text:
Һабантуй
Һабантуй — башҡорттарҙың боронғо байрамы, шулай уҡ башҡа күп халыҡтарҙа үткәрелә. XVII быуат урталарында И. Г. Георги, И. И. Лепехин башҡорттарҙың һабантуйын тасуирлап яҙған. Уларҙың хеҙмәттенән күренеүенсә һабантуй «Ҡарға бутҡаһы»нан һуң яҙғы сәсеү эштәре менән малға бесән әҙерләу араһында үткәрелә. Ғәҙәттә бер-нисә ауыл бергә үткәрә. Һабантуй алдынан малайҙар һебә йыялар. Һебә йыйыу—ауылда өй беренсә йөрөп һабантуйға бүләк йыйыу. Һебә йыйыусыларға хужалар таҫтамал, яулыҡ, аҙыҡ-түлек биреп сығара. Борон һабантуйҙа егеттәр милли көрәштә көс һынашҡан, һырғауылға үрмәләү, тоҡ менән һуғышыу, атта сабышыу һәм башҡа халыҡ уйындары үткәрелгән. Сәсәндәр, ҡурайсылар, йыраусылар, бейеүселәр үҙ-ара ярышҡан. Йылдың уңышлы килеүен теләп доға уҡығандар. Еңеүселәргэ төрлө бүләктәр бирелгән.
Байрамда уйын-көлкө, аш-һыу араһында донъя хәлдәре, ил эштәре хакында фекер алышыу ойошторолған, алдынғы тәжрибә маҡтап телгә алынған.
Тарихсы Салауат Ғәлләмов һабантуй ҡурд-иран һүҙе, һаб орлоҡ тигәнде аңлата тип иҫәпләй.
Һәйбәт йолалар кеүек, һабантуй ҙа беҙҙең көнгә тиклем һаҡланып ҡалған. Совет осоронда был йоланы һаҡлап ҡалыу өсөн Совет һәм партия органдары күп көс һалды, дини үҙенсәлектәре алып ташланды. Хәҙер һабантуйҙар тәүҙә ауылдарҙа, шунан район үҙәктәрендә үткәрелә. Унда яҙғы баҫыу эштәренә һәм мал ҡышлатыуға йомғаҡ яһала, алдынғыларҙы бүләкләү ойошторола.
Матур йола булараҡ һабантуй республикабыҙ ҡала һәм райондарынан тыш илебеҙ баш ҡалаһы Мәскәүҙә[1][2], шулай уҡ Санкт-Петербург, Владивосток[3], Нижневартовск ҡалаларында һәм башҡа төбәктәрҙә, шулай уҡ БДБ дәүләттәрендә, ҡайһы бер яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙә лә үткәрелә. Мәҫәлән, Анкара , Лондон[4], Рим[5] ҡалаларында үҙенсәлекле һабантуйҙар үтә. Уларҙа милли уйындар, сәнғәт коллективтары концерты, сауҙа ойошторола.
Йөкмәткеһе
Һабантуй бәйгеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көрәш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ат сабышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тирмәләр ҡороу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бағанаға менеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыя бағанаға үрмәләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡул көрәштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таш ырғытыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таш ырғытыу һабантуй байрамында һуңғы ваҡытта яңы ингән бәйге. Был бәйге 1950 йылдарҙа Бөрйән районы Килдеғол ауылында йәшәгән Рәхимйән Яхин исеме менән бәйле. Ул ҡыҙыҡ күреп юл буйында ятҡан ҙур аҡ ташты эйәрле ат аша алып ташлай. Был таш әлеге көндә Килдеғол мәктәбе музейында һаҡлана. Беренсе тапҡыр таш 1994 йылда Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы йыйынында бейеклеккә ташлана. Шул ваҡыттан таш ырғытыу бәйгеһе Бөрйән районы һабантуйында йылда ойошторола[6]. Башҡа һабантуйҙарҙа ла был бәйгене күрергә була.
Йомартҡалы ҡалаҡты ауыҙға ҡабып йүгереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ МӘСКӘҮҘЕҢ "КОЛОМЕНСКОЕ" ДӘҮЛӘТ ТАРИХИ-АРХИТЕКТУРА ҺӘМ ТӘБИҒИ-ЛАНДШАФТ МУЗЕЙ-ҠУРСАУЛЫҒЫНДА АЛТЫНСЫ ТАПҠЫР ДӨЙӨМ ҠАЛА ҺАБАНТУЙЫ ҮТТЕ. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, 2016, 18 июль
- ↑ Мәскәү яланында тирмә ҡороп. , 2016, 29 июль (Тикшерелгән 2 сентябрь 2016)
- ↑ Владивостокты биҙәй башҡорт тирмәһе. , 2016, 26 август (Тикшерелгән 17 сентябрь 2016)
- ↑ Пятый по счету сабантуй в Лондоне в очередной раз собрал наших соотечественников. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 23 июль (Тикшерелгән 23 июль 2016)
- ↑ Самый поздний в году татарско-башкирский сабантуй пройдет в Италии. , 2016, 13 сентябрь (урыҫ.) (Тикшерелгән 14 сентябрь 2016)
- ↑ Арғыҙмала – муллыҡ байрамы. «Таң» Бөрйән районы гәзите. 30.05.2012.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лепехин И. И. Дневные записки путешествия академика Ивана Лепехина по разным провинциям Российского государства: в 1768, 1769 и 1770 годах. — СПб., 1795—1802;
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фатыхова Ф. Ф. Сабантуй // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Синицкая О. А. Башкирский праздник сабантуй в трудах учёных и исследователей // Вестник Челябинского государственного университета. — 2014. — № 8 (337). — С. 106—110.
- Ватандаш


c: text/html

text:
Мәскәүҙә үтәсәк кинофестивалдә Өфө авторҙарының фильмдары күрһәтеләсәк
«Журналист һөнәре» халыҡ-ара документаль фильмдар кинофестивале Мәскәүҙә 17-22 октябрҙә үтәсәк.
Фестиваль президенты, Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов кинофорумдың төп темаһын «Ышаныс формулаһы» тип билдәләне:
— Илебеҙҙә тоталитаризмдан демократияға барған ауыр юлдағы радикаль үҙгәрештәр, элекке идеалдарҙың, стереотиптарҙың юҡҡа сығыуы үҙен эҙләнеүҙәрҙә тапҡан икенсе журналистика булдырылыуын талап итте. «Журналист һөнәре» фестиваленең төрлө номинацияларында тәҡдим ителгән күпселек фильмдар тап ошо хаҡта. Әгәр фильмдарҙы тикшереү һөҙөмтәле үтһә, фестиваль көндәрендә башҡарыласаҡ эшебеҙ халыҡта журналистар йәмғиәтенә ҡарата ышаныс булып сағылыш табасаҡ.
Фестиваль программаһы 45 фильмды үҙ эсенә ала, уларҙың күпселеге төбәк компаниялары менән әҙерләнгән, тип хәбәр иттеләр Үҙәк журналистар йортонан.
Башҡортостан исеменән фестивалдә «Вся Уфа» продюсер үҙәге сығыш яһаясаҡ, ул «Большое интервью» шәлкеменән ике эшен тәҡдим итәсәк — «Сергей Майоров менән интервью» һәм «Светлана Сорокина менән интервью».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә эшһеҙлек кимәле кәмей
Өфөлә буш эш урындары арта. Әлеге ваҡытта Башҡортостандың баш ҡалаһындағы Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең мәғлүмәт базаһында 15300-ҙән ашыу вакансия иҫәпләнә.
Шуның менән бергә, Өфөлә эшкә урынлашырға теләүселәр иҫәбе аҙна һайын кәмеүгә бара. Әлеге мәлдә ҡаланың хеҙмәт биржаһында 10 меңдән күберәк кеше иҫәптә тора, шул уҡ ваҡытта уларҙың 9500-ҙән ашыуы ғына рәсми рәүештә эшһеҙ тип танылған. Шуларҙан яҡынса 8500-е эшһеҙлек буйынса пособие ала.
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, эшһеҙлек кимәле ҡалала элеккесә даими кәмей бара һәм әлеге ваҡытта 1,71 процент тәшкил итә. Көсөргәнешлек коэффициенты йәки халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтендә теркәлгән һәм бер вакансияға дәғүә иткәндәр һаны ла кәмеп, әлегә 0,66 процент тәшкил итә.


text:
Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районында яңы мәҙәниәт йортонда булдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районында яңы мәҙәниәт йортонда булды
Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районында яңы мәҙәниәт йортонда булдыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
3 октябрҙә Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районына сәфәре барышында Темәс ауылындағы яңы күп функциялы мәҙәниәт йортоноң эше менән танышты.
Уны төҙөү өсөн муниципаль бюджеттан – 2,5 миллион һум, республика ҡаҙнаһынан 700 мең һум аҡса бүленгән.
Мәҙәниәт йортонда республика Халыҡтар дуҫлығы йортоноң филиалы булған «Темәс» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге урынлашҡан. Уның бурысы – тарихи-мәҙәни мираҫты, кәсептәрҙе, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, башҡорт халҡының фольклорын тергеҙеү һәм һаҡлау буйынса мәҙәни-ағартыу эшен ойоштороу.
Үҙәк мөдире Нур Ҡолмырҙин әйтеүенсә, бында туйҙар уҙғарыла, милли кейемдәрҙә фотоға төшөрөлә, Башҡортостан халҡының тарихы һәм мәҙәниәте өйрәнелә.
Ауыл мәҙәниәт йортонда балалар музыка мәктәбе эшләй, унда уҡыусылар классик һәм милли уйын ҡоралдарында уйнай. Ҡурайҙа уйнарға өйрәнеүҙең үҙенсәлекле методикаһы уны яһауҙың бөтә этаптарын үҙләштереүҙе күҙ уңында тота. Уҡыусыларҙың береһе республика Башлығына әле генә яһалған ҡурай бүләк итте. Рөстәм Хәмитов шулай уҡ сольфеджио класын һәм бейеү залын ҡараны.
«Темәс» үҙешмәкәр ансамбле мәҙәниәт йортонда репетициялар үткәрә, уның ағзалары төрлө тармаҡтарҙа эшләй, буш ваҡыттарында иһә музыка менән шөғөлләнә.
Бынан тыш, бинала спорт һәм тренажер залдары ҡаралған, уҡыусылар өсөн ижади үҙәк эшләй, улар төрлө түңәрәктәргә йөрөй, өҫтәл теннисы уйнай.
– Бында музей, спорт майҙансығы, фойе, секциялар бар. Барыһы ла яҡшы. Бик һәйбәт күп функциялы учреждение төҙөлгән, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов ауыл мәҙәниәт йортонда үткән мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса республика кәңәшмәһе барышында.


text:
Өфөнөң «ҡыҙыу пейджер»ы шылтыратыуҙарҙан «ҡыҙа»
Өфөнөң ҡала хакимиәтенең «ҡыҙыу пейджер»ына шылтыратыуҙар күп. Мартта ҡала халҡынан 185 мөрәжәғәт килгән, февралгә ҡарағанда был өстән бер өлөшкә күберәк.
«Башинформ» агентлығына хакимиәттең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, иң күп шылтыратыу был юлы Калинин районынан булған – район халҡынан 41 мөрәжәғәт ҡабул ителгән. 33-әр мөрәжәғәт ҡаланың Октябрь һәм Совет районына тура килә, Орджоникидзе – 28, Киров – 25, Ленин – 19, Дим районы – 6.
Өфөлөләрҙе ремонт һәм торлаҡ йорттарҙы файҙаланыу мәсьәләһе ныҡ борсой. Был тема оҙайлы ваҡыт дауамында “ҡыҙыу пейджер”ға килгән мөрәжәғәттәр араһында иң йыш осраусы булып ҡала. Икенсе урында актуаллек буйынса - эҫе һәм һыуыҡ һыу менән тәьмин итеү сифаты, артабан лифт эше, ихата территорияһын төҙөкләндереү, йәмәғәт транспорты эше һәм юлдар торошо тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфө хакимиәтенә мөрәжәғәт ебәреү өсөн 2-770-911 телефоны аша шылтыратып, "Мэрия" абоненты өсөн мәғлүмәт ҡалдырырға кәрәк. Граждандарҙың мөрәжәғәтен Өфө ҡалаһының Граждан һаҡлау идаралығының мәғлүмәт-диспетчер үҙәге тикшерә.


text:
Башҡортостанда эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятие асыҡланасаҡ
Башҡортостанда «Эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятие» республика конкурсы иғлан ителде. «Башинформ» агентлығына БР Профсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, уны ойоштороусылар булып БР Профсоюздар федерацияһы, республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, БР Эш биреүселәр союзы һәм БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы сығыш яһай. Конкурс барышында эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы шарттар тыуҙырған предприятиелар асыҡланасаҡ.
Әлеге ваҡытта конкурста ҡатнашыуға ете предприятие заявка биргән. Улар иҫәбендә «Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм башҡа компаниялар бар.
Конкурсҡа ноябрҙә йомғаҡ яһаласаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Фәндәр академияһы вице-президенты Геннадий Месяц менән осрашты
Фото:
2 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Республика Йортонда Рәсәй Фәндәр академияһы вице-президенты Геннадий Месяц һәм Рәсәй Фәндәр академияһының Урал бүлексәһе етәкселеге менән осрашты.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа Башҡортостанда инвестиция проекттарын фәнни яҡтан оҙата барыу, шулай уҡ иҡтисадтың реаль секторындағы бурыстарҙы хәл итеү өсөн республикаға Фәндәр академияһы белгестәрен йәлеп итеү мәсьәләләре тикшерелде.
Осрашыу барышында Башҡортостандың Фәндәр академияһы, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге һәм Рәсәй Фәндәр академияһының Урал бүлексәһе араһында фәнни-техник хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Документта ғилми үҙәктәрҙең тәбиғи-техник һәм социаль-гуманитар өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек итеүенең төп йүнәлештәре күрһәтелгән.
Рөстәм Хәмитов һәм Геннадий Месяц үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү варианттарын тикшерҙе.
— Беҙ яныбыҙҙа етди коллективтар, етди кешеләр эшләүенә мохтажбыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Республика әле яңырыу юлына, инвестициялар, бихисап проблемаларыбыҙҙы хәл итеүҙә ярҙам итә алырлыҡ яңы заманса көстәрҙе йәлеп итеү юлына сыҡты.
Беҙҙең өсөн ошондай бәйләнеш, үҙ-ара хеҙмәттәшлек булдырыу мөһим. Шулай уҡ һеҙҙең ярҙам менән республикаға алдыбыҙҙа торған бурыстарҙы, бер фәндә генә түгел, производствола, мәҙәниәттә, мәғарифтағы мәсьәләләрҙе, хәл итә алырлыҡ әҙерлекле белгестәр йәлеп итеү варианттарын тикшерә алыр инек.
Республика башлығы әйтеүенсә, Башҡортостанда мөмкин булған төбәкте үҫтереү варианттары ҡайтанан ҡаралған.
— Киләсәгебеҙҙең асыҡлыҡта, контакттар булдырыуҙа икәнлеге аңлашыла. Беҙҙең киләсәк инвесторҙар йәлеп итеүҙә. Беҙгә заманса, юғары технологик предприятиелар, сәнәғәтебеҙҙе төптән яңыртыу, инновацион алымдар кәрәк. Фәнни коллективтар менән осрашҡанда, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендә, республиканың Фәндәр академияһында сығыш яһағанда мин ғалимдарға туҡтамай эшләргә тейешлегебеҙҙе аңлатырға тырышам. Тәнҡитләү өсөн ҙур аҡыл кәрәкмәй. Яңыса эшләү өлгөләре кәрәк.
Күптән түгел үҙе булып киткән Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Нефть химияһы һәм катализ институтын Рөстәм Хәмитов ыңғай миҫал итеп килтерҙе.
— Бик көслө, ҡеүәтле институт, миңә бик оҡшаны. Тураһын әйтәм, минең өсөн был асыш булды. Мин Мәскәүҙә, Рәсәй Фәндәр академияһының бик күп институттарында булдым, ә бында тыштан уның ярайһы имен, ә эстән бай йөкмәткеле булыуын күрҙем. Беҙ уларға артабан да ярҙам итәсәкбеҙ, берлектәге программа әҙерләйбеҙ, бергәләп эшләйәсәкбеҙ. Республиканың Фәндәр академияһына килгәндә, бында үҙгәртеп ҡороуҙар алып барыла. Академияның яңы президенты менән йыш осрашабыҙ, нимәләр эшләргә кәрәклеген тикшерәбеҙ, бында ла яңы фекерҙәр бар. Беҙ Рәсәй Фәндәр академияһының Урал бүлексәһе институттары, ғөмүмән, РФ Фәндәр академияһы менән мөнәсәбәттәрҙе яңы форматҡа күсерергә тейешбеҙ. Беҙҙең турала, республика тураһында һөйләр өсөн Рәсәй Фәндәр академияһы Президиумында сығыш яһарға әҙермен, тигән тәҡдимемде әйткәйнем инде.
Геннадий Месяц Фәндәр академияһының был хатты алыуын раҫланы һәм бындай осрашыуға әҙер булыуын белдерҙе.
Рөстәм Хәмитов осрашыуҙың сентябрҙә йәки октябрҙә булыу ихтималлығын билдәләне. Рәсәй Фәндәр академияһы президенты әйтеүенсә, төбәк башлыҡтарының Фәндәр академияһында сығыш яһағаны булған.
Газ химияһы, нефть химияһы үҙәктәрен ойоштороу темаһына туҡталып, Рөстәм Хәмитов төбәктә күп тоннажлы продукция ҡыуылыуына, урта тоннажлы, аҙ тоннажлы химия булмауына бәйле борсолоу белдерҙе. Уның һүҙҙәренсә, республикаға умарта тирәләй эшләгән бал ҡорттары кеүек предприятиелар кәрәк.
Йәнә төбәк башлығы республикала прецизион машина эшләү үҙәге булдырыу ниәте менән яныуы хаҡында белдерҙе.
— «МиГ» самолеттары өсөн двигателдәр производствоһын Мәскәүҙәге Чернышев исемендәге машиналар эшләү предприятиеһынан бында, Өфө моторҙар эшләү берекмәһенә, күсереү бурысы тора, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ «РусГидро» менән бергәләп юғары технологиялар технопаркын ойошторасаҡбыҙ. Быларға гидро-, турботөҙөлөш, автоматика инә. Бындай идеялар бик күп беҙҙә. Тау сәнәғәтендә беҙҙә техноген ятҡылыҡтар бар. Составында баҡыр, цинк, алтын, көмөш булған миллионлаған түгел, ә йөҙәрләгән миллион тонналыҡ ҡалдыҡтар ята. Былар барыһы ла бар, һәм был идеяларҙы артабан үҫтерергә кәрәк.


text:
Яҙыусы-юморист Леонид Соколов Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды
Республика Президенты Рөстәм Хәмитов Указы менән билдәле яҙыусы-юморист, БР Яҙыусылар союзы ағзаһы Леонид Соколовҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелде. Был юғары наградаға Леонид Алексеевич «мәҙәниәт, сәнғәт һәм әҙәбиәт өлкәһендә юғары ижади ҡаҙаныштары өсөн» лайыҡ булды, тиелә документта.
Леонид Соколов – бер нисә китап авторы, әҫәрҙәре «Вокруг смеха» (Санкт-Петербург), «Фонтан» (Одесса), «Чаян» (Ҡазан), «Веселуха» (Мәскәү), «Кукумбер» (Мәскәү) журналдарында, «Литературная газета», «Комсомольская правда», «Аргументы и факты» гәзиттәрендә, республиканың «Һәнәк», «Бельские просторы», «Ағиҙел» журналдарында баҫылып сыҡты. Күптән түгел, ағымдағы йылдың авгусында, «Китап» нәшриәтендә авторҙың «Автограф» исемле өр-яңы китабы донъя күрҙе.
Быйыл июль айында яҙыусы үҙенең 60 йәшлек юбилейын билдәләне. Ун йылдан ашыу, 2002 йылдан башлап, ул «Башинформ» агентлығында эшләне. Әлеге ваҡытта Леонид Соколов – БР Яҙыусылар союзының өлкән әҙәби консультанты.


text:
Күмертау авиация етештереү предприятиеһы үҫешәсәк — Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Күмертау авиация етештереү предприятиеһындағы хәлде яйға һалырға кәрәк. Был хаҡта республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты Юрий Пустовгаров хәбәр итте.
— Күмертау авиация етештереү предприятиеһы — төбәктә алдынғыларҙың береһе, уның менән шөғөлләнделәр һәм шөғөлләнәсәктәр, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Юрий Пустовгаров. — «Рәсәй вертолеттары» холдингы етәкселеге лә, Башҡортостан Хөкүмәте лә заводты ярҙамһыҙ ҡалдырмаясаҡ.
Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты һүҙҙәренсә, предприятие беренсе тапҡыр ғына ауырлыҡтар кисермәй. Мәҫәлән, 2008-2009 йылдарҙа ла производствола ҡатмарлы хәл килеп тыуғайны.
— Шуға ҡарамаҫтан, проблемалы һорауҙарҙы хәл итеү юлы табылды, — тип билдәләне Юрий Пустовгаров.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, һуңғы ваҡытта «Рәсәй вертолеттары» холдингына ингән предприятиела КумАПП етәкселегенең 700 эш урынын ҡыҫҡартырға, Ка-32A11BC вертолеттарын сығарыуҙы — Ҡытайға, ә Ка-226Т вертолеттарын холдингтың икенсе предприятиеһына тапшырырға йыйыныуы тураһында хәбәр таралғайны. Шуға бәйле 28 февралдә ҡаршылыҡ акцияһын ойоштороу билдәләнгәйне.
Быға бәйле «Рәсәй вертолеттары» холдингы вәкилдәре эш сәфәре менән Башҡортостанға килде. Улар республика Хөкүмәтендә, Күмертау хакимиәтендә, профсоюз вәкилдәре, шулай уҡ КумАПП эшселәре менән осрашыуҙар үткәрҙе. Осрашыуҙа митингты үткәрмәү тураһында һөйләшеп килешелде. Был ҡаршылыҡ акцияһында күтәреү күҙалланған мәсьәләләрҙең хәл ителеүенә бәйле. Шулай уҡ предприятиены үҫтереү буйынса берлектә эш итеү юлдары ла билдәләнде.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Яңы программалар дәүләт активтары менән идара итеүҙең яңы идеологияһын билдәләй»Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов: «Яңы программалар дәүләт активтары менән идара итеүҙең яңы идеологияһын билдәләй»
Рөстәм Хәмитов: «Яңы программалар дәүләт активтары менән идара итеүҙең яңы идеологияһын билдәләй»Фото: Олег Яровиков
Төбәктә ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәрен үҫтереү программаһын тормошҡа ашырыу иҫәбенә Башҡортостан Хөкүмәте республика бюджетының һалымға ҡарамаған табышын ярайһы уҡ арттырырға иҫәп тота. Яңы программа проекты шаршамбы, 30 ғинуарҙа, БР Хөкүмәте ултырышында тикшерелде.
Был документтың айырым өлөшө – Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә Рәсәй Федерацияһының географик мәғлүмәттәре инфраструктураһын булдырыу һәм үҫтереү программаһы ла ентекле тикшерелде.
Программалар 2018 йылға тиклем иҫәпләнгән.
Былтыр дәүләт һәм муниципаль мөлкәтте файҙаланыуҙан һәм һатыуҙан республиканың тупланған бюджетына 12 миллиард һум аҡса һалынған. Сумманың яртыһы ер участкаларын һәм торлаҡҡа ҡарамаған фонд объекттарын ҡуртымға алыусыларҙан йыйып алынған.
Урындағы бюджеттарҙың һалымға ҡарамаған табышының яртыһынан күберәге ер участкаларын ҡуртымға биреү иҫәбенә формалаша. Шул уҡ ваҡытта республикала өс меңгә яҡын ер участкаһына файҙаланыу хоҡуҡтары теркәлмәгән, тимәк, улар бюджетҡа килем килтермәй.
— Ер участкаларын һөҙөмтәһеҙ ҡулланыуға юл ҡуйырға ярамай, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.
Дәүләт милке менән идара итеүҙән иҡтисади табышты арттырыу буйынса йәнә бер сара – рентабелле булмаған дәүләт унитар предприятиеларын хосусилаштырыу.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, былтыр 184 дәүләт унитар предприятиеһынан республика 90 миллион һум килем алған, шул уҡ ваҡытта 101 акционерҙар йәмғиәте республика ҡатнашлығында өс миллиард һум аҡса килтергән.
БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы дәүләт унитар предприятиеларын үҙгәртеп ҡороу һәм оптималләштереү тураһында тәҡдимдәр әҙерләгән. Ноябрҙә БР Хөкүмәте ултырышында 2013 йылға дәүләт милкен хосусилаштырыу прогноз планына йәнә 12 хужалыҡ йәмғиәте акцияларының дәүләт пакеттарын индереү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
— Дәүләт милке менән идара итеү һөҙөмтәлелеген арттырыу һәм унан бюджетҡа тотороҡло табыш алыу беҙҙең өсөн мөһим бурыстарҙың береһе булып тора. Бөгөн был өлкәләге күп ресурстар файҙаланылмай ҡала, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Төбәктең ер һәм мөлкәт комплексы менән идара итеүҙе шулай уҡ мәғлүмәт ресурстарын үҫтереү иҫәбенә камиллаштырырға була. Башҡортостан географик мәғлүмәттәр инфраструктураһының төбәк моделен булдырыу буйынса пилот проектына индерелде. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә беҙҙә һанлы картография системаһы булдырылған, ГЛОНАСС системаһын файҙаланып, берҙәм координаттар киңлеге формалаштырылған, ауылдарҙың карталары һәм пландары төҙөлгән. Был маҡсаттарға федераль һәм республика бюджеттарынан ярты миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Был эш 2003-2012 йылдарға иҫәпләнгән «Дәүләт ер кадастрын һәм күсемһеҙ милек объекттарының дәүләт иҫәбен алып барыуҙың автоматлаштырылған системаһын булдырыу» республика маҡсатлы программаһы сиктәрендә башҡарылған.
— Элекке программа тамамланды, бөгөн республикала географик мәғлүмәттәр инфраструктураһын үҫтереү буйынса яңы программа ҡабул итәбеҙ, — тип хәбәр итте Президент. – Был программа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәте араһында төҙөлгән үҙ-ара килешеп эш итеү тураһындағы килешеүгә ярашлы тормошҡа ашырыласаҡ.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Хөкүмәттә тикшерелгән программалар «күпселек йәһәттән дәүләт активтары менән идара итеүҙең яңы идеологияһын билдәләй».


text:
2013 йылғы VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары сайты асылды
2012 йылдың 1 ғинуарынан 2013 йылғы VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының рәсми сайты асылды: www.icg-ufa2013.com. Ул уйындарҙа ҡатнашыусылар, уларҙың тренерҙары, киң мәғлүмәт саралары, сәләмәт тормош яҡлылар һәм бөтә ҡыҙыҡһыныусылар өсөн тәғәйенләнгән.
Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был портал киләһе бүлектәрҙән ғибәрәт: спорт төрҙәре, ярыштарҙың ваҡыты, йомғаҡтар, медиагалерея һәм башҡалар.
Шулай уҡ Халыҡ-ара балалар уйындары буйынса һорауҙар һәм яуаптар өсөн майҙансыҡ һәм «бәйләнеш» бүлеге бар, унда йүнәлештәр буйынса ойоштороусылар тураһында мәғлүмәт табырға була. Уйындар башланыуға яҡынса бер йыл ҡалғас, ярыштарҙа ҡатнашыусыларҙы электрон форматта теркәү системаһы эшләй башлаясаҡ.
Әлеге ваҡытта сайт тест режимында эшләй. Уйындар яҡынлаша килә ул тулыландырыласаҡ.
Сайт интернет менән ҡулланыусылар иғтибарын был ҙур сараға һәм спорт өлкәһенә йүнәлтер, тип ышана Халыҡ-ара балалар уйындарын ойоштороусылар.


text:
«Версия Башкортостана» гәзитендә сираттағы «ҡыҙыу линия» көтөлә
Көндәлек тормошта тыуып торған бихисап һорауҙарға «Версия Башкортостана» социаль-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында даими үткәрелеүсе «ҡыҙыу линия» барышында яуап алырға мөмкин. Мөхәрририәткә шылтыратҡан уҡыусыларҙың һорауҙарына гәзит ҡунаҡтары – адвокаттар, прокурорҙар, һәр төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәре яуап бирә.
Шишәмбе, 13 сентябрҙә, тура бәйләнештә республика прокурорының граждандар ҡабул итеү буйынса өлкән ярҙамсыһы Элина Арманшина һәм БР прокуроры ярҙамсыһы Наталья Рәхмәтуллина тиҙ хоҡуҡи ярҙам күрһәтәсәк.
Хеҙмәт бушлай һәм уның менән теләгән һәр кем файҙалана ала. Бының өсөн 15-17 сәғәттәрҙә (8-347) 272-79-16 телефонына шылтыратырға кәрәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был рубрика – даими, граждандар менән туранан-тура аралашыу айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбелә ойошторола.
«Ҡыҙыу линия»ға мөрәжәғәттәр граждандар, шулай уҡ енәйәт эштәренә бәйле киң даирәләге мәсьәләләрҙе үҙ эсенә ала. Ике сәғәт дауамында ҡабул ителгән һорауҙарға яуаптар «Версии Башкортостана» гәзитенең киләһе һандарында баҫылып сыға. Һорауҙарығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә бирелгән купонға ла яҙып ебәрә алаһығыҙ – компетентлы кешенең яуабы менән ул гәзиттең «Һеҙҙең хоҡуҡ» кеүек икенсе даими рубрикаһында баҫылып сығасаҡ.


text:
Башҡортостан уҡыусыһы Халыҡ-ара олимпиадала абсолют чемпион булды
Нефтекаманың 1-се гимназияһының унынсы синыф уҡыусыһы Айнур Мәҡсүтов Көньяҡ Африка Республикаһының Дурбан ҡалаһында үткән VIII Халыҡ-ара тәбиғи фәндәр олимпиадаһында абсолют чемпион булды. Ул Рәсәйҙең йыйылма командаһы составында сығыш яһаны. Был хаҡта Башҡортостандың Мәғариф министрлығынан хәбәр иттеләр.
Тәбиғи фәндәр олимпиадаһы өс предмет буйынса үткәрелгән: физика, химия һәм биология. Ҡатнашыусылар өс тур аша үткән. Рәсәйҙән бер юлы ике уҡыусы донъялағы иң яҡшы юниор иҫәбенә ингәнгә күрә Рәсәй командаһы дөйөм команда иҫәбендә икенсе урын яулаған, беренсе урында – Тайвань командаһы.
Рәсәй уҡыусылары был абруйлы интеллектуаль сарала уңышлы сығыш яһаған: өс алтын һәм өс көмөш алып ҡайтҡан.


text:
"Танып" шифаханаһында яңы һыу менән дауалау үҙәге төҙөлә
Бөгөн Асҡын районында Республика Президенты Мортаза Рәхимов ҡараған йәнә бер объект «Танып» шифаханаһы булды. Төбәк башлығы был дауалау үҙәге үҫешенең перспективалары менән танышты.
Хәҙерге ваҡытта бында һыу менән дауалауҙың заманса үҙәге төҙөлә. Ул республика бюджетынан финанслана, заказсыһы булып БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сығыш яһай. Әле эшләп килгән һыу менән дауалау урыны шифахананың беренсе ҡатында урынлашҡан. Яңыһы иһә майҙаны өс мең квадрат метрҙан ашыу булған ике ҡатлы бинала урынлашасаҡ. Әлеге ваҡытта бында ҡыйығын ябыу, иҙән һалыу эштәре тамамлана, тәҙрәләр һәм ишектәр ҡуйылған. Ошо көндәрҙә төҙөүселәр биҙәү эштәренә тотонмаҡсы.
Мортаза Рәхимов объектты сафҡа индереү ваҡыты менән ҡыҙыҡһынды, төҙөүселәр уны 1 октябргә барыһы ла әҙер буласаҡ һәм һыу менән дауалау үҙәге ял итеүселәрҙе ҡабул итәсәк, тип ышандырҙы.
Бынан тыш, шифаханала гараж, кер йыуыу бүлмәһе, йәшелсә һаҡлау урыны һәм башҡа ярҙамсы биналар урынлашасаҡ хужалыҡ блогы төҙөлөшө лә алып барыла. Хужалыҡ блогын 1 сентябргә ҡарата файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.
Республика башлығы, ял йортоноң халыҡ араһында ҙур һорау менән файҙаланыуын һәм бында ял итергә һәм дауаланырға бер Башҡортостандан ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән дә килеүҙәрен иҫәпкә алып, шифахана етәкселеге алдында ял итеүселәр өсөн урын иҫәбен арттырыу бурысын ҡуйҙы. Әлеге мәлдә шифаханала буш урын юҡ, бында 230-ҙан ашыу кеше ял итә.
Яңы һыу менән дауалау үҙәген сафҡа индереү Башҡортостан Президенты ҡуйған мәсьәләне хәл итергә ярҙам итәсәк, — әлеге ваҡытта һыу менән дауалау үҙәге биләгән биналар ҡайтанан йыһазландырыласаҡ һәм яңы урындар булдырыу өсөн файҙаланыласаҡ.
Журналистар менән аралашҡанда ял итеүселәр шифаханалағы дауалау процедураларына һәм хеҙмәтләндереү кимәленә юғары баһа бирҙе. «Танып»тың Коми Республикаһынан килгән ҡунаҡтары билдәләүенсә, улар был һоҡланғыс шифаханаға бер тапҡыр ғына килмәйәсәк.


text:
Фото:
Һауа флоты көнө менән!
Фото:
Бөгөнгө көн календарҙа һауа транспорты хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандарының һөнәри байрамы тип билдәләнгән. Ошо айҡанлы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов уларҙы Һауа флоты көнө менән ҡотланы. Республика башлығы ҡотлауында, атап әйткәндә, былай тиелә:
«Һауа флоты һәр ваҡыт державаның ғорурлығы булды. Уға бөгөн дә илебеҙҙең социаль-иҡтисади үҫешендә, дәүләт сиктәрен һаҡлауҙа, төпкөл территорияларҙы үҙләштереүҙә, тышҡы иҡтисади бәйләнештәрҙе һәм эшлекле хеҙмәттәшлекте нығытыуҙа ҙур урын бирелә.
Беҙҙең республикала ла һауа транспорты комплексы үҫешенә айырым иғтибар бирелә. «2009-2020 йылдарға Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә һауа транспортын үҫтереү» маҡсатлы программаһына ярашлы, милли база авиакомпанияһы булдырылды. Республика ҡаҙнаһы средстволары иҫәбенә яңы һауа суднолары һатып алынды, улар төбәк-ара һәм төбәк эсендәге рейстар башҡара. Интенсив рәүештә халыҡ-ара һауа линиялары үҙләштерелә.
Граждан авиацияһы предприятиеларының етештереү ҡеүәттәре ҙур тиҙлек менән яңыртыла. «Өфө» халыҡ-ара аэропорты бөгөн илебеҙҙәге иң эре төп һәм социаль әһәмиәттәге аэропорттарҙың береһе булып тора. Сибай ҡалаһындағы аэропорт ҡайтанан эшләй башланы, Нефтекама ҡалаһындағы аэропорт тергеҙелә.
Авиация – кеше эшмәкәрлегенең иң ҡатмарлы, матур һәм романтик өлкәләренең береһе. Республиканың граждан авиацияһы хеҙмәткәрҙәре, осоштарҙың хәүефһеҙлеген һәм һауа судноларының техник яҡтан төҙөклөгөн тәьмин итеү буйынса йөкмәтелгән бурыстарҙы уңышлы үтәү менән бер рәттән, нефтселәргә, геологтарға, ауыл хужалығына ҙур ярҙам күрһәтә. Урман янғындарын һүндереүҙә, авария-ҡотҡарыу эштәрен башҡарыуҙа, ашығыс санитар-медицина ярҙамы күрһәтеүҙә уларҙың роле баһалап бөткөһөҙ.
Һеҙгә хас булған юғары яуаплылыҡ, тәрән белем һәм һөнәри оҫталыҡ, иң ауыр хәлдәрҙән дә уңышлы сығыу юлдарын таба белеү артабан да алдығыҙға ҡуйылған ябай булмаған бурыстарҙы лайыҡлы үтәүгә булышлыҡ итер, тип ышанам.
Граждан авиацияһы хеҙмәткәрҙәренә һәм ветерандарына, һауа суднолары экипаждары ағзаларына, ер өҫтө хеҙмәте хеҙмәткәрҙәренә һәм уларҙың ғаиләләренә ныҡлы сәләмәтлек, именлек һәм бәхет, Башҡортостандың һауа транспорты комплексының даими үҫешендә уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.Хәмитов».


text:
Башҡорт опера һәм балет театры дирижеры Раушан Яҡупов: «Балалар альбомының» өсөнсө бүлеге визуаль буласаҡ»Фото: Олег Яровиков
Башҡорт опера һәм балет театры дирижеры Раушан Яҡупов: «Балалар альбомының» өсөнсө бүлеге визуаль буласаҡ»
Башҡорт опера һәм балет театры дирижеры Раушан Яҡупов: «Балалар альбомының» өсөнсө бүлеге визуаль буласаҡ»Фото: Олег Яровиков
Республикала «Балалар альбомы» хәйриә проекты үҙенең белем биреү эшен дауам итә, ул йәш тыңлаусыларҙы төрлө заман, жанр һәм стилдәрҙең классик музыкаһы менән таныштыра һәм балаларҙа сәнғәткә тәм һәм һөйөү тәрбиәләү маҡсаты ҡуя. «Мәрхәмәт» хәйриә белем биреү фонды президенты Айгөл Ғәрәева хәбәр итеүенсә, яҡын ваҡытта концерт Салауатта уҙасаҡ, унда артистар тәү сиратта музыкаль циклдың беренсе бүлеген ҡабатлаясаҡ – Сергей Прокофьев һәм Петр Чайковский әҫәрҙәре: «Петя һәм бүре» һәм «Щелкунчик» симфоник әкиәттәре яңғырасяаҡ. Тасуири уҡыусы ролендә Михаил Рабинович сығыш яһаясаҡ.
Проекттың икенсе бүлегендә 17 мартта «Поп һәм уның хеҙмәткәре Балда тураһында әкиәт»те һәм «Алтын әтәс тураһында әкиәт»те билдәле артист Владимир Васильев уҡыясаҡ. Композиторҙар Дмитрий Шостакович һәм Николай Римский-Корсаков музыкаларын шулай уҡ Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры оркестры башҡарасаҡ.
— Композитор «Балалар альбомы»ның өсөнсө өлөшөндә Петр Чайковскийҙың «Фортепиано өсөн 24 пьеса» махсус заказын оркестрға һаласаҡ, — тип һөйләй дирижер Раушан Яҡупов.
Концерт программаһында Сен Санстың «Хайуандар карнавалы» һәм Поль Абрахам Дюканың «Тылсымсы уҡыусыһы» классик әҫәрҙәре буласаҡ. Бында баҫым визуалләштереүгә яһаласаҡ, һәм музыка ҡом анимацияһының проекцияһы фонында яңғыраясаҡ.
— Музыка менән шөғөлләнеүсе балаларҙың күҙаллауҙары эшләй башлауын, тыңлауҙан сығып күҙ алдына образдар килеп тыуыуын теләйбеҙ, — тип билдәләне Раушан Әхмәт улы. Альбомдың өсөн бүлеге майҙа үтәсәк.
— һәр ике ай һайын берешәр бүлек сығарырға планлаштырабыҙ, беҙҙең проект кәм тигендә тағы ла ике йыл бойомға ашырыласаҡ, — тип аңлатты Айгөл Ғәрәева, — оҙаҡламай башҡорт телендә постановка Сибайҙа планлаштырыла.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, хәйриә концерттары бушлай үтә, уларға музыкаль һәләтле балалар, мәктәп-интернаттарҙан, музыка мәктәптәренән балалар, уңышһыҙ ғаиләләрҙән балалар, мөмкинлектәре сикләнгән ҡыҙҙар һәм малайҙар саҡырыла.


text:
Суфыйсылыҡ
Суфыйсылыҡ (ғәр. تصوّف — йөн туҡыма, йөн туҡыманан әҙерләнгән кейем кейеүсе) — Ислам динендәге аскетизм(зөһәдселек) йүнәлеше. Суфыйсылыҡ 9-сы быуаттарҙа түбәнге ҡатламдарҙа социаль тигеҙһеҙлеккә, аристократияның, ҡала байҙарының, феодаль йәмғиәттең хакимлыҡ итеүсе ҡатламына яҡын тороусы руханиҙарҙың ҡомһоҙлоҡтарына, кәйеф- сафа ҡороуҙарына, зиннәтле тромоштарына ҡаршы йүнәлдерелгән хәрәкәт.
Йөкмәткеһе
Билдәләмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суфыйҙарҙаң беренсе общиналары 800-се йылдар тирәһендә барлыҡҡа килә. Ғәрәп тарихсыһы Әл-Кинди былай тип яҙып ҡалдырған: « Һижриәттең 199-сы йылында Искәндәрҙә суфыйҙар фирҡәһе тип атала торған төркөм ойошто. Улар Аллаһ өсөн нимә яҡшы, шуны эшләгеҙ, тип бойороҡ бирҙе һәм хөкүмәткә ҡаршылыҡ күрһәтте»[1].
Суфыйсылыҡ тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Суфыйсылыҡ 9-сы быуатта Яҡын һәм Урта Көнсығышта крәҫтиәндәрҙе феодаль бәйһеҙлеккә индереү тамамланғас, феодалдарға ҡаршы массакүләм хәрәкәт баҫтырылған осорҙа киң тарала. Уның таралыуына салжуҡтар хәрәкәте һәм Тәре походтары (11-12-се быуат) унан һуңғә монғолдар һөжүмдәре (13-сө быуат), феодалдарҙың үҙ-ара көсәйә барған көрәше этәргес булып торған. Сөнки быларҙың барыһы етештереү менән шөғөлләнеүсе халыҡты бөтөнләй бөлгөнлөккә төшөрә.Суфыйҙар Ислам диненең байтаҡ йолаларын танымайҙар, ураҙа тотоп һәм ысын күңелдән ғибәҙәт ҡылып, Аллаһ менән берләшергә ынтылалар. Улар хәйер һорашалар, һәм шуның иҫәбенә йәшәйҙәр.12-се быуатта суфыйҙарҙың туғанлыҡ общиналары(мәхәлләләре) барлыҡҡа килә. Дәрүиштәр айырым рәбәттәрҙә(кварталдарҙа) ҡуналҡаларҙа (дәрүиштәр йорттарында) йәшәй башлай. Суфыйсылыҡ идеяһының халыҡ араһында киң таралыуын күреп, әл-Ғаззали Ислам диненә суфыйсылыҡ элементтарын индерә.
Суфыйсылыҡ баҫҡыстары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шәриғәт (ғәрәп. شريعة) —
- Тәриҡәт(ғәрәп. طريقة) —
- Мәғрифәт (ғәрәп. معرفة) —
- Хәҡиҡәт (ғәрәп. حقيقة) —
Суфыйҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Адам Мец. Мусульманский ренеcсанс, Мәскәү, 1966, 230-сы бит)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Булатов А. С. Суфизм // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9. (урыҫ.)


text:
Башҡортостанда «Бизнес-леди-Өфө-2010» конкурсы үтәсәк
Башҡортостандың баш ҡалаһында тәүге тапҡыр «Бизнес-леди-Өфө-2010» конкурсы старт ала. Ойоштороусылар бөгөн заявкалар ҡабул итә башланы, ул 21 октябргә тиклем дауам итәсәк.
Баш ҡаланың алдынғы эшлекле ҡатын-ҡыҙҙарын, уларҙың уңышын, йәмғиәт, иҡтисад, сәйәсәт һәм мәҙәниәт үҫешенә индергән өлөшөн күрһәтеү, етәксе ҡатын-ҡыҙ статусын күтәреү, шулай уҡ бизнеста ҡатын-ҡыҙҙар стиленең үҙенсәлектәрен асып биреү – конкурстың төп маҡсаты.
Ҡатнашыуға етәксе ҡатын-ҡыҙҙар (топ-менеджерҙар), Өфөлә үҙенең бизнесы булған, уңышлы, йүнсел, шул уҡ ваҡытта уңған хужабикәләр саҡырыла.
Конкурс этаптарға бүленгән. Һәр этап үҙенсәкле. Беренсе этап заявкалар ҡабул итеү, эксперт баһалары буйынса (рейтинг методы) һайлап алыуҙан торһа, башҡа этаптарҙа ҡатнашыусыларҙан журналистарҙың интервью алыуы, ҡатнашыусыларҙы номинациялар буйынса баһалау һәм иң һуңғыһында, 17 ноябрҙә, еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы билдәләнгән.
Эксперттар сифатында Өфөнөң билдәле эшҡыуарҙары, стилистар, журналистар сығыш яһай. Конкурстың төп бүләге — еңеүсе менән республиканың киң мәғлүмәт сараларында интервьюлар серияһы.


text:
Өфөнөң реабилитация үҙәктәрендә йыл һайын 1800-ҙән ашыу инвалид балалар дауаланыу курсы үтә
Өфөлә бөгөн икешәр һәм унан күберәк инвалид балалар тәрбиәләгән ғаиләләр бар. Һәм бындай ғаиләләр беҙҙә 47. Уларҙа физик мөмкинлектәре сикләнгән 96 бала йәшәй. Йәнә 296 бала аҙ мобилле категорияға ҡарай, йәғни улар кеше ярҙамынан тыш хәрәкәт итә алмай. Ҡалала бөгөнгө көндә 2475 инвалид бала иҫәпләнә, был уҙған йылға ҡарағанда 7,1 процентҡа күберәк. Был турала мэрияла үткән матбуғат конференцияһында Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Әлфирә Баҡыева хәбәр итте.
Инвалид балалар өсөн ике реабилитация үҙәге булдырылған. Был тренажер залы һәм дауалау физкультураһы залы, физиотерапия, массаж, психолог, стоматолог һәм башҡа төрлө белгестәр кабинеттары булған яҡшы матди-техник базалы заманса учреждениелар. Төрлө патологиялы инвалид балаларға реабилитация хеҙмәттәре күрһәтергә мөмкинлек биргән күп профиллелек был учреждениеларҙың үҙенсәлеге булып тора.
Киров районында урынлашҡан реабилитация үҙәге нигеҙендә балалар тәүлек әйләнәһенә йәшәй алған 10 койкалыҡ стационар бүлек, шулай уҡ 20 урынлыҡ көндөҙ дауалау бүлексәләре эшләп килә. Ҡалалағы инвалид балаларҙың 15-30 көн дауамында был үҙәктә йәшәп, реабилитация курсы үтергә мөмкинлеге бар. Реабилитация үҙәктәре патронажды ла практикалай. Дөйөм алғанда быйылғы йылда 286 ғаилә үҙәк хеҙмәте менән файҙаланған. Йыл һайын бындай учреждениеларҙа 1800-ҙән ашыу инвалид балалар реабилитация курсы үтә, был ҡалалағы инвалид балаларҙың 70 проценты.
Әлфирә Баҡыева әйтеүенсә, Өфө мөмкинлеге сикләнгән балаларҙы дистанцион уҡытыу проектын индереү буйынса Рәсәйҙең беренсе ҡалалары иҫәбендә. Башлыса был хәрәкәт-таяныу аппараты зарарланған һәм соматик ауырыуҙар менән яфаланған балалар. Уҙған уҡыу йылында 20 юғары класс уҡыусыһы on-line белем алған. Яңы уҡыу йылынан йәнә туғыҙ 6-9 класс уҡыусылары дистанцион рәүештә белем ала башлаған.


text:
Өфөлә йәштәр өсөн ойошторолған вакансиялар йәрминкәһендә 47 предприятие ҡатнашты
Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә сираттағы вакансиялар йәрминкәһе үтте. Был юлы эш урындарын күмәртәләп һәм ваҡлап сауҙа итеү, дөйөм туҡланыу һәм ҡунаҡхана сервисы өлкәләре предприятиелары тәҡдим итте.
Сарала ҡатнашҡан 47 предприятие йәмғеһе 672 вакансия тәҡдим итте. Улар араһында — «Ярмарка», «Байрам», «Матрица», «Добрый день» сауҙа селтәрҙәре, шулай уҡ Өфө ресторандары һәм ҡунаҡханалары.
— Эш эҙләүселәр менән 138 әңгәмә ойошторолдо, һөҙөмтәлә 62 кеше эшкә саҡырыу алды, — тип хәбәр итте Өфө халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең эш тәҡдим итеүселәр һәм халыҡ менән бәйләнеш буйынса бүлеге алдынғы инспекторы Ольга Перминова. – Йәрминкәлә бөтәһе 150 кеше ҡатнашты.
Киләһе вакансиялар йәрминкәһе 20 июндә 10.00-12.00 сәғәттәрҙә үтә. Ул пенсия алды һәм пенсия йәшендәге кешеләр өсөн ойоштороласаҡ.


text:
“Бүздәк һандуғастары” балалар йыры конкурсы Еңеүҙең 65 йыллығына арнала
15 ғинуарҙан 26 февралгә ҡәҙәр Бүздәк районында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған “Бүздәк һандуғастары” балалар йыры конкурсы үткәрелә. Конкурс маҡсаты — һәләтле йәш йырсыларҙы асыҡлау һәм балалар ижадын, патриотик тәрбиәне үҫтереү.
5-8, 9-12 йәшлектәр төркөмөндә сығыш яһаусы йырсылар конкурсҡа Бөйөк Ватан һуғышына арналған ике йыр тәҡдим итәсәк. Беренсе, һайлап алыу туры урындарҙа үткән. 10 февралдә район Мәҙәниәт һарайында икенсе турын үткәреү ҡаралған. 26 февралдә ошонда уҡ конкурс еңеүсеһен билдәләйәсәк өсөнсө, һуңғы туры үтә.


text:
Төньяҡ-көнсығыш райондары бизнесмендарын аҡса табыу буйынса курстар көтә
15 — 31 октябрҙә Ҡариҙел һәм Дыуан райондарында эшҡыуарҙар өсөн курстар үткәреләсәк. Яңы эш башлаусы төньяҡ-көнсығыш бизнесмендары өсөн семинарҙар бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү төбәк программаһы сиктәрендә ойошторола.
— Бәләкәй бизнесты кадрҙар менән тәьмин итеү, эшҡыуарҙарҙың финанс яҡтан наҙанлығы — эшҡыуарлыҡ үҫешенә ҡамасаулаған иң киҫкен проблемаларҙың береһе, — тип белдерҙе Бышҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев 2011-2015 йылдарға республиканың төньяҡ-көнсығыш төбәген социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү программаһын тикшереүгә арналған киңәйтелгән Хөкүмәт ултырышында.
Финанстар буйынса белем алыу бушлай буласаҡ.


text:
Федерация Советы рәйесе БДМУ клиникаһының симуляция үҙәгендә булдыФото: Олег Яровиков
Федерация Советы рәйесе БДМУ клиникаһының симуляция үҙәгендә булды
Федерация Советы рәйесе БДМУ клиникаһының симуляция үҙәгендә булдыФото: Олег Яровиков
Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенко Өфөгә эш визиты сиктәрендә Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһының симуляция үҙәгендә булды. Бында уны, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовты һәм башҡа ҡунаҡтарҙы заманса уҡытыу ҡорамалдары, үҙәк мөмкинлектәре, клиниканы үҫтереү планы менән таныштырҙылар.
Атап әйткәндә, Федераль адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә күҙәнәк технологиялары институтын булдырыу планлаштырыла. Был маҡсатты тормошҡа ашырыу өсөн БДМУ алдағы йылдарҙа Федераль медицина-биология агентлығынан 250 миллион һумға ҡорамалдар аласаҡ, ә республика дөйөм майҙаны 500 квадрат метр тәшкил иткән бүлмәләр менән тәьмин итәсәк. Шулай уҡ Федераль адреслы программа сиктәрендә заманса хирургия корпусын асыу планлаштырыла. Ул юғары технологиялы операциялар үткәрергә мөмкинлек бирәсәк. Йыл һайын был йүнәлештә 100 операция эшләү талап ителә.
Валентина Матвиенко юғары уҡыу йортон тамамлаусыларҙы эшкә урынлаштырыу мәсьәләһе, табиптарҙың эш хаҡы тураһында һорашты. БДМУ ректоры Валентин Павлов хәбәр итеүенсә, яңы эш башлаған йәш табиптарҙың уртаса айлыҡ эш хаҡы 6400 һум тәшкил итә. Эш хаҡы түбән булыу сәбәпле табиптар сит төбәктәргә китергә тырыша, йә булмаһа бөтөнләй медицина өлкәһенән китә.
Валентина Матвиенко Башҡорт дәүләт медицина университетын артабан үҫтереү өсөн берлектә эшләргә кәрәклеген билдәләне, университетты яңыртыу федераль программаға индерелһен өсөн РФ Иҡтисади үҫеш министрлығына мөрәжәғәт итергә тәҡдим итте.


text:
Өфөнөң «Ағиҙел» предприятиеһында индустрия паркын ойоштороу күҙаллана
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Сәнәғәт, инновацион үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет ултырышында Өфөнөң «Ағиҙел» предприятиеһында, милли сувенир продукцияларын етештереүҙә махсуслашҡан, индустрия паркын ойоштороу буйынса тәҡдим тикшерелде.
«Милли һынлы сәнғәт кәсептәре тураһында»ғы БР законын үтәү тураһында доклад менән республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов сығыш яһаны.
— Милли һынлы сәнғәт предприятиеларына иң мөһим ярҙам – уларға үҙҙәрен, үҙ изделиеларын күрһәтергә мөмкинлек биреү. Кешеләр үҙ хеҙмәте өсөн аҡса алырға тейеш. Беҙ, бының өсөн төрлө күрһәтеү майҙансыҡтары булдырып, етештерелгән һәм һатылған продукцияның иҫәбен дәртләндерергә тейеш, — тине Дмитрий Шаронов.
Шундай майҙансыҡтарҙың береһен тип БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Мәскәү Арбаты миҫалы буйынса Өфөлә йәйәүлеләр урамын ойоштороуҙы атаны, унда халыҡ кәсептәре оҫталары үҙ эштәрен күрһәтә алыр ине.
Дәүләт Думаһы депутаты, республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреү ваҡытында Башҡортостан оҫталарының сувенир продукцияларын алға этәреү буйынса тәҡдимен әйтте, сөнки сит ил ҡунаҡтарының күпләп килеүе кәсепселәрҙең бренд изделиеларын таратыу өсөн яҡшы сәбәп буласаҡ.
Юрий Пустовгаров, «Ағиҙел» предприятиеһы территорияһында урынлашҡан, музейға ярҙам итергә тәҡдим итте. Депутат фекеренсә, музей туризм инфраструктураһының объекты булып китеүе ихтимал.
— Шулай уҡ, файҙаланылмаған майҙансыҡтары күп булған, «Ағиҙел» базаһында индустрия паркы кеүек, кәсеп производстволары урынлаша алырлыҡ, үҙәктәр ойошторорға була. Беҙ бөтөнләй яңы статусҡа, яңы үҫешҡа эйә булыр инек, — тип иҫәпләй Юрий Пустовгаров.
Ултырышта билдәләп үтеүҙәренсә, бындай үҙәк булдырыу предприятие территорияһында белгестәр йыйырға ярҙам итер, ә улар үҙ сиратында кәсепселәргә бөгөн ниндәй сувенир продукцияларын сығарырға кәңәш итер ине. Әлеге ваҡытта оҫталарҙың стратегияһы юҡ – һәр кем үҙ яйына эшләй.
Депутаттың фекерен Сәнәғәт, инновацион үҫеш һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеттың башҡа ағзалары ла хупланы.


text:
Өфө «Еңеү рекорды» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушыла
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Өфөлә «Еңеү рекорды» Бөтә Рәсәй акцияһы уҙа. Баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтар ҡулға таянып 25 933 тапҡыр күтәреләсәк — был 1945 йылдың Еңеү көнөнән һуң үткән көндәр һаны.
Флешмобтың маҡсаты — әүҙем гражданлыҡ позицияһы булдырыу, Бөйөк Ватан һуғышы тураһында хәтерҙе һаҡлау һәм ветерандарға хөрмәт күрһәтеү. Өфөлә акцияны Башҡортостандың Рәсәй сәйәсәте мәктәбе, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, «Йәш Гвардия», Студент берекмәләре союзы, «Workout Башкортостан» йәштәр спорт хәрәкәте һәм башҡалар ойоштора.
«Был үҙенсәлекле илһөйәрлек акцияһы әүҙем һәм сәләмәт йәшәү рәүешен популярлаштырыуға йүнәлтелгән: үҙ миҫалыбыҙҙа илдә рух көсө һәм берҙәмлек төшөнсәләренең онотолмауын күрһәтергә теләйбеҙ. Тап ошо сифаттар арҡаһында ҡаһарман ата-бабаларыбыҙ Бөйөк Ватан һуғышында еңеү яулаған», — тип аңлатма бирҙе «Workout Башкортостан» йәштәр спорт хәрәкәте рәйесе Рәшит Хәсәнов.
Флешмоб 9 майҙа В.И.Ленин исемендәге майҙанда көндөҙгө сәғәт 1-ҙә башлана.


text:
28 март
28 март — григориан стиле буйынса йылдың 87-се (кәбисә йылында 88) көнө. Йыл аҙағына тиклем 278 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сербия — Конституция көнө.
- Чехия — Уҡытыусылар көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1462 — Иван III Бөйөк Мәскәү кенәзлеге хакиме була.
- 1935 — Канадала йәкшәмбе көн радиореклама тыйыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1483 — Рафаэль Санти, итальян рәссамы, график һәм архитектор.
- 1868 — Максим Горький, урыҫ яҙыусы, прозаик, драматург.
- 1925 — Смоктуновский Иннокентий Михайлович, совет һәм Рәсәй театр һәм кино актёры.
- 1952 — Көсөков Раил Фазыл улы, опера йырсыһы.
- 1955 — Солтангәрәева Розалиә Әсфәндиәр ҡыҙы, башҡорт сәсәниәһе, фольклорсы, филология фәндәре докторы.
- 1986 — Леди Гага, америка йырсыһы, бейеүсе, диджей, композитор.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1584 — Иван Грозный, Мәскәү һәм бөтә Рустың бөйөк кенәзе, бөтә Рустең беренсе батшаһы.
- 1919 — Бабич Шәйехзада Мөхәмәтзакир улы, күренекле башҡорт шағиры, Башҡорт хөкүмәте (1917—1919) ағзаһы.
- 1944 — Фәрхетдинов Мирғәй Әхмәй улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 2013 — Асанбаев Николай Васильевич, Нәжиб Асанбаев, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006).


text:
1 июлдә гражданлыҡ никахы менән бәйле һорауҙар буйынса ҡыҙыу линия эшләйәсәк
1 июлдә Республика ғаилә, балалар, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәге «Гражданлыҡ никахы: ыңғай һәм кире яҡтары» темаһына “ҡыҙыу линия” үткәрә.
Халыҡты ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға үҙәктең педагог-психологтары Наталья Корнилова һәм Ғәлиә Сәлихова яуап бирә.
Теләге булғандар һорауҙарын 8 (347) 273-09-00 телефоны аша 15 – 17 сәғәттәрҙә рус һәм башҡорт телдәрендә бирә ала. Шулай уҡ planeta-7ya@rambler.ru электрон почтаһы ла һеҙҙең ҡарамаҡта. Ҡала эсендәге һәм ҡала-ара шылтыратыуҙар бушлай.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никонды «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены менән бүләкләне Фото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никонды «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены менән бүләкләне
Рөстәм Хәмитов Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никонды «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены менән бүләкләне Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
1 октябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рус православие сиркәүенең Мәскәү патриархатындағы Башҡортостан митрополияһы башлығы, Өфө һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон менән осрашты. Осрашыуҙа конфессия-ара мөнәсәбәттәр, 2016 йылда Мәскәү һәм бөтә Русь патриархының Башҡортостанға сәфәрен ойоштороу мәсьәләләре һәм башҡа темалар ҡаралды.
Рөстәм Хәмитов митрополитты 65 йәше ҡотланы һәм уны «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены менән бүләкләне.
– Ошо ҙур награданы үҙемдең генә түгел, православие руханиҙарының да хеҙмәттәрен баһалау тип ҡабул итәм, – тине митрополит Никон. – 26 августа Башҡортостанда хеҙмәт итеүемә 25 йыл тулды. Бик күп эштәр башҡарылды. Православие руханиҙарының һәм мосолмандарҙың бурысы кешеләрҙең рухи донъяһын байытыуға, мәҫәлән, сиркәүҙәр һәм мәсеттәр төҙөүгә генә ҡайтып ҡалмай тип иҫәпләйем. Беҙ күп милләтле республикабыҙҙа тыныслыҡты һәм тотороҡлоҡто һаҡлауға ярҙам итәбеҙ.
– Халыҡтың рухиәтен һаҡлау, мохтаждарға ярҙам күрһәтеү буйынса өҙлөкһөҙ эш алып барыуығыҙ өсөн һеҙгә сикһеҙ рәхмәтлебеҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Тыныслыҡ, именлек, төрлө конфессияларҙың үҙ-ара аңлашып йәшәүе бик мөһим. Һис шикһеҙ, һеҙҙең менән оҙаҡ эшләйәсәкбеҙ әле.


text:
Учалыла ҡала башҡорттарына арналған VII төбәк-ара конференция үтә
20 апрелдә Башҡорт дәүләт университетының Учалы филиалында VII «Ҡала башҡорттары: традициялар һәм бөгөнгө йәмғиәт» төбәк-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Уны ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы, Мәғариф министрлығы, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Фәндәр академияһы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих,тел һәм әҙәбиәт институты, Учалы районы хакимиәте сығыш яһай. Фәнни форумда тарихсылар, этнологтар, демографтар, политологтар, филологтар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, шулай уҡ Башҡортостандың көньяҡ-көнсығыш райондары һәм ҡалаларынан делегациялар ҡатнаша.
Конференцияла ҡатнашыусылар Башҡортостан Республикаһы ҡалаларын социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү, башҡорттар урбанизацияһы, башҡорт теленең һөҙөмтәле ҡулланылыуы, тәрбиә, милли мәғариф, һаулыҡ, ҡала шарттарында демография үҫеше мәсьәләләрен тикшерә. Форум һөҙөмтәләре буйынса ғилми йыйынтыҡ сығарыласаҡ.
Ҡала башҡорттарына бағышланған фәнни-ғәмәли конференциялар республикала матур йолаға әүерелде, улар ике йыл һайын үткәрелә. Бығаса фәнни форумдар Өфө, Стәрлетамаҡ, Нефтекама, Бөрө, Октябрьский ҡалаларында уҙғарылды. Ғалимдар билдәләүенсә, бындай саралар Рәсәй өсөн уникаль күренеш булып тора. Рәсәй Федерацияһының бер субъектында ла, бер милли республикала ла бындай даими конференциялар үткәрелмәй. «Ҡала башҡорттары» конференцияһы тәүгә 2000 йылда ойошторолдо. Ул ваҡыттан алып ҡала башҡорттарының ижтимағи-сәйәси, мәҙәни тормошонда һәм көнкүрешендә башҡорт теленең функциялары һиҙелерлек киңәйҙе. Педагогик кадрҙар әҙерләнде, ҡалаларҙа башҡорт телен уҡытыу спецификаһын иҫәптә тотҡан бихисап әсбап, белешмә, һүҙлек, дәреслек сығарылды, терминология һәм топонимия һүҙлектәре булдырылды.


text:
Күгәрсен районында «Ислам. Йәштәр. Киләсәк» республика форумы асылды
Күгәрсен районында II «Ислам. Йәштәр. Киләсәк» республика форумы асылды. Йәштәр сараһын асыу тантанаһында БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Артур Сөләймәнов, Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты һәм М.Аҡмулла исемендәге Башорт дәүләт педагогия университеты вәкилдәре булды.
Форумда Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан мосолман йәштәре, төбәктең юғары һәм урта дини уҡыу йорттары студенттары, дин эшмәкәрҙәре һәм киң мәғлүмт саралары вәкилдәре – йәмғеһе 350-гә яҡын кеше ҡатнаша.
Йәштәр слетының тәүге көнөндә секциялар эшләйәсәк, кискеһен Көрьән буйынса конкурстар, шулай уҡ спорт ярыштары ойоштороласаҡ, «Ислам — экстремизмға ҡаршы!» концерт программаһы тәҡдим ителәсәк.
21 майҙа секциялар эше дауам итәсәк. Артабан форумға йомғаҡ яһаласаҡ, делегаттарҙы, бәйгеләрҙә еңеүселәрҙе почет грамоталары һәм приздар менән тәбрикләү тантанаһы үтәсәк.


text:
Архангел районында үҙенсәлекле умарталыҡ барлыҡҡа килде
Бында инә ҡорттар үҫтерелеп донъяның төрлө илдәренә һатыла башланы.
Ошо һәм башҡа сифаттарҙы умартасылыҡ һәм апетирапия ғилми тикшеренеү үҙәге белгестәре ентекле тикшереп, башҡорт ҡорттарының тоҡомон яҡшыртыу өҫтөндә, бигерәктә инә ҡорттарҙы үрсетеү йәһәтенән ентекле эш алып бара. үҙәк етәксеһе Әмир Ишемғолов.
Төрлө илдәрҙән ғалимдар күс үрсетеү буйынса төрлө технологиялар тәҡдим итә. Башҡортостан ғалимдары инә ҡорттарҙы үрсетеүҙең француз ысулын ҡуллана. Был ысул ябайлығы һәм уңайлылығы менән күпкә отошло, ти ғалимдар.
Умартасылыҡ һәм апетирапия ғилми тикшеренеү үҙәге етәксеһе урынбаҫары Руслан Ҡантимеров. Француз технологияһы үҙен тулыһынса аҡлай. Был ысулды ябай умартасылар ҙа үҙләштерһә, Башҡортостанда умартасылыҡ тағы юғары кимәлгә күтәрелер ине, ти умартасылыҡ һәм апетирапия ғилми тикшеренеү үҙәге етәксеһе Әмир Ишемғолов.
Умартасылыҡ һәм апетирапия ғилми тикшеренеү үҙәгенең республиканың тағы ла биш районында умарталыҡтары бар. Әлегә тик Архангель районында урынлашҡан умарталыҡта ғына башҡорт тоҡомло инә бал ҡорттары үрсетелә. Киләсәктә был эш башҡа умарталыҡтарҙа ойоштороласаҡ. Сөнки инә ҡорттарға донъяла ихтияж бик ҙур.


text:
Яңы йыл алдынан Өфө районында етем балаларға фатир асҡыстары тапшырылдыФото: «Уфимские нивы» гәзите
Яңы йыл алдынан Өфө районында етем балаларға фатир асҡыстары тапшырылды
Яңы йыл алдынан Өфө районында етем балаларға фатир асҡыстары тапшырылдыФото: «Уфимские нивы» гәзите
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
31 декабрҙә Яңы Булгаков ауылында Өфө районындағы биш етем балаға яңы фатир асҡыстары тапшырыла. Муниципалитетта аңлатыуҙарынса, әгәр былтыр өй туйлаусылар өсөн фатирҙарҙы йыһазландырыу көтөлмәгән бүләк булһа, был юлы төҙөүселәр торлаҡ майҙанын киңәйтә алды — 48 квадрат метр.
Байрам алдынан Өфө районы Дмитриевка ауылында иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡтан күсенеүселәр ҙә йорт туйланы. 25 декабрҙә 19 ғаилә фатир асҡыстары алды. 2015 йылдың аҙағына тиклем Михайловка ауылында тағы өс ғаилә яңы торлаҡҡа күсә. Йорттарҙы «Жилой Квартал» компаниялар төркөмө төҙөгән.
Өфө районы хакимиәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 2014-2015 йылдарҙа Башҡортостандың граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү буйынса адреслы программаһы сиктәрендә 60 ғаиләгә яңы йорттарҙа уңайлы фатирҙар тәҡдим ителде. 2016-2017 йылдарҙа муниципалитет Геофизик ҡасабаһындағы иҫке торлаҡта йәшәүсе тағы 70 ғаиләне күсерергә тейеш.


text:
Башҡортостанда табиптар төбәктә ВИЧ-инфекциялылар өсөн дарыуҙарҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаға Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда табиптар төбәктә ВИЧ-инфекциялылар өсөн дарыуҙарҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаға
Башҡортостанда табиптар төбәктә ВИЧ-инфекциялылар өсөн дарыуҙарҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаға Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда ВИЧ-инфекциялылар өсөн дарыуҙарға ҡытлыҡ юҡ һәм булмаясаҡ. СПИД-ҡа һәм йоғошло ауырыуҙарға ҡаршы көрәш һәм иҫкәртеү буйынса республика үҙәгенең баш табибы Рафаэль Яппаров әйтеүенсә, «пациенттарға антиретровируслы препараттар менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәргә бәйле борсолоу өсөн бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ. Сирлеләр дауаланыу үтә, был киләсәктә лә һаҡланасаҡ».
15 майҙа Бөтә донъя СПИД ҡорбандарын иҫкә алыу көнө уңайынан «Дождь» телеканалында марафон ойошторолдо. Тапшырыуҙа республикала ВИЧ-инфекциялыларҙың ярты йыл буйына дауа алмауҙары хаҡында мәғлүмәт яңғыраны.
Рафаэль Яппаров быны кире ҡаҡты. Бөгөн сит ил препараттарын алырға күнеккән пациенттарға илебеҙҙә етештерелгән дарыуҙар тәҡдим итәбеҙ, тине ул. Улар иһә сит ил аналогтарынан бер ҙә ҡалышмай.
«Стандарттарға ярашлы, ВИЧ-инфекциялы бөтә пациенттарға ла дауалау ҡаралмаған. Башҡортостанда 4800 кеше даими рәүештә антиретровируслы дарыуҙар ҡабул итә. Дәүләт комиссияһы ҡарары сиктәрендә 2020 йылға Рәсәйҙә ВИЧ-инфекциялыларҙың 60 проценты дауаланырға тейеш», — тип аңлатма бирҙе Рафаэль Яппаров.


text:
Биш миллиард һумға ете йыллыҡ облигациялар сығарыла
27 сентябрҙә Башҡортостан Хөкүмәте 5 миллиард һумға 34008-се серия облигацияларын сығара башлаясаҡ. Был турала БР Хөкүмәтенең 20 сентябрҙәге 1177-р бойороғо БР Финанс министрлығы сайтында баҫылды.
Генераль агенты – «Һаҡлыҡ банкы КИБ» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте.
Сығарырға планлаштырылған облигацияларҙың дөйөм иҫәбе 5 миллион дана тәшкил итә, һәр береһенең хаҡы — бер мең һум
Әйләнеш срогы — ете йыл. 28 купон түләү ҡаралған. Купон осороноң оҙайлылығы 91 көн тәшкил итә.
Беренсе купон ставкаһын конкурс билдәләйәсәк. 2-26-сы купондар ставкалары уға тиңләштереләсәк. 27-28-се купондар ставкалары йыллыҡ 0,1 процентты алып ташлап, беренсе купон ставкаһына тигеҙ буласаҡ.
Облигацияларҙы түләп бөтөрөү датаһы —2020 йылдың 18 сентябре.
1 сентябргә республиканың дәүләт бурысы 13 950 227 мең һум тәшкил итте. 2014 йылдың 1 ғинуарына эске дәүләт бурысының иң һуңғы сиге 19 550 000 мең һум күләмендә билдәләнгән.


text:
Өфөлә Карьера көнө-2010 үтәсәк
20 майҙа Эшҡыуарлыҡ аҙналығы сиктәрендә, Рәсәй эшҡыуарлығы көнөн байрам итеүгә арнап, Карьера көнө үткәрелә. Был сараны «Рәсәй терәге» Дөйөм Рәсәй бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе, Өфөләге АНКОР кадрҙар холдингы һәм ӨДАТУ-ның Иҡтисад һәм идара итеү институты ойоштора.
Карьера көнөнөң генераль партнеры – «ВымпелКом» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Карьера көнөн әҙерләүҙә SIFE һәм AIESEC студенттар ойошмалары ҡатнаша.
Төп ваҡиғаларҙың береһе булып алдынғы халыҡ-ара, Рәсәй һәм локаль компанияларҙың вакансиялар йәрминкәһе торасаҡ. Юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарының сығарылыш курстары студенттары компаниялар вакансиялары менән таныша, эш биреүселәрҙең талаптары хаҡында белә аласаҡ. Өсөнсө-дүртенсе курстар студенттарына, мәҫәлән, «ВымпелКом» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Philip Morris, «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы», «Салауатнефтеоргсинтез», «ӨМЭПБ», «ОЗНА» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, «Химреактивснаб», МТТ алыҫ элемтә операторы, «Уралсиб» банкы, Альфа-банк, «Европлан» лизинг компанияһы, «Ренессанс Страхование» кеүек билдәле компанияларҙа стажировкалар үтеү мөмкинлектәре тураһында һөйләйәсәктәр.
Шулай уҡ ҡайһы бер презентациялар ҙа үткәреләсәк. Мәҫәлән, «ВымпелКом» компанияһы — вәкилдәре төбәктәге яңы проекттар, «Рәсәй терәге» Башҡортостан төбәк бүлексәһе республиканың йәш эшҡыуарҙарына ярҙам дәүләт программаһы хаҡында һөйләйәсәк. АНКОР «Һеҙҙең файҙаға эшләгән резюме», «Эш биреүсе менән уңышлы интервью серҙәре» темаларына мастер-класс үткәрәсәк. Иң аҙаҡтан матбуғат конференцияһы үткәреләсәк.


text:
Мортаза Рәхимов Башҡортостан украиндарының VI съезына уңышлы эш теләне
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Башҡортостан украиндарының VI съезы делегаттарына һәм ҡунаҡтарына ҡотлау ебәрҙе. Унда, атап әйткәндә, шулай тиелә:
«Башҡортостандың күп милләтле халҡы исеменән һеҙҙе мөһим форумығыҙ асылыу менән ихлас ҡотлайым!
Ул украин халҡын артабан туплауға булышлыҡ итер, милли мәҙәниәттәрҙе үҫтереүгә, тыуған республикабыҙҙа дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек шарттарын нығытыуға билдәле бер өлөш индерер, тип ышанам.
Ҡунаҡсыл башҡорт ерендә тәүге украин биләмәләре бынан ике быуаттан ашыу элек барлыҡҡа килә, ә бөгөн украиндар Башҡортостандың бөтә ҡалаларында һәм райондарында тиерлек йәшәй. Улар Башҡортостандың иҡтисадын, социаль һәм рухи-мәҙәни өлкәһен үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша.
Республикала украиндарҙың телен, мәҙәниәтен һәм милли традицияларын һаҡлау һәм үҫтереү өсөн яҡшы шарттар булдырылған. 1990 йылдан – «Кобзарь» Республика милли-мәҙәни үҙәге, 1996 йылдан –«Берегиня» Украин ҡатын-ҡыҙҙары берлеге, 1998 йылдан «Беркут» Украин йәштәре берлеге эшләп килә.
5 дөйөм белем биреү, 4 йәкшәмбе мәктәптәре уңышлы эшләй. Республиканың мәғариф системаһында 1-се Өфө педагогия колледжының украин бүлеге, М.А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалы лайыҡлы урын биләй. Уларҙа педагогик кадрҙар ҙа әҙерләнә.
Башҡортостанда бөгөн 23 украин үҙешмәкәр коллективы эшләп килә, улар республика украиндары тупланып йәшәгән ауылдарҙа һәм ҡалаларҙа эшләй. Золотоношка ауылындағы украин тарихи-мәҙәни үҙәге һәм Рәсәйҙә берҙән-бер балалар баҡсаһы-мәктәп комплексы унан ситтә лә киң билдәле.
Милли-мәҙәни берләшмәләрҙең эшмәкәрлеге кешеләр араһында үҙ-ара аңлашыуҙы нығытыуға, йәштәрҙе уртаҡ тыуған илебеҙ – бөйөк Рәсәй халыҡтарының милли мәҙәниәттәренә, телдәренә, ғөрөф-ғәҙәттәренә ихтирам рухында тәрбиәләүгә булышлыҡ итә.
Форумда ҡатнашыусыларҙың барыһына ла ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, бөтә изге эштәрендә уңыштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов».


text:
Вьетнам мәҙәниәте көндәрендә ҙур ижади делегация ҡатнашасаҡ
6 июлдә Өфөлә Башҡортостанда Вьетнам Социалистик Республикаһының мәҙәниәт көндәре башланасаҡ. Унда ҡатнашыу өсөн Вьетнамдан 30 артист киләсәк, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфөләге вәкиллегенән.
Рәсми делегацияға ВСР-ҙың мәҙәниәт, спорт һәм туризм министры урынбаҫары Чан Чиен Тханг етәкселек итәсәк. Вьетнам мәҙәниәте көндәре айҡанлы Ҡала мәҙәниәт һарайында ҙур концерт үтәсәк.
Рәсми делегация Башҡортостан Республикаһы етәкселеге менән осрашыуҙар үткәрәсәк, тип көтөлә. Өфөнөң иҫтәлекле урындарына һәм ҡаланың мәҙәниәт учреждениеларына барыу планлаштырылған.


text:
Өфө халҡы бушлай флюорография үтә ала
Бөтә донъя туберкулезға ҡаршы көрәш көнө уңайынан 24 мартта иртәнге 9-ҙан 13 сәғәткә тиклем Өфөлә Үҙәк, Колхоз һәм Затон баҙарҙары майҙандарында күсмә флюорографик ҡоролмаларҙа граждандар бушлай флюорографик тикшереү үтә аласаҡ.
Ошо уҡ көндө Республика туберкулез диспансерында Бөтә донъя туберкулезға ҡаршы көрәш көнөнә ҡарата Асыҡ ишектәр көнө үткәрелә. Мөрәжәғәт итеүселәрҙе квалификациялы белгестәр — фтизиатрҙар, фтизиодерматологтар, фтизиоокулистар, фтизиогинекологтар, фтизиоурологтар һәм башҡалар ҡабул итәсәк. Улар туберкулезды дауалау, реабилитациялау, профилактикалау мәсьәләләре буйынса консультациялар үткәрәсәк.
Теләге булғандарҙың барыһы ла 9 — 15 сәғәттәрҙә түбәндәге адрестар буйынса ҡабул ителәсәк:
— С. Агиш урамы, 4 («С. Агиш» туҡталышы) Республика туберкулез диспансерының поликлиника бүлеге, тел: 228-45-14;
— Цюрупа урамы, 100/1 («Үҙәк баҙар» туҡталышы), ололар өсөн диспансер бүлеге, тел: 272-83-05, балалар өсөн диспансер бүлеге, тел: 272-40-42;
— Октябрь проспекты, 155 («Калинин исемендәге парк» туҡталышы), диспансер бүлеге, тел: 284-28-52; 284-32-47.


text:
Өфөлә «Александр Тюлькиндың тыуған яғында. Урал пейзаждары» күргәҙмәһе асыла
Шаршамбы, 6 июндә, А.Тюлькиндың мемориаль йорт-музейында йыл һайын эшләүсе «Тюлькиндың тыуған яғында. Урал пейзаждары» күргәҙмәһе асыла, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына музей мөдире Финат Нәбиуллин.
Экспозицияла Өфө рәссамдарының 40-тан ашыу эше тупланған. Улар араһында – Александр Петриков, ағалы-энеле Вәғиз менән Вәкил Шәйхетдиновтар, Александр Масленников, Илдар Ғилманов, Ольга Зозуля.
Күргәҙмәне асыу тантанаһы 6 июндә 16 сәғәткә билдәләнгән. Экспозиция 31 авгусҡа ҡәҙәр эшләй.


text:
Өфө ҡала Советы бюджетниктар өсөн балалар лагерҙарына йүнәлтмә хаҡының айырмаһын ҡаплай
һауыҡтырыу лагерҙарында йәйге миҙгел асылыуы алдынан Өфө ҡала Советы депутаттары бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең балалары өсөн йәйге лагерҙарға республика бюджеты средстволары иҫәбенә һатып алынған йүнәлтмәләр хаҡының айырмаһын түләү мәсьәләһен ҡараны.
Былтыр ошондай уҡ ҡарар һөҙөмтәһендә 1290 бала өсөн йүнәлтмәләр хаҡының айырмаһы түләнгән. Дөйөм алғанда был маҡсатҡа ҡала 4,8 миллион һум самаһы аҡса бүлгән. Эш хаҡының түбән, балалар лагерҙарына йүнәлтмәләрҙең ҡыйбат булыуын (хаҡтар 15 меңдән башлана) иҫәпкә алғанда, бюджетниктар өсөн был бик тос ярҙам буласаҡ. Быйыл йәйге лагерҙарҙа өфөлөләрҙең 12,6 мең балаһы ял итәсәк, тип көтөлә. Мәктәптәрҙә ойошторолған көндөҙгө лагерҙарҙа ла шул сама бала ял итәсәк, ә 9,5 мең бала шифаханаларҙа һаулығын нығытасаҡ.
Республика быйыл балаларҙың йәйге ялын ойоштороуға дөйөм алғанда 158,6 миллион һум аҡса бүлә, ә Өфө – 47,2 миллион.


text:
Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев вафат булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 27 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡорт мәҙәниәте ауыр юғалтыу кисерҙе. Бөгөн иртән Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы лауреаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районының почетлы гражданы, Салауат Юлаев ордены кавалеры Абдулхаҡ Игебаев 87-се йәшендә донъя ҡуйҙы. Ул хәҙерге башҡорт шиғриәтенең сағыу вәкилдәренең береһе, нескә хисле лирик ине.
Абдулхаҡ Хажмөхәмәт улы Игебаев 1930 йылдың 2 июлендә Баймаҡ районының Күсей ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Иртә етем ҡалып, балалар йортонда тәрбиәләнә. 1946 йылда Темәс педагогия училищеһын, 1950 йылда К.А.Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай. 1950-1969 йылдарҙа «Совет Башҡортостаны», «Ҡыҙыл таң» гәзиттәрендә, «Ағиҙел» журналында эшләй. 1969-1971 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстарҙа уҡый. 1971-1990 йылдарҙа «Ағиҙел» журналының шиғриәт бүлеген етәкләй.
Шиғырҙары 1948 йылда баҫыла башлай. Уның 25-тән ашыу китабы донъя күргән. Бик күп шиғырҙар, «Ирәндек бөркөтө», «Оран һала Ер-әсә», «Урал тауышы», «Һөйөү йыры», «Корея ҡыҙы» поэмалары авторы. «Ирәндек бөркөтө» поэмаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҡташы, Советтар Союзы Геройы Тәфтизән Миңлеғоловҡа арналған. Шағир «Оран һала Ер-әсә» поэмаһы өсөн Ғ.Сәләм исемендәге премияға лайыҡ була. Поэма рус, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, украин, яҡут телдәренә тәржемә ителгән. Композиторҙар Хөсәйен Әхмәтов, Заһир Исмәғилев, Рафиҡ Сәлмәнов, Шамил Ҡолбарисов, Рим Хәсәнов уның шиғырҙарына йырҙар ижад иткән.
Абдулхаҡ Игебаев балалар әҙәбиәте өлкәһендә әүҙем эшләне. Ул — «Минең һеңлем» (1958), «Аҡбуҙат» (1960), «Еҙ ҡыңғырау» (1968), «Ни өсөн ҡайын илай?» (1982), «Сәй ҡайнатты ҡуяндар» (1977) тигән китаптар авторы. Ижадында юмористик һәм сатирик шиғырҙар ҙур урын биләй. Ул алты томлыҡ «Башҡорт әҙәбиәте тарихын» төҙөүҙә ҡатнаша.
1991 йылда «Әйтелмәгән һүҙҙәр» шиғри йыйынтығы өсөн Салауат Юлаев исемендәге республика премияһына лайыҡ була.


text:
Организм
Органи́зм (лат. organizo — ойошторам, тәртипкә килтерәм; лат. organismus — һүҙенән; бор. грек. ὄpYavov — ҡорал) — тере булмаған материянан айырылып тороусы тере есем.
Биологияла организм тип бөтә төрлө ҡатнаш тере системаны атайҙар (мәҫәлән, хайуандар, үҫемлектәр, бәшмәктәр йәки микроорганизмдар). Һәр хәлдә лә, организм уға тәьҫир итеүгә яуап ҡуҙғатыу бирергә, тоҡом ҡалдырыу өсөн үрсергә, үҫергә, нығынырға һәм гомеостазды тотоп торорға тейеш. Организм бер күҙәнәкле була ала йәки, кешеләр кеүек, күп триллион күҙәнәк төркөмдәре булған махсус туҡымалар һәм органдар булып туплана. «Күп күҙәнәкле» тип ике йәки күберәк күҙәнәктәрҙән торған организм атала.
«Организм» термины боронғо грек һүҙенән барлыҡҡа килгән һәм орган, ҡорал, хеҙмәтләндереү тигәнде аңлата.
Фәни классификация буйынса биологияла «организм» һүҙе «Ерҙәге тереклек» һүҙенә синоним булып тора. Организмдарҙы күҙәнәктәр төрө буйынса прокариот һәм эукариоттарға бүләләр. Прокариот ике айырым төрҙән тора, Бактерия һәм Архей майҙансығына ҡарай. Эукариот организмдар мембрана-тышса менән солғап алынған ядронан һәм органеллаларҙан, атап үткәндә эске бактерияларҙан килеп сыҡҡан митохондриялар һәм пластидтарҙан тора. Бәшмәктәр, хайуандар һәм үҫемлектәр эукариот төрҙәренә ҡарай.
Йөкмәткеһе
Атаманың мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Киң мәғәнәлә, организм атамаһын «тотороҡло һәм тереклек күрһәткән молекулалар берләшмәһе» кеүек билдәләү мөмкин. Әммә, ҡайһы билдәләмәләр буйынса вирустар һәм теоретик мөмкин булған органик булмаған антропоген тереклек формалары "организм" атамаһына инмәй. Вирустарҙың үрсеүе хужа-күҙәнәктең биохимик механизмына бәйле.
Chambers Online Reference ошондай киң билдәләмә бирә: «Организм — үҫеү һәм үрсеү һәләтенә эйә булған теләһә-ниндәй тере структура, мәҫәлән үҫемлектәр, хайуандар, бәшмәктәр йәки бактериялар».
Күп күҙәнәклеләр тураһында һүҙ йөрөткәндә, «организм» атамаһы ғәҙәти рәүештә иерархияға буйһонған системаларҙан (мәҫәлән, ҡан йөрөш, аш һеңдереү йәки репродуктив системаларынан) торған бер бөтөн структураны белдерә; был структура органдарҙан тора; органдар, үҙ сиратында, туҡымаларҙан тора, туҡымалар иһә күҙәнәктәрҙән тора.
Суперорганизм тип күп кешеләрҙән торған, бергә эшләүсе, берҙәм функциональ, социаль берәмек организм атала.
Вирустар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Вирустар күбеһенсә организм тип иҫәпләнмәй, сөнки улар үҙҙәре айырым йәшәү, үҙаллы үрсеү йәки матдәләр алмаштырыу һәләтенә эйә түгел. Был ҡапма-ҡаршылыҡ проблема булып тора, сөнки ҡайһы бер организмдар ҙа айырым йәшәй алмайҙар. Вирустар бер нисә ферменттан һәм молекуланан тороп, тере организмға хас булһа ла, үҙҙәрен формалаштырған органик берләшмәләрҙе синтезлай алмайҙар, метоболизмдары юҡ.
Шуға ла улар үҙаллы үрсей алмайҙар. Тик хужа-күҙәнәк арҡаһында пассив барлыҡҡа килә алалар. Был яҡтан улар тере булмаған материяға оҡшаштар. Вирустарҙың айырым рәүештә метаболизмы булмаһа ла уларҙың үҙ гендары бар. Организмдар эволюция ярҙамында үҫешһәләр, бактериялар эволюцияһына хас механизмдарға оҡшаш рәүештә вирустар үҫешәләр (эволюцияланалар).
Организм терминологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ер йөҙөндә тереклек иткән барлыҡ организмдар таксономия тигән фән тарафынан классификациялана. Бөтә организмдар төрлө таксондарға йәки филогенетик тармаҡтарға бүленә.
Таксондар организм төркөмдәренә бүленә, ә һуңғылары, дөйөм өлөштән конкрет (билдәле) төрҙәргә бүленә. Таксон схема рангылары иерархик тәртиптә:
- Домендар
- Батшалыҡ
- Тип
- Класс
- Отряд
- Ғаилә
- Ырыу
- Төр
Химия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Организмдарҙағы ҡатмарлы химик системалар үрсеүгә һәм тере ҡалырға, тотороҡло буларға тип тәртипләштерелгән. Химиялағы молекуляр күренештәр, организмдарҙы аңлауҙа фундаменталь булып тора. Орагнизмдарҙың тирә-яҡ мөхиткә яраҡлашыуы, шунлыҡтан ДНК-лары тере ҡалыуҙары — гендар нигеҙле маҡсаты.
Организмдар үҙҙәренең барлыҡҡа килеүе менән, матдәләр алмашыуы, һәм ҡалған күп химик күренештәргә, иң мөһиме, ҙур органик молекулаларға бурыслы. Организмдағы ҡатмарлы химик берләшмәләр системаһы, тирә-яҡ мөхит менән аралашыу арҡаһында төрлө рольдар уйнайҙар.
Ярым-ябыҡ химик системалағы органиҙмдар. Ундый организмдар айырым берәмектәр булып торһалар ҙа, улар үҙҙәрен уратып алған мөхиткә ҡарата ябыҡ түгелдәр. Үҙ тереклеген тәьмин итеү операцияларан бышҡарыу өсөн, улар бер туҡтауһыҙ тирә-яҡ мөхиттән энергия алалар һәм бүлеп сығаралар. Афтотрофтар файҙалы энергия эшләп сығарыу өсөн (органик берләшмәләр рәүешендә) ҡояш яҡтыһын йәки, органик булмаған берләшмәләр ҡулланалар, ә гетеротрофтар — тирә-яҡ мөхиттән органик берләшмәләрҙе алалар.
Был берләшмәләрҙәге иң мөһим элемент — углерод (күмер). Был элементтың физик уҙенсәлектәре: башҡа бәләкәс атомдар менән оҡшашлығы, ҙур булмауы, бер-нисә үҙ атомы менән берләшмә бәйләнеш яһа алыүы, углеродтты органик теректетктә нигеҙләүсе идеаль элемент итә. Углерод өс атомдан торған бәләкәй генә берләшмәләр (углекислый газ кеүек), һәм оҙон сынйырҙарҙан торған күп миллилонлы атодамдар яһай. Ул сынйырға хас күп миллионлы атомдар — мәғлүмәт һаҡлай ала (нуклиен кислоталоры), бөтә күҙәнәктәрҙе бергә тотоу, һәм мәғлүмәт тапшырыу (аҡһым тураһында) сифатына эйә.
Макромолекулалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Организмды барлыҡҡа килтереүсе берләшмәләрҙе макромолекулаларға һәм, бәләкәсерәк молекуларарға бүлеп була. Макромолекуланың дүрт төрө бар: нуклиен кислоталары, аҡһымдар, күмерһыуҙар һәм липидтар (майҙар). Нуклиен кислоталары (башлыса дезоксирибонуклиен кислотаһы, йәки ДНК) нуклеотид бер-бер артлылығы, генетик мәғлүмәтте һаҡлайҙар. Дүрт тип нуклеотидттың (аденин, цитозин, гуанин һәм тимин) билдәле эҙмә-әҙлелеге организмдың үҙенсәлектәре тураһанда мәғлүмәт йөрөтә. Эҙмә-эҙлелек кодондарға (генетик кодтарға) бүленә, ә улары уҙ сиратында өс нуклеотид (триплет) эҙмә-эҙлелегенә бүленә. Ошо өс нуклеотид эҙмә-эҙлеге (триплет) бер аминокислота тураһында код һаҡлай. Шулай итеп, ДНК эҙмә-эҙлеге аҡһым кодын һаҡлай, ә аҡһымдар үҙҙәре аминокислота ҡалдыҡтарынан тора. Аҡһымдар организмда үҙенсәлекле бер функция үтәйҙәр.
Аҡһымдар функциялары буйынса түбәндәге эштәрҙе башҡаралар:
- Организмдағы барған матдәләр алмашыныу реакцияларын ферменттар менән катализлау.
- Структурланған аҡһымдар, тубулин, йәки коллаген кеүек.
- Аҡһымдарҙы регулярлау (күҙәнәктәрҙе регулярлаған циклин кеүек)
- Сигнал молекулалары һәм уларҙың рецепторҙары (гормон һәм уларҙың рецепторҙары кеүек).
- Һөжөм итеүгә ҡаршы торған аҡһымдар, ә улар үҙҙәре эсенә имун системаһындағы антителарҙы ала яла.
Липидтар (майҙар) күҙәнәктәге ҡыршағыс булып торған мембрананы барлаҡҡа килтерәләр. Ҡайһы бер күп күҙәнәклеләрҙә улар энергия һаҡлағыс булып торлар. Күмерһыуҙар ҙа (карбонгидрат) энергия һаҡлай алалар. Ул күмерһыуҙар энергия транспортировка яһай алар, һәм липидтарға ҡарағанда еңелерәк тарҡалалар (үҙләштереләләр).
Структура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Организмдарҙың күбеһе күҙәнәк тип аталған мономер берәмектәрҙән тора. Ҡайһы берҙәре бер күҙәнәктән генә тора (бер күҙәнәклеләр), а ҡайһылар күп күҙәнәктән торалар (күп күҙәнәклеләр). Күп күҙәнәклеләр, берәй аныҡ эш башҡарыу өсөн махсуслашҡан күҙәнәктәр була алалар. Махсуслашҡан күҙәнәктәр төркөмөнөң туҡыма күҙәнәктәре дүрт башлынғыс типтарҙан тора: эпителий, нервы туҡымаһы, ит туҡылаһы һәм берләштерүсе туҡыма. Бер-нисә туҡыма типтары, берәй аныҡ функция башҡарыу өсөн, орган формаһында бергә эшләй алалар (мәҫәлән, ҡан йөрөтөү өсөн — йөрәк, йәки тышҡы мөхиттән һаҡланыу өсөн — тире).
Күҙәнәктәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1839 Шлейден һәм Шванндың (Schleiden and Schwann) күҙәнәк теоряһына күҙ һалғанда, унда ошондай мәғлүмәттәр бар, «бөтә күҙәнәктәр бер йәки бер-нисә күҙәнәктән торалар; бөтә күҙәнәктәр әлеге ваҡытта булған күҙәнәктәрҙән барлыҡа киләләр; органиҙымға йәшәргә кәрәк булған бөтә фукнциялар күҙәнәк эсендә үтәлә; һәм күҙәнәктәр яңы нәҫел ҡалдыра торған мәғлүмәтте күҙәнәк эсендә һаҡлай».
Ике төркөм күҙәнәктәр бар: эукариоттар һәм прокариоттар. Прокариоттар (йәғи ядроһыҙҙар), күбеһенсә, яңғыҙ бер күҙәнәкле итеп көн күрәләр, ә эукариоттар (ядролылар), күбеһенсә күп күҙәнәкле оргаизмдарҙа булалар. Прокариот күҙәнәктәрҙә ядро мембранаһы булмағанлыҡтан ДНК күҙәнәк эсендә ирекле йөрөй, эукариоттарҙа ядро мебранаһы бар.
Бөтә күҙәнәктәр ҙә прокариот һәм эукариот булыуыны ҡарамаҫтан, мембрана тышсаһынан торалар. Мембрана күҙәнәктә булған эске органеллаларҙҙы һәм башҡа кәрәкле берләшмәләрҙе тышлап тора, тағы мембрана күҙәнәктең электрик потенциалын тота (ул хәрәкәт һәм нервы импульстарын барлыҡҡа килтерә). Мембрана эсендә тоҙло цитоплазма күҙәнәктең иң күп урынын алып тора. Бөтә күҙәнәктәргә ДНК, гендарҙағы нәҫеллек материалдар, һәм РНК бар. РНК аҡһымдар, ферменттар яһай торһан выҡытлыса мәғлүмәт туплай. Күҙәнәктәрҙә тағы икенсе төр биомолекулалар бар. Бөтә күҙәнәктәр ҙә бер-нисә мөмкинлекә эйә:
- Үрсеү өсөн күҙәнәктәрҙе бүлеү (бинормаль бүленеү, миостаз йәки мейоз);
- РНК ярҙамында ДНК-нан кәрәкле гендарҙы ҡулланып ферменттар, акһымдар яһау;
- Метоболизм, шул иҫәптән, эске күҙәнәк компонентарын яһау өсөн, төҙөлөш сеймалын ҡулланыу, энергия үҙгәртеү, ҡалдыҡ продукттарҙан бушатылау;
- Күҙәнәктең фунцияланыуы химимк энергияны ҡулланыу һәм үҙләштереүенә ҡарай;
- Тышҡы һәм эске тәҫирҙәргә яуап ҡайтарыу, температура үҙгәреү, pH йәки туҡлыҡлы матдәләр үҙгәреүе кеүек.
Күҙәнәктең эсе липид һәм аҡһым дан торған тышса менән ҡапланған.
Ғүмер оҙонлоғо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Организмдың иң ғәмәли параметры булып ғүмер (йәшәү, тереклек) тора. Ҡайһы бер организмдар ҡыҫҡа ваҡыт эсендә йәшәйҙәр — бер көндән дә кәм, ә ҡайһылары бер-нисә мең йыл йәшәйҙәр (үсемлектәр, бактериялар). Ҡартайыу ғүмер оҙонлоғона иң ҙур йоғото яһай.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ^ T.Cavalier-Smith (1987) The origin of eukaryote and archaebacterial cells, Annals of the New York Academy of Sciences 503, 17–54
- ^ T. Cavalier-Smith (2002) The neomuran origin of archaebacteria, the negibacterial root of the universal tree and bacterial megaclassification. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 52, 7–76
- ^ "organism". Oxford English Dictionary (online ed.). 2004.
- ^ "organism". Chambers 21st Century Dictionary (online ed.). 1999.
- ^ The Universal Features of Cells on Earth in Chapter 1 of Molecular Biology of the Cell fourth edition, edited by Bruce Alberts (2002) published by Garland Science.
- ^ Doolittle, W. Ford (February, 2000). Uprooting the tree of life. Scientific American 282 (6): 90–95.
- ^ a b NCBI: "The Genetic Codes", Compiled by Andrzej (Anjay) Elzanowski and Jim Ostell
- ^ a b Jukes TH, Osawa S, The genetic code in mitochondria and chloroplasts., Experientia. 1990 Dec 1;46(11-12):1117-26.
- ^ Genetic Code page in the NCBI Taxonomy section (Downloaded 27 April 2007.)
- ^ Evaluation of the Rate of Evolution in Natural Populations of Guppies (Poecilia reticulata) "[1]"
- ^ Oklahoma State – Horizontal Gene Transfer
- ^ esalenctr.org
- ^ Gibsona, Daniel G.; Benders, Gwynedd A.; Axelroda, Kevin C.; et al. (2008). "One-step assembly in yeast of 25 overlapping DNA fragments to form a complete synthetic Mycoplasma genitalium genome". PNAS 105 (51): 20404–20409. doi:10.1073/pnas.0811011106. PMID 19073939. PMC 2600582. http://www.pnas.org/content/105/51/20404.full.pdf.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- BBCNews: 27 September, 2000, When slime is not so thick Citat: "It means that some of the lowliest creatures in the plant and animal kingdoms, such as slime and amoeba, may not be as primitive as once thought"
- SpaceRef.com, July 29, 1997: Scientists Discover Methane Ice Worms On Gulf Of Mexico Sea Floor
- The Eberly College of Science: Methane Ice Worms discovered on Gulf of Mexico Sea Floor download Publication quality photos
- Artikel, 2000: Methane Ice Worms: Hesiocaeca methanicola. Colonizing Fossil Fuel Reserves
- SpaceRef.com, May 04, 2001: Redefining "Life as We Know it" Hesiocaeca methanicola In 1997, Charles Fisher, professor of biology at Penn State, discovered this remarkable creature living on mounds of methane ice under half a mile of ocean on the floor of the Gulf of Mexico.
- SpaceRef.com, July 29, 1997: Scientists Discover Methane Ice Worms On Gulf Of Mexico Sea Floor
- BBCNews, 18 December, 2002, 'Space bugs' grown in lab Citat: "Bacillus simplex and Staphylococcus pasteuri...Engyodontium album The strains cultured by Dr Wainwright seemed to be resistant to the effects of UV - one quality required for survival in space"
- BBCNews, 19 June, 2003, Ancient organism challenges cell evolution Citat: "It appears that this organelle has been conserved in evolution from prokaryotes to eukaryotes, since it is present in both"
- Interactive Syllabus for General Biology - BI 04, Saint Anselm College, Summer 2003
- Jacob Feldman: Stramenopila
- NCBI Taxonomy entry: root (rich)
- Saint Anselm College: Survey of representatives of the major Kingdoms Citat: "Number of kingdoms has not been resolved...Bacteria present a problem with their diversity...Protista present a problem with their diversity...",
- Species 2000 Indexing the world's known species. Species 2000 has the objective of enumerating all known species of plants, animals, fungi and microbes on Earth as the baseline dataset for studies of global biodiversity. It will also provide a simple access point enabling users to link from here to other data systems for all groups of organisms, using direct species-links.
- The largest organism in the world may be a fungus carpeting nearly 10 square kilometers of an Oregon forest, and may be as old as 10500 years.
- The Tree of Life.
- Frequent questions from kids about life and their answers


text:
Уйын бизнесын Өфөнән ҡыуырға маташалар
Өфө мэры Павел Качкаев район хакимиәттәре башлыҡтарын законһыҙ эшләүсе уйын йорттарына ҡаршы әүҙем көрәшергә саҡырҙы.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡалала әлегә тиклем бер нисә уйын клубы ҡалған, — тине мэр. – Уҙған аҙнала беҙ Киров районындағы бер клубты асыҡлап, ябыуға өлгәштек. Ләкин бер нисә көндән Совет районында яңы клуб асыҡланды. Тимәк, эш алып барылмай, уйын йорттары бөтөрөлмәй, ә бер райондан икенсеһенә күсеп йөрөй, тигән һүҙ. Йәшерен уйын бизнесына ҡаршы аяуһыҙ көрәшергә кәрәк. Был мәсьәлә менән, беренсе сиратта, район хакимиәте башлыҡтары шөғөлләнергә тейеш.
Иң күп уйын салондары бөгөн баш ҡаланың Орджоникидзе (7) һәм Калинин (5) райондарында иҫәпләнә. Һәм был федераль закондар менән бындай йорттарҙың эшмәкәрлеге тыйылыуға ҡарамаҫтан. Ҡабаттан иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, “Уйын бизнесын көйләү тураһында” Федераль закон быйыл 1 июлдә үҙ көсөнә инде. Был законға ярашлы, махсус бүленгән дүрт зонанан тыш – Приморьела, Алтай крайында, Калининград өлкәһендә, шулай уҡ Краснодар крайы менән Ростов өлкәһе сигендә – Рәсәйҙең ҡалған бөтә биләмәһендә уйын бизнесы тыйыла.


text:
Рузалия Хисмәтуллина Башҡортостандың финанс министры итеп тәғәйенләнде
Рузалия Хисмәтуллина Башҡортостандың финанс министры итеп тәғәйенләнде. Ярашлы Указға республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
Указ ҡул ҡуйған көндән үҙ көсөнә инде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығы матбуғат хеҙмәтендә.
Биографик белешмә.
Рузалия Сафиулла ҡыҙы Хисмәтуллина 1954 йылда Мари АССР-ы Маркинский районының Комсомольск ҡасабаһында тыуған. Ҡазан финанс-иҡтисад институтын тамамлаған.
1976-1994 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы Финанс министрлығында иҡтисадсы, өлкән иҡтисадсы, бүлек начальнигы урынбаҫары, бүлек начальнигы.
1994 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем Башҡортостан Республикаһы финанс министры урынбаҫары, беренсе урынбаҫары булып эшләне.
Рузалия Хисмәтуллина «БР-ҙың атҡаҙанған иҡтисадсыһы» исеменә лайыҡ, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.
***
Башҡортостан Президентының икенсе Указы менән Айрат Ғәскәров, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы финанс министры вазифаһынан бушатылды.


text:
Тәтешлелә күренекле удмурттарҙы тәбрикләнеләр
Тәтешле районының Түбәнге Балтас ауылында хөкүмәт наградалары һәм почетлы исемдәре булған Башҡортостан һәм Удмуртия удмурттарының слеты үтте. Унда Балтас, Борай, Йәрмәкәй, Ҡалтасы, Кушнаренко, Тәтешле, Яңауыл райондарынан, Нефтекама ҡалаһынан һәм Удмурт Республикаһынан делегаттар ҡатнашты. Оло йәштәге ветерандарҙан тыш осрашыуға йәштәр — производство алдынғылары ла килде.
Тәтешле районының фольклор коллективтары ҡунаҡтарҙы икмәк-тоҙ, халыҡ бейеүҙәре һәм йырҙары менән ҡаршы алды. Делегаттар урындағы мәктәптә булды, ботаник баҡса һәм мәктәп музейы менән танышты, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған һалдаттар обелискыһына веноктар һалды.
Тантана ауыл мәҙәниәт йортонда үтте. Байрамды Башҡортостан удмурттарының милли-мәҙәни үҙәге рәйесе Ренат Ғәләмшин асты. Сәләмләү һүҙе менән Тәтешле районы хакимиәте башлығы Дамир Әхмәтов сығыш яһаны. Тантана барышында һәр делегатҡа бүләктәр тапшырылды. Сара Түбәнге Балтас ауылының үҙешмәкәр артистары әҙерләгән байрам концерты менән тамамланды.


text:
Миҙгел тамамланыу уңайынан Башҡорт драма театры байрам концертына саҡыра Фото: Андрей Старостин
Миҙгел тамамланыу уңайынан Башҡорт драма театры байрам концертына саҡыра
Миҙгел тамамланыу уңайынан Башҡорт драма театры байрам концертына саҡыра Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
27 майҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының 96-сы ижад миҙгелен ябыу тантанаһы уҙа. Был көндә бай мәҙәни программа ҡаралған, тип хәбәр иттеләр театрҙың матбуғат хеҙмәтендә. Көндөҙ сәхнә ветерандары менән ижади осрашыу ойошторола. Киске сәғәт 6-сы яртыла Арыҫлан Мөбәрәковтың һәм Мостай Кәримдең һәйкәлдәренә сәскә һалыу була. Сәғәт 6-ла театр алдында театрҙың популяр актерҙары ҡатнашлығында байрам концерты башлана.
Киске сәғәт 7-лә тамашасыларҙы Сергей Беловтың пьесаһы буйынса «Мин һинең ҡәйнәң булам» комедияһының премьераһы көтә. Ҡуйыусы режиссеры — Олег Ханов. Йола буйынса, спектаклдән һуң театрҙың иң яҡшы хеҙмәткәрҙәре бүләкләнә. Ошо кистә «Иң яҡшы ир-егет роле» һәм «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле», «Тамашасылар һөйөүе призы» номинацияларында еңеүселәр билдәләнә.
96-сы театр миҙгеле сәхнә сәнғәтендә әһәмиәтле ваҡиғаларға бай булды: «Алтын битлек» Бөтә Рәсәй милли театр фестивалендә еңеү (костюм буйынса рәссам Альберт Нестеров), «Йософ һәм Зөләйха» музыкаль легендаһын ҡуйыу өсөн республика Башлығы грантын алыу, Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй!» повесын сәхнәләштереү һәм халыҡ-ара фестивалдәрҙә, гастролдәрҙә ҡатнашыу.


text:
Муниципаль һайлауҙарҙа пропорциональ системаны индереүсе закон проекты
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Дәүләт Думаһына муниципаль һайлауҙарҙа пропорциональ системаны файҙаланыуҙы ҡараған Федераль закон проектын индерҙе, тип хәбәр итте Кремлдең матбуғат хеҙмәте. Был вәкәләтле органдары кәмендә 20 депутат һайлаған муниципаль берәмектәргә ҡағыла. Закон проекты 30 ноябрҙә иғлан ителгән дәүләт башлығының Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе положениеларын тормошҡа ашырыуға, урындарҙа сәйәси конкуренцияны үҫтереүгә һәм партияларҙың халыҡ алдында яуаплылығын күтәреүгә йүнәлтелгән.
Үҙгәрештәр менән бәйле, фракцияларға ингән депутаттарға һәм муниципаль берәмектәрҙең вәкәләтле органдарындағы фракцияларға талаптар билдәләнәсәк. Был талаптар депутаттар һәм Рәсәй субъекттарының дәүләт власы ҡануниәт органдарындағы фракциялар өсөн билдәләнгән талаптарға оҡшаш. Атап әйткәндә, фракцияға кандидаттар исемлеге составында һайланған бөтә депутаттар инә, шулай уҡ бер мандатлы йәки күп мандатлы һайлау округтары буйынса һайланған депутаттар инеүе мөмкин. Фракция кандидаттар исемлеге составында һайланған бер депутаттан торорға ла мөмкин.
Кандидаттар исемлеге составында һайланған депутат фракциянан сыға алмай. Был талаптарҙы күҙәтмәү депутатлыҡ вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыуға килтерәсәк.
Күрһәтелгән үҙгәрештәр 1,2 мең вәкәләтле урындағы үҙидара органына ҡағыласаҡ. Башҡортостанда был үҙгәрештәр ҡала округтары, ҡала биләмәләре һәм муниципаль райондар Советтарына ҡағыласаҡ.


text:
Йәштәр балаларҙы Яңы йылға уйынсыҡтар бүләк итеп ҡыуандырасаҡ
Башҡорт дәүләт университеты һәм «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» Яңы йыл алдынан балалар йортонда тәрбиәләнеүселәргә ярҙам күрһәтеү буйынса акция үткәрә. 24 декабргә тиклем университетта балалар өсөн уйынсыҡтар һәм башҡа төрлө бүләктәр йыйыу ойошторола. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Йәш гвардия»ның төбәк бүлексәһенең матбуғат секретары Полина Вишневская хәбәр итте.
Бүләктәр йыйыу пункттары университеттың икенсе һәм етенсе корпустарында урынлашҡан. 25 декабрҙә йыйылған әйберҙәр Стәрлетамаҡ районының Ҡуғанаҡ балалар йортона йүнәлтеләсәк. Унда шулай уҡ кескәйҙәр өсөн Яңы йыл тамашаһы ойоштороласаҡ.


text:
Башҡортостан социаль хеҙмәтләндереүҙе яҡшыртыу буйынса «юл картаһы» проектын тәҡдим итте
Башҡортостан Рәсәйҙең Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығына республика халҡын социаль хеҙмәтләндереү өлкәһендә хеҙмәттәрҙең һөҙөмтәлелеген һәм сифатын арттырыу буйынса «юл картаһы» проектын тәҡдим итте. БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Элвира Кожаева хәбәр итеүенсә, «юл картаһы» 2018 йылға тиклем иҫәпләнгән.
Саралар планы халыҡты социаль яҡлау өлкәһендәге хәлгә анализ яһауҙы, был өлкәлә хоҡуҡи мөнәсәбәттәрҙе көйләгән закондарҙы камиллаштырыуҙы күҙ уңында тота. Бынан тыш, документ ведомство-ара хеҙмәттәшлек итеүҙе һәм социаль хеҙмәтләндереү эшмәкәрлеген камиллаштырыуға йүнәлтелгән сараларҙы координациялауҙы тәьмин итәсәк, социаль хеҙмәттәр алыуға сиратты кәметәсәк һәм уларҙың сифатын яҡшыртасаҡ.
БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, планлаштырылған сараларҙы тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә кадрҙар потенциалы һаҡланып ҡаласаҡ, социаль хеҙмәткәр һөнәренең абруйы артасаҡ, был өлкәлә хеҙмәт мөнәсәбәттәре системаһы яҡшырасаҡ. Планға ярашлы, шулай уҡ 2013-2018 йылдарҙа етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы хеҙмәтләндергән социаль хеҙмәткәрҙәрҙең, табиптарҙың, урта һәм кесе медицина персоналының, педагогтарҙың эш хаҡын арттырыу ҡарала.


text:
Өфөнән Урал аръяғы райондарына почта ташыу ваҡыты ҡыҫҡара
Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығының етәкселеге Урал аръяғы райондарына почта ташыу өсөн тимер юл транспортын автомобиль транспортына алмаштырырға ҡарар итте. Был бик рациональ ҡарар, сөнки логистиканы камиллаштырыу Урал аръяғы райондарына корреспонденция һәм почта йөгөн ташыу ваҡытын ҡыҫҡартыуҙан тыш, «Рәсәй Почтаһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы филиалының сығымдарын кәметергә мөмкинлек биргән.
50 йылдан ашыу Белорет, Сибай, Баймаҡ ҡалаларына, шулай уҡ Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән һәм Учалы райондарына почта ташыу тимер юл аша «Өфө – Сибай» поезының почта вагоны ярҙамында тормошҡа ашырылған. Почта менән алмашыу поезд расписаниеһына бәйле булған. Өфөнән Урал аръяғы райондарына почта ташыуҙың яңы ысулы иһә кореспонденция һәм матбуғат баҫмаларын алып барып еткереү ваҡытын ҡыҫҡартырға мөмкинлек бирә, тип билдәләйҙәр Башҡортостан Республикаһы Федераль почта элемтәһе идаралығында.
Проект әле ғәмәлгә ашырыу өҫтөндә. Почта элемтәһе идаралығы өҫтәмә маршруттар һалырға, почта бәйләнешен һөҙөмтәлерәк итеү маҡсатында логистиканы уңайлыраҡ итергә ниәтләй. Әммә күрелгән сараларҙың халыҡты хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртырға мөмкинлек биреүе бөгөндән билдәле. «Рәсәй почтаһы» өсөн тап ошо төп маҡсат булып тора ла инде.


text:
Николай Красников Европа чемпионы титулы өсөн көрәшәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Николай Ермоленко/.
Рәсәй чемпионы Николай Красников боҙҙа мотоуҙыш буйынса шәхси донъя чемпионатында ҡатнашыу мөмкинлеген кире ҡаҡты. Әммә ул Европа чемпионы титулын яулау өсөн көрәшен дауам итәсәк.
Боҙҙа мотоуҙыш буйынса Рәсәй Мотоциклет федерацияһының трек комиссияһы ултырышында Европа чемпионатында ҡатнашыуға Рәсәйҙән тәүге кандидат булып Николай Красников раҫланды. Икенсеһе – Каменск-Уральск ҡалаһынан Артем Новик, ул чемпионатта етенсе урын яуланы. Өсөнсө вакансия Мәскәү өлкәһенең Луховицы ҡалаһы уҙышсыһына, дүртенсеһе – юниорҙар араһында Рәсәй чемпионына биреләсәк. Һуңғыһының исеме февраль башында билдәле буласаҡ.
Донъя шәхси чемпионатына былтырғы призерҙар Даниил Иванов, Дмитрий Колтаков һәм Дмитрий Хомицевичтан тыш Игорь Кононов, Сергей Карачинцев (Санкт-Йоханн, 24 ғинуар), шулай уҡ Виталий Хомицевич (Стремсунд, 17 ғинуар) ебәреләсәк.
Ниһайәт, Берлиндағы донъя чемпионатында Рәсәй йыйылма командаһында Николай Красников, Даниил Иванов һәм Дмитрий Хомицевич сығыш яһаясаҡ.
Шулай итеп, 2015 йылдың донъя һәм Европа чемпионаттарына Башҡортостандан өс вәкил – Өфөнөң Ғ. Ҡадиров исемендәге Техник спорт төрҙәре үҙәгенән Николай Красников һәм Дмитрий Колтаков, Стәрлетамаҡтың «Каустик» мотоклубынан Сергей Карачинцев йәлеп ителәсәк. Егор Мышковецтың да Европа чемпионатына эләгеү мөмкинлеге бар, бының өсөн уға юниорҙар араһында Рәсәй беренселегендә еңеү яуларға кәрәк.


text:
Республикала үҙешмәкәр композитор Юлай Моратов менән бәхилләштеләр
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Үҙешмәкәр композитор Юлай Моратов Сибайҙа 67-се йәшендә донъя ҡуйҙы. Республиканың мәҙәни тормошонда спектаклдәргә көйҙәр ижад итеүсе һәм 200-ҙән ашыу йыр авторы булараҡ билдәле. Уның йырҙарын Айҙар Ғәлимов, Гөлсөм Бикбулатова, Азамат Тимеров, Алһыу Бәхтиева, Фәрүәз Урманшин кеүек популяр йырсылар башҡарҙы.
Юлай Хәким улы Моратов 1949 йылда Баймаҡ районының Беренсе Этҡол ауылында тыуған. Буласаҡ композитор Сибай педагогия училищеһын һәм Стәрлетамаҡ педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһын тамамлаған. Юлай Моратовты Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында һәләтле уҡытыусы һәм күп балалы атай булараҡ беләләр ине. Ул үҙенең 10 балаһына ла музыкаль белем биргән.
Мәрхүм тыуған төйәгендә — Баймаҡ районында ерләнә. Композиторҙың йырҙарын «Бәйләнештә»ге төркөмдә тыңларға мөмкин.


text:
Республикала һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау программаһына 4 миллиард һум самаһы аҡса күсерелгән
Һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау республика программаһын тормошҡа ашырыу өсөн Башҡортостанға 4 миллиард һум самаһы аҡса йүнәлтелгән. Уларҙың 2 миллиардынан күберәге Федераль мотлаҡ медицина страховкаһы фондынан күсерелгән. Ҡалған аҡсаларҙы төбәк өсөн Башҡортостан Республикаһының Территориаль мотлаҡ медицина страховкаһы фонды бүлгән.
Территориаль мотлаҡ медицина страховкаһы фондының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, алынған аҡсаларҙың ҙур өлөшө һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыуға, медицина ярҙамын күрһәтеүҙең федераль стандарттарын ҡулланылышҡа индереүгә тотоноласаҡ.
Стандарттарҙы ҡулланылышҡа индереүгә килгәндә, бөгөнгө көнгә республиканың һаулыҡ һаҡлау учреждениелары күләмдәр буйынса пландарҙың 20 процентынан артыҡ күләмен үтәмәй. Тикшеренеүҙәр барышында асыҡланыуынса, күпселек дауаханалар һәм поликлиникалар федераль стандарттарҙы ҡулланылышҡа индереү мәсьәләләре буйынса хаталар яһай, йәки уларҙы тулыһынса аңлап етмәй. Был йүнәлештә әле күп нәмәләр эшләйһе бар, бының өсөн Территориаль мотлаҡ медицина страховкаһы фонды, баш врачтар менән әүҙемерәк эшләргә, медицина хеҙмәткәрҙәре йыйылыштарында ҡатнашырға кәрәк, тип хәбәр итә ведомствоның матбуғат хеҙмәте.


text:
Республика халҡын бер аҙналыҡ май каникулдары көтә
Майҙа республика халҡын өҫтәмә ял көндәре көтә. Байрамдар менән бәйле эшләмәгән ял көндәре булып тора: 2014 йылдың 1, 2, 3, 4 һәм 9, 10, 11 майы. Эш оҙайлығы шаршамбы 30 апрелдә һәм кесе йома 8 майҙа бер сәғәткә ҡыҫҡартыла, тип хәбәр иттеләр республиканың Хеҙмәт министрлығынан.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 1 май – Яҙ һәм Хеҙмәт байрамы һәм 9 майҙа Еңеү көнө эшләмәгән ял көндәре булып иҫәпләнә. Ял көндәрен һәм эшләмәгән байрам көндәрен рациональ файҙаланыу маҡсатында ял көнө шәмбе 4 ғинуарҙан йома 2 майға күсерелгән.
Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексына ярашлы, йыллыҡ төп һәм йыллыҡ өҫтәмә түләүле отпуск биргәндә 1 һәм 9 майҙа эшләмәгән байрам көндәре отпускының календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй.


text:
Көйөргәҙе районында урындағы тауар етештереүселәр мәсьәләләре тикшерелде
Көйөргәҙе районында ҡулланыусылар баҙарына хаҡтар кимәле һәм республика тауар етештереүселәре продукцияһының тәҡдим ителеүе буйынса күҙәтеү яһау мәсьәләләре тикшерелде. Ошо көндәрҙә бында «Республика һәм урындағы тауар етештереүселәрҙең сауҙа предприятиелары менән үҙ-ара килешеп эш итеүе: проблемалар һәм үҫтереү мөмкинлектәре» темаһына түңәрәк өҫтәл ойошторолдо.
Сараны Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы һәм БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһының мәғлүмәти ярҙамы менән муниципаль район хакимиәте һәм Эшҡыуарҙар советы ойошторҙо. Мәсьәләләрҙе тикшереүҙә 10 ауыл биләмәһе, 19 берәмләп һатыу предприятиеһы, 6 эшкәртеү предприятиеһы етәкселәре ҡатнашты.
Республика һәм урындағы тауар етештереүселәр продукцияһының берәмләп һатыу предприятиелары кәштәләрендә тәҡдим ителеү темаһы күп йылдар дауамында үҙенең актуаллеген юғалтмай. Ә Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүенә бәйле ҙур үҙгәрештәр алдынан ул айырыуса киҫкен тора.
Түңәрәк өҫтәлдә ауылдарҙа сауҙа хеҙмәттәрен күрһәтеүҙе ойоштороу мәсьәләләре тикшереледе, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан сауҙа ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән. Эшкәртеү тармағы хеҙмәткәрҙәре тарафынан эшләнеп еткерелмәгән урындар хаҡында ла һүҙ барҙы.
Түңәрәк өҫтәл барышында әйтеп ишеттерелгән тәҡдимдәр ҙур резолюцияла сағылыш тапты.


text:
Башҡортостан урман янғындарын һүндереү техникаһы һатып алыуға 66 миллион һумдан ашыу субсидия аласаҡ
Башҡортостан урман янғындарын һүндереү техникаһы һәм махсус ҡорамалдар һатып алыуға 66 миллион 843 мең 200 һум күләмендә федераль субсидия аласаҡ. Дмитрий Медведев 2012 йылға Рәсәй Федерацияһы субъекттарына әлеге техника һатып алыуға федераль бюджеттан йүнәлтелгән субсидияларҙы бүлеү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостанда урман янғындарын һүндереү техникаһы һатып алыуға контракттың дөйөм суммаһы 72,8 миллион һум тәшкил итергә тейеш. Был средстволарға төбәктә 35 берәмек махсус техника һатып алынасаҡ.
Иң ҙур субсидия (100 миллион һумдан ашыу) Иркутск, Свердловск, Амур, Ленинград өлкәләре һәм Байкал аръяғы крайы өсөн билдәләнгән. 2012 йылға урман янғындарын һүндереү техникаһы һатып алыуға федераль бюджеттан бүленәсәк субсидияның дөйөм күләме 3 миллиард 500 миллион һум тәшкил итәсәк.


text:
Төбәк етәксеһе янғын һүндереүселәрҙең парадын ҡабул итте һәм Ҡала көнөнә арналған байрамды астыФото: Олег Яровиков
Төбәк етәксеһе янғын һүндереүселәрҙең парадын ҡабул итте һәм Ҡала көнөнә арналған байрамды асты
Төбәк етәксеһе янғын һүндереүселәрҙең парадын ҡабул итте һәм Ҡала көнөнә арналған байрамды астыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһында Өфө ҡәлғәһе һалыныуға 440 йыл тулыуға, милли герой Салауат Юлаевтың 260 йыллығына, шулай уҡ Рәсәйҙә янғын һағын булдырыуҙың 365 йыллығына арналған Өфө янғын һағы гарнизоны парады үтте. Сарала республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты. Октябрь проспекты буйлап маршта «Янғынға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса 22-се отряды» составы, Өфө янғын һағы идаралығы хеҙмәткәрҙәре, Өфө дәүләт радиоэлектроника колледжының «Янғын хәүефһеҙлеге» һөнәре буйынса белем алыусы студенттары йөрөнө. 50 берәмекләп махсус техника күрһәтелде. Рәсәйҙә янғын һағын булдырыуҙың 365 йыллығына арналған тантана Ҡала мәҙәниәт һарайында дауам итте.
Парадты ҡабул итеп һәм ҡала халҡын сәләмләп, Рөстәм Хәмитов Ленин майҙанында театрлаштырылған тамашаны асты, унда баш ҡаланың профессиональ һәм һәүәҫкәр коллективтары сығыш яһаны.
Республика башлығы Өфө халҡын һәм ҡала ҡунаҡтарын ҡотланы, уларҙың шат йөҙҙәрен күреүенә ҡыуанысын белдерҙе.
«Хәл ителмәгән мәсьәләләр булыуға ҡарамаҫтан, тормош яҡшыра. Тәү сиратта ул юлдар, коммуналь хужалыҡ. Ә иң мөһиме, кешеләрҙә эшләү теләге бар. Кешеләр ҡаланың тышҡы торошон үҙгәртергә, матур һәм уңайлы ҡала мөхитен булдырырға теләй. Ҡалғаны үҙенән-үҙе булыр. Аҡса ла, ресурстар ҙа, эште даими һәм хәрәкәтсен итеү өсөн көсәйтеү мөмкинлектәрен дә табасаҡбыҙ. Төрлө кимәл власының төп таянысы – ул, иң тәүҙә, кешеләр. Үҙенең янындағы мөхитте яҡшы яҡҡа үҙгәртергә теләүсе кешеләр. Күп балаларҙы, ғаилә парҙарын күрәм. Күрәһең, бөтәһенә лә яҡшы һәм уңайлы. Гел шулай булһын!», — тине Рөстәм Хәмитов.
12 июндә, Ҡала көнөндә һәм Рәсәй көнөндә, Өфөлә байтаҡ байрам саралары уҙҙы. Ул концерттар, турнирҙар һәм күргәҙмәләр. Уларҙың теҙмәһе Ленин майҙанында салют менән тамамланды.


text:
2009 йылда 5800 урман закондарын боҙоу осрағы теркәлде
Былтыр дәүләт урман инспекторҙары 5800 урман закондарын боҙоу осрағын асыҡланы. Закон боҙоуҙарҙың иң күбе — 2236 осраҡ урмандарҙы файҙаланыу ҡағиҙәләрен күҙәтмәү менән бәйләнгән.
Инспекторҙар ағас үҫентеләрен законһыҙ ҡырҡыу буйынса 174 осраҡ теркәне. Законһыҙ ҡырҡыуҙар арҡаһында урман фондына килтерелгән зыян 97 миллион 693 мең һум тәшкил итте. 2008 йыл менән сағыштырғанда рөхсәтһеҙ ҡырҡыуҙар 28 процентҡа кәмерәк булды.
Ағасты законһыҙ ҡырҡыу буйынса 525 материал хоҡуҡ һаҡлау органдарына ебәрелде. Уларҙы ҡарау һөҙөмтәләре буйынса 409 енәйәт эше ҡуҙғатылды. Дәүләт урман инспекторҙары 5837 күрһәтмә яҙып бирҙе.
Федераль закондарҙағы үҙгәрештәр менән бәйле 2010 йылға планлы тикшереүҙәр һаны бер нисә тапҡырға кәмейәсәк. Рөхсәтһеҙ ҡырҡыуҙарға юл ҡуймау өсөн урман фондында һәм урман фондына инмәгән урмандарҙа квартал һайын ер өҫтөнән патруллек итеү маршруттары ҡаралған.


text:
Салауат Йыйыны 18 июндә уҙасаҡ
Милли батыр Салауат Юлаевтың тыуған көнө уңайынан быйыл да Республика фольклор байрамы үтә. Быйыл ул шағир һәм яугирҙың тыуған яғы - Салауат районында 18 июндә буласаҡ.
Әле урында уға әҙерлек эштәре алып барыла, ҡунаҡтар саҡырылған. Салауат Йыйыны республика фольклор байрамы район һабантуйы менән тура килә.
Ә йәкшәмбе Башҡорт йәштәре йыйыны үтә. Ул Өфө тирәһендәге яландарҙың береһендә буласаҡ.
Әле урында уға әҙерлек эштәре алып барыла, ҡунаҡтар саҡырылған. Салауат Йыйыны республика фольклор байрамы район һабантуйы менән тура килә.
Ә йәкшәмбе Башҡорт йәштәре йыйыны үтә. Ул Өфө тирәһендәге яландарҙың береһендә буласаҡ.


text:
Башҡортостанда ҡулланыусылар электр утына әҙерәк түләйәсәк
Башҡортостанда электр утына хаҡтар кәмене. Бында ҡайһы бер ҡулланыусыларға электр энергияһын тапшырыу буйынса хеҙмәт хаҡтарын арзанайтыу тураһында һүҙ бара.
— Тәү сиратта был урта һәм бәләкәй бизнес субъекттарына, бюджет һәм ауыл хужалығы ойошмаларына ҡағыла, — тип белдерҙе «Башинформ» хәбәрсеһенә республиканың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Алексей Овчинников.
Уның аңлатыуынса, быйылғы тотороҡло булмаған һуңғы хаҡтарға күсеү ярайһы ауыр үтте: 2010 йыл менән сағыштырғанда электр энергияһына хаҡтың үҫеше ҡайһы бер осраҡтарҙа күҙаллаған 15 процент урынына 40 процент тәшкил итте.
Ошоға бәйле БР тарифтар буйынса дәүләт комитеты республика Президенты һәм Хөкүмәте ҡушыуы буйынса Тарифтар буйынса федераль хеҙмәткә һәм Рәсәй Энергетика министрлығына электр энергияһын тапшырыу буйынса хеҙмәттәргә хаҡтарҙы кәметеү тәҡдиме менән мөрәжәғәт итте. Мәскәүҙә был инициатива яҡлау тапты. Хәҙер тарифтар үҫеше күҙалланған кимәлгә яҡынлашты һәм, баҙар шарттарының ярайһы ныҡ йоғонто яһауына ҡарамаҫтан, билдәләнгән ҡулланыусыларға 115 процент тәшкил итәсәк.
Алексей Овчинниковтың һүҙҙәренсә, башлыса кәмеү һөҙөмтәһен түбән көсөргәнешле электр энергияһын ҡулланыусылар тоясаҡ: улар һәр киловатт-сәғәт өсөн 40 тин экономиялай аласаҡ. Урта, икенсе кимәлдәге көсөргәнешкә хаҡ киловатт-сәғәтенә 11 тингә төшәсәк.
Агентлыҡ әңгәмәсәһе арзанайтыуҙың электр энергияһын тапшырыу хеҙмәттәренә генә ҡағылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды: был күмәртә баҙарындағы элекке кимәлдә ҡалған һатыу өҫтәмәләре һәм көйләнмәй торған хаҡтар менән бер рәттән һуңғы хаҡты булдырыусыларҙың береһе.
Электр утына хаҡтар халыҡ өсөн дә үҙгәрешһеҙ ҡалды.
— Бында тарифтар тулыһынса көйләнә, — тип белдерҙе Алексей Овчинников. —2010 йылдың декабрендә һуңғы хаҡтар билдәләнде, 10 процент кимәлендәге тариф үҫеше нисек булһа, шул килеш ҡалдырылды.
Үҙгәреш ҡағылған ҡулланыусыларға республиканың баҙар субъекттары ҡайтанан иҫәпләү үткәрәсәк. Улар июлдә үк әҙер булыр, моғайын.