text:
Аэрогель
Аэроге́ль (лат. aer — һауа һәм gelatus — туңдырылған) — шыйыҡ фаза тулыһынса газ фазаһына әйләнгән материалдар класы, гель. Был материалдар шул хәтле түбән тығыҙлыҡҡа эйә, һәм уникаль үҙенсәлеклтәр барлыҡҡа килтерә: тығыҙлыҡ, үтәнән-үтә күренеүсәнлек, эҫегә сыҙамлылыҡ, бик түбән йылыны лә үткәреүсәнлек һәм башҡалар. Кремний диоксиды, алюминий, балсыҡ, хорм һәм аҡ ҡурғаш амфоралары нигеҙендә яһалған аэрогелдәр таралыш алған. 1990-сы йылдар башында углерод нигеҙдә беренсе аэрогель өлгөләр сыға.
Йөкмәткеһе
Гелдәрҙе киптереү юлы менән алынған микрокүҙәүле ыуалыусан есемдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алюмогель — алюмин гидроксиды гелен һыуҙан айырыу юлы м‑н алалар.
- Силикагелде — поликремний кислотаһы гелен ҡыҙҙырып киптереү юлы м-н айыралар.
Башҡортостанда етештереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
20 быуаттың 60‑сы йылдарында башында Салауат нефтехимия комбинатында ҡулланыу сифаттары буйнса сит илдәрҙәге аналогтарынан ҡалышмаған ил күләмендә берҙән-бер гидрофоб булмаған кремний кислотаһы производствоһы ойошторола. Аэоргель йылы үткәреүсәнлеге (0,0016 Вт/ м град) һәм механик ныҡлығы (ташығанда еңел ваҡлана) түбән; күҙәүҙәрҙең дәүмәле молекуланың ирекле рәүештә үткән юлынан кәмерәк. Өҙлөкһөҙ аэрогель етештереү процесының технологик схемаһын илдә тәүге тапҡыр В. Г. Никитас, М. А. Ниренберг, М. Ф. Сисин һ. б. эшләй. Аэрпогель етештереү кремний кислотатаһы гидрогелен алыу (50‑се йылдарҙың уртаһынан предприятиела сығарылыусы киҫәкле силикаттың һыулы эретмәһе менән көкөрт кислотаһын ҡатнаштырып), этил спирты ағымы ярҙамында күҙәнәктәрҙәге һыуҙы ҡыҫырыҡлап сығарып, уны киптереү (структур төҙөлөшөн һаҡлап), ағымлы реакторҙарҙа (245°С т‑рала һәм 8—9,5 МПа баҫым аҫтында) һөлдә каркасына тотороҡлолоҡ биреү, сепараторҙар аша үткәреү (90—160°С; 0,06 МПа), өҫтәмә ҡыҙҙырыу үткәргәндән һуң, герметик тараларға (сөнки аэрогель һауа менән контактҡа ингәндә һыу парҙарын еңел һеңдерә һәм йылы үткәрмәүсәнлеген юғалта) һалыу (киҫәксәләренең дәүмәле 0,315 мм кәмерәк булған ҡойолоп тороусан порошок) стадияларынан тора. Аэрогель хроматографияла адсорбенттар, катализда таратыусылар сифатында, минераль майҙарҙы, спирттарҙы, аминокислоталарҙы һ. б. таҙартыу, самолёттар төҙөү, йыһан һәм криоген техникаһында, медицина сәнәғәтендә йылылыҡ үткәрмәү һәм вакуум һаҡлау, көнкүрештә һәм сәнәғәттә ҡулланылыусы һыуытҡыс ҡулайламаларын эшләү өсөн файҙаланалар.
Тағы ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тышҡы һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Часто задаваемые вопросы об аэрогеле (проект «Стардаст») (инг.)
- Тепловые свойства кремниевого аэрогеля (инг.)
- Научный блог, посвящённый аэрогелю и всему, что с ним связано (инг.)
- Теплопроводность, плотность, температура применения гибкой теплоизоляции на основе Аэрогеля Теплофизические свойства (урыҫ.)


c: text/html

text:
Сәхәбәләр
Сәхәбә, йәки әсхәбә (ғәрәп الصحابة — күплек, صحابي — яңғыҙлыҡ) — Пәйғәмбәрҙең көрәштәштәре, арҡалаштары[1], улар Рәсүлде күреп белгән, уның динен ҡабул иткән[2] (ғүмеренең ахырына тиклем уны тотҡан[3]).
Башта Мөхәммәт Пәйғәмбәр менән бергә яуҙарҙа ҡатнашҡан һәм мосолман ғәскәренең иң ышаныслы өлөшөн тәшкил иткән арҡалаштарын ғына әсхәб тип атағандар[1]. Пәйғәмбәрҙең ғаилә ағзалары һәм уның менән аралашҡан балалар ҙа сәхәбә иҫәбенә инә. Уның менән рисаләт иткәнгә тиклем таныш булып, аҙаҡ осрашмаған, аралашмаған кешеләр сәхәбә иҫәбенә инмәй.[3]
Йөкмәткеһе
Сәхәбә төркөмдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғөләмәләр сәхәбәләрҙе 3 төркөмгә бүлә:
- Мөһәжирҙәр — Мәккәнән йәки башҡа урындан Мәҙинәгә һижрәт ҡылған (күсенгән) арҡалаштары. Улар Ислам хаҡына мөлкәтен, туғандарын, тыуған ерҙәрен ҡалдырып киткәндәр.
- Ансарҙар — Мәҙинәлә йәки унан йыраҡ түгел йәшәгән мосолмандар.
- Башҡа арҡалаштары — улар Мәккәне алғандан һуң ошо ҡалала йәки башҡа урында Ислам ҡабул иткән кешеләр. Уларҙы мөһәжир тип тә, ансар тип тә атамайҙар, бары тик сәхәбә тип исемләйҙәр.
Мосолмандар сәхәбәләрҙе, бер кемен дә айырмай, ихтирам итергә тейеш.[4]
Исламда сәхәбәләрҙең әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әсхәбтәр Исламдың нығыныуына айырата ҙур өлөш индергән кешеләр, сөнки Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вафатынан уның эштәре, ҡылыҡтары һәм ниәттәре тураһында һөйләп ҡалдыралар (хәдистәр). Улар әле лә Исламдағы төп сығанаҡтар булып ҡала һәм шәриғәтте аңлатыуҙа ҡулланыла.[1]. Сөнниҙәрҙең фекере буйынса, диндә иң лайыҡлы кешеләр — пәйғәмбәрҙәр, уларҙан ҡала — сәхәбәләр. Һуңғылары араһында иң лайыҡлылары 4 хәлиф — хаҡ имам: Әбү Бәкр, Ғүмәр ибн әл-Хәттаб, Усман һәм Али ибн Әбү Талип; улар артынан Мөхәммәт пәйғәмбәр ожмахҡа инәсәктәрен әйтеп ҡалдырған 6 сәхәбә һәм Пәйғәмбәребеҙҙең ейәндәре Хәсән менән Хөсәйен[4]
Ҡатындар араһынан тәүге булып Ислам ҡабул итеүсе -Пәйғәмбәрҙең беренсе хәләл ефете Хәҙисә[3]; ирекле ирҙәр араһынан беренсе булып Әбү Бәкр иман килтерә, балалар араһынан — Али ибн Әбү Талиб, ҡолдарҙан — Зәйд ибн Харис.[5][2] Рисаләт ингәндең тәүге 3 йылында Пәйғәмбәр дәғүәтте йәшерен алып бара, Мәккәлә бары 40 кешене иманға килтерә. Бәдр һуғышында инде 313 сәхәбә ҡатнаша. Мосолман ғалимы әл-Куртуби (вафаты 1071) китабында 2770 сәхәбә телгә алына. Мәккәне алғас,10 000-гә етә .[4]
Сәхәбәләр араһында мөһәжирҙәр (һижрәт яһаусылар) менән ансарҙар айырым урын тота — Ғәрәп хәлифәтендә улар хәлиф һайлауға йоғонто яһай, юғары вазифаларҙы биләй[1].
Хәдистәр ҡалдырған сәхәбәләр (мүҡсирун)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вафатынан һуң сәхәбәләр бик күп хәдистәр ҡалдыра. Уларҙы бик ихтирам итәләр, IX быуатта яҙылған хәдисселәрҙең биографик һүҙлегендә әсхәбтәр иң абруйлы урында тора. Артабан бары тик сәхәбәләр тураһында биографик һүҙлектәр төҙөлә. Шулар араһынан иң әһәмиәтлеһе Аскалани тарафынан XV быуатта төҙөлгән, унда Мөхәммәт Пәйғәмбәр менән шәхсән таныш булған 12 мең кеше исеме атала[1].
Иң күп хәдистәр ҡалдырған сәхәбәләр:
- Әбү Хөрәйрә — 5374 хәдис
- Абдуллаһ ибн Ғүмәр — 2630 хәдис
- Әнәс ибн Мәлик — 2286 хәдис
- Ғәйшә (Аиша) — 2210 хәдис
- Абдуллаһ ибн Ғәббәс — 1660 хәдис.[2]
Шиғыйҙар сәхәбәләрҙе хакимлыҡты үҙ ҡулдарына алған Өмийәдтәргә булышсылар тип һанай. Шиғыйҙар был хәдистәрҙе танымай һәм үҙҙәренең имамдары һөйләгәнде генә ысынға ала[1].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 сахаба — статья из Исламской энциклопедии Islamist.ru.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Сахаба — Ислам — я.ру
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Сподвижники (Ансары, Сахаба) — исламские сайты. скачать исламские книги, картинки, заставки, аудио, видео
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Сахабы — сподвижники пророка Мухаммада(c.a.в) — 24 Декабря 2008 — Исламский сайт «TAWHID»
- ↑ Праведные халифы // Islam.Ru

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Төбәк аграрийҙары ял көндәрендә ойошторолған йәрминкәләрҙә 70 миллион һум самаһы табыш алған Фото: автор фотоһы
Төбәк аграрийҙары ял көндәрендә ойошторолған йәрминкәләрҙә 70 миллион һум самаһы табыш алған
Төбәк аграрийҙары ял көндәрендә ойошторолған йәрминкәләрҙә 70 миллион һум самаһы табыш алған Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Төбәк аграрийҙары ял көндәрендә, 26 һәм 27 декабрҙә ойошторолған йәрминкәләрҙә 68,8 миллион һум аҡса эшләгән. Өфө, Күмертау, Нефтекама, Благовещен, Стәрлетамаҡ, Октябрьский ҡалаларында һәм Мәләүез районында ауыл хужалығы йәрминкәләре уҙҙы.
Республика Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, продукцияны һатыу өсөн 1799 сауҙа нөктәһе ойошторолдо. 26 декабрҙә Өфөлә — 13, 27-дә 11 майҙансыҡ эшләне. 46 райондың ауыл хужалығы етештереүселәре ит, йәшелсә, еләк-емеш, бал килтергән.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 26 декабрҙә баш ҡалала Беренсе ит фестивале үтте. Унда республиканың 25 аҙыҡ-түлек һәм эшкәртеүсе сәнәғәт предприятиеһы, шулай уҡ төбәктең 38 районынан 120-нән ашыу ауыл хужалығы етештереүселәре ҡатнашты. Өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары Яңы йыл табынына ҡош ите (ҡаҙ, өйрәк, күркә, тауыҡ), колбаса изделиелары, ит деликатестары, шулай уҡ яңы һуйылған һыйыр, йылҡы, һарыҡ, сусҡа итен һатып алды. Ауыл хужалығы етештереүселәре дөйөм суммаһы 13,5 миллион һумлыҡ 40 тоннаға яҡын ит һәм 6,7 тонна ҡош ите алып килгән. Фестивалгә 15 меңдән ашыу кеше килде.


text:
Фото:
Өфөлә балалар йорто тәрбиәләнеүселәре өсөн хәйриә концерты үтте
Фото:
Кисә Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының Йәштәр бүлеге Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се Республика балалар йортонда хәйриә концерты үткәрҙе. Был турала «Башинформ» агентлығына БР мосолмандары Диниә назаратының Йәштәр бүлеге етәксеһе урынбаҫары Илгиз Абдрахманов хәбәр итте.
Концертта йәш йырсылар Тимур Вәлитов (Зиндан), Радик Юлъяҡшин, Ғайсар Миңлеғолов һәм Илгиз Абдрахманов ҡатнашты. БР мосолмандары Диниә назаратының Йәштәр бүлеге етәксеһе Айнур Арсланов балаларға Урал-Волга буйы халыҡтары тотҡан традицион ислам тураһында һөйләне. Музыкаль бүләктән тыш, йырсылар балаларға уйынсыҡтар, музыкаль дискылар бирҙе, «Иң яҡшы йыр» һәм «Иң яҡшы бейеү» конкурстарын ойошторҙо. Концерттан һуң артистар балалар йорто тәрбиәләнеүселәре менән бергәләп сәй эсте.
— Балаларға ныҡ оҡшаны, — тип билдәләне Илгиз Абдрахманов. – Беҙҙән автограф та алдылар, кәңәш һораусылар, дин тураһында һорауҙар биреүселәр ҙә булды.
БР мосолмандары Диниә назараты Йәштәр бүлеге етәксеһе урынбаҫарының әйтеүенсә, был сара алдынан улар Башҡортостандың бер нисә ҡалаһында концерттар үткәргән. Тамашасыларҙан балалар йорттары тәрбиәләнеүселәренә уйынсыҡтар йыйыу өсөн, унда «шатлыҡ кәрзиндәре» урынлаштырылған.
Етем балалар өсөн хәйриә концерттары республиканың бихисап райондарында үтәсәк. Шуларҙы береһе Баймаҡ районының Түбә ауылы балалар йорто тәрбиәләнеүселәре өсөн шәмбе, 19 мартта, үткәрелә.


text:
Өфөлә Павел Астахов һәләтле балалар өсөн учреждениеларға барасаҡ һәм Хворостовский менән Абдразаҡовтың концертын ҡараясаҡ Фото: Олег Яровиков
Өфөлә Павел Астахов һәләтле балалар өсөн учреждениеларға барасаҡ һәм Хворостовский менән Абдразаҡовтың концертын ҡараясаҡ
Өфөлә Павел Астахов һәләтле балалар өсөн учреждениеларға барасаҡ һәм Хворостовский менән Абдразаҡовтың концертын ҡараясаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов Өфөгә 18 ноябрҙә килә. Сәфәр программаһында М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетындағы уҡыусыларҙың һәләтен үҫтереү үҙәгенә барыу ҡаралған. Шунда уҡ ул аутизм менән яфаланған балаларҙың проблемаларына арналған ведомство-ара конференцияла ҡатнашасаҡ.
Павел Астахов Урта махсус музыкаль колледжда йәш таланттар һәм уларҙы уҡытыусылары менән осрашасаҡ. Кисен иһә «Дмитрий Хворостовский һәм дуҫтары — балаларға» тип аталған хәйриә концертын ҡараясаҡ. Концертта опера сәхнәһе йондоҙҙары Дмитрий Хворостовский һәм Илдар Абдразаҡов сығыш яһай, симфоник оркестрға Константин Орбелян (Сан-Франциско) дирижерлыҡ итә.
Саранан алынған аҡса етем, ауыр сирле, шулай уҡ күп балалы ғаиләләрҙәге балаларға ярҙам итеүгә йүнәлтелә.
Концерт Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Константин Толкачев Ауырғазы районында «Берҙәм Рәсәй» активы менән осрашты
Ауырғазы районының хакимиәт үҙәге Толбазы ауылында «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе сәйәси Советы секретары, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачевтың партия активы һәм партия яҡлылар менән осрашыуы үтте. Осрашыуҙа партияның урындағы бүлексәләре һәм беренсел ойошмалары эше, алдағы һайлауҙарға әҙерлек тикшерелде.
— Беҙҙең алда һайлау кампанияһы тора, уларҙа кандидаттарыбыҙҙың еңеүе төп һөҙөмтә булырға тейеш, — тип билдәләне Константин Толкачев. — Беҙҙең бурыс үҙгәрешһеҙ ҡала: «Берҙәм Рәсәй» бөтә кимәлдәге һайлауҙарҙа ла еңергә тейеш. Беҙ эшләй белеүебеҙҙе бер тапҡыр ғына иҫбатламаныҡ, хәҙер партияға тырышлығын икеләтә арттырыу талап ителә.
13 мартта ауыл биләмәләре Советтары һайлауҙары үтергә тейешле Ауырғазы районында 206 депутат мандаты алмаштырыласаҡ, «Берҙәм Рәсәй»ҙән кандидаттар бөтөн депутат урындарына ла тиерлек дәғүә итә.
— Беҙҙең өсөн кеше һәр ваҡыт беренсе урында булды һәм булып ҡала, — тип билдәләне Ауырғазы районы хакимиәте башлығы, «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы Марат Ишемғолов. — Беҙ Ауырғазының һәр кешеһе оҙаҡ һәм бәхетле йәшәһен өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Районда эшҡыуарлыҡ әүҙем үҫешә. Беҙ йәштәргә, йәш белгестәргә, йәш ғаиләләргә, эшселәр синыфына, пенсионерҙарға һәм ветерандарға әүҙем ярҙам итәбеҙ. Район халҡы һәр һайлауҙарҙа «Берҙәм Рәсәй» партияһы кандидаттарына тауыш бирә, сөнки белә — улар вәғәҙәһен үтәйәсәк.


text:
Республика экологтары «Let’s Do It! World Cleanup 2012» халыҡ-ара конференцияһында ҡатнашасаҡ
Башҡортостан делегацияһы «Бөтә донъя менән йыйыштырыу – 2012: әйҙәгеҙ быны башҡарайыҡ!» («Let’s Do It! World Cleanup 2012») халыҡ-ара экологик конференцияһында ҡатнашасаҡ. Экологтар конференцияһы Эстонияның баш ҡалаһы – Таллинда, алдағы йылдың 13-15 ғинуарында үтәсәк.
— Бөтә донъянан лидерҙар үҙ тәжрибәһе, идеялары менән уртаҡлашыу, шулай уҡ бөтә донъяла глобаль йыйыштырыу үткәреүгә әҙерләнеү маҡсатында бергә йыйыласаҡ, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башҡортостан делегацияһы вәкиле, «Непейцев дендропаркын тергеҙәйек» проекты координаторы, «ЭКА» йәмәғәт ойошмаһы активисы Анастасия Малинина.
Таллинда үтәсәк эко-конференция «Бөтә донъя менән йыйыштырыу – 2012: әйҙәгеҙ быны башҡарайыҡ!» акцияһын башлап ебәрәсәк. Ул ҡала һәм ауыл биләмәләрен санкцияланмаған сүплектәрҙән таҙартыу буйынса бер көнлөк сараларҙан ғибәрәт. Биләмәләрҙе таҙартыу буйынса саралар алдағы йылдың 24 мартында башланып, 25 сентябрендә тамамланасаҡ. Ошо ваҡыт эсендә һәр ил бөтә донъя акцияһында ҡатнашыу өсөн үҙенә бер көн һайлаясаҡ.


text:
Фото:
Архангел районында 555 тонна һалам әҙерләнгән
Фото:
Архангель районында мал аҙығы әҙерләү дауам итә. «Башинформ» агентлығына райондың ауыл хужалығы бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көндә 56 процент бесән, 70 процент сенаж әҙерләнгән. Шулай уҡ 555 тонна һалам бар. 1419 гектарҙа ужым культуралары сәселгән.
Көн элгәре Архангел районында эш визиты менән Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры Азат Йыһаншин булып китте. Ул тармаҡтың бер нисә предприятиеһын ҡараны. Шуларҙың береһе — «Уңыш» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Унда 400 баш эре мал тотола. Әлеге ваҡытта 690 тонна бесән һәм 4100 тонна сенаж әҙерләнгән. Икенсе объект –«Табын» муниципаль унитар предприятиеһы. Министр бында өҫтөндә эшләргә кәрәк проблемалар булыуын билдәләне. Атап әйткәндә, ул, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә малдарҙы ҡышлатыу өсөн биналар әҙерләргә кәрәк, тип белдерҙе. Предприятиеның ҡышҡылыҡҡа әҙерләнгән 410 тонна бесәне һәм 2800 тонна сенажы бар. Азат Йыһаншин 50 баш эре мал аҫралған «Рязановка» крәҫтиән-фермер хужалығында ла булды.
Ведомство башлығы районда ауыл хужалығы үҫешенә һәм кешеләрҙең эш шарттарына бәйле проблемалар менән танышты. Министр районда малсылыҡты үҫтереү зарурлығын һыҙыҡ өҫтөнә алды.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Совет ултырышына әҙерлек буйынса видеоконференция үткәрҙе
Фото:
12 мартта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов видеоконференция режимында РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ҡарамағындағы Советтың яңыртыу шарттарында Волга буйы федераль округы төбәктәренең агросәнәғәт комплексын үҫтереү мәсьәләһенә арналған ултырышына әҙерлек буйынса эш төркөмө кәңәшмәһен үткәрҙе.
Видеоконференция барышында Рөстәм Хәмитов Совет ултырышына йомғаҡлау материалдары проекттарын тәҡдим итте. Башҡортостан Президенты 13 мартҡа тиклем кәрәкле мәғлүмәттәр өҫтәп, документтарҙы әҙерләп бөтөргә тәҡдим итте.
«Яңыртыу шарттарында Волга буйы федераль округы төбәктәренең агросәнәғәт комплексын үҫтереү тураһында» темаһына Совет ултырышы 28 мартта Түбәнге Новгородта үтәсәк. Ултырышта эксперттар, тармаҡтың хужалыҡ итеүсе субъекттары, фермер хужалыҡтары етәкселәре, власть органдары вәкилдәре ҡатнашасаҡ, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
Тулыраҡ мәғлүмәт www.presidentrb.ru сайтында.


text:
"Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы-2009" конкурсы башланды
Профсоюздар йортонда "Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы- 2009" конкурсына старт бирелде. Башҡортостандың бөтә ҡала һәм райондарынан тиерлек килгән 55 педагог республиканың иң яҡшы уҡытыусыһы исеме алыу өсөн көрәшәсәк.
Бынан тыш, йыллыҡ профессиональ смотр сиктәрендә уҡытыусыларҙың тағы ла ике ярышы: 32 кеше ҡатнашасаҡ "Йылдың татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы" һәм 37 ҡатнашыусы көс һынашасаҡ "Йылдың рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы" конкурстары үткәреләсәк.
Инновацион педагогик проект менән таныштырыу, коллектив визиткалар конкурсы, асыҡ дәрестәр һәм үҙ-үҙеңә анализ — былар беренсе тур һынауҙары.
Икенсе турға һәр конкурста ярым финалға сыҡҡан 15 кеше үтәсәк. Уларға оҫталыҡ кластары үткәреү, лекция менән сығыш яһау һәм дебаттарҙа ҡатнашыу бурысы ҡуйыла. Сараны ябыу һәм еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы 7 апрелдә үткәреләсәк.


text:
«Салауатнефтеоргсинтез» «Газпром нефтехим Салауат» тип үҙгәртелде
28 ғинуарҙа «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәте акционерҙарының ситтән тауыш биреү формаһында сираттан тыш дөйөм йыйылышы үткәрелде. Мәғлүмәттәргә ҡарағанда, акционерҙарҙың дөйөм йыйылышы фирмаға «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте тигән яңы исем биреү буйынса Йәмғиәттең яңы редакциялағы уставын раҫланы.
Бөгөн «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Рәсәйҙә төп нефтехимия үҙәктәренең береһе булып тора. Предприятие 140-тан ашыу атама менән продукция сығара, шул иҫәптән 70-тән ашыуы төп продукция атамалары.
Продукцияһының сифаты бөтә донъя стандарттарына тап килә, быны абруйлы Рәсәй һәм сит илдәр күргәҙмәләрендә яуланған наградалар раҫлай. Илдең иң ҙур экспортеры булараҡ, «Салауатнефтеоргсинтез» акционерҙар йәмғиәте продукцияһының өстән бер өлөштән ашыуын сит ил ҡулланыусыларына оҙата. Экспорт географияһы 20-нән ашыу яҡын һәм сит илдәрҙе солғап ала. Экспорт продукцияһы исемлегенә 20-нән ашыу атама инә.


text:
Башҡорт медицина колледжы студенты Земфира Ишморатова – Волга буйы федераль округында иң яҡшыһы
Ҡазан медицина колледжында Волга буйы федераль округындағы медицина һәм фармацевтика мәғариф учреждениеларының «Лаборатор диагностика» белгеслеге буйынса белем алған сығарылыш студенттары араһында һөнәри оҫталыҡ конкурсы тамамланды. I урынды унда Башҡорт медицина колледжы студенты Земфира Ишморатова алды.
Сарала ҡатнашыусылар ижади потенциалы, теоретик белемдәре кимәле һәм практик оҫталығы кеүек критерийҙар буйынса баһаланды. Өйгә эш сифатында конкурсанттар тамашасылар һәм баһалама ағзалары иғтибарына «Донъяның иң яҡшы лабораториялары» темаһына мультимедиялы презентациялар тәҡдим итте.
Земфира Ишморатова конкурс программаһы дауамында алдынғы урындарҙа килде. Был Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә белгестәр әҙерләү кимәленең юғары булыуы хаҡында һөйләй, тип иҫәпләйҙәр БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығында.
Конкурста Йошкар-Ола, Киров, Медногорск, Түбәнге Новгород, Ульяновск, Өфө, Ҡазан ҡалаларының медицина колледждары вәкилдәре ҡатнашты.


text:
Айҙар Ғәлимов һәм Иҙрис Кәлимуллин – Башҡортостандың халыҡ артистары
Халыҡ яратҡан, башҡорт һәм татар эстрадаһының билдәле йырсылары Айҙар Ғәлимовҡа һәм Иҙрис Кәлимуллинға Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы исеме бирелде. «Айҙар» «Театр-студия» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошма директоры Айҙар Ғәлимовҡа һәм Башҡортостан Республикаһының «Сайяр» йәштәр ижади үҙәге йәмәғәт ойошмаһы идараһы рәйесе Иҙрис Кәлимуллинға был юғары исемде биреү тураһындағы тейешле указға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡул ҡуйҙы.
Айҙар Ғәлимовҡа Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы һәм Татарстан Республикаһының халыҡ артисы исемдәре бирелгәйне инде. 2011 йылдың 13 мартында 86 проценттан ашыу тауыш йыйып, ул Иглин бер мандатлы һайлау округынан БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутат та булып һайланғайны. Хәҙер Айҙар Ғәлимовтың Башҡортостан халыҡ артисы исеме лә бар.
Иҙрис Кәлимуллиндың да, яңы бирелгән халыҡ артисы исеменән тыш, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы исеме бар.


text:
2012 йылға Башҡортостан бюджеты проекты тулыһынса 20 сентябргә тиклем тапшырыласаҡ
2012 йылға республика бюджеты проектын һәм 2012-2014 йылдарға төбәктең социаль-иҡтисади үҫешенә прогноз яһау планын тамалау өсөн Башҡортостан министрлыҡтарының һәм ведомстволарының бер ай ваҡыты бар.
— Документтар 20 сентябргә тиклем тулыһынса әҙер булырға тейеш, — тине республика Хөкүмәтенең Премьер-министры Азамат Илембәтов. – Бынан һуң уларҙы Башҡортостан Президенты тикшерәсәк. Аҙаҡтан документтар республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға ебәреләсәк.
Хөкүмәттә үткән бөгөнгө кәңәшмәлә БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин, республиканың финанс министры Рузалия Хисмәтуллина, БР хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова һәм Республика мотлаҡ медицина страховкалау фонды директоры Алексей Меньшиков сығыш яһаны.


text:
Башҡортостанда БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының территориаль органдары булдырыла
25 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов “Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының территориаль органдары тураһында”ғы Указға ҡул ҡуйҙы. Документ, 2012 йылдың 1 ғинуарынан республика биләмәһендә бушлай медицина ярҙамы күрһәтеүҙе ойоштороу буйынса вәкәләттәрҙе Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тормошҡа ашырасаҡ, тип билдәләй.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Указға ярашлы, Башҡортостанда Һаулыҡ һаҡлау министрлығының территориаль органдары ойоштороласаҡ.
Башҡортостандың муниципаль берәмектәре хакимиәттәренә 2012 йылдың 1 ғинуарынан Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский, Салауат ҡала хакимиәттәренең һаулыҡ һаҡлау идаралыҡтарын (бүлектәрен) бөтөрөү һәм уларҙың мөлкәтен республиканың дәүләт милкенә тапшырыу тәҡдим ителә.
Президент Указына ярашлы, республикабыҙҙың башҡа ҡалаларын һәм райондарын үҙ эсенә алған территориаль органдар ҙа булдырыласаҡ.


text:
Ике комиссия эш башланы
Өфөлә федераль үҙәктән ике комиссия эш башланы. Был турала мэриялағы кәңәшмәлә ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Уларҙың береһе ҡалала Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу программаһы буйынса үткәрелгән эш һөҙөмтәләрен тикшерәсәк, икенсеһе “2009-2011 йылдарға Өфө ҡалаһы ҡала округы белем биреү учреждениеларында туҡландырыуҙы ойоштороуҙы камиллаштырыу” ҡала маҡсатлы программаһына индерелгән үҙгәрештәрҙе тикшереү менән шөғөлләнәсәк.
Ике комиссияның да эше уңышлы тамамланырға тейеш. Өфөлә йорттарҙы капиталь ремонтлауҙы 15 ноябргә тамамларға планлаштырыла. Дөйөм алғанда, ҡалала Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу программаһына ярашлы 250-ләп йортҡа ремонт үткәрелә.
Мәктәп туҡланыуын ойоштороуҙы камиллаштырыу буйынса программаға килгәндә, депутаттар уға үҙгәрештәр индереү тураһында ҡарарҙы ҡала Советының XIX ултырышында ҡабул иткәйне. Был үҙгәрештәр арҡаһында Өфө хәҙер мәктәп туҡланыуы системаһын үҫтереү өсөн грант алыуға федераль конкурста ҡатнаша аласаҡ. Индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, программа ҡала, республика бюджеттары һәм бюджеттан тыш сығанаҡтар иҫәбенә финансланасаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ғалим, тарихсы Александр Чубарьян һәм Ефим Пивовар менән осрашты
Фото:
19 апрелдә Башҡортостан Президенты Рәсәй Фәндәр академияһы Дөйөм тарих институты директоры Александр Чубарьян һәм Рәсәй дәүләт гуманитар университеты ректоры Ефим Пивовар менән эш осрашыуы үткәрҙе.
Осрашыу барышында Рәсәйҙә тарих фәнен үҫтереү мәсьәләләре, шулай уҡ Башҡортостандың, дөйөм алғанда Рәсәйҙең урта дөйөм белем биреү учреждениеларында тарих һәм төбәк компоненттарын уҡытыу үҙенсәлектәре тикшерелде.
Осрашыуҙан һуң журналистар менән аралашып, Александр Чубарьян ғалимдарҙың Өфөгә Рәсәй мәктәптәрендә төбәк компоненттарын уҡытыу мәсьәләһе буйынса тарих уҡытыусылары конференцияһында ҡатнашыу өсөн килеүен билдәләне.
— Республика Президенты менән Башҡортостанда ғына түгел, дөйөм алғанда бөтә илдә тарих фәнен үҫтереү кеүек бик ҡыҙыҡлы һәм көнүҙәк мәсьәлә буйынса әңгәмәләштек. Миндә Президенттың был мәсьәләгә ни тиклем белеп, ҡыҙыҡһынып ҡарауы матур тойғолар ҡалдырҙы, — тине Александр Чубарьян.
Ефим Пивовар, үҙ сиратында, ғалимдарҙың Өфөгә бер конференция өсөн генә килмәүен билдәләне.
— Беҙ Тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү фәне уҡытыусылары ассоциацияһы рәйесе Александр Оганович Чубарьян етәкселегендәге президиумыбыҙҙы үткәрҙек. Ә мин был Ассоциацияның рәйес урынбаҫары булам. Шуға күрә Өфөнөң беҙҙе ошо президиум ултырышын ойоштороусылар итеп кенә түгел, уҡытыусылыҡҡа ҡараш күҙлегенән ҡабул итеүе лә үтә мөһим. Республика башлығы был тема менән ныҡлы ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе. Һәм беҙҙең ярҙамда Башҡортостанда үткәреләсәк бер нисә сараны билдәләнек, — тине Ефим Пивовар.
Александр Чубарьян әйтеүенсә, осрашыуҙа әңгәмәселәр «Башҡортостанда тарих фәнен үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк саралар үткәреү һәм Башҡортостанға ғына түгел, бөтә Рәсәйгә йоғонтоһо буласаҡ мәктәптәр, шулай уҡ тормошобоҙҙоң башҡа өлкәләре өсөн берлектәге бер нисә эш башҡарыу тураһында һөйләшеп килеште. Башҡортостандың был эштәрҙә инициатива күрһәтеүе яҡшы».
Ефим Пивовар һүҙҙәренсә, «мәктәптә тарих дәресен уҡытыуҙың сифатын күтәреүгә йүнәлтелгән пилот проекты буласаҡ, һәм ул тап Башҡортостан базаһында үткәреләсәк».
Белешмә өсөн. 19 апрелдән 20-һенә тиклем Өфөлә Рәсәй тарихы йылына арналған «Рәсәй тарихы контексында этномәҙәни компонентты уҡытыу» темаһына тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү фәне уҡытыусыларының бөтә Рәсәй конференцияһы үтә. Унда Рәсәй Фәндәр академияһы ғалимдары, Башҡортостан, Адыгея, Мари Иле, Волгоград, Новосибирск, Омск, Свердловск, Силәбе өлкәләренән һәм Хабаровск крайынан вуз педагогтары һәм тарих уҡытыусылары ҡатнаша.
Шулай уҡ 19 апрелдә Өфөлә «Тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү фәне уҡытыусылары ассоциацияһы» бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы президиумының күсмә ултырышы үтте. Унда Рәсәй тарихы йылы сиктәрендәге төп сараларҙы әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу мәсьәләһе ҡаралды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Республикала яҙғы өмәләргә йомғаҡ яһалды
Башҡортостанда 9 апрелдән 21 майға тиклем үткәрелгән яҙғы экологик өмәләргә йомғаҡ яһалды. «Башинформ» агентлығына төбәктең Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса уртаса процент 99,3-кә етте.
Ҡала һәм ауыл биләмәләрен таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса сараларҙа 38 меңдән ашыу махсус техника берәмеге йәлеп ителгән. Экологик өмәләр дауамында 350 мең кубометр самаһы ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары йыйылған һәм полигондарға, сүплектәргә сығарып түгелгән.
Бынан тыш, территорияларҙы таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса саралар сиктәрендә юл япмаһына ремонт та үткәрелгән. Ремонтланған юл майҙаны — 2100 мең квадрат метр, тораҡ пункттарҙағы бина фасадтары һәм башҡа төҙөкләндереү элементтары 310 мең погон метр тәшкил иткән.
Шулай уҡ биләмәләрҙе йәшелләндереү буйынса ҙур эштәр башҡарылған. Дөйөм алғанда Башҡортостанда 1098 мең ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртылған. Республиканың Тәтешле районы йәшелләндереү буйынса алдынғы урында, унда дөйөм тырышлыҡ менән 646 мең үҫенте ултыртылған.


