text:
Башҡортостанда пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артыуы ихтимал
Башҡортостанда пенсионерҙың йәшәү минимумы 1329 һумға артыуы ихтимал Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 15 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2016 йылда Башҡортостанда пенсионерҙың йәшәү минимумын 7842 һум күләмендә билдәләү күҙаллана. «Дәүләт социаль ярҙамы тураһында»ғы Федераль законда ҡаралғанса, тап ошо сумма пенсияға социаль өҫтәмә билдәләү өсөн файҙаланыла.
Бөгөн һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт һәм ветерандар эше буйынса комитет ултырышында республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары тейешле закон проектын ҡараны.
Пенсионерҙың 2016 йылға йәшәү минимумы дәүмәле «Башҡортостан Республикаһында ҡулланыусылар кәрзине тураһында» Башҡортостан Республикаһы законы менән билдәләнгән ҡулланыусылар кәрзиненә һәм ҡулланыусылар хаҡтары кимәле тураһында рәсми статистика мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп билдәләнгән.
2015 йылда пенсияға социаль өҫтәмәне билдәләү өсөн пенсионерҙың йәшәү минимумы дәүмәле 6513 һум тәшкил итә.


c: text/html

text:
Туймазыла торлаҡ фондына идара итеү мәсьәләләре тикшереләсәк
16 ноябрҙә Туймазы ҡалаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов рәйеслегендәге Хөкүмәт Президиумының «Торлаҡ фонды менән идара итеү проблемалары һәм уны камиллаштырыу буйынса саралар тураһында» темаһына күсмә ултырышы үтәсәк.
Атап әйткәндә, күп фатирлы йорттар менән идара итеүҙе камиллаштырыу, торлаҡ милекселәре ширҡәттәре идара компаниялары эшмәкәрлегенең үтә күренмәле булыуын тәьмин итеүгә бәйле мәсьәләләрҙе ҡарау планлаштырыла.
Бынан тыш торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге яңылыҡтарҙың береһе — граждандарҙың торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрен ресурстар менән тәьмин итеүсе ойошмалар һәм торлаҡ фонды менән идара иткән ойошмалар араһында бүлеү механизмын индереү тураһында һүҙ алып барыласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, бындай күрһәтмәне 4 октябрҙәге Дәүләт Советы Президиумы ултырышы йомғаҡтары буйынса Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев биргәйне.
«Түләүҙәрҙе бүлеү» механизмы торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн айырым компанияларға түләүҙе күҙ уңында тота. Коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләгән документта хеҙмәт күрһәткән бөтә ойошмалар ҙа күрһәтеләсәк.
Шулай итеп, граждан аҡсаны әлеге кеүек идарасы компанияға түгел, ә аныҡ ойошмаларға түләйәсәк, идарасы компаниялар иһә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн үҙҙәренә тейешле аҡсаны ғына аласаҡ. Ә түләү ҡағыҙы бер нисәүгә бүленмәй, әүәлгесә берҙәм булып ҡаласаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Үҫмерҙәр араһында үҙ-үҙенә ҡул һалыусылар кәмемәй
Был юлы 10-сы класта уҡыған бер ҡыҙ Ағиҙел аша күперҙән һикереп батып үлергә уйлай.
Рәсәй мосолмандарының үҙәк диниә назаратының Ислам университеты Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән берлектә дини кадрҙарҙы, ғалимдарҙы әҙерләү буйынса махсус программа төҙөү өҫтөндә эш алып бара. Был мәсьәлә Өфөлә барған Исламдың рухи ҡиммәттәре тигән халыҡ-ара ғилми конференция барышында ла ҡаралды.
Был йыйын бөгөн үтте. Ислам университеты ректоры Ринат Раев әйтеүенсә, ошондай уҡ программалар башҡа юғары уҡыу йорттары нигеҙендә лә ғәмәлгә ашырыла. Киләсәктә ошо юҫыҡта алып барылған уҡытыу эшен федераль стандарт рәүешенә килтереү өҫтөндә лә эшләйәсәктәр.


text:
Фото:
Башҡорт дәүләт филармонияһы яңы музыкаль проект әҙерләй
Фото:
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы быйыл көҙ яңы музыкаль проект — «Алтын көҙҙөң моңдары» башҡорт һәм татар эстрадаһы концерт-фестивален тәҡдим итәсәк. Уның презентацияһы 23, 24 сентябргә билдәләнгән.
Әйтергә кәрәк, тамашасылар менән осрашыуға филармонияла етди әҙерләнәләр. Музыкаль фестивалдә ҡатнашыуға тиҫтәләгән артистар саҡырылған. Улар араһында Фәдис Ғәниев, Әлфиә Юлсурина, Азамат Тимеров, Зифа Нагаева, Нурия Абдуллина, Наил Шәймәрҙәнов, Альберт Шаһиев, Фән Вәлиәхмәтов, Радик Вәлмөхәмәтов, Айгөл Һағынбаева, Римма Амангилдина, Лилиә Биктимерова, Фәрүәз Урманшин, Венера Рәхмәтуллина, Рушан Биктимеров, Гөлсөм Бикбулатова, Хәсән һәм Зилә Усмановтар, Лилиә һәм Хәлит Фәтиховтар һәм башҡалар бар.
Тамашасы улар башҡарыуында популяр халыҡ, композитор һәм автор йырҙарын ишетәсәк.
Ойоштороусылар әйтеүенсә, яңы проект ике туғандаш халыҡ араһындағы дуҫлыҡты нығытырға, берләшергә саҡыра.
— Был концерт-фестиваль артабан матур йолаға әйләнер, тип ышанабыҙ. Йыл һайын ул ижади яҡтан үҫһен һәм тамашасыларыбыҙҙы ҡыуандырһын, — ти проект режиссеры Салауат Итбаев.


text:
2012 йылда Өфөлә 705 мең квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү ҡаралған
Өфөлә быйыл 705 мең квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү күҙаллана, шуларҙың 450 мең «квадраты» күп ҡатлы йорттарға тура килә.
2012 йылда ҙур күләмдә социаль объекттар төҙөү планлаштырылған. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың беренсе кварталында баш ҡаланың Калинин районында 220 урынлыҡ балалар баҡсаһының төҙөлөп бөтөүе көтөлә. Өсөнсө кварталда дүрт мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын – Ленин районындағы 155 урынлыҡ, Киров районындағы 230 урынлыҡ, Октябрь районында дөйөм алғанда 375 урынға иҫәпләнгән ике балалар баҡсаһын сафҡа индереү планлаштырыла. Был турала Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы Марат Гәрәев хәбәр итте.
Әлеге мәлдә ҡаланың Орджоникидзе һәм Совет райондарында әүәлерәк профиле үҙгәртелгән балалар баҡсалары биналарына комплекслы капиталь ремонт алып барыла. Быйыл ике объектты ла сафҡа индереү ҡаралған. Октябрь проспекты һәм Шәфиев урамындағы 1-се балалар поликлиникаһында капиталь ремонт эштәре алып барыла.
Бөгөн йәнә Спорт һарайында ла капиталь ремонт бара, Мәжит Ғафури исемендәге паркта урынлашасаҡ Саңғы спорты үҙәгенең беренсе сиратының проекты әҙерләнә. «Нефтсе» стадионын реконструкциялау һәм Өфөнөң Дим һәм Орджоникидзе райондарындағы япмалы боҙ һырғалаҡтарының проекттары эшләнгән. Бынан тыш, Октябрь проспектындағы «1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты» туҡталышы районында, шулай уҡ «Затон» биҫтәһендә бассейндар төҙөү планлаштырыла.


text:
Өфөлә «Төбәк ғәмәли консалтинг сессиялары» конференцияһы үтәсәк
16 — 18 апрелдә республикала инновациялы эшмәкәрлекте үҫтереү маҡсатында Башҡортостандың Фәндәр академияһы Рәсәй венчур компанияһы менән берлектә «Төбәк ғәмәли консалтинг сессиялары» конференцияһын үткәрә.
Ойоштороусыларҙың хәбәр итеүенсә, был практик характерҙағы сара инновация компаниялары етәкселәренә, юғары уҡыу йорттары, тикшеренеү институттары һәм дәүләт власы органдары вәкилдәренә ҡыҙыҡлы буласаҡ.
Конференцияла ҡатнашыу өсөн теркәлеү мотлаҡ. invite.bti @gmail.com электрон почтаһына хат ебәрергә лә мөмкин.
Сара К.Маркс урамы, 3, конференц-зал адресы буйынса үтәсәк.


text:
Алкоголле продукция һатыуҙы лицензиялау тәртипкә һалына
Башҡортостан ҡануниәтселәре, “Башҡортостан Республикаһында этил спирты, алкоголле һәм спиртлы продукция етештереү һәм уның әйләнеше өлкәһендә эшмәкәрлекте юлға һалыу тураһында” БР Законын федераль закондар талаптарына тап килтереп, алкоголле продукция һатыуҙы лицензиялауҙы тәртипкә һала. “Алкоголь” законында үҙгәрештәр тураһында закон проекты Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың 18-се ултырышында беренсе уҡыуҙа ҡабул ителде. Индерелгән үҙгәрештәр тураһында Башҡортостан Республикаһының Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау һәм алкоголле продукцияның әйләнешенә һәм сифатына контроль буйынса идаралығы начальнигы Айбулат Хәйбуллин һөйләне.
Иң элек, закон алкоголле продукцияны ваҡлап һатыуға лицензия биреү, лицензияның ғәмәлдә булыу срогын оҙайтыу, лицензияны үҙгәртеп төҙөү өсөн түләү тәртибен һәм йыйымдар күләмдәрен билдәләүсе статья менән тулыландырылды.


text:
"Бөртөкләп йыйыла алтын" - Яныбай Хамматов
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 21.09.2010 20:38
- "Бөртөкләп йыйыла алтын" - Яныбай Хамматов
- Страница 2
- Страница 3
- Страница 4
- Страница 5
- Страница 6
- Страница 7
- Страница 8
- Страница 9
- Страница 10
- Страница 11
- Страница 12
- Страница 13
- Страница 14
- Страница 15
- Страница 16
- Страница 17
- Страница 18
- Страница 19
- Страница 20
- Страница 21
- Страница 22
- Страница 23
- Страница 24
- Страница 25
- Страница 26
- Страница 27
- Страница 28
- Все страницы
Беренсе киҫәк
1
Бигерәк тә йәмле шул был тирә! Ҡарайһың - күреп танһығың ҡанмай. Тыңлайһың - тыңлап туя алмайһың. Ниҙәр генә юҡ был яҡтарҙа! Йәшел шәлгә бөркәнгән ағас ботаҡтарына ҡунған ҡоштар сутылдаша. Саҡ ҡына ят тауыш сыҡтымы, ҡоштар шунда уҡ пыр туҙышып урындарын алмаштыралар ҙа һәр ҡайһыһы үҙ йырын дауам итә. Ҡара башлы тумыртҡа ҡыйҡылдап ағастан-ағасҡа осто, ботаҡтан-ботаҡҡа һикерҙе, үҙенә кәрәкле аҙыҡ таба алмағас, осоп барып, ялан уртаһында торған ҡыу ҡарағайға аҫылынды. Тырнағы аҫтындағы ҡайыр киҫәктәре ергә ҡойолдо. Тумыртҡа башын бороп ергә ҡараны. Ҡурҡырлыҡ нәмә һиҙелмәгәс, ҡыйҡ-ҡыйҡ тип, оҙон суҡышы менән ағас ботағына ары-бире туҡылдатты ла ҡыйҡылдап һайыҫҡандар көтөүе яғына осто.
Ер өҫтө байрамса биҙәлгән. Ҡуйы йәшел япраҡлы ағас ботаҡтары араһынан саҡ беленер-беленмәҫ үткән яҡтыға үлән өҫтөндәге ысыҡ тамсылары ялтырай. Сәскәләр еҫе аңҡый. Иңкеш, бал ҡорттары һәм тағы ла әллә нисәмә төрлө бөжәктәр геүләшә. Аҙыҡ эҙләп сәскәнән-сәскәгә күсәләр. Үтәнән-үтә күренгән күм-күк һауа тағы ла юғарыраҡ күтәрелгәндәй тойола.
Тәбиғәттең ошо күренешенә мауығып, быҙауҙар көтөүе артынан улын эйәртеп килгән Хәйретдин ҡапыл туҡтаны. Кәпәсен сисеп, тирле таҡыр башын ең осо менән һыпырҙы ла алда йәшел бәрхәт һымаҡ йәйелеп ятҡан киң яланға күрһәтте:
- Һин, улым, быҙауҙарҙы ошонда көт. Бик аулаҡ урын. Мин кисә башлаған тырансамды ярып бөтөрөп ҡуяйым.
Үҙ иректәренә ҡуйылған быҙауҙар юлдан ҡайырылды. Улар кемуҙарҙан йәшел мул үләнде ялмай-ялмай ағас араһында таралышты.
Атаһынан айырым ҡалып өйрәнмәгән Ғәйзулла, күңелһеҙләнеп:
- Тыранса ярған урын алыҫмы? -тип һораны.
- Юҡ. Балта тауышы һиңә ишетелеп торор. Төшкө сәйгә килерһең.
- Быҙауҙарҙы унда көтөргә ярамаймы ни?
- Унда малға ярамаған аҫҡорһаҡ, ҡаҙаяҡ үләне күп шул. Һыуға ла алыҫыраҡ. Бында йылға эргәһендә. Эсермәй көтһәң, Хажисолтан бай быҙауҙары өсөн, әрләп, теңкәгә тейәсәк. Аңдып ҡына йөрөй.
- Атай, төшкө сәйҙән һуң быҙауҙарҙы эсерһәм ярамаймы ни?
- Ярауын ярай ҙа ул, улым. Мин эшләгән урында малға ярарлыҡ үлән юҡ, тинем бит инде. Шыр урман. Әллә ҡурҡаһыңмы?
- Эйе.
- Эй алйот, кем тейһен һиңә? - Хәйретдин иркәләп, улының башынан һыйпап, ҡабырғаһынан һөйҙө. - Мин эргәңдә генә бит. Ҡурҡма. Иптәшкә быҙауҙарың бар.
Билбау аҫтына балтаһын ҡыҫтырып, урман араһына инеп киткән атаһы күҙҙән юғалғас та, Ғәйзулла алға киткән быҙауҙарын йылға буйына ҡайырҙы, һәшкелдәп, һалабаштан ишкән оҙон сыбыртҡыһын шартлатты. Быҙауҙар һыу эскән саҡта, ул ҡулын ҡумырыҡ аҫтына тығып, балыҡ эҙләне. Бәләкәй генә бер сурағайҙан башҡа балыҡ тота алмағас, быҙауҙарын ярға ҡыуып сығарҙы. Үҙе, буш ваҡытын нисек үткәрергә белмәйенсә, йылға буйына кире төштө. Ҡырсындан һайлап алған йоҡа таштарҙы шаршынан түбәнерәк тоноҡ һыу өҫтөнән кәйелтте. Йәйелгән түңәрәктәр ни тиклем һыуҙа күберәк күренһә, Ғәйзулла нығыраҡ ҡыуанды. Таш ырғытыуҙан барлыҡҡа килгән түңәрәктәрҙе һанап:
- Әһә, өс кәләш! - тип үҙалдына ҡысҡырҙы һәм, мауығып, таш артынан таш ырғытты. - Быныһында дүрт! Хәҙер нисә кәләш алырмын икән? Табайым әле яҫыраҡ ташты! Алты кәләшкә еткереп ҡуяйым.
Үҙенә кәрәкле таш эҙләп йөрөгәндә, Ғәйзулланың күҙҙәре ҡырсын өҫтөндә ятҡан йоҙроҡ ҙурлығындай ялтырауыҡлы һары ташҡа төбәлде. Уны ҡулына алды. Бик ауыр һәм мауыҡтырғыс күренде был таш. Усында өйрөлттө. Ныҡлабыраҡ ҡарай торғас, уны мөгөҙлө кәзә тәкәһенә оҡшатты. Юрамал берәйһе эшләп ташлап киткәнме ни! Бер яғы мөгөҙ һымағыраҡ ослайған, аҡ таш ҡатнашҡан урыны һаҡалға оҡшаған. Ҡойроҡ һымаҡ күтәрелгән киҫәген онтарға теләп, таш менән һуғып ҡараны. Онталманы. Таш тейгән урыны еңел генә йәмшәйеп яп-ялтыр булып ҡалды. Быға ғәжәпләнгән Ғәйзулла уны тешләп ҡараны. Был юлы ла онталманы. Теш тейгән урыны еҙ самауыр һымаҡ ялтыраны. Нимә булырға мөмкин? Әллә самородок тигәндәре ошоноң һымаҡ буламы икән? Улай тиһәң, уны шахтанан ҡаҙып сығаралар тиҙәр. Был турала алтын приискыһында эшләгән Хисмәтулланың үҙенән әллә нисәмә ишеткәне бар. Алтындың тутыҡмауы һәм йәмшәйеүен дә ул әйткәйне. Бәлки, был ҙур самородоктыр? Шулай булһа, ниңә эшләмәйҙәр һуң бында? Ниңә алтын йыумайҙар? Әллә Юрғашты йылғаһының өҫ яғында алтын барын берәү ҙә белмәйме икән? Моғайын, шулайҙыр. Әгәр ҙә ҡулындағы киҫәк алтын булһа, ни эшләр ине икән? Әсәһенә - күлдәк, атаһына - күлдәк, апайҙарына - кәзәкей, үҙенә Хажисолтан бай малайыныҡы һымаҡ бумазый ыштан алыр ҙа ҡалғанын кәнфиткә алыштырыр ине. Ул баш бармаҡ ҙурлығындай алтынға һыйыр һатып алып була, имеш, тигән һүҙҙе иҫенә төшөрҙө. Әгәр ҙә шул дөрөҫ булһа, был - ысын-ысындан байлыҡ бит. Әҙәм ишетмәгән, зат-ырыуына теймәгән байлыҡ! Ошо самородок булһа, алтын приискыһының хужаһы Ғәлиәхмәт һәм Хажисолтан бай ни эшләрҙәр ине икән?
Оҙаҡ хыяллана торғас, Ғәйзулла самородок табыуы тураһында үҙен-үҙе нисек ышандырғанын һиҙмәй ҙә ҡалды, һәм уйланыуҙан тирләне, хәле бөттө. Уйҙары тарҡалды. Асығыуы һәм арыуы һиҙелмәне. Биҙгәк тотҡан кеше һымаҡ, ҡалтыранды. Йөрәге дөпөлдәп типте. Төҫө ҡасты. Ҡулындағы һәлмәк металды күкрәгенә ҡыҫҡан һайын, шатланырға ла, ҡысҡырып көлөргә лә белмәне. Ҡайһы саҡта был күренеш төш һымаҡ күренде. Уяу икәнлегенә ышанмай үҙен-үҙе семтеп ҡараны. Семтелгән беләге күгәреп сыҡты. Унда ла ышанманы.
- Ғәй-зул-ла-а-ау! Әйҙә, сәй эсергә-ә!
Ғәйзулла тертләне. Атаһы ҡысҡырған яҡҡа ҡараны. Төш етеүен дә һиҙмәй ҡалған. Таралышҡан быҙауҙарына иғтибар итмәйенсә, эләгә-йығыла төтөн сыҡҡан яҡҡа йүгерҙе. Күлдәге һәм ыштанының балаҡтары ағас ботаҡтарына эләгеп йыртылды. Яланғас аяҡтары түңгәктәргә төкөлдөләр. Ағастан-ағасҡа һуҙылған үрмәксе ауы әленән-әле көнгә янған битенә бәрелеп өҙөлдө. Ә ул, һаман хәл йыймайынса, йүгерҙе лә йүгерҙе. Ҡарттарҙың һүҙҙәрен иҫенә төшөрөп, аҙым һайын:
- Лоҡәтә, лоҡәтә... хазина, ха-хазина... таптым, хазина, - тип бышылданы.
Төтөнгә сирылып, сәйнүктә сәй бешереп маташҡан Хәйретдин, тыш та мыш килгән улына ҡарамайынса:
- Ниңә шул тиклем йүгерәң? Йөрәгеңә ҡыйын була лаһаң. Быҙауҙарыңды әпкилмәнеңме? - тип һораны.
Ғәйзулла яуап ҡайтарманы. Сабышҡан ат һымаҡ, көскә тын алып, бер һүҙ ҙә өндәшмәйенсә, ҡулындағы ташты атаһына һондо.
- Нимә ул?
- Алтын шикелле. Ҡара әле, атый!
Хәйретдин ҡапыл тертләне. Ҡулынан төшөп киткән сәйнүктәге сәйе түгелде. Йәшел сәйнүк эргәһендәге үлән араһынан боҫ күтәрелде.
Үҙен ҡулға алырға өлгөргән Хәйретдин, улы алдында тыныс күренергә тырышып, һорауын ҡабатланы:
- Нимә ул?-?аптыранған тауышы хәйләһен белдертте. - Баҡыр ҙаһа. Ҡайҙан таптың?
- Йылға буйынан. Уйнап йөрөй инем. Һыу ағып ятҡан ҡырсында...
Ағас шытырҙаны. Хәйретдин, тиҙ генә улының ҡулындағы нәмәне тартып алып, уны буш туҙ тырызға тығып ҡапҡасын япты ла, бер ни ҙә булмағандай, тоҡтомалға ҡарағай ҡабығын әрсергә тотондо.
- Әссәләмәғәләйкүм!
- Вәғәләйкүмәссәләм!
- Йә, һаумы, иҫәнме, ағай? Эш шәп барамы, ағай?
- Ырамай. - Хәйретдин, уң ҡулының усын маңлайына ҡуйып, һаулыҡ һорашыусы кешегә ҡараны: - Кем тип әйтәйем, йөҙөң таныш кеүек.
- Ниғмәтулла ағайым даһа, - тине Ғәйзулла.
- Вәт күҙеңде! Танымай ҙа торам. Үҙең һау ғына йөрөйһөңмө, ҡустым? - Хәйретдин, ике ҡулын биреп, Ниғмәтулла менән күреште лә сал төшкән түңәрәк һаҡалын һыпырҙы.- Аллаһыәкбәр. Ҡайһылай үҫкәнһең. Күҙ-башҡа күренмәгәс ни... йәштәр үҫә, беҙ сүгәбеҙ.
- Шулай инде. - Ниғмәтулла кейеҙ ҡалпағын башына батырыбыраҡ кейҙе. Ураған тәмәкеһен тоҡандырып һурҙы, һары тештәре араһынан сыҡҡан ҡуйы төтөндө борҡотоп өрөп, бөйөрөнә таянған көйө, Хәйретдиндең эшен күҙәтте. Өс урындан шына ҡағылған йыуан ҡарағай бүрәнәһен бармағы менән ҡарышлап үлсәне.
- Елде ағас. Нисә аршын?
- Һигеҙ.
- Бер түмәрҙән нисә тыранса яраһың?
- Төрлөсә. Түмәренә ҡарап.
- Ошо түмәрҙән?
- Шутлап ҡара. Шул түмәр биш йөҙ илле йәшлек ҡарағайҙыҡы.
- Йәшен ҡайҙан беләһең?
- Ҡарағай төбөнән. Бер түңәрәге бер йыл. Үҙәгенән шутлаһаң. Нисәмә балдаҡ, шунса йәш. - Хәйретдин балдаҡтарҙы һананы. - Берәү, икәү, өс... йөҙ... өс йөҙ... биш йөҙ алтмыш. Әйттем бит, шул сама булыр тип.
- Йөҙөн ни саҡлыға яраң?
- Нисек килешәһең бит. Бәғзе ота, бәғзеһе үҙе отола. Баҙарҙағы шикелле, һатыулашмай булмай. Хәҙер хаҡы төштө. Юҡҡа аҡса әрәм итмәйҙәр. Өй башын япҡаны яба, япмағаны тора. Тормошо шулайыраҡ булып китте бит.
Һүҙһеҙ торҙолар.
- Һине, ҡустым, бай яҡтарҙа йөрөп ҡайтҡан, имеш, тип ишеткәйнем. Ул яҡта ашам-эсем яғы нисек?
- Ялан яғын әйтәһеңме?
- Эйе. Унда иген сәсәләр бит. Икмәк күптер инде.
- Әҙерләгәндәр. Үҙҙәре ҡырылалар. - Ниғмәтулла, һары тештәрен күрһәтеп, кеткелдәп көлдө. - Кәжән буйында алтынды асмаһалар, һеҙ ҙә һоздар инегеҙ. Алтынды яманлаһағыҙ ҙа, файҙаһы тейә.
Хәйретдин ҡарағай олононоң осон тумырып өҙҙө. Ботаҡтарын өйөп яндырҙы ла яра башлаған бүрәнәләге шыналарға алмашлап балта төйҙәһе менән һуҡҡылап сыҡты. Улар эргәһенә эрерәк шына ҡуйып ҡаҡты. Бүрәнә шытырҙаны, сарсылды һәм урталай ярылды. Уларын да, ун ике өлөшкә ваҡлап, муртыҡ үҙәгенән айырҙы. Шунан бүленгән киҫәктең осона балтаһын саба һәм айырылған ярыҡҡа бармаҡтарын тығып тартҡас та, тыранса һыҙырылып сыға. Нәҡ һалабаш йүкәһен һыҙырғандағы һымаҡ, һыҙырылған тырансаны етеҙ, өйрәнгән ҡулдары менән ырғыта ла икенсеһенә йәбешә. Урманда сайыр еҫе аңҡый. Ярты сәғәт самаһы ваҡыт үтеүгә, хәтһеҙ эш эшләнде. Хәйретдиндең һәр хәрәкәтен күҙәтеп торған Ниғмәтулла:
- Ауыр эш. Юҡҡа мәшәҡәтләнәһең икән, - тине.
- Алыусыһы булһа, мәшәҡәте һиҙелмәҫ ине лә ул, алыусыһы юҡ, - Хәйретдин сайырға буялып, тир һеңгән йыртыҡ күлдәге итәгенә ҡыҙарынған битен һөрттө. Кәпәсен сисеп кейҙе. - Был кәсеп булғас та, аллаға шөкөр, һәйбәтен ҡайҙан алаһың.
- Һе. Теләһәң, була ул. Теләгең генә булһын. Теләйһеңме, беҙҙең менән, әйҙә! Хур булмаҫһың, һиңә ауырлыҡ һалмабыҙ. Ауырлыҡты үҙебеҙ күтәрәбеҙ, һинең ярҙамың ғына кәрәк. - Ниғмәтулла серле итеп күҙҙәрен ҡыҫты. Аңлайһыңмы? Байығылһа, үҙеңә, кейәү ҙә булып ҡуйырмын, һинең ҡыҙың бар. Мин буйҙаҡ. Килешер инек әле. Быныһы аҙаҡ. - Ул, күҙен аҡшайтып, Ғәйзуллаға ҡараны. - Бар кит әле һин. Атайың менән генә һөйләшәһе һүҙ бар. - Малайҙы күҙе менән оҙатып һораны: - йә, ризамы? Үкенмәҫһең.
Ниғмәтулланың нимәгә төрттөргәнен ҡарт шунда уҡ һиҙҙе. Хәйер, унан рәтле һүҙҙе көтөүе мөмкин дә түгел ине. Ул еңел "кәсеп" итә. Ең һыҙғанып эшләүҙән кеше талауҙы һәм урлауҙы артығыраҡ һанай. Бынан дүрт йыл элек, ата-әсәһенең берҙән-бер һыйырын урлап һатып киткәс, оҙаҡ юғалып йөрөнә. Унан әйләнеп ҡайтҡас та, үҙе һымаҡ япа-яңғыҙ Ҡолсобай менән иҫке өй урынын ҡаҙып, ниндәйҙер көршәктәге алтынды эҙләнеләр. Хәҙер, ас бүре кеүек, ҡайҙа етте шунда үҙенә яңы табыш эҙләй.
- Юҡ, улым, ҡарт көнөмдә гонаһлы булырға теләмәйем. - Хәйретдин, уң ҡулынан балтаһын төшөрмәйенсә, һул ҡулы менән һирәкләнгән түңәрәк һаҡалын тартҡыланы. - Хәләл малға ни етә...
- Үҙең миңә ҡатнашмаһаң, улайһа, атыңды биреп тор. Мин күрше ауылдан берәй нәмә осортайым. Хаҡын түләрмен.
- Юҡ инде, улым, һин мине харамға тартма...
- Үкенерһең...
Ниғмәтулла тәмәке төпсөгөн ырғытты ла, елһеҙ урман эсенә һаҫыҡ тәмәке еҫен ҡалдырып, йәшел ағастар араһында юғалды. Уның китеүен түҙемһеҙлек менән көткән Ғәйзулла, уҡмашҡан ләпәкәйҙәрҙе сәпелдәтеп һуға-һуға, ҡайын башынан төшөргә өс аршын ҡалғанда, ергә һикерҙе, һикергәндә, ҡайын ботағына эләгеп, ыштанының балағы йыртылды.
- Алйот, ыштаныңды ни эшләтәһең! Ғүмере ҡыланмағанды ҡыланаһың! Анауы һуйыл бөткәнсе һыҙырыуҙы көтәһеңме?
Үҙенә тырнаҡ та тейҙермәйәсәген аңлаған Ғәйзулла атаһының һүҙенә ҡолаҡ та һалманы. Аяҡ аҫтында тәгәрәп ятҡан туҙ тырызды ҡулына алды ла, утҡа баҫҡан бесәй һымаҡ, түҙемһеҙлек менән урынында тыпырсынды. Тик шунда ғына Хәйретдин, улының яңыраҡ әйткән һүҙҙәрен иҫенә төшөрөп, тырыздан билдәһеҙ нәмәне сығарҙы. Ләкин ата шатланманы. Ағарынды. Кәзә мөгөҙөнә оҡшаған ерҙе тешләп ҡараны ла, уны сылғауға урап, улына һуҙҙы. Ғәйзулла, аптырап, атаһының күҙенә ҡараны.
- Әллә алтын түгелме?
- Алтын.
- Шулай булғас, нимә көтәбеҙ һуң? Әйҙә, тиҙерәк китәйек. Мин, мин беләм...
- Сеү, - Хәйретдиндең ҡобараһы осто, яҡ-яғына әйләнеп ҡараны ла, тауышын түбәнәйтеберәк, - ҡысҡырма, - тине.
Ул менән ата һүҙһеҙ ҡалдылар.
Хәйретдин ҡарт ярылып бөтмәгән тырансанан күҙҙәрен улына күсерҙе. Ғәйзулла, атаһына тура ҡарарға баҙнат итмәйенсә, ҙур ғәйепле кеше һымаҡ, ситкә ҡараны. Атаға балаһы ҡыҙғаныс күренде. Ул ярылып бөткән ҡулы менән малайының башын күкрәгенә ҡыҫты. Яғымлы күренергә тырышты.
- Яңылышмағанһың, һин тапҡан - алтын. - Баланың күҙенән шатлыҡ осҡондары яңынан ҡалҡып сыҡтылар. Уның "үҙ алдына бөтөргөһөҙ байлыҡтар күренде, ниҙер әйтергә теләп, ауыҙын асты. Ләкин ата уны тыйҙы.- Беҙгә ул хазина өсөн шатланырға ярамай. Хазина байҙарға ғына килешә. Беҙҙең кеүек ярлы барыбер мандымай ул. Тау эйәһенең асыуланыуы ихтимал. Тау эйәһен асыуландырһаң, ҡаза артынан ҡаза килә. Ана Галасауҙы ни эшләтте...
Гольцов менән булған хәл күптәрҙе ҡалтыратты. Гольцов һуңғы йылдарҙа яҙғы ташҡын һыу ярҙамында йыуылып ташланған иҫке отвалдарҙы бутар итте, йәй, һыу ҡороған саҡта, кәҫ ҡатыш отвал урынын йыуҙы. Бындай алтын йыуыу юлы эште еңеләйтте. Бер старателға ун йыл буйы йыуа торған отвалды көслө һыу ярҙамында егерме-егерме биш көн эсендә ағыҙырға була. Эре-эре таштар аҡҡан саҡта ла алтын аҡмай, ҡомдарҙы үтеп, кәрҫ ҡатыш ҡара ер ҡатламына ултыра. Гольцов та шундай эш ысулын ҡулланды һәм, халыҡ әйтмешләй, алтынды көрәп алды. Тапҡан байлығы артҡандан-артты. Кәжән аръяғына күсеп килеп, яңғыҙы һәйбәт йорт һалдырҙы, бер көтөү һыйыр һәм ваҡ мал һатып алды. Ләкин уның бәхете оҙаҡҡа барманы. Яҙғы һалҡын һыуыҡтан тейгән ауырыу уны аяҡтан йыҡты һәм ул оҙаҡ йәшәй алманы. Үҙе үлгәндән һуң, бөтә тапҡан малы ҡороно. Ире артынан ҡатыны, улы үлде, ә яңғыҙ ҡалған килене өйө менән бергә янды. Был ваҡиғаны халыҡ үҙенсә юраны. Улар байлыҡҡа туймаған Гольцовты ҡоротҡан - тау эйәһенең эше, тип һананылар. Имеш, кемдәр Гольцов иҫән саҡта уҡ асыулы тау эйәһе уның бутары өҫтөндә, өй кәртәһе эсендә ут булыуын күргән. Аҙаҡ килеп, уның зат-ырыуын ҡоротҡан да хужаһыҙ ҡалған алтынды алып киткән. Бынан һуң халыҡ күп ваҡыттар буйы Гольцовтың янған өйө эргәһенән үтергә лә баҙнат итмәне, һуңғы йылдарҙа ғына онотола башланы был хәл.
Төрөлгән алтын сылғау аша Ғәйзулланың ҡулдарын яндырған һымаҡ тойолдо. Хыялы урынына яуыз тау эйәһе килеп баҫты. Самородокты ерҙән ҡуҙғатҡан өсөн ул рәхмәт әйтмәйәсәк. Ул ергә халыҡ бара башлаһа, зат-ырыуың ҡороясаҡ.
- Быны нимә эшләтәйем? - тип һораны Ғәйзулла.
- Ҡайҙан тапҡанһың, шунда апарып ташла, улым. Үҙеңдән башҡа берәү ҙә белмәһен. Алтын ярлыға бәхет алып килгәне юҡ. Мин, ишетә-күрә йөрөгәс, беләм.
- Шулай булғас, ниңә уны эҙләйҙәр һуң?
- Нәпсе эҙләтә. Күҙ туймай.
- Алтын барын белһәләр, бында ла ерҙе ҡаҙырҙар инеме икән?
- Аҫтын өҫкә килтереп аҡтарасаҡтар. Был урмандың әҫәре лә ҡалмаясаҡ. Сабындыҡ бөтәсәк. Анһыҙ ҙа күпме ерҙе, яландарҙы әрәм иттеләр. Ата-олатайҙар, был ерҙәрҙе һаҡлау өсөн, күпме йылдар көрәште, ҡан түкте... Күбеһе ҡорбан булды. Ә беҙ һаҡлап алып ҡала алманыҡ...
Улар икеһе лә тынысландылар. Ут эргәһендәге үлән өҫтөнә иҫке сәкмән йәйеп, сәй эстеләр ҙә Хәйретдин улын ашыҡтырҙы:
- Бар, тиҙерәк бул. Быҙауҙарың сәскәктәп таралмаһын. Көн эҫе. Ҡулыңдағын ырғыт, онотма. Бергә ҡайтырбыҙ.
- Һин бында оҙаҡ булаһыңмы?
- Юҡ. Солоҡто ҡарап киләйем тигәйнем. Ҡорт ҡунмағанмы икән? Оҙаҡлаһам-нитһәм, һин әкренләп ҡайта тор.
Ғәйзулла быҙауҙары эргәһенә юрамал туранан-тура барманы. Әрәмәлеккә төшөп, яртылаш бешкән ҡарағат ашаны. Шунан һуң ғына йылға ситенән һуҙылған һуҡмаҡтан аҫҡа ҡарай йүгерҙе.
Тирә-яҡ тыныс. Юлды ҡыҫҡартыу теләге менән ул уңға киткән һуҡмаҡҡа боролдо. Ҡыштырҙап, юл арҡыры туҙбаш йылан үтте. Иҫке ғөрөф-ғәҙәткә ышанып, Ғәйзулла, юлын ҡыйҙырмаҫ өсөн, һуҡмаҡ юл ситенән йыландың алдына сыҡты. Ләкин йылан әллә ҡайҙа юғалды. Ерек ағасы төбөндәге кеҫәртке генә башын бороп ҡараны ла, ул да, үләндәрҙе ҡыштырҙатып, ҡайҙалыр инеп китте. Юл ҡыйған йылан күңелен ҡырҙы. Аҙымын йышайта башлаһа, уның йыртыҡ балағы буйлап ниндәйҙер һалҡын нәмә шыуып йөрөгән кеүек була, туҡтаһа - баҫыла. Ыштанын сисеп ҡараны. Бер ни ҙә күренмәй. Тора-бара балаҡ эсендә үрмәләгән нәмә йылан һүрәтенә әйләнгән тау эйәһелер тип борсола башланы. Ҡулындағы төргәкте ағас төбөнә һалды. Тау эйәһенең асыуын баҫтырыу өсөн, уҡынып, бер нисә аҙым атланы ла ыштанындағы ямауға ҡыҫылып торған үләнде "үреп тынысланды. Балаҡтың йыртығынан инеп ҡалған шул үлән балтырҙы ҡытыҡлаған икән.
Ғәйзулла урынынан тороп, инде китәм генә тигәндә, ярға аяҡтарын һалындырып ултырған кешене күреп, ҡурҡты. Артҡа сигенде.
- Эй, малай, ҡайҙа ҡасаһың, туҡта әле. Шунда һаҡаллы кеше күренмәнеме?
Йөҙөн ағас япраҡтары ҡаплаған кешенең тауышынан Ниғмәтулла икәнен танып, Ғәйзулла тынысланды.
- Юҡ.
- Ҡайҙа барып ултыраһың?
- Быҙауҙар көтөүе ҡашына.
- Һин көтәһеңме? - Ниғмәтулла урынынан тороп өҫтөн ҡаҡты. - Кем быҙауҙары?
- Хажисолтан байҙыҡы.
- Берәүһен һуйып ашаныҡмы?
- Юҡ.
- Ниңә?
- Буш.
- Мин дә аҡсаға тимәйем, буш тим. - Ниғмәтулланың сәтәкәй бармағында алтын балдаҡ ялтыраны. Тешен ыржайтып көлдө. - Һуябыҙмы?
- Хажисолтан байҙан һора.
Ғәйзуллаға был кеше ниңәлер Ниғмәтулла төҫөнә ингән тау эйәһе һымаҡ тойолдо. Гольцов тигән урыҫтың өйө тирәһендә лә кешегә әүерелеп йөрөгән тау эйәһен күреүселәрҙән дә ошондайыраҡ хәбәрҙәр ишеткәне бар ине уның. Ниғмәтулланың һорғолт күҙҙәре ҡапыл ғына, сысҡан тоторға әҙерләнгән бесәйҙеке һымаҡ, ялтыраны.
- Әһә, һин шулай итеп бай быҙауҙарын ташлап йөрөйһөң икән әле. Ҡайтҡас та ошаҡлайым. Кәрәгеңде бирҙерәм. - Ниғмәтулла көлгәндәй итте лә, малайҙың ысынлап та ҡурҡыуын белеп, һүҙен йомшартты: - Юрамал әйтәм. Мин бәләкәйҙәрҙе йәлләйем. Мә, ҡағыҙ кәнфит аша. - Ул кеҫәһенән сығарған кәнфиттең береһен ауыҙына ҡапты, икенсеһен малайға һондо - Ал.
Ғәйзулла урынынан да ҡыймылдаманы. Ниғмәтулла уның ҡулына кәнфитте көсләп тотторҙо.
- Ал, ал. Мин һиңә еҙнә була торған кеше. Оялма. Әҙерәк байыҡҡас та Нәфисә апайыңды алам.
- Һиңә апайымды бирмәйбеҙ.
- Ниңә?
- Һин бур малайы. Үҙең дә бур. Ҡараҡ...
- Ни-мә? Нимә тинең әле, һин, аламағолош? Ҡабатла! - Ниғмәтулла малайҙың, иҙеүенән тотоп үңәсен һыҡты - Ҡабатла! Үлтерәм, эт балаһы!
Ғәйзулла ғыжылданы. Йөҙө күгәрҙе. Ауыртыуға сыҙамайынса, ҡысҡырҙы. Ләкин тауыш урынына мәғәнәһеҙ һүҙҙәр сыҡты.
- А-ааай...
- Һин һөрән һалмаҡ булаһыңмы? Атайыңды саҡыраһыңмы? - Ниғмәтулла усы менән малайҙың ауыҙын ҡапланы. Ғәйзулла тештәре менән уның баш бармағын эләктереп алды. - Һин тешләшәһеңме әле! Мә, мә!
Ниғмәтулла малайҙы тәгәрәтә һуҡты. Уның ҡулындағы тырызы ситкә тәгәрәне.
- Атый! Ат-ы-ый!
Уны үсекләп "ат-ы-ый" тип шандау ғына яуап ҡайтарҙы. Ниғмәтулла йоҙроҡтарын төйнәп малайға яҡынлашты. Ерҙән йылға буйына шыуышҡан Ғәйзулла тороп йүгерәм генә тигәндә беләгенән эләктереп алды, тәгәрәтә һуҡты ла үсе ҡанғансы типкеләне.
- Ни эшләйһең һин!
Ниғмәтулла ситкә һикерҙе. Ҡысҡырыусы иптәше икәнен аңлап, юлға кире сыҡты.
- Һиңә баланың ни зыяны тейгән? Үлтергәнһең бит, ахмаҡ! - тине ҡара һаҡаллы ят кеше.
- Бер маңҡа үлгәндән ни булыр тиһең. - Ниғмәтулла тышылдай-тышылдай кеткелдәп көлдө - Ҡолсобай ағай, мин һине көтәм ниңә оҙакланың?
Ҡолсобай, уның һорауына яуап ҡайтармайынса, малайға эйелде.
- Әйҙә, бында бик мыжмырҙамайыҡ. - Ниғмәтулла Ҡолсобайҙың еңенән тартты. - Ана, әллә кемдәрҙең тауыштары сыға.
Ысынлап та, ағас шытырҙаған һәм кешеләр һөйләшкән тауыштар ишетелде:
- Ҡайҙа китте һуң ул?
- Ошо тирәләлер. Быҙауҙарын да йыймаған. Ғәй-зул-ла-а-а!
Ниғмәтулла малайҙың атаһы тауышын таныны.
- Ғәй-зул-ла!
- Ғәйзулла!
Ниғмәтулла менән Ҡолсобай әрәмәлеккә йәшеренгәс тә, Ғәйзулла ҡалған яланға өс кешене эйәртеп килгән Хәйретдин күренде. Хәйретдин һыу буйлап аҫҡа китте. Яланда тороп ҡалған кешеләрҙең береһе, һушһыҙ ятҡан малайҙы күреп, ҡысҡырып ебәрҙе:
- Килегеҙ әле, килегеҙ! Йәһәтерәк, кем балаһы был? Ирҙәр ҡанға буялған, шеш битле, күлдәге һәм ыштаны өҙгөләнгән малайҙы, танымайынса, уратып алдылар.
- Кем балаһы был?
- Танымайһыңмы?
- Юҡ. Ә һин?
- Мин дә юҡ.
Малай борғоланды. Ниҙер һөйләнеп күҙен асты һәм ят кешеләрҙе күреп:
- Атый, атый! Үлтермә! Алтынды тау эйәһе таланы, - тине.
Ирҙәр, аптырашып, бер-береһенә ҡараштылар.
- Нимә һөйләй был бала?
- Тилергәндер.
- Тилергән атаң башын! Саҡыр әле Хәйретдинде. Әллә ҡайҙа йөрөй.
- Әллә шуның улымы икән?
- Әй, Хәйретдин ағай, кил әле.
Тауышҡа ах та ох итеп килгән Хәйретдин, яҡынлашҡан һайын, аҙымын аҡрынайтты. Малай тәңгәленә еткәс, бөтөнләй хәлһеҙләнде. Ҡурҡынды. Ҡалтыранды. Быуындары үҙҙәренән-үҙҙәре бушанылар. Аяҡтары ергә тартылды, һаҡалы буйлап аҡҡан күҙ йәштәре бала өҫтөнә тамдылар. Усы менән малайҙың битендәге ҡанды һөрттө. Сәкмәнен улының башы аҫтына һалды, теткеләнгән күлдәк һәм ыштанын рәтләне.
- Ул кем малайы икән, танымайһыңмы?
- Минең малай. - Хәйретдиндең тауышы ҡалтыранды.
- Һинеке?
Тауыш-тынһыҙ торған ирҙәр бөтәһе лә бер юлы һүҙгә ҡушылдылар:
- Яраббым! Ғәйзулла икән дәһа!
- Баланың ни ғәйебе бар инде. Шул тиклем туҡмамаһалар...
- Егеттәр, бына сепрәккә төрөлгән ауыр нәмә таптым...
Хәйретдин, серемгә киткән кешеләй, һиҫкәнде. Ирҙәр тауыш сыҡҡан яҡҡа боролоп ҡаранылар. Оҙон буйлы кеше тағата башлаған сылғауҙы ҡапыл ғына кире ураны ла ерҙән һикереп торҙо. Көтмәгәндә өйөнә ҡайтырға ашыҡты.
- Мин ҡайта торам.
- Бергә ҡайтырбыҙ. Ғәйзулланы алып ҡайтырға ярҙамлашайыҡ,- тинеләр иптәштәре.
- Һин ниңә ҡасырға булдың? Төргәгеңдә нимә ул?
- Таш ине, ырғыттым инде.
- Алдашма, күрһәт!
- Ырғыттым тим бит, һеҙгә нимә кәрәк тағы? Ниңә бәйләндегеҙ һары һағыҙаҡ кеүек.
Һүҙ барышына ҡыҫылмай сүкәйеп ултырған Хәйретдин тауышын саҡ ишетелер-ишетелмәҫ кенә:
- Юҡҡа ғауға күтәрмәгеҙ. Быраҡтырығыҙ. Тыңлағыҙ һүҙемде, зинһар. Баламдың башына етеүе лә етер, - тине.
- Нимә һуң ул?
- Хазина.
- Хазина-а?
- Хазина-а-а?
Әйтелгән һүҙҙең мәғәнәһенә әле булһа ла төшөнөп етмәгән ирҙәр ҡасып барған оҙон буйлы кешене баҫтырып тоттолар. Ситлек эсендәге йыртҡыс һымаҡ, иптәштәренең уртаһында ҡалған старатель борғоланды. Ваҡытында телен тыя алмауына үкенеп, екеренде. Аҡырҙы.
- Китегеҙ! Башығыҙҙы яра һуғам! Ҡарауыл! Талайҙар! Ҡарауыл!
Кешеләр араһында һуғыш сыҡты. Улар талаштылар, бер-береһенең үңәсен һыҡтылар, танауҙарын һәм бармаҡтарын сәйнәнеләр, баштарын ярҙылар. Өҫ-баштарын өҙгөләнеләр. Самородок ҡулдан-ҡулға күсте.
Һуғышсыларға ҡатнашмай улын ҡосаҡлап ултырған Хәйретдин ике һүҙҙең береһендә:
- Ҡайҙан сыҡты шул бәлә. Юҡ өсөн талашмағыҙ, - тине.
Ләкин Хәйретдиндең һүҙенә улар ҡолаҡ та һалманылар, һуғышыуҙы дауам иттеләр. Барыһы ла хәлһеҙләнделәр. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, аҡтыҡ көстәрен йыйып, бер-береһен ысҡындырманылар.
Ауырыу кеше һымак, Хәйретдин йонсоған, арыған һәм интеккән йөҙөн тәүге тапҡыр ҡалҡытып:
- Китегеҙ! Һуғышып, шул нәмә өсөн гонаһ шомло булмағыҙ. Алтынды барыбер Ғәлиәхмәт байға бирәм, - тигәс кенә һуғышыусылар ҡапыл хәрәкәтләнеүҙән туҡталдылар. Байҙың исемен телгә алыу уларҙы иҫкә индерҙе булһа кәрәк. Яңыраҡ ҡына бер киҫәк алтын өсөн үлешергә әҙер торған кешеләр, бер яҡлы булып, улы эргәһендә бөксәйеп ултырған Хәйретдингә яҡынлаштылар.
- Һин ошондай байлыҡты биреп, әллә аҡылыңдан яҙҙыңмы? - тип һораны Хәйретдиндән шаҙра битле, эйәге эскә батҡан ябыҡ ҡына кеше.
- Хазина - байҙыҡы. Мосолманға, ярлы кешегә, андай мал хәләл түгел. Тир, көс түгеп тапҡан малмы ни ул? - тине Хәйретдин. Уның эскә батҡан күҙҙәре бөтөнләй һүнеп барған шәмде хәтерләттеләр.
Тегеләр геү килеп тауыш сығара ғына башлағанда, һүҙгә оло ғына йәштәге кеше ҡушылып, бөтә нәмәне ул хәл итте:
- Егеттәр, егеттәр! Ҡарт дөрөҫ әйтә. Уны тыңлағыҙ. Күрмәйһегеҙме малайын. Исмаһам, шуның хаҡынан "алтынды бирәм" тигәс, бирһен инде. Бер файҙаһын күрһен. Әйҙә, беҙҙең беребеҙгә лә булмағас булмаһын. Былай барыбер бүлешә алмаясаҡбыҙ.
- Байыған байҙы байыҡтырғың киләме?
- Әллә бай яллап ҡуйҙымы?
- Аҡылың нисәү?
Шулай ҙа улар әкренләп баҫылды. Шаулашҡан тауышты ишетеп килгән кешеләр һаны артҡандан-артты. Улар сылғауға төрөлгән алтынды тотҡан Хәйретдиндән көнсөллөктәре килеп, үҙ-ара ғәйбәт һаттылар.
Иҫһеҙ ятҡан малайын күтәргән Хәйретдин артынан, халыҡ эйәрҙе. Эңер төштө. Ҡош тауыштары баҫылды. Ярғанаттар оса. Урман сиңерткәләре серелдәшә. Серәкәйҙәр тезелдәшеп оса. Ҡайҙалыр, әрәмәлектә, балаһын зҙләп яңғыҙ ҡалған ҡуян дызҡылдай.
Һәр ҡайһыһы үҙ уйҙарына сумған кешеләр һүҙһеҙ барҙылар. Хәйретдин аҙым һайын тиерлек һөрөндө. Улын ипләберәк ҡосаҡланы ла ары атланы.
- Назад
- Вперёд >>


text:
Рөстәм Хәмитов Өфө приборҙар эшләү берекмәһе һәм Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә булдыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Өфө приборҙар эшләү берекмәһе һәм Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә булды
Рөстәм Хәмитов Өфө приборҙар эшләү берекмәһе һәм Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә булдыФото: Олег Яровиков, Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
27 ғинуарҙа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Ростех» дәүләт корпорацияһының авиация комплексы предприятиелары етәкселәре менән бергә «Өфө приборҙар эшләү берекмәһе» акционерҙар йәмғиәте һәм «Өфө моторҙар эшләү берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең эшмәкәрлеге менән танышты.
«Өфө приборҙар эшләү берекмәһе» акционерҙар йәмғиәтенең башҡарма директоры Марат Бәҙғетдинов стратегик исемлеккә индерелгән предприятиеның авиация һәм йыһан тәғәйенләнешендәге, нефть һәм газ йүнәлешендәге продукция әҙерләүгә махсуслашыуы хаҡында һөйләне.
Рөстәм Хәмитов «Ростех» дәүләт корпорацияһының авиация комплексы предприятиелары етәкселәре менән бергә Өфө приборҙар эшләү берекмәһендә «2011-2020 йылдарҙа Рәсәйҙең оборона-сәнәғәт комплексын үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу барышы менән танышты, авиация һәм йыһан техникаһын йыйыу цехтарын ҡараны. Бында самолеттарҙың һәм вертолеттарҙың төрлө төрҙәре өсөн авиация ҡорамалдары, шулай уҡ «Союз», «Прогресс» йыһан караптары өсөн приборҙар эшләйҙәр.
Һуңынан республика Башлығы Өфө приборҙар эшләү берекмәһенең хеҙмәт коллективы һәм профсоюз вәкилдәре менән осрашты. Осрашыу барышында берекмәне техник яҡтан йыһазландырыу, етештерелгән продукцияның ассортиментын киңәйтеү мәсьәләләре тикшерелде.
«Был предприятие беҙҙең өсөн бик мөһим, — тине Рөстәм Хәмитов. — Һис шикһеҙ, һеҙ предприятиеның элекке данын ҡайтарыу хаҡында хыялланаһығыҙ. Беҙ яңыртыу юлына аяҡ баҫтыҡ».
Артабан Рөстәм Хәмитов «Ростех» дәүләт корпорацияһының авиация комплексы предприятиелары етәкселәре менән бергә Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең инженер-етештереү комплексында, йыйыу цехында булды.


text:
Башҡортостан механизаторҙары Ҡырымда биш мең тоннанан ашыу иген урған
Башҡортостан механизаторҙары Ҡырымда 2500 гектарҙан биш мең тоннанан ашыу иген урған, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Иген урыу эштәре башланғандан алып бер комбайн уртаса 168 гектар эшкәрткән.
Иген культураларын урып-йыйыу буйынса алдынғылар иҫәбендә – «Үҙәк» машина-трактор станцияһы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы, «Ергән машина-трактор станцияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Төньяҡ-көнсығыш» машина-трактор станцияһы дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уңышты йыйып алырға ярҙамға Ҡырымдың Белогорск районына республиканан 15 «New Holland» комбайны, өс «КАМАЗ», шулай уҡ механизаторҙар һәм ауыл хужалығы машиналарын хеҙмәтләндереү буйынса белгестәр ебәрелгән.


text:
Краснодар крайы
Краснода́р крайы — Рәсәйҙең көньяғында, Төньяҡ Кавказдың көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан Рәсәй Федерацияһы субъекты. Рәсәй Федерацияһының Көньяҡ федераль округына ҡарай. 1937 йылдың 13 сентябрендә ойошторолған. Ростов өлкәһе, Ставрополье крайы, Ҡарасәй-Черкес Республикаһы, Адығ Республикаһы һәм тулыһынса танылмаған Абхаз Республикаһы менән сиктәш. Диңгеҙ аша Ҡырым менән сиктәш.
Административ үҙәге — Краснодар ҡалаһы.
Край биләмәһе ярҙары төньяҡ-көнбайыштан Азов диңгеҙе менән, төньяҡ-көнбайыштан Ҡара диңгеҙ менән йыуыла.
-
Краснодарский край.png
Край картаһы
-
-
-
Төбәктә Сочи курорты урынлашҡан.
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Краснодар крайында 1989 йылда — 1864, 2002 йылда — 2061 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[1].
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Официальный сайт администрации Краснодарского края
- Портал исполнительных органов государственной власти Краснодарского края
- Совет муниципальных образований Краснодарского края
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
2013 йылға хосусилаштырыу планына тағы өс предприятие индерелде
Тағы өс сәнәғәт предприятиеһы Башҡортостан Республикаһының 2013 йылға дәүләт милкен хосусилаштырыу планына индерелде. Был турала республика Хөкүмәте ҡарары рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған.
Һатыуға республикаға ҡараған «Башкирский холод» (Өфө) асыҡ акционерҙар йәмғиәте устав капиталының 48,83 проценты күләмендәге акцияларын, шулай уҡ «Иглин үлсәүҙәр заводы» (Иглин ауылы) һәм «Эталон-ТЗ» (Туймазы) асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре (уларҙа устав капиталының 100 проценты ла Башҡортостанға ҡарай) акцияларын сығарырға планлаштырыла.
Хосусилаштырыу планына шулай уҡ Башҡортостан республика уҡыу коллекторы (Өфө) һәм Өфөләге, Октябрьскийҙағы ҡайһы бер дәүләт милке объекттары индерелгән.


text:
Республика етәксеһе Яңауыл ҡалаһы һәм районы активы менән территорияны үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Республика етәксеһе Яңауыл ҡалаһы һәм районы активы менән территорияны үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙе
Республика етәксеһе Яңауыл ҡалаһы һәм районы активы менән территорияны үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Шәмбе, 6 апрелдә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Яңауыл ҡалаһы һәм районы активы менән осрашты. 2012 йылға йомғаҡ яһап, Президент республика өсөн йылдың имен булыуын билдәләне.
Яңауыл районының иҡтисади хәле тураһында һүҙ йөрөтөп, төбәк башлығы түбәндәге мәғлүмәт менән таныштырҙы. Үткән йылда ике миллиард һумдан ашыу суммаға тауар етештерелгән. Үҫеш өс процент тәшкил иткән. Әммә сеймал табыу сәнәғәте өлөшө 60 процентҡа тиклем кәмегән. Эшкәртеүсе предприятиеларҙың күрһәткестәре, киреһенсә, 40 процентҡа артҡан.
Осрашыу барышында шулай уҡ инвестиция проекттары тикшерелде. Уларҙың береһе – Башҡортостан торба заводы. Ул өҫтөнлөклө проекттар иҫәбенә индерелгән һәм мотлаҡ тормошҡа ашырылырға тейеш.
Яңауыл халҡы менән осрашыу барышында социаль мәсьәләләр, шул иҫәптән демографик хәл тикшерелде. Рөстәм Хәмитов хәбәр итеүенсә, 2012 йылда республикала яҡынса 59 мең сабый донъяға килгән.
Артабан һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләре тикшерелде. Районда был йүнәлештә етди проблемалар бар. Тәү сиратта был тар белгеслектәге табиптар етешмәү. Республика буйынса уртаса күрһәткестәр менән сағыштырғанда, бында табиптар менән тәьмин ителеш 10 мең кешегә кәмерәк. Районда 886 медицина хеҙмәткәре эшләй, уларҙың 96-һы – табиптар. Халыҡ шулай уҡ медицина хеҙмәтләндереүе сифатынан ҡәнәғәт булмауын билдәләне.
Ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар мәсьәләһе лә иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Республикала 17,5 мең етем бала йәшәй, уларҙың 90 процентының тере ата-әсәһе бар. Шулай уҡ был балалар торлаҡ менән тәьмин ителергә тейеш. Президент һүҙҙәренсә, Яңауылда әлеге ваҡытта 58 етем бала сиратта тора.
— Былтыр ете кеше торлаҡ алды, был маҡсаттарға дүрт миллион һумдан ашыу аҡса бүленде. Быйыл 3,5 миллион һум йүнәлтелә, — тип билдәләне республика етәксеһе.


text:
Хөкүмәт менән Башҡортостан парламентының үҙ-ара эш итеү принциптары
Башҡортостан Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, бөгөн асылған көҙгө парламент сессияһында сығыш яһап, республика Президенты Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт менән Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай араһында үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү принциптарын билдәләне.
Был яғына Башҡортостан парламентарийҙарының пленар ултырыштарында вице-премьерҙар, министрҙар, дәүләт комитеттары рәйестәре һәм хөкүмәт ведомстволары етәкселәре депутаттар туранан-тура Министрҙар кабинеты ағзаларының эшмәкәрлегенә ҡағылышлы мәсьәләләрҙе һәм закон проекттарын тикшергәндә генә ҡатнашасаҡ.


text:
Магнитогорскиҙа республика делегаттары Силәбе өлкәһе менән хеҙмәттәшлек итеү перспективаларын тикшерәсәк
8-10 декабрҙә Башҡортостан делегацияһы Магнитогорскиға эш визиты менән барасаҡ. «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, эш визиты тематикаһы ике күрше төбәктең сәнәғәт һәм бизнес өлкәһендә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү перспективаларына ҡағыласаҡ.
Республика вәкилдәре төркөмөн Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров етәкләйәсәк. Делегация составына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов та индерелгән.
Делегаттар тематик түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашасаҡ, Магнитогорскиҙың Сауҙа-сәнәғәт палатаһында бер нисә осрашыу үткәрәсәк. Бынан тыш, улар өсөн ҙур мәҙәни программа ла әҙерләнгән.


text:
Баш ҡалала «Мәғрифәтселәрҙең мәҙәниәттәге һәм мәғарифтағы гуманистик мираҫы» халыҡ-ара конференцияһы үтә
Өфөлә «Мәғрифәтселәрҙең мәҙәниәттәге һәм мәғарифтағы гуманистик мираҫы» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Фәнни форум Аҡмулла уҡыуҙары сиктәрендә һәм Мифтахетдин Аҡмулла тыуыуына 180 йыл тулыу айҡанлы үткәрелә.
Аҡмулла уҡыуҙары Өфөлә алтынсы тапҡыр ойошторола. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Раил Әсәҙуллин йылдан-йыл ҡатнашыусылар географияһының киңәйә барыуын билдәләне.
— Аҡмулла – халыҡтың рухи символы, ә рухлылыҡ һәр ваҡыт көнүҙәк тема булып торҙо, — тине Раил Әсәҙуллин. – Айырыуса ул бөгөн бик мөһим, сөнки беҙ прагматизм дәүерендә йәшәйбеҙ. Бөгөнгө көн тигеҙлекте талап итә, ысынбарлыҡтың икенсе яғында рухлылыҡ, дуҫлыҡ, кешелеклелек, интернационализм, шулай уҡ Ватанға һөйөү булырға тейеш. Быйыл конференцияла Рәсәй Федерацияһы субъекттарынан һәм сит илдәрҙән күп кешенең ҡатнашыуы ҡыуандыра. Уларҙың сығыштарында – бөгөн илебеҙ тормошонда барлыҡҡа килгән хәлгә яуап.


text:
Кинйәбулат һәм Сәлих ятҡылыҡтары менән файҙаланыуға хоҡуҡ алыуға аукцион үтәсәк
Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу идаралығы углеводород сеймалын разведкалау һәм табыу маҡсатында Кинйәбулат һәм Сәлих ятҡылыҡтарының ҡаҙылма байлыҡтары менән файҙаланыуға хоҡуҡ биреүгә аукциондар үткәреү тураһында иғлан итте.
Аукциондар Өфө, Ленин урамы, 86 адресы буйынса ағымдағы йылдың 26 ноябрендә урындағы ваҡыт менән 11.00 сәғәттә. Заявкалар 26 октябрҙә 17 сәғәткә тиклем ҡабул ителә.


text:
Замбия
Координаталар: 14°07′00″ ю. ш. 27°38′00″ в. д. / 14.11667° ю. ш. 27.63333° в. д. (G) (O)
Замбия (ингл. Zambia), тулы рәсми исеме — Замбия Республикаһы (ингл. Republic of Zambia) — Көньяҡ Африкалағы дәүләт. Конго Демократик Республикаһы, Танзания, Малави, Мозамбик, Зимбабве, Ботсвана, Намибия, Ангола менән сиктәш, диңгеҙгә сығыу юлы юҡ. Баш ҡалаһы һәм иң ҙур ҡалаһы — Лусака.
1964 йылда Бөйөк Британиянан бойондороҡһоҙлоҡ алған.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Замбия Көньяҡ Африкала урынлашҡан. Тропик климатлы, диңгеҙгә сығыу юлы булмаған, башлыса яйлала ятҡан ил. Майҙаны 752 614 км², донъяла 38-се урында. Территорияһы Замбези һәм Конго йылғалары бассейнына ҡарай. Замбия менән Зимбабве сигендә Замбези йылғаһында шарлауыҡтар, шул иҫәптән атаҡлы Виктория шарлауығы урынлашҡан.
Файҙалы ҡаҙылмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ер аҫты байлыҡтарынан баҡыр, кобальт, зөбәржәттәр, алтын, көмөш, уран, ҡурғаш, цинк, күмер, марганец бар.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Замбия территорияһында борондан кешеләр йәшәгән. Бер нисә мең йыл элек унда бушмен ҡәбиләләре (һунарсылар һәм йыйыусылар) көн иткән. Беҙҙең эра башында бушмендарҙы төньяҡтан килгән готтентоттар (игенселәр һәм малсылар) ҡыҫырыҡлап сығарған. Бер мең йыл самаһы ваҡыт үткәс, готтентоттарҙы Үҙәк Африканан килгән банту ҡәбиләләре ҡыҫырыҡлап сығарған.
XVIII быуатта Баротсе ҡол биләүселек дәүләте барлыҡҡа килгән. Шул уҡ XVIII быуатта тәүге европалылар килә башлай (португалдар). Ә XIX быуатта Замбия Төньяҡ Родезия исеме аҫтында Британия протекторатына әйләнә. XX быуатта, 1964 йылда, Замбия бойондороҡһоҙлоҡ ала.
Сәйәси ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Замбия — күп партиялы системалы демократик ил. Дәүләт башлығы, хөкүмәт етәксеһе һәм баш командуюущий булып президент тора. Ул 5 йылға бер һайлана, бер кеше ике мөҙҙәттән ашыу президент вазифаһын биләй алмай. Парламент — Милли ассамблея — 158 депутаттан тора, 150-һе һайлана, һигеҙе президент тарафынан тәғәйенләнә. Парламент 5 йылға һайлана, президент уны таратыу хоҡуғына эйә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 май 2013. 9 май 2013 тикшерелгән.
- ↑ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). «World Population Prospects, Table A.1» (.PDF) (United Nations). Проверено 2009-03-12.


text:
Башҡортостан умартасылары Донецк балалар баҡсаһына 150 килограмм бал ебәрҙе Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан умартасылары Донецк балалар баҡсаһына 150 килограмм бал ебәрҙе
Башҡортостан умартасылары Донецк балалар баҡсаһына 150 килограмм бал ебәрҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 14 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
Башҡортостан умартасылары Донецк балалар баҡсаһына 150 килограмм бал ебәрҙе. Бының хаҡта «Башҡортостан умартасылары» төбәк йәмәғәт ойошмаһынан хәбәр иттеләр.
«Башҡортостан умартасыларының балы — Донбасс балаларына» акцияһында Өфө, Шишмә, Иглин, Ишембай, Белорет, Кушнарен, Дүртөйлө, Архангель һәм Шаран райондарынан 13 умартасы ҡатнашты.
Балдың дөйөм күләме 110 литр тәшкил итте. Посылка киләһе аҙнала адресаттарына барып етергә тейеш.


text:
Дәүләт символикаһы буйынса комиссия составы үҙгәрҙе
Республика башлығы указына ярашлы Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Дәүләт символикаһы буйынса комиссия составына үҙгәрештәр индерелде.
Уның составына Архив эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы вазифаһын башҡарыусы Илфат Ғәлләмов, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының идаралыҡ һәм дәүләт хеҙмәте проблемаларын ғилми-тикшереү үҙәге бүлеге начальнигы Николай Евдокимов, Өфө хакимиәтенең Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығы начальнигы Илдар Ибраһимов, Өфө ҡала Советы сәркәтибе Марина Ларина, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Секретариатының бүлек мөдире Әминә Үзбәкова инде.
Бер үк ваҡытта Р.Т. Бикбаев, А.В. Клемент, Р.М. Маскулов, А.А. Хисмәтуллин, А.М. Юлдашбаев комиссия составынан сығарылды, тип хәбәр ителә Башҡортостандың хоҡуҡи мәғлүмәттәр рәсми порталында.


text:
Фото:
Башҡортостанда игендең уртаса уңышы – гектарынан 8,9 центнер
Фото:
18 авгусҡа ҡарата тулайым урып һуғылған иген Башҡортостанда 722 мең тонна тәшкил итте. Ашлыҡ йыйыу 91 процентҡа үтәлде. Иген культураларының уртаса уңышы төбәктә ҡоролоҡ арҡаһында гектарынан ни бары 8,9 центнер тәшкил итте.
Сағыштырыу өсөн: уҙған йылдың ошо уҡ көнөнә ҡарата урып һуғылған иген шул уҡ күләмдә булған – 725 мең тонна, әммә ул майҙандарҙың ни бары 35 процентынан йыйып алынған.
— Иң юғары уңыш – Саҡмағош районында: гектарынан 15 центнер, — ти БР ауыл хужалығы министры Азат Йыһаншин, — Өфө районында – 14, Дүртөйлөлә – 13.
Быйыл йәй Әбйәлил, Учалы, Баймаҡ, Асҡын, Йәрмәкәй, Ейәнсура, Йылайыр, Хәйбулла райондарында иген бигерәк аҙ йыйыла.
30 район хужалыҡтары ужым арышын сәсеүгә төштө.
— Быйылғы йылда ужым арышы менән уҙған йылға ҡарағанда 25 процентҡа күберәк майҙанды сәсеү планлаштырыла ине, әммә дым етешмәй, һәм эш туҡталып ҡалды. Яҡын арала ямғырҙарға өмөтләнәбеҙ, — тип хәбәр итте Ауыл хужалығы министрлығы башлығы.


text:
Башҡортостанда 2012 йылға күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү адреслы программаһы раҫланды
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарары менән 2012 йылға күп фатирлы йорттарға капиталь ремонт үткәреү буйынса адреслы программа раҫланды.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, программаны бюджеттан финанслау күләме 771 миллион һум тәшкил итәсәк. Бында «Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалыштырыуға булышлыҡ итеү фонды» дәүләт корпорацияһынан – 565 миллион һум һәм БР муниципаль бюджеттарҙан алынасаҡ 206 миллион һумдан ашыу аҡса ла иҫәпкә алына.
Күрелгән саралар һөҙөмтәһендә 114 йортҡа капиталь ремонт үткәрелеүе көтөлә, уларҙа 14 меңдән ашыу кеше йәшәй.


text:
«Башҡортостан» киностудияһында республиканың халыҡ шағиры хаҡында фильм төшөрөү тамамланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» киностудияһында «Яҙмыш менән әңгәмә» исемле документаль фильм төшөрөү тамамланды. Фильм Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың тормошона һәм ижадына арналған. Сценарий авторы — Сәлимә Батисова, режиссеры — Радик Килмәмәтов.
Кинотаҫма Ырымбур өлкәһенең Ҡунаҡбай, Ғәбдрәфиҡ ауылдарында, Аҡбулаҡ ҡасабаһында, Башҡортостандың Көйөргәҙе районында һәм Өфөлә төшөрөлгән.
Рауил Бикбаев тураһында уның яҡындары – бер туған апайҙары, ауылдаштары, класташтары, тәүге уҡытыусыһы, ғаиләһе һөйләй. Фильмдың авторҙары билдәле шәхестең тормошон, бигерәк тә бала сағын һәм йәшлеген яңыса асырға тырышҡан. Кинотаҫма уның тәүге уңыштары, атайһыҙ үҫкән һуғыштан һуңғы йылдар, бәләкәй малайҙа туған телгә һәм әҙәбиәткә һөйөү тәрбиәләгән кешеләр, буласаҡ шағирҙың шәхес булып үҫешеүе хаҡында бәйән итә.
Хәҙерге ваҡытта фильмды монтажлау бара. Документаль фильм ошо йылдың аҙағына әҙер буласаҡ тип күҙаллана.


text:
Ғинуарҙа төбәктең ҙур һәм урта предприятиелары 3,8 миллиард һум күләмендә дөйөм килем алған
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, 2016 йылдың ғинуарында республиканың ҙур һәм урта предприятиелары 3,8 миллиард һум күләмендә дөйөм килем алған. Уҙған йылдың ошо уҡ осоронда 10,8 миллиард һум күләмендә зыян килгән.
Республиканың файҙаһыҙ ойошмалар өлөшө 28,2 процентҡа тиклем артҡан (2015 йылдың ғинуарында 24,7 процент). Өҫтәүенә килемһеҙ эшләүсе предприятиеларҙың зыян суммаһы 25,6 миллиардтан 7,3 миллиард һумға тиклем кәмегән.
2016 йылдың ғинуар аҙағына түләнмәгән кредитор бурысы 16,4 миллиард һум, йәғни кредитор бурысының дөйөм суммаһынан 2,9 процент тәшкил иткән. Түләнмәгән кредитор бурысының 72,8 проценты — предприятиеларҙың тәьмин итеүселәргә бурысы. Предприятиеларҙың банктарҙан алынған кредиттар һәм займдар буйынса бурысы йыл башынан 1,6 процентҡа кәмегән.
Түләнмәгән дебитор бурысы 29,3 миллиард һум, йәғни дөйөм бурыстан 7,1 процент тәшкил иткән.
Дөйөм кредитор бурысы дебитор бурысынан — 38,4, түләнмәгән дебитор бурысы түләнмәгән кредитор бурысынан 78,4 процентҡа күберәк (2015 йылдың декабрь аҙағына — 28,3 һәм 41,5 процентҡа).


text:
Башҡортостандың тау саңғыһы үҙәктәрендә ҡышҡы миҙгел асылды
ӨФӨ, 2014 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Алдағы ял көндәрендә Башҡортостанда йәшәүселәр республикалағы һигеҙ, шулай уҡ Силәбе өлкәһендә урынлашҡан бер тау саңғыһы комплексына бара аласаҡ.
Өфөлә («Аҡ Йорт», «Олимпик-парк»), Ҡандракүлдә (Туймазы районы), Иглин районының Аҡбирҙе ауылында («Ташлы», тюбинг өсөн генә трасса бар), Ишембай районының Шахтау ҡасабаһында («Ҡуш-тау»), Мәләүез районының Һабаш ауылында («Ергән-тау») трассалар эшләй башланы. Яҡтыкүлдә (Әбйәлил районы, «Металлург-Магнитогорск»), Абҙаҡта (Белорет районы), шулай уҡ Нуриман районының Павловка ауылынан ете километр алыҫлыҡта («Павлов паркы») трассалар асылды. Силәбе өлкәһенең Миәс ҡалаһында «Райдер» тау саңғыһы комплексы эшләй.
Республиканың бөтә тау саңғыһы үҙәктәрендә тюбингтар өсөн трассалар бар.
Тау саңғыһы үҙәктәре хеҙмәттәре, әүҙем трассалар, адрестар һәм телефондар тураһында мәғлүмәт «Башинформ» агентлығының мәғлүмәт графикаһында бирелгән.


text:
Түбәнге саксон көнсығыш-фриз теле
Түбәнге саксон (әлмән) көнсығыш-фриз теле (нем. Ostfriesisches Plattdeutsch, үҙ исеме — Oostfreesk[1]) — Көнсығыш Фризияла (Ауэрк (Auerk), Оамдэ (Oamde), Лир (Lier) ҡалаларында) йәшәгән көнсығыш фриз халҡының теле. Сатэрфриз телендә Көнсығыш Фризия Fräislound тип атала (урыҫ. Фрисландия, нем. Friesland).
Лингвистик төрө буйынса көнсығыш-фриз түбәнге әлмән теле фриз телдәре төркөмөнә ҡарамай (ә сатэрфриз теле, мәҫәлән, ҡарай). Был тел — түбәнге әлмән теленең формаһы. Быны таблицалағы миҫалдарҙа күрергә мөмкин:
- ↑ 1,0 1,1 Jürgen Byl, Elke Brückmann: Ostfriesisches Wörterbuch, Oostfreesk Woordenbook, ISBN 3-7963-0302-1, 1992


text:
“Восход” һүнде
Илгиз Фазылйәнов һүҙҙәренә ҡарағанда, әлегә суд органдары аша ун бер миллион һум аҡса кире ҡайтарылған. Яҙ Нефтекамала “Восход” кооперативының ике хеҙмәткәре ҙур күләмдә аҡсалар менән юҡҡа сыҡҡайны Һөҙөмтәлә уның офистары ябылды, ә ҙур табыш алыуға ышанған халыҡ ғәҙеллек талап итеп урамдарға сыҡты. Әле тәртип һаҡлау органдары Юғалған хеҙмәткәрҙәр һәм улар ҡул һалған аҡсаларҙы эҙләй. Кооператив етәкселеге иһә йәйгә тиклем халыҡҡа аҡсаларын Кире ҡайтарып бирергә вәғәҙә иткәйне. Әммә әлегә аҡсалар ҙа, юғалған хеҙмәткәрҙәр ҙә юҡ. Мутлашыусылар вәғәҙә иткән юғары табышты алыу өсөн ҡайһы берҙәр банктарҙан ссуда алыу һәм хатта үҙ мөлкәтен һатыуҙан да тартынмаған.


text:
Төбәк башлыҡтарының мәғлүмәти асыҡлығы рейтингында Рөстәм Хәмитов 35-се позицияны биләй
«Милли мониторинг хеҙмәте» РФ субъекттары башлыҡтарының 2012 йыл йомғаҡтары буйынса мәғлүмәти асыҡлыҡ коэффициенты нигеҙендә медиа-рейтингын төҙөгән. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов унда 35-се позицияны биләй. Уның Волга буйы федераль округы субъекттарындағы коллегалары араһынан тик дүртәүһе генә яҡшы күрһәткестәргә эйә. Улар: Сергей Морозов (Ульяновск өлкәһе, рейтингта 8-се урын), Василий Бочкарев (Пенза өлкәһе, 17-се урын), Валерий Шанцев (Түбәнге Новгород өлкәһе, 28-се урын) һәм Александр Волков (Удмуртия, 29-сы урын). Ҡалған Волга буйы федераль округы субъекттары һәм Башҡортостанға күрше булған төбәктәр башлыҡтары Рөстәм Хәмитовтан күпкә артҡа ҡалған.
Йыл йомғаҡтары буйынса мәғлүмәти асыҡлыҡ йәһәтенән тәүге өс губернатор иҫәбенә Иваново өлкәһе губернаторы Михаил Мень, Вологда өлкәһе башлығы Олег Кувшинников һәм Магадан өлкәһе губернаторы Николай Дудов ингән.
Рейтинг 500-ҙән ашыу федераль һәм дүрт меңдән ашыу төбәк баҫма – телевидение, радио, баҫма матбуғат, мәғлүмәт агентлыҡтары һәм Интернет-киң мәғлүмәт сараларын тикшереү нигеҙендә әҙерләнгән.


text:
Башҡортостан Ҡырым халҡына ярҙам итәсәк – БР Президенты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, республика Ҡырым халҡына гуманитар ярҙам күрһәтәсәк, тип белдерҙе. Бының турала республика башлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
— Башҡортостан, республика предприятиелары, Киевта власты баҫып алған радикалдар һәм милләтселәр арҡаһында ҡатмарлы хәлдә ҡалыусы, Ҡырым халҡына бөтә кәрәкле ярҙамды күрһәтергә әҙер, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ аҙыҡ-түлек, беренсе кәрәк-яраҡ предметтарын, яғыулыҡ һәм, ҡырымдарҙың ғәҙәти тормошон тотоу өсөн, кәрәкле бөтә нәмәләрҙе илтеп биреүҙе ойошторабыҙ. Бынан тыш, республика Ҡырым предприятиелары тотороҡло эшләһен өсөн матди ресурстар йүнәлтә ала. Был эшмәкәрлекте федераль үҙәк менән үҙ-ара тығыҙ килешеп эш итеүҙе яраштырып үткәрмәксебеҙ.


text:
Өфөлә Рәсәй шорт-трек үҙәге төҙөләсәк
22 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһының спорт министры Андрей Иванютаға Өфөлә шорт-трек өсөн боҙ аренаһы төҙөлөшөн яҡындағы ике йылда тамамларға ҡушты, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.
Үҙәк төҙөлөшө «Төҙөүсе» стадионы эргәһендә Өфөнөң төньяҡ өлөшөндә 2013 йылда башланған. Ул боҙ һарайы менән 1500 тамашасы өсөн трибунанан тора. Объект хаҡы 480 миллион һум. Боҙ һарайының төҙөлөшө федераль һәм республика бюджеттарынан, шулай бюджеттыҡы булмаған сығанаҡтарҙан финанслана.
Сочиҙа ҡышҡы Олимпиадала Өфө спортсыларының юғары ҡаҙаныштарын иҫәпкә алып, Башҡортостан Президенты Рәсәй Федерацияһының спорт министры Виталий Мутко менән, Өфөләге шорт-трек үҙәге федераль статусҡа эйә булыуы һәм уның төҙөлөшөн финанслау буйынса бөтә йөкләмәләр үтәләсәге тураһында, килешеүгә ирешкән. Үҙәктә башланғыс спортсыларға кеүек, шорт-тректа билдәле спорт ҡаҙаныштарына өлгәшкәндәргә лә күнекмәләр өсөн заманса шарттар булдырыласаҡ.


text:
Мәктәп уҡыусыларын Марс тураһында яҙырға саҡыралар
«Минең шәп тормошом» республика балалар әҙәби конкурсын ойоштороусылар – Өфө ҡала планетарийы һәм «Бельские просторы» журналы редакцияһы – эштәр ҡабул итә башлауҙары хаҡында иғлан итте. Конкурсты ойоштороу комитеты хәбәр итеүенсә, ул дүртенсе йыл рәттән уҙғарыла. Быйыл конкурс Ер кешеләренең Марс планетаһын үҙләштереүе тураһында ғилми-фантастик хикәйәләргә арналған: «конкурста ҡатнашыусылар, Марста тормош барлығын өйрәнеү һәм үҙләштереү барышында кешелек алдында ғилми, технологик йәки социаль проблемалар килеп тыуған осраҡта, уларҙы хәл итергә ярҙам итерлек уй-фекерҙәрен бәйән итергә тейеш». Идеяның үҙенсәлекле һәм төплө булыуы менән бергә сюжеттың үҙенсәлеклелеге һәм башҡа ыңғай әҙәби яҡтары баһаланасаҡ.
Конкурста республиканың урта белем биреү йорттары уҡыусылары ҡатнаша ала, улар йәш буйынса өс категорияға бүленәсәк. Икенсе турға үтеүсе финалсыларҙың мәҡәләләрен журналда баҫтырырға, Өфөлә әҙәбиәтселәрҙең оҫталыҡ кластарын үткәрергә вәғәҙә итәләр, ә еңеүселәрҙе иҫтәлекле бүләктәр, республика Мәғариф министрлығынан грамота һәм дипломдар көтә.
Эштәрҙе «Бельские просторы» журналы е-mail: bp2002@inbox.ru электрон адресына ҡабул итә.


text:
Республика имамдары үҙ квалификацияларын раҫлай
Ошо көндрәрҙә Дүртөйлө ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы Мосолмандар диниә назараты имамдары һәм мәзиндәренең беренсе аттестация этабы уҙҙы. Планлаштырылған графикка ярашлы, аттестацияға Яңауыл, Борай, Ҡариҙел, Кушнарен, Асҡын, Балтас, Ҡалтасы, Шаран райондары, шулай уҡ Дүртөйлө, Нефтекама, Октябрьский, Туймазы, Ағиҙел ҡалалары дин башлыҡтары килгәйне.
БР Мосолмандар диниә назаратынан хәбәр итеүҙәренсә, комиссия беренсе көндә 100-ләгән имам һәм мәзинде аттестацияланы. Эксперттар дини хеҙмәткәрҙәрҙең яҡшы әҙерлек кимәлен билдәләне.
Апрелдә имамдарҙы һәм мәзиндәрҙе аттестациялауҙың тағы ла өс этабы үтәсәк. Был тикшереү билдәләнгән тәртиптә теркәлгән дин әһелдәренә генә тарала, квалификацияһын 400-ләп кеше раҫларға тейеш.
Аттестация комиссияһы эшенең киләһе нөктәһе Дыуан ауылы буласаҡ. Бында 15 апрелдә Мәсетле, Салауат, Дыуан, Ҡыйғы, Балаҡатай райондары муллалары һәм мәзиндәре йыйыласаҡ. 22 апрелдә белемде тикшереү Өфөлә уҙасаҡ, аттестация 29 апрелдә Сибайҙа тамамланасаҡ.


text:
Ырымбурҙа йәшәгән милләттәштәр яҡташтары Зиннур Ураҡсиндың исемен мәңгеләштереү башланғысы менән сыҡҡайны.
Ырымбурҙа йәшәгән милләттәштәр яҡташтары Зиннур Ураҡсиндың исемен мәңгеләштереү башланғысы менән сыҡҡайны.
Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Республиканың Фәндәр академияһы академигы, филология фәндәре докторы, танылған тел белгесе Зиннур Ғәзиз улы Ураҡсин бер йыл элек вафат булды. Ул тап Ырымбур өлкәһендә тыуып үҫкән. Хәҙер урындағы башҡорттар ҡоролтайы өлкәнең Төйлөгән районында Аллабирҙе мәктәбенә Зиннәр Ураҡсиндың исемен биреү, мәктәпкә таҡтаташ ҡуйыу уйы менән йәшәй. Был изге эштә мәрхүмдең туғандары аҡсалата ярҙам да күрһәтә. Тик 22-се мартҡа тәғәйенләнгән иҫкә алыу кисәһе һәм мәктәпкә исем биреү тантанаһы өҙөлдө. Аллабирҙе мәктәбе директоры йәнәһе лә ырымбурҙар үҙҙәренә бер ярҙамы ла теймәгән яҡташтарының исемен мәңгеләштерергә теләмәй. Урындағы ҡоролтай ағзаһы Дауыт Амангилдин мәктәп директоры Сания ханым Күлбаеваның был ҡылығына аптырауын белдерә. Төбәктә йәшәгән 55 мең башҡорт исеменән ошондай хәбәр һөйләргә ни хаҡы бар уның тип иҫәпләй Дауыт әфәнде.


text:
Башҡортостанда кадастр инженерҙары иҫәбе арта
Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығында кадастр инженерҙары өсөн сираттағы квалификация имтихандары үтте. Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 24 дәғүәсенең 16-һы имтихандарҙы уңышлы тапшырған, улар яҡын арала аттестаттар аласаҡ.
2011 йылдың 1 ғинуарынан «Күсемһеҙ милеккә дәүләт кадастры тураһында»ғы федераль законға ярашлы, ғәмәлдәге квалификация аттестатына эйә кадастр инженерҙары ғына кадастр эшмәкәрлеген башҡарыуға хоҡуҡлы. Улар техник инвентаризация бюроһы эксперттарына һәм ер үлсәүселәргә алмашҡа килгән. Яңы белгестәрҙең бурыстары иҫәбендә — биналар, ҡоролмалар һәм тамамланмаған төҙөлөш объекттарына ҡарата кадастр эшмәкәрлеген бойомға ашырыу.
Ағымдағы йыл башында Башҡортостандың 47 районы һәм ҡалаһында 186 кадастр инженеры иҫәпләнгән. Тиҙҙән уларға имтихан тапшырған белгестәр ҙә өҫтәләсәк.
Тулы исемлек БР Ер һәм мөлкәт министрлығының рәсми сайтында бирелгән һәм ул даими яңыртылып тора.


text:
"Эйәрләнгән ат"
- Подробности
- Родительская категория: Әҙәбиәт
- Опубликовано 14.10.2010 19:24
Инеш
Таң тыуыр алдынан, төндө тулғаҡ тотҡан мәлдә, офоҡ артынан ялбыр яллы ат сабып килеп сыға ла көмөш батмусҡа баҡыр борсаҡ һипкән кеүек кешнәүе менән донъяны сәләмләй. Күп кенә кеше күреп ҡала уны, күрмәүсе-ишетмәүселәр ҙә байтаҡ. Беҙҙең ҡәләмдәштәр араһында ла етерлек ундайҙар, бына улар әлеге ат тураһында яҙғанды уҡыр ҙа минән: "Ҡайһы архивтан таптың был документты?" - тип һорар. Роман йә повесты ни менәндер бутаусы бәндәләргә ваҡыт әрәм итмәҫ өсөн дә инде ошо яҙмаларҙың жанрын "тарихи фараз" тип билдәләүем.
Ярай, быныһын асыҡланыҡ, хәҙер иғтибарҙы йәнә офоҡтағы атҡа йүнәлтәйек. Күрәһегеҙме? Ишетәһегеҙме? Хужаһын эҙләп саба булыр был "документһыҙ" ат, тәүәккәлдәрҙе батырлыҡҡа саҡырып кешнәй ул, баҙнатһыҙҙарҙы ҡыйыулыҡҡа өндәй. Бәғзеләргә уның кешнәүе аҡса сыңлауы булып ишетелә, икенселәре өсөн бығау сыңы менән бергә ҡушыла... Ә бына Петербурҙа Ҡышҡы һарайҙа шул кешнәүҙе, ғәҙәттә, императрица уянып ҡулына аласаҡ көмөш ҡыңғырау тауышы менән бутайҙар.
Башҡорттар әбей батша тип атаған Екатерина II ғалиә йәнәптәре түшәктән тормаған әле. Күҙҙәре асыҡ, әммә донъя дилбегәһен ҡулда ныҡ тоторға көн-төн тырышыу, татлы мөхәббәт ғазаптары ҡартайтҡан тән йылы йомшаҡ мендәрҙәрҙән айырылырға һис теләмәй. Зыян юҡ, уның шулай бер аҙ наҙланып ятыуынан империя емерелмәҫ. Ул-был була ҡалһа ла, күрше бүлмәләрҙә ана күпме тоғро хеҙмәтселәре бар - һорашырҙар, асыҡларҙар, яҙып ҡуйырҙар, сара күрерҙәр.
Секретарь үҙ урынында инде, ҡаурый ҡәләмдәре осланған, аҡ ҡағыҙ битенә тәүге һүҙҙәр төшөп ятҡан: 1790 йылдың 6 марты, һәр көндө шулай теркәп бара ул, Ҡышҡы һарайҙың йылъяҙмасыһы.
Бөгөн офоҡта күренеп ҡалған аттың Балтик диңгеҙе яғына сабып китеүенә ҡарағанда, әбей батшаның иғтибарына лайыҡлы ваҡиға шунда буласаҡ. Бер нисә яҡташыбыҙҙың Рогервикка ғүмерлек каторгаға ебәрелеүен иҫкә төшөрһәк: "Иҫәндәрме икән?" - тигән һорау беҙҙе лә шунда ашыҡтырасаҡ. Ә кәрәкле урынды һаҡсыларҙың бер-береһенә "Слушай!" тип ҡысҡырыуы буйынса еңел эҙләп табырбыҙ. Уларға иғтибар итеп тормай, анау тәпәш таш баструкҡа туп-тура барып инәйек әле.
Хәйер, үткәрмәҫтәр. Тревога иғлан ителер, ата башларҙар. Тимер менән ҡоршаулы анау ауыр ишекте лә ҡарауыл башлығынан башҡа аса алмабыҙ - асҡыстар уның ҡулында. Былай ҙа күренеп тора: яҡташтар иҫән, юҡһа ошо тирәне шул тиклем ныҡ һаҡларҙар инеме ни?
Тағы бер иҫкә төшөрәйек: 1790 йылдың 6 марты.
1
Баструкта оҙаҡ ятҡан башҡа тотҡондар кеүек үк, Юлай ҡарт та күптән инде көн иҫәбен дә, йыл иҫәбен дә юғалтҡан. Уны хәҙер миҙгелдәр алмашыныуы ғына ҡыҙыҡһындыра: ҡыш еттеме, яралары һыҙлауына, "ҡуян тубығы" ҡатырған быуындары ауыртыуына сыҙай алмай тиҙерәк йәй килеүен теләй башлай, көҙ яҡынлаштымы, Аллаһы тәғәләнән һалҡын томандарҙы, епшек ҡар бурандарын оҙағыраҡ ебәрмәй тороуын ялбара. Һай, үҙебеҙҙең ҡышҡа етәме ни, илдә минең был сырхауҙар ҡул менән һыпырып ташлағандай булыр ине лә бит, тип тә әйткәне бар, аптырағас. Йүрүҙән буйының йондоҙҙарҙы шаҡырайтырлыҡ аяҙ һыуыҡтары, сәнскеле ҡоро ҡар менән ҡойондороусы бурандары үҙҙәре үк шифа һымаҡ тойола башлай уға.
Атаһын Салауат үҙенсә аңлай. Янғантауға үҙеңде күтәреп кенә апарыр инем, эйәргә лә, арбаға ла ултыртмай, тип хыялға бирелә лә китә. Ярай, быныһы йәшлегенә баралыр, ә Ҡәнзәфәр аҡһаҡал ҡорона ингән башы менән унан да уҙҙырып ебәрмәксе. Иншалла, тыуған тупраҡҡа ҡайтып аяҡ баҫырға күп ҡалмағандыр, ана шун да Янғантауығыҙға өсәүләп юлланырбыҙ, унда минең дә бер туйғансы йылынғым килә, тип элеп алырға ғына тора. Салауат тың күңеле киң: Иванды ла саҡырырбыҙ, Янғантау йылыһы уға ла етер. Ҡәнзәфәр, мәрәкәләп, ҡуй, ул кафыр бит, тип ҡаршы төшә. Ишетеп ҡалһа, Иваны ла ҡушылып китә: нимә һеҙ унда, басурмандар, кафыр ҙа кафыр? Ул өсәүҙең күңелле әрепләшеүен тыңлағанда, Юлайҙың һыҙланыуҙары бер аҙ баҫылып торғандай.
Йылы көҫәүҙән шулар барыһы ла. Йәшерәктәргә нисектер, әммә Юлай ҡартҡа усаҡ йылыһы ғына аҙ хәҙер. Дөрөҫ, үҙеңә кәрәк саҡта ут яғып, уның эргәһендә иркенләп ултырырға ла тура килмәне Балтик буйында үткән оҙон ғүмерҙә, ләкин ҡарауылсылар янындамы, аш бешкән ерҙәме ҡулдарыңды ҡөҙрәтле ялҡын телдәренә тейҙерә-тейҙерә бер аҙға сүгәләп китергә мөмкин әле. Бешерә, ләкин йылытмай. Күңел нығыраҡ өшөгәнлектән килә инде быныһы, өмөт уты һүрелә барғанлыҡтан. Уларҙың хәлендә кеше булып ҡала алыу үҙе бер мөғжизәлер әле. Донъя сите бит, ажғырып ҡайнап ятыусы диңгеҙ ошонан башлана. Унан күрмәксе, бында барыһы ла ажғыра, хатта әле генә тыуған көн дә баструкҡа "Тороғоҙ, сусҡалар!" тип аҡырып килеп керә. Ә төн, унан да уҙҙырырға теләгәндәй, ишек күгәндәрен асыулы шығырлата, ат башындай йоҙаҡтарҙы шатыр-шотор элеп ҡуя. Бына шуларҙы тыңлай-тыңлай, өшөп ҡалтыранғанда тирә-яҡтағы таш-ҡаялар, ҡом тауҙары артынан, һөрәнләп, уҡ ямғыры яуҙырып меңәрләгән һыбайлы ҡалҡып сығырын күҙ алдына килтереп ҡара инде! Ә Ҡәнзәфәр көтә. Салауат унан да нығыраҡ көтә, тик ул да хәҙер: "Ҡайҙа йөрөй был Кинйә абыз?" - ти башланы. Бер-береһен баҫтырып һуғышыусы айғырҙарҙы хәтерләткән тулҡындарға яр башынан ҡарап йырлап тороуҙары йышайҙы. Хәйер, элегерәк уның ишене рөхсәт тә итмәй торғайнылар шул, әммә бығаулы килеш ҡасып китеү мөмкин түгеллеген, тотҡондарҙың ҡасырға ынтылып та тормағанын бындағы аждаһалар ҙа аңланы хәҙер.
Кинйәнең ныҡ ҡартайғанлығын, бәлки, яҡты донъянан да китеү ихтималын иҫтә тота Салауат. Уның исемен телгә алыуында: "Минең улдарым үҫеп етте бит инде, беҙҙең турала уйламайҙармы икән ни?" - тигән һорауҙы ишетергә, диңгеҙгә ҡарап тороуында ярҙамды ҡайһы яҡтан самалауын күрергә кәрәк. Эйе, эйе, егет ҡоронда инде Юлайҙың ейәндәре!.. Илдә ҡалған үҙ балаларының иҫәнлегенә ышанмай: биләмәләрҙе бирмәҫкә була тартышһалар, имен ҡалдырмаҫтар. Дошмандар күп. Ә ейәндәрҙең эше башҡа. Шулай кеүек. Ошо турала уйлаһа, ҡарт тамам бутала. Беренсенән, ул уғландарҙың бер янарал менән бер палкауникка ҡоллоҡҡа бирелеүе, ҡыҙҙарының шулай уҡ таратып алыныуы Өфө бастругында ятҡанда уҡ мәғлүм булды. Сабыйҙарҙы суҡындырып, кафыр исемдәре биреп, үҙ телдәрен оноттороп, урыҫ итеп үҫтергәндәрҙер. Тамырын юғалтҡан, атай-олатайҙың кемлеген, ҡайҙалығын белмәгән, ят дин тотҡан кешеләргә өмөтләнеү - аҡылһыҙлыҡ. Салауаттың Ҡаратауҙа һунарсы ҡартҡа тоттороп киткән улы ла бар барлығын. Теге кеше исемен һорағас, Етембай булһын, тип әйттем, ти үҙе. Аллаһы тәғәләнең шәфҡәте тейеп, ул да үҫкәндер, тик кемлеген әйтеүсе булғанмы уға, башҡорттоң азатлыҡ һәм яугирлек рухын күңеленә һеңдереүсе? Ана шул, шул! Икенсенән, ярай, Етембай ҙа, Иван йә Мишка тигәнгә "әү" тиеүсе егеттәр ҙә кемлектәрен нисектер белеп ҡалып, беләктәре һәм теләктәре яусыллыҡтан ташып та тора, ти. Хатта атай-олатайының ҡайҙа интегеүен дә ишеткән, тип фараз ҡылайыҡ. Әлеге лә баяғы: бында килергә теләрҙәрме? Улан атайҙы ҡотҡарырға таяҡ тотоп та айыуға ташлана, әммә бында бер шарт зарур - атайҙан һөйөлөп, уның ҡуйын йылыһын, аҡылын, оҫталығын һеңдереп үҫеү. Салауатҡа, һирәк булһа ла, Юлай яуҙан йә бүтән йөрөмдәрҙән ҡайтҡан араларҙа атай ҡуйыны, атай һабаҡтары эләкте әле. Ә уның үҙ улдарына тамсыһы ла тәтемәне шуларҙың. Азатлыҡ һәм яу ораны бик иртә саҡырҙы шул аталарын, әйләнеп ҡайтмаҫлыҡ юлға саҡырҙы, һай, шуларҙы уйламау мөмкинме. Юлай шикелле, ғүмер юлын йомғаҡлап, әхирәткә әҙерләнеүсе кешегә!
Өсөнсөһө - иң хәтәрелер. Юлай ҡай саҡ караттар ҡулына эләкмәгән Кинйәнең илгә йәшерен генә ҡайтҡанын күҙ алдына килтерә. Ниңә, ана Ҡараһаҡал ҡайтҡан бит, хатта Ур тамағына Урус кенәздең башҡорттарҙы язалағанын ҡарарға барып, яуҙаштарын ныҡлыҡҡа өндәп йөрөгән, тиҙәр. Кинйә лә ҡайтҡандыр, батырҙар йыйырға ниәтләнгәндер, ә ил туҙҙырылған, ауылдар урынында көл бурандары уйнай, халыҡ аҫылып-киҫелеп, ҡоллоҡҡа һатылып йә ҡурҡышынан ҡасып бөткән. Башҡорт биләмәләренә ылау-ылау күскенселәр ағыла - урыҫы ла, татары ла, сыуашы ла... Шулай булһа, ике-өс бөртөк тотҡондо эҙләү ҡайғыһымы ни иҫән ҡалғандарҙа? Салауат менән икеһен ауыл һайын сыбыртҡылап йөрөткәндә, күрҙеләр бит инде караттарҙың утты ла, арҡанды ла, ҡурғашты ла йәлләмәгәнен. Ҡәнзәфәргә улай туҡмалып, халыҡтың ҡыйралышын күреүҙән һыҙланып йөрөү эләкмәгән, шуға ла ул, ил һынлы ил ҡапыл ғына юҡҡа сыҡмаҫ, тип үҙенекен ҡайыра. Салауаттың ҡаштары йыйырыла, йоҙроҡтары төйнәлә, өндәшмәй, шулай ҙа Ҡәнзәфәр яғын тотоуы күренеп тора.
И-и, Раббым, уларҙы хаҡлы ит! Улар түгел, мин яңылышайым... Шуны шыбырлай Юлай ҡарттың ирендәре, битен бер ҡулы менән генә һыпыра, икенсе ҡулы таш стенаға ҡуша бығаулы. Һәр яңы көн уҫал ҡарауыл башлығы ҡиәфәтендә "Тороғоҙ, сусҡалар!" тип ажғырып килеп инер алдынан була был, ғәҙәттә. Шунан ҡул бушатылып, аяҡтар бығаулана - ҡул арбаһына ҡуша. Марш, марш карьерға - таш ватырға! Ҡайҙандыр аҙашып шат лыҡ килеп сыҡҡан һүрәттә лә ҡурҡып кире ҡасыр.
1790 йылдың 6 марты тип теркәлгән көндә Юлай ҡарт айырыуса иртә уянды. Дөрөҫөрәге, кемдер күкрәгенә ҡағылғандай һәм бышылдап ҡына: "Тор әле, тор!" - тип өндәшкәндәй булды. Ҡарт ашығып күҙҙәрен асты: бөтәһе лә ғыр-ғыр йоҡлай. Һөргөн ашы һәм таш менән айҡашыу йонсоуҙың сигенә еткергән өлкән йәштәге кешеләр бүтәнсә нисек йоҡлаһын инде! Баструк тәҙрәһеҙ, әммә таң яҡтыһы һарҡып инергә барыбер ектәр таба - түшәмдән дә, ишек башынан да, тағы әллә ҡайҙарҙан. Яҡтылыҡҡа юлды ел күрһәтеп бирәлер, ул инде бында ысын хужа һымаҡ ҡылана. Айырыуса ҡояш сығышынан иҫкәндә. Әле лә ҡартты ул уятҡан булыр. Ҡараңғылыҡ имшей генә башлаған әле. Һалҡынайтҡан. Юлай тубыҡтарын түш тәңгәленә тиерлек еткереп йомарланды ла ябынған арестант көпөһөн башына уҡ бөркәнде. Тыны менән йылынып серемгә талдым ғына тигәндә, ҡапыл торҙо ла ултырҙы.
Ел тынғыһыҙлай уны. Таныш ел. Уралдан уҡ осоп килгәндер. Ниҙер әйтергә теләй, күрәһең, шуға ла йоҡламаҫҡа ҡуша. Бына һин әле! Ел телен аңлау өсөн тышта иркендә һөйләшергә кәрәк тә бит, таш стеналар ҡыҫыуында түгел. Тик сығырға ваҡыт етмәгән. Эсең шартлар хәлгә еткәндә лә, үҙҙәре килеп "Тороғоҙ, сусҡалар"ҙы ҡысҡырғансы бөршәйеп ята бир. Ишекте барып дөбөрләтер инең - сылбыр ебәрмәй.
Юлай бер ятты, бер тороп ултырҙы. Уның тынғыһыҙланыуы һикенең икенсе ҡатында ятыусы Салауатты уятты, һәм ул аҫҡа эйелеп бышылдап:
- Атай, ни булды? Ауырыйһыңмы әллә? - тип белеште.
- Ана ел!.. - Ҡарт шуны ғына әйтә алды, ғөмүмән, ул бышылдауҙы яратмай.
- Ел тиһенме?.. Өшөнөңмө ни?
- Беҙҙең яҡ еле. Ҡымыҙ тәмәйтә.
- Һағыныуың еткән. Шул ғына...
Атай менән ул тымып ҡалды. Көтмәгәндә ҡаршы яҡ һикенән Ҡәнзәфәр тауыш бирҙе:
- Ҡымыҙҙың тәмен онотманыңмы ни әле? Дә-ә, берәр туҫтаҡ һемергәндә! Сырхауҙар ҙа, анау тачкалар ҙа... Һыу урынына эсеп йөрөгәндә генә белмәгәнбеҙ уның ҡөҙрәтен.
Ҡәнзәфәр тартынып-нитеп тормай, юрый ҡысҡырып һөйләй. Казактарға үс итеп, уларҙан ҡурҡмағанлығын белдереп. Казактар элекке түгел түгеллеген - ҡартайҙылар, бик аҙ ҡалдылар, шулай ҙа әтәсләнергә генә торалар. Үҙҙәрен һаман өҫтөн ҡуйырға маташа элекке яуҙаштар һәм бөгөнгө ултырҙаштар! Башҡорт улар барҙа өнөн-тынын ҡыҫып ҡына, уларҙың йомошон үтәһен, ғөмүмән, "гололобый" икәнлеген онотмаһын. Юлай менән Салауатты килтергәнсе, Ҡәнзәфәрҙе тамам бөтөрә яҙғайнылар бит. Былар өсәүләшкәс, шыма төшөргә тейеш кеүек инеләр, ә улар киреһенсә, оторо уҫаллашып киттеләр. Йәш инеләр, күмәк инеләр, еңелеү өсөн, Петр батшаға эйәреп яңылышҡандары өсөн кемгәлер асыуҙарын сығарырға кәрәк ине уларға. Бүреләр хәле бөткән хайуанға ташлана, әҙәм аҡтыҡтары ғәрип-ғөрәбәне, етемдәрҙе зар илата. Юлайҙың да, Салауаттың да сыбыртҡылауҙан сей иткә әйләнгән арҡаларының ҡутырлап-ҡанһырап торған мәле, яу яралары ла асылған, бығауҙа атлауҙан шешенгән аяҡтары кәүҙәне тотмай... Саҡ килеп йығылған, юл ғазаптарынан ҡотолдоҡ, тип һөйөнгән шул икәүҙе нисек ҡаршы алдылар! "Ә-ә, гаспадин бригадир! Палкауник атаһын да эйәртеп, үҙе килгән!" "Рәхим ит, гаспадин бригадир, беҙҙең ҡыуышҡа! Амператорыбыҙҙан сәләм әпкилергә онотманыңмы, ҡаҙалып киткерҙән?!.." Уныһын түрәләр, һаҡсы алдында ҡыланыуҙары тип аңларға мөмкин ине әле. Әммә Ҡәнзәфәр, форсат табып, тегеләрҙең хәҙер кемгә әүерелеүҙәрен төшөндөрҙө. Мыҫҡыллау, ашыңа төкөрөү, намаҙ уҡығанда теге ереңә бармаҡ менән төртөү, иҙәнгә ярау итеп, шуны таҙартырға ҡушып туҡмау... Мосолмандар өсәү булғас та, шуны эшләп маташтылар, йәмһеҙерәк нәмәләр уйлап таптылар. Ҡартайған улар хәҙер, тәүге мәлдәгеләй күп тә түгелдәр. Иманһыҙҙарҙы Хоҙай яҡты донъяла оҙаҡ тота буламы? Әммә иҫәндәре һаман да, онотолоп шикелле, үҙҙәренсә шаулашып алғылай. Бына әлдә лә...
- Гололобыйҙар унда тағы ниндәй баҙар ҡорған, йоҡо бүлдереп?
- Эй, өнөгөҙҙө тығығыҙ!
- Ҡуйығыҙ әле, братва, юҡҡа янъял ҡуптармағыҙ!
- Тик кенә ят, батша писары, юҡһа һинекен дә ҡырҡтыҡ ташланыҡ, тегеләрҙеке шикелле.
Яҡлашып һүҙ әйтеүсе - Иван Почиталин, Петр батшаның барса манифестарын яҙыусы. Урыҫтарға тәғәйенләнгәндәрен. Мосолмандарға өндәмәләрҙе Кинйә абыз яҙған. Салауатҡа ла шөғөлләнергә тура килде ундай эш менән. Иван унан аҙ ғына өлкән. Юлай уны ошонда беренсе тапҡыр күргәндә, малай ҡиәфәтен дә ташламағайны. Ул саҡта уҡ бәйелһеҙҙәрҙе тыйып маташты, шуға ла яратманылар үҙен. Ана бит әле лә Иванға ҡаршы әйләнде лә киттеләр. Ҡәнзәфәр, тегеләрҙе һөсләткәндәй, көлөп ебәрҙе. Шау-шыу көсәйеп китергә тейеш ине, әммә Салауат юл ҡуйманы.
- Ҡәнзәфәр ағай, туҡта әле! - тип торҙо ла төптәгеләргә өндәште. - Эй, ҡайһығыҙ унда тиреһенә һыймай? Уйылдан, һинме? Ҡара, был юлы йәлләп тормам!
Казак Ульянов христиан йәнен аямаусылар хаҡында нимәлер мығырҙаны ла шым булды. Салауат Горшков тигәненә мөрәжәғәт итте.
- Ә һинең, Горшок, башыңды һыйпап ҡарағаның юҡмы ни? Кем сәсһеҙ, йәғни гололобый - һинме, минме?
- Вот, нехристь, нимәгә бәйләнә!
- Бөттө, Салауат, бөттө!
Килгән мәлдә Юлай менән Салауат татыулыҡты нисек тә һаҡларға, казактарҙың мыҫҡыл-йәберенә иғтибар итмәҫкә, ҡапыл ғәййәрләнеп киткән Ҡәнзәфәрҙе тыйып тоторға ныҡ тырыштылар. Аңлау ҡыйын ине был хәлде: яңыраҡ ҡына иңгә-иңде терәп һуғышып йөрө лә каторгала бер-береңә ярҙамлашып йәшәү урынына ошолай йәмһеҙләш!.. Юҡ, шайтан оялап өлгөргәйне инде казактарҙың эсенә: һеҙ - христиан ҡанын эсеүселәр, Пугачты ла, беҙҙе лә һеҙ һаттығыҙ!.. Ә Петр батшаны һуңғы көнгә тиклем Кинйә егеттәре һаҡлап йөрөгәнен, абызды алдап ҡына государҙы әбей батшаға тотоп биргәндәрен, шуны нәҡ казак атамандары эшләгәнен, айырыуса атаман Твороговтың тырышлыҡ күрһәткәнен Юлай менән Салауат ишетеп килгәйне бит инде.
Аңғартып бирергә тура килде, һай, оҡшатманылар! Тымып ҡалдылар. Шым ғына этләшә башланылар. Бының өсөн иң йәпле урын - карьерҙан портҡа тачкалар һалған тар һуҡмаҡ. Шунда үҙеңде төртөп йығып, алып барған ташыңды ярҙан түңкәреп китһәләр, кире боролмай сараң юҡ. Молға буш арба менән барып булмай, оҙаҡ йөрөгән өсөн дә - яза. Мылтыҡ төйҙәһе менән һыйлаһындармы, ас ҡалдырһындармы... Мосолмандарҙы яфалауҙан тегеләре лә, былары ла ләззәт таба.
Бер мәл Юлай менән Салауат тачкаларын этәреп килгән ерҙән алдан киткән Ҡәнзәфәрҙе күмәкләп туҡмағандарын күреп алдылар. Аяҡтарын арбаға ҡуша бығауланған килеш шулай йүгерергә ҡайҙан көс тапҡандарҙыр. Тегеләр ҙә күрҙеләр. Икеһе быларға ҡаршы боролоп баҫа һалды, әммә ярһыған Салауат өсөн был ғына ҡаршылыҡмы ни - икеһе ике яҡҡа йәлп итеп кенә ҡалды. Торорға иткәйнеләр - ҡалҡынған береһен Юлай типкеләп ятҡырҙы, ҡырҡ етеһе лә тулмаған сағы ине бит уның да. Салауат Ҡәнзәфәргә менеп атланған Уйылданды елкәһенән матҡып күтәрҙе, ҡайҙа ырғытырға белмәгәндәй һауала һелкетеп торҙо, көтмәгәндә арбаһына шапылдатып ултыртты ла яр аҫтына тәгәрләтте. Шунан теге икәүгә боролдо.
- Йә әле, төшөп алығыҙ иптәшегеҙҙе! Һаҡланып йөрөгөҙ бынан ары, юҡһа имгәнеп бөтөрһөгөҙ. Эштән шулай ҡасырға маташҡан өсөн баштан һыйпамайҙар.
- Үлтерәм мин уларҙы! - Аяғына баҫҡан Ҡәнзәфәр эйелеп таш алды.
- Ташла, Ҡәнзәфәр ағай, яуҙаштарың да инде, танымайһыңмы ни? Үпкәләтеп ҡуйырһың.
Ошонан һуң үҙ-ара ыҙғыш тамам баҫылмаһа ла - һирәгәйҙе. Салауаттың яңғыҙ сағын һағалап маташтылар, тик йығырһың уны былай ғына! Көс-ҡеүәте лә, һиҙгерлеге лә, зирәклеге лә әллә нисәүгә етерлек. Улына ҡарап туя алмай Юлай, ләкин имгәтелгән танауын, маңлайына көйҙөрөп баҫылған хурлыҡ хәрефтәрен күрә лә, илап ебәрмәҫ өсөн, яңғыратып тамаҡ ҡыра.
1790 йылдың 6 марты башлана ғына әле. Яңыраҡ булып алған әйтеш ул килтерәсәк ваҡиғаларҙың иң-иң вағылыр. Каторжандар үҙҙәре ул турала онотҡан да һымаҡ инде. Ана улар, көндәгесә, тамаҡ туйҙырып алған да эшкә йыйына. Ете генә бөртөк ҡалған бында улар, пугачевсылар. Ҡарар күҙгә етеһе лә бер туған шикелле: бәке, ҡайсы юҡлыҡтан бөтәһен дә берҙәй һаҡал-мыйыҡ баҫҡан, сәстәре арҡаларына төшөп тора. Горшковтың башы ла ал яҡтан ғына ялтыр. Йәш айырмаһын да яҡындан диҡҡәт менән ҡарап йә кемдең нисек аяҡ ҡуҙғатыуынан ғына самаларға мөмкин. Команда тауыштары, ҡул арбаларын тәнгә тоташтырған тимер сыңлауы, күршелә диңгеҙҙең өҙлөкһөҙ ауыр һулауы - барыһы ла көндәгесә. Ә ел ысынлап ҡояш ҡалҡҡан яҡтан, ул шул тарафтан йыш иҫә, бер бөгөн түгел... Әммә уның Юлай ҡартты ошолай тынғыһыҙлағаны юҡ ине шикелле.
- Нимә, ағай, елдән һаман ҡымыҙ тәмәйтәме? - тип мәрәкәләне уны Ҡәнзәфәр, карьерға барышлай.
- Эйе. Бөгөн, Ҡәнзәфәр, ниҙер буласаҡ. Мин әйтте, тиерһең. Алдан барыусы Салауат быларға боролоп ҡараны ла, йылмайып, баш сайҡаны.
- Назад
- Вперёд >>


text:
Фото:
Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин: теракт –бандиттар эше, мосолмандарҙыҡы түгел
Фото:
Мәскәү метроһының «Лубянка» һәм «Мәҙәниәт паркы-радиальная» станцияларындағы шартлауҙар — бандиттар эше, мосолмандарҙыҡы түгел. Шундай фекерен белдерҙе «Башинформ» агентлығына комментарийында Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты мөфтөйө Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин.
— Мин был ваҡиғаларҙы дини кеше күҙлегенән сығып баһалайым һәм, әлбиттә, был вәхшилеккә бер ниндәй ҙә аҡлау тапмайым, — тине ул. – Ләкин дингә ҡатнашлығы булмаған ябай кеше күҙлегенән сығып ҡарағанда ла, бындай енәйәтте бер нисек тә аңлатып булмай. Енәйәтселәрҙең ислам менән ышыҡланыуы асыу тыуҙыра, ислам дине бер ҡасан да аҡламаны һәм аҡламаясаҡ бындай вәхшилекте. Барыбыҙға ла Аллаһы Тәғәлә ғүмер биргән, һәм берәүҙең дә уны тартып алыуға хоҡуғы юҡ. Аллаһы Тәғәлә менән шул рәүешле беҙгә Ватаныбыҙ ҙа бирелгән. Илебеҙҙәге бар конфессиялар ҙа быуаттар буйына үҙ-ара уртаҡ тел тапҡан. Кемдеңдер был тыныслыҡты боҙоуына юл ҡуйырға ярамай.


text:
Танылған врач-онколог Рәшит Баҙыҡов Салауат Юлаев ордены менән наградланды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Указы менән Республика клиник онкология диспансеры дәүләт бюджет һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы врач-онкологы Рәшит Баҙыҡов Салауат Юлаев ордены менән наградланды. Республикала танылған кеше, тиҫтәләгән һәм йөҙләгән кешенең ғүмерен һаҡлап ҡалған хирург-онколог, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең көслө белгестәренең береһе Рәшит Ғәзиз улы Баҙыҡов яңыраҡ үҙенең 80 йәшлек юбилейын билдәләне.
Республика башлығының башҡа указдары менән бер нисә медицина хеҙмәткәре «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған врачы» һәм «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре» исемдәренә лайыҡ булды. БР Балтас үҙәк район дауаханаһы дәүләт бюджет һаулыҡ һаҡлау учреждениеһынан тиҙ ярҙам автомобилен йөрөтөүсе Хофуз Суфияновҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде.


text:
Бәләкәй бизнесҡа өйрәтеү буйынса бушлай курстар ойошторола
Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы менән берлектә бизнес менән шөғөлләнергә теләүселәр өсөн бушлай ҡыҫҡа ваҡытлы уҡыу курстары үткәрә. Курстар 6 декабрҙән 18-енә тиклем үтәсәк.
Программала — хужалыҡ хоҡуғы һәм граждандар закондары нигеҙҙәрен,бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына дәүләт ярҙамы механизмын, маркетинг һәм һалым һалыу системаларын, бухгалтерия иҫәбен ойоштороу һәм алып барыуҙы өйрәнеү, бизнес-план төҙөү буйынса практикум.
Ике аҙналыҡ курстар юғары уҡыу йорттарының сығарылыш курстары студенттары, эшһеҙ һәм эштән сығарыу янаған граждандар, шулай уҡ күптән түгел үҙ эшен асҡан һәм быйыл үҙ бизнесының башланғыс стадияһында субсидия формаһында финанс ярҙамы алған эшҡыуарҙар өсөн ойошторола.
Төркөмдәр Өфө һәм туғыҙ муниципаль берәмек: Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Ейәнсура, Йылайыр, Учалы, Хәйбулла райондары һәм Сибай ҡалаһы ҡала округының эшҡыуарҙар советтары эргәһендә комплектланасаҡ.
Ҡыҫҡа ваҡытлы уҡытыу курстары үткәреү мәсьәләләре буйынса Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы ҡарамағындағы Консалтинг һәм өҫтәмә профессиональ белем биреү үҙәгенә (347) 253-32-99 телефоны аша йәки e-mail: dpo.ugaes@mail.ru электрон адресы буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин.


text:
15 апрелдә БР буйынса Эске эштәр министрлығының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар ҡабул ителә
15 апрелдә БР буйынса Эске эштәр министрлығының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар ҡабул ителәсәк. Мөрәжәғәт итеүселәрҙе БР буйынса Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы вәкиле, БР мосолмандары Диниә назараты рәйесенең беренсе урынбаҫары Әйүп хәҙрәт Бибарсов ҡабул итәсәк. Уның менән бергә граждандарҙың һорауҙарына БР буйынса Эске эштәр министрлығының хоҡуҡи тәьминәт бүлеге начальнигы Халиков Айҙар Наил улы яуап бирәсәк.
Граждандар 15-17 сәғәттәрҙә Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 7 адресы буйынса (Коммунистик урамы яғынан инергә) ҡабул итеүгә килә ала. (8-347) 279-40-93 телефоны аша алдан яҙылыуығыҙ һорала.


text:
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөн байрам итеүгә бәйле пенсия таратыу ваҡыты үҙгәртелде
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфө почтамты (Өфө ҡалаһы, Кушнаренко һәм Өфө райондары) пенсия һәм башҡа түләүҙәрҙе 4 мартта 4 һәм 7 март, 5-дә — 5 һәм 8 март, 6-да 6 һәм 9 март өсөн таратасаҡ. Был хаҡта Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Башҡа район һәм ҡалаларҙа пенсиялар ғәҙәти режимда таратыласаҡ.
Кредит ойошмаларына аҡсалар күрһәтелгән ваҡытҡа: 12 һәм 13 мартта күсереләсәк.


text:
Дәүләт мөлкәтен һатыуҙан һәм файҙаланыуҙан Республика бюджетына керем – 24 миллиард һумФото: Олег Яровиков
Дәүләт мөлкәтен һатыуҙан һәм файҙаланыуҙан Республика бюджетына керем – 24 миллиард һум
Дәүләт мөлкәтен һатыуҙан һәм файҙаланыуҙан Республика бюджетына керем – 24 миллиард һумФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы ведомствоның 2013 йылдағы эштәренең төп йомғаҡтарын уҡып ишеттерҙе. Министрлыҡ коллегияһының киңәйтелгән ултырышында республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.
— Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы алып барған эш тотош республикабыҙ иҡтисадына тәьҫир итә. Уның эше һөҙөмтәлелегенән, ер һәм мөлкәт фонды менән сифатлы идаралыҡ итеүҙән күп нәм тора, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бюджет табышлылығын нығытыу өлөшөндә Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы яҡшы эшләргә тейеш. Һеҙ күп булмаған республикабыҙ бюджетын тултырыусыларҙың береһе булып тораһығыҙ. Әммә әлегә был өлөштә бөтә эштәр ҙә уңышлы хәл ителмәй. Һеҙҙең эшегеҙҙең күп кенә йүнәлештәрендә етешһеҙлектәр ҡала әле.
— Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы былтыр республика һәм урындағы бюджет табышлылығын арттырыу өлөшөндә билдәле бер уңыштарға өлгәште. Дәүләт һәм муниципаль мөлкәтте файҙаланыуҙан һәм һатыуҙан республиканың берләштерелгән бюджетына 24 миллиард һум табыш ингән. Ул 2012 йылға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк. Әммә иҫәпкә алырға кәрәк, был сумманың яртыһы – бер төркөм предприятиелар акцияларын һатыуҙан табыш. Беҙҙең өсөн булған ресурстарҙы уйлап, һөҙөмтәле файҙаланыуҙан табыш үҫешен тәьмин итеү мөһим. Бындай үҫеш өсөн беҙҙең резервтар, һис шикһеҙ, бар, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Президент билдәләүенсә, һуңғы өс йылда БР Контроль-иҫәп палатаһы дәүләт мөлкәтен, ер участкаларын һәм республиканың өлөшөн, 4 миллиард һум самаһы суммаға, файҙаһыҙ ҡулланыуҙы асыҡланы. Бынан тыш, БР Дәүләт милкенең реестр иҫәбе һәм уны алып барыу тәртибен, 20 миллиард һумдан ашыу суммаға, боҙоу асыҡланған.
Бөгөнгә мөһим бурыстарҙың береһе – дәүләт унитар предприятиелары иҫәбен оптималләштереү. Бына шулай, 2013 йылда ошондай 163 предприятие бөтәһе 100 миллион һум эшләгән.
— Дәүләт унитар предприятиеларының ағымдағы эшенә анализ яһаясаҡбыҙ, уларҙы функция ҡарағанлыҡтары буйынса төркөмләштерәсәкбеҙ, һәр төркөм предприятие өсөн һөҙөмтәлелек критерийҙарын билдәләйәсәкбеҙ, — тип хәбәр итте республиканың ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев.
Коллегия ултырышында хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандың ер фонды хәҙер 14294,7 мең гектар тәшкил итә. Республика, урындағы үҙидара органдары менән берлектә, 6242,1 мең гектарҙан ашыу ер участкаһына ҡарата ер ресурстары милекселәре хоҡуҡтарын һәм ер төҙөлөшө өлкәһендә функцияларҙы тормошҡа ашыра. Был дөйөм төбәк ер фонды майҙанының 43 проценты.
2013 йыл йомғаҡтары буйынса республиканың тупланған бюджетына ер участкаларын ҡуртымға биреүҙән 5353,9 миллион һум күләмендә табыш күсерелгән. Уларҙан Башҡортостан бюджетына 1181,6 миллион һум, муниципаль берәмектәр бюджетына 4172,3 миллион һум кергән.
Дөйөм алғанда 2013 йылда ер участкаларын һатыуҙан берләштерелгән бюджетҡа 962,2 миллион һум күсерелгән. Уҙған йыл менән сағыштырмаса, алған табыш күләме сиреккә тиерлек үҫкән. Бөтәһе былтыр ер менән файҙаланыуҙан һәм уны һатыуҙан төбәктең тупланған бюджетына 6316,1 миллион һум кергән.
Республика башлығы билдәләүенсә, ниһәйәт торлаҡ төҙөлөшө өсөн ер участкалары бирелә башланы. Башҡортостанда күберәк төҙөй башланылар. Шул иҫәптән социаль торлаҡ та. Миҫалға, тик Өфөлә генә былтыр 100 мең квадрат метр самаһы бындай торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды. 2013 йылда Башҡортостанда бөтәһе 2,5 миллион квадрат метр торлаҡ һалынған.
— Өфө 1 миллион квадрат метр торлаҡҡа яҡынлаша – был һуңғы 20 йылда иң ҙур һан, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Президент фекеренсә, бындай торлаҡ төҙөлөшө үҫешенә, шул иҫәптән, ер участкалары бүлеү һөҙөмтәһендә өлгәшеп булды. Ер алыусылар иҫәбендә – күп балалы ғаиләләр һәм зәғиф бала тәрбиәләүсе ғаиләләр. Ике йыл эсендә ер участкалары алыуға бында 25 мең ғаилә сиратҡа торҙо, 13,5 меңдән ашыуы уларҙың милекселәре булды.
Шул уҡ ваҡытта 2013 йылда өс һәм унан да күберәк балалы йәки зәғиф бала тәрбиәләүсе 7,4 меңләп ғаилә ер участкалары алды, тип билдәләнеләр БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы коллегияһы ултырышында.


text:
Өфөлә быйыл тәүгә вакансиялар йәрминкәһе уҙғарыла Фото: Олег Яровиков
Өфөлә быйыл тәүгә вакансиялар йәрминкәһе уҙғарыла
Өфөлә быйыл тәүгә вакансиялар йәрминкәһе уҙғарыла Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
12 ғинуарҙа Өфөлә бөтә төр иҡтисади эшмәкәрлек һәм милек формаһындағы предприятиеларҙың вакансиялар йәрминкәһе ойошторола.
Ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәлә администратор, бетон ҡойоусы, водитель, инженер, кондуктор, кондитер, ташсы, контролер, төҙөлөш-монтаж эштәре мастеры, менеджер, уҡытыусы, балта оҫтаһы, һатыусы, автомобилдәрҙе ремонтлау буйынса слесарь, слесарь-сантехник, тракторсы, токарь, электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе, электрик һәм башҡа һөнәрҙәр тәҡдим ителә.
Йәрминкәгә килеүселәргә мәшғүллек өлкәһендәге дәүләт хеҙмәттәре күрһәтелә. Улар араһында — хеҙмәт баҙарындағы хәл тураһында мәғлүмәт, һөнәри йүнәлеш буйынса консультация биреү.
Бөтә хеҙмәттәр ҙә бушлай.
Йәрминкәне үткәреү урыны һәм ваҡыты: Ибраһимов бульвары, 47/1, иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 12-гә тиклем.


text:
Өфөнөң ер аҫты минераль һыуҙары участкаһы аукционға сығарыла
Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтары менән файҙаланыу идаралығы (Башнедра) ер аҫты минераль һыуҙарын геологик яҡтан тикшереү, разведкалау һәм сығарыу маҡсатында Өфө участкаһының ҡаҙылма байлыҡтары менән файҙаланыу хоҡуғына аукцион үткәрә.
Башнедра сайтында хәбәр ителеүенсә, аукцион урындағы ваҡыт менән 15.00 сәғәттә ағымдағы йылдың 7 февралендә Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 86 адресы буйынса Башҡортостан Республикаһы буйынса Ер аҫты байлыҡтары менән файҙаланыу идаралығында үтәсәк.
Заявкалар һәм уларға ҡушымталар 17 ғинуарға 17.00 сәғәткә тиклем ҡабул ителә. Был задатка индереү срогына ла ҡағыла.


text:
Өфөлә эшҡыуарҙарға бизнесты йәнләндереү хаҡында һөйләйәсәктәр
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә эшҡыуарҙарға тренинг саралары ярҙамында үҙ эшеңде йәнләндереү хаҡында һөйләйәсәктәр. 28 июлдә баш ҡаланың Эшҡыуарҙар союзы ошо темаға арналған сара ойоштора.
Осрашыуҙа бизнес-тренер Андрей Подгузов сығыш яһай. Уның менән бергә ҡатнашыусылар етәкселәрҙең идара итеү эшмәкәрлегендә тренинг технологияларының ролен, хеҙмәткәрҙәрҙе йәлеп итеү ысулдарын тикшерәсәк.
Сара иртәнге сәғәт 11-ҙән 1-гә тиклем СССР-ҙың 50 йыллығы урамы, 48/1 адресы буйынса үткәрелә. Ҡатнашыу ирекле.


text:
Адвокатура
Адвокатура (лат. advoco — саҡырам) — адвокаттарҙың профессиональ берләшмәһе.
Йөкмәткеһе
- 1 Адвокаттарҙын ойошмалары
- 2 Адвокат статусы
- 3 Граждан эше буйынса адвокат әҙерләнеүҙәре
- 4 Тарих
- 5 Башҡортостанн республика адвокаттар (яҡлаусылар) коллегияһы Президиумы рәйестәре
- 6 Шулай уҡ ҡара
- 7 Сығанаҡ
- 8 Һылтанмалар
- 9 Әҙәбиәт
Адвокаттарҙын ойошмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй Федерацияһының 63-ФЗ һанлы "Об адвокатской деятельности и адвокатуре в Российской Федерации" законы буйынса адвокаттар ойошмалары:
- кабинет
- коллегия
- бюро
- юридик консультация
Адвокат статусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй Федерацияһының 63-ФЗ һанлы "Об адвокатской деятельности и адвокатуре в Российской Федерации" адвокаттын хоҡуҡтары:
- юридик ярҙам итеү өсөн мәғлүммәттәрҫе йыйыу
- һорау алыу
- Дәлилдәрҙе йыйыу
- башҡа действиялар
Граждан эше буйынса адвокат әҙерләнеүҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Маҡсаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Маҡсаттар «Клиент (доверитель) һәм адвокат араһында килешеүҙә» билдәләнә. Яуап биреү:
- Хоҡуҡтын ниндәй өлкәһе дәғүәне көйләй
- Ниндәй субъекттарҫын хоҡуғы боҙолған
- Суд практикаһын ҡарау
- Хоҡуҡтын ниндәй өлкәһе дәғүәне көйләй.
- Хоҡуҡтын ниндәй өлкәһе дәғүәне көйләй.
- Хоҡуҡтын ниндәй өлкәһе дәғүәне көйләй.
Эш үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
РФ Граждан-процессуаль кодексынын 152 статьяға ярашлы Эш буйынса юридик квалификацияһы, эш
Эш буйынса юридик квалификацияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эш буйынса позицияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эштең хәлдәрҙе дәлиләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дәлилдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эш барышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гражданлыҡ йәмғиәте институты булып тора һәм дәүләт власы менән урындағы үҙидаралыҡ органдары системаһына инмәй. Суд реформаһына (1864) ярашлы Өфө, Троицк һәм Ырымбур округ судтарында 1898 йыл суд эштәре буйынса присяжныйҙар вәкилдәре институты, башҡа судтарҙа һәм административ органдарҙа — хосуси вәкилдәр институты ойошторола. 1910 ййыл Өфө губернаһында 12, 1916 йыл — 10 хосуси вәкил була. Присяжныйҙар вәкилдәре үҙидаралыҡлы корпорациялар төҙөй, уларҙың эшмәкәрлеген присяжныйҙар вәкилдәре советы һәм округ судтары күҙәтә. 1917 й. 22 нояб. Суд тураһындағы 1-се декрет м‑н хосуси һәм присяжный А. институттары бөтөрөлә. 1918 й. 15 февр. Суд тураһында 2-се Бөтә Рәсәй ҮБК декреты нигеҙендә эшсе, һалдат һәм крәҫтиән депутаттары советтары эргәһендә судта йәмәғәт яҡлауын һәм ғәйепләүен булдырыусы хоҡуҡ яҡлаусылар коллегиялары булдырыла.
Башҡортостан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1922 й. 26 майында раҫланған Адвокатура тураһындағы положение нигеҙендә 1922 й. 12 авг. БашҮБК декреты м‑н Башҡ-н яҡлаусылар коллегияһы ойошторола (1939 й. — Башҡ-н респ. адвокаттар коллегияһы). Коллегия 1922 й. 1 сент. эш башлай, 18 ағза иҫәпләнә. А. ойоштороу, уның эшмәкәрлеге БАССР яҡлаусылар коллективы положениеһы (1936), СССР адвокатураһы тураһында положение (1939), “СССР адвокатураһы тураһында” (1979) закон, РСФСР адвокатураһы тураһында положениелар (1962, 1980), БР‑ҙың “Адвокатура тураһында” (1992 й., 2003 й. ғәмәлдән сыға) законы м‑н көйләнә. 2002 й. 31 майындағы “Рәсәй Федерацияһында адвокат эшмәкәрлеге һәм адвокатура тураһында” Федераль законға ярашлы 2002 й. 22 нояб. респ. бөтә терр. халыҡҡа квалификациялы юридик (ш. иҫ. бушлай) ярҙам күрһәтергә, дәүләт власында, урындағы үҙидаралыҡ органдарында, йәмәғәт берекмәләрендә һ.б. вәкиллек булдырырға һәм адвокаттарҙың мәнфәғәтен яҡларға, адвокаттарҙы проф. әҙерләүҙе һәм проф. этика кодексын һаҡлауҙы контролдә тоторға тейешле БР Адвокат палатаһы ойошторола. Мотлаҡ ағзалыҡ принцибына нигеҙләнә (1 меңдән ашыу кешене берләштерә) һәм РФ адвокаттарының Федераль палатаһына инә. БР Адвокат палатаһының юғары органы булып адвокаттар конф. тора, коллегиаль башҡарма орган — палата президенты етәкселегендә Палата советы. БР Адвокат палатаһы системаһында төрлө адвокат берекмәләре эшләй: 10 коллегия, 8 бюро, 127 адвокат кабинеты (2004), ш. уҡ юридик консультациялар. Иң ҙур берекмә булып БР ҡалалары һәм райондарында 90-дан ашыу структур бүлектәрҙе берләштергән Башҡ-н респ. адвокаттар коллегияһы һанала (750-нән ашыу ағза).
Башҡортостанн республика адвокаттар (яҡлаусылар) коллегияһы Президиумы рәйестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- С.П.Кастров (1922 й. алып)
- П.В.Змеевский (1929 й. алып)
- И.Г.Әхмәров (1930 й. февр.— окт.)
- П.Н.Стариков (1933 й. алып)
- И.И.Супонин (1937 й. алып)
- М.П.Дмитриев (1940 й. алып)
- Л.С.Аблеев (1941 й. алып)
- Н.Н.Атнакаев (1947 й. алып)
- И.В.Хрулёв (1954 й. алып)
- Д.Б.Мурзин (1969 й. алып)
- Ш.Ә.Мәхмүтов (1985 й. алып)
- Б.Ғ.Йомаҙилов (2003 й. алып)
БР Адвокат палатаһы президенты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мәхмүтов (2002 й. алып)
- Йомаҙилов (2009 й. алып)
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығанаҡ[вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Адвокатура // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Адвокатская палата города Москвы | Адвокатура
- Информационная система, цель которой - объединение информации о профессиональном сообществе адвокатов – Адвокатуре, освещение деятельности адвокатов и адвокатских образований, а также информирование граждан об институте адвокатуры
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- П.Д. Баренбойм, Роль московской адвокатуры в формулировании понятий правового государства и гражданского общества, журнал "Адвокат", № 9, 2010


text:
Коммуналь инфраструктураны модернизациялауға булышлыҡ итеү төбәк фонды төҙөлә
Башҡортостан Республикаһы Финанс министрлығында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — республиканың финанс министры Айрат Ғәскәров һәм БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин Европа Реконструкция һәм үҫеш банкы делегацияһы менән осрашты.
Осрашыуҙа муниципаль берәмектәрҙә Коммуналь инфраструктураны модернизациялауға булышлыҡ итеү төбәк фондын төҙөү һәм бергәләп уны финанслауҙың төбәк схемаһын әҙерләү мәсьәләләре тикшерелде.
Башҡортостан яғынан осрашыуҙа шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Милли банкы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Ринат Закиров, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең тышҡы һәм төбәк-ара бәйләнештәр идаралығы начальнигы Руслан Мирсаяпов ҡатнашты.


text:
Төбәктә алдан тауыш биреү өсөн өс телдә 920 мең бюллетень әҙерләнгән Фото: «Берҙәм Рәсәй»ҙең матбуғат хеҙмәте
Төбәктә алдан тауыш биреү өсөн өс телдә 920 мең бюллетень әҙерләнгән
Төбәктә алдан тауыш биреү өсөн өс телдә 920 мең бюллетень әҙерләнгән Фото: «Берҙәм Рәсәй»ҙең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда алдан тауыш биреү өсөн өс телдә 920 мең бюллетень әҙерләнгән. «Берҙәм Рәсәй»ҙең алдан тауыш биреү көнөндә ҡатнашыусылар өс телдең береһендә тауыш биреү өсөн бюллетень һайлай ала.
«Беҙ Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлау буйынса алдан тауыш биреү өсөн әҙерләнгән бюллетендәр алдыҡ. Улар Дәүләт билдәһе фабрикаһында баҫылған, — тип һөйләне «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Рәмзил Ишһарин. — Бюллетендәр ике төрҙә: берәүһе партия исемлеге өсөн, икенсеһе — бер мандатлы округтар буйынса. Маҡсат — алдан тауыш биреүҙе ғәҙел, асыҡ итеп үткәреү».
Алдан тауыш биреүгә туғыҙ көн ҡалды. Әле кандидаттар һайлаусылар менән осраша һәм дебаттар ойошторола. Башҡортостанда алдан тауыш биреүҙә 107 кеше ҡатнаша, шуларҙың 46-һы «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы түгел. Кандидаттың йәше 21-ҙән кәм булмаҫҡа, ул суд хөкөмөнә тарттырылмаҫҡа тейеш. Шулай уҡ сит илдәрҙәге активтарға эйә булмауы ла шарт.


text:
Өфөлә пандемик гриптан үлеү осрағы теркәлгән
3 ноябрҙә Өфөлә пандемик гриптан 25 йәшлек ир вафат булған.
Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең БР буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡалала йәшәүсе медицина ярҙамы һорап ауырый башлағандан һуң өсөнсө тәүлегенә генә мөрәжәғәт иткән.
— Уның гриптан прививкаһы булмаған, — тинеләр Идаралыҡта. – Башта ул амбулатор дауалау алған, һуңынан стационарға госпиталләштерелгән. Өҙлөгөүҙән ир кеше унынсы тәүлегенә вафат була.
Ауырыу осрағын тикшереү һәм эпидемияға ҡаршы саралар дауам иттерелә.
Әлеге ваҡытҡа республикала пандемик грипп менән алты сирләү осрағы теркәлгән, шуның бишәүһе – ситтән индерелгән.


text:
Фото:
Хеҙмәтсәндәр хоҡуғын яҡлау мәсьәләһе Бөрөлә үткән кәңәшмәлә тикшерелде
Фото:
Хеҙмәтсәндәр хоҡуғын яҡлау мәсьәләһе Бөрөлә Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы ойошторған семинар-кәңәшмәлә тикшерелде. Унда Мишкә, Балтас, Бөрө, Борай райондары профактивтары вәкилдәре, Бөрө районы хакимиәте ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығына БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, кәңәшмә барышында балаларҙың йәйге ялын ойоштороуҙағы яңылыҡтар, һөнәри белем биреү йорттары сығарылыш уҡыусыларының эшкә урынлашыуы һәм хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын арттырыу кәрәклеге менән бәйле һорауҙар күтәрелгән. Шулай уҡ пенсия менән тәьмин итеү һәм социаль страховкалау мәсьәләһенә лә ҡағылғандар.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов баш ҡалалағы ихаталарҙың нисек төҙөкләндерелеүен баһаланы
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Свердлов урамындағы ихаталарҙың нисек төҙөкләндерелеүен баһаланы. Бер ай элек республика башлығы Свердлов урамындағы 45-се, 49-сы һәм Ғафури урамындағы 50-се йорт ихаталарын тәртипкә килтерергә ҡушҡайны. Кисә, 2 июлдә, ул Өфө ихаталарын тағы бер ҡарап сыҡты.
Бер нисә аҙна эсендә йорт яны биләмәһе күҙгә күренеп үҙгәргән. Юлдар ярайһы ныҡ киңәйтелгән, автомобилдәр ҡуйыу өсөн яңы туҡталҡалар эшләнгән. Ҡый баҫҡан баҡса урынына сағыу петуниялар түтәлдәре барлыҡҡа килгән.
Балалар шатлығының сиге юҡ, сөнки һәр ихатала заманса уйын комплексы ҡуйылған. Тиктормаҫ сабыйҙары өсөн әсәй-өләсәйҙәр ҙә борсолмай хәҙер, сөнки уларға ваҡыт үткәрерлек урын бар.
Өфөлөләр республика Президентын рәхмәт һүҙҙәре менән ҡаршы алды.
— Хәлдәрегеҙ нисек, барыһынан да ҡәнәғәтһегеҙме? Эштәр сифаты нисек? — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов бында йәшәүселәргә. — Бына бит, бөтәһен дә тиҙ арала һәм ышаныслы итеп эшләп була икән.
Йорт комитеттары рәйестәре Президентты үҙ ихаталарына саҡырҙы, бында элек нисек булғанын билдәләп, төҙөкләндерелеү кимәле менән маҡтанды.
Параллель рәүештә бөтөн өс йортта ла фасадтарҙы йылытыу һәм тәҙрәләрен алмаштырыу эштәре алып барыла. Президентҡа һөйләүҙәренсә, Ғафури урамындағы биш ҡатлы йорт Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондының капиталь ремонт программаһына ингән. Ҡалған йорттар ҡала бюджеты иҫәбенә йылытыла. Фасадтарҙан тыш, баҫҡыс майҙансыҡтары ла яңырып ҡалған, 49-сы йорттоң ҡыйығы алмаштырылған. 1 авгусҡа төҙөүселәр ремонт эштәрен тулыһынса башҡарып сығырға тейеш.
Рөстәм Хәмитов ҡулланылған төҙөлөш материалдары һәм эштәр сифаты менән ҡыҙыҡһынды. Кешеләр әйтеүенсә, төҙөүселәр уларҙың теләктәрен иҫәпкә ала.
Төбәк башлығының бында йәшәүселәр менән әңгәмәләшеүе барышында асфальт түшәлгән яңы юлдан машиналарҙың ҙур тиҙлектә йөрөй башлауы асыҡланды. Өфөлөләр сараһын күреүҙе һораны. Был проблема урында уҡ хәл ителде. Алдағы ике көндә ихатаға ингән урында асфальттан кәртәләр һалынасаҡ.
Ғафури урамына ҡараған йортта йәшәүселәр беренсе ҡатта урынлашҡан аҙыҡ-түлек магазинына бәйле уңайһыҙлыҡтар тураһында һөйләне. Президент был бәхәсле мәсьәләне асыҡларға ҡушты.
Свердлов урамындағы ихаталарҙы төҙөкләндереү менән генә баш ҡалала тәртип булдырыу эштәре тамамланмаясаҡ. Киров районында ғына әле 14 ихата төҙөкләндерелә. Ә бер йыл эсендә Өфөлә 500 ихата яңыртыласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов ҡушыуы буйынса Йылайыр ауылының янғындан зыян күргән халҡы өсөн яңы йорттар төҙөләсәк
21 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт ағзалары менән оператив кәңәшмәлә беренсе вице-премьер Рәүф Ноғомановҡа ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Йылайыр ауылының янғын арҡаһында торлаҡһыҙ ҡалған халҡы өсөн яңы йорттар төҙөргә ҡушты. Бынан тыш, янғындан зыян күреүселәр 30 мең һум күләмдә матди ярҙам аласаҡ, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Йылайыр ауылының Беренсе май урамында 19 августа сыҡҡан ҙур янғын һигеҙ шәхси йортто һәм йорт алды ҡаралтыһын юҡҡа сығарған. Һөҙөмтәлә 22 кеше, шул иҫәптән ете бала йортһоҙ һәм мөлкәтһеҙ тороп ҡалған. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, янғын балалар шуҡлығы арҡаһында сыҡҡан.