text:
Рөстәм Хәмитов XIV Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәк-ара хеҙмәттәшлек форумында ҡатнаша
Рөстәм Хәмитов XIV Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәк-ара хеҙмәттәшлек форумында ҡатнаша Фото: Форумдың рәсми сайты
ӨФӨ, 2017 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Бөгөн Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Силәбелә. Унда ул XIV Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәк-ара хеҙмәттәшлек форумында ҡатнаша. Форумдың пленар ултырышын Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин һәм Ҡаҙағстан Республикаһы Президенты Нурсолтан Назарбаев аса.
Быйылғы форумдың темаһы кешелек капиталын үҫтереү була. Ҡатнашыусылар араһында – төп министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, бер төркөм Рәсәй Федерацияһы субъекттары һәм Ҡаҙағстан Республикаһы өлкәләре башлыҡтары, ике илдең ҙур бизнес вәкилдәре.
Форум программаһында «Кешелек капиталын үҫтереү» тигән күргәҙмә, Рәсәй-Ҡаҙағстан Эшлекле советы ултырышы, Рәсәй һәм Ҡаҙағстан юғары уҡыу йорттары ректорҙары форумы, башҡа саралар ҡаралған.
Бер нисә дәүләт-ара, хөкүмәт-ара, төбәк һәм коммерция документтарына ҡул ҡуйыу күҙаллана.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәк-ара форумдар 2003 йылдан алып ике дәүләт төбәктәрендә йыл һайын сиратлап уҙғарыла. Алдағы форум 2016 йылдың октябрендә Астанала үтте.


c: text/html

text:
Тыкать йәшәй Покемон бара .Скачать apk
Тыкать йәшәй-был өсөн өҫтәмә төҙөлөш эҙләп покемон. Еңел ҡулланыу. На спине радар төймәгә басыгыз өсөн яңынан үҙ урынын. Беҙ һеҙгә алдан покемон тирәләй булған, һәм урында уның картаһында билдәләй.
-Особенности1) Кәрәҙле Оптимизирован картаһы данные2) Покемон торошо эҙләп, тип, һеҙ, ысынлап та ла телисез* тишектәре ҙур булмаған ваҡытта әйтергә мөмкин була.* Автоматик рәүештә яңыртыла дауамында сканер* сканер өсөн үҙгәртергә ваҡытын көтөргә булып, бик күп клиенттары таянып (Шаблон буйынса: 2 минут).* Зинһар, бер нисә минуттан тағы ла бер тапҡыр тырышып, эҙләү туҡтатыла. * Рәхим итеп, поделите, үҙ төшөнсәһе [email protected]/* */ and we are going to do our best to mirror it in our updates.-
Скачать Төрлө Файҙалы АГРОСӘНӘҒӘТ Recordsdata
- Скачать PokeMesh
- Телефонировать .Скачать apk
- Скачать болот АГРОСӘНӘҒӘТ ВПН Pro
- Soundcloud менән .Скачать apk
- Өлкән Төргә: Легенда геройҙары – Скайрим .Скачать apk
- Хәҙер скачать apk – мажаралы уйындар Android өсөн бушлай
- PlayView .Apk өсөн Android Скачать
Яуаплылыҡтан баш тартыу:“Бара Покемон”, Покемон, Нинтендо, Найантик, гербовый знак һәм хужалары йәки уларҙы тейешле персонаждарҙың исем йәки һүрәт теркәлгән. Бындай тамғаһы ҡулланыла түгел,’т тәҡдим менән бер ниндәй ҙә бәйләнеше, йәки облигациялар яғынан билдәһен раҫланы .
Һуңғы Скачать йәшәй покемон тыкать барып баҫа .Файл Apk
Тыкать барып йәшәп покемон by JV Studios
Моделе: 1.1 (дүрт)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты көндөҙгө бүлеккә килешеү нигеҙендә һәм ситтән тороп уҡыу өсөн информатика, транспорт-технология машиналарын хеҙмәтләндереү, тәбиғи материалдарҙы эшкәртеү, хоҡуҡ, иҡтисад, экология, география, физик культура, психология, туған һәм сит телдәр буйынса студенттар ҡабул итә. Бәйләнеш өсөн Сибайҙағы телефон: 5-15-38
Сибай институты – һинең ышаныслы киләсәгең!!!
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
Башҡортостанда табиптарҙың, уҡытыусыларҙың һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы билдәле булды
Башҡортостанда табиптарҙың, уҡытыусыларҙың һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы билдәле булды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2018 йыл, 8 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанстат 2017 йылда республикала бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы буйынса мәғлүмәттәрҙе баҫтырып сығарҙы.
Статистар мәғлүмәте буйынса, табиптарҙың уртаса хеҙмәт хаҡы яҡынса 48,2 мең һум тәшкил иткән.
Уҙған йылдың ғинуар-декабрь айҙарында урта медицина персоналының эш хаҡы — 25 мең һумдан, кесе медицина персоналының иһә 20,5 мең һумдан ашҡан.
Балалар баҡсалары тәрбиәселәренең хеҙмәт хаҡы ла яҡынса шул кимәлдә — уртаса 23,6 мең һум.
Дөйөм белем биреү ойошмалары уҡытыусылары 2017 йылда айына — 27,8 мең һум самаһы, балаларға өҫтәмә белем биреү ойошмаларында эшләгән педагогтар 25,6 мең һум алған.
Урта махсус уҡыу йорттары уҡытыусылары ай һайын 26,5 меңгә яҡын аҡса эшләгән.
Вуз уҡытыусыларының уртаса хеҙмәт хаҡы ике тапҡырға тиерлек күберәк — айына 52,5 мең һумдан ашыу.
Ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы былтыр айына 40,6 мең һумдан ашҡан.
Мәҙәниәт учреждениелары хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ социаль хеҙмәткәрҙәр барыһынан да аҙыраҡ алған — 24,1 һәм 21,8 мең һум.
http://www.bashinform.ru/news/1114436-v-bashkirii-stala-izvestna-zarplata-vrachey-uchiteley-i-rabotnikov-kultury/


text:
Ат спорты
Ат спорты — был йыйылма төшөнсә, ул аттар ҡатнашлығында үткәрелгән спорт уйындары мәғәнәһенә эйә.
Һыбай йөрөгән ваҡытында һыбайлы аттың хәрәкәте менән әүҙем бәйләнештә була. Һыбайлы ауырлыҡты төрлө яҡҡа күсерелеү, аяҡтар ярҙамында, шулай уҡ теҙгенде тартыу йәки бушатыу аша ат менән идара итә. Һыбайлының тауышы ла аттың хәрәкәтенә йоғонто яһай, ләкин бындай алым ат спортының бөтә төрҙәренә лә рөхсәт ителмәй.
Йөкмәткеһе
Ат спорты төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ-ара ат спорты федерацияһы (франц. Fédération Equestre Internationale, FEI) тарафынан түбәндәге төрҙәр рәсми рәүештә танылған:
- Сығыш
- Конкур
- Өс көрәшлек
- Рейнинг — Вестерн-спортының бер төрө
- Драйвинг
- Дистанцион ат сабыштары
- Вольтижировка
FEI-ҙың рәсми классификацияһына ярыш-шоуҙың түбәндәге төрҙәре инмәй: ҡатын-ҡыҙҙар йөрөшө, егетлек, ат полоһы һәм бәйге. Шулай уҡ, ат юрттырыу менән ат сабыштарын ат спорты тип иҫәпләүгә ҡоролған хата фекерҙәр булыуға ҡарамаҫтан, улар аттарҙы һынау булып ҡына тора.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ат спорты тәүге тапҡыр йәйге олимпия уйындары программаһына1900 йылда индерелә. Стокгольмдағы V олимпиаданан башлап, йәйге Олимпия уйындарында ла ат спортын тәбрикләйҙәр. Стокгольмда 10 ил вәкилдәре: Бөйөк Британия, Бельгия, Германия, Дания, Норвегия, Рәсәй, АҠШ, Франция, Чили һәм Швеция сығыш яһай. Швед атлылары сығыш төрөндә, Милләттәр кубогында ҡаршылыҡтарҙы еңеүҙә, команда ярышында бөтә өс миҙалды ла: алтын, көмөш һәм бронзаны яулай, һәм өс көрәшлектә алтын миҙал ала[1].
Ат әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ярыштарҙа сығыш яһарҙан алда, ат әҙерлек үтергә тейеш. Рәсәйҙә әҙерлекле аттар 250-350 мең һум тора, ә донъя кимәлендә хаҡтар миллион евроға тиклем барып баҫырға мөмкин (2008 йылға ҡарата).
Омск ипподромында бик көслө ат тренингы мәктәбе эшләй, ул заманса булмаған шарттарҙа ла йылҡыларҙы сифатлы әҙерләргә мөмкинлек бирә. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә лә Омск аттарына ҙур ихтыяж бар.
Амуниция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- йүгән (трензель теҙгене) — амуниция өлөшө, ул аттың башына кейҙерелә һәм ат менән идара итеүҙе еңеләйтергә мөмкинлек бирә. Һыбайлының һәм аттың йүгәндең ниндәйенә өҫтөнлөк биреүенә ҡарап, шулай уҡ билдәле бер спорт ҡағиҙәләренә ярашлы, трензель йәки ауыҙлыҡлы теҙген хакаморға алмаштырылырға мөмкин.
- Ауыҙлыҡ (ауыҙлыҡлы теҙген) — ат менән идара итеүҙе еңелләштереүсе йүгәндең аңҡау эргәһенә тигеҙеп ҡуйылған тимер өлөшө. Сығыш ярыштарында ғына ҡулланыла ( ППЮ һәм юғарыраҡ)
- Хакамора — теҙгендең бер төрө. Хакамораның классик төрө ат моронон уратҡан ике күн ҡайыштан ғибәрәт. Беренсеһе, шылып йөрөмәле ҡайыш, ул күпселек осраҡта яһалма йәки ысын тиренән тегелә, ә икенсеһе, эйәк аҫты ҡайышы, йыш ҡына сылбырлы була. Морондоң ике яғынан был ҡайыштар тимер яҫма менән беркетелә, уға йүгәндең урт аҫты ҡайыштары тоташтырыла. Яҫмаларҙан аҫҡа ҡарай һалмауырҙар һуҙыла, уларға теҙген беркетелә.
- Эйәр — атта йөрөгәндә һыбайлығы уңайлы булһын һәм аттың һыртын һаҡлау өсөн эшләнгән ҡулайлама. Аттың һыртына үндек һалғандан һуң ғына эйәр үҙе һалына.
- Ногавкиҙар — эш ваҡытында ат тояҡтарын һаҡлау өсөн кәрәкле ҡулайлама. Ноговакиҙар механик зыяндан да (бәрелеү) һаҡларға мөмкиндәр, шулай уҡ тарамыш-һеңер аппараттарын һаҡлау һәм яҡлау өсөн хеҙмәт итәләр. Денник ногавкиҙары ла бар, һәм улар төрлө медицина процедуралары өсөн тәғәйенләнгән.
- Үндек йәки вальтрап — ҡабартмалы туҡыманан эшләнгән амуниция өлөшө. Үндек тирҙе үҙенә һеңдерер өсөн һәм аттың һыртын зарарланыуҙан һаҡлау өсөн эйәр аҫтына һалына.
- Септә йәки попона — аттарҙы һыуыҡтан, себендәрҙән (селтәр япма) һаҡлау өсөн ҡулайлаштырылған япма. Уларҙың ҡышҡы (йөндән, флистан, синтепондан һ. б. эшләнә) һәм йәйге (мамыҡтан, селтәрҙәрҙән һәм башҡа еңел материалдарҙан эшләнә) төрҙәрен айырып йөрөтәләр. Ҙур япмалар капорлы ла булырға мөмкин, улар йылҡы малының муйынын ҡаплау өсөн ҡулай.
- Айыл — ныҡлы киң ҡайыш, эйәрҙе ышаныслы тотоу өсөн тәғәйенләнгән (егеүле атта ыңғырсаҡты тотоу өсөн кәрәк). Аттың бауыр аҫтынан уратып, ике яҡлап эйәргә беркетелә. Күндән, ныҡлы таҫманан һәм башҡа материалдан була. Эйәрҙәрҙең ҡайһы берҙәренең 2-3 айылы була.
- Нуҡта — ауыҙлыҡһыҙ йүгән, уның тәғәйенләнеше — йылҡы малын бәйҙә тотоу. Ул ат һарайы кәрәк-яраҡтары әйберҙәренә инә, күндән һәм ҡунысбауҙан да булырға мөмкин.
- Чомбур — ауыҙлыҡһыҙ йүгәнле атты бәйләп ҡуйыу өсөн кәрәкле бау. Чомбурҙар ҡунысбауҙан да, сылбырҙан да һәм бауҙан да булырға мөмкин.
- Шпрунт — йылҡы малы менән эш итеү өсөн өҫтәмә ҡулайлама. Ул оҙон бауҙан ғибәрәт, күпселек осраҡта капрон, брезент һәм башҡа синтетик ҡайыштан эшләнә, күндән эшләнгәне һирәк осрай. Был ҡайыштың ике яҡ осонда ла ҡаптырмалар бар, улар үҙҙәре аша эйәрҙең айылын үткәреүсе һәм оҙонлоҡто көйләй торған тоҡандарҙы хасил итә. Шпрунт айылдан төрлө ысулдар менән үткәрелә, һыбайлы ҡулына теҙген үтә килеп, шыма йөрөткөс (шыма теҙген) ролен үтәй, ул аттың башын мәжбүри түбән эйҙереп, уға булған тәьҫир итеү көсөн арттыра. Ярыштарҙа шпрунтлы килеш сығыш яһау тыйылған, әммә күнекмә ваҡытында ҡайһы бер аттар өсөн ул бик файҙалы.
Дуғаһыҙ егелгән яңғыҙ ат өсөн кәрәк-яраҡтар:
- ҡамытҡа дүңгәләкле ҡолаҡбау беркетелә, улар мисәүгә тоташтырыла
- ҡайыш ҡолаҡсын (ҡолаҡбау урынына), ул ҡамытты теҙген менән бәйләй
- дилбегә — ат менән идара итеү өсөн ике ҡайыштан йәки бауҙан торған сбруйҙың бер өлөшө. Дилбегәләр бер осо менән йүгәндең дүңгәләгенә беркетелә икенсе осо атлыға атты йөрөтөү өсөн хеҙмәт итә.
Парлап егелгән ат кәрәе-яраҡтары:
- ҡамыт
- күкрәк ҡайыштары,
- мисәү,
- ышлыя — егеү кәрәк-ярағының бер өлөшө, ул аттың ике яҡ ҡабырғаһы буйлап үткәрелеп, ике осо менән дә ҡамытҡа беркетеп ҡуйыла.
- ҡуш дилбегә.
- Трензель йәки ауыҙлыҡ сынйыры - күпселек осраҡта конкур һәм өс көрәшле бәйгеләрҙә ат менән идара итеүҙе еңелләштереү өсөн ҡулланыла.
Кейем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Амазонка
- Бриджи
- Редингот
- Жокейка
- Крага — тиренән эшләнгән, ҡуңыс формаһы буйынса ҡалыплаштырылған замша йәки кирза өҫтәлмә ябыу. Һыбайлының аяҡтарын һаҡлау өсөн хеҙмәт итә. Улар бутый менән бергә кейелә.
- Шпор
- Торҡос
- Цилиндр
- Фрак- 18 йәштән өлкән кешеләргә сығыш төрө ярыштары өсөн тәғәйенләнгән,
- Редингот - ат спортының бөтә төр ярыштарында төрлө йәштәге кешеләр өсөн тәғәйенләнгән
- Бирсәткә
- Сыбыртҡы
- Һаҡлағыс күкрәксендәр.
Традицион спорт төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ике тәгәрмәсле арбаларҙа ярышыу
- Джостра (en:Jousting) һәм Реннен
- Бәйге
- Ҡыҙ ҡыуыу
- Ат көрәше (kk:Ат өҫтөндә тартыш)
- Кокпар - регби аналогы
- Ат полоһы
- Атта йәйәнән атыу, мәҫәлән, Ябусамэ
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Данлыҡлы аттар
- СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең билдәле атлылары
- Ат спорты һәм ат тураһында фильмдар
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Езда верховая // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)(рус.)
- Больдт. Х. Аттар сығышта / Немец теленән — Дивово тәрж., 2002. — 115 б.; илл.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «РУСЬ» милли ат паркы
- Рәсәйҙең ат спорты федерацияһы сайтынан
- Prokoni ат спорты тураһындағы популяр портал


text:
Италия
Ита́лия (итал. Italia [iˈtaːlja]), рәсми исеме Ита́лия Республикаһы (итал. Repubblica Italiana) — Көньяк Европала урынашҡан дәүләт.
Төньяҡ-көнбайышта Франция, төньяҡта Швейцария һәм Австрия , һәм төньяҡ-көнсығышта Словения менән сиктәш. Шулай уҡ эсендә Ватикан һәм Сан-Марино тигән анклав дәүләттәр урынлашҡан.
Италия Аппенин ярымутрауы Аппенин, Балкан ярымутрауҙарын, Сардиния һәм Сицилия утрауҙарын, Падан тигеҙлеге, Альп тауҙарының көньяҡ битләүҙәрен берләштерә.
Йөкмәткеһе
Административ төзөлошө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Италиянең баш ҡалаһы — Рим. Ил 20 өлкәгә бүленгән — Валле-д’Аоста, Ломбардия, Трентино-Альто Адидже, Фриули-Венеция Джулия, Пьемонт, Лигурия, Венето, Тоскана, Умбрия, Эмилия-Романья, Марке, Абруццо, Лацио, Молизе, Базиликата, Кампания, Калабрия, Апулья, Сардиния һәм Сицилия, (шуларның бишесе — Сицилия, Сардиния, Трентино-Альто-Адидже, Валле-д’Аоста һәм Фриули-Венеция Джулия — айырым статуска эйә). Өлкәләр 110 административ-территориаль берәмлек — провинцияға бүленә. Провинциялар коммуналарға бүленә, коммуналар иҫәбе 8101. Автономиялеы өлкәләрҙең үҙ парламенты — өлкә шуралары һәм хөкүмәттәре бар.
Италия — донъялағы иң боронғо дәүләттәрҙең береһе. Илдең бтә территоряһын тауҙар биләй. Илдең төньяҡ өлөшөн бөтә Европала һәм Италиялағы иң ҙур тау системаһы − Альп тауҙары алып тора. Тау түбәләре бейеклеге уртаса 5 мең метр. Монбланда тауы — 4807 м. Ил Европа -Азия сейсмик бүлкәтенә урынлашҡан, шуға күрә ер тетрәүҙәр һәм вулкан урғылыуҙар йыш була. Иң билдәле вулкан — Везувий. Сицилия утрауында Этна вулканы бар.
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Италияла уйһыулыҡтар тар һыҙат булып яр буйлап урынлашҡан. Иң ҙур уйһыулыҡ По йылғаһы буйлап урынлашҡан Подан тигеҙлеге. Был тигеҙлектә емеш һәм виноград баҡсалары, бөртөклө күльтуралар, шәкҡр һәм иген культуралары үҫтерелә. Италия файҙалы ҡаҙылмаларға ярлы. Илдә терегөмөш һәм көкөрт рудалары табыла, ҙур булмаған полиметалл рудалары ятҡылыҡтары бар. Илдә төҙөлөш материалдары мәрмәр, гранит, вулкан туфтары күпләп табыла.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Илдең төньяҡтан бейек тауҙар ышыҡлап тороуы, йылы һәм туңмай торған диңгеҙҙең йоғонтоһо уның климатын билдәләй. Көньяҡҡа табаныраҡ климат йылыраҡ. Падан тигеҙлегендә уртаса йылы, йәйе эҫе, ҡышы һалҡын һәм томанлы. Илдә Урта диңгеҙ климаты өҫтөнлөк итә. Йәй оҙаҡҡа һуҙылған эҫе, ҡыш дымлы. Ғинуарҙың уртаса температураһы 0°С -тан юғары. Ҡышын ямғырҙар йыш яуа. Һирәк кенә ҡар яуа. Альп тауҙарында яуым-төшөм күп, 3000 миллиметрға етә. Яуым-төшөмдө дымлы көнбайыш елдәре алып килә. Тау түбәләре мәңгелек ҡар менән ҡапланған. Климат тау итәгенән тау түбәһенә тиклем уртаса йылынан һалҡынға тиклем үҙгәрә. Иң оҙон һәм таулы йылға — По. Был таулы йылға бик күп миҡдарҙа ултырма тоҡом алып килә һәм Адриатик диңгеҙгә ҡойған урында дельта яһай. Тибр йылға Апенин ярымутрауындағы иң ҙур йылға. Илдең баш ҡалаһы Рим шунда урынлашҡан. Илдә боҙлоҡ барлыҡҡа килтергән ҙур күлдәр күп. Ул күл буйҙарында донъя әһәмиәтендәге курорттар урынлашҡан.
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Төп халҡы — итальяндар, уларҙың теле роман төркөмөнә ҡарай. Халыҡ һаны буйынса Италия Европала Германиянан ғына ҡалыша. Ҡалалар күп булған төньяҡта һәм Неаполь тирәһендә халыҡ тығыҙ урынлашҡан. Тауҙарҙа халыҡ сағыштырмаса һирәк. Халыҡтың байтағы күрше Швейцария һәм Германияла йәшәй һәм эшләй.
Сәнәғәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Илдә файҙалы ҡаҙылмалар күп булмағанлыҡтан, завод-фабрикалар ситтән килтерелгә сеймалды ҡулланалар. Илдә төрлө машиналар, автомобильдәр эшләп сығаралар. Автомобильдәр эшләү буйынса Италия донъяла алдынға илдәр рәтендә. Нефтте химия тауарҙарына — пластмассаларға, лак, буяуҙарға, синтетик сүстәргә эшкәртеүсе заводтар күп. Бөтә нефть сит илдән, башлыса Көньяҡ-Көнбайыш Азиянан һәм Төньяҡ Африканан килтерелә.
Аул хужалығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эҫе йәй һәм йылы дымлы ҡыш төрлө ҡультуралар үҫтерергә уңайлы. Бөртөклө күльтуралар йылына ике уңыш бирә. Йәйҙең ҡоро булыуы күп урындарҙа һуғарыуҙы талап итә. Бойҙай — бөтөклө төп культура. Итальяндарҙың ғәҙәттәге ризығы бойҙай ононан яһалған макарон. Уның бер нисә төрө бар. Йәшелсә, дөгө културалары ҙур майҙанды алып тора. Илдә алма, груша, персик, әфлисун, һары сәй, инжир үҫтерелә. Сицилияла әфлисун, мандарин, лимон, виноград, зәйтүн емеше плантаиялары бар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• В. А. Коринская, И. В. Душина, В. А. Щенев, «Материктар һәм океандар географияһы» дәреслеге © «Дрофа», 2002
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Официальный сайт туризма Итальянской Республики (инг.)
- Статистика Италии (итал.)
Аңлатмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ немец теле һәм ладино теле Көньяҡ Тирольдә, словен теле Триест-Горицияла һәм француз теле Валле д’Аостала.
- Һанлы исемлектең бер юлы


text:
- Подробности
- Просмотров: 417
Текст на русском языкеАуылға 19 б. аҙ. Өфө өйәҙендә Һамар—Златоуст (хәҙ. Куйбышев) т. юлын төҙөгән ваҡытта Тимер юл ст. ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һалына. 1896 й. 7 йортта 50 кеше йәшәгән. 2002 й. Оло Теләккә 20 б. 30‑сы йй. нигеҙләнгән Ҡыҙыл Октябрь/Октябрьский ҡасабаһы (А.Н.Антышевтың тыуған яғы) ҡушылған. 1939—56 йй. — Оло Теләк районы үҙәге. 1975 й. алып ҡала тибындағы ҡасаба, 2005 й. хәҙ. статусын ала. Һалдыбаш төбәгендәге йүкә урманы — тәбиғәт ҡомартҡыһы. Элекке земство мәктәбе (ағастан, 1915 й.) һәм һыу ҡыуыу ҡоролмаһы (таштан, 20 б. башы) биналары архитектура ҡомартҡылары булып тора. 1989 й. ауыл эргәһендә Оло Теләк фажиғәһе була (ҡара: Техноген һәләкәттәр). О.Е.Мостафина ошо ауылда тыуған.
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 347
КОНДЕНСИРЛАНҒАН АРОМАТИК БЕРЛӘШМӘЛӘР, молекулалары үҙ-ара тәьҫир итешеүсе бәйләнештәрҙең берҙәм системаһы булған 2 һәм унан күберәк быуынланған планар циклдан торған тәбиғи һәм синтетик органик берләшмәләр. Полициклик К.а.б. бер төрлө йәки төрлө карбо‑ (нафталин, пирен, азулен) һәм гетероциклдары (пиридопиридин, пурин) булыуы мөмкин. К.а.б. молекулалары өсөн циклдар быуынланыуының түбәндәге 3 төрө билдәле: һыҙыҡлы (антрацен), ангуляр (фенантрен) һәм өс цикл өсөн уртаҡ углерод атомдары булыуы м‑н айырылып торған пери‑быуынланыу (пирен). К.а.б. 6 быуынлы цикллы м‑н бер рәттән 4 һәм 5 быуынлы цикллы органик берләшмәләрҙе (инден, флуорен һ.б), ш. уҡ уларҙың төрлө сығарылмаларын индерәләр. К.а.б. асфальтендар, пектар, нефть һәм һәүерташ майҙары, нефть ыҫмалалары, таш күмер ыҫмалаларының, ҡоромдоң составына инә. К.а.б. күбеһе — ҡаты матдәләр; органик эреткестәрҙә яҡшы, һыуҙа насар эрейҙәр. Ароматик берләшмәләргә хас булған реакцияларға инәләр. Ҡайһы бер К.а.б. канцероген үҙенсәлектәргә эйә (ҡара: Канцерогендар). К.а.б. йыш ҡына хлорорганик берләшмәләрҙе синтезлауҙың эйәрсән продукты булып торалар (ҡара: Диоксиндар). Башҡорт дәүләт университетында (Р.М.Бәширова, И.Й.Усманов) составында азулен булған азия меңъяпрағын тикшереү үткәрелә. Шулай уҡ ҡара: Антропоген ташландыҡтар, Бензпирен, Сәнәғәт ҡалдыҡтары.
Әҙәб.: Клар Э. Полициклические углеводороды: в 2 т. М., 1971; Химия нефти. Л., 1984; Тысячелистник азиатский Achillea asiatica Serg. в Зауралье. Уфа, 2003.
В.Н.Одиноков
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Ясон
Ясон (шулай уҡ Язон, Иасон; бор. грек. Ἰάσwv — Дауалаусы) — боронғо грек мифологияһында[1] батша Иолк Эсондың һәм Полимедтың (йәки Алкимедтың[2]) улы.
Батыр, Калидон ауында[3] ҡатнашҡан, аргонавтар башлығы, «Арго» карабында Колхидаға алтын руно[4] артынан китә. Ясонды һәләк итер өсөн был эште уға атаһының ҡарындаш ҡустыһы Пелий бирә. «Илиада» һәм «Одиссей»ҙа (XII 72) телгә алынып китә.
Башы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Пелий үҙенең ағаһы Эсонды тәхеттән бәреп төшөргәс, Эсон Ясондың ғумерен һаҡлап алып ҡалыр өсөн, уны кентавр Хиронға тәрбиәгә бирә. Кентавр Пелион[5] тауында йәшәй, ул Ясонды дауаларға өйрәтә (этиологик миф Ясондың исемен «дауалаусы» тип аңлата, грек. ιάouaι — дауалайым).
Ясон, 20 йәше тулғас, Иолкҡа ҡайта. Анавр йылғаһы аша сыҡҡанда, Ясон һул сандалиһын юғалта. Гера Евен йылғаһында ҡарсыҡҡа әүерелеп, уны йылға аша сығарыуын үтенә, Ясон уға ярҙам итә[6]. Бынан һуң Гера Ясонға ярҙам итә башлай.
Пелийҙың Ясонды күреүе менән ҡото оса, сөнки уға күрәҙәсе бер аяғына ғына сандали кейеп килгән кеше уны һәләк итәсәген әйткән булған. Пелий Ясондан уның кем булыуын һорай, Ясон үҙенең ҡолатылған Эсон батшаның улы булыуын һәм атаһына тәхетте ҡайтарып бирергә килгәнен әйтә. Пелий Ясонға батшалыҡты кире ҡайтарырға вәғәҙә итә, ләкин тәүҙә Эолидтар тоҡомо өҫтөнә төшкән ҡарғышты бөтөрөргә кәрәк. Пелий Ясонға Колхиданан Иолкҡа алтын тирене ҡайтарырға ҡуша, шуның менән генә Фрикстың шәүләһен ризалатып буласаҡ.
Ясондың алтын тире артынан сәйәхәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ясонға ярҙам итер өсөн Элладаның бөтә батырҙары йыйыла. Карапҡа уны төҙөүсенең исемен бирәләр — «Арго», унда йөҙөүселәр аргонавтар тип атала башлайҙар. Аргонавтар юлда Лемнос утрауында туҡтайҙар, унда тик ҡатын-ҡыҙҙар хакимлыҡ иткән була. Утрауҙың батшабикәһе Гипсипила уларға ҡорал менән һөжүм итергә уйлай, тик аргонавтар уны уйынан кире ҡайтырға күндерәләр. Батырҙар килеү хөрмәтенә Гипсипила пентатлон буйынса ярыштар ойоштора. Һуңыраҡ Гипсипила Ясонға ике ул таба: Евней һәм Неброфон. Аргонавтарға сиреналар эргәһенән дә үтеп китергә тура килә. Гомерҙан һуңғы хикәйәттәрҙә[7] сиреналар кешеләрҙе арбай торған тауышлы, хуш китмәле һылыу ҡыҙҙар булып тасуирланалар. Улар Цирцея ерҙәре менән Сцилла араһындағы утрауҙың ҡаяларында йәшәйҙәр. Утрау сиреналар ҡорбандарының һөйәктәренән һәм кипкән тиреләренән ағарып ятҡан була[8]. Үҙҙәренең йырҙары менән улар үтеп барған ҡараптарҙы арбаған. Сәйәхәтселәр үҙ-үҙҙәрен онотоп, утрауға яҡын килгән һәм караптары менән һәләк булған. Йырҙары менән улар юлсыларҙы йоҡлатыр, ә шунан һуң өлөштәргә ботарлап ашар булғандар. Аргонавтарҙы сиреналар арбай алмай, сөнки улар менән юлға сыҡҡан Орфей үҙенең йыры һәм лирала уйнауы менән сиреналарҙың тауышын баҫа. Шулай ҙа аргонавтарҙың береһе — Бут уларҙың ауазына диңгеҙгә ташлана, ләкин уны Афродита ҡотҡара һәм Лилибейға илтеп ҡалдыра.
Күп мажаралар менән аргонавтар Гера һәм Афина ярҙамында Колхидаға килеп етәләр. Ээт батша уларға алтын тирене бирергә риза була, тик Ясон ялҡын тынлы үгеҙҙәрҙе егеп (Гефест бүләге), баҫыуҙы һөрөргә тейеш була. Шунан шул баҫыуға аждаһа тештәрен сәсергә тейеш. Мөхәббәт аллаһы Эрот Афина һәм Гера үтенесе буйынса Ээт батшаның ҡыҙы Медеяның йөрәгендә Ясонға ҡарата мөхәббәт ҡабыҙа.
Медея Ясонға Прометей[9] ҡанынан үҫеп сыҡҡан сәскәнән эшләнгән май бирә. Был май Ясонды үгеҙҙәрҙең ялҡынлы һулышынан ҡотҡара.[10] Баҫыуға сәселгән аждаһа тештәренән яугирҙәр үҫеп, тотош ғәскәр барлыҡҡа килә. Әммә Медея Ясонды алдан киҫәткәнгә Ясон ғәскәр уртаһына таш ташлай, һуғышсылар бер-береһен үлтерә башлай (сағ. Кадм).
Ясон бөтә шарттарҙы үтәһә лә батша уға алтын тирене бирмәй. Ээт Аргоны яндырып, аргонавтарҙы үлтерергә уйлай. Әммә Медея үҙенең үләндәре ярҙамында тирене һаҡлаған аждаһаны йоҡлата, Ясон тирене урлай.
Медея үҙенең энеһе Апсирт һәм аргонавтар менән Колхиданан ҡаса. Атаһының карабы "Арго"ны ҡыуып етә башлағас, Медея ҡустыһын үлтереп, тәнен киҫәктәргә бүлеп, диңгеҙгә ырғыта. Атаһының туҡтап, улының ҡалдыҡтарын йыясағын белеп, уны тотҡарлар өсөн шулай эшләй. (Икенсе вариант: Аспирт Медея менән ҡасмай, ә уны эҙәрлекләгән колхтарҙы етәкләй. Сихырсы Медея ҡустыһын алдатып, тоҙаҡҡа килтерә, ә Ясон уны үлтерә)
Аргонавт Аталанта етди яраланған була. Медея уны дауалай. Карапта Ясонға кейәүгә сыға, сөнки феакиҙар ҡасҡынды кейәүгә сығып өлгөрмәгән хәлдә генә кире биреүҙәрен талап итәләр. Ҡарап Медеяның инәһе Цирцеяның утрауында туҡтай, Цирцея үлтереү гөнаһынан таҙартыу йолаһын үткәрә.
Ясон 12 аллаға Босфор буйында ҡорбан килтерә, шуға ла был урын Гиерон[11] тип атала. Шулай уҡ Гера хөрмәтенә Көньяҡ Италияла Левкания янында изге йорт һала[12] (археологтар уны беҙҙең эраға тиклем VII быуаттың уртаһына ҡарай тип иҫәпләй). Гераклға Эфалияла (Эльба) храм төҙөй[13].
Тормошоноң аҙағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аргонавтар Иолкҡа ҡайтып еткәндә унда һаман Пелий тәхеттә ултыра. Ул Ясонға батшалыҡты биреүҙән баш тарта. Ясон атаһының һәм барлыҡ туғандарының Пелий тарафынан үлтерелгәнен белә. Медея ярҙамында Ясон Пелийҙан үс ала[14]. Медея Пелийҙың ҡыҙҙарына атайығыҙҙы йәшәртергә теләһәгеҙ, киҫкеләп, ҡайнап торған ҡаҙанға ташлағыҙ, ти. Улар ышанһын өсөн тәкәне өлөштәргә киҫкеләп ҡаҙанға ырғыта ла аҙаҡ уны терелтә. Ҡыҙҙар ышанып, аталарын үлтерәләр, ләкин Медея Пелийҙы терелтмәй.
Ясон һәм Медея Иолктан ҡыуыла. Улар Коринфта Креонт батшала йәшәй башлайҙар. Унда 10 йыл бәхетле ғүмер йәшәп ҡалалар. Уларҙың ике улы Мермер һәм Ферет тыуа[15]. Ясон Креонт батшаның ҡыҙы Главкҡа (икенсе вариант — Креусой) өйләнергә була. Ташланған, хыянаттан ярһыған Медея тылсымлы үләндәр һутына мансып көндәшенә бүләккә затлы пеплос ебәрә. Батша ҡыҙы уны кейеү менән күлдәк яна башлай, һәм Главка үҙен ҡотҡарырға маташҡан атаһы менән бергә һәләк була. Шунан Медея үҙҙәренең бәләкәй йәштәге улдарын (Мермер һәм Фересты) Ясондың күҙ алдында үлтерә лә ҡартатаһы Гелиос хоҙай (йәки Гекато) ебәргән ҡанатлы аттар (аждаһалар) егелгән арбала осоп китә[16].
Ясон аҫылынып үҙен-үҙе һәләк итә[17]. Икенсе версия буйынса, ул ҡартайғансы йәшәй. Ясон йыш ҡына ярҙа ултырған карап янына килеп, үҙенең батыр йәшлеген иҫенә төшөрөп ултыра. Бер ваҡыт ул "Арго"ның күләгәһендә йоҡлап китә, серегән ҡарап емерелеп Ясонды баҫып үлтерә[18].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.687
- ↑ Аполлоний Родосский. Аргонавтика I 45 далее; Гигин. Мифы 3; 13
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 8, 2 далее; Овидий. Метаморфозы VIII 302; Гигин. Мифы 173
- ↑ Обнорский Н. П., Язон, в мифологии // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- ↑ Гесиод. Перечень женщин, фр.40 М.
- ↑ Гигин. Мифы 13; 22, у Гигина «башмак»
- ↑ например в «Argonautica» Аполлония Родосского
- ↑ Гомер. Одиссея XII 45
- ↑ Софокл. Колхидянки, фр.340 Радт (?
- ↑ Гераклит-аллегорист. О невероятном 17
- ↑ Полибий. Всеобщая история IV 39, 6
- ↑ Страбон. География VI 1, 1 (стр.251); Плиний Старший. Естественная история III 70
- ↑ Ликофрон. Александра 871
- ↑ Павсаний. Описание Эллады V 17, 10
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека
- ↑ Сенека. Медея 1024
- ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 55, 1
- ↑ Схолии к Еврипиду. Медея 1386 // Комментарий В. Н. Ярхо в кн. Драконций. Мифологические поэмы. М., 2001. С.118
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Обнорский Н. П. Язон, в мифологии // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
Республикала праймеризға бюллетендәр форматы раҫланды
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй» праймеризын уҙғарыу өсөн бюллетень төрҙәре раҫланды. Ҡарар алдан тауыш биреүҙе үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышында ҡабул ителде. Уны төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев уҙғарҙы.
Бюллетень ике төрҙә була – кандидаттар исемлеге ҙур булмаған округтарҙа документ А4, кандидатар күберәк булған ерҙә А3 форматында баҫыла. Был мәғлүмәтте уҡыу еңелерәк булһын өсөн эшләнә, шрифт өлкәндәр өсөн бик уңайлы.
Бланктың уң яғында – партияның логотибы, һулда һаҡлағыс голограмма урынлашҡан. Бюллетень Үҙәк һайлау комиссияһы талаптарын иҫәпкә алып әҙерләнгән. Бүлеү һәр округтағы һайлаусылар һанынан сығып раҫланған.
Шулай уҡ ултырышта шәхси ғариза буйынса алдан тауыш биреүҙә ҡатнашыусыны теркәүҙе ғәмәлдән сығарыу һәм тулы булмаған документтар пакетын тапшырмауға бәйле бер нисә ғариза биргән кешене ҡатнашыусылар исемлегенән төшөрөп ҡалдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде.
Республика биләмәһендә 662 иҫәп участкалары булдырылған, адрестар исемлеген сайтта алдан тауыш биреү бүлегендә табырға мөмкин.
http://www.bashinform.ru/news/1160043-v-bashkirii-utverzhden-format-byulleteney-na-praymeriz/


text:
Өфөлә Рәсәй нефть-газ химияһы форумы һәм «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе асыла
Өфөлә Рәсәй нефть-газ химияһы форумы һәм «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе асыла Фото: gntexpo.ru
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
22 майҙа Өфөлә Рәсәй нефть-газ химияһы форумы һәм 26-сы «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе асыла. Ул нефть-газ химияһы комплексы өсөн яңы технологиялар һәм ҡорамалдар менән танышыу өсөн ҙур майҙансыҡтарҙың береһе. Унда тармаҡтың алдынғы предприятиелары, шулай уҡ химик машина эшләү һәм инжиниринг ойошмалары, яғыулыҡ-энергетика комплексы өсөн ҡорамалдар етештереүселәр ҡатнаша.
Ойоштороусыларҙың мәғлүмәттәре буйынса, быйыл экспозиция 14 мең квадрат метрҙағы биш майҙансыҡта урынлаша. Күргәҙмәлә 10 илдән һәм Рәсәйҙең 32 төбәгенән 320-нән ашыу компания ҡатнаша. Тәҡдим ителгән продукцияның 80 проценты – илебеҙҙҙә етештерелгән тауарҙар.
Пленар ултырыштың темаһы – «Рәсәй донъялағы нефть-газ химияһы тармағын үҫтереү трендтарында». Форум сиктәрендә бер төркөм түңәрәк өҫтәл күҙалланған, уларҙа тармаҡ барҙарҙарының торошо, инновацион технологияларҙы үҫтереү, тар махсуслаштырылған темалар тикшерелә.
Сараны ойоштороусылар иҫәбендә – Башҡортостан хөкүмәте.
http://www.bashinform.ru/news/1161712-v-ufe-otkryvaetsya-rossiyskiy-neftegazokhimicheskiy-forum-i-mezhdunarodnaya-vystavka-gaz-neft-tekhno/


text:
- Подробности
- Просмотров: 244
ТАТЫРЛАН (Salicornia), алабутаһымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 35 төрө билдәле, ике ярымшарҙың да уртаса, субтропик һәм тропик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда европа Т. үҫә. Бер йыллыҡ үлән. Һабағы быуынтыҡлы, төҙ, ябай йәки тарбаҡлы, ҡайһы берҙә ҡыҙыл төҫтә, бейеклеге 5—40 см. Япрағы ҡапма-ҡаршы, тәңкә рәүешле еңсәләргә тиклем редукцияланған. Сәскәһе ике енесле, башаҡ рәүешле сәскәлектәргә йыйылған шәлкемдәрҙә 3‑әрләп урынлашҡан. Июнь—авг. сәскә ата. Емеше ваҡ, йомортҡа формаһында, төктәр м‑н ҡапланған, авг.—сент. өлгөрә. Башлыса Башҡортостандың Урал алды көньяғында, Башҡортостандың Урал аръяғында, дымлы һәм ҡороп барған татырлыҡтарҙа, техноген сәбәпле тоҙланған тупраҡтарҙа үҫә. Составында алкалоидтар, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Мал аҙығы үҫемлеге. Инсектицид.
А.Р.Ишбирҙин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:
Тема: Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. МОУ Байгазинская СОШУчитель башкирского языка и литературы.Высшая категория.6 класс 2015г. Маҡсат:1) Һөйләү телмәрен үҫтереү;2) дуҫлыҡ , ысын дуҫлыҡ тураһында төшөнсә биреү. 3) ҡылым буйынса белгәндәрҙе ҡабатлау. Актив үҙләштереү өсөн һүҙҙәр: дуҫлыҡ, ысын дуҫ, мәңгелек. Дәрес барышы. Артикуляцион күнегеү. Буранбай сыҡты ауға, Болонҡай ҡасты тауға. (З. Биишева.) Яны теманы аңлатыу. Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел. -Нимә ул дуҫлыҡ? Кемде дуҫ тип атап була?Ә һеҙҙең дуҫтарығыҙ бармы? 210-сы күнегеү. Дуҫһыҙ кеше- утһыҙ кеше, Дуҫһыҙ йәшәмәй кеше. Ҡоштоң көсө - ҡанатында, Дуҫлыҡта кеше көслө. (Ҡ. Әлибаев.) -матур яҙырға,уҡырға,йөкмәткеһен аңлатырға һәм яттан яҙырға. Ял минуты. Әкиәт «Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар»- ролләп уҡырға. -әкиәт һеҙгә оҡшанымы?-ни өсөн терпе дуҫының ҡыланышына кинәнмәгән?-ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ, ысын дуҫ ниндәй булырға тейеш? Ысын дуҫ - бер-береңә ышанырға тейешһең; - дуҫыңдың тормошо менән ҡыҙыҡһынырға; - бер- береңә ярҙам итергә,таянырға;дуҫың өҫтөнә төшкән ҡайғыны үҙ иңеңә ала белергә;кәмселектәрҙән ҡотолорға ярҙам итергә. Ауыр һынауҙарҙы үтеп сыҡҡан дуҫлыҡ ҡына йәшәргә хаҡлы.
Мәҡәлдәр менән эш. - Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын. - Ысын дуҫ бәхетһеҙлектә һынала. - Ағас -тамыры менән, кеше- дуҫтары менән көслө. Был мәҡәлдәрҙе урыҫ теленә тәржемә итегеҙ. Беҙҙең дәрестең темаһына тап киләме әллә юҡмы? Өйгә эш биреү.Бәләкәй генә инша яҙып килергә « Минең яратҡан дуҫым».


text:
Был ваҡиға һеҙҙең өсөн киләһе ял көндәре wysluxury шәхси йәки бизнес өсөн чартер самолеттарҙы рейс-минең менән. теләһә ниндәй пункт уҡ шәхси сәфәре тәғәйенләнгән., квоталар ала. https://wysluxury.com/quote/
Мин Чартер Рейсы Самолеты Эргәһендә Шәхси Сервис Матур Сара.
- Мин Чартер Рейсы Самолеты Менән Шәхси Сервис WysLuxury.
- Мин Чартер Рейсы Самолеты Эргәһендә Шәхси Сервис Матур Сара.
- Лира 55 Шәхси Самолеттар Һатыу Өсөн
- Шәхси Хаҡы Чартер
- Мин Чартер Рейсы Самолеты Менән Шәхси Сервис WysLuxury.
- Буш Чартер Рейсы Асылды Аяҡ Шәхси Самолетында
- Private Jet Charter Flight From or To Lubbock, Мин самолет менән йәнәш буш аяҡ Техас
- Шәхси чартер рейстары реактив самолеттар өсөн хәбәрләшеүе минең менән цитаталар
- Грант алыуға ҡаршы чартер рейсы самолеты авиация кардон
- Шәхси Донъя Чартер
- Шәхси Башҡарма Чартер
- Боинг 737 Private Jet Air Charter Service
Теги
Шәхси чартер осошҡа хаҡы Арканзас Гүзәл һәм чартер рейсы самолеты Глобал Экспресс бомбардие xrs Глобал бомбардие прокат һәм чартер самолеты Экспресс xrs Шәхси самолеты Тусон зафрахтовывать Шәхси самолеты зафрахтовывать Висконсин Шәхси самолеты Фрахтование вайоминг штаты. Висконсин уставында шәхси самолеты Корпоратив чартер самолеты Мемфис берҙән-бер авиакомпания, эт Шәхси чартер осошҡа хаҡы Форт Майерс Гольфстрим 5 чартер самолеты Гольфстрим 5 шәхси самолеты уставы Гольфстрим 5 Шәхси чартер самолеты Гольфстрим 5 шәхси чартер самолеты Гольфстрим G550 Гольфстрим Интерьер G550. Гольфстрим буш чартер осошҡа. Шәхси чартер Туксон самолет хаҡы ПЭТ Шәхси самолеты булыуына йорт хайуандары Уставында шәхси самолеты Мемфис Уставында шәхси самолеты Туксон Шәхси самолетты ҡуртымға Мемфис Шәхси самолетты ҡуртымға Туксон Шәхси чартер Арканзас Шәхси компанияһы чартер Делавэр Шәхси компанияларҙың устав реактив сан-диего Шәхси компанияһы чартер Вайоминг Шәхси чартер рейсы самолеты Делавэр Шәхси самолеты чартер рейстары сан-диего Шәхси чартер Форт-Майерс тома шәхси чартер Шәхси чартер ценообразование Делавэр Флорида ценообразование шәхси чартер Шәхси чартер рейсы самолеты хаҡы сан-диего Шәхси чартер хаҡы Теннесси Флорида тарифтар шәхси чартер Тарифтар шәхси чартер Теннесси Реактив хеҙмәте уставын шәхси Делавэр Шәхси самолеты чартер рейстары сан-диего Шәхси самолетты ҡуртымға Вайоминг Шәхси чартер самолеты Висконсин Шәхси самолетты ҡуртымға мемфис. Шәхси самолетты ҡуртымға вайоминг штаты. Шәхси чартер осошҡа хаҡы висконсин


text:
Һәр еңеү ҙә ҡәҙерле
16 апреля 2014 йыл | Мәғариф
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы” төбәк-ара конкурсы ошо фән уҡытыусылары араһында "иң-иңдәр”ҙе асыҡлау, уларҙың һөнәри оҫталығын арттырыу маҡсатында уҙғарыла. Унда беҙҙең райондан йыл да бер уҡытыусы ҡатнашып, уңышлы сығыш яһай. Быйыл был мәртәбәле конкурста "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы” район конкурсы еңеүсеһе, Красноусолдағы 3-сө мәктәп уҡытыусыһы Флүзә Фәрүәз ҡыҙы Баязитова (һүрәттә) ҡатнашты һәм "Иң яҡшы инновацион тәжрибә” номинацияһында еңеп сыҡты, "Киске Өфө” гәзитенең грамотаһы һәм бүләктәренә лайыҡ булды.
Донъяны балҡытып йәшәй
16 апреля 2014 йыл | Хаттар
Һалҡын, ҡарлы ҡыш та артта ҡалды. Ергә яҙ ҡояшының йылы нурҙары һибелә. Ошо яҙғы ҡояштай күрәм мин Нәзирәне. Нәзирә Мәхмүт ҡыҙы Юлъяҡшинаны мәҙәниәт бүлегендә баш бухгалтер булып эшләй башлаған мәленән беләм. Эшенә
яуаплы ҡараған, көләс йөҙлө, кешелекле ҡатынды коллектив та хөрмәт итеп торҙо. Төп эшен биш бармағы кеүек белгән Нәзирә Мәхмүт ҡыҙы мәҙәни сараларҙа ла әүҙем ҡатнашты. Бигерәк тә халыҡ театры ҡуйған спектаклдәрҙә яратып уйнаны.
яуаплы ҡараған, көләс йөҙлө, кешелекле ҡатынды коллектив та хөрмәт итеп торҙо. Төп эшен биш бармағы кеүек белгән Нәзирә Мәхмүт ҡыҙы мәҙәни сараларҙа ла әүҙем ҡатнашты. Бигерәк тә халыҡ театры ҡуйған спектаклдәрҙә яратып уйнаны.
“Элекке” милиционерҙар булмай
16 апреля 2014 йыл | Хоҡуҡ
Милиция ветерандары үҙҙәренең һөнәри мөхитендә һәр ваҡыт ҙур абруй булып торҙо. Уларҙың бай хеҙмәт һәм тормош тәжрибәһе личный состав өсөн өлгө булып ҡына тормай, ә хоҡуҡ тәртибен нығытыуға үҙ өлөшөн индереп, енәйәттәрҙе асыуҙа ҙур ярҙам күрһәтә.
“Сатурн” өлгө күрһәтә
16 апреля 2014 йыл | Ауыл хужалығы
11 апрелдә "Сатурн” крәҫтиән хужалығы базаһында яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек мәсьәләһенә арналған семинар-кәңәшмә булып үтте. Уның эшендә район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров, уның ауыл хужалығы буйынса урынбаҫары Флүр Ибраһимов, район Советы рәйесе Фаил Зәйнетдинов, БР Ауыл хужалығы министрлығының бүлек начальнигы Рафиҡ Ғабдуллин, "Россельхозцентр” федераль дәүләт учреждениеһы начальнигы урынбаҫары Рәмил Баһауетдинов, "Агросила” (Өфө районы), "Агроплазма” (Краснодар крайы), "Уфа-нефть” (Өфө) йәмғиәттәре вәкилдәре, райондың ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре, урта звено белгестәре, фермерҙар, ауыл биләмәһе хакимиәттәре башлыҡтары, ауыл хужалығы бүлеге белгестәре ҡатнашты.
Үҙидара көнө киң билдәләнәсәк
16 апреля 2014 йыл | ---
Муниципаль район хакимиәте 20 апрелдә районда Урындағы үҙидара көнө үткәреү тураһында ҡарар ҡабул иткәйне.
Красноусол фауылында ла Урындағы үҙидара көнө күмәк халыҡ ҡатнашлығындағы саралар менән билдәләп үтеләсәк.
Красноусол фауылында ла Урындағы үҙидара көнө күмәк халыҡ ҡатнашлығындағы саралар менән билдәләп үтеләсәк.


text:
Ҡурҡыныс булып китә: 2015 йылда Рәсәйҙә 1 миллионға яҡын ВИЧ-инфекциялы кеше теркәлгән! Башҡортостанда 17 меңдән ашыу сирле күҙәтеү аҫтында. Беҙҙә СПИД-ты күберәк енси юл (60 – 62 процент) менән йоҡторалар. Әхлаҡһыҙлыҡ, аҙғынлыҡ, енси бәйһеҙлек һөҙөмтәһе был. Быйыл республикала ВИЧ-инфекциялы 10 үҫмер асыҡланған. Сирҙең 30 йәшкә тиклемгеләр араһында күберәк таралыуы билдәле. Бик үкенесле, әлбиттә. Ә бит СПИД-тан әле һаман да дарыу табылмаған. Сирҙе йоҡторғандарҙың бер нисә йыл эсендә ғүмере өҙөлә.
Иммунитеттары ҡаҡшау сәбәпле, һыуыҡ тейҙереп ауырыуҙан да вафат булыуҙары ихтимал.
Ошо көндәрҙә республикала «СПИД-ты туҡтат!» тигән акция уҙа. Эстафета Мәләүездә башланып китте. Салауат, Бөрө, Октябрьский, Белорет, Күмертау ҡалаларында дауам итеп, Өфөлә тамамланасаҡ. Студенттарға һәм уҡыусыларға махсус рәүештә төшөрөлгән «Ҡыҙыл тамға» тигән ҡыҫҡа метражлы фильм күрһәтелә. Унда һүҙ «ВИЧ-инфекциялы» хөкөмө сығарылғандан һуң кеше тормошоноң нисек үҙгәреүе тураһында бара. Һуңынан тема буйынса асыҡтан-асыҡ фекер алышыу ойошторола. Акцияның файҙаһы ҙур булыр, тип өмөтләнәйек.
Был үлемесле сирҙән һаҡланыу кәрәклеген һәр ваҡыт иҫегеҙҙә тотһағыҙ ине. Юғары әхлаҡлы, тәртипле кешеләрҙе сир урап үтә. Йылына ике тапҡыр анализ биреп, тикшерелеп тороу ҙа ҡамасауламаҫ.
Э. РӘШИТОВА.


text:
Мина (үҙән)
Мина (ғәр. منى) — хаж ҡылыусылар зөлхизә айында бер нисә төн үткәреп, өс таш бағанаға (Джәмәрәт) таш ташларға йөрөгән урын. Мина — Мәккәнән йыраҡ түгел Ғәрәфәгә бара торған юл икегә бүлгән ҙур булмаған ҡасаба, Джәмрәт әл-Аҡабанан хәбәш (эфиоп) батшаһы Абраһаның ғәскәре ҡырылған Мүхассир тигән төбәгенә тиклем һуҙылған.
Йөкмәткеһе
Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Этимологияһы аныҡ ҡына түгел: бер фараз буйынса, йәмәғәт күмәк йыйылған урынды ғәрәптәр «Мина» тип атағанлыҡтан килеп сыҡҡан; икенсе фараз буйынса, Әҙәм ғәләйһиссәләм шунда Ябраил фәрештәне күреп, яңынан йәннәттә булырға теләген (тәманна) белдергән — шул һүҙ Минаға әүерелеп киткән. Иң ныҡ таралған фараз — ғәрәпсә «манна» (ҡойоу, түгеү) тигән ҡылымдан килеп сыҡҡан, сөнки ошо урында ҡорбан малының ҡанын ҡоялар. Мина үҙәне — хаждың ике мөһим йолаһын үтәү- шайтандарға таш ташлау (ғәр. جمرات джәмәрәт (күпл. ); берл. — джәмрә)һәм ҡорбан салыу урыны.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мосолман инаныстары буйынса, хаж йолалары Ибраһим Пәйғәмбәр тарафынан барлыҡҡа килтерелгән; беренсе фарыз буйынса, был йола Мина үҙәнендә өс тапҡыр осраған шайтан шайтанды таш бәреп ҡыуыуы айҡанлы барлыҡҡа килгән. Икенсеһе лә уның тормошонда булған бер ваҡиға менән бәйләй: Аллаһы тәғәлә бер мәл Ибраһимды һынар өсөн уға үҙенең улын ҡорбан итергә бойора. Пәйғәмбәр бик тәҡүә рәүештә Уның ҡушҡанын үтәргә була: улын Мина үҙәненә килтерә һәм салырға ғына йыйынған ваҡытында ныҡ итеп үткерләнгән бысағы улының муйынын ҡырҡмай ҙа ҡуя. Шул саҡ күктән Ябраил фәрештә бер ҡусҡар (тәкә) менән килеп төшә һәм уны ҡорбанға килтерергә ҡуша.
Хаж[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Байрам көндәрендә джәмрәләр янында халыҡ бик күп килеп тула, хатта бер метрҙа кеше булып китә — 5—7 кеше./м². Хаж ваҡытындағы иң күп йәрәхәтләнеүҙәр, хатта үлемдәр тап ошонда була (мәҫәлән, 1990 йылда Мәккәнән Минаға илткән йәйәүлеләр өсөн тоннелдә 1,5 мең тирәһе хажи тапалып үлә. Сәғүд хакимиәте был мәсьәләне хәл итер өсөн 1975 йылда уҡ әле махсус эстакада[en] төҙөй. Шунан һуң шайтанға таш атырға килеүселәр һаны ике тапҡырға арта.Әлеге ваҡытта ҡоролма өҫтөнән йәнә бер нисә яңы ярус төҙөргә ниәтләнәләр.
Үҙәндә донъяла иң ҙур сатыр ҡаласығы эшләнгән.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Йәшлек гүзәле » Илмира ҠОЛБАЕВА
Илмира ҠОЛБАЕВА
“Донъя шундай матур,
Артҡан һайын арта ҡәҙере...”
Яҡын әхирәтем – Көйөргәҙе районы ҡыҙы Илмира Ҡолбаева тап шулай тормошто, донъяны ярата. Бөгөн ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында эшләп йөрөгән ҡыҙ менән студент йылдарынан уҡ танышбыҙ.
Илмира – аныҡ маҡсатлы, баҫҡан ерендә ут сығарыр, аҡыллы, замана ҡыҙы. Үҙенең тырышлығы, өлгөрлөгө менән ул күптәргә өлгө булырлыҡ. Студент ваҡытында уҡ эшләргә лә, ике университетта уҡырға ла ваҡыт тапты.
Хыялланырға, янырға, ҡанатланырға һәр саҡ әҙер торған әхирәтемә артабан да йәшәүҙән йәм табып, яҡындарының терәге булып йәшәүен теләйем.
Әлмира Кашапова.
Әлшәй районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.
[/aviable]


text:
- Подробности
- Просмотров: 497
АБРАМОВА Лариса Михайловна (14.9.1957, БАССР‑ҙың Маҡар р‑ны Мебельный ҡсб, хәҙ. БР‑ҙың Стәрлетамаҡ р‑ны Бельский а.), геоботаник. Биол. ф. д‑ры (2005), проф. (2008), БР-ҙың атҡ. фән эшмәкәре (2013). БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1979) шунда уҡ эшләй (1988 й. алып өлкән ғилми хеҙм‑р). 2002 й. алып Ботаника баҡса‑институтының лаб. мөдире. Фәнни эшмәкәрлеге үҫемлектәрҙең юғалып барыусы һәм һирәк төрҙәренең биол. күп төрлөлөгөн өйрәнеүгә һәм һаҡлауға, төбәк флораһының һәм үҫемлектәренең антропоген трансформацияһы проблемаларына, респ. өсөн традицион булмаған декоратив, дарыу һәм тәмләткес‑хуш еҫле үҫемлектәр интродукцияһына арналған. А. ҡый үләндәренең 150‑нән ашыу үтеп инеү сығанағын асыҡлай, экосистемаларҙа уларҙың һанын һәм таралыуын контролдә тотоу ысулдарын эшләй. 300‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Хеҙм.: Пряно‑ароматические и лекарственные растения в производстве алкогольных напитков. М., 2008 (авторҙ.).
Ф.К.Мортазина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Ҡәберҙәге ҡаты һорау
Ғалимдар: Кеше үлгәс, һорау алына, — тигән фекергә килделәр. Күмелгән булһа ла, күмелмәһә лә, уны йыртҡыс хайуандар ашаһа ла, яндырылып, көлө һауаға осоролһа ла, диңгеҙгә батһа ла, ул барыбер ҡылған ғәмәлдәре өсөн һораласаҡ. Хәйерле ғәмәлдәре өсөн хәйерле сауап һәм насар ғәмәлдәре өсөн яза аласаҡ. Рәхәтлек, йәки яза йән өсөндә, тән өсөндә буласаҡ.
Риүәйәттә ҡылына:
"Пәйғәмбәребеҙ менән бер ансарҙың йыназаһына барҙыҡ. Күмеп бөтөргәс, Пәйғәмбәребеҙ ҡиблаға йүнәлеп ултырҙы, беҙ ҙә уның тирәһенә ултырҙыҡ. Пәйғәмбәребеҙ ҡулына бер сыбыҡ тотҡан һәм уның менән ерҙе ҡаҙый ине. Ул күккә ҡараны һәм ҡарашын ергә төшөрҙө. Был хәл өс тапҡыр ҡабатланды.
Һуңынан ике, йәки өс мәртәбә әйтте: “Әстәғииҙү билләәһи мин ғәҙабил-ҡәбр“. Унан Һуң өс тапҡыр әйтте: “Аллааһүммә иннии әғүүҙү бикә мин ғәҙәбил-ҡәбр“.
Мәғәнәһе: “Йә Аллаһ, ҡәбер ғаҙабынан Һинә һыйынам“,
Унан һуң әйтте: “Тәхҡиҡ , мөьмин ҡол был донъянан әхирәткә күскәндә, уның янына күктән фәрештәләр төшәләр. Уларҙың йөҙҙәре ҡояштай аҡ, үҙҙәре менән йәннәттән кәфенлек һәм бальзам алғандар. Мәрхүмдең янына үлем фәрештәһе килеп, башы янына ултыра һәм: “Йә тынысланған йән, Аллаһ Тәғәләнең мәғфирәтенә һәм ризалығына сыҡ”, — тип әйтә. Уның йәне һыу тамсыны ағып сыҡҡан кеүек ағып сығыр. Уны, күҙ асып йомғансы, йәннәт кәфененә төрәләр.
Һәм күккә алып менеп китәләр. Юлда осраған фәрештәләр, был ниндәй яҡшы йән, тип һорағас: ” Был фәлән уғлы фәлән тип донъялағы матур исемдәре менән яуап бирерҙәр“. Беренсе ҡат күккә еткәс, Аллаһ Тәғәлә: “ Минең ҡоломдың ғәмәл дәфтәрен ғиллийүн китабына яҙығыҙ — тип әйтер. Ғәмәл дәфтәре шунда яҙылғас: “ Уны яңынан ергә ҡайтарығыҙ, тәхҡиҡ, Мин уларҙы ерҙән яраттым һәм ергә ҡайтарам, һәм шунан икенсе мәртәбә сығарырмын.
Йән ҡәберҙәге тәненә ҡайга һәм күмеп китеүселәрҙең аҙымдарын ишетә. Уның янына ике фәрештә килеп: “ Раббың кем? Динең ҡайһы? Пәйғәмбәрең кем? Ғилемең ниндәй? — тип һорарҙар.
Ул: “ Раббым — Аллаһ Тәғәлә. Динем — Ислам дине. Пәйғәмбәрем — Аллаһтың илсене Мөхәммәд ғәләйһиссәләм. Мин Аллаһтың китабын уҡыным, уға ышандым, уны дөрөҫ тип һынаным — тип яуап бирер. Күктән: “Ҡолом дөрөҫ әйтте. Уға йәннәт түшәген йәйегеҙ, йәннәт кейемдәре кейендерегеҙ, йәннәт ишеген асығыҙ“, — тигән тауыш ишетелер. Уның ҡәбере күҙ ҡарашы йыраҡлығына ҡәҙәр киңәйтелер. Янына матур йөҙлө, яҡшы кейемле, хуш еҫле кеше килер һәм әйтер: “ Шатлан, был һиңә вәғәҙә ителгән көн“. Мәрхүм: “Һин кем, йөҙөң хәйерле хәбәр килтерҙе?“ — тип һорағас: “ Мин изге ғәмәлдәрең“, — тип яуап бирер. Унан һуң уға йәннәт һәм йәһәнәм ишектәрен асырҙар һәм: “ Әгәр Аллаһ Тәғәләнең әмерҙәрен тыңламаған булһаң, һинең урының бына был йәһәннәмдә булыр ине. Ләкин Аллаһ Тәғәлә уны һиңә йәннәт менән алыштырҙы“, — тип әйтер. Мәрхүм йәннәт ниғмәттәрен күргәс: “ Йә Раббым, ҡыйәмәт көнөн яҡынайт, мин ғаиләм һәм малым янына ҡайтыр өсөн“, — тип әйтер.
Ә кәфер булған ҡол, донъянан айырылып, әхирәтте ҡаршы алғанда, уның янына ҡара йөҙлө фәрештәләр төшәләр, үҙҙәре менән йәһәннәмдән кәфенлек алып киләләр. Улар күҙ күреме йыраҡлығына ултыралар. Унан һуң үлем фәрештәһе килеп, башы янына ултыра һәм: “ Әй һин, ҡәбәхәт йән, Аллаһ Тәғәләнең ғаҙабын белергә сыҡ“, — тип әйтә. Ул кешенең йәне бик ҙур ғаҙаптар менән сыға. Күк менән ер араһында булған бар фәрештәләр ул кешегә ләғнәт уҡыйҙар. Күктең бөтөн ҡапҡалары ябыла һәм ул ҡапҡала тороусы фәрештәләр Аллаһ Тәғәләнән: “ Ул йән беҙҙең ҡапҡанан кермәнен ине“, — тип һорайҙар. Уның йәнен алып, тиҙ генә йәһәннәм кәфенлегенә төрәләр.
Унан үләкһә еҫе кеүек бик һаҫыҡ еҫ сыға. Уны күккә алып менгәндә осраған фәрештәләр: “Был ҡәбәхәт йән кем?“, — тип һорайҙар. “ Был фәлән улы фәлән“, — тип, уны донъялағы иң ҡәбәхәт исемдәр менән атайҙар. Күк ҡапҡаһына еткәс, ҡапҡаны асырға һорарҙар, ләкин уларға асмаҫтар һәм Аллаһ Тәғәлә: “Уның китабын сижжиндә (иң түбән урын ) яҙығыҙ“, — тип әйтер. Яҙылғандан һуң: “ Ҡоломды ергә ҡайтарығыҙ, Мин дөрөҫтән дә, уларҙы ерҙән яраттым һәм яңынан ергә ҡайтарып, унан икенсе тапҡыр сығарырмын, тип вәғәҙә бирҙем “ тип әйтер. Уны күктән тәне ятҡан ҡәбергә ташларҙар.
Йән ҡәберҙәге тәненә ҡайта һәм күмеп китеүселәрҙең аҙымдарын ишетә. Уның янына һорау алыусы ике фәрештә килә. “ Раббың кем?“ — тип һорағас, ул: “Белмәйем“, — тип әйтә. ”Динең ҡайһы дин“- тип һорағас та ул: “Белмәйем“, — тип әйтә. “Һеҙгә ебәрелгән Мөхәммәд ғәләйһиссәләм турында нәмә әйтә алаһың?“ — тигәс,“ Кешеләр нәмәлер һөйләгәндәр ине, ләкин мин бер нәмә лә белмәйем“, — тип әйтер. Фәрештәләр: “Һин белмәнең“ — тип әйтерҙәр һәм күктән: “Был кеше алдаҡсы уға йәһәннәмдән түшәк түшәгеҙ, йәһәннәм ишектәрен асығыҙ”, — тигән тауыш килер. Унан һуң уға йәһәннәм эҫеһе һәм йәһәннәм еле килә, ә ҡәбере ҡабырғалары бер-береһенә аралашҡансы ҡыҫыла. Уның янына ҡурҡыныс йөҙлө, насар кейемле һаҫыҡ еҫле кеше килә. Ул кеше: “Шатлан, был көн һиңә вәғәҙә ителгән ине — тип әйтә. Үлгән кеше: “ Һин кем? Һинең йөҙөң насарлыҡ килтерҙе“, — тип һорағас, ул: “ Мин һинен насар ғәмәлдәрең. Аллаһ Тәғәлә менән ант итәм, һин Уға итәғәт ҡылырға ынтылманың, ә гөнаһ эшләргә ашыҡтың һәм Аллаһ Тәғәлә һиңә насар яза бирҙе“, — тип әйтә.
Һуңынан янына күрмәй торған, ишетмәй торған һәм һөйләшмәй торған зат килә. Уның ҡулында тауға һукһаң, тауҙы туҙанға әйләндерә торған сүкеш була. Шул сүкеше менән һуғып, ул мәйетте туҙанға әйләндерә. Аллаһ Тәғәлә уны яңынан үҙ хәленә ҡайтарғас, теге зат яңынан сүкеше менән һуға. Ул шундый ҡаты ҡысҡырыр, кешеләр һәм ендәрҙән ҡала тирә-яҡтағы барса хайуандар уны ишетер.
Ул мәрхүм кеше: “ Раббым, Ҡыйәмәт көнө етмәһен ине “, — тип ялбарыр. (Әбү Дауыт йыйынтығынан килтерелә, 2/281)
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 10.10.2016 в 01:32, и размещена в категории яңылыҡтар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 262
УҠЫТЫУ‑ТӘЖРИБӘ ХУЖАЛЫҒЫ, лимонарий. РФ‑та, Көнсығыш Европала цитрус үҫемлектәр үҫтереүсе ҙур питомниктарҙың береһе. Лимон сорттарын һәм гибридтарын булдырыуға, экзотик үҫемлектәрҙең үҫентеләрен, сәскәләрҙең үрсетмәләрен һ.б. культураларҙы үҫтереүгә һәм һатыуға махсуслаша. 1990 й. Ағиҙел урман хужалығының ярҙамсы хужалығы базаһында ойошторола, 1991 й. алып Өфө урман хужалығы‑техникумының Уҡытыу‑ тәж. хужалығы. Өфөлә урынлашҡан. Составына йыл әйләнәһенә эшләгән теплица, йәшелсә культуралары һәм сәскә үрсетмәләре үҫтереү өсөн плёнка теплицалар, экзотик, ағас‑ҡыуаҡ, ылыҫлы һәм сәскә культураларын вегетатив үрсетеү бүлеге инә. 2009 й. 22 кеше эшләгән. Теплица майҙаны — 1 га, урман питомнигы — 1,5 га. Лимондың уңдырышлылығы 220 ц/га тәшкил итә; етештерелгән: 22 т лимон, 100 мең дана экзотик үҫемлектәр үҫентеһе. Продукцияһы БР‑ҙа һәм РФ‑та һатыла. Питомникта лимондың яңы Лейсан, Салават, Урман, цитрондың Зиля, Уралтау сорттары сығарыла һәм үҫтерелә. Лимонарий продукцияһы “Сәскәләр” (“Цветы”) халыҡ‑ара күргәҙмәһенең алтын миҙалы һәм дипломдары м‑н бүләкләнгән (Мәскәү, 2001, 2002). “Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары” конкурсы лауреаты (2008). У.‑т.х. м‑н Ф.В.Садиҡова эшмәкәрлеге бәйле.
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
- Подробности
- Просмотров: 605
ДЕКОРАТИВ ҮҪЕМЛЕКТӘР (лат. decoro — биҙәйем), йәшелләндереүҙә, торлаҡ йорттарҙы, йәмәғәт биналарын биҙәүҙә һ.б. ҡулланылған культуралы һәм ҡырағай үҫемлек төрҙәре. Ағастарға, ҡыуаҡлыҡтарға, күп һәм ике йыллыҡ үҫемлектәргә, йәйгеләргә, ҡыяҡлыларға, һуғанбаштарға һ.б. айырып йөрөтөлә. Декоратив ағастарҙы һәм ҡыуаҡлыҡтарҙы япраҡлы (һалынҡы ҡайын, аҡ тал һ.б.) һәм ылыҫлыларға (себер артышы, ҡарағай һ.б.), япраҡ ҡойоусы (имән, ҡорос ағас һ.б.) һәм мәңге йәшелдәргә (себер аҡ шыршыһы, себер шыршыһы һ.б.) бүләләр. Парк, сквер, бульварҙар һ.б. төҙөгәндә ҡулланыла, альпинарий, битләүҙәрҙә түшәлеүсе йәки тупраҡты ҡаплаусы үҫемлектәр (казак артышы, горизонталь ҡарағай) файҙаланыла.
Башҡортостанда йәшелләндереүҙә респ. дендрофлораһы үҫемлектәренең 70‑тән ашыу төрөн, ш. уҡ башҡа тәбиғәт зоналарында үҫкән төрҙәрҙе (каштан, туя һ.б.) ҡулланалар. Декоратив күп йыллыҡ үләндәр — асыҡ грунтта ҡышлаусы үҫемлектәргә һәм тамырһабаҡтарын, тамырҙарын, бүлбеләрен, һуғанбаштарын йәки бүлбе-һуғанбаштарын ҡыш көнө биналарҙа һаҡлауға мохтаж булғандарға; декоратив сифаттары б‑са матур сәскә атыусыларға, декоратив япраҡлыларға, сағыу емешле, нәфис һеперткеле йәки башаҡлы үҫемлектәргә, аҫмалы, сырмалыусан, үрмәле үҫемлектәргә бүленә. Сәскәлектәрҙә, бордюр, вертикаль йәшелләндереү, гөлләмәләр төҙөү өсөн ҡулланыла. БР флораһының ҡырағай төрҙәренән һары умырзая, ҡәнәфер, күк умырзая һ.б. Д.ү. булып тора. Декоратив ике йыллыҡтарға себер эңер миләүшәһе, тау ҡуян кәбеҫтәһе һ.б., ш. уҡ ҡайһы бер күп йыллыҡтар: һаҡаллы ҡәнәфер, гесперис һ.б. инә. Сәскәлектәрҙе биҙәү, миҙгелдән тыш үҫтереү, ҡырҡып алыу, ҡыш көнө көршәктәрҙә үҫтереү, ҡоро гөлләмәләр төҙөү өсөн файҙаланыла. Йәйге Д.ү. (астра, суҡмарбаш, хуш еҫле кәрешкәләр һ.б.) орлоҡтарын 1 вегетация осорона сәсеү юлы м‑н үҫтерелә, уларға сәскән йылды сәскә атҡан, ләкин асыҡ грунтта ҡышламаған ике йыллыҡтар һәм күп йыллыҡтар (арыҫлан ауыҙы, лобелия һ.б.) инә. Матур сәскә атыусыларға (агератум, годеция, космея һ.б.), үрмәләгәндәргә (эт эсәге, хуш еҫле кәрешкә, декоратив фасоль һ.б.), ҡоро сәскәлеләргә (гелихризум, гомфрена, татыр үләне һ.б.), келәм яһаусыларға (алиссум, колеус, сантолина һ.б.), декоратив-япраҡлыларға (кенә уты, һепертке үлән, перилла) бүленә. Сәскәлектәр, ҡаялы тауҙар һ.б. өсөн, бейек үҫеүсе ҡыяҡлылар (мискантус, ҡом һолоһо, тамырсалы суҡҡыяҡ) газон ултыртмаларында солитер сифатында ҡулланыла. Миксбордер, бордюр төҙөгәндә һәм рокарийҙарҙа — ҡыҫҡа тығыҙ ҡыуаҡлы ҡыяҡлыларҙы (альп бажаты, күк бүтәгә һ.б.), газондарҙа тамырһабаҡ‑ҡыуаҡлы һәм кәүшәк ҡыуаҡлы ҡыяҡлыларҙан торған үлән ҡатнашмаларын (бажат, ҡондораҡ төрҙәрен һ.б.) сәсәләр. Ҡамыш гөлдәр ғаиләһе (нәркәс, умырзая), күбәләк сәскәһе һымаҡтар (зәғферән), ләлә һымаҡтар (ләлә, сөмбөл, тюльпан) — декоратив баҡсасылыҡта һәм миҙгелдән тыш үҫтереү өсөн ҡулланылыусы һуғанбашлы һәм бүлбе‑һуғанбашлы үҫемлектәр.
Башҡортостанда Д.ү. өйрәнеү 20 б. 30‑сы йй. аҙ. Е.Н.Клобукова‑Алисова тарафынан Ботаника баҡса‑институтында башлана, 40‑сы йй. коллекцияны тулыландырыу м‑н О.А.Кравченко, Т.Н.Никитин һ.б. шөғөлләнә. 50‑се йй. алып георгин, бойҙагөл, тюльпан һ.б. күп йыллыҡтарҙы (Кравченко), бер йыллыҡтарҙы (Р.И.Рогова) һәм ағас-ҡыуаҡлы Д.ү. (А.С.Сахарова) систематик рәүештә өйрәнеү алып барыла. 70—80‑се йй. Ҡытай шыҡтымының 6 сортын районлаштырыу (Л.С.Новикова), сиренде селекциялау (Сахарова), бер йыллыҡ Д.ү. өйрәнеү (В.Г.Савко) б‑са эштәр үткәрелә. 90‑сы йй. башынан ғалимдар Д.ү. интродукцияһы һәм селекцияһы (Л.Н.Миронова); бер йыллыҡтарҙың коллекция фондын киңәйтеү (Г.В.Шипаева); иристы (Ә.Ф.Рәхимова), корея хризантемаһын (А.А.Реут, Л.Ә.Төхвәтуллина), георгинды, лилейникты (С.Ғ.Денисова), декоратив ҡыяҡлыларҙы (И.Е.Анищенко), һирәк осраусы ҡырағай Д.ү. (Л.М.Абрамова, О.А.Кәримова һ.б.), оранжерея шарттарында тропик һәм субтропик үҫемлектәрҙе (З.Н.Сөләймәнова) өйрәнеү мәсьәләләре м‑н шөғөлләнәләр. Р.В.Вафин, В.П.Путенихин йәшелләндереүҙә ҡулланылған ағас Д.ү. өйрәнә; Л.С.Никитина экспозицион ландшафт участкаларын төҙөү ысулдарын эшләй. Д.ү. һирәк осраусы төрҙәренең ареалдарын, биологияһын һәм интродукцияһын өйрәнеүҙәр 50‑се йй. 2‑се ярт. — Биология институтында (Е.В.Кучеров, Ә.Х.Ғәлиева, А.Ә.Мулдашев, С.С.Хәйретдинов һ.б.), 90‑сы йй. башлап Бөрө социаль‑педагогия академияһында (Н.Н.Минина) алып барыла. Респ. флораһында 500‑гә яҡын Д.ү. төрө асыҡланған, шуларҙың 140‑тан ашыуы БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына (сыбар кәкүк ситеге, һары күбәләк сәскәһе, янтайыусан шыҡтым, сыбар сәскә, нескә бойҙагөл, яҙғы әшәлсә һ.б.; реликттар: түшәлмә бабасыр уты, картуз һымаҡ кәзә һаҡалы, себер флоксы, урал етене һ.б.; эндемиктар: урал ҡәнәфере, эре тәңкәғуҙаҡ һ.б.) индерелгән.
Әҙәб.: Интродукция и селекция декоративных растений в Башкирии. Уфа, 1978; Ресурсы и интродукция растений в Башкирии: сб. науч. тр. Уфа, 1983; Итоги интродукции и селекции декоративных травянистых растений в Республике Башкортостан: в 2 ч. М., 2006—2007.
И.Е.Анищенко, Е.В.Кучеров
Тәрж. Г.А.Миһранова
Декоратив үҫемлектәр: 1 – туғай юшаны (Veronica longifolia); 2 —талдут (Lysimachia vulgaris); 3 – ҡупшы ҡәнәфер (Dianthus superbus); 4 – күл йыуаһы (Allium angulosum); 5 – шифалы һабын үләне (Saponaria officinalis); 6 – һаҙлыҡ күгәрсен күҙе (Myosotis palustris)


text:
Үрге Ләмәҙ
Үрге Ләмәҙ (рус. Верхние Лемезы) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 141 кеше[1]. Почта индексы — 453038, ОКАТО коды — 80203819009.
Ауыл янында Икен йылғаһы Ләмәҙегә ҡушыла. Йыраҡ түгел Айыукүл карст күле һәм Атыш шарлауығы урынлашҡан.
Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 50 км
- Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Михайловка): 11 км
- Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 56 км
Билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Әҙелшина Рәмзилә Мөхәмәт ҡыҙы (18.01.1933—13.07.2014), 1969—1995 йылдарҙа Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театры актёры, 1970 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986)[2].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы
- ↑ Башкирская энциклопедия — Адельшина Рамзиля Мухаметовна (рус.) (Тикшерелгән 17 ғинуар 2018)
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 17.04.2018
Репост эшлә лә велосипедлы сәғәт от!
Яңылыҡтар таҫмаһы // 17-04-2018, 12:31
Башҡорт теленән региональ диктант - 2018 Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?
Яңылыҡтар таҫмаһы // 17-04-2018, 10:49
Донъя буйынса үткәрелгән Тоталь диктанттан һуң Башҡорт теленән региональ диктант үткәреү бик матур модаға әйләнде. Быйыл ул дүртенсе мәртәбәгә ойошторола.
Диктант был аҙнаның шәмбеһендә - 21 апрелдә иртәнге сәғәт 10-да үтәсәк. Быйыл Мәрйәм Бураҡаеваның "Арғымаҡ" әҫәренән өҙөктө яҙасаҡтар. Тексын М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры художество етәксеһе, РФ атҡаҙанған артисы, БР халыҡ артисы, РФ Дәүләт һәм Салауат Юлаев исемендәге БР Дәүләт премиялары лауреаты Олег Ханов уҡыясаҡ.
Әлеге ваҡытта сараның төп майҙансығында - Башҡорт дәүләт университетында әҙерлек эштәре башланды. Күнекмәләр уҙа, республиканың ҡала-райондарына, Рәсәй төбәктәренә оҙатыласаҡ видеояҙма әҙерләнә. Ул диктант мәлендә тапшырыласаҡ....
«Салауат Юлаев»та – яңы баш тренер
Новости / Спорт // 17-04-2018, 07:00
«Салауат Юлаев» клубы етәкселеге командаға баш тренер итеп быға тиклем Эркка Вестерлундтың ярҙамсыһы вазифаһын башҡарған Николай Цулыгинды тәғәйенләне.
Килешеү бер йылға төҙөлгән. Цулыгинға элекке тәрбиәләнеүсебеҙ, быға тиклем «Автомобилист» командаһында тренер булып эшләгән Николай Заварухин ярҙамға киләсәк. Улар заманында бергә юлаевсылар составында уйнай. Оҙаҡламай 43 йәшен билдәләйәсәк белгес, төп составтан тыш, «Толпар» үҫмерҙәрен дә тәрбиәләй. Уйынсы булараҡ, «Салауат Юлаев»тан тыш, «Аҡ барс», «Северсталь», «Металлург» (Мг.), «Нефтехимик», «Динамо» (Мәскәү), «Себер», «Торпедо»ла һәм НХЛ менән АХЛ-да өс миҙгел уйнай. Етәкселәр беҙҙеке булғас, бәлки, үҙ уйынсыларыбыҙға ла иғтибар артыр… Тик әлегә һаман ситтәгеләргә күҙ һалалар. Әйтәйек, яңыраҡ уҙған миҙгелдә «Амур» клубы ҡапҡаһын һаҡлаған Финляндия легионеры Юха Метсоланың Өфөгә киләсәге хаҡында һүҙ таралды.
29 йәшлек ҡапҡа һаҡсыһы Хабаровскиҙа өс миҙгел уҙғарып, быйыл Көньяҡ Кореяла уҙған Олимпия уйындарында ла ҡатнаша. Әлегә уның менән һөйләшеү уҙғарылған. Шулай уҡ «Авангард»тан һөжүмсе Дмитрий Кугрышев һәм Петр Хохряковтың да килеүе ихтимал. Тәүгеһе уҙған миҙгелдә ЦСКА-нан Омскиға күсһә, Хохряков иһә СКА командаһынан бынан ике йыл элек уларға килгәйне.
...
[/aviable]


text:
Род-Айленд
Род-Айленд (ингл. Rhode Island) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 50. 1790 йылдың 29 майында төҙөлгән. Элек Колония Род-Айленд, исеме менән йөрөгән. Штаттың ҡушаматы — Океан Штаты , Малютка Роди.
2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Род-Айленд штатында 1 051 302 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 262,69 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 43.
Майҙаны 4 002 кв.км, шуның 32,3 % һыу майҙаны.
Йөкмәткеһе
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тағы ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
285-77-85 (прямой эфир)
262-88-08 (реклама)
262-88-18 (поздравление)
+7 (937) 167-54-66 (WhatsApp)
Айгөл Әбдрәшитова:
- Бөгөн атайымды төшөмдә күрҙем. Ул миңә ҡағыҙ киҫәге һуҙҙы. Унда телефон һандары яҙылғайны. Атайым күҙҙәремә ҡарап, йылмайҙы ла, әллә ҡайҙа инеп юғалды. Өнөмдә мин был һандарҙы иҫләнем. Һәм бар ҡыйыулығымды йыйып, телефондан шылтыраттым. Миңә яуап биргән ағай бик ихлас кеше булып сыҡты. Етди проблеманы хәл итергә ярҙамлашты. Бына шулай, атайымды төштә күрһәм һәр саҡ юлым уңа, эштәрем ырамлы бара.
Киң күңелле, тырыш, һәләтле, егәрле кеше ине ул. Ирешер бейеклектәре лә, күтәрелер дәрәжәләре лә, яуланыр исемдәре лә булғандыр... Әммә өлгөрмәне. Ғүмеркәйе үтә лә иртә өҙөлдө. Вафатына 16 йыл үткән, ләкин йөрәк яраларым һаман да уңалмай. Атайым һәр ваҡыт хәтерҙә.
Ул Салауат районының Ҡалмаҡтар ауылынан. Әбдрәшитовтар ғаиләһен ауылдаштары бик ихтирам иткән. Өләсәйемде уңған Мәрфуға, матур Мәрфуға тип йөрөткәндәр.
Олатайым Ғәни Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Оҙаҡ ҡына Силәбе ҡалаһында хеҙмәт армияһында эшләй. 1947 йылда тыуған ауылына ҡайта. Атайым ғаиләлә алтынсы бала булып донъяға килә.
Инәйем Люциә Йәнбулатова:
Ныҡ матур малай тыуҙы. Әсәйемә 40 йәш ине. Атайым скрипкала уйнай ине, беҙ йырлайбыҙ, бейейбеҙ. Феликс китапты гармун итеп уйната. Мәктәпкә гел бишкә генә уҡыны.
Атайым мәктәпте тамамлағас, Өфөгә килеп, сәнғәт училищеһына уҡырға инә. Халыҡ уйын ҡоралдары бүлегендә баян класында белем ала.
Әсәйем Миңйыһан Сәлмән ҡыҙы:
- Ул училищела уҡый ине. Еҙнәһе беҙҙең ауылға ҡунаҡҡа алып ҡайтҡайны. 7 ноябрь көнө ине. Ауыл йәштәрен гармунға бейетте. 3 йыл хат алыштыҡ. 1971 йылда ғаилә ҡорҙоҡ.
1971 йылда атайым музыкант дипломы ала. Йәш белгесте тыуған районына эшкә ебәрәләр. Ул Малаяҙ балалар музыка мәктәбенә директор итеп билдәләнә. Мин дә ошо ауылда донъяға ауаз һалғанмын.
1975 йылда беҙ Өфөгә күстек. Атайым Профсоюздарҙың Өлкә Советында эшләй башланы. Ситтән тороп Санкт-Петербургтағы Юғары Мәҙәниәт мәктәбен тамамланы. 1990 йылда ул Башҡортостан радиоһына эшкә урынлашты. “Йыр-моң донъяһына сумып, кинәнеп хеҙмәт итә башланы, тип хәтерләй был осорҙо әсәйем.
Тауыш режиссеры булараҡ атайым радиола көн һайын кешеләрҙе яҙҙыра. Йырсылар, шағирҙар, музыканттар һәм композиторҙар менән таныша.
Атайым тәүге йырҙарын сәнғәт училищеһында уҡығанда уҡ яҙа. Әммә радиола эшләгән осорҙа ижад итер өсөн ҙур мөмкинлектәр асыла.
Ул йылдарҙағы күп кенә сәнғәт институты һәм училищеһы студенттары, йәш артистар ҙа атайыма рәхмәтле булыуҙары тураһында әйтә. Атайым уларҙы яҙҙырған, йүнәлеш биргән, кәңәштәре менән ярҙам иткән.
Атайым Башҡортостан радиоһы фондын тулыландырыуға ҙур өлөш индергән белгестәрҙең береһе. Ул тауыш яҙҙырғанда үтә лә диҡҡәтле, үтә лә талапсан булды тип хәтерләй замандаштары.
Февраль беҙҙең ғаилә өсөн һағышлы ай. 2000 йылдың 19 февралендә атайымдың йөрәге тибеүҙән туҡтаны. Уның үлеменә, яратҡан балаларын, ҡатынын, туғандарын ташлап, мәңгелеккә китеүенә оҙаҡ ваҡыт ышана алманыҡ. 52 йәш кенә ине уға. Йорт та һалды, ағастар ҙа ултыртты, ул да үҫтерҙе. Хеҙмәтендә абруйлы булды, һөнәренең ысын оҫтаһы һаналды. Йырҙары халыҡ араһында танылып китте. Ирешелгән уңыштары өсөн һөйөнөп, шатланып ҡына йәшәргә ине лә бит... Яҙманы.
Атайым минең дуҫым булды. Ҡыҙҙар ғәҙәттә эс серен әсәйҙәренә һөйләй. Ә мин атайым менән уртаҡлаштым. Сабыр ғына тыңлай, кәңәштәрен бирә. Ул оптимист булды. Был миңә лә күскән. Ниндәй генә ҡыйынлыҡтар осраһа ла, өмөт һәм ышаныс менән алға атлайым.
Атайым бүтән бер ҡасан да гармун тотоп, ауыл урамынан үтмәҫ. Беҙҙе, әсәйемде һәм ейәндәрен ҡосаҡлап, һағындым һеҙҙе, тип әйтә алмаҫ. Уның мөхәббәтен, күңел йылыһын, саф хистәрен йырҙарынан ғына тойорбоҙ, йырҙарында ғына табырбыҙ.
Башҡортостандың халыҡ артистары Әхәт Мортазин, Хәлит Фәтихов, Фәдис Ғәниев, Ишморат Илбәков, Светлана Хәкимова, билдәле артист Рәмил Хажиев, танылған йырсылар Резедә Әминева, Рәйес Вәғизов, музыкант һәм педагог Фирҙүс Шәрәфуллин, журналистар Гөлдәриә Йосопова, Урал Ниғмәтуллин һәм һәүәҫкәр композиторҙың хәләл ефете Гөлйыһан ханым, бер туған апайы Люция Йәнбулатова Феликс Әбдрәшитов тураһындағы иҫәтлектәре менән уртаҡлаша.
105.5 FMАудиопоток


