text:
Франц Йозеф Гайдн
Франц Йозеф Гайдн (нем. Franz Joseph Haydn[1], 31 март 1732[2] — 31 май 1809) — Австрия композиторы, классик Вена мәктәбе вәкиле, симфония һәм ҡыллы квартет музыкаль жанрҙарына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Германия һәм Австро-Венгрия гимндарының нигеҙенә уның мелодияһы һалынған[3].
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Ижади мираҫы
- 3 Хәтер
- 4 Иҫкәрмәләр
- 5 Әҙәбиәт
- 6 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йозеф Гайдн граф Гаррахтарҙың имениеһендә— Венгрия сигенән алыҫ түгел Түбәнге Австрияның Рорау ауылында, арба (кареталар) яһау оҫтаһы Маттиас Гайдн (1699—1763) ғаиләһендә тыуған. Музыка һәм вокал менән етди булышыусы ата-әсәһе малайҙың музыкаға әүәҫлеген, һәләтле икәнен улдарында белеп ҡалалар һәм 1737 йылда уны Дунайҙағы Хайнбург ҡалаһына уҡырға ебәрәләр. Йозеф, туғандарының ғаиләһендә тороп, музыкаға һәм хорҙа йырларға өйрәнә башлай. 1740 йылда уның йырға һәләтле икәнен Изге (Святой) Стефан соборы капеллаһы директоры Георг фон Рейтер күреп ҡала. Ул малайҙы капеллаға ҡабул итә, һәм Йозеф (1740 −1749 йылдарҙа) үҙенең бәләкәй ҡустылары менән бергә капеллала туғыҙ йыл буйы йырлап йөрөй. Шунда уҡ ул төрлө музыка ҡоралдарында уйнарға ла өйрәнә[4].
Бәләкәй Гайдн өсөн капелла берҙән-бер музыкаға өйрәтеүсе мәктәп була. Хор менән бергә Гайдн төрлө ҡала байрамдарында, туйҙарҙа һәм шулай уҡ кешеләрҙе һуңғы юлға оҙатҡанда двор тантаналарында ҡатнаша. Шундай ваҡиғаларҙың береһе — Антонио Вивальдиҙы 1741 йылда ерләгәндәге матәм тантанаһы.
Йәшлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1749 йылда Йозефтың тауышы үҙгәрә (һына) башлай, һәм уны хорҙан сығарып ебәрәләр. Киләһе ун йыл уның өсөн бик ауыр йылдар булып тора. Йозеф күп эштәргә тотоноп ҡарай, хатта итальян композиторы һәм музыка уҡытыусыһы Никола Порпораның ялсыһы һәм бер үк ваҡытта аккомпаниаторы булып та эшләй. Ялсылыҡ ваҡытында ул Никола Порпоранан композиция буйынса дәрестәр ала, үҙенең музыкаль белемен арттырырға тырыша. Был осорҙа ул Эммануил Бахтың әҫәрҙәрен уйнарға, композиция теорияһына өйрәнә. И. Фукс, И. Маттео һәм башҡаларҙың музыка әҫәрҙәрен өйрәнеү Йозеф Гайднға системалы музыкаль белем алырға ярҙам итә. Уның был осорҙа клавесин өсөн яҙылған сонаталары тыңлаусыларға бик оҡшай. Уның ике мессаһы : brevis, F-dur һәм G-dur — 1749 йылда Гайдн Изге (Святой) Стефан капеллаһынан киткәнсе үк яҙылған була. XVIII быуаттың 50-се йылдарында яҙған байтаҡ ҡына әҫәрҙәре уға дан килтерәләр. Йозеф яҙған «Аҡһаҡ шайтан» (урыҫ. «Хромой бес») зангшпиле 1752 йылда Венала һәм Австрияның башҡа ҡалаларында ҡуйыла (ул бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланмаған), барон Фюрнбергтың музыкаль түңәрәге өсөн яҙылған дивертисменттары һәм серенадалары[3], тиҫтәгә яҡын квартеттары (1755), беренсе симфонияһы (1759) композиторға ҙур күренеклелек килтерә.
1754—1756 йылдарҙа Гайдн Вена дворында иркен хоҡуҡлы музыкант булып эшләй. 1759 йылда граф Карл фон Морцин дворында капельмейстер вазифаһын башҡара башлай. Унда эшләгәндә композиторҙың ҡул аҫтында ҙур булмаған оркестр була. Был оркестр өсөн Гайдн үҙенең беренсе симфонияларын[3] ижад итә. Әммә фон Морцин, финанс хәлдәренең мөшкөлләнеүе сәбәпле, үҙенең музыкаль проектынан баш тарта.
1760 йылда Гайдн Мария-Ана Келлергә өйләнә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғаилә балаһыҙ була. Ҡатыны композиторҙың һөнәри эшен хупламай[5]. Никах бәхетһеҙ[6] була, тик ул заманда никахты боҙоу закон тарафынан рөхсәт ителмәй. Шунлыҡтан ир ҙә, ҡатын да һөйәркәләре менән йәшәй башлайҙар[7].
Кенәз Коротайвус дворында хеҙмәт итеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1761 йылда, граф Морциндың музыкаль проекты юҡҡа сыҡҡас, Йозеф Гайднға кенәз Павел Антон Коротайвуста капельмейстер булып эшләргә тәҡдим итәләр. Башта Гайдн вице-капельмейстер вазифаһын башҡара, һуңынан элек Эстерхазиҙың музыкаль учреждениеларының күпселеге менән эшләгән капельмейстер Грегор Вернер менән бер рәттән етәкселек итергә ҡабул ителә. Вагнер тик сиркәү музыкаһы менән генә булыша башлай. 1766 йылда Гайдн тормошонда хәл иткес ваҡиға була — Грегор Вернер үлгәндән һуң, ул Австрияның иң билдәле, күренекле, бай кенәз Эстархазиҙарҙың дворында капельмейстер итеп үрләтелә. Композиторҙың төп вазифаһы булып музыка ижад итеү, оркестр менән етәкселек итеү, хужа алдында камерный әҫәрҙәр уйнау һәм опералар ҡуйыу бурысы тора.
1779 йылда Йозеф Гайдндың карьераһында ҡырҡа һынылыш була — әгәр быға тиклемге контракт буйынса ул яҙған музыкаль әҫәрҙәрҙең барыһы ла Эстерхазиҙарҙың мөлкәте булып һаналған булһа, композитор, ошо йылдан башлап, үҙенең ижади емештәрен башҡа хужаларға һатыу, башҡа нәшриәттәр өсөн яҙыу хоҡуғына эйә була. Ул операларҙы яҙыуын кәметә, ә мөмкин тиклем күберәк квартеттар һәм симфоник әҫәрҙәр яҙа башлай. Бынан тыш үҙ илендәге һәм сит илдәрҙең бер нисә нәшриәттәре менән һөйләшеүҙәр алып бара. Гайдндың яңы шарттарҙы үҙ эсенә алған хеҙмәт килешеүе (договор) , Джонс әйтеүе буйынса, композиторҙың карьераһында көслө катализатор булып тороп, уны яңы үрҙәр яуларға әйҙәй. Гайдн бөтә донъяға билдәле композиторға әйләнә. Быға тиклем бөтә Европаның төп әйҙәүсе композиторы пародаксаль, хатта ғәжәйеп хәлдә ижад иткән була: сөнки 1790 йылдағы контракт шарттары буйынса Гайдн үҙенең бөтә музыкаль һәләтлеген бары тик алыҫ венгр ауылындағы бәләкәй генә кенәз һарайында капельмейстер булып ҡына хеҙмәт итеп, үҙенең юлын кәртәләп ҡуйған була. 1779 йылғы договор, уны был контракттан азат итеп, карьераһында яңы ҙур мөмкинлектәр аса.[8].
Эстерхазиҙың дворында утыҙ йыл эшләү дәүерендә композитор бик күп әҫәрҙәрен ижад итә һәм уны танып белеү арта бара. 1781 йылда Венала Гайдн Вольфганг Амадей Моцарт менән таныша. Ул Сигизмунд фон Нейкомды музыкаға өйрәтә. Һуңынан Нейком композиторҙың дуҫына әйләнә.
1785 йылдың 11 февралендә Гайдн «К Истинной Гармонии» («Zur wahren Eintracht») масон ложаһына ҡабул ителә. Был тантанала Моцарт була алмай, сөнки ул үҙенең атаһы Леопольдтың концертында була.
XVIII быуат барышында байтаҡ илдәрҙә (Италияла, Германияла, Австрияла, Францияла һәм башҡаларҙа) музыкала яңы жанрҙарҙың һәм инструменталь музыканың формалашыу процессы бара. Был процесс Моцарт, Гайдн, Бетховен әҫәрҙәрен ҙур бейеклектәргә күтәрә һәм «Вена классик мәктәбенең» нигеҙ ташын һалыуға килтерә. Элекке полифоник фактура урынына гомофон-гармоник фактура барлыҡҡа килә. Щулай ҙа ҙур инструменталь әҫәрҙәрҙә полифоник эпизодтар, элеккесә ҡулланылып, улар музыкаль әҫәргә йән өрә, хәрәкәт, алға ынтылыш өҫтәй.
1761—1790 йылдарҙа венгр кенәздәре Эстерхазиҙарҙа эшләү ваҡыты Гайдндың ижадында сәскә атыу осоро булып тора. Ижадының иң бейек осоро XVIII быуаттың 80 — 90-сы йылдарына тура килеп, ошо ваҡытта уның иң шәп квартеттары (33-сө опустан башлап), 6 Париж (1785—86) симфониялары, ораторийҙәр, мессалар һәм башҡа бик күп әҫәрҙәре ижад ителәләр. Йозефтың хужаларының ҡайһы бер теләктәре уны ижади азатлыҡтан ситкә һөрһәләр ҙә, барыбер үҙе етәкселек иткән оркестр менән хор уның ҙур композитор дәрәжәһенә үҫеп етеүенә булышлыҡ итәләр. Эстерхазизәрҙең йорт театры һәм капеллаһы өсөн Гайдн бихисап симфониялар һәм опералар ижад итә, шуларҙың араһында иң күренеклеһе, иң таралғаны — «Хушлашыу»"Прощальная", 1772). .Композиторҙың Венаға барыуының иң билдәле һөҙөмтәһе булып үҙ заманының иң шәп композиторы Вольфганг Амадей Моцарт менән осрашыу тора.[3].
Яңынан ирекле музыкант[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1790 йылда, Николай Эстерхази вафат булғас, уның улы һәм вариҫы кенәз Антон Эстерхази музыкаға әүәҫлеге булмағанға күрә, атаһынан мираҫҡа ҡалған оркестрҙы тарата. 1791 йылда Гайдн Англияға контракт буйынса эшкә саҡырыла. Шунан һуң ул Австрияла һәм Бөйөк Британияла эшләй. 1791—1792 и 1794—1795 йылдарҙа ул ике тапҡыр Лондонға «Абонемент концерттарын» («Абонементные концерты») ойоштороусы скрипкасы И. П. Заломондың саҡырыуы буйынса килә һәм Заломон концерттары өсөн үҙенең иң яҡшы симфонияларын яҙа [12 Лондон (1791—1792, 1794—1795) симфониялары]. Был Гайдндың данын тағы ла нығыраҡ арттыра, ул иң популяр композиторға әйләнә[3]. Лондонда Гайдндың музыкаһын тыңларға бик күп тамашасы килә, уны барыһы ла танып белә башлайҙар. Композитор дан-шөһрәт ҡаҙанып ҡына ҡалмай, ә кассаға бик күп аҡсалар индерә, һәм ошо ваҡыттан ул бик ныҡ байып китә[9]. 1791 йылда Йозеф Гайднға Оксфорд университетының маҡтаулы докторы исеме бирелә.
1792 йылда Бонн аша үтеп барышлай ул йәш Бетховен менән осраша һәм уны үҙенә уҡыусылыҡҡа ҡабул итә.
Һуңғы йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гайдн 1795 йылда Венала йәшәй башлағанда Принц Антон үлә, һәм уның вариҫы кенәз Николай II Эстерхазиҙарҙың музыка йорттарын ҡабаттан тергеҙеп, уның капельмейстеры итеп Гайднды ҡуйырға ҡарар итә. Уның эшкә саҡырыуын Гайдн ҡабул итә һәм һәр эш көнөнөң яртыһында оркестр менән эшләй. Йәйҙе ул Эстерхази менән бергә Айзенштадт ҡалаһында үткәрә. Шунан һуңғы бер нисә йыл буйына ул алты месса ижад итә. Гайдн, билдәле йәмәғәт эшмәкәренә әйләнгәнлектән, күп ваҡытын Гумпендорфта (нем. Gumpendorf)[10] уткәрә, бында ул бик күп әҫәрҙәрен яҙа. Г. Ф. Генделдең лиро-эпик ораторияларының традицияһын дауам итеп, Гайдн үҙенең данлыҡлы ике «Сотворение мира» (1798) һәм «Времена года» (1801) ораторияһын яҙа. Был ораторияларында Гайдн көнкүреште оҫта һүрәтләй, тәбиғәттең матурлығын раҫлай һәм композитор, колорист булып, үҙенең асылышын таба.
Гайдн төрлө музыкаль жанрҙарҙа әҫәрҙәрен яҙып ҡарай. Уның өсөн иң уңышлы жанр булып инструменталь музыка әҫәрҙәре тора. XVIII—XIX быуаттарҙа Йозеф Гайдн был өлкәлә иң бөйөк композитор булып һанала. Был бигерәк тә «Сотворение мира» (1798) һәм « Времена года» (1801) ораторияларында музыкаль классицизмдың иң шәп өлгөләре булып, үҙенең сағылышын тапҡан. Тормошоноң һуңғы йылдарында Гайдн бик ҙур популярлыҡ яулай, тик һаулығының ҡаҡшай башлауы уны яҙған әҫәрҙәренең ҡайһы берҙәрен тамамлау өҫтөндә шәберәк эшләргә мәжбүр итә. Ораториялар яҙыу уның хәлен бигерәк ныҡ бөтөрә. Иң һуңғы әҫәрҙәре булып, «Harmoniemesse» (1802) һәм тамамланмай ҡалған ҡыллы квартет опус 103 (1802) тора. 1802 йылда Гайдндың хәле бик ныҡ мөшкөлләнә, шуға күрә ул бер ни ҙә йүнләп яҙа алмай.[11] 1806 йылдан һуң уның ижады туҡтала.
Композитор Венала вафат була. 1809 йылдың 31 майында Гайдн 77 йәшендә, Наполеон Венаға һөжүм ҡылған ваҡытта, үлә. Уның үлер алдынан әйткән һуңғы һүҙе ялсыларын пушка йәҙрәһе атҡан тауыштан ҡурҡмаҫҡа саҡырыуы була.[12]: Гайдн үлгәндән һуң ике аҙна үткәс, 1809 йылдың 15 июнендә, сиркәүҙең Шотландия монастырендә (нем. Shottenkirche) уға йыназа уҡыйҙар. Был тантанала Моцарттың «Реквиемын» уйнайҙар.
Ижади мираҫы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Композитор 24 опера, 104 симфония , 83 ҡыллы квартет, 52 фортепиано өсөн соната, баритон өсөн 126 трио, увертюралар, марштар, бейеү көйҙәре, оркестр һәм төрлө музыка ҡоралдары өсөн дивертисменттар, клавир өсөн концерт әҫәрҙәре, ораторийҙәр, йырҙар, канондар, шотланд, ирланд, валлий халыҡтары йырҙарының эшкәртмәһен яҙған. 3 ораторияһы («Сотворение мира», «Времена года» и «Семь слов Спасителя на кресте»), 14 месса һәм башҡа сиркәү өсөн яҙылған әҫәрҙәре Гайдндың иң ҙур эштәре булып һанала[3].
Композиторҙың яҙған әҫәрҙәренең исемлеге Хобокен Каталогында һаҡлана.
Камера музыкаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- скрипка һәм фортепиано (шул иҫәптән соната ми минор, соната Ре мажор) өсөн 12 соната
- ике скрипка, альт һәм виолончель өсөн 83 ҡыллы квартет
- скрипка һәм альт өсөн 7 дуэт
- фортепиано, скрипка (йәки флейта) һәм виолончель өсөн 40 трио
- 2 скрипка һәм виолончель өсөн 21 трио
- баритон, альт (скрипка) һәм виолончель өсөн 126 трио
- ҡатнаш тынлы һәм ҡыллы уйын ҡоралдары өсөн 11 трио
Концерттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бер йәки бер нисә музыка ҡоралдары оркестры өсөн 36 концерт, шул иҫәптән:
- скрипка менән оркестр өсөн 4 концерт (береһе юғалған)
- виолончель менән оркестр өсөн 4 концерт
- кларнет һәм оркестр өсөн 3 концерт (Гайдндыҡы булыуы тулыһынса дәлилләнмәгән)
- валторна һәм оркестр өсөн 4 концерт (икеһе юғалған)
- 2 валторна һәм оркестр өсөн концерт
- гобой һәм оркестр өсөн концерт (Гайдндыҡы булыуы тулыһынса иҫбатланмай)
- фортепиано менән оркестр өсөн 11 концерт
- 6 орган концерттары
- ике тәгәрмәсле лира өсөн 5 концерт
- баритон һәм оркестр өсөн 4 концерт
- контрабас һәм оркестр өсөн концерт (юғалған)
- флейта һәм оркестр өсөн концерт (юғалған)
- торбалар һәм оркестр өсөн концерт
- клавир менән 13 дивертисмент
Вокаль әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Опералар
Барлығы 24 опера, шул иҫәптән:
- «Хромой бес» (Der krumme Teufel), 1751 (утрачена)
- «Истинное постоянство»
- «Орфей и Эвридика, или Душа философа», 1791
- «Асмодей, или Новый хромой бес»
- «Аптекарь»
- «Ацис и Галатея», 1762
- «Необитаемый остров» (L’lsola disabitata)
- «Армида», 1783
- «Рыбачки» (Le Pescatrici), 1769
- «Обманутая неверность» (L’Infedeltà delusa)
- «Непредвиденная встреча» (L’Incontro improviso), 1775
- «Лунный мир» (II Mondo della luna), 1777
- «Истинное постоянство» (La Vera costanza), 1776
- «Вознаграждённая верность» (La Fedeltà premiata)
- «Роланд-паладин» (Orlando Раladino), героико-комическая опера на сюжет поэмы Ариосто «Неистовый Роланд»
- Ораторийҙәр
14 ораторий, шул иҫәптән:
- «Сотворение мира[de]»
- «Времена года[de]»
- «Семь слов Спасителя на кресте»
- «Возвращение Товия»
- Аллегорическая кантата-оратория «Рукоплескания»
- ораториальный гимн Stabat Mater
- Мессалар
14 месса,шул иҫәптән:
- малая месса (Missa brevis, F-dur, около 1750)
- большая органная месса Es-dur (1766)
- месса в честь св. Николая (Missa in honorem Sancti Nicolai, G-dur, 1772)
- месса св. Цецилии (Missa Sanctae Caeciliae, c-moll, между 1769 и 1773)
- малая органная месса (В-dur, 1778)
- Мариацелльская месса (Mariazellermesse, C-dur, 1782)
- месса с литаврами, или Месса времён войны (Paukenmesse, C-dur, 1796)
- месса Heiligmesse (B-dur, 1796)
- Нельсон-месса (Nelson-Messe, d-moll, 1798)
- месса Тереза (Theresienmesse, B-dur, 1799)
- месса с темой из оратории «Сотворение мира» (Schopfungsmesse, B-dur, 1801)
- месса с духовыми инструментами (Harmoniemesse, B-dur, 1802)
Симфоник музыка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Гайдн симфонияларының исемлеген ҡарарға
104 симфония, шул иҫәптән:
- «Прощальная симфония»
- «Оксфордская симфония»
- «Траурная симфония»
- 6 Парижских симфоний (1785—1786)
- 12 Лондонских симфоний (1791—1792, 1794—1795), в том числе симфония № 103 «С тремоло литавр»
- 66 дивертисментов и кассаций
Фортепиано өсөн әҫәрҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- фантазиялар, вариациялар
- фортепиано өсөн 52 соната
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Венала композиторҙың һуңғы йылдарҙа йәшәгән йортондағы Йорт-музей.
- Гайдн хөрмәтенә Меркурий планетаһындағы кратер уның исеме менән аталған.
Нәфис әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Жорж Санд «Консуэло»
- Стендаль Гайдндың, Моцарттың, Россини һәм Метастазионың тормошон уларҙың хаттарында яҡтыртҡан.
Нумизматика һәм филателияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
-
1982 йылғы 20 шиллинг — Австрияның иҫтәлекле тәңкәһе
-
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ немец әйтелеш исеме
- ↑ Достоверных сведений о дате рождения композитора нет, официальные данные говорят только о крещении Гайдна, которое произошло 1 апреля 1732 года. Сообщения самого Гайдна и его родственников о дате его рождения различаются — это может быть 31 марта или 1 апреля 1732 года. Сам Гайдн называл днём своего рождения 31 марта, так как не хотел прослыть «апрельским дураком» (Новак Л. Йозеф Гайдн. Жизнь, творчество, историческое значение. — М., 1973. — стр. 93-94).
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Гайдн Франц Иозеф / П. А. Вульфиус // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — Т. 6 : Газлифт — Гоголево. — 624 с.
- ↑ Соловьёв Н. Ф. Гайдн, Йозеф // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- ↑ А. К. Кенигсберг Л. В. Михеева, 111 симфоний
- ↑ See, e.g., Geiringer 1982, pp. 36–40
- ↑ Mrs.
- ↑ Jones (2009b:136)
- ↑ According to Jones, the London visits yielded a net profit of 15,000 florins.
- ↑ The house, at Haydngasse 19, has since 1899 been a Haydn museum ([1], [showUid]=27&cHash=0a55f69cfa).
- ↑ Diagnosis was uncertain in Haydn’s day, so the precise illness is unlikely ever to be identified.
- ↑ Geiringer 1982, p. 189
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Новак Л. Йозеф Гайдн. Жизнь, творчество, историческое значение = Joseph Haydn. Leben, Bedeutung und Werk / Перевод с немецкого Д. Каравкина и Вс. Розанова — М.: «Музыка», 1973. — 448 б. — 10000 экз.
- Альшванг А. А. Иосиф Гайдн. — М.—Л., 1947.
- Альшванг А. И. Гайдн, в кн.: Избр. соч. — М.., т. 2, 1965.
- Кремлев Ю. А. Йозеф Гайдн. Очерк жизни и творчества. — М., 1972.
- Рабинович А. С. Гайдн, в кн.: Избр. статьи и материалы. — М., 1959.
- Вольман Б. Наследие Гайдна в России. // «Советская музыка», 1959, № 6.
- Баттерворт Н. Гайдн. — Челябинск, 1999.
- Й. Гайдн — І. Котляревський: мистецтво оптимізму. Проблеми взаємодії мистецтва, педагогіки та теорії і практики освіти: Збірник наукових праць / Ред.‑упорядн. — Л. В. Русакова. Вип. 27. — Харків, 2009. — 298 с. — ISBN 978-966-8661-55-6. (укр.)(укр.)
- Arnold Werner-Jensen. Joseph Haydn. — München: Verlag C. H. Beck, 2009. — ISBN 978-3-406-56268-6. (нем.)
- Botstiber Н. Haydn. — Bd 3. — Lpz., 1927.
- Dies. Haydn’s Biographie. — Вена, 1810. (нем.)(нем.)
- Geiringer К. Haydn. A creative life in music. — N. Y., 1963. (инг.)
- Haydn Jahrbuch, hrsg. von H. C. R. Landon. — Bd 1—6. — W., 1962—69. (инг.)
- Hoboken A. van, Thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis. — Bd I. — Mainz, 1957.
- H. C. Robbins Landon. The Symphonies of Joseph Haydn. — Universal Edition and Rockliff, 1955. (инг.)
- Koch L. J. Haydn, [Bibliographic]. — Bdpst., 1932.
- Landon, H. C. Robbins; Jones, David Wyn. Haydn: His Life and Music. — Indiana University Press, 1988. — ISBN 978-0-253-37265-9. (инг.)
- Landon H. C. R. The symphonies of J. Haydn. — L., 1955. (инг.))
- Ludwig. Joseph Haydn. Ein Lebensbild. — Нордг., 1867. (нем.)
- Lutz Görner Joseph Haydn. Sein Leben, seine Musik. 3 CDs mit viel Musik nach der Biographie von Hans-Josef Irmen. KKM Weimar 2008. — ISBN 978-3-89816-285-2.
- Nowak L. J. Haydn. — W.—Lpz.—Z., 1951.
- Pohl. Mozart und Haydn in London. — Вена, 1867. (нем.)
- Pohl. Joseph Haydn. — Берлин, 1875. (нем.)
- Pohi С. F. Joseph Haydn, Bd l—2. — Lpz., 1875—82. (нем.)
- Webster, James; Feder, Georg (2001). «Joseph Haydn». The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Published separately as a book: (2002) The New Grove Haydn. — N. Y.: Macmillan. 2002. — ISBN 0-19-516904-2
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гайдн: ноты произведений на International Music Score Library ProjectInternational Music Score Library Project
- Гайдн Франц Йозеф — Жизнь и творчество
- Жизненный и творческий путь Гайдна
- Йозеф Гайдн. Список основных произведений
- Записи сонат и других произведений для фортепиано Гайдна
- Партитуры симфоний Гайдна
- Гайдн. Полные либретто опер на русском языке
- 31 март көнө тыуғандар
- 1732 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Австрияла тыуғандар
- 31 май көнө вафаттар
- 1809 йылда вафаттар
- Венала вафат булғандар
- Алфавит буйынса музыканттар
- Вена классик мәктәбе
- XVIII быуат композиторҙары
- Австрия композиторҙары
- Классицизм дәүере композиторҙары
- Алфавит буйынса композиторҙар


c: text/html

text:
Силәбелә балалар өсөн «Һабантуй мозаикаһы» байрамы ойошторолдо
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Силәбенең А.С.Пушкин исемендәге ҡала баҡсаһында «Һабантуй мозаикаһы» байрамы ойошторолдо. Сара Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан уҙғарылды. Балалар һабантуйы 11-се тапҡыр үткәрелә һәм төрлө йәштәге балалар араһында популярлыҡ яулап өлгөргән.
«Ошондай саралар ярҙамында йәш быуында милли традицияларға һөйөү тәрбиәләйбеҙ, мәҙәниәтте тергеҙәбеҙ. Улар байрамдарыбыҙҙың күңелле итеп уҙғарылыуын күреп үҫә. Шул рәүешле балалар башҡорт халҡының бай рухи мираҫы менән таныша», — тип һөйләне Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге рәсми вәкиле Амур Хәбибуллин.
Сараны асыу тантанаһында Учалы районының «Ирәмәл» балалар өлгөлө бейеү ансамбле сығыш яһаны. Улар дәртле бейеүҙәре һәм матур милли кейемдәре менән барыһының да күңелен яуланы. Байрамды шулай уҡ Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы, Силәбе өлкәһе балалар коллективтарының һәм айырым башҡарыусыларҙың йыр-бейеүҙәре биҙәне. Йәш спортсылар милли көрәштә үҙ көсөн һынаны, халыҡ уйындарында ҡатнашты. Еңеүселәргә бүләктәр тапшырылды, тип хәбәр итте Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Мөхәммәт Хәбиров.
Байрамды ойоштороусылар — Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллеге һәм Башҡорт Ҡоролтайы булышлығында Башҡорт халыҡ үҙәге.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Бөрө "Керәшен һыуығы"на әҙерләнә
20-24 ғинуарҙа Бөрөлә эстрада йырҙары һәм бейеү буйынса йыл һайын уҙғарылған “Керәшен һыуығы – 2010” асыҡ фестиваль-конкурсы үтәсәк. Сираттағы фестиваль йәштәрҙе һәм билдәле йырсыларҙы ун алтынсыға йыя.
Бөрө район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге начальнигы Радик Яфаевтың “Башинформ”ға хәбәр итеүенсә, бөгөн ойоштороу комитетына барыһы 50 ғариза бирелгән. Ғаризалар ҡабул итеү дауам итә.
Йола буйынса ижади ярыш бер нисә көн барасаҡ, уның дауамында баһалама ағзалары конкурсанттарҙы “Эстрада йырын башҡарыу” (соло, ансамбль), “Эстрада бейеүе” (ансамбль) һәм “Музыкаль коллективтар” номинацияларынан сығып баһалаясаҡ.
Фестиваль-конкурстың Гала-концерты 24 ғинуарға билдәләнгән.
Әйтергә кәрәк, республикабыҙҙың һәм күрше өлкәләрҙең һәләтле ҡыҙҙары һәм егеттәре өсөн “Керәшен һыуығы” конкурсы – ул оло сәхнәгә сығыу, уңышҡа тәүге аҙым. Фестивалдә бығаса Башҡортостаның төрлө төбәгенән, шулай уҡ Нижневартовскиҙан, Ҡаҙандан, Яр Саллынан, Тольятти, Һамар, Екатеринбург һәм Мәскәүҙән һәләтле, үҙенсәлекле коллективтар һәм солистар сығыш яһаған.


text:
Өфөлә «Сәләмәт йәшәү рәүеше-2012» күргәҙмәһе асылды
Кисә «Өфө-Арена» спорт комплексында XVII «Сәләмәт йәшәү рәүеше-2012» күргәҙмәһе асылды. Ул «Фармация-2012», «Курортология: дауаланыу һәм ял-2012», «Тәрбиә һәм реабилитация-2012», «Дезинфекция-2012» махсуслаштырылған күргәҙмәләрен үҙ эсенә ала.
Бында Башҡортостандан, Татарстандан, Мәскәү, Санкт-Петербург, Һамар, Силәбе, Екатеринбург, Волгоград, Бийск, Новосибирск, Пенза, Ҡазан, Түбәнге Новгород ҡалаларынан фармацевтик һәм косметология предприятиеларының, шулай уҡ АҠШ, Италия, Франция компанияларының – йәмғеһе йөҙҙән ашыу ҡатнашыусының продукцияһы тәҡдим ителә. Бынан тыш, күргәҙмә сиктәрендә республиканың һәм Рәсәйҙең алдынғы белгестәре ҡатнашлығында республика ғилми-ғәмәли конференциялары үткәреләсәк. Уларҙың барышында акушерлыҡ һәм гинекология, онкология, педиатрия, гастроэнтерология, анестезиология һәм реаниматология өлкәһенә, шулай уҡ инфекцион ауырыуҙарға бәйле көнүҙәк мәсьәләләр ҡараласаҡ.
«Фармация» махсуслаштырылған күргәҙмәһе 1995 йылдан башлап үткәрелә. Ошо 17 йыл эсендә ул Урал төбәгендәге иң ҙур сараларҙың береһенә әйләнгән.
Республиканың дауахана селтәрҙәре белгестәре өсөн Рәсәй һәм республика фармацевтика баҙары мәсьәләләре, шулай уҡ дарыу саралары етештереүселәрҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлеге һәм ваҡлап һатыу звеноһы проблемалары буйынса йыл һайын үткәрелеүсе «Рәсәй Фармацевтика баҙарын үҫтереүҙең актуаль мәсьәләләре» конференцияһы программаның төп өлөшө иҫәпләнә. Сара дауамында йәнә «Иң яҡшы дауахана», «Профессияһында иң яҡшыһы» кеүек традицион республика конкурстары ла үткәреләсәк.
Күргәҙмә 23 мартҡа тиклем эшләй.


text:
Ҡыҫала
Ҡыҫала (лат. Crustacea, урыҫ. Ракообразные) — йоҡа ҡабырсаҡ менән ҡапланған быуынтыҡ кәүҙәле, йөҙгөс ҡойроҡло, ҡыҫҡыс аяҡлы сөсө һыу йәнлеге[1].
Ҡыҫалаларҙы зоологияның карцинология бүлеге өйрәнә.
Йөкмәткеһе
Төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Размерҙары — 150—300 мкм-нан алып (паразит тантулокаридтар) 80 см оҙонлоҡа ҡәҙәре (аяҡ йәйеме — 2 метрғаса).Ауырлыҡтары10 кг, ә гигант тасмания крабы (Pseudocarcinus gigas) — 14 кг-ғаса. Тәне күп һанлы сигменттарҙан(бүлкәттәрҙәҙ) тора. Ҡыҫала һымаҡтар башҡа быуынтыҡ аяҡлыларҙан ике пар башындағы мыйыҡтары менән айырыла. Улар һиҙеү ағзалары.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҫала һымаҡтар, башлыса, һыуҙа йәшәйҙәр. амфибиотик һәм ҡоро ерҙә йәшәүселәре лә бар. Улар араһында айырым йәшәүселәр һәм паразит рәүешендә йәшәүселәр ҙә бар.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҫала һымаҡтар төрлөсә үрсейҙәр. Улар, ғәҙәттә, айырым енеслеләр. Араларында гермоафродиттарҙа бар.
Халыҡ хужалығында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҫала һымаҡтар – кәсепселектең төп тармаҡтарының береһе. Креветкала, крабтар, лангустар һәм башҡа төрҙәр ҡиммәтле делектик аҙыҡтарҙан һанала. Балыҡ үрсетеү заводтарында ҡыҫала һымаҡтарҙан ем эшләйҙәр. Ҡыҫала һымаҡтар биологик һыу таҙартыу яғынан моһим роль уйнайҙар. Уларҙың ҡайһы берҙәре биофильтр һәм детритофаг төркөмдәрен тәшкил итә.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005)


text:
“Нур” театрында тәүге хәйриә яңы йыл иртәлеге үткәрелдеФото: Андрей Старостин
“Нур” театрында тәүге хәйриә яңы йыл иртәлеге үткәрелде
“Нур” театрында тәүге хәйриә яңы йыл иртәлеге үткәрелдеФото: Андрей Старостин
Өфө дәүләт “Нур” татар театрында бөгөн тәүге яңы йыл иртәлеге үтте. Унда ҡунаҡҡа хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең һәм театрҙа эшләүселәрҙең балалары, шулай уҡ 1-се Өфө балалар йорто тәрбиәләнеүселәре килде. Байрам тамашаһына килеүсе 200 балаға ла Ҡыш Бабай бүләге тапшырылды.
Ә шулай ҙа, “Ҡаты йөрәк Тутти” яңы йыл әкиәте балалар өсөн иң ҙур бүләк булды.
Режиссер Гүзәл Әбушахманова ҡарары буйынса билдәле рус әкиәте театр тамашаһының иң яҡшы традицияларына таянып ҡуйыла. Спектаклдең төп персонаждары – Тутти, Просперо, Тибула, доктор Гаспаранан тыш, шаян клоун-кәмитселәр ҙә тамаша геройҙарына әйләнделәр.
“Ҡаты йөрәк Тутти” спектакле, үҙенең типик әкиәт сюжетына ҡоролоуына ҡарамаҫтан, “нурҙар” тарафынан ярайһы уҡ мауыҡтырғыс килеп сыҡты. Ундағы йыр-моңдар, бейеүҙәр, акробатик номерҙар кескәйҙәрҙең күңеленә бик оҡшаны.
Яңы йыл кәйефен биреүсе байрамса биҙәлгән сәхнә, сағыу декорация, персонаждарҙың әкиәт костюмдары иғтибарҙы йәлеп итә.
Йәш тамашасылар өсөн фойеның икенсе ҡатында яңы йыл дискотекаһы ла ойошторолған.
Әйткәндәй, “Нур” театрында ойошторолған яңы йыл иртәлектәре 26-30 декабрҙә һәм 3-6 ғинуарҙа көнөнә ике тапҡыр уҙғарыласаҡ.


text:
Баш ҡалала «Хәүефһеҙ ҡала» комплексын ғәмәлгә ашырыу буйынса программа әҙерләнә
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә бер ай буйына «Хәүефһеҙ ҡала» комплексын төҙөү һәм үҫтереү концепцияһын тормошҡа ашырыу буйынса программа проекты әҙерләнәсәк. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһы буйынса баш федераль инспектор Андрей Чечеватовтың Өфө ҡала Советы депутаттары менән осрашыуында һүҙ барҙы. Фекер алышыуҙа ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Сергей Хох та ҡатнашты.
«Хәүефһеҙ ҡала» комплексы моделен фәнни-техник яҡтан нигеҙләү һәм әҙерләү буйынса эште ойоштороу мәсьәләләре 2014 йылда Рәсәй Федерацияһының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабичтың шәхси күҙәтеүендә булды. Михаил Бабич йыл дауамында төбәктәрҙең иң яҡшы тәжрибәһен баһалау буйынса системалы эш алып барҙы. Округта башҡарылған эш һөҙөмтәләре 2014 йылдың декабрендә Рәсәй Хөкүмәте тарафынан раҫланған «Хәүефһеҙ ҡала» комплексын төҙөү һәм үҫтереү концепцияһын эшләү өсөн нигеҙ булды. Концепция йәмәғәт хәүефһеҙлеге, хоҡуҡ тәртибе өсөн яуаплы хеҙмәттәрҙең һөҙөмтәле килешеп эш итеүен тәьмин иткән берҙәм мәғлүмәт мөхитен булдырыуҙы күҙаллай.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар әлеге концепцияны ғәмәлгә ашырыу буйынса программа проектын әҙерләү кәрәклеге тураһында дөйөм фекергә килде. Башҡортостан буйынса баш федераль инспектор республика үҙәгендә «Хәүефһеҙ ҡала» комплексын индереү буйынса эштәр башҡарылыуға ҡарамаҫтан, властарға эшләйһе эштәр бар әле тип билдәләне.
Осрашыу йомғаҡтары буйынса Башҡортостан буйынса баш федераль инспектор ҡатнашыусыларға бер ай эсендә Өфөлә «Хәүефһеҙ ҡала» комплексы концепцияһын төҙөү һәм үҫтереүҙе тормошҡа ашырыу буйынса программа проектын әҙерләргә тәҡдим итте. Фекер алышыуҙа 2015 йылдың июлендә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреү барышында хәүефһеҙлекте тәьмин итеү буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырыу кәрәклеге билдәләнде.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов «Кроношпан» компаниялар төркөмө башлығы Петр Кайндл менән эш осрашыуы үткәрҙе
Фото:
Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм «Кроношпан Холдингс Ист Лимитед» компаниялар төркөмө башлығы Петр Кайндл төбәктә «Ағас-юнысҡы һәм ламинацияланған плиталар етештереү» өҫтөнлөклө инвестиция проектын тормошҡа ашырыу барышын тикшерҙе, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
— Әлеге ваҡытта инвестиция проектын тормошҡа ашырыу буйынса иң ауыр осор кисерәбеҙ: ер участкаларын рәсмиләштерәбеҙ, документтар әҙерләйбеҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ярашлы эш алып барабыҙ һәм проектты тормошҡа ашырыу өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Яңы индустриаль парк инфраструктураһын булдырыуға ҙур инвестициялар планлаштырылған.
— Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән ағас эшкәртеү предприятиеһын төҙөү буйынса планды тормошҡа ашырыу мәсьәләһен тикшерҙек. Барлыҡ эштәрҙең ваҡытында башҡарылыуынан ҡәнәғәтбеҙ. Һәм быйыл йәй объекттар төҙөй башлаясаҡбыҙ, — тине Петр Кайндл.


text:
15 мартта паспорт алыу мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
15 мартта РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә Рәсәй паспортын алыу мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойошторола. Мөрәжәғәт итеүселәрҙе Башҡортостан Республикаһы буйынса Федераль миграция хеҙмәте идаралығының паспорт һәм теркәү эштәрен тәьмин итеү бүлеге начальнигы Роза Макаева ҡабул итәсәк.
Ҡабул итеү сәғәт 10-да башлана.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Республиканың иң яҡшы «йорт тренерҙары» наградаларға лайыҡ булды
«Йорт тренеры» проекты сиктәрендә «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе Кубогына грек-рим көрәше буйынса ярыштар үтте. Шәхси-команда иҫәбендә ярыштарҙа 2000-2001 йылғы үҫмерҙәр көс һынашты.
Проекттың Башҡортостандағы координаторы, кикбоксинг һәм хәрби оҫталыҡ буйынса 14 тапҡыр донъя чемпионы Вил Ғабдуллин Бөтә Рәсәй «Йорт тренеры» проекты координаторы, фигуралы шыуыу буйынса өс тапҡыр Олимпия чемпионы, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Ирина Роднинаның сәләмләү хатын уҡып ишеттерҙе.
Тантаналы рәүештә Бөтә Рәсәй «Йорт тренеры» проектының Башҡортостан Республикаһы буйынса еңеүселәре тәбрикләнде. Улар – классик көрәш буйынса СССР-ҙың спорт мастеры Иван Мишалевский, Айрат Әҙеһәмов, Сергей Саломасов, Рәсәйҙең спорт мастеры Дмитрий Франк, Алексей Зиманов, Владимир Бикбаев һәм Геннадий Сырцев.
Алтын кубокка Октябрьский ҡалаһының көрәшселәр йыйылма командаһы эйә булды. Икенсе урынды Өфөнөң олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе командаһы яулаһа, Нефтекама көрәшселәре өсөнсө булды.


text:
Башҡортостан паралимпиясылары һәм уларҙың тренерҙары республиканың юғары наградаларына лайыҡ булды
«Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, бөгөн Өфөнөң Конгресс-холында сираттағы Паралимпия йыйылышы асылды. Унда Рәсәй Паралимпия комитеты президенты, Рәсәй Федерацияһында Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил Владимир Лукин, Рәсәй Паралимпия комитетының башҡарма комитеты рәйесе Павел Рожков, РФ Һуҡырҙар спорты федерацияһы рәйесе Лидия Абрамова, Рәсәй терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған инвалидтар федерацияһы рәйесе Лев Селезнев ҡатнаша. Ә көн элгәре Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың билдәле паралимпиясыларын һәм уларҙың тренерҙарын республиканың юғары дәүләт наградалары менән бүләкләү тураһындағы указдарға ҡул ҡуйҙы.
«Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән Өфө ҡалаһы ҡала округының 7-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Елена Паутова наградланды.
Халыҡтар дуҫлығы орденына түбәндәгеләр лайыҡ булды: Өфөнөң 7-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Петр Буйлов, Өфөнөң 18-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Оксана Савченко, 18-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе директоры Игорь Тверяков, Белорет ҡалаһының 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Лилиә Шобухова.
Салауат Юлаев орденын түбәндәге спортсылар алды: 18-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Михаил Зимин, 7-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Андрей Коптев, 7-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Алексей Лабзин, 18-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Александр Неволин-Светов, Өфөнөң 15-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Анастасия Овсянникова, байдарка һәм каноэла ишеү буйынса махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Илья Первухин.
«Башҡортостан Республикаһындағы фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе менән түбәндәгеләр наградланды: 15-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Геннадий Алексеев, Өфө ҡалаһы ҡала округының фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Фәрит Арыҫланов, спорт йүнәлешендәге 5-се республика урта дөйөм белем биреү мәктәп-интернаты директоры Геннадий Голодович, 7-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Анна Сорокина, 15-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Татьяна Щепетильникова.
Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһына түбәндәгеләр лайыҡ булды: 15-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Григорий Андреев, 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Иван Андреев, Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округының «2-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе» балаларға өҫтәмә белем биреү муниципаль бюджет учреждениеһы спортсы-инструкторы Антон Анчин, БР Һуҡырҙар спорты федерацияһы спортсы-инструкторы Альбер Әсәҙуллин, Өфөнөң фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Артур Әхмәтхузин, 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Рәмил Әйүпов, БР Һуҡырҙар спорты федерацияһы табибы Рубин Баталов, Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округының «2-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе» балаларға өҫтәмә белем биреү муниципаль бюджет учреждениеһы тренер-уҡытыусыһы Илдус Ғилемшин, 15-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсыһы Андрей Жирнов, БР Һуҡырҙар спорты федерацияһы массаж яһаусыһы Виктор Зубарев, фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Галина Иванова, РФ Эске эштәр министрлығының Өфө буйынса Идаралығы ҡарамағындағы полицияның патруль-пост хеҙмәте полкы хеҙмәткәре Егор Николаев, Өфөнөң 4-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренер-уҡытыусыһы Николай Подъяпольский, 7-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Илья Помыкалов, 4-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе инструктор-спортсыһы Елена Савельева, 15-се олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсыһы Айгөл Сәхипзадаева, Белорет ҡалаһының 3-сө балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең өлкән тренер-уҡытыусыһы Татьяна Савченко, фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Тимур Фәйзуллин, фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Тимур Хәмәтшин, фехтование буйынса 19-сы олимпия резервындағы спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Марат Йосопов.
Республика башлығы указдары менән шулай уҡ «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре» тигән почетлы исем түбәндәгеләргә бирелде: БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының спорт һәм резерв әҙерләү буйынса бүлеге начальнигы Гөлфиә Кәшфиева, Өфө ҡалаһы ҡала округының «18-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе» балаларға өҫтәмә белем биреү муниципаль бюджет учреждениеһының йөҙөү буйынса тренер-уҡытыусыһы Гүзәл Тверякова.
Өфөнөң 7-се олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе спортсы-инструкторы Анатолий Быстров, Белорет ҡалаһының 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең еңел атлетика буйынса тренер-уҡытыусыһы Игорь Шобухов Башҡортостан Республикаһы Президентының Рәхмәт хаттары менән бүләкләнде.


text:
Саҙретдинов Абрар Мәсәлим улы
Саҙретдинов Абрар Мәсәлим улы (04.04.1933, БАССР-ҙың Шишмә районы Бишкәзә ауылы) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, педагог. Иҡтисад фәндәре кандидаты, Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы фәндәре академияһы академигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. БАССР-ҙың Юғары Советы VII[1], VIII[2], X[3] саҡырылыштары депутаты. РСФСР-ҙың XI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Мәсетле районының почётлы гражданы[4].
Йөкмәткеһе
Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
БАССР-ҙың Шишмә районы Бишкәзә ауылында 1933 йылдың 4 апрелендә тыуған.
Хеҙмәт юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1951—1953 — Шишмә машина-трактор станцияһы участка агрономы;
- 1955 — Шишмә районы И. В. Сталин исемендәге колхоз аграномы һәм рәйесе;
- 1959 — Шишмә районы «Дуҫлыҡ» совхозы баш агрономы, партком сәркәтибе;
- 1961 — КПСС-тың Шишмә район комитеты сәркәтибе;
- 1962 — Шишмә районы колхоз-совхоз идаралығы партком сәркәтибенең ойоштороу эштәре буйынса урынбаҫары;
- 1964 — Балаҡатай сәнәғәт идаралығы партком сәркәтибе;
- 1965 — КПСС-тың Мәсетле район комитеты сәркәтибе;
- 1972 — БАССР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары;
- 1975 — КПСС-тың Башҡортстан өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге инструкторы, мөдир урынбаҫары;
- 1982 — КПСС-тың Башҡортстан өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге мөдире;
- 1985 — Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесенең беренсе урынбаҫары, Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы — Башҡорт АССР Хөкүмәте ағзаһы[5].
- 1986—2000 — Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ситтән тороп уҡытыу буйынса проректор , 1993 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университеты тип һанала.
Ғилми эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Баһалы хеҙмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
А. М. Сәҙретдинов эшләгән ваҡытта Мәсетле районының һәр ауылына ҡырсынташ түшәлгән автомобиль юлдар һалынды, Әй һәм Ыҡ йылғалары аша күперҙәр төҙөлдө, маршрут буйынса автобустар йөрөүе ойошторолды, ПМК-249, ПМК-8 төҙөлөш-монтаж ойошмалары эшмәкәрлеген башланы. Кирбес һәм тимер-бетон заводтарына нигеҙ һалынды. Заманына ҡарата алдынғы технология һәм ҡорамалдар менән йыһазландырылған бихисап яңы ауыл хужалығы объекттары: малсылыҡ фермалары, ашлыҡ һаҡлағыстар, машина-трактор оҫтаханалары, шулай уҡ мәғариф һәм мәҙәниәт усаҡтары: мәктәптәр, мәҙәниәт йорттары, балалар баҡсалары, дауаханалар, фельшер-акушер пукттары һалынды. Оло Ыҡтамаҡта аэропорт асылды һәм Өфөнән даими самолет оса башланы. Район ауыл хужалығы ойошмалары иҫәбенә Башҡортостанда беренсе булып колхоз-ара санаторий төҙөлдө, был дауалау учреждениеһы әлегә ваҡытта «Ҡарағай» исемен йөрөтә[6].
Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1966 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
- 1971 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
- 1981 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
- 1976 — «Почёт билдәһе» ордены
- 1981 — СССР ВДНХ көмөш миҙалы
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ БАССР-ҙың етенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаттары (255 депутат)
- ↑ БАССР-ҙың һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаттары (257 депутат)
- ↑ БАССР-ҙың унынсы саҡырылыш Юғары Советы депутаттары (280 депутат)
- ↑ Муниципаль район Мәсетле районы Советының 2005 йыл 28 сентябрь ҡарары.
- ↑ Постановление ВС Башкирской АССР от 22.03.1985 «Об образовании Правительства Башкирской АССР — Совета Министров Башкирской АССР»
- ↑ Мечетлинский район Республики Башкортостан: энциклопедия / Редкол.: Ю. Ю. Султанов (гл.ред.), Н. Ф. Ахкамова (сост.), Г. К. Бикташева (отв.ред.) и др. — Уфа: Мир печати, 2010. — 284 с.:илл. ISBN 978-5-9613-0148-9
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Абрар Садретдинов: «Кеше үз милләтенә тап төшерергә тиеш түгел…» «Өмөт» республика йәштәр гәзитендә мәҡәлә, 31 март 2012 йыл , № 25 (2935) (татар телендә)
- Резеда Золотарёва. Памятные булочки. Шишмә районы «РодникиПлюс» гәзитендә мәҡәлә (урыҫ телендә)
- Рәсих Ханнанов. Үткән, бүген һәм киләчәк. «Ҡыҙыл таң» республика гәзитендә мәҡәлә, 17 февраль 2012 йыл, № 33 (23897), (татар телендә)
- 4 апрель көнө тыуғандар
- 1933 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- «1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- ВДНХ-ның көмөш миҙалы менән наградланыусылар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Иҡтисад фәндәре кандидаттары
- Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусылары
- Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре
- Башҡортостан сәйәсмәндәре
- Мәсетле районы почётлы граждандары
- 7-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- 8-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- 10-сы саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
- Колхоз рәйестәре


text:
БР Президенты Мортаза Рәхимов “Владимир Путин менән һөйләшеү. Дауамы” тапшырыуы тураһында
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов 2009 йылдың 3 декабрендә булып үткән “Владимир Путин менән һөйләшеү. Дауамы” телетапшырыуы тураһында үҙ фекерен белдерҙе. Республика башлығы былай тине:
“Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесенең илдәге дөйөм хәлгә ҡағылышлы баһалары менән килешергә мөмкин.
Көрсөклө 1998 йылдан айырмалы, әле кешеләрҙә паника юҡ, хәл тотороҡло. Элекке йылдарҙа өлгәшкән социаль стандарттарҙы һаҡлап ҡалыу был йәһәттән ҙур әһәмиәткә эйә булды. Күпселек ошо ауыр осорҙо уңышлы үткәреүебеҙгә һәм яҡын арала иҡтисадтың, тимәк, йәшәү кимәленең дә үҫеш алыуына инана. Тыуымдың кәмемәйенсә, киреһенсә, артыуы киләсәгебеҙгә һәм балаларыбыҙҙың киләсәгенә оптимизм менән ҡарауыбыҙҙы сағылдыра.
Башҡортостандағы хәл быға асыҡ дәлил. Республиканың көрсөккә ҡаршы саралар уңышлы тормошҡа ашырылған 14 төбәге иҫәбенә инеүен РФ Төбәктәр үҫеше министрлығының таныуы осраҡлы түгел.
Бирелгән һорауҙарҙың характеры ла иғтибарҙы йәлеп итә. Рәсәйҙәрҙе торлаҡ-коммуналь өлкә, социаль һәм пенсия тәьминәте проблемалары, предприятиеларҙың тотороҡло эш перспективалары һәм эшкә урынлашыу мәсьәләләре борсой. Борсолоу бар, әммә Хөкүмәт тарафынан үткәрелгән курсҡа ҡаршы фекерҙәр юҡ. Йәмғиәттә сәйәси курс менән килешеү күҙәтелә. Кешеләрҙе сәйәси идеологиялар ҡыҙыҡһындырмай. Улар йәшәү сифатын күтәреү юлдары хаҡында уйлана — күпселек рәсәйҙәрҙең төп идеологияһы бына ошо.
Һорау менән яуаптарҙың аныҡ булыуы бөгөн властың тормоштан айырылмауын, урындарҙағы хәлде яҡшы күҙ алдына килтереүен һәм граждандарҙың ышанысы менән файҙаланыуын күрһәтә. Был асыҡ һөйләшеүҙең яҡшы һөҙөмтәһе.”


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Благовещен районында булды
Фото:
Кесаҙна, 24 майҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Благовещен районында булды.
Республика башлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Яңы Надеждин ауылында Президент яңы уңышты ҡабул итеүҙә әҙерләнгән «Нива» ауыл хужалығы производство кооперативының ырҙын табағы эшмәкәрлеге менән танышты. Ауыл хужалығы предприятиеһы һөт малсылығында, ужым һәм яҙғы культуралар, күп йыллыҡ үләндәр сәсеүҙә махсуслашҡан. Бында 150 кеше эшләй.
Рөстәм Хәмитов аграрийҙарға ит малсылығы менән шөғөлләнергә кәңәш итте. 23 майҙа Брянск өлкәһендә Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Дмитрий Медведев рәйеслегендә үткән «Ит малсылығын үҫтереү мөмкинлектәре тураһында»ғы кәңәшмәлә, Рәсәйҙәге эре малдың ни бары ике проценты ит әҙерләү маҡсатында үрсетелә, тип билдәләнгән. Шуға күрә был йүнәлеште перспективалы тип иҫәпләргә мөмкин. Әммә фермерҙар Президентҡа, Башҡортостанда эре ит комбинаттарының береһе лә урындағы етештереүселәрҙең итен ҡабул итмәй, предприятиелар ситтән килтерелгән сеймал менән эшләүгә өҫтөнлөк бирә, тип хәбәр итте.
Рөстәм Хәмитов һөт баҙарындағы конъюнктура менән дә ҡыҙыҡһынды. Һөткә хаҡтарҙың динамикаһы ла фермерҙар файҙаһына булмауы асыҡланды. «Хужалыҡты иҡтисади хәүефтәрҙән страховкалау өсөн, ауыл хужалығы производствоһын диверсификацияларға, бер юлы бер нисә йүнәлеште үҫтерергә кәрәк», – тине Рөстәм Хәмитов.
Ошо уҡ хужалыҡта Башҡортостан Президенты һөтсөлөк-тауар фермаһының йәйләүен ҡараны. Унда Благовещен районының эре фермер хужалыҡтары етәкселәре менән осрашты. Рөстәм Хәмитов улар менән 2012 йылда күпме уңыш көтөлөүен, аграр секторға техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары һатып алыуға субсидиялар биреү мәсьәләһен, тармаҡтың иҡтисади күрһәткестәрен тикшерҙе. Башҡортостан Президенты республиканың агросәнәғәт комплексын юғары өҫтәмә ҡиммәт менән продукция сығарыуға йүнәлтеү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Рөстәм Хәмитовтың: «Ауыл хужалығында өҫтәп яҙыуҙарҙы бөтөрөп булдымы?», – тигән һорауына фермерҙар аныҡ ҡына яуап ҡайтарманы.
Республика башлығы ир-егеттәрҙең Изге Георгий монастырында булды һәм монастырь биләмәһендәге яңы ғибәҙәтхана төҙөлөшөн ҡараны. Подряд ойошмаһы вәкилдәре әйтеүенсә, бөтөн эштәр ҙә ике ай эсендә тамамланырға тейеш.


text:
Фото:
Күмертауҙа социаль туризмды үҫтереү буйынса муниципаль программа эшләй башланы
Фото:
«2012 йылға Күмертау ҡалаһы ҡала округында социаль туризмды үҫтереү» муниципаль маҡсатлы программаһы был ҡалала рәсми рәүештә эшләй башланы. Программа социаль туризмды популярлаштырыуға, граждандарҙың ялға, сәләмәтлеген һаҡлауға хоҡуҡтарын бойомға ашырыуға йүнәлтелгән.
Муниципаль программа сиктәрендә Күмертауҙағы пенсия йәшендәге кешеләр, инвалидтар республиканың ниндәй ҙә булһа ҡалаһына бер көнлөк турҙа ҡатнаша ала. Турҙың 70 процентын – урындағы бюджет, ҡалған 30 процентын ял итеүселәр үҙҙәре түләй. Быйыл социаль турҙар республика баш ҡалаһына – Өфөгә ойошторола. Күмертауҙа йәшәгән 230-ҙан ашыу кеше баш ҡаланың иҫтәлекле урындары менән танышып, музей һәм театрҙарына бара ала.
Яңы муниципаль проекттың төп маҡсаты – халыҡтың тыуған яҡты өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныуын үҫтереү. Программа координаторы булып Күмертау тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы сығыш яһай.


text:
Торлаҡ шарттарын яҡшыртыу буйынса консультацияларҙы йәш ғаиләләр һәр шаршамбы һайын ала ала
Йыл һайын Башҡортостанда 30 меңдән ашыу йәш ғаилә барлыҡҡа килә. БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығынан аныҡлауҙарынса, 2009 йылда 34 368 никах теркәлгән, ә 2010 йылдың беренсе кварталында – 13 254. Йәштәр өсөн торлаҡ мәсьәләһе элеккесә иң киҫкене булып ҡала.
Төбәктә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләр өсөн ниндәй дәүләт ярҙамы программалары эшләүен һәм уларҙа ҡатнашыу тураһында белер өсөн БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының иҡтисади программалар һәм йәштәр мәшғүллеге бүлеге белгестәренә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Консультациялар һәр шаршамбы һайын 14-18 сәғәттәрҙә үткәрелә.
8(347) 251-57-23 телефоны аша кәңәшләшергә йәки Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10-сы йорт адресы буйынса 28-се кабинетҡа шәхсән үҙегеҙгә килергә мөмкин.


text:
Мортаза Рәхимов Пермь крайы башҡорттары мәҙәниәте көндәрендә ҡатнашыусыларҙы ҡотлай
Башҡортостанда Пермь крайы башҡорттары мәҙәниәте көндәре үтә. Күрше төбәктән республикаға ҙур делегация килде: дәүләт власы органдары вәкилдәре, ғалимдар, бизнесмендар, башҡорт ижади коллективтары. Ҡунаҡтарҙы БР Президенты Мортаза Рәхимов тәбрикләне.
"Ҡәҙерле дуҫтар!
Башҡортостан Республикаһының күп милләтле халҡы исеменән һеҙҙе башҡорт ерендә ихлас тәбрикләйем һәм Пермь крайы башҡорттары мәҙәниәте көндәрен асыу менән ҡотлайым!
Хәҙерге Башҡортостанда этник-ара татыулыҡ һәм дуҫлыҡты һаҡлауҙың һөҙөмтәле системаһы юлға һалынған. Республиканың милли-мәҙәни сәйәсәт алып барыуҙағы тәжрибәһе ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уның мөһим өлөшө булып башҡорт милләтен, башҡа төбәктәрҙә йәшәгән башҡорт диаспораһын да индереп, туплауға, социаль-мәҙәни үҫешенә дәүләт ярҙамын тәьмин итеүгә йүнәлтелгән “Рәсәй Федерацияһы башҡорттары” программаһы тора.
Башҡортостан менән Пермь крайын дөйөм тарих, ныҡлы дуҫлыҡ, юлға һалынған иҡтисади һәм эшлекле мөнәсәбәттәр, рухи-мәҙәни бәйләнештәр берләштерә. Төбәктәребеҙ араһында дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү татыу күршеләрсә мөнәсәбәттәрҙе артабан киңәйтеүгә һәм тәрәнәйтеүгә нигеҙ һалды.
Пермь крайында элек-электән Ғәйнә ырыуы башҡорттары йәшәй. 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Пермь крайының этник структураһында башҡорт халҡы һаны буйынса урыҫтарҙан, татарҙарҙан, коми-пермяктарҙан ҡала дүртенсе урында тора һәм 40,7 мең кеше тәшкил итә. Барҙа, Октябрьский, Чернушки һәм башҡа райондар башҡорттары крайҙың ижтимағи-сәйәси һәм социаль-иҡтисади тормошонда һиҙелерлек роль уйнай. Төбәктең абруйлы милли ижтимағи ойошмаларының береһе булып күп ҡалаларҙа һәм райондарҙа әүҙем эшләүсе Башҡорттар ҡоролтайы тороуы ҡыуаныслы. Чернушки ҡалаһында Кама буйы башҡорттарының Тел һәм мәҙәниәт үҙәге эшләп килә. Былтырҙан башлап “Пермь башҡорттары” гәзите сығарыла.
Мәҙәниәт көндәре Башҡортостан халҡына крайҙың Башҡорттар ҡоролтайы, Кама буйы башҡорттарының Тел һәм мәҙәниәт үҙәге эшмәкәрлеге менән яҡшыраҡ танышырға ярҙам итер, тип ышанам. Был матур байрам тарихи традицияларыбыҙҙы тергеҙеүгә, халыҡтар дуҫлығын, тыуған яҡҡа һөйөүҙе артабан нығытыуға булышлыҡ итһен.
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, төбәктәребеҙ һәм бөтә бөйөк Рәсәй хаҡына ижади эштәрегеҙҙә уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов".


text:
Силәбелә башҡорттарҙың танышыу клубы асыласаҡ
18 февралдә Силәбелә башҡорт танышыу клубы асыласаҡ. Был идеяны Силәбе өлкәһендәге Башҡорт халыҡ үҙәге активистары тәҡдим итте.
Бығаса бындай клуб Силәбе трактор заводы театры ҡарамағында эшләп килде. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, ҡалала ҡаҙаҡтарҙың, татарҙарҙың һәм рустарҙың танышыу клубтары эшләй.
Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, осрашыуҙарға профессиональ һәм үҙешмәкәр музыканттар, Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең атҡаҙанған артистары, шағирҙар һәм яҙыусылар саҡырыласаҡ. Бынан тыш, эшкә табиптарҙы, психологтарҙы һәм хатта астрология белгестәрен йәлеп итеү планлаштырыла, улар осрашыуҙа ҡатнашыусыларға консультациялар бирәсәк.
Барлыҡ саралар ҙа башҡорт һәм рус телдәрендә үткәреләсәк.


text:
Фото:
Алексей Изотов Стәрлетамаҡ хакимиәте башлығы итеп һайланды
Фото:
29 октябрҙә Стәрлетамаҡ ҡала Советы депутаттары бер тауыштан Алексея Изотовты ҡала хакимиәте башлығы итеп һайланы.
Бер көн алдан, 28 октябрҙә, ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүгә конкурс үткәрелде. Уның һөҙөмтәләре буйынса конкурс комиссияһы ҡала Советына ике кандидатура — Алексей Изотовты һәм Александр Руденконы тәҡдим итте.
Депутаттар бер ай буйына хакимиәт башлығы вазифаһын башҡарған һәм был осорҙа Стәрлетамаҡта эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн байтаҡ эштәр атҡарған Алексей Изотовты яҡланы.
Ҡала Советы ултырышында ҡатнашҡан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Алексей Изотов үҙ хеҙмәт биографияһы һәм әлегә тиклем эше менән тап ошо мәлдә ҡалаға етәкселек итергә лайыҡлы кеше булыуын иҫбатланы, тип билдәләне.


text:
Баш ҡалала «Урал ауазы» III Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре конкурс-фестивале еңеүселәре билдәләнде Фото: автор фотоһы
Баш ҡалала «Урал ауазы» III Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре конкурс-фестивале еңеүселәре билдәләнде
Баш ҡалала «Урал ауазы» III Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре конкурс-фестивале еңеүселәре билдәләнде Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт дәүләт филармонияһында «Урал ауазы» III Халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре конкурс-фестивале тамамланды. Абруйлы жюри ағзалары әйтеүенсә, Башҡортостанда үткән фестиваль-конкурс үҙенең йүнәлеше буйынса илдә берҙән-бер. Халыҡ сәнғәте байрамына әүерелгән фестивалдең гала-концертында Гран-приға эйә булыусы, лауреаттар һәм дипломанттар иғлан ителде.
Приморье крайы Чернигов районы Балалар сәнғәт мәктәбенең «Вишенка» өлгөлө рус халыҡ тынлы уйын ҡоралдары ансамбле (етәкселәре Марина һәм Сергей Ишутиндар) еңеүсе тип танылды. Ансамблдең репертуарында рус халыҡ ижадының бөтә жанрҙары — оҙон йырҙар, әйлән-бәйлән, инструменталь музыка бар.
«Ошо йәш музыканттарҙы тыңлағанда кисергән хис-тойғоларҙы һүҙ менән генә аңлатып булмай! — тине жюри рәйестәше, Башҡортостандың Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестры етәксеһе Рәмил Ғәйзуллин. — Музыка тәнҡитселәре фекеренсә, Н.Н.Калинин исемендәге V Бөтә Рәсәй рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестрҙары һәм ансамблдәре конкурсында Гран-при яулаған коллектив — Рәсәйҙәге иң яҡшы балалар коллективы».
«Һуңғы тапҡыр Гран-приға 2010 йылда эйә булғайныҡ. Ошо ваҡыт эсендә бер нисә быуын алмашынды. Бына, ниһайәт, беҙ еңдек!», — тине бүләкләү тантанаһында Сергей Ишутин.
Беренсе урынға һәм төрлө номинацияларҙа лауреат исеменә бер юлы 11 коллектив лайыҡ булды: Кустанай өлкә филармонияһының ҡаҙаҡ халыҡ уйын ҡоралдары оркестры (Кустанай, Ҡаҙағстан), «Мугам-ансамбль» (Баҡы, Азербайжан), Өфөнән Ирина Логинова (думбыра) һәм Гөлназ Абдуллинаның (арфа) дуэты, «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбленең «Забава» рус халыҡ уйын ҡоралдары ансамбле (Өфө), Белоруссиянан «Лилея» дуэты (цимбалы), Урта махсус музыка колледжының «Наигрыш» рус халыҡ уйын ҡоралдары ансамбле (Өфө), Балалар сәнғәт мәктәбенең «Многолетье» балалар көснәлә уйнаусылар ансамбле (Мәскәү), «Эревет» өлгөлө халыҡ уйын ҡоралдары ансамбле (Чебоксар, Сыуашстан Республикаһы), 11-се балалар музыка мәктәбенең рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестры (Өфө), 11-се балалар музыка мәктәбе уҡытыусыларының рус халыҡ уйын ҡоралдары ансамбле (Өфө), Балалар музыка мәктәбенең рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестры (Күмертау).
Быйыл конкурста Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән һәм сит илдәрҙән: Ҡаҙағстандан, Белоруссиянан, Азербайжандан 30 коллектив ҡатнашты. Тапҡыр тапҡыр профессиональ оркестрҙарға һәм ансамблдәргә музыка мәктәптәренең балалар коллективтары һәм художестволы үҙешмәкәрлек өҫтәлде. Бәйгеселәрҙе В.В.Андреев исемендәге Санкт-Петербург дәүләт академия Рус оркестры етәксеһе һәм баш дирижеры Дмитрий Хохлов рәйеслегендәге халыҡ-ара жюри баһаланы.


text:
Һыуҙа ла батабыҙ, утта ла янабыҙ
Уҙған тәүлектә республикала 9 янғын булған, тип хәбәр итә БР буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Баш идаралығы матбуғат хеҙмәте. Һәләк булыусылар, йәрәхәтләнеүселәр юҡ, әммә, үкенескә күрә, һыу менән бәйле ҡазаларға ҡарата был һүҙҙәрҙе ҡулланып булмай.
44 йәшлек ир Бәләбәй районының Өсән-Ивановка ауылы эргәһендәге быуала батҡан. Ул һыу инеү өсөн яраҡлаштырылмаған урында һыу инә һәм көтмәгәндә һыу төбөнә китә. Ваҡиға шаһиттары уны быуанан алып сыға, әммә ғүмерен һаҡлап ҡала алмай.
Шул уҡ Бәләбәй районында йәнә бер ғәҙәттән тыш хәл була. Анновка ауылы янында халыҡ һыу ятҡылығы буйында ял итә. Уйламағанда 10-се моделле "ВАЗ" тау түбәненә тәгәрәй. Танышы менән машина хужаһы ҡаршыһына сығып, уны туҡтатырға тырыша, ләкин автомобилде тотоп ҡала алмай. Һөҙөмтәлә икеһе лә йәрәхәтләнә һәм дауаханаға эләгә.


text:
Төбәктә һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы партиялар һәм йәмәғәт ойошмалары исемлеге билдәләнде
Рәсәй Юстиция министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы сәйәси партиялар, уларҙың төбәк бүлексәләре һәм йәмәғәт ойошмалары исемлеген баҫтырҙы.
25 июлгә ҡарата дөйөм исемлектә 86 исем тәҡдим ителә. Улар араһында – 27 сәйәси партия, партияларҙың 16 төбәк бүлексәһе һәм 43 йәмәғәт ойошмаһы. Улар урындағы үҙидара органдарына һайлауҙарҙа ҡатнаша ала.
Был «Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыуға хоҡуғының төп гарантиялары тураһында»ғы Федераль закондың 35-се статьяһына ярашлы эшләнде. Законға ярашлы, йәмәғәт ойошмаларын һәм сәйәси партияларҙы теркәү өлкәһендә функциялар үтәүгә хоҡуҡлы федераль башҡарма власть органы, уның территориаль органдары «Сәйәси партиялар тураһында»ғы Федераль законға ярашлы һайлауҙарҙа ҡатнашыуға хоҡуҡлы сәйәси партиялар һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары исемлеген төҙөй.


text:
Өфө йырсыһы Russian World Music Awards премияһына дәғүә итә
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Быйыл илдә тәүге тапҡыр профессиональ музыканттар араһында этник музыка өлкәһендәге «Russian World Music Awards» премияһы тапшырыла. Абруйлы премияға дәғүә итеүселәрҙең береһе — Башҡорт дәүләт филармонияһы йырсыһы Екатерина Ямщикова.
Филармонияның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Екатерина «Ах, не будите меня, молодую...» исемле рус халыҡ йырын тәҡдим итә. Талантлы йәш йырсы өсөн «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге рәсми төркөмдә тауыш бирергә мөмкин.
Жюри составында этник музыка өлкәһендәге профессионалдар, шул иҫәптән продюсерҙар Джо Бойд (АҠШ), Йоханнес Тойер (Германия), журналистар Тристра Игер (АҠШ), Тон Маас (Голландия), төркиәтсе Тимур Дәүләтов эшләй. Конкурс йомғаҡтары быйыл октябрь айында иғлан ителә.


text:
Өфөлә «Аҡ һыуһар» эстрада йырҙары конкурсы үтәсәк
10-11 июндә Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында VII «Аҡ һыуһар» төбәк-ара эстрада йырҙары конкурсы үтә. Бәйгене ойоштороусылар булып БР Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең Мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идарлығы, Ҡала мәҙәниәт һарайы сығыш яһай. Йәш вокалсыларға Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең билдәле мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре, телевидение һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре баһа бирәсәк.
Конкурста еңеүселәрҙе бүләктәр һәм аҡсалата приздрар көтә. Гран-при яулаусы абруйлы конкурста ҡатнашыу мөмкинлеге аласаҡ. Бәйгенең Гала-концерты 12 июндә – Ҡала көнөндә В.И.Ленин майҙанында үтә, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең Мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идарлығынан.
Конкурс шарттары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт Идаралыҡ сайтында урынлаштырылған.


text:
Дәүләт Думаһы депутаты Павел Качкаев: «Идара итеүсе компанияларҙы суд аша ғына лицензияһыҙ ҡалдырып була»
Идара итеүсе компанияларҙы суд аша ғына лицензияһыҙ ҡалдырыу мөмкин буласаҡ. Был хаҡта Дәүләт Думаһы депутаты, «Управдом» проекты етәксеһе Павел Качкаев «Берҙәм Рәсәй» Генераль советы президиумының киңәйтелгән ултырышында билдәләне, тип хәбәр иттеләр партияның киң мәғлүмәт саралары менән үҙ-ара килешеп эш итеү департаментынан.
— Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәте өсөн түләүҙәр күләме ил буйынса 1,5 триллион һумдан ашыу тәшкил итә. Өлкә хеҙмәткәрҙәренең профессионаллегенән күп нәмә тора. Эксперттарҙың баһалауҙары буйынса идара итеүсе компанияларҙың профессиональ булмағанлыҡтары арҡаһында сығымдар 160 миллиард һум тәртибендә тәшкил итә, — тип хәбәр итте депутат.
Парламентарий идара итеүсе компаниялар эшенең сифатын арттырыу кәрәклеген билдәләне.
— Был мәсьәләне хәл итеү алымдарының береһе булып лицензия биреү тора. Тейешле закон проекты Торлаҡ кодексына үҙгәртеүҙәр индереүҙе ҡарай. Лицензия биреү торлаҡ секторын хеҙмәтләндереүсе компанияларға ҡағыла, — тине Павел Качкаев.
Депутат иғтибар итте, әгәр компания етәкселегенең түләнмәгән хөкөм ителгәнлеге булһа, идара итеүсе компанияларға лицензия биреү үтенесе кире ҡағыла.
— Лицензия тик суд аша тартып алынасаҡ. Торлаҡ күҙәтеү органдары һәм прокуратура лицензияны тартып ала алмай, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды «Управдом» партия проекты етәксеһе.
Идара итеүсе компанияларҙың йылына ике боҙоу осрағы асыҡланһа ул торлаҡты хеҙмәтләндереүҙән азат ителә. Әгәр идара ителмәле күп фатирлы йорттарҙың 15 процентында йылына икешәр тапҡыр боҙоу осрағы булһа, компанияның лицензияһы юҡҡа сыға, тип өҫтәне Павел Качкаев.


text:
Үрге Тәтешлелә үткән Рәсәй беренселегендә Башҡортостан көрәшселәре миҙалдар яуланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Башҡортостандың Үрге Тәтешле ауылында 1995-1997 йылғы егеттәр һәм ҡыҙҙар араһында билбау көрәше буйынса Рәсәй беренселеге уҙҙы.
Ярышҡа Төньяҡ Осетия — Алания, Ҡарасәй-Черкес, Чечен Республикаһы, Хакасия, Мордовия, Ҡабарҙы-Балҡар, Ингушетия, Башҡортостан, Татарстан, Липецк, Свердловск, Волгоград, Омск, Рязань, Силәбе, Тамбов, Мәскәү өлкәләре, Пермь һәм Ставрополь крайҙары, Мәскәү, Түбәнге Новгород ҡалалары, Ҡырым Республикаһы көрәшселәре килде.
Спортсылар ирекле стилдә көрәште. Егеттәр — һигеҙ, ҡыҙҙар алты ауырлыҡ категорияһында көс һынашты.
Башҡортостан батырҙары Руслан Зарифйәнов (62 килограмм) менән Рәсүл Бәширов (90) — ике көмөш, Артур Шәрәфетдинов (62 килограмм) менән Артур Зөлҡәрнәев (75) шулай уҡ ике бронза миҙалдар яуланы.
Ҡыҙҙар араһында Юлдус Индерчиева — алтын, Лилиә Муллағәлиева — бронза (52 килограмм), Марина Кибиткова — бронза (58), Альбина Алиева — алтын, Нәзифә Миңлебаева бронза миҙалдар (76 килограмдан юғары) алды.


text:
Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы юлдарҙа томан төшөүе хаҡында иҫкәртә
Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы юлдарҙа томан төшөүе хаҡында иҫкәртә.
Ведомство билдәләүенсә, бөгөн көндөң аяҙлы-болотло булыуы көтөлә. Республикала урыны менән ямғыр яуасаҡ, айырым райондарҙа йәшен йәшнәйәсәк. Ҡайһы бер райондарҙа иртәле-кисле юлдарға томан төшөүе күҙаллана. Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы хәрәкәт иткәндә һауа шарттарын мотлаҡ иҫәпкә алырға, билдәләнгән тиҙлекте арттырмаҫҡа, автомобилдәр араһында дистанция һаҡларға саҡыра.


text:
Өфөлә 2015 йылға Мосолман календары нәшер ителде
Зәйнәп Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте изге Рамаҙан айы көндәрендә 2015 йылға мосолман календарын сығарҙы. Яңы баҫма республиканың дини кешеләре өсөн тәғәйенләнгән.
Календарҙа аят һәм сүрәләрҙең ғәрәп телендә яҙылышы, уларҙың транскрипцияһы, мосолман даталары күрһәтелгән. Баҫма өсөн материалды мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт Ниғмәтуллин әҙерләгән. Авторҙар-төҙөүселәр – Сәләхетдин Суҡбаев, Ғәлиә Ғәлимова, Фирҙәүсә Бикташева һәм Әлфиә Илекәева.
Календарҙа мосолман байрамдары, Ҡояш һәм Ай менән бәйле астрономик мәғлүмәт, намаҙ ваҡыттары, мосолман йыл һәм ай иҫәбе тураһында мәғлүмәттәр күрһәтелгән. Баҫма халыҡты исламдың әхлаҡи ҡиммәттәренә, йола тәртиптәренә һәм ғөрөф-ғәҙәттәренә йәлеп итеү өсөн өндәлгән.
Тиражы туғыҙ мең дана булып баҫылып сыҡҡан, мосолман календарын нәшриәттең фирма магазиндарында һатып алырға мөмкин.


text:
Өфөлә республика парламентының сираттағы ултырышы үтә
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 60-сы ултырышы үтә. Көн тәртибенә 46 һорау индерелгән.
Депутаттар аҙаҡҡы уҡыуҙа ете республика закон проектын ҡабул итергә планлаштыра. Улар араһында — «Башҡортостан Республикаһында хеҙмәт ҡануниәтен һәм хеҙмәт хоҡуғы нормаларын үҙ эсенә алған башҡа норматив хоҡуҡи акттарҙы үтәүгә ведомство тарафынан контроллек итеү тәртибе тураһында», «Башҡортостан Республикаһының мировой судьялары тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында», «Башҡортостан Республикаһында муниципаль хеҙмәт өлкәһендә ҡайһы бер закон сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында». «Башҡортостан Республикаһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексына үҙгәрештәр индереү хаҡында»ғы БР закон проекты өҫтөндә эшләү тәҡдим ителәсәк.
Закон сығарыусылар тәүгә «Халыҡ художество промыслалары тураһында»ғы, «Башҡортостан Республикаһында шәхси медицина эшмәкәрлеге тураһында»ғы БР закондарына үҙгәрештәр индереүгә бәйле закон сығарыу инициативаларын, «Башҡортостан Республикаһында ҡулланыусылар кәрзине тураһында»ғы закон проектын тикшерергә планлаштыра.
Ултырышта Өфөлә «Башҡортостан Республикаһында театраль эшмәкәрлекте хоҡуҡи көйләү мәсьәләләре тураһында» парламент тыңлауҙарын үткәреү мәсьәләһе лә тикшереләсәк.
Республика парламентының пленар ултырышында депутаттар шулай уҡ 24 федераль закон проектын ҡараясаҡ.


text:
Прокуратура бизнесменды законһыҙ тикшереүҙән яҡланы
Өфө эшҡыуары прокуратураға ялыу менән мөрәжәғәт итте: уға БР Экология министрлығы белгесе килеп, административ тикшереү үткәрә.
Әммә закон буйынса тикшереү хоҡуҡ тәртибен боҙоу асыҡланғандан һуң ғына үткәрелергә мөмкин. Әгәр инде контроллек итеүсе орган пландан тыш тикшереү планлаштырһа, ул прокуратура менән яраштырылырға тейеш, ә был осраҡта был эшләнмәй, тип хәбәр итә республика ведомствоһының матбуғат хеҙмәте.
Район суды законһыҙ тикшереү һөҙөмтәләре буйынса административ хоҡуҡ боҙоу тураһында вердикт сығарҙы һәм тейешле штраф һалды, ләкин Өфө Прокуратураһы был ҡарарҙы республиканың Юғары судында кире ҡаҡты.


text:
Стәрлетамаҡта Башҡортостан Башлығы 12 кеше һәләк булған янғын урынында булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
15 мартта иртәнге 6-сы 10 минутта Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ буйынса идаралығының дежур бүлегенә «01» хеҙмәте диспетчерынан Туҡаев тыҡрығындағы йортта янғын сығыуы тураһында хәбәр килә.
Тикшереү-оператив төркөм ике хужаға тәғәйенләнгән бер ҡатлы шәхси йорттоң яныуын асыҡланы. Фатирҙар 31 йәшлек ирҙеке һәм 53 йәшлек ҡатындыҡы.
Янғын һүндерелгәндән һуң 12 кешенең кәүҙәһе табылған. Әлеге ваҡытта полиция һәләк булыусыларҙың исемдәрен һәм янғын сәбәбен асыҡлай, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡҡа юлланды. Ул фажиғә урынында булды, әлеге ваҡытта унда Эске эштәр министрлығы эксперт-криминалистика үҙәгенең күсмә криминалистика лабораторияһы эшләй.


text:
Өфөнөң Калинин районында Интернациональ урамының дауамын төҙөйҙәр Фото: Өфө хакимиәте
Өфөнөң Калинин районында Интернациональ урамының дауамын төҙөйҙәр
Өфөнөң Калинин районында Интернациональ урамының дауамын төҙөйҙәр Фото: Өфө хакимиәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Өфөнөң Калинин районында Интернациональ урамының дауамын төҙөйҙәр. Черниковкалағы төп транспорт магистраленең оҙонлоғо ике километрға оҙоная. Яңы юл Машина эшләүселәр урамынан алып Вологодская урамына тиклем һалына.
«Әлеге мәлдә юл төҙөүселәр асфальт түшәгән, бордюр таштары һалған, Интернациональ һәм Машина эшләүселәр урамдары киҫелешендә, йәйәүлеләр үткәүелендә светофорҙар ҡуйған», — тип хәбәр иттеләр Калинин районы хакимиәтендә. Бынан тыш, юл-дублер төҙөлә, уның буйынса урындағы халыҡ үҙ ихаталарына ҡаршылыҡһыҙ үтә ала.


text:
Рәсәй Президенты һайлауҙары 2012 йылдың 4 мартында үтәсәк
Рәсәй Президенты һайлауҙары 2012 йылдың 4 мартында үтәсәк, был ял көнөнөң йәкшәмбе, 11 марттан, йома, 9 мартҡа, күсерелеүе менән бәйле, тип хәбәр итә РИА Новости.
Был РФ Хөкүмәтенең хеҙмәткәрҙәр ял һәм байрам көндәрен рациональ файҙаланһын өсөн 2012 йылда ял көндәрен күсереү тураһындағы ҡарары сығыуы менән бәйле. РФ Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Николай Конкин алдан хәбәр итеүенсә, ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы РФ Президенты һайлауҙары 11 мартта ла, 4 мартта ла үтеүе мөмкин, йәғни Президент һайлауҙары датаһын билдәләү Хөкүмәттең ял көндәрен күсереү тураһындағы ҡарарына бәйле булды.


text:
Башҡортостан таможняһы иң ҡеүәтле инвестиция проекттарын атаны
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостан таможняһы республикалағы етди инвестиция проекттарын атаны. Ведомство начальнигы вазифаһын башҡарыусы Юрий Соколов «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында үткәрелгән брифингта тышҡы сауҙа әйләнеше тураһында мәғлүмәттәр менән таныштырҙы, сит ил һәм Рәсәй инвесторҙарының өҫтәмәһен алған предприятиеларҙы атаны.
Улар «Салаватстекло» заводы — 1 миллиард 268 миллион һум; «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһы — 2 миллиард 147 миллион; «Кроношпан» — 6 миллиард; «Газпром нефтехим Салауат» акрил кислотаһы етештереү заводы — 8 миллиард 285 миллион һум.


text:
Май (Һабанай)
Май (Һабанай)
Байрамдар, тантаналар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 3 Май (Һабанай) - Халыҡ-ара матбуғат азатлығы көнө
- 8 Май (Һабанай) - Бөтә донъя Ҡыҙыл Тәре һәм Ярым Ай көнө
- 12 Май (Һабанай) - Бөтә донъя шәфҡәт туташтары көнө
- 15 Май (Һабанай) - Халыҡ-ара ғаилә көнө
- 17 Май (Һабанай) - Халыҡ-ара электр бәйләнеше көнө
- 18 Май (Һабанай) - Халыҡ-ара музейҙар көнө
- 21 Май (Һабанай) - Мәҙәни үҫеш өсөн халыҡ-ара ЮНЕСКО көнө
- 31 Май (Һабанай) - Бөтә донъя тәмәкенән баш тартыу көнө
Рәсәй[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 7 Май (Һабанай) - Радио көнө, барлык элемтә тармаҡтары хеҙмәткәрҙәре байрамы
- 9 Май (Һабанай) - Еңеү көнө
- 19 Май (Һабанай) - РСФСР пионерҙар ойошмаһы төҙөлгән көн
- 24 Май (Һабанай) - Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көнө
- 27 Май (Һабанай) - Дөйөм Рәсәй китапханалар көнө
- 27 Май (Һабанай) - Химиктар көнө
- 28 Май (Һабанай) - Ил һаҡсылары көнө
Башҡортостан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 30 Май (Һабанай) - Башҡорт АССР-ының өсөнсө Конституцияһы ҡабул ителган көн


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда электроника сәнәғәтен үҫтереү концепцияһын булдырырға тәҡдим итте
Фото:
Башҡортостанда электроника сәнәғәтен үҫтереү концепцияһын формалаштырыу зарур. Был хаҡта 7 августа «Солитон» фәнни-тикшеренеү институты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте коллективы менән осрашыуҙа республика Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
— Беҙҙә традициялар, белгестәр, юғары уҡыу йорттары бар, — тине республика башлығы. – Һәр ваҡыт импорт тауарҙарына өмөт итә алмайбыҙ. Беҙгә электроника баҙарына кире ҡайтырға ваҡыт.
Рөстәм Хәмитов электроника сәнәғәте предприятиеларын берҙәм кластерға тупларға тәҡдим итте. Республика өсөн ул яңы ҡорамалдар етештерер ине.
— Бының өсөн тәҡдимдәрегеҙ, белемегеҙ һәм ярҙамығыҙ кәрәк, — тине Президент, завод коллективына мөрәжәғәт итеп. – Бөгөнгө көнгә «Солитон» предприятиеһының мөмкинлектәре финанс йәһәттән ҙур түгел. Һеҙҙә 2017 йылға етештереү күләмдәре планға ярашлы 900 миллион һум тәшкил итергә тейеш. Был ғына әҙ. Беҙ башҡа үҫеш темптары тураһында һүҙ йөрөтөргә тейешбеҙ. Республиканың Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығына Башҡортостанда ниндәй тармаҡты һәм нисек үҫтереү кәрәклеге хаҡында ентекле анализ яһарға ҡушасаҡмын.
Республика башлығы билдәләүенсә, Башҡортостан мөмкинлектәре тулыһынса ҡулланылмай. Шул уҡ ваҡытта үҫеш преспективалары шаҡтай ҙур. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, республика иҡтисадында биш төп үҫеш йүнәлеше бар. Электроника сәнәғәтенән тыш, был нефть химияһы, машиналар эшләү, ауыл хужалығы һәм IT-технологиялар.
— Нефть сәнәғәтенә килгәндә, беҙҙә был өлкәлә бихисап тикшеренеү институттары, етди предприятиелар бар. Шуға күрә был йүнәлеш артабан да үҫешәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Президенты. – Был машиналар эшләү өлкәһенә лә ҡағыла. Авиадвигателдәр эшләүҙән алып нефть сәнәғәте өсөн ҡорамалдар етештереүгә тиклем беҙҙә барлыҡ тармаҡтар ҙа яҡшы үҫешкән. Йәнә бер йүнәлеш – ауыл хужалығы. Халыҡтың 40 проценты ауылдарҙа йәшәй. Беҙ уларға ярҙам итергә һәм үҫешеү өсөн мөмкинлектәр бирергә тейешбеҙ. Бындай эш алып барыла. Бөгөн республикала бер нисә ҙур проект тормошҡа ашырыла.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, үҫешеү өсөн яңы өлкәләр эҙләргә, заманса предприятиелар булдырырға кәрәк.
— Был биш йүнәлеш нигеҙендә яңы Башҡортостан образын булдыра алыр инек, — тине Президент.
«Солитон» фәнни-тикшеренеү институты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә эш визиты сиктәрендә Рөстәм Хәмитов предприятиены ҡарап сыҡты. Атап әйткәндә, ул мобиль элемтә үҙәге менән танышты. «Урал» машиналарына урынлаштырылған уникаль система төрлө урында тиҙ арала күп каналлы һанлы элемтә булдырыуҙы тәьмин итә.


text:
«ИНДИГО» үҙәге Рәсәй Ҡораллы Көстәренә көҙгө саҡырыу буйынса «ҡыҙыу линия» үткәрә
26 ноябрҙә «ИНДИГО» Ҡала психологик-медик-социаль оҙатыу үҙәге Өфөлә Рәсәй Ҡораллы Көстәренә көҙгө саҡырыу буйынса «ҡыҙыу линия» үткәрә. Акция РФ оборона министрының федерация субъекттары башлыҡтарына хәрби комиссарҙарҙың башҡарма власть органдары менән үҙ-ара эш итеү һөҙөмтәлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән өҫтәмә саралар ҡабул итеү кәрәклеге тураһында мөрәжәғәтенә яуап итеп ойошторола. Хәйер, Башҡортостанда бындай саралар тәүге тапҡыр ғына ойошторолмай. Уларҙың маҡсаты – тәү башлап хәрби иҫәпкә ҡуйғанда һәм хәрби хеҙмәткә саҡырғанда граждандарға психологик ярҙам күрһәтеү.
Көҙгө саҡырыу буйынса ҡыҙыҡһындырыусы бөтә һорауҙарға Өфөнөң Орджоникидзе, Калинин һәм Октябрь райондары Хәрби комиссариатының икенсе бүлексәһе начальнигы Константин Воропаев яуап бирәсәк.
«Ҡыҙыу линия» 2009 йылдың 26 ноябрендә 14 сәғәттән 18 сәғәткә тиклем 8(347) 223-22-11 телефоны буйынса үткәрелә.


text:
Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы»нда Ватанды һаҡлаусылар тәбрикләнде
«Ватанды һаҡлаусылар – быуындар бәйләнеше» байрам сараһын Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы үткәрҙе. Сараға Силәбе, Миәс, Копейск ҡалаларынан, Арғаяш, Ҡонашаҡ һәм Сосновка райондарынан өлкән синыф уҡыусылары йыйылды. Улар алдында Афғанстанда һәм Чечен Республикаһында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар сығыш яһаны. Яугирҙарға иҫтәлекле миҙалдарҙы Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр инвалидтары йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары Рафаэль Исхаҡов тапшырҙы.
Был көндө 23 ветеран награда алды, тип хәбәр иттеләр Силәбе өлкәһенең «Башҡорттар ҡоролтайы» ойошмаһынан.
Байрамға ватансы йәштәр йыйылғайны. Арғаяш районы егете Данил Ҡанафин әрмелә хеҙмәт итеүҙе, Ватанды һаҡлауҙы ысын ир-егеттәр бурысы тип һанай. Ҡонашаҡ районынан Рауил Ғәлиуллин хәрби хәрәкәттәр ветерандарынан уларҙың кисерештәре, стресты нисек йырып сығыуҙары хаҡында һорашты. Рауил үҙе лә хеҙмәт итергә теләй: «Армия тормош мәғәнәһен аңларға, үҙеңдең нимәгә әҙер булыуыңды асыҡларға ярҙам итә», — тип иҫәпләй ул.
Ветерандар үҙҙәре лә тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлашты. Ҡунашаҡтан Ринат Зарипов Афғанстанда хеҙмәт иткән. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән ул айырыуса ғорурлана. Был наградаға Ринат Рәжәп улы 1985 йылда яраланған иптәштәрен һуғыш яланынан алып сыҡҡаны өсөн лайыҡ булған. Әле ул район хакимиәтендә ойоштороу эштәре бүлеге начальнигы булып эшләй. Йәштәр эштәре буйынса бүлек менән берлектә төрлө хәрби-патриотик саралар үткәрә.
Полиция хеҙмәткәре Эдуард Ғәлимов Төньяҡ Кавказда хеҙмәт иткән. Һуғыш тураһында һөйләргә яратмай, әммә иҫтәлекле миҙал алыуына бик шат булды. Байрамда уға үҙенең хеҙмәттәше Рәфҡәт Яруллинды осратыу бәхете лә тейҙе.
Ветерандарға иҫтәлекле миҙалдар тапшырып, Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр инвалидтары йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары Рафаэль Исхаҡов уларҙың бындай хеҙмәтенә юғары баһа бирҙе. Ул үҙе лә Афғанстанда хеҙмәт иткән. Туҡһанынсы йылдарҙа хеҙмәттәштәре уны йәмәғәт эшенә саҡырған.
Сара аҙағында барлыҡ ветерандарға һәм мәктәп уҡыусыларына «Башҡорттар ҡоролтайы» ойошмаһы иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы. Байрам күмәкләп фотоға төшөү менән тамамланды.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм факелсы Юрий Акшенцов Өфөлә Паралимпия утын яндырҙыларФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов һәм факелсы Юрий Акшенцов Өфөлә Паралимпия утын яндырҙылар
Рөстәм Хәмитов һәм факелсы Юрий Акшенцов Өфөлә Паралимпия утын яндырҙыларФото: Олег Яровиков
Башҡортостандың баш ҡалаһында Рәсәй тарихында тәүге тапҡыр «Сочи 2014» Паралимпия уты Эстафетаһы этаптарының береһе уҙҙы. Өфө был эстафетала Волга буйы федераль округынан сығыш яһаны.
Паралимпия Утын ҡабыҙыу Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры алдындағы майҙанда үтте.
Бында башҡорт риүәйәттәре буйынса театрлаштырылған тамаша ойошторолдо.
Факелсылар Башҡорт дәүләт медицина университеты, Ленин исемендәге сквер, «Буревестник» бассейны, Маяковский исемендәге сквер, Өфө дәүләт сәнғәт академияһы, Башҡортостан Республикаһының Милли музейы, Археология һәм этнография музейы, «Динамо» стадионы маршруты буйынса йүгерҙе.
Байрамдың финалы Салауат Юлаев исемендәге майҙанда йәйелде.
Төп ҡабыҙыу алдынан бында халыҡты ҡаланың бейеү-йыр коллективтары үҙҙәренең ижады менән ҡыуандырҙы.
Һуңғы факел йөрөтөүсе – Рәсәй, Европа һәм донъя чемпионаттарында ҡатнашыусы һәм уларҙа призлы урындар яулаусы – Юрий Акшенцов. Тап уға республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән бергә Ҡалала Төп утты ҡабыҙыу хөрмәте тейҙе.
— Ҡәҙерле дуҫтар! Бына яңы ғына Сочиҙа Олимпиада тамамланды. Һәм хәҙер эстафетаны Паралимпия уйындары эләктереп ала, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙең төбәк, беҙҙең республика, беҙҙең Өфө үҙенең иҫ киткес спортсылары менән дан ҡаҙана. Олимпиадала алтын миҙалдар бар! Паралимпия уйындарында ла миҙалдар булыр тип уйлайым – беҙҙең йыйылма көслө! Беҙҙә иҫ киткес спортсылар, атаҡлы кешеләр. Мин һеҙҙе Паралимпия Уты үҙебеҙҙә Өфөлә булыуы менән ҡотлайым. Паралимпия уйындарында Рәсәй Федерацияһының спортсылары нисек сығыш яһаясағына көйөп-янасаҡ барыһын да ҡотлайым. Спортсыларыбыҙға ҙур рәхмәт һүҙҙәрен еткерәһебеҙ килә – улар көслө кешеләр! Тағы өҫтәп шуны әйтәһе килә, беҙ үҙебеҙҙең энергиябыҙҙы һәм еңеү теләген уларға бирәсәкбеҙ! Бөтәһенә ла ҙур рәхмәт, барыһын да байрам менән! Ура! — тип йомғаҡланы республика башлығы.
Тәбрикләү һүҙҙәре менән Юрий Акшенцов сығыш яһаны, байрам ҡунаҡтарын тарихи ваҡиға менән ҡотланы һәм Сочи-2014 паралимпсыларына уңыштар теләне.
Билдәләп үтергә кәрәк, Эстафетаның бишенсе көнөнә, 5 мартта, уникаль церемония – Сочи ҡалаһының үҙәк майҙанында барлыҡ төбәктәрҙең Паралимпия уттарын «берләштереү» тантанаһы үтәсәк. Эстафета 7 мартта «Фишт» стадионында XI Ҡышҡы Паралимпия уйындарын Асыу менән тамамланасаҡ.


text:
Күңелгә ятышлы һөнәр10-01-2017, 02:45 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
35 йылға яҡын ғүмерен һандар менән бәйләгән хөрмәтле ханым тиккә генә бухгалтер һөнәрен үҙ итмәгән, әлбиттә. Теүәл фән — математиканы яратҡан уҡыусыны ниндәй һөнәр һайларға тигән һорау борсомай. Урта белем тураһындағы аттестатты ҡулына алғас та Магнитогорскиға юллана. Унда бухгалтерға уҡый, аҙаҡ баш ҡалабыҙҙағы Өфө кооператив техникумын тамамлай.
Уңған Нәзирә Байрам ҡыҙы район үҙәге Асҡарҙа, “Октябрҙең 40 йыллығы” исемендәге колхозда кассир, 1990 йылдың февраленән Сибай филиалының Ташбулат һаҡлыҡ кассаһында эшләй. Һәр яңылыҡты йәһәт үҙләштергән банк хеҙмәткәре тиҙ арала замана машиналарында эш итергә, иҫәп-хисап операцияларын башҡарырға өйрәнә.
Һәр төрлө түләүҙәр, банкомат карталары, уларҙы алмаштырыу, һаҡлыҡ кенәгәләрендәге аҡсаларҙы арттырыу өсөн проценттарҙы ваҡытында иҫәпләү, телефондарға аҡса һалыу һәм башҡа эштәр — урындағы банкты етәкләгән Нәзирә Байрам ҡыҙының иңендә.
Кемдәр генә уға мөрәжәғәт итмәй?! Яҡын-тирәләге ауылдарҙан алып илебеҙҙең төрлө төбәктәренән ял йорттарына ағылған үткәүелдәр. Ҡыҫҡаһы, бөтә Рәсәй халҡы. Һәр клиент уның яғымлы йөҙөнән, итәғәтле мөғәмәләһенән, эшенән ҡәнәғәт һәм рәхмәтен белдерә.
Аҡса иҫәп ярата, тигән әйтем бар. Халыҡҡа файҙалы, әммә үтә хәүефле лә һөнәрҙе һәр кем үтәй ҙә алмай. Ундай эшкә батыр йөрәкле, ҡыйыуҙар ғына йөрьәт итә. “Телеэкрандарҙа илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә инкассаторҙарға һөжүм ойошторола. Хатта аҡса өсөн үлем осраҡтары ла булғылай. 1997 йылда банк бинаһына төштөләр, тик ҡараҡтар сейфты аса алмаған”, — ти әңгәмәсем.
Әлбиттә, хәүефһеҙлек органдарынан килеп, даими инструктаж үткәреп торалар. Идара итеү өлкәһенә ингән эшмәкәрлекте тейешле кимәлдә алып барыу өсөн эҙләнергә, үҙеңде үҫтерергә кәрәк икәнлекте аңлаған белгес белемен даими камиллаштыра. Үҙ тармағындағы тикшереүселәрҙең 20 – 60 һорауына бер минутта яуап бирә, һәр биш йыл һайын имтихан биреп, сертификат та ала. Яңы технологияларҙы уңышлы файҙаланып, хеҙмәт етештереүсәнлеген күпкә арттыра, йәғни аҙнаның өс көнөндә күп клиенттарҙы хеҙмәтләндерергә өлгөрә.
Ҡатын-ҡыҙҙы ниндәй генә хеҙмәттә күрһәк тә, күңеле тормошҡа һөйөү менән һуғарыла. Эше ниндәй генә ауыр булһа ла, йөрәге түренән йырҙар, таҡмаҡтар үҙенән-үҙе ағылып сыға. Әбйәлил ҡыҙы — ике бала әсәһе, ике тапҡыр өләсәй. Иренә уңған ҡатын. Ауылдың күрке лә, һәр төрлө сараларҙың уртаһында ҡайнап йәшәй ул.


text:
Марокко Короллеге Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй
Марокко Короллеге Башҡортостан менән төрлө өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй, тип хәбәр итте Марокконың Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы вәкиле Абделькадер Лешехеб Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университетында үткән матбуғат конференцияһында.
Марокконың Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы вәкиле Абделькадер Лешехеб Ислам мәҙәниәте институты директоры Саид Кямилев менән Рәсәй мосолмандарының Үҙәк динә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Талғат Тажетдин саҡырыуы буйынса Өфөгә килде. Был уның республикаға тәүге визиты. Өфөлә Марокко илсеһе республиканың дәүләт, дин һәм фән хеҙмәткәрҙәре менән осрашты.
— Минең Башҡортостанға килеүем Рәсәй менән Марокко араһындағы дуҫлыҡты нығыту сиктәрендә үтә, — тип билдәләне Абделькадер Лешехеб. – Башҡортостан менән дә күп өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен күрәбеҙ.
Шулай итеп, илсе БР Президенты Хакимиәте етәксеһе Владимир Балабанов менән иҡтисад, фән, сауҙа, энергетика өлкәләрендә Марокко Короллегенең Башҡортостан менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерҙе.
— Владимир Балабанов мине Мәскәүҙә апрель аҙағында үтәсәк Башҡортостан Республикаһы көндәренә саҡырҙы, — тине Марокко ҡунағы. – Унда төбәк етәкселеге, шул иҫәптән республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашырмын, тип ышанам. Бәйләнештәрҙе артабан нығытыу юлдарын ҡараясаҡбыҙ. Республика, уның мөмкинлектәре менән яҡынданыраҡ танышыу һәм хеҙмәттәшлек итеүҙең аныҡ юлдарын билдәләү маҡсатында Өфөгә тағы киләсәкмен.
Тәлғәт Тажетдин илсе менән ислам мәғарифы, ғәрәп телен өйрәнеү, тәжрибә уртаҡлашыу өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы идеялары менән бүлеште. Шулай уҡ дипломат Рәсәй ислам университеты ректоры Ринат Раев, юғары уҡыу йорто уҡытыусылары һәм студенттары менән осрашты.
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Раил Әсәҙуллин илсене вуз эшмәкәрлеге менән таныштырҙы һәм студенттар менән осрашыу ойошторҙо.
— Педагогия университеты миңә ныҡ тәьҫир итте: студенттарҙың күп булыуы, белем биреү сифаты ғәжәпләндерҙе, — тине Абделькадер Лешехеб. – Студенттар менән алмашыу, мәғлүмәт технологияларын үҫтереү һәм фән өлкәләрендә педагогия университеты менән Марокколағы бер нисә юғары уҡыу йорто араһында хеҙмәттәшлек булдырырға һөйләштек. Ислам мәҙәниәте буйынса мәғлүмәт менән бүлешергә әҙербеҙ. Бынан тыш, студенттарҙың минең менән француз һәм ғәрәп телдәрендә һөйләшеүе ҡыуандырҙы.
Бөгөн иртәнсәк илсе республиканың мәғариф министры Әлфис Ғаязов менән осрашты. Абделькадер Лешехеб ислам мәғарифы өлкәһендә Башҡортостандың дини уҡыу йорттары менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тураһындағы пландары менән бүлеште.
— Алдағы арала Башҡортостан делегацияһының Мароккоға яуап визитын ойошторасаҡбыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды дипломат. – Үҙебеҙгә дәүләт һәм дин хеҙмәткәрҙәрен саҡырырға уйлайбыҙ. Әммә унан алда хеҙмәттәшлек итеү буйынса аныҡ программа әҙерләргә тейешбеҙ.
Абделькадер Лешехеб хәбәр итеүенсә, Марокко Короллеге Рәсәйҙең бер нисә төбәге менән яҡшы бәйләнештәр булдырған да инде. Улар араһында – Санкт-Петербург, Татарстан, Свердловск һәм Курск өлкәләре.


text:
Республикала торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре 18,9 процентҡа артҡан
Республикала ғинуар-июль айҙарында 1,178 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған. Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре, 2012 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, 18,9 процентҡа артҡан.
Шул уҡ ваҡытта предприятиелар һәм ойошмалар торлаҡ төҙөү күләмдәрен 201,4 мең квадрат метрға тиклем кәметкән. 2012 йылдың ғинуар-июль айҙарында был күрһәткес 214,6 мең квадрат метр тәшкил итә ине. Индивидуаль йорттар төҙөү күләме, киреһенсә, 976,6 мең квадрат метрға тиклем артҡан (үткән йылдың ошо уҡ осронда был күрһәткес 775,9 меңгә тиң ине).


text:
Төбәктә тулайым һауым 381 мең тоннанан артҡан
Йыл башынан алып Башҡортостанда тулайым һауым 381 мең тоннанан артҡан, уларҙың 163,8 мең самаһы һатылған.
Төбәк Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ауыл хужалығы предприятиелары һәм крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары был ваҡыт эсендә 172 мең тоннанан ашыу һөт етештергән, ул былтырғы күрһәткестәрҙән 1,4 мең тоннаға күберәк. Хужалыҡтар йыл башынан алып 149,8 мең тоннанан ашыу һөт һатҡан. Былтырғы күрһәткестәргә ҡарағанда 173 мең тоннаға күберәк.
Шул уҡ ваҡытта етештереү һәм һатыу буйынса лидерҙар булып Саҡмағош, Стәрлетамаҡ, Дүртөйлө, Илеш һәм Ауырғазы райондары ҡала.


text:
«Бергәләп — балалар хаҡына» бөтә Рәсәй форумында ҡатнашыусылар Өфөләге «Изгелек» үҙәгенең эше менән таныштыФото: Олег Яровиков
«Бергәләп — балалар хаҡына» бөтә Рәсәй форумында ҡатнашыусылар Өфөләге «Изгелек» үҙәгенең эше менән танышты
«Бергәләп — балалар хаҡына» бөтә Рәсәй форумында ҡатнашыусылар Өфөләге «Изгелек» үҙәгенең эше менән таныштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә барған, «Бергәләп — балалар хаҡына» бөтә Рәсәй күргәҙмә-форумда ҡатнашыусылар «Изгелек» халыҡты комплекслы хеҙмәтләндереү үҙәгенең эше менән танышты. Социаль учреждение ауыр тормош шарттарында һәм социаль хәүефле хәлдә ҡалған ғаиләләргә һәм балаларға ярҙам итеү буйынса эштә махсуслаша. Өфөлә һигеҙ халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге бар, әммә тик бында ғына йөклө һәм бала тыуған осорҙа ауыр тормош шарттарында ҡалған ҡатындарға ярҙам итәләр.
Үҙәк белгестәре социаль учреждение буйынса ентекле экскурсия үткәрҙе, төрлө бүлектәрҙең эш тәжрибәһе һәм һөҙөмтәләре тураһында һөйләне. Ауыр тормош хәлендә ҡалған ҡатындарға ярҙам күрһәтелгән, үҙәктең кризис бүлексәһе бында 2008 йылдан алып эшләй.
— Бүлексә 10 ҡатынды һәм 10 баланы ҡабул итә ала. Хәҙер бында өс ҡатын йәшәй. Ике балалы ҡатын, ире менән конфликт хәлгә килгәс, йәшәргә урынһыҙ ҡала. Ҡалған икәүһе – йәш йөклө ҡатындар хәҙер бала табыу йортонда, уларҙың берәүһе кисә ҡыҙ тапты, икенсеһенең бөгөн малайы тыуҙы, — тип һөйләй «Изгелек» үҙәге директоры Тәғзимә Ғабдулвәлиева. — Бала табыу йортонан сыҡҡас йәш әсәләр беҙҙең үҙәккә киләсәк. Бында ҡатындарға төрлө яҡтан ярҙам күрһәтәбеҙ – бушлай туҡланыу, йәшәү, бала өсөн педиатр, психолог хеҙмәттәре. Үҙәктең опекаһында булған кешеләр бында алты айға тиклем ҡала ала, әммә күберәк ваҡытҡа ҡалған осраҡтар ҙа була. Барыһы ла һәр ҡатындың социаль мәсьәләһен тиҙ арала хәл итеүҙән тора.
«Бергәләп — балалар хаҡына» күргәҙмә-форумға килгән, РФ төрлө төбәктәренең социаль хеҙмәт белгестәрен үҙәктең кризис бүлексәһенең эш тәжрибәһе ҡыҙыҡһындырҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Бергәләп — балалар хаҡына» форумының тәүге көнөндә ҡунаҡтар Өфөнөң социаль учреждениелары менән танышты. Масштаблы бөтә Рәсәй сараһына Башҡортостандың баш ҡалаһына РФ 62 төбәгенән 500-ҙән ашыу ҡатнашыусы килгән.


text:
“Рәсәй башҡорттары” программасы федерация шурасында ҡараласаҡ
Унда дәүләт мәғариф стандартынан алынған төбәк компонентын уҡытыу мәсьәләләре ҡараласаҡ.
Морат Кейекбаев әйтеүенсә, ғәмәлдәге “Мәғариф тураһындағы” ҡанун төбәктәр мәнфәғәтен һанға һуҡмай. Күсмә ултырышта Рәсәй халыҡтарының Милли-мәҙәни ихтыяждарын тулыһынса ҡәнәғәтләндергән ҡарарҙар ҡабул ителергә тейеш, сөнки рәсәй конституцияһында халыҡтарға тыуған телен һаҡлау, уны өйрәнеү һәм үҫтереү өсөн шарттар тыуҙырыу гарантиялана тине Морта Кейекбаев.


text:
Хеҙмәт инспекцияһы Стәрлетамаҡ халҡы мөрәжәғәттәрен ҡараны
Башҡортостанда эш хаҡы буйынса бурыстарҙың дүрттән бер өлөшө Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Ишембай һәм Стәрлетамаҡ райондары предприятиеларына тура килә. БР-ҙағы Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы мәғлүмәте буйынса, республикала эш хаҡы буйынса 85,4 млн һум бурыстың 21,6 млн һумы тап ошо муниципаль берәмектәрҙең дүрт предприятиеһыныҡы.
Мәҫәлән, Стәрлетамаҡтағы «УЗБАШавто» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең 450 хеҙмәткәре 19,4 млн һум эш хаҡын алмаған, предприятиела конкурс производствоһы ойошторолған. Йыл башынан алып 10 ойошма мәшғүллек хеҙмәттәрен 275 хеҙмәткәрен эштән бушатасағы хаҡында иҫкәрткән.
БР-ҙа Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Андрей Цибизов Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиленең Стәрлетамаҡ һәм Башҡортостандың көньяҡ зонаһы буйынса территориаль йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә күсмә ҡабул итеү ойошторҙо. Ҡабул итеүгә Стәрлетамаҡ һәм Ишембай ҡалалары, шулай уҡ Стәрлетамаҡ районы ойошмаларының 26 хеҙмәткәре килде. Мөрәжәғәттәрҙәге төп мәсьәләләр – эш хаҡы буйынса бурыстар, эштән бушатылғанда гарантиялар һәм компенсациялар. Инспекторҙар тарафынан тикшереү үткәреү өсөн 11 яҙма мөрәжәғәт ҡабул ителде, ҡалған хеҙмәткәрҙәргә консультатив ярҙам күрһәтелде.


text:
Төбәктең күпселек райондарында шәкәр сөгөлдөрөн йыйып алыу тамамланған
Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының һуңғы мәғлүмәттәре буйынса, республиканың 17 районында шәкәр сөгөлдөрөн йыйып алыу тамамланған.
Министрлыҡтың мәғлүмәт үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, был техник культура төбәктә 48 мең гектар майҙанда йыйып алынған, планға ҡарата был 97 процент тәшкил итә.
Республикала шәкәр сөгөлдөрөнөң уртаса уңышы гектарынан 185 центнер тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта Благовар, Бүздәк, Ғафури, Йәрмәкәй, Ҡырмыҫҡалы, Мәләүез, Саҡмағош һәм Шишмә райондары аграрийҙары гектарынан 200 центнер йыйып ала.
Әлеге ваҡытта йәмғеһе 887 мең тонна татлы тамыраҙыҡ ҡаҙып алынған. Уларҙың 675 мең тоннанан ашыуы эшкәртеүгә йүнәлтелгән. Иң күп шәкәр сөгөлдөрөн Шишмә (116 мең тоннанан ашыу), Благовар (114 мең тоннанан ашыу), Бүздәк һәм Ҡырмыҫҡалы райондары (107-шәр мең тонна) хужалыҡтары йыйып алған.
Эшкәртеүгә иң күп шәкәр сөгөлдөрөн Ҡырмыҫҡалы һәм Бүздәк райондары хужалыҡтары ебәргән – 97 һәм 80 мең тонна.


text:
Башҡортостандың социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй
Башҡортостандың социаль өлкә хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Бөгөн, 8 июндә, бөтә Рәсәйҙәге кеүек үк Башҡортостанда ла Социаль хеҙмәткәрҙәр көнө билдәләнә. Өс йөҙ йылдан ашыу элек Петр I социаль яҡлауҙың дәүләт системаһын булдырыуға башланғыс һалған Указ сығара. Ошо ваҡыттан бирле социаль хеҙмәткәрҙәрҙең эше үҙгәрҙе. Шуға ҡарамаҫтан, бөгөн тап улар тәүгеләрҙән булып кешеләрҙең проблемаларын үҙ өҫтөнә ала һәм ҡулдарынан килгәнсә хәл итергә ярҙамлаша.
Хәҙерге календарҙа социаль хеҙмәткәрҙәрҙең байрамы 2000 йылда Рәсәй Президенты тарафынан булдырыла.
Был көндө тейешле министрлыҡ-ведомстволар, инвалидтар, ҡарттар, аҙ тәьмин ителгән граждандар тураһында хәстәрлек күргән социаль хеҙмәттәр, социаль тәьмин итеү учреждениелары вәкилдәре ҡотлауҙар ҡабул итә. Илебеҙҙә ошо өлкәлә эшләгән 630 мең самаһы белгес Социаль хеҙмәткәрҙәр көнөн билдәләй. Уларҙың ярҙамына мохтаж кешеләрҙең һаны 25 миллиондан ашыу, шуларҙың 15 миллионы — инвалидтар һәм пенсионерҙар.
Башҡортостанда Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы системаһында эшләүсе 13 меңдән ашыу кеше Социаль хеҙмәткәрҙәр көнөн һөнәри байрамы тип һанай.
Бөгөн, 8 июндә, Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында Социаль хеҙмәткәрҙәр көнөнә арналған байрам була. Тантаналы сарала «Халыҡты социаль яҡлау учреждениеһының иң яҡшы хеҙмәткәре» республика конкурсы еңеүселәре иғлан ителәсәк. Көндөҙгө сәғәт 4-тә башлана.


text:
Көйгәнәк
Көйгәнәк, торомбай (урыҫ. Лугово́й лу́нь, лат. Circus pygargus) — ҡарсығалар ғаиләһенә ҡараған, күгәрсен ҙурлығындағы йыртҡыс ҡош. Киң таралған күсмә ҡош, тропик Азияла һәм Сахаранан көньяҡтараҡ Африкала ҡышлай. Оя ҡороу өсөн дымлы ландшафты — йылға үҙәндәрен, һаҙлы урындарҙы, бейек үләнле болондарҙы, күл буйҙарын һайлай. Ҙур булмаған кимереүселәргә, кәҫәрткеләргә, ваҡ ҡоштарға һунар итә.
Башҡорт һөйләштәрендә баҫыу көйгәнәге, һаҙ көйгәнәге, ялан көйгәнәге, бейеүсе көйгәнәк тигән вариаттары осрай.
Кәүҙәһенең оҙонлоғо — 41-52 см, ҡанат йәйеме — 97-120 см.
Ҡанаттарын йәйеп осҡанда оҙон ҡойроғо күҙгә ташлана. Ата ҡоштоң ҡанат остары ҡара, түбәһе һәм ҡойроғо күкһел һоро. Арҡаһы ерән, ҡорһаҡ яғы асығыраҡ, уҡ башағына оҡшаған ҡара таптар менән сыбарланған. Инә һәм йәш ҡоштарҙың һырты ҡара таплы көрәнһыу ерән, кәүҙәләренең аҫ яғы буй-буй өҙөк һыҙыҡлы. Тауышы яңғырауыҡлы: «кли-кли-кли».
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. — Өфө, 1986.


text:
Башҡортостан Президенты граждандарҙы дөйөм ятаҡтарҙан күсереү программаһын әҙерләргә ҡушты
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Йәмәғәт палатаһына граждандарҙы дөйөм ятаҡтарҙан күсереү программаһын әҙерләргә ҡушты. Бындай тәҡдим шаршамбы, 14 августа, төбәк башлығының өсөнсө саҡырылыш палата ағзалары менән осрашыуында әйтеп ишеттерелде.
— Минең һеҙгә тәҡдимем бар – 20-30 йыл элек яҙмыш ҡушыуы буйынса ятаҡтарҙа урынлашырға мәжбүр булған кешеләрҙе шул бүлмәләренән күсереү программаһын әҙерләргә тәҡдим итәм, — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов БР Йәмәғәт палатаһы ағзаларының яңы составына. – Кисә Стәрлетамаҡта бындай ятаҡтарҙың береһендә булдым: был параллель донъя. Йөҙәрләгән кеше бик ауыр шарттарҙа йәшәй. Иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡта йәшәү күпкә еңелерәктер ҙә, унда исмаһам кешенең үҙ мөйөшө бар. Дөйөм ятаҡтарҙа йәшәгән граждандар өсөн уңайлы йәшәү шарттары булдырырға мөмкинлек биргән ниндәйҙер программа кәрәк. Беҙҙә күп балалы ғаиләләр буйынса программалар бар – уларға ер участкалары бирәбеҙ. Шулай уҡ иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡ буйынса ниндәйҙер гарантиялар бар: алдағы өс-дүрт йылда был өлкәгә 10 миллиард һумға тиклем аҡса йүнәлтәсәкбеҙ. Әммә бер нисә быуынды һыйҙырған ятаҡтар ҙа бар, уларҙа ололар ҙа, уларҙың балалары ла, ейәндәре лә бер бүлмәлә йәшәй. Йәшәү өсөн бер ниндәй шарттар юҡ, бысраҡ. Халыҡтың тотош бер ҡатламын һәләк итәбеҙ. Улар унда бөтөнләй икенсе тормош менән йәшәй – эскегә һалыша, наркомандарға әүерелә.
Республика Президенты иҫәпләүенсә, был мәсьәләне айырым тикшерергә кәрәк: нисә кеше дөйөм ятаҡтарҙа йәшәй, бөтәһе нисә ятаҡ бар һәм уларҙың нисәүһе йәшәргә яраҡлы.
— Йәмәғәт палатаһы күҙлегенән сығып та ҡарағыҙ, — тип мөрәжәғәт итте республика башлығы осрашыуҙа ҡатнашыусыларға. – Әгәр был мәсьәләне әҙ генә булһа ла урынынан ҡуҙғатып, ыңғай тәжрибә булдыра алһаҡ, артабан был тәжрибәне ил кимәлендә йәйелдерергә булыр ине. Был мәсьәлә тиҫтәләгән мең кешенең яҙмышына ҡағыла.


text:
Башҡортостан эҙәрмәндәре майор Василий Смолкиндың туғандарын эҙләй
Кисә «Башинформ» агентлығында республика эҙәрмәндәр отрядтарының Тверь һәм Псков өлкәләренә ойошторолған экспедицияларына арналған матбуғат конференцияһы үтте. Унда БР Эҙәрмәндәр отрядтары йәмәғәт фонды Советы рәйесе Илдар Бикбаев йәмәғәтселеккә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында яу яландарында һәләк булған совет яугирҙарҙың яҡындарын эҙләүҙә ярҙам һорап мөрәжәғәт итте.
— 22 июндә егеттәребеҙ 20-нән ашыу ҡыҙыл армеецты – Башҡортостан яугирҙарын ерләүҙә ҡатнашты, — тип хәбәр итте Илдар Бикбаев. – Әммә был яугирҙарҙың туғандары әле булһа табылманы.
Табылған һәм шәхесе асыҡланғандар араһында 1913 йылда тыуған майор Василий Фокеевич Смолкин да бар. Офицер 1942 йылдың 26 ноябрендә һәләк булған. Документтарҙан билдәле булыуынса, майорҙың ғаиләһе Балаҡатай районында йәшәгән.


text:
23 апрель
23 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 113-се (кәбисә йылында 114) көнө. Йыл аҙағына тиклем 252 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Халыҡ-ара инглиз теле көнө.
- Халыҡ-ара китаптар һәм автор хоҡуғын һаҡлау көнө.
- Төркиә — Балалар көнө.
- Украина — Психолог көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1616 — Уильям Шекспир, бөйөк инглиз драматургы һәм шағиры.
- 1616 — Мигель де Сервантес, бар донъяға танылған испан яҙыусыһы.
- 1992 — Сатьяджит Рай, данлыҡлы һинд кинорежиссёры, сценарисы, балалар яҙыусыһы.


text:
Канада менән Башҡортостандың хеҙмәттәшлек йүнәлештәре билдәләнде
Канаданың Рәсәйҙәге Илселеге вәкилдәренең БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министрлығы етәкселеге менән осрашыуында Башҡортостан-Канада иҡтисади бәйләнештәрен уңышлы үҫтерерлек өҫтөнлөклө йүнәлештәр билдәләнде.
— Беҙҙең сәфәрҙең маҡсаты — республика менән яҡынданыраҡ танышыу, был төбәк, беҙҙең ил менән хеҙмәттәшлек планында уның потенциалы хаҡында күберәк белеү, — тине Миллар әфәнде. — Канаданың бер нисә компанияһы Башҡортостан предприятиелары менән эшләй. Беҙ илдәр араһындағы бәйләнештәрҙе артабан үҫтерергә теләйбеҙ, ә бының өсөн үҙ-ара мәнфәғәттәр спектрын киңәйтеү буйынса мөмкинлектәрҙе ҡарарға кәрәк.
Алдан үткәрелгән анализ һәм әлеге осрашыу һөҙөмтәләре нигеҙендә ҡунаҡтар бер нисә ҡыҙыҡлы һәм перспективалы йүнәлеш билдәләне. Беренсенән, Башҡортостан нефть-газ сәнәғәте предприятиелары һәм руда табыу компаниялары өсөн ҡорамалдар ебәреүҙе ойошторорға мөмкин. Икенсенән, агросәнәғәт йүнәлешендә хеҙмәттәшлек яҡшы һөҙөмтә бирәсәк. Атап әйткәндә, республикаға ауыл хужалығы машиналары ебәреү һәм малсылыҡты үҫтереү буйынса бергәләп эшләү мөмкинлеге бар. Өсөнсө йүнәлеш — аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшө.
БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры Борис Колбин был йүнәлештәрҙең һәр береһендә туҡталды һәм республика иҡтисады талаптары һәм ҙур инвестиция проекттарын дәүләт яҡлауы тураһында һөйләне.


text:
БР Хөкүмәтендә юл хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде
4 июлдә Башҡортостан Хөкүмәтендә Премьер-министр Азамат Илембәтов рәйеслегендә үткән оператив кәңәшмәлә юл хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы начальнигы Динар Ғилметдинов әйтеүенсә, юл хәрәкәте менән идара итеү буйынса интеллектуаль автоматлаштырылған системаның беренсе сиратын булдырыу ҙур ҡалалар урамдары һәм юлдарындағы транспорт коллапсы кеүек заман проблемаһына һөҙөмтәле яуап буласаҡ.
— Пермь крайында тейешле тәжрибә тупланған. Беҙ уны иғтибар менән өйрәндек, — тине республиканың баш автоинспекторы.
БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров автомобиль юлдары сифаты буйынса борсоулы статистик мәғлүмәттәр килтерҙе.
— Әлеге ваҡытта төбәк-ара һәм муниципаль-ара әһәмиәттәге юлдар буйынса норматив талаптарға яуап биргән юлдар өлөшө — 21 процент, ә урындағы әһәмиәттәге юлдар буйынса дөйөм оҙонлоҡтан 11 процент тәшкил итә, — тине Ильяс Мөниров.
Комитет рәйесе һүҙҙәренсә, ағымдағы йылда ремонттан һуң 350 километрҙан ашыу юлдарҙы сафҡа индереү планлаштырыла. Шул уҡ ваҡытта йыл һайын башҡарыласаҡ минималь ремонт күләме 1500 километрҙан кәм булмаҫҡа тейеш. Ильяс Мөниров хәбәр итеүенсә, әле 2030 йылға тиклем Башҡортостан республикаһында дөйөм файҙаланыуҙағы автомобиль юлдарын үҫтереү һәм камиллаштырыу стратегияһы проекты әҙерләнә.
Азамат Илембәтов бер нисә министрлыҡ һәм ведомстволарға республикала юл хәрәкәтен контролдә тотасаҡ күләмле видеомониторинг системаһын ойоштороу буйынса тәҡдимдәр индерергә ҡушты, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Рөстәм Хәмитов «ғәйәт ҙур һөҙөмтәлелек»кә эйә лоббистар араһында үҙенең рейтингын күтәрҙе
«Независимая газета»ның заказы буйынса иҡтисади яңылыҡтар агентлығы билдәле структуралар, тармаҡтар, төбәктәр һәм йәмғиәт ҡатламдарының мәнфәғәтен сағылдырған проекттарҙы алға һөрөүгә йүнәлтелгән коммерция һәм дәүләт структуралары вәкилдәре, депутаттар эшмәкәрлегенең ни ҡәҙәр һөҙөмтәле булыуына сираттағы тикшеренеү үткәрҙе. Бында чиновниктарҙы һәм депутаттарҙы һатып алыу түгел, ә мәҙәниәтле эшмәкәрлек алып барыу тураһында һүҙ бара. Тикшеренеү ағымдағы йылдың ғинуар айы йомғаҡтары буйынса үткәрелгән. Эксперттар төркөмөнә Сергей Марков (Сәйәси тикшеренеүҙәр институты), Андрей Нечаев (Рәсәй финанс корпорацияһы), Вячеслав Никонов («Политика», «Русский мир» фондтары), Виктор Ермаков (Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү агентлығы), Николай Вардуль («Финансовая газета», «Новая газета»); Валерий Хомяков (Милли стратегия буйынса совет), Игорь Харичев (Ғәмәли һайлау технологиялары үҙәге), Михаил Сергеев («Независимая газета»), Алексей Зудин (Рәсәй Сәйәси конъюнктура үҙәге), Марк Урнов («Экспертиза» аналитик программалар фонды), Юрий Бондаренко («Возвращение» фонды), Александр Тутушкин (аналитик), Сергей Туранов (Иҡтисади яңылыҡтар агентлығы), Шод Муладжанов («Московская правда»), Юрий Якутин («Экономика и жизнь») һәм башҡалар инә.
Ошо ғинуарҙағы тикшеренеү йомғаҡтары буйынса «ғәйәт ҙур һөҙөмтәлелек»кә эйә лоббистар-төбәк лидерҙары араһында Мәскәү мэры Сергей Собянин беренсе урында килә, быйыл ғинуарҙа уның рейтингы 4,61-ҙе тәшкил итте (былтыр декабрҙә 4,65-кә тиң ине). Икенсе урында – Санкт-Петербург губернаторы Георгий Полтавченко (4,44 һәм 4,41), өсөнсөлә Төмән өлкәһе губернаторы Владимир Якушев (4,26 һәм 4,28) тора. Дүртенсе һәм бишенсе урынды – Чечня Президенты Рамзан Кадыров менән Краснодар крайы губернаторы Александр Ткачев, ә алтынсы-етенсе урындарҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Чукотка башлығы бизнесмен Роман Абрамович бүлешә. Шул уҡ мәлдә Рөстәм Хәмитов үҙенең рейтингын былтыр декабрҙәге 4,10-дан быйыл ғинуарҙа 4,12-гә тиклем яҡшыртты. Был «Ғәйәт ҙур һөҙөмтәлелек»кә эйә лоббистар төркөмөндә Башҡортостан Президенты рейтинг буйынса «көслө һөҙөмтәлелек» төркөмө лоббистарын — Татарстан Президенты Рөстәм Миңнехановты (3,94), Түбәнге Новгород һәм Кемерово өлкәһе губернаторҙары Валерий Шанцев менән Аман Тулеевты (3,81), шулай уҡ Свердловск өлкәһе губернаторы Александр Мишаринды (3,57) уҙып китте.