text:
Никола Тесла
Ни́кола Те́сла (сер. Никола Тесла— 1856 йылдың 10 июлендә Австрия империяһының, хәҙерге Хорватияның Смилян ҡалаһында тыуған — 1943 йылдың 7 ғинуарында АҠШ-та Нью-Йорк ҡалаһында вафат) — физик, инженер, электротехника һәм радиотехника өлкәһендә уйлар табыусы. Австро-Венгрияла бала сағы үткән, 1891 йылда АҠШ граждаглығы алғас, Франция һәм АҠШ-та эшләгән.[3].
XIX—XX быуат башында электричество һәм магнетизм үҙенсәлектәрен өйрәнеүҙә фәнни-революцион өлөшө менән билдәле. Тесланың патенттары һәм теоретик хеҙмәттәренә нигеҙләнеп ҡоролған, алмаш токта эшләүсе ҡоролмалар, күп фазалы электр двигательдәре, сәнәғәт революцияһының икенсе этабын барлыҡҡа килтерә.
Ул, шулай уҡ, эфир гипотезһы яҡлы булыуы менән билдәле.
Тесла исеме менән магнит индукцияһын үлсәү берәмеге аталған. Ғалим Э. Крессон, Дж. Скотт, Т. Эдисон миҙалдары менән наградланған. Замандаштары уны «XX быуатты уйлап тапҡан ғалим» тип иҫәпләй. Радто мөмкинлектәрен күрһәткәс Тесла инженер-электрик булараҡ билдәле була. Тесланың хеҙмәттәре элетротехника фәненә юл аса, уның асыштары инновацион әһәмиәткә эйә була. АҠШ-та Тесла билдәлелеге буйынса теләһә ниндәй ғалим менән ярыша ала.
Йөкмәткеһе
Асыштары һәм хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Алмаш ток[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1889 йылда Тесла юғары йышлыҡлы һәм юғары көсөргәнешле ток үҙенсәлеген өйрәнеүгә күсә. Юғары йышлыҡлы электромеханик генератор һәм юғары йышлыҡлы трансформатор өлгөләрен эшләй.
Тикшереүҙәр ваҡытында Тесла хәүефһеҙлеккә ҙур иғтибар бирә. Юғары йышлыҡтағы электр тогы тәьҫирен үҙ организмында тикшереп ҡарай. Тесла эшләгән медицина аппараттары бөгөн дә донъяла киң ҡулланыла. Юғары йышлыҡтағы токтың тире һәм тиресә ҡатламға йоғонтоһо күпертке, ҡыуыҡса, таптарҙы таҙартарға булышлыҡ итә. Юғары йышлыҡтағы токтың тирегә тәьҫир итеүе хәҙерге заманда электротерапияла ҡулланыла.
Магнит ҡыры теорияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1888 йылда Тесла (Г. Феррарисатан алдараҡ) әйләнеүсе магнит ҡырына фәнни билдәләмә бирә. Ошо уҡ йылда Тесла күп фазалы электр машиналарына (асинхрон двигательдәргә) һәм электр энергияһын алмаш ток ярҙамында тапшырыуға патент ала. Ике фазалы системаны ул иң экономиялы тип иҫәпләй. Ике фазала системала эшләүсе эре ГЭСтар, шул иҫәптән Ниагара ГЭСы төҙөлә.
Радио[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тесла радиоэлемтә ярҙамында электр тогы алыуға патент ала. 1891 йылдың 10 мартында «Дүға электр лампаһы менән идара итеү ысулы» («Method of Operating Arc-Lamps») U.S. Patent 447920 патентын ала. Алмаш ток генераторы эшләп сығарған 10 000 Гц йышлыҡтағы ток дуға электр лампаһының тауышын кәметеүгә булышлыҡ итә. 1891 йылда асыҡ лекцияла Тесла радтоэлемтә принцибын күрһәтә. 1893 йылда сымһыҙ элемтә эшләү менән мәшғүл була.
Резонанс[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тесла катушкаһын ярҙамында оҙон электр разряды алыу өсөн ҡулланалар. Бер фәнни журналда механик осциллятор ярҙамында теләһә ниндәй әйберҙе, резонанс йышлығына көйләп, емереп булыуы хаҡында һөйләнә. Приборҙы өйҙөң өрлөгөнә тоташтырғандар. Бер ни тиклем ваҡыттан өй һелкенә башлаған һәм ер тетрәгән. Тесла сүкеш алып приборҙы ватҡан һәм ярҙамсыларына был турала бер кемгә лә һөйләмәҫкә ҡушҡан. Янғын һүндереүселәргә һәм полицейскийҙарға тәбиғи әр тетрәү булды тип аңлатҡан.
Исемен мәңгеләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
СИ системаһында магнит индукцияһын үлсәү берәмеге Тесла исеме меән аталған.
Хорватияның башҡалаһы Загреб ҡалаһында Никола Тесла урамында ғалимға һәйкәл ҡуйылған. Белград университеты алдында һәйкәл ҡуйылған.
Тесла идеяларын ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алыҫ араға электр тогын тапшырыу өсөн алмаш ток ҡулланыла
- ГЭС, АЭС, ТЭС-тарҙа электр энергияһын алыу өсөн электр генераторҙары ҡулланыла.
- Электр генераторҙарын хәҙерге заман элетр поездарында, электр автомобильдәрендә, трамвай, троллейбустарҙа ҡулланалар.
- Радио менән идара итеүсе робототехника балалар уйынсыҡтарында ғына түгел хәрби дирәлә лә киң ҡулланыла.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ ученик Теслы Бернард Дж. Истлунд
- ↑ ТЕСЛА, НИКОЛА — Кругосвет энциклопедияһынан
- ↑ «Tesla, Nikola». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
- 10 июлдә тыуғандар
- 1856 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Хорватияла тыуғандар
- 7 ғинуарҙа вафат булғандар
- 1943 йылда вафат булғандар
- Нью-Йоркта вафат булғандар
- I дәрәжә Аҡ арыҫлан ордены (ЧССР) кавалерҙары
- Изге Савва ордены кавалерҙары
- Аҡ бөркөт ордены кавалерҙары (Сербия)
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса физиктар
- АҠШ физиктары
- АҠШ уйлап табыусылары
- Алфавит буйынса инженерҙар
- Ғалимдар хөрмәтенә аталған физик үлсәү берәмектәре
- Машина төҙөүселәр
- Эдисон миҙалы менән бүләкләнеүселәр


c: text/html

text:
- Подробности
- Просмотров: 524
ҒӘҘЕЛШИН Рөстәм Рәшит улы (14.4. 1955, Өфө), математик. Физика-матем. ф. д-ры (1994), проф. (1999). БР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (2006), РФ‑тың почётлы юғары проф. белем биреү хеҙм-ре (2005). БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1977) Иҫәпләү үҙәге булған Математика ин‑тында эшләй (1995 й. алып төп ғилми хеҙм‑р). 1997 й. алып — БДПУ‑ның алгебра һәм геометрия каф., 2003 й. — математик анализ каф., 2011 й. башлап математика һәм статистика каф. мөдире. Фәнни эшмәкәрлеге математик физиканың сик мәсьәләләрен, дифференциаль тигеҙләмәләрҙе сығарыуҙың асимптотик ысулдарын тикшереүгә бәйле. Ғ. Гельмгольцтың классик резонаторы һәм уның аналогтары өсөн ҡәтғи һөҙөмтәләр ала, төрлө типтағы сиргуляр боларыуҙары булған лапласиан үҙҡиммәттәренең тулы асимптотикаларын төҙөй. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Й.Т.Солтанаев
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостан статистары республикалағы уртаса эш хаҡын атаны
Башҡортостан статистары республикалағы уртаса эш хаҡын атаны Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Сентябрь айында Башҡортостанда уртаса номиналь эш хаҡы 29 866,5 һум тәшкил итте. Был бер йыл элеккегә ҡарағанда 5,9 процентҡа күберәк. 2016 йылдың ошо уҡ осорона реаль хеҙмәт хаҡы сентябрҙә 4,2 процент булған.
2017 йылдың ғинуар-сентябрендә төбәктә уртаса эш хаҡы 29 252 һумдан ашҡан, йәғни 2016 йылдың ошо уҡ осорона +6,3 процент. Башҡортостанстат ошондай мәғлүмәт килтерҙе.
Йыл башында республикала уртаса хеҙмәт хаҡы 26 760 һум тәшкил итте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 321
УКРАИНА, У к р а и н а Р е с п у б л и к а һ ы, Көнсығыш Европа тигеҙлегенең көньяҡ‑көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан дәүләт. Майҙаны — 576,6 мең км2. Баш ҡалаһы — Киев. Дәүләт башлығы — президент. Халҡы — 42,9 млн кеше (2014): украиндар (77,8%), урыҫтар (17,3%) һ.б.; 4,2 мең башҡорт йәшәй (2001). Рәсми тел — украин теле. Диндарҙарҙың күпселеге православие христиандары.
БР‑ҙың У. м‑н бәйләнештәре РФ һәм У. араһындағы мөнәсәбәттәр сиктәрендә тормошҡа ашырыла. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Львов өлк. дәүләт хакимиәте араһында сауҙа‑иҡт., фәнни‑техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек (1999), БР һәм Львов өлк. Сауҙа‑сәнәғәт палаталары араһында хеҙмәттәшлек (2000), Украина ФА һәм БР ФА араһында фәнни хеҙмәттәшлек (2012) т‑да килешеүҙәргә ҡул ҡуйылған. У. РФ‑тағы илселәренең (2001, 2007, 2011), У. РФ‑тағы илселеге советник-илсеһенең (2010), Львов өлк. (2000), Киев хакимиәттәре делегацияларының (2005), У. милли ФА‑ның (2011) Башҡортостанға; БР делегацияһының У. Луганск (1999) һәм Львов (2000) өлк., Киев ҡ. (2004), БР ФА‑ның (2012) рәсми визиттары була. БР һәм У. Львов өлк. башҡарма власы органдары араһында Сауҙа‑иҡт., фәнни‑техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек б‑са эшсе төркөм эшләй (Өфө, 2007 й. алып). У. делегаттары 1—4‑сө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙары [ҡара: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)] эшендә ҡатнаша. БР‑ҙың БДБ илдәре м‑н тышҡы сауҙаһының дөйөм күләмендә У. өлөшөнә 3% (2010) тура килә. БР м‑н У. тышҡы сауҙа әйләнеше 409,4 млн АҠШ доллары тәшкил иткән. БР‑ҙың У. экспорты — 329,2 млн доллар; уның тауар структураһында минераль продукттар, яғыулыҡ, ҡара металл һ.б. бар. У. ядро реакторҙары, ҡаҙандар, ҡорамалдар һәм механик ҡоролмалар, ҡара металл импорты — 80,2 млн доллар. Төп экспортлаусы пр‑тиелар — Белорет рессорҙар һәм пружиналар заводы, “Благовар” ДУП‑ы, “Газпром нефтехим Салават”, “Каустик”, Нефтекама автозаводы, Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводы, “Сода”, “Уфанефтехим” ААЙ‑лары һәм башҡалар. 2004 й. БР‑ҙа У. капитал йәлеп иткән 14 берлектәге предприятие эшләй. Өфөлә үткән “Агрокомплекс” (2004, 2005, 2008, 2010, 2012) “Газ. Нефть. Технологиялар” (2005—08) һ.б. махсус халыҡ‑ара күргәҙмәләрҙә У. пр‑тиелары продукцияһы ҡуйылған. 2009 й. “Данлы һыбайлылар юлынан” акцияһы сиктәрендә БР делегацияһы Луганск өлк. Петровское ҡ. “Башҡорт атлылары скверы”н (ҡара: Чернигов кавалерия дивизияһы) асыу тантанаһында ҡатнаша.
Башҡортостан м‑н У. араһында борондан килгән тарихи бәйләнештәр бар. 9 б. боронғо башҡ. ҡәбиләләре бәшнәк берлеге (ҡара: Бәшнәктәр) составында Төньяҡ Ҡара диңгеҙ буйына, хәҙ. У. терр‑яһына килеп ултырған (ҡара: Боронғо венгрҙар). Башҡорттар 1687 й. һәм 1689 й. Ҡырым походтарында, 1695 й. һәм 1696 й. Азов походтарында ҡатнашҡан (ҡара: Башҡорттарҙың хәрби хеҙмәте). 18 б. уртаһында Ырымбур губернаһында украиндарҙың даими торамалары барлыҡҡа килә. Ватан һуғышы (1812) ваҡытында 7—20‑се башҡорт полктары Волга буйы ополчениеһы составында Волынск губ. булған. Граждандар һуғышы осоронда У. терр‑яһында Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы, 1920 й. Совет‑Польша һуғышында Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы һуғышҡан. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында У. азат итеүҙә Идрица уҡсылар дивизияһы, Кременчуг‑Александрия уҡсылар дивизияһы, Кременчуг миномёт полкы, Львов миномёт полкы, мең ике йөҙ туҡһан икенсе танкыға ҡаршы истребитель артиллерия полкы, Перекоп уҡсылар дивизияһы, 16‑сы Чернигов кавалерия дивизияһы һ.б. ҡатнашҡан; В.Ғ.Ғәлимов, М.Х.Ғөбәйҙуллин, С.С.Овчаров, К.Е.Парамонов, В.Д.Паширов, Н.К.Романов, Х.Ш.Әһлиуллин һ.б. Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булған. 1941—42 йй. БАССР‑ға Украина ССР‑ы Фәндәр академияһының Президиумы һәм күпселек ин‑ттары, Украина ССР‑ының Т.Г.Шевченко ис. Киев опера һәм балет акад. театры, Украина СССР‑ының композиторҙар, яҙыусылар, рәссамдар, архитекторҙар союздары һ.б. эвакуациялана. Респ. эвакуацияланған ҡайһы бер сәнәғәт пр‑тиелары базаһында заводтар асыла (ҡара: “Авангард”, Дәүләкән аяҡ кейеме фабрикаһы, Стәрлетамаҡ станоктар эшләү заводы, “Уфахимпром”, “Электроаппарат” һ.б.). БАССР Украина ССР‑ының Ворошиловград өлк. халыҡ хужалығын аяҡҡа баҫтырыуҙа ярҙам күрһәтә. 1986 й. Чернобыль АЭС‑ындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә респ. белгестәре ҡатнаша, уларҙың ҡайһы берҙәре, ш. иҫ. Н.Т.Антошкин, дәүләт наградаларына лайыҡ була. Кременчуг, Лисичанск НЭЗ‑дарында БР‑ҙа эшләнгән технологиялар б‑са —нефть ҡыуҙырыу, Кременчуг, Одесса НЭЗ‑дарында — битум етештереү ҡулайламалары, Одесса НЭЗ‑ында этилланмаған бензин алыу технологияһы һ.б. индерелә.
Байтаҡ украин яҙыусыларының әҫәрҙәре башҡорт теленә, башҡ. яҙыусыларының әҫәрҙәре украин теленә тәржемә ителгән (ҡара: Украин әҙәбиәте). РСФСР‑ҙа, ш. иҫ. Өфөлә (1969), украин әҙәбиәте һәм сәнғәте декадалары, Украина ССР‑ында Башҡ. әҙәбиәте аҙналығы (1970), БАССР‑ҙа Украин әҙәбиәте көндәре (1979), Запорожье өлк. Башҡ. әҙәбиәте көндәре (1978) һ.б. үткәрелгән. Өфөлә Украина ССР‑ы бейеү ансамбле (1962), Т.Г.Шевченко ис. Днепропетровск дәүләт муз.‑драма театры (1970), И.Франко ис. Ивано‑Франковск өлкә украин муз.‑драма театры (1971), О.Кобылянский ис. Черновицк муз.‑драма театры (1978), Т.Головчанская ис. Киев муз. комедия театры (1981), Т.Г.Шевченко ис. Черкасск муз.‑драма театры (1982) гастролдәре була. Башҡорт драма театры артистары Бөтә Союз театр фестивалендә М.Кәримдең “Ярлыҡау” повесы б‑са ҡуйылған спектакль м‑н сығыш яһай (Киев, 1987). Нестеров М.В. исемендәге художество музейында украин рәссамдарының графика күргәҙмәләре, Львов этнография музейы коллекциялары нигеҙендә ойошторолған “Украин сәнғәте” күргәҙмәһе үтә (1991).
У. “Салауат” Киев башҡ. милли үҙәге, “Ҡоролтай” башҡ. милли үҙәге (Харьков ҡ.), “Нур” татар‑башҡ. йәштәре үҙәге (Киев) эшләй. БР‑ҙа 39,9 мең украин йәшәй (2010); Башҡортостан украиндарының “Кобзарь” респ. милли‑мәҙәни үҙәге, БР украин йәштәренең “Пласт” союзы (1998 й. алып), “Золотоношка” украин тарихи‑мәҙәни үҙәге (1999 й. алып) бар; Башҡортостан украиндары съездары (1992 й. алып), йыл һайын респ. “Шевченко уҡыуҙары” (1991 й. алып) үткәрелә. 1993 й. башлап Өфөлә Т.Г.Шевченко ис. украин халыҡ мәктәбе, 1996 й. — “Злагода—Берҙәмлек” Милли украин йәкшәмбе мәктәбе; Салауат ҡ. 15‑се урта мәктәп базаһында йәкшәмбе мәктәбе эшләй; украин теле туған тел булараҡ БР‑ҙың Стәрлетамаҡ р‑ны Золотоношка а. урта мәктәбендә уҡытыла. У. тыуып үҫкән Д.Д.Бурлюк, М.Я.Воловик, В.С.Горбунов, И.Ф.Заянчковский, Л.Л.Каневский, А.Ф.Кудряшёв, В.И.Малюшин, К.С.Минскер, Р.Д.Оболенцев, М.С.Орданский, С.И.Руденко, А.И.Свидерский, Л.Н.Стреляева, Б.М.Эльцин һ.б. эшмәкәрлеге Башҡортостан м‑н бәйле.
Г.Т.Хөсәйенова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 240
“УРАЛТРАНСНЕФТЕПРОДУКТ”, У р а л н е ф т ь п р о д у к т т а р ы н ы ң ү т к ә р г е с т о р б а т р а н с п о р т ы б е р е к м ә һ е, ААЙ. Магистраль үткәргес торбалар буйлап нефть продукттарын һаҡлау һәм ташыу м‑н шөғөлләнә. Өфөлә урынлашҡан. Составына Өфө һәм Көнсығыш производство бүлектәре, 17 линиялы производство‑диспетчер станцияһы (Башҡортостанда — 5; Силәбелә — 6, Ҡурғанда — 2, Омскиҙа, Ырымбурҙа, Һамар өлк., Ҡаҙағстанда — 1‑шәр) инә. 2009 й. 2770 кеше эшләгән; һурҙырып бушатыу күләме — 11465,1 мең т. Хеҙмәттәрен ҡулланыусылар — БР һәм РФ, яҡын һәм сит илдәр халҡы һәм пр-тиелары.
1970 й. Өфө, Петропавловск һәм Омск район магистраль продукт үткәргестәре идаралығы базаһында Урал магистраль продукт үткәргестәре идаралығы булараҡ ойошторола, 1991 й. алып Урал магистраль нефть продукттары үткәргестәре берекмәһе, 1993 й. башлап “Транснефтепродукт” акционерҙар компанияһы составында (Мәскәү), 1995 й. алып хәҙ. исемен һәм статусын ала. Пр‑тиела БР‑ҙа тәүге тапҡыр дизель яғыулығын һәм һыу ҡулланып магистраль нефть продукттары үткәргестәрен яңынан һынау технологияһы (2001), эске йөҙҙәрҙе таҙартыу һәм торба эсендәге диагностикаға әҙерләгәндә магистраль нефть продукттары үткәргестәренең үтә алыуын билдәләү өсөн ҡоролма (2003) индерелә.
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
- Подробности
- Просмотров: 515
ГРЯЗНОВ Иван Никифорович [1725, Ҡазан губ. Синбирск ҡ. — 15.7. (башҡа мәғлүмәттәр б-са, 12.7.) 1774, Ҡазан ҡ. янында], Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы. Е.И.Пугачёв полковнигы. Сауҙагәрҙәрҙән. 18 б. 60-сы йй. аҙ. алып мастеровой (ҡара: Мастеровой һәм эшсе кешеләр), Ырымбур губернаһы металлургия з-дтарында приказчик. 1773 й. окт. ихтилалға ҡушыла. Окт.-нояб. тау сәнәғәте крәҫтиәндәренән төҙөлгән отряды Архангел баҡыр иретеү заводы, Богоявленск заводы, Табын ҡәлғәһен баҫып ала, Ырымбур ҡ. янындағы һуғыштарҙа ҡатнаша. Дек. Пугачёв тарафынан Исәт провинцияһына ебәрелә. Златоуст (Косотур) заводы, Кәҫле заводы, Ҡыштым заводтарын, Варламов, Кундравин һәм Өйәлкә биҫтәләрен, Сыбаркүл ҡәлғәһен баҫып ала. 1774 й. ғин.‑мартында Силәбе баш күтәреүселәр үҙәге м‑н етәкселек итә. Г. отряды (4 мең кеше) Силәбе ҡәлғәһен, Ҡуртамыш һәм Окунев биҫтәләрен ала, Ырымбур сик һыҙығының Үрге Яйыҡ һәм Троицк дистанцияларының ҡәлғәләрен ҡамай. Март уртаһында Г., командалыҡты Г.Тумановҡа тапшырып, Берда баш күтәреүселәр үҙәгенә Исәт провинцияһы з-дтарында конфискацияланған туп һәм аҡсаларҙы алып килә. Һуңынан Төп ғәскәрҙең Исәт (Грязнов) полкы м-н командалыҡ итә. Һуғышта үлә.
И.М.Гвоздикова
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 404
КОНЕСЕВ Геннадий Васильевич (17.11.1938, Ырымбур өлк. Медный разъезы ҡсб, хәҙ. Медногорск ҡ.), тау инженеры. Техник ф. д‑ры (1987), проф. (1989). СССР‑ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1988), РФ‑тың почётлы нефтехимигы (1998). ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1964) шунда уҡ эшләй (1988—2004 йй. нефть һәм газ сәнәғәтенең етәксе хеҙм‑рҙәре һәм белгестәренең квалификацияһын күтәреү ф‑ты деканы). Фәнни эшмәкәрлеге дисперслы системаларҙың үҙенсәлектәре м‑н идара итеүгә һәм быраулау технологияһындағы триботехникаға арналған. К. ҡатнашлығында юғары триботехник үҙенсәлекле быраулау эретмәләренә, мөхиттең быраулау инструменттары туҙыуына йоғонто яһауы б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә. К. тарафынан сығарылған быраулау инструменттарының бырауҙары һәм һырлы тоташыу урындары өсөн майлау материалдары, скважиналарҙы быраулағанда файҙаланылған эретмәләр БР‑ҙың һәм РФ‑тың башҡа төбәктәренең нефть сығарыу пр‑тиеларында ҡулланыла. 250‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 42 уйлап табыу авторы. РФ Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге пр. лауреаты (1999).
Хеҙм.: Буровые промывочные жидкости. Уфа, 1983; Технология бурения нефтяных и газовых скважин. 3‑е изд., испр. и доп. М., 2007 (авторҙ.); Нефтегазовое дело. в 6 т. Т.2. Бурение нефтяных и газовых скважин. СПб., 2012 (авторҙ.).
Г.К.Чуктуров
Тәрж. Г.Ю.Ғатауллина


text:
Лампочка өләшһәң яраймы?
30 марта 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Беҙ шул тиклем матур осорҙа йәшәйбеҙ. Хәҙер йәнең нимә теләй, шуны һатып алырға була: тауарҙы урам буйлап та һатып йөрөйҙәр, өйгә лә килтереп бирәләр. Магазиндарҙың да ниндәйе генә юҡ. Ә бит шундай ваҡыттар ҙа булды, көнкүрештә иң кәрәк әйберҙәр йә прилавка аҫтынан таныш-белешкә генә һатыла, йә бөтөнләй күпмелер ваҡытҡа юғала торғайны.
Шәп ир
30 марта 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Телевизор ҡарап, ялҡып
Ятҡан ине һуҙылып,
Бығаса түҙгән ҡатыны
Китте шул саҡ туҙынып:
Ятҡан ине һуҙылып,
Бығаса түҙгән ҡатыны
Китте шул саҡ туҙынып:
Полиция хәбәр итә
30 марта 2013 йыл | Хоҡуҡ
(14-23 март)
Берәү – тауыҡ, икенсеһе – ботинка һәм аҙыҡ-түлеккә "айыу майы һөрткән”
14 мартта Ф.-ның хужалығынан 4 тауығын, 23 мартта М.-ның өйөнә инеп ирҙәр ботинкаһын һәм аҙыҡ-түлеген урлап алып сыҡҡандар. Уғрыларҙың тәүгеһе Н., икенсеһе Т. булыуы билдәле була. Был факттар буйынса енәйәт эше асыла.
Берәү – тауыҡ, икенсеһе – ботинка һәм аҙыҡ-түлеккә "айыу майы һөрткән”
14 мартта Ф.-ның хужалығынан 4 тауығын, 23 мартта М.-ның өйөнә инеп ирҙәр ботинкаһын һәм аҙыҡ-түлеген урлап алып сыҡҡандар. Уғрыларҙың тәүгеһе Н., икенсеһе Т. булыуы билдәле була. Был факттар буйынса енәйәт эше асыла.
Социаль картаны нисек алырға?
30 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
Хөрмәтле Башҡортостан халҡы – Берҙәм социаль юл йөрөү билеттарынан файҙаланыусылар!
2012 йылдың 1 ноябренән "Башавтотранс”тың социаль юл йөрөү билеттарынан Башҡортостандың Социаль картаһына күстек. Хәҙер ҡала һәм ҡала-ара юлдарҙа йәмәғәт транспортында льготалы йөрөү өсөн Башҡортостандың Социаль картаһын күрһәтергә кәрәк.
Башҡортостандың Социаль картаһын алыу өсөн республика граждандарына түбәндәге аҙымдарҙы үтергә кәрәк:
2012 йылдың 1 ноябренән "Башавтотранс”тың социаль юл йөрөү билеттарынан Башҡортостандың Социаль картаһына күстек. Хәҙер ҡала һәм ҡала-ара юлдарҙа йәмәғәт транспортында льготалы йөрөү өсөн Башҡортостандың Социаль картаһын күрһәтергә кәрәк.
Башҡортостандың Социаль картаһын алыу өсөн республика граждандарына түбәндәге аҙымдарҙы үтергә кәрәк:
Хыял ҡанаттары һынмаһын
30 марта 2013 йыл | ---
1987 йыл, йәй. Баш ҡалабыҙ Өфөлә инде бер нисә йыл гөрләп-шаулап "Тальян гармун” республика фольклор байрамы үтә. Ошо осорҙа Ғафуриҙың үҙешмәкәр сәнғәте ҙур һынылыш кисереп, бынамын тигән күп кенә коллективтар байрамдың күркенә әйләнде. Үҙешмәкәрҙәр араһында иһә байтаҡ ҡына "йондоҙ”ҙар үҫеп сыҡты. Шуларҙың береһе – Үзбәк ауыл мәҙәниәт йорто директоры булып эшләп йөрөгән Юнир Ғәйнуллин. Бер юлы ра-йон һәм Үзбәк ауыл мәҙәниәт йортоноң бейеү ансамблдәре составында бейергә, етмәһә, һәр саҡ солист партияларын башҡарырға ла, илленән ашыу кешене берләштергән гармунсылар ансамбле менән сығыш яһарға ла, үҙе етәкләгән мәҙәниәт йорто һәүәҫкәрҙәрен ҡурсалап йөрөтөргә лә өлгөргән Юниребеҙ бер килке "спектакль уйнарға” әүәҫләнеп алды. Сығыштарға әҙерләнгән арала бергә бейегән берәй ҡыҙҙы янына ултырта ла, уға ҡарап персонажының һүҙҙәрен һөйләй, диалогҡа еткәс: "хәҙер һин шулай тип әйт”, тип өйрәтеп ала.
"Репетициялар” сере көҙгә асылды. Юнир Өфө сәнғәт институтының актерҙар бүлегенә уҡырға ингән икән.
"Репетициялар” сере көҙгә асылды. Юнир Өфө сәнғәт институтының актерҙар бүлегенә уҡырға ингән икән.


text:
Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации
Перейти к поиску
Был файл Викисклада базаһынан һәм башҡа проекттарҙа ҡулланыла ала.
файл тасуирламаһы битенән тулыраҡ мәғлүмәт түбәндә килтерелгән.
Файл тарихы
Һылтанмалар
Киләһе биттәрҙән был файлға һылтанмалар яһалған:
Файлды дөйөм ҡулланыу
Был файл түбәндәге википроекттарҙа ҡулланыла:
- ru.wikipedia.org проектында ҡулланыу
Файл, ғәҙәттә һанлы камералар йәки сканерҙар өҫтәгән мәғлүмәттәргә эйә. Әгәр файл яһалғандан һуң төҙәтелгән булһа, ҡайһы бер параметрҙар ағымдағы рәсем менән тап килмәҫкә мөмкин.


