text:
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды Фото: «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһының матбуғат хеҙмәте
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды
Өфөнөң Инорс биҫтәһендә яңы янғын һүндереү часы асылды Фото: «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөлә яңы янғын һүндереү часы асылды. Инорс биҫтәһендә 26-сы янғын һүндереү часы Өфө гарнизонының 15-се бүлексәһе булып китте. Асыу тантанаһында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Волга буйы төбәк үҙәге, республика идаралығы, «Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең БР буйынса 22-се отряды» федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһы етәкселеге ҡатнашты.
26-сы янғын һүндереү часы Фронт бригадалары урамында, элекке гараждар кооперативы урынында урынлашҡан. Часть дүрт саҡырыуға иҫәпләнгән.
«Төҙөлөш 2013 йылдың йәйендә башлана. Майҙансыҡты янғын һүндереүселәр территорияны таҙартып, үҙ көстәре менән әҙерләне. 250 гараж күсерелә, 477 кубометр төҙөлөш һәм көнкүреш сүп-сары сығарып түгелә, 1200 квадрат метр майҙанда ҡыуаҡтар киҫелә», — тип хәбәр итте «22-се отрядтың» матбуғат хеҙмәте етәксеһе Елена Артемова.
Шәхси составҡа күнекмә үткәреү өсөн часть территорияһында уҡыу башняһы һәм йөҙ метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙаты, баскетбол һәм волейбол майҙансыҡтары бар. Депо федераль адреслы инвестиция программаһы бүлгән 90 миллион һумға төҙөлгән һәм йыһазландырылған.


c: text/html

text:
Төшкө аш
Төшкө аш — ҡағиҙә булараҡ, бер көн эсендә икенсе йәки өсөнсө тапҡыр мул ғына итеп ашау (ғәҙәттә беренсе йә икенсе иртәнге аштан һуң). Төшкө ашҡа эҫе ашамлыҡ бирелә. Илдәрҙең күпселегендә төшкө аш ваҡыты 12 сәғәттән 15 сәғәткә тиклемге арауыҡҡа (офистарҙа) тура килә, ябай халыҡ араһында төшкө аш, рәсми регламентланмаһа ла, нигеҙҙә 13 сәғәттән 14 сәғәткә саҡлы, һәм, ҡайһы берҙә төшкө аш киске ашты ла алмаштырыуы мөмкин.
Ҡунаҡханаларҙа төшкө аш тулы пансиондың бер өлөшө лә булыуы мөмкин.
Меню һәм ашамлыҡтарҙың бер-бер артлы тәҡдим ителеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төшкө аш менюһы 2-се, 3-сө йәки 4-се ашамлыҡтарҙан тора. 4 блюдонан: ҡабымлыҡтан (закуска), аштан, төп (икенсе) блюдонан (ашамлыҡ) һәм десерттан торған төшкө аш рационы иң тулы сифатлы һәм күп төрлө һанала. Ашты шул тәртиптә биреү осраҡлы түгел, ул элек-электән шулай ҡабул ителгән:
- инеш өлөш: иң алда өҫтәлгә күләме буйынса күп булмаған үткер һәм тоҙло тәме менән айырылып торған ҡабымлыҡ (закуска) бирәләр. Был ашамлыҡ ашау теләген (аппетит) уята һәм төшкө ашты ыңғай ҡабул итеүгә булышлыҡ итә һәм төшкө ашҡа тәҡдим ителгән аҙыҡты һеңдереүҙе яҡшырта (төшкө ашҡа ишара). Аштар ҙа аппетитты яҡшырта (төшкө ашҡа тулы сифатлы саҡырыу йәки күнекмә).
- үҫеше: икенсе блюдолар иң туҡлыҡлыһы. Улар аҙыҡ-түлек йыйылмаһы (набор) яғынан улар калориялы һәм күп төрлө, шунан сығып туҡлыҡлы матдәләр яғынан да күпкә йөкмәткеле (ысын төшкө аш ашамлығы).
- тамамлау: төшкө аш татлы ашамлыҡ менән тамамлана. Улар организмды кәрәкле шәкәр менән байыҡтыра, тәме һәм ароматы менән айырылып тора (хуш итеү).
Төшкө аш шулай уҡ 2 блюдонан йәки ашамлыҡтан тороуы ла мөмкин (ҡабымлыҡ (закуска) һәм татлы ашамлыҡты тәҡдим итмәйсә). Был саҡта тәртип бер аҙ үҙгәрә, һәм аш ысын төшкө аштың беренсе ашамлығына (блюдоһына) әүерелә.
Мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Күп ҡатлы бейек йортта төшкө аш (фотография, 1932)
- Яланғас көйө төшкө аш (нәфис фильм, кинола 1992 йыл|1992)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Бөгөнгө мәҡәләбеҙ үҙенең ғаиләһе менән Германияла донъя көтөүсе башҡорт ҡыҙы Гөлназ тураһында. Ул эшләй һәм үҙенең яратҡан шөғөлө – ҡыйбатлы металлдарҙан биҙәүестәр эшләргә лә ваҡыт таба. “Һылыуҡай” республика гүзәллек конкурсында 2006 йылда ҡатнашып, 2-се урын яулағайны. “Мин башҡортмон һәм был минең булмышымды билдәләй”, — тине ул ғорурлыҡ менән.
ГӨЛНАЗ ЙОСОПОВА
Ҡала: Ульм, Германия.
Тыуған ере: Күмертау, Башҡортостан.
Йәше: 29.
Белеме: Башҡорт дәүләт аграр университеты (аҙыҡ-түлек технологиялары факультеты, инженер-технолог), Вайнштефан ғәмәли фәндәр университеты (Германия).
Эшмәкәрлек өлкәһе: Германиянан Көнсығыш Европа һәм элекке БДБилдәренә ауыр техника, запас частар һәм ҡорамалдар һатыусы компанияла экспорт буйынса менеджер.
Яҡшы тәьҫорат ҡалдырған китаптар: Һуңғыларҙан: Робин Норвудтың “Артыҡ ныҡ яратыусы ҡатындар”ы, Елизабет Гилберттың “Аша, доға ҡыл, ярат”, Вадим Зеландтың “Ысынбарлыҡ трансерфингы”, шулай уҡ Солженицындың “Беренсе түңәрәктә”, Лев Толстойҙың “Анна Каренина”, Булгаковтың “Оҫта һәм Маргарита”, Набоковтың “Лолита”, Myron Levoy “Der gelbe Vogel” (“Һары ҡош”), Замятиндың “Беҙ”, З.Биишеваның “Яҡтыға” китаптары.
Яратҡан әҫәрҙәрҙән юлдар: “Бөтә ғаиләләр ҙә берҙәй үк бәхетле…”
“Кешелек, тарихтың бөтә дауамында ни бары ике һорауға яуап табырға тырышҡан: “Һин мине яратаһыңмы?” һәм “Кем баш?”. Ҡалған барыһы ла беҙҙең хәлебеҙҙән килә. Әммә был ике проблема – мөхәббәт һәм контроль – бер кемде лә битараф ҡалдырмай, беҙ уларға эләгәбеҙ һәм һуғыштар, бәхетһеҙлектәр, ҡайғылар тыуҙырабыҙ.”
“Бөтә кешеләр ҙә деградацияға һәм үҫешкә бер тигеҙ потенциал менән тыуа. Ҡараңғылыҡ һәм яҡтылыҡ элементтары һәр кешелә бар, ҡайһыныһы өҫкә сығыуы кешенең үҙенән (йәмғиәттән, ғаиләнән) тора. Ер шарында барған аҡылһыҙлыҡтар кешенең үҙ донъяһында тигеҙлек таба алмау һәләтенән килә. Һөҙөмтәлә, беҙ шәхси һәм коллектив кимәлдә нимә эшләгәнен белмәгән кешеләргә әйләнәбеҙ”.
“Яңғыҙлыҡтан ҡурҡҡан кешеләрҙә бәхет килеп сыҡмай, сөнки эске гармонияһыҙ ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндереү ҡыйын: барыһы ла аҙ. Һиңә нимәлер биреп етмәгән кеүек тойғо уяна: аҡса, мәғлүмәт, йылылыҡ, хәстәр… Етмәй һәм вәссәләм! Үҙеңдең бушлығыңдан, эшһеҙлектән һәм үҙ юлың булмауҙан төпһөҙ упҡынға әүереләһең, эштәреңде, кәрәк булған өсөн генә, йөрәк һалмай башҡараһың”.
Тормош девизы: «Булдыра алам тип уйлайһың икән – һин хаҡлыһың, булдыра алмайым тип уйлайһың икән – был юлы ла хаҡлыһың».
Донъялағы иң яҡшы урын: Мальдив утрауҙары. Туй сәйәхәтен шунда үткәрҙек. Балалар бер аҙ үҫһә, тағы ла шунда юлланырға теләйбеҙ.
Гөлназ, һин нимә менән шөғөлләнәһең? Белеүемсә, биҙәүестәр яһайһың. Был яратҡан шөғөлмө, әллә төп эшеңме?
Был шөғөл генә. Ювелир биҙәүестәрен яратам. Был минең көсһөҙ яғым. Эшем буйынса йыш ҡына Кавказда булам, беҙҙең төп клиентыбыҙ – ундағы алтын табыусы компания. Тап шунда урындағы көмөштө үҙем өсөн астым. Этник биҙәүестәрҙе, төҫлө таштарҙы яратам – Көнсығыш тамырҙарым һиҙелә. Тәүҙә үҙемә һатып ала торғайным, артабан әхирәттәрем минән күреп һорай башланы, заказ бирәләр. Хәҙер “Бәйләнештә” сайтында махсус каталогым да бар, бәлки онлайн-шопҡа ла барып етермен.
Төп эшем, әйтеп үтеүемсә, Европанан БДБ илдәренә сауҙа һәм экспорт. Мин үҙемдең эшемде бик яратам, уның ярҙамында төрлө кешеләр менән төрлө телдәрҙә аралашам, төрлө илдәргә командировкаға йөрөйөм, әһәмиәтле кешеләр менән танышам. Оҡшаш эш өлкәләре менән таныша башлайһың: логистика, транспорт ташыу, донъя иҡтисады. “Тәмле” заказдар ҙа була – туңдырма етештереү йәки колбаса цехы ҡорамалдары, “күңеллеләре” лә осрай – коллегаларым менән бөтә Европа буйлап бер көнлөк себештәрҙе урындан-урынға күсереүсе контейнерҙар эҙләйбеҙ. Күңелһеҙләнергә ваҡыт юҡ. Шул уҡ ваҡытта яуаплылыҡ ҙур: транспорт декларацияларын һәм башҡа документтарҙы дөрөҫ төҙөүөбеҙҙән тауарҙарҙың сик аша сығыу-сыҡмауы тура бәйле.
Нимәлер эшләргә кем һине илһамландыра?
Ирем, ҡыҙыҡһыныуым, ғаиләм, танылыу, ҡайһы саҡ самаһыҙ ихтыяждар, мине һоҡландырған кешеләр – төрлө ваҡыт төрлөсә.
Германияла ҡул эше нисек баһалана?
Ҡул эштәрен бында бик ҡиммәт баһалайҙар, күлдәк тегеү йәки диуар буяу булһынмы, бындай хеҙмәт ҡиммәт тора. Әйткәндәй, биҙәүестәрем немец ҡатын-ҡыҙҙарын ҡыҙыҡһындырмай. Улар өсөн биҙәүестәрем бигерәк сағыу, бигерәк күп. Минең клиенттарым – башҡорттар, украиндар һәм рустар.
Матурлыҡ тураһында бер нисә һүҙ. Был һүҙ һиңә нимәне аңлата? Ниндәй кешене һин матур тип атар инең?
Тышҡы матурлыҡ тураһында һүҙ барғанда, пропорцияларҙың (тән, йөҙ) һәм төҫтәрҙең гармонияһы, уңышлы һайланған кейем, прическа, яғымлы тауыш, атлап йөрөү. Эске матурлыҡҡа килгәндә, минеңсә, изгелек, башҡа кешеләргә, балаларға, ололарға ҡарата яғымлы булыу, позитивлыҡ, ҡыйыулыҡ, /нәзәкәтлек, башҡаларға ҡарата негативтан һәм ҡара көнләшеүҙән азат булыу һ.б. матурлыҡ һанала ала. Ике билдәләнеш тә бер кешелә булһа, бигерәк тә яҡшы. Әммә тышҡы матурлыҡ йылдар менән юғала, баналь булһа ла, эске матурлыҡ өҫтөнөрәк.
Замана ҡыҙының тышҡы ҡиәфәте ниндәй булырға тейеш?
Әлбиттә, үҙен тәрбиәләп тотҡан, урынлы, ваҡытлы, йәшенә ҡарап килешле кейенгән, тән ауырлығын һәм телмәрен күҙәткән булырға тейеш. Миңә оҙон буялған тырнаҡтар, артыҡ макияж, силикон һәм манералыҡ оҡшамай.
Һиңә нимә мөһимерәк – ғаиләме, карьерамы?
Төрлө ваҡытта төрлөсә яҙыр инем: йәш саҡта – карьераға, кейәүгә сыҡҡас та – ғаиләгә өҫтөнлөк бирер инем. Хәҙер икеһен дә бер тигеҙ алып барыу үҙем өсөн мөһим икәнлеген аңлайым. Ғөмүмән, бәхет – тормоштоң бөтә өлкәләрендә лә үҙеңде аса алыу.
Гөлназ, сит илдә йәшәргә бала саҡтан уҡ хыялландыңмы?
Юҡ, әммә сәйәхәт итергә хыялландым.
Германиялағы тормош тураһында бер аҙ һөйләп үтһәңсе.
Германияла барыһы ла икенсе төрлө. Миңә урындағы бар нәмәләге тәртип оҡшай: урам, юлдар һәм ҡырҙарҙын башлап, документтарҙы алып барыуға тиклем. Бөтәһе лә һаулыҡ һораша, йылмая, емерек йөҙлө кешеләрҙе осратмаҫһың тиерлек. Медицина, белем биреү бөтөнләй икенсе кимәлдә. Илдең ҡайһы мөйөшөндә лә – цивилизация. Ҡатын-ҡыҙҙарға мөғәмәлә икенсе төрлө. Немецтар, ғөмүмән, икенсе төрлө кешеләр. Улар эшсән, бик күп эшләйҙәр. Икенсе донъя һуғышынан һуң Германия емерек хәлдә булһа, әммә шул ҡыҫҡа ваҡыт эсендә бөтә донъя параметрҙарына тап килерлек юғары кимәлдәге ил итеп күтәрҙеләр. Икенсе яҡтан ҡарағанда, улар аҙ ял итә һәм күңел аса. Ҡапыл ғына киноға ла бармайҙар, мотлаҡ планлаштырырға кәрәк. Ҡунаҡҡа килер булһаң, ваҡыт арауығын теүәл итеп ике аҙна алдан уҡ әйтеп ҡуясаҡтар. Әхирәттәрем менән берәй ергә барырға булһам, улар блокноттарын сығара һәм буш ваҡыт эҙләй башлай. Тағы ла немецтар зарланырға ярата, сәбәп булмаһа, тәбиғәт торошона булһа ла. Уларҙың һөйләшеү манераһы шундай.
Сит илгә күскәндән һуң нимә үҙгәрҙе?
Барыһы ла, моғайын. Минең күсенеүем тормошомдағы мөһим ваҡиғаға – университет тамамлау осорона тура килде. Яңы университет, яңы дуҫтар, икенсе менталитет, икенсе тормош…
Тыуған илеңде һағынаһыңмы? Бик ныҡ ҡайтырға теләгән минуттарың буламы?
Әлбиттә, һағынам! Әсәйемә, туғандарыма шылтыратам, башҡорт йырҙарын тыңлайым, өйҙә балаларым менән башҡорт бейеү көйҙәренә бейейем, бишбармаҡ, манты, сәк-сәк бешерәм. Йәки Башҡортостанға осам.
Киләсәктә ҡайҙа йәшәргә ниәтләйһең?
Әлегә Германияла. Әле балаларым бәләкәй, алыҫҡа китә алмайым. Икенсе юлдар төҙөйөм. Сауҙа-сәнәғәт палатаһы янындағы киске мәктәптә бухгалтер иҫәбен һәм аудитты өйрәнәм. Миңә бухгалтерия эше бик оҡшай. Өйҙә ултырып эшләп, ғаиләм янында оҙағыраҡ булыу мөмкинлеген эҙләйем.
Гөлназ, ғаиләң тураһында ла һөйлә әле.
Кейәүҙәмен, бер тиҫтер ике балабыҙ бар – малай һәм ҡыҙ. Кешеләр, игеҙәк түгелдәрме, тип һорай. Тағы ла әсәйем һәм ағайым бар, уларҙы ныҡ һағынам. Атайым бер йыл элек вафат булып ҡалды… Үҙеңдең балаларың тыуғас, ата-әсәйеңде нығыраҡ аңлай башлайһың. Бына атайым менән ултырып һөйләшкем, бала сағымды, олатай-өләсәйемде иҫкә алғым килә, ә ул инде юҡ…
Киләсәккә пландарың?
Күп! Башҡортостанда фирмабыҙҙың филиалын булдырырға теләйем. Йылдан аудиторлыҡ менән шөғөлләнеп, үҙемә эшләргә ине. Бәлки, өсөнсө бала тыуҙырырбыҙ.
Нимә тураһында хыялланаһың?
Һәр кеше кеүек үк, ябай нәмәләр тураһында… Ирем янында ҡартайырға, балаларымды бәхетле, һау-сәләмәт, уңышлы итеп, әсәйемде сәләмәт итеп күрергә, дуҫтарым һәм туғандарым гел янымда булыуҙарын күрергә хыялланам.
Ватандаштарыбыҙға ниндәй теләктәрең булыр?
Уҡырға, үҫешергә, донъяға ҡарашты киңәйтергә һәм был эште бөтә ғүмер буйы дауам итергә. Йығылғанһың икән, торорға һәм артабан атларға. Әҙерәк мыжырға, күберәк эшләргә. Аҡылың һәм йөрәгең менән дуҫ булырға. Кешеләргә ярҙам итергә. Үҙеңде һәм яҡындарыңды наркотиктарҙан һаҡларға һәм алкоголь менән мауыҡмаҫҡа.
Ятҡан таш аҫтына һыу аҡмай. Эшләргә, күңелеңә ятҡан шөғөл табырға кәрәк. Үҙеңде бәхетле итһәң, яныңдағы кешеләр ҙә бәхетле буласаҡ. Тамырҙарыңды онотмаҫҡа. Был иҫ киткес көс өҫтәй. Мин башҡорт ҡыҙы һәм был – минең булмышым.


text:
Үрсетмәләрҙе туҡландырығыҙ
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 20-05-2018, 07:00
Май айы тамамланғансы үрсетмәләр өйҙә тәҙрә төптәрендә үҫә әле. Асыҡ тупраҡҡа ултыртҡанға тиклем уларҙы даими туҡландырып тороу зарур. Күптәр был эште мөһим тип һанамай.
Үҫемлектәрҙе файҙалы микроэлементтар менән туҡландырыу уларҙың һыуыҡҡа, төрлө сирҙәргә сыҙамлылығын арттыра. Ашлама һибер алдынан тамырҙары янмаһын өсөн иң тәүҙә таҙа һыу ҡойоғоҙ. Ашламағанда, улар сиргә бирешә, япраҡтары һарғая башлай. Помидор үҫентеләренә яҡшыраҡ үҫһен өсөн йод иретмәһе һибәләр: 3 л һыуға 1 тамсы йод тамыҙырға һәм иретмәне үҫентенең төбөнә һибергә. Йодлы иретмәне баҡсаға сығарып ултыртҡас тағы ла һибергә мөмкин. Помидор эре буласаҡ, йод уны фитофторанан да һаҡлай.
Үрсетмәләрҙе туҡландырыу өсөн Унифлор Рост, Кемира Люкс, Агрикола, Гуми һ.б. препараттарҙы ҡулланалар.
...
Ҡоротҡостар бүлешмәһен уңышты
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 19-05-2018, 07:30
Баҡсала эште ҡоротҡостарҙан арыныуҙан башларға кәрәк. Ә улар бик күп, ҡайһы саҡта бер ағасҡа бер нисә ҡуңыҙ, ҡарышлауыҡ эйәләшергә мөмкин.
Ағас төбөндә ялтырап торған тамсылар күренһә, уны оҙон морон (жук-долгоносик) тишкеләп киткән тигән һүҙ. Ул бер ҡыуаҡты ла буш ҡалдырмай. Был ҡуңыҙ һалҡынға түҙмәй. 10 градус һыуыҡта ҡатып ҡала. Шунда уҡ йыйып юҡ итергә кәрәк.
Япраҡ төргөс тә (листовертка) бөрөләрҙе тишкеләп юл яра. Йөрөгән ерен үрмәксе ауы менән ҡаплап китә....
Еләк яҡты урынды ярата
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 6-05-2018, 08:00
Балсы ҡулынан бал тамыр
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 3-05-2018, 07:00
йәки Бал ҡорттарын рамһыҙ ҡарау ысулын һеҙ ҙә өйрәнһәгеҙ, һис тә үкенмәҫһегеҙ
Бал ҡорто үҙенең хужаһы – умартасыға ғына түгел, ә бөтә кешегә, тәбиғәткә ыңғай йоғонто яһай. Бер күрәҙәсе: “Ҡорт бөтһә, кешелек тә бөтә”, – тигән. Ул бының менән беҙҙең йәшәйештә бал ҡорттарының ифрат ҙур роль уйнағанын әйтергә теләгәндер. Бал, балауыҙ, ҡорт елеме, һитә, инә һөтө – бына беҙгә был йән эйәләре биргән төп ризыҡтар. Бөтәһе лә файҙалы: үҙең ҡулланһаң да, һатыу итһәң дә. Ул ғына ла түгел, бал ҡорттарын тәрбиәләү, эшмәкәрлектәрен күҙәтеү, умарталар араһында йөрөп эшләү – үҙе бер ләззәт. Тәү ҡарашҡа ябай бөжәктәр умартасы тормошона күпме йәм өҫтәй, дәртен арттыра.
...
Һуған уңышы мул булһын тиһәң…
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 1-05-2018, 07:00
Һуған яҡшы итеп ашлама индерелгән һәм дымландырылған ерҙе ярата, балсыҡлы урында насар үҫә. Уны элек ҡыяр, помидор, кәбеҫтә, шалҡан, редис, сельдерей кеүек йәшелсәләр үҫкән ергә сәсеү отошло. Орлоҡто сәсергә ике аҙна ҡалғас, түтәлдәр әҙерләгеҙ. Уларҙың бейеклеге 15 – 20 см булһын. Һәр квадрат метрға ярты биҙрә серетмә, торф-тиреҫ компосы, ике стакан ағас көлө һалығыҙ. Яҙ иртә килгән йылдарҙа, тупраҡ йылынғас, апрелдән дә ҡалмай һуған ултыртырға була. Шытыуҙы тиҙләтеү, үҫемлектәрҙе ауырыуҙарҙан ҡотҡарыу өсөн орлоҡтарҙы йылы һыуҙа йыуып, марганцовка иретмәһендә сылатып ( 2,5 литр һыуға ярты грамм алына), 40 градус йылылыҡта 20 минут тотоу шарт. Шунан һуң ике мәртәбә йыуып, орлоҡтарҙы бер аҙ һыуҙа тотоғоҙ. Һуған тупраҡҡа ике сантиметр тәрәнлектә ултыртыла. Орлоҡтар араһы биш сантиметр булыуы шарт. Тәүге айҙарҙа һыуҙы күп һибергә кәрәк. Ул ҡырауҙан ҡурҡмай. Был йәшелсәне һыйыр, ҡош тиҙәге, минераль ашламалар менән туҡландырыу яҡшы. Ер артыҡ ҡатып китмәһен, ваҡытында ҡыйын йолҡоп тороғоҙ. Уңыш июль аҙағында, ҡойма ямғырҙар башланғансы йыйып алына. Ҡыяҡтары менән бергә йолҡоп, ике аҙна самаһы елләтелеп торған урында киптерәләр.
...
Ағас ултыртып ҡалығыҙ
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 26-04-2018, 07:00
Тупраҡ ҡар һыуҙары менән туйынған мәлдә, апрелдә, ағас ултыртыу яҡшы. Соҡорҙарҙы көҙгөһөн үк әҙерләп ҡуялар.
Ултыртыр алдынан органик һәм минераль ашламалар һалырға онотмағыҙ. Органик ашлама сифатында тиреҫ, торф, серетмә ҡулланалар. Яңы тиреҫ һалырға ярамай. Минераль ашламаларҙан фосфорлы һәм калийлы ашламалар тәҡдим ителә. Суперфосфат иң яҡшы фосфорлы ашлама тип һанала. Әсе тупраҡ өсөн фосфор онон да файҙаланырға була. Калийлы ашламаларҙан хлорлы калийҙы файҙаланырға мөмкин. Улар булмағанда нитрофоска ҡулай. Ашламаларҙы тупраҡ менән ҡатнаштырып бутап, ағастың төбөнә күмергә....
Нисек ҡарбуз үҫтерергә?
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 25-04-2018, 08:00
Беҙҙең тәбиғәт шарттарында ҡарбуздың һыуыҡҡа сыҙамлы, районлаштырылған һәм иртә өлгөрә торған сорттарын ултыртырға кәрәк. «Огонек», «Сахарный малыш», «Ультраранний», ҡауындың «Колхозница», «Золотинка» сорттары яҡшы. Орлоҡтарҙы иң тәүҙә марганцовка иретмәһенә һалып алығыҙ. Еүеш марля, һыулы мүк һалынған тәрилкәлә шыттырып алғас (өс көндә морон төртәләр), бәләкәй стакандарға сәсәбеҙ. Үҫенте ултыртҡан һауыттың төбөн тишегеҙ. Был эштәр апрелдең һуңғы аҙнаһында теүәлләнә. Үрсетмә мотлаҡ ҡояш төшкән, яҡты урында ултырһын. Уны майҙың икенсе яртыһында йылытылған теплицаға сығарырға. Ҡауын менән ҡарбузды ҡыярҙан мөмкин тиклем алыҫ ултыртырға кәрәк. Сөнки уларҙың ауырыуҙары бер төрлө. Үҫентеләр өсөн кесерткән үҫкән, кәҫ аҫтынан алынған тупраҡ яҡшы. Бер биҙрә тупраҡҡа ике стакан ярым көл ҡушыла. Иң яҡшыһы – һалам көлө. Ошо һауытҡа ике шырпы ҡабы азотлы ашламалар ҙа өҫтәлә. Әлбиттә, тупраҡҡа яҡшы серетмә лә ҡушығыҙ. Асыҡ ергә ҡыяр менән ҡауынды тупраҡ йылынғас, ҡырауҙар бөткәс, июндең урталарында сығарырға мөмкин. Түтәлгә тиреҫ, бысҡы сүбе, ҡом һалыу ҙа яҡшы. Үҫемлектәрҙе 40 – 50 см ара ҡалдырып, шахмат тәртибе рәүешендә ике рәт итеп ултыртырға....
Апрелдә баҡса эштәре
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 21-04-2018, 08:00
Юлдарыңа гөлдәр һибелһен
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 25-03-2018, 07:30
йәки Йәш рәссам Нургөл Айсыуаҡова донъяны биҙәп йәшәй
– Үҙ илеңә ҡайт, ҡыҙым, тик юл ҡырыйлап төндә генә атла. Тимерҡаҙыҡ йондоҙо һәр саҡ уң яғыңдараҡ булһын, – тигән кәңәш бирә Ҡәнифәгә ҡасандыр ҡаҙаҡтарға әсир төшкән башҡорт әбейе. Ун һигеҙ йәшенә яңы аяҡ баҫҡан Сураш батыр ҡыҙы хәүеф-хәтәр тулы юлға сыға. Артынан ҡыуа төшкән ҡаҙаҡтарҙан да, бүре өйөрөнән дә имен ҡотола ул. Сая ҡыҙҙың бар теләге – тыуған еренә ҡайтып етеү. Ул әленән-әле кире яҡҡа ҡарап ала, йәнәһе, баҫтырып килмәйҙәрме. Ләкин туҡтамай, тик алға бара, һағая, әммә йөрәге ҡурҡыу белмәй... “Ҡәнифә юлы” риүәйәтендәге ҡыҙ образында батырлыҡ, тәүәккәллек, илһөйәрлек, ауырлыҡтарға баш бирмәү кеүек сифаттар сағыла. Бөгөнгө тормошта ла ҡәнифәләр етерлек. Рәхимһеҙ яҙмышҡа буйһонмай, үҙ бәхетенә ҡыйыу юл ярған гүзәл зат аҙмы ни арабыҙҙа?!
Күптән түгел, интернет киңлеген айҡағанда, Ҡәнифә скульптураһының фотоларына юлыҡтым. Был эштең авторы менән танышыу теләге барлыҡҡа килде. Бар донъя нурға сумған, яҙ һулышы күңелде ҡытыҡлаған көндә йәш рәссам Нургөл АЙСЫУАҠОВА менән осраштыҡ. Матурлыҡты күрә белгән кешенең күңеле лә матур, үҙе лә изге була, тиҙәр бит. Нургөл тап шундайҙарҙан, тәү ҡараштан уҡ әсир итте лә ҡуйҙы....
Тормошто еңеләйтә торған кәңәштәр
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 16-03-2018, 08:00
✦ Әгәр ҙә яңы танышығыҙҙың йәшен туранан-тура һорарға ҡыймаһағыҙ, уның Ҡытай йондоҙнамәһе буйынса кемлеген белешегеҙ. Мәҫәлән, эт йылында тыуғандарға 1934, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018 йылдар тура килә. Ә 12 йыл – ҙур ваҡыт арауығы, кешенең ҡиәфәте буйынса теүәл йәшен билдәләүе ауыр булмаҫ....


text:
Республикала 31 меңдән ашыу ер участкаһының кадастр хаҡы билдәләнгән
Уҙған йылдың дүртенсе кварталында Башҡортостан Республикаһы буйынса Кадастр палатаһы хеҙмәткәрҙәре менән 31119 ер участкалары буйынса кадастр хаҡы билдәләнгән. Бынан тыш, дәүләт кадастрының мәғлүмәт базаһына раҫланған кадастр хаҡын билдәләү акттарына ярашлы 43313 ер участкалары буйынса иҡтисади характеристикалар тураһындағы мәғлүмәт индерелгән.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2011 йылдың 1 сентябренән Рәсәй федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығына күсемһеҙ милеккә (шул иҫәптән ер участкаларына) теркәлгән хоҡуҡтар, улар менән алыш-биреш итеү, милек хужалары һәм күсемһеҙ милек объекттары тураһындағы мәғлүмәттәрҙе тапшырыу менән БР буйынса Росреестр идаралығы шөғөлләнә.


text:
Фото:
Башҡортостан журналистары Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты медиафорумында ҡатнаша
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Санкт-Петербургта Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты ойошторған «Дөрөҫлөк һәм ғәҙеллек» бойондороҡһоҙ төбәк һәм урындағы киң мәғлүмәт саралары медиафорумы үҙ эшен башланы. Форумда журналистар, Дәүләт Думаһы депутаттары, министрлыҡ һәм ведомство башлыҡтары, федераль киң мәғлүмәт саралары етәкселәре ҡатнаша. 350 ҡатнашыусы араһында — «Дөрөҫлөк һәм ғәҙеллек» конкурсында Башҡортостандан һигеҙ еңеүсе.
Бойондороҡһоҙ төбәк һәм урындағы киң мәғлүмәт сараларына булышлыҡ итеү фонды конкурсы лауреаттарын бүләкләү тантаналы шарттарҙа үтте. Конкурста ҡатнашыусыларҙың мәҡәләләре торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, коррупцияға һәм чиновниктарҙың башбаштаҡлығы темаһына арналғайны.
Премия лауреаттарын Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Үҙәк штабы рәйестәштәре Станислав Говорухин, Александр Бречалов һәм Ольга Тимофеева ҡотланы, эш пландары хаҡында һөйләне.
— «Дөрөҫлөк һәм ғәҙеллек» бойондороҡһоҙ төбәк һәм урындағы киң мәғлүмәт сараларына булышлыҡ итеү фонды 1500 эш араһынан 300 еңеүсене һайлап алды, — тине, форумды асып, Дәүләт Думаһы депутаты Станислав Говорухин. — Барығыҙҙы ла ҡотлайым. Беҙҙе өс көсөргәнешле эш көнө көтә.
Ҡатнашыусылар бойондороҡһоҙ Рәсәй журналистикаһы үҫеше мәсьәләләрен тикшерәсәк, шулай уҡ төбәктәрҙәге мөһим проблемалар хаҡында һөйләшәсәк.
Станислав Говорухин, Александр Бречалов, Ольга Тимофеева, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Башҡарма комитеты етәксеһе Алексей Анисимов, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Башҡарма комитеты етәксеһенең беренсе урынбаҫары Дмитрий Миненко һәм Рәсәйҙең Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов журналистарға сертификаттар тапшырҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының тәүге медиафорумына илдең 85 төбәгенән 300-ҙән ашыу журналист килде. Шул саҡта Рәсәй Президенты, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты лидеры Владимир Путин пленар ултырыш йомғаҡтары буйынса йөкләмәләр исемлегенә ҡул ҡуйғайны. Сара уңышлы үтте һәм йыл һайын ойошторола башланы.


text:
Уҡшуҡтарға Яңы йыл бүләге
Бер нисә йыл элек Уҡшуҡ ауылын ҡала менән берләштергәс, быға тиклем ауылда эшләп килгән ФАП ябылғайны. Медицина белгестәренә күренеү өсөн халыҡ ҡала үҙәгенә йөрөргә мәжбүр булды. Оло йәштәгеләр, шәхси транспорты булмағандарға был артыҡ мәшәҡәт өҫтәне. Әлеге ваҡытта Уҡшуҡта йәшәгән 660 кешенең 123-ө пенсионер, 194-е балалар һәм 15-е - инвалид. Халыҡ мәсьәләне хәл итеү өсөн үҙҙәре һайлаған депутаттарға мөрәжәғәт итә. Үҙәк район клиник дауаханаһының баш врачы, ҡала Советы депутаты Е. В. Кустов һәм район Советы депутаты Р. И. Фәрүәзов һайлаусыларының үтенесен иғтибарһыҙ ҡалдырмай. Улар район һәм ҡала хакимиәте ярҙамы менән элекке ФАП бинаһын реконструкциялау эшен ойоштора. Башлаған эште аҙағына ет- керергә «Жилкоммунсервис», «Торлаҡ», «Техресурс» компаниялары, «Водоканал», «Белорет электр селтәрҙәре» предприя- тиелары, «Белорет йылылыҡ селтәре» йәмғиәте, «Мастерстрой» магазины етәксе- һе Вадим Заһиҙуллин, эшҡыуар Андрей Баженов, депутаттар Р. Фәрүәзов, Е. Кустов һәм В. Савчук матди ярҙам күрһәтә. Уҡшуҡ ауылының урам комитеты рәйесе Милләт Әзекәев иһә ойоштороу эштәрен алып бара. Яңы йыл байрамы алдынан иҫке бинаны реконструкциялағандан һуң булдырылған табипҡа тиклемге кабинетты тантаналы асыу сараһы уҙҙы. Унда был эште тормошҡа ашырырға ярҙам иткән әүҙем кешеләргә һәм ойошма-предприятие етәкселәренә муниципаль район Советының Рәхмәт хаттары тапшырылды. Яңы асылған табипҡа тиклемге кабинетта халыҡты ҡабул итеү өсөн ҡарау һәм процедура кабинеттары ла булдырылған. Медпунктта көн һайын шәфҡәт туташы эшләй, аҙнаһына 1-2 тапҡыр участка фельдшеры ҡабул итәсәк. Яңы учреждение үҙ эшен Яңы йыл каникулдарынан һуң башланы һәм дүшәмбенән йомаға тиклем, иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 4-кә тиклем эшләй. Тѳштән һуң шәфҡәт туташы ауыр хәллеләрҙе, инвалидтарҙы ѳйҙәренә йѳрѳп ҡарай. - Кабинетты Яңы йыл байрамына тиклем ѳлгѳртѳү ѳсѳн ҙур тырышлыҡ һалырға тура килде. Был йәһәттән Милләт Әзекәевтең ярҙамы ҙур булды. Ул иртәнән кискә тиклем ойоштороу эштәрен алып барҙы, һуңғы биҙәү, тәртипкә килтереү эштәрендә әүҙем ҡатнашты. Кисә, дүшәмбе, тәүге пациенттарҙы ҡабул иттек. Халыҡ кабинет асылыу менән бик ҡәнәғәт. Элек уларға табип тәғәйенләгән уколдарҙы алыу ѳсѳн генә ҡалаға йѳрѳргә, юлға 400 һумдан ашыу аҡса тотонорға кәрәк булһа, хәҙер улар йомоштарын урында ла хәл итә ала. Ауылда яңы учреждение асыу ҡала поликлиникаһындағы сиратты кәметеүгә лә булышлыҡ итәсәк, - ти шәфҡәт туташы Динә Таһирова. Быға тиклем Динә Рим ҡыҙы “БашРЭС” йәмғиәтенең һаулыҡ һаҡлау пунктында шәфҡәт туташы булып эшләгән. Был ѳлкәлә уның 15 йылдан ашыу хеҙмәт стажы бар.
ҺҮРӘТТӘ: тәүге пациенттарҙың береһе - Александра Брюханова ҡан баҫымын үлсәтә.
Эльза МӨХӘМӘҘИЕВА.
Автор фотоһы.


text:
Иғтибар үҙәгендә – юғары технологиялар28-02-2017, 03:52 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
Үҫеш стратегияһы” программаһына ярашлы, Рәсәй Федерацияһының алты төбәгендә яңы тармаҡ кластерҙары ойоштороласаҡ. Башҡортостанда ике кластер – станоктар һәм приборҙар эшләү буйынса ҡеүәтле структуралар барлыҡҡа киләсәк. Улар, етештереүҙән тыш, фундаменталь фән – теоретик һәм эксперименталь эҙләнеүҙәр, яңы технологиялар менән дә шөғөлләнергә тейеш. Идея етештереү тармаҡтарында етди структура һәм институциональ реформаларға мохтажлыҡҡа бәйле. Совет осорондағы тармаҡ структуралары һәм институттар тарҡалып, байтаҡ кадрҙар, технологиялар, компетенциялар юғалтылғас, элекке министрлыҡтарға ҡараған функцияларҙы ниндәй ҙә булһа формаларҙа тергеҙә башлау мөһим. Икенсе яҡтан, ул яңы формалар баҙар иҡтисады шарттарына яуап бирергә тейеш. Кластер формаһы, фәнни-техник үҫеш рейтингында лидер позицияларына күтәрелгән Рәсәй Федерацияһы субъекттары, айырыуса күршеләребеҙ Татарстан һәм Һамар өлкәһе тәжрибәһе күрһәтеүенсә, яңы иҡтисади талаптарға тулыһынса яуап бирә. Әммә, Столыпин клубы ағзалары, айырыуса бизнес-омбудсмен Борис Титов раҫлауынса, яңы структураларҙың формалашыуына ҡаршы торған факторҙар ҙа әлегә күп. Уларҙан арыныу өсөн иң тәүҙә түбәндәге иҡтисади саралар талап ителә:
– Үҙәк банк ставкаһын 0 процентҡа тиклем кәметеү;
– әйләнештәге аҡса массаһын (монетизация коэффициентын) эмиссия аша сәнәғәт үҫеше өсөн талап ителгән кимәлгә тиклем арттырыу;
– етештереү тармаҡтарын финанслауҙы тотҡарлаусы барлыҡ факторҙарҙы алып ташлау;
– сеймал экспортына нигеҙләнгән спекулятив капиталды сикләү;
– сауҙа өҫтәмәләрен закон менән сикләү;
– ҡаты фискаль башланғыстарға нигеҙләнгән һалымдар сәйәсәтен үҙгәртеү һ.б.
Тәҡдим ителгән саралар илдәге финанс сикһеҙлеген, нефть һәм газ экспортынан алынған колоссаль аҡса массаларын сит илдәргә сығарыуҙы (шул иҫәптән офф-шорҙар һәм Стабилизация фонды аша) туҡтатып, реаль етештереү тармаҡтарына йүнәлтеү мөмкинлеген асасаҡ. Бөгөнгө көндә Урал, Себер, Иҙел буйы ҡалаларындағы иң ҡеүәтле сәнәғәт үҙәктәре актив аҡса әйләнешенән ситләштерелгән хәлдә ҡала, шул уҡ ваҡытта әйләнештәге барлыҡ аҡса массаһының 80 проценты Мәскәүҙәге Садовое кольцо сиктәренән сығарылмай. Перифериялағы сәнәғәт предприятиелары, финанслау етешмәү сәбәпле, ҡиммәтле кадрҙарҙы, технологияларҙы, фондтарҙы, инфраструктураны күпләп юғалтыуын дауам итә. Төбәктәрҙә финанстар аҡса әйләнеше етеҙерәк булған тармаҡтарға – сауҙаға, транспортҡа, энергетикаға, нефть һәм газ сәнәғәтенә генә һалына.
“Үҫеш стратегияһы” программаһы авторҙары Башҡортостанда станоктар һәм приборҙар эшләү кластерҙары төҙөүҙе күҙ уңында тотоп, был өлкәләрҙә электән көслө компетенцияларға эйә булған эре предприятиеларға таянып эш итергә йыйына. Башҡортостанда был ике йүнәлештә лидер сифатында Өфө приборҙар эшләү берекмәһен (УППО, йәғни 40-сы завод) һәм Стәрлетамаҡ станоктар эшләү заводын күрһәтергә мөмкин. Стәрлетамаҡ заводы иң ҡеүәтлеләрҙән иҫәпләнә һәм илдә етештерелгән продукцияның 25 процентын бирә. Әммә, бөтә донъя кимәленән ҡарағанда, беҙҙең уңыштар бик тә самалы. Әлеге мәлдә Рәсәй Федерацияһы станоктар етештереүсе илдәр рейтингында ни бары 21-се урынды биләй.
Өфө приборҙар эшләү берекмәһе элекке Советтар Союзында авиакосмик электроника етештереү буйынса лидер иҫәпләнде. Унда самолеттар һәм вертолеттар өсөн автопилоттар, автоматик идара системалары, борт хисаплау үҙәктәре һәм башҡа төр алдынғы техника сығарылды. Берекмә “Восток”, “Восход”, “Союз”, “Прогресс” йыһан караптарын, “Салют” һәм “Мир” орбиталь станцияларын борт электроникаһы менән йыһазландырыуҙа төп эштәрҙе башҡарҙы. Донъяла тиңе булмаған был данлыҡлы предприятие нигеҙендә приборҙар эшләү кластеры төҙөү Өфөлә электроника тармағын тергеҙеү эшенә ҙур өлөш индерәсәк.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 23(2011)
Донъя шаулай – йәшәй, болара, шартлай...
Новости / Сәйәсәт // 26-03-2011, 16:10
йәки Иртәгә уяныуыбыҙға күҙ алдында нимә булырын кем белә?
Был донъяла ниҙәр булып ята ул, йәмәғәт?! Йыл башынан ҡайҙа, нимәләр генә кисерелмәне – теракттарҙың дауам итеүе хәүефкә һалды, Яҡын Көнсығыштағы хәл өсөн янып-көйҙөк, Япониялағы ер тетрәү ҙә тетрәндерҙе. Һеҙгә ҡурҡыныс түгелме ул? Әле тегендә, әле бында беҙҙе күпмелер кимәлдә һиҫкәндергән ваҡиғалар булып ҡына тора. Әллә, майя индеецтары фаразлауынса, ысынлап та, заман ахыры яҡынлашамы? Эйе, бында интернет та, телевизор ҙа, башҡа киң мәғлүмәт саралары ла роль уйнай: беҙ бит һәләкәттәр, болалар хаҡында нәҡ шул сығанаҡтарҙан беләбеҙ. Был юлдарҙы уҡып та күңелдәре өшөп ҡуйғандар табылыр. Әммә сәбәптәрен белге килә. Ни өсөн тыныс ҡына йәшәй алмайбыҙ? Ниңә тәбиғәт һәләкәттәре йөҙ йылға булһа ла тынмай? Нишләп ҡайһы бер ил халыҡтары етәкселәре менән килешмәй? Улары кеше мәнфәғәтенә эшләргә тейеш тә һуң! Һорауҙар күп, ә яуапты оҙаҡ эҙләргә, тапҡас та, төшөнөргә кәрәк әле....
Был донъяла ниҙәр булып ята ул, йәмәғәт?! Йыл башынан ҡайҙа, нимәләр генә кисерелмәне – теракттарҙың дауам итеүе хәүефкә һалды, Яҡын Көнсығыштағы хәл өсөн янып-көйҙөк, Япониялағы ер тетрәү ҙә тетрәндерҙе. Һеҙгә ҡурҡыныс түгелме ул? Әле тегендә, әле бында беҙҙе күпмелер кимәлдә һиҫкәндергән ваҡиғалар булып ҡына тора. Әллә, майя индеецтары фаразлауынса, ысынлап та, заман ахыры яҡынлашамы? Эйе, бында интернет та, телевизор ҙа, башҡа киң мәғлүмәт саралары ла роль уйнай: беҙ бит һәләкәттәр, болалар хаҡында нәҡ шул сығанаҡтарҙан беләбеҙ. Был юлдарҙы уҡып та күңелдәре өшөп ҡуйғандар табылыр. Әммә сәбәптәрен белге килә. Ни өсөн тыныс ҡына йәшәй алмайбыҙ? Ниңә тәбиғәт һәләкәттәре йөҙ йылға булһа ла тынмай? Нишләп ҡайһы бер ил халыҡтары етәкселәре менән килешмәй? Улары кеше мәнфәғәтенә эшләргә тейеш тә һуң! Һорауҙар күп, ә яуапты оҙаҡ эҙләргә, тапҡас та, төшөнөргә кәрәк әле....
Шаян һәм отҡорҙарҙа ҡунаҡта
Махсус бит // 26-03-2011, 16:06
Һалҡын ҡыштан һуң тәүге тамсылар тамып, бер аҙ тәнде лә, күңелде лә йылыта башлағас, Өфөлә ифрат та сағыу, матур бер сара үтә. «Шаяниум» – ул шаттар, тапҡырҙар, зирәктәр һәм шаяндар уйыны. Үҙебеҙсә шаярта балалар, үҙебеҙсә генә тормоштоң төрлө яҡтарын сағылдыра, уйландыра, көлдөрә, хатта сәйәсәткә лә битараф түгеллеген күрһәтә. Туғыҙынсы тапҡыр уҙҙы быйыл был сара һәм «Берҙәмлектә – көс» девизы аҫтында үтте. Өфө ҡала хакимиәтенең гуманитар мәсьәләләр бүлеге ойошторған конкурста быйыл баш ҡаланың 53 мәктәбе ҡатнашты, шуларҙың 22-һе һайлап алыу турҙарына саҡырылды. Шуныһы ҡыуандыра: рус мәктәптәре командалары ла башҡортса шаяртырға өйрәнде. Ә башҡорт мәктәптәренең КВН-сылары иһә йылдан-йыл сағыу миниатюралары менән сығыш яһай, телдәре лә шымарҙы, шаяртыуҙарға ла оҫтарҙылар....
Тағы ла өшөйбөҙ әле...
Новости // 26-03-2011, 16:05
Инде ҡояш нурҙарына күмелеп, рәхәтләнеп яҙ һулышын тоя башлағайныҡ, ҡыш үҙен тиҙ генә оноторға ярамағанлығын аңлата һалды. Ял көндәрендә Башҡортостан халҡын тағы ла һыуыҡтар көтә. Был хаҡта метеорологтар хәбәр итә.
26 һәм 27 мартта һауа температураһы төндә 15 градусҡа тиклем төшәсәк. Көндөҙ термометр бағанаһы 3 градустан да күтәрелмәйәсәк. Етмәһә, ҡарлы-боҙло ямғыр яуасаҡ.
Һалҡындар киләһе аҙнала ла дауам итәсәк. Көндәр 30 мартта ғына аҙыраҡ йылына башлай, тип вәғәҙә итә синоптиктар.
Л. СОЛТАНОВА....
26 һәм 27 мартта һауа температураһы төндә 15 градусҡа тиклем төшәсәк. Көндөҙ термометр бағанаһы 3 градустан да күтәрелмәйәсәк. Етмәһә, ҡарлы-боҙло ямғыр яуасаҡ.
Һалҡындар киләһе аҙнала ла дауам итәсәк. Көндәр 30 мартта ғына аҙыраҡ йылына башлай, тип вәғәҙә итә синоптиктар.
Л. СОЛТАНОВА....
Яҙылығыҙ, отолмаҫһығыҙ
Гәзиткә яҙылыу // 26-03-2011, 16:03
Һумдың ҡәҙерен тин арттыра, шуға ла аҡсаны самалап тотоу – бик аҡыллы күренеш. «Йәшлек» гәзитенә лә 31 мартҡа тиклем арзаныраҡ хаҡҡа яҙылып ҡалырға мөмкин. Икенсе ярты йыллыҡҡа яҙҙың беренсе айы бөткәнгә тиклем 371 һум 22 тингә яҙылып була. Тимәк, «Йәшлек» гәзитенең хаҡы беренсе ярты йыллыҡтыҡы кеүек тороп ҡала. Индексыбыҙ – 80148. Апрель башланыу менән бөтә гәзит-журналдарға ла, шул иҫәптән һеҙ яратҡан йәштәр баҫмаһына ла яҙылыу хаҡы артып китәсәк.
Шулай булғас, ошо аҙна-ун көн эсендә почта бүлексәһенә барып, «Йәшлек»кә икенсе ярты йыллыҡҡа квитанцияғыҙҙы тултыра һалығыҙ! ...
Шулай булғас, ошо аҙна-ун көн эсендә почта бүлексәһенә барып, «Йәшлек»кә икенсе ярты йыллыҡҡа квитанцияғыҙҙы тултыра һалығыҙ! ...
Иртәгә сәғәт телдәре күсә!
Новости // 26-03-2011, 16:03
Техник көйләү һәм метрология буйынса федераль агентлыҡ һәм «Башҡортостан Республикаһының стандартлаштырыу һәм метрология үҙәге» федераль дәүләт учреждениеһы, РФ Хөкүмәте тарафынан билдәләнгән ваҡытты иҫәпләү тәртибенә ярашлы, 2011 йылдың 27 мартында Рәсәй территорияһында «йәйге» ваҡыт башлана, тип хәбәр итә.
Ошоға бәйле 2011 йылдың 27 мартында төнгө сәғәт 2-лә (урындағы ваҡыт буйынса) сәғәт телдәре бер сәғәткә алға күсерелә....
Ошоға бәйле 2011 йылдың 27 мартында төнгө сәғәт 2-лә (урындағы ваҡыт буйынса) сәғәт телдәре бер сәғәткә алға күсерелә....
Юлдарыбыҙ хәүефһеҙ түгел
Рубрикалар // 26-03-2011, 16:01
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге буйынса хөкүмәт комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Ул Дәүләт автоинспекцияһы һәм профилле ведомстволарҙан республика юлдарында тәртип урынлаштырыуҙы талап итте. Бының өсөн юлдарҙағы проблемаларҙы комплекслы һәм системалы хәл итеү кәрәк....
Иң матур эшһөйәр – өфөнән
Конкурстар // 26-03-2011, 15:58
РФ Дәүләт Думаһында Башҡортостан көндәре үтте
Новости / Рәсәй // 26-03-2011, 15:57
Мәскәүҙә РФ Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһында Башҡортостан Республикаһы көндәре үтте. Унда республиканан төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге рәсми делегация ҡатнашты. Башҡортостан күргәҙмә-экспозицияһында республикабыҙҙың тәбиғи һәм иҡтисади мөмкинлектәрен һәм ҡаҙаныштарын сағылдырған, шулай уҡ башҡорт балы, милли ризыҡтар һәм кейем-һалым, халыҡ кәсепселеге тауарҙары, ҡурай, китаптар ҡуйылған стендтар урын алды....
«Банкылар ярҙамынан тыш бер эште лә тормошҡа ашырыу мөмкин түгел»
Рубрикалар // 26-03-2011, 15:56
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөтә Рәсәй банк-ара конференцияла, республика 2010 йылды яҡшы социаль иҡтисади күрһәткестәр менән тамамланы, 2011 йыл тағы ла уңышлыраҡ буласаҡ тип фекер йөрөтөргә бөтә тәүшарттар бар һәм төбәкте артабан үҫтереү эшендә банк берләшмәһенең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ, тип билдәләне.
Уның фекеренсә, банкылар ҡатнашлығында ғына халыҡтың йәшәү кимәлен күтәрергә: эш хаҡын арттырырға, яңы эш урындары булдырырға, торлаҡ менән тәьмин итергә мөмкин....
Уның фекеренсә, банкылар ҡатнашлығында ғына халыҡтың йәшәү кимәлен күтәрергә: эш хаҡын арттырырға, яңы эш урындары булдырырға, торлаҡ менән тәьмин итергә мөмкин....
Йәштәр гәзит уҡымай, тиһәләр ҙә...
Гәзиткә яҙылыу // 26-03-2011, 15:54
Йәштәрҙең гәзит-журнал уҡымауы, балаларҙың әҙәбиәт менән ҡыҙыҡһынмауы, ә бар ваҡыттарын телевизор һәм компьютер артында ғына уҙғарыуы бөгөн күптәрҙе борсоуға һалған проблемаларҙың береһенә әүерелде. Китап, ваҡытлы матбуғат аша барлыҡ һорауҙарға яуап табырға өйрәнгән, зиһенен байытҡан, әхлаҡи тәрбиә алған быуын, әлбиттә, китап уҡымаған йәштәрҙең киләсәген күҙ алдына килтерә алмай. Шулай ҙа бөтә йәштәрҙе лә бер ҡалыпҡа һалырға ярамай. Улар араһында ла бар китап ене ҡағылғандар һәм балалар һәм йәштәр баҫмаһын даими алдырып уҡып барыусылар. Быны гәзит-журналдарға яҙылыу барышында гәзитебеҙҙә ойошторолоп килгән «Бөтә синыф менән – «Йәшлек»кә!» конкурсының һөҙөмтәләре лә күрһәтә....


text:
Фото:
Республика вәкилдәре 2017 йылда Төрки донъяһының мәҙәни баш ҡалаһын ябыу тантанаһында ҡатнашты
Фото:
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Ҡаҙағстанда 2017 йылда Төрки донъяһының мәҙәни баш ҡалаһын ябыу тантанаһы уҙҙы. Гала-концертта 11 илдән һәм төбәктәрҙән талантлы йырсылар һәм бейеүселәр булды. Башҡортостандан төрлө музыка ҡоралдарында уйнаусы Заһир Зәйнетдинов һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты, халыҡ йырҙарын башҡарыусы Зилиә Бәхтиева сығыш яһаны.
Төркөстанда, Хужа Әхмәт Йәсәүи ҡалаһында ТӨРКСОЙ даими советының XXXV ултырышы һәм 2017 йылда Төрки донъяның мәҙәни баш ҡалаһын ябыу программа тантанаһы үтте. Даими совет ултырышында мәҙәниәт министры һәм мәҙәниәт министрлыҡтары, Төрки академия, ТРТ телеканалы, Хужа Әхмәт Йәсәүи исемендәге университет, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты.
2018 йылда Төрки донъяның мәҙәни баш ҡалаһы итеп Төркиәнең Кастамону ҡалаһы һайланды. Даими совет 2018 йылда Азербайжан композиторы Кара Караевтың 100 йыллығы, Ҡаҙағстан яҙыусыһы Магжан Жумабаевтың 125 йыллығы, Ҡырғыҙстан яҙыусыһы Сынғыҙ Айтматовтың 90 йыллығы менән бәйле юбилей сараларын уҙғарыу тураһында ҡарар ҡабул итте. Дюсен Касеинов 2018-2020 йылдар осорона ТӨРКСОЙ-ҙың генераль секретары вазифаһына ҡайтанан һайланды.
Даими советтың XXXV ултырышында һынлы сәнғәт өлкәһендә Премиялар тапшырылды. Лауреаттар 19-20-се пленэр йомғаҡтары буйынса билдәләнде. Даими совет ултырышы йомғаҡлау ҡағыҙҙарына ҡул ҡуйыу менән тамамланды. Концерт программаһы аҙағында төрки донъяның мәҙәни баш ҡалаһы символын Кастамону ҡалаһы вәкилдәренә тапшырыу тантанаһы булды.


text:
Күмертау ҡалаһы 60 йыллығын билдәләй
Күмертау ҡалаһы быйыл үҙенең 60 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Ошо иҫтәлекле ваҡиға айҡанлы йыл дауамында мәҙәни, спорт, йәштәр саралары, төрлө конкурстар, күргәҙмәләр, тематик кисәләр үткәреләсәк. Шулай уҡ иҫтәлекле йылдың эмблемаһы раҫланған, байрам саралары планы әҙерләнгән.
15 февралдә «Яҙмышым — Күмертау» исемле концерт ойошторолдо, ул байрам сараларына старт бирҙе. Тантаналы сарала Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев, республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаты Хәйҙәр Ғайсин, Күмертау ҡала Советы рәйесе Юрий Мельников ҡатнашты.
Ҡала хакимиәтенең рәсми сайтында был иҫтәлекле датаға арналған махсус бүлек булдырылған. Башҡортостан Республикаһының Байрам саралары планына ярашлы, төп сара – Ҡала көнө 2013 йылдың 9 июнендә үтә.


text:
Рөстәм Хәмитов «АгроКомплекс-2016» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе менән таныштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «АгроКомплекс-2016» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе менән танышты
Рөстәм Хәмитов «АгроКомплекс-2016» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе менән таныштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
15 мартта Өфөләге «ВДНХ-Экспо» майҙансығында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «АгроКомплекс-2016» халыҡ-ара махсуслаштырылған күргәҙмәһе менән танышты.
Тәүҙә республика Башлығы «ВДНХ-Экспо» алдындағы асыҡ майҙанда урынлашҡан машина эшләү комплексының яңы өлгөләрен ҡараны. 120-нән ашыу Рәсәй һәм сит ил компаниялары, шул иҫәптән республиканың ауыл хужалығы машиналарын эшләү предприятиелары яңы ауыл хужалығы техникаһы, ҡорамалдар тәҡдим итте.
Башҡортостан Башлығы төбәктең агросәнәғәт комплексында импортты алмаштырыу программаһының нисек ғәмәлгә ашырылыуы, аграрийҙарға ниндәй техника талап ителеүе һәм быйыл урып йыйыу кампанияһын уңышлы уҙғарыу өсөн ниндәй ҡорамалдар һатып алырға кәрәклеге менән ҡыҙыҡһынды.
Күргәҙмәлә тәүге тапҡыр шыйыҡ комплекслы минераль ашламалар тәҡдим ителде. Быйыл ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр уларҙы әүҙем ҡулланырға ниәтләй. Улар араһында «ФосАгро» компанияһы етештергән шыйыҡ фосфор бар. Әлеге ваҡытта республикала минераль ашламаларҙы һатыу буйынса логистик үҙәк һәм компаниялар асыу буйынса эштәр алып барыла, тип хәбәр итте предприятие вәкилдәре.
Мал-тыуар, ҡош-ҡорт, затлы тиреле йәнлектәр, балыҡ үрсетеү менән шөғөлләнгән хужалыҡтар малсылыҡ йүнәлешен тәҡдим итә. Мәҫәлән, Борай районының «Золотое руно» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте — роман тоҡомло һарыҡтарҙы үрсетеү буйынса тоҡомсолоҡ репродукторы. Өфө районының «ТДК» агрофирмаһы бүҙәнә һәм ҡырғауыл үрсетеүгә махсуслаша. Хужалыҡ вәкилдәре әйтеүенсә, бөгөн фермала ҡоштарҙың һаны 40 меңгә еткән. Агрофирма продукцияһына (йомортҡа, ҡош ите) ихтыяж арта һәм республика, федераль сауҙа селтәрҙәренә һатыуға сығарыла.
Башҡорт дәүләт университетының стендын ҡараған саҡта Рөстәм Хәмитов вузда итальян технологияһына нигеҙләнеп сыр етештереү буйынса уҡыу үҙәген асырға тәҡдим итте.
Бынан тыш, республика Башлығы 20-нән ашыу, шул иҫәптән Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге, «Тәүәкән» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы, «Мәсәғүт һөт-консерва комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Рассвет» фермер хужалығы һәм башҡа предприятиеларҙың продукцияһы ҡуйылған туҡланыу продукттары экспозицияһы менән танышты. Айырым стенд республика ауыл хужалығы етештереүселәренең «Башҡортостан аҙыҡ-түлеге» бренды аҫтында сығарылған продукцияһына арналған.


text:
Башҡортостан ҡалаларында энергияны һаҡсыл файҙаланыусы яҡтыртҡыстар ҡуйыла
Башҡортостан ҡалаларында энергия һаҡлаусы яҡтырҡыстар йышыраҡ ҡуйыла башланы. Атап әйткәндә, Бәләбәй ҡалаһында ошондай хәл күҙәтелә. Бында «Бәләбәй ҡала электр селтәрҙәре» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең тышҡы яҡтыртыу селтәрҙәрен хеҙмәтләндереү буйынса бригада коллективы быйылғы йылдың беренсе кварталында ҡала урамдарында 120-нән ашыу яҡтыртҡыстарҙы алмаштырҙы, урамдарҙа хәҙер электр энергияһын ярайһы ныҡ экономияларға мөмкинлек биреүсе лампалар тора. Улар иҫке, терегөмөшлө лампаларҙы алмаштырған. Әлеге ваҡытта яҡтыртҡыстарҙы алмаштырыу буйынса ошондай уҡ эштәр Горохов урамында ла тамамлана, тип хәбәр итә «Белебеевские известия» гәзите. Унан һуң энергетиктар башҡа урамдарға һәм шәхси йорттар төҙөлгән яңы биҫтәләргә күсәсәк. Лампалар һәм яҡтыртҡыстарҙы алмаштырыу энергияны һаҡсыл файҙаланыу тураһындағы федераль законға ярашлы алып барыла һәм Бәләбәй ҡалаһы ҡала биләмәһе хакимиәте менән «Бәләбәй ҡала электр селтәрҙәре» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте араһында төҙөлгән муниципаль килешеүҙә сағылыш тапҡан.


text:
2012 йылға Берҙәм дәүләт имтихандарының расписаниеһы баҫылды
Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт (Рособрнадзор) 2012 йылда 11 класты тамамлаусылар өсөн Берҙәм дәүләт имтихандары һәм туғыҙынсы класс уҡыусылары өсөн дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы расписаниеһын баҫтырҙы.
Ведомство сайты хәбәр итеүенсә, Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыуҙың төп этабы 28 майҙан 21 июнгә тиклемге осорға планлаштырылған. Беренсе мотлаҡ предмет – математиканан имтихан тапшырыу көнө 31 майға билдәләнгән, рус теленән – 8 июнгә. 11 класты тамамлаусылар информатика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологияларын, биология һәм әҙәбиәтте— 28 майҙа, сит телдәр һәм химияны — 4 июндә, география һәм йәмғиәтте өйрәнеүҙе — 13 июндә, тарих һәм физиканы 16 июндә тапшырасаҡ. Резерв көндәр — 18 — 21 июнь. Өҫтәмә көндәр — 9 июлдән 21 июлгә тиклем. Рособрнадзор проектына ярашлы, БДИ-ны алдан тапшырыу 20 апрелдән 4 майға тиклемге осорға планлаштырылған.
Туғыҙынсы класты тамамлаусылар өсөн дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы 29 майҙан 16 июнгә тиклем үткәрелә. Туғыҙынсы класс уҡыусылары йәмғиәтте өйрәнеү, химия, география, тарих, физика, биология, сит телдәр, әҙәбиәт, информатика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологияларын — 29 майҙан 1 июнгә тиклем, математиканы — 5 июндә, рус телен 14 июндә тапшыра ала. Резерв көндәре тип 15 һәм 16 июнь билдәләнгән.


text:
Фото:
Сәлиә Мырҙабаева: «Мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү ысулы булараҡ граждандарҙы күсмә ҡабул итеү айырыуса мөһим»
Фото:
Дәүләт Думаһының Һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты ағзаһы Сәлиә Мырҙабаева Әбйәлил районында граждандарҙы ҡабул итте. Төрлө һорауҙар буйынса депутатҡа яҡынса 30 кеше мөрәжәғәт итте.
— Торлаҡ һәм ер мәсьәләләре көнүҙәк булып ҡала, — тип билдәләне Сәлиә Мырҙабаева.
Ҡайһы бер мәсьәләләрҙе тейешле ведомстволар ҡарап сыҡҡан да инде, һорауҙарҙың бер өлөшөн депутат үҙ контроле аҫтына алды. Асыҡланыуынса, күпселек мәсьәләләрҙе урындағы власть органдары кимәлендә хәл итеп була. Осрашыу барышында шулай уҡ эшкә урынлашыу, медикаменттар менән тәьмин итеү мәсьәләләре лә ҡуҙғатылды.
Шулай итеп, Әбйәлил районы ветерандары Советы депутатҡа ташламалар менән ҡулланыусы граждандар категорияһын дарыуҙар менән тәьмин итеүҙе контролгә алыу үтенесе менән мөрәжәғәт итте, шулай уҡ ветерандар ауылдарҙа медицина ярҙамын күрһәтеүҙе камиллаштырыу буйынса теләктәрен еткерҙе.
Ҡушый ауылында йәшәүсе ҡатын аҙ комплектлы мәктәптәр хеҙмәткәрҙәре исеменән мөрәжәғәт итте. Уларҙың фекеренсә, бәләкәй мәктәптәрҙә бер юлы бер нисә класс менән эшләгән педагогтарға пенсиялар башҡа төрлө схема буйынса түләнергә тейеш. Асҡар ауылында йәшәүсе дүрт бала әсәһе эшкә урынлашыуҙа ярҙам итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Сәлиә Мырҙабаева урында уҡ Үҙәк район дауаханаһы етәкселеге менән һөйләште, һәм ҡатынға дауаханала эш тәҡдим ителде. Депутат менән осрашыуға Үҙәк район дауаханаһында эшләүсе офтальмолог та килде, ул Сәлиә Мырҙабаеваға республиканың медицина хеҙмәткәрҙәре хаҡында хәстәрлек күргәне, ауылдарҙағы дауалау учреждениеларына йәш белгестәрҙе йәлеп итеүҙә ярҙам күрһәткәне өсөн рәхмәтен белдерҙе.
— Барлыҡ мәсьәләләрҙе лә тиерлек конструктив хәл итә алдыҡ, — тип белдерҙе Сәлиә Мырҙабаева граждандарҙы ҡабул итеү йомғаҡтары буйынса. – Был осрашыу тағы ла бер тапҡыр бындай эштең кәрәкле һәм һөҙөмтәле булыуын раҫланы. Граждандарҙы күсмә ҡабул итеү мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү ысулы булараҡ айырыуса мөһим. Бындай тәжрибәне беҙ, әлбиттә, дауам итәсәкбеҙ.
Әбйәлил районында граждандар менән осрашыу сиктәрендә Асҡар ауылында түңәрәк өҫтәл һәм эшҡыуарҙар өсөн бушлай юридик консультация ойошторолдо. Ауыл эшҡыуарлығын үҫтереүҙә булышлыҡ итеү буйынса Сәлиә Мырҙабаеваның был проекты БР Йәш эшҡыуарҙар ассоциацияһында яҡлау тапты. Ассоциация етәкселәре ҡатнашлығындағы бындай осршыуҙар Күмертау ҡалаһында, Күгәрсен һәм Баймаҡ райондарында үткәрелгән дә инде.
Әбйәлил районына эш сәфәре барышында Сәлиә Мырҙабаева «Яктыкүл» шифаханаһы коллективы менән осрашты, учреждение эшмәкәрлеге менән танышты, республика шифаханаларын үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Депутат шулай уҡ Таштимер ауыл врач амбулаторияһында, Үҙәк район дауаханаһында булды. Ул район табиптарына юғары профессионализм өсөн рәхмәт хаттарын тапшырҙы.


text:
Башҡортостанда пенсионерҙың 2013 йылға йәшәү минимумын 5690 һум күләмендә билдәләү планлаштырыла
Республика Хөкүмәте менән әҙерләнгән «Башҡортостан Республикаһында ҡулланыу кәрзинен һәм йәшәү минимумын билдәләү тәртибе тураһында»ғы БР законының 4-се статьяһына үҙгәрештәр индереү хаҡында»ғы закон проектын 5 сентябрҙә Дәүләт Йыйылышының Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты ултырышында Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова тәҡдим итте.
2010 йылдан Башҡортостанда, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә кеүек үк, пенсияға социаль өҫтәмәне билдәләү өсөн пенсионерҙың йәшәү минимумы күләме билдәләнә, тип аңлатты Ленара Иванова. Федераль ҡануниәткә ярашлы, социаль өҫтәмә Рәсәй Федерацияһы субъектында билдәләнгән йәшәү минимумынан кәмерәк пенсия алған хаҡлы ялдағыларға билдәләнә. 2012 йылда республикала пенсионерҙың йәшәү минимумы 5220 һум күләмендә билдәләнде. Был сумманан кәмерәк пенсия алған кешеләргә өҫтәмә федераль бюджеттан түләнә. 2012 йылдың 1 авгусына ҡарата мәғлүмәттәр буйына, федераль бюджеттан бындай түләүҙәрҙе Башҡортостанда 100 836 кеше ала. Өҫтәмәнең уртаса күләме 1213 һум тәшкил итә.
Хөкүмәт менән тәҡдим ителгән закон проекты Башҡортостанда пенсионерҙың 2013 йылға йәшәү минимумын 5690 һум күләмендә билдәләй.
Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет ағзалары закон проектын яҡларға һәм уны республика парламентына беренсе уҡыуҙа тикшереүгә тәҡдим итергә тигән ҡарар ҡабул итте.


text:
Өфөлә Рус география йәмғиәте Төбәктәр советының күсмә ултырышы асылдыФото: Андрей Старостин
Өфөлә Рус география йәмғиәте Төбәктәр советының күсмә ултырышы асылды
Өфөлә Рус география йәмғиәте Төбәктәр советының күсмә ултырышы асылдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Евгения Сюткина/.
Бөгөн Өфөлә Рус география йәмғиәте Төбәктәр советының II күсмә ултырышы асылды. Сара «Хилтон» отелендә Рус география йәмғиәтенең Төбәк үҫеше департаменты директоры Александр Хацкевич етәкселегендә уҙа.
Совет Рус география йәмғиәтенең төбәк бүлексәләре рәйестәренән төҙөлгән. Өфөгә Адыгей, Ҡырым, Татарстан, Яҡутстан, Краснодар крайы, Нижегород, Пенза, Һамар, Томск, Силәбе өлкәләренән һәм илдең башҡа төбәктәренән вәкилдәр килде.
Ултырыш башында Төбәктәр советы секретары Светлана Сотникова етәкселек исеменән Рус география йәмғиәтенең Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе рәйесе Камил Йыһаншинға Өфөлә осрашыу һәм йыйылған мәсьәләләрҙе тикшереү мөмкинлеге өсөн рәхмәт белдерҙе.
Ултырыш барышында Төбәктәр советының яңы составы менән таныштырыу булды, ҡатнашыусылар Рус география йәмғиәтен үҫтереү стратегияһын тикшерҙе һәм ағымдағы эшмәкәрлек тураһында фекерҙәре менән уртаҡлашты.
Рус география йәмғиәте Төбәк үҫеше департаментының башҡарма директоры урынбаҫары Иван Тягин төбәк вәкилдәрен үҙҙәренең яғындағы туристик продукттар тураһында мәғлүмәт тупларға саҡырҙы. Туристик продукттарҙы ғәмәлгә ашырғанда тап төбәк бүлексәләренә таянырға кәрәк, сөнки үҙ төйәген унда йәшәгән халыҡтан да яҡшыраҡ белеүсе юҡ. Эштә төбәккә, ғилми берләшмәгә, йәмәғәт ойошмаларына Рус география йәмғиәте етәкселегендә үҫешергә мөмкинлек биргән үҙенсәлекте табыу мөһим, тип билдәләне ул. Ошо ыңғайы Иван Тягин Рус география йәмғиәтенең Башҡортостандағы бүлексәһен миҫалға килтерҙе.
«Йыл ярым элек Башҡортостан бүлексәһендә барыһы ла яҡшы түгел ине, башҡарма властың да ярҙамы булманы. Әммә Камил Йыһаншин ошо үҙенсәлекте таба алды», — тине Иван Тягин.
Көндөң икенсе яртыһында Өфөгә Рус география йәмғиәтенең беренсе вице-президенты, Рус география йәмғиәтенең Төбәктәр советы рәйесе Артур Чилингаровтың килеүе көтөлә. Ултырыш республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашлығында Хөкүмәт йортонда дауам итәсәк.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
25-26 апрелдә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалының 25 йыллығы уңайынан балалар өсөн ҙур байрам ойошторола. Юбилейға федераль каналдарҙан, Милли телерадиотапшырыуҙар ассоциацияһынан ҡунаҡтар, Ҡаҙағстан, Татарстан, Саха-Яҡут, Удмуртия балалар телеканалдары етәкселәре саҡырылған. Байрамдың махсус ҡунағы — «АБВГДейка» тапшырыуының художество етәксеһе һәм алыштырғыһыҙ алып барыусыһы Татьяна Черняева.
Тамашасыларҙы «Тамыр» йыр студияһы һәм республиканың төп балалар коллективтары ҡатнашлығында сағыу концерт программаһы көтә. Байрамдың ижади төркөмө «Тамыр»ҙың тәүге алып барыусылары менән бергә бер нисә сығыш әҙерләй. Бынан тыш, матбуғат конференцияһы, түңәрәк өҫтәл, оҫталыҡ кластарын ойоштороу ҡаралған, ҡунаҡтарҙың төрлө тапшырыуҙарҙа ҡатнашыуы көтөлә.
«Тамыр»ҙың юбилей саралары айҙан ашыу дауам итә. 2 мартта, телеканалдың тыуған көнөндә, Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Балалар көнө» һәм уҡыусылар өсөн «Беренсе! Һинеке! Йондоҙло!» исемле дискотека ойошторолдо. Һаулыҡ мөмкинлектәре сикле балалар өсөн «Родина» кинотеатрында телевизион фильмдар күрһәтелде. «Тамыр» телеканалы кубогы өсөн уҡ атыусылар ярышы «Уғатар», Асыҡ ишектәр көнө сағыу ваҡиға булды.


text:
19-09-2016, 16:57 / ---
«Көҙ кинолентаһы»
«Көҙ кинолентаһы» тип аталды Йәш натуралистар станцияһында уҙған «Көҙгө уңыш - 2016» байрамы. Тәжрибә-тикшеренеү эштәрен яҡлағанда йәш натуралистарҙың үҙҙәрен ысын белгестәр итеп тотоуҙары, фекерҙәрен туплай, фараздарын иҫбатлай белеүҙәре һоҡландырҙы. Ә инде сараның бер сериал формаһында алып барылыуы, төрлө кино һәм мультфильмдарҙы көйҙәр, фразалар, афоризмдар аша танып белеүҙәре уҡыусыларҙың аң-белем, ҡыҙыҡһыныу даирәһенең киңлеген күрһәтте. Күптәренең «экстрасенс» һәләттәре лә һоҡландырҙы, сөнки бында күҙ бәйләнгән килеш тоҡтан йәшелсә-емеш тартып сығарып, уның исемен, төҫөн, формаһын...


text:
- Подробности
- Просмотров: 358
ЛЕПТОСПИРОЗ, кешелә һәм хайуандарҙа Leptospira interrogans бактериялары тыуҙырған киҫкен инфекцион ауырыу. Инфекция сығанағы: ауырыу һәм ауырыу кисергән, ш. уҡ бәүел аша тышҡы мөхиткә лептоспиралар сығарған бактерия йөрөтөүсе хайуандар.
Кеше Л. Перкутан (йәрәхәтләнгән тире аша) һәм алиментар юл м‑н йоға. Л. һары һәм һарыһыҙ формаларға айырыла. Кеше организмына эләккәндән һуң лептоспиралар лимфа һәм ҡан тамырҙары аша төрлө ағзаларға (күбеһенсә бауырға, үпкәгә, талаҡҡа, бөйөргә, үҙәк нервы системаһына) үтеп инә, эндотоксиндар бүлеп сығара, эндотелийҙы зарарлай һәм капилляротоксикоз тыуҙыра. Инкубация осоро 2–20 көн тәшкил итә. Л. клиник күренештәре күп төрлө һәм ағзаларҙың зарарланыуы м‑н бәйле (30—40°С тиклем тән т‑раһы күтәрелеү, баш ауыртыу, миалгия, эритематоз һәм геморрагик сабыртма, бауыр ҙурайыу һ.б.). Өҙлөгөүҙәр: инфекцион токсикоз шогы, бөйөрҙөң киҫкен етешмәүсәнлеге, бауыр һәм бөйөрҙөң етешмәүсәнлеге, менингит, увеит һ.б. Диагностика өсөн эпидемиологик анамнез, клиник һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау медикаментоз (антибактериаль препараттар, Л. ҡаршы иммуноглобулин, витаминдар), диетотерапия. Иҫкәртеү: аҙыҡ‑түлекте кимереүселәрҙән һаҡлау, эсәр һыу сығанаҡтарын хайуандарҙан йыраҡ тотоу, санитария б‑са аң‑белем таратыу һ.б. ысулдар. Башҡортостанда 2000 й. алып кешелә Л. теркәлгән осраҡ булмаған.
Хайуандар Л. Сусҡаларҙа, һыйыр малында, ваҡ малда, йылҡыла, эттәрҙә, дөйәләрҙә, ҡиммәтле тиреле йәнлектәрҙә, ҡырағай имеҙеүселәрҙә осрай. Төрлө йәштәге хайуандар бирешә, ләкин йәш мал ауырыуҙы ауырыраҡ кисерә. Йәрәхәтләнгән тире һәм лайлалы тиресә аша йоға. Инкубация осоро 3—20 тәүлек. Төп симптомдары: ҡыҫҡа ваҡытлы биҙгәк, гемоглобинурия, лайлалы тиресәнең, тиренең һарғайыуы һәм некрозы, аборт һ.б. Диагностикаһы эпизоотологик, клиник, патологоанатомик һәм лаб. тикшереү мәғлүмәттәренә нигеҙләнә. Дауалау: гипериммун сыворотка, антибиотиктар. Иҫкәртеү: кимереүселәрҙе юҡ итеү, вакцинация һ.б. ысулдар. Респ. 2003 й. алып ауырыу теркәлмәгән.
У.Ғ.Ҡадиров, Д.Х.Хунафина
Тәрж. М.М.Хәйҙәров


text:
1-06-2015, 09:10 / ---
Тырышлыҡ еңеүгә килтерә
Үткән аҙнала Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институтында “Башҡортостан ѳмѳтѳ” тип аталған һәләтле балалар форумы үтте. Тантанаға республика, тѳбәк-ара, ил кимәлендә үткәрелгән олимпиадаларҙа еңеү яулаған иң һәләтле балалар һәм уларҙың уҡытыусылары саҡырылды. Улар араһында ҡаланың 21-се мәктәбенән IX класс уҡыусыһы Асия Шәмиғолова һәм уның уҡытыусыһы Эльвира Салауат ҡыҙы Сафиуллина ла бар ине. Асия Шәмиғолова мәктәпкә барғанда уҡ үҙенең уҡыуға ынтылышы менән айырылып тора. Тырыш ҡыҙ тик “5” билдәләренә генә ѳлгәшә. Асияға бигерәк тә гуманитар фәндәр- йәмғиәтте ѳйрәнеү, тарих,...


text:
Башҡортостандан Сочиҙағы Олимпиадаға биш тонна юғары сифатлы бал оҙатылдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостандан Сочиҙағы Олимпиадаға биш тонна юғары сифатлы бал оҙатылды
Башҡортостандан Сочиҙағы Олимпиадаға биш тонна юғары сифатлы бал оҙатылдыФото: Олег Яровиков
Биш тонна юғары сифатлы балды бөгөн Өфөнән Сочиҙағы XХII ҡышҡы Олимпия һәм XI ҡышҡы Паралимпия уйындарына оҙаттылар.
Алдан хәбәр итеүебеҙсә, Башҡортостандың апитерапия һәм умартасылыҡ буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге республиканың бренд тауарын Сочиҙа үтәсәк Олимпия уйындарында күрһәтәсәк.
Башҡортостан ҡортсолары, Имеретин уйһыулығының «Бәрхәт миҙгелдәре» комплексы территорияһында 1 февралдән алып 16 мартҡа тиклем үтәсәк, «Рәсәй ынйыһы» махсус күргәҙмә–йәрминкәлә ҡатнашасаҡ.
«Олимпия» балы 150 грамдан алып дүрт килограмға тиклем пластик, быяла һәм ағас һауыттарға тултырылған. Дөйөм алғанда фасовкалау өсөн 68 төр тара ҡулланылған, уларҙың күп өлөшө – ағастан сувенир продукцияһы: биҙәкләнгән ағас мискәләр, биҙрәләр, туҙҙан тырыздар.
Балдан тыш, күргәҙмәлә һитә, һеркә һәм ҡорт елеме, шулай уҡ ҡортсолоҡ продукттарын ҡулланып дауалау-иҫкәртеү һәм косметика продукциялары тәҡдим ителәсәк. Бөтә донъя масштабындағы ярыштарҙың ҡунаҡтарына һәм ҡатнашыусыларға бөтәһе 150 төр тирәһе продукцияны тәҡдим итәсәктәр.
— Беҙҙең балдың 60 процент самаһы сувенир һауыттарға тултырылған. Күргәҙмәгә килеүселәр беҙҙең республика тураһында күберәк белһен өсөн беҙ махсус мәғлүмәт стендтары, шулай уҡ рус, инглиз һәм немец телдәрендә «Башҡортостан — Рәсәйҙең баллы төбәге» исемле буклет әҙерләнек, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт бюджет учреждениеһы етәксеһе Әмир Ишемғолов.
«Рәсәй ынйыһы» махсус күргәҙмә–йәрминкәлә илдең 17 төбәге ҡатнаша, улар, шул иҫәптән Башҡортостан да үҙенең бренд продукцияһын тәҡдим итәсәк. Маҡсат – сит ил ҡунаҡтарына Рәсәйҙе уның барлыҡ төрлөлөгөндә күрһәтеү.
Олимпия уйындары спортсылары һәм тамашасылары өсөн күргәҙмә–йәрминкә махус ағастан эшләнгән өйҙәрҙә урынлашасаҡ. Башҡортостан умартасылары ҡарамағына бирелгән ошондай ике өй «Бәрхәт миҙгелдәре» комплексы территорияһының төрлө өлөшөндә урынлашҡан.
Алдан күҙаллауҙар буйынса, Имеретин уйһыулығындағы күргәҙмә-йәрминкәһенә, урындағы халыҡты иҫәпкә алмағанда, Олимпиаданың 100 мең самаһы ҡатнашыусыһы һәм ҡунағы киләсәк.
— Бер үк ваҡытта бер урынға әллә күпме төрлө ил вәкилдәре йыйылған ошондай ҙур сарала беренсе тапҡыр ҡатнашабыҙ. Сәфәрҙән һөҙөмтә, әлбиттә, буласаҡ. Беҙҙең ҡатнашыу – Башҡортостандың милли колоритын, уның бренд продукцияһын күрһәтергә, артабан башҡорт балын Рәсәй һәм донъя баҙарында һатыу өсөн килешеү мөнәсәбәттәрен булдырыуға яҡшы мөмкинлек, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды агентлыҡтың әңгәмәләше.


text:
Өфөнөң Эшҡыуарҙар союзы бушлай консультациялар үткәрә
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Мартта Өфөнөң Эшҡыуарҙар союзы бушлай консультациялар ойоштора. «Башинформ» агентлығына Эшҡыуарҙар союзынан хәбәр итеүҙәренсә, 3 мартта юридик компания директоры Наталья Төхвәтуллина «Контрагенттар менән суд бәхәстәрен нисек булдырмаҫҡа: предприятиела дәғүәле эш» темаһына консультация уҙғара. 17 мартта «Респект» Хоҡуҡ компанияһының «Ҡыҙыу линия» хеҙмәте консультанты Ирина Ханнанова «Бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа һалым һалыуҙың үҙенсәлектәре» хаҡында лекция уҡый. 31 мартта Өфө хакимиәтенең Халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеү буйынса идаралыҡтың ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса бүлек етәксеһе Зифа Фазлиәхмәтова эшҡыуарҙарға «Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ предприятиелары өсөн ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында законды ғәмәлдә файҙаланыу» темаһы буйынса консультация бирә.
Консультациялар СССР-ҙың 50 йыллығы урамы, 84/1 адресы буйынса ойошторола.
Ҡатнашыу өсөн алдан яҙылырға кәрәк. Телефон: 241-47-44.


text:
Рәсәй Генераль Прокуратураһы мәғлүмәттәре буйынса, быйыл беренсе кварталда беҙҙең республикала “ришүәт алыу” статьяһы буйынса 38 енәйәт теркәлгән.
Ниңәлер кешелек үткәндәрҙән һабаҡ алмай, шул уҡ хаталарҙы ҡабатлауға юл ҡуя. Мәҫәлән, яҙғы ташҡын мәлендә йыл да кеше ғүмере өҙөлә. Быйыл да 1 Май байрамы берәүҙәр өсөн шатлыҡ килтерһә, икенселәр өсөн ҡайғыға әйләнде.
Кемерово ҡалаһындағы “Ҡышҡы сейә” күңел асыу үҙәгендәге фажиғә илдәге янғын хәүефһеҙлеге ҡануниәтенең үтәлешенә яңынан ныҡлы иғтибар талап ителеүен иҫкәртте. Республикала халыҡ күп булған урындарҙа, сауҙа һәм ял үҙәктәрендә янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләренең үтәлешен тикшереүҙәр башланды. Күҙәтеү органдары белдереүенсә, төбәктә лә был йәһәттән хәл-торош әллә ни шәптән түгел.
Республикала 2018 йылдың II кварталына ҡала округтарындағы, муниципаль райондарҙағы торлаҡтың бер квадрат метрының уртаса баҙар хаҡы раҫланды. Улар республикала даими йәшәгән һәм торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған кешеләргә бүленгән субсидияны иҫәпләү өсөн кәрәк.
Өфөлә республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 73 йыллығына арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаны.
Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Профсоюздар федерацияһы һәм республиканың Эш биреүселәр союзы предприятиеларға һәм ойошмаларға 15 майҙа – Халыҡ-ара ғаилә көнөндә – ғаиләле хеҙмәткәрҙәр өсөн эш көнөн бер сәғәткә ҡыҫҡартырға тәҡдим итте.
Башҡортостандан туғыҙ муниципаль мәктәпкәсә мәғариф ойошмаһы Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы үткәргән юридик берәмектәргә федераль ҡаҙнанан субсидия рәүешендә грант биреү буйынса конкурста ҡатнашты.
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа Башҡортостан закондары һәм норматив хоҡуҡ акттары йыйылмаһының 23-сө томы нәшерләүгә әҙерләнә. Унда 1943 йылғы документтар ингән. Китапты әҙерләү буйынса мөхәрририәт коллегияһына Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев етәкселек итә. Уның составына шулай уҡ республикалағы танылған тарихсылар, юристар инә.
Пленар ултырышта Дәүләт Думаһы депутаттары, Дмитрий Медведевтың кандидатураһын тикшереп, уны Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Башлығы вазифаһына раҫланы.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 104 Алға
Бит башына
Хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ!
2018 йылдың икенсе яртыһына Рәсәй почтаһы баҫмаларына ташламалы хаҡҡа яҙылыу буйынса ун көнлөк башланды. 10 майҙан 20-һенә тиклем гәзит-журналдарға арзаныраҡ хаҡҡа яҙылып ҡалырға ашығығыҙ, дуҫтар!


text:
Фото:
Археология һәм этнография музейына ике йөҙҙән ашыу бала килде
Фото:
Бөгөн Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Этнологик тикшеренеүҙәр институты, Өфөнөң Киров районы хакимиәте һәм «Йәшлек» ОДПКМ МУ-һы Археология һәм этнография музейында Асыҡ ишектәр көнө үткәрҙе.
Музейға Өфөнөң “Йондоҙ”, «Орбита», «Улыбка» һәм башҡа үҫмерҙәр клубынан 200-ҙән ашыу бала килде. Музей коллекциялары менән уларҙы институт хеҙмәткәрҙәре һәм волонтерҙар – М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары таныштырҙы.
Археология һәм этнография музейы спонсоры — «Урал Лото» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте балаларға «Йәшлек» ОДПКМ МУ-һы китапханаһы өсөн балалар ҙәбиәте комплектын бүләк итте.


text:
Ғинуар-март айҙарында төбәктә 500 мең квадрат метр самаһы торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған Фото: Олег Яровиков
Ғинуар-март айҙарында төбәктә 500 мең квадрат метр самаһы торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған
Ғинуар-март айҙарында төбәктә 500 мең квадрат метр самаһы торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Ғинуар-март айҙарында Башҡортостанда финанслауҙың бөтә сығанаҡтары иҫәбенә дөйөм майҙаны 494,8 мең квадрат метрлыҡ 5900 фатир сафҡа индерелгән. Был уҙған йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда 6,6 процентҡа аҙыраҡ, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Һәр мең кешегә 122 квадрат метр торлаҡ төҙөлгән.
Башҡортостандың торлаҡ төҙөлөшө структураһында халыҡтың өлөшө ҙур — 69,9 процент. Быйыл беренсе кварталда республика халҡы үҙ иҫәбенә һәм кредит алып 345,7 мең квадрат метрлыҡ 3105 шәхси йорт төҙөгән — 2015 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 1,5 процентҡа күберәк.
Торлаҡты сафҡа индереү буйынса республика Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында икенсе урында килә. Йән башына торлаҡ тапшырыу буйынса иһә Татарстан, Ульяновск өлкәһе, Удмурт Республикаһы һәм Мари Иле Республикаһынан ҡала бишенсе урында.


text:
Учалыла Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитеттың күсмә ултырышы үтә
Учалыла БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитетының күсмә ултырышы үтә.
Мәғариф һәм мәҙәниәт системаһы үҫешенә ҡағылышлы бер нисә закон проектын тикшереүҙән тыш, Комитет ағзалары «Башҡортостан Республикаһының физик культура һәм спорт өлкәһендәге ҡануниәт үҫеше перспективалары» түңәрәк өҫтәлендә лә ҡатнаша.
Түңәрәк өҫтәлдә республикала физик культура һәм спорттың торошо, шул иҫәптән Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һәм сит илдәрҙең ыңғай тәжрибәләре һөҙөмтәләренә нигеҙләнеп, был өлкәләге ҡануниәт үҫеше перспективалары тикшерелә.


text:
Константин Толкачев «Кадрҙар резервы» лауреаттарына ҙур өмөттәр бағлай
Бөгөн Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайы рәйесе Константин Толкачев «Кадрҙар резервы – илдең профессиональ командаһы» проекты лауреаттарына рекомендация хаттарын тапшырҙы. Күп һанлы дәғүәселәр араһынан киләсәктә лайыҡлы дәүләт эшмәкәрҙәре буласаҡ иң яҡшылары һайлап алынды, тип билдәләне ул.
— Беҙ һәр ваҡыт яңы талаптарға юлығабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Константин Толкачев. – Үҙгәреүсән ситуацияға тейешенсә яуап бирер өсөн идара итеүселәрҙең профессиональ командаһын сифатлы итеп әҙерләү зарур. Был мәсьәләне «Берҙәм Рәсәй»ҙең партия проекты «Кадрҙар резервы» хәл итәсәк. Бөгөн беҙ партияның был бурыстарын бойомға ашырыуҙа уңыш ҡаҙаныусыларҙың «илдең профессиональ командаһы» статусын алыуҙарына шаһит булдыҡ.
Константин Толкачев әйтеүенсә, ул проектта ҡатнашыусыларҙың әҙерлек кимәленә, оҫталыҡтарына һәм белемдәренә шатланды.
— Улар тулыһынса талаптарға яуап биргән кешеләр, тип иҫәпләйем, — тине ул. – Беҙ уларҙы ҡанатыбыҙ аҫтына алдыҡ, үҫергә ярҙам итәсәкбеҙ, улар дәүләт кимәлендәге мөһим бурыстарҙы хәл итергә ярайһы кимәлдә әҙер буласаҡ.


text:
Шаяндар һәм тапҡырҙар клубының «Асмандарға ашыу» республика фестивале Стәрлетамаҡта үтәсәк
Шаяндар һәм тапҡырҙар клубының «Асмандарға ашыу» республика фестивале бөгөн, 20 октябрҙә, Стәрлетамаҡ ҡалаһының Мәҙәниәт һарайында үтәсәк.
Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, икенсе йыл рәттән үткәрелгән сарала 10 команда ҡатнашасаҡ.
— Шаяндар һәм тапҡырҙар клубының «Асмандарға ашыу» шоу-фестивале күп сюрприздар әҙерләй – модалы командалар, шаяртыуҙар, көлкөлө номерҙар. Бүләктәрҙең береһе – ПреParty: бағыусыларҙан приздар һәм күстәнәстәр, — тип һөйләне байрамды ойоштороусылар – Стәрлетамаҡтың Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы хәрәкәте һәм клубтың «Асмандарға ашыу» командаһы.


text:
Башҡортостанда иҫке торлаҡ хужаларына буласаҡ йәшәү урыны хаҡында алдан хәбәр итәсәктәр – Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты форумы
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Башҡортостанда иҫке һәм авария хәлендәге йорттарҙа йәшәгән кешеләр ниндәй районға күсереүҙәрен алдан беләсәк. Был хаҡта Өфөлә уҙған БР Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабының киңәйтелгән ултырышында билдәле булды.
Көҙ көнө баш ҡалала авария хәлендәге өйҙәрҙә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты булышлығында белдереүҙәр барлыҡҡа килде.
— Әлегә йорттоң авариялы хәлендә булыуы һәм һүтеләсәге генә күрһәтелгән, ә унда йәшәүселәрҙе ҡайҙа күсереүҙәре тураһында мәғлүмәт юҡ. Кешеләрҙе ошо һорау нығыраҡ борсой, — тип билдәләне БР Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин был мәсьәлә 2015 йылдың беренсе кварталында хәл ителәсәк тип белдерҙе.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » “Карауанһарай” Олимпия утын ҡаршылау тантанаһында ҡатнашасаҡ
“Карауанһарай” Олимпия утын ҡаршылау тантанаһында ҡатнашасаҡ
19 декабрҙә Олимпия уты эстафетаһын ҡаршылаған мәлдә “Өфө” тимер юлы вокзалы майҙанында баш ҡаланың ижади коллективтары байрам концертын тәҡдим итәсәк. Унда Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының “Карауанһарай” төрөкөмө лә сығыш яһаясаҡ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Алмағастар сәскә атҡанда
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа емерек илде фиҙакәр күтәргән, юҡсыллыҡҡа зарланыу түгел, “аһ!” та итмәй балалар үҫтергән элекке яугирәләр күптәребеҙ зарланған бөгөнгө тормошто ожмахҡа тиң күрә. Сөнки яу яланы тулы ҡорбан ҡалыуына бер түгел, йөҙ шаһит булып, үлемдән ҡалған был инәйҙәр йәшәүҙе бар сағылышында – рәхәтлеге, ҡыйынлығы менән ярата. Үҙҙәрен түгел, илде, яҡындарын ҡайғыртып, бик аҙ менән ҡәнәғәт булып ғүмер уҙғарған инәйҙәргә бөгөн бары тик балаларының, ейәндәренең һөйөүе, улар һаҡлап ҡалған илдең иғтибары һәм ихтирамы ғына кәрәк.
Яҙмабыҙ шуларҙың береһе – 7-се автобатальон составында 2-се һәм 3-сө Украина фронттарында һуғышҡан Нәҡиә Зиннәт ҡыҙы Вәлиуллина һәм уның туптар шартлауы аҫтында тыуған оло һөйөүе хаҡында. Курск дуғаһы – Ворошиловград – Запорожье – Николаев – Киев – утлы был юлдарҙы хәрби машина руле артында үткән Нәҡиә Зиннәт ҡыҙы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Жуков ордены менән бүләкләнгән, бик күп миҙалдарға лайыҡ булған. Миәкә районы Йәнәби-Урсай ауылында йәшәүсе туҡһан бер йәшлек инәйҙең ваҡыт саңы ҡунған хәтер һандығында ҡан ҡойғос һуғыштың вәхшәтле күренештәренән бигерәк бәхетен осратҡан көндәре баҙығыраҡ һаҡланған. Йәшәү һәм һөйөүҙең ҡөҙрәте һуғыш һәм үлемдән мең мәртәбә көслөрәк булыуын дәлилләй яугир инәй яҙмышы.
“Сығарылыш кисәһенән һуң урман-ҡырҙарыбыҙҙы гиҙеп, хозурланып ҡайтып килһәк, ауыл советы янында халыҡ йыйылған. Ҡатын-ҡыҙҙар шым ғына илай, ирҙәр – борсоулы. “Һуғыш башланған!” – тиҙәр. Зәйтүнә, Фатима, Сажиҙә, Мәрйәм – биш әхирәтем менән оҙаҡ уйлап торманыҡ, иртәгәһен Миәкә район хәрби комиссариатына киттек. Кондратьев фамилиялы ир уҙаманы беҙҙе, үҫмерлектән сығып та бөтмәгән ҡыҙҙарҙы, көлөмһөрәп ҡаршы алды.
– Башығыҙ ҡәҙерле түгелме єллє, балалар? Һуғыш уйынмы ни?! – тине, йәлләп ҡарап.
– Башыбыҙҙан бигерәк ил ҡәҙерле! – тип яуап бирҙем мин. Ул арҡамдан тупылдатып һөйҙө:
– Ярай, күңелегеҙ булһын, исемлеккә яҙып ҡуям”. – Шулай тип һөйләй Нәҡиә инәй, алыҫ йылдар хәтирәләрен байҡап.
Исемлеккә ҡыҙҙарҙың ныҡышыуын тыңлап ҡына индерһәләр ҙә, 15 көндән бишеһенә лә саҡырыу ҡағыҙы килеп төшә. Уларҙы Миәкәнән Өфөгә, Өфөнән Ырымбурға оҙаталар. Таҙараҡ кәүҙәлеләрен шоферлыҡҡа уҡытырға һайлап алалар. Араларында Нәҡиә лә була.
Ҡыҫҡа курстарҙы тамамлаған ҡыҙ 7-се автобатальон составында Украинаға юллана:
– Дошман, аяуһыҙ һуғышып, Днепрҙы кисергә уҡтала. Бар көстө һалып, ҡаршы торорға тигән бойороҡ алдыҡ. Йылға өҫтө тулып, үле һалдаттар аға, һыу ҡан төҫөнә ингән...
Харьков эргәһендә ашығыс төҙөлөп ятҡан хәрби аэродромға көнө-төнө таш, балсыҡ ташыйбыҙ. Минең машинам колоннала бишенсе булып килә. Төндәрен, дошман иғтибарын йәлеп итмәҫкә тип, фараларҙы яндырмайбыҙ. Юлыбыҙ кескенә, әммә тәрән йылға күпере аша үтә ине. Күҙгә төртһәң дә бер ни күренмәгән ҡараңғы төндә ҡайтып килгәндә, машина менән шул йылғаға төшөп киткәнбеҙ. Көндөҙ генә унан имен-аман сыҡҡайныҡ, баҡһаң, немецтар күперҙе шартлатып ҡуйған. Алдағы дүрт машина тиҙлек менән барып, урталыҡҡа сумһа, бишенсе булып килгән минең машинамдың артҡы тәгәрмәстәре ярҙағы ағастарға эләгеү сәбәпле генә батмай ҡалғанмын.
Рулгә ятҡан хәлдә күкрәк ситлектәре йәнселгән, һушын юғалтҡан һылыуҙы саҡ тартып сығарып өлгөрәләр. Нәҡиә Зиннәт ҡыҙы үҙенең шул саҡта ла, колоннаны дошман самолеттары бомбаға тотҡан ваҡыттарҙа ла иҫән ҡалыуын мөғжизә урынына күрә: “Йәҙрәләр шартлап, туптар гөрһөлдәгән юлдар буйлап йөрөгәндә йәнем аяулы булды. Ҡыл өҫтөндәге ғүмеремдең өҙөлмәй ҡалыуы Хоҙайҙың сикһеҙ ҡөҙрәтенән генә тимәй, нимә тиһең инде!” 3-сө Украина госпиталендә бер нисә ай дауаланғандан һуң, яҡташыбыҙ хеҙмәтен дауам итергә үҙ часына ҡайта.
Артабан булған хәлде ул йәнә бары тик Хоҙай ебәргән мөғжизәүи бүләк тип һанай:
– Һаҡта торған саҡта ҡолағыма ишетелә икән тим, берәү йөрәккә май булып яғылыр туған телемдә: “Ћаумыһығыҙ!” – тип өндәшә. Күтәрелеп ҡараһам, әкиәттәребеҙҙә тасуирланған батыр кеүек башҡорт егете! Яғымлы ҡара күҙҙәренә бер бағыуым етте йәнемдең яртыһы ул икәнен аңларға.
Офицер Зиннәт Шаһиев Мәләүез районы Томансы ауылынан булып сыға. Ете-ят ерҙә һис уйламағанда үҙ ҡәүемеңде осратыу ниндәй бәхет, үҙ телеңдә һөйләшеү ниндәй танһыҡ һәм татлы икән! “Беҙ бергә буласаҡбыҙ! Йортобоҙ тирәләй алмағас баҡсаһы ултыртасаҡбыҙ. Яҙын алмағастар сәскә атҡанда, икәүләшеп ишек алдында таңын ҡоштар һайрауын тыңлаясаҡбыҙ!” – ти Зиннәт хушлашҡанда, ҡыҙҙы аптыратып.
“Ҡыҙыл мөйөштә осрашып йөрөй башланыҡ. Зиннәттең тәҡдим яһауы хаҡында рота командирына әйтеп, фатихаһын һорамаҡсы инем, беҙҙе балаларылай ҡурсалаусы командир: “Туҡта әле, ашыҡма. Бәлки, ауылында ғаиләһе барҙыр, башта хат яҙып белеш”, – ти. Томансы ауыл советынан Зиннәттең буйҙаҡ икәнлеге хаҡында хәбәр килеп төшкәс, ҡыуаныуымдың сиге булманы”.
1943 йылдың көҙөндә, яу тынып торған көндәрҙең береһендә, йәштәр, яуҙаштарын йыйып, гөрләтеп туй үткәрә. Ябай һалдат һыйынан торған табын артында командирҙары уларға никах таныҡлығы тапшыра. Был ҡағыҙҙы Нәҡиә апай иҫке ҡара ридикюлендә бөгөн дә күҙ ҡараһылай ҡәҙерләп һаҡлай. Йәш ғаиләгә барактан бүлмә бирәләр. “Ун көн һайын беҙҙе табиптар тикшереп тора ине. Сираттағы тикшерелеүҙә миңә табип: “Бәпес көтәһең. Эх, һин, дөлдөлдәй иреңде ҡалдырып ҡайтып китәһең инде!” – тине. Ә мин: “Һөйөнәм генә!” – тип яуапланым, сөнки Зиннәтемдең мине берәүгә лә алмаштырмаясағына, уның тоғролоғона мөкиббән китеп ышана һәм уға оҡшаған ҡара ҡашлы, ҡара күҙле малай табасағымды белеп, үҙемде күктең етенсе ҡатында тоя инем.
1944 йылда демобилизацияланып, тыуған яғына ҡайтҡан Нәҡиәнең көҙөн улы донъяға килә. Ҡойоп ҡуйғандай атаһына оҡшаған сабыйға Хәниф тип исем ҡушалар.
… Көндәрҙән-бер көндә өйҙә мейес аҡлап йөрөгән Нәҡиә тәҙрәгә күҙ һалһа, ҡапҡанан бәһлеүәндәй ирҙең килеп инеүен күреп ҡала. Аҡбурлы ҡулдарын һөртөргә лә онотоп, ул ишек алдына атылып сыға: “Зиннәтем!” Бөйөк Еңеүҙән һуң япон һуғышында ҡатнашҡан, ике тапҡыр яраланған, күкрәге тулы орден-миҙалдар таҡҡан ире уны шулай эҙләп таба. “Зиннәт ихатала уйнап йөрөгән йәш ярымлыҡ Хәнифте күтәреп алды ла ҡосағына ҡыҫты: “Был ҙур егет беҙҙең улыбыҙҙыр, Нәҡиә?” – тине ул. 1946 йылдың майындағы был көн ғүмеремдең иң бәхетле көнө булды”.
... Дим буйында йөҙйәшәр өйәңкеләр, бөҙрә талдарға һыйынып ҡына ултырған бер йорт яҙҙарын ап-аҡ сәскәгә күмелә. Алмағас сәскәһенә. Һуғышҡа тиклем агрономлыҡҡа уҡыған Зиннәт Шаһиев үҙ донъяһын гөлбаҡсаға әйләндереп кенә ҡалмай, ауыл халҡын да алмағас үҫтерергә өйрәтә. Ике яугир ѓүмерҙєрен мєѓрифєтселеккє арнай – оҙаљ йылдар балалар уљыта. Был бәхетле йортта тағы ике бала донъяға килә: Альфред һәм Лилиә. Һигеҙ йыл элек баљыйлыҡҡа күскән Зиннәтен хәтерләтә улар һомғоллоҡтары, һылыулыҡтары, яғымлы ҡараштары һәм кешелекле булыуҙары менән. Үкенескә күрә, эргәләрендә Хәниф ағайҙары юҡ, уның яҡты донъяларҙан йәшләй китеүе әсә йөрәгенә төҙәлмәҫ яра һалған.
Бөтмәҫтәй тойолған оҙон ҡышты ҡалала үткәреп, талсығып ҡайтҡан Нәҡиә инәй алмағастарҙың олондарын һыйпай... Аяуһыҙ ҡояштан, ҡаты һыуыҡтан, зәһәр елдән шырауланып бөткән ҡарт олондар быйыл да ҡышҡа бирешмәгән, шөкөр, иҫәндәр, бөрөләре шартлап асылырға тора. Тиҙҙән ишек алды ап-аҡ сәскәгә күмелер, тирә-яҡҡа башты әйләндерерлек хуш еҫ таралыр. Ошо саҡ иң илаһи мәл Нәҡиә инәй өсөн...
Альмира КИРӘЕВА.
Александр ДАНИЛОВ һәм ғаилә архивы фотолары.
Миәкә районы.
Теги:


text:
“Айыҡ ауыл - 2011” конкурсының һөҙөмтәләре буйынса һөйләшеүҙә район ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Л.Ҡ. Дәүләтшина һәм Баймаҡ телевидениеһында "Фатиха" тапшырыуын алып барған Р.Ш. Базикова, “Һаҡмар” гәзите журналисы Г. Иҫәнгильдина, ауыл хакимиәте ҡатнашты.
Был осрашыуҙа төрлө һорауҙар ҡаралды:
Осрашыу һуңынан “Өлгөлө йорт” исеме алыусы Гөлшат һәм Динар Ғәлиндар йортонда сәй табыны ойошторолдо.
“Ҡәйнәләр һәм килендәр”
Рәсәй Думаһына депутаттар һайлау көнө барыбыҙ өсөн дә оло байрамға әйләнде. Ошо оло ваҡиғаларға бәйләп, Ғәҙелбай ауылының иң абруйлы, татыу, күркәм ғаиләләре араһында “Өлгөлө ҡәйнәләр һәм килендәр” бәйгеһе үтте.
Бәйгелә бөтәһе 3 ғаилә, йәғни 3 ҡәйнә һәм 3 килен ҡатнашты. Бына улар:
1. Ҡәйнә кеше-Ғәлинә Зөһрә Гәббәс ҡыҙы, килене- Гөлшат Таңғатар ҡыҙы.
2. Ҡәйнә кеше-Илғыуатова Әлфиә Фәйзулла ҡыҙы, килене Разалина Ғәле ҡыҙы.
3. Ҡәйнә кеше- Ғәлинә Фәрзәнә Әхмәҙиә ҡыҙы, килене Миңлегөл Дәүләткирәй ҡыҙы.
Һәр ғаилә үҙҙәрен таныштырыуҙан башланы, шулай уҡ өҫтәлеңә реклама, йәғни 1 аш-һыу, ҡул эштәре, 1 газета сығарғандар. Бәйге барышында I Этҡол ауылы хакимиәте башлығы Гөлнур Йыһанур ҡыҙы “Иң өлкән һайлаусы” ны (Ҡасҡынова М.М. -85 йәш) һәм “Иң йәш һайлаусы” ны (Галин Х.Д. -18 йәш) бүләкләп китте. Килендәр спорт ярышында, ә ҡәйнәләр ваҡытҡа күҙ йыйып бәйләп һынатманылар. Ҡәйнә менән килен ҡатнашлығында ҡорама тегеүҙә өсөһө лә алдынғылар рәтендә булдылар. Бәйге концерт номерҙары менән үрелеп барҙы: Иҫәнғолов Миңлебай, Асанова Флюзә, Асанов Фирғәт олатайҙарҙың йырҙары һәр кемдең күңеленә хуш килде.
Жюри ағзаһы иҫтәлекле бүләктәр менән берлектә ошондай номинациялар бирҙеләр:
1. Ғәлина Зөһрә - “ Миһырбанлы ҡәйнә”, килен Гөлшат –“Булдыҡлы, егәрле”
2. Ғәлина Фәрзәнә- “Аҡыллы ҡәйнә”,килен Миңлегөл - “Стажлы килен”
3. Илғыуатова Әлфиә - “Оҫтабикә”,килен Розалина -“Моң һөйөүсе”.


text:
Башҡортостанда Тажик мәҙәниәте көнө уҙҙы
ӨФӨ, 2014 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә Мәҙәниәт йылы сиктәрендә Башҡортостан Республикаһында Тажик мәҙәниәте көнө уҙҙы. Ойоштороусылар – «И.Сомони исемендәге тажик милли-мәҙәни үҙәк» төбәк йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә БР Халыҡтар дуҫлығы йорто.
Аксаков исемендәге Мәҙәниәт һәм ял итеү баҡсаһында сағыу төҫтәр менән биҙәлгән майҙансыҡта байрам программаһы ойошторолдо. Сараның тантаналы өлөшөндә билдәләнгәнсә, Башҡортостанда 160-тан ашыу милләт дуҫ, татыу килешеп йәшәй. Улар араһында 2010 йылда халыҡтың иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы республикала 4000-дән ашыу тажик йәшәй. Улар күп кенә эшмәкәрлек өлкәләрендә һәм етештереү тармаҡтарында эшләй.
Байрам программаһында үҙҙәренең музыкаль номерҙарын Р.Нуриев исемендәге Өфө хореография колледжы уҡыусылары, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары, шулай уҡ «Элем» сыуаш вокаль ансамбле, иллюзионист Аргам Манукян, йырсы Шобухор Азизмамадов тәҡдим иттеләр. Тантана ҡунаҡтары алдында халыҡ-ара һәм республика конкурстары лауреаттары – «Нур» Өфө дәүләт татар театры актрисаһы Лина Ғәниева, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы Валентина Суходоева һәм башҡа артистар сығыш яһаны.
Бынан тыш, байрамға килгәндәр тажик милли аш-һыуынан – былауҙан һәм шашлыҡтан ауыҙ итә алды.
Билдәләп үтергә кәрәк, байрам Тажикстан Республикаһының Дәүләт бойондороҡһоҙлоғо көнө алдынан уҙҙы, ул йыл һайын 9 сентябрҙә билдәләнә. Дүшәнбелә ғәҙәттәгесә Тажикстандың бойондороҡһоҙлоғона арналған парад үтә.


text:
«Бөтә Өфө» каналының спорт тапшырыуҙары етәксеһе — Бөтә Рәсәй спорт киноһы һәм телевидениеһы фестивале еңеүсеһе Фото: Өфө хакимиәте сайтынан
«Бөтә Өфө» каналының спорт тапшырыуҙары етәксеһе — Бөтә Рәсәй спорт киноһы һәм телевидениеһы фестивале еңеүсеһе
«Бөтә Өфө» каналының спорт тапшырыуҙары етәксеһе — Бөтә Рәсәй спорт киноһы һәм телевидениеһы фестивале еңеүсеһе Фото: Өфө хакимиәте сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Бөтә Өфө» каналының спорт тапшырыуҙары етәксеһе Лилиә Шафиҡова Бөтә Рәсәй спорт киноһы һәм телевидениеһы фестивалендә «Спорт һәм йәмғиәт» номинацияһында еңеүсе исеменә лайыҡ булды. Журналистың «Спорт һәм шәхес» жанрындағы эштәре һәм «Бөтә Өфө» телеканалының яңылыҡтар сығарылышы абруйлы конкурстың финалына сыҡты. Улар фестиваль барған көндәрҙә Тольятти кинотеатрҙарында күрһәтелде.
«Спорт өлкәһендә эшләгән билдәле кинематографистар араһында беренсе булыу — минең өсөн ҙур мәртәбә. Был беҙҙең спорт редакцияһы өсөн юлдың башы ғына. Артабан ниндәй йүнәлештә үҫешергә кәрәклеген беләм», — тип билдәләне Лилиә Шафиҡова.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Мәскәү, Санкт-Петербург, Рязань, Углич, Һамар һәм башҡа ҡалаларҙың билдәле кинематографистары 70-тән ашыу эш тәҡдим иткән. Нигеҙҙә, улар — документаль, тулы метражлы фильмдар, спорт тураһында тапшырыуҙар.


text:
Башҡортостанда диоксин менән бысраныуға тикшереүҙәр Стокгольм конвенцияһына ярашлы башҡарыла
Башҡортостан Республикаһы –Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында тотороҡло органик бысраныу тураһындағы Стокгольм конвенцияһына ярашлы диоксин менән бысраныуға тулы масштаблы тикшереүҙәр үткәргән беренсе төбәк.
Бындай тикшереүҙәрҙе «Башҡорт республика фәнни-тикшеренеү экология үҙәге» дәүләт учреждениеһы ғалимдары алып бара.
Башҡорт ғалимдары проекттары хәҙер республиканан ситтә лә ғәмәлгә ашырыла. Чечен Республикаһы Хөкүмәте тотороҡло органик бысраныуҙар, диоксиндар һәм полихлорбифенилдарҙы мониторлау буйынса берҙәм эш итеүҙәре өсөн башҡорт тикшеренеүселәренә тәрән хөрмәтен белдерҙе. БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров исеменә Чечен Республикаһы Хөкүмәте Рәйесенең беренсе урынбаҫары Хәлид Вайхановтан рәхмәт хаты килде.
БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тәбиғәтте һаҡлау проектын тормошҡа ашырыу барышында төбәктең экология торошон билдәләүсе уникаль мәғлүмәттәр тупланған. Чечен Республикаһы – Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында тотороҡло органик бысраныу тураһындағы Стокгольм конвенцияһына ярашлы диоксин менән бысраныуға тулы масштаблы тикшереүҙәр үткәргән икенсе төбәк.


text:
Бәләкәй бизнесҡа өйрәтеү буйынса бушлай курстар ойошторола
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы менән берлектә бизнес менән шөғөлләнергә теләүселәр өсөн бушлай ҡыҫҡа ваҡытлы уҡыу курстары үткәрә. Курстар 6 декабрҙән 18-енә тиклем үтәсәк.
Программала — хужалыҡ хоҡуғы һәм граждандар закондары нигеҙҙәрен,бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына дәүләт ярҙамы механизмын, маркетинг һәм һалым һалыу системаларын, бухгалтерия иҫәбен ойоштороу һәм алып барыуҙы өйрәнеү, бизнес-план төҙөү буйынса практикум.
Ике аҙналыҡ курстар юғары уҡыу йорттарының сығарылыш курстары студенттары, эшһеҙ һәм эштән сығарыу янаған граждандар, шулай уҡ күптән түгел үҙ эшен асҡан һәм быйыл үҙ бизнесының башланғыс стадияһында субсидия формаһында финанс ярҙамы алған эшҡыуарҙар өсөн ойошторола.
Төркөмдәр Өфө һәм туғыҙ муниципаль берәмек: Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Ейәнсура, Йылайыр, Учалы, Хәйбулла райондары һәм Сибай ҡалаһы ҡала округының эшҡыуарҙар советтары эргәһендә комплектланасаҡ.
Ҡыҫҡа ваҡытлы уҡытыу курстары үткәреү мәсьәләләре буйынса Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы ҡарамағындағы Консалтинг һәм өҫтәмә профессиональ белем биреү үҙәгенә (347) 253-32-99 телефоны аша йәки e-mail: dpo.ugaes@mail.ru электрон адресы буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин.


text:
Башҡортостан тәүгеләрҙән булып Урман янғындарын һүндереү буйынса йыйылма планын яҡланы
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы Федераль урман хужалығы агентлығында тәүгеләрҙән булып Башҡортостан Республикаһының Урман янғындарын һүндереү буйынса йыйылма планын яҡланы. Был документ йыл һайын әҙерләнә һәм алдағы янғын хәүефһеҙлеге миҙгеленә әҙерлек эштәрендәге төп этаптарҙың береһе булып тора. Уға ярашлы 2012 йылда урман янғындарын һүндереүҙә файҙаланыласаҡ көстәр һәм средстволар билдәләнә.
Министрлыҡтың матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллиндың хәбәр итеүенсә, Республиканың урман фонды биләмәләрендәге янғындарҙы һүндереү буйынса йыйылма план урман янғындарын иҫкәртеүгә, уларҙың таралыуын сикләүгә, янғын хәүефһеҙлеген кәметеүгә, урмандарҙың янғындарға ҡаршы тороу һәләтен арттырыуға, шулай уҡ янғын сығанаҡтарын ваҡытында табыу һәм һүндереүгә йүнәлтелгән саралар комплексын үҙ эсенә ала.


text:
Республика Наркоконтроле бер айҙа алты наркоман водителде тотҡан
Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү буйынса федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығында бер ай барған «Хәүефһеҙ транспорт» акцияһына йомғаҡ яһалды. Уның дауамында наркополиция наркотиктар ҡулланған водителдәрҙе асыҡланы. Ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 110 водитель тикшерелгән, шуларҙың алтауһы наркотик ҡулланған булған. Улар – таксистар һәм шәхси машиналарында йөрөгән водителдәр. Уларҙың барыһы ла йыл ярымдан ике йылға тиклем транспортҡа идара итеү хоҡуғынан мәхрүм ителгән.
Пассажирҙар ташыуға айырым иғтибар бирелгән. Был акция һөҙөмтәһендә йәмәғәт транспорты хеҙмәткәрҙәренең наркотиктар ҡулланыу осраҡтары асыҡланмаған.
Водителдең наркотик матдәләр тәьҫирендә булыуына бәйле шик бар икән, наркополиция 8 800 347 20 30 һандары буйынса бушлай ышаныс телефонына шылтыратыуығыҙҙы һорай.


text:
Фото:
Благовещенда «Сүп-сар тапшыр – бүләк ал» экологик акцияһы старт алды
Фото:
Башҡортостанда үткәрелгән «Минең республикам» йәштәр экологик акцияһы сиктәрендә көн элгәре Благовещен ҡалаһында студенттар Өфө-Яңауыл автотрассаһы буйын сүп-сарҙан таҙартты, шулай уҡ «Сүп-сар тапшыр – бүләк ал» экологик проектының тәүге этабы үткәрелде. Был акция ҡала хакимиәте менән берлектә урындағы йәштәр менән ойошторола.
Өс сәғәт дауамында махсус билдәләнгән урындарҙа халыҡ ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын тапшырҙы, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына «Панорама» ҡала гәзите хеҙмәткәре Таһир Фәйзуллин. Волонтерҙар хәрәкәте активистары – Благовещендағы урта махсус уҡыу йорттары студенттары акцияла ҡатнашыусы өлкәндәргә — иҫтәлекле листовкалар һәм сувенирҙар, балаларға татлы приздар таратты.
Бындай сараның ҡалала тәүгә үткәрелеүенә ҡарамаҫтан, халыҡта ул ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, тип билдәләй «Панорама» ҡала гәзите хеҙмәткәрҙәре. Мәктәп уҡыусылары сарала айырыуса әүҙем ҡатнашты. Был көндө ҡаланы сүп-сарҙан таҙартыуға үҙ өлөшөн йөҙҙән ашыу кеше индерҙе.
Бының менән «Сүп-сар тапшыр – бүләк ал» экологик проекты тамамланмай, тип билдәләне муниципаль район хакимиәтенең йәштәр мәсьәләләре буйынса секторы мөдире Рөстәм Сәләхиев. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын ҡабул итеү райондың «Яратҡан таҙа ҡалам» экологик акцияһы тамамланғанға тиклем һәр йома һайын ойоштороласаҡ. Өҫтәүенә алдағы аҙнанан был сараға эре ауыл биләмәләре территорияларын да йәлеп итеү планлаштырыла.


text:
Республикала торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы бер йылға оҙайтылдыФото: Андрей Старостин
Республикала торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы бер йылға оҙайтылды
Республикала торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы бер йылға оҙайтылдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы йәнә бер йылға оҙайтылды. Был хаҡта бөгөн Хөкүмәт Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында белдерҙе.
— 2015 йылда Башҡортостан Республикаһының бөтә граждандары ла ошо системаға инеү осоро тамамланыр тип күҙалланғайны. Ағымдағы йылдан торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж граждандарҙы ғына әлеге программаға индереүҙе күҙаллағайныҡ. Ләкин программаны тормошҡа ашырыуҙы дауам итеү тураһында тәҡдим индерелде, сөнки әлеге көндә һәр кемдең ипотека кредитын алырға мөмкинселеге юҡ, — тине Рөстәм Мәрҙәнов.
Торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу системаһын артабан үҫтереү өсөн республика Хөкүмәте Бойороғо проекты әҙерләнгән.
2014 йылдың 1 апреленән Башҡортостанда Торлаҡ төҙөлөшөнә һаҡлыҡҡа аҡса һалыу программаһы эшләй башланы. Уға ярашлы, граждандар торлаҡтың бер өлөшөн түләү өсөн билдәле ваҡыт арауығында банк иҫәбендә аҡса йыя. Махсус иҫәпкә һаҡлыҡҡа һалынған суммаға йылына 1-1,5 процент күләмендә банк проценты өҫтәлеп барасаҡ. Йыйылған аҡсаларға 30 процент күләмендә республика ҡаҙнаһынан премия күсерелә. Аҡса туплау ваҡыты тамамланғас, программала ҡатнашыусыға 4,5 йылдан алып 9 йылға тиклем льготалы кредит бирелә.


text:
Баш ҡалала Десантсылар көнөн парашютсыларҙың күрһәтмә сығыштары менән билдәләйҙәр Фото: Андрей Старостин
Баш ҡалала Десантсылар көнөн парашютсыларҙың күрһәтмә сығыштары менән билдәләйҙәр
Баш ҡалала Десантсылар көнөн парашютсыларҙың күрһәтмә сығыштары менән билдәләйҙәр Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфө Һауа десанты ғәскәрҙәре көнөн киң билдәләй. Концерт программаһында парашютсыларҙың һәм һауа десанты ғәскәрҙәре ветерандарының күрһәтмә сығыштары ҡаралған.
Байрам саралары «Тулҡын» паркында Башҡортостанда тыуып үҫеп, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған десантсылар һәйкәленә сәскә һәм Дан гирляндаһы һалыуҙан башланды. Төп тантаналар 8 Март ҡасабаһында «Забельский» аэродромында старт алды.
Байрам геройҙарын ҡала һәм район хакимиәте вәкилдәре, «Башҡортостандың һауа десанты ғәскәрҙәре һәм махсус тәғәйенләнештәге отряды ветерандары» төбәк йәмәғәт ойошмаһы сәләмләне. Ҡотлауҙарға республика Эҙәрмән отрядтарының төбәк йәмәғәт фонды советы рәйесе, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы ағзаһы, подполковник Илдар Бикбаев ҡушылды. Ул Рязандәге армия генералы В.Ф.Маргелов исемендәге юғары һауа десанты училищеһын «Парашют-десант взводы командиры» белгеслеге буйынса тамамлаған. Илдар Бикбаев үҙе лә трюктар башҡарыу программаһында ҡатнашты.
Бөгөн ҡунаҡтарҙы мәҙәни-күңел асыу программаһы ла көтә, уның барышында арҡан тартыу, гер күтәреү кеүек төрлө ярыштар ҡаралған. Ҡул һуғышы буйынса күрһәтмә сығыштар була.
Сара сәнғәт оҫталары, ижади коллективтар һәм һәүәҫкәр башҡарыусылар ҡатнашлығындағы байрам концерты менән тамамлана. Ойоштороусылар — «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе.


text:
- Подробности
- Просмотров: 331
ҠАСҠЫН ҠУРҒАНДАРЫ, Бура мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 14—13 бб. ҡарай. Бишбүләк р‑ны Ҡасҡын а. көньяҡ-көнсығышҡа табан 0,5 км алыҫлыҡта Дим й. һул ярында урынлашҡан. 1965 й. А.М. Кинйәбаев тарафынан асыла һәм 1967 й. өйрәнелә, 1976 й. А.Х.Пшеничнюк, 1978—80 йй. Р.Ә.Ниғмәтуллин тикшерә. Ҡурғанлы ҡәберлектәргә ҡарай (диам. 11—23 м, бейеклеге 0,2—1,2 м). 36 ҡурғандан тора, 27‑һе (65 ҡәбер) ҡаҙылған. Өйрәнелгән ҡурғандарҙың күпселегендә 1—4, икеһендә — 10 һәм 15 ҡәбер булған. Мәйеттәр тура мөйөшлө ҡәбер соҡорҙарында һул ҡабырғаһына бөгәрләнгән килеш һалып, башы м‑н төньяҡҡа ҡаратып (көнсығышҡа йәки көнбайышҡа ауыштырып) ерләнгән. 6 парлап ерләү осрағы теркәлгән; мәйеттәр һул йәки уң ҡабырғаһына һалып, башы м‑н төньяҡҡа ҡаратып ерләнгән. Бер ҡәберҙән торған ҡурған айырылып тора. Мәйет һул ҡабырғаһына бөгәрләнгән килеш һа- лып, башы м‑н төньяҡ-көнсығышҡа ҡаратып ерләнгән; соҡор өҫтө бүрәнә һәм туҙ м‑н ҡапланған, төбөнә аҡбур һәм үлән түшәлгән. Керамика тешле штамп, һырҙар баҫып кәкерсәктәр һәм өсмөйөштәр м‑н биҙәлгән банка рәүешендәге һауыттарҙан ғибәрәт. Ҡәберҙә ш. уҡ бронза беләҙектәр, муйынсаҡтар, ҡаптырмалар, сикә сулпылары (ш. иҫ. алтын фольга м‑н тышланғандары), балыҡтың умыртҡа һөйәгенән эшләнгән муйынсаҡтар, йәнлектәрҙең ҡаҙыҡ тештәре һәм тырнаҡтарынан эшләнгән сулпылар табылған. Ҡомартҡы материалдары Археология һәм этнография музейында һаҡлана.
Әҙәб.: Морозов Ю.А., Нигматуллин Р.А. Погребальные памятники срубной культуры бассейна реки Дёма (Башкирское Приуралье). Уфа, 2003.
Ю.А.Морозов
Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев


text:
- Подробности
- Просмотров: 555
ГАЗ ТУРБИНАЛЫ ҠУЛАЙЛАМА, яғыулыҡ энергияһын механик, электр һ.б. төр энергияға әүерелдерә. Г.т.ҡ. төп блоктары булып газ турбиналы двигатель һәм функциональ күсергес агрегат (компрессор, ҙур ҡеүәтле электр генераторы һ.б.) тора. Башлыса углеводород газда һәм дизель яғыулығында, ш. уҡ биогазда, спиртта, ваҡ дисперслы күмер саңында, ағасты ҡоро килеш ҡыуыу продукттарында һәм башҡа яғыулыҡ материалдарында эшләй. Г.т.ҡ. йыйнаҡ, тирә-яҡ мөхиткә зарары юҡ, автоматлаштырылған идара итеү системаларын ойошторорға мөмкинлек бирә. Файҙаланылған күсергес агрегаттың тәғәйенләнешенә ҡарап мелиорацияла (турбонасостар), газ сәнәғәтендә (газ ҡыуыу станциялары), химия сәнәғәтендә (газ компрессорлы агрегаттар), металлургияла (турбиналы һауа өрҙөргөстәр), энергетикала һ.б. ҡулланыла. Башҡортостанда төрлө тәғәйенләнешле Г.т.ҡ. “Мотор” ҒПП-нда эшләнә. 1999 й. электр һәм йылылыҡ энергияһын алыу өсөн ГТЭ10/95 энергетика ҡулайламаһы уйлап табыла (А.А.Рыжов, А.Ә.Сәлихов, А.М.Әхмәтйәнов һ.б.) һәм “Башкирэнерго” ААЙ пр‑тиеларында индерелә. 2000 й. алып Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә АЛ‑31СТ, АЛ‑31СТЭ Г.т.ҡ. етештерелә, улар “Газпром трансгаз Уфа” ЯСЙ һәм “Башкирэнерго” ААЙ пр‑тиеларында газ йөрөтөү һәм электр энергияһы эшләп сығарыу өсөн файҙаланыла (ҡара: табл.).
Х.С.Ғүмәров, Ш.Р.Әбдерәшитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов
Башҡортостанда етештерелгән газ турбиналы ҡулайламалар


text:
Бразилия
Брази́лия (Brasil), рәсми исеме Брази́лия Федерати́в Республика́һы (República Federativa do Brasil) — Көньяҡ Америкалағы иң ҙур ил.
Йөкмәткеһе
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бразилия — Латин Америкаһының иң ҙур дәүләте, Көньяҡ Америка ҡитғаһының яртыһын тиерлек алып тора. Төньяҡтан — Венесуэла, Гайана, Суринам, көньяҡтан — Уругвай, көнбайыштан — Аргентина, Парагвай, Боливия һәм Перу, төньяҡ-көнбайыштан Колумбия илдәре менән сиктәш. Төньяҡ һәм көнсығыш ярҙарын Атлантик океан йыуа. 8,5 миллион квадрат километрҙан ашыу, был донъялағы бөтә ҡоро ер майҙанының 5,7 процентын тәшкил итә. Бразилия — ҙурлығы буйынса Ер шарында бишенсе ил. Рәсәй, Канада, Ҡытай һәм Америка Ҡушма Штаттарынан ғына ҡалыша.
Тарихы һәм атаманың килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был ил территорияһында тәүге кешеләр 17 мең йыл элек йәшәгән. Ә цивилизация вәкилдәре тарафынан ул 1500 йылда асыла. Әгәр Христофор Колумб Һиндостанға ниәт иткән сәйәхәте барышында Американы осраҡлы рәүештә генә асһа, португал диңгеҙсеһе Педру Алвареш Кабрал иһә (европалыларҙан иң тәүҙә шул аяҡ баҫа был биләмәгә) көнбайыш йүнәлеште һайлағанға күрә Көньяҡ Америка ярҙарына килеп сыға. Ул шулай шомло Африканы урап үтергә теләгән. Һөҙөмтәлә картала Бразилия пәйҙә була. Өс йылдан да һуңламай был дәүләт Португалияның колонияһына әйләнә. Португалдар Педру Кабралдың асышының мөһимлеген шунда уҡ аңлай: Бразилия тиҙ арала буяу, мебель, музыка ҡоралдары эшләү өсөн ҡулланылған ҡиммәтле ағас менән тәьмин итеүсе ҙур илдәрҙең береһе булып китә. Әйткәндәй, юрауҙарҙың береһе буйынса, илдең исеме лә ошо сеймалға бәйле килеп сыҡҡан. Португалдар был ағасты пау-бразил (йәғни «бразил ағасы») тип атаған.
Биләмәһен ярайһы уҡ үҙләштергәс, бынан шәкәр ҡамышы һәм ҡәһүә, һуңғараҡ бик сифатлы алтын сығарыла башлай. Бөгөнгәсә Бразилия — ҡәһүә менән сауҙа итеүсе донъялағы иң ҙур дәүләт.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был илдең тәбиғәте йылға-күлдәргә, тау-урмандарға, үҙенсәлекле үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһына бай. Бразилия тәбиғәте йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә лә матур һәм ҡабатланмаҫ, хатта ожмах мөйөшөнә тиңләйҙәр уны. Илдең төньяғынан экватор һыҙығы үтә, көньяғында — тропик климат. Майҙанының шаҡтай ҙур өлөшөн Амазонка уйһыулығы алып тора.
Археологтар тикшеренеүҙәренә ярашлы, Амазония ҡасандыр ҙур диңгеҙҙең төбө булған. Әлеге ваҡытта ла бында кеше аяғы баҫмаған урындар бар.
Бразилия экваторға яҡын булғанға, йыл әйләнәһенә йәй тора тиерлек: уртаса йылылыҡ — 25 — 28 градус. Көньяҡта, тауҙарҙа, һалҡыныраҡ, урта өлөшөндә күберәк ҡоролоҡ күҙәтелә. Ҡыш йәйҙән ныҡ ямғырлы булыуы менән айырыла.
Көньяҡ ярымшарҙа урынлашҡанға күрә, бында миҙгелдәр ҙә аҫтан өҫкә түңкәрелгән. Мәҫәлән, көҙ март-апрелгә тура килә. Был осорҙа байрамдар аҙ икән, сөнки бар халыҡ ҡәһүә уңышы йыя. Ҡыҙыҡ: бразилиялар үҙҙәре какао ярата. Шулай уҡ улар күпләп алма һәм башҡа экзотик емештәр үҫтерә.
Майҙан авгусҡа тиклем ҡыш һуҙыла. Тап ошо ваҡыт джунглиҙар буйлап сәйәхәт ҡылыу өсөн иң уңайлы мәл һанала. Ҡышҡыһын ягуар, пума, оцелот һымаҡ йыртҡыс йәнлектәр йыуашыраҡ була, шырлыҡтарҙа йәшенә. Ә маймылдарҙың күплегенә, ысынлап та, хайран ҡалырлыҡ: мартышка, баҡраҡ маймыл (ревун), кәрлә, таҡырбаш уакари һәм башҡалар. Быларҙан тыш джунглиҙа иң йыртҡыс ҡош гарпияны, кайманды һәм дәү анаконданы осратырға мөмкин.
Төньяҡ ярымшарға көҙ сентябрҙә аяҡ баҫҡанда, Көньяҡ ярымшарҙа яҙ килә. Йәшенле ҡойма ямғырҙар башлана. Тәбиғәт яңыра, ә тропиктар сәскәле балаҫҡа әүерелә. Айырыуса орхидей еҫе иҫертә, йөҙҙән ашыу төрлө кактус һәм пальмалар, гевея һәм ғәжәйеп матур аҡ томбойоҡтар күҙҙең яуын ала.
Бразилияла декабрҙән мартҡа тиклем йәй мәлендә һыу инәләр. Яңы йыл миҙгелдең иң төп байрамы булып иҫәпләнә. 31 декабрҙә аҡтан кейенәләр, бер-береһенә бүләк бирешәләр, кисә үпкәләшһәләр — бөгөн ярашалар.
Риолағы карнавал — февралдә уҙа, был ҙур ваҡиға. Донъя күләмендәге ваҡиға, сөнки самба, тыйылғыһыҙ күңел асыу байрамына миллионлаған турист йыйыла
Халҡы һәм теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бразилияла хәҙерге көндә 201 миллиондан ашыу кеше йәшәй. Халҡының һаны буйынса Ер шарында 5-се урынды биләй. Этник составына килгәндә, бразилиялыларҙың яртыһынан күберәге — аҡ тәнлеләр, 40 процент тирәһе — мулаттар, ҡалғандары — индейҙар, негрҙар һәм Азиянан күсеп килеүселәр.
Бразилия — күп телле ил, хәҙерге ваҡытта бында, күсеп килеүселәрҙе лә, ерле халыҡ индейҙарҙы ла иҫәпкә алғанда, 175-тән ашыу телдә һөйләшәләр. Әммә төп, берҙән-бер рәсми теле булып португал теле һанала. Ҡайһы бер ҡәбиләләрҙән тыш, бразилиялыларҙың барыһы ла португалса белә.
Европа иммигранттарының теле башлыса герман (немец), роман (француз, итальян, испан) һәм славян (поляк, украин, урыҫ) төркөмдәренә ҡарай. Һуңғы осорҙа япондар, корейҙар һәм ҡытайҙар төйәк итә башлаған.
Мәғариф һәм мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Белем биреү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Илдә мәктәпкәсә белем алыу мотлаҡ түгел. Ә башланғыс (төп) белемгә эйә булыу өсөн 8 йыл уҡырға кәрәк. Мәғариф буйынса мәсьәләләрҙе көйләгән ил Конституцияһына ярашлы, һәр кем башланғыс белем алырға тейеш, һәм ул бушлай. Ҡуйылған талаптарҙың үтәлешенә ата-әсә генә түгел, дәүләт үҙе лә яуап бирә. Өлкәндәр яғынан күҙәтеү етешмәгәнгә йә булмағанға күрә, балалар мәктәпкә йөрөмәһә, был ҙур бәләгә әүерелә. Шулай уҡ ярлы ата-әсәнең балаһын уҡыу йылына әҙерләргә һәм белем йортона ебәрергә аҡсаһы булмаһа, етди мәсьәлә килеп тыуа. Ошо сәбәптәр арҡаһында белем алырға ярҙам итеү урынына, киреһенсә, эшкә егәләр кесе бразилиялыларҙы. Закон буйынса 16 йәштән бәләкәй булғандарҙы хеҙмәткә йәлеп итергә тыйылһа ла.
Бразилияла урта белем алыу өсөн тағы 3 йыл уҡырға кәрәк, әммә был мотлаҡ түгел. Бындай мәктәптәргә аҡсаны башлыса штаттар һәм муниципалитеттар бүлә. Шуға күрә белем сифаты ла финанс мөмкинлеккә бәйләнгән.
Юғары белемде лә барыһы ла алмай, сөнки ул теләк буйынса. Дипломлы белгес булыу өсөн 4 — 6 йыл уҡырға кәрәк. Дәүләт учреждениелары менән бер рәттән шәхси уҡыу йорттары ла байтаҡ бында. Ләкин улар түләүле һәм белем алыу бик ҡиммәткә төшә: хаҡтар 50-нән алып (бәләкәй ҡалаларҙа) 500 долларға тиклем (ҙур ҡалаларҙа) тирбәлә.
Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө этник төркөмдәр һәм халыҡтарҙың — американлылар, европалылар, бразилиялылар — мәҙәниәттәренең ҡушылмаһы Бразилияға уникаль мәҙәни мираҫ алып килгән. Шулай ҙа португалдарҙың йоғонтоһо әле булһа һиҙелерлек. Илдә ҡатнаш мәҙәниәттәрҙән барлыҡҡа килгән халыҡ ижады көслө үҫешкән. Әҙәбиәткә ҙур урын бирелә, шағирҙары күп. Һынлы сәнғәт, көршәк яһау сәнғәте лә киң таралған. Төрлө йүнәлештәге йыр-моңдо үҙ итәләр. Иң таралған бейеүҙәре — самба (индейҙар, португалдар һәм африкандарҙың төрлө ритмдары һәм йырҙары ҡушылмаһы).
Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң таралған спорт төрө булып, әлбиттә, футбол (мини-футбол, пляж футболы, футзал һәм башҡалар) һанала. Халыҡтың яртыһынан күберәге ошо уйын менән мауыға. Бразилияның футбол командаһы бөтә донъя чемпионаттарында (21 тапҡыр) ҡатнашҡан, биш мәртәбә еңгән.
Икенсе урында — волейбол. Волейболсылары ике тапҡыр — Олимпия, ун бер мәртәбә донъя чемпионы исемен яулай.
Автоспортты ла яраталар бында. «Формула — 1» бәйгеһендә төрлө йылдарҙа илдең өс уҙышсыһы пьедесталдың иң юғары баҫҡысына күтәрелә.
Административ ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бразилия 26 штатҡа һәм 1 федераль округҡа бүленә
- Акри (Acre)
- Алагоас (Alagoas)
- Амазонас (Amazonas),
- Амапа (Amapá)
- Баия (Bahia)
- Гояс (Goiás)
- Мараньян (Maranhão)
- Мату-Гросу (Mato Grosso)
- Мату-Гросу-ду-Сул (Mato Grosso do Sul)
- Минас-Жерайс (Minas Gerais)
- Пара (Pará)
- Параиба (Paraíba)
- Парана (Paraná)
- Пернамбуку (Pernambuco)
- Пиауи (Piauí)
- Рио-де-Жанейро (Rio de Janeiro)
- Риу-Гранди-ду-Норти (Rio Grande do Norte)
- Риу-Гранди-ду-Сул (Rio Grande do Sul)
- Рондония (Rondônia)
- Рорайма (Roraima)
- Санта-Катарина (Santa Catarina)
- Сан-Паулу (São Paulo)
- Сеара (Ceará)
- Сержипи (Sergipe)
- Токантинс (Tocantins)
- Эспириту-Санту (Espírito Santo)
Унан башҡа Бразилия 5 регионға бүленә.
Торамалар (йәшәү пункттары)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бразилия — юғары урбанизациялы дәүләт. Бразилия география һәм статистика институтының (БГСИ) мәғлүмәттәре буйынса — ундан һигеҙ кеше ҡалала йәшәйҙәр. Ҙур ҡалалары Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Белу-Оризонти, Форталеза, Бразилия.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ф. ҒАФАРОВ. Бразилия – футбол, ҡәһүә, карнавалдар иле. Йәншишмә. Балалар һәм үҫмерҙәр гәзите.01.08.2014
- Тематический номер журнала «Вокруг света» о Бразилии (май 2009).
- Бразилия в энциклопедии «Кругосвет».