text:
Иглин ауылында 110 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөләсәк
Иглин ауылында 110 урынлыҡ балалар баҡсаһы 2015 йылдың авгусына барлыҡҡа киләсәк. Төҙөүсене һайлау буйынса конкурс документтары дәүләт һатып алыуҙары сайтында баҫылған.
Килешеүҙең башланғыс (максималь) хаҡы 67,6 миллион һум тәшкил итә. Төҙөлөш ике йыл дауам итәсәк. Финанслау сығанағы – республика бюджеты аҡсалары. 2014 йылда Башҡортостан Хөкүмәте билдәләгән бюджет йөкләмәләре сиктәрендә 11,1 миллион һум бүлеү планлаштырыла, 2015 йылда – 56,5 миллион. Аукцион йомғаҡтары буйынса был мәғлүмәттәр төҙәтеләсәк.
Генераль подрядсыны билдәләүсе электрон аукцион 23 майҙа үтәсәк.


c: text/html

text:
Рөстәм Хәмитов ураҡ эштәре барышы һәм ужым культураларын сәсеүҙе ойоштороу тураһында кәңәшмә үткәрҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов ураҡ эштәре барышы һәм ужым культураларын сәсеүҙе ойоштороу тураһында кәңәшмә үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов ураҡ эштәре барышы һәм ужым культураларын сәсеүҙе ойоштороу тураһында кәңәшмә үткәрҙеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олег Яровиков/.
18 августа Ауырғазы районының «Уңыш» ауыл хужалығы етештереү кооперативында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ураҡ эштәре барышы һәм ужым культураларын сәсеүҙе ойоштороу тураһында кәңәшмә үткәрҙе.
Ғинуар-июнь айҙарында ауыл хужалығы продукцияһының күләме яҡынса 60 миллиард һум, йәки уҙған йылдың беренсе ярты йыллығына ҡарата 105,5 процент тәшкил иткән, тине төбәк етәксеһе. Продукцияны һатыу күләме лә арта. Мәҫәлән, 2015 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, тәүге ярты йыллыҡта ашлыҡ 77 процентҡа, йәшелсә – 12,1, ит – 13, һөт – 4, йомортҡа 42 процентҡа күберәк һатылған.
Баҫыуҙарҙа уңыш яҡшы, урып йыйыу эштәре лә йылдам бара, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Саҡмағош, Илеш, Нуриман һәм башҡа райондар – лидерҙар рәтендә.
– Бөгөн майҙандарҙың 63 процентында уңыш йыйып алынған. Ил буйынса уңыш күрһәткесе – 48, Волга буйы федераль округында – 59 процент. Һуңғы ун йылда тәүге тапҡыр урып йыйыу эштәре темпының юғары булыуын күҙәтәбеҙ. Быға һауа торошо ла булышлыҡ итә, – тине республика Башлығы. – Бөгөнгә 2,2 миллион тоннанан ашыу ашлыҡ һуғылған. Кәм тигәндә тағы ла 1 миллион тонна алырбыҙ тип көтәбеҙ. Был 2016 йылғы уңыш кампанияһы йомғаҡтары буйынса һәйбәт һөҙөмтә буласаҡ.
Республика буйынса уртаса уңыш – гектарҙан 19,6 центнер. Башҡортостан Башлығы әйтеүенсә, округта был күрһәткес – гектарҙан 23 центнер. Төбәктең тәбиғәт шарттары гектарҙан 25-30 центнер уңыш алырға ла мөмкинлек бирә, шуға күрә киләсәктә уңышты арттырырға кәрәк.
Элеваторҙар уңышты ҡабул итергә ҙәер. Әле 215 мең тонна ашлыҡ килтерелгән, был тулайым йыйымдың 10 процент самаһын тәшкил итә.
Башҡортостан гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығының бүлек етәксеһе Татьяна Власова алдағы көндәргә һауа торошо хаҡында һөйләне. Игендең уңышына ҡоролоҡ, ҡоро ел дә йоғонто яһай, тип билдәләне ул. Уның әйтеүенсә, юғары һауа температураһы 25 авгусҡа тиклем һаҡлана. Һуңынан яуым-төшөм көтөлә. Сентябрь айында ла уртаса температура норманан юғары – 13-14 градус һәм яуым-төшөм аҙ буласаҡ.
Төбәк Башлығы Рәсәй Ауыл хужалығы академияһының Шишмә селекция үҙәге директоры Әнүәр Шакирйәновтан аграрийҙарға селекция эше буйынса кәңәштәр биреүен һораны. Белгес фекеренсә, күпселек хужалыҡтарға ужым культураларының районлаштырылған сорттарына иғтибар итергә кәрәк. Улар гектарҙан 20-25 центнер уңыш бирә. Тритикаленең уңышы гектарҙан 77 центнер, ҡайһы бер хужалыҡтарҙа 100 центнер тәшкил итә.
Кәңәшмәлә шулай уҡ уңышты арттырыу һәм баҙарҙағы хаҡтар торошо мәсьәләләре тикшерелде. Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, иген интервенциялары 19 августа башлана.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ун көн һайын Өфөнән Грецияға осорға мөмкин Фото: Олег Яровиков
Ун көн һайын Өфөнән Грецияға осорға мөмкин
Ун көн һайын Өфөнән Грецияға осорға мөмкин Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылдың 25 сентябренә тиклем ун көн һайын Өфө — Салоники — Өфө маршруты буйынса тура рейстар ойоштороу ҡаралған. Осош ваҡыты 4,5 сәғәт тәшкил итә. Маршрутта 144 пассажирға иҫәпләнгән Airbus A 319 самолеттары эшләй.
Республиканың баш ҡалаһынан авиатранспорт иртәнге сәғәт 8-се 5 минутта йәки 9-сы 25 минутта оса. Салоникиға ла иртән барып етеү ҡаралған.
«Өфө» халыҡ-ара аэропортының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 2 июндә Өфөнән Грецияға 79 пассажир осҡан, улар араһында 16 бала бар.


text:
Башҡортостан мәктәпкәсә белем биреү системаһын яңыртыуға 900 миллион һум федераль субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан мәктәпкәсә белем биреү системаһын яңыртыуға 900 миллион һум федераль субсидия аласаҡ
Башҡортостан мәктәпкәсә белем биреү системаһын яңыртыуға 900 миллион һум федераль субсидия аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Быйыл Башҡортостан мәктәпкәсә белем биреү системаһын яңыртыуға 900 миллион һум федераль субсидия аласаҡ. Был хаҡта Рәсәй Хөкүмәте сайтында хәбәр ителә.
Тейешле бойороҡҡа Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған. Федерацияның 85 субъектына 30 миллиард һум бүленә. Документҡа 2013-2020 йылдарға «Мәғарифты үҫтереү» дәүләт программаһы сиктәрендә ҡул ҡуйылған.
Башҡортостандың Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, республикала 1 йәштән 7 йәшкә тиклем балаларҙың 67,4 проценты мәктәпкәсә белем биреүгә йәлеп ителгән. Бөгөнгө көндә төбәктә 1567 балалар баҡсаһы эшләй. Өс йәштән ете йәшкә тиклем алты меңдән ашыу бала мәктәпкәсә учреждениеға урын алыу өсөн сиратта тора.


text:
Төркиәнән ҡунаҡтар профсоюздар семинарында ҡатнаша
Бөгөн Белорет районында профсоюз ағзалығын нигеҙләү мәсьәләләре буйынса семинар асылды. БР Профсоюздар федерацияһынан хәбәр итеүҙәренсә, уны БР Машина эшләүселәр профсоюзы һәм «Роспрофавиа» республика ойошмаһы ойошторҙо.
Семинар сиктәрендә иҡтисади көрсөк шарттарында сит илдәр профсоюздарының эш тәжрибәһен ҡарау планлаштырыла. Был мәсьәләне тикшереү өсөн махсус рәүештә Төркиәнән ҡунаҡтар — «Төркметалл» профсоюзы вәкилдәре килде.
Семинар өс көн буйына барасаҡ һәм 25 июндә тамамланасаҡ.


text:
7 апрелдә Башҡортостан халҡы республика Башлығына һорау бирә ала Фото: Олег Яровиков
7 апрелдә Башҡортостан халҡы республика Башлығына һорау бирә ала
7 апрелдә Башҡортостан халҡы республика Башлығына һорау бирә ала Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Киләһе аҙнала республикала йәшәүсе һәр кем тура эфирҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовҡа һорау бирә ала. Хәҙерҙән үк Башҡортостан юлдаш телеканалы сайтына инеп, «Республика Башлығына һорау бир» ҡушымтаһында үҙеңде ҡыҙыҡһындырған һорауҙы яҙып ҡалдырырға мөмкин.
7 апрелдә киске сәғәт 7-лә Башҡортостан юлдаш телеканалында Рөстәм Хәмитов менән тура бәйләнеш ойошторола.


text:
Йәштәр фәне көндәренә әүҙем әҙерлек бара
— Өфөлә 13-15 майҙа үтәсәк Йәштәр фәне көндәре Башҡортостанда Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылының төп сараларының береһе буласаҡ, — тип билдәләне БР сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров, БР Хөкүмәте йортонда Йәштәр фәне көндәренә әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетының беренсе ултырышын асып.
БР Президенты Мортаза Рәхимов үҙенең Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә, фәнде һәм мәғарифты Башҡортостандың инновацион үҫешен тәьмин итерлек кимәлгә сығарырға кәрәк, тип билдәләне. Йәштәр фәне көндәре республиканың инновацион үҫешендә фәндең ролен күтәреү, ғалим һәм уҡытыусы һөнәренең абруйын нығытыу, шулай уҡ фәнни-техник һәм инновацион өлкәләргә һәләтле йәштәрҙе ылыҡтырыу, интеллектуаль ижади йәштәрҙе туплау һәм уларҙы республиканың һәм тотош Рәсәйҙең фәнни һәм инновацион үҫеш проблемаларын хәл итеүгә йүнәлтеү бурыстарын үҙенең төп маҡсаттары итеп ҡуя.
Ултырыш барышында ойоштороу комитеты ағзалары әҙерлектең төп йүнәлештәрен билдәләне, төрлө сараларҙы финанслауға, башҡа республикаларҙан һәм өлкәләрҙән ҡатнашыусыларҙы урынлаштырыуға, Йәштәр фәне көндәрен асыу һәм ябыу сценарийына ҡағылышлы ҡайһы бер мәсьәләләрҙе тикшерҙе.
Ойоштороу комитетының киләһе ултырышы БР Хөкүмәте йортонда 5 майҙа үткәреләсәк.


text:
Ауыл йәштәре проблемаларын тикшерәсәктәр
«Ауыл йәштәре – проблемалар һәм үҫеш перспективалары» — йома, 29 октябрҙә, Башҡорт дәүләт аграр университетының конференциялар залында үтәсәк төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияның темаһы ошондай. Форум БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы башланғысында үткәрелә.
Йәмәғәт дискуссияһында БР йәштәр ведомствоһы етәкселәре, Рәсәй ауыл йәштәре союзы вәкилдәре, күрше өлкәләрҙән делегаттар ҡатнаша.
Ойоштороусылар иҫәпләүенсә, ауыл йәштәре киләсәге темаһы көнүҙәк һәм бик мөһим. Рәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, 2010 йылда республиканың аграр уҡыу йорттары тарафынан 6,7 меңдән ашыу йәш белгес сығарылды, шуларҙың 2,4 меңе юғары һәм урта махсус белемле, ҡалғандары башланғыс профессиональ белемгә эйә. Төбәктең агросәнәғәт комплексы талаптарын ҡәнәғәтләндереү өсөн был етерлек. Әммә Башҡортостандың ауыл хужалығы предприятиеларында меңдән ашыу вакантлы урындар иҫәпләнә. Йәштәр ауылға әйләнеп ҡайтһын өсөн ниндәй ҡарарҙар ҡабул итергә кәрәклеге тураһында бөтә ҡыҙыҡһынған структуралар чиновниктары һөйләйәсәк.
Үҙ сиратында, ауыл йәштәре вәкилдәре үҙҙәренең төп проблемалары хаҡында һөйләйәсәк һәм “бәләкәй тыуған иле” киләсәге перспективаларын нимәлә күреүҙәрен асып һаласаҡ.
Конференция сиктәрендә йәштәрҙе ауылда нығытыу проблемалары һәм уларға дәүләт ярҙамы буйынса түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ. 10 сәғәт 30 минутта башлана.
Аккредитация үтеү өсөн телефон: 251-16-32.


text:
Белоретта «Ағиҙел йондоҙҙары» хор сәнғәте фестивале старт ала
Ике йылға бер тапҡыр Белорет ҡалаһында иң яҡшы хор коллективтары осраша. Унда «Ағиҙел йондоҙҙары» республика хор сәнғәте фестиваль-конкурсы үтә. Быйыл күләмле ижади форум бишенсе тапҡыр үтәсәк. Унда ҡатнашыу өсөн Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан ҡалаға 30-ҙан ашыу вокаль, фольклор, хор ансамблдәре – йәмғеһе 600 самаһы кеше йыйылған. Конкурсанттар араһында күрше төбәк вәкилдәре лә бар – «Мы — уральцы» хоры (Магнитогорск) һәм Силәбе өлкәһенән рус йыры ансамбле.
«Башинформ» агентлығына фестивалдең кураторы – Республика халыҡ ижады үҙәге белгесе Маргарита Мансурованың хәбәр итеүенсә, музыка байрамы Белоретта өс көн дауам итәсәк.
Беренсе көнөндә, 24 июндә, Мәңгелек утҡа сәскәләр һалыу ойоштороласаҡ. Һуңыраҡ Ҡала мәҙәниәт һарайында йәрәбә һалыу һәм “Ағиҙел йондоҙҙары” фестивален асыу тантанаһы үтәсәк.
Иртәгә, 25 июндә, конкурс программаһы сиктәрендә академия коллективтары башҡорт композиторҙарының һәм патриотик тематикалағы йырҙарҙы башҡарырға тейеш. Ә халыҡ хоры һәм фольклор ансамблдәр үҙҙәре йәшәгән ерҙең традицияларын сағылдырған үҙенсәлекле йыр-бейеүҙән торған тамаша күрһәтәсәк.
Еңеүселәрҙе бүләкләү һәм гала-концерт 26 июндә Ҡала мәҙәниәт һарайында үтә.


text:
Фото:
«Башлеспром» компанияһына ябылыу хәүефе янай
Фото:
«Башлеспром» урман әҙерләү компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә ябылыу хәүефе янай. Был турала шәмбе көндө БР Хөкүмәте Президиумының Белорет районында үткән күсмә ултырышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
— Мин был компанияға бер аҙнала икенсе тапҡыр кешеләрҙән ялыу ишетәм, — тине республика башлығы. – Бындай ялыуҙар элек тә булды. Улар район хакимиәте башлыҡтарынан, республика ведомстволарынан һәм халыҡтан килә. Әгәр яҡын арала «Башлеспром» үҙенең позицияһын үҙгәртеп, йүнләп эшләй башламаһа, был компанияның төбәктә эшмәкәрлеге туҡтатыласаҡ.
Башҡортостан Президенты шулай уҡ БР Урман хужалығы министрлығының эшен әүҙемләштерергә ҡушты. Был ведомствоға ул кесаҙнала Мәсәғүт ауылында барған кәңәшмәлә тәнҡит һүҙҙәре әйткәйне. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, БР Урман хужалығы министрлығы ағас әҙерләү менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙарға бюрократик ҡаршылыҡтар ҡуя.


text:
Республика етәксеһе Шишмә һәм Өфө райондарында булдыФото: Олег Яровиков
Республика етәксеһе Шишмә һәм Өфө райондарында булды
Республика етәксеһе Шишмә һәм Өфө райондарында булдыФото: Олег Яровиков
31 майҙа, шәмбе, Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Шишмә һәм Өфө райондарында булды, шулай уҡ Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары – дәүләттәр башлыҡтары Советы ултырышы һәм БРИКС дәүләттәре һәм хөкүмәттәре башлыҡтарының ултырыштарын үткәреүгә әҙерлек сиктәрендә объекттарҙы тикшерҙе. Был хаҡта республика етәксеһенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Балаларҙы яҡлау көнө алдынан, Шишмә районы Әлкә ауылының «Толпар» балалар шифаханаһында Рөстәм Хәмитов балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең йәйге ялы нисек итеп ойошторолғаны менән танышты. Был республикала иң ҙур балалар шифаханаһы. Бында 7-14 йәштәге 255 бала ял итә һәм дауалана. Былтыр учреждениела табиптарҙың һәм провизорҙарың уртаса эш хаҡын БР буйынса уртаса эш хаҡынан алып 200 процентҡа тиклем, урта һәм кесе медицина персоналдарының 100 процентҡа тиклем арттырыу буйынса 2018 йылға тиклем «юл картаһы» саралары ҡабул ителде. Бөгөнгө көнгә шифаханала табиптар уртаса айына 40, 286 мең һум, шәфҡәт туташтары – 17,878 мең һум ала.
Балалар шифаханаһында энергия һаҡлау технологиялары ҡулланыла. Учреждениеның баш табибы Фәрит Хисамов һөйләүенсә, быйыл бында ҡояш электр станцияһы сафҡа индерелгән. 24 ҡояш модуленән торған ҡоролма өс ҡатлы административ бина ҡыйығында урынлашҡан. Ул энергияны туры шифахана селтәренә бирә. Йылына 3,5 мең кВт-ҡа тиклем электр энергияһы эшләй ала.
Өфө районында Рөстәм Хәмитов Мармылев ауылы эргәһендә «Миловка паркы» комплексының төҙөлөш барышы менән танышты. Проект Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Торлаҡ төҙөлөшө үҫешенә булышлыҡ итеү федераль фонды араһында Килешеүгә ярашлы ғәмәлгә ашырыла. 206 гектар майҙанда тимер-бетон каркаслы йорт төҙөү технологияһы буйынса 500 мең квадрат метрҙан ашыу эконом-класс (дөйөм торлаҡ күләменән 75 процент) торлаҡ төҙөү планлаштырылған. Төҙөлөш сират буйынса 2020 йылда инвестиция проектын тулыһынса бойомға ашырыу менән ғәмәлгә индерелә.
«КилСтройИнвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Дмитрий Комлевтың әйтеүе буйынса, йорттарҙы йөҙләү өсөн Япониянан килтерелгән фиброцементлы бетон панелдәре ҡулланыласаҡ.
— Беҙ иң ҡатмарлы техника – авиация двигателдәре эшләйбеҙ, ә был ябай ғына панелдәрҙе һәм уларға сигәләрҙе Япониянан килтерәбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов һәм төҙөүселәрҙән урындағы төҙөлөш материалдарын ҡулланыуҙы талап итте.
Шулай уҡ Башҡортостан етәксеһе инфраструктура мәсьәләләрен заманса хәл итеү кәрәклегенә иғтибар итте:
— Бында 9 мең кеше йәшәйәсәк, алдан уҡ уларҙың юл йөрөү мәсьәләһен уйларға кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов, БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Николай Гавваға мөрәжәғәт итеп.
Бынан тыш, биҫтәлә икенсе балалар баҡсаһын проектлау һәм төҙөү мәсьәләһен хәл итергә кәрәк, — беренсеһен киләһе йыл төҙөү планлаштырылған.
Артабан Рөстәм Хәмитов Өфө – Аэропорт юлын ҡараны, Өфөлә Цюрупа һәм Зәки Вәлиди урамдары киҫелешендәге Sheraton 4+* ҡунаҡханаһы төҙөлөшөндә булды, КЕСКО-HILTON 4* ҡунаҡханаһы (Аксаков урамы – Төбә урамы) төҙөлөшөн һәм Конгресс-холда ремонт эштәрен тикшерҙе.


text:
Испания инвесторҙары Башҡортостан менән ҡыҙыҡһына
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Испанияның эшҡыуарлыҡ берләшмәһе Башҡортостан менән партнерҙарса мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүгә ҡыҙыҡһыныу белдерә. Был хаҡта Испанияның Екатеринбургтағы почетлы консулы Франсиско де Борха Родригес Пантоха де Ори Башҡортостандың Урал төбәктәрендәге рәсми вәкиле Амур Хәбибуллин менән осрашыуҙа белдерҙе. Яҡтар ике яҡлы эшлекле хеҙмәттәшлек мәсьәләләрен ҡараны һәм иҡтисад мәсьәләләрендә мәғлүмәт менән алмашыу тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыу тураһында һөйләште.
Испания ҡунағы эшҡыуарлыҡ берләшмәһе вәкилдәре өсөн республика продукцияһы исемлеген әҙерләүҙәрен һораны. Консул үҙ сиратында Испания инвесторҙарын төбәккә йәлеп итеү өсөн иҡтисад өлкәһендә инвестиция майҙансыҡтары тураһында хаттар яҙасаҡ. Дипломат Амур Хәбибуллинға «Башнефть» компанияһының продукцияһы менән ҡыҙыҡһынған Испания эшҡыуарҙарынан ғаризалар булыуы хаҡында ла хәбәр итте.
Иҡтисади мәсьәләләрҙән тыш, мәғариф темаһы ла күтәрелде. Яҡтар студенттар менән алмашырға ниәтләй, тип хәбәр итте Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.


text:
БР Урман хужалығы министрлығы 2011 йылға эшҡыуарҙар һәм юридик шәхестәргә ҡарата 155 тикшереү планлаштыра
Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығы менән 2011 йылға юридик шәхестәргә һәм индивидуаль эшҡыуарҙарға планлы тикшереү үткәреү буйынса план раҫланды.
Ул БР Прокуратураһында хуплау тапты һәм Рәсәй Федерацияһының Генераль прокуратураһы төҙөгән тикшереү үткәреү буйынса йыйылма планға индерелде.
Ағымдағы йылда шәхси эшҡыуарҙарға һәм юридик шәхестәргә ҡарата 155 планлы тикшереү үткәреү планлаштырылған. Тикшереү министрлыҡтың дәүләт урман контроле һәм күҙәтеүе бүлеге дәүләт урман инспекторҙары менән башҡарыласаҡ. Эксперттар сифатында башҡа ведомстволар һәм учреждениелар хеҙмәткәрҙәренең дә йәлеп ителеүе ихтимал, тип хәбәр итә БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
7 май – Радио көнө
Бөгөн Рәсәйҙә Радио көнө билдәләнә, уны бөтә элемтә тармағы хеҙмәткәрҙәре байрам итә.
1895 йылдың 7 майында Рәсәй физигы Александр Попов тәүге радиобәйләнеш сеансы булдырып донъяға беренсе радиоалғысты күрһәтә.
Тәүге тапҡыр был дата тантаналы рәүештә 1925 йылдың майында билдәләнә. Алдағы түңәрәк даталар беленмәй үтеп китә. Уны шул дәүерҙә Рәсәйҙә барған ҡатмарлы сәйәси хәлдәр менән аңлатып була. Радионың 20 йыллығы Беренсе донъя һуғышы сығыу менән тап килә, 25 йыллығы ваҡытында илдә Граждандар һуғышы бара.
Радионың ярты быуат юбилейы ваҡыт буйынса фашистик Германияны еңеү менән тура килә. 1945 йылдың 2 майында Александр Попов уйлап тапҡан радионың 50 йыллығын байрам итеү тураһында СССР Халыҡ Комиссарҙары Советының Ҡарары сыға. Йәмғиәттең мәҙәни һәм сәйәси тормошонда һәм ил оборонаһында радионың ролен иҫәпкә алып хөкүмәт йыл һайын 7 майҙа Радио көнөн билдәләргә ҡарар итә.
Поповтың исемен Рәсәйҙә генә беләләр. Киң танылыуҙы Гульельмо Маркони яулай, ул Александр Поповтың уйлап сығарылған нәмәһен күрһәткәндән бер йыл үткәс кенә Бөйөк Британияның телеграф ведомствоһы хеҙмәткәрҙәренә, армия һәм адмиралтейство вәкилдәренә «үткәргесһеҙ телеграфтың» эшен күрһәтә. Әгәр Поповтың эше тураһында киң билдәле булмаһа, Маркони тажрибәһенең тасуирламаһы донъя ғилеме һәм техникаһының бөйөк асышы булараҡ бөтә гәзиттәрҙә баҫыла.
Әлеге ваҡытта радиоэлемтә үҙ үҫешендә оҙон юл үткән, бөгөн элемтә технологиялары көндәлек тормоштоң айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.
Заманса мәғлүмәт бумы – бер нисә быуын ғалимдар, инженерҙар, техниктарҙың, элемтә тармағы менән яҙмышын бәйләгән барыһының да хеҙмәт һөҙөмтәһе. Радио көнөн телевидение, радиотапшырыуҙар, почта, элемтә хеҙмәткәрҙәре һәм башҡаларҙың байрамы тип ҡыйыу атарға мөмкин. Илдә барған мөһим ваҡиғалар тураһында оператив хәбәр еткереүсе, кешелек эштәрен һәм фекерҙәрен берләштереүсе бөтәһенең дә.
Башҡортостан элемтә үҫтереү буйынса алдынғы төбәктәрҙең береһе булып тора. Һуңғы йылдарҙа республикала һауа линияларын кабелгә, шул иҫәптән оптикка алмаштырыу буйынса ҙур эш башҡарылды. Улар бөтә Башҡортостандың район үҙәктәрен һәм ҡалаларын тоташтыра. Бынан тыш, республиканың бөтә ҡалаларында тиерлек, шулай уҡ бер төркөм район үҙәктәрендә телерадиостудиялар бар.


text:
Башҡортостан һәм Свердловск өлкәһе бер-береһе өсөн – төп партнер
Башҡортостан Свердловск өлкәһе өсөн һәр ваҡыт төп сауҙа-иҡтисади партнеры булды һәм әле лә ошо статуста ҡала. Һәм яуланған кимәл бөгөн һуңғыларҙан түгел. Был турала Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов менән эшлекле осрашыуҙа Свердловск өлкәһе губернаторы Александр Мишарин белдерҙе.
«Башинформ» агетлығы Өфөгә, Төбәктәр үҫеше мәсьәләләре буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышына Александр Мишариндың килеүе тураһында хәбәр иткәйне инде.
Башҡортостан менән Свердловск өлкәһенең үҙ-ара иҡтисади һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек итеүенә лә аҙ ваҡыт үтмәгән. 2002 йылдың сентябрендә Екатеринбургта БР Президенты Указына ярашлы Свердловск өлкәһендәге Башҡортостан Республикаһының даими вәкиллеге булдырылған. Ә 2003 йылдың июлендә ике төбәк вәкиллеге араһында Сауҙа-иҡтисади, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлә.
Төбәк-ара бәйләнештәрҙе нығытыуҙа иҡтисади хеҙмәттәшлек ҙур роль уйнай. Башҡортостандың тауар әйләнешенең дүрттән бер өлөшө Урал федераль округына тура килә. 2008 йыл һөҙөмтәләре буйынса республика тауар әйләнешенең Свердловск өлкәһендәге өлөшө 7,1 процент тәшкил иткән. Башҡортостан өсөн мөһимлек буйынса был өсөнсө урында торған төбәк-партнер.
Үҙ-ара сауҙа итеү күләме йылдан-йыл арта. 2004 йылда, мәҫәлән, ул һигеҙ миллиард һумдан ашҡан, 2007-лә 18 миллиардты үткән, ә 2008 йылда был һан 19 миллиард һум менән иҫәпләнә. Тауар әйләнешендәге төп өлөш Башҡортостандан сығарылған продукцияға тура килә. Миҫалға, 2008 йылда республиканан күрше өлкәгә 15 миллиард һумдан ашыу хаҡҡа тауар ебәрелгән. Сәнәғәте үҫешкән Рәсәйҙең ике төбәге араһындағы уртаҡ сауҙа структураһында производство-техник тәғәйенләнешле тауар өҫтөнлөк итә. Свердловск халҡы Башҡортостандан күп ваҡыт дизель яғыулығы, поливинилхлоридлы ыҫмала, ҡорос арҡан, синтетик каучук, кальцинацияланған сода алып ҡайта. Был өлкәлә Башҡортостанда етештерелгән башҡа төрлө тауарҙар ҙа ҙур һорау менән ҡуллана, мәҫәлән, автомобиль бензиндары, һыра, араҡы һәм ликер-араҡы изделиелары, һөт продукцияһы, трикотаж, электр лампалары.
Кире йүнәлештә беҙгә прокатланған ҡара металл, ҡорос торбалар, радиатор һәм йылытыу конвекторҙары, еңел һәм йөк автомобилдәренә шина, экскаваторҙар, косметик изделие һәм парфюмерия, кондитер һәм макарон изделиелары ҡайтарыла.
Әммә иҡтисади бәйләнештәргә генә ҡайтып ҡалмай төбәктәр дуҫлығы. Бөгөн Свердловск өлкәһендә 37 меңдән ашыу башҡорт йәшәй. Биш милли-мәҙәни үҙәк, шул иҫәптән Свердловск башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты эшләп килә. Башҡорт телен өйрәнеү буйынса биш йәкшәмбе мәктәбе асылған.
Мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәһендә лә хеҙмәттәшлек нығына. Алдынғы ижади коллективтар бер-береһенә гастролгә йөрөй. Республика һәм өлкә уҡыусылары, уҡытыусылары бергә конкурс һәм олимпиадаларҙа ҡатнаша. Уртаҡ ҡыҙыҡһыныуҙар башҡа өлкәләрҙә лә күҙәтелә.


text:
Республикала Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа киң мәғлүмәт сараларында агитация башланды Фото: Олег Яровиков
Республикала Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа киң мәғлүмәт сараларында агитация башланды
Республикала Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа киң мәғлүмәт сараларында агитация башланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда киң мәғлүмәт сараларында һайлау агитацияһы башланды. Кандидатлыҡҡа тәҡдим ителгәндән һуң Дәүләт Думаһындағы урындарға дәғүә итеүселәр листовкалар тарата, баннерҙар һәм плакаттар ҡуя башланы. Телевидение-радиола, ваҡытлы матбуғатта агитация һайлауға 28 көн ҡалғас башлана. Ул 17 сентябрҙә тамамлана, тип аңлатма бирҙеләр республиканың Үҙәк һайлау комиссияһында. Тауыш биреү көнөндә агитация үткәреү тыйыла.
Теркәлгән партияларҙың барыһы ла түләүһеҙ теле- һәм радиоэфирға, шулай уҡ баҫма майҙандарға хоҡуҡлы. Үҙәк һайлау комиссияһы эфир ваҡытын бүлеүгә йәрәбә ойошторҙо. Түләүле агитация партия һәм кандидаттарҙың һайлау фондынан финансланырға тейеш.
«Башҡортостан юлдаш телевидениеһы», «Рәсәй», «Рәсәй 24» телеканалдарында, «Юлдаш», «Спутник ФМ», «Рәсәй радиоһы», «Вести ФМ», «Маяк» радиоканалдарында түләүһеҙ эфир ваҡыты бирелде.
Тәүге дебаттар 22 августа Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһы каналдарында «Хәбәрҙәр» программаһынан һуң башлана. «Рәсәй 24» телеканалында иһә 23 августа үтә.
Беренсе каналда дебаттар 29 августа көн һайын киске сәғәт 7-лә башлана һәм 46 минут дауам итә. Һәр сығарылышта дүртәр партия сығыш яһай.


text:
Рәсәй, Башҡортостан һәм Германия – Башҡорт дәүләт аграр университетында
Башҡорт дәүләт аграр университетында 14-17 октябрҙә үткәреләсәк “Мәғариф. Инновациялар. Экология” Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһына әҙерлек бара. Уны ойоштороусылар – Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы министрлығы, Федераль Мәғариф һәм тикшеренеүҙәр министрлығы, Германия һәм Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы.
Конференция аграр сектор ғалимдары, аграр фирмалар, фермерҙар һәм сит илдә эш тәжрибәһенә эйә булған элекке практиканттар өсөн тәғәйенләнгән. Уның маҡсаттары – мәғариф, инновациялар һәм экология өсөн яңы белем алыуға булышлыҡ итеү, фәнни бәйләнештәрҙе үҫтереү, предприятиеларҙы презентациялау, хеҙмәт биржаһы.
Ойоштороусылар актуаль мәсьәләләрҙе “Мәғариф”, “Инновациялар” һәм “Экология һәм биоэнергия” эш төркөмдәрендә тикшерергә планлаштыра.


text:
Өфөлә Хәрби парадты 770 ветеран ҡабул итәсәк
Өфөлә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған Хәрби парадты 770 самаһы ветеран ҡабул итәсәк. Уларҙан 500-ө тирәһе – Өфөлә йәшәүселәр, ҡалған 270 кеше – республиканың төрлө райондарынан. Был турала ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов Өфө мэрияһында уҙған матбуғат конференцияһында хәбәр итте.
Сынтимер Баязитов шулай уҡ 9 майҙа Владимир Ленин исемендәге майҙанда үтәсәк байрам сценарийының ҡайһы бер мәлдәрен асып һалды. Мәҫәлән, 11 сәғәт 30 минутта бында ветерандарҙың осрашыуы үтәсәк. Сәғәт 12-лә майҙанға хәрби байраҡтар сығарыласаҡ. Ә инде 12 сәғәт 14 минутта ике ҙур экранда Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевтың ҡотлауын трансляциялау башланасаҡ. Быйыл ул илдең күп ҙур ҡалаларында реаль ваҡыт режимында трансляцияланасаҡ.
12 сәғәт 21 минутта хәрби парад үҙе башланасаҡ, унда ике меңдән ашыу хәрби хеҙмәткәр ҡатнашасаҡ. Трибуналар алдынан тантаналы марш менән Өфө гарнизоны ғәскәрҙәре, республиканың көс структуралары подразделениелары, ветерандар ойошмалары һәм патриотик клубтар колонналары үтәсәк. Улар артынан Бөйөк Ватан һуғышы заманындағы ретро-техника һәм хәҙерге заман хәрби техникаһы парады үтәсәк. Сынтимер Баязитов әйтеүенсә, парадта Т-34 танкы ла ҡатнашасағы тураһында ҡарар ителде. Парадты ойоштороусылар, ул асфальт япмаға минималь зыян килтерер, тип ышана. Бынан тыш, Октябрь проспектының был участкаһында парад байрамынан һуң тағы бер ҡат асфальт йәйергә планлаштыралар.
Парадты тамамлап, майҙан өҫтөнән Еңеү көнө атрибутикаһы менән биҙәлгән вертолет осоп үтәсәк. Бынан һуң театрлаштырылған тамаша башланасаҡ, унда ике меңгә яҡын кеше ҡатнашасаҡ.


text:
Андрей Реус: «Тармаҡтың алюмин һәм титан ҡойоу эштәре Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә тупланасаҡ»
Авиадвигателдәр һәм вертолеттар эшләү өсөн алюмин һәм титан ҡойоу эштәре биш йыл дауамында «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә тупланасаҡ. Был хаҡта кисә «МАКС-2011» халыҡ-ара авиация-йыһан салоны сиктәрендә үткән матбуғат конференцияһында «Оборонпром» берләштерелгән сәнәғәт корпорацияһы» һәм «Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы» идара компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәренең генераль директоры Андрей Реус хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте бөгөндән үк бының өсөн кәрәкле компетенцияларға эйә һәм тармаҡтың башҡа предприятиелары менән сағыштырғанда үрҙә билдәләнгән өлкәләрҙә иң һөҙөмтәлеһе булып тора.
— Биш йыл эсендә илдәге башҡа ҡойоу предприятиеларын ябасаҡбыҙ һәм двигателдәрҙекен дә, вертолеттар производствоһын да бында туплаясаҡбыҙ, – тине Андрей Реус.
Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең корпоратив коммуникациялар идаралығы хәбәр итеүенсә, «Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы» идара компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең проект комитеты берекмәлә алюмин һәм титан ҡойоуҙың технологик компетенция үҙәген ойоштороу тураһындағы ҡарарҙы быйыл яҙ ҡабул иткән. «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең сәнәғәт ҡеүәттәре һәм заманса корпустары Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы предприятиеларының һәм «Оборонпром» төркөмөнөң алюмин һәм титан ҡойолмаларға булған ихтыяжын 2016 йылда уҡ тулыһынса тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк.
Шуны ла өҫтәп үтәйек, технологик компетенциялар үҙәктәрен ойоштороу Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы стратегияһының бер элементы булып тора.


text:
Өфөлә «Мисс Яҙ-2012» һайланасаҡ
24 мартта Ҡала мәҙәниәт һарайында «Мисс Яҙ-2012» исемен йөрөтәсәк һылыу һайланасаҡ. Ҡатнашыусыларҙы бер нисә һынау көтә: дефиле, пародиялар конкурсы, ижади номер һәм бейеү. Уларҙың матурлығына, һәләттәренә ир-егеттәр – уңышлы һәм билдәле өфөлөләр баһа бирәсәк.
Дөйөм кешелек ҡиммәттәрен һәм мәҙәниәтте пропагандалау, йәштәрҙе эстетик һәм әхлаҡи юҫыҡта тәрбиәләү, уларҙың ялын ойоштороу бәйгенең төп маҡсаттары булып тора.
Сараны Өфө хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты һәм Өфө йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге ойоштора.
Башлана 18 сәғәттә. Белешмәләр өсөн телефон: 279-06-35.


text:
Башҡортостанда йорт төҙөү өсөн бушлай ер алыу хоҡуғына эйә булған граждандар өсөн документтар исемлеге раҫланды
Башҡортостан Хөкүмәте бер тапҡыр һәм бушлай ер алыу хоҡуғына эйә булған граждандарға индивидуаль торлаҡ төҙөү өсөн ер участкаларын бүлеү өсөн кәрәкле документтар исемлеген раҫланы.
Закон менән был хоҡуҡҡа эйә булған граждандарҙың биш төп категорияһы билдәләнде:
– торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәптә торған граждандар өсөн;
– торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәптә тормаған йәш ғаиләләр өсөн (ир һәм ҡатындың икеһенә лә 35 йәш тулмаған булырға тейеш), йәки тулы булмаған ғаиләләр (йәше 35-тән артмаған ир йәки ҡатын), һәм торлаҡ ҡануниәтенә ярашлы торлаҡҡа мохтаж, торлаҡ милексеһе булмаған бер һәм унан да күберәк балаһы булған ғаиләләр өсөн;
– торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәптә тормаған, торлаҡ милексеһе булмаған бюджет өлкәһендәге ойошмала эшләүсе хеҙмәткәрҙәр, билдәһеҙ срокка төҙөлгән хеҙмәт килешеүе, йәки өс йылдан да кәм булмаған срокка төҙөлгән хеҙмәт килешеүе буйынса эшләгән хеҙмәткәрҙәр өсөн;
– өс һәм унан да артыҡ бәлиғ булмаған бала тәрбиәләүсе граждандар өсөн;
– инвалид бала тәрбиәләүсе граждандар өсөн.


text:
Фото:
Земфира алдынғы таблоидтарҙың береһе менән судлаша
Фото:
Йырсы хәбәрҙе суд аша кире ҡағыуҙарын талап итте: алдынғы таблоидтарҙың береһе беренсе биттә йырсының сығыш яһағандан һуң дуҫтары компанияһында йәшермәйенсә кокаин ҡулланыуы тураһында хәбәр иткән яҙманы баҫтырған, тип хәбәр итә «Дни.ру» интернет-гәзите. Бынан тыш, таблоид селтәрҙәге үҙенең порталына был кисәнең видеоһын да урынлаштырған. «Видеоға төшөрөү алыҫ аранан алып барылған, яҙма аныҡ түгел, һүрәт ҡаралы-аҡлы, — тип аңлатма бирә йырсының пресс-атташеһы Юрий Донцов. — Нимә барғанын аңлауы мөмкин түгел, әммә мәҡәләлә, Земфира кокаин ҡуллана, тип яҙылған».
2007 йылда йырсы был баҫма менән судлашҡайны инде һәм еңеп сыҡты — таблоид зыян күреүсегә 100 мең һум түләне һәм ғәфү үтенде.


text:
Шафиҡов – Замора: һуңғы яҙғы раунд-2012
Яҙҙың һуңғы көнөндә — 31 майҙа — «Өфө-Арена»ла ҙур бокс кисәһе үтә.
Тамашасыларҙы «ҡыҙҙырыу» өсөн ойошторолған мауыҡтырғыс биш көрәштән һуң, төп алышта Европаның беренсе уртаса ауырлыҡтағы (63,5 кг) ике иң яҡшы профессиональ бокссыһы — Европа чемпионы (EBU) рәсәйле Денис Шафиҡов (28 еңеү — 0 еңелеү — 1 тигеҙ иҫәп) һәм титулдың рәсми дәғүәсеһе, рейтингының беренсе номеры, Кубала тыуып үҫкән итальян Брунет Замора (22 еңеү — 0 еңелеү — 2 тигеҙ иҫәп) бер-береһенә ҡаршы сығасаҡ.
Бокссылар был юлы икенсегә осраша. Тәүге осрашыу 2010 йылдың көҙөндә булды, ул ваҡытта 12 раундлы ҡаршылыҡ һөҙөмтәләре буйынса үтә бәхәсле тигеҙ иҫәп теркәлде: был ярышты ҡараған Рәсәй һәм сит ил күҙәтеүселәре, бокс белгестәре, Шафиҡов визавиһына ҡарағанда күпкә көслөрәк булыуын күрһәтте һәм еңеүгә лайыҡ ине, тигән фекерен белдерҙе. Әммә судъялар икенсе фекерҙе ҡеүәтләне, һәм WBA Интерконтиненталь чемпион титулы Заморала ҡалды. Бөгөн Денис Шафиҡовтың үҙ ерендә реванш алырға бик яҡшы мөмкинселеге бар.
Бокс кисәһе 19 сәғәттә башлана.


text:
Башҡортостанда 2012 йылда һаулыҡ һаҡлау өлкәһен үҫтереүгә 15 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтеләсәк
Ағымдағы йылда Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау системаһын яңыртыу программаһы сараларын тормошҡа ашырыу өсөн федераль һәм республика бюджеттарынан 15,5 миллиард һум күләмдә финанслау планлаштырыла. Был хаҡта кисә идара итеү органдары һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының 2011 йылға эш һөҙөмтәләренә арналған Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының киңәйтелгән коллегияһы ултырышында төбәктең һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев хәбәр итте. Министр һүҙҙәренсә, был сумманың дүрттән бер өлөшөн – матди-техник базаны яҡшыртыуға, 60 проценттан ашыуын медицина ярҙамы күрһәтеү стандарттарын индереүгә йүнәлтеләсәк.
— Былтыр республиканың һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә яҡынса 38 миллиард һум тотонолғайны, — тине БР Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Фидус Ямалетдинов. – Был ғәйәт ҙур аҡса. Медицина учреждениелары хеҙмәткәрҙәре алдында, ярҙам һорап мөрәжәғәт иткән кешегә тиҙ арала кәрәкле медицина хеҙмәттәре күрһәтелһен өсөн, эште тейешле кимәлдә ойоштороу бурысы тора. Бының өсөн беҙгә заманса ҡорамалдарҙа эшләй белгән, сифатлы медицина ярҙамы күрһәтә алған белгестәр кәрәк. Тулы ҡеүәтле заманса һаулыҡ һаҡлау системаһын формалаштырыуға йүнәлтелгән комплекслы саралар үҙ һөҙөмтәлелеген иҫбатлай. Эш йомғаҡтары аныҡ күренә: һуңғы өс йыл дауамында республикала халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелә.
— Һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу программаһының маҡсаты – медицина учреждениеларын заманса техника менән йыһазландырыу ғына түгел, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды вице-премьер Фидус Ямалетдинов. – Үлем осраҡтарының, ауырыуҙар һанының кәмеүе, уртаса ғүмер оҙайлығының артыуы ла эшмәкәрлектең төп һөҙөмтәләре булырға тейеш.


text:
Әбйәлил районында 14 йәш ғаилә торлаҡ сертификаты алды
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Әбйәлил районы хакимиәтендә торлаҡ сертификаттарын тапшырыу тантанаһы уҙҙы. 2011-2015 йылдарға «Торлаҡ» федераль маҡсатлы программаһының «Йәш ғаиләләрҙе тәьмин итеү» ярҙамсы программаһы сиктәрендә торлаҡ һатып алыуға йәки шәхси йорт төҙөүгә социаль түләүҙәр таныҡлығын 14 ғаилә алды. Буласаҡ өй туйлаусыларҙы район башлығының иҡтисади үҫеш буйынса урынбаҫары Рәйсә Латипова ҡотланы.
— Ғаилә институтына булышлыҡ итеү илебеҙ, республикабыҙ һәм районыбыҙҙың социаль сәйәсәтендә өҫтөнлөклө булды һәм булып ҡала. Районда ғаиләләрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса дүрт программа ғәмәлгә ашырыла. Әбйәлилдең 14 ғаиләһе бөгөн сираттағы ярҙам алыуы бик ҡыуандыра, — тип билдәләне район хакимиәте башлығы урынбаҫары.
Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, дөйөм алғанда йәш ғаиләләр 11 миллион һумдан ашыу аласаҡ. Социаль түләүҙең күләме ғаилә ағзаларының һанынан сығып иҫәпләнә, социаль түләүҙәрҙең минималь суммаһы 529 200 һум, максималь күләме 1 234 800 һум тәшкил итте.


text:
Башҡортостан Президенты Шаран районында һарыҡ үрсетеү буйынса ферма булдырыу идеяһын хупланы
ӨФӨ, 2014 йыл, 29 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Йыл кешеһе» конкурсы еңеүселәре менән осрашыуҙа Шаран районынан яңы эш башлаған фермер Наил Рәжәповҡа төбәктә һарыҡсылыҡҡа ярҙам итеүгә йүнәлтелгән дәүләт программаларында ҡатнашырға кәңәш бирҙе.
— Республикала һарыҡсылыҡты үҫтереү буйынса программа бар. Был йүнәлештә Ейәнсура районы ярайһы эш алып бара. Улар 10-12 миллион һум тирәһе алды. Тағы ла ғариза бирегеҙ, документтарҙы дөрөҫ тултырығыҙ. Мин ярҙам булыр тип уйлайым, — тине Рөстәм Хәмитов.
Наил Рәжәпов «Республика Башкортостан» гәзите ойошторған «Йыл кешеһе» конкурсы лауреаты булды. Ул ташландыҡ малсылыҡ комплексы биләмәһендә тәбиғәт паркын булдырған.
— Был Яңы Йомаш ауылынан алыҫ түгел 12 мең башҡа иҫәпләнгән сусҡасылыҡ комплексы ине. Ферма емерелгәс, мин уны һатып алдым. Бөгөнгө көнгә биләмәлә быуа быуылған, унда карптар, толстолибиктар бар. Бында төрлө төбәктәрҙән ял итергә киләләр, палаткаларҙан лагерь ойошторалар. Киләсәктә коттедждар төҙөргә ниәтләйбеҙ, — тип һөйләне Наил Рәжәпов.
Парк зонаһы менән бер рәттән малсылыҡ комплексы биләмәһендә һарыҡтарҙы үрсетеү буйынса ферма булдырыла.
— Беҙ романов тоҡомло 100 баш һарыҡ килтерҙек. Тағы ла 200 баш алырға теләйбеҙ, әлегә аҡса етмәй, — тип билдәләне «Йыл кешеһе» конкурсы лауреаты.


text:
Өфөлә “Йәшел урам” үтәсәк
Был ял көндәрендә Өфөлә “Йәшел урам” социаль акцияһы үтәсәк. Сараны “Ситибанк” ябыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «FlashPoint» продюсерлыҡ үҙәге менән берлектә Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ойоштора.
Палатаның матбуғат секретары Гөлшат Үҙәнбаева хәбәр итеүенсә, акция урамдарыбыҙҙың торошона һәм балаларҙың буш ваҡытын ойоштороуға ҡала халҡының иғтибарын йәлеп итеүгә йүнәлтелгән. Унда 9-сы балалар йорто тәрбиәләнеүселәре әүҙем ҡатнашасаҡ. Балалар сараны ойоштороусылар менән бергә ҡала урамдарына ағастар ултыртасаҡ. Һуңынан балалар өсөн “108 сәйнүк” кафеһында ланч һәм “Простор” кинокомплексында нәфис фильм ҡарау ойоштороласаҡ.
Акция 7 ноябрҙә сәғәт 11-ҙә Ленин һәм Киров урамдары сатында башлана.


text:
Республикала иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары тәғәйенләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Лилиә Мәзитованы БР иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләне, тип хәбәр иттеләр республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
Лилиә Мәзитова 1958 йылда Өфөлә тыуған. Мәскәү технологик институтын «Иҡтисад һәм көнкүреш хеҙмәтләндереүҙе ойоштороу» һөнәре буйынса тамамлаған.
Төрлө йылдарҙа Мәскәү технологик институтының Өфө филиалында, Өфө технологик сервис институтында, Бөрө ҡалаһы һәм Бөрө районы хакимиәттәрендә эшләй.
2007 йылдан алып Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары вазифаһын биләй.


text:
Фото:
Өфөнән гармунсы Хәйҙәр Яҡшымбәтов Италияла халыҡ-ара конкурста беренселекте яуланы
Фото:
Халыҡ-ара гармунсылар конкурс-фестиваленең I премияһы өфөлө Хәйҙәр Яҡшымбәтовҡа бирелде. Яҡташыбыҙ «Гармоника» номинацияһында иң яҡшы тип танылды.
Конкурс-фестиваль Италияла Ланчиано ҡалаһында үтте, тип хәбәр итте лауреат.
— Унда ҡатнашыу өсөн Италияға бөтә донъянан иң яҡшы гармунсылар йыйылғайны. Рәсәйҙән, Ҡытайҙан һәм, әлбиттә, Италияның үҙенән делегациялар үҙҙәрен бик яҡшы күрһәтте. Әйткәндәй, итальяндар гармунды арганато тип атай. Ул беҙҙекенән бер аҙ ғына айырыла, — тип һөйләй Хәйҙәр Яҡшымбәтов.
Италияға халыҡ-ара конкурсҡа Хәйҙәр Солтангәрәй улын коллегалары ул Геннадий Заволокин исемендәге «Уйна, гармун!» I халыҡ-ара фестивалендә беренсе урын яулағандан һуң ебәрә.
— Дөрөҫ, сәфәргә средстволарҙы үҙ аллы эҙләргә тура килде. Һөҙөмтәлә аҡсаның бер өлөшөн миңә «Берҙәм Рәсәй» партияһы бүлде, бер өлөшөн үҙем түләнем, — тине гармунсы.
Конкурста Хәйҙәр Яҡшымбәтов боронғо уйын ҡоралы менән сығыш яһай. Ҡасандыр ул уны сүплектән табып алған һәм тулыһынса реставрациялаған. Бөтә программаны ул үҙенең ошо уйын ҡоралында башҡара, Антонио Вивальдиҙың «Гроза»һын, Ллойд Уэбберҙың «Призрак оперы» мюзиклынан өҙөк, Астор Пьяццолланың либертангоһын, Заһир Исмәғилевтың «Салауат Юлаев» операһынан төп темаларҙы, Александр Бородиндың «Половецкие пляски» һәм башҡа әҫәрҙәрҙе уйнай.
— Хәҙер был минең талсымым! — ти музыкант.
— Музыкаль уйын ҡоралдарын реставрациялау һәм көйләү – гармундан ҡала минең икенсе һәүәҫлегем. Реставратор күнекмәләрем миңә Италияла ла кәрәк булды, урындағы ғибәҙәтханала мин быуаттан ашыу инде файҙаланылмаған органды көйләнем. Ғибәҙәтхана руханиҙары минең координаталарымды яҙып алды һәм мотлаҡ тағы ла ярҙам һорап мөрәжәғәт итәсәктәрен әйтте.


text:
Учалыла цемент заводын төҙөү тураһында ҡарар йыл аҙағында ҡабул ителәсәк
Учалыла ҙур цемент заводы төҙөргә планлаштырыла. Был турала «Эксперт Online» баҫмаһы хәбәр итә. БР Хөкүмәте вице-премьеры Юрий Пустовгаровтың һүҙҙәренә ҡарағанда, республика властары йыл аҙағына тиклем был проект өсөн көрәшәсәк.
Завод төҙөлөшөн бер нисә йыл элек башларға планлаштырылғайны. Проекттың хаҡы 800 миллион евро тәшкил иткәйне. Уның инвесторы Чехия экспорт банкы ине. Комбинат мең кешене эш менән тәьмин итергә тейеш ине. Ләкин бурыстар арҡаһында төҙөлөш туҡтатылғайны. Яңы инвестор булып Мәскәү Төбәк-ара яғыулыҡ-энергетика банкы сығыш яһаны. Төҙөлөш буйынса һуңғы ҡарар йыл аҙағына ҡабул ителәсәк.
Комбинаттың Мәскәү инвесторҙары өсөн Башҡортостан етәкселеге менән «РусГидро» гидроэнергетика холдингының Ҡариҙел йылғаһында Түбәнге Һөйән ГЭС-ы һәм шул уҡ исемдәге һыу һаҡлағыс төҙөлөшө тураһында килешеүе ҙур роль уйнауы ихтимал. Проекттың хаҡы 25 миллиард һум самаһы тәшкил итә. Төҙөлөш бер-ике йылдан һуң башланырға һәм биш-ете йыл дауам итергә тейеш. Бының өсөн бик күп күләмдә цемент һәм ҡырсынташ, шул иҫәптән Учалылағы яңы эзбиз-цемент комбинаты сығарырға тейешле продукттар талап ителәсәк.


text:
Балтырған
style="background-color:#90ff90; color:black; vertical-align: middle; text-align: center;" | +
Балтырған (урыҫ. Борщеви́к, лат. Heracléum) — ике йәки күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1,8 м-ға етә. Июнь-августта йәшел һарғылт сәскә ата, орлоғо июль-сентябрҙә өлгөрә. Башҡортостанда киң таралған үҫемлек. Урман ситендә, болондарҙа, йылға буйҙарында үҫә.
Аҙыҡ өсөн уның йәш кенә япраҡтарын йыялар. Япраҡтарын былай ашарға ла, ашҡа турарға ла мөмкин. Балтырған ашын ҡуҙғалаҡ, кесерткән, йомортҡа, тары ярмаһы ҡушып әҙерләргә була.
Башҡорттарҙа балтырған ашына йомортҡаға баҫылған ыумас ҡушып бешереү киң таралған. Йыл һайын май майында өс йә биш тапҡыр балтырған ашы бешереп ашаһаң, шифаһы ҙур була, ти башҡорт халыҡ медицинаһы.
Итле ашҡа ла балтырған ҡушып бешерергә мөмкин. Балтырғандан салаттар ҙа әҙерләйҙәр. Көпшәһен тамыры менән бергә ит турағыстан үткәреп туҡлыҡлы пюре әҙерләргә була. Туралған көпшәләрен бәлеш эслегендә ҡулланалар.
Ҡышҡылыҡҡа балтырғанды тоҙларға ла, киптерергә лә була.
Балтырған (лат. Herácléum) — биологик төр, үҫемлектәрҙең Сатырлылар ғаиләһенә ҡарай. Балтырғандың 42 төрө билдәле [1]. Ерҙең көнсығыш ярымшарының уртаса поясында (бигерәк тә Төньяҡ Америкала) таралған биологик төр. Балтырғандың төрлө төрҙәре декоратив үҫемлек булараҡ та, малға силос итеп тә, кеше туҡланыу өсөн дә үҫтерелә. Әммә ҡайһы бер төрҙәрендә фотосенсибилизирлау матдәләре (фуранокумариндар), кеше һәм һөтимәрҙәрҙең тиреһендә фитофотодерматит барлыҡҡа килтерә.
Йөкмәткеһе
Атамаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Борон рус телендә балтырған «борщ» тип аталған[2]. XVI быуатта тәү тапҡыр билдәләнгән [3]).
Борон был атама "ҡызырлы" тигәнде аңлатҡандыр. Бер фараз буйынса, үҫемлектең атамаһы япрағының ҡызырлы төҙөлөшө арҡаһында килеп сыҡҡан (йыраҡлашҡан туғандаш телдәрҙә, мәҫәлән, нем. Borste — «шырт»). Ләкин башҡа бер телдә лә, герман телдәр төркөмөндә, был күҙәтелмәй. Немец, нидерланд һәм дат телдәрендә балтырғанды "айыу табаны" тип йөрөтәләр (нем. Bärenklau, нидерл. Berenklauw, дан. bjørneklo). Словен лингвисы Франце Безлай А. А. Потебня ҡаралған мәсьәлә буйынса ошо славян һүҙе герман сығышлы, тип иҫбатлаған А. Вайанға һылтана, был үҫемлектең немец телендәге атамаһына йүнәлтә [4].
Себер балтырғанының йәш япраҡтары йыш ҡына «борщ» тип аталған аҙыҡ әҙерләүҙә ҡулланылған. Бындай аҙыҡтарға, балтырғандан тыш, башҡа йәшелсәләр ҙә һалынған. Хәҙер ҡайһы бер халыҡтарҙа балтырған ашамлыҡ итеп ҡулланылмай ҙа башлаған.
XVIII быуаттан башлап «борщ» сөгөлдөр ашы тигәнде аңлата, ә үҫемлек үҙе әҙәби рус телендә «борщевик» тип йөрөтөлә башлай. Башҡа славян телдәрендә лә үҫемлек шуға оҡшаған атамалы: укр. борщівник, чех bolševník, ҡайһы бер славян телдәрендә, шулай уҡ литва телендә сығанаҡ тәүһүҙ ҡулланыла слов. bršč, пол. barszcz, үр.-луж. baršč, бел. баршч, лит. barštis. Украин телендә «борщ» һүҙе XVIII быуаттан билдәле[3][5].
Шул уҡ ваҡытта балтырғанға ла, көпшәле һәм келән (шыма) ҡурай тигән үҫемлектәргә лә Рустә Айыу ҡурайы (һаҫы ҡурай) дягиль - тигән дөйөм атама ҡулланылған[6]. Рус теленең помор диалектының помор һөйләшендә был үҫемлек боржовка, боржавка, бурша тигән атама менән йөрөтөлә.[7]
Heracleum тигән латинса атамаһы боронғо грек мифологияһы геройы Геракл исеменән килеп сыҡҡан, һәм Карл Линней, уның дәүмәле башҡа сатырлыларҙан исполиндарса булыуы менән айырылып торғанлыҡтан, үренделәр үҫешенең тиҙлегенә ҡарата, шулай атаған. Әммә Линней ул саҡта Европа ботаниктарына һуңлап билдәле булған кавказ гигант төрҙәрен белмәгән[8].
Ботаник күҙлегенән тасуирлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балтырған — күбеһенсә икейыллыҡ, һирәгерәк- күпйыллыҡ үлән. Төрлө төр балтырғандың һабаҡтары төрлө бейеклеккә күтәрелә — 20—50 см-ҙан 250 см-ға тиклем; ҡағиҙә булараҡ, улар ҡыуыш эсле.
Япраҡтары тамыр яны розеткаһына яҡын урынлаша, оҙон, эре; өс йәки икеләтә өс саталы, йә ҡанатҡа оҡшаш айырмалы, төрлө форма сегментлы.
Сәскәләре ваҡ, аҡ, һирәгерәк - йәшел-һары йәки асыҡ-алһыу төҫтә, ҡайһы берҙә киҫелешкән урынында 40 см-ға тиклем дәүмәлдә ҡатмарлы сатырға йыйыла. Күпселек төрө июндә сәскә ата, әммә ҡайһы бер төрҙәре июль — авгусҡа тиклем сәскә ата.
Емеше — һалынҡы емеш тип йөрөтөлгән айырым типтағы ҡушорлоҡ. Орлоҡтары июль — сентябрҙә өлгөрә, еңел ҡойола.
Таралыу территорияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балтырған нигеҙҙә көнсығыш ярымшарҙың уртаса климатлы урындарында үҫә. Төньяҡ Америкала бер генә төр үҫә.
Рәсәйҙә һәм СНГ илдәрендә, башлыса Субальп таулы һыҙатында, балтырғандың 40-ҡа яҡын төрө үҫә. Рәсәйҙең Европа өлөшөндә, Көнбайыш Себерҙә һәм Ҡаҙағстанда себер балтырғаны (Heracleum sibiricum) киң таралған.
Сосновский балтырғанын силос культураһы итеп культивациялау менән бәйле, был үҫемлек аҡрынлап ҡырағай тәбиғәткә, һыу, юл буйҙарына, ташландыҡ ерҙәргә, ялан-ҡырҙарҙың эшкәртелмәй ҡалған урындарына, күскән. Шулай итеп, балтырғандың йылдам таралыуы экологик тигеҙлекте боҙа һәм Европа илдәрендә етди проблемаға әйләнде. Германияла, Чехияла, Скандинавия илдәрендә, Эстонияла, Беларустә балтырғанға ҡаршы көрәшеүҙең хөкүмәт һәм йәмәғәт программалары эшләй.
Рәсәйҙең төньяғында, төньяҡ-көнбайышында һәм үҙәк региондарында балтырғандың кеше тәнен көслө бешергән төрөнөң таралыуы оло проблемаға әйләнде. Ул, эпидемияға оҡшап, донъяны баҫа, ваҡытында зыянлы үләнде таратмаҫ өсөн бер ниндәй хәл иткес ҡарарҙар ҡабул ителмәгәс, ҡырағай тәбиғәттә кеше һәм хайуандарҙың тиреһенә аяуһыҙ булған сүп үләне ҙур тиҙлектә таралыуын дауам итә.
Башҡортостанға ла килеп етеп,башҡорт халҡы яратҡан аҙығынан мәхрүм булһа, бик тә яман буласаҡ. Хөкүмәтпебеҙ был тәңгәлдә профилактик эш йәйелдерер тигән өмөттә ҡалабыҙ.
Белоруссияла балтырғандың хәҙерге заман популяцияларының төп массаһы Витебск (43 %) һәм Минск (41 %) өлкәләрендә таралған, әммә улар көньяҡҡа һәм көнбайышҡа ла үтеп инә башлаған[9]. Шул уҡ ваҡытта балтырған углекислый газды, һөрөм газын көслө йотоусы һәм кислород эшләп сығарыусы ҡеүәтле үҫемлек.
Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төрлө баһалар буйынса, балтырғандың 40-тан алып 70-кә тиклем төрө бар икән. Элекке СССР территорияһында түбәндәге төрҙәр осрай[10]:
- Heracleum aconitifolium Woronow
- Heracleum albovii Manden. — Альбов балтырғаны
- Heracleum antasiaticum Manden. — Алғы Азия балтырғаны
- Heracleum apiifolium Boiss.
- Heracleum asperum (Hoffm.) Bieb. — Ҡаты балтырған
- Heracleum calcareum Albov
- Heracleum carpaticum Porc.
- Heracleum chorodanum (Hoffm.) DC.
- Heracleum cyclocarpum K.Koch
- Heracleum dissectum Ledeb. — Ярылған балтырған
- Heracleum dulce Fisch. — Татлы балтырған
- Heracleum egrissicum Garnidze
- Heracleum grandiflorum Stev. ex Bieb. — Эре сәскәле балтырған
- Heracleum idae Kulieva
- Heracleum lanatum Michx.
- Heracleum lehmannianum Bunge — Леман балтырғаны
- Heracleum leskovii Grossh. — Лесков балтырғаны
- Heracleum ligusticifolium Bieb.
- Heracleum mandenovae Satzyperova
- Heracleum mantegazzianum Somm. & Levier — Мантегацци балтырғаны
- Heracleum nanum Satzyperova
- Heracleum ossethicum Manden.
- Heracleum palmatum Baumg.
- Heracleum pastinacifolium K.Koch
- Heracleum ponticum (Lipsky) Schischk. ex Grossh. — Понтий балтырғаны
- Heracleum pubescens (Hoffm.) Bieb. — Ялбыр балтырған
- Heracleum roseum Stev.
- Heracleum scabrum Albov
- Heracleum sibiricum L. — Себер балтырғаны
- Heracleum sommieri Manden.
- Heracleum sosnowskyi Manden. — Сосновский балтырғаны
- Heracleum sphondylium L. — Ябай балтырған
- Heracleum stevenii Manden. — Стевен балтырғаны
- Heracleum trachyloma Fisch. et Mey — Суғырмаҡлап сикләнгән балтырған
- Heracleum villosum Fisch. ex Spreng. — Йөнтәҫ балтырған
- Heracleum wilhelmii Fisch. & Ave-Lall.
Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҫемлек һуты фототоксик булыуына ҡарамаҫтан, балтырғандың япрағы, һабағы һәм йәш үҫенделәре — бигерәк тә себер балтырғаны Ҡалып:Heracleum sibiricum — сей, тоҙланған һәм маринадланған көйө ашарға яраҡлы, аш тәмләткесе итеп ҡулланыла. Наҙлы ғына һабағы һәм әле ныҡлап үҫешеп етмәгән сәскәләре, эҫе һыу менән ҡойондорғандан һуң, тоҙланған көйө йә он менән бутап ҡыҙҙырылған көйө ашарға ярай. Ҡатмаған йомшаҡ һабаҡтарын сей көйө лә ашарға була[11].
Ябай балтырғандың йәш үҫенделәре Heracleum sphondylium мал аҙығына яраҡлы.
Сосновский балтырғаны (Heracleum sosnowskyi) XX быуаттың 40-сы йылдарында юғары уңыш биргән мал аҙығы, силос үҫемлеге булараҡ ҡулланылған. Сосновский балтырғаны ҙур уңышы менән айырылып тора — гектарынан 2500 центнер һәм уның составында шәкәр кимәле юғары — сей ауырлыҡтың 3 % тәшкил итә. Әммә уның тиҙ генә ҡырағайланыуы һәм урындағы флораға эйәләшеүе асыҡланды. Һутының ағыулы булғаны ла асыҡланғас, Сосновский балтырғанын сәнәғәт масштабында үрсетеүҙән баш тартыу күҙәтелә.
Heracleum pubescens, Heracleum mantegazzianum төрҙәре һәм ҡайһы бер башҡалары декоратив була. Йөнтәҫ балтырған (Heracleum villosum) ашҡа тәмләткес булараҡ ҡулланыла; уны шулай уҡ Закавказьела рассольный сырҙар яһағанда ҡулланалар.
Балтырғандың ҡоро (ҡышлаған) һабаҡтарынан Рустә борондан — калюки, обертон флейтаның бер төрө - халыҡ музыка ҡоралы эшләгәндәр. Хәҙерге ваҡытта балтырған һабағын рейнстиктар (музыка инструменты, перкуссиялар төрө) яһауҙа ҡулланалар.
Балтырғандың фототоксиклығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Балтырғандың япрағы һәм емештәре эфир майҙарына бай. Был төркөмдөң ҡайһы бер төрҙәренә ҡағылыу менән кеше тәне ҡыҙара, бүртә, яна, сөнки үҫемлектең бөтөн өлөштәре лә фуранокумаринға бай — был матдәләр организмдың ультрафиолет нурҙарына һиҙгерлеген арттыра. Сыуаҡ, ҡояшлы көндәрҙә, балтырған тәнгә ҡағылһа, бигерәк ныҡ бешерә. Әгәр тәнгә саҡ ҡына балтырған һуты тейгән булһа ла, ҡояш аҫтында бер аҙ ғына булыу ҙа, тирене ныҡ яндыра ала. Ҡағиҙә булараҡ, тәндең зыянлаған ерендә икенсе дәрәжәле бешеү (һыу тулған ҡыуыҡтар) күҙәтелә. Бешеү процесы бер нисә сәғәттән бер нисә тәүлек арауығында бара. Иң ҡурҡынысы шул - тәүге әҙер үҫемлеккә тотоноу бер нисек тә насар тәьҫир итмәй. Балтырған - контактлы һәм тынды ҡыҫыусы аллерген, уның еҫе кәрәсингә оҡшаған һәм үҫемлектән биш метр аралыҡта бәрелеп тора. Балтырған һуты күҙгә эләкһә, һуҡырайыу янай[12]. Балаларҙың, балтырғандың ҡыуыш һабағын телескоп итеп уйнағандан һуң, һуҡырайыу осрағы теркәлгән[13]. Әгәр балтырған һуты менән кеше тәненең 80% бешһә, был үлемгә лә килтереүе мөмкин[14].
Сүп үләне булараҡ, балтырғанға ҡаршы көрәш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырағай тәбиғәттә балтырғанға ҡаршы көрәш уның орлоғо ҡойолған урындарҙы, шыта башламаҫ борон, картировать итеүҙән ғибарәт. Шулай уҡ балтырғандың орлоҡло сәскәлеген киҫәләр[15]. Дөйөм тәьҫир итеүсе гербицидты, мәҫәлән, глифосатты билдәле бер нөктәгә йүнәлтеп ҡулланыу эффектлы. Бөгөнгө көндө селектив гербицид юҡ, күп кенә ғилми үҙәктәрҙә уны уйлап табыу өҫтөндә эшләйҙәр. Шулай уҡ, өҫтөнә яғыулыҡ һибеп, үҫемлекте яндыралар. Балтырған күпләп үҫкән ерҙе сезонына бер нисә тапҡыр һөрәләр. Балтырған урынына орлоғо күп булған һәм тиҙ үҫә торған, мәҫәлән, ҡылсыҡһыҙ күстерә һәм ҡара борсаҡ культуралары (козлятник һәм галега) кеүек үҫемлектәр сәсәләр. Йәиһә ер өҫтөнә балтырған тишеп сыға алмаҫлыҡ материал түшәйҙәр. Бөгөнгө көндә балтырғанға ҡаршы ҡулланырлыҡ берҙән бер тәбиғи ҡоротҡос - яһалма балтырған көйәһе генә билдәле[15][16].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ The Plant List (инг.) (лат.) (Тикшерелгән 23 июнь 2013)
- ↑ Борщ // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- ↑ 3,0 3,1 Черных П. Я. Борщ // Историко-этимологический словарь современного русского языка — 3-е изд., стереотип. — М.: Рус. яз., 1999. — Т. 1. — Б. 105. — 8000 экз. — ISBN 5-200-02685-7.
- ↑ Bezlaj F. Etimološki slovar slovenskega jezika. — Prva knjiga, 1977. — С. 48
- ↑ Тимченко Є. К. Історичний словник українського язика — Киев—Харьков: Державне видавництво України, 1930. — Т. 1, з. 1: А — Глу. — Б. 128.
- ↑ Дягиль // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.) (Тикшерелгән 8 июль 2009)
- ↑ Гринбанд Н. Н. Б // Толковый словарь поморьской говори / Под ред. А. И. Дьячкова и др — 2010. (Тикшерелгән 24 июнь 2011)
- ↑ Мой друг борщевик // Наука и жизнь : журнал. — № 7. — 2009.
- ↑ Как победить борщевик?
- ↑ По данным книги: Черепанов С. К. Сосудистые растения России и сопредельных государств. — СПб.: Мир и семья, 1995.
- ↑ Дикие съедобные растения / Под ред. акад. В. А. Келлера; АН СССР; Моск. ботан. сад и Ин-т истории матер. культуры им. Н. Я. Марра — М.: б. и., 1941. — Б. 16. — 40 б.
- ↑ Борщевик ослепит американцев
- ↑ Борщевик - ядовитое растение!
- ↑ Топ-5 самых опасных и ядовитых растений, с которыми можно встретиться в городе и на даче
- ↑ 15,0 15,1 Борщевики и борьба с ними
- ↑ Гигант балтырған әрәмәлектәренә ҡаршы ғәмәлдә көрәшеү буйынса ике ҡулланма бар:
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А. А. Антонов Гераклеум // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Манденова И. П. Кавказские виды рода Heracleum, Тб., 1950.
- Губанов И. А. и др. Иллюстрированный определитель растений Средней России. Т. 2: Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2003. — С. 631—632. — ISBN 5-87317-128-9
- Борщевик // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1
- Шәрәфетдинов Д.М. Йәшел байлыҡ. -Өфө; Китап, 2011. ISBN 978-5-295-05347-4


text:
Баш ҡалала умартасылар конкурсы ойошторола
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
18 августа Башҡорт дәүләт аграр университетында умартасылар конкурсы уҙғарыла. Уның сиктәрендә XVI Республика умартасылар конкурсы, X «Йәш умартасы» республика конкурсы, X республика династиялар конкурсын үткәреү ҡаралған. Еңеүселәрҙе «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы президенты Филипп Маккейб бүләкләй.
Бәйгеселәр өсөн Башҡорт балы йортона, Башҡорт дәүләт аграр университетының умартасылыҡ лабораторияларына экскурсиялар ойоштороласаҡ. Йәш ҡатнашыусыларҙы иһә уҡыу йорто менән танышыу көтә. Умартасылыҡ өлкәһендәге төп белгестәр ҡатнашлығында түңәрәк өҫтәл планлаштырылған. Тармаҡҡа дәүләт ярҙамы мәсьәләләре һәм проблемалар тикшереләсәк.
Конкурс университеттың икенсе корпусында иртәнге сәғәт 11-се яртыла башлана. «Беҙ республиканың барлыҡ райондарынан вәкилдәр көтәбеҙ. Ҡатнашыусыларҙың аныҡ һаны теркәлеү үткәс билдәле буласаҡ. Уҙған йылдарҙағы конкурстарҙа 80-122 кеше ҡатнашҡан», — тип һөйләнеләр Башҡортостандың Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгендә. Еңеүселәр миҙалдар, кубоктар, шулай уҡ ҡиммәтле бүләктәр йәки аҡсалата премиялар менән бүләкләнә.


text:
Рәсәй нейрохирургтары Өфөлә йыйыласаҡ
22 июндән 25-енә тиклем Өфөлә Рәсәй нейрохирургтарының V съезы үтәсәк. Бынан алдағы съездар Екатеринбургта, Түбәнге Новгородта, Санкт-Петербургта һәм Мәскәүҙә үтте. Cъезды тантаналы асыу 23 июндә Конгресс-холда үткәрелә.
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте вәкиле Лира Исхаҡова хәбәр итеүенсә, Рәсәйҙән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән 600-ҙән ашыу делегат килеүе көтөлә.
Съездың төп ғилми темалары — ауыр баш һөйәге-мейе имгәнеүе, умыртҡа бағанаһы һәм арҡа мейеһе сирҙәре һәм имгәнеүе, ҡан тамырҙары нейрохирургияһы, нейроонкология, балалар йәшендәге нейрохирургия, периферик нервы системаһы хирургияһы, функциональ нейрохирургия, реконструктив һәм пластик нейрохирургия, нейрохирургик ауырыуҙарҙы реабилитациялау.


text:
15 август
15 август — григориан стиле буйынса йылдың 227-се (кәбисә йылында 228) көнө. Йыл аҙағына тиклем 138 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1769 — Наполеон I Бонапарт, Франция императоры.
- 1886 — Байышев Таһир Ғәлләм улы, ғалим, башҡорт лексикографы һәм диалектологы.
- 1923 — Мырҙағәлимов Ғәзис Ғәбиҙулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 1931 — Зәйнәғәбдинов Сәлих Насретдин улы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.


text:
Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай яҙғы сессияһын тамамланы
Каникул алдынан депутаттар бөгөн һуңғы ултырышҡа йыйылды. Көн тәртибенә 4 тиҫтә самаһы норма - хоҡуҡ акты сығарылғайны.
Ҡанун боҙолған осраҡта үҫмерҙең ата-әсәһенә штраф янай. Депутаттар ҡанунды берҙәм хупланы.
Парламентта ҡаралған тағы бер тема - Рәсәйҙә Ислам тәғлимәте тарала башлау датаһын булдырыуға бәйле. Мәғлүм булыуынса, Дума һәм Федераль йыйылыш русте суҡындырыу көнөн ҡабул иткәйне.
Мосолмандар күпләп йәшәгән төбәктәр исламға ла ошондай ҡараш талап итте. Бөгөн депутаттар ошо норма хоҡуҡ актына ла ыңғай тауыш бирҙе. Проект Мәскәүгә Думаға юлланасаҡ.


text:
Республика йортонда Валентина Матвиенко менән Рөстәм Хәмитовтың осрашыуы үттеФото: Андрей Старостин
Республика йортонда Валентина Матвиенко менән Рөстәм Хәмитовтың осрашыуы үтте
Республика йортонда Валентина Матвиенко менән Рөстәм Хәмитовтың осрашыуы үттеФото: Андрей Старостин
Республика йортонда РФ Федераль Йыйылышының Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенко менән Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың осрашыуы үтте. Шулай уҡ осрашыуҙа БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев булды.
Валентина Матвиенко Башҡортостандың социаль-иҡтисади хәле, РФ Президенты Указдарының үтәлеше, республикала булған проблемалар хаҡында һорашты.
Рөстәм Хәмитов республиканың 2012 йылдағы иҡтисади күрһәткестәре тураһында һөйләне.
— Сәнәғәт производствоһы күләме алты процентҡа тиерлек артты, ә тулайым төбәк продукты үҫеше биш проценттан ашыу тәшкил итте. Шулай уҡ эш хаҡы өлкәһендә лә яҡшы күрһәткестәргә өлгәшелде. РФ Президентының уҡытыусыларҙың уртаса эш хаҡы буйынса талаптарын үтәнек, 2012 йылдың дүртенсе кварталында был күрһәткес иҡтисад буйынса уртаса кимәлгә етте, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов машиналар эшләү һәм нефть эшкәртеү комплекстарының яҡшы үҫешеүен, нефть сығарыу кимәленең йылына 15 миллион тоннаға етеүен билдәләне.
— Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе яҡшы темптар менән үҫешә, етештереү күләмдәре бында йылына яҡынса 30 миллиард һум тәшкил итә. Хәрби авиация өсөн барлыҡ двигателдәр беҙҙә етештерелә. Ҡайһы бер Мәскәү предприятиелары хәҙер беҙгә «күсенә», сөнки Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе төп предприятиеға әүерелде, — тип хәбәр итте Башҡортостан Президенты.
Төбәк башлығы билдәләүенсә, Күмертауҙа урынлашҡан вертолеттар эшләү заводында ҡайһы бер ҡыйынлыҡтар осрай. Предприятие диңгеҙ авиацияһы өсөн Ка-27 һәм Ка-32 вертолеттары етештерә. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, әлегә заказдар беҙ теләгәндән күпкә әҙерәк.
Ә бына торлаҡ төҙөлөшө темптары республикала шәбәйә бара.
— Әлеге ваҡытта был күрһәткес буйынса Рәсәйҙә бишенсе-алтынсы урында торабыҙ. Башҡортостанда йылына 2 миллион 300 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлә, уларҙың яҡынса 70 проценты – аҙ ҡатлы йорттар. Респблика халҡының 40 проценты ауыл ерендә йәшәгәнгә күрә, ауылдарҙа төҙөлөш эштәре ҙур күләмдәрҙә алып барыла. Беҙҙең алда өс-дүрт йылдан йылына өс миллион квадрат метр торлаҡ төҙөү бурысы тора. Бөгөнгө көндә эконом класындағы торлаҡ төҙөү буйынса ҙур программа тормошҡа ашырыла. Бынан тыш, ветерандар, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәре өсөн социль йорттар төҙөлә, — тине республика Президенты.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бюджет 2012 йылда планлаштырылған күләмдәрҙә үтәлгән.
— 2013 йылдың беренсе кварталында етештереү күләме 102,5 процент тәшкил итте, тулайым төбәк продукты ла яҡынса шул кимәлдә. Әммә республикаға инвесторҙар кәрәк. Был йәһәттән үткән йылда яҡшы эшләнек, тейешле ҡануниәт булдырҙыҡ. Быйыл ике ҙур предприятие төҙөлә башлаясаҡ, – тип хәбәр итте Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов республикала ауыл хужалығы тармағының яҡшы үҫешеүен билдәләне. Аграрийҙарға һатып алынған ҡорамал хаҡының 40 проценты күләмендә субсидиялар бүленә. Шулай итеп, былтыр 3,5 мең берәмек ауыл хужалығы техникаһы һатып алынды.


text:
Серебряная (Чусовая ҡушылдығы)
Серебряная (Серебрянка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының уң ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 147 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010843
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101084
- Бассейн коды — 10.01.01.006
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Серебряная (Серебрянка).


text:
Өфөлә «Башавтотранс» предприятиеһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләрФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Башавтотранс» предприятиеһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләр
Өфөлә «Башавтотранс» предприятиеһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләрФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфөлә, уҙған көндәрҙә, Автомобиль транспорты хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһы уҙҙы.
— «Башавтотранс» – Рәсәйҙә автомобиль транспорты баҙарының иң масштаблы өс предприятиеһының береһе. Көн һайын предприятиеның автобустары ярты миллион пассажирҙы йөрөтә. Кешеләргә сәфәрҙәрҙең хәүефһеҙ, уңайлы һәм аҙ сығымлы булыуы мөһим. Шуға күрә республика етәкселеге ярҙамында «Башавтотранс» пассажирҙарҙың ихтыяжын максималь рәүештә ҡәнәғәтләндерергә тырыша, — тип билдәләне бүләкләү тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Владимир Нагорный.
«Эш сменаһы» корпоратив конкурс еңеүселәрен бүләкләү тантанаһының иң көтөп алынған мәле булды. «Иң яҡшы йәш водитель» номинацияһында 1-се Өфө пассажирҙар ташыусы автотранспорт предприятиеһынан Павел Адреев еңеүсе булды. Ул 38 секунд эсендә Юл хәрәкәте ҡағиҙәләре буйынса 20 һорауға яуап ҡайтара алды. Иҫтәлекле статуэтканан тыш Павелға бүләк – ресторанға барыу сертификаты тапшырҙылар, унда ул тролейбус водителе булып эшләгән тормош иптәше менән бара аласаҡ.
«Автовокзалдың иң яҡшы кассиры» тип Туймазынан Ирина Зарипова танылды. Еңеүсе бәйләм бәйләү һәм балыҡ тотоу менән мауыға, шуға күрә конкурс бағыусылары уның өсөн махсус бүләк – балыҡсылыҡ креслоһы әҙерләгәйне.
Сибайҙан 21 йәшлек Ксения Владимирцева «Иң яҡшы йәш кондуктор» булды. Был вазифала ҡыҙ ике йыл ярым эшләй һәм предприятие етәкселеген үҙенең эшһөйәрлеге һәм эшкә иғтибарлы булыуы менән хайран ҡалдыра.
«Иң яҡшы йәш диспетчер» номинацияһында 1-се Өфө пассажирҙар ташыусы автотранспорт предприятиеһынан Әлфиә Зәкиева, ә Мәләүездән Ришат Хәкимов «Техник контроль бүлегенең иң яҡшы механигы» булды. «Автомобиль ремонты буйынса слесарь» номинацияһында ике еңеүсе билдәләнде. Улар – 3-сө Өфө пассажирҙар ташыусы автотранспорт предприятиеһынан Сергей Копылов һәм предприятиеның Нефтекама филиалынан Александр Ғизатов.
Байрам хөрмәтенә «Башавтотранс»тың 60-лап хеҙмәткәре корпоратив, ведомство һәм дәүләт наградаларына лайыҡ булды. Иң яҡшы 22 белгестең исеме ғәҙәттәгесә предприятиеның почет таҡтаһына индереләсәк.
— Наградаларҙың бындай күплеге – предприятие эшенең күрһәткесе, — тип айырып әйтте БР Транспорт һәм юл төҙөлөшө буйынса дәүләт комитетының автотранспорт предприятиелары эшмәкәрлеген координациялау бүлеге начальнигы Рәмзис Искәндәров.


text:
Йәштәр сәйәсәте буйынса ведомство-ара комиссия ултырышы
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Йәштәр сәйәсәте буйынса ведомство-ара комиссияһының быйылғы йылдағы тәүге ултырышы 17 мартта Хөкүмәт йортонда үтәсәк.
Белеүегеҙсә, был комиссия БР Президент Советының 2006 йылдың 29 ноябрендәге ҡарары менән республика башҡарма власть органдарының йәштәр сәйәсәтен тормошҡа ашырыу мәсьәләләре буйынса эшмәкәрлеген яраштырыу маҡсатында ойошторолғайны.
Алдағы эш осрашыуының көн тәртибенә ике мәсьәлә ҡуйылған — ведомство-ара комиссияның эш планы проекты, шулай уҡ йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү.


text:
Фото:
Нефтекама автозаводы яңы баҙарҙар яулай
Фото:
Нефтекама автозаводы, уҙған йылды уңышлы тамамлап, быйыл да яңы һатыу баҙарҙары яулауын дауам итә.
«Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Һамарҙа аҙна башында биш НЕФАЗ-5299 ҡала автобусынан торған тәүге партияны тапшырыу тантанаһы үтте. Автобустар «Cummins» двигателе һәм «Voith» автоматик күсергестәр тартмаһы менән йыһазландырылған, был ҡала маршруттарында бик уңайлы.
Контракт буйынса Һамарға, «Пассажиравтотранс» муниципаль унитар предприятиеһына, «Евро-3» стандартлы экологик саф двигатель ҡуйылған бөтәһе 50 ҙур автобус оҙатыласаҡ. Предприятиела был оҙайлы хеҙмәттәшлектең башы булыр тип өмөтләнәләр, быға «НЕФАЗ» менән Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһенең күп йыллыҡ мөнәсәбәттәре миҫал булып тора, унда бер нисә йыл инде йөҙҙән ашыу «НЕФАЗ» маркалы автобустар эшләй.
Әйткәндәй, күптән түгел Санкт-Петербургта ҡала автобустары алыуға тендер үтте, унда Рәсәйҙең өс пассажир транспорты етештереүсеһе – «Русские автобусы» («ГАЗ» төркөмө), «Транс-Альфа» заводы (Вологда ҡалаһы) һәм Нефтекама автозаводы ҡатнашты.
Ентекләп ҡарап сыҡҡандан һуң тендерҙа Нефтекама автозаводы ышаныслы еңеү яуланы. Шулай итеп, «Cummins» двигателе менән, тәпәш иҙәнле, мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн махсус опцийҙар менән 60 «НЕФАЗ-5299-30-32» автобусы быйыл икенсе кварталда уҡ Невалағы ҡаланың пассажир автобустары паркын тулыландырасаҡ.
Төньяҡ баш ҡала хакимиәтендә, яңы транспорт барлыҡҡа килеү менән пик сәғәттәрендә хәл бер аҙ яҡшырырға тейеш, тип өмөтләнәләр. НЕФАЗ-дар 100-ҙән ашыу пассажир һыйҙырышлы бит, тип хәбәр иттеләр предприятиеның матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Башҡортостан Президенты республиканың велосипед хәрәкәте лидерҙары менән велоинфраструктура мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты республиканың велосипед хәрәкәте лидерҙары менән велоинфраструктура мәсьәләләрен тикшерҙе
Башҡортостан Президенты республиканың велосипед хәрәкәте лидерҙары менән велоинфраструктура мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Шәмбе, 17 майҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Республика Йортонда велосипед хәрәкәте лидерҙары менән осрашты. Осрашыуҙа баш ҡала мэры Ирек Ялалов та ҡатнашты. Велосипед инфраструктураһына ҡағылған көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде.
Әңгәмә башында республика башлығы үкенес менән, Ҡытайға эш сәфәре менән барыу сәбәпле, йәкшәмбе «1000 велосипедсы көнө» байрамында ҡатнаша алмағанлығын хәбәр итте:
— Иртәгә була алмайым, бөгөн кис Ҡытайға осам. Иртәгә республикабыҙҙа ҙур предприятие төҙөү буйынса компания менән һөйләшеүҙәр башлана. Шуға күрә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мин була алмайым, — тине Рөстәм Хәмитов.
Инфраструктура проблемаһын тикшереп, Рөстәм Хәмитов шуны билдәләне:
— Велосипед юлдары, парк хужалығы, ял итеү мөхите менән шөғөлләнерлек структуралар кәрәк, — тип иҫәпләй Рәстәм Хәмитов.
Төбәк башлығы ҡалала велосипед юлдары булдырыу мәсьәләһендә сит илдәрҙең ыңғай тәжрибәһен файҙаланырға кәңәш итте:
— Данияла булдым, унда автомобиль юлдарының участкалары велосипедсылар өсөн тәғәйенләнгән. Шундай уҡ хәлде Италияла күрҙем, — тип һөйләне Рәстәм Хәмитов. — Әммә махсуслаштырылған трассалар унда күп түгел. Унда тротуарҙар буйлап та, юлдан да йөрөйҙәр. Шуға ҡарамаҫтан беҙҙең өсөн, моғайын, был ысул бик үк бармайҙыр. Беҙҙә автомобиль юлдарында тәртип мәҙәниәте хатта автомобилселәр араһында ла юҡ әле, ведосипедсылар тураһында һөйләһе лә түгел – уларҙы, һис шикһеҙ, ситләтәсәктәр, юл ситенә ҡыҫырыҡлаясаҡтар. Күрәһең, беҙгә махсус велосипед трассалары кәрәк, уларҙы төҙөйәсәкбеҙ ҙә, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов Өфөнөң урмансылар паркында биш километрға тиклем велотрасса төҙөргә тәҡдим итте, унда килеп ҡуртымға техника алып тороу мөмкинлеге буласаҡ.
Тағы ла бер фекер – төрлө ҡаршылыҡтар, трамплиндар, кейенеп-сисенеү, душ бүлмәләре, төрлө (балаларҙыҡынан башлап) зоналар менән махсус велосипед паркын («Байк-парк») төҙөү.
Әлегә ҡоролма өсөн Өфөнөң Мәжит Ғафури исемендәге парк территорияһы һайланған. Саранск яҡшы миҫал булып тора, уның тәжрибәһе менән файҙаланырға Рөстәм Хәмитов тәҡдим итте.
— Беҙ хәҙер юлдың иң башында торабыҙ, әлегә беҙҙең теләктәр мөмкинлектәрҙән артығыраҡ. Шуға ҡарамаҫтан, тәүге аҙым яһалған һәм беҙгә туҡтарға ярамай. Быға професионал яҡтан килергә, был өлкәлә белгестәр табырға кәрәк, — тип иҫәпләй Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов үҙе лә велосипедта йөрөргә ярата: көн һайын эштән һуң биш-ете километр, ә ял көндәре 25 километрға тиклем йөрөргә тырышам, тип һөйләне ул.
Билдәләп үтергә кәрәк, әлеге ваҡытта «2013-2017 йылдарға БР Өфө ҡалаһы ҡала округының велоинфраструктураһын үҫтереү» ҡала маҡсатлы программаһы әҙерләнгән, унда урман-парк зоналарын, тротуарҙарҙы һәм юлдарҙы иҫәпкә алыу менән 179,1 километр оҙонлоҡтағы велосипед инфраструктураһын төҙөкләндереү индерелгән.
Программа ҡала бюджеты аҡсаһына Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү, Төҙөлөш, юлдарҙы һәм яһалма ҡоролмаларҙы ремонтлау идаралыҡтарының көсө менән ғәмәлгә ашырыласаҡ.
2013 йылда дөйөм 25,6 километр оҙонлоҡтағы велосипед юлын һалыу буйынса эштәр башҡарылған.
2014 йылда 20 километрҙан ашыу велосипед юлдары сафҡа индереү планлаштырыла.


text:
Баш ҡалала «Волга һәм Урал араһында-2014» бөтә Рәсәй музыка фестивале уҙасаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 21 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
12-15 ноябрҙә Өфөлә Волга буйы, Урал һәм Коми Республикаһы композиторҙарының «Волга һәм Урал араһында-2014» XXVI бөтә Рәсәй музыка фестивале уҙасаҡ.
Һигеҙ фестиваль концертында ете республика: Башҡортостан, Татарстан, Чувашия, Марий Иле, Удмуртия, Мордовия, Коми Республикаһы вәкилдәренең музыкаһы яңғыраясаҡ.
Фестивалде Өфө сәнғәт академияһының Бәләкәй залында Рәсәй Федерацияһы Композиторҙар союзы Секретариатының күсмә ултырышы асасаҡ.
Ошо уҡ көндө Өфө сәнғәт училищеһының Концерт залында симфоник музыка концерты уҙасаҡ. Владислав Казенин (Мәскәү), Рәшит Кәлимуллин (Татарстан), Александр Корепанов (Удмуртия), Нина Кошелеваның (Мордовия) концерттары һәм Валерий Скобелкиндың симфонияһы (Башҡортостан) яңғыраясаҡ.
13 һәм 14 ноябрҙә фестиваль Ҡала мәҙәни-ял итеү үҙәгендә (Химик мәҙәниәт һарайы) Ләйлә Исмәғилеваның «Арҡайым» балеты һәм Башҡорт дәүләт филармонияһында камера музыкаһы концерттары менән дауам итәсәк. Марий Иле, Татарстан, Башҡортостан, Удмуртия, Чувашия һәм Мәскәү композиторҙарының романстары һәм миниатюралары башҡарыласаҡ.
15 ноябрҙә фестиваль Башҡорт дәүләт филармонияһында «Дуҫтар музыкаһы» вокал концерты, хор музыкаһы концерты һәм Өфө сәнғәт училищеһының Концерт залында Симфоник музыка концерты менән тамамланасаҡ. Был кис Григорий Архиповтың (Марий Иле), Данил Хәсәншиндың, Рөстәм Сабитовтың, Салауат Сәлмәновтың (Башҡортостан), Эльмира Ғәлимованың, Нәзиб Йыһановтың — Леонид Любовскийҙың (Татарстан), Андрей Галкиндың (Чувашия) эре симфоник әҫәрҙәре менән танышырға мөмкин буласаҡ.
Фестиваль сиктәрендә музыка фәненең көнүҙәк мәсьәләләрен тикшереү менән түңәрәк өҫтәл уҙасаҡ.
Фестивалгә республиканың алдынғы солистары һәм ижади коллективтары йәлеп ителәсәк – Башҡортостан Республикаһы Милли симфоник оркестры (художество етәксеһе һәм төп дирижеры Рөстәм Сөләймәнов), Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының Герман Ким етәкселегендәге Симфоник оркестры, БР Халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестры (художество етәксеһе һәм дирижеры – БР халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллин), БР Дәүләт академия хор капеллаһы (художество етәксеһе һәм дирижеры Алһыу Хәсбиуллина).
Ойоштороусылар – Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлыҡтары, Рәсәй һәм Башҡортостан Композиторҙар союзы.
«Волга һәм Урал араһында» фестивале 1980-се йылдарҙан алып Рәсәй милли республикаларының баш ҡалаларында йыл һайын уҙғарыла. Фестивалде ойоштороусы инициаторҙарының береһе – билдәле башҡорт композиторы Роберт Ғәзизов. Башҡортостанда фестиваль һуңғы тапҡыр 2008 йылда уҙа. Өфө композиторҙарҙы бишенсе тапҡыр ҡабул итәсәк.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: Ауыл хужалығында өҫтәп яҙыуҙарға юл ҡуйырға ярамай
Фото:
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Борай районында «Урожай» ауыл хужалығы кооперативының арыш һуғыуҙа иген урып йыйыу комплексының эше менән танышты.
Баҫыуҙа республика Президенты уңыш менән ҡыҙыҡһынды. Уның бөгөнгө көнгә һәр гектарҙан 20 центнер тәшкил итеүе асыҡланды. Ауыл хужалығында ысын күрһәткестәрҙе арттырыу ниәте менән өҫтәп яҙыу менән шөғөлләнергә ярамай, тине Рөстәм Хәмитов.
— Гектарынан 17-18 центнер күләмендә уңыш алдығыҙ икән — нәҡ шулай яҙығыҙ. Борай районы өсөн был да насар һөҙөмтә түгел, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты.


text:
“Башҡортостандың йәнле тәбиғәте” фотоконкурсы иғлан ителде
Башҡортостан буйынса Рәсәй тәбиғәтте күҙәтеү идаралығы “Башҡортостандың йәнле тәбиғәте” фотоһүрәттәре конкурсын иғлан итә.
Фоторәссамдар үҙҙәренең оҫталығын түбәндәге номинациялар буйынса күрһәтә аласаҡ :пейзаж, панорама, этюд, үҫемлектәр һәм хайуандар, тәбиғәт һәм Кеше.
Конкурс сиктәрендә Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында профессиональ фотографтарҙың еңеүселәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәреүе ҡаралған.
Фотоэштәр алдан һайлап алыу өсөн конкурс комиссияһына 2010 йылдың 1 июненә тиклем электрон вариантта тапшырылырға тейеш. Конкурсҡа фотоһүрәттәр 30x45 сантиметрҙан да кәм булмаған ҡағыҙҙа баҫылған килеш, шулай уҡ ошо уҡ фотографияларҙың кәметелмәгән күләмле файлдары менән бергә 2010 йылдың 15 июненә тиклем тапшырылырға тейеш.
Конкурсҡа һайлап алынған фотоһүрәттәрҙе баһалау Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы территорияһында үтәсәк.
Фотоһүрәттәрҙе Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығына даими фотокүргәҙмә ойоштороу өсөн бүләк итеү конкурста ҡатнашыуҙың шарты булып тора.


text:
Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған ойошмалары социаль әһәмиәтле проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн 20 миллион һум аласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 9 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға РФ Президенты гранттарын тапшырыу III асыҡ конкурс һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандан 10 ойошма социаль әһәмиәтле проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн аҡса аласаҡ. Уның дөйөм күләме – 20 миллион һум тирәһе.
Социаль инициативалар конкурсында еңеүсе «Алкоголизмға һәм наркоманияға – юҡ» социаль әһәмиәтле сирҙәрҙе иҫкәртеү һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса Коммерцияға ҡарамаған фондтың «Реабилитация үҙәктәре белгестәренең һөнәри яныуын иҫкәртеү юлы менән реабилитация эшмәкәрлеге нәтижәлелеген күтәреү» проектына 3 984 420 һум бүленәсәк.
Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙарының төбәк йәмәғәт ойошмаһы «Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары, беҙ бергә» проекты өсөн өс, «Өсөнсө быуын» халыҡ университетына 1,9 миллион һум тапшырыласаҡ.
Конкурсҡа 2936 заявканың 347-һе һайлап алынды.
Проекттар хаҡында тулыраҡ коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү конкурсы сайтында белергә була.


text:
Башҡортостан социаль-иҡтисади хәле буйынса алдынғы 10 төбәк иҫәбенә инде
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
2014 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан социаль-иҡтисади хәле буйынса алдынғы 10 төбәк иҫәбенә инде. Ошо хаҡта «Риарейтинг» агентлығы хәбәр итә.
Интеграль рейтингка ярашлы, Башҡортостан 59 балл йыйып, унынсы урынды биләне. Рейтинг лидерҙары тип Мәскәү, Санкт-Петербург, Ханты-Манси автономиялы округы һәм Татарстан Республикаһы билдәләнгән. Рейтингта иҡтисад күләме, уның һөҙөмтәлелеге, бюджет һәм социаль өлкәләр иҫәпкә алынған.
Тәүге унау исемлегенә шулай уҡ Ямал-Ненец автономиялы округы, Төмән, Сахалин һәм Һамар өлкәләре инә.
Һуңғы урындарҙы Ҡалмыҡстан, Йәһүд автономиялы өлкәһе һәм Тыва биләй.


text:
Мәсетле районы ауылдарында халыҡ йыйылыштары үтәсәк
Мәсетле районында граждандарҙың дөйөм йыйылыштары башлана. Ғинуар-февралдә улар барлыҡ ауыл биләмәләрендә лә үтәсәк. Шундай инициатива менән сығыш яһаны Мәсетле районы муниципаль район хакимиәте.
Дөйөм йыйылыштарҙа муниципаль район Советы вәкилдәре, район хакимиәте етәкселеге 2010 йылдағы эштәргә отчет яһаясаҡ, мәсетлеләрҙең һорауҙарына яуап бирәсәк. Тораҡ пункттар старосталары урындарҙа хәл итеүҙе талап иткән мәсьәләләрҙе билдәләйәсәк. Район етәкселегенең һәр ауыл биләмәһенә килеүе урындағы властың район халҡы менән диалогын яйға һалырға, бөтә «ауыртҡан урындарҙы» асыҡларға ярҙам итәсәк.
Бындай тәүге йыйылыш 19 ғинуарҙа Абдулла ауыл советы ауыл биләмәһендә үтәсәк, ауыл халҡы йыйылыштарын 2 мартта Оло Аҡа ауыл советы тамамлаясаҡ.


text:
Өфөлә «Беҙ берҙәм дуҫлыҡ менән көслө» республика әҙәби эштәр конкурсында еңеүселәр наградланды
Өфөлә, Башҡортостандың Мәғариф министрлығының Республика уҡыусы йәштәр мәҙәниәт үҙәгендә, башланғыс һөнәри белем биреү учреждениелары уҡыусылары араһында «Беҙ берҙәм дуҫлыҡ менән көслө» әҙәби эштәр конкурсында еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы үтте. Ижади бәйге Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арналды.
Ойоштороу комитетына 54 башланғыс һөнәри белем биреү учреждениеһынан, шулай уҡ Өфө яғыулыҡ-энергетика техникумы, Благовещен сәнәғәт-гуманитар техникумы, Туймазы индустриаль техникумы һәм Ишембайҙағы ябыҡ типтағы 1-се махсус училищеһының башланғыс һөнәри белем биреү бүлектәренән 96 эш ҡабул ителде. Эштәргә республика баҫмаларының алдынғы журналистары баһа бирҙе. Еңеүселәр дүрт номинацияла билдәләнде: «Башҡортостан — дуҫлыҡ иле» номинацияһында Баҡалы районындағы 78-се һөнәри лицей уҡыусыһы Артур Батырҡаев еңеүсе булды; «Беҙҙең ғаилә йолалары» номинацияһында Сибай ҡалаһындағы 24-се һөнәри лицей уҡыусыһы Айнур Хәмзин еңеү яуланы; Шишмә районынан 48-се һөнәри училищела белем алыусы Изатулло Назиров «Беҙ төрлө, әммә беҙ бергә» номинацияһында беренсе булды; Өфөнөң 44-се һөнәри училищеһында уҡыусы Александр Дмитриев «Тыуған илгә һөйөү» номинацияһында еңеп сыҡты.
Уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү, һәләтле йәштәрҙе асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү башланғыс һөнәри белем биреү учреждениелары уҡыусылары араһында Бөтә Рәсәй әҙәби эштәр конкурсы сиктәрендә үткәрелгән бәйгенең төп маҡсаттары булып торҙо.


text:
Категория:Археология
Археология – боронғо йәмғиәт тарихын археологик ҡомартҡылар аша өйрәнә торған фән. Археология археологик ҡаҙыныуҙар ваҡытында табылған эш ҡоралдары, һауыт-һаба, һуғыш ҡоралдары, биҙәнеү әйберҙәре һәм торлаҡ, хазина, ҡәберлектәрҙе тикшереп яҙма сығанаҡтарҙа әҙ йәки бөтөнләй булмаған тарихты тулыландыра.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Новая иллюстрированная энциклопедия. Кн.2. Ар—Ви. –М.:Большая Российская энциклопедия, 2002. -256с.: ил. ISBN 5-85270-192 (кн.2) ISBN 5-85270-218-8
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
[1] Википедиянан мәҡәлә (урыҫса)
Эске категориялар
Был категориялағы барыһы 10 эске категорияның 10 эске категорияһы күрһәтелгән.
*
- Илдәр буйынса археология (1 К)
- Төбәктәр буйынса археология (1 К)
А
- Археологик артефакттар (1 К, 2 Б)
- Археологтар (1 К)
Б
- ► Боронғо ҡаласыҡ (1 Б)
Д
- Археология дәүерҙәре (4 К)
М
- Археологик мәҙәниәттәр (2 К, 2 Б)
О
- Археология объекттары (2 К, 3 Б)
Ҡ
- ► Археологик ҡомартҡылар (5 Б)
«Археология» категорияһындағы мәҡәләләр.
Был категорияла булған 4 биттең 4 бите күрһәтелгән.


text:
Өфөлөләр бер көн эсендә 1400 кубометр сүп-сар йыйҙы
Ҡала биләмәһен таҙартыу һәм төҙөкләндереү айлығы сиктәрендә Өфөлә үткән санитар йомала 1400 кубометр сүп-сар йыйылды. Сүп-сар йыйыу буйынса йома сараларында 35 мең самаһы өфөлө ҡатнашты.
Өфөнөң Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығының производство-техник бүлеге белгесе Игорь Аристов әйтеүенсә, коллектив хеҙмәт ярҙамында бер көндә 500 квадрат метрҙан ашыу юл ремонтланған. 480 махсус техника берәмеге файҙаланылған. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына, махсус автохужалыҡтар мәғлүмәтенә ярашлы, 145 рейс эшләнгән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, ҡала биләмәһен санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса айлыҡ Өфөлә 10 октябрҙә тамамланасаҡ. Ул Республика көнөн байрам итеүгә әҙерлек һәм был байрам алдынан Башҡортостандың баш ҡалаһын төҙөкләндереү маҡсатында ойошторола.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Ҙур химия – химия сәнәғәте мәсьәләләре буйынса илдәге төп майҙансыҡ»
Фото:
— «Ҙур химия» форумы — бөгөн илдәге химия сәнәғәтен үҫтереү мәсьәләләре тикшерелгән төп майҙансыҡ, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп. — Бынан тыш, беҙ был үҫеште сеймалдан тыш тормошҡа ашырып булмағанын да аңлайбыҙ.
Волга буйы федераль округының нефть химияһы комплексы предприятиеларын сеймал менән тәьмин итеү мәсьәләләре форумдың төп темаһына әйләнде. Шул уҡ ваҡытта Рөстәм Хәмитов продукт үткәргес төҙөлөшө тирәләй ниндәйҙер имеш-мимештәр, уйҙырмалар артыуын билдәләне.
— Бөгөн еңел углеводородтарҙың киң фракцияһы (ШФЛУ) «Сибур» компанияһы милкендә, әммә был Ямал-Ненец автономиялы округында өҫтәмә сығанаҡтар юҡ тигәнде аңлатмай, — тине республика башлығы.
Компанияның гендиректоры Дмитрий Конов, форумда сығыш яһап, Төньяҡҡа яҡынайған һайын, яңы ятҡылыҡтар асып, уларҙы эшкәртеү барышында компания өҫтәмә газ сығанаҡтары, шул иҫәптән химия сәнәғәте өсөн кәрәкле газ ала, тип билдәләне. Ошо мәлдә, был газды ҡайҙа транспортларға, тигән һорау тыуа.
— Бында беҙҙең предприятиелар үҫешһен өсөн, беҙ был газды Волга буйы округына транспортлауҙы иң мөһим һәм әһәмиәтле вариант, тип иҫәпләйбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты.
Был проектты тормошҡа ашырыу арҡаһында округтағы химия продукцияһының күләме ике тапҡырға артасаҡ. Төбәктәр 70 меңгә яҡын яңы эш урындары аласаҡ.
— Бындай проекттарҙан баш тартырға яраймы ни? Беҙ уның кәрәклеген иҫбатлаясаҡбыҙ, әлбиттә, — тине республика башлығы.
Рөстәм Хәмитов, әле эш төркөмө, консорциум, булдырылды, ул яҡын арала был проекттың техник-иҡтисади нигеҙҙәрен эшләйәсәк, тип белдерҙе.
— Беҙ был проектты Рәсәй Хөкүмәтенә ҡулда әҙер һандар менән тәҡдим итәсәкбеҙ— ә хис-тойғолар менән түгел, — тине республика башлығы. — Бөгөнгө көн — был оло эштең беренсе этабы ғына.
Башҡортостан Президенты был проекттың яҡынса баһаһын билдәләне.
— Проект бер нисә миллиард доллар (АҠШ) торасаҡ. 6-7 млрд доллар булыр, бәлки. Әммә был беҙҙең иҡтисадыбыҙ, Башҡортостанда, Татарстанда, Һамар өлкәһендә, Пермь крайында һәм Түбәнге Новгород өлкәһендә был сеймал менән ҡыҙыҡһынған эре компаниялар һәм ҡатнашыусылар өсөн финанслау буйынса күтәрә алырлыҡ хаҡтар. Был — мегапроект, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.


text:
Торлаҡты сафҡа индереү күләмдәре буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә Фото: Олег Яровиков
Торлаҡты сафҡа индереү күләмдәре буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә
Торлаҡты сафҡа индереү күләмдәре буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә Фото: Олег Яровиков
Ғинуар-сентябрь айҙарында дөйөм һәм йән башына иҫәптә торлаҡты сафҡа индереү буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында икенсе урында килә. Башҡортостанстат хәбәр итеүенсә, туғыҙ ай эсендә республикала 1638,1 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән, ә күрше Татарстанда – 1709,1 мең квадрат метр. Өсөнсө урында – Түбәнге Новгород өлкәһе – унда 711,3 мең «квадрат» торлаҡ сафҡа индерелгән.
Башҡортостан территорияһында барлығы 2013 йылдың ғинуар-сентябрь айҙарында барлыҡ финанслау сығанаҡтары иҫәбенә 17532 фатир файҙаланыуға тапшырылған, үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, был 114,1 процентҡа тиң. Төбәктә 1000 кешегә иҫәптә 403 «квадрат» дөйөм торлаҡ майҙаны тура килә.
Төҙөлгән торлаҡ күләменәң 81,2 проценты шәхси төҙөүселәргә тура килә (бер йыл элек был күрһәткес 76,3 процентҡа тиң ине). Граждандар үҙ аҡсаһына һәм кредиттар ярҙамында 11958 шәхси йорт төҙөгән – былтырғы ғинуар-сентябрь күрһәткесенә ҡарата был 121,5 процент.
Башҡортостан предприятиелары һәм ойошмаларының торлаҡ төҙөү темптары түбәнәйҙе. 2013 йылдың ғинуар-сентябрь айҙарында 307,6 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән. Дөйөм торлаҡ майҙанынының 72 проценты күп ҡатлы күп фатирлы йорттарға, 26 проценты аҙ ҡатлы йорттарға һәм 1,4 проценты дөйөм ятаҡтарға тура килә. Былтыр ошо уҡ осорҙа республикала 340,4 мең «квадрат» торлаҡ файҙаланыуға тапшырылғайны.


text:
Улица Лютеранская, Печерский район, Киев
Нас находят по поисковым запросам
улица лютеранская ул.Лютеранская 11 Лютеранская 21 на карте Киева Лютеранская печерский карта СРЕДНЯЯ школа на лютеранской киев школа на лютеранской киев лютеранская улица киев В каком раене ул лютеранская лютеранская ул карта киева улица лютеранская школа ул.лютеранская 10 район Киев улица Лютеранская стоматология киев ул.лютеранская, 9-а стоматолог лютеранская ул.Лютеранская,32 ул лютеранская 11 улица лютеранская, 20 ул. лютеранская киев улица лютеранская район лютеранская улица карта киев киев лютеранская улица улица киева лютеранская улица лютеранская 4 карта лютеранская 30 ул лютеранская на карте киева школа № 12 на лютеранской киев лютеранская orjkg yf k.nthfycrjq школа лютераская киев ул. лютеранская, 32 лютеранская 3 печерский район лютеранская киев лютеранская киев какой район ул лютеранская киев средняя школа ул. лютеранская киев киев лютераская школа на лютеранской киев ул лютеранская карта школа улица лютеранская показать на карте улица лютеранская ул лютеранская 4 улица лютеранская киев лютеранская, 4-а адрес.карта киева киев карта лютеранская переулок лютеранской киев печерский район улица лютеранская карта ул. лютеранская 12 Лютеранская улица на карте КАКОЙ РАЙОН УЛ.ЛЮТЕРАНСКАЯ 28 В КИЕВЕ клиника на лютеранской 16 улицы киева лютеранская ул. лютеранская, 30 лютеранская улица на карте киев 2 вул лютеранська скачать карту киева для печати карта лютеранская 20 лютеранская улица ул. лютеранская 20 ul. luteranskaia 20 Киев, ул. Лютеранская, 21 №20 ул. Лютеранская, 21 улице Лютеранская лютеранская киев на карте ул. лютеранская карта улица лютеранская киев какой район лютеранская карта ул. лютеранская показать улицу г киеве лютеранскую Школы на лютеранской в киеве ЛЮТЕРАНСКАЯ РАЙОН киев улица лютеранская 21 лютеранская улица 33 район киэва карта киева улица лютеранская Карта киев улица лютеранська улица лютеранская киев 9 найти ул лютеранская в киеве Лютеранская улица карта ул Лютеранской Киев клинике ул.лютеранска киев ул.лютеранская 16 Медикал на Лютеранской ул.лютеранская киев школа на лютеранской лютеранская 9а Киев г.киев ул.лютеранская ул.Лютеранская на карте киева лютеранская 4 киев ул лютеранская Лютеранская улица какой раен Киев Лютеранская лютеранская ул., киев лютернская 20 улица лютеранская в киеве вул.лютеранская, 16 ул.Лютеранской 25 лютеранский переулок 4 ул. лютеранская, 21 на карте киева лютеранская клиника клініка на вул Лютеранська ,16 стоматология киев лютеранская карта лютеранская школа лютеранская ул.лютеранская, район киева школі на лютеранской улице киев ул лютеранская 16 Лютеранська 16 клініка лютеранская 4 карта киев карта улица лютеранская школа на Ул лютеранская в Киеве г киев ул лютеранская киев улица лутеранская улица лютеранская карта киева лютеранская 3 район транспорт на ул.Лютеранской 25 показать на карте ул.лютеранская лютеранская улица, киев киев ул. лютеранская лютеранская улица в киеве лютеранська 16 на карті ул.Лютеранская,25 лютеранская на карте школа на ул. лютеранской г. киев ул. лютеранская 12 на карте ул лютеранская киев карта жиоча гимназия на улице лютеранская улица Лютеранская 11 а ул. лютеранская район в каком районе киева ул. лютеранская ул лютеранская какой район вул лютеранська 16 киев ул лютеранская стоматолог киев лютеранская киев, печерский район, лютеранская улица лютеранская в киеве показать улица лютеранского лютеранская какой район школа на ул лютеранская клиника гомеопатии на улице лютеранской в киеве ул. лютеранская улица 9 карта киев уд лютераская показать улицу лютеранская 30 киев карта киева ул. лютеранская ул. лютерарнская г. Киев, ул. Лютеранская район улицы киева dtnthfycrfz Лютеранской 33 лютеранская улица киев интересный Киев школы лютеранскаялютеранская 28 ул. лютеранская и школи києва лютеранська 25 лютеранская карта киева Ул. Лютеранская, 10а в Киеве ул. лютеранская, 16 лютеранська 21 12 карта как ул.лютеранская в киеве ул. лютеранская 11 улица лютеранская 11 A г. лютеранская киев лютеоанская киев в каком районе киева улица лютеранская лютеранская 9а ул. Лютеранская,10а на карте Киева лютерансквя киев улица ветеранская в киеве карта,Киев, ул. Лютеранская, 10а новости ул.лютеранская киев лютеранская+на+карте+киева убийство в киеве на лютеранской убийство на улице лютеранской в киеве улица лютеранская школа адрес последние новости в киеве по случаю на улице лютерансой г.Киев ул.лютеранская где находится случай на улице лютеранской киев покажите на карте улицу лютеранскую киев ул лютеранскаякиев новости+убийтво+лютернской+киев киев.лютеранская улица лютиранская распечатать++карту+улица+лютеранская+17+ ул лютеранская 3 Киев у. Лютеранська 16 Месторасположение улицы лютеранская киев киев улица лютеранская. киев ул. лютеранская район лютеранська 22 карта киева улица лютеранская 12 ул. Лютирянская улица лютеранская карта лютеранська карта ул.Лютеранская 9 киев смотреть на карте лютеранская 21 м. Київ, Печерский район, вул. Лютеранська, 17 на карте улица лютеранская київ вул лютеранська карта киев лютеранская карта карта киева лютеранская вебкамеры на ул. Лютеранская в Киеве ул.лютеранская 10 киев ул лютеранська карта киева показать вебкамеру на улице лютеранской в киеве лютеранская карта киев карта киева ул лютеранская м Киев вул. Лютеранская улица Лютеранская,в киеве новости в киева на улице ветеранской район киева лютеранская где находится ул лютеранская 3 киев лютеранская на карте киева г.киев ул.Лютиранська6 ул лютеранская на карте Ул.лютеранская 33 в киеве киев ул. лютеранская какой район киев ул.лютеранская


text:
Фото:
Төбәк башлығы музыкант Олег Кирәевкә «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» билдәһен тапшырҙы
Фото:
24 апрелдә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов музыкант Олег Кирәевкә «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» билдәһен тапшырҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Был маҡтаулы исем уға Башҡортостан Президентының 2012 йылдың 1 мартындағы Указы менән Башҡортостан Республикаһының музыка сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергән өсөн бирелде.
— Яңы исемгә лайыҡ булып, Олег Хөсәйен улы беҙҙе концертҡа саҡырыр, тип уйлайым, — тине Рөстәм Хәмитов, артисҡа награда тапшырып.
Олег Кирәев республика башлығына юғары награда өсөн рәхмәт белдерҙе һәм Рөстәм Хәмитовты «Европа, донъя сәнғәтен яратҡан һәм беҙҙең милли фольклорға һаҡсыл ҡарашта булған кеше» буларҡ белеүен билдәләне.
— Мин үҙ тормошомда беҙҙең туған моңдарҙы джаз менән берләштереү менән шөғөлләндем. Бының ярҙамында күптәр ҡумыҙ менән ҡурайҙың нимә икәнен белде, — тине музыкант.


text:
Раил Сарбаев Өфөнөң 46-сы поликлиникаһын ҡараныФото: Олег Яровиков
Раил Сарбаев Өфөнөң 46-сы поликлиникаһын ҡараны
Раил Сарбаев Өфөнөң 46-сы поликлиникаһын ҡараныФото: Олег Яровиков
БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев шишәмбелә “Башҡортостан социаль картаһы”ның медицина ҡушымтаһын ҡулланыуға индергән һәм уңышлы файҙаланған республикабыҙ баш ҡалаһы дауалау-профилактик учреждениеларының береһен - Өфөнөң “Көньяҡ” микрорайонында урынлашҡан 46-сы поликлиникаһын ҡараны. Раил Сарбаев был ҡушымтаның нисек эшләү тәртибен төплө һорашты һәм поликлиника базаһында урынлашҡан Сәләмәтлек үҙәге эше менән дә танышты.
Киров районының 37400 кешеһен хеҙмәтләндереүсе поликлиника “Башҡортостан социаль картаһы” системаһында 2007 йылдан башлап эшләй. Был карталар менән федераль бюджет иҫәбенән социаль ярҙам күрһәтелгән шәхестәрҙең федераль регистры төбәк сегментына ингән граждандар ҡуллана.
Был ҡушымта ярҙамында пациентты автоматик танырға, табипҡа ҡабул итеү һәм рецепт формаларын тултырырға мөмкин. БР Һаулыҡ һаҡлау министры Андрей Евсюков әйтеүенсә, был эштәр медицина документацияһын әҙерләү һәм регистратурала, табип кабинетында көтөү ваҡытын ҡыҫҡартырға булышлыҡ итә.
«Элек табип һәр пациентына документтарын тултырыуға 20-шәр минут ваҡыт бүлгән булһа, хәҙер ни бары ике минут кәрәк», — тине Андрей Александрович.
Социаль картаның медицина ҡушымтаһы яҙып бирелгән рецепттар һәм кеше ҡулына алған препараттар иҫәбе тураһындағы мәғлүмәтте бер урында тупларға ярҙам итә. БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдинов һүҙҙәре буйынса, карта эшмәкәрлегенең адреслы принцибы финанс саралары өҫтөнән ҡаты иҫәп алып барырға һәм контроль булдырырға мөмкинлек бирә.
Әлеге ваҡытта был карта менән республиканың 150 мең кешеһе ҡуллана, яҡын киләсәктә, БР Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, финанс министры Айрат Ғәскәров әйтеүенсә, бындай карталар республиканың оло йәштәге һәр гражданында буласаҡ. Проект әлегә республиканың туғыҙ ҡала һәм районында тормошҡа ашырыла. Социаль карталар граждандарға бушлай бирелә. Уларҙы эшләп сығарыу һәм ҡулланыуға сығымдарҙы шәхси-дәүләт партнерлыҡ сиктәрендә проектта ҡатнашыусылар ҡаплай. Бындай механизм проектты ғәмәлгә ашырыуға киткән сығымдарҙы кәметергә булышлыҡ иткән, сығымдарҙың дөйөм суммаһы яҡынса 30 миллион һум тәшкил иткән.
Һүҙ ыңғайы әйтеп үтеү мөһим, БР Хөкүмәте менән ғәмәлгә индерелгән “Башҡортостан социаль картаһы” проекты «OSCARDS 2009» инновацион банк продукттары халыҡ-ара конкурсы номинацияларының береһендә еңгән.
Ошонда уҡ Премьер-министр тармаҡ милли проекты йүнәлешенең береһен тормошҡа ашырыу нигеҙендә асылған Сәләмәтлек үҙәге эшмәкәрлеге менән дә танышты. Уның төҙөлөшөнә һәм йыһазландырылыуына аҡса федераль һәм республика бюджетынан бүленгән. Сәләмәтлек үҙәгендә йөрәк-ҡан тамырҙары һәм тын юлдары ауырыуҙары факторын асыҡлау өсөн аппараттарҙа комплекслы тикшереүҙәр алып барыла. Уҙған йылдың декабрендә асылған булыуына ҡарамаҫтан, үҙәктә 6000 кеше тикшереү үтеп өлгөргән. Үҙәк Киров, Ленин, Дим райондары халҡын хеҙмәтләндерә.


text:
Вакансиялар йәрминкәһендә эшкә 93 йүнәлтмә бирелде
Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү йәрминкәһендә үткән вакансиялар йәрминкәһендә эшкә 93 йүнәлтмә бирелде. Бөгөнгө йәрминкә транспортҡа һәм элемтәгә арналды. 17 эш биреүсе үҙ предприятиелары өсөн хеҙмәткәрҙәр йыйҙы. Улар араһында УПАП-1, 1-се трамвай депоһы, Зорин исемендәге трамвай депоһы, «Зеленоглазое такси» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте вәкилдәре бар ине.
Мәшғүллек үҙәге хеҙмәткәрҙәре һөйләүенсә, йәрминкәгә баш ҡалала йәшәүсе бөтәһе 600-ҙән ашыу кеше килгән. 153 кеше мәшғүллек хеҙмәте белгестәренән консультация алған. Киләһе вакансиялар йәрминкәһе 22 апрелдә үткәреләсәк һәм ул һаҡ предприятиелары өсөн персонал һайлауға арналасаҡ.


text:
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөләФото: Андрей Старостин
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөлә
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводы төҙөләФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостанда йылына 300 мең тонна металл етештереү ҡеүәтенә эйә булған ҡорос прокаты заводын төҙөү планлаштырыла. Был хаҡта Ҡытай Халыҡ Республикаһының Рәсәйҙәге илсеһе Ли Хуэй менән осрашыуҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.
— Бөгөн «Ишембай ҡоросо» предприятиеһы менән Цяо-Лян ауыр сәнәғәттең проект институты араһындағы һөйләшеүҙәр тамамланды. Проекттың дөйөм хаҡы — 7 миллиард һум, шул иҫәптән 2 миллиард һум самаһы — Ҡытай Халыҡ Республикаһында ҡорамалдар һатып алыуға, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығы хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта предприятиены проектлау бара, ә төҙөлөштөң 2015 йылдың аҙағында — 2016 йылдың баштарында башланыуы ихтимал.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, тиҙҙән төҙөләсәк ҡорос прокаты заводы — 2014 йылдың ноябрендә Цзянси провинцияһында һәм Чунцин ҡалаһында үткән Башҡортостан Республикаһы бизнесы көндәре һөҙөмтәләре буйынса булдырылған берлектәге проекттарҙың береһе.
Осрашыуҙың стенограммаһы Башҡортостан Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Урал аръяғы дауаханаларына биш йылда 2,1 млрд һум аҡса бүленгән
Һуңғы биш йылда көньяҡ-көнсығыш райондарҙағы һаулыҡ һаҡлау объекттары төҙөлөшөнә 2,1 млрд һум аҡса бүленгән. Башҡортостан буйынса һаулыҡ һаҡлау объекттары төҙөлөшөнә был осорҙа дөйөм алғанда 8,6 млрд һум сарыф ителгән. Баймаҡта үткән республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында ошондай һандар әйтелде.
Төбәктең бер кешеһенә иҫәптә һаулыҡ һаҡлау объекттары төҙөлөшөнә средстволар бүлеү республика буйынса ошондай уҡ күрһәткестән күпкә юғары. Белгестәр капитал һалыуҙарҙың рациональ бүленеүен билдәләй.
Шул уҡ ваҡытта «Һаулыҡ һаҡлау» тармағы буйынса төбәккә 2011 йылда бүленгән средстволарҙың бөгөнгө көндә 36 проценты ғына үҙләштерелгән. Был хәлде үҙгәртеү өсөн, ҡалған миҙгел эштәрен һәм ҡышҡы шарттарҙа эш алып барыуҙы иҫәпкә алып, Сибайҙағы һәм Аҡъярҙағы дауахана комплекстары төҙөлөшөн ҡыҙыулатырға кәрәк.
2011 йылға Республика адреслы инвестиция программаһына төҙәтмәләр индереүҙе иҫәпкә алып, Урал аръяғының муниципаль берәмектәре өҫтәмә рәүештә 232,5 млн һум аласаҡ, шуларҙан 73,2 млн һум һаулыҡ һаҡлау объекттарына йүнәлтелә.
Көньяҡ-көнсығыш райондарҙа ике йылдан ашыуға һуҙылған төҙөлөштәрҙең булмауы уның ыңғай яғы булараҡ билдәләнде.


text:
Башҡортостанда 17 мең кеше йәшәү шарттарын яҡшыртты
Башҡортостандағы 75 күп фатирлы йортта капиталь ремонт үткәрелгән. 2011 йылда күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү буйынса адреслы программаның йомғаҡтарынан күренеүенсә, ошоноң арҡаһында 17 меңдән ашыу кеше йәшәү шарттарын яҡшыртҡан.
БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, программаны үтәү өсөн Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондының финанс средстволары йәлеп ителгән. Дәүләт корпорацияһы төбәккә 275,5 млн һум аҡса бүлгән. Ҡушып финанслау шарттарында республика бюджеты тағы 50,3 млн һум күсергән. Быларға урындағы бюджет һәм милек хужалары средстволары ла өҫтәлгән.
Был эштәр сиктәрендә 71 лифт алмаштырылған, йорттарҙың ҡыйығы, фасады, инженерлыҡ коммуникациялары ремонтланған. Бынан тыш, ихтыяжлыҡ булған һәр йортта дөйөм иҫәпләү приборҙары ҡуйылған. Программаны тормошҡа ашырыуҙа республиканың ете муниципаль берәмеге — Өфө, Бөрө, Благовещен, Дүртөйлө, Күмертау, Октябрьский һәм Туймазы ҡалалары ҡатнашҡан.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2008–2011 йылдарҙа республика фондтан 9,7 млрд һум ярҙам алды. Бөтә сығанаҡтарҙан өҫтәп финанслауҙы иҫәпкә алғанда, республикала капиталь ремонтҡа ғына 7 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Һөҙөмтәлә был арала 225399 кеше йәшәү шарттарын яҡшыртҡан, 1056 торлаҡ йорт ремонтланған, дөйөм алғанда 4135577,2 кв.м майҙанда эштәр башҡарылған.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды – капиталь ремонт үткәреү өсөн берҙән-бер ресурстар сығанағы түгел. Капиталь ремонт буйынса республика программалары сиктәрендә 2010–2011 йылдарҙа 302 күп фатирлы йортто ремонтлауға 280 млн 894 мең һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Был арала 16 меңдән ашыу кеше йәшәү шарттарын яҡшыртасаҡ. Капиталь ремонтҡа йәнә миллиард һум самаһы аҡсаны милек хужалары һәм урындағы үҙидара органдары средстволары иҫәбенән йүнәлтеү ҡаралған.


text:
Өфөлә «Гүзәл бала саҡ иле» байрамы үтәсәк
Башҡортостанда Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы сиктәрендә «Гүзәл бала саҡ иле» байрамы 17 майҙа И.Якутов исемендәге паркта үтә. Акция Балаларҙы яҡлау көнөнә һәм «Глобус» балалар ижады үҙәгенә 10 йыл тулыуға арнала.
Сарала концерт номерҙарын күрһәтеү, художестволы һәм биҙәү-ғәмәли сәнғәт күргәҙмәһе, спорт майҙансыҡтары, фотокүргәҙмәләр эшен ойоштороу, төрлө бәйге, викторина, оҫталыҡ дәрестәрен үткәреү ҡаралған.
Өфөнөң Совет районындағы «Глобус» балалар ижады үҙәге менән ойошторолған байрам 18 сәғәттә башлана.