text:
ӘСӘЙҘӘР КӨНӨНӘ АРНАЛҒАН БАЙРАМ.
«ӘСӘЙҘӘР ТОРМОШ БИҘӘГЕ »
БАЛАЛАР ШАРҘАР МЕНӘН МЕНӘН МУЗЫКА АҪТЫНДА БЕЙЕП СЫҒА.
ГӨЛНАЗ
-Һаумыһығыҙ, тип башлайым әле.
Күрешеү бит шулай башлана
Һеҙҙең менән осрашҡанға, әсәйҙәр,
Күңелебеҙ шундай шатлана.
АЯЗ
-Барығыҙға, ҡартығыҙға, олоғоҙға, йәшегеҙгә, кесегеҙгә!
Хеҙмәт һөйгән,эштә уңған
Йыр йырларға, көй көйләргә
Оҫта булған әсәйҙәргә
ҠАЙНАР СӘЛӘМ!
ИЛЬСУН
- «Әсәйҙәр көнөнә арналған «ӘСӘЙҘӘР-ТОРМОШ БИҘӘГЕ»- тип аталған кисәне башларға рөхсәт итегеҙ.
ГӨЛНАЗ
- Әсәй-ерҙә иң ғәзиз,иң якын кеше,сөнки ул һине тыуҙырған,күкрәк һөтөн имеҙгән,йыр көйләп бишектә тибрәткән,беренсе йылмайыуыңды күреп ҡыуанган,тыуган телде өйрәткән,халык моңон күңелеңә һеңдергән.Әсәйҙәрҙең һиңә кылған изгелеген һанап бөтөрөү мөмкинме һуң?
ИЛЬСУН
-Барығыҙға ла иҫәнлек -именлек, һаулыҡ, бәхет, шатлыҡ-ҡыуаныстар ғына теләйбеҙ!
ГӨЛНАЗ
-Ә хәҙер һүҙҙе мәктәп директоры Гөлназ Әкрәм ҡыҙына бирәйек.
АЯЗ
Тантана бөгөн ерҙә,
Һәр кешенең йөҙөндә.
Шатлыҡ урғый йөрәктән,
Нур һибелә күҙҙәрҙән.
Бөгөн һоҡланғыс байрам-
Әсәйҙәребеҙ көнө.
АЗАЛИЯ
Әсәй бит ул һәр кешегә
Ғүмер бүләк итеүсе.
Әсәй тиеп әйтеү менән
Донъя нурға күмелә.
ЙЫР”ӘСӘЙЕМДЕҢ ҠОСАҒЫ”
НАҘГӨЛ
Ғумерем буйына
Бурыслы мин уға
Көслө һин, изге һин
Бөйөк һин, әй-әсә!
Йығылып илаһам,
Абынып тормаһам,
Ҡулыңды һуҙыусы
Һин генә әсәйем!
ИЛЬСУН
Рәхмәт яуһын беҙҙең әсәйҙәргә
Уларғалыр бөтә ауырлыҡ
Әсәйҙәргә яҡты йондоҙҙарҙан
Йә ҡояштан һәйкәл һалырлыҡ.
Һеҙгә булған беҙҙең хөрмәтебеҙ
Урын алһын йөрәк түрендә.
Шатлыҡ һәм ҡыуаныс, ҙур бәхеттәр
Юлдаш булһын һеҙгә ғумергә.
ҠЫҘҘАР ЙЫРЛАЙ “ӘСӘЙЕМ”
РУСЛАН
Көндәр яҡты булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Йоҡо татлы булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Ел-ямғырҙан яҡлар өсөн Әсәй кәрәк!
Дөнья йәмле булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Аштар тәмле булһын өсөн Әсәй кәрәк!
Беҙҙең көндәр яҡты булһын өсөн Әсәй кәрәк!
БУЛАТ
Әсәй!Әсә ерҙә иң кәрәкле кеше.
Әсәйҙәрҙең беләйек ҡәҙерен,
Ел-дауылдан һаҡлап үҫтергән ул,
Ҡызғанмайса бөтөн ғүмерен,
Уның кәңәштәре көс-дәрт өҫтәй,
Илһам бирә миңә йәшәргә,
Бәхет-шатлыҡ менән һәр саҡ яҙһын
“Әсәй”тиеп уға әйтергә.
ГӨЛНАЗ - Әсәй! Был һүҙҙә күпме наҙ, йылылыҡ. Әсәй һәр бер кеше өсөн иң ҡәҙерле, иң һөйкөмлө зат ул.
Әсәйем бөгөн эштән
Арып ҡайтты.
Шуға ла ул йоҡларға ла
Иртә ятты.
Өшөмәһен әсәкәйем,
Юрған ябам.
Баш аҫтына тағы ла бер
Мендәр һалам.
Эшем бөткәс карауаты
Тирәһендә
Ултырам да әсәйемдең
Эргәһенә.
Йоҡлатамын бишек йыры
Йырлап ҡына
Ә әсәйем йылмая ла
Күҙен йома.,
БУЛАТ
Ильмира Әсәй наҙы беҙгә кәрәк
Йылы һүҙе, ярҙамы
Бөтә эштә лә өлгөрә
Әсәйҙең алтын ҡулы.
Асман Бәлеш һала, туҡмас киҫә
Тәмле аштар бешерә:
Торт яһаһа өҫтәренә
һырлап сәскә төшөрә.
Алмаз. Аш - һыуына, тәм - томона
Бөтә халыҡ һоҡлана.
Шуға, алтынға тиң күреп,
Әсәй ҡулы маҡтала.
Ильнар Иң аҫылын йырҙарымдың
Йырлайым, әсәй, һиңә.
Гөлдәрҙән дә, йырҙарҙан да,
Сибәрһең, әсәй миңә.
Радмир Беҙҙе наҙлап үҫтергәнгә
Әсәйҙәр, рәхмәт һеҙгә!
һәр ваҡыт эшсән булғанға,
Әсәйҙәр, рәхмәт һеҙгә!
Наҙгөл : Кемебеҙҙә ниндәй шатлыҡ
Иң беренсе һин беләһең.
Оҙон юлды яҡын итеп
Ваҡыт табып һин киләһең.
Руслан Кемебеҙҙә ниндәй ҡайғы
Әсәй, тәүҙә һин күрәһең.
ҡайғылырҙы таратырлыҡ
һүҙҙәр табып көс бирәһең.
ильсун Беҙ үҫкәндә күпме борсолоуҙар
Күргән әсәй ғүмер эсендә.
Онотмабыҙ, әсәй, мәңге һине,
Рәхмәт яуһын барыһы өсөн дә.
Йыр “Бәхет өсөн”
Гөлназ
Ҡәҙерле әсәйҙәр! һеҙҙе ысын күңелдән байрам менән ҡотлап, сәләмәтлек, оҙон ғүмер, аяҙ күк йөҙө һәм эшегеҙҙә уңыштар, сикһеҙ шатлыҡ- ҡыуаныстар теләп ҡалабыҙ. Әсәләрҙең күңелен ҡайғы-һағыш баҫмаһын, сабыйҙарҙың киләсәге яҡты булһын! Әсәй булыуҙан да юғарыраҡ бәхет, бөйөгөрәк исем юҡтыр ул, шуға күрә һеҙҙең алда баш эйәбеҙ.
АЛЫП БАРЫУСЫ : Байрамыбыҙ дауам итә. Ә кемдең әсәһе сибәр ҙә, уңган да, өҫтәүенә йырға – бейеүгә лә оҫта булыуын асыҡларға бөгөнге бәйге ярҙам итәсәк.! Был бәйгелә ике команда ҡатнаша. Һеҙ шулай ултырҙығыҙ инде. Конмандаларҙың исемен беренсе бәйгенән һуң белербеҙ
БЕРЕНСЕ БӘЙГЕ :Ике команданан берәр кеше сыға һәм шар шартлата. Шар эсендә карточкалар , шул карточкаларҙан һүҙ төҙөлә.(бер команда “ЙОНДОҘ” , “ҠОЯШҠАЙ”
1.Хәҙер һеҙҙең өсөн _Руслан Галиакберов йырлай
ИКЕНСЕ БӘЙГЕ: :.”УҠЫМЫШЛЫ ӘСӘЙ” .
1) Башҡортостанда нисә район, нисә ҡала?(54,21)
2) Башҡортостанда нисә кеше ?(4 мил. ашыу)
3)Башҡортостандың иң бейек ике түбәһе?(янғантау, ирәмәл)
4)Башҡортостандың иң ҙур ике күле?(Асылыкүл, Ҡандракүл)
5)Башҡортоандың иң ҙур алты йылғаһы?(Ағиҙел,Ҡариҙел,Әй, Дим, Йүрүҙән, Һаҡмар)
6) Башҡортостанда башҡорт телендә ниндәй журналдар сыға ?(Ағиҙел, Башҡортостан ҡыҙы, Аманат, Шоңҡар, Аҡбуҙат, Башҡортостан уҡытыусыһы, Ватандаш)
7) Быйыл ниндәй донья күләмендәге зур ваҡийғалар булды ?(Олимпиада в Сочи, Мәҙәниәт йылы ,Рус армияһының Парижға инеүенә ике йөҙ йыл,етмеш йыл Ленинградтың блокаданан сығыуына, һикһән йәш Юрий Гагаринға).,)
2.Хәҙер һеҙҙең өсөн Асман Юлмухаметов йырлай
Хәҙер әсәйҙәребеҙҙе тапкырлыкта һәм зирәклектә лә һынап ҡарайык . йомаҡтар әйтешеү.
3.Һеҙҙең алда йырлай Ильясова Ильмира “Рәхмәт әсәйем”
ДҮРТЕНСЕ БӘЙГЕ: «БАЛА БИЛӘҮ»
(атрибуттар: өҫтәл, ҡурсаҡтар, распашонка, чепчик, пеленки, одеяла, лента)
бәйгелә ике әсәй ҡатнаша. Матур, тиҙ итеп баланы биләргә.
4.Һеҙҙең өсөн:---дүртенсе класс малайҙары башҡарыуында “ӨЛӘСӘЙЕМ ВАСЫЯТТАРЫ-“-
БИШЕНСЕ БӘЙГЕ: «ӘЛЛИ-БӘЛЛИ БӘҮ-БӘҮ»
Беҙ балаларыбыҙҙың ниндәй булғандарын хәтергә төшөрә башлағас инде, әйҙәгеҙ бишек эргәһендә үткән йоҡоһоҙ төндәребеҙҙе лә иҫкә алайыҡ. Ҡайһы саҡта баланы әсәнең яғымлы, наҙлы бишек йыры ғына тынысландыра ала.. Бәйгелә ике әсә ҡатнаша. Улар ҡулдарына биләнгән баланы ала һәм сиратлап бишек йыры йырлап уны йоҡлата
А.Б. Беҙҙең әсәйҙәрҙең тауыштары ниндәй матур, нисек матур йырлай улар.
5.һеҙең өсөн генә йырлай Радмир Ибраков.”Әсәйем ҡояшым”
АЛТЫНСЫ БӘЙГЕ: “Әртистәр”(шалҡан, теремок) Бәйге дауам итә . Әсәйҙәр һеҙҙең тағы бер оҫталығығыҙҙҙы тикшереп үтәһе килә. Һеҙҙең алда маскалар һеҙ хәҙер бер әкиәт сәхнәләштерегә тейешегеҙ
Ә хәҙер Һеҙҙең өсөн генә икенсе һәм дүртенсе класс малайҙары башҡарыуында йыр “ҠЫҘЫЛ ЮРҒА”
ЕТЕНСЕ БӘЙГЕ: “МӘКТӘПКӘ ӘҘЕРЛӘ”
Бала мәктәпкә һуңлай. Ниндәй генә әсә балаһына ярҙамға килмәһен. Балалар ултырғыстарында йоҡонан уяна алмай ултыраю әсәй тиҙ генә расписание буйынса портфель йыйырға тейеш. Баланы кейендереп жюриға алып бара.
Һеҙҙең өсөнБИШЕНСЕ КЛАСС УҠЫУСЫЛАРЫ БАШҠАРЫУЫНДА БЕЙЕҮ
ҺИГЕҘЕНСЕ БӘЙГЕ: ОҪТА ҠУЛ.
Әсәйҙәр тиҙ генә төймә таға
Һеҙҙең өсөн беренсе класс уҡыусылары башҡарыуында-----
ТУҒЫҘЫНСЫ БӘЙГЕ: “ҠОЯШ ТӨШӨР”
Залдың бер яғында ике обруч. Һәр ҡатнашыусының ҡулында ҡояш нуры. Сигнал буйынса беренсе ҡатнашыусы йүгепе бара һәм нурҙы ҡуя. Һәм эстафетаны икенсе кешекгә тапшыра
.Һеҙҙең өсөн генә алтынсы класс уҡыусылыары башҡарыуында---
УНЫНСЫ БӘЙГЕ: “йыр тоҡсайы”
Әсәй һүҙе менән йырҙар иҫкә төшөрөү
Һеҙҙең өсөн унынсы класс уҡыусылары башҡарыуында
УН БЕРЕНСЕ БӘЙГЕ: “ЙЫР БИТ КҮҢЕЛ КҮТӘРӘ”
Хөрмәтле әсәйҙәр! Бөгөнге бәйгенең һуңгы туры – үҙешсән сәнғәт туры. Был турҙа беҙҙең әсәйҙәребеҙ йыр башҡарырға тиештәр. Беҙ һеҙгә шпаргалкалар әҙерләнек һеҙгә йырҙарҙы һайлап алыу мөмкинселеге бирелә
Һеҙҙең өсөн өсөнсө класс уҡыусылары башҡарыуында
Ильсун :
Ҡәҙерле ҡыҙҙар һәм малайҙар! Әсәйҙәребеҙгә иғтибарлы, итәғәтле булайыҡ, ҡылган яҡшы эштәребеҙ, яғымлы һүҙебеҙ менән уларҙы ҡыуандырып йәшәйек. Әсәйҙәр алдында беҙ мәңге бурыслы.
Гөлназ
“Әсәй – ул изге зат. Әгәр биттәреңдән наҙлы елдәр иркәләһә, һандугас һайрауҙары , агас япраҡтары леперҙәткән ауаздар, йөрәгеңә кереп, бәғереңде өҙһә, бел – был әсәйең рухы булыр. Әгәр һин шатланһаң, бәхетеңне тапһаң, бел – бөтәһе лә әсәйеңдең йоҡоһоҙ төндәренән. Улар иҫән саҡта ҡараштарына күләгә төшөрмәйек, яҡшы уҡыуыбыҙ, матур йәшәүебеҙ, изгелекле эштәребеҙ менән һөйөндөрәйек”
УҠЫТЫУСЫ:Әсә- һәм бала! Алар бер бөтөн, айырылғыһыз. Ҡәҙерле әсәйҙәр! Был бөтөнлек, бергәлек балағыҙ үҫкән һайын тагын да нығыһын, бер-берегеҙҙе бер һүзҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхет-шатлыҡта йәшәргә яҙһын.
“Әсәй – ул изге зат. Әгәр биттәреңдән наҙлы елдәр иркәләһә, һандуғас һайрауҙары , агас япраҡтары леперҙәткән ауаздар, йөрәгеңә кереп, бәғереңде өҙһә, бел – был әсәйең рухы булыр. Әгәр һин шатланһаң, бәхетеңде тапһаң, бел – бөтәһе лә әсәйеңдең йоҡоһоҙ төндәренән. Улар иҫән саҡта ҡараштарына күләгә төшөрмәйек, яҡшы уҡыуыбыҙ, матур йәшәүебеҙ, изгелекле эштәребеҙ менән һөйөндөрәйек”
Әсә- һәм бала! Алар бер бөтөн, айырылғыһыз. Ҡәҙерле әсәйҙәр! Был бөтөнлөк, бергәлек балағыҙ үҫкән һайын тагын да нығыһын, бер-берегеҙҙе бер һүзҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхет-шатлыҡта йәшәргә яҙһын.
Номер материала: 299166
Не нашли то что искали?


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Өфөлә Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры «Ел тыуҙырған моң…» исемле яңы аудиоальбомы менән таныштырҙы. Унда күренекле башҡорт композиторҙары Нур Дауытов, Илдар Хисаметдинов, Шәүрә Сәғитова, Урал Иҙелбаев эшкәртеүендәге йырҙар һәм башҡорт халыҡ көйҙәре, шулай уҡ Урал Иҙелбаевтың ижад емештәре тупланған. Солистар араһында — Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы Илһам Вәлиев, атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Артур Ғайсаров, халыҡ-ара һәм бөтөн Рәсәй конкурстары лауреаты Аяз Нухов. Коллективта инструменттар — ҡыл-ҡумыҙ, думбыра, баяндар тулыһынса яңыртылған, ҡурай үҫешә. Яҙма өҫтөндә композиторҙар Урал Иҙелбаев һәм Шәүрә Сәғитова, танылған ҡурайсы, оркестр солисы Артур Ғайсаров, продюсер Михаил Кузьмичев эшләгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 246
УРАЛ ДӘҮЛӘТ ЮРИДИК АКАДЕМИЯҺЫ. Екатеринбург ҡ. урынлашҡан. Өфөләге филиалы 2001 й. вәкиллек булараҡ асыла, 2002 й. алып хәҙ. статусын ала. Китапханаһы, 2 компьютер класы, полиграфия бүлеге һ.б. бар. Тамамлаусыларға белгес квалификацияһы, бакалавр дәрәжәһе бирелә. Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә “Юриспруденция” һөнәре б‑са алып барыла. Уҡытыусылар араһында 1 фән д‑ры һәм 32 фән канд. (2010). 180‑гә яҡын белгес әҙерләнгән. Филиал БР һәм РФ вуздары м‑н хеҙмәттәшлек итә. 10‑дан ашыу фәнни йыйынтыҡ баҫылған, “Академический вестник” (“Академия хәбәрҙәре”) гәз. нәшер ителә. Дир.: Р.Ә.Миңлеәхмәтов (2001 й. алып һәм 2009 й. алып), А.Ф.Миңлеәхмәтов (2008 й. алып).
Р.Ә.Миңлеәхмәтов
Тәрж. Ғ.Р.Бирҙина


text:
"Аҡбуҙат" журналы "Рәсәйҙең биш иң яҡшы милли баҫмаһы"
Дуҫтар! "Аҡбуҙат" журналы "Рәсәйҙең биш иң яҡшы милли баҫмаһы" тип аталған Бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яуланы!!! "Рәсәйҙә балалар өсөн иң яҡшы милли баҫма" тип танылды! Журналыбыҙ уҡыусыларын, уны яратҡан барлыҡ балаларҙы, коллегаларҙы ҡотлайым!
Журналыбыҙҙың милли йөҙө, халҡыбыҙ өсөн башҡарған ҙур хеҙмәте хаҡында үҙ фекерен белдергән Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Йыһанур ҡыҙы Рәхмәтуллина, күренекле яҙыусы, ил инәһе, данлыҡлы "Арғымаҡ" китабы һәм дәреслектәр авторы Мәрйәм апай Бураҡаева, күренекле яҙыусы, тәржемәсе, Һәҙиә Дәүләтшина премияһы лауреаты Гүзәл апай Ситдиҡова, талантлы рәссамыбыҙ, Ш. Бабич премияһы лауреаты Сулпан Билаловаға рәхмәтебеҙ ҙур!


text:
Республика аграрийҙарына майҙандарҙың өстән бер өлөшөн сәсергә ҡалды – Ауыл хужалығы министрлығы
Республика аграрийҙарына майҙандарҙың өстән бер өлөшөн сәсергә ҡалды – Ауыл хужалығы министрлығы Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Республика аграрийҙарына яҙғы культуралар менән планлаштырылған майҙандарҙың өстән бер өлөшөн сәсергә ҡалды.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә яҙғы сәсеү 1,393 миллион гектар майҙанда башҡарылған, ул пландан 68 процент тәшкил итә.
Иң яҡшылар иҫәбендә – ярауай сәсеүҙе 80-81 процентҡа тамамлаған Стәрлебаш, Федоровка, Илеш һәм Хәйбулла райондары.
Аграр ведомствола билдәләүҙәренсә, шул арала Башҡортостанда ямғырҙар яуыу сәбәпле ярауай культураларҙы сәсеү кампанияһының тиҙлеге түбәнәйгән.
Алдан «Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, быйыл сәсеү майҙандарының структураһы юғары маржиналь культураларҙы арттырыу яғына үҙгәргән. Һүҙ, тәү сиратта, майлы культуралар хаҡында бара.
http://www.bashinform.ru/news/1161224-agrariyam-bashkirii-ostalos-zaseyat-tret-ploshchadey-minselkhoz/


text:
Башҡортостанда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарының йылытыу миҙгеленә әҙер булыуы хаҡында белдерҙеләр
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Бөгөн республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин төбәктәге бөтә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарының йылытыу миҙгеленә әҙер булыуы хаҡында белдерҙе.
Министр һүҙҙәренсә, республиканың барлыҡ муниципаль райондары һәм ҡала округтары билдәләнгән ваҡытҡа әҙерлек паспорттарын тапшырҙы. Йылытыу миҙгеленә бөтәһе 103,1 миллион квадрат метр торлаҡ фонды әҙерләнгән. Йылылыҡ һәм һыу үткәргес селтәрҙәре алмаштырылған. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиеларының коммуналь инфраструктура объекттарында 158 берәмек күсмә резерв электр менән тәьмин итеү сығанағы һәм 205 берәмек стационар электр менән тәьмин итеү сығанағы бар. 411 авария-тергеҙеү бригадаһы һәм 1 853 берәмек техника ремонт персоналы булдырылған һәм комплектланған. 45 мең тонна күләмендә резерв яғыулыҡтың норматив запасы булдырылған.
«Республика йылытыу миҙгеленә әҙер. Йорттарҙы һәм социаль өлкә объекттарын ваҡытында йылылыҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының даими контролендә», – тип хәбәр итте Сергей Афонин.
http://www.bashinform.ru/news/1215599-v-bashkirii-zayavili-o-gotovnosti-obektov-zhilkomkhozyaystva-k-otopitelnomu-sezonu/


