text:
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
СВИДЕТЕЛЬСТВО СРАЗУ ПОСЛЕ ПРОСМОТРА ВЕБИНАРА
Вебинар «Подростковая лень: причины, способы борьбы»
Просмотр и заказ свидетельств доступен только до 22 января! На свидетельстве будет указано 2 академических часа и данные о наличии образовательной лицензии у организатора, что поможет Вам качественно пополнить собственное портфолио для аттестации.
Получить свидетельство за вебинар - https://infourok.ru/webinar/65.html
Рабочая программа
основного общего образования
по башкирскому языку
Составитель: Харисова Гульнара Марсовна
Пояснительная записка
Рабочая программа основного общего образования учебного предмета «Башкирский язык» составлена в соответствии со следующими нормативно-правовыми документами:
Федеральный закон «Об образовании в Российской Федерации» в ред. Федеральных законов от 07.05.2013 N 99-ФЗ, от 23.07.2013 N 203-ФЗ;
Закон Российской Федерации «О языках народов Российской Федерации»,
Закон «Об образовании в Республике Башкортостан» № 696 от 01.07.2013 г.,
Закон Республики Башкортостан «О языках народов Республики Башкортостан»,
Федеральный компонент государственного стандарта общего образования,
Приказ МО РФ от 09.03.2004 г. №1312 «Об утверждении федерального базисного учебного плана и примерных учебных планов для образовательных учреждений РФ, реализующих программы общего образования (в ред. Приказа Минобранауки РФ от 01.02.2012 № 74);
Приказ Минобрнауки России от 03.06.2011 г. №1994 «О внесении изменений в ФБУП и примерные учебные планы для образовательных учреждений РФ, реализующих программы общего образования, утвержденные приказом МО РФ от 09.03.2004 г. №1312 «Об утверждении федерального базисного учебного плана и примерных учебных планов для образовательных учреждений РФ, реализующих программы общего образования»,
Приказ Министерства образования и науки Российской Федерации от 06.10.2009 № 373, от 17.12.2010 № 1897, от 17.05.2012 № 413;
Образовательная программа основного общего образования МБОУ СОШ № 12 (приказ № 157 от 17.08.2012 г.);
Программа по башкирскому языку для учащихся 5-11 классов школ с русским языком обучения. Составитель: Габитова З.М.– Уфа, издательство «Китап» , 2015.
Приказ МО РБ от 29.04.2015 г. № 905 «О рекомендуемых базисном учебном плане и примерных учебных планах для образовательных учреждений Республики Башкортостан на 2015-2016 учебный год»;
Учебный план МБОУ СОШ № 12 городского округа город Октябрьский Республики Башкортостан на 2015/2016 учебный год (утв. Приказ № 230 от 31.08.2015 г.).
Планируемые результаты освоения учебного предмета.
совершенствование различных видов устной и письменной речевой деятельности (говорения и аудирования, чтения и письма, общения при помощи современных средств устной и письменной коммуникации):
создание устных монологических высказываний разной коммуникативной направленности в зависимости от целей, сферы и ситуации общения с соблюдением норм современного литературного языка и речевого этикета; умение различать монологическую, диалогическую и полилогическую речь, участие в диалоге и полилоге;
развитие навыков чтения на башкирском языке (изучающего, ознакомительного, просмотрового) и содержательной переработки прочитанного материала, в том числе умение выделять главную мысль текста, ключевые понятия, оценивать средства аргументации и выразительности;
овладение различными видами аудирования (с полным пониманием, с пониманием основного содержания, с выборочным извлечением информации);
понимание, интерпретация и комментирование текстов различных функционально-смысловых типов речи (повествование, описание, рассуждение) и функциональных разновидностей языка, осуществление информационной переработки текста, передача его смысла в устной и письменной форме, а также умение характеризовать его с точки зрения единства темы, смысловой цельности, последовательности изложения;
умение оценивать письменные и устные речевые высказывания с точки зрения их эффективности, понимать основные причины коммуникативных неудач и уметь объяснять их; оценивать собственную и чужую речь с точки зрения точного, уместного и выразительного словоупотребления;
выявление основных особенностей устной и письменной речи, разговорной и книжной речи;
умение создавать различные текстовые высказывания в соответствии с поставленной целью и сферой общения (аргументированный ответ на вопрос, изложение, сочинение, аннотация, план (включая тезисный план), заявление, информационный запрос и др.);
понимание определяющей роли языка в развитии интеллектуальных и творческих способностей личности в процессе образования и самообразования:
осознанное использование речевых средств для планирования и регуляции собственной речи; для выражения своих чувств, мыслей и коммуникативных потребностей;
соблюдение основных языковых норм в устной и письменной речи;
стремление расширить свою речевую практику, развивать культуру использования русского литературного языка, оценивать свои языковые умения и планировать их совершенствование и развитие;
использование коммуникативно-эстетических возможностей башкирского языка:
распознавание и характеристика основных видов выразительных средств фонетики, лексики и синтаксиса (звукопись; эпитет, метафора, гипербола, олицетворение, сравнение; фразеологизм, синонимы, антонимы, омонимы) в речи;
уместное использование фразеологических оборотов в речи;
корректное и оправданное употребление междометий для выражения эмоций, этикетных формул; использование в речи синонимичных имен прилагательных в роли эпитетов;
расширение и систематизация научных знаний о языке, его единицах и категориях; осознание взаимосвязи его уровней и единиц; освоение базовых понятий лингвистики:
идентификация самостоятельных (знаменательных) служебных частей речи и их форм по значению и основным грамматическим признакам;
распознавание существительных, прилагательных, местоимений, числительных, наречий разных разрядов и их морфологических признаков, умение различать слова категории состояния и наречия;
распознавание глаголов, причастий, деепричастий и их морфологических признаков;
распознавание предлогов, частиц и союзов разных разрядов, определение смысловых оттенков частиц;
распознавание междометий
формирование навыков проведения различных видов анализа слова, синтаксического анализа словосочетания и предложения,
проведение фонетического, морфемного и словообразовательного (как взаимосвязанных этапов анализа структуры слова), лексического, морфологического анализа слова,
проведение синтаксического анализа предложения, определение синтаксической роли самостоятельных частей речи в предложении;
анализ текста и распознавание основных признаков текста, умение выделять тему, основную мысль, ключевые слова, микротемы, разбивать текст на абзацы, знать композиционные элементы текста;
определение звукового состава слова, правильное деление на слоги, характеристика звуков слова; определение лексического значения слова, значений многозначного слова, стилистической окраски
слова, сферы употребления, подбор синонимов, антонимов;
умение различать словообразовательные и формообразующие морфемы, способы словообразования;
проведение морфологического разбора самостоятельных и служебных частей речи; характеристика общего грамматического значения, морфологических признаков самостоятельных частей речи, определение их синтаксической функции;
опознавание основных единиц синтаксиса (словосочетание, предложение, текст);
умение выделять словосочетание в составе предложения, определение главного и зависимого слова в словосочетании, определение его вида;
определение вида предложения по цели высказывания и эмоциональной окраске; определение грамматической основы предложения;
распознавание распространенных и нераспространенных предложений, предложений осложненной и неосложненной структуры, полных и неполных;
распознавание второстепенных членов предложения, однородных членов предложения, обособленных членов предложения; обращений; вводных и вставных конструкций;
опознавание сложного предложения, типов сложного предложения, сложных предложений с различными видами связи, выделение средств синтаксической связи между частями сложного предложения;
определение функционально-смысловых типов речи, принадлежности текста к одному из них и к функциональной разновидности языка, а также создание текстов различного типа речи и соблюдения норм их построения;
определение видов связи, смысловых, лексических и грамматических средств связи предложений в тексте, а также уместность и целесообразность их использования;
обогащение активного и потенциального словарного запаса, расширение объема используемых в речи грамматических языковых средств для свободного выражения мыслей и чувств в соответствии с ситуацией и стилем общения:
умение использовать словари (в том числе - мультимедийные) при решении задач построения устного и письменного речевого высказывания, осуществлять эффективный и оперативный поиск на основе знаний о назначении различных видов словарей, их строения и способах конструирования информационных запросов;
пользование толковыми словарями для извлечения необходимой информации, прежде всего - для определения лексического значения (прямого и переносного) слова, принадлежности к его группе однозначных или многозначных слов, определения прямого и переносного значения, особенностей употребления;
пользование орфоэпическими, орфографическими словарями для определения нормативного написания и произношения слова;
использование фразеологических словарей для определения значения и особенностей употребления фразеологизмов;
использование словарей для подбора к словам синонимов, антонимов;
использование словарей для перевода
овладение основными нормами литературного языка (орфоэпическими, лексическими, грамматическими, орфографическими, пунктуационными, стилистическими), нормами речевого этикета; приобретение опыта использования языковых норм в речевой практике при создании устных и письменных высказываний; стремление к речевому самосовершенствованию, овладение основными стилистическими ресурсами лексики и фразеологии языка:
поиск орфограммы и применение правил написания слов с орфограммами;
освоение правил правописания служебных частей речи и умения применять их на письме; применение правильного переноса слов;
применение правил постановки знаков препинания в конце предложения, в простом и в сложном предложениях, при прямой речи, цитировании, диалоге;
соблюдение основных орфоэпических правил современного русского литературного языка, определение места ударения в слове в соответствии с акцентологическими нормами;
выявление смыслового, стилистического различия синонимов, употребления их в речи с учетом значения, смыслового различия, стилистической окраски;
нормативное изменение форм существительных, прилагательных, местоимений, числительных, глаголов;
соблюдение грамматических норм, в том числе при согласовании и управлении, при употреблении несклоняемых имен существительных и аббревиатур, при употреблении предложений с деепричастным оборотом, употреблении местоимений для связи предложений и частей текста, конструировании предложений с союзами, соблюдение видовременной соотнесенности глаголов-сказуемых в связном тексте;
для слепых, слабовидящих обучающихся: формирование навыков письма на брайлевской печатной машинке;
для глухих, слабослышащих, позднооглохших обучающихся формирование и развитие основных видов речевой деятельности обучающихся - слухозрительного восприятия (с использованием слуховых аппаратов и (или) кохлеарных имплантов), говорения, чтения, письма;
для обучающихся с расстройствами аутистического спектра:
овладение основными стилистическими ресурсами лексики и фразеологии языка, основными нормами литературного языка, нормами речевого этикета;
приобретение опыта использования языковых норм в речевой и альтернативной коммуникативной
практике при создании устных, письменных, альтернативных высказываний;
стремление к возможности выразить собственные мысли и чувства, обозначить собственную позицию;
видение традиций и новаторства в произведениях;
восприятие художественной действительности как выражение мыслей автора о мире и человеке.
Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе
5 класс
Һаумы, мәктәп! ( 4 сәғәт).
Был тема (1 сентябрь – Белем көнө.Мәктәп, уҡыу, белем алыу, тел өйрәнеү) башлыса “Көҙ” темаһы менән бергә үрелеп бара. Бер үк ваҡытта, уҡыусыларҙың йәйге каникулды нисек үткәреүе тураһында әңгәмә үткәреү, фекер алышыуҙар ойошторола. Был темаларға ҡағылышлы һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр иҫкә төшөрөлә, һүҙлек запасын байытыу йәһәтенән яңылары үҙләштерелә.Башҡорт теленең өн-хәрефтәре, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар. Исем. Исемдәрҙең һан менән үҙгәреше. Һөйләмдә һүҙ тәртибе. Сифат.
Үҙем тураһында ( 5сәғәт).
Был теманы үҙләштереү барышында уҡыусы үҙе тураһында,үҙенең ғаилә ағзалары, яҡындары тураһында һөйләргә өйрәнергә тейеш. Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше. Алмаш. Зат алмаштары. Зат алмаштарының килеш менән үҙгәреше. к-г,ҡ-ғ тартынҡыларының сиратлашыуы.
Йыл миҙгелдәре ( 4 сәғәт).
Йыл миҙгелдәре, һәр йыл миҙгеленә хас үҙенсәлектәр менән танышыу. Йыл миҙгелдәрен, һәр миҙгелгә ҡараған ай исемдәрен дөрөҫ әйтә һәм телмәрҙә ҡуллана белеү. Һорау алмаштары.Күрһәтеү алмаштары. Күрһәтеү алмаштарының килеш менән үҙгәреше. Билдәһеҙлек алмаштары. Билдәләү алмаштары.
Башҡортостанды беләһеңме? ( 4 сәғәт).
Уҡыусыларҙы үҙҙәре йәшәгән республиканың үткәне, бөгөнгөһө, киләсәге менән таныштырыу. Уҡыусы аңына үҙе йәшәгән ерҙең – Башҡортостандың тарихы, уның байлығы, күренекле шәхестәре һ.б. хаҡында бер бөтөн тыуҙырыу һәм ул турала һөйләй белеүҙәренә өлгәшеү. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр. Юҡлыҡ алмаштары.
Кеше. Тән ағзалары.шәхси гигиена. ( 2 сәғәт).
Был тема кешенең тән ағзалары, эске органдарының атамаларын белеү менән бергә шәхси гигиена, көн тәртибе, һаулығы менән берлектә алып барыла. Кешегә һау-сәләмәт булыу өсөн нимә эшләргә кәрәклеге тураһында әңгәмәләр үткәреү, әҫәрҙәр уҡыу. Башҡорт телендә эйәлек төшөнсәһе. Ҡылым.
Яңы йыл менән. ( 3 сәғәт).
Яңы йыл темаһы ҡыш темаһы менән берлектә алып барыла. Ҡыш миҙгеленең үҙенсәлектәрен билдәләү, Яңы йыл менән туғандарҙы, яҡын кешеләрҙе ҡотларға өйрәтеү, һәр байрамдың үҙенә генә хас күренештәре тураһында һөйләтеү. Ҡылымдың зат һәм һан менән үҙгәреше.
Аҙыҡ-түлек.Кейем-һалым. Өй . Магазин. ( 2 сәғәт).
Аҙыҡ-түлек, кейем-һалым атамаларын өйрәнеү, һатып алыу этикеты менән таныштырыу, һөйләшергә, аралашырға өйрәтеү. Синоним.
8 март – Ҡатын-ҡыҙҙар көнө. ( 1 сәғәт).
Әсәй тураһында шиғыр, хикәйәләр уҡыу. Әсәйҙең донъяла иң ҡаҙерле кеше икәнен, уны ихтирам итергә, яратырға, ҡаҙерләргә кәрәклекте аңлатыу. Был тема ғаилә темаһы менән берлектә бара, шуның өсөн алдағы кластарҙа үтелгән ғаилә темаһы ҡабатлана. Ҡотлау открыткалары яҙырға, ҡотлау һүҙҙәрен әйтә белергә өйрәтеү. Антоним.
Яҙ етте. ( 2 сәғәт).
Яҙ билдәләрен күрә һәм яҙ миҙгеленең үҙенсәлектәрен әйтә белергә өйрәтеү. 1 май, 9 май байрамдары, дуҫлыҡ тураһында һөйләшеү. Омоним.
Яҙғы эштәр.( 4 сәғәт).
Яҙғы эштәр, яҙғы баҡса эштәре,баҫыу эштәре тураһында һөйләшеү. Һан. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Яҙғы байрамдар. ( 4 сәғәт)
Башҡорт халҡының, Башҡортостанда йәшәүсе башҡа халыҡтарҙың яҙғы тәбиәғәт менән бәйле ғөрөф-ғәҙәттәре һәм матур йолалары тураһында һүҙ алып барыла. Уҡыусыларға уларҙың кеше тормошондағы әһәмиәте, мәғәнәләрен, уларҙы тергеҙеү кәрәклеген еткереү. Грамматика буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
6 класс
Һаумы мәктәп – 4 сәғәт
1 сентябрь- Белем көнө. Уҡыусыларҙың хеҙмәт көндәре башланыуы. Белем, тел тураһында мәҡәлдәр өйрәнеү. Грамматика буйынса 1-5-се кластарҙа үткәндәрҙе ҡабатлау.
Башҡортостан ере буйлап - 4 сәғәт
Башҡортостан Республикаһы, уның тарихы, күренекле шәхестәре, байлыҡтары менән танышыу. Тема буйынса һөйләү телмәрен үҫтереү, ижади эштәр башҡарыу. Башҡорт телендә эйәлек төшөнсәһе. Сифат. Сифат дәрәжәләре. Синоним. Антоним. Омоним.
Юл йөрөү ҡағиҙәләре һәм билдәләре- 4 сәғәт
Хәүефһеҙлек, юл йөрөү ҡағиҙәләре,транспорт төрҙәре тураһында һөйләргә,өйрәтеү,уҡыу материалын тасуири,аңлы уҡыу. Рәүеш.
Рәүеш дәрәжәләре.
Почта.Телефон.Телеграф – 3 сәғәт
Почтала үҙеңде тота,телефондан дөрөҫ һөйләшә белеү,хат яҙыу ҡағиҙәләренә өйрәтеү.Ҡылым.Ҡылым һөйкәлештәре.Хәбәр һөй-кәлеше.Хәҙерге заман.
Ҡыш дауам итә– 4 сәғәт
Ҡыш миҙгеленең үҙенсәлектәре.Текстар уҡыу, шиғырҙар, һынамыштар ятлау, һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү, һүҙ байлығын арттырыу.Ҡылымдың хәбәр һөйкәлеше.Үткән заман. Киләсәк заман.
Дуҫ ҡәҙерен бел–3 сәғәт
Ысын дуҫлыҡтың ҙур мәғәнәгә эйә булыуы,уны һаҡлай белеү.Дуҫлыҡ хаҡында әҫәрҙәр уҡыу,мәҡәлдәр табыу. Ҡылымдың шарт һөйкәлеше.
Башҡортостан йылғалары,күлдәре.Экология мәсьәләһе- 2 сәғәт.
Башҡортостандың тәбиғәте,уның байлыҡтары тураһындағы мәғлүмәт менән таныштырыу.Республикалағы йылға, күлдәр тураһында текстар уҡыу.Уларҙың атамаларының мәғәнәһе,килеп сығышы тураһында һөйләшеү.Экология мәсьәләһе.Ҡылымдың теләк һөйкәлеше.
Бына тағы яҙ килде.Тиҙҙән йәй. – 5 сәғәт
Яҙ миҙгеленең үҙенсәлектәре. Яҙғы тәбиғәтте күҙәтеү.Осоп килеүсе ҡоштар тураһында һөйләшеү.1 май, 9май байрамдары.Грамматика буйынса 6-сы класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
7 класс
Яңынан мәктәпкә (5сәғәт).
5-6-сы кластарҙа алған белемдәрҙе тулыландырыу. Был тема буйынса яҙыусылар, шағирҙар ижады менән таныштырыу, яңы текстар уҡыу. Диалог һәм монолог ярҙамында бәйләнешле һөйләм төҙөү дауам итә. Туған тел, белем, уҡытыусы, мәктәп һәм көҙгө байлыҡ тураһында һөйләшеү күберәк урын ала. Бәйләнешле текст төҙөү, бер телдән икенсе телгә тәржемә итеү күнегеүҙәре башҡарыла. Көҙ, көҙгө эштәр, уңыш йыйыу темаһы төп урындарҙың береһен алып тора.Мәктәп, уҡыу, китап, икмәк, уңыш, емеш-еләк тураһында мәҡәлдәр, әйтемдәр, йомаҡтар менән танышыу.
Грамматика: 6-сы класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
Ауыл тормошо (8сәғәт).
Ауыл тормошо, ауыл кешеләренең көнкүреше, хеҙмәт, игенсе хеҙмәте тураһында әңгәмәләр үткәреү. Игенсе эшенең нескәлектәрен һөйләү. Ауыл тормошоноң ҡала тормошонан айырмалы яҡтары тураһында аңлатыу. Ауыл еренән сыҡҡан күренекле шәхестәрҙең тормош юлы менән таныштырыу, осрашыуҙар ойоштороу. Был тема буйынса яҙылған әҫәрҙәр уҡыу.
Грамматика: Ҡылым.Һүҙбәйләнеш.Һөйләм төҙөлөшө.
Башҡортостанбуйлап сәйәхәт (3 сәғәт).
Башҡортостан тураһында 1-6 кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлап, белгән фактик материалды эҙмә-эҙлекле итеп һөйләргә өйрәнеү. Был тема буйынса уҡыусыларға яңы мәғлүмәт биреү. Тыуған еребеҙҙең сал тарихы барлығын, Башҡортостан тураһында рус яҙыусылары, «Урал» эпосы, һуңғы йылдарҙағы тарихи Башҡортостан ерендә үткәрелгән фәнни экспедициялар мәғлүмәттәре менән таныштырып китеү («Арҡайым», «Сынташты», боронғо ҡалалар, алтын әйберҙәр табыу һ.б. тураһында), бының өсөн һуңғы йылдарҙа сыҡҡан матбуғат баҫмаларына мөрәжәғәт итеү. Был тема буйынса тәҡдим ителгән әҫәрҙәр менән танышыу, уҡыусыларҙың яҙыу һәм һөйләү телмәрен үҫтереү өҫтөндә эш алып барыла.
Грамматика: Яңғыҙлыҡ исемдәр.
Спорт. Спорт кәрәк-яраҡтары (3сәғәт).
Кешегә сәләмәт булыу өсөн спорт менән шөғөлләнергә кәрәк икәнлеген аңлатыу һәм был турала уҡыусылар менән һөйләшеү, әңгәмә ойоштороу. Уҡыусылар үҙҙәре спорт менән ҡыҙыҡһыныуҙары, күренекле спортсмендар тураһында һөйләргә өйрәтеү. Спорт тураһында теле-радио тапшырыуҙары, газета материалдары буйынса һөйләү.Башҡортостанда спорт төрҙәре. Спорт өлкәһендә данлыҡлы кешеләр.
Грамматика: Башҡорт теленең үҙенсәлекле хәреф, өндәре, һөйләм төрҙәре.
Мин һәм беҙҙең ғаилә(6сәғәт).
Уҡыусы үҙенең ғаиләһе тураһында тулы һәм иркен һөйләй белергә тейеш. Сөнки был тема йылдан-йыл ҡабатлана. Ғаилә ағзаларын дөрөҫ атау, уларға ихтирамлы, иғтибарлы булырға өйрәтеү. Ғаилә, ғаилә ағзалары тураһында яҙылған әҫәрҙәр уҡыу, уларҙы аңлы ҡабул итергә өйрәтеү, һөйләү күнекмәләрен үҫтереү. Әсәй, өләсәйҙәрҙең изгелеге, ҡәҙере хаҡында әҫәрҙәр уҡыу, йөкмәткеһе өҫтөндә эш төрҙәре башҡарыу, һүҙлек байлыҡтарын арттырыу. Уҡылған әҫәрҙәр буйынса план төҙөргә өйрәтеү, план буйынса һөйләү. Телмәр үҫтереүгә айырым иғтибар бирелә. Был бүлектә билдәле рәссамдарҙың әҫәрҙәре күп кенә урын алған. Картинаны ҡарай, аңлай һәм уның йөкмәткеһен һөйләргә өйрәтеү.
Грамматика:Ҡылым. Ҡылымдарҙың заман, зат, һан менән үҙгәреше. Теркәүес тураһында төшөнсә. Теҙеү теркәүестәре.
Сәнғәт оҫталары (3сәғәт).
Республиканың данлыҡлы һәм арҙаҡлы шәхестәре менән танышыуҙы дауам итеү. Сәнғәт оҫталарының тормош юлы һәм ижады менән таныштырыу. Теле-радио тапшырыуҙар, яҙмалар ҡарау. Уларҙың әҫәрҙәрен таныу, данлыҡлы кешеләребеҙ тураһында һөйләй белеү. Йырҙар өйрәтеү, бергәләп йырлау, һәләтле балалар менән йырҙар өйрәнеү.
Грамматика: Эйәртеү теркәүестәре. Теркәүестәрҙең дөрөҫ яҙылышы. Теркәүес темаһын нығытыу.
Исемдәрең матур, кемдәр ҡушҡан? (1 сәғәт).
Был тема кеше исемдәренән башҡа тау, ер, һыу атамалары мөнән берлектә алып барыла. Исемдәрҙең мәғәнәһе, уның кеше холоҡ-фиғеленә тәьҫир итеүе. Данлыҡлы кешеләрҙең исемдәренә бәйләп, төрлө тарихи ваҡиғалар һөйләү, әҫәрҙәр уҡыу. «Исемдәрҙә – ил тарихы», «Исемең матур, кемдәр ҡушҡан?» темаһына иртәлектәр үткәреү уҡыусыларҙың һөйләү телмәрен үҫтерергә, кеше алдында сығыш яһау өсөн ярҙам итәсәк.
Грамматика: Бәйләүестәр. Яңғыҙлыҡ исемдәрҙе дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәһен ҡабатлау. Мөнәсәбәт һүҙҙәр. Ымлыҡтар. Уларҙың дөрөҫ яҙылышы.
Йәмле йәй (3сәғәт).
Йәй миҙгеленең үҙенсәлектәрен билдәләү. Уҡыусыларҙың һүҙ байлығын арттырыу, һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү. Тәбиғәтте күҙәтеү, алған тәьҫораттар буйынса фекер алышыу. Был айҙарҙа уҙғарылған Милли байрамдар менән таныштырыу, улар тураһында белгәндәрен һөйләү. Балаларҙың йәйге ялы, хеҙмәте, ололарға ярҙамы тураһында әҫәрҙәр уҡыу һәм әңгәмәләр үткәреү.
Грамматика: Киҫәксә тураһында төшөнсә. Киҫәксәләрҙең бүленеше. Киҫәксәләрҙең дөрөҫ яҙылышы. 7-се класта үткәндәрҙе ҡабатлау, дөйөмләштереү.
8 класс
Мәктәпкә барабыҙ (5 сәғәт).
Был тема буйынса 5-6 класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау, һүҙлек байлығын арттырыу. Тема буйынса эҙмә-эҙлекле һөйләмдәр төҙөтөү, ҡыҫҡа ғына хикәйә төҙөргә өйрәтеү. Текст өҫтөндә эшләү, план төҙөү, план буйынса һөйләү. Мәктәп, класс торошо һ.б. хаһында әңгәмәләр ойоштороу. Белем, китап тураһында мәҡәлдәр ҡойоу. 5-6 класта үтелгәндәрҙе иҫкә төшөрөү. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе. Өндәрҙе дөрөҫ әйтеү.
Көҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр ( 4 сәғәт)
Көҙгө үҙгәрештәрҙе бергәләп күҙәтеү, кешеләрҙең көҙгө хеҙмәтен күҙәтеү. Темаға ҡағылышлы текстар уҡыу. Муллыҡ, хеҙмәт тураһында мәҡәл, әйтемдәр менән танышыу. Һынамыштар уҡыу. Синтаксис. Маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәре. Логик баҫым. Исем менән ҡылымды ҡабатлау.
Өфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы ( 4 сәғәт )
Өфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы. Өфө ҡалаһы, уның үткәне, бөгөнгөһө тураһында әңгәмә үткәреү. Уның иҫтәлекле урындары тураһында һөйләшеү, һүрәттәр ҡарау. Һөйләм телмәрен үҫтереү. Рефераттар яҙҙырыу һәм уны класс алдында ҡыҫҡаса һөйләтеү кеүек эштәр ҡулланырға мөмкин. Башҡорт ҡылымдарының төҙөлөшө. Барлыҡ төшөнсәһе һәм уның бирелеше.
Хеҙмәт төбө - хөрмәт ( 4 сәғәт )
Кеше тормошонда хеҙмәттең роле, тигән темаға әңгәмә ҡороу. Данлыҡлы хеҙмәт ветерандары менән осрашыу ойоштороу. Уҡыусыларға ниндәй һөнәр оҡшауы тураһында һөйләтеү, яңы мәғлүмәттәр биреү. Һөнәрҙәр тураһында шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу. Хеҙмәт , һөнәрҙәр тураһында мәҡәлдәр өйрәнеү. Ябай һөйләм. Һөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә менән хәбәрҙең ярашыуы. Юҡлыҡ, булмағанлыҡ төшөнсәләре.
Ҡыш дауам итә ( 4сәғәт )
Ҡыш миҙгеле тураһында белгәндәрҙе системалаштырыу, һүҙлек байлығын арттырыу кеүек эштәр ентекле алып барыла. Ҡыш тураһында текстар, шиғырҙар, мәҡәлдәр, һынамыштар уҡыу яңы йылға бағышланған йырҙар, мәҡәл һәм әйтемдәр. Яңы йыл менән ҡотлау открыткаһы яҙырға өйрәнеү. Уҡытыусы һайлаған текст буйынса изложение яҙыу. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Эйә менән хәбәр араһында һыҙыҡ.
Салауат Юлаев – халҡыбыҙҙың милли батыры ( 2 сәғәт)
С.Юлаевтың биографияһы, ижады менән танышыу. Уның шиғырҙарын ятлау, шиғырҙарының һаҡланыу тарихы тураһында әңгәмә ойоштороу. С.Юлаевтың тормошо, батырлығы, ижады тураһында уҡыусыларҙан төрлө ижади эштәр эшләтеү. ( һүрәттәр төшөрөү, инша яҙыу, стенгәзит сығарыу)һ.б. Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре тураһында төшөнсә. Аныҡлаусы.
Йәмле яҙ, һағындыҡ һине! ( 4 сәғәт )
Яҙ миҙгеле тураһында белемдәрҙе системалаштырыу. Яҙғы байрамдар- 1 Май һәм Еңеү байрамы тураһында һөйләшеү. Яҙғы тәбиғәт күренештәре, ҡоштарҙы ҡаршылау, баҡса эштәре тураһында әңгәмәләр үткәреү. Тултырыусы.
Беҙ йондоҙҙар булып ҡайтырбыҙ ( 3 сәғәт )
Башҡорт халҡының Бөйөк Ватан һуғышындағы ҡаһарманлығы. Ветерандарға, батырҙарға ҡарала ихтирам, ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү. Данлыҡлы кешеләр менәнкисәләр, осрашыуҙар ойоштороу. Хәл. Һүҙлек менән эш күнек мәләре үткәреү.
Ай Уралым, Уралым...( 5 сәғәт )
Башҡортостан, уның үткәне, бөгөнгөһө хаҡында әңгәмә үткәреү. Республикабыҙҙыңкүренеклеурындарыменәнтаныштырыу. Йәйгетәбиғәттекүҙәтеү, ололарҙыңһәмбалаларҙыңйәйгеэштәретураһындадиологһәммонологтартөҙөү. 8- се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
9 класс
Һаумы, мәктәп! -2 сәғәт
Эш төрҙәре «Көҙ» темаһы менән берлектә алып барыла. «Көҙ» һәм «Мәктәп» темаһына шиғырҙар, әҫәрҙәр уҡыу; мәҡәл, әйтемдәр, йомаҡтар, һынамыштарҙы иҫкә төшөрөү.
Алдағы кластарҙа үтелгәндәрҙе системалаштырыу, яңы мәғлүмәт менән таныштырыу. Һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү өҫтөндә эш дауам итә.
Ергә мәрхәмәт – илгә бәрәкәт -15 сәғәт.
Тыуған Республикаға ҡарата мөхәббәт, ғорурлыҡ тойғоһо, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләргә. Улар тураһында һөйләргә, яҙырға өйрәтеү. Башҡортостандың ер аҫты, ер өҫтө байлыҡтары тураһында әңгәмәләр үткәреү, экскурсиялар ойоштороу.
Атамалар ни һөйләй? - 5сәғәт.
Кеше тормошонда атамаларҙың да (кеше исеме, фамилияһы, атаһының исеме; ауыл, ҡала, тау, йылға һ.б.) роле ҙур. Унһыҙ тормошто күҙ алдынала килтереп булмай. Атамалар бик күп. Тел ғилемендә уларҙы өйрәнеүсе фән бар. Ул – ономистика. Онамистика фәне үҙе бер нисә тармаҡтан тора: антропонимика, этнонимика, милли, халыҡ, ҡәбилә исемдәрен, зоонимика ҡош-ҡорт, хайуан ҡушаматтарын, космонимика өйрәнеүсе фән.
Был теманы үтеү уҡыусының бала саҡтан уҡ үҙҙәре йәшәгән ауыл, ҡала, уларҙың янындағы атамаларҙың мәғәнәләрен белергә теләгән ҡыҙыҡһыныуын ҡәнәғәтләндерә, тыуған төйәк менән ғорурланырға мөмкинлек бирә. Сөнки атамаларҙа ил тарихы, ер һәм ошо ерҙә йәшәгән халыҡтың тел үҙенсәлектәре, халаҡ тормошо, ғөрөф-ғәҙәте, йолалары һ.б. сағыла.
Беҙ ҡышты ла яратабыҙ -9сәғәт.
Бәйләнешле телмәрҙең яҙма һәм телдән формаларына берҙәй әһәмиәт бирелә. Ҡыш миҙгеле, уның үҙенсәлектәре тураһында һөйләү күҙ уңында тотола.
Башҡорт театрҙары -5 сәғәт.
Башҡортостанда театр сәнғәте. Республикалағы театрҙар һәм уларҙың эшмәкәрлеге хаҡында дөйөм мәғлүмәт биреү. М.Ғафури исемендәге Башҡорт Академия драма театрының барлыҡҡа килеүе тарихы (халыҡ артистары З.Бикбулатова, А.Мөбәрәков, Г.Мөбәрәкова). Театорҙың күренеклк артистарының тормошо һәм ижады менән таныштырыу, улар тураһында һөйләргә өйрәтеү.
Театрҙың үткәне һәм киләсәге буйынса фекер алышыу ойоштороу.
Башҡорт халыҡ ижады -7 сәғәт.
Халыҡ ижады тураһында дөйөм төшөнсә. Фольклорҙың коллектив ижад булыуы. Фольклор һәм яҙма әҙәбиәттең айырмаһын билдәләү, улар тураһында һөйләргә өйрәтеү.
Башҡорт аты -7 сәғәт.
Уҡыусылырҙы башҡорт атының килеп сығыуы, тарихи үткәне менән таныштырыу. Аттарҙың кеше тормошондағы мөһим ролен билдәләү. Йәш үһенсәлектәре буйынса бүленеүен билдәләү, уҡыусылырҙан дөрөҫ итеп әйттереү. Аттарға ҡарата ҡыҙыҡһыныусанлыҡ, улар тураһында күберәк белеү теләге тыуҙырыу.
Башҡорт халыҡ милли аштары -8 сәғәт.
Башҡорт халҡының милли аштары менән таныштырыу. Уларҙы әҙерләү үҙенсәлектәренбилдәләү. Башҡорт милли аштары тураһында текстар менән таныштырыу.
Уҡыусылырҙың һөйләү, яҙыу телмәрен үҫтереү өҫтөндә ентеклк эш дауам итә.
Яҙ башланды - 12 сәғәт.
Башҡортостандағы яҙғы тәбиғәт күренештәре. Ҡала һәм ауылда яҙғы эштәр: ҡоштар, хайуандар һәм үҫемлектәр тормошо, яҙғы байрамдар тураһында әңгәмәләр үткәреү. Тәбиғәткә экскурсиялар ойоштороу. Дарыу үләндәренән гербарийҙар төҙөү, Еңеү көнөн билдәләү. Һуғыш ветерандары менән осрашыу, иҫтәлектәр яҙып алыу буйынса эш дауам итә.
Тематик план (5 класс)
Сәғәттәр һаны
Һаумы,мәктәп.
4 сәғәт.
Үҙем тураһында.
5сәғәт.
Йыл миҙгелдәре.
4 сәғәт.
Башҡортостанды беләһеңме?
4 сәғәт.
Кеше. Тән ағзалары. Шәхси гигиена.
2 сәғәт.
Яңы йыл менән.Ҡыш.
3 сәғәт.
Аҙыҡ-түлек. Кейем-һалым. Магазин. Өй. Баҙар.
2 сәғәт.
8 март – ҡатын-ҡыҙҙар көнө.
1 сәғәт.
Яҙ етте.
2 сәғәт.
Яҙғы эштәр.
4 сәғәт.
Яҙғы байрамдар. Йомғаҡлау.
4 сәғәт.
Тематик план (6 класс)
Сәғәттәр һаны
Беҙҙе мәктәп ҡаршылай
(4 сәғәт)
Башҡортостан ере буйлап
(4 сәғәт)
Юл йөрөү ҡағиҙәләре һәм билдәләре
(4 сәғәт)
Почта. Телеграф. Телефон
(3 сәғәт)
Ҡыш дауам итә
(4 сәғәт)
Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел
(3 сәғәт)
Башҡортостан йылғалары, күлдәре. Экология мәсьәләһе
(2 сәғәт)
Һан. Һан тураһында төшөнсә
(5 сәғәт)
Бына тағы яҙ килде
(2 сәғәт)
Тиҙҙән йәй
(3 сәғәт)
Тематик план (7 класс)
Дәрестәр темаһы
Яңынан мәктәпкә
(5 сәғәт)
Ауыл тормошо
(8 сәғәт)
Башҡортостан буйлап сәйәхәт
(3 сәғәт)
Спорт. Спорт кәрәк-яраҡтары
(5 сәғәт)
Мин һәм беҙҙең ғаилә
(6 сәғәт)
Сәнғәт оҫталары
(3 сәғәт)
Исемдәрең матур, кемдәр ҡушҡан?
(1 сәғәт)
Йәмле йәй
(3 сәғәт)
Тематик план (8 класс)
( 5 сәғәт).
Көҙгө эштәр һәм көҙгө тәбиғәт
( 4сәғәт).
Өфө – Башҡортостандың баш ҡалаһы
( 4 сәғәт).
Хеҙмәт төбө – хөрмәт
(4сәғәт).
Ҡыш
( 4 сәғәт).
Салауат Юлаев – халҡыбыҙҙың милли батыры
( 2 сәғәт).
Йәмле яҙ, һағындыҡ һине!
( 4 сәғәт).
Йәмле яҙ, һағындыҡ һине! Беҙ йондоҙҙар булып ҡайтырбыҙ
(3 сәғәт).
Ай Уралым, Уралым…
(5 сәғәт).
Тематик план (9 класс)
(2 сәғәт)
Ергә мәрхәмәт – илгә бәрәкәт
(15 сәғәт)
Атамалар ни һөйләй?
(5 сәғәт)
Беҙ ҡышты ла яратабыҙ
(9 сәғәт)
Башҡортостан театрҙары
(5 сәғәт)
Башҡорт халыҡ ижады
(7 сәғәт)
Башҡорт аты
(7 сәғәт)
Башҡорт милли аштары
(8 сәғәт)
Яҙ башланды
(12 сәғәт)
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


c: text/html

text:
Беренсе квартал йомғаҡтары буйынса республикалағы торлаҡ төҙөлөшөндә 30 процентлыҡ үҫеш күҙәтелгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Ғинуар-мартта республикала торлаҡ төҙөлөшө күләме 529,7 мең квадрат метр тәшкил иткән, был былтырғы ошо осорҙағы күрһәткестән 29,7 процентҡа күберәк, тип хәбәр итә Башҡортостанстат.
Абсолют күрһәткес буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округы субъекттары араһында Татарстандан ҡала (573,8 мең квадрат метр) икенсе урынды биләй. Йән башына торлаҡ төҙөү буйынса республика Һамар өлкәһе менән дүртенсе урынды бүлешә. Татарстан, Ульяновск өлкәһе һәм Удмурт Республикаһы — лидерҙар рәтендә.
Торлаҡ төҙөлөшөндә шәхси төҙөүселәр өҫтөнлөк итә. Төбәктә сафҡа индерелгән торлаҡ майҙандарының 64,3 проценты, йәки 340,7 мең квадрат метр уларҙың өлөшөнә тура килә. Предприятиелар һәм ойошмалар 189 мең квадрат метр торлаҡ төҙөгән.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Алдағы көндәрҙә төбәктә буран сығыуы һәм юлдарҙы көрт баҫыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
Алдағы көндәрҙә төбәктә буран сығыуы һәм юлдарҙы көрт баҫыуы көтөлә
Алдағы көндәрҙә төбәктә буран сығыуы һәм юлдарҙы көрт баҫыуы көтөлә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда буран сығыуы һәм юлдарҙы көрт баҫыуы көтөлә. Республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, кесаҙна, 18 февралдә, төбәктә һауа температураһы төндә -5, -10, көндөҙ -1, -6 градус буласаҡ. Синоптиктар ҡар яуыуын, буран сығыуын, еңелсә боҙлауыҡ булыуын, урыны менән көслө ел иҫеүен, юлдарҙы көрт баҫыуын фаразлай.
Йома, 19 февралдә, термометр бағанаһы төндә -8, -13, көндөҙ -2, -7 градус күрһәтәсәк. Бер аҙ ҡар яуыуы, талғын ел иҫеүе көтөлә.
Кисә Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республикалағы баш идаралығы шаршамбы, 17февралдә, һауа торошоноң боҙолоуы хаҡында иҫкәртте. Ҡотҡарыусылар мохтажлыҡһыҙ урамға сыҡмаҫҡа һәм яңылыҡтарҙы тыңларға кәңәш итте.
Рәсәй Гидрометүҙәге мәғлүмәттәре буйынса, айҙың икенсе декадаһында Башҡортостанда уртаса тәүлек температураһының күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән ете градусҡа юғары булыуы көтөлә.


text:
Республика Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнөн билдәләне
Башҡортостандағы иң билдәле ҡурсаулыҡ - Шүлгәнташ. Уны ҡоштарҙың 200-ҙән ашыу һәм йәнлек-кейектәрҙең 60лап төрө төйәк иткән.
Республикала туризмды үҫтереүгә йүнәлтелгән программала ла тап Шүлгәнташ мөһим урын алып тора. Белгестәр әйтеүенсә, тап милли ризыҡтар иҫәпләнгән башҡорт балы, ҡымыҙ сит ил туристарында ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.
Башҡортостан ҡымыҙын, мәҫәлән, тап урындағы үҫемлектәр составындағы матдәләр үҙенсәлекле итә. Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы директоры Вәсилә Яныбаева әйтеүенсә, төбәктә туризм проекты буйынса эш башланған.


text:
Бөгөн Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Студент отрядтары көнө билдәләнә Фото: Олег Яровиков
Бөгөн Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Студент отрядтары көнө билдәләнә
Бөгөн Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Студент отрядтары көнө билдәләнә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Бөгөн, 17 февралдә, илебеҙҙә тәүге тапҡыр Студент отрядтары көнө билдәләнә. Яңы дәүләт байрамы Рәсәй Президенты Владимир Путиндың 2015 йылдың 21 февралендәге Указына ярашлы булдырылған. Иҫтәлекле дата булдырыуға башланғыс һалыусылар студент отрядтары эшмәкәрлегенең, ошо ваҡиғаның йәштәр мөхитендә әһәмиәтле булыуын билдәләй.
Рәсәйҙең студент отрядтары хәрәкәтенә 57 йыл. Бөтәһе 18 миллиондан ашыу кеше ошо мәктәпте үткән. XX быуатта студенттар төҙөлөш отрядтары сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү, БАМ төҙөлөшө, илдең нефть һәм газ комплексын булдырыу, төрлө сәнәғәт предприятиелары, заводтар, электр станциялары төҙөү кеүек ҙур төҙөлөштәрҙә ҡатнашҡан. Хәҙерге йәштәр уларҙың традицияларын дауам итә һәм халыҡ-ара сәйәси, спорт ваҡиғалары уңайынан объекттар төҙөү кеүек күләмле проекттарҙа ҡатнаша. Эштән тыш, уҡыуҙан буш ваҡытта улар ирекле проекттарҙы тормошҡа ашыра. Ветерандарға, сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә ярҙам күрһәтелә. Әүҙемдәр балалар йорттарына шефлыҡ итә, һәйкәлдәрҙе ремонтлауҙа ҡатнаша, экологик акциялар ойоштора.
Бөгөн республикала «Рәсәй студент отрядтары» йәштәр йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан бүлексәһе эшләй. Байрам уңайынан Өфөлә ойошма менән таныштырыу сараһы уҙғарыла. Акция Башҡорт дәүләт университетында көндөҙгө сәғәт 4-тә башлана. Сара һуңында байрамда ҡатнашыусылар флешмоб үткәрә.


text:
Рөстәм Хәмитов балетмейстер Фәйзи Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов күренекле балетмейстер, РСФСР һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Фәйзи Әҙһәм улы Ғәскәровтың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы.
Указға ярашлы, 2012 йылда республикала юбилейлы датаға арналған саралар үтәсәк. Башҡортостан Президенты республика Хөкүмәтенә юбилей сараларына әҙерлек һәм уларҙы үткәреү буйынса ойоштороу комитеты составын билдәләргә, шулай уҡ саралар планын эшләргә һәм раҫларға ҡушты, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
Түбәнге Камала кәңәшмәФото: Раиф Бадыков
Түбәнге Камала кәңәшмә
Түбәнге Камала кәңәшмәФото: Раиф Бадыков
17 ноябрҙә Татарстан Республикаһының Түбәнге Кама ҡалаһында “Рәсәйҙә газ һәм нефть химияһын үҫтереү буйынса саралар тураһында” кәңәшмә үтте. Унда башҡа төбәктәр етәкселәре менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов та ҡатнашты.
Кәңәшмәне Волга буйы федераль округы буйлап эш сәфәре сиктәрендә Түбәнге Камаға килгән Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин үткәрҙе.
Кәңәшмәлә РФ субъекттары етәкселәре менән бергә федераль министрлыҡтар һәм ведомстволар вәкилдәре, нефть һәм газ химияһы сәнәғәте предприятиелары етәкселәре ҡатнашты.
Унда нефть һәм газ химияһы сәнәғәтенең технологик кимәлен күтәреү, тармаҡта дәүләт менән бизнестың үҙ-ара эш итеүе мәсьәләләре, шулай уҡ тейешле продукция баҙарын монополияға ҡаршы көйләү проблемалары тикшерелде.
Химия комплексы Рәсәй сәнәғәтенең төп сегменты булып тора: эшкәртеүсе производстволар етештергән тауарҙар күләмендә уның өлөшө 10,2 процент тәшкил итә. Химия продукцияһының 80 проценты самаһы углеводород сеймалы – нефть, тәбиғи газ һәм газ конденсаттары нигеҙендә етештерелә. Әммә нефть һәм газ химияһы продукцияһы баҙарында Рәсәйҙең тотҡан урыны уның нефть һәм газ табыу өлкәһендәге алдынғы позицияларына тап килмәй.
Химия һәм нефть химияһы сәнәғәтен үҫтереү стратегияһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә, шулай уҡ көрсөккә ҡаршы саралар контексында РФ Хөкүмәте нефть һәм газ химияһы комплексы предприятиеларын яҡлау буйынса ҡайһы бер ҡарарҙар ҡабул итте. Тармаҡ өсөн, төҙөлөш һәм юғары технологиялы сәнәғәт производствоһы, шул иҫәптән автомобилдәр эшләү, оборона-сәнәғәт комплексы кеүек, нефть-газ химияһы комплексы продукцияһын төп ҡулланыусыларға дәүләт ярҙамы ла ҙур әһәмиәткә эйә.
Был мәсьәләләрҙе тикшереү республикабыҙ өсөн айырыуса мөһим, сөнки нефть һәм газ химияһы предприятиеларының эше Башҡортостандың иҡтисади именлек нигеҙҙәренең береһе булып тора.


text:
Йырсы Әлфиә Кәримова «Ижади саҡырыу» хәйриә акцияһында ҡатнашты
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө ҡыҙы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Ҡаҙағстандың «Астана-опера» театры солисы Әлфиә Кәримова «Ижади саҡырыу» хәйриә акцияһында ҡатнашты.
Йырсы башҡорт халыҡ йыры «Бейеш»те башҡарҙы. Милли фольклор ынйыларының береһе, оҙон көйлө тарихи йыр башҡарыусынан киң диапазон, техник оҫталыҡ һәм ихласлыҡ талап итә. Ошо йыр уның яңы аудиоальбомында урын аласаҡ.
Әлфиә Кәримова эстафетаны коллегаларына — балет артистары Гөлсинә Мәүлекәсоваға һәм Илдар Маняповҡа, журналист һәм балет тәнҡитсеһе Нина Жиленкоға, шулай уҡ Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры, «Оскар-ансамбль» етәксеһе Владислав Самойловҡа тапшырҙы.
— Был бик яҡшы акция, сөнки мәҙәниәт ветерандары матди ғына түгел, эмоциональ ярҙамға ла мохтаж. Ижади кешеләрҙең барыһына ла иғтибар кәрәк. Акция төрлө һөнәр эйәләрен берләштерә. Был ҡатнашыусыларға, ветерандарға, шулай уҡ тамашасыларға ла ҡыҙыҡлы булыр тип уйлайым, — тип хәбәр итте Әлфиә Кәримова.
Танылған йырсы донъяның төрлө ҡалаларында сығыш яһай һәм ижади проекттарҙа әүҙем ҡатнаша. Февралдә ул Испанияла XXVII Бөтә донъя Универсиадаһын ябыу тантанаһында, Ҡаҙағстанда иң яҡшы артистар менән сығыш яһаны. 2017 йылда унда XXVIII Бөтә донъя ҡышҡы Универсиада үтә. Мартта Әлфиә Кәримова Яҡутстандың Опера һәм балет театрында Дж.Вердиҙың «Риголетто» операһында Джильданы башҡарҙы, һуңынан Ҡаҙағстандың Чимкент һәм Усть-Каменогорск ҡалаларында концерт ҡуйҙы. Өфөләр иһә февралдә үткән «Өфөлә Шаляпин кисәләре» халыҡ-ара фестивалендә йырсының сығышын тамаша ҡыла алды.


text:
Башҡортостан Президенты «ВИМ-АВИА» башлығы менән «Өфө» аэропортын үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты «ВИМ-АВИА» башлығы менән «Өфө» аэропортын үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе
Башҡортостан Президенты «ВИМ-АВИА» башлығы менән «Өфө» аэропортын үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Шаршамбы, 30 ғинуарҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «ВИМ-АВИА» компаниялар төркөмө башлығы Рашид Мурсекаев менән һөйләшеүҙәр үткәрҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Осрашыуҙа «Өфө» халыҡ-ара аэропортында төп авиакомпания булдырыу мәсьәләләре тикшерелде.
— «Өфө» аэропорты яҡшы үҫешә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – 2012 йылда ул ике миллионға яҡын пассажирҙы хеҙмәтләндергән. Был яҡшы һөҙөмтә. Әлбиттә, төп авиакомпания булһа, һөҙөмтәләр күпкә юғарыраҡ булыр ине.
Яҡын арала халыҡ-ара терминал төҙөй башлау планлаштырыла, сөнки сәғәтенә 200 пассажирҙы хеҙмәтләндергән бөгөнгө терминал заманса талаптарға яуап бирмәй. Буласаҡ терминал сәғәтенә 500 кешене хеҙмәтләндерәсәк, был ҙур сираттарҙан ҡотолорға ярҙам итәсәк.
Шулай уҡ «Өфө» аэропорты биләмәһендә ҙур самолеттар ҡуйыу өсөн перрон төҙөү планлаштырыла.
— Был бик перспективалы эш, — тип белдерҙе Башҡортостан Президенты. – Ул беҙгә илдә алдынғы позициялар биләргә ярҙам итәсәк. Бынан тыш, осоу-ултырыу полосаларын реконструкциялайбыҙ. Быларҙың барыһы ла ҙур аэропорт төҙөү өсөн шарттар булдырасаҡ.
«ВИМ-АВИА» компаниялар төркөмө башлығы Рашид Мурсекаев һөйләүенсә, 2012 йылда Башҡортостан етәкселеге менән һөйләшеүҙәр үткәргәндән һуң, пассажирҙар ташыуҙы артабан үҫтереү, атап әйткәндә, «Өфө» аэропорты аша пассажирҙар ағымын арттырыу мәсьәләләре әүҙем тикшерелә башлаған. Һүҙ, тәү сиратта, төбәк эсендә һәм төбәк-ара пассажирҙар ташыу хаҡында бара.
— Респубиканан хеҙмәттәштәребеҙ менән был мәсьәләне хәл итеү юлдарын асыҡларға тырыштыҡ. «Башкортостан Эйр» авиакомпанияһының устав капиталын арттырыу варианты тикшерелде, бындай алым ярҙамында самолеттар паркын ҙурайтырға булыр ине, — тип хәбәр итте Рашид Мурсекаев.
Бынан тыш, компания пассажирҙар ташыу баҙарының ике секторында ла булһын өсөн, төбәк-ара һәм алыҫ араларға рейстар ойоштороу иҫәбенә маршруттар селтәрен үҫтереү варианттары тикшерелде. Шулай уҡ самолеттар паркын яңыртыу һәм ҙурайтыу планы әҙерләнде.
2012 йыл йомғаҡтары буйынса «ВИМ-АВИА» компаниялар төркөмөнә ингән «Башҡортостан» авиакомпанияһы 494 мең пассажирҙы хеҙмәтләндергән. 2011 йыл менән сағыштырғанда, был 15 процентҡа күберәк.
Рашид Мурсекаев һүҙҙәренсә, самолеттар паркы ҙурайтылмаһа ла, 2012 йылда компанияның керем күләме 54 процентҡа артҡан.
Бынан тыш, былтыр яңы йүнәлеш – геодезия, картография һәм төҙөлөш өсөн аэрофотосъемка һәм аэрофотография һүрәттәрен эшкәртеү буйынса хеҙмәттәр күрһәтеү әүҙем үҫтерелә башланы .


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
6 февралдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре менән осрашыу үткәрҙе. Унда етештереү һәм сәнәғәт, консалтинг хеҙмәттәре, мәғариф һәм IT-технологиялары, сауҙа, туризм, һаулыҡ һаҡлау өлкәләрендә һәм башҡа тармаҡтарҙа мәшғүл булған эшҡыуарҙар, шулай уҡ Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, йәмәғәт ойошмалары һәм кредит учреждениелары вәкилдәре ҡатнашты. Осрашыуҙа яҡтар бөгөнгө көндә эшҡыуарҙарҙы борсоған мөһим мәсьәләләрҙе, шулай уҡ власть менән бизнестың үҙ-ара килешеп эш итеү һөҙөмтәлелеген арттырыу буйынса тәҡдимдәрҙе тикшерҙе.
Республика башлығы хәҙерге көндә республикала 40 мең бәләкәй һәм 300-гә яҡын урта предприятие эшләй тип билдәләне. 85 мең самаһы кеше — шәхси эшҡыуар. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ предприятиелары персоналдары һаны — 340 мең кеше. Дөйөм әйләнеш 675 миллиард һумға йәки Башҡортостандың сәнәғәт һәм тауар етештереү әйләнеше 27 процентҡа етә. Шуның менән бергә эшҡыуарлыҡтың был өлөшөндәге инвестициялары бөтәһе 10 процент тирәһе тәшкил итә.
Рөстәм Хәмитов социологик һорау алыу мәғлүмәттәре буйынса бәләкәй эшҡыуарлыҡ үҫешенә ҡамасаулаусы биш ҡаршылыҡты атаны.
– Юғары һалымдар, иҡтисади хәлдең билдәһеҙлеге, кредит буйынса юғары ставкалар, һалым ҡануниәтенең тотороҡһоҙлоғо, власть структуралары яғынан эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын боҙоу. Бөгөнгө көндә эшҡыуарҙарҙы борсоған биш проблема ошо, – тип белдерҙе төбәк етәксеһе.
Башҡортостан Башлығы тап бәләкәй эшҡыуарлыҡ ҡатмарлы иҡтисади шарттарҙа үҫеш драйверы булыуы ихтимал тип билдәләне.
Сығыштың тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында бирелгән.


text:
Баш ҡала
Баш ҡала — Бер дәүләттең йәки административ берәмектең (өлкә, край, автоном республика, провинция, штат, департамент) төп ҡалаһы. Ғәҙәттә, идара итеү һәм власть (хакимиәт) юғары органдары урынлашҡан була: дәүләт (территория) башлығының (монархтың, президенттың, губернаторҙың, башлыҡтың) резиденцияһы, парламент, үҙәк министрлыҡтар һәм идаралыҡтар, Юғары суд. Быларҙың ҡайһы берҙәре дәүләттең башҡа ҡалаларында ла урынлашыуы мөмкин.
Ҡайһы ваҡытта баш ҡала статусын бойондороҡһоҙ административ йәки федератив берәмек алыуы мөмкин.


text: Бөйөк Ватан һуғышы башланырҙан бер йыл ғына алда Башҡортостан Яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе, прозаик һәм драматург Низам Ҡәрип: “...Кәрәк булһа, пероны штыкка алыштырырға ла әҙербеҙ”, –тип яҙа һәм һуғыш башланғандың беренсе көнөндә үк үҙе теләп фронтҡа ебәреүҙәрен һорай. Был ғариза 1941 йылдың 27 июнендә яҙыусыларҙың партия ойошмаһында тикшерелә. Ойошма секретары Сәғит Мифтахов биргән характеристикала Низам Ҡәриповтың сәйәси яҡтан киң ҡарашлы, идеологик яҡтан тәртипле, тотанаҡлы, түҙемле кеше булыуы әйтелә.


text:
Республиканың Урал аръяғында «Буранбай» туристик компанияһы булдырылды
Башҡортостандың Урал аръяғында йәнә бер туристик компания булдырылды, ул туристарға һәм республика ҡунаҡтарына Сибай ҡалаһы һәм төбкәтең иҫтәлекле урындары буйлап экскурсия тәҡдим итә. Ике аҙна элек булдырылған «Буранбай» туристик компанияһы сараларға бай программалар, театрлаштырылған тамашалар әҙерләгән.
Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, «Буранбай» хеҙмәткәрҙәре туристарҙы һәм ҡунаҡтарҙы милли башҡорт байрамдары, ғөрөф-ғәҙәттәре, риүәйәттәре менән таныштырасаҡ. Башҡорт халыҡ һәм эстрада йырҙарын, башҡорт бейеүҙәрен үҙ эсенә алған концерт та әҙерләгән улар. Ретро-дискотекалар, шулай уҡ башҡорт халыҡ әкиәттәре буйынса театрлаштырылған байрамдар үткәреү ҙә планлаштырыла.
Билдәләп үтергә кәрәк, «Буранбай» туристик компанияһы пландары 2011 йылға тиклем Урал аръяғында бәләкәй һәм урта бизнесты үҫтереү ярҙамсы программаһына уңышлы тура килә. Төбәктә бәләкәй һәм урта бизнесты үҫтереү һәм уның социаль интеграцияһы өсөн уңайлы шарттар булдырыу уның төп маҡсаттары булып тора.
Шулай уҡ иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 7 октябрҙә Сибайҙа Урал аръяғының туристик проекттары форумы үтәсәк. Уны ҡала округы менән берлектә Сибай Эшҡыуарҙар союзы үткәрә. Форум темаһы – «Башҡортостандың Урал аръяғы – ҙур мөмкинлектәр биләмәһе». «Буранбай» туристик компанияһын ойоштороусы Гүзәлиә Буранбаева әйтеүенсә, буласаҡ форумда улар мотлаҡ ҡатнашасаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов Хөкүмәтте республика бюджетын тулыландырыу өҫтөндә әүҙемерәк эшләргә саҡырҙыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Хөкүмәтте республика бюджетын тулыландырыу өҫтөндә әүҙемерәк эшләргә саҡырҙы
Рөстәм Хәмитов Хөкүмәтте республика бюджетын тулыландырыу өҫтөндә әүҙемерәк эшләргә саҡырҙыФото: Андрей Старостин
1 августа Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт Президиумының 2012 йылдың беренсе ярты йыллығы өсөн бюджет үтәлеше һөҙөмтәләренә арналған ултырышын үткәрҙе. Президент Башҡортостанда һалымдар килеү темптарының түбәнәйеүен, бындай күренештең бөтә ил өсөн хас булыуын билдәләне.
— Әммә беҙҙә билдәле бер үҙенсәлек бар. Атап әйткәндә, табышҡа һалым буйынса. Килеп тыуған хәлгә ентекле анализ яһау мотлаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Уның һүҙҙәренсә, төбәктә төрлө сәбәптәр арҡаһында планлаштырылған табыш ала алмаған эре һалым түләүселәр бар.
— Бөгөн республика бер күрһәткес буйынса ла финанс позицияларын насарайтманы. Әлбиттә, Рәсәйҙәге рейтинг йәһәтенән ҡайһы бер тайпылыуҙар бар, әммә дөйөм алғанда беҙ «плюслы» зонала. Унан да бигерәк, тәүге ярты йыллыҡты республика биш миллиард һумлыҡ профицит менән үтәне. 38,7 миллиард һум тотонолдо, 43,3 миллиард һум алдыҡ. Әммә сығым темптары республикала килем темптарына ҡарағанда юғарыраҡ, шуға күрә йыл аҙағына биш миллиард һумлыҡ дефицит менән сығыуыбыҙ ҙа ихтимал. Быға юл ҡуймаҫҡа кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бер яҡтан, барыһы ла планға ярашлы үтәлгәнгә күрә тышҡы яҡтан ыңғай хәл күҙәтелә. Икенсе яҡтан, көндән көн сығымдар арта бара: бюджет өлкәһендә эшләүселәргә – эш хаҡы, студенттарға – стипендия, күп балалы ғаиләләргә пособие арттырырға кәрәк.
Өс һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләргә ер участкаларын биреү ҙә мөһим социаль мәсьәләләрҙең береһе булып тора. Инженерлыҡ инфраструктураһы менән тәьмин итеү һәм башҡа һорауҙар күп сығымдар талап итә.
Бынан тыш, республикала социаль торлаҡ төҙөү мәсьәләһен дә иҫәптә тоторға кәрәк. Икенсе төрлө әйткәндә, бөгөн социаль бурыстарҙың үҫеш темптары республика бюджетына аҡса килеү темптарынан юғарыраҡ.
— Республика бюджетының социаль сығымдары күп. Бөгөн донъя кимәлендәге иҡтисади тотороҡһоҙ шарттарҙа республикабыҙҙа иҡтисади тотороҡлолоҡ, бюджет өлкәһендәге учреждениеларҙың яҡшы эшләүен тәьмин итеү, граждандарҙы социаль яҡлау системаһын тейешле кимәлдә тотоу зарур. Бының өсөн бюджетты үтәү, предприятиеларҙың яҡшы эшләүе, уларҙың һалымдарҙы ваҡытында түләүе шарт, — тине Башҡортостан Президенты.
Әлеге ваҡытта йән башына иҫәптә учреждениелар һаны буйынса күрһәткестәребеҙ ил буйынса ла, Волга буйы федераль округы буйынса ла уртаса күрһәткестәрҙән юғарыраҡ. Шулай итеп, 10 мең кешегә Рәсәйҙә бындай 12,5 учреждение тура килһә, Волга буйы федераль округында был һан – 13,5-кә, Башҡортостанда 14-кә тиң.
— Мәҫәлән, мәғариф өлкәһендә хеҙмәткәрҙәрҙең һанын арттырыу айҡанлы беҙҙә 30 проценттан ашыу һөҙөмтәһеҙ сығымдар күҙәтелә. Был яҡынса 5,5 миллиард һумға тиң. Социаль саралар үткәреү, уҡытыусыларға, социаль өлкә хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу өсөн беҙҙә ресурстар етешмәй. Шул уҡ ваҡытта, төрлө нормативтарға һәм күрһәткестәргә ҡарамай, бихисап ресурстарҙы һөҙөмтәһеҙ ҡулланабыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика башлығы фекеренсә, бында ике юл бар.
— Йә бурыстарыбыҙҙы кәметәбеҙ, әммә шунда уҡ әйтеп ҡуям, был перспективаһыҙ вариант, йә табышты арттырыу өҫтөндә эшләйбеҙ. Шуға күрә барлыҡ министрлыҡ һәм ведомство етәкселәренә мөрәжәғәт итәм – табышты арттырыу өҫтөндә эшләгеҙ, йәки әҙерәк аҡсаға, әммә сифат йәһәтенән тейешле кимәлдә республикала етерлек юлдар һәм биналар булдырыу өсөн сығымдарҙы оптималләштерегеҙ, — тип ултырышта ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итте республика башлығы.


text:
Өфөләге Конгресс-холда ШОС илдәре башлыҡтары ултырышы башланды Фото: сараның рәсми сайтынан
Өфөләге Конгресс-холда ШОС илдәре башлыҡтары ултырышы башланды
Өфөләге Конгресс-холда ШОС илдәре башлыҡтары ултырышы башланды Фото: сараның рәсми сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы эшләй башланы. Рәсәй, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Тажикстан, Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстан башлыҡтары фотоға төшкәндән һуң, Совет ултырышында үҙ-ара осрашыуҙар башланды. Һуңынан консультациялар делегация ағзалары ҡатнашлығында дауам итәсәк.
Саммитта ҡатнашыусылар Шанхай ойошмаһының 2014-2015 йылдарҙағы эшенә йомғаҡ яһаясаҡ, ойошма эшмәкәрлегенең мөһим мәсьәләләрен ҡараясаҡ, артабан үҙ-ара килешеп эш итеүҙең төп йүнәлештәрен билдәләйәсәк һәм мөһим халыҡ-ара, төбәк мәсьәләләре буйынса фекер алышасаҡ.


text:
Әлфис Ғаязов: «Башҡортостан мәктәптәре яңы уҡыу йылына әҙер»
Башҡортостандың барлыҡ тиерлек мәктәптәре 1 сентябрҙә уҡыусыларҙы ҡабул итергә әҙер. Был хаҡта «Комсомольская правда» гәзите редакцияһында үткән матбуғат конференцияһында республиканың мәғариф министры Әлфис Ғаязов хәбәр итте.
— Дөйөм белем биреү учреждениеларын ҡабул итеү буйынса комиссия 1 августан эшләй башланы. 15 авгусҡа мәктәптәр яңы уҡыу йылына әҙерлекте тамамларға тейеш, — тип билдәләне ведомство башлығы. – Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 1666 мәктәп һәм 879 филиал эшләй. Йәй эсендә 641 мәктәптә — төрлө ауырлыҡтағы ремонт, 1016 мәктәптә ғәҙәттәге ремонт үткәрелде, 775 мәктәп өсөн ҡорамалдар һатып алынды.
Министр билдәләүенсә, дөйөм белем биреү системаһын яңыртыу программаһына ярашлы капиталь ремонтҡа 500 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.
Мәктәпкәсә белем биреү системаһы буйынса ла эштәр әүҙем алып барыла. Әлфис Ғаязов һүҙҙәренсә, быйыл 52 бала баҡсаһы файҙаланыуға тапшырыласаҡ.
Өҫтәп әйтергә кәрәк, бөгөнгө көндә төбәктең белем биреү системаһы Рәсәй Федерацияһында иң ҙурҙарҙан һанала. Унда 865 мең кеше белем ала һәм тәрбиәләнә, 166 мең педагог һәм хеҙмәтләндереү персоналы эшләй.


text:
Владимир Путин Башҡортостандан Хәйҙәршиндар ғаиләһенә «Әсәлек даны» орденын тапшырҙы
Винер һәм Альбина Хәйҙәршиндар ғаиләһенә «Әсәлек даны» орденын Рәсәй Президенты Владимир Путин тапшырҙы. Бүләкләү тантанаһы кисәге кис уҙҙы. Юғары дәүләт наградаһына Башҡортостандан, Дағстандан, Ҡырымдан, Красноярск һәм Приморье крайҙарынан, Түбәнге Новгород, Ростов, һәм Свердловск өлкәләренән күп балалы туғыҙ ғаилә лайыҡ булды.
— Бында илдең төрлө мөйөштәренән ғаиләләр йыйылды. Һәр ғаиләнең – үҙ тормошо, үҙ тарихы һәм яҙмышы, үҙ шатлыҡтары һәм кисерештәре, — тип билдәләне тантанала дәүләт башлығы. — Әммә һеҙҙе ысын ҡиммәттәрҙе аңлау, бер-береңде ихтирам итеү һәм мөхәббәт берләштерә.
Винер Хәйҙәршин – Башҡортотостан Балтас районының Юғары Ҡарыш ауылында Урта дөйөм белем биреү мәктәбендә бинаны һәм ҡоролмаларҙы хеҙмәтләндереү буйынса хеҙмәткәр. Уның тормош иптәше Альбина – Балтас районының «Халыҡты комплекслы социаль хеҙмәтләндереү үҙәге» дәүләт бюджет учреждениеһының хужалыҡ мөдире.
Белешмә. «Әсәлек даны» ордены ете һәм унан да күберәк бала тәбиәләгән, балаларҙың һаулығы, белем алыуы, физик, рухи һәм әхлаҡи үҫешеүе тураһында ҡайғыртҡан, ғаилә институтын нығытыуҙа һәм үҫеп килгән быуынды тәрбиәләүҙә өлгө булып торған ата-әсәләргә һәм уллыҡҡа алыусыларға тапшырыла.


text:
Республика йәштәре Рәсәйҙе алға әйҙәй
Күмертау ҡалаһында «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһы ҡарамағында «Йәш Рәсәй, алға!» йәштәр форумы асылды. Ул 15 йәштән алып 20 йәшкә тиклем йәштәр йәмәғәт ойошмалары һәм уҡыу йорттары вәкилдәрен йыйҙы.
«Башинформ» агентлығына Күмертау районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, бындай форум ҡалала тәүгә үткәрелә. Программала төрлө уҡытыу саралары, дискуссиялар, эш уйындары ҡаралған.
Форум сиктәрендә сәйәси партияларға презентация, фекер алышыуҙар, йәштәр парламентына һайлауҙар, уйындар, «Үҙ ысынбарлығыңды булдыр» социаль проекттар конкурсын үткәреү планлаштырыла. Шулай уҡ «Социаль башланғыстар агентлығы. 2020 стратегияһы», «Азатлыҡ йәки һүҙ бойондороҡлоғо», «Һайлауҙар технологиялары», «Идаралыҡ эшмәкәрлегендә стресҡа ҡаршы тороу», «Социаль проектлау» һәм башҡа мастер-кластары үтәсәк.
Форум эшендә «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» төбәк бүлексәһе, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы вәкиләдре, билдәле спортсылар ҡатнаша.


text:
Фото:
Башҡортостанда республиканың төньяҡ-көнсығышын үҫтереү буйынса маҡсатлы программа эшләнәсәк
Фото:
Башҡортостанда республиканың төньяҡ-көнсығышын үҫтереү буйынса айырым маҡсатлы программа эшләнәсәк. Был турала Башҡортостан Президенты 16 декабрҙә Дыуан районының Мәсәғүт ауылында биш төньяҡ-көнсығыш райондары башлыҡтары ҡатнашлығында үткән кәңәшмәлә хәбәр итте.
«Бөгөн Урал аръяғы буйынса ошондай программа эшләнде. Һөҙөмтәлә беҙ объектив картинаны, - Башҡортостандың көньяғында үҫеш өсөн перспективалар етерлек булһа ла, республикабыҙҙың был төбәгенең күрше Силәбе өлкәһе райондарынан күпкә артта ҡалыуын күрҙек», — тине Президент.
Уның һүҙҙәренсә, тәжрибә бындай программа эшләүгә дүрт ай самаһы ваҡыт талап ителеүен күрһәтә. «Әгәр беҙ ғинуарҙа башлаһаҡ, майға әҙерлекте тамамларға тейешбеҙ, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Шул уҡ мәлдә беҙ 2012 йылға бюджет формалашыуын да иҫәпкә ала аласаҡбыҙ».
Төбәк башлығы әйтеүенсә, программа бер нисә йылға иҫәпләнәсәк. Ул, программа эшләүгә аҡса бүленәсәк, был эште тормошҡа ашырғанда төньяҡ-көнсығыштағы һәр районға объектив ҡараш булдырыласаҡ, тип вәғәҙә итте.
Программа сиктәрендә йәш белгестәрҙе ауылда ҡалдырыу өсөн уларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе лә хәл ителәсәк.


text:
Башҡортостандың Экология министрлығы республиканың Ҡыҙыл китабына индереү өсөн һирәк осраусы хайуандар исемлеген әҙерләй
ӨФӨ, 2014 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы төбәктең Ҡыҙыл китабына тәҡдим ителгән хайуандар донъяһы объекттарын исемлеккә индереү, шулай уҡ уның теҙмәһенән ҡайһы берәүҙәрҙе сығарыу өсөн тикшереүгә ҡыҙыҡһыныусы кешеләрҙе саҡыра.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы территорияһында һирәк осраусы һәм юғалыу ҡурҡынысы аҫтында булған хайуандар һәм үҫемлектәр исемлеген – «Хайуандар» томын яңынан баҫыуға әҙерлек бара. Яңы баҫмаға индереү өсөн 114 ҡырағай хайуан төрө, сығарыу өсөн 23 төр тәҡдим ителгән. Мәҫәлән, махаон күбәләген, һоро ҡаҙҙы, ышылдаҡ аҡҡошты, һоро ағынаны исемлектән сығарыу тәҡдим ителә. Белгестәр уларҙың иҫәбенең әлеге ваҡытта стабилләшеүен тәбиғи сәбәптәрҙең тәьҫире һәм популяцияларҙы һаҡлау буйынса ҡабул ителгән сараларҙың һөҙөмтәлелеге менән аңлата.
Эшмәкәрлектәре хайуандар донъяһын һаҡлау менән бәйле булған ғилми ойошмаларҙан, предприятиеларҙан һәм граждандарҙан Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына тәҡдимдәр республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында 25 ноябргә тиклем ҡабул ителә. Мәғлүмәтте ishemgulova.n@bashkortostan.ru электрон адресына йүнәлтергә кәрәк. Белешмә өсөн телефон: (347) 218-04-52.
Ҡыҙыл китапҡа индереү, шулай уҡ унан сығарыу өсөн тәҡдим ителгән хайуандар төрҙәре исемлеге менән БР Экология министрлығының рәсми сайтында танышырға мөмкин.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Ҡыҙыл китаптың «Хайуандар» томы тәүге тапҡыр республикала 2004 йылда нәшер ителә.


text:
Өфөлә инновацияларҙы үҫтереүгә 400-шәр мең һумлыҡ 15 грант уйнатыласаҡ
Башҡортостан Республикаһының Фәндәр академияһында «УМНИК» ғилми-инновацион конкурстың финалы уҙасаҡ, унда 400-шәр мең һумлыҡ 15 грант уйнатыласаҡ, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы Фәнде үҫтереү һәм ярҙам итеү фондының матбуғат хеҙмәте. Был аҡсаларҙы йәш тикшеренеүсе яңы инновацион продукттар булдырыуға тотона аласаҡ.
Конкурста ҡатнашыусылар үҙ проекттарын, ғалимдар, уңышлы эшҡыуарҙар һәм инвесторҙарҙан торған, эксперт жюри хөкөмөнә тәҡдим итәсәк. Проекттарҙы яҡлау ике көн барасаҡ, ә тантаналы наградлау 16 апрелдә үтәсәк.
Финал Йәштәр ғилми-техник ижады көндәре сиктәрендә уҙасаҡ.


text:
Владимир Путин түләүле телеканалдарҙа реклама тураһындағы законға ҡул ҡуйҙы
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Рәсәй Президенты Владимир Путин түләүле телеканалдарҙа өлөшләтә реклама күрһәтеүҙе рөхсәт иткән Федераль законға ҡул ҡуйҙы. Документ Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты башланғысы буйынса әҙерләнгән.
«Реклама тураһында»ғы закондағы үҙгәрештәр түләүле телеканалдарҙа 75 проценттан да кәм булмаған милли продукцияны трансляциялау шарты менән реклама күрһәтеүҙе күҙ уңында тота.
Кремлдең рәсми порталында билдәләнеүенсә, милли продукция ул — Рәсәй граждандары йәки ойошмалары әҙерләгән, шулай уҡ рус телендә йәки Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәрендә Рәсәй киң мәғлүмәт саралары заказы буйынса әҙерләнгән продукция.
Закон буйынса милли контентҡа сит ил инвестициялары уның хаҡының 50 процентынан артмаҫҡа тейеш.
Түләүле телеканалдарҙа реклама күрһәтеүҙе тыйыусы закон 1 ғинуарҙа ғәмәлгә инде.
Өфөлә төбәк телеканалдары проблемалары тәүге тапҡыр «Төбәктәге телерадиотапшырыу хеҙмәтенең проблемалары» түңәрәк өҫтәлендә күтәрелде. Уны октябрҙә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының журналистарға хоҡуҡи ярҙам үҙәге ойошторҙо.


text:
8 - 10 майҙа алыҫ араға йөрөүсе поездарҙа билет хаҡына 50 процент ташлама яһала
8 — 10 майҙа “Рәсәй тимер юлдары” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең алыҫ араға йөрөүсе поездар пассажирҙарына тарифтарҙың уртаса йыллыҡ кимәленә ҡарата билет хаҡына 50 процент ташлама яһаласаҡ.
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығын байрам иткән көндәрҙә – 8-10 майҙа – Рәсәй тимер юлдарының Рәсәй Федерацияһы сиктәрендә алыҫ араға йөрөүсе поездарында йөрөүгә уртаса йыллыҡ тарифҡа 0,5 кәметеү коэффициенты ҡулланыласаҡ. Йәғни йөрөү хаҡына тарифтар 50 процентҡа кәметеләсәк. Вагондарҙың бөтә типтарына: плацкарт, купе һәм СВ (урын-ер әйберенең хаҡын иҫәпкә алмайынса) – билетты ярты хаҡына һатып алып буласаҡ.
8-10 майға билеттар һатыла башланы ла инде.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың «БЮТ»телеканалына интервьюһы
Фото:
— Рөстәм Зәки улы, ошо аҙнала Башҡортостандан Һеҙҙең етәкселектәге делегация VIII Халыҡ-ара Красноярск иҡтисади форумында булды. Ошо сәфәрҙең яҡынса йомғаҡтары ниндәй?
— Һәр иҡтисади форум, өҫтәүенә Красноярскиҙағы кеүек ҙур форум – ул, әлбиттә, осрашыуҙар, һөйләшеүҙәр үткәреү, төбәктәр менән дә, унда ҡатнашыусылар менән дә яңы мөнәсәбәттәр булдырыу майҙансығы. Байтаҡ ҡыҙыҡлы осрашыуҙар үткәреү мөмкинлеге булды. Минеңсә, яңы прозводстволар, республиканы үҫтереү өсөн яңы мөмкинлектәр, ҡыҙыҡлы яңы бизнес-проекттар һәм тәҡдимдәр уларҙың һөҙөмтәһе буласаҡ.
Беҙ Францияның Рәсәйҙәге илсеһе Жан Де Глиниасти менән осраштыҡ. Осрашыу бик уңышлы булды. Эш шунда: илсе әфәнде үҙе менән Франциянан ярайһы уҡ ҙур ғына бизнесмендар төркөмөн алып килгән. Беҙ уларҙың һәр береһе менән тиерлек һөйләшеүҙәр үткәрҙек. Улар – республикабыҙҙа билдәлелек алған Alstom (“Альстом”), Auchan (“Ашан”) компаниялары. Уларға шулай уҡ һыуҙы һәм һыу сығанаҡтарын таҙартыу менән шөғөлләнеүсе Air Liquide (“Эр Ликид”), тау саңғыһы курорттары, ял өсөн махсус территориялар төҙөү менән шөғөлләнеүсе Gorimpeх (“Горимпекс”) кеүек компаниялар инә. Бынан тыш, беҙ республикала асфальт япмаһын нығытыу өсөн төрлө өҫтәмәләр етештереү һәм файҙаланыу мөмкинлеге хаҡында һөйләштек. Ҡыҫҡаһы, осрашыуҙар бик күп булды. Илсе әфәнде беҙгә: “Франция бизнесы бик һаҡ, һайлансыҡ, ул тотороҡло, бизнес алып барыу өсөн асыҡ, үтә күренеүсән шарттар булған, ялған, урлашыуҙар булмаған ергә генә килә. Шуға күрә беҙ Башҡортостан етәкселеге менән һөйләшеүҙәр алып барабыҙ, сөнки Франция бизнесмендары бизнесҡа ҡуйған юғары талаптарҙың республикала үтәләсәген беләбеҙ”, – тине. Бер үк ваҡытта мин республика менән Франция белгестәренең сәнәғәттәге хеҙмәттәшлегендәге күптәнге тарихи традициялар хаҡында һөйләнем. Нефть эшкәртеү заводтарында Франция белгестәренең эшләүен яҡшы беләбеҙ. Улай ғына ла түгел, эре ҡоролмалар тап ошо ил инженерҙары тарафынан төҙөлгән. Франция белгестәре Өфө моторҙар эшләү берекмәһендәге автомобиль двигателдәре заводында ла эшләне, ошондай хеҙмәттәшлектең башҡа миҫалдары ла булды. Шуға күрә Франция бизнесы, Франция капиталы, Франция инженерҙары менән мөнәсәбәттәрҙе яңыртыу – тарихта яңы дәүер тип әйтергә мөмкин.
— Быйыл Башҡортостанда тәүге тапҡыр “Ҙур химия” халыҡ-ара форумы үткәреләсәк. Күләме буйынса был сараны Красноярск иҡтисади форумы менән сағыштырырға мөмкинме?
— Май аҙағында Өфөлә үтәсәк форумдың күләме буйынса эре халыҡ-ара майҙансыҡтар менән сағыштырырлыҡ булыуын теләр инек. Әлбиттә, бының өсөн күп эш башҡарырға, күп эшләргә кәрәк. Бер нәмә асыҡ: бөгөн байтаҡ эре фирмалар, предприятиелар, шул иҫәптән Франция, республикабыҙға ҙур делегация әҙерләй. Япондар, немецтар, Америка Ҡушма Штаттарынан һәм, әлбиттә, үҙебеҙҙең Рәсәй предприятиелары, Рәсәй компаниялары белгестәре саҡырылды. Үҙебеҙҙе контракттар төҙөләсәк, һөйләшеүҙәр алып барыласаҡ етди, эре майҙансыҡ итеп танытырға тейешбеҙ. Әлбиттә, иң мөһим бурыс – юғары халыҡ-ара кимәлгә сығыу. Красноярскиҙа Рәсәй Федерацияһы төбәктәре вәкиллектәренең күплеген, сит ил фирмалары, инвесторҙарҙың аҙыраҡ булыуын күрҙек. Үҙебеҙҙең Рәсәй предприятиелары, шулай уҡ сит ил инвесторҙары һәм компаниялары вәкиллектәренең һис юғында тигеҙ булыуын теләр инек. Минеңсә, шул саҡта маҡсатҡа өлгәшербеҙ.
— Красноярск крайы губернаторы менән осрашыуҙа һүҙ нимә хаҡында барҙы? Ниндәй килешеүҙәргә өлгәшелде?
— Беҙ Красноярск крайы менән, Башҡортостан Республикаһын күҙ уңында тотам, 2010 йылдың сентябрендә Сочи иҡтисади форумында килешеүгә ҡул ҡуйҙыҡ. Был – хеҙмәттәшлектең төрлө формаларын күҙ уңында тотҡан ярайһы уҡ күләмле документ. Бөгөн, Красноярск крайы губернаторы менән осрашып, артабанғы аҙымдарҙы тикшерҙек. Беренсенән. Красноярск халҡында теплица шарттарында ауыл хужалығы культуралары етештереү ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, ул – помидор, ҡыяр, башҡа йәшелсәләр. Эш шунда: бөгөн Красноярск крайында бындай технологиялар Ҡытай белгестәре тарафынан үҫтерелә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улар пестицидтар, гербицидтарҙы күпләп ҡуллана, дөйөм алғанда, бындай продукция экологик яҡтан таҙа түгел. Беҙҙә “Алексеевка” совхозы, Туймазы, Шаран райондары теплицалары кеүек заманса хужалыҡтарҙың яҡшы эш өлгөләре бар. Тәжрибә уртаҡлашыу йәки беҙҙәге эре ауыл хужалығы структураларының береһенең филиалын асыу мөмкинлеге менән Башҡортостан Республикаһындағы эре хужалыҡтарҙың береһе һәм Красноярск ауыл хужалығы фирмаһы араһында килешеү төҙөү хаҡында тәҡдим яңғыраны. Артабан. Беҙ ағас эшкәртеү, торлаҡ төҙөү хаҡында һүҙ алып барҙыҡ. Электр энергетикаһы, энергияны һаҡлау йәһәтенән үҙ-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләре хаҡында һөйләштек. Ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр бар. Улар Себер федераль университетын ҡайтанан асыу йәки ойоштороу буйынса яҡшы һәм ҡыҙыҡлы тәжрибәгә эйә. Мин хатта Себер федераль университетына барып хәлде өйрәндем. Ул бик ҡыҙыҡлы үҫә, лабораториялары, фекерҙәре бик ҡыҙыҡлы. Әйткәндәй, Красноярск, республикабыҙ кеүек үк һәр саҡ ҡыҙыҡлы төбәк булды. Ошо горизонталь бәйләнештәрҙән файҙаланыу, әлбиттә, беҙҙең өсөн актуаль.
— Күптән түгел Башҡортостанда республиканы үҫтереү корпорацияһы ойошторолдо. Инвесторҙар өсөн ыңғай шарттар булдырыуҙа уларҙың әһәмиәте ниндәй?
— Франция бизнесмендары менән осрашып, республикала инвестицион климаттың үҙгәреүе хаҡында һөйләштек. Был, иң элек, республика бизнесына инеү буйынса күп кенә процедураларҙы мөмкин тиклем ябайлаштырыуыбыҙға бәйле. Был – яҡшы. Шулай ҙа һәр төрлө хәлдә бизнесты башлау ҡыйын ғына түгел, ҡайһы саҡта оҙаҡ ваҡыт талап ителә. Был ваҡытты кәметеү өсөн Башҡортостан Республикаһын үҫтереү корпорацияһын ойошторҙоҡ. Ул “берҙәм тәҙрә” принцибы буйынса Рәсәй Федерацияһынан һәм сит илдәрҙән бизнесмендарҙың инвестиция проекттарын эшкә йәлеп итеүҙә һәм үҫтереүҙә оҙата барасаҡ. Бөгөн ойоштороу эштәре бара, беҙ ошо корпорацияның генераль директорын тәғәйенләйбеҙ. Уставтар билдәләнде һәм яҡын арала был структура эшен башлаясаҡ. Бизнес һәм инвесторҙар ҡурҡыусан. Улар махсус шарттар түгел, әммә бизнесты ойошторғанда башланғыс этаптағы сығымдарҙы кәметеүгә булышлыҡ иткән шарттар булдырыуҙы талап итә. Әлбиттә, был йәһәттән үҫеш корпорацияһы ярҙам итергә тейеш. Бынан тыш, беҙ республика һалымдарын түбәнәйтеү, ер эштәрен ойоштороуҙы еңеләйтеү, инвесторҙарҙың йыш ҡына ҙур ҡаршылыҡтар ҡорған төрлө структуралар менән аралашыуын кәметеү йәһәтенән әлегәсә булмаған сараларҙы тормошҡа ашырабыҙ.
— Республика халҡының күпселеген борсоған һорау: IКЕА (“ИКЕА”) сауҙа үҙәге ҡасан асылыр?
— Франция илсеһе IКЕА төҙөгән һәм биләмәһенә Францияның ике дискаунтеры: Auchan (“Ашан”) һәм Lerua Merlin (“Леруа Мерлен”) урынлашасаҡ ҙур проектты эшкә ҡушыуҙың нисек барыуы хаҡында һораны. Мин насар тип дөрөҫөн әйттем. Әлбиттә, кешеләрҙе эшләргә мәжбүр итергә мөмкин тип иҫәпләп, оптимист булғанмын. Контроллек итеүсе ойошмаларҙы күҙ уңында тотам. Ошо биналарҙы, ҡоролмаларҙы ҡабул итеп алыу күҙлегенән, әүҙемерәк, һөҙөмтәлерәк эшләргә, әммә мин оптимист булып сыҡтым. Именлек мәсьәләләре барыһынан да өҫтөн булыуын аңлайым, ошо магазиндарға киләсәк кешеләрҙең именлеге мәсьәләләре хаҡында һүҙ ҙә юҡ. Әммә һәр нәмәлә айыҡ аҡыл булырға тейеш. Амбициялар үҙәккә ҡуйылған, кешеләрҙән аҡса талап иткән саҡта ул юғала. Был процестар ярайһы уҡ оҙаҡ дауам итһә, әлбиттә, миндә ризаһыҙлыҡтан башҡа тойғолар булыуы мөмкин түгел. Ҡайһы бер контроль-күҙәтеү структуралары етәкселеген алмаштырып, улар хәлде тейешенсә баһалай башлағас, эш алға китте. Мартта был сауҙа үҙәге эшләй башлаясағына ышанғым килә.
Был – һәр төрлө изге эште бюрократик элмәк, бюрократик ҡыҫымдар менән быуырға мөмкин икәнде асыҡ сағылдырған тағы ла бер һабаҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер намыҫһыҙ чиновниктар йыш ҡына ошондай ысулдарҙы ҡуллана. Был – йәмғиәт өсөн ғәйәт ҙур хәүеф.
Кире миҫалдар ҙа бар. Талаптарҙы күрәләтә боҙоп төҙөлгән, етешһеҙлектәре бик күп булған биналарҙы бер көн эсендә ҡабул итеү осраҡтары бар. Ундайҙарҙы Өфөлә лә, Стәрлетамаҡта ла, Мәләүездә лә күрһәтә алам.
— Красноярск иҡтисади форумы барышында Өфөлә “РусГидро” менән Францияның “Альстом” машиналар эшләү компанияһының берлектәге предприятиеһын ойоштороу тураһындағы проекты сиктәрендә “Внешэкономбанк” менән меморандумға ҡул ҡуйылды. Был проектта “Внешэкономбанк”тың роле ниндәй?
— Башҡортостан Республикаһы, “Альстом” һәм “РусГидро”ның проекты бик ҙур. Бындай предприятиелар төҙөлә, шул иҫәптән заем средстволарына ла. Йөҙҙәрсә миллион евро хаҡында һүҙ бара. Бындай ресурстарҙы бер үк ваҡытта табыу еңел түгел. Шуға күрә Рәсәй Федерацияһында иң эре инвестицион структура булған “Внешэкономбанк” хеҙмәттәренән файҙаланырға мәжбүрбеҙ. Заемсылар, был осраҡта “РусГидро” һәм “Альстом” компанияһы – бик ышаныслы. Республика кредит алмай. Беҙ технопарк ойоштороуға үҙ өлөшөбөҙҙө бюджеттан тыш сығанаҡтар иҫәбенә индерәсәкбеҙ. Бындай сумманы түләргә мөмкинлегебеҙ бар.
— Рөстәм Зәки улы, Красноярскиҙа Һеҙ тау саңғыһы комплекстары төҙөү буйынса донъяла иң эре компания менән осраштығыҙ. Башҡортостанда ошондай тау саңғыһы үҙәге төҙөү перспективаһы тикшерелдеме?
— Францияның Gorimpeх компанияһы тау саңғыһы донъяһында киң билдәле. Рәсәй Федерацияһында улар бер нисә эре тау саңғыһы объектын: Сочиҙа, Красноярск крайында объекттар төҙөнө. Был объекттар бик яҡшы. Тау саңғыһы бизнесын ойоштора белгән ошондай эре инвесторҙы йәлеп итеү насар булмаҫ ине. Эште белгән компаньонға эйә булыу – беҙҙең өсөн, әлбиттә, ҙур уңыш. Эш шунда: бындай компаниялар тау саңғыһы комплекстарын тулыһынса үҙҙәре төҙөй: тау саңғыһы структураларын, шул иҫәптән тауҙа төшөү юлдарын, күтәргестәрҙе, ҡунаҡхана комплекстарын, артабан – инфраструктураны, һәм бынан тыш, ошо компания киләсәктә был ҡоролмаларҙы файҙаланыу менән дә шөғөлләнә. Ошо фирма вәкилдәре менән республикала осрашыу тураһында һөйләшеп килештек. Үҙебеҙҙең ҡеүәтте күрһәтергә теләйбеҙ, ә ул ғәйәт ҙур: бейек тауҙар ҙа, ҡар ҙа, уртаса һыуыҡтар ҙа етерлек. Быларҙың барыһы ла беҙҙең, асылда ойошоп килгән, тау саңғыһы кластерына конкуренция һәләтен һәм күркәмлек өҫтәй. Бындай проект республика өсөн файҙалы.


text:
Фото:
М.Нестеров исемендәге музейҙа Татарстан рәссамдарының күргәҙмәһе асылды
Фото:
М.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейының «Ижад» күргәҙмәләр залында Рәсәй Рәссамдар союзының Яр Саллы бүлеге рәссамдарының күргәҙмәһе асылды. Экспозицияла тыуған яҡтарында ғына түгел, Рәсәйҙән ситтә лә билдәле булған рәссамдар Владимир Акимов, Сәғиҙә Сиражиева һәм ирле-ҡатынлы Виктор һәм Галина Анютиндар ҡатнаша. Үҙенең эштәрен 85 рәссам тәҡдим итә.
Яр Саллы рәссамдары Рәсәй художество мәктәбенең һәм донъя сәнғәтенең иң яҡшы тардицияларын дауам итә, уларҙы донъяға үҙ ҡараштары менән тулыландыра. Был эштәрҙә реализмдан алып авангардҡа тиклем барлыҡ стилдәр ҙә сағылдырыла.
«Ижад» күргәҙмәләр залы Космонавтар урамы, 22 адресы буйынса урынлашҡан.


text:
Күмертауҙа көҙгө йәрминкәләр миҙгеле асыла
Оло йәштәгеләр көнө алдынан, 29 сентябрҙә, Күмертауҙа Совет майҙанында беренсе көҙгө ҡала йәрминкәһе үтәсәк. Үҙҙәренең продукцияларын республиканың биш районы – Көйөргәҙе, Мәләүез, Күгәрсен, Ейәнсура, Федоровка, шулай уҡ Мәләүез һәм Кумертау ҡалаларының фермерҙары һәм предприятиелары тәҡдим итәсәк. Ҡала кешеләренә ғәҙәттәгесә йәшелсә, емеш-еләк, ит, бал, он, ярмалар, балыҡ, шулай уҡ аҙыҡ ҡатнаш аҙыҡтар, емеш ағастары һәм ҡыуаҡлыҡтартар үҫентеләре киң ассортиментта тәҡдим ителәсәк.
Ҡалала йәшәүселәр һәм ҡунаҡтар өсөн ҡаланың ижади коллективтары ҡатнашлығында байрам концерт программаһы ойоштороласаҡ. Ауыл хужалығы йәрминкәләре ҡалала 26 октябргә тиклем дауам итәсәк, тип хәбәр иттеләр Күмертау ҡалаһы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Республикала 2014 йылдың төп капиталға инвестициялар күләме 285,5 миллиард һум тәшкил итте
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостанда 2014 йыл өсөн республикалағы инвестиция эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды. Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, иҡтисадты үҫтереүгә йүнәлтелгән төп капиталға инвестициялар күләме 285,5 миллиард һум йәки 2013 йылғы кимәлгә ҡарата 104,1 процент тәшкил итте. Йән башына инвестициялар күләме 70 141 һум менән баһалана.
Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында иҡтисадҡа һалынған инвестициялар күләме буйынса Башҡортостан Татарстандан, Һамар һәм Нижегородка өлкәләренән ҡала дүртенсе урында килә. Йән башына инвестициялар күләме буйынса республика етенсе урынды биләй.


text:
Һәләк булған һалдаттар әсәләре һәм тол ҡатындары хөрмәтенә кисә
Халыҡ-ара Ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан Өфөлә, Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәгендә, локаль һуғыштарҙа һәм хәрби хәрәкәттәрҙә һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәр әсәләре һәм уларҙың тол ҡатындары өсөн «Ҡатын-ҡыҙҙар серҙәре» кисәһе ойоштороласаҡ.
Үҙәктән хәбәр итеүҙәренсә, концерт, сәй эсеү һәм бүләктәр тапшырыу — был Халыҡ-ара Ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан ведомство ойошторған традицион сара. Ойоштороусылар, бындай кисәләр үткәреү һуғышта яҡындарын юғалтҡандар өсөн үтә мөһим, тип инана. 4 мартта үткәреләсәк сараның төп маҡсаты – һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәр ғаиләләренә психологик ярҙам.
Ентекле мәғлүмәттәрҙе 8(347) 272-82-87 телефоны аша белергә мөмкин.


text:
Башҡортостанда Росреестрҙың электрон хеҙмәттәре менән ҡулланыусы граждандар иҫәбе артты
Росреестрҙың интернет-порталы аша Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан күсемһеҙ милек объекттары буйынса күсемһеҙ милек объекттарын дәүләт кадастр иҫәбенә ҡуйыу тураһында 1687 ғариза бирелгән. Шуларҙан — 1211 ғариза ҡаралған һәм уның буйынса эштәр тамамланған. Шулай уҡ дәүләт кадастры мәғлүмәттәрен һорап 33 мең самаһы ғариза килгән, уларҙың да ҙур өлөшө эшкәртелгән.
БР буйынса Росреестр Идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көнгә дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография өлкәһендә электрон хеҙмәттәр менән Рәсәйҙә 262 мең кеше файҙаланған.
Росреестрҙың электрон порталы менән файҙаланыуҙа Башҡортостан халҡының әүҙемлеге РФ Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путиндың баш дәүләт теркәүсеһе Сергей Васильев менән осрашыуында ла билдәләнде.
— Башҡортостан һәм Татарстан кеүек технологик яҡтан үҫешкән республикаларҙа был электрон хеҙмәттәрҙең өлөшө 25 процентҡа етте, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ведомство башлығы.


text:
Киске сәғәт 8-гә һайлауҙарға барыусыларҙың яҡынса һаны 77,27 процент тәшкил итә – БР Үҙәк һайлау комиссияһы
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостандың баш ҡалаһының Орджоникидзе һәм Киров райондары ҡала округтары мәғлүмәттәренән тыш, республика башлығын һайларға дөйөм һайлаусыларҙың 77,27 проценты барған. Комиссия секретары Марина Долматованың фекере буйынса, был райондарҙың мәғлүмәттәрен иҫәпкә алғанда һайлауҙарға барыусыларҙың һаны бер аҙға кәмергә тейеш.
Әлеге ваҡытта тауыш биреү тамамланған. Участка комиссиялары тауыштарҙы иҫәпләй башланы. Марина Долматова журналистарға бюллетендәрҙе иҫәпләү һәм улар менән эш итеү процедураһын аңлатты.
Яҡынса тауыш биреү һөҙөмтәһе 15 сентябрҙә 11 сәғәттә БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев уҙғарған брифингта иғлан ителәсәк.


text:
Шаран районы аграрийҙары бесән әҙерләү буйынса планды үтәне
Шаран районы аграрийҙары республикала беренсе булып бесән әҙерләү буйынса планды үтәне. Ауыл эшсәндәре 7,5 мең тонна тупаҫ мал аҙығы әҙерләне. Бер шартлы мал башына 9,3 центнер мал аҙығы берәмеге запасҡа һалынған. Районда мал аҙығы әҙерләү эштәре дауам итә.
Республикала йәмғеһе 401 мең гектарҙа мал аҙығы культуралары сабылған, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. Бесән сабыу буйынса план 1107 мең гектарҙы тәшкил итә.
Башҡортостандың ауыл хужалығы предприятиелары менән ҡышҡылыҡҡа 239 мең тонна бесән (32%), 525 мең тонна сенаж (24%) һаҡлауға һалынған.


text:
Рәсәйҙә йәшәү минимумы 9662 һум күләмендә билдәләнгән Фото: Олег Яровиков
Рәсәйҙә йәшәү минимумы 9662 һум күләмендә билдәләнгән
Рәсәйҙә йәшәү минимумы 9662 һум күләмендә билдәләнгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2015 йылдың I кварталында Рәсәйҙәге йәшәү минимумы дәүмәле айына 9662 һум күләмендә билдәләнгән. Эшкә һәләтле халыҡ өсөн ул – 10 404 һум, пенсионерҙар өсөн – 7916, балалар өсөн 9489 һумға тиң. Тейешле Ҡарарға Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған.
2014 йылдың IV кварталы менән сағыштырғанда, 2015 йылдың I кварталында эшкә һәләтле халыҡ өсөн йәшәү минимумы күләме 17,1 процентҡа, пенсионерҙар өсөн — 16,7, балалар өсөн 20,1 процентҡа артҡан.
Йәшәү минимумын билдәләү социаль сәйәсәт һәм федераль социаль программаларҙы әҙерләгәндә һәм тормошҡа ашырғанда ил халҡының тормош кимәлен баһалау, федераль кимәлдә билдәләнеүсе хеҙмәт хаҡы, стипендия, пособие һәм башҡа социаль түләүҙәрҙең минималь күләмен нигеҙләү, шулай уҡ федераль бюджетты булдырыу өсөн кәрәк.


text:
Ҡаҙна федерализмы дәүләттең иҡтисади мәнфәғәттәре биләмәләрҙең мәнфәғәттәре менән тура килеүен тәьмин итергә тейеш – Рөстәм ХәмитовФото: Рәсәй Федерация Советының матбуғат хеҙмәте
Ҡаҙна федерализмы дәүләттең иҡтисади мәнфәғәттәре биләмәләрҙең мәнфәғәттәре менән тура килеүен тәьмин итергә тейеш – Рөстәм Хәмитов
Ҡаҙна федерализмы дәүләттең иҡтисади мәнфәғәттәре биләмәләрҙең мәнфәғәттәре менән тура килеүен тәьмин итергә тейеш – Рөстәм ХәмитовФото: Рәсәй Федерация Советының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
30 майҙа Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы федерализмдың иҡтисади, бюджет-финанс һәм һалым нигеҙҙәренә арналған Рәсәй Федераль Йыйылышының Федерация Советы Рәйесе ҡарамағындағы Ғилми-эксперт советы ултырышында сығыш яһаны. Ултырышты Федерация Советы Рәйесе Валентина Матвиенко үткәрҙе.
Ҡатнашыусылар федератив мөнәсәбәттәр өлкәһендәге мөһим мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Улар араһында – федераль дәүләт власы органдары, Рәсәй субъекттары һәм урындағы үҙидара органдарының Берҙәм вәкәләттәр реестрын булдырыу, 2020 тиклем Бюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе камиллаштырыу концепцияһын әҙерләү.
– Федерализмдың төп мәсьәләһе – вәкәләттәрҙе сикләүҙә. Әммә һаманға тиклем субъекттың статусы тураһында закон юҡ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөнгәсә ведомстволарға, министрлыҡтарға, корпорацияларға сикләү хоҡуғы бирелә. Был дөрөҫ түгел, әлбиттә. Йәғни әлеге мәсьәләлә ышаныслы хоҡуҡи база кәрәк.
Төбәктәргә талаптар бер үк булһа ла, уларҙың иҡтисади һәм инвестиция мөмкинлектәре төрлө, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. Уның фекеренсә, Хөкүмәткә Федерация субъекттарының мөмкинлектәренә төрлөсә ҡарау зарур.
Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, бөгөн төбәктәрҙең рейтингы күбәйҙе, улар факттарҙы күрһәтә, әммә «Артабан ни эшләргә?» тигән һорауға яуап бирмәй.
– Ҡаҙна федерализмын тәғәйенләү дәүләттең иҡтисади мәнфәғәттәре биләмәләрҙең мәнфәғәттәре менән тура килеүен тәьмин итә. Был – төп фекер. Ҡаҙна федерализмы үҙенән-үҙе түгел, ә тап биләмәләр үҫешенән сығып, – тип билдәләне төбәк Башлығы. – Килемдәр буйынса нимә килеп сыға? Һандар килтерәм. 2012 йылда беҙҙең адреслы төбәк инвестиция программаһы 17 миллиард һум булды. Бөгөн иһә 5-6 миллиард һум. Дүрт йыл эсендә беҙ 10 миллиард һумды юғалттыҡ.
Валентина Матвиенко Рөстәм Хәмитовтың төбәк етәкселәре уларҙың биләмәһендә эшләгән ҙур компанияларҙың һалым мәғлүмәттәренә рөхсәт алырға тейеш тигән тәҡдимен хупланы. Ул Рәсәйҙең финанс министры Антон Силуановҡа хәлде анализлау һәм ҡануниәткә тейешле үҙгәрештәр индереү үтенесе менән мөрәжәғәт итте.


text:
Баш ҡалала яҙыусы һәм журналист Фәрзәнә Аҡбулатованың ижад кисәһе була
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
26 ноябрҙә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында билдәле башҡорт яҙыусыһы Фәрзәнә Аҡбулатованың «Һомайғош юлы» исемле ижад кисәһе була. Әҙибәнең әҫәрҙәрен Йәштәр театры актерҙары Радмир Абдуллин, Аида Күлбаева, Шәһит Хамматов, Илгиз Таһиров, Илнур һәм Ләйсән Лоҡмановтар, Гөлбинә Сафуанова, Илнур Сәлимгәрәев, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Нәғим Нурғәлин, Башҡортостандың халыҡ артистары Вәкилә Ҡалмантаева һәм Рәмилә Сәлимгәрәева, шулай уҡ Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Фәнис Рәхмәтов уҡый. Фәрзәнә Фәтих ҡыҙының шиғырҙарына яҙылған йырҙарҙы танылған йырсы Нурия Абдуллина, Йәштәр театры актрисалары Гүзәл Әйүпова, Алтынай Хамматова башҡара. Юбилярҙың яҡташы — Башҡортостандың халыҡ артисы, ҡурайсы Ишморат Илбәков сығыш яһай. Сараны актерҙар Римма Ҡаһарманова һәм Рәмзил Сәлмәнов алып бара. Кисәнең режиссеры — Башҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Хөрмәтулла Үтәшев. Сара киске сәғәт 7-лә башлана. Инеү ирекле.
Фәрзәнә Аҡбулатова — романдар, хикәйәләр, пьесалар, әкиәттәр, балалар өсөн шиғырҙар авторы, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы. Журналистар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Фәрзәнә Аҡбулатованың әҫәрҙәренә кешенең был ерҙәге тәғәйенләнеше, башҡорт халҡының яҙмышы хаҡында уйланыуҙар, тыуған ергә һөйөү тойғоһо хас.
Фәрзәнә Аҡбулатова Хәйбулла районында тыуған. 1987 йылда Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тамамлаған. «Совет Башҡортостаны» гәзитендә хәбәрсе, 1991 йылдан «Башҡортостан» ДТРК-ның «Ижад» берекмәһендә мөхәррир, комментатор, етәксе булып эшләй. 1996 йылда «Атай икмәге» тип аталған хикәйәләр йыйынтығы өсөн Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты булды.


text:
Өфөлә популяр йырсы, «Тыуған яҡ» хитын башҡарыусы Вәсилә Фәттәхова арабыҙҙан китте
ӨФӨ, 2016 йыл, 27 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
26 ғинуарҙа Өфөлә популяр йырсы, «Тыуған яҡ», «Яңғыҙ миләш», «Атайым» хиттарын башҡарыусы Вәсилә Фәттәхова арабыҙҙан китте.
Бөгөн төндә социаль селтәрҙәрҙә йырсының яҡын дуҫтары ошо хаҡта хәбәр итте. 2015 йылдың 27 декабрендә уның икенсе сабыйы — ҡыҙы донъяға килде, шунан һуң ҡатмарлыҡтар башланды. Төрлө дауаханаларҙа операция үткәргәндән һуң ул Республика клиник дауаханаһында вафат булды.
Вәсилә Фәттәхова Белорет ҡалаһында тыуған. Учалы сәнғәт колледжының хор бүлеген тамамлаған, Өфө дәүләт сәнғәт институтының вокал бүлегендә уҡыған. Эстрадала танылған йырсы Айҙар Ғәлимовтың төркөмөндә эшләй башлай.
Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисткаһы, ул күп йылдар эстрадала эшләне, татар һәм башҡорт телдәрендә йырланы. Йырсы моңло тауышы менән миллиондарса тамашасыны әсир итте. Вәсилә Фәттәхованың тәүге башҡарған йыры республикала ҙур популярлыҡ яуланы. Урал Рәшитовтың «Тыуған яҡ» йырын башҡорт, татар телдәрен белмәүселәр ҙә хәтерендә ҡалдырҙы.
Йырсы иртәгә Өфөлә ерләнәсәк, аныҡ урыны һәм ваҡыты һуңғараҡ билдәле буласаҡ.


text:
Башҡортостан Президенты Волга буйында, Уралда һәм Алыҫ Көнсығышта ташҡынға бәйле хәл буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты
Шәмбе, 10 августа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатмарлы метеорологик шарттар күҙәтелгән төбәктәрҙәге хәл буйынса видеоселектор кәңәшмәһендә ҡатнашты. Кәңәшмәне Рәсәй Президенты Владимир Путин үткәрҙе. Сарала Волга буйында, Уралда һәм Алыҫ Көнсығышта ташҡын эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса саралар тикшерелде, тип хәбәр ителә Башҡортостан Президенты сайтында.
Ил башлығы фекеренсә, барлыҡ эштәр халыҡ ихтыяжынан, кешеләрҙең хәүефһеҙлеген һәм именлеген тәьмин итеүҙән сығып башҡарылырға тейеш.
Рәсәй Президенты төбәк башлыҡтарын һәм федераль ведомстволарҙы халыҡҡа кәрәкле ярҙам күрһәтеү, кешеләрҙең хужалыҡтарын һәм юғалтҡан мөлкәтен тергеҙеү йәһәтенән хәлде тикшерергә саҡырҙы.
Владимир Путин РФ Финанс министрлығы, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Төбәктәр үҫеше министрлығына Рәсәй төбәктәрендә ташҡын эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн федераль бюджеттан бүленәсәк средстволар күләмен билдәләргә ҡушты.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов видеоселектор кәңәшмәһендә билдәләүенсә, һыу 8 августа ҡапыл күтәрелә башлаған. Ни бары ике көн эсендә – 8 һәм 9 августа – яуым-төшөм 250 миллиметр тәшкил иткән.
— Төбәктә ун ауылды һыу баҫты. Һөҙөмтәлә 250 йорт һәм ихата зыян күрҙе. Яҡынса 800 кешене, шул иҫәптән 250 баланы эвакуацияланыҡ. Ваҡытлыса тороу пункттарына 700 кеше йүнәлтелде. Кешеләр алты мәктәптә урынлаштырылды, — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.
Үҙенең сығышында Башҡортостан Президенты Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, Эске эштәр министрлығы һәм урындағы властарҙың дәррәү һәм тиҙ эшләүен билдәләне.
Дөйөм алғанда, кешеләрҙе бәлә-ҡазанан һаҡлап ҡалыу өсөн һигеҙ ваҡытлыса тороу пункты булдырылды. Уларҙың һәр береһендә туҡланыу ойошторолдо.
— Иң мөһиме – һәләк булыусылар юҡ, социаль объекттар емерелмәне, — тине кәңәшмәлә Башҡортостан Президенты. – Әлбиттә, баҡсалар, ауыл хужалығы биләмәләре ҙур зыян күрҙе. Үҙем барыһын да барып күрҙем. Әммә был эште йырып сыға аласаҡбыҙ. Миңә Үҙәк хәрби округ ғәскәрҙәре командующийы шылтыратып, ярҙам тәҡдим итте. Әммә барыһын да үҙ көсөбөҙ менән башҡара аласаҡбыҙ. Был йәһәттән барыһы ла яҡшы булыр, тип уйлайым.
Республика Президенты һүҙҙәренсә, халыҡ араһында бер ниндәй ҙә ғауға юҡ, килеп тыуған хәл барыһын да берләштерҙе.
— Кешеләр үҙҙәрен тыныс тотто, көнө-төнө эшләне. Күршеләр бер-береһенә ярҙам итте. Техника етерлек. Был йәһәттән беҙҙә барыһы ла яҡшы ойошторолған, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Ауылдарҙа электр энергияһы, газ, һыу бар. Был афәт эҙемтәләрен бөтөрәсәкбеҙ.


text:
Екатерина Лахова БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы эшмәкәрлеген юғары баһаланы
Яңы йыл каникулдарында “Янғантау” шифаханаһында ял иткән Дәүләт Думаһының Хеҙмәт һәм социаль сәйәсәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары, Рәсәй Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Екатерина Лахова Өфөлә Ҡатын-ҡыҙҙар союзы Президиумы ултырышында ҡатнашты.
Башҡортостандың төп ҡатын-ҡыҙҙар йәмәғәт ойошмаһы активы менән осрашыуҙа Екатерина Лахова “Янғантау” шифаханаһына, шулай уҡ республиканың дөйөм санатор-курорт системаһына юғары баһа бирҙе. Ул Думалағы үҙ коллегаларын Башҡортостандың был өлкәләге тәжрибәһе менән таныштырырға кәрәк тип иҫәпләй. Екатерина Лахова "Янғантау"шифаханаһы базаһында Дәүләт Думаһының Хеҙмәт һәм социаль сәйәсәт буйынса комитетының күсмә ултырышын үткәрергә ниәтләүен белдерҙе.
Рәсәй Ҡатын-ҡыҙҙар союзы лидеры башлыса ҡатын-ҡыҙҙар эшләгән Өфө трикотаж фабрикаһына барҙы, унда хеҙмәт шарттары, сығарылған продукция менән танышты. Екатерина Лахова быйыл йыл аҙағында Мәскәүҙә, Рәсәй Ҡатын-ҡыҙҙар союзында Өфө трикотаж фабрикаһының иң юғары халыҡ-ара стандарттарға яуап биргән һәм Рәсәйҙең һәр ҡатын-ҡыҙын биҙәй алған стилле һәм сифатлы продукцияһы менән таныштырыу үткәрергә тәҡдим итте. Предприятиела үткәрелгән ҡатын-ҡыҙҙар активы менән осрашыуҙа депутат үҙенең 19 йыллыҡ парламент эшмәкәрлеге тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда социаль сәйәсәт өҫтөнлөктәре, маҡсатҡа йүнәлешле гендер сәйәсәте үткәреү актуаллеге тураһында эшлекле һөйләшеү алып барылды.
Екатерина Лахова БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы эшмәкәрлеген, уның социаль әүҙемлеген һәм республиканың ижтимағи-сәйәси процестарына һәм социаль-иҡтисади үҫешенә ыңғай йоғонтоһон юғары баһаланы.


text:
Төбәктә реставраторҙар Шүлгәнташ мәмерйәһен граффитиҙан таҙартасаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Ноябрҙә палеолит дәүерендә ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәрҙе өйрәнеү һәм һаҡлау буйынса ғалимдар, белгестәр Шүлгәнташ мәмерйәһе стеналарындағы заманса граффитиҙы бөтөрөү өсөн Бөрйән районына йыйыла. Андорра кенәзлегенән Европала билдәле реставратор Эдаль Антон Гийаменың килеүе көтөлә. Ул Франциялағы Шове, Ласко һәм Руфиньяк, Испаниялағы Альтамира мәмерйәләрендәге палеолит осоро рәсемдәрен таҙартыуҙа ҡатнашҡан. Башҡортостандағы мәмерйәлә сит ил эксперты менән бергә Рәсәй белгестәре лә эшләйәсәк. Уларға республика Мәҙәниәт министрлығының Күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге, «Шүлгәнташ» музей-ҡурсаулығы хеҙмәткәрҙәре ярҙам итәсәк.
Ғилми-етештереү үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, 2016 йылда Башҡортостанда ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәрҙе реставрациялау проблемаһына арналған Халыҡ-ара симпозиум уҙғарырға ниәтләйҙәр.
«Әлеге ваҡытта ҡаяға төшөрөлгән рәсемдәрҙе һаҡлау өлкәһендә билдәле белгестәрҙе саҡырыу буйынса һөйләшеүҙәр алып барыла. Бына улар: Альтамира музейы етәксеһе Хосе Антонио Лашерас, Тарихҡа тиклемге милли музей етәксеһе Жан-Жак Клейе-Мерль, мәмерйә һаҡлаусы Шове Мари Бардиза һәм Рәсәй Фәндәр академияһы Археология институтының ғилми секретары Екатерина Дэвлет», — тип һөйләнеләр ғилми-етештереү үҙәгендә.
Шүлгәнташ мәмерйәһе Рәсәйҙең тарихи һәм мәҙәни мираҫ объекты булып тора. Унда палеолит осоронда һүрәт эшләү сәнғәтенең үҫеше сағыла. Мәмерйә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән.


text:
Республика вәкилдәре Ауыл кооперативтарының бөтә Рәсәй съезында ҡатнашасаҡ
3 апрелдән алып 4-нә тиклем Санкт-Петербургта «Агрорусь – төбәктәр» бөтә Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһе уҙасаҡ, уның сиктәрендә ауыл кооперативтарының II съезы үтәсәк.
Унда Рәсәйҙең 76 субъектынан 700-ҙән ашыу делегат ҡатнашасаҡ, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Кооператорҙар ҡануни тәьминәтте һәм ауылдар кооперацияһы үҫешенә ярҙамды, ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр өсөн финанс ресурстарҙың асыҡлығын арттырыуҙы, ауыл территорияларының үҫеше һәм башҡа мәсьәләләрҙе тикшерергә планлаштыра.
Башҡортостандан был съезға республиканың ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Азат Йыһаншин етәкселегендәге делегация барасаҡ
Башҡортостан делегацияһы составында – БР Ауыл хужалығы министрлығы, БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге, Башҡортостандың ҡулланыусылар союзы, Баймаҡ, Мәләүез, Туймазы, Көйөргәҙе һәм Нуриман райондарының фермер хужалыҡтары һәм ауыл хужалығы кооперативтары вәкилдәре.


text:
Аҡбауыр турғай
Аҡбауыр турғай (Вьюрок, йәки юрок) (лат. Fringilla montifringilla) - Европала һәм Азияла йәшәй торған, ата турғайҙарының төҫө йылтыр ҡара, аҡ һәм ҡыҙыл-көрән аралаш ала булған турғай.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Яҙлы-йәйле йоплашып (парлашып), көҙлө-ҡышлы тупланып йөрөйҙәр. Ата ҡоштоң башы, ҡанаттары, ҡойроғо ҡара. Өҫ яҡтан ҡойроҡ төбө, ҡорһағы, ҡанаттарының сите. аҡ. Түшендә, яурындарында, ҡанаттарында нәҙек ҡыҙғылт һыҙыҡтар бар. Инә ҡош тоноғораҡ төҫтә. Алағанат турғайҙан ҡара башы, аҡ ҡорһағы менән айырыла. Тауышы киҫкен; «шжәәә», осҡанда «тк-тк-тк» тигән тауыштар сығара, һайрауы дауамлы: «кжжж». Ҡайынлы урмандарҙа йәшәй. Бөжәктәр, ағас һәм үлән орлоҡтары менән туҡлана, йылы яҡҡа_китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Бик һирәк осрай. Ҡыш күбәйә төшә. Ағаста оялай. Көрән таплы 4—6 йәшкелт зәңгәр йоморт¬ҡаһы була.


text:
Өфөлә мөмкинлектәре сикләнгән балалар фестивале бараФото: Андрей Старостин
Өфөлә мөмкинлектәре сикләнгән балалар фестивале бара
Өфөлә мөмкинлектәре сикләнгән балалар фестивале бараФото: Андрей Старостин
Бөгөн баш ҡаланың 28-се махсус (коррекцион) дөйөм белем биреү мәктәбе-интернатында мөмкинлектәре сикләнгән балалар слеты башланды. Ул ике йылға бер тапҡыр үткәрелә, быйыл иһә туғыҙынсы тапҡыр үткәреләсәк. Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылына арналған сараның ойоштороусыһы — БР Мәғариф министрлығы. Ярыштарҙа ҡатнашыу өсөн республиканың 37 махсус учреждениеһынан 200-гә яҡын бала йыйылған. Ҡатнашыусыларҙы төрлө спорт төрҙәре буйынса бәйгеләр көтә. Балалар шиғыр уҡыу, йыр башҡарыу, бейеү, музыка ҡоралдарында уйнау кеүек ижади конкурстарҙа ла үҙҙәрен һынап ҡарай ала.
— Беҙҙең ҡарашҡа һеҙҙең бөтәгеҙ ҙә еңеүселәр,— тине БР Мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Владимир Аристархов.
— Сөнки һеҙ үҙегеҙҙең ныҡышмалы һәм көслө булыуығыҙ, тормошҡа оптимистик кәйеф менән ҡарауығыҙ арҡаһында бөгөнгө фестивалдә ҡатнашаһығыҙ.
Фестивалде тантаналы асыу сиктәрендә Владимир Аристархов “ Рәсәй буяҙары” күргәҙмәһе призерҙары һәм еңеүселәренә дипломдар тапшырҙы.
— Сараның төп маҡсаты – йәмәғәтселек иғтибарын мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың проблемаларына йүнәлтеү, — тине БР Мәғариф министрлығының баш белгес-эксперты Любовь Еремеева. — Балаларҙың бөтә яҡлап ни тиклем һәләтле булыуҙарын барыһына ла күрһәткебеҙ килә беҙҙең. Ижад һәм спорт менән шөғөлләнеү уларға башҡа кешеләр менән аралашырға ярҙам итә бит.Уның менән махсус мәктәптәрҙә тәрбиәләнеүселәрҙең ата-әсәләрелә килешә.
— Беҙҙең балалар оло тормошҡа ҙур ҡыйынлыҡтар менән баҫа. — ти улар. — Рух ныҡлығына, ҡыйыулыҡҡа, батырлыҡҡа көн һайын имтихан үтә улар. Шуға күрә беҙҙең өсөн ошо тормошта уларҙың юғалып ҡалмай, үҙ урындарын табыуы бик мөһим.


text:
Өфөлә ике федераль округ вәкилдәре хеҙмәт һағы мәсьәләләренә фекер алышасаҡ
Өфөнөң «ВДНХ-Экспо» күргәҙмә комплексында 18 мартта «Махсус кейем. Хеҙмәт һағы» VI махсус сәнәғәт күргәҙмәһе асыласаҡ.
— Был форум – бөгөн Башҡортостанда һәм яҡындағы төбәктәрҙә тематика йүнәлеше буйынса берҙән-бер икәнлеген иҫәпкә алғанда, төрлө сәнәғәт тармаҡтары белгестәре өсөн бик талап ителгән, — тип билдәләне БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.
18 мартта был күргәҙмә сиктәрендә республиканың Профсоюздар федерацияһы Башҡортостандың Хеҙмәт министрлығы менән берлектә хеҙмәткәрҙәрҙең именлеге һәм хеҙмәт һағына арналған семинар уҙғарасаҡ.
Бынан тыш, 20 мартта, «Махсус кейем. Хеҙмәт һағы» күргәҙмәһенең һуңғы көнөндә, хеҙмәт шарттарының махсус баһаһын индереү мәсьәләләре буйынса семинар-кәңәшмә үтәсәк. Был теманы тикшереү өсөн Өфөгә Волга буйы һәм Урал федераль округтарынан белгестәр киләсәк.
Кәңәшмәлә ойоштороу механизмдарын һәм хеҙмәт шарттарының махсус баһаһын үткәреү процедураһын, бындай баһалауҙы индереү буйынса ил субъекттарының башҡарма власть органдары бурыстарын тикшереү планлаштырыла. Бында шулай уҡ предприятиеларҙа хеҙмәт шарттарын баһалауҙы ойошторған ойошмаларға талаптарҙы, шулай уҡ был өлкәлә ҡануниәттең үтәлеше мәсьәләләрен ҡараясаҡтар.
Ике федераль округ семинар-кәңәшмәһендә Өфөлә Рәсәйҙең хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрының беренсе урынбаҫары Сергей Вельмяйкин, Хеҙмәт мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт, илдең Социаль страховкалау фондтары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Алдан хәбәр ителеүенсә, ошо йылдың 1 ғинуарынан алып федераль кимәлдә эш урындарын аттестациялауҙан хеҙмәт шарттарын махсус баһалауға күсеү ҡануни ҡаралған. Яңы законға ярашлы, Рәсәйҙә эш урындары дүрт категорияға бүленәсәк: «оптималь класс», «мөмкин булған класс», «зарарлы класс» һәм «хәүефле класс».


text:
Рөстәм Хәмитов Яҡутов паркында тәртип урынлаштырыуҙы талап итте
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Рөстәм Хәмитов Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерләнеү һәм уны байрам итеү буйынса республика ойоштороу комитетының ултырышы барышында ҡыҫҡа ваҡытта Өфөләге мәҙәниәт һәм ял парктарын тәртипкә килтереүҙе талап итте. И.Яҡутов исемендәге паркта килеп тыуған хәл республика Башлығында айырыуса ризаһыҙлыҡ тыуҙырҙы.
— Был парк 49 йылға шәхси ойошмаға ҡуртымға бирелгән. Балалар паркының ҡуртымға бирелеүе ғәжәпләндерә. Унда бер нәмә лә юҡ. Кешеләр балалар менән йөрөү ауыр, юлдар емерек, ресторандар эшләй тип зарлана. Балалар өсөн паркта шундай эшмәкәрлек алып барырға нисек рөхсәт ителгән? Ике-өс йыл элек уларҙың етәкселеге менән етди һөйләшеү булғайны. Ошо осор эсендә бер ни ҙә эшләнмәгән йәки бик аҙ эшләнгән. Мин был паркта тәртип урынлаштырыуҙы талап итәм, — тине төбәк етәксеһе.


text:
Валерий Исхаҡов республика иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Валерий Исхаҡов Башҡортостан иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Был хаҡта республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Ул һатып алыуҙар, республика заказсылары эшмәкәрлегенә мониторинг үткәреүҙе ойоштороу өлкәһендә контракт системаһын көйләү мәсьәләләре өсөн яуап бирә. Бынан тыш, уға дәүләт һәм муниципаль заказсылар өсөн тәьмин итеүселәр билдәләүҙең үҙәкләштерелгән системаһын үҫтереүгә бәйле бурыстар йөкмәтелгән.
Валерий Рим улы Исхаҡов 1979 йылда Ишембай ҡалаһында тыуған. 2001 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын «бик яҡшыға» тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 2002 йылда Башҡортостандың Иҡтисад һәм монополияға ҡаршы сәйәсәт министрлығында әйҙәүсе белгес булып башлай.
2010-2015 йылдарҙа Башҡортостандың Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләй. 2015-2016 йылдарҙа — республиканың иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары.


text:
Милиционерҙар ҡомарлы уйынға бирелгәндәрҙе дауалауҙан туҡтамай
Башҡортостан милицияһы «бер ҡуллы бандиттар» менән көрәшеүен дауам итә. 17 ғинуарҙан алып оперативниктар һәр төрлө милектәге 50-нән ашыу объектты тикшереп тә өлгөргән. 560 самаһы уйын ҡорамалдары берәмеге, 26 компьютер техникаһы тартып алынған.
Өфөнөң Октябрь районында Трамвай урамында Иҡтисади енәйәттәргә ҡаршы көрәш бүлеге хеҙмәткәрҙәре йәнә бер йәшерен уйын клубын асыҡлай. Унда 39 электрон рулетка тартып алына. Өфөнөң Орджоникидзе районында Октябрь проспектындағы уйын клубында контрафакт программа тәьминәте ҡулланылыуы асыҡлана. Оперативниктар алты лотерея аппаратына арест һала. Ике осраҡта ла уйын йорттары эшмәкәрлеге туҡтатыла, тип хәбәр иттеләр республика Эске эштәр министрлығынан. Әгәр һеҙ бындай уйын йорттары эшмәкәрлеге тураһында хәбәрҙар булһағыҙ, был хаҡта 128 номеры буйынса Эске эштәр министрлығының ышаныс телефонына хәбәр итегеҙ.


text:
Башҡортостан Рәсәй составнан сығырға йыйынмай
Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты өсөнсө ҡоролтайға әҙерлек сиктәрендә әүҙем эшмәкәрлек башланы. Ҡоролтай рәйесе Азамат Ғәлин әйтеүенсә, йыйын изге маҡсаттар ҡуя. Уның алдынан Милли йәнлелек башланыуын сепаратизм тип һис тә аңларға ярамай. Башҡорттар бынан 450 йыл самаһы элек үҙ теләге менән Рәсәй составына ингән һәм унан сығырға йыйынмай.
Әле республиканың һәр районында һәм ҡалаһында, Рәсәй төбәктәрендә ҡоролтайҙар үткәрелә башланы. Силәбе өлкәһе башҡорттары июндә Өфөлә үтәсәк оло йыйынға әҙерләнә. Өлкәлә 200 мең самаһы башҡорт йәшәй.
Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Флүзә Ғайсина әйтеүенсә, ҡоролтай өлкәлә иң әүҙем йәмәғәт ойошмаларының береһе. Ҡоролтайҙың өлкә райондары һәм ҡалаларында ла бүлектәре асылған һәм башҡарма комитет менән тығыҙ бәйләнеш урынлаштырылған.
Ҡоролтайҙың Силәбе ҡалаһында үҙ офисы бар, ул ҡаланың үҙәгендә урынлашҡан. Унда бик күп мәсьәләр буйынса урындағы башҡорттар мөрәжәғәт итә. Башҡарма комитет эшмәкәрлеген тәьмин итеү, шулай уҡ ҡуртым сығымдарын урындағы эшҡыуарҙар түләй.
Силәбе өлкәһендә йәшәүсе башҡорттарҙы тыуған телде уҡытыу мәсьәләләре борсой. Әлегә өлкәнең күп кенә уҡыу йорттарында тыуған тел дәрестәре факультатив булараҡ өйрәнелә. Арғаяшта Силәбе педагогия училищеһының филиалы эшләй, унда башҡорт мәктәптәре өсөн белгестәр әҙерләнә. 20 йыл эшләгән бүлек тә ябылыу алдында. Шулайҙа ҡыуаныслы мәлдәр ҙә етәрлек.
Силәбе ҡалаһында башҡорт синыфы ойошторолған. Арғаяш районы мәктәптәре иһә тыуған телде 3 сәғәтлек программа буйынса уҡый. Бәжекәй мәктәбендә 155 бала белем ала. Улар өс ауылдан уҡырға килә. Мәктәп өлкәлә ҡобайырсылар бәйгеләре ойоштороп дан алған.
Арғаяш районында йәшәүсе халыҡтың 70 процентҡа яҡыны башҡорттар. Бында Башҡортостан телевидениеһын ҡарайҙар. Халыҡ әүҙем, тарихын яҡшы белә һәм киләсәге өсөн борсолоп йәшәй, ти урындағы башлыҡ Рәшит Хәҡимов.
Республикала әле ҡоролтайҙы әҙерләү, делегаттарҙың уңышлы эшләүе өсөн халыҡ-ара талаптарға ярашлы шарттар тыуҙырыу маҡсатында ҙур ойоштороу эше киң йәйелдерегән. Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы милләттәштәребеҙгә оло йыйынды әҙерләү һәм үткреү эшенә ҡулдан килгәнсе үҙ өлөшөн индерергә саҡыра.