text:
- Подробности
- Просмотров: 298
ҠОРМАНТАУ ТОРАҒЫ, Ҡара Абыҙ мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 4—2 бб. ҡарай. Ғафури р‑ны Ҡормантау а. көньяҡҡа табан 2 км алыҫлыҡта Ҡормантау һыртында урынлашҡан. 20 б. 20‑се йй. М.И.Касьянов тарафынан асыла, 1954—55 йй. Һ.В.Йосопов, 1979 й. А.Х.Пшеничнюк өйрәнә. Майҙаны яҡынса 27 мең м2, 56 м2 ҡаҙылған. Ҙур көл өйөмөнән торған беленер-беленмәҫ ур табылған. Керамика Ҡара Абыҙ мәҙәниәте (муйыны һәм яурындары тирәләй бәләкәй генә соҡорло биҙәк, һырҙар, тешле штамп эҙе баҫылған туҫтаҡ рәүешендәге түңәрәк төплө), Ананьин мәҙәниәте (муйыны тирәләй бау эҙе м‑н биҙәлгән туҫтаҡ рәүешендәге түңәрәк төплө) һәм “Ғафури тибындағы” (ҡыҫҡа киң муйынлы ҡалын тышлы көршәк рәүешендәге) һауыттарҙан ғибәрәт. Тораҡта бронза тәңкәләр һәм уҡ башаҡтары, балсыҡ орсоҡбаштар, тимер ҡылыс, һөйәк гарпундар, тишкестәр һәм тире эшкәртеү ҡоралдары, хайуан һөйәктәре табылған. Халҡы малсылыҡ (башлыса ваҡ мал һәм йылҡы үрсеткәндәр), игенселек, һунарсылыҡ (нигеҙҙә, бурһыҡ, ҡондоҙ, ҡуян, ҡабан, төлкөгә һунар иткәндәр) м‑н шөғөлләнгәндәр. Ҡомартҡы Ананьин һәм Ҡара Абыҙ мәҙәниәттәре халҡының үҙ-ара бәйләнеше, Ағиҙел й. басс. күсмә сит ҡәбиләләрҙең килеп ултырыу процестарын сағылдыра. Ҡ.т. материалдары Археология һәм этнография музейында һаҡлана.
Әҙәб.: Юсупов Г.В. Древнейшие поселения Гафурийского района БАССР //Башкирский археологический сборник. Уфа, 1959; Пшеничнюк А.Х. Новые материалы с поселений Гафурийского района //Поселения и жилища древних племён Южного Урала: сб. науч. тр. Уфа, 1983.
А.Х.Пшеничнюк
Тәрж. М.В.Хәкимова


c: text/html

text:
Фото:
Ағиҙелдә иң төҙөк торлаҡ территорияһын һайлайҙар
Фото:
Ағиҙелдә ҡала Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ инициативаһы буйынса «Иң яҡшы ихата», «Иң яҡшы подъезд» һәм «Йорт буйынса иң яҡшы староста» исеменә смотр-конкурс ойошторолдо.
Ул ҡала халҡының мәҙәни кимәлен күтәреү, уларҙы үҙ йорттарына һәм ихаталарына һаҡсыл ҡарарға өйрәтеү, кешеләрҙе торлаҡ фондын һаҡлауҙы тәьмин итеүгә, йорт алды территорияларының санитар һәм эстетик торошон яҡшыртыуға йәлеп итеү маҡсатында үткәрелә.
Кешеләргә яҡшы баһа алыу өсөн үҙ ихаталарын һәм подъездарын төҙөкләндереүҙә әүҙем ҡатнашырға, бында зирәклек, уйлап табыу һәләте һәм ижади фантазия күрһәтергә кәрәк.
Һәр номинацияла тәүге өс еңеүсе приз сифатында мең ярым, бер мең һәм биш йөҙ һум аҡса аласаҡ.
Конкурсҡа йомғаҡ яһау 15 сентябрҙән 1 ноябргә тиклем үткәреләсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Республика делегацияһы бөтә Рәсәй туристик ойошмалар съезында ҡатнашты
Башҡортостандың VII «Интурмаркет-2012» халыҡ-ара туристик күргәҙмәһендә тәҡдим ителгән экспозицияһы менән форумдың икенсе көнөндә Рәсәйҙең йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Виталий Мутко, министр урынбаҫары Надежда Назина, Туризм буйынса федераль агентлыҡ Александр Радьков һәм башҡа дәүләт власы органдары вәкилдәре ҡатнашты. Делегацияны Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев ҡаршы алды.
«Интурмаркет-2012» күргәҙмәһе сиктәрендә беренсе бөтә Рәсәй йәмәғәт туристик ойошмалар съезы ойошторолдо, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына дәүләт комитетының матбуғат секретары Лилиә Ғабрахимова. Унда Туризм буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Александр Радьков, Рәсәй туроператорҙары ассоциацияһының башҡарма директоры Майя Ломидзе, шулай уҡ халыҡ-ара һәм Рәсәй йәмәғәт туристик ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты.
Башҡортостан исеменән съезда төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, Башҡортостандың Туриндустрия союзы вәкилдәре, республиканың алдынғы туроператорҙары ҡатнашты.
Европала йәмәғәт ойошмаларының эш тәжрибәһе хаҡында Европа туристик ойошмалар ассоциацияһы етәксеһе Ник Гринфилд һөйләне. Рәсәй Туриндустрия союзы вице-президенты Сергей Корнеев коммерцияға ҡарамаған туристик ойошмаларҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәре һәм проблемалары, шулай уҡ туризм өлкәһендә дәүләт-шәхси партнерлыҡ тураһында һөйләне. Сергей Корнеев билдәләүенсә, Рәсәй Туриндустрия союзы төрлө дәүләт власы органдары менән хеҙмәттәшлек итә. Улар араһында: Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы, Федераль суд приставтары хеҙмәте, Федераль миграция хеҙмәте, Эске эштәр министрлығы, федераль мәҙәниәт учреждениелары һәм башҡалар. Туристарҙың ялын тейешле кимәлдә ойоштороу маҡсатында, шулай уҡ был өлкәлә проблемалар килеп тыумаһын өсөн, туристар өсөн уңайлы шарттар булдырыу зарур, тип билдәләне үҙенең сығышында Сергей Корнеев.


text:
Күмертауҙа тимер юл аша юл үткәргес төҙөлә башлаясаҡФото: Олег Яровиков
Күмертауҙа тимер юл аша юл үткәргес төҙөлә башлаясаҡ
Күмертауҙа тимер юл аша юл үткәргес төҙөлә башлаясаҡФото: Олег Яровиков
Күмертауҙа киләһе йылда тимер юл аша юл үткәргес төҙөлә башлаясаҡ. Был хаҡта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡала активы менән осрашыуҙа хәбәр итте.
— Проектлау эштәре тамамлана, бының менән Ырымбурҙан килгән белгестәр шөғөлләнә, — тип хәбәр итте республика Президенты. – Быйыл был маҡсаттарға өс миллион һумдан ашыу аҡса бүленде. Алдағы йылда юл үткәргес төҙөлә башлаясаҡ, тип ышанам. Эштәрҙе тамамлау өсөн күпме ваҡыт кәрәклеген конкурста еңгән подрядсы билдәләйәсәк. Төҙөлөш эштәренә яҡынса йөҙ миллион һум аҡса кәрәк буласаҡ. Шул уҡ ваҡытта республика бюджетынан яҡынса 60 миллион һум бүленеүе ихтимал. Беҙҙең өсөн был мәсьәлә үтәй алмаҫлыҡ түгел, был эште башҡарасаҡбыҙ.


text:
Винсент Ван Гог
Винсе́нт Ви́ллем Ван Гог (нидерл. Vincent Willem van Gogh, 30 март 1853, Бреда янындағы Грот-Зюндерт, Нидерланд — 29 июль 1890, Овер-сюр-Уаз, Франция) — бөтә донъяға танылған Нидерланд рәссамы-импрессионист.
Йөкмәткеһе
Бала сағы һәм үҫмер йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Винсент Ван Гог Нидерландта Бельгия сигенән йыраҡ булмаған Төньяҡ Брабант провинцияһының Грот-Зюндерт ауылында 1853 йылдың 30 мартында иртәнге сәғәт 11-ҙә тыуа. Винсенттың атаһы Теодор Ван Гог була, әсәһе Гаагала ихтирамлы китап төпләүсе һәм һатыусы ҡыҙы Анна Корнелия Карбентус була. Теодор һәм Анна ғаиләһендә Винсент икенсе бала иҫәпләнә. Исемен, бөтә ғүмерен протестант сиркәүенә бағышлаған, атаһы яғынан олатаһы хөрмәтенә бирәләр. Теодор һәм Анна был исемде Винсенттан бер йыл алда тыуған беренсе балаларына бирә, тик ул беренсе көндә үк үлә. Шулай итеп Винсент, икенсе бала булып тыуһа ла, ғаиләлә өлкәне була. Винсентҡа дүрт йәш саҡта, 1857 йылдың 1 майында, ҡустыһы Теодорус Ван Гог (Тео) донъяға килә. Бынан тыш Винсенттың Кор (Корнелис Винсен)т исемле ҡустыһы (17 май 1867), һәм өс һеңлеһе — Анна Корнелия (17 февраль 1855), Лиз (Элизабет Губерта, 16 май 1859) һәм Вил (Виллемина Якоба, 16 март 1862) була.
Бер туғандары Винсентты үҙ һүҙле, ауыр һәм «сәйер ҡылыҡлы» ялҡытҡыс бала булды тип хәтерләй. Был балала башҡаларҙан айырылып торған ниндәйҙер сәйерлек бар һәм ,башҡа балалрҙан айырмалы,уға минең күңелем ятманы , унан лайыҡлы кеше сығыуына мин шикләнә инем , тип хәтерләй гувернаткалары. Ғаиләнән ситтә, киреһенсә, Винсент холҡоноң икенсе яғын күрһәтә, ул тыныс холоҡло, етди һәм уйланыусан була. Ул бөтөнләй тиерлек башҡа балалар менән уйнамай. Ауылдаштары алдында киң күңелле, алсаҡ, иғтибарлы, мәрхәмәтле, һөйөкөмлө һәм баҫалҡы бала була. 7 йәш тулғас ауыл мәктәбенә уҡырға бара, тик бер йылдан уны мәктәптән алалар, һәм һеңлеһе Анна менән уны өйҙә гувернантка уҡыта.
1864 йылдың 1 октябрендә ул Завебергҡа интернат-мәктәпкә китә. Өйҙән китеү бик күп ғазап кисереүҙең сәбәбе була, өлкәнәйгәс тә ул быны онота алмай. 1866 йылдың 15 сентябренән Тилбургта Виллем II интернат-колледжында уҡый башлай. Винсентҡа француз, инглиз, немец телдәре еңел бирелә. Шунда ул рәсем төшөрөү дәрестәрен ала. 1869 йылдың мартында Винсент ҡапыл уҡыуҙы ташлап, ата йортона ҡайта. Ошоноң менән уның белем алыуы тамамлана. Ул бала сағын: «Минең бала сығым күңелһеҙ, һыуыҡ һәм буш булды…»,- тип хәтерләй.
Сауҙа фирмаһында эшләү һәм миссионер эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1869 йылда Винсент Goupil & Cie исемле эре художестволы- сауҙа фирмаһының Гаага филиалына эшкә урынлаша. Шунда дилер сифатында дәрес ала. Буласаҡ рәссам тырышып эш башлай, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә, һәм 1873 йылдың июлендә уны Goupil & Cie фирмаһының Лондондағы филиалына күсерәләр. Сәнғәт әҫәрҙәре менән көн һайын танышҡанға күрә, һүрәт сәнғәтенең асылын аңлай һәм ҡәҙерен белә. Бынан тыш ул ҡала музейында һәм галереяларҙа Жан-Франсуа Милле һәм Жюль Бретон эштәре менән таныша һәм улар менән һоҡланып йөрөй. Август аҙағында Винсент Хакфордҡа күсеп килә һәм Урсула Лойер фатирына урынлаша. Винсент Урсула Лойерҙың ҡыҙы Евгенияға ғашиҡ булған тигән фараз йәшәп килә. Ысынында иһә ул Каролина Хаанебик тигән немкаға ғашиҡ булған. Һөйгән ҡыҙынан кире яуап алғас, буласаҡ рәссам Библияны өйрәнә башлай. 1874 Венсетты фирманың Париж филиалына күсерәләр, өс ай эшләгәндән һуң, ул тағы Лондонға күсә. 1875 йылда эшкә тағы ла Парижға ебәрәләр, был юлы ул Салон һәм Лувр күргәҙмәләре менән танышҡас, үҙен һынлы сәнғәттә һанап ҡарарға була. Был шөғөлө күп ваҡыт талап итә, үҙе өсөн «картиналар һатыуҙан да насарыраҡ сәнғәттең дошманы юҡ», тигән ҡарар сығара. Насар эшләгәне өсөн 1876 йылда уны Goupil & Cie фирмаһынан ҡыуалар. 1876 йылда Винсент Англияға кире килә, ул Рэмсгейтта инернатта эш хаҡы түләнмәй торған эш таба. Ошо уҡ осорҙа Винсент атаһы кеүек рухани булырға ҡарар итә. Июлдә Винсент Айзлворттағы мәктәптә эш таба (Лондон янындағы), унда уҡытыусы һәм пастор ярҙамсыһы булып эшләй. 4 ноябрҙә Винсент сиркәүҙә тәүге вәғәз уҡый. Ул Инжил (Евангелие) менән нығыраҡ ҡыҙыҡһына башлай, уның ярлылар өсөн вәғәздәр уҡырға теләге тыуа.
Рождествоға Винсент ата-әсәһе янына ҡайта, улар Англияға кире бармаҫҡа өгөтләй. Винсент Нидерландта ҡала, ярты йыл Дордрехтта китап кибетендә эшләй. Был эшкә күңеле ятмай; күп ваҡытын һүрәт эшләп, Библиянан өҙөктәрҙе немец, инглиз һәм француз телдәренә тәржемә итеп үткәрә. Винсенттың пастор булыу теләгенә ҡаршы килмәй, 1877 йылдың майында уны Амстердамға , атаһының туғаны адмирал Яна ван Гог янына ебәрәләр. Ул икенсе бер ағаһы билдәле дин белгесе Йоганесс Стрикер менән университетҡа уҡырға инеү өсөн экзаменға әҙерләнә. Ләкин 1878 йылдың июлендә Амстердамдан ҡайтып китә. Ябай кешеләргә файҙа килтереү теләге уны Лакендағы пастор Бокманың Протестант миссионерҙар мәктәбенә алып килә, бында ул өс айлыҡ әҙерлек курсы үтә ( ләкин уны насар холҡо, тышҡы ҡиәфәте өсөн ҡыуып сығарғандар тигән фараз да бар ).
1878 йылдың декабрендә Винсент Бельгияның көнъяғында Боринаж тигән шахтерҙар йәшәгән ярлы районындағы Патюражға миссионер булып бара, ең һыҙғанып эш башлай: сирлеләр янына йөрөй, уҡый белмәгәндәргә Изге яҙманы уҡый, вәғәз уҡый, балалар уҡыта, аҡса эшләр өсөн төндәрен Палестина һүрәттәрен эшләй. Винсенттың ошондай тырыш эшмәкәрлеген урындағы халыҡ та, Евангелие йәмғиәте лә күрә, уға илле франк эш хаҡы билдәләнә. Ярты йыл эшләгәндән һуң, ван Гог Евангелие йәмғиәтенең мәктәбенә уҡырға инергә уйлай, тик уҡыу өсөн түләргә риза булмай. Винсент шахта дирекцияһына эшселәр исеменән хеҙмәт шарттарын яҡшыртырға кәрәклеген аңлатып, мөрәжәғәт итә . Мөрәжәғәт яуапһыҙ ҡала, ә ван Гог Бельгияның протестант сиркәүе синодаль комитетының рухи етәксеһе вазиаһынан бушатыла. Был рәсамдың психикаһына бик ауыр йоғонто яһай .
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Автопортреттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбағыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иристар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пейзаж[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлөһөнән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ван Гог. Письма. Пер. с голл. — Л.-М., 1966.
- Ревалд Дж. Постимпрессионизм. Пер. с англ. Т. 1. — Л.-М, 1962.
- Перрюшо А. Жизнь Ван Гога. Пер. с франц. — М., 1973.
- Мурина Е. Ван Гог. — М., 1978.
- Дмитриева Н. А. Винсент Ван Гог. Человек и художник. — М., 1980.
- Стоун И. Жажда жизни. Повесть о Винсенте Ван Гоге. Пер. с англ. — М., Правда, 1988.
- Constantino Porcu Van Gogh. Zijn leven en de kunst. (из серии Kunstklassiekers) Недерланды, 2004.
- Wolf Stadler Vincent van Gogh. (из серии De Grote Meesters) Amsterdam Boek, 1974.
- Frank Kools Vincent van Gogh en zijn geboorteplaats: als een boer van Zundert. De Walburg Pers, 1990.
- Г. Козлов, «Легенда о Ван Гоге», «Вокруг света», № 7, 2007.
- Ван Гог В. Письма к друзьям / Пер. с фр. П. Мелковой. — СПб.: Азбука, азбука-Аттикус, 2012. — 224 с. — Серия «Азбука-классика» — 5000 экз., ISBN 978-5-389-03122-7


text:
Зәйнулла РӘСҮЛЕВ: “Мин – мохтаждарҙың ҡоло”30-09-2016, 02:21 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Зәйнулла Рәсүлев – арҙаҡлы аҡыл эйәһе, теолог, мосолман донъяһы мәғрифәтсеһе генә түгел, хатта педагогы ла. Зәйнулла шәйехтең эшмәкәрлеге ХIХ – ХХ быуаттар сигендә Рәсәйҙең мосолман халыҡтарының рухи үҫешенә һәм ХХ быуат башында илдәге тарихи ваҡиғалар үҫешенә тәрән йоғонто яһай.
– Зәйнулла ишандың уҡыусылары, артынан эйәреүселәр шул ҡәҙәр күп була, уның вәғәзен тыңларға килгән халыҡ мәсеткә һыймағас, ишанға намаҙҙы мәсет ихатаһына йәки ауыл янындағы туғайға сығып уҡырға тура килгән, – тип һөйләй Нилүфәр ханым.
Туғандары бәйән итеүенсә, Зәйнулла ишан вәғәзендә лә, шәкерттәр менән алып барған дәрестәрендә лә баҫалҡылыҡҡа, ғәҙеллеккә, сабырлыҡҡа, фәҡирҙәргә, сирлеләргә, етемдәргә, ололарға ярҙамсыл булырға өндәгән. Әйткәне һүҙҙә генә ҡалмаған, үҙенең ғәмәлдәре менән өлгө күрһәткән: бирелгән хәйерҙе мәҙрәсәгә һәм ярлы ғаиләләрҙән булған шәкерттәрҙе уҡытыуға тотонған.
Бөйөк шәйехтең бүләсәре (Зәйнулла Рәсүлевтең улы Ғабдрахман Рәсүлевтең ейәнсәре) Нилүфәр ханым башҡорт ишанының күркәм кешелек сифаттарын да билдәләй.
– Иң юғары суфыйсылыҡ статусына эйә булып та, ул шул ҡәҙәр ябай, баҫалҡы булған, һәр даим камиллыҡҡа ынтылған, белгәндәрен башҡаларға еткерергә ашыҡҡан. Зәйнулла Рәсүлевтең нәҫеленән икәнлегемде бик һуң, өлкән йәштә генә белдем, – ти Нилүфәр Рәсүлева. – Совет заманында ата-бабалар хаҡында ла, дин тураһында ла һөйләргә ярамай ине бит. Шулай ҙа бала саҡтан өләсәйем менән атай-әсәйемдең артыҡ күрһәтмәй генә Ҡөрьән уҡыуҙары хәтеремдә ҡалған. Беҙҙе ҡурсып, Ислам тәғлимәтен аңлатмағандар инде. Зәйнулла ишан кеүек бөйөк шәхестең бүләсәре булыуҙың ни ҡәҙәр яуаплылыҡ йөкмәткәнен яҡшы аңлайым. Ҡартатайым юғары мәҙәнилекте, белем һәм интеллектты алға һөргән. Уның эшен дауам итеүҙе бөгөн бурысым һанайым.
Әсәйем Сафуат, Зәйнулла Рәсүлевтең дүртенсе ҡатыны Мәхүбәнең улы Ғабдрахман хәҙрәттең ҡыҙы, Зәйнулла Рәсүлев тураһында китап яҙҙы. Шәйехтең тормош юлы һәм эшмәкәрлеге тураһында мәғлүмәт сәсеү зарурлығын да аңлап, ошо китапты таратыу менән шөғөлләнәм. Оҙаҡ йылдар мәктәптә эшләнем. Хаҡлы ялда булыуыма ҡарамаҫтан, балалар менән бәйләнеште ташламағанмын, әле индивидуаль дәрестәр алып барам. Һәр баланың күңеленә асҡыс табырға, бер-береһенә хөрмәт һәм һөйөү хистәре тәрбиәләргә тырышам. Беҙҙе уратып алған матди байлыҡ – ваҡытлыса. Сабырлыҡ, мәрхәмәтлек, һөйөү, бер-береңде аңлау һәм ҡабул итеү – тап ошо сифаттар беҙҙе кеше итә, сәләмәт йәмғиәттең нигеҙен булдыра.
Ҡартатайым Ғабдрахман хәҙрәткә лә әҙәплелек, толерантлыҡ, изге ниәттәр менән эш итеү хас ине. Ул мосолмандар менән генә түгел, башҡа конфессия вәкилдәре, бүтән милләт кешеләре менән дә аралашты, дуҫ булды. Туғандарым һөйләүенсә, уның православие динендәге бер рухани дуҫы булған. Иптәше япа-яңғыҙ ҡалғас, Ғабдрахман хәҙрәт уны үҙенә ҡарауға алған, мәрхүм булғас, ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеп ерләгән.
Зәйнулла ишандың улы Ғабдрахман Рәсүлев (1889 – 1950) атаһының эшен дауам иткән. 1936 – 1950 йылдарҙа ул СССР-ҙың Европа өлөшө һәм Себер мосолмандары диниә назараты рәйесе, мөфтөй булған. Ысын патриоттар булараҡ, тыуған илде дошмандарҙан ҡурсалауға әҙерлектәрен күрһәтеп, 1943 йылда Ғабдрахман Рәсүлев Советтар Союзы мосолмандары исеменән Ҡыҙыл Армияға теләктәшлек белдереү маҡсатында Сталинға мөрәжәғәт итеп, йыйылған аҡсаны танк колоннаһы етештереү өсөн тапшыра. Шәхсән үҙе Ҡыҙыл Армия фондына 50 мең һум индерә.
Рәсүлевтәр, ғөмүмән, социаль йәһәттән әүҙем булыуы менән айырылып тора. Әгәр әүәлерәк мәҙрәсәләр имамдар ғына уҡытып сығарһа, яңы программа ҡабул ителгәндән һуң, башланғыс мосолман мәктәптәре уҡытыусыларын да әҙерләй башлай. Яңылыҡтар уҡытыуҙы ойоштороу һәм уҡыу процесы йөкмәткеһенә генә түгел, көнкүреш мәсьәләләренә лә ҡағыла. Троицкиҙа тәүгеләрҙән булып Ғабдрахман Рәсүлев мәҙрәсәгә, пансионға һәм өйөнә электр уты, телефон үткәрә. 1907 йылда мәҙрәсәлә типография эшләй башлай, унда әлифба, мосолман календары, дини, әҙәби китаптар нәшер ителә.
Зәйнулла ишан улының мәҙрәсәлә уҡытыуға бәйле яңылыҡ индереүен фатиха биреп ҡабул итә. Ул традицион һәм заманса алымдарҙы бер тигеҙ ҡабул ҡылған. Атап әйткәндә, үҙенә мөрәжәғәт иткән сирлеләрҙе дауалау өсөн суфыйсылыҡ алымдарын да, шул уҡ ваҡытта дарыу препараттарын да тәҡдим иткән. 1904 йылда мәҙрәсәнән алыҫ түгел Ғабдрахман хәҙрәт Зәйнулла ишандың аҡсаһына дарыухана аса. Яҡын-тирәләге халыҡ йәрәхәт алғанда, ауырығанда, бала тапҡанда ауырлыҡтар килеп сыҡҡанда, ағыуланғанда, эт-маҙар тешләгәндә ошо дарыуханаға мөрәжәғәт иткән.
Зәйнулла ишандың оло ҡаҙаныштары, Хаҡ Тәғәләнән бирелгән ҡөҙрәте тураһында ул иҫән саҡта уҡ һөйләгәндәр. Бөйөк аҡыл эйәһенең прогрессив характерҙағы мәғрифәтселек эшмәкәрлеген башҡорт төркиәтсеһе Зәки Вәлиди ҙә билдәләгән. Башҡорт АССР-ына нигеҙ һалған сәйәси эшмәкәрҙең донъяға ҡарашы формалашыуында һәм рухи йәһәттән үҫешендә лә Зәйнулла ишандың йоғонтоһо ҙур була. “Әгәр арҙаҡлы шәйехтең иғтибары һәм наҙы булмаһа, кем белә, бәлки, мин дә тиҫтерҙәрем кеүек бай сауҙагәрҙең ябай бер приказчигы булып китер инем”, – тип билдәләй “Хәтирәләр”ендә Вәлиди.
Зәйнулла Рәсүлев башҡорт халыҡ йолаларына, ғөрөф-ғәҙәттәренә тәрән хөрмәт менән ҡарай. Үҙе лә, шәкерттәре лә донъяуи эштәрҙе диндән айырып ҡарай белгән, шәриғәт ҡанундарына ҡаршы тормайынса, көндәлек мәшәҡәттәрҙе лә үтәгән, быуаттарҙан килгән йолаларға тоғролоҡ та һаҡлаған. Исламды өйрәнгән Көнбайыш ғалимы Александр Бенигсен билдәләүенсә, ХХ быуат башында шәйех нигеҙ һалған Троицкиҙағы уҡыу йорто – “Рәсүлиә” мәҙрәсәһе – мосолман донъяһында сифатлы академик белем бирелеүе менән айырылып торған. Һәм, ниһайәт, замандашыбыҙ, Калифорния университеты профессоры Хәмид Алгар билдәләүенсә, революцияға тиклемге Рәсәй мосолмандарының, айырыуса Волга буйы һәм Урал мосолмандарының тормошон һәр яҡлап яңыртыу өсөн башланған хәрәкәттең төп фигураһы ла – Зәйнулла ишан.
Хәҙерге заманда ла башҡорт шәйехенең исеме, уның эшмәкәрлеге һәм донъяға ҡарашы ҙур роль уйнай. Зәйнулла Рәсүлев хөрмәтенә үткәрелгән саралар бөтөн мосолмандарҙы берләштереүгә булышлыҡ итә, дин тотоусылар һәм власть вәкилдәрен бәйләп торған ныҡлы күпер ролен үтәй.
Беҙҙең Силәбе өлкәһе хөкүмәте лә Зәйнулла Рәсүлев шәхесенә айырым иғтибар бирә. Йыл һайын өлкәлә ҙур күләмле “Рәсүлев уҡыуҙары” ғилми-ғәмәли конференцияһы үтә. Форум Башҡортостандан, Ҡаҙағстандан һәм башҡа туғандаш республикаларҙан, Мәскәү, Силәбе ҡалаһынан ғалимдарҙы һәм дин эшмәкәрҙәрен йыя. Быйыл Силәбе өлкәһе губернаторы Борис Дубровскийҙың ҡушыуы буйынса “Рәсүлиә” мәҙрәсәһе бинаһы һәм уның биләмәһе төҙөкләндерелде. Ишан зыяратын төҙөкләндереү ҙә күҙ уңында тотола. Әле мәҙрәсә бинаһында Силәбе дәүләт университетының Троицкиҙағы филиалы урынлашҡан. Боронғо мәҙрәсә бинаһын хужаларына ҡайтарып биргәс, был Урал федераль округындағы берҙән-бер махсус уҡыу йорто буласаҡ.
Зәйнулла Рәсүлев – бөтә донъя башҡорттарының рухи лидеры. Тап беҙҙең төбәктә бөйөк шәхесебеҙ һуңғы төйәген тапҡан. Көньяҡ Уралда ул асҡан уҡыу йорто бихисап башҡорт ғалимдары, сәйәсмәндәр, рәссамдар, яҙыусылар һәм инженерҙар уҡытып сығарған. Ишандың тоҡомдары Силәбе өлкәһендә йәшәй һәм уның эшен дауам итә. Зәйнулла Рәсүлевтең туғандары өлкәнең Редутов ауылында мәсет төҙөнө. Беҙ, силәбеләр ҙә, ишанды яҡташыбыҙ, рухи юлбашсыбыҙ булараҡ ныҡ хөрмәт итәбеҙ.


text:
Үткән аҙна педагогика факультеты студенттары өсөн фәһемле осрашыуҙарға, сараларға бик бай булды. 22 ноябрь беҙҙең студенттар профессиональ боксер, WBO NABO версияһы буйынса чемпион титулына эйә булыусы, кикбоксинг буйынса донъя чемпионы Хәбир Ғибәҙәт улы Сөләймәнов менән осрашты.
“Бөркөт” спорт комплексында үткән мастер-класта халҡыбыҙҙың данын сит илдә лә танытҡан боксер студенттарҙың, йыйылған ҡунаҡтарҙың спорт, бокс, кикбоксинг буйынса һорауҙарына яуап бирҙе. Хәбир Сөләймәнов үҙенең чемпион булырға хыялланыуы, спорт менән шөғөлләнә башлауы, ҙур спортҡа килеүе тураһында мауыҡтырғыс итеп һөйләне. Уның Донъя чемпионы исеменә лайыҡ булыу хыялының тормошҡа ашыуы нигеҙендә үҙ-үҙенә талапсанлыҡ, туҡтауһыҙ күнекмәләр, ҙур рухи көс ята. Тырышлыҡ, ныҡышмаллыҡ аша ул үҙ маҡсатына ирешә. Бөгөнгө көндә боксер республикабыҙҙа спортты үҫтереү, атап әйткәндә, Олимпия уйындарының классик уйын төрө булған бокс буйынса донъя чемпиондарын әҙерләү буйынса ҙур эштәр башҡара. Ул – Өфө ҡалаһында асылған бокс залында тренер. Билдәле боксерға мастер класс үткәреү өсөн ниңәлер “Бөркөт” спорт комплексының махсус күнекмәләр залы түгел, ябай спорт залы билдәләнгән ине. Ойоштороусылар тарафынан тейешле шарттар тыуҙырылмау сәбәпле ҡунаҡ бокс алымдарын күрһәтә алманы.
Хәбир Сөләймәнов беҙгә “Башгизхан” исемле тарихи роман авторы булараҡ та билдәле. Аҙаҡ студенттар боксер менән ошо китаптың презентацияһында осрашты. Был осрашыуҙа иһә һүҙ күберәк әҫәр, уның идея-тематик йөкмәткеһе, тарихи нигеҙе тураһында барҙы. Бынан тыш студенттар Хәбир Сөләймәновтың киләсәккә пландары, “Нелегал” фильмын төшөрөү буйынса һорауҙар бирҙе, хәҙерге замандың актуаль проблемаларына ҡарашы менән ҡыҙыҡһынды. Рәсәйҙә генә түгел сит илдә лә танылыу яулаған билдәле шәхес менән осрашыу ҡыҙыҡлы ла фәһемле булды.
23 ноябрь Сибай институтында йәш яҙыусы, журналист, Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Яҙыусылар Союзы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының Ш. Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Айгиз Ғиззәт улы Баймөхәмәтов менән осрашыу үтте. Йәш ижадсы сығышы менән Белорет районының Абҙаҡ ауылынан. Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистикаһы факультетын тамамлаған. Уның “Ҡалдырма, әсәй!” исемле китабы, ике тапҡыр ҙур тираж менән донъя күреп, 2013 йылда Башҡортостан Республикаһында иғлан ителгән VIII “Иң яҡшы китап” конкурсында еңеп сыға. Әҫәр 8 телгә (рус, татар, үзбәк, әзербайжан, сыуаш, ҡаҙаҡ һ.б.) тәржемә ителгән. Яҙыусының ошо арала “Әкиәтһеҙ бала саҡ” тип исемләнгән икенсе китабы донъя күрҙе, ул “Ҡалдырма, әсәй!” автобиографик повесының дауамы булараҡ яҙылған. Осрашыуҙың төп маҡсаты ошо ике әҫәр буйынса фекер алышыу һәм авторҙың ижад лабораторияһы менән танышыу ине.
Айгиз Баймөхәмәтов менән осрашыу йәнле аралашыу формаһында барҙы. Студенттар һәм ҡунаҡтар әҫәрҙәрҙең яҙылыу маҡсаты, уларҙың прототиптары, сюжетта ысынбарлыҡ менән художестволы уйҙырма нисбәте тураһында ҡыҙыҡһынды. Авторҙың киләсәккә пландары, уй-хыялдары, тағы ниндәй темаларға мөрәжәғәт итергә уйлауы тураһында һорашты. Йәш яҙыусы бирелгән һәр һорауға ихлас яуап бирҙе, тормошонан ҡыҙыҡлы, көлкөлө хәлдәр менән бүлеште.
Билдәле булыуынса, быйыл Айгиз Баймөхәмәтовтың “Ҡалдырма, әсәй!” әҫәре буйынса “Хыялға ҡаршы” тип исемләнгән спектакль (ҡуйыусы режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев) ҡуйылды. Был тамаша Бүрәт Республикаһының Улан-Удэ ҡалаһында үткән «Алтан сэргэ» Халыҡ-ара театр фестивалендә ҡатнашып, ике номинацияла еңә. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар яҙыусы аша М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия театры етәкселегенә уларҙы Сибайҙа ла көтөүҙәре тураһында сәләм дә юлланы.
Айгиз Баймөхәмәтов та үҙенең сығыштарында студенттарҙы ҙур маҡсаттар ҡуйып йәшәргә, уларҙы тормошҡа ашырыуҙа ныҡышмал, тырыш булырға саҡырҙы. Хыялыңа тоғро ҡалыу бар тормош ауырлыҡтарын еңеп сығыуға көс бирә, ҡанат ҡуя!
Г.Х. Сәмерханова, Сибай институтының башҡорт филологияһы кафедраһы уҡытыусыһы
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡ спирт-араҡы комбинатын техник яҡтан ҡайтанан йыһазландырыуға баһа бирҙе
Фото:
Йома, 28 декабрҙә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре барышына урындағы спирт-араҡы заводында булды. «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалы булған заводта быйыл ҙур яңыртыу эштәре үткәрелгән.
Республика Прездентына бында иген ҡабул итеү, уны һаҡлау һәм эшкәртеү буйынса автоматлаштырылған комплекс төҙөлөүе хаҡында һөйләнеләр. Рөстәм Хәмитов иген эшкәртеү күләмдәре менән ҡыҙыҡһынды. «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәксеһе Николай Князев һүҙҙәренсә, яңыртыу эштәре үткәрелгәндән һуң предприятие тәүлегенә 180 тоннаға тиклем иген эшкәртә. Һатып алыу хаҡына килгәндә, бер тонна иген комбинатҡа 6800 һумға төшә.
Башҡортостан Президентына һөйләүҙәренсә, реконструкция сиктәрендә автоматлаштырылған ҡаҙанлыҡтың ҡеүте лә арттырылған. Шулай уҡ комбинатта йылғаға ағыҙыласаҡ һыуҙы таҙартыу буйынса заманса ҡорамалдар булдырылған. Заводты техник яҡтан ҡайтанан йыһазландырыу буйынса барлыҡ ҡорамалдар үҙебеҙҙең илдә етештерелгән.
Производствола үткәрелгән яңыртыу эштәре комбинаттың етештереү ҡеүәтен тәүлегенә 3000 декалитр спирттан 7300 декалитрға тиклем арттырыу мөкинлеген биргән. Инвестицияларҙың дөйөм күләме яҡынса 700 миллион һум тәшкил иткән.


text:
Көрәшсе Азамат Бикбаев Рәсәй чемпионатында бронза миҙал яуланы Фото: Дмитрий Слезин коллажы
Көрәшсе Азамат Бикбаев Рәсәй чемпионатында бронза миҙал яуланы
Көрәшсе Азамат Бикбаев Рәсәй чемпионатында бронза миҙал яуланы Фото: Дмитрий Слезин коллажы
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Санкт-Петербургта грек-рим көрәше буйынса Рәсәй чемпионаты үтә.
85 килограмға тиклемге ауырлыҡ категорияһында Башҡортостандан Азамат Бикбаев менән Тверь өлкәһе өсөн сығыш яһаусы Бекхан Оздоев өсөнсө урынды бүлеште. Рәсәй чемпионы исеменә Мәскәү спортсыһы Давит Чакветадзе лайыҡ булды.


text:
Халыҡ-ара стандарт китап номеры (ингл. International Standard Book Number, ҡыҫҡаса — ингл. ISBN) — китап баҫмаһының уникаль номеры, китапты сауҙа селтәрҙәрендә таратыу һәм баҫма менән эшләүҙе автоматлаштырыу өсөн кәрәк. Китапхана-библиографик классификация (библиотечно-библиографическая классификация, ББК), универсаль унарлы классификация (универсальная десятичная классификация, УДК) индекстары һәм авторлыҡ билдәһе менән бергә, халыҡ-ара стандарт китап номеры нәшерләү пакетының бер өлөшө булып тора.
Стандарт Бөйөк Британияла 1966 йылда Гордон Фостерҙың 9 урынлы стандарт китап номеры (ингл. Standard Book Numbering code, ҡыҫҡаса — ингл. SBN code) нигеҙендә эшләнә. 1970 йылда бер аҙ үҙгәреш менән ISO 2108 халыҡ-ара стандарты тип ҡабул ителә. 2007 йылдың 1 ғинуарынан халыҡ-ара стандарт китап номерының 13 урынлы яңы стандарты индерелә, ул штрих-кодҡа тап килә.
Ваҡытлы матбуғат баҫмалары өсөн дә бындай ISSN (International Standard Serial Number) стандарты бар.
Рәсәйҙә халыҡ-ара китап стандарт номеры 1987 йылдан ҡулланыла[1], Белоруссияла — 1993 йылдан[2].


text:
Описание презентации по отдельным слайдам:
Мин халҡымдың сәскә күңеленән Бал ҡортондай ынйы йыямын, Йыямын да - йәнле ынйыларҙан Хуш еҫле бер кәрәҙ ҡоямын. Шуға ла мин беләм тел ҡәҙерен: Бер телдән дә телем кәм түгел- Көслө лә ул, бай ҙа, яғымлы ла, Кәм күрер уны тик кәм күңел. Халҡым теле миңә-хаҡлыҡ теле, Унан башҡа минең илем юҡ; Илен hөймәҫ кенә телен hөймәҫ, Иле юҡтың ғына теле юҡ! Әсәм теле миңә - сәсән теле, Унан башҡа минең халҡым юҡ, Йөрәгендә халҡы булмағандың Кеше булырға ла хаҡы юҡ!
Юрюзань. Стихи. Уфа, 1954 Каменный цветок. Лирика. Уфа, 1958 Песни жаворонка. Уфа, 1964 Полет. Стихи. Уфа, 1966 Заветное слово. Уфа, 1969 Рябинушка. Стихи. Уфа, 1974 Звездные думы. Стихи. Уфа, 1979 Песня подснежника. Уфа, 1981 Моя антология. Переводы. Уфа, 1990 Алырымкош менэн Бирмэмкош. Избранные произведения. Уфа, 1992 Горицвет. Стихи. Уфа, 1969 (на русск.яз.) Возвращение. Стихи и поэма. Предисл. М.Карима. М., 1981 Сочинения. В 3 томах. Уфа, 1996-1998
Парус Белеет парус одинокий В тумане моря голубом! Что ищет он в стране далекой? Что кинул он в краю родном? Елкән Яңғыҙ елкән күренә, ағарып, Диңгеҙҙәге зәңгәр томанда. Ни эҙләй ул алыҫ илгә барып? Ни ҡалдырған тыуған яғында?
“Салауат батыр” “Сыңрау торна” “Уйҙарым” “Кәкүк “ “Бәхет - һәр саҡ һуңлап килер ҡунаҡ” “Үтте лә китте йәшлегем” “Туй йыры”
В деревне Аркаул Салаватского района открыт дом-музей, установлен бюст поэта. Создан фильм о жизни и творчестве. Имя Рами Гарипова носят: Башкирская республиканская гимназия-интернат № 1; Улица в селе Аркаул; В ноябре 1990 года учреждена премия имени Рами Гарипова. В г.Уфе есть улица Рами Гарипова.
1932 йылдың 12 февралендә Салауат районы Арҡауыл ауылында донъяға килгән. 1946 йылда тыуған ауылында 7-се синыфты тамамлағас, Өфөләге 9-сы башҡорт мәктәбенә уҡырға инә. 1950 йылда Мәскәүгә барып, А.М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына уҡырға инә. 1959 йылда тыуған яҡтарына эшкә ҡайта. Аҙаҡ “Совет Башҡортостаны” гәзитендә эшләй. 1977 йылда Өфөлә вафат була. 1988 йылда Р.Ғариповҡа үҙе үлгәндән һуң сыҡҡан “Һайланма әҫәрҙәр” китабы менән “Табыныу” поэмаһы өсөн республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы бирелә. 1992 йылда Рәми Ғариповҡа Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән исем бирелә.
Презентация к уроку, посвященномуизучениютворческогонаследияижизненногопутиНародногопоэтаБашкортостанаРамиГарипова
“Туғантелемтыуғанеремдә
Яңғыраһамәңгейырбулып…”
(Русмәктәптәренең 5-секласындауҡыусыбашҡортбалаларыөсөн, дәрес 2-сесиректәкластантышуҡыудәресеитеппланлаштырылған).
- Һаумыһығыҙ, уҡыусылар! Иғтибарҙыдәрескәйүнәлтәйек. Балалар, һеҙниндәйяҙыусыларҙыһәмшағирҙарҙыбеләһегеҙ?
- БөгөнбеҙР. Ғариповтыңтормошюлыһәмижадыменәнтанышасаҡбыҙ. Слайд 1Слайд 2
- РәмиҒарипов- талантлышағир, оҫтатәржемәсе, үҙхалҡынһәмтеленяратҡанкеше.
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:


text:
- Подробности
- Просмотров: 461
ҠАРАҒОШ (Aquila clanga), ыласын һымаҡтар отрядының ҡарсығалар ғаиләһенә ҡараған ҡош. Көнсығыш Евразиянан алып Приморьеға тиклем таралған. Күсәр ҡош. Кәүҙә оҙонлоғо 62—74 см, ауырлығы 1,6—2 кг (инә ҡоштар эрерәк), ҡанатының ҡоласы 155—182 см. Ҡауырһыны ҡарағусҡыл көрән төҫтә. Суҡышы ҡара. Ҡанаты киң, беренсе дәрәжә ҡағыу ҡанаттарының төбө һәм ҡойроҡ аҫты ҡауырһындары асыҡ төҫтә. Ҡойроғо ҡыҫҡа, тырнаҡтары ҡара. Моногам. Ояһын (диам. 0,7—1,5 м, бейеклеге 0,5—0,8 м) ағас башында 4—20 м бейеклектә ботаҡтарҙан ҡора, ботаҡ һәм япраҡ түшәй. Ғәҙәттә, 2 ерәнһыу, көрән төрткөлө аҡ йомортҡа һала. Инә ҡош 42—44 көн баҫа. Көндөҙгө ҡош. Ваҡ кимереүселәр, ҡоштар, йыландар, кеҫәрткеләр, тәлмәрйендәр, ҡайһы берҙә балыҡтар, емтек м‑н туҡлана. Һыубаҫар һәм һаҙланған урмандарҙа, һыу ятҡылыҡтары тирәһендә йәшәй.
Башҡортостанда һирәк оя ҡора, башлыса миграция ваҡытында Ағиҙел, Еҙем, Инйәр, Нөгөш (Ағиҙел й. ҡушылдығы), Өрөк, Өфө, Тере Танып, Эҫем йй. һәм уларҙың ҡушылдыҡтарының һыубаҫар туғайҙарында, Башҡортостандың Урал аръяғында ҙур күлдәр тирәһендә осрай. БР‑ҙың һәм РФ‑тың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 668
ҠОБАҒОШ СӘСӘН, башҡ. халыҡ шағир‑импровизаторы. Ҡ.с. тормошо т‑да документаль мәғлүмәттәр юҡ. Исеме “Ҡобағош сәсән”, “Ҡарас менән Ҡараһаҡал” риүәйәттәрендә, ҡаҙаҡ аҡыны Бисәнбайҙың өләңендә һаҡланған. “Ҡобағош сәсән” риүәйәте б‑са, сәсән 15 б. аҙ. – 16 б. урталарында йәшәгән, бей булған, Ҡарағөлөмбәткә ҡаршы яуҙа мең ырыуы башҡорттарын етәкләй. Еңелгәндән һуң Дим й. үҙәненән ҡыҫырыҡлап сығарыла, ҡатай ырыуы башҡорттары араһында йәшәй. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуының инициаторы булып сығыш яһай. Нуғай хандарының һәм мырҙаларының мәрхәмәтһеҙлеге фашланған “Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтешкәне” риүәйәтенә ингән Аҡмырҙа сәсән м‑н әйтеше сәсәндең беҙҙең көндәргә килеп еткән берҙән‑бер әҫәре иҫәпләнә.
Әҙәб.: Ямалетдинов М.Б. Ҡуласа: тарихи роман, эссе. Өфө, 2007.
Ғ.Б.Хөсәйенов
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
Өфөлә Төрки телле илдәр социологтарының IV конгресы үтәсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 4 апрелдә «Төрки телле илдәр социологтарының IV конгресын үткәреү тураһында» бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Форум Төрки телле илдәр социологтары конгресы Башҡарма комитетының тәҡдиме буйынса ағымдағы йылдың октябрендә үтәсәк.
Бойороҡ менән Конгресҡа әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетының составы раҫланды. Уны республика Президенты Хакимиәте етәксеһе Әнүәр Мәхмүтов етәкләй. Ойоштороу комитеты составына 18 кеше инде.
Уларға —11 апрелгә тиклем саралар планын эшләргә һәм раҫларға, ә Хөкүмәткә сығанаҡтарҙы һәм сараларҙы финанслау күләмдәрен билдәләргә ҡушылды.
Бойороҡтоң үтәлешенә контроль Башҡортостан Президенты Хакимиәтенә йөкмәтелде.


text:
Ҡала йөҙө вокзалдан башлана
Тимер юл, автобус вокзалы булһынмы – ул һәр кемде ҡаршы ала, оҙатып
ҡала. Унан аша кемдәр генә килмәй ҙә, кемдәр китмәй. Бик күптәрҙең
яҙмышлы осрашыуҙары, үкенесле айырылышыуҙары ошо урын менән бәйләнгән.
Хәҙер республикабыҙҙың ҡайһы ғына ҡалаһына йәки район үҙәгенә барма
заманса төҙөлгән вокзалдар ҡаршы ала. Мин ҡырға китмәйенсә үҙебеҙҙең
ҡала вокзалы тураһында һүҙ алып бармаҡсымын.
Һүҙ юҡ, һуңғы йылдарҙа
был бина күҙгә күренеп үҙгәрҙе: тирә-яғы ярайһы уҡ тәртипкә килтерелде,
асфальт түшәлде. Эске яҡтан да, тыштан да юлсылар өсөн күп йәһәттән
уңайлыҡтар тыуҙырылды, тамаҡ ялғап алыу өсөн кескәй генә кафе ла,
киоскылар ҙа асылды, эс яҡтан бәҙрәф тә булдырылды. Шулай уҡ һәр
йүнәлешкә сыҡҡан автобус өсөн башҡорт һәм урыҫ телдәрендә тауыш
көсәйткес аша белдереүҙәр һәр кемдең күңелендә ыңғай тәьҫорат ҡалдыра.
Ләкин вокзалдағы ыңғай күренештәр менән бер рәттән, юлсыларҙың күңелен
ҡырған етешһеҙлектәр ҙә бар.
Күптән түгел ауыр сумаҙандар күтәргән
ике ханым автобус баҫҡысына көс-хәл менән күтәрелә башлағайны, йәш кенә
билет тикшереүсе уларға: “Йәһәт ҡуҙғалығыҙ, күрмәйһегеҙме ни башҡаларҙың
инеп барғанын”, – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Ярай әле, минең янда буш урын
бар ине, ханымдар шунда килеп ултырҙы. Икеһе лә Орск ҡалаһынан, ял
итергә «Талҡаҫ» шифаханаһына китеп баралар икән.
– Бөгөн Сибай
ҡалаһында булғайныҡ, унда нисектер бындағыға ҡарағанда контролерҙар
яғымлы ла, итәғәтле лә күренде. Хатта беҙгә хәйерле юл теләп ҡалдылар, –
тип фекерҙәрен белдерҙе юлдаштарым.
Уларҙың һүҙенә мин бер нисек тә
яуап ҡайтара алманым. Минең күңелемде уңайһыҙланыу, ғәрләнеү тойғолары
биләп алды. Вокзалдағы контролерҙарҙың (әлбиттә, барыһы ла тип әйтеп
булмай) тупаҫлығын, вайымһыҙ булыуын был ике ханым ғына түгел, бик күп
юлсылар һәм, шул иҫәптән, мин дә татып ҡарағаным булды.
Вокзалдың
эсендә һәм тышында кассалар бар. Ләкин ҡайһы бер осраҡта эстәге
икәүһенең берәүһе генә эшләй, шуға күрә лә бында оҙон сират барлыҡҡа
килә, пассажирҙар менән кассир араһында аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуа.
Етмәһә, билеттарҙа урындар күрһәтелмәй, шунлыҡтан автобусҡа ултырыу өсөн
этеш-төртөш барлыҡҡа килә.
Вокзалда полиция пункты бар. Тик ул исем
өсөн генә тиһәм, һис тә арттырыу булмаҫ. Тәртип һаҡсылары бында бик
һирәк күренә, хатта улар юҡ тиһәң дә була. Шуға күрә лә вокзалдың кескәй
генә кафеһында һыра йәки үҙҙәре менән араҡы алып килеп эсеп, иҫереп
ғауға ҡуптарып ултырыусыларҙы ла йыш күрергә була.
Вокзалдағы тауыш
көсәйткесте күптән көйләргә ваҡыт. Иғландар ҡайһы саҡ яңғырап тора,
ҡайһы саҡта бөтөнләй ишетелмәй. Башҡортса-урыҫса белдереүҙәрҙә
өҙөклөктәр күп.
Бинаға инеү юлдары тәртипкә килтерелһә лә, барыһы
ла ал да гөл түгел әле. Ҡала яғынан йәйәүләп килгән пассажирҙар ғәҙәттә
105-се һөнәрселек лицейы яғынан тура һуҡмаҡты үҙ итә. Әлеге лә баяғы
улар таулы, соҡорло бысраҡ юлдан үтеп, күп михнәттәргә тарый. Был урынды
тәртипкә килтереү тураһында бынан тиҫтә йылдар элек матбуғатта
мәҡәләләр ҙә донъя күргәйне. Ләкин ошоға тиклем хәл һаман да үҙгәрешһеҙ
ҡалыуын дауам итә.
Һуңғы йылдарҙа Баймаҡтың йөҙө күҙгә күренеп үҙгәрә: соҡор-саҡырлы юлдарға асфальт түшәлә, заманса төҙөлгән өйҙәр барлыҡҡа килә.
Алдағы йылда ҡаланың юбилейы билдәләнеүен иҫәпкә алғанда, үрҙә атап
кителгән етешһеҙлектәрҙе бөтөрөүгә өлгәшһәк, республикала күптән үк
билдәлелек яулаған районыбыҙ һәм ҡалабыҙ тағы ла күркәмләнер ине.
М. ХӘБИРОВ, хеҙмәт ветераны.


text:
Хәл итәһе мәсьәләләр бар28-02-2013, 03:37 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
2012 йылда сәнәғәт предприятиелары 38,5 миллиард һумлыҡ тауар етештергән, төҙөлөш күләме 40 процентҡа артҡан. Һуңғы биш йылда тәүге тапҡыр бурыстарҙы 79 миллион һумға тиклем кәметеүгә өлгәшелгән. Иҡтисадтың ыңғай күрһәткестәре менән бер рәттән, башҡа һандар ҙа шатландыра: ҡала халҡы 135 меңдән артҡан, эшһеҙлек 0,9 процентҡа кәмегән. Халыҡтың һатып алыу мөмкинлеге үҫкән, һөҙөмтәлә тауар әйләнеше 21 миллиард һум тәшкил иткән.
Хакимиәт башлығы Илүс Ғарифуллин билдәләүенсә, былтыр ҡала бюджетының 70 процентҡа яҡыны социаль өлкәне үҫтереүгә йүнәлтелгән. Дөйөм майҙаны 82 мең квадрат метр тәшкил иткән күп фатирлы алты һәм 347 шәхси йорт сафҡа индерелгән. Был күрһәткес буйынса Нефтекама республикала Өфөнән ҡала икенсе урында тора. Былтыр социаль тәғәйенләнешле биш ҡатлы йортто файҙаланыуға тапшырыу ҡала өсөн ҡыуаныслы оло ваҡиға булды: күп балалы ғаиләләр, етемдәр, уҡытыусылар 40 фатир алды. Шулай ҙа был мәсьәлә әле хәл итеүҙе талап итә: өс мең кеше торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта тора, йорт һалыу өсөн ер алырға теләүселәр һаны ла 1700-гә еткән. Ҡала майҙанының ҡыҫыҡ булыуы һуңғыларға ярҙамды тотҡарлай. Әле Яңауыл һәм Краснокама райондары менән һөйләшеп ер бүлеү мәсьәләһе хәл ителә.
Һуңғы йылдарҙа Нефтекамала сабыйҙар һанының республика күрһәткесенән 10 процентҡа юғарыраҡ булыуын иҫәпкә алғанда, беҙҙә яңы бала табыу йорто төҙөү зарур. Мәктәпкәсә йәштәгеләрҙе балалар баҡсаһы менән тәьмин итеү ҙә — заман талабы. Быйыл тағы ике балалар баҡсаһын сафҡа индереү һәм икәүһен төҙөкләндереү бурысы тора. Бынан тыш, ҡаланың 25-се һәм 14-се биҫтәләрендә яңы мәктәп төҙөүҙең көнүҙәклеге билдәләнде. Ләкин был мәсьәләнең республика ярҙамынан тыш хәл ителеүе икеле.
Яңы биҫтәләрҙә инженер-техник хеҙмәтләндереү, магистраль селтәрҙәрҙе үҙ ваҡытында төҙөү, юлдар һалыу ҙа әлегә етерлек кимәлдә башҡарылмай, 44 километрлыҡ юл һәм тротуар төҙөкләндереүгә мохтаж.
Ҡалала ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү буйынса ойошма юҡ. Был иһә тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылында көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе. Ҙур сығым талап иткән был эшкә ныҡлап тотонорға ваҡыт, инвесторҙар йәлеп итеү йәһәтенән дә ныҡышмалылыҡ талап ителә.
Спорттың төрлө төрҙәрендәге ҡаҙаныштары менән Рәсәй күләмендәге майҙанға сыҡҡан Нефтекамала спорт ҡоролмаларының етерлек булмауы, әлбиттә, спортсыларҙың бәкәленә һуға. Был йәһәттән дә башҡараһы эш байтаҡ әле.


text:
21-07-2014, 11:39 / Яҙыусылар ижады
Ҡурҡҡанға ҡуш күренә
Бер ауылда үтә лә ҡурҡаҡ, үҙе маҡтансыҡ бер әҙәм йәшәгән, ти. Исеме Барый булған. Ул олоғайған әсәһе менән ғүмер иткән. Кеше унан: “Ниңә һаман ѳйләнмәйһең?” - тип һораһа, Барый мыҫҡыллы йылмайып, күкрәген кирә биреп: “Миңә тигән ҡыҙ тыумаған әле, минең кеүек үҙе батыр, үҙе һылыу егеткә матур, егәрле кәләш кәрәк, беҙҙең ауылда ғына түгел, районда ла миңә тиң булырлыҡ ҡыҙ юҡ!” - тип кенә ебәрә. Утыҙ йәшкә еткән егет, әсәһенең пенсияһына ҡарап, ялҡауланып йәшәүен дауам итә. Елкәһе йоҡа булғанлыҡтан, йүнле эш тә таба алмай. Ярай әле атаһынан ҡалған аты, һыйыры менән быҙауы бар. Ошоғаса...


text:
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды
Республика Башлығы Баймаҡ районында мәҙәни-белем биреү комплексында булды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
7 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районына эш сәфәре барышында Икенсе Этҡол ауылында 132 урынлыҡ мәктәпте һәм фельдшер-акушерлыҡ пунктын үҙ эсенә алған мәҙәни-белем биреү комплексында булды.
Былтыр файҙаланыуға тапшырылған беренсе сираттағы объекттың хаҡы 126 миллион һум тәшкил иткән. Төҙөлөштө финанслау Республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырылған.
Рөстәм Хәмитов белем усағының уҡыу йылына әҙерлеген баһаланы, спорт залын, кабинеттарҙы, кулинария, металл һәм ағас эшкәртеү оҫтаханаларын ҡарап сыҡты, уҡытыусылар һәм уҡыусылар менән аралашты.
Фельдшер-акушерлыҡ пунктында төбәк етәксеһе табиптарҙың эш шарттары, кабинеттарҙы йыһазландырыу менән ҡыҙыҡһынды. Бында шулай уҡ стоматология һәм гинекология кабинеттары ла ҡаралған. Аҙнаһына бер тапҡыр район үҙәгенән белгестәр килә.
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Күлтабан ауылында һөтсөлөк-тауар фермаһында, Икенсе Этҡол ауылында Дәүләкән аяҡ кейеме фабрикаһының бүлендек предприятиеһында, Темәс тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында булды.


text:
Ерәнсәй сумғыс
Ерәнсәй сумғыс (рус. красноносый нырок, лат. Netta rufina)— йорт өйрәгенән байтаҡ бәләкәйерәк ҡош.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яңғыҙ, парлашып һәм күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ултырған ҡоштоң башы ҙур булып күренә. Башы, муйыны сағыу ерән. Түше, арҡаһының алғы өлөшө ҡара. Ҡанаттары көрәнһыу һоро, көҙгөләре аҡ. Яурындарындағы таптар, ҡорһағы һәм ҡабырғалары алһыу аҡ. Бәләкәй генә суҡышы, аяҡтары ҡыҙыл. Башҡа сумғыс өйрәктәрҙән бәләкәйлеге, йомро ҙур башы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы яңғырауыҡлы: «көрр-керр-көрр»; ата ҡош яҙғыһын һыҙғыра.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киң асыҡ урындары булған тәрән күлдәрҙә йәшәй. Башлыса һыу үҫемлектәре, ылымыҡ менән туҡлана. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһы ерҙә, ҡамыш араларында була. 8—10 бөртөк һарғылт аҡ йомортҡа һала. Ите өсөн аулайҙар
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90


text:
7 декабрҙә - Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берләшмәләре буйынса комитет ултырышы
7 декабрҙә 14 сәғәт 30 минутта республика парламентының Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берләшмәләре буйынса комитетының ултырышы үткәрелә.
Депутаттар «Башҡортостан Республикаһы дәүләт органдарының һәм урындағы үҙидара органдарының эшмәкәрлеге хаҡында мәғлүмәткә инеүҙе тәьмин итеү тураһында» (өсөнсө уҡыу), «Муниципаль норматив хоҡуҡи акттарҙың республика регистры тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында” (икенсе уҡыу), «Башҡортостан Республикаһы референдумы тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законының 37-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында” (икенсе уҡыу), «Башҡортостан Республикаһында граждандарҙың мөрәжәғәттәре тураһында» Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында” (икенсе уҡыу), «Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районында административ үҙәктәрҙе күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» (беренсе уҡыу), «Башҡортостан Республикаһының Һайлауҙар тураһында кодексына үҙгәрештәр индереү тураһында» (беренсе уҡыу) БР закондары проекттарын ҡараясаҡ.
Комитет ағзалары шулай уҡ БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың «Муниципаль берәмектәрҙең вәкәләтле органдарына һайлауҙар тәртибен аныҡлау менән бәйле, Рәсәй Федерацияһының айырым закон акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында» Федераль закон проектын Дәүләт Думаһына индереү буйынса закондар сығарыу инициативаһын тикшерәсәк.
Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берләшмәләре буйынса комитет ултырышы Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 46 (каб. 303) адресы буйынса үтәсәк.


text:
2012 йыл
2012 (ике мең ун икенсе) йыл — кәбисә йыл, григориан календары буйынса йәкшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 2012 йылы, 3 мең йыллыҡтың 12 йылы, XXI быуаттың 12 йылы, XXI быуаттың 2 ун йыллығының 2 йылы, 2010 йылдарҙың 3 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсәй Президентын һайлау. Владимир Путин еңеп сыҡты.
- Гвинея-Бисауҙа хәрби түңкәрелеш.
- Лондонда Олимпия уйындары уҙғарыла.
Вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нил Армстронг, Америка астронавты.
- Майкл Дункан, актёр.
- Павел Грачёв, Рәсәй сәйәсмәне, хәрби хеҙмәткәр
- 17 июнь — Кәтибә Кинйәбулатова, башҡорт балалар шағиры һәм яҙыусыһы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1991), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (1989).
- 14 август — Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
- 19 октябрь — Зыя Нуриев, Башҡортостандың һәм СССР-ҙың дәүләт һәм партия эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975).


text:
Көтөлмәгән бүләк бигерәк ҡәҙерле
28 декабря 2015 йыл | Матбуғат
Өсөнсө аҙна бүләктәре гел ҡатын-ҡыҙҙарға сығыуын хәбәр иткәйнек инде.
Иҡтисадтың торошо эшҡыуарлыҡҡа бәйле
28 декабря 2015 йыл | Уңғандарыбыҙ, Йәмғиәт
Үткән аҙнала район мәҙәниәт һарайында район эшҡыуарҙарының конференцияһы булып үтте. Уның эшендә район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров, БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм бу-йынса Дәүләт комитетынан вәкилдәр, район хакимиәтенән белгестәр ҡатнашты. Сараға шулай уҡ ауыл биләмәләре башлыҡтары ла саҡырылғайны.


text:
“Хеҙмәтеңде халҡың һөйһә, шунан да ҙур бүләк юҡ...”
07 апреля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Уңғандарыбыҙ
Яҡташыбыҙ, билдәле шағир, прозаик Рәшит Сабитҡа 80 йәш тулды
Һәр бер әҙип, шағир булһынмы ул, яҙыусымы, әҙәбиәт майҙанына үҙ булмышы менән килеп инә. Күренекле шағир, прозаик, журналист, "СССР-ҙың матбуғат отличнигы” Яңғыҙҡайын ауылында ты-уып үҫкән Рәшит Мәхмүт улы Сабитов иһә балалар һәм үҫмерҙәр яҙыусыһы булып ныҡлы, ышаныслы аҙымдар менән аяҡ баҫа.
«Ҡалдырма беҙҙе, әсәй!»
07 апреля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Хаттар
Балалар театр коллективтарының "Ҡыңғырауҙар сыңы" республика фестивалендә Сәйетбаба балалар
театры ла ҡатнашты. "Өлгөлө" исемен алыу өсөн Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй!» повесы буйынса сәхнәләштерелгән (яҡташыбыҙ Салауат Әбүзәр инсценировкаһы) драманы тамашасы хөкөмөнә сығарҙыҡ.
Әлдә туғандар бар донъяла!
07 апреля 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ
Красноусол ауылында йәшәүсе Зәйнәб һәм Фәрит Насировтарҙы белмәгән кеше һирәктер. Уларҙың тормош юлы фиҙаҡәр хеҙмәт менән биҙәлгән.
Халыҡ менән әрмене бәйләүсе
07 апреля 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
2017 йылда Рәсәйҙең хәрби комиссариаттар системаһына 99 йыл тула. 1918 йылдың 8 апрелендә Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡабул иткән "Хәрби комиссариаттар булдырыу тураһында” декрет нигеҙендә хәрби эштәр буйынса волость, өйәҙ, губерна һәм округ хәрби комиссариаттары барлыҡҡа килә. Башҡортостан Республикаһы хәрби комиссариатының тарихы иһә 1917 йылдың 12 декабренән, Өфө губернаһы халыҡ һуғышсан ойошмаһының 1-се съезы ҡарары менән хәрби комиссариат төҙөлгән мәлдән иҫәпләнә.
Техник тикшереү
07 апреля 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Ауыл хужалығы
Райондағы тракторҙар, үҙйөрөшлө юл төҙөү-ремонтлау машиналары, юлһыҙ ерҙән йөрөүсе техника, уларға тағылмаларҙы техник тикшереү
ГРАФИГЫ
ГРАФИГЫ


text:
- Подробности
- Просмотров: 326
МИКРОСПОРИДИЯЛАР (Mycrosporidia), иң ябайҙар тибы. Яҡынса 800 төрө билдәле, бөтә Ер шарында таралған. Умыртҡаһыҙҙарҙың һәм умыртҡалыларҙың күҙәнәк эсе паразиттары. БР‑ҙа бал ҡорто ноземаһы табылған. Ваҡ (оҙонлоғо 4— 6 мкм) организм. Спораһы овал, алғы осона ҡарай йоҡарған ике йәки өс ҡатлы тышса м‑н ҡапланған, күҙәнәктең артҡы яғында ҡулса формаһында төрөлгән поляр епсәһе бар. Спораның алғы өлөшөндә бер йәки ике ядролы яралғы (спороплазма) урынлашҡан. Хайуандар, ғәҙәттә, ауыҙ ҡыуышлығы аша зарарлана. Хужаның эсәгендә спораның поляр епсәһе сыға һәм күҙәнәк тышсаһын тишеп, епсә каналы аша был күҙәнәккә спороплазма үтеп инә. Күҙәнәккә үтеп ингән яралғы, ике ядролы берәмеккә башланғыс биргән шизонттар барлыҡҡа килтереп, бүленеү юлы м‑н үрсей, енси процестан һуң уларҙа спора яһалыу башлана. Хужаның тарҡалған күҙәнәктәренән споралар эсәк киңлегенә эләгә һәм тышҡы мөхиткә сығарыла, унда улар бер нисә йыл һаҡланырға мөмкин. М. балыҡтар, ер-һыу хайуандары микроспоридиозын, бал ҡорттары нозематозын тыуҙыра.
Ю.В.Островская, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
1930 йылдарҙа төҙөлгән Өфө почтамты «Элемтә йорто» тигән элекке исеме аҫтында Рәсәй Федерацияһының тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелде. Был хаҡта Башҡортостандың Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралыҡтың бойороғонда хәбәр ителә. Бойороҡ ҡомартҡының аныҡ координаталарын, бинаның тышҡы йөҙөн һәм мөһим архитектура элементтарын, шулай уҡ ҡомартҡыны файҙаланыу тәртибен билдәләй.
Архитектор Николай Зарубиндың проекты буйынса төҙөлгән бина Ленин менән Коммунистик урамдары мөйөшөндә урынлашҡан. Почтамт бинаһының ҡыйығында Коминтерн станцияһының радиовышкаһы ҡуйыла, ул һуғыш йылдарында Европа һәм көнсығыш телдәрендә фашистарға ҡаршы тапшырыуҙар алып бара. 1957 йылда Өфө почтамты үҙенең әлеге исемен ала.


text:
Башҡортостан делегацияһы бөгөн Астанаға юлланды
Бөгөн БР сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрының беренсе урынбаҫары Роберт Ваһапов етәкселегендә Башҡортостан делегацияһы сауҙа-иҡтисади миссия менән Астанаға (Ҡаҙағстан Республикаһы) юлланды.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, делегация составына, БР Сәнәғәт министрлығы һәм Сауҙа-сәнәғәт палатаһы белгестәренән тыш, «Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы” федераль дәүләт унитар предприятиеһы, «Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты», «КүмАПП», «Станкомонтаж», «АФ Банк» һәм «Башҡортостан» күргәҙмә компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, «Йәшәйеш именлеге ғилми-тикшеренеү институты», «Нефтехимэшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиелары вәкилдәре инә.
Делегация төрлө йүнәлештәр, шул иҫәптән нефть-газ тармағы предприятиеларына инжиниринг хеҙмәтләндереүҙәре күрһәтеү һәм ГИС-технологиялар индереү буйынса хеҙмәттәшлек тураһында тәҡдимдәр әҙерләне. Башҡортостандың сәнәғәт предприятиелары вәкилдәре яңы һатыу баҙарҙарына сығырға иҫәп тота.
Ҡаҙағстанда делегация «Oil & Gas Kazakhstan 2010» күргәҙмәһен асыуҙа ҡатнашырға, «Казмунайгаз», «Казбизнесконсалтинг» һәм башҡа предприятиеларға барырға планлаштыра. Шулай уҡ Башҡортостандың инвестицион проекттары менән таныштырыу ҙа әҙерләнгән.
Сәфәр 22 апрелдә тамамланасаҡ.


text:
Башҡортостандың ижади коллективтары Ҡытайға гастролдәргә сығырға ниәтләнә
ӨФӨ, 2014 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан Республикаһы бизнесы көндәре» сиктәрендә Ҡытайҙа БР проекттарының презентацияһы уҙҙы һәм ҡыҙыҡлы мәҙәни проекттар тураһында килешеүҙәр өлгәшелде.
БР Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова рәсми саралар сиктәрендә Чунцин ҡалаһының Туризм идаралығы директоры урынбаҫары менән осрашты. Осрашыуҙа мәҙәниәт өлкәһендә – Ҡытай һәм Башҡортостандың ижади коллективтары менән алмашыу һәм уртаҡ ваҡиға, мәҙәни-танып белеү туризмын үҫтереү буйынса төбәктәр араһында хеҙмәттәшлек перспективалары тикшерелде. Атап әйткәндә, Ҡытай Халыҡ Республикаһында Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле һәм Милли симфоник оркестрының гастролдәре тураһында һөйләшеүҙәр башланды. Киләһе йылда Чунцин ҡалаһында Мәҙәниәт аҙнаһына Башҡортостан Республикаһы коллективтарын саҡырыу планлаштырыла, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығынан.


text:
9-06-2016, 19:05 / Йәмғиәт
Мәңгелек мираҫ
Бѳгѳнгѳ мәғариф ѳлкәһенең тѳп актуаль маҡсаты - белемле генә түгел, рухи байлыҡҡа эйә булған, әхлаҡлы, милләттәрҙе ихтирам иткән, телдәрҙе яратҡан, ѳйрәнгән, халыҡ традицияларын, ил тарихын һанлаған, кешелекте һѳйгән шәхес тәрбиәләү. Был заман ғына түгел, заң талабы ла. Ҡуйылған бурыстарҙы үтәүгә, дәрес менән кластан тыш сараларҙың сифатын, бәҫен күтәреүгә, фәнни-педагогика менән бер рәттән, коммуникатив-лингво- культурологик аспекттың бер ѳлѳшѳн тәшкил иткән халыҡ педагогикаһының элементтарын ҡулланып ѳлгәштем. Халҡыбыҙҙың йәшәү рәүеше, боронғолоғо, фәлсәфәһе, рухиәте, халыҡсанлығы, бала...


text:
- Подробности
- Просмотров: 521
ГИДРОТЕХНИК ҠОРОЛМАЛАР, һыу ресурстарын файҙаланыу, тирә-яҡ мөхитте һыу стихияһының һәләкәтле йоғонтоһонан һаҡлау өсөн тәғәйенләнгән инженер ҡоролмалары. Дөйөм тәғәйенләнешле Г.ҡ.: һыуҙы үткәрмәй, тотоп тороусы (плотиналар, дамбалар һ.б.), һыу үткәреүсе (каналдар, гидротехник туннелдәр һ.б.), көйләүсе (быуалар, кәртәләүсе валдар һ.б.), һыу ағыҙғыс, һыу алыу ҡоролмалары; махсус Г.ҡ.: һыу транспорты өсөн (суднолар йөрөү өсөн шлюздар, причалдар һ.б.), гидроэнергетик (ГЭС биналары, һыу баҫымын күтәреү бассейндары һ.б.), гидромелиоратив (һуғарыу, киптереү каналдары, дренаж системалары һ.б.; ҡара: Дренажлау), һыу үткәреү‑канализация (насос станциялары, һыу баҫымын күтәреү башнялары һәм резервуарҙары, һыу һыуытыу быуалары һ.б.), балыҡсылыҡ (балыҡ үткәүелдәре, балыҡ үрсетеү быуалары). Ҡайһы бер осраҡта дөйөм һәм махсус тәғәйенләнешле Г.ҡ. бер комплексҡа берләштерелә (мәҫ., берләштерелгән һыу ағыҙғыс һәм ГЭС бинаһы). Башҡортостанда тәүге Г.ҡ. (завод быуаһы плотиналары) 18 б. төҙөлә (ҡара: Тау сәнәғәте). 20 б. башында Өфө губернаһында Г.ҡ. һалыу 170‑тән ашыу объектта алып барыла, ш. иҫ. 19 быуа, 58 ҡоҙоҡ, 19 шишмә каптажы төҙөлә. Башҡортостандың Урал аръяғында баҡыр иретеү заводтары ихтыяжы өсөн торф һаҙлыҡтарын киптерә торған гидромелиоратив Г.ҡ. төҙөлә. 1913 й. Өфө губерна земство башҡармаһы эргәһендә гидротехник бүлек асыла. Респ. төрлө тәғәйенләнешле 120‑нән ашыу һыуһаҡлағыс һәм 350 быуа (2010), а.х. ерҙәрен, халыҡ йәшәгән урындарҙы, нефть промыслаһы терр‑яларын һыу баҫыуҙан һаҡлау өсөн ҡоролған 200 км ашыу дамба бар. Г.ҡ. проектлауҙы “Башгипроводхоз” ин‑ты башҡара. Уның проекттары б‑са Өфөнөң Көньяҡ һыу алғысы янында ярҙы нығытыу эштәре башҡарыла, Йылайыр р‑ны Йылайыр һәм Белорет р‑ны Тирлән аа. ГЭС‑тар төҙөлә һәм башҡалар. Г.ҡ. төҙөүҙе һәм файҙаланыуҙы “Башмелиоводхоз” идаралығы (2003 й. “Башводмелиорация” ДУП‑ы нигеҙендә ойошторола) алып бара, ул “Башкирэнерго” ААЙ м‑н берлектә бәләкәй ГЭС‑тар төҙөү б‑са респ. программаһын тормошҡа ашыра. Шулай уҡ ҡара: Гидромелиорация.
Әҙәб.: Краткая история развития мелиорации и водного хозяйства Республики Башкортостан. Уфа, 2004.
Э.И.Мөлөков, М.Х.Әбләзов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Ҡара һарыҡ
20 октября 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Көҙҙөң бер көнө ҡышты туйҙыра
20 октября 2014 йыл | Урындағы үҙидара
1 октябрь һауа торошо нимәгәлер үсегеп, көнө буйы һыҡтап торһа ла, Сәйетбаба ауылында Республика көнө матур итеп билдәләнде: ыҡсым ғына байрам концерты һәм йәрминкә булып үтте.
Көҙҙөң бер көнө ҡышты туйҙыра
20 октября 2014 йыл | Урындағы үҙидара
Көҙгө йәрминкәләрҙе халыҡ көтөп ала. Сөнки унда сағыштырмаса осһоҙораҡ хаҡҡа, өҫтәүенә, экологик йәһәттән таҙа ауыл хужалығы продукцияһын, йәшелсә-емеш һ.б. аҙыҡ-түлек, кәрәк-яраҡ һатып алыу мөмкинлеге бар.
3 һәм 8 октябрҙә Красноусолда мәғариф бүлеге алдындағы майҙанда Уҡытыусылар, Республика һәм Красноусол ауылы көндәренә арналған йәрминкәләр уҙҙы. Көн быҫҡаҡлап тороуға ҡарамаҫтан, ауыл хужалығы продукциялары тейәлгән автомашиналар йәрминкә майҙансығын биләп тә алды. Районыбыҙ ауылдарынан килгән һатыу итеүселәр үҙҙәренең шәхси ихатаһында етештергән продукцияһын халыҡҡа тәҡдим итте.
3 һәм 8 октябрҙә Красноусолда мәғариф бүлеге алдындағы майҙанда Уҡытыусылар, Республика һәм Красноусол ауылы көндәренә арналған йәрминкәләр уҙҙы. Көн быҫҡаҡлап тороуға ҡарамаҫтан, ауыл хужалығы продукциялары тейәлгән автомашиналар йәрминкә майҙансығын биләп тә алды. Районыбыҙ ауылдарынан килгән һатыу итеүселәр үҙҙәренең шәхси ихатаһында етештергән продукцияһын халыҡҡа тәҡдим итте.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
20 октября 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Муниципаль район хакимиәтенең Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнделәр:
халыҡты мәҙәни хеҙмәтләндереү өлкәһендә оҙаҡ йылдар уңышлы эшләгәне өсөн:
халыҡты мәҙәни хеҙмәтләндереү өлкәһендә оҙаҡ йылдар уңышлы эшләгәне өсөн:
Ҡотлайбыҙ!
20 октября 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Рәсәй Федерацияһы президенты Указына ярашлы яҡташыбыҙ, күренекле яҙыусы, "Ағиҙел” журналының баш мөхәррире Әмир Мөхәмәт улы ӘМИНЕВҡа "Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” исеме бирелде.


text:
Бармы ул теге донъя?
Башҡорттар араһында ла теге йәки был имеш-мимешкә ышаныусылар ҙа, уны һанға һуҡмаусылар бар. Кешенең йән биреүен, теге донъяға китте, тиҙәр. Теге донъя, параллель донъя ысынында бармы ул? Ниңә кемдер йәннәткә эләгә, икенсе берәү - тамуҡҡа? Хатта кешене ер ҡуйынына тапшырғас та, уның йәне 40 көн буйы өйҙә йөрөй, тиҙәр.
Ғалимдар Антарктидала магнит аноманиялары күҙәтелеүе тураһында хәбәрҙәр еткерә башланы, йәнәһе лә ундағы Көнсығыш күле янында ер аҫты батшалығына инеү юлы бар. Ер шарының бер бөтөн булыуы тураһындағы тәғлимәтте берәү ҙә кире ҡаҡмай, әммә уның полюстарынан ер аҫтына инеү урындары бар икән. Әммә улар бер ниндәй ҙә мәмерйә, юл, уйылған ер түгел. Бары ниндәйҙер энергетик көс, уны ҡул менән тотоп ҡарап булмай, ул – “параллель” донъя.
Теге донъя барлығын иҫбатлаусы миҫалдар ҙа бихисап. Мәҫәлән, Дана Форсайт исемле Британия ҡатыны теге донъяға күсеү юлын табыуын хәбәр итеп, йәмәғәтселекте шаҡ ҡатырҙы. Уның асышы теге тормоштоң әлеге беҙҙеке менән оҡшаш йәки уның күсермәһе булыуын ғына иҫбатлауға ҡайтып ҡала. Ләкин унда бер ниндәй ҙә ауырыу, көсөргәнеш, һуғыш сығыу ҡурҡынысы юҡ. Иҫ китмәле тыныслыҡ хөкөм һөрә.
Форсайттың был тикшеренеүгә тотоноуына 1998 йылда Кант ҡалаһының көлкө ҡаласығы аттракционынан дүрт үҫмерҙең ғәжәп рәүештә юғалыуы сәбәпсе була. Өс йылдан – тағы ла икәү. Аҙаҡ – тағын. Полиция, балаларҙың юғалыу ваҡиғаһын тикшергәндә, бер ниндәй енәйәт эҙҙәре тапмай. Асыҡланыуынса, был үҫмерҙәр бер-береһе менән таныш, ә юғалған ваҡыттары айҙың һуңғы кесе йомаһына тап килә. Эҙләнеүҙәр бер ниндәй ҙә һөҙөмтәләр бирмәй. Аттракционды япҡас ҡына юғалыуҙар туҡталып тора.
Форсайт: “Бының сере ундағы бер кәкре көҙгөлә,”– ти. Үҫмерҙәрҙең береһе яңылыш ҡына шул көҙгөнө асып, “ҡапҡанға” эләгә лә инде. Артынан уға ҡыҙыҡҡан иптәштәрен дә саҡырып ала.
Беҙҙең яҡташыбыҙ, профессор Эрнст Мулдашев та Тибеттағы пирамидаларҙы тикшергән ваҡытта кәкре көҙгөләргә тап була. Сәйәхәтсе билдәләүенсә, пирамидалар – дүрт бүлемле параллель донъяның ҡапҡаһы. Өс мөйөшлө пирамидаларҙы юҡҡа ғына дүрт яҡлы йәки дүрт мөйөшлө нигеҙ тотоп тормай. Шуға ла беҙгә күренмәгән дүрт бүлемле теге тормошта биш бүлемлеһе лә булыуы мөмкин, уның нигеҙен биш мөйөшлө донъя тәшкил итәлер, ти ғалим. Мулдашев Мысыр пирамидаларын теге донъянан беҙҙең өсмөйөшлө донъяға килгән кешеләр төҙөгәнлегенә ышандыра. Нефертитиҙы алайыҡ: уның буйы – 3,6 метр һәм артҡа сығып торған ҙур башы булыуы билдәле. Мысырҙың боронғо башлығы Эхнатондың иһә буй оҙонлоғо – 4,5, ә тағы ла боронғораҡ дәүләт етәкселәре Хаторҙарҙың 18 метрға тиклем еткәнлеге асыҡланған.
Ошо әлеге пирамидалар эсендә Мулдашев экспедицияһы күп һанлы ярымтүңәрәк, тулҡын рәүешендәге таштарға юлыға. Уларҙын өҫкө йөҙҙәре шыма булғанға ла көҙгө тип атайҙар. Тикшеренеүселәр бында үҙҙәрен иркен тота, еңел хис итә. Көҙгөләр янында кемдер бала сағын күрә, кемдер билдәле булмаған урындарға барғандай була. Ғалим иҫәпләүенсә: “Көҙгөләр янында ваҡытты үҙгәртеп, тирә-йүн менән идара итергә була. Боронғо риүәйәттәрҙә яҙылыуынса, ошо көҙгөләр ярҙамында теге донъяға сығырға мөмкин.”
Тағы ла бер ҡараш йәшәй. Беҙҙең ғаләм өс түгел, ун бер бүлемле. Тимәк, өсәр ҡатлы өс донъя, шуның икәүһе – ике өҫтәлмә бүлем. Бөтә донъялар ҙа өй-планеталарға бүленгән. Берәүһендә беҙ йәшәһәк, ҡалғанында – сит планета кешеләре. Шулай тиһәк тә, ниңә һуң һаманға тиклем иң көслө, заманса радиотелескоптар осоусы тәрилкәләр, беҙгә килгән сит донъя ҡунаҡтарын күрмәй һуң? Эйе, билдәһеҙ осоусы объекттарҙы кемдер күреп ҡалыуы, фотоға, видеоға төшөрөүе ихтимал. Ундай ерҙәрҙе “телепортацион урындар” тип атайҙар. Телепортация миҫалдары ла күп. Мәҫәлән, уҙған быуаттың 60-сы йылдарында Америкала булған бер хәл. Томас Механ исемле адвокат, ғәҙәттәгесә, эш көнөнән һуң ҡайтырға сыға. Ләкин ошо сығыуынан һуң уны бер кем дә, бер ҡасан да күрмәй, ул ғәжәп шарттарҙа эҙһеҙ юғала, тип әйтергә булыр ине, тик... Калифорния штатындағы бер дауахананың ҡабул итеү бүлеге шәфҡәт туташы Мариса Кледванс медицина ярҙамы һорап килеүсе ҡара костюмдағы иргә иғтибар итә. “Томас Механ, адвокат” – тип таныштыра ул үҙен. Ул дауаханаға ниңә килеүен, машинала китеп барғанда көслө ауыртыу тойоуын, үлгән кеше кеүек булыуын әйтә. Медицина картаһын, ҡабул итеү ваҡытын тултырып шәфҡәт туташы бер секундҡа ғына карталар ятҡан кәштәләргә ынтылып, ауырыуға боролһа – ул урынынан юҡҡа сыҡҡан була.
Шул уҡ көндө кискеһен бер йылға буйында Механдың машинаһы табыла. Унда ҡан таптары ла 50 метр самаһы һуҙылып барып, бер урында өҙөлөп ҡала. Адвокаттың кәүҙәһен аҙаҡтан ғына 30 саҡрым алыҫлыҡта табалар. Мәйеттең башында ҙур яра эҙе булһа ла, үлеменең сәбәбе – һыуға батыу. Ныҡлы тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәһе шуны күрһәтә: Механдың һыуға осҡан мәле уның дауаханаға мөрәжәғәт итеүе менән тап килә.
Донъя илдәренең архивтарында ошондай һәм башҡа тағы ла сәйерерәк күренештәр тулып ята. Ләкин, ҡағиҙә булараҡ, йомғаҡ хәлдәр фән күҙлегенән ситтәрәк ҡала, ғалимдар өсөн бик ҡатмарлы өлкә, уны сисеү мөмкин дә түгел кимәлдә. Шулай ҙа белгестәрҙең күпселеге параллель тормоштоң ысынлап та булыуын таный.
Параллель тормош менән мөнәсәбәттә йәшәүҙең иң ябай осрағы – төш күреү. Төштә булған ваҡиғаларҙы беҙ ысынбарлыҡтағы һымаҡ хис итәбеҙ. Ә уянып китһәк – ул төш кенә булған икән. Беҙҙең аңыбыҙ төштәрҙән мәғлүмәт кенә һөҙөп ала. Төшөбөҙҙә алған мәғлүмәттәрҙең тиҙлеге шул тиклем шәп, 8 сәғәт йоҡо эсендә бер аҙналыҡ, айлыҡ ваҡиғаны баштан үткәрергә мөмкинбеҙ һәм бер минут серем мәлендә лә тулы сериалды “ҡарап сығырға” өлгөрәбеҙ.
Һуңғы күргән төштө иҫебеҙгә төшөрәйек әле. Улар беҙҙе уратып алған донъя, туғандар, синыфташтар... Күңеллеләре лә, ҡурҡыныстары ла, үлгән кешеләре лә осрай, шулаймы? Ҡайҙан килеп сыға һуң улар? Ниңә тормошта ла күрмәйбеҙ уларҙы? Сикһеҙ даръя киңлектәре бәләкәй генә атомдарҙан тора. Улар шундай эске энергияға эйә, туҡтауһыҙ хәрәкәттә булалар. Беҙ уларҙы ябай күҙ менән күрә алмайбыҙ. Кеше тәне лә атомдарҙан тора. Бөтә атомдар ҙа төрҙәренә, төҙөлөштәренә ҡарап төрлө йышлыҡтарҙа, тиҙлектә һәм йүнәлештә хәрәкәт итергә мөмкин.
Шул айырмалыҡтар өсөн дә беҙ йәшәйбеҙ инде, сөнки әгәр беҙ төштә күргән тиҙлек менән хәрәкәт итә башлаһаҡ, нимә булырын да күҙ алдына килтереүе ауыр. Был осраҡта ситтә торған икенсе кеше беҙҙе бөтөнләй күрә алмаҫ ине.
Үҙебеҙҙең тәнебеҙгә радиотулҡындар тиҙлеген биреп ҡарайыҡ, тип күҙ алдына килтерәйек. Улай булғанда, беҙгә ер шарын әйләнеп сығыу өсөн бер секундтан да кәмерәк ваҡыт етәсәк. Ошо “осош” ваҡыты эсендә юлда осраған материктар, тауҙарҙы, океан-диңгеҙҙәрҙе лә күреп өлгөрөр инек. Хәҙер күҙ алдына килтерәйек: беҙҙең яныбыҙҙа шундай тиҙлекле донъя бар икән тип. Беҙ уның барлығын һиҙер инекме? Юҡ, әлбиттә. Ә бына аңыбыҙ менән беҙ секунд эсендә Америкала, йәки башҡа урында булып ҡайтабыҙ. Шуға ла беҙҙә сәйер хәлдәр булып тора, мәҫәлән: мин был урында булдыммы, юҡмы? Был кешене ҡайҙа ғына күргәйнем әле? Күпме тырышһағыҙ ҙа, иҫегеҙгә төшөрә алмаҫҡа мөмкинһегеҙ: был аңлата алмаҫлыҡ хәлдәрҙең барыһы ла параллель донъя менән киҫешкән урында була ла инде...
Америка ғалимдарының 70 проценты, үлгәндән һуң тормош бар, тип иҫәпләй. Төрлө дин әһелдәренең ҡараштары ла шулай. Хьюстон университеты ғалимдары ике меңгә яҡын респонденттан, улар араһында гуманитар, төп фәндәр менән шөғөлләнеүселәр ҙә бар, һорау алыуҙар үткәргән. Һөҙөмтәләр аптыратырлыҡ, күпселек теге донъя барлығына ышана.
Бөтә кеше лә теге донъяға ышанмай, әлбиттә. Кембридж университеты ғалимы Петер Уодхемс та бындай тикшеренеүҙәрҙе ҡурҡыныс тип иҫәпләй. Ә проблемаға мөрәжәғәт итеүселәрҙе “алдаҡсылар” тип атай.
Ендәрҙе күреү, полтергейстар феномены ла бар бит әле. Уларҙы тикшеренеүҙәр ҙә ун һигеҙенсе быуатта, фәнни-техник революция үҫеш алған ваҡытта башлана. Күҙгә күренеүсе шайтандар – үлгән кешеләрҙең йәндәре иҫәпләнгән. Был феноменды асыҡлау уларҙы күреүсе шаһиттарҙың һөйләүҙәренә, яҙмаларына ғына ҡайтып ҡала.
Мәҫәлән, 1848 йылда Нью-Йорк штаты янындағы ағас йорттарҙың береһендә йәшәүсе апалы-һеңлеле ҡыҙҙар өйҙәрендә ниндәйҙер йән эйәһенең булыуын, ул туҡылдатыуҙар менән һөйләшеүен хәбәр итә. Йәнәһе лә ул был өйҙә ҡасандыр йәшәгән бер тимерсенең йәне. Тик ҡыҙҙарҙы шарлатанлыҡта ғәйепләп, ҡыуып ебәрәләр. Ә бер нисә йылдан йорт аҫтында күмелеп ҡуйылған кеше кәүҙәһе табыла...
Ә шулай ҙа...
Бер ваҡыт Мөшриктәр (мәжүсиҙәр) Рәсүллуллабыҙҙан мөғжизә таптырып бер иткәндәр. Быға яуап итеп, Аллаһы Тәғәлә гөнаһтары өсөн ер йөҙөнән юғалған халыҡтарҙы миҫалға килтерә. Мөғжизә күрһәтелеп торһа ла, улар ышанмаған. Үҙеңә ҡара, тәнеңдә күпме мөғжизә, тиелгән Ҡөрьәндә. Ысынлап та, беҙ һәр беребеҙ бер бөтөн хасил итһәк тә, ҡасандыр ике өлөш булғанбыҙ – атайыбыҙ һәм әсәйебеҙ тәнендә йөрөгәнбеҙ. Ул сағыбыҙҙы беҙ хәтерләмәйбеҙ – әммә булғанбыҙ. Унан әсәйебеҙ йөрәге аҫтында туғыҙ айға яҡын ғүмер кисергәнбеҙ. Әгәр беҙ шунда оҙаҡҡа ҡала торған булһаҡ, икенсе, әле йәшәгән донъябыҙ барлығын белмәҫ тә инек. Ер йөҙөндә ғүмер кисереп, уның менән хушлашҡас, йәнә икегә бүленәсәкбеҙ: тәнебеҙ – ерҙә ҡаласаҡ, йәнебеҙ Хаҡ Тәғәлә хөкөмөнә күсәсәк. Икенән бер булғанды, берҙән ике булыу мөғжизәһенә нисек ышанмаҫҡа мөмкин?
Күҙгә күренмәҫ һәр күҙәнәгебеҙ кеше хаҡында бар нәмәне белә, шуға ла унан клон яһарға мөмкин. Кеше тәнендә бер ниндәй шарттарҙа ла юҡҡа сыҡмай торған бер күҙәнәк барлығын ғалимдар иҫбатланы ла инде. Шул күҙәнәктән тереләсәкбеҙ беҙ Ҡиәмәт көнөндә.
Теге донъя барлығына ышаныу-ышанмау һәр кемдең үҙенән тора. Был өлкәләге тикшеренеүҙәр әле лә бара, киләсәктә лә дауам итәсәк. Дин тәғлимәттәре асылда фәнни ҡараштар менән тап килеүе мәңгелек донъяның барлығына шик ҡалдырмай.
Ғәбдерәүеф Хәйруллин, Туҡай мәсете имам-хәҙрәте:
“Был донъяға беҙ бушҡа килмәгәнбеҙ. Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе нисек бар шулай яратҡан. Кемдер дөрөҫ юлдан бара, Аллаһы ҡушҡандарҙы үтәй. Ҡайһы берәүҙәр инде шайтан юлын тапай, насар ҡылыҡтар эшләй. Изге кеше менән алама йән эйәһе араһында айырмалыҡтар бармы? Әлбиттә. Юҡҡа ғына беҙ теге йәки был әҙәм йәннәткә эләгә, ҡайһы берҙәрҙе тамуҡ алыр, тип әйтмәйбеҙ бит. Ҡиәмәт көнөндә лә беҙҙән һорауҙар аласаҡтар, йәнебеҙ ожмахҡа эләгәме, тамуҡта янасаҡмы, шунда билдәле була ла инде. Шуға ла үлгәндәрҙең тәне ерҙә ятһа ла, уларҙың йәндәре теге донъяла осоп йөрөй. Улар мең йылдар үткәс тә әйләнеп ҡайтырға мөмкин”.
Теги:


text:
Фото:
Бөрө йәш гвардиясылары «Таҙа ҡала» экологик акцияһы уҙғарҙы
Фото:
Бөрө районы «Йәш Гвардия» активистары «Таҙа ҡала» экологик акцияһын уҙғарҙы. Активистар скверҙарҙы, парктарҙы, йылға һәм күл буйҙарын беренсе тапҡыр ғына таҙартмай, төҙөкләндереү менән шөғөлләнә, сәскәләр һәм ағастар ултырта, тик барыбер сүп-сар кәмемәй. Шуға күрә йәштәр, «Бросил мусор — не забудь хрюкнуть» тигән плакаттар күтәреп, урамдарға сыҡты, тип хәбәр итә ER.RU.
— Халыҡ әле һаман, әгәр үҙҙәре ҡаланы ҡарамаһа, ул бер ҡасан да таҙармаясаҡ икәненә төшөнә алмай. Кешеләрҙең емергес эшмәкәрлеге ҡаланың матур мөйөштәре, урамдары, йылға һәм күл буйҙарының аҡрынлап стихиялы сүплеккә әйләнеүенең сәбәбе булып тора. Быға ҡаршы көрәшергә кәрәк. Шуға күрә лә беҙ проблеманы халыҡҡа ошо юл менән еткерергә булдыҡ. Беҙҙең активистар таҙалыҡҡа өндәп ҙур булмаған плакаттар йәбештерҙеләр һәм элделәр. Юҡҡа ғына халҡыбыҙ «Таҙартҡан урында, түгел, ә сүпләмәгән ерҙә таҙа» тип әйтмәгән бит, — тип үҙ фекерен белдерҙе Бөрө Йәш гвардиясылар етәксеһе Александр Обухов.
Плакаттар менән ҡоралланып, акцияла ҡатнашыусылар үтеп барған водителдәрҙе һәм йәйәүлеләрҙе таҙалыҡҡа һәм тәртипкә саҡырҙы. Һирәктәр генә иғтибар йүнәлтте. Күптәр иһә, үҙҙәренең эштәре буйынса ашыҡҡан булып, йәштәрҙе күрмәҫкә тырышты.
Йәш гвардиясыларҙың акцияһы ике этапта үтәсәк. Тәүҙә улар кешеләргә тирә-яҡ мөхитте бысратыуҙың зыяны тураһында мәғлүмәт еткерәсәк, артабан ҡала паркын йыйыштырыуға тотонасаҡ. Йәш гвардиясылар өлгәшелгәндә туҡталып ҡалырға йыйынмай.
— Ҡаланы таҙараҡ яһау беҙҙең көсөбөҙҙән килә. Бының өсөн теләк һәм ваҡыт кәрәк. Әгәр кем дә булһа беҙгә ҡарап башҡаса сүпләмәһә, был беҙҙең бәләкәс кенә еңеүебеҙ буласаҡ, — тип билдәләне йәш гвардиясы Роман Яныбаев.


text:
Хорхе Луис Борхес
Хо́рхе Луи́с Бо́рхес (исп. Jorge Luis Borges( audio); 24 август 1899 йыл, Буэнос-Айрес — 14 июнь 1986 йыл, Женева) — аргентина прозаигы, шағир һәм публицист. Борхес бигерәк тә үҙенең прозаик фантазиялары менән билдәле. Уның әҫәрҙәре йыш ҡына йәшерен рәүештә фундаменталь фәлсәфәүи мәсьәләләр буйынса бәхәстәр һәм детектив йәки мажаралары тарихтарға ҡайтып ҡала.[1]. 1920-се йылдарҙа Латин америкалы испан телле поэзияла авангардизмға нигеҙ һалыусы.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Русскоязычный портал Хорхе Луиса Борхеса. Полное собрание сочинений. Статьи. Галерея. Форум.
- Полная библиография Хорхе Луиса Борхеса «Фантастика лабораторияһы» сайтында (рус.)
- Стихотворения в переводе Вадима Алексеева, Бориса Дубина
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- 24 августа тыуғандар
- 1899 йылда тыуғандар
- Буэнос-Айреста тыуғандар
- 14 июндә вафат булғандар
- 1986 йылда вафат булғандар
- Женевала вафат булғандар
- Кавалеры Большого креста ордена Альфонсо X Мудрого
- Британия империяһы ордены офицерҙары
- «Италия Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены Ҙур тәре кавалерҙары
- Почётлы легион ордены кавалерҙары
- Сәнғәт һәм әҙәбиәт француз ордены кавалерҙары
- «Перу ҡояшы» орденының ҙур тәреһе кавалерҙары
- «ГФР алдындағы ҡаҙаныштар өсөн» орденының махсус дәрәжәле Ҙур тәреһе кавалерҙары
- Сантьяго ордены (Португалия) кавалерҙары
- Бернардо О’Хиггинс ордены кавалерҙары


text:
Архангел районы «Турфест-2012» фестивалендә ҡатнашыусыларҙы ҡаршылай
«Турфест-2012» XXII асыҡ республика йәштәр фестивале кесаҙна, 12 июлдә, асыла. Ул былтырғы кеүек үк Архангел районының Абҙан ауылы янында үтәсәк.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында аныҡлауҙарынса, «Турфест-2012» фестивалендә республиканың Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Салауат, Нефтекама ҡалаларынан, Краснокама, Ҡырмыҫҡалы, Ғафури, Архангел райондарынан, шулай уҡ Ханты-Мансийскиҙан командалар ҡатнаша.
Слет, ғәҙәттәгесә, ике өлөштән тора. Спорт программаһы сиктәрендә командаларға йәйәүлеләр, велосипед, һыу дистанцияларын үтергә һәм туриадала ҡатнашырға тура киләсәк. Йәштәрҙе йәнә автор йырҙары, «Визитка», «Бивак» һәм «Фотография» конкурстары кеүек ижади ярыштар ҙа көтә.
Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арналған быйылғы фестиваль 15 июлдә ябыла.
Былтыр «Турфест»та бөтә республиканан 15 команда һәм Ханты-Манси автономиялы округынан бер команда ҡатнашты. Өфөнөң Киров районы йәштәре фестивалдең абсолют еңеүсеһе тип табылды, Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең командаһы – икенсе, «Кама» командаһы (Краснокама районы) өсөнсө урын яуланы.


text:
Башҡортостанда автомобиль юлдарын үҫтереү стратегияһы ҡабул ителдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда автомобиль юлдарын үҫтереү стратегияһы ҡабул ителде
Башҡортостанда автомобиль юлдарын үҫтереү стратегияһы ҡабул ителдеФото: Олег Яровиков
БР Хөкүмәте Президиумы ултырышында ҡайһы бер иҫкәрмәләр менән 2030 йылға тиклем дөйөм ҡулланылыштағы автомобиль юлдарын камиллаштырыу һәм үҫтереү стратегияһы ҡабул ителде.
«НИПИ ТРТИ» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең социаль-иҡтисади тикшеренеүҙәр бүлеге начальнигы Нелли Гордиенко хәбәр итеүенсә, иң тығыҙ машиналар хәрәкәте (тәүлегенә 20 мең автомобиль) Өфөгә илткән федераль һәм төбәк юлдарында күҙәтелә. Уларҙы мотлаҡ ремонтларға, реконструкцияларға, яңыларын төҙөргә кәрәк.
Стратегияны тормошҡа ашырыу сиктәрендә юлдар селтәренең иҡтисад талаптарынан артта ҡалыуын бөтөрөү, юлдарҙың техник торошон яҡшыртыу, юл-транспорт һәләкәттәр һанын кәметеү ҡаралған. Стратегия әҙерләнгәндә 2020 йылға тиклем Башҡортостанды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү күрһәткестәре һәм башҡа программа документтары иҫәпкә алынған.
Стратегия өс этапта тормошҡа ашырыласаҡ. Шулай уҡ ултырышта стратегияны тормошҡа ашырыуҙың ике варианты тикшерелде. Улар – инерцион һәм инновацион варианттар. Тәүге вариант буйынса финанслау күләме, ғәмәлдәге финанслау кимәленән сығып, республиканың юл фонды бюджетынан бүленгән аҡса иҫәбенә билдәләнә. 2020 йылға тиклем финанслау күләме 2014-2015 йылдар кимәлендә һаҡланып ҡаласаҡ. Инновацион вариант буйынса финанслау күләме республика иҡтисадының күҙалланған үҫеш темптарынан, төбәктең юл фондын формалаштырыу сығанаҡтары булған килемдәр кимәленән сығып билдәләнә.
Стратегияла республика территорияһы буйлап үтәсәк перспективалы төбәк-ара маршруттар булдырып, аҙаҡ уларҙы федераль кимәлдәге автомобиль юлдары селтәренә тапшырыу тәҡдим ителә. Тәү сиратта был маршруттарға Екатеринбургҡа илткән «Центр-Урал», Өфө-Пермь, Өфө-Ижевск юлдары ҡарай. Шулай уҡ Өфөнө көнсығыш яҡтан урап үткән юл да иҫәпкә алынған.
Нелли Гордиенко һүҙҙәренсә, был сараларҙы тормошҡа ашырыу федераль бюджеттан средстволар йәлеп итергә, республика юлдары селтәрен оптималләштерергә һәм мөмкинлектәрҙе тулы кимәлдә файҙаланырға мөмкинлек бирәсәк. Ҡалған средстволарҙы муниципаль-ара кимәлдәге юлдарҙы эксплуатациялауға йүнәлтергә мөмкин. 2020 йылға федераль кимәлдәге юлдар селтәренә тапшырыласаҡ маршруттарҙың дөйөм оҙонлоғо 772 километр тәшкил итәсәк.
Башҡортостан буйлап үтәсәк федераль кимәлдәге юлдарҙың дөйөм оҙонлоғо 1,5 мең километрға етәсәк. Стратегияла 230 ауыл биләмәһенә илткән ҡаты япмалы юлдар төҙөү ҡаралған. 2030 йылға уларҙың һаны 97 проценттан ашасаҡ.
Стратегия буйынса төҙөләсәк һәм реконструкцияланасаҡ автомобиль юлдарын файҙаланыуға тапшырыу күләмдәре 2620,3 километр (инновацион вариант буйынса) һәм 1830,9 километр (инерцион вариант буйынса) тәшкил итәсәк.
Инновацион вариант буйынса стратегияны тормошҡа ашырыу барышында финанслау күләме — 612,2 миллиард һум, инерцион вариант буйынса 249,7 миллиард һум тәшкил итәсәк.
Инновацион вариант буйынса средстволар – федераль бюджеттан һәм бюджеттан тыш сығанаҡтарҙан, инерцион вариант буйынса тик республика бюджетынан йәлеп ителәсәк.


text:
Төбәктә өлкән йәштәге фатир хужалары капиталь ремонт өсөн компенсацияға өҫтәмә аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Төбәктә өлкән йәштәге фатир хужалары капиталь ремонт өсөн компенсацияға өҫтәмә аласаҡ
Төбәктә өлкән йәштәге фатир хужалары капиталь ремонт өсөн компенсацияға өҫтәмә аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда өлкән йәштәге фатир хужалары күп фатирлы йортта капиталь ремонт өсөн түләү буйынса айлыҡ аҡсалата компенсацияға өҫтәмә аласаҡ. Был хаҡта республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында хәбәр иттеләр.
Әлеге мәлдә эшләмәүсе граждандарҙың айырым категорияларына торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәргә түләү өсөн һәр муниципалитет буйынса торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хаҡының республика стандарттарынан сығып 50 процент күләмендә айлыҡ аҡсалата компенсация бирелә. 2014 йылдың 1 октябренән күп фатирлы йортта дөйөм мөлкәтте капиталь ремонтлауға иғәнә түләү ҙә стандарттарға индерелгән. Шуға ярашлы, граждандарға капиталь ремонтлауға иғәнә түләү өсөн сығымдарҙың 50 проценты кире ҡайтарыла.
«Капиталь ремонт өсөн 80 йәше тулған фатир хужаларына 100 процент компенсация түләнә», — тине хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова.
Алты ҡатлыға тиклем йорттарҙа йәшәүселәр өсөн айлыҡ аҡсалата компенсацияға өҫтәмә күләме — 85,80, алты ҡаттан юғарыраҡ йорттарҙа йәшәүселәр өсөн 95,70 һум тәшкил итәсәк.
Айлыҡ аҡсалата компенсацияға өҫтәмә автоматик рәүештә башҡарыла. Аҡса 2016 йылдың 1 ғинуарынан башлап күсерелә.


text:
Күгәрсен районында журналистарға Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар тапшырылды
Күгәрсен районында Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһы үткәрелде. Уны Шәһит Хоҙайбирҙиндың тыуған яғында, Хоҙайбирҙе ауылында, үткәреү изге традицияға әйләнде. Быйыл Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы был абруйлы премияны биреү буйынса комиссия өс лауреатты билдәләне. Улар: Лена Абдрахманова – «Нисек йәшәйһең, башҡорт ауылы?» рубрикаһы аҫтындағы мәҡәләләр циклы өсөн; Гөлсәсәк Ханнанова – «КоммерсантЪ-Башкортостан» гәзитендә баҫылған ижтимағи-сәйәси темаларға мәҡәләләр серияһы өсөн; Азат Ярмуллин – «Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында» китабы һәм «Шонҡар» журналында «Тарихнамә» рубрикаһында Башҡортостан тарихы буйынса мәҡәләләр серияһы өсөн.
Наградлау тантанаһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов, Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусин ҡатнашты. Тантанала ҡатнашыусылар Шәһит Хоҙайбирҙиндың музейына барҙы, уның һәйкәленә сәскәләр һалды.
Бүләкләү тантанаһын асып, Зөһрә Рәхмәтуллина:
— Был һоҡланғыс премияны шундай матур урында, Шәһит Хоҙайбирҙиндың тыуған яғында тапшырыу айырыуса күңелле, – тине. – Журналистың бөгөнгө эшенә күп нәмә бәйләнгән. Уның һүҙе атом бомбаһына оҡшаш булыуы мөмкин. Был һөнәрҙең яуаплылыҡ, гражданлыҡ һәм дөрөҫлөк кеүек төшөнсәләрҙе үҙ эсенә индереүен беҙ барыбыҙ ҙа аңлайбыҙ. Быйылғы премия лауреаттары уларға эйә. Республика Хөкүмәте исеменән мин уларҙы ҡотлайым һәм артабанғы ижади уңыштар теләйем.
Борис Мелкоедов та лауреаттарҙы ҡотланы һәм күгәрсендәргә йылы ҡабул иткәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе.
Наградланыусылар үҙҙәренең яуап һүҙендә хеҙмәттәрен юғары баһалағандары өсөн рәхмәт белдерҙе. Гөлсәсәк Ханнанова, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бүләкләү тантанаһында ҡатнаша алманы. Лена Абдрахманова үҙенең эшен юғары баһалағандары өсөн сикһеҙ шат.
— Бының өсөн тыуған яғыма, тыуып үҫкән һәм хеҙмәт иткән Күгәрсен районына рәхмәт, — тине ул.
Азат Ярмуллин да награда өсөн рәхмәт әйтте һәм Күгәрсен районы хакимиәте башлығы Фәрит Мусинға үҙенең «Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында» китабын тапшырҙы.
Наградлау тантанаһы концерт һәм Хоҙайбирҙе ауылы Мәҙәниәт йорто эргәһендәге аллеяла ағастар ултыртыу менән тамамланды.


text:
Өфө агрегат берекмәһенең уникаль эшләнмәләрен Һиндостандың Хәрби һауа көстәре ҡулланасаҡ
«Двигателдәр-2012» халыҡ-ара күргәҙмәһе сиктәрендә Өфө агрегат производство берекмәһе үҙенең инновацион эшләнмәләрен тәҡдим итте. Мәскәүҙәге экспофорумда ҡатнашыусыларҙың иғтибарын айырыуса Һиндостандың Хәрби һауа көстәре өсөн әҙерләнгән эшләнмәләр йәлеп итте.
Донъяла аналогы булмаған плазмалы ҡабыҙғыс системаһы — «Өфө агрегат производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең төп ҡаҙанышы. Бындай тоҡандырғыс системалар Т-50 һәм модернизацияланған Су-35 кеүек бишенсе быуын самолеттарының авиадвигателдәрендә ҡуйыла.
Универсаль система АЛ-31СТ авиадвигателенең газ ҡыуыусы агрегаттарында ла ҡулланыла ала. Технологик сифаттары арҡаһында ул Һиндостандың Хәрби һауа көстәрендә киң ҡулланылыш табасаҡ.
Күргәҙмәне ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, «Авиация ҡорамалдары» концерны» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенән үҙенең экспонаттарын Өфөнөң «Молния» фәнни-производство предприятиеһы», «Якорь» агрегат-конструкторлыҡ бюроһы» һәм «И.Румянцев исемендәге Машиналар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре тәҡдим иткән.


text:
«Берҙәм Рәсәй»ҙең XIII съезында ҡатнашыусы Фәриҙә Нәбиева: «Партияға кандидаттар һайлау етдиерәк һәм яуаплыраҡ үтергә тейеш»
— «Берҙәм Рәсәй»ҙең XIII съезы һөҙөмтәләре яҡшы булмаҡсы, — тине форумда ҡатнашыусыларҙың береһе, Бәләбәй районының «Баймырҙа» түбәнге бүлексәһе секретары, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Фәриҙә Нәбиева.
Ул бындай кимәлдәге форумда тәүгә ҡатнашыуы хаҡында әйтте. «Форум ныҡлы тәьҫир итә, сөнки съезда бихисап билдәле кеше ҡатнаша һәм бында ил өсөн мөһим булған мәсьәләләр тикшерелә», тине ул.
— Беҙҙең түбәнге ойошма бәләкәй. Шуға күрә әүҙемерәк булырға һәм йәмәғәт эшмәкәрлегенә күберәк йәштәрҙе йәлеп итергә кәрәк. Беҙҙең ауылда партияға инергә теләгән йәштәр әҙ түгел. Был тәүмаҡсат булып тора, — тип иҫәпләй Фәриҙә Нәбиева. Шул уҡ ваҡытта «партияға кандидаттар һайлау етдиерәк һәм яуаплыраҡ үтергә тейеш», тине съезда ҡатнашыусы.


text:
Башҡортостан Ҡырғыҙстан менән яңы мөнәсәбәттәр форматына әҙерләнә
ӨФӨ, 2014 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басыров, Эльвира Латипова/.
Башҡортостан Ҡырғыҙстан Республикаһы менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтерергә ниәтләнә һәм киләсәктә Ҡырғыҙстандың Таможня союзына инеүе менән бәйле яңы мөнәсәбәттәр форматына әҙерләнә. Бының хаҡта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, ҡунаҡтар өсөн Конгресс-холда ойошторолған, республиканың сәнәғәт һәм ауыл хужалығы потенциалын күрһәткәндә әйтте. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Ҡырғыҙстандың Премьер-министр Джоомарт Оторбаев етәкселегендәге делегацияһы эш сәфәре менән Өфөгә килгән.
Ҡырғыҙстандың рәсми делегацияһы Башҡортостанда беренсе тапҡыр.
Джоомарт Оторбаев билдәләүенсә, уларҙың Башҡортостан менән төрлө йүнәлештәр буйынса эшлекле мөнәсәбәттәре барлыҡҡа килеүе ихтимал.
Ҡырғыҙстандың Премьер-министры Башҡортостан эшҡыуарҙарын хеҙмәттәшлеккә саҡырҙы. Уның әйтеүенсә, Ҡырғыҙстанда Рәсәйгә ҡарағанда электр энергияһы, эш көсө һәм ер осһоҙораҡ, был нигеҙҙәр үҙ-ара файҙалы бизнес-мөнәсәбәттәр булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
Башҡортостанда банкротҡа әйләнгән предприятиелар буйынса хәл үҙгәрҙе Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда банкротҡа әйләнгән предприятиелар буйынса хәл үҙгәрҙе
Башҡортостанда банкротҡа әйләнгән предприятиелар буйынса хәл үҙгәрҙе Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
2011 йылдан алып 2015 йылдың тәүге яртыһына тиклем Башҡортостанда банкротҡа әйләнгән предприятиелар 438-гә кәмегән һәм июлгә 766 компания иҫәпләнә. Был хаҡта Федераль һалым хеҙмәтенең республика буйынса идаралығы хәбәр итә. Ошо уҡ осорҙа банкрот тип иғлан ителгән предприятиеларҙың дөйөм бурысы 14,2 миллиард һумдан 3 миллиардҡа тиклем төшкән.
Бынан тыш, һалымсылар ситтән (арбитраж) идара итеүселәрҙең эшмәкәрлеген даими контролдә тота. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың беренсе ярты йыллығында һалым органдарына мөрәжәғәт итеү һөҙөмтәләре буйынса суд арбитраж идара итеүселәрҙең эшен законһыҙ тип табыу тураһында ете ғаризаны ҡәнәғәтләндергән, 16 идара итеүсегә штраф һалынған, туғыҙы дисциплина яуаплылығына тарттырылған.


text:
Алыштырғыһыҙ тракторсы
Белоретта ситтән килеп, ерегеп йәшәгәндәр байтаҡ. Фәрит Фәйзулла улы Усмановты ла яҙмыш еле 1975 йылда Иҙел башына алып килә. Ул бында күңеленә яратҡан эшен дә, икенсе яртыһын да осрата.
Фәрит Фәйзулла улы 1954 йылда Бѳрйән районы Әтек ауылында тыуа. Урта мәктәпте Ишембай районы Йәнырыҫ ауылында тамамлай. Петровскиҙа 12-се һѳнәрселек училищеһында электрикка уҡый. 1971-73 йылдарҙа “Сибай механизацияланған коллонаһы - 100” (СМК-100) предприятиеһында электрик булып эш башлай. 1973-75 йылдарҙа хәрби бурысын үтәй. Армиянан ҡайтҡас та ул “СМК - 100” предприятиеһында эшләүен дауам итә. Әзекәй ауылынан Мәүлидә Мәһәҙей ҡыҙы менән ғаилә ҡоралар.
Фәрит Фәйзулла улы комбинаттың торлаҡ-коммуналь бүлегенә эшкә урынлаша. Ѳйләнгәндән һуң бер аҙ Әзекәй ауылында йәшәп китәләр, был саҡта Фәрит Фәйзулла улы Калинин исемендәге колхозда эшләй. Ә инде бер йылдан йәш ғаилә ҡалаға килеп тѳпләнә. Ғаилә башлығы Ремонт-тѳҙѳлѳш идаралығында хеҙмәт юлын дауам итә. Шул саҡта киң профилле водитель, тракторсы, крансы һѳнәрҙәрен үҙләштерә. Ит комбинатында ун йыл шофер, тракторсы булып эшләй.
2000 йылда иһә уны район-ара элемтә узелына эшкә саҡыралар. Шулай итеп, бѳгѳнгѳ кѳнгә тиклем Фәрит Фәйзулла улы предприятиеның алыштырғыһыҙ тракторсыһы булып ҡала. Эш һайлап, иҫәпләшеп тормаған хеҙмәткәр ҡайҙа ҡушалар, шунда бара, кәрәк икән, автомобиль руле артына ла ултыра. Йәй кѳндәрен иһә ул командировканан ҡайтмай, тип әйтһәк тә хата булмаҫ. Белорет, Бѳрйән, Әбйәлил райондарында телефон бәйләнеше булдырыуҙа уның ѳлѳшѳ ҙур, сѳнки ер аҫтынан кабель үткәрер ѳсѳн соҡор ҡаҙыу уның иңендә. Техникаһын да һәр саҡ ҡарап, тәртиптә тота. Фиҙаҡәр хеҙмәте ѳсѳн Маҡтау ҡағыҙҙары менән дә бүләкләп торалар.
- Бер ваҡытта ла эшһеҙ ултырғаным булманы. Йәштәрҙең эше етәкселектең ҡарашынан тора. Әгәр ҙә етәкселәр эшсеһенә ҡарата яҡшы мѳнәсәбәттә булһа, ваҡытында аҡса түләһә, кешелә ҡыҙыҡһыныу тыуа. Ә беҙҙең предприятиела эшселәргә мѳнәсәбәт яҡшы. Техника ѳсѳн запас частарға ҡытлыҡ юҡ. Беҙҙә техника һәр саҡ сафта булыуы мѳһим, кабель ѳҙѳлһә, шунда уҡ тѳҙәтергә кәрәк, сѳнки бәйләнештә ѳҙѳклѳктәр булырға тейеш түгел. Предприятиела бының ѳсѳн барыһын да эшләйҙәр. Клиенттарҙың талаптарын һәр саҡ үтәп торабыҙ, - ти Фәрит Фәйзулла улы.
Ошо кѳндәрҙә 60 йәшен тултырған Фәрит Усманов юбилейын лайыҡлы ҡаршылай. Бѳгѳн уның эргәһендә ныҡлы терәге - тормош иптәше, “атай”, ”олатай” тип ѳҙѳлѳп торған балалары һәм ейән-ейәнсәрҙәре, яратҡан эше бар. Ир-ат ѳсѳн ошонан да ҙур бәхет юҡтыр.
Р. Мусина.
Автор фотоһы.


text:
Фото:
Силәбе магазиндарында Башҡортостанда етештерелгән «хәләл» продукция һатыласаҡ
Фото:
Силәбе магазиндарында яҡын арала күркә итенән Башҡортостанда етештерелгән ярымфабрикаттар, тултырмалар һәм деликатестарҙың һатыуға сығарылыуы ихтимал.
«Индюшкин» сауҙа маркаһының диетик продукцияһын Силәбе өлкәһенә айына 600 тонна күркә ите етештергән Мәжит Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексы ташырға әҙер.
Ҡошсолоҡ комплексының бөтә продукцияһы ла айырым рецептура буйынса «Хәләл» стандартына ярашлы әҙерләнә.
Силәбе өлкәһе Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ике күрше төбәктең ит етештереүселәре әлеге ваҡытта аҙыҡ-түлек тауарҙарының ассортиментын киңәйтеүгә һәм иң талапсан һатып алыусыларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндереүгә йүнәлтелгән хеҙмәттәшлекте яйға һалыу менән шөғөлләнә.


text:
Фото:
Раил Сарбаев: Бөйөк Еңеү байрамы юғары рухта үтһен өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләйәсәкбеҙ
Фото:
Еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеү сиктәрендә Башҡортостандың һуғыш ветерандары делегацияһы Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Волгоградта, Белгородта һәм Курскта үтәсәк тантаналы сараларҙа ҡатнаша. Респуликаның барлыҡ район һәм ҡалаларынан 270 ветеран байрамға Өфөгә киләсәк. Өс көн дауамында уларға «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһында ял һәм дауаланыу ойошторола. Был турала бөгөн башҡорт парламентарийҙары алдында сығыш яһағанында республика Хөкүмәте Премьер-министры хәбәр итте.
Раил Сарбаев, шулай уҡ, 9 майҙа Ленин исемендәге майҙанда үтәсәк парадта ике меңдән ашыу кеше ҡатнашасағы хаҡында әйтте. Унда, һуғыш йылдары өлгөләрен дә иҫәпкә алғанда, 40 техника берәмеге ҡатнашыуы көтөлә.
Парад алдынан, 8 майҙа, Конгресс-холдың концерт залында сәнғәт оҫталары концерты һәм республика етәкселегенең Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын тантаналы ҡабул итеүе үтәсәк.
Премьер-министр әйтеүенсә, Еңеүҙең 65 йыллығы символикаһы менән баҫма продукция нәшер итеү дауам ителә. Башҡортостан етәселеге исеменән һуғыш ветерандары һәм уларға тиңләштерелгән хәрби хәрәкәттә ҡатнашыусылар адресына бер нисә төрҙәге ҡотлау открыткаларын сығарыуға әҙерләнәләр.
Бөйөк Ватан һуғышына арналған иҫтәлекле урындар һәм ҡоролмаларға ремонт һәм эргә-тирәһен төҙөкләндереү буйынса ҙур эштәр алып барыла. Үткән йылда республика бюджетынан был маҡсатҡа 8 миллион 429 мең һум аҡса йүнәлтелгән, ағымдағы йылда йәнә 5 миллион 689 мең һум күсереү планлаштырыла.
Еңеү юбилейына күп һанлы спорт бәйгеләре, шулар иҫәбендә билбау менән көрәш, бильярд һәм ат ярыштары, ҡул көрәше, фехтование буйынса турнирҙар, ойошторола.
«Бөйөк Ватан һуғышында фашистик Германияны Еңеүгә бик юғары хаҡ бирелде. Миллионлаған ватандаштарыбыҙ азатлығыбыҙҙы һәм Ватаныбыҙҙың үҙаллылығыҙ һаҡлап, яу яландарында башын һалды. Хәҙер аяуһыҙ ваҡыт ошо ҡан ҡойошло һуғыш ветерандарын беҙҙән тартып ала. Әлеге мәлдә республикала 12 меңдән әҙ генә күберәк кеше иҫән ҡалған. Ләкин уларҙың үлемһеҙ батырлығы тураһындағы хәтергә ваҡыт йоғонто яһай алмай.
Беҙ барыбыҙ ҙа еңеүселәр быуыны алдында түләй алмаҫлыҡ бурыслыбыҙ һәм ҡәҙерле ветерандарыбыҙға лайыҡлы хөрмәт күрһәтеү, һәр береһен иғтибар һәм ихтирам менән солғау маҡсатында, Бөйөк Еңеү байрамы юғары патриотик нотала үтһен өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ», — тип тамамланы сығышын Раил Сарбаев.


text:
Хеҙмәтенә күрә – хөрмәте
29 августа 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ, Йәмғиәт
Муниципаль район Советының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр:
Төҙөлөш тармағын үҫтереүгә һиҙелерлек өлөш индергәндәре өсөн:
Төҙөлөш тармағын үҫтереүгә һиҙелерлек өлөш индергәндәре өсөн:
Һайлау участкаһын күсереү тураһында
29 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
"Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтары һәм референдумда ҡатнашыу хоҡуғының төп гарантиялары тураһында" 2002 йылдың 12 июнендәге 67-се Федераль закондың 19-сы статьяһына ярашлы, Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының территориаль һайлау комиссияһы менән килешеп, Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы Сәйетбаба ауылы, Ә.Вахитов урамы, 31-се йорт (Сәйетбаба урта мәктәбе бинаһы) адресы буйынса урынлашҡан 1690-сы һайлау участкаһының өҫтәмә һайлау үтәсәк Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының Сәйетбаба ауыл советы ауыл биләмәһе Советының 6-сы бер мандатлы һайлау округынан алыҫ урынлашыуы сәбәпле, ҡарар итәм:
1. 2017 йылдың сентябрендә БР Ғафури ра-йоны муниципаль районының Сәйетбаба ауыл советы ауыл биләмәһе Советына өҫтәмә һайлау үткәреү осорона 1690-сы һайлау участкаһын Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы, Ҡаранйылға ауылы, Ж.Кейекбаев урамы, 25-се йортта урынлашҡан, телефоны: 8(34740) 2-51-11
һайлау участкаһына күсерергә.
2. Был ҡарарҙы "Звезда” һәм "Табын” район
гәзиттәрендә баҫтырып сығарырға, Ғафури районының рәсми сайтына урынлаштырырға.
3. Был ҡарарҙың үтәлешен контролдә тотоуҙы үҙ өҫтөмә алам.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район хакимиәте башлығы.
1. 2017 йылдың сентябрендә БР Ғафури ра-йоны муниципаль районының Сәйетбаба ауыл советы ауыл биләмәһе Советына өҫтәмә һайлау үткәреү осорона 1690-сы һайлау участкаһын Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы, Ҡаранйылға ауылы, Ж.Кейекбаев урамы, 25-се йортта урынлашҡан, телефоны: 8(34740) 2-51-11
һайлау участкаһына күсерергә.
2. Был ҡарарҙы "Звезда” һәм "Табын” район
гәзиттәрендә баҫтырып сығарырға, Ғафури районының рәсми сайтына урынлаштырырға.
3. Был ҡарарҙың үтәлешен контролдә тотоуҙы үҙ өҫтөмә алам.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район хакимиәте башлығы.
"Толпар" фестивале үтте
29 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Ҡанатлы ат Толпар ҡунаҡсыл Ейәнсура районында инде дүртенсе тапҡыр үткән ошо исемле балалар-үҫмерҙәр кинофестиваленең символына әйләнде. Кинофестивалдең йомғаҡлау саралары һәм бүләкләү тантанаһы Иҫәнғол ауылында 28-29 августа үтте.
"Толпар” фестивале конкурсына "Документаль фильм”, "Мультипликация/Анимация фильмы”, "Социаль ролик”, "Музыкаль клип”, "Репортаж”, "Идеялар питчингы” номинацияларына 70-ләп эш тәҡдим ителгән. "Иң яҡшы режиссер”, "Иң яҡшы сценарий”, "Иң яҡшы оператор”, "Иң яҡшы ирҙәр роле”, "Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле”, "Иң яҡшы монтаж” кеүек шәхси номинацияларҙа еңеүселәр ҙә билдәләнә. Фестиваль Экология йылына арналғанлыҡтан, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы үҙ номинацияһын булдырҙы.
Быйылғы фестивалдең асыҡ конкурс статусына эйә булыуы ҡатнашыусылар географияһына ла йоғонто яһамай ҡалманы. Конурсҡа Архангельскийҙан алып Хабаровскийға тиклем, шулай уҡ яҡын сит илдәрҙән йәш ижадсылар үҙ эштәрен ебәргән.
"Толпар” фестиваленең бурысы - балалар, йәштәр телестудияларының, киноһәүәҫкәрҙәр берекмәләренең һәм профессионалдарҙың ижади аралашыуы өсөн мөхит, балалар һәм йәштәрҙең ижади булмышын асыу өсөн майҙансыҡ булдырыу.
"Толпар” фестивален Ейәнсура районы МР хакимиәте менән "Тамыр” балалар-үҫмерҙәр телеканалы БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы ярҙамы менән ойошторҙо.
"Толпар” фестивале конкурсына "Документаль фильм”, "Мультипликация/Анимация фильмы”, "Социаль ролик”, "Музыкаль клип”, "Репортаж”, "Идеялар питчингы” номинацияларына 70-ләп эш тәҡдим ителгән. "Иң яҡшы режиссер”, "Иң яҡшы сценарий”, "Иң яҡшы оператор”, "Иң яҡшы ирҙәр роле”, "Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле”, "Иң яҡшы монтаж” кеүек шәхси номинацияларҙа еңеүселәр ҙә билдәләнә. Фестиваль Экология йылына арналғанлыҡтан, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы үҙ номинацияһын булдырҙы.
Быйылғы фестивалдең асыҡ конкурс статусына эйә булыуы ҡатнашыусылар географияһына ла йоғонто яһамай ҡалманы. Конурсҡа Архангельскийҙан алып Хабаровскийға тиклем, шулай уҡ яҡын сит илдәрҙән йәш ижадсылар үҙ эштәрен ебәргән.
"Толпар” фестиваленең бурысы - балалар, йәштәр телестудияларының, киноһәүәҫкәрҙәр берекмәләренең һәм профессионалдарҙың ижади аралашыуы өсөн мөхит, балалар һәм йәштәрҙең ижади булмышын асыу өсөн майҙансыҡ булдырыу.
"Толпар” фестивален Ейәнсура районы МР хакимиәте менән "Тамыр” балалар-үҫмерҙәр телеканалы БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы ярҙамы менән ойошторҙо.
Һәйкәл - олатайҙарға, спорт майҙансығы - ейәндәргә
29 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
«Юлыҡ» урындағы территориаль йәмәғәт үҙидаралығы (ТОС) «Тарихи хәтерҙе һаҡлап ҡалыу» йүнәлеше буйынса БР Президенты гранты конкурсында ҡатнашып, еңеүсе булды. Һәм «Һәйкәл – олатайҙарға, спорт майҙансығы – ейәндәргә» проекты сиктәрендә 500 мең һум күләмендә грант алыуға өлгәште.
Проекттың маҡсаты - ауылдағы Еңеү паркында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар иҫтәлегенә, һуғыштан ҡайтып үлгәндәрҙе лә индереп, яңыртып обелиск төҙөү, паркты кәртәләү һәм йәштәр өсөн спорт майҙансығы булдырыу.
Проекттың маҡсаты - ауылдағы Еңеү паркында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар иҫтәлегенә, һуғыштан ҡайтып үлгәндәрҙе лә индереп, яңыртып обелиск төҙөү, паркты кәртәләү һәм йәштәр өсөн спорт майҙансығы булдырыу.
Шәхси күргәҙмә асылды
29 августа 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Йәмғиәт
Район мәҙәниәт һарайында Үтәк ауылында йәшәүсе һәүәҫкәр рәссам Фәнүзә Ғөбәйҙуллинаның шәхси күргәҙмәһе асылды.
Автор һүрәттәрендә тыуған яҡ тәбиғәтен сағылдыра, натюрморттар ҙа бар. Күргәҙмә мәҙәниәт һарайының икенсе ҡатында урынлашҡан. Һүрәттәрҙе сентябрь аҙаҡтарына тиклем килеп күрергә мөмкин. Рәхим итегеҙ!
Автор һүрәттәрендә тыуған яҡ тәбиғәтен сағылдыра, натюрморттар ҙа бар. Күргәҙмә мәҙәниәт һарайының икенсе ҡатында урынлашҡан. Һүрәттәрҙе сентябрь аҙаҡтарына тиклем килеп күрергә мөмкин. Рәхим итегеҙ!


text:
Фото:
Григорий Рапота Өфөгә килде
Фото:
Башҡортостанға Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота килде. Өфө аэропортында уны республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды.
Григорий Рапота Рәсәй Федерацияһының Волга буйы субъекттары ҡануниәт (вәкәләтле) органдары ассоциацияһының XXIV ултырышы эшендә һәм Өфөлә ил Президентының ҡабул итеү бүлмәһен асыуҙа ҡатнашасаҡ.
Башҡортостан баш ҡалаһында Тулы хоҡуҡлы вәкил шулай уҡ боронғо уҡыу йорттарының береһе — 3-сө гимназия уҡытыусылары һәм Башҡорт дәүләт университетында бәләкәй дәүләт идаралығы академияһы тыңлаусылары менән осрашырға ниәтләй.


text:
Башҡортостандың «Лайыҡлы хеҙмәт» программаһы башҡа төбәктәр өсөн эталон була аласаҡ
Башҡортостанда Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын тормошҡа ашырыу программаһы проекты әҙерләнә башланы. Тап ошо проект Өфөлә, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа үткән түңәрәк өҫтәлдең төп темаһы булып торҙо. Сара Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын төбәк һәм муниципаль кимәлдәрҙә тормошҡа ашырыуға арналды.
— Әҙер төбәк программаһы хаҡында әйтеүе әле иртәрәк, сөнки документ өҫтөндә эшләйһе бар, уның маҡсаттарын, бурыстарын, сараларын, сроктарын һәм ресурстарын аныҡ билдәләү зарур. Шул уҡ ваҡытта унда бик яҡшы идеялар бар, атап әйткәндә, республикала социаль-хеҙмәт өлкәһен тәрән анализлау. Үҙебеҙҙең яҡтан проектты ниндәйҙер документ кимәленә тиклем эшләп еткереүҙә Башҡортостанға ярҙам итергә әҙербеҙ. Был документ башҡа төбәктәр өсөн эталон булып тора аласаҡ, — тип хәбәр итте журналистар менән осрашыу барышында Рәсәй Бойондороҡһоҙ профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Нина Кузьмина.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы лайыҡлы хеҙмәт концепцияһын 12 йыл элек үк булдырған. Концепцияны әҙерләүселәр фекеренсә, ул дүрт төп стратегик маҡсат нигеҙендә тормошҡа ашырылырға тейеш. Улар – лайыҡлы эш хаҡы; лайыҡлы хеҙмәт шарттары; эшселәрҙең һәм эш тәҡдим итеүселәрҙең мәнфәғәттәрен иҫәпкә алып, хеҙмәткәрҙәрҙе яҡлау; социаль яҡлау системаһын камиллаштырыу.
— Башҡортостандың социаль-иҡтисади сәйәсәтенә «Лайыҡлы хеҙмәт» концепцияһын индереү эше башҡарма власть органдарының үҙ-ара һөҙөмтәле эш итеүен генә түгел, ә был процеста башҡа социаль партнерҙар – хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәрҙең дә ҡатнашыуын талап итәсәк, — тип иҫәпләй республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова.


text:
ISBN
Фольклорный архив Башкирского государственного университета
Таҙ малай (әкиәт)
Борон-борон бер әбей менән бер ҡарт булған. Аларның ике улы булған. Ағайы һунарсы булған, көн һайын ҡапҡан ҡорған. Таҙ өйҙә ҡалыр булған. Бер көндө һунарсы ағайы таҙҙы ҡапҡан һалырға ебәргән. Килгәс, һорай икән:
- Эләккәнме?
- Бер эт ҡапҡайны ла, ысҡындырып ебәрҙем, - тигән.
- Кинәндерҙең. Төлкө булғандыр әле, - тигән ағаһы.
Ысынлап та ҡапҡанға төлкө эләккән булған. Икенсе көндө таҙҙың ҡапҡанына ҡуян эләккән. Килгәс, һорай икән:
Эләккәнме?
- Бесәй әләккәйне лә, аны туҡмап-туҡмап ебәрҙем, ап-аҡ ҡына ине, - тигән таҙ.
- Уй, һин дә инде. Кинәндергәнһең! Икенсе ни эләкһә лә, туҡмап-туҡмап үлтер ҙә миңә килтер, - тигән ағаһы.
Иртәгәһен әсәһе һыуға киткәндә ҡапҡанға барып эләккән.
Таҙ әсәһен туҡмап-туҡмап үлтергән дә өйгә алып ҡайтҡан. Ағаһы таҙҙы һыҙырып-һыҙырып урманға ҡыуып ебәрә. Таҙ урманда арҡан ишергә тотонған. Урманда күл булған. Арҡан ишеп торған, күлдән бер ҡыҙ килеп сыҡҡан.
- Ағай, ағай, нимә ишәһең?
- Һеҙҙең кулде арҡан белән ҡайынға аҫам.
Теге ҡыҙ пәрей балаһы булған. Ҡыҙ, йүгереп ҡайтып, әсәһенә әйтә:
- Күл буйында бер кеше бар. "Сыҡҡан берегеҙҙе ҡайынға аҫам", - ти.
Ҡыҙ, югереп сыҡҡанда, егеткә: "Ярышайыҡ", - тигән.
- Минең менән ярышһаң, табанымды ла күрә алмаҫһың - тигән таҙ.
- Бына ята ҡайғы, - тип уйлаған ҡыҙ.
- Башта аҡ күлдәкле ҡустым менән ярышып ҡара - тигән таҙ. Һәм урман ситендә ятҡан ҡуянды ҡурҡытып ебәргән. Ҡыҙ ҡуянды ҡыуып етәлмәгән.
Ҡыҙ, икенсе көндө күл ситенә сығып:
- Алты ҡолас ала бейәбеҙ бар. Кем шуны күл тирәләй алты рәт уратып сығала, шул еңә, - тигән ҡыҙ. Ҡыҙ, атты йөкмәп, алты рәт урап йөрөгән. Егет атты менгән дә күл тирәләй алты рәт урап сыҡҡан.
Ҡайтҡас, ҡыҙ әсәһенә: "Уй, әсәм, егет атты аяҡтарына ғына ҡыҫтырып урап сыҡты", - тигән. Ҡыҙ, өсөнсө көндө күл ситенә сығып: "Ете кәпәс алтын бирәбеҙ, килһен тип әйтә", - ти. Егет, ерҙе ҡаҙып-ҡаҙып, кәпәсен тишкән дә соҡорға ултыртҡан. Алтын күп йыйылған. Аны тоҡлап алып ҡайтып, баҙарҙа йөрөп ята икән, агаһы осраған. Ағаһы Алтын ҡайҙан алғанын һорағас: Сыуал һуҡтым да баҙарҙа һаттым, сыуал һуҡтым да баҙарҙа һаттым", - тигән. Ағаһы ла шулай эшләгән. Мыҫҡыл итәһең тип, тегене баҙарҙан туҡмап-туҡмап ҡайтарғандар.
Ағаһы ғәрләнеп ҡустыһын үлтерергә алып китә. Урманға еткәс, тегене септәгә урай ҙа үҙе таяҡ ҡырҡырға китә. Юлдан бер купис килә ята икән. Таҙ уға: "Мин - старшина", - тигән дә купецте септәгә урап аты менән баҙарға киткән.
Ағаһы быны күргәс, аптырап:
- Ыс, та, мин һине үлтергәйнем бит. Ни эшләп бында тораһың? - тигән. Таҙ ағаһына аңлатып биргән. Икенсе көндө ағаһы, септәгә урап, үҙен юлға ташларға ҡушҡан, Таҙ шулай эшләгән дә.
Агаһын туҡмап-туҡмап үлтергән дә еңгәһе белән тора башлаған.
Ссылка на эту публикацию:
Таҙ малай (әкиәт) [Электронный документ] // Фольклорный архив Башкирского государственного университета: электронное научное издание / под ред. Б. В. Орехова, А. А. Галлямова. [20112018]. Дата обновления: 11.02.2014. URL: http://lcph.bashedu.ru/editions/efolk.php?go=folk_id.261&w=%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD (дата обращения: 27.05.2018).