text:
Өфөлә «Һылыуҡай-2015» республика гүзәллек бәйгеһенең һайлап алыу туры уҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Өфөлә «Һылыуҡай-2015» республика телевизион гүзәллек бәйгеһенең һайлап алыу туры уҙа. Уны Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, «Туған тел» телеканалы һәм «Һомай» дефиле-театры ойоштора. Дәүләт Думаһы депутаты Марсель Йосопов өсөнсө йыл рәттән конкурсты үткәреүҙә ярҙам күрһәтә.
Һылыуҡайҙарҙы һайлап алыу 10 мартта баш ҡалалағы күңел асыу клубтарының береһендә үткәреләсәк. Финалға сығыу өсөн ҡатнашыусылар таныштырыу, ижади һәм дефиле конкурстарында үҙҙәрен күрһәтергә тейеш. Бәйгелә 16-24 йәшлек, буйҙары 168 сантиметрҙан кәм булмаған ҡыҙҙар ҡатнаша ала.
Һайлап алыу турының баһалама ағзалары составында билдәле композиторҙар, хореографтар, продюсерҙар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре бар.
Конкурсты ойоштороусылар билдәләүенсә, быйыл финалда Әҙәбиәт йылына арналған бер нисә ижади конкурс ҡаралған. Шуға күрә туған телдә иркен аралаша белеү — төп талаптарҙың береһе. Һайлап алыу һөҙөмтәләре буйынса киләһе этапҡа 10 ҡатнашыусы үтә. Финалда 12 һылыуҡай ҡатнаша. Шуларҙың икеһе — Әлфиә Килдейәрова менән Лениза Әбделмәнова — Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында уҙған «Һылыуҡай» конкурсы еңеүселәре. Улар 10 апрелдә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында үтәсәк финалда ҡатнашыу өсөн бер айға Өфөгә килә.


text:
Өфөлә «Тамыр» телеканалы йөҙләгән баланы «Вәт исмаһам кадр!» тип исемләнгән концертҡа йыйҙы
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
7 майҙа киске сәғәт 8-се яртыла Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Вәт исмаһам кадр!» тип исемләнгән концерт күрһәтелә. «Тамыр» балалар телеканалы ойошторған байрамға йөҙләгән йәш тамашасы йыйылды. Башҡортостан юлдаш телеканалының матбуғат секретары Люция Дәүлиева хәбәр итеүенсә, концертҡа килгән һәр кем уның ҡатнашыусыһы булды. Сәхнәгә тулыһынса балалар хужа ине. Йәш алып барыусылар, кескәй йырсылар һәм бейеүселәр — бөтәһе 200-ҙән ашыу йәш артист ҡыҙыҡлы, сағыу тамаша күрһәтте. Өлкәндәр экранда ғына күренде. Кино һәм телевидение оҫталары Айнур Асҡаров, Рияз Исхаҡов, Сергей Друзьяк, Рушана Бабич, Хөрмәтулла Үтәшев кескәй алып барыусыларға фильм төшөрөү буйынса кәңәштәр бирҙе.
Ғәҙәти булмаған концерт өсөн «Тамыр» студияһының йәш йырсылары һәм «Сулпылар» республика телевизион конкурсы лауреаттары «Тамыр»ҙағы фильм-әкиәттәрҙән йырҙар әҙерләгәйне. Уларҙың «Ҙур сумаҙан»дан Трубадур Руслан Фаршатов, башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары Ғайсар Миңлеғолов, Сабина Кучаева, Илнур Рамазанов менән бергә сығыш яһауы тамашасыларҙа көслө тойғолар уятты. Фойела балалар кастингта ҡатнашты, уйнаны, аралашты, «Стерх» Стәрлетамаҡ икмәк комбинатының продукцияһы менән һыйланды.
«Байрамыбыҙҙа шул тиклем йәнле аралашыу, шатлыҡ хистәре тоябыҙ! — тип һөйләне «Тамыр» телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина. — Балалар өсөн ойошторолған барлыҡ саралар ҙа юғары кимәлдә булырға тейеш. Балаларҙың үҙҙәренең киләсәгенә ышаныуы мөһим. Сөнки беҙ байрамға күп көс һалабыҙ, туған телдә аралашыу өсөн лайыҡлы мөхит тыуҙырабыҙ».


text:
Хәрби-диңгеҙ флоты көнө менән!
Бөгөн илдә Хәрби-диңгеҙ флоты көнө билдәләнә. Ошо айҡанлы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов моряктарҙы һәм флот ветерандарын ҡотланы. Республика башлығы ҡотлауында, атап әйткәндә, шулай тиелә:
«Хәрби-диңгеҙ флоты бөйөк Тыуған илебеҙ бойондороҡһоҙлоғо һәм ҡеүәтенең ышаныслы терәге булды һәм булып ҡала. Уның данлы тарихы нисәмә быуын флотсылар һәм моряктарҙың ныҡышмалы хеҙмәте, һоҡланғыс батырлыҡтары, асыштары менән һуғарылған. Был көндө беҙ үҙенең хәрби бурысын намыҫ менән үтәүселәрҙе, әлеге көндә флотта тоғро хеҙмәт итеүселәрҙе рәхмәт тойғоһо менән иҫкә алабыҙ.
Рәсәй Федерацияһының Хәрби-диңгеҙ флоты – беҙҙең айырыуса ғорурлыҡ һәм хәстәрлек предметы. Флотта меңәрләгән яҡташтарыбыҙ лайыҡлы хеҙмәт итә. Республикала 40 меңгә яҡын офицер, мичман, матрос һәм старшина запаста хәрби иҫәптә тора, йәмәғәт ойошмаһы – Диңгеҙ йыйылышы әүҙем эшләй. Башҡортостанда йәштәрҙе хәрби хеҙмәткә әҙерләү, илдең оборона һәләтен һәр яҡлап нығытыу, Хәрби-диңгеҙ флотын һәм, ғөмүмән, Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәрен яҡлау буйынса ҙур, күп яҡлы эш алып барыу яҡшы традицияға әйләнде.
Һеҙгә һәм ғаиләләрегеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, ә моряктарға – яҡшы кәйеф, уңыштар һәм Ватанға тоғро хеҙмәт итеүегеҙҙе теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Р. Хәмитов».


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районында булды
Фото:
24 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Баймаҡ ҡалаһы һәм районында булды, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән.
Баймаҡта республика башлығы «Башҡорт деликатестары» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятие быйыл асылған, уны төҙөүгә инвесторҙар 140 миллион һумдан ашыу аҡса һалған. Бөгөнгө көндә предприятие 80 төр ит продукцияһы етештерә. Рөстәм Хәмитов изделиеларҙы етештереү технологияһы менән танышты. «Башҡорт деликатестары» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте продукцияһы Өфө, Магнитогорск, Силәбе, Учалы, Сибай ҡалаларына һәм Урал аръяғы райондарына поставкалана.
Шулай уҡ Баймаҡ ҡалаһында Башҡортостан Президенты «Баймаҡ ҡойоу-механика заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды, унда яңы ҡорос ҡойоу цехын ҡараны. Дөйөм суммаһы 110 миллион һум тәшкил иткән проект 2013 йылда тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ. Предприятие етәкселеге яңы производство асыу тураһындағы пландары менән бүлеште. Һүҙ тимер юл транспорты тәгәрмәстәре өсөн комплектлаусы изделиелар етештереү хаҡында бара. Проект ҡиммәт тора, әммә уның киләсәге өмөтлө. Рөстәм Хәмитов был мәсьәләне тикшереп, уны хәл итергә ярҙам итәсәген белдерҙе.
Башҡортостан Президентын ҡаланың уртаһында урынлашҡан быуа мәсьәләһе менән дә таныштырҙылар. Бығаса ул элекке баҡыр иретеү заводы ҡарамағында булған. Быуа ныҡ ләмләнгән. Урындағы властар уны таҙартып, бында ял зонаһын ойошторорға планлаштыра. Республика етәксеһе был тәҡдимде хупланы.
Ҡуянтау ауылында Башҡортостан Президенты бонкротлыҡ сигендәге «Баймаҡ» фәнни-производство берекмәһе ауыл хужалығы предприятиеһында булды. Уның төп эшмәкәрлек йүнәлештәре – үҫемлекселек, малсылыҡ һәм элиталы орлоҡсолоҡ. Хеҙмәткәрҙәр билдәләүенсә, предприятиеның хәлен яҡшыртыу өсөн мөмкинлектәр бар. Бының өсөн милек формаһын алмаштырыу зарур, сөнки «Баймаҡ» фәнни-производство берекмәһе яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ойоштороусыһы булып Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты сығыш яһай. Рөстәм Хәмитов предприятиены һәм уның хеҙмәт традицияларын һаҡлап ҡалыу кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. «Предприятие республиканыҡы булырға тейеш», – тине Башҡортостан Президенты.
Шул уҡ ауылда Рөстәм Хәмитов ике ҡатлы йорттарҙың береһендә булды, унда ҡаҙанлыҡҡа ремонт эшләнгән. Хәҙер 11 йортта йәшәгән кешеләрҙең фатирҙарында индивидуаль йылытыу приборҙары урынлаштырылған, был, әлбиттә, уларҙың йәшәү шарттарын яҡшыртҡан.
Бынан һуң республика башлығы Ҡуянтауҙағы яңы мәктәп төҙөү барышы менән танышты, ул 108 урынға иҫәпләнгән. Белем биреү учреждениеһы авария хәлендә тип танылғас, уның урынында яңы ике ҡатлы бина төҙөргә ҡарар ителгән. Уны төҙөүгә республика бюджетынан 52 миллион һум аҡса бүленгән.
Ниғәмәт ауылында Рөстәм Хәмитов яңыраҡ реконструкциянан һуң асылған Мәҙәниәт йортонда булды.


text:
«Толпар» хоккей клубын яңы тренер етәкләне
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Руслан Сөләймәнов «Толпар» йәштәр командаһының өлкән тренеры итеп тәғәйенләнде, тип хәбәр итә, клубтың рәсми сайтына һылтанып, sport.mail.ru.
Был вазифала Руслан Сөләймәнов ике миҙгел дауамында «йәш юлаевсылар»ҙы етәкләгән Венер Сафинды алмаштырҙы.
2012-2013 йылдарҙа Руслан Сөләймәнов етәкләгән «Торос» клубы ике тапҡыр Братина кубогын яуланы. 2015 йылдың майында «Торос» хоккей клубы етәкселеге Сөләймәнов менән килешеүҙе тарҡатыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
Руслан Сөләймәнов — Өфө хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе. Ваҡытында ул Өфөнөң «Авангард», «Салауат Юлаев», Свердловскиҙың СКА, Төмәндең «Рубин» командалары өсөн сығыш яһаны. Сөләймәнов — «Салауат Юлаев» составында Рәсәй чемпионатының бронза призеры.


text:
Өфөлә «Башҡортостан баш ҡалаһының йыл уҡытыусыһы-2010» конкурсы башлана
Бөгөн, 22 ғинуарҙа, Ҡала мәҙәниәт һарайында Өфөлә Уҡытыусы йылын һәм йыл һайын үткәрелеп килгән “Башҡортостан баш ҡалаһының йыл уҡытыусыһы-2010” профессиональ оҫталыҡ конкурсын асыу тантанаһы үткәрелә. Унда район турҙарында еңеүселәр ҡатнаша. Бөтәһе 40-тан ашыу педагог. Өс аҙна буйына улар алдында байтаҡ һынау үтеү бурысы тора. Былар асыҡ дәрестәр һәм класс сәғәттәре, матбуғат конференциялары, инновацион проекттарҙы яҡлау, мастер-кластар, халыҡ алдында лекциялар һәм дебаттар.
Еңеүселәр бер нисә номинация буйынса билдәләнәсәк. “Башҡортостан баш ҡалаһының йыл уҡытыусыһы-2010”, “Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы”, “Иң яҡшы рус теле уҡытыусыһы”, “Иң яҡшы татар теле уҡытыусыһы”.
Еңеүселәрҙең исемдәре 15 февралдә билдәле буласаҡ.


text:
Фото:
Буласаҡ аграрийҙарҙы ауылда көтәләр
Фото:
Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы йола буйынса Башҡорт дәүләт аграр университеты сығарылышының муниципаль район хакимиәттәре менән осрашыуҙарын үткәрә. 2009-2010 уҡыу йылында бындай 14 осрашыу ойошторолған. Республиканың агросәнәғәт комплексын квалификациялы кадрҙар менән тәьмин итеү һәм йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу – был осрашыуҙарҙың төп маҡсаты.
8 апрелдә Башҡорт дәүләт аграр университетында сираттағы осрашыу үтә. Был юлы Бөрйән районынан уҡырға килгән студенттар һәм муниципаль район хакимиәте йыйыла. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 9 апрелдә Ҡырмыҫҡалы районында урындағы властар БДАУ-ның бишенсе курс студенттары менән осрашасаҡ, 14 апрелдә – Ауырғазы районынан бишенсе курс студенттары БДАУ-ның ҙур залында район етәкселәре менән осрашыуға йыйыла.
Яҡын арала йәнә Ғафури, Благовар, Белорет, Хәйбулла, Әлшәй, Федоровка муниципаль райондары хакимиәте етәкселәре яҡташтары – Башҡорт дәүләт аграр университеты студенттары менән осрашыу үткәрергә ниәтләй


text:
Медиктарға ялыуҙар артҡандан-арта бара
Һуңғы йылдарҙа Башҡортостанда халыҡтың медицина ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре буйынса мөрәжәғәттәре һиҙелерлек артты. Мәҫәлән, 2010 йылда республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығына граждандарҙан дүрт мең яҙма мөрәжәғәт килде, был былтырғыға ҡарағанда 34 процентҡа күберәк.
БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев ведомствоның 2010 йыл йомғаҡтары буйынса киңәйтелгән коллегияһында һөйләгән докладында билдәләүенсә, 100 мең кешегә иҫәптән хаттарҙың иң күбеһе Өфө, Салауат, Күмертау ҡалалары, Өфө, Стәрлетамаҡ һәм Ғафури райондары халҡынан килгән.
Тикшереү һөҙөмтәләре күрһәтеүенсә, медикаменттарҙы һаҡлау һәм ебәреү шарттарын күҙәтмәү, дарыуҙарҙың минималь ассортименты, медицина эшмәкәрлеге алып барыу өсөн кәрәкле матди-техник йыһаздарҙың тулы исемлеген раҫлаусы документтар булмау, медицина ярҙамы сифатына ведомство эсендәге контроль тейешенсә ойошторолмау менән бәйле ҡағиҙә боҙоуҙар йышыраҡ осрай.
Һаулыҡ һаҡлау министрлығы башлығы, әгәр етәкселәр халыҡ менән йышыраҡ аралашһалар, граждандарҙың проблемаларына иғтибар бирһәләр, ҡағиҙә боҙоуға юл ҡуймау сараһын күрһәләр, ялыуҙар ҙа аҙыраҡ булыр ине, тип иҫәпләй.


text:
Президентҡа рәхмәт белдереү
Республика Президенты Мортаза Рәхимов исеменә Башҡортостан Мотоциклет федерацияһы башҡарма комитеты рәйесе Риф Сәйетгәрәевтан хат килде. Унда мотоспортҡа даими ярҙам иткән өсөн рәхмәт белдерелә. Хатта шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы! Республиканың мотоспорт йәмәғәтселеге исеменән Һеҙгә боҙҙа мотоуҙышты үҫтереүгә ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт белдерәм. Был миҙгелдә мотоуҙышсыларыбыҙ Башҡортостан абруйын лайыҡлы яҡланы. Улар донъя, Европа, Рәсәй чемпионатында шәхси һәм команда иҫәбендә еңеү яуланы. Һеҙҙе уҙышсыларыбыҙ яуланған позицияларҙы һаҡлап ҡалыу өсөн артабан да мөмкин булғандың барыһын да эшләйәсәк, тип ышандырам".


text:
Республика балалары Ҡырғыҙстандың Ысыҡкүл буйында ял итә Фото: Андрей Старостин
Республика балалары Ҡырғыҙстандың Ысыҡкүл буйында ял итә
Республика балалары Ҡырғыҙстандың Ысыҡкүл буйында ял итә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан балалары Ҡырғыҙстандың Ысыҡкүл буйында урынлашҡан «Ден-Соолук» һауыҡтырыу үҙәгендә ял итә.
Уҡыусылар өсөн төрлө, бай программа: спорт уйындары, эстафеталар, ижади конкурстар, дискотекалар әҙерләнгән. Саф һауа һәм Ысыҡкүлдең шифалы һыуы балаларға һаулыҡтарын нығытырға мөмкинлек бирә, улар ял итеп, яңы уҡыу йылы алдынан көс туплаясаҡ. Бынан тыш, ҡайтҡанда Мәскәүҙә уҡыусылар өсөн экскурсия ойоштороласаҡ. 3 августан 4-нә ҡарай төндә улар өйҙәренә ҡайтасаҡ.
2 июлдән 22-нә тиклем Ҡырғыҙстандан килгән балалар А.П.Чехов исемендәге һауыҡтырыу шифаханаһында асылған «Йәйләү» Башҡортостан тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеү лагерында ял итте. Уҡыусылар өсөн Өфө буйлап экскурсия ойошторолдо, улар «Ағас архитектура төҙөлөшө» күргәҙмә-йәрминкәһен һәм башҡа сараларҙы ҡараны.
Башҡортостан менән Ҡырғыҙстан араһында балалар алмашыу ял итеүҙе һәм һауыҡтырыуҙы ойоштороу өлкәһендә хеҙмәттәшлек сиктәрендә республика Мәғариф министрлығының башланғысы буйынса тормошҡа ашырыла.


text:
Башҡортостан музыканты төрки донъяһының сәнғәт оҫталары концертына саҡырылған
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Танылған ҡурайсы, Башҡортостандың Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестрының художество етәксеһе Рәмил Ғәйзуллин төрки донъяһының сәнғәт оҫталары концертында ҡатнаша. Программалар «Мары — 2015 йылда төрки донъяһының мәҙәни баш ҡалаһы» акцияһы сиктәрендә 20 июндән 27-нә тиклем дауам итә.
Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллин Төркмәнстан дәүләт симфоник оркестрының дирижер пульты артына баҫасаҡ, шулай уҡ ҡурайҙа ла уйнаясаҡ. Мары ҡалаһында концерт — 23 июндә, Туркменабадта 25-дә буласаҡ. Сараға Төркмәнстан Президенты Гурбангулы Бердымухамедов киләсәк.
«Мин тәүге тапҡыр Төркмәнстандың симфоник оркестры дирижеры сифатында сығыш яһайым. Беҙ башҡорт композиторы Нур Дауытовтың «Ҡыҙҙар бейеүен» башҡарабыҙ. Шулай уҡ мин ҡурай һәм Морат Әхмәтовтың оркестры өсөн көйҙәр уйнайым. 27 июндә беҙ, саҡырылған ҡунаҡтар, Төркмәнстан Президенты өсөн сығыш яһайбыҙ», — тип һөйләне Рәмил Ғәйзуллин.
Концерттарҙа Төркиәнән, Ҡаҙағстандан, Ҡырғыҙстандан, Үзбәкстандан, Рәсәйҙән (Башҡортостан, Татарстан, Ҡырым Республикаһы) солистар ҡатнаша. Музыканттар репертуарҙарын артабан байытыу өсөн үҙҙәренең яҙмалары менән алмашасаҡ. Сараны ойоштороусылар — ТӨРКСОЙ төрки мәҙәниәтенең халыҡ-ара ойошмаһы.


text:
Башҡортостан делегацияһы Бишкәктә Рәсәйҙең Ҡырғыҙстандағы илсеһе Андрей Крутько менән осрашты
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Бишкәктә Рәсәйҙең Ҡырғыҙстандағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Андрей Крутько менән осрашты, тип хәбәр иттеләр «2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән.
Республика делегацияһы Ҡырғыҙстан баш ҡалаһына Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы сараларында ҡатнашыу өсөн килде.
Салауат Сәғитов Рәсәй дипломатын республикала 2015 йылда үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммитарына әҙерлек сиктәрендә үткәрелгән саралар комплексы менән таныштырҙы. Андрей Крутько Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе, сит илдәрҙә йәшәгән ватандаштарыбыҙ эштәре һәм халыҡ-ара гуманитар хеҙмәттәшлек буйынса федераль агентлыҡ менән берлектә алып барылған был эшмәкәрлеккә ыңғай баһа бирҙе.
Осрашыуҙа ике яҡлы сауҙа-иҡтисади, сәнәғәт һәм ғилми бәйләнештәрҙе үҫтереү буйынса эш комиссияларын булдырыу мөмкинлектәрен баһалау тураһында ҡарар ҡабул ителде. Сарала ҡатнашыусылар билдәләүенсә, хеҙмәттәшлекте әүҙемләштереү өсөн яңыраҡ булдырылған «Башҡортостан — Ҡырғыҙстан» сауҙа йортоноң мөмкинлектәрен файҙаланыу мөһим.
Республика делегацияһы Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының Эшлекле советы бизнес-форумында, ойошманың Йәштәр советы ултырышында һәм башҡа сараларҙа ҡатнашасаҡ.


text:
Нефтекама филармонияһы Рәсәй төбәктәре буйлап гастролдәргә сығырға ниәтләнә
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Нефтекама дәүләт филармонияһы Ҡурған өлкәһе һәм Татарстан Республикаһы буйлап гастроль турына сығырға ниәтләнә.
3 октябрҙән алып 13-нә тиклем Ҡурған өлкәһенең Сафакүл, Әлмән һәм Шаҙры райондарында концерттар Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиллеге булышлығында уҙасаҡ. Ҡурған өлкәһенә гастролдәргә солист Раян Алтыншин етәкселегендәге «Ҡәрҙәштәр» башҡорт концерт төркөмө барасаҡ.
Филармонияның «Ҡайтауаз» татар төркөмө 30 сентябрҙә Татарстандың ҡалаларына һәм райондарына юллана. Төркөм етәксеһе Рифҡәт Ғәбделйәнов хәбәр итеүенсә, яңыраҡ ҡына артистар күрше республиканың Лениногорск, Алабуға, Яр Саллы ҡалаларында, Туҡай районында сығыш яһаған. Нефтекамаларҙы йылы ҡабул итеп ҡабат килергә саҡырып ҡалғандар.
— Хәҙер филармонияла репитициялар осоро бара. Ике концертҡа, Оло йәштәгеләр көнөнә һәм, әлбиттә, ғәҙәттәге яңы концерт миҙгелен асыуға әҙерләнәбеҙ. Асыу программаһы 25 октябргә билдәләнгән. Миҙгел рәсми рәүештә асылмаһа ла, беҙҙең концерт бригадалары эшләй. Балалар лекторийы республиканың төньяҡ-көнбайышы буйлап наркотикка ҡаршы көрәш программаһы менән йөрөй, үткән көндәрҙә филармония ҡарамағында эшләгән Балалар студияһына кескәйҙәрҙе йыйҙыҡ. Ә яҡын ваҡыт эсендә, 25 сентябрҙә, популяр солист Сулпан Ғәфүрйәнованың соло концерты уҙасаҡ, — тип һөйләне Нефтекама дәүләт филармонияһының художество етәксеһе Айбулат Рәхмәтуллин.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Сибайҙың социаль һәм сәнәғәт объекттарында булды
Фото:
28 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Сибай ҡалаһында булды, унда ул ҡаланың социаль һәм сәнәғәт объекттарын ҡараны.
Рөстәм Хәмитов ҡала янындағы Арҡайым ҡасабаһының мәғариф комплексында булды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән. 2011 йылда төҙөлөп бөткән был учреждение башланғыс кластар мәктәбен һәм балалар баҡсаһын берләштерә. Комплекс 150 балаға иҫәпләнгән, әлеге ваҡытта унда 75 мәктәпкәсә йәштәге бала тәрбиәләнә. Мәктәпкә килгәндә иһә, ул киләһе уҡыу йылынан тулы ҡеүәтендә эшләй башлаясаҡ. Рөстәм Хәмитов уйын һәм уҡыу бүлмәләрен, медицина кабинеттарын, ашхананы, спорт залын ҡараны.
Республика башлығы «Ирәндек» боҙ һарайында үткән мәктәп уҡыусылары араһында хоккей буйынса зона спартакиадаһының финал уйынында булды. Боҙҙа Сибай һәм Учалы вәкилдәре осрашты. Рөстәм Хәмитов йәш хоккейсыларға яңы еңеүҙәр теләне, шулай уҡ спорт залын ҡараны һәм тренерҙар менән аралашты.
Бынан һуң Башҡортостан Президенты төҙөлөш майҙансығында булды, унда 220 урынлыҡ яңы балалар баҡсаһы төҙөлә. Объект хаҡы – 121 миллион һум, бинаны декабрҙә файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла. Сибайҙың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына 1500 кеше сиратта тора. Ике яңы балалар баҡсаһын төҙөү был мәсьәләне хәл итеүҙә ярайһы уҡ ярҙам итәсәк.
Островский урамындағы 24 фатирлы йортта Рөстәм Хәмитов төҙөлөш эштәренең сифаты түбән булыуына иғтибарын йүнәлтте, был йорт иҫке һәм авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһы буйынса төҙөлгән. Объект 2011 йылдың декабрендә файҙаланыуға тапшырылған. Республика Президенты торлаҡтың бер квадрат метрының хаҡы менән ҡыҙыҡһынды, асыҡланыуынса, ул 24 мең һум тәшкил итә.
Индустриаль шоссе урамында төҙөлөп ятҡан йорт урынында Рөстәм Хәмитов Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы хеҙмәткәрҙәре өсөн төҙөлгән торлаҡ менән ҡыҙыҡһынды. Һуңғы алты йыл эсендә был – предприятие хеҙмәткәрҙәре өсөн төҙөлгән дүртенсе йорт. Башҡортостан Президенты, Сибайҙа бындай темп менән социаль торлаҡ төҙөү республика өсөн ҡулай түгел, тип билдәләне.
— Йыл һайын икешәр-өсөшәр йорт төҙөлөргә тейеш, — тине ул. – Былтыр Сибайҙа 17 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән, ә ысынында иһә кәм тигәндә 35-40 мең квадрат метр төҙөү зарур.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы етәкселеге менән аралашыу барышында производство мәсьәләләре лә ҡуҙғатылды. Былтыр комбинат 1,230 миллион тонна руда эшкәрткән, быйыл иһә 1,570 миллион тонна эшкәртеү планлаштырыла. 2013 йылда эшкәртеү күләменә предприятие йәнә 200 мең тонна өҫтәй ала.
— Беҙ комбинат тулы ҡеүәтендә эшләйәсәк, йәғни 2,2 миллион тонна руда күләменә сығасаҡ, тип һөйләшкәйнек, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Республика Президенты предприятиеның сеймал базаһын интенсивыраҡ әҙерләүҙе талап итте.
— Сибай фабрикаһы йылдамыраҡ эшләргә, ә хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы лайыҡлы булырға тейеш, — тигән бурыс ҡуйҙы Рөстәм Хәмитов.
Билдәләп үтәйек, бөгөнгө көндә предприятие хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы 24 мең һум тәшкил итә.
Рөстәм Хәмитов Урал аръяғы йылылыҡ-электр үҙәгендә лә булды. Предприятие 31 МВт электр энергияһы етештерә, йылылыҡ ҡеүәте 60 Ккал тәшкил итә. 2011 йылда бында яңы газ турбинаһы ҡоролмаһы ҡулланылышҡа индерелгән. Республика Президенты, Сибайҙы артабан үҫтереүҙе һәм бында предприятиелар төҙөүҙе күҙ уңында тотоп, электр энергияһы етештереү буйынса ҡеүәтте арттырырға тигән бурыс ҡуйҙы.


text:
Дәрестең темаһы: Фәрит Иҫәнғолов“Хәмит күпере” хикәйәһе.
Маҡсаты:
1)“Хәмит күпере хикәйәһенең идея – тематик йөкмәткеһен үҙләштереү;
2)Фекерләү ҡеүәһен, тасуири уҡыу күнекмәһен үҫтереү.
3) Әхләҡи тәрбиә биреү, уҡыусыларҙа хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләү.
4) Хеҙмәткә аңлы ҡараш һәм билдәле шәхестәр миҫалында Тыуған илгә һөйөү, патриотик тойғолар тәрбиәләү, үҙ-ара бәхәс аша үҙ фекереңде әйтергә һәм яҡларға өйрәтеү.
Йыһаҙландырыу:Яҙыусының портреты, әҫәрҙәре,дәреслек,дәрестең презентацияһы,аудиояҙма, китаптар күргәҙмәһе, электрон дәреслек.
Дәрес барышы:
Һаумыһығыҙ уҡыусылар! Мин Зилә Рауил ҡыҙы. Һеҙгә 1-се Бүздәк урта дөйөм белем биреү мәктәбенән килдем. Бөгөн башҡорт әҙәбиәте дәресен мин алып барасаҡмын.
Ә хәҙер тәҙрә аша тышҡа күҙ һалайыҡ. Ниндәй матур ҡышҡы көн. Ҡулдарыбыҙҙы күкрәккә ҡуйып матур, тыныс көнгә рәхмәт әйтеп, баштарыбыҙҙы эйәйек.Аяҡ остарына баҫып, ҡулдар менән йылы ҡояшҡа үреләйек. Бармаҡ остарынан үтеп йылы бөтә тәнгә тарала. Беҙ эшләү өсөн ҡояштан, һауанан көс, дәрт алабыҙ. Бер-беребеҙгә ҡарап йылмаяйыҡ. Уңыштар, хәйерле көн теләйек.
Хәйерле көн!
Уңыштар һеҙгә!.
Уҡыусылар бөгөн беҙҙең өйрәнәсәк әҫәр кеше исеме менән бәйле. Һеҙ уны өйҙә уҡып килдегеҙ.
Ул Ф.Иҫәнғоловтың “ Хәмит күпере” хикәйәһе.
Артабан өҫтәлгә бер тартма сығарып ҡуям.
Уҡыусылар был тартма эсендә хикәйәлә нимә тураһында һүҙ барғанын белдереүсе әйберҙәр ята. Мин уларҙы күрһәтәм, ә һеҙ нимә икәнен әйтегеҙ.
Кем ҡыйыураҡ? Кем беренсе булып тартманан әйберҙе ала.
Бысҡы( пила)
Йышҡы( рубанок)
Балта( топор)
Сүкеш(молоток)
Был әйберҙәр ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?
Исем
Афарин. Ә былар барыһы бергә нисек атала?
Эш ҡоралдары тип атала.
Эш һүҙенең синонимын әйтегеҙ әле.
Хеҙмәт.
Шулай булғас, һеҙ уҡып килгән һәм өйрәнәсәк хикәйәлә һүҙ нимә тураһында барасаҡ тип уйлайһығыҙ?
Хеҙмәт тураһында, эш һөйөүсе кеше тураһында.
Эйе,беҙ бөгөн, кеше, уның тормоштағы тотҡан урыны, хеҙмәткә, тыуған еренә, иленә,халҡына мөнәсәбәте тураһында һөйләшәсәкбеҙ.
Ә хәҙер дәфтәрҙәрҙе асып, бөгөнгө числоны һәм теманы яҙып ҡуябыҙ.
Слайд( портрет Ф.Иҫәнғолов)
Уҡытыусы: Ф.Иҫәнғолов тураһында ҡыҫҡаса һөйләй. Кайҙа тыуған?Нисәнсе йылда? Ниндәй әҫәрҙәре бар?( Уҡусылар үҙҙәре яуап бирергә тейештәр.
Хикәйәне уҡығанда ниндәй һүҙҙәр аңлашылманы?Дәреслектәге һүҙҙәр менән дә эшләү.
Слайдта һүҙҙәр.
Батраҡ- байға ялланып эшләгән кеше, ялсы.
Мираҫ- үлгән кешенән кемдеңдер кармағына күскән мал- мөлкәт, байлыҡ.
Һырышып- нимәгәлер һырышып, ел өйгән ҡар, көрт( сугроб)
Артмаҡлаған- тоҡто элмәкләп арҡаға аҫыу
Һәүәҫ- нимәгәлер күңел һалыусан, ихлас
Ғиллә- нимәнеңдер нигеҙендә ятҡан тип сәбәп, дәлил
Ошо һүҙҙәрҙе дәфтәрегеҙгә күсереп яҙып алығыҙ.
Һеҙҙең һүҙлек
“ һандығығыҙға” тағы ла яңы һүҙҙәр өҫтәлде.
Ә хәҙер,хикәйәне уҡығандан һуң тыуған тәүге фекерҙәребеҙ менән уртаҡлашайыҡ.Түбәндәге һораҙарға яуап бирәйек.
1.Уҡытыусы: Вәлит менән Хәмиткә аталары ниндәй васыят ҡалдыра?
Яуап:Үҙегеҙ үлгәс тә, донъяла исемегеҙ ҡалырлыҡ итеп йәшәгеҙ,кеше араһында кәм – хур булмағыҙ.
2.Уҡытыусы:Вәлит уны нисек башҡара?
Яуап:Ул васыятты тура мәғәнәһендә аңлай,бөтә ергә лә исемен яҙып йөрөй.
3.Уҡытыусы: Ә Хәмит нимә эшләй?
Яуап:Кешеләргә ярҙам итә,күпер эшләп,исемен мәңгеләштерә.
4.Уҡытыусы: Ниңә донъяла Хәмиттең исеме генә һаҡлана?
Яуап: Сөнки уның яҡшылығы күпер аша халыҡ хәтерендә мәңге Һаҡланасаҡ.
5. Уҡытыусы:Ауыл халҡы Хәмит менән Вәлитте нисек итеп иҫкә ала?( дәреслектән яаупты уҡыйбыҙ, 88- се бит)
6.Уҡытыусы: Ни өсөн әҫәр “Хәмит күпере” тип атала?
Яуап:Сөнки Хәмит васыятты дөрөҫ аңлай һәм уның күпере күп быуындар буйы хеҙмәт итәсәк.
6.Уҡытыусы: Әҫәр һеҙгә оҡшанымы? Нимәләр бигерәк тә күңелегеҙгә ятты?
Вот здесь пока нет связки………потом придумаю…
Ә хеҙмәт тураһында ниндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ?Әйҙәгеҙ әле иҫкә төшөрәйек.
Уҡыусылар үҙҙәре белгән мәҡәлдәрҙе әйтә.
Мин һеҙгә икегә бүленгән мәҡәлдәр таратам. Ә һеҙ уларҙы бергә ҡушып уҡырһығыҙ.
Бер уҡыусыла мәҡәлдең башы, ә икенсе уҡыусыла уның дауамы, аҙағы булыр.
Эш һөйгәнде – ил һөйгән
Хөрмәт төбө – хеҙмәт
Оҫта үлһә - ҡулы ҡалыр
Изгелек изгелек тыуҙыра
Изгелек эшлә лә һыуға һал – халыҡ белер, халыҡ белмәһә - балыҡ белер.
Изгелек ерҙә ятып ҡалмай.
Ағасты япраҡ биҙәй, кешене хеҙмәт биҙәй.
Молодцы! Афарин!
Ә хәҙер инде уҡыусылар әҫәрҙәге төп образдарҙы әйтәйек. Кемдәр инде улар?
Эйе. Хәмит менән Вәлит.
Ике төркөмгә буленәйек тә был образдарға характеристика бирәйек. Һеҙҙең эшегеҙҙе еңеләйтер өсөн мин терәк һүҙҙәр яҙҙым. Ошо терәк һүҙҙәрҙе ҡулланып тиҙ генә характеристика әйтәбеҙ. Кем бында ыңғай образ? Ә кем кире? Беренсе төркөмдәгеләр Хәмиткә, икенсе төркөм Вәлиткә характеристика бирһен. Шулар араһынан үҙегеҙҙең образға тура килгәнен һайлап алығыҙ.
1-се төркөм ( Хәмит) 2- төркөм( Вәлит)
Сыҙамлы Эшлекһеҙ
Сабыр Иренсәк
Түҙемле Елкәһе соҡор
Булдыҡлы Эште ашыҡ- бошоҡ башҡара
Егәрле Һәр ерҙә исемен яҙып йөрөй
Эшлекле Ҡырҡ һүҙгә етә
Эш һөйәр Ҡустыһына екерә
Йорт- ҡаралты тирәһен нығыта Ялҡау
Иген игә
Балта эшен эшләй
Уңған
Һеҙ кемгә оҡшарға теләр инегеҙ?
Беҙҙең арала Вәлит кеүек кешеләр бармы? ( Хәмиткә оҡшарға тырышайыҡ. Яҡшы кешеләр күберәк булған һайын тормошобоҙ матурыраҡ, донъя именерәк булыр).
СЫҘАМЛЫ
САБЫР
ЭШЛЕК-ЛЕ
ЕГӘРЛЕ
Хәмит
УҢҒАН
БУЛДЫКЛЫ
7.Уҡытыусы:Ә хәҙер әҫәрҙең темаһын һәм идеяһын билдәләйбеҙ.
Әҫәрҙең темаһы: хикәйәлә Хәмит менән Вәлиттең аталары ҡалдырған васыятты үтәүе.
Идеяһы: Тыуған илгә, халыҡҡа хеҙмәт итеү, яҡшы исем ҡалдырыу. Хәмит кеүек уңған, изгелекле булыу.
Хикәйәнең идеяһы булып тыуған илгә , халыҡҡа хеҙмәт итеү тинек.
Һығымта ( дәрестең аҙағында әйтеләһе һүҙҙәр)
Хәҙер, уҡыусылар, бөгөнгө дәрескә ҡыҫҡаса ғына йомғаҡлауяhайыҡ.
— Бөгөнгө дәрестә нимәләр белдегеҙ? Ул белгәндәрегеҙ тормошта hеҙгә кәрәк буласаҡмы? Ни өсөн?
Шулай итеп, халыҡ Хәмитте бары тик яҡшы яҡтан ғына иҫкә алған, уның һалған күпере ауылдаштарына оҙаҡ йылдар хеҙмәт иткән. Ә Вәлит иһә,йылдар үтеү менән, бөтөнләй онотолған.Яҡшылыҡ бер ҡасан да онотолмай.“Яҡшылыҡ эшлә лә, һыуға һал, халыҡ белер, халыҡ белмәһә,балыҡ белер”,ти башҡорт халыҡ мәҡәле.
Тырышҡан – табыр, ташҡа ҡаҙаҡ ҡағыр. (Хәмит)
Эш белгәнгә – уңыш юлдаш. (Хә-мит)
Егет кешегә етмеш төрлө һөнәрҙә аҙ. (Хәмит)
Ялҡауға ҡашыҡ та ауыр. (Вәлит)
Иҫәр үҙен күккә сөйөр. (Вәлит)
Дәрескә анализ.
Дәрескә анализ яhай белеү — уҡытыусы эшмәкәрлегенең, ижади эшенең төп үҙенсәлеге. Уҡытыусы үҙ дәресенә, үҙе инеп, ҡарап
ултырған башҡа уҡытыусыларҙың дәресенә анализ яhай белергә,
дөрөҫ баhа бирә алырға тейеш. Дәрескә методик hәм педагогик яҡтан
камил булған анализ — уҡытыусының педагогик оҫталығын да
күрhәтә. Үҙ дәресеңдең конспектын ентекләп яңынан ҡарап сығыу,
ҡайhы бер өҫтәмәләр индереү — дәрескә булған анализдың башы.
Дәрес ныҡлы ҡалыпҡа hалынған күренеш, сағылыш түгел. Ул —
уҡытыусының hәм уҡыусыларҙың ижад эше. Кластың әҙерлек ки_
мәле, дәрес барышындағы психологик атмосфера, психологик си_
туация, уҡытыусының үҙ булмышындағы хис_тойғо кисерештәре
дәрескә лә, эшмәкәрлеккә лә үҙенең төҙәтмәләрен, өҫтәмәләрен
индерә. Уҡыу эшмәкәрлеге, йәғни класс менән уҡытыусы араhындағы ижади эшмәкәрлек әүҙем булған осраҡта теге йәки былдәрескә тип алдан әҙерләп килгән конспект, план_конспект буйынса эшләп тә булмаясаҡ. Шуға күрә дәрестән сыҡҡас та уҡытыусы,әгәр ул үҙ дәресенә, уҡыусыларына битараф булмаhа, әгәр ул ижади эшләhә, шул дәресте тағы ла күҙ алдынан үткәрә, дәрес конспектына күҙ hала. Нимәләр эшләнде, нимәләр эшләнмәне? Бына ошоларҙы асыҡларға тейеш. Дәрестең маҡсаты ни дәрәжәлә, ниндәй
кимәлдә үтәлде? Әллә үтәлмәнеме? Ошо күҙлектән дә ул дәресен
hәм шул дәрескә тип алдан яҙылған конспектын тикшерә, улар
араhындағы оҡшаш hәм айырмалы яҡтарын билдәләй.
Уҡытыусы үҙенең коллегаларының дәрестәренә лә аныҡ ана_
лиз бирә белергә тейеш. Дәрескә дөрөҫ анализ яhау — дәресте күрә
белеү тигән hүҙ. Дәрескә баhа бирә белеү үҙеңдең ижади асылы_
шыңды башҡа коллегаларың алдында яҡлай алыу өсөн дә кәрәк.
Дәрескә анализ яhай белеүҙең мөhимлеге ҡайhы бер шарттар,
сәбәптәр, хатта осраҡлыҡтар менән дә аңлатыла. Уҡытыусыға кил_
әсәкте тәрбиәләү, киләсәк быуын шәхесен үҫтереү бурысы
йөкмәтелгән. Был инде уҡытыусы эшмәкәрлегенә ҙур яуаплылыҡ
өҫтәй. Класына ҡарап, уҡыусыларынан сығып, уҡытыусының эшен
баhалап була. Дәрескә фәнни анализ яhай белеү уҡытыусының үҙе
өсөн дә бик мөhим.
Уҡытыусының дәресенә, ғәҙәттә, мәктәп директоры, уның урын_
баҫары, башҡорт теле уҡытыусыларының методик берекмәhе
етәксеhе инеп ултырырға мөмкин. Район, ҡала, республика мәға_
рифы етәкселәре лә башҡорт теле уҡытыусыhының дәресен күҙ
уңынан ситтә ҡалдырмай. Шулар араhында мәктәп фәндәре
системаhында башҡорт теленең үҙенсәлеген, спецификаhын аңла_
маусы тикшереүселәр ҙә булырға мөмкин, hәр инеп ултырыусы
уҡытыусының эшенә, ғәҙел, объектив баhа бирергә тейеш. Мето_
дик, дидактик, психологик яҡтан дәрескә анализ яhай белеү hәр инеп
ултырыусының, тикшереүсенең ҡулынан килмәҫкә лә мөмкин.
Үҙеңде яҡлау, дәресеңде аҡлау, белем hәм тәрбиә биреү систе_
маhында үҙ фәнеңдең мөhимлеген күрhәтеү өсөн дә дәрескә анализ
яhай белеү кәрәк.
Сер түгел, белем биреү системаhында уҡытыусының эшен юҡҡа
сығарыу өсөн дә уның дәрестәрен тикшереүселәр бар. Үҙ дәресең_
де дөрөҫ баhалай белеү был осраҡта ла уҡытыусыға ярҙам итәсәк.
Хәҙерге дидактик ҡаҙаныштарҙан күренеүенсә, дәрескә анализ
өлгөhө түбәндәгесә булырға мөмкин.
1. Дәрестең дөйөм төҙөлөшө. Дәрестең төрөн билдәләү.
Дәрес нисә этаптан торҙо? Һәр этабына күпмешәр ваҡыт бүлен_
де? Дәрескә тәғәйенләнгән программа материалы дәрес этапта_
рына дөрөҫ бүленгәнме?
2. Дәрестә дидактик маҡсаттарҙың үтәлеше. Был тема (про_
блема) программала ҡаралғанса дәрестә сағылыш таптымы? Яңы ма_
териалды үҙләштереүҙә уҡыусыларҙың әүҙемлеге (аңлау, үҙләштереү,
танып белеүгә ҡыҙыҡhыныу) нисек булды? Яңы теманы өйрәнеү пла_
ны дөрөҫ төҙөлгәнме? Был теманы өйрәнеү методикаhы алдан уйлан_
ғанмы? Тема буйынса уҡытыусының белеме ни кимәлдә? Яңы матери_
алды өйрәнеүҙе тағы ла нисегерәк планлаштырып була ине? Яңы тема
буйынса алған белемде күнекмәгә әйләндереү (яңы теманы нығытыу)
этабы дөрөҫ үткәрелдеме? Уҡыусыларҙың белем hәм күнекмәләрен
тикшереү нисек ойошторолдо (нисә уҡыусының белеме баhаланды)?
Уҡытыусының балаларҙы дәрескә йәлеп итеү hәләте нисек?
3. Яңы материалды өйрәнеү барышында уҡыусыларҙы үҫте
реү. Фекерләү төрҙәренә (анализ, синтез, дөйөмләштереү, клас_
сификация, системаға hалыу) уҡыусылар йәлеп ителдеме? Уҡыу_
сыларҙың уйлау hәләтен ҡуҙғытыусы сәбәптәр (мотивтар) булды_
мы? Булhа, улар дәрестең ҡайhы этабында күҙәтелде? Уҡыу_
сыларҙың үҙ аллы танып белеү hәләтен үҫтереү нисек ҡуйылған?
Предмет эсендә hәм предмет_ара бәйләнеш нисек хәл ителде?
Уҡыусыларҙың ижади фекерләүен үҫтереүсе саралар (проблемалы,
ижади эштәр) дәрестә ҡулланылдымы? Дәрестә уҡыусының дөйөм
үҫешен тәьмин итеүсе hүҙ(информация) булдымы? Булhа, ул нисек
(уҡыусыларҙың сығышында, яуаптарында, уҡытыусының яңы ма_
териалды өйрәнеүгә ҡарата ҡайhы бер өҫтәмәләрендә) бойомға
ашты? Бының өсөн ниндәй саралар ҡулланылды дәрестә?
4. Дәрестә уҡыусыларға тәрбиә биреү. Уҡыу материалының
тәрбиәүи мөмкинлектәре тулыhынса файҙаланылдымы? Уҡыусы_
ларҙың тирә_йүнгә, донъяға ҡарашын, мөнәсәбәтен формалаш_
тырыу буйынса ниҙәр эшләнде? Донъяуи хәл_ваҡиғаларға баhалы
ҡарашын, тормошҡа инаныуын тәрбиәләү буйынса дәрестә ниҙәр
эшләнде? Белем биреүҙе тормош менән бәйләү нисек хәл ителде?
Кешеләргә әҙәпле, кешелекле булыу, хеҙмәткә hәм уның hөҙөмтә_
ләренә ихтирам, hөйөү менән ҡарау сифаттарын тәрбиәләү буйын_
са нимәләр эшләнде? Уҡыусыларҙың белемен баhалағанда ошо
тәрбиәүи мөмкинлектәр файҙаланылдымы? Уҡытыусы шәхесенең
тәрбиәүи тәьҫире булдымы?
5. Төп дидактик принциптарҙы күҙ уңында тотоу.
Уҡытыусының hәм уҡыусыларҙың эшмәкәрлеге дөрөҫ ойош_
торолдомо? Үҙ аллы эш нисек үтәлде? Бының өсөн алдан әҙерлән_
гән материал ауыр түгелме? Күләме нисек? Ул уҡыусыларҙың бе_
лем кимәленә торошломо?
6. Белем биреү методтарын hайлау. Яңы материалды өйрә_
неү өсөн hайлап алынған метод (методтар) ҡулаймы? Уҡыусы_
ларҙың үҙ аллы эшләү мөмкинлектәре тулыhынса файҙаланыл_
дымы? Дәрестә ниндәй техник саралар ҡулланылды? Яны материал_
ды аңлатыуҙа, нығытыуҙа ул сараларҙың үҙ аллы эшмәкәрлегенең
арта барыуы (ябай күнегеү эшләүҙән ижади эшкә) ни кимәлдә бул_
ды? Баhалау, тикшереү методтары урынлы файҙаланылдымы?
Уҡыусыларҙан бирелгән hорауҙарға яуаптар алыу дөрөҫ ойошто_
ролғанмы? Һорау нисек бирелә: айырым уҡыусығамы, класҡамы,
ҡайhы бер уҡыусыларғамы? Уҡыусыларҙың яҙғандарын тикшереү
нисек хәл ителә? Хаталар өҫтөндә эш нисек ойошторола hәм ул
ғөмүмән бармы был дәрестә? Уҡытыу методтарын hайлау буйынса
дөйөм талаптар (дөйөм маҡсатҡа йүнәлтелгән, дидактик маҡсатты,
предметтың, уҡыу материалының үҙенсәлеген, уҡыусыларҙың йәш
hәм үҙ аллы үҙенсәлеген күҙ уңында тотҡан) күҙәтелдеме?
7. Уҡытыусының дәрестәге эше. Дәрес башланыуға барлыҡ
кәрәкле әйберҙәр әҙерләнеп бөткән инеме? Уҡытыусы был дәрескә
тәғәйен конспектын дөрөҫ файҙаландымы? Уҡытыусының ойошто_
роу эшмәкәрлеге менән уҡыусыларҙың танып белеү эшмәкәрлеге_
нең нисбәте нисек, ни кимәлдә булды? Уҡытыусы эшмәкәрлегенең
ниндәй төрҙәре (телмәр эшмәкәрлеге, тыңлау, яҙыу, әhәмиәте бул_
дымы? Күнегеүҙәр эшләгән саҡта уҡыусыларҙың үҙ аллы эштәрендә
уҡыусыларға ярҙам итеү h.б.) hәм ниндәй кимәлдә был дәрестә са_
ғылыш тапты? Уҡыусыларҙы эшкә ылыҡтырыу hәләте нимәлә
күренде? Класс менән эшләй алыуға өлгәштеме? Айырым уҡыусы_
лар менән ниндәй эштәр башҡарылды? Уҡытыусының тышҡы
ҡиәфәте нисек?
8. Уҡыусыларҙың дәрестәге эше. Уҡыусыларҙың дәрескә әҙер_
леге тикшерелдеме? Дәрестең төрлө этаптарында уҡыусыларҙың
әүҙемлеге нисек булды? Дәрестә уҡыусылар эшмәкәрлегенең
ниндәй төрҙәре (телмәр эшмәкәрлеге, тыңлау, таҡтаға яҙылғанды
күсереү, үҙ аллы яҙма эш h.б.) өҫтөнлөк алды? Уҡыусыларҙың хеҙмәт
культураhына (дәфтәрҙәренең тотошо, унда яҙғандарының дөрөҫ_
лөгө, дәреслек менән hаҡсыл файҙаланыу h.б.) иғтибар бирелдеме?
Дәрестә уҡыусыларҙың тәртибе нисек булды? Өйрәнелеүсе пред_
метҡа hәм уҡытыусыға уҡыусыларҙың мөнәсәбәте нисек?
9. Дәрестәге гигиена шарттары. Класс кабинеты етерлек
кимәлдә яҡтыртылғанмы? Парталарҙың, панелдәрҙең, стеналар_
ҙың буяуҙары дәрескә ниндәй йоғонто яhай? Кластағы мебель
уҡыусыға уңайлымы, уның йәшенә ҡулайлымы? Уҡыусылар
hаулығына, буй_hынына, өлгәшенә ҡарап ултыртылғандармы?
Был предметтың мәктәп расписаниеhындағы урыны ҡәнәғәт_
ләнерлекме? Ул ҡайhы көнгә hәм нисәнсе дәрес итеп ҡуйылған?
Дәрес алдынан булған тәнәфестең ваҡыты дөрөҫ бүленгәнме?
Ҡыңғырауҙан hуң дәрескә hуңлап инеүселәр булдымы?
10. Ҡайhы бер махсус бурыстар, hәр мәктәп ниндәй ҙә булhа
бер проблеманы бойомға ашыра. Был педсовет йә методик берек_
мәнең ҡарары буйынса хәл ителә. Мәҫәлән, мәктәп коллективы
алдында шундай бурыстар торорға мөмкин: дәфтәр тотошона йә
уҡыусыларҙың телмәр культураhына булған берҙәм талаптарҙы
hаҡлау, предмет_ара бәйләнеште бойомға ашырыу, уҡыусыла_
рға айырым мөнәсәбәт булдырыу h. б.
Дәрескә бындай киң, тулы, ентекле анализ уҡытыусының
ижади үҫешен, алдынғы педагогик эш тәжрибәhен ныҡлап
өйрәнгән саҡта ғына үткәрелергә мөмкин. Дәрес — уҡытыу_
сының ижад эше, күркәм әҫәр hымаҡ. Сәнғәт донъяhында бер
иш, бер төҫлө әйберҙәр булмаған кеүек, игеҙәк, бер_береhенә
тап килгән дәрестәрҙең дә булыуы мөмкин түгел. Бер үк темаға,
хатта параллель кластарҙа үткәрелгән дәрестәр ҙә оҡшаш була
алмай. Кластағы балаларҙың үҫеш кимәле, уҡытыусының күңел
торошо, дәрестең мәктәп расписаниеhындағы урыны hәм баш_
ҡа шарттар дәрестең йөкмәткеhенә йоғонто яhай ала. Шуға күрә
уның композицион үҫешен анализ ҡыҫандарына hыйҙырып бул_
май.
Үрҙә килтерелгән анализ өлгөhө буйынса, уның hәр пунктына,
hәр hорауына ярашлы берәү ҙә дәрескә характеристика бирә ал_
май, әлбиттә. Шуға күрә хәҙерге дидактикала дәрескә анализдың
бер нисә формаhы hәм төрө бар.
8Дәрескә анализдың был өлгөhө П.И.Пидкасистыйҙың хеҙмәтендәге өлгө
буйынса бирелә. Был хаҡта ҡара: Педагогика. Учебное пособие для студентов
педагогических вузов и педагогических колледжей/Под ред.П.И.Пидкасистого.
— М.: Педагогическое общество России, 1998. — 640 с.
М.И.Мәхмүтов хәҙерге дәрескә арналған үҙенең хеҙмәтендә
уларҙың hәр ҡайhыhын аныҡ итеп айырып күрhәтә . Уның әйте_
үенсә, дәрескә анализдың тулы, ҡыҫҡаса, комплекслы, аспектлы
(йәғни дәрескә йә дидактик, йә психологик яҡтан, йә тәрбиәүи йәки
ойоштороу өлөшөн генә алып анализлау) формалары бар.
Тулы анализ, башта әйтелеүенсә, уҡытыусының эш тәжрибәhен
өйрәнеү өсөн, мәктәптә уҡытыу тәрбиә эштәренең барышын тик_
шергән саҡта үткәрелергә мөмкин.
Ҡыҫҡаса анализ дәрестең сифатын, фәнни_теоретик кимәлен
тикшергән саҡта яhала. Был осраҡта дәрескә ҡуйылған маҡсаттың
бойомға ашыуы, танып белеүгә йүнәлтелгән күнегеүҙәрҙең сифа_
ты, йөкмәткеhе hәм улар өҫтөндә эш төрҙәре, дәрес планының үтәле_
ше тикшерелә.
Комплекслы анализ дәрес маҡсаттарының үҙ_ара бәйләнешен,
дәресте төҙөк бер система итеп ойоштороусы метод hәм алымдарҙы
өйрәнеүҙе, тикшереүҙе күҙ уңында тота. Анализдың был төрө сту_
денттарҙы, йәш уҡытыусыларҙы, мәктәп директорҙарын, мәғариф
етәкселәрен дәрескә анализ бирергә өйрәтеү маҡсатында ҡулла_
ныла. Шулай уҡ уҡытыусының бер үк тема, блок буйынса ойошто_
ролған бер нисә дәресен ҡарағандан hуң да (уҡытыусының hорауы
буйынса) комплекслы анализ үткәрелергә мөмкин. Комплекслы
анализды шул уҡ тулы анализ тип ҡарарға була. Улар ҡуйылған
маҡсаттары яғынан ғына бер_береhенән айырыла.
Аспектлы анализ, әйтеп үтелеүенсә, дәрестең айырым бер
өлөшөн генә, уға йә дидактик, йә психологик яҡтан, йә тәрбиәүи
әhәмиәте, йәки ойоштороу кимәле яғынан баhа биреү өсөн ҡулла_
ныла. Дәрескә анализдың был төрө уҡыу_уҡытыу эштәрен тик_
шергәндә, аттестация ваҡытында мәктәптең уңыштарын йәки
етешhеҙлектәрен асып биреү өсөн үткәрелә.
Былар барыhы ла — дәрескә анализ биреү формалары (тип_
тары), тармаҡтары.
Дәрескә анализ биреү төрҙәренә лә туҡталып китәйек. Хәҙерге
дидактикала тамам нығынған, ныҡлы урын алған анализ төрҙәренә
түбәндәгеләр инә.
1. Дидактик анализ үткәргән саҡта дәрестең маҡсатына, ойош_
тороу hәм үткәреү принциптарына, дәрескә тәғәйен материалдың
9Махмутов М.И. Современный урок: Вопросы теории. — М.: Педагогика,
1981. — 175177се биттәр.
әhәмиәтенә, мәғәнәhенә, ҡулланылған сараларҙың сифатына,
уҡыусыларҙың танып белеү эшмәкәрлеген ни рәүешле ойоштороуға, уҡыу эшмәкәрлегенә ныҡлы иғтибар бирелә.
2. Психологик анализ барышында төп иғтибар уҡытыусы менән
уҡыусының, кластағы барлыҡ уҡыусыларҙың үҙ_ара мөнәсәбәтенә,
уҡытыусының дәрестә үҙен тотошона, дәрес проблемаhына бала_
ларҙы йәлеп итә алыу hәләтенә йүнәлтелә. Үҫтереүле уҡытыу про_
блемалары ла психологик анализ ваҡытында тикшерелә, өйрәнелә.
3. Тәрбиәүи яҡтан анализ хәҙерге дәрескә бирелгән төп баhа_
ларҙың береhелер. Уҡытыусы ижадының, дәрес материалының төп
өлөшө балаларға тәрбиә биреүҙе күҙ уңында тоторға тейеш.
4. Дәресте методик яҡтан анализлаған саҡта уҡытыусының дәре_
сте үткәреү методикаhына иғтибар ителә, ниндәй принципҡа, мето_
дҡа, технологияға таяныуы байҡала.
5. Ойоштороу яғынан сығып анализ үткәргәндә дәрестең
йөкмәткеhенә (күнегеүҙәр, күргәҙмә hәм техник саралар), hәр эта_
бына сарыф ителгән ваҡыттың күләменә иғтибар бирелә.
6. Күргәҙмә hәм техник саралар. Уларҙың дәрес темаhына hәм
маҡсатына тәьҫире, уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереүҙә тотҡан уры_
ны.
7. Дәрестә уҡыу, яҙыу, hөйләү ни кимәлдә бойомға ашырылды.
Уҡытыусының дәрес үткәреү методикаhы (дәрес материалы әҙер
көйө биреләме, әллә дәрес проблемаhын уҡыусылар үҙҙәре хәл ит_
әме?)
8. Өйгә эштең күләме hәм төрҙәре.
9. Уҡыусыларҙың белем hәм күнекмәләрен баhалау.
Дәрескә ҡарата дөйөм hығымта
1. Дәрескә ҡуйылған маҡсаттар үтәлдеме? Үтәлhә, нисек?
Үтәлмәгән осраҡ күҙәтелдеме? Миҫалдар менән күрhәтергә.
2. Дәрестең әhәмиәте нимәлә? Уҡытыусының ижади үҫеше
нимәлә күренә?
3. Уҡыусыларҙың үҫешендә дәрестең тотҡан урынын миҫалдар
менән иҫбатларға.
Башҡорт теле дәресенә яҡынса анализ өлгөhө:
1. Дәрестең фәнни_теоретик hәм практик әhәмиәте.
2. Дәрескә ҡуйылған төп маҡсаттарҙың (белем hәм тәрбиә
биреү, уҡыусыларҙы үҫтереү) берҙәм бойомға ашыуы.
3. Уҡыусыларҙың үҙ аллы танып белеү hәләтен үҫтереүсе саралар.
4. Уҡыу эшмәкәрлеге. Уҡытыусы менән уҡыусы араhындағы
хеҙмәттәшлек. Уҡыусы эшмәкәрлеге. Уҡытыусы эшмәкәрлеге.
5. Дәрестә ҡулланылған күнегеү төрҙәре. Уларҙың уҡыусыларҙың белем hәм рухи кимәлен үҫтереүҙә әhәмиәте.
Маҡсаты:
1)“Хәмит күпере хикәйәһенең идея – тематик йөкмәткеһен үҙләштереү;
2)Фекерләү ҡеүәһен, тасуири уҡыу күнекмәһен үҫтереү.
3) Әхләҡи тәрбиә биреү, уҡыусыларҙа хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләү.
4) Хеҙмәткә аңлы ҡараш һәм билдәле шәхестәр миҫалында Тыуған илгә һөйөү, патриотик тойғолар тәрбиәләү, үҙ-ара бәхәс аша үҙ фекереңде әйтергә һәм яҡларға өйрәтеү.
Йыһаҙландырыу:Яҙыусының портреты, әҫәрҙәре,дәреслек,дәрестең презентацияһы,аудиояҙма, китаптар күргәҙмәһе, электрон дәреслек.
Дәрес барышы:
Һаумыһығыҙ уҡыусылар! Мин Зилә Рауил ҡыҙы. Һеҙгә 1-се Бүздәк урта дөйөм белем биреү мәктәбенән килдем. Бөгөн башҡорт әҙәбиәте дәресен мин алып барасаҡмын.
Ә хәҙер тәҙрә аша тышҡа күҙ һалайыҡ. Ниндәй матур ҡышҡы көн. Ҡулдарыбыҙҙы күкрәккә ҡуйып матур, тыныс көнгә рәхмәт әйтеп, баштарыбыҙҙы эйәйек.Аяҡ остарына баҫып, ҡулдар менән йылы ҡояшҡа үреләйек. Бармаҡ остарынан үтеп йылы бөтә тәнгә тарала. Беҙ эшләү өсөн ҡояштан, һауанан көс, дәрт алабыҙ. Бер-беребеҙгә ҡарап йылмаяйыҡ. Уңыштар, хәйерле көн теләйек.
Хәйерле көн!
Уңыштар һеҙгә!.
Уҡыусылар бөгөн беҙҙең өйрәнәсәк әҫәр кеше исеме менән бәйле. Һеҙ уны өйҙә уҡып килдегеҙ.
Ул Ф.Иҫәнғоловтың “ Хәмит күпере” хикәйәһе.
Артабан өҫтәлгә бер тартма сығарып ҡуям.
- Уҡыусылар был тартма эсендә хикәйәлә нимә тураһында һүҙ барғанын белдереүсе әйберҙәр ята. Мин уларҙы күрһәтәм, ә һеҙ нимә икәнен әйтегеҙ.
- Кем ҡыйыураҡ? Кем беренсе булып тартманан әйберҙе ала.
Бысҡы( пила)
Йышҡы( рубанок)
Балта( топор)
Сүкеш(молоток)
- Был әйберҙәр ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?
- Исем
- Афарин. Ә былар барыһы бергә нисек атала?
- Эш ҡоралдары тип атала.
- Эш һүҙенең синонимын әйтегеҙ әле.
- Хеҙмәт.
- Шулай булғас, һеҙ уҡып килгән һәм өйрәнәсәк хикәйәлә һүҙ нимә тураһында барасаҡ тип уйлайһығыҙ?
- Хеҙмәт тураһында, эш һөйөүсе кеше тураһында.
- Эйе,беҙ бөгөн, кеше, уның тормоштағы тотҡан урыны, хеҙмәткә, тыуған еренә, иленә,халҡына мөнәсәбәте тураһында һөйләшәсәкбеҙ.
Ә хәҙер дәфтәрҙәрҙе асып, бөгөнгө числоны һәм теманы яҙып ҡуябыҙ.
Слайд( портрет Ф.Иҫәнғолов)
Уҡытыусы: Ф.Иҫәнғолов тураһында ҡыҫҡаса һөйләй. Кайҙа тыуған?Нисәнсе йылда? Ниндәй әҫәрҙәре бар?( Уҡусылар үҙҙәре яуап бирергә тейештәр.
Хикәйәне уҡығанда ниндәй һүҙҙәр аңлашылманы?Дәреслектәге һүҙҙәр менән дә эшләү.
Слайдта һүҙҙәр.
Батраҡ- байға ялланып эшләгән кеше, ялсы.
Мираҫ- үлгән кешенән кемдеңдер кармағына күскән мал- мөлкәт, байлыҡ.
Һырышып- нимәгәлер һырышып, ел өйгән ҡар, көрт( сугроб)
Артмаҡлаған- тоҡто элмәкләп арҡаға аҫыу
Һәүәҫ- нимәгәлер күңел һалыусан, ихлас
Ғиллә- нимәнеңдер нигеҙендә ятҡан тип сәбәп, дәлил
Ошо һүҙҙәрҙе дәфтәрегеҙгә күсереп яҙып алығыҙ.
Һеҙҙең һүҙлек
“ һандығығыҙға” тағы ла яңы һүҙҙәр өҫтәлде.
Ә хәҙер,хикәйәне уҡығандан һуң тыуған тәүге фекерҙәребеҙ менән уртаҡлашайыҡ.Түбәндәге һораҙарға яуап бирәйек.
1.Уҡытыусы: Вәлит менән Хәмиткә аталары ниндәй васыят ҡалдыра?
Яуап:Үҙегеҙ үлгәс тә, донъяла исемегеҙ ҡалырлыҡ итеп йәшәгеҙ,кеше араһында кәм – хур булмағыҙ.
2.Уҡытыусы:Вәлит уны нисек башҡара?
Яуап:Ул васыятты тура мәғәнәһендә аңлай,бөтә ергә лә исемен яҙып йөрөй.
3.Уҡытыусы: Ә Хәмит нимә эшләй?
Яуап:Кешеләргә ярҙам итә,күпер эшләп,исемен мәңгеләштерә.
4.Уҡытыусы: Ниңә донъяла Хәмиттең исеме генә һаҡлана?
Яуап: Сөнки уның яҡшылығы күпер аша халыҡ хәтерендә мәңге Һаҡланасаҡ.
5. Уҡытыусы:Ауыл халҡы Хәмит менән Вәлитте нисек итеп иҫкә ала?( дәреслектән яаупты уҡыйбыҙ, 88- се бит)
6.Уҡытыусы: Ни өсөн әҫәр “Хәмит күпере” тип атала?
Яуап:Сөнки Хәмит васыятты дөрөҫ аңлай һәм уның күпере күп быуындар буйы хеҙмәт итәсәк.
6.Уҡытыусы: Әҫәр һеҙгә оҡшанымы? Нимәләр бигерәк тә күңелегеҙгә ятты?
Вот здесь пока нет связки………потом придумаю…
- Ә хеҙмәт тураһында ниндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ?Әйҙәгеҙ әле иҫкә төшөрәйек.
- Уҡыусылар үҙҙәре белгән мәҡәлдәрҙе әйтә.
Мин һеҙгә икегә бүленгән мәҡәлдәр таратам. Ә һеҙ уларҙы бергә ҡушып уҡырһығыҙ.
Бер уҡыусыла мәҡәлдең башы, ә икенсе уҡыусыла уның дауамы, аҙағы булыр.
Эш һөйгәнде – ил һөйгән
Хөрмәт төбө – хеҙмәт
Оҫта үлһә - ҡулы ҡалыр
Изгелек изгелек тыуҙыра
Изгелек эшлә лә һыуға һал – халыҡ белер, халыҡ белмәһә - балыҡ белер.
Изгелек ерҙә ятып ҡалмай.
Ағасты япраҡ биҙәй, кешене хеҙмәт биҙәй.
Молодцы! Афарин!
Ә хәҙер инде уҡыусылар әҫәрҙәге төп образдарҙы әйтәйек. Кемдәр инде улар?
Эйе. Хәмит менән Вәлит.
Ике төркөмгә буленәйек тә был образдарға характеристика бирәйек. Һеҙҙең эшегеҙҙе еңеләйтер өсөн мин терәк һүҙҙәр яҙҙым. Ошо терәк һүҙҙәрҙе ҡулланып тиҙ генә характеристика әйтәбеҙ. Кем бында ыңғай образ? Ә кем кире? Беренсе төркөмдәгеләр Хәмиткә, икенсе төркөм Вәлиткә характеристика бирһен. Шулар араһынан үҙегеҙҙең образға тура килгәнен һайлап алығыҙ.
1-се төркөм ( Хәмит) 2- төркөм( Вәлит)
Сыҙамлы Эшлекһеҙ
Сабыр Иренсәк
Түҙемле Елкәһе соҡор
Булдыҡлы Эште ашыҡ- бошоҡ башҡара
Егәрле Һәр ерҙә исемен яҙып йөрөй
Эшлекле Ҡырҡ һүҙгә етә
Эш һөйәр Ҡустыһына екерә
Йорт- ҡаралты тирәһен нығыта Ялҡау
Иген игә
Балта эшен эшләй
Уңған
- Һеҙ кемгә оҡшарға теләр инегеҙ?
- Беҙҙең арала Вәлит кеүек кешеләр бармы? ( Хәмиткә оҡшарға тырышайыҡ. Яҡшы кешеләр күберәк булған һайын тормошобоҙ матурыраҡ, донъя именерәк булыр).
Хәмит
САБЫР
СЫҘАМЛЫ
ЭШЛЕК-ЛЕ
ЕГӘРЛЕ
УҢҒАН
БУЛДЫКЛЫ
7.Уҡытыусы:Ә хәҙер әҫәрҙең темаһын һәм идеяһын билдәләйбеҙ.
Әҫәрҙең темаһы: хикәйәлә Хәмит менән Вәлиттең аталары ҡалдырған васыятты үтәүе.
Идеяһы: Тыуған илгә, халыҡҡа хеҙмәт итеү, яҡшы исем ҡалдырыу. Хәмит кеүек уңған, изгелекле булыу.
Хикәйәнең идеяһы булып тыуған илгә , халыҡҡа хеҙмәт итеү тинек.
Һығымта ( дәрестең аҙағында әйтеләһе һүҙҙәр)
Хәҙер, уҡыусылар, бөгөнгө дәрескә ҡыҫҡаса ғына йомғаҡлауяhайыҡ.
— Бөгөнгө дәрестә нимәләр белдегеҙ? Ул белгәндәрегеҙ тормошта hеҙгә кәрәк буласаҡмы? Ни өсөн?
Ҡайҙа ғына йөрөһәгеҙ ҙә, кешеләргә яҡшылыҡ эшләргә тырышығыҙ. Һеҙҙең турала: «Кем балаһы - шуның балаһы, ҡайҙан килгән – шул яҡтан, шул ауылдан», - тип ғорурланып әйтерлек булһын. Хәмит халыҡҡа изгелек эшләй. Халыҡ уны хөрмәт итә. Үҙе үлһә лә, яҡшы исеме ҡала.
Шулай итеп, халыҡ Хәмитте бары тик яҡшы яҡтан ғына иҫкә алған, уның һалған күпере ауылдаштарына оҙаҡ йылдар хеҙмәт иткән. Ә Вәлит иһә,йылдар үтеү менән, бөтөнләй онотолған.Яҡшылыҡ бер ҡасан да онотолмай.“Яҡшылыҡ эшлә лә, һыуға һал, халыҡ белер, халыҡ белмәһә,балыҡ белер”,ти башҡорт халыҡ мәҡәле.
Тырышҡан – табыр, ташҡа ҡаҙаҡ ҡағыр. (Хәмит)
Эш белгәнгә – уңыш юлдаш. (Хә-мит)
Егет кешегә етмеш төрлө һөнәрҙә аҙ. (Хәмит)
Ялҡауға ҡашыҡ та ауыр. (Вәлит)
Иҫәр үҙен күккә сөйөр. (Вәлит)
Оставьте свой комментарий:
Комментарии:↓ Показать еще коментарии ↓


