text:
Урамда ҡалырға яҙмаһын...16-01-2018, 00:03 // Пенсионер // Баҫып сығарырға
Алдайҙар тип уйламаҫһың
Зыян күргән ҡатын Рылеев урамындағы йортта 1990 – 2011 йылдарҙа йәшәгән. Һуңыраҡ ул биш йылға Мончегорскиға китә. Воронеждағы йортта улы тороп ҡала. 2016 йылдың июнендә ул вафат була. Шул арала ике ир милеккә (йортҡа) хоҡуҡты теркәү өсөн “Росреестр”ға мөрәжәғәт итә. Береһенә, имеш, Төньяҡта йәшәгән хужабикә мөлкәтен файҙаланыуҙы ышанып тапшырған, икенсеһе иһә йортто һатып алырға ниәтләй. Ошо рәүешле йорт 1,5 миллион һумға А.А. Сотниковҡа күсә. Әлбиттә, был турала бер нәмә лә белмәгән ҡатын аҡсаның тинен дә күрмәй. Тиҙҙән Сотников “дача амнистияһы” буйынса ергә хоҡуғын теркәй һәм октябрҙә күсемһеҙ милекте 7,5 миллион һумға һатып та ебәрә. Яңы хужа бының өсөн ипотека ала. Күп тә үтмәй 80 йәшлек хужабикә ҡайтып төшә...
Прокуратураға мөрәжәғәт иткәс, 2014 йылда бирелгән ышаныс ҡағыҙының ялған икәнлеге асыҡлана. Ҡатын 2011 йылдан Воронежға ҡайтмаған һәм бер ниндәй ҙә юридик документ тултырмаған. Шул уҡ ваҡытта паспортын да юғалтмаған.
– Документтағы герблы мисәттең ялған булыуы, аныҡ нотариустың уны раҫламауы, тейешле реестрға яҙма индерелмәүе асыҡланды. Әммә һатып алыу-һатыу килешеүе менән бергә беҙгә тәҡдим ителгән ышаныс ҡағыҙы закон талаптарына ярашлы тултырылған. Йәғни ялған документ ярайһы уҡ сифатлы эшләнгән, – тине Елена Перегудова. – Хатта дәүләт теркәүсеһендә лә уның дөрөҫлөгөндә шик тыумаған.
Тикшереү йомғаҡтары буйынса полиция енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Әле тикшереү бара.
Хужа өйҙә юҡта
Күп функциялы үҙәк йәки Кадастр палатаһы бүлексәләренә күсемһеҙ милек объектына хоҡуҡтың күсеүе, туҡтауы йәки сикләнеүе милексенең шәхси ҡатнашлығынан тыш дәүләт теркәүе үтә алмауы хаҡында ғариза тапшырылһа, күңелһеҙ хәлдәр ҙә булмаҫ ине. Бындай осраҡта Берҙәм дәүләт күсемһеҙ милек реестрына махсус яҙма индерелә һәм мөлкәткә бәйле барлыҡ ғәмәлдәр тыйыла. Хужанан тыш, башҡа кеше мөлкәтте файҙаланыу тураһында документ тапшыра икән, улар тикшереүгә ҡабул ителмәй, кире ҡайтарыла. Йәғни йортто йәки ерҙе хатта ысын ышаныс ҡағыҙы буйынса ла һатып булмай.
Ғариза тапшырғанда күсемһеҙ милек объектының ҡайҙа урынлашыуы мөһим түгел. Воронеждағы мөлкәтегеҙҙе бүтәндәр тарафынан файҙаланыуҙы Камчаткала йәшәп тә тыя алаһығыҙ.
– Ғариза тураһындағы мәғлүмәт берҙәм дәүләт күсемһеҙ милек реестрына индерелә. Ул милексенең талабы буйынса йәки хужа (уның законлы вәкиле) милеккә бәйле алыш-биреш килешеүе төҙөһә, йә иһә суд ҡарары нигеҙендә ғәмәлдән сығарыла. Хоҡуғыңды яҡлау йәһәтенән ошондай ҙа һөҙөмтәле, бер үк ваҡытта ябай ҙа сара юҡтыр, – тине “Росреестр” идаралығы етәксеһе.
Һеҙ – һатып алыусы
Милекте һатып алған кеше лә иғтибарлы булырға тейеш. Объект һайлағанда, уны Интернет селтәрендәге асыҡ кадастр картаһында табыу зарур. Ошо рәүешле милек кимәлен, объекттың сиктәрен, ерҙе файҙаланыуға рөхсәт төрөн тиҙ һәм түләүһеҙ белергә мөмкин. Бәлки, күңелегеҙгә хуш килгән ерҙе һыу баҫалыр йәки ул мәҙәни мираҫ ҡомартҡыларын һаҡлау зонаһында урынлашҡандыр. Был осраҡта төҙөлөштә билдәле бер сикләүҙәр буласаҡ.
– Асыҡ кадастр картаһы – белешмәләр сервисы. Ундағы мәғлүмәт дөрөҫ, әммә рәсми документ түгел. Белешмәне шулай уҡ “Росреестр” порталындағы (www.rosreestr.ru) “Күсемһеҙ милек объекттары буйынса online тәртибендәге белешмә мәғлүмәттәр” түләүһеҙ сервисы аша алырға була. Бының өсөн мөлкәттең кадастр номерын, шартлы номерын йәки адресын яҙыу етә, – тине Елена Перегудова.
Тағы ла бер алым – килешеү төҙөгәнгә тиклем Берҙәм дәүләт күсемһеҙ милек объекты реестрынан объект тураһында өҙөмтә алыу. Документта күсемһеҙ милек объекты тураһында рәсми мәғлүмәт күрһәтелә, вазифалы кешенең ҡултамғаһы һәм органдың мисәте ҡуйыла. Был һатып алыусылар өсөн генә түгел, шулай уҡ һатыусылар, мөлкәтте бүләккә йәки мираҫҡа биреүселәр өсөн дә бик мөһим. Объектҡа арест һалынмауына, залогка бирелмәүенә, сикләүҙәр булмауына, дәүләт һәм муниципаль ихтыяждар өсөн алынмауына инанырға кәрәк. Шул уҡ ваҡытта башҡа берәүҙең суд аша был мөлкәткә хоҡуҡтарын юллауы йәки теркәлгән хоҡуҡҡа дәғүә белдереүе ихтимал. Запросты электрон рәүештә йәки почта аша ебәрергә, күп функциялы үҙәк йәки Кадастр палатаһы хеҙмәткәренә шәхсән тапшырырға кәрәк. Өҙөмтәлә объект һәм уға хоҡуҡ тураһында төп мәғлүмәттәр күрһәтеләсәк. Документ Кадастр палатаһы хеҙмәткәренең ҡултамғаһы һәм мисәте менән раҫлана (һорауҙы Интернет аша ебәрһәгеҙ, документ электрон һанлы ҡултамға менән ебәреләсәк).
Әгәр һеҙгә объектты ышаныс ҡағыҙы буйынса һатһалар, уны Федераль нотариаль палата сайтындағы махсус сервис аша тикшерергә кәрәк. Һеҙгә тәҡдим ителгән документтың нотариус тарафынан раҫланыуын, унан һуң был ышаныс ҡағыҙының рәсми ғәмәлдән сығарылмауын бушлай йәһәт кенә белергә мөмкин.
“Амнистия” сикһеҙме?
Һуңғы тиҫтә йылда халыҡтың күпселеге ергә һәм йортҡа хоҡуғын “дача амнистияһы” законы буйынса теркәне. Шул уҡ ваҡытта объекттар кадастр иҫәбенә межа һалмайынса ҡуйылды. Әммә тиҙҙән участкаларҙың координаталарын билдәләргә, майҙанын асыҡларға тура киләсәк.
– Әле эшләнгән закон проекты ер участкаһын сиктәре хаҡында мәғлүмәт булған осраҡта ғына кадастр иҫәбенә ҡуйыу һәм уға хоҡуҡты теркәү мөмкинлеген күҙ уңында тота. Был осраҡта “дача амнистияһы” буйынса иҫәпкә ҡуйылған участканы межаһыҙ файҙаланыу тыйыласаҡ, – тип иҫкәртте Елена Перегудова. – Эш еңелдән түгел. Баҡсасылыҡ ширҡәттәрендә межа һалыу бер ни тиклем тыныс үтә. Ә бына ауыл-ҡала ерендә һәр сантиметр өсөн көрәштең йылдар буйы дауам итеүе ихтимал.
Ҡайһы бер өлкәләрҙә участкаларҙың яртыһынан күберәге сиктәрен билдәләмәйенсә иҫәпкә ҡуйылған. Закон ҡабул ителгәс, уларҙың хужалары күпләп кадастр инженерҙарына юлланһа, сират китәсәк, көсөргәнеш тыуасаҡ. Эште оҙаҡҡа һуҙасаҡтар, хеҙмәттәренә хаҡты арттырасаҡтар. Хәл ҡуйырып китмәһен тиһәк, межа һалыу хаҡында әле үк хәстәрлек күрергә кәрәк.
1. “Росреестр” сайтында кадастр инженерҙары рейтингы бирелгән – әүҙем эшләгән, хаталанмаған белгестәрҙе шунан асыҡларға була.
2. Үҙегеҙ өсөн ҡулай инженерҙы һайлағас, уның менән подряд договоры төҙөгөҙ. Унда яҡтарҙың яуаплылығы һәм түләнәсәк хаҡ күрһәтелергә тейеш, юғиһә дәғүә белдерә алмаясаҡһығыҙ.
3. Кадастр инженерының эшен ҡабул иткәнгә һәм хаҡын түләгәнгә тиклем әҙерләгән документтарҙы “Росреестр” порталындағы электрон сервис аша тикшереүен талап итегеҙ. Программа межа һәм техник пландың, биләмәнең карта-планы һәм тикшереү акты сифатын баһалаясаҡ, хаталарҙы күрһәтәсәк. Һөҙөмтәлә артыҡ мәшәҡәттән һәм сығымдан ҡотоласаҡһығыҙ.
– Сервис кадастр инженерҙары ебәргән хатаның 70 проценттан ашыуын асыҡлай. Был уларға ни бары 25 һумға төшә, – тине Елена Перегудова. – Өҫтәүенә инженер межа һәм техник планды “Шәхси кабинет”та һаҡлай һәм уларҙың идентификация номерын бирә ала. Был осраҡта объектты иҫәпкә ҡуйыу өсөн ошо номерҙы күрһәтеп ғариза яҙырға ғына ҡала. Уның буйынса дәүләт теркәүсеһе документты эҙләп табасаҡ.


c: text/html

text:
Яңыраҡ редакцияға СССР-ҙың халыҡ рәссамы Әхмәт Лотфуллиндың хәләл ефете шылтыратты.
— Ваҡытығыҙ булһа, беҙгә килеп китегеҙ әле, — тине Луиза Мөжәүир ҡыҙы. — Әхмәттең быға тиклем бер ҡайҙа ла күренмәгән хеҙмәте менән таныштырырға иҫәбем.
Ысынлап та, был картиналарҙы бер күргәҙмәлә лә, рәссамдың әҫәрҙәре каталогында ла күргән юҡ ине. Бына, исмаһам, хазина!
— Белорет металлургия комбинаты хаҡында картиналар серияһы әҙерләү маҡсатында ирем 1961 йылда дәррәү эшкә тотондо, — ти Луиза апай. — Комбинатҡа барып, ундағы хеҙмәткәрҙәр менән аралашып йөрөнө. Тик ниндәйҙер сәбәп арҡаһында ул эшен дауам итмәне. Бары биш әҫәр яҙыу менән сикләнде. Ул картиналар шул йылдан алып Әхмәттең оҫтаханаһында һаҡланды, вафат булғас, барлыҡ эштәрен фатирға ташып ҡуйҙыҡ.
— Әле ярай, уң ҡулым — ирем бар. Тәүлегенә ике тапҡыр фермаға йүгереп, хужалыҡта бер нәмәгә лә өлгөрмәгән булыр инем. Һәр эштә булыша ул. Быйыл түтәлдәр яһап, йәшелсәләргә тиклем ултыртты, — тип иң элек тормош иптәше Азатты маҡтап алды Әлфирә әңгәмәбеҙ башында. Пар ҡанатлы булып йәшәү, ауыр ваҡыттарҙа бер-береңә ҡул һуҙыу, тормош йөгөн бергә тартыу, ни тиһәң дә, еңел шул.
Яңы Күктау ауылында ғүмер кисереүсе Әлфирә менән Азат Зиязетдиновтар, ысынлап та, һоҡланырлыҡ ғаилә. Яландай иркен йортто улар үҙ көстәре менән 2008 йылдың йәйендә төҙөп сыҡҡан. Өй заманса йыһазландырылған, таҙалыҡ-бөхтәлек шунда уҡ күҙгә ташлана, барыһы ла егәрле хужалар йәшәүенә ишара.
Тормошобоҙҙо китапһыҙ күҙ алдына килтереп булмай. Олатайҙарҙың быуаттар төпкөлөнән ҡағыҙға яҙып ҡалдырған мираҫы, васыяттары, ғалимдарҙың уй-фекерҙәре, шағирҙарҙың йөрәген ярып сыҡҡан юлдары тупланған уларҙа.
Китап яратҡан, уның әһәмиәтен балаһына төшөндөрә алған ғаиләлә бала уҡымышлы, тәртипле, үҙаллы булып үҫә. «Бөтә ғүмереңде сарыф ит һин китапҡа, бөтә тормош, бөтә аҡыл китапта» тигән һүҙҙәрҙе юҡҡа ғына әйтмәгән бер яҙыусы. Бөтә Рәсәй китапханалар көнө уңайынан Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы үткәргән сарала китапханасыларҙың хеҙмәте юғары баһаланды.
— Халыҡтың үҙаңын үҫтереүҙәге эшегеҙ баһалап бөткөһөҙ. Әҙәбиәтебеҙ аша тыуған илгә һөйөү уятаһығыҙ, тарихи ҡомартҡыларҙы халыҡҡа еткерәһегеҙ. Серле, мөғжизәле китап донъяһын яҡтыртҡанығыҙ өсөн ҙур рәхмәт, – тине Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры вазифаһын башҡарыусы Камилә Дәүләтова һәм был өлкәлә оҙаҡ йылдар эшләгән бер төркөм китапханасыға Почет грамотаһы тапшырҙы.
Өфөнөң “Нефтсе “мәҙәниәт һарайында Белоретҡа нигеҙ һалыныуҙың 250 йыллығына арналған байрам концерты үтте. Сарала “Өфөлә Белорет көнө”нә ярашлы шул төбәктә тыуып үҫкән сәнғәт эшмәкәрҙәре һәм ижады данлы металлургтар ҡалаһы менән бәйле артистар ҡатнашты.
Концерт башланыр алдынан абруйлы ҡунаҡтар республиканың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев етәкселегендә мәҙәниәт усағының беренсе ҡатында йәйелдерелгән “Белорет: кисә, бөгөн, иртәгә…” күргәҙмәһе экспонаттары менән танышты.
Республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Сергей Афонин Башҡортостан Президенты һәм Хөкүмәте исеменән ҡотлау һүҙҙәре еткерҙе.
“Көньяҡ Урал-2012 төбәк-ара инвестицион форумына әҙерлек" тип аталған матбуғат конференцияһында һүҙ ошо төбәктең проблемалары, киләсәге хаҡында барҙы. Уны Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов алып барҙы. Форум 8 — 9 июндә Сибайҙа үтәcәк.
"Көньяҡ Урал райондарының 2011-2015 йылдарҙа иҡтисади үҫешенең урта сроклы комплекслы программаһы"на ярашлы Сибай ҡалаһы, Әбйәлил, Баймаҡ, Ейәнсура, Йылайыр, Учалы һәм Хәйбулла райондарында тау сәнәғәте, ауыл хужалығы, ағас эшкәртеү, машиналар эшләү, транспорт инфраструктураһы, туризмды үҫтереү һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау иң әһәмиәтле тармаҡтарҙан һанала.
Республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова, Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил Рим Ҡәйүмов һәм төбәктең баш медик-санитар экспертиза бюроһы етәксеһе урынбаҫары Роза Баҡыева Федоровка районына эш сәфәре барышында халыҡты шәхси мәсьәләләр буйынса ҡабул итте. Осрашыуға төрлө ауылдарҙан 26 кеше килде.
Социаль торлаҡ программаһына инеү, өй һатып алыу йәки төҙөү өсөн субсидиялар тураһында һорауҙар күп ине. Оҙаҡ йылдар һауынсы булып эшләгән, күп бала тәрбиәләгән бер ҡатын “Әсәлек даны” миҙалын юллау мәсьәләһе буйынса мөрәжәғәт итте.
Быйыл 800 километрҙан ашыу автомобиль юлы, дөйөм оҙонлоғо 680 метр булған күперҙәр төҙөкләндереләсәк, 43 километрлыҡ яңы юл файҙаланыуға тапшырыласаҡ.
Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Башҡортостан Республикаһының Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров ошо хаҡта хәбәр итте.
— Әле 45 мең квадрат метр майҙанға һалҡын асфальт-бетон ҡатнашма, 288 мең квадрат метрға эҫе асфальт түшәлгән, — тине ул. — Төбәк һәм муниципаль-ара әһәмиәттәге юлдарҙа ремонт үткәрелде, урындағыларында был эш 1 июнгә тамамланасаҡ.
Кисә сәнәғәт округтары, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ өлкәһендә хеҙмәттәшлек буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң XX ултырышында ҡатнашасаҡ ҡунаҡтар Өфөгә килде.
1 июнгә ҡәҙәр дауам итәсәк был сарала пленар ултырыштан тыш “түңәрәк өҫтәл”дәр, ике яҡлы хеҙмәттәшлек буйынса Италия һәм Рәсәй эшҡыуарҙарының осрашыуҙары көтөлә. Атап әйткәндә, энергия һаҡлаусы технологиялар, төҙөлөш һәм экотехнологиялар, ағас эшкәртеү, мебель етештереү, дизайн һәм архитектура, медицина, фармацевтика һәм башҡа өлкәлә фәһемле һөйләшеүҙәр буласаҡ. Сарала шулай уҡ Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ҡанаты аҫтында Эшлекле бәйләнештәр биржаһы ойоштороласаҡ.
Эйе, ҡыҫҡа ваҡытлы эш түгел. Ә күпме ваҡыт кәрәк коррупцияны еңер өсөн? Йөҙ йылмы? Меңме? Әллә Рәсәй шарттарында уға ҡаршы көрәш ахырзаманға хәтле барырмы? Башҡортостан түрәләре араһында коррупция нисек үҫешкән? Ҡайһы тармаҡтарҙа күберәк ришүәт алалар? Нисә коррупционер тотолдо һәм хөкөм ителде? Кемдәр улар? Көрәш ысынлап та барамы, әллә власть һүҙ бутҡаһы бешереүҙән ары китмәйме?
Башҡортостан прокуроры Сергей Хуртиндың матбуғат конференцияһы алдынан ошондай һорауҙар үҙенән-үҙе тыуҙы. Бүтән төрлөләре лә күп ине, сөнки коррупция – шундай киң таралған күренеш һәм бындай конференцияларҙы көн һайын үткәреп торһаң да һорау менән яуаптарҙың осона ла сығып булмаҫтыр.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 48 Алға
Бит башына
Власҡа радикалдар килеүе ихтимал
Хөсни Мөбәрәк көс менән тәхеттән алып ташланғаны бирле Мысырҙа сәйәси тотороҡһоҙлоҡ хөкөм һөрә ине. Быға тик халыҡ тарафынан һайланған яңы власть — президент ҡына сик ҡуйыр тип көтөлдө. Үткән аҙналағы президент һайлауында тиҫтәнән ашыу кандидат араһынан береһе лә тейешле тауыш йыя алманы. Тәүге һөҙөмтәләр күптәрҙе ғәжәпләндерҙе лә, һағайтты ла. Ни өсөн тигәндә, Хөсни Мөбәрәк ваҡытында тыйылған партия — “Мосолман-туғандар” вәкиле Мөхәммәд Мурси иң күп тауыш йыйыуға өлгәште. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, һайлаусыларҙың 24,9 проценты уның өсөн тауыш биргән. Икенсе урында иһә Мысырҙың элекке премьер-министры Әхмәд Шафиҡ (24,5 процент) килә. Хәҙер иһә уларға икенсе турҙа үҙ-ара көс һынашырға тура киләсәк.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ҡыҙҙары ла ҡыҙҙары!Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Тамыр» каналы режиссеры Гөлназ Ғәлимуллина Рәсәй һәм халыҡ-ара бәйгеләрҙә бихисап еңеүҙәр яулап, үҙ һөнәренең оҫтаһы икәнлеген күптән иҫбатланы. Әллә нисә үҙәк телеканал уны үҙҙәренә эшкә ҡоҙалаһа ла, Гөлназ...
Мөхәббәт алдында теҙләнәм...“Ә ни өсөн һуң бәйге “Аҡйондоҙ һәм Аҡйегет” тип атала? Белеүемсә, улар Мостай Кәримдең төрлө әҫәрҙәренән алынған персонаждар бит?” Әле яңыраҡ ҡына бөйөк яҙыусының ижадынан алыҫ булған танышымдың ошо һорауын ишетеп, күңелем тантана итте. Була бит...
Релис Ураҙғолов: ҠАРҒЫШ– Исмаһам, дөмөкмәй ҙә бит. Үлгәнен күрер көнөм булырмы икән, Хоҙайым. Мәйетен өйҙән алып киткәс тә, әхирәткәйем, үҙеңә күлдәклек бирер инем, – ‒Мәстүрә өҫтәлгә табан боролдо. ‒Яһа әле шул сәйеңде. Уф, тамағыма арҡыры ултырған һымаҡ шул йүнһеҙең....
Батыр малайҙарға кейемдәрМоданы һәм гүзәллек нескәлектәрен аңлаған һылыу заттарыбыҙ өсөн айҙан-айға оло теләк менән матурҙан-матур өлгөләр уйлап сығара килдек. Бәләкәсәйгән йәки моданан сыҡҡан кейемдәрҙән, ҡатмарлы булмаған өлгөләрҙе файҙаланып, үҙ ҡулдарыбыҙ менән...
Ике йәшлек балалар өсөн ризыҡтарШаҡмаҡ һалынған һурпа 500 грамм ит, 1 кишер, 1 шәфәри тамыры, 1 сельдерей, 1 һуған, 100 грамм манный ярмаһы, тоҙ кәрәк. Итте, йәшелсәләрҙе 2 литр һыуҙа бешереп алырға. Манный ярмаһынан ҡуйы итеп бутҡа бешерергә лә еүеш һалҡын тәрилкәгә һалырға....
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөн байрам итеүгә бәйле пенсия таратыу ваҡыты үҙгәртелде
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Өфө почтамты (Өфө ҡалаһы, Кушнаренко һәм Өфө райондары) пенсия һәм башҡа түләүҙәрҙе 4 мартта 4 һәм 7 март, 5-дә — 5 һәм 8 март, 6-да 6 һәм 9 март өсөн таратасаҡ. Был хаҡта Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Башҡа район һәм ҡалаларҙа пенсиялар ғәҙәти режимда таратыласаҡ.
Кредит ойошмаларына аҡсалар күрһәтелгән ваҡытҡа: 12 һәм 13 мартта күсереләсәк.


text:
Фото:
Зөһрә Рәхмәтуллина: «Милли электрон китапхананың төп маҡсаты — илдең виртуаль уҡыу залын булдырыу»
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Рәсәй дәүләт китапханаһында «Китапханалар эше тураһында» закондың Милли электрон китапхана булдырыу өлөшөнә үҙгәрештәр индереү тураһында проект тикшерелде. Кәңәшмәлә Рәсәй Президенты Хакимиәте, Хөкүмәт, федераль министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, илдәге һәм төбәктәрҙәге төп китапхана етәкселәре ҡатнашты. Ултырышты Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты, Мәҙәниәт буйынса комитет рәйесе урынбаҫары һәм «Рәсәй китапханалары» партия проекты етәкселәренең береһе Зөһрә Рәхмәтуллина алып барҙы.
Милли электрон китапхана булдырыу 2004 йылда Рәсәй дәүләт китапханаһы башланғысы буйынса башлана. Проекттың төп маҡсаты — ҡулланыусыларға интернет аша илдәге китапханаларҙың электрон фондына ирекле һәм бушлай инеүҙе тәьмин иткән милли әһәмиәттәге мәғлүмәт-китапхана системаһын булдырыу. Бөгөнгө көндә Милли электрон китапхананың эшләүе өсөн билдәләнгән норматив база, положение бар. Баҫмаларҙың 1,6 миллион электрон күсермәһе булған фондҡа инеү өсөн 581 виртуаль уҡыу залы тоташтырылған. Әммә илдә Милли электрон китапхананы рәсмиләштереү буйынса закон юҡ.
— Тикшереүгә тәҡдим ителгән закон проекты Милли электрон китапхананың статусын, ресурстарын барлыҡҡа килтереү принциптарын билдәләй, башҡарма власть органы вәкәләттәре мөһим һәм бик ваҡытлы, — тип иҫәпләй Зөһрә Рәхмәтуллина. — Милли электрон китапхананың төп маҡсаты — илдең ҙур виртуаль уҡыу залын булдырыу.
Әлеге көндә проектта алты федераль һәм 27 төбәк китапханаһы ҡатнаша. Башҡортостандың Әхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы ла тәүгеләрҙән булып ошо системаға ҡушылды. Яҡын арала Милли электрон китапхана Рәсәйҙәге 1000-гә китапхананы селтәргә тоташтырырға ниәтләй.
Бөгөн Башҡортостанда 1700-гә яҡын, шул иҫәптән заманса талаптарға яуап биргән 265 моделле китапхана бар.


text:
Фото:
Өфөлә икенсел торлаҡҡа хаҡтар йыл башынан 2,1 процентҡа артҡан
Фото:
Квадрат метрына 45,78 мең һум – Өфөләге икенсел торлаҡ баҙарында торлаҡҡа уртаса хаҡтар бөгөн ошо сумманы тәшкил итә. Йыл башынан алып был күрһәткес 2,1 процентҡа күтәрелгән.
Уҙған аҙнала хаҡтар 1,1 процентҡа күтәрелгән. Иң юғары үҫеш өс бүлмәле фатирҙар сегментында күҙәтелгән – плюс 1,4 процент. Ике бүлмәлеләр — 1,2 процентҡа, бер бүлмәле фатирҙар 0,8 процентҡа ҡыйбатланған. Күп бүлмәле фатирҙар категорияһындағы хаҡтар бер процентҡа артҡан.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанова әйтеүенсә, бөгөн Өфөлә һатыуға ҡуйылған иң арзан өс бүлмәле фатир 800 меңгә тәҡдим ителә. Ул Карл Маркс урамында урынлашҡан, майҙаны — 45 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 16,5 миллион һумға һатыла: ағалы-энеле Кадомцевтар урамы, дүрт бүлмәле, 175 квадрат метр.
Бүлмәләр сегментында тәҡдим ителгән иң арзан хаҡ – 500 мең һум: Интернациональ урамы, 12,1 «квадрат». Иң юғары хаҡ – 1170 мең һум: Космонавтар урамы, 10,9 квадрат метр.
Әлеге ваҡытта һатылған иң ҡыйбат коттедж 20 миллионға тәҡдим ителә. Ул Аҡманайҙа урынлашҡан, майҙаны — 450 квадрат метр.


text:
Республика вәкилдәре Силәбелә Тыл хеҙмәтсәндәре форумында ҡатнаша
Бөгөн Силәбенең М.Глинка исемендәге опера һәм балет театрында Силәбе ветерандары советы башланғысы менән Тыл хеҙмәтсәндәре форумы үтә. Унда 800-ләгән кеше ҡатнаша, улар араһында Башҡортостандың Һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары советы рәйесе Марат Муллағәлләмов, Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизов та бар.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбировтың хәбәр итеүенсә, Тыл хеҙмәтсәндәре форумын үткәреү тәҡдиме менән өлкәләге ветерандар советы рәйесе Анатолий Сурков сығыш яһаған. Уның тәҡдимен Силәбе өлкәһенең башҡарма һәм закондар сығарыу власы вәкилдәренән тыш, Рәсәй Президентының Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Евгений Куйвашев та хуплаған.
Форум делегаттары тыл хеҙмәтсәндәре льготаларын һуғыш ветерандары льготалары менән тигеҙләү, Силәбегә Хеҙмәт даны ҡалаһы статусын биреү кеүек ике төп мәсьәләне тикшерә.


text:
«Китап» нәшриәтенең интернет-магазины яңы электрон китаптар менән тулыланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 26 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Китап» нәшриәтендә, традицион баҫмаларҙан тыш, китаптарҙың күбеһе электрон төрҙә сығарыла. Донъя күргән китаптар ҙа яйлап электрон вариантҡа күсерелә. Фәнни-популяр, уҡыу-педагогик, балалар әҙәбиәте һәм фотоальбомдар — бөтәһе 150-нән ашыу электрон китап сығарылған.
— Хаҡын түләгәс, уҡыусылар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған китапты pdf һәм djv форматында күсереп алыу мөмкинлегенә эйә. Быйыл 11 автор китаптарын тик электрон вариантта ғына сығарҙы. Байрам алдынан интернет-магазиныбыҙ яңы китаптар менән тулыланды, — тип хәбәр иттеләр нәшриәттән.
Күренекле башҡорт яҙыусыһы Динис Бүләковтың «Ғүмер бер генә» киҫкен сюжетлы сәйәси-фәлсәфәүи романы «үҙгәртеп ҡороу» дәүеренең әҙәби һәйкәленә әүерелде. 1993 йылда ошо романы өсөн автор Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды.
Китап уҡыусыларға республикала билдәле яҙыусы, журналист, Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Ризван Хажиевтың «Азатлыҡ хаҡы» тип аталған яңы китабы тәҡдим ителгән. Донъя күргән китаптар араһында фәнни баҫмалар ҙа бар.
Электрон китаптар хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт нәшриәттең рәсми сайтында бирелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 250
МИКРОЭЛЕКТРОНИКА, электрониканың микроминиатюр электрон ҡоролмалар төҙөү м‑н шөғөлләнгән өлкәһе. М. 20 б. 2‑се ярт. ҡаты есем физикаһы өлкәһендәге фундаменталь фән ҡаҙаныштарына, квант электроникаһы теорияһы барлыҡҡа килеүгә бәйле үҫешә. М. ҡулланыу өлкәһе: авиация һәм йыһан аппараттары, иҫәпләү ҡоролмалары, көнкүреш техникаһы өсөн приборҙар һ.б. яһау. Башҡортостанда 20 б. 70‑се йй. алып интеграль схемалар (ИС) әҙерләүҙең йоҡа (вакуум ярҙамында йәбештерелгән плёнкалар һуңынан фотолитография ысулы м‑н эшкәртелә) һәм ҡалын плёнкалы (резистив, диэлектрик һәм үткәргес пасталар м‑н трафарет аша керамик түшәмәгә йәбештерелә, аҙаҡтан конвейер мейестәрендә ҡыҙҙырыла) технологиялары үҙләштерелә. 1969 й. Өфө “Молния” ҒПБ‑нда йоҡа плёнкалы технология лаб. ойошторола, беренсе резистив микросхемалар һәм бөтөн микроузел конструкцияһы эшләнә (Г.С.Кулешов, А.Ф.Супицкий, В.Г.Яковлев). А.Н.Дегтярёв етәкс. борт электроника автоматикаһы блоктарында файҙаланылған йоҡа плёнкалы микросхемаларҙы сериялы етештереү ысулы уйлап табылған һәм индерелгән, улар тәүге тапҡыр Як‑42 самолётының электрон системаларында ҡулланылған (В.П.Филиппов). 1975 й. лаб. базаһында йылына 5 мең микросхема етештерә алған производство участкаһы асыла. 1977 й. МиГ‑29 самолётының двигателе м‑н идара итеү системаһы өсөн йоҡа плёнкалы микросхемалар комплексы, ҡалын плёнкалы керамик платалар нигеҙендә функциональ узелдар комплекты һәм Ан‑70, Ил‑114, МиГ‑29К, Ту‑334 самолёттары һәм ракета техникаһы өсөн илдә беренсе “Молния‑Д” микроэлектрон‑иҫәпләү машинаһы уйлап табылған (А.В.Бирюков, Б.С.Дорфман, Супицкий һ.б.). 1978 й. “Солитон” ҒТИ‑нда А.П.Асабин етәкс. микроэлектроника лаб. ойошторола, мәғлүмәтте тәүге тапҡыр сүсле‑оптик кабель (ҡара: Сүсле‑оптик элемтә линияһы) б‑са тапшырыуҙың күп каналлы системаларында файҙаланылған йоҡа һәм ҡалын плёнкалы микройыйыуҙы тикшереү һәм әҙерләү технологиялары үҙләштерелә (А.Я.Зайдман); 1984 й. илдә тәүге тапҡыр ҙур үлсәмле металл‑диэлектрик түшәмәләр һәм улар нигеҙендә радиоэлектроника аппаратураһының гибридлы интеграль узелдары өсөн күп кимәлдәге ҡалын плёнкалы коммутация платалары уйлап табылған һәм производствоға индерелгән (Б.С.Гроссман, С.А.Зайдман). “Солитон” ҒТИ — респ. аппараттарҙы проектлаған һәм сығарған ваҡытта өс технологияны (йоҡа плёнкалы, ҡалын плёнкалы һәм металл‑диэлектрик түшәмәләрҙән торған платаларҙы әҙерләү) бергә ҡулланған берҙән‑бер пр‑тие. 1990 й. алып база матрица кристалдары нигеҙендәге ҙур интеграль схемаларҙы уйлап табыу һәм етештереү б‑са эштәр алып барыла, улар ин‑т сығарған аппаратураларҙа файҙаланыла. Элемтә аппараттары өсөн М. изделиеларын уйлап табыуға В.В.Дарагач, В.Н.Хомский һ.б. ҙур өлөш индерә. 1979 й. Өфө коммутация аппараттары з‑дында ҡалын плёнкалағы гибридлы интеграль схемалар (ГИС) ҡулланылған электрон автоматлаштырылған телефон станцияларын етештереү үҙләштерелә башлай. “Меркурий” махсус конструкторлыҡ‑технология бюроһында микроэлектроника лаб. ойошторола, унда сит ил ҡорамалдарында микросхемалар етештереү (А.И.Голенковский, К.В.Парфёнов) һәм уларҙы илебеҙҙәге элемент базаһына күсереү проблемалары (А.Г.Копанев, В.Ф.Лохматов, И.Н.Перов һ.б.) хәл ителә; ҡалын плёнкалы гибридлы интеграль схемаларҙың пассив элементтарын эшләү өсөн материалдар (үткәргес, резистив һ.б. пасталар) илдә етештерелә (Р.Р.Гәрәев, Ш.З.Измай- лов һ.б.), резисторҙарҙы лазер ярҙамында яраҡлаштырып ҡуйыу һәм гибридлы интеграль схемаларҙы көйләү методикаһы уйлап табыла. 1981 й. — электрон автоматлаштырылған телефон станциялары, 1982 й. “Өфө” һәм “Меркурий” радиоалғыстары өсөн гибридлы интеграль схемаларҙың тәүге тәжрибә өлгөләре эшләнә (1983 й. сит ил ҡорамалдарында уларҙы сериялы етештереү башлана). 1984 й. етештереүсәнлеге йылына 4 млн данаға тиклем булған гибридлы интеграль схемаларҙы сығарыу цехы сафҡа индерелә (Н.А.Рябинин). 1985 й. Башҡ‑н “Прогресс” ПБ‑нда М. участкаһы ойошторола, ул 1987 й. үҙ аллы пр‑тиеға әйләнә (ҡара: “Магнетрон”), унда йоҡа плёнкаларҙы вакуумда магнетронлы өрҙөрөү ҡоролмаһының конструкцияһы эшләнә (В.П.Петраков); яңы технологиялар һәм интеграль схемаларҙы сериялы етештереү үҙләштерелә (Д.И.Баркдон, А.А.Ощепков, С.Н.Щуренко), йоҡа плёнкалы технология нигеҙендә продукция (телевизор антеннаһының көсәйткестәре, нефть сығарыу насостары м‑н идара итеүҙе автоматлаштырыу өсөн микройыйылмалар, автоматлаштырылған телефон станцияларының кросс ҡорамалдары өсөн һаҡлағыстар, “Базальт” телефон линияларында һөйләнелгән мәғлүмәтте һаҡлау сараһы әйберҙәре) етештереү арттырыла. 80‑се йй. ӨПЭПБ‑ла авиация приборҙары эшләү сәнәғәте өсөн М. технологияларын үҙләштереү башлана; 1982 й. “Орбита” тәжрибә__КБ‑нда комплекслы микроминиатюризациялау секторы ойошторола, 1983 й. борт цифрлы хисаплау машиналары өсөн микройыйылмалар эшләнә; 1987 й. М. бүлеге ойошторола, 1988—89 йй. йоҡа плёнкалы микройыйылмаларҙы, ш. иҫ. Ан‑70 самолётының борт комплексындағы мультиплекслы каналдың аҙаҡҡы каскады булған микройыйылманы, сығарыу үҙләштерелә (С.А.Лавров, О.Е.Рассказов). БДУ‑ла үткәргес һәм резистив материалдарҙы вакуумлы өрҙөрөү технологияһы үҙләштерелә (В.М.Ягодкин етәкс.), үҙ‑ара тап килгән композиция пасталарының системалары эшләнә (Н.И.Абдрахманов, А.В.Васильев, Ф.С.Кәримов).
С.А.Лавров, Т.А.Плетенёва
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, беҙҙең республикала түләүҙәр, Урал коэффициентын да иҫәпләп, 1 380 һумдан 6 325 һумға тиклем тәшкил итәсәк. Бала саҡтан I группа инвалидтарын һәм инвалид балаларҙы тәрбиәләгән хеҙмәткә һәләтле 12 747 кешенең 6 898-е (ата-әсәләр һәм опекундар) айлыҡ түләүҙәрҙе юғары күләмдә алыу хоҡуғына эйә.
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, беҙҙең республикала түләүҙәр, Урал коэффициентын да иҫәпләп, 1 380 һумдан 6 325 һумға тиклем тәшкил итәсәк. Бала саҡтан I группа инвалидтарын һәм инвалид балаларҙы тәрбиәләгән хеҙмәткә һәләтле 12 747 кешенең 6 898-е (ата-әсәләр һәм опекундар) айлыҡ түләүҙәрҙе юғары күләмдә алыу хоҡуғына эйә.
Бөйөк Ватан һуғышында хәрби офицер дәрәжәһендә батарея командиры булып Бөйөк Еңеүгә үҙенең өлөшөн индерһә, тыныс тормошҡа әйләнеп ҡайтҡас, талантын әҙәбиәткә хеҙмәт итеүгә арнаны. Бында ла ул командир булды, мин уны драматургия генералы тип атар инем. Нәжиб Вилдан улы үҙе кеүек үк бөйөк шәхестәр тураһында драмалар яҙып һәйкәл ҡуйҙы. Советтар Союзы Геройы, шағир Муса Йәлилгә арнап “Ҡанат йәйгәндә” тигән драмаһын ижад итте.
Хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ!
Икенсе ярты йыллыҡта "Башҡортостан"дың индекстары артыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Гәзитебеҙ июль айынан дүрт индекс буйынса сығасаҡ. Хәҙер, мөмкинлегегеҙгә ҡарап, һайлап яҙыла алаһығыҙ. Өҫтәмә индекс булдырғанда, һеҙҙең теләк-тәҡдимдәрегеҙ иҫәпкә алынды.
Был программа федераль округ төбәктәрендәге аэропорттарҙың инфраструктураһын яңыртыу мөмкинлеге бирәсәк. Күҙаллауҙарға ҡарағанда, пассажирҙар ташыу быйыл уҡ артасаҡ. Ер транспортында йөрөү менән сағыштырғанда йылына 1,5 миллион сәғәт экономиялана. Пассажирҙар авиабилет хаҡының 50 процентын ғына түләйәсәк, ә ҡалғаны федераль һәм төбәк ҡаҙналарынан ҡапланасаҡ.
Сарала “Башҡортостанда бала хоҡуҡтарының төп гарантиялары тураһында”ғы республика Законын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре тикшерелде. Был Закон балалар өсөн комендант сәғәтен булдырыуҙы, төндә улар яңғыҙ урамда йөрөгән өсөн ата-әсәләрҙең яуаплылығын көсәйтеүҙе күҙаллай. Мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, үҫмерҙәр енәйәтселеге былтыр 16,3 процентҡа кәмегән.
Уны Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич үткәрҙе. Ултырышта округ төбәктәрендә демографик сәйәсәтте тормошҡа ашырыу хаҡында һүҙ барҙы.
Сара барышында төбәк башлыҡтары бөгөнгө демографик хәлгә баһа бирҙе, ыңғай һөҙөмтәләргә туҡталды, мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын тикшерҙе.
Һуңғы бер нисә йылда Башҡортостанда демографик хәлдең яҡшырыуы күҙәтелә.


text:
Таңсулпан Ғарипова
Ап-аҡ ҡарҙар яуһын, яуһын әле
Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһын етәкләгән сағым. 1996 йыл. Ниһайәт, ойошма үҙенең офисын – ижадсы халыҡтың йыйылып һөйләшер, кәңәшләшер урынын – булдырҙы. Урал аръяғы яҙыусылар ойошмаһы биш ҙур районды берләштергәс, әҙәби консультант берәмеген юллау ихтыяжы алға баҫты. Үтенесте кире ҡаҡманылар. Инде эшләргә, ең һыҙғанып, ҡолас йәйеп эшләргә! Ижадсының бурысы, миңә ҡалһа, үҙе ижад итеү генә түгел, үҙеңдән һуң алмаш әҙерләү ҙә. Сибайға, муниципаль телевидениела башҡорт редакцияһы ойошторорға мине ул саҡтағы ҡала хакимиәте башлығы Зиннур Ғөбәйҙулла улы Йәрмөхәмәтов 1995 йылдың көҙөндә саҡырып алғайны. Ул саҡта инде ҡаланың барлыҡ мәктәптәрендә башҡорт теле, иншалла, уҡытыла ине. Телде дәрестә өйрәтәләр, ә бына үҙ туған телеңдә ижад итергә, телдең байлығы, лексик төрлөлөк менән файҙаланыу, эҙләнеү – былар бары тик ижад барышында ғына тормошҡа ашырыла. Балалар өйҙә ата-әсәләре менән туған телендә һөйләшһә, мәктәптә уның теоретик нигеҙҙәрен өйрәнһә, ижад итеү барышында уның байлығын, күркәмлеген, мөмкинлектәрен асһа – бына ул сағында инде туған телде өйрәнеү үҙенең бөтә тулылығында тормошҡа ашырыла.
Ләкин... быны нисек ғәмәлгә ашырырға? Эшем тығыҙ булһа ла (офис бинаһына ремонт яһаған саҡ) мин ҡаланың 2-се гимназияһында бер төркөм балаларҙы йыйып, ижад түңәрәге алып бара башланым. Айырым класс юҡ. Инде бер ергә урынлашып эште башлаһаҡ, бушатыуҙы һорайҙар, икенсе ергә күсәбеҙ, ҡайһы саҡ коридорҙа шөғөлләнәбеҙ. Был эш 1996 йылдың уҡыу йылы тамамланғансы дауам итте. Икенсе йылына 10-сы мәктәптең уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса мөдире Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы Дәүләтбаева саҡырып алды ла (ул хәҙер М. Аҡмулла исемендәге педагогия университеты профессоры):
–Таңсулпан Хизбулловна, ижад түңәрәген әйҙә беҙҙең мәктәптә лә алып бар. Шөғөлләнеү өсөн бөтә шарттарҙы тыуҙырабыҙ, – тине.
Ризалаштым. Тәүге ултырышҡа уҡ ул саҡтағы ҡала мәғариф бүлеге мөдире Былбыл Зиннәт ҡыҙы Ваһапова инеп ултырған булып сыҡты – артҡы партала ултырған мөдирҙе мин аҙаҡ ҡына шәйләнем. Эш ырамлы китте. Күберәк беҙ коллектив рәүештә ижад иттек. Рифма, синонимдар, метафоралар эҙләйбеҙ, отошло тип табылғанын ҡара таҡтаға теркәп ҡуябыҙ. Ә инде өйгә эш итеп һәр береһенә шәхсән рәүештә шиғырмы, әкиәтме, хикәйәме яҙып килергә ҡушам. Бөтәһе лә яҡшы барҙы, ләкин, инде декабрь айы тыуыуға ҡарамаҫтан, ҡар ғына яумай. Ҡарһыҙ, әсе елле ҡотһоҙ ҡыш. Ер һыуыҡтан ярыла. Сираттағы ултырыш ваҡытында йәш ижадсыларға:
– Балалар, әйҙәгеҙ, Хоҙайҙан күмәкләп ҡар һорайыҡ. Ул, моғайын, беҙҙең үтенесте ишетер ҙә, мул итеп ҡар яуҙырыр. Донъя аҡҡа төрөнөр. Юрған ябынған ер, ниһайәт, тыныслап йоҡоға талыр, – тип өндәштем.
Һәм беҙ күмәкләп, Хоҙайҙан ап-аҡ ҡар бөртөктәре ебәреүен һорап, шиғыр яҙырға тотондоҡ. Икеме-өсмө куплет шиғыр яҙҙыҡ та, бергәләп, хор менән, ҡат-ҡат уҡыныҡ. Шунан таралыштыҡ. Ышанаһығыҙмы-юҡмы: иртән тороуыбыҙға бөтә ер ап-аҡ ҡарға күмелгәйне! Шатлыҡтың иге-сиге булманы. Шуға күрә лә Сибай ҡалаһы мәктәптәре араһында үткән тәүге ижад бәйгеһе (ошо уҡ йылдың декабрь аҙағында үткәрҙем мин уны) “Ап-аҡ ҡарҙар” тип аталды. Тәүге бәйге булыуға ҡарамаҫтан, хәтеремдә, 96 уҡыусы ҡатнашты һәм һәр бала үҙ китабы менән сығыш яһаны. Нисек кенә биҙәлмәгәйне ул китаптар! Уҡыусылар шул китаптарға булған фантазияһын һалды. Тик бүләкләү мәсьәләһе тәүге йыл бик ауырға төштө. Ҡул һуҙып спонсор эҙләү барышында мин бөгөнгө байҙарҙың меценатлыҡ кеүек юғары миссиянан бик алыҫ икәндәренә төшөндөм.
Өмөтһөҙ – шайтан. Икенсе йылына, бәйгелә ҡатнашҡан уҡыусыларҙы бушҡул ҡайтармаҫ өсөн, ойошма китап сауҙаһын ойошторорға мәжбүр булды. Һәйбәт бүләктәр алды балалар, бит һыуын түгеп, кешенән хәйерселәп аҡса йыйманыҡ, әммә штат берәмеге, урыны булмаған хәлдә китап һатыу еңел бирелмәне.
Эшләһәң, эш ҡарышмай. Хәйбулла юлын тапай торғас, был бәйгенең Аҡъярҙа үтеүенә лә өлгәштем. Оҙаҡ уйланылар, ҡаршылыҡтар күп булды, ләкин һәр эш ахыры менән: иң тәүге шиғыр бәйгеһе унда оло байрам төҫөн алды.
Әлбиттә, килгән эштәрҙе уҡыу, баһалау, урындар билдәләү – былар бер минең генә хәлемдән килер эш түгел ине. Беренсенән, әҙәби консультант булыу ҡотҡарҙы. Уҡыусыларҙан килгән эштәрҙе генә түгел, авторҙарҙың ҡулъяҙмаларын уҡыу (ә улар ойошма асылғаны бирле өҫтәл тартмаларына нышып тултырылған һәм бығаса бер кемдең дә ҡулы теймәгән килеш ятҡан), райондарға сығып күсмә ултырыштар, ижад кисәләре үткәреүҙә, таҡтаташтар асыуҙа ул саҡта ойошмала эшләгән Әлнисә Алдырханова, Гөлназ Ҡотоевалар ярҙамлашты. Ә жюри ағзалары рәүешендә беҙгә һәр ваҡыт Сибай институты уҡытыусылары, әҙәбиәт белгестәре Ғәҙилә һәм Илдус Бүләковтар, Фәрүәз Сәйфуллин, радиожурналист Таңһылыу Ғәйнуллина, шағирә Зөһрә Фәйзуллина, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Лира Яҡшыбаева, Сибай ҡалаһы мәғариф идаралығының башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу буйынса методисы Айһылыу Моталлапованың ярҙамы ҙур булды. Һуңғы йылдарҙа килгән ҡулъяҙмаларҙы уҡыу, урындар билдәләү кеүек эштәрҙә Сибай институты доценты Наилә Ыласынова әүҙем ҡатнаша. “Башҡортостан” гәзитенең үҙ хәбәрсеһе Кәримә Усманова иһә йылдар дауамында был бәйгене һәм бәйгелә ҡатнашыусыларҙы хәстәрләп килә. Ә быйылғы бәйгене ойоштороуҙа гимназияның кластан тыш сараларҙы ойоштороу буйынса директор ярҙамсыһы Сөмбөл Ыласынова күп көс һалды. Бәйгелә йылдан-йыл күберәк уҡыусылар ҡатнашты, сара мәктәп балаларының ҡала күләмендә үтә торған иң етди, иң ҙур сараһына әүерелде.
Әммә тормош бер урында тормай, – ике меңенсе йылдың йәйендә Өфөгә күстем. Яҙыусылар ойошмаһын етәкләүҙе шағирә, ойошманың әҙәби консультанты Гөлназ Ҡотоеваға тапшырҙым. Шуныһы ҡыуаныслы: яңы етәксе инде традицияға әйләнгән был сараны һүндермәне, бары тик ул икенсе, "Таңсулпан Ғарипова призына ижад бәйгеһе" исеме аҫтында үтә башланы, һәм мин шул йылдан башлап был сараның бағыусыһына әйләндем. Гөлназды бер ваҡыт яҙыусы Хәйҙәр Тапаҡов алмаштырҙы – бәйге шул уҡ исемдә йәшәүен дауам итте. Шулай ҙа Сибайҙа йәшәүсе ҡәләмдәштәргә: “Әйҙәгеҙ, йыл да берегеҙ исемендәге призға алмашлап үткәрегеҙ, мин Өфөлә бит инде”, – тип әйтеп тә ҡараным. Теләк белдермәнеләр, сара бөгөн дә элек нисек аталған, шул рәүешле дауам итә.
2016 йылдың декабрендә был бәйгенең 20 йыллыҡ юбилейы үтте. Әйтергә кәрәк, һуңғы өс йыл рәттән ул Сибай гимназия-интернаты базаһында үтә, унда Урал аръяғы райондары мәктәптәренән уҡыусылар бик теләп ҡатнаша. Ул хәҙер төбәк ижад бәйгеһенә әйләнде. Бөтә ҡулъяҙмаларҙы ҡарау, баһалау, урындар билдәләү, дипломдар әҙерләү эштәрен гимназия хакимиәте үҙ өҫтөнә алды. Гимназия директоры Роза Хаммат ҡыҙы Бикбова был бәйгелә әсәләрсә хәстәрлек күрһәтә, Гран-при яулаусыға гимназия иҫәбенә ҡиммәтле бүләк тапшырыла. Бәйгелә ҡатнашыусыларҙы ҡабул итеү, сәй эсереү кеүек мәсьәләләрҙе лә хәл итә гимназия. Ошондай ил ҡыҙҙары барында был мөһим сараның ғүмере оҙон булыр әле, тигән ышаныс йылдан-йыл нағый миндә лә. Бүләккә тигән китаптарҙы йыл дауамында йыям. Ҡайһы яҙыусылар, эштең мөһимлеген аңлап, үҙҙәренең ижад емештәрен биреп ебәрә. Быйыл иһә Башҡортостан Яҙыусылар союзы үҙенең Маҡтау грамоталары менән бәйгене ойоштороуҙа әүҙем ҡатнашҡандарҙы ла бүләкләне.
Үҙенең 20 йыл йәшәү дәүерендә был бәйге аша нисә ижадсы үткәндер? Хатта был һанды йыл һайын 100 уҡыусы ҡатнаша, тип кенә алһаҡ та (мәктәптәрҙә үткән тәүге турҙа уларҙың һаны 300-гә лә етә), 20 йылда 20000 уҡыусы үҙен ижадта һынаған, сәмләнеп китабын әҙерләгән, сәхнәгә сығып, рифмаға һалынған йөрәк серҙәре менән уртаҡлашҡан. Хикәйәләр, әҙәби әҫәрҙәргә рецензиялар яҙған, тәүге ижад ялҡынында янған, тел шымартҡан, ҡәләм тирбәткән, үҙенең тиҫтерҙәре менән аралашып, ижад тәжрибәһе туплаған.
Дөрөҫ, ижад бәйгеһендә ҡатнашыусыларҙың барыһы ла тормошта артабан ошо юлды һайламаҫ та. Мостай Кәрим уҡыусылар алдында сығыш яһаған саҡтарында: “Мин кешеләрҙе ике төркөмгә бүләм, – тиер ине. – Берәүҙәре планетаның бер тапҡыр ҙа Ҡояш төшмәгән яғында йәшәйҙәр, ҡалғандары – гел яҡты яғында. Улар – шиғриәт, йыр-моң яратҡан кешеләр”. Ул әйтмешләй, планетаның нурлы яғында йәшәүселәр һаны артҡандан-арта барһа насармы ни?
Ошо бәйгеләрҙә ҡатнашыусылар араһынан бөгөн билдәле журналистар республика гәзит-журналдарында эшләүен, әҙәбиәт буйынса белгестәр булып китеүен иҫкә алһаҡ, бәйгеләрҙең йәш быуынға һөнәри юҫығын билдәләргә ярҙам иткәнен дә төҫмөрләп була. 2002 йылда, ошо бәйге һөҙөмтәһе булып, Сибай ҡалаһы йәш ижадсыларының ижад емештәренән торған “Бала саҡтың яҡты хыялдары” исемле йыйынтығы донъя күргәйне. 62 баланың уй-тойғоларын, йөрәк серҙәрен, күңел көҙгөһөн туплаған был китап хыялға бай бала саҡтың бер балҡышы булғайны, өмөттәренә ҡанат ҡуйғайны.
Сибай яҙыусылар ойошмаһының һуңғы осорҙағы хәлдәре, әлбиттә, уйландыра. Ни тиклем көс түгеп барлыҡҡа килтерелгән офис бикле тора. Үҙәктән финанс менән тәьмин итеү бөтөрөлгәс, уның етәксеһе Әминә Яхина театрға эшкә күсте. Элек, 90-сы йылдарға тиклем, ижади көстәр башлыса урындағы гәзиттәр тирәһендә тупланды. Әҙәби берекмәләр Учалыла ла, Сибайҙа ла шул рәүешле эшләп килде. Хәҙер был эш ниндәй юҫыҡта үҫеш алыр? Тап бына ошо болғауыр заманда Сибай интернат-гимназияһы төбәктең йәш ижадсыларын үҙ ҡанаты аҫтына алып ҙур егетлек күрһәтте. Йәш көстәребеҙ йылғаларҙы ҡороуҙан һаҡлаған һыуһылдар кеүек бит ул. Әҙәбиәтебеҙҙең, мәҙәниәтебеҙҙең киләсәге – хәҙерге мәктәп уҡыусыларында. Уларҙы ҡурсыу, һыулауҙарҙы ҡоротмаҫ өсөн һәр кем хәленән килгән тиклем хәстәрлек күрергә тейештер. Сибай интернат-гимназияһы бөгөн халҡыбыҙ, илебеҙ тарихында данлы һәм шанлы эҙ ҡалдырған 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы ҡаһарманлығын мәңгеләштереү өҫтөндә лә бик ҙур эштәр башҡара. Урал аръяғы райондары балаларының дөйөм белем биреү һәм тәрбиә алыу уҡыу йортоноң халҡыбыҙҙың әҙәби, мәҙәни һәм патриотик тәрбиә усағына әйләнә барыуы һис шикһеҙ маҡтауға лайыҡ. Ә бит 1962 – 1963 йылдарҙа, ул интернатта мин уҡып белем алған саҡта, йыр дәрестәрендә бер генә башҡорт йырын да өйрәтмәйҙәр ине. Замананың халҡыбыҙ тарихын өйрәнеүгә, тамырҙарыбыҙҙы байҡауға йөҙ бороуына бөгөн әлхәмдүлиллаһи шөкөр, тиергә ҡала.
Быйылғы йылдың ап-аҡ ҡарҙары яуған бер мәлдә ошо уҡ урында бәйге йәнә үтер. Ҡар бөртөктәренең береһе-береһенә оҡшамаған кеүек, төрлө нағыш, төрлө һулыш менән яҙылған ҡулъяҙмалар яуыр. Уларҙа заман һулышы, яҙҙы башлаған умырзаялар кеүек сафлыҡ, балалыҡ, алсаҡлыҡ бөркөлөп торған тәүге ҡыяҡтар, асылам-асылам тип кенә торған тәүге оялсан бөрөләр күренер. Гимназияның мәжлес залы сәләмәт сәмгә тулышыр, рухиәт көмбәҙенең сиктәре ҙурая-киңәйә төшөр, күңел аҡлыҡҡа, паклыҡҡа олғашыр. Ә хәҙер һүҙ уларға – башлап ҡына ҡәләм тирбәтеүселәргә.
Таңсулпан Ғарипова,
Салауат Юлаев исемендәге
дәүләт премияһы лауреаты.


text:
Ҡабаҡты сүлмәктә томалап бешерәйек23-08-2013, 10:38 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Ҡабаҡты әрсейҙәр ҙә ваҡ ҡына итеп шаҡмаҡлап турайҙар, ҡайнар һыу ҡойоп һарҡытҡас, сүлмәккә һалалар, тоҙ, борос, шәкәр ҡомо һибәләр, тотош күмелгәнсе ҡаймаҡ, һөт өҫтө йә иһә бер аҙ һыу өҫтәйҙәр. Барыһын бергә яҡшылап болғаталар ҙа, һауытты ҡаплап, ҡыҙыу мейескә төнгә ҡуйып ҡалдыралар. Иртәнгә ҡабаҡ әҙер була. Ғәҙәттә уны иртәнге ашҡа бирәләр. Яңы һауған һөт йә иһә ҡатыҡ менән ашарға кәңәш итәбеҙ.
150 — 200 грамм ҡабаҡ, 100 — 130 грамм ҡаймаҡ, 50 грамм һыу йә иһә 130 — 150 грамм һөт өҫтө алына.


text:
Измир
Измир (төрөк. İzmir; шулай уҡ Сми́рна, грек. Euύpvn) — халыҡ һаны буйынса Төркиәнең өсөнсө ҡалаһы (2013 йылда 2,8 миллион кеше) һәм порты ҙурлығы буйынса, Истанбулдан ҡала, илдә икенсе. Измир провинцияһының административ үҙәге.
Антиклыҡ осоронда Измир территорияһында грек ҡалаһы Смирна булған. Урта диңгеҙ бассейнындағы иң боронғо ҡалаларҙың береһе һанала. 1922 йылғы һуйышҡа тиклем халҡы башлыса гректарҙан һәм христиандарҙан тора. Төркиә Республикаһын ойошторғас, уның мөһим сәнәғәт һәм мәҙәниәт үҙәгенә әүерелә, шуның менән бик күптәрҙе Анатолиянан күсеп килеүгә дәртләндерә.
Төркиәнең иң либераль ҡалаһы иҫәпләнә[2].
Йөкмәткеһе
Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала Төркиәнең көнбайышында, Эгей диңгеҙенең көнсығышында, Измир боғаҙы ярында урынлашҡан, бик уңайлы порты бар. Ҡала өсөн типик Урта диңгеҙ климаты хас. Тәпәш тауҙар менән уратылған. Ҡала агломерацияһы төп эсәр һыу сығанағы булған Мәләс (хәҙерге Ҡызылчулы) йылғаһы тамағында ята.
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Измирҙа йылы, ҡоро йәйҙәр, һалҡынса, ямғырлы ҡыштар хас булған Урта диңгеҙ буйының уртаса климаты хөкөм һөрә. Яуым-төшөмдөң йыллыҡ күләме яҡынса 650 мм тәшкил итә. Башлыса ҡыш яуа. Туңдырып, ҡар яуғылай, ҡайһы бер йылдарҙа ваҡытлыса ҡар япмаһы ята.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡала бай тарихҡа эйә, сәскә атыу һәм түбән тәгәрәү осорҙары кисерә.
Хакимдарының даими алмашынып тороуына (айырыуса Урта быуаттарҙа) ҡарамаҫтан, халҡы башлыса грек һәм христиан булып ҡала килә, ҡала 1922 йылға тиклем Константинополь патриархатының Смирна митрополияһы үҙәге була.
Төрөктәргә тиклемге осор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Б. э. т. 3000 йылда (бәлки, тағы ла иртәрәктер ҙә) ҡала урынында торама була. Б. э. т. II мең йыллыҡта дориҙар баҫымы аҫтында Европа Грецияһынан Эгей диңгеҙе аша эолдар күсеп килә, улар Смирна төбәгендәге яр буйҙарын колониялаштыра. Һуңғараҡ иондар килә, һәм Смирна эолдарҙан иондар ҡулына күсә. Б. э. т. 133 йылда ҡала барлыҡ батшалыҡ менән Рим хакимлығына эләгә һәм «Азия» тигән Рим провинцияһының баш ҡалаһына әүерелә. Рим цивилизацияһы тарҡалғас, Смирна, Рим империяһының башҡа ҡалалары кеүек үк, бөлгөнлөккә төшә. Иртә Византия дәүерендә ул эре дини һәм иҡтисади үҙәк булып ҡала, шуға ҡарамаҫтан бәләкәйләнә һәм башҡаса Рим осорондағы кимәлгә етә алмай. 1076 йылда Смирнаны сәлжүктәр баҫып ала. 1102 йылда ҡала һәм күрше өлкәләр Византия империяһына кире ҡайта. 1204 йылда Константинополде тәре йөрөтөүселәр баҫып алғас һәм Византия ҡолағас, ҡаланы ион рыцарҙары яулай, ләкин бер нисә йылдан Никея империяһы ҡаланы ҡайтара. 1402 йылда уны Аҡһаҡ Тимер баҫып ала. XVI быуат башында Смирнаны ҡабат төрөктәр яулай.
Ғосман һәм төрөк осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғосман империяһында Смирна — айырым пашалыҡтың, 1864 йылдан Айдын вилайәтенең баш ҡалаһы була. XX быуат башына тиклем христиандар (гректар һәм әрмәндәр[3]) ҡалала йәшәүселәрҙең күпселеген тәшкил итә, шунлыҡтан мосолмандар уны «Ғәүер Измир» тип йөрөтә[4][5]. Беренсе донъя һуғышында Ғосман империяһы еңелеү сәбәпле, 1919 йылдың 15 майында Смирна, Мудрос солохоноң 7-се статьяһына ярашлы, грек ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана.1920 йылғы Севр солох договорына ярашлы, ул Грецияға китергә тейеш була. Ләкин төрөк милләтселәре договорҙы танымай. 1922 йылдың 26 авгусында төрөк армияһы грек позицияларын өҙә. 6 сентябрҙә сигенеүсе грек армияһы Смирнаға инә, бер көндән ул үҙенең караптарына тейәлеп бөтә. Ул арала, урындағы гректар һәм әрмәндәрҙән тыш, Смирнаға Ионияның төрөктәр тарафынан алынған башҡа төбәктәренән килгән бик күп грек ҡасаҡтары йыйылып китә. 9 сентябҙә ҡалаға Мостафа Кәмал етәкселегендәге төрөк армияһы аяҡ баҫа; христиандарҙы күпләп ҡырыу башлана, ҡала яндырыла[6][7][8][9].
1912 йылда ҡалала гректар — 243 879, төрөктәр — 96 250, йәһүдтәр — 16 450, әрмәндәр — 7 628, башҡалар 51 872 кеше була.[10]
Һуйыш һәм 1923 йылда гректарҙы төрөктәргә алмашыу Измирҙың дини һәм этник составын ныҡ үҙгәртә. Ҡала тулыһынса мосолман төрөк ҡалаһына әйләнә.
Сәнәғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Измирҙа автобустар һәм йөк автомобилдәре производствоһы BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. бар.
Ҡаланың райондары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Буджа
- Ҡонаҡ
- Алсанжак
- Кәмәралты
- Борнова
- Инжиралты
- Каршияка
Туғанлашҡан ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1985: Баҡы, Әзербайжан[11]
- 1987: Пльзень, Чехия[11]
- 1990: Тяньцзинь, ҠХР[11]
- 1991: Оденсе, Дания[11]
- 1992: Тампа, Флорида, АҠШ[11]
- 1992: Сплит, Хорватия
- [11]
- 1997: Мумбаи, Һиндостан[11]
- 1997: Жилина, Словакия[11]
- 1999: Вроцлав,
Польша[11]
- 2002: Сусс, Тунис[11]
- 2004: Шымкент, Ҡаҙағстан[11]
- 2004: Лонг-Бич, Калифорния, АҠШ[11]
- 2005: Анкона, Марке, Италия[11]
- 2006: Волгоград, Рәсәй[11]
- 2008: Кырджали, Болгария[11]
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡыҙыҡ факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Измир (Смирна) — Гомерҙың тыуған ере тип танылыуға дәғүә иткән ҡалаларҙың береһе[12].
- Измирҙә йырсы Бәнгү Әрдән тыуған.
- Измир урамдарының күбеһе исемһеҙ һәм һан менән генә йөрөтөлә. Мәҫәлән: 3046 Sokak (төрөк. Sokak — урам).
- 2014 йылда Измирҙә Folkart Towers төҙөлә, ул донъялағы иң бейек биш ҡуш башня иҫәбенә инә[13].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Turkey: Registered Population
- ↑ Что известно про «убийцу» российского пилота Су-24 в Сирии: Турецкая пресса — об Альпарслане Челике — Meduza (ru-RU). Meduza. 2 апрель 2016 тикшерелгән.
- ↑ Leila Tarazi Fawaz, Christopher Alan Bayly, Robert Ilbert.
- ↑ Измир
- ↑ Утраченная Эллада
- ↑ Б.
- ↑ STEWART LECTURE ON SMYRNA MASSACRE DEEPENS UNDERSTANDING OF SPILEOS SCOTT’S BLOODLINES ART INSTALLATION AT ALMA
- ↑ AT FULLER, LITTLE-KNOWN HORRORS OF SMYRNA COME TO LIFE
- ↑ Author Marjorie Dobkin talks at Brown U. about the burning of Smyrna
- ↑ George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918
- ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 11,11 11,12 11,13 11,14 İzmir'in kardeş kentleri. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 август 2012.
- ↑ Анпеткова-Шарова, Дуров, 2004
- ↑ Folkart Towers 2, Izmir | 1201581 | EMPORIS
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Часть I. Греция // Античная литература — СПб: Филологический факультет СПбГУ, 2004. — Т. I. — ISBN 5-8465-0191-5.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Измир // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Измир на сайте Яндекс. Панорамы.
- Измир (төр.)(тур.)
- Измир — информация для туристов (төр.)(тур.)
- Измир Путеводитель по городу


text:
– Машинаңа, мәйтәм, саң да ҡундырмайһың, ә, – тим әле генә уҡыусыларҙы мәктәп алдына төшөрөп, “ГАЗель” автобусының салонын да, тышын да ялт иттереп йыуып йөрөгән Фәнискә өндәшеп.
– Бал мискәһе тышынан билдәле, тиҙәр бит. Хужаһына ҡарап әйберенә баһа бир, тип тә өҫтәр инем үҙем. Автобусҡа килгәндә инде, таҙа булһа, үҙемә лә һәйбәт, пассажирҙарға ла рәхәт. Уҡыусыларҙы йөрөткәс, таҙалыҡты бигерәк һаҡларға кәрәк, – тип ихласлап яуаплай Бишауыл-Уңғар мәктәбендә водитель булып эшләгән Фәнис Фәхретдинов.
Хәҙер дүртенсе йыл инде ул, күрше Мөҡсин ауылынан йөрөп, уҡыусы балаларҙы алып килә, илтеп ҡуя. Улай ғына ла түгел, райондан ситтә булған төрлө сараларға ла күберәк уны йәлеп итәләр.
Утыҙ биш йыллыҡ стажы булған водителдең үҙ эшенә яуаплы ҡарауы, ышаныслы булыуы етәкселек алдында тиҙ арала уның абруйын да үҫтереп ебәрҙе. Техниканы бала кеүек ҡәҙерләй йәки энәһенән-ебенә ҡәҙәр белә, тип әйтәләр икән, был нәҡ Фәнис Рәүфил улы кеүектәрҙе күҙ уңында тотоуҙыр ул. Ысынлап та, автобусы бер аҙ көйһөҙләнеп алһа, шунда уҡ төҙәтеү хәстәрен күреп, тиҙ арала рейсҡа әҙерләп тә ҡуя. Теге йәки был кәрәк тип мыжымай, килтереп биргәнде көтөп ятмай, запчасын да “һә” тигәнсә таба ул. Оҙаҡ йылдар эшләүҙең, шул арҡала үтеп кермәлелек сифатына эйә булыуҙың һөҙөмтәһе был.
Оҙаҡ йылдар тигәндәй, артҡа әйләнеп ҡараһаң, ниндәй генә машиналарҙа йөрөлмәгән дә ҡайҙарға ғына барылмаған, ниҙәр генә кисерелмәгән. “ГАЗ-51” йөк машинаһында Ҡарлыман ремонт-техник предприятиеһында эш башлап ебәргән егетте яҙмыш елдәре Ырымбур өлкәһенең Ясный ҡалаһына алып килә бер заман. Шунда “ГАЗ-53” машинаһында асбест комбинаты төҙөлөшөндә эшләй. Артабан 3-сө төҙөлөш идаралығына күсеп, “МАЗ- 504” йөк машинаһында йорттар һалыу өсөн кәрәк-яраҡ ташый.
Ҡайҙа ғына булмаһын, һәр урында Фәнис алдынғылар рәтендә була, тик маҡтап телгә алына, рәхмәт һүҙҙәрен йыш ишетә. Эштәр ҙә көйлө, йәшәр өсөн уңайлыҡтар ҙа бар, әммә барыбер тыуған яҡтар һағындыра. Ата-әсә, туғандар, бала саҡ үткән Ҡайырлыкүл, Ташлыкүл буйҙары, ялан-ҡырҙар үҙенә тарта. Юҡҡа ғына халыҡ: “Сит ерҙә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул”, – тимәгәндер инде. Шуға күрә ныҡлы ғына ҡарарға килә лә, ғаиләһен алып, тыуған ауылы Бишауыл-Уңғарға ҡайтып төпләнә. Ул саҡтарҙа колхоздарҙың гөрләп торған мәле. Эшсе ҡулдар, бигерәк тә Фәнис кеүек тәжрибәле шоферҙар ҡәҙерле. Ҡуш ҡуллап ҡабул итәләр, “ЗИЛ-554” үҙбушатҡыс машинаһын да тоттороп ҡуялар.
Йыл әйләнәһенә эше табылып тора. Сәсеү йәки ураҡ осоро булһынмы, фермаларға мал аҙығы ташыһынмы, халыҡты хеҙмәтләндерһенме – барыһына ла өлгөрә Фәнис. Әммә алыҫ тарафтарға йөрөп өйрәнгән кешене колхоз эсендәге сикләнгәнлек бик үк ҡәнәғәтләндермәй. Шуға күрә лә Ҡарлыман агроснаб предприятиеһы ойошторолоу менән шунда юллана. Ниһайәт, ЗИЛ-130 бензовозы менән бөтә Башҡортостан буйлап иген комбайндарын яғыулыҡ менән тәьмин итә, ә ҡыштарын яғыулыҡ ҡойоу станцияларын хеҙмәтләндерә. “Агроснаб” базаһында “Нива” машина-техник станцияһы булдырылғас, тағылмалы “КамАЗ” йөк машинаһын йүгәнләй Фәнис. Әлеге лә баяғы, баҫыуҙарҙан элеваторҙарға иген ташый, Башҡортостандың бар тарафтарын йөрөп сыға.
– Юлдарҙа төрлө хәлгә тарыйһың, шуға күрә машинаңдың һәр саҡ ҡараулы булыуы мөһим. Водителдәрҙең бер-береһенә иғтибары, ярҙамсыллығы юл йөрөгәндә бик кәрәк, – ти Фәнис.
Уның характерына хас был сифатына бер нисә мәртәбә үҙем дә шаһит булғаным бар. Юлда туҡтап ултырған машина водителе бер саҡ тәгәрмәскә тын өрҙөргөс һорап мөрәжәғәт итһә, икенсе бер осраҡта болт кәрәк булып сыҡты. Буксирға алырға ла тура килә. Шундай осраҡта трос та йөрөтмәгән водителдәргә ҡарап аптырай Фәнис. Нисек инде тросһыҙ, запас болт йәки гайкаһыҙ юлға сыҡмаҡ кәрәк?!
Бөгөн Фәнис Фәхретдинов, алда әйтелгәнсә, мәктәп автобусында уҡыусы балаларҙы хеҙмәтләндерә. Бик тә яуаплы эш. Үҙе тәжрибәле, тәртипле, итәғәтле, балаларҙы яратҡан кеше генә бындай бурысты башҡара ала. Нәҡ ошо сифаттарға эйә булыуы менән Фәнис ихтирам яулап өлгөрҙө лә инде.
– Район мәктәптәре автобустар менән яҡшы тәьмин ителгән. Тик махсус айырым ремонт урыны табылһа, тағы яҡшы булыр ине, – тип үҙен генә түгел, башҡаларҙы ла борсоған проблеманы күтәреүе лә дөйөм хәстәрлек маҡсатынан бит ул.
Ошондай тынғыһыҙ көндәлек эше менән бергә Фәнис ауылдың старостаһы вазифаһын да ихлас, еренә еткереп үтәй. Һүҙе үтемле, ауылдаштары араһында абруйы ҙур. Маҡсатына ирешмәйенсә, ярты юлда туҡтап ҡала торғандарҙан түгел. Һүҙен елгә осормай, тиҙәр ундайҙар тураһында. Шуға күрә эше лә, ғаилә тормошо ла гөрләп бара.


text:
1 нояб. 2012 г.
Акция дауам итә
“Һаҡмар”гәзитенә яҙыл һәм бүләк от!” акцияһы дауам итә. Һеҙҙең һорауығыҙ буйынса уйыныбыҙҙың шарттарын тағы ла аңлатабыҙ. Бының өсөн иң яҡын урынлашҡан почта бүлексәһенә йүгереп барып, “Һаҡмар” гәзитенә яҙылырға һәм уның квитанцияһын беҙгә ебәрергә генә кәрәк. Артабан һеҙ беҙҙең бағыусыларыбыҙ әҙерләгән елле бүләктәрҙең отошонда ҡатнашасаҡһығыҙ. Һеҙҙең квитанцияғыҙ һәр уйында ҡатнашып, декабрь аҙағына тиклем бүләк отоу мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Ашығығыҙ! Беҙҙең менән бергә ҡалһағыҙ, төрлө мәғлүмәттәргә бай гәзиткә яҙылыуҙан тыш, бүләктәр алып та ҡыуанырһығыҙ.
Яңылыҡтар
Эльмира – БР Президенты стипендиаты!
10 октябрҙә Өфөлә, Башҡорт дәүләт университетының тантаналар залында 2012/13 йылға исемле стипендиялар һәм Башҡортостан Республикаһы Президенты стипендияһын алыусылар наградланды. Исемлеккә уҡыу һәм ғилми эшмәкәрлектә юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән студенттар, аспиранттар һәм докторанттар инде. БДУ-ның Сибай институтының иҡтисад факультетында “Бухгалтер иҫәбе, анализ һәм аудит” һөнәре буйынса 4-се курста уҡыған Баймаҡ ҡалаһы ҡыҙы Эльмира Фәнил ҡыҙы Харрасова ла БР Президенты стипендиаты исеменә лайыҡ булды.
Башлыҡ кубогына ярыштар
Был аҙнаның шәмбеһендә “Баһадир” физкультура-һауыҡтырыу комплексы үҙенә волейболсыларҙы йыясаҡ. Бында хакимиәт башлығы кубогына волейбол буйынса район беренселеге уҙғарыла. Ярышта теләгән һәр кем ҡатнаша ала.
А.ИШНАЗАРОВ.
А.ИШНАЗАРОВ.
Уҡыуҙар башланды
Ишмырҙа ауылының мәсетендә Ислам дине нигеҙҙәрен өйрәнеү буйынса уҡыуҙар башланды. Унда күбеһенсә мәктәп уҡыусылары белем ала. Сүрәләр, ғәрәпсә әлифба һәм намаҙ шарттарын өйрәтеүҙе бына бер нисә йыл инде хаҡлы ялдағы уҡытыусы Таңһылыу Яҡуп ҡыҙы Әфләтунова үҙ өҫтөнә алды.
Әмирхан Абыҙгилдин,
имам-хатип.
Әмирхан Абыҙгилдин,
имам-хатип.
Иман нуры өләшә
Мерәҫ ауылында Ҡорбан ғәйете юғары кимәлдә үтте. Ҙур булмаған ауылда өс тиҫтәнән ашыу ғаилә ҡорбан салды. Мәктәп ашханаһында ауыл биләмәһе башлығы Т.М. Хафизова ярҙамы менән табын ойошторолдо. Ауыл халҡы һәр дини байрамды юғары кимәлдә үткәргән, йәштәргә, өлкәндәргә иман өләшкән имам-хатип Хәмзә Хафизовҡа бик тә рәхмәтле.
Д. Яхина,
ауыл китапханасыһы.
Д. Яхина,
ауыл китапханасыһы.
Ҡорбандарҙы иҫкә алып
Ишмырҙа мәҙәниәт йортонда сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнөнә арналған сара үткән. Унда Ярат, Ҡуянтау, Йылайыр, Бөрйәнйылға китапханасылары ла ҡатнашҡан. Мәктәп, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре сәйәси репрессияға эләккән яҡташтарының яҙмышын тетрәндергес итеп сәхнәләштергән. Ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар, мәктәп уҡыусылары ҡатнашҡан фәһемле сара юғары кимәлдә үткән.
Ҡотлайбыҙ!
Ауыл хужалығы производствоһы өлкәһендәге уңыштары өсөн Салауат исемендәге АХК механизаторы Кәримов Рәйес Хәмзә улы “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.
* * *
Иген культуралары үҫтереүҙә юғары күрһәткестәргә өлгәшкәндәре өсөн РФ Ауыл хужалығы министрлығының Дипломы һәм бронза миҙалы менән бүләкләнделәр:
Шәрәфетдинов Айрат Алик улы – “Шәрәфетдинов” КФХ-һы башлығы,
Миңлебаев Барис Фәйрүз улы – “Миңлебаев” КФХ-һы башлығы.
Шәрәфетдинов Айрат Алик улы – “Шәрәфетдинов” КФХ-һы башлығы,
Миңлебаев Барис Фәйрүз улы – “Миңлебаев” КФХ-һы башлығы.
Хеҙмәт ярышында еңеүселәр
Көҙгө баҫыу эштәре йомғаҡтары буйынса “Рассвет” АХК-һы еңеүсе тип табылды һәм Диплом, аҡсалата премия менән бүләкләнде. Хужалыҡтың бер төркөм хеҙмәт алдынғылары төрлө кимәлдәге хөрмәттәргә лайыҡ булды.
Айбулат Ишназаров фотоһы.
Ҡалабыҙ матур булһын!
Бөгөн ҡаланың 75 йыллыҡ юбилейын ҡаршылауға тулы әҙерлек бара. Байрамға әҙерлек сиктәрендә Баймаҡта ҙур эштәр көтөлә. Беҙ, баймаҡтар, уға ниндәй өлөшөбөҙҙө индерәбеҙ?
Социаль карта алығыҙ
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2012 йылдың 20 ғинуарында ҡабул иткән Ҡарары буйынса 1 ноябрҙән “Башавтотранс” ДУП-ының социаль транспорт карталары үҙ көсөн юғалта. Ошо көндән алып берҙәм юл йөрөү билеты тик Башҡортостан социаль картаһы буйынса рөхсәт ителәсәк.
Шуға күрә социаль ярҙам алған граждандарҙың был карталарҙы эшләтеү өсөн хеҙмәт һәм социаль яҡлау бүлегенә йәки “УралСиб” банкына мөрәжәғәт итеүе һорала. Ҡалған кешеләр шулай уҡ “УралСиб” банкына мөрәжәғәт итеп, Башҡортостандың социаль картаһын алыуы мөмкин.
Карта алыу өсөн паспорт, ИНН, мотлаҡ медицина страховкалауы полисы, пенсия страховкалауы таныҡлығы (СНИЛС), пенсия таныҡлығы, әгәр булһа, льготаға хоҡуҡ булыуын раҫлаған документтар һәм эске эштәр хеҙмәткәренең таныҡлығын алып килергә кәрәк.
Өҫтәмә мәғлүмәтте 8-800-100-8180 (бушлай) телефоны буйынса белешергә мөмкин.
“Туған теленән оялған балалар үҫтереүҙән тыйылайыҡ...”
Ошо көндәрҙә Баймаҡ районы башҡорттары Ҡоролтайының сираттағы ултырышы үтте. Унда район-ҡала советы депутаттары, ауыл биләмәһе башлыҡтары, предприятие-ойошма, учреждение етәкселәре, мәктәп директорҙары, дин әһелдәре башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары һ.б. ҡатнашты. Шулай уҡ сараға Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайының бүлек мөдире, “Киске Өфө” гәзитенең баш мөхәррире Г.Г. Янбаеваның да килеүе, был ултырыштың мөһимлеген билдәләне.
1 ноябрь – суд приставтары көнө
Үҙ эшенең оҫтаһы булған ханым
Суд приставтары – дәүләт ҡоролошо өсөн бик тә кәрәкле, әммә ҙур көсөргәнешлекте талап иткән хеҙмәт. Хөкүмәт, граждандар алдында бурысы йыйылған кешеләр менән һөйләшеү, уларҙы закон буйынса яуапҡа тарттырыу, аңлатыу эштәре алып барыу, ял-байрам тимәй, район буйлап рейдтарға сығыу... Был беҙгә ауыр хеҙмәттең күренгән генә өлөшө. Ә инде ҡағыҙ мәшәҡәттәре, отчеттар, һәр ҡарар өсөн яуап биреү һ.б. был эштә физик яҡтан ғына түгел, ә рухи яҡтан да ныҡ кешеләр генә эшләй алыуын дәлилләй. Ошо йәһәттән беҙҙең Баймаҡ суд приставтарын тик ыңғай яҡтан телгә алырға була. Сөнки бында үҙ эшен яратҡан һәм уның мөһимлеген аңлаған кешеләр эшләй.
Маҡсатыбыҙ – ауыл хужалығын үҫтереү
“Россельхозбанк” ААЙ-һы капитал һәм актив суммалары күләме буйынса – дүртенсе, ә илебеҙҙең иң ҙур банктары араһында ышаныслылыҡ кимәле буйынса икенсе урынды биләй. Уның төбәктәрҙә 78 филиалы эшләй.
“Һеҙҙән яңы китаптар көтәбеҙ...” тине кисәлә ҡатнашыусылар
Азамат Тажетдинов сығышы менән шәхестәргә бай төбәк Алдар батыр, Хәмит сәсән, шағир-сәсән Шәһәрғәзе Ғәбдиевтар тыуған II Этҡол ауылынан. Ул һуғыш алып килгән донъялағы иң ауыр ҡайғыны – атайһыҙлыҡты татып үҫһә лә, донъя ауырлығы алдында баш эймәй. Ғүмерен йәш быуынды тәрбиәләүгә бағышлаған Азамат Әғзәм улы “Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы” исеменә, Батыр Вәлид исемендәге премияға лайыҡ була. Ул – тыуған яҡтың тарихын, халҡын өйрәнеүсе, яҡташтарының исемен мәңгеләштереүсе. Китап уҡыусыларға Азамат Әғзәм улының “Беҙ – байымдар”, “Ел-дауылдар аша”, “Күңелдәрҙә яра төҙәлмәгән”, “Шәһәрғәзе сәсән Ғәбдиев”, “Сәсәндәр иленә сәйәхәт”, “Ғүмерем ағыштары–ғаиләм яҙмыштары” китаптары яҡшы таныш. 2012 йылда иһә Юлыҡ ауылы халҡына ҙур бүләк булып “Оло юлда Юлыҡ” китабы донъя күрҙе.
Биттәрендә – данлы тарих эҙе
Үткән аҙнала Ҡолсора ауылында ошо ерҙә тыуып үҫкән ир уҙаманы, арҙаҡлы шәхес, хеҙмәт ветераны, "Һаҡмар" һәм "Башҡортостан" гәзиттәренең тоғро дуҫы Салауат Хәбибрахман улы Мөхәмәтшиндың "Данлы, ырыҫлы төйәгем" исемле китабының исем туйы үтте.
Матур итеп ойошторолған кисәгә баҫмала тасуирланған кешеләр, шулай уҡ мәрхүм булған Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһармандарының, хеҙмәт батырҙарының вариҫтары, күренекле шәхестәр саҡырылды.
Колледжда тормош гөрләй!
Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы иртәнән кискә тиклем гөрләп тора. Уҡыу студенттарҙан сыҙамлылыҡты, иғтибарлылыҡты, теүәллекте талап итеүгә ҡарамаҫтан, улар бар сараларҙа ҡатнашырға тырыша. Һуңғы бер нисә йыл эсендә генә студенттар икенсе ҡалалағы уҡыу йорттарында булып өлгөрҙө, белемдәрен олимпиада һәм конференцияларҙа һынап ҡараны. Учалы ҡалаһында информатика буйынса үткән ярышта В.Грязев, И.Йәнбәков, Өфө ҡалаһында “Метрология, стандарт һәм сертификат” фәне буйынса конференцияла Урал Аллаяров ҙур һөҙөмтәләргә өлгәште. Ә Софья Собина менән Гөлсимә Хөбөтдинова Стәрлетамаҡта “Инженер графикаһы” фәненән үткән олимпиадала белемдәрен күрһәтеп, Почет грамотаһына эйә булды.
Подписаться на: Сообщения (Atom)


text:
Ҡөрьән
Ҡөрьән, Ҡөрьән-Шәриф — Аллаһы тәғәләнең пәйғәмбәре Мөхәммәт Саллаллаһү ғәләйһи үә сәлләм аша кешеләргә ебәрелгән изге китабы. Китаптағы һүҙҙәр — Аллаһы тәғәлә һүҙҙәре.
Йөкмәткеһе
Ҡөрьән-Шәриф егерме өс йыл эсендә иңдерелгән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Ҡөрьән» һүҙенең тура мәғәнәһе — «уҡыу» йәки «көйләп уҡыу». Әммә уны күсермә мәғәнәлә «изге китап» тип йөрөтәләр. Китаптың башҡа исемдәре лә бар: «Ҡөрьән Кәрим», «Ҡөрьән Шәриф», «Ҡәләм Шәриф», «Әл-мусхәф», «Әл-китап», «Ҙикр», «Фурҡан» һәм башҡалар. Ислам дине тәғлимәте буйынса, ул Аллаһ тарафынан Ябраил фәрештә аша төрлө ваҡыттарҙа Мөхәммәт пәйғәмбәргә егерме өс йыл буйына бирелгән. Төрлө өйрәтеүҙәрҙән, дини бойороҡтарҙан, өгөт-нәсихәттәрҙән, кәңәштәрҙән торған был китап рифмалы проза (көйлө нәҫер) рәүешендә ижад ителгән. Ҡөрьән сүрәләргә, сүрәләр аяттарға бүленә. Ҡөрьәндә бөтәһе 114 сүрә, төрлө иҫәп буйынса 6204 — тән 6236 — ға тиклем аят бар. Хәҙерге ғалимдар ҡулланылышта булған Ҡөрьәндең төп нөсхәгә тура килеүенә һәм уның Мөхәммәт пәйғәмбәр аша индерелеүенә шик тотмай. Көндәлек тормошта (намаҙҙа, исем ҡушҡанда, ижаб ҡылыуҙа, мәйетте һуңғы юлға оҙатҡанда һ. б.) бөтә сүрәләр ҙә уҡылмай. Диндәр кешеләргә Әл-Фатиха (Әлхәм) сүрәһен, Әл-Бәҡара сүрәһенең 255-се (Ҡөрьәндең ҡайһы бер баҫмаларында 256-сы аяттан башлана) аятынан башлап сүрә бөткәнсе (Аятел Көрсиҙе), Йасинды, Әл-Мөлөк сүрәһен (Тәбәрәкте) һәм китаптың һуңғы өлөшөндәге ваҡ сүрәләрҙе белеү етә. Китап тулыһынса Ҡөрьән сыҡҡанда ғына уҡыла.
Ҡөрьән — Аллаһы тәғәлә һүҙе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең донъя халыҡтарына ҡалдырған ошо мөҡәддәс китабы Ислам диненең нигеҙен тәшкил итә. Ер шарының миллионлаған кешеләре өсөн ул — Аллаһы тәғәлә һүҙе. Мәҙәниәтебеҙҙең бөйөк ҡомартҡыһы булған был әҫәрҙе белмәй тороп, кешелек тарихының ынтылышлы аҙымдарын һәм бөгөнгө тормошобоҙҙоң мәңгелек менән бәйле булыуын аҙағынаса аңлап, шулай уҡ үҙебеҙҙе һәр яҡлап үҫкән, заман менән бергә атлаусы шәхес итеп тойоп та булмайҙыр, моғайын. Иман — иғтиҡад тейешле ғәмәлдәр, кешеләр өсөн кәрәкле өгөт-нәсихәттәр Ҡөрьән-Шәрифтә әйтелә.
Башҡорт телендә баҫтырып сығарыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Кәрим (Сәғүд Ғәрәбстанында нәшер ителгән Ҡөрьәндең фотокүсермәһе, ғәрәп тексының хәҙерге башҡорт яҙмаһы менән бирелгән транскрипцияһы, башҡортсаға тәржемәһе). — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 960 б.
- Ҡөрьән тәфсире. — Ҡазан: «Матбуғат йорто» нәшриәте, 2005. — 784 б.
Ҡөрьәнгә ҡағылышлы ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Библия, Ҡөрьән, Танах һәм Ганджур китаптары Рәсәй халыҡтарының тарихи мираҫы тип танылған. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь[1].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Академияһы
- Qör'än ayattarı, Ғәрәпсә һәм урыҫса яҙмаһы, һәр аят айырым әйтелә
- Ҡөръәндең һан буйынса теүәллеге


text:
Иғтибар!
Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһен күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы идаралығының Белорет, Әбйәлил, Бөрйән һәм Учалы райондарындағы территориаль бүлеге 14 майҙан 20-һенә тиклем ВИЧ-инфекцияһын иҫкәртеү һорауҙары буйынса махсус ҡыҙыу линия ойоштора һәм үткәрә. (34792) 3-17-75 телефоны буйынса ҡыҙыу линияға шылтырата алаһығыҙ.
Белгестәр ВИЧ-инфекцияһы буйынса эпидемик хәлдәр, йоҡтороу механизмы, хәүеф төркөмө, уны иҫкәртеү һәм башҡа һорауҙарға яуап бирәсәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 331
ҠЫҪЫР СӘСКӘ (Geum), роза һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 40‑тан ашыу төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда 3 төрө үҫә: аллеп Ҡ.с., ҡала Ҡ.с., йылға Ҡ.с. Күп йыллыҡ үҫемлектәр. Һабаҡтары төҙ, ҡытыршы, бейеклеге 60— 80 см тиклем. Һабаҡ япраҡтары өс бүлемле, ҡыҫҡа һаплы йәки ултырма; тамыр яныныҡы ҡауырһын һымаҡ бүлемле, оҙон һаплы. Сәскәләре ботаҡ остарында, һары, һарғылт аҡ төҫтә, яңғыҙар. Май—авг. сәскә ата. Емеше — сәтләүек, июль—сент. өлгөрә. Һыубаҫар болондарҙа, урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтар араһында, һыу буйҙарында үҫә; респ. бөтә терр‑яһында таралған. Ҡ.с. составында дуплаусы матдәләр, ыҫмалалар, эфир майҙары, С витамины, каротиноидтар бар; халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Сағыу ҡыҙыл Ҡ.с. — декоратив үҫемлек.
Р.Ғ.Миңлебаев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 596
ИҠТИСАДИ КРӘҪТИӘНДӘР, Рәсәйҙә 18 б. 2‑се ярт. крәҫтиәндәр категорияһы, 1794 й. сиркәү ерҙәрен дәүләт мөлкәтенә әйләндереү арҡаһында Экономия коллегияһы ҡарамағына бирелгән элекке монастырь крәҫтиәндәренән формалаша. И.к. дәүләт ерендә йәшәгән һәм бүлеп бирелгән ерҙән файҙаланған, монастырь ерҙәренең бер өлөшөн алған. Бөтә И.к. өсөн барщина (ҡара: Йөкләмәләр) йәки натураль оброк йән башына аҡсалата оброк (ҡара: Һалымдар) м‑н алмаштырылған. 1786 й. Экономия коллегияһын бөтөрөү һөҙөмтәһендә, И.к. ҡаҙна палаталары ҡарамағына күскән, артабан дәүләт крәҫтиәндәре иҫәбенә индерелгән. Башҡортостанда был категория 17 б. төбәктә монастырҙар (уларҙың ерендә крәҫтиән ауылдары ойошторолған) барлыҡҡа килгәс, артабан башлыса монастырь крәҫтиәндәрен башҡа губерналарҙан күсереү һәм халыҡ һанының тәбиғи үҫеше һөҙөмтәһендә формалашҡан. 1800 й., 5‑се ревизия мәғлүмәттәре б‑са, Ырымбур губернаһында И.к. һаны 6587 ир‑ат (халыҡтың 1,78%‑ы) тәшкил иткән.
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Яңы китап
Опубликовано: 14-04-2017, 16:30 | Категория: Новости
Гөлнара Мостафинаның әҫәрҙәрен бәләкәстәр ҙә, үҫмерҙәр ҙә бик яратып уҡый. «Искәндәр кисергәндәр» китабына ингән хикәйәләрҙә Искәндәр һәм уның һеңлеһе Әминә, уларҙың дуҫтары Әсләм менән Марат бала саҡ шуҡлығы арҡаһында ниндәй генә мажараларға тарымай! Фельдшер апай менән шаярғандары өсөн һарай ҡыйығында полициянан да ҡасып ултыра улар, һағыҙаҡ балын ашарға булып һары ҡорттарҙан да сағылып бөтәләр, мәктәп баҡсаһынан еләк өҙөп ашайбыҙ тип саҡ эттән таланмайҙар, һарай башынан йомортҡа урлаған саҡта баш түбән дә эленеп торалар, баш ҡалаға барғанда трамвайҙа йөрөйбөҙ тип аҙашып та алалар… Әммә һәр шуҡлыҡтарынан һабаҡ ала баралар, шулай йәшәргә өйрәнәләр…


text:
Рөстәм Хәмитов БР Фәндәр академияһы ғалимдарын юбилейҙары менән ҡотланы
6 февралдә Башҡортостан ғалимдары Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы ойошторолоуының 20 йыллығын билдәләне.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов улар исеменә ҡотлау ебәрҙе. Унда, ойошторолғанынан алып был учреждение республикала ғилми тикшеренеүҙәрҙе координациялауҙа мөһим роль уйнай, тип билдәләнә. 90-сы йылдарҙа Академия дәүләт фәнни-техник программаларын үтәү өсөн Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге институттарының, тармаҡ ғилми-тикшеренеү институттарының һәм алдынғы вуздарҙың кадрҙар потенциалын берләштерә. Ошо көндәрҙә Академия ҡанаты аҫтында йәш ғалимдарҙы йәлеп итеү менән бергә перспективалы яңы йүнәлештәр үҫтерелә. Академия мөһим дәүләт программаларын һәм проекттарын эшләүҙә һәм тикшереүҙә ҡатнаша, предприятиелар заказдары буйынса тикшереүҙәр үткәрә, энциклопедик баҫмалар әҙерләй.
— Һеҙҙең бик күп инновацион эшкәртмәләрегеҙ яғыулыҡ-энергетика комплексы, химия һәм нефтехимия предприятиеларында, төҙөлөштә, медицинала ҡулланылышҡа индерелгән. Фәндәр академияһы ғалимдары йыл һайын тиҫтәләгән патенттар ала. Уларҙың тикшеренеүҙәренең юғары һөҙөмтәләре халыҡ-ара һәм Рәсәй гранттары менән билдәләнгән, — тиелә төбәк башлығы ҡотлауында.
Рөстәм Хәмитов, республиканың Фәндәр академияһы артабан да фундаменталь һәм ғәмәли фәндәр проблемаларын хәл итеүҙә әүҙем ҡатнашасаҡ, илдең иҡтисади, фәнни-мәғариф һәм мәҙәни үҙәктәренең береһе булараҡ Башҡортостан позицияһын нығытыуға лайыҡлы өлөш индерәсәк, тигән ышанысын белдерҙе.


text:
Күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы теркәү буйынса күсмә ҡабул итеүҙәр дауам итә
Башҡортостандың Дәүләкән, Йылайыр, Дүртөйлө, Туймазы һәм Благовар райондарында күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы теркәү буйынса күсмә ҡабул итеүҙәр үтте.
Росреестрҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, күсмә ҡабул итеүҙәр барышында граждандар күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы һәм улар буйынса төҙөлгән килешеү ҡағыҙҙарын дәүләт теркәүенә 65 документтар пакеты тапшырған. Шулай уҡ күсмә ҡабул итеү барған тораҡ пункттарҙың һәм уның эргә-тирәһендәге ауылдарҙың халҡы ер участкаларына хоҡуҡтарҙы теркәү, хоҡуҡтарҙы дәүләт теркәүенә документтар тапшырыу тәртибе һәм дәүләт пошлиналары күләмдәре мәсьәләләре буйынса тейешле мәғлүмәт ала алған.


text:
Төбәктә йомғаҡлау иншаһының һөҙөмтәләре билдәле булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда йомғаҡлау иншаһының һөҙөмтәләре билдәле булды. Республиканың Мәғариф министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 19 181 уҡыусының 283-ө (1,47 процент) эште башҡара алмаған.
Ижади эштәрҙең темалары һәр сәғәт бүлкәте өсөн айырым. Улар имтихан башланыуға 15 минут ҡалғас билдәле булды. Республика уҡыусыларына түбәндәге темалар тәҡдим ителде: Һәр дәүерҙә кешене ниндәй һорауҙар борсой? «Йорт» һәм «Ватан» төшөнсәләре бер-береһе менән нисек бәйләнгән? Нимә ул «тормошҡа һөйөү»? Бөйөк маҡсатҡа ирешеү өсөн бөтә алымдар ҙа яҡшымы? Ни өсөн ҡайһы бер китаптарҙы кешеләр ҡабаттан уҡый?
Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы сайтында хәбәр ителеүенсә, 2015 йылда сығарылыш уҡыусыларының яртыһынан ашыуы «Һөйөү» темаһын һайлаған. 16 проценты «Юл» йүнәлеше темаларына өҫтөнлөк биргән. 15,5 проценты йорт тураһында яҙған. 12,5 проценты «Әҙәбиәт йылын» һайлаған.
Йомғаҡлау иншаһы һөҙөмтәләре Берҙәм дәүләт имтиханына инеү хоҡуғын бирә. «Икеле» билдәһен алғандар иншаны ҡабаттан яҙа ала. Резерв көндәр — 3 февраль һәм 4 май. Әгәр ҙә уҡыусы өс тапҡыр эште башҡара алмай икән, ул Берҙәм дәүләт имтиханына индерелмәй.


text:
- Подробности
- Просмотров: 457
БӘКЕРОВ Әнүәр Әкрәм улы (26.2.1964, Өфө), хирург, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы. Мед. ф. д‑ры (2001), проф. (2002). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1987) Өфөнөң 38‑се поликлиникаһында, 1989 й. алып Респ. клиник дауаханаһында эшләй. 2002 й. башлап БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы, бер үк ваҡытта 2000 й. алып БДМУ‑ла уҡыта. Фәнни эшмәкәрлеге аш һеңдереү юлы өҫкө бүлектәренең үткәреүсәнлек һәләтен тергеҙеүҙең хирургик алымдарын өйрәнеүгә арналған. Б. респ. тәүгеләрҙән яман булмаған шеш, химик матдәләрҙән яныу һәм ҡыҙыл үңәстең нейромускулдары ауырыуҙары ваҡытында эзофагопластика ҡулланыу ысулын эшләй һәм дауалау практикаһына индерә. 140‑тан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 3 уйлап табыу авторы.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Өфө районында 7000 гектарҙан ашыу майҙанда яҙғы сәсеү үткәрелгән
Өфө районы игенселәре 2011 йылғы сәсеү кампанияһының бер нисә көнөндә 7 мең гектарҙан ашыу майҙанда яҙғы сәсеүҙе башҡарып сыҡты. Сәсеү агрегаттары райондың 17 эре һәм 13 урта ауыл хужалығы предприятиелары баҫыуҙарында эшләй. Фермерҙар ҙа ауыл эшсәндәре өсөн ҡиммәтле ваҡытты әрәм итмәй. Көн һайын 14 крәҫтиән-фермер хужалыҡтарында иген сәселгән баҫыуҙар арта.
— Районда дым ҡаплау тулыһынса тамамланды, — ти район хакимиәте ауыл хужалығы идаралығының баш агрономы Лилиә Нәбиева. – Механизаторҙар уҙған йылдарҙағы ҡоролоҡло йәйҙәрҙе иҫәпкә алып, тупраҡтағы дымды һаҡлап ҡалырға тырыша һәм тулы комплекслы эш алып бара: башта культиватор килә, артынса сәскестәр һәм, шунда уҡ, тупраҡ өҫтөн тигеҙләп баралар.
Әлеге ваҡытта һоло, арпа, борсаҡ сәселә. Төп талымлы культура – игенгә яңы ғына тотоналар. Иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларына районда сәсеү майҙандары структураһы буйынса йәмғеһе 18 мең гектар тура килә.
Ә ашламалар менән тәьмин итеүгә килгәндә — барыһы ла беҙ теләгәнсә түгел. Субсидиялау арҡаһында ужым культураларын туҡландырыуға 865 тонна азот ашламалары һатып алынған. Лилиә Нәбиеваның әйтеүенсә, күберәк тә һатып алырҙар ине, әммә республика предприятиелары ауыл хужалығы предприятиелары заявкаларын оҙаҡ ҡарай, ә ауыл эшсәндәре ҡыҙыу ваҡытта көтә алмай.
Туҡландырғандан һуң ужымдың торошо һәйбәт. Ҡайтанан сәсеү мең гектарҙан артмаҫҡа тейеш.


text:
Милли музейҙа һәр иртә һайын үҙенең гимны яңғыраясаҡ
Көн һайын иртәнге сәғәт 11-ҙә Башҡортостан Республикаһының Милли музейында гимн яңғыраясаҡ. Уны композитор Илшат Хәлилов музейҙың генераль директоры Ғәли Вәлиуллин шиғырына яҙған.
Ғәли Вәлиуллин һүҙҙәренсә, Башҡортостандың Милли музейы өсөн гимн яҙыу идеяһы 2008 йылда, «Милли музейҙың үҫеш тарихы» китабы өҫтөндә эшләгән ваҡытта барлыҡҡа килгән. Әҫәр башҡорт фольклоры көйҙәренә таянып ижад ителгән. Композитор Илшат Хәлилов менән берлектә шулай уҡ «Өфө-Париж», «Әсәйем гөлдәре» һәм башҡа йырҙар ҙа яҙылған.
— Шулай уҡ Милли музейҙың тарих залында Рәсәйҙең 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүенә 200 йыл тулыуға арналған симфония яңғыраясаҡ, — тип өҫтәне генераль директор. – Әйткәндәй, был композиция «Звуки курая над Сеной» кинофильмында ла яңғырай.


text:
Өфө «Бала ғаиләлә йәшәргә тейеш» дөйөм Рәсәй конкурсында ҡатнаша
Өфө Рәсәй ҡалалары араһында үткәрелгән «Бала ғаиләлә йәшәргә тейеш» конкурсында ҡатнаша. Сараны Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам фонды ойоштора.
Заявкалар Рәсәйҙең 62 төбәгенән ҡабул ителгән. Өфө конкурста ҡатнашыусы 167 ҡаланың береһе булып тора. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн Өфөнөң Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы Мәсәүҙәге конкурс комиссияһына социаль етемлекте иҫкәртеү буйынса эш планын йүнәлтте.
Башҡортостан баш ҡалаһы бындай сараларҙа тәүге тапҡыр ҡатнашмай. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр Өфө онлайн-тауыш биреү йомғаҡтары буйынса «Етемдәрһеҙ ҡала» конкурсында абсолют еңеүсе тип танылды, ә социаль етемлекте иҫкәртеүгә йүнәлтелгән сараларҙы һөҙөмтәле тормошҡа ашырған Рәсәй ҡалалары рейтингында РФ субъекттарының административ үҙәктәре булған ҡалалар араһында тәүге өсәү иҫәбенә инде.
Әлеге конкурс РФ Президентының «Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы яҡлау өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен тормошҡа ашырыу буйынса ҡайһы бер саралар тураһында»ғы Указына һәм 2012-2017 йылдарға балаларҙың ихтыяжынан сығып эш итеүҙең милли стратегияһы положениеларын тормошҡа ашырыу буйынса 2014 йылға тиклем тәү сираттағы саралар планына ярашлы ойошторола.


text:
Туризмға ҡеүәт өҫтәп20-12-2017, 00:05 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға
Ял йортон һатып алыу маҡсатында республика бюджетынан 130 миллион һум аҡса бүленгән. Комбинат иһә был аҡсаны “Абҙаҡ” һәм “Банное” тау саңғыһы курорттарының инженер инфраструктураһын яҡшыртыу һәм үҫтереү маҡсатында тотонорға йыйына.
– Министрлыҡ әлеге ваҡытта “Яҡтыкүл” базаһында шифахана-курорт баҙары хеҙмәтләндереүендәге тигеҙлекте һаҡлау һәм көнәркәшлеккә һәләтле предприятие булдырыу маҡсатын күҙ уңында тота, – тип белдерҙе республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев.
“Березка” ял йортон һатып алыу “Яҡтыкүл”дең мөмкинлектәрен күпкә арттыра, сөнки хәҙер ул ҙурлығы буйынса ошо төбәктә икенсе урынға сыҡты. Шифахананың инфраструктураһын үҫтереү республика бюджетына һалым керемен арттырасаҡ, яңы эш урындары асыуға булышлыҡ итәсәк. Етәкселәр социаль йүнәлештәге инвестицияның киләсәктә үҙен аҡлаясағын белдерҙе. Әйткәндәй, ял йортоноң матди базаһы тотороҡло, халыҡты ҡабул итергә әҙер.
– Ял итеү урындарын арттырыу, дауалау корпустарының тәьмин ителешен көсәйтеү һәм клиенттарҙы йәлеп итеү иҫәбенә ике предприятие сығанаҡтарын әүҙем ойоштороу уларҙың икеһенең дә күрһәткестәрен үҫтерәсәк, – ти “Яҡтыкүл” шифаханаһы директоры Илдар Нафиҡов.
Әлбиттә, проект Урал аръяғында туризмды үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк, аҙ килемлеләр өсөн дауаланыу мөмкинлеген дә тыуҙырасаҡ.


text:
25 июндә Археология һәм этнография музейында – Асыҡ ишектәр көнө
Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Этнологик тикшеренеүҙәр институты Өфө балалары һәм үҫмерҙәре өсөн махсус рәүештә 25 июндә 10-15 сәғәттәрҙә Археология һәм этнография музейында (Өфө ҡалаһы, К.Маркс урамы,6) Асыҡ ишектәр көнө үткәрә.
Музей коллекциялары менән балаларҙы институт хеҙмәткәрҙәре һәм волонтерҙар – М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары таныштыра. Был көндә Этнологик тикшеренеүҙәр институты менән ойошторолған балалар ижады конкурсына йомғаҡ яһаласаҡ.
Асыҡ ишектәр көнө Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге Этнологик тикшеренеүҙәр институтының Археология һәм этнография музейы спонсоры — «Урал Лото» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ярҙамында үтә.


text:
Ҡарламан халҡы Башҡортостан Президентына үҙ проблемалары хаҡында һөйләне
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡырмыҫҡалы районы буйлап эш сәфәре барышында Ҡарламан ауылына инде. Урындағы халыҡ уға үҙ проблемалары хаҡында һөйләне. Атап әйткәндә, ҙур предприятие — «Ҡарламан шәкәр заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте даими эшләмәй, дөйөм алғанда, йылына иң күбе ике ай эшләйҙер. Республика башлығы заводтың етештереү ҡеүәттәрен ҡарап сыҡты. Элекке йылдарҙа бында ҡуйыртылған һөт етештереү өсөн тәүлегенә 250 тонна һөт эшкәртелгән. Бөгөн – көс-хәл менән һигеҙ тонна йыйыла.
Предприятие хеҙмәтсәндәре һөйләүенсә, айына уларҙың эш көнө биш көндән артмай. Завод етәкселеге ҡыйынлыҡтарҙы сеймал етешмәү менән бәйләй. Ысынында иһә районда һөт менән тәьмин итеүселәр бар. Ләкин предприятие ҡуйған хаҡтар һәм ваҡытында иҫәп-хисап яһамау арҡаһында тәьмин итеүселәр заводҡа сеймал килтереүҙән баш тарта.
Коллектив предприятие милекселәрен белмәй. Рөстәм Хәмитов, заводҡа хужа кәрәк, инвесторҙар йәлеп итергә, бизнес-план төҙөргә кәрәк, тип билдәләне. Шулай уҡ республика ниндәй ярҙам күрһәтә алыуын да билдәләргә кәрәк.
— Ҡырмыҫҡалының ҡуйыртылған һөтө – ул, башҡорт балы кеүек үк, Башҡортостандың бренды, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы. – Шуның менән бәйле предприятиеның артабан үҫешеү һәм финанс сәләмәтләндереүе өсөн бөтә мөмкинлектәре бар.
Предприятие коллективы БР Президентына ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. «Ҡарламан шәкәр заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте асылда округта эш табырға мөмкин булған берҙән-бер предприятие булып тора. Ҡарламанда бөтәһе биш мең кеше йәшәй, шуларҙың бер меңе ошо предприятиела эшләй. Уның тотороҡло эшләүенә бөтә ауыл халҡының көнкүреше бәйләнгән.
Заводтан тыш, Ҡарламанда мәктәп тә авария хәлендә, республика башлығы уны ла ҡараны. Дауахана ла төҙөкләндереүҙе талап итә.
Рөстәм Хәмитов ҡарламандарға оҙаҡҡа һуҙмай килеп тыуған хәлдең айышына төшөнөргә вәғәҙә итте.


text:
Нефаз автобустары Санкт-Петербургта лайыҡлы баһа алды
Нефтекамала етештерелгән пассажир автобустары Санкт-Петербургта лайыҡлы баһаланды. Быйыл «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте төньяҡ баш ҡалаға 180 самаһы пассажир автобусы оҙатырға тейеш ине, ләкин был һан арттырыу яғына төҙәтелде.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, йыл аҙағына тиклем Санкт-Петербургка тағы 36 «НефАЗ» пассажир автобусы оҙатыласаҡ. Улар менән кемдәр файҙаланасаҡ һуң? Биш тәпәш иҙәнле ҡала автобусын ике асыҡ аукционда «Пассажиравтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы һатып алды. Контракттар суммаһы 20 миллион 990 мең һум тәшкил итте.
Тәпәш һәм уртаса иҙәнле бер партия ҡала автобустарын (114 миллион һумға 31 машинаны) «НефАЗ» акционерҙар йәмғиәтенең был төбәктәге ҙур дилеры — «Грузомобиль» автомобиль корпорацияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте аша Санкт-Петербургтың шәхси пассажирҙар йөрөтөүселәре һатып алды.
Пассажирҙар ташыуға махсуслашҡан бер нисә шәхси компания Невалағы ҡаланың ҡайһы бер маршруттарындағы тендерҙа еңеп сыҡты. «Грузомобиль» гарантия һәм гарантиянан һуң сервис хеҙмәтләндереүе, запас частар менән тәьмин итеү буйынса йөкләмәләрҙе үҙ өҫтөнә ала. Ә пассажир һәм йөк ташыусылар өсөн ышаныслы сервис үҙәге булыуы хәл иткес факторҙарҙың береһе булып тора.
Бөтә автобустар Санкт-Петербургка йыл аҙағына тиклем оҙатыласаҡ.


text:
Башҡортостан халҡын эскелектән арындырырға теләйҙәр
Башҡортостанда эскелекккә ҡаршы ҙур кампания йәйелдерергә йыйыналар. 4 декабрҙән үк республикала «Айыҡ Башҡортостан» йәмәғәт хәрәкәте эшләй башларға тейеш. Уны ойоштороу буйынса инициатив төркөмгә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Башҡортостан урыҫтары Соборы Башҡарма комитеты, «Халыҡ айыҡлығы өсөн көрәш союзы» Халыҡ-ара йәмәғәт ойошмаһы, шулай уҡ республиканың бер нисә ҡалаһының эскелеккә ҡаршы көрәш буйынса йәмәғәт ойошмалары — «Айыҡ Сибай», «Айыҡ Ишембай» һәм «Айыҡ Нефтекама» – ярҙам күрһәтте.
«Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәтен ойоштороу инициаторҙарының береһе Роберт Дәүләтшин хәбәр итеүенсә, был яңы ойошма күп йылдар йәштәр араһында алкоголь, тәмәке һәм наркотиктар ҡулланыуҙы иҫкәртеү менән шөғөлләнеүсе ғалимдарҙы һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәрен берләштерәсәк. Инициатив төркөм ағзалары, алкоголь демографик катастрофаның төп сәбәбе булып тора, тип иҫәпләй һәм республикабыҙ территорияһында был социаль яуызлыҡты бөтөрөргә, бик булмаһа, мөмкин тиклем уның масштабтарын кәметергә ниәтләй.


text:
«Шүлгәнташ» ҡурсаулығы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫының яҡынса исемлегенә индерелде
«Шүлгәнташ» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫының яҡынса исемлегенә индерелде, тип хәбәр итте бөгөн «Ижтимағи электрон гәзит»тә үткән онлайн-конференцияла Башҡортостан Республикаһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарма директоры Өлфәт Йомағужин.
— ЮНЕСКО-ның Париждағы штаб-фатирынан был объекттың ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫының яҡынса исемлегенә индерелеүе тураһында хәбәр килде, — тине Өлфәт Йомағужин. – Алда беҙҙе рус һәм инглиз телдәрендә яңы фәнни досье әҙерләү буйынса ҙур эш көтә.
Объект Бөтә донъя мираҫының даими исемлегенә индерелһә, Өлфәт Йомағужин фекеренсә, «Шүлгәнташ» халыҡ-ара һаҡлауға ҡуйыласаҡ. Башҡортостан һәм Рәсәй етәкселегенә финанс, фәнни һәм мәғлүмәти-мәҙәни ярҙам итеү сараларын ҡабул итеү буйынса рекомендациялар йүнәлтеләсәк. Был, үҙ сиратында, республикаға туристарҙың, эшлекле даирәнең иғтибарын йәлеп итәсәк. Объект тирәләй урындағы халыҡ менән «хеҙмәттәшлек итеү зонаһы» булдырыласаҡ. Атап әйткәндә, ҡурсаулыҡ эргәһендә урындағы халыҡ еләк йыя, бесән саба аласаҡ.
Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Рәсәйҙә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегендә 21 объект иҫәпләнә.


text:
2004 йылдың 7 майында Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 1-се лицейҙа уҡый.
2007 йылдың 22 авгусында салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 24-се мәктәптә уҡый.
2005 йылдың 14 апрелендә салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 24-се мәктәптә уҡый.
2004 йылдың 25 майында Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 24-се мәктәптә уҡый.
2005 йылдың 24 майында Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 24-се мәктәптә уҡый.
2008 йылдың 17 мартында Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 13-сө мәктәптә уҡый.
2005 йылдың 17 октябрендә Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 24-се мәктәптә уҡып йөрөй.
2004 йылдың 5 декабрендә Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 2-се кадет мәктәбендә уҡый.
2005 йылдың 29 мартында Салауат ҡалаһында тыуған. Әлеге көндә 1-се лицейҙа уҡый.
Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы,
Салауат дәүләт башҡорт драма театры, 453266, Салауат ҡалаһы, Еңеүҙең 30 йыллығы урамы, 5
8 (3476) 33 06 50 salavatteatr@yandex.ru


text:
Әҙерлекте бѳгѳндән башлайыҡ
1903 йылда Шығайҙа мәҙрәсә асыла. Был турала Шығайҙың беренсе крайҙы өйрәнеүсеһе, заманаһының арҙаҡлы кешеһе, уҡытыусы Әбделмән Мохтар улы Мохтаров яҙып ҡалдырған. Ул үткән быуаттың бѳтә тарихи ваҡиғаларының тере шаһиты, күптәрендә үҙе ҡатнашҡан һәм беҙҙең район тормошона үҙ ѳлѳшѳн индергән кеше. Йәш сағынан комсомол, партия эштәрендә тѳрлѳ вазифаларҙа - комсомол ойошмаһы секретары, партком секретары ла булып эшләгән, «Урал» район гәзите мѳхәррире вазифаһын да башҡарған.
Әбделмән Мохтаровты белгән кешеләр уның тыңғыһыҙ уҡытыусы, ентекләп крайҙы ѳйрәнеүсе, бынамын тигән ҡурайсы, хатта фотограф та тип хәтерләй. Ул, журналист булараҡ, ваҡыттың үтәрен белгән, Шығай ауылының тарихына бәйле күренекле ваҡиғаларҙы, шәхестәрен яҙып ҡалдырған. Бына мәктәп тураһында ниҙәр яҙа ул:
«Шығай ауылында хәҙерге кеүек мәктәп булманы. Уҡыу йәшендәге балалар уҡыуҙың нимә икәнен дә белмәгәндәр, уҡып белем алырбыҙ тип уйламағандар ҙа. Шуға күрә, Шығаҙа 1900 йылдарға тиклем бер генә лә грамоталы кеше булмаған. Ауыл халҡы наҙан булған. Тик 1900 йылдан һуң ғына ауылдан ситкә сығып китеп, Кѳсәмешев тигән кеше, шул ваҡыттағы оло йѳрәкле кеше, В.Уральскигә барып уҡыған. Уҡыр ѳсѳн ул хатта рус булып суҡынырға ла риза булған. Суҡынмаһа - уны уҡытмаҫтар ине. Шул арҡала уҡып белем алған. Тырышып уҡыуы арҡаһында ул юғары белем алып, врач дәрәжәһенә ѳлгәшкән, ауылға ул оялышынан ҡайтмай (суҡынғас), Белоретта һәм Сермәндә берҙән-бер врач булған. Кѳсәмешевтан әҙ генә һуңыраҡ, Яҡупов Таһир шул уҡ В.Уральскигә барып уҡый башлаған. Ләкин ул уҡыуҙы тамамлай алмаған, атаһы Яҡуп ҡарт:
- Ана, Кѳсәмешев уҡып суҡынған, һин дә шуның кеүек булырһың, тик торғанда кеше араһында беҙҙе ҡартайған кѳндә хурлыҡҡа ҡалдырырһың, - тип Таһирҙы ауылға алып ҡайтҡан. Шунан башлап ауылда берҙән- бер грамоталы кеше барлыҡҡа килгән. Таһирҙы старостаға писарь итеп ҡуйғандар.


text:
Сикһеҙ хыял даръяһында28-02-2013, 03:25 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
50 йәшлек юбилейына аяҡ баҫҡанда, йәшлек хыялы йәнә күңеленә тынғы бирмәй башлағас, «Йәшлек хыялын тормошҡа ашырғым килә! Диңгеҙ буйында кем ҡыуыш ҡына булһа ла тәҡдим итә — эйәрәм дә китәм. Билләһи! Биҙҙем ошо тормоштан! Биҙҙем!» — ти Гүзәл. Һүҙем 1 һәм 2 мартта М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында ҡуйыласаҡ «Хыял диңгеҙе» комедияһының премьераһы хаҡында.
Исеменән үк күренеүенсә, спектакль сикһеҙ хыялдар даръяһы, эскерһеҙ өмөттәр менән тулы. Башҡортостандың халыҡ артисы Гүзәл Маликова башҡарасаҡ төп героиня Гүзәл — күңеле менән үтә нескә, хыялдарға бирелеүсән ябай ауыл ҡатыны. Ул күптән инде яңғыҙ донъя көтә. «Ул тиклем яңғыҙ түгелменсе. Ике әхирәтем бар. Өс тағандай үҙебеҙсә йәшәгән булабыҙ», — ти үҙе. Әхирәттәре тигәне — йәшкә оло ғына булһа ла, үҙе шаян, үҙе дыуамал Мәрфуға менән йәш, сая Зилә. Кисергән шатлыҡ-көйөнөстәре лә уртаҡ уларҙың.
Йорт тирәһендә ир-егет эштәрен үҙҙәре башҡарып, бер-береһенә терәк булып, тырышып йәшәүҙәре барыбер үҙен һиҙҙертә: ваҡыты-ваҡыты менән күңелдәре болоҡһоп китә.
Яңғыҙлыҡтан бошоноп, Гүзәл берәйһе менән танышырға теләп иғлан биргәс, зирәк Зилә әхирәттәре өсөн уйын ҡорорға була. Имеш, тормош шул тиклем алға киткән... Хәҙер хатта "9 Д" уйлап тапҡандар!
Шундай хәйлә ҡороп, Гүзәл һәм Мәрфуғаға тотош тамаша ойошторалар. Төп мәсьәлә — Гүзәлде уның йәшлек мөхәббәте Илдар менән ҡауыштырыу.
Нисәмә йыл үткәс тә, хистәренең һаман һүрелмәгәнен иҫбатлар өсөн ошо уйында ҡатнашырға, бәлки, хатта уны ойошторорға ризалашҡан тәүге мөхәббәтен ғәфү итерме Гүзәл?..
Әйтергә кәрәк, был пьеса Флорид Бүләков тарафынан Гүзәл Маликованың юбилейы өсөн махсус яҙылған һәм премьераның икенсе көнөндә, йәғни 2 мартта актрисаның бенефисы үтәсәк.


text:
Туймазынан башҡорт бейеү коллективы халыҡ-ара конкурста Гран-приға лайыҡ булды
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Туймазы ҡалаһының «Сәфәр» өлгөлө хореография ансамбле (7-10 йәш төркөмө) «Рәсәй раузалары» халыҡ-ара бейеү сәнғәте конкурсында ҡатнашты. Бәйге Мәскәү өлкәһенең Истра ҡалаһында уҙҙы. «Сәфәр» ансамбле башҡорт, белорус, рус, ҡытай бейеүҙәре менән сығыш яһап, «Халыҡсан-стилләштерелгән бейеү» номинацияһында Гран-при, «Халыҡ бейеүе» номинацияһында I дәрәжә лауреат дипломын яуланы, «Милли традицияларҙы һаҡлаған өсөн» дипломы менән билдәләнде. Ансамблде Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Миңлеәхмәт Зарипов етәкләй, тип хәбәр иттеләр Туймазы районы хакимиәтендә.
Конкурс Рәсәйҙә, Ҡаҙағстанда һәм Болгарияла бойомға ашырылған Халыҡ-ара балалар хореография проекты сиктәрендә ойошторолдо. Унда Латвиянан, Ҡаҙағстандан, Рәсәйҙән балалар бейеү коллективтары ҡатнашты. Сығыштарҙы «Ҡайынҡай» дәүләт академия ансамбле етәксеһе, РСФСР-ҙың халыҡ артисы, профессор, академик Мария Кольцова рәйеслегендәге жюри ағзалары баһаланы.


text:
Гөрләп торған ауылдарҙа тормош һүнеп бара
Ауылдарҙа тормош һүнеүгә табан бара. Эш булмағанлыҡтан, йәштәр ситкә китергә мәжбүр, шуға ла ауыл халҡының төп өлөшөн ҡарт-ҡоро тәшкил итә. Киләсәктә ауылдарҙы нимә көтә?
1900 йылдар ине. Ҡоҙаш ауылына килен булып төшкәс, бындай ауыл да буламы икән ни тип, аптырашта ҡалдым. Үҙәк урамда ике ҡатлы көнкүреш бинаһы төҙөлгән. Унда тиҫтәләгән кеше үҙенә эш урыны тапҡан. Бынан тыш, икмәк бешереү цехтары, машина-трактор паркы гөрләп тора. Колхоз идараһы янында ғына ашхана, хатта ҡунаҡхана бар ине. Магазиндар – өсәү, бөтәһе лә район ҡулланыусылар йәмғиәтенеке. Ике ҡатлы мәҙәниәт йорто ғына ни тора! Балалар баҡсаһы, мәктәп бала-саға менән тулы. «Урал» хужалығының алдынғылар рәтендә булыуы үҙе бер ҡыуаныс ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер «ине» тип һөйләргә генә ҡалды. Был байлыҡтарҙың әкренләп бөтә барыуына күңел әрней. Йылдар буйына күпме көс һалып тергеҙелгән, тир түгеп төҙөлгән биналарға йоҙаҡ һалына, эш урындары юҡҡа сыға. Хәбәрсе булараҡ, ауылдар буйлап күп йөрөргә тура килә. Аяныс хәлгә ҡалып бара улар. Ярай әле ҡайһы фельдшер-акушерлыҡ пункттары һаҡланған. Улары ла ябыла ҡалһа, өлкән йәштәгеләр нимә эшләр?.. Ҡалала балалары булғандары ата-әсәһен ҡышҡылыҡҡа алып китеп ҡарай, алып китерҙәй кешеһе булмағандары ла күп бит…
Бөгөн урамдарҙа элекке кеүек бала-саға тауышы яңғырамай, сөнки юҡ улар. Урам һайын берәм-һәрәм генә ҡалып бара – ата-әсәләре уларҙы уҡырға район үҙәгенә бирергә тырыша. Унда сәнғәт мәктәбе лә, ижад үҙәге лә, ғөмүмән, баланың һәләтен үҫтереү өсөн уңайлыҡтар бар.
Тормошобоҙ көндән-көн яҡшыра тип күкрәк һуҡҡанда, ни өсөн ауылдарыбыҙ бындай меҫкен хәлгә ҡалып бара һуң? Ә бит ғүмер-ғүмергә ауыл илде туйҙырыусы булған, ул илебеҙгә үҫтереп быуын нығытып биргән кешеләр тора-бара ғалимдар, аҡыл эйәләре, моңло йырсылар, халыҡ шағирҙары булып киткән. Ауыл тәбиғәте рухи байлыҡ бирһә, ерҙәге хеҙмәт кешене әхлаҡлы, ныҡышмалы, тырыш булырға өйрәтә.
Һуғыш заманында ла ауылдар бөтөрөлмәгән, бомбалар аҫтында ҡалып, ер йөҙөнән юҡҡа сыҡҡандарын да тергеҙергә тырышҡандар. Бөгөн килеп Рәсәй матбуғатында кооперативтар төҙөү тураһында һүҙ ҡуҙғата башланылар. Шул уҡ колхозмы ул, әллә башҡа ойошмамы, аңламаҫһың… Кооператив төҙөгөҙ тигән саҡырыуҙар әллә аҡса йыуыу өсөн сираттағы күҙ буяумы? Уларҙы яңынан тергеҙер булғас, элекке колхоздар ни өсөн бөтөрөлөп бара?
Был яҡтан беҙҙә хәлдәр күпкә яҡшыраҡ – район етәкселәренең тырышлығы менән колхоздар һаҡлап ҡалынды. Аҙ булһа ла, урындағы халыҡҡа эш урыны бар. Тик нисек кенә итһәң дә, хәҙерге Ҡоҙаш мин белгән Ҡоҙаш түгел инде – гөрләп торған көнкүреш бинаһы ла, икмәк цехы ла, ашхана-ҡунаҡханалары ла күптән юҡ. Уның ҡарауы хужаһыҙ йорттар күңелгә шом һала. Бер нисә йылдан уларҙың һаны тағы ла артырмы икән?..


text:
- Подробности
- Просмотров: 399
“БАШКИРГЕОЛОГИЯ”, ААЙ. Башҡортостанда ҡаты файҙалы ҡаҙылмалар һәм ер аҫты һыуҙарына геол. разведка эштәре алып бара. Өфөлә урынлашҡан. “Б.” составы: Сибай һәм Учалы филиалдары, үҙәк комплекслы лаборатория. 1200 м тиклем тәрәнлектә эҙләнеү һәм разведкалау эштәре алып барыу өсөн быраулау ҡулайламалары м‑н йыһазландырылған. 2009 й. 499 кеше эшләгән. 1930 й. Башҡ‑н геол. разведка район идаралығы булараҡ асыла. 1931 й. алып Башҡ‑н геол. разведка тресы, 1938 й. — Башҡ‑н дәүләт геол. идаралығы, 1949 й. — Көньяҡ Урал геол. идаралығы, 1957 й. — Көньяҡ Урал терр. геол. идаралығы, 1961 й. — Башҡ‑н терр. геол. идаралығы, 1979 й. — хәҙ. исемде йөрөткән ПБ, 1994 й. хәҙ. статусын ала. БР терр‑яһының геол. төҙөлөшөн өйрәнеү, ерҙе геол. төшөрөү, геофизик, металгеник тикшереү, гидрогеол. һәм геол. карталар төҙөү эштәрен алып бара. “Б.” тарафынан респ. бөтә тау‑ҡаҙылма һәм башҡа сәнәғәт пр‑тиеларының минераль сеймал базаһы ойошторола һәм тулыландырып торола. 19 тимер мәғдәне (Белорет металлургия комбинаты файҙалана), 16 баҡыр колчеданы мәғдәне (Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты, Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты), 53 төп һәм һибелмә алтын, 2 таш тоҙ һәм карбонат сеймалы (“Сода” ААЙ), 5 һоро күмер, 500‑гә яҡын төҙөлөш материалдары һ.б. ятҡылыҡтар асыла. “Б.” м‑н Ю.А.Болотин, Г.И.Водорезов, В.М.Латыш, Б.Д.Мәһәҙиев, В.М.Попов, В.Д.Семёнов һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
А.А.Захаров
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Был һанды сығарышырға башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлсинә Ильясова етәкселегендә Өфөләге 48-се башҡорт лицейы уҡыусылары – Арина Сәхибгәрәева, Эльвина Азаматова, Гөлназ Нафиҡова, Дилара Хәйруллиналар килде. Улар гәзитебеҙҙең икенсе битен үҙҙәре күрергә теләгәнсә «һә» тигәнсе эшләп тә ҡуйҙы.
– Лицейыбыҙҙа «Осҡон» гәзите донъя күрә. Гөлсинә Мөхәмәҙинур ҡыҙына яҙғандарыбыҙҙы электрон вариантта бирәбеҙ ҙә ул мөхәррирләп, сығарып та ҡуя. Редакцияла гәзит эшләү ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс та булды. Күп нәмәгә өйрәндек, – ти ҡыҙҙар.
Ә беҙҙең акциябыҙ дауам итә. Өфөгә юлығыҙ төшөр булһа, алдан хәбәр итеп, һеҙ ҙә гәзит сығарып ҡарай алаһығыҙ. Әйҙәгеҙ, тәүәккәлләгеҙ, килеүегеҙҙе ихлас көтәбеҙ.
Г. РАМАҘАНОВА.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Вячеслав Глазычевтың яңы быуын идарасыларын әҙерләү тәҡдимен хупланы
Фото:
РФ Йәмәғәт палатаһы ағзаһы, Төбәктәр үҫеше буйынса комиссия рәйесе Вячеслав Глазычев Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашыу ваҡытында республиканан бер нисә кешене Рәсәй Хөкүмәте ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы академияһының территориаль үҫеш менән идара итеү кафедраһы магистратураһына уҡытырға ебәрергә тәҡдим итте. Етәксеһе Вячеслав Глазычев булған был программа төрлө масштабтағы биләмәләрҙә – төбәктән алып ҡала биҫтәһенә тиклем – социаль-иҡтисади үҫештең комплекслы тәбиғәтен аңлаған, иң юғары кимәлдәге идара итеүсе кадрҙарҙың яңы быуынын әҙерләүгә йүнәлтелгән. Проектлаусылар алдына бурысты дөрөҫ ҡуя һәм уларҙың тәҡдимен баһалай белгән бындай белгестәргә талап бөгөн илдең бөтә субъекттарында ла ярайһы уҡ юғары. Хәҙерге ваҡытта был йүнәлеш буйынса Пермь крайының һәм Ырымбур өлкәһенең ҡайһы бер министрлыҡтары һәм ведомстволары вәкилдәре уҡый ҙа инде.
Башҡортостан башлығы был тәҡдимде лайыҡлы баһаланы һәм, ихтимал, киләһе йылда уҡ республикабыҙҙан бер нисә кешене бындай уҡыуға ебәрерҙәр.
Осрашыу барышында Вячеслав Глазычев менән Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Өфөнө территориаль үҫтереү өлкәһендә хеҙмәттәшлек перспективаларын да тикшерҙе. Атап әйткәндә, Вячеслав Глазычев 2011 йылдың беренсе ярты йыллығында республика баш ҡалаһын үҫтереү буйынса төп халыҡ-ара эксперттарҙы йәлеп итеп семинар үткәрергә тәҡдим итте.
— Был семинар нигеҙендә ҡаланың, хәйер, ҡаланың ғына түгел, бөтә Өфө районының яҡындағы йылдарға үҫеш стратегияһын әҙерләргә мөмкин, — тип иҫәпләй Глазычев.


text:
1 марттан Рәсәйҙә милиция урынына полиция буласаҡ
Дәүләт Думаһы йома көндө РФ Президентының «Полиция тураһында»ғы закон проектын бер юлы икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте, тип хәбәр итә Рәсәйҙең электрон киң мәғлүмәт саралары.
Шулай итеп депутаттар был документ өҫтөндә эшләүен тамамланы. Был закон проекты рәсми рәүештә парламентҡа индерелгәнгә тиклем үк киң йәмәғәтселеккә, шул иҫәптән Интернет аша, тикшереүгә тәҡдим ителде. 1 марттан Рәсәйҙә милиция урынына полиция буласаҡ. Уның атамаһы хоҡуҡ һаҡлау органдары эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелеген күтәреүгә йүнәлтелгән Эске эштәр министрлығын тамырынан үҙгәртеп ҡороу сиктәрендә алмаштырыла.


text:
Сәләм дуҫтар! Кәйефтәрегеҙ нисек? Бер нисә көнгә генә Купидон булып ҡараным әле. Был миңә бик ҡыҙыҡ тойолдо, хатта оҡшаны, тип әйтер инем. Тиҫтерҙәрем үҙҙәренең мөхәббәте тураһында һөйләне. Һеҙгә лә ҡыҙыҡ булыр, моғайын. Әлбиттә, беҙ уларҙың исемдәрен үҙгәртеп алдыҡ.
Әхирәтем ҠОЯШҠАЙ, минән бер синыфҡа өлкәнерәк, 13 йәш:
– Бер малай бик оҡшарға теләп йөрөнө. Һәр ваҡыт юлымда осрап ҡына торҙо. Бер көндө синыфыбыҙ менән урамда йөрөп килергә һөйләшкәйнек, ул да бар ине. Күңелле генә булды, кискә табан таралыша башланыҡ. Ул да автобусҡа ултырҙы. Икәү һөйләшеп барҙыҡ. Синыфташтар менән бергәләп йөрөү икебеҙгә лә оҡшағайны. Һөйләшеп һүҙебеҙ бөтмәне. Минең туҡталышҡа етер алдынан көтмәгәндә үҙенең мөхәббәтен белдерҙе. Шундай һүҙ булырын белһәм дә, ҡапыл юғалып ҡалдым. Автобустың ишеге асылыу менән, бер ни әйтмәйенсә, сығып йүгерҙем. Ҡайтҡас, был турала оҙаҡ ҡына уйланып ултырҙым. Аҙағыраҡ SMS ебәрҙем. Ләкин егетемдән яуап булманы. Башҡаса юлымда ла осраманы.
Бәй, ни хәл? Әллә әхирәтемдең яҙған хәбәре ҡурҡыттымы икән, аңлашылмай. Ә бына параллель синыфтағы АЙ ҠЫҘЫ менән шундай хәл булған:
– Лагерҙа ял иткәндә бер малай оҡшаны. Ул минән бер йәшкә кесе ине. Эй, тыңламай торғайны, вожатыйҙарҙан әрләнеп бөттө. Ә миңә ошондай малайҙар яҡын. Өлкән апаһы – лагерҙың директоры. Һуңынан аңланым: ул оҡшар өсөн шулай ҡыланған икән. Хушлашҡанда матур гөлләмә бүләк итте. Сәскәләрҙе ҡайҙан алған, тиһегеҙме? Лагерь биләмәһендәге баҡсанан өҙгән. Беҙ яҡшы дуҫтар булып айырылыштыҡ. Хәҙер шул ваҡыттарҙы һағынып иҫкә алам.
Ә синыфташым ӘЛИӘ мөхәббәт тураһында нимә уйлай икән?
– Миңә үҙен ҡарап, ыҫпай кейенеп йөрөгән, төҫкә-башҡа матур егеттәр оҡшай, был мөхәббәт булмаҫҡа ла мөмкин. Дуҫтарым бик күп. Ә мөхәббәт темаһы һәр ваҡыт көлкөлө тамамлана. Шуға үҙемдең дуҫ егетем менән булған хәлде генә һөйләргә теләйем.
Йәй көнө лагерҙа ял иткәндә: «Мин Маша исемле ҡыҙға ғашиҡ булдым!» – тип һөйләнеп йөрөнө ул. Әммә мөхәббәте – яуапһыҙ… Бер заман теге ҡыҙ бүлмәбеҙгә йүгереп килеп инде лә:
– Йәшерегеҙ мине, йәшерегеҙ инде тиҙерәк, – тип беҙгә үтенде.
Карауат аҫтына боҫоп ятыуы ғына булды, шунда уҡ «Ромео»һы ла килеп тә инде. Машаны таптыра башланы.
– Ул бында юҡ, сыҡ беҙҙең бүлмәнән, – тибеҙ.
– Маша барыбер бында киләсәк. Мин ошо карауат аҫтында йәшенеп, көтөп ятам, – тине лә Маша ҡасҡан урынға инде лә китте. Тегеһе секунд эсендә килеп сыҡты һәм беҙ бергәләп бүлмәнән тайҙыҡ. Вәт, ҡыҙыҡ булды!
Һеҙҙең менән дә булғандыр әле ошоға оҡшашыраҡ хәлдәр, эйеме? Ә мин барығыҙға ла бәхет, мөхәббәт теләп ҡалам.
Руфина ЛОҠМАНОВА.
Өфө ҡалаһы, Фатима Мостафи на исемендәге20-се башҡорт гимназияһы.


text:
Әле лә хәтеремдә: 1991 йылдың йәй аҙағы. Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһында эшләйем, бер төркөм әҙиптәр – Хәсән Назар, Таңһылыу Ҡарамышева, Азат Мағазов, Салауат Әбүзәр – ул саҡтағы Свердловск ҡалаһына барҙыҡ. Осрашыуҙар уҙғарҙыҡ, урындағы башҡорт милли йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре менән күрештек. Йәмәғәтселәр араһында Сөхфәт Надиров, Нәүфил Шәүҡәтов менән Әҡсән Арыҫлановтар бар ине.
Әйткәндәй, өлкә ҡалаһындағы Мәжит Ғафури исемендәге милли-мәҙәни үҙәк етәксеһе Сөхфәт Надиров бынан алда ғына өйөмдә ҡунды. Ул Свердловск ҡалаһында башҡорт яҙыусылары һәм артистары менән осрашыу ойоштороу маҡсаты менән Өфөлә йөрөп ята ине.
– Конференция балаларҙың ижади офоҡтарын киңәйтер, яңы идеяларға этәрер, юғарыраҡ бейеклектәр яулауға маҡсаттар ҡуйыр, – тине тәбрикләү телмәрендә Красноусол башҡорт гимназия-интернаты директоры Рауил Солтанморатов. – “Бер аҙым алға баҫам да әйләнәмен артыма. Ҡайҙа баҫҡандар икән тип, күҙ һаламын халҡыма” тигән юлдар бар Мәжит Ғафуриҙың шиғырында.
Тимер Арслан сатира һәм юмор өлкәһендә иң алда барҙы, уны ысын халыҡсан әҫәрҙәр менән байытыу өсөн ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем арымай-талмай эшләне. Әммә был жанрҙар яҙыусы ижадының төп һәм үҙенсәлекле өлөшөн тәшкил итһә лә, ижады тик бер быға ғына ҡайтып ҡалмай. Тимер Арслан – һәләтле, үҙенсәлекле лирик булараҡ та киң билдәле шағир.
Ил йөрәге –Ҡыҙыл майҙан,
Килдем һиңә атлығып.
Һаман ашығалармы икән
Күрергә Ильич һынын?
Сәскә килтерәләрме икән
Ғүмерен биргәндәргә?
Радик Вәлмөхәмәтов күп йылдар “Ихлас” төркөмөн етәкләне. Өлгөр йырсы бөгөн “Сармат” исемле яңы төркөм туплап, ижад юлын дауам итә. Яңы ғына барлыҡҡа килгән коллектив республикабыҙҙың район-ҡалалары буйлап концерт менән сәфәргә сыға, йырҙар яҙҙыра.
Сәнғәт әһеле менән әңгәмәбеҙ – ижад хаҡында.


text:
2015 йылға 2016, 2017 йылдарҙың план осорона Башҡортостан бюджеты проекты икенсе уҡыуҙа ҡабул ителде
ӨФӨ, 2014 йыл, 27 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан парламентарийҙары пленар ултырышта республиканың төп финанс документы проектына төҙәтмәләр ҡараны. «2015 йылға 2016, 2017 йылдарҙың план осорона Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһында»ғы закон проектын профилле Комитет икенсе уҡыуға әҙерләгән. Депутаттар закон проектына Башҡортостан Президенты тәҡдим иткән өҫтәмәләрҙе хупланы.
Бюджет, һалым, инвестиция сәйәсәте һәм территориаль үҫеш комитеты рәйесе Рузилә Хисмәтуллина бер нисә төҙәтмәләр төркөмө хаҡында тулыраҡ һөйләне. Уларҙың беренсеһе федераль бюджеттан республика ҡаҙнаһына кире ҡайтарыуһыҙ күсәсәк сараларҙың күләмен асыҡлау менән бәйле.
Төҙәтмәләрҙең икенсе өлөшө федераль һалым ҡануниәтенең үҙгәреүенә ҡағыла: нефть тармағында «һалым маневрын» индереү, уның һөҙөмтәһендә нефть продукттарына акциздар буйынