. Был беҙҙең үҫмерҙәргә лә, ҡунаҡтарға ла ҡыҙыҡлы.
Бынан тыш, төрлө ил вәкилдәренең хәҙерге йәштәрҙе борсоған һорауҙарҙы тикшерергә, уларҙың дәүләтендә ғәмәлгә ашырылған йәштәргә ярҙам программалары менән танышырға мөмкинлеге бар.
Төркиәнән килгән ҡунаҡтарҙы бай программа көтә: улар Өфөнөң Ленин һәм Киров райондарындағы үҫмерҙәр клубтары эшмәкәрлеге менән танышасаҡ, сәнғәт, музыка, спорт өлкәһендәге проекттарҙа ҡатнашасаҡ. Ошо рәүешле үҫмерҙәр күңеленә яҡын йүнәлеште һайлай, яңы нәмәгә өйрәнә һәм үҙе белгәндәрен күрһәтә аласаҡ.
Ҡунаҡтарға ҡыҙыҡлы экскурсия маршруты ла әҙерләнгән – йәштәр Бөрйән районындағы профилле лагерға барасаҡ, Шүлгәнташ мәмерйәһен, Шишмә районындағы Турахан кәшәнәһен ҡараясаҡ, Өфө парктарында һәм музейҙарында буласаҡ.


text:
Һайлауҙар менән беррәттән референдум да үтә
Унда халыҡ ауылдарҙы бер-береһенә ҡушыуға мөнәсәбәтен белдерәсәк.
Ә республика үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Рәмил Мәжитов тура бәйләнештә халыҡтың һорауҙарына яуап бирҙе. Уның әйтеүенсә, 2 мең 17 кеше депутатлыҡҡа дәғүә итә, уларҙың яртыһы тиерлек берҙәм Рәсәй фирҡәһенән, тағы шул самаһы үҙ-үҙен тәҡдим иткән. Коммунистар, либерал-демократтар бармаҡ менән һанарлыҡ, ә “Ғәҙел Рәсәй” фирҡәһенән кандидаттар бөтөнләй юҡ.
Әйтелеүенсә, 5-се октябрҙәге муниципаль һайлауҙар менән беррәттән референдум да үтә. Унда халыҡ ауылдарҙы бер-береһенә ҡушыуға мөнәсәбәтен белдерәсәк. Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Рәмил Мәжитов әйтеүенсә, һайлаусыларҙың 50 проценты һәм шуға ҡушып тағы бер кеше ыңғай тауыш биргән осраҡта ғына ҡушылыу буйынса референдум ғәмәлгә ашҡан тип иҫәпләнәсәк. Ҡушылырға тейешле ике ауылдың береһендә генә лә ыңғай тауыштар 50 процент плюс бер тауыш булмаһа, ул ғәмәлгә ашмаясаҡ.


text:
Фото:
Башҡортостанда 676 мең тонна ашлыҡ һуғылған
Фото:
Һуғып алынған ашлыҡ Башҡортостанда 676 мең тонна тәшкил итә. 16 авгусҡа ҡарата республика буйынса 764 мең гектар майҙанда ашлыҡ һуғылған, уртаса уңыш – гектарынан 8,9 центнер. Шундай мәғлүмәт бирә БР Ауыл хужалығы буйынса консультация үҙәге.
Саҡмағош районы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып һуғыуҙы тамамлағандарҙың береһе, район эшсәндәре 33,5 мең тонна иген алған, ә уңыш гектарынан 15 центнер тәшкил иткән. Стәрлетамаҡ районында 19,3 мең гектарҙан 25,6 тонна иген йыйып алынған.
Шулай уҡ Мәләүез, Күгәрсен, Ейәнсура һәм Бөрйән райондары ураҡты ослаған. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бик күп райондарҙа әлеге мәлдә урып һуғыу техникаһы һуңғы гектарҙарын үтә. Ишембай, Шишмә, Шаран, Ҡырмыҫҡалы райондары – шулар араһында.


