text:
Төркиәнең ун биш гражданы Анкараға депортациялаған
Республиканың суд приставтары Башҡортостан биләмәһендә эшмәкәрлек алып барған Төркиәнең ун биш гражданын кире Анкараға депортациялаған. Был турала федераль ведомствоның төбәк идаралығы етәксеһе Зариф Байғусҡаров белдерҙе. Суд приставтары шулай уҡ эш хаҡын ваҡытында түләмәгән предприятиелар менән эш алып бара. Закон нигеҙендә хеҙмәткәрҙәргә миллиондарса һумлыҡ түләүҙәр кире ҡайтарылған. Ведомствоның һәр хеҙмәткәре йыл дауамында дәүләт ҡаҙнаһына уртаса ун бер миллион һум аҡса индергән.
Хәбәрҙәр
Бал – һаулыҡ эликсиры
Борон замандарҙан уҡ бал ҡортоноң ағыуын, прополисын, һитәһен, балын халыҡ медицинаһында киң ҡулланғандар. Бал ҡортон халыҡ табибы, тип әйтһәк тә хата булмаҫ. Бал ҡорто ер шарындағы иң боронғо, файҙалы, ғәжәйеп бөжәк. Уның балы ғына түгел, хатта ағыуы ла шифалы. Борон гректар бер-береһенә “һине...
Бөгөн Башҡортостанда оло ваҡиға билдәләнә
50 йыл элек Өфөнөң Ағиҙел ярында Салауат Юлаевҡа һәйкәл асыла. Баш ҡалала бөгөн ошо датаға арналған митинг үтте. 1939 йылда БАССР-ҙың Халыҡ комиссарҙары Советы Салауат Юлаевтың һәйкәл проектына конкурс иғлан итә. Ә 1943 йылда Хөкүмәт комиссияһы осетин скульпторы Сосланбәк Тавасиевтың эскиздарын...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Мәскәү менән аңлашылмаусанлыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, Дональд Трамп халыҡ-ара мәсьәләләр буйынса Владимир Путин менән хеҙмәттәшлек итеү кәрәклеген бик яҡшы аңлай. Был хаҡта Аҡ йорттоң рәсми вәкиле Сара Сандерс хәбәрселәр менән осрашыуҙа белдергән. Ракканы азат иткәндән һуң Америка етәкселегендәге...
Бурысҡа аҡса алғанда ғүмерҙе страховкалау тәртибенең үҙгәреүе ихтимал
Рәсәй юғары судының Өфө ханымы ғаризаһына биргән яуабы банктарҙың заем алыусыға коллектив страховка килешеүен көсләп тағыу тәжрибәһенә сик ҡуйыуы ихтимал. Гөлназ Исламова банктан аҡсалата кредитты беренсе тапҡыр ғына алмай. Страховка килешеүен төҙөү талабының ипотека менән автомобиль һатып алғандан...
Өфөлә юл-транспорт фажиғәләре ҡорбандарын иҫкә алалар
Ноябрҙең һәр өсөнсө йәкшәмбеһендә Юл-транспорт фажиғәләре ҡорбандарын иҫкә алалар. Хәтер көнө юлда һәләк булыусыларҙың йылдан-йыл артыуына иғтибарҙы йүнәлтә һәм уйландырырға мәжбүр итә. Донъяла тәүлегенә өс меңгә яҡын кешенең юлда ғүмере өҙөлә, 100 меңгә яҡын кеше төрлө йәрәхәттәр ала....
Һауа торошо боҙола
Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы бөгөн водителдәрҙе алыҫ юлға сыҡмаҫҡа саҡырҙы. Ҡар яуыу һәм юлдарҙа боҙлауыҡ булыу сәбәпле бөгөн Өфөлә ҙур тығындар барлыҡҡа килде. Республика һәм федераль кимәлдәге юлдарҙағы авариялар йыш теркәлгән урындарҙа юл-патруль хеҙмәте нарядтары дежур...
Прокурор судьяны атып үлтергән
Бөгөн Башҡортостандың Мәсетле районы прокурорының Балаҡатай районы судьяһын атып үлтереүе тураһында билдәле булды. Фажиғәле осраҡ Мәсетле районында теркәлгән. Һунар ваҡытында бер кеше икенсеһенә мылтыҡтан атҡан. Яраланыусы һуңғараҡ дауаханала вафат булған.
Впервые меч Салавата Юлаева окажется в студии «Хәйерле иртә, республика!»
50 лет назад 17 ноября открыли памятник Салавату Юлаеву. Скульптор Сосланбек Тавасиев 25 лет работал над скульптурой. Изначально планировали установить его возле Горсовета или Центрального рынка. Но Тавасиев настоял на своём и памятник был установлен на высоком берегу р. Белой. Пришлось со склона...
Яңы йылға яңы цирк менән
Дәүләт циркын билдәһеҙ ваҡытҡа япҡандан һуң төбәктә тамашаларҙың был төрө юғалмай. Өфөлә Шапито циркына нигеҙ һалынды. Дөйә, як, киләһе йыл символы – маьмайҙар – Шапито артистары исемлеген улар аса. Был урында ысын цирк буласаҡ, ти “Триумф” циркының директоры Аллаһбирҙе Исрафилов. Әле бағаналары...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Рәсәй һәм Венесуэла Каракастың Мәскәүгә 3 миллиард 15 миллион долларлыҡ бурысын ҡайтанан ҡарап сығыу тураһындаға килешеүһе имзаланы. Шулай итеп, халыҡ-ара финанс ойошмалар баҫымына эләккән илдәр өсөн Рәсәй ярҙам ҡулы һыҙыусы илдәр сафына баҫты. Рәсәй хәрби-космос көстәренең алты...
Мәләүез районында йәшәгән Салауат Алтынсурин улының үлемендә уҡытыусыны ғәйепләй
2016 йылда май айында экскурсияға тип сыҡҡан балалар һыу инә. Әммә 14 йәшлек Булат Алтынсурин, аяғы көҙән тартып, һыуҙан сыға алмай. Салауат хәҙер балалар өсөн яуаплылыҡ тотҡан етәксегә ғәҙел хөкөм ҡарарын сығарыуҙарын һорай. Тик йыл ярым эсендә туғыҙ тапҡыр судья алышына, бер кем дә был һорауға...
Ислам-әхләҡ һәм тәрбиә нигеҙе
Бөгөн Башҡортостан Динә назараты ойошторолоуға 100 йыл тулыуға арналған саралар башланды. Ул “Фәхретдинов уҡыуҙары” Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы менән асылды.
Улар һәр саҡ ярҙамға килергә әҙер
Өфө тимер юл вокзалында пассажирҙар именлеген тәьмин итеүгә Холли һәм Жуля ҡушаматлы спаниель тоҡомло эттәр йәлеп ителде. Улар хәрби ҡорал, шартлатҡыстар, наркотик матдәләр эҙләү өсөн махсус өйрәтелгән. Холли ҡушаматлы эт шартлатҡыс һалынған сумканы бер-нисә минут эсендә эҙләп таба ала...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Рәсәйҙең оборона министрлығы Америка етәкселегендәге террорға ҡаршы коалицияны Сүриәлә террорсыларҙы яҡлауҙа ғәйепләне. Америка сигенеүсе террорсыларға ут асыуҙан баш тартып, үҙ биләмәһендә көс тупларға мөмкинлек бирә, тип белдергән Рәсәйҙең оборона министрлығы вәкиле. Рәсәй Федераль...
Бөгөн Өфө аэропорты 2 млн 500 меңенсе пассажирҙы хеҙмәтләндерҙе
Юғары күрһәткес республиканың төп һауа ҡапҡаһы тарихында тәүгегә. Әйткәндәй, бәхетлене Башҡортостан телерадиокомпанияһы хеҙмәткәре, “Хәбәрҙәр”ҙең алып барыусыһы Флүрә Мурзина ҡаршыланы. Билдәле диктор, “Хәбәрҙәр”ҙең алып барыусыһы Флүрә Мурзина бер көнгә һөнәрен алмаштырҙы. Уға Өфө...
«Их, өс егет...» проектына бағышланған матбуғат конференцияһы үтте
Башҡортостан ДТРК–һының Рәсәй медиа үҙәгендә «Их өс егет, өс егет, Азат, Азамат, Байегет» проектына бағышланған матбуғат конференцияһы үтте. Фекер алышыуҙа республиканың билдәле актерҙары - Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәғиҙулла Байегет, Башҡортостандың халыҡ артистары Азамат Ғафаров һәм Алмас...
Аҙна аҙағында Башҡортостанға ысын ҡыш киләсәк
Синоптиктар хәбәр итеүенсә, әлеге циклон төбәктә ҡоро, тыныс һәм йылы көндәрҙе һаҡлай. Йәғни, кесаҙнаға тиклем, һауа температураһы 5 градусҡа тиклем күтәрелә. Ә йома ҡапыл һыуытасаҡ. Көндөҙ 2-4 градус һалҡын, ә төндәрен 10 градусҡа тиклем түбәнәйә.
Яңы йылға шараптың хаҡы ла 10-15 процентҡа артасаҡ
Ошо турала Милли сауҙа ассоцияцияһы һәм Рәсәй ритейл баҙары эксперттары ассоцияцияһына һылтанып Известия гәзите яҙа. Белгестәр билдәләүенсә, байрам алдынан шампандарға ихтыяж арта, шуға күрә спиртлы эсемлектең айырым төрө 10 процентҡа ҡиммәтләнәсәк. А арзан шараптарҙың хаҡы үҙгәрешһеҙ ҡалыуы...
Башҡортостандан бөгөн Алыҫ Көнсығышҡа эшелон юлға сыға
Яҡташ һалдаттарыбыҙ был төбәктәге хәрби гарнизондарҙа хеҙмәт итәсәк. Уларҙы сик буйы һәм ҡоро ер ғәскәрҙәрендә көтәләр. Республиканың башҡа райондарынан хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар кеүек үк, Баймаҡ һәм Йылайырҙан армия сафына алынған был егеттәрҙе алда ҙур һынау көтә. Хабаровскийға тиклем...
12 ҡатын һәм 29 бала Сүриәнән ҡайтарылды
Сүриәләге ҡыҙыу нөктәләрҙән махсус рейс менән Рәсәйгә ҡайтарылған кешеләр араһында Башҡортостан вәкилдәре лә бар. Кешеләрҙе ҡотҡарыу операцияһы Оборона министрлығы ярҙамы менән ике ай тирәһе дауам иткән. Рәсәй, Үзбәкстан һәм Ҡаҙағстан вәкилдәре кисә Грозный ҡалаһына ҡайтарылды. Унда 12 ҡатын һәм 29...
Владимир Путиндың матбуғат конференцияһы декабрҙә үтеүе ихтимал
Владимир Путин 2001 йылдан башлап Рәсәй һәм сит ил журналистары менән осраша. Тәүге матбуғат конференцияһы 1 сәғәт 35 минут дауам итһә, 2008 йылда Владимир Путин 4 сәғәт 40 минут дауамында һорауҙарға яуап бирҙе. Матбуғат конференцияларын үткәреү урыны ла үҙгәрҙе: тәүҙә ул Кремлдең 14-се корпусында...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Ҡыҙыу нөктәләр һәм һуғыш күптәр өсөн килемле бизнесҡа әйләнде. Был турала Рәсәй президенты сит илдәр менән хәрби-техник хеҙмәттәшлегенә арналған ултырышта белдерҙе. Террорға ҡаршы көрәш урынына күҙ буяу менән шөғөлләнеүселәр ҙә байтаҡ, тине Владимир Путин Вашингтон менән Пхеньян араһындағы...
Өфө студенттарының асышы
Үҫентеләр тиҙ үҫһен өсөн тупраҡ дымлы булыуҙан тыш, төрлө файҙалы матдәләр, витаминдар менән тулыландырылыуы мөһим. Өфө студенттары тап ошо файҙалы матдәләрҙе тикшереп, уларҙың үҙенсәлектәрен өйрәнә. Кристалл формаһындағы гидрогелдәрҙең ауыл хужалығында, көнкүрештә ҙур файҙа килтереүе күптәргә...
Башҡортостанда шәкәргә хаҡ артмаҫҡа тейеш
Республикала быйыл татлы тамыр уңышы мул. Бынан тыш, эшкәртеүсе заводтарҙы күләмле реконструкция үтә. Былар барыһы ла төбәкте татлы ризыҡ менән тәьмин итеп кенә ҡалмайынса, уны ситкә лә һатыу мөмкинлеген бирәсәк. Был турала бөгөн Республика башлығы Раевка шәкәр заводы эшмәкәрлеге менән...
Америка технологияһы-Өфөлә
Өфө юлдарының 44 проценты ғына билдәләнгән нормаларға тап килә, тип хәбәр итәләр Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетынан. Уҙған йылда иһә был һан 10 процентҡа аҙыраҡ булған. 129 авариялы участканың быйыл 32-еһе тәртипкә килтерелгән. Юл ремонтлауҙы тикшереү өсөн прокуратураны ла йәлеп...
Өфөлә йәйәүле автомобиль тәгәрмәсе аҫтында ҡалып һәләк булды
Авария Цюрупа урамында теркәлде. Шаһиттар билдәләүенсә, оло йәштәге ир юл аша сығып барған. Фажиғә сәбәптәре әле асыҡлана. Ә Иглин районының Шипово ауылында билдәһеҙ автомобиль 59 йәшлек ҡатынды төкөп ваҡиға урынынан ҡасҡан. Әле уны полиция эҙләй. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы...
Һөйөнсө!
14 йыл үткәс «Их, өс егет, өс егет, Азат, Азамат һәм Байегет» проекты йәнә һеҙҙе ҡыҙыҡлы тамаша менән шатландырасаҡ. Музыкаль комедия нисек барлыҡҡа килде? Ижади командала кемдәр эшләй? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап 15 ноябрҙә «Рәсәй” медиаүҙәгендә 13.30 сәғәттә үтәсәк матбуғат...
Башҡортостанда “Баллы ауыл” барлыҡҡа киләсәк
Ул 2021 йылда «Апимондия» Бөтә донъя умартасылар конгресы сиктәрендә төҙөләсәк.“Баллы ауыл” республика умартасылығы тарихы, уның йолалары һәм бөгөнгө тәжрибәһе тураһында мәғлүмәт майҙансығына әйләнергә тейеш. Республикала умартасылыҡты үҫтереү өсөн бөтә шарттар тыуҙырылған. Хәҙер...
Федоровка, Бишбүләк һәм Ейәнсура райондарында күләмле инвестиция проектә ғәмәлгә ашырыласаҡ
Италияның Кремонини компанияһы был проектҡа инвестиция һалырға әҙер.Башҡортостан Хөкүмәте һәм Кремонини компанияһы араһында ит малсылығын үҫтереү өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында меморандумға былтыр ҡул ҡуйылғайны. Документ һәр ҡайһыһы өсөшәр мең баш мал һыйышлы юғары технологиялы фидлоттар,...
Башҡаланың Октябрь районы Ноғайо ҡасабаһында бөгөн өр-яңы мәктәп асылды
Уҡытыусылар һәм уҡыусыларҙың шатлығын Республика башлығы Рөстәм Хәмитов уртаҡлашты.Ике йөҙ урынлыҡ иҫке мәктәптә ике сменала уҡыған балалар иркенлектең ҡәҙерен яҡшы белә. Киң фойе, махсус дәрестәр өсөн заманса йыһазландырылған кабинеттар, 504 урынлыҡ тантаналар залы. Был хозурлыҡ уҡыусылар менән...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


c: text/html

text:
Хайрюза (Камзас ҡушылдығы)
Хайрюза — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы[1] биләмәләрендә аға. Йылға Камзас йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008242
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200824
- Бассейн коды — 13.01.03.002
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Хайрюза.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Сәхнәлә бер күреү менән күңелгә уйылып ҡалған артистар була. Тәүге тапҡыр Сибай башҡорт дәүләт драма театры актеры Юнир Ғәйнуллинды Айрат ролендә (Наил Ғәйетбаевтың “Юлдар ярҙа өҙөлә” драмаһында) күрҙем. Нахаҡҡа төрмәлә ултырып сыҡҡан, туғандарының хыянатын кисергән йәш егет образын унан да оҫтараҡ итеп кем уйнай алыр ине икән? 15 йылдан ашыу ваҡыт үтһә лә, Юнир-Айраттың ғәҙеллек эҙләп баҡҡан ҡарашы һәм атай йорто өсөн өҙгөләнеүҙәре һаман да онотолмай. Осрашыу насип булғас та, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Юнир Шәкүр улы ҒӘЙНУЛЛИН менән ижад һәм ғүмер миҙгелдәре тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.
– Юнир ағай, һеҙ үҫкән ғаилә театр ярата инеме?
– Ете балалы ябай ғаиләлә тыуып үҫһәм дә, өйҙән йыр-моң өҙөлмәне. Мин Ғафури районының Үзбәк ауылынан. Атайым 47 йыл буйы тракторҙа эшләне, ә әсәйем алдынғы сөгөлдөрсө булды, колхозда төрлө эштә йөрөнө. Уның бейеүсе тигән даны бар, ә атайым матур йырлай торғайны. Театр тураһында хыялланмаһам да, гел сәхнәлә булдым. Тәүге уҡытыусым “Шалҡан” әкиәтендә Бабай ролен уйнарға өйрәтте. 6-сы класта уҡығанда “Айгөл иле” драмаһында Карло Пиккио ролен башҡарҙым. Ә өлкән кластарҙа мәҙәниәт йорто мөдире булып эшләүсе талантлы композитор Рәмил Ғимрани үҙенең тәүге ижад емешенең бер нисәүһен өйрәтеп, үҙе менән сығыш яһарға саҡырҙы.
Ауылда бик оҫта гармунсы була торғайны, уның уйнағанын тыңлар өсөн әсәйемдәргә эйәреп ҡунаҡҡа барам. 4-се класты тамамлаған йылда әсәйемдән гармун һораным. Бер йылдан, тыуған көнөмә бүләк итеп алып биргәс, өйрәнер өсөн Әсҡәт Ғимранов тигән ағайға йөрөй башланым. Гармун төймәләренә һандар яҙып, көй сығарыу өсөн ниндәй төймә артынан ниндәйенә баҫырға кәрәклеген схема буйынса уйнап өйрәндем. Тәүге тапҡыр “Йәш ғүмер” йырын килтереп сығара алдым. Киске эш бөткәс, ҡапҡа төбөнә сығып, тызҡылдатып ултыра торғас, ярайһы ғына уйнарға тотондом. Шул мәлдән алып гармун тоғро дуҫыма әйләнде. Мәктәптәге концерттар, ҡунаҡтар, һабантуй байрамдары минһеҙ үтмәгәндер ул. Гармун уйнатыр өсөн киске уйынға йәштәр өйҙән килеп алды. Йыр, гармун моңо, уйын-көлкө мөхите уратып алғайны. Шуғалыр ҙа күңел профессиональ сәхнәгә тартылды.
– Тик сағыштырмаса һуң уҡырға килгәнһегеҙ...
– Әрме хеҙмәте өсөн медкомиссия үткән саҡта, табиптар йөрәктә ауырыу тапты. Шуғамы, әллә ул саҡта хеҙмәт итмәгән егеттәргә кире ҡараш булдымы: мәктәпте тамамлағас, бер ергә лә эшкә урынлашып булманы. Документтарымды Стәрлетамаҡ ҡалаһының 21-се һөнәрселек училищеһына тапшырып, аяҡ кейемдәре тегергә өйрәндем. Бармағымды ҡыҫтырып, ҙур ғына йәрәхәт алғас, уҡыуҙы ташлап, ауылға ҡайтып киттем. Башҡаса гармунда уйнай алмаҫмын, тип ҡурҡтым. Ә был минең өсөн донъя бөтөүгә тиң һәләкәт булыр ине, моғайын. Тыуған ауылымдың мәҙәниәт йортона эшкә индем. Концерттар, спектаклдәр ҡуйҙыҡ, смотр-конкурстарҙың иҫәбе-һаны булманы. Киске уйындар күңелле үтә ине. Республика “Тальян гармун” фестивалендә 40-тан ашыу гармунсы бергә сығыш яһаныҡ. Ошо уҡ байрамға Йәүҙәт Бикбирҙин килеп, ауылда 12 парҙан торған ансамбль төҙөп, байтаҡ бейеү ҡуйып китте. Ҡыҫҡаһы, ул йылдарҙа өйгә ҡайтып инә белмәнем.
1987 йылда “Ленинсы”, хәҙерге “Йәшлек” гәзитендә Өфө дәүләт сәнғәт институтының актерҙар бүлегенә өҫтәмә конкурс үткәрелеүе тураһында иғлан күреп ҡалдым. Ни яҙһа – шул булыр тип, имтихандарға киттем. Һәм 24 йәшемдә студенттар рәтенә аяҡ баҫтым. Әйткәндәй, ғаиләбеҙҙән ике театр артисы сыҡты: һеңлем Айгөл Зөбәйҙуллина Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театрында эшләй. Башҡа туғандарым төрлө һөнәр эйәһе, әммә сәнғәтте, театрҙы яраталар.
– “Бала-саға” менән уҡыуы ауыр булманымы?
– Башҡаларҙан өлкән булғас, тәүге көндән үк староста итеп һайлап ҡуйҙылар. Кәңәш һорап та, ярҙам кәрәкһә лә, миңә мөрәжәғәт иттеләр. Башҡалар тәүге һөйөү уттарында янып йөрөнө, ә мин 2-се курста уҡ ғаилә ҡорҙом. Рифҡәт Вәкил улы Исрафилов, Таңсулпан Даһи ҡыҙы Бабичева, Илшат Хәлил улы Йомағоловтарҙа уҡыныҡ. Студент йылдарында уҡ сәхнәлә уйнарға тура килде. Курсташтарым Рәсүл Ҡарабулатов менән Мәхмүт Нәҙершин мине бейеүсе һәм алып барыусы итеп “Каруанһарай” төркөмөнә саҡырҙы. Ғаилә ҡороп йәшәй генә башлаған саҡ ине, баш тарттым.
– Эшкә килгән талантлы актерҙы Сибай ҡалаһы нисек ҡаршы алды?
– Путч менән. 1991 йылдың авгусында Марс Итбаев менән икәү Сибайға юлға сыҡтыҡ. Поезда килгән саҡта илдәге хәлдәрҙең көтмәгәндә болғаныуы тураһында белдек. Бөтә Рәсәй ығы-зығы килгән билдәһеҙ ваҡытта күңел күтәренке түгел ине. Партия ағзаһы булараҡ, икенсе көндө үк йыйылышҡа саҡыртып алдылар.
Ә ижадҡа килгәндә, барыһы ла һәйбәт башланды. Эшкә килеү менән “Семәрле тәхет” драмаһындағы Алғыр ролен өйрәндем һәм сентябрь айында уҡ, театрҙың 60 йыллығы уңайынан, Өфөгә гастролгә килдек. Ошо ҙур мәшәҡәт менән, ҡағылмай-һуғылмай ғына коллективҡа инеп кителде. Ә Фәрит Богдановтың пьесаһы буйынса ҡуйылған “Иректәге тотҡонлоҡ” спектаклендә (режиссеры – Рафаэль Әйүпов) Хасбулат роле – минең тәүге эшем. Башынан алып аҙағына тиклем режиссер менән эшләп, үҙем сығарҙым.
– Замананың үҙгәреүен нисек кисерҙегеҙ?
– Илдә, тормошта идеяларҙың юҡҡа сығыуын ауыр кисерҙем. Атайым гел генә, алдашмай-урлашмай йәшәгеҙ, тип өйрәтте. Бер саҡ үҙенә: “Урлашҡандар күпкә еңелерәк йәшәй түгелме?” – тип, үпкә лә белдереп алдым. Әммә беҙҙең быуынға ошо һынылышты үтергә кәрәк ине, һәм уны күптәребеҙ лайыҡлы үтә алды. Тормош бит гел бер урында тора алмай, беҙгә лә үҙгәрергә, яраҡлашырға өйрәнергә кәрәк булды.
– Тамашасы һеҙҙе комик образда йыш күрә. Ә күңелегеҙгә ниндәй ролдәр яҡын?
– Бер ваҡытта ла режиссер биргән ролдәрҙән баш тартҡаным булманы. Үҙем дә, шул ролде бирегеҙ, тип һоранып йөрөмәнем. Ысынлап та, күберәк комик һәм кире образдарҙы уйнарға тура килде. Улар менән еңеүҙәр ҙә яуланым. Владимир Жеребцовтың “Вәлигәме, Ғәлигәме, кейәүгә барам әле” комедияһында төп роль һәм Таңсулпан Ғарипованың “Бәхеткә ҡасҡандар” трагикомедияһындағы Иблис образы өсөн ике йыл рәттән театрҙың иң яҡшы актеры тип һайландым. Гоголдең “Өйләнеү”ендәге Аночкин образы өсөн 1994 йылда “Театр яҙы” республика фестивалендә “Тамашасы һөйөүе” призы менән бүләкләндем. Комик ролдәр күңелемә яҡын, үҙем дә тормошта йылмайырға яратам, ауыр саҡтарҙы көлкө һүҙ менән үткәреп ебәрәм.
– Ғаиләгеҙ менән дә таныштырып үтһәгеҙ ине. Ҡатынығыҙ менән ҡайҙа таныштығыҙ?
– Өфөлә. Дуҫ егет бер ҡыҙ менән осрашып йөрөй ине. Апаһының тыуған көнөнә гармунсы булып барырға тәҡдим иткәс, улар менән ҡунаҡҡа киттем. Ул табында Фәүнә лә бар ине, шунда таныштым. Дуҫ егете лә бар ине, миңә әллә ни иғтибар итмәне. Әммә беҙ ҙә төшөп ҡалғандарҙан түгел, күңелен яулар өсөн бар тырышлығымды һалдым. Мөхәббәт уттарында янып, йырҙар ҙа ижад иткән саҡтар булды. Минең хистәремдең, ниәттәремдең етди һәм ихлас икәнен аңлағас, ул дуҫлыҡҡа ризалашты. Бер йыл да үтмәне, ғаилә ҡорҙоҡ. Ул Баҡалы районының Яңы Ҡатай ауылы һылыуы. Ышаныслы тормош иптәше, минең терәгем. Характеры декабрист ҡатындарыныҡы кеүек: ауырлыҡтарҙы сабыр үткәрә белә. Студент йылдарында һәм фатир алғансы дөйөм ятаҡта йәшәнек. Минең менән ауырһынмай ғына бер генә танышы, туғаны булмаған, күҙ күрмәгән Сибайға барырға ризалыҡ бирҙе. Һөнәре буйынса эш табыуы мөмкин түгел ине, рәхмәт театр етәкселегенә, эшкә алдылар. Ябай хеҙмәткәр булып башлағайны, хәҙер костюмдар бүлеге мөдире булып эшләй.
Ҡыҙыбыҙ Лилиә – банк хеҙмәткәре, әсәһенең тыуған ауылына килен булып төштө. Улыбыҙ Ғәзинур, мәктәпте тамамлап, Сибай институтының филология факультетына уҡырға инде. Балаларҙың икеһе лә бейеү ансамблендә шөғөлләнде, улыбыҙ музыка мәктәбендә лә уҡыны. Ғәҙәттә, актер балалары сәнғәт юлын һайлай, ә минекеләр ундай теләк белдермәне.
– Һеҙҙеңсә нисек: театр кешенең күңелен асырға тейешме әллә уйландырырғамы?
– Тәрбиәләргә тейеш. Күҙ йәштәре менән, уйландырып, тетрәндереп. Шул уҡ ваҡытта күптәр йылмайыу аша ла үҙенә һабаҡ ала. Ауыр саҡта проблемаһынан арынһа, тормошо матур яҡҡа үҙгәрһә, тимәк, беҙҙең сәхнәләге хеҙмәтебеҙ бушҡа китмәгән.
– Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Яңы ролдәр, ижади уңыштар насип булһын һеҙгә!
Гөлнур ЮЛДАШЕВА
әңгәмәләште.


text:
Әлшәй районында 9 йәшлек малай үҙ-үҙенә ҡул һалған
Әлшәй районында ғәҙәттән тыш хәл. 9 йәшлек малай үҙ-үҙенә ҡул һала, ул аҫылынып үлә. Бала патронат тәрбиәгә алынған булған. Ғаилә өлгөләрҙән иҫәпләнгән. Шуға күрә баланың яҡты донъя менән үҙ теләге менән хушлашыуы аңлашылмай. Әле ваҡиғаны тәфтиш органдары тикшерә.
Мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, малай мәктәптә икеле билдәһе алған. Шуға күрә өлкәндәр уға компьютерҙа уйнауҙы тыйған. Әсә кеше өйҙә булмағанда малай сарҙаҡҡа менеп аҫылынған.
Мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, малай мәктәптә икеле билдәһе алған. Шуға күрә өлкәндәр уға компьютерҙа уйнауҙы тыйған. Әсә кеше өйҙә булмағанда малай сарҙаҡҡа менеп аҫылынған.


text:
Яйыҡ гәзите » Материалы за Сентябрь 2017 года
Еңеү артынан еңеү27.09.2017
Яңы Байрамғол ауылы ҡыҙы Ләйсән Золотареваның даны республикала ғына түгел, бөтә Рәсәйгә билдәле булды. Ошо көндәрҙә ул Мәскәүҙә уҙғарылған «Таланттар иле» музыкаль конкурсында ҡатнашып ҙур еңеү менән ҡайтты.
Ҡыҙсыҡты ауылдаштары «Ауылыбыҙҙың йондоҙсоғо», тип юҡҡа йөрөтмәй. Исеменә күрә есеме үҙенә таман килеп кенә тора. Беренсе тапҡыр Ләйсән ауыл клубы сәхнәһендә дүрт йәшендә сығыш яһап тамашасыларҙы әсир итә. Ҡыҙҙың төрлө яҡтан талантлы икәнен бала сағынан уҡ һиҙеп ҡалған яҡындары, уның һәләтен үҫтереүгә бар тырышлығын һала. Әле иһә уны ауылдаштары «оркестр-ҡыҙ» тип ҙурлай. Ысынлап та, йәш талант эйәһенең сығышын тулҡынланмай ҡарап булмай. 11 йәшлек балала шул тиклем дә талант булыр икән, тип һоҡланаһың, хатта көнләшеп ҡуяһың. Үҙе йырлай, бейей, тасуири итеп шиғырҙар уҡый, биш төрлө музыка ҡоралында уйнай. Ләйсән «Урал батыр» эпосын да тулыһынса яттан белә. Дүрт мең ярым юлды һәр кем иҫендә ҡалдыра алмай. Эпосты образдарға инеп, геройҙарҙың тауыштары менән һөйләүе үҙе бер тамаша.
Ҡыҙсыҡты ауылдаштары «Ауылыбыҙҙың йондоҙсоғо», тип юҡҡа йөрөтмәй. Исеменә күрә есеме үҙенә таман килеп кенә тора. Беренсе тапҡыр Ләйсән ауыл клубы сәхнәһендә дүрт йәшендә сығыш яһап тамашасыларҙы әсир итә. Ҡыҙҙың төрлө яҡтан талантлы икәнен бала сағынан уҡ һиҙеп ҡалған яҡындары, уның һәләтен үҫтереүгә бар тырышлығын һала. Әле иһә уны ауылдаштары «оркестр-ҡыҙ» тип ҙурлай. Ысынлап та, йәш талант эйәһенең сығышын тулҡынланмай ҡарап булмай. 11 йәшлек балала шул тиклем дә талант булыр икән, тип һоҡланаһың, хатта көнләшеп ҡуяһың. Үҙе йырлай, бейей, тасуири итеп шиғырҙар уҡый, биш төрлө музыка ҡоралында уйнай. Ләйсән «Урал батыр» эпосын да тулыһынса яттан белә. Дүрт мең ярым юлды һәр кем иҫендә ҡалдыра алмай. Эпосты образдарға инеп, геройҙарҙың тауыштары менән һөйләүе үҙе бер тамаша.
«Ләйсән» һынатманы27.09.2017
13-15 сентябрҙә Түбәнге Новгород ҡалаһында «Халыҡтар дуҫлығы» тип аталған Бөтә Рәсәй милли мәҙәниәттәр фестивале уҙғарыла. Беҙҙең данлыҡлы «Ләйсән» ансамбле лә бөтә Башҡортостанды вәкилләп ҡатнаша.
Ҡатнашыу ғына түгел, тантананы асыу хөрмәте тап беҙҙең яҡташтарға күрһә-телә: беренсе булып сығыш яһап, «Беҙҙең байрам», «Зарифа», «Ҡороҡсолар»ҙы башҡаралар. Әлбиттә, тамашасыларға ныҡ оҡшай, сығыштары алҡыштарға күмелә.
Ҡатнашыу ғына түгел, тантананы асыу хөрмәте тап беҙҙең яҡташтарға күрһә-телә: беренсе булып сығыш яһап, «Беҙҙең байрам», «Зарифа», «Ҡороҡсолар»ҙы башҡаралар. Әлбиттә, тамашасыларға ныҡ оҡшай, сығыштары алҡыштарға күмелә.
Тәртип ҡасан булдырылыр?27.09.2017
21 сентябрҙә БР Тәбиғәттән фай-ҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев эш сәфәре менән районыбыҙға килеп китте.
Иң башта Өфө ҡунағы ҡала эргә-һендәге ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына барҙы («Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы ҡарамағын-да, һуңғы дәүерҙә Белореттан «Таҙа ҡала плюс» йәмғиәте ҡуртымға алған) «Полигон» тип яңғырауыҡлы атал-һа ла, сүплек - сүплек инде: ҡайҙа ла сүп-сар тауҙары, ризыҡ базаһы өсөн геү килеп аҡсарлаҡ һәм ҡарға өйөрҙәре талаша, ҡапҡа янында ирәйеп тамаҡтары туйған эттәр серем итә... Тик был күренештәр бәлә түгел, ҡуртымсылар һүҙҙәрен-дә тормауҙары бәлә - улар бит үткән йылдың аҙағына сортировкалау линияһын эшкә егергә вәғәҙә итәләр ине. Ә бында барыһы ла элеккесә: йөк автомобилдәре килтергәнде бульдозер (ике техниканың береһе генә төҙөк) гөрөп тапата ла, шуның менән вәссәләм. Былай булғанда, беренсенән, күпме потенциаль сеймал тура мәғәнәлә ергә күмеп әрәм ителә. Ә икенсенән, полигон бик тиҙ арала шығырым тулып, артабан өйөр урын да ҡалмаясаҡ. Беҙҙең объект 2008 йылда файҙалана башланы, 20 йылға иҫәпләнгән, әммә яртылаш тулып та өлгөргән.
Илдар Рим улы ҡәнәғәтһеҙлеген йәшермәне, билдәле һығымталар яһалып, тейешле саралар күрелер-ҙер. Һәр хәлдә лә, министр был мәсьәләне йәнә күтәргәс, быйыл линия урынлаштырыласаҡ һәм эш-кә егеләсәк, тип ышандырҙылар сүп-сар өлкәһендә бизнес ҡорған эшҡыуарҙар.
Иң башта Өфө ҡунағы ҡала эргә-һендәге ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына барҙы («Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы ҡарамағын-да, һуңғы дәүерҙә Белореттан «Таҙа ҡала плюс» йәмғиәте ҡуртымға алған) «Полигон» тип яңғырауыҡлы атал-һа ла, сүплек - сүплек инде: ҡайҙа ла сүп-сар тауҙары, ризыҡ базаһы өсөн геү килеп аҡсарлаҡ һәм ҡарға өйөрҙәре талаша, ҡапҡа янында ирәйеп тамаҡтары туйған эттәр серем итә... Тик был күренештәр бәлә түгел, ҡуртымсылар һүҙҙәрен-дә тормауҙары бәлә - улар бит үткән йылдың аҙағына сортировкалау линияһын эшкә егергә вәғәҙә итәләр ине. Ә бында барыһы ла элеккесә: йөк автомобилдәре килтергәнде бульдозер (ике техниканың береһе генә төҙөк) гөрөп тапата ла, шуның менән вәссәләм. Былай булғанда, беренсенән, күпме потенциаль сеймал тура мәғәнәлә ергә күмеп әрәм ителә. Ә икенсенән, полигон бик тиҙ арала шығырым тулып, артабан өйөр урын да ҡалмаясаҡ. Беҙҙең объект 2008 йылда файҙалана башланы, 20 йылға иҫәпләнгән, әммә яртылаш тулып та өлгөргән.
Илдар Рим улы ҡәнәғәтһеҙлеген йәшермәне, билдәле һығымталар яһалып, тейешле саралар күрелер-ҙер. Һәр хәлдә лә, министр был мәсьәләне йәнә күтәргәс, быйыл линия урынлаштырыласаҡ һәм эш-кә егеләсәк, тип ышандырҙылар сүп-сар өлкәһендә бизнес ҡорған эшҡыуарҙар.
Проблема хәл ителәсәкме?20.09.2017
Башҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова «Башинформ» агентлығының туған телдәр-ҙе уҡытыу тураһындағы һорауҙарына яуап бирҙе.
- Гөлназ Радмил ҡыҙы, ни өсөн «башҡорт теле - дәүләт теле» һәм «башҡорт теле - туған тел» тигән төшөнсәләр бер-береһенә ауаз-даш түгел? Быйылғы уҡыу йылына тиклем мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыуҙың нисек ойошторолоуын тағы ла бер тапҡыр аңлатһағыҙ ине. Ул ҡайһы кластарҙа һәм ниндәй күләмдә уҡытыла?
- Туған телде өйрә-неү - Рәсәй Федераци-яһы Конституцияһы менән билдәләнгән хоҡуҡ ул. Уҡыу план-дары хаҡында һүҙ алып барһаҡ, туған тел - белем биреү программаһындағы уҡыу пландарының инвариатив өлөшөнә ингән мотлаҡ предмет. Туған телде, беренсенән башлап, бөтә кластарҙа ла мотлаҡ өйрәнәләр.
Башҡорт телен мәктәптәрҙә дәүләт теле булараҡ уҡытыу Башҡортостан Рес-публикаһы Конс-титуцияһы менән тәьмин ителә. Был предметты һәр кем үҙе һайлай. Ул белем биреү мөнәсәбәттәрендә ҡатнашыусылар төҙө-гән уҡыу планына инергә тейеш. Былтырға тиклем беҙҙә ата-әсәләрҙең фекере коллегиаль органдар аша иҫәпкә алынды. Балаларға һәм ата-әсәләргә икенсенән алып туғыҙынсы класҡа тиклем башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеү тәҡдим ител-де. Был Башҡортостан Республикаһының Мә-ғариф тураһындағы законында билдәләнгән.
- Гөлназ Радмил ҡыҙы, ни өсөн «башҡорт теле - дәүләт теле» һәм «башҡорт теле - туған тел» тигән төшөнсәләр бер-береһенә ауаз-даш түгел? Быйылғы уҡыу йылына тиклем мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыуҙың нисек ойошторолоуын тағы ла бер тапҡыр аңлатһағыҙ ине. Ул ҡайһы кластарҙа һәм ниндәй күләмдә уҡытыла?
- Туған телде өйрә-неү - Рәсәй Федераци-яһы Конституцияһы менән билдәләнгән хоҡуҡ ул. Уҡыу план-дары хаҡында һүҙ алып барһаҡ, туған тел - белем биреү программаһындағы уҡыу пландарының инвариатив өлөшөнә ингән мотлаҡ предмет. Туған телде, беренсенән башлап, бөтә кластарҙа ла мотлаҡ өйрәнәләр.
Башҡорт телен мәктәптәрҙә дәүләт теле булараҡ уҡытыу Башҡортостан Рес-публикаһы Конс-титуцияһы менән тәьмин ителә. Был предметты һәр кем үҙе һайлай. Ул белем биреү мөнәсәбәттәрендә ҡатнашыусылар төҙө-гән уҡыу планына инергә тейеш. Былтырға тиклем беҙҙә ата-әсәләрҙең фекере коллегиаль органдар аша иҫәпкә алынды. Балаларға һәм ата-әсәләргә икенсенән алып туғыҙынсы класҡа тиклем башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеү тәҡдим ител-де. Был Башҡортостан Республикаһының Мә-ғариф тураһындағы законында билдәләнгән.
Бурысыңды онотма20.09.2017
Район эске эштәр бүлеге хеҙмәткәрҙәре көн һайын хоҡуҡ боҙоусыларға штрафтарҙы үҙ ваҡытында түләү зарурлығын һәм түләү тәртибен аңлаталар. Һалынған штраф 60 көн эсендә түләнергә тейеш.
Түләмәгән осраҡта законда ҡаралғанса, РФ КоАП-ының 20.25-се статьяһының 1-се бүлегенә ярашлы, хоҡуҡ боҙоусы административ яуаплылыҡҡа тарттырыла. Ошоға ярашлы материалдар судҡа ебәрелеп, был иһә штрафтың ике тапҡырға артыуына килтерәсәк, йә булмаһа 15 тәүлеккә тиклем административ ҡулға алыу янай. Штрафты туранан-тура суд ултырышы алдынан ғына түләү ҙә язанан ҡотҡармай.
Түләмәгән осраҡта законда ҡаралғанса, РФ КоАП-ының 20.25-се статьяһының 1-се бүлегенә ярашлы, хоҡуҡ боҙоусы административ яуаплылыҡҡа тарттырыла. Ошоға ярашлы материалдар судҡа ебәрелеп, был иһә штрафтың ике тапҡырға артыуына килтерәсәк, йә булмаһа 15 тәүлеккә тиклем административ ҡулға алыу янай. Штрафты туранан-тура суд ултырышы алдынан ғына түләү ҙә язанан ҡотҡармай.
Учалы ла сараға ҡушылды20.09.2017
Исемдәре оҡшаш яңғырағас, күп кешеләр бутайҙар, асыҡлыҡ индерергә кәрәк: «Милләттәр кросы» - халыҡ-ара ярыш, йыраҡ араларға йүгереү буйынса донъя чемпионаты 1972 йылға тиклем шулай аталған була, ә «Милли кросс» («Милләт кросы») - Рәсәй эсендә үткән сара. Илебеҙҙә 2004 йылдан алып, сәләмәт йәшәйеште пропагандалау, халыҡты спортҡа йәлеп итеү маҡсатында үткәрелә. Беренсе этап - сентябрь айының 3-сө йәкшәмбеһендә үткәрелһә, бер аҙнанан иң көслө спортсылар Мәскәүҙә гран-при өсөн көрәшә.
Дистанция (1 километрҙан алып 12 километрға тиклем), башҡа шарттар урындарҙа үҙ аллы билдәләнә.
16 сентябрҙә уҙғарылған «Милли крос - 2017» ярышынан беҙҙең Учалы, әлбиттә, ситтә ҡалманы. Хәйер, яңы саңғы-роллер трассаһы бының өсөн бик тә ҡулай (элек был ярыш ҡала урамдары буйлап үтһә, хәҙер рәхәт - саф һауа, тирә-йүндә сентябрь аҙағына ҡарамаҫтан һа-ман да йәшел ағастар, ә иң мөһиме - хәүефһеҙ, автомобилдәр юҡ).
Дистанция (1 километрҙан алып 12 километрға тиклем), башҡа шарттар урындарҙа үҙ аллы билдәләнә.
16 сентябрҙә уҙғарылған «Милли крос - 2017» ярышынан беҙҙең Учалы, әлбиттә, ситтә ҡалманы. Хәйер, яңы саңғы-роллер трассаһы бының өсөн бик тә ҡулай (элек был ярыш ҡала урамдары буйлап үтһә, хәҙер рәхәт - саф һауа, тирә-йүндә сентябрь аҙағына ҡарамаҫтан һа-ман да йәшел ағастар, ә иң мөһиме - хәүефһеҙ, автомобилдәр юҡ).
Тәүге уңыш15.09.2017
9 сентябрҙә «Таусы» боҙ аренаһында ошо уҡ исемдәге хоккей командаһының яңы уйынсылары менән танышыу-презентация ойошторола.
- Бөгөн беҙҙең хоккей тарихының яңы бите асыла, быйыл команданы бик дәрәжәле ҡаршылаштар менән уйындар, халыҡ-ара осрашыуҙар көтә, - тип телмәр тотто «Таусы» хоккей клубы директоры Ильяс Әхмәтйәнов. Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты ярҙамы, «УГМК-Холдинг» (Урал тау-металлургия компанияһы) һәм «Автомобилсе» хоккей клубы етәкселеге ҡарары менән, «Таусы» Юғары хоккей лигаһының даими чемпионатында ҡат-наша. Әйткәндәй, «Таусы» - Екатеринбургтағы «Автомобилсе» хоккей клубының фарм-клубы статусында, ябайлаштырып әйткәндә - төп ко-манданың резервы, йәш уйынсыларҙы тәжрибә туплатыу майҙансығы.
Ә 11 сентябрҙә «Таусы» хоккей клубы өсөн Юғары лигала яңы уйын миҙге-ле асылды. Учалылар Красноярск ҡалаһында урындағы «Ыласын» ко-мандаһы менән осрашты. Беҙҙекеләр овертаймда (төп уйында еңеүсе бил-дәләнмәү арҡаһында би-релгән өҫтәмә ваҡытта) 3-кә 4 иҫәбе менән еңде.
- Юғары лигала беренсе осрашыуҙа еңгәс, әлбиттә, ыңғай хис-тойғолар ташып тора! - тип белдерә «Таусы» клубының баш тренеры Венер Сафин, - өҫтәүенә, «Сокол» - бик оҫта команда. Тәүге ике периодта беҙҙе туҡтауһыҙ «дөмбәҫләнеләр», ярар ҙа йәш команда булһаҡ та, егеттәребеҙ ҡойо-лоп төшмәне. Ҡапҡасы Игорь Устиновҡа айы-рым рәхмәт - ныҡ торҙо.
- Бөгөн беҙҙең хоккей тарихының яңы бите асыла, быйыл команданы бик дәрәжәле ҡаршылаштар менән уйындар, халыҡ-ара осрашыуҙар көтә, - тип телмәр тотто «Таусы» хоккей клубы директоры Ильяс Әхмәтйәнов. Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты ярҙамы, «УГМК-Холдинг» (Урал тау-металлургия компанияһы) һәм «Автомобилсе» хоккей клубы етәкселеге ҡарары менән, «Таусы» Юғары хоккей лигаһының даими чемпионатында ҡат-наша. Әйткәндәй, «Таусы» - Екатеринбургтағы «Автомобилсе» хоккей клубының фарм-клубы статусында, ябайлаштырып әйткәндә - төп ко-манданың резервы, йәш уйынсыларҙы тәжрибә туплатыу майҙансығы.
Ә 11 сентябрҙә «Таусы» хоккей клубы өсөн Юғары лигала яңы уйын миҙге-ле асылды. Учалылар Красноярск ҡалаһында урындағы «Ыласын» ко-мандаһы менән осрашты. Беҙҙекеләр овертаймда (төп уйында еңеүсе бил-дәләнмәү арҡаһында би-релгән өҫтәмә ваҡытта) 3-кә 4 иҫәбе менән еңде.
- Юғары лигала беренсе осрашыуҙа еңгәс, әлбиттә, ыңғай хис-тойғолар ташып тора! - тип белдерә «Таусы» клубының баш тренеры Венер Сафин, - өҫтәүенә, «Сокол» - бик оҫта команда. Тәүге ике периодта беҙҙе туҡтауһыҙ «дөмбәҫләнеләр», ярар ҙа йәш команда булһаҡ та, егеттәребеҙ ҡойо-лоп төшмәне. Ҡапҡасы Игорь Устиновҡа айы-рым рәхмәт - ныҡ торҙо.
Тормош һынауҙарын еңеп15.09.2017
Учалы яҙыусылар ойошмаһының аҡһаҡалы Байгилде Янбулатов үҙенең 80 йәшлек олпат юбилейын билдәләй.
Ул Ейәнсура районының Аҡдәүләт ауылында ярлы крәҫ-тиән ғаиләһендә донъяға килә. Йәш ярым ғына булғанында - әсәһе, биш йәше тулыуға атаһы мәрхүм булып ҡуялар. Үкһеҙ етем ҡалған балаға ағай-энеләренең, ауылдаштарының тупһаларын тилмереп байтаҡ тапарға тура килә, аслығын да, яланғаслығын да кисерә. Һөйәктәре лә нығынып бөтмәгән үҫмер колхоздың төрлө эштәрендә эшләй, ялан аяҡ колхоз көтөүен дә көтә.
Ул Ейәнсура районының Аҡдәүләт ауылында ярлы крәҫ-тиән ғаиләһендә донъяға килә. Йәш ярым ғына булғанында - әсәһе, биш йәше тулыуға атаһы мәрхүм булып ҡуялар. Үкһеҙ етем ҡалған балаға ағай-энеләренең, ауылдаштарының тупһаларын тилмереп байтаҡ тапарға тура килә, аслығын да, яланғаслығын да кисерә. Һөйәктәре лә нығынып бөтмәгән үҫмер колхоздың төрлө эштәрендә эшләй, ялан аяҡ колхоз көтөүен дә көтә.
«Мәңгелек урман» һағында15.09.2017
Урман өлкәһендәге структур үҙгәрештәр артынан ситтән күҙәтеп өлгөрөүе лә ҡатмарлы инде... Быйыл Яңы йылдан «Учалы лесничествоһы» ҡаҙна учреждениеһының вәкәләттәренең һәм штаттарының бер өлөшө «Лесничестволар идаралығы» дәүләт ҡаҙна предприятиеһына күсерелеп (Учалы бүлегендә 10 хеҙмәткәр, етәкселәре - Ришат Игликов), ул үҙе «Учалы урман хужалығы» дәүләт автоном учреждениеһына әйләндерелде. Коллективта 38 кеше, директор - Айбулат Байғарин.
Был донъяла ниҙәр бар?14.09.2017
Көнсығыш иҡтисад форумы (ВЭФ) сес-сияһында РФ Хөкүмәтенең 1-се вице-премьеры Игорь Шувалов ғәҙәти булмаған тәҡдим яһаны: беҙҙең Сахалиндан япондарҙың Хоккайдо утрауына тиклем автомобиль һәм тимер юлы күпере төҙөргә. 43-45 километр оҙонлоҡта булыр ине. Риза булмаясаҡтары алдан билдәле булһа ла, беҙҙекеләр эре сирттереп бындай тәҡдим яһай ала инде - Ҡырым һәм Краснодар крайын тоташтырған күперҙе төҙөү уңышлы бара бит, август аҙағында 45 метр бейеклектә 227 метр оҙонлоҡта тороҡ (пролет) урынлаштырылды. Хәҙер аҫтынан диңгеҙ караптары иркен үтә. 19 километрлыҡ күперҙе киләһе йылдың аҙағында асыу планлаштырылған.
(№ 73)
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Агроном - ул ер табибы
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...
Нисек йәшәйһең, өкө?
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...
Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...
Бер нөктә - Учалыла
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...
Фотофакт
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


text:
Ғинуарҙа Өфө урамдарындағы һыу торбаларын 31 тапҡыр ремонтлағандар
Ғинуарҙа Өфө урамдарындағы һыу торбаларын 31 тапҡыр ремонтлағандар.
Был системаның иҫкереүе һәм аварияларға бәйле. Махсус бригадаларға пожар гидранттарын да алмаштырырға тура килә. Әлеге лә баяғы – баш ҡалала һыу торбалары иҫкереп, туҙыу хәленә еткән.
Хәбәрҙәр
Кредитҡа тауар һатып алып, уны түләп бөткәс нисек коллекторҙар ҡулына эләкмәҫкә?
Өфө ҡалаһында йәшәүсе Наталья Сизова бер нисә йыл элек телевизор һатып алған һәм ваҡытынан алда түләп бөткән. Ләкин, ваҡыт үтеү менән ҡатын банкҡа бурыслы икәне асыҡлаған. Хәҙер көн һайын тиерлек ханымдың хәлен белешеп тора, аҡса талап итә. Күңелһеҙ хәлгә тарымаҫ өсөн нимә эшләргә кәрәк? Был...
Идарасы компания менән ғауға
Өфөлә идарасы компания менән бер нисә күп ҡатлы йортта йәшәүселәр араһында ғауға ҡыҙғандан-ҡыҙа. Халыҡ фекеренсә, ойошманың йорттарҙы хеҙмәтләндереүгә хоҡуғы юҡ. Сөнки, идарасы компанияны билдәләү ялған протоколдар ярҙамында, йортта йәшәүселәрҙең фекерен белешмәйенсә башҡарылған. Высотная урамы 12...
Республикала етем балаларҙың хоҡуҡтарын боҙоуҙың иң күп осрағы уларҙы торлаҡ менән тәьмин итеүгә бәйле
Шул уҡ ваҡытта Башҡортостанда опека һәм попечителлеккә алған балаларҙы кире дәүләткә тапшырыу ҙа йышая. Хәбәрсебеҙ Ғәлимйән Ибәтуллин опека һәм попечителлек органдары эшмәкәрлеген ойоштороу тураһындағы закондың үтәлешенә арналған түңәрәк өҫтәл ултырышын күҙәтә.
Әсәләр көнө алдынан Республика Хөкүмәтендә күп балалы әсәләрҙе бүләкләү тантанаһы уҙҙы
50 гүзәл затҡа «Әсәлек даны» миҙалдары тапшырылды. Республиканың 23 ҡалаһы һәм районынан килгән 50 әсә араһында хужабикәләр, уҡытыусылар, почтальондар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, ауыл эшсәндәре, табиптар бар. Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылында логопед булып эшләүсе Айгөл Ғәлимйән ҡыҙы биш балаға...
«Башҡортостан радиоһы» бөгөн үҙенең 90 йыллығын билдәләй
Республикалағы иң абруйлы радиостанцияларҙың береһе ошо арауыҡта ысын мәғәнәһендә Башҡортостан тауышына әйләнде.Бер быуатҡа яҡын ул үҙ тыңлаусыларын сәйәсәт, иҡтисад, мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәһе ваҡиғалары менән таныштырып килә. “Башҡортостан радиоһының” һәр ҡала һәм районда, һәр ҡасаба һәм ауылда...
Бөгөн “Рәсәй-Башҡортостан радиоһы” хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырыла
Бүләкләнеүселәр араһында беҙҙең хеҙмәттәштәребеҙ ҙә бар. Закир Шәрипов һәм Ғәзиз Лоҡманов радионын тыш, “Хәбәрҙәр”ҙең алыштырғыһыҙ хәбәрселәре лә. “Рәсәй-Башҡортостан” радиоһы хеҙмәткәрҙәренең эше ҡәҙимгесә иртәнге туғыҙҙа түгел, ә етелә үк башлана. Ғәзиз Лоҡманов тәүгеләрҙән республика халҡын...
Радио ауылына сәйәхәт
Рәсәй-Башҡортостан радиоһы менән берлектә Салауат районы Радио ауылы ла быйыл үҙенә нигеҙ һалыныуҙың 90 йыллығын билдәләй. 1927 йылда төпкөл ауылдың үҙенсәлекле атама алыуы Ғәйнетдин Шәрәфетдинов менән бәйле. Ғәйнетдин Шәрәфетдинов тураһындағы был хәтирәләрҙе уның улы Шәүҡәт яҙып алған....
Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда аномаль һауа торошо көтөлә
Көндәрҙе йылытасаҡ. Айырым райондарҙа хатта алты градусҡа тиклем.Синоптиктар температураның норманан 4-7 градусҡа юғары булыуын билдәләй.. Республиканың ҡайһы бер райондарында ғына ямғыр һәм епшек ҡар яуыуы, төндә һәм иртән урыны менән боҙлауыҡ булыуы ихтимал.
Яңы йылға шыршылар әҙерләү башланды
Яңы 2018-се йыл етеүгә лә күп ҡалманы. Маҡар урман хужалығында һатыуға шыршы киҫеү башланды. Бында, йылдағыса, ойошмаларға, халыҡҡа һатыу өсөн ҡарағай, шыршы, күк шыршы әҙерләнәсәк.
Башҡортостан тауышы
Башҡортостан радиоһының 90 йыллығы уңайынан иғлан ителгән күләмле акция аҙағына яҡынлашты. Уҙған аҙнала Рәсәй-1 телеканалында барған Хәбәрҙәр-Башҡортостан сығарылышында һуңғы һорау яңғыраны. Акция - сентябрь башында старт алды. Ошо арауыҡ эсендә Башҡортостан радиоһы тураһында һорауҙарға дөрөҫ яуап...
Уҡыусылар-сәләмәт тормош яҡлы
Башҡаланың Дим районында урынлашҡан 103-сө мәктәп уҡыусылары хеҙмәт һәм оборонаға әҙерлек комплексы нормаларын бер аҙнала дәррәү тапшырып бөттө. Юғары һөҙөмтә күрһәткәндәргә алтын һәм көмөш билдәләр тапшырылды. Физкультура-спорт комплексы талаптары буйынса уҡыусыларҙы үҙәкләштерелгән тәртип менән...
Ишембай районында уңайлы ҡала проекты сиктәрендә Ағиҙел яры төҙөкләндерелә
Был проект сиктәрендә ҡаланың Ленин проспекты, Ағиҙел ярындағы һыу инеү урыны тәртипкә килтерелә. Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, киләһе йәй халыҡҡа ял итеү өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыласаҡ.
Муниципаль бюджеттарҙың байтаҡ өлөшөн административ комиссиялар тулыландыра
Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары парламент уҡыуҙарында уларҙың эшмәкәрлеген камиллаштырыу тураһында фекер алышты.Республикала закондар үтәлешен ғәмәлдә тәьмин итеү эшмәкәрлеген 69 административ комиссия башҡара. Улар барыһы ла йәмәғәт башланғысы менән эшләй. Парламент уҡыуҙарында ҡатнашыусылар...
Республиканың киләһе йылдарға бюджеты социаль йүнәлешле буласаҡ
Башҡортостан етәкселеге үҙ иңенә алған барлыҡ йөкләмәләрҙе ваҡытында һәм тулыһынса үтәргә вәғәҙәләй. Әйткәндәй, 2018-се йылда бюджет өлкәһендә эшләүселәрҙең хеҙмәт хаҡын арттырыу ҙа ҡарала.
Республика башлығы Парламентҡа мөрәжәғәт итәсәк
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға йыллыҡ мөрәжәғәтнамә менән 30-сы ноябрҙә сығыш яһай. Унда республиканың үткән йылдағы социаль-иҡтисади үҫешенә төплө баһа бирелеп, киләсәккә маҡсаттар билдәләнәсәк. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға мөрәжәғәт күләмле документ. Уның нигеҙендә,...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Владимир Путин, Рәжәп Эрдоган һәм Хәсән Рухани бөгөн Сочи ҡалаһында осрашып Сүриәләге хәлде көйләү буйынса һөйләшеүҙәт үткәрәсәк. Улар был илдәге граждандар һуғышын туҡтатыу өсөн сәйәси диалогты нисегерәк ҡороу кәрәклеген хәл итәсәк. Сүриәләге хәл Владимир Путиндың Чехия президенты Милош Земан...
Башҡортостанда тәүге тапҡыр үҙенсәлекле операция яһалды
Германия профессоры Вольф Виланд етәкселегендә бәүел ҡыуығына операция эшләне. Бындай дауалау ысулын Рәсәйҙә беренсегә ҡулланалар. Элек бәүел тотмау ауырыуынан операция яһатыу өсөн дауаханала ике-өс аҙна ятырға тура килһә, хәҙер яман сирҙән бер тәүлек эсендә ҡотолорға мөмкин. Яңы дауалау...
«Ҡайышыңды эләктер»
Башҡортостандың юл хәрәкәте именлеге Дәүләт инспекцияһы «Ҡайышыңды эләктер, Рәсәй!» бөтә Рәсәй социаль акцияһына ҡушылды. Сара юл-транспорт ваҡиғалары эҙемтәләрен кәметеүгә, водителдәрҙең һәм пассажирҙарың хәүефһеҙлек ҡайыштарын һәм балалар өсөн махсус тотоусы ҡулайламаларҙы ҡулланыуҙы...
Бөгөн Өфөлә Шаҡша күперендәге аварияла ике кеше һәләк булды
6 кеше йәрәхәтләнгән. Ниссан Альмера водителе, әлегә билдәһеҙ сәбәптәр буйынса, тәүҙә тимер ҡоймаларға, һуңынан ҡаршы яҡтан килеүсе “Газель” микроавтобусына бәрелә. Шаһиттар водитель йоҡлап киткән, тип хәбәр итә. Был ҡот осҡос аварияла тере ҡалған пассажирҙарҙы ҡала даханаһына килтергәндәр.
Өфөлә “Юнармия” ағзалары арта
Бөгөн баш ҡаланың 97-се мәктәбендә 51 уҡыусыны Рәсәйҙең Йәштәр армияһы мәктәбенә алдылар.Проектта ҡатнашҡан уҡыусылар фән менән генә шөғөлләнмәй. Улар төрлө түңәрәктәрҙә һәм махсус лагерҙарҙа спорт менөн булыша. Ә Берҙәм дәүләт имтиханы тапшырғанда дөйөм балға өҫтәп Оборона министрлығы 30 бал ҡуша...
Кенәздәр юлһыҙ интегә
Биш йылға яҡын Шакша биҫтәһендәге Кенәз ауылында йәшәүселәр юл мәсьәләһен хәл итә алмай зарлана. Ун урамда соҡор –саҡырҙың күп булыуы арҡаһында һыу тула, һуңынан батҡаҡҡа әйләнә. Әллә күпме яҙылған ғаризанан һаман һөҙөмтә юҡ, ти улар. Район хакимиәте халыҡты борсоған һорауға нисек яуап ҡайтарған?...
Алданған өлөшсөләрҙе хәҙер закон нигеҙендә яҡлау саралары бар
Рәсәйҙең 11 төбәге тәжрибәһе буйынса Башҡортостанда ла торлаҡ төҙөлөшөнә инвестиция индергән шәхси граждандар хоҡуҡтарын үтәүҙе талап иткән документ ғәмәлгә инде.Республикала әле өлөшсөләр иғәнәләре иҫәбенә төҙөлөш башлап төрлө сәбәпле туҡтатылған 29 майҙан теркәлгән. Алданған өлөшсөләр иҫәбендә...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Сочи ҡалаһында Рәсәй президенты Владимир путин Сүриә президенты Башар Асад менән осрашты. Яҡтар фекеренсә, Сүриәлә хәрби операция тамамланғандан һуң сәйәси процестарға күсергә кәрәк. Башар Асад әйтеүенсә, Дамаск был йәһәттән Мәскәүҙә ҙур ышаныс бағлай. Ул террорға ҡаршы көрштә ярҙам күрһәткәне...
Тере килеш үлтергәндәр
Өфөлә йәшәүсе Рима Ғәлиеваны ваҡытынан алда иҫәндәр исемлегенән алып ташлап, мәрхүмә яһағандар. Эйәһенең үлеме сәбәпле, документтары ғәмәлдән сыҡҡан, тиҙәр уға банкка кредит алырға мөрәжәғәт иткәндә. Кеше тере, әммә документтар буйынса ул мәрхүм тип иҫәпләнә. Өфөлә йәшәүсе Рима Ғәлиева...
Аварияла кем ғәйепле?
Был һорауға криминалистар, тиҫтәләгән тикшереү үткәргәндән һуң, дөрөҫ яуап бирә ала. Бынан тыш, улар йылына йөҙәрләгән енәйәтсене асыҡларға ярҙам итә. Был кадрҙар Өфөнөң Ғөбәйҙуллин урамынан. Ҡот осҡос аварияла ике йәйәүле ауыр йәрәхәт ала. Ғәйеплене видеояҙма буйынса асыҡлайҙар, ә күп...
Шартлауҙан зыян күреүсе Сергей Кожевников дауахананан сыҡҡан
Өфөлә Армавир урамында машина шартлауҙан зыян күреүсе Сергей Кожевников дауахананан сыҡҡан. Элекк участка полиция хеҙмәткәре тере ҡалды, әммә уның ғүмерен һаҡлап ҡалыу өсөн аяғын ҡырҡырға тура килде. Әлегә шартлау сәбәптәре билдәле түгел. Ошо хәлдән һуң күп тә үтмәй, Ишембайҙа ла машина шартланы....
Яңы үрҙәр, яңы бейеклектәр
Беҙҙең каналдың милли тапшырыуҙар бүлеге программаһы – “Хәйерле иртә, республика!” тапшырыуының Бөйөк Ватан һуғышында еңеү көнөнә арналған сығарылышы «Мәңгелек ут» фестиваленең махсус призына лайыҡ булды. IX «Мәңгелек ут» халыҡ-ара телевизион хәрби-патриотик фильмдар һәм тапшырыуҙар фестивале...
Республика башлығы төрлө конкурстарҙа еңеү яулаған студенттар менән осрашты
Башҡортостанда инвалид студенттарҙы эшкә урынлаштырыу муниципалитеттар ҡарамағына тапшырыласаҡ. Был хаҡта бөгөн республика башлығы Халыҡ-ара һәм Рәсәй конкурстарында еңеү яулаған студенттар һәм уларҙың уҡытыусылары менән осрашыуҙа белдерҙе.
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Америка дәүләт департаменты Төнъяҡ Кореяға баҫым яһау өсөн 12 миллион доллар бүлә. Был аҡсаларҙы диңгеҙҙә йөктәр ташыуҙы, сауҙа операцияларын күҙәтеүгә алыуға тотоноу ҡарала. Вашингтон Пхеньяндың контрагенттары менән дә хеҙмәттәшлекте нығытырға ниәтләй. Рәсәйҙең күп функциялы радиолокацион...
Бал – һаулыҡ эликсиры
Борон замандарҙан уҡ бал ҡортоноң ағыуын, прополисын, һитәһен, балын халыҡ медицинаһында киң ҡулланғандар. Бал ҡортон халыҡ табибы, тип әйтһәк тә хата булмаҫ. Бал ҡорто ер шарындағы иң боронғо, файҙалы, ғәжәйеп бөжәк. Уның балы ғына түгел, хатта ағыуы ла шифалы. Борон гректар бер-береһенә “һине...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Яйыҡ гәзите » Материалы за 07.11.2017
Был донъяла ниҙәр бар?07.11.2017
√ РФ Президенты В. Путин рәсәйлеләрҙе шаҡ ҡатырҙы: илебеҙҙә АҠШ яллаған ойош-малар кешеләрҙең биоматериалдарын йыйыу һәм тикшереү менән аҫтыртын шөғөлләнә.
Иң борсолдорғаны - беҙҙең организм үҙенсәлектәре менән ҡыҙыҡһынған учреждение Американың Ҡораллы көстәре системаһына инә. Рәсәй Федерация Советының Именлек һәм оборона комитеты рәйесе урынбаҫары Франц Клинцевич былай тип комментарий бирә: «Биология ҡоралы яһайҙар тип раҫламайым, әммә мәгәр бындай хәшәрәт эшкә тотонһалар, юҡ итергә самалаған этностарҙың төрлө тәбиғәт шарттарындағы үҙенсәлектәрен теүәл билдәләү талап ителә». Бындай ҡылмыштарға сик ҡуйыла, тип тынысландырҙы.
√ «Аҡса юҡ, аҡса юҡ!» - тип тылҡығандарына ышаныуы ҡыйыныраҡ. Былтыр Рәсәйҙә миллиардерҙар һаны (доллар иҫәбендә) 25 процентҡа артып, 96 башҡа еткәндәр, тип яҙа «Форбс» журналы. Донъя буйынса миллиардерҙар 2016 йылда байлыҡтарын 17 процетҡа арттырһа, Рәсәйҙә - 37 процентҡа һимерәләр.
Доллар иҫәбендә миллионерҙар һаны артымы буйынса ла алда барабыҙ, шул иҫәптән Ҡытай темптарынан беҙҙә 2 тапҡырға күберәк үрсейҙәр, ти. Ошондай ҡаҙаныштар булғанда, былтыр 20 миллион РФ граждандары ярлы тип танылды (айлыҡ килем 10 мең һумдан ашмай), тип иҫкә төшөрөү ҙә уңайһыҙ кеүек.
Иң борсолдорғаны - беҙҙең организм үҙенсәлектәре менән ҡыҙыҡһынған учреждение Американың Ҡораллы көстәре системаһына инә. Рәсәй Федерация Советының Именлек һәм оборона комитеты рәйесе урынбаҫары Франц Клинцевич былай тип комментарий бирә: «Биология ҡоралы яһайҙар тип раҫламайым, әммә мәгәр бындай хәшәрәт эшкә тотонһалар, юҡ итергә самалаған этностарҙың төрлө тәбиғәт шарттарындағы үҙенсәлектәрен теүәл билдәләү талап ителә». Бындай ҡылмыштарға сик ҡуйыла, тип тынысландырҙы.
√ «Аҡса юҡ, аҡса юҡ!» - тип тылҡығандарына ышаныуы ҡыйыныраҡ. Былтыр Рәсәйҙә миллиардерҙар һаны (доллар иҫәбендә) 25 процентҡа артып, 96 башҡа еткәндәр, тип яҙа «Форбс» журналы. Донъя буйынса миллиардерҙар 2016 йылда байлыҡтарын 17 процетҡа арттырһа, Рәсәйҙә - 37 процентҡа һимерәләр.
Доллар иҫәбендә миллионерҙар һаны артымы буйынса ла алда барабыҙ, шул иҫәптән Ҡытай темптарынан беҙҙә 2 тапҡырға күберәк үрсейҙәр, ти. Ошондай ҡаҙаныштар булғанда, былтыр 20 миллион РФ граждандары ярлы тип танылды (айлыҡ килем 10 мең һумдан ашмай), тип иҫкә төшөрөү ҙә уңайһыҙ кеүек.
Ҡырын эш барыбер ҡалҡа07.11.2017
Район-ара прокуратура белдереүенсә, «Валена» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте рөхсәт иткән документтары булмай тороп, геологик тикшереү һәм файҙалы ҡаҙылма байлыҡтарҙы табыу маҡсатында 3 участкала ерҙең уңдырышлы ҡатламын һыҙыра.
Прокуратура Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 7.9-сы статьяһы буйынса эш ҡуҙғата (рөхсәтһеҙ урман участкаларын биләү). Һөҙөмтәлә предприятиеға 200 мең һум штраф һалынды. Бынан тыш, прокуратураның күрһәтмәһе буйынса йәмғиәттең вазифалы кешеһе дисциплинар яуаплыҡҡа тарттырыла.
Прокуратура Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 7.9-сы статьяһы буйынса эш ҡуҙғата (рөхсәтһеҙ урман участкаларын биләү). Һөҙөмтәлә предприятиеға 200 мең һум штраф һалынды. Бынан тыш, прокуратураның күрһәтмәһе буйынса йәмғиәттең вазифалы кешеһе дисциплинар яуаплыҡҡа тарттырыла.
Бер нөктә - Учалыла07.11.2017
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе «Башҡорт әйләнеше» («Башкирская кругосветка») тип аталған проектҡа тотонған. Ойошманың етәксеһе билдәле яҙыусы һәм сәйәхәтсе Камил Йыһаншин былай тип аңлатма бирә:
- Киләһе йылы миҙгелгә тиклем Башҡортостандың иң төньяҡ, көньяҡ, көнсығыш һәм көнбайыш сиктәре һәм республиканың географик үҙәге (Яңауыл, Ейәнсура, Учалы, Баҡалы һәм Ғафури райондары биләмәләре) буйынса турист маршруттары һалына. Ахырҙағы нөктәләргә география координаталары яҙылған стелалар беҙҙең йәмғиәт иҫәбенә ҡуйылһа, урындағы властар турист инфраструктураһын (туҡталҡа, усаҡ урындары һәм башҡа) хәстәрләй. Бәлки, ҡайҙалыр мотель-фәлән дә төҙөлөр.
- Киләһе йылы миҙгелгә тиклем Башҡортостандың иң төньяҡ, көньяҡ, көнсығыш һәм көнбайыш сиктәре һәм республиканың географик үҙәге (Яңауыл, Ейәнсура, Учалы, Баҡалы һәм Ғафури райондары биләмәләре) буйынса турист маршруттары һалына. Ахырҙағы нөктәләргә география координаталары яҙылған стелалар беҙҙең йәмғиәт иҫәбенә ҡуйылһа, урындағы властар турист инфраструктураһын (туҡталҡа, усаҡ урындары һәм башҡа) хәстәрләй. Бәлки, ҡайҙалыр мотель-фәлән дә төҙөлөр.
Көсәйтелгән режимда эшләйҙәр07.11.2017
Һауа торошоноң көйһөҙлөгө һуңғы йылдарҙа тамам үҙәккә үтте. Күреүебеҙсә, быйыл да ҡыш иртә килергә самалай. Элек октябрҙә ағастар саҡ япрағын ҡойһа, хәҙер бер көн эсендә тирә-яҡ аҡ япмаға төрөндө. Исмаһам, һыуытып ҡар шундуҡ ятһа, зарланмаҫ инек.
Әле ни, ҡыш та түгел, яҙ ҙа. Аяҡ аҫты иреп, бутҡаға әйләнгән. Ике көн эшкә күләүектәр кисеп барҙыҡ, аяҡ кейемен нисек киптерергә белмәйһең. Ахырҙа, иртәгәһенә резина итек менән килһәм, туңдырған. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы көн һайын һауа температураһы боҙоласаҡ, юлда йөрөгәндә уяу булығыҙ, тип смс-хәбәр ебәрә. Алдағы аҙнала ла тотороҡһоҙ һауа торошо көтөлә. Ҡар ҡатыш ямғыр, урыны менән көслө ел күтәрелеүе, секундына 20, 23 метрға тиклем, термометр бағаналарының көндөҙ +3, +4 градусҡа, кистәрен -1, -2 градусҡа төшөүен хәбәр итә. Тотороҡһоҙ һауа шарттары юл һәм торлаҡ хеҙмәттәренең эшен дә ҡатмарлаштыра. Ҡар ҡатыш ямғыр эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн көсәйтелгән режимда эшләйҙәр.
Әле ни, ҡыш та түгел, яҙ ҙа. Аяҡ аҫты иреп, бутҡаға әйләнгән. Ике көн эшкә күләүектәр кисеп барҙыҡ, аяҡ кейемен нисек киптерергә белмәйһең. Ахырҙа, иртәгәһенә резина итек менән килһәм, туңдырған. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы көн һайын һауа температураһы боҙоласаҡ, юлда йөрөгәндә уяу булығыҙ, тип смс-хәбәр ебәрә. Алдағы аҙнала ла тотороҡһоҙ һауа торошо көтөлә. Ҡар ҡатыш ямғыр, урыны менән көслө ел күтәрелеүе, секундына 20, 23 метрға тиклем, термометр бағаналарының көндөҙ +3, +4 градусҡа, кистәрен -1, -2 градусҡа төшөүен хәбәр итә. Тотороҡһоҙ һауа шарттары юл һәм торлаҡ хеҙмәттәренең эшен дә ҡатмарлаштыра. Ҡар ҡатыш ямғыр эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн көсәйтелгән режимда эшләйҙәр.
Нисек йәшәйһең, өкө?07.11.2017
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә, мин һеҙгә теймәйем, һеҙ ҙә миңә теймәгеҙ, тип ташта ҡыҙынып ятҡан Йылан ханыма, бик тә булмаһа, ҡышҡы йоҡоға әҙерләнгән Айыу бабайға хат яҙып һалғанда, улар яуап яҙыр инеме икән?
«Хайуандарға хаттар» тип аталған төбәк-ара экологик проектты ойоштороусы «Ҡурсаулыҡ эшенә булышлыҡ итеү мәғлүмәт-аналитика үҙәге», әлбиттә, хатығыҙға йәнлектәр һәм ҡоштар мотлаҡ яуап яҙасаҡ, тип ышандыра.
«Рәсәйҙең ҡырағай тәбиғәте: һаҡларға һәм күрергә» программаһы сиктәрендә үткәрелгән был сараның төп маҡсаттары - үҫеп килеүсе быуында тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү һәм хайуандарҙың баш «өйө» тип иҫәпләнгән айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләренең әһәмиәтен күрһәтеү.
Проект айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре, мәғариф ойошмалары, өҫтәмә белем биреү үҙәктәре, балалар китапханалары ҡатнашлығында ойошторола.
Был сарала алты йәштән алып мәктәпкәсә йәштәге балалар, 1-5 синыф уҡыусылары ҡатнаша ала. Улар ғаилә ағзалары, волонтерҙар, өлкән синыф уҡыусылары, профилле юғары уҡыу йорттары студенттары, педагогтар һәм методистар ярҙамы менән махсус конверттар яһап, үҙҙәре һайлаған хайуанға рус телендә хат яҙа һәм уны ябай конверт эсенә һалып, ошо адрес буйынса беҙгә ебәрә: 453580, Бөрйән районы, Иҫке Собханғол ауылы, Карат урамы, 2. Башҡорт дәүләт ҡурсаулығының экологик ағартыу бүлегенә.
«Хайуандарға хаттар» тип аталған төбәк-ара экологик проектты ойоштороусы «Ҡурсаулыҡ эшенә булышлыҡ итеү мәғлүмәт-аналитика үҙәге», әлбиттә, хатығыҙға йәнлектәр һәм ҡоштар мотлаҡ яуап яҙасаҡ, тип ышандыра.
«Рәсәйҙең ҡырағай тәбиғәте: һаҡларға һәм күрергә» программаһы сиктәрендә үткәрелгән был сараның төп маҡсаттары - үҫеп килеүсе быуында тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү һәм хайуандарҙың баш «өйө» тип иҫәпләнгән айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләренең әһәмиәтен күрһәтеү.
Проект айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре, мәғариф ойошмалары, өҫтәмә белем биреү үҙәктәре, балалар китапханалары ҡатнашлығында ойошторола.
Был сарала алты йәштән алып мәктәпкәсә йәштәге балалар, 1-5 синыф уҡыусылары ҡатнаша ала. Улар ғаилә ағзалары, волонтерҙар, өлкән синыф уҡыусылары, профилле юғары уҡыу йорттары студенттары, педагогтар һәм методистар ярҙамы менән махсус конверттар яһап, үҙҙәре һайлаған хайуанға рус телендә хат яҙа һәм уны ябай конверт эсенә һалып, ошо адрес буйынса беҙгә ебәрә: 453580, Бөрйән районы, Иҫке Собханғол ауылы, Карат урамы, 2. Башҡорт дәүләт ҡурсаулығының экологик ағартыу бүлегенә.
Эш беләктә түгел, йөрәктә07.11.2017
«Эшһеҙлек неврозы»
Медицина белгестәре «эшһеҙлек неврозы» тигән термин ҡуллана башланылар: кеше үҙен йүнһеҙ, бер кемгә кәрәкһеҙ, бер нимәгә йоғонто яһарға һәләтһеҙ итеп тоя, ти. Бындай психология буйынса Рәсәйҙә төплө ғилми тикшереүҙәр үткәрелмәгән. Быуаттай ваҡыт Совет власында йәшәгән кешеләргә яңы һәм бөтөнләй ят күренеш бит. Ә бына «Харрисон теорияһы» буйынса, эшһеҙҙең психологик торошо өс этапҡа бүленә.
1-се стадия - шаңҡыу
Кеше эштән сығарылыуына, хеҙмәте һәм үҙе кәрәк булмауға бер нисек тә ышана алмай. Ғәйеплеләрҙе эҙләй, бартамлай һәм өҙгөләнә.
2-се стадия - өмөт
һәм ышаныс
Бәләнән ҡурҡып йәшәү бәләнең үҙенән дә яманыраҡ, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Күпмелер ваҡыттан, киреһенсә, өҫтән тау төшкәндәй еңеллек килеүе бар. Был осорҙа сәләмәтлек тә, кәйеф тә яҡшырып ала. Ундайҙарға эшкә урынлашыуы еңелерәк. Кеше актив рәүештә яңы эш эҙләй. Үҙен был дәүерҙә бик юғары баһалай әле, шуға ла потенциаль рәүештә ҡәнәғәтләндерерлек күп тәҡдимдәрҙән баш тарта.
3-сө стадия - төшөнкөлөк
Сама менән 6 ай үткәнсе яңы эшкә урынлаша алмай икән, кеше үҙенә-үҙе ҡул һелтәй, активлығы һәм эшләргә теләге ныҡ кәмей. Ә күпмелер ваҡыттан эш табылыуҙан ҡурҡа ла башлай, ти.
Медицина белгестәре «эшһеҙлек неврозы» тигән термин ҡуллана башланылар: кеше үҙен йүнһеҙ, бер кемгә кәрәкһеҙ, бер нимәгә йоғонто яһарға һәләтһеҙ итеп тоя, ти. Бындай психология буйынса Рәсәйҙә төплө ғилми тикшереүҙәр үткәрелмәгән. Быуаттай ваҡыт Совет власында йәшәгән кешеләргә яңы һәм бөтөнләй ят күренеш бит. Ә бына «Харрисон теорияһы» буйынса, эшһеҙҙең психологик торошо өс этапҡа бүленә.
1-се стадия - шаңҡыу
Кеше эштән сығарылыуына, хеҙмәте һәм үҙе кәрәк булмауға бер нисек тә ышана алмай. Ғәйеплеләрҙе эҙләй, бартамлай һәм өҙгөләнә.
2-се стадия - өмөт
һәм ышаныс
Бәләнән ҡурҡып йәшәү бәләнең үҙенән дә яманыраҡ, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Күпмелер ваҡыттан, киреһенсә, өҫтән тау төшкәндәй еңеллек килеүе бар. Был осорҙа сәләмәтлек тә, кәйеф тә яҡшырып ала. Ундайҙарға эшкә урынлашыуы еңелерәк. Кеше актив рәүештә яңы эш эҙләй. Үҙен был дәүерҙә бик юғары баһалай әле, шуға ла потенциаль рәүештә ҡәнәғәтләндерерлек күп тәҡдимдәрҙән баш тарта.
3-сө стадия - төшөнкөлөк
Сама менән 6 ай үткәнсе яңы эшкә урынлаша алмай икән, кеше үҙенә-үҙе ҡул һелтәй, активлығы һәм эшләргә теләге ныҡ кәмей. Ә күпмелер ваҡыттан эш табылыуҙан ҡурҡа ла башлай, ти.
«Илһам һәм көс алдыҡ!»07.11.2017
Сочи ҡалаһында шау-гөр килеп XIX Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале үтте. Форумда донъяның 188 иленән 25 меңдән ашыу кеше ҡатнаша.Рәсәй исеменән 85 субъекттан 15000 ҡатнашыусы сығыш яһай.
Фестиваль йәш таланттарға уй-фекерҙәр менән уртаҡлашырға, тыныслыҡты һаҡлау һәм экологик бәләләрҙе еңеп сығыу, башҡа социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса көстәрҙе берләштерергә мөмкинлек бирә.
Республиканан бөтәһе 1200-ҙән ашыу ғариза бирелгән. Ике йөҙ кеше һайлап алыу турын үтә. Ҡатнашыусылар араһында - коммерцияға ҡарамаған йәштәр ойошмалары лидерҙары, журналистар, ғалимдар һәм уҡытыусылар, йәштәр ойошмалары, сәйәси партиялар, студенттарҙың үҙидаралыҡ органдары, спорт клубтары лидерҙары, ижад өлкәһе вәкилдәре бар.
Республика һәм районыбыҙҙы Анна Вячеславовна Мөхәмәтйәрова ла вәкилләне. Был яҡташ ҡыҙ тураһында гәзитебеҙҙә ентекләп яҙғайныҡ инде - «Башҡортостан йәнлектәрҙе һаҡлау» төбәк йәмәғәт ойошмаһының ОВЗО («Обучение волонтеров зоозащитных организаций») волонтерҙар мәктәбе етәксеһе. Ул йәнлектәрҙе һаҡлау һәм яҡлау менән шөғөлләнгән ирекмәндәргә квалификациялы әҙерлек ойоштороу буйынса уникаль методика булдырыусы.
Санкт-Петербург ҡалаһында Бөтә Рәсәй ирекмәндәр форумында «Ирекмән-2016» конкурсында «Социаль ирекмәнлек: йәнлектәргә ярҙам» номинацияһында еңеүсе тип танылғайны, башҡа ҡаҙаныштары ла етерлек. Шул иҫәптән БР Йәмәғәт Палатаһының эксперты (Мәғариф, мәҙәниәт, спорт, йәштәр сәйәсәте, хәйриә һәм ирекмәнлек буйынса комиссия) булараҡ актив эшмәкәрлек алып бара.
Фестиваль йәш таланттарға уй-фекерҙәр менән уртаҡлашырға, тыныслыҡты һаҡлау һәм экологик бәләләрҙе еңеп сығыу, башҡа социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса көстәрҙе берләштерергә мөмкинлек бирә.
Республиканан бөтәһе 1200-ҙән ашыу ғариза бирелгән. Ике йөҙ кеше һайлап алыу турын үтә. Ҡатнашыусылар араһында - коммерцияға ҡарамаған йәштәр ойошмалары лидерҙары, журналистар, ғалимдар һәм уҡытыусылар, йәштәр ойошмалары, сәйәси партиялар, студенттарҙың үҙидаралыҡ органдары, спорт клубтары лидерҙары, ижад өлкәһе вәкилдәре бар.
Республика һәм районыбыҙҙы Анна Вячеславовна Мөхәмәтйәрова ла вәкилләне. Был яҡташ ҡыҙ тураһында гәзитебеҙҙә ентекләп яҙғайныҡ инде - «Башҡортостан йәнлектәрҙе һаҡлау» төбәк йәмәғәт ойошмаһының ОВЗО («Обучение волонтеров зоозащитных организаций») волонтерҙар мәктәбе етәксеһе. Ул йәнлектәрҙе һаҡлау һәм яҡлау менән шөғөлләнгән ирекмәндәргә квалификациялы әҙерлек ойоштороу буйынса уникаль методика булдырыусы.
Санкт-Петербург ҡалаһында Бөтә Рәсәй ирекмәндәр форумында «Ирекмән-2016» конкурсында «Социаль ирекмәнлек: йәнлектәргә ярҙам» номинацияһында еңеүсе тип танылғайны, башҡа ҡаҙаныштары ла етерлек. Шул иҫәптән БР Йәмәғәт Палатаһының эксперты (Мәғариф, мәҙәниәт, спорт, йәштәр сәйәсәте, хәйриә һәм ирекмәнлек буйынса комиссия) булараҡ актив эшмәкәрлек алып бара.
ФОТОФАКТ07.11.2017
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында бәхет Илтабан ауылынан Флүзә һәм Ғамир Ғайсиндар ғаиләһенә йылмайҙы. Уларға бүләккә салат һауыттары эләкте.
Яҡындарын «Яйыҡ» гәзитенә ҡыҙҙары Зөлфиә Абдуллина яҙҙырған. «Атайым менән әсәйемде йыл һайын яратҡан баҫмаларына яҙҙырам. Уларҙың быйыл бергә йәшәүҙәренә 50 йыл тула. Алтын юбилейҙарына көтөлмәгән бүләк булды», - ти ул.
Яҡындарын «Яйыҡ» гәзитенә ҡыҙҙары Зөлфиә Абдуллина яҙҙырған. «Атайым менән әсәйемде йыл һайын яратҡан баҫмаларына яҙҙырам. Уларҙың быйыл бергә йәшәүҙәренә 50 йыл тула. Алтын юбилейҙарына көтөлмәгән бүләк булды», - ти ул.
Үҙебеҙҙең тарихтан һабаҡ алайыҡ07.11.2017
30 октябрҙә - Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө. Дан скверында митинг үтте.
Учалы районының Почетлы гражданы Вәкиф Шайморатов район ауылдарынан нисәшәр кеше нахаҡҡа хөкөм ителеүе тураһында бәйән итте. Ә район хакимиәте башлығының урынбаҫары Зөһрә Гордиенко: «Йәш быуындар тарихтың был бите тураһында ла белергә һәм киләсәктә бер тапҡыр ҙа ҡабатланмаһын өсөн бар көстәрен һалырға тейеш!» - тип телмәр тотто.
Тынлыҡ минуты иғлан ителде, һәйкәлгә гөлләмә-веноктар һалынды. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге белдереүенсә, бөгөнгө көндә лә тө-бәгебеҙҙә 146 сәйәси золом ҡорбаны иҫәпләнә.
Был көн 1937-1938 йылдарҙағы репрессиялар тураһында һүҙ барһа ла, дата ул осорға бәйле түгел. 1974 йылдың 30 октябрендә Мордва һәм Пермь төр-мәләрендә ултырыусылар бер көнлөк аслыҡ акцияһы иғлан иткән була. Ә ул дәүерҙә, совет власына ҡаршы көрәшеүселәр булһа ла, бармаҡ менән генә иҫәп-ләрлек булғандыр... Шулай ҙа 1991 йылда РСФСР-ҙың Юғары Советы 30 октябрҙе Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө тип билдәләү тураһында ҡарар ҡабул итә.
Учалы районының Почетлы гражданы Вәкиф Шайморатов район ауылдарынан нисәшәр кеше нахаҡҡа хөкөм ителеүе тураһында бәйән итте. Ә район хакимиәте башлығының урынбаҫары Зөһрә Гордиенко: «Йәш быуындар тарихтың был бите тураһында ла белергә һәм киләсәктә бер тапҡыр ҙа ҡабатланмаһын өсөн бар көстәрен һалырға тейеш!» - тип телмәр тотто.
Тынлыҡ минуты иғлан ителде, һәйкәлгә гөлләмә-веноктар һалынды. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге белдереүенсә, бөгөнгө көндә лә тө-бәгебеҙҙә 146 сәйәси золом ҡорбаны иҫәпләнә.
Был көн 1937-1938 йылдарҙағы репрессиялар тураһында һүҙ барһа ла, дата ул осорға бәйле түгел. 1974 йылдың 30 октябрендә Мордва һәм Пермь төр-мәләрендә ултырыусылар бер көнлөк аслыҡ акцияһы иғлан иткән була. Ә ул дәүерҙә, совет власына ҡаршы көрәшеүселәр булһа ла, бармаҡ менән генә иҫәп-ләрлек булғандыр... Шулай ҙа 1991 йылда РСФСР-ҙың Юғары Советы 30 октябрҙе Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө тип билдәләү тураһында ҡарар ҡабул итә.
Рубрикалар
Яңылыҡтар архивы
№ газеты Табырға
Яңылыҡтар календары
Популяр яңылыҡтар
Агроном - ул ер табибы
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...
Нисек йәшәйһең, өкө?
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...
Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...
Бер нөктә - Учалыла
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...
Фотофакт
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...
Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


text:
- Подробности
- Просмотров: 149
СТӘРЛЕТАМАҠ МАШИНАЛАР ЭШЛӘҮ ЗАВОДЫ. А.х. техникаһы етештергән (30‑ҙан ашыу төр). 1983 й. СССР Оборона министрлығы заказы б‑са үҙйөрөшлө артиллерия ҡулайламаларының яңы серияларын етештереү өсөн төҙөлә [1988 й. тәүге гаубица эшләнә, бөтәһе 300 берәмек эшләп сығарыла; бер үк ваҡытта агросәнәғәт комплексы өсөн продукция сығарыла башлай: һыу әҙерләү ҡулайламалары, бутылка һәм йәшник йыуыу машиналары һ.б.; 1992 й. үҙгәртеп ҡоролған пр‑тие (ҡара: Конверсия) кер йыуыу машиналары, экскаваторҙар, автобустар етештерә башлай], 1998 й. алып ДУП, 2013 й. ябыла. Составына стандарт булмаған ҡорамалдар, тимерлек‑әҙерләү, әҙерләү, механик металл эшкәртеү, штамплау, преслау, термогальваник, ағас эшкәртеү, иретеп йәбештереү- йыйыу производстволары ингән. 2001 й. 1379 кеше эшләгән. Пр‑тие тарафынан урылған баҫыу өсөн сәскестәр, иген таҙартҡыстар, һауа йылытҡыстар, йылытыу ҡаҙандары, һиптергестәр, көнбағыш йыйғыстар һ.б. етештерелгән. Продукцияһы БР‑ҙа һәм РФ‑тың башҡа төбәктәрендә һатылған.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 111
ФАЯГӨЛ ҺЫМАҠТАР (Polemoniaceae), ике өлөшлөләр ғаиләһе. 130‑ҙан ашыу заты, 300‑гә яҡын төрө билдәле, башлыса Төньяҡ һәм Көньяҡ Америкала, бер нисә заты Евразияның тропик булмаған бүлкәттәрендә таралған. Бер һәм күп йыллыҡ үлән. Башҡортостанда нескә колломия (бер йыллыҡ), фаягөл һәм Себер флоксы (күп йыллыҡтар) үҫә. Һабаҡтары төҙ, ябай йәки тармаҡлы. Япраҡтары ябай, бөтөн, киртләсле, бармаҡса йәки ҡауырһын һымаҡ теленмә, ғәҙәттә сиратлы, һаплы, ҡайһы бер төрҙәрҙә аҫҡылары ҡапма‑ҡаршы, еңсә формаһында. Сәскәләре күк, зәңгәр, һирәгерәк аҡ төҫтә, дөрөҫ төҙөлөшлө, ике енесле, яңғыҙар йәки ҡалҡан рәүешле, баш рәүешле сәскәлектәрҙә урынлашҡан. Каса япраҡсаһы 5‑бүлемле, таж япраҡсаһы ҡушылып үҫкән, тәгәрмәс, буранка йәки сөй формаһында. Һеркәсе 5, таж көпшәһенән сығып тора; емешлеге — 1, емшәне өҫкө, ултырма, 3 оялы. Башлыса бөжәктәр (күбәләк, себен, яры ҡанатлылар) ярҙамында һеркәләнә. Емештәре — күп орлоҡло 3 оялы ҡумта. Орлоҡтары ел, хайуандар (экзохор) ярҙамында, ҡайһы бер төрҙәрҙә орлоҡтары ҡумта асылғанда һибелә (автохор). Фаягөл урман ситтәрендә, ҡыуаҡлыҡтар араһында, һыу ятҡылыҡтары ярҙары буйлап, нескә колломия (Төньяҡ Американан килгән адвентив үҫемлек) ҡалдауҙарҙа, сүпле урындарҙа үҫә; республиканың бөтә терр‑яһында таралған. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән реликт Себер флоксы һирәкләп ташлы битләүҙәрҙә һәм ҡоро болондарҙа башлыса Башҡортостан Урал аръяғында осрай. Декоратив үҫемлектәр. Фаягөл — дарыу үҫемлеге.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 151
ФЁДОРОВКА ҠӘБЕРЛЕГЕ, һуң бронза быуаты археологик ҡомартҡыһы. Б.э.т. 2‑се мең йыллыҡ уртаһына ҡарай. Фёдоровка ҡасабаһы (Силәбе ҡ. составына инә) эргәһендә Мейәс й. уң ярында урынлашҡан. 1936 й. К.В.Сальников тарафынан асыла һәм өйрәнелә. Ҡурғанлы ҡәберлектәр иҫәбенә инә. Ҡурғандар (диам. 5—28 м, бейеклеге 0,1—2,5 м) таш ҡойма, соҡор м‑н уратып алынған. 128 ҡурған теркәлгән, 6-һы тикшерелгән, һәр ҡайһыһында 1—2 ҡәбер табылған. Ерләү ҡоролмалары стеналары таш йәки ағас м‑н көпләнгән (ш. уҡ буралар ҙа осрай), ағас япмалы ҡәбер соҡорҙарынан (тәрәнлеге 0,8—1,3 м) тора. Мәйетте яндырыу йолаһы үҙенсәлекле. Ҡәбер соҡорҙарының көнсығыш өлөшөндә — көл һәм ҡорбан ителгән мал (башлыса аттар) һөйәктәре, көнбайышында һауыттар; бер соҡорҙа эт һөлдәһе табылған. Керамика тешле штамп м‑н төшөрөлгән геом. орнаментлы (өсмөйөштәр, ромбтар, кәкерсәк һыҙыҡтар) көршәк һымаҡ һауыттарҙан; ҡыя һыҙыҡтар, өсмөйөштәр м‑н биҙәлгән оҙонса түңәрәк һәм дүрткел формалағы тотҡалы һауыттарҙан ғибәрәт. Ҡомартҡы материалдары Фёдоровка мәҙәниәтен билдәләү өсөн эталон булып иҫәпләнә; Силәбе өлк. тыуған яҡты өйрәнеү музейында һаҡлана.
Әҙәб.: Сальников К.В. Андроновский курганный могильник у с.Фёдоровка Челябинской области //Материалы и исследования по археологии СССР. М., 1940. №1.
Т.С.Малютина
Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев


text:
Таганрог сәнғәт музейы
Таганрог сәнғәт музейы — Рәсәй көнъяғының хазинаһы һанала. 1898 йылда нигеҙләнгән. Таганрог ҡалаһының 200 йыллыҡ юбилейына арнап төҙөлгән.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Музей А. П. Чехов тәҡдиме буйынса төҙөлә башлай[1]. Тыуған ҡалаһының 200 йыллыҡ юбилейына ошондай бүләк яһарға тигән тәҡдименә яҡташтары ныҡ кинәнес менән ҡушылып китәләр. Тиҙҙән тарихи яҡтан һәм сәнғәт йәһәтенән ҡиммәтле экспонаттар ағыла башлай. Сәнғәт музейы энтузиастар йыйған тупланманан (коллекция) башланып китә.
Музейҙағы тәүге сәнғәт әҫәрҙәре рассәмдәрҙең һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәренең бүләктәре булып тора. Улар А. П. Чехов һәм И. Е. Репиндың туранан тура ҡатнашлығы менән йыйылған. Таганрог ҡалаһынан К. А. Савицкий «Отец» тип аталған картинаһын тапшырған.
1920 йылда Таганрог сәнғәт музейы Дәүләт музей фондының, Рус Дәүләт музейының күп кенә экспонаттары менән тулыландырылған. Һуңғараҡ өҫтәп, РСФСР һәм СССР мәҙәниәт министрлығы фондының бер өлөшө тапшырыла.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында музей күп кенә юғалтыуҙар кисерә.Һуғыштан һуңғы йылдарҙа совет осороның сәнғәт әҫәрҙәрен туплау буйынса бик күп эш башҡарыла. Бигерәк тә, А. П. Чеховтың туғаны С. М. Чеховтың ярҙамы ҙур була. Уның юллауы аша музей Мәскәү рәссәмдәренең илле картинаһы менән тулылана.
1968 йылда картиналар галереяһы булдырыла. 1976 йылда галерея өсөн XIX быуат уртаһында төҙөлгән боронғо айырым йорт (старинный особняк) бирелә[2]. Экспозиция 1977 йылда йортто реставрациялап бөткәс асыла.
Үткән быуаттың 60-90-сы йылдары бигерәк тә емешле булып сыға. Музей күренекле Мәскәү коллекционерҙары Л. А. Русланова, И. А. Мясникова-Мамонтова, А. А. Абрамян, Е. Ф. Вишневский, Л. Н. Каган һәм башҡалар менән ижади хеҙмәттәшлек булдырыуға өлгәшә.
Һөҙөмтәлә, фонд К. Е. Маковский, И. И. Левитан, В. А. Серов, К. А. Коровин, И. Е. Репин, Г. Г. Мясоедов, Г. Г. Чернецов, В. Д. Поленов, С. Ю. Судейкин, Р. Р. Фальк һәм башҡа бик күп оҫталарҙың иҫ китмәле хеҙмәт емештәре менән байытыла. Музей рус сәнғәте үҫешенең һәр этабын сағылдырырлыҡ тарихи экспонаттар туплай алған.
Хәҙерге көндә Таганрог сәнғәт музейында графика, скульптура, һынлы сәнғәт, биҙәү-ғәмәли сәнғәт әҫәрҙәренән — бөтәһе 6826 экспонат бар. Шуның 6407-һе төп фондта: һынлы сәнғәт әҫәрҙәре — 1997, графика — 3400, скульптура — 177, биҙәү-ғәмәли сәнғәт әҫәрҙәре — 833 берәмек.
Музейҙың ғорурлығы булып XVIII — XX быуаттың күренекле оҫталары — А. П. Антропов, Ф. С. Рокотов, И. Е. Репин, В. И. Суриков, И. И. Шишкин, И. И. Левитан һәм башҡа рассәмдәрҙең данлыҡлы әҫәрҙәре тора.
Музейҙың әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Таганрог сәнғәт музейы — ҡала халҡының һәм килгән ҡунаҡтарҙың яратҡан мәҙәни һәм рухи ял итеү урыны. Музейҙың XIX быуатта төҙөлгән бинаһы бөгөн дә үҙенең тарихи йөҙөн юғалтмаған. Иҫ китмәле күркәм бүлмәләр — үҙҙәре бер тарих. Үткән быуаттың йәмле бер иҫтәлектәре, шаңдауы булып тора.
Музейҙың эске өлөшөн Италия мәрмәр скульптураһынан булған иҫ китмәле өлгөләр биҙәй. Улар нәфислеге, нескәлеге, ҡупшылығы, нәзәкәтлеге менән юйылмаҫ тәьҫир яһай. Тәрән хәтирәләр ҡалдыра.
Музей бик күп бөтә Рәсәй һәм сит ил күргәҙмәләрендә ҡатнаша. 2003 йылда «Золотая карта России» проекты сиктәрендә Таганрог сәнғәт музейы коллекцияһынан 50-нән артыҡ эш Третьяков дәүләт галереяһында күргәҙмәгә ҡуйыла. Хәҙерге ваҡытта музей фәнни-тикшеренеү эше алып бара, Таганрог сәнғәт музейына арналған «Вехи Таганрога» тигән тарихи-әҙәби альманах баҫтырыуға әҙерләне.
А. П. Чеховтың тыуыуының 150-йыллығына «Таганрог сәнғәт музейы. Һынлы сәнғәт. Графика. ХVIII-ХХ б.б.» альманахы баҫтырып сығарыла. 2005 йылда «Года России в Китае» проектында «19 быуаттың икенсе яртыһында рус реализмы» тигән тема аҫтында экспозия ойоштора, Пекин, Шанхай һәм Гуанчжоу музейҙарында уңышлы сығыш яһай.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Характеристика основного фонда Таганрогского художественного музея
- Ростов өлкәһе Мәҙәниәт министрлығы сайтында Таганрог сәнғәт музейы тураһында мәғлүмәт (рус.)
- Таганрог сәнғәт музейының рәсми сайты (рус.)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — 512 с — ISBN 5-7509-0662-0.
- ↑ Киричек М. С. Хандрина дом // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 764. — ISBN 978-5-88040-064-5.


text:
Температура 0 С-тан түбән булғанда һыу туңа һәм боҙға әйләнә. Ваҡ ҡына боҙ бөртөктәре болоттарҙа ярала. Улар унда ҙурая һәм ҡар бөртөктәренә әйләнеп киренән ергә яуа. Шулай итеп, боҙ менән ҡар - ҡаты хәлдәге һыу. Шулай уҡ һыу күҙгә күренмәй торған хәлдә лә була. Ул - быу. Шул быу юғарыға күтәрелеп һыуына һәм йә һыу тамсылары, йә ваҡ ҡына боҙ бөртөктәренән торған болоттарға әйләнә. Болоттарҙағы һыу ямғыр йә ҡар булып киренән ергә яуа. Был күренеш һыу әйләнеше тип атала.Шулай итеп, һыу шыйыҡ, ҡаты һәм быу хәлендә була.
Беҙ бөгөн Азат Хәлилов яҙған "Йыл миҙгелдәре" тигән әкиәт тыңлайбыҙ.


text:
Ихтыярға сиктәр юҡ10-03-2017, 03:48 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
– Рәфис Ибәтуллин булам, 2-се мәктәптең V класында уҡыйым, – тине ул. – Башҡортса йырларға яратам, фестивалдә “Ирәндек бөркөтө” менән сығыш яһаясаҡмын…
Тиҫтерҙәренең сығыштарын “һайт-һайт”лап, ҡул сабып дәртләндереүҙән, ҡушылып йырлауҙан туҡтаған арала, хәбәрсе икәнемде һиҙмәй, эсендәге-тышындағыһын теҙә: дәртле халыҡ йырҙарына ғашиҡ булыуын да, тырышып уҡыуын да белдем, башлаған юлынан ғына тайпылмаһын, киләсәктә унан кем сығырын да (һөнәр тураһында һүҙ бармай) төҫмөрләнем.
Хәйер, бер Рәфис кенәме?! Берәм-берәм сәхнәгә күтәрелгән балаларҙың һәммәһе лә халҡыбыҙҙың ижади хазинаһы ышаныслы ҡулдарға тапшырыласағына шик ҡалдырманы. Бына шундай күтәренке рухта үтте ҡаланың “Аҡ тирмә” балалар ижады фестиваленең гала-концерты.
Тамашаның тәүге ауаздары уҡ күпкә өмөт бирә ине инде. “Сыңрау торна”ның ҡурай моңонда “ҡанат йәйгәнен” ишеткән бар, был әҫәрҙе скрипкала башҡарғандарын да беләм. Ә бына тере тауышҡа саксофонда уйнағандарын тәүге тапҡыр күрергә тура килә. 20-се мәктәп уҡыусыһы Никита Порошин халҡыбыҙҙың илаһи ижадына бына нисек хөрмәт күрһәтте. Егет уйнай, ә күңелдә нимәлер һулҡ-һулҡ килә, тамаҡҡа төйөр ултыра. Ә уйҙар һуң, уйҙар! Улар күптән был залда түгел инде, быуаттар төпкөлөндә сәйәхәттә гиҙә, берсә бөгөнгө көнгә ҡайтып әйләнә. Шатланыу… Ҡайғырыу… Һоҡланыу… Тетрәнеү… Барыһы бергә уҡмаша. Күҙҙән бына-бына йәш бөрсөктәре атылырға тора.
Сыңрай-сыңрай осоп килә
Сыңрау торнаҡай.
Уралыңдан сәләм, тине
Сыңрау торнаҡай.
Уралҡайым, Уралҡайым,
Минең тыуған Уралҡайым,
Иҫән-һау, ти,
Урал-тау, ти
Сыңрау торнаҡай…
Артабан илаһи бейеү күренештәре, монологтар, дуэттар, башҡорт халыҡ йырҙары. Аҙашҡан уйҙар йомғағы ҡупшылана ғына бара. Һәм… сәхнәлә “Генерал Игзаков” пәйҙә була! Дөрөҫөрәге, ошо шәхесебеҙҙе кәүҙәләндергән Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназия уҡыусыһы Илһам Ғималов уйҙарҙы 1812 йылға табан бора. Башҡарыусының килешле хәрәкәттәре, унан бигерәк рухлы итеп бейеүе сиккә килтереп еткерә – битте эҫе йәштәр яндыра. Ғорурлыҡ билдәһеме был йәштәр, үкенесте хәтерләтәме – уныһы күңелем менән рухымдың эше. Нисек кенә булмаһын, әйҙә тантана итһендәр! Бөгөн бының өсөн бөтә шарттар ҙа бар!
Хәйер, тетрәнеү илаһи әҫәрҙәрҙе илаһи итеп еткереүгә генә бәйле түгел. Бөйөк шағирыбыҙ Рәми Ғариповты бөтә республика менән иҫкә алып, уның шиғырҙарын телдән телгә күсереп яттан һөйләгән бер мәлдә, “Туған тел” әҫәрен, миңә ҡалһа, өр-яңыса сифатта һеңдерәбеҙ: һаңғырау һәм насар ишеткән балалар өсөн тәғәйенләнгән Стәрлетамаҡ коррекцион мәктәп-интернаты уҡыусылары уны тауыштары һәм сурдотәржемә ярҙамында үҙенсәлекле итеп яңғыратты. Мөмкинлектәр сикләнгән, тик ихтыярға сиктәр юҡ шул…
Халҡым теле – миңә хаҡлыҡ теле,
Унан башҡа минең илем юҡ;
Илен hөймәҫ кенә телен hөймәҫ,
Илe юҡтың ғына теле юҡ!
Фестивалдең яңылыҡтары бының менән генә тамамланмай: уҡыусылар йыр-бейеү менән бер рәттән башҡорт әҫәрҙәренән матур итеп күренештәр сәхнәләштерҙе, шиғри монологтар уҡыны. Һәҙиә Дәүләтшинаның “Ырғыҙ” романы буйынса “кейекбаевсылар” театрлаштырған тамашала башҡорт халҡының ниндәй шарттарҙа йәшәгәнен хәтергә төшөрһәк, шул уҡ гимназия уҡыусыһы Розалина Мөхәмәтйәрова ярҙамында Ғилман Ишкинин менән бергә “Ауылдың файҙаһы”н күрҙек.
Күңелдең нескә ҡылдарын нисек сиртергә белә балалар. Рухи хазина бит тәү сиратта әсәй-атайҙан, туғандарҙан башлана. В. И. Ленин исемендәге 2-се лицей-интернаты уҡыусыһы Алһыу Ибраҡова Мостай Кәримдең “Әсәйем сирләгәндә” әҫәрен һөйләгәндә, 15-се мәктәптән Анна Егорова саф башҡортса “Апайыма аҡ сәскәләр” йырын башҡарғанда яҡындарыбыҙ хаҡында, улар алдындағы бурыстарыбыҙ тураһында уйланмау, хатта үкенестәр ҙә кисермәү мөмкин түгел ине. Шуныһы йәл: әҫәрҙәрҙең асылына нығыраҡ төшөнә алыр ололар ғына залда әҙерәк булды.
Ололар тигәндән, был тиклем ижад емешен балаларҙың үҙҙәре генә башҡарып сыға алмаҫы көн кеүек асыҡ. Ошо йәһәттән ҡала хакимиәте мәғариф бүлегенең туған телдәр буйынса әйҙәүсе инспекторы Нәсимә Ҡасимованың һүҙҙәре ғәҙелдер:
– Йылдан-йыл күркәмләнә бара был фестиваль. Ошо күркәмлектә уҡыусылар менән бер рәттән уларҙың остаздарының хеҙмәтен, музыкант-артистарҙың ярҙамын, жюри ағзаларының ғәҙел баһаһын, ата-әсәләрҙең сабырлығын телгә алып китмәү мөмкин түгел. Шулай ҙа телебеҙгә ҡарата тәрбиәләгән һөйөүҙе аңлай белеүе, уны үҫтереүҙә үҙ өлөштәрен индереүе өсөн ололарҙан бигерәк балаларыбыҙға рәхмәт әйтке килә, – тип билдәләне ул сараның әһәмиәте хаҡында.
…Сәхнәлә сығыш яһаған уҡыусылар – артислыҡтан, камиллыҡтан, яһалмалылыҡтан йыраҡ торған балалар, әммә һәләтле йәш ижадсылар. Был балаларҙың рухиәтебеҙгә ҡарата саф һөйөүен, эскерһеҙ ҡарашын билдәләге килә. “Аҡ ҡағыҙға” аҡ ниәттәр яҙған “Аҡ тирмә” фестиваленә – афарин!


text:
Инновациалы ижад үҙәге, Күмерселәр һарайы һәм «яңы» иҫке парк: Рөстәм Хәмитовҡа Күмертау моноҡалаһының нисек үҙгәреүен күрһәттеләрФото: Олег Яровиков
Инновациалы ижад үҙәге, Күмерселәр һарайы һәм «яңы» иҫке парк: Рөстәм Хәмитовҡа Күмертау моноҡалаһының нисек үҙгәреүен күрһәттеләр
Инновациалы ижад үҙәге, Күмерселәр һарайы һәм «яңы» иҫке парк: Рөстәм Хәмитовҡа Күмертау моноҡалаһының нисек үҙгәреүен күрһәттеләрФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 21 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/.
19 августа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Күмертау ҡалаһында булды. Төбәк етәксеһе ҡала халҡын бер юлы өс байрам: Ҡала көнө, Күмертау авиация етештереү предприятиеһының 55 йыллығы һәм Рәсәй Һауа флоты көнө менән ҡотланы. Һуңғы икеһе «моноҡала халҡының» тормошона тығыҙ бәйләнгән – завод ҡаланы булдырыусы предприятие булып тора.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2016 йылда Рәсәй Хөкүмәте «Моноҡалаларҙы комплекслы үҫтереү» өҫтөнлөклө программаһын раҫланы. Уның төп маҡсаттары – моноҡалаларҙың бойондороҡлолоғон ҡаланы булдырыусы предприятиеларҙың эшмәкәрлегенән кәметеү. Бының өсөн яңы эш урындарын булдырырға, инвестиция йәлеп итеүсәнлеген күтәрергә, ҡала мөхитенең сифатын яҡшыртырға кәрәк. Һуңғы мәсьәләне хәл итеүгә «Биш төҙөкләндереү аҙымы» программаһы өндәлгән.
Күмертауҙа «Биш аҙым» сиктәрендә, мәҫәлән: өс паркты яңыртыу һәм боҙ майҙансығын төҙөү күҙалланған. Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Гагарин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркын төҙөкләндереү проекты менән танышты.
Күмертау хакимиәте башлығының төҙөлөш, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм инфраструктура буйынса урынбаҫары Юрий Куровтың һүҙҙәренсә, Гагарин исемендәге парк бер юлы бер нисә программала ҡатнаша, мәҫәлән: «Заманса ҡала мөхитен булдырыу», урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһы, «Бәләкәй ҡала парктары». Улар буйынса ҡала 18 миллион һум самаһы йәлеп итә алды. Төҙөкләндереү проектын «Стрелка» консалтинг бюроһы әҙерләгән. Ул дөйөм төҙөкләндереүҙе – урамды яҡтыртыуҙы һәм юл ҡапламын алмаштырыуҙы, эскәмйәләр ҡуйыуҙы, йәшелләндереүҙе һәм башҡа «мотлаҡ» элементтарҙы ғына түгел – паркты зоналарға бүлеүҙе лә күҙ уңында тота. Авторҙарҙың уй-фекеренсә, парк йәшенә һәм мауығыуҙарына ҡарамаҫтан бөтә ҡала халҡы өсөн дә ҡыҙыҡлы булырға тейеш: бында балалар өсөн атракциондар ҡуйырға, үҫмерҙәр өсөн скейт-парк төҙөргә, өлкәндәр өсөн беседкалар һәм әүҙем ял яратыусылар өсөн спорт майҙансыҡтарын ойошторорға йыйыналар.
Яңыртыу эштәре әлегә башланмаған – кәрәкле һатып-алыу процедуралары уҙғарыла.
Шулай уҡ республика Башлығы Күмерселәр һарайының – Күмертауҙа төп мәҙәни үҙәктең капиталь ремонт сифатын баһаланы. Тап ошонда ҙур ҡала һәм республика саралары үткәрелә. 60 йылдан элек төҙөлгән бина өсөн хәҙерге ремонт тәүге булды. Эштәр тамамланған, кәрәк-яраҡ, ут һәм аудиоҡорамалдар һатып алырға ғына ҡалған.
Яңыртылған Күмерселәр һарайы буйлап Башҡортостан Башлығы өсөн экскурсия уҙғарған Мәҙәниәт һарайы директоры Сергей Әбләҡимовтың һүҙҙәренсә, реконструкция барышында эске йорт йыһазын мөмкин тиклем һаҡлап ҡалырға тырышҡандар. Рөстәм Хәмитов башҡа дизайн варианттарын ҡарарға һәм ғәҙәти әүәләүҙе заманса элементтарға алмаштырырға кәңәш итте.
Күмертауға эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы 2017 йылдың апрелендә асылған Инновациялы йәштәр ижады үҙәгендә лә булды. Инновациялы йәштәр ижады үҙәге Балалар ижады үҙәге нигеҙендә барлыҡҡа килгән балалар технопаркы модулдәренең береһе булды. Уны булдырыуға аҡса федераль, республика һәм муниципаль бюджеттарынан бүленгән.
Инновациялы йәштәр ижады үҙәге директоры Марина Пузиктың һүҙҙәренсә, Үҙәктә бөтә кәрәкле техника менән йыһазландырылған прототиплы һәм 3D-баҫтырып сығарыу, электроника һәм мехатроника, робототехника, ҡойоу технологиялары һәм материалдар алып барыу лабораториялары эшләй. Оҙаҡламай бында IT-лаборатория ла барлыҡҡа килергә тейеш, унда балалар ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-конструкторлыҡ эштәре менән шөғөлләнәсәк.
Рөстәм Хәмитов каникулдарға ҡарамаҫтан лабораторийҙарҙа шөғөлләнеүсе Үҙәк уҡыусылары менән аралашты. Балалар һәм уларҙың етәкселәре республика Башлығына 3D-принтерында баҫылыусы истребителдәрҙе, Леонардо да Винчи вертолеты прототибын һәм ҡойоу эшендә файҙаланылған мейесте күрһәтте.
Бөгөн республикала ошоға оҡшаш 13 учреждение бар: улар — Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Салауатта, Мәләүездә, Сибайҙа, Аҡъярҙа, Мәсәғүттә һәм Күмертауҙа. Шуға Башҡортостан Башлығы дөйөм һорауҙар менән ҡыҙыҡһынды.
«Миңә нимә менән шөғөлләнеүегеҙ мөһим, — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов Инновациялы йәштәр ижады үҙәге директорына. — Тышҡы яғы мине ҡыҙыҡһындырмай. Миңә быларҙың нисек ҡоролоуын, эштең ни тиклем дөрөҫ алып барылыуын һәм нисек ярҙам итә алыуыбыҙҙы аңларға кәрәк».
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2016 йылдың йомғаҡтары буйынса Күмертау илдең тәүге ун моноҡалаһы исемлегенә инде. Уҙған йылдың декабрендә ҡала Йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе статусына эйә булды.


text:
Димитрий Ростовский сиркәүе (Дондағы Ростов)
Димитрий Ростовский сиркәүе — Урыҫ Православие сиркәүе Ростов һәм Новочеркасск епархияһына ҡарай. Дондағы Ростов ҡалаһының Изге тип танылған митрополиты Димитрий Ростовский хөрмәтенә уның исеме менән аталған православие сиркәүе. 2000—2008 йылдарҙа архитектор Ж. П. Волошина проекты буйынса төҙөлгән.
Йөкмәткеһе
Тәү тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был сиркәүҙән башҡа Дондағы Ростовта Димитрий Ростовскийгә бағышланған тағы ла бер нисә сиркәү бар. 1751 йылда ҡалала Воронеж һәм Елец епискобы Кирилл һәм ҡәлғә коменданты генерал-майор Димитрий Сомов ризалығы менән бәләкәй сиркәүгә ғибәҙәтхана статусын биргәндәр. 1786 йылда был сиркәү бик ныҡ иҫкергәнлектән сиркәүҙе япҡандар. Сиркәү һүтелгән, иҫән ҡалған материалдарын Покров сиркәүенә Изге Димитрий Ростовский хөрмәтенә төкәтмә төҙөгәндәр[1].
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дондағы Ростовта яңы православие мәхәлләһе яҡынса 2000 йылда ойошторола. 2000 йылдың 4 октябрендә Ростов архиепискобы Пантелеимон (Долганов) Димитрий Ростовский хөрмәтенә буласаҡ яңы сиркәүҙең беренсе нигеҙ ташын һалған. Сиркәү сама менән һигеҙ йыл буйына төҙөлгән. 2001 йылдың июль айында төҙөлөп ятыусы сиркәү янында ваҡытлыса мәхәллә ойошторолған[2].
2004 йылдың 17 сентябрендә архиепископ Пантелеимон йәнә сиркәү төҙөлгән урынға килгән һәм уның көмбәҙен һәм тәреләрен изгеләндергән. Шунан һуң сиркәү төҙөлөп бөткән һәм мәхәллә халҡын дини хеҙмәтләндерә башлаған. Сиркәүҙә ваҡ-төйәк төҙөлөш һәм биҙәү эштәре 2008 йылға тиклем алып барылған. Шул уҡ 2004 йылда сиркәүҙә сиркәү-мәхәллә мәктәбе асылған.
Шулай уҡ Димитрий Ростовский сиркәүендә хәйриә ашханаһы эшләп килә. Сиркәү етәкселеге Ростов өлкә тыуған яҡты өйрәнеү музейы һәм урындағы масса күләмле мәғлүмәт саралары менән әүҙем рәүештә хеҙмәттәшлек итә.
Дин әһелдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Александр Пятницкий
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Дондағы Ростовың беренсе сиркәүе-Изге Димитрий Ростовский сиркәүе тарихы | Статьи | Главная | Научный журнал. www.relga.ru. 7 ғинуар 2017 тикшерелгән.
- ↑ РОСТОВСКИЙ-НА-ДОНУ ДИМИТРИЕВСКИЙ ХРАМ - Древо. 7 ғинуар 2017 тикшерелгән.


text:
Заозерянка
Заозерянка (Безымянный) — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033742
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103374
- Бассейн коды — 10.01.03.001
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Заозерянка (Безымянный).


text:
- Подробности
- Просмотров: 426
ВЕТЕРИНАРИЯ ЛАБОРАТОРИЯҺЫ. Малдың инфекцион, йоғошло һәм йоғошһоҙ ауырыуҙарына диагностик тикшереү үткәрә, уларға ҡаршы дауалау-иҫкәртеү саралары ойоштора, географик патологияны өйрәнә, ауыл хужалығы малдарының продуктлылығын һаҡлау һәм арттырыу б‑са тәҡдимдәр индерә. Өфөлә урынлашҡан. Составы: бактериология, вирусология, серология, патоморфология һәм лейкозды диагностикалау, биохимия, химия-токсикология һәм микология, паразитология, бал ҡорто һәм балыҡ ауырыуҙары, радиология, ветеринария- санитария экспертизаһы бүлектәре, аҙыҡ продукттарын сертификациялау б‑са һынау үҙәге. 2010 й. 89 кеше эшләгән; 729 мең тикшеренеү, ш. иҫ. 382 мең экспертиза, үткәрелгән. В.л. зональ лаб., район, ҡала һәм район-ара ветеринария станцияларының лаб.-диагностика бүлектәре, ш. уҡ ҡошсолоҡ ф‑каларының, сусҡасылыҡ комплекстарының, ит комб‑ттарының һ.б. лаб. м‑н методик яҡтан етәкселек итә. В.л. белгестәре ҡатнашлығында Башҡортостанда бруцеллёз, йылҡының инфекцион анемияһы, йылҡының инфекцион энцефаломиелиты, маңҡа ауырыуы һ.б. бөтөрөлгән. Мал арахноздарын, гельминтоздарын, протозооздарын, энтомоздарын иҫкәртеү һәм дауалау б‑са эш алып барыла. Ауырыуҙарҙы диагностикалау, иҫкәртеү һәм бөтөрөү ысулдары камиллаштырыла, ветеринария күҙәтеүе объекттарына радиологик тикшереү үткәрелә, аҙыҡ‑түлектең (ит, колбаса ризыҡтары, балыҡ һәм балыҡ консервалары, бал һ.б.) санитария нормаларына тап килеүе тикшерелә. 1896 й. Өфө губерна башҡармаһы эргәһендәге Ветеринария- бактериология лаб. булараҡ асыла, 1911 й. алып Бактериология ин‑ты бүлеге, 1921 й. — Башҡ‑н өлкә ветеринария-бактериология лаб., 1928 й. — А.Д.Цюрупа ис. Ветеринария- бактериология лаб., 1932 й. — Башҡ‑н ветеринария ҒТИ, 1933 й. — Башҡ‑н ғилми-тикшеренеү ветеринария тәжрибә ст., 1959 й. — Башҡ‑н ғилми-тикшеренеү ветеринария-бактериология лаб., 1961 й. — Башҡ‑н ғилми-производство ветеринария лаб., 1984 й. — Башҡ‑н респ. ветеринария лаб., 1991 й. — Башҡ‑н ғилми-производство ветеринария лабораторияһы. В.л. м‑н В.М.Болдырев, Ғ.Х.Ишуков, Р.Н.Сәмиғуллин, Ғ.З.Хәзиев, Х.В.Әйүпов һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
А.М.Буканов, Р.Н.Сәмиғуллин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Республика спортсыһы пауэрлифтинг буйынса Рәсәй кубогында икенсе урын яуланы Фото: Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы
Республика спортсыһы пауэрлифтинг буйынса Рәсәй кубогында икенсе урын яуланы
Республика спортсыһы пауэрлифтинг буйынса Рәсәй кубогында икенсе урын яуланы Фото: Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы
ӨФӨ, 2017 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районынан Марат Хәсәнов Сочиҙа пауэрлифтинг буйынса Рәсәй кубогында тыуған республикаһы өсөн сығыш яһаны. Спортсы 200 ҡатнашыусы менән ярышып, икенсе урын яуланы.
«Марат үҙ ауырлығында (44 килограмм) 130 килограмды алды», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр республика Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Маратты ярышҡа тренерҙар Илнур Бикташев һәм Вадим Ҡанбәков әҙерләне. Кубокта бөтәһе 41 төбәктән 87 ир-егет һәм 48 ҡатын-ҡыҙ сығыш яһаны.


text:
Электр конденсаторы
Конденсатор (лат. condensare — «ҡуйыртылған» йәки баш лат. condensatio — «туплау, йыйыу») — ике полюслы даими йәки үҙгәреүсән һыйҙырышлы[1] электр зарядын йыйыу ҡоролмаһы. Конденсатор пассив электрон компоненты булып тора. Конденсатоҙың иң ябай конструкцияһы ике электр тогын үткәреүсе пластинан һәм улар араһында ток үткәрмәй торған диэлектриктан тора. Диэлектриктың ҡалынлығы пластиналар үлсәме менән сағыштырғанда йоҡараҡ. Ғәмәлдә конденсатор күп ҡатлы итеп уралған электрик һәм диэлектрик таҫманан тора. Конденсаторҙың һыйҙырышлылығы фарадаларҙа үлсәнә.
Йөкмәткеһе
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1745 йылда немец кононыгы Эвальд Юрген фон Клейст һәм унан айырмалы эшләгән голланд физигы Питер ван Мушенбрук конденсаторға оҡшаған «лейден банкаһын»[2] уйлап таба. Эпинус конденсаторы тип аталған ток үткәрмәй торған диэлектрик менән айырылып торған ике ток үткәргес сымдан йәки пластинканан эшләнгән ҡорамалдар элегерәк тә билдәле булған.
Конденсаторҙың үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Даими электр тогында конденсатор электр тогын үткәрмәй, тик электр тогын ҡабыҙғын һәм һүндергән ваҡытта ғына үткәрә. Алмаш ток сылбырында эшләгән конденсатор электр тогы тирбәлеүҙәрен үткәрә. Алмаш токта конденсатор пластинкалары алмашлап зарядлана һәм зарядһыҙлана, даими токта пластинкалар бер тапҡыр ғына зарядлана.
Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Конденсатор, электрический // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Учебник физики для средних специальных учебных заведений. Авторы: Л. С. Жданов, Г. Л. Жданов.
- Гусев В. Г., Гусев Ю. М. Электроника — 2-е. — Москва: «Высшая школа», 1991. — ISBN 5-06-000681-6.


text:
Башҡортостан конституцияһы көнө ғәҙәти эш көнө буласаҡ
24 декабрь - Башҡортостандың конституция көнө республикала байрам, йәғни ял көнө ине. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары уны эш көнөнә үҙгәртеү тураһында закон проектын әҙерләп, беренсе уҡыуҙа раҫланы.
Республика парламентының урындағы үҙидаралыҡ һәм ижтимағи берләшмәләр буйынса комитет рәйесе Зөфәр Еникеев әйтеүенсә, байрамдарҙың артыҡ күп булыуы иҡтисади яҡтан үҙен аҡламай. Әгәр ҙә закон проекты байрамға тиклем ҡабул ителеп өлгөрһә, 24 декабрь эш көнө булып ҡаласаҡ.
Республика парламентының урындағы үҙидаралыҡ һәм ижтимағи берләшмәләр буйынса комитет рәйесе Зөфәр Еникеев әйтеүенсә, байрамдарҙың артыҡ күп булыуы иҡтисади яҡтан үҙен аҡламай. Әгәр ҙә закон проекты байрамға тиклем ҡабул ителеп өлгөрһә, 24 декабрь эш көнө булып ҡаласаҡ.