text:
- Подробности
- Просмотров: 432
БЕРЕГОВКА АРХЕОЛОГИК МИКРОРАЙОНЫ, бронза быуаты археологик ҡомартҡылары төркөмө, Мәләүез р‑ны сиктәрендә Ағиҙел й. (уға Нөгөш й. ҡойған урынға тиклем) уң ярында урынлашҡан. Иҫке үҙән күлдәре м‑н бергә һыубаҫар туғайҙы һәм унан өҫтәге киртләстәрҙе биләй. Б.а.м. торамалар, торалар һәм ҡәберлектәр инә. I—II Береговка, I—IV Йомаҡ торамалары, I—IV Озерки торалары, Береговка, I һәм III Красногорка, I—II Йомаҡ ҡәберлеге инә. Айырыуса I Береговка торамаһы (Береговка а. көнсығышҡа табан 0,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан) ентекле өйрәнелгән. 1953 й. В.П.Викторов та- рафынан асыла һәм 1954 й. тикшерелә, 1955 й. К.В.Сальников, 1975 й. А.Д.Пряхин, 1975 й. һәм 1980—82 йй. В.С.Горбунов өйрәнә. Абаш мәҙәниәте һәм Бура мәҙәниәте ҡаралтыһы ҡалдыҡтары табылған. II Береговка торамаһын (Береговканан төньяҡ-көнсығышҡа табан 1,1 км алыҫлыҡта) 1953 й. Викторов тарафынан асыла һәм 1975 й. Воронеж ун‑ты һәм БДПИ‑ның берлектәге экспедицияһы тикшерә. 3 торлаҡ асыҡланған, табылдыҡтар Абаш мәҙәниәте керамикаһынан һәм ҡорамалдарынан тора. I—IV Озерки тораһын (Береговканан көнсығышҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта) 1954 й. В.Д.Викторова тарафынан асыла һәм өйрәнелә. Бура мәҙәниәте керамикаһы, шлак, хайуан һөйәктәре табылған. III Озерки тораһын тикшергән саҡта 4 торлаҡ нигеҙе соҡоро табылған. Абаш мәҙәниәтенең Береговка ҡәберлеген (Береговканан төньяҡ-көнсығышҡа табан 3 км алыҫлыҡта; 7 ҡурған, 14 ҡәбер) 1974 й. Горбунов тарафынан асыла, 1975 й. Пряхин һәм Горбунов тикшерә. Абаш мәҙәниәтенә ҡараған III Красногорка ҡәберлеген (Красногорка утары эргәһендә; 9 ҡурған, 16 ҡәбер) һәм I Йомаҡ ҡәберлеген (Йомаҡ а. көньяҡ-көнсығышҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта; 1 ҡурған, 2 ҡәбер), Межа мәҙәниәтенә ҡараған II Йомаҡ ҡәберлеген (Йомаҡтан көньяҡ-көнсығышҡа табан 2 км алыҫлыҡта; 2 ҡурған, 2 ҡәбер) 1952 й. Викторов тарафынан асыла, 1974 й. Горбунов өйрәнә. Межа мәҙәниәтенә ҡараған I Красногорка ҡәберлеген (Красногорка янында; 13 ҡурған, 35 ҡәбер) 1972 й. Горбунов тарафынан асыла һәм тикшерелә, 1974 й. М.Ф.Обыдённов өйрәнә.
Әҙәб.: Пряхин А.Д. Поселения абашевской общности. Воронеж, 1976; Горбунов В.С. Поселенческие памятники бронзового века в лесостепном Приуралье. Куйбышев, 1989.
В.С.Горбунов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


c: text/html

text:
Нью-Йорк үҙәге блокчейн
Аҙна барышында иғлан блокчейн дүшәмбе / нью-Йорк, Нью-Йорк иҡтисади үҫеш корпорацияһы (КЭРГНЙ) бер нисә инициатива башлап ебәреү өсөн, ҡала картаһы ҡуйылған, тип технологиялар ступица блокчейн . Улар араһында иң мөһиме-планда асыла “Блокчейн Үҙәге ” компетентлыҡ тураһында йәмәғәтселек араһында был тармаҡтарҙы үҫтереү һәм күтәреү еңеләйтә ҡатнашты аралашыу технологиялар булыуҙы .
Шулай уҡ КЭРГНЙ конкурс иғлан итә., көтөлә, тип, аҙағынан башлап ебәрҙе. 2018, өдату идеялар өсөн тәғәйенләнгән буйынса муниципаль хеҙмәттәрҙе камиллаштырыу, технологиялар менән блокчейн.
Кош goTenna Биткоин самурай һәм эшләтеп ебәреү, уның эшләгән без интернета
Сөнки интернет-берләшмә түгел,’т гел булмай., Шәхси йәки ышаныслы, файҙаланыусы селтәрҙә тоташыу криптовалюта альтернатив алымдар кәрәк.. Шулай нью-йорк стартап goTenna , нигеҙ һалынған 2012 ағаһы һәм апаһы һәм бразилия Хорхе Пердомо Даниэла, android кушымталар өсөн быйыл йәй самурайҙары менән хеҙмәттәшлек коштар осорам, ебәреү мөмкинлеген файҙаланыусы биткоин-интернетҡа тоташыу башҡа түләүҙәр .
“Хатта үҙ районынан биткоин булырға тейеш һеҙ торошо булыу стихиялы бәлә-ҡазаһыҙ үткәреү. ,” Ричард инженер goTenna Мейерс, апаһы һәм абайса һылтанып Пердомо’ һуңғы эше / пуэрто-рико, ҡайҙа ғәрәсәт һуң ҡоролмаларҙы тергеҙеү ярҙам мария кеше gotenna. “Сездә бар, әлегә ысул үҙен телефон зарядтары өсөн, һәм һеҙҙең өҫкә смыкаться һәм аралашырға мөмкин буласаҡ.”
“Альтернатива тәҡдим итә, уларҙы цензура булып тора артыҡ-тотороҡло,” Әйтергә мейерс .
Коллектор агентлығы хөкүмәт һалым аҡш-тың флорида bitcoin беренсе булып ҡабул итә
Флорида процесында улар менән хеҙмәттәшлек округы налоговик биткоин. төрлө хеҙмәттәр өсөн түләү ҡабул криптовалюта.
Коллекторҙар. гринберг белдереүенсә. джоэли һалым семинол тине дүшәмбе, ул bitcoin өсөн түләнгән тип ҡабул ителгән ведомстволар, хоҡуҡ һәм водитель танытмаһы менән бәйле шәхестәр, теги исемен һәм автомобиль һәм мөлкәткә һалым буласаҡ .
Гринберг белдереүенсә әйтте.:
“Был вазифала минең өсөн йәшәү, беҙҙең өсөн тәжрибә клиенттар тиҙ эшләй, аҡыллы һәм һөҙөмтәле, дәүләт хеҙмәттәре менән килтерә һәм 18-21 быуат-беҙҙең быуат булыр варианттарының береһе өҫтәү һәм түләү ысулы м криптовалюта … налоговик менән Семинол округы’офисы, беҙ хөкүмәт учреждениелары тәүге үткәреү беҙҙең өсөн ҡабул bitcoin… еңел һәм улар өсөн бесшовный,” уға өҫтәп.
Индекс Nasdaq-биржаһы июнендә эшләй башлай. криптовалюта
ДХ.алмашыу, ул киләһе айҙан башлап ебәрергә әҙерләнәләр., был беренсе биржаһында биржа эшләй nasdaq крипто. “Бындай хеҙмәттәшлек өс торған өстөнлөктәре: бренд атамаһына , ҡағиҙә һәм технологиялар,"даниэль дх тине генераль директор алмашынғас, к. н. т..
Шул уҡ ваҡытта аңлайышлы өҫтөнлөк, Артабан Сковронски аңлатмай, тип, уларҙың инфраструктураһы буйынса nasdaq индекс технологияларға таянып булмай , шулай булғас, ул нисек ҡулланырға двигателе ярашлы 70 бөтә донъя биржаһы.
Проект эшләтеү өсөн һатып блокчейн SAP
Программа менән тәьмин итеүсе фирмалар менән туҡланыу сылбыры урындарҙа үҙ эшен киңәйтеүгә күп милләтле blockchain sap. .
Һуты аға, ул ауыл хужалығы етештереүе-ҡулланыусыға тиклем ферма сылбыры уның инициативаһы сбытовый.
Торстен Zube, САП’ы хәбәрһеҙ әйтеп блокчейн “Кузатеп торорға мөмкинлек килеп компанияһы аҙыҡ-түлек технологияларын камиллаштырыу, һорауҙар һәм тәҡдимдәр индерергә, һәм килешеү үтәлеше тикшерелде.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 231
СТАТИСТИКА, ИНФОРМАТИКА ҺӘМ ХИСАПЛАУ ТЕХНИКАҺЫ КОЛЛЕДЖЫ, 1932 й. Башҡ‑н план- иҡт. техникумы булараҡ асыла, 1942 й. алып статистика техникумы, 1967 й. — иҫәпте механизациялау техникумы, 1990 й. — информатика һәм хисаплау техникаһы техникумы, 1992 й. — Өфө статистика, информатика һәм хисаплау техникаһы колледжы (2007 й. алып федераль дәүләт белем биреү учреждениеһы). Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә түбәндәге һөнәрҙәр б‑са алып барыла: ер‑мөлкәт мөнәсәбәттәре; автоматлаштырылған системаларҙың мәғлүмәт хәүефһеҙлеге; компьютер селтәрҙәре; компьютер системалары һәм комплекстары; хоҡуҡ һәм соц. тәьмин итеү; хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлеге; хоҡуҡ һәм судта администраторлыҡ итеү; компьютер системаларын программалаштырыу; иҡт. һәм бухгалтерия иҫәбе. 20 лаб. һәм компьютер класы, китапханаһы, колледж тарихы музейы, тамаша, бейеү һәм 3 уҡыу залы, спорт комплексы, мед. пункты, 2 дөйөм ятағы бар. Өҫтәмә белем биреү үҙәге (1994 й. алып), дистанциялы уҡытыу бүлеге һәм юридик клиникаһы (икеһе лә — 2004 й. алып), колледжды тамамлаусыларҙы эшкә урынлаштырыу хеҙмәте (2007 й. алып) эшләй. 26 меңдән ашыу белгес әҙерләнгән__ (2015), улар араһында С.М.Китапова, А.В.Сутягин. Башҡ‑н дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү акад., ӨДАТУ, ӨДНТУ, Рәсәй иҡтисад университеты, Финанс университетының Өфө филиалы, Хоҡуҡ институты м‑н хеҙмәттәшлек итә.
С.З.Ҡунысбаев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса совет составында үҙгәрештәр бар
Рөстәм Хәмитов үҙенең ҡарары менән Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса совет составына һәм уның президиумына үҙ хакимиәтенең етәксе урынбаҫары Рәмил Дилмөхмәтовты һәм БР Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары Рәмил Исҡужинды индерҙе.
Бер үк ваҡытта Совет составынан президент хакимиәте башлығының элекке урынбаҫары Фидус Ямалтдиновты һәм вице-премьер Марат Мәһәҙиевты сығарҙы, тип хәбәр ителә республиканың рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында.
Белешмә. Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса совет төбәк башлығының 2011 йылдың 9 февралендәге №УП-40 «Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса совет тураһында»ғы ҡарары менән ойошторолған. Ошо уҡ ҡарар менән Советтың шәхси составы билдәләнгән. БР Президенты Советтың Рәйесе булып тора.


text:
Башҡортостан юлдаш телеканалы Континенталь хоккей лигаһы уйындарын күрһәтеү буйынса иң яҡшыларҙың береһе тип танылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Башҡортостан юлдаш телеканалы Континенталь хоккей лигаһы уйындарын күрһәтеүсе каналдар араһында иң яҡшыларҙың береһе тип танылды. «Евроспорт» порталында телекомпаниялар тураһында ентекле мәғлүмәт бирелгән. Өфөнән тыш, Санкт-Петербург, Омск, Рига, Магнитогорск, Загреб, Хельсинки һәм Сочи ҡалалары алдынғыларҙан һанала.
Өфөлә трансляция «Спортивное вещание» автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының ҡорамалдары ярҙамында тормошҡа ашырыла. 2014 йылдағы Олимпиаданан һуң заманса техника төбәктәргә таратылды, шуларҙың береһе Башҡортостанға эләкте.
«Салауат Юлаев» уйындарын тура эфирҙа һәм сифатлы итеп күрһәтеү Башҡортостандың баш ҡалаһының өҫтөнлөктәре булып тора. Әйткәндәй, Өфөлә йәштәр донъя чемпионаты ваҡытында бөтә уйындарҙы ла тура эфирҙа ҡарарға мөмкин булды.


text:
Башҡортостандың һәм Ҡытайҙың Сычуань провинцияһының сауҙа-сәнәғәт палаталары хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө Фото: ШОС БРИКС офис-төркөмөнөң матбуғат хеҙмәте
Башҡортостандың һәм Ҡытайҙың Сычуань провинцияһының сауҙа-сәнәғәт палаталары хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө
Башҡортостандың һәм Ҡытайҙың Сычуань провинцияһының сауҙа-сәнәғәт палаталары хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө Фото: ШОС БРИКС офис-төркөмөнөң матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостандың һәм Ҡытайҙың Сычуань провинцияһының сауҙа-сәнәғәт палаталары хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. Республика Хөкүмәте сайтында хәбәр ителеүенсә, Башҡортостандың презентацияһы сиктәрендә Сычуань провинцияһының баш ҡалаһы Чэндуҙа хеҙмәттәшлек һәм сауҙа-иҡтисади алмашыуға ярҙам тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Документҡа Сычуань экспорт-импорт сауҙа палатаһының генераль секретары Ван Инь һәм Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Азат Фазлыев ҡул ҡуйҙы. Килешеү алмашыу өлкәһендә даими үҙ-ара килешеп эш итеүҙе ойоштороуҙы күҙ уңында тота. Быйыл ноябрҙә Сычуань провинцияһы эшҡыуарҙары делегацияһы Башҡортостанға килергә йыйына.
Республиканың презентацияһында Сычуань провинцияһы Халыҡ хөкүмәтенең рәсми кешеләре һәм Ҡытайҙың Рәсәй компаниялары менән берлектә эшләү мөмкинлектәре менән ҡыҙыҡһынған предприятие етәкселәре ҡатнашты. Сарала ҡатнашыусылар фекеренсә, үҙ-ара килешеп эш итеүҙе яйға һалыуҙа тәүге ҡаршылыҡты — төбәктәр һәм хеҙмәттәшлектең перспективалы йүнәлештәре хаҡында мәғлүмәттең етерлек булмауы — еңеп сыҡтыҡ. Башҡортостан һәм Ҡытай эшҡыуарҙарының яңы мөмкинлектәр менән ни тиклем һөҙөмтәле файҙаланыуы бик мөһим.


text: Йырҙарҙа йырланған, легендаларҙа данланған, бормаланып аҡҡан Һаҡмар йылғаһы Әбйәлил районының Әхмәт ауылынан башланып, Баймаҡ, Йылайыр, Хәйбулла райондары һәм Ырымбур өлкәһе аша аға. Үҙ юлында йөҙҙәрсә ауылды туйындыра, тирә-яҡҡа матурлыҡ тарата, шифалы һыуы менән халыҡты имләй. Көньяҡ Уралдағы иң йәмле йылғаларҙың береһе булған Һаҡмар буйында йәшәүселәр үҙҙәренең тап ошо йылғаны һыулауҙары менән ғорурлана. Һаҡмар буйының матурлығын уның янында үҫкән бөҙрә ҡайындар, илаҡ талдар, мәғрур ҡарағайҙар арттырып ебәрһә, икенсе яҡтан, мул һыулы йылғала һыу өҫтөн тулҡынландырып йөрөгән сабаҡты ла, шырт ҡанатлы алабуғаны ла, ҡапыл ҡарпып, уҡтай елдергән суртанды ғына түгел, батшалар өҫтәлен биҙәр бәрҙе менән бағырҙы ла осратырға мөмкин. Яр буйындағы муйыл, балан емештәрен күпме быуын тәмләп, йылғаның саф һыуында ҡойоноп, рәхәтләнеп һыу инеп үҫкән. Әммә... Үкенескә ҡаршы, был матурлыҡ йылдан-йыл күҙгә күренеп юғала, мул һыулы һаҡмар йылғаһы ҡороуға табан бара.


text:
Каталог
- Башкирская энциклопедия
- Башкирская энциклопедия в 7 тт.
- Подарочные сертификаты
- Издательство "Гилем"
- Подписные издания
- Научные журналы
- Электронные издания (.pdf)
- Справочная литература
- Краеведческая литература
- Книги на башкирском языке
- Изучение иностранных языков
- Книги местных издательств
- История. Общество. Право
- Культура. Искусство
- Учебная литература
- Педагогика
- Детская литература
- Художественная литература
- Окружающий мир
- Медицина и здоровье
- Религии мира
- Юриспруденция. Право
- Бизнес-литература
- Информационные технологии
- Дом. Сад.
- Бизнес
- Наука. Техника
- Психология
- Сад и огород
- Кулинария
- Фитнес. Спорт. Самооборона
- Эзотерика. Парапсихология
- Досуг и развлечения
- Философские науки. Социология
- Канцтовары
Поиск по каталогу
Отзывы
Сообщество
Башҡорт теле: дәүләт теленән әҙәби телгә/ электронное издание
Нургалин З.А.
Башкирский язык: от статуса государственного до литературного.
Уфа, Гилем, 2013
Нурғәлин З.Ә.
Башҡорт теле: дәүләт теленән әҙәби телгә / З.Ә. Нурғәлин. — Өфө: БР ФА, «Ғилем» нәшриәте, 2013. — 184 б. — ISBN 978-4466-0025-0
Китапта тәү тапҡыр тарихи күҙлектән башҡорт теленең дәүләт теле булараҡ үҙ халҡының милли тормошонда тотҡан урынына киң байҡау яһала. Бына автор бай архив материалдары һәм баҫылып сыҡҡан күп һанлы сығанаҡтарҙы файҙаланыу ярҙамында өлгәшә. Шуның менән ул айырым проблемаларға бәйләнешле концептуаль характерҙағы темаларҙы күтәрә, уларҙы уҡыусы хөкөмөнә сығара.
Китапҡа авторҙың ижадына һәм ғилми хеҙмәттәренә ҡарата матбуғатта донъя күргән материалдар ҙа индерелгән. Уларҙа теге йәки был проблемаға бәйле авторҙың ҡараштарына баһа бирелә һәм шуның менән ул күтәргән теманың әһәмиәте тағы ла асыҡлана һәм тәрәнәйә төшә.


text:
14 нояб. 2012 г.
Уйын дауам итә йәки “Һаҡмар”ға яҙыл һәм бүләк от!
Хөрмәтле гәзит уҡыусылар! Беҙгә күптәр: “Һаҡмар”ға хәҙер яҙылһаҡ һуң түгелме? Беҙ квитанцияларҙы уйнатыуҙа ҡатнаша алабыҙмы?”– тигән һорауҙар бирә. Шуға күрә уйындың декабрь аҙағына тиклем дауам итәсәге тураһында хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ. Редакцияға килгән квитанциялар, ҡасан алып килеүгә һәм ебәреүгә ҡарамаҫтан, барыһы ла бүләк отоуҙа ҡатнаша. Шуға күрә гәзит уҡыусыларыбыҙҙың беҙҙең елле приздарыбыҙға лайыҡ булыу бәхете лә арта. “Һаҡмар”ға яҙыл һәм бүләк от!” сараһында редакция хеҙмәткәрҙәре генә түгел, бағыусыларыбыҙ ҙа ҡатнаша. Бәхетле бүләк отоусының квитанцияһын лототрондан бағыусыбыҙ йәки ситтән йәлеп ителгән кешеләр тартып сығара. Һәр уйындың протоколы алып барыла. Шуға күрә уйыныбыҙҙың бар яҡтан ғәҙел булыуы аңлашылалыр тип уйлайбыҙ.
Бүләктәрҙең көндән-көн өҫтәлеүен иҫәпкә алғанда, һеҙҙең гәзитле лә, призлы ла булыу мөмкинлегегеҙ күпкә арта бит. Шуға күрә, ашығығыҙ! “Һаҡмар”ға яҙылығыҙ һәм бүләк отоғоҙ!
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, киләһе уйын 16 ноябрҙә үтәсәк. Унда 5 тонна ҡырсынташ, 5 центнер һоло, сәй сервизы, электр ит үткәргесе, бассейнға бушлай абонемент, “Һаҡмар” гәзитенә бушлай ҡотлау уйнатыла.
Подписаться на: Комментарии к сообщению (Atom)


text:
“Йөрәк ауазы”
20 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Яңыраҡ Еҙем-Ҡаран ауылында йәшәүсе уҡытыусы-ветеран, "Табын” гәзитенең Н.Фәрхшатов исемендәге премияһы лауреаты Флүрә Хәлилованың "Йөрәк ауазы” тип аталған китабы донъя күрҙе.
"Китап уҡыусылар иғтибарына тәҡдим иткән был яҙмаларым – йылдар дауамында тупланған ижад емештәрем. Шиғырҙарым, хикмәтле хикәйәләрем аша замандаштарым күңелендә иң бөйөк төшөнсәләргә - Ватанға, ата-әсәгә, ғаиләгә, милләткә, туған телгә, тарихҡа һ.б. – ҡарата һөйөү-ихтирамды көсәйтеү, иманға - әҙәпле-әхлаҡлы булыуға әйҙәү бурысын ҡуйғанмын”, - ти автор китаптың йөкмәткеһе хаҡында.
Юғарыла әйтелеүенсә, йыйынтыҡҡа Флүрә Хәмит ҡыҙының төрлө тематикалы шиғырҙары, бағышлауҙары, уймаҡ хикәйәләре, мәҡәләләре ингән. Уларҙың күпселеге "Табын” гәзитендә, республика баҫмалары "Башҡортостан”, "Һәнәк”тә донъя күргән. Авторҙың ижад багажы ҙур, әле уларҙы ла туплап, китап итеп сығарыу өҫтөндә эшләй. Уға уңыштар теләйбеҙ!
З.СУФИЯНОВА.
"Китап уҡыусылар иғтибарына тәҡдим иткән был яҙмаларым – йылдар дауамында тупланған ижад емештәрем. Шиғырҙарым, хикмәтле хикәйәләрем аша замандаштарым күңелендә иң бөйөк төшөнсәләргә - Ватанға, ата-әсәгә, ғаиләгә, милләткә, туған телгә, тарихҡа һ.б. – ҡарата һөйөү-ихтирамды көсәйтеү, иманға - әҙәпле-әхлаҡлы булыуға әйҙәү бурысын ҡуйғанмын”, - ти автор китаптың йөкмәткеһе хаҡында.
Юғарыла әйтелеүенсә, йыйынтыҡҡа Флүрә Хәмит ҡыҙының төрлө тематикалы шиғырҙары, бағышлауҙары, уймаҡ хикәйәләре, мәҡәләләре ингән. Уларҙың күпселеге "Табын” гәзитендә, республика баҫмалары "Башҡортостан”, "Һәнәк”тә донъя күргән. Авторҙың ижад багажы ҙур, әле уларҙы ла туплап, китап итеп сығарыу өҫтөндә эшләй. Уға уңыштар теләйбеҙ!
З.СУФИЯНОВА.
“Хәүефһеҙлек көндәре” үтә
20 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Башҡортостан Республикаһы Гостехнадзор инспекцияһының 2017 йылдың 14 июнендәге бойороғона ярашлы, 19 июндән 30 июнгә тиклем республика биләмәһендә "Хәүефһеҙлек көндәре” тигән шартлы исем аҫтында ун көнлөк уҙғарыла.
Уның барышында үҙйөрөшлө машиналарҙы һәм уларға тағылмаларҙы файҙаланыу барышында хоҡуҡ боҙоуҙарҙы профилактикалау һәм булдырмау буйынса саралар күреләсәк.
Мал аҙығы әҙерләү осоро башланыу менән, үҙйөрөшлө машиналар һәм уларға тағылмалар күберәк файҙаланыла башлай. Шул уҡ ваҡытта кешеләр һаулығы һәм ғүмере, мөлкәт, тирә-яҡ мөхит өсөн хәүефһеҙлек мәсьәләләре йыш ҡына һанға һуғылмай. "Хәүефһеҙлек көндәре” бына шундай етешһеҙлектәрҙе асыҡлау һәм башҡаса ҡабатланмауына өлгәшеүҙе күҙ уңында тота.
Сергей ЛУКИН,
Гостехнадзорҙың район инспекцияһы
бүлек мөдире.
Уның барышында үҙйөрөшлө машиналарҙы һәм уларға тағылмаларҙы файҙаланыу барышында хоҡуҡ боҙоуҙарҙы профилактикалау һәм булдырмау буйынса саралар күреләсәк.
Мал аҙығы әҙерләү осоро башланыу менән, үҙйөрөшлө машиналар һәм уларға тағылмалар күберәк файҙаланыла башлай. Шул уҡ ваҡытта кешеләр һаулығы һәм ғүмере, мөлкәт, тирә-яҡ мөхит өсөн хәүефһеҙлек мәсьәләләре йыш ҡына һанға һуғылмай. "Хәүефһеҙлек көндәре” бына шундай етешһеҙлектәрҙе асыҡлау һәм башҡаса ҡабатланмауына өлгәшеүҙе күҙ уңында тота.
Сергей ЛУКИН,
Гостехнадзорҙың район инспекцияһы
бүлек мөдире.
Фытыр саҙаҡаһы күләме
20 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Фытыр саҙаҡаһы бирмәй тороп, Рамаҙан айында ҡылған изге ғәмәлдәрең ҡабул булмаҫ, тиелә Хәҙис Шәрифтә.
Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назаратынан аныҡлауҙарынса, быйыл фытыр саҙаҡаһы күләме түбәндәгесә: йәшәү кимәле уртасанан түбән булған мосолмандар өсөн – ғаиләнең һәр ағзаһынан 50 һум; урта хәллеләрҙән – һәр кешенән 150 һум; хәлле мосолмандарҙың һәр береһенән – 250 һум.
Һаулыҡ торошо буйынса ураҙа тота алмаған мосолмандарҙан фидиә саҙаҡаһы күләме – көнөнә 150 һумдан (Рамаҙан айы – 29 көн) 4350 һум тәшкил итә.
Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назаратынан аныҡлауҙарынса, быйыл фытыр саҙаҡаһы күләме түбәндәгесә: йәшәү кимәле уртасанан түбән булған мосолмандар өсөн – ғаиләнең һәр ағзаһынан 50 һум; урта хәллеләрҙән – һәр кешенән 150 һум; хәлле мосолмандарҙың һәр береһенән – 250 һум.
Һаулыҡ торошо буйынса ураҙа тота алмаған мосолмандарҙан фидиә саҙаҡаһы күләме – көнөнә 150 һумдан (Рамаҙан айы – 29 көн) 4350 һум тәшкил итә.
Ураҙа байрамында ял көндәре
20 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарарына ярашлы, 2017 йылдың 25 июнендә Ураҙа байрамы билдәләнеү сәбәпле, был көн эш көнө булмаған ял көнө тип иғлан ителде.
Быйыл Ураҙа байрамы йәкшәмбеләге ял көнөнә тура килә. Ял һәм байрам көнө бер көнгә тап килгәндә, ял көнө байрамдан һуңғы тәүге эш көнөнә күсерелә. Шулай итеп, 25 июнь, йәкшәмбеләге ял көнө 26 июнгә күсерелә. Шул уҡ ваҡытта йома, 23 июндә эш көнө ҡыҫҡартылмай.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында 24, 25, 26 июнь ял көндәре булып тора.
Быйыл Ураҙа байрамы йәкшәмбеләге ял көнөнә тура килә. Ял һәм байрам көнө бер көнгә тап килгәндә, ял көнө байрамдан һуңғы тәүге эш көнөнә күсерелә. Шулай итеп, 25 июнь, йәкшәмбеләге ял көнө 26 июнгә күсерелә. Шул уҡ ваҡытта йома, 23 июндә эш көнө ҡыҫҡартылмай.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында 24, 25, 26 июнь ял көндәре булып тора.
“Урман” хужалығы аттары ал бирмәне
16 июня 2017 йыл | Спорт, Йәмғиәт
Һабантуйҙың төп биҙәге, иң күп тамашасыны – олоһон да, кесеһен дә үҙенә йыйған урыны, әлбиттә, ат сабышы булғандыр. Шуға ла уға старт бирелеү менән бар халыҡ дәррәү бәйге майҙансығына йыйылды.


text:
Чтоб увеличить рисунок, нажмите курсором на фото. Рисунок взят из общедоступного источника в социальной сети.
Инсур Мөсәнниф
Дуслык
Хикәя
Азаттарзың ауылдарынан алыс та түгел бер күл бар. Күл бигерәк тә йәй көнө матур була: тирә-якта коштар hайрай, вак тулкындар йүгерешә, ә ярзарында – сәскәләр.
Азат дусы Мифтах менән гел шул күлгә йөрөй. Йәй етhә – балыкка, ә кыш булhа – былай гына, саңгы менән тирә-якты кызырырга.
Быйыл яз ошо күлгә дүрт аккош төштө. Тик икеhе яратманы, ахыры, башка ергә осоп китте. Ә икеhе күлдә калды. Быны ишеткәс, Азат менән Мифтахтың шатлыктарының сиге булманы. Көн дә аккоштарзы карарга саба торган булдылар.
Тик бер көндө малайзар, күлгә якынлашкас, каңгылдап кыскырган моңhоу тавышты ишетте. Ул кемделер сакырган кеүек. Малайзарзың йөрәктәре бәлә hизеп кысылып куйзы.
Борсолоузары бушка булмаган икән: күлдә бер генә аккош йөзөп йөрөй. Йөрәк өзгөс тауышы күл өстөндә йәйелә.
Бер нисә көн уззы. Аккош hаман дусын сакырзы. Тауышы күл өстөндә иртә-кис яңгырап торзо.
Бер күтәрелеүендә аккош күлгә төшөп торманы, hаман бейеккә, бейеккә талпынды. Каурыйзары hүнеп барган кояшта үзенсә бер төс менән ялтыраны. Азат менән Мифтах: “Осоп китте шикелле”, – тип уйлап куйзы.
Тик шунда кеше ышанмаслык хәл булды. Аккош ергә табан ук hымак атылып төшә башланы. Малайзар тәүзә нимә булганын аңламай торзо. Ул арала аккош ергә якынлашты ла, үләндәр араhында күззән югалды.
...Офокта кояш байый. Нык итеп етәкләшкән Азат менән Мифтах ауылга карай атланы. Аккош үлеме уларзы тетрәтте. Дусы hәләк булыуын күтәрә алмай, үзен үлемгә дусар иткән аккош малайзарга дуслыктың бөтә көсөн аскандай булды.
Кайда, кайчан басылган:
1) Шәңгәрәев Инсур. Дуслык. Хикәйә. “Башкортостан пионеры”. 29.10.1982, №86.
2) Мөсәнниф Инсур. Дуслык. Хикәя. "Алтын балык" китабы. Мәскәү, "Бит-Принт" нәшрияты, 2018, 96-97 бб.


text:
Сарала Башҡортостан делегацияһы ла ҡатнашты. Уның составына Миәкә районы хакимиәте башлығы З.Х. Насиров, хәрби хеҙмәт инвалидтарының “Берҙәмлек” Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе
Ғафури районында гүзәл тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан ауылдар байтаҡ. Ҡауарҙы – тап шундайҙарҙың береһе. Йәй булһынмы, ҡышмы, көҙмө, яҙмы – был яҡтар күңелгә яҡын, кешеләрҙе үҙенә йәлеп итеп, саҡырып тора. Килеп күрһәң, ҡайтҡы килмәй, ҡайттың иһә – төшкә инә. Биҙәктәргә бай ҡалын урман ауыл өҫтөнә ауам-ауам тип тора. Төҙөк матур йорттар, гөл-сәскәгә күмелеп ултырған баҡсалар, иркен ихаталар... Халыҡ, заман ауырлыҡтарына бирешмәй донъя көтөргә ынтыла.
Бәләкәй сағымда йыш ҡына шундай күренештәрҙең шаһиты булдым: һыйырыбыҙ йә быҙаулай алмай яфалана, йә көтөүҙән һөҙөлөп ҡайта, йә елене шешә. Йәки асыҡ ҡалған ашлыҡ келәтенә инеп, туймаҫ аскернәләй тығына ла, эсе күбә.
Ул армияға киткәндә мин бәләкәй булғанмын, ни бары ике йәш кенә. Шулай ҙа бер генә күренеш күҙ алдында ҡалған: бөйөрөнә таянып тәҙрәнән ҡарап торған мәле. Ә инде уның һәләттәре, һөнәрҙәре тураһында әсәйемдең һөйләгәндәренән, апайымдарҙың, икенсе ағайым Әғзәмдең хәтирәләренән генә беләм.
Ейәнсура районының Ибрай ауылында йәшәгән Илһам Күсәрбаев ғаиләһен дә ел-дауыл урап үтмәгән. Күрше Сиреғол ауылы ҡыҙы Зөлфирә менән яратышып өйләнешеп, ҙур йорт һалып, ҡыуанып ҡына йәшәп ятҡанда, көтмәгәндә ҡайғы килә.


text:
Ваҡытлыса ферма ла һалған, ҡураларын мал менән дә тултырған Сафиндар. Лидиә исемле һылыу ҡыҙҙы тупһаһы аша атлатҡан егетебеҙ, буласаҡ киленен мендәргә баҫтырт- ҡан ҡәйнәһе Фәғилә апай. Тормош шулай дауам итә, нәҫел тамыры нығынып, яңы ҡурпы ебәрә. Йәшәү мәғәнәһе лә, асылы ла шунда.
– Рафиҡ Хафиз улы, беҙ әңгәмәне рәсми һәм рәсми булмағанға бүләйек тә асыҡтан-асыҡ һөйләшеүгә күсәйек. Һеҙ, дәүерегеҙҙең барлыҡ балалары кеүек, эшләп үҫкән быуындан. Ябай совхоз эшсеһенән тәүҙә хужалыҡ етәксеһе, һуңынан инде район хакимиәте башлығына тиклем хеҙмәт юлы үткәнһегеҙ. Бәләкәйҙән үҙеңде йәмғиәт өсөн кәрәкле кеше итеп тойоу үҫкәс тә яуаплы булыуға килтерәме, әллә инде, хәҙергесә әйткәндә, балалар хеҙмәтен файҙаланыу тип аталамы?


text:
- Подробности
- Просмотров: 313
МАЛ ЧУМАҺЫ, инфекцион ауырыуҙар төркөмө, башлыса киҫкен үтә, клиник билдәләре күп, йоғошло, үлем м‑н тамамлана. Ауырыуҙы үҙенсәлекле вирустар тыуҙыра. Ауырыу мал‑тыуар араһында киҙеү рәүешендә тарала, йылдың төрлө миҙгелендә барлыҡҡа килә, бөтә йәш төркөмөнә ҡараған малды зарарлай.
Сусҡа чумаһы. Классик һәм Африка (Африка биҙгәге, Монтгомери ауырыуы) төрҙәрен айырып йөрөтәләр. Ауырыуҙы тыуҙырыусы: классик С.ч. — составында РНК булған Flaviviridae ғаиләһенең Pestivirus затына ҡараған вирусы, Африка С.ч. — составында ДНК булған Asfarviridae ғаиләһенең Asfivirus затына ҡараған вирусы; тышҡы мөхиттә тотороҡлолар. Африка чумаһы вирусының тәбиғәттәге резервуарҙары — ҡырағай сусҡалар һәм орнитодорос төркөмөнә ҡараған талпандар. Ауырыуҙы тыуҙырыусының сығанаҡтары — ауырыу хайуандар һәм вирус йөрөтөүселәр. Алиментар һәм аэроген юл м‑н йоға: мал аҙығы, көтөүлектәр, транспорт саралары, һирәк осраҡта — йәрәхәтләнгән тире аша. Вирус лимфоциттарға һәм тамырҙың эске көбөнөң күҙәнәктәренә (эндотелиоциттар) үтеп инә, үрсей, организмдың ҡан тамырҙары, аш һеңдереү, һулыш алыу, нервы системаларында некроз тыуҙыра, шешендерә һәм дистрофик үҙгәрештәргә килтерә, иммунитетты ҡаҡшата. Инкубация осоро — 3—8 тәүлек (ҡайһы берҙә 2—3 аҙнаға тиклем). Ауырыу киҫкен, ярым киҫкен, һирәгерәк хроник рәүештә үтә. Төп симптомдары: тән т‑раһының 40,5—41,0°С тиклем күтәрелеүе, пульстың, тын алыуҙың йышайыуы, күп ҡан һауыу, ашҡаҙан‑эсәк юлы эшмәкәрлегенең боҙолоуы, көҙән йыйырыу, фалиж, анемия һ.б. Иммунизацияланған малда классик чума аҙ беленгән билдәләр м‑н типик булмаған формала булыуы мөмкин. Диагностикалау өсөн клиник, лаб. (вирусологик), патологоанатомик, эпизоотологик тикшеренеү мәғлүмәттәрен һәм биопробаны ҡулланалар. Ауырыу малды махсус майҙансыҡтарҙа салалар, үләкһәләрен яндыралар. Иҫкәртеү: ауырыу сусҡаларҙы изоляциялау, карантин, клиник һау малды вакцинациялау һ.б. Башҡортостанда сусҡаларҙың классик чума м‑н ауырыуының һуңғы осраҡтары 2000 й. 6 хужалыҡта теркәлгән.
Йыртҡыс чумаһы. Ауырыуҙы тыуҙырыусы — Paramyxoviridae ғаиләһенең Morbillivirus затына ҡараған вирусы. Эт, төлкө, аҡ төлкө, көҙән, бүре, бесәй, нутриялар һ.б. ауырый, 2—12 айлыҡ хайуандар тиҙ бирешә. Тыуҙырыусы сығанаҡтары — ауырыу хайуандар. Ауырыу аэроген, алиментар юл м‑н һәм енси ағзалар аша йоға. Ауырыу тыуҙырыусы ҡан ағымы м‑н организм буйлап тарала, нервы системаһының боҙолоуына, йөрәк мускулында, бауырҙа, бөйөрҙә, һулыш алыу, аш һеңдереү ағзаларының лайлалы тиресәләрендә, тирелә шешеү һәм дистрофик үҙгәрештәр тыуҙыра. Инкубация осоро — 3—90 тәүлек. Төп симптомдары: тән т‑раһының күтәрелеүе, аппетит юғалыуы, хайуандың үҫеше тотҡарланыуы, конъюнктивит, ринит, йүткереү, диарея, парездар һ.б. Диагностикалау өсөн клиник, гистологик, патологоанатомик, эпизоотологик тикшеренеү мәғлүмәттәрен ҡулланалар. Дауалау медикаментоз (гипериммун сыворотка, глобулин, антибиотиктар, симптоматик саралар). Иҫкәртеү: ауырыу хайуандарҙы изоляциялау, планлы вакцинация һ.б. БР‑ҙа йыртҡыс йорт хайуандарында теркәлә.
Һыйыр малы чумаһы РФ‑та һәм БР‑ҙа 1928 й. бөтөрөлә.
У.Ғ.Ҡадиров
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Исемдәре ӘҡлимәОло байрамыбыҙ – 9 Май алдынан мин Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн ал-ял белмәй эшләүселәрҙең береһе Әҡлимә Ғилван ҡыҙы Ғилванова хаҡында мотлаҡ һөйләргә тейешмен, тип уйлайым. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда бөтә кеше лә алғы һыҙыҡта алышмаһа ла, һәр кемдең...
"Еребеҙгә үҙебеҙ хужа булайыҡ!"Ер-Әсә. Борон-борондан халҡыбыҙ өсөн ер туйҙырыусы ғына булмаған, ғәзиздәрҙән-ғәзиз кешеһе – әсә менән тиңләп, ул уны шулай тип атаған. Йәнләндереп, ололап, хатта илаһилаштырып, уға табынған. Сит-ятҡындан яҡлап көрәшкән, йәнен фиҙа ҡылған. Һәр...
Уңыш серен белә уңғандарДонъяға сафлыҡ, бәрәкәт, йәм бөркөп аҡҡан аҡ шишмәләр була. Уларҙың талғын ғына ағышында һүнмәҫ ҡөҙрәт, аҡыл, сабырлыҡ, наҙ һәм һөйөү нуры сағыла. Изге шишмә, ярҙарына тулып, алға ынтыла һәм тирә-яғын йәшәү көсө, мөһабәт моң менән һуғара. Ишембай...
Тапҡырҙар, батырҙар, тоғроларНаполеондың Европаны баҫып алған ғәскәре Рәсәй биләмәһенә аяҡ баҫҡас, уға ҡаршы тотош ил күтәрелә. Халыҡтың төрлө ҡатламдары, төрлө милләт вәкилдәре бер булып изге яуға сыға. Ҡатын-ҡыҙ ҙа ситтә ҡалмай. Нәҡ 1812 йылғы Ватан һуғышы осоронда...
Төҫтәр көрәше, йәки Беҙ ниндәй?Әҙәми зат үҙенең ниндәй мөғжизәле көскә эйә булыуын аңлап етмәй. Йыһан киңлеге – оло мәғлүмәт селтәре, тибеҙ. Ә бит Ер йөҙөндә һәр йән эйәһе үҙендә үткәне, киләсәге, бөгөнгөһө хаҡында тулы мәғлүмәт йөрөтә. Баҡтиһәң, тере кешенең тәне күҙгә...
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының баш мөхәррире Йомабикә Ильясова менән «Ашҡаҙар” радиоһы хәбәрсеһе Гөлсирә Ғиззәтуллина үткәргән әңгәмә (2012 йылдың 15 майы)...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Балҡы, әйҙә, йырлы Йылайыр!30-11-2013, 00:54 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Айытҡолов етәкселегендәге район ҡурайсылары башҡарыуында “Таштүрә” көйө менән башланды сара. Йылайыр районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Александр Коротков сығышын саф башҡорт телендә башлағас, барыһы “ах” итте. Хас шул төбәк диалектында һөйләшеүен әйт әле!
Александр Васильевич ҡыҫҡаса район тормошо менән таныштырҙы, төбәккә математика, информатика уҡытыусылары етешмәүе хаҡында әйтте, йәштәрҙе тыуған яғына эшкә саҡырҙы. Бөтә ергә өлгөр, уңған егеттәр, ҡыҙҙар – Иҙел, Фаил, Илдар Алсыновтарға, Ләйсән Мостаеваға, Айгиз Ҡарасовҡа, Әмир Сараевҡа рәхмәт хаты тапшырҙы.
Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов үҙенең сығышында ошондай осрашыуҙарҙы йышыраҡ үткәрергә саҡырҙы.
– Беҙ барыбыҙ ҙа ауылдарҙан йыйылғанбыҙ. Йәшерәк саҡта тыуған ер төшөнсәһен, бәлки, аңлап та бөтөрмәйбеҙҙер. Өлкәнәйә килә ғәзиз ер нығыраҡ тарта, шуға ла тыуған яғыма йышыраҡ ҡайтырға тырышам. Республикабыҙҙа Йылайыр айырым урын биләй. Данлыҡлы ҡурайсылары, таҙа йылғалары, бейек тауҙары менән һирәк райондар маҡтана алалыр. Һәр беребеҙ уйы, йөрәге менән тыуған ерендә булырға тейеш, – тине ул.
Быйыл сәнғәтебеҙ оло юғалтыу кисерҙе. Башҡортостанда ғына түгел, сит илдәрҙә лә танылыу яулаған ҡурайсыларыбыҙ Рөстәм Шәрипов менән Илгиз Исламғолов йәш кенә килеш арабыҙҙан китеп барҙы. Тамашасылар, бер минут тын ҡалып, уларҙы иҫкә алды.
Бөгөн Йылайыр еренән сыҡҡан ул-ҡыҙҙар республикабыҙҙың төрлө тармағында уңышлы эшләй. Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Гөлдәр Исмәғилева сығышы менән – райондың Ҡашҡар ауылынан. Гөлдәр Хәмит ҡыҙы тиҙҙән тыуған районына ҡайтып, һалым мәсьәләләре буйынса яҡташтарын ҡабул итеүҙе ойошторасағын белдерҙе.
Әйтергә кәрәк, һуңғы ваҡытта был төбәктә гәзитебеҙҙе алдырып уҡыусылар бермә-бер артты. Ошо айҡанлы “Башҡортостан” гәзитенең баш мөхәррире Нияз Сәлимов район етәксеһенә рәхмәт хатын тапшырҙы.
Йырлы-моңло Йылайыр ерендә тыуып-үҫкәндәр тамашасыларға бай йөкмәткеле концерт бүләк итте. Айгиз Ҡарасов, Илнара Үтәшева, Алмас Такалов, Азамат Монасипов осҡон сәсрәтеп бейеүе, Гөлсөм Бикбулатова, Лениза Солтанова, Сәкинә Юлгилдина моңло йырҙары менән һоҡландырҙы.
Булат БИКТИМЕРОВ, Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы хакимиәте башлығы урынбаҫары:
– Тыуған ерҙә алыҫта бындай йыйылыш – ҡыуаныслы ваҡиға. Бер-береңде белеп, аралашып йәшәүгә ни етә! Кәрәк урында ярҙам итешеп тә ебәрәһең.
Илдар АЛСЫНОВ, БДУ студенты, Өфөләге Йылайыр йәштәре берлеге рәйесе:
– Элек бындай осрашыуҙар йолаға әйләнгәйне, әммә һуңғы йылдарҙа эш һүлпәнләнә төштө. Шуға ла баш ҡалала йылайырҙарҙы туплау ниәте менән ойошторолдо ул. Етәксе урындарҙа эшләгән ағай-апайҙар тәҡдимде хуплап ҡаршы алды.


text:
Туған телдәрҙе уҡытыу – ата-әсә ризалығы менән
12 сентября 2017 йыл | Мәғариф, Хоҡуҡ
Мәктәптәрҙә Рәсәй Федерацияһы республикаларының дәүләт телдәрен уҡытыу һәм өйрәнеү индерелергә мөмкин булып, граждандар Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре иҫәбендәге туған телде өйрәнергә хоҡуғы бар ("Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында” Федераль закондың 14-се статьяһы).
Матур ғаилә – ил күрке
12 сентября 2017 йыл | Йәмғиәт
Кем нисек уйлайҙыр, ә минеңсә, бик ҡыҙыҡлы заманда йәшәйбеҙ. Уйлап ҡараһаң, тормошта матур итеп йәшәү өсөн әллә күпме мөмкинлектәр бар. Ҡыҙыҡһыныусанлығыңды бергә ҡушып, аҡылыңды эшкә егеп, белем-зиһенеңде арттыр ҙа шуларҙы файҙалан ғына.
Йәшлегемдең матур, иң шаян саҡтары
12 сентября 2017 йыл | Хаттар
Бына бик һағынып көткән шатлыҡлы ла, моңһоу ҙа осрашыу көнө етте. Ошо мәлдә бергә уҡыған һабаҡташтарыбыҙ шатлыҡлы ла, борсолоулы ла уйҙар кисерә. Борсолоулы, тим, сөнки ике кластан 7 класташыбыҙҙы юғалтҡанбыҙ икән. Бына улар: Рафаэль Исхаҡов, Радик Таһиров, Рәмил Йосопов, Вәдүт Рәхмәтуллин, Әлфиә Мостафина, Фирҙәүес Сатлыҡова, Миңлегөл Мөхәмәтйәрова (Рафаэль Мөхитовтың яҙмышын белмәйбеҙ). Яҡты донъянан киткән класташтарҙы бер минут тын ҡалып иҫкә алдыҡ.
Биләмәне лә таҙарттыҡ, рәхәтләнеп ял да иттек
12 сентября 2017 йыл | Йәмғиәт
Белеүебеҙсә, һәр кем йәй көндәрен үҙенсәлекле, күңелле үткәрергә теләй. Ялдарын диңгеҙ буйында үткәреүселәрҙән үҙебеҙҙең йылға буйҙарында ял итеүселәр бер ҙә ҡалышмай. Ләкин һәр береһе үҙ артынан йыйыштырып, сүп-сарҙарын йыйып китмәүе хәүефләндерә.
Уҡытыусыларым - ҡәҙерлеләрем
12 сентября 2017 йыл | Хаттар
Ҡауарҙы ауылында йәшәүсе уҡытыусым Зәйтүнә Дәүләтбаева хаҡында һүҙем.
Аҡташ башланғыс мәктәбендә 3-сө класты тамамлағас, беренсе уҡытыусыбыҙ Айһылыу Ғайсинанан айырылып, 4-се класҡа Ҡауарҙы мәктәбенә уҡырға килдек. Унда ла беҙҙе тәүге уҡытыусыбыҙ кеүек йәш кенә, оҙон сәсле, ҡаҡса, мөләйем генә Зәйтүнә апабыҙ ҡаршы алды. Һәм 10-сы класты тамамлағансы беҙҙең класс етәксебеҙ булды. Беҙ уны яраттыҡ, ул да беҙҙе ҡыр типмәне, барыбыҙҙы ла тиң күрҙе. Бәхетебеҙгә шундай һәйбәт уҡытыусылар тура килде.
Ул замандарҙа класс менән колхоз эштәренә йөрөй инек. Зәйтүнә апабыҙ ҙа беҙҙең менән бергә бара ине, бала саҡта ни, арыуҙы ла белмәйһең, күңелле итеп шаярышып ҡайтҡандар әле лә хәтерҙә. Уҡытыусыбыҙ беҙҙе үҙ балаларылай күрҙе, барыбыҙҙы ла һаҡлап, яҡлап йөрөттө.
Хәҙер инде бик күп йылдар үтте. Мәктәпте тамамлауыбыҙға ла киләһе йылға 35 йыл була, Зәйтүнә апабыҙ ҙа 80 йәштән уҙҙы инде...
Тәғзимә САЛАУАТОВА (Иҙрисова).
Ҡарағай ауылы.
Аҡташ башланғыс мәктәбендә 3-сө класты тамамлағас, беренсе уҡытыусыбыҙ Айһылыу Ғайсинанан айырылып, 4-се класҡа Ҡауарҙы мәктәбенә уҡырға килдек. Унда ла беҙҙе тәүге уҡытыусыбыҙ кеүек йәш кенә, оҙон сәсле, ҡаҡса, мөләйем генә Зәйтүнә апабыҙ ҡаршы алды. Һәм 10-сы класты тамамлағансы беҙҙең класс етәксебеҙ булды. Беҙ уны яраттыҡ, ул да беҙҙе ҡыр типмәне, барыбыҙҙы ла тиң күрҙе. Бәхетебеҙгә шундай һәйбәт уҡытыусылар тура килде.
Ул замандарҙа класс менән колхоз эштәренә йөрөй инек. Зәйтүнә апабыҙ ҙа беҙҙең менән бергә бара ине, бала саҡта ни, арыуҙы ла белмәйһең, күңелле итеп шаярышып ҡайтҡандар әле лә хәтерҙә. Уҡытыусыбыҙ беҙҙе үҙ балаларылай күрҙе, барыбыҙҙы ла һаҡлап, яҡлап йөрөттө.
Хәҙер инде бик күп йылдар үтте. Мәктәпте тамамлауыбыҙға ла киләһе йылға 35 йыл була, Зәйтүнә апабыҙ ҙа 80 йәштән уҙҙы инде...
Тәғзимә САЛАУАТОВА (Иҙрисова).
Ҡарағай ауылы.


text:
Быйылғы йылыбыҙ Башҡортостан республикаһының 100 йыллығы хөрмәтенә ойошторолған «Халыҡтар дуҫлығы һәм берҙәмлеге менән йәшәй йөҙйәшәр Башҡортостан!» фестиваль-марафон менән башланып китте.
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Бөгөнгө ҡаҙаныштарын, бай традицияларын киң ҡоласта күрһәтергә өлгәшкән Хәйбулла районы оҫталарының сығышы аншлаг менән үтте.
Ижад шатлыҡтары алда әле.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы Айгиз Ғизәтуллин.
"Урал батыр" эпосында бөгөнгө көнгә яраҡлы бөтөн фәһемдәр һалынған
Педагог, яҙыусы Мәрйәм Бураҡаева.
Бейеүгә арналған ғүмер
Башҡортостандың халыҡ артисы,республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Риф Ғәбитов.
7 февраль - "Ашҡаҙар" радиоһының эшләй башлауына 8 йыл тулды. Танылған алып барыусылар - Урал Ниғмәтуллин, Зөмәйрә Сафина, Фәнүзә Баһауетдинова, Зилиә Шәймарҙанова, Фәрзәнә Аҡбулатова ҡатнаша.
Сәйерстан иленә сәйәхәткә саҡырабыҙ
Яҙыусы Гүзәл Ситдиҡова
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Башҡортостан уҡытыусыларының класс етәкселеге өсөн өҫтәмә түләмдәре һаҡланасаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡортостан уҡытыусыларының класс етәкселеге өсөн өҫтәмә түләмдәре һаҡланасаҡ
Башҡортостан уҡытыусыларының класс етәкселеге өсөн өҫтәмә түләмдәре һаҡланасаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡортостанда уҡытыусылар 2014 йылда ла класс етәкселеге өсөн өҫтәмә түләмдәр аласаҡ. БР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, класс етәкселеге өсөн түләү күләме әүәлге кимәлдә ҡаласаҡ – класс комплектына бәйле. 25 уҡыусы булған кластарҙа класс етәкселәре элеккесә 1,5 мең һум аласаҡ. Берҙән-бер айырмалыҡ – әгәр үткән йылдарҙа өҫтәмә түләүҙәр федераль һәм республика бюджетынан түләнһә, 2014 йылдың 1 ғинуарынан алып был маҡсатҡа средстволар БР бюджетынан бүленәсәк.
Бынан тыш, быйылғы бюджетта бөтә уҡытыусыларға дәртләндереү сифатында түләүҙәр ҡаралған.
БР Хөкүмәте сайтында хәбәр ителеүенсә, 2013 йылдың яҡынса йомғаҡтары буйынса Башҡортостандың дөйөм белем биреү системаһында уртаса эш хаҡы 23 692 һум (2012 йылға ҡарата артыу 30 процент тәшкил итте) тәшкил итә. 2014 йылда БР бюджетында уртаса эш хаҡын 25 686 һумға тиклем арттырыу ҡаралған.


text:
Башҡорт теленең өс тағаны28-02-2015, 01:02 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
2014 йыл, 6 сентябрь)
Шулай итеп, яңы әлифба буйынса I Бөтә Башҡортостан конференцияһы һәм партия өлкә комитетының йомғаҡтары буйынса ҡарары әҙәби тел тирәһендә барған бәхәстең һуңғы этабы була, тип әйтергә мөмкин. Уның артабан ҡуйырып китеүенә республикала яңы төрки алфавитына күсеү хәрәкәтенең көсәйеүе ҡамасаулаған булырға тейештер. 1928 – 1929 йылдарҙа уҡ уны уҡыу йорттарына индерә башлау бурысы ҡуйылғайны. Өҫтәүенә Х. Ҡушаевтың Мәскәүгә эшкә күсерелеүе лә Ҡыуаҡан һөйләше яҡлылар, иң элек Академүҙәк өсөн көтөлмәгән хәл булмай ҡалмағандыр. Хәҙер уларға әҙәби телдә үҙ шиүәһенең күплек ялғауҙарын һаҡлап алып ҡала алыуы менән ҡәнәғәтләнергә генә ҡала ине. Был йәһәттән яңы алфавитҡа күсеү улар файҙаһына булып сыҡты. Әҙәби тел ҡағиҙәләрендә Ҡыуаҡан һөйләше компонентының да үҙ урынын табыуы уны бүтән һөйләштәргә тиңләй, улар менән бер итә, киләсәккә ышанысын нығыта ине. Ғәмәлдә шулай булып сыҡты ла. Ҡыуаҡан һөйләше Юрматы һөйләше менән бер дәрәжәлә әҙәби телдә үҙ урынын алды, уның айырылғыһыҙ өлөшө булып танылды.
Яҙмышты бер һүҙ хәл итә
Әлбиттә, юрматысылар менән ҡыуаҡансылар араһындағы үҙ ваҡытындағы бәхәсте үткәнгә генә ҡайтарып ҡалдырырға ла мөмкиндер. Тик бәхәстең Ҡыуаҡан һөйләшенә бәйле тарихҡа инеп ҡалыуы үҙе үк сәйер, сөнки унда Ҡыуаҡан һөйләше Юрматы һөйләшенә тиң күреп һүҙ алып барыла. Әммә Юрматы һөйләше үҙаллы ырыу теле булһа, Ҡыуаҡан һөйләшенә ҡарата быны әйтеүе ауыр. Ул Р. Кузеевтың “Башҡорт шәжәрәләре” китабына ингән ырыуҙар исемлегендә бөтөнләй күренмәһә, Р. Янғужиндың “Башҡорт ырыуҙары” (1998 йыл) китабында ла ике-өс һөйләм менән генә телгә алына, табындар ҡәбиләһенә ҡараған алты нәҫелдең береһе итеп күрһәтелә. Шулай уҡ Р. Кузеевтың “Происхождение башкирского народа” (1974 йыл) һәм “Историческая этнография башкирского народа” (1978 йыл) китаптарында ла ул табындарға ҡараған алты ырыуҙың береһе рәүешендә телгә алып кителә. Н. Мәжитов һәм Ә. Солтанованың “История Башкортостана с древнейших времен до ХVI века” (1994 йыл) һәм “История Башкортостана. Древность. Средневековье” (2009 йыл) исемле китаптарында ла ҡыуаҡандарға бәйле бер тапҡыр ҙа һүҙ ҡуҙғатылмай.
Ошо урында Әхмәтзәки Вәлидиҙең уйғыр теле, яҙыуы һәм сығатай әҙәби теле, әҙәбиәте тарихын күҙаллап, уларҙың заманында төркиҙәр донъяһында киң танылыуын һәм киң таралыуын кеше факторына бәйле ҡарауын иҫкә төшөрөп үтеү артыҡ булмаҫтыр. Башҡорттар ҙа туған телендә яҙыуға күскәндә, шундай уҡ факторҙың йоғонтоһон кисермәнеме икән?! Булмаһа, йәнә әҙәби тел мәсьәләһе буйынса партия өлкә комитеты тарафынан 1923 йылдың 12 декабрендә уҙғарылған кәңәшмәгә әйләнеп ҡайтайыҡ. Был башҡорттарҙың әҙәби тел мәсьәләһенең уларҙың үҙаллы милли дәүләте мәнфәғәте күҙлегенән тәү тапҡыр шундай юғары кимәлдәге һөйләшеүгә сығарылыуы ине. Ул башҡорт телен дәүләт теле булараҡ әҙәби тел аша тормошҡа ашырыу мәсьәләһенә ҡайтып ҡалды. Ҡыуаҡан һөйләше ошо кәңәшмәлә тәү тапҡыр телгә алына ла инде. Унда был һөйләште беренсе булып БашЦИК Президиумы рәйесе Х. Ҡушаев телгә ала. Ул Академүҙәккә һылтанып, Ҡыуаҡан һөйләшенең төп башҡорт теле икәнлеген раҫлай һәм уның әҙәби телгә нигеҙ итеп алынырға тейешлеген билдәләй.
Академүҙәк кәңәшмә артынса уҡ 17 декабрҙә уҙғарылған ултырышында Ҡыуаҡан һөйләшенә бәйле махсус ҡарар ҡабул итә һәм уны “төп башҡорт теле” тип нығытып ҡуя, шул нигеҙҙә артабан “ҡыуаҡан” һүҙен “төп башҡорт теле” төшөнсәһе менән алмаштырып йөрөтөргә тейешлеге хаҡында күрһәтмә бирә. Шулай итеп, Академүҙәктең был “тарихи” ҡарарының яңы әлифба буйынса I Бөтә Башҡортостан конференцияһының Ҡыуаҡан һөйләшенә бәйле ҡабул иткән ҡарарынан килеп сыға икәнлеген күрмәү мөмкин түгел. Шулай уҡ әҙәби тел тарихы өсөн был ике мөһим дәлил артында бер үк фактор, йәғни кеше факторы, торғанлығын танымау хаҡ булмаҫ ине. Ошолай партия өлкә комитеты башҡорт телен, дәүләт теле булараҡ, әҙәби тел нормалары аша тормошҡа ашырыу мәсьәләһе буйынса уҙғарған ултырышта Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумы рәйесенең, образлы итеп әйткәндә, ауыҙынан сыҡҡан бер һүҙ әҙәби тел яҙмышын хәл итә. Артабан Ҡыуаҡан һөйләше компоненты уның төп үҙенсәлегенә әүерелә.
Әле бары шуны ғына өҫтәп ҡуйырға ҡала: бөгөнгө әҙәби телдең төп үҙенсәлеге булған күплек аффикстары йәки дүрт бөгөлөш үҙ ваҡытында Ҡыуаҡан шиүәһе “байрағы” аҫтында әҙәби телдең айырылғыһыҙ компонентына әүерелһә лә, ҡыуаҡандар үҙаллы айырым субъект булараҡ тарих ағышында Юрматы, Үҫәргән, Ҡыпсаҡ һәм бүтән ырыуҙарҙай тәрән эҙ ҡалдыра алмаған кеүек, башҡорт халҡы тарихына арналған хеҙмәттәрҙә лә үҙенә урын таба алманы. Тик әҙәби тел тарихында ғына, күреүебеҙсә, төп герой ролен уйнауын дауам итә. Шул сәбәпле уҙған быуаттың утыҙынсы йыл башында яңы әлифбаға күсеү һәм шуға бәйле наҙанлыҡты бөтөрөү хәрәкәте әҙәби тел тирәһендәге бәхәсте баҫтырып ҡалдырғандай булһа ла, ул быҫҡып ятҡан булып сыҡты. Бер көн килеп, 1937 йылда дөрләп янып китә ул. Шулай ҙа был бер нисә йыл алда үҙен һиҙҙерә биреп ҡуйған була.
Бындай хәл 1933 йылда Башҡорт ғилми-тикшеренеү институтында орфография буйынса уҙғарылған кәңәшмәгә бәйле ҡалҡып сыға. Шул уңай менән башҡорт теле орфографияһының 1930 йылдың 17 июнендә ҡабул ителгән күләмле генә варианты ла тәнҡитләнә, уны төҙөүселәр уға үҙгәрештәр индерергә теләмәүҙә, мәңге шулай һаҡлап ҡалырға тырышыуҙа ғәйепләнә. Айырым алғанда, хат авторы үҙенең дүрт бөгөлөш аффиксын күҙ уңында тотоуын күрһәтә. Ул быны мәҙәниәт өлкәһендәге милли тайпылыш тип баһалай. 1937 йылда иһә был рәсми рәүештә сәйәси төҫ алып, милләтселектә ғәйепләү менән барып бөтә. Шулай итеп, билдәле телсе ғалим Ғәббәс Дәүләтшиндың ғүмере өҙөлә. Ул НКВД органдары тарафынан күплек ялғауҙарының дүрт формала йөрөтөлөүе норма булған Ҡыуаҡан һөйләшенең әҙәби телгә нигеҙ итеп алыныуында ғәйепләнә. Йәнәһе, был – башҡорт халҡының аҙ ғына өлөшө (Арғаяш, Белорет кантондары һәм Йылайыр кантонының бер өлөшө) ҡулланған тел, артта ҡалған һөйләш. Шуның менән, йәнәһе, ғалим башҡорт халҡының иң ҙур өлөшө һөйләшкән телгә аяҡ сала, шулай итеп, башҡорттарҙың советлашыуына ауырлыҡ тыуҙыра.
Сирек быуаттан һуң Ҡыуаҡан һөйләшенә бәйле әҙәби тел мәсьәләһе тел ғилеме йәһәтенән дә үҙенең яңынан ҡуҙғатылыуын таба. Билдәле телсе Таһир Байышев 1959 йылда Мәскәүгә ебәргән хатында: “…Башҡорт теленең айырым диалектында һөйләшкән был башҡорттарҙы (төньяҡ-көнбайышта йәшәүсе. – З.Н.) һанға һуҡманылар, башҡорт милли мәҙәниәтенә ылыҡтырырға теләмәнеләр, татарлашҡанһығыҙ, тип ситкә этәрҙеләр. Был бик күп зыян килтерҙе һәм һаман да еңеп сыға алмайбыҙ” (“Ағиҙел”, 1993 йыл, № 3), – тип яҙҙы.
Яңы әлифба буйынса I Бөтә Башҡортостан конференцияһы алдынан “Белем” журналында баҫылған (1927 йыл, № 7-8, № 9-10) бер мәҡәләнән алынған түбәндәге юлдар ғалимдың фекерен асыҡлай төшә: “Бер аҙ татарлашҡан башҡорттар шул дүрт төрлө (тар-тәр, ҙар-ҙәр, дар-дәр, лар-ләр) ялғау урынына һәр ваҡыт ҡалын һүҙҙәргә ”-лар”, нәҙек һүҙҙәргә “-ләр” ҡушып һөйләшә. Бына был төп башҡорт теле менән бер аҙ татарлашҡан башҡорт теле араһында булған фактик айырмалыр”. Аңлашылыуынса, Академүҙәктең үҙ ваҡытында Ҡыуаҡан һөйләшен “төп башҡорт теле” итеп күтәреүе лә шундай уҡ тезисҡа ҡайтып ҡалды ла. Шул сәбәпле ул Юрматы һөйләшенең айырым компоненттарын әҙәби тел нормаһы итеп алмай булдыра алмаған хәлдә лә, күплек аффикстарының дүрт төрөн һаҡлап ҡалыу өсөн барыһына ла әҙер ине. Шуға күрә уның төньяҡ-көнбайыш башҡорттары телен һанға һуҡмауы аңлашыла, әлбиттә. Был үҙ нәүбәтендә тел ғилемендә сағылышын табып, уҙған быуаттың 90-сы йылдары аҙағына ҡәҙәр башҡорт телендә ике генә – көнсығыш һәм көнбайыш – диалект бар тигән ҡараштың өҫтөнлөк итеүенә сәбәпсе булды.
Тәжрибәле ғалим Т. Байышевтың бынан сирек быуат элек Мәскәүгә яҙған хаты республика етәкселегендә яҡлау таба алған осраҡта башҡорт теленә дәүләт статусын тормошҡа ашырыу күпкә еңелгә тура килер ине, тип уйларға кәрәк, сөнки төньяҡ-көнбайыш башҡорттары һөйләшенең үҙаллы башҡорт диалекты итеп танылыуы ғәмәлдә уларҙың этник сығышын рәсми рәүештә таныуға тиң ине. Көньяҡ һәм көнсығыш диалекттарына ҡараған башҡорт һөйләштәре башҡорттарының үҙен шул һөйләш башҡорто итеп тойған кеүек, төньяҡ-көнбайыш һөйләш башҡорттарында ла үҙен үҙ һөйләше башҡорто итеп таныу аңы нығыныр ине.
Үкенескә ҡаршы, Т. Байышевтың Мәскәүгә яҙған хаты партия өлкә комитетында уҙғарылған кәңәшмәлә теләктәшлек таба алмау ғына түгел, башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты булыу мөмкинлеге үҙе кире ҡағылды. Ә әҙәби тел тарихы ошо хатҡа таянып үҙенә төҙәтмә индерелеүен көтә ине. Бының өсөн уның иң элек республика етәкселеге юғарылығында танылыуы кәрәк булды. Ә етәксе органдар быға әҙер булмай сыҡты. Уларҙы әҙәби телдәге күплек аффикстары нормаһының татар теленә яҡынлығы һағайтты. Ғәмәлдә иһә эш танылған ғалим Таһир Байышевҡа һағайып ҡарау менән барып бөттө. Әҙәби тел мәсьәләһе йәнә уҙған быуаттың 20-се йылдарындағыса ҡуйылыуына әйләнеп ҡайтып, “ҡыуаҡан ҡойроғо”н тағы бер тапҡыр нығытып ҡуйҙы.
Башҡортостан Фәндәр академияһының почетлы академигы.
(Дауамы. Башы 35–36-сы һандарҙа).


text:
Фото:
«Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» конкурсының беренсе туры тамамлана
Фото:
Өфөлә «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы – 2010» республика педагогик оҫталыҡ конкурсының беренсе туры тамамлана. Уның сиктәрендә педагогтар тәжрибә уртаҡлашып өлгөрҙө, асыҡ дәрестәр һәм класс сәғәттәре үткәрҙе, инновацион педагогик проекттары менән таныштырҙы. Ярымфиналсыларҙың исемдәре шәмбе көндө, 10 апрелдә билдәле буласаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ярыштарҙа 120-нән ашыу кеше ҡатнаша. Ярыш еңеүсеһенән тыш, иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте, иң яҡшы татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары асыҡланасаҡ. Икенсе этапта конкурсанттарға мастер-кластар үткәрергә, халыҡ алдында лекция менән сығыш яһарға, бәхәстәрҙә ҡатнашырға тура киләсәк.
Еңеүселәр сараны ябыу тантанаһында иғлан ителәсәк, ул 13 апрелдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтәсәк.


text:
Халыҡ менән бәйләнештә - эске эштәр министры
Шишәмбе, 14 декабрҙә, «Версия Башкортостана» гәзите мөхәрририәтендә сираттағы «ҡыҙыу линия» ойоштороласаҡ.
15 сәғәттән 17-гә тиклем уҡыусылар һорауҙарына (8-347) 272-79-16 телефоны аша БР буйынса эске эштәр министры Игорь Алешин яуап бирәсәк. Яуаптар «Версия»ның 17 декабрҙәге һанында донъя күрәсәк.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был даими рубрика. Юристар һәм һәр төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәренең халыҡ менән аралашыуы айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбе үткәрелә.
«Ҡыҙыу линия»ға мөрәжәғәттәрҙең географияһы киң, ул бигерәк тә бушлай юридик ярҙам табыуы ҡыйын булған райондар халҡы өсөн уңай.
Юристар уҡыусылар менән туранан-тура аралашҡанда бик күп һорауҙар бирелә. Кешеләр йәнә үҙ һорауын гәзиттән ҡырҡып алынған купонға ла яҙып ебәрә ала, купон, ҡағиҙә булараҡ, гәзиттең 15-се битендә бирелә. Компетентлы кешенең ҡултамғаһы менән яуап икенсе даими рубрикала – “Һеҙҙең хоҡуҡ” битендә баҫылып сығасаҡ.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Иман » Мәрхүмдәргә хөрмәт – саҙаҡа биреп, доға уҡыу
Мәрхүмдәргә хөрмәт – саҙаҡа биреп, доға уҡыу
Йыл һайын йәйгеһен тыуған яҡтарға ҡайтҡанда ауылым зыяратына инеп, яҡындарымдың ҡәберҙәрен таҙартып, рәшәткәләрен буяп китәм. Емерелеп бөткән, яҙыуҙары уңған, ағас баҫҡан ҡәберҙәр бар. Урыҫ зыяраттарында таҙа, ҡәберҙәр тәртиптә. Ислам динендә ҡәберҙәргә зыярат ҡылыу хупланмайҙыр ҙа, бәлки. Ләкин емерек ҡәберҙәр йәмһеҙ күренеш бит. Беҙҙә, аят уҡытһаҡ, мәрхүмдең рухын шатландырып, иҫкә алыу шул булыр, тиҙәр. Хәҙер ҡайһы бер муллалар, табын йыйып, аят уҡытып ултырмағыҙ, тип тә әйтә. Кемдәргә ышанырға инде?
Г. КӘРИМОВА.
Сорғот ҡалаһы.
Әруахтарҙы иҫкә алыу, ҡәберҙәренә зыярат ҡылыу – мосолман өсөн маҡтаулы эш. Вафат булыусының туғандары уны иҫкә алыу табыны йыйырға тейеш.
Шәриғәт өйрәтеүенсә, аш әҙерләп, дин әһелдәре, күршеләр, дуҫ-иштәр, ҡәрҙәштәр саҡырыла. Мулла Ҡөрьән уҡырға бурыслы. Иҫкә алыу мәжлесендә саҙаҡа өләшеү шарт булыр. Тауыш сығарыу, юҡ-бар ғәйбәт һөйләү, мәрхүмдең яман ғәҙәттәрен иҫкә алыу тыйыла. Сөнки бындай һүҙҙәр әруахтың рухын бысрата, сауапты кәметә.
Мәрхүмдең өсөн, етеһен, ҡырҡын, йылын үткәреү сөннәт һанала. Быларҙан тыш, йыл һайын йыйылып, уны иҫкә алыу кисәһен билдәләп үтеү ҙә – маҡтаулы ғәмәл. Вафат булған бәндәнең йәне тәненән айырылғандан һуң үҙенең шул хәленә тиҙ генә өйрәнеп китә алмай, башҡа рухтар уны үҙҙәре эргәһенә тиҙ генә ҡабул итмәҫ. Шуға күрә уны йыуатыу өсөн Ҡөрьән бағышлатыу, саҙаҡа биреү сауаплы. Тәндән айырылған йән ер йөҙөнә бағып торор, әҙәмдең яҡшы эштәрен күреп һөйөнөр, насарлыҡтарына көйөнөр, тип әйтәләр. Бары тик уны Ҡөрьән аяттары һәм саҙаҡа ғына тынысландырыр. Әммә хәйерҙе теләһә кемгә биреү дөрөҫ түгел. Диндар кешеләргә, етемдәргә, мохтаждарға ғына биреү сауаплы булыр.
Мосолмандарҙың изге эштәренең береһе – ҡәберҙәрҙе зыярат ҡылыу, уларҙы таҙа тотоу. Улар өҫтөнә баҫырға, ғибәҙәт ҡылырға ярамай. Әруахтарҙың мәңгелек йорто булған урындарға йорт һалған әҙәмдәр бәхетһеҙлеккә дусар булыр, иманһыҙ һаналыр. Ҡәберлеккә тәһәрәтләнеп, намаҙ уҡып инергә кәрәк. Ике рәҡәғәттең һәр береһендә «Фатиха» сүрәһе, унан һуң «Аятел-Көрси», өс мәртәбә «Ихлас» сүрәһе уҡыла һәм доғаның сауабы әруах рухына бағышлана.
Зыяратҡа инеп, ҡәбер эргәһенә килгәс: «Үәғәләйкүм-әссәләмү-йәһләд-дийәрминәл-мөслиминә, вәлмөэминә рәхмә Аллаһү тағәләл-мөстәһ-диминә минкүм вәлмөстәхәйринә миннәәтүм линасәләфүн үә нәхнү ләкүм тәбәғүн үә әнна ин шаллаһу бикүм лихикүнә нәсьәлү Аллаһы Тағәләна үә ләкүмүл – ғафийәтә», – тип уҡырға кәрәк.
Мәғәнәһе: «Мосолмандарҙан сәләм булһын. Мәңгелек йортҡа һеҙҙән һуңғылар булып килгән беҙгә лә Аллаһы Тәғәлә рәхмәт ҡылһын. Унан һеҙҙең өсөн дә, үҙебеҙ өсөн дә тыныслыҡ һорайбыҙ».
Был доғаны уҡығас, мосолман ҡәбер янына килеп, мәрхүмдең йөҙөнә ҡаршы ултырыр һәм «Йәсин» сүрәһен уҡыр. Зыярат ҡылған кешеләрҙең доға-аяттары әруахтарға еңеллек килтереп, һеҙгә сауап булып килеп ирешер. Ҡәберҙәр эргәһенән үткәндә «Ихлас» сүрәһен ун бер мәртәбә уҡып үтегеҙ.
Вафат булыусының насар ғәҙәттәрен иҫегеҙгә төшөрөп, хәтер яңыртмағыҙ. Ул әруахтарға ҡылған доғаның сауабын кәметер.
Г. КӘРИМОВА.
Сорғот ҡалаһы.
Әруахтарҙы иҫкә алыу, ҡәберҙәренә зыярат ҡылыу – мосолман өсөн маҡтаулы эш. Вафат булыусының туғандары уны иҫкә алыу табыны йыйырға тейеш.
Шәриғәт өйрәтеүенсә, аш әҙерләп, дин әһелдәре, күршеләр, дуҫ-иштәр, ҡәрҙәштәр саҡырыла. Мулла Ҡөрьән уҡырға бурыслы. Иҫкә алыу мәжлесендә саҙаҡа өләшеү шарт булыр. Тауыш сығарыу, юҡ-бар ғәйбәт һөйләү, мәрхүмдең яман ғәҙәттәрен иҫкә алыу тыйыла. Сөнки бындай һүҙҙәр әруахтың рухын бысрата, сауапты кәметә.
Мәрхүмдең өсөн, етеһен, ҡырҡын, йылын үткәреү сөннәт һанала. Быларҙан тыш, йыл һайын йыйылып, уны иҫкә алыу кисәһен билдәләп үтеү ҙә – маҡтаулы ғәмәл. Вафат булған бәндәнең йәне тәненән айырылғандан һуң үҙенең шул хәленә тиҙ генә өйрәнеп китә алмай, башҡа рухтар уны үҙҙәре эргәһенә тиҙ генә ҡабул итмәҫ. Шуға күрә уны йыуатыу өсөн Ҡөрьән бағышлатыу, саҙаҡа биреү сауаплы. Тәндән айырылған йән ер йөҙөнә бағып торор, әҙәмдең яҡшы эштәрен күреп һөйөнөр, насарлыҡтарына көйөнөр, тип әйтәләр. Бары тик уны Ҡөрьән аяттары һәм саҙаҡа ғына тынысландырыр. Әммә хәйерҙе теләһә кемгә биреү дөрөҫ түгел. Диндар кешеләргә, етемдәргә, мохтаждарға ғына биреү сауаплы булыр.
Мосолмандарҙың изге эштәренең береһе – ҡәберҙәрҙе зыярат ҡылыу, уларҙы таҙа тотоу. Улар өҫтөнә баҫырға, ғибәҙәт ҡылырға ярамай. Әруахтарҙың мәңгелек йорто булған урындарға йорт һалған әҙәмдәр бәхетһеҙлеккә дусар булыр, иманһыҙ һаналыр. Ҡәберлеккә тәһәрәтләнеп, намаҙ уҡып инергә кәрәк. Ике рәҡәғәттең һәр береһендә «Фатиха» сүрәһе, унан һуң «Аятел-Көрси», өс мәртәбә «Ихлас» сүрәһе уҡыла һәм доғаның сауабы әруах рухына бағышлана.
Зыяратҡа инеп, ҡәбер эргәһенә килгәс: «Үәғәләйкүм-әссәләмү-йәһләд-дийәрминәл-мөслиминә, вәлмөэминә рәхмә Аллаһү тағәләл-мөстәһ-диминә минкүм вәлмөстәхәйринә миннәәтүм линасәләфүн үә нәхнү ләкүм тәбәғүн үә әнна ин шаллаһу бикүм лихикүнә нәсьәлү Аллаһы Тағәләна үә ләкүмүл – ғафийәтә», – тип уҡырға кәрәк.
Мәғәнәһе: «Мосолмандарҙан сәләм булһын. Мәңгелек йортҡа һеҙҙән һуңғылар булып килгән беҙгә лә Аллаһы Тәғәлә рәхмәт ҡылһын. Унан һеҙҙең өсөн дә, үҙебеҙ өсөн дә тыныслыҡ һорайбыҙ».
Был доғаны уҡығас, мосолман ҡәбер янына килеп, мәрхүмдең йөҙөнә ҡаршы ултырыр һәм «Йәсин» сүрәһен уҡыр. Зыярат ҡылған кешеләрҙең доға-аяттары әруахтарға еңеллек килтереп, һеҙгә сауап булып килеп ирешер. Ҡәберҙәр эргәһенән үткәндә «Ихлас» сүрәһен ун бер мәртәбә уҡып үтегеҙ.
Вафат булыусының насар ғәҙәттәрен иҫегеҙгә төшөрөп, хәтер яңыртмағыҙ. Ул әруахтарға ҡылған доғаның сауабын кәметер.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » Голубцы
Голубцы
300 – 400 г бәшмәк, 1 баш һуған, кишер, кәбеҫтә, 1 – 2 татлы борос, 80 – 100 г ҡарабойҙай ярмаһы, 5 – 6 картуф, 75 – 100 мл томат һуты йәки 2 – 3 помидор, борос, йәшел тәмләткестәр, үҫемлек майы.
Бәшмәкте 40 минут тоҙло һыуҙа бешерергә. Туралған һуған, кишер, татлы борос, укроп һәм петрушка һалып, үҫемлек майында ҡыҙҙырырға. Тоҙ, борос һибергә. Һыуынғас, кистән һыуҙа ебетелгән ҡарабойҙай ярмаһын өҫтәргә. Эслекте кәбеҫтә япраҡтарына төрөргә.
Кәстрүл төбөнә түңәрәкләп туралған кишер, картуф теҙергә. Голубцыларҙы һалып, томат һуты ҡойорға йәки помидор телемдәре теҙергә. Ҡайнар һурпа йәки һыу өҫтәп, лавр япрағы һалырға. 20 – 25 минутта бешә.
Табынға ҡаймаҡ һәм йәшел тәмләткестәр менән бирелә.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Республика ғалимдары Рәсәй гуманитар ғилми фондының грантына лайыҡ булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рәил Кузеев исемендәге этнологик тикшеренеүҙәр институты ғалимдары (етәксеһе — профессор Айһылыу Юнысова) Рәсәй гуманитар ғилми фондының грантына лайыҡ булды. Был аҡсаны улар «Көньяҡ Уралда ислам» геомәғлүмәт системаһы» проектын ғәмәлгә ашырыу өсөн тотонасаҡ. Проект сиктәрендә Рәсәйҙә тәүге тапҡыр уникаль геомәғлүмәт ресурсы булдырыласаҡ, донъяның теләһә ниндәй мөйөшөндә йәшәүселәр Көньяҡ Уралда исламдың үҫеше хаҡында мәғлүмәт алыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ, тип хәбәр иттеләр институттан.
Проектты тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә системаға Башҡортостан, Ырымбур, Силәбе һәм Ҡурған өлкәләре биләмәләрендәге мәсеттәр, мосолман уҡыу йорттары, диндарҙарҙың ғибәҙәт ҡылыу биналары, мәҙәни үҙәктәр, иҫке мосолман зыяраттары, изге кешеләр күмелгән урындар индереләсәк. Мәғлүмәттәрҙә ғалимдарҙың фәнни аңлатмалары, фотоһүрәттәр һәм тарихи белешмәләр буласаҡ. Артабан геомәғлүмәт системаһын даими яңыртып тороу күҙаллана.
Институтта директор Айһылыу Юнысова етәкселегендә яңы ғилми йүнәлеш — динде өйрәнеү үҫешә. Тикшеренеү һәм музей эшендә мәғлүмәт технологиялары файҙаланыла башланы. Бында тарих, археология, динде өйрәнеү һәм этнография өлкәһендәге фәнни тикшеренеүҙәрҙә заманса алымдарҙы әүҙем ҡулланыусы йәш ғалимдар эшләй. Тәүге һөҙөмтәләр ҙә бар: 3D форматында Археология һәм этнография музейының виртуаль экспозицияһы булдырылды. Уны институттың сайтында күрергә мөмкин.


text:
Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков
Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән
Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
24 һәм 25 октябрҙә Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән. Улар ошо суммаға 26 тонна бал, 648,6 тонна картуф, 411,5 тонна йәшелсә, 144,9 тонна ит һәм 9,7 тонна ҡош ите һатҡан. 543, 2 мең һумлыҡ һөт продукцияһы һатылған.
Республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡалала 47 райондың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре өсөн 2020 сауҙа нөктәһе ойошторолған. Ял көндәрендә көҙгө йәрминкәләргә 30 меңдән ашыу кеше килгән.


text:
Газета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Страница 7
Китап уҡырға! Аңларға! Лайыҡлы йәшәргә!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 15-05-2015, 11:52
Китап – белем шишмәһе. Ә әҙәбиәт ана шул шишмәләрҙән хасил булған оло йылға, даръя. Бәлки, был сағыштырыуым ҡайһы берәүҙәргә оҡшап та бөтмәҫ. Шулай ҙа үҙ фекеремдә ҡалам.
Китап ярҙамында уҡыусы тарихты өйрәнә, заман һулышын тойорға тырыша, киләсәкте күҙаллай. Шөкөр, әҙәбиәтебеҙҙә уҡыусыға, бигерәк тә йәштәргә өлгө алырҙай, һабаҡ, фәһем бирерҙәй әҫәрҙәргә ҡытлыҡ юҡ....
Китап ярҙамында уҡыусы тарихты өйрәнә, заман һулышын тойорға тырыша, киләсәкте күҙаллай. Шөкөр, әҙәбиәтебеҙҙә уҡыусыға, бигерәк тә йәштәргә өлгө алырҙай, һабаҡ, фәһем бирерҙәй әҫәрҙәргә ҡытлыҡ юҡ....
Кеше ерҙе биҙәр өсөн тыуа
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 15-05-2015, 11:51
Мәктәпте тамамлап, оло тормош юлына аяҡ баҫырға торғанда, күпселек йәштәштәрем кеүек үк, мине лә төрлө һорауҙар борсой. Бигерәк тә «Киләсәгем ниндәй булыр?», «Алда мине нимә көтә?», «Тыуған илемә кәрәкле кеше була алырмынмы?» тигән һорауҙарға яуап эҙләйем. Һәр кеше кеүек үк, киләсәгемдең яҡты, тормоштоң тыныс булыуын теләйем. Үрләйһе үрҙәремде барлағанда, бөтә уй-ниәттәремдең тормошҡа ашыуы тураһында хыялланғанда тыуған илемдең киләсәге, халҡымдың йәшәйеше хаҡында ла онотмайым....
Сихри гөлдө – башҡорт телен ҡоротмайыҡ!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 25-04-2015, 19:11
Туған тел! Әсәм теле! Ошо тәү ҡарамаҡҡа бик ябай ғына һымаҡ, әммә донъяла иң бөйөк, иң ғәзиз, иң изге һүҙҙәрҙе тел ярҙамында әйтеп бирәбеҙ. Яңы донъяға килгән сабый ҙа беренсе һүҙен әсә телендә әйтә, уй-хистәрен туған телендә һөйләй. Туған тел ул әсәй кеүек яғымлы, ярҙамсыл. Ул сабыйҙы матур донъяға алып инә, донъяның тылсымлы, сихри яҡтарын аса. Туған телем – башҡорт телем! Һинең матур яңғырашлы һүҙҙәреңә ғашиҡмын. Һин – донъяның алтын асҡысы. Оло ишекте асып ингән һайын, уның байлығына күберәк инанам. Туған телемә булған рәхмәтем икһеҙ-сикһеҙ! Һинең ярҙамыңда аҡты – ҡаранан, яманды яҡшынан айырырға өйрәндем. Мин һинең менән бик ғорурланам!
Башҡорт халҡы бик бай тарихлы. Күп һынауҙар аша үткән, ләкин дошман алдында башын эймәгән, ғорур ҡалған....
Башҡорт халҡы бик бай тарихлы. Күп һынауҙар аша үткән, ләкин дошман алдында башын эймәгән, ғорур ҡалған....
Минең киләсәгем
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 24-04-2015, 19:17
Һәр класташым да буласаҡ һөнәрен дөрөҫ һайлау тураһында уйлана. Хыялланған уҡыу йорттарына, буласаҡ һөнәребеҙгә беренсе аҙым буласаҡ берҙәм дәүләт имтихандарын да һайлап ҡуйғанбыҙ.
Тиҙҙән уҡыуҙы тамамлау көнө лә килеп етер. Мәктәбебеҙ – оябыҙ осорған ҡошсоҡтарҙың ҡанаттары осҡанда талмаһын, киләсәге матур булһын, тип теләге килә дуҫтарыма.
Ә мин бәләкәй саҡтан журналист булырға хыялландым. Мәҡәләләремде, шиғырҙарымды район гәзитендә, “Аманат” журналында баҫтырып торҙом. Журналист – яуаплы, кәрәкле һөнәр, тип иҫәпләйем....
Тиҙҙән уҡыуҙы тамамлау көнө лә килеп етер. Мәктәбебеҙ – оябыҙ осорған ҡошсоҡтарҙың ҡанаттары осҡанда талмаһын, киләсәге матур булһын, тип теләге килә дуҫтарыма.
Ә мин бәләкәй саҡтан журналист булырға хыялландым. Мәҡәләләремде, шиғырҙарымды район гәзитендә, “Аманат” журналында баҫтырып торҙом. Журналист – яуаплы, кәрәкле һөнәр, тип иҫәпләйем....
Беҙҙең быуын ил яҙмышын үҙ ҡулына аласаҡ!
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 24-04-2015, 19:11
Республикамдың хозур мөйөшө Дәүләкән яҡтарында булғанығыҙ бармы? Әгәр ҙә юҡ икән, уны һис шикһеҙ килеп күрергә тырышығыҙ. Үкенмәҫһегеҙ. Мин үҙем ошо районда – Башҡортостаныбыҙҙың милли ҡомартҡыһына әйләнгән, йырҙарҙа, шиғырҙарҙа данланған Асылыкүл буйында тыуғанмын. Үҙемдең ошо төбәктә донъяға килеүем һәм йәшәүем менән Хоҙайға мең рәхмәтлемен!
Көн дә иртән йоҡонан уянып, тыныс таң атҡанға һоҡланам. Аллаға шөкөр, тағы бер матур көн килде, тим. Эстән генә белгән доғаларымды уҡыйым. Күңел ҡайҙалыр алыҫҡа, иреклеккә ынтылғандай. Башҡорт кешеһе элек-электән киң далаларҙа, иректә йәшәп өйрәнгән. Мин дә ялан-ҡырҙарҙа йөрөргә яратам....
Көн дә иртән йоҡонан уянып, тыныс таң атҡанға һоҡланам. Аллаға шөкөр, тағы бер матур көн килде, тим. Эстән генә белгән доғаларымды уҡыйым. Күңел ҡайҙалыр алыҫҡа, иреклеккә ынтылғандай. Башҡорт кешеһе элек-электән киң далаларҙа, иректә йәшәп өйрәнгән. Мин дә ялан-ҡырҙарҙа йөрөргә яратам....
Ҡартатайым менән ғорурланам
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 24-04-2015, 19:10
Һуғыш… Был ҡот осҡос һүҙ – бәхетһеҙлек, күҙ йәше, айырылыу, юғалтыу символы. Был һүҙ урап үткән бер генә ғаилә лә юҡтыр. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллыҡ юбилейын билдәләргә әҙерләнгәндә һуғыш ғәрәсәттәрен иҫләп, ҡотобоҙ оса, ошо көн тиҙерәк етһен өсөн ғүмерҙәрен йәлләмәгән батырҙарыбыҙҙы барлайбыҙ, уларға дан йырлайбыҙ. Батырҙар араһында өсөнсө быуын ҡартатайым Сәлимйән Сәғит улы Ласыновтың булыуы менән сикһеҙ ғорурланам. Ул Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, ике орден менән бүләкләнгән.
Ҡартатайым 1916 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында тыуып үҫкән. Биографияһы ла башҡаларҙыҡы кеүек ябай: үҫеп буй еткергәс, Маһинур исемле сибәр ҡыҙға өйләнгән....
Ҡартатайым 1916 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында тыуып үҫкән. Биографияһы ла башҡаларҙыҡы кеүек ябай: үҫеп буй еткергәс, Маһинур исемле сибәр ҡыҙға өйләнгән....
Баланы сабый саҡтан тәрбиәлә
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 17-04-2015, 14:26
Ғаилә – ул үҙе бер бәхет, шатлыҡ. Үкенескә күрә, кемгәлер ошо һүҙҙең төп өлөшөнә төшөнөргә яҙмаған. Төрлө ғаиләләр бар, баланың уларҙың ниндәйендә тәрбиәләнгәнен күп ерҙә белеп була.
Ғаиләләрҙең тарҡалыуын да күҙәтергә мөмкин. Беренсенән, уларҙың балалары ата-әсәнең береһенең наҙынан мәхрүм ҡала. Икенсенән, эскелек иң ҙур проблема булып тора. Был мәсьәлә әлеге ваҡытта ла бик актуаль. Өйҙәрендә балаларының шатлыҡтарын, изгелеген күреп ултырмай, ата-әсәләр урам буйында йәки башҡа ерҙәрҙә күңел аса. Ә ул-ҡыҙҙары өйҙәрендә ас, ҡышҡы һыуыҡта өшөп ултыра. Ата-әсәләр араҡы урынына балаларына берәй тәм-том алһын ине....
Ғаиләләрҙең тарҡалыуын да күҙәтергә мөмкин. Беренсенән, уларҙың балалары ата-әсәнең береһенең наҙынан мәхрүм ҡала. Икенсенән, эскелек иң ҙур проблема булып тора. Был мәсьәлә әлеге ваҡытта ла бик актуаль. Өйҙәрендә балаларының шатлыҡтарын, изгелеген күреп ултырмай, ата-әсәләр урам буйында йәки башҡа ерҙәрҙә күңел аса. Ә ул-ҡыҙҙары өйҙәрендә ас, ҡышҡы һыуыҡта өшөп ултыра. Ата-әсәләр араҡы урынына балаларына берәй тәм-том алһын ине....
Телемдең аҫыл ынйыһы
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 10-04-2015, 11:35
Мин, Ләйсән Рәис ҡыҙы Ямалова, 1999 йылдың 20 апрелендә донъяға килгәнмен.
Әлеге ваҡытта Әбйәлил районының Асҡар урта мәктәбендә унынсы класта белем алам. Үҙемде төрлө йүнәлештә һынап ҡарауҙан ҡурҡмайым. Бигерәк тә тел, тарих менән бәйле сараларҙы үҙ итәм. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты – яратҡан урыным. Бәләкәстәргә тел, әҙәбиәт буйынса төрлө кәңәштәр бирәм, ижади эштәр башҡарыуҙа ярҙам күрһәтәм. Район гәзитендә бер нисә мәҡәләм донъя күрҙе. Шиғыр ижад итеүселәр бәйгеһендә ҡатнашып, “Осҡон” гәзитенең махсус призына һәм шөһрәтнамәһенә лайыҡ булдым. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса республика олимпиадаһында ике йыл рәттән ҡатнашып, еңеүсе лә булдым.
“Йәшлек” гәзите иғлан иткән ижади конкурсҡа ҙур теләк менән “Телемдең аҫыл ынйыһы” мәҡәләһен тәҡдим итәм.
...
Әлеге ваҡытта Әбйәлил районының Асҡар урта мәктәбендә унынсы класта белем алам. Үҙемде төрлө йүнәлештә һынап ҡарауҙан ҡурҡмайым. Бигерәк тә тел, тарих менән бәйле сараларҙы үҙ итәм. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты – яратҡан урыным. Бәләкәстәргә тел, әҙәбиәт буйынса төрлө кәңәштәр бирәм, ижади эштәр башҡарыуҙа ярҙам күрһәтәм. Район гәзитендә бер нисә мәҡәләм донъя күрҙе. Шиғыр ижад итеүселәр бәйгеһендә ҡатнашып, “Осҡон” гәзитенең махсус призына һәм шөһрәтнамәһенә лайыҡ булдым. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса республика олимпиадаһында ике йыл рәттән ҡатнашып, еңеүсе лә булдым.
“Йәшлек” гәзите иғлан иткән ижади конкурсҡа ҙур теләк менән “Телемдең аҫыл ынйыһы” мәҡәләһен тәҡдим итәм.
...
Башҡортлоҡтан оялма
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 10-04-2015, 11:34
Ләйсән Юлай ҡыҙы Нәҙерғолова булам. Ләйсән ямғыры яуған мәлдә, 1999 йылдың 5 майында, хозур тәбиғәтле Йылайыр районының Юлдыбай ауылында донъяға килгәнмен. Әле 10-сы класс уҡыусыһымын. Яҡшы билдәләргә генә өлгәшәм, мәктәп тормошонда әүҙем ҡатнашам. Шулай уҡ бәләкәйҙән бейеү түңәрәгенә йөрөйөм. Буш ваҡытымда шиғыр яҙырға, китап уҡырға яратам. Киләсәктә Башҡортостаныбыҙға кәрәкле кеше булырға хыялланам.
...
...
Тыуған еремә кәрәкле кеше булһам ине...
Конкурстар / Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы // 10-04-2015, 11:03
Беҙ ғаиләлә өс бала. Миңә, иң өлкән балаға, бөтә яуаплылыҡ төшә. Әсәйемдең эше тынғыһыҙ – ул мәктәптә уҡытыусы, ә атайым миңә ун бер йәш тигәндә мәрхүм булып ҡалды. Шул ваҡыттан алып утын, бесән әҙерләү, машина йөрөтөү кеүек яуаплы эштәргә тотонорға тура килде. Имән ағасы кеүек ныҡ булырға, ауыр саҡта бөгөлөп төшмәҫкә кәрәк икәнен тап ошо мәлдәрҙә аңлайһың.
Бәхеткә күрә, әсәйебеҙ, үҙ ишен табып, яңынан тормош ҡорҙо. Был атайыбыҙҙы үгәй тип атап булмай. Мостай Кәримде Оло инәһе нисек яратҡан, тәрбиәләгән, беҙгә лә атайыбыҙ хәстәрлекле, яғымлы. Мине һәм ҡустымды күп нәмәгә өйрәтә.
Һәр бер кешенең үҙенең тыуған еренә кәрәкле булғыһы килә. Элекке заманда кешеләр иң беренсе үҙен түгел, ә халыҡ, ил мәнфәғәтен нығыраҡ ҡайғыртҡан. Ә хәҙер замана икенсе....
Бәхеткә күрә, әсәйебеҙ, үҙ ишен табып, яңынан тормош ҡорҙо. Был атайыбыҙҙы үгәй тип атап булмай. Мостай Кәримде Оло инәһе нисек яратҡан, тәрбиәләгән, беҙгә лә атайыбыҙ хәстәрлекле, яғымлы. Мине һәм ҡустымды күп нәмәгә өйрәтә.
Һәр бер кешенең үҙенең тыуған еренә кәрәкле булғыһы килә. Элекке заманда кешеләр иң беренсе үҙен түгел, ә халыҡ, ил мәнфәғәтен нығыраҡ ҡайғыртҡан. Ә хәҙер замана икенсе....


text:
Өфөлә IV төбәк-ара экологик форум үтәсәк
8-10 октябрҙә республиканың баш ҡалаһында IV төбәк-ара экологик форум һәм «Уралэкология. Сәнәғәт хәүефһеҙлеге–2013 » ХVIII махсус күргәҙмә уҙасаҡ.
— Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендәге иң яҡшы ғилми-техник ҡаҙаныштарҙы күрһәтеү, ҡалдыҡтарға контроллек итеү, предприятиеларҙан ағып сыҡҡан бысраҡ һыуҙарҙы таҙартыу, ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү һәм утилләштереү, буйынса прогрессив технологияларҙы ғәмәлгә индереү ошо ике сараның маҡсаты булып тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.
Уның һүҙҙәренсә, күргәҙмә тәбиғәтте һаҡлауға тәғәйенләнгән продукциялар һәм төрлө тармаҡҡа йүнәлтелгән етештереү ҡоролмалары проекттарын берлектә тормошҡа ашырыу өлөшөндә хеҙмәттәшлек элемтәләрен булдырыуға саҡыра. Бынан тыш, ул экологик эштәр һәм хеҙмәттәр баҙарын үҫтереүгә йүнәлтелгән.
Экологик форумдың һәм махсус күргәҙмәнең программаһы киң һәм төрлө. Форум программаһында — Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса Федераль хеҙмәттең Ғилми-техник советы ултырышы, хәҙерге заман газ таҙартыу системаларын ҡулланыу буйынса бөтә Рәсәй сәнәғәт предприятиелары етәкселәре кәңәшмәһе, шулай уҡ көнүҙәк экологик темаларға ғилми-ғәмәли конференциялар һәм семинарҙар.
«Уралэкология. Сәнәғәт хәүефһеҙлеге–2013» ХVIII махсус күргәҙмә –Урал-Волга буйы төбәге территорияһында уҙғарылған ҙур күргәҙмәләрҙең береһе. Сараны үткәреү мөһимлеге Башҡортостандың нефть һәм газ сығарыу, нефть-химия һәм нефть эшкәртеү сәнәғәте үҙәге булып тороуы менән билдәләнә. Республикала тау-мәғдән тармағы, металлургия һәм машиналар эшләү үҫешкән.
Һәр ваҡыттағыса форумдың һәм күргәҙмәнең төп ойоштороусылары – Башҡортостан хөкүмәте, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, БР буйынса Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү идаралығы һәм «Лигас» коммерция инновацион үҙәге.
Белешмә өсөн. Башҡортостан Республикаһында тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлеге буйынса махсус күргәҙмә 1995 йылдан алып уҙғарыла. Экологик форум тәү тапҡыр Өфөлә 2004 йыл үткәрелгән.
Сараларҙа төрлө йылдарҙа Германия, Великобритания, Дания, Швейцария кеүек илдәрҙән ҙур компаниялар ҡатнашты.


text:
26-10-2012, 13:48 / Тәртип һағында
Әгәр торлаҡ-коммуналь хеҙмәтенән килһәләр…
- Асығыҙ, был торлаҡ-коммуналь хужалығынан! Беҙгә счетчикты тикшерергә кәрәк! Тап ошондай һылтау менән ике йәш егет оло ғына ҡатындың фатирының ишеген ҡаҡҡандар. Ялған хеҙмәткәрҙәр хужабикәнең ышанысын яулау өсөн ЖКХ тарафынан бирелгән таныҡлыҡ та күрһәткән. Ҡатын документты тикшереп тормайынса, “хеҙмәткәрҙәрҙе” өйгә үткәргән. Береһе аш бүлмәһендә счетчикты ҡарағансы, икенсеһе ҡунаҡ бүлмәһендәге приборҙарҙы тикшергән. Күпмелер ваҡыт үткәс, йәнәһе, эштәрен тамамлап, егеттәр фатирҙан сығып та киткән. Тикшереүселәрҙе оҙатҡас, хужабикә ҡунаҡ бүлмәһенә йүнәлә. Унда аҡсаларын һаҡлаған быяла...


text:
Фото:
Владимир Путин Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән эш осрашыуы үткәрҙе
Фото:
Кисә Мәскәүҙә эш осрашыуы барышында Владимир Путин һәм Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың социаль-иҡтисади хәлен тикшерҙе, тип хәбәр итә Рәсәй Президентының матбуғат хеҙмәте.
Рөстәм Хәмитов төбәк эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре буйынса презентация тәҡдим итте.
— 2012 йылдың биш айында беҙ бик яҡшы барабыҙ: был тулайым төбәк продуктының артыуы динамикаһына ла, сәнәғәт производствоһы индексына ла ҡағыла, — тип билдәләне төбәк башлығы. — Сәнәғәт производствоһы индексы 107,5 процент тәшкил итте. Бынан тыш, инвестициялар ҙа үҫә. Был бик һәйбәт, мөһим күрһәткес, һәм улар бөтә йүнәлештә лә, иң элек эшкәртеү сәнәғәтендә үҫә.
Республика башлығы төҙөлөш тармағындағы уңыштарҙы һәм халыҡтың реаль аҡсалата табышының артыуын билдәләне.
— Был кешеләрҙең яҡшыраҡ йәшәй башлауы тураһында һөйләй, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты дәүләт башлығына бер нисә ҙур проект, шул иҫәптән Урал менән Волга буйы төбәгенең иҡтисадын үҫтереү өсөн газ сеймалы менән тәьмин итеү проекты тураһында һөйләне.
— Ямалдан, Ямал ятҡылыҡтарынан еңел углеводородтарҙың киң фракцияһын ҡыуҙырыу өсөн үткәргес торба төҙөү вариантын ҡарарға тәҡдим ителә. Был производствоның тиҙ арала ғәйәт ҙур үҫешенә килтерәсәк һәм, әлбиттә, ярайһы күп эш урындары бирәсәк, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Беҙ бында бөтә аргументтарҙы, техник-иҡтисади нигеҙләүҙәрҙе килтерергә һәм Һеҙҙең тарафтан билдәләнгән заманса, ҡыҙыҡлы, перспективалы, һәйбәт етештереүсәнлекле эш урындарын арттырыу бурысын хәл итергә әҙер.
Эш осрашыуы барышында Башҡортостан Президенты, был проект химия сәнәғәтен үҫтереү мәсьәләһендә алға бик шәп ынтылыш яһарға мөмкинлек бирер ине, тигән фекерен белдерҙе.
Владимир Путин социаль өлкәләге эштәр торошо һәм, иң элек, эш хаҡы күләме менән ҡыҙыҡһынды.
— Үҙебеҙ билдәләгән бөтә пландар ҙа, Һеҙ ҡуйған бурыстар ҙа тормошҡа ашырыла, — тип ышандырҙы Башҡортостан Президенты. — 2011 йыл йомғаҡтары буйынса уҡытыусыларҙың уртаса эш хаҡы 30 процентҡа артты, ә 2012 йылдың биш айы һөҙөмтәһендә ул беҙҙең территория, Башҡортостан Республикаһы буйынса уртаса хеҙмәт хаҡына яҡынайҙы.
Осрашыуҙа һаулыҡ һаҡлау өлкәһен яңыртыу мәсьәләләре лә ҡаралды.


text:
— “Берҙәмлек” республикабыҙҙа егерме йылдан ашыу үткәрелә, — тине, ҡунаҡтарҙы сәләмләп, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова. — Һеҙҙең менән һәр осрашыу оло ваҡиғаға әүерелә.
— “Берҙәмлек” республикабыҙҙа егерме йылдан ашыу үткәрелә, — тине, ҡунаҡтарҙы сәләмләп, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова. — Һеҙҙең менән һәр осрашыу оло ваҡиғаға әүерелә.
Төҙөк һәм матур ауылға йәм өҫтәп ултырған Йәнтеш мәктәбенә тәүге килеүебеҙ түгел. Үткән йыл бында “Башҡортостан” гәзитенең баш мөхәррире Нияз Сәлимов менән йылы осрашыу уҙҙы. Шуғалыр ҙа йәнтештәр гәзитебеҙҙең тиражын арттырыуға тос өлөш индерә, бигерәк тә мәктәп коллективы. “Коллектив менән — “Башҡортостан”ға!” акцияһына быйыл да ҡушылырға теләк белдергәстәр, район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Миңзәлә Баймырҙина һәм мәғлүмәт-аналитика бүлегенең төп белгесе Роза Рәсембәтова менән уҡытыусылар янына осрашыуға ашыҡтыҡ.
Европа буйлап финанс көрсөгө шәүләһе йөрөгәндә, Рәсәй иҡтисадының киләсәге нисек булыр? Донъялағы торғонлоҡ бер килеп хәлебеҙҙе бөтөнләйгә ҡаҡшатып ҡуймаҫмы? Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ошондай мәлдә инеүебеҙ аҡылһыҙлыҡ булманымы, 2008 йылдағы кеүек көрсөк тағы ҡабатланмаҫмы? Ошо һәм башҡа бихисап һорауҙарға яуап эҙләп, беҙ билдәле сәйәсмән, профессор, иҡтисад һәм философия фәндәре докторы Хәлил Әбүбәкер улы БАРЛЫБАЕВ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы уңайынан экологик акция — “Сибай — таҙа ҡала” девизы менән велосипедсылар марафоны үтте.
Ниндәй бурыстар йөкмәтелгән был өлкә хеҙмәткәрҙәренә? Ниҙән ғибәрәт уларҙың көндәлек мәшәҡәттәре? Ошо һәм башҡа һорауҙарға Башҡортостан буйынса Федераль миграция хеҙмәте идаралығының Нефтекама бүлексәһе етәксеһе Фәнил Әҡсәнов яуап бирә.
— Әлеге хеҙмәттең совет осорондағы паспорт өҫтәлдәренән айырмаһы нимәлә, Фәнил Әүхәҙи улы?
— Федераль миграция хеҙмәте ил Президенты Указы менән 1992 йылдың 14 июнендә ойошторолғайны.
Закон талаптары — бер мәсьәлә, яуаплылыҡ тураһында ла онотмайыҡМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 14-06-2013, 03:43
– Башта гәзит уҡыусыларға һеҙҙең ойошма хаҡында мәғлүмәт биреү кәрәктер.
– Башҡортостан Дәүләт китап палатаһы – республиканың матбуғат архивы.
В. Рошер
СССР-ҙы әхлаҡи яҡтан тарҡатыу буйынса Даллес Доктринаһында: “Рәсәй халҡының аңын томалау буйынса эҙмә-эҙлекле эш алып барасаҡбыҙ. Мәҫәлән, сәнғәттең һәм әҙәбиәттең социаль асылын юҡ итәсәкбеҙ, улар кешелектең иң түбән сифаттарына дан йырлаясаҡ...” — тиелә. Илебеҙгә ҡанығыусылар иң беренсе халҡыбыҙҙың мәҙәниәтен юҡҡа сығарыуҙы маҡсат итеп ҡуя, сөнки мәҙәниәтһеҙ, әхлаҡи яҡтан һөрһөгән халыҡ өсөн илдең дә, телдең дә кәрәге юҡ, үҙенән-үҙе ҡолға, маңҡортҡа әүерелә.
Өләсәйем Зөлфиә Әсәҙуллина Ауырғазы районының Үтәймулла ауылында 1931 йылда донъяға килә. Өс йәшлек сағында уҡ әсәһе үлеп ҡала. Шунан башлана ла инде уның михнәтле тормошо. Үгәй инәй килгәс, күҙ терәп торған берҙән-бер һыйырҙарын урлайҙар, бәләкәс кенә һеңлеһе үлеп ҡала.
Бөйөк Ватан һуғыш башланғас, атаһы хеҙмәт армияһына саҡырыла.
“...Бер гүзәлен һағынам Шишмәнең,
Оноталмаһам уны нишләрмен?” — тип үҫмер күңелен дә тетрәндерерлек моң таралды өйгә.
Шул саҡ өләсәйем:
— Эй, бигерәк матур тауышы, моңло ла инде ошо Әлфиә. Етем үҫкәнгәлер, моғайын, — тип көрһөнөп ҡуйҙы.
Архангел районы буйынса
Кошелева Ирина Александровна — шәхси эшҡыуар
Хөснөтдинова Лариса Сабирйән ҡыҙы — хужабикә
Ауырғазы районы буйынса


text:
Тәбиғәт – ул әсәй кеүек. Барыһын да беҙгә, йәғни балаларына, бирә. Юҡҡа ғына Ер-Әсә тимәйҙәр бит. Ошо изгелеккә, мәрхәмәткә кешеләр нимә менән яуап ҡайтара һуң? Урманына инеп, саф һауаһын һулағанда, ҡоштар моңон тыңлап кинәнгәндә, һалҡын шишмә һыуын эсеп, һыуһын ҡандырғанда, йылғаларында ҡолас ташлап йөҙгәндә, ялан емештәрен йыйғанда, шифалы үләндәренән сихәт тапҡанда шул хаҡта уйлайбыҙмы икән?
Башҡортостандың халыҡ артисы, яратҡан йырсыбыҙ Әлфиә ЮЛСУРИНА менән әңгәмәбеҙҙә ошо һорауҙарға яуап табырға тырыштыҡ.


text:
Республиканың 21 районында көнбағыш йыйыу тамамланған
15 октябрҙә Башҡортостандың йәнә дүрт районы – Бөрө, Илеш, Ишембай һәм Кушнаренко хужалыҡтары көнбағыш һуғыу эштәрен тамамлаған. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта көнбағыш һуғып алыу эштәре республиканың 21 районында тамамланған.
БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, үткән ял көндәрендә генә төбәктә өс меңдән ашыу гектар майҙанда 3100 тоннанан ашыу көнбағыш йыйып алынған.
Уртаса уңыш гектарынан 8,2 центнер тәшкил итә. Бөгөнгө көнгә республикала 157 меңдән ашыу гектар майҙанда 129354 тонна көнбағыш һуғып алынған.


text:
Һуғыш тураһындағы мәхшәрҙе әле дәреслектәрҙән генә уҡып беләбеҙ. Ә бит беҙҙең дә ҡарт ҡартатайҙарыбыҙ унда ҡатнашҡан һәм күптәре Тыуған илен дошман ҡулына бирмәҫ өсөн ҡыйыу һуғышып, яу яланында ятып ҡалған.
Бөйөк Ватан һуғышына киткән ҡартатаһы тураһында миңә әсәйем һөйләне. Уға был иҫтәлекте үҙенең ҡартәсәһе ҡалдырған.
Минең ҡарт ҡартатайым Юныс Зариф улы Исламғолов 1910 йылда Матрай районы (хәҙерге Йылайыр районы) Иҫке Яҡуп ауылында тыуған. Уға, 1917 йылда булып үткән революция, аҙаҡ 1921 йылғы аслыҡтың ауырлыҡтарын үҙ иңендә татыған кешегә, белем алыу бәхете теймәй.
Бала саҡта ҡартатайым йырларға яратҡан. Ололарҙан тиҙ генә халыҡ йырҙарын отоп алыр булған. Ураҡ урғанда ла, бесән сапҡанда ла, төрлө йыйылыштарҙа ла моңло тауышы менән башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарып, ауыл халҡын таң ҡалдырған. Йыраусы Юныс тигән ҡушамат та тағып ҡуялар үҙенә. Һуғышҡа тиклем урман ҡырҡыусы, көтөүсе булып эшләй, шулай ғаиләһен аҫрай. Ҡатыны Сәрхәпъямал менән дүрт балаға ғүмер бирәләр.
Моңло кеше бәхетһеҙ була, тигәндәй, ул 1941 йылдың июль айында, һуғыштың тәүге көндәрендә үк, хәрби хеҙмәткә алына. Район үҙәге һаналған Юлдыбай ауылынан йөҙҙән ашыу ир-егетте Һары тимер юл станцияһына оҙаталар. Улар араһында минең Юныс ҡартатайым да була. Хәреф танымағас, яҙа ла белмәгәс, фронттан хат ебәрә алмай. Сәрхәпъямал ҡартәсәйем әйтеүенсә, ул ваҡытта «ҡара ҡағыҙ»ҙан башҡа Иҫке Яҡуп ауылына бөтөнләй хаттар килмәгән.
Ҡартатайым 1943 йылда Белоруссияны фашистарҙан азат иткәндә батырҙарса һәләк була. Һуғыш тамамланғас, ҡартәсәйемә Күгәрсен районынан ҡартатайым менән фронтта, һуғыш яландарын бергә үткән Вәлиулла исемле олатайҙан хәбәр килеп төшә. Күмер менән иҫке гәзиттең ситенә генә яҙылған хатта шундай юлдар була: «Юнысты бер тау итәгенә генә күмеп киттем, килегеҙ, бөтәһен дә һөйләп бирермен». Ләкин ул заманда Күгәрсен районына барып ҡайтыу өсөн хәҙерге ваҡыттағы кеүек юл булмай шул.
Бик теләһә лә, ҡартәсәйем Вәлиулла олатай менән осраша алмай. Юныс ҡартатайымдың балалары үҫеп еткәс, уны эҙләп бара, әммә юлдары уңмай. Ветеран һуғыш ҡалдырған ҡаты яраларҙан мандый алмай, яҡты донъя менән хушлашҡан була.
Ҡартәсәйем ғүмер буйы ҡартатайымдың һуғыштан ҡайтырын көткән. «Өйгә килеп инһә, мине таныр ине микән?» – тип өмөтөн бер ҙә һүндермәгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡартатайыма ҡарата ҡайнар мөхәббәтен юғалтмаған һәм яҡты өмөт менән йәшәгән ҡартәсәйем дә 1996 йылда, 81 йәшендә, вафат булып ҡала.
Мин уларҙың бер-береһенә булған ихтирамын, тоғролоғон үҙемә үрнәк, тәрбиә өлгөһө итеп ҡуям.
Донъяларыбыҙ тыныс, күгебеҙҙең аяҙ булыуын теләйем.
Зөлхизә ШӘЙӘХМӘТОВА, VI «Г» синыфы уҡыусыһы.
Баймаҡ ҡалаһы, 4-се лицей.


text:
- Подробности
- Просмотров: 175
УЛУС СУДЫ, 1861—1917 йй. Рәсәйҙә крәҫтиән суды органы. Башҡортостанда “Башҡорттар тураһында положение”ға ярашлы булдырылған. “Улус суды тураһында ваҡытлы ҡағиҙәләр”гә ярашлы 1889 й. һәм 1912 й. үҙгәртелгән. Улус сходы тарафынан 4—12 судья 1 йылға һайлап ҡуйылған (1889 й. башлап 3 йылға). У.с. ағзалары булып 25 йәше (1912 й. алып 30 йәше) тулмаған кешеләр; суд тарафынан тән язаһына хөкөм ителгәндәр; суд һәм тәфтиш аҫтында булған кешеләр; “тәртипһеҙ граждандар”; дин әһелдәре; ауыл йәмғиәтендә тормаған дворяндар һәм зауряд‑чиндар; улус старшиналары һәм ауыл старосталары һайлана алмаған. У.с. бер улускешеләре, бер ҡатлам, дәрәжә һәм милләт кешеләре ҡатнашҡан эштәрҙе генә хәл итә алған. У.с. ваҡ енәйәт һәм граждандар эштәрен, 100 һумлыҡ мөлкәт, бурысҡа алыу, һатып алыу, һатыу һ.б. кеүек бәхәс һәм низағтарҙы, яуап тотоусының законһыҙ ҡылығы арҡаһында ҡаза күреүсегә килтерелгән зыянды ҡаплатыу б‑са дәғүәләрҙе; хаҡына ҡарамай, яҡтарҙың теләге б‑са шәхси һәм мөлкәт бурыстарын һ.б.; 1889 й. башлап 300 һумға тиклемге дәғүәләрҙе, теләһә күпме һумлыҡ мөлкәткә дәғүә белдереү эштәрен ҡарай алған. У.с. хоҡуҡ даирәһенә инмәгән башҡа эштәр дөйөм суд учреждениеларында хәл ителгән. У.с. яза биреү хоҡуғына эйә булған: 6 көнгә тиклем йәмәғәт эштәрен үтәү; 3 һумға тиклем штраф һалыу; 7 көнгә тиклем эшселәр йортонда тотоу; 20 тапҡыр ҡамсы м‑н һуҡтырыу (1903 й. тиклем). У.с. эштәрҙе телдән ҡараған, ултырыш журналында эштең ҡыҫҡаса йөкмәткеһе һәм ҡарары теркәлгән. Суд ултырыштары асыҡ булған. Суд тәртибендә ҡарағанға тиклем У.с. эште килешеп хәл итергә бурыслы булған. Ҡарар сығарғанда У.с. граждандар закондарының дөйөм нормалары һәм йола хоҡуғы (матди һәм шаһит дәлилдәре булмаған осраҡта) нормалары б‑са эш иткән. У.с. процесс ярыш рәүешендә алып барылғанлыҡтан, яҡтарҙың хоҡуғы (ултырыштарҙа ҡатнашыу, дәлилдәр килтереү, шаһиттар йәлеп итеү һ.б.) тиң булған. Шәриғәт һәм башҡорттарҙың йола хоҡуғы нормаларын иҫәпкә алып, Положение ҡарар сығарғанда яҡтарҙың шаһиттары һанын һәм улар һөйләгәндәрҙең ысынбарлыҡҡа тап килеү‑килмәүен иғтибарға алыу ҡағиҙәһен ҡуйған. Ирҙәрҙең һүҙе ҡатын‑ҡыҙҙыҡынан, танылған кешенеке — танылмағандыҡынан, дин әһеленеке — донъяуи кешенекенән, уҡыған кешенеке — уҡымағандыҡынан, ир яғынан шаһиттарҙыҡы ҡатын‑ҡыҙ яғы шаһиттарыныҡынан өҫтөн булған. Яҡтар суд ағзаларын кире ҡаға алмаған. У.с. эшмәкәрлеге ҡәтғи билдәләнмәгән. Ул кәмендә ике аҙнаға бер, “мөмкинлек һәм уңайлыҡтан” сығып ултырыш уҙғарырға тейеш булған. У.с. башҡа вазифалы кешеләр һәм мосолман руханиҙары кеүек, ултырыштарҙа ҡатнашырға хоҡуғы булмаған старшинаның рөхсәте б‑са йышыраҡ йыйыла алған. У.с. өсөн иң юғары инстанция булып 1866 й. — У.с. ҡарарҙарын кассация тәртибендә ҡарай алған мировой аралашсылар, 1874 й. башлап Крәҫтиән эштәре б‑са өйәҙ присутствиеһы (ҡара: Крәҫтиән эштәре буйынса губерна присутствиелары) иҫәпләнгән. 1889 й. алып У.с. өсөн апелляция инстанцияһы булып Өйәҙ съезы, кассация б‑са — Губерна присутствиеһы торған. 1912 й. 15 июнендәге закон У.с. 1889 й. юҡҡа сығарылған статусын тергеҙә.
Әҙәб.: И ш к у л о в Ф.А. Судебно‑административная реформа в Башкортостане. Уфа, 1994.
Н.М.Усманова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 290
“МАГНЕЗИТ”, утҡа сыҙамлы онтаҡтар һәм төп металлургия процестары өсөн әйберҙәр етештереү заводы. 1900 й. М.И.Маркусон, А.О. һәм Г.О.Немировскийҙар, А.Ф.Шуппе тарафынан Һатҡы заводы ерҙәрендә нигеҙ һалына. Хужалары: “Магнезит” ширҡәте, 1913 й. алып “Магнезит” АЙ; 1918 й. национализациялана. Златоуст тау заводы округына ингән. 1901 й. эшләй башлай. Камера мейесе, магнезит ваҡлар өсөн шарлы тирмәне, гидравлик пресы була. 1901 й. 610 т магнезит онтағы һәм 240 т магнезит кирбесе етештерә. 1910 й. заводта 324 эшсе иҫәпләнә, 11 мең т магнезит онтағы һәм 15,5 мең т магнезит кирбесе эшләп сығарыла. 1916 й. етештереү иң юғары кимәлгә етә: 71,4 мең т сей магнезит табыла, 31 мең т магнезит онтағы яндырыла, 10,4 мең т магнезит кирбесе етештерелә. “М.” продукцияһы Бөтә донъя күргәҙмәһендә (Льеж ҡ., 1905) алтын миҙалға лайыҡ була. 1993 й. алып «“Магнезит” комбинаты» утҡа сыҙамлы әйберҙәр етештереү ААЙ (Һатҡы ҡ.).
З.И.Гудкова
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Йорттар йылы һәм яҡты булһын өсөн…
21 марта 2016 йыл | Йәмғиәт
Март айының өсөнсө йәкшәмбеһендә торлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Ошо уңайҙан район халҡын йылылыҡ, яҡтылыҡ, һыу менән тәьмин иткән "Тепловодоснабжение” МУП-ы директоры Сергей Олегович АФАНАСЬЕВҡа мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:
Әйтелгәндәр һүҙҙә генә ҡалмаһын
21 марта 2016 йыл | Урындағы үҙидара
10 мартта район мәҙәниәт һарайында Красноусол ауыл Советының киңәйтелгән асыҡ ултырышы үтте. Уның эшендә район хакимиәте башлығы Р.З.Бохаров, район Советы рәйесе Ф.Һ.Зәйнетдинов, район Советы секретары Р.С.Ишмөхәмәтова, район хакимиәте башлығы урынбаҫарҙары, предприятие, ойошма, учреждениелар етәкселәре, урынбаҫарҙары, белгестәр ҡатнашты.
Ғәзиз кешебеҙ
21 марта 2016 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ғәзиз атай! Көткән сабыйыңды
Устарыңда күккә сөйҙөң һин.
Шул миҙгелдән ирлек хисе менән
Бар донъяны янып һөйҙөң һин!
Был шиғыр юлдары беҙҙең ҡәҙерле атайыбыҙ, Бурлы ауылында йәшәүсе Хәләф Шәйхетдин улы Тәүхетдиновҡа атап яҙылған кеүек.
Устарыңда күккә сөйҙөң һин.
Шул миҙгелдән ирлек хисе менән
Бар донъяны янып һөйҙөң һин!
Был шиғыр юлдары беҙҙең ҡәҙерле атайыбыҙ, Бурлы ауылында йәшәүсе Хәләф Шәйхетдин улы Тәүхетдиновҡа атап яҙылған кеүек.


text:
Амундсен диңгеҙе
Амундсен диңгеҙе — Антарктида яр буйындағы Көньяҡ океан диңгеҙе.
Боҙҙар менән ҡапланған. Көнбайыш киңлектең 102° һәм 127° мериандары араһында урынлашҡан. Көнсығышта Терстон утрауы, ә көнбайышта Дарт мороно менән сикләнгән. Дарт морононан көнбайыштараҡ Антарктидала Тымыҡ океандың яр буйы һуҙылған, ә Терстон утрауынан көнсығыштараҡ Беллинсгаузен диңгеҙе урынлашҡан.
Амундсен диңгеҙенең майҙаны 98 мең км², уртаса тәрәнлеге — 286 м, максималь тәрәнлеге — 585 м.
Тоҙлолоғо — 33,5 промилле.
Норвегия тикшеренеүсеһе Руаль Амундсен хөрмәтенә аталған.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Амундсен диңгеҙе Донъя океанының иң ҡырыҫ, юлһыҙ һәм кеше бик һирәк бара торған урындарының береһе булып тора.
Диңгеҙ антарктика климаты зонаһында урынлашҡан һәм ул йыл әйләнәһенә боҙ менән ҡапланған килеш ҡала. Иң һалҡын айҙары — июнь, июль һәм август. Һауаның уртаса айлыҡ температураһы төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай -18 °С-тан -28 °С-ҡа барып етә. Һауа температураһының үҙгәреүе шулай уҡ елдәрҙең йүнәлешенә һәм тиҙлегенә бәйле. Көньяҡ йүнәлештәге шторм елдәре иҫкәндә һауа температураһы төньяҡ өлөшөндә -30 °С-тан -35 °С-ҡа тиклем, ә яр буйы зонаһында -40 °С-тан -50 °С-ҡа тиклем кәмей. Төньяҡ елдәре, киреһенсә, һауа температураһын күтәрә.
Сағыштырмаса иң йылы айҙары тип декабрь, ғинуар һәм февраль иҫәпләнә. Февралдә уртаса һауа температураһы төньяҡта -8 °С-тан яр буйында -16 °С-ҡа тиклем үҙгәрә.


text:
Элеваторҙар яңы иген уңышын ҡабул итә башланы
Башҡортостан элеваторҙары һәм ашлыҡ ҡабул итеү пункттары яңы иген уңышын ҡабул итергә әҙер, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығында. Ямғырҙар яуыуы ихтималлығын иҫәпкә алып, бында иген елгәргестәр ҙә әҙерләнгән. Ауыл хужалығы министрлығының 17 августағы оператив мәғлүмәттәренә ярашлы, 800 мең тонна яңы иген уңышы һаҡлауға һалынған да инде.
Иген ҡабул итеү предприятиелары өсөн 2011 йылғы ашлыҡты ҡабул итеү, киптереү, эшкәртеү һәм һаҡлауға хаҡтар билдәләнгән. Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренең игенен күпселек элеваторҙар декабрь-ғинуарға тиклем бушлай һаҡларға әҙер.


text:
Невин Чоҡай
Невин Чокай (төр. Nevin ÇokayNevin Çokay, 1930 — 24 июль 2012, Истанбул) — төрөк рәссамы.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Невин Чоҡай Дәүләт һынлы сәнғәт академияһында (1947 — 1954) уҡый. 1950 йылдар башында фольклор хорҙа йырлай. 1953 йылда беренсе шәхси күргәҙмәһе үтә.
Танылыу [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1979 йылда Нидерландҡа саҡыралар. Уның картиналары Девентер, Гааге, Роттердам ҡалаларында күргәҙмәгә ҡуйыла.
Педагогик эшмәкәрлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күп йылдар ул лицейҙа рәсем һәм сәнғәт тарихын уҡыта, үҙ оҫтаханаһында курстар алып бара.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рәсми сайт (төр.)(тур.), (инг.)(инг.), (нем.)(унда.), (фр.)(фр.)
- Ретроспектива on line


text:
БР Венчур фондының инновацион предприятиелар менән эше тикшерелде
Өфөлә, БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығының йыйылыштар залында “Башҡортостан Республикаһы Венчур фондының инновацион предприятиелар менән эшләү практикаһы” темаһына семинар үтте. Ул республиканың Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына дәүләт ярҙамы программаһына ярашлы үткәрелде. БР Венчур фонды уны “Һаҡлыҡҡа йыйылған аҡсалар һәм инвестициялар” идара итеүсе компанияһы” (Мәскәү) ябыҡ акционерҙар йәмғиәте менән берлектә ойошторҙо.
Сәнәғәт министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүе буйынса, семинар сиктәрендә түбәндәге мәсьәләләр ҡаралды: инвестицион проекттарҙы һайлап алыу үҙенсәлектәре, уларҙың йәлеп итеүсәнлек факторҙары, инвестициялар формалары, Фондтың идара итеүсе компанияһы менән инновацион предприятие араһында Инвестицион килешеү үҙенсәлектәре, проекттан сығыу тәртибе.
Семинарҙа БР Венчур фондының башҡарыусы директоры Гөлшат Шакирова, “Һаҡлыҡҡа йыйылған аҡсалар һәм инвестициялар” ябыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Наталья Подсосонная һәм был компанияның директорҙар советы ағзаһы Олег Дьяченко сығыш яһаны.
Сара аҙағында проекттарҙы индивидуаль тикшереү үткәрелде.


text:
Григорий Куранов Башҡортостандың Рәсәй Президенты янындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп тәғәйенләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Григорий Курановты республиканың Рәсәй Президенты янындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле – БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Белешмә өсөн. Григорий Владимирович Куранов 1959 йылдың 1 ғинуарында Көнсығыш Ҡаҙағстан өлкәһенең Лениногорск ҡалаһында тыуған. Салауат ҡалаһының 6-сы мәктәбен тамамлай. 1976-1978 йылдарҙа «Салауатбыяла» производство берекмәһендә эшләй. 1984 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай. 2000 йылда Пермдә булдырылған «Кучер» реклама агентлығын етәкләй. 2011 йылдың июлендә «Берҙәм Рәсәй» партияһы лидеры Владимир Путиндың Пермь крайындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 2012 йылдың июненән – Пермь крайы губернаторы Хакимиәте етәксеһе вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы, 2012 йылдың июленән 2013 йылдың ғинуарына тиклем – Пермь крайы губернаторы Хакимиәте етәксеһе.


text:
Бюджет проекты ҡаралды
2018 йылға бюджет сығымдары 78,1 млн. һумға планлаштырылған. Бында дөйөм дәүләт, торлаҡ-коммуналь хужалығы, физкультура һәм спорт, социаль мәсьәләләргә ҡағылған сығымдар ҙа индерелгән. Иң күп сығым талап иткән өлкә - юл фонды. Депутаттар проектты бер тауыштан хупланы һәм артабан тауыш биреү юлы менән күмәк тыңлауҙар көнөн билдәләне. Ул 14 декабрҙә үтәсәк.
Сессия ултырышында ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләү конкурсын ойоштороу тәртибенә үҙгәрештәр ҙә индерелде. Был көндө 23 август ҡарары, йәғни 2017 йылға муниципаль милекте хосу- силаштырыу прогноз планы ла тикшерелде. Сессия ултырышы “Ҡалабыҙ - уртаҡ йортобоҙ” конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы менән тамамланды. Күп фатирлы өлгөлө йорт номинацияһында I урынға К. Маркс урамындығы 33-сө йорт лайыҡ булды. “Иң яҡшы подъезд” номинацияһында ошо уҡ йорттоң 2-се подъезы еңеүсе тип табылды.
Конкурста шәхси сектор ҙа ҡатнаша. Быйыл “Иң яҡшы шәхси йорт” номинацияһында Надежда Якименко еңеп сыҡты. Еңеүселәргә Дипломдарҙан тыш, “Өлгөлө йорт-2017” тип яҙылған алтаҡта һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.


text:
Һәр кемгә лә насип булһын ихлас кѳлѳп, һѳйѳп йәшәргә
Зифа Сибәғәт ҡыҙы 1957 йылдың 17 апрелендә Бишитәк тауына һыйынып ултырған, алтынға бай урында – Исмаҡай ауылында Сәмсиә Дәүләткилде ҡыҙы менән Сибәғәт Насип улы ғаиләһендә тыуа. Ауыл мәктәбен тамамлағас, Белорет педагогия училищеһында уҡыуын дауам итә. Ҡулына диплом алған йәш белгесте Учалы ҡалаһының яңы тѳҙѳлгән 1-се һанлы балалар баҡсаһына эшкә ебәрәләр. Тәүге отпускыһына ҡайтҡанда, ауылда уҡытыусылар етмәй, тип, уға башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы эшен тәҡдим итәләр. Ул бер икеләнеүһеҙ ризалаша. Бер аҙҙан Стәрлетамаҡ педагогия институтына ситтән тороп уҡырға инә.
Тыуған ерҙең һауаһы ла дауа, тиuәндәй, Зифа Сибәғәт ҡыҙы ла ҙур теләк, дәрт менән эшкә тотона, коллективҡа ла берегеп китә, яңы пландарын тормошҡа ашыра, йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша.


text:
Баш ҡалала Риф Тойғондоң хәтер кисәһендә уның яңы китабының исем туйы була
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн, 7 ноябрҙә, Өфөлә ваҡытһыҙ донъя ҡуйған танылған шағир һәм прозаик, драматург һәм йәмәғәт эшмәкәре Риф Тойғондо (1946-2014) иҫкә алалар. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрында уның тыуыуына 70 йыл тулыуға арналған «Уятырға ашыҡтым ҡояшты» тип аталған хәтер кисәһе була. Сараға яҙыусының ҡатыны һәм хеҙмәттәштәре саҡырылған.
Кисәнең режиссеры Хөрмәтулла Үтәшев хәбәр итеүенсә, сценарий шағирҙың тормош һәм ижад юлына нигеҙләнеп яҙылған. Театрлаштырылған кисәлә Илһөйәр Ғизетдинова, Илдар Ғүмәров, Сара Буранбаева, Рәүис Заһитов, Светлана Хәкимова, Сәғиҙулла Баййегет, шулай уҡ яҙыусының яҡташтары — Ырымбур өлкәһендә тыуып үҫкән билдәле музыканттар, «Карауанһарай» төркөмөнөң тәүге составы солистары Әмир Тойғонов һәм Артур Туҡтағолов ҡатнаша.
Сара барышында Риф Тойғоновтың яңы донъя күргән «Һағыныр кешеләрем» исемле китабының исем туйын үткәреү ҡаралған. Шиғырҙар йыйынтығы «Китап» нәшриәтендә баҫылған. Инеш һүҙҙе күренекле яҙыусы һәм ғалим Рәшит Шәкүр яҙған.
Инеү ирекле. Киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 16.01.2018
30 мөмкинлектән – 16 мәрәй
Новости / Спорт // 16-01-2018, 07:00
«Салауат Юлаев» командаһы ун осрашыуҙан торған ситтәге ауыр сәфәрҙә, 30 мөмкинлектән 16 мәрәй яулап, ярайһы ғына һөҙөмтәгә өлгәште.
Улар тәүҙә «Аҡ барс»ҡа – 2:1 һәм «Сочи» хоккейсыларына ла 2:1 иҫәбенә еңелгәс, «Себер»ҙе – 6:3, «Барыҫ»ты – 2:0, «Авангард»ты – 2:1, өҫтәмә ваҡытта «Югра»ны – 4:3, «Динамо»ны (Рига) – 4:3 һәм буллит серияһында «Торпедо» уйынсыларын 3:2 иҫәбенә алдырҙы. «Спартак»ка 3:2 иҫәбенә отолоп, һуңғы бәйгелә «Северсталь» клубына өҫтәмә ваҡытта 3:2 иҫәбенә бирелде. Уйлап ҡараһаң, дәғүәселәре лә әллә ни көслөләрҙән булманы. «Югра» менән «Динамо» командаларын ғына һанамағанда. Улар икеһе лә плей-оффҡа мөмкинлектәрен юғалтты, ҡалғандар барыһы ла төп призға өмөтөн өҙмәй, һәр мәрәйгә йән бирерҙәй көрәшә.
Әлегә беҙҙең команда, 50 уйында 77 мәрәй яулап, Көнсығыш конференцияһында алтынсы урынды биләй. Даими беренселектә ҡалған алты осрашыуын да юлаевсылар үҙ майҙанында уҙғарып тамамлаясаҡ. Киләһе уйынын юлаевсылар иртәгә, 17 ғинуарҙа «Витязь» клубы менән уҙғара. Һуңынан беҙгә ЦСКА, «Слован», «Йокерит», «Сочи» һәм «Аҡ барс» киләсәк.
...
Яңы йылды йоҡлап үткәрҙем
Әҙәбиәт / Юмор // 16-01-2018, 07:00
9-сы класта уҡый инем шикелле. Ауылда әхирәттәрем менән Яңы йылды Әлфиә исемле класташымда үткәрергә тип һөйләшеп ҡуйғайныҡ. Ял көнө булыуға ҡарамаҫтан, иртүк тороп, ҙур байрамға әҙерләнә башланыҡ. Һеңлем – салат, мин бутербродтар эшләнек, әсәйем икмәк һалды. Төшкә тиклем үк байрам табынын әҙерләп бөткәйнек.
Тышта малды ҡарап индек, өй йыйыштырылған. Тик ваҡыт һаман үтмәй кеүек тойолдо. Телевизорҙа көнө буйы байрам концерты бара. Әллә арығанлыҡтан, әллә ваҡытты нисек тә булһа үткәрергә белмәй, киске сәғәт 9-ҙар тирәһендә карауатҡа ятып башымды мендәргә терәү менән йоҡлап киткәнмен.
Төнгө 1-ҙәр тирәһендә нисектер уянып киттем. Аптырайым – берәү ҙә өйҙә юҡ. Сәғәткә күҙ һалдым, Яңы йыл үтеп киткән дә баһа. Мине уятмағандарына ныҡ асыу килде, хатта ултырып иларҙай булдым.
Аҙаҡ белеүемсә, карауатта мендәр-юрғандар араһында уранып ятҡас, әсәйем миңә иғтибар итмәгән. Әхирәттәрем мине алырға тип килгән, тик, өйҙә юҡ, тип әйткәндәр. Әлфиә ауылдың икенсе осонда йәшәй ине. Минһеҙ сығып киткәндәр. Әсәйемдәр байрамды ҡаршыларға күршеләргә ингән булып сыҡты. Шулай итеп, бер Яңы йылды йоҡлап үткәрергә тура килде.
Гөлнора ЙӘМИЛЕВА....
Интернет мөхәббәт табырға ярҙам итәме?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-01-2018, 07:00
Дуҫтарымдың күбеһе интернет аша таныша, үҙҙәренә пар эҙләй. Унда һөйөү ысын буламы ни?
Алина И., 23 йәш.
Баймаҡ ҡалаһы.
Актуаль һорау. Күптәребеҙгә был ғәжәп тойолалыр: нисек инде һин әлегә күрмәгән кешегә ҡарата һөйөү уты тоҡаныуы мөмкин? Интернет киңлегендә бер-ике кәлимә алышалар ҙа – мөхәббәт килде, имеш. Тәү ҡараштан уҡ ғашиҡ булған һымаҡ килеп сыға бит. Ләкин ваҡыт барыһын да үҙ урынына ҡуя. Оҡшатҡан кешегеҙ яҡын-тирәлә йәшәһә ярай ҙа ул. Әгәр ҙә ул бик алыҫта, икенсе ҡитғала булһа, виртуаль һөйөүҙе ысынға әйләндереүе ауырға тура киләсәк. Интернет аша төн уртаһына тиклем әңгәмә ҡороу мөнәсәбәтегеҙҙең тәүге стадияһы ғына. Был хәлде оҙаҡҡа һуҙырға кәрәкмәй.
“Интернет – ул ҙур сәхнә, һәр кем унда үҙенә тәғәйен ролде башҡара” тигән фекер менән килешәм. Социаль селтәрҙәр ярҙамында оҙаҡ аралашып, бер-берегеҙҙе яҡшы беләһегеҙ кеүек тойола башлай. Күптәр унда идеаль образ битлеген кейә. Интернет донъяһында ул яғымлы, шаян, үткер фекерле, һөйкөмлө, тәрбиәле. Ысынбарлыҡта был кешенең ялҡау, алдаҡсы йәки баҙнатһыҙ булыуы ихтимал. Шуға күрә интернеттағы “дуҫығыҙ”ға бар йөрәктән ышанмағыҙ. Берүк ашығыс һығымталар яһамағыҙ, ғашиҡтар ысынбарлыҡты дөрөҫ баһаламай. Үҙегеҙҙе хаталарҙан араларға теләһәгеҙ, бар ҡыйыулығығыҙҙы йыйып, “һөйгәнегеҙ”ҙән һеҙгә ҡарата ниндәй тойғо кисергәнен һорағыҙ һәм осрашырға теләүегеҙҙе әйтегеҙ. Күрешкәс, бер-берегеҙҙе бөтөнләй оҡшатмауығыҙ бар.
Виртуаль аралашыу – ул йөҙ процент алдаҡ, тип әйтергә теләмәйем. Мөғжизәләр була! Әгәр ҙә барыһы ла яҡшы икән, һеҙгә уңыштар теләргә ҡала. Интернет ярҙамында тыуған тойғоно һаҡлау өсөн дә күп көс кәрәк буласаҡ.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....
Алина И., 23 йәш.
Баймаҡ ҡалаһы.
Актуаль һорау. Күптәребеҙгә был ғәжәп тойолалыр: нисек инде һин әлегә күрмәгән кешегә ҡарата һөйөү уты тоҡаныуы мөмкин? Интернет киңлегендә бер-ике кәлимә алышалар ҙа – мөхәббәт килде, имеш. Тәү ҡараштан уҡ ғашиҡ булған һымаҡ килеп сыға бит. Ләкин ваҡыт барыһын да үҙ урынына ҡуя. Оҡшатҡан кешегеҙ яҡын-тирәлә йәшәһә ярай ҙа ул. Әгәр ҙә ул бик алыҫта, икенсе ҡитғала булһа, виртуаль һөйөүҙе ысынға әйләндереүе ауырға тура киләсәк. Интернет аша төн уртаһына тиклем әңгәмә ҡороу мөнәсәбәтегеҙҙең тәүге стадияһы ғына. Был хәлде оҙаҡҡа һуҙырға кәрәкмәй.
“Интернет – ул ҙур сәхнә, һәр кем унда үҙенә тәғәйен ролде башҡара” тигән фекер менән килешәм. Социаль селтәрҙәр ярҙамында оҙаҡ аралашып, бер-берегеҙҙе яҡшы беләһегеҙ кеүек тойола башлай. Күптәр унда идеаль образ битлеген кейә. Интернет донъяһында ул яғымлы, шаян, үткер фекерле, һөйкөмлө, тәрбиәле. Ысынбарлыҡта был кешенең ялҡау, алдаҡсы йәки баҙнатһыҙ булыуы ихтимал. Шуға күрә интернеттағы “дуҫығыҙ”ға бар йөрәктән ышанмағыҙ. Берүк ашығыс һығымталар яһамағыҙ, ғашиҡтар ысынбарлыҡты дөрөҫ баһаламай. Үҙегеҙҙе хаталарҙан араларға теләһәгеҙ, бар ҡыйыулығығыҙҙы йыйып, “һөйгәнегеҙ”ҙән һеҙгә ҡарата ниндәй тойғо кисергәнен һорағыҙ һәм осрашырға теләүегеҙҙе әйтегеҙ. Күрешкәс, бер-берегеҙҙе бөтөнләй оҡшатмауығыҙ бар.
Виртуаль аралашыу – ул йөҙ процент алдаҡ, тип әйтергә теләмәйем. Мөғжизәләр була! Әгәр ҙә барыһы ла яҡшы икән, һеҙгә уңыштар теләргә ҡала. Интернет ярҙамында тыуған тойғоно һаҡлау өсөн дә күп көс кәрәк буласаҡ.
Земфира ҒӘЙФУЛЛИНА,
психолог....


text:
- Подробности
- Просмотров: 459
БАТЫРҠАЙ ИТКИНИН, Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Уҫы даруғаһы Ғәйнә улусы Тонтортамаҡ а. (Пермь крайы Барҙым р‑ны) башҡорттарынан. Сотник. 1773 й. көҙ—ҡышында Әбдей Абдуллин, Әҙел Әшмәнев һәм Сәйфулла Сәйҙәшев м‑н берлектә Башҡортостандың төньяҡ‑көнбайышында баш күтәреүселәр хәрәкәтенә етәкселек итә. 1773 й. дек. — 1774 й. ғин. Б.И. отряды Уҫыны, Ашап заводын, Бым заводын, Йоҡ (Кнауф) заводын, Степанов төрмәләрен, Иҫке Посад, Тихвинский аа. һәм Ҡазан губернаһы Пермь провинцияһының башҡа торама пункттарын алыуҙа, Ҡәнзәфәр Усаев отряды м‑н берлектә Көңгөр ҡ. ҡәлғәне ҡамауҙа һәм штурмлауҙа ҡатнаша. Уҫыла һәм Йоҡ з‑дында Б.И. үҙидаралыҡ һәм һаҡланыу отрядтары, баш күтәреүселәр отрядтарын ҡорал, аҙыҡ‑түлек м‑н тәьмин итеүҙе ойоштора. 1774 й. көҙөндә Себер даруғаһында эш итә. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Н.М.Ҡолбахтин
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Ҡарабаш өйрәк
Ҡарабаш өйрәк (Морская чернеть) (лат. Aythya marila) —
һуна өйрәктән бәләкәйерәк. Парла^шып һәм күмәклә¬шеп йәшәйҙәр; Яҡшы сума. Ата өйрәктең башы, муйыны, түше, ҡойроғо ҡара, арҡаһы аҡһыл һоро, кәүҙәһенең аҫ яғы һәм ҡабырғалары аҡ. Көҙгөһөн ата өйрәк, инәһе һы¬маҡ, өҫ яҡтаң һорғолт көрән, ҡорһағы һорғолт аҡ була. Суҡышының төбө аҡ. Ала өйрәктән һоро арҡаһы һәм бүрке булмауы менән айырыла.
Тауышы яңғырауыҡлы, тупаҫ: «ҡарр-ҡарр».
һыу үҫемлектәре һәм бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Беҙҙә яҙғыһын төньяҡҡа үтешләй, ә көҙгөһөн көньяҡҡа үтешләй генә туҡтап китәләр. Беҙҙең яҡта ояламай. Ите әсән аулайҙар.


text:
Өфөлө Семен Елистратов — шорт-трек буйынса Европа чемпионы Фото: Википедия
Өфөлө Семен Елистратов — шорт-трек буйынса Европа чемпионы
Өфөлө Семен Елистратов — шорт-трек буйынса Европа чемпионы Фото: Википедия
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Сочиҙа шорт-трек буйынса Европа чемпионаты тамамланды.
1000 метрлыҡ арауыҡта өфөлө Семен Елистратов «Айсберг» боҙонда икенсе алтын миҙалын яуланы. Өфөлө Дмитрий Мигунов иһә шул арауыҡта бронзаға лайыҡ булды.
Елистратов күп төрлө ярышта чемпион булды, был рәсәйле өсөн ошо спорт төрөндә өсөнсө һөҙөмтә.