text:
Һеҙҙең Сталин
- Подробности
- Родительская категория: Мәҡәләләр
- Опубликовано 02.01.2010 16:56
Ҡайһы бер йәш башҡорт зыялылыры һуңғы ваҡытта, тарих дәрестәрен онотоп, Сталинды һәм сталинизмды маҡтарға тотондолар. Бер-береһе артынан Интернет сайтарында төрлө мәҡәләләр яҙа. Сталиндың тыуған көнөнә арнап, уның ҡанлы енәйәттәрен аҡлап, халҡыбыҙҙы аптыратып яталар. Шуларҙың уйҙырмаларына яуап биреп, "Йәшлек" гәзитенең биттәрендә былтырғы мәҡәләне күсереп, уларға уҡыттырғым килә...
Һеҙҙең Сталин
Илдар ТУЙМАҠАЕВ
Өфө ҡалаһы
Сталинды үтә ныҡ ҙурлау китте, быларға ышанырғамы, юҡмы – һәр кешенең үҙенән тора. Ә бына ябай күҙгә күренгән нәмәләрҙән уның ниндәй кеше икәнен төҫмөрләп була. Мәҫәлән, уның портреттарын тотоп эргәһенән үтеүҙе рөхсәт итеүенән үҙ-үҙен ысынлап бөйөк даһи иҫәпләгәне күренә, медицинала был психик ауырыу – паранойя тип атала. Йәки үҙе тере ваҡытта исемен йөрөткән Сталинград ҡалаһы ул әҙәмдең аҡыл яғы сәләмәт түгел икәнен һөйләй түгелме? 1927 йылда Иосиф консультация өсөн мейе буйынса донъяла иң алдынғы һаналған академик Бехтеревҡа мөрәжәғәт иткән. Академик уға «паранойя» диагнозы ҡуйғандан һуң, икенсе көнөндә үк үҙен ағыулап үлтергәндәр.
1932 – 1933 йылдарҙа Украинала һәм Волга буйында биш млн кеше аслыҡтан үлде, ә шул уҡ саҡта сит илгә күпләп иген һатылды – былар тураһында юлбашсы белмәгән, тип һөйләйҙәр ҙә ул. Әлләсе, телефон, радио, телеграф, почта, тимер юлы, доносчиктар ул ваҡытта яҡшы эшләгән.
Белеүебеҙсә, Сталин бәләкәй генә буйлы була, үҙенең ҡиәфәтенән бик оялғаны күренә. Сөнки Бөтә Политбюро бәләкәй буйлыларҙан йыйылған. Тимәк, Иосиф Виссарионович үҙенән оҙонораҡ буйлыларҙы һәм, ғөмүмән, үҙенән нимә менәндер өҫтөнөрәк булған кешеләрҙе күрә алмаған. Шулай булғас, үҙ ҡулы менән кешеләрҙе атырға ҡул ҡуйыуы тураһында һөйләүҙәре дөрөҫ. Һәҙиә Дәүләтшинаның аяныслы яҙмышы хәтеребеҙҙә.
Үткән быуаттың 70-се йылдарында илебеҙҙә сталинизмдың йоғонтоһо яҡшы һиҙелә ине әле. «Социалистик Урал» тигән ҙур күргәҙмәлә рәссам Әхмәт Лотфуллиндың эштәрен күреп һоҡланғайныҡ, икенсе көндө тағы барһаҡ, бер нисә эше урынында юҡ. Баҡтиһәң, обкомдан функционерҙар килеп, авторҙың тетмәһен теткән: ҡара күҙлек кейгән әбей портретын күргәс, рәссамға, һин ни эшләп беҙҙең илгә ҡара күҙлек аша ҡарайһың, тип бәйләнеп, уны күргәҙмәнән алдыртҡандар. Икенсе портреттағы ҡаҡса ғына ҡыҙ портретын, ни өсөн ул ябыҡ, әллә беҙҙең илдә ашарға аҙыҡ юҡ, тип әйтергә теләйһеңме, тип алдырғандар. Институтта бер рәссам уҡыта ине, үтә коммунист булып ҡыланды, органдар менән бәйләнеше булып, Әхмәт Лотфуллинды эҙәрлекләүҙә әүҙем ҡатнашыусы шымсы ине. Ошо әҙәмгә еп иләүселәргә бағышланған эскизымды күрһәткәйнем: «һин нимә бында спекулянттарҙы төшөрәһең? Сталевар һыу эскән дә, ауыҙын еңе менән һөртөп тора – бына шундай картина эшлә,»– тигәс, институтты ташланым.
Һәр доктрина – фашизм, большевизм, христиандарҙың, ниндәйҙер ғәрәптәрҙең идеологиялары – кешене тар ғына кәртәгә индерергә тырыша, ә унда һыймағандар дошманға әүерелә, уларҙы үлтереү демагогик һүҙҙәр менән аҡлана. Иосиф халыҡтың мең йыл буйы хыялланып килгән һәм, ниһайәт, тормошҡа ашҡан аллаһы, идолы, большевизмдың иң сағыу ағзаһы булғанлыҡтан, бүтән ҡарашлы кешеләрҙе ҡырыуҙы үҙенең төп бурысы итеп һанаған, тиһәң, хата булмаҫ.
Хәҙерге көндә лә шул әҙәмдең көслө йоғонтоһо аҫтында йәшәйбеҙ: большевизм дәүеренән үк показухаға, ике йөҙлөлөккә, алдашыуға, припискаларға, ялағайлыҡҡа өйрәнгән элекке комсомол, партия ағзалары баҙар иҡтисадын ҡот осҡос нәмәгә әйләндерҙе. Һәр бер Рәсәй кешеһендә бәләкәй генә сталин ултыра: бөгөн иртәнсәк урамдан китеп барғанда бер мужиктың бәйһеҙ эте көтмәгәндә миңә өрә башланы. «Тешләмәҫкә һүҙ бирҙеме?» – тигән ғәҙел һорауға хужаһы ҡолаҡҡа ятмаған һүҙҙәр ишеттерҙе. Ғәйепһеҙ кешеләрҙе ғәйепле итеү – хәҙерге көнгә тиклем йәшәп килгән сталинизм ҡалдығы. Урамдарҙы, юлдарҙы тултырған машиналарҙың руле артында ултырған сталинистар юл хәрәкәтен тамуҡҡа әйләндермәнеме? Америка Президенты менән күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләшеп була, ә беҙҙең бәләкәй генә бөрсә-начальник ябай кешеләрҙе һанға һуҡмай маташа.
Немец фашистарын Сталин еңде, тип иҫәпләргә күндергәйнеләр. Юлбашсы, асыҡ итеп әйтмәһә лә, һуғышты бик теләне – еңгәндән һуң генералиссимус исемен алып, үҙен тағы ла бейегерәк күтәргеһе килде. Ә СССР-ҙың еңәсәген ул алдан күрҙе: миллионлаған кешене ҡорбан итергә әҙер ине. Үҙе генә данлыҡлы булыр өсөн алдан уҡ талантлы офицерҙарҙы үлтертте. Фашистар баш күтәрә башлағас та уларҙы юҡ итеп булыр ине, ә ул, киреһенсә, килешеү төҙөнө. Германия менән фашистик Италия уртаһында ятҡан Швейцария һуғышта ҡатнашмаҫ өсөн ниндәйҙер юлдарын тапты һәм халҡын, иҡтисадын һаҡлап ҡалды – еңеү бына шулай булырға тейеш ул. Гитлер ҡулы аҫтында 7 млн немец үлде, ә Иосиф етәкселегендә – 27 млн совет кешеһе – кем фашисыраҡ?
Бала саҡта, 50-се йылдарҙа, ауыл халҡы үтә ярлы йәшәне: һалам менән ҡапланған мунса ҙурлыҡ ҡына йорттар, медпункт, телефон юҡ, бәләкәй генә магазиндың кәштәләре ярым буш, уныһында ла таш кеүек ҡатҡан, кәрәсин, кер һабыны еҫе аңҡып торған перәник, бер-береһенә йәбешеп-уҡмашып бөткән карамель йә сей ҡара икмәк. Көнкүреш тауарҙарынан – кәрәсин, кер һабыны, резина калуш, берәй арзан туҡыма. Радиорепродуктор йә май шәм килһә, талашып алып бөтәләр ине, һирәк-һаяҡ уйынсыҡтар ҙа булғыланы. Ашау яғы шул икмәк тә ҡайһы ваҡыт картуф, ҡыҫҡаһы, үтә маҡтаныусан илдең сверхдержава түгел икәнен елкәм менән тойҙом. Шул йылдарҙа әсәйемдең, радионан ағылған маҡтансыҡ: «Яҡшы тормош киләсәк, һәр кеше бәхетле буласаҡ», – тигән һүҙҙәрҙе ишетеп, «-асаҡ, -әсәк», тип йыш ҡына күңелһеҙ үсекләп мығырлағаны иҫтә ҡалған.
Сталин иҡтисадты күтәрҙе, тип маҡтайбыҙ – ниндәй ысул менән эшләнгәнен беләбеҙ инде – кешеләрҙе ғаиләһенән айырып, мылтыҡ көбәге аҫтында ас, яланғас, бер ниндәй эш хаҡыһыҙ, хоҡуҡһыҙ, медицина ярҙамыһыҙ. Ундай ысул менән күтәрелгән иҡтисадтың оҙаҡ йәшәй алмаҫын белгеһе килмәне. 90-сы йылдарҙа Иосиф етәкселегендә аяҡҡа баҫтырылған совет иҡтисады селпәрәмә килде, ул ваҡыттағы дефициттарҙы, оҙон-оҙон сираттарҙы иҫкә төшөрәйек.
Бушлай медицина, белем биреү тураһында хыялланабыҙ, тик ундай хәлдәр ярлы илдә генә була. Бай илдәрҙең үҙҙәренең граждандарына яҡшы белем алыуға һәм дауаланыуға аҡсалата ярҙам биреү мөмкинлеге бар. Ә беҙ берәй табипҡа инер өсөн ауылдан район үҙәгенә килеп, унда кешеләрҙең талашҡанын күҙәтеп, сәғәттәр буйы сиратта тора инек, оноттоғоҙ ҙамы? Хәҙер ҙә шул большевизм системаһынан ҡалған мәктәп һәм медицина. Уҡыу йорттары түләүле булып китте, кешеләр хәләл көсө менән тапҡан, ауыҙынан тартып алған һуңғы аҡсаһын кеҫәһенән алып бирә, ә хөкүмәттән бының өсөн льготаһыҙ аҡса алып булмай, алһаң да, проценты үтә күп. Беҙҙең илдә белем биреү иң юғары кимәлдә, тип һаман да маҡтанабыҙ, ә үҙебеҙ автомобилдән алып һеперткегә тиклем сит илдән һатып алабыҙ. Большевизм идеологияһынан һаман да сыға алмаған сәнғәт кешеләре кино төшөрә белмәй. Театрҙы, эстраданы, беҙҙең интеллект кимәле бик түбән икәнен белмәһендәр, тиһәк, бүтән илдәргә күрһәтмәҫкә ине.
Иосифҡа, ярлы ғаиләлә тыуғанлыҡтан, йәштән үк ҡара эшкә егелергә тура килгән, тиҙәр. Тик фәҡирлек, ҡара эш кешене мотлаҡ яҡшы булырға өйрәтмәй бит әле, ә ҡайһы берәүҙәрҙе уғрылыҡҡа этәрә. «Таҙа эш» башҡарған интеллигенттарҙы юҡ иткәндән һуң ниндәй йәмғиәттә йәшәүебеҙҙе көн һайын тиерлек татыйбыҙ: транспортта ҡатын-ҡыҙҙар баҫып тора, иҫерек, маңҡаһына ҡатҡан, төкөрөнөп-һүгенешеп ултырған ир йораттары, Шариковтар нәҫеле, урын бирергә башына ла килмәй, намыҫың ҡуҙғалып береһен ултыртһаң, аптырашып, оҙаҡ итеп һиңә текләп баралар. Сталин, Брежнев вариҫтары, илебеҙ китеп бара шулай.


