text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә балалар ялы мәсьәләһе тикшерелде
Башҡортостан Хөкүмәтендә Балаларҙың, үҫмерҙәрҙең, йәштәрҙең ялын һәм мәшғүллеген тәьмин итеү, һаулығын нығытыу буйынса ведомство-ара республика комиссияһының ултырышы уҙҙы. Кәңәшмәне БР Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова үткәрҙе.
— Балаларҙың һаулыҡтарын нығытыу һәм йәйге ялын ойоштороу Хөкүмәт эшенең стратегик йүнәлеше булып тора. Йыл һайын балаларҙың һаулыҡтарын нығытыуҙың төрлө формалары, шул иҫәптән әҙ сығымлы, менән тәьмин итеү 96 процент тәшкил итә, ҡала ситендәге лагерҙарҙа – 86 процент. Яҡшы һан, әммә һандар артынан сифат барырға тейеш. Бөгөн һауыҡтырыу ҙа, үҫешеү ҙә үҙ һөҙөмтәһен бирәсәк инфраструктураны үҫтерергә кәрәк, — тип билдәләне вице-премьер.
Кәңәшмәлә балалар ялы өлкәһендә яңы нормативтар индереү тикшерелде.
Республиканың мәғариф министры Әлфис Ғаязов хәбәр итеүенсә, профилле лагерҙарға ихтыяж ҙур. 2013 йылда 74 көн дауамында 486 профилле лагерь 20 меңдән ашыу кешене йәлеп итте. Быйыл шул уҡ учреждениелар иҫәбендә 21 көн дауамында өҫтөмә 50 профилле смена ойоштороу планлаштырыла, унда тағы ла 1,5 мең бала ял итә аласаҡ. «Ул путевканың уртаса хаҡын түләү мехнанизмын ҡулланыу менән бюджет средстволары иҫәбенә эшләнәсәк. Профилле сменаларҙың йүнәлешенә ҡағылғанда, улар төбәктең базалы уҡыу пландарында нигеҙләнәсәк һәм тәү сиратта һәләтле балалар һәм «олимпиадасылар» менән эште уратып аласаҡ», — тип аңлатты министр.
2015 йылдан алып ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларҙың ялын федераль бюджеттан финанслау туҡтатыласаҡ. БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Ольга Кабанова, ял иткән балаларҙың иҫәбе кәмемәйәсәк, йөктө үҙ өҫтөнә республика бюджеты ала, тип белдерҙе. «Әгәр 2013 йылға 14 миллион һум планлаштырылған булһа, 2014 йылда аҙ тәьмин ителгән ғаиләрҙән балаларға ял итеү өсөн 20 миллион һум бүленгән. 2014 йылға һәм 2015-2016 йылдар план осорона бюджетты формалаштырғанда республика бюджетынан средстволарҙы арттырыу буйынса тәҡдимдәр индерәсәкбеҙ», — тип хәбәр итте министр урынбаҫары.
Муниципаль берәмектәр араһында финанстар балалар иҫәбенә ярашлы бүленсәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Лилиә Ғүмәрова.
Вице-премьер урындағы властарға медицина лицензиялау талап иткән балалар учреждениеларында медицина кадрҙарын һайлап алыуҙы алдан хәстәрләргә һәм уларҙың хеҙмәтенә түләүҙе уйларға тәҡдим итте, сөнки ул Һаулыҡ һаҡлау министрлығы компетенцияһына инмәй.
Министрлыҡ мәғлүмәттәренә ярашлы, 2014 йылда ҡала ситендәге лагерҙа бер көн булыу 605 һум тәшкил итәсәк (2013 йылға ҡарағанда 35 һумға ҡиммәтерәк), шифахана тибындағы учреждениела – 702 (40 һумға ҡиммәтерәк), ике тапҡыр туҡланыу менән көндөҙгө лагерҙа – 79, өс тапҡыр туҡланыу менән – 116 (4 һумға ҡиммәтерәк).


c: text/html

text:
Иглин районы хакимиәте хеҙмәткәрҙәренең Контроль-иҫәп палатаһы тикшереүенә ҡаршылашыуы енәйәт эшен асыуға этәрҙе
Контроль-иҫәп палатаһы мөрәжәғәте буйынса РФ Прокуратураһы ҡарамағындағы Тикшереү комитетының БР буйынса Тикшереү идаралығында «вазифаһын саманан тыш файҙаланыу» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Мөрәжәғәттә, Иглин районы хакимиәтенең яуаплы хеҙмәткәрҙәре 1-9 ноябрҙә үткән тикшереү үткәреүгә һәр төрлө ҡамасаулыҡ ҡылды, тиелә. Иглин чиновниктары комиссияға бюджетты үтәү буйынса документтар биреүҙән баш тарта, тикшереүселәрҙе хакимиәт һәм финанс идаралығы биналарына үткәрмәй.
— Енәйәт эше факт буйынса асылған, ғәйепләнеүселәр тикшереү барышында билдәләнәсәк, — тип хәбәр итте Рәсәй Тикшереү комитетының БР буйынса Тикшереү идаралығы матбуғат секретары Светлана Абрамова. — Яуаплылар асыҡланғас, уларға ғәйепләү белдереләсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ҡыҙылғанат
Ҡыҙылғанат — (урыҫ. Краснопёрка, сороча, краснопёрая плотва, краснокры́лики красногла́зка) (лат. Scardinius erythrophthalmus) һаҙандар төркөмөнә ҡараған, йылыраҡ һыуҙы яратыусы йылға балығы. Европа һәм Урта Азияла киң таралған. Төньяҡ, Балтик, Ҡара, Каспий, Арал диңгеҙҙәренә ҡойған йылға-күлдәрҙә йәшәй. Башҡортостандың көньяҡ райондарында йышыраҡ осрай. Себерҙә осрамай.
Яңы Зеландияла һәм Канадала урындағы балыҡтарҙы бөтөрөүсе зарарлы балыҡ тип иҫәпләйҙәр.
Ҡыҙылғанат - матур балыҡ, ҡанаттары ҡып-ҡыҙыл, арҡаһы ҡара йәшел, эреләренең тәңкәләре һарғылтыраҡ төҫтә була. Был балыҡ бөжәктәр менән туйына. Оҙонлоғо 51 см-ға, ауырлығы 2 кг-дан артып китеүе мөмкин.


text:
Башҡортостанға ЮНЕСКО делегацияһы килде
Йома көн ЮНЕСКО вәкилдәре Бөрйән районына юлланды, улар Шүлгәнташ тәбиғәт-мәҙәни комплексында буласаҡ. Сара барышында мәмерйәне ЮНЕСКОның халыҡ-ара ҡомартҡылары исемлегенә индереү мәсьәләһе ҡарала.
Шүлгәнташтан тыш ЮНЕСКОның бөтә донъя ҡомартҡылары исемлегенә Башҡортостандан Башҡорт Уралы ҡурсаулығы ла индерелә. Был тәбиғәт биләмәһе әлегә юҡ, уны Мәләүез, Йылайыр, Күгәрсен, Бөрйән райондары буйынса ойошторалар. Төп маҡсат - тәбиғәт ҡомартҡыларын һаҡлау, шул уҡ ваҡытта унда урындағы халыҡҡа инеп еләк-емеш, бәшмәк, дарыу үләндәре йыйыуҙы тыймау.


text:
Башҡортостан белорустары китап байрамын үткәрҙе
«Балтика» белорус тарихи-мәҙәни үҙәге һәм Иглин районының Балтика ауылы китапханаһы әҙәби байрам үткәрҙе. «Кнiгi былi, есць, будуць!» исемле сара 2011 йылда Беларусь Республикаһында иғлан ителгән Китап йылы сиктәрендә үткәрелде. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йортонан хәбәр иттеләр.
Уҡыу залында 6-15 йәштәге балалар һәм үҫмерҙәр йыйылды. Уларҙы балалар әҙәбиәтенең яңы өлгөләре һәм белорус яҙыусыларының классик әҫәрҙәре менән таныштырыу байрамдың төп маҡсаты булып торҙо. Сараны ойоштороусылар балаларға яңы китаптар тәҡдим итте, билдәле яҙыусылар тормошонан ҡыҙыҡлы ваҡиғалар хаҡында һөйләне. Әҙәби байрам сиктәрендә шулай уҡ шиғыр һөйләү ҙә ойошторолдо.


text:
Мәләүез механизаторы ер һөрөү буйынса Рәсәй чемпионатында ҡатнашасаҡ
Мәләүез районының «Һуҡайлы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы механизаторы Илдар Ишекәев Башҡортостандан, 2-7 июндә Суздалдә үтәсәк, ер һөрөү буйынса өсөнсө асыҡ Рәсәй чемпионатында ҡатнашасаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Алдан Илдар Ишәкәев бындай конкурстарҙа ҡатнашҡаны булды, ике тапҡыр Рәсәйҙең ун иң яҡшы механизаторы рәтен тулыландыра.
Сара программаһында әйләндереп һөрөү буйынса ярыштар, «Трактор-шоу», заманса ауыл хужалығы техникаһын күрһәтеү, тоҡомло малдарҙың күргәҙмәһе һәм Владимир йөк аттарының шоуы ҡаралған. Конкурстың эшлекле өлөшө ватандың эре машина эшләү предприятиелары, Рәсәй Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары ассоциацияһы һәм «Росагролизинг» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселәре ҡатнашлығында конференция һәм кәңәшмәнән тора.


text:
Синоптиктар ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар вәғәҙә итә
Шишәмбе республикала эҫе һауа торошо һаҡланасаҡ. Көндөҙ плюс 35-37 градус булыуы көтөлә. Унан һуңғы көндәрҙә республикаға бер аҙ һалҡын фронт ҡағыласаҡ, ләкин был ғына томра эҫе һауаны һыуындыра алмаясаҡ. Башгидромет үҙәгенең баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итеүенсә, 1 һәм 2 июлдә һауа температураһы көндөҙ – 22-25, республиканың көньяғында — 30 градусҡа тиклем булыуы көтөлә. Ял көндәренә инде көндәр тағы эҫетәсәк. Йәкшәмбе термометр бағанаһы яңынан 30 градустан юғары күтәреләсәк.
Шул уҡ ваҡытта иртәгә кискә табан республиканың айырым райондарында ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуы көтөлә. Әммә ҡоролоҡто ул ғына баҫа алмаясаҡ. Йәшенле ямғырҙар башлыса Башҡортостандың төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш райондарында үтәсәк. Йәшенле ямғыр ваҡытында көслө ел иҫеүе ихтимал.


text:
Ҡыйғы районы хакимиәт башлығы тәғәйенләнде
24 мартта Үрге Ҡыйғы ауылында Ҡыйғы районы муниципаль районы Советы ултырышы үткәрелде. Унда муниципаль район хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Ҡыйғы районы муниципаль районы хакимиәт башлығы вазифаһына контракт буйынса Латипов Мәҡсүт Барый улы тәғәйенләнде.
Мәҡсүт Латипов 1957 йылда Мәсетле районы Аҙанғол ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1982 йылда Мәсәғүт педагогия училищеһы уҡытыусыһы булып башлай. 1984-1995 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Дыуан районы комитетының ойоштороу бүлеге мөдире, инструкторы, педагогия училищеһында уҡытыусы булып эшләй. 1995 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем Дыуан районының муниципаль милеккә идара итеү комитеты рәйесе булып эшләне.


text:
Фото:
Башҡортостанда йәнә 57 ҡатын «Әсәлек даны» миҙалын алды
Фото:
Кесе йома, 27 сентябрҙә, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ҡатындарға «Әсәлек даны» миҙалдарын тапшырҙы. Башҡортостандың төрлө төбәктәренән тантаналы сараға медицина хеҙмәткәрҙәре, уҡытыусылар, ауыл эшсәндәре, эшҡыуарҙар, йорт хужабикәләре – йәмғеһе 57 ҡатын килде. Уларҙың барыһын да балаларға булған сикһеҙ һөйөү берләштерә.
Төбәктә әсәлек, аталыҡ һәм балалыҡ мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүленә, тине Фидус Ямалетдинов, әсәләрҙе тәбрикләп.
— Бала табыу, уны тәрбиәләү – ғаиләнең иң мөһим социаль функцияларының береһе. Күп балалы ғаиләләр йәштәр өсөн ниндәйҙер социаль ориентир булып тора, — тине вице-премьер.
Әлеге тантана 99-сы тапҡыр үткәрелә. Бөгөнгө көнгә был республика наградаһын биш һәм унан күберәк бал тәрбиәләгән 5677 әсә алған.
Бөрйән һәм Ейәнсура райондарынан бөгөнгө сараға етешәр ҡатын килде. Был иң ҙур делегациялар булды.


text:
Ишкәгаяҡ
Ишкәгаяҡтар (лат. Copepoda) — ҡыҫала һымаҡтар класынан умыртҡаһыҙҙар отряды; сөсө һәм тоҙло һыуҙарҙа йәшәй торған түбән ҡыҫалалар [1] . 1800 -гә яҡын төрө билдәле.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Быуынлы, ҡабырсаҡһыҙ, башкүкрәк, баш һәм ҡорһаҡ өлөшөнә бүленгән кәүҙәһе менән айырылып тороусы ваҡ ҡыҫалалар. 2 пар оҙон мыйыҡсаһы һәм ҡыҫала хәрәкәтләнгәндә ишкәк һымаҡ (исеме шунан) йөреш яһаусы 5 пар күкрәк ослоғо бар. Кәүҙәһе 0,5-3 мм оҙонлоҡта, инә заттар аталарына ҡарағанда эрерәк. Инә ишкәгаяҡлы ҡыҫала һымактар аталанған йомортҡаларын ҡорһаҡ аҫтындағы махсус ҡапсыҡтарҙа йөрөтә. Личинкалары метаморфоз юлы менән үҫә һәм науплиус, копеподит стадияләрын уҙа. Өч аҫ отрядҡа бүленәләр: каланоидтар (Calanoida), циклопоидтар (Cyclopoida) һәм гарпактикоидтар (Harpacticoida). Туҡланыу характеры буйынса беренселәре − фильтрлаусыларға, икенселәре − фильтрлаусы һәм йырткыстарға, өсөнсөләре йыйыусы −детритофагтарға ҡарай. Ишкәгаяҡлы ҡыҫала һымаҡтар аҡмай торған һәм ағымлы һыулыҡтар зоопланктонының мөһим компоненттары, һыу төбө ҡатламдарында ла, һыу үҫемлектәре араһында ла йәшәргә мөмкин, улар - планктон менән туҡланыусы балыҡтарҙың яратҡан аҙығы. Циклопларҙың ҡайһы бер төрҙәре кеше паразиттарының (мәҫәлән, лентец, ришта) аралаш хужалары булып тора. Ergasilus төрөнөң циклоптары балыҡтар паразиты булараҡ билдәле һәм уларга ҙур зыян килтерергә мөмкин.
Сығанаҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)


text:
Өфөлә милиция сираттағы казиноны япты
Баш ҡала Эске эштәр идаралығының иҡтисади енәйәттәргә ҡаршы көрәш буйынса бүлеге оперативниктары сираттағы йәшерен казиноны япты. Сәғит Агиш урамындағы бинаның подвалында, сит-ят күҙҙәрҙән алыҫта, ярайһы уҡ ҙур уйын йорто ойошторолған булған. Покер өсөн өҫтәлдәр, рулетка, етди уйын өсөн айырым залдар, уйын автоматтары һәм хатта кафе – бында ваҡытты күңелле уҙғарыу өсөн бөтә шарттар булдырылған. Клиенттарға мохтажлыҡ булмаған. Милиция хеҙмәткәрҙәре килеп ингәндә залдарҙа 40-ҡа яҡын кеше була. Хәҙер бина йоҙаҡланған, уйын ҡорамалдары тартып алынған. Яҡын араларҙа ойоштороусыларҙың ғәмәлдәренә юридик баһа биреләсәк, был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыу тураһында мәсьәлә хәл ителә, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығында.


text:
Азат Абдуллин «Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы» исеменә лайыҡ булды
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Билдәле яҙыусы һәм драматург Азат Абдуллин – юғары профессиональ оҫталығы һәм күп йылдар буйына намыҫлы хеҙмәте өсөн – «Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды. Тейешле указға республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
1970-се йылдарҙа Азат Абдуллин бөтә Союзда «Ун өсөнсө председатель» драмаһы менән билдәлелек яулай. Советтар заманында, тәүге тапҡыр колхоз ауылы тормошондағы тәрән ҡапма-ҡаршылыҡтар сағылған, пьеса Вахтангов исемендәге театрҙа ҡуйыла. Төп ролде Василий Лановой башҡара. Артабан постановка илдең йөҙҙән ашыу театрында, шулай уҡ Болгарияла, Чехославакияла, Румынияла, АҠШ-ла ҙур уңыш менән бара. 1985 йылда автор «Һуңғы уҙаман» исеме аҫтында был драманың дауамын яҙа. 2004 йылда Азат Абдуллиндың, Рудольф Нуриевтың тормошона арналған, «Раббым баҡсаһы» пьесаһы буйынса Роман Виктюктың театрында спектакль ҡуйыла.
Пьесаларҙан башҡа Азат Абдуллин публицистик очерктар һәм повестар яҙа.


text:
Дума һайлауҙарына әҙерлек дауам итә
Республика үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Наилә Алтынова әйтеүенсә, 4 декабрҙә үҙ участкаларына бара алмағандар, алдан уҡ махсус танытма алырға тейеш. Теркәүҙән төшөрөү талоны буйынса башҡа участкала ла тауыш бирергә мөмкин.
Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев әйтеүенсә, Башҡортостанға Европаның хәүефһеҙлек һәм хеҙмәттәшлек ойошмаһы вәкилдәре килде. Бөйөк Британиянан Джозеф Уоррэлл һәм Литванан Довиле Стоскевичуте район-ҡалаларҙа һайлауға әҙерлек менән ҡыҙыҡһына. ОБСЕ вәкилдәре төбәктә Парламент депутаттары өсөн тауыш биреү тамамланғансы буласаҡ.


text:
Башҡортостанда «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» программаһы раҫланды
БР Хөкүмәтенең 17 майҙағы ҡарары менән Рөстәм Хәмитов «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» айырым маҡсатлы республика программаһын раҫланы.
Программаның төп маҡсаты – тейешле мәғариф системаһын ойоштороу, хәҙерге йәмғиәттә өлкәндәрҙең яраҡлашыуы өсөн шарттар булдырыу һәм быуындар бәйләнешен тәьмин итеү иҫәбенә оло йәштәгеләрҙең йәшәү сифатын яҡшыртыу.
Программа саралары «Компьютер грамоталылығы нигеҙҙәрен өйрәтеү», «Инглиз телен өйрәтеү», «Ғаилә психологияһы нигеҙҙәренә эйә булыу», «Шәхси гигиена һәм дауалау физкультураһы нигеҙҙәрен һәм методологияһын өйрәтеү» кеүек йүнәлештәр буйынса системалаштырылған.
Документта билдәләнеүенсә, уҡыу дисциплиналары Башҡортостан Республикаһының райондарында һәм ҡалаларында үткәрелгән һорау биреү барышында ололарҙың теләктәрен иҫәпкә алып һайланған. Муниципаль программаларҙы ҡабул иткәндә уның төп һәм өҫтәмә саралары системаһы башҡа йүнәлештәр менән тулыландырылыуы, сәғәттәр күләме һәм уҡытыу тематикаһы буйынса киңәйтелеүе ихтимал.
Ошондай уҡыуҙар бюджеттан средстволар иҫәбенә Туймазы һәм Салауат ҡалаларында, Өфөнөң Совет районында тормошҡа ашырыла. Тәжрибә күрһәтеүенсә, пенсия йәшендәге кешеләр яңы белем алыу, заманса технологияларҙы, алымдарҙы, методикаларҙы үҙләштереү менән ҡыҙыҡһына.
Башҡортостан Хөкүмәтенең ошо ҡарары Башҡортостан Республикаһы Президентының 2010 йылдың 29 ноябрендәге “2011 йылға «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» айырым маҡсатлы республика программаһы тураһында»ғы бойороғон тормошҡа ашырыу маҡсатында ҡабул ителде, тип хәбәр итә БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Эйфель башняһы
Координаталар: 48°51′29″ с. ш. 2°17′40″ в. д. / 48.85806° с. ш. 2.29444° в. д. (G) (O) (Я)
Эйфель башняһы – Париждың иң билдәле һәм иҫтәлекле архитектура ҡоролмаһы. Башня үҙенең конструкторы Эйфель, Гюстав исемен йөрөтә һәм донъяға Францияның символы булараҡ билдәле. Туризмдың иң популяр урыны – йыл һайын ул 5,5 миллионға яҡын кеше ҡабул итә. 1889 йылда Парижда XII халыҡ-ара сәнәғәт күргәҙмәһе асылырға тейеш була. Француздар баш ҡалаға килеүсе сит ил кешеләрен таң ҡалдырырлыҡ ҡоролма теҙөргә уйлап, махсус конкурс иғлан итә. Унда 700 эш араһынан архитектор Гюстав Эйфелдең 300 метр бейеклегендәгө башня проекты иң үҙенсәлеклеһе тип табыла. Эйфель төҙөләсәк башняны донъяның ул замандарҙағы иң бейек хоролмаларынан өс тапҡыр бейек итергә уйлай. Ләкин өс йөҙгә яҡын.француз мәҙәниәте эшмәкәрҙәре, «Парижды йәмһеҙләп, заводтың гигант торбаһын хәтерләткән тимер ҡолға»ны ҡала уртаһында төҙөүгә ҡаршы протест яҙалар. Эйфелгә үҙенең проектын яҡлап, бик күп көрәшергә тура килә. Төҙөлөш 1886 йылда башлана. Терлө ҙурлыҡтағы 12 мең деталь әҙерләп, өс быуынлы башняны 8 ай эсендә ҡоралар. Был ул замандарҙа иң ҡыҫҡа срок була. Көслө елгә бирешмәһен есөн Эйфель ян-яҡ таяуҙарҙы салыш итеп эшләй, шуға күрә дауылда ла ул вертикаль кимәленән ни бары 15 сантиметрға ғына ауыша. Корос рәшәткәле был хоролманы төҙөү өсөн 8600 тонна металл тотонола. Төҙөлөш 1889 йылдың 31 мартында тамамлана. Уны күреп таң калған сит ил кешеләре алдағы күргәҙмәне лә фәҡәт Парижда үткәрергә харар итә.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
-
-
-
-
Жорж Пьер Сёра, 1889
-
-
-
-
-
-
Ссылки[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Эйфелева_башня (урыҫ телендә)
- Рәсми сайт - La tour Eiffel
- D=79 skyscraperpage.com (англ.)
- Videos of the Eiffel Tower
- Photographs and Videos of the Eiffel Tower
- Эйфель башняһы. Ҡош осҡан бейеклектән күренеш
- Эйфель башняһының фотографиялары
Ҡалып:Иҫтәлекле урындар Ҡалып:Кала һәм дәүләт символдары Ҡалып:Иң бейек төҙөлөштәр Ҡалып:Объекттың координаталары


text:
Иран студенттары Өфөлә уҡыясаҡ
Иран студенттары Өфөлә уҡыясаҡ. Был турала шаршамбы көндө «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Иран Ислам Республикаһының Өфө ҡалаһындағы вәкиле Сирус Борзу хәбәр итте.
— Киләһе йылдың ғинуарынан дүрт Иран студенты Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында уҡый башлаясаҡ, — тине ул. – Беҙ быны Иран һәм Башҡортостан араһындағы мөнәсәбәттәр нығыныуына сираттағы аҙым кеүек ҡабул итәбеҙ һәм киләһе йылда уҡ һеҙҙең республикағыҙ студенттары Ирандың алдынғы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инә аласаҡ, тип ышанабыҙ.


text:
Фото:
Башҡортостан менән Һарытау өлкәһе 2011 – 2012 йылдарҙа хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Һарытау өлкәһе губернаторы Павел Ипатов Башҡортостан Республикаһы менән Һарытау өлкәһе араһында дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүҙе тормошҡа ашырыу буйынса 2011-2012 йылдарға Протоколға ҡул ҡуйҙы. Килешеү үҙе 2003 йылда төҙөлгән ине.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, килешеү — ябай формаллек түгел. Бөгөн Башҡортостан менән Һарытау өлкәһе араһында иҡтисади, социаль һәм мәҙәни өлкәлә тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырылған. Бындай бәйләнештәргә күп осраҡта Һарытау өлкәһендә ярайһы ҙур башҡорттар диаспораһы йәшәү факты ла булышлыҡ итә.
— Һарытау өлкәһе менән беҙҙе эшлекле мөнәсәбәттәр һәм был территорияларҙа йәшәгән кешеләрҙең үҙ-ара тығыҙ аралашыуы бәйләй, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ тауар әйләнешен, мәҙәни бәйләнештәрҙе арттырыу кәрәклеген аңлайбыҙ. Ғөмүмән, төбәктәр араһындағы горизонталь мөнәсәбәттәр бөгөн үтә мөһим һәм ныҡ кәрәк. Сөнки ул ил туҡымаһын булдыра һәм уны сыҙамлы һәм ҡаҡшамаҫ итә.
Павел Ипатов фекеренсә, ике төбәк иҡтисады оҡшаш. Башҡортостанда ла, Һарытау өлкәһендә лә ауыл хужалығы, машиналар эшләү, металлургия производствоһы үҫешкән.
— Шул уҡ ваҡытта Аллаһы Тәғәлә беҙгә нефть һәм газ бирмәгән, — тине Павел Ипатов. – Һәм ошо ресурстарға бай Башҡортостан беҙҙе тап ошо йәһәттән ҡыҙыҡһындыра. Беҙҙең хеҙмәттәшлек иҡтисад планында ғына түгел, инновациялар менән алмашыу, гуманитар өлкәлә лә һөҙөмтәле буласаҡ, тип ышанам.


text:
2009 йылда мәктәпте тамамлаусыларҙың 70 проценты бюджет урындарына инә аласаҡ
Республиканың урта махсус һәм юғары уҡыу йорттарында бюджет урындары иҫәбе уҙған йыл кимәлендә һаҡланасаҡ. Әгәр 90-сы йылдарҙа демографияның түбән тәгәрәүен иҫәпкә алғанда, имтихандарын уңышлы тапшырып, бюджет урындарына эләгә аласаҡ мәктәп тамамлаусылар һаны арта. Йәштәр сәйәсәте буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышында БР мәғариф министры урынбаҫары Елена Козлова әйтеүенсә, былтыр 35 мең бала 11-се синыфты тамамлаһа, быйыл улар 30 меңгә тиклем кәмене.
— Беҙҙең күҙаллауҙар буйынса балаларҙың 70 проценты юғары, урта һәм башланғыс белем биреүҙең бюджет урындарына уҡырға инә ала, — тип билдәләне Елена Викторовна.
Шулай ҙа ҡайһы бер үҙгәрештәр буласаҡ.
— Федераль үҙәк талап ителмәгән гуманитар специальностарҙан бюджет урындарын хәҙерге иҡтисади шарттарҙа актуаль булған йүнәлештәр буйынса ҡайтанан бүләсәк, — тине мәғариф министры урынбаҫары. — Аналитиктарҙың мәғлүмәттәренә ҡарағанда, эш биреүселәрҙә айырым һорау менән файҙаланған һөнәрҙәргә мәғлүмәт технологиялары, энергетика, транспорт специальностары, сервис инә.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостан Республикаһында ШОС һәм БРИКС саммиттары юғары кимәлдә үтәсәк» Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостан Республикаһында ШОС һәм БРИКС саммиттары юғары кимәлдә үтәсәк»
Рөстәм Хәмитов: «Башҡортостан Республикаһында ШОС һәм БРИКС саммиттары юғары кимәлдә үтәсәк» Фото: БР Президентының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
18 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2015 йылда Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышын һәм БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтары осрашыуын уҙғарыуға әҙерлек буйынса Республика ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе. Унда буласаҡ сараларҙы транспорт менән тәьмин итеү, эшлекле программаны ойоштороу мәсьәләләре, шулай уҡ делегацияларҙы ҡабул итеү өсөн ҡунаҡханалар төҙөү барышы тикшерелде.
Төбәк етәксеһе шишәмбе көндө саммиттарға әҙерлек буйынса федераль ойоштороу комитеты ултырышында ҡатнашыуы тураһында хәбәр итте.
— Әле тормошҡа ашырған эшмәкәрлегебеҙгә юғары баһа бирелде. Инфраструктураны әҙерләү, яңы объекттар төҙөү, саммиттарҙы яҡшы кимәлдә ойоштороу буйынса эштәрҙең графикка ярашлы барыуы раҫланды, — тине Рөстәм Хәмитов.
Рәсәйҙең Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһында рәйеслек итеү барышында илебеҙҙә тиҫтәләрсә сара уҙғарылды, шуларҙың дүртәүһе — Өфөлә, тип хәбәр итте Башҡортостан Президенты.
— Быларҙың барыһы ла Башҡортостан Республикаһында ШОС һәм БРИКС саммиттарының юғары кимәлдә үтәсәгенә ышаныс бирә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы.


text:
Рәсәй банкылары ассоциацияһы башлығы Мортаза Рәхимовҡа рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Ғ. Рәхимов исеменә Рәсәй банкылары ассоциацияһы президенты Г.А. Тосуняндан хат килде. Ул “Банкылар. Процестар. Сифат” VI ғилми-ғәмәли конференцияһын үткәреүгә булышлыҡ иткән өсөн рәхмәт белдергән.
Хатта шулай тиелә:
“Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
“Банкылар. Процестар. Сифат” VI ғилми-ғәмәли конференцияның ойоштороу комитеты һәм шәхсән үҙемдең исемдән 2010 йылдың 11 — 13 мартында Башҡортостандың Милли банкыһында конференция ойоштороуға һәм үткәреүгә ярҙам иткәнегеҙ өсөн Һеҙгә рәхмәт белдерергә рөхсәт итегеҙ.
Традиция булараҡ Башҡортостан Республикаһында уҙғарылған һәм сит илдәрҙән ҡунаҡтар ҡатнашҡан конференция федераль һәм республика власть органдары менән банк секторының берлектәге уңышлы сараларының береһе булды.
Сарала ҡатнашыусылар фекеренсә, конференция ойоштороу һәм йөкмәтке йәһәтенән юғары кимәлдә үтте. Конференция тәҡдимдәре банкыларға эш сифатын һәм һөҙөмтәлелеген күтәрергә мөмкинлек бирәсәк.
Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы, Рәсәй банкылары системаһын артабан үҫтереү мәсьәләләре буйынса уңышлы хеҙмәттәшлектең дауам итеренә ихлас ышанабыҙ.
Изге теләктәр менән, Рәсәй банкылар ассоциацияһы президенты Г.А. Тосунян”.


text:
Башҡортостан һалымсылары автобустарҙа ликбез үткәрә
Башҡортостандың Нефтекама ҡалаһы һалымсылары бюджетты тулыландырыу өсөн үҙенсәлекле алымдар ҡуллана. Был осраҡта уларҙың аудиторияһы – йәмәғәт транспорты пассажирҙары. Теге йәки был һалымды ҡайҙа һәм ҡасан түләргә, инспекцияға ниндәй иҫәп-хисап бирергә кәрәклеген пассажирҙар автобуста белә ала. Был хаҡта уларға салонда ҡуйылған мониторҙан трансляцияланыусы тейешле видеороликтар мәғлүмәт бирә.
РФ Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн бындай роликтар 10 ҡала автобусында 15 минут һайын күрһәтелә.


text:
Мария Склодовская-Кюри
Мария Склодовская-Кюри (франц. Marie Curie, пол. Maria Skłodowska-Curie; ҡыҙ фамилияһы Мария Саломея Склодовская, пол. Maria Salomea Skłodowska; 7 ноябрь 1867 йылдың, Варшава, Польша батшалығы, Рәсәй империяһы — 4 июль 1934 йыл, Санселльмоз янында, Франция) — поляк сығышлы ғалим-экспериментатор (физик, химик), педагог, йәмәғәт эшмәкәре. Нобель премияһы лауреаты: физика буйынса (1903) һәм химия буйынса (1911)[1], Нобель премияһы тарихында ике тапҡыр беренсе булған[1]. Парижда һәм Варшавала Кюри институттарына нигеҙ һалған . Пьер Кюриҙең ҡатыны, уның менән радиоактивность өлкәһендә тикшеренеүҙәр алып барған. Ире менән берлектә радий (от лат. radius «луч»), полоний (Польшаның латинса исеменән, Polōnia — Ватанына ҡарата ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеү билдәһе итеп шулай атаған) элементтарын асҡан.
Биографияһы һәм фәнни ҡаҙаныштары [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мария Склодовская Варшавала уҡытыусы Владислав Склодовский ғаиләһендә тыуған. был ғаиләлә унан тыш тағы өс ҡыҙ: Зофия (1862), , Бронислава (1865) һәм Хелена (1866) һәм улдары Юзеф (1863) үҫкән. Ғаилә бик ауыр шарттарҙа көн иткән, әсәләре туберкулездан оҙаҡ ауырып үлгән. Аталары ауырыу ҡатынын дауалау һәм биш балаһын ҡарау өсөн бик күп тырышып эшләгән. Әсәһе үлгәндән һуң Марияның бер апаһы ла вафат булған[2].
Мария мәктәптә уҡыған саҡта уҡ бик тырыш,хеҙмәт һөйөүсе бала булған. Һәр бер эште ул, йоҡоһон ҡалдырып булһа ла, урынына еткереп башҡарған. Шунлыҡтан ул хатта, уҡыуын тамалағас, ауырып та алған һәм оҙаҡ ҡына һаулығын нығытыу менән булышҡан.
Мария мәктәптән һуң артабан белем алырға уйлаған, тик ул ваҡытта Рәсәй империяһы составына ҡараған Привислин крайында ҡатын-ҡыҙҙарҙы юғары уҡыу йорттарына алмағандар.Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, Мария аҫтыртын рәүештә ҡатын-кыҙҙар өсөн "Летучий университет"[3] тигән юғары курстарҙы тамамлаған. Мария һәм Бронислава, сиратлап гувернантка булып эшләп,артабан белем алырға һөйләшкәндәр. Бронислава Парижда медицина институтында уҡыған саҡта Мария, гувернантка булып эшләп, үҙ аҡсаһына апаһын уҡыткан. Бронислава 1891 йылда врач булып эшләп, һеңлеһен уҡытыр өсөн аҡса таба башлағас, Мария 24 йәшендә ниһәйәт Париждағы Сорбонна университетына уҡырға инә. .
Латин кварталының һаллҡын мансардаһында йәшәгән ҡыҙ бер үк ваҡытта уҡый ҙа, эшләй ҙә. Йүнләп ашарына булмаһа ла , ял итеренә ваҡыты етмәһә лә Мария университеттың иң яҡшы уҡыған студенты булған.Ул ике диплом — диплом физика буйынса диплом һәм математика буйынса диплом алып сыҡҡан. [2]. Уҡыған саҡтағы уның хеҙмәт һөйөүсәнлеге һәм һәләте уға иғтибарҙы тартҡан һәм уға университетта үҙаллы тикшеренеүҙәр алып барырға рөхсәт ителгән [4].
Мария Склодовская Сорбонна университеты тарихында иң беренсе ҡатын-ҡыҙ-уҡытыусы булған. 1894 йылда поляк физик-эмигрант йортонда Мария Склодовская Пьер Кюри менән осрашҡан. Пьер ул саҡта Муниципаль сәнәғәт физика һәм химия мәктәбендә лаборатория етәксеһе булып эшләгән. Кюри быға тиклем үк кристалдарҙың физикаһы һәм матдәләрҙең магнит үҙенсәлектәренең температураға бәйлелеге өлкәләрендә мөһим тикшеренеүҙәр алып барған.Ферромагнитлы материалдың билдәле бер температурала ферромагнетизм үҙенсәлеген һикереүсәнлек юлы менән юғалтыуы тураһындағы "Кюри нөктәһе"тигән төшөнсәне ул уйлап сығарған. Мария ҡоростоң магнитланыуын тикшергән, һәм уның поляк дуҫы Марияға Пьер Кюри ҡыҙҙың был тикшеренеүҙәрендә лабораторияһы менән ярҙам итер тип ышанған.
Примечания[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Nobel Laureate Facts. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012. 26 ноябрь 2008 тикшерелгән. Өҙөмтә хатаһы:
тег дөрөҫ түгел: «Nobel_Laureate_Facts» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
- ↑ 2,0 2,1 Ирина Ильинична Семашко. 100 великих женщин — Вече, 2006. — ISBN 5-9533-0491-9.
- ↑ David Palfreyman (ed.
- ↑ Menschen, die die Welt veränderten.
- 7 ноябрь көнө тыуғандар
- 1867 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Варшавала тыуғандар
- 4 июль көнө вафаттар
- 1934 йылда вафаттар
- Францияла вафат булғандар
- Алфавит буйынса Нобель премияһы лауреаттары
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Почётлы легион ордены кавалерҙары
- Физика буйынса Нобель премияһы лауреаттары
- Химия буйынса Нобель премияһы лауреаттары
- Дэви миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- Маттеуччи миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- Химик элементтарҙы беренсе асыусылар
- СССР ФА почётлы ағзалары
- XX быуат физиктары
- Польша физиктары
- Франция физиктары
- Алфавит буйынса физиктар
- XX быуат химиктары
- Польша химиктары
- Франция химиктары
- Алфавит буйынса химиктар
- СССР ФА ағза-корреспонденттары
- РАФ ағза-корреспонденттары (1917—1925)
- Санкт-Петербург ФА ағза-корреспонденттары


text:
Гомер
Гомер (грек. Ὅunpoς) (йәшәгән ваҡыты — б. э. т. XII быуат һәм б. э. т. VII быуат араһы) — легендар Боронғо Грецияның сәсән—шағиры. Европа әҙәбиәтенең боронғо ҡомартҡылары булған[2] «Илиада» һәм «Одиссея» эпик поэмаларын ижад итеүсе булып иҫәпләнә. Табылған боронғо грек папирустарының яҡынса яртыһы Гомерҙыҡы[3]. Легенда буйынса ул һуҡыр булған.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гомерҙың шәхесе һәм тормошо хаҡында дөрөҫ кенә бер нәмә лә билдәле түгел[4].
Шуныһы асыҡ, «Илиада» һәм «Одиссея» үҙҙәрендә һүрәтләнгән ваҡиғаларҙан күпкә һуң, әммә уларҙың барлығы теркәлгән беҙҙең эраға тиклемге VI быуаттан иртәрәк булдырылған. Геродот әйтеүенсә, Гомер уға тиклем 400 йыл элек йәшәгән[5]. Башҡа боронғо сығанаҡтар уның Троян һуғышы ваҡытында йәшәүен билдәләй[6].
Гомерҙың тыуған урыны билдәһеҙ. Ул тыуған ер булыу хоҡуғына 7 ҡала дәғүә иткән: Смирна, Хиос, Колофон, Саламин, Родос, Аргос, Афина[7][4]. Геродот һәм Павсаний әйтеүенсә, Гомер Киклада архипелагының Иос утрауында үлгән. «Илиада» һәм "Одиссея"ның Грецияның ионий ҡәбиләләре йәшәгән диңгеҙ ярҙары буйында, йәки уға яҡын утрауҙарҙың береһендә сығарылыуы мөмкин. Гомер диалекты уның ниндәй ырыуға ҡарауы тураһында аныҡ мәғлүмәт бирмәй, сөнки ул боронғо грек теленең ионий һәм золий диалекттарының ҡушылмаларынан тора. Гомер диалекты, уның ғүмерен самалаған ваҡыттан алда уҡ барлыҡҡа килгән шиғри койнэ формаларының береһен сағылдыралар тигән фараз бар.
Традиция буйынса Гомер һуҡыр итеп һүрәтләнә. Был уның тормошондағы реаль факттарҙан алынмаған һәм бары тик антик биография жанрына хас булған тергеҙеү булыуы ихтимал[4]. Күп кенә билдәле легендар күрәҙәселәр һәм йырсылар һуҡыр булғанлыҡтан (мәҫәлән, Тиресий), поэтик һәм күрәҙәлек һәләтен бер-береһенә бәйләгән антик логика буйынса Гомерҙың фаразланған һуҡырлығы ысынбарлыҡ кеүек күренә. Бынан тыш, "Одиссея"лағы йырсы Демодоктың тыумыштан һуҡыр булыуы ла[8] автобиографик итеп ҡабул ителгән булыуы мөмкин.
Беҙҙең эраға тиклем III быуаттан да һуң түгел, ә ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекере буйынса тағы ла алдараҡ[9] барлыҡҡа килгән «Гомер менән Гесиод ярышы» тигән шиғри ярыш тураһында шундай риүәйәт йәшәй: йәнәһе лә, шағирҙар Эбвей утрауында һәләк булған Амфидема иҫтәлегенә ойошторолған уйындарҙа осрашҡан һәм үҙҙәренең иң яҡшы шиғырҙарын уҡыған. Ярышта судья булған батша Панед еңеүҙе Гесиодҡа бирә, сөнки ул игенселеккә һәм тыныслыҡҡа саҡыра. Тыңлаусылар аудиторияһы иһә Гомер яғында була.
Гомерҙың «Илиада» менән «Одиссея» поэмаһынан тыш һуңғараҡ барлыҡҡа килгән тағы ла башҡа әҫәрҙәре бар, тип һанайҙар. Мәҫәлән, «Гомер гимндары» (беҙҙең эраға тиклем VII—V быуаттарҙа, Гомерҙың үҙе кеүек боронғо грек шиғриәте өлгөһө тип һанала), «Маргит» комик поэмаһы һәм башҡалар.
«Гомер» исеме тәү тапҡыр беҙҙең эраға тиклем VII быуатта, Каллин Эфесский уны «Фиваида» авторы тип атаған ваҡытта осрай. Исемдең мәғәнәһен антиклыҡ ваҡытында уҡ аңлатырға маташып, «аманат» (Гесихий), «сираттағы артына» (Аристотель) йәки «һуҡыр»[10][11][12] (Эфор Кимский) кеүек варианттар тәҡдим иткәндәр. Тик был варианттарҙың береһе лә, Гомерға «ижад итеүсе», «аккомпаниатор» кеүек заманса мәғәнәләрҙе тағырға маташҡан кеүек, ышандырырлыҡ булмай.   Моғайын, ионик формаһындағы «Ounpoς» һүҙе уның ғәмәлдәге ысын исеме булғандыр[4][13].
Гомер мәсьәләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Илиада» һәм «Одиссей» поэмаларының авторлығына, уларҙың килеп сығыуы һәм яҙылғанға тиклемге яҙмышына бәйле проблемалар йыйылмаһы «Гомер мәсьәләһе» тигән исем алған[14].
Антик осор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был осор легендаһы Гомер үҙ эпосын Троян һуғышы ваҡытындағы шағирә Фантасия поэмаһы нигеҙендә ижад иткән, тип раҫлай[15].
«Аналитиктар» һәм «унитарийҙар»[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVIII быуат аҙағына тиклем Европа фәнендә «Илиада» һәм «Одиссея»ның аторы Гомер, һәм улар нисек ижад ителгән шул килеш һаҡланып ҡалған, тигән фекер өҫтөнлөк ала. (Әммә инде 1964 йылда аббат д’Обиньяк үҙенең «Conjectures académiques»-ында «Илиада» һәм "Одиссея"ның беҙҙең эраға тиклем VIII быуатта Ликург Спартанский Спартала йыйған үҙаллы йырҙар булыуын раҫлай). Тик 1788 йылда Ж. Б. Вилуазон Venetus A кодексынан «Илиада»-ға схолий баҫтыра. Күләме буйынса ул был поэманан ашып китә, антик филологтар (Зенодот, Аристофан, Аристарх) ижад иткән йөҙәрләгән вариантан тора. Был баҫманан һуң Александрия филологтарының Гомер поэмаларының йөҙәрләгән юлының икеле йә иһә бөтөнләй ысын түгел, тип һанауы асыҡлана. Улар был юлдарҙы ҡулъяҙманан һыҙып ташламаған, тик айырым билдәләп ҡуйған була. Схолийҙарҙы уҡыу ҙа, беҙҙә булған Гомер текстарының эллинистик ваҡытҡа тура килеүе хаҡындағы һөҙөмтәгә килтерә. Ошо факттарҙан һәм башҡа фекерҙәрҙән сығып, (Гомер дәүерендә яҙыу булмаған, шул арҡала бындай оҙон поэма яҙып булмаған, тип һаналған) Фридрих Август Вольф «Гомерға баш һүҙ» китабында[16] йәшәү барышында ике поэма ла мөһим һәм ҡырҡа үҙгәрештәр кисергән, тигән фаразлауын белдерә. Шулай итеп, Вольфтың фаразына ярашлы, «Илиада» менән "Одиссея"ны ниндәйҙер бер авторҙыҡы тип әйтеп булмай.
Вольф «Илиада» тексын ижад итеүҙе беҙҙең эраға тиклем VI быуатҡа ҡарата. Ысынлап та, антик авторҙарҙың мәғлүмәте буйынса (шул иҫәптән Цицерон да), Гомер поэмалары беренсе тапҡыр Афина тираны Писистрат йәки уның улы Гиппарх күрһәтмәһе буйынса бергә йыйыла һәм яҙыла. Был «писистрат мөхәррирләүе» «Илиада» һәм "Одиссея"ны тәртипкә һалыу өсөн кәрәк була. Поэма тексының ҡапма-ҡаршылыҡлығы, унда төрлө дәүерҙәге ҡатламдарҙың булыуы, төп сюжеттан ныҡ ситкә тайпылыуы аналитик ҡараш файҙаһына була.
Гомер поэмаларының нисек булдырылыуына хаҡында аналитиктар төрлө фаразлауҙар белдерә. Карл Лахманн, мәҫәлән, «Илиада» ҙур булмаған бер нисә йырҙан тора тиһә («бәләкәй йырҙар теорияһы»), Готфрид Германн киреһенсә, һәр поэма бәләкәй йырҙарҙы яйлап киңәйтеү һәм яңы материал өҫтәү менән («башланғыс нигеҙ теорияһы») булдырылған, ти.
Вольфтың оппоненттары («унитарийҙар» тип аталыусылар) бер нисә ҡаршы аргумент килтерә. Беренсенән, «писистрат мөхәрирләүе» юрауы икеләнеү уята, сөнки был туралағы бар мәғлүмәттәр ҙә һуңыраҡ осорға тура килә. Икенсенән, ҡапма-ҡаршылыҡтар һәм ситкә тайпылыуҙар күп авторлыҡты аңлатмай, сөнки ҙур әҫәрҙәрҙә улар йыш осрай. «Унитарийҙар», «Илиада» һәм "Одиссея"ның йөкмәтке тулылығына, композиция матурлығына һәм симметрияһына нигеҙләнеп, поэмалар авторының берлеген иҫбат итә.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Текст һәм тәржемәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- С появлением книгопечатания, в 1488 году во Флоренции Димитрием Халкокондилом впервые были изданы «Илиада» и «Одиссея».
- Русский прозаический перевод: Полное собрание творений Гомера. / Пер. Г. Янчевецкого. Ревель, 1895. 482 стр. (приложение к журналу «Гимназия»)
- В серии «Loeb classical library» сочинения изданы в 5 томах (№ 170—171 — Илиада, № 104—105 — Одиссея); а также № 496 — Гомеровы гимны, Гомеровские апокрифы, биографии Гомера.
- В серии «Collection Budé]]» сочинения изданы в 9 томах: «Илиада» (введение и 4 тома), «Одиссея» (3 тома) и гимны.
- Краузе В. М. Гомеровский словарь (к Илиаде и Одиссее). Со 130 рис. в тексте и картою Трои. СПб., А. С. Суворин. 1880. 532 стб. (пример дореволюционного школьного издания)
- Часть I. Греция // Античная литература — СПб: Филологический факультет СПбГУ, 2004. — Т. I. — ISBN 5-8465-0191-5.
Гомер хаҡында монографиялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Петрушевский Д. М. Общество и государство у Гомера. М., 1913.
- Зелинский Ф. Ф. Гомеровская психология. Пг., Изд-во АН, 1920.
- Альтман М. С. Пережитки родового строя в собственных именах у Гомера. (Известия ГАИМК. Вып. 124). М.-Л.: ОГИЗ, 1936. 164 стр. 1000 экз.
- Фрейденберг О. М. Миф и литература древности. М.: Вост. лит. 1978. 2-е изд., доп. М., 2000.
- Толстой И. И. Аэды: Античные творцы и носители древнего эпоса. М.: Наука, 1958. 63 стр.
- Лосев А. Ф. Гомер. М.: ГУПИ, 1960. 352 стр. 9 т.э.
- 2-е изд. (Серия «Жизнь замечательных людей»). М.: Мол. гв., 1996=2006. 400 стр.
- Ярхо В. Н. Вина и ответственность в гомеровском эпосе. Вестник древней истории, 1962, № 2, с. 4-26.
- Сахарный Н. Л. Гомеровский эпос. М.: ХЛ, 1976. 397 стр. 10000 экз.
- Гордезиани Р. В. Проблемы гомеровского эпоса. Тб.: Изд-во Тбил. ун-та, 1978. 394 стр. 2000 экз.
- Шталь И. В. Художественный мир гомеровского эпоса. М.: Наука, 1983. 296 стр. 6900 экз.
- Челышев П. В., Котенева А. В. Очерки по истории мировой культуры: боги и герои античной мифологии. М.: МГГУ, 2013. 351 с. 100 экз. ISBN 978-5-91615-032-2
- Cunliffe R. J. A lexicon of the homeric dialect. L., 1924.
- Leumann M. Homerische Würter. Basel, 1950.
- Treu M. Von Homer zur Lyrik. München, 1955.
- Whitman C.H. Homer and the heroic tradition. Oxford, 1958.
- Лорд А. Сказитель. М., 1994.
Гомер гимндары библиографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Перевод гимнов Ивлин-Уайта (англ.)
- В серии «Collection Budé»: Homere. Hymnes. Texte établi et traduit par J. Humbert. 8e tirage 2003. 354 p.
Урыҫсаға тәржемәләр:
- отдельные гимны переводил С. П. Шестаков.
- Гомеровы гимны. / Пер. В. Вересаева. М.: Недра, 1926. 96 стр.
- переизд.: Античные гимны. М.: Изд-во МГУ. 1988. С. 57-140 и комм.
- Гомеровы гимны. / Пер. и комм. Е. Г. Рабинович. М.: Carte blanche, 1995.
Тикшеренеүҙәр:
- Деревицкий А. Н. Гомерические гимны. Анализ памятника в связи с историей его изучения. — Харьков, 1889. — 176 стр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Record #11907688f // общий каталог Национальной библиотеки Франции
- ↑ Vidal-Naquet, Pierre Le monde d'Homère — Perrin, 2000. — P. 19.
- ↑ Finley, Moses The World of Odysseus — New York: New York Review of Books, 2002. — P. 11–2. — ISBN 978-1-59017-017-5.; Finley’s figures are based upon the corpus of literary papyri published before 1963.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Введенский Б. А. . Большая советская энциклопедия Том 12 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание
- ↑ Геродот 2.53.
- ↑ Graziosi, Barbara (2002). «The Invention of Homer»: 98–101.
- ↑ Анпектова-Шарова & Дуров, 2004, p. 63
- ↑ Одиссея VIII, 63 сл.
- ↑ Тронский И. М. История античной литературы М., 1983. С. 66.
- ↑ P. Chantraine, Dictionnaire étymologique de la langue grecque, Klincksieck, Paris, 1968, vol. 2 (3-4) p. 797 ad loc.
- ↑ H.G. Liddell, R. Scott, A Greek-English Lexicon, rev. ed. Sir Henry Stuart-Jones, Clarendon Press, Oxford, 1968 ad loc.
- ↑ Pseudo-Herodotus, Vita Homeri1.3 in Thomas W. Allen, Homeri Opera, Tomus V,(1912) 1946 p. 194. Cf. Lycophron, Alexandra, l.422
- ↑ Книга: Боура С. М.: Героическая поэзия. С. 547
- ↑ Анпектова-Шарова & Дуров, 2004, p. 64
- ↑ Введенский Б. А. . Большая советская энциклопедия Том 12 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание
- ↑ Wolf F.A. Prolegomena ad Homerum. Halle, 1795
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гомер. Зарубежные писатели. Биобиблиографический словарь
- Максим Мошков китапханаһында Гомер
- Гомер «Фантастика лабораторияһы» сайтында (урыҫ.)
- Поэмы Гомера «Илиада» и «Одиссея» с комментариями, приложениями и иллюстрациями (недоступная ссылка с 14-05-2013 (1351 день) — история)
- Греческие тексты поэм
- Гомер «Одиссея» в переводе Шуйского, с комментариями
- Гомеровский эпос: миф и ритуал. Акимова Л. И. Искусство Древней Греции: Геометрика и архаика. — СПб.: Азбука-классика, 2007.


text:
«Башҡортостан ҡыҙы» журналы: Ни өсөн ғаиләлә аҡса янсығы ҡатын-ҡыҙҙар ҡулында?
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан ҡыҙы» журналының июль һаны баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоеваның республикала үткән тарихи ваҡиғаға — ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналған мәҡәләһе менән асыла.
Ул шағир ҡыҙы. «Эй, һин, ҡыҙым, күңел нурым, тик һин ҡәҙерле кешем»! – тип яҙа шағир Ҡадир Әлибай үҙенең берҙән-бер ҡыҙы, нәҫел ебен дауам итеүсеһе Гөлсәсәк тураһында. «Башбланкиздат» типографияһы директоры, Хәйбулла һылыуы Гөлсәсәк Әлибаева китап ҡәҙерен белә. Сағыу, көслө замандашыбыҙҙың матур ғәмәлдәре, яҡты уй-хыялдары Гөлназ Ҡотоеваның «Хыял ҡуйған ҡанат» тигән мәҡәләһендә сағылыш тапҡан.
Данлыҡлы 1-се мәктәп-интернатта (хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназияһы) төрлө йылдарҙа уҡығандар уның дәрестәрен бөгөн дә һағынып иҫкә ала. Был уҡыу йортонда ҡырҡ йыл эшләү дәүерендә ул күптәргә ҡанат ҡуя, өлкән дуҫына әйләнә. Туҡһанын тултырған абруйлы мөғәллимә Мәхтүмә Яхинаның тормош юлы хаҡында Гөлшат Ҡунафина үҙенең «Уҡытыусы булып тыуған ул» тигән яҙмаһында бәйән итә.
Журнал уҡыусыбыҙ Клара Ноғманова үҙенең атаһы – һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Әһлиулла Әхмәтшин хаҡындағы мәҡәләһен Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Был йылдарҙың даны мәңгелек» бәйгеһенә тип атап ебәргән.
«Дәште-Ҡыпсаҡ ҡыҙҙарының тарихтың ниндәй ҡатмарлы осоронда үҙҙәренә бөтөнләй ят ғәрәптәр һәм индустар менән уңышлы идара итеүҙәре, ул милләттәрҙең был ҡатындарҙы хакимә итеп танып буйһоноуҙары һоҡландырып ҡына ҡалмай, төрки ҡатынының Ер шарындағы тыныслыҡ өсөн көрәшкә ҙур өлөш индереүен дә иҫбатлай», – тип яҙа Гөлнара Хәлфетдинова «Көнсығыштың бөйөк ҡатындары» рубрикаһы аҫтында баҫылған мәҡәләһендә. Урта быуаттарҙағы дәүләт – Дели төрки мосолмандары ҡағанаты ханбикәһе хаҡында уның «Разия Солтан» тигән яҙмаһында уҡырһығыҙ.
«Тормошто һәр кем үҙ офоғонан сығып ҡабул итә. Ҡайһы берәүҙәр өсөн ул тоноҡ төҫтәрҙән хасил, ә кемдер матур, баҙыҡ яҡтарын күреп, үҙ донъяһын һәм тирә-яҡты биҙәп йәшәй. Хеҙмәт юлын мөғәллимә булып башлап, Бөрйән районы мәғарифын үҫтереүгә, социаль тормошон яҡшыртыуға тос өлөш индергән Роза Ғүмәрова – шундай шәхестәрҙән». Альбина Ғөбәйҙуллинаның мәҡәләһе «Батыр рухына тоғролоҡ» тип атала. Алтмыш алты йәшендә йәштәрҙән былайыраҡ сәмләнеп, үҙе өсөн өр-яңы өлкә – ҡыҙыҡ та, ҡатмарлы ла фонд баҙарын өйрәнә башлаған, унда уңышҡа өлгәшкән милләттәшебеҙ, «Бөтә йыһан» реклама агентлығы хужабикәһе Хәжирә Рафиҡова менән Альмира Кирәеваның «Тормош тигән бөйөк остаздан өйрәнәм» тигән мәҡәләһендә танышырһығыҙ. Журналда Мәүлиҙә Әхмәтйәнованың «Яҡшы менән яман» тигән хикәйәһе, шағир Риф Әхмәҙиевтың яңы шиғырҙар шәлкеме лә баҫылған.
«Ғаиләлә аҡса янсығы кемдә булырға тейеш? Ни эшләп күп осраҡта аҡсаны ҡатын тотона?», – тип һорай билдәле иҡтисадсы Илдар Ғәбитов үҙенең «Ҡорал эйәһенә дошман» тигән мәҡәләһендә. Ул бөгөнгө ғаиләнең донъяуи хәле, үҙ-ара мөнәсәбәттәр хаҡындағы уйҙары менән уртаҡлашып, төрлө йәштәге кешеләрҙе ошо турала һөйләшеүгә йәлеп итә. Был һанда уҡыусыларыбыҙ шулай уҡ ҡорамасылар бәйгеһенә ебәрелгән эштәрҙең һүрәттәрен ҡарап һоҡланыр, журналда бирелгән рецепт буйынса ризыҡтар әҙерләп, ғаиләһен ҡыуандырыр.


text:
Аграрийҙарға ерҙе залогҡа һалып кредит алырға ярҙам итәсәктәр
Башҡортостанда пилот проекты сиктәрендә теләге булған ауыл хужалығы ойошмаларына ерҙе залогҡа һалып кредит алыуҙа ярҙам күрһәтеләсәк. Ҡариҙел районында үткән ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәрен кредитлау мәсьәләре буйынса төбәк семинары йомғаҡтары нигеҙендә шундай ҡарар ҡабул ителгән.
Сарала ауыл хужалығы ойошмаларының етәкселәре, крәҫтиән хужалыҡтары башлыҡтары, БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығынан, Ауыл хужалығы министрлығынан вәкилдәр, шулай уҡ республиканың төньяҡ-көнсығыш райондарынан район һәм ауыл хакимиәттәре белгестәре ҡатнашҡан.
БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, семинарҙа ҡатнашыусылар БР Милли банкының һәм «Россельхозбанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк филиалының заем алыусыларҙы кредитлау һәм бәләкәй хужалыҡ формаларына дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса тәҡдимдәре менән танышҡан.


text:
Быйыл Күмертауҙа 95 ғаиләгә бушлай ер участкалары бүленгән
2012 йылда Күмертауҙа йәшәгән ғаиләләргә 95 ер участкаһы бүленгән. Уларҙың 73-ө – күп балалы ғаиләләргә, 18-е – инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләргә, өс участка – йәш ғаиләләргә, береһе торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәптә торған ғаиләгә бирелгән.
Ағымдағы йыл башынан алып ҡала хакимиәтендә бер тапҡыр һәм бушлай ер участкалары алыуға йәмғеһе 207 ғариза ҡабул ителгән. Уларҙың 148-е – күп балалы ғаиләләр, 36-һы – инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләр, 17-һе – йәш ғаиләләр, өсәүһе — торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәптә торған ғаиләләр, йәнә өсәүһе бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре тарафынан яҙылған. Күмертау халҡына ер участкалары бүлеү процесы дауам итә.


text:
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының ике журналисы Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнәсәк Фото: Лариса Ветлугина коллажы
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының ике журналисы Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнәсәк
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының ике журналисы Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнәсәк Фото: Лариса Ветлугина коллажы
8 июлдә Башҡортостан Республикаһы башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй» телеканалының Башҡортостанда хәбәрселәр пункты хеҙмәткәрҙәрен – «Яңылыҡтар» хәбәрсеһе Азамат Сәлиховты һәр оператор Сергей Шелепинды, – Украинала командировка ваҡытында, профессиональ бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы өсөн Салауат Юлаев ордены менән бүләкләү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы.
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының Өфө хәбәрселәр пункты хеҙмәткәрҙәренән ойошторолған, «Рәсәй» телеканалының төшөрөү бригадаһы Донецкиҙа апрель аҙағынан алып июнь уртаһына тиклем эшләне. Уларҙың сюжеттары нигеҙендә төрлө жанрҙарҙа: Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының эфир каналдарында кеүек, интернетта ла йөҙләгән материал баҫылған. Был ҡыҙыу айҙарҙа Донецкиҙағы хәүефле ваҡиғалар тураһында мәғлүмәттең байтаҡ өлөшөн ил Азамат Сәлиховтан ишетеп һәм Сергей Шелепиндың күҙҙәре менән күреп белде.
Был төшөрөү төркөмөнөң снарядтар шартлаған урындарҙа берҙән-бер хәүефле командировкаһы түгел: 2011 йылда улар Башҡортостандың Урман ҡасабаһында (26 майҙа) һәм Удмуртияның Пугачево ҡасабаһында (3 июндә) хәрби арсеналдарҙа ике ҡурҡыныс янғын эҙемтәләрен бөтөрөүҙе яҡтырта.
Азамат Сәлихов Башҡортостан буйынса Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһында үҙ хәбәрсеһе булып ике меңенсе йылдарҙың башынан алып эшләй башлай, хәбәрселәр пунктының эшмәкәрлек өлкәһенә шулай уҡ күрше Удмуртия Республикаһы һәм Ырымбур өлкәһе инә.
Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының Башҡортостанда хәбәрселәр пункты – республикала иң «етештереүсәнлеләрҙең» береһе һәм иң оҙон эш тарихына эйә. Дөйөм Рәсәй тамашасыларының алдында заманса Башҡортостандың телевизион образының күп кенә өлөшө хәҙерге уның составы менән булдырылған. Ул – 2002 йылдан алып өҙлөкһөҙ Өфөлә эшләүсе дөйөм милли телекомпанияларҙың берҙән-бер хәбәрселәр пункты.
Хеҙмәттәштәре Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының Өфө хәбәрселәр пункты хеҙмәткәрҙәрен Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың патриоттары, юғары кимәлдәге профессионалдар һәм яҡшы егеттәр булараҡ характерлай. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы коллективы ҡотлауҙарға ҡушыла һәм Азамат менән Сергейға репортёрлыҡ уңышын һәм кешелек бәхетен теләй.


text:
Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан республикала 67 меңдән ашыу Бөйөк Ватан һуғышы ветераны түләүҙәр алды
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан Башҡортостанда йәшәүсе 67 меңдән ашыу Бөйөк Ватан һуғышы ветераны бер тапҡыр бирелә торған түләүҙәр алды.
Төбәктең пенсия ведомствоһында аңлатыуҙарынса, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, инвалидтарына, концлагерь тотҡондарына, Финляндияға, Японияға ҡаршы һуғышта, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙәрҙең, шулай уҡ ҡайтып үлгән һуғыш ветерандары, инвалидтарының тол ҡатындарына ете мең һум аҡса түләнде. Республикала шундай 21392 ветеран йәшәй.
1941 йылдың 22 июненән 1945 йылдың 9 майына тиклемге осорҙа тылда, СССР-ҙың оккупацияланған биләмәләренән башҡа, алты айҙан кәм эшләмәгән граждандарға, Бөйөк Ватан һуғышы осоронда фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн орден-миҙалдар менән бүләкләнеүселәр, шулай уҡ нацист концлагерҙарының, төрмәләренең, геттоларҙың бәлиғ булған элекке тотҡондары өс мең һум алды. Түләүҙәр 45635 кешегә күсерелде.


text:
Нефтекамала Дума һайлауҙарында 49 һайлау участкаһы эшләйәсәк
Нефтекамала Дума һайлауҙарындағы электораль исемлеккә 98 меңдән ашыу һайлаусы индерелгән.
«Башинформ» агентлығына территориаль һайлау комиссияһы ағзаһы Дилүс Фәрүәзовтың хәбәр итеүенсә, 4 декабрҙә 49 һайлау участкаһында тауыш биреү үтәсәк, шуларҙың 45-е – Нефтекамала, ҡалған дүртәүһе ҡала янындағы ауылдарҙа урынлашҡан. Һайлау участкалары йәнә Үҙәк ҡала дауаханаһында һәм психо-неврологик интернатта ойоштороласаҡ. Ҡала округының ике һайлау участкаһында бюллетендәрҙе электрон эшкәртеү комплекстары эшләйәсәк.
Нефтекамалағы һайлау алды агитацияһының төп «рупоры» — ҡаланың «Красное знамя» гәзите, бында һайлау марафонында ҡатнашыусылар – сәйәси партиялар үҙҙәренең һайлау алды материалдарын баҫтыра. Территориаль һайлау комиссияһы ағзаһы билдәләүенсә, һайлауға ваҡыт аҙыраҡ ҡала барған һайын, һайлау алды агитацияһы әүҙемләшә. Киләһе аҙнала халыҡ менән осрашыу өсөн ҡалаға бер нисә партиянан кандидаттарҙың килеүе көтөлә. 2007 йылда Дәүләт Думаһына депутаттар һайлауҙа халыҡ күп ҡатнашҡан (87% халыҡ тауыш биргән), Дилүс Фәрүәзовтың әйтеүенсә, быйылғы һайлауҙы ла ҡалала ҙур ҡыҙыҡһыныу менән көтәләр.


text:
Мортаза Рәхимов шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙы үҫтереүгә яңыса ҡарашты билдәләне
Республика Президенты үҙенең БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға мөрәжәғәтнамәһендә шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙы үҫтереүгә яңыса ҡараштарҙы билдәләне.
— Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙы үҫтереү буйынса айырым республика программаһына зарурлыҡ өлгөрөп етте, — тип иҫәпләй Мортаза Рәхимов. — Унда мотлаҡ был хужалыҡтарҙы заманса етештереү саралары менән йыһазландырыу алымдары ҡаралырға тейеш.
Бөгөн ауыл хужалығында һан күрһәткестәре генә мөһим түгел. Махсус хужалыҡтарҙы һәм юғары сифатлы продукция сығарыуҙы үҫтереп, агросәнәғәт комплексын әүҙемерәк киңәйтергә кәрәк. Ауыл хужалығы продукцияһы етештереүселәр, эшкәртеүсе предприятиелар һәм сауҙа мәнфәғәттәренең балансына өлгәшергә кәрәк, тип билдәләне республика башлығы. Ауыл хужалығы предприятиелары өсөн хеҙмәтләндереүҙәр инфраструктураһын үҫтереү ҙә үтә мөһим.


text:
Башҡортостанда игендең уңышы яҡынса 3 миллион тоннаға еткән Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Башҡортостанда игендең уңышы яҡынса 3 миллион тоннаға еткән
Башҡортостанда игендең уңышы яҡынса 3 миллион тоннаға еткән Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Бөгөнгә Башҡортостан аграрийҙары 2 989 мең тонна ашлыҡ йыйған. Сағыштырыу өсөн: былтыр 1 420 мең тонна иген йыйылғайны.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әлегә иң күп ашлыҡты Стәрлетамаҡ, Саҡмағош, Илеш, Мәләүез, Ауырғазы, Дәүләкән һәм Шишмә райондары игенселәре алған.
Республикала һәр гектарҙан уртаса уңыш 19,4 центнер тәшкил итә. Был йәһәттән Саҡмағош районы алда бара, унда һәр гектарҙан 30,2 центнер уңыш алына.


text:
24 февралдә республиканың баш ҡалаһында нотариустар өсөн семинар ойоштороласаҡ
Өфөлә һалым хеҙмәте белгестәре нотариустар өсөн семинар үткәрәсәк. Көн тәртибендә юридик шәхестәр һәм шәхси эшҡыуарҙар дәүләт теркәүе үткәндә электрон документтар ебәреү буйынса теркәү органдары менән үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләһе ҡараласаҡ, тип хәбәр иттеләр Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтенән.
Осрашыу 24 февралдә Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса 39-сы район-ара инспекцияһының йыйылыштар залында Красин урамы, 52 адресы буйынса үтәсәк. Башлана 11 сәғәттә.


text:
Ватт
Ватт (билдәләмәһе: Вт, W) — СИ системаһында ҡеүәт үлсәү берәмеге. Берәмек Шотландия уйлап сығарыусы-механигы, универсаль пар машинаһын беренсе булып эшләп сығарыусы Джеймс Уатт (Ватт) хөрмәтенә аталған.
Ҡеүәт үлсәү берәмеге булараҡ Ватт беренсе мәртәбә 1899 йылда Британия фәнни ассоциацияһының икенсе Конгрессында ҡабул ителгән. Быға тиклем күпселек иҫәп-хисаптарҙа Джеймс Уатт индергән ат көстәре ҡулланылған, шулай уҡ минутына фут-фунттар ҡулланылған. 1960 йылда XIX Үлсәүҙәр буйынса генераль конференцияла Ватт Халыҡ-ара үлсәү Системаһына индерелгән. Барлыҡ электр йыһаздарының төп сифаттарының береһе булып улар ҡулланған ҡеүәт тора, шуға күрә һәр бер электр йыһазында (йәки шул йыһаздың ҡулланыусы белешмәһендә) уның эшләүе өсөн күпме Ватт кәрәккәне тураһында мәғлүмәт табырға була.
Йөкмәткеһе
Билдәләмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 Ватт 1 секунд ваҡыт эсендә 1 Джоуль эш башҡарылғандағы ҡеүәткә тигеҙ итеп билдәләнә. Шулай итеп, Ватт ул сығарылма үлсәү берәмеге һәм СИ берәмектәре менән түбәндәге мөнәсәбәттәр аша бәйләнгән:
Билдәләмәһе юғарыраҡ күрһәтелгән механик ҡеүәттән башҡа, шулай уҡ йылылыҡ һәм электр ҡеүәт төрҙәре бар:
- Йылылыҡ ағымының 1 Ватт ҡеүәте 1 Ватт механик ҡеүәткә тиң (эквивалент).
- 1 Ватт актив электр ҡеүәт шулай уҡ 1 Ватт механик ҡеүәткә тиң һәм 1 Вольт көсөргәнеш ҡуйылғанда, 1 Ампер ҙурлыҡтағы эш башҡарыусы даими электр тогының ҡеүәте тип билдәләнә.
Башҡа үлсәү берәмектәренә күсереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ватт башҡа үлсәү берәмектәре менән түбәндәге мөнәсәбәттәр менән бәйләнгән:
- 1 Вт = 107 эрг/с
- 1 Вт ≈ 0,102 килограмм-көс •м/с
- 1 Вт ≈ 1,36*10−7 ат көсө
- 1 Вт = 859,8452279 кал/сәғәт
Ҡабатлы һәм өлөшлө берәмектәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡеүәт менән бәйле иҫәп-хисаптар өсөн Ватттың үҙен һәр бер осраҡта ла ҡулланыу уңай булмаҫҡа мөмкин. Ҡайһы ваҡыт үлсәнгән ҙурлыҡтар бик ҙур йәки бик бәләкәй генә булғанда, стандарт алҡушымталы үлсәү берәмеген ҡулланыу уңай, был даими ҙурлыҡ тәртибен иҫәпләүҙән ҡотолорға мөмкинлек бирә. Мәҫәлән, радарҙар һәм радиоалғыстар проектлағанда йыш ҡына пВт һәм нВт ҡулланалар, электроэнцелография һәм электрокардиография кеүек медицина приборҙары өсөн мкВт ҡулланалар. Электр етештереүҙә һәм шулай уҡ тимер юл локомотивтары проектлағанда мегаватттар (МВт) һәм гигаватттар (ГВт) ҡулланалар.
Стандарт СИ ҡушымталары түбәндәге теҙмәлә күрһәтелгән:
Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дека-, гекто-, деци-, сантиватт үлсәү берәмектәрен ҡулланыу кәңәш ителмәй.
Тәбиғәттә миҫалдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киловатт-сәғәт һәм киловатт төшөнсәләре араһындағы айырма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Атамалары оҡшаш булғанлыҡтан киловатт һәм киловатт-сәғәтте көнкүреш ҡулланышында йыш бутайҙар, бигерәк тә электр йыһаздарына ҡараған осраҡтарҙа. Әммә был ике үлсәү берәмеге төрлө физик ҙурлыҡтарға ҡарай. Ватттарҙа, һәм шунан сығып киловатттарҙа, ҡеүәт, йәғни электр йыһазы тарафынан ваҡыт берәмеге эсендә ҡулланылған энергия миҡдары иҫәпләнә. Ватт-сәғәт һәм киловатт-сәғәт энергия үлсәү берәмектәре булып тора, йәғни улар менән электр йыһазының сифатламаһы түгел, ә был йыһаз тарафынан башҡарылған эш миҡдары иҫәпләнә.
Был ике ҙурлыҡ киләһе бәйләнештә. Әгәр ҡеүәте 100 Вт булған лампа 1 сәғәт дауамында эшләгән икән, уның эше 100 Вт*сәғ (йәки 0,1 кВт*сәғ) энергия талап иткән. Электростанцияның ҡеүәте мегаватттарҙа иҫәпләнә, ләкин һатылған электроэнергияның ҙурлығы киловатт-сәғәттәрҙә һәм мегаватт-сәғәттәрҙә иҫәпләнәсәк.


text: Һуңғы йылдарҙа тиҙ арала киң таралып киткән, әммә әлегә сәйер яңғыраған “креатив иҡтисад”, “креатив элита”, “креатив синыф” һүҙбәйләнештәре – өр-яңы төшөнсәләр. Уларҙың авторы – Колумбия (Нью-Йорк) университеты профессоры Ричард Флорида, креатив иҡтисад мәсьәләләре менән 1990 йылда ғына шөғөлләнә башлап, үҙенең төп хеҙмәтен – “Креатив синыф – киләсәкте төҙөүсе кешеләр” китабын 2002 йылда баҫтыра. Әҫәр күп телдәрҙә ҙур тираждар менән сығарылып, донъя бестселлерына әйләнә, айырыуса иҡтисадсылар һәм социологтар араһында популяр булып китә. Интернет барлыҡҡа килеүе популярлыҡты артабан арттыра.


text:
Өфөлә эшҡыуарлыҡ мәсьәләһе буйынса журналистарҙың республика конкурсына йомғаҡ яһалды
Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү мәсьәләһен киң мәғлүмәт сараларында иң яҡшы сағылдырыусы журналистар араһында республика конкурсына йомғаҡ яһалды.
Конкурс эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса Башҡортостан Республикаһының Дәүләт комитеты, Матбуғат идаралығы, Башҡортостан журналистар союзы, Башҡортостан республикаһының сауҙа-сәнәғәт палатаһы ярҙамы менән үткәрелде.
“Республика гәзит һәм журналдары категорияһында баҫма киң мәғлүмәт саралары редакциялары араһында иң яҡшы редакция коллективы” номинацияһында “Башҡортостан” гәзите редакцияһы бүләкләнде.
“Республика гәзит һәм журналдары катерогияһында баҫма киң күләмле мәғлүмәт саралары редакциялары араһында иң яҡшы журналист” тип “Республика Башкортостан” гәзитендә ауыл хужалығы бүлеген етәкләүсе Илдар Әхиәров билдәләнде.
“Ҡала, берләштерелгән, район гәзит һәм журналдары категорияһында” киң күләмле мәғлүмәт баҫмалары араһында иң яҡшы редакция коллективы номинацияһын “Сибайский рабочий” гәзите редакцияһы яуланы.
“Ҡала, берләштерелгән, район гәзит һәм журналдары категорияһында” киң күләмле мәғлүмәт баҫмалары араһында иң яҡшы журналист” – Күмертау ҡалаһының “Время” гәзитендә иҡтисад һәм сәнәғәт бүлеге мөдире Елена Камалова булды.
“Радио, телевидение, мәғлүмәт агентлыҡтары араһында иң яҡшы редакция ” исемен “Медиакорсеть” (МКС) электрон мәғлүмәт агентлығы алды.
“Киң күләмле электрон ысуллы мәғлүмәттә иң яҡшы журналист” (радио, телевидение, мәғлүмәт агентлығы) тип “Башинформ” агентлығының иҡтисад бүлеге күҙәтеүсеһе Любовь Колоколова билдәләнде.
“Күп тиражлы, ведомстволы, тармаҡлы, коммерция баҫмалары араһында иң яҡшы журналист коллективы” – “Башҡортостан эшҡыуары” (“Предприниматель Башкортостана”) гәзите коллективы булды.
“Күп тиражлы, ведомстволы, тармаҡлы, коммерция баҫмалары араһында иң яҡшы журналист” – “Новая экономическая газета”һының мөхәррир урынбаҫары Дмитрий Рудзин.
Еңеүселәр — диплом һәм приздар, редакция коллективы – компьютерҙар, журналистар – ноутбуктар менән бүләкләнәсәк.


text:
Өфөлә Башҡортостан һәм Татарстан Премьер-министрҙарының эш осрашыуы үтте
1 июлдә Өфөгә танышыу визиты менән Татарстан Хөкүмәте Премьер-министры Илдар Халиков килде. БР Хөкүмәт Йортонда уны Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов ҡабул итте.
Осрашыу барышында ике күрше республиканың иҡтисади һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеге өлкәһендәге бихисап мәьәләләр тикшерелде.
— Уҙған аҙнала Ҡазанда Халыҡ-ара ислам бизнесы һәм финанстары саммиты үтте. Тап шул ваҡытта мин Азамат Фәттәх улынан Өфөгә саҡырыу алдым, — тип хәбәр итте Илдар Халиков. — Был визиттар тәү сиратта беҙҙең туғандаш республикаларыбыҙҙың мәҙәни мираҫта ғына түгел, иҡтисади хеҙмәттәшлек перспективаларында ла уртаҡ нәмәһе күп булыуын күрһәтә. Башҡортостан традицион рәүештә ҡеүәтле нефтехимия комплексы менән дан тота. Һәм ул һәр ваҡыт был өлкәлә танылған лидер булды. Бөгөн Ҡазан бар йүнәлеш буйынса Өфө менән был хеҙмәттәшлекте үҫтерергә әҙер.
— Беҙҙең республикаларҙы иң тығыҙ мөнәсәбәттәр бәйләй, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов. — Беҙгә нефть химияһы сәнәғәтендә генә түгел, машиналар эшләүҙә, агросәнәғәт комплексында ла был бәйләнештәрҙе артабан үҫтерергә кәрәк.
Визиты дауамында Татарстан Премьер-министры Илдар Халиков сәнәғәт объекттары менән танышты, Өфөнөң иҫтәлекле урындарына экскурсия яһаны, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
«Салауат йыйыны» байрамында Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаттары сығыш яһаясаҡ
4-5 июлдә Салауат районының Малаяҙ ауылында йыл һайын уҙғарылып килгән «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамы үтәсәк.
— Быйыл байрам алдағыларҙан тәү сиратта йәштәр өсөн тәғәйенләнгән эстәлекле заманса программа менән айырылып торасаҡ, — тип хәбәр итте Республика халыҡ ижады үҙәге хеҙмәткәре Гөлгөнә Баймырҙина.
Байрам сиктәрендә бер төркөм саралар үтәсәк, шул иҫәптән республика хакимиәттәре башлыҡтары кәңәшмәһе һәм 2014 йылда БР Президенты грантын яулаған «Йор үҙән» республика этнофестивале.
«Йор үҙән» этнофестивале 4 июлдә кис конкурста ҡатнашыусыларҙың сығышы менән асыласаҡ. Байрам программаһын диско-кисә һәм йәш башҡорт эстрада башҡарыусылары ҡатнашлығында «Salavat» киске бейеү флешмобы дауам итәсәк.
5 июлдә иртәнге сәғәт туғыҙҙа һабантуй майҙанында эшҡыуарлыҡ инициативаһы һәм «Көмөш өҙәңге» һөнәрҙәр конкурсы башланасаҡ. Йәштәр сәхнәһендә «Йөҙөк ҡашы — Зөләйха» этноконкурсы еңеүсеһен һайлаясаҡтар, «Исемем минең Салауат» Салауат исемен йөрөткән ир-уҙамандарҙың парады уҙасаҡ. Байрам ҡунаҡтары «Урал батыр» кейеҙ этнокостюмдарын ҡарай аласаҡ. «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамын тантаналы рәүештә асҡандан һуң театрлаштырылған тамаша башланасаҡ.
Төрлө йылдарҙағы Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаттары тамашасыларҙы үҙҙәренең шиғриәтле, йыр һәм бейеү сығыштары менән ҡыуандырасаҡ. Улар араһында – башҡорт бейеүе легендаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Рәшиҙә Туйсина, Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаев, яҙыусы Таңсулпан Ғарипова, билдәле ҡурайсы һәм алып барыусы, Башҡортостандың халыҡ артисы Юлай Ғәйнетдинов, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Флүрә Килдийәрова.
Байрам программаһы тантаналы ябыу менән тамамланасаҡ, унда уҙған бөтә этнофестиваль конкурсы еңеүселәрен бүләкләйәсәктәр, тамашасыларға иң яҡшы номерҙар тәҡдим ителәсәк. Рәссамдар, «Салауат ҡарашы» пленэры ҡатнашыусылары тантаналы рәүештә үҙҙәренең һүрәттәрен Арҡауыл ауылындағы картиналар галереяһына бүләк итәсәк.


text:
Иген етештереүселәр милли союзының беренсе съезы
Башҡортостан делегацияһы бөгөн Мәскәүҙә барған Иген етештереүселәр милли союзының беренсе съезында ҡатнаша.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, делегация составына республика ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко, «Башҡорт» МТС-ы генераль директоры урынбаҫары Наил Батыршин, Саҡмағош районының «Базы» ауыл хужалығы кооперативы рәйесе Вадим Соколов инә.
Союз төҙөүҙең маҡсаты ватан иген етештереүселәренең Рәсәйҙең сифатлы продукцияға эске талаптарын тәьмин итеү, иген һәм иген продукттары һатыу каналдарын киңәйтеү буйынса тырышлыҡтарын бергә туплауға һәм йүнәлеш биреүгә ҡайтып ҡала. Киләсәктә союз Рәсәйҙә иген етештереү һәм ҡулланыуҙы балансларға, иген етештереүгә дәүләт ярҙамы программаларын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнашырға ла тейеш.
Төбәк ауыл хужалығы етештереүселәренән тыш, съезд Федерация Советы ағзаларын, Дәүләт Думаһы депутаттарын, башҡарма власть органдары, йәмәғәт берләшмәләре һәм фән вәкилдәрен, шулай уҡ эксперттарҙы ла йыйҙы.


text:
Башҡортостан спортсылары Һуҡырҙарҙың бөтә донъя уйындарында 30 миҙал яуланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан спортсылары Кореяның Сеул ҡалаһында үткән Һуҡырҙарҙың бөтә донъя спорт уйындарында 30 миҙал яуланы. Рәсәйҙең йыйылма командаһы составында улар 17 алтын, алты көмөш һәм ете бронза миҙал алды.
«Спортсыларыбыҙ өс спорт төрөндә — йөҙөү, еңел атлетика һәм дзюдо буйынса көс һынашты. Йөҙөүселәр Оксана Савченко — өс, Александр Неволин-Светов — дүрт, Артур Сәйфетдинов менән Михаил Зимин бер алтын миҙал алып ҡайтты.
Еңел атлеттар Алексей Лабзин (1), Андрей Коптев (1), Анна Сорокина (өс), Елена Паутова (ике) алтын миҙалдарға лайыҡ булды. Дзюдосы Артем Меркулов та юғары награда алды», — тип хәбәр итте Башҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Елена Ледяйкина.
Миҙалдар һаны буйынса Рәсәй алдынғы урында. Рәсәйҙәрҙең иҫәбендә — 114 миҙал: 48 алтын, 35 көмөш, 31 бронза.


text:
Республикала йәш ғаиләләр дәүләт ярҙамы иҫәбенә торлаҡ шарттарын яҡшырта
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостанда йәш ғаиләләр дәүләт ярҙамы программаһы буйынса торлаҡ шарттарын яҡшырта. Кисә Туймазы районы хакимиәтендә йәштәргә торлаҡ һатып алыуға йәки төҙөүгә социаль түләү тураһында таныҡлыҡтар тапшырылды. Документ 27 йәш ғаиләгә бирелде, шуларҙың 23-ө — күп балалы. Таныҡлыҡтар тапшырып, район башлығы Айҙар Суфиянов, йәш ғаиләләр дәүләт ярҙамы программаһы буйынса торлаҡ алыу мөмкинлегенә эйә була, тип билдәләне.
Торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү йәштәрҙең районда ҡалыуына булышлыҡ итә. 2014-2015 йылдарҙа 53 йәш ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан. «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһы сиктәрендә 23 ғаиләгә — социаль түләүҙәр, 30 ғаиләгә бала тыуғанда түләнә торған пособие бирелгән, тип хәбәр иттеләр Туймазы районы хакимиәтендә.


text:
Республикала пенсионерға бер тапҡыр компенсация түләү өсөн 5 миллиард 700 миллион һумдан ашыу аҡса кәрәк буласаҡ
Республикала пенсионерға бер тапҡыр компенсация түләү өсөн 5 миллиард 700 миллион һумдан ашыу аҡса кәрәк буласаҡ.
Киләһе йылдың ғинуар айында республикала йәшәгән 1 миллион 153 мең пенсионерға бер тапҡыр компенсация түләү өсөн Башҡортостанға 5 миллиард 700 миллион һумдан ашыу аҡса кәрәк буласаҡ. Был хаҡта Рәсәй Пенсия фондының идара ағзаһы Фоат Хантимеров белдерҙе. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, һәр пенсионер ғинуар пенсияһы менән бергә 5 мең һум аҡса аласаҡ. Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, бындай түләү Рәсәй биләмәһендә даими йәшәгән пенсионерҙар өсөн ҡаралған. Быйыл илдең Пенсия фонды түләгән пенсияларҙың бөтә төрҙәре 4 процентҡа индексацияланды. Февраль айында индексациялау һөҙөмтәһендә Башҡортостанда страховка пенсияларының уртаса күләме 12 474 һумғка етте. Йыл башынан пенсия түләү өсөн 117 миллиард һум аҡса йүнәлтелгән.


text:
Халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереүгә арналған парламент тыңлауҙары
27 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Йортоноң Бәләкәй залында (Өфө, Зәки Вәлиди урамы, 40) “Башҡортостан Республикаһында халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереү өлкәһендәге закондарҙы тормошҡа ашырыу барышы тураһында” темаһына парламент тыңлауҙары үткәрелә. Уларҙы үткәреү инициаторы – Дәүләт Йыйылышының Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты. Көҙгө сессиялағы үҙенең тәүге ултырышында Комитет ағзалары республикала халыҡты транспорт менән хеҙмәтләндереү өлкәһендәге закондарҙың үтәлеше менән ҡәнәғәт булмауҙарын белдереп, был темаға парламент тыңлауҙары үткәреү тураһында ҡарар проектын ҡабул иткәйне.
Июндә депутаттар маршрут һәм еңел таксиҙар менән пассажирҙар ташыуҙы ойоштороу һәм уны бойомға ашырыу тураһында закондың үтәлешен тикшерҙе һәм эштәр торошо менән ҡәнәғәт ҡалманы. БР Дәүләт Йыйылышының парламент тыңлауҙары үткәреү тураһындағы ҡарары сентябрь ултырышында ҡабул ителде.
Тыңлауҙар сәғәт 11-ҙә башланасаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең баш хеҙмәт инспекторы Юрий Герций менән осрашты
Фото:
25 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Юрий Герций менән осрашты. Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыу барышында халыҡ мәшғүллеге, хеҙмәт ҡануниәте өлкәһендә контроль-күҙәтеү хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре тикшерелде.
Төбәктәге эшһеҙлек хаҡында һүҙ йөрөтөп, Рөстәм Хәмитов хәлдең яйлап көйләнеүен билдәләне. «Был мәсьәләне үҙебеҙ хәл итәбеҙ, эш урындары булдырабыҙ», тине ул.
«Хеҙмәт хаҡын түләү буйынса үҙ өҫтөбөҙгә алған бурыстарҙы үтәйбеҙ. Былтыр беҙ эш, хеҙмәт хаҡы, торлаҡ мәсьәләһен төп бурыстар тип билдәләгәйнек. Эшһеҙлек кимәленең түбәнәйеүе хаҡында әйтеп үттем инде. Хеҙмәт хаҡы буйынса ла алға китеш бар, 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса уртаса эш хаҡы яҡынса 13 процентҡа артты», — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
Шул уҡ ваҡытта Президент Рәсәй буйынса уртаса кимәлдән артта ҡалыуыбыҙ хаҡында әйтте һәм 40 процентын ауыл кешеләре тәшкил иткән республика халҡы структураһы тураһында һөйләне.
«Ундағы халыҡ эш хаҡын әҙерәк, яҡынса 8-9 мең, ала, һәм һәр ваҡыт аҡсалата ла бирмәйҙәр. Нефть сығарыусы сәнәғәт төбәге булыуыбыҙға ҡарамаҫтан, уртаса эш хаҡы беҙҙә 18 мең һум тәшкил итә. Беҙҙең өсөн был проблема. Бындай хәл Совет осоронда ла булған. Шул осорҙағы Планлаштырыу буйынса дәүләт комиссияһы етәксеһен саҡырып һөйләшкәндә, ул был мәсьәләнең элек тә һәм әле лә булыуын билдәләне. Уҡытыусыларҙың, табиптарҙың эш хаҡы билдәләнгән стандарттарға яҡынлашты ла инде», — тине Башҡортостан Президенты.
Ул шулай уҡ Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт етәксеһенә, «уҡытыусыларҙың уртаса хеҙмәт хаҡы кимәле уртаса республика кимәленә етмәй әле, әммә беҙ уны 30 процентҡа арттырҙыҡ», тип хәбәр итте. «2012 йылда был мәсьәләне хәл итәсәкбеҙ. Табиптар буйынса ла шул уҡ хәл. Һаулыҡ һаҡлау системаһын яңыртыу сиктәрендә күпселек хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы арттырылды, әммә камиллыҡтың сиге юҡ, тиҙәр. Шуға күрә хеҙмәт хаҡын арттырыу өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ әле».
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ ауыл хужалығын үҫтереү буйынса пландар менән таныштырҙы. Был өлкә, уның фекеренсә, иң проблемалыларҙың береһе иҫәпләнә. «Был өлкәлә артабан нисек эшләйәсәгебеҙ билдәле: ауыл хужалығын индустриялаштырыу, ауыл хужалығы производствоһы буйынса ҙур үҙәктәр булдырыу, ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеү. Быларҙың барыһы ла беҙҙә етешмәй», — тип һыҙыҡ аҫтына алды ул.
«Хеҙмәт хаҡын түләүҙе тотҡарлау буйынса ғәҙел, асыҡ эш итәбеҙ», — тип белдерҙе Президент. «Ҡайһы берәүҙәр банкротҡа әүерелгән предприятиелар күрһәткестәрен иҫәпкә алмай. Беҙ иһә барыһын да күрһәтәбеҙ. Беҙҙәге барлыҡ бурыс 115 миллион һум тәшкил итә. Ваҡытында түләнмәгән бурыстар буйынса 28 ойошма бар, уларҙың 50 процентынан ашыуы – ул 10-12-шәр йыл бурыслы булған банкротҡа әүерелгән предприятиелар. Был хәлде көйләһәк тә, теләгәнсә тиҙлектә уны хәл итеп булмай. Әлбиттә, прокуратура, хоҡуҡ һаҡлау органдары эшмәкәрлеге әүҙемләштерелде», — тип билдәләне Президент.
Хеҙмәт һаҡлау шарттары мәсьәләһенә айырыуса иғтибар бүленде. «Был өлкәлә лә ҡатыраҡ талаптар ҡуйылды, акционерҙар, компания етәкселәре менән эшләйбеҙ. Эш урындарын аттестациялау менән шөғөлләнергә кәрәклеген яҡшы аңлайбыҙ. Предприятие хеҙмәткәрҙәренең хеҙмәт шарттары беҙҙең өсөн мөһим», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
«Ҡайһы бер һорауҙар буйынса һеҙҙән ярҙам кәрәк, — тип мөрәжәғәт итте Юрий Герцийға республика башлығы. – Был, тәү сиратта, хоҡуҡтарҙы федераль кимәлдән республикаға бүлеп биреү. Шулай уҡ методик ярҙам да кәрәк. Беҙгә ҡарата насар мөнәсәбәттә түгелһегеҙ, тип ышанам. Унан да бигерәк, үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙең тығыҙыраҡ булыуын теләйем, күп йылдар дауамында килешеп эш итергә тәҡдим итәм», — тине Рөстәм Хәмитов.
Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Юрий Герций, «республика, бында эшләгән халыҡ мәшғүллеге һәм дәүләт хеҙмәт инспекцияһы органдары дөйөм алғанда Рәсәй Федерацияһында яҡшылар иҫәбендә. Иҡтисади үҫеш, шулай уҡ дәүләт халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте селтәре йәһәтенән субъекттың ябай булмауын аңлайбыҙ. Халыҡ мәшғүллеге үҙәктәре һаны буйынса һеҙ – беренсе урында, һеҙҙән һуң Алтай һәм Дағстан килә. Дәүләт хеҙмәттәренең тулы кимәлдә күрһәтелеүенә, әлбиттә, айырыуса иғтибар бүләбеҙ», — тине Юрий Герций.
Ул үткән йылдарҙа етди иҫкәртеүҙәрҙең булмауын билдәләне. «Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте линияһы буйынса 2009 һәм 2011 йылдарҙа ике тикшереү үткәрҙек, һәм 2009 йылда булған тәнҡитле иҫкәртмәләр 2011 йылда ҡабатланманы. Әле лә халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте эшмәкәрлеген ойоштороу буйынса хоҡуҡтарҙың тулыһынса субъекттар ҡарамағында булыуы – сифат, хеҙмәттәр менән ҡулланыу йәһәтенән яҡшы аҙым», — тип билдәләне федераль ведомство башлығы.


text:
Б0г0нг0 тема “Ғаиләң – һинең ғүмерлек 7әлғәң!” Ним2 ул 4аил2? Ғаилә ул – бе66ең өйөбө6, ата-әсәй, туғандарҙан торған кешеләр төркөмө ;аил2-ул 16е бер д21л2т “Атай-беләк, әсәй– йөрәк” Атай тураһында шиғыр у7ыу. Һе6 - күңелдә мәңгелек ышаныс, Һе6 – көслө, һе6 – батыр, һе6 – бе66ең 7ыуаныс. Һе6 – алтын бағана, ғаиләлә һе6 терәк, Тыныслы7, именлек һағында, атай, һе6 кәрәк Мә7әлдең мәғәнәһен нисек аңлайһығы6? “Ололаһаң олоно, ололар6ар ү6еңде” “?ы6 ата-әсәһенән модалы кейем һатып алыу6арын һорай. Тик улар6ың әле генә һатып алырға мөмкинселектәре ю7. Аңлатып 7арай6ар, әммә 7ы6ы7ай ишетергә теләмәй, ү6енекен һөйләй. Был осра7та һе6 нимә эшләр инеге6?” Һе6гә ошондай кәңәштәр6е еткерәбе6 Ү6еге66ән оло булған туғандарығы66ы ата-әсәйеге6 кеүек күреге6. Уларға тауыш күтәрмәге6, улар менән һү6 көрәштермәге6.” “Кескәй туғандарығы6ға шәф7әтле булығы6, рәнйетмәге6, улар 7улындағы әйбер6әр6е 7ыс7ыртып алмағы6, сөнки был эштәр улар6ың күңеле бойоғоуға (төшөүгә) һәм әта-әсәйеге66ең асыуланыуына сәбәп булыр.” “ М272л Атай йорто - алтын бишек Алма ағасынан йыраҡ төшмәй Ояһында ни күрһә, осҡанда шул булыр Татыу ғаиләлә бәрәкәт бар. Ғаилә – ҡәлғәм 7әлғә - крепость
1/--страниц


text:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһының торошо буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә икенсе урында килә
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды средстволарынан Башҡортостан 2012 йылда 560 миллион һум самаһы аҡса аласаҡ. Был средстволар, тигеҙ өлөштәргә бүлеп, граждандарҙы иҫке торлаҡтан яңыларына күсереүгә һәм дөйөм алғанда системаны артабан үҫтереүгә йүнәлтеләсәк, тип белдерҙе «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында үткән интернет-конференция барышында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов. Шул уҡ ваҡытта ул федераль үҙәктән күсереләсәк дөйөм финанс ярҙамдың 800 млн самаһы тәшкил итеүен билдәләне: айырма 200 млн һум күләмендәге аҡсаның быйылғы йылдан ҡалыуы менән аңлатыла.
Азамат Илембәтов Фондтың башта 2012 йылға тиклем эшләргә тейеш булғанлығын, әммә уның эшмәкәрлеген оҙайтырға ҡарар ителеүен хәтергә төшөрҙө. Федераль Фонд эшләһә-эшләмәһә лә, республикала торлаҡ-коммуналь хужалыҡ ярҙамһыҙ ҡалмаясаҡ, тип белдерҙе Премьер.
— Һуңғы өс-дүрт йылда Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ торошон яҡшыртыуға күп көс һалына. Шелтәләр әлегә күп, әлбиттә, әммә йыл һайын хәлдәр яҡшыра бара. Үҙегеҙ баһалағыҙ: йылытыу миҙгелен уңышлы үткәрәбеҙ, бөтә трассаларҙы ла ремонтлап өлгөрәбеҙ, энергия сығанаҡтары менән тәьмин ителгәнбеҙ,— тине Азамат Илембәтов һәм, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһының торошо буйынса республиканың икенсе йыл рәттән Рәсәй төбәктәре араһында икенсе урын алыуы ла уңышлы эшмәкәрлеккә дәлил булып тора, тип өҫтәне.


text:
Приговор
Пригово́р шулай уҡ хөкөм, суд ҡарары — ғәҙел хөкөмден процессуаль акты. 1-се инстация йәки аппеляция инстанцияның суды Судьяның ғәйепле булыу йәки ғәйепле булмау тураһында ҡарар (5-се статья, РФ Енәйәт-процесс Кодексы).
Приговор дәүләт исеменән сығарыла һәм законға тиңләштерелә. Дәүләт судының приговор нигеҙендә енәйәтте эшләғән субъектҡа санкция бирә.
Приговорҙар төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғәйепләү ҡарары, яза сығарыу менән (п. 1 ч. 5 ст. 302 УПК)
- Ғәйепләү ҡарары, язаһыҙ (п. 3 ч. 5 ст. 302 УПК РФ)
- Ғәйепләү ҡарары, язаны үтәү ваҡытын оҙайтыу менән
Аҡлау Приговор РФ Енәйәт-процесс Кодексының 18-сы статья буйынса сығарыла.
Приговор ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Инеү (дата, приговор сығарыу урыны, приговор һалған суды, суд составы, суд йыйылышы кәтибе һәм башҡа мәғлүмәт
- Һүрәтләү- сәбәп бүлеге
- Ғәйепле булыу йәки ғәйепле булмау тураһында ҡарар
- Резолюция (һуңғы ҡарарҙар)
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- УПК РФ
- Федеральный закон «О судебной системе РФ»
- Федеральный закон «О статусе судей РФ»
- Мирецкий С. Г. Приговор суда. — М., 1989.


text:
15 мартта Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының 36-сы ултырышы үтәсәк
15 мартта Өфөлә дүртенсе саҡырылыш БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 36-сы ултырышы үтәсәк. Был турала ҡарарҙы республика парламенты Президиумы үҙенең 5 марттағы ултырышында ҡабул итте. Пленар ултырыштың көн тәртибенә 20-нән ашыу мәсьәлә индерелгән.
Ултырышта республика Хөкүмәтенең 2010 йылдағы эшмәкәрлек һөҙөмтәләре тураһында отчеты тәҡдим ителәсәк. Депутаттар 16 закон проектын тикшерәсәк, уларҙың 11-е буйынса эште тамамларға планлаштырыла. Шулай уҡ депутаттарға республиканың туғыҙ суд участкаһына мировой судьялар вазифаһына кандидатураларҙы раҫларға кәрәк.


text:
Башҡортостандың баш ҡалаһы Рәсәй гандбол беренселегенең сираттағы турын ҡабул итә
2 — 8 октябрҙә Өфөлә юғары лиганың ир-егеттәр командалары араһында Рәсәй чемпионаты-2010/2011-ҙең төп уйындарҙан алдағы этабының 2-се туры үтәсәк. Турҙы нефть университетында «УГНТУ-ВНЗМ» ҡабул итә.
Өфөлөләрҙән тыш бында "Нара" (Наро-Фоминск), "ИРВИН-Чеховские медведи" (Чехов), "Кунцево-УОР №2" (Мәскәү) һәм «СКИФ» (Омск) уйнаясаҡ.
Беренсе турҙан һуң "УГНТУ-ВНЗМ" активында ике мәрәй бар (бер еңеү) һәм туғыҙ команда араһында ул алтынсы урында килә.


text:
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары республика юлдарында юл-транспорт ваҡиғалары һанын кәметеү варианттарын ҡараясаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары республика юлдарында юл-транспорт ваҡиғалары һанын кәметеү варианттарын ҡараясаҡ
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары республика юлдарында юл-транспорт ваҡиғалары һанын кәметеү варианттарын ҡараясаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Депутаттар Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының көҙгө сессиялағы тәүге ултырышында республика автомобиль юлдарындағы хәл менән танышырға ниәтләй. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы идаралығы начальнигы, полиция полковнигы Динар Ғилметдинов юлдарҙағы хәл тураһында мәғлүмәт бирәсәк, тип хәбәр иттеләр Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәтендә.
Республика ведомствоһының һуңғы мәғлүмәттәре балалар ҡатнашлығындағы һәм иҫерек водителдәрҙең ғәйебе буйынса юл-транспорт ваҡиғаларының артыуы хаҡында һөйләй. Ағымдағы йылдың тәүге ярты йыллығында республика юлдарында 11 бала һәләк булған, 179 сабый төрлө тән йәрәхәттәре алған. Был былтырғы ошо осорға ҡарағанда күберәк. Иҫерек водителдәр арҡаһында 24 кешенең ғүмере өҙөлгән, 207 кеше йәрәхәтләнгән.
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев билдәләүенсә, депутаттар юл хәрәкәте өлкәһендәге кире күренештәрҙе кәметеү өсөн барлыҡ ресурстарҙы ла файҙаланырға ниәтләй. Һөҙөмтәлә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙған өсөн санкцияларҙы ҡәтғиләштереүгә йүнәлтелгән яңы норматив хоҡуҡи акттар сығарылыуы ихтимал.


text:
Фото:
Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш федераль инспектор – Андрей Чечеватов
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Республика Йортонда Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич рәсми рәүештә Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш федераль инспекторҙы таныштырҙы. Ул, алдан Киров өлкәһе буйынса Баш федераль инспектор вазифаһын башҡарған, Андрей Чечеватов булды. Тантанала республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
Андрей Викторович Чечеватов 1965 йылдың 18 ноябрендә Мәскәүҙә тыуған. 1987 йылда Ульяновск юғары команда училищеһын, 1997-лә — М.В.Фрунзе исемендәге Хәрби академияһын, 2002 йылда РФ Ҡораллы Көстәре Генераль штабының Хәрби академияһын тамамлай. 20 йылдан ашыу Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт итә.
2006-2008 йылдарҙа — Рәсәйҙең Сит ил эштәре министрлығы ҡарамағындағы Дипломаттар корпусын хеҙмәтләндереү буйынса төп производство-коммерция идаралығы филиалының директор урынбаҫары, файҙаланыу идаралығы начальнигы. 2008 йылда «Стройинвест» яуаплығы сикләнгән йәмғиәтендә һәм «Макс» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә генераль директор урынбаҫары вазифаларын башҡара, 2009 йылда — Төбәк-ара бүлеү селтәрҙәре компанияһы холдингы идаралығы департаментының начальник урынбаҫары.
2009-2013 йылдарҙа «Недвижимость ИЦ ЕЭС» асыҡ акционерҙар йәмғиәте компаниялар төркөмө генераль директоры була.
2013 йылдан алып — Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге аппаратының Киров өлкәһе буйынса Баш федераль инспекторы.


text:
Башҡортостанда машиналарына ауыр йөк тейәмәгән водителдәрҙе бүләкләйҙәрФото: Учалы районы хакимиәте
Башҡортостанда машиналарына ауыр йөк тейәмәгән водителдәрҙе бүләкләйҙәр
Башҡортостанда машиналарына ауыр йөк тейәмәгән водителдәрҙе бүләкләйҙәрФото: Учалы районы хакимиәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостан «Юлға — ауыр йөкһөҙ!» бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды. Сара 28 сентябрҙән 4 октябргә тиклем дауам итә.
Кисә Учалы районында дөйөм файҙаланыуҙағы автомобилдәр юлдарын һаҡлауҙы тәьмин итеү һәм ауыр йөк тейәгән машиналарҙың хәрәкәтен контролдә тотоу буйынса сарала акцияны үткәреүгә йәлеп ителгән структуралар ҡатнашты. Тикшереүҙә республика Ауырлыҡ контроле буйынса хеҙмәттең мониторинг бүлеге етәксеһе Олег Лыгин, Башҡортостандың Юл хужалығы идаралығы белгесе Виктор Миронов, Учалы ҡалаһы һәм Учалы районы буйынса ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре, журналистар ҡатнашты. Ауыр йөк тейәгән транспортты Учалы ауылы эргәһендә үлсәү ярҙамында тикшерҙеләр. Бер сәғәт эсендә генә алты йөк машинаһы туҡтатылды, шуларҙың берәүһе рөхсәт ителгән күләмдән артығыраҡ йөк тейәгән. Транспорт сараһы махсус туҡталҡаға ебәрелде һәм тейешле протокол төҙөлдө.
Был көндө акцияны ойоштороусылар водителдәр менән ҡануниәт талаптарын үтәү кәрәклеге һәм уларҙы боҙған өсөн яуаплылыҡ саралары хаҡында әңгәмәләште. Йөктәре тейешле күләмдән артмаған водителдәргә машиналарына йәбештереү өсөн «Юлға — ауыр йөкһөҙ!» тип яҙылған ҡағыҙ бирелде, тип хәбәр иттеләр Учалы районы хакимиәтендә.
Белгестәр билдәләүенсә, ауыр йөк тейәгән ҙур машиналар юл япмаһын юҡҡа сығара. Йөк ташыу ҡағиҙәләрен боҙған өсөн административ яза ҡаралған. Мәҫәлән, водителгә 1 меңдән 10 мең һумға тиклем штраф һалыныуы йәки ике айҙан алты айға тиклем идара итеү таныҡлығы тартып алыныуы ихтимал. Вазифалы кешеләргә — 10-дан 50 мең һумға, юридик шәхестәргә 100-ҙән 500 меңгә тиклем штраф һалынырға мөмкин.


text:
Башҡортостандың Яңауыл районында йәш ғаиләләр торлаҡ сертификаттарын аласаҡ
Яңауыл районының 13 йәш ғаиләһе яҡын арала үҙенең торлаҡ шарттарын яҡшырта аласаҡ. Улар 2011-2015 йылдарға йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамын күрһәтеү республика программаһы сиктәрендә субсидиялар аласаҡ. Сертификаттар тапшырыу тантанаһы 8 июлгә билдәләнгән. Социаль түләүҙәрҙең дөйөм күләме 2,5 миллион һумдан аша.
Яңауыл районында дәүләт ярҙамына бөтәһе 600 самаһы ғаилә иҫәп тота ала. 2003 йылдан торлаҡҡа субсидияларҙы 126 йәш пар алған. Һуңғы йылдар күрһәткестәре буйынса Яңауыл районы тапшырылған сертификаттар һаны буйынса алдынғыларҙың береһе тип иҫәпләнә, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең йәштәр бүлегендә.


text:
Фото:
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы – Яңауылдан уҡытыусылар ғаиләһенә
Фото:
Социаль-мәҙәни башланғыстар фонды ҡарамағындағы федераль ойоштороу комитеты тарафынан булдырылған «Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы Яңауылдан ғаиләгә – 36 йыл бәхетле никахта йәшәгән, дүрт бала – ике ул һәм ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергән Зәйтүнә менән Булат Назаровтарға бирелде. Бөтә балалары ла юғары белем алған, икәүһе һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә эшләй, береһе — тимер юлда, һәм тағы береһе – иҡтисадсы.
Зәйтүнә Зәйнулла ҡыҙы менән Булат Сабит улы Назаровтар – уҡытыусылар, тип хәбәр иттеләр Яңауыл районы хакимиәтендә. Зәйтүнә Яңауыл лицейында музыканан уҡыта, ә ире шунда уҡ – физик культуранан. Икеһе лә – юғары класлы белгестәр һәм әүҙем йәмәғәтселәр. Зәйтүнә Назарова музыка уҡытыусыларының район методик берекмәһенә етәкселек итә, Булат бөтә күмәк спорт сараларын ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә ҡатнаша.
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалын был пар Уҡытыусы йылында алыуы ла бик әһәмиәтле, сөнки улар бер-береһен яратҡан кеүек үҙ һөнәрҙәрен дә ярата һәм өс тиҫтә йылдан ашыу инде уға тоғро хеҙмәт итә.
«Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн» миҙалы 2008 йылда коммерция булмаған Социаль-мәҙәни башланғыстар фонды тарафынан булдырыла, уны РФ Президентының ҡатыны Светлана Медведева етәкләй. Ул йылына бер тапҡыр тапшырыла һәм ғәҙәттә 8 июлдә билдәләнгән «Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө»нә тура килтерелә.


text:
Ветерандарға Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата тәүге миҙалдар тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Ветерандарға Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата тәүге миҙалдар тапшырылды
Ветерандарға Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына ҡарата тәүге миҙалдар тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн республикабыҙҙан ветерандарҙың тәүге төркөмөнә “1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 65 йыл” юбилей миҙалдарын тапшырҙы. Тыуған илебеҙҙең яугир-еңеүселәренең тотош бер плеядаһын сағылдырыусы был 30 кешенең һәр береһе өсөн был ысын мәғәнәһендә мөһим ваҡиға, һәм күбеһе республиканың алыҫ райондарында йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, Ленинград блокадаһы тамамланыуҙың иҫтәлекле көндәрендә был юғары награданы беренселәрҙән булып алыу өсөн килеп етергә үҙендә көс тапҡан.
Мортаза Рәхимов әйтеүенсә, Бөйөк Еңеүҙе быйыл айырыуса киң ҡолас менән байрам итәсәктәр. Бөтә герой-ҡалаларҙа һәм хәрби округтар, флоттар һәм флотилиялар штабтары урынлашҡан ҡалаларҙа тәүге тапҡыр Дөйөм Рәсәй хәрби парады үткәреләсәк.
Республикабыҙ ҡалаларында һәм райондарында ла был байрам айҡанлы ҙур тантаналар планлаштырыла. Шул уҡ ваҡытта Еңеүҙең юбилей йылында Башҡортостанда һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына ярҙамға йүнәлтелгән саралар ҙа планлаштырылған.
Беҙҙә бигерәк тә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙҙарға ҙур иғтибар бирелә. Махсус рәүештә улар өсөн пенсияларына 50 процент күләмендә өҫтәмә ҡаралған. Бындай өҫтәмәләр шулай уҡ почетлы исемдәргә эйә булған бөтә ветерандар, һуғыш инвалидтары, сәйәси репрессиялар осоронда нигеҙһеҙ рәүештә енәйәти яуаплылыҡҡа тарттырылған һәм һуңынан аҡланған граждандар өсөн дә индерелгән.
— Башҡортостан фашизмға ҡаршы көрәшкә ғәйәт ҙур өлөш индерҙе, — тине Мортаза Рәхимов. — Өс меңдән ашыу яугир – ә был республикабыҙҙан фронтҡа китеүсе һәр икенсеһе — Тыуған илен һаҡлап батырҙарса һәләк булды. Яҡташтарыбыҙ – ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев, Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов һәм Миңлеғәли Ғөбәйҙуллин, данлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының легендар командиры генерал Миңлеғәли Шайморатов һәм башҡа бик күптәрҙең исемдәре беҙҙең өсөн ҡаҡшамаҫ ныҡлыҡ һәм батырлыҡ символдары булып тора.
Күптән түгел генә 9 майҙа бөтә ил буйлап тиҫтәләгән мең ветерандарыбыҙ парадҡа сыға торғайны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был кешеләр сафы йылдан-йыл һирәгәйә бара. Ауырыуҙар һәм йәш үҙенекен ала. Ветерандарҙың иң йәшенә бөгөн 80-дән ашҡан. Яу яланынан еңеү менән әйләнеп ҡайтҡан фронтовиктарҙың күбеһе хәҙер гүр эйәһе. Мәҫәлән, республиканың баш ҡалаһында бөгөн ни бары өс меңдән ашыуыраҡ ветеран ҡалған.
— Ҡалабыҙҙа 2000 йылда әле 2548 һуғышта ҡатнашыусы йәшәй ине, — тип һөйләй Стәрлетамаҡтан юбилей миҙалы алырға килгән Владимир Тараторкин. – Бөгөн беҙ 531 генә кеше ҡалдыҡ, уларҙың күбеһе – бик өлкән йәштәге кешеләр. Беҙ ҡала хакимиәте һәм республика Хөкүмәте күрһәткән иғтибарға рәхмәтлебеҙ. Һәр төрлө хәстәрлек һәм яҡлау беҙҙә ышаныс уята, төшөнкөлөккә бирелмәҫкә, бирешмәҫкә, сафта ҡалырға ярҙам итә.
Оло йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, президент ҡулынан награда алыусы ветерандар үҙҙәрен дәртле тотто. Күптәре рәхмәт һүҙе әйтеп кенә ҡалманы, шулай уҡ үҙҙәренең Еңеү көнөнә арналған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе, хатта йырлап та ебәрҙе. Тантана аҙағында ветеран Зинаида Шипанованың бөгөн награда алыусыларҙың һәр береһе кәмендә күкрәктәрендә тағы бер – “Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл” миҙалы өҫтәлгәнсе йәшәүҙәрен теләүе барыһының да күңелдәрен күтәрҙе.


text:
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан ПрезидентыФото: Андрей Старостин
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан Президенты
2014 йылда 639 ветеран фатир аласаҡ – Башҡортостан ПрезидентыФото: Андрей Старостин
— Социаль сәйәсәтебеҙҙең иң мөһим өҫтөнлөгө – һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына ярҙам итеү. Беҙҙең бурыс – уларҙың һәм ҡайһыһын иғтибар һәм хәстәрлек менән уратып алыу, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 69 йыллығына арналған тантаналы кисәлә.
Хәҙер Башҡортостанда алты мең Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 23 меңдән ашыу һуғышта тол ҡалған ҡатын, 52 меңләп тыл хеҙмәтсәне йәшәй. Йыл һайын ветерандар кәмегәндән-кәмей.
Рөстәм Хәмитов һуғышта ҡатнашыусыларҙың торлаҡ мәсьәләләрен хәл итеү төп бурыстарҙың береһе тине.
— Һуңғы өс йылда 5,5 мең самаһы ветеран, шул иҫәптән былтыр 1740 кеше торлаҡ менән тәьмин ителде,— тине республика башлығы. — Быйыл 639 кеше фатир аласаҡ. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына беҙҙең бөтә ветерандар ҙа мотлаҡ торлаҡ шарттарын яҡшыртасаҡ.
Рөстәм Хәмитов өлкән быуын кешеләре менән эш итеүҙә Башҡортостан Республикаһының һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары ойошмаһы ҙур ярҙам күрһәтә тип билдәләне. «Һеҙҙең ныҡлы ветерандар берләшмәһе социаль ярҙам, өлкән быуын кешеләренең дауалауын һәм ялын ойоштороу буйынса мөһим мәсьәләләрҙе яуаплы хәл итә, өҙлөкһөҙ йәштәрҙең патриотик тәрбиәһе менән шөғөлләнә. Ветерандар ойошмалары менән тығыҙ бәйләнештә буласаҡбыҙ, уларҙың эшенә һәр яҡлап ярҙам күрһәтәсәкбеҙ».
— Ветерандарҙың үтенестәренә яуап бирәсәкбеҙ. Хатта хәҙер, был залға инеп барғанда ветерандар менән аралаштыҡ, улар миңә ветерандар өсөн республика шифаханаларына йыш ҡына путевкалар булмауына зарланды, — тип һөйләне республика башлығы. — Шифаханалар хаҡтарҙы күтәрҙе. Улар кемдәр ял итергә килеүселәргә иғтибар итмәй. Бындай практика яраҡһыҙ тип иҫәпләйем. Һис шикһеҙ, ветерандарыбыҙҙың ялы өсөн мөмкинлектәр булдырыуҙы ҡарарға кәрәк. Мотлаҡ бының өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ.


text:
Фото:
Башҡортостан ҡыҙы — Японияның симфоник оркестры артисткаһы
Фото:
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Виолончелдә уйнаусы, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Элина Фәсхетдинова — Японияла Йәштәр симфоник оркестры артисткаһы. Мәскәү дәүләт консерваторияһын тамамлағандан һуң Элина Японияның Осаки ҡалаһына юллана һәм унда яңы йәш коллективҡа тыңлауҙар үтә. Музыкант әйтеүенсә, оркестрҙың яртыһы япондарҙан тора, ҡалғандары — төрлө милләт вәкилдәре. Коллектив йыш сығыш яһай, Япония ҡалалары буйлап гастролдәргә сыға.
«Ҡайһы берҙә мин концертмейстер булып эшләйем, күберәк Вена һәм Берлин филармонияларынан концертмейстерҙар килә, улар оҫталыҡ дәрестәре үткәрә һәм белемдәре менән уртаҡлаша. Бында бик ҡыҙыҡ, Европа һәм Америка музыканттарын тыңларға мөмкин», — тип һөйләне Элина.
Элина Фәсхетдинова — республикала билдәле мәҙәни династияны дауам итеүсе. Уның олатаһы — танылған баянсы, республиканың халыҡ артисы Редик Фәсхетдинов, әсәһе — виолончелдә уйнаусы, уҡытыусы, Урта махсус музыка колледжы ансамбле етәксеһе Лариса Фәсхетдинова.
Элина Өфөлә Урта махсус музыка колледжында атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Марк Афанасьев класында уҡый башлай. 2009 йылда П.И.Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһы янындағы Үҙәк музыка мәктәбен тамамлай. П.И.Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһы ассистенты-стажеры һәм Е.Светланов исемендәге дәүләт академия симфоник оркестры артисткаһы була. Халыҡ-ара конкурстар лауреаты.


text:
11 февраль
11 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 42-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 323 көн ҡала (кәбисә йылында 324).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1697 — Император ПётрI Рәсәйҙә тңмәке һатыуҙы рөхсәт итә.
- 1943 — Сталин Дәүләт оборона комитетының СССР-ҙа атом бомбаһын эшләү тураһындағы ҡкарын раҫлай.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1650 — Рене Декарт, француз философы, математигы, физигы.
- 1824 — Дмитрий Петрович Горчаков, урыс шағиры һәм драматургы.
- 1829 — Александр Сергеевич Грибоедов, шағир, драматург, дипломат.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1948 — Сергей Эйзенштейн, совет театры һәм кино режиссёры, рәссам, сценарист, сәнғәт теоретигы, педагог.
- 1969 — Әхмәров Ҡасим Закир улы, башҡорт тел белгесе, филология фәндәре докторы (1963), профессор.


text:
Һайлауҙарға әҙерлек тыныс шарттарҙа үтә
Башҡортостанда сәйәси климат та һалҡынса ғына тора. Һайлауҙарға ике аҙна самаһы ваҡыт ҡалһа ла, көсөргәнешлек һиҙелмәй. Һәр хәлдә кире хәбәр мәғлүмәт сараларына тиклем барып етмәй. Урындағы һайлауҙар хаҡында әйтеп тораһы ла юҡ. Сөнки Президент һайлауына республика Президенттың кем буласағы билдәле булһа ла иғтибар бик етди. Бойондороҡһоҙ социологик тикшереүҙәр үҙәге тағы ла бер тапҡыр йәмәғәт фекерен белешкән. Респонденттарҙың 74 тә 5 проценты Рәсәй президенты вазифаһына кандидат, беренсе вице-премьер Дмитрий Медведев өсөн, 9 ҙа 7 проценты коммунистар партияһы етәксеһе Геннадий Зюганов, 5 тә 8 проценты ЛДПР етәксеһе Владимир Жириновский, 0 дә 8 проценты Андрей Богданов өсөн тауыш бирергә ниәтләй. Беҙ ҙә һеҙ кем өсөн тауыш бирәсәкһегеҙ тигән һорау менән халыҡҡа мөрәжәғәт иттек. Башҡортостанда мәғлүмәт ябылыуы, айырыуса шундай мөһим ваҡиғалар алдынан һәр кемгә мәғлүм. Элегерәк Чечнялағы хәлдәр тураһында анда-бында- яҙыла ишетелә торғайны. Хәҙер инде был турала бер нимәлә юҡ.


text:
Башҡорт шағирәһе журналистика өлкәһендә ТӨРКСОЙ премияһына лайыҡ булған
ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһы 2012 йылды күренекле әзербайжан драматургы Мирза Фатали Ахундов менән беренсе хакас профессоры, төркиәтсе Николай Катанов йылы тип иғлан итте. Исемле йылды рәсми асыу тантанаһы Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Башҡортостан, Татарстан, Хакасия, Төньяҡ Кипрҙың Төрөк Республикаһы журналистары ҡатнашлығында ТӨРКСОЙ-ҙың Анкаралары штаб-фатирында үтте.
Башҡортостандың ТӨРКСОЙ-ҙағы рәсми вәкиле Әхәт Сәлиховтың хәбәр итеүенсә, ҡунаҡтар араһында Башҡортостандың билдәле шағирәһе, «Ағиҙел» әҙәби журналының яуаплы секретары Гөлназ Ҡотоева ла булған. Ул ТӨРКСОЙ-ҙың журналистика өлкәһендәге премияһы лауреаты исемен алған.
«Ағиҙел» журналы иһә уҙған йыл һөҙөмтәләре буйынса төрки халыҡтарының әҙәби ҡаҙаныштарын киң яҡтыртҡаны өсөн Евразия яҙыусылары ойошмаһы премияһы лауреаты булған.
Рәсәйҙән ТӨРКСОЙ премияһы йәнә хакас журналисы Ольга Карачакова («Абакан» гәзите) менән Ҡазан тележурналисы Дмитрий Пивоваровҡа («Эфир ТВ» компанияһы) бирелгән.


text:
«Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» Башҡарма комитеты рәйесе итеп Марсель Йосопов һайланды
7 июлдә «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге Башҡарма комитетының ултырышы үтте, унда «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» Башҡарма комитетының яңы рәйесе һайланды.
Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты, Силәбе өлкәһенең Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Марсель Харис улы Йосопов кандидатураһын «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге Башҡарма комитеты Советы тәҡдим итте. Кандидатура Башҡарма комитет ағзалары менән хупланды.
«Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы» Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге Башҡарма комитетының элекке етәксеһе Илгиз Замфир улы Солтанморатов, үҙе етәкләгән БР Фәндәр академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институтында тығыҙыраҡ эш графигына күсеү сәбәпле, үҙ теләге менән вазифаһынан бушатылды.


text:
Башҡортостанда Һаулыҡ һаҡлау ойошмалары ассамблеяһы булдырыласаҡ
Һаулыҡ һаҡлау ойошмалары ассамблеяһының тәүге ултырышы йома, 24 февралдә, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа үтәсәк.
Башҡорт дәүләт медицина университетының кафедра мөдире, БР Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты, профессор Шамил Ганцев билдәләүенсә, яңы йәмәғәт ойошмаһы профессиональ берләшмәнең мәнфәғәттәрен яҡлау, һаулыҡ һаҡлауға ҡағылышлы закондарҙы тикшереүҙә әүҙем ҡатнашыу, тармаҡ эшмәкәрлеге сифатын һәм табиптарҙың эшләү шарттарын яҡшыртыу буйынса тәҡдимдәр булдырыу маҡсатында ойошторолған.
— Табиптар сәйәсәттән ситтә ҡалырға тейеш түгел, улар лидерҙарын үҙҙәре билдәләргә тейеш. Медицина берләшмәһенең дәүләт яҙмышын билдәләүсе кешеләр иҫәбендә булыуын теләр инем, — тип иҫәпләй Шамил Ганцев. – Бынан тыш, ыңғай процестарға тәьҫир итеү, төбәктә һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҫтереү сәйәсәтен билдәләү өсөн йәмәғәт ойошмаларының фекерен ишетеү зарур, был бик мөһим.
Әлеге сараны ойоштороусы БР Медицина лигаһы бөгөн һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге мәсьәләләрҙе хәл итә алырлыҡ ижтимағи-сәйәси инструмент булараҡ ойошторолдо: 2011 йылдан Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау өлкәһе етди үҙгәрештәргә иҫәп тота. Бындай үҙгәрештәргә медицина һәм фармацевтика берләшмәһенең, дәүләт институттары һәм эшлекле даирәнең берлектәге тырышлыҡтарынан тыш өлгәшеп булмай. Бөгөн системалы процестарға йоғонто яһау, төҙәтмәләр индереү, Рәсәйҙең юғары һөҙөмтәле ышаныслы һәм абруйлы һаулыҡ һаҡлау системаһын булдырыуҙа әүҙем ҡатнашыу өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған.
БР Медицина лигаһы маҡсаттарына төбәк, Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәрҙә үткәрелгән ҙур саралар ярҙамында ирешмәксе. Был саралар араһында – съездар, форумдар, конгрестар, конференциялар; һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә закондар сығарыу инициативаһы; закондар сығарыу һәм башҡарма власть органдарына үҙ кандидаттарын тәҡдим итеү.
Ассамблея сиктәрендә «Башҡортостан Республикаһында һаулыҡ һаҡлау индустрияһы. Киләсәккә ҡараш» күргәҙмәһе ойоштороласаҡ.