text:
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Дәрес планы
Тема: “Ҡоштар -беҙҙең ҡанатлы дуҫтарыбыҙ”
Күрһәтеү алмаштары.
Маҡсат : -белем биреү маҡсаты –уҡыусыларҙы күрһәтеү алмаштары менән таныштырыу,уларҙы текстан таба белеү һәм телмәрҙә ҡулланырға өйрәтеү;
-үҫтереүсе маҡсат-уҡыусыларҙың фекерләү ҡеүәһен,һөйләү телмәрен үҫтереү;
-тәрбиәүи маҡсат-. Балаларҙың беҙҙең яҡтың ҡоштары тураһындағы белемен тәрәнәйтеү, уларҙың көнкүрешенә, йәшәү үҙенсәлегенә иғтибар итеү; Ҡоштарға һаҡсыл ҡараш, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү.
Универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу:
1)Шәхси эшмәкәрлек-һәр уҡыусының үҫеше өҫтөндә эшләү,уҡыусыларҙың ижтимағи ролдәрҙә,шәхес-ара мөнәсәбәттәрҙә дөрөҫ йүнәлеш алыуын тьәмин итеү.
2)Регулятив эшмәкәрлек-дәрестең маҡсатын үҙ аллы билдәләү,баһалау.
3)Танып белеү эшмәкәрлеге-яңы тема менән танышыу,проблеманы хәл итеү.
4)Коммуникатив эшмәкәрлек-ҡуйылған проблеманы коллектив менән хәл итеү.
Бурыстар:
-уҡыусыларҙың йыл миҙгелдәре тураһында белемдәрен арттырыу,алмаштар темаһын ҡабатлау;
-башҡорт телендә дөрөҫ ,аңлы уҡыу һәм яҙыу күнекмәләрен ,фекерләү һәләттәрен үҫтереү;
-уҡылған тексттар ,әңғәмәләр,өҫтәлмә материалдар ярҙамында ҡоштарҙы һаҡларға,башҡорт теленә ҡарата һөйөү тәрбиәләү,башҡорт теленә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уятыу;
Планлаштырылған һөҙөмтәләр:
-күрһәтеү алмаштарын танып белеү;
-бәйләнешле телмәр үҫтереү
-уҡытыусы менән берлектә эшләй һәм эште дөрөҫ баһалай белеү;
Предмет-ара бәйләнеш:Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте тәбиғәтте өйрәнеү,тирә-яғыбыҙағы донъя.
Йыһазландырыу: компьютер,мультимедиа проекторы,интерактив таҡта,карточкалар,белешмә материалдар.
Дәрес барышы:
Психологик инеш
Уҡытыусы
Уҡыусылар (көтөлгән яуаптар)
Слайд:
Хәйерле көн теләп, ҡояш ҡалҡа,
Уяналар ауыл, ҡалалар.
Үҙ телемдә һеҙҙе сәләмләйем:
Хәйерле көн һеҙгә, балалар!
Слайд:
Һаумы,ҡояш!
Һаумы,дуҫым!
Һаумыһығыҙ,уҡытыусым!
Шәхси универсаль уҡыу эшмәкәрлеге булдырыу:мотивация тыуҙырыу.
Слайд : - Уҡыусылар,слайдҡа ҡарайбыҙ мин һеҙгә йомаҡ уҡыйым. Әгәр яуабын дөрөҫ тапһағыҙ, бөгөнгө дәрестә нимә тураһында һөйләшеүебеҙ тураһында белерһегеҙ.
Яҙын йырлап киләләр,
Беҙҙе моңға күмәләр,
Көҙөн тағы күмәкләшеп
Йылы яҡҡа китәләр.
Ҡоштар
Дөрөҫ.Тимәк беҙ бөгөн нимә тураһында һөйләшәсәкбеҙ?
Ҡоштар тураһында.
Слайд
Эйе, бөгөнгө дәрестә Тыуған илебеҙ тәбиғәтенә йәм биреүесе, матурлыҡ үҫтәүсе ҡанатлы дуҫтарыбыҙ – ҡоштар тураһында һөйләшербеҙ.
Элек-электән кешеләр ҡоштар донъяһы менән ҡыҙыҡһынәан. Улар һымаҡ бейектә осорға, моңло итеп йырларға хыялланған. Шуға ла халыҡ араһында оҫта йырсыны – һандуғас, ҡыйыу көрәшсене – бөркөт, һылыу ҡыҙҙарҙы – ҡарлуғас, аҡҡошом тип йөрөтәләр.
Ҡоштар тураһында ниндәй һынамыштар беләһегеҙ?
Слайд Шулай уҡ ҡоштар образы һынамыштарҙа ла осрай.
Сөнки беҙҙең ата-бабаларыбыҙ борон-борондан
һауа торошон ҡоштарға ҡарап билдәләгән. Шуларҙың бер нисәһе менән танышып хәтерҙә
ҡалдырайыҡ.
Ҡарлуғас түбән осһа, ямғыр яуа.
Ҡарғалар ағастың аҫҡы ботағына ҡунһа, ел булыр.
Һайыҫҡан шыҡырыҡлаһа, кеше килә.
Сыбар сыйырсыҡтар алдан килһә, иген уңыр.
Һауала ҡоштар күп осһа, ҡарлы көнгә.
Шулай итеп ниндәй һығымта яһайбыҙ?
Уҡысылар таҡтала
Сығарылған слайдтар ярҙамында һынамыштар уҡый,белгәндәрен өҫтәп әйтәләр.
Булған белемдәрҙе актуаллештереү.Регулятив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге булдырыу.
Уҡыусылар,ер йөҙөндә ҡоштар күпме?
Уларҙың һаны күпме тип уйлайһығыҙ?
Ә Башҡортостанда күпме тип уйлайһығыҙ?
Слайд : - Элек-электән беҙҙең гүзәл тәбиғәтле Уралыбыҙ ҡоштарға бик бай булған. Ер йөҙөндә, ғалимдар иҫәпләүе буйынса, 100 млрд. ҡош йәшәй, кешеләргә ҡарағанда 20 тапҡыр күберәк тиерлек. Ә Башҡортостанда шуларҙың 300 төрөн осратырға мөмкин.
-Һеҙ ниндәй ҡоштарҙы беләһегеҙ? Һүрәткә ҡарап, һүҙлектәр ярҙамында ҡоштарҙың исемдәрен руссанан башҡортсаға тәржемә итегеҙ.
Слайд ҡоштар
Слайд үҙеңде тикшер.
Ярай ,рәхмәт,уҡыусылар.Афарин!
Эйе.
Уҡыусылар тәржемә итә
Уҡыу мәсьәләһен ҡуйыу
Әхәҙер төркөмдәргә бүленәбеҙ. (3-4 минут).(Уҡыусылар ике төркөмгә бүленгән.Төркөм башлыҡтары һайлана.Төркөмдәге уҡыусыларҙы төркөм башлыҡтары баһалай).
-Хәҙер мин һеҙгә картокаларҙа эш тәҡдим итәм.
-Ҡайһы эш ҡыйынлыҡ тыуҙырҙы?
-Ни өсөн?
-Тимәк беҙ бөгөн яңы тема менән танышасаҡбыҙ
Уҡыусылар төркөмдәрҙә эштәрҙе башҡаралар.
Дүртенсе бағаналағы һүҙҙәр таныш түгел.
Сөнки,был тема менән беҙ таныш түгелбеҙ әле
Был төркөм алмаштарҙы нисек атар инегеҙ?
Яуаптар .
Ә нисек белдегеҙ?
Беҙ үткән дәрестә ниндәй алмаштар тураһында һөйләштек?
Һеҙ өйҙә ниндәй алмаштарҙы ҡабатлап килдегеҙ?
Зат алмаштары
Һорау алмаштары.
Эйәлек алмаштары
Дәресебеҙҙең темаһы ниндәй буласаҡ?
Слайд
-Эйе,беҙ бөгөн дәрестә күрһәтеү алмаштары менән танышасаҡбыҙ.
-Дәфтәрҙәрҙе асабыҙ,бөгөнгө числоны яҙып ҡуябыҙ.
Күрһәтеү алмаштары
Яңы тема .Уҡыу мәсьәләһен сисеү .
Шәхси универсаль уҡыу эшмәкәрлеге булдырыу.Танып белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге:сағыштырыу,анализлау,эҙләнеү,һығымта яһау. Күнегеүҙәр эшләү
Төркөмдәрҙә эш дауам итә
-1.Күрһәтеү алмаштары менән һөйләмдәр,һүҙбәйләнештәр төҙөргә тәҡдим итәм.
-2.Һөйләмдәрҙе уҡығыҙ.ҡалын хәреф менән бирелгән һүҙҙәрҙе күрһәтеү алмаштары менән алыштырығыҙ.карточка
Тимәк,Ошоларҙан сығып ниндәй һығымта яһайбыҙ
-3. Әгәр ҙә бирелгән йомаҡтарҙың яуаптарын дөрөҫ тапһағыҙ, ниндәй ҡоштарҙың һеҙгә осоп ҡайтыуын белерһегеҙ. Тиҙҙән ҡайтып етербеҙ, осрашҡанға тиклем.”
Йомаҡтар сисеү.(слайд)
- Уҡыусылар, бирелгән йомаҡтарҙы уҡып, яуаптарын дәфтәрегеҙгә яҙып барығыҙ.
1.“Ҡар” ҙа “ҡар” тип осоп йөрөй,
Ҡысҡыра юҡҡа-барға.
Исеме уның ... .
2. Ҡолға башында йорто,
Эсендә тора йырсы.
3.Үҙе йомортҡа баҫмай,
Балаһында баҡмай.
4. Йылы яҡҡа ирекһеҙҙән
Осоп китә ҡар яуғас.
Яр буйында, ҡыйыҡтарҙа
Оя ҡора ... .
5. Яңғыратып һыу буйҙарын
Һайрай, алһыу таң тыуғас,
Моңло, дәртле ... .
6. Кәкре муйын, аҡ йомғаҡ,
Йөрөй күлдә яр буйлап,
Йәлеп итә үҙенә,
Зарлы көйҙәрен уйнап.
7. Торҡо-тарҡы тора ла,
Күккә менеп юғала.
8. Аҡ уймағым һыуға төштө,
Балдаҡтары уйыла төштө.
Яуаптарығыҙҙы тикшерегеҙ (слайд)
1.Ҡарға
2. Сыйырсыҡ
3. Кәкүк
4. Ҡарлуғас
5. Һандуғас
6. Аҡҡош
7. Торна
8. Аҡсарлаҡ
Уҡыусыларҙың яуаптары
Алмаштар һөйләмдә исемдәрҙе алыштырып килә.Исемдәр урынына алмаштар ҡуллана алабыҙ
Ял итеү минуты
Афарин ,уҡыусылар!
Физминутка эшләп алайыҡ.
Мамыҡ кеүек ап-аҡ ҡарҙар ,
Яуалар ҙа яуалар,
Йылайбыҙ ҙа ,бейебеҙ ҙә
Беҙ бәхетле балалар!
Булған белемдәрҙе актуаллештереү.Регулятив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге булдырыу
- Уҡыусылар, һеҙ күрмәгәндә, тәҙрә аша бер ҡош телеграмма ҡалдырып киткән. Ниндәй ҡош ҡалдырып киткән тип уйлайһығыҙ? Мин әйткән йомаҡтың яуабын дөрөҫ тапһағыҙ, ниндәй ҡош икәнен белерһегеҙ.
“Гөр-гөр” йырлай ул,
Ҡыҙыл ситек кейә ул,
Күлдәктәре күгелйем,
Татыулыҡты һөйә ул.
Слайд йомаҡ
Слайд яуап һүрәт
- Элекке замандарҙан уҡ төрлө илдәрҙә почта элемтәһендә күгәрсендәр файҙаланылған. Батшаларҙың ашығыс фармандарын да, ғашиҡтарҙың йөрәк серҙәрен дә тейешле урынға улар еткергән.
Бөйөк Британияла бер күгәрсенгә бронзанан һәйкәл ҡуйылған. Ул 1942 йылдың яҙында һыу аҫты кәмәһенән хәбәр алып килеп ҡотҡарышҡаны өсөн иң юғары хәрби бүләккә лайыҡ булған.
Ел ыңғай иҫкәндә, почта күгәрсене сәғәтенә 300 км тиҙлек менән оса.
Күгәрсен
Танып-белеү эшмәкәрлеге:проблема ҡуйыу.
Телеграмманы уҡып сығайыҡ.Слайд
Уҡыусылар уҡый.
Һаумыһығыҙ,дуҫтарым! Беҙгә ҡышын ауыр һәм һыуыҡ.Беҙгә ем кәрәк!Шулай уҡ оялар эшләүегеҙҙе һорайбыҙ! Һеҙҙең ҡанатлы дуҫтарығыҙ!
-Эйе,ысынлап та ҡоштарға ҡышын ауыр.Уларға ярҙам кәрәк.
-Ҡыш көнө улар нисек туҡлана ,уҡыусылар?
-Уларға нисек ярҙам итәһегеҙ?
- мәктәптә ҡоштар көнө уҙғараһығыҙмы?
Яупатар
(Уҡыусылар һорауҙарға яуап эҙләй,уҡытыусының һөйләгәнен иғтибар менән тыңлай)
Ошо һорауҙарға яуап бирер өсөн дәреслектәге “Ҡоштар-беҙҙең дуҫтарыбыҙ”тексы менән танышасаҡбыҙ.
Тасуири уҡыу.
-Тасуири уҡыйҙар
Һүҙлек эше
Һүҙлек эше: слайд
Файҙалы-полезный
Иген-зерно
Бөжәктәр-насекомые
Төҙәтеү-исправлять ,поправлять
Ҡыйыҡ-крыша
Тәржемә
Ошо телеграмманан һуң,тексты уҡығандан һуң һеҙ ниндәй һығымта яһанығыҙ?
-аңлашылмаған һүҙҙәрҙе тәржемә итәләр,
Слайд
1. Ҡош ояларын туҙҙырмаҫҡа.
Ҡоштарҙы һәм уларҙың балаларын тотмаҫҡа.
Урманда үҫемлектәрҙе, бөжәктәрҙе, ҡош ояларын тапамаҫ өсөн һуҡмаҡтан ғына йөрөргә.
Урманда һәм паркта шауламаҫҡа, ҡоштарҙы, йәнлектәрҙе ҡурҡытмаҫҡа.
Ҡоштарҙы яратырға һүҙ бирәбеҙ!
Рәхмәт,уҡыусылар!Ҡоштарҙың ебәргән телеграммаһына хәҙер һеҙ яуап итеп ошоларҙы яҙа алаһығыҙ.Яуап хатты өйҙә яҙырһығыҙ.
Ә хәҙер тиҙәйткес уҡып үтәбеҙ.кем тиҙерәк. ляляля
Слайд.
Ҡара ҡарға ашамаһа,
Ала ҡарға ашаһын.
Ала ҡарға ашамаһа,
Ҡара ҡарға ашаһын.
Грамматик материалды ҡабатлау.
Текстан алмаштар булған һөйләмдәрҙе табабыҙ.
-текстан алмаштарҙы табып әйтәләр.
Рефлексия
Регулятив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге:уҡыу маҡсатын нығытыу,үҙбаһа.
-Уҡыусылар бөгөн дәрестә ниндәй яңы һүҙҙәр өйрәндегеҙ?
-үҙегеҙ өсөн ниндәй яңылыҡ белдегеҙ?
-һеҙгә дәрес оҡшанымы?
-ҡуйылған маҡсатҡа ирештекме?
Өйгә эш.Шәхси универсаль уҡыу эшмәкәрлеге:эшмәкәрлекткң һөҙөмтәләрен нығытыу.
Уҡыусылар ,һеҙгә өйҙә төрлө эш тәҡдим итәм:ҡоштар һүрәте төшөрөргә;ҡоштар тураһында шиғыр табып,тасуири уҡырға.Һәр кем үҙенә оҡшаған эште һайлап башҡара ала һәм барығыҙға ла яуап хат яҙып килергә.
Йомғаҡлау.
Баһалау.Танып-белеү универсаль эшмәкәрлеге:анализ,сағыштырыу,һығымта яһау.
-Шулай итеп ниндәй ҡоштарҙы белдек?
-Уларҙың ҡайһылары йәйен беҙгә ҡайта?
-Үҙегеҙгә ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ?
Һеҙгә уңыштар теләп ҡалам .Һау булығыҙ.
Уҡыусылар үҙҙәренә баһа ҡуя ,яуаптарын дәләлләй.
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


c: text/html

text:
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ форумының төп саралары тамамланды Фото: Ксения Калинина
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ форумының төп саралары тамамланды
Баш ҡалала ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ форумының төп саралары тамамланды Фото: Ксения Калинина
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ форумының төп саралары тамамланды. Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов һүҙҙәренсә, форум бәләкәй эшҡыуарлыҡ өлкәһендәге хәлде яҡшыртыуға этәргес буласаҡ.
«Беҙ ҙур мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн мөмкинлек булдырҙыҡ. Форум эшенең йомғаҡтары буйынса резолюция — норматив документтарға үҙгәрештәр индереү буйынса федераль власть органдары өсөн тәҡдимдәр ҡабул ителәсәк», — тине Дмитрий Шаронов журналистар менән аралашҡанда.
21 октябрҙән 23-нә тиклем Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәренең Беренсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ форумы уҙҙы. Унда Рәсәйҙең 51 төбәгенән һәм донъяның 21 иленән 1,5 мең самаһы кеше ҡатнашты.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Бер йылда Рәсәй Ҡораллы Көстәре сафын Башҡортостандан 12 меңдән ашыу егет тулыландырҙы
2013 йылда республиканан 12 меңдән ашыу кеше саҡырылған һәм ғәскәрҙәргә йүнәлтелгән. Көҙгө саҡырылышта хеҙмәт итеү урындарына Башҡортостандан 6700 самаһы егет китте, тип хәбәр итте БР хәрби комиссары Анатолий Балтинский. Бынан тыш 295 үҫмер Оборона министрлығының һәм башҡа федераль органдарының хәрби-уҡыу йорттарына уҡырға инде.
Хәрби комиссар әйтеүенсә, хәрби хеҙмәткә яраҡлығы, ә ул, хәрби хеҙмәткә граждандарҙы әҙерләүҙә медицина тәбьминәтен ойоштороуҙы сағылдырыусы, төп күрһәткес 2013 йылда 71,6 процент тәшкил итте. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2012 йылда ул 69,5 процент тәшкил итә ине. Үткән йылда сәләмәтлек мөмкинлектәре буйынса хәрби хеҙмәт итеүгә саҡырыуҙан 10 мең самаһы егет азат ителде.
Анатолий Балтинский хәҙерге хәрби хеҙмәткә саҡырылғандарҙың социаль портретын төшөрҙө: Ҡораллы Көстәр сафын тулыландырғандарҙың 151 гражданы өйләнгән, 94-нең балаһы бар. Көҙөн саҡырылғандарҙың 700-ҙән ашыуы әсә йәки ата менән генә, ә 112-һе ата-әсәһеҙ тәрбиәләнгән.


text:
Рөстәм Хәмитов идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереүгә граждандарҙы йәлеп итеү тәҡдиме менән сығыш яһаны
13 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов торлаҡ милекселәре ширҡәттәре һәм идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереү буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Кәңәшмәлә Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары, республиканың идара компаниялары етәкселәре һәм муниципалитет башлыҡтары ҡатнашты.
Республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов идара компаниялары эшмәкәрлеген тикшереүгә күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәрҙе йәлеп итеү инициативаһы менән сығыш яһаны. Президент был мәсьәләне «Берҙәм Рәсәй» партияһы вәкилдәренә ҡарарға тәҡдим итте.
— Бер нисә ай элек «Берҙәм Рәсәй» партияһы РФ Торлаҡ кодексына бер нисә принципиаль үҙгәреш индереүгә өлгәште. Дәүләт органдарының күп фатирлы йорттарға идара итеүсе компаниялар эшмәкәрлеген контролләү буйынса вәкәләттәре ярайһы ныҡ киңәйтелде. Был өлкәлә бихисап тәртипһеҙлектәр, ҡағиҙә боҙоуҙар, законһыҙ эштәр эшләнеүе тураһында күп һөйләнек. Тарифтар үҫә, хеҙмәтләндереү сифаты яҡшырмай, торлаҡ милекселәренең аҡсалары билдәһеҙ йүнәлештә юҡ була, тип билдәләп китергә мөмкин. Яңы төҙәтмәләр арҡаһында хәҙер был өлкәлә тәртип булдырыу мөмкинлеге барлыҡҡа килде. Һәм тәртип урынлаштыра башланыҡ, урынлаштырабыҙ, тип әйтергә теләйем. Артабан да тәртип булдырыу өсөн ҡаты саралар күрәсәкбеҙ,— тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.
— Граждандарҙан йыйылған тиҫтәләгән миллион һумдарҙы билдәһеҙ рәүештә юҡ иткән Өфөләге «Управдом», Белореттың «Жилкомсервис», «Партнер» кеүек компаниялар, һис шикһеҙ, язаға тарттырылырға, уларҙың эшмәкәрлеге тикшерелергә тейеш. Һәм енәйәт составы раҫланһа, был кешеләр тейешле язаһын аласаҡ. Тикшереүҙәр башланды ла инде. Бөгөн беҙ һеҙҙең менән уларҙың тәүге һөҙөмтәләрен тикшерәсәкбеҙ. Оҙаҡ уйларға ваҡыт юҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.
Ул, киләһе йылдың 1 мартына тиклем йомғаҡтар яһалырға тейеш, тип билдәләне.
— Әлегә беҙҙең республика был мәсьәләлә Рәсәй Федерацияһында лидер. Беҙ – бындай эште ойошторған бер нисә төбәктәрҙең береһе, хатта, бәлки, әлегә берҙән-бер төбәкбеҙҙер ҙә әле. Беҙ Рәсәй Федерацияһына өлгө күрһәтәбеҙ, башҡалар беҙҙең тәжрибәлә өйрәнәсәк. Был эш һөҙөмтәләре буйынса ниндәйҙер һығымталар, дөйөмләштереүҙәр яһарбыҙ, моғайын. Әммә был һуңғараҡ буласаҡ, — тине республика башлығы. — Бындай сифатлы һәм бер үк ваҡытта ҡаты эш итеү өсөн бөтә рсурстарыбыҙ ҙа бар. Төп эштәрҙе үҙ иңенә аласаҡ Дәүләт торлаҡ инспекцияһы хеҙмәткәрҙәренең иҫәбе ярайһы арттырылды. Һәм, шулай булыуға ҡарамаҫтан, минең принципиаль тәҡдимем бар. Идара компанияларын тикшереүгә граждандарҙың үҙҙәрен дә йәлеп итергә кәрәк, тип иҫәпләйем. Был бик мөһим. Һәм был аңлашыла ла, сөнки идара компанияларының, ширҡәттәрҙең намыҫһыҙ эшмәкәрлегенән тәү сиратта тап граждандар зыян күрә.
— «Берҙәм Рәсәй» вәкилдәренән был мәсьәләне ентекләп өйрәнеүҙәрен һорар инем, — тине Рөстәм Хәмитов. — Партияның урындағы бүлексәләре бар. Минең уйлауымса, улар күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәргә берләшергә, халыҡҡа үҙҙәренең вәкилдәрен тикшереүселәр рәтенә тәҡдим итеүҙә ярҙам итә алыр ине. Беҙ дәүләт-шәхси партнерлыҡ тураһында күп һөйләйбеҙ – был тап ошо, һүҙҙән эшкә күсеүҙе талап иткән осраҡ.
— Партия был мәсьәләне үҙенең контроленә алғас, хәҙер беҙгә граждандар менән дәүләт структураларының хеҙмәттәшлеген нисек ойоштороу хаҡында уйларға кәрәк, — тип мөрәжәғәт итте Президент залда ултырған РФ Дәүләт Думаһының Гражданлыҡ, енәйәт, арбитраж һәм процессуаль ҡануниәт буйынса комитеты рәйесе Павел Крашенинников менән уның урынбаҫары Андрей Назаровҡа.
— Эшебеҙ ғәҙәти «кампанейщинаға» әйләнмәһен ине. Идара компанияларының барыһы ла намыҫһыҙ һәм мутлашыусы түгел. Был компаниялар араһында эшен ғәҙел алып барған, граждандар мәнфәғәтен яҡлаған, файҙалы, яҡшы һәм ҙур эш башҡарған, уларҙың эшенән граждандар ҡәнәғәт булған компаниялар ҙа бар. Бындай компанияларға тикшереүҙән ҡурҡырға кәрәкмәй. Киреһенсә, әгәр беҙ мутлашыусыларҙан ҡотола алһаҡ, намыҫлы һәм һөҙөмтәле уйынсыларҙың перспективаһы яҡшырасаҡ ҡына, тип уйлайым. Һәм бындай компанияларҙың хеҙмәттәренә булған һорау арта барасаҡ, — тип белдерҙе республика башлығы.
— Беҙ был эште берҙән-бер маҡсат менән – ошо үтә ҡатмарлы тармаҡта тәртип булдырыу һәм халҡыбыҙҙың тормош кимәлен күтәреү өсөн үткәрәбеҙ. Өйҙәребеҙҙең ниндәй булыуын, подъездар, ишектәр һәм башҡаһының нисек икәнен барыбыҙ ҙа белә. Был оҙаҡ дауам итә алмай. Был тармаҡта һәм был өлкәлә эҙмә-эҙлекле рәүештә тәртип булдырырға кәрәк. Бының өсөн бөгөн беҙҙең бөтә нәмәбеҙ ҙә етерлек. Беҙҙә власть структуралары ла, контроль-күҙәтеү органдары ла, комиссиялар, ресурстарыбыҙ ҙа бар. Ҡуйылған маҡсатҡа ирешеү өсөн, хәҙер быларҙың барыһын да берҙәм конгломерат итеп тупларға һәм бер нимәгә ҡарамаҫтан тәртип урынлаштырырға кәрәк. Мәсьәлә еңелдән түгел, әлбиттә, ваҡыт талап ителәсәк. Ҡаршылыҡ та көслө, аҡса бәләкәй түгел бит. Был баҙарҙың күп миллиардлы булыуы тураһында һүҙ булғайны инде. 20 мең йортто бер йорттан алынған миллион һумлыҡ табышҡа ҡабатлағыҙ, һәм бер республика буйынса ғына йөҙәрләгән миллиард һум аласаҡһығыҙ. Шуға күрә ошо аҡсалар, ошо ресурстар өсөн бик ҡаты көрәш бара. Был аңлашыла ла. Ҙур аҡса ағымы булған ерҙә был ағымға яҡынайырға теләгәндәр ҙә күп. Шуға күрә был сылбырҙы өҙөүе лә еңелдән түгел, әммә беҙ быны булдырасаҡбыҙ, — тип ышандырҙы Башҡортостан Президенты.


text:
Силәбелә республиканың күренекле артистар ғаиләһенең концерты уҙасаҡ
Силәбелә 15 мартта «Импульс» ял үҙәге сәхнәһендә күренекле Туйсиндар ғаиләһенең «Биш йыл бергәләп эстрадала!» берҙән-бер концерты уҙасаҡ. Туйсиндар ғаиләһе – Башҡортостан һәм уның ситендә лә күренекле артистар династияһы.
Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллеге матбуғат секретары Михаил Хәбиров һөйләүенсә, тамашасылар сәхнәлә бер үк ваҡытта дүртәүһендә: Йәмил, Радмир, Айнур һәм Флүрә Туйсиндарҙы, шулай уҡ уларҙың дуҫтарын, билдәле йырсыларҙы Динар Халиковты һәм Дамир Шәрәфиевты күрәсәк. Ике сәғәтле дәртле тамаша бер кемде лә вайымһыҙ ҡалдырмаҫ. Талантлы туғандар күп кенә яңы һәм билдәле булған йырҙарҙы башҡарасаҡ.
Туйсиндар ғаиләһенең репертуарында йәшәү мәғәнәһе, кеше күңеленең төрлө-төрлө яҡтарын асыу тураһында йырҙар өҫтөнлөк итә. Изгелеккә һәм ғәҙеллеккә ынтылыш – былар барыһы ла уларҙың ижады аша үтә.


text:
Башҡортостан мең «Беларус» һатып аласаҡ
Башҡортостан 2012 йыл аҙағына тиклем мең белорус тракторын, шул иҫәптән Белоруссия менән Башҡортостандың берлектәге «Беларус-Инмаш» предприятиеһында йыйылыусы «Беларус-320» моделдәрен һатып алырға йыйына. Был турала «Башинформ» агентлығына интервьюһында Рәсәйҙәге Беларусь Республикаһы Илселегенең Өфө ҡалаһындағы Бүлексәһе етәксеһе Василий Новак хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, белорус техникаһы республика шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға ярҙам программаһы сиктәрендә һатып алына. 2010 йылда был программа буйынса «Башсельхозтехника» предприятиеһы менән 285 «Беларус» һатып алынған да инде.
«Беларус-Инмаш» берлектәге предприятиеһы 2009 йылда Башҡортостан һәм Белоруссия етәкселеге килешеүе нигеҙендә ойошторолған. 2010 йылда бында 78 трактор йыйылған. Шулай уҡ был предприятие техникаһын илдең башҡа төбәктәренә субсидиялар ҡулланып һатып алырға тәҡдим итеү ҙә күҙаллана.


text:
Ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәргә өҫтәмә средстволар бүленәсәк
Шишәмбе, 23 ноябрҙә, Рәсәйҙең беренсе вице-премьеры Виктор Зубков Рәсәй Федерацияһы субъекттары етәкселәре менән малсылыҡҡа ярҙам һәм миҙгелле баҫыу эштәрен үткәреү буйынса саралар тураһындағы мәсьәлә буйынса селектор кәңәшмәһе үткәрҙе. Ул, быйыл аграрийҙар өсөн ҡатмарлы йыл булды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Башлыса, сиктән тыш ҡоролоҡ арҡаһында. Виктор Зубков, көҙ РФ Хөкүмәте ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәргә 20 миллиард һум күләмендә транш йүнәлтте, тип хәбәр итте.
—Декабрҙә тағы 15 миллиард һум йүнәлтеләсәк, — тип билдәләне ул. – Был средстволарҙы бүлгәндә беренсе траншты файҙаланыу һөҙөмтәлелеге иҫәпкә алынасаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан бөтәһе 3,88 миллиард һум алғайны инде. Был средстволар мал һанын һаҡлаясаҡ хужалыҡтарға иҫәпләнгән.
Вице-премьер, Рәсәйҙә ит һәм һөт етештереү темптары артты, тип хәбәр итте. Был күрһәткестәр буйынса ул бер нисә төбәкте билдәләне. Башҡортостан Республикаһы улар иҫәбендә телгә алынманы.
Виктор Зубков шулай уҡ быйыл 15,4 миллион гектар майҙанға ужым орлоғо сәселеүе хаҡында хәбәр итте, был былтырғы кимәлдән 20 процентҡа кәмерәк. Уның әйтеүенсә, был кәметеүҙе компенсациялау өсөн яҙғы сәсеүҙе 25 процентҡа арттырырға кәрәк.


text:
Силәбе өлкәһендә «Уралым» төбәк төрки халыҡтары милли музыкаһы фестивале үтте
Уҙған шәмбелә Силәбе өлкәһе Еманжелинск (Яманйылға) ҡалаһының А.С. Пушкин исемендәге Мәҙәниәт һарайында йолаға әүерелгән «Уралым» төбәк төрки халыҡтары милли музыкаһы фестивале үтте. «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбировтың хәбәр итеүенсә, быйыл фестиваль үҙенең географияһын да, жанр төрлөлөгөн дә киңәйткән. Фестивалдең ойоштороусылары булып Силәбе өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығы, өлкә халыҡ ижады үҙәге, Еманжелинск (Яманйылға) районы хакимиәте һәм бер нисә йәмәғәт ойошмалары сығыш яһаны.
Фестивалгә Силәбе, Ҡурған өлкәләренән, Башҡортостан Республикаһынан 200-ләгән ҡатнашыусы килде. Башҡортостан исеменән Өфө, Белорет, Әбйәлил районы вәкилдәре сығыш яһаны. Фестивалгә баһалама ағзаһы сифатында Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов саҡырылғайны, иң яҡшы сығыш яһағандарға ла ул маҡтау грамоталары тапшырҙы.
Артистар тамашасыларҙы үҙҙәренең моңло тауыштары менән шатландырҙы, һәр коллектив үҙенсәлекле ине. Силәбе өлкәһенән «Айгөл» башҡорт халыҡ коллективы «Башҡортостан» бейеүе менән барыһын да хайран итте. Халыҡ йырҙары репертуары ла ярайһы бай булды. Был юлы башҡорт халыҡ инструменттары – ҡурай менән ҡубыҙ ҙа лайыҡлы күрһәтелде. Конкурс хореография, солистар һәм инструменталь башҡарыу кеүек өс номинацияла үтте.
«Уралым» фестиваленең 200-ҙән ашыу ҡатнашыусыһынан Гран-приҙы Силәбе өлкәһенең Нязепетровск районынан «Ләйсән» коллективы яуланы, уларға ҡиммәтле бүләк бирелде. Күптәр лауреат дипломдары алды.
Жюри ағзаларының билдәләүенсә, быйылғы конкурста күберәк йәштәр ҡатнашҡан, шулай ҙа коллектив етәкселәренә һөнәри оҫталыҡ етеңкерәмәй, шуға ла вокал оҫталығы буйынса мастер-кластар ойошторорға кәрәк.


text:
Башҡортостандың инвестиция проектары «Рәсәйҙең бәләкәй ҡалалары-2013» форумында тәҡдим ителәсәк
Башҡортостан IV «Рәсәйҙең бәләкәй ҡалалары-2013» инвестицион форумында ҡатнашыуға әҙерләнә. Сара июндә Шадринск ҡалаһында үтә. Республиканың инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһе Ҡурған өлкәһенең Шадринск ҡалаһында үткән урындағы бизнес-берләшмәнең Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге рәсми вәкиле Амур Хәбибуллин менән осрашыуында тикшерелде.
Осрашыу барышында ике төбәк араһында сауҙа-иҡтисади һәм инвестицион хеҙмәттәшлекте артабан үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде. Яҡтар шулай уҡ ауыр машиналар эшләү, электроника, металлургия, туризм, яңы технологиялар өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итеү тураһында һөйләшеп килеште.
Инвестицион форумда Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән һәм ҡалаларынан бизнес һәм сәнәғәт вәкилдәре, шулай уҡ илдең профессиональ уҡыу йорттары, йәштәр һәм йәмәғәт ойошмалары ағзалары ҡатнашасаҡ. Рәсәй төбәктәренең мөмкинлектәрен туплап, уларҙы мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә һәм бәләкәй ҡалаларҙы үҫтереүҙә файҙаланыуға булышлыҡ итеү форумдың төп маҡсаты булып тора.
Шулай уҡ сара сиктәрендә Шадринск ҡалаһында тәүгә «Башҡорт киноһы төнө» ойоштороласаҡ, унда төрлө йылдарҙа төшөрөлгән фильмдар күрһәтеләсәк.


text:
Мортаза Рәхимов Юғары технологиялар йондоҙона лайыҡ булды
CITOGIC'2009-Өфө конгресында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовҡа Юғары технологиялар йондоҙо тапшырылды.
Был CITOGIC конгресының иң юғары наградаһы. Ул йыл һайын сәнәғәт технологияларын үҫтереүҙәге мөһим ҡаҙаныштар өсөн бирелә.
Республика башлығына Юғары технологиялар йондоҙон РФ Технологик фәндәр академияһы президенты Борис Никитин менән "Газпром" асыҡ акционерҙар йәмғиәте Идараһы рәйесе урынбаҫары Александр Ананенков тапшырҙы.


text:
Ригала үтәсәк Латвия башҡорттарының осрашыуы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арнала
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
11 апрелдә Ригала Латвия башҡорттары һәм татарҙарының осрашыуы ойошторола. Сара Бөйөк Еңеүгә 70 йыл тулыуға бағышлана. Йәмәғәтселек һәләк булған Башҡортостан һәм Татарстан яугирҙәрен иҫкә алыу өсөн йыйыла.
Осрашыу барышында шағир Ғабдулла Туҡайҙың тыуған көнө айҡанлы үткәреләсәк байрам сараларына әҙерлек хаҡында ла һөйләшеү ҡаралған. Һуңынан күп фестивалдәрҙең наградаларына лайыҡ булған «Еңмеш», Татарстанда төшөрөлгән «Айһылыу» фильмдары күрһәтелә. Программала — башҡорт һәм татар мәҙәниәтен белеү буйынса конкурстар, художестволы үҙешмәкәрлек концерты.


text:
Башҡортостан предприятиелары ХХI быуаттың 24 Сифат билдәһен алды
Башҡортостан предприятиелары Мәскәүҙән ХХI быуаттың Алтын, Көмөш һәм Бронза сифат билдәләрен алып ҡайтты. Унда «Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе» конкурсына йомғаҡ яһалды.
БР Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификация үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, юғары наградаға эйә булыусылар араһында – «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм «БР Нефтехимэшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиеһы (Өфө), «Каустик» һәм «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре (Стәрлетамаҡ), «Ишембай ойоҡ фабрикаһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте.
Иң тос наградалар пакеты «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә эләкте. Предприятие эксперт комиссияһы хөкөмөнә араҡы-шарап продукцияһының киң ассортиментын тәҡдим итте. «Белебей элитный», «Ирәмәл» һәм «Ағиҙел» бальзамдары, «Федор Шаляпин» һәм «Золото Башкирии люкс» араҡылары Алтын сифат билдәһенә лайыҡ булды. «Белый чай», «Сталковская «Дикий мед», «Ҡурай», «Лесная красавица люкс» араҡылары һәм «Белебеевская перцовая» әсе төнәтмәһе — Көмөш, «Честная» һәм «Петровский сенат» араҡылары Бронза сифат билдәһе алды.
«Каустик» — өс, БР Нефтехимэшкәртеү институты – бер, «Сода» – алты, Ишембай ойоҡ фабрикаһы ике иң юғары награда – Алтын сифат билдәһе алыуға өлгәште.


text:
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланы
Рөстәм Хәмитов Учалы тегеү фабрикаһының продукцияһын баһаланыФото: Олег Яровиков
Учалыға эш сәфәре менән барғанда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡалалағы уңышлы предприятиеларҙың береһе – төрлө ведомство, сәнәғәт предприятиелары, медицина һәм мәғариф учреждениелары, һунарсы һәм балыҡсы йәмғиәттәре хеҙмәткәрҙәре өсөн махсус кейем, шулай уҡ мәктәпкәсә һәм шифахана-курорт ойошмалары өсөн әйберҙәр тегеүҙә махсуслашҡан, теген фабрикаһында булды.
Республика башлығы производствоның бөтә стадиялары менән танышты. Рөстәм Хәмитов тегеү, бесеү һәм эксперимент цехтарында булды. Һуңғыһында республика Президенты хеҙмәт кейемдәре өлгөләрен ҡараны һәм «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте өсөн яңы коллекция макеты менән танышты. Әйткәндәй, Рәсәй тимер юлдары Учалы тегеү фабрикаһын даими стратегик уҙаҡташ сифатында ҡарай. Иң яҡшы етештереү ҡеүәте, уның хәрәкәтсәнлеге – бер төрлө әйберҙән икенсегә тиҙ күсә алыу мөмкинлеге, заказдарҙы юғары сифатта башҡарыуы һәм уңышлы урынлашыуы, теген фабрикаһына бөгөн илдең бөтә тимер юлсыларын махсус кейем менән тәьмин итергә булышлыҡ итә.
Рөстәм Хәмитов тегенселәрҙең хеҙмәт шарттары һәм уларҙы уҡытыу менән ҡыҙыҡһынды.
— Беҙгә һеҙҙең үҫешеүегеҙ, киңәйеүегеҙ кәрәк. Беҙ һеҙгә ярҙам итәсәкбеҙ, — тине республика Президенты. — Хәҙер спорт кейеме ҙур ихтыяж менән ҡуллана. Һеҙ баҙарҙағы был урынды биләй алаһығыҙ, бигерәк тә һеҙгә тау саңғыһы курорттары яҡын урынлашҡан. Магазиндарҙа дөйөм алғанда сит ил етештереүселәренең кейемдәре һатыла.
Фабриканың бының өсөн бөтә мөмкинлектәре барлығын танырға кәрәк. Бында яңы юғары етештереүсәнлекле технологик ҡорамалдар ҡуйылған. Бесеү «Гербер Корпорэйшн» Америка фирмаһы ҡорамалында эшләнә.
Тегеү цехтарында электроника һәм автоматик ептәрҙе өҙөү элементтары менән «СанСтар» Корея фирмаһы ҡорамалы, элмәктәр йүрмәү, төймәләр тегеү, киҫемдәрҙе йүрмәп сығыу, кеҫәләрҙе эшкәртеү өсөн – «Джуки» Япония фирмаһы автоматтары, курткаларҙы һәм салбарҙарҙы дымлы-йылы эшкәртеү өсөн «Ротонди» Италия фирмаһы ҡыҫҡысы ҡуйылған.
Әлеге ваҡытта бында яңы ике ҡатлы бина төҙөлә башланған. Тиҙ ҡороу металл конструкцияларын ҡулланалар. Был технологияның өҫтөнлөгө –йылдың төрлө ваҡытында ла төҙөп булыуы, төҙөлөш эштәренең хаҡы арзан булыуы, биналар тиҙ ваҡыт эсендә төҙөлөүе. Миҫалға, төҙөлә башлаған бинаның бер квадрат метры 10 мең һумға тура килә.
— Был тап беҙгә кәрәкле нәмә. Был технология спорт залдарын, тент япмаларын төҙөү өсөн бик кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов.
Яңы төҙөлөштөң майҙаны – 1300 квадрат метр. Һалыу күләме 40 миллион һум самаһы. Быйыл яҙ объект файҙаланыуға тапшырылғандан һуң бында яңы 120 эш урыны булдырыласаҡ. Бөгөнгө көндә предприятиела 600-ләгән кеше эшләй.


text:
Башҡортостанда ипотека буйынса өҫтәмә субсидиялау индерелә Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда ипотека буйынса өҫтәмә субсидиялау индерелә
Башҡортостанда ипотека буйынса өҫтәмә субсидиялау индерелә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда ипотека кредиттары буйынса өҫтәмә субсидиялау индерелә. Проект ипотека ставкаһын йылына 10 процентҡа тиклем өҫтәмә субсидиялау иҫәбенә төҙөлөүсе торлаҡҡа ихтыяжды стимуллаштырыуға иҫәпләнгән.
«2015 йылда ипотека буйынса процент ставкаһын йылына 12 процентҡа тиклем кәметкән федераль программаның эшләй башлауы көрсөк осоронда төҙөлөүсе торлаҡ баҙарына булышлыҡ итте, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүтов. — Программа аша бирелгән кредиттар һаны 50 процентҡа тиклем тәшкил итте. Программаны тормошҡа ашырыу халыҡтың беренсел торлаҡҡа ихтыяжы булыуын күрһәтте».
Ултырышта хәбәр итеүҙәренсә, проект 2016 йылдың 1 июненән федераль программа буйынса бирелгән ипотека кредиттары буйынса процент ставкаһын өҫтәмә субсидиялауҙы күҙ уңында тота.
Программала ҡатнашыусыларҙың исемлеге «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһында ҡатнашыуға хоҡуҡлы граждандар менән сикләнгән. Бында торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар сифатында иҫәптә тороусылар, шулай уҡ 35 йәшкә тиклемге йәш ғаиләләр һәм күсемһеҙ милектәре булыу-булмауға ҡарамаҫтан, ике һәм унан да күберәк бәлиғ булмаған бала тәрбиәләгән ғаиләләр инә.
Сара республика ҡаҙнаһы аҡсаһы иҫәбенә финанслана. 2016 йылда ошо маҡсатҡа 27,7 миллион, киләһе йылдарҙа йыл һайын 50 миллион һум ҡаралған.
Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, финанслау күләменән сығып, программаға 1800 самаһы кредитты индерергә мөмкин. Ҡабаттан иҫәпләгәндә, өҫтәмә торлаҡ төҙөү яҡынса 97 мең квадрат метр тәшкил итәсәк.


text:
«КамАЗ» менән бәрелешеү үлемесле булмаған
Әбйәлил районында ВАЗ-2108 машинаһының воодителе, тиҙлеген арттырып, юлдың икенсе яғына сыға һәм ҡаршыға килгән «КамАЗ» йөк машинаһы менән бәрелешә. Ғәҙәттә, бындай авариялар насар тамамлана – ҡағиҙә булараҡ, еңел автомобилдәге кешеләр һәләк була. Әммә был юлы еңел машинаның 24 йәшлек водителе лә, һәм уның ике пассажиры ла иҫән ҡалған – йәрәхәттәр менән улар дауаханаға оҙатылған.
Юғары тиҙлек яратыусылар һаман да үҙенең көсөн дөрөҫ баһаламай. Мәҫәлән, Шишмә районында «Шевроле Ланос» түңкәрелгән — сит илдә етештерелгән машина юлдан сығып осҡан һәм әйләнгән. Водитель төрлө йәрәхәттәр алған.
Дөйөм алғанда уҙған тәүлектә 10 юл-транспорт фажиғәһе булған, уларҙа 12 кеше тере ҡалған, әммә тән йәрәхәттәре алған, тип хәбәр итә БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы матбуғат хеҙмәте.


text:
Республикала быйыл төҙөкләндереләсәк юлдарҙың исемлеге раҫландыФото: Олег Яровиков
Республикала быйыл төҙөкләндереләсәк юлдарҙың исемлеге раҫланды
Республикала быйыл төҙөкләндереләсәк юлдарҙың исемлеге раҫландыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
Башҡортостанда 2016 йылда ремонтланасаҡ төбәк һәм муниципаль-ара автомобиль юлдары участкаларының исемлеге раҫланды. Уларҙың дөйөм оҙонлоғо 407,3 саҡрым тәшкил итә. Өфөлә үткән түңәрәк өҫтәлдә республика Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Альберт Сөләймәнов ошо хаҡта хәбәр итте.
«2010-2015 йылдарҙа юлдар һалыуға, төҙөкләндереүгә һәм тәртиптә тотоуға 57 миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Быйыл 11 миллиард 157 миллион һум ҡаралған», — тине Альберт Сөләймәнов.
Республика Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары ведомствоның сайтында Башҡортостан автомобиль юлдары селтәренең карта-схемаһы урынлаштырылыуын билдәләне.
«Интерактив картала республиканың бөтә юлдары күрһәтелгән. Уның буйынса һәр кем үҙен ҡыҙыҡһындырған участокты билдәләй, юлдың ҡайһы ведомствоға ҡарағанын белә ала», — тине Альберт Сөләймәнов.
Автомобиль юлдарына арналған түңәрәк өҫтәл эшендә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитеты рәйесе Елена Родина, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Башҡортостан төбәк штабының «Көндәлек тормош сифаты» эшсе төркөмө етәксеһе Николай Фадеев, юл предприятиелары һәм хеҙмәттәре вәкилдәре, журналистар ҡатнашты.


text:
БР Буйынса Эске эштәр министрлығының Йәмәғәт советы халыҡты ҡабул итә
18 майҙа БР Буйынса Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы, «Рәсәй терәге» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе вәкиле Наил Ишморатов менән БР Буйынса Эске эштәр министрлығы Штабы начальнигы, эске хеҙмәт полковнигы Евгений Полтавец шәхси мәсьәләләр буйынса мөрәжәғәт иткән граждандарҙы ҡабул итә.
Ҡабул итеү 15 сәғәттән 17-гә тиклем Өфө, Ленин урамы, 7 адресы буйынса үткәрелә, Коммунистик урамынан инергә.
8(347)279-40-93 телефоны аша алдан яҙылырға мөмкин.


text:
Республикала Стәрлетамаҡ һәм Бөрө педагогия академиялары үҙгәртеп ҡороласаҡ
Үҙгәртеп ҡороу тураһындағы приказға РФ Мәғариф һәм фән министрлығында ҡул ҡуйылды. Үҙгәртеп ҡороу Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһын һәм З.Биишева исемендәге Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһын Башҡорт дәүләт университетына ҡушыуҙан ғибәрәт. Документҡа ярашлы, педагогия академиялары БашДУ составына структура бүлектәре булараҡ инәсәк, йәғни улар классик вуздың филиалдары буласаҡ.
Шулай уҡ приказға ярашлы, «үҙгәртеп ҡороу сараларын үткәреү, университеттың һәм академияларҙың үҙгәртеп ҡоролоуын раҫлаған документтарҙы әҙерләү сроктары әлеге приказға ҡул ҡуйған көндән алып бер йылдан да ашмаҫҡа тейеш».


text:
Ҡояҙы йылғаһы аша яңы күпер һалынды
Башҡортостандың Дүртөйлө районында Ҡояҙы йылғаһы аша яңы күпер һалынды. Уны асыу тантанаһы 6 сентябрҙә үтте. Сарала «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк сәйәси советы секретары, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев ҡатнашты.
Күпер «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Рәсәй ҡалаларының яңы юлдары» партия проекты сиктәрендә төҙөлдө.
Яңы күпер республика үҙәген уның төньяҡ-көнбайыш өлөшө, йәғни Нефтекама ҡалаһын Дүртөйлө менән тоташтырҙы. Федераль кимәлдә иһә ул ике республиканы – Башҡортостан менән Удмуртияны тоташтыра.
Күперҙә юл хәрәкәте ике һыҙатлы буласаҡ. Киңлеге 7,5 метр тәшкил итә. Тәүге автомобиль йөрөтөүселәр юл сифатын татып ҡараны ла инде. Йылғаның икенсе ярына барып етеү өсөн 80 метр араны үтергә кәрәк.
Объект төҙөү сроктары ла тәьҫир итерлек. «Уралмостострой» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең 30-сы күпер һалыусылар отряды былтыр декабрь айында эш башлаған. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә иҫке күпер һүтелгән. Төҙөлөш ваҡытында урау трасса ла һалынған ине. Алты ай эсендә төҙөүселәр йылғаның ике ярын ныҡлы күпер менән тоташтырҙы.


text:
Иглин районының йәш гвардиясылары алкоголгә ҡаршы рейд үткәрҙе
Иглин районының Үктәй ауылында «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» активистары киске сәғәт 11-ҙән һуң алкоголле эсемлектәр һатыу ораҡтарын асыҡлау буйынса рейд уҙғарҙы. Акция «Агенттар» федераль проекты сиктәрендә үтте, тип хәбәр итә ER.RU.
Бығаса әлеге ауыл магазиндары буйлап «Айыҡ ауыл» проектында ҡатнашыусылар рейд үткәргәйне. Уның һөҙөмтәһендә төнгө ваҡытта алкоголле эсемлектәр һатыу осраҡтары асыҡланды. Хәрәкәттә ҡатнашыусылар һатыусылар менән аңлатыу эштәрен үткәрҙе һәм был магазиндар эргәһендә асфальтҡа «Йәмғиәт кәмселектәренә ЮҠ тип әйт» тигән һүҙҙәр яҙҙы.
Бер аҙ ваҡыт үткәс, йәш гвардиясылар был эштең һөҙөмтәлелеген тикшерҙе. Активист Илһам Имаев һүҙҙәренсә, профилактик әңгәмәләр ыңғай һөҙөмтә биргән.
— Беҙҙең агент «Айыҡ ауыл» проекты вәкилдәре менән бергә райондың бер нисә магазинында һәм төнгө сәғәттәрҙә эшләгән кибетендә һыра һатып алырға тырышты. Асыҡланыуынса, алда уҙғарылған әңгәмәләр бушҡа булмаған, киске сәғәт 11-ҙән һуң бер магазинда ла беҙгә алкоголле эсемлектәр һатманылар, — тип билдәләне «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» активисы Илһам Имаев.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ районында йәштәр араһында иң яҡшы балыҡсы билдәләнде
Фото:
Стәрлетамаҡ районының Веденовка быуаһында йәштәр араһында тәүгә балыҡ тотоу буйынса «Йәш балыҡсы-2013» ярышы үтте. 14-18 йәштәрҙәге 30 балыҡсы чемпион исеме өсөн көс һынашты.
Ике сәғәт дауамында егеттәр ҡармаҡ менән балыҡ тотто. Һөҙөмтәлә иң күп балыҡ тотоусы еңеүсе тип билдәләнде. Шулай итеп, «Иң йәш балыҡсы» номинацияһында Алексей Парфенов дипломға һәм призға лайыҡ булды. Иң ҙур балыҡ тотҡаны өсөн — Иван Тихонов, ә иң бәләкәй балыҡ өсөн Константин Миронов приз менән бүләкләнде. Өсөнсө урынға – Владислав Яфтурин, икенсе урынға Айҙар Кәримов лайыҡ булды. Ә «Йәш балыҡсы-2013» ярышында еңеүсе тип Булат Нәғимов танылды. Ул тотҡан балыҡтың дөйөм ауырлығы 1 килограмм 962 грамм тәшкил итте.
Сараны ойоштороусылар булып Стәрлетамаҡ районы хакимиәтенең Йәштәр эштәре буйынса комитеты һәм Физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеты сығыш яһаны.


text:
Башҡалала наркомания һәм алкоголизм менән сирләүселәргә ярҙам йөҙөнән хәйриә концерты үтте. Тамашанан алынған килем социаль сирҙәрҙе дауалауға йүнәлтеләсәк. Хәйриә акцияһын ойоштороу ниәтен Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры йырсыһы Татьяна Мамедова тәҡдим итә. Хеҙмәттәштәре лә уны дәррәү күтәреп ала. Наркомания уларҙың үҙҙәренә шәхсән ҡағылмаһа ла, йәмғиәткә, бигерәк тә балаларға ҙур хәүеф менән янаусы заман афәтенә битараф ҡалыу мөмкин түгел, ти йырсылар.
Опера һәм джаз яратыусылар был концерты ҙур кинәнес менән тыңланы. Ни бары йөҙ һумға ғына Салауат Асҡаров, Татьяны Мамедова, Елена Абдраҙаҡова һәм башҡа киң танылған йырсыларҙың сығышын ҡарау мөмкинлеге тейҙе. Тамашасы, айырыуса, донъяға билдәле мәҙәниәт министры Асҡар Абдраҙаҡов сығышын оҡшатты. Мәҙәниәт министры вазифаһын биләүенә ҡарамаҫтан йырсы үҙ тамашасыһын онотмай.


text:
Өфөлә PUM эксперты менән эш осрашыуы үтә
Өфө эшҡыуарҙар берләшмәһе бөгөн PUM эксперттары-консультанттары ойошмаһы вәкиле Хенк Тенбринке (Нидерландтар) менән эш осрашыуы үткәрә. Унда бизнестың төрлө өлкәһенән, эшҡыуарлыҡтың йәмәғәт ойошмаларынан вәкилдәр ҡатнаша. Йыйылышта ҡатнашыусыларға тәбрикләү һүҙе менән Өфө эшҡыуарҙар берләшмәһе рәйесе Ольга Одинокова мөрәжәғәт итте.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, PUM - ул баҙар иҡтисады формалашып килгән илдәрҙең эшҡыуарҙарына ярҙам күрһәтеүгә тәжрибәле менеджерҙар һәм эксперттар йүнәлтеүсе ойошма. Был ойошма эксперттары үҙенең профессиональ өлкәһендә киң мәғлүмәтле һәм бизнеста бай тәжрибә туплаған кешеләр, һәм шуға күрә төрлө һорауҙар буйынса кәңәштәре менән ярҙам итә ала.
PUM-дың мәғлүмәт базаһында 4 000 самаһы эксперт иҫәпләнә, улар араһында сәнәғәт, ауыл хужалығы, сауҙа, маркетинг һәм менеджменттың һәр өлкәһенән белгестәр бар. Был иң тәүҙә юғары звено етәкселеге, директорҙар һәм компаниялар хужалары. Улар үҙ аллы һәм эштәрен эскерһеҙ башҡара, йәғни хеҙмәттәре өсөн бер ниндәй ҙә финанс бүләкләү алмай.
Беҙҙең төбәктә PUM эксперттары менән төрлө тәҡдимдәр индерелгән, атап әйткәндә, супермаркеттың сауҙа залын ойоштороуҙы яҡшыртыу, ҡунаҡхана өлкәһендә уҡытыу һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш булдырыу, һөт заводы продукцияһы сифатын яҡшыртыу һәм етештереүсәнлекте күтәреү, йәмәғәт туҡланыу предприятиеһында транспорт һәм логистика, киң мәғлүмәт саралары идаралығының нәтижәле структураһы һәм стратегик планы буйынса мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдары билдәләнгән.
PUM Европала иң эре «найм буйынса бюро» булып тора, ул 30 йылдан ашыу донъяның 70 илендәге урта һәм бәләкәй предприятиелар өсөн ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән проекттарға тәжрибәле эксперттар эҙләү менән шөғөлләнә. PUM-дың эше өсөн предприятиеның заявкаһы нигеҙ булып тора. PUM-дың урындағы вәкиле ҡатнашлығында предприятие консультацион ярҙам алыуға ғариза бирә. Заявканы ҡабул иткәс, Гаагалағы офис (Нидерландтар) практик тәжрибәһе һәм тәғәйен белеме булған экспертты эҙләй. Проектҡа әҙерләнгәндән һуң эксперт проект өҫтөндә берлектә эшләү өсөн билдәләнгән урынға юллана.
PUM эшмәкәрлеген Нидерландтар хөкүмәте һәм VNO-NCW эш биреүселәр ойошмаһы финанслай.
Господин Хенк Тенбринке әфәнде Волга буйы төбәгендәге PUM етәксеһе. Тенбринке әфәндене Башҡортостандағы PUM вәкиле Гөлнара Лютова оҙатып йөрөй.


text:
Мортаза Рәхимов – Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары иҫәбендә
Башҡортостан Президенты, Иҡтисади яңылыҡтар агентлығы тарафынан үткәрелгән тикшереү мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 2009 йыл йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары иҫәбенә инде, тип хәбәр итә «Независимая газета». Мортаза Рәхимов көслө һөҙөмтәле лоббистар исемлегендә, уға, унан тыш, Волга буйы федераль округына ингән Федерация субъекттары башлыҡтарынан Һамар өлкәһе губернаторы Владимир Артяков ҡына инә.
Бик көслө һөҙөмтәле лоббистар исемлеге башында Юрий Лужков (Мәскәү) тора, унан ҡала икенсе урында – Татарстан башлығы Минтимер Шәймиев, өсөнсө урынды Валентина Матвиенко (Санкт-Петербург) менән Аман Тулеев (Кемерево өлкәһе) бүлешә.
Көслө һөҙөмтәле лоббистар исемлегендә ете генә кеше; Башҡортостан Президенты дөйөм 13-сө урында, Валерий Шанцев (Нижегородка өлкәһе), Георгий Боос (Калининград өлкәһе) һәм Владимир Артяковтан (Һамар өлкәһе) алдараҡ.


text:
Википедия:Тәрәнлек
Википедияла тәрәнлек (ингл. Depth) — тел бүлегенең үҫеш дәрәжәһен күрһәтеүсе сағыштырмаса ҙурлыҡ. Һәр мәҡәләгә тура килгән уртаса үҙгәртеү, мәҡәлә булмаған биттәр һанынан һәм мәҡәлә әҙерләмәләренән иҫәпләнә.
Википедия ҡатнашыусыларының күбеһе тәрәнлек Википедияның сифатын түгел, ә уның ҡатнашыусылары берләшмәһенең үҫешкәнлеген күрһәтә тип иҫәпләй.
Иҫәпләү[вики-тексты үҙгәртергә]
Тәрәнлек түбәндәгесә иҫәпләнә:
- ,
- Depth — тәрәнлек;
- Edits — дөйөм үҙгәртеүҙәр һаны;
- NonArticles — мәҡәлә булып һаналмаған биттәр һаны (фекер алышыу һәм әңгәмә биттәре, йүнәлтеүҙәр, шәхси биттәр һ.б.);
- Articles — мәҡәләләр һаны;
- Total — бөтә биттәр һаны (NonArticles + Articles).
Ҡыҫҡартылған формула:
Статистика[вики-тексты үҙгәртергә]
Ҙур Википедиялар (мәҡәлә һаны 50000 күп) араһында иң ҙур тәрәнлек Инглиз Википедияһында: 955.9 = 21.11 × 45.29.
Урыҫ Википедияһының тәрәнлеге: 139.7 = 18.72 × 7.46.
Төрки Википедиялар араһында иң ҙур тәрәнлек төрөк википедияһында: 215.2 = 12.94 × 16.63.
Башҡорт википедияһының тәрәнлеге: 21.1 = 6.26 × 3.36.
Төрки телдәрендәге википедиялар статистикаһы:
Телдәр таблицаһы[вики-тексты үҙгәртергә]
Иң ҙур 30 Википедия буйынса:


text:
Башҡортостанда түләүле юл барлыҡҡа киләсәк
Башҡортостанда түләүле юл барлыҡҡа киләсәк. Бында Баулы (Татарстан) – Күмертау республика трассаһы тураһында һүҙ бара. Уның төҙөлөшө быйыл уҡ башланып, күҙалланыуынса, 2015 йылда тамамланырға тейеш.
БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты коллегияһы ултырышында билдәләнеүенсә, был проект «Европа — Көнбайыш Ҡытай» халыҡ-ара транспорт коридорын булдырыу сиктәрендә тормошҡа ашырыла.
Юл төҙөлөшөнә яҡынса 102 млрд һум тотоноу планлаштырыла. Трассанан файҙаланған өсөн түләүгә килгәндә, еңел автомобилдәр өсөн ул 1 километрына яҡынса 70 тин, йөк машиналары өсөн 1 һум 60 тин буласаҡ.
«Башинформ»дың әүәлерәк хәбәр итеүенсә, Башҡортостан биләмәһе аша үткән федераль трассаларҙа яҡын арала түләүле участкалар булмаясаҡ. Федераль юл агентлығының «Һамар – Өфө – Силәбе» автомобиль магистрале идаралығы шундай мәғлүмәт бирә.


text:
Быйыл февралдә республикала капиталь ремонт буйынса компенсация түләү тураһында закон ҡабул ителә Фото: автор фотоһы
Быйыл февралдә республикала капиталь ремонт буйынса компенсация түләү тураһында закон ҡабул ителә
Быйыл февралдә республикала капиталь ремонт буйынса компенсация түләү тураһында закон ҡабул ителә Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
2016 йылдың февралендә Башҡортостанда граждандарҙың айырым категорияларына капиталь ремонтҡа иғәнә түләүгә бәйле сығымдар өсөн компенсация биреү тураһында закон ҡабул ителә.
Республика Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта Башҡортостан Хөкүмәте тейешле закон проектын әҙерләгән. Февралдә Дәүләт Йыйылышы законды ҡабул итергә тейеш. 2016 йылдың 1 ғинуарынан граждандарҙың айырым категорияларына компенсация түләнәсәк.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, Рәсәй Президенты Владимир Путин төбәктәрҙең 80 йәштән өлкән кешеләрҙе капиталь ремонт өсөн түләүҙән азат итергә хоҡуҡлы булыуы тураһында законды хупланы. Тейешле указ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған.


text:
Өфө Рәсәй мөфтиәте резиденцияһы урынлашасаҡ урын өсөн тауыш биреүҙә тәүге урында килә Фото: Андрей Старостин
Өфө Рәсәй мөфтиәте резиденцияһы урынлашасаҡ урын өсөн тауыш биреүҙә тәүге урында килә
Өфө Рәсәй мөфтиәте резиденцияһы урынлашасаҡ урын өсөн тауыш биреүҙә тәүге урында килә Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 30 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты мөфтиәт резиденцияһы урынлашасаҡ урын өсөн тауыш биреү уҙғара. Әлеге мәлдә Өфө исемлектә беренсе урынды биләй. Икенсе урында — Ҡазан, өсөнсөлә — Мәскәү һәм Махачкала. Грозный ҡалаһы иң аҙ тауыш йыйған. Конкурс «Бәйләнештә» социаль селтәрендә Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының рәсми битендә уҙа.
«Һуңғы ваҡытта Рәсәйҙең ҡайһы ҡалаһы йәки төбәге илебеҙ мосолмандарының административ үҙәге тип иҫәпләнә ала тигән мәсьәлә йыш күтәрелә. Беҙҙең өммәнең рухи үҙәгенә килгәндә, бер ниндәй һорауҙар ҙа юҡ. Рәсәйҙәге исламдың ике бишеге — Болғарҙа һәм Дербентта. Ә бына Рәсәй мөфтиәтенең резиденцияһы ҡайҙа булырға тейешлеге тураһында мәсьәлә форумдарҙа, киң мәғлүмәт сараларында һәм мосолман ойошмаларының сайттарында әүҙем тикшерелә», — тип аңлаттылар ойоштороусылар тауыш биреүҙең маҡсатын.
5 авгусҡаса теләгән һәр кем үҙ фекерен белдерә ала.


text:
База кимәлендә математика буйынса БДИ һөҙөмтәләре: төбәктә «бишле» һәм «икеле» алыусылар бар Фото: Андрей Старостин
База кимәлендә математика буйынса БДИ һөҙөмтәләре: төбәктә «бишле» һәм «икеле» алыусылар бар
База кимәлендә математика буйынса БДИ һөҙөмтәләре: төбәктә «бишле» һәм «икеле» алыусылар бар Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 11 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
10 июндә Башҡортостанда база кимәлендә математика буйынса Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре билдәле булды. Республика Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, унда 13260 кеше ҡатнашҡан. Имтихан биш баллы шкала буйынса баһаланды. Әммә бында ла максималь 20 балл йыйырға мөмкин ине. 17-20 балға яҙған уҡыусылар «бишле» билдәһен алды.
Һынау тотоусыларҙың 526-һы 20 балл йыйған. 4628 уҡыусы — «бишле», 5548-ҙе — «дүртле», 2405 кеше «өслө» билдәһенә яҙған.
Республикала 679 кеше «икеле» алған. Әгәр ҙә уларҙың рус теленән БДИ һөҙөмтәләре ҡәнәғәтләнерлек булһа, резерв көндәрҙә математиканы ҡабаттан тапшырасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл математика буйынса Берҙәм дәүләт имтиханы база һәм профилле кимәлгә бүленде. Аттестат алыу өсөн сығарылыш уҡыусылары база кимәлендәге имтихан бирҙе.
Математиканан профилле имтихан һөҙөмтәләре 14 июндә билдәле буласаҡ.


text:
Башҡортостан эшҡыуарҙары Һиндостан менән хеҙмәттәшлек итергә саҡырыла
БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы республика эшҡыуарҙарынан Һиндостан Республикаһының Рәсәйҙәге илселегендә ойоштороласаҡ Башҡортостандың презентацияһында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итә.
Презентация Мәскәүҙә 27 июндә үтә. Был БРИКС саммиты алдынан үткәреләсәк сараларҙың береһе булып тора.
Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы барлыҡ тәҡдимдәрҙе 14 июнгә тиклем ҡабул итә. Заявка формаһы ассоциация сайтында урынлаштырылған.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
2 декабрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Сәнәғәт, төҙөлөш, транспорт, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, хеҙмәтләндереү өлкәһе, дәүләт хеҙмәте, муниципаль идара итеү, социаль өлкә, экология, физкультура, фән һәм мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, киң мәғлүмәт саралары, әҙәбиәт, мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәләрендә эшләгән 50 хеҙмәткәрҙең һөнәри ҡаҙаныштары ордендар, почет грамоталары, маҡтаулы исемдәр, рәхмәт хаттары менән билдәләнде.
– Һеҙҙең барығыҙҙы ла ҡотлайым! Был наградаға үҙ хеҙмәтегеҙ менән лайыҡ булдығыҙ. Һеҙгә именлек, уңыштар, артабан да әүҙем эшләүегеҙҙе теләйем, – тине Рөстәм Хәмитов. – Республикабыҙ һәм власть, муниципаль структуралар былтыр үҙ өҫтөнә алған бөтә социаль йөкләмәләрҙе үтәй. Беҙ бюджет өлкәһендә эшләүселәрҙең эш хаҡын арттырыу буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырасаҡбыҙ. Шуның менән Башҡортостандың көслө, уңышлы төбәк булыуын раҫлаясаҡбыҙ.
Сығыштың тулы стенограммаһы һәм бүләкләнеүселәр исемлеге республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Өфөлә «Рәсәй һәм Ҡаҙағстан: сәйәси-хоҡуҡи, иҡтисади һәм социаль-мәҙәни хеҙмәттәшлек нигеҙҙәре» форумы үтәсәк
31 июлдә Өфөлә «Рәсәй һәм Ҡаҙағстан: сәйәси-хоҡуҡи, иҡтисади һәм социаль-мәҙәни хеҙмәттәшлек нигеҙҙәре» халыҡ-ара форумы үтәсәк. Сараны Башҡортостан социаль технологиялар институты нигеҙендә Рәсәй Федерацияһында ЮНЕСКО-ЮНЕВОК үҙәге ойоштора.
Түңәрәк өҫтәл эшендә Ҡаҙағстан Республикаһы делегацияһы, БР «Елим Ай» ҡаҙаҡ милли мәҙәниәте үҙәге» төбәк йәмәғәт ойошмаһы ағзалары, Башҡортостандың ғилми һәм йәмәғәт берләшмәләре вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Сарала биләмәләрҙе сәйәси-хоҡуҡи йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре, халыҡ-ара сәйәсәт өлкәһендәге хеҙмәттәшлектең үҫеш тенденциялары тикшереләсәк.
Телекүпер форматында «Жас Улан» берҙәм балалар-үҫмерҙәр ойошмаһы» йәмәғәт берләшмәһе рәйесе Нәзирә Болдурукова (Астана, Ҡаҙағстан) һәм Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтының Евразия клубы рәйесе Юрий Кофнер (Мюнхен, Германия) менән диалог ойоштороласаҡ.


text:
Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы Әҙәбиәт йылының иң яҡшы эмблемаһына конкурс иғлан итте
ӨФӨ, 2014 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың Мәҙәниәт Министрлығы республикала Әҙәбиәт йылы эмблемаһының иң яҡшы проектына конкурс иғлан итте.
1 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Әҙәбиәт йылын уҙғарыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы.
Конкурста республика граждандары һәм ойошмалары ҡатнаша ала. Һәр ҡатнашыусы бер генә заявка бирергә тейеш. Юғары кимәлдәге художество мәҙәниәте һәм дизайнер сәнғәте, эштәрҙең сағыу, үҙенсәлекле һәм заманса булыуы төп критерий булып тора.
Конкурс тураһында положение һәм заявка формаһы республика Мәҙәниәт министрлығының рәсми сайтында бирелгән. Материалдар 2015 йылдың 15 ғинуарына тиклем ҡабул ителә. Телефон (347) 280-87-70. Электрон почта: gafarova.r@bashkortostan.ru.


text:
Башҡортостан Хөкүмәтендә эш хаҡы буйынса бурыстарҙы бөтөрөү саралары тикшерелдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәтендә эш хаҡы буйынса бурыстарҙы бөтөрөү саралары тикшерелде
Башҡортостан Хөкүмәтендә эш хаҡы буйынса бурыстарҙы бөтөрөү саралары тикшерелдеФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда эш хаҡы буйынса бурыстар 1 июнгә ҡарата яҡынса 30 миллион һум тәшкил итте. Шаршамбы, 26 июндә, БР Хөкүмәте ултырышында был бурыстарҙы бөтөрөү буйынса саралар тикшерелде. Ултырышты республика Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы.
— Төп бурыстар 10 муниципаль районда һәм өс ҡала округында тупланған, — тине Рөстәм Хәмитов. – Иң проблемалы нөктәләр – Күмертау ҡалаһы (дөйөм республика бурыстарының яҡынса 30 проценты) һәм Туймазы районы (24 процент). Тармаҡтарға килгәндә, иң күп бурыстар элеккесә эшкәртеү производстволары предприятиеларында күҙәтелә — 16,5 миллион һум, йәғни 55 процент.
Президент билдәләүенсә, «30 миллион һум – ул рәсми статистика мәғлүмәттәре, ә ысынында иһә бурыстар күберәк».
Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ярашлы, конкурс производствоһы процедураһы индерелгән биш ойошма бурыстарҙың өстән бер өлөшөнән ашыуын формалаштыра. Шул уҡ ваҡытта, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, банкрот тип танылған 41 ойошмала 128 миллион һум күләмендә бурыстар иҫәпләнә.
Президент бындай социаль ғәҙелһеҙлекте бөтөрөү өсөн банкротлыҡ тураһындағы ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү кәрәклеге хаҡында әйтте.
— Банкротлыҡ тураһындағы ҡануниәткә ярашлы шундай хәл килеп тыуыуы ихтимал: конкурс производствоһы процедураһы тамамланғандан һуң, бурыстар иҫәптән сығарыла һәм эш хаҡы түләнгән һанала. Ысынында иһә кешеләр хеҙмәт хаҡын алмай, — тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙгә федераль ҡануниәтте үҙгәртеү мәсьәләһе буйынса РФ Дәүләт Думаһына, РФ Хөкүмәтенә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Ҡануниәткә үҙгәрештәр индереү өсөн, Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаттарының, Дәүләт Йыйылышы депутаттарының, йәмәғәт ойошмаларының эшмәкәрлеген әүҙемләштереү зарур.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы мәғлүмәттәре менән таныштырҙы:
— Идаралыҡ мәғлүмәттәренә ярашлы, республикала ағымдағы йылдың апрель айы башына ҡарата банкротлыҡ процедуралары 764 ойошмала үткәрелгән, улар араһынан 104 ойошмала йәмғеһе 206 миллион һум күләмендә бурыстар булған.
Эш хаҡы буйынса иң күп бурыстар түбәндәге предприятиеларҙа тупланған: «Туймазыбыяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (60 миллион һумдан ашыу), «Стәрлетамаҡ машиналар эшләү компанияһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте (41 миллион һум), «Сервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (18 миллион һум). Президент һәр айырым осраҡты ентекле тикшерергә ҡушты. Мутлашыусылар яза алырға тейеш, тип билдәләне ул.
Хөкүмәт ултырышында күпселек муниципаль советтарҙың эш хаҡы буйынса бурыстарҙы түләү мәсьәләләре буйынса эшмәкәрлеге тәнҡиткә алынды. Шулай уҡ профсоюздар, Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы эшмәкәрлегенә дәғүәләр белдерелде.
— Эш хаҡын түләмәгән етәкселәр – ысын мәғәнәһендә енәйәтселәр, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты. – Ундай кешеләрҙе бер нисек тә аҡлап булмай. Тағы ла бер тапҡыр әйтәм: кешеләргә айҙар буйы хеҙмәт хаҡы түләмәгән эш тәҡдим итеүселәр ҡаты яза алырға тейеш.


text:
Яңы йылды байрам итер өсөн төбәктә 200 мең шыршы әҙерләнә
Башҡортостанда яңы йыл шыршыларын әҙерләү бара. Республика Урман хужалығы министрлығына ҡараған бер нисә дәүләт унитар предприятиеһы шыршыларҙы Өфөгә килтерәсәк. Һәр йылдағыса иң ҙур ғаилә байрамына ағастар махсус ауыл хужалығы йәрминкәләрендә һәм шыршы баҙарҙарында һатыласаҡ.
— Дөйөм алғанда, «урман» дәүләт унитар предприятиелары быйыл 220 мең ағас әҙерләргә планлаштыра. Улар шыршы, ҡарағай һәм аҡ шыршы. Бөгөнгө көнгә биш мең самаһы шыршы, 48 мең ҡарағай һәм 14 меңләгән аҡ шыршы әҙерләнгән. Яңы йыл ағастарының иң күбен – 20 меңләп ағасты һәр ваҡыттағыса «Белорет урманы»,«Туймазы урманы» һәм «Йылайыр урманы» дәүләт унитар предприятиелары хеҙмәткәрҙәре әҙерләй, —тип хәбәр итте БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Айбулат Ғәйнуллин.
Министрлыҡ тәҡдим иткән күмәртәләп һатыу хаҡтары шыршыға – 250 һум, ҡарағайға – 210 һум, аҡ шыршыға 300 һум тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта предприятиелар баҙар шарттарына бәйле үҙ хаҡтарын да ҡуя ала.
Белешмә. 2012 йылда республика Урман хужалығы министрлығына ҡараған ойошмалар 20 миллион һумдан ашыуға яңы йыл продукцияһын һатҡан. Быйыл да һатыуҙан килгән төшөм аҙ булмаҫ, тип көтөлә. БР Урман хужалығы министрлығында аңлатыуҙарынса, ҡағиҙә буйынса яңы йыл ағастары аныҡ билдәләнгән урындарҙа әҙерләнә.


text:
Санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү айлығына аҙна аҙағына тиклем йомғаҡ яһаласаҡ
Ошо аҙнаның аҙағына тиклем Өфөлә санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү айлығына һуңғы йомғаҡтар яһаласаҡ. 7 октябрҙә Башҡортостандың баш ҡалаһында көҙгө айлыҡ сиктәрендәге һуңғы санитар йома үтте. «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, йома өмәһендә 36 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. 500 самаһы махсус техника берәмеге файҙаланылған. Мең квадрат метрға яҡын юлдар ремонтланған. Күмәк хеҙмәт көнөндә ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына 1700 кубометрҙан ашыу сүп-сар тейәп оҙатылған.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү айлығы ҡалала Республика көнөнә әҙерлек сиктәрендә 12 сентябрҙә иғлан ителгәйне. Был арала Өфөлә юлдар, тротуарҙар, ҡоймалар, парапеттарҙы, бина фасадтарын ремонтлау, юлдар, урамдар, квартал араһы территорияларын таҙалау, гараж кооперативтары, баҡсасылыҡ ширҡәттәре биләмәләрен, йылға-күлдәрҙең яр буйҙарын, йырындарҙы сүп-сарҙан таҙартыу, ҡала биләмәһендәге шишмәләрҙе төҙөкләндереү эштәре ойошторолдо.


text:
«Ирәндек моңдары» башҡорт йырҙарын башҡарыусылар конкурсы заявкалар йыя
22 майҙан алып 24-нә тиклем Сибайҙа «Ирәндек моңдары» тѳбәк-ара башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсы уҙғарыла.
Конкурстың ойоштороусылары – БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Сибай хакимиәте.
«Ирәндек моңдары» башҡорт йыр сәнғәтен пропагандалау һәм талантлы башҡарыусыларҙы асыҡлау маҡсатында уҙғарыла.
Конкурстың бурыстары: халыҡ башҡарыусанлығы традицияларын һаҡлау һәм үҫтереү; башҡорт фольклорының боронғо ҡатламдарын тергеҙеү; республиканан ситтә йәшәүсе башҡорттар менән төбәк-ара мәҙәни бәйләнештәрҙе үҫтереү.
Конкурста 35 йәшкә тиклемге үҙешмәкәр һәм профессиональ башҡарыусылар ҡатнаша ала. Башҡарыусылар 16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән алып 35 йәшкә тиклемге ике төркөмгә бүленә.
БР Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бәйгеселәр төрлө номинацияларҙа (оҙон көй, ҡыҫҡа көй) көс һынаша ала. Ике номинацияла ла ҡатнашыусы йырсылар «Ирәндек моңдары» конкурсы еңеүсеһе булырға күберәк мөмкинлеккә эйә.
Көс һынашыусылар башҡарылған әҫәрҙәрҙең тарихын белергә тейеш, һирәк яңғыраған фольклор өлгөләре хуплана.
Төбәк-ара конкурс сиктәрендә ғалим-фольклорсылар һәм билдәле халыҡ йырсылары менән осрашыуҙар, башҡорт вокалы буйынса ижади лаборатория ҡаралған.
Конкурс жюриһы составына ғалим-фольклорсылар, Башҡортостан Республикаһының күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре һәм сәнғәт оҫталары, Республика халыҡ ижады үҙәге белгестәре инә.


text:
Башҡортостан башлығын һайлау ваҡытынан алда үтәсәк
Башҡортостан Республикаһы башлығын һайлау ваҡытынан алда – 2014 йылдың 14 сентябрендә үтәсәк. Бындай ҡарарҙы Рәсәй Президенты бөгөн Рөстәм Хәмитов менән осрашыу барышында ҡабул итте. Башҡортостан Президенты вәкәләттәре 2015 йылға тиклем ҡаралған.
Осрашыу барышында республика башлығы, «кешеләрҙең ҡарашын һайлауҙарҙа, уларҙан эшебеҙҙе нисек баһалағандарын һорап, белергә мөмкин. Шуның менән бәйле минең Һеҙгә, Владимир Владимирович, бер үтенесем бар: Башҡортостан Республикаһы башлығы вазифаһына көҙгө һайлауҙарҙа ҡатнашыу өсөн ваҡытынан алда отставкаға ебәреүегеҙҙе һорайым», тип билдәләне.
— Иҡтисад һәм социаль өлкә үҫешендә ыңғай динамиканы иҫәпкә алып, һеҙҙә эшһеҙлек минималь кимәлдә һәм бөтә социаль параметрҙар етерлек юғары кимәлдә торған төҫлө. Һеҙҙең быйыл да, киләһе йыл да еңеүгә бөтә мөмкинлектәрегеҙ бар кеүек тойола. Әммә, әгәр Һеҙгә ниндәйҙер төшөнсәләр буйынса быйыл һайланыуығыҙ уңайлыраҡ булһа, мин быға ҡаршы түгел. Рәхим итегеҙ, — тине Рәсәй Президенты.
Республика ҡануниәтенә ярашлы, хәҙер Рөстәм Хәмитов Башҡортостан башлығы һайлауҙарында ҡатнаша ала. Республика Президенты 28 апрелдә матбуғат конференцияһы барышында киләсәк төбәк башлығы һайлауҙарында ҡатнашырға ниәтләнеүе тураһында хәбәр иткәйне.


text:
Республика тупланма бюджетының профициты май башына 1,1 миллиард һум тәшкил итте
Башҡортостандың тупланма бюджеты ғинуар-апрелдә килем буйынса 50 миллиард һумға үтәлгән – 2013 йылдың дүрт айына ҡарата 101,8 процентҡа. Сығымдар 48,9 миллиард һум (104,8 процент) күләмендә финансланған. Шулай итеп, республика тупланма бюджетының профициты 1,1 миллиард һум тәшкил итә, тиелә БР Финанс министрлығы мәғлүмәттәрендә.
Һалым һәм һалымға ҡарамаған табыш 5,9 процетҡа үҫеш менән 41,5 миллиард һум тәшкил итте. Уларҙың төп сығанаҡтары – физик шәхестәр табыштарына (бөтә һалым һәм һалымға ҡарамаған табыштарҙан 30,3 процент), ойошмалар килеменә һалым (24,8), акциздар (12,9), милеккә һалым (19,4). Һанап үтелгән табыш төрҙәре буйынса, акциздарҙы иҫәпкә алмағанда, керем быйыл артҡан. 2013 йылдың ошо уҡ ваҡыты менән сағыштырғанда акциздар 0,9 процентҡа аҙыраҡ йыйылған.
Дәүләт һәм муниципаль милекте ҡулланыуҙан табыш 3 миллиард һум самаһы тупланған – бөтә һалым һәм һалымға ҡарамаған табыштарҙан 7,3 процент.
Бушлай керемдәр суммаһы – 8,5 миллиард һум (табыштың 17 проценты), 2013 йылдың ғинуар-апрель керемдәренән 14,4 процентҡа кәмерәк.
Тупланған бюджет сығымының 80,4 проценты социаль өлкәгә йүнәлтелгән.
Башҡортостан Республикаһы бюджеты ғинуар-апрель айҙарында килемдәр буйынса 40,9 миллиард һум күләмендә (2013 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырмаса был 13 процент тәшкил итә), сығымдар буйынса 39,7 миллиард һум күләмендә (104,6 процент) үтәлгән. Урындағы бюжеттарҙың килеме – 21,1 миллиард һум (102,9 процент), сығымдары 21,3 миллиард һум (106,9 процент) тәшкил итә.


text:
Башҡортостан делегацияһы Фарнборолағы халыҡ-ара авиасалонда ҡатнаша
Башҡортостандың сәнәғәт һәм фәнни-етештереү предприятиелары делегацияһы (йәмғеһе 12 компания) бөгөн, 9 июлдә, Лондон янындағы Фарнборола асылған 48-се Халыҡ-ара авиайыһан салонында ҡатнаша. Делегацияны БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Юрий Пустовгаров етәкләй. Бындай ҙур күләмдәге авиация-йыһан күргәҙмәһендә Башҡортостан «Өфө – авиация технологиялары ҡалаһы» проектын тәҡдим итә.
Делегация «Гидравлика», «Өфө агрегат производство берекмәһе» кеүек асыҡ акционерҙар йәмғиәттәренең, электрохимия производстволарының, авиайыһан продукцияһын етештереүгә бәйле башҡа тармаҡтарҙың вәкилдәренән тора.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһында билдәләүҙәренсә, Палатаның сит илдә үҙ технологияларыңды күрһәтеү өсөн консорциумдар ойоштороу тәжрибәһе бар. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, быйыл мартта Башҡортостандың нефть-газ предприятиелары делегацияһы ҙур халыҡ-ара күргәҙмә сиктәрендә Алжирҙың Хасси-Мессауд ҡалаһына барҙы, ә май айында Өфөлә ошо консорциумдың рәсми презентацияһы үтте.
Юрий Пустовгаров фекеренсә , Өфөнө бөтә донъя күләмендәге авиация һәм йыһан технологиялары үҙәге тип атарға мөмкин: бында илдәге иң яҡшы авиация заводы урынлашҡан, юғары квалификациялы кадрҙар һәм ғалимдар эшләй. Юрий Пустовгаров әйтеүенсә, «донъялағы иң алдынғы һигеҙ процесс беҙҙә һәм беҙ уларҙы күрһәтергә әҙер».


text:
Фото:
Николай Самойленко Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр парламенты Комиссияһын етәкләне
Фото:
Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы ҡарамағындағы Йәштәр палатаһы рәйесе Николай Самойленко Дәүләт Думаһы ҡарамағындағы Йәштәр парламенты ултырышында Тәбиғәт ресурстары, тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология буйынса комиссияның рәйесе итеп һайланды.
— Бындай вазифаға һайланыуыма БР Йәштәр палатаһының барлыҡ ағзаларының етди эшмәкәрлеге булышлыҡ итте, — тине Николай Самойленко. – Беҙ Волга йылғаһы бассейны биләмәһендә Волга буйы федераль округында һыу объекттарының торошона күҙәтеү буйынса ҙур проект әҙерләнек. Башҡортостан райондарының Йәштәр советтары ярҙамында барлыҡ кәрәкле мәғлүмәт тупланды. Дөйөм анализ буйынса ҙур отчет әҙерләнде, ул Волга буйы федераль округына ингән төбәктәрҙең отчеттары менән сағыштырылды. Улар буйынса дөйөм отчет әҙерләп, РФ Президенты исеменә йүнәлттек.
Республика кимәлендә БР Йәштәр палатаһы тарафынан Башҡортостанда экологик хәлде яҡшыртыу буйынса бер нисә тәҡдим әҙерләнде, улар республиканың Дәүләт Йыйылышына йүнәлтелде.
— Бынан тыш, беҙ һыу объекттарының торошон яҡшыртыу буйынса бер нисә экологик сара үткәрҙек, — тип хәбәр итте Николай Самойленко. – Был эшләнмәләр менән Мәскәүгә килдек, унда экология мәсьәләләре өсөн яуап биргән Комиссия етәксеһе вазифаһына үҙ кандидатурамды тәҡдим иттем. Йәмғеһе өс кандидатура тәҡдим ителгәйне. Һайлау һөҙөмтәләре буйынса, беҙҙең төбәктәге эшмәкәрлек иң яҡшыһы тип табылды.


text:
Төбәктә әсәлек һәм балалыҡ буйынса пособиелар ете процентҡа индексацияланды Фото: Олег Яровиков
Төбәктә әсәлек һәм балалыҡ буйынса пособиелар ете процентҡа индексацияланды
Төбәктә әсәлек һәм балалыҡ буйынса пособиелар ете процентҡа индексацияланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
1 февралдән Башҡортостанда балалы ғаиләләргә пособиелар, шул иҫәптән бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған пособие, йәш ярымға тиклем бала тәрбиәләү буйынса айлыҡ пособие һәм йөклөлөк осоронда медицина учреждениеһына иртә иҫәпкә торған өсөн пособие индексацияланды. Быйыл уларҙың күләме ете процентҡа артты, тип аңлаттылар Социаль страховкалау фондының төбәк бүлексәһендә.
Хәҙер бала йәш ярымға еткәнгә тиклем беренсе баланы ҡарау буйынса айлыҡ пособиеның минималь күләме 3344,91 һум, икенсе һәм унан һуңғы балаларға 6689,83 һум тәшкил итә.
2016 йылдың ғинуарынан 2016 йылдың февраленә йәш ярымға тиклем бала ҡарау буйынса күсә торған пособиелар өсөн пособиеларҙың минималь күләме яңынан иҫәпләнә.
Бала тыуғас та ғаилә бер тапҡыр 17 839,55 һум аласаҡ.
Йөклөлөк осоронда медицина учреждениеһына иртә иҫәпкә торған ҡатын-ҡыҙҙарға пособие 668,99 һумға тиклем арттырылды.
2016 йылдың 1 ғинуарынан һуң тәғәйенләнгән пособиелар өсөн бала тәрбиәләү буйынса айлыҡ пособиеның сикке суммаһы тулы календарь ай өсөн 21 554,82 һум тәшкил итәсәк.


text:
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһеФото: Олег Яровиков
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһе
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһеФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө — Рәсәйҙең музыкаль ҡалаларының береһе. Башҡортостандың баш ҡалаһы 2ГИС мәғлүмәт сервисы төҙөгән 15 миллионлы ҡала рейтингында өсөнсө урынды алды. Үткәрелгән тикшереүҙәргә ярашлы, Өфөлә 100 мең кешегә өс музыкаль учреждение тура килә, ҡалала бөтәһе 32. Күпселекте (47 процент) музыкаль мәктәптәр, 28 процентты — вокал курстары һәм 25 процентты музыкаль курстар тәшкил итә.
Өсөнсө урынды Өфө Һамар менән бүлеште.
Рейтингта тәүге урынды Ҡазан биләй. Татарстандың баш ҡалаһында 66 музыкаль белем биреү учреждениеһы бар. Икенсе урында — Новосибирск, Екатеринбург һәм Красноярск. Был ҡалаларҙа 100 мең кешегә дүрт музыкаль уҡыу йорто тура килә.
Дүртенсе урынды Мәскәү, Санкт-Петербург, Түбәнге Новгород, Омск, Силәбе, Дондағы Ростов һәм Пермь ҡалалары алды. Волгоград һәм Воронеж бишенсе урынды биләне.


text:
Силәбе өлкәһендәге Башҡорт йәштәре союзы милли-мәҙәни ҡиммәттәрҙе һаҡлай Фото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
Силәбе өлкәһендәге Башҡорт йәштәре союзы милли-мәҙәни ҡиммәттәрҙе һаҡлай
Силәбе өлкәһендәге Башҡорт йәштәре союзы милли-мәҙәни ҡиммәттәрҙе һаҡлай Фото: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Силәбе өлкәһендәге Башҡорт йәштәре союзы 10 йыллыҡ эшенә йомғаҡ яһаны. Юбилейлы отчет һайлау конференцияһы барышында ҡаҙаныштар һәм киләсәккә бурыстар билдәләнде. Ойошманың эшмәкәрлеге Силәбе өлкәһендә йәшәгән башҡорттарҙың милли-мәҙәни ҡиммәттәрен һаҡлауға, үҫтереүгә һәм пропагандалауға йүнәлтелгән, тип билдәләне сығыш яһаусылар.
Форумда Башҡортостандың Урал федераль округындағы даими вәкиле Амур Хәбибуллин, Силәбе өлкәһенең «Башҡорт ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы башлығы Морис Йосопов ҡатнашты. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайынан конференцияла башҡарма комитеттың төп белгесе Марат Ғилманов, Башҡортостандағы Башҡорт йәштәре союзы исеменән уның рәйесе Ғаяз Бикбулатов сығыш яһаны.
Сығыш яһаусылар билдәләүенсә, 10 йыл эсендә Башҡорт йәштәре союзы спорт, мәҙәни һәм белем биреү йүнәлешендә йөҙҙәрсә проекттарҙы тормошҡа ашырҙы. Улар ярҙамында башҡорт теле һәм башҡорт бейеүе, милли уйын ҡоралы ҡурайҙа уйнау курстары асылды. Шулай уҡ «Афарин» футбол командаһы һәм Силәбе йүгереү клубы ойошторолдо.
Йәштәр ойошмаһы булдырылғандан алып Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, балалар йорттарына ярҙам күрһәтелә. Башҡорт йәштәре ҡала һәм өлкә өмәләрендә даими ҡатнаша. Федераль кимәлдәге проекттар — «Осҡон» башҡорт видеоһы конкурсы, «BashCon» башҡорт интернетын үҫтереү буйынса конференция бойомға ашырыла.
Эш йомғаҡтары буйынса киләһе өс йылға ойошма рәйесе һайланды. Ул — хәрәкәттең әүҙем ағзаһы Владислав Габов, тип хәбәр иттеләр Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Константин Толкачев «Болғар» теплоходының һәләкәткә осрауы айҡанлы хеҙмәттәштәренең ҡайғыһын уртаҡлаша
Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Татарстан Дәүләт Советы рәйесе Фәрит Мөхәмәтшин исеменә «Болғар» теплоходындағы күп кешеләр ғүмерен алып киткән фажиғә менән бәйле ҡайғы уртаҡлашып телеграмма ебәрҙе, тип хәбәр иттеләр республика парламентының матбуғат хеҙмәтендә.
— Һеҙҙең ҡайғы-һыҙланыуҙарығыҙ Башҡортостандағы барлыҡ күп милләтле халыҡ йөрәктәрендә ауаз тапты. Һәләк булғандарҙың туғандарына һәм яҡындарына ҡайғы уртаҡлашыу һүҙҙәрен еткереүегеҙҙе һорайым. Был ҡайғылы һәм ауыр сәғәттә беҙ һеҙҙең менән, — тиелә телеграммала.


text:
Өфө моторҙар эшләү берекмәһе белгестәре «Алтын идея» премияһы менән билдәләнде
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең белгестәре «Алтын идея» милли премияһы лауреаттары булды. Өфө моторҙар эшләү берекмәһе директоры урынбаҫары Александр Пермяковтың Һиндостандағы лицензиялы производствоға етәкселек итеү буйынса эшмәкәрлеге «Хәрби-техник хеҙмәттәшлек мәсьәләләрен хәл итеүгә индергән өлөшө, инициативаһы һәм тырышлығы өсөн» номинацияһында билдәләнде.
Берекмәнең һынау цехы начальнигы урынбаҫары Дмитрий Храпутский хәрби-техник хеҙмәттәшлек өлкәһендәге ҡаҙаныштары, ҡорал һәм хәрби техника өлгөләрен эшләгәне һәм етештергәне өсөн «Йәш таланттар» номинацияһында лауреат исемен алды.
Дмитрий Храпутский конкурсҡа «Рәсәй Федерацияһының Оборона министрлығы һәм сит ил заказсылары мәнфәғәтендә фронт авиацияһының перспективалы самолеттарын мәғлүмәт һәм диагностика йәһәтенән тәьмин итеү» тип аталған хеҙмәтен тәҡдим итте. Ул двигателдәрҙе һынау менән шөғөлләнеүсе хеҙмәттең көндәлек эшмәкәрлегенә заманса мәғлүмәт технологияларын индереүҙе өйрәнгән.
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең корпоратив коммуникациялар идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, быйыл конкурсҡа йәмғеһе 68 заявка килгән. Конкурс материалдары тәүҙә эксперттар төркөмө менән баһаланған, һуңынан 5 декабрҙә Хәрби-техник хеҙмәттәшлек буйынса федераль хеҙмәт директоры Михаил Дмитриев рәйеслегендә үткән «Алтын идея» милли премияһы ойоштороу комитетының йомғаҡлау ултырышында күрһәтелгән.


text:
Баш ҡала Еңеү байрағын ҡабул иттеФото: автор
Баш ҡала Еңеү байрағын ҡабул итте
Баш ҡала Еңеү байрағын ҡабул иттеФото: автор
Дәүләт-ара Герой-ҡалалар союзынан Еңеү байрағын тантаналы рәүештә Өфөгә тапшырҙылар. Акция бөгөн, 6 майҙа, Еңеү паркында Мәңгелек ут эргәһендә үтте. Еңелмәҫ Рәсәй символына хөрмәт күрһәтергә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, патриотик клубтар ағзалары, власть органдары вәкилдәре килгәйне. Еңеү Байрағын ҡала хакимиәте башлығы ҡабул итте.
Йыйылғандар алдында ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙың летчик-космонавты, авиация генерал-майоры, Дәүләт-ара Герой-ҡалалар союзы рәйесе Виктор Горбатко сығыш яһаны.
— Шул ваҡытта Советтар Союзы территорияһында йәшәгән кешеләр был Еңеү өсөн бар тырышлығын һалды. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында булған барыһы ла Еңеү яуланы. Әммә Еңеү тылда техника, хәрби припастар, самолеттар, танктар эшләүсе кешеләрҙең дә хеҙмәте менән ҡойолдо. Бөгөн еңеү яулаған, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында баштарын һалған кешеләрҙе иҫкә алабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Виктор Горбатко.
Артабан Байраҡты Ленин исемендәге майҙанға алып килделәр, бында «Үлемһеҙ полк» бөтә Рәсәй акцияһы үтте. Ветерандарҙы, олатайҙарын, ҡарт олатайҙарын иҫләгән һәм хөрмәт иткән бөтәһе лә һалдаттарҙың фотолары менән «Үлемһеҙ полк» колоннаһына баҫты. Уҡыусылар яуҙа ҡатнашҡан ҡарт өләсәйҙәренең һәм ҡарт олатайҙарының фотолары менән Ленин майҙаны буйлап үтте.
Шунда уҡ уҡыусылар өсөн уҙғарылған «Мин — Бөйөк ил гражданы» Өфө мәғариф-патриотик проектты еңеүселәрен һәм призерҙарын бүләкләнеләр. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы активистары майҙанда Георгий таҫмаларын таратты. Берләшмә ағзалары Бөйөк Еңеү байрамы алдынан бындай акцияны республиканың башҡа ҡала һәм райондарында ла уҙғарҙы.
«Мин — Бөйөк ил гражданы» акцияһы ойоштороусыһы – Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы депутаты, «Иҫке Кремль» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Александр Дегтев һөйләүенсә, проектта 100 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Үҙ эштәрен ҡаланың бөтә уҡыусылары ла тиерлек ебәргән.
— Бөгөн Өфөлә барған бөтә саралар ҙа үҙ-ара бәйләнгән. «Үлемһеҙ полк» акцияһы – ул быуындар бәйләнеше. Һуғышҡан һәм бөгөн арабыҙҙан киткән ҡарт өләсәйҙәр һәм ҡарт олатайҙар – беҙҙең йөрәктәрҙә, беҙҙең хәтерҙә. Бөгөн уларҙың фотолары балаларҙың ҡулдарында һәм был быуындарҙы берләштерә. Киләһе йылға балаларҙың ижади эштәре конкурсы дөйөм ҡала кимәленән республика күләменә тиклем үҫәсәк тип ышанам, — тине Александр Дегтев.
— Тәбиғәтебеҙҙе фотоға төшөрөргә ныҡ яратам. Үҙем бик матур урындан – тайганан. Хәҙер Өфөлә йәшәйем, әммә йыш ҡына тәбиғәткә сығам, матур урындарҙы төшөрәм. Был хоббины ғүмерлеккә һаҡлағым килә, — тип тәъҫораттары менән уртаҡлашты конкурстың «Фото» номинацияһы еңеүсеһе Ольга Михайлова.
Бөтә призерҙар ҙа Виктор Горбатконан лайыҡлы бүләктәр алды. Шулай уҡ наградаларға конкурстан тыш эштәрен ебәргән ҡаланың балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре лә лайыҡ булды.


text:
Әстерхан өлкәһе
Әстерхан өлкәһе (урыҫ. Астраханская область) — өлкә, Рәсәй Федерацияһы төбәге. Көньяҡ федераль округына инә. Административ үҙәге — Әстерхан ҡалаһы.
Йөкмәткеһе
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әстрәхан өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.
Башҡарма власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әстерхан өлкәһе Губернаторы — Әстрәхан өлкәһе башлығы һәм Әстрәхан өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Әстерхан өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе. Әстрәхан өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Әстрәхан өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әстерхан өлкәһе суд системаһы составында:
- Әстерхан өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
- Әстерхан өлкәһе арбитраж суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өлкә парламенты — Әстерхан өлкәһе дәүләт думаһы.


text:
Өфөләрҙе Террорға ҡаршы көрәш буйынса теләктәшлек көнө уңайынан концертҡа саҡыралар
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
3 сентябрҙә М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт художество музейында Террорға ҡаршы көрәш буйынса теләктәшлек көнөнә арналған концерт була.
«Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр» тип аталған программала Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солистары башҡарыуында романстар яңғырай. Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Татьяна Михайлюк, Татьяна Мамедова, Вера Ромашова, Светлана Закирйәнова һәм скрипкасы Лена Самойлова сығыш яһай. Концертмейстер — Наталия Кочурова. Концертты Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Виктория Симонова үткәрә.
Сара көндөҙгө сәғәт 4-тә башлана.
Иҫтәлекле дата 12 йыл элек Беслан ҡалаһының 1-се мәктәбендә балаларҙы, ата-әсәләрҙе һәм уҡытыусыларҙы аманатҡа алыу һөҙөмтәһендә 334 кеше һәләк булған фажиғәле ваҡиғаларға бәйле.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: беҙҙең төп байлығыбыҙ – ул хеҙмәт кешеләре
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика вәкилдәренә Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградаларын тапшырҙы.
— Осрашыуыбыҙ Еңеү көнө алдынан үтә, һәм был уға айырым бер мәғәнә бирә. Бөгөн беҙ наградалар тапшырасаҡ кешеләр – Бөйөк Ватан һуғышы геройҙарының лайыҡлы алмашсылары. Һеҙ барығыҙ ҙа атай-олатайҙарығыҙҙың матур традицияларын дауам итәһегеҙ, һәм беҙ, һис шикһеҙ, һеҙҙең менән ғорурланабыҙ,— тип Рөстәм Хәмитов тантананы асҡанда байрам сәбәпселәренә мөрәжәғәт итте. — Наградаларығыҙға һеҙ күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәтегеҙ, иҡтисад, социаль өлкә, фән, мәғариф, мәҙәниәт, спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәнегеҙ өсөн лайыҡ булдығыҙ. Ҡайҙа эшләүегеҙгә ҡарамаҫтан, һеҙҙең барығыҙҙы ла компетентлыҡ, яуаплылыҡ, юғары һөнәри оҫталыҡ һәм күркәм шәхси сифаттар берләштерә.
Бүләкләнгәндәр араһында – 26 кеше, шуларҙың етеһе Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградаларын алды, ә 19-ына почетлы исемдәр бирелде.
Почет Орденына «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Салауат Ғайсин һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Игорь Тверяков лайыҡ булды.
Куйбышев тимер юлының Өфө дистанцияһы өлкән электромеханигы Александр Анучин, «Уфастройинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Али Аскеров, БР Фәндәр академияһының биология, медицина һәм ауыл хужалығы фәндәре бүлеге ғилми секретары Ираида Әхәтова, Башҡорт дәүләт медицина университетының дипломдан һуң белем биреү институты кафедраһы мөдире Василий Кулавский, «Һуҡырҙар спорт федерацияһы» Дөйөм Рәсәй йәмәғәт физкультура-спорт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе тренеры Людмила Петрова II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән билдәләнде.
Шулай уҡ һәр кемгә үҙ өлкәһендә Рәсәйҙең атҡаҙанған хеҙмәткәре тигән почетлы исемдәр бирелде. Иң яҡшы табиптар, ғалимдар, уҡытыусылар, төҙөүселәр, нефтселәр, газовиктар, машина эшләүселәр, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре республика Президенты ҡулынан наградалар алды.
Ҡырмыҫҡалы районынан килгән Нәзиф Ғатин беренсе тапҡыр бүләкләнмәй. 53 йыллыҡ хеҙмәт стажы булған табиптың күкрәген Ленин һәм Почет билдәһе ордендары биҙәй.
— 35 йыл элек мин Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы исемен алдым, бына хәҙер Рәсәйҙең атҡаҙанған табибымын, — тип һөйләне ул «Башинформ» хәбәрсеһенә. – Ҡыҙым менән улым да табиб һөнәрен һайланы, өлкән ейәнем дә ошо уҡ дауаханала минең кеүек хирург булып хеҙмәт итә, йәнә бер ейәнем быйыл медицинаға уҡырға инергә йыйына…
Шулай булғас, Нәзиф Мирзаһит улын һәм уның мәрхүмә ҡатынын, әйтергә кәрәк, ул да табип булып эшләгән, хаҡлы рәүештә медиктар династияһын нигеҙләүселәр тип атарға мөмкин.
— Башҡортостан – бай республика. Беҙҙең бөтмәҫ-төкәнмәҫ ер аҫты байлыҡтарыбыҙ, ҡеүәтле иҡтисади потенциалыбыҙ бар. Ләкин төп байлығыбыҙ – әлбиттә, кешеләр, хеҙмәт кешеләре, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.


text:
Мостай Кәримдең комедияһы Өфөнөң «Нур» татар театрында классик традицияларҙа ҡуйыласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөнөң «Нур» татар театры 19 сентябрҙә 23-сө театр миҙгелен яңыраҡ ҡуйылған премьераһы – Ғәфүр Ҡәйүмовтың «Һинд ҡыҙы» пьесаһы буйынса спектакле менән аса. 20 сентябрҙә театр үҙенең тамашасыларын «Азамат» вокаль ансамбле һәм театр актерҙары ҡатнашлығында «Беҙҙең йәшлек йырҙары» театрлаштырылған тамаша менән ҡыуандырасаҡ.
Бер үк ваҡытта театрҙа Мостай Кәримдең «Ҡыҙ урлау» билдәле әҫәре буйынса яңы постановканың репетициялары бара. Спектаклдең премьераһы бер юлы ике юбилейға: Башҡортостандың халыҡ шағирының 95 йыллығына һәм «Нур» театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәсимә Ғәйфуллинаның алтын юбилейына арналасаҡ.
Легендар комедияны театрҙың баш режиссеры Әбелхәйер Сәфиуллин, ҡуйыусы рәссам Азамат Ғиләзев, композитор Афарим Аҡсурин, хореограф Рәмизә Мөхәмәтшина ҡуя. Яңы спектаклдә Сәүиә Сираева, Рәсимә Ғәйфуллина, Резеда Фәхруллина, Марат Исхаҡов, Альберт Шәрәфетдинов кеүек танылған сәхнә оҫталары йәш артистар менән бергәләп эшләйәсәк. Постановка иң яҡшы классик традицияларҙа буласаҡ, тип хәбәр иттеләр театрҙың әҙәби бүлегендә. Премьера 17 октябргә планлаштырылған.


text:
Иммануил Кант
Иммануи́л Кант (нем. Immanuel Kant [ɪˈmaːnu̯eːl ˈkant]; 22 апрель 1724 — 12 февраль 1804 — философ, немец классик (Мәғрифәтлек дәүере һәм Романтизм осоро) философияһына нигеҙ һалыусы.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Философия
- 3 Философия
- 4 Хоҡуҡ һәм дәүләт тураһында
- 5 Китаптары
- 6 Иммануил Кантты урыҫсаға тәржемә итеүселәр
- 7 Иҫкәрмәләр
- 8 Әҙәбиәт
- 9 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1724 йылда Кёнигсбергта (Пруссия[1]) эйәр эшләүсе ғаиләһендә тыуған. Исеме изге Иммануил хөрмәтенә бирелгән. Теология докторы Франц Альберт Шульц ҡурсылығында һәләтле баланы «Фридрихс-Коллегиум» тигән абруйлы гимназияға урынлаштыралар, 1740 йылда Кёнигсберг университетына уҡырға инә. Атаһы үлеү сәбәпле уҡыуын тамамлай алмай, 10 йыл өйҙәргә йөрөп балалар уҡыта. Тап шул осорҙа 1747—1755 йылдар үҙенең космогоник гипотезаһын баҫтырып сығара, ул Ҡояш системаһы башланғыс томанлыҡтан барлыҡҡа килгән тип иҫәпләй. Был фекер әлегәсә йәшәп килә.
Дәрестәр биреү менән шөғөлләнә, һуңыраҡ Кенигсберг университетында приват-доцент, 1770 йылдан профессор була. И. Канттың фәлсәфи эшсәнлеген ике дәүергә бүлеп ҡарайҙар. Беренсеһе — тәнҡитсел дәүергә тиклем (70-се йылдар башына тиклем), икенсеһе — тәнҡитсел дәүер йылдары. Кант үҙ ижадының беренсе дәүерен тәбиғәт фәндәрен һәм тәбиғәт фәлсәфәһен ижад итеүгә бағышлай. Уның был өлкәләге хеҙмәттәрендә тәбиғәттәге үҙгәреш процесстары мәсьәләһе ҡуйыла.
1755 йылда Кант диссертация яҡлап, докторлыҡ дәрәжәһенә эйә була, ниһайәт, университетта уҡытырға мөмкинлек ала. .40 йыл буйы үҙен ошо эшкә бағышлай.
Ете йыллыҡ һуғыш ваҡытында 1758—1762 год Кёнигсберг Рәсәй хөкүмәте юрисдикцияһында була, был философтың хаттарында ла сағылыш таба. 1758 йылда императрица Елизавета Петровнаға ординар профессор вазифаһын һорап хат яҙа.
1770 йылдан Канттың ижадын «тәнҡитселек осоро» тип һанайҙар. 46 йәшендә Кёнигсберг университетының логика һәм метафизика профессоры итеп тәғәйенләнә, 1797 йылға тиклем бик киң даирәне — философик, математик, физик дисциплиналарҙы уҡыта.
Был осорҙа Кант фундаменталь фәлсәфәүи хеҙмәттәр яҙа, ул XVIII быуаттың бөйөк фекер эйәләренең береһе булып таныла, донъя фәлсәфәүи даирәһенә ҙур йоғонто яһай
Сәләмәтлеге хөрт булыу сәбәпле, Кант режимды бик ҡаты күҙәтә һәм барлыҡ дуҫтарынан оҙағыраҡ йәшәй. Артыҡ ныҡ теүәллеге хатта артығы менән бөхтә алмандар араһында ла уның хаҡында көләмәстәр тыуыуына сәбәп була. Өйләнмәгән. Ҡарт көнөндә ҡыҙ туғандарының береһе тәрбиәләгән [2].
Милләт айыра торған ғәҙәте булған, мәҫәлән, юдофобия[3].
Кант Кёнигсбергтың Кафедраль соборы янында, профессорҙар ҡәберлегендә ерләнгән. 1924 йылда, тыуыуына 200 йыл тулыу айҡанлы ҡәбере өҫтөндәге часовня урынына асыҡ колонна залы яһап ҡуйғандар.
Ижад баҫҡыстары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кант фәлсәфәүи үҫештә ике баҫҡыс үтә : «тәнҡитсегә тиклем» һәм «тәнҡитсе» осоро (Был төшөнсәләр философтың «Критика чистого разума», 1781 год; «Критика практического разума», 1788 год; «Критика способности суждения», 1790 год) тигән хеҙмәттәре буйынса билдәләнә.
- I баҫҡыс (1770 йылғаса) — Кант үҙенсә фәлсәфәүи фекерҙәрҙәге һорауҙарға яуап эҙләй. Үҙ асыштары ла була
- II баҫҡыс (1770 йәки 1780 йылдарҙа) — гносеологик, метафизик (дөйөм фәлсәфә), йәшәйеш, әхлаҡ, дәүләт һәм хоҡуҡ, эстетика, кеше булмышы, донъяны аңлау даирәләре буйынса хеҙмәттәр яҙа.
Философия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кеше тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Канттың кешегә ҡарашы «Антропология прагматик ҡараштан» (1798 йыл) тигән китабында сағылыш таба. Уның төп өлөшө кшенең өс һәләтенә ярашлы өс өлөштән тора: белемгә һәләт, ҡәнәғәтлек һәм ҡәнәғәтһеҙлек, теләк булыу.
Кеше — донъяның иң мөһим яралтылмышы, сөнки уның үҙбилдәләнешкә һәләте бар.[4]
Кеше — иң ҙур ҡиммәт, ул шәхес. Эгоизм — кешенең тәбиғи сифаты. Уны тыя белергә, аҡыл менән йүгәнләргә кәрәк.[4]
Кешенең аңһыҙҙан килгән күҙаллауҙары булырға мөмкин — «ҡараңғылыҡ».[4] Ошо ҡараңғылыҡта нимәлер ижад ителеүе лә мөмкин.
Хистәр ташыуҙан, дәрттән кеше бик ашҡыныуы мөмкин. Мәгәр хистәрҙе һәм теләктәрҙе әхлаҡи һәм мәҙәни ҡағиҙәләр сикләп тора[4].
Кант даһилыҡ төшөнсәһен дә тикшерә. «Уйлап табыуға талантты даһилыҡ тип атайҙар».[4]
Философия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кант философия фәнендә иң ҡаршылыҡлы фигура булып һанала. Уның ижади мираҫында уңай һәм тиҫкәре фекерҙәр тулып ята. Кант философияһының уңай яҡтарын алғанда, иғтибарҙы түбәндәгегә йүнәлтергә кәрәк: беренсе сиратта, Кант филосоифяһының тәбиғәт фәндәре менән тығыҙ бәйләнештә булыуы; Ҡояш системаһының барлыҡҡа килү гипотезаһы; танып белеү процессындағы һәм, ғөмүмән, кеше аҡылы өсөн хас булған диалектик ҡаршылыҡтар; әхлаҡи нормалар, кешеләрҙең йәмғиәт алдында торған бурыстар тураһында эҙләнеүҙәре һ. б. Кант филосоияһы шулай уҡ тиҫкәре яҡтарҙан, кәмселектәрҙән дә азат түгел. Улар: кешеләрҙең танып белеү һәләтенә ышанмау (агностиклыҡ); кешенең танып белеү процессында үтә алмаҫлыҡ мистик кәртәләр күреү; кешенең аңында йәшәй торған априор (тәжрибәнән тыш) категориялар; этика фәнендәге абстракт һәм уйҙырмалы ҡанундар; эстетика һәм сәнғәт фәнендә урынлаша башлаған формализм, «сәнғәт — сәнғәт өсөн» тигән теорияға юл ҡуйыу; дәүләт һәм хоҡуҡ теорияларындағы иллюзиялар һ. б. Кант философияһының ҡаршылыҡлы булыуы уны ике яҡтан (материализм, идеализм тарафтарынан да) ҡабул итеү менән бергә, һәр ике яҡтан тәнҡитләү өсөн дә нигеҙ булды. «Уң» яҡтан уны артыҡ материализмға бирелеүе өсөн булһа, «һул» яҡтан етерлек дәрәжәлә материалист булмағанлығы өсөн тәнҡитләп килделәр.
Тәбиғәт фәндәре өлкәһендә хеҙмәтәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кант үҙенең ошо дәүер фәлсәфи хеҙмәттәрендә, Ньютон ғилеменә таянып, Ҡояш системаһының төҙөлөшө һәм бигерәк тә уның барлыҡҡа килеү сәбәптәрен аңлатырға тырыша. Канттың ҡарашынса, Ҡояш системаһының барлыҡҡа килеүе ғаләм киңлегендә һирәкләнгән материя киҫәксәләренең гигант күләмдәге болотҡа тупланыуы менән бәйле. Ф. Энгельс Канттың был теорияһын (ул «Ғөмүм күләм тәбиғәт тарихы һәм күк көмбәҙе теорияһы», тигән хеҙмәттә урын алған) даһи хеҙмәттәр рәтенә ҡуя, сөнки Ерҙе хәрәкәткә килтереүсе тышҡы көс тураһындағы (уға Ньютон да табынып эш иткән) теория юҡка сыға, шунлыҡтан «Ер һәм Ҡояш системаһы кешелек хозурына ғаләми үҙгәрештәр нәтижәһе булараҡ ҡына килеп баҫа»[5]. Кант шулай уҡ Ер менән Айҙың үҙ-ара тартылышы нәтижәһендә Ер хәрәкәтенең нисек үҙгәреүен дә иҫбат итә. Ул Рене Декарт менән Галилео Галилей идеяларын үҫтерә төшөп, хәрәкәт һәм хәрәкәтһеҙлектең нисбилеген иҫбатлай.
Кант биология фәнендә хайуандар донъяһындағы төрҙәрҙең генеологик классификацияһын төҙөй, хайуандарҙың бер-береһенән килеп сығыу мөмкинлеге тураһында фәнни фараздарын белдерә. Был идеяларҙың әһәмиәте әйтеп бөтөргөһөҙ. Улар философия фәне өсөн генә түгел, тәбиғәт фәндәре өлкәһендә лә ижади эшсәнлек алып барған ғалимдәр өсөн дә ғәйәт әһәмиәтле хеҙмәт була. Ф. Энгельстың фекере буйынса, «Канттың хәҙерге заман күк йөҙөндәге ғаләм есемдәренең ҡасандыр өйөрмә рәүешендә әйләнеп йөрөгән томанлы массаларҙан килеп сығыу теорияһы, Коперниктан һуңғы, астрономияла иң ҙур ҡаҙаныш» булып һаналған[6].
Этика һәм дин мәсьәләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кант үҙенең космогоник тәғлимәтенан эҙлекле материалистик һәм атеистик һәҙөмтә сығара алмаған. Ул дин һәм шул заман фәнендә хаҡимлыҡ иткән телеологик, йәғни тәбиғәттә барлыҡ процесстар, ниндәйҙер маҡсатка буйһондоролоп, алдан уҡ билдәләнгән, тигән теорияға ташлама. Шулай итеп Кант, бер яҡтан, донъялағы үҙгәрештәр ваҡыт яғынан сикһеҙ (уның башланған ваҡыты булмаған) тип һанаған булһа, икенсе яҡтан, ошо процесстарҙың башланған ваҡыты булған, тигән ҡарашты яҡлап сыға. Кантса, донъяның барлыҡҡа килеүенең әүәл сәбәбе (яралыуы) материяның үҙендә түгел, бәлки Аллала. Был фекерҙе дәлилләп, ул, донъяла борон-борон замандағы хаостан ниндәйҙер тәртип урынлаштырырға Алланан башҡа һис кемдең ихтыяры етмәҫ ине, ти. Канттың идеалистик мәсләге илаһи көстәргә инанып эш итеүҙә генә түгел. Ул ҡайһы бер объектив күренештәрҙе һәм бәйләнештәрҙе субъекттың аңына, тойоуына буйһондороп бәйләй. Мәҫәлән, ғаләми һуҙынҡылыҡ һәм ваҡыт субъектҡа априор рәүештә бирелгәндәр тип һанай. Шундай ук априорлыҡ, уныңса, сәбәплек, ихтыяжлыҡ кеүек бәйләнештәргә лә хас. Юғарыла күрһәтелгән ҡараштар Канттың субъектив идеализм позицияһындә торғанлығын күрһәтә. Априорлыҡ — Кантның күп кенә хеҙмәттәрендә урын алған термин. Априорлыҡ ул кешенең йәшәү тәжрибәһенән тыш, уның тормош тәжрибәһенә тиклем тупланған белемдәр. Мәҫәлән, математика тормош тәжрибәһе һорамай бит… Тимәк (Кантса), был белемдәр кешегә уның тәжрибәһенән тыш биреләләр. Кант бындай белемдәрҙе рациональ фекерләү ысулы менән табырға мөмкин, тигән фекерҙе лә ҡабул итмәй. Канттың ҡарашы буйынса, кешенең танып белеү һәләте самаһыҙ түгел, уның тәғәйен сиктәре бар. Улар, йәнәһе, бер яҡтан, ошо априорлыҡ сиге булһа, икенсе яҡтан, «әйберҙең аҫылы үҙендә ҡала», тигән сик. Һуңғыһын шулай аңларға кәрәк: кешенең тирә-яғында булған әйберҙәр кешегә фәҡәт тышҡы күренештәр менән генә биреләләр, уларҙың аҫылын кеше белә алмай. Кешенең танып белеү һәләтен ошондый «кәртәләр» менән сикләү философияла ``агностиклыҡ`` тип атала. Кант кешенең танып белеү һәләтенә кәмһетеп ҡарау менән уның аҡыл мөмкинлектәрен бөтөнләй үк ярлыландырмай, ул уны (Аллаға) ышаныу күренеше менән тулыландыра. Ышаныу, Кантса, аҡыл кәртәһенә керһә лә, танып белеүҙән тыш йәшәй торған күренеш. Уныңса, кешенең танып белеүенә бирелмәгән нәмә, ул кешенең ышаныуына бирелә. Мәҫәлән, Алла. Канттың ҡарашы буйынса, Алла объектив була алмай, сөнки ул танып белеүгә мохтаж түгел, уға ышанырға ғына кәрәк. Шулай уҡ Алланың барлығы йәки юҡлығы бәхәс ҡороу өсөн бирелгән мәсьәлә түгел. Уның барлығын иҫбат итеп булмаған кеүек, юҡлыгын да иҫбат итеп булмай. Ғөмүмән, дин фән предметы түгел. Ул бары тик ышаныу предметы ғына була ала. Кант ошо фекерҙәрҙе үҙенең «Саф аҡылга тәнҡит күҙлегенән ҡарау» тигән төп хеҙмәтендә иҫбатларға тырыша. Был хеҙмәттең маҡсаты Аллаға ышаныуҙың танып белеүгә ҡарағанда өҫтөнөрәк булыуын күрһәтеү түгел, унда, ғөмүмән, белемдәрҙең сығанағы, уларҙың формулары, фәнни фекерләүҙең категориялары ҡарала. Шулай ҙа был хеҙмәттә күтәрелгән төп мәсьәлә — танып белеүҙең сикле күренеш икәнлеген иҫбатлау. «Әйберҙең аҫылы үҙендә ҡала» (йәғни ул кешенең танып белеүенә бирелмәй) тигән формула — Кант тарафынан философия фәненә керетелгән иң атаҡлы категорияларҙың береһе. Ул формула Канттың агностик икәнлеген генә түгел, бәлки тағын бер тапкыр уның идеалист икәнлеген дә күрһәтә. Шул ук ваҡытта Кант — саф идеалист ҡына ла түгел. Ул — дуализм вәкиле.
Хоҡуҡ һәм дәүләт тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кант дәүләт ҡанундары тураһында ла фекерҙәрен белдерә. Хоҡуҡи дәүләт һәр кешегә тигеҙ хоҡуҡ бирергә тейеш, тип һанай Кант. Гражданлыҡ иреге Кантса, шундай хоҡуҡты аңлата. Һәр индивид ниндәй закондарҙы ҡабул итергә, ниндәйҙәрҙе ҡабул итмәҫкә — барыһын да үҙе хәл итә. Шул уҡ ваҡытта И. Кант һәр кемдең тигеҙ дәрәжәлә законға буйһонорға тейешлеген дә иҫбат итә. Кант идеаль йәмғиәтте борсолоуҙарһыҙ, тыныслыҡ хәлендә йәшәй торған күренеш тип һанай. Ләкин бындай йәмғиәтте ул бик йыраҡта торған маҡсат тип күрә. Кант, диалектик булараҡ, кешеләрҙең, шулай уҡ дәүләттәрҙең ҡаршылыҡлы мөнәсәбәттә йәшәүҙәрен таный. Шул ук ваҡытта улар араһындағы ҡаршылыҡтарҙа синфилыҡ принциптарын аңлай алмай, ҡаршылыктарҙың сығанағын кешеләрҙең тәбиғәтендә генә күрергә тырыша.
Шулай ҙа И. Канттың ғәжәйеп дәрәжәлә бай ижади мираҫы уны бөтә донъя философия тарихында иң мәшһүр фигураларҙың береһе итеп таныта.
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урыҫса баҫмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 1. — М., 1963, 543 с (Философское наследие, Т. 4)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 2. — М., 1964, 510 с (Философское наследие, Т. 5)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 3. — М., 1964, 799 с (Философское наследие, Т. 6)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 4, часть 1. — М., 1965, 544 с (Философское наследие, Т. 14)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 4, часть 2. — М., 1965, 478 с (Философское наследие, Т. 15)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 5. — М., 1966, 564 с (Философское наследие, Т. 16)
- Иммануил Кант. Сочинения в шести томах. Том 6. — М., 1966, 743 с (Философское наследие, Т. 17)
- Иммануил Кант. Критика чистого разума. — М., 1994, 574 с (Философское наследие, Т. 118)
- Иммануил Кант. Собрание сочинений в 8 томах. — Издательство: ЧОРО, 1994 г. — ISBN 5-8497-0001-3, ISBN 5-8497-0002-1, ISBN 5-8497-0003-X, ISBN 5-8497-0004-8, ISBN 5-8497-0005-6, ISBN 5-8497-0006-4, ISBN 5-8497-0007-2, ISBN 5-8497-0008-0.
- Иммануил Кант. Лекции по этике. — М.: Республика, 2000. — 431 с.
- Иммануил Кант. Критика чистого разума / Пер. с нем. Н. Лосского сверен и отредактирован Ц. Г. Арзаканяном и М. И. Иткиным; Примеч. Ц. Г. Арзаканяна. — М.: Эксмо, 2007. — 736 с. — ISBN 5-699-14702-0
- Иммануил Кант. Критика чистого разума / (Пер. с нем. ;предисл. И. Евлампиева). — М.: Эксмо; СПб.:Мидгард, 2007. — 1120 с. — (Гиганты мысли) ISBN 5-91016-017-4
8 томлыҡ әҫәрҙәр йыйынтығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Интернетҡа ҡуйылған урыҫса тәржемәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Критика чистого разума
- Критика практического разума
- Критика способности суждения
- Основы метафизики нравственности
- Вопрос о том, стареет ли Земля с физической точки зрения
- Всеобщая естественная история и теория неба
- Мысли об истинной оценке живых сил
- Ответ на вопрос: Что такое просвещение?
Иммануил Кантты урыҫсаға тәржемә итеүселәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бурдес, Борис Павлович
- Владиславлев, Михаил Иванович
- Лосский, Николай Онуфриевич
- Фохт, Борис Александрович
- Соколов, Николай Матвеевич
- Шейнман, Сесиль Яковлевна
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ хәҙерге Калининград, Рәсәй
- ↑ Куно Фишер, «История новой философии. Иммануил Кант и его учение».
- ↑ Канттың йәһүдтәргә тиҫкәре ҡарашы тураһында Фишер К. яҙа Иммануил Кант и его учение". Книга 4, глава 6. Цитируется как сам Кант в письме Рейнгольду, так и мнение о нем его корреспондента И. Г. Гамана. Куно Фишер сообщает и о прекрасных отношениях Канта с Моисеем Мендельсоном, которого Кант очень ценил. В свою очередь, именно к Мендельсону обратились с просьбой сделать эскиз юбилейной медали для Канта на 60-летие последнего.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Гулыга А. В. Кант. М., «Молодая гвардия», 1977. — 304 с., ил. (Жизнь замечат. людей. Серия биографий. Вып. 7 (570)). — Глава 7.
- ↑ Диалектика природы.— M., 1955.— C. 8; 25
- ↑ Анти-Дюринг, 1957, с 54
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нарский И. С. Иммануил Кант. (На обложке: Кант). — М.: Мысль, 1976. — 208 с. — (Мыслители прошлого). — 55 000 экз.
- Асмус В. Ф. Иммануил Кант — М.: Высшая школа, 2005. — 439 б. — (Классика философской мысли). — 2000 экз. — ISBN 5-06-004516-1.
- Белый А. А. «Кантовская цитата в пушкинском тексте»
- Баренбойм П. Д. Кант как отец Конституции России // Законодательство и экономика. — М.: Законодательство и экономика, 2009, № 9. — С. 5-9
- Гулыга А. В. Кант (ЖЗЛ)
- Кант И. Всеподданнейшее прошение философа Канта императрице Елисавете Петровне / Сообщ. Ю. Бартенев // Русский архив, 1896. — Кн. 2. — Вып. 7. — С. 455—456.
- Кембаев Ж. М. Идея «федерализма свободных государств» Иммануила Канта как важнейшая веха в развитии правовой теории межгосударственной интеграции // Известия высших учебных заведений. Правоведение. 2009. № 6. С. 103—112.
- Поппер К. [1]«Иммануил Кант — философ просвещения» (недоступная ссылка)
- Ойзерман Т. И. Кант и Гегель (опыт сравнительного исследования) — М.: "Канон+" РООИ «Реабилитация», 2008. — 520 б. — 5000 экз. — ISBN 978-5-88373-047-3.
- Суслова Л. А. Философия И. Канта (Методологический анализ): Учеб. пособие для вузов / Рецензенты: кафедра истории философии философского факультета Уральского государственного университета им. А. М. Горького, (зав. кафедрой -- д-р философских наук, проф. К. Н. Любутин); д-р филос. наук, проф. В. Н. Кузнецов (МГУ им. М. В. Ломоносова) — М.: Высш. шк., 1988. — 224 б. — 10000 экз.
- Фуко М. «Что такое просвещение»
- Шульц И. Разъясняющее изложение "Критики чистого разума": Руководство для чтения. Пер. с нем — Изд. 2, испр. — М.: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2010. — 152 б. — (Из наследия мировой философской мысли: история философии). — ISBN 978-5-397-01495-3.
- 100 этюдов о Канте (Международное интервью, посвященное 200-летию со дня смерти и 280-летию со дня рождения Иммануила Канта) // Историко-философский альманах — Выпуск 1-й: Кант и современность. — М.: Современные тетради, 2005. — 271 б. — 500 экз. — ISBN 5-88289-274-0. (переиздано в 2005, ISBN 5-98227-097-0, и 2010, ISBN 978-5-397-01706-0, годах)
- Материалы конференции «Кант и современная философия» (Москва, МГУ, 19-20 ноября 2004 года) // Историко-философский альманах — Выпуск 1-й: Кант и современность. — М.: Современные тетради, 2005. — 271 б. — 500 экз. — ISBN 5-88289-274-0.
- * Гиззәтов К. Т., Философия: 2 китап. 1 -се китап: Ҡыҫкаса философия тарихы. Философиянең нигеҙ проблемалары: Юғары уҡыу йорто өсөн дәреслек. -Казан.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Википедия:Һайланған мәҡәләләр
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса философтар
- 22 апрель көнө тыуғандар
- 1724 йылда тыуғандар
- 12 февраль көнө вафаттар
- 1804 йылда вафаттар
- Пруссия фәндәр академияһы ағзалары
- Немец фәлсәфә мәктәбенең философтары
- Кёнигсберг университеты уҡытыусылары
- Шәхестәр:Этика
- Эстетиктар
- Мәғрифәтселек дәүере
- Германия философтары
- XVIII быуат тарихы
- Хоҡуҡ философияһы
- Натурфилософтар


text:
Рөстәм Хәмитов Алмаз Алиуловтың Испаниянан ҡайтыуын үҙ контроленә алды
— Әлеге ваҡытта Башҡортостан Президенты Хакимиәте Рәсәйҙең Сит ил эштәре министрлығы менән берлектә Алмаз Алиуловтың тыуған яғына ҡайтыуының бар аспекттарын тикшерә, — тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Бер нисә йыл элек Баймаҡта йәшәүсе Альбина Алиулова аҡса эшләү маҡсатында Испанияға китә, үҙе менән ҡуша улын да ала. 12 июлдә фажиғә була – ҡатын аҫылынып үлә. Туғандары суицид версияһын инҡар итә: Альбина күп эшләгән, киләсәккә ҙур пландар ҡороп йәшәгән. Фажиғә сәбәптәре әлегә билдәле түгел.
Ҡатындың мәйете әлегә тиклем моргта. Туғандары Мадридҡа тиклем билетҡа аҡса йыя. Сит илдә бер үҙе тороп ҡалған Альбинаның 12 йәшлек улы ла борсолоу тыуҙыра. Әлеге ваҡытта ул Испанияның реабилитация үҙәгендә белгестәр күҙәтеүе аҫтында. Баланы һәм ҡатындың мәйетен Башҡортостанға ҡайтарыу өсөн яҡынса биш мең евро кәрәк.
Рөстәм Хәмитов ҡушыуы буйынса Баймаҡ районы хакимиәте аҡса йыя башлаған. Бынан тыш, малайҙың ғаиләһенә матди ярҙам күрһәтеү мәсьәләләре лә хәл ителә. Илселектән хәбәр итеүҙәренсә, Алмазды тыуған яғына бер ниндәй ҡаршылыҡтарһыҙ ҡайтарып була, Рәсәй Сит ил эштәре министрлығынан визаны бер көн эсендә эшләп бирергә вәғәҙә иткәндәр.