text:
Фото:
Февралдә Өфөлә VIII «ӨфөСәнәғәтЭкспо-2011» күргәҙмәһе үтәсәк
Фото:
Киләһе йылдың февралендә республиканың баш ҡалаһында әһәмиәтле ваҡиға - ҡала предприятиелары етештергән тауарҙар һәм продукция күрһәтеләсәк «ӨфөСәнәғәтЭкспо-2011» күргәҙмәһе үткәреләсәк.
Күргәҙмә 8-10 февралдә Нефтселәр мәҙәниәт һарайында үтәсәк. Был юлы ул һигеҙенсегә ойошторола. Ойоштороусыһы булып Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте сығыш яһай.
Фән, техника һәм технологиялар өлкәһендә Башҡортостандың баш ҡалаһы иҡтисадының ҡаҙаныштарын күрһәтеү — күргәҙмәнең төп маҡсаты. Күргәҙмә предприятиелар араһындағы иҡтисади бәйләнештәрҙе нығытыуға һәм Өфө етештереүселәре тауарҙарын рекламалауға йүнәлтелгән.
Ойоштороусылар билдәләүенсә, «ӨфөСәнәғәтЭкспо–2011» — коммерцияға ҡарамаған күргәҙмә, Өфө предприятиелары имиджын күтәреү, етештерелгән продукцияның конкурент һәләтлелеген арттырыу, тауар һатыу баҙарын киңәйтеү маҡсатында үткәрелә.
Ҡаланың юғары иҡтисади-техник күрһәткестәргә өлгәшкән, производствоһын үҫтереү һәм модернизациялау менән шөғөлләнеүсе, яңы төр продукция үҙләштереүсе сәнәғәт, төҙөлөш индустрияһы предприятиелары, бәләкәй бизнес субъекттары күргәҙмәлә ҡатнашыуға саҡырыла.
Күргәҙмә һәр төрлө тармаҡ белгестәренә лә, киң ҡатлам халыҡҡа ла берҙәй ҡыҙыҡлы буласаҡ.
Күргәҙмә барышында конкурс комиссияһы биш номинацияла еңеүселәрҙе асыҡлаясаҡ.


text:
Өфө стоматологы Рәсәй ғалимдарынан тәүгеләрҙән булып абруйлы премия алды
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт медицина университетының стоматология факультеты деканы, яңаҡ-йөҙ хирургы, медицина фәндәре докторы, профессор, Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы Сергей Чуйкин илебеҙ ғалимдарынан тәүгеләрҙән булып Бөтә донъя фондының абруйлы гуманитар премияһын алды. Ул яңаҡ-йөҙ кәмселектәре булған балаларҙы дауалауға һәм ошо сирҙәрҙе иҫкәртеүгә ҙур өлөш индергән өсөн билдәләнде. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Сергей Чуйкин — 1150 ғилми эш, 45 монография авторы (бишәүһе сит илдә донъя күргән), уйлап сығарыуға 25 патенты бар. Уның етәкселегендә 20-нән ашыу диссертация яҡланған.
Премияны тапшырыу тантанаһы «Ирен-аңҡау кәмселектәре» халыҡ-ара фондының IX конгресы сиктәрендә Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү дәүләт университетында уҙҙы.
Тәжрибә алмашыу һәм халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыу маҡсатында конгресҡа 50-нән ашыу илдән яңаҡ-йөҙ хирургияһы, ортодонтия, педиатрия һәм логопедия өлкәһе белгестәре килде. Сара барышында пленар һәм секция ултырыштары, оҫталыҡ кластары ойошторолдо.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда ирендәре кителгән һәм аңҡауҙары ярылған өс мең самаһы бала йәшәй. Әммә үҙ ваҡытында яһалған операция кескәй пациенттарға ярҙам итә ала. Яңы технологиялар балаларға ошо патологиянан арынырға мөмкинлек бирә.


text:
Сулпан Билалованың баш ҡалала асылған күргәҙмәһендә тәүге тапҡыр Голландиянан килтерелгән рәсемдәр ҡуйылғанФото: Андрей Старостин
Сулпан Билалованың баш ҡалала асылған күргәҙмәһендә тәүге тапҡыр Голландиянан килтерелгән рәсемдәр ҡуйылған
Сулпан Билалованың баш ҡалала асылған күргәҙмәһендә тәүге тапҡыр Голландиянан килтерелгән рәсемдәр ҡуйылғанФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөнөң «Болоттар» заманса сәнғәт үҙәгендә Сулпан Билалованың «Таш йыйыусылар» тип аталған шәхси күргәҙмәһе асылды. Сулпан Билалова — билдәле башҡорт рәссамы, хәҙер Мәскәүҙә йәшәй. Рәсәйҙең Рәссамдар союзы ағзаһы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты.
«Беҙ барыбыҙ ҙа тәбиғәт балалары, таштар иһә беҙҙе ғүмер буйына оҙатып йөрөй, — ти рәссам. — Күргәҙмәнең исеменә тәрән мәғәнә һалынған: минең өсөн таштар йыйыу мәле етте, был эштәрҙең барыһы ла ошо коллекцияға тупланыуы осраҡлы түгел».
Өфөләге күргәҙмәгә ҡуйылған эштәрҙең яртыһы Башҡортостанда төшөрөлгән. Автор нәфис рәүештә гүзәл бала саҡ донъяһын һүрәтләй. Улар араһында «Иҫке ҡоҙоҡ», «Таш йыйыусы», «Әсәй бишеге» — «Атай бишеге», «Ҡояш аҫтындағы батшалыҡ», «Тауыҡ», «Дегәнәк» картиналары бар. Баш ҡала тамашасыһына тәүге тапҡыр тәҡдим ителгән был рәсемдәр музыка, әҙәбиәт, тәбиғәт күренештәренән алынған тәьҫораттарға бағышланған.
Күргәҙмәне асыуҙа рәссамдар, сәнғәт белгестәре, шулай уҡ Норвегиялағы арт-галерея директоры Юстинус Ван Нистелроой ҡатнашты. Ул картиналарҙы Голландиянан Башҡортостанға килтереүҙе ойошторорға ярҙам иткән.
Сулпан Билалованың күргәҙмәһе 31 авгусҡа тиклем дауам итә. Рәссам менән интервьюны «Электрогазета»ның киләһе сығарылышында уҡығыҙ.


text:
Башҡорт дәүләт педагогия университетында рус теле һәм әҙәбиәте буйынса бушлай курстар ойошторола
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының Филологик белем биреү һәм мәҙәниәт-ара коммуникациялар институтында педагогия колледжын һәм башҡа урта һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар өсөн рус теле һәм әҙәбиәте буйынса бушлай курстар ойошторола.
Дәрестәрҙе квалификациялы белгестәр – филология фәндәре докторҙары һәм кандидаттары үткәрәсәк.
Курстар 1 июлдә Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат үҙәгендә башлана.
Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн 8(347) 273-38-11 телефоны буйынса шылтыратырға мөмкин.


text:
Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы көнө уңайынан тантаналы осрашыу үтте
Мәскәүҙә, Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә, Республика көнөн уңайынан тантаналы осрашыу үтте.
«Башинформ» агентлығына РФ Президенты ҡарамағындағы БР-ҙың Тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең ижтимағи-сәйәси бүлеге начальнигы Азат Ғәфүровтың хәбәр итеүенсә, осрашыуҙа тәбрикләү һүҙе менән БР-ҙың Тулы хоҡуҡлы вәкиле Салауат Ғүмәров сығыш яһаны. Ул, атап әйткәндә, былай тине:
— Бына 20 йыл инде беҙ төп милли байрамыбыҙ – Республика көнөн билдәләйбеҙ. Башҡортостан бөгөн – ҡеүәтле иҡтисади потенциалы булған төбәк һәм ул Рәсәй Федерацияһының иң уңышлы төбәктәре иҫәбендә. Беҙ бының менән ғорурланабыҙ. Әммә был ошоноң менән тынысланырға мөмкин булыуын аңлатмай. Иҡтисад үҫешенең инновацион төрөнә күсеү – бөгөнгө көн талабы. Заманса технологиялар һәм фәнни эшләнмәләр республикабыҙ предприятиеларында ҡулланылырға тейеш. Һәм РФ Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһы Вәкиллеге был мәсьәләне хәл итеүҙә әүҙем ҡатнаша.
Абруйлы ҡунаҡтар араһында осрашыуҙа Рәсәй Президенты Хакимиәте, Федерация Советы, Дәүләт Думаһы, Мәскәү Хөкүмәте, РФ субъекттары вәкиллектәре вәкилдәре, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, башҡорттар яҡташтар клубы ағзалары булды.
Осрашыу дуҫтарса йылы мөхиттә үтте. Кисәлә Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Ишморат Илбәков, Татарстан Республикаһының атҡаҙанған артисы Роза Хәбибуллина, Гнесиндар исемендәге Дәүләт музыкаль колледжы студенты Айтуған Ғәйзуллин сығыш яһаны.


text:
БДУ студенттары Башҡорт дәүләт филармонияһында яҙғы концерт күрһәтәсәк
26 мартта Башҡорт дәүләт филармонияһында «Студент яҙы-2013» фестивале сиктәрендә Башҡорт дәүләт университетының тарих факультеты концерты үтә. Уҡыу йортоноң әлеге факультетынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл сара Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арнала. Студенттар үҙҙәренең һәләттәрен, сараны тейешле кимәлдә үткәреү оҫталығын күрһәтәсәк. Тәжрибә шуны күрһәтә: тарих факультеты концерттары һәр ваҡыт юғары кимәлдә һәм дуҫтарса мөхиттә үтә. Факультетта белем алған студенттарҙың әҙ булыуына ҡарамаҫтан, улар бер нисә йыл рәттән призлы урындар яулай.
Концерт 15.00 сәғәттә башлана.


text:
Башҡортостандың экология министры Илдар Һаҙыев үҙен ташсы ролендә һынаясаҡ
Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы 27 февралдә «Түрә һөнәрен алмаштыра» акцияһының сираттағы этабын уҙғара. Быныһында ташсының махсус кейемен республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев кейеп ҡараясаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ республиканың Хеҙмәт министрлығының «Түрә һөнәрен алмаштыра» проекты 2013 йылдың мартында старт алған. Уның төп маҡсаты – эшсе һөнәрҙәрҙең абруйын арттырыу.
Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, йәмәғәткә, тәү сиратта йәштәргә, бер кем дә шунда уҡ министр, депутат йәки тағы ла юғарыраҡ кимәл етәксеһе булып китмәүен күрһәтеү мөһим. Бөгөн, күпселек власть органдарының идара итеүсе вәкилдәре үҙ хеҙмәт юлын нәҡ эшсе һөнәрҙәренән башлаған.
Былтыр эшсе костюмын республиканың бер нисә министры кейеп ҡараны. Шулай итеп, Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев икмәк бешереү заводында үҙен икмәк һалыусы сифатында татыны. Төбәктең аграр ведомствоһы башлығы Николай Коваленко ваҡытлыса һауынсы булды. Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова бер аҙға штукатур-малярға әйләнде. Спорт һәм йәштәр сәйәсәте министры Андрей Иванюта токарь һөнәрен самалап ҡараны.
2014 йылды «Түрә һөнәрен алмаштыра» проектында тәүгеләрҙән булып Башҡортостандың урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин ҡатнашты, уның ваҡытлыса эш урыны «Ағиҙел ағас эшкәртеү комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте булды.
Үткән аҙнала Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов Өфө нефть эшкәртеү заводы операторы булды. Тап ошо предприятиела ул ҡасандыр үҙенең хеҙмәт юлын башлай.


text:
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайҙың пленар ултырышы асылды
Башҡортостан Республикаһы дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 50-се ултырышы бөгөн Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил Рим Ҡәйүмовтың 2011 йылда кеше һәм граждан хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын үтәү тураһындағы доклады менән асылды. Бынан һуң депутаттар дөйөм белем биреү системаһын яңыртыуға арналған «Хөкүмәт сәғәте»н үткәреү тураһында һөйләшәсәк.
Икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа депутаттар дүрт республика закон проектын ҡарарға планлаштыра. Улар — «Башҡортостан Республикаһында капитал һалыуҙар формаһында инвестиция эшмәкәрлеге тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законының 5-се статьяһына үҙгәреш индереү хаҡында», «Башҡортостан Республикаһының Экология кодексына үҙгәрештәр индереү тураһында», «Башҡортостан Республикаһында ер мәсьәләләрен көйләү тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында» һәм «Башҡортостан Республикаһында физик культура һәм спорт тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында» республика закон проекттары.
Беренсе уҡыуҙа республика парламентарийҙары туғыҙ закондар сығарыу инициативаһын тикшерәсәк. Шулай итеп, ғәмәлдәге «Башҡортостан Республикаһында муниципаль хеҙмәт тураһында», «Башҡортостан Республикаһының Юл фонды тураһында», «Башҡортостан Республикаһында һунар һәм һунарсылыҡ ресурстарын һаҡлап ҡалыу тураһында», «Мәҙәниәт тураһында», «Башҡортостан Республикаһында халыҡты социаль хеҙмәтләндереү тураһында» республика закондарына үҙгәрештәр индерергә тәҡдим ителде.
Депутаттар шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың «Рәсәй Федерацияһының Енәйәт-процессуаль кодексына үҙгәрештәр индереү һәм Рәсәй Федерацияһының ҡайһы бер закондар сығарыу акттарын (закондар сығарыу акттары положениеларын) ғәмәлдән сыҡҡан тип таныу тураһында»ғы Федераль закондың 1-се статьяһына үҙгәреш индереү хаҡында»ғы Федераль закон проектын Дәүләт Думаһына индереү буйынса закондар сығарыу инициативаһын тикшерәсәк.
Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында республиканың биш айырым суд участкаһына мировой судья вазифаларына кандидатуралар ҡараласаҡ.


text:
Бөгөн томан төшөү сәбәпле Өфө аэропортында бер-нисә рейс тотҡарланды
Бөгөн томан төшөү сәбәпле Өфө аэропортында бер-нисә рейс тотҡарланды.
Яңы Уренгой, Пермь, Һамар, Севастополға, Екатеринбургҡа пассажирҙар ваҡытында оса алманы. Онлайн таблола рейстар 12 сәғәт 40 минутҡа тиклем тотҡарлана, тигән мәғлүмәт бар. Шулай уҡ башҡа бер-нисә ҡаланан беҙгә осоп килеүсе самолеттар ҙа томан сәбәпле Өфө аэропортына төшөү ваҡытын үҙгәртте. Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы юлдарҙа ла һаҡ булырға саҡыра. Синоптиктар алдағы көндәрҙә һыуытыуы ихтимал, тип хәбәр итә.


text:
«Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабы үтәсәк
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты ярҙамында Республика бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү программаһына ярашлы «Ҡатын-ҡыҙ – йыл директоры» XIV Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабын үткәрә.
БР Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы рәйесе Алла Кузьмина хәбәр итеүенсә, конкурстың төбәк этабын үткәреү датаһы билдәләнгән дә инде. Ул 25 ноябрҙә БР Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәтенең конференциялар залында үтәсәк. Еңеүселәр ҡиммәтле приздар һәм дипломдар менән бүләкләнәсәк, шулай уҡ Мәскәүҙә конкурстың Бөтә Рәсәй этабында ҡатнашыуға тәҡдим ителәсәк.
Быйыл конкурс ун номинация буйынса үткәреләсәк: «Бизнес корифейы», «Йыл меценаты», «Сифат менән идара итеү өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн», «Йыл бизнес-асышы», «Яңы быуын директоры», «Ҡатын-ҡыҙҙар инициативаһы», «Эшлекле стилде тормошҡа ашырыу», «Кадрҙар барыһын да хәл итә», «Дәүләт хеҙмәткәре», «Ышаныслы партнер».
Алла Кузьминаның һүҙҙәренә ҡарағанда, бөгөнгө көнгә Башҡортостандың төрлө ҡалаларынан 12 заявка килгән дә инде. Конкурста ҡатнашыуға заявкалар түбәндәге адрес буйынса әле лә ҡабул ителә: Өфө, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13; тел. (347) 272-57-47.


text:
Башҡортостан Башлығы Саҡмағош районында иген йыйыу барышын тикшерҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Башҡортостан Башлығы Саҡмағош районында иген йыйыу барышын тикшерҙе
Башҡортостан Башлығы Саҡмағош районында иген йыйыу барышын тикшерҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
20 августа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районына эш сәфәре барышында «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы баҫыуҙарында уңыш йыйыу барышын тикшерҙе.
Хужалыҡ рәйесе Вадим Соколов әйтеүенсә, быйыл сәсеү майҙандары 24 850 гектар, шул иҫәптән иген – 16 175, шәкәр сөгөлдөрө – 900, мал аҙығы культуралары 5 954 гектар ерҙе биләй. Әлеге ваҡытта урып йыйыу кампанияһы тамамланған тиерлек, эштәр һуңғы гектарҙарҙа бара. Быйыл уңыш былтырғы күрһәткестәрҙән кәмерәк – гектарҙан 35 центнер. Ашлыҡтың дымлылығы 10-11 проценттан артмай.
Республика Башлығы комбайнсылар менән аралашты, улар уға комбайн бортында һәр мең центнер ашлыҡты йондоҙсоҡтар менән билдәләү традицияһы хаҡында һөйләне. Мәҫәлән, Рәүеф Ғүмәров 20 мең центнер ашлыҡ йыйыу бурысын алған, һәм бөгөн уның иген йыйыу машинаһында 20-се йондоҙсоҡ балҡыясаҡ. Рөстәм Хәмитов алдынғы эшсән менән әңгәмәләште, хеҙмәт шарттарын баһаланы, һәм уға республика комбайнсылар конкурсында уңыштар теләне.


text:
Иртәгә Өфөлә милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәт мәсьәләләре тикшереләсәк
Өфөнөң «Ләлә Тюльпан» мәсетендә 4 октябрҙә, сәғәт 10-да, «Милләт-ара һәм конфессия-ара гармония – бөтә Рәсәй федерацияһы субъекттарының үҫеш нигеҙе» темаһына семинар үтәсәк.
Сарала Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, мосолман ойошмалары, Рус православие сиркәүе, еврейҙар общинаһы, йәмәғәт ойошмалары, дәүләт органдары вәкилдәре, ғалимдар һәм эксперттар ҡатнашасаҡ.
Семинар һуңында матбуғат конференцияһын үткәреү ҡаралған.


text:
Быйыл көҙ Йәрмәкәй районынан 20 кеше Ҡораллы Көстәр сафын тулыландырасаҡ
Быйыл көҙ Рәсәй Ҡораллы Көстәренә Башҡортостандың Йәрмәкәй районынан 20 кеше саҡырыласаҡ. Уларҙың күпселеге – юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусылар. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, Ватанды һаҡларға егеттәр ҙур теләк менән бара.
Йәрмәкәй ауылының Мәҙәниәт йортонда буласаҡ һалдаттар менән осрашыу үтте. Сара район хакимиәтенең мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте бүлеге менән ойошторолдо. Егеттәр төрлө спорт ярыштарында көс һынашты, үҙешмәкәр артистар тарафынан әҙерләнгән концерт номерҙарын ҡараны.
— Ватанды һаҡлау – оло хөрмәт кенә түгел, ҙур яуаплылыҡ та, — тине Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Хөснөтдин Хәйретдинов, егеттәргә мөрәжәғәт итеп. – Намыҫлы хеҙмәт итеүегеҙҙе теләйем. Батырлыҡ эстафетаһы быуындан быуынға тапшырыла. Заманында беҙ ҙә дошмандарҙы тар-мар итеп, Ватан алдындағы бурысыбыҙҙы намыҫлы үтәнек. Командирҙарығыҙ алдығыҙға ҡуйған бурыстарҙы һеҙ ҙә лайыҡлы үтәрһегеҙ, тип ышанам.


text:
Башкортостан уҡыусыһы – финанс баҙары буйынса V бөтә Рәсәй олимпиадаһының икенсе турында
Өфөнөң 40-сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Владислав Ҡотоев, финанс баҙары буйынса V бөтә Рәсәй олимпиадаһының юғары класс уҡыусыларына тәғәйенләнгән тест мәсьәләләрен уңышлы үтәп, икенсе турға үтте. Был этаптағы конкурс мәсьәләләрен ситтән тороп эшләйҙәр. Ҡағиҙәләргә ярашлы, ойоштороусылар тәҡдим иткән тема буйынса Владиславҡа ижади эссе яҙырға һәм уны ойоштороу комитетына ебәрергә кәрәк. II тур һөҙөмтәләре буйынса, икенсе турға йомғаҡ март урталарында яһала, финалистар исеме асыҡланасаҡ. Һуңғы һынауҙарҙы үтеү өсөн улар апрель аҙағында Мәскәүгә саҡырыласаҡ. Рәсәйҙең баш ҡалаһында финалсыларҙы өс тур көтә — компьютерҙа тест үтеү, яҙма имтихан, ижади эш.
Икенсе турҙа илебеҙҙең 73 төбәгенән барыһы 875 уҡыусы иҫәпләнә.
Олимпиаданы РФ Мәғариф һәм фән министрлығы, РФ Финанс министрлығы, “Дәүләт клубы” кадрҙар резервын әҙерләү фонды, Милли депозитар үҙәк, Мәскәү дәүләт иҡтисад, статистика һәм информатика университеты ҡатнашлығында Фонд баҙары һәм идара институты менән Финанс баҙары буйынса федераль хеҙмәт үткәрә.
Олимпиаданың маҡсаттары – йәш быуындың инвестицион һәм финанс мәғлүмәтлелек кимәлен күтәреү, Рәсәй финанс баҙарына һәм ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙары өсөн юғары квалификациялы персонал әҙерләүгә булышлыҡ итеү, Рәсәй граждандарының финанс грамоталылығы мәсьәләһенә йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү.


text:
Башҡортостандың социаль туризмы Санкт-Петербургта үткән кәңәшмәлә тәҡдим ителде
Башҡортостанда социаль туризмды үҫтереү тәжрибәһе 18 декабрҙә Санкт-Петербургта үткән оло йәштәге кешеләрҙең йәшәү сифатын яҡшыртыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә тәҡдим ителде. Кәңәшмәне РФ Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев алып барҙы.
Был сәйәси сарала Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова һәм республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова ла ҡатнашты.
Оло йәштәге кешеләр өсөн туризм ойоштороу идеяһын Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2010 йылдың октябрендә Рәсәй Президенты менән осрашыу барышында әйтеп ишеттергәйне.
— Социаль туризм программаһын 2011 йылда тормошҡа ашыра башланыҡ. Үҙебеҙҙең алға пенсионерҙарҙың, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарының, шулай уҡ инвалидтарҙың тормошон ҡыҙыҡлыраҡ итеү, төрлө саралар менән байытыу маҡсатын ҡуйҙыҡ, — тип һөйләне вице-премьер Лилиә Ғүмәрова. – Республика программаһы әҙерләнде һәм раҫланды. Унда пенсия йәшендәге һәр кеше, һәр инвалид ҡатнаша ала.
Республикала социаль туризм әүҙем үҫтерелә. Былтыр программала 3 меңгә яҡын кеше ҡатнашһа, быйыл уларҙың һаны алты меңдән ашты. Социаль тур маршрутын һәр гражданин үҙе һайлай.
Быйыл программаны республика бюджеты средствлары иҫәбенә финанслауҙың дөйөм күләме ике тапҡырға артты: былтыр ул 36,9 миллион һум тәшкил итһә, ағымдағы йылда был һан 70 миллион һумға етте. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, программала ҡатнашыусы путевка хаҡының бер өлөшөн генә түләй. Дәүләт республика буйлап турҙар хаҡының – 70 процентын, Рәсәй буйлап – 50 процентын һәм сит илдәргә турҙар хаҡының 30 процентын түләй.
Республика төбәктәрҙә яңы экскурсия маршруттарын булдырыу башланғысы менән сығыш яһаны, тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән. Бынан тыш, оло йәштәге кешеләргә ярҙам итеү буйынса проекттарҙы уңышлы тормошҡа ашырған Рәсәй субъекттары өсөн федераль грант булдырыу тәҡдиме әйтеп ишеттерелде.


text:
Өфөләге Әрмән йәкшәмбе мәктәбе Башҡортостан менән Әрмәнстандың үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеүен үҫтереүгә булышлыҡ итә
Дөйөм әрмән программалары идаралығы начальнигы Атом Мхитарян һәм БДБ-ның Әрмән ойошмалары идаралығы етәксеһе Андраник Аршакян Өфөләге Әрмән йәкшәмбе мәктәбенә 10 йыл тулыуға арналған байрам сараларында ҡатнашты.
Атом Мхитарян билдәләүенсә, Өфөләге йәкшәмбе мәктәбе Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә урынлашҡан бындай мәктәптәрҙән күпкә айырыла.
— Ойошма ағзаларының финанс һәм әхлаҡи ярҙамы менән эшләп килгән башҡа мәктәптәрҙән айырмалы рәүештә, Өфөләге йәкшәмбе мәктәбенә дәүләт үҙе ярҙам күрһәтә, - тип аныҡлыҡ индерҙе ул. – Мәктәп Башҡортостандың дәүләт мәғариф системаһы сиктәрендә эшләй һәм уға дәүләт статусы бирелде. Әлеге ваҡытта уҡыу йортонда 100 бала белем ала. Беҙ Өфөгә сувенирҙар ғына түгел, дәреслектәр, уҡытыу-методик пособиелар ҙа алып килдек.
Атом Мхитарян һүҙҙәренсә, Башҡортостандың баш ҡалаһына визит дуҫтарса мөнәсәбәттәр, артабан хеҙмәттәшлек итеү өсөн шарттар булдырырға мөмкинлек бирҙе.
Һуңғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда 9 мең әрмән йәшәй. Атом Мхитарян фекеренсә, ысынында был һан 15 меңгә барып баҫа.


text:
Иртәнге «Сәләм» телеканалы Башҡортостан райондары буйлап сәйәхәт итә башлай
Башҡортостан юлдаш телевидениеһының иртәнге «Сәләм» телеканалы республика райондары буйлап сәйәхәт итә башлай.
24 августан башлап иртәнге тура эфирҙа алып барыусылар Фаягөл Дәүләтйәрова һәм Дмитрий Каретко яҡташтарын республиканың төрлө төбәктәренән сәләмләйәсәк.
Ижади төркөм 24 августа – Ғафури районында, 28 августа — Әлшәй районында, 29 августа – Миәкә районында, 30 августа – Шаран районында һәм 31 августа Ҡалтасы районында эшләйәсәк.
БЮТ тамашасылары ауыл халҡы тормошоноң һуңғы яңылыҡтарын беләсәк, ҡыҙыҡлы кешеләр менән танышасаҡ.
Акция сиктәрендә республика халҡы Башҡортостан радиоһы һәм телевидениеһы тарихына үҙ өлөшөн индерә аласаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, әлеге ваҡытта «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы нигеҙендә Башҡортостан радиоһы һәм телевидениеһы музейы булдырыла.
Акция тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән компанияның www.tv-rb.ru сайтында танышырға була.


text:
«Башкиргражданпроект» йәмғиәте Паралимпиясылар әҙерләү үҙәге проектын тамамлай
Ағымдағы йылдың июль аҙағында «Башкиргражданпроект» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте Паралимпиясылар әҙерләү үҙәге проектын тамамларға ниәтләй. Был турала «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә предприятиеның баш архитекторы Илдар Ибраһимов хәбәр итте.
— Белгестәребеҙҙең төп көстәре ошо проект буйынса эшләүгә йүнәлтелгән, — тине ул.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Паралимпиясылар өсөн спорт әҙерлеге үҙәге Өфөнөң Затон биҫтәһендә Ҡамышлы урамында барлыҡҡа килергә тейеш. Төҙөлөш үҙе киләһе йылда башланасаҡ. Комплекс төрлө спорт төрҙәре менән шөғөлләнеү өсөн бер нисә залдан торасаҡ. Трибунала тамашасылар өсөн урындар иҫәбе – 1500. Ҡоролма шулай уҡ табип-тергеҙеү үҙәген һәм 200 урынлыҡ ҡунаҡхана төҙөүҙе күҙаллай.
Илдар Ибраһимов әйтеүенсә, был «Башкиргражданпроект» архитекторҙары көс түккән берҙән-бер спорт комплексы түгел. Әлеге ваҡытта «Өфө-арена»ның икенсе сираты һәм Стәрлетамаҡта төҙөлә башлаған Спорт һарайы өҫтөндә лә эш тамамланған.
Өфө компанияһы йәнә 15-17 октябрҙә Мәскәүҙә үтәсәк «Зодчество-2010» Бөтә Рәсәй конкурсына әҙерләнә. Был Рәсәй төбәктәре һәм ҡалалары проект институттары һәм ижади коллективтарының ҡала төҙөлөшө һәм архитектура буйынса эшмәкәрлеге һөҙөмтәһен бер юлы күреп булған берҙән-бер һәм иң ҙур күргәҙмә майҙансығы.
— Уҙған йылда «Башкиргражданпроект» вәкилдәре «2007-2009 йылдарҙағы архитектура эштәренә смотр-конкурс» номинацияһында өсөнсө урын алды, — тип һөйләне Илдар Ибраһимов. – Беҙҙе Өфөнөң Киров районы Цюрупа урамындағы эш үҙәге проекты өсөн билдәләнеләр. Беҙҙең компания был фестивалдә йыл һайын ҡатнаша. Әлеге ваҡытта заявка ебәргәнбеҙ һәм был юлы ла беҙҙе иғтибарһыҙ ҡалдырмаҫтар, тип өмөтләнәбеҙ.


text:
Павловка ауылында Башҡортостандың инновацион үҫеше буйынса кәңәшмә үтә
Павловка ауылында «2015 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы фәнни һәм инновацион эшмәкәрлегенең үҫеш стратегияһы» Башҡортостандың фәнни-техник үҫешенең оҙайлы сроклы прогнозын булдырыу буйынса республика кәңәшмәһе үтә. Унда Хөкүмәт вице-премьеры Марат Мөлөков, иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары Евгений Маврин, һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев, элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов, фән, башҡа дәүләт структураларының вәкилдәре ҡатнаша.
— Беҙҙә республикала инновацион инфраструктураның инвестицион фондтар, технопарктар, юғары уҡыу йорттары, тармаҡ һәм фәнни-тикшеренеү институттары кеүек һәм башҡа төрлө барлыҡ элементтары ла бар. Быларҙың барыһын алғанда ла ниҙер етмәй, — тине Марат Мөлөков.
Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, «хәлгә объектив баһа биреү һәм ҡайҙа йүнәлеш алырға икәнен хәл итеү, билдәле сиктәр ҡуйыу һәм өҫтөнлөктәрҙе билдәләү зарур».
— Инвестицион фондтарҙа аҡса етерлек. Бөгөн инвесторҙар проекттар өсөн үҙ-ара конкуренция алып бара, шуға күрә аҡса юҡлығына зарланыу бик үк дөрөҫ түгел, — тине Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары.
Кәңәшмә 6 июлгә тиклем дауам итәсәк. Уның сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы инновацион үҫешенең төрлө йүнәлештәре буйынса тематик секциялар планлаштырылған.


text:
Гуманитар фәндәр уҡытыусылары Бөрөлә беренсе профессиональ форумға йыйыласаҡ
Бөгөн Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһында тарих һәм тәбиғәт фәне уҡытыусыларының беренсе форумы асылды.
— Форумда республиканың йөҙгә яҡын тарих уҡытыусыһы ҡатнаша. Йәштәрҙе тәрбиәләүҙә гуманитар фәндәр уҡытыусылары айырыуса ҙур роль уйнай. Шул уҡ ваҡытта уҡытыусылар һәр ваҡыт белемдәрен камиллаштырып торорға тейеш. Ике көн дауамында алдынғы ғалим-тарихсыларҙың докладтарын тыңлаясаҡбыҙ. Форум эше һөҙөмтәләре буйынса сарала ҡатнашыусыларҙың материалдарын йыйынтыҡ итеп баҫтырып сығарасаҡбыҙ, — тип хәбәр итте Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһының Социаль-гуманитар институты директоры Рәмзил Ғабдулхаҡов.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, форумға республиканың мәғариф министры Әлфис Ғаязов, тарих фәндәре докторҙары, БДПУ һәм БашДУ, Мәғарифты үҫтереү институты профессорҙары саҡырылған.