text:
Фото:
Башҡортостан Президенты «Разгуляй» төркөмө менән шәкәр заводтарын модернизациялау мәсьәләһен тикшерҙе
Фото:
Республикала шәкәр етештереүҙе модернизациялау шаршамбы, 20 апрелдә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың «Разгуляй» төркөмө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Директорҙар советы рәйесе Рөстәм Мирғәлимов менән осрашыуында тикшерелгән төп темаларҙың береһенә әйләнде.
Әлеге ваҡытта «Разгуляй» Шишмә шәкәр заводының хужаһы. Алдағы өс йылда уның етештереү ҡеүәттәрен ике тапҡырға арттырыу планлаштырыла. Предприятие ҡеүәттәрен арттырыуға һәм модернизацияһына инвестициялар 1,1 миллиард һум тәшкил итәсәк. Бынан тыш, әлеге ваҡытта «Разгуляй» төркөмө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте республиканың башҡа шәкәр заводтарын һатып алыу варианттарын ҡарай.
— Башҡортостанды беҙ артабанғы инвестицияларыбыҙ өсөн төп төбәк кеүек күрәбеҙ, шуға ла республикала етди эшләргә әҙербеҙ. Бөгөн беҙҙең өсөн Республика Йортонда ишеткәндәрҙән иң мөһиме шул — Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ярҙам буласағы хаҡында әйтте. Был беҙҙең өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Тимәк, эшләйәсәкбеҙ,— тине Рөстәм Мирғәлимов.


c: text/html

text:
Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе исемен үҙгәртә
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте исемен «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы-Өфө»гә үҙгәртәсәк. «Башинформ» агентлығына Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ребредингты башлап ебәреүсе – «Оборона сәнәғәте» дәүләт корпорацияһы.
— «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» акционеры – «Оборона сәнәғәте» корпорацияһы – ҡарары буйынса Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе адресына «ӨМЭПБ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы-Өфө»гә үҙгәртеү буйынса план-график төҙөргә тәҡдим ебәрҙе, — тип хәбәр итте Өфө берекмәһенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Екатерина Косых.
«Оборона сәнәғәте» Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһының матбуғат сәркәтибе Илья Якушев әйтеүенсә, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе ребредингы – был бөтә Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы сиктәрендә барған интеграция процесының бер өлөшө.
Әлегә исемен үҙгәртеү ваҡыты билдәләнмәгән, йыл аҙағына тиклем бер ниндәй ҙә үҙгәрештәр булмаясаҡ, тип билдәләнеләр Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә.
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – Рәсәйҙә иң ҙур авиация двигателдәре етештереүсе. Турбореактив авиация двигателдәре һәм газ ҡыуыу агрегаттары эшкәртеү, етештереү, уларҙы сервис хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау, вертолет техникаһы узелдары етештереү һәм ремонтлау менән шөғөлләнә.
«Оборона сәнәғәте» Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – күп профилле машиналар эшләү төркөмө, 2002 йылда ойошторолған. «Рәсәй технологиялары» Дәүләт корпорацияһы составына инә. Эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре араһында – вертолеттар сығарыу («Рәсәй вертолеттары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) һәм двигателдәр эшләү («Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы» идар итеү компанияһы).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
БР Халыҡтар дуҫлығы йорто Хакасияла халыҡ-ара форумда ҡатнашты
Хакасия Республикаһының баш ҡалаһында Абаканда «Социаль-мәҙәни үҫеш байлығы булараҡ, тарихи-мәҙәни мираҫ» IV Халыҡ-ара мәҙәни-туристик форум үтте.
Башҡортостандан халыҡ-ара форумда республиканың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Азат Ибраһимов ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Форумда ул төбәктәрҙә тарихи-мәҙәни туризмды үҫтереү менән бәйле мәсьәләләрҙе тикшереүҙә әүҙем ҡатнашты, БР Халыҡтар дуҫлығы йортоноң «Сәнғәт – балаларға» мәҙәни-мәғрифәтселек проектына республика етәкселегенең ярҙамы тураһында һөйләне.
— Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто үҙенең филиалдарын – тарихи-мәҙәни үҙәктәрен ваҡиғалы туризм сараларына йәлеп итеү мөмкинлектәрен ентекләп өйрәнә, — тип хәбәр итте Азат Ибраһимов.
Форум сиктәрендә Азат Ибраһимов Хакасия Республикаһының милли һәм территориаль сәйәсәт министры Дмитрий Тодышев менән осрашты. Яҡтар ике төбәктә йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәтен, телен һаҡлау һәм өйрәнеү, ижтимағи милли-мәҙәни үҙәктәр эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса мәғлүмәт менән уртаҡлашты.
Халыҡ-ара мәҙәни-туристик форумдың төп пленар ултырышы «Тормош мәҙәниәте һәм сифаты» темаһына үтте. Халыҡ-ара сара сиктәрендә ҡунаҡтар Хакасияның йолалары, тәбиғи һәм мәҙәни мираҫы менән танышты, «Евразия – ваҡыт һәм тормош киңлеге» халыҡ-ара күргәҙмә проекты презентацияһын ҡараны.


text:
Башҡортостан менән Силәбе өлкәһе иҡтисади хеҙмәттәшлекте киңәйтә
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Бөгөн, 20 мартта, Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Силәбе өлкәһе араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник, социаль һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ. «Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, баш ҡалаға эш сәфәре менән Силәбе өлкәһе губернаторы Борис Дубровский етәкселегендә делегация килде.
Бөгөнгө көнгә ике төбәк башлыҡтарының осрашыуы, эшҡыуарлыҡ даирәләре вәкилдәренең һөйләшеүҙәре, Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең иҡтисади һәи инвестиция потенциалын күрһәтеү планлаштырылған. Күрше өлкә делегацияһы «АгроКомплекс» күргәҙмәһен дә ҡараясаҡ.
1997 йылда тәүге тапҡыр ике төбәк араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. 2003 йылда ике йыл һайын яңыртылып торған килешеү төҙөлдө. Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе етәкселәре ҡатнашлығындағы ошондай осрашыу 2009 йылда булды.
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: ике төбәк араһында иҡтисади өлкәләрҙә тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырылды. 2013 йыл йомғаҡтары буйынса, Силәбе өлкәһе ил төбәктәре араһында Башҡортостандың тауар әйләнешендә икенсе урын алды — 30,2 миллиард һум, шул иҫәптән республикаға индерелгән тауар — 15,7 миллиард, республиканан ситкә сығарыу 14,5 миллиард тәшкил итте.
Башҡортостандан күрше өлкәгә етештереү-техник тәғәйенләнештәге тауарҙар: дизель яғыулығы, мазут, ҡағыҙ, минераль ашламалар оҙатыла. Ҡулланыу тауарҙарынан — автомобиль бензины, ликер-араҡы продукцияһы, ит-колбаса изделиелары, һөт продукцияһы, минераль һыуҙар. Силәбе өлкәһенән республикаға ҡара металл прокаты, ҡорос торбалар, төҙөлөш материалдары һәм йөк машиналары килтерелә. Ҡулланыу тауарҙарынан — үҫемлек майҙары, һыра, он, макарон, ярма, кондитер изделиелары, аяҡ кейеме.
Учалы ауыл хужалығы ойошмалары «Башаҡ» Уйылға икмәк продукттары комбинаты менән хеҙмәттәшлеген дауам итә. Республиканың көньяҡ-көнсығыш һәм төньяҡ-көнсығыш райондарындағы ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр һөт эшкәртеү предприятиеларын даими тәьмин итә.
Сәнәғәттең төрлө тармаҡтарында хеҙмәттәшлек тормошҡа ашырыла. Мәҫәлән, Йылайыр районының «Гранд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Магнитогорск металлургия комбинатына төрлө ағас материалдары килтерә. Красная Башкирия кирбес заводы Силәбе өлкәһенең төҙөлөш ойошмалары менән әүҙем хеҙмәттәшлек алып бара.
Туризм һәм шифахана-курорт тармағы өлкәһендә хеҙмәттәшлек йылдам үҫешә. Әбйәлил районының Төньяҡ Үләнде күле буйындағы ял йортон төҙөү тамамлана. 2012 йылдың июлендә төбәктә тәүге «Динопарк» асылды. Ҡунаҡхана, кафе, аттракциондар паркы, бассейн төҙөлдө. Саңғы трассаһы, һырғалаҡ, аэродром, медицина пункты, балалар баҡсаһын асыу планлаштырыла.
Дөйөм алғанда, республика һәм Силәбе өлкәһе эшҡыуарҙарының берлектәге инвестиция эшмәкәрлеге Урал аръяғында һәм республиканың төньяҡ-көнсығыш райондарында 60-тан ашыу эш урынын һаҡлап ҡалырға һәм 200 самаһы өҫтәмә эш урындарын булдырырға мөмкинлек бирҙе.


text:
Республикала Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлы участкаһының икенсе сиратын төҙөү башландыФото: Илья Панченко
Республикала Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлы участкаһының икенсе сиратын төҙөү башланды
Республикала Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлы участкаһының икенсе сиратын төҙөү башландыФото: Илья Панченко
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Белорет районында Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлы участкаһының икенсе сиратын төҙөү башланды, уны төҙөү тамамланғас, Белорет — Магнитогорск, Белорет — Учалы һәм Белорет — Өфө автомобиль юлдарын тоташтырыусы урау юл тулыһынса файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Төҙөлөш эштәрен тамамлау өсөн республика бюджетынан 400 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлының урау участкаһы 2006 йылда төҙөлә башланғайны. Ошо осорҙа Ағиҙел йылғаһы аша 190 метрлыҡ күпер һалынды, Пугачев карьеры янындағы тимер юлы аша 59,2 метр оҙонлоғондағы юл үткәргес файҙаланыуға тапшырылды.
Урау юлдың беренсе сираты 2011 йылдың октябрендә асылды. Бөтәһе 11,2 саҡрым юл сафҡа индерелде.
Автомобиль юлының икенсе участкаһы төҙөлгән участканы Ҡаҙыш ауылы эргәһендәге Белорет — Өфө трассаһы менән тоташтырасаҡ.
Һөҙөмтәлә урау юлдың оҙонлоғо 21,2 километр тәшкил итәсәк. Бынан тыш, проектта Белорет — Учалы — Миәс автомобиль юлына һәм Ломовка ауылына инеү юлын төҙөү ҡаралған.
Башҡарылған эштәрҙең сифатын Белорет юл ремонт-төҙөлөш идаралығының асфаль-бетон заводы ҡарамағындағы һәм Өфө «Башкиравтодор» асыҡ акционерҙар йәмғиәте лабораториялары тикшерә.
Юлдарҙы төҙөкләндереү барышында йөҙҙән ашыу юл билдәләре, 3,5 мең метр барьер-ҡоймалар һәм Боғанаҡ ауылы халҡы өсөн автобус павильоны ҡуйыласаҡ.
Эштәрҙе тамамлау ваҡыты – 2015 йылдың 24 октябре.
Стәрлетамаҡ — Белорет — Магнитогорск автомобиль юлының урау участкаһын файҙаланыуға тапшырыу Белорет ҡалаһы урамдарында транзит транспортын кәметергә мөмкинлек бирәсәк. Был экологик хәлде яҡшыртасаҡ, юл-транспорт хәрәкәте хәүефһеҙлеге кимәлен күпкә арттырасаҡ. Бынан тыш, Белорет – Учалы – Миәс, Стәрлетамаҡ – Белорет – Магнитогорск юлдары буйлап йөрөгән транзит транспорты өсөн ара ҡыҫҡара, шуға ярашлы Белорет районында, республикала тораҡ пункттар араһында транспорт бәйләнеше яҡшырасаҡ, тип хәбәр иттеләр Белорет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Готовится к печати книга «Салауат шәрифтәр» на башкирском языке
Пәйғәмбәребеҙҙең исемен ишетеү менән мосолмандар «салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм» йәки ҡыҫҡартылған вариантын «ғәләйһис-сәләм» тиҙәр. Бәғзеләр бының мәғәнәһен дә аңлап еткермәй. Ә рус китаптарында был кәлимә «да благословит его Аллах и приветствует» тип тәржемә ителә. Беҙҙең китаптарға ла был салауат (кәлимә) руссанан алынып, хаталы киткән. Ләкин был кәлимәнең мәғәнәһе рус шәреҡселәренән ҡырҡа айырыла. Имам Бәйхаҡи «Шуғубул-иман» (Имандың ботаҡтары) тигән китабында صلي саллә тигән һүҙҙе – تعظيم محمدا فى الدنيا بإعلاء ذكره، пәйғәмбәрҙең исемен бөйөкләү, бөйөк ҡылыу тип тәржемә иткән. Пәйғәмбәребеҙ тыуғансы был исем менән береһен дә атамағандар. Иң беренсе булып “Мөхәммәд” исеме беҙҙең пәйғәмбәребеҙгә бирелгән. Ә әлеге ваҡытҡа килһәк, был исем донъяла иң мәшһүр исем. Хатта Европа илдәрендә (мәҫәлән: Лондонда) тыуған балалар араһында ла иң йыш ҡушылған исем – Мөхәммәд!
Read the rest of this entry »


text:
Бүлмә себене
Бүлмә себене (Musca domestica) — себендәр ғаиләһенә кереүсе бөжәк.
Синантроп төр, космополит. Кәүҙәһе 7—8 мм оҙонлоҡта, һоро төҫтә, күкрәгендә 4 буйы бар, түше өҫтән тоноҡ ҡара, аҫтан һарғылт рәсемле. Уртаса киңлектәрҙә бүлмә себене йылына яҡынса 9 быуын бирә. Йәшәү циклының дауамлылығы, тышҡы мөхиттәге температура һ.б. факторҙарға бәйле рәүештә, 10 -дан алып 45 тәүлеккә ҡәҙәр. Инә себен үҙ ғүмеренең 2,5 айы эсендә 600 -ҙән алып 2 меңгә ҡәҙәр йомортҡа һала. Бер һалғанда уртаса 120 йомортҡа (оҙонлоғо 1—1,2 мм) була; улар 8-50 сәғәт үҫә. Бүлмә себененең личинкалары (оҙонлоғо 13 мм-ға ҡәҙәр) аҡ төҫтә, эсәктән тыш аш ҡайнатыу үҙлегенә эйә. Улар аҙыҡҡа аш ҡайнатыу шайыҡсаһы бүлеп сығаралар һәм ярым эшкәртелгән аҙыҡты һуралар. 3—25 тәүлек үҫәләр, унан һуң ҡурсаҡҡа әйләнәләр. Ҡурсаҡ дәүере 3 тәүлектән бер нисә айға ҡәҙәр (ҡышлағанда) һуҙыла.
Бүлмә себене личинка, ҡурсаҡ йәки олы бөжәк (аталандырылған инә себен) фазаларында ҡышлай.
Бүлмә себене күп кенә эсәк ауырыуҙарын (ҡорһаҡ тифы, дизентерия, холера) тыуҙырыусыларҙы, гельминт күкәйҙәрен күсереүсе булып тора.


text:
Фото:
Сибайҙа йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм өлкәһендәге мәсьәләләр тикшереләсәк
Фото:
13 — 14 майҙа Сибай ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы коллегияһының күсмә ултырышы үтәсәк. Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ултырышта күп мәсьәләләр ҡараласаҡ.
Улар араһында — туризм өлкәһендә өҫтөнлөклө бурыстар, яраҡлы физик культураны һәм спорт-масса эшен үҫтереү буйынса саралар, республика ҡалаларында һәм райондарында спорттың төп төрҙәрен ойоштороу, спорт резервын әҙерләү, йәштәр волонтер хәрәкәтен үҫтереү, 2010 йылда балаларҙың, үҫмерҙәрҙең һәм йәштәрҙең йәйге ялын һәм сәләмәтләндереүҙе ойоштороу буйынса өҫтөнлөклө бурыстар, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған йәш ғаиләләргә ярҙам.
Сара сиктәрендә йәштәр сәйәсәте, физик культура, спорт һәм туризм өлкәһендә иң яҡшы белгестәрҙе хөрмәтләү, шулай уҡ республика конкурстарына йомғаҡ яһау үткәреләсәк.
14 майҙа йәштәр эштәре буйынса органдар етәкселәре һәм Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре хакимиәттәренең физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеттары рәйестәре менән республика семинар-кәңәшмәһе үтәсәк.


text:
Дәүләт Думаһы рәсәйлеләрҙең Европаға визаһыҙ йөрөүенә ирешәсәк
Дәүләт Думаһы депутаттары граждандар ҡыҫҡа ваҡытлы сәфәргә сыҡҡан осраҡта визаһыҙ режимдан файҙалана алыуы тураһында Евросоюз илдәре менән ике яҡлы килешеүгә өлгәшергә ниәтләй. Был Дәүләт Думаһы рәйесе урынбаҫары Любовь Слиска һәм Италия Республикаһының Депутаттар палатаһы рәйесе урынбаҫары Маурицио Лупи рәйеслегендә Мәскәүҙә үткән Ҙур Рәсәй-Италия парламент-ара комиссияһының 12-се ултырышында тикшерелгән төп мәсьәләләрҙең береһе булды. «Башинформ» агентлығына был хаҡта Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов хәбәр итте.
Уның әйтеүенсә, осрашыу барышында ике илдең иҡтисад һәм фән, атом энергетикаһы өлкәһендәге хеҙмәттәшлеге перспективалары ла тикшерелгән. Бынан тыш, Рәсәй һәм Италия парламентарийҙары коррупцияға ҡаршы көрәш өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашырға ниәтләй.
Осрашыу һөҙөмтәләре буйынса йомғаҡлау коммюникеһына ҡул ҡуйылған. Ҙур Рәсәй-Италия парламент-ара комиссияһының киләһе 13-сө ултырышы 2012 йылда Италияла үтәсәк.


text:
Өфөлә «Баллы төбәк» йәрминкәһе ойошторола Фото: Андрей Старостин
Өфөлә «Баллы төбәк» йәрминкәһе ойошторола
Өфөлә «Баллы төбәк» йәрминкәһе ойошторола Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 5 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
10 сентябрҙә Өфөнөң И.Яҡутов исемендәге паркында республика умартасылары ҡатнашлығында «Баллы төбәк» йәрминкәһе ойошторола.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, быйылғы йәрминкәлә умартасылыҡ буйынса бушлай кәңәштәр һәм оҫталыҡ дәрестәре ҡаралған. Һорауҙарға Башҡорт дәүләт аграр университеты профессорҙары, шулай уҡ ветеринар-санитар экспертиза лабораторияһы вәкилдәре яуап бирә.
Йәрминкәлә балдың сифатын һәм уның төрөн тикшерергә мөмкин.
Йәрминкәне ойоштороусылар — Башҡортостандың Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге менән берлектә Өфөнөң Совет районы хакимиәте.


text:
Ир ҡеүәте абруйҙа
Тимер юл ауылында йәшәгән, бѳгѳн 84 йәше менән барған Хәмитйән Байғунды улы ҒӘЛИНде лә, һис икеләнеүһеҙ, ошо исемлеккә индерергә булыр ине. Исмаҡай ауылында тыуған егет бала сағынан хеҙмәт һѳйѳп, эшкә ѳйрәнеп үҫә. Балалыҡ осоро дәһшәтле һуғыш йылына тура килгән Хәмитйән тормоштоң бар ауырлығын да үҙ иңендә күтәреп, һынауҙарға кесе йәштән үк сынығып, уларға бирешмәҫкә ѳйрәнә. Ауыр заман булыуға ҡарамаҫтан, Исмаҡай мәктәбендә, IV класс булһа ла, белем ала. 1956 йылда егет ҡорона ингән Хәмитйән Ғәлин Үҙән ауылынан арыраҡ урынлашҡан Нура леспромхозының Ҡатарыш участкаһында ағас ҡырҡыу эшенә тотона. Унда бер аҙ эшләгәс, уны ошо уҡ леспромхоздың Тимер юл ауылы участкаһына эшкә күсерәләр.
Эшенә яуаплы ҡараған, бурысын еренә еткереп башҡарған егеткә бригадир вазифаһын йѳкмәтәләр. Етәкселәрҙең ышанысын аҡлай,
һынатмай егет. Уның бригадаһы һәр саҡта ла алдынғы һанала, планын арттырып үтәй һәм Нура леспромхозы администрацияһының, профсоюз, партия ойошмаһының бик күп Маҡтау ҡағыҙҙарына, бүләктәренә лайыҡбула. Ә инде Хәмитйән Байғунды улы үҙе бер нисә йыл рәттән Социалистик ярышта еңеп сыға. Юғары хеҙмәт күрһәткестәре, намыҫлы, фиҙаҡәр хеҙмәте ѳсѳн Рәхмәт хаттары, Маҡтау ҡағыҙҙары, шифаханаларға юлламалар менән йыш бүләкләнә. Тырыш хеҙмәткәрҙе кѳньяҡ ҡалалары буйлап экскурсияларға ла йыш алып йѳрѳйҙәр.
Хәмитйән Ғәлиндең тырышлығы етәкселек
тарафынан юғары баһалана, уға «Хеҙмәт ветераны» тигән маҡтаулы исем бирелә. 32 йыл ғүмерен ағас етештереү эшенә арнаған абруйлы хеҙмәткәрҙе 1986 йылда хѳрмәтләп хаҡлы ялға оҙаталар. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, бѳгѳн дә йәштәрҙән ҡалышмай гѳрләтеп донъя кѳтә Хәмитйән бабай. Баҡсаһында сѳгѳлдѳр, кишер, картуф үҫтерә. Ҡышҡылыҡҡа үҙе тәрбиәләп үҫтергән помидор, ҡыярҙарын маринадлап, компоттарын да әҙерләп ҡуйырға иренмәй ул. Донъя мәшәҡәттәренән айырылып, гәзит-журналдар уҡырға ла ваҡыт таба.
- “Урал” гәзитен хәреф таный башлағандан алып уҡыйым һәм бѳгѳнгѳ кѳнгә тиклем унан айырылғаным юҡ, - ти Хәмитйән Байғунды улы.
Эльза МѲХӘМӘҘИЕВА.


text:
“Йәшәргә икән – йәшәргә!”
22 февраля 2014 йыл | Урындағы үҙидара
Район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров етәкселегендәге бер төркөм етәкселәрҙең урындарға сығып халыҡ менән осрашыуҙар уҙғарыуы матур бер йолаға әүерелде. Быйылғы осрашыуҙың тәүгеһе Имәндәш ауыл биләмәһендә үтте. Осрашыуҙа район хакимиәте башлығы урынбаҫарҙары – Руслан Салауатов менән Фуат Ке-йекбаев, район Советы секретары Рәйлә Ишмөхәмәтова, халыҡты социаль яҡлау бүлеге етәксеһе Рамазан Мөхәмәтшин, үҙәк район дауаханаһының баш табип урынбаҫары Фаил Камалов, мәғариф бүлеге начальнигы урынбаҫары Винер Басариев, милеккә идара итеү комитетынан, Пенсия фонды идаралығынан, ветстанциянан һ.б. ойошма, учреждениеларҙан белгестәр ҡатнашты.
Хоккейсылар ышанысты аҡламаны
22 февраля 2014 йыл | Спорт
Олимпиада уйындары башланғанға тик-лем үк баш тренер Зиннәтулла Билалетдинов командаһының еңеүенә шик белдереүселәр бихисап булды. Ысынында шулай булып сыҡты ла. "Беҙҙекеләргә бронза эләкһә лә бик шәп булыр ине”, тип өмөтләнеүселәр ҙә, хатта, алданды. Финляндия командаһынан 1:3 иҫәбенә еңелеп, Рәсәй хоккейсылары үҙ көйәрмәндәрен ҡара ҡайғыға һалды. Хоккей яратыусылар өсөн Олимпиаданың йәме лә, ҡыҙығы ла ҡалманы. Хәҙер инде беҙҙең хоккейсыларға "хаталар өҫтөндә эшләп”, киләһе Олимпиадаға әҙерләнергә генә ҡала.
Күгебеҙ аяҙ булһын!
22 февраля 2014 йыл | Урындағы үҙидара
Ватаныбыҙ именлеген һаҡлау – һәр ир-егеттең маҡтаулы бурысы. Элек-электән көслө заттар ил именлеген, тыныслығын һаҡлап, данлы көрәшкә сыҡҡан, Тыуған ил алдындағы изге бурысын үтәгән.
Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?
22 февраля 2014 йыл | Яңылыҡтар
Районда
* 21 февралдә үҙәк район китапханаһында Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған тасуири шиғыр уҡыусылар конкурсы үтте. Унда Красноусолдағы 1-се урта мәктәптең – 4-се, башҡорт гимназия-интернатының 10-сы класс уҡыусылары ҡатнашты.
* Красноусолдағы 1-се урта мәктәптә инглизсә йыр башҡарыусылар фестивале үтте.
* 21 февралдә үҙәк район китапханаһында Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған тасуири шиғыр уҡыусылар конкурсы үтте. Унда Красноусолдағы 1-се урта мәктәптең – 4-се, башҡорт гимназия-интернатының 10-сы класс уҡыусылары ҡатнашты.
* Красноусолдағы 1-се урта мәктәптә инглизсә йыр башҡарыусылар фестивале үтте.
Ата-әсәләр йыйылышы (Юмореска)
15 февраля 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Ата-әсәләр йыйылышын асып, тәүге һүҙҙе мәктәп директоры алды. Ул мәктәп тормошо менән таныштырып, уҙған сиректә өлгәшелгәндәр хаҡында бәйән итте. Күп уҡыусыларҙың дәрескә әҙерләнеп килмәүҙәрен, тәртип боҙоуҙарын һыҙыҡ өҫтөнә алды.


text:
БР буйынса Росреестр идаралығы балалар йортона ярҙам күрһәтте
Башҡортостан Республикаһы буйынса Росреестр Идаралығы вәкилдәре Өфөнөң 9-сы балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен Белем көнө менән ҡотланы. Торлаҡҡа, торлаҡ булмаған объекттарға һәм ер участкаларына хоҡуҡтарҙы теркәү бүлеге начальнигы урынбаҫары Юлия Гришина ведомствоның коррупцияға ҡаршы эшмәкәрлеге барышында йыйылған аҡсаларҙы балалар йорто директоры Дамир Фәйзуллинға бирҙе.
– Коммерция ойошмаһы булһынмы ул, дәүләттекеме — беҙ бөтә төр ойошмаларҙың да ярҙамына шатбыҙ, – тине Дамир Фәйзуллин. – Үкенескә күрә, быйыл беҙгә бюджет финанслауы ҡыҫҡартылды. Шуға күрә БР буйынса Росреестр Идаралығының ярҙамы бик урынлы буласаҡ, тәү сиратта сығарылыш кластарында уҡыған егеттәребеҙ өсөн, улар беҙҙә ун биш кеше.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, балалар йортона аҡса тапшырыу тураһында ҡарар Идаралыҡтың коррупцияға ҡаршы эшмәкәрлек буйынса эш төркөмөнөң ултырышында ҡабул ителгән.


text:
Гөлдәр ҠАДАЕВА
Сибай ҡалаһы егете Әннүр Юлғотлин былтырғы йылдың декабрь аҙағында ғына әрме сафынан ҡайтҡан. Тыуған йортонан, ҡәҙерле кешеләренән айырылып тороуына бер йыл ғына ваҡыт үтһә лә, был арауыҡ һалдатты күп нәмәгә өйрәткән, тормош һабағы биргән, донъяға ҡарашын үҙгәрткән.
Әннүр 1993 йылдың ғинуарында Баймаҡ районының Ярат ауылында тыуған. Сибай ҡалаһының 1-се мәктәбендә 9-сы класты тамамлағас, таусы булырға теләп, политехник колледжға уҡырға инә. Әсәһе Хәҙисә Миҙхәт ҡыҙы оҙаҡ йылдар Сибай байыҡтырыусылар фабрикаһында эшләгәнлектән, Әннүр ҙә мәғдән байытыусы һөнәрен үҙ итә. Дипломлы белгескә фабрикала шунда уҡ эш тә табыла.
—Яңы йыл алдынан ғәҙәттәгесә эшкә барһам, хәрби комиссариатҡа саҡырттылар. Нимәһе ҡыҙыҡ, мине шул көндө үк әрмегә алып киттеләр,—ти егет көлөп.—Шулай күҙ асып йомғансы тигәндәй, тыуған ил алдындағы бурысты үтәргә йәлеп ителдем. Әммә бер ҙә үкенмәйем, тормош мәктәбен һәр ир-егет үтергә тейеш. Сит тарафтарҙа йөрөгәндә тыуған яғымдың, ата-әсәйемдең, яҡындарымдың ҡәҙерен белергә өйрәндем, тормошҡа ҡарашым ныҡ үҙгәрҙе. Атай тигәндән, минең үҙ атайым кескенә сағымда вафат булған. Мине үҫтергән, тәрбиәләгән, кәрәк саҡта таяныс булған, атайымды алыштырған ғәзиз кешем Рәмил Ялалетдиновҡа ҙур рәхмәтлемен.
Өфө саҡырылыш пунктынан һалдаттарҙы Санкт-Петербург ҡалаһына ебәрәләр. Унда йәш хәрбиҙәр мәктәбе үткәндән һуң, улар Коми Республикаһының Сыктывкар ҡалаһына инженер-сапер полкына хеҙмәткә оҙатылалар. Шунда Әннүр кесе сержант званиеһын ала, сапер һөнәрен үҙләштерә. Аҙаҡ хеҙмәтен демобилизацияланғансы Мәскәү янындағы Люберцы ҡалаһында сапер булып дауам итә.
Йылҡы йылын Әннүр ҡәҙерле кешеләре янында ҡаршылауына шат. Башта бер килке әрме тәртиптәрен онота, ирекле тормошҡа күнегә, татлы ризыҡҡа туйына алмай аҙаплана. Әле лә хәрби дуҫтарын һағына. Әрме дуҫлығы мәңгелеккә тиҙәр, илебеҙҙең төрлө тарафтарына таралған хеҙмәттәштәре менән көн дә тиерлек шылтыратышып, социаль селтәр аша аралашып тора.
Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан Әннүр Юлғотлинды әрмегә тиклем эшләп киткән байыҡтырыусылар фабрикаһына эшкә саҡырғандар. Хәҙер инде иңендә тормош тәжрибәһе булған егет хеҙмәттә лә үҙен һынатмаҫ, тип ышанабыҙ.


text:
Гөлфирә ИСХАҠОВА
Календарҙа 8 февраль Рәсәй фәне көнө тип күрһәтелгән. Был дата 1999 йылдан алып Рәсәй Президенты Указына ярашлы билдәләнә.
Сибай институтында студенттар белем генә алмай, ә фән менән ныҡлап ҡыҙыҡһына һәм шөғөлләнә. Педагогика факультетында ғына 5 ғилми-тикшеренеү клубы иҫәпләнә. Сит телдәр бүлегендә—«Мультикомп», «Британника», мәктәпкәсә белем биреү бүлегендә—«Педагогик студия», педагогия һәм психология бүлегендә «Психолог-тикшеренеүсе» исемле ғилми түңәрәктәр эшләп килә. Башҡорт филология кафедраһында иһә «Даръя» исемле ғилми-лингвистик клуб булдырылған. Уны алты йыл дауамында филология фәндәре кандидаты, доцент Рида Марс ҡыҙы Латыпова уңышлы етәкләй.
—Беҙҙең кафедрала «Инеш», «Тулҡын» кеүек түңәрәктәр ҙә эшләй. Тәүгеһенә шиғыр, хикәйә ижад итеүселәр йөрөһә, икенсеһен актерлыҡ һәләте булған, әҙәби кисәләр әҙерләргә яратҡан һәләтле студенттар үҙ итә. «Даръя» иһә инештән—тулҡынға, тулҡындан даръяға ҡушылырға саҡыра. Беҙҙең клубтың маҡсаты—педагогика факультетында фәнгә иғтибарҙы арттырыу, студенттарҙы ғилем өлкәһенә йәлеп итеү, уларҙың ижади эҙләнеү һәләттәрен, фекерләү ҡеүәләрен үҫтереү, телгә иғтибарлылыҡ, һаҡсыл ҡараш, ҡыҙыҡһыныусанлыҡ тәрбиәләү. Ошо йүнәлештә төрлө саралар уҙғарабыҙ. Йыл һайын беҙҙең студенттар институт, республика кимәлендә үткәрелгән ғилми конференцияларҙа әүҙем ҡатнашып, призлы урындар яулап, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнә,—ти Рида Марс ҡыҙы.
«Даръя»ла студенттар үҙҙәренә оҡшаған, ҡыҙыҡһындырған тема буйынса доклад әҙерләй, төрлө ғилми хеҙмәттәр менән таныша, конференцияларҙа сығыш яһап, ҙур фән юлына башланғыс ала. Сибай институтында уҡыу йылы дауамында «Фән аҙналығы», «Гуманитар фәндәр проблемалары», «Киләсәк кешеһе» кеүек ғилми китаптар сығарыла. Күпселек мәҡәләләр тап «Даръя» ғилми-лингвистик клубы тарафынан әҙерләп тапшырыла. Конференцияла призлы урын алыусыларҙың доклады «Сибай институты хәбәрҙәре» исемле айырым йыйынтыҡҡа туплана.
Шулай уҡ студенттар араһында төрлө олимпиада, «Алтын тирмә», «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?», «Көсһөҙ звено» кеүек интеллектуаль уйындар, фән өлкәһе буйынса викториналар уҙғарыла. Фән һәм туған тел көндәрендә Ҡоролтай ағзалары, тел белгестәре менән «түңәрәк өҫтәл» артында әңгәмә ойошторола. Студенттар тарафынан ғалимдарҙың яңы хеҙмәттәре презентациялана, уларҙың тормош юлы һәм хеҙмәттәре ныҡлап өйрәнелә. Мәҫәлән, быйылғы уҡыу йылында З.F.Ураҡсин, М.В.Зәйнуллин, Ф.F.Хисаметдинова кеүек тел белгестәренең юбилейҙарына арналған саралар үткән.
—«Даръя» ғилми-лингвистик клубының тәүге ағзалары Раушания Уйылданова, Дилә Сәлихова, Әлфирә Мәжитова, Рүзилә Вәхитовалар уңышлы эшләп китеүгә үҙ өлөшөн индерҙе. Улар тел һәм әҙәбиәт буйынса уҙғарылған төрлө олимпиадаларҙа еңеү яуланы. Бөгөн «Даръя» ғилми-лингвистик клубының рәйесе—«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте» бүлегенең 4 курс студенты Әлиә Әминева. Алина Fәлина—мәғлүмәт-аналитика буйынса етәксе, Гөлназ Сыңғыҙова—эштәр идарасыһы, Рәсимә Әбдрәхимова мәҙәни сараларҙы ойоштороусы. Әйтергә кәрәк, был студенттар беренсе курстан уҡ фән өлкәһендә әүҙемлек күрһәтә. Һәр береһенең 10-дан ашыу ғилми мәҡәләһе бар. Төрлө интеллектуаль уйындар, викториналар үткәреүгә Альбина Махова ҙур тырышлыҡ һала. Яҡын арала йәнә 3 конференция үткәреү планлаштырылған. Икәүһе Рәсәй кимәлендә булһа, берәүһе төбәктә уҙғарыласаҡ. Студенттарҙан тыш, фәнгә беҙ мәктәп уҡыусыларын да йәлеп итеүгә көс һалабыҙ. «Киләсәк кешеһе» тип аталған ғилми йыйынтыҡҡа мәктәп уҡыусылары ла үҙ мәҡәләләрен тапшыра ала. Йыл һайын беҙ улар өсөн конференция уҙғарып, иң-иңдәрҙе билдәләп, грамоталар менән бүләкләп торабыҙ,—ти клуб етәксеһе Р.М.Латыпова.
Мәғлүм булыуынса, фән менән ҡыҙыҡһынған, әүҙемлек күрһәткән студенттарға һәр төрлө стипендиялар, гранттар тапшырыла. Педагогика факультетының ике студенты, әлеге клубтың ағзалары Дилара Үтәғолова һәм Алина Сырлыбаева Сибай ҡалаһы ҡала округы башлығы грантына лайыҡ булды.
«Даръя» ғилми-лингвистик клубының эше ғилми мәҡәләләр яҙыу, сығыш яһау менән генә сикләнмәй. Фән менән ҡыҙыҡһыныусы йәштәр әҙәби-музыкаль кисәләр үткәрә, бергәләшеп тәбиғәт ҡосағында ял да итә.


text:
Өфө хакимиәтенең Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығында межалау һәм ҡала биләмәһен планлаштырыу проекттары ҡаралды
Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығында сираттағы йәмәғәт тыңлауҙары үтте. Тыңлауҙарға килгәндәр Дим районындағы Кустаревское күленән көнсығыштараҡ урынлашҡан биҫтә составындағы 1-се кварталды межалау проектын ҡараны. Шулай Салауат Юлаев проспекты, Ҡариҙел йылғаһы, урман массивы, С.Перовская, С.Кувыкин, Менделеев урамдары сиктәрендәге террриторияны планлаштырыу проекты ҡаралды.
Башҡортостандың баш ҡалаһының Архитектура һәм ҡала төҙөлөшө буйынса баш идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 1-се квартал территорияһы 12,33 гектарҙы тәшкил итә, халыҡ иҫәбе – 4348 кеше. Проектҡа ярашлы кварталдың дөйөм төҙөлөш фонды 225,59 мең кв. метрға тиң.
Икенсе проекттың территорияһы – 881 га. Был майҙанда 34 мең кеше йәшәй. Техник-иҡтисади күрһәткестәр буйынса яңы төҙөлөш 40 мең кв.метрҙы тәшкил итә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, йәмәғәт тыңлауҙары йомғаҡтары буйынса ҡабул ителгән ҡарарҙар, юридик нормалар менән билдәләнеүенсә, тәҡдим-кәңәш булараҡ ҡарала. Шулай итеп, йәмәғәт тыңлауҙарында бирелгән һорауҙар буйынса әйтелгән фекерҙәр, шулай уҡ ҡала округы советы адресына килгән яҙма тәҡдимдәр иғтибарға алына. Өфө хакимиәте башлығы менән һуңғы ҡарар ҡабул ителгәндә иһә улар барыһы ла иҫәпкә алынасаҡ.


text:
Төйәгебеҙ - торғаны бер
22 апреля 2015 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Районыбыҙ илебеҙгә бик күп шәхестәр үҫтергән. Улар араһында дәүләт һәм фән эшмәкәрҙәре, мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһендә уңыш ҡаҙаныусы райондаштарыбыҙ бихисап. Ә әҙәбиәт диңгеҙендә һыуҙағы балыҡтай йөҙгән яҡташтарыбыҙ тағы ла күберәк. Илебеҙҙә һәм республикабыҙҙа иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы айҡанлы уҙғарылған "Әҙәби нағыш” марафонын ҡабул иткән мәлдә әҙәбиәтсе яҡташтарыбыҙҙы барлап алмау яҙыҡ булыр ине. Бөгөнгө яҙмала улар хаҡында ҡыҫҡаса мәғлүмәт еткермәксемен.Әҙәбиәтсе – ул тәү сиратта һүҙ сәнғәте менән оҫта эш итеүсе, һүҙ ҡөҙрәте ярҙамында ижад итә белеүсе кеше. Халҡыбыҙҙа элек-электән һүҙ сәнғәтенә иғтибар көслө булған һәм һүҙ оҫталары – сәсәндәр иң абруйлы, хөрмәтле кешеләр иҫәпләнгән. Сәсән барҙа телеңде тый, тигән һүҙ халыҡ араһында әле лә йөрөй һәм был уларға ҡарата ихтирамдың бер билдәһе. Һабрау, Ҡобағош, Айҙар, Байыҡ сәсәндәрҙең дандары халыҡ күңелендә бөгөн дә йәшәй. Милли батырыбыҙ Салауат Юлаев та сәсән телле шағир-импровизатор булған. Уның хаҡында белмәгән кеше юҡ. Ә бына Салауат Юлаевтан бер ни тик-лем алдараҡ йәшәгән, уның кеүек халыҡ азатлығы өсөн көрәшеп йәнен фиҙа ҡылған яҡташыбыҙ – сәсән-импровизатор, Кәлсер-Табын волосы старшинаһы Килдеш Агиев (1675-1740 йылдар) тураһында бик һирәктәр генә ишеткәне барҙыр. Килдеш Агиев оҫта телле сәсән дә, илен яҡлап сыҡҡан ҡыйыу яугир - ойоштороусы ла була. Ул - 1735-1739 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның шиғырҙарының бик әҙҙәре генә беҙҙең көндәргә килеп еткән. Бөгөнгө Аҡташ һәм Һабай ауылдары араһында Килдеш ауылы ла булған һәм ул ауыл ихтилал баҫтырылғандан һуң карателдәр тарафынан яндырылған. Килдеш Агиевты ошо төбәктә тыуып үҫкән беренсе һүҙ оҫтаһы – сәсән-импровтизатор булараҡ беләбеҙ. Башҡалар хаҡында тарихи мәғлүмәттәр юҡ. Уның ҡарауы XIX-XX быуаттарҙа йәшәгән, Килдеш Агиев традицияларын дауам иттереүсе башҡа сәсәндәребеҙ бар. Шуларҙың береһе - Яҡтыкүл ауылында тыуып үҫкән сәсән, мәғрифәтсе Вәлиулла Фәйзулла улы Ҡоломбәтов (1881-1964 йй). Ул үҙе ижад итеү өҫтөнә байтаҡ халыҡ ижады өлгөләрен йыйыу, халыҡҡа еткереү менән дә шөғөлләнә. Тыуған ауылы Яҡтыкүлдә, Юлыҡта башланғыс мәктәптәр астырыуға өлгәшә. Халыҡ араһында уҡыу-яҙыуға өндәү буйынса ҙур эш алып бара. Был йәһәттән балалары ла уның юлын уңышлы дауам итә. Ҡыҙы Мөнирә Вәлиулла ҡыҙы Юлыҡта ете йыллыҡ мәктәп булдырыуға күп көс һала. Ейәне Ғаяз Әминев бөгөн Өфө ҡалаһында абруйлы мәғариф ветераны. Ә Вәлиулла Ҡоломбәтовтың бүләре Филүс Әминевтың улы Арыҫлан Әминевты кескәй телевизор ҡараусылар "Сәңгелдәк” тапшырыуы аша бик яҡшы белә.Сәсәндәр хаҡында һүҙ йөрөткәндә Ҡоломбәтовтың замандашы, тағы ла бер яҡташыбыҙ Сәйфулла Төхфәтулла улы Сәғитов (1893-1957йй.) хаҡында ла әйтеп китергә кәрәктер. Оло Үтәш ауылында ты-уып үҫкән Сәйфулла Сәғитов шағир-импровизатор булараҡ билдәле. Уның яҙмалары "Башҡорт әҙәбиәте тарихы”, "Башҡорт халыҡ ижады” китаптарына индерелгән. Сәйетбаба ауылы тураһындағы эпик әҫәре әҙәбиәт һөйөүселәргә яҡшы таныш.
Яҙыусылар, шағирҙар хаҡында һүҙ йөрөткәндә иң башта күренекле яҡташыбыҙ, Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафури (Еҙем-Ҡаран ауылы, 1880-1934 йй.) күҙ алдына килә. Быйыл август айында уның тыуыуына 135 йыл тулыу киң билдәләнәсәк. Районыбыҙға исем биргән халыҡ шағиры менән хаҡлы рәүештә ғорурланабыҙ. Уның исемен мәңгеләштереү буйынса республикала ла, районда ла байтаҡ эштәр башҡарылған. Былтыр район етәкселеге инициативаһы менән Мәжит Ғафуриҙың бюсы ра-йон хакимиәте бинаһы ҡаршыһына күсерелеп, уның исемендәге сквер булдырылды.
Башҡорт әҙәбиәтендә һәм тел ғилемендә юйылмаҫ эҙ ҡалдырған күренекле, олуғ яҡташыбыҙ Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаев (Ҡаранйылға ауылы, 1911-1968 йй.) республикаға ғына түгел, донъяға киң билдәле. "Туғандар һәм таныштар” романы башҡорт әҙәбиәтендә уникаль әҫәр булып тора һәм һәр быуын уны яратып уҡый. Кейекбаев традицияларын дауам иттереп, фән менән дә шөғөлләнеп, әҙәби әҫәрҙәр ҙә ижад итеүсе тағы ла бер яҡташыбыҙ – Әнүр Хисмәт улы Вахитов (Туғай ауылы) булыр. Ул шиғырҙар ҙа, хикәйәләр ҙә ижад иткән. Заманында район
ауылдарынан халыҡ ижады өлгөләрен йыйып (риүәйәттәр, легендалар) китап итеп баҫтырып сығарған кеше. Олораҡ быуын Шакир Насировты ла (Ибраһим ауылы) яҡшы хәтерләй. Уның "Серле ҡая” (Уҡлыҡая), "Һыңар ҡолаҡ Хисами” һәм башҡа әҫәрҙәре тыуған төйәгебеҙ һәм уның кешеләре хаҡында. Рус телендә ижад итеүсе Геннадий Молодцев та (Михайловка ауылы) әҙәбиәт һөйөүселәргә яҡшы таныш. Ғәйфулла Вәлиев (Имәнлек ауылы) иһә башҡорт әҙәбиәтендә һәм журналистикаһында яҡты эҙ ҡалдырған шәхес. Бөгөн Йөҙимән төп дөйөм белем биреү мәктәбе уның исемен йөрөтә. Яҙыусы һәм драматург Кәбир Аҡбашев (Яңы Заһит ауылы), балалар өсөн дә, өлкәндәр өсөн дә ижад итеүсе Рәшит Сабитов (Яңғыҙҡайын ауылы, бөгөн шунда йәшәй), шиғриәттән прозаға күсеп бик күп әҫәрҙәр, шул иҫәптән "Йыртҡыс ҡаны” повесы, "Ҡатындар” трилогияһы кеүек әҫәрҙәр ижад итеүсе әҙибәбеҙ Гөлнур Яҡупова (Сәйетбаба), "Ҡытайгород”, "Танкист” кеүек тетрәндергес әҫәрҙәре менән халыҡты һөйөндөрөүсе Әмир Әминев (Һабай), һутлы телле шиғырҙары менән күңелдәрҙе арбаған Кәрим Булат (Яугилде), балалар өсөн ижад итеүсе Рәшит Заһиҙуллин (Татар Саскүле), Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы өскөл хаттарҙы халыҡҡа еткереүсе тынғыһыҙ әҙип һәм журналист Фәрит Вахитов (Ҡотлоғужа), үҙе рәссам, үҙе уҡытыусы-әҙип Нурислам Шәйхолов (Сәйетбаба), талантлы шағир һәм драматург, йәш кенә көйө республикабыҙҙың "Ленинсе” гәзитенә етәкселек итеп, һуңынан БР Президентының Матбуғат секретары вазифаһына тиклем күтәрелеп, ғүмере иртә өҙөлгән Марат Әбүзәров (Таш-Аҫты), шағир һәм журналист, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим булып танылған Ниязбай Сәлимов (Яугилде), дин әһелдәре һәм күренекле яҡташтарыбыҙ (Жәлил Кейекбаев, Социалистик Хеҙмәт Геройы Фахразый Таһиров һ.б.) тураһында әҫәрҙәр ижад итеүсе Лира Яҡшыбаева (Сәйетбаба) кеүек яҡташтарыбыҙ менән хаҡлы рәүештә ғорурланабыҙ. Уларҙың артынса әҙәбиәткә юл ярған талантлы шағир һәм драматург Салауат Әбүзәров (Таш-Аҫты), сатира һәм юмор өлкәһендә уңышлы эшләүсе Марат Әминев (Һабай) менән Винер Исхаҡов (Ҡаранйылға), шағир, прозаик һәм өмөтлө драматург Мөнир Ҡунафин (Сәйетбаба), әҙәбиәтебеҙ өсөн ят, үҙенсәлекле стилдә ижад итеүсе йәш яҙыусыбыҙ Рәйлә Сабитова (Сәйетбаба) Ғафури һәм Кейекбаевтар юлын дауам иттереүселәр булып торалар. Республикабыҙға һәм илебеҙгә киң билдәле, танылған журналист Шәүрә Ғилманова ла ижад кешеһе. Ул Мәжит Ғафуриҙың "Ҡара йөҙҙәр” әҫәренә яңы ҡараштан сценарий яҙып республика халҡын таң ҡалдырҙы. Эйе, журналис-тар ҙа ижад кешеләре һәм уларҙың да әҙәбиәткә туранан-тура ҡатнашлыҡтары бар. Республикабыҙҙың өс баҫмаһының баш мөхәррирҙәре ("Башҡортостан” – Нияз Сәлимов, "Ағиҙел” – Әмир Әминев, "Шоңҡар” – Мөнир Ҡунафин) - яҡташтарыбыҙ булыуы беҙҙең өсөн оло ғорурлыҡ. Уларҙан тыш Кушнаренко районы гәзите мөхәррире Айгөл Фәхриева (Уҫман), Күгәрсен районы "Мораҙым” гәзите мөхәррире Рөстәм Сәйетғәлиев (Яугилде), телевидение һәм радио журналистарынан Винера Йомағолова (Үтәк), Гүзәл Борханова (Ерек), Урал Ниғмәтуллин (Сәйетбаба), Ләйсән Усманова (Ерек), Светлана Насирова (Ташбүкән), дикторҙар – Лира Фәйзуллина (Сәйетбаба), Фәрүәз Урманшин (Юлыҡ), Гүзәл Кейекбаева (Еҙем-Ҡаран), телевидение тапшырыуҙары алып барыусылар – Земфира һәм Гүзәл Байбулдиналар телебеҙ һәм әҙәбиәтебеҙ үҫешенә ҙур өлөш индереүселәр булып торалар.
Бына шундай яҡташтарыбыҙға бөгөн лайыҡлы алмаш үҫеп килә. "Табын” гәзите эргәһендә Гөлнур Яҡупова башланғысы менән "Өмөтлө ҡәләм” ижади конкурсы уҙғарыла килә. Йыл һайын 4-5 тиҫтә уҡыусының ҡулъяҙмалары тикшерелеп, әҫәрҙәре даими рәүештә гәзит биттәрендә донъя күрә. Уҡыусылар өсөн был үҙе үк ижади дәртләндереү булып тора. Ә еңеүселәргә бүләкте Гөлнур Яҡупова йыл һайын үҙе тапшыра. Ошондай сара уҙғарыу киләсәктә лә районда әҙәби ижад менән шөғөлләнеүселәрҙең яңы быуыны үҫеп сығырына ҙур өмөт уята һәм, һис шикһеҙ, шулай буласаҡ та. Сөнки Ғафури тыуып үҫкән төйәк үҙе үк ижадҡа ҡанат ҡуя. Районыбыҙ торғаны бер илһамлы ижад шишмәһе ул.
Самат
ҒӘЛИУЛЛИН.
ҒӘЛИУЛЛИН.


text:
Рөстәм Шәрипов—2013 йылдың июнендә бик иртә донъя ҡуйған талантлы йәш ҡурайсы, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, республика конкурстары лауреаты.
Ҡурайсының яҡты иҫтәлегенә Республика ҡурайсылар конкурсы тәүҙә уның тыуған районында—Йылайырҙа ойошторолдо, Өфөлә тәү тапҡыр 2016 йылда уҙҙы. Ул саҡта музыкаль бәйгелә 80-дән ашыу башҡарыусы ҡатнашты. Проекттың ойоштороусылары—Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, республиканың Ҡурайсылар союзы.
Күптән түгел үткән Рөстәм Шәрипов исемендәге асыҡ республика ҡурайсылар конкурсында бөтә республиканан йәмғеһе 110 башҡарыусы сығыш яһаны. Бәйгелә Сибай ҡалаһының Балалар музыка мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Fайсар Нәҙерғолов 12 йәштәгеләр араһында I урын яуланы. Р.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейының 6-сы класс уҡыусыһын ҡурай уҡытыусыһы Илдар Хәсәнов (һүрәттә) әҙерләгән.
—Конкурста «Ашҡаҙар» һәм «Ҡара тауыҡ» көйҙәрен уйнаным. Быға тиклем төбәк бәйгеләрендә генә сығыш яһаһам, әле республика күләмендәге ярышта үҙ көсөмдө һынап ҡарауҙы үҫеш тип ҡабул итәм,—ти Fайсар ҡыуанып.—Тоҡомобоҙҙа ҡурайсылар күп. Яҡташыбыҙ иҫтәлегенә арналған сарала ҡатнашыу миңә оло мәртәбә өҫтәне, сөнки атайым Йылайыр районының Юлдыбай ауылында тыуып үҫкән. Баш ҡаланан еңеү менән ҡайтыуымды ата-әсәйем, Салауат ҡустым, Сафия һеңлем ҙур түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Бәйгелә яулаған призым—электр ит турағысы әсәйемә 8 Март—Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан ҙур бүләк булды.
Музыка мәктәбенең халыҡ инструменттары бүлегендә шөғөлләнгән малайҙың киләсәге өмөтлө. Уны оло еңеүе менән ҡотлайбыҙ һәм киләсәктә ҡурайы тынмауын теләйбеҙ.
Гөлдәр Иҙрисова.


text:
Өфөлә совет ғәскәрҙәрен Афғанстанға индереүгә 32 йыл тулыуға арналған осрашыу ойошторола
Иртәгә, 24 декабрҙә, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында совет ғәскәрҙәрен Афғанстанда индереүгә 32 йыл тулыуға арналған «Ваҡыт беҙҙе һайланы...» тип аталған осрашыу үткәреләсәк. Уны Башҡортостандың хәрби хәрәкәт ветерандары союзы ойоштора.
«Башинформ» агентлығына 112-се Башкавдивизия музейынан хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуға Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, афған һуғышында ҡатнашҡан яугир-интернационалистар, локаль ҡораллы конфликттарҙа ҡатнашыусылар, Рәсәй Эске эштәр министрлығының махсус тәғәйенләнештәге Өфө отряды хеҙмәткәрҙәре, һәләк булған һалдаттарҙың ғаиләләре киләсәк.
Сара дауамында документаль фильмдар, фотографиялар күрһәтеләсәк. «Боевые друзья» вокаль-инструменталь ансамбле хәрби-патриотик йырҙар башҡарасаҡ, ветерандар теләктәре менән йәш һалдаттарға мөрәжәғәт итәсәк.


text:
Яңылыҡтар
2017 йылда төбәктә заманса ҡала мөхите булдырыуға 1 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә
2017 йылда «Заманса ҡала мөхите булдырыу» өҫтөнлөклө проектын финанслауҙың дөйөм күләме 1 миллиард 32 миллион һум, шул иҫәптән федераль ҡаҙнанан 856,64 миллион һум, республика бюджетынан 175,45 миллион һум тәшкил итәсәк, тип хәбәр итә республика Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Быйыл бөтәһе 354 йорт ихатаһын (604 күп фатирлы йортто иҫәпкә алып) һәм 35 йәмәғәт биләмәһен (15 паркты, биш скверҙы, өс майҙанды, алты йәйәүлеләр зонаһын, ике йәмәғәт биләмәһен, бер аллеяны, яр буйын, спорт майҙансығын һәм транспорт инфраструктураһы биләмәһен) төҙөкләндереү күҙаллана.
Өҫтөнлөклө проектта 23 муниципаль берәмек ҡатнаша. Бөгөнгә уларҙың һәммәһе лә йәмәғәт тикшереүҙәре үткәргән, һөҙөмтәләр буйынса төҙөкләндерелергә тейешле ихаталарҙың һәм йәмәғәт биләмәләренең исемлеге төҙөлгән һәм муниципаль программалар раҫланған.
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: өҫтөнлөклө проект 2022 йылға тиклем иҫәпләнгән. 2018 йылдан башлап төҙөкләндереү программаһында республиканың меңдән ашыу кеше йәшәгән барлыҡ тораҡ пункттары ҡатнаша.
«Заманса ҡала мөхите булдырыу» федераль проекты «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһы тәҡдиме буйынса башланды. Ул ҡала биләмәһен комплекслы үҫтереүгә, ихаталарҙы төҙөкләндереүгә, күмәк ял өсөн уңайлы урындар булдырыуға йүнәлтелгән. Өҫтәүенә граждандар тораҡ пунктта проектты тормошҡа ашырыуҙың аҙаҡҡы планына инәсәк объекттар исемлеге тураһында ҡарарҙы үҙҙәре ҡабул итә.
6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.


text:
Был йәһәттән күп ерҙәрҙә һиллек хәҙер. Тимерлек, техника парктарын күҙ уңында тотам. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауыл хужалығына булған ҡараш байтағының ишек-ҡапҡаларын ябырға мәжбүр итте. Ә бында эш ҡайнай. Гараж бинаһының эсенә үтәбеҙ. Теләһәң ни ҡыл — беҙгә иғтибар итеүсе тойолмай. Сеү, “операция” бара икән: өс механизатор ҡеүәтле тракторҙың йөрәген — двигателдең “күкрәген” — ярған...
Был йәһәттән күп ерҙәрҙә һиллек хәҙер. Тимерлек, техника парктарын күҙ уңында тотам. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауыл хужалығына булған ҡараш байтағының ишек-ҡапҡаларын ябырға мәжбүр итте. Ә бында эш ҡайнай. Гараж бинаһының эсенә үтәбеҙ. Теләһәң ни ҡыл — беҙгә иғтибар итеүсе тойолмай. Сеү, “операция” бара икән: өс механизатор ҡеүәтле тракторҙың йөрәген — двигателдең “күкрәген” — ярған...
— Совет ниндәй маҡсат менән ойошторолдо?
— Ул 2009 йылда һыу объекттарын һөҙөмтәле файҙаланыуҙы һәм һаҡлауҙы тәьмин итеү маҡсатында булдырылғайны. Төп бурыс — объекттарҙа һыу сифатының күрһәткестәрен асыҡлау һәм билдәләү, һыу хужалығы саралары исемлеген төҙөү тәртибе, ташҡындың кире эҙемтәләрен, тәьҫирен кәметеү буйынса тәҡдимдәр әҙерләү.
Өфөлә светофорҙарға “Өфөгорсвет” идара итә. Кисә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, унда барып, директоры Олег Маликов оҙатыуында предприятиеның эшмәкәрлеге менән танышты.
Светофорҙың дөрөҫ эшләүе — юл хәрәкәте хәүефһеҙлегенең нигеҙе, шуға күрә уларҙы яңыртыуға һәр ваҡыт ҙур иғтибар бирелә. Әлеге ваҡытта баш ҡалала юл хәрәкәтенә автоматлаштырылған система ярҙамында идара итеү мөмкинлеге киң.
Стенаға элеү өсөн ағастан йышҡылап һәм соҡоп эшләнгән төрлө картина, гөл ҡуйыу өсөн яйланмалар, китап кәштәһе, балаларына буй етерлек кенә кейем шкафы — бөтәһе лә Айрат Флүр улының ижад емеше. Бал ҡорттары өсөн умарталар яһау ҙа — уның яратҡан шөғөлө. Моғайын, Айрат атаһынан күреп уҡ юнғандыр. Атаһы Флүр ҙә хаҡлы ялға сыҡҡансы мәктәптә машина йөрөтөү һәм хеҙмәт дәрестәрен алып барҙы.
Зәйнәб Биишева — ҡыҙыу һандалға бөтә көс-ҡеүәтен һалған уңған тимерселәй, барлыҡ һәләтен һәм ғүмерен халыҡ бәхетенә хеҙмәткә ҡуйған һоҡланғыс шәхес. Байулы һәм Монаш бөрйәндәре һыулаған Оло Эйек буйҙарының йәмен, туғайҙарының хуш еҫен, күк тирәктәренең шауын, якташтарының баҫалҡы һәм сәмле матурлығын ул бөтә донъяға бүләк итте, ярҙарын һуғарырға ашыҡҡан йор һыулы Эйек һымаҡ, мәңгелек, ҙур маҡсаттар менән йәшәргә саҡырҙы.
Фотохәбәрсебеҙ Владимир Карабанов, нәҡ ошо мәлде эләктереп, көндәрҙе оҙайтып, төндәрҙе ҡыҫҡарта барған мартҡа килтереп еткерә. Миҙгелдең нисәлер секундлыҡ бер күренешен тотоп, күңел тырызына матур бер табыш итеп һала. Яңы рубриканы уның Бөрйән районында төшөрөлгән пейзаждар серияһы аса.
Шулай ҙа Ер йөҙөндә күпме кеше йәшәһә, шул тиклем үк зауыҡ, күңел көҫәүе. Күптәрҙе, әйтәйек, конвейерға ҡуйылған һәм күмәртәләп етештерелгән завод-фабрика әйберҙәре ҡәнәғәтләндереп етмәй: йә сифаты, йә формаһы оҡшамай. Ҡайһы берәүҙәр пластмасса, ДВП, ДСП кеүек материалдан яһалған йыһаз һәм башҡа кәрәк-яраҡ менән мөрхәтһенмәй, тәбиғи әйбергә өҫтөнлөк бирә.
Нәҡ ошо йылдарҙа кадрҙарға ҡытлыҡ күҙәтелә. Шуны күҙ уңында тотоп асыла ла инде уҡыу йорто. Бәләкәй генә өс йортта ярым ас, ярым яланғас балалар тырыша-тырмаша китапҡа сумып, белем эстәй.


text:
Шамил Вәхитов: һыуытылған ит баҙарын үҙләштерергә кәрәк
һыуытылған ит баҙарын әүҙем үҙләштерә башларға кәрәк – был турала Өфөлә үткән семинарҙа БР Хөкүмәте премьер– министры урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Шамил Вәхитов хәбәр итте.
– Мәскәү ҡалаһында һыуытылған иттең бер килограмы 600-1000 һум менән һатыла,– тине Вәхитов.– Республикабыҙ баш ҡалаһында ла һыуытылған ит һатыла. Беҙгә ит баҙарын ентекле өйрәнергә талап ителә. Был продукцияның төп ҡулланыусылары – Мәскәү, Санкт –Петербург һәм башҡа миллиондан ашыу халыҡ йәшәгән ҡалалар.
Вице-премьер фекеренсә, Башҡортостанда итселек йүнәлешен үҫтереү өсөн яҡшы шарттар булдырылған. Тармаҡ бюджеттан субсидиялау ярҙамы ала. Башҡортостан өсөн аҙыҡ-түлек баҙарының был өлкәһендә ныҡлы урын яулау – ҡулдан килмәҫлек эш түгел.


text:
Өлгөлө хеҙмәттәре өсөн
Эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәре һѳнәри байрамын билдәләне.
Был кѳндѳ Белорет районы буйынса бүлек хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары полицияның яңы бинаһы янында шыршы үҫентеләре ултыртты. Унан һуң Металлургтар майҙанында тантаналы митинг булды. Сараға район хакимиәте, күҙәтеү органдары етәкселәре, эске эштәр бүлеге ветерандары, кадеттар, хәрби бурысын үтәгән ваҡытта һәләк булғандарҙың туғандары саҡырылған ине.
Дәүләт флагы сығарылып, Рәсәй Федерацияһының гимнын тыңлағандан һуң бүлек етәксеһе, полковник Ришат Рәшит улы Баймырҙин ҡотлау һүҙҙәре менән сығыш яһаны. Ул эске эштәр бүлеге хеҙмәткәрҙәренең үҙ иңдәренә алған бурысты намыҫ менән атҡарыуҙарын, кѳндәлек эштәре менән был һѳнәргә тоғро булыуҙарын иҫбат итеүҙәрен билдәләп китте, ветерандарға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе һәм барыһына ла именлек, уңыштар теләне.
Хәрби бурысын үтәгән ваҡытта һәләк булған хеҙмәткәрҙәр иҫтәлегенә залп бирелде һәм бер минут тынлыҡ иғлан ителде.
Тантанала оҙаҡ йылдар яҡшы хеҙмәт итеүселәргә наградалар тапшырылды. “Хеҙмәт- тәге уңыштары ѳсѳн” I дәрәжә миҙалына Вадим Бәҙретдинов, Альберт Шаһиев, Алексей Миняев, Батырйән Мѳхәмәтдинов, Радик Мостафин, Рѳстәм Таипов һәм Радик Мораҙымов лайыҡ булды. “Эске эштәр министрлығында яҡшы хеҙмәт иткән ѳсѳн” II дәрәжә күкрәк знагына полиция капитаны Дамир Сабитов, “Полиция алдынғыһы” күк- рәк знагына ѳлкән прапорщик Фәнүр Ишмѳхәмәтов эйә булды.
Йәш хеҙмәткәрҙәр ант биргәндән һуң Металлургтар майҙаны буйлап оперуполномоченныйҙар, тәфтишселәр, юл-патруль хеҙмәте инспекторҙары, кинологтар, янғын хәүефһеҙлеге хеҙмәткәрҙәре марш аҫтында тигеҙ рәт менән үтте. Улар артынса полиция ҡарамағында булған автотехника, ике янғын һүндереү машинаһы сиреналар менән уҙҙы.
Ҡала Мәҙәниәт һарайында дауам иткән байрамда муниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары И.В. Пинящук, эске эштәр бүлеге ветерандары советы рәйесе, отставкалағы полковник А.С. Кузнецов сығыш яһаны. Быйылғы йылдан хаҡлы ялға китеүселәр һәм 50, 60, 70, 75 йәшлеҡ юбилейҙарын билдәләүселәр сәхнәгә саҡырып тәбрикләнде. Намыҫлы хеҙмәте һәм ветерандар эшендә әүҙемлеге ѳсѳн отставкалағы майор Валентина Воронцова “Эске эштәр бүлеге ветераны” миҙалы менән бүләкләнде.


text:
Пенсияға ваҡытынан алда сыға алаһығыҙ
Әлфиә.
Һеҙгә ваҡытынан алда пенсияға сығыуға рөхсәт бирергә тейештәр. Бының өсөн әсә кеше ғәрип баланы 8 йәше тулғансы тәрбиәләргә тейеш. Шулай уҡ пенсияны билдәләү датаһына әсә кешенең 15 йыл страховка стажы ла йыйылған булыуы мөһим. Шуныһын билдәләп китеү ҙә кәрәк, страховкалау стажына эшләү осоронан тыш, инвалид баланы ҡарау осоро ла инә. Был хаҡта 2001 йылдың 17 декабрендә ҡабул ителгән 173-сө Федераль закондың 11-се статъяһында аныҡ әйтелгән. Шулай итеп, һеҙҙең 9 йыллыҡ хеҙмәт стажығыҙ менән 6 йыл инвалид баланы ҡарауығыҙ документтар ярҙамында раҫланһа, 15 йыллыҡ стажығыҙ тулған була. Әммә инвалид баланы ҡарау ваҡытына уны тик 18 йәшкә тиклем тәрбиәләү ваҡыты ғына инә һәм иң мөһиме, был осорҙа баланың инвалидлығы рәсми танылған булыуы мөһим шарт булып тора.


text:
- Ямиль, Кесегә мәрхәмәт ит, олоға итәғәт ит.
Ҡартты ҡәҙерләһәң, ҡартайғас ҡәҙер күрерһең.
Ололарҙы ололау – яҡшылыҡтың билдәһе.
- Миңә әҙәплек тураһында мәҡәл кәрәк ине
- ТЕЛ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Теле ямандың көнө яман.
Һөйҙөргән дә тел, биҙҙергән дә тел.
Телдең күрке - һүҙ.
Татлы тел таш ярыр.
Теле барҙың иле бар.
Теле оҫта, ҡулы ҡыҫҡа.
Тел менән тирмән тарттырып, онло булып булмай.
Тел менән һөйләгәнсе, ҡул менән эшләп күрһәт
Тел һөйләй, ҡул эшләй.
Телеңдән килгән ҡулыңдан килһен.
Телең һөйләһен, ҡулың эшләһен.
Телеңде бәйләп ҡуй ҙа, ҡулыңды эшкә ҡуш.
Телеңә таянма, көсөңә таян, көсөңә таянма, эшеңә таян.
Теленең өҫтө - һөт, аҫты - ҡорт.
Телеңә урын тапмаһаң, тешеңә ҡыҫтыр.
Телеңде теш артында тот, ҡолағыңды киҫмәһен.
Теле боҙоҡтоң күңеле боҙоҡ.
Яман кешенең теле әсе.
Көйҙөргән дә - тел, һөйҙөргән дә - тел, көлдөргән дә - тел ,бөлдөргән дә - тел.
Ике тапҡыр уйла, бер тапҡыр һөйлә.
Тел менән һөйләгәнсе, ҡул менән эшләп күрһәт.
Әсә теле бер була.
Иләк һорарға ла тел кәрәк.
Аҙ һөйләһәң, күп ишетерһең.
Аҙ һөйлә - күп эшлә.
Аҡылы ҡыҫҡаның теле оҙон.
- БАЛАЛАР ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Бала бар ерҙә батша юҡ.
Бала - ата-инәгә алтын бағана.
Бала ҡәҙерен әсә белер, ил ҡәҙерен ир белер.
Бала күрмәгән - балдан ауыҙ итмәгән.
Бала ҡарыныңда саҡта - эсеңә ауыр, өйҙә саҡта - башыңа ауыр, ситкә китһә - йәнеңә ауыр.
Балалы тормош - мең хәсрәт, балаһыҙ - бер хәсрәт.
Балаһыҙ кеше кеше һөйләр, балалы кеше балаһын һөйләр.
Баланан бәхетең булһа - ҡарт көнөңдә йәш итер,
Баланан бәхетең булмаһа - иртә йәштән ҡарт итер.
Балһыҙ гөлгә ҡорт ҡунмаҫ, балаһыҙ йортҡа ҡот ҡунмаҫ.
Ул – һөйөнөс, ҡыҙ – ҡыуаныс.
Ир бала – йортҡа терәк.
Малайға тәрбиә биреп - ил тәрбиәләйһең,
Ҡыҙға тәрбиә биреп - милләт тәрбиәләйһең.
Ағаһын күреп, ҡусты үҫер,
Апаһын күреп, һеңле үҫер.
Ир бала атаһына таяу,
Ҡыҙ бала өй эсендә буяу.
Бала итәктә һөйҙөрә, итәктән төшһә - көйҙөрә.
Улың булһа, олоҡло менән күрше бул,
Ҡыҙың булһа, ҡылыҡлы менән күрше бул.
Ҡыҙы барҙың наҙы бар.
Ҡыҙлы йорт – нурлы йорт.
- ярзам итеу турасында карка ине
- Мәҡәл һәм әйтемдәрҙә халыҡ үҙенең быуаттан-быуатҡа һуҙылған тормош тәжрибәһен, тапҡыр аҡылын, яҡшылыҡҡа булған ынтылышын сағылдырған. Улар тормошта осрай торған күренештәрҙе күҙәтеү нигеҙендә барлыҡҡа килгәндәр. Афористик жанрҙар үҙҙәренең тәбиғәте менән күп яҡлы, улар халыҡтың һөйләү телмәрен биҙәү, уның тыңлаусыға тәьҫир көсөн арттырыу өсөн ҡулланылалар.
Мәҡәл — халыҡ ижадында тормош тәжрибәһенән сығып, ыҡсым ғына итеп әйтелгән тәрән мәғәнәле тапҡыр һүҙ.
Әйтем — һамаҡлап әйтелгән һүҙ; башҡорт фольклорында тормоштоң айырым бер күренешенә ситләтеп, кинәйәләп йәки образлы итеп баһа биргән тотороҡло һүҙбәйләнеш; составы һәм төҙөлөшө тотороҡло булған, мәғәнә яғынан бер бөтөн әҙер телмәр берәмеген тәшкил иткән, лексик яҡтан ойошҡан һүҙбәйләнеш.
- Алия, Алтын-көмөш яуған ерҙән тыуған-үҫкән ил артыҡ.
- АҢ-БЕЛЕМ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Белемле ҡыҙ - бирнәле ҡыҙ
Белемлегә йот юҡ, белемһеҙгә ҡот юҡ.
Белмәгәндең беләге тыныс.
Белмәү ғәйеп түгел, белергә теләмәү - ғәйеп
Белгән белгәнен эшләр, белмәгән беләген тешләр.
Белгән — юлда, белмәгән — түрҙә.
Белгәнгә — ер, белмәгәнгә — гүр.
Белмәгән белер, белмәгәндән көлөр.
Белмәгән эшкә ҡатышма.
Белмәгән эштән шайтан көлгән.
Белмәгәндең беләге тыныс, белгәндең ике ҡулына ла көс.
Белмәгәндең беләге тыныс, белгәндең йөрәге тыныс.
Белгәнгә — яңылыш, белмәгәнгә — нағыш.
Көслө кеше берҙе еңер, белемле кеше меңде еңер.
Белемле кеше юғалмаҫ.
- Адиля, Бөгөн һин ярҙам итһәң, иртәгә һиңә ярҙам итерҙәр.
- Регина, рахмат зур итеп
- ҙур рәхмәт
- Мина кушма хуззар менан макалдар карак ине
- ҺҮҘ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Яҡшы һүҙ балдан татлы.
Әҙерәк һөйләһәң, күберәк ишетрһең.
Яҡшы һүҙ – йән аҙығы.
Йылы көн ҡарҙы иретер, йылы һүҙ йәнде иретер.
Яҡшының үҙе яҡшы, үҙенән һүҙе яҡшы.
Уйнап һөйләһәң дә, уйлап һөйлә.
Ышанма кеше һүҙенә, ышан үҙ күҙеңә.
Һүҙе ямандың үҙе яман.
Бер әйткәнде ике әйтмә.
Үҙең ишетке килмәгән һүҙҙе кешегә һөйләмә.
Ауыҙың ни әйткәнде ҡолағың ишетһен.
Ике тапҡыр уйла, бер тапҡыр һөйлә.
Һүҙҙең башынан элек төбөн уйла.
Ялған һөйләһәң - тотолорһоң, дөрөҫ һөйләһәң - ҡотолорһоң.
Кешенең белемен һүҙенән аңларһың.
Кешенең үҙенә ҡарама, һүҙенә ҡара.
Аҙ һөйлә - күп эшлә.
Һүҙ яраһы һөңгө яраһынан ҡатыраҡ.
Әйткән һүҙ-атҡан уҡ.
Һүҙ тейһә — ағаға, уҡ тейһә боғаға.
Һүҙенә күрә яуабы, саҙаҡаһына күрә cауабы
Һүҙенән ҡайтҡан - ир түгел
Һүҙ күп ерҙә эш аҙ булыр.
Һүҙ менән түгел, эш менән күрһәт.
Һүҙ һөймәгән тирмән ҡорған.
Һүҙең менән эшең бер булһын.
- ХЕҘМӘТ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Һөнәрленең ҡулы алтын.
Ҡулың оҫта булһын, һүҙең ҡыҫҡа булһын.
Ҡулы белгән бал ашар.
Сәмле эш - йәмле эш.
Белгән белгәнен эшләр, белмәгән беләген тешләр.
Эшһеҙ кеше - көсһөҙ кеше.
Буй эшләмәй, ҡул эшләй.
Эше барҙың ашы бар.
Ҡалған эшкә ҡар яуыр.
Ете ҡат үлсә, бер ҡат киҫ.
Кем эшләмәй, шул ашамай.
Эшләгәнең кешегә, өйрәнгәнең үҙеңә.
Аҙ һөйлә, күп эшлә.
Тырышҡан табыр, ташҡа ҡаҙаҡ ҡағыр.
Эшең һәм аҡылың барҙа һаулығыңа үлем булмаҫ.
Эшләгән - тапҡан, ауыҙына ҡапҡан.
Эшләгәнгә эш ҡарышмай.
Эш араһында эш бөтә.
Эш белмәгән эш өҫтөндә үлгән.
Эш белмәйенсә, аҡыл белмәҫһең.
Эш беләктә түгел, йөрәктә.
Эш бөтмәй йән тынмай.
Эш иплене ярата.
Эш кемдеке — беләк шуныҡы.
Эш кешене кеше итер.
Эш менән үткән ғүмер — алтын ғүмер.
Эш оҫтаһынан ҡурҡа.
Эш үҙе өйрәтә.
Эш һөйгәнде ил һөйгән.
Эш һөйгәндең дәрәжәһе артыр, эшлекһеҙлек боҙоҡлоҡҡа тартыр.
Эш һөймәгән көн итмәҫ (күрмәҫ).
Эш һөймәҫте ил һөймә
ҫ.
Эш эшләгән интекмәҫ, эшләмәгән көн итмәҫ!
Эш эшләнгәс — ирмәк, бөтмәй ҡалһа — имгәк.
Эш яратҡан — уңған, яратмаған — туңған.
Эше барҙың ашы бар, эше юҡтың ашы юҡ.
Эше ҡаты, икмәге татлы.
Эше юҡтың ҡәҙере юҡ, ҡәҙере юҡтың ҡәбере юҡ.
Эшең бер булһын, берәгәйле булһын.
Эшең булһа йөҙ, туҡлыҡлы килер көҙ.
Эшең кире китһә, эше алға барғанға кәңәш ит.
Эшең ҡаты булһа, тешеңә йомшаҡ булыр.
Эшең теүәл булмаһа, кешегә күрһәтмә.
Эшеңде башлар алдынан аҙағын уйла.
Эшеңде кешегә тапшырма.
Эшеңде эш иткәс кенә маҡтан.
Эшкә теләк булһа, беләк сыҙар.
Эшкә ялҡау (бала) һабаҡҡа аңҡау булыр.
Эшкә булһа — «алла, башым», ашҡа булһа — «ҡайҙа ҡашығым?»
Эшләгәндә йөрәгең елкенһен, ашағанда ҡолағың һелкенһен
Эшләгәндән кеше үлмәй.
Эшләмәй тамаҡ туймай.
Эшләмәйенсә ашап булмай, ашамаһаң йәшәп булмай.
Эшләнгән эш иргә ҡот, яҡшы эшләнһә, илгә ҡот.
Эшләргә иренгән — ашарға тилмергән.
- Регина, һуғыш тураһында кәрәк ине
- Гузелия, Һуғыш сығарыр дөрөҫтән тыныслыҡ һаҡлар ялған яҡшы.
Һуғыш ҡупмаһын, хәтерҙән сыҡмаһын.
Кәрәкмәй беҙгә һуғыш, донъялар булһын тыныс.
Тыныслыҡтың төбө - уңышлыҡ.
- ололарҙы хөрмәтләү тигән мәҡәл кәрәк ине
- БАШҠОРТ БАЛАҺЫ МИН..., икм2к турахында макалдар карак
- ТЫУҒАН ИЛ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР
Иле барҙың – көнө бар.
Айғыр малға ни етә, йөрөй белгән кешегә; тыуған илгә ни етә, ҡәҙерен белгән кешегә.
Айырылған ил аҙыр, ҡушылған ил уҙыр.
Аҫыл кеше алтын тип үлмәҫ, илем тип үлер.
Ат әйләнеп төйәген табыр, һыу әйләнеп юлын табыр, ир әйләнеп илен табыр.
Ат туйған ерендә, ир тыуған илендә.
Алтын- көмөш яуған ерҙән тыуған-үҫкән ил артыҡ.
Берҙең көнө ил менән, илдең көнө ер менән.
Берҙә түгел, илдә көс.
Биле ныҡтың – иле ныҡ, иле ныҡтың – биле ныҡ.
Данлы егет ил өсөн үлер.
Дуҫынан айырылған ете йыл илар,
Иленән айырылған ғүмер буйы илар.
Ерҙең даны ирҙән.
Ерҙең көнө ил менән, илдең көнө ер менән.
Ерҙән айырылған елгә осор.
Ере байҙың – иле байыр.
Ерһеҙ кеше — илһеҙ кеше.
Икмәк – илдән, һыу – күлдән.
Ил барҙа сәпсек үлмәҫ.
Ил барҙа, ир хур булмаҫ, ир барҙа, ил хур булмаҫ.
Иле барҙың теле бар, теле барҙың иле бар.
Ил ирекһеҙ булһа, ир күрекһеҙ булыр.
Ил көйөнгәндә көйөн, ил һөйөнгәндә һөйөн.
Ил ҡәҙерен белмәгән – башын юғалтҡан,
Ер ҡәҙерен белмәгән – ашын юғалтҡан.
Ил намыҫы хур итмәҫ.
Ил терәге – ир, ир терәге – ил.
Илгә бирһән ашыңды, ил ҡәҙерләр башыңды,
Эткә бирһәң ашыңды, эттәр талар башыңды.
Илгә ҡушылһаң – ир булырһың, илдән айырылһаң – хур булырһың.
Илдең биле ныҡ булһын, ирҙең күңеле туҡ булһын.
Илдең көнө ер менән.
Илдең эше ир муйынында, ирҙең эше ил ҡуйынында.
Илдә булһа үлмәҫһең, илһеҙ көнөң күрмәҫһең.
Иле берҙәмдең, көнө берҙәм.
Иленән биҙгән ир уңмаҫ, күленән биҙгән ҡаҙ уңмаҫ.
Ир аҡылы – бер алтын, ил аҡылы – мең алтын.
Ир булһаң, илгә таян.
Ир-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр.
Ир-егетең яҡшыһы ил менән.
Ир илендә ҡәҙерле.
Ир те
рәге – ер.
Ир – тыуған ерендә, ат – туйған ерендә.
Ир яҡшыһы илгә ярай.
Ирҙең даны иленән, халҡы менән еренән.
Ирҙәр айырылһа, ил таралыр.
Киң кейем туҙмаҫ, кәңәшле ил аҙмаҫ.
Көтөү ташлаған малды бүре алыр, илен ташлаған ирҙе гүр алыр.
Күл балығы менән данлы, ил халығы менән данлы.
Мал ашаған еренә, ир тыуған еренә ҡайтыр.
Осорорға ел көслө, көрәшергә ил көслө.
- Рагида, Икмәк – ил байлығы.
Икмәктән оло булма.
Икмәк аша атлама.
Икмәктең валсығын да ергә ташлама.
Асыҡ ауыҙҙан икмәк тә ҡаса.
Ер ҡәҙере игендә, кеше ҡәҙере белемдә.


text:
Башҡортостанда бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы билдәле булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанстат 2015 йылға бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡын баҫтырып сығарҙы.
Мәҫәлән, былтыр ғинуар-декабрь айҙарында юғары белемле табиптарҙың һәм медицина ойошмаһы хеҙмәткәрҙәренең уртаса хеҙмәт хаҡы 40,2 мең һум тәшкил иткән.
Шуның менән бергә урта медицина персоналының уртаса эш хаҡы 21,1 мең һум булһа, кесе медицина персоналының — 14,1 мең һум.
Уҙған йылдың ғинуар-декабрендә ойошмаларҙың ғилми хеҙмәткәрҙәре уртаса 38,3 мең һум аҡса эшләгән.
2015 йылда Башҡортостанда юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларының уртаса хеҙмәт хаҡы 43 мең һум, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү учреждениелары уҡытыусыларының — 25,8 мең һум самаһы, мәктәп уҡытыусыларының — яҡынса 25,6 мең, балаларға өҫтәмә белем биреү учреждениелары педагогтарының — 22,6 мең, балалар баҡсаһы тәрбиәселәренең 21,5 мең һум тәшкил иткән. Социаль хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы — 19,1 мең һум, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең иһә яҡынса 17,9 мең.


text:
Яйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Тыуым кәмей
Тыуым кәмей10.11.2017
30 октябрҙә район хакимиәтендә демография һәм тыуымды арттырыу мәсьәләләре буйынса эш төркөмөнөң сираттағы ултырышы уҙҙы. Кәңәшмәлә социаль хеҙмәттәр етәкселәре, ауыл хакимиәте башлыҡтары ҡатнашты.
Ағыуланып үләләр
Район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко йәмғиәтебеҙ-ҙе борсоған проблемаларға етди туҡталды. Алкоголь, наркотик ҡулланыу арҡаһында яҡты донъя менән хушлашыусылар динамикаһына анализ яһаны. Республи-кала психоактив матдәләр ҡулланыу арҡаһында сиргә һабышыусылар кәмегән. 2016 йылда ун дүрт йәшкәсә тиклем 201 баланың һәм 15-17 йәшлек 1039 үҫмерҙең араҡы эсеп психикалары һәм тәртиптәре ҡаҡшауы теркәлгән. Хроник алкоголизм һәм алкоголь психоздар менән яфаланыусыларҙың һаны ла аҙайған. 2012 йыл менән сағыштырғанда беренсел сирлеләр кимәле - 20,4 процентҡа, дөйөм сирлеләрҙеке 9,7 процентҡа түбәнәйгән. 2016 йылда хроник алкоголизмдың беренсел 2247 осрағы теркәлгән. Һуңғы биш йылды алған-да ауырыуҙар һаны 20,8 процентҡа кәмегән.
Көнкүреш ағыуланыуҙарға килгәндә, республикабыҙҙа былтыр 3287 осраҡ теркәлгән. Нигеҙҙә, кешеләр эсеп ағыулана. Районда ошондай дүрт осраҡ теркәлгән, уның өсәүһе ҡалала. Икенсе урында дарыу препараттары эсеп ағыуланыуҙар - республикала туҡһан биш кеше үлгән. Наркотик менән ағыуланыуҙың 242 осрағы теркәлгән, 54 кеше яҡты донъя менән хушлашҡан. Ике кеше тәмәке ҡатышмаһынан ағыулана, береһе өсөн был тартыу, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғыһы була.
Балалар әҙәйгән
Зөһрә Гордиенко статистика хаҡында фекер алышҡанда социаль хеҙмәттәргә йәштәр араһында аңлатыу эшен нығыраҡ алып барыу кәрәклеген билдәләне. Ауыл хакимиәте башлыҡтарына иһә, әгәр ҙә биләмәләрендә законһыҙ рәүештә спирт продукциялары менән һатыу иткән нөктәләр барлығын белеү менән шундуҡ эске эштәр бүлегенә мөрәжәғәт итергә ҡушылды.
Ҡала-районыбыҙҙың демографик хәле тураһында ЗАГС бүлеге начальнигы Зифа Мотаһарова сығыш яһаны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәлдәр маҡтанырлыҡ түгел. Ағымдағы йылдың туғыҙ айын алғанда тыуымдың кә-меүе күҙәтелә.
Мәҫәлән, былтыр был мәлдә 761 сабый теркәлһә, әле - 644 (15,7 процентҡа әҙ), 316 малай һәм 328 ҡыҙ. 527 бала тулы ғаиләлә донъяға килгән, ата-әсәһе законлы никахта тора. 57 сабыйҙың (8,9 процент) атаһы асыҡланған, 59-ын әсәһе яңғыҙы тәрбиәләй, бер баланан баш тартҡандар.
90-сы йылдар ғәйепле
Шулай ҙа төп ғәйеп тәү сиратта 90-сы йылдарҙағы ата-әсәйҙәрҙә, ти белгестәр. Демография йәшәү кимәленә бәйле булғанлыҡтан тыуым тап ошо осорҙа шаҡтай кәмегән. Бөгөн иһә, шул ваҡытта тыуғандар үҙҙәре ата-әсә. Шуға ла халыҡтың артыуын тәьмин итер өсөн дәүләтебеҙгә йәш ғаиләләргә яңы программалар булдырыуҙы уйларға кәрәк. Мәҫәлән, өсөнсө һәм унан һуң тыуған балаларға аҡсалата ярҙам күрһәтеү, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмаясаҡ.
Йәштәрҙең никахтарын теркәргә ашыҡмауҙары бор-соуға һала. Күптәр граждан-лыҡ никахы менән йәшәүҙе өҫтөн күрә. Туғыҙ ай эсендә былтыр 387 пар теркәлһә, быйыл - 380 пар. Элек татыу ғаилә ил күрке тиһәләр, хәҙер иһә, ныҡлы ғаилә - иҡтисад нигеҙе тип әйтергә мөмкин. Сөнки ғаилә ныҡ булһын өсөн тәү сиратта матди хәлдең яҡшы булыуы мөһим. Айырылышыуҙарҙың төп сәбәбе элеккесә аҡ-саһыҙлыҡҡа, ир кешенең ғаиләһен ҡарай алмауына, йәшәргә урын булмауына бәйле.
Тағы ла күңелде ҡырғаны, төбәгебеҙҙә һуңғы йылдар-ҙа тыуым үлемде уҙған ине, быйыл иһә үлем тыуымды үтеп киткән. 644 бала тыу-ған, 663 кеше үлгән.
Суицид осраҡтары күбәйеүе хафаға һала. Былтыр 23 кеше үҙенә ҡул һалһа, быйыл егерме һигеҙ осраҡ.
Учалы үҙәк ҡала дауаханаһының балалыҡ һәм бала табыу буйынса баш табип урынбаҫары Арслан Фәйзуллин халыҡҡа аку-шер-гинекологик ярҙам ойоштороу хаҡында мәғлүмәт бирҙе. Был өлкәгә ҡағылышлы яңылыҡтар ҙа бар, хәҙер ауырлы ҡатын-ҡыҙҙар УЗИ-скринингты Белорет ҡала дауаханаһын-да үтә. Шулай уҡ 35 йәштән үткән ҡатындар бала табырға рөхсәт алыу өсөн мотлаҡ перинаталь үҙәккә йәки Өфөнөң республика дауаханаһына йүнәлтелә.
Ауылда йәшәргә була
Ахун ауылы хакимиәте башлығы Әмир Харисов биләмәләрендә демографик һәм миграцион хәл тураһында бәйән итте. 2016 йылда 32 сабый тыуған, йыл аҙағына тиклем тағы өс бәләкәстең донъяға килеүе көтөлә. Үлем тыуымдан күберәк, хакимиәт башлығы әйтеүенсә, 2013-2015 йылдарҙа ғына үлем тыуым-дан түбәнерәк булған.
Ултыраҡта тормош көтөү өсөн шарттар яҡшы. Эш мәсьәләһен дә хәл итергә мөмкин. Мәҫәлән, ялҡауланмаһаң, шәхси хужалығыңды асырға, йәиһә урындағы крәҫтиән-фермер хужалыҡтарына эшкә урынлашырға була. Балалар баҡсаһы, мәктәп, клуб, китапхана, спортзал, почта, амбулатория, дарыухана, музей, магазиндар бар. Шуға ҡарамаҫтан, халыҡтың күпләп ҡалаға күсенеүен дә телгә алды.
Район хакимиәтенең социаль, йәштәр сәйәсәте һәм спорт буйынса бүлек начальнигы Гүзәл Шәғәлина төбәгебеҙҙә «Йәш ғаилә» пилот программаһының нисек тормошҡа ашырылыуы хаҡында һөйләне.
Ултырышты йомғаҡлап Зөһрә Гордиенко 2018 йылға бурыстар билдәләне һәм иң мөһиме - районыбыҙҙа демографик хәлде яҡшыртыу буйынса һөҙөмтәле, комп-лекслы эш йүнәлеше алып барылырға кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Ағыуланып үләләр
Район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко йәмғиәтебеҙ-ҙе борсоған проблемаларға етди туҡталды. Алкоголь, наркотик ҡулланыу арҡаһында яҡты донъя менән хушлашыусылар динамикаһына анализ яһаны. Республи-кала психоактив матдәләр ҡулланыу арҡаһында сиргә һабышыусылар кәмегән. 2016 йылда ун дүрт йәшкәсә тиклем 201 баланың һәм 15-17 йәшлек 1039 үҫмерҙең араҡы эсеп психикалары һәм тәртиптәре ҡаҡшауы теркәлгән. Хроник алкоголизм һәм алкоголь психоздар менән яфаланыусыларҙың һаны ла аҙайған. 2012 йыл менән сағыштырғанда беренсел сирлеләр кимәле - 20,4 процентҡа, дөйөм сирлеләрҙеке 9,7 процентҡа түбәнәйгән. 2016 йылда хроник алкоголизмдың беренсел 2247 осрағы теркәлгән. Һуңғы биш йылды алған-да ауырыуҙар һаны 20,8 процентҡа кәмегән.
Көнкүреш ағыуланыуҙарға килгәндә, республикабыҙҙа былтыр 3287 осраҡ теркәлгән. Нигеҙҙә, кешеләр эсеп ағыулана. Районда ошондай дүрт осраҡ теркәлгән, уның өсәүһе ҡалала. Икенсе урында дарыу препараттары эсеп ағыуланыуҙар - республикала туҡһан биш кеше үлгән. Наркотик менән ағыуланыуҙың 242 осрағы теркәлгән, 54 кеше яҡты донъя менән хушлашҡан. Ике кеше тәмәке ҡатышмаһынан ағыулана, береһе өсөн был тартыу, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғыһы була.
Балалар әҙәйгән
Зөһрә Гордиенко статистика хаҡында фекер алышҡанда социаль хеҙмәттәргә йәштәр араһында аңлатыу эшен нығыраҡ алып барыу кәрәклеген билдәләне. Ауыл хакимиәте башлыҡтарына иһә, әгәр ҙә биләмәләрендә законһыҙ рәүештә спирт продукциялары менән һатыу иткән нөктәләр барлығын белеү менән шундуҡ эске эштәр бүлегенә мөрәжәғәт итергә ҡушылды.
Ҡала-районыбыҙҙың демографик хәле тураһында ЗАГС бүлеге начальнигы Зифа Мотаһарова сығыш яһаны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәлдәр маҡтанырлыҡ түгел. Ағымдағы йылдың туғыҙ айын алғанда тыуымдың кә-меүе күҙәтелә.
Мәҫәлән, былтыр был мәлдә 761 сабый теркәлһә, әле - 644 (15,7 процентҡа әҙ), 316 малай һәм 328 ҡыҙ. 527 бала тулы ғаиләлә донъяға килгән, ата-әсәһе законлы никахта тора. 57 сабыйҙың (8,9 процент) атаһы асыҡланған, 59-ын әсәһе яңғыҙы тәрбиәләй, бер баланан баш тартҡандар.
90-сы йылдар ғәйепле
Шулай ҙа төп ғәйеп тәү сиратта 90-сы йылдарҙағы ата-әсәйҙәрҙә, ти белгестәр. Демография йәшәү кимәленә бәйле булғанлыҡтан тыуым тап ошо осорҙа шаҡтай кәмегән. Бөгөн иһә, шул ваҡытта тыуғандар үҙҙәре ата-әсә. Шуға ла халыҡтың артыуын тәьмин итер өсөн дәүләтебеҙгә йәш ғаиләләргә яңы программалар булдырыуҙы уйларға кәрәк. Мәҫәлән, өсөнсө һәм унан һуң тыуған балаларға аҡсалата ярҙам күрһәтеү, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмаясаҡ.
Йәштәрҙең никахтарын теркәргә ашыҡмауҙары бор-соуға һала. Күптәр граждан-лыҡ никахы менән йәшәүҙе өҫтөн күрә. Туғыҙ ай эсендә былтыр 387 пар теркәлһә, быйыл - 380 пар. Элек татыу ғаилә ил күрке тиһәләр, хәҙер иһә, ныҡлы ғаилә - иҡтисад нигеҙе тип әйтергә мөмкин. Сөнки ғаилә ныҡ булһын өсөн тәү сиратта матди хәлдең яҡшы булыуы мөһим. Айырылышыуҙарҙың төп сәбәбе элеккесә аҡ-саһыҙлыҡҡа, ир кешенең ғаиләһен ҡарай алмауына, йәшәргә урын булмауына бәйле.
Тағы ла күңелде ҡырғаны, төбәгебеҙҙә һуңғы йылдар-ҙа тыуым үлемде уҙған ине, быйыл иһә үлем тыуымды үтеп киткән. 644 бала тыу-ған, 663 кеше үлгән.
Суицид осраҡтары күбәйеүе хафаға һала. Былтыр 23 кеше үҙенә ҡул һалһа, быйыл егерме һигеҙ осраҡ.
Учалы үҙәк ҡала дауаханаһының балалыҡ һәм бала табыу буйынса баш табип урынбаҫары Арслан Фәйзуллин халыҡҡа аку-шер-гинекологик ярҙам ойоштороу хаҡында мәғлүмәт бирҙе. Был өлкәгә ҡағылышлы яңылыҡтар ҙа бар, хәҙер ауырлы ҡатын-ҡыҙҙар УЗИ-скринингты Белорет ҡала дауаханаһын-да үтә. Шулай уҡ 35 йәштән үткән ҡатындар бала табырға рөхсәт алыу өсөн мотлаҡ перинаталь үҙәккә йәки Өфөнөң республика дауаханаһына йүнәлтелә.
Ауылда йәшәргә була
Ахун ауылы хакимиәте башлығы Әмир Харисов биләмәләрендә демографик һәм миграцион хәл тураһында бәйән итте. 2016 йылда 32 сабый тыуған, йыл аҙағына тиклем тағы өс бәләкәстең донъяға килеүе көтөлә. Үлем тыуымдан күберәк, хакимиәт башлығы әйтеүенсә, 2013-2015 йылдарҙа ғына үлем тыуым-дан түбәнерәк булған.
Ултыраҡта тормош көтөү өсөн шарттар яҡшы. Эш мәсьәләһен дә хәл итергә мөмкин. Мәҫәлән, ялҡауланмаһаң, шәхси хужалығыңды асырға, йәиһә урындағы крәҫтиән-фермер хужалыҡтарына эшкә урынлашырға була. Балалар баҡсаһы, мәктәп, клуб, китапхана, спортзал, почта, амбулатория, дарыухана, музей, магазиндар бар. Шуға ҡарамаҫтан, халыҡтың күпләп ҡалаға күсенеүен дә телгә алды.
Район хакимиәтенең социаль, йәштәр сәйәсәте һәм спорт буйынса бүлек начальнигы Гүзәл Шәғәлина төбәгебеҙҙә «Йәш ғаилә» пилот программаһының нисек тормошҡа ашырылыуы хаҡында һөйләне.
Ултырышты йомғаҡлап Зөһрә Гордиенко 2018 йылға бурыстар билдәләне һәм иң мөһиме - районыбыҙҙа демографик хәлде яҡшыртыу буйынса һөҙөмтәле, комп-лекслы эш йүнәлеше алып барылырға кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Әлиә ДАУЫТОВА.
- Оҡшаш яңылыҡтар
- Комментарийҙар
Үҫмерҙәр енәйәте арта
Ошо көндәрҙә Хөкүмәт премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов республиканың ҡала-район муниципалитеттары башлыҡтары, балиғ булмағандар эше һәм... Тотош уҡырға
Ошо көндәрҙә Хөкүмәт премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов республиканың ҡала-район муниципалитеттары башлыҡтары, балиғ булмағандар эше һәм... Тотош уҡырға
Хаҡ - кеше ғүмере
Бөтә донъя СПИД менән көрәш көнөнә район хакимиәтендә «түңәрәк өҫтәл» үткәрелде. Сарала район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса ... Тотош уҡырға
Бөтә донъя СПИД менән көрәш көнөнә район хакимиәтендә «түңәрәк өҫтәл» үткәрелде. Сарала район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса ... Тотош уҡырға
Берҙәм эш һөҙөмтә бирәсәк
Район хакимиәтендә үҙәк ҡала дауаханаһы етәкселеге һәм хеҙмәткәрҙәре, фельдшер-акушер пункттары, табип амбулаториялары мөдирҙәре, ауыл Советы... Тотош уҡырға
Район хакимиәтендә үҙәк ҡала дауаханаһы етәкселеге һәм хеҙмәткәрҙәре, фельдшер-акушер пункттары, табип амбулаториялары мөдирҙәре, ауыл Советы... Тотош уҡырға
Халыҡ һаулығы һағында
Илдең ныҡлы киләсәге халыҡтың рухи һәм физик сәләмәтлегенә ҡайтып ҡала. Был кешеләрҙең үҙ һаулығына яуаплы ҡарашына, медицина ярҙамының сифатына... Тотош уҡырға
Илдең ныҡлы киләсәге халыҡтың рухи һәм физик сәләмәтлегенә ҡайтып ҡала. Был кешеләрҙең үҙ һаулығына яуаплы ҡарашына, медицина ярҙамының сифатына... Тотош уҡырға
Ғаилә - дәүләт нигеҙе
Ҡалабыҙҙа республика ЗАГС бүлектәре начальниктарының күсмә ултырышы үтте. Унда бөгөнгө ғаилә хәле, проблемалары, бүлектәр эшмәкәрлегенең һорауҙары... Тотош уҡырға
Ҡалабыҙҙа республика ЗАГС бүлектәре начальниктарының күсмә ултырышы үтте. Унда бөгөнгө ғаилә хәле, проблемалары, бүлектәр эшмәкәрлегенең һорауҙары... Тотош уҡырға
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Ҡайҙа ҡиммәтерәк?
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...
Байрамдар тыныс үтһен
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...
Ғаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...
«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...
Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


text:
— Мәктәптә балалар һанының кәмеүе — ваҡытлыса күренеш. Уҡыусылар бөтөр тип ҡурҡырға ярамай, — тип беҙҙе тынысландырырға ашыҡты Нуғаҙаҡ ауыл Советы рәйесе Рәфис Баязитов. — Бында 350-нән ашыу кеше йәшәй, туғыҙ йыллыҡ белем усағы, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушерлыҡ пункты бар, балалар баҡсаһы уңышлы эшләй. Йылдан-йыл яңы эшҡыуарҙарҙың барлыҡҡа килеүе Үтәймулланың киләсәген тағы ла өмөтлөрәк итә.
— Мәктәптә балалар һанының кәмеүе — ваҡытлыса күренеш. Уҡыусылар бөтөр тип ҡурҡырға ярамай, — тип беҙҙе тынысландырырға ашыҡты Нуғаҙаҡ ауыл Советы рәйесе Рәфис Баязитов. — Бында 350-нән ашыу кеше йәшәй, туғыҙ йыллыҡ белем усағы, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушерлыҡ пункты бар, балалар баҡсаһы уңышлы эшләй. Йылдан-йыл яңы эшҡыуарҙарҙың барлыҡҡа килеүе Үтәймулланың киләсәген тағы ла өмөтлөрәк итә.
Беҙ килгәндә баҫыу бал ҡорто күсендәй гөжләй ине. Хужалыҡ етәксеһе Илдар Бәҙретдинов, ваҡыт табып, эш барышы менән таныштырҙы. Үлән сабыуҙа Олег Кольцов менән Александр Слободин тырышлыҡ күрһәтә. Андрей Аракчеев, Рөстәм Мостафин, Павел Михайлов йәшел массаны ферма янына өҙлөкһөҙ ташый. Бында ла эш ҡайнай: тәжрибәле тракторсы Сергей Ғәлимов үләнде яҡшылап тығыҙлай, ә Рәмил Фәррәхов килгән машиналарҙың иҫәбен алып бара.
— Хеҙмәт хаҡын ваҡытында түләйҙәр, дәртләндереү саралары ла бар. “Тимер ат”ым һынатмай, бары тик ваҡытында ҡараштырып торорға кәрәк, — ти Андрей Аракчеев.
Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Николай Коваленко әйтеүенсә, 19 июлдән 52 район ураҡҡа төшкән, бөгөнгә 200 мең гектарҙа иген урылған. Район һәм хужалыҡ етәкселәренә техниканың төҙөклөгөнә етди иғтибар бүлергә ҡушылды, сөнки йыш ҡына тап ошо арҡала эш тотҡарлана икән.
"Гидрометүҙәк" күҙаллауы буйынса, республикала яҡын арала һауа торошо үҙгәрмәйәсәк, көндәр һаман эҫе торасаҡ.
— Вил Ҡасим улы, бөгөн күп сәйәсмәндәр, иҡтисадсылар араһында донъя иҡтисади көрсөгөнөң ҡабатланыуы тураһында бәхәс тынмай. Тәүгеһенән әллә ни алыҫ та китмәнек шикелле, 2008 йыл артта ҡалып, эҙемтәләре бөтөп тә өлгөрмәгән. Һеҙҙеңсә, көрсөктөң ҡабатланыуы, хатта тәүгеһенән дә нығыраҡ булыуы мөмкинме?
Ныҡлы, эшсән кадрҙар туплауға айырым әһәмиәт бирә Вәсилә Шәрифйән ҡыҙы. Бында дүрт профессор (барыһы ла медицина фәндәре докторы) эшләй, ике доцент, өлкән уҡытыусылар, ассистенттар медицина фәндәре кандидаты тигән ғилми дәрәжәгә эйә.
Композиторҙар ижад иткән һәм халыҡ йырҙарын иҫ киткес оҫта башҡарыуы менән тамашасыларҙың һөйөүен яулаған. Сәхнәгә тәү башлап сығыуы менән үҙен оҫта башҡарыусы итеп күрһәткән ул.
Оҙон ижади ғүмер кисергән моң эйәһе Хәбир Ғәлимовтың талантын баһаламаған кеше юҡтыр. Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Мәсәлим Вәлиев, Таһир Кәримов, Рәүеф Мортазин кеүек композиторҙар үҙҙәре ижад иткән йырҙарҙы нәҡ беҙҙең яҡташыбыҙ башҡарыуында ишетергә теләгән.
Йәмғиәтебеҙ замандың төрлө яман сирҙәренән тонсоғорҙай булып йонсоғанда, һәр ауылдың йөҙөн билдәләгән, яҡташтарын иманға, яҡшылыҡҡа саҡырған, хеҙмәттә лә, тормошта ла уларға үрнәк булып йәшәгән ғаиләләр, Аллаға шөкөр, бар әле.
Шундай ғаиләләрҙең береһе — Ҡырмыҫҡалы районының Түбәнге Төкөн ауылында көн итеүсе Фәриҙә менән Фән Әлмөхәмәтовтар.
Бында илленән ашыу милләт вәкиле — урыҫ, башҡорт, татар, украин, ҡаҙаҡ, ҡалмыҡ һәм башҡа халыҡтар үҙ-ара татыу йәшәй. Оло Чернигов районында һигеҙ башҡорт ауылы иҫәпләнә. Ырғыҙ, Ҡыпсаҡ, Бөрйән, Хәсән ауылдарын үҙ эсенә алған Украинка ауыл биләмәһенең яртыһын башҡорттар тәшкил итә. Шуға күрә, әсә теле булараҡ, мәктәптәрҙә башҡорт теле өйрәнелә.
Һамар өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы уҙғарған йыйында Башҡортостан Республикаһы исеменән ҡатнашҡан Дүртөйлө районы вәкилдәре башта Украинка дөйөм белем биреү мәктәбендә булды.
Бала саҡтан әҙәбиәткә ғашиҡ ҡыҙ йөрәген наҙлаған хистәрен, тәбиғәткә, ғәзиз әсәһенә, тыуған ауылына булған һөйөүен аҡ ҡағыҙ битенә төшөрә. Яҙғандарын ул саҡтағы “Башҡортостан пионеры” (хәҙер “Йәншишмә”) гәзитендә, “Пионер” (“Аманат”) журналына ебәргеләп тора, күптәре баҫылып та сыға.
Мәктәпте тамамлағас, “Башҡортостан пионеры” гәзитенең баш мөхәррире Сафуан Әлибаевтың кәңәшен тотоп, Ҡазан университетының журналистика факультетына уҡырға инә, ләкин юғары уҡыу йортон тамамлағас, тыуған илендә эшләргә насип булмай. Ирен, моряк булараҡ, Эстонияның диңгеҙ пароходствоһына эшкә ебәрәләр. Бер-бер артлы балалары Эльвира менән Илнур тыуа.
Һәләт булһа...
Бәхет менән тулһа ҡан тамыры,
Бәхетһеҙлек шашып аҡһа ла,
Хоҙай биргән һәләт әгәр булһа,
Шиғыр тыуа, йылан саҡһа ла...
Көсәнеүҙән тыумай шиғри юлдар,
Буш күңел ул һәр саҡ шығырҙай.


text:
«Икәүҙе ҡауыштырыу – Хоҙай эше»«Яңғыҙлыҡ – татылмаған наҙ, кисерелмәгән шатлыҡтар, күҙ йәше менән ҡаршы алған байрамдар, йәнеңде бирерҙәй булып көткәндә мәңгегә өҙөлгән өмөттәр генә түгел, тыумай ҡалған балалар, юғалған йәшәү мәғәнәһе лә». – Меңдәрсә кешеләр араһында үҙ насибын...
Күңелеңде ауыр йөктән бушат…- Һеҙ һәр ваҡыт тыныс, ә бына мин туҡтауһыҙ үсегәм, йәнем үртәлә. Миңә лә үҙегеҙ кеүек булырға ярҙам итегеҙ әле, – тип өндәшкән остазына бер уҡыусы. Уҡытыусы уға береһе буш, икенсеһе картуф тултырылған тоҡ килтерергә ҡушҡан. – Үпкәләгән һайын тулы...
ВӘҒӘҘӘ – ИМАН«Ебәк тирмә» – ҡыҙ-ҡырҡын тирмәһе, ул еңгәләр, апайҙар, ағинәйҙәр фәһем бирә торған тирмәгә әйләнер тип өмөт итәбеҙ», – тигәйнек ошо рубрикаға тәүге мәҡәләне биргәндә. Был юлы тирмәбеҙҙә ҡунаҡта – Гөлнур Яҡупованың «Ҡатындар» трилогияһының төп...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
“Бейә сабып бәйге алмай” тиһәләр ҙә…30-11-2016, 01:34 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Был аттарҙы “арғымаҡ” тип йөрөтәләр. Ахалтекиндар менән сағыштырғанда, башҡорт атының да тарихы ҡайтыш түгел. Һуңғы йылдарҙа Рәсәй ғалимдары башҡорт атында ошо уҡ типтағы башҡа тоҡомдарҙың береһендә лә булмаған генетик мәғлүмәткә юлыҡҡан. Был үҙе үк уның иң боронғоларҙың береһе булыуына ишаралай. Йылҡысылыҡ буйынса Бөтә Рәсәй ғилми-тикшеренеү институтының генетика кафедраһы мөдире Людмила Храброва ла ошо фекер яҡлы. Әгәр ҙә был һүҙҙәр дөрөҫкә сыҡһа, башҡорт аты ахалтекиндарҙан да боронғораҡлыҡҡа дәғүә итәсәк.
Ниһайәт, беҙҙең республикала ла ите һәм ҡымыҙы өсөн генә түгел, ә халҡыбыҙҙың милли йолаларын һаҡлау һәм үҫтереү, башҡорт атының эпостарҙа данланған данын ҡайтарыу маҡсатында йылҡысылыҡҡа тотоноусылар табылды. Мәҫәлән, һуңғы йылдарҙа Баймаҡ районында ат спортына ҙур иғтибар бүленә. Ауыл хужалығы кооперативтары, шәхси хужалыҡтар бәйге өсөн генә мал тәрбиәләй. Хужаларын йылҡысы ла, спортсы ла тип атарға мөмкин, сөнки улар аттарын ярыш талаптары буйынса тәрбиәләй, күнектерә, һабантуй бәйгеләренә, ат сабыштарына сығара.
Күптән түгел төбәктең Граф күле туғайында ат спорты ярыштары фестивале үтте. Ҡар ҡатыш ямғыр яуыуға ҡарамаҫтан, Әбйәлил, Әлшәй, Баймаҡ, Ейәнсура райондарынан, Сибай ҡалаһы һәм күрше Силәбе өлкәһенән спортсылар күп килгәйне. Байрамда ҡатнашыусыларҙы район хакимиәте башлығы Илшат Ситдыҡов, Башҡортостан ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Азат Йыһаншин, мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаев ҡотланы.
Фестивалдең программаһы бай булды. Барлығы ун бәйге иғлан ителде. Шуларҙан өс йәшкә тиклемге һәм оло йәштәге башҡорт тоҡомло аттар сабышында “Аҡъял” һәм “Блондин” ҡушаматлы аттар беренсе килде. Әйткәндәй, иң йәш жокейҙарҙың береһе Айгиз Муллабаев Республика көнө уңайынан “Аҡбуҙат” ипподромында уҙғарылған “Урал батыр” кубогына бәйгелә беренсе урынға лайыҡ булғайны. Башҡорт аттары бәйгеһенән тыш “Рус аты”, “Орлов” юртаҡтары, шулай уҡ ҡатнаш тоҡомлолар ҙа сабышты. Әлбиттә, сараның иң ҡыҙыҡлы өлөшө һыбайлылар биатлоны һәм “Ылаҡ” уйыны ине. “Ылаҡ”та “Ирәндек” командаһы “Атайсал” егеттәрен 3:0 иҫәбенә еңеүгә өлгәште.
Ә инде һыбайлылар биатлоны республикабыҙҙа ғына түгел, Рәсәйҙә саҡ ойошторола башланы, тиһәк тә дөрөҫ булыр, сөнки тамашасыға ул быйылғы район һабантуйында тәүге тапҡыр күрһәтелде.
Был юлы көс һынашырға ун ике һыбайлы сыҡты. Атының етеҙлеге һәм һыбайлының мәргәнлеге буйынса Баймаҡ районының Күсей ауылынан Урал Игебаевҡа тиңләшеүсе булманы – ун уҡтың бишәүһен сәпкә тейҙерҙе, Ғәҙелбайҙан Рәсих Йортбәков – икенсе, Сибайҙан Хөрмәт Таһиров өсөнсө урындарҙы уртаҡлашты. Осоп барған ҡошто атып алған башҡорт мәргәндәре ошо Ирәндек егеттәре кеүек инде ул! Фестивалдә барлығы йөҙгә яҡын ат һәм иллеләгән спортсы ҡатнашты. Бәйгеселәрҙең иң бәләкәйенә – 13 йәш.
Көҙҙән ҡышҡа ингән йонсоу бер көнгә тура килһә лә, фестиваль барыһының да күңеленә хуш килде. Ат йәнле кешеләр йыйылғайны унда. Икенсе Бөтә донъя күсмә халыҡ уйындарында “Ылаҡ” ярышында дүртенсе урынды алған Баймаҡ һыбайлылары был сараны киләһе бәйгеләргә әҙерлек, сәм, ҡомар тип ҡабул итте. Улар араһында башҡорт тоҡомло аттарҙы 22 һәм 80 саҡрымлыҡ аламан бәйгеләргә, йәғни төрлө тоҡомло юртаҡ һәм арғымаҡтар уҙышына әҙерләүҙе хуплаусылар ҙа бар. Сыҙамлылыҡ буйынса монгол, ҡаҙаҡ, яҡут менән бер ҡатарҙа торған башҡорт аттары ла был дистанцияны “ыһ” та итмәй үтә алыр тигән ышаныс көслө. Килер бер мәл –Башҡортостанда ла “Башҡорт аты көнө”н иғлан итерҙәр. Бәлки, ул баймаҡтар ат спорты ярыштары фестивале уҙғарған көндәргә тура килтерелер.


text:
Өфөнөң юл-патруль хеҙмәте полкы алдында ике сит ил автомобиле бәрелеште
Өфөнөң юл-патруль хеҙмәте полкы алдында ике сит ил автомобиле бәрелеште
Ваҡиға шаһиттары әйтеүенсә, полк янындағы светофорҙа торған «БМВ» Энтузиастар урамы яғына ҡуҙғала. Ләкин аңлашылмаған сәбәптәр арҡаһында ҡаршы һыҙатта килгән «Кашкай»ҙың өҫтөнә барып менә. Тәүге автомобиль водителенә хәүефһеҙлек мендәрҙәре ярҙамға килһә лә, күҙе зыян күрә, ҡулы һына. «Ниссан»дың руле артында ултырыусы ханым ауыр хәлдә дауаханаға оҙатыла. Ваҡиға сәбәптәре асыҡлана..


text:
- Подробности
- Просмотров: 345
БИШ УБА I, Сармат мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 4 б. ҡарай. Хәйбулла р‑ны Петропавловка а. төньяҡ‑көнсығышҡа 5 км һәм Йылайыр р‑ны Суртанүҙәк а. көньяҡ‑көнсығышҡа табан 3 км алыҫлыҡта бейек Биш Уба һыртында урынлашҡан. 1970 й. Н.А.Мәжитов тарафынан асыла, 1992—93 йй. Б.Б.Агиев тикшерә. Көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай теҙелгән 5 ҡурғанлы ҡәберлектән (диам. 10—40 м, бейеклеге 0,3—3 м) тора. Тикшерелгән ҡурғандарҙың (4) һәр береһендә 1—7 айырым һәм күмәк ҡәбер табылған. Ағастан эшләнгән сатыр тибындағы ҡәбер өҫтө ҡоролмаһы (10×12 м) асыҡланған. Мәйеттәр тәрән ҡәбер соҡорҙарына салҡан ятҡырып, баштары м‑н көньяҡҡа йәки көнсығышҡа ҡаратып ерләнгән. Керамика тальк һәм слюда ҡушылған балсыҡтан яһалған һәм горизонталь һыҙаттар м‑н биҙәлгән түңәрәк төплө һауыттарҙан ғибәрәт. Ҡәбергә уҡ башаҡтары һәм тәгәрмәс рәүешендәге суҡтар, бронза беләҙек, тотҡалы түңәрәк бронза һәм көмөш көҙгөләр (ҡайһылары сүкеп эшләнгән орнамент м‑н биҙәлгән), ҡыҫҡа тимер ҡылыс, алтын муйынсаҡ, грифон башы төшөрөлгән айылдар һәм ҡыңғырау рәүешендәге суҡтар, таш ҡорбанлыҡ өҫтәлдәре, һабына ҡоралай төшөрөлгән һөйәк ҡалаҡ һалынған. Ҡомартҡы материалдары Археология һәм этнография музейында һаҡлана.
Әҙәб.: Агеев Б.Б., Сунгатов Ф.А., Вильданов А.А. Могильник Биш‑Уба I //Уфимский археологический вестник. Уфа, 1998. Вып.1.
Ф.А.Сөнғәтов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text: Сәфәр тибеҙ... Сәйәхәттәр... Мажаралар, ҡыҙыҡ тормош, тәьҫораттар. Ситтән ҡараһаң, матур һәм аңлайышлы кеүек. Уңайлы мөхитте ҡалдырып, юлға сыҡҡан мосафирҙарҙың йыраҡта нимә эҙләп йөрөүен ҡайһы бер кеше төшөнөп тә етмәйҙер. Ә яуабы ябай: үҙе килгән яңы урынды ситтән күҙәтеү. Сәфәр ҡылған кешенең тормошҡа ҡарашы үҙгәрештәр кисерә. Һәм гелән яҡшы яҡҡа тип әйтһәм, яңылышмаҫмын. Хатта ғалимдар ҙа был хаҡта ғилми тикшеренеүҙәр үткәреп, дәлилдәре менән күптән бүлешкән. Ысынында, сит-ят ер танығанда күп серҙәр асыла һәм, тәжрибә аша аң даирәһен киңәйтеп, зиһендәрен арттырып ҡайта үҙ йортона һәр сәйәхәтсе. Алты һанына ике яҡтан ҡараған кешеләрҙең икенсеһе туғыҙ һанын күрә һәм был осраҡта уларҙың икеһе лә хаҡлы. Тормошта ла шул уҡ хәл – һәр күренеште бер нисә яҡтан баһаларға була.


text:
5 апрель
5 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 95-се (кәбисә йылында 96-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 270 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Корея Республикаһы — Ағас ултыртыу көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1843 — Гонконг Британия биләмәһе тип иғлан ителә.
- 1941 — Немец һәм итальян ғәскәрҙәре Югославия һәм Грецияға баҫып инә.
- 1942 — Адольф Гитлер СССР-ҙы баҫып алыуҙың төп маҡсаты кавказ нефте булыуы тураһындағы директиваға ҡул ҡуя.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Салтыкова Федосия Петровна (5.04.1927—1.03.2007) — Башҡортостандың Күгәрсен районы сусҡа ҡараусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
- Абдрахманов Рәфил Фазыл улы (5.04.1942) — ғалим-гидрогеолог, геология-минералогия фәндәре докторы (1993), профессор (1996), Башҡортостан Республикаһының (2000) һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011), Халыҡ-ара аграр белем биреү академияһы ағзаһы (академик) (2000) һәм Экология, кеше һәм тәбиғәт именлеге фәндәренең халыҡ-ара академияһы мөхбир ағзаһы (академик).
- Әхмәтшин Альберт Әмир улы (5.04.1957) — «Газпром межрегионгаз Уфа» йәмғиәтенең генераль директоры, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Рәсәй Федерацияһы нәфть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе.
- Сөләймәнов Марат Ноғман улы (5.04.1957—6.01.1996) — философ, социолог, философия фәндәре докторы (1991), профессор (1993), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995).
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1924 — Домашников Борис Фёдорович, СССР-ҙың халыҡ рәссамы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
- 1962 — Кирсан Илюмжинов, Ҡалмыҡ Республикаһы президенты, Халыҡ-ара шахмат федерацияһы президенты (1995 йылдан).
- 1918 — Назар Нәжми, Башҡортостандың халыҡ шағиры, РСФСР-ҙың Максим Горький исемендәге дәүләт (1982) һәм Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге (1972) премиялары лауреаты.
- 1957 — Сөләймәнов Марат Ноғман улы, философ, социолог, философия фәндәре докторы (1991), профессор (1993), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995).
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1975 — Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы (1903—1975), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).


text:
Фото:
Иҡтисад буйынса студенттар олимпиадаһы Өфөлә үтәсәк
Фото:
18-20 майҙа Өфө дәүләт авиация техник университеты базаһында иҡтисад һәм предприятиела (тармаҡтар буйынса) идара итеү буйынса Бөтә Рәсәй студенттар олимпиадаһының өсөнсө туры үткәрелә.
Олимпиада белгестәр әҙерләү сифатын яҡшыртыу, һәләтле йәштәрҙе асыҡлау, тикшеренеү, проект, производство-административ эшмәкәрлек өсөн кадрҙар потенциалын ойоштороу маҡсатында үткәрелә. Уның төп йүнәлештәре — студенттарҙың уҡыу, фәнни һәм тикшеренеү эшен камиллаштырыу, уларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү.
Иҡтисад һәм предприятиела идара итеү буйынса олимпиадала Өфө, Барнаул, Пенза, Ижевск, Силәбе һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларынан 20-ләп юғары уҡыу йорто студенттары ҡатнашасаҡ. Ярыштар дүрт этапта үтәсәк: иҡтисади тест, мәсьәләләр сисеү, кейс сисеү, эссе яҙыу. Еңеүселәр шәхси һәм команда беренселектәрендә билдәләнәсәк. Бөтә Рәсәй студенттар олимпиададаһында ҡатнашыусылар өсөн ҙур мәҙәни программа ҡаралған.
2007 йылда ӨДАТУ-ла бындай олимпиаданың йомғаҡлау туры үткәрелгәйне инде. Ул саҡта Рәсәйҙең ун ҡалаһынан студенттар командалары ҡатнашҡайны.


text:
Каникул файҙалы үтте
31 января 2017 йыл | Хаттар
Дуҫтарым менән мәҙәниәт йортонда уҙған кисәләрҙән дә ситтә ҡалманыҡ. Бында эшләүсе ағай-апайҙар ойошторған "Күңелле старттар” уйынында ихлас ҡатнаштыҡ, башҡортса бейеүҙәр бейеп күңел астыҡ. Ә иң мауыҡтырғысы беҙ, малайҙар өсөн, уҡ атыу дәрестәренә йөрөү булды. Был дәрестәрҙе беҙгә "Мәргән уҡсы” Республика бәйгеһендә ҡатнашып, тәжрибә туплаған атайым Илһам Ханнан улы Байбулдин менән ағайым Айрат Әхиәт улы Сәйфуллин асып ебәрҙе. Беҙҙең өсөн махсус уҡ-йәйәләрҙе лә үҙҙәре эшләне. Беҙ унда алты малай ихлас теләп йөрөйбөҙ. Бына улар - класташтарым Сыңғыҙ Иҙрисов, Арыҫлан Юлбарисов, 3-сө кластан Тимур Хәсәнов, 8-сенән Ринат Йәноҙаҡов, 9-сы кластан Урал Мәүлимбирҙин.
Дәрестәр беҙгә бик оҡшай. Ҡулға уҡ-йәйә алыу менән үҙеңде көслө, батыр итеп тояһың. Ниндәй малайҙың милли батырыбыҙ Сала-
уат Юлаев һымаҡ батыр булғыһы килмәй инде! Киләсәктә беҙҙән дә мәргән уҡсылар сығыр әле!
Юлдаш БАЙБУЛДИН,
Ж. Кейекбаев
исемендәге Сәйетбаба урта мәктәбенең 5-се класс уҡыусыһы.
Дәрестәр беҙгә бик оҡшай. Ҡулға уҡ-йәйә алыу менән үҙеңде көслө, батыр итеп тояһың. Ниндәй малайҙың милли батырыбыҙ Сала-
уат Юлаев һымаҡ батыр булғыһы килмәй инде! Киләсәктә беҙҙән дә мәргән уҡсылар сығыр әле!
Юлдаш БАЙБУЛДИН,
Ж. Кейекбаев
исемендәге Сәйетбаба урта мәктәбенең 5-се класс уҡыусыһы.


text:
12 майҙа Рәсәйҙә Милли ағас ултыртыу көнө үтәсәк
Шәмбе, 12 майҙа, Рәсәйҙә Милли ағас ултыртыу көнө үтәсәк, унда теләгән һәр кем ҡатнаша ала.
Урмандарҙы һаҡлау мәсьәләһенә йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү бөтә Рәсәй «урман» көнөнөң төп бурысы булып тора.
Милли ағас ултыртыу көнө бөтә ил кимәлендә тәүгә 2011 йылдың 14 майында үткәрелде. Был көндө илдең төрлө төбәктәренән 190 мең кеше ете мең гектар майҙанда 25 миллион үҫенте ултыртты.
Башҡортостанға килгәндә, бер йыл элек Милли ағас ултыртыу көнөндә республиканың һәр урман хужалығында тиерлек 500-шәр үҫенте ултыртылды. Дөйөм алғанда Башҡортостан урмандары 15 меңдән ашыу ағасҡа тулыланды.


text:
Өфөлә «СТАРТ» инновацион конкурсының сираттағы этабы тамамланды
Өфөлә «Яңы приборҙар һәм аппарат комплекстары» йүнәлеше буйынса «СТАРТ-12» бөтә Рәсәй конкурсының сираттағы этабы үтте. Конкурс Башҡортостандан номинанттар ҡатнашлығында, Өфө-Мәскәү телекүпере форматында, «Баштехинформ» республика фәнни-технологик һәм мәғлүмәт комплексы базаһында үтте.
«Баштехинформ»да әйтеүҙәренсә, Мәскәүҙәге эксперттар советы республика инноваторҙарының өс докладын тыңлаған. Улар үткәргес торбаларға законһыҙ тоташҡан урындарҙы табыуғы бәйле эшләнмәләрен, газ бүлеү станциялары өсөн тәғәйенләнгән, шулай уҡ нефть һәм газды транспортлау өсөн үткәргес торбаларҙа баҫым булдырыу буйынса эшләнмәләрен тәҡдим иткән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, был — Башҡортостанда быйыл яҙ үткәрелгән икенсе телекүпер. «Баштехинформ» белгестәренең конкурс ойоштороу һәм конференц-залды заманса йыһазландырыу буйынса ҙур тәжрибәләре булыуы арҡаһында проекттарҙы яҡлау ҙур ойошҡанлыҡ менән юғары техник кимәлдә үткән.
«СТАРТ» бөтә Рәсәй инновацион конкурсының өсөнсө этабы Өфөлә 4 июндә үтәсәк. Эксперттар унда «Мәғлүмәт технологиялары» йүнәлеше буйынса тәҡдимдәрҙе тыңлаясаҡ.


text:
Талантлы йәш дирижер Ринат Камалов төрлө урында йәшәргә һәм эшләргә өлгөрә. «Теге йәки был өлкәлә мин үрнәк итеп ҡуйған кеше башҡарған эштең йөҙҙән бер өлөшөн дә теүәлләмәгәнмен әле», — ти ул. Минеңсә, күптәр Ринатҡа тиңләшергә тырышырға тейеш: тормоштан нимә теләүен аныҡ аңлаған, классик музыка серҙәрен, башҡарыу оҫталығын, опера-симфоник әҫәрҙәргә дирижерлыҡ итеү техникаһын тәрән үҙләштергән тырыш егет үҙ-үҙенә ышана. Иң мөһиме — Ринат үҙе хаҡында ғына түгел, халҡының киләсәген дә ҡайғырта.
Бөгөн һеҙҙең иғтибарға уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.
— Ринат, әле ниндәй шөғөл менән мәшғүлһең?
— Башҡортостандың Милли симфоник оркестры менән берлектә заманса музыка концертын әҙерләйем.
— Һин Францияла уҡып ҡайтҡанһың. Унда нисек барып эләктең?
— Санкт-Петербург дәүләт консерваторияһын тамамлағандан һуң Франция менән Люксембургтың сигендә урынлашҡан Мец ҡалаһы консерваторияһына уҡырға индем. Бында белем алыу мотлаҡ шунда булыуҙы талап итмәй. Мөмкинлектән файҙаланып, ваҡытымды өс өлөшкә бүлдем: уҡыу — Францияла, эшем — республикабыҙҙың Милли симфоник оркестрында.
— Сит илдәге тәүге тәьҫораттарың ниндәй?
— Бик алсаҡ, ихлас кешеләр йәшәй унда, тәмләп ашарға яраталар. Урамдар тап-таҙа.
— Унда ҡыйынлыҡтарға осраныңмы?
— Ауырлыҡтар, күпселек осраҡта, үҙемә бәйле. Мәҫәлән, француздар урыҫ телен һәм башҡорт күңелен белмәгәнгә ғәйепле түгел бит. Теге йәки был телде, мәҙәниәтте, аңламауҙан ҡыйынлыҡтар килеп тыуа. Әйткәндәй, телде тиҙ өйрәнеү өсөн шул телдә һөйләшеүселәр менән аралашырға кәрәк тигәндәре дөрөҫ.
— Ниндәй телдәрҙе беләһең? Француздар менән нисек аралаштың?
— Французса. Беренсенән, был минең өсөн дә файҙалы, икенсенән, улар сит телдә һөйләшеп бармай.
— Француздар Рәсәй халҡынан, башҡорттарҙан ниндәй сифаттары менән айырыла?
— Рәсәйҙә бихисап халыҡ йәшәһә лә, уларҙы бер һыҙат — аралашмаусанлыҡ — берләштерә. Ә француздарҙың, киреһенсә, ҡайҙа һәм кем менән булыуға ҡарамаҫтан, еңел генә әңгәмә ҡороуы ихтимал. Ә беҙҙең менталитет тәүҙә кешене «фейс-контроль» аша үткәрә.
— Үҙеңдең һөнәрең тураһында һөйләп үт әле. Ҡасандан дирижер булып киттең?
— Дирижерлыҡ — композиторҙың нимә әйтергә теләгәнен башҡарыусылар менән берлектә еткерә белеү оҫталығы. Мин тыңлаусыларҙы «уйлаусылар» тип атайым. Бер ваҡыт ике композитор бәхәсләшеп киткән, ти. «Мин тамашасыларымды музыкамды тыңларға мәжбүр итәм!» — ти икән беренсеһе. Икенсеһе: «Ә мин — уйларға», — тип яуап биргән.
Дирижерлыҡ менән Өфө сәнғәт училищеһында уҡығанда уҡ мауыға башланым, артабан Санкт-Петербургта белемемде камиллаштырҙым.
— Өфөлә оркестр, фильмдарҙың саундтректарын уйнап, концерт ҡуйғайны. Халыҡ һеҙҙе ҡабул иттеме?
— Концерт «Француз киноһы музыкаһы» тип аталды. Идея минеке түгел, ә оркестрҙың художество етәкселегенеке. Проектҡа Поль Мориа, Мишель Легран, Шарль Азнавур һәм башҡаларҙың көйҙәре инде. Концерт аншлаг менән үтте: хатта үҙемдең атай-әсәйемә лә билет таба алманым. Артабан беҙ был тамашаны бер нисә тапҡыр ҡабатланыҡ, Стәрлетамаҡҡа алып барҙыҡ.
— Уңыш ҡаҙаныу өсөн юғары белемгә эйә булыу мотлаҡмы?
— Ҡайһы бер һөнәрҙәр өсөн юғары белемле булыу мотлаҡ: табип, фармацевт, осоусылар… Ә сәйәсмән, спортсы, эшҡыуарҙың дипломһыҙ булыуы ла ихтимал. Уңыш тураһында шуны әйткем килә: уны һәр кем үҙенсә аңлай. Мәҫәлән, атай-әсәйемдең күршеһе өсөн уңыш — эре балыҡ тотоу.
— Данды һин нисек тояһың?
— Билдәлелек — һине һүҙһеҙ генә аңлауҙары. Әлегә миңә күп һөйләргә тура килә.
— Һиңә өлгө булған кешеләр бармы?
— Әлбиттә! Тик ҡайһы берҙәре миндә үҙ-үҙемә ҡарата ҡәнәғәтһеҙлек кенә уята, сөнки улар башҡарған эштең йөҙҙән бер өлөшөн дә бойомға ашырмағанмын әле.
— Ринат, ғаиләң тураһында ла һөйлә әле.
— Ҡатыным менән Питерҙа уҡыған саҡта таныштым. Шунда уҡ өйләнештек. Исеме Лилиә, ул — тел белгесе. Ҡыҙыбыҙҙы полиглот итергә хыялланабыҙ.
Үҙем үҫкән ғаиләгә килгәндә иһә, атай-әсәйем Учалы районының Уральск ҡасабаһында йәшәй. Улар беҙҙең бәләкәйҙән берәй файҙалы шөғөл менән мауығыуыбыҙҙы хупланы. Атайымдың исеме — Марс, әсәйемдеке — Гөлниса. Ағайҙарым Марат менән Булат — хәрбиҙәр.
— Ниндәй музыканы яратаһың?
— Йөрәк түренән сыҡҡан моңдо.
— Маҡсатың?
— Башланған эшемде, аҙағына тиклем еткереү.Эльвира МОТАЛОВА
әңгәмәләште.bashgazet.ru


text:
Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән викторина һорауҙары
Викторина һорауҙары
Гөлфиә Юнысова тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары.(5кл)
Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы Юнысова ҡайҙа һәм ҡасан тыуған?
Ул нисә балаға апай булып үҫә?
Ул юғары белемен ҡайҙа ала?
Студент йылдарында йәш шағирәнең балалар өсөн ниндәй шиғри йыйынтыҡтары донъя күрә?
Г.Юнысованың диплом эше нисек атала?
Г.Юнысованың «Мөғжизәле сәйәхәт» китабы нисәнсе йылдарҙа сыға? Ул был ваҡытта ҡайҙа эшләгән?
Нисәнсе йылда балалар өсөн «Йылғыр тупҡайым» йыйынтығы сыға?
317 шиғыры һәм бер әкиәт–поэмаһы ниндәй китапта тупланған?
Ниндәй журналда баш мөхәррир вазифаһын башҡара һәм нисәнсе йылдарҙа?
Г.Юнысова ниндәй юғары исемдәргә лайыҡ булған?
Фәрит Иҫәнғоловтың тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары.(6кл)
Фәрит Иҫәнғолов ҡайҙа һәм ҡасан тыуған?
Фәрит Иҫәнғоловтың беренсе шиғыры ниндәй гәзиттә баҫылып сыға?Ҡасан?
Яҙыусы Фәрит Иҫәнғоловҡа ниндәй әҫәре өсөн Салауат Юлаев исемендәге премия бирелгән?
Фәрит Иҫәнғоловтың художестволы тәржемә өлкәһендә эшләгән хеҙмәттәрен һанап сығығыҙ.
Яҙыусы Фәрит Иҫәнғоловтың атаһының исеме.
1960 йылда баҫылып сыҡҡан повесы.
Ниндәй журналда баш мөхәррир урынбаҫары булып эшләгән?
Фәрит Иҫәнғоловтың 1954 йылда баҫылып сыҡҡан хикәйәләр йыйынтығы.
Фәрит Иҫәнғоловтың сәсмә әҫәрен кем беренсе тәржемә иткән?
10.Фәрит Иҫәнғолов тураһында түбәндәге һүҙҙәрҙе кем әйткән?
“Холҡо бик тотороҡло, тыныс булыуға ҡарамаҫтан, Фәрит шаяртырға, шаян һүҙ яратты. Йыш ҡына иптәштәрен дуҫтарса шаяртыр, үҙе тураһында кескенә юморескалар яҙыр ине.”
Хәким Ғиләжевтең тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары. ( 7кл )
1955-1968 йылдарҙа алып барған вазыйфаһын билдәлә.
Ул ниндәй премияға лайыҡ булған
Нисәнсе йылды беренсе баҫмаһы сыҡҡан?
Беренсе йыйынтығы нисек аталған һәм нисәнсе йылда баҫтырылған?
Ниндәй һан аҫтында Хәким Ғиләжев фотоһы?
Х.Ғиләжев исеме нимәләрҙә мәңгеләштерелгән?
Хәким Ғиләжевтең тулы исеме
Джанни Родари,Ғайнан Әмири, Хәким Ғиләжев- был кешеләрҙе нимә берләштерә?
Ул ҡайҙа һәм ҡасан тыуған?
Х.Ғиләжев 1949-1950 йылдарҙа ойошторған түңәрәк нисек атала?
Тимер Йосоповтың тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары. (8кл)
1) Тимер Йосопов тәүге хеҙмәтен ҡайҙа башлай?
2)Тәүге китабының исеме нисек атала?
3)Был юлдар ниндәй шығырҙан?
Оноторлоҡмо һуң,
Булды бит ул
Бик тилмергән саҡтар икмәккә.
Башаҡ сүпләп ҡамыл төптәренән,
Йөрөмәнек һис тә ирмәккә...
...Ер мәңгелек. Ер янмаҫҡа тейеш.
Тыныс булһын илем кистәре.
Тормош күрке булып, һәр бер өйҙән
Гел таралһын икмәк еҫтәре.
4)Т.Йосопов ниндәй премияға лайыҡ була?
5)Т.Йосоповҡа ҡасан Башҡортостандың халыҡ шағиры исеме бирелгән?
6)Тыуған ауылын атағыҙ
7)Т.Йосоповтың нисә китабы бар?
8)”Улымды эҙләп барам” тигән поэмаһы кемгә арналған ?
9)Т.Йосоповтың яратҡан йыры?
10)Т.Йосоповтың улының исемен һәм профессияһын атағыҙ.
Назар Нәжмиҙең тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары.(9кл)
Афзал, Билал, Гөльямал – Н.Нәжмиҙең ниндәй әҫәрҙәренең геройҙары?
Н.Нәжмиҙең тыуған ауылы ниндәй оло йылға буйында урынлашҡан?
Шағирҙың баш ҡалабыҙға ҡарата мөхәббәте ниндәй шиғырҙарында күрһәтелә?
Шағир ниндәй поэмаһын «Көнсығыш поэмаһы» тип атай?
Н.Нәжмиҙең Зәки Вәлидиғә арнап яҙған шиғырының исеме?
Шағирҙың иң популяр йырҙарын атағыҙ.
Н.Нәжми нисәнсе йылдарҙа «Һәнәк» журналының редакторы булып эшләй?
Нисәнсе йылдарҙа Башҡортостан яҙыусылар союзы идараһының председателе булып эшләй?
Беренсе шиғырҙар йыйынтығының исеме нисек атала?
“Һиңә барам”, “Һиңә тағы мин бер киләм әле”, “Һинең ниндәй улыңмын мин”, “Мине юлдар саҡыра” Быларҙы нимә берләштерә? Теҙмәне дауам ит.
Дауыт Юлтыйҙың тормош юлы һәм ижадына бағышланған викторина һорауҙары.(10кл)
Дауыт Юлтыйҙың тыуған ауылы янынан аҡҡан йылға.
Стәрлетамаҡта Д.Юлтый ойошторған газета.
Тәүге шиғырҙар йыйынтығы .
Д.Юлтый ижад иткән драмаһы, романы нисек атала?
Кем ул Хәмзә Юлтыев?
“Зинһар, бабай, йыраҡ тор!
Һинән артыҡ эшләгәнде
Ситтән генә ҡарап тор!”- Д.Юлтый ниндәй бабайға өндәшә? Ниндәй әҫәрҙән был юлдар?
Башҡорт әҙәбиәтенә Д.Юлтый ниндәй яңылыҡ индергән?
Әсәһе үлгәс Тимеркәйҙе кем тәрбиәләгән?
Д.Юлтыйҙың "Тимеркәй фәлсәфәһе" хикәйәһендә Тимеркәйҙең атаһы хеҙмәт иткән байҙың исеме кем?
”Мин уларҙы ныҡ ярата инем, улар менән яҡыныраҡ танышырға теләгем ҙур ине, ләкин, үҙемдең көсһөҙлөгөмдө аңлап, был эште мин ташларға булдым”
Д.Юлтыйҙың был һүҙҙәре кем һәм нимә тураһында ?
Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!
Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG
Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).
Московские документы для аттестации: KURSY.ORG
Общая информация
Похожие материалы
- 03.02.2016
- Просмотры: 256
- 03.02.2016
- Просмотры: 176
- 03.02.2016
- Просмотры: 253
- 03.02.2016
- Просмотры: 538
- 03.02.2016
- Просмотры: 725
- 03.02.2016
- Просмотры: 248
- 03.02.2016
- Просмотры: 416
Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов
Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG