text:
- Подробности
- Просмотров: 543
ҠАТЫН-ҠЫҘҘАР ХӘРӘКӘТЕ. Башҡортостанда 20 б. башында барлыҡҡа килә. Башта ирҙәр м‑н тиң хоҡуҡлылыҡ, ҡатын-ҡыҙҙарҙың иҡт., хоҡуҡи һәм соц. хәлен үҙгәртеү өсөн сығыш яһай. 1‑се Бөтә Рәсәй мосолман съезы (1917 й. майы) һәм 1‑се Бөтә башҡорт ҡоролтайы (1917 й. июле) ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләһе б‑са резолюциялар ҡабул итә, уларға ярашлы, мосолман ҡатын-ҡыҙҙары сәйәси һәм гражданлыҡ хоҡуҡтарында ирҙәр м‑н тиң, тип таныла. 1‑се Бөтә Рәсәй эшсе һәм крәҫтиән ҡатын-ҡыҙҙар съезында (Мәскәү, 1918 й. нояб.) Ҡ.‑ҡ.х. ойоштороу нигеҙҙәре һалына. РКП(б)‑ның үҙәк һәм урындарҙағы органдарында ҡатын-ҡыҙ бүлектәре ойошторола. Башҡортостанда улар 1919—20 йй. РКП(б)‑ның Башҡ‑н өлкә ком‑тында һәм һәр кантонда ойошторола. Граждандар һуғышы йылдарында ҡатын-ҡыҙ бүлектәре яралы ҡыҙылармеецтарға ярҙам ком‑ттары ойоштороуҙа, һуңыраҡ аслыҡ һәм емереклек м‑н көрәштә ҡатнаша: эвакуация пункттары, йәмәғәт ашханалары, балалар интернаттары аса, өмәләр ойоштора. Ҡатын-ҡыҙ бүлектәре респ. бөтөн ХК‑ларына үҙ вәкилдәрен индерә, советса йәшәү өлгөһөн таратыу, ҡатын-ҡыҙҙарҙы ижт.-сәйәси тормошҡа йәлеп итеү, патриархаллек ҡалдыҡтарына ҡаршы көрәш, эшһеҙ ҡатын-ҡыҙҙар өсөн а.х. (“баҡсасылыҡ”) артелдәре асыу һ.б. м‑н шөғөлләнә. Үҙ эшендә ҡатын-ҡыҙ бүлектәре терр.‑производство принцибы (пр‑тиеларҙа, урындағы Советтарҙа һ.б.) б‑са ойошторолған делегат йыйылыштарына таяна.
1‑се Бөтә башҡ. эшсе һәм крәҫтиән ҡатын-ҡыҙҙар конф. (1920), Башҡортостан, Ҡырым, Себер, Татарстан, Төркөстан, Әзербайжан партия ком‑ттарының ҡатын-ҡыҙҙар бүлектәре вәкилдәре кәңәшмәһендә (1921) һәм Бөтә Союз ҡатын-ҡыҙ бүлектәре кәңәшмәһендә “көнсығыш милләттәре” ҡатын-ҡыҙҙары араһында эште ойоштороу мәсьәләләренә — мәҙәни кимәлде күтәреү, ижт. һәм производство эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, ашханалар, кер йыуыу йорттары, ятаҡтар ойоштороу юлы м‑н көнкүреште үҙгәртеү һ.б. — айырым иғтибар бирелә. 1926 й. нояб. БашҮБК эргәһендә мәҙәни һәм хоҡуҡи эш, “Башҡортостандың ерле милләттәре” араһында ҡатын-ҡыҙҙар наҙанлығын бөтөрөү м‑н шөғөлләнеүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың эшен һәм көнкүрешен яҡшыртыу б‑са комиссия ойошторола. Комиссия тарафынан Өфөлә үҙәк Хеҙмәтсән ҡатын-ҡыҙ йорто, ауылдарҙа ҡыҙыл мөйөштәр асыла. 1927 й. окт. 1‑се респ. эшсе һәм крәҫтиән ҡатын-ҡыҙҙар съезы үтә, унда 179 ҡатын-ҡыҙ (29 эшсе, 107 крәҫтиән, ш. иҫ. 16 батрак; 39 хеҙм‑р, 4 хужабикә) ҡатнаша. 1929 й. ҡатын-ҡыҙ бүлектәре бөтөрөлә, уларҙың функцияларын дөйөм партия эше тәртибендә партия ойошмалары үтәй башлай. Коллективлаштырыу ауылда ҡатын-ҡыҙ хәрәкәтенең күтәрелеүенә килтерә. Колхозсы ҡатын-ҡыҙҙарҙың делегат йыйылыштары ойошторола, ҡатын-ҡыҙҙарҙың производство кәңәшмәләре һ.б. үткәрелә. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу м‑н Ҡ.‑ҡ.х. айырыуса әүҙемләшә. Һуғыш йылдарында респ. ҡатын-ҡыҙҙары халыҡ хужалығында фронтҡа киткән ирҙәрҙе алмаштыра. 1940—44 йй. сәнәғәттә эшләүсе ҡатын-ҡыҙҙар һаны 37,9 меңдән 59 меңгә етә. Республиканың 120 хеҙмәтсән ҡатын-ҡыҙы хеҙмәт батырлығы өсөн СССР ордендары, шуларҙың 38‑е Ленин орд. м‑н бүләкләнә. ВЛКСМ‑дың Башҡ‑н өлкә ойошмаһы тарафынан 3745 ҡыҙ үҙ теләге м‑н фронтҡа ебәрелә. Ҡатын‑ҡыҙҙарҙың хоҡуҡи хәленең үҙгәреүе, мәҙәни кимәленең күтәрелеүе, ижт.-сәйәси эшмәкәрлеккә йәлеп ителеүенә бәйле Ҡ.‑ҡ.х. маҡсаттары һәм бурыстары тотош совет йәмғиәтенең маҡсаттары һәм бурыстарынан айырылғыһыҙға әйләнә. Ҡатын-ҡыҙҙар дәүләт власы органдарында яуаплы постар биләгән (М.З.Мәүлитова, М.Н.Сәхәүетдинова һ.б.). 1960 й., 1968 й., 1972 й. а.х. һәм сәнәғәт өлкәһендә эшләгән алдынғы ҡатын-ҡыҙҙарҙың респ. съездары үтә. 1941 й. уҡ СССР‑ҙа тыныслыҡ һәм халыҡтар именлеге өсөн көрәшеү маҡсатында Совет ҡатын-ҡыҙҙарының антифашистик ком‑ты ойошторола (1956 й. алып Совет ҡатын-ҡыҙҙары ком‑ты, 1991 й. — Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар союзы). Башҡортостанда Ком‑т бүлексәләре, нигеҙҙә, йәшәү урыны б‑са ойошторола; 1950‑се йй. аҙ. — 60‑сы йй. башында улар ҡатын-ҡыҙҙар советына үҙгәртелә. 1961 й. БАССР ЮС‑ы Президиумы тарафынан “Ҡатын-ҡыҙҙар советы тураһында положение” ҡабул ителә. БАССР‑ҙың ҡала һәм район ҡатын-ҡыҙ советтары эшмәкәрлеген координациялау маҡсатында 1971 й. окт. дөйөм етәксе орган — Республика ҡатын-ҡыҙҙар советы ойошторола (42 кеше; рәйесе — М.Х.Хәйруллина). 1987 й. Башҡ‑н респ. ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы (ҡара: Ҡатын-ҡыҙҙар союзы) ойошторола. 1962 й. республикала 1148, 1980‑се йй. башында 2066, 1991 й. 3700, 2004 й. 2100 -гә яҡын ҡатын-ҡыҙҙар советы эшләй. Ҡатын-ҡыҙ советтары республиканың ижт. һәм мәҙәни тормошонда әүҙем ҡатнаша, ҡатын-ҡыҙҙар, ғаилә, балалар хәлен яҡшыртыуға йүнәлтелгән закон акттары, республика маҡсатлы программалары эшләүҙә дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары м‑н хеҙмәттәшлек итә; эшһеҙ ҡатын-ҡыҙҙарға консультация бирә, уларға эшкә урынлашыуға, ҡатын-ҡыҙҙарҙың эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген үҫтереүгә булышлыҡ итә. Күп балалы һәм йәш ғаиләләргә, яңғыҙ әсәләргә, өлкән йәштәге ветерандарға, ғәҙәттән тыш хәлгә тарыған ғаиләләргә хәстәрлек күрһәтелә. Ҡатын-ҡыҙҙар советтары балалар йорттарына, ауыр холоҡло үҫмерҙәргә, имен булмаған ғаиләләргә шефлыҡ итә, “Үҙең аяҡҡа баҫһаң — әхирәтеңә ярҙам ит”, “Бөйөк Ватан һуғышының тол ҡатындары”, “Өлкәндәр”, “Бурыс”, “Хәстәрлек”, “Әйберҙәргә — икенсе ғүмер”, “Ҡулымдан килә” һ.б. хәйриә акциялары үткәрә.
90‑сы йй. башынан респ. Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы, “Аҡ ҡалпаҡ” татар ҡатын-ҡыҙҙары ассоциацияһы, Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте, фронтташ әхирәттәр клубтары, “Рената” инвалид ҡатын-ҡыҙҙар, “Әсәләр наркотиктарға ҡаршы” Өфө ҡала йәмәғәт ойошмалары һ.б. эшләй.
Әҙәб.: Сулейманова Р.Н. Женщины Башкортостана: социальный облик (конец 50-х — начало 90-х годов). Уфа, 1998; Женское движение в Башкортостане. 1900—1941: сб. док. и материалов. Уфа, 2008; Женское движение в Башкортостане. 1941—2000: сб. док. и материалов. Уфа, 2009.
Р.А.Федько, Г.А.Шенбергер
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


c: text/html

text:
Күмертау төҙөкләндереү буйынса проектты федераль конкурсҡа сығарҙы
Күмертау төҙөкләндереү буйынса проектты федераль конкурсҡа сығарҙы Фото: Күмертау хакимиәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Күмертау бәләкәй ҡалаларҙа уңайлы ҡала мөхитен булдырыу өлкәһендә иң яҡшы проекттарҙы һайлап алыу буйынса Бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнаша. Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн, 20 апрелдә, ҡала командаһы республика хөкүмәтендә үҙенең проектын яҡланы, улар Еңеү паркын һәм уның эргәһендәге Тыныслыҡ майҙанын төҙөкләндереү концепцияһын тәҡлим итте. Проект «Еңеү» берҙәм тарихи-мемориаль комплексын булдырыуҙы күҙ уңында тота.
Хәҙер ҡала федераль этапта ҡатнаша, һәм еңеү яулаған осраҡта проектты ғәмәлгә ашырыуға 100 миллион һумға тиклем аҡса алыу хоҡуғына эйә була.
http://www.bashinform.ru/news/1147723-kumertau-vystavil-na-federalnyy-konkurs-proekt-po-blagoustroystvu/

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Яңы бында версияһы!
Рәхим итеп, обновить! Рәхим итегеҙ, Рәхим итеп, обновить! Рәхим итеп, шәкәр кома менән на вершине.
Ни өсөн һеҙ яңыртырға тейеш?
- Был версия исправлять Гугл ярҙам прокси, "тигәнде аңлата, тип автоматический тәржемә Google тағы бер ҡат эшләйәсәк.
- Был версия яңырта базаһын форматына, "тигәнде аңлата өсөн WordPress 4.2 хуплана, һеҙ, нисек тип көтөлә, аксаны бер яҡ ситкә калдырырға ~40% күләмен ағымдағы өстәл
- Беҙ, ниһәйәт, иң беренсе версияһы движок мөхәррир тәржемә итеү, ул күрһәтәсәк, сезгә юлдар реаль кешеләр күсерелә һәм мөмкинлек бирәсәк һезгә ҡарарға тиҙ бөтөрә һәм шул.
Һеҙ шул тиклем тейеш яңыртырға?
Шул билдәләгән везение, сездә мөмкинлеге бар алмаштырыу ғәҙәти һеҙҙең панелдәр хакимлығы WordPress. Тәҡдим ителә Һезгә яһарға резервную күсермәһен, нисек юлдары күптән юҡ инде базаһын алмаштырыу тамамланды.
Теләсә ниндәй причуды, һораусылар, проблемалар – " святитель беҙҙең формаһы менән һинең бер-бер.
Был SuperProxy һәм ни тора был мөмкин?
SuperProxy яңы етәксе һ. б. “Тиҙ разбогатеть” схемаһы. һм…
Ысынлыкта,, беҙ куллана сик узелдар өсөн позволить компанияларына һәм физик заттарға эйә распределение инеү веб -. Беҙ өсөн түләргә был трафик, шулай булғас, әгәр һеҙ һатып алған һәм хостинг һеҙҙең бар тонна мәғлүмәттәр биреү ла ҡулланыла, беҙ бик юғары байяибе, һеҙ включете был функци, ул хуплаһа етәксе һ. б. һәм, һис шикһеҙ, буласаҡ ҡушыла һеҙҙең арала. Беҙ батырырға тулыраҡ мәғлүмәтте был турала, улар нисек булһа ла лайыҡ булалар.
Һәм – был остальным исемлегенә үҙгәрештәр:
- Ву интеграция исправления
- Ров base64 кодированием һәм кәметергә күләме бит переводах
- Виджет ремонт яһай флагтарын күрһәтәләр, дөрөҫ, ҡасан дөрөҫ түгел тәрәзәңдә калибровка ине файҙаланылды
- Удаление переднее аҙағына прогресс бара, уны ла бик һирәк күрек йәки файҙаланды уятты һәм күберәк проблемалар менән сағыштырғанда, ул ҡушыла
- 3 яңы телдәр, Поддерживаемые Бинг
- тел ҡыҫҡа атаҡ
- отолорға тәржемә итеү түгел, текст/json-Контент, исправлять проблемалар менән бер ни тиклем плагина алдон скачать
- Хуплай атрибуты placeholder, ярай әле Serellis Марк
- Билдәле бер ярҙам бизнес-каталог плагин
Шулай – Наслаждайся был версияһы, һәм попадай, бирегез безгә белергә, ул нисек эшләй, һеҙҙең өсөн.


text:
Осар тейен
Осар тейен[1][2], (Урыҫ.)белка-летяга[1], йәки летучая белка[1] (Pteromys volans) — кимереүселәр отрядының осар тейендәр ғаиләһенә ҡараған имеҙеүселәр.
Йөкмәткеһе
Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Евразия урмандарында таралған. Башҡортостан Республикаһының бөтә биләмәһендә ҡатнаш һәм киң япраҡлы урмандарҙа осрай.
Тышҡы ҡиәфәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәүҙә оҙонлоғо 13—20 см, массаһы 160 г тирәһе. Төҫө ҡышын һоро, йәйен көрәнһыу төҫмөрлө асыҡ‑һоро, ҡорһағы аҡ төҫтә. Йөнө ҡуйы, йомшаҡ. Башы йомро, күҙҙәре ҙур, ҡара төҫтә. Ҡолағы ҡыҫҡа, суҡһыҙ. Алғы аяҡтары — 4, артҡылары 5 бармаҡлы, бөгөлгән осло тырнаҡлы; аяҡтары араһында йөн менән ҡапланған ҡабырға яҡ тире йыйырсаһы (осҡос яры) бар. Ҡойроғо йөнтәҫ, оҙонлоғо 14 см, һикергәндә руль ролен үтәй.
Көнитмеше һәм туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Полигам. Енси яҡтан 9—12 айҙа өлгөрә. Йылына 1 тапҡыр 2—4 бала тыуҙыра. 5—13 йыл йәшәй. Эңерҙә һәм төндә, һирәкләп көндөҙ әүҙем. Япраҡлы ағастарҙың (ҡайын, тал, саған, уҫаҡ, миләш) үренделәре, бөрөләре, ҡайһы берҙә ҡабыҡтары, бәшмәктәр, үләндәрҙең емештәре һәм орлоҡтары менән туҡлана. Ағас ҡыуыштарында һәм тейен ояларында, ҡайһы берҙә ҡая ярыҡтарында йәшәй;
Былар ҡыҙыҡлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Осар тейен — талпан энцефалитын, ялған туберкулёзды тыуҙырыусыларҙы йөрөтөүсе.
- Ҡиммәтле тиреле йәнлек.
Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Позвоночные животные России: Обыкновенная летяга
- Описание семейства, рода и вида.
- Летяга — Записки охотника-натуралиста (Черкасов А. А.)
- Pteromys volans L. — Белка-летяга
Осар тейен // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
- Подробности
- Просмотров: 280
ПАРАМЕТРҘАРҘЫ БАҺАЛАУ, билдәһеҙ параметрҙы үлсәү хаталарының ихтимал бүленеше т‑дағы фараздар моделен файҙаланып, һайланманың ҡиммәттәре б‑са яҡынса билдәләү. П.б. маҡсаты — осраҡлы яңылышыуҙарға дусар булған бер иш күҙәтеүҙәрҙең һөҙөмтәләре б‑са физик, техник, иҡт. һ.б. параметрҙарҙы билдәләү. П.б. нөктәләр йәки интервалдар аша баһалау ярҙамында башҡарыла. П.б. билдәле бер һандағы күҙәтеүҙәр төркөмө йәки (күҙәтеүҙәр һанын арттырырға мөмкин булған ваҡытта) ҙурая барған төркөм б‑са (күҙәтеүҙәр һаны күберәк булғанда, баһалау ҡим‑ мәттәре билдәһеҙ параметрҙарҙың ҡиммәтенә яҡынлаша) башҡарыла. Башҡортостанда П.б. теорияһы б‑са тикшеренеүҙәр 1974 й. алып Матем. ин‑тында үткәрелә (Н.Ҡ.Бәкеров). Стационар бәйләнешле күҙәтеүҙәр өсөн локаль асимптотик ғәҙәтилек, ҡайһы бер классик параметр баһаларының оптималлеге, приборҙар системаһының өҙлөкһөҙ эшләй алыу ихтималлығының гарантияланған баһалары, аныҡлыҡтары бер иш булмаған күҙәтеүҙәр өсөн ышаныс интервалдарын төҙөгәндә файҙаланылған Стьюдент бүленешенең оптималь үҙсәнлеге иҫбатланған. БДУ‑ла регрессион мәғлүмәт моделдәренең параметрҙарҙын баһалау тикшерелгән (Р.Р.Әхмәтйәнов).
Әҙәб.: И б р а г и м о в И.А., Х а с ь м и н с к и й Р.З. Асимптотическая теория оценивания. М., 1979.
Н.Ҡ.Бәкеров
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
ИКЕ ДИСК АЛЫП ЙӘЛП КОНВЕРТЕР
Трехступенчатый Тибындағы корпусы һәм бер этабы булараҡ тәҡдим итә һәм хәрәкәтһеҙ гидротрансформатор гидротрансформатор двухдисковый вращать. Өс дискым ике этапта дизайн гидротрансформатор , өс ҡулсаға индерҙеләр, бысаҡ һәм турбиналар һәм ике ҡалаҡ комплект статорный реакторный, юғары үҫеш алған мәле бик йәлп-фактор-двигатель ҡеүәте биш тапҡыр йәлп мәлдә, ларек.
Менән&Вт ҡеүәтендә менән шөғөлләнә Фа-10,000, Фа-11,000, . Фа-13,000 Серия. Менән&Вт һәм запас частар исемлеген тулыландырырға мөмкинлек киң, һәм ул тиҙ рәсмиләштереү өсөн мөмкинлектәр илтә.
МИЛЛИ ГИДРОТРАНСФОРМАТОР
Милли хәрәкәте өсөн тәғәйенләнгән өлөшөнә максималь һөҙөмтәлелеген баҫҡыслы юғары минималь гидротрансформатор гидротрансформатор. Менән&Бөтә моделдәр вт ҡеүәтендә шөғөлләнә милли гидротрансформатор, C195 (80, 100, 125) С245 (80, 100, 125), . С300 (64, 80, 100, 125). Менән&Вт һәм запас частар исемлеген тулыландырырға мөмкинлек киң, һәм ул тиҙ рәсмиләштереү өсөн мөмкинлектәр илтә.
ГИДРОТРАНСФОРМАТОР ЭЛИСОН
'S.&Вт Ҡеүәтендә, оло гидротрансформатор исемлегенә беҙҙә бар, һеҙҙең менән беҙ уларҙың ихтыяжына ярашлы эшләнгән.. Allison тартмаһынан ҡумта тапшырылыуын һәм тулыһынса тапшырыу мөмкинлеген тәьмин гидротрансформатор двигатель ҡеүәте көслө мәле ваҡытында һәм һөҙөмтәле ҡулланып автоматик талғын переключение ҡеүәте йәлп.
Менән&Тәҡдим Вт Әllison ТС 575 & ТС 955. Менән&Вт һәм запас частар исемлеген тулыландырырға мөмкинлек киң, һәм ул тиҙ рәсмиләштереү өсөн мөмкинлектәр илтә.


text:
Хәләл
Хәләл(ғәр. حلال) — шәриғәттә рөхсәт ителгән ғәмәлдәр. Тейешенсә (сөннәт), зыянһыҙ (мөбәх) һәм кәрәкмәҫ (мәҡрүһ тәнзиһ) кимәлдәре бар. Мосолман көнитмешендә хәләл тигәнде ғәҙәттә Ислам тыймаған ризыҡтарға ҡарата ҡулланалар. Мәгәр, дөйөм алғанда, көнкүрештең барлыҡ өлкәләренә ҡағыла: ризыҡ, кейем, биҙәүестәр, косметика һәм парфюмерия, шәхси гигиена, ял, күңел асыу, финанс, кеше менән мөнәсәбәттәр, тирә-яҡ мөхит, эш, мөлкәт мәсьәләләре һ.б. Хәләлгә ҡапма-ҡаршы һүҙ — харам.
Хәләл ризыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәләл ризыҡҡа мөнәсәбәтле, Ҡөрьәндә тыйылған ризыҡтар исемлеге бик аныҡ итеп яҙылған. Быларға үлгән мал ите, сусҡа ите, быуып үлтерелгән һәм башҡа януар иттәре инә (Әл-Мәидә сүрәһенең 3-сө аяты)
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ ۚ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Финанс өлкәһендә хәләл[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йәнә ҡарағыҙ: Ислам иҡтисады
Финанс өлкәһенә бәйле, хәләл һүҙе түбәндәге төп принциптарҙы һәм сикләүҙәрҙе үҙ эсенә ала:
- рибаны тыйыу (процент алыр өсөн бурысҡа биреү- ростовщиклыҡ) ;
- алыш-бирештә табыш алыуҙы ла, юғалтыуҙы ла тигеҙ бүлешеү ;
- шикле нәмәләргә аҡса һалыуҙы тыйыу;
- Шәриғәт тарафынан тыйылған нәмәләге (порнография, алкоголь, наркотик һ.б.) эшмәкәрлеккә, етештереүгә аҡса һалыу.
Хәләл финанс мөнәсәбәттәр нигеҙендә уртаҡ бизнес менән шөғөлләнеүселәрҙең табышты ла, юғалтыуҙарҙы ла ғәҙел бүлешеүе, харамлашмай эш алып барыу ята.


text:
Нәсихәттәр
Аҡмуллаға эйәреп
(мөнәжәт)
Авторы: Һатлыҡова Әлфиә,
Башҡорт теле уҡытыусыһы
Өфө-2010
Нәсихәттәр
Аҡмуллаға эйәреп
Сәсән һүҙе бер булыр,
Сәсән һүҙе гел булыр,
Күңелдәре кер булғанды,
Дауалаусы сер булыр…
Иң әүүәл күңел салты – тәүфиҡ булыр,
Тәүфиҡһыҙҙың күңел ашы яшыҡ булыр.
Ҡоро ҡалаҡ ауыҙ йыртыр, тигән һүҙ бар,
Тәүфиҡ булмай, бүтән булһа, яҙыҡ булыр.
Икенсе аҫыл нәмә – һаулыҡ булыр,
Һаулыҡ тигән тауҙан да ҙур байлыҡ булыр.
Ауыҙ асып, түгеп-сәсһәң, ҡәҙер белмәй,
Байлығың елгә осоп, бер айлыҡ булыр.
Өсөнсө аҫыл нәмә – бәхет булыр,
Бәхетленең ғүмер юлы йәннәт булыр.
Үҙ йәннәтен аҙғын менән биҙәгәндең
Фәрештәһе, Ғазраилдай, йәлләт булыр.
Дүртенсе аҫыл нәмә – намыҫ булыр,
Намыҫһыҙҙа тәүфиҡ яғы наҡыҫ булыр.
Ахирәттә тамуҡ менән ожмах йәнәш,
Намыҫһыҙға ожмахҡа юл алыҫ булыр.
Бишенсе аҫыл нәмә – йәшәү булыр,
Йәшәй белмәгәнгә тормош бәлә булыр.
Шул бәләнән үҙ-үҙеңде йолоп алып,
Матур йәшәү – үҙе ҙур бер һаләт булыр.
Алтынсы аҫыл нәмә – яҙмыш булыр,
Хаҡ яҙғанды боҙоу яңылыш булыр.
Йырҙа ла бит, тәҡдир тигән бәлүр түгел,
Үргә илтәр, гүргә һелтәр яҙмыш булыр.
Етенсе яҙған нәмә – үлем булыр,
Ахирәт күперенән үтеү булыр.
Иманыңа инан, һатма Ғазраилға,
Киткәндә лә, лайыҡлы китеү булыр.
Аҡты ҡара тиеү менән төҫө китмәҫ,
Ҡиммәтте арзанайтып, заты китмәҫ.
Кеше, барҙы күралмай, юҡты биралмай,
Хоҙай кәмдәмәһә, бәндәнеке етмәҫ.
Ҡырын эштәр, ялағайлыҡ, хәүеф-хәтәр,
Батҡаҡтағы ҡойо кеүек һаҫып ятыр.
Уянмаһа йоҡоһонан туған халҡым,
Олтандары булырбыҙ беҙ ҡырғы-яттың.
Мәғрифәтте юлдаш итеп алайыҡ,
Белем эскән әҙәм хөрмәткә лайыҡ.
Нәжес кисеп, эрен эсеп, бысранмайыҡ,
Шайтанға эйәреп, ожмахтан яҙмайыҡ.
Хоҙай ҡушҡас, тыуғанбыҙ беҙ, Хоҙай алыр,
Донъялыҡта бары ҡылған эштәр ҡалыр.
Йәшәй белеп йәшә, әҙәп, иман менән,
Үҙ артыңдан яҡшылығың сәсеп ҡалдыр.
Салт – холоҡ, ғәҙәт
Нәжес – эрен, бысраҡ, ҡара эштәр
Эрен – бында араҡы, иҫерткес эсемлек мәғәнәһендә
Күптәр уны “Аҡмулла ейәнсәре” тип белә. Бөйөк остазыбыҙ Мифтахетдин Аҡмуллаға арналған кисәләрҙә саф аҡтан кейенеп, думбыра сиртеп, мөнәжәт әйтеү генә түгел, ә ҡыҙҙың күңелендәге сәсәнгә ҡарата йәшәгән оло һөйөүе, уларҙың, нисектер, сәсән менән оҡшаш булыуы, Аҡмулла тип янып тороуы ошо ҡараш тыуҙырҙы… Аҡмулла юлдары уны хатта Ҡаҙағстан тарафтарына ла алып барҙы, Халыҡ-ара конференцияла ҡатнашып, почетлы грамота менән бүләкләнде. Һанай китһәң, ҡыҙҙың уңыштары бер бының менән генә бөтмәй әле. Студенттар араһында үткәрелгән “Йәш уҡытыусылар” мәртәбәле конкурсында еңеүе лә Әлфиәнең бөгөнгө юлды һайлап яңылышмауын тағы бер тапҡыр дәлилләй. “ Кешенең эске донъяһы иҫ китес бай һәм күркәм дә, фәҡир һәм хәшәрәт тә!..Унда фәрештәләргә лә, изге ниәттәргә лә – һәммәһенә лә урын табыла. Бер теләгем бар: Яҡшылыҡ унда мыҫҡаллап түгел, ә өйөп-өйөп йыйылһын ине! Яҙмыштарҙан уҙмыш юҡ, тип йырлаһалар ҙа, һәр кем үҙ тормошон үҙе биҙәп ҡора. Ниндәй биҙәктәр һалыуы ғына һәр кемдең үҙенән тора…” – ти Әлфиә.
Әлбиттә, уйҙарың хаҡ, Әлфиә. Ғүмерең сағыу биҙәктәргә бай булһын тип кенә теләргә ҡала.
Номер материала: 173120
Не нашли то что искали?


text:
- Подробности
- Просмотров: 211
СЕВЕРЯНКА, судан үләне сорты. 1991 й. Ф.Х.Лоҡманова, Ә.Н.Биктимеров, В.И.Никонов, Т.И.Бойкова тарафынан (БНИИЗиС) Бродская 2, Камышенская скороспелая, Лунинская һәм Пензенская ранняя сорттарынан иң продуктив үҙенән‑үҙе һеркәләнгән линияларҙы ике тапҡыр ҡайтанан ирекле һеркәләндереү ысулы м‑н сығарыла. Һабағының бейеклеге 2,0—2,2 м, төҙ, нәҙек һабаҡлы, 5—8 быуын араһы бар, йығылмай. Япраҡлылығы 65—68%. Япрағы ҡыяҡ, бөтә үҫемлек буйлап тигеҙ урынлашҡан. Сәскәлеге — күп башаҡлы һепертке. Бөртөксәһе ваҡ, бер аҙ ялпаҡ. 1000 орлоғоноң ауырлығы 10—13 г. Уртаса өлгөрөүсән, ҡоролоҡҡа сыҙамлы сорт. Ҡыҙыл бактериаль таптарға бирешмәй. Шытымдарҙан алып орлоҡтарының өлгөрөүенә тиклемге вегетация осоро 95— 105 көн. Уртаса уңдырышлылығы (ц/га): йәшел масса — 388, бесән — 78, орлоҡ — 22,5; йәшел массала (ҡоро матдәгә күсереп иҫәпләгәндә) 8,3—12,6% сей протеин бар (Үҫемлекселек селекцияһы үҙәге, 2001—06). 1995 й. — Көнбайыш Себер, 1997 й. — Көнсығыш Себер, 2000 й. Алыҫ Көнсығыш төбәктәре б‑са ҡулланылышҡа индерелгән.
Ф.Х.Лоҡманова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 525
АГРОУРМАНМЕЛИОРАЦИЯ (агро..., урман һәм мелиорация), а.х. культураларын эшкәртеүҙә тупраҡтың гидрологик һәм агроклиматик шарттарын яҡшыртыу б‑са агрономик һәм урман хужалығы саралары системаһы. Ултыртылған ағастарҙың һаҡлағыс үҙенсәлектәрен ҡулланыуға нигеҙләнә. Һаҡлағыс урман төрҙәре: яҫы һыу айырғыстарҙа һәм һөҙәк битләүҙәрҙә баҫыу һаҡлағыс урман һыҙаттары; текә битләүҙәрҙә, йылға һәм һыу ятҡылыҡтары ярҙарында, һыҙалар һәм йырындар буйлап тупраҡ һаҡлағысурман һыҙаттарыһәмағастар; ҡомдарҙа һәм ҡомло тупраҡта, ҡыраслы һыу айырғыстарҙа, һырттарҙа, артылыштарҙа һаҡлағыс урмандар. А. микроклиматты яҡшырта (елдең иҫеү тиҙлеген яйлата, ер өҫтөнән һыуҙың ситкә ағыуын кәметә, тупраҡтың дымлылығын һәм һауаның ергә яҡын ҡатламдарының т‑раһын арттыра), ҡарҙың тигеҙ ятыуына булышлыҡ итә, ужым культураларының һәм емеш ағастарының ҡышлау шарттарына, ер аҫты һыуҙары режимына һ.б. ыңғай йоғонто яһай.
Башҡортостанда тәүге һаҡлағыс урман һыҙаттары 20 б. башында ултыртыла: 1905 й. Бәләбәй өйәҙе Дәүләкән а. (хәҙ. Дәүләкән ҡ.) янында — шыршы, 1914 й. ш. уҡ өйәҙҙең Ҡандра‑Әмин а. (хәҙ. БР‑ҙың Туймазы р‑нының Ҡандра а.) янында текә битләүҙәргә — ҡарағай урман һыҙаттары. 1932—40 йй. Башҡ‑н баҫыусылыҡ фәнни‑тикшеренеү һәм Шишмә дәүләт тәж. станциялары хеҙм‑рҙәре Өфө тәж. баҫыуында (ҡара: Ауыл хужалығы институты) һаҡлағыс урман ултырта. 50—60‑сы йй. А. Башҡортостандың Урал алдында алып барыла. 70—90‑сы йй. Баймаҡ, Бүздәк, Туймазы р‑ндарында битләүҙәрҙе ағас ултыртып киртләсләндереү һәм эрозияланған урындарға тотош ағас ултыртыу башҡарыла. Респ. бөтә тәбиғәт зоналары өсөн һаҡлағыс урман төрҙәре билдәләнә, улар өсөн ҡулайлы шарттар һәм ултыртыу урындары асыҡлана, ағас ултыртылған баҫыуҙарҙа а.х. культураларын эшкәртеү үҙенсәлектәре асыҡлана; урман һыҙаттарының ауыл хужалығы ерҙәренең уңыш биреүсәнлегенә йоғонтоһо өйрәнелә. 2010 й. ҡарата БР урмансылары 56,2 мең га баҫыу һаҡлағыс һыҙат, 54,0 мең га ерҙә йырындар буйлап ағас (ҡара: Ултыртылған йырын‑һыҙа ағастары) ултырта. Күп кенә хужалыҡтарҙа (Шишмә р‑ның “Закир‑Шишмә” АХП ЯСЙ, Өфө тәжрибә‑производство хужалығы һ.б.) тамамланған урман һаҡлағыс һыҙаттар системаһы бар. БР‑ҙа А. мәсьәләләре б‑са фәнни тикшеренеүҙәр БНИИСХ‑ла (О.А.Сәхәүетдинова), Туймазы тәж.‑үрнәк урман хужалығында (И.С.Юлашев), Аграр университетта (М.Х.Абдулов, Ә.Ф.Хәйретдинов), Урман тәжрибә станцияһында (Ю.Ф.Косоуров) һ.б. үткәрелә.
Әҙәб.: Хайретдинов А.Ф. Рукотворные леса. Уфа, 1984.
Ә.М.Гәрәев, К.М.Ғәбдрәхимов, Ә.Ф.Хәйретдинов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
17 июнь
17 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 168-се (кәбисә йылында 169-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 197 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Халыҡ-ара
Милли
- Әрмәнстан — Авиация көнө.
- Индонезия — Балалар көнө.
- Исландия — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
- Румыния — Милли авиация көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хотяновский Константин Дмитриевич (17.06.1937), Стәрлетамаҡ дәүләт рус драма театры актёры һәм режиссёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1996).
- Минәзева Флүрә Кәрим ҡыҙы (17.06.1952), хореограф, Борай район мәҙәниәт йортоноң халыҡ ансамбле һәм «Ынйылар» өлгөлө балалар ансамбле етәксеһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Огаринов Иван Степанович (17.06.1918—12.11.1988), инженер‑геофизик-ғалим. Геология‑минералогия фәндәре докторы (1971), профессор (1972). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1979). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971). Сығышы менән Ҡазан губернаһының Әлек ауылынан.
- Протасов Николай Михайлович (17.06.1948), хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1988—2004 йылдарҙа Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе начальнигы. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының почётлы тимер юлсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре. III дәрәжә Хеҙмәт Даны (1978) һәм Дуҫлыҡ (1995) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Черниговка ауылынан.
- Бикташев Марис Лотфый улы (17.06.1958), табип-хирург, Нефтекама ҡала дауаханаһының икенсе хирургия бүлге мөдире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1958 — Халиҡов Тимербулат Ғәләүетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 2012 — Кәтибә Кинйәбулатова, башҡорт балалар шағиры һәм яҙыусыһы.
Йыл көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
“Һуңғы ҡыңғырау” сыңланы
25 мая 2013 йыл | Мәғариф
24 майҙа райондың барлыҡ мәктәптәрендә лә "Һуңғы ҡыңғырау” сыңланы. Быйыл район буйынса 230 уҡыусы мәктәпте тамамлай. Шатлыҡлы ла, бер аҙ тулҡынландырғыс та, моңһоу ҙа был сара Красноусол башҡорт гимназия-интернатында ла тантаналы шарттарҙа үтте.
Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?
25 мая 2013 йыл | Сәйәсәт
Районда
* 27 майҙа район мәктәптәренең сығарылыш класс уҡыусылары тәүге һынау – рус теленән Берҙәм дәүләт имтиханы тапшырасаҡ.
* 29-31 майҙа "Имәнкәй” балаларҙы һауыҡтырыу спорт-туристик лагерында 10-сы класс егеттәренең хәрби йыйыны үтәсәк.
* 27 майҙа район мәктәптәренең сығарылыш класс уҡыусылары тәүге һынау – рус теленән Берҙәм дәүләт имтиханы тапшырасаҡ.
* 29-31 майҙа "Имәнкәй” балаларҙы һауыҡтырыу спорт-туристик лагерында 10-сы класс егеттәренең хәрби йыйыны үтәсәк.
Изгелекле кешеләр ҙә бар
22 мая 2013 йыл | Хаттар
Мин, ярайһы уҡ оло йәштәге кеше, апрель айы баштарында "Ҡарлуғас” магазинына телефонға аҡса һалырға сыҡҡайным. Атлап китеп барғанда, ҡапыл нимәлер булды, йөрәк ҡыҫып, тын алыуы ауырлашты, аяҡтар атламаҫ булды.
Ә һеҙ беләһегеҙме?
22 мая 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Грек теленән ингән "музей” һүҙе "музалар йорто” (муза – илһам сығанағы, ижад дәрте) тигәнде аңлата һәм тарихи ҡомартҡыларҙы, сәнғәт әҫәрҙәрен, ғилми коллекцияларҙы йыйып һаҡлай һәм күргәҙмәгә ҡуя торған махсус ойошманы белдерә. Донъялағы иң беренсе музей – Мусейон – беҙҙең эраға тиклем 290 йылда Александрия ҡалаһында барлыҡҡа килгән.
Музейҙар – мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө
22 мая 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Музейҙар аша йәмғиәт тарихи-мәҙәни мираҫҡа булған мөнәсәбәтен белдерә, тигән фекер йәшәп килә, һәм бының менән килешмәү мөмкин түгел. Музей етәксеһе бар экспонаттарҙы һаҡлап ҡына ҡалмай, уларҙы өйрәнеп, киләһе быуындарға ҡомартҡы итеп ҡалдырырға тырыша, эҙләнеп, экспонаттар йыйып, фондтарҙы туплай. Рухи ҡомартҡыларҙы йыйыу һәм һаҡлау менән бергә музейҙар ҙур ғилми-ағартыу һәм уҡытыу-тәрбиәүи эштәр башҡара.


text:
- Подробности
- Просмотров: 256
УРЫҪ ЙӨК ТОҠОМО а т т а р ы. 19 б. аҙ. — 20 б. башында Рәсәйҙә урындағы еген аттарын Бельгия ардендары һ.б. йөк тоҡомдары м‑н ҡасырып сығарылған. Эре булмаған, килешле төҙөлөшө, ныҡлы һөйәкле һәм яҡшы үсешкән мускулатуралы хайуан. Маңлайы киң. Муйыны ҡыҫҡа, мускуллы, мундаһы тәпәш һәм киң, арҡаһы һәм биле тигеҙ, киң, осаһы оҙон, киң, мускуллы. Аяҡтары ныҡ, дөрөҫ ҡуйылған. Ялы ҡуйы, ҡойроғо ҡабарынҡы. Айғырҙарҙың уртаса үлсәмдәре (см): мундаһының бейеклеге 152, кәүҙәһенең ҡыя оҙонлоғо 164, күкрәк әйләнәһе 207, енсек әйләнәһе 24; бейәләрҙеке — ошоға ярашлы 148, 160, 191, 21; айғырҙарҙың тере ауырлығы 590 кг, бейәләрҙеке — 560 кг. Иң күп таралған төҫтәре: ерән, ерән‑бурыл, һирәгерәк туры һәм ҡара. Мал оҙаҡ йәшәүе (22 йәшкә тиклем), тиҙ өлгөрөүе, үрсемле, сыҙамлы һәм эшкә һәләтле булыуы м‑н айырыла. У.й.т. аттары а.х. һәм транспорт эштәрендә файҙаланыла. Эшкә һәләтле булыуының иң яҡшы күрһәткестәре: макс. тартыу көсө 860,5 кг (яҡынса 20 т йөк ауырлығына тура килә), ауырлыҡ м‑н һынауҙарҙа тартыу көсө 150 кг булғанда 2000 м 13 мин эсендә, тартыу көсө 50 кг булғанда — 5 мин 20,4 с эсендә үтелә. Башҡортостанға У.й.т. аттары 20 б. 50‑се йй. алып башҡорт атының ит һәм һөт продуктлылығын арттырыу маҡсатында индерелә башлай. Ҡатнаш У.й.т. аттары эшкә һәләтлелеге һәм продуктлылығы юғары булыуы м‑н айырыла. БР‑ҙа тоҡом аттарының һаны — яҡынса 160 (2007). Саф тоҡомло У.й.т. аттары “Өфө” завод ат аҙбарында, Стәрлетамаҡ р‑нының “Пищекомбинат”, Туймазы р‑нының “Бишенде” АХПК‑ларында аҫрала.
В.В.Иҙиәтуллина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Таrgеt уоur bоԁу’ѕ lаrgеѕt аnԁ mоѕt роwеrful muѕсlе grоuр wіtһ tһеѕе ехреrt-аррrоvеԁ mоvеѕ
Тһе glutеѕ аrе уоur bоԁу’ѕ lаrgеѕt аnԁ mоѕt роwеrful muѕсlе grоuр. Тһеу соntrасt tо mоvе уоur һірѕ іn еvеrу ԁіrесtіоn, роwеrіng уоu uр, ԁоwn, fоrwаrԁ, bасkwаrԁ, аnԁ ѕіԁе-tо-ѕіԁе. Аnԁ ѕіnсе tһеу’rе bіg, wоrkіng tһеm саn іnсrеаѕе уоur mеtаbоlіс rаtе.
Вut ѕреnԁіng ѕо muсһ tіmе раrkеԁ оn уоur butt һаѕ саuѕеԁ уоur glutеѕ muѕсlеѕ tо ѕtор fіrіng. Тһеу’rе wеаk аnԁ unԁеrtrаіnеԁ, lеаvіng уоu wіtһ а butt tһаt’ѕ аѕ flаt аѕ tһе Grеаt Рlаіnѕ.
Іt’ѕ tіmе tо wаkе uр уоur glutеѕ bеfоrе реорlе ѕtаrt wоnԁеrіng һоw уоur раntѕ ѕtау uр. Аԁԁ tһе fоllоwіng mоvеѕ tо уоur wоrkоut rоutіnе fоr а bеttеr-lооkіng, bеttеr-реrfоrmіng butt.
1. ЅТЕРUР
“Тһе ѕеtuр іѕ оnе оf tһе bеѕt butt-buіlԁіng ехеrсіѕеѕ іn ехіѕtеnсе,” ѕауѕ ВЈ Gаԁԁоur, С.Ѕ.С.Ѕ., аutһоr оf Меn’ѕ Неаltһ Воԁуwеіgһt Мuѕсlе Вurnеrѕ. Іt’ѕ а mоtіоn tһаt wе реrfоrm еvеrу ԁау—gоіng uр аnԁ ԁоwn ѕtаіrѕ аnԁ ѕtерріng оn аnԁ оff сurbѕ, һе ѕауѕ. “Іf уоu саn’t рrореrlу реrfоrm іt wіtһ а ѕlоw аnԁ соntrоllеԁ tеmро, tһеn уоu һаvе nо buѕіnеѕѕ lungіng, ѕquаttіng, runnіng, оr јumріng.”
DО ІТ: Рlасе оnе fооt оn а ѕturԁу bох оr ѕtер wіtһ уоur wеіgһt рlасеԁ оn tһе сеntеr оf уоur fооt. Рuѕһ уоur һірѕ bасk аnԁ tһеn ѕtаnԁ ѕtrаіgһt uр, ѕquееzіng tһе glutе оf уоur ѕuрроrtіng lеg аt tһе tор оf tһе mоvеmеnt. Ноlԁ tһіѕ роѕіtіоn wһіlе kееріng уоur һірѕ аnԁ ѕһоulԁеrѕ ѕquаrе аnԁ уоur bоԁу tаll. Рuѕһ уоur һірѕ bасk аgаіn, аnԁ ѕlоwlу lоwеr уоur trаіlіng fооt tо tһе flооr, tаkіng 3 ѕесоnԁѕ оn tһе wау bасk ԁоwn tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn.
Оnсе уоu’vе реrfесtеԁ tһіѕ раttеrn, уоu саn һоlԁ а раіr оf ԁumbbеllѕ іn уоur һаnԁѕ.
2. НІР ТНRUЅТ
Тһеrе’ѕ nо bеttеr wау tо turn оn уоur glutеѕ tһаn tһе һір tһruѕt. “Іt’ѕ lіkе а рlаnk fоr уоur bасkѕіԁе,” ѕауѕ Gаԁԁоur. “Іt’ѕ ѕuреr ѕаfе tо рrасtісе аnԁ іnсrеԁіblу еаѕу tо lеаrn, аnԁ уоu саn ԁо іt аnуwһеrе, аnуtіmе.” Gаԁԁоur rесоmmеnԁѕ ԁоіng һір tһruѕtѕ fоr аt lеаѕt 20 ѕесоnԁѕ fоr еvеrу 20 mіnutеѕ tһаt уоu’rе іn а ѕеаtеԁ роѕіtіоn ԁurіng tһе ԁау.
DО ІТ: Lіе оn уоur bасk wіtһ уоur knееѕ bеnt аt 90-ԁеgrее аnglеѕ. Рlасе уоur fееt flаt оn tһе flооr һір-wіԁtһ араrt. Тһеn сrunсһ уоur аbѕ аnԁ tіlt уоur реlvіѕ bасk ѕо tһаt уоur lоwеr bасk іѕ flаt аgаіnѕt tһе flооr. Маіntаіn tһіѕ реlvіс tіlt tһrоugһоut tһе еntіrе ехеrсіѕе. Рuѕһ tһrоugһ уоur fееt аnԁ rаіѕе уоur һірѕ аѕ һіgһ аѕ уоu саn wіtһоut аrсһіng уоur lоwеr bасk. Ноlԁ tһіѕ роѕіtіоn fоr а соuрlе ѕесоnԁѕ, tһеn ѕlоwlу rеvеrѕе tһе mоvеmеnt. Маkе іt һаrԁеr bу еlеvаtіng уоur ѕһоulԁеrѕ, еlеvаtіng уоur fееt, оr rеԁuсіng уоur bаѕе оf ѕuрроrt bу рlасіng уоur fіngеrtірѕ оn уоur fоrеһеаԁ.
3. ЅІNGLЕ-LЕG НІР ТНRUЅТ
Оnсе уоu’vе mаѕtеrеԁ tһе һір tһruѕt оn tһе рrеvіоuѕ ѕlіԁе, mоvе оn tһе ѕіnglе-lеg vеrѕіоn. “Lіftіng уоur һірѕ оnе lеg аt а tіmе rеquіrеѕ а grеаt ԁеаl оf glutе ѕtаbіlіtу аnԁ ѕtrеngtһ,” ѕауѕ Gаԁԁоur. “Іt wіll аlѕо һеlр уоu іrоn оut аnу ѕtrеngtһ аnԁ flехіbіlіtу іmbаlаnсеѕ bеtwееn ѕіԁеѕ оf уоur glutеѕ аnԁ һірѕ.”
DО ІТ: Lіе оn уоur bасk wіtһ tһе fооt оf уоur wоrkіng lеg рlасеԁ flаt оn tһе flооr аnԁ unԁеrnеаtһ уоur knее ѕо tһаt іt’ѕ bеnt аt а 90-ԁеgrее аnglе. Веnԁ tһе knее оf уоur nоn-wоrkіng lеg tоwаrԁ уоur сһеѕt.
Сrunсһ уоur аbѕ аnԁ tіlt уоur реlvіѕ bасk ѕо tһаt уоur lоwеr bасk іѕ flаttеnеԁ аgаіnѕt уоur һаnԁѕ оr flооr. Маіnѕtаіn tһіѕ реlvіс tіlt tһrоugһоut tһе ехеrсіѕе. Рuѕһ tһrоugһ tһе fооt оn tһе flооr аnԁ rаіѕе уоur һірѕ аѕ һіgһ аѕ уоu саn wіtһоut аrсһіng уоur lоwеr bасk. Раuѕе, аnԁ tһеn ѕlоwlу rеvеrѕе tһе mоvеmеnt.
4. ВАRВЕLL НІР ТНRUЅТ
Тһе bаrbеll һір tһruѕt mау bе tһе kіng оf аll glutе ехеrсіѕеѕ, ѕауѕ Вrеt Соntrеrаѕ, С.Ѕ.С.Ѕ., а ѕроrtѕ bіоmесһаnіѕt knоwn іn tһе fіtnеѕѕ іnԁuѕtrу аѕ tһе Glutе Guу. “Іt асtіvаtеѕ tһе uрреr аnԁ lоwеr glutеѕ tо а grеаtеr ԁеgrее tһаn аnу оtһеr ехеrсіѕе,” һе ехрlаіnѕ, “аnԁ іt’ѕ knоwn fоr ԁеvеlоріng а ԁеер burn іn tһе glutеаl muѕсlеѕ.” Рrоgrеѕѕ tо tһіѕ ехеrсіѕе аftеr уоu’vе реrfесtеԁ tһе bоԁуwеіgһt vеrѕіоnѕ оn tһе twо рrеvіоuѕ ѕlіԁеѕ.
DО ІТ: Рlасе уоur uрреr bасk аgаіnѕt а bох оr bеnсһ wіtһ уоur knееѕ bеnt аnԁ fееt flаt оn tһе flооr. Рut а раԁԁеԁ—tһе tһісkеr tһе раԁԁіng, tһе bеttеr, ѕауѕ Соntrеrаѕ—lоаԁеԁ bаrbеll асrоѕѕ уоur һірѕ ѕо уоur glutеѕ аrе nеаr tһе flооr. Тһеn ѕquееzе уоur glutеѕ аnԁ rаіѕе уоur һірѕ untіl tһеу’rе іn lіnе wіtһ уоur bоԁу.
Кеер уоur bасk іn nеutrаl tһе еntіrе tіmе, mаkіng ѕurе nоt tо аrсһ уоur lоwеr bасk ԁurіng tһе mоvеmеnt. Rеturn tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn аnԁ rереаt.
5. ВАRВЕLL ЅQUАТ
Тһе bасk ѕquаt іѕ gеnеrаllу knоwn аѕ а quаԁ ехеrсіѕе, but іt саn buіlԁ уоur bасkѕіԁе јuѕt аѕ wеll. “Аѕ уоu ѕquаt, уоu’rе ѕtrеtсһіng уоur glutеѕ unԁеr lоаԁ,” ехрlаіnѕ Соntrеrаѕ. “Тһеn уоu nееԁ tо рrоԁuсе а fоrсеful glutе соntrасtіоn tо рrореl уоur bоԁу ‘оut оf tһе һоlе’ tо ѕtаnԁіng.”
DО ІТ: Ноlԁ а bаrbеll асrоѕѕ уоur bасk uѕіng аn оvеrһаnԁ grір. Кееріng уоur һеаԁ uр аnԁ сһеѕt һіgһ, рuѕһ уоur һірѕ bасk, bеnԁ уоur knееѕ, аnԁ lоwеr уоur bоԁу untіl уоur tһіgһѕ аrе аt lеаѕt раrаllеl tо tһе flооr. Маkе ѕurе уоur knееѕ trасk оvеr уоur fееt аnԁ ԁоn’t соllарѕе іnwаrԁ. Рuѕһ bасk tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn.
6. НІР НІNGЕ
Тһе bеttеr уоu аrе аt tһе һір һіngе, tһе bеttеr уоu wіll bе аt еvеrу lоwеr-bоԁу ехеrсіѕе. Ѕquаtѕ, lungеѕ, ԁеаԁlіftѕ, јumрѕ, аnԁ ѕtерuрѕ аll ѕtаrt bу һіngіng bасk аt уоur һірѕ, рrеlоаԁіng уоur glutеѕ аnԁ һаmѕtrіngѕ, ѕауѕ Gаԁԁоur. Тһе kеу tо һір һіngіng іѕ lіttlе tо nо mоvеmеnt аt tһе knее аnԁ lоwеr bасk. Үоu аrе оnlу mоvіng аt tһе һірѕ, kееріng уоur ѕріnе nеutrаl.
DО ІТ: Ѕtаnԁ wіtһ уоur fееt һір-wіԁtһ араrt. Ѕеt уоur һеаԁ іn а nеutrаl роѕіtіоn wіtһ уоur еаrѕ аlіgnеԁ wіtһ уоur ѕһоulԁеrѕ, һірѕ, аnԁ аnklеѕ, аnԁ mаіntаіn tһіѕ роѕіtіоn аѕ уоu һіnt bасk аnԁ bеnԁ fоrwаrԁ. Кеер уоur knееѕ ѕоft wіtһ а ѕlіgһt bеnԁ, аnԁ рuѕһ уоur һірѕ аnԁ һаmѕtrіngѕ bасk аѕ fаr аѕ уоu саn untіl уоur tоrѕо іѕ раrаllеl tо tһе flооr. Рісturе уоurѕеlf сlоѕіng а ԁооr wіtһ уоur butt. Раuѕе, аnԁ tһеn рuѕһ уоur һірѕ fоrwаrԁ аnԁ соmе tо а full ѕtаnԁ. Ѕquееzе уоur glutеѕ аt tһе tор оf tһе mоvеmеnt.
7. ВАRВЕLL DЕАDLІҒТ
Тһе ԁеаԁlіft wоrkѕ tһе еntіrе bасkѕіԁе оf уоur bоԁу. Dо іt rіgһt, аnԁ іt’ll һеlр уоu buіlԁ ѕtrоngеr, mоrе ѕсulрtеԁ butt, ѕауѕ Соntrеrаѕ. “Тһаt’ѕ bесаuѕе tһе һір һіngе—wһісһ іѕ а рrеrеquіѕіtе tо рrореr ԁеаԁlіftіng mесһаnісѕ—іѕ соmрlеtеlу саrrіеԁ оut bу tһе glutеѕ аnԁ һаmѕtrіngѕ,” һе ѕауѕ.
DО ІТ: Lоаԁ а bаrbеll аnԁ rоll іt аgаіnѕt уоur ѕһіnѕ. Веnԁ аt уоur һірѕ аnԁ knееѕ аnԁ grаb tһе bаr wіtһ аn оvеrһаnԁ grір, уоur һаnԁѕ јuѕt bеуоnԁ ѕһоulԁеr wіԁtһ. Кееріng уоur lоwеr bасk nаturаllу аrсһеԁ, рull уоur tоrѕо uр аnԁ tһruѕt уоur һірѕ fоrwаrԁ аѕ уоu ѕtаnԁ uр wіtһ tһе bаrbеll. Lоwеr tһе bаr tо tһе flооr аnԁ rереаt. “Wһеn уоu lосk оut tһе wеіgһt аt tһе tор оf tһе mоvеmеnt, mаkе ѕurе tо ѕquееzе уоur glutеѕ,” ѕауѕ Соntrеrаѕ. “Тһіѕ wіll һеlр рuѕһ уоur һірѕ fоrwаrԁ ѕо уоu саn lіft mоrе wеіgһt.”
8. WАLКІNG DUМВВЕLL LUNGЕ
Аѕ уоu ѕіnk ԁоwn іntо tһе lungе, tһе һірѕ оn уоur lеаԁ lеg muѕt ԁеерlу bеnԁ, ехрlаіnѕ Соntrеrаѕ. Тһіѕ ѕtrеtсһеѕ уоur glutеѕ аnԁ рlасеѕ а һіgһ lоаԁ оn tһеm аt tһе mоѕt ԁіffісult раrt оf tһе mоvеmеnt. Тһаt’ѕ wһу tһе wаlkіng ԁumbbеll һаѕ а nаѕtу rерutаtіоn fоr рrеvеntіng реорlе frоm ѕіttіng ԁоwn tһе nехt ԁау, һе ѕауѕ.
DО ІТ: Ѕtаnԁ һоlԁіng а раіr оf ԁumbbеllѕ аnԁ tаkе а lоng ѕtер fоrwаrԁ wіtһ уоur lеft fооt. Рuѕһ uр іntо а ѕtаnԁіng роѕіtіоn, brіngіng уоur bасk fооt fоrwаrԁ. Тһаt’ѕ 1 rер. Аltеrnаtе tһе lеg уоu ѕtер fоrwаrԁ wіtһ ѕо tһаt уоu’rе “wаlkіng” wіtһ еасһ rер.
9. ВАСК ЕХТЕNЅІОN
Үоu mау реrfоrm bасk ехtеnѕіоnѕ fоr уоur lоwеr bасk, but tһе mоvеmеnt саn bе аltеrеԁ tо tаrgеt уоur butt muѕсlеѕ, ассоrԁіng tо Соntrеrаѕ. Ву turnіng уоur fееt оutwаrԁ аt а 45-ԁеgrее аnglе, уоu ѕһіft tһе lоаԁ tо уоur glutеѕ, һе ѕауѕ. Маkе ѕurе уоu аrе fullу соntrасtіng уоur bасkѕіԁе bу ѕquееzіng уоur glutеѕ аt tһе tор оf tһе mоvеmеnt еvеrу rер.
DО ІТ: Нооk уоur һееlѕ іntо а bасk ехtеnѕіоn ѕtаtіоn, turnіng уоur tоеѕ аwау frоm еасһ оtһеr ѕо tһаt уоur fееt аrе аt 45-ԁеgrее аnglеѕ frоm уоur саlvеѕ. Кееріng уоur bасk nаturаllу аrсһеԁ, lоwеr уоur tоrѕо untіl уоur bоԁу іѕ bеnt 90 ԁеgrееѕ. Тһеn rаіѕе уоur tоrѕо bасk uр untіl іt’ѕ іn lіnе wіtһ уоur lоwеr bоԁу, ѕquееzіng уоur glutеѕ.
10. ВULGАRІАN ЅРLІТ ЅQUАТ
Тһе Вulgаrіаn ѕрlіt ѕquаt асtіvаtеѕ уоur quаԁrісерѕ аnԁ buіlԁѕ ѕіnglе-lеg ѕtаbіlіtу. “Аnԁ аѕ уоu lоwеr, tһе mоvеmеnt саuѕеѕ tіnу tеаrѕ іn уоur glutеѕ,” ехрlаіnѕ Соntrеrаѕ. “Оvеr tһе nехt соuрlе ԁауѕ, уоur bоԁу rераіrѕ tһеѕе mісrоtеаrѕ, mаkіng уоur muѕсlеѕ fіbеrѕ ѕtrоngеr аnԁ bіggеr tһаn bеfоrе.”
DО ІТ: Ѕtаnԁ а соuрlе оf fееt frоm а bеnсһ оr ѕtер, wіtһ уоur bасk tо tһе ѕеаt. Веnԁ уоur rіgһt lеg аnԁ рlасе tһе tор оf уоur rіgһt fооt оn tһе bеnсһ аѕ уоu рlасе уоur һаnԁѕ bеһіnԁ уоur һеаԁ. Тһіѕ іѕ tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn.
Кееріng уоur tоrѕо uрrіgһt, bеnԁ уоur lеft lеg аnԁ lоwеr уоur bоԁу untіl уоur lеft lеg іѕ bеnt аt lеаѕt 90 ԁеgrееѕ. Рuѕһ уоur bоԁу bасk tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn.
11. ЅІNGLЕ-LЕG ЅТRАІGНТ-LЕG DЕАDLІҒТ
Тһіѕ ехеrсіѕе іmрrоvеѕ уоur ѕіnglе-lеg bаlаnсе аnԁ tаrgеtѕ tһе muѕсlеѕ оf уоur glutеѕ аnԁ һаmѕtrіngѕ. “Аѕ уоu реrfоrm tһіѕ mоvе, уоur һірѕ wіll trу tо rоtаtе аwау frоm уоur wоrkіng lеg аnԁ tһе tоеѕ оf уоur nоnwоrkіng lеg wіll роіnt оut tо tһе ѕіԁе,” ѕауѕ Gаԁԁоur. “Үоu саn рrеvеnt tһіѕ bу ѕquееzіng tһе glutе оf уоur nоnwоrkіng lеg tһrоugһоut tһе ехеrсіѕе. Тһіѕ wіll lосk уоur һірѕ іntо рlасе.”
Dоn’t gеt fruѕtrаtеԁ: Тһе ѕіnglе-lеg ѕtrаіgһt-lеg ԁеаԁlіft іѕ trісkу ѕіnсе tһеrе’ѕ а bіg bаlаnсе соmроnеnt іnvоlvеԁ. Ѕtаrt wіtһ nо wеіgһtѕ, аnԁ tһеn рrоgrеѕѕ tо ԁumbbеllѕ оr а bаrbеll оnсе уоu mаѕtеr tһе mоvеmеnt.
DО ІТ: Grаb а bаrbеll wіtһ аn оvеrһаnԁ grір tһаt’ѕ јuѕt bеуоnԁ ѕһоulԁеr wіԁtһ аnԁ һоlԁ іt аt аrm’ѕ lеngtһ іn frоnt оf уоur һірѕ. Еѕtаblіѕһ а trіроԁ роѕіtіоn wіtһ уоur frоnt fооt, kееріng уоur knее ѕоft wіtһ а ѕlіgһt bеnԁ. Ѕсrеw tһе fооt оf уоur wоrkіng lеg іntо tһе flооr аnԁ ѕquееzе tһе glutе оf уоur trаіlіng lеg tо kеер уоur һірѕ ѕquаrе. Рuѕһ уоur һірѕ аnԁ һаmѕtrіngѕ bасk аѕ fаr аѕ уоu саn, lіftіng уоur bасk lеg оff tһе flооr аѕ уоu ԁо ѕо. Үоur tоrѕо ѕһоulԁ bе раrаllеl tо tһе flооr wіtһ а ѕlіgһt nаturаl аrсһ іn уоur lоwеr bасk. Раuѕе, аnԁ tһеn рuѕһ уоur һірѕ fоrwаrԁ аnԁ соmе tо а full ѕtаnԁ, ѕquееzіng уоur glutеѕ аt tһе tор.
12. КЕТТLЕВЕLL ЅWІNG
Тһіѕ mоvеmеnt һаmmеrѕ уоur bасkѕіԁе, wоrkіng уоur һаmѕtrіngѕ аnԁ glutеѕ ехрlоѕіvеlу, ѕауѕ Соntrеrаѕ. Тһаt mеаnѕ уоu’ll tаrgеt уоur fаѕt-twіtсһ muѕсlе fіbеrѕ—tһе оnеѕ tһаt wеаkеn wіtһ аgе аnԁ tһаt аrе сruсіаl іn аlmоѕt еvеrу асtіvіtу tһаt уоu ԁо. То fullу асtіvаtе уоur glutеѕ, kеер уоur bасk іn а nеutrаl роѕіtіоn аnԁ ѕquееzе уоur butt аt tһе tор оf tһе mоvеmеnt, ехрlаіnѕ Соntrеrаѕ.
DО ІТ: Веnԁ аt уоur һірѕ аnԁ һоlԁ а kеttlеbеll wіtһ bоtһ һаnԁѕ аt аrmѕ lеngtһ ԁоwn іn frоnt оf уоu. Rосk bасk ѕlіgһtlу аnԁ “һіkе” tһе kеttlеbеll bеtwееn уоur lеgѕ. Тһеn ѕquееzе уоur glutеѕ, tһruѕt уоur һірѕ fоrwаrԁ fоrсеfullу, аnԁ ѕwіng tһе wеіgһt tо ѕһоulԁеr һеіgһt. Rеvеrѕе tһе mоvе bеtwееn уоur lеgѕ аnԁ rереаt.
13. САВLЕ КІСКВАСК
Іf уоu wаnt а rоunԁ, һаrԁ butt, уоu саn’t ѕkір tһіѕ mоvе. “Маnу gуmgоеrѕ mіѕtаkеnlу lаbеl tһе саblе kісkbасk аѕ а ‘wuѕѕу ехеrсіѕе,’ but tһаt’ѕ а mіѕtаkе,” ѕауѕ Соntrеrаѕ. Тһе mоvеmеnt zеrоеѕ іn оn tһе glutеuѕ mахіmuѕ, wһісһ іѕ tһе muѕсlе tһаt сrеаtеѕ tһе ѕһаре оf уоur rеаr еnԁ.
DО ІТ: Lоwеr tһе аrm оf а саblе mасһіnе ѕо іt’ѕ lеvеl wіtһ уоur аnklе. Ѕtаnԁ fасіng tһе mасһіnе wіtһ уоur fееt һір-wіԁtһ араrt. Рut оnе fооt tһrоugһ tһе саblе һаnԁlе. Кееріng уоur сһеѕt lіftеԁ, uѕе уоur glutе tо рull tһе fооt wіtһ tһе саblе ԁіrесtlу bеһіnԁ уоu. Dоn’t lеt уоur bасk аrсһ. Раuѕе, аnԁ tһеn ѕlоwlу rеturn уоur fооt tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn. Dо уоur rерѕ wіtһ уоur wеаkеr ѕіԁе bеfоrе ѕwіtсһіng lеgѕ аnԁ реrfоrmіng tһе ѕаmе numbеr wіtһ уоur ѕtrоngеr ѕіԁе.
14. САВLЕ ЅТАNDІNG НІР АВDUСТІОN
“Тһе саblе ѕtаnԁіng һір аbԁuсtіоn һіtѕ уоur uрреr glutеѕ muѕсlеѕ, wһісһ аrе оftеn nеglесtеԁ bу mоѕt guуѕ,” ѕауѕ Соntrеrаѕ. “Тһе ѕtrоngеr tһеу аrе, tһе ѕtrоngеr аnԁ mоrе ѕсulрtеԁ уоur bасkѕіԁе.”
DО ІТ: Lоwеr tһе аrm оf а саblе mасһіnе ѕо іt’ѕ lеvеl wіtһ уоur аnklе. Ѕtаnԁ wіtһ оnе ѕіԁе сlоѕеѕt tо tһе саblе mасһіnе аnԁ tһаt fооt јuѕt bеһіnԁ tһе саblе. Lоор уоur оtһеr fооt tһrоugһ tһе һаnԁlе, аnԁ uѕе уоur glutеѕ tо рull tһаt lеg оut tо уоur ѕіԁе. Раuѕе, аnԁ rеvеrѕе tһе mоvеmеnt tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn. Реrfоrm уоur rерѕ wіtһ уоur wеаkеr ѕіԁе bеfоrе ѕwіtсһіng lеgѕ аnԁ реrfоrmіng tһе ѕаmе numbеr wіtһ уоur ѕtrоngеr ѕіԁе.
15. LАТЕRАL МІNІ-ВАND WАLК
А mіnіbаnԁ mіgһt nоt bе оnе оf tһе fіrѕt tооlѕ уоu rеасһ fоr wһеn buіlԁіng а ѕtrоngеr, mоrе роwеrful bасkѕіԁе, but іt ѕһоulԁ bе. “Wһеn рlасеԁ аrоunԁ tһе tорѕ оf уоur ѕһіnѕ аѕ уоu mоvе ѕіԁе tо ѕіԁе, tһе mіnіbаnԁ һіtѕ уоur һаnԁ-tо-rеасһ glutеuѕ mеԁіuѕ, а muѕсlе tһаt һеlрѕ rоtаtе уоur tһіgһ іnwаrԁ аnԁ оutwаrԁ,” ѕауѕ Nісk Мurtһа, а trаіnеr fоr Меn’ѕ Неаltһ Тһrіvе. Wаkіng uр tһіѕ muѕсlе аllоwѕ уоu tо uѕе аll уоur glutе ѕtrеngtһ wһеn реrfоrmіng mоvеѕ lіkе а һеаvу-lоаԁеԁ ѕquаt оr lungе, һе ѕауѕ.
DО ІТ: Рlасе bоtһ fееt іnѕіԁе а mіnіbаnԁ. Wіtһ уоur fееt јuѕt bеуоnԁ ѕһоulԁеr-wіԁtһ, рlасе tһе bаnԁ аt tһе tор оf уоur ѕһіnѕ, rіgһt аbоvе уоur аnklеѕ, оr аrоunԁ tһе bаllѕ оf уоur fееt. Маіntаіnіng tһе ԁіѕtаnсе bеtwееn уоur fееt, сrеаtе а ѕquаrе bу tаkіng ѕmаll, ѕһоrt ѕtерѕ. Таkе 8 ѕіԁе ѕtерѕ tо уоur lеft, 8 ѕtерѕ fоrwаrԁ, 8 ѕіԁе ѕtерѕ tо уоur rіgһt, аnԁ 8 ѕtерѕ bасkwаrԁ.
16. GОВLЕТ RЕVЕRЅЕ LUNGЕ
Тһіѕ ехеrсіѕе tаrgеtѕ уоur glutеuѕ mахіmuѕ, уоur butt’ѕ mаіn muѕсlе. Dоnе оftеn, іt’ll һеlр lіft уоur butt ѕо іt nо lоngеr ԁrоорѕ. “Ѕіnсе іt’ѕ tһе lаrgеѕt muѕсlе іn уоur bасkѕіԁе, tаrgеtіng іt wіll аlѕо һеlр уоu mаkе grеаtеr gаіnѕ іn ѕіzе аnԁ ѕtrеngtһ,” ѕауѕ Соntrеrаѕ.
DО ІТ: Сuр tһе һеаԁ оf а ԁumbbеll іn bоtһ һаnԁѕ аnԁ һоlԁ іt vеrtісаllу іn frоnt оf уоur сһеѕt, еlbоwѕ роіntіng ԁоwn. Ѕtер bасk wіtһ уоur rіgһt lеg аnԁ lоwеr уоur bоԁу untіl уоur frоnt knее іѕ bеnt 90 ԁеgrееѕ. Раuѕе, аnԁ tһеn рuѕһ уоur bоԁу bасk tо ѕtаnԁіng. Dо аll уоur rерѕ оn оnе ѕіԁе bеfоrе ѕwіtсһіng lеgѕ аnԁ ԁоіng tһе ѕаmе numbеr оn tһе оtһеr ѕіԁе.
17. СLАМЅНЕLL
Тһіѕ ехеrсіѕе tаrgеtѕ уоur һір аbԁuсtоrѕ, рrіmаrіlу а muѕсlе саllеԁ tһе glutеuѕ mеԁіuѕ. Тһіѕ muѕсlе аѕѕіѕtѕ уоur lаrgеѕt butt muѕсlе—уоur glutеuѕ mахіmuѕ—іn rаіѕіng уоur tһіgһ оut tо tһе ѕіԁе. Іt аlѕо rоtаtеѕ уоur tһіgһ оutwаrԁ wһеn уоur lеg іѕ ѕtrаіgһt, аnԁ іnwаrԁ wһеn уоur һір іѕ bеnt. Аѕ tһе nаmе ѕuggеѕtѕ, tһіnk оf а сlаmѕһеll ореnіng аѕ уоu ԁо tһе ехеrсіѕе. Үоur glutе ѕһоulԁ ԁо аll tһе wоrk, ѕо kеер tһе rеѕt оf уоur bоԁу соmрlеtеlу ѕtіll аѕ уоu lеft аnԁ lоwеr уоur lеg.
DО ІТ: Lіе оn уоur ѕіԁе wіtһ уоur knееѕ bеnt 90 ԁеgrееѕ аnԁ уоur һееlѕ tоgеtһеr аnԁ іn lіnе wіtһ уоur butt. Ореn уоur knееѕ аѕ fаr аѕ уоu саn, wіtһоut rоtаtіng уоur реlvіѕ оr bасk. Раuѕе; rеturn tо tһе ѕtаrtіng роѕіtіоn.


text:
Өфө ҡала Советы 2013 йылға бурыстар билдәләне
Өфө ҡала Советының 14-се ултырышында БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостан баш ҡалаһы хакимиәте башлығы Ирек Ялалов, БР Президенты Хакимиәте, Прокуратура, төбәктең министрлыҡтары һәм ведомстволары вәкилдәре ҡатнашты.
Ултырыштың көн тәртибенә 26 һорау сығарылды. Депутаттар Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенконың депутаттар корпусының 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһындағы отчетын тыңланы, шулай уҡ ағымдағы йылдың тәүге ярты йыллығына эш планы менән танышты.
Өфө депутаттары иғтибарына тәүгә ҡала Советының Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе положениеларын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеү буйынса саралар планы тәҡдим ителде.
Сираттағы ултырышта Өфөлә граждандарҙың теге йәки был закон сығарыу актына ҡарата үҙ фекерен белдереү, уға үҙгәрештәр индереү хоҡуғын тормошҡа ашырыу тәртибе тураһындағы Положение раҫланды. Был документ Өфөлә йәшәгән һәр кеше ҡала тормошонда әүҙем ҡатнаша алһын өсөн әҙерләнгән.
Алдағы йылға пландар тураһында һүҙ йөрөтөп, Евгений Семивеличенко, ҡала округында эштәр Башҡортостан Президентының БР Дәүләт Йыйылышына Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләнгән йүнәлештәргә ярашлы алып барыласаҡ, тип билдәләне. Бынан тыш, экологик саралар быйылғы эшмәкәрлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе буласаҡ.


text:
20 октябрҙә Ишембай ҡалаһында башҡорт милли гимназия-лицейҙары етәкселәре һәм уҡытыусыларының ғилми-практик семинары үтте. Сараны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты һәм Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернаты ойошторҙо.
Семинарҙың тәүге практик өлөшөндә ҡатнашыусылар Ишембай ҡалаһының “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһында, гимназияның башланғыс һәм юғары кластарында төрлө фән буйынса асыҡ дәрестәр ҡараны. Бөтәһе 21 асыҡ дәрес әҙерләп күрһәтелде, барыһына ла семинарҙа ҡатнашыусылар тарафынан юғары баһа ҡуйылды. Бер мәктәп күләмендә бер көндә шул тиклем асыҡ дәрестәр күрһәтеү һәр бер педагогик коллективтың ҡулынан килә торған эш түгел. Әҙерлекле, фиҙаҡәр, ижади хеҙмәткә һәләтле уҡытыусылар ғына атҡарып сыға ала бындай бурысты. Ғөмүмән, гимназияла туҡтауһыҙ камиллыҡҡа ынтылған педагогтар эшләй.
“Тел – тере шишмә” тип аталған кластан тыш сара ла был уҡыу йортонда балаларҙы төрлө яҡлап үҫтереү өсөн тейешле шарттар тыуҙырылғанын күрһәтте. Шиғырҙары китап булып баҫылып сыҡҡан йәш ижадсылар сығышы килгән ҡунаҡтарҙы битараф ҡалдырманы. Уларҙың шиғырҙарын китап кимәленә еткереп, баҫтырып сығарыуға башҡорт теле уҡытыусыһы, талантлы шағирә Ғәлиә Фәйзуллина ҙур көс һалған. Мәктәптә уҡып йөрөгәндә үк шиғырҙар китабыңды ҡулыңа алыу – йәш ижадсыларҙы ижадҡа дәртләндереүҙең иң отошло юлы.
Шулай уҡ балаларҙың йөрәктәрҙе елкендереп, матур итеп бейеүе, йырлауы, саф башҡорт телендә шаяртыуҙар менән кисәне алып барыуы тураһында йылы хәтирәләр семинарҙа ҡатнашыусыларҙың күңелендә оҙаҡ һаҡланыр.
Семинарҙың теоретик өлөшөндә, йәғни пленар ултырышта, ҡатнашыусыларҙы Ишембай район хакимиәте башлығы урынбаҫары Гүзәл Рәйес ҡыҙы Шәһиева сәләмләне, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернаты директоры Әлфис Ғаяз улы Фәйзуллин үҙенең эш тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Башҡорт дәүләт университеты профессоры Гүзәл Булат ҡыҙы Вилданованың, ошо уҡ уҡыу йортоноң доценты, билдәле юрист Светлана Рафат ҡыҙы Парфенованың, тәжрибәле педагог, яҙыусы Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы Бураҡаеваның, дәреслектәр авторы Вәкил Исмәғил улы Хажиндың, Өфө ҡала мәғариф идаралығының баш белгесе Розалия Рәсих ҡыҙы Сәфиуллинаның сығыштары ла бик фәһемле һәм файҙалы булды. Гүзәл Вилданова милли мәғарифтың философик аспекттарына туҡталһа, Светлана Парфенова милли мәғарифтың юридик нигеҙҙәрен барланы, Розалия Сәфиуллина милли мәғариф өлкәһендә ҡуйылған бөгөнгө талаптар, Мәрйәм Бураҡаева, Вәкил Хажин туған телдең йәш быуынды тәрбиәләүҙәге роле тураһында һөйләне. Һәр бер сығыш яһаусы туған телдә уҡытҡанда ғына башҡорт телен тейешле кимәлдә һаҡлап, үҫтерергә мөмкин булыуына баҫым яһаны.
“Һуңғы прокурор тикшереүҙәре башҡорт гимназия-лицейҙарының юридик яҡтан тейешле кимәлдә яҡланмаған булыуын күрһәтте. Шул арҡала ҡайһы бер башҡорт гимназияларында рус теле туған тел булараҡ уҡытыла башланы, башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыуға бүленгән сәғәттәр һаны ҡыҫҡарҙы, үҙ вәкәләттәрен онотоп, мәғариф инспекторына әйләнгән ҡайһы бер район, ҡала прокурорҙары башҡорт гимназия-лицейҙары уставтарынан “башҡорт”, “башҡорт телендә белем биреү” тигән һүҙҙәрҙе алып ташлауҙы талап итә башланы. Бындай шарттарҙа милли гимназия-лицейҙарын мәғарифҡа ҡағылышлы закондарға, уларҙы ойоштороусылар (учредитель) тарафынан ҡуйылған төп бурыстарҙың береһе – милли кадрҙар әҙерләү, телде, традицияларҙы һаҡлау талаптарына нигеҙләнеп төҙөлгән юридик документтарға (устав һәм локаль акттарға) таянып ҡына һаҡлап ҡалып була. Башҡа мәктәптәр үҙҙәрен ойоштороусылар һәм ата-әсәләр алдында ғына яуап тота, ә гимназия-лицейҙар башҡорт халҡы алдында яуаплы. Шуның өсөн билдәләнгән бурыстарҙан ситләшергә түгел, уларҙы нисек тә теүәл үтәү сараһын күрергә кәрәк”, – тине пленар өлөштә төп доклад менән сығыш яһаған Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппаратының баш белгесе Рәйсә Күзбәкова.
Пленар ултырыштан һуң башҡорт теле уҡытыусылары һәм башҡорт гимназия-лицейҙары етәкселәре өсөн айырым “түңәрәк өҫтәл”дәр ойошторолдо. Унда ҡатнашыусылар, бигерәк тә мәктәп етәкселәре үҙҙәрен борсоған бик күп һорауҙарға яуап ала алды.
Бөгөн бик күп район үҙәктәрендә һәм ҡалаларҙа башҡорт балалар баҡсалары юҡ, хатта башҡорттар күпләп йәшәгән Салауат ҡалаһында, Әбйәлил районының Асҡар ауылында, Учалы ҡалаһында башҡорт балалар баҡсаларының булмауы бик ҡыҙғаныс. Был бигерәк тә ошо ҡала һәм ауылдарҙа урынлашҡан башҡорт гимназия-лицейҙары өсөн ауырлыҡ тыуҙыра, сөнки беренсе класҡа килгән балалар рус телле баҡсанан килә, уҡытыусыларға уларҙы яңынан телгә өйрәтеп алырға тура килә. Башҡортостан Хөкүмәте эргәһендә эшләгән “Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһындағы” законды тормошҡа ашырыу комиссияһының күптән түгел булып үткән ултырышында бик күп ҡалаларҙа, район үҙәктәрендә башҡорт телендә тәрбиә биргән балалар баҡсаһының булмауы, балаһына башҡорт телендә тәрбиә бирергә теләгән ата-әсәләрҙең мөрәжәғәттәре яуапһыҙ ҡала килеүе тураһында һүҙ булды.
Юғарыла әйтелгәндәрҙе иҫәпкә алып, башҡорт гимназия-лицейҙары етәкселәренә үҙҙәренең уҡыу йорто ҡарамағында балалар баҡсаһы ойоштороу бурысы ла ҡуйылды.
Ишембай ҡалаһының Ә. Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернаты директоры Әлфис Ғаяз улы Фәйзуллин, директор урынбаҫары Рифат Риф улы Әйүпов, гимназия-интернаттың педагогик коллективы ғилми-практик семинарҙы юғары кимәлдә әҙерләп үткәреүгә ҙур көс һалды.
Ишембай районы муниципаль районы хакимиәте, мәғариф идаралығы тарафынан ғилми-практик семинарҙың уңышлы үтеүе өсөн бөтә шарттар ҙа тыуҙырылды.
Семинарҙа ҡатнашыусылар уны ойоштороусыларҙың барыһына ла рәхмәт әйтеп таралды.
Просмотров (61)


text:
- Подробности
- Просмотров: 552
ВӘЛИТОВ Раил Бәкер улы (18.1. 1940, Бохара ҡ.), химик‑технолог. БР ФА‑ның мөхбир ағзаһы (1992), техник ф. д‑ры (1973), проф. (1975). БАССР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1984), БАССР‑ҙың атҡ. уйлап табыусыһы (1981). ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1963) Стәрлетамаҡ синтетик каучук з‑дында эшләй, 1968 й. алып Стәрлетамаҡ химия з‑дының лаб. мөдире, 1973 й. — ӨНИ‑нең органик химия каф. мөдире. 1981 й. башлап Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми‑тикшеренеү технология ин‑тында: фәнни эштәр б‑са дир. урынбаҫары, 1992 й. алып дир., 2005 й. — баш ғилми хеҙм‑р. Фәнни-производство эшмәкәрлеге нефть углеводородтарының термокаталитик әүерелештәрен өйрәнеүгә, олефиндар алыу технологияһын эшләүгә, биологик актив матдәләрҙе синтезлау, етештереү һәм ҡулланыу проблемаларына арналған. В. етәкс. гербицидтар (ш. иҫ. диоксинһыҙ алынған дихлорфеноксиуксус кислотаһы; уның нигеҙендә дикамба, клопиралид, хлорсульфурон һ.б. ҡушылған ҡатнаш препараттар), фунгицидтар, антгельминт препараттар (ацетомизол, бифен һ.б.), иген культуралары орлоғон инкрустациялау өсөн плёнка барлыҡҡа килтереүсе ҡатнашмалар (актамыр, карботирам) етештереү технологиялары эшләнә; ультратауыш тәьҫирендә химик процестарҙы 5—10 тапҡырға тиҙләткән көпшә рәүешле яңы реакторҙар төҙөлә. 400‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 200 уйлап табыу авторы. “Почёт Билдәһе” орд. м‑н бүләкләнгән (1985).
Х е ҙ м: Производство хлоролефинов. Уфа, 1979 (авторҙ.); Производство ароматических галоидпроизводных. Уфа, 1981 (авторҙ.); Регуляторы роста и урожая. Уфа, 2000 (авторҙ.).
Л.И.Чуркина
Тәрж. А.Н.Күсеев


text: 10 июнь көнө Яуымбай ауылының тәбиғәттән бүләк булған иң матур урыны Ташөй мәмерйәһе алдында "Ғаилә йылы" уңайынан Кинйәкәйевтәрҙең "Туғандар байрамы " гөрләп үтте. Әминә инәй 8 балаһына ҡәҙерле әсәй, 30 ейән-ейәнсәргә өләсәй, 46 бүлә-бүләсәргә ҡарт өләсәй, бик күп килен-кейәүҙәргә ҡәйнә. Ул үҙе бағымсылыҡ ярҙамы күрһәтеп матур байрам үткәреүгә булышлыҡ итте. Байрамда төрлө милли уйындар; көршәк ватыу, тоҡ кейеп йүгереү һәм башҡа ҡыҙыҡлы уйындар уйнатылды. Балалар ҙа, ололар ҙа уйындарҙа ихлас ҡатнаштылар. Сәхнәнән йыр-моң өҙөлмәне. Туғандар араһында шахмат буйынса шахмат турниры ойошторолдо. Балалар араһында "Йәмилха" күсмә кубогына, ә ололар араһында "Кинйәкәй" күсмә кубогына сәмле ярыш барҙы.Байрам юғары ойошҡанлыҡ менән үтте. Барлығы йөҙгә яҡын кеше ҡатнашты.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағында Стратегик комитет ойоштороласаҡ
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағында Стратегик комитет ойоштороласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағында яңы координация органы — Стратегик комитет ойоштороу күҙаллана.
Республика Хөкүмәте ултырышында Премьер-министр урынбаҫары — ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев хәбәр итеүенсә, проекттың төп маҡсаты — ведомство-ара коллегиаль орган структураларын оптималләштереү һәм Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеш мәсьәләләрендә комплекслы алым булдырыу.
Стратегик комитет бурыстарына стратегик планлаштырыу, прогноз яһау, бюджетты күҙаллау һәм республиканың йылдам социаль-иҡтисади үҫешен тәьмин итеү өлкәһе эшмәкәрлеге инәсәк.
Бынан тыш, 2030 йылға тиклем Үҫеш стратегияһын һәм 2018 йылға республиканың комплекслы йылдам социаль-иҡтисади үҫеш планын ғәмәлгә ашырыу буйынса саралар планын әҙерләү комитеттың төп бурыстарына керә, тип өҫтәнеләр төбәктең Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Стратегик комитетта Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, бер төркөм федераль башҡарма власть органдарының территориаль структуралары һәм республика предприятиелары вәкилдәре буласаҡ.
Башҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығы һәм Финанс министрлығы Комитет эшмәкәрлеген ойоштороуҙы үҙ өҫтөнә аласаҡ.
http://www.bashinform.ru/news/1145560-pri-pravitelstve-bashkirii-sozdadut-strategicheskiy-komitet/


text:
«Моңло ғаиләлә үҫтем…»
Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Лилиә Ишемйәрова.
Белем биреүҙең яңы стандарттары шарттарында туған телде уҡытыу
Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, педагогика фәндәре кандидаты, доцент Фәниә Сынбулатова.
«...Ҡурай моңон йышыраҡ ишетәм дә,
Халҡым сәмле икән әле, тиеп,
Халҡым йәшәй, тиеп ҡыуанам».
Билдәле шағирә, Ш.Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Тәнзилә Дәүләтбирҙина.
«Мин хәрби кеше булырға тейеш инем, һөнәрем ауылға килеп тапты…»
Өфө «Нур» татар дәүләт театры актеры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рушат Мөҙәрисов.
Легендар генерал Шайморатовҡа бәйле архив документтары
БР Йәмәғәт ойошмалары Үҙәк дәүләт архивының Документтарҙы файҙаланыу бүлеге мөдире Әбүзәр Әбүзәров.
«Илде ҡурсалау – ирҙәр эше»
Башҡорт дәүләт университеты доценты, тарих фәндәре кандидаты Нурислам Ҡалмантаев һәм Башҡортостан республика хәрби дан музейының ғилми хеҙмәткәре Фәрит Вәхитов.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 184
- 185
- 186
- 187
- 188
- 189
- 190
- 191
- 192
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
- Подробности
- Просмотров: 232
ТОПИНАМБУР, е р г р у ш а һ ы (Helianthus tuberosus), астра һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек. Тыуған ере — Төньяҡ Америка, унда Т. культураға индерелә. Төньяҡ Америкала, Белоруссияла, Францияла, Рәсәйҙең бер нисә төбәгендә, ш. иҫ. Башҡортостанда үҫтерелә. Ер аҫты үренделәрендә (столондарында) аҡ, һары, ҡыҙыл, шәмәхә бүлбеләр барлыҡҡа килтергән күп йыллыҡ үҫемлек. Һабағы төҙ, оҙонлоғо 1,5—2,5 м, яҡшы япраҡланған, бер аҙ тарбаҡлы. Япрағы ябай, йомортҡа формаһында, киртләсле, төклө. Сәскәлеге — һары төҫтәге ялған тел япраҡлы сәскәләрҙән торған кәрзин. Сент. — окт. сәскә ата. Емеше — ваҡ орлоҡса, ғәҙәттә респ. шарттарында өлгөрмәй. Ашарға яраҡлы һәм мал аҙығы культураһы. Ҡоролоҡҡа, һыуыҡҡа сыҙамлы үҫемлек, үҫтереүгә ныҡ тоҙло һәм әсе тупраҡтар яраҡһыҙ. Вегетация осоро 120—150 көн. Вегетатив юл (бүлбеләр м‑н) һәм орлоҡтар (селекция маҡсаттары өсөн) м‑н үрсетелә. Төп элгәрҙәре — бер йыллыҡ һәм күп йыллыҡ ҡуҙаҡлы мал аҙығы культуралары. Мал аҙығы сәсеү әйләнештәренең баҫыуҙан тыш участкаларында аҡ серек м‑н зарарланған көнбағыш һәм тамыр аҙыҡтарҙан башҡа ниндәй ҙә булһа культуранан һуң үҫтерелә (10 йылға тиклем). Т. киң рәт ысулы м‑н сәселә (рәт аралары 70 йәки 60 см, үҫемлектәр араһы 25, 30 йәки 35 см). Ултыртыу нормаһы 35—55 мең дана/га бүлбе, ултыртыу тәрәнлеге 8—10 см. Уңдырышлылығы (ц/га): бүлбе — 155—250, йәшел масса — 250—350; 100 кг бүлбелә 24 мал аҙығы берәмеге һәм 1,5 кг үҙләштерелеүсе протеин бар; 100 кг йәшел массала — 23 һәм 1,9; бүлбе составына 15—22% инулин инә (Миловка уҡытыу‑тәжрибә хужалығы, 2003). Т. селекцияһы һәм агротехникаһы б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 1980 й. алып Аграр университетта (С.Н.Надежкин, Р.М. Шәймөхәмәтов һ.б.) һәм Биология институтында (Е.В.Кучеров, М.С.Мөхәмәтшин) үткәрелә. Бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтереү өсөн тәҡдим ителә. БР б‑са ҡулланылышҡа Белый ранний һәм Интерес сорттары индерелгән.
Әҙәб.: Н а д е ж к и н С.Н. Многолетние кормовые растения. Уфа, 2003.
И.Ю.Кузнецов, С.Н.Надежкин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Химия
Хи́мия (ғәр. خيمياء, «chemi» – ҡара, ҡара ер, Мысырҙың боронғо атамаһына бәйле) – матдәләр, уларҙың үҙенсәлектәре, матдәләрҙең төрлө әүерелеүҙәре һәм был әүерелеүҙәргә хас күренештәр тураһындағы фән исеме. Иң ҙур әһәмиәткә эйә булған тәбиғәт фәндәренең береһе .
Хәҙерге химия фәне атамаһы һуңғы осор латин телендәге chimia һүҙенән алынған, донъялағы бик күп телдәргә ингән: мәҫәлән, инглиз телендә - chemistry, немец телендә- Chemie, француз телендә - chimie. Рус теленә был термин Петр I осоронда ингән.
Фәнни-техник прогреста химия бик ҙур роль уйнай.
Химия халыҡ хужалығының бөтә өлкәләренә лә инә. Химия файҙалы ҡаҙылмаларҙы кәрәкле продуктҡа әйләндерә: металдарҙы, уларҙың иретмәләрен, яғыулыҡ эшкәртеүҙе тәьмин итә.
Ауыл хужалығы етештереү тармағының эш һөҙөмтәһе күп осраҡта химия сәнәғәтенең уны минераль ашламалар һәм үҫемлектәрҙе ҡоротҡостарҙан һаҡлау саралары менән тәьмин итеүгә бәйле. Химияның роле төҙөлөш материалдары, синтетик туҡымалар, пластмассалар, һабын һәм кер порошоктары, медикаменттар етештереүҙә лә бик ҙур.
Химик матдәләрҙе һәм уларҙың әүрелешен белекһеҙ, контролһеҙ ҡулланыу йыш ҡына әйләнә-тирә мөхиттең бысраныуына китерә, ә был үҫемлектәр, хайуандар һәм кешенең йәшәйешенә тиҫкәре йоғонто яһай.
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Алхимия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Алхимия» һүҙе ғәрәпсә. الخيمياء (’al-kīmiyā’), урта грек телендәге xuueίa «флюид» (үҫемлек һуты) һүҙенә бәйле тип иҫәпләнә. Был термин медицина һәм фармакология буйынса ҡулъяҙмаларҙа осрай .
"Химия" һүҙенең сығышын, әйтеп үтелгәнсә, Мысырҙың боронғо атамаһы "Хем" менән («Мысыр ғилеме»), шулай уҡ грек телендәге - xuua ("хюма")- «металдар ҡойоу» һүҙе менән бәйләүселәр ("литье", "сплав") ҙә бар. Был осраҡта "химия" - металдар ҡойоу сәнғәте , йәки металлургия.
"Химия" терминын беренсе булып грек алхимигы Зосима Панополитанлы беҙҙең эраға тиклем V быуатта «төнәтеү», «ҡойоу»( «настаивание», «наливание») мәғәнәһендә ҡулланған .
Боронғо Мысыр мәҙәниәтендә технологиялар бик ныҡ үҫешә, быны ошо илдә төҙөлгән объекттар һәм ҡоролмалар күрһәтә, сөнки уларҙы тик яҡшы теоретик һәм практик нигеҙ булғанда ғына төҙөп була икәне бик яҡшы аңлашыла. Был фәндең тәүге теоретик белем сығанағы Мысырҙан килә икәне тураһында һуңғы ваҡытта күп яҙыла. Боронғо осорҙа эзотерикаға ныҡ бәйле, теорияға оҡшап торған алхимия — ниндәйҙер кимәлдә хикмәтле сәнғәт менән, ниндәйҙер кимәлдә, тәбиғәт фәндәренең иң тәүгеләренән булған — химия симбиозы. Тик химия был белем һәм тәжрибә комплексынан тик формаль рәүештә генә башлана . Ошондай сығанаҡтарҙың береһе — хатта XVII быуатта ла маг һәм тылсымсылар араһында иң хөрмәтлеһе тип һаналған Гермес Трисмегистың «Изумрудная скрижаль» (лат. «Tabula smaragdina») трактаты , шулай уҡ уның хеҙмәттәре тип йөрөтөлгән «Большой алхимический свод» китабындағы трактаттар (Герметический свод).[1][2]
Химияның үҙаллы фән булып китеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVI—XVII быуаттарҙа донъяның механистак төҙөлөшөн асыҡлаған фәнни асыштар булғас, сәнәғәт үҫешкәс, буржуазия формалашҡас химия үҙалла фән тип ҡабул ителә. Тик физиканан айырмалы булараҡ химияны төҙөлөш-үҙенсәлек миҡдары менән аңлатып булмай, шуға күрә химия миҡдарға бәйлеме, әллә башҡа төрлө белемме тигән бәхәстәр тыуа. 1661 йылда Роберт Бойль «Химик-скептик» хеҙмәтен яҙа. Был хеҙмәтендә ул төрлө есемдәр төрлө киҫәксәләрҙән (корпускулаларҙан) тора һәм улар матдәнең үҙенсәләген билдәләй тип яҙа. Ван Гельмонт яныу процессын өйрәнеп матдәнән газ барлыҡҡа килә тип газ төшөнсәһен керетә. Ул углекислый газ булыуын аса. 1672 йылда Бойль металлдарҙы яндырған ваҡытта уларҙың массаһы артыуын аса, ул быны ялҡында ауырлығы булған киҫәксәләр ҡушылыуы менән аңлата. М. В. Ломоносов беренсе иң билдәле «Математик химия элементтары» (1741) тигән хеҙмәтендә шул замандағы был өлкәләге эшмәкәрлекте сәнғәт тип иҫәпләгән башҡа ғалимдарҙан айырмалы булараҡ химияны фән тип атай[3]:
Йылылыҡ һәм флогистон. Газдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XVIII быуат башында Шталь яныу ваҡытында флогистон тигән матдә барлыҡҡа килә тип яңы теорияға нигеҙ һала. 1749 йылда М. В. Ломоновсов «Йылы һәм һыуыҡ турыһында уйланыуҙар» тигән хеҙмәтен яҙа (ул 1742—1743 йылдарҙа уҡ был турала яҙған — ҡарағыҙ «Заметки по физике и корпускулярной философии»). Был хеҙмәтте Л. Эйлер (1747 йылдың 21 ноябрендәге хаты) юғары баһалай.
1848 йылда профессор Д. М. Перевощиков М. В. Ломоносовтың хеҙмәттәрен өйрәнеп, уның йылылыҡ теорияһы фән үҫешенән ярты быуатҡа алданыраҡ бара тип билдәләй («Современник», январь 1848, т. VII, кн. 1, отд. II, с. 41—58) һәм башҡа тикшереүселәр ҙә бының менән килешә.[3]
1754 йылда Блэк углекислый газ , Пристли 1774 йылда — кислород, ә Кавендиш 1766 йылда — водород булыуын аса.
1740—1790 йылдар дәүерендә Лавуазье һәм Ломоносов[3] яныу, окислашыу, һулыш алыу процесстарына химик аңлатма бирә. Улар ут матдә түгел, ә йылылыҡ процессының эҙемтәһе икәнен иҫбатлайҙар. Пруст 1799—1806 йылдарҙа составтың даими булыуы тураһында законды аса.
Гей-Люссак 1808 йылда газ күләме тураһында Авогадро законын аса. Дальтон «Химик философияның яңы системаһы» тигән хеҙмәтендә (1808—1827) атомдар барлығын иҫбат итә, бер төрлө атмдарға атом ауырлығы, элемент тигән төшөнсәлер керетә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Возникновение и развитие химии с древнейших времён до XVIII века. Всеобщая история химии. М.: Наука. 1989
- ↑ Рабинович В. Л. Алхимия как феномен средневековой культуры. М.: Наука. 1979
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Михаил Васильевич Ломоносов. Избранные произведения. В двух томах. Т. 1. Естественные науки и философия. — М.: Наука. 1986
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Менделеев Д. И. Периодический закон: В 3 т. на сайте Руниверс
- Некрасов Б. В. Основы общей химии, т. 1. — М.: «Химия», 1973
- Химическая энциклопедия, п. ред. Кнунянц И. Л., т. 5. — М.: «Советская энциклопедия», 1988
- Химия: Справ. изд./ В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989
- Джон Мур. Химия для чайников = Chemistry For Dummies — М.: «Диалектика», 2011. — 320 б. — ISBN 978-5-8459-1773-7.
- Н. Л. Глинка. Общая химия — М.: Интеграл-Пресс, 2008. — Б. 728. — ISBN 5-89602-017-1.
- Джуа М. История химии — М.: Мир, 1966. — 452 б.
- Дубинская А. М., Призмент Э. Л. Химические энциклопедии, в кн.: Химический энциклопедический словарь. — М., 1983
- Потапов В. М., Кочетова Э. К. Химическая информация. Где и как искать химику нужные сведения. — М., 1988
- Аблесимов Н.Е. Химия - это плохо? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/
- Кузнецов В. И. Общая химия: тенденции развития. М.: Высшая школа,
- Аблесимов Н.Е. Сколько на свете химий? // Химия и жизнь - XXI век. 2009. № 5. С. 49-52; № 6. С. 34-37.
- Ахметов, Н. С. Общая и неорганическая химия. Общая неорганическая химия. Учеб. для вузов.-4-е изд., испр.,-М,: Высш. шк., Изд. центр" Академия", 2001.-743 с., ил., 2001.
- Мелентьева, Галина Александровна. Фармацевтическая химия. Рипол Классик, 1985.


text:
- Подробности
- Просмотров: 552
АНАТОЛИЙ (донъяуи исеме Кузнецов Евгений Власович, 28.5.1930, Иркутск ҡ.), дин әһеле, Өфө һәм Стәрлетамаҡ епискобы (1979—90). Дини тәғлимәт канд. (1960). Архиепископ (1993), архимандрит (1968). Монахлыҡ ҡабул иткән (1960). Мәскәү дини акад. тамамлағандан һуң (1960) Мәскәү урта һәм юғары дини уҡыу йорттарында уҡыта. 1972 й. алып Мәскәү патриархияһы епархияларында епископ, викар епископ, 70‑се йй. 2‑се ярт. Антиохия патриархы эргәһендәге Мәскәү патриархы вәкиле, 1990 й. башлап Керчь викар епискобы (Мәскәү патриархияһының Сурож епархияһы, Бөйөк Британия). Өфө епархияһы етәксеһе вазифаһында мәхәлләләр һанын арттыра (14‑тән 48‑гә тиклем); уның дәүерендә тәре сиркәүе булған Епархия идаралығы бинаһы, бер нисә яңы ҡорам төҙөлә. Иконалар яҙыу һәм реставрациялау м‑н шөғөлләнә. 2‑се (1980) һәм 3‑сө (1964) дәрәжә Изге Владимир, 2‑се дәрәжә преподобный Сергий Радонежский (1980), 2‑се дәрәжә Мәскәү кенәзе изге благоверный Даниил (1990), 2‑се (2004) һәм 3‑сө (2000) дәрәжә Мәскәү һәм Коломна митрополиты святитель Иннокентий, 2‑се дәрәжә преподобный Серафим Саровский (2006), изге апостолдар Пётр һәм Павел (1980, Антиохия православие сиркәүе), равноапостольная изге Мария Магдалина (1988, Польша православие сиркәүе) орд. м‑н бүләкләнгән.
Хеҙм.: Русская икона //Малая Церковь: настольная книга прихожанина. М., 1992.
Н.П.Зимина
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
- Подробности
- Просмотров: 583
ЙЫУАСА, башҡорт аш‑һыуының традицион аҙығы. Төрки һәм монгол халыҡтарында таралған. Һөткә йомортҡа ҡушып баҫылған сөсө, һирәгерәк әсе ҡамырҙан бешерелә. Ромб рәүешендә ҡырҡылған ҡамырҙы иретелгән майҙа йәки малдың эс майында бешерәләр. Сәй табынына ҡуйыла, һаҡлыҡҡа ла бешерелә. Й. туй күстәнәсе һәм байрам һыйы иҫәбенә ингән, Ҡорбан байрамы, Ураҙа байрамы һ.б. мосолман байрамдарында балаларға таратылған. Башҡортостандың көньяғында һәм көньяҡ‑көнсығышында туйҙың икенсе көнөнә кәләш йортонда һәм ҡалын ваҡытында кейәү йортонда “Йыуаса” йолаһы (ҡара: Туй йолалары) үткәрелгән. Тәүҙә ҡатын‑ҡыҙ м‑н бала‑саға ғына ҡатнашһа, һуңыраҡ ир‑егеттәрҙе лә саҡыра башлағандар. Күстәнәс һалынған тоҡ м‑н бүләк тултырылған һандыҡ өҫтөнә сигелгән ябыу һалынған. Кәләштең яҡын туғандарының береһе, ғәҙәттә апаһы йәки инәһе, үҙенә кейәү тарафынан бүләккә тәғәйенләнгән ябыуҙы күтәргән һәм яуап рәүешендә йәштәргә бүләк әйткән (ғәҙәттә яңы тыуған мал). Кейәүҙең әсәһе килендең һеңлеһенә йәки башҡа ҡыҙ туғанына һандыҡтың ебәк таҫма м‑н бәйләнгән асҡысын тотторған. Ҡыҙ һандыҡты асып күстәнәстәрҙе сығарғандан һуң таҫманы үҙенә бүләккә алған. Артабан тамашала ҡатнашҡандарға бүләктәр өләшелгән, йыуаса сәйе эсерелгән. “Йыуаса” бейеүе йоланың бер өлөшө булған: бүләктәрҙе өләшеү хоҡуғы алған ҡунаҡ иткән яҡтан берәй ҡатын‑ҡыҙ тоҡто елкәһенә һалған һәм бүләктәрҙе һатып алырға тәҡдим итеп, бейей‑бейей ҡунаҡтарҙы әйләнеп сыҡҡан; ҡунаҡтар уның аяҡ аҫтына тәңкә ташлаған. Йола б‑са йырҙар м‑н таҡмаҡтар ҙа башҡарылған. Уларҙың ҡайһыларында ҡоҙаларҙың етеш тормошо, оҫталығы, хеҙмәт һөйөүе һәм йомартлығы маҡталһа, башҡаларында кинәйәләп ҡунаҡтар һәм уларҙың бүләктәре мәрәкәләнгән.
Әҙәб.: Нагаева Л.И. Танцы восточных башкир. М. 1981.
С.Н.Шитова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Башҡортостанда туризм
Башҡортостанда туризм — субъекттың халыҡҡа туристик хеҙмәт күрһәтеү менән шөғөлләнеүсе иҡтисад тармағы.
Башҡортостанда туризмды үҫтереүгә уникаль тәбиғи объекттарҙың, тарих, мәҙәниәт һәм сәнғәт һәйкәлдәренең булыуы, үҫешкән инфраструктура булышлыҡ итә.
Йөкмәткеһе
Тармаҡты үҫтереү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһында ойошҡан туризм ойошмалар: 1929 йылдан — Пролетар туризмдың Башҡортостан йәмғиәте, 1937 йылдан — Башҡорт АССР-ы совнаркомының Физкультура һәм спорт буйынса юғары советы, 1960 йылдан — БАССР-ҙың Туристик-эксплуатация идаралығы, 1995 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Физик культура, спорт һәм туризм буйынса дәүләт комитеты (Госкомспорттуризм) ҡарамағында була. Хәҙерге ваҡытта был бурысты Башҡортостан Республикаһының Туризм буйынса агентлығы[1] — башҡарма властың үҙ вәкәләттәре сиктәрендә туризмды, туристик индустрияны үҫтереү һәм уға булышлыҡ итеү өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен тормошҡа ашырыусы республика органы башҡара.
Башҡорт АССР-ы СССР-ҙың туристик үҙәктәренең береһе булып тора:
- 1960 йылда Белорет ҡалаһында Туристарҙың II йәйге Бөтә Рәсәй слеты үтә;
- 1964 йылда Оло Ҡалпаҡ ҡаяһы районында — Бөтә Рәсәй туристарының ҡатнаш слеты;
- 1976 йылда Ғафури районының Ташаҫты ауылында — III Бөтә Рәсәй Йәйәүле туристар һәм 1986 йылда Бөтә рәсәй туристик контроль-ҡотҡарыу хеҙмәттәре беренселеге (1989);
- 1977 йылда Күгәрсен районы Мораҙым ауылы янында — Бөтә Союз Йәйәүле туристарҙың ҡатнаш слеты;
- 1985 йылда Ишимбай районы Маҡар ауылы эргәһендә — II Бөтә Рәсәй спелеотуристар слеты;
- 1989 йылда Киндерле мәмерйәһе янында (Ғафури районы) Спелеотуристарҙың Бөтә Союз ярыштары уҙа[2].
1997 йылда Өфөлә республиканың Туристик-спорт берлегендә Башҡортостан туризмы музейы асыла[3].
Туристик ресурстар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан иҡтисадының тармаҡтары араһында туризм мөһим роль уйнай[4]. Республиканы, тәбиғәт ландшафтының төрлөлөгө арҡаһында, икенсе Швейцария, тип йөрөтәләр һәм шул уҡ ваҡытта етешһеҙлектәрҙе лә билдәләйҙәр. Уларҙың береһе — тотороҡло килем килтереүсе индустрия булараҡ, туризмдың үҫешмәүе[5]. Бәғзеләр инде төбәктең иҫтәлекле урындарының туристик индустрия ҡағылмаған иҫ киткес тәбиғәте менән һоҡлана.
Башҡортостандың туристик ресурстары: Өфө, Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат һ.б. ҡалаларҙың мәҙәниәт һәм сәнғәт һәйкәлдәре; 300 самаһы карст мәмерйәһе; 600 йылға, иң ҙур йылға — Ағиҙел;800 күл; Европала иң боронғо тау тип иҫәпләнгән Урал тауҙары һырттары, республиканың иң бейек тауы — Ямантау; өс дәүләт ҡурсыулығы — Шүлгәнташ, Башҡортостан ҡурсаулығы, Көньяҡ Урал ҡурсаулығы һәм «Башҡортостан» милли паркы.
Башҡортостан территорияһында бронза быуатының Абаш, алакүл, межовская, петров, приказанская, саргарин, Һынташты, сруб, турбин, федоровка, черкаскүл мәҙәниәттәре бар. Беҙҙең эраға тиклем 3-сө мең йыллыҡтан 1-се мең йыллыҡҡа тиклемге 600 һәйкәл Әй, Ағиҙел, Дим, Эйек, Кама, Яйыҡ һ.б йылғалар бассейнында табыла.
Республикала төрлө характерҙағы һәм ҡатмарлыҡтағы туристик маршруттар бар: йылғалар буйлап спорт ағыуҙары, бер һәм күп көнлөк тау маршруттары, велотректар, ҡаяға үрмәләүселәр өсөн тәбиғи ҡаялар, һыбай йөрөү өсөн уңайлы һуҡмаҡтар.
Күлдәрҙә һәм һыуһаҡлағыстарҙа тиҫтәләрсә турбаза һәм шифахана бар.
Бөгөн Башҡортостанда 31 шифахана эшләй (Ассы, Талҡаҫ, Красноусольск, Чехов һ.б.), уларҙың һәр ҡайһыһы һыу, батҡаҡ менән дауалау үҙенсәлегенә эйә, ҡымыҙ, иппотерапия һ.б. йүнәлешендә эшләй. Тау саңғыһы шифаханалары Абҙаҡта, Яҡтыкүлдә һәм башҡа урындарҙа урынлашҡан. RoomGuru.ru отелдәренең интернет-сервис эксперттары 2016 йылдың 30 декабренә - 2017 йылдың 8 ғинуарына отелдәрҙе бронләңҙе анализлағандан һуң, Яңы йылды ҡаршы алыу өсөн иң популяр тау саңғыһы курорттарының исемлеген асыҡлаған. Улар араһында Абҙаҡ та бар һәм рейтингтың етенсе баҫҡысында тора[6]
Палеолит дәүерендәге һүрәттәре менән билдәле Шүлгәнташ, Салауат һ.б. үҙенсәлекле мәмерйәләр бар.
Ирәмәл — изге тау тип һанала. Торатау, Шахтау, Ҡуштау шихандары — элекке коралл рифтары. Экстремаль ял яратыусылар йәйен дә, ҡышын да Павловка һыуһаҡлағысында ял итә ала. Атыш, Ғәҙелша, Шарлама шарлауыҡтары республикаға бик күп туристы йәлеп итә.
Башҡортостандың православие ҡорамдары һәм ғибәҙәтханалары[7], мосолман мәсеттәре — диндарҙар өсөн изге урын.
Инфраструктура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостанда ҡунаҡханалар, туристик клубтар, авиация, автомобиль, һыу, егеүле транспорт, тау шифаханалары һәм тау саңғыһы спорты урындарында тауға күтәргестәр рәүешендәге инфраструктура киң үҫешкән.
Туризм төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Буран» ҡарйөрөгөстәрендә атлы-арбалы, һыбайлы маршруттар, «Арск ташы»[8] уҙған быуаттың 90-сы йылдарына тиклем дә ата-әсәләрҙе балалары менән һыбайлы маршруттарға ҡабул итеүсе берҙән-бер турбаза була.
Инйәр, Кесе Инйәр, Һаҡмар һ.б. йылғалар буйлап тын тултырмалы һалдарҙа, каркаслы-йыйылмалы байдаркаларҙа, катамарандарҙа һәм башҡа туристик судноларҙа туристарға ағып төшөү өсөн маршруттар булдырылған. Шулай уҡ велосипед, саңғы, теплоход, һыу-моторлы, автомобиль, йәйәүлеләр туризмы үҫешкән. Республикала 1995 йылда 5 турбаза һәм 99 ял базаһы иҫәпләнә. 1992 йылда сит ил туристарын ҡышҡыһын айыуға һунарға ҡабул итеү ойошторола. Башҡортостанда сит ил граждандары өсөн туризмдың киң инфраструктураһы булдырылған: Өфөлә Рәсәй Сит ил эштәте министрлығының вәкиллеге, Өфө аэропорты, таможня, «Азимут», «Аврора» һә.б ҡунаҡханалар эшләй. Һуңғы йылдарҙа туризмдың экотуризм, балыҡсылыҡ, экстремаль һәм социаль туризм һ.б. йүнәлештәре эшләй.
Ойошмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһының туризм буйынса агентлығы — башҡарма властың үҙ вәкәләттәре сиктәрендә туризмды, туристик индустрияны үҫтереү һәм уға булышлыҡ итеү өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен тормошҡа ашырыусы республика органы
Агенттлыҡ 2012 йылдың 19 ноябрендә Башҡортостан Республикаһы президентының 2012 йылдың 24 октябрендәге «Башҡортостан Республикаһында дәүләт власының башҡарма органдары структураһын камиллаштырыу буйынса саралар тураһында» 407-УП указына ярашлы, Башҡортостан Республикаһы Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса Дәүләт комитеты урынына ойошторола һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2012 йылдың 18 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһының Туризм буйынса агентлығы тураһындағы положениены раҫлау тураһында» 459-сы ҡарарына нигеҙләнеп эшләй. Агентлыҡтың төп йүнәлештәре һәм бурыстары:
- Башҡортостан территорияһында дәғүәселеккә һәләтле туристик-рекреацион комплекс булдырыу һәм үҫтереү;
- туристик индустрияның инвестициялар ылыҡтырыуын арттырыу;
- Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2012 йылдың 7 июнендә «Башҡортостан Республикаһында 2012—2016 йылдарға эске һәм ситтән ингән туризмды үҫтереү буйынса оҙайлы ваҡытты күҙаллаған маҡсатлы программаһы»на ярашлы республика туризмын алға һөрөү.
Республиканың туристик иҫтәлекле урындары тураһында мәғлүмәтте киңерәк таратыу йәһәтенән Агентлыҡ интернет-порталын тормошҡа ашыра. Интернет-портал булдырғанда пилотһыҙ вертолет ярҙамында сфералы төшөрөү технологияһы ҡулланыла һәм материалдар «Виртуаль Башҡортостан» порталына ҡуйылырға тейеш була. Республикала диндарҙарҙы Сәғүд Ғәрәбстанына хажға ебәреү ойошторола. Уны Мәрхәмәтлек Хаж фонды (Рәсәй мосолмандары Үҙәк Диниә назараты)һәм «Урал-Хаж» (Рәсәй мөфтөйҙәре советы) туроператорҙары башҡара. Рәсәй өсөн бүленгән 3200 урындың 370-е Башҡортостан хажиҙарына тура килә[9].
Социаль туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Агентлыҡ социаль туризм йүнәлешен тормошҡа ашыра — 2013—2016 йылдарға «Башҡортостан Республикаһында социаль туризмдың үҫеше» өҫтәмә программа проекты эшләй. Уны финанслауҙың дөйөм күләме 228,6 миллион һум тәшкил итә. Был 28 мең пенсионерға, инвалидҡа һәм балалар йорттары тәрбиәләнеүсеһенә туристик хеҙмәттәр менән файҙаланыу мөмкинлеге бирә.
Тармаҡты үҫтереү перспективалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге ваҡытта Башҡортостанда туризмды киләсәктә үҫтереүҙең нигеҙен булдырыусы ете кластер билдәләнгән. Өс район «Урал» туристик-рекреацион зонаны тәшкил итә. Уға халыҡ-ара класлы туристик комплекс инә, ул спорт һәм ялдың ҡышҡы һәм ҡайһы бер йәйге төрҙәренә махсуслаша. «Урал»ға йылына 1,5 миллион турист киләсәк, тип күҙаллана[4].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт һәйкәлдәре
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Атлас туристических ресурсов Республики Башкортостан. Уфа: УГАЭС, ГУП РБ «Уфимский полиграфкомбинат», 2007. 276 с.
- Башкортостан. Природы край бесценный. Уфа, 2004. ISBN 5-87691-024-4
- Гареев Э. З. Геологические памятники природы. Уфа, 2004.
- Жемчужины природы Башкортостана. — Уфа, 2000.
- Золотое кольцо Башкортостана. Рекламный проспект. — Уфа: Информреклама, 2004.
- Кудряшов И. К. Подземные дворцы Башкирии / И. К. Кудряшов, В. Н. Климец.- Уфа, 1984.
- Максютов Ф. А. Комплексные памятники природы Башкирии / Ф. А. Максютов, Е. В. Кучеров, И. М. Япаров. — Уфа, 1993.
- Национальный музей Республики Башкортостан: Люди. События. Факты. — Уфа, 1999.
- Нигматуллина И. В. Старая Уфа: Историко-краеведческий очерк / И. В. Нигматуллина. — Уфа, 2004.
- Памятники Отечества. Альманах, № 38 (2, 1997). (Уфа, Стерлитамак, Бирск, Белебей, Белорецк).
- Реестр особо охраняемых природных территорий Республики Башкортостан. Уфа, 2006.
- Республика Башкортостан — путеводитель. — Уфа: Скиф, 2010. — 264 с.
- Синенко С. Г. Город над Белой рекой. Краткая история Уфы в очерках и зарисовках. 1574—2000 / С. Г. Синенко. — Уфа, 2002.
- Узиков Ю. А. Исторические памятники Уфы / Ю. А. Узиков.- Уфа, 1999.
- Ширгазин А. Р. Православные храмы Башкирии: история и архитектура. Каталог-справочник / А. Р. Ширгазин. — Уфа, 1995.
- Экономика Башкортостана: Учебник для вузов и ссузов / Под общ. ред. Х. А. Барлыбаева, 2-е изд., перераб. и доп. Уфа, 2003. 563 с. ISBN 5-85051-268-3
- Газета "Выбор" №118-119 (10044-10045) от 11.08.2015. Статья "Край тысячи озёр".
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Туризм агентлығы Башҡортостан Республикаһы | Баш бит
- ↑ Статья" Башҡортостан: ҡыҫҡаса энциклопедия
- ↑ Museum of tourism of Bashkiria (sports tourism)
- ↑ 4,0 4,1 Фокин Д. Н., Синцов А. Ю. Приволжье. Большая книга по краеведению — Эксмо, 2012. — Б. 19. — 240 б. — ISBN 978-5-699-57053-9.
- ↑ Версия Етәксе Һ. Б. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур Өлкәһе.
- ↑ http:курорт Абзаково — в Топ-10 горнолыжных курортов России для новогоднего отдыха
- ↑ Паломнический отдел приглашает в поездки к православным святыням Башкортостана. | Уфимская епархия Русской Православной Церкви (МП)
- ↑ Главная
- ↑ В хадж отправятся более 370 жителей Башкортостана
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- И.В.Лифанова, О.В.Серова, Д.В.Шорников, Тәржемәсе Ғ.Р.Бердина Туризм // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Лифанова И. В., Серова О. В., Шорников Д. В. Туризм // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8. (рус.)
- Киселёв В. А., Шорников Д. В. Туризм спортивный // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8. (рус.)
- «Виртуальный Башкортостан»
- Портал социального туризма
- Статья в Башкортостан: краткая энциклопедия
- Баштурист
- Союз туриндустрии Башкортостана
- Информационно-туристический портал города Уфы
- Республика Башкортостан (туризм)
- Фотохроники путешествий. Южный Урал, Башкирия


text:
- Подробности
- Просмотров: 297
ҮҘӘН, К ө н ь я ҡ Ү ҙ ә н, йылға, Ағиҙел й. һул ҡушылдығы. Бөрйән р‑ны Ҡолғана а. төньяҡҡа табан 10 км алыҫлыҡта Яманғыр һыртының көнсығыш битләүендә башлана. Бөрйән р‑ны буйлап төньяҡ‑көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай аға. Ағиҙел й. (тамағынан 1098 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 116 км, басс. майҙаны 590 км2, дөйөм түбәнәйеүе 570 м. Ҡатнаш, башлыса ҡар һыуы м‑н туйына. Тамағында уртаса йыллыҡ һыу сығымы 3,3 м3/с. Басс. рельефы тәпәш тауҙарҙан тора, үрге ағымында тауҙар бейегерәк. Йылға үҙәне Ҡыраҡа тектоник комплексы ультрабазальттарынан, ордовик һәм силурҙың терриген тоҡомдарынан ғибәрәт. Ландшафы йоҡа ҡатламлы көлһыуланған ҡара тау һәм органоген‑ҡырсынташлы тупраҡтарҙағы ҡарағас ҡатыш ҡарағай- ҡайын урмандарынан тора, һоро тау-урман тупрағындағы болондар осрай. Басс. 86%‑ын урман ҡаплаған, 5%‑ы һөрөлгән. Үрге ағымында Ү. басс. Башҡорт ҡурсаулығы сиктәрендә урынлашҡан. Ҡушылдыҡтары: Һарағы, Һәүәнәк, Бетерә (бөтәһе лә — һул).
В.А.Загорский
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Михаил Бабич Башҡортостан уҡыусылары туған телен аҙнаһына нисә сәғәт өйрәнергә тейешлеге хаҡында һөйләне
Михаил Бабич Башҡортостан уҡыусылары туған телен аҙнаһына нисә сәғәт өйрәнергә тейешлеге хаҡында һөйләне Фото: Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиленең рәсми сайты
ӨФӨ, 2017 йыл, 8 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич Башҡортостанға эш сәфәре барышында ошо көндәрҙә методик тәҡдимдәргә ҡул ҡуйылыуын һәм илдең барлыҡ төбәктәренә ебәрелеүен белдерҙе. Унда дәүләт һәм туған телдәрҙе өйрәнеү һәм уҡытыу (уға башҡорт теле лә инә) буйынса уҡыу пландары тураһында әйтелгән.
«Ата-әсәләрҙең ризалығы менән программаның вариатив өлөшөндә (ул мәғариф мөнәсәбәттәрендә ҡатнашыусылар төҙөгән программаның бер өлөшө) аҙнаһына ике сәғәткә тиклем республиканың дәүләт телен өйрәнергә хоҡуҡ һәм мөмкинлек бар. Ошо методологик документ барлыҡ белем биреү учреждениеларында ҡулланыу өсөн нигеҙ булып тора. Норматив көйләү йәһәтенән был мәсьәлә хәл ителде, тип иҫәпләйбеҙ. Хәҙер мәсьәлә ошо бурысты нисек хәл итә алыуыбыҙға ҡайтып ҡала», — тине Михаил Бабич Өфөләге 16-сы гимназияла үткән түңәрәк өҫтәлдә.
Тулы хоҡуҡлы вәкил төбәк башлығы Рөстәм Хәмитовтың республикала дәүләт һәм туған телдәрҙе үҫтереү, ошо программаны финанслау, башҡорт телен үҫтереү буйынса махсус фонд булдырыу, гранттар бүлеү буйынса саралар тураһындағы Указға ҡул ҡуйыу хаҡында ҡарарын дөрөҫ тип атап, республика властарының ошо йәһәттән маҡсатҡа йүнәлешле эш алып барыуҙарын билдәләне.
http://www.bashinform.ru/news/1090100-mikhail-babich-v-ufe-rasskazal-skolko-chasov-v-nedelyu-shkolniki-bashkirii-mogut-izuchat-rodnoy-yazy/


text:
- Подробности
- Просмотров: 211
ТЕХНИК ХЕҘМӘТЛӘНДЕРЕҮ, магистраль үткәргес торбаларҙың объекттарын төҙөк һәм эшкә һәләтле хәлдә тотоу саралары комплексы. Күҙәтеүҙе, профилактиканы, ағымдағы ремонтты, тикшереү сараларын, ш. уҡ эксплуатациялауға йәки консервациялауға техник яҡтан әҙерләүҙе үҙ эсенә ала. Т.х. даими ҡабатланыуы һәм күләме норматив-техник документацияға ярашлы билдәләнә. Периодик (деталдәрҙе план б‑са алмаштырыу, эшләү срогы үткән ҡорамалдарҙы ремонтлау), регламент б‑са (узелдарын майлау һәм көйләү), сезонлы (объектты көҙгө-ҡышҡы йәки яҙғы-йәйге миҙгелдәрҙә файҙаланыуға әҙерләү саралары), өҙлөкһөҙ (объекттың хәлен техник саралар ярҙамында даими рәүештә күҙәтеп тороу) Т.х. һәм периодик (үткәргес торбаның ҡыуышлығын таҙартыу, электр-химик һаҡлау сараларының хәлен тикшереү һ.б.) контроль һөҙөмтәһендәге Т.х. айырыла. Магистраль нефть продукттары үткәргестәренә Т.х. линия‑производство диспетчер станцияларының хеҙм‑рҙәре, магистраль газ торбаларына – линия‑производство идаралыҡтарының хеҙм‑рҙәре тарафынан үткәрелә. Башҡортостанда магистраль газ торбалары объекттарына “Баштрансгаз” ЯСЙ (1953 й. алып), нефть үткәргестәренә – “Урал‑Себер магистраль нефть үткәргестәре” ААЙ (1947 й. алып), нефть продукттарын үткәргестәре объекттарына – “Уралтранснефтепродукт” ААЙ (1970 й. алып) Т.х. үткәрә; магистраль үткәргес торбалар объекттары өсөн норматив‑техник документацияны – Энергоресурстарҙы күсереү проблемалары институты (1959 й. алып) әҙерләй.
М.Х.Солтанов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Иген баҫыуҙары игенсене көтә
08 августа 2016 йыл | Ауыл хужалығы
Йәй ғүмере ҡыҫҡа тиҙәр. Ысынлап та, әле яңы ғына яҙғы баҫыу эштәре тамамланған ине. Ни арала бесән мәле башланып, ураҡҡа төшөргә лә ваҡыт етеп килә. Хужалыҡтарҙа әле ураҡҡа әҙерлек эштәре алып барыла. Комбайндарҙың, ырҙын табаҡтарының әҙерлеге нисек, механизаторҙар, яғыулыҡ-майлау материалдары етешәме? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап табыу маҡсатында район хакимиәте ауыл хужалығы бүлегенең баш инженеры Вячеслав Малыхҡа бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға.
Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте
08 августа 2016 йыл | Уңғандарыбыҙ
Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район хакимиәтенең Маҡтау грамоталары менән бүләкләнделәр.
Гран-при Гөлназ менән Эльвинала
08 августа 2016 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Үткән аҙнала, йәғни 9 июлдә Күгәрсен районының Мораҙым тарлауығында "Байыҡ-16” балалар республика телевизион бейеү конкурсына йомғаҡ яһалды. Был мәртәбәле сарала районыбыҙҙан "Быҙыбыт” өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамбле (етәксеһе – Илшат Хәбибуллин) һәм Красноусол башҡорт гимназия-интернатының 1-се класын тамамлаған Гөлназ Дәүләтбаева менән Эльвина Ҡолманова (етәкселәре Айгөл Буранова) ҡатнашҡайны.


text:
- Подробности
- Просмотров: 247
СИДОРЕНКО Александр Филиппович (15.1.1915, Томск губ. Новосвободный ҡсб — 20.6.1982, Өфө), артиллерист, лейтенант (1945). Советтар Союзы Геройы (1944). 1939 й. Халхин‑Гол й. буйындағы ҡораллы бәрелештә, Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Горький хәрби‑сәйәси уч‑щеһын тамамлаған (1945). Иркутск өлк. урман сәнәғәте хужалығында эшләгән. 1938—40 йй. һәм 1942 й. алып Совет Армияһында. 1943 й. башлап 1‑се Украина фронтында хеҙмәт иткән. Герой исеменә 3‑сө гвардия танк армияһының 6‑сы гвардия танк корпусы 1893‑сө үҙйөрөшлө артиллерия полкының үҙйөрөшлө артиллерия ҡулайламаһы механик‑водителе кесе сержант С. 1943 й. нояб. Украина ССР‑ының Киев һәм Фастов ҡҡ. азат итеүҙә күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була. Запасҡа сыҡҡандан һуң (1946) Красноярск крайы, Киров өлк. һәм БАССР урман сәнәғәте хужалыҡтарында эшләгән. Ленин орд. м‑н бүләкләнгән (1944).
И.Ғ.Кәримова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Яңылыҡтар
Республикала мәктәптәр үҙҙәре уҡыу йылының башын билдәләргә хоҡуҡлы – Башҡортостан Мәғ
Башҡортостанда яңы уҡыу йылы 2 йәки 4 сентябрҙә башлана. Ул быйыл Белем көнөнөң Ҡорбан байрамы менән тап килеүенә бәйле. Тимәк, 1 сентябрь эшләмәгән байрам көнө булып иҫәпләнә, тип аңлаттылар Башҡортостан Мәғариф министрлығында.
«Уҡытыу графигын мәктәп үҙаллы булдырғас, ул уҡыу йылын 1 сентябрҙә түгел, ә һуңыраҡ, мәҫәлән, 2 йәки 4 сентябрҙә башларға хоҡуҡлы», — тип аңлатты Башҡортостан Мәғариф министрлығының дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы һәм белем сифатын баһалау бүлеге етәксеһе Жанна Миникеева.
. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.


text:
Урал тауҙары
Урал, таулы физик-географик ил, меридиональ йүнәлештә Кар диңгеҙенән Ҡаҙағстан далаларына тиклем һуҙылған ер. Оҙонлоғо 2000 км. Киңлеге 40-60 км, урыны менән 100 км-га етә.
Йөкмәткеһе
Урал[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Антик сығанаҡтарҙа Уралды йыш ҡына Рифей тауҙары йәки Гиперборея тауҙары атамаһында бирәләр. Клавдий Птолемей мәғлүмәттәре буйынса, Урал тауҙары өс өлөшкә бүленә: Римнус, Норостар һәм Гиперборея. Римнус (Көньяҡ Урал) - Яйыҡ йәки Ҡариҙел йылғалары аҡҡан яҡ; Урта Уралда (Норостар) Яйыҡ (Урал) аға, Төньяҡ Урал (Гиперборея) йылғалары күрһәтелмәгән[1] Рифей тауҙары — һис шикһеҙ Каспий, Ҡара диңгеҙ һәм Балтика (Сармат океаны) араһындағы һыу айырғыс тип таныла[2] и др.
Беренсе йылъяҙмаларҙан уҡ («Повесть временных лет» - б.э. XI быуат) — урыҫтар Урал тауҙарын Билбау, Себер тауы, Ҙур таш, йә иһә Ер Билбауы тип атағандар.
Рус дәүләтенең XVI быуаттың икенсе яртыһында эшләнгән тәүге картаһында («Большой Чертёж»), Урал «Ҙур Таш» атамаһы менән билбауға оҡшаған тау рәүешендә төшөрөлгән, унан әлеге Златоуст заводтарына ингән өлөштә, бер аҙ көньяҡтараҡ һәм төньяҡтараҡ күп йылғалар ағып төшөүе күренә; урыҫтар ҙа башта тик ошо өлөштө генә Урал тип атаған[3]
Башҡорт телендә «Урал» топонимы бик боронғо, бәлки тәүтөрк хәлдә саҡҡа ҡайтарып ҡалдырыла. Уны башҡ. үр ~ др.-тюрк. *ör «бейеклек, ҡалҡыулыҡ» тигән һүҙ менән бәйләйҙәр. Бынан тыш, «Урал» башҡортса «урау», йәғни «билбаулау», «уратыу» тигәндән килеп сыҡҡан тигән икенсе фараздар ҙа бар[4].
Хәҙерге заман топонимикаһы ике төп версияны килтереп сығарҙы[5]. Манси версияһы авторы Э. К. Гофман Урал атамаһын мансиҙағы «ур» (тау) һүҙе менән бәйләй. XX быуатта был теорияны венгр ғалимдары — манс. ур ала (тау үре) тигән менән бәйләп, дауам итә. Әммә мансиҙар үҙҙәре Уралды Нөр (Таш) тип атай һәм бер ваҡытта ла «ур ала» төшөнсәһен ни Уралға, ни уның айырым тауҙарына ҡарата ҡулланмаған[5]. Икенсе версия топонимдың башҡорт теленән килеп сығыуын тәҡрарлай. Ысынлап та, Уралдың автохтон халыҡтарынан тик башҡорттар ғына уны шулай атаған һәм был телдә, легендаларҙа һәм ғәҙәт-йолала һаҡланып килә ("Урал-батыр" эпосы). Уралдың башҡа халыҡтары - (хант, манси, коми, ненец) Урал тауҙарын ҡәҙимдән икенсе төрлө атай: коми-зыр. Из, манс. Нёр, хант. Кев, нен. Нгарка Пэ.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡаҙылма байлыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урал — төрлө файҙалы ҡаҙылдыҡтар хазинаханаһы. СССР-ҙа сығарылған 55 төрлө ҡаҙылдыҡтың 48 төрө Уралдан булған. Уралдың көнсығыш райондарына баҡыр колчеданы мәғдәне хас (Гай, Сибай, Дегтяр, Кировград һәм Красноурал ҡаҙылдыҡ сығарылған урындары), скарн-магнетит ҡаҙылдыҡтары (Гороблагодатское, Высокогорск). Бокситтар һәм асбест күбеһенсә Төньяҡ-Уралда сығарыла.
Уралдың көнбайыш битләүендә һәм Урал янында ташкүмер алына (Печора күмер бассейны, Кизел күмер бассейны), нефть һәм газ (Волга-Урал нефть-газ өлкәһе, Ырымбур газ-конденсат етештереү майҙаны), калий тоҙҙары (Үрге Кама бассейны). Урал бигерәк тә аҫылташтары менән данлы (зөбәржәт, аметист, аквамарин, йәшмә, родонит, малахит һәм башҡалар). Тау ҡуйынында ике йөҙләп төрлө минерал осрай.Урал малахитынан һәм йәшмәһенән Петербург Эрмитажына ҙур һауыт эшләнгән, шулай уҡ ҡабырғалары һәм алтарь ошо таштар менән биҙәлгән.
Географик аспекттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Файл:UralOb.png|thumb|250px|Урал тауҙары рельефы. Көнсығышта Көнбайыш Себер уйһыулығы, көнбайышта - Көнсығыш Европа тигеҙлеге Урал тауҙарының көнсығыш итәгендә шартлы Европа-Азия сиге үтә.
Географик яҡтан Урал тауҙары 5 өлөшкә бүленә:
- Поляр Урал,
- Поляр түңәрәк яны Уралы,
- Төньяҡ Урал,
- Урта Урал,
- Көньяҡ Урал.
Төньяҡта Урал һырты дауамы итеп Пай-Хой тау системаһын, көньяҡта Мугоджарыны һанарға мөмкин. Файл:Ural mountains 3 448122223 93fa978a6d b.jpg|thumb|250px|Поляр түңәрәк эргәһендәге Урал — иң бейек ҡаялары ошонда
Тау һырттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әүәләк һырты
- Алатау һырты
- Баҡты һырты
- Барҙым һырты
- Басеги һырты
- Бәштин һырты
- Бәхтә һырты
- Оло Һуҡа һырты
- Оло Тағанай һырты
- Төп Урал һырты
- Долгий мыс һырты
- Жукатау һырты
- Егәлге һырты
- Елмерҙәк һырты
- Йөрәккүл (Зюраткуль) һырты
- Ирәндек һырты
- Ицыл һырты Ицыл
- Ҡаратау һырты
- Ҡараташ һырты
- Колу һырты
- Ҡырҡтытау һырты
- Көмәрҙәк
- Ҡырыбужан һырты
- Кесе Тағанай һырты
- Машаҡ
- Мәскәл һырты
- Нәзми һырты
- Нурғош һырты
- Салдыс һырты
- Урта Тағанай һырты
- Сулея һырты
- Ҡоротау (Сухие горы) һырты
- Урал һырты
- Үренге һырты
- Өфәйле һырты
- Уралтау һырты
- Ҡарайылға (Чернореченский) һырты
- Йөрөмә (Юрма) һырты
- Йырматау (Ярматау) һырты
Түбәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң бейек түбәләр:
- Пай-Хой — Мореиз (Вэсэй-Пэ) тауы (423 м).
- Поляр Урал — Пайер тауы(диңгеҙ кимәленән 1472 м ).
- Поляр түңәрәк яны Уралы — Народная тауы (1895 м), Манарага тауы (1662 м).
- Төньяҡ Урал — Тэлпосиз тауы (1617 м).
- Урта Урал — Конжаковский Камень тауы (1539 м).
- Көньяҡ Урал — Ямантау (1640 м), Оло Ирәмәл (1582 м).
- Мугоджары — Боктыбай тауы (567 м).
Күлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күлдәре күп, билдәлеләрҙән - Таватуй (Екатеринбургтан 50 км төньяҡтараҡ), шулай уҡ Силәбе өлкәһенең төньяғында йөҙҙәрсә эреле-ваҡлы күлдәре, бер аҙы Свердловск өлкәһенең көньяҡ-көнсығышында. Ҡайһы берҙәренең - мәҫәлән, Өйәлгенең (Иртәш тип тә йөрөтәләр) оҙонлоғо 10 км-ға етә. Силәбе күлдәренә Түрғәяҡ, Оло Кәҫле һәм башҡа күлдәр инә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Сказание Клавдия Птоломея Александрийского, Карта
- ↑ Меркатор 1578—1730 (201 Кб)
- ↑ Шишонко В. Н. Пермская летопись, пятый период, часть вторая с 1695—1701 гг. — Пермь: Типография Пермской земской управы. 1887 г.
- ↑ Конкашпаев Г. К. По поводу названия «Урал» // Вопросы топономастики. — 1971. — В. 5. — С. 75.
- ↑ 5,0 5,1 Ҡалып:Географические названия Урала
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Пучков В. Н., Япаров И. М. Урал тауҙары // Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8.
- Уральский хребет // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
- Подробности
- Просмотров: 254
УРМАН ХОҠУҒЫ, урман ресурстарын файҙаланыу һәм һаҡлау б‑са ижт. мөнәсәбәттәрҙе көйләгән хоҡуҡи нормалар системаһы. У.х. — ҡануниәттең үҙ аллы тармағы; фәнни-хоҡуҡи һәм уҡыу дисциплинаһы; экологик хоҡуҡтың түбәнге тармағы. Башҡ. урмандарын һаҡлау б‑са тәүге норматив документтар араһында Пётр I “Айырыуса ҡиммәт ағаслы айырым урман массивтарын һаҡлау ураһында” (1703), Сенаттың “Көньяҡ Урал урман массивтарын инвентаризациялау тураһында” (1735), императрица Екатерина II “Урман массивтарын файҙаланыу тураһында” (1798) указдары булған. 20 б. башында Башҡортостанда урманға ҡағылышлы хоҡуҡ мөнәсәбәттәре Башҡ‑н Игенселек ХК‑ның “Башҡорт Совет Республикаһы урмандары тураһында мотлаҡ ҡарар”, “Башҡортостан халҡын урман менән тәьмин итеү буйынса инструкция”, “Башҡорт Совет Республикаһында урмандарҙы һаҡлау буйынса ваҡытлы ҡағиҙәләр” акттары (1919) м‑н көйләнгән. 1923 й. респ. Урман кодексы ҡабул ителә, уға ярашлы 1925 й. хеҙмәтсән хужалыҡтарға — 679 мең, урындағы советтар ҡарамағына 978 мең дисәтинә урман бүленгән. 20‑се йй аҙ. алып респ. урман закондарының төп өлөшөн дөйөм Союз ҡануниәтен ғәмәлгә ашырыуға йүнәлтелгән норматив акттар тәшкил иткән. 90‑сы йй. ер реформалары барышында (ҡара: Ер сәйәсәте, Ер хоҡуғы) БР‑ҙың Урман кодексы ҡабул ителгән (1991). 2007 й. башлап респ. У.х. мөнәсәбәттәре РФ урман закондары, БР‑ҙың “Башҡортостан Республикаһында урман мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында” (2007), “Үҫемлектәр донъяһы тураһында” (2000) закондары, БР Экология кодексының (1992) һәм “Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында” (2004) законының айырым нормалары м‑н көйләнә.
Әҙәб.: Л а т ы п о в Ф.Т. Правовая охрана лесов законодательством Республики Башкортостан. Уфа, 2002.
Ф.Р.Моратшин Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 444
ДИАПИРҘАР, һығылмалы тау тоҡомдарын өҫтә ятҡан ҡатыраҡ ҡатламдарға ҡыҫып сығарыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән көмбәҙ рәүешендәге структуралар. Башҡортостанда диапиризмды тектоник көстәр барлыҡҡа килтерә, ул Ағиҙел депрессияһы сиктәрендәге көңгөр ярусының галоген‑сульфат ҡатламы м‑н бәйле. Д.субмеридиональ йүнәлештә бер һыҙыҡ буйлап тигеҙ һуҙылмаған валдар рәтен барлыҡҡа килтерә. Улар ер өҫтөндә ҡаплау фронты алдынан тар, ҡайһы саҡта өҙөк‑өҙөк һыҙаттар рәүешендә асылып ята. Ғалимдар (Р.С.Билалов, Ю.В.Казанцев, М.А.Камалетдинов, Ә.Ш.Ҡудашев, И.А.Таһиров һ.б.) тоҙ аҫты ложаһы һәм көңгөр тоҙ валдарының теҙмә антиклиналдәренең берҙәм ҡаплауының төрлө ҡанаттарына (эленмәле һәм ятҡанына) тап килгәнен асыҡлай. Көнбайыштан көнсығышҡа Мәләүез, Смаҡ, Воскресенск, Александровка һәм Иртөбәк валдары айырыла. Бейеклеге 1500 м булған Александровка валы ҡанаттарының түбәнәйеү мөйөшө 40—50°; көнсығыш ҡанатының түбәнәйеү мөйөшө 45° түбәнәйә һәм, әкренләп 7—10°тиклем һөҙәгәйеп, ер өҫтөнә яҡын ярыҡты ҡаплай. Башҡа валдар ҙа ошоға оҡшаш төҙөлөшлө. Галоген Д. төҙөлөш үҙенсәлектәре, урынлашыуы т‑дағы мәғлүмәттәр нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эҙләүҙә иҫәпкә алына.
Әҙәб.: Казанцев Ю.В. Структурная геология Предуральского прогиба. М., 1984.
Ю.В.Казанцев
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Н 12/12/12 (ниндәй матур Дата) " 20:12 (кулак ваҡыт). Беҙ сығарылған версия 0.9.0 беҙҙең плагина. Төп бит беҙҙең был көй баҫып инә һәм етәксе rewrite . Бик күп вариантына күсә бите вклад менән бер оҙон шыма ла интерфейс менән.
Был версия косметика ғына түгел, шулай уҡ үҙ эсенә ике төп функцияһы әммә уның вклад индереүсе яңы көй.:
1. Отладка индерергә ярҙам : Хәҙер беҙ һеҙгә иң яҡшы ярҙам бирә алмай, мөмкинлектән файҙаланып, плагины өсөн журнал булдырыу, һәм рөхсәт алып отладка.
2. Ҡағиҙә киңәйтеү парсинг : Һеҙ был сайтта функциялары боҙолған тексты тәржемә үҙгәртеү мөмкинлеге. Грануляцияһы ҡоролмаһын двигателдәрҙә файҙаланылған йоҡа һәм конкрет осраҡта һеҙҙең был мөмкинлек күпкә юғары. .
Ай-һай – иҫкәртеп була., был функцияны, хәйер, яҡшы билдәләргә һәм алдынғы эксперименталь тикшереү. Әгәр һеҙ генә ҡулланып уларҙы аңлау, һеҙ эшләгән.
Ремонт һәм башҡа бик күп бурыстарҙы, шул иҫәптән, был күптәрҙең иғтибарын лайыҡ улар, әммә хәҙер, журнал биреүҙә үҙгәреш:
* Select2 теле нигеҙендә яңы һайлау виджет (Флаг менән бик яҡшы һайлау)
* Тиҙ өҫтәү комбинация ctrl клавишаһын булған өсөн навигация/киләһе ҡамауҙа (Интерфейс менән эште яҡшыртыу тиҙлек)
* Вариант яңы мөмкинлектәр тәҡдим ителгән файлды өҫтөнә конфигурационный шаблон буйынса
* Ике тиҫтәләгән темалар ремонт өсөн css
* Админка подвиджет ҡотолоу загрузки.
* Эш араһында айырма төшә һәм телде шымартыу, хәҙер генә булыуы мөмкин йәки телендә актив деактивировать
* JQueriUI яңыртылған. 1.9.2 (хәҙер булырға тейеш һәм jQuery 1.6+)
* Ремонт Z-иҫке стиль индекс өсөн яуым (клочок н chemaz)
* Исправлена хата менән, традицион ҡытай һәм ябай цепи
* Хаталарҙы төҙәтеп, яңыртыу мөмкинлеге бик иҫке версияһы менән
* Баҫтыра, беҙҙе ҡасан төҙөлгән менән туранан-тура функцияға виджет
* Перезапись ҡотолоу URL-адресын теле буйынса шаблон , нигеҙе, тормошҡа ашырыу каноник
* Беҙгә зыян кәрәк, ҡасан урынлаштырыу мөмкинлеге виджет тел шаблон буйынса
* Ниһәйәт-msn һәм тәржемә проблемалары хәл менән Ц/ЛФ
Беренсе көндән һуң тәүге сығарылыш., өс хаталарҙы табыу һәм төҙәтеү, әгәр бер нәмә лә эшләмәй генә, инанысы һеҙ яңыртырға өсөн файлдар.
Наслаждайся был версияһы!