text:
Башҡортостандың Бөрө районындағы понтон күпере шишәмбелә тергеҙеләсәк
Башҡортостандың Бөрө районындағы Ағиҙел йылғаһы аша һалынған понтон автомобиль күперендә юл хәрәкәте иртәгә төшкә тиклем тергеҙеләсәк. Кисәге ғәҙәттән тыш хәл һөҙөмтәһендә емерелгән күперҙә бөгөн ремонт эштәре алып барыла. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Башҡортостан йылға пароходсылығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының беренсе урынбаҫары Владимир Фролов хәбәр итте.
Иҫкә төшөрәйек, инцидент йәкшәмбе көндө, урындағы ваҡыт менән 21 сәғәт 30 минутта, Бөрө күпере аҫтынан техник флоты суднолары үткәндә була. Бәхеткә күрә, күперҙә был ваҡытта берәү ҙә булмай, шуға зыян күреүселәр ҙә юҡ. Состав ҙур тиҙлектә күперҙең күтәрелә торған өлөшөнә төкөй, һөҙөмтәлә күпер нығытмаһының бер яғы – ҡоролманы ярға беркетеүсе махсус күгәндәр өҙөлә.
Әлеге ваҡытта күпергә бәрелеү сәбәптәрен һәм ғәйеплеләрҙе билдәләү буйынса махсус комиссия эшләй.
Бөрө районында автотранспорт әлегә урау юлдан йөрөй.


text:
Радио көнө, элемтә тармағы хеҙмәткәрҙәре байрамы менән!
Башҡортостан Президенты радио хеҙмәткәрҙәрен, бөтә элемтә тармаҡтары хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
"Бөтә элемтә тармаҡтарының хөрмәтле хеҙмәткәрҙәре!
Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ менән ихлас ҡотлайым!
Хәҙерге йәмғиәтте коммуникация һәм элемтә сараларынан башҡа күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Радио, телевизор, телефон, Интернет, мобиль элемтә көндәлек тормошобоҙҙоң айырылғыһыҙ өлөшөнә әүерелде. Бөгөн элемтә тармаҡтарының һөҙөмтәле һәм күп йәһәттән инновацион эше иҡтисадты, социаль һәм мәҙәни-рухи өлкәне нығытыуға, һәр кешенең йәшәү сифатын яҡшыртыуға булышлыҡ итә.
Мәғлүмәт ресурстарынан файҙаланыу мөмкинлеген арттырыуҙы тәьмин итеүегеҙ, хеҙмәттәр исемлегенең артыуы һәм сифатының яҡшырыуы, яңы технологиялар ғәмәлгә индерелеүе ҡыуаныслы. Дәүләт власы органдарын, предприятиеларҙы һәм учреждениеларҙы мәғлүмәтләштереү кимәле күтәрелә. Интернеттан файҙаланыусылар һәм кәрәҙле элемтә абоненттары һаны йылдам арта. Быларҙың барыһы ла Башҡортостандың глобаль мәғлүмәт киңлегенә эҙмә-эҙлекле интеграцияһына булышлыҡ итә.
Илдең иң эре операторҙарының береһе — "Башинформсвязь" акционерҙар йәмғиәте тармаҡ флагманы булып тора. Предприятие ҡеүәтле заманса техник базаға, дөйөм файҙаланыуҙағы тармаҡлы телефон селтәренә, республика эсендә һуҙылған юғары тиҙлекле сүс-оптика элемтә линияларына, коммутация узелдарына, мәғлүмәттәр тапшырыуҙың өр-яңы системаларына, теле- һәм радиотапшырыуҙар селтәренә эйә. Былтырғы йомғаҡтар буйынса йәмғиәт 5 миллиард һумдан ашыу табыш алған.
"Башинформсвязь" селтәрҙәрҙе артабан киңәйтеүгә һәм модернизациялауға етди иғтибар бирә. Дөйөм һыйҙырышлылығы 111 мең номер тәшкил иткән заманса һанлы АТС-тар төҙөлгән, шуларҙың 61 мең номеры — ауылдарҙа. Абоненттар һаны миллиондан артты. Был Башҡортостанға төп телефондар һаны буйынса Рәсәй Федерацияһындағы тәүге дүрт субъект иҫәбенә инеү мөмкинлеге бирҙе. Видеоконференцэлемтә селтәре үҫә. Уға республика Хөкүмәте, шулай уҡ бөтә ҡалалар һәм район үҙәктәре тоташтырылған. "Имен ҡала" программаһын тормошҡа ашырыу буйынса эш дауам итә. Юлдаш телекоммуникациялары әүҙем үҫә.
Ошо ҙур эш һөҙөмтәһендә "Башинформсвязь" сифат өлкәһендә лә һөҙөмтәле инвестиция эшмәкәрлеге өсөн Башҡортостан Республикаһы Президенты премиялары лауреаты булды. "Рәсәй иҡтисады лидеры" һәм "Волга буйы бизнесы лидеры" статусын алды.
Теле һәм радиотапшырыуҙар эҙмә-эҙлекле үҫә. Бөтә ҡалаларҙа һәм ҡайһы бер ауыл район үҙәктәрендә теле- радиостудиялар төҙөлдө. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы республиканың бөтә территорияһында һәм күрше төбәктәрҙә 18 сәғәтлек тапшырыуҙарҙы тәьмин итә.
Көн һайын эфирға сығып, өҙлөкһөҙ элемтәне тәьмин итеп, һеҙ эшлекле бәйләнештәрҙе үҫтереүгә, халыҡҡа ғәмәлдәге хәл- ваҡиғалар тураһында хәбәр итеүгә, кешеләр араһында аралашыуға ҙур өлөш индерәһегеҙ.
Һеҙгә юғары профессионализм һәм яуаплылыҡ, эшкә ижади ҡарашығыҙ өсөн рәхмәт белдерәм!
Һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ һәм бөтә Рәсәй хаҡына яңы хеҙмәт уңыштары теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов".


text:
Башҡортостан «Алтын көҙ» агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашасаҡ
6 октябрҙән 16-һына тиклем, ун көн дауамында, Мәскәүҙәге Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгендә XIII «Алтын көҙ» Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһе үтәсәк. Уны рәсми асыу тантанаһы 7 октябргә билдәләнгән.
Быйылғы күргәҙмәлә 32 илдән 2500-ҙән ашыу предприятие һәм ойошмалар ҡатнашасаҡ. Рәсәй данын 57 төбәк предприятиелары яҡларға йыйына. Экспозициялар дөйөм алғанда 90 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанды тәшкил итәсәк.
Башҡортостанға 148 квадрат метр бүленгән, республика стендында агросәнәғәт комплексының 81 предприятиеһы күрһәтеләсәк, улар араһында «Башҡортостан Һөтсөлөк союзы» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы, «Аллат» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Бәләбәй һөт комбинаты», «Ҡарламан шәкәре», «Баҡалыһөт», «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре, Туймазы районының «Ҡушбүләк» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте крәҫтиән хужалығы, «Башагропродукт» дәүләт унитар предприятиеһы, «Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты» дәүләт ғилми учреждениеһы, «Красный ключ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм башҡалар бар. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
«Алтын көҙ» экспозицияһы биш павильонда, Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгенең Төп аллеяһында һәм Сәнәғәт майҙанында урынлашасаҡ. Рәсәй һәм сит илдәрҙең ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре ауыл хужалығы машиналарына бәйле яңы эшләнмәләрҙе, үҫемлекселек технологияларын, альтернатив энергетикалағы инновацияларҙы, малсылыҡ өлкәһендәге өр-яңы ҡорамалдарҙы, ветеринария препараттарын, мал аҙығы, генетика һәм тоҡомсолоҡ эшендәге һуңғы ҡаҙаныштарҙы, Рәсәй төбәктәренән һәм сит илдәрҙән килтерелгән аҙыҡ-түлектәрҙе тәҡдим итәсәк.
«Алтын көҙ-2011» күргәҙмәһенең эш программаһы агросәнәғәт комплексының көнүҙәк проблемаларын һәм донъялағы һуңғы иҡтисади тенденцияларҙы иҫәпкә алып төҙөлгән. «Таможня союзы – агросәнәғәт комплексының конкуренцияға һәләтлелеге гаранты» агрофорумы күргәҙмәләге үҙәк ваҡиға буласаҡ. «Алтын көҙ» сиктәрендә тағы бер мөһим сара — «Рәсәй агросәнәғәт комплексын инновацион йәһәттән үҫтереүҙә йәштәрҙең роле» кеүек традицион йәштәр форумы ла ойоштороласаҡ.
Ойоштороу комитеты мәғлүмәте буйынса, күргәҙмә сиктәрендә ауыл хужалығының көнүҙәк проблемалары буйынса конференциялар, түңәрәк өҫтәлдәр, Рәсәй һәм сит илдәрҙең алдынғы эксперттары, сәйәсмәндәр һәм эшлекле даирә вәкилдәре ҡатнашлығындағы практик семинарҙар, оҫталыҡ дәрестәре кеүек 60-тан ашыу сара үткәрелеүе көтөлә.
Бынан тыш, «Алтын көҙ» дауамында 16 тармаҡ конкурсы, шул иҫәптән «Иң яҡшы ғаилә малсылыҡ фермаһы» һәм «Иң яҡшы ярҙамсы хужалыҡ» кеүек яңы номинациялар буйынса конкурстар үткәреләсәк.


text:
Яңауыл районында юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалауға йүнәлтелгән «Хат» акцияһы үтте
Яңауыл районында юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалауға йүнәлтелгән «Хат» акцияһы үтте. Радик Гәрәев исемендәге дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусылары ҡаланың үҙәк майҙанында водителдәргә хат-мөрәжәғәттәр таратты, уларҙа юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙмау үтенесе белдерелә.
Дәфтәр биттәрендә уҡыусылар водителдәрҙе иҫерек килеш руль артына ултырмаҫҡа, үҙҙәрен һәм башҡаларҙы һаҡларға саҡыра.
Райондың юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалау буйынса инспекторы Ильгиз Хәйҙәршин балаларға акцияны үткәреүҙә ҙур ярҙам күрһәтте. Уның һүҙҙәренсә, районда юл-транспорт һәләкәттәре, шул иҫәптән балалар ҡатнашлығындағы ваҡиғалар һанының артыуы теркәлгән. Шуға күрә акцияның актуаллеге баһалап бөткөһөҙ.
— Водителдәр ашыҡмаһын, ҡабаланмаһын ине. Ҙурайғас, мин бер ваҡытта ла юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙмаясаҡмын, — тине акцияла ҡатнашыусыларҙың береһе Виктория Крутовская.


text:
Өфөләге «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгендә ВИЧ-инфекцияға бушлай аноним тест үтеү буйынса акция башланды Фото: Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сайты
Өфөләге «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгендә ВИЧ-инфекцияға бушлай аноним тест үтеү буйынса акция башланды
Өфөләге «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгендә ВИЧ-инфекцияға бушлай аноним тест үтеү буйынса акция башланды Фото: Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сайты
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөләге «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгендә ВИЧ-инфекцияға бушлай аноним тест үтеү буйынса Бөтә Рәсәй акцияһы башланды. Акцияла Иркутск, Кемеров, Барнаул, Силәбе, Екатеринбург, Пермь, Һарытау, Ҡазан һәм Түбәнге Новгород ҡалалары ҡатнаша. Баш ҡалала тесты «Спортмастер» магазины янында махсус ойошторолған урындарҙа үтергә мөмкин. Акцияны ойоштороусы — Рәсәйҙең Һаулыҡ һаҡлау министрлығы.
Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы белгесе Евгений Воронин әйтеүенсә, Өфө акцияны уҙғарыу өсөн осраҡлы һайланмаған. Ул илдең ВИЧ-инфекциялылар иң күп йәшәгән 20 төбәге иҫәбенә инә. 2016 йылда ғына Башҡортостанда ошо сир менән ауырыуҙың ике меңдән ашыу осрағы теркәлгән, сентябрҙә — 230 самаһы, аҙна һайын республикала 50-гә яҡын кеше асыҡлана.
ВИЧ-инфекциялылар Башҡортостандың барлыҡ ҡала һәм райондарында теркәлгән. Күбеһе — Салауат, Стәрлетамаҡ, Өфө, Благовещен, Бөрө ҡалаларында, Өфө һәм Иглин райондарында.
«Илдә ВИЧ-инфекция менән бәйле хәл бик етди ҡала. Йыл башынан 820 меңдән ашыу сирле кеше асыҡланған. Ысынында иһә уларҙың һаны 1,2 миллион самаһы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Евгений Воронин. — Йәғни беҙ ВИЧ-инфекциялыларҙың яҡынса 25 проценты хаҡында белмәйбеҙ».
Белгес фекеренсә, тест үтеү сирҙе иҫкәртеү һәм дауалау нигеҙе булып тора. Акция 16 октябргә тиклем дауам итә.


text:
Өфөлә әсәһен һәм бер туған ҡустыһын сәнсеп үлтергән кешегә ҡарата хөкөм ҡарары сығарылды. 19 йәшлек студент, наркоман 16 йылға төрмәгә ябылды. Фажиғә быйыл февралдә булғайны. Спайс кәйефе аҫтында 19 йәшлек егет әсәһенә бысаҡ менән ташлана. Сөнки әсәһе уға наркотиктың зарары тураһында ноҡот уҡыған булла.
Ҡыҙыу наркомандың ҡулы аҫтына 12 йәшлек туғаны ла эләгә, уны ла әсәһе яҙмышы көтә. Ошондай вәхшилек өсөн наркоманға ни бары 16 йыл биргәндәр, енәйәт кодексы буйынса уға ғүмерлек төрмә тейеш ти белгестәр.


text:
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырылаФото: Фаил Абсатаров
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырыла
Төбәктә Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға тапшырылаФото: Фаил Абсатаров
ӨФӨ, 2016 йыл, 29 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.
Башҡортостандың Архангел районында урынлашҡан билдәле Аҫҡын боҙ мәмерйәһе Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһенә ҡуртымға бирелә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Камил Йыһаншин хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, уникаль тәбиғәт ҡомартҡыһына емерелеү ҡурҡынысы янай. Мәмерйә 1902 йылда табылған. Һуңғараҡ уның 4 миллион йыл элек барлыҡҡа килеүе асыҡланған. Өс йыл элек танылған спелеолог, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Волга буйы төбәк эҙләү-ҡотҡарыу отрядының халыҡ-ара класлы ҡотҡарыусыһы Юрий Туманов Архангел районының Аҫҡын ауылында туристик база ойоштора. Үҙенең хеҙмәттәштәре — ҡотҡарыусылар, спелеологтар, эҙәрмәндәр менән бергә ошо үҙенсәлекле тәбиғәт ҡомартҡыһын һаҡлау өсөн бик күп эштәр башҡара. Мәмерйәгә туристик маршрут асылған. Әммә был үҙҙәренә ауырға тура килә. Йылына ҡуртым хаҡы ғына спелеологҡа 135 мең һумға төшә. Тәбиғәт ҡомартҡыһын ҡарарға килгән бөтә туристарҙы күҙәтеү бөтөнләй мөмкин түгел.
«Һауа температураһы бер-ике градусҡа күтәрелһә лә, мәмерйә «илай» башлай, — тип һөйләне Юрий Туманов. — Боҙ еүешләнә һәм ғәжәйеп сталактиттар, сталагмиттар, сталагнаттар ирей. Туристарҙың килеүен кәметеү мәмерйәне һаҡлап ҡала ала».
Юрий Туманов мәмерйәгә инеү графигын төҙөгән һәм уны ғилми яҡтан нигеҙләгән. Билдәле спелеологтың мәмерйәне һәм уның биләмәһен ҡарау өсөн башҡаса аҡсаһы юҡ. Шуға бәйле ошо биләмәне Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға биреү өсөн документтарҙы рәсмиләштереү башланды.
Уҙған йомала Юрий Туманов Рус география йәмғиәте ағзаһы Гүзәл Хәмитова менән Архангел һәм Ғафури райондарында Аҫҡын мәмерйәһе янындағы биләмәне Рус география йәмғиәтенә ҡуртымға биреү тураһында документтар әҙерләү буйынса һөйләшеүҙәр үткәрҙе.
Бынан алдараҡ «Электрогазета» биттәрендә Аҫҡын мәмерйәһен һаҡлауға бәйле мәҡәлә донъя күргәйне.


text:
Рөстәм Хәмитов Корея Республикаһы вәкиле менән электрон белем биреү мөмкинлектәрен тикшерҙе
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Кореяның Университет белеме биреү буйынса советының генераль секретары Дэ Джун Хван менән осрашты. Һүҙ Башҡортостандағы юғары уҡыу йорттарының белем биреү системаларына ситтән тороп уҡытыу технологияларын индереү мөмкинлектәре хаҡында барҙы. Ситтән тороп, йәки электрон белем алыу студенттарға уҡытыусылар менән интернет аша аралашып, аудиторияларға бармайынса ғына уҡырға мөмкинлек бирәсәк. Бындай хеҙмәттәргә ихтыяж артҡандан арта, был иһә юғары уҡыу йорттарынан тейешле технологик база талап итә.
— Осрашыу һөҙөмтәле үтте, килешеүҙәргә өлгәштек, — тине Дэ Джун Хван. – Президенттың тиҙ арала мөһим ҡарарҙар ҡабул итеүенә хайран ҡалдым. Ул Кореяның электрон белем биреү өлкәһендәге тәжрибәһе менән яҡынданыраҡ танышырға булды, уның Кореяға сәфәре декабрҙә ойоштороласаҡ. Үҙемдең яғымдан, Башҡортостан Президентына Корея Республикаһының мәғариф, фән һәм технологиялар министры, инновацион технологиялар етештерегән бер нисә компания етәкселәре менән осрашыуҙар ойошторорға һүҙ бирҙем.


text:
Өфөлә етем балалар өсөн байрам ойошторола
Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә Өфөнөң Нефтехимиктар мәҙәниәт һәм ял паркында балалар байрамы ойошторола. Етемдәр һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар уның төп ҡунаҡтары буласаҡ. Байрам Өфө хакимиәтенең Опека һәм попечителлек идаралығы инициативаһы менән ойошторола.
Ойоштороусыларҙың хәбәр итеүенсә, балаларға конкурстар, уйындар, аттракциондарҙа йөрөү һәм бүләктәр менән күңелле шоу-программа әҙерләнгән.
Шулай уҡ «Химик» мәҙәниәт һарайында балаларҙы тәрбиәгә алған ғаиләләр өсөн ҡала форумы үткәреләсәк. Унда ата-әсәләр Идаралыҡтың һәм «Ғаилә» үҙәгенең белгестәренә үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы бирә һәм төплө яуап ала аласаҡ.
Байрам Калинин урамы, 26 адресы буйынса төшкө сәғәт 12-лә башлана.


text:
Ял көндәрендә төбәктә йылы һәм аяҙ буласаҡ Фото: Олег Яровиков
Ял көндәрендә төбәктә йылы һәм аяҙ буласаҡ
Ял көндәрендә төбәктә йылы һәм аяҙ буласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, 13 һәм 14 февралдә төбәктә һауа температураһы төндә -9, -14, көндөҙ +1, -4 градус буласаҡ. Синоптиктар фаразлауынса, көндәр йылы торасаҡ һәм талғын ел иҫәсәк.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостандағы баш идаралығында хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн, 12 февралдә, көн аяҙ, яуым-төшөмһөҙ буласаҡ. Юлдарҙың ҡайһы бер участкаларында томан төшөүе көтөлә. Хәүефле күренештәр күҙалланмай.


text:
Поезд менән фажиғә
Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһенә ҡараған Әлкә-Шишмә участкаһында ташкүмер тейәлгән составтың ете вагоны сафтан сығыуға тәүге аңлатмалар бар.
Ошо мәлдә ул күрше юлдан килеүсе «Өфө-Һамар» йүнәлешендәге пассажир поезы менән осраша. Күмер тейәлгән составтарҙың береһе кешеләр ултырған вагонға барып төкөлә. Бары тик бәхетле осраҡ ҡына, бер кемдең дә йәрәхәт алыуына килтермәй, ти Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе матбуғат хеҙмәткәре Рөстәм Ғөбәйҙуллин.
Әле ғәҙәттән тыш хәл урынында авария эҙемтәлен бөтөрөү тулыһынса тамамланған тиерлек. Шишмә районындағы участокта ике яҡҡа ла составтар график буйынса йөрөй.


text:
Иҫтәлекле дата – Икенсе бөтә донъя һуғышы тамамланыу көнө билдәләнәсәк
Дәүләт Думаһы Рәсәйҙә яңы иҫтәлекле дата булдырыу тураһында законды беренсе уҡыуҙа һәм бер юлы ҡабул итте: 2 сентябрь — "Икенсе бөтә донъя һуғышы тамамланыу көнө (1945 йыл)". Был көндө Японияның бер һүҙһеҙ капитуляция яһауы тураһында Актҡа ҡул ҡуйыла, тип хәбәр итә Яңылыҡтар Рәсәй мәғлүмәт агентлығы.
Был датаны Япония буйынса 1945 йылғы Ҡырым (Ялта) конференцияһы ҡарарын үтәгәндә дәүләттәр – Гитлерға ҡаршы коалиция ағзалары алдында физакәрлек, батырлыҡ, үҙ Тыуған иленә һәм союздашлыҡ бурысына тоғролоҡ күрһәткән ватандаштар тураһында хәтер билдәһе итеп булдырырға тәҡдим ителә.
Маньчжурия стратегик, Көньяҡ Сахалин һөжүм итеү һәм Курил десант операцияларын үткәреү барышында СССР Ҡораллы Көстәр төркөмө Алыҫ Көнсығышта Японияның Квантун армияһы ғәскәрҙәрен тар-мар итте һәм төньяҡ-көнсығыш Ҡытайҙы, Төньяҡ Кореяны, көньяҡ Сахалинды һәм Курил утрауҙарын азат итеп, бының менән Икенсе бөтә донъя һуғышы аҙағын яҡынайтты. Был иҫтәлекле датаны билдәләү өсөн Халыҡ-ара хоҡуҡи нигеҙ булып Берләшкән милләттәр исеменән Япония менән һуғыш хәлендә торған союздаш дәүләттәр, шул иҫәптән СССР вәкилдәре тарафынан 1945 йылдың 2 сентябрендә ҡул ҡуйылған Японияның капитуляция яһау тураһында Акты иҫәпләнә. Был документ Икенсе бөтә донъя һуғышының тамамланыуын билдәләй.
Хәҙерге ваҡытта 2 сентябрь донъяның күп илдәрендә Икенсе бөтә донъя һуғышының тамамланыу көнө булараҡ билдәләнә. Быйыл һуғыш тамамланыуҙың 65 йыллығы билдәләнәсәк.


text:
Башҡортостанда эшләүсе әсәләргә социаль түләүҙәр 2,7 миллиард һумдан ашып китте
Рәсәй Социаль страховкалау фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһе быйыл туғыҙ айҙа эшләүсе әсәләргә пособиелар түләүгә 2766,1 миллион һум аҡса йүнәлтте. Был былтырғы ошо уҡ осорҙағынан 13,7 процентҡа күберәк.
Республиканың эшләүсе (страховкаланған) ҡатын-ҡыҙҙарына йөклөлөк һәм бала табыу буйынса пособиелар түләүгә 1 миллиард 65,1 миллион һум аҡса бүленде. Был 2009 йылдың ошо уҡ осорондағынан 12,2 процентҡа күберәк һәм Башҡортостанда әсәләр йылдан-йыл арта барыуы хаҡында һөйләй.
Йөклөлөктөң иртә срогында медицина учреждениеһында иҫәпкә торған ҡатындарға 7,6 миллион һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған пособие түләнде. Бала тыуғас бер тапҡыр бирелә торған пособиелар түләүгә 308 миллион һум бүленде. Йәш ярымға еткәнгә тиклем баланы ҡарау буйынса пособиелар 1 миллиард 385,4 миллион һум тәшкил итте.
Төбәк бүлексәһенән хәбәр итеүҙәренсә, был маҡсаттарға средстволар ваҡытында һәм тулы күләмдә күсерелә. Йыл аҙағына тиклем ваҡытлыса эшкә һәләтһеҙлек осрағына мотлаҡ социаль страховкалау средстволары иҫәбенә эшләүсе әсәләргә ярҙамға 980 миллион һум тотоноласаҡ.


text:
Хәйбулла районы энциклопедияһы өсөн материалдар йыйыу тамамлана
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
«Хәйбулла энциклопедияһы» өсөн материалдар йыйыу тамамлана. Баҫма өҫтөндә эш муниципалитеттың 85 йыллығына әҙерлек сиктәрендә алып барыла. Проект «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы менән хеҙмәттәшлек нигеҙендә әҙерләнә.
Район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, редакция коллегияһы һәм эшсе төркөм алдында тулы күләмдә мәғлүмәт йыйыу бурысы тора. Район тарихында әһәмиәткә эйә булған бер генә ваҡиға ла ситтә ҡалырға, предприятиелар һәм ойошмалар, учреждениелар онотолорға тейеш түгел. Баҫмаға муниципалитет һәм республика үҫешенә ҙур өлөш индергән кешеләрҙең исемдәрен индереү күҙаллана. Шулай уҡ башҡа төбәктәрҙә йәшәгән һәм төрлө өлкәләрҙә уңыштарға ирешкән яҡташтар тураһында бәйән итеү планлаштырыла.
Редакция коллегияһы Хәйбулла районында йәшәүселәрҙең барыһына ла райондың лайыҡлы кешеләре исемлегенә тәҡдимдәрен һәм өҫтәмәләрен индереү үтенесе менән мөрәжәғәт итә. Бөтә инициативалар ҙа редакция коллегияһы һәм эшсе төркөм ултырыштарында ҡараласаҡ.
Күренекле кешеләрҙең тулы исемлеге менән хакимиәттең рәсми сайтында танышырға мөмкин. Мәғлүмәтте haibenc@mail.ru электрон почтаһына ебәрергә кәрәк. Белешмә өсөн телефон: (34758) 2-19-20.


text:
Өфөлә «Башҡортостан һылыуҡайы-2014» бәйгеһе өсөн сибәрҙәрҙе һайлайҙар
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
28 сентябрҙә Өфөлә «Башҡортостан һылыуҡайы-2014» республика гүзәллек бәйгеһенә финалға һайлап алыу туры уҙасаҡ.
— Һайлап алыу параметрҙары әүәлге ҡала, — тип һөйләне «Башҡортостан һылыуҡайы» моделлек агентлығы директоры Луиза Закирйәнова. — Бәйгелә 16-22 йәштәрҙәге, буйы 170 сантиметрҙан кәм булмаған, параметрҙары 90-60-90-ға яҡынлашҡан һылыуҙар ҡатнаша ала. Беҙ кейәүҙә булмаған, тышҡы ҡиәфәте буйынса моделға оҡшап торған ҡыҙҙарҙы көтәбеҙ, һәр кастингта ҡатнашыусыға үҙе тураһында һөйләргә, һыу инеү кейемендә һәм киске күлдәктә атлап күрһәтергә кәрәк буласаҡ.
Әлегә йыл һайын уҙғарылып килгән республика конкурсында ҡатнашыуға 12 ҡыҙ һайлап алынған.
«Башҡортостан һылыуҡайы-2014» конкурсы еңеүсеһе республиканан «Miss Globe International 2015» бөтә донъя гүзәллек бәйгеһендә ҡатнашасаҡ, конкурста ҡатнашыуға 50000 һум аҡса аласаҡ һәм уның башын Swarovski кристалдарынан эшләнгән таж биҙәйәсәк.
Кастинг «Империя» ресторанында (С.Перовская урамы, 29) киске сәғәт 6-ла башлана.


text:
Өфөлә уҙған конференцияла башҡорттарҙың боронғо туҡыу сәнғәтен үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелдеФото: Олег Яровиков
Өфөлә уҙған конференцияла башҡорттарҙың боронғо туҡыу сәнғәтен үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде
Өфөлә уҙған конференцияла башҡорттарҙың боронғо туҡыу сәнғәтен үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелдеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Өфөлә кейеҙ баҫыуға арналған күргәҙмә-конференцияла һуңғы ваҡытта ҡул эше оҫталары араһында популярлаша барған боронғо туҡыу сәнғәтен үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде. Сараны «Башинформ» агентлығының конференция залында «Общественная электрогазета» баҫмаһы ойошторҙо һәм Өфө, Башҡортостан, илдең башҡа төбәктәренең халыҡ кәсептәре оҫталары менән осрашыуҙарға башланғыс һалды.
Өфөнөң кейеҙ баҫыу оҫталары һәм Мәскәүҙән, Ҡазандан килгән ҡунаҡтар күргәҙмәгә үҙенсәлекле эштәрен ҡуйҙы. Тапочкалар һәм быймалар, еңел шарфтар һәм йылы пальто, уйынсыҡтар, яҡтыртҡыстар, келәмдәр һәм башҡалар. Конференцияға килеүселәр кейеҙ баҫыу эше менән танышты, уның нескәлектәре хаҡында белде.
«Беҙ оҫталарыбыҙҙың ҡаҙаныштарын һәм тәжрибәһен таратырға тырышабыҙ. Мәҫәлән, һуңғы ваҡытта башҡорт шәленең брендын булдырыу буйынса эш алып барыла. Әлбиттә, һөнәрселәребеҙ етештергән продукцияның өлөшө ҙур түгел, әммә был кешеләргә яратҡан эше менән шөғөлләнергә мөмкинлек бирә. Өҫтәүенә, кейеҙ баҫыу миҫалынан күренеүенсә, кәсептәрҙең байтағы күп көс, оҫталыҡ талап итә, уларҙы һаҡлау һәм башҡаларға тапшырыу мөһим, — тип билдәләне Башҡортостандың Сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министрлығының бүлек етәксеһе Илдар Әсәҙуллин. — Киләсәктә таш уйыу сәнғәтен пропагандалау өсөн йәшмә бүлмәһен асырға ниәтләйбеҙ. Ул республиканың визит карточкаһына әүерелер ине. Шулай уҡ художестволы халыҡ кәсептәре үҙәген булдырыу теләге бар».


text:
Өфөләге күсемһеҙ милек күргәҙмәһендә сит ил компанияларының ҡатнашыуы көтөлә
«Азимут» күсемһеҙ милек буйынса берҙәм дәүләт хеҙмәте делегацияһы Ҡаҙанда көҙгө төҙөлөш форумында ҡатнашты. Уның сиктәрендә «Торлаҡ», «Татарстанда күсемһеҙ милек йәрминкәһе» һәм«Торлаҡ һәм ҡоролмаларҙың инженерлыҡ коммуникациялары» кеүек өс күргәҙмә үтте.
«Азимут» берҙәм дәүләт хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, форумдың ҡайһы бер ҡатнашыусылары сит илдәрҙең күсемһеҙ милке буйынса үҙенең хеҙмәттәрен 27 — 29 октябрҙә Өфөлә үтәсәк «Күсемһеҙ милек. Көҙ-2011» XVII күргәҙмә-йәрминкәһендә лә тәҡдим итәсәк. Мәҫәлән, ҙур төрөк компанияһы күргәҙмәгә килгәндәргә Аланья территорияһындағы апартаменттарҙы, шулай уҡ виллалар, ер участкалары, коммерция күсемһеҙ милкен һатып алыу һәм уны шәхси милек итеп теркәү буйынса уникаль тәҡдим әҙерләй. Квалифицикациялы белгестәрҙән инвестициялар һалыу мәсьәләһендә консультациялар алырға, улар тәҡдим иткән фатир һәм йорттар менән танышырға мөмкин буласаҡ.
Бынан тыш, бюджет торлаҡ, коммерцияға ҡараған күсемһеҙ милек һатып алыу, килешеүҙәрҙе юридик яҡтан оҙата барыу мөмкинлеге лә ҡаралған.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Президенты вазифаһында теүәл бер йыл
Бөгөн Рөстәм Хәмитовтың Башҡортостан Президенты вазифаһында эшләй башлауына теүәл бер йыл тулды. 2010 йылдың 19 июлендә Башҡортостан Республикаһы дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың сираттан тыш ултырышында депутаттар уға тейешле вәкәләттәр йөкмәтте.
Рөстәм Хәмитов кандидатураһы республика парламентына Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев тарафынан тәҡдим ителде һәм асыҡ тауыш биреү һөҙөмтәһендә 105 депутат тарафынан бер тауыштан һайланды. Шунда уҡ Рөстәм Хәмитов республиканың дәүләт телдәрендә ант бирҙе.
— Бынан алып бар уйҙарым һәм эштәрем республика мәнфәғәтендә, беҙҙең талантлы, эшһөйәр халҡыбыҙ мәнфәғәтендәге эш менән генә бәйле буласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов ул тарихи көндә.
Башҡортостан Президенты вазифаһында Рөстәм Хәмитов халыҡ тормошон яҡшыртыуҙы шунда уҡ төп маҡсаты итеп ҡуйҙы. Һуңынан ошо уҡ мәсьәләне ул Башҡортостан Хөкүмәте, муниципаль берәмек етәкселәре, предприятиелар һәм учреждениелар директорҙары алдына ла ҡуйҙы.
«Республика халҡы өсөн эш, хеҙмәт хаҡы, торлаҡ!» девизы Башҡортостан Президенты өсөн иң мөһиме булып тора. Республикала иң юғары вазифа биләп, Рөстәм Хәмитов бер йыл инде ошо девиз аҫтында эшләй.


text:
Рөстәм Хәмитов «Рәсәй вертолеттары» компанияһының генераль директоры Дмитрий Петров менән осрашты
13 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Рәсәй вертолеттары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Дмитрий Петров менән «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен үҫтереү мөмкинлектәрен тикшерҙе.
Осрашыуҙа предприятиела вертолеттар өсөн комплектлаусы изделиелар етештереү буйынса бер нисә яңы инновация производствоһын һәм компетенция үҙәген булдырыу мәсьәләләре тикшерелде. Был Күмертау ҡалаһында яңы эш урындарын булдырырға мөмкинлек бирәсәк.
Дмитрий Петров 2013-2014 йылдарҙа «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең финанс-иҡтисади хәлен тотороҡландырыу буйынса эштең төп йүнәлештәре хаҡында һөйләне.


text:
Фото:
2009 йылда Башҡортостанда 6,5 тонна аҙыҡ-түлек бракка сығарылды
Фото:
Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең БР буйынса идаралығы былтыр 1077 сифатһыҙ һәм хәүефле аҙыҡ-түлек сеймалы һәм аҙыҡ-түлек продукттары партияһын ҡулланыуға яраҡһыҙ тип тапты. Сифатһыҙ продукцияның дөйөм ауырлығы 6,5 тонна самаһы тәшкил итте.
Башлыса былар ҡош-ҡорт ите продукцияһы, минераль һыуҙар, икмәк-булка һәм кондитер изделиелары, ит һәм ит продукттары. Инспекторҙар 330 литр ситтән килтерелгән алкоголле продукцияны бракка сығарҙы.
Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса 7 миллион һумлыҡ 5 меңдән ашыу берәмек сифатһыҙ аҙыҡ-түлек булмаған ҡулланыу тауарҙары әйләнештән алынды.