text:
Литва мифологияһы
Литва мифологияһы — риүәйәттәр, легендаларҙа, төрлө фольклор әҫәрҙәрендә сағылыш тапҡан литвалыларҙың мифологик күҙаллауҙары.
Литвалыларҙың алланы хөрмәт итеүе тураһында боронғо тарихи сығанаҡтар, уларҙың христианлыҡҡа тиклемге ҡараштары һәм ышаныуҙарын һаҡлаған этнографик мәғлүмәт һәм халыҡ-поэтик мотивтары булыуына ҡарамаҫтан, литва мифологияһы күптән түгел генә бик аҙ өйрәнелгән ине.
Йөкмәткеһе
Тикшеренеүҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Литва көнкүреше һәм халҡы буйынса ҡайһы бер тарихсылар литва мифологияһында «һинд, иран-фарсы, кельт-галл, грек-рим һәм скандинав ышаныуҙарының» (L. Rogalski) эҙен таба. M. О Коялович унда боронғолоҡ һәм айырымланғанлыҡ һыҙаттарын асты. Ғалим фекере буйынса, литва ауыҙ-тел ижады бик боронғо диндәрҙең һәм грек-рим мәжүсилегенең эшләнеп бөткән, тамамланған төшөнсәләрен берләштерә.
Литва мифология хоҙайҙарына Нарбут, Крашевский, Стрыйковский, Ласицкий, ойошторған емергес филологик поход емергесэҙемтәләргә алып килгән. Микуцкий, Акелевич, Мержинский, Карлович иҫбатлай, тип Ласицкий ҙа, нарбут та литва телен белмәгәнлеген раҫланылар, ә Нарбут, бынан тыш, артыҡ мауыҡҡан һәм матурлап биҙәп күрһәткән поэтизировать. Фантастик китаптар күп, И. Фекенштедт «D. Mythen, Sagen u. Legenden der Zamaiten» (1883) китабында, Карлович үҙенең «La Mythologie lithuanienne et Mr. Veckenstedt» («Mélusine») мәҡәләһендә ап-асыҡ итеп күрһәткәнсә, фантастик хәлдәр артыҡ күп.
Г. Узенерҙың («Götternamen», Бонн, 1894) һәм Сольмсендың («Litauische und lettische Götternamen») хеҙмәттәрендә Bezleja, киске эңер алиһәһе (bežleja, ҡараңғы төшә, тип уҡы), йәки Apidome — торлаҡ алыштырыу аллаһы (apideme, өйҙәр араһындағы ялан йәки ялан кәртә, тип уҡы) аллалар тураһында һүҙ бара.
XVI һәм XVII быукттарҙа протестанттар һәм контрреформатор-иезуиттар эшләгән системаларға ҡарағанда, XIII быуат аҙағына саҡлы боронғо яҙыусылар — Тацит, Вульфстан һ. б. ҡалдырған ҡыҫҡа мәғлүмәт ысынбарлыҡҡа яҡын, дөрөҫөрәк итеп яҙылған. Литвала һәм Пруссия латыштарында һәр өлкәнең айырым аллаһы булған, һәм фәҡәт был өлкәлә генә ул иң юғары алла тип иҫәпләнгән, әммә дөйөм халыҡҡа ҡарата һәм ҡәбилә аллалары менән сағыштырғанда, түбәнерәк баҫҡыста тороусы хоҙай булған. XV быуат башында Литвала дин таратыусы Иероним Пражский раҫлауынса, төрлө урында сиктән тыш һөйөү обожания предметы төрлөсә. Бер урында йыландарҙы хөрмәт иткәндәр, икенсеһендә — утты, өсөнсөһөндә — ҡояш йә һирәк осрай торған дәүмәлдәге тимер сүкеште. Ҡанбабаларҙан, ни өсөн ҙур сүкеш шул тиклем хөрмәт ителә тип һорағас, улар былай тип яуап биргән: бер ваҡыт бер нисә ай дауамында ҡояш күренмәгән, уны ниндәйҙер ҡөҙрәтле бер батша эләктереп алған да, нығытылған башняла бикләп тотҡан. Шул ваҡыт Йондоҙнамә билдәләре ҙур сүкеш менән башняны ватҡандар, һәм, ҡояшты азат итеп, кешеләргә ҡайтарып биргән. Кешеләргә тағы ла ут ҡайтарып биргән ошо эш ҡоралын бөгөнгө көндә лә хөрмәт итеү .
Литва мифологияһы нигеҙҙәрен аңлатыу юлдарының береһен 1841 йылда Прейс («Халыҡ мәғарифы министрлығы журнала», 26-сы бүлек) тарафынан күрһәтелгән: ысынбарлыҡты иҫәпкә алмаған ҡараштар менән мауыҡмаҫҡа, тарихи-көнкүреш мәғлүмәттәрен тәнҡитләү нигеҙендә литва дини системаһын бәйән итергә була. Был ысул профессор Л. Мержинскийҙың «Mythologiae Lithuanicae Monumenta» тикшеренеүҙәре нигеҙенә һалынған. 1-се баҫмала (1892) Альбрехт фон Бордевиктан (1298-1301) алып Тацитҡа тиклемге литвалыларҙың алланы хөрмәт итеүе тураһындағы мәғлүмәт йыйылған. 2-се баҫмала (1896) XIV һәм XV быуат яҙыусыларының, бигерәк тә, Пётр Дуйсбургтың (Дуйсбургтың Пётрынан) мәғлүмәттәре, тәре йөрөтөүселәрҙең яҙмалары һ. б. ҡаралған. Мержинскийҙың латин сығанаҡтарын өйрәнгәне буйынса, idola, simulacra, templa һүҙҙәре хоҙайҙарын һәм изгеләрен ағас, бронза йәки тимер һындар итеп һүрәтләү бөтөнләй ҡулланылмағаны, ә тәбиғәт көстәрен, күк есемдәрен һәм ата-бабаларҙың рухын күсмә мәғәнәлә хөрмәтләүҙе генә аңлатҡаны асыҡланған. Хөрмәтләү урыны булып тәбиғәт: урман, игене алынып һөрөлмәй ятҡан ер йәки ҡаулан ер жниво, туғай йәки йорт, йорт усағы, йорттоң йә торлаҡ биләмәһенең усадьба бер өлөшө хеҙмәт иткән, йола буйынса әлеге ваҡытта ла ауыл хужалығына ҡараған ғөрөф-ғәҙәт буйынса йолалар: малды тәүге көтөүгә сығарғанда, иген һуҡҡанда, етен эшкәртеү һ. б. хужалыҡ эштәрен тәбрикләгәндә атҡарыла. Йәнәһе лә, Литвала хатта XVII быуатта әле халыҡ туранан-тура шайтанға мөнәсәбәтле булған, раган-лятавица кеүек Шатрия тауына (Иванов төнөнә ҡарата Жмудта төрлө иблис демон йыйналыуҙары) осоп менә торған булғандар тигән хәбәрҙәр Вилен археографик комиссияһы («Йыйынтыҡ» «Сборник», III том, «Акттар», 6-сы һәм 10-сы томдар) халыҡҡа еткергән төньяҡ-көнбайыш крайы суд акттарынан күренә.
Литвалыларҙың алланы хөрмәт итеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Литвалыларҙың алланы хөрмәтләүенең түбәндәге төп һыҙаттарын бүлеп күрһәтергә мөмкин:
- Литвалылар, славяндар һәм индустар кеүек, Перкунды хөрмәтләгән, әйтер кәрәк, ҡылыҡһырлаусы мифик формула булып шундай әйтем тора: Перкун вельнасты йәки велинувты (шайтанды) ҡыуа йә үлтерә. Вельнас — үлгән ата-бабаларҙың рухы веленың яҡын туғаны. Ҡара бесәй, эт, кәзә тәкәһе, йә тире тунды тиҫкәре яғы менән әйләндереп кейгән кеше ҡиәфәтенә кергән был шайтады эҙәрлекләү сәхнәһе, уны мөғжизәле пуля (көмөш һиҙәп, төймә) менән мотлаҡ имән ағасы йә башҡа ҡыуышлы ағас янында атыу менән тамамлана. Перкунды хөрмәтләү боронғо ҡарт имәндәрҙе — шағир Дионизом Пашкевич данлаған «Баублис»ты хөрмәт итеү менән бәйле — улар янында буялған ептәр бәйләү, йомортҡа, сыр йә башҡа ашамлыҡ менән ҡорбан килтерелгән. Христиан легендалары тәьҫирендә, һуңынан Перкун язалаусы һәм ғәфү итеүсе хоҙай ролен үтәй (ҡара: «Zur lit. Dialektkunde», 7-се б.).
- Боронғо литва йыр әҙәбиәтенең байтаҡ өлөшө раудастарҙан — бөйөк урыҫ һыҡтауҙарына һәм корсиканлыларҙың voceri-һына оҡшаған матәм йә хушлашыу йырҙарынан тора. Был һыҡтауҙарҙа үлгән дөрөҫ юлда йөрөүсе кешенең йәне атамаһы булған Vele һүҙе ҡулланыла. Үлгән кешенең эргәһендә һыҡтап ултырыусылар, уның алдараҡ үлгән ата-әсәһенә, велеләрҙең ҡапҡаларын һәм ишектәрен асып, уларҙың аҡ ҡулдарынан етәкләп, велеләр эскәмйәһенә үткәреүҙәрен үтенеп, өндәшәләр. Йәш мәрхүм велеләрҙең кейәүе, йәш мәрхүмә — кәләше тип, яңы ғына яҡты донъянан киткән мәрхүм — велеләрҙең ҡунағы (Veliu svetelis) тип атала. Бер һыҡтауҙа һыҡтаусы, мәрхүмдең алдараҡ үлгән туғандарына өндәшеп, уны ҡәберлек ҡалҡыулығына йыйылып ҡаршылауҙарын һәм велеләр эскәмйәһенә ултыртыуҙарын үтенә. Велеләр әсәһе йә ҡапҡа асыусы кескәй велеләр риза булһын өсөн мәрхүмдең табутына аҡ икмәк һалалар. Күҙгә кренмәгән ҡурсалаусылар — ҡәберлек донъяһындағы ата-бабалар — йортусағын һәм утты һаҡлаусы ла була тип ышанғандар; шунан сығып, литвалыларҙа бик көслө үҫешкән утҡа табыныуҙы ла аңлатырға була.
- Ергә табыныу уларҙа ҡара сусҡа балаһын ҡорбан итеү йолаһында, жеминеляуть тип аталған жемины культында сағыла, ул игенселек йылының башында, тиреҫ сығара башлау һәм ерҙе һөрөү алдынан атҡарылған. Ер-Әсә культы, игенселек үҫеше менән бергә, баҫыу культына әүерелгән. Арыш урағы тамамланыу байрамы (пабейктуве) иң һуңғы көлтә ҡиәфәтендәге ураҡ йәки үҫемлек иблесен хөрмәтләү менән бәйле.
- Szventa Gabija, ażpelenie (ҡара: Залтис) тип аталған Өй һәм ут эйәләре культы.
- Вафат булған кешеләрҙең йәндәре Ҡош юлында (литваса — ҡоштар юлдары, paukszcziu kelias) күренә, латыштарҙа Төньяҡ ялтырауығы — һәләк булған яугир ата-бабаларҙың алышы тип ҡабул ителгән, шуға оҡшаған. Ҡояштың ҡушаматы Әсә: йондоҙҙар Ҡояш ҡыҙҙары тип атала.
- Изге сауҡалыҡтарҙағы урман һәм ағастарҙы хөрмәтләү, сөнки уларҙа, ата-бабаларҙың яндырылған ҡалдыҡтары күмелеп, ҡәберлектәр өйөлгән; был урыҫ йылъяҙмаларындағы Медейна алиһәһе культы һәм ҡуян хоҙайы менән бәйле.
- Дейв йәки лайм культы уңдырышлылыҡ һәм йорт бәхете, тормош-көнкүреш һәм мал-тыуар алиһәһе тип иҫәпләнгән алиһәләр (феялар, парк, бала табыусылар) таштары менән бәйле.
- Урта быуат дин таратыусылары һәм миссионерҙары баһалағанса, литвалылар, октябрь айында, көҙөн, мәрхүмдәрҙе, үлгән ата-бабаларын иҫкә алыу, аштарын ойоштороуҙы бик теүәл итеп үтәгән. Литва хоҙайҙары — үҙҙәренең ата-бабаларының йәнен тәрән ихтирам итеүсе, игенселек мәҙәниәтенең түбән баҫҡысында йәшәүсе, киң йәйелеп аҡҡан йылғалар буйындағы үҙәндәрҙә пуща йәшәүсе һәм сит диндәргә түҙемле, тотанаҡлы ҡарашта торған хоҙайҙар. Ҡанбабалар төш юрау, бағымлау ворожба өсөн уларҙы саҡырған, ләкин төп мөғжизәле тәьҫирҙе, моғайын, йорт эйәһе башҡарған, ә дәүләт эштәрен — халыҡ һәм кенәздәр.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Литва хоҙайҙары исемлеге
- Жнич
- Ромува
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вольтер Э. А. Литовская мифология // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Балто-славянские исследования (1972–2014) // Институт славяноведения РАН
- Цветок папоротника: Литовские мифологические сказания = Laumių dovanos: Lietuvių mitologinės sakmės, 1979 / Сост. и авт. предисл. Н. Велюс. перевод с литов. Е. А. Соловьёвой; Ил. Р. Велювене — Вильнюс: Вага, 1989. — 374 б. — 15000 экз. — ISBN 5-415-00419-X.
- Studia Mythologica Slavica // Словенская академия наук и искусств
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лазарева Е. О. Основные хтонические мифологические персонажи в балтийской и русской традициях. Дипломная работа СПбГУ, 2009


text:
Иравади
Ирава́ди[1] (бирм. ဧရာဝတီ — Эявади[2]) — Мьянманың иң ҙур йылғаһы.
Гидрография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Оҙонлоғо — яҡынса 2170 км, бассейн майҙаны — яҡынса 411 000 км².
Иравади Гималайҙарҙың көньяҡ-көнсығыш битләүҙәрендә Мали һәм Нмай йылғалары ҡушылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә.
Иравади йылғаһы Мьянма территорияһын төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай үтә. Иравади һәм уның ҡушылдыҡтары тәрән тарлауыҡтар, джунглиҙар аша үтә, йылға йырғаһы тупһалы. Мьичина ҡалаһынан түбәнерәк Иравади үҙәне киңәйә, йырғаһы 800 метрға барып етә. Артабан йылға Шан таулығының көнбайыш өлөшө аша 3 тарлауыҡ барлыҡҡа килтереп аға, бында йырғаның киңлеге 50-100 м тәшкил итә.
Урта һәм түбнге ағымында йылға киң Иравади тигеҙлеге буйлап аға. Тамағынан 300 км юғарыраҡ яҫы, ныҡ һаҙланған һәм джунглиҙар менән ҡапланған Иравади дельтаһы башлана. Дельтаның майҙаны яҡынса 30 мең км² (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 48 мең км²). Андаман диңгеҙе буйлап дельта 240 км-ға һуҙылған. Иравади дельтаһының 9 тармағы буйлап һыуҙарын Һинд океанына ҡоя.
Түбәнге ағымында уртаса һыу сығымы 13-14 мең м³/сек тәшкил итә; айырыуса көслө ямғырҙар осоронда 40 000 м³/с тиклем һәм унанда юғарыраҡ булырға мөмкин.
Иравади йылғаһы Мьянманың мөһим һыу транспорты артерияһы булып тора.
Фараз буйынса гидроним санскриттағы аиравати («фил йылғаһы») һүҙенән барлыҡҡа килә.


text:
Һуңғы Хакер Facebook В.5.1 Туп-Тулы Версия 2017
Был бик ябай һәм туранан-тура алға бара. Кәрәк скачать өҫтәмә үҙ компьютер/ноутбук. Яҙығыҙ, логин һеҙҙең электрон почта ҡорбандар, йөкләнеш һәм база плагинов менән сағыштырғанда, ҡарарға һуңғы айға яһау ваҡыты. Төймәгә басыгыз "Hack" яһау, инструменттар һәм башҡалар булды.! Бер нисә минуттан һеҙгә ныҡлығын тикшереү һәм пароль взлом мәғлүмәт базаһын һаҡлап ҡорбан кимәленән сығып тора ала, шулай уҡ һеҙҙең интернет тиҙлегенә бәйле һәм унда ҡушыла иҫәбенә һөжүм итә . Тикшереү бер нисә минут һуң, пароль һеҙгә күрергә һәм аныҡ программа менән тәьмин итеү.. Хәҙер инаныуымса, шәхси күҙәтеү тәҙрәһен асыу өсөн интернет-браузер ҡорбандар иҫәбенә инә һәм, ниндәй ҙә булһа тирбәлеүҙәр.
Миллион кеше булһа аккаунт facebook менән кусей . Ғәҙәттә, улар бер-береһенә хәбәр тапшыра селтәрҙәрен файҙаланған өсөн facebook, һәр фотола тормош ваҡиғалары һәм үҙем улар менән уртаклашырга. Һеҙ ҡасан да булһа, тип фаразлай эшләү серен һеҙгә дуҫтар.? Һинең ҡыҙың һиңә үҙгәрә? Ярай, һеҙгә был һорауға яуап табырға тейеш.! Һуңғы Facebook Хакер В3.5.1, был ял паркында булды..
Был ҡорал менән эшләй ала, миңә тағы нимә эксклюзив?
- Facebook Взломать теләсә ҡайһы аккаунт дауамында бер нисә минут
- Туңдырыу иҫәбенә уларҙы алмаштырыу һәм пароль
- Портатив на флеш версия урынлаштырыу өсөн usb-накопитель
- Аноним режимы ҡорбандарын эҙҙәре ҡаплау өсөн компьютер ҡулланыу
- Мульти-аккаунт взлом епкә процедура өсөн тиҙлекте арттырыу һәм етештереүсәнлеге
- Ярҙам итеүсе плагин (өҫтәп функцияларын киңәйтеү һәм яңы мөмкинлектәр )
- Еңел аңлау өсөн интерфейсы
- Windows эшләй 2000, ХР, Виста, 7 һәм Windows 8
Серверы 1 Скачать
Серверы 2 Скачать
*Һүҙ хатаһы: Һайларға булһа ла Экспресс-вариант ваҡытында урынлаштырыу.Рәхмәт
Программаһына Ингән Эҙләү :
- Взлом Facebook 2017
- Facebook Пароль Хакер 2017
- Facebook Взломать Аккаунт 2017
- Facebook Пароль Хакер Онлайн 2015 Һорашыу Түгел
- Facebook Взломать 2017
- Нисек Взломать Аккаунт Facebook Бушлай.
- Facebook Взломать Видео
- Facebook Пароль Бушлай Ала.
- Һуңғы Хакер Facebook В.5.1 Туп-Тулы Версия 2017
- Хакер Facebook Аккаунт v2.4 Туп-Тулы Версия Скачать Бушлай
- Facebook взломать һуңғы v2.0 Бушлай Скачать 2017
- Мөмкин Facebook Хакер 3.3.5 Скачать Бушлай 2015


text:
Мәсет ишектәре һәр саҡ асыҡ булһын
Үткән шәмбе Арыҫлан ауылында иман йорто асылды.
Ураҙа һәм Ҡорбан
Башҡортостан Хөкүмәте 2019 йылда Ураҙа һәм Ҡорбан байрамдарын билдәләү көндәрен хәбәр итте.
Ҡорбан салыу - Аллаһы Тәғәләнең әмерҙәренең береһе.
Биргән ниғмәттәре өсөн шөкөр итеп, Алла ризалығы өсөн ҡорбан салыу - сөннәт.
Байрам мөбәрәк булһын!
Аҙан тауышы яңғыраны ауылда
Һәргәй ауылында иҫтәлекле ваҡиға булды - «Фатиха» исемле яңы иман йорто асылды.
10 июнь - Ҡәҙер кисе
Рамаҙан айының 26-сы көнөндә Ҡәҙер кисе байрам ителә.
Беҙҙә ҡунаҡта Ҡөрьән-хафиздар
Изге Рамаҙан айында беҙҙең республикаға Төркиәнән имамдар килде. Ҡунаҡтарҙың икәүһе Мәләүез ҡалаһында булды.


text:
Бәйғәмбәребеҙ васыятнәмәһе
Бәйғәмбәребеҙ васыятнәмәһе
Ошо бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, васыятнәмәһенә битараф булмағыҙ, уҡығыҙ һәм башҡаларға еткерегеҙ. Бынан башҡа интернеттә ошондайыраҡ темалар килеп сыға, унда күпләп таратығыҙ, шунса сама тип, (штук), шуны эшләмәһәгеҙ гонаһ булырһығыҙ тип, тамуҡҡа эләгерһегеҙ тип. Былары шул кешеләрҙең артыҡ ҡыланыуы, ундай нәмә беҙгә көсләп йөкмәтелмәгән, динебеҙҙә көсләү юҡ. Беҙҙең гонабыҙ — Аллаһ Тәғәләнең ҡушҡанын үтәмәүҙә һәм тыйғанынан тыйылмауҙа, шулай уҡ хәбәрҙә булып — Уның Ҡөръәненән, шуны башҡаларға еткермәүҙә, балаларыбыҙҙы динһеҙ үҫтереүҙә...
Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, Мәҙинә ҡалаһынан Мәккә ҡалаһына килгәс, рухтарға бағышлап Ҡөръән уҡып ултырғанда Малик хәҙрәт сәләм бирә. Рәсүлебеҙ, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, Малик хәҙрәткә:
"Йә, Малик, мин өммәттәремә әйтеп китәм, бер йоманан икенсе йомаға саҡлы ете мең кеше вафат булыр, шуларҙан бер мең кеше генә иманлы үтәр, ҡалғандары имандарынан мәхрүм булырҙар", — ти.
"Иманға ышанмаҫтар, улы—атаһына, ҡыҙы—әсәһенә иғтибарһыҙ булырҙар, ҡатын-ҡыҙҙарҙа оят, выждан ҡалмаҫ, ирҙәр зина ҡылырҙар, ҡыҙ балалар ирҙәрҙән ҡасмаҫтар. Ғәйбәт һөйләрҙәр, байҙар фәҡирҙәргә, ғәриптәргә иғтибарһыҙ, рәхимһеҙ булырҙар. Бынан элек васыятнәмә ебәргән инем, бер кем иҫкә алманы. Ошо —һуңғы васыятнәмәм, бүтән булмаясаҡ. Быны күреп уҡыған кешеләр, бындағы булған һүҙҙәргә ҡолаҡ һалып, белгән менән ғәмәл ҡылһындар. Тәүбә-истиғфар ҡылып, Аллаһ Тәғәләнән ярҙам һораһындар", —ти.
"Ураҙа тотһондар, хәйер-саҙаҡа бирһендәр, Аллаға оҙон-оҙаҡ доға ҡылһындар. Сөнки Ҡиәмәт яҡын. Бынан элек васыятнәмә ебәргән инем бер кем дә иҫкә алманы. Ҡиәмәт ғәләмәттәре яҡын: Һикһән йылда шәфҡәт күтәрелер, туҡһан йылда Мәһди донъяға тыуыр, Дәжжәл сығыр, тәүбә ҡапҡаһы ябылыр. Тәүбә ҡапҡаһы ябылғансы тәүбә-истиғфар ҡылып ҡалығыҙ. Был васыятнәмәне илдән илгә, ҡулдан ҡулға күсереп йөрөтөгөҙ, кешеләргә яҙып бирегеҙ. Бирмәһәгеҙ, Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенән мәхрүм булырһығыҙ", — ти.
"Васыятнәмәне ҡулдан ҡулға йөрөтһәләр, күсереп яҙһалар, уҡый белмәһә, кешенән уҡытһалар, уҡығанда тыңлап торһалар, Аллаһ рәхмәте менән ул кешеләрҙең, бите Ҡиәмәт көнөндә тулған ай кеүек нурлы булыр һәм дә ҡәберендә нур артыр. Бындағы һүҙҙәргә ҡолаҡ һалмаған кеше кафыр булыр, мосолман менән кафыр араһында айырма була. Әгәр белә тороп та уҡымаһа, был кеше иманһыҙ. Хәмер эскән кешегә яҡты йөҙ күрһәтмәгеҙ, Аллаһ Тәғәлә алдында йөҙөгөҙ ҡара булыр", — ти.
"Йә, Малик, өммәткә ебәрелгән фәрештә әйтер: Аллаһ Тәғәлә
- аштарҙың бәрәкәтен алыр;
- байҙарҙың йомартлығын алыр;
- кешеләрҙең кешелеген алыр;
- ҡәрҙәштәрҙең рәхимлеген алыр;
- ғалимдәрҙең иманлыгын алыр;
- бәндәләрҙең йомартлығын алыр;
- фәҡирҙәрҙең йомартлығын алыр;
- тәүбәләрен алыр;
- Ҡөрьәнде алыр.
Был иңгәндәрҙең етеһен алды инде, барлығы икеһе генә — истиғфар менән Ҡөръән ҡалды.
Ҡиәмәт булғанда ҡояш көнбайыштан сығыр, көнсығыштан байыр, унан һуң тәүбә ҡапҡасы бикләнгәнсе тәүбә ҡылығыҙ. Зинһар тип әйтәм, был васыятнәмәне уҡып, тәүбә ҡылығыҙ, тиҙлек менән ғалимдар әҙерләнһендәр, хәҙерге замандан ғибрәт алһындар, — ти. Һәр кешегә вәғәз-нәсихәт ҡылһындар, күреп ғибрәт вәғәзләһендәр, кафыр хәлдәренән алыҫ булһындар, Йә, ошо васыятнәмәне илдән илгә, ҡулдан ҡулға биреп, илдән илгә йөрөтһәгеҙ, үлгәндән һуң ҡәбер ғазабын күрмәй Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенә ирешерһегеҙ", — ти.
"Бер кеше был васыятнәмәне ҡабул итеп яҙҙырһа, ә үҙе уҡый белмәһә, белгән кешеләрҙән уҡытып тыңлап торһа, был кешенең йөҙө Ҡиәмәт көндө тулған ай кеүек нурлы булыр, Кәүҫәр шарабын эсәр.
Әгәр бер кеше васыятнәмәмә шикләнһә, Аллаһ Тәғәлә рәхмәтенән ҡоро ҡалыр, шәфҡәтенән мәхрүм булыр һәм иманһыҙ булыр.
Йә, шәйех Малик, минең өммәттәрем намаҙҙарын ваҡытында уҡыһындар, Рамаҙан айында ураҙа тотһондар. Ураҙа тотмаған кешеләр ашаған-эскәндәре генә саҡлы ла артыҡ байлыҡтарынан зәкәт бирһендәр. Әгәр зәкәт бирмәһәләр, уларҙың ашағандары, эсҡәндәре хәрәм булыр", — ти.
"Был һүҙҙәрҙә хәйлә юҡ. Әгәр алдаған булһам, йөҙөм ҡара булһын. Йә, шәйех Малик, был васыятнәмәне бер кеше ете дирһәм аҡсаға яҙҙырһа, уға ете тамуҡ ишеге бикләнер, ти. Инде һигеҙ дирһәмлек яҙҙырһа, һигеҙ ожмах ишеге асылыр, ти. Туғыҙ дирһәмлек яҙҙырһа, туғыҙ төрлө хәжәте үтәлер. Ә үҙе менән һаҡлаһа, фәрештәләр уны һаҡлар", —ти.
"Зинһар тип әйтәм, илдән илгә, ҡулдан ҡулға йөрөтөгөҙ был васыятнәмәне, миңә лә доға ҡылығыҙ!" — ти. (Әмин)
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 24.08.2016 в 00:10, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 523
ИҢ ЯБАЙҘАР, бер күҙәнәклеләр (Protozoa), хайуандарҙың ярым батшалығы. 39 меңдән ашыу төрө билдәле, бөтә Ер шарында таралған. Башҡортостанда бер нисә йөҙ төрө бар. 7 типҡа бүленә: апикомплекстар, асцетоспоралылар, лабиринтулдар, микроспоридиялар, миксоспоридиялар, инфузориялар, саркомастигофорҙар. И.я. бөтәһе лә тиерлек микроскоп аша ғына күренә. Йәшәү формаһы күп төрлө: амёба һымаҡтар (төрлө субстраттарҙа һыуҙа йәки хужа тәнендә шыуышыусы), ҡабырсаҡлылар (аҙ хәрәкәт итеүсе бентос формалары), ҡамсылылар һәм керпексәлеләр (әүҙем йөҙөүселәр), тын тороштағылар (цисталар, споралар) һәм башҡалар. И.я. араһында автотрофтар (вольвокстар, эвгленалар һ.б.), гетеротрофтар (төрҙәренең күбеһе), ш. иҫ. паразиттар (ҡайһы бер амёбалар, инфузориялар һ.б.) һәм миксотрофтар (мәҫ. ҡатнаш туҡланыусы радиоляриялар) бар. Күҙәнәгенең төп компоненты — цитоплазма һәм бер йәки бер нисә ядро. Цитоплазма өс ҡатлы мембрана (күп төрҙәрҙә тығыҙ тышса — пелликула бар) м‑н уратылған, унда Гольджи аппараты, лизосомалар, митохондриялар, рибосомалар, эндоплазматик селтәр, терәк һәм ҡыҫҡартыу фибриллалары, аш һеңдереү вакуолдәре һ.б. урынлашҡан. Ядро ике ҡатлы мембрана м‑н ҡапланған. Тышҡы (ҡабырсаҡ) һәм эске (һөлдә капсулалары, энә) һөлдә булыуы мөмкин. Бүлеп сығарыу һәм осморегуляция ҡыҫҡартыу вакуолдәре (диңгеҙҙә йәшәүсе һәм паразит төрҙәрҙә юҡ) ярҙамында тормошҡа ашырыла. Хәрәкәт итеү органоиды булып ялған аяҡтар (мәҫ., амёбалар), ҡамсылар (ҡамсылылар) һәм керпексәләр (инфузориялар) хеҙмәт итә. Енси һәм енесһеҙ юл м‑н үрсей. И.я. төрҙәренең күбеһе өсөн ҡатмарлы йәшәү циклы (мәҫ., споровиктар өсөн) хас. Диңгеҙҙә һәм сөсө һыуҙа, ҡайһы бер төрҙәре дымлы тупраҡта йәшәй. Биосфералағы матдәләр әйләнешендә ҙур әһәмиәткә эйә, тирә‑яҡ мөхит торошона экологик мониторинг һәм биологик индикация үткәреүҙә ҡулланыла. Паразит төрҙәре кешелә (амёбиаз, лейшманиоз, лямблиоз, тапма һ.б.), а.х. малдарында һәм һунар йәнлектәрендә, үҫемлектәрҙә ауырыу тыуҙыра.
М.Ғ.Баянов
Тәрж. Х.А.Шәрипова


text:
- Подробности
- Просмотров: 536
ИВАНОВ Мартиниан (Мартемьян) Иванович (1812—?), урыҫ тел белгесе. И. тормошо һәм эшмәкәрлеге т‑да мәғлүмәттәр аҙ һаҡланған. Уның Неплюев хәрби уч‑щеһын тамамлауы (1831; ҡара: Неплюев кадет корпусы) һәм шунда уҡ уҡытыуы, Архангел баҡыр иретеү заводында идарасы булыуы билдәле. “Татар грамматикаһы” нда (“Татарская грамматика”) Ырымбур башҡорттары теле миҫалында башҡорт теленең үҙенсәлектәрен: [һ], [ҙ], [ҫ] фонемалары, эйәлек килештә -дың/-дең, төшөм килештә -ды/-де аффикстары ҡулланылыуын һ.б. айырып күрһәтә. “Татар хрестоматияһы”н (“Татарская хрестоматия”; 2 бүлектә, 1842 й. баҫыла) төҙөй. Хрестоматияның тәүге өлөшөндә — башҡорттарҙың, татарҙарҙың, ҡаҙаҡтарҙың фольклор (йомаҡтар, йырҙар, мәҡәлдәр, риүәйәттәр, әйтемдәр, әкиәттәр һ.б.) һәм йәнле һөйләү телмәре өлгөләре, икенсеһендә төрки телендә көнсығыш әҙәбиәте әҫәрҙәренең өҙөктәре бирелгән. 1896 й. И. хрестоматияның һүҙлекле 2‑се баҫмаһын әҙерләй (баҫылмаған). “Татар хрестоматияһы” ның 1‑се баҫмаһының ҡулъяҙма нөсхәһе — Ғилми китапханала, 2‑се баҫмаһының ҡулъяҙмаһы С.‑Петербургта РФА‑ның Көнсығыш ҡулъяҙмалары ин‑тында һаҡлана.
И.Ғ.Ғәләүетдинов
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
Газета "Йәшлек" » Последние публикации на сайте » Страница 1414
Ужым культуралары ҡоролоҡҡа бирешмәй
Новости // 14-08-2010, 16:10
Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса Баймаҡта үткәрелгән оператив штаб ултырышында ужым культураларын сәсеү һәм республика аграрийҙарын сифатлы орлоҡ менән тәьмин итеү мәсьәләләре ҡаралды. Уның эшендә оператив штаб ағзалары, ҡоролоҡтан зыян күргән райондарҙың хакимиәт башлыҡтары, ошо юҫыҡтағы министрлыҡ һәм ведомство белгестәре ҡатнашты....
Вәғәҙә-иман?..
Новости / Башҡортостан // 14-08-2010, 15:59
2008 йылдың яҙында беҙ ошондай һорау менән «Һаҡмар» район гәзите аша Баймаҡ районы һәм ҡалаһы хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек. Бөгөн дә был һорауыбыҙ яуапһыҙ ҡала килә...
2006 йылдың майында Баймаҡ ҡалаһы хакимиәтенең Ә. Әлибаев исемендәге урамда шәхси йорттар төҙөү буйынса ҡарары баҫылды. Йорт төҙөргә теләк белдереүселәргә түбәндәге шарттар ҡуйылды:
– Төҙөләсәк йорт мотлаҡ ике ҡатлы, йә мансардалы бер ҡатлы булырға тейеш....
Хыялдар ҡанат ҡуя
Новости / Мәҙәниәт // 14-08-2010, 15:54
Бигерәк ҡыҙыҡ был тормош. Кемдер мәктәп йылдарында уҡ кем буласағын аныҡ белеп, шул юлды ҡыуа. Яратҡан һөнәренә эйә булып, эшенән ҡәнәғәтлек алып йәшәй, яңы ижади үрҙәр яулай. Ә икенселәр, йәше ҡырҡ-иллегә етһә лә, һаман үҙ-үҙен эҙләй. Сөнки тәбиғәт тарафынан әҙәм балаһына шул тиклем икһеҙ-сикһеҙ һәләт-мөмкинлек бирелгән, һәм кеше ғүмере буйы шул һәләттәрен, ошоға бәйле тормоштоң да яңы, быға тиклем бөтөнләй таныш булмаған матурлыҡ-хазиналарын берәм-берәм асып, ғәжәпләнеп тә, дәртләнеп-илһамланып та ижад итә башлай, төрлө ниәттәр ҡороп, уға тиҙерәк ирешергә, өлгөрөп ҡалырға тырыша. Һалған көс-тырышлығының емештәрен татып, үҙе лә ҡыуана, яҡындарын, әйләнә-тирәләгеләрен дә шатландыра, һоҡландыра.
Минең геройым да шундайҙарҙан....
Күсәр
Рубрикалар // 14-08-2010, 15:33
Ҡымыҙ ҙа эсергә ярамай!
Белгестәр белдереүенсә, бер стакан кефир йәки кеүәҫ эскән кешенең организмынан алкоголь сығып бөтһөн өсөн 1,5 – 2 сәғәт ваҡыт кәрәк. Милләт һаулығы лигаһы эксперты Зәйнетдин Зәйнетдиновтың һүҙҙәре буйынса, «кефир йәки кеүәҫ эскән ҡайһы берҙәрҙең организмында 15 минуттан һуң бер ниндәй ҙә «эҙ» ҡалмай, ә кемдәрҙеңдер ҡанында алкотестер алкоголь барлығын күрһәтер».
...
Белгестәр белдереүенсә, бер стакан кефир йәки кеүәҫ эскән кешенең организмынан алкоголь сығып бөтһөн өсөн 1,5 – 2 сәғәт ваҡыт кәрәк. Милләт һаулығы лигаһы эксперты Зәйнетдин Зәйнетдиновтың һүҙҙәре буйынса, «кефир йәки кеүәҫ эскән ҡайһы берҙәрҙең организмында 15 минуттан һуң бер ниндәй ҙә «эҙ» ҡалмай, ә кемдәрҙеңдер ҡанында алкотестер алкоголь барлығын күрһәтер».
...
Уҡытыусы ниндәй власҡа эйә?
Новости / Мәғариф // 14-08-2010, 15:15
Бер нисә генә көн үтер ҙә, әле сабыйлыҡтан сығырға ла өлгөрмәгән балаларыбыҙ, үҙҙәрен инде өлкәнгә һанаған үҫмерҙәр, осрашҡанда ҡанат ҡағышҡан ҡоштарҙай ҡыуанышып, синыф бүлмәләренә, вуз аудиторияларына йыйылыр. Һәр йыл һайын ҡабатлана торған күренеш булһа ла, тиҫтерҙәрҙең осрашыуы – байрам, ғүмер юлында бер баҫҡыс. Улар, тормош тигән хәтәр сәфәрҙең алдында ғына торған балалар, үҙҙәрен ни ҡәҙәре лә ҡаты һынау көтөүе тураһында әлегә уйланмай. Йөрәкте алдан өҙгөләй башлауҙан да ҡояш байышы яғынан ҡалҡмаҫ, һыуҙар отороға аҡмаҫ. Донъя, йәшәү, бала тип, беҙ, өлкәндәр, янғас та әлегә етеп торор....
Киләсәк быуынды хәстәрләп
Новости / Мәғариф // 14-08-2010, 15:10
Һуңғы йылдарҙа илебеҙҙең мәғариф системаһында ҙур үҙгәрештәр күҙәтелә. Был йәһәттән Саҡмағош районында ла байтаҡ эштәр эшләнде. «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты районда мәғарифты үҫтереүгә яҡшы этәргес булды. Инновацион программаларҙы уңышлы тормошҡа ашырған өсөн өс мәктәп 1 миллион һумлыҡ грантҡа лайыҡ булды. 21 мәктәп интернет селтәрендәге белем биреү алымдарын ҡуллана. Райондың 10 мәктәбенә яңы автобус алынған.
Белем биреү технологияларының үҫешендә мәғариф учреждениеларының заманса уҡытыу йыһаздары менән тәьмин ителеше төп урынды алып тора. «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә район мәктәптәренә алты миллион һумдан артыҡ аҡсаға уҡыу, уҡытыу-күргәҙмә йыһаздары ҡайтарылды.
...
Форумға ныҡлы әҙерлек менән
Новости / Мәғариф // 14-08-2010, 15:09
Бөгөн Саҡмағош һәм Бүздәк райондарында мәғариф буйынса республика кәңәшмәһе үтә. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, республика министрлыҡтары һәм ведомстволары етәкселәре, юғары уҡыу йорттары ректорҙары, район, ҡала хакимиәттәре башлыҡтары, мәғариф идаралыҡтары етәкселәре, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнаша.
Уҡытыусыларҙың Республика август кәңәшмәһе быйыл 14-се тапҡыр уҙғарыла. Быйылғы форум «Заман мәктәбе үҫешенең инновацион юлы булараҡ «Беҙҙең яңы мәктәп» милли-мәғариф инициативаһы» девизы аҫтында үтә....
Уҡытыусыларҙың Республика август кәңәшмәһе быйыл 14-се тапҡыр уҙғарыла. Быйылғы форум «Заман мәктәбе үҫешенең инновацион юлы булараҡ «Беҙҙең яңы мәктәп» милли-мәғариф инициативаһы» девизы аҫтында үтә....
Ғәйбәт түгел, ғибрәт
Махсус бит / Письма // 14-08-2010, 15:02
Миңә 90 йәш тулып килә.
Элек шулай булды бит инде: атай һүҙе – закон. Шул закон буйынса мине йәшләй өйләндерҙеләр. Димләгән ҡыҙ һуҡырмы ул йәки кәкреме – һайланып тора алмайһың, барыһы ла атай ихтыярында. Минең атай ҙа дуҫының ҡыҙын миңә димләп алып бирҙе. Кәләшемә 17 генә йәш ине. Тиҙҙән өй һалып, башҡа сығарҙылар. Мин ни, эш менән булам....
Элек шулай булды бит инде: атай һүҙе – закон. Шул закон буйынса мине йәшләй өйләндерҙеләр. Димләгән ҡыҙ һуҡырмы ул йәки кәкреме – һайланып тора алмайһың, барыһы ла атай ихтыярында. Минең атай ҙа дуҫының ҡыҙын миңә димләп алып бирҙе. Кәләшемә 17 генә йәш ине. Тиҙҙән өй һалып, башҡа сығарҙылар. Мин ни, эш менән булам....
Ғаилә башлығы бурысын иреңә тапшыр
Рубрикалар // 14-08-2010, 15:01
Тормош ҡороп, йәшәй башлағандың тәүге йылында уҡ ғаиләлә кемдең – ирҙеңме, ҡатындыңмы – баш булыуы билдәләнә. Ғәҙәттә, кейәүгә яратып сыҡҡан кәләштәр ғаилә тормошон иренең һәр теләген үтәүҙән башлай. Был тәбиғи ҙә кеүек: яратҡан кешеңә ҡәнәғәтлек килтереү насармы ни? Күптәр хатта артыҡ шаштырып та ебәрә: йәнәһе, барыһын да үҙем эшләйем, тик һиңә оҡшаһын ғына. Магазинына ла йүгерә, йортон тәртиптә тотоуҙы ла үҙ өҫтөнә ала. Ире ярҙам ҡулын һуҙһа, йәнәһе, юҡ, ул быны үҙе лә башҡара ала. Ире, берәй ҡарарға килеп, эш башҡарам тиһә, кәләшкә лә, уға ҡыҫылып, үҙ ярҙамын, теләген белдерергә кәрәк: йәнәһе, әйҙә, мин әйткәнсә эшләйек. Шул рәүешле йәш ҡатын ғаилә башлығы роленә дәғүә итә башлай....
Ҡатын менән ир – ике сер һәм сир
Әҙәбиәт / Шиғырҙар // 14-08-2010, 14:58
Баш булалған ир кәрәк!
Дәғүәләшеүсе ҡатындан
Һорай судья: – Һәр көнө
Түҙеп торғоһоҙ, тиһегеҙ...
Ирең хыянат итәме?...
Дәғүәләшеүсе ҡатындан
Һорай судья: – Һәр көнө
Түҙеп торғоһоҙ, тиһегеҙ...
Ирең хыянат итәме?...
[/aviable]


text:
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте — Башҡортостан башҡарма власының юғары органы.
Хөкүмәт Башлығы булып Башҡортостан Республикаһының Юғары вазифалы шәхесе — Башҡортостан Республикаһы Башлығы тора (Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының 91-се статьяһы).
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Рәйестәре (Премьер-министрҙары)
- 3 Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәт аппараты тураһында Положение
- 4 Идара итеү мәсьәләләре
- 5 Үҙәк башҡарма һәм башҡа дәүләт органдары
- 6 Иҫкәрмәләр
- 7 Һылтанмалар
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Элгәрҙәре: Башҡорт Хөкүмәте (1917 йылдан), Башҡорт Хәрби-революцион комитеты (1919 йылдан), Башҡорт АССР-ы Халыҡ комиссарҙары советы (1920 йылдан), Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы (1946 йылдан), Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы (1990 йылдан).
1992 йылда Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы, ә 1993 йылда — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты тип үҙгәртелә.
2002 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Рәйестәре (Премьер-министрҙары)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәт аппараты тураһында Положение[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһы аппараты Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте (артабан Хөкүмәт) эшмәкәрлеген тәьмин итеүсе, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы башҡарма власть органдарының Хөкүмәт ҡарарҙарын тормошҡа ашырыуын контролдә тотоусы дәүләт органы.
- Хөкүмәт Аппараты үҙ эшмәкәрлегендә Рәсәй Федерацияһы Конституцияһына, Рәсәй Федерацияһы федераль закондарына һәм башҡа норматив хоҡуҡи акттарына, Башҡортостан Республикаһы Конституцияһына, «Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына, Хөкүмәт Регламентына, ошо Положениеһына һәм башҡа норматив хоҡуҡи акттарына таянып эш итә.
- Хөкүмәт Аппараты үҙ эшмәкәрлеген Башҡортостан Республикаһы Башлығының дөйөм етәкселеге,
- Хөкүмәт Премьер-министрының туранан-тура етәкселеге аҫтында башҡара, Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары — Хөкүмәт Аппараты Етәксеһе ҡулы аҫтында тормошҡа ашыра.
- Хөкүмәт Аппараты ҡаралған тәртиптә Башҡортостан Республикаһы Башлығы администрацияһы, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариаты, Башҡортостан Республикаһы башҡарма власть органдары, Башҡортостан Республикаһының урындағы үҙидара органдары һәм ойошмалары менән үҙ-ара бәйләнештә эшләй.
- Хөкүмәт Аппараты юридик шәхес булып тора, уның үҙ аллы балансы, тотоноу (расход) сметаһы, бюджет тураһындағы закондарға ярашлы асылған шәхси (лицевой) иҫәбе (счет), Башҡортостан Республикаһы Дәүләт гербы төшөрөлгән мисәте һәм үҙ атамаһы; шуға ярашлы мисәттәре, штамптары һәм бланктары бар.
- Хөкүмәт Аппараты уның эшмәкәрлегенә кәрәк булған милек, матди-техник саралар, ҡоролмалар менән тәьмин ителә, матди саралар һәм аҡса иҫәбен алып барыуҙы һәм уларҙы файҙаланыу буйынса контроль ойоштора.
- Хөкүмәт Аппаратына милек беркетеү ҡарары Хөкүмәт тарафынан ҡабул ителә. Хөкүмәт Аппаратына ҡаралған тәртиптә беркетелгән милек уның оператив идаралығында тора.
- Хөкүмәт Аппараты ҡарамағында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте раҫлаған исемлеккә ярашлы ойошмалар тора.
- Хөкүмәт Аппараты эшмәкәрлеген финанслау Башҡортостан Республикаһы бюджеты аҡсаһы иҫәбенә тормошҡа ашырыла.
Идара итеү мәсьәләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Үҙенең вәкәләтлеге сиктәрендә Башҡортостан Республикаһы башҡарма власы органдары менән етәкселек итә;
- Башҡортостан Республикаһы социаль-иҡтисади һәм милли-мәҙәни үҫеш программаларын әҙерләй һәм тормошҡа ашыра;
- Республика бюджетын әҙерләй һәм башҡара;
- Башҡортостан Республикаһының комплекслы ижтимағи-иҡтисади үҫешен тәьмин итеү маҡсатында финанстар, фән, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, социаль тәьмин итеү һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә берҙәм сәйәсәт үткәрә;
- Ҡабул ителгән закондарға ярашлы, кеше һәм граждандың хоҡуҡтарын һәм азатлығын тәьмин итеү һәм яҡлауҙы тормошҡа ашырыу буйынса, йәмәғәт тәртибен һаҡлау һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш сараларын күрә.
- Башҡортостан Республикаһы милегенә эйә һәм уның менән идара итә һәм Башҡортостан Республикаһы идаралығына тапшырылған федераль мөлкәт тә уның ҡарамағында;
- Федераль башҡарма власть органдары менән идара итеү һәм вәкәләтлек эшмәкәрлеген бүлешеү буйынса килешеүҙәр, шулай уҡ үҙ вәкәләтлектәренең ҡайһылыр өлөшөн үҙ-ара тапшырыу буйынса килешеүҙәр төҙөй;
- Башҡортостан Республикаһы Конституцияһында һәм закондарында, Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 78-се статьяһына ярашлы төҙөлгән федераль башҡарма власть органдары менән килешеүҙәрҙә ҡаралған башҡа вәкәләтлектәрҙе башҡара.
Үҙәк башҡарма һәм башҡа дәүләт органдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Министрлыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһы торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы
- Башҡортостан Республикһы Мәҙәниәт министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль һаҡлау министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Финанстар министрлығы
- Башҡортостан Республикаһы Иҡтисади үҫеш министрлығы
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт комитеттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһының юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының торлаҡ күҙәтеүе буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының «Асыҡ Республика» системаһын мәғлүмәтләштереү(информатлаштырыу) һәм эшләүен ойоштороу (функциялаштырыу) буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының тарифтар буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын һаҡлау буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты
- Башҡортостан Республикаһының ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты (МЧС)
Ведомстволар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһының матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы
- Башҡортостан Республикаһының Ветеринария идаралығы
- Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлау идаралығы
- Башҡортостан Республикаһының Архив эштәре буйынса идаралығы
- Башҡортостан Республикаһының мәғариф сфераһында контроль һәм күҙәтеү идаралығы
- Башҡортостан Республикаһының үҙйөрөшлө машиналар һәм башҡа төрлө техниканың техник торошон күҙәтеү буйынса дәүләт инспекцияһы
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Еникеев Зуфар Иргалиевич Правительство Республики Башкортостан // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8.
- Официальный портал Правительства Республики Башкортостан
- Конституция Республики Башкортостан
- ↑ в разное время данный орган исполнительной власти имел следующие наименования: Башкирский Революционный комитет (1919-20); СНК БАССР (1919—1946)
- ↑ До 25 февраля 1992 года Верховным Советом Башкирской АССР принят Закон об изменении названия государства. С тех пор официальное название — Республика Башкортостан.


text:
- Подробности
- Просмотров: 243
“УРАЛ ИЛСЕЛӘРЕ”, И.И.Дилмөхәмәтовтың “Тере тупраҡ” драмаһы б‑са З.Ғ.Исмәғилевтең 3 шаршаулы операһы. 1981 й. яҙылған. Премьераһы 1982 й. 30 мартында “УЗЭМИК”тың мәҙәниәт һәм техника һарайы сәхнәһендә үтә (Дилмөхәмәтов либреттоһы, муз. етәксеһе һәм дирижёры Г.Г.Александров, реж. Р.И.Тихоми- ров, ҡуйыусы рәссамы В.И.Плекунов, хормейстеры Л.Х.Исхаҡова, балетм. Ф.М.Саттаров). Төп партияларҙа: Н.З.Әбдиев (Юлтый), Р.Ф.Көсөкөв (Аҡсәсән), Ф.Ә.Килдейәрова (Һарыласәс), Ф.М.Латипов (Һөйөндөк), С.Ҡ.Ғәлимова (Ҡуйһылыу), М.Ғ.Ғәлиев (Ҡаһирбей), Р.Ә.Бәшәров (Иван Грозный). Башҡортостандың Рус дәүләтенә үҙ ирке м‑н ҡушылыуына арналған героик‑эпик опера. Төп урынды халыҡ образын кәүҙәләндергән күмәк күренештәр биләй. Операның муз. теленә сағыу милли колорит, башҡ. халыҡ музыкаһының жанрҙарына һәм стилдәренә (һыҡтау, оҙон көй, ҡобайыр, таҡмаҡ) яҡын булыуы хас; “Урал” йыры Тыуған ил, башҡ. халҡының төп лейтмотивына әүерелә. Иван Грозныйҙы кәүҙәләндереү өсөн батша үҙе ижад иткән “Митрополит Пётр байрамына стихирҙар” (“Стихиры на праздник митрополита Петра”) сиркәү йырынан цитата ҡулланылған. “У.и.” 2‑се редакцияһының премьераһы (2 шаршауҙан торған) 2007 й. 18 сент. Опера һәм балет театры сәхнәһендә була (Дилмөхәмәтов либреттоһы, муз. етәксеһе һәм дирижёры Р.Э.Лютер, реж. Г.Г.Исаакян, ҡуйыусы рәссамдары П.В.Окунев һәм О.Т.Шаишмелашви- ли, хормейстеры Э.Х.Ғәйфуллина). Төп партияларҙа: Ф.З.Сәлихов (Юлтый), Й.Ә.Әбделмәнов (Аҡсәсән), А.Р.Ғәбиҙуллина (Һарыласәс), И.Ф.Вәлиев (Һөйөндөк), С.Р.Арғынбаева (Ҡуйһылыу), О.З.Килмөхәмәтов (Ҡаһирбей), С.Ә.Асҡаров (Иван Грозный). Постановкала ҡайһы бер халыҡ күренештәре ҡыҫҡартылған, эпик башланғыс көсәйтелгән. Башҡ. халҡын Кремлдә ҡабул итеү күренеше 2007 й. 17 окт. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуына 450 йыллығын билдәләгәндә Өфөлә Дуҫлыҡ монументы янында башҡарыла.
Әҙәб.: Г а л и н а Г.С. Башкирская национальная опера как документ эпохи. Уфа, 2010; ш у л у ҡ. Башкирское оперное либретто. Уфа, 2014.
Т.С.Угрюмова
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Апрель 2018 года » Страница 4
Рәнйеш алмағыҙ!
Новости / Иман // 20-04-2018, 07:00
Бер көндө иңбашынан ҡулы ҡырҡылған бер ир урамдағы кешеләргә өндәшеп:
– Мине күргән кешеләр ғибрәт алһын. Ғәҙелһеҙлек ҡылып, кеше рәнйетмәһендәр, – тип ҡысҡырып йөрөй. Уның янында булғандар:
– Һинең менән нимә булды? Ҡайһы ереңә ҡарап ғибрәт алайыҡ? – тип һорайҙар.
– Тормошомда шундай бер хәл булды, – тип һүҙен башлай әлеге сәйер кеше. – Бик уҫал, холоҡһоҙ кеше инем. Кешене нахаҡҡа рәнйетеү минең өсөн бер ни торманы. Бер көндө балыҡсының ҙур ғына балыҡ тотоуын күреп ҡалдым. Балыҡ миңә бик ныҡ оҡшаны һәм хужанан уны миңә биреүен һораным. Ул иһә: «Мин һиңә балыҡты бушҡа бирә алмайым. Сөнки ул бөгөн минең тотҡан берҙән-бер балығым. Әгәр ҙә был табышымды бөгөн баҙарҙа һата алмаһам, балаларым ас ҡаласаҡ», – тип яуап ҡайтарҙы. Әммә мин уның балығын талап алдым....
В программу по выплате молодым семьям 300 тысяч рублей будут внесены коррективы - Рустэм Хамитов
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 21:10
В ходе прямой линии Рустэму Хамитову задали вопрос из зала. «Многие жительницы Аскарово уезжают на роды в соседний Магнитогорск. По существующему положению они не могут воспользоваться льготой, так как в законе предусмотрено, что 300 тысяч рублей семья получит, если ребенок родился на территории республики. Изменится ли эта ситуация?» — спросил адвокат из Абзелиловского района.
http://www.bashinform.ru/m/news/1147125-v-programmu-po-vyplate-molodym-semyam-300-tysyach-rubley-budut-vneseny-korrektivy-rustem-khamitov/...
http://www.bashinform.ru/m/news/1147125-v-programmu-po-vyplate-molodym-semyam-300-tysyach-rubley-budut-vneseny-korrektivy-rustem-khamitov/...
Рустэм Хамитов: «Мы обязаны изменить моральный климат в семьях и школах»
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 20:27
Разговор с главой Башкортостана Рустэмом Хамитовым начался с резонансной темы — происшествия в школе Стерлитамака. Как отметила ведущая, это не единичный случай, он касается не только нашего региона, но и всей страны. Что это: новое социальное зло или вызов современному обществу? Как с этим бороться? Может быть, ограничить доступ детей к соцсетям, к интернету в целом, призывать родителей к большей ответственности? Есть ли здесь какое-либо решение?
«Очень сложный вопрос. Я вчера был в Стерлитамаке сразу после произошедшей трагедии, посетил в больнице пострадавших — девочек из девятого класса и учителя информатики, которая, кстати, вела себя очень мужественно, достойно и смогла защитить ребят от больших сложностей. Видел и мальчика. Очень жалко его: раненый, перевязанный. И, конечно, ищешь причину. Причин много: не только и не столько интернет, а в том числе и отношение к таким детям, особенным детям, оно должно быть другим. Давление, жестокость в отношении этих детей, то, что называется травлей, к сожалению, имеют свою оборотную сторону — детишки не выдерживают такого давления и идут на такие поступки», — отметил глава республики.
http://www.bashinform.ru/m/news/1147059-rustem-khamitov-my-obyazany-izmenit-moralnyy-klimat-v-semyakh-i-shkolakh/#
...
«Очень сложный вопрос. Я вчера был в Стерлитамаке сразу после произошедшей трагедии, посетил в больнице пострадавших — девочек из девятого класса и учителя информатики, которая, кстати, вела себя очень мужественно, достойно и смогла защитить ребят от больших сложностей. Видел и мальчика. Очень жалко его: раненый, перевязанный. И, конечно, ищешь причину. Причин много: не только и не столько интернет, а в том числе и отношение к таким детям, особенным детям, оно должно быть другим. Давление, жестокость в отношении этих детей, то, что называется травлей, к сожалению, имеют свою оборотную сторону — детишки не выдерживают такого давления и идут на такие поступки», — отметил глава республики.
http://www.bashinform.ru/m/news/1147059-rustem-khamitov-my-obyazany-izmenit-moralnyy-klimat-v-semyakh-i-shkolakh/#
...
Текстовая онлайн-трансляция разговора с Главой РБ Рустэмом Хамитовым
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 19:44
Разговор с Главой Республики Башкортостан: прямая трансляция
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 19:12
Башҡортостан Башлығына һорау бир!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 12:42
Бөгөн Башҡортостан Башлығы республика халҡын борсоған һорауҙарға яуап бирә. Тапшырыу урындағы ваҡыт менән киске сәғәт 7-лә башлана.
Әңгәмәне Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, «Рәсәй 24», «Бөтә Өфө» телеканалдарында ҡарарға, «Спутник ФМ» һәм «Рәсәй радиоһы — Башҡортостан» радиостанцияларында тыңларға мөмкин....
ТЕЙЕШЕНСӘ АЛҺЫН ЯҘАҺЫН!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 19-04-2018, 12:27
(Милли батырыбыҙ Салауатты, телебеҙҙе хурлаған Руслан Белыйға)
Ата-әсәм теле балдай татлы,
Шишмә тауышындай йырҙары.
Сал Уралдың буйын яңғыратыр
Башҡортомдоң ҡурай моңдары.
Ағиҙелдәй нескә билле ҡыҙҙар,
Сәс-толомон үрер икенән.
Ҡурҡыу белмәҫ, ҡыйыу егеттәрҙең,
Тирҙәр ағыр маңлай-битенән.
Илем данлы батырҙары менән,
Үлем белмәҫ беҙҙең, Салауат.
Телем, Илем-тиеп яуға сапҡан,
Ватан батырынан ал сауап!
Суйын атлы милли батырыбыҙ,
Нисә быуат саба яу ҡырлап?
Осҡон сәсрәй тояҡ эҙҙәренән,
Ялҡайҙары ҡала ялбырлап.
Әле булһа күрә алмай икән,
Кемдер берәү беҙҙең батырҙы.
Телебеҙҙе тапап, ғәмһеҙ хурлап
Әйткән һүҙҙәре шаҡ ҡатырҙы.
Башҡорт менән Рәсәй араларын
Әллә шулай, кинәт боҙмаҡсы!?
Үҙ теленә хужа була алмай,
Әллә үҙе батыр булмаҡсы!?
Боғаҙынан ҡымтып алыр кәрәк,
Бутаусыны Илдәр араһын.
Телебеҙгә бысраҡ яҡҡан әҙәм,
Тейешенсә алһын язаһын!!!
Хәлиҙә Ишдәүләтова...
Остеохондрозға ҡаршы – йод менән лимон
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 19-04-2018, 07:00
Елкә остеохондрозын тулыһынса дауалап бөтөрөп булмай, әммә хәлде бер аҙ еңеләйтергә мөмкин. Бында түбәндәге рецепт ярҙам итер. Бер үк күләмдә лимон һуты менән 10 процентлы йод спиртын бергә бутарға һәм умыртҡа бағанаһы буйына ауыртҡан урынға 5 – 8 см яҫылығында һөртөргә. Күпмелер ваҡыттан һуң тиренең ҡайһы бер өлөштәре алданыраҡ ағарып сыға. Тап ошо ниндәйҙер тайпылыш булыуы хаҡында һөйләй. Шул урынға артабан ошо ҡатнашманы көнөнә бер тапҡыр һөртөргә кәрәк. Тиреһе ағарыуҙан туҡтағансы, йәғни өс-биш көн буйы һарғылт килеш ҡалғансы дауалауҙы дауам итергә. Ғәҙәттә, дауалау курсы өс аҙна дауам итә.
Елкә остеохондрозын дауалауҙың был ысулын гимнастика менән бергә ҡулланғанда тағы ла яҡшыраҡ һөҙөмтә бирә. Әҙер ҡатнашманы ҡараңғы һалҡын урында һаҡларға, ҡулланыр алдынан яҡшы итеп бутарға. Лимон һуты ҡушылған йод иретмәһен радикулит, артрит, миозит кеүек башҡа умыртҡа бағанаһы ауырыуҙарын дауалауҙа ла ҡулланалар....
Ҡондоҙҙар уянды
Махсус бит / Письма // 19-04-2018, 07:00
“Шүлгәнташ” дәүләт ҡурсаулығы хеҙмәткәрҙәре Кәшәлә утарына юлланғанда йылға янында бер ағасҡа тап булған. Йыуан ғына уҫаҡ ҡондоҙҙарға “ашхана” булып хеҙмәт итә икән!
Коллегаларыбыҙ был күренеште фотоға төшөрөп алғандан һуң ғына тапалған һуҡмаҡты күреп ҡалған. Урман юлы уларҙы “ашхана” хужаларына алып барған – эҙҙәр ҡондоҙҙарҙың ояһына инеп юғалған. Ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәренең күҙәтеүҙәре буйынса, ҡондоҙҙар ояларынан март урталарында уҡ сыға башлаған. Әйткәндәй, улар яңы ризыҡ артынан өңдәренән ҡыштың йылы көндәрендә лә килеп сыға икән. Үткер тешле йәнлектәр ҡыштың күп ваҡытын йоҡлап үткәрә, ә тыныс ҡына йоҡлар өсөн, әлбиттә, тулы ҡарын кәрәк. Әйтеүе генә анһат, бер ҡондоҙ ғаиләһенә ҡыш сығыу өсөн тоннанан ашыу ағас ботағы талап ителә. Ҡондоҙ көнөнә бер килограмм ағасты ашап бөтә. Ағас ҡайырыһы һәм уның аҫтындағы йомшаҡ өлөшө – уларҙың иң яратҡан аҙығы.
“Шүлгәнташ” ҡурсаулығында былтыр 33 ҡондоҙ ғаиләһе иҫәпләнгән, улар йылғаларҙа 37 плотина төҙөгән.
Раушания Ғәлина,
«Шүлгәнташ» ҡурсаулығы хеҙмәткәре.
...
Коллегаларыбыҙ был күренеште фотоға төшөрөп алғандан һуң ғына тапалған һуҡмаҡты күреп ҡалған. Урман юлы уларҙы “ашхана” хужаларына алып барған – эҙҙәр ҡондоҙҙарҙың ояһына инеп юғалған. Ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәренең күҙәтеүҙәре буйынса, ҡондоҙҙар ояларынан март урталарында уҡ сыға башлаған. Әйткәндәй, улар яңы ризыҡ артынан өңдәренән ҡыштың йылы көндәрендә лә килеп сыға икән. Үткер тешле йәнлектәр ҡыштың күп ваҡытын йоҡлап үткәрә, ә тыныс ҡына йоҡлар өсөн, әлбиттә, тулы ҡарын кәрәк. Әйтеүе генә анһат, бер ҡондоҙ ғаиләһенә ҡыш сығыу өсөн тоннанан ашыу ағас ботағы талап ителә. Ҡондоҙ көнөнә бер килограмм ағасты ашап бөтә. Ағас ҡайырыһы һәм уның аҫтындағы йомшаҡ өлөшө – уларҙың иң яратҡан аҙығы.
“Шүлгәнташ” ҡурсаулығында былтыр 33 ҡондоҙ ғаиләһе иҫәпләнгән, улар йылғаларҙа 37 плотина төҙөгән.
Раушания Ғәлина,
«Шүлгәнташ» ҡурсаулығы хеҙмәткәре.
...
Стәрлетамаҡта ғәҙәттән тыш хәл!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 18-04-2018, 10:37
Уҙа барһа ярты сәғәт элек Стәрлетамаҡтың 1-се мәктәбендә 9-сы класта уҡыусы үҫмер балаларға бысаҡ менән һөжүм иткән. Информатика уҡытыусыһының һәм тағы ла ике уҡыусының яраланыуы тураһында билдәле. Үҫмер үҙе менән алып килгән бензинды һибеп класҡа ут төрткән, аҙаҡ үҙ-үҙенә ҡул һалырға маташҡан.
Балаларҙың береһе, ҡотолоу юлын эҙләп, тәҙрә аша һикергән. Бысаҡтан яраланған педагогтың исеме лә билдәле, тип яҙа мәғлүмәт агентлыҡтары. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, ул Екатерина Першина.
Стәрлетамаҡтағы ваҡиғаны Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы ла раҫлай. Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан алынған мғлүмәттәргә ҡарағанда, яраланыусылар урындағы дауаханаға оҙатылған. Уларҙың хәле уртаса, тип баһалана. Шул уҡ ваҡытта, ҡулына бысаҡ алған үҫмерҙең мәктәп коридоры буйлап йүгереп йөрөгәне билдәле. Ә уҡытыусы иһә, уны синыф бүлмәһендә индермәҫ өсөн, ишекте тотоп торған.
Әле Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ваҡиға урынына йүнәлде....
Балаларҙың береһе, ҡотолоу юлын эҙләп, тәҙрә аша һикергән. Бысаҡтан яраланған педагогтың исеме лә билдәле, тип яҙа мәғлүмәт агентлыҡтары. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, ул Екатерина Першина.
Стәрлетамаҡтағы ваҡиғаны Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы ла раҫлай. Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан алынған мғлүмәттәргә ҡарағанда, яраланыусылар урындағы дауаханаға оҙатылған. Уларҙың хәле уртаса, тип баһалана. Шул уҡ ваҡытта, ҡулына бысаҡ алған үҫмерҙең мәктәп коридоры буйлап йүгереп йөрөгәне билдәле. Ә уҡытыусы иһә, уны синыф бүлмәһендә индермәҫ өсөн, ишекте тотоп торған.
Әле Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ваҡиға урынына йүнәлде....
[/aviable]


text:
Лидерҙар бәйгеһе үтте
20 марта 2013 йыл | Мәғариф
14 мартта Красноусолдағы 1-се урта мәктәптә "ХХI быуат лидеры” I район конкурсы үтте. Уны Балалар ижады үҙәге район Хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм туризм секторы, "Алтын бал ҡорто” район балалар йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә ойоштороп уҙғарҙы. Конкурстың маҡсаты – районда ижади, әүҙем йәштәрҙе асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү.
Килешле кейем кәйефте күтәрә
20 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
Красноусолдағы "Марат” көнкүреш-сауҙа йортоноң аҫҡы ҡатында теген ательеһы эшләй. Уның хужабикәһе – Хәмдиә Бәширова.
Техника паркы даими яңыртыла
20 марта 2013 йыл | Ауыл хужалығы
Ҡояш нурҙары көндән-көн нығыраҡ ҡыҙҙырып ҡарҙы иретә, ҡыйыҡтан тамсы тама. Яҙ килеүен хәбәр итеп көньяҡтан ҡара ҡарғалар ҙа ҡайтты. Тимәк, ауыл хужалығы эшсәндәренә лә мәшәҡәтле осор башлана. Әле хужалыҡтарҙа механизаторҙар яҙғы баҫыу эштәренә техника әҙерләү менән мәшғүл. Техниканың нисек эшләүе сәсеү эштәренең сифатына тәьҫир итәсәк. Шуға ла техника әҙерләүгә етди иғтибар бирелә.
Бәлә-ҡазаға юл ҡуйылмаһын
20 марта 2013 йыл | Урындағы үҙидара
Район етәкселәренең сираттағы дүшәмбе кәңәшмәһендә яҙғы ташҡынға әҙерлек, ауыл биләмәләрендә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса республиканың баш дәүләт инспекторы Д.Ғилметдиновтың күрһәтмәләрен үтәү, хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу һөҙөмтәләре һәм яҙғы саҡырыуға әҙерлек торошо, хөкөм ителгәндәрҙе эшкә урынлаштырыу кеүек мөһим мәсьәләләр ҡаралды. Кәңәшмәне район Хакимиәте башлығы Р.З.Бохаров алып барҙы.
Яҙғы ташҡынға әҙер булайыҡ
20 марта 2013 йыл | Урындағы үҙидара
"Халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғи һәм техноген характерҙағы ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау тураһында”ғы Федераль законға ярашлы һәм торлаҡ пункттарҙы, иҡтисад объекттарын, күперҙәрҙе, хужалыҡ, гидротехник һ.б. ҡоролмаларҙы 2013 йылғы яҙғы ташҡынды үткәреп ебәреүгә ваҡытында сифатлы әҙерләү буйынса саралар планы раҫланды.


text:
Алға ҡуйып аныҡ бурыстар
27 марта 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Рухи байлығыбыҙҙы, мәҙәниәтебеҙҙе тергеҙеүгә һәм үҫтереүгә ҙур өлөш индергән мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө илебеҙҙә 2001 йылдан алып билдәләнә. Һөнәри байрамдары уңайынан район мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Эльвира Нурислам ҡыҙы Насирова (һүрәттә) байрамды ниндәй уңыштар менән ҡаршылауҙары, уҙған йыл йомғаҡтары һәм ағымдағы йылға пландары менән уртаҡлашты. Һүҙ - уға:
Ғәҙәттән тыш хәлгә - күмәк көс менән
27 марта 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
Алда йылдың иң көсөргәнешле һәм яуаплы осоро – яҙғы ташҡын тора. Һаҡланыу саралары күрмәгәндә уның хәүеф сығанағы булыуы, йәғни күңелһеҙ эҙемтәләргә килтереүе лә ихтимал. Ра-йонда яҙғы ташҡынды хәүеф-хәтәрһеҙ уҙғарып ебәреү өсөн әҙерлек эштәре нисек барыуын һәм уның менән бәйле мәсьәләләр хаҡында һөйләүен һорап район хакимиәте башлығының төҙөлөш бу-йынса урынбаҫары – ташҡынға ҡаршы, ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса комиссия рәйесе Фуат Зәки улы КЕЙЕКБАЕВҡа мөрәжәғәт иттек.
Көс-дәрт алып Мәскәүҙән
27 марта 2017 йыл | Мәғариф
Районыбыҙҙың йөҙөк ҡашына, үҙенсәлекле "визитка"һына әйләнгән Красноусол башҡорт гимназия-интернатының «Ауыр бала саҡ» шаяндар һәм тапҡырҙар клубы яулаған еңеүҙәр тураһында гәзитебеҙ биттәрендә даими яҡтыртып барабыҙ.
Үҙ йүндәрен үҙҙәре күрә
27 марта 2017 йыл | Урындағы үҙидара
Район етәкселегенең халыҡ менән осрашыуының иң һуңғыһы - бер нисә тапҡыр кисектерелгәндән һуң, ниһайәт, 17 мартта Ташбүкән ауыл биләмәһендә үтте. Ауыл клубында уҙған осрашыу ауыл Советы депутаттарының киңәйтелгән асыҡ ултырышы рәүешендә уҙҙы. Уның эшендә район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Руслан Салауатов, район Советы секретары Римма Зверева, район мәғариф бүлегенең баш белгесе Роза Халиҡова, Красноусол башҡорт гимназия-интернаты директоры Фәнүзә Йәнешева, район ветстанцияһы начальнигы урынбаҫары Радис Иждиһатов, үҙәк район дауаханаһы вәкиле Айгөл Дәүләтбаевалар ҡатнашты.
Ер һалымын түләгеҙ!
27 марта 2017 йыл | Яңылыҡтар
Хөрмәтле Красноусол ауылы халҡы!
Красноусол ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәте 2016 йыл өсөн ер һалымы буйынса бурыстарҙы ҡаплатыуҙы һорай.
Әгәр ҙә ер һалымы түләнмәгән булһа, һәр көн өсөн пеня иҫәпләнә барыла, шулай уҡ суд аша түләттереү ҙә ҡарала. Ер һалымы түләү өсөн квитанция алмаған граждандар ауыл биләмәһе хакимиәтенә (Фрунзе урмаы, 35), йә булмаһа Һалым инспекцияһына (Красноусол ауылы, Октябрь урамы, 2А) мөрәжәғәт итә ала.
Красноусол ауыл биләмәһе хакимиәте.
Красноусол ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәте 2016 йыл өсөн ер һалымы буйынса бурыстарҙы ҡаплатыуҙы һорай.
Әгәр ҙә ер һалымы түләнмәгән булһа, һәр көн өсөн пеня иҫәпләнә барыла, шулай уҡ суд аша түләттереү ҙә ҡарала. Ер һалымы түләү өсөн квитанция алмаған граждандар ауыл биләмәһе хакимиәтенә (Фрунзе урмаы, 35), йә булмаһа Һалым инспекцияһына (Красноусол ауылы, Октябрь урамы, 2А) мөрәжәғәт итә ала.
Красноусол ауыл биләмәһе хакимиәте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 361
ПЯТИДЕСЯТНИКТАР, п я т и д е с я т н и к л ы ҡ, 1901 й. АҠШ‑та барлыҡҡа килгән протестантлыҡ йүнәлеше. Пятидесятница исеме м‑н аталған (ҡара: Ун ике байрам). Билдәһеҙ телдәрҙә һөйләшеү һәләтен (глоссолалия) бирә торған Изге Рух м‑н суҡындырыу, дин м‑н һауыҡтырыу һәм Иисус Христостың мең йыллыҡ идараһы идеяһын тарата. Төп йолалары: суҡындырыу, икмәк һындырыу, никах. П. изгеләргә, тәрегә, иконаларға табыныуҙы танымай. П. төп төркөмдәре: апостолдар, ике фатихалылар, радикалдар, өс фатихалылар, унитаристар. 2—3 йылға бер тапҡыр Бөтә донъя пятидесятниклыҡ конференцияһы үткәрелә. Рәсәйҙә П. тәүге общиналары 1907 й. барлыҡҡа килә. 1913 й. Петербургта апостолдар рухындағы Инжил христиандары общинаһы асыла (пресвитеры — А.И.Иванов, вәғәзсеһе — Н.П.Смородин). 1926 й. П. тәүге дөйөм Рәсәй союзы ойошторола. 20 б. 30‑сы йй. П. репрессияға дусар ителә. 40—60‑сы йй. П. бер өлөшө Бөтә Союз инжил христиан‑баптистары советы составына инә (ҡара: Баптизм). 1990 й. Инжил дине христиандары союзы (рәйесе — В.М.Мурза) булдырыла. Рәсәй инжил дине христиандары сиркәүе (РИДХС) эшләй. Башҡортостанда П. рәсми булмаған общиналары 20 б. 40—70‑се йй. Стәрлетамаҡ, Өфө ҡҡ., Мәләүез ҡасабаһында; Өфө р‑ны Яңы Александровка а. эшләй. 90‑сы йй. башында П. общиналары Өфөлә (1992 й. теркәлгән) һәм Туймазы р‑ны Серафимовка а. барлыҡҡа килә. 1997 й. Өфөлә БР Инжил дине христиандары (пятидесятниктар) сиркәүҙәренең төбәк берекмәһе (епискобы — В.И.Мальцев) ойошторола. 2002 й. респ. терр‑яһында 64 община эшләй. 2009 й. 18 община теркәлгән.
Әҙәб.: М у р а т ш и н А.Н. Законность — залог межконфессионального согласия и реализации права на свободу совести //Башкортостан — евразийская модель межконфессионального согласия и толерантности. Уфа, 2002.
Ю.Н.Сергеев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Рөстәм Хәмитов XVII Рәсәй энергетика форумында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов XVII Рәсәй энергетика форумында ҡатнашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
17 октябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында барған XVII Рәсәй энергетика форумының пленар ултырышында ҡатнашты. Ултырыш башланыр алдынан республика етәксеһе форум сиктәрендә ойошторолған «Йылылыҡ тәьминәте. Электр техникаһы. Кабель» XXIII махсуслаштырылған күргәҙмә һәм «Урал энергетикаһы» күргәҙмәһе экспозицияларын ҡараны. Уларҙа үҙҙәренең яңы асыштарын Рәсәйҙең 23 төбәгенән 120-нән ашыу компания, шулай уҡ алдынғы халыҡ-ара энергетика холдингтары дилерҙары тәҡдим итте.
«Башҡортостан генерациялаусы компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте стенды янында Рөстәм Хәмитов Затон йылылыҡ электр үҙәген төҙөү барышын тикшерҙе. Предприятие вәкилдәренең һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта объектта 137 кеше эшләй. Йыл аҙағына тиклем төҙөлөш-монтажлау эштәрен тамамлау, ә 2018 йылдың яҙына ҡорамалды эшләтеп ебәреү күҙаллана.
«Иҡтисадыбыҙҙа энергия һөҙөмтәлелеге буйынса үҫешкән илдәрҙән ныҡ ҡалышыуыбыҙ хаҡында беләбеҙ. Был йәһәттән алға хәрәкәт итеү өсөн урын бар, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Нигеҙҙә иһә, билдәле булыуынса, беҙҙең энергия ресурстарының яҡынса 30 процентын бушҡа тотонабыҙ Ошо өлкәлә иҡтисадыбыҙҙың энергия һөҙөмтәлелеген, эске һәм төбәк тулайым продуктын арттырыу өҫтөндә эшләргә кәрәк. Хәҙерге энергия ҡулланыу стандарты – бер кешегә йылына яҡынса 5 мең кВт•ч. Республикабыҙға килгәндә, был һан – бер кешегә йылына 6,5-6,7 мең кВт•ч. Йәғни шартлы стандарттан юғарыраҡ һәм уртаса Рәсәй һандары эргәһендә торабыҙ. Республикабыҙҙың сәнәғәт буйынса үҫешкәне, күп кенә йүнәлештәр буйынса иҡтисади яҡтан төрләндерелгәне тулыһынса аңлашыла».


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Швецияның баш ҡалаһы Стокгольмда VI Халыҡ-ара китап форумы һәм әҙәби фестиваль (Open Eurasian Literature Festival & Book Forum) уҙҙы. Уны ойоштороусылар булып Евразия ижад гильдияһы һәм «Hertfordshire Press» нәшриәт йорто (Лондон) сығыш яһаны.
Фестивалдә донъяның 14 иленән 300-гә яҡын яҙыусы, шағир, журналист, рәссам, артист һәм ғалим ҡатнашты. «Асыҡ Евразия» конкурсы финалсыһы сифатында Башҡортостандан яҙыусы-сатирик, халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты, «Рәсәйҙең алтын ҡаурыйы» исеменә лайыҡ булған Марсель Сәлимов та саҡырылғайны. Сара барышында Стокгольмда уның инглиз телендәге яңы китабының исем туйы булды.
Яңы китабы өсөн Марсель Сәлимовҡа «Йыл ҡаҙанышы» тигән махсус премия тапшырылды. «Hertfordshire Press» нәшриәт йорто етәксеһе Марат Әхмәтйәнов билдәләүенсә, «күренекле башҡорт яҙыусыһы үҙенсәлекле сатираһы һәм юморы менән ошондай ҙур ҡаҙанышҡа өлгәште».
Швецияның Халыҡ-ара китапханаһында һәм Стокгольм ҡалаһының Йәмәғәт китапханаһында үткән ижади осрашыуҙарҙа Марсель Сәлимов Скандинавия китап уҡыусыларына башҡорт, рус, татар һәм инглиз телдәрендәге йыйынтыҡтарын бүләк итте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 296
ПОЛИСТИРОЛ, [—СН2—СН(С6Н5—]n, һыҙыҡлы төҙөлөшлө стирол полимеры. Төҫһөҙ, ҡаты термопласт, мол. м. 30—500 мең, полимерлашыу дәрәжәһе 600—2500, ағыусанлыҡ индексы 2—30, тығыҙлығы 1050 кг/м3, tбыялаланыу 93°С. Мономерҙа, кетондарҙа, ҡатмарлы эфирҙарҙа, ароматик һәм хлорлы алифатик углеводородтарҙа, көкөртлө углеродта, пиридинда һ.б. эрей, түбән спирттарҙа, гликолдәрҙә, алифатик углеводородтарҙа, ябай эфирҙа, фенолда эремәй. Һелтеләр, тоҙ кислотаһы, тоҙ эретмәләре тәьҫиренә тотороҡло, ҡуйыртылған азот кислотаһы, боҙ хәлендәге уксус кислотаһы тәьҫиренә тотороҡһоҙ. 200°С термик окислана, 260°С юғарыраҡ т‑рала термик тарҡала, 160°С тирәһендә кислород ҡатнашлығында механик‑химик деструкция бара. Радиоактив нурланышҡа тотороҡло, УФ‑нурланышҡа тотороҡһоҙ. Яныусан, ағыулы түгел, яҡшы диэлектрик сифаттары бар, мурт, һыуҙы аҙ һеңдерә, еңел эшкәртелә, формалана, буяла. Сәнәғәттә массала, суспензияла, эмульсияла радикаль полимерлашыу юлы м‑н алына. Прибор панелдәре, төҙөлөш фурнитураһы, дарыуҙар, аҙыҡ‑түлек, балалар уйынсыҡтары һ.б. өсөн көплөк, пенополистирол (ҡара: Йылылыҡ үткәрмәүсе материалдар һәм изделиелар) етештереүҙә конструкция материалы итеп; стиролдың икеләтә (бутадиен м‑н), өсләтә сополимерҙары (мәҫ., бутадиен, акрилонитрил м‑н) һуғылыуға ныҡлы конструкция пластиктары итеп ҡулланыла. Башҡортостанда 20 б. 60‑сы йй. аҙ. Салауат нефтехимия комб‑тында (ҡара: “Газпром нефтехим Салават”) П., 70‑се йй. һуғылыуға ныҡлы һәм күбекләндергес П. етештереү үҙләштерелә; 1986 й. АБС‑пластик ала торған ҡоролмаларға реконструкция үткәрелә. 2007 й. һуғылыуға ныҡлы П. етештереү күләме йылына 70, күбекләндергес П. — 50 мең т тәшкил итә (РФ‑та етештерелгән П. 14,44%‑ы). “Каустик” ААЙ стирол һәм малеин ангидриды сополимеры — стиромаль, сополимерҙың Бустиран бутил спирты м‑н этерификациялау продукты етештерә.
С.В.Колесов
Тәрж. Й.Ш.Мөхәмәтйәров


text:
- Подробности
- Просмотров: 459
ДИАБАЗ (гр. diabasis — күсеү), һелте составлы палеотиплы эффузив йәки интрузив магмалы тау тоҡомо. Химик һәм минералогик составы б‑са базальтҡа оҡшаған. Структураһы диабазлы (офитлы), ваҡтан алып эре бөртөклөгә тиклем. Төҫө ҡуйы һоро йәки йәшкелт ҡара. Йыйырсыҡлы өлкәләрҙә һәм платформаларҙа үҫешкән, япмалар, силдар, дайкалар рәүешендә ята. Юл төҙөлөшөндә ҡулланыла. Башҡортостанда Магнитогорск мегасинклинорийында — япмалар һәм дайкалар рәүешендә палеозойҙың ултырма‑вулканоген ҡатламдарында, Башҡорт мегантиклинорийы сиктәрендә рифей йәшендәге дайкаларҙа һәм силдарҙа таралған.
Әҙәб.: Заварицкий A.Н. Изверженные горные породы. М.—Л., 1961.
А.А.Алексеев
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Эсперанто тарихы
Эсперанто тарихы — Людвик Лазарь Заменһоф 1870—1880 йылдарҙа төҙөгән, 1887 йылда баҫтырған планлы телдең үҫеш тарихы. Һөйләшеүселәр һаны, хөкүмәт йәки халыҡ-ара ойошмалар яғынан ҙур хуплау тапмаһа ла, әкренләп булһа ла үҫә. Ҡайһы саҡта тел бөтөнләй тыйыла йәки баҫтырыла.
Йөкмәткеһе
Беренсе баҫманан беренсе конгрессҡа тиклем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башта эсперанто хәрәкәте Рәсәй Империяһы һәм көнсығыш Европала тарала, әммә бер аҙҙан көнбайыш Европа һәм унан ары: 1889 йылда — Аргентина; 1901 йылда — Канада; 1903 йылда — Алжир, Чили, Япония, Мексика, Перу; 1904 йылда — Тунис; Австралия, АҠШ, Гвинея, Индокитай, Яңы Зеландия, Тонкин, Уругвай 1905 йылда өйрәнә башлай.
Беренсе йылдарҙа тел күбеһенсә Заменһоф баҫмалары өсөн, шулай уҡ La Esperantisto" журналында (1889—1895 йылдарҙа баҫылған),һәм бик һирәк шәхси осрашыуҙарҙа ҡулланыла.
1894 йылда Вильгельм Тромпетер, «La Esperantisto» журналы нәшерсеһе, һәм башҡа ҡайһы бер эсперансылар баҫымы аҫтында, Заменһоф радикаль реформаны уҡыусылар тауыш биреүенә сығара. Ул алфавитты 22 хәреф тиклем (акцентлы хәрефтәрҙе һәм күп өндәрен бөтөрөү иҫәбенә, һәм уларҙы күпселек звуков) ҡыҫҡартырға, күплек һанын -i алмаштырырға, сифат ҡылымды алтынан икегә тиклем ҡыҫҡартыу һ.б. тәҡдим итә. Был реформа күпселек эсперансыларға оҡшамаһа ла, әммә ҡайһы бер үҙгәртеүҙәр унан һуңғы реформаларҙа ҡулланыла. Киләһе ун йыллыҡта эсперанто көнбайыш Европала, күбеһенсә Францияла тарала. 1905 йылда уҡ эсперанто телендә 27 журнал сыға[1].
1904 йылда бәләкәй халыҡ-ара конференция уҙҙы, унан һуң 1905 йылдың авгусында Булонь-сюр-Мерелә (Франция) Беренсе бөтә донъя конгрессы үтә. Был конгресста 20 илдән 688 ҡатнашыусы булды. Был съезда рәсми рәүештә Заменһоф эсперанто хәрәкәте етәкселегенән отставкаға китеү тураһында ғариза бирә. Ул тәҡдим иткән эсперанто хәрәкәтенең принциптары декларацияһын ҡабул итәләр.
Беренсе конгресстан алып[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бөтә донъя эсперантосылар конгресстары 1905 йылдан башлап үткәрелә. Ике бөтә донъя һуғыштары ваҡытында туҡтатыла.
1920 йылдар башында эсперанто телен Милләттәр Лигаһының эш теле тиеп ҡабул итеү ҡарала. Ун делегат был фекерҙе хуплай, әммә француз делегаты Gabriel Hanotaux (ингл.) ҡаршы тауыш бирә. Француз теле үҙ урынын юғалтыуҙан ҡурҡа. Әммә ике йылдан һуң Милләттәр Лигаһы ағза дәүләттәргә эсперантоны үҙ уҡыу пландарына индереүҙе тәҡдим итә. 1920-се йылдарҙа күп тарихсылар эсперанто хәрәкәте үҫешен күҙәтә.
Нацистар германияһы һәм СССР-ҙа 1930-сы йылдар уртаһынан милли эсперанто ойошмалары бөтөрөлә, ә күп кенә эсперанто хәрәкәте ҡатнашыусылары юҡ ителә.
Һалҡын һуғыш ваҡытында, бигерәк тә 1950-се, 1960-сы йылдарҙа, эсперанто дошман пропагандаһы өсөн ҡулланыу ҡурҡынысы янай. 1970-се йылдарҙа тел яңыртыла һәм Иран кеүек илдәргә тарала, унда билдәлелек яулай.
Тел артабан да үҫешә бара, бер ниндәй дәүләт тарафынан танылмай, әммә бер нисә дәүләттең белем биреү программаларына ингән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Auld, William.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Auld, William. La Fenomeno Esperanto. Rotterdam: UEA, 1988
- Lins, Ulrich. La Danĝera Lingvo. Gerlingen, Germany: Bleicher Eldonejo, 1988 (также доступно на польском языке)
- Privat, Edmond. The Life of Zamenhof. Bailieboro, Ontario: Esperanto Press, 1980
- Zamenhof, L. L. Letero al N. Borovko. 1895 [1]


text:
Урта Дунай уйһыулығы
Урта Дунай уйһыулығы, шулай уҡ Урта Дунай тигеҙлеге, Тиса-Дунай уйһыулығы, Паннония тигеҙлеге (хорв. Panonska nizina, чех Panonská pánev, мадьярса Kárpát-medence, словак. Panónska panva, нем. Pannonische Tiefebene, рум. Câmpia Panonică, укр. Тисо-Дунайська низовина, сер. Панонска низија, слов. Panonska nižina, босн. Panonska nizija) — Дунай йылғаһы урта ағымы бассейнында урынлашҡан тигеҙлек. Венгрия (күп өлөшө), Словакия, Сербия, Румыния, Хорватия һәм Австрия биләмәләрендә урынлашҡан; төньяҡ-көнсығышында Украинаның Карпат аръяғы өлкәһе территорияһына керә.
Дөйөм мәғлүмәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Майҙаны — яҡынса 200 мең км².
Динар таулығы, Альп, Карпат һәм Көнсығыш Сербия тауҙары менән уратып алынған тектоник уйһыулыҡ булып тора. Бейеклеге — 100—200 м. Өҫкө йөҙө яҫы (Альфёльдта — Дунайҙан көнсығышҡа табан) йәки урта бейеклектәге айырым тауҙар менән аҙ убалы (Дунай аръяғы крайында — Дунайҙан көнбайышҡа табан). Төньяҡ-көнбайышында Кишальфёльд урынлашҡан, уның күп өлөшө Дунайҙы бейеклек бүлкәтенән тигеҙлеккә сығарыусы конус рәүешендәге үҙән булып тора. Урта Дунай уйһыулығына шулай уҡ көньяҡ-көнбайышта Загреб бассейны һәм көньяҡта Драва һәм Сава йылғаларының үҙәндәре керә. Урта Дунай уйһыулығында Балатон күле урынлашҡан.
Бында боксит, нефть, тәбиғи газ һәм һоро күмер ятҡылыҡтары осрай.
Климаты уртаса континенталь, көнсығышта ҡоро. Ғинуарҙың уртаса температураһы — −1 °C, июлдең — +21°С. Яуым-төшөм миҡдары йылына 500—600 мм тәшкил итә, тауҙарҙа — 900 мм-ға тиклем. Башлыса ҡара һәм аллювиаль тупраҡтар осрай, көнсығышта урыны менән тоҙланған. Уйһыулыҡ территорияһының 70-80 % эшкәртелә, бында бойҙай, кукуруза, йөҙөм һәм башҡа агрокультураларҙы үҫтерәләр. Тауҙарҙа урманлы дала зонаһының бәләкәй участкалары бар. Уйһыулыҡта халыҡ тығыҙ йәшәй; иң ҙур ҡалалары — Будапешт (Венгрия), Загреб (Хорватия), Братислава (Словакия), Тимишоара (Румыния), Нови Сад (Сербия).
Паннония диңгеҙе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урта Дунай уйһыулығы плиоцен осоронда булған Паннония диңгеҙенең күтәрелгән төбө булып тора. Ҡайһы бер тауҙар (мәҫәлән Сербиялағы Фрушка-Гора тауҙар теҙмәһе) борон Паннония диңгеҙендә утрау булып торғандар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 389
КАРАИДЕЛЬ, ҡара ҡарағат сорты. 1995 й. М.Ғ.Әбдиева һәм Н.Ғ.Әбдүкова (БНИИЗиС) тарафынан Память Мичурина һәм Компактная сорттарын һеркәләндереү юлы м‑н сығарыла. Ҡыуағы уртаса бейеклектә, аҙ тармаҡлы. Үрендеһе төҙ, ҡуйы ал төҫтә. Япрағы уртаса ҙурлыҡта, ҡуйы йәшел, тоноҡ, йыйырсыҡлы. Емеш тәлгәштәре уртаса ҙурлыҡта, төҙ, бер аҙ төклө, уртаса ауырлығы 1,2 г булған йомро, эре әскелтем‑сөсө еләкле. Өлгөрөү ваҡыты һуң булған сорт. Шәкәр миҡдары 10,8%, С витамины — 192 мг%. Ҡышҡа сыҙамлылығы юғары, онло ысыҡ һәм антракноз м‑н аҙ зарарлана. Уңдырышлылығы 120 ц/га (Кушнаренко емеш-еләк һәм виноград культуралары селекцияһы үҙәге, 1995). БР б‑са ҡулланылышҡа 2001 й. индерелгән, бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә.
М.Ғ.Әбдиева
Тәрж. Г.А.Миһранова