text:
Республикала йәш сәсәндәр өсөн оҫталыҡ дәресе ойошторолдоФото: Розалиә Солтангәрәева биргән фотолар
Республикала йәш сәсәндәр өсөн оҫталыҡ дәресе ойошторолдо
Республикала йәш сәсәндәр өсөн оҫталыҡ дәресе ойошторолдоФото: Розалиә Солтангәрәева биргән фотолар
ӨФӨ, 2017 йыл, 6 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Башҡортостанда «Сәсәндәрем, килегеҙ!» төбәк сәсәндәр фестивале үтте. Ул Әлшәй районының административ үҙәгендә, Раевка ауылының Мәҙәниәт йортонда үтте. Филология фәндәре докторы, танылған сәсәниә Розалиә Солтангәрәева проект етәксеһе булып сығыш яһаны. Фестивалдә Миәкә, Дәүләкән, Әлшәй райондары сәсәндәре ҡатнашты.
Фестиваль сиктәрендә йәш сәсәндәр өсөн Розалиә Солтангәрәева оҫталыҡ дәресе ойошторҙо.
Фестивалде ойоштороуҙа һәм уны уҙғарыуҙа Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Әлшәй районы хакимиәте ҙур ярҙам күрһәтте.
Розалиә Солтангәрәева – халыҡ йырҙарын, үҙе яҙған әҫәрҙәрҙе башҡарыусы, филология фәндәре докторы, Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ул Мәскәүҙә 12-се Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (1985 йыл) дипломанты, Алма-атала Халыҡ-ара аҡындар һәм сәсәндәр конкурсы (1996 йыл), Смоленскиҙа Бөтә Рәсәй халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсы (1991 йыл), Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге бүләккә республика халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсы (1984 йыл), Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге әҙәби премия лауреаты, Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән. 2011-2017 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтен етәкләне. Сактаган Баишев исемендәге Аҡтүбә университетының хөрмәтле профессоры. Башҡорт фольклоры һәм традицион мәҙәниәте буйынса бик күп монографик тикшереүҙәр, йыйынтыҡтар, әсбаптар, ғилми мәҡәләләр авторы. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының баш ғилми хеҙмәткәре.


text:
МЕНЮ
Мәләүездең һәм Мәләүез районы муниципаль районының ижтимағи-сәйәси гәзите.
Рубрики
10.10.2018
12:10
Сентябрь аҙағында Рәсәй Финанстар министрлығында “Граждандар өсөн бюджет” проекты Бөтә Рәсәй конкурсында еңеүселәрҙе ҡотлау тантанаһы үтте.
4 йылда конкурсҡа 50 төбәктән 818 проект эше тәҡдим ителде. Быйыл иһә 32 субъекттан 265 ғариза теркәлгән. Конкурс еңеүселәрен РФ Финанс министры урынбаҫары Алексей Лавров ҡотланы.
Мәләүез финанс идаралығы эштәре ил кимәлендә ойошторолған конкурста өс номинацияла бүләкләнде:
“Эшҡыуарлыҡ бюджеты” - 1-се дәрәжә диплом;
“Мунициаль һәм дәүләт хеҙмәте тураһында заманса мәғлүмәт формаһы” - 2-се дәрәжә диплом;
“Граждандарға бюджетты күҙаллауҙың заманса формаһы” - 3-сө дәрәжә дипломға лайыҡ булды.
Конкурс эштәре менән http://finance.admmeleuz.ru. рәсми сайтында танышырға мөмкин.
Район финанс идаралығы коллективын еңеүҙәре менән ҡотлайбыҙ!
Район Хакимиәте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 416
ТАҺИРОВ Нуриәғзәм Таһир улы [9.1.1888, Ырымбур губ. Силәбе өйәҙе Ләүеш (Ҡужа) а. (Силәбе өлк. Арғаяш р‑ны) — ?], Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. “Ғәлиә” мәҙрәсәһен тамамлаған (1911). 1918—19 йй. Башҡорт ғәскәрендә, див. муллаһы; 1919—20 йй. Ҡыҙыл Армияла, див. комиссары. Бөтә башҡорт ҡоролтайҙарында ҡатнашыусы. 1917 й. авг. алып Башҡорт мәркәз шураһы ағзаһы, Башҡ. мәркәз шураһының Силәбе өлкә секретариаты етәксеһе, дек. башлап Кесе ҡоролтай ағзаһы, “Тулҡын” бөтә башҡ. йәштәре союзын ойоштороусыларҙың береһе. 1918 й. июленән Башҡорт хәрби шураһы ағзаһы, Арғаяш кантоны башҡармаһы рәйесе, окт. алып Башҡорт айырым корпусының 2‑се Башҡ. уҡсылар полкы, бер үк ваҡытта 1‑се Башҡ. уҡсылар див. муллаһы. 1919 й. февр. башлап Башҡортостан хәрби-революцион комитетына ағзалыҡҡа кандидат, июлдән Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы комиссары. 1920 й. мартынан Арғаяш кантонының революцион ком‑ты рәйесе. 1920 й. июнендә Бөтә Рәсәй ҮБК‑ның һәм РСФСР ХКС‑ының “Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында”ғы декреты сыҡҡандан һуң, протест йөҙөнән Башревкомдың башҡа ағзалары м‑н бергә вазифаһын ҡалдырып, Урта Азияға сығып киткән. Бохара халыҡ совет респ. Кермине округында халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире булып эшләгән. 1921 й. алып АСБР‑ҙың Халыҡ мәғарифы ХК коллегияһы ағзаһы, 1922 й. — Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте рәйесе, 1924 й. — БАССР‑ҙың Баш судында юридик ярҙам коллегияһы ағзаһы. Башҡорт теле б‑са хеҙмәттәр, “Башҡорт лөғәте” (1‑се киҫәк. Өфө, 1926) китабы, Ғ.Ғ.Ҡорбанғәлиев т‑да “Аҡһаҡ ишан” пьесаһы авторы. Башҡ. теленең беренсе грамматикаһы авторҙашы. 1929 й. ҡулға алынған, 1938 й. ваҡытынан алда иреккә сығарылған, Урта Азияға сығып киткән. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Х е ҙ м.: Башҡорт халҡының байлығын белеү, тарих, географияһына кәрәкле уҙыҡтарын йыйнау, ҡомартҡыларын сүпләп табыу һәм туплау өсөн ҡулланма. Стәрлетамаҡ, 1922; Башҡорт әлифбаһы. Өфө, 1924; Башҡортса эш йөрөтөү өсөн ҡулланма һәм үрнәктәр. Өфө, 1924 (авторҙ.).
Әҙәб.: Т а г и р о в Т. Суровая проза жизни. Уфа, 2004.
И.С.Иғдәүләтов, А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 231
ТОҘЙЫЛҒА, йылға, Ағиҙел й. уң ҡушылдығы. Айыулы тауынан төньяҡҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта Таҡаты һыртының көнбайыш битләүендә башлана. Ғафури р‑ны буйлап көньяҡ‑көнсығыштан төньяҡ‑көнбайышҡа ҡарай аға һәм Ағиҙел й. (тамағынан 669 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 55 км, басс. майҙаны 355 км2. Башлыса ҡар һыуы м‑н туйына. Тамағында уртаса йыллыҡ һыу сығымы 3,1 м3/с. Рельефы тәпәш тауҙарҙан тора, терр‑яһы карсланған. Ландшафы үрге ағымында һоро урман тупрағындағы киң япраҡлы урмандарҙан, түбәнге ағымында көлһыуланған ҡара тупраҡтағы болонло далаларҙан ғибәрәт. Түбәнге ағымында басс. яҡынса 35%‑ы һөрөлгән. Ҡушылдыҡтары: уң — Юрмаш, Ләмйән; һул — Төлкәс һ.б. Йылға басс. Красноусол минераль һыу сығанаҡтары урынлашҡан.
В.А.Загорский
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Тициан
Тициан Вечеллио (итал. Tiziano Vecellio, 1488/1490, Пьево-ди-Кадоре — 1576 йылдың 27 авгусы, Венеция) — италия рәссамы, Юғары һәм Һуңғы Яңырыу дәүере венециан мәктәбенең күренекле вәкиле. Тициандың исеме Яңырыу дәүеренең Микеланджело, Леонардо да Винчи һәм Рафаэль Санти кеүек рәссамдары менән бер рәттә тора. Тициан тәүрат библия һәм мифология сюжеттарына картиналар яҙған, шулай уҡ ул портретист булараҡ дан алған. Уға королдәр һәм рим папалары, кардиналдар, герцогтар һәм кенәздәр заказ яһаған. Уны Венецияның иң яҡшы рәссамы булып танылғанда Тицианға утыҙ йәш тә булмаған.
Тыуған урыны буйынса (Беллуно провинцияһындағы Пьеве-ди-Кадоре, Венеция республикаһы) уны ҡайһы саҡта да Кадоре тип тә атайҙар; шулай уҡ Илаһи Тициан булараҡ билдәле.
Йөкмәткеһе
Биографияһы һәм ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тициан дәүләт һәм хәрби эшмәкәр Грегорио Вечеллио ғаиләһендә тыуған. Уның тыуған көнө аныҡ билдәле түгел. Тициан олоғайғас, король Филипп II яҙған хатында тыуған йылын 1474 йыл тип күрһәткән, әммә был шикле[5]. Өлкән йәштәге Тициан менән замандаш яҙыусылар Тициандың тыуған йылын 1473 һәм 1482 йылдар араһында[2] тип мәғлүмәт биргәндәр. Хәҙерге заман тикшеренеүселәренең күпселеге фекеренсә, Тициандың тыуыу датаһы 1490 йыл тип күрһәтелә. Нью-Йорктағы Метрополитен музейы һәм Гетти Тикшеренеүҙәр институты 1488 датаһы яҡлы[6].
Йәш саҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
10 йә 12 йәшендә Тициан Венецияға килә. Цуккато Себастьяно Цуккато оҫтаханаһында, артабан Джентиле Беллини, һуңынан Беллини Джованни оҫтаханаларында эшләй. Ул Лоренцо Лотто һәм венециан һынлы сәнғәт мәктәбенең башҡа рәссамдары менән таныша. Әммә уның иң тығыҙ мөнәсәбәттәре Джорджоне менән урынлашҡан. Тициандың Джорджоне менән бергә башҡарылған тәүге эше, фрагменттары ғына тороп ҡалған, Фондако-деи-Тедески фрескаһы була.
Тициандың иртә эштәренә: һуңғараҡ Рембрандтты «Автопортрет», «Сабый, изгеләр Антоний Падуанский һәм Рок менән мадонна» (яҡынса 1511 йыл) картиналарына дәртләндергән Джероламо Барбариго портреты (1509) ҡарай. Тициандың замандаштары, изгеләр был ваҡытта Венецияла ҡоторған һәм 1510 йылда Джорджоненың ғүмерен өҙгән тағун сиренән ҡотҡара, тип уйлағандар.
Был осорҙағы Тициан стиле Джорджоне стиленә бик оҡшаған. Тициан Джорджоне башлаған, ләкин яҙып бөтөрмәгән картиналарҙы тамамлап ҡуйған. 1511 йылда бер нисә айға Падуяға китә, унда. Скуола дель Сантола изге Антоний Падуанский мөғжизәләре тураһында фрескалар яҙа.
Тициан күп мадонналар һәм ҡатын-ҡыҙ портреттарын яҙа. «Был осорҙа уның образдары тыныс һәм күңелле, тормош тулы ҡанлылығы, сағыу хис-тойғолар, эске яҡтылыҡ мисәте менән билдәләнә. Тәрән, саф буяуҙар аһәңенә нигеҙләнеп мажорлы колорит төҙөлгән».[7] Унау советы ағзаһы Николо Аурелио заказы менән яҙылған «Сиған мадоннаһы» (яҡынса 1511 йыл), шулай уҡ «Ер мөхәббәте һәм Күк мөхәббәте» (1514) картиналары, һәм «Көҙгө алдындағы ҡатын» (яҡынса 1514) был осорҙоң иң билдәле картиналары булған.
1516 йылда Альфонсо д’Эсте өсөн ул «Кесарь динарийы» картинаһын яҙа.
Үҙ стилен булдырыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Джорджоне вафат булғандан һуң һәм Себастьяно дель Пьомбо Римгә киткәндән һуң, Венеция ҡалаһында Тициан менән ярышырлыҡ рәссамдар ҡалмаған. Джованни Беллини үлгәндән һуң, 1517 йылда Тицианға Венеция республикаһының бирелгән беренсе рәссамы тигән титул бирелгән.
Рафаэль Санти һәм Микеланджелоның эштәрен иғтибарлап өйрәнеп, Тициан яйлап үҙ стилен булдыра. «Был осорҙа рәссам рух күтәренкелеге һәм динамика менән һуғарылған монументаль композицияларға өҫтөнлөк биргән. Ул сағыу йәшәү көсө менән йәшәү көсө менән һуғарылған образдар тыуҙырған, йылдам хәрәкәт менән һуғарылған картиналар композицияһын диагональ буйынса төҙөй, күк һәм ҡыҙыл төҫ таптарының интенсив контраслығы менән файҙаланған». Ул дини һәм мифологик темаларға эпик тәрән мәғәнәле итеп тасуирлаған һүрәттәр ижад итә Уға ғына хас ижад емештәре:
- «Алла Анаһының күтәрелеүе» (1516—1518);
- «Мадонна һәм изге Франциск һәм Блэз менән Сабый, шулай уҡ доға ҡылыусы Альвизе Гоцци менән» (1520);
- «Ариадна һәм Вакх», бында Рафаэль йоғонтоһо күренә.
«Андреане» (1523—1524 йылдар тирәһе) Микеланджело йоғонтоһо аҫтында яҙылған.
Тициан портретын эшләгән кешенең холҡон максималь аныҡ сағылдырырға тырышҡан — «Бирсәткәле ир-егет» (1523), «Томмазо Мости портреты» (сама менән 1520 йыл).
"Мадонна Пезаро"ла (1526) Тициандың үҙ стиле күренә.
1525 йылда Тициан, был ваҡытта уның ике улының әсәһенә, Чечилия Сольданоға өйләнә, әммә ҡатыны 1530 йылда Тициандың икенсе ҡыҙын, Лавинияны, тыуҙырғанда үлгән.
Өлгөргәнлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1530—1540-се йылдар аҙағы — Тициандың портрет сәнғәтенең сәскә атҡан осоро. Рәссам иҫ киткес һиҙгерлек менән бик күп төрлө һәм ҡапма ҡаршылыҡлы холҡло замандаштарын һүрәтләгән: үҙ-үҙенә ышанвусан, ғорурлыҡ һәм дәрәжә, шикселлек, ике йөҙлөлөк, ялғанлыҡ һ. б. Яңғыҙ портреттар менән бер рәттән ул кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәттәренең йәшерен асылын, ситуация драматизмын һүрәтләгән төркөм портреттары яҙған. Тициан һирәк оҫталыҡ менән һәр портретты иң яҡшы композицион хәл итеү юлын, моделгә хас позаны һын, йөҙ сырайын, хәрәкәт, ым-ишара һайлаған. 1530 йылдарҙан Тициан һәр картинаһнда ҡабатланмаҫ индивидуаль колористик хәл итеү юлын таба. Колорит әйҙәүсе һәм буйһонған буяуҙар, аҙ һиҙемләнгән нюанстар ҡушылып, төрлө ентекле буяуҙарға айырылған йоҡа тональ оттеноктарҙан барлыҡҡа килә. Был үҫешкән колоризм күп дәрәжәлә тициан портреттарының тәрән психологизмын, хис-тойғолоғон билдәләй. Әҫәрҙең колористик төҙөлөшөн рәссам төҫтөң эмоциональ яңғырашы кешенең төп холҡ һыҙаттарына тура килерлек һайлай. Был осорҙоң иң яҡшы портреттарына түбәндәгеләр ҡарай:
- «Федерико Гонзага портреты» (1529),
- «Карл V эт менән портреты» (1533),
- «Граф Антонио ди Порчиа портреты» (1535),
- «Портрет Архитектор Джулио Романо портреты» (1536 йыл тирәһе),
- «Сибәркәй» (1536—1537),
- «Кларисса Строцци» (около 1542),
- «Рануччио Фарнезе» (1542),
- «Пьетро Аретино портреты» (1545).
«Тәүбә итеүсе Магдалена» (1533 йыл тирәһе), «Венера Урбинская» (1538 йылға тиклем) портреттарында ул иҫ киткес ҡатын-ҡыҙ образдары тыуҙырған.
«Марияны ҡорамға индереү» (1534—1538), «Изге хәбәр» һәм «Эммауста киске аш» (икеһе лә —1530 йылдар уртаһында) хеҙмәттәре тәүрат сюжеттарына бағышланған.
1545 йылда Тициан Римгә Павел III папаның портретын яҙырға барған, шунда Микеланджело менән осраша.
Император Карл V саҡырыуы буйынса 1548 йылда үҙен бик ҙурлаған һәм ихтирам иткән Германияға портреттар яҙырға бара. Легенданан билдәле булыуынса, рәссам ҡулынан бумала төшөп киткәс, Карл V, уны эйелеп алған да: «Тицианға хатта императорҙың хеҙмәт итеүе лә маҡтаулы»,- тигән.
40-сы йылдарҙа Тициан монументаль картиналар: «Күгән таж кейҙереү» (1542), «Был кеше» (1543), "Даная"ның бер нисә вариантын ижад иткән.
Рәссам оҫталыҡтың иң юғары нөктәһенә етә. Композиция һәм колористик хәл ителеш ярҙамы менән картинаһында иң ҡатмарлы холоҡ, күңел хәрәкәтен, хәл трагизмын, йәшәүгә ихтыярҙы йәки кеше тәненең матурлығын маҡтарға һәләтле Тициан. Ул шедеврҙар яҙған:
- «Глория» (1551—1554),
- «Венера һәм Адонис (Тициан картинаһы)» (1554),
- «Хәрби кейемдәге ир-егет портреты» (1550-се йылдар),
- «Елпеүесле ҡыҙ» (1556 йыл тирәһе),
- «Диана һәм Актеон (Тициан картинаһы)» (1556—1559),
- «Европаны урлау» (1559—1562),
- «Көҙгө алдындағы Венера (Тициан картинаһы)» (1555 йыл тирәһе),
- «Аҡыллылыҡ аллегорияһы» (1560 йылдар уртаһы),
- «Тәүбә итеүсе Мария Магдалина (Тициан картинаһы, 1565 йыл тирәһе)» (1560).
Үҙен бумала тоттороп һүрәтләгән иң билдәле автопортреты был осорға ҡарай.
Ижадының һуңғы осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Тициандың һуңғы ижади эштәренең айырым үҙенсәлеге — уларҙың нәфис һәм матур хроматизмы. Оҫта, көрән, күк-ҡорос, ал-ҡыҙыл, тоноҡ-йәшелдең һиҙелмәгән сағылышының оттенок тоноҡ алтынлаштырылған тонына буйһонған колористик гамма төҙөй. Тициандың һуңғы картиналары, нәфислеккә эйә күп һанлы ярым тондар менән төрлө төҫтәргә инеп, емелдәй. Рәссамдың яҙыу манераһы үҙенә башҡа иркенлеккә эйә. Композицияһы ла, формаһы ла, яҡтылыҡ та матур биҙәкле әүәләү ярҙамында төҙөлә. Тициан ғүмер ахырына һынлы сәнғәттең яңы техникаһын уйлап сығарған. Ул киндер туҡымаға буяуҙы бумала менән дә, шпатель менән дә, бармаҡтары менән дә һылаған. Уның һуңғы әҫәрҙәрендә үтә күренмәле лессировкалар ҙа, киндерҙең бөртөклө фактураһын беләндереп, әҙерәк буяп ҡуйғанын йәшермәй. Рәссамдың ижади процессын асҡан формаһы буйынса бик күп төрлө иркен алымдарҙың тура килеүенән тормошсан тулҡынланыу һәм драматизм менән тулы образдар тыуған»[7].
Һуңғы ижад шедеврҙары:
- «Табутҡа һалыу» (1559),
- «Изге хәбәр» (1564—1566 йылдар тирәһе),
- «Купидондың күҙен бәйләүсе Венера» (1560—1565 йылдар тирәһе),
- «Тәре йөрөтөү» (1560),
- «Тарквиний һәм Лукреция» (1569—1571),
- «Изге Себастьян» (1570 йыл тирәһе),
- «Күрән тажын кейҙереү» (1572—1576 йылдар тирәһе),
- «Пьета (Тициан картинаһы)» (1575—1576).
1575 йылда Венеция тағун эпидемияһы башлана. Тициан, улынан сир йоҡтороп, 1576 йылдың 27 авгусында вафат була. Иҙәндә, ҡулына бумала тотоп йығылған, үлек кәүҙәһен табалар.
Тағундан вафат булғандарҙы яндырыу законына ҡарамаҫтан, венеция Тицианды венецияның Санта-Мария Глориоза деи Фрари соборында ерләйҙәр.
Рәссамдың ҡәбер ташына шундай һүҙҙәр яҙылған:
«Бында бөйөк Тициан Вечелли —
Зевс һәм Апеллестар ярышташы ята»
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Меркурийҙағы кратер Тициан хөрмәтенә аталған.
- Гуго фон Гофмансталь «Тициандың үлеме» тигән пьеса яҙған, һәм унда шундай юлдар бар:
«Әгәр ул булмаһа, беҙ ҡараңғыла йәшәр инек
Һәм ерҙең матурлығын танымаҫ инек.»
Нәфис әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Кесарь динарийы» картинаһы (1516 йыл тирәһе. Дрезден галереяһы, Германия) Ф. М. Достоевскийҙың «Ағалы-энеле Карамазовтар» (1879—1880)[8] романындағы «Бөйөк инквизитор» бүлегенең поэтикаһында экфрастик кәүҙәләнеш таба.
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Тициан картиналары исемлеге
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Kennedy Ian G. Titian, Tascen, 2007.
- Махов А. Тициан. «Молодая гвардия». Москва. 2006. (Жизнь замечательных людей)
- Ротенберг Е. И. Тициан и его место в искусстве Возрождения (к 400-летию со дня смерти Тициана) // Советское искусствознание `77. Вып. 2. М., 1978. С. 165—190.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- на artcyclopedia.com
- на Тициан. Ру
- Тициан Вечеллио да Кадоре — один из величайших художников всех времен и народов
- Ҡалып:WGAWeb Gallery of ArtҠалып:WGA(англ.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118622994 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
- ↑ 2,0 2,1 http://kulturnav.org/44d8a621-b96f-4d9e-8e5b-75c75480f317 — 2016.
- ↑ https://www.nationalgallery.org.uk/artists/titian
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 RKDartists
- ↑ Cecil Gould, The Sixteenth Century Italian Schools, National Gallery Catalogues, p. 265, London, 1975, ISBN 0-947645-22-5
- ↑ See references above
- ↑ 7,0 7,1 В. Н. Лазарев. "Тициан" // Большая советская энциклопедия / Гл. ред. С. И. Вавилов — 2 издание. — М.: Сов. энциклопедия, 1965.
- ↑ Медведев А.А. «Динарий Кесаря» Тициана и «Великий инквизитор» Ф.М. Достоевского: проблема христианского искусства (русский) // Соловьёвские Исследования. — 2011. — № Вып. 3 (31). — С. 79-90.


text:
Бөгөн халҡыбыҙҙы “Урал батыр” эпосынан башҡа күҙ алдына ла килтереп булмай. Был мәшһүр халыҡ әҫәре милләтебеҙҙе донъя кимәлендә таныта, ҡеүәте хаҡында һөйләй, тамырҙарыбыҙҙың тәрәнлеген раҫлай. Әгәр Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте менән атаҡлы сәсән Мөхәмәтша Буранғолов уны үҙ заманында яҙып алмаған, Ғәбит һәм Хәмит сәсәндәр менән осрашмаған булһа?!. Хатта уйлауы ла ҡурҡыныс! Юҡҡа ғына мәғрифәтсе, дин әһеле […]
Продолжить чтение…
Мөхәмәтша Буранғолов халҡын да мәңгеләштереп киткән
Бөгөн халҡыбыҙҙы “Урал батыр” эпосынан башҡа күҙ алдына ла килтереп булмай. Был мәшһүр халыҡ әҫәре милләтебеҙҙе донъя кимәлендә таныта, ҡеүәте хаҡында һөйләй, тамырҙарыбыҙҙың тәрәнлеген раҫлай. Әгәр Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте менән атаҡлы сәсән Мөхәмәтша Буранғолов уны үҙ заманында яҙып алмаған, Ғәбит һәм Хәмит сәсәндәр менән осрашмаған булһа?!. Хатта уйлауы ла ҡурҡыныс! Юҡҡа ғына мәғрифәтсе, дин әһеле […]


text:
- Подробности
- Просмотров: 298
ҮЛСӘҮ, есемдәргә тәьҫир иткән ауырлыҡ көсө б‑са уларҙың ауырлығын билдәләү приборы. Тәғәйенләнеше б‑са — өлгөлө, лаборатор (аналитик, микроаналитик, һынауҙар өсөн һ.б.), дөйөм тәғәйенләнештәге; тигеҙләштергән ҡоролмаһының тибы б‑са — механик (конструкцияһы ябай, файҙаланыуҙа ышаныслы, оҙаҡҡа етә), электрон (үлсәү аныҡлығы һәм тиҙлеге юғары, автоматлаштырылған системаларҙа ҡулланыу мөмкин); эшләү принцибы б‑са — пружиналы, рычаглы, электротензометрик, гидравлик, гидростатик Ү. бүленә. Ү. сауҙа эшендә, а.х. төрлө тармаҡтарында, сәнәғәттә, көнкүрештә һ.б. ҡулланыла. Башҡортостанда Иглин үлсәү заводында үлсәү сиге 100, 150 һәм 200 кг (1961 й. алып), 3 т (2004 й. алып) булған механик платформалы Ү.; үлсәү сиге 60‑тан алып 600 кг тиклем булған (2001 й. алып) электрон платформалы; үлсәү сиге 100 т булған (2006 й. алып) электрон платформалы автомобиль Ү. сығарыла. Сығарылған Ү. бөтә модификациялары юғары дымлылыҡ шарттарында һәм һауа т-раһы ‑20 алып 45°С тиклем (механик), ‑10 алып 40°С тиклем (электрон) булғанда эшләй ала. “Эталон‑центр” ЯСЙ‑нда (Өфө) 2003 й. сәнәғәт Ү. (бөртөклө материалдар дозаторы, кранлы электрон Ү.) линияһы эшләй башлай, 2006 й. алып үлсәү сиге 5 т алып 100 т (бүлем ҡиммәте 50 кг) тиклем булған автомобиль электрон Ү. эшләнә һәм етештерелә. 1971—2003 йй. Өфө һығылмалы валдар заводы үлсәү сиге 6 кг тиклем булған пружиналы көнкүреш Ү. сығарған.
Ф.Р.Исмәғилев, Р.Г.Ҡунаҡасов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Ракета
Раке́та (итал. rocchetta — бәләкәй орсоҡ нем. Rakete йәки нидерл. raket) — тирә-яҡ мөхит матдәләрен файҙаланмайынса, арауыҡта, үҙ массаһын сарыф итеп, реактив тартыу көсө иҫәбенә хәрәкәт итеүсе осоу аппараты. Ракетаға осоу өсөн әйләнә тирәлә һауа йәки газ мөхите кәрәк түгел, шуға күрә осоу атмосферала ғына түгел, вакуумда ла осорға мөмкин. Ракета тип байрам петардаларынан алым космос ракета-ташыусыларын атауҙар.
Хәрби технологияла ракета тип, ҡағиҙә булараҡ, алыҫтағы сәпте тар-мар итеү өсөн реактив хәрәкәт итеүсе пилотһыҙ осоусо аппараттарын атайҙар. Ҡораллы көстәрҙә ракета ҡоралын ҡулланыусы ракета ғәскәрҙәре барлыҡҡа килде.
Күпселек тарихсылар ракетаны уйлап табыуҙа Ҡытай династияһы Хан (Б.Э.Т 206 йыл — Б.Э 220 йыл) ваҡыта менән бәйләй. Дары уйлап табылғас, уны фейерверк һәм күңел асыуҙа ҡуллана башлайҙар. Дары шартлаған ваҡыттағы көс төрлө әйберҙәрҙе күсерергә һәләтле була. Һыңараҡ был принцип нигеҙендә пушка һәм мушкеттар эшләйҙәр. Снарядтарҙы, дары заряды иҫәбенә, алыҫҡа осорорға мөмкин булған. Әммә был снарядтар ракета түгел, сөнки уларҙың үҙ яғыулыҡ запасы булмай. Улар артабан ракета уйлап табыуға этәргес бирә. Тарихи яҙмаларҙағы «утлы уҡтар» ысын ракета була. Уҡҡа ҡағыҙҙан эшленгән торба беркетәләр. Эсенә дары тултаралар, артҡы өлөшөн генә яндырыу өсөн асыҡ ҡалдыралар. Зарядты янырып, уҡта атып ебәрәләр. Бындай уҡтар диңгеҙ суднолары һәм кавалерияға ҡаршы һуғышта ҡулланылған.
Циолковский К.Э. ракета хәрәкәте теорияһы өҫтөндә эшләй. Ул ракета өсөн кислород һәм водород яғыулығын ҡулланыу иң отошло ысул тип иҫәпләй. 1903 йылда планета ара осошто проектлай.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ракета // Космонавтика : Маленькая энциклопедия ; Главный редактор В.П. Глушко. 2-е издание, дополнительное — Москва: «Советская энциклопедия», 1970 — C. 372


text:
- Подробности
- Просмотров: 402
ФИТОГОРМОНДАР (фито... һәм гормондар), ү ҫ е м л е к т ә р ҙ е ң г о р м о н д а р ы, үҫемлектәрҙең бер өлөшөндә микрокүләмдәрҙә синтезланған һәм икенсе өлөшкә күскән органик берләшмәләр, үҫеү һәм форма барлыҡҡа килтереү процестарын көйләй. Хайуандарҙың гормондарынан айырмалы рәүештә, синтезланған урындарҙа эшләй ала. Классик Ф. абсциз к‑таһы, ауксиндар, брассиностероидтар, гиббереллиндар, цитокининдар, этилен инә. Полифункциональ (йәшәү эшмәкәрлегенең күп физиол. процестарын көйләй), юғары үҙенсәлеккә эйә (күҙәнәктең реакцияһы уның Ф. ҡарата компетентлығы б‑са билдәләнә). Ф. өсөн ш. уҡ синергизм, әүҙемлеге аҙ булған һәм запас формаларға күсеү һәләте хас. Үҫемлектәрҙең ағзалары һәм туҡымалары үҫешенең һәр фазаһы тышҡы шарттар үҙгәреүенә һиҙгер Ф. концентрацияһы нисбәте м‑н ҡылыҡһырлана. Баланстағы күсештәр үҫеш процестарының интенсивлығында һәм үҫемлектәрҙең продуктлылығында сағыла. Ф. физиол. һәм морфогенетик программаларҙы гормональ көйләүҙең берҙәм системаһына берләштерелгән, үҫемлек күҙәнәктәренең, туҡымаларының һәм ағзаларының үҙ‑ара тәьҫирен яраштыра. Башҡортостанда Ф. эшмәкәрлегенең молекуляр механизмдарын өйрәнеү 20 б. 80‑се йй. уртаһынан тормошҡа ашырыла. Башҡорт дәүләт университетында (С.Ю.Веселов һ.б. етәкселегендә), Биология институтында (Г.Р.Ҡоҙаярова), Биохимия һәм генетика институтында (Ф.М.Шакирова һ.б.) төрлө культураларҙың үҫеүе, үҫеше һәм тирә‑яҡ мөхиттең төрлө насар факторҙарына ҡаршы тороусанлығын көйләүҙә Ф. роле өйрәнелә.
Ф.М.Шакирова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 375
ӨФӨ ЙЫЛЫЛЫҠ СЕЛТӘРҘӘРЕ ПРЕДПРИЯТИЕҺЫ, Өфө халҡын һәм ойошмаларын йылытыу һәм йылы һыу менән тәьмин итеү өсөн йылылыҡ энергияһын тапшырыу м‑н шөғөлләнә. 1962 й. Квартал ҡаҙанлыҡ һәм йылылыҡ селтәрҙәре дирекцияһы булараҡ асыла, 1965 й. алып Берләшкән ҡаҙанлыҡ һәм йылылыҡ селтәрҙәре пр‑тиеһы, 1982 й. — Ө.й.с.п., 1992 й. — МУП, 2004 й. алып “Башкирэнерго” ААЙ Йылылыҡ селтәрҙәре составында. Составына район йылылыҡ селтәрҙәре идаралыҡтары (6), технологик ҡорамалдар ремонтлау һәм ремонт‑төҙөлөш идаралыҡтары; ремонт‑механика, йылылыҡ автоматикаһы һәм үлсәү, автотранспорт цехтары, электроцех, 2 лаб., авария‑ремонт һәм газ хеҙмәте; 51 ҡаҙанлыҡ, 299 үҙәк йылылыҡ пункты, 2 насос ст., 723,6 км һыу һәм 1,0 км быу селтәрҙәре инә. 2004 й. 3174 кеше эшләгән.
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
Ырымбур өлкәһенең Иҫке Юлдаш мәктәбе ошо көндәрҙә үҙенең 100 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Унда Красногвардейск районы хакимиәте башлығы Николай Валентинович Чернышев, 4-се саҡырылыш депутаттары, аграр сәнәғәт комплексы комитеты рәйесе Александр Жарков һәм Андрей Рейзлер, Ырымбур өлкәһе Хөкүмәте һәм губернаторы аппаратының эске сәйәсәт идаралығы начальнигы Баҙарғәле Ермәков, мәғариф бүлеге начальнигы Елена Гоначарова һәм Башҡортостандан ҙур делегация ҡатнашты.
Сарала мәктәпкә бүләккә компьютер, электрон таҡта, мәктәптең элекке фотоһының реконструкция эшләнгән варианты, башҡортса бик күп китаптар бүләк ителде. Былар хаҡында гәзитебеҙҙең киләһе һандарының береһендә уҡығыҙ.
– Бөгөн мәктәбебеҙҙә 35 бала белем ала, әлбиттә, уҙған йылдар менән сағыштырғандар был аҙ, әммә беҙ һәр саҡ башҡорт балаларын милли рухта тәрбиәләйәсәкбеҙ! – тине мәктәп директоры Рәшит Алтынбаев.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Өфөләге Телеүҙәктә «Рәсәй Башҡортостан радиоһы»ның 90 йыллығы уңайынан байрам саралары уҙҙы. 1927 йылдың 7 ноябрендә Башҡортостанда даими радиотапшырыуҙар эфирға сыға башлай.
Бөгөн республиканың төп радиоһы оператив, демократик киң мәғлүмәт сараһы булараҡ йәмәғәт тормошонда лайыҡлы урын биләй. «Рәсәй Башҡортостан радиоһы» редакцияһында 27 хеҙмәткәр эшләй. Алып барыусылар, хәбәрселәр, мөхәррирҙәр һәм тауыш режиссерҙары тыңлаусыларҙы төбәктәге һуңғы яңылыҡтар менән таныштыра, 30-ға яҡын радиопроект эфирға сыға. Юбилей уңайынан тантаналы шарттарҙа мемориаль таҡтаташ астылды. Һуңынан «Рәсәй» медиаүҙәгендә «Автомобиль бүләк итәбеҙ» байрам викторинаһына йомғаҡ яһалды. Төп бүләкте — «Дэу» автомобилен —Дәүләкәндән 62 йәшлек Татьяна Малахова отто. Тағы бер ҡиммәтле приз — телевизор — Стәрлетамаҡтан 25 йәшлек Гүзәлиә Вәлитоваға тапшырылды.


text:
Ғәрәптәр
Ғәрәптәр (ғәр. عرب) — Яҡын Көнсығыш һәм Төньяҡ Африка илдәрендә йәшәгән семит телле халыҡ. Ғәрәп телендә һөйләшә һәм ғәрәп яҙмаһын ҡуллана. Һаны — 350 миллион кеше тирәһе. Ғәрәптәрҙең 90 проценты ислам динен тота, бер өлөшө — христиандар.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәптәрҙең ата-бабалары — Ғәрәбстан ярымутрауы ҡәбиләләре. Ғәрәптәр башҡа семит халыҡтарынан б. э. т. I мең йыллыҡта айырыла башлай. Был ваҡытта көньяҡ Ғәрәбстан ғәрәптәре сәскә атҡан ҡалалар һәм батшалыҡтар (Сәба һ.б.) булдырған, ә ярымутрауҙың төньяғында күскенсе-бәҙүәндәр йәшәгән. Төньяҡ ғәрәптәр йәшәгән биләмәләрҙә б. э. т. I мең йыллыҡтан алып б. э. I мең йыллығына тиклем Пальмира (Тадмор), Набатея, Лихьян, Ғассан, Лахм дәүләттәре булған. V—VI быуаттарға көньяҡ һәм төньяҡ ғәрәптәрҙең цивилизациялары бөлгән. VII быуат башында Мөхәммәт пәйғәмбәр ислам динен тарата башлай һәм үҙенең йәмғиәтен булдыра (өммәт). Мөхәммәт төҙөгән дәүләт (Хәлифәт) етеҙ үҫешкән һәм йөҙ йылдан Испаниянан Төньяҡ Африка һәм көньяҡ-көнбайыш Азия аша Һиндостан сиктәренә тиклем йәйрәп ятҡан. Ғәрәп теле Марокконан алып Ираҡҡа тиклем төп телгә әйләнгән. Исламдың таралыуы ғәрәптәр өсөн файҙалы бәйләнештәр булдырған. Улар кешелек тарихындағы иң бөйөк цивилизацияларҙың береһен төҙөгән. VIII—XII быуаттарҙа бөйөк ғәрәп әҙәбиәтенең күп әҫәрҙәре тыуҙырылған. «Исламдың алтын быуаты» тип йөрөтөлгән был осорҙа фән шәп үҫешкән, бигерәк тә медицина, астрономия, география, тарих, математика өлкәһендә ҙур алға китеш күҙәтелгән.
Үҙ тарихының тәүге быуаттарында Ғәрәп хәлифәлеге сәйәси яҡтан хәлифтәр хакимлығы аҫтында берләштерелгән. X быуат уртаһына тәре йөрөтөүселәр, монголдар, төрөктәр ҡыҫымында уның тарҡалыуы башлана. XVI быуатта ғосманлы төрөктәр бар ғәрәп донъяһын баҫып ала һәм уны виләйәттәргә бүлә. XIX быуатта инглиздәр һәм француздар Төньяҡ Африканың күпселек өлөшөн баҫып ала.
Беренсе донъя һуғышы барышында инглиздәр Ғәрәбстанда төрөктәргә ҡаршы ихтилал ойошторалар. Һуғыштан һуң бойондороҡһоҙлоҡ алыуға өмөтләнеп, ғәрәптәр инглиздәргә Сүриәне һәм Фәләстанды яулап алыуҙа ярҙамлаша. XX быуаттың беренсе яртыһында ғәрәптәр яғынан бойондороҡһоҙлоҡ һәм берләшеү тураһында ҡәтғи талаптар яңғырай. Европалылар үҙгәртеп ҡороуҙы башлай, әммә шул уҡ ваҡытта Алжирҙың иң яҡшы ерҙәренә француздарҙы, Фәләстанға европалы йәһүдтәрҙе күсендерә. Икенсе донъя һуғышынан һуң Фәләстандан тыш барлыҡ ғәрәп халыҡтары ла тулы бойондороҡһоҙлоҡ ала.
Теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәп теле Африка-Азия телдәре ғаиләһе көнбайыш-семит төркөмөнөң көньяҡ төркөмсәһенә ҡарай. Яҙма — ғәрәп алфавиты нигеҙендә. Бөтә ғәрәптәр араһында таралған ғәрәп теленең төрлө илдәрҙә диалекттары бар: Ираҡ, Йемен һ.б. Ҡөрьән китабы яҙылған классик ғәрәп телен бөтә донъя мосолмандары дини маҡсаттарҙа ҡуллана.
Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәп архитектураһы һәм биҙәү сәнғәте бөтә донъя мәҙәниәтенә ҙур йоғонто яһаған. Көньяҡ ғәрәптәрҙең кейеменә тегелмәгән уратып бәйләнгән юбкалар һәм гутра тип аталған яулыҡ хас. Урта Ғәрәбстан ғәрәптәре аба тип аталған асмалы еңһеҙ плащтар, оҙон еңле оҙон күлдәктәр, яулыҡ йөрөтә. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәм ир-егеттәрҙең кейеме йыш ҡына биҙәлеше һәм йөрөтөү тәртибе менән айырыла. Хәҙерге заман ғәрәп кейемендә ғәрәп, фарсы, төрөк, европа элементтары ҡушылған. Бай ғәрәп халыҡ ижады классик ғәрәп шиғриәтенә башланғыс биргән. Төп музыка ҡоралдары — шөңгөр, барабандар, лютня, рабаб.
Ғәрәп донъяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәптәр һүҙе Ғәрәбстандың күскенсе-бәҙүәндәренә ҡарата б. э. т. IX быуатта уҡ ҡулланыла. Ғәрәп донъяһы күпселек халыҡты ғәрәптәр тәшкил иткән илдәрҙе үҙ эсенә ала: Алжир, Мысыр, Иордания, Ираҡ, Йемен, Ливан, Ливия, Мавритания, Марокко, Сәғүд Ғәрәбстаны, Сүриә, Судан, Тунис, Күвейт, Бахрейн, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Фәләстан, Сомали һ.б. Ғәрәп донъяһы илдәрендә 130 млн самаһы кеше йәшәй, уларҙың 116 миллионы — ғәрәптәр. Ғәрәп мәҙәниәтенең тарихы Ғәрәбстан ярымутрауы менән бәйле булһа ла, ғәрәп донъяһы халҡының килеп сығышы уртаҡ түгел. Күп быуаттар дауамында Яҡын Көнсығыш һәм Төньяҡ Африка халыҡтары ғәрәпләшкән. Ғәрәптәр башлыса ҙур европеоид расаһының һинд-урта диңгеҙ расаһына ҡарай.
Дине[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күпселек ғәрәптәр — мосолман-сөнниҙәр. Шиғый-ғәрәптәр иһә тәү сиратта Иранда, Ираҡта, Сүриәлә, Ливанда, Күвейтта, Бахрейнда, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә, Сәғүд Ғәрәбстанында, Йеменда һ. б. йәшәй. Фарсы ҡултығының ғәрәп илдәрендә һәм Төньяҡ Африкала ибадиттар көн күрә. Христиан ғәрәптәр Ливанда, Сүриәлә, Иорданияла һәм башҡа илдәрҙә йәшәй.
Ғәрәптәрҙең эмиграцияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәрәптәр донъяның иң күп һанлы халыҡтарына инә. Улар ҡытайҙар менән бер рәттән Франция, АҠШ, Испания, Япония, Көньяҡ Корея, Канада, Мексика, Аргентина, Бразилия, Австралия, Индонезия, Бөйөк Британия, Швеция, Эстония, Украина, Монголия, Грузия, Ирландия, Норвегия, Дания, Германия, Австрия, Яңы Зеландия, Көньяҡ Африка Республикаһы, Ҡаҙағстан, Малайзия, Италия, Финляндияла киң таралған. Был илдәрҙә ғәрәптәрҙең дөйөм һаны 45 миллиондан артыҡ. Рәсәйҙә ни бары 10 мең тирәһе ғәрәп йәшәй.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Iran Overview from British Home Office
- ↑ Israel in Figures 2007, Israeli Central Bureau of Statistics, 2007.
- ↑ U.S. Census Bureau: Population by Selected Ancestry Group and Region: 2005
- ↑ WorldStatesmen.org — Mexico
- ↑ Helen Chapin Metz, ed. Turkey: A Country Study — Washington: GPO for the Library of Congress, 1995.
- ↑ (недоступная ссылка — история)
- ↑ Kister M. J. Ķuāḍa // Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2008. Brill Online. 10 April 2008. Оригинал текст (инг.)
The name is an early one and can be traced in fragments of the old Arab poetry. The tribes recorded as Ķuḍā'ī were: Kalb [q.v.], Djuhayna , Balī, Bahrā' [q.v.], Khawlān [q.v.], Mahra , Khushayn, Djarm, 'Udhra [q.v.], Balkayn [see al-Kayn ], Tanūkh [q.v.] and Salīh.
- ↑ Serge D. Elie Hadiboh: From Peripheral Village to Emerging City, Chroniques Yéménites: Оригинал текст (инг.)
In the middle, were the Arabs who originated from different parts of the mainland (e.g., prominent Mahrî tribes10, and individuals from Hadramawt, and Aden)». Footnote 10: «Their neighbours in the West scarcely regarded them as Arabs, though they themselves consider they are of the pure stock of Himyar.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Беляев Е. А. Арабы, ислам и арабский халифат в раннее средневековье. — М.: Наука; Глав. ред. восточной лит-ры, 1966. — 279 с.
- Бодянский В. Л. Восточная Аравия: история, география, население, экономика. — М.: Наука; Глав. ред. восточной лит-ры, 1986. — 338 с.
- Крымский А. Е. История арабов и арабской литературы светской и духовной: В 2 т. — М., 1918.
- Першиц А. И. Арабы Аравийского полуострова. — Гос. изд-во географической лит-ры, 1958. — 54 с.
- Пиотровский М. Б. Южная Арабия в ранее средневековье: становление средневекового общества. — М.: Наука; Главная Редакция восточной литературы, 1985. — 223 с.
- Шагаль В. Э., Алпатов В. М. Арабский мир. — М.: ИВ РАН, 2001. — 287 с.
- Шумовский Т. А. Арабы и море. — М.: Наука, 1964. — 190 с.


text:
Саҡмағоштағы 1-се мәктәптең баҡсаһы үтеп барыусыларҙың иғтибарын йәлеп итмәй ҡалмай. Ниндәй генә сәскәләр юҡ унда! Күҙҙең яуын алып ултыралар. Сейә, ҡарағаты емештәре менән күҙҙе ҡыҙҙыра. Түтәл-түтәл кишер, сөгөлдөр, һуғандары теҙелгән. Ҡабаҡтары ла бар. Мәктәп яны биләмәһе ҙурлығы менән дә хайран ҡалдыра.
Йәй көнө бында эш гөрләп тора. Уҡыусылар хеҙмәт практикаһы үтә. Ана, VI «А» синыфы ҡыҙҙары һәм малайҙары нисек тырышып-тырмашып ҡарағат йыя, ҡый үләндәрен утай.
– Беҙҙең синыфтың хеҙмәт практикаһы бер аҙна элек башланды. Иртәнсәк 9-ҙан 11-гә тиклем эшләйбеҙ. Кисен балалар килеп, һыу ҡоя, – ти синыф етәкселәре Динара Рабис ҡыҙы Хәйбуллина.
Уңыштары ла мул ғына күренә. Йыйған емештәре үҙҙәренә лә, һатырға ла етә. Халыҡ та бик теләп ала.
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.
Саҡмағош районы.


text:
Мәктәбебеҙҙә эшләп килгән «Һомай» түңәрәге ағзалары «Исем туйы» йолаһын сәхнәләштерҙе. Уға әҙерләнгәндә халҡыбыҙҙың борон исем ҡушыуға яуаплы ҡарағанын белдем. Ата-әсәләр бөтәһен дә алдан уйлап, кәңәшләшеп хәл иткән.
Үҙебеҙҙең синыфтағы исемдәрҙе тикшереп ҡараным. Минеке – Нурсилә. Нурлы, саф ҡыҙыҡай тигәнде аңлата. Гөлфиә, Гөлмирә – гөлгә оҡшаған, Нурзидә – нурлы, саф, Илмир – илен яратыусы, Динислам – ислам динендә… Һәр беребеҙгә матур башҡорт исемдәре ҡушылған.
«Беҙҙең халыҡҡа ят булған исемде йөрөткән баланың теләктәрен Аллаһы Тәғәлә ишетмәй», – ти әсәйем. Мин тағы уйға сумам, мәктәп эргәһендәге балалар баҡсаһында Роксана, Арина тигән ҡыҙҙар бар. Ә улар башҡорт ғаиләһенән бит.
– Ни эшләп арабыҙҙа Самира, Карина, Сами, Эльзана кеүек исемдәр күбәйгән икән?– тип һорайым уҡытыусымдан.
– Самира Бразилия фильмын ҡарағандан һуң популяр булып китте, ҡалғандары ла сит ил йоғонтоһоноң бәләһе инде, – тине ул.
Сит илдекеләр балаларына башҡорт исеме ҡушамы икән? Төптән уйлаһаң, исем – милләтте милләт тип билдәләгән төшөнсәләрҙең береһе. Шуны онотмайыҡ. Гөлфиә Янбаеваның: «Милләтеңде юғалтырһың, аҙаҡ бер кем дә һине үҙ итмәҫ», – тигән һүҙҙәре әллә үҙебеҙҙең исемдәребеҙҙе балаларына ҡушырға оялған ата-әсәләр өсөн әйтелдеме икән?
Нурсилә ЗИНГАРЕТДИНОВА, V синыф уҡыусыһы.
Ишембай районы, Сәлих мәктәбе.


text:
- Подробности
- Просмотров: 533
ДАУАР, Ағиҙел й. басс. һаҙлыҡ. Краснокама р‑ны Николо‑Берёзовка а. көньяҡ‑көнбайышҡа табан 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Уйһыу һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 1004 га, торф ҡатламының уртаса ҡалынлығы 2,7 м, иң ҡалыны — 8,5 м. Ер өҫтө һыуҙары м‑н туйына. Бүленгән эт дегәнәге, тимгелле һаңғырау кесерткән, уҫаҡ, ябай балан, ябай йүкә, ябай ҡомалаҡ, ябай муйыл һ.б. үҫә. Ҡабан, мышы, ябай төлкө, ҡара төйлөгән, һаҙ көйгәнәге һ.б. йәшәй. Ҡаңғылдаҡ аҡҡош, ҡара ҡаҙ, ҡашҡа ҡаҙ һ.б. күсмә ҡоштар туҡтала.
Ә.М.Гәрәев
Тәрж. И.М.Япаров