text:
Өфөлә «Сәхнәлә — китап!» проекты башланды
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Әҙәбиәт йылы сиктәрендә «Сәхнәлә — китап!» берлектәге китапхана-театр проекты ғәмәлгә ашырыла.
Ҡаланың үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы театр менән хеҙмәттәшлек итеү аша өфөләр араһында китап уҡыуҙың абруйын күтәрергә ниәтләй. Спектаклдәр башланыр алдынан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры һәм Башҡортостандың Рус драма театры фойеһындағы күргәҙмәләрҙә сәхнә әҫәренең әҙәби сығанағы, уның авторы һәм яҙыусының башҡа әҫәрҙәре менән танышырға мөмкин.
«Сәхнәлә — китап!» проекты сиктәрендә Башҡорт драма театрында ойошторолған тәүге күргәҙмә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриға арналды. Был көндө уның «Ҡара йөҙҙәр» спектакле сәхнәгә ҡуйылды.
Яңылыҡ күп тамашасыларҙың иғтибарын йәлеп итте, улар әҙиптең ижады менән ҡыҙыҡһынды, һорауҙар бирҙе.
Яҡын араларҙа Рус драма театрында Александр Островскийҙың тормошона һәм ижадына бағышланған китап күргәҙмәһен ойоштороу күҙаллана.


c: text/html

text:
Көлкө көнө алдынан Мәскәүҙә юморист Марсель Сәлимовтың китабының исем туйы уҙҙы Фото: Раиса Глазкова, Александр Воробьев
Көлкө көнө алдынан Мәскәүҙә юморист Марсель Сәлимовтың китабының исем туйы уҙҙы
Көлкө көнө алдынан Мәскәүҙә юморист Марсель Сәлимовтың китабының исем туйы уҙҙы Фото: Раиса Глазкова, Александр Воробьев
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Көлкө көнө алдынан Мәскәүҙә яҙыусы-сатирик, Сергей Михалков (Рәсәй), «Алеко» (Болгария) һәм Николай Гоголь (Украина) исемендәге халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты Марсель Сәлимовтың «Парламент серияһы»нда донъя күргән «Президент бесәйе» исемле китабының исем туйы үтте. Сараға юмористың ижадын һөйөүселәр: билдәле яҙыусылар һәм журналистар, ғалимдар һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре килде.
Автор үҙенә хас булған ғәҙәт буйынса китап өҫтөндә эшләүе һәм уның үҙенсәлектәре хаҡында һөйләне. Йыйынтыҡтың «Президент бесәйе» тип аталыуы осраҡлы түгел һәм «депутаттарға, чиновниктарға һәм башҡа начальниктарға тәғәйенләнгән».
Сарала сығыш яһаған Рәсәй Журналистар союзы секретары Роман Серебряный, Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы Тельман Әминев, яҙыусылар Александр Хорт, Родион Рәхимов һәм башҡалар баҫманың үҙенсәлекле булыуын һәм сатириктың оҫталығын билдәләне.
Китаптың рәссамы Адольф Скотаренко Марсель Сәлимовҡа дуҫтарса шарж бүләк итте. Танылған Мәскәү журналисы Наум Аранович «Крокодил» совет сатирик журналының тарихи һанын Марсель Сәлимовтың автографы менән тулыландырҙы. 30 йыл буйы «Һәнәк» журналының баш мөхәррире булып эшләгән яҙыусы «Крокодил»дың штаттан тыш хәбәрсеһе булды.
Исем туйында автор Мәскәүҙәге дуҫтарына һәм яҡташтарына үҙенең яңы китабын бүләк итте, уларҙың һорауҙарына яуап бирҙе, ижади осрашыу аҙағында иһә автограф таратты.
Апрель һуңында Мәскәүҙәге «Библио-Глобус» сауҙа йортонда танылған юмористың китабының исем туйы уҙғарыла.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Дәүләт сиге
Дәүләт сиге — дәүләт территорияһындағы илдең (ҡоро ер, һыу, ер аҫты һәм атмосфера киңлектәре) сиген бүлгән һыҙыҡ, йәғни дәүләт суверенитетын һаҡлай.
Атама тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дәүләт сиге төшөнсәһе, дәүләтселек институты барлыҡҡа килеү менән бәйле. Дәүләт эсендәге биләмә һаҡлана һәм дәүләт башлығы файҙаһына ошо биләмәнән яһаҡ йыйыла. Хәрби низағтар барышында дәүләт сигенең формаһы үҙгәрә башлай. Таможня пошлиналарын территорияны рөхсәтһеҙ үтеү өсөн (транзитное пересечение) индереү нигеҙендә был төшөнсә тағы ла нығыраҡ нығытыла.
Сиктәрҙең төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бер дәүләттең ҡоро ер территорияһын икенсе дәүләттән бүлгән һыҙыҡ дәләттең сиге (ҡоро ер сиге) тип атала.
Ике күрше дәүләте һыулы территория бүлгән саҡта ул диңгеҙле дәүләт сиге була.
Күҙ алдына килтергән дәүләт сиген бүлеп торған яҫылыҡ ер яҫылығына перпендикуляр булыуы менән һауа сиген бүлеп тора.


text:
2012 йылда Башҡортостан урман хужалығы хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы 14500 һум тәшкил итәсәк
Башҡортостан урман хужалығы хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы 2012 йылда 14500 һум тәшкил итергә тейеш. Әлеге ваҡытта тармаҡта 3500 кеше эшләй.
Төбәктең Урман хужалығы министрлығы ҡарамағындағы ойошмалар буйынса уртаса эш хаҡы 2011 йыл өсөн 13434 һум тәшкил итте, планда иһә 12650 һум ҡаралған ине, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллин. 2010 йыл менән сағыштырмаса, эш хаҡы 15 процентҡа артҡан.
Ағымдағы йылда уның күләмен кәм тигәндә 14500 һумға тиклем еткереү планлаштырыла. Төбәктең урман хужалығы хеҙмәткәрҙәренең уртаса эш хаҡы 2013 йылда – 16700 һумға, 2014 йылда 19200 һумға етергә тейеш.


text:
22 мартта бурыслыларҙы эҙләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
22 мартта РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә бурыслыларҙы эҙләүҙе ойоштороу һәм уларҙың мөлкәтен һатыу мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителәсәк.
Мөрәжәғәт иткәндәрҙе Федераль суд приставтары хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Ришат Зәйҙуллин ҡабул итәсәк.
Башлана — 14 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Башҡортостан йәштәре «Селигер ауазы-2012» форумына йыйылды
«Селигер» бөтә Рәсәй форумында ҡатнашыусыларҙың өсөнсө төбәк форумы йома, 17 августа, «Энергетик» ял базаһында асыла. Үткән сараларҙан айырмалы рәүештә, ул уртаҡ идеяларҙы тормошҡа ашырыу, дәүләт программаларының һөҙөмтәлелеген арттырыу маҡсатында яңыса фекерләгән йәштәр менән власть органдары араһында диалог форматында үткәрелә.
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, форум барышында ҡатнашыусылар йәштәр проекттарына ярҙам итеү механизмдары, башҡа төбәктәрҙән килгән ҡунаҡтарҙың уңышлы тәжрибәһе хаҡында мәғлүмәт туплап, проект үҫешенә булышлыҡ иткән бөтөнләй яңы эшлекле мөхит булдырыуға үҙ өлөшөн индерә аласаҡ.
Һөҙөмтәләр буйынса йәш эшҡыуарҙар һәм новаторҙар берләшмәһенең эш программаһы әҙерләнәсәк, дәүләт власы органдары һәм бизнес-берләшмә вәкилдәре менән хеҙмәттәшлек итеү механизмдары билдәләнәсәк.
«Селигер ауазы-2012» үҙенең эшен 19 августа тамамлай.
Сараны ойоштороусылар булып БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, «Быуын көсө» («Сила поколения») эшҡыуарҙар һәм новаторҙар берләшмәһе сығыш яһай.


text:
Башҡортостан IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерләнә
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостан IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына әҙерләнә. Күләмле милли форум 21 ноябрҙә Өфөлә уҙа. Сара халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты нығытыуға, милләт-ара тыныслыҡ һәм татыулыҡ булдырыуға йүнәлтелгән. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы биш йыл элек үткәрелгәйне.
Форум эшендә төрлө темалар буйынса секция ултырыштары ойошторола. Делегаттар республикала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫешен, бөгөнгө иҡтисади шарттарҙа ер мәсьәләһен һәм туризмды тикшерәсәк. Ҡатнашыусылар республикала «Мәғариф тураһында», «Башҡортостан халыҡтары телдәре тураһында»ғы Закондарҙы ғәмәлгә ашырыу тураһында һөйләшәсәк. Заманса шарттарҙа башҡорт халҡының үҫеш факторы булараҡ тарихи һәм рухи мираҫҡа айырым иғтибар бүленәсәк. Ғаилә, башҡорт халҡының демографияһы һәм сәләмәтлеге мәсьәләләре ҡуҙғатыласаҡ. «Башҡортостандың мәғлүмәт киңлеге: проблемалар һәм йүнәлештәр» һәм «Йәштәр — башҡорт халҡының стратегик ресурсы» секциялары эшләйәсәк.
IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы программаһында шулай уҡ Рәсәйҙә 2025 йылға тиклем ҡабул ителгән дәүләт милли сәйәсәт стратегияһын, 2016-2020 йылдарға иҫәпләнгән «Башҡортостан Республикаһында Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу һәм халыҡтарҙы этномәҙәни үҫтереү» дәүләт программаһын тормошҡа ашырыу барышын тикшереү ҡаралған.


text:
Рәсәй атлеттарының тәүге миҙалын яҡташыбыҙ Семён Елистратов яуланы! Шорт-трек буйынса 1500 метр араға уҙышыуҙа ул финишҡа өсөнсө булып килде.
Боҙҙа фигуралы шыуыу буйынса командалар ярышында алтын миҙал көткәйнек. Килеп сыҡманы, канадалар – чемпион. Рәсәйҙәр – икенсе урында.
Анастасия Брызгалова менән Александр Крушельницкий кёрлингтың дабл-микст төрө буйынса бронза миҙал яуланы. Улар өсөнсө урын өсөн алышта Норвегия спортсыларын 8:4 иҫәбенә ҡыйратты.
Ике саңғысыбыҙ Юлия Белорукова менән Александр Большунов сюрприз яһаны. Күптәрҙе аптыратып, икеһе лә спринтта бронза яулауға иреште.
Рәсәйҙең әлегә ни бары 5 миҙалы ғына бар: 1 көмөш һәм 4 бронза. Ә бына алтын юҡ. Көтәбеҙ.
Биатлонсы яҡташыбыҙ Антон Бабиков та өмөттө аҡламаны. Ул 10 километр араға спринтта тик 57-се урын ғына алды. Артабанғы 12,5 километр араға эҙәрлекләү уҙышында ла уңышһыҙлыҡҡа осраны: 40-сы урын. Биатлон буйынса ярыштар дауам итә. Һынатма, Антон!


text:
50 дубай аша фатир һатып биткоин буласаҡ.. Мишель һәм уның партнерҙары-яраҡ миллиардер могул Монэ barrowman даг, ике проект өсөн бөйөк британия эшҡыуарҙары. Әйтә улар, - тип, барыһы 50 фатир була, һатырға тәҡдим биткоин буласаҡ..
Был урында төҙөлөш башлана, Дубай ҡалаһында урынлашҡан’фәнни менән парк , һәм уны тамамлау күҙаллана. 2020.
Моне Business Insider Мишель һөйләү, унда булған “ҡатнашма” һатып алынған, тик, тип, “ҙур” иртә тура килә стереотип тоғро Биткоин — йәш ир-программист футболка..
Моне һатыусылар дубай һәм уларҙы үҫтереүҙе тикшерҙе. barrowman интервью барышында, улар өсөн һуңғы проекттарҙы алға этәре, Обора, криптовалюта-платформа туҡланыу инвестициялар.
“Мин яратам был актив ҡулланыла торған һатып алыу өсөн реаль арауыҡтың күреп крипто,” Barrowman Әйтә . “Шулай уҡ был рухи обора. Был арауыҡта физик һәм реаль донъяла. крипто трансцендирләү.”
Авторы: Сара Бауэр


text:
Сиэ́тл (
Сиэтл 1851 йылдың 13 ноябрендә Артур Денни төркөмө менән һалынған һәм Нью-Йорк Алки тип аталған. Чинук диалектынан был «Киләсәк Нью-Йорк» һүҙенең тәржемәһе.
1853 йылда Девид Мэйнард ҡасабаны урындағы ырыуҙар батшаһын тәбрик итеп Сиэтл тип атарға тәҡдим бирҙе.
Вашингтон штаты Финанс Идаралығының рәсми мәғлүмәттәре буйынса 2010 йылдың 1 апрель (Алағарай) көнөнә торошло ҡалала 612 мең кеше йәшәне.
1869 йылдан ҡаланы кешеләр араһында «Король ҡалаһы» тип атанылар. Ошо исем бер портлендт күсемһеҙ мөлкәт агентлығы ҡалаға бирҙе.
1982 йылда Кинг огругы чиновниктары ҡаланын икенсе исеменә конкурс ойошторҙо. «Ғәүһәр ҡалаһы» (
Сиэтл ҡалаһы йәшәүселәрҙе сиэтлиттар инглиз теленән тәржемә итәбеҙ.
Сиэтл күп уңыштар менән айырыла:


text:
Скутерға танытма кәрәкме?29-09-2012, 03:26 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Һуңғы мәлдә республикабыҙҙың баш ҡалаһында ғына скутерға идара иткән йәштәр ҡатнашлығында байтаҡ фажиғә теркәлде. Хатта ғүмерҙәр ҙә өҙөлә. Әммә Дәүләт Думаһында скутерға идара итеүгә танытма кәрәклегенә шик белдерәләр.
Парламент депутаты Вячеслав Лысаков фекеренсә, был төр транспортта үҫмерҙәр генә түгел, ололар ҙа йөрөй. Ул бигерәк тә автомобиль алырға мөмкинлеге булмаған ябай эшселәргә, ауыл халҡына уңай, тип белдергән халыҡ вәкиле. Шуға күрә депутат бындай яңылыҡҡа ҡаршы. Ә бына үҫмерҙәрҙең, скутерҙа аварияларға осрап, күпләп йәрәхәтләнеүе менән көрәшергә кәрәк тигән фекерҙә. “Бәлиғ булмағандар өсөн танытма бер ниндәй көскә эйә түгел, улар уны һанламаясаҡ та. Бары йәш быуынды дөрөҫ тәрбиәләргә, мәктәптәрҙә ошо йәһәттән дәрестәр үткәрергә кәрәк”, – тигән ул.


text:
- Подробности
- Просмотров: 440
“ГАРАНТ”, етештереү кооперативы. Ҡаҙанлыҡ ҡулайламаларын, үҙәк һәм шәхси йылылыҡ пункттарын, һауа үткәреп‑һурҙырып елләтеү системаларын, йылылыҡ һәм газ иҫәпләү ҡоролмалары һ.б. ҡорамалдарҙы монтажлау, ш. уҡ эшләтеп ебәреү-көйләү эштәрен башҡара. Өфөлә урынлашҡан. 1988 й. нигеҙ һалына. Составы: етештереүгә әҙерләү цехы (1994). Иҫәпләү, тикшереү һәм автоматлаштырыу сараларын барлау һәм хеҙмәтләндереү б-са сервис үҙәге бар. Пр-тиела БР-ҙа тәүге тапҡыр 2003 й. сүсле-оптик элемтә линияларын файҙаланып йылылыҡ техникаһы ҡорамалдары эшенә диспетчерлыҡ контроленең автоматлаштырылған системаһы индерелә. Төп ҡулланыусылары – БР‑ҙың төҙөлөш комплексы пр-тиелары.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Өләсәйем фатихаһы
– Өләсәй тәрбиәһендә үҫкән бала бәхетле була, тиҙәр. Яғымлылыҡ, ярҙамсыллыҡ, тәүәккәллек, тормошто ярата белеү ҡайҙан килә икән?
– Ысынлап та, бөгөнгө бәхетемдә өләсәйемдең тәрбиәһе, фатихаһы оло әһәмиәткә эйәлер, тип уйлайым. Өләсәйем Фәхрийыһан Сәғәҙи ҡыҙы Сабитова һуғыш йылдарында төрлө сирҙәрҙән биш балаһын юғалта. Әсәйем Мәндүҙә – уның һуғыштан һуң табып, иркәләп-наҙлап үҫтергән берҙән-бер ҡыҙы. Тик яҙмыш әсәйемде аямай: 7-се синыфта уҡыған сағында, мәктәпкә утын әҙерләгәндә, бер малайҙың балта төйҙәһе ысҡынып китеп, әсәйемдең башын яра. Өләсәйем ҡыҙын дауалап, аяҡҡа баҫтырып, кейәүгә бирә.
Ағайым менән мин Баймаҡ районы Басай ауылында тыуғанбыҙ. Атайым мәрхүм булғандан һуң, әсәйемдең сәләмәтлеге ҡаҡшау сәбәпле, беҙ Әбйәлилгә өләсәйем янына ҡайттыҡ. Уға был мәлдә 63 йәш ине. Өләсәйем үҙ миҫалында беҙҙе тормош көтөү маһирлығына өйрәтте. Яңғыҙ булһа ла, ике һыйырҙан өҙөлмәне, 20-ләп кәзә, 3-4 оя ҡаҙ тотто. Бер ҡасан кеше яллап эшләтмәне. Беҙ, салғы тота белмәгәндә, ураҡ урып, тумырып утын ҡырҡып, мал көтөп үҫтек. Өләсәйем бөтә ауылға тиерлек йөн иләне, һарыҡ ҡырҡты. Кис йоҡлап киткәнебеҙҙә, орсоғон өйрөлтөп ултырыр, иртән уянғанда, усаҡ янында ашарға бешереп торор ине. Бер ваҡытта ла мәктәпкә йылы аш ашамайынса барманыҡ. Дәрестәребеҙ бөтөүгә өләсәйем сана менән мәктәп ҡаршыһына килеп баҫа торғайны.
Уның: “Эшләгәнең кешегә булһа, өйрәнгәнең үҙең өсөн”, – тигәне хаҡ булды. Мәктәп өсөн сөгөлдөр утағанда йәки еләк-емеш йыйғанда, бер кемде лә алдыма сығармай, емереп эшләй инем. Өлкән синыфтарҙа йәй буйы бейә һауҙым, студент саҡта төҙөлөш төркөмдәрендә ҡатнаштым, 4-се курста телевидениеға эшкә килдем. Кәрәк икән, бесән дә сабам, утын да ярам, шәл дә бәйләйем, кәзә-һарыҡ та ҡырҡам, йөн дә иләйем. Ҡатын-ҡыҙ йәки ир-егет эше, тип тормайым.
Өләсәйем үҙе диндар булды. Бер намаҙын, ураҙаһын ҡалдырманы, тәнгә тейҙереү гөнаһ тип, укол һалдырманы, эскән кешегә ҡул бирмәне. Иҫеректәр беҙҙең өйҙө урап үтә ине. Әммә уҡыған, белемле кешеләрҙе Алла урынына күрҙе. Китап уҡып ултырһаң, аяҡ осона баҫып йөрөр ине. Мин 9-сы синыфҡа етеүемә мәктәп һәм ауыл китапханаһындағы бөтә әҙәбиәтте уҡып бөткәйнем. Рәми Ғарипов исемендәге гимназияны уңышлы тамамлауым, Башҡорт дәүләт университетын ҡыҙыл дипломға бөтөүем, иҡтисад буйынса икенсе юғары белем алыуым да өләсәйемдең ышанысын аҡларға теләүҙән килде. Өфөгє уљырѓа килгєс, атайымдыњ апаћы Єнисє Рифљєт љыґы Ѓєйнетдинова бар яљлап та терєк булды.
Боронғоларға хас ипле аҡылды, тәртипте, эске самимилыҡты бер ниндәй бизмәнгә һалып та үлсәп булмайҙыр. Өләсәйемдең теләктәре, фатихаһы мине ғүмерем буйы оҙата килде. Килен булып төшкәс, уның тәрбиәһенең дөрөҫлөгөнә тағы ла нығыраҡ инандым. Каникулда һыйыр ҡыуһам, кешеләр: “Өләсәһе бынау баланы йоҡлатмай”, – тип һөйләнеп үтер ине. Минең таң ысығынан бәхет йыйып йөрөгәнемде аңламағандарҙыр инде. Бәләкәс кенә көйө Ураҙа айында һауап алыр өсөн сәхәргә тороп ултыра, йәйге селләлә ашамай түҙә инем. Өләсәйем күңелемә иман нуры, үҙ көсөмә ышаныс, тәүфиҡ һала алды. Кешеләргә яман йөҙ күрһәткәнем юҡ. Баш ҡалаға дауаханаға, уҡырға килеүселәр гел миндә туҡталыр ине. Быйыл Сибайҙа бер инәй: “Ҡыҙым, һине рәхмәттәр йөрөтә, фатиха алғанһың – бәхетең шунан”, – тип әйтеп китте. Өләсәйемдең тәрбиәһе өсөн баһа тип ҡабул иттем ул һүҙҙәрҙе.
97 йәшкә етеп баҡыйлыҡҡа күсһә лә, өләсәйемдең һәләкәте тетрәндерҙе. Мин уның йәне йәннәткә күсеүен тойоп яттым, таңғы төшөмдә аҙау тешем һыҙлап-ҡанһырап һурылып сыҡты. Уяндым да, өләсәйем мәңгелеккә күсте, тип уйланым. Ҡәҙерле кешемде кәфенләү алдынан үҙем йыуышырға индем, бурысым тип һананым. Хөрмәтләп һуңғы юлға оҙаттыҡ. Өләсәйем бәләкәстән мине ҡурсалаусы, бәхет, ҡот өҫтәп тороусы изге фәрештәм ине. Уны юғалтыу бик ауыр булды.
Өләсәйем беҙҙе яңғыҙы ыҙаланып үҫтергәнгә, бәхетле ҡартлыҡ кисерҙе. Студент йылдарында эшләй башлағас та, бар аҡсамды туплап, өйгә бура, таҡталар юллап алдырттым. Йөк машинаһына ултырып, үҙемә лә урман юлын тапарға тура килде. Өләсәйем, ағайым менєн яңы, иркен йорт күтәрттек. Ҡәҙерле кешем ун йылдан ашыу зәңгәр яғыулыҡ, һыу үткән, йылы, йәмле өйҙә, айырым бүлмәлә, төҙөкләндерелгән ихатала кинәнеп йәшәп өлгөрҙө. Ағайым менән икебеҙгә лә, олонан ҡубып, туй үткәрҙе. Минең башҡорт милли кейемендә кейәүгә сығыуыма ҡыуанды. Һандыҡ, мал биреп оҙатып, Өфөгә килеп, беҙҙең фатирыбыҙҙа аяттар уҡытып, был донъяла бар бурысын үтәп китте. Ағайымдарҙың дүрт, беҙҙең ике ҡыҙыбыҙҙы һөйөп өлгөрҙө. Мөнир ағайым менән Земфира еңгәм һуңғы көнөнә тиклем уны ҡәҙерләп ҡараны. Хәҙер әсәйем ошо хәстәрҙе тойоп йәшәй. Аллаға шөкөр, ул сиренән арынды, дөрөҫ дарыу ғына кәрәк булған. Ауырыуы сәбәпле беҙгә биреп өлгөрмәгән күңел йылыһын, хәстәрен хәҙер ейән-ейәнсәрҙәренә бүлә. Иң кесе ейәнсәре Нургизәне ҡулынан да төшөрмәй тәрбиәләй. Йылына бер нисә тапҡыр Өфөгә килтереп, ҡунаҡ итеп, театр-концерттарға, кафеға йөрөтөп алам.
– Һеҙ сит илдә лә йөрөп ҡайттығыҙ. Ят мөхиттәге кешеләр менән аралашып, уларҙың тормош рәүешен өйрәнеп, үҙегеҙгә ниндәй фәһем алдығыҙ?
– Бәләкәй саҡта беҙ ауылдан ситкә сығып йөрөй алманыҡ. 6-сы синыфта бер тапҡыр ғына Магнитогорскиға өләсәйем менән дебет һатырға барып, ҡаланы күреп ҡайттым. Ә бына университетта яҡшы уҡығаным, төҙөлөш төркөмөндә эшләгәнем өсөн Германияға бер айлыҡ сәфәргә эләктем. 5-се курсты бөткәс, немец әхирәтемдең саҡырыуы буйынса тағы ла Германия, Франция, Голландия, Польшаға барып ҡайттым. Гәзиттә эш тә тәҡдим иткәйнеләр, әммә тыуған яҡ нығыраҡ тартты. Мин ул мәлдә телевидениела эшләй инем инде. Сит илдәге тормош кимәлен күреү тағы ла тырышып, яҡшыраҡ йәшәргә ынтылыш бирҙе.
– Телевидение – үҙе албырғатҡыс мөхит, серле донъя. Тамашасыларҙы Башҡортостан, Рәсәй яңылыҡтары менән таныштырып барыу ентеклелек, алдынғы ҡарашлы булыуҙы талап итә. Гел ваҡиғалар үҙәгендә булыу күңел көсөн дә алалыр, моғайын.
– Яңылыҡтар хеҙмәтендә, һөйөнөслө ваҡиғалар менән бер рәттән, көн дә тиерлек күңелдә ауыр тойғо уятҡан күренештәргә лә шаһит булырға тура килә шул, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Бер ғәйепһеҙҙән кеше ғүмерҙәренең ҡыйылыуы, янғын, юл фажиғәһе, сабыйҙарҙың һәләкәте әсендерә. Енәйәтте һәм үҙ мәнфәғәте хаҡына кеше бәхетенә, ғүмеренә ҡул һонған рәхимһеҙ йәндәрҙе күңелем менән дә, аңым менән дә ғәфү итә лә, ҡабул итә лә алмайым. Тормошта ундай ваҡиғаларҙан ауыр айныйым.
– Һеҙ тормош иптәшегеҙ Илдар Байбулатов менән бер бүлектә эшләйһегеҙ. Етмәһә, яңылыҡтар хеҙмәтенең эше тынғыһыҙ: туҡтауһыҙ командировкалар, ҡайһы ваҡыт хәбәрселәргә яңылыҡтарҙың һуңғы эфирына тиклем телевидениела булырға тура килә. Ауыр түгелме?
– Илдар менән йәнәш кенә ултырабыҙ. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, мин уны эштә күрмәйем, тиһәң дә була. Икебеҙ ике төрлө репортажға сығабыҙ. Мин аралашыусан, теремегерәк холоҡло. Илдар тыныс, ипле, сабыр, баш баҫып эшләй. Ҡәҙерле кешемдең янымда булыуы миңә көс кенә өҫтәй.
Ғаилә ҡороуыбыҙға – 13 йыл, уны күберәк белгән һайын, һоҡланыуым арта ғына. Бер ваҡытта ла кеше яманламаҫ, ауыр һүҙ әйтмәҫ, арыным, ауырыйым, тип зарланмаҫ, көслө рухлы, эшһөйәр, изге күңелле, итәғәтле ир азаматы ул. Ҡыҙҙарыма аталары кеүек тормош иптәше тура килһен ине, тип теләйем. Әгәр үҙе хоккейға, футболға йәки волейболға барһа, Алтынай менән Айгүзәлде лә эйәртә. Ял көндәре йә конькиҙа, йә саңғыла шыуалар. Ғаиләбеҙ менән спектакль, концерт, цирк тамашаларын да ҡалдырмаҫҡа тырышабыҙ. Эшемде бар күңелемде һалып башҡарып, ныҡ яратһам да, ғаиләм – беренсе урында. Балаларҙы түңәрәктәргә йөрөтөп, зиһенен үҫтерергә, өйҙә ҡәҙерле кешеләремде тәмле ризыҡтар менән һыйларға тырышам.
– “Килен ҡәйнә буҫағаһынан ярала” , – тиҙәр. Быуындан-быуынға күскән һәм нәҫел бәйләнешенең үҙенсәлеген сағылдырған килен менән ҡәйнә мөнәсәбәте һәр ваҡыт һорауға урын ҡалдыра. Һеҙ ниндәй килен?
– Өләсәйем, юлыңда яҡшы кешеләр генә осраһын, тип теләй торғайны. Үҙе лә юллыҡлы кеше булды. Алыҫ юлға сығыусылар, яңы эш ниәтләүселәр тәүҙә уның фатихаһын алырға инер ине. Миңә лә теләгәне юш килде. Синыфташтарымдан, курсташтарымдан, хеҙмәттәштәремдән, дуҫтарымдан, иң мөһиме: килен булып төшкән еремдән һәм һөйгән йәремдән уңдым. Илдар – күрше Хәлил ауылынан, уның әсәһе лә, өләсәһе лә тәүге көндән мине ҡыҙҙарылай ҡабул итте. Ҡәйнәм Рәбиға Зыя ҡыҙы ғүмер буйы һатыусы булып эшләгән, ҡайным Зөлфәр Зөлҡәфир улы әле лә мәктәптә уҡыта, йәш көрәшселәр тәрбиәләй. Иҫ китмәле уңған, оло йөрәкле кешеләр. Сынъяһау донъя, ҡура тулы мал-тыуар, баҡсаларында йәшелсә-емеш ишелеп уңа. Кибет тоталар, инкубаторҙа себеш сығаралар. Кешелекле, ғаилә йәнле, күркәм холоҡло ул тәрбиәләгәндәре өсөн мин уларға һәйкәл ҡуйыр инем. Рәхмәтем, хөрмәтем сикһеҙ. Ҡәйнәм – иң яҡын әхирәтем, серҙәшем, кәңәшсем. Йоҡларға ятҡас, өләсәйем һымаҡ башымдан һыйпап, арҡамдан һөйөп китә. Ҡайтҡан көндө һөйләшеп һүҙебеҙ бөтмәй, таңға тиклем ултырабыҙ. Иртән, ауыл халҡы уяныуға, уның тупһаһы йыуылған, байтаҡ эше бөткән була. Икебеҙ ҙә сәскә, гөл үҫтерергә, зауыҡ менән өйҙө биҙәргә әүәҫбеҙ. Фекерҙәребеҙ, тормошҡа ҡараштарыбыҙ, хыялдарыбыҙ тап килә.
Мәктәптә тик бишкә уҡыған һәм йыр-моңға әүәҫ Алтынай ҡыҙымдың уҡытыусыһы, аҡыллы, тәртипле, һәләтле бала тәрбиәләгәнһегеҙ, тип маҡтай. Тәрбиәнән генә түгел, затлы Байбулатовтар нәҫеленән булғанға ла талантлы һәм тырыштыр, тип уйлап ҡуям. Өләсәйем теләгән бәхет – ошолор. Һәм бер ниндәй матди байлыҡ та, вазифа ла, дәрәжә лә уны алмаштыра алмайҙыр. “Башҡортостан ҡыҙы” уҡыусыларына ла ысын ҡатын-ҡыҙ бәхете теләйем, һөйөп-һөйөлөп ғүмер итегеҙ!
– Рәмзиә, әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт! Һеҙгә лә ошо бәхетегеҙҙе ишәйтеп, татыулыҡта, бәрәкәттә йәшәүегеҙҙе теләйбеҙ!
Альбина ҒӨБӘЙҘУЛЛИНА әңгәмәләште.
Александр ДАНИЛОВ фотолары.
Теги:


text:
Анкарала төрки телле журналдар вәкилдәре йыйылды
Төркиәнең баш ҡалаһы Анкарала Евразия Яҙыусылар союзы һәм Халыҡ-ара төрки мәҙәниәт ойошмаһы (ТӨРКСОЙ) тарафынан ойошторолған төрки телле журналдар вәкилдәренең осрашыуы үтә. Форум эшендә «Ағиҙел» журналының шиғриәт һәм әҙәби тәнҡит бүлеге мөхәррире, филология фәндәре докторы Фәнил Күзбәков ҡатнаша, ул Башҡортостандың әҙәбиәт тормошонда журналдың роле тураһында доклад менән сығыш яһаны. Ултырыштарҙа хеҙмәттәшлек, берлектәге эшмәкәрлек, алмаш номерҙар сығарыу, әҙәби әҫәрҙәр конкурстары мәсьәләләре тикшерелә.


text:
Ағиҙел йылғаһына 6500 уҡбалыҡ селбәрәһе ебәреләсәк
Кесаҙна, 3 майҙа, Дүртөйлө янында Ағиҙел йылғаһына 6500 селбәрә ебәреләсәк. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был сара предприятиелар тарафынан етештереү эшмәкәрлеге арҡаһында һыу ресурстарына килтерелгән зыянды ҡаплауға йүнәлтелгән компенсация сараларын үҙләштереүе сиктәрендә ойошторола.
— Аҡса «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән бүленгән. Ойошма «Ҡарман балыҡсылыҡ хужалығы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән уҡбалыҡ селбәрәһе һатып ала һәм уларҙы һыуға ебәреү өсөн махсус контейнерҙарҙа Ағиҙел йылғаһына алып килә, — тип аңлатты БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.


text:
Әлфис Ғаязов: «Башҡорт лицей-интернатын япмаясаҡбыҙ»
«Ижтимағи электрон гәзит»тә Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов менән онлайн-конференция үтте. Күпселек һорауҙар милли-төбәк компонентына, атап әйткәндә, башҡорт телен өйрәнеүгә ҡағылды. Закон буйынса федераль һәм төбәк компоненттары нисбәте 80 һәм 20 тәшкил итә, ошонан сығып уҡытыу планы төҙөлә, уға ярашлы һәр предмет БДИ тапшырыу өсөн етерлек күләмдә өйрәнелә, тине республиканың мәғариф министры.
«Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусылары ауылдарҙа аҙ комплектлы мәктәптәрҙе ябыу мәсьәләһен дә ҡуҙғатты. «Был йән башына ҡарап финанслауҙы индереүгә бәйле, — тип иҫкә төшөрҙө министр. – Хәҙер мәктәптең булыу-булмауы тулыһынса балалар һанынан тора. Икенсе аспект та бар. Мәғариф учреждениеһы тейешле кимәлдә эшләһен өсөн унда кәм тигәндә 18 уҡытыусы эшләргә тейеш».
Бихисап һорау гәзит уҡыусыларының Республика башҡорт лицей-интернаты хаҡында борсолоуына бәйле булды. Һүҙ уҡыу йортон ябыу хаҡында бармай, тип ышандырҙы министр. Әлеге ваҡытта мәктәпте ваҡытлыса «күсереү» мәсьәләһе хәл ителә, сөнки, экспертизаға ярашлы, бинаға ремонт үткәреп булмай, ә яңыһын ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төҙөү мөмкин түгел. Киләһе уҡыу йылында балаларҙы Өфөнөң 5-се лицейы һәм ҡаланың һөнәри-техник училищеларының береһе ҡабул итәсәк.
Дөйөм алғанда онлайн-конференция барышында Әлфис Ғаязовҡа 60-ҡа яҡын һорау бирелде. Уларға яуаптарҙы «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) уҡырға була.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Мин — граждан-2014» йәштәр форумы асылды
Фото:
Бәләбәй районының «Аҡсарлаҡ» балалар лагерында барған, «Мин — граждан-2014» йәштәр өсөн белем арттырыу форумына 16 йәштән алып 35 йәшкә тиклемге 500 самаһы активист йыйылған. Өс көн дауамында улар йәштәр сәйәсәтен үҫтереү буйынса үҙ проекттарын тәҡдим итәсәк. Форумды асыу көнөндә «Башҡортостан Селигеры» ҡатнашыусылары алдында лекциялар менән БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев һәм БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков сығыш яһаны.
Һуңынан форумдың ете уҡытыу майҙансыҡтары – «Йәштәр эшҡыуарлығы», «Йәмәғәт контроле», «Мин — ирекмән», «Мин спортты һайлайым», «Арт-квадрат», «Инфопоток», «Дини нигеҙҙәр» менән таныштырҙылар. Һәр ҡатнашыусы үҙенә хас булған һәм шуның буйынса ныҡлап эшләйәсәк йүнәлеште һайланы.
— Йәштәр майҙансығының төп идеяһы – социаль технологияларҙы күрһәтеү һәм үҙ башланғыстарын алға этәреүҙә һәм тормошҡа ашырыуҙа ярҙам күрһәтеү, — тип билдәләне «Берҙәм Рәсәй»ҙең «Йәштәр гвардияһы»ның төбәк штабы начальнигы Владимир Яковлев.
Форум 23 авгусҡа тиклем барасаҡ. Уның ҡатнашыусылары йәштәр сәйәсәтен үҫтереүҙең һәм йәштәрҙең башланғыстарына ярҙам итеүҙең төп йүнәлештәрен, милләт-ара һәм граждандар берҙәмлеген нығытыу, республика территорияһында федераль йәштәр проекттарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләрен тикшерәсәк һәм ижтимағи ойошмалар эшмәкәрлегенең төрлө өлкәләрендә йәштәр менән эш итеү технологияларын һөҙөмтәле индереү тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ.
Эксперттар сифатында «Мин — граждан» форумына Дәүләт Думаһы депутаттары, БР Дәүләт Йыйылышы депутаттары, Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, республиканың алдынғы ғалимдары һәм политологтары саҡырылған.


text:
Өфөлә наркотиктарға ҡаршы интернет-конференция
Беҙҙең сайтта «Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешенә һәм уларҙы ҡулланыуға системалы комплекслы ҡаршы тороуҙы камиллаштырыуға яңы ҡараштар» ғилми-ғәмәли интернет-конференцияһы башланды.
Башҡортостан Республикаһының наркотиктарға ҡаршы комиссияһы рәйесе урынбаҫары, Рәсәй Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы начальнигы Валерий Кокин билдәләүенсә, ғилми-ғәмәли конференциялар үткәреүҙең традицион форматы наркотиктарға ҡаршы эшмәкәрлек менән шөғөлләнеүсе белгестәрҙең барыһының да ҡатнашыуын тәьмин итә алмай. Наркоманияны иҫкәртеүҙе камиллаштырыуҙың мөһим мәсьәләләрен тикшереүгә ҡануниәт һәм башҡарма власть органдары, хоҡуҡ һаҡлау структуралары, муниципаль берәмектәр, дәүләткә ҡарамаған ойошмалар, фәнни йәмәғәтселек, ижади йәштәр вәкилдәрен, республиканың социаль әүҙем халҡын йәлеп итеү маҡсатында Республика наркоконтроль идаралығы «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы менән берлектә наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешенә һәм уларҙы ҡулланыуға һөҙөмтәле ҡаршы тороуҙы тәьмин итеү менән бәйле проблемалар буйынса интернет-конференция үткәрә.
«Башинформ» — «Башҡортостан наркотиктарһыҙ» сайтының махсус проекттары бүлегендә наркоманияға ҡаршы көрәш мәсьәләләре буйынса урынлаштырылған мәҡәләләрҙә күренекле ғалимдар, дәүләт эшмәкәрҙәре, ижади йәштәр вәкилдәре үҙ фекерҙәрен белдерҙе. Мәҫәлән, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостан Республикаһының наркотиктарға ҡаршы комиссияһы рәйесе урынбаҫары, Рәсәй Наркотиктар әйләнешенә контроль буйынса федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы начальнигы Валерий Кокин, БР йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров, Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаев һәм башҡаларҙың был проблемаға ҡараштары бирелгән.
Теләгән бер кеше мәҡәләләргә ҡарата наркотиктарға ҡаршы эшмәкәрлекте камиллаштырыу мәсьәләләренә ҡағылышлы үҙ фекерен ҡалдыра, шулай уҡ 1 июнгә тиклем сайт бүлектәренең береһендә урынлаштырыу өсөн ufskn19@yandex.ru электрон почтаһы аша «Интернет-конференция» тигән билдә менән үҙ публикацияһын тәҡдим итә ала.
Интернет-конференцияға 2010 йылдың 22 июнендә сәғәт 11-ҙә «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында йомғаҡ яһаласаҡ. Йомғаҡлау матбуғат конференцияһында республика наркотиктарға ҡаршы ведомство башлығы, Башҡортостандың күренекле ғалимдары, йәмәғәт берләшмәләре һәм ижади йәштәр вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Бынан алда, 2009 йылдың ноябрендә, «Башинформ» наркотик ҡулланыусыларҙы реабилитациялау мәсьәләләре буйынса интернет-конференция үткәргәйне. Әммә хәҙерге сараның үҙенсәлеге шунда: конференция халыҡ-ара характерҙа, ә форумға йомғаҡ яһауҙы Интернет селтәрен файҙаланыусылар реаль ваҡыт режимында күрә аласаҡ.
Задать вопрос


text:
- Подробности
- Просмотров: 545
ГӘРӘЙ, йылға, Тере Танып й. уң ҡушылдығы. Тәтешле р‑ны Юрми‑ яҙбаш а. көнсығышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта башлана. Төньяҡ‑көнбайыштан көньяҡ‑көнсығышҡа табан аға, Гәрәбаш а. янында йүнәлешен көньяҡ‑көнбайышҡа үҙгәртә, артабан Тәтешле, Яңауыл, Борай, Ҡал‑ тасы р‑ндары буйлап аға һәм Тере Танып й. (тамағынан 74 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 73 км, басс. майҙаны 886 км2. Башлыса ҡар һыуы м‑н туйына. Тамағында уртаса йыллыҡ һыу сығымы 1,5 м3/с. Басс. рельефы тигеҙ, денудациялы. Ландшафы һоро урман тупрағындағы, кәҫле көлһыу һәм ҡара тупраҡтағы ҡара ылыҫлы‑киң япраҡлы, ҡарағай урмандарынан, һаҙлыҡтарҙан, болонло далаларҙан һәм ҡоро болондарҙан тора. Йылғала Тәтешле р‑ны Ҡашҡаҡ а. эргәһендә һыуһаҡлағыс төҙөлгән. Иң ҙур ҡушылдыҡтары: Урман Гәрә, Вәрәш, Иҫәнбай (бөтәһе лә — уң).
В.А.Загорский
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Өфөлә һөнәрендә иң яҡшыларҙы наградлау тантанаһы үттеФото: Андрей Старостин
Өфөлә һөнәрендә иң яҡшыларҙы наградлау тантанаһы үтте
Өфөлә һөнәрендә иң яҡшыларҙы наградлау тантанаһы үттеФото: Андрей Старостин
Бөгөн Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов производство алдынғыларына, ижади интеллигенция һәм төбәк йәмәғәтселеге вәкилдәренә дәүләт наградалары тапшырҙы. Тантана Республика Йортонда үтте.
Орден, миҙал, маҡтау грамоталары һәм исемдәргә 50-нән ашыу кеше лайыҡ булды. Улар араһында – төҙөүселәр, нефтселәр, ауыл эшсәндәре, табиптар, уҡытыусылар, фән һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, хеҙмәтләндереү өлкәһе вәкилдәре.
«Бөгөн беҙ үҙенең хеҙмәте һәм таланты менән республиканың социаль-иҡтисади, рухи-мәҙәни үҫешенә ҙур өлөш индергәндәрҙе тәбрикләйбеҙ», — тип билдәләне Башҡортостан Президенты, бүләкләү тантанаһын асып.


text:
Башҡортостан вәкилдәре Бөтә Рәсәй йәштәр профсоюз слетында ҡатнашасаҡ
21-25 июлдә Мәскәү өлкәһендә «Чкаловск — 2010» Бөтә Рәсәй йәштәр профсоюз форумы үтәсәк. Был сара Рәсәй ирекле профсоюздар федерацияһы ойошторолоуының 20 йыллығы айҡанлы үткәрелә.
Беҙҙең республиканан форумда тармаҡ профсоюздарына ҡараған йәштәр советының 15 активисынан торған Башҡортостан профсоюздар федерацияһы командаһы сығыш яһаясаҡ. Улар иҫәбендә «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Газ-сервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкилдәре, экономистар, табиптар, Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары, почта һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре бар.
Форум сиктәрендә лидерлыҡ һәм командала эшләү сифаттарын формалаштырыуға йүнәлтелгән тренингылар һәм мастер-кластар үткәреү планлаштырыла. Бында алған белем профсоюздың йәш активистарына һөнәри өлкәлә лә, шулай уҡ ижтимағи эшмәкәрлектә лә ярҙам итәсәк.
Бөгөн Рәсәй профсоюздары йәштәрҙе стратегик ресурс итеп күрә һәм йәштәрҙең социаль-иҡтисади мәнфәғәтен яҡлауға, үҫеп килеүсе быуынды әүҙем профсоюз эшмәкәрлегенә йәлеп итеүгә йүнәлтелгән йәштәр сәйәсәтен ғәмәлгә ашыра. Әммә йәштәр менән бындай системалы, маҡсатлы эште илебеҙҙең бар профсоюз ойошмалары ла алып бармағанға күрә, был яңы ағзалар килеүенә булышлыҡ итмәй, профсоюз активының йәшәреү процесына ҡамасаулай. Шуға күрә Рәсәй ирекле профсоюздар федерацияһы менән ошондай форумдар үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Илдең барлыҡ төбәктәренән йыйылған йәштәрҙе тиң шарттарҙа уҡытып, артабан улар ярҙамында урындарҙа профсоюз эшмәкәрлеген әүҙемләштереү – уның төп маҡсаты.


text:
Фото:
Башҡортостанда аҙыҡ-түлек продукттарының социаль сорттары исемлеге төҙөләсәк
Фото:
Яҡын арала Башҡортостанда аҙыҡ-түлек продукттарының социаль сорттары исемлеге билдәле буласаҡ. Был турала БР Хөкүмәтендәге бөгөнгө кәңәшмәлә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Шамил Вахитов белдерҙе.
— Тауарҙар ассортиментын, уларҙы етештереү күләмен һәм социаль сорттарға өҫтәмә хаҡтарҙы билдәләргә кәрәк, — тине вице-премьер. – Шулай уҡ аҙыҡ-түлек продукттарына хаҡтарҙың мониторингын көйләү зарур. Беҙ хаҡ билдәләү баҙарындағы позицияларыбыҙҙы һаҡлап ҡалырға тейешбеҙ. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте менән ҡабул ителгән иген экспортын ваҡытлыса тыйыу, ҡоролоҡтан зыян күргән төбәктәргә бюджет кредиттары биреү кеүек саралар хаҡтар үҫешен туҡтатты, хатта август уртаһында үтә ныҡ күтәрелгән хаҡтарҙың кәмей башлауына булышлыҡ итте.
Кәңәшмәлә, шулай уҡ, балансланған иҡтисади сәйәсәт алып барыу маҡсатында, ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренең, эшкәртеү предприятиеларының һәм сауҙа ойошмаларының тармаҡ берекмәләре араһында хеҙмәттәшлектең дөйөм принциптары тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Шамил Вахитов әйтеүенсә, хаҡтар бөгөн һаман да юғары кимәлдә ҡала, ә был тармаҡ-ара килешеү баҙарҙа спекуляцияны бөтөрөргә ярҙам итәсәк. Ул республиканың бындай хеҙмәттәшлек буйынса ыңғай тәжрибәһе булыуын телгә алды. 2007 йылда сауҙа селтәрҙәре менән социаль әһәмиәттәге аҙыҡ-түлек тауарҙарының айырым төрҙәренә тәҡдим ителгәндән артыҡ хаҡ өҫтәмәү тураһында килешеү төҙөлә. Ул ваҡытта эшкәртеүселәр поставкалау хаҡын билдәләп бара һәм һатыуға оҙатыласаҡ тауар күләмен кәметмәҫкә йөкләмә ала.
Бындай килешеү төҙөүҙең инициаторҙары булып БР Һөт союзы, БР Ит союзы, БР Икмәк бешереүселәр союзы, Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы һәм Сауҙа баҙарҙары союзы вәкилдәре сығыш яһаны. Кәңәшмәлә йәнә БР Ауыл хужалығы министрлығы һәм БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты вәкилдәре ҡатнашты.


text:
Ветеринар хеҙмәте – һәр ваҡыт хөрмәтле
31 августа 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Йәмғиәт
Ветеринар һөнәре бик борондан барлыҡҡа килгән. Улар тураһында Боронғо Рус ваҡытында уҡ яҙып ҡалдырылған. Новгородта табылған яҙма китаптарҙа XV быуатта булған һөнәрҙәр исемлегендә улар "ат табиптары”, "ҡан алыу-сылар” һ.б. тип телгә алына.
Байрамығыҙ менән!
31 августа 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Йәмғиәт
Хөрмәтле ветеринария хеҙмәткәрҙәре һәм ошо тармаҡ ветерандары!
Һөнәри байрамығыҙ айҡанлы ҡотлауҙарымды ҡабул итегеҙ. Быйыл
130 йыллыҡ тарихы булған Ветеринария хеҙмәткәрҙәре көнө рәсми рәүештә дүртенсе тапҡыр билдәләнә. Был тармаҡта мал-тыуар яратҡан, үҙ эштәрен төплө белгән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Районыбыҙҙың нигеҙҙә мал бағып донъя көткән ауыл халҡы тап ветеринария хеҙмәтенә мохтаж. Был тармаҡ хеҙмәткәрҙәре малдар араһында йоғошло сирҙәрҙе булдырмау йәһәтенән арымай-талмай эшләй, үҙ ваҡытында профилактик саралар уҙғара.
Киләсәктә лә яуаплылыҡ талап иткән эшегеҙҙә ҙур уңыштар, ныҡлы сәләмәтлек, оҙон ғүмер, ғаиләләрегеҙгә именлек теләйем.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район
хакимиәте башлығы.
Һөнәри байрамығыҙ айҡанлы ҡотлауҙарымды ҡабул итегеҙ. Быйыл
130 йыллыҡ тарихы булған Ветеринария хеҙмәткәрҙәре көнө рәсми рәүештә дүртенсе тапҡыр билдәләнә. Был тармаҡта мал-тыуар яратҡан, үҙ эштәрен төплө белгән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Районыбыҙҙың нигеҙҙә мал бағып донъя көткән ауыл халҡы тап ветеринария хеҙмәтенә мохтаж. Был тармаҡ хеҙмәткәрҙәре малдар араһында йоғошло сирҙәрҙе булдырмау йәһәтенән арымай-талмай эшләй, үҙ ваҡытында профилактик саралар уҙғара.
Киләсәктә лә яуаплылыҡ талап иткән эшегеҙҙә ҙур уңыштар, ныҡлы сәләмәтлек, оҙон ғүмер, ғаиләләрегеҙгә именлек теләйем.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район
хакимиәте башлығы.
Һөнәренә тоғролар тупланған бында
31 августа 2017 йыл | Ауыл хужалығы, Йәмғиәт
Сентябрҙең тәүге йәкшәмбеһендә көнкүре-шебеҙгә ҙур уңайлыҡтар булдырыусы Нефть һәм газ сәнәғәте, шулай уҡ районыбыҙҙың газ хужалығы хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Ошо уңайҙан "Газпром Өфө газ бүлеүсе” Асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Салауат ҡалаһы буйынса Красноусол участкаһының йорт эсендәге газ ҡоролмалары инженеры Риф Рауил улы ФӘТҠУЛЛИН эшмәкәрлектәре менән таныштырып үтте. Һүҙ – уға:
Күтәренке кәйеф һеҙгә!
31 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Хөрмәтле газ тармағы хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары!
Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ айҡанлы ихлас күңелдән ҡотлайым. Һеҙҙең һөнәр яуаплы ла, шул уҡ ваҡытта хәүефле лә. Районда газ селтәре киңәйә бара, газ ҡулланыусылар ишәйә. Ошоға ярашлы һеҙгә йөкмәтелгән бурыстар ҙа арта бара. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, һеҙ үҙегеҙҙең бурыстарығыҙҙы намыҫ менән башҡарып киләһегеҙ. Торлаҡ йорттарҙың, социаль объекттарҙың һәм башҡа учреждениеларҙың йылы, уңайлы булыуы күп йәһәттән һеҙҙең эшмәкәрлеккә бәйле. Әммә алда тағы ла ҙурыраҡ бурыстар тора – газ үткәргестәр һуҙылған ауылдарҙа ҡулланыусылар һанын арттырырға тейешбеҙ.
Артабан да район һәм республика халҡына арымай-талмай хеҙмәт итерһегеҙ, тип ышанам. Барығыҙға ла ҡаҡшамаҫ ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, еңел булмаған яуаплы эшегеҙҙә уңыштар, ғаилә именлеге, күтәренке кәйеф теләйем.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район
хакимиәте башлығы.
Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ айҡанлы ихлас күңелдән ҡотлайым. Һеҙҙең һөнәр яуаплы ла, шул уҡ ваҡытта хәүефле лә. Районда газ селтәре киңәйә бара, газ ҡулланыусылар ишәйә. Ошоға ярашлы һеҙгә йөкмәтелгән бурыстар ҙа арта бара. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, һеҙ үҙегеҙҙең бурыстарығыҙҙы намыҫ менән башҡарып киләһегеҙ. Торлаҡ йорттарҙың, социаль объекттарҙың һәм башҡа учреждениеларҙың йылы, уңайлы булыуы күп йәһәттән һеҙҙең эшмәкәрлеккә бәйле. Әммә алда тағы ла ҙурыраҡ бурыстар тора – газ үткәргестәр һуҙылған ауылдарҙа ҡулланыусылар һанын арттырырға тейешбеҙ.
Артабан да район һәм республика халҡына арымай-талмай хеҙмәт итерһегеҙ, тип ышанам. Барығыҙға ла ҡаҡшамаҫ ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, еңел булмаған яуаплы эшегеҙҙә уңыштар, ғаилә именлеге, күтәренке кәйеф теләйем.
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район
хакимиәте башлығы.
Белем юлы нурланып торһон!
31 августа 2017 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
Хөрмәтле уҡыусылар, студенттар, уҡытыусылар һәм ата-әсәләр!
Барығыҙҙы ла яңы уҡыу йылы башланыу айҡанлы ихлас ҡотлайым! Тап ошо көндә илебеҙҙә меңәрләгән бала парта артына ултыра, улар өсөн белем иленә сәйәхәт башлана. Фән һәм заман технологиялары алға барған мәлдә мәғариф өлкәһендә лә инновацион программалар, проекттар тормошҡа ашырыла, мөғәллимдәр алдына яңынан-яңы бурыстар ҡуйыла. Райондың социаль-иҡтисади үҫе-шендә лә белем биреү системаһы – өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе.
Быйыл район мәктәптәре ишектәрен 4441 бала асып инәсәк. Һәр бала төплө белем алһын өсөн уларҙа бөтә уңайлыҡтар ҙа булдырылған.
Бар йәмғиәт өсөн иң иҫтәлекле, иң матур Белем көнөндә тәүге ҡыңғырау сыңы уҡыусыларҙы серле ғилем иленә саҡыра, бик күп башланғыстарға юл яра. Уҡыусыларҙың белем тауҙарына ышаныслы үрләүҙәрен, ныҡышмал, көслө рухлы булыуҙарын, бәхет-шатлыҡтарға тулы уңышлы уҡыу йылы теләйем. Донъялар һәр саҡ имен, күгебеҙ аяҙ, белем донъяһына илткән юлдар нурлы булһын!
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район хакимиәте башлығы.
Барығыҙҙы ла яңы уҡыу йылы башланыу айҡанлы ихлас ҡотлайым! Тап ошо көндә илебеҙҙә меңәрләгән бала парта артына ултыра, улар өсөн белем иленә сәйәхәт башлана. Фән һәм заман технологиялары алға барған мәлдә мәғариф өлкәһендә лә инновацион программалар, проекттар тормошҡа ашырыла, мөғәллимдәр алдына яңынан-яңы бурыстар ҡуйыла. Райондың социаль-иҡтисади үҫе-шендә лә белем биреү системаһы – өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе.
Быйыл район мәктәптәре ишектәрен 4441 бала асып инәсәк. Һәр бала төплө белем алһын өсөн уларҙа бөтә уңайлыҡтар ҙа булдырылған.
Бар йәмғиәт өсөн иң иҫтәлекле, иң матур Белем көнөндә тәүге ҡыңғырау сыңы уҡыусыларҙы серле ғилем иленә саҡыра, бик күп башланғыстарға юл яра. Уҡыусыларҙың белем тауҙарына ышаныслы үрләүҙәрен, ныҡышмал, көслө рухлы булыуҙарын, бәхет-шатлыҡтарға тулы уңышлы уҡыу йылы теләйем. Донъялар һәр саҡ имен, күгебеҙ аяҙ, белем донъяһына илткән юлдар нурлы булһын!
Рәмил БОХАРОВ,
Муниципаль район хакимиәте башлығы.


text:
Всевидящие Око: Тарих Видеокүҙәтеү
Бар ерҙә лә һәм күҙҙәре уши, һәм улар кешеләргә принадлежать. "Бөгөн’s был тиҙ үзгәреп тороусы заманса донъяла, видеокүҙәтеү булды шундай уҡ һәр булһын өсөн, ойошма сифатында охранник һәм шлюзы. Итә тотоғоз, видеокүҙәтеү һәм урта Джо мгновенное бәйләргә термины менән видеокамера тупланған банктар һәм кибеттәре һәм видеокассета грешно-ҡыҙы, поместный шул тиклем экспонат", бысраҡ процесс бракауай. Тарих видеокүҙәтеү шундай уҡ ҡатмарлы тип аңлаталар, нисек системаһы өсөн был. Ысынлыкта,, ул китә корнями күпкә глубже ҡарағанда күбеһе безне аңлай. Хәбәрҙәр матбуғатта шул уҡ дәлилләй 1965, Ҡушма штаттарына полиция тиҙ генә ҡулланалар видеокүҙәтеү йәмәғәт урындарында. Буйынса 1969, полицейскийҙар камералар тупланған ине мөһим стратегик райондарында Нью-Йорк коммуналь төҙөлөш. Был яҡшы прецедент, һәм был ла алдан барып, нисек практика распространилась һәм башҡа шәһәрләренә һәм полиция хезмәткәрләре поддерживать ныҡлы ҡарарға төп өлкәләрендә, кулланып, видеокүҙәтеү системалары, йәки ҡарауыл телевидение, системалары. Зачатки налоговой видео кассеты был шаҡтай дәрәжә ответственный өсөн видеокүҙәтеү популярлаштырыуға. Налоговая технологияһы, используем видео аша никах теркәү кассета бирҙе ҡатнашыусы хәл новаторское проницательность: һаклап ҡалып була доказательства был пленка. " 1975, Англия видеокүҙәтеү системалары урнаштырылды, дүрт эре ер аҫты вокзалы. Шул уҡ ваҡытта,, улар шулай уҡ башланы мониторинг транспорт ағымдары төп магистралгә. Ҡушма штаттарына последовал уларҙың ми9алында 1980-се йылдарға, булһа ла ул түгел ине, шулай быстро булараҡ, Англияла кулланып, видеокүҙәтеү, ул ҡарар наверстывать упущенное юлы менән киң индереү видеокүҙәтеү системаһы, йәмәғәт урындарында. Цифрлы Мультиплекс һәм унан һуңғы тарихи ваҡиғалар бер етешһеҙлек налоговой технологиялар, тип раслый алыштырырға тура килде тамалар тараткандар көн һайын. Хәл ине Исправлена 1990 йылдарҙа, үткәреү менән цифрлы мультиплекс. Цифрлы мультиплексоры бүлексәләре, бындай хеҙмәттәр, шул тиклем замедленный, ә хәрәкәт-бары тик язмаһы, был спасло күп кенә интернет-киңлеккә тамалар тараткандар. Өҫтәмә, был мөмкинлек бирҙе одновременно записи бер нисә камера. Киләһе өйрәтеү, цифровизация, тәҡдим ителә торған баҫҡыс сжатия һәм түбәнге бәйәһе, шуның мөмкинлек тулырак файҙаланыусыларға записывать ай’ң һумлык видео ҡарау өсөн ҡаты диск. Өҫтәмә, записана татарстанда цифрлы форматта ҡарау һүрәте күп булды дөрөҫ эш һәм эшкәртергә мөмкинлек бирә һурәттәре өҫтәү өсөн четкое. 9/11 һәм Интернетта сентябрь тарихи ваҡиғалар 11, 2001 үҙгәртте йәмәғәт ойошмаһы’ң ҡабул итеү бүлмәһе, видеокүҙәтеү. Эшләүселәр программа менән тәьмин итеү программаһын булдыра, улар арттыралар видеокүҙәтеү. Распознавание заттар программаһы береһе биреү программалар. Файҙаланып, төп шәхси хас ноталары, записана заттар сравнивать фоторәсемдәр менән террорсылар һәм енәйәтселәренең. Май Айында 2002, татыу заттар тәьмин программа ине тупланған компьютер видео камералар күҙәтеү утрауында Эллис һәм ирек буй-һын. Шул уҡ йылды, SmartGate билдәләнгән ваҡытта халыҡ-ара аэропортының Австралияла Сидней. SmartGate-автоматлаштырылған система урап үтеү өсөн, экипаж ағзаларына. Система сканер экипаж ағзалары’ заттар, сравнивать өсөн был фоторәсемдәр-ҡа паспорты, һәм раслый идентичность кәмендә ун секунд. Декабрь Айында 2003, Королевский Палм урта мәктәп Фениксе, Аризона тупланған распознавание заттар видеокүҙәтеү. Был пилотная программа яҙыу өсөн сексуальный енәйәтселәре эҙләү һәм хәбәрсе бала юғалған. Барлыҡ ошо тарихи ваҡиғалар, Интернет-ул шул тиклем Вишенка был торте. Ул етештергән революция видеокүҙәтеү, страницу бөтә килеп тыуған ҡаршылыҡтар сығыу өсөн контрольдә тотоу һәм теләсә ҡайһы донъя посадында. Билдәле, кешелек создал иң яҡшы һәм юғары изысканные өсөн аҡса видеокүҙәтеү. Азак, изящный, һәм артыҡ әсе видеокүҙәтеү системаһы базарына сығалар миҫал өсөн ай һайын. Отказ спутниково Ҡамап бөтә донъя буйынса. Бар, ысынлап та ла, күҙҙәре һәр ерҙә, һәм бер нисә донъя тора күктә. Мәңге кемдер эшләрегеҙҙе тикшереп разведчик. Всевидящие Око: Тарих Видеокүҙәтеү


text:
- Подробности
- Просмотров: 300
МОРАҘЫМ ТОРАҺЫ ҺӘМ ЯҘЫУЫ, б.э.т. 12—6 мең йыллыҡтарға ҡараған археологик ҡомартҡы. Күгәрсен Мораҙым тарлауығы тәбиғи паркы р‑ны 3‑сө Юлдыбай а. янында Оло Эйек й. (Һаҡмар й. ҡушыл‑ дығы) уң ярында йылға кимәленән 102 м бейеклектә Мораҙым тарла- уығында урынлашҡан. Мораҙым тораһы Күгәрсен мәмерйәһендә (1‑се Мораҙым; коридор тибында, оҙон‑ лоғо 69 м) урынлашҡан. 1942 й. Н.А.Преображенский тарафынан асыла, 1960 й. О.Н.Бадер өйрәнә. 49,5 м2 ер ҡаҙылған. Хайуан һөйәктәре, саҡматаш ярғыстар, бысаҡҡа оҡшаш пластиналар, ҡырғыс табылған. Мораҙым яҙыуы (ҡара: Ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр) 1984 й. Иҫке Мораҙым мәмерйәһендә (2‑се Мораҙым; коридор тибында, оҙонлоғо яҡынса 210 м) табыла. Мәмерйә ауыҙынан уңдараҡ 60 м алыҫлыҡта иҙәндән 1,5—2 м бейеклектә урынлашҡан. Кеше һыны рәүешендәге 3 төркөм фигураларҙан (2‑һе аҫта, 6‑һы стена уртаһында, 3‑һө яңғыҙар) тора. Һүрәттәр ҡыҙыл охра м‑н төшөрөлгән, дөйөм майҙаны 1×2 м. Ҡомартҡы таш быуат дәүерендә Көньяҡ Урал халҡының мәмерйәләрҙе табыныу уры‑ ны итеп файҙаланыуын раҫлай.
В.Г.Котов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Фото:
«Ижтимағи электрон гәзит» (i-gazeta.com) сайтында Илдар Әхмәтшиндың онлайн-конференцияһы үтте
Фото:
«Ижтимағи электрон гәзит» сайтында Башҡортостан Республикаһының Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Илдар Әхмәтшиндың онлайн-конференцияһы үтте. Конференция барышында ул «Ижтимағи электрон гәзит» сайтына килгән һорауҙарға яуап бирҙе. Эске сауҙаны, йәмәғәт туҡланыуын, халыҡҡа көнкүреш хеҙмәттәрен күрһәтеүҙе һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлауҙы үҫтереү һәм уларға ярҙам күрһәтеү темалары күтәрелде.
Сайттың баш битендә урынлашҡан «БР Сауҙа һәм ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Илдар Әхмәтшиндың онлайн-конференцияһы» бүлегендә тейешле форма тултырып, i-gazeta.com сайтына инеүсе һәр кем Дәүләт комитеты рәйесенә һорауын бирә ала ине.
«Ижтимағи электрон гәзит» сайтының тейешле бүлегендә онлайн-конференция буйынса тулы видеоотчет урынлаштырылған.


text:
ISBN 978-5-87604-352-8
Фольклорный архив Башкирского государственного университета
К оглавлению издания.
Название: Таш һын.
Жанр: сказка (волшебная).
Место записи: БАССР, Салаватский район, д. Коммуна Сулпан.
Год записи: 1963 г.
Язык: башкирский.
Источник публикации: том № 1 фольклорного архива кафедры башкирской литературы. Материалы Салаватской экспедиции под руководством М. Х. Мингажетдинова; л. 310.
Записано студентами Т. Гирфановым, И. Янбаевым, А. Мифтаховым от жителя деревни Коммуна Сулпан Курамшина Кабира (48 лет).
Таш һын
Салауат районы Коммуна Сулпан ауылы Ҡурамшин Кәбирҙән (48 йәштә) Ғирфанов Түләк, Янбаев Ислам, Мифтахов Әхәт тарафынан яҙып алынды, 1963 йыл.
Бер ҡарт улын уҡыта ла уҡыта, ти. Донъялағы ниндәй мәктәптәр бар, шуларҙың барыһын да бөтөртә. Улы уҡыуын бөтөрөп, ғилем кешеһе булып ҡайтҡас, атаһы әйтә:
Йә, улым, ниндәй һөнәр күңелеңә оҡшай, шул эшкә кер ҙә мине ҡара инде, тигән. Улы:
Юҡ, атай, мин тағы уҡыйым әле, ти.
Ҡалаға сығып ҡарап йөрөгәнендә бер иғланды күрә, Ҡош теленә уҡыу" мәктәбе асылған икән. Ә беҙҙең егет атаһына:
Атай, мин ҡош теленә уҡырға китергә булдым, ти.
Ярар, балам, уҡып ҡайт, тип атаһы улына ризалығын бирә.
Улы «Ҡош теленә уҡыу» мәктәбен дә бөтөрөп ҡайта. Хәҙер инде егет ниндәй генә һөнәр бар, барыһына ла эйә була, хатта ҡош телен дә өйрәнә.
Берҙән-бер
көндө атаһы улын ҙур һыуҙа йөрөргә алып сыға, (Пароходта). Улы уйын ҡоралдарында ла бик шәп уйнай белә икән. Үҙе менән мандолина алып сығып уйнап ултырғанда, ике ҡош һайрап һөйләшеп уҙыуын ишетеп ҡалалар. Атаһы:
Йә, улым, ҡоштар ни тип һайрайҙар? тип һорай.
Юҡ, атай, уны һиңә әйтергә ярамай, ти икән.
Эй, балам, балам, шул тиклем яфалар сигеп уҡытып та атайыңдан һөнәреңде йәшерәһең, йәлләйһең, тип ҡарт үпкәләгән дә ҡуйған, ти.
Ярай, атай, улай булғас, әйтәйем инде, тип, ҡоштар нәмә әйткән булһа, шуны әйтә лә бирә икән, ти. Ҡоштар: «Атаһы улын уҡытты, уҡытты ла һуңынан улы атаһының башын киҫәсәк» тип һөйләшкәндәр икән.
Ә-ә-ә, улым әле шулаймы ни? ти ҙә улын һыуға бәрә йыға, ти. Егетте мандолинаһы менән кит балығы йота ла ҡуя, ти. Егет кит балығы әсендә сығырға урын таба алмай бер баш яғына, бер ҡойроҡ яғына барһа ла урын тапмағас, бысағы менән балыҡтың йөрәген Һәм башҡа органдарын киҫеп алып, мандолинаһын яғып бешереп ашай, икән, ти. Кит хәлдән тайып бер утрауға һуҙыла төшөп барып ята. Киттең бер башы һыуҙың бер яғында, икенсе башы утрауҙың икенсе яғында, һыуҙа икән. Егет киттең баш яғын тишеп ҡараһа, һыу керә, ти. Тиҙ генә күлдәген һалып тишеккә тыға ла, ҡойроҡ яғын тишеп ҡараған икән, унан да һыу керә икән, ти. Егет был тишекте лә бөтәштереп, урта өлөшөнән тишеп ҡарай: ҡояш нурҙары күренә икән, ти. Егет тиҙ генә киттең эсенән сыға, сыҡһа, ни күҙе менән күрһен, ҙур бер утрауҙа тора икән. Егет ошо утрауҙа көн итә башлай. Төрлө тапҡан нәмәләр менән тамаҡ туйҙырып йәшәй бирә икән, ти. Егеттең өҫ-башы шыр яланғасланып, йөндәр үҫеп, торғаны ҡырағай кеше, дикарға әйләнә икән, ти.
Шулай йәшәп ятҡанда бер пароходтың (военный) утрауға табан килгәнен күрә. Баҡһаң, бер батшаның улы икенсе бер батшалыҡҡа туйға (ҡыҙын алырға) китеп бара икән. Пароходтағылар егетте-дикарҙы тотоп алалар ҙа үҙҙәре менән алып китеп тә баралар, ти. Егет-дикарь тегеләр менән Һөйләшә белмәгән булып ҡылана икән, ти. Шул ваҡыт пароход өҫтөнән ике ҡош һайрашып уҙғанды егет-дикарь ишетеп ҡалып, батша малайының эше хөрт икәнен аңлап ала. Ҡоштар: «Батша малайына ҡыҙҙы алыу еңел булмаясаҡ, төрлө ауыр заданиеләр (наказ) бирәсәк, донъяла булмаған ике метр кейеҙ табырға, ә был кейеҙ 200 метрлы ер аҫтында ил ҡарты менән ил ҡорткаһы ҡулында», тип һөйләшкәндәр, ти. «Был беҙҙең һөйләшкәнде тыңлап, батша малайына әйтеүсе булһа, аяҡ тәңгәленән таш булып ҡата икән» ти өҫтәүенә.
Егет бер нәмә лә батша егеткә әйтмәй, тик һөйләшергә өйрәтеүен һорай, (юрый ғына, Һөйләшә белә ул).
Батша малайы егетте һөйләшергә өйрәтә. Күп тә үтмәҫтән тағы ике ҡоштоң һөйләшен уҙғанын егет аңлап ҡала.
Ҡоштар: "Беренсе бурыс үтәлеү менән икенсе бурыс ҡушыр: баҡсаларҙа, йорттарҙа һандуғастар һайрап торһон, тейер, ти ҡарт батша. Был һүҙҙәрҙе тыңлап, батша малайына әйткән кеше тубығынан таш булып ҡатып ҡалыр, ти. Егет быны ла әйтмәй, бары тик батша малайынан һандуғас булып ҡына һайрарға өйрәнгән икән, ти. Батша малайы өйрәткән булған, ти. Бара торғас, тағы ике ҡоштоң һайрап уҙыуын ишетеп ҡала. Был юлы улар: «Табынға ултырғас та батша, мин һөйләйем әле, тип өҫтәлгә һуғыу менән егет һәм бөтә ғәскәрҙәре таш булып ҡатасаҡ», тип һөйләшкәндәр, ти. «Әгәр беҙҙең һөйләшкәнде тыңлап, батша малайына әйткән кеше булһа, бил тиңе таш булып ҡатасаҡ», ти.
Егет тағы батша малайынан доклад һөйләргә өйрәнгән, ти. Шулай бара торғас, ҡыҙҙың иленә килеп төшкәндәр. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашҡандан һуң егет ни өсөн килеүен әйтә. Батша һис тә аптырамай:
"Улай икән! Әгәр донъяла булмаған ике метр кейеҙ табып килтерһәң, ҡыҙ һинеке! тигән.
Егет-дикарь
тиҙ генә сығып китә һалып, ҡара урман эсендәге ил ҡарты менән ил ҡортҡаһын эҙләй китә. Юлда осраған күп ҡаршылыҡтарҙы еңеп ил ҡарты менән ил ҡарсығының өйөн эҙләп китә. Егет ҡарттарға донъяла булмаған кейеҙҙе бында барын ишетеп килеүен әйткәс, аптырап ҡалалар. Сөнки бындағы кейеҙҙе тик ҡоштар ғына беләләр, ә егеттең ҡош телен аңлауына хайран ҡалып, ике метрлы кейеҙҙәрен биреп ебәрәләр, ти.
Егет-дикарь
тиҙ генә кейеҙҙе ала һалып батшаға илтеп тә бирә, ти. Батша кейеҙҙе күргәс, аптырап ҡала, ти.
Ярар! ти ҙә, ҡыҙын бирмәҫ өсөн икенсе ауырыраҡ наказын әйтә, ти: Минең өйҙә лә, баҡсала ла һандуғастар һайраһын, ти икән. Шунда уҡ егет-дикарь һайрап та ебәрә, ти. Уның тауышы шундай көслө, ти, өйҙә лә, баҡсала ла һандуғастар һайраған кеүек булып торҙо, ти.
Батша һаман борсолдо, ти. Инде егеттәрҙе табынға ултыртып ташҡа әйләндерергә тип, барыһын бергә йыйып ултыртҡас:
Мин һөйләйем әле! тип, өҫтәлгә һуғайым ғына тигәндә, егет-дикарҙең:
Мин һөйләйем! тип өҫтәлгә һуғыуы була, батша бөтә ғәскәрҙәре менән өс көнгә таш булып ҡата ла ҡуя, ти.
Батша малайы ҡыҙҙы алып, тиҙ генә юлға сығалар, ти, Улар һыуҙың үренә таба бер көн барҙылар, ти, ике көн барҙылар, ти. Өсөнсө көндө ике ҡош һайрашып уҙғанда егет-дикарь ишетеп ҡала. Ҡоштар батшаның шәп пароходта бына-бына ҡыуа сығырға тороуын, быны батша малайына әйтеүсенең таш булып ҡатыуын (муйынынан) әйткәндәр, ти. Егет-дикарь батша малайынан ҡармаҡ һалырға өйрәнде лә ти, бер ҙур утрауҙа балыҡсы ҡарт ҡиәфәтендә балыҡ ҡармаҡлап ҡалды, ти. Ошо ерҙә һыу икегә айырылып китә икән. Батша малайы уңға китеп юғалыуы булды, батшаның пароходтары ла күренде, ти. Пароход егет яғына туҡтаны:
Бабай, бынан пароход үткәнен күрмәнеңме? тип һораша башлағандар. Бабай:
Күрҙем, күрҙем, уландар, тик улар бынан өс көн элек һул яҡҡа киттеләр, тейеүе була, батша ла шул яҡҡа китеп юғалды, ти.
Ә егет-дикарь батша малайын ҡыуып етеп, китеп барғанда тағы ике ҡош һайрашып уҙыуын ишетә, ти: «Пристандә батша малайын» үгәй әсәһе ен аттары менән көтөп тора икән, әгәр егет менән ҡыҙ шул атҡа менеп ултырыуы менән тау тишегенә алып кереп китеп үлтерә, тип һөйләгәндәр, ти, ҡоштар. «Быны тыңлап батша малайына әйтеүсе булһа, ҡулбашы тиңтен ташҡа әйләнә, ти». Егет-дикарь күчерлеккә өйрәнә, ти, батша малайынан. Тағы ике ҡош һайрашып уҙҙылар, ти. "Үгәй әсәй егетте үлтерә алмаһа, табында алдарына ағыулы эсемлек ҡуйып, ағыулап үлтермәксе икән, ти. Егет-дикарь көрәгәселеккә өйрәнә, ти.
Пароход килеп етер алда тағы ике ҡош һайрашып-һөйләшеп уҙалар: «Үрәй әсәй егет менән ҡыҙ йоҡлайһы бүлмәгә туғыҙ башлы дейеүҙе баҙға ябып ҡуя икән дә, төндә сығып егетте үлтерә икән дейеү. Әгәр ҙә быны тыңлап, егеткә, батша малайына әйтеүсе булһа, бөтөнләйгә ташҡа ҡата ла ҡуя икән», тиҙәр ҙә осоп та китәләр, ти, ҡоштар.
Пароход ярға килеп туҡтау менән ҡыҙҙы ең-ат егелгән тарантасҡа ултыртабыҙ тип торғанда, егет-дикарь дилбегәне ала һалып, һелкеп ебәреп, аттарға һуғыуы була, егет менән ҡыҙ ултыра алмай ҡала, аттар саптырып, йән-фарман сабып сығып та китәләр, ти. Улар туп-тура тау тишегенә инеп, күҙҙән юғалалар, ти.
Егет-дикарь
икенсе атҡа менеп ултыра ла батша малайы менән ҡыҙҙы алып ҡайтып та китә. Өйҙә ҙур табын әҙерләнгән икән. Өҫтәлдә бер Һауыт эсемлек кенә тора, ти. Егет- дикарь көрәгәселек үҙләштергәнлектән тиҙ генә көрәгәсе урынын ала һала. Нәҡ шул ваҡытта егет-дикарь
эсемлек тултырылған һауытты төшөрөп вата. Үрәй әсә быға тағы ғәжәпләнеп ҡарап ҡуя икән. Бик оҙаҡ ҡунаҡ булғандан һуң, егет менән ҡыҙҙы бер бүлмәгә йоҡларға индерәләр, ти. Егет-дикарҙе
икенсе бүлмәгә һалғандар, ти. Егет-дикарь
төнө буйы бик борсолған икән, ти. Бөтәһе лә йоҡлап бөткәс, ул шым ғына егет менән ҡыҙ бүлмәһенә инеп, дейеүҙе ҡарауыллап ултыра башлаған. Дейеү юҡ та юҡ икән. Нәҡ шул ваҡыт иҙән ярығынан дейеүҙең бер башы күренде, ти. Егет башын сабып өҙөп телен түш кеҫәһенә һалып ҡуя. Төн сыҡҡансы дейеүҙең туғыҙ башын да киҫеп, телдәрен кеҫәһенә һалып ҡуйған була. Бөтә иҙән, өҫ-башы
ҡанға буялып бөткән була. Эштең ниҙә икәнен һиҙмәһендәр өсөн таҙартырға була. Иҙәнде һөртөп алғас, егет менән ҡыҙға ҡараһа, ҡыҙҙың битенә лә ҡан сәсрәгән икән. (Сикәһенә). Егет, нисек итеп ҡыҙҙы уятмайынса таҙартырға тип оҙаҡ уйлап торғандан һуң, теле менән ялап алырға була.
Әһә, минең ҡатыңды үбергә итә, тип, иртәгеһен батша малайы егетте атырға бойора.
Егетте бейек тау башына атырға алып менәләр. Халыҡтар ҙа йыйылалар. Егет-дикарь, миңә барыбер үлергә икән тип, барыһын да һөйләргә була. Биш минутҡа һөйләргә рөхсәт итәләр. Батша малайына ниндәй яҡшылыҡтар эшләгән булһа, бөтәһен дә баштан алып һөйләй. Егет һөйләй бара, аяҡ, тубыҡ, бил, муйын, аҙаҡ килеп бөтөнләйгә ташҡа әйләнгән дә ҡуйған, ти. Батша малайы ҺӘМ уның бисәһе лә, бөтә йыйылған халыҡтар ҙа егетте йәлләп бик илағандар икән, ти.
Көндәр үтеү менән батша малайы егетте бик һағына башлай, уны нисек терелтергә икән тип юлын тапмай, ти. Шулай йәшәп ятҡанда быларҙың бик сибәр улдары тыуа.
Берҙән-бер
көндө батша малайы төшөндә бер ҡарсыҡты күрә. Ул ҡарсыҡ батша малайына улын һуйып, ҡаны менән шул ташҡа ҡатҡан егетте йыуып, кәүҙәһен таш һындың төбөнә күмһә, еттең терелеүен һөйләп бирә. Был төшөн батша малайы ҡатынына ла һөйләп бирә. Ҡатыны быға риза була. Улар малайын һуйып, ҡаны менән йыуалар, ләкин һын терелмәй ҙә терелмәй, ти. Малайҙан да ҡалғас, бик ныҡ ҡайғырышалар. Икенсе көндө егет тағы төшөндә теге ҡарсыҡты күрә. Теге әбей: «Һеҙ мин ҡушҡанды эшләп бөтмәнегеҙ. Улығыҙҙы таш ҺЫНДЫҢ төбөнә күмергә кәрәк ине», ти. Былар тиҙ генә улдарын ҡәберенән соҡоп алып, таш һын төбөнә илтеп күмәләр. Таш һын һаман терелмәй, ти. Инде булмаҫ, ҡайтайыҡ инде, тип, өйҙәренә ҡайтып инһәләр, ни күҙҙәре менән күрһендәр, егет бер ни булмағандай, үлгән улын күтәргән килеш ҡаршы ала. Эй шатланалар ти, хатта шатлығынан батша малайы егеткә бөтә байлығын биреп, үҙе ошо егеттең ҡул аҫтында эшләргә риза була.
Егет-дикарь
атаһын иҫкә төшөрә лә, ҡайтып күреп килергә була. Ҡайтһа, ни күҙе менән күрһен, бөтә мөлкәте ҡыйралып бөткән. Бер иҫке бәләкәй генә өйгә инһә, бер ҡарт мөйөштә үлергә әжәл көтөп ултыра икән. Сөйҙә эленеп торған скрипканы күреп, үҙ атаһы икәнен таный. Скрипканы алып уйнай башлай. Уйнаған һайын өй эсенә йән керә бара, ти, сиңерткәләр, тараҡандар, үрмәкестәр, көйәләр, корттар бейергә керешеп китәләр, ти. Хатта үлергә йыйынған бабай ҙа дәртләнеп китеп күҙҙәрен аса, ҡулбаштарын һикертә башлаған, ти. Егет шул саҡ уйнауҙан туҡтай, ҡарттан хәл- әхүәл, малдарын, бала-сағаларын
һораша башланы. Ҡарт:
Бер кемем дә юҡ, балам, ти икән. Егет:
Һинең улың бар ине, бына мин һинең улың булам, ҺИН мине һыуға төртөп төшөрҙөң, хәтерләйһеңме? ти ҙә башын сабып өҙә.
Егет-дикарь
батша малайы янына барып, батша булып йәшәй башлаған, ти. Ә батша малайы уның ҡул аҫтында йәшәп яталар икән, ти. Әле лә йәшәйҙәр икән, ти.
Ссылка на эту публикацию:
Таш һын [Электронный документ] // Фольклорный архив Башкирского государственного университета: электронное научное издание / под ред. Б. В. Орехова, А. А. Галлямова. [20112018]. Дата обновления: 11.02.2014. URL: http://lcph.bashedu.ru/editions/efolk.php?go=folk_id.1 (дата обращения: 23.05.2018).


text:
Фото:
Башҡортостан Хөкүмәтендә - яңы вице-премьер
Фото:
10 майҙа Башҡортостан Президенты Указы менән Марат Мөлөков республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде, тип хәбәр итә Президенттың матбуғат хеҙмәте.
Биографик белешмә. Марат Муса улы Марат Муса улы Мөлөков 1974 йылдың 2 апрелендә Өфөлә тыуған.
1996 йылда «Банк эше» белгеслеге буйынса Башҡорт дәүләт университетын ҡыҙыл дипломға тамамлай.
2000 йылда – сит телдәр факультетын, 2001 йылда Дюк’н университетында (Duguesne University, Питтсбург, АҠШ) дәүләт идараһы өлкәһендә магистр программаһын тамамлай, «Херитедж» тикшеренеү үҙәгендә (Вашингтон, АҠШ) стажировка үтә.
Халыҡ-ара банк хеҙмәткәренән алып «Росатом»дың инновациялы эшмәкәрлегенә идара итеү буйынса «Атом-инновациялар» үҙәге етәксеһенә тиклем юл үтә.
2004 – 2005 йылдарҙа — РФ Хөкүмәте рәйесе советнигы ярҙамсыһы.
2006 – 2008 йылдарҙа — «ЦНИИАТОМИНФОРМ» федераль дәүләт унитар предприятиеһының бүлексә директоры.
Инновацион проекттар индереү, федераль стратегиялар һәм программалар эшләү һәм экспертиза үткәреү, атом тармағында инновацион эшмәкәрлекте үҫтереү буйынса сәйәсәт һәм практик саралар булдырыу менән шөғөлләнә.
2009 йылдан алып әлеге көнгә тиклем – «Техник физика һәм автоматлаштырыу ғилми-тикшеренеү институты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте директоры.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Иман » Ураҙа ғәйете мөбәрәк булһын
Ураҙа ғәйете мөбәрәк булһын
1 – 3 шәүүәл (5 – 7 июль) – Ураҙа байрамы. 5 июлдә мосолмандар, иртә менән тороп, ғөсөл ҡойоноп, таҙа кейемдәрен кейеп, Ураҙа ғәйете намаҙына баҫа. Ул өйлә намаҙы еткәнсе дауам итә. Ниндәйҙер сәбәп менән был намаҙ байрамдың беренсе көнөндә уҡылмай ҡалһа, уны икенсе көндө лә уҡырға рөхсәт ителә, тик өсөнсө көнгә генә ҡалдырырға ярамай. Ғәрәптәрҙә Айыт әл-фитр тип аталған был ураҙа байрамы көндәрендә мосолмандар бер-береһен ҡунаҡҡа саҡырыша. Үҙҙәрен ғәйепле тойғандар ғәфү үтенә, мәрхүмдәрҙе иҫкә ала, уларҙың ҡәберҙәрен тәртипкә килтерә. Хәйер бирерлек мөмкинлеге булған кешеләрҙең барыһы ла Ураҙа ғәйете намаҙына тиклем үҙе һәм бәлиғ булмаған балалары өсөн фәҡирҙәргә фытыр саҙаҡаһы бирергә бурыслы.
Ураҙа ғәйетенең йолаһы Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең үҙе тарафынан булдырылған һәм шунан бирле үҙгәрешһеҙ ҡала. Ул мохтаждарға саҙаҡа таратыуҙан башлана, шунһыҙ Аллаһы Тәғәлә хәйер-саҙаҡаны ҡабул итмәйәсәк. «Үҙегеҙгә хәйерле булһын өсөн мал сарыф итегеҙ. Кем үҙ һаранлығынан һаҡланған, улар бәхеткә ирешеүселәр», – тип әйтелә «Әт-Тағәбүн» сүрәһенең 16-сы аятында. Алланың рәхмәтенә ирешергә яҙһын!
Изге айҙа биргән саҙаҡаның әжере күберәк
Мосолман ҡәрҙәштәребеҙ, Рамаҙан айында Аллаһы Тәғәләнең ризалығына ирешергә ынтылып, әжер-сауаптар өмөт итеп, ураҙа тота. Сөнки был ай һәр кем өсөн тәүәлеккә ирешә торған ваҡыт.
Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Әгәр ҙә кешеләр рамаҙан айында нимә бар икәнен белһәләр, был айҙың йыл буйы булыуын теләрҙәр ине. Рамаҙан айының ниндәй ҡәҙерле изге ай икәнен онотмайыҡ. Был айҙы ғибәҙәттә үткәрәйек! Аллаһы Тәғәлә һеҙгә ул айҙа рәхмәтен индерә, гонаһтарын ғәфү итә һәм доғаларға яуап бирә. Алла һеҙҙең бер-берегеҙ менән изгелек ҡылыуығыҙҙа ярышыуығыҙға ҡарай, фәрештәләр алдында һеҙҙең менән маҡтана. Аллаға үҙегеҙгә хәйерле ғәмәлде күрһәтегеҙ. Был айҙа Алланың рәхмәтенән мәхрүм булған кеше – ул бәхетһеҙ кеше», – тигән.
* * *
Рамаҙан – Ҡөрьән айы. Был айҙа изге китап ингән, шуға ла Ҡөрьән уҡыу иң фазлиәтле ғәмәлдәрҙән һанала.
* * *
Аллаһы Тәғәлә: «Ураҙа – ул бәндә менән минең аралағы йәшерен ғибәҙәт. Уның баһаһын да мин генә белермен, хисапһыҙ әжерҙе лә үҙем белеп бирәм», – тип әйтә.
* * *
Рамаҙанда ҡылған гонаһтарыбыҙҙан пакланыу мөмкинлеге лә бирелгән. Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Кем Рамаҙан айында Алланың әжер-сауаптар вәғәҙә итеүенә иман килтереп, ураҙа тота икән, элекке гонаһтары барыһы ла ғәфү ителер», – тигән.
* * *
Рамаҙан айында ураҙа тотоусыны ашатыу ҙа изге әжер-сауаплы ғәмәл һанала. «Кем дә кем ураҙа тотоусыны ауыҙ астырһа йәки ифтар мәжлесе ойошторһа, ураҙа тотҡан кешенең сауабы ул кешегә яҙылыр, әммә ураҙа тотоусының сауабы кәмемәҫ», – тиелә хәҙистә.
* * *
Рамаҙан айында күк һәм йәннәт ишектәре асыла, Йәһәннәм ишектәре ябыла. Раббыбыҙ: «Рамаҙан айында Йәннәт ҡапҡалары асыҡ булыр, шайтандар сылбыр менән бығауланған булыр», – тигән. Тимәк, рамаҙан айында изгелек эшләү еңелерәк. Был айҙа бер фәрештә: «Эй, изгелек ҡылырға теләүсе! Күберәк изгелек ҡыл! Эй, гонаһ ҡылырға теләүсе! Гонаһ ҡылыуҙан туҡта!» – тигән.
* * *
Рамаҙан айында бирелгән саҙаҡаның әжер-сауабы күберәк. Шуға ла мосолман кешеһе был айҙа можтаждарға күберәк саҙаҡа бирһен һәм йомартлыҡ күрһәтһен.
* * *
Ҡиәмәт көнөндә әҙәм балалары, нишләп мин ураҙаны күберәк тотманым икән, ошо хәтле әжер-сауаптар биререн белһәм, тағы ла күберәк тотор инем, тиер. Рамаҙанда ураҙа тотмағандар фәрештәләрҙең ураҙа тотоусыларҙы ололап йөрөүҙәрен күреп, бик үкенерҙәр.
* * *
Был мөҡәддәс айҙа яҡындарығыҙҙың, можтаж кешеләрҙең хәлен белегеҙ. Рамаҙан айында эшләнгән изгелеккә сауап 700 дәрәжәлә артыҡ булыр.
* * *
Рамаҙан айы – пакланыу, гонаһтарҙан арыныу, рухи яҡтан таҙарыныу айы. Ошо изге айҙа яҡшылыҡ эшләргә, тәүбә итергә ашығайыҡ. Үҙебеҙҙең күңелдәребеҙҙе сафландырырға, яҡшы һүҙҙәр һөйләргә, ғәйбәт һөйләмәҫкә, ялғанламаҫҡа тырышайыҡ!
Фытырҙы байрамға тиклем бирегеҙ
Үҙен мосолман тип һанаған кешегә, рамаҙан айы тамамланғас, зәҡәт һәм фытыр саҙаҡалары биреү фарыз. Зәҡәт туранан-тура малға, байлығыңа бәйле булһа, фытыр саҙаҡаһы шәхестең үҙенә ҡағыла. Был хәйерҙе биреү үҙе бер оло ғибәҙәт, бирелмәй ҡалған фытыр өсөн әхирәттә яуап бирергә тура киләсәк.
Фытыр һүҙе, ураҙаны тамамла, тигәнде аңлата. Шуға ла ул − Рамаҙан айына рәхмәт йөҙөнән, иҫән-һау йәшәү хөрмәтенә бирелгән саҙаҡа. Ураҙа ғәйетенә тиклем, уны мохтаждарға, етемдәргә бирергә мөмкин, мәсеткә лә һалалар. Быйылғы күләме үҙҙәрен урта хәллеләр тип иҫәпләгәндәрҙең һәр ғаилә ағзаһына − 50, уртаса килеме булғандарға − 150, хәлле йәшәгәндәргә 250 һумдан билдәләнгән. Һәр ғаилә ағзаһы исеменән бирелә. Уны әйберләтә түләргә лә була. Фиҙиә саҙаҡаһының күләме – 4350 һум.
Әгәр тота алмаһаң...
Рамаҙан айы тамамланыуға бара. Бар мосолман ҡәрҙәштәребеҙ Аллаһы Тәғәләнең ризалығы өсөн, оло сауаптар биреүен һорап, ураҙа тота.
Изге рамаҙан айы башланыу менән һәр йыл һайын ураҙа ваҡытында, кешеләр менән аралашҡанда, күп кенә һорау, ҡаршылыҡ, аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуа. Шундайыраҡ һүҙҙәр ишетелә: “Ауырығас, ниңә тотаһың?”, “Сирле булғанда, ураҙа тотоу – гонаһ”, “Мин тота алмайым, ауырыйым”. “Әгәр тота алмайһың икән, әжерен түләргә ризаһыңмы һуң?” – тиһәң: “Абау, кем уйлап тапҡан уныһын? Ул хәтле аҡсаны мин ҡайҙан алайым? Былтыр 60 һум ғына ине, быйыл бигерәк арттырғандар, муллаларға аҡса етмәйҙер...” – тип фиҙиәне фытыр саҙаҡаһы менән бутайҙар. Эйе, әле көн бик оҙон, егерме сәғәт ваҡытты ашамай-эсмәй түҙергә кәрәк. Дин ҡағиҙәләренең барыһын да үтәп барған кешегә, Аллаға мөкиббән ышанып, тик уның ризалығын алыр өсөн ураҙа тотоусыға, әлбиттә, Хоҙай үҙе ярҙам бирә. Ә бына үҙен мосолман тип йөрөгән, бер ғибәҙәтте лә ҡылмаған кешегә бик ауыр булыр ине. Шуға күрә ундайҙар үрҙә әйткән һүҙҙәр менән күңелен тынысландыра, аҡлана.
Ураҙа – исламда мотлаҡ үтәлергә тейешле биш ғибәҙәттең береһе. Изге Ҡөрьәндә беҙгә фарыз ителгән. Уның үҙ ҡағиҙәләре бар. Ураҙаны тота алмаһаң, нимә эшләргә һуң? Был һорауға бергәләп яуап эҙләйек.
Ауырыһаң, тотмаһаң да ярай. Әгәр ауырыуың ваҡытлыса булһа (температура кеүек), йә был айҙа хроник ауырыуҙарың көсәйеп китһә, һауыҡҡас, аҙаҡ тотоп ҡуйырға кәрәк. Башҡа ауырыуҙар (мәҫәлән, аритмия, ҡан баҫымы күтәрелеү йә төшөү һ.б.), шулай уҡ кеше физик ауыр эштә эшләһә, эш көнө оҙон булһа, ураҙаны ҡаҙа итеп, ҡышҡы көндәргә күсерергә була. Ҡаты ауырыһа (шәкәр сире, яман шеш, инсульт, инфаркт...) һәм башҡа сәбәптәр менән бер ҙә тота алмаһа, фиҙиә саҙаҡаһы бирә. Шуны белергә кәрәк: бер кемгә лә ташлама юҡ. Уның күләмен йыл һайын мөфтиәт иҫәпләп, халыҡҡа еткерә. Быйыл ул бер көнгә 150 һумдан ҡуйылған, 29 көнгә 4350 һум була йәки бер фәҡирҙе көнөнә ике тапҡыр ашатырға кәрәк. Әгәр үҙең белгән мохтаж кешең юҡ икән, был саҙаҡаны мәсеткә бирһәң дә ярай. Уны йыйып алып, кәрәк ергә тапшыралар. Ләкин был ураҙа тотмаған көндәрең өсөн бирелә торған фиҙиә саҙаҡаһын шулай уҡ рамаҙан айында бирелә торған фытыр саҙаҡаһы менән бутарға ярамай. Мөфтиәт йыл да фытырҙың күләмен дә иҫәпләп сығара. Уны ураҙа тотҡаны ла, тотмағаны ла фәҡирҙәргә йә мәсеткә бирә. Был саҙаҡа ла, фиҙиә лә ғәйеткә саҡлы бирелә. Фытыр хаҡы ғаиләлә нисә кеше булһа, шуға ҡабатлана (бәләкәй балаларға ла). Күптәр байрам көнөндә, ғәйет үткәс, мәсеткә хәйер бирергә килә. Был инде фытыр булмай, ябай саҙаҡа һанала. Уны мәсет үҙ файҙаһына тотона ала.
“Ураҙа тотмаһам, нимә эшләргә?” – тигән һорауға бер мулла яңыраҡ бер мәжлестә, бер мәжлес йыйып ауыҙ астыраһың да, бурысың үтәлә, тип яуап бирҙе. Аҙаҡ асыҡланым, улай ғына түгел икән шул. Эш нисә кеше саҡырыуыңа бәйле. Бер кешене көнөнә ике тапҡыр ашатырға булғас, быйыл айҙың 29 көнөндә 58 кешене бер тапҡыр ашатырға тейешһең. Улай булдыра алмаһаң, бер нисә тапҡыр мәжлес йыяһың. Был мәсьәләне яңыраҡ бер ауыҙ асыу мәжлесен алып барған ғилемле, вазифалы Илшат хәҙрәт Хафизовҡа (Башҡортостан буйынса хаж ойоштороусы, Ишембай районының имам-мөхтәсибе) һорауҙар биреп асыҡланыҡ.
Үҙҙәре ураҙаны ҡалдырмаһа ла, ул мәжлесте хажиҙар ғаиләһе (Нәзирә хажиә һәм Ғәли хажи) ойошторғайны. Ҡырҡ кешене ауыҙ астырҙылар һәм сәхәргә алдан әҙерләнгән өлөш (паек) биреп ҡайтарҙылар. Тимәк, улар шул һандағы кешене ике тапҡыр ашатты булып сыға. Шуныһын да билдәләп китәйем: ифтарҙа бар кешенең дә ауыр аштарҙы ашай алмағанын иҫәпкә алып, улар төрлө-төрлө ризыҡ әҙерләгән. Ауыҙ асыу өсөн теләгәне емеш-еләк, финик, һыу йәки ҡымыҙҙы һайлап ала. Кемгә туҡмаслы һурпа, кемгә окрошка кеүек һыуыҡ аш бирҙеләр. Бына шулай, ҡунаҡтарға әҙерләнгән ризыҡ исраф ителмәһен өсөн ҡунаҡ саҡырыу йолаһын да камиллаштырырға була икән. Тағы шуныһы ла бар икән: ҡунаҡтар араһында ураҙа тотоусылар өсөн ураҙаға вәғәҙә иткән сауабы була, ә тотмаусылар өсөн ябай саҙаҡа сауабы һанала. Хроник сирҙәрең бар, эшең ауыр булһа ла, ураҙаны бер нисә көн булһа ла тотоп ҡарарға кәрәк. Иң мөһиме – сәхәргә тороу. Тырышлыҡтарыбыҙ Аллаһы Тәғәләгә түгел, беҙҙең үҙебеҙгә кәрәк. Әгәр ураҙа тота алмаһаң да, изге рамаҙан айының һәр бер көнөн хөрмәт итеп, әҙәпле кейенеп, тәһәрәтләнеп, Ҡөрьән уҡып, зикерҙәр әйтеп, намаҙ уҡып үткәрһәк тә гонаһтарыбыҙ ярлыҡаныр, оло сауапҡа ирешербеҙ. Башҡаларға яҡшылыҡтар эшләп, телебеҙҙе насар һүҙҙәр, ғәйбәт һөйләүҙән тыйып, ата-әсәңдең күңелен күрһәң йә уларҙың ҡәберҙәренә барып доға ҡылһаң, саҙаҡалар биреп, фәҡирҙе, етемде шатландырһаң, Раббының биргәненә шөкөр итһәң, иншалла, күңелдәребеҙ сафланыр, Хоҙай уҡыған доғаларыбыҙҙы ишетер, теләктәребеҙ ҡабул булыр.
Зәйтүнә КӨҪӘПОВА.
Салауат районы,
Көҙән ауылы.
Ураҙа ғәйетенең йолаһы Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең үҙе тарафынан булдырылған һәм шунан бирле үҙгәрешһеҙ ҡала. Ул мохтаждарға саҙаҡа таратыуҙан башлана, шунһыҙ Аллаһы Тәғәлә хәйер-саҙаҡаны ҡабул итмәйәсәк. «Үҙегеҙгә хәйерле булһын өсөн мал сарыф итегеҙ. Кем үҙ һаранлығынан һаҡланған, улар бәхеткә ирешеүселәр», – тип әйтелә «Әт-Тағәбүн» сүрәһенең 16-сы аятында. Алланың рәхмәтенә ирешергә яҙһын!
Изге айҙа биргән саҙаҡаның әжере күберәк
Мосолман ҡәрҙәштәребеҙ, Рамаҙан айында Аллаһы Тәғәләнең ризалығына ирешергә ынтылып, әжер-сауаптар өмөт итеп, ураҙа тота. Сөнки был ай һәр кем өсөн тәүәлеккә ирешә торған ваҡыт.
Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Әгәр ҙә кешеләр рамаҙан айында нимә бар икәнен белһәләр, был айҙың йыл буйы булыуын теләрҙәр ине. Рамаҙан айының ниндәй ҡәҙерле изге ай икәнен онотмайыҡ. Был айҙы ғибәҙәттә үткәрәйек! Аллаһы Тәғәлә һеҙгә ул айҙа рәхмәтен индерә, гонаһтарын ғәфү итә һәм доғаларға яуап бирә. Алла һеҙҙең бер-берегеҙ менән изгелек ҡылыуығыҙҙа ярышыуығыҙға ҡарай, фәрештәләр алдында һеҙҙең менән маҡтана. Аллаға үҙегеҙгә хәйерле ғәмәлде күрһәтегеҙ. Был айҙа Алланың рәхмәтенән мәхрүм булған кеше – ул бәхетһеҙ кеше», – тигән.
* * *
Рамаҙан – Ҡөрьән айы. Был айҙа изге китап ингән, шуға ла Ҡөрьән уҡыу иң фазлиәтле ғәмәлдәрҙән һанала.
* * *
Аллаһы Тәғәлә: «Ураҙа – ул бәндә менән минең аралағы йәшерен ғибәҙәт. Уның баһаһын да мин генә белермен, хисапһыҙ әжерҙе лә үҙем белеп бирәм», – тип әйтә.
* * *
Рамаҙанда ҡылған гонаһтарыбыҙҙан пакланыу мөмкинлеге лә бирелгән. Мөхәммәт бәйғәмбәр: «Кем Рамаҙан айында Алланың әжер-сауаптар вәғәҙә итеүенә иман килтереп, ураҙа тота икән, элекке гонаһтары барыһы ла ғәфү ителер», – тигән.
* * *
Рамаҙан айында ураҙа тотоусыны ашатыу ҙа изге әжер-сауаплы ғәмәл һанала. «Кем дә кем ураҙа тотоусыны ауыҙ астырһа йәки ифтар мәжлесе ойошторһа, ураҙа тотҡан кешенең сауабы ул кешегә яҙылыр, әммә ураҙа тотоусының сауабы кәмемәҫ», – тиелә хәҙистә.
* * *
Рамаҙан айында күк һәм йәннәт ишектәре асыла, Йәһәннәм ишектәре ябыла. Раббыбыҙ: «Рамаҙан айында Йәннәт ҡапҡалары асыҡ булыр, шайтандар сылбыр менән бығауланған булыр», – тигән. Тимәк, рамаҙан айында изгелек эшләү еңелерәк. Был айҙа бер фәрештә: «Эй, изгелек ҡылырға теләүсе! Күберәк изгелек ҡыл! Эй, гонаһ ҡылырға теләүсе! Гонаһ ҡылыуҙан туҡта!» – тигән.
* * *
Рамаҙан айында бирелгән саҙаҡаның әжер-сауабы күберәк. Шуға ла мосолман кешеһе был айҙа можтаждарға күберәк саҙаҡа бирһен һәм йомартлыҡ күрһәтһен.
* * *
Ҡиәмәт көнөндә әҙәм балалары, нишләп мин ураҙаны күберәк тотманым икән, ошо хәтле әжер-сауаптар биререн белһәм, тағы ла күберәк тотор инем, тиер. Рамаҙанда ураҙа тотмағандар фәрештәләрҙең ураҙа тотоусыларҙы ололап йөрөүҙәрен күреп, бик үкенерҙәр.
* * *
Был мөҡәддәс айҙа яҡындарығыҙҙың, можтаж кешеләрҙең хәлен белегеҙ. Рамаҙан айында эшләнгән изгелеккә сауап 700 дәрәжәлә артыҡ булыр.
* * *
Рамаҙан айы – пакланыу, гонаһтарҙан арыныу, рухи яҡтан таҙарыныу айы. Ошо изге айҙа яҡшылыҡ эшләргә, тәүбә итергә ашығайыҡ. Үҙебеҙҙең күңелдәребеҙҙе сафландырырға, яҡшы һүҙҙәр һөйләргә, ғәйбәт һөйләмәҫкә, ялғанламаҫҡа тырышайыҡ!
Фытырҙы байрамға тиклем бирегеҙ
Үҙен мосолман тип һанаған кешегә, рамаҙан айы тамамланғас, зәҡәт һәм фытыр саҙаҡалары биреү фарыз. Зәҡәт туранан-тура малға, байлығыңа бәйле булһа, фытыр саҙаҡаһы шәхестең үҙенә ҡағыла. Был хәйерҙе биреү үҙе бер оло ғибәҙәт, бирелмәй ҡалған фытыр өсөн әхирәттә яуап бирергә тура киләсәк.
Фытыр һүҙе, ураҙаны тамамла, тигәнде аңлата. Шуға ла ул − Рамаҙан айына рәхмәт йөҙөнән, иҫән-һау йәшәү хөрмәтенә бирелгән саҙаҡа. Ураҙа ғәйетенә тиклем, уны мохтаждарға, етемдәргә бирергә мөмкин, мәсеткә лә һалалар. Быйылғы күләме үҙҙәрен урта хәллеләр тип иҫәпләгәндәрҙең һәр ғаилә ағзаһына − 50, уртаса килеме булғандарға − 150, хәлле йәшәгәндәргә 250 һумдан билдәләнгән. Һәр ғаилә ағзаһы исеменән бирелә. Уны әйберләтә түләргә лә була. Фиҙиә саҙаҡаһының күләме – 4350 һум.
Әгәр тота алмаһаң...
Рамаҙан айы тамамланыуға бара. Бар мосолман ҡәрҙәштәребеҙ Аллаһы Тәғәләнең ризалығы өсөн, оло сауаптар биреүен һорап, ураҙа тота.
Изге рамаҙан айы башланыу менән һәр йыл һайын ураҙа ваҡытында, кешеләр менән аралашҡанда, күп кенә һорау, ҡаршылыҡ, аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуа. Шундайыраҡ һүҙҙәр ишетелә: “Ауырығас, ниңә тотаһың?”, “Сирле булғанда, ураҙа тотоу – гонаһ”, “Мин тота алмайым, ауырыйым”. “Әгәр тота алмайһың икән, әжерен түләргә ризаһыңмы һуң?” – тиһәң: “Абау, кем уйлап тапҡан уныһын? Ул хәтле аҡсаны мин ҡайҙан алайым? Былтыр 60 һум ғына ине, быйыл бигерәк арттырғандар, муллаларға аҡса етмәйҙер...” – тип фиҙиәне фытыр саҙаҡаһы менән бутайҙар. Эйе, әле көн бик оҙон, егерме сәғәт ваҡытты ашамай-эсмәй түҙергә кәрәк. Дин ҡағиҙәләренең барыһын да үтәп барған кешегә, Аллаға мөкиббән ышанып, тик уның ризалығын алыр өсөн ураҙа тотоусыға, әлбиттә, Хоҙай үҙе ярҙам бирә. Ә бына үҙен мосолман тип йөрөгән, бер ғибәҙәтте лә ҡылмаған кешегә бик ауыр булыр ине. Шуға күрә ундайҙар үрҙә әйткән һүҙҙәр менән күңелен тынысландыра, аҡлана.
Ураҙа – исламда мотлаҡ үтәлергә тейешле биш ғибәҙәттең береһе. Изге Ҡөрьәндә беҙгә фарыз ителгән. Уның үҙ ҡағиҙәләре бар. Ураҙаны тота алмаһаң, нимә эшләргә һуң? Был һорауға бергәләп яуап эҙләйек.
Ауырыһаң, тотмаһаң да ярай. Әгәр ауырыуың ваҡытлыса булһа (температура кеүек), йә был айҙа хроник ауырыуҙарың көсәйеп китһә, һауыҡҡас, аҙаҡ тотоп ҡуйырға кәрәк. Башҡа ауырыуҙар (мәҫәлән, аритмия, ҡан баҫымы күтәрелеү йә төшөү һ.б.), шулай уҡ кеше физик ауыр эштә эшләһә, эш көнө оҙон булһа, ураҙаны ҡаҙа итеп, ҡышҡы көндәргә күсерергә була. Ҡаты ауырыһа (шәкәр сире, яман шеш, инсульт, инфаркт...) һәм башҡа сәбәптәр менән бер ҙә тота алмаһа, фиҙиә саҙаҡаһы бирә. Шуны белергә кәрәк: бер кемгә лә ташлама юҡ. Уның күләмен йыл һайын мөфтиәт иҫәпләп, халыҡҡа еткерә. Быйыл ул бер көнгә 150 һумдан ҡуйылған, 29 көнгә 4350 һум була йәки бер фәҡирҙе көнөнә ике тапҡыр ашатырға кәрәк. Әгәр үҙең белгән мохтаж кешең юҡ икән, был саҙаҡаны мәсеткә бирһәң дә ярай. Уны йыйып алып, кәрәк ергә тапшыралар. Ләкин был ураҙа тотмаған көндәрең өсөн бирелә торған фиҙиә саҙаҡаһын шулай уҡ рамаҙан айында бирелә торған фытыр саҙаҡаһы менән бутарға ярамай. Мөфтиәт йыл да фытырҙың күләмен дә иҫәпләп сығара. Уны ураҙа тотҡаны ла, тотмағаны ла фәҡирҙәргә йә мәсеткә бирә. Был саҙаҡа ла, фиҙиә лә ғәйеткә саҡлы бирелә. Фытыр хаҡы ғаиләлә нисә кеше булһа, шуға ҡабатлана (бәләкәй балаларға ла). Күптәр байрам көнөндә, ғәйет үткәс, мәсеткә хәйер бирергә килә. Был инде фытыр булмай, ябай саҙаҡа һанала. Уны мәсет үҙ файҙаһына тотона ала.
“Ураҙа тотмаһам, нимә эшләргә?” – тигән һорауға бер мулла яңыраҡ бер мәжлестә, бер мәжлес йыйып ауыҙ астыраһың да, бурысың үтәлә, тип яуап бирҙе. Аҙаҡ асыҡланым, улай ғына түгел икән шул. Эш нисә кеше саҡырыуыңа бәйле. Бер кешене көнөнә ике тапҡыр ашатырға булғас, быйыл айҙың 29 көнөндә 58 кешене бер тапҡыр ашатырға тейешһең. Улай булдыра алмаһаң, бер нисә тапҡыр мәжлес йыяһың. Был мәсьәләне яңыраҡ бер ауыҙ асыу мәжлесен алып барған ғилемле, вазифалы Илшат хәҙрәт Хафизовҡа (Башҡортостан буйынса хаж ойоштороусы, Ишембай районының имам-мөхтәсибе) һорауҙар биреп асыҡланыҡ.
Үҙҙәре ураҙаны ҡалдырмаһа ла, ул мәжлесте хажиҙар ғаиләһе (Нәзирә хажиә һәм Ғәли хажи) ойошторғайны. Ҡырҡ кешене ауыҙ астырҙылар һәм сәхәргә алдан әҙерләнгән өлөш (паек) биреп ҡайтарҙылар. Тимәк, улар шул һандағы кешене ике тапҡыр ашатты булып сыға. Шуныһын да билдәләп китәйем: ифтарҙа бар кешенең дә ауыр аштарҙы ашай алмағанын иҫәпкә алып, улар төрлө-төрлө ризыҡ әҙерләгән. Ауыҙ асыу өсөн теләгәне емеш-еләк, финик, һыу йәки ҡымыҙҙы һайлап ала. Кемгә туҡмаслы һурпа, кемгә окрошка кеүек һыуыҡ аш бирҙеләр. Бына шулай, ҡунаҡтарға әҙерләнгән ризыҡ исраф ителмәһен өсөн ҡунаҡ саҡырыу йолаһын да камиллаштырырға була икән. Тағы шуныһы ла бар икән: ҡунаҡтар араһында ураҙа тотоусылар өсөн ураҙаға вәғәҙә иткән сауабы була, ә тотмаусылар өсөн ябай саҙаҡа сауабы һанала. Хроник сирҙәрең бар, эшең ауыр булһа ла, ураҙаны бер нисә көн булһа ла тотоп ҡарарға кәрәк. Иң мөһиме – сәхәргә тороу. Тырышлыҡтарыбыҙ Аллаһы Тәғәләгә түгел, беҙҙең үҙебеҙгә кәрәк. Әгәр ураҙа тота алмаһаң да, изге рамаҙан айының һәр бер көнөн хөрмәт итеп, әҙәпле кейенеп, тәһәрәтләнеп, Ҡөрьән уҡып, зикерҙәр әйтеп, намаҙ уҡып үткәрһәк тә гонаһтарыбыҙ ярлыҡаныр, оло сауапҡа ирешербеҙ. Башҡаларға яҡшылыҡтар эшләп, телебеҙҙе насар һүҙҙәр, ғәйбәт һөйләүҙән тыйып, ата-әсәңдең күңелен күрһәң йә уларҙың ҡәберҙәренә барып доға ҡылһаң, саҙаҡалар биреп, фәҡирҙе, етемде шатландырһаң, Раббының биргәненә шөкөр итһәң, иншалла, күңелдәребеҙ сафланыр, Хоҙай уҡыған доғаларыбыҙҙы ишетер, теләктәребеҙ ҡабул булыр.
Зәйтүнә КӨҪӘПОВА.
Салауат районы,
Көҙән ауылы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Өфөлә һалым түләүселәргә ликбез үткәрҙеләр
Бөгөн Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең БР буйынса Идаралығының Район-ара инспекцияһында Башҡортостан Республикаһының иң күп һалым түләүселәренә семинар үтте, унда 2010 йылда көсөнә ингән һалым ҡануниәтенә индерелгән үҙгәрештәр тикшерелде.
Һалым түләүселәр страховка иғәнәләрен иҫәпләү һәм түләү менән бәйле мөнәсәбәттәрҙе көйләүсе закон менән танышты, һалым һалыуҙың ябайлаштырылған системаһына күсеү өсөн килем күләме күпме булырға тейешлеген һәм башҡа бик күп нәмәне асыҡланы. Семинарҙа шулай уҡ документтар тапшырыу тәртибе лә ҡаралды.


text:
Бөгөн билдәле яҡташыбыҙ, Шәһит Хоҙайбирҙин һәм Батыр Вәлид исемендәге премиялар лауреаты Әхмәр Үтәбайға 55 йәш тула.
Әхмәр Ғүмәр улы Үтәбаев бөтә республикала күренекле шағир, прозаик һәм тәжрибәле, үткер ҡәләмле журналист булараҡ киң билдәлелек яулаған шәхес. Ул үҙенең киң мәғлүмәтле, тәрән мәғәнәле, тормош дөрөҫлөгө менән һуғарылған мәҡәләләре, халыҡсан, бай телле әҫәрҙәре менән күптән инде әҙәбиәт һөйөүселәрҙең күңелен яуланы.
Әхмәр Үтәбай 1960 йылда Буранбай ауылында тыуа. I Этҡол урта мәктәбен, Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай, 1992 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар берлеге ағзаһы. Башҡортостан радиоһында, ”Ағиҙел”, ”Шоңҡар” журналдарында хәбәрсе, ”Киске Өфө” гәзитендә мөхәррир урынбаҫары булып эшләй. ”Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһында “Йәдкәр” программаһын әҙерләп алып барыусы, Башҡортостан Яҙыусылар берлеге рәйесе урынбаҫары вазифаларын башҡара. Хәҙерге көндә “Ағиҙел” журналында баш мөхәррир урынбаҫары. Әхмәр Ғүмәр улының “Ете шишмә”, ”Һағыныу”, ”Егет һүҙе”, ”Буранбайҙың яҙған хатын уҡып”, ”Сәхрә” исемле китаптарына ингән әҫәрҙәрен әҙәбиәт һөйөүселәр, яҡташтары яратып ҡабул итте. Шулай уҡ ваҡытлы матбуғат биттәрендә әленән-әле донъя күргән милләт, йәшәйеш, тел проблемаларын күтәргән, милли үҙенсәлектәребеҙҙе һаҡларға, үҙ йөҙөбөҙҙө юғалтмаҫҡа, һәр йәһәттән үҫешкә саҡырған мәҡәләләре берәүҙе лә битараф ҡалдырмай, уй-зиһендәрҙе ҡуҙғытып, уйланырға мәжбүр итә. Уның менән осрашыу кисәләре лә бик үҙенсәлекле, фәһемле үтә. Күҙмә-күҙ ҡарашып һөйләшеүҙәрҙә беҙ яҡташыбыҙҙың ҡыйыу сәйәсмән, фәлсәфәүи фекерле шәхес икәненә тағы бер тапҡыр инанабыҙ, күңел байлығына һоҡланабыҙ.
Ижадына тыуған еренән дәрт-илһам, көс-ҡеүәт алып йәшәгән юғары зауыҡлы, бай күңелле, тәрән фекерле яҡташыбыҙ Әхмәр Үтәбай үҙенең бар булмышы, йәшәү рәүеше, ижади эшмәкәрлеге менән күптәр өсөн өлгө. Уны күркәм юбилейы менән ихлас ҡотлайбыҙ, яңы ижади бейеклектәр һәм артабан да Баймаҡ еренең аҫыл ир-уҙаманы, игелекле улы булып ҡалыуын теләйбеҙ.
Р. Йәнтүрина.


text:
Юридик шәхес
Юридик шәхес Рәсәй ҡанундары буйынса — милкендә, хужалыҡ ҡарамағында йәки оператив идаралығында айырым мөлкәтенә эйә булған, үҙ бурыстары өсөн был мөлкәт менән яуаплы булған ойошма. Был ойошма үҙ исеменән милек хоҡуҡтарын һәм милеккә ҡарамаған шәхси хоҡуҡтарын алырға һәм ғәмәлғә ашырырға, бурыстарҙы үтәргә, судта дәғүәсе һәм яуап биреүсе була ала. Юридик шәхестәрҙең үҙаллы баланс йәки смета булырға тейеш.
Юридик шәхестәр коммерция ойошмалары һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға бүленәләр.


text:
Президентлыҡҡа кандидат Владимир Путин яҡлылар үҙенең сайтын асты
Президентлыҡҡа кандидат, Премьер-министр Владимир Путин яҡлылар сайт асты һәм Владимир Путинға ярҙам итер өсөн ҡулланыусыларға унда үҙҙәренең фотоларын, видеомөрәжәғәттәрен ҡуйырға һәм флеш-мобтар үткәреү тураһында һөйләшеп килешергә тәҡдим итте, тип хәбәр итә РИА Новости.
«мойпутин.рф» проектын ойоштороусылар көн һайын яңы мөрәжәғәттәр индереп барырға, шул иҫәптән билдәле кешеләрҙең фекерҙәрен бирергә вәғәҙә итә. Уларҙың фекеренсә, проект Путиндың һайлау алды штабы эшмәкәрлеген тулыландырырға һәм йәштәр менән эшләүгә йүнәлтелгән булырға тейеш.


text:
Башҡортостанда бурандар башлана
Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда һауа торошоноң боҙолоуы көтөлә. Был турала «Башинформ» агентлығына Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, шәмбе көндө бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал. Һауа температураһы республика буйынса төнөн минус 10-15 градус тәшкил итәсәк. Көндөҙ – минус 12 градус.
— Йәкшәмбе, 6 февралдә, яуым-төшөм артасаҡ, юлдарға көрт һалыуы ихтимал, — тине ул. – Көслө буран сығыуы көтөлә, күреү мөмкинлеге түбәнәйәсәк. Термометр бағанаһы төнөн – минус 8-13 градус, көндөҙ минус 4-9 градус күрһәтәсәк.
Бурандар дүшәмбе, 7 февралдә лә туҡтамаясаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 463
ЕТЕ ЫРЫУ КАНТОНЫ, 1919 й. 20 мартында АСБР составында ойошторола. 1917 й. ойошторолған автономиялы Башҡортостандың Е.ы.к. сиктәре нигеҙ итеп алынған. Кантонға Ырымбур өйәҙенең Аллабирҙе, Бөрйән, Иманғол, Көйөргәҙе, Мораптал, Разномойка, Сәйет, Таймаҫ, Ташлы, өлөшләтә Новоселка һәм Романовка улустары инә. Төньяҡта — Стәрлетамаҡ өйәҙе, көнсығышта — Ҡыпсаҡ кантоны, көньяҡта һәм көнбайышта Ырымбур өйәҙе м‑н сиктәш була. Адм. үҙәге — Иманғол ауылы. 1919 й. июнендә бөтөрөлә, терр‑яһы Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны составына инә.
Ф.Ғ.Нуғаева
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Башҡортостанда халыҡҡа ағас әҙерләүҙең яңы тәртибе билдәләнде
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы халыҡҡа ағас бүлеүҙең яңы тәртибен билдәләне. Министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәктә граждандарға ағас ҡырҡыу буйынса киләһе нормативтар билдәләнгән. Шулай итеп, торлаҡ йорт төҙөүгә 25 йыл эсендә бер тапҡыр 150 кубометрға тиклем ағас алырға мөмкин. Йортто ремонтлауға, үҙгәртеп ҡороуға иһә биш йыл дауамында бер тапҡыр 50 кубометрға тиклем ағас биреләсәк. Кәртә-ҡура төҙөлөшөнә биш йылға бер тапҡыр 50 кубометрға тиклем ағас тейешле. Өс йылға бер тапҡыр ихаталағы кәртә-ҡураны төҙөкләндереүгә 15 кубометрға тиклем ағас алыу ҡаралған. Ниһайәт, торлаҡ йорттарҙы һәм башҡа биналарҙы йылытыу өсөн халыҡҡа йыл һайын 20 кубометрға тиклем ағас бирелергә тейеш.
Стихиялы бәлә-ҡазаларҙан һәм янғындан зыян күргәндәр, шулай уҡ йәшәү урынын алмаштырғандар нормативтар менән билдәләнгән ваҡытты көтмәйенсә ағас әҙерләүгә хоҡуҡлы.
Халыҡҡа ағас бүлеүҙең яңы тәртибе тураһында тулыраҡ мәғлүмәт төбәктең Урман хужалығы министрлығы сайтында бирелгән.


text:
Августа Төркиәнең Истамбул ҡалаһында төрки донъяның йәш яҙыусылары йыйыны булды. Унда 22 илдән шағирҙар һәм яҙыусылар йыйылды. Башҡортостандан был сарала өс әҙип ҡатнашты: Айгиз Баймөхәмәтов, Денис Ғилманов, Кристина Андрианова-Книга. Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры, Евразия Яҙыусылар союзы ойошторған йыйында йәштәр бер-береһе менән танышып, киләсәккә ниәттәр ҡорҙо, төрлө илдәрҙән килгән абруйлы әҙиптәрҙән оҫталыҡ дәрестәре алды.
Сентябрь 2017
ӘҘӘБИ-МӘҘӘНИ МӨХИТ
Халыҡ-ара бәйләнештәр
Сентябрь 2017
Китап кәштәһе
Ҡырғыҙ халҡының мәшһүр эпосы “Манас” башҡорт телендә лә донъя күрҙе. 500 мең юлдан торған әҫәрҙе тәржемә итеү буйынса 5 кешенән торған төркөм ике йыл эшләгән. Китаптың тәүге данаһын Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстан президенты Алмазбек Атамбаевҡа бүләк итте.
Тарихсы һәм журналист, тарих фәндәре кандидаты Азат Ярмуллиндың «У истоков Башкирской Республики» тигән китабы Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған. Унда республикабыҙҙы төҙөүгә ҙур өлөш индергән 60 шәхестең биографияһы бәйән ителә. Тәүге дәүләт органдары, милли хәрәкәттә ҡатнашыусыларҙың исемлектәре, тәүге йылдарҙа ҡабул ителгән документтар, шул осорҙағы фотолар ҙа тупланған.
Сентябрь 2017
Закир ӘҠБӘРОВ
БОҘОҠ ТЕЛЕФОН
Элек шундай уйын була торғайны. Йәштәр теҙелешеп ултыра. Иң ситтәгеһе күршеһенең ҡолағына бышылдай. Уныһы һүҙҙе, үҙе ишеткәнсә, күршеһенә еткерә. Бына шулай һүҙ төрлө ишетелештә рәттең икенсе осона етә. Әйтәйек, «айыу»ҙы боҙоҡ телефон «ҡуян»ға әйләндерә икән, бер ниндәй ҙә зыян юҡ – тәгәрәшеп көлөр өсөн генә.
Беҙ бәйән итәсәк ваҡиға заманында берәүҙе лә көлдөрмәне. Хәҙер генә ул Хәсән Рауилович, мәҙәк хәлде иҫенә төшөргән һайын, мыйығы аҫтынан ғына йылмайып ҡуя.
Сентябрь 2017
Шәһүрә Әхмәҙиева
ДАНЛЫ УҘАМАН УЙЫЛДАН
Яҙыусы яҙмаларынан
Миңә исем-шәрифе башҡорт халҡына киң билдәле шәхес Уйылдан мулла менән бер ауылда тыуып, уны күреп-белеп йәшәргә насип итте. Дин әһеле булмаһам да, күпселек ғүмеремдең күренекле мулла-хәҙрәттәр солғанышында үткәненә һәм уларҙың ихтирамына лайыҡ булғаныма ғәжәпләнә биреберәк ҡуям. Уйылдан мулла! Ул миңә ауылдаш булараҡ ғәҙәти ҙә, шул уҡ ваҡытта сәйер ҙә кеше булып тойола ине. Уйылдан мулла минең өсөн өс йәшемдән табип, шифалы, мөғжизәле тынын өрөп дауалаусы булды. Бала саҡта йыш ҡына ауырып китһәм, әсәй: “Уй, баламдың өйәнәге тота”, – тип Уйылдан мулланан өшкөртөп алған тоҙон һыуға һалып эсерә, артыш-мәтрүшкәгә ут төртөп ебәреп, төтөнө менән ыҫлай ине.
Сентябрь 2017
Миңлегөл Хисамова
Күңел күгең һинең шундай бейек
Йөҙҙәренән нур бөркөлөп, үҙе тирәләй яҡты аура таратып, үҙенә тартып торған ҡатын-ҡыҙҙар була. Ошондай гүзәл заттарҙың береһе – Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Миңзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы Хәйруллина. Беҙҙең яҡындан танышып, дуҫтарса аралашып йөрөй башлауыбыҙға – бына ғәжәп – дауахана сәбәпсе булды.
Яҙҙың болоҡһоп торған бер көнөндә дауахана тупһаһы аша үттем. Миңә тәғәйен бүлмәгә килеп ингәндә, мөләйем йөҙлө сибәр ханымдан башҡа кеше юҡ ине, күңелһеҙ генә халәттә карауатҡа терәлдем.
Сентябрь 2017
Михаил ЧВАНОВ
«Ғәҙел Далде ебәрегеҙ!»
Мәшһүр лексикограф башҡортса һәм ҡаҙаҡса ла белгән
Ырымбур – киң һәм данлы өлкә. Ошо төбәктең йылъяҙмаһы, йәшәйеше менән бөйөк Александр Пушкин, шағир-философ Тарас Шевченко, атаҡлы рус яҙыусыһы Сергей Аксаков, донъяла беренсе космонавт Юрий Гагарин, дирижер, музыкант Мстислав Ростропович кеүек атаҡлы уҙамандар шәхсән таныш булған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғандың иртәгәһенә үк патриот-шағир Муса Йәлил дә Шарлыҡ военкоматына инеп, доброволец ғаризаһын ҡалдыра. Үҙебеҙҙең башҡорт әҙиптәренән Мөхәмәтша Буранғолдо, Дауыт Юлтыйҙы, Сәғит Агишты, Зиннур Ураҡсинды, замандаштарҙан Рауил Бикбайҙы, Хисмәт Юлдашты һәм башҡаларҙы Ырымбурҙан сыҡҡан шәхестәр тип телгә алырға мөмкин.
Сентябрь 2017
Ринат ХӘЙРИ
Ҡурай
Мәшһүр ҡурай!
Һин бит тәү ҡарашҡа –
Тауҙа үҫкән ябай бер үлән.
Моңло халҡым минең шул үләнгә
Йөрәгенән алып йән өргән.
Һөйләгән ул бары уға ғына
Бар яҙмышын, бөтә моң-зарын,
Бар өмөтөн, яҡты хыялдарын,
Бар тарихын, бөтә булғанын.
Октябрь 2017
Исемегеҙ хәтер күгендә
Ринат Хәйри (1950 – 2000) хаҡында ҡәләмдәштәре
Ринат Хәйри (1950 – 2000) хаҡында ҡәләмдәштәре
Әнғәм АТНАБАЕВ
Һин ашыҡтың,
беҙ һуңланыҡ
Алтмыш йәшлек сал башымды эйеп,
Ҡайғы табыныңда ултырам,
Бокалыма шиғри моңдарымды
Күҙ йәшемә ҡушып тултырам.
Һәм күтәрәм һинең иҫтәлеккә,
Бигерәк үкенесле үлем, тип,
Аҡыл ышана ла, күңел менән
Ышанырға мөмкин түгел, тип.
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152


text:
- Подробности
- Просмотров: 281
МАНСУР БУЛАТАЕВ (яҡынса 1709 — ?), Сәйет биҫтәһенең татар сауҙагәрҙәренән Уложенный комиссия депутаты. 1758—60 йй. Сәйет биҫтәһе кешеләре м‑н берлектә Сәйет Хәйәлиндең халыҡты ҡыҫырыҡлауы т‑да Ырымбур губерна канцелярияһына ялыуҙар яҙа. Уложенный комиссияға Сәйет татарҙарының йән башына һалынған һалымын Ырымбур сауҙагәрҙәре окладына тиңләү, башҡорттарҙан ер һатып алырға рөхсәт итеү, сит илдәр м‑н сауҙа шарттарын яҡшыртыу, эшселәр яллау тәртибен ябайлаштырыу т‑да һ.б. наказдар тапшыра. 1767 й. дек. старшиналарҙың власын һәм вазифа биләү ваҡытын сикләү т‑да наказына өҫтәмәләр керетә. 1768 й. үтенесе б‑са Сенат уны ҡала депутаттары иҫәбенә индерә.
Әҙәб.: Сборник Русского исторического общества. Пг., 1915. Т.147.
И.М.Васильев
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
- Подробности
- Просмотров: 305
“МИРАҪ” Дүртөйлө йәмиғ мәсете. 1995 й. Дүртөйлө ҡ. Мосолман дини ойошмаһы башланғысы м‑н халыҡтан һәм Дүртөйлө р‑ны пр‑тиеларынан__йыйылған иғәнә иҫәбенә төҙөлә. БР мосолмандары Диниә назараты ҡарамағында. 1995 й. алып эшләй. Мәсет (27,14х10,52х3,3 м) бер ҡатлы (цоколь ҡаты бар), сатыр ҡыйыҡлы, стеналары һоро кирбестән һалынған. Манараһы кирбестән, уның бейеклеге яҡынса 30 м (осло ҡыйығы м‑н бергә). Намаҙ залында (майҙаны 200 м2) ҡатын‑ҡыҙ өсөн бүлмә бар. Цоколь ҡатында (майҙаны 185 м2) хеҙм‑рҙәр өсөн бүлмәләр һәм уҡыу кабинеттары, ҡунаҡ, тәһәрәт алыу бүлмәләре, ашхана, склад урынлашҡан. Мәсеттә ғәрәп телендәге дини китаптар, ш. иҫ. Ҡөрьән (1990; Мәккә), һаҡлана. “М”. эргәһендә ислам нигеҙҙәрен һәм ғәрәп яҙмаһын өйрәнеү б‑са 2 йыллыҡ программалы курс эшләй, уны 1,3 меңдән ашыу кеше тамамлаған (2013). Мәсет Дүртөйлө р‑ны һәм ҡалаһының дини үҙәге булып тора, унда мөхтәсибәт ултырыштары үткәрелә (1995 й. алып). Имам‑хатибы — мөхтәсиб Р.Р.Иҫәнбирҙин.
Тәрж. Ә.Н.Акбутина


text:
Башҡортостанда 418 урман янғыны теркәлгән
Янғын хәүефлелеге миҙгеле башланғандан алып Башҡортостанда 418 урман янғыны теркәлгән. Был турала «Башинформ» агентлығына БР Урман хужалығы министрлығының урманды һаҡлау бүлегенән хәбәр иттеләр. Ут үткән дөйөм майҙан бөгөнгө көндә 8550 гектар тәшкил итә.
Әлеге ваҡытта республикала 17-гә яҡын урман янғындары һүндерелә. Күбеһе таралыуҙан туҡтатылған. Янғындарҙың күп өлөшө элеккесә Урал аръяғы райондарында һәм республиканың таулы төбәгендә сыға. Урман янғындарының төп сәбәбе, белгестәр фекеренсә, — ямғырһыҙ килгән йәшен. Улар, ҡағиҙә булараҡ, бик йыш аномаль ҡоро һауа шарттарында барлыҡҡа килә.
Илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә урман янғындары торама пункттарға барып еткән һәм меңдәрсә кешене йортһоҙ ҡалдырған. БР Урман хужалығы министрлығынан билдәләүҙәренсә, был ситуация Башҡортостанда етди контролдә тотола һәм халыҡҡа борсолоу өсөн бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ. Шулай ҙа ут менән һаҡ булырға һәм урманға походҡа сығыуҙан тыйылып торорға кәрәклеген оноторға ярамай.
Үҙ сиратында, ведомство янғынға ҡаршы тейешле саралар күрә. Был профилактик эшкә лә ҡағыла. Урман хужалыҡтарының муниципаль берәмектәр менән тығыҙ хеҙмәттәшлегендә ярайһы ҙур иғтибар ауыл хужалығы ихтыяжында үрт һалыуҙы иҫкәртеү һәм һүндереүгә бирелә.


text:
Республикала ике кеше батып үлгән
Үткән тәүлектә Башҡортостанда ике кеше батып үлгән. Был хаҡта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан хәбәр иттеләр. Благовещен районының Яблочный ауылы эргәһендә бер төркөм ирҙәр эскән килеш Ағиҙел йылғаһында һыу инергә булған, бының өсөн улар һыу инеү өсөн тәғәйенләнмәгән урынды һайлаған. 51 йәшлек өфөлө ярға тиклем йөҙөп етә алмаған. Уның мәйетен һыу төбөнән ҡотҡарыусылар сығарған. Белорет районының Ар ташы ауылында ағалы-ҡустылы ике кеше шулай уҡ Ағиҙел йылғаһының һыу инеү өсөн йыһазландырылмаған урынында һыу инергә булған. 58 йәшлек ир һыуҙа тонсоға башлаған, туғаны уға ярҙам итә алмаған.


text:
Рөстәм Хәмитов Бөрөлә ғәҙәти булмаған «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһында булдыФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Рөстәм Хәмитов Бөрөлә ғәҙәти булмаған «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһында булды
Рөстәм Хәмитов Бөрөлә ғәҙәти булмаған «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһында булдыФото: Айрат Нурмөхәмәтов
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөрөгә эш сәфәре барышында ҡаланың 220 урынға иҫәпләнгән «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһында булды. Учреждение 2012 йылдың декабрендә эшләй башлаған. Уны төҙөүгә республика бюджетынан 127 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.
Рөстәм Хәмитов ҙур, яҡты бүлмәләрҙе, йыйылыштар залын, бассейнды ҡарап сыҡты. Балалар баҡсаһы заманса мультимедия ҡорамалдары менән йыһазландырылған. Мәҫәлән, әҙерлек төркөмөндә кескәйҙәрҙе мәктәпкә әҙерләү өсөн интерактив өҫтәл һәм иҙән бар. Пескография менән шөғөлләнеү өсөн дә махсус техника һатып алынған. Шулай уҡ сабыйҙар өсөн экология бүлмәһе йыһазландырылған.
«Баҙлауыҡ»та ҡышҡы баҡса, психолог, логопед бүлмәләре бар. Ата-әсәләр менән бергә педагогтар балаларҙы тәрбиәләүҙә Николай Вераксаның «Тыуғандан алып мәктәпкә тиклем» программаһын ҡуллана.
Бөрөлә «Баҙлауыҡ» — бындай юғары кимәлдәге тәүге балалар баҡсаһы.


text:
Республикала ҡыярҙар арзанайҙы, әммә медицина хеҙмәттәре ҡиммәтләнде — статистика
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Апрель йомғаҡтары буйынса республиканың аҙыҡ-түлек баҙарында ҡулланыусылар хаҡтары индексы мартҡа ҡарата 100 процент тәшкил итте.
Еләк-емешкә, ҡайһы бер йәшелсәләргә һәм социаль әһәмиәткә эйә аҙыҡ-түлеккә хаҡтар төшкән, ләкин алкоголле эсемлектәр ҡиммәтләнгән. Арыш-бойҙай икмәгенең хаҡы 2 процентҡа, бойҙай оно — 2,3, майлы эремсек, майонез, зәйтүн майы, иретелгән сыр 2,0-5,9 процентҡа күтәрелгән. Балыҡтарҙың ҡайһы бер төрҙәре 0,6-5,1 процентҡа, һыйыр һәм сусҡа ите — 3,0-9,1, сәй һәм ҡәһүә 1,9-7 процентҡа артҡан.
Аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙар 0,7 процентҡа ҡыйбатланған. Кейем, аяҡ кейеме һәм трикотаж әйберҙәр — 5,6 процентҡа, йорт өсөн туҡымалар 5,1 процентҡа үҫкән. Парфюмерия-косметика тауарҙарына хаҡтар 1,1-5,2 процентҡа, планшет компьютерҙарына — 3,4, кер йыйыу машиналарына 2,2-3,2 процентҡа күтәрелгән. Шуның менән бергә электр сәйнүктәре, миксерҙар, блендерҙар, үтектәр, микротулҡынлы мейестәр, саң һурҙырғыстар һәм һыуытҡыстар 1,0-4,5 процентҡа арзанайған.
Хеҙмәт күрһәтеү тармағында ла хаҡтар 0,7 процентҡа күтәрелгән. Ҡала телефон, телеграф һәм почта элемтәһе 3,5-13,3 процентҡа ҡиммәтләнгән. Медицина хеҙмәттәре уртаса 5 процентҡа, физиотерапия дауалауы бер айҙа 14 процентҡа артҡан.
Дөйөм алғанда, республикала йыл башынан алып инфляция 7,2 процент тәшкил иткән.


text:
Өфөлә умарталыҡ музейы төҙөләсәк
Өфөлә асыҡ һауала умарталыҡ музейы төҙөләсәк. Был хаҡта шаршамбы көндө БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса дәүләт комитеты ултырышында Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге директоры Әмир Ишемғолов хәбәр итте.
—Менделеев урамындағы умартасылыҡ буйынса ҙур комплекс төҙөлөшө сиктәрендә музей ойоштороу планлаштырылған, — тине ул. – Умартасылыҡ продукттары нигеҙендә косметик продукция сығарыу буйынса цехты ла шунда уҡ урынлаштырыу күҙаллана.
Бындай комплекс төҙөү мәсьәләһе элегерәк тә күтәрелде. Бер ваҡыт төҙөлөш тә башланды, ләкин һуңынан финанслау етешмәүе арҡаһында ул билдәһеҙ ваҡытҡа тотҡарланды.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
Башҡортостандан һәләтле балалар Рәсәйҙең 17-се йәштәр Дельфий уйындарында ҡатнашырға әҙерләнә. Улар быйыл 20-25 апрелдә Приморье крайында (Владивосток ҡалаһы) үтә.Республиканың уҡытыу-методика үҙәге хәбәр итеүенсә, Башҡортостандың рәсми делегацияһына республиканың мәҙәниәт өлкәһе белем биреү йорттары уҡыусылары инә. Делегация составын һайлап алыу турындағы жюри менән берлектә Башҡортостан Республикаһының Дельфий уйындары буйынса ведомство-ара эшсе төркөм билдәләй. Рәсәйҙең 17-се йәштәр Дельфий уйындарына һайлап алыу (төбәк) туры ағымдағы йылдың 7 февралендә Урта махсус музыка колледжында Уйындарҙа ҡатнашыуға дәғүәселәрҙең видеояҙмалары буйынса үтә.


text:
Газета "Йәшлек" » Медиа » Ҡәҙерле дуҫтар!
Ҡәҙерле дуҫтар!
Еребеҙгә гөрләп яҙ килгәндә, йөрәк түрендә иң йылы хистәр бөрөләнә, уның һәр һулышы күңелде ҡанатландыра, йәшәйешкә йәм өҫтәй. Күңелегеҙҙә булған хистәрегеҙҙе яҡын кешеләрегеҙгә ваҡытында еткерергә онотмағыҙ. Был тәңгәлдә «Юлдаш» радиоһы ярҙамға килә һәм әйтеп бөтөрә алмаған хис-тойғоларығыҙҙы, изге теләктәрҙе йыр-бүләккә ҡушып, һеҙҙең ғүмер байрам табындарын йәмләргә ашыға.
«Ҡәҙерле кешемә» музыкаль ҡотлауҙар программаһы көн һайын көндөҙгө сәғәт 2-нән 3-кә тиклем башҡорт телендә, 4-тән киске 6-ға тиклем татар телендә эфирға сыға. Ҡотлау заказдары бер ай алдан ҡабул ителә.
Өфө халҡы һәм баш ҡала ҡунаҡтары ҡотлауҙы Телеүҙәккә килеп тапшыра ала. Хаттар бүлеге тәнәфесһеҙ эшләй.
Район-ҡалаларҙа, күрше өлкәләрҙә йәшәүселәр, беҙҙең реквизиттарға банк бүлексәһендә йә онлайн тәртиптә, иҫәпкә тейешле сумманы күсереп, хат менән квитанцияны электрон почтаға ебәрә ала. Хатты компьютерҙа баҫтырып, квитанция күсермәһе менән бергә ебәреү мотлаҡ. Ҡотлау биреү тәртибе һәм реквизиттар менән рәсми сайтта yuldashfm.ru адресы буйынса һәм радионың «Бәйләнештә» селтәрендәге төркөмөндә танышырға мөмкин. Заказ биреү өсөн ҡотлаған кешегеҙ тураһында тулы мәғлүмәтле хат биреү талап ителә. Яҡынығыҙҙың тыуып үҫкән, йәшәгән ере, эшләгән урыны, ғаилә хәле хаҡында тулы мәғлүмәттәр яҙыуығыҙ һорала. Шулай уҡ уның яратҡан шөғөлдәре, шәхси һыҙаттары тураһында ла яҙырға онотмағыҙ. Һеҙҙең хат нигеҙендә мөхәррирҙәр ҡотлауға йылы һүҙҙәр һәм изге теләктәр өҫтәп, тыңлаусы күңеленә еткерә. Исем-шәрифтәрҙе, ауыл-ҡасаба атамаларын баҫма хәрефтәр менән яҙып, ҡотлауҙы ниндәй көнгә, ниндәй телдә тапшырырға, элемтә өсөн телефон һандарын мотлаҡ күрһәтергә кәрәк. Эфирҙа йырҙар ҡабатланмаһын өсөн, заказ биреүсе кешегә ҡағылған төп талаптарҙың береһе – йырҙың ике вариантта булыуы. Электрон почтаның адресы: radioufa2013@yandex.ru. Әгәр ҙә ҡотлау яҙылған яҙма электрон вариантта кәрәк булһа, мотлаҡ рәүештә үҙегеҙҙең электрон адресты күрһәтегеҙ. Ҡотлау хаҡы – 700 һум, диск йә электрон яҙма менән 750 һум.
Байрамдар уртаҡ булһын!
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Эшһеҙҙәргә ҡарағанда Өфөлә вакансиялар күберәк
Башҡортостандың баш ҡалаһында әлеге мәлдә 13 мең самаһы буш эш урыны иҫәпләнә. Шул уҡ мәлдә рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙҙәр иҫәбе 13 меңгә яҡын. Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә 9600 кеше иҫәптә тора.
Баш ҡаланың хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты йәғни эшһеҙ граждандар һәм вакансияларҙың нисбәте 0,74-кә тиң. Эшһеҙлек кимәле Өфөлә икенсе аҙна инде үҙгәрешһеҙ ҡала – 1,6 процент.
«Башинформ» агентлығына ҡала мәшғүллек үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, үткән аҙнала меңгә яҡын кеше хеҙмәт биржаһы хеҙмәттәренән файҙаланған. 400 самаһы эшһеҙ эшкә урынлашыуға мөмкинлек алған. Тағы йөҙҙән ашыу кеше хеҙмәт баҙарында ҙур һорау менән файҙаланған профессияларға уҡытырға ебәрелгән. Әлеге ваҡытта ҡала мәшғүллек үҙәге йүнәлтмәһе буйынса 500-ҙән ашыу өфөлө бушлай яңы һөнәр үҙләштерә.


text:
Ауыр йөк машиналарына юл йөрөүгә миҙгелле сикләү индерелә
Яҙғы өҙәрем юл осоронда, 27 марттан 25 апрелгә тиклем, республика ҡалаларында 11 тоннанан ашыу ауырлыҡтағы йөк машиналарына юл йөрөүгә сикләүҙәр индерелә. Юл йөрөүгә рөхсәт алыу өсөн тәүҙә юл япмаһына килтереләсәк зыянды ҡапларға тура киләсәк. Бындай документтарҙы Өфө хакимиәтенең Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы бирә. «Башҡортостан Республикаһының башҡа төрлө юл ойошмаларына, ведомтсволары һәм муниципаль берәмек хакимиәттәренә рәхсәт ҡағыҙҙары биреү ҡәтғи тыйыла», — тип билдәләнеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы матбуғат хеҙмәтендә. Сикләү юлдарҙы ремонтлау хеҙмәттәренә, пассажирҙар, почта һәм дарыуҙар ташыусы транспортҡа ғына ҡағылмай.
Республика территорияһы аша үткән М5 «Урал», М7 «Мәскәү-Өфө», Р-240 «Өфө- Ырымбург федераль трассаларында ла сикләү индерелә. 2012 йылдың 1 апреленән 30-ына тиклем «Күсәргә төшкән йөктө сикләү» билдәләре ғәмәлдә буласаҡ. Бушлай махсус рөхсәт ҡағыҙҙары «Федераль юл агентлығының Һамар – Өфө - Силәбе автомобиль магистрале идаралығы» федераль дәүләт учреждениеһы тарафынан бирелә. Халыҡ-ара йөк ташыуҙар өсөн рөхсәт алыу талап ителмәй, тип хәбәр итте БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы хеҙмәткәре Линар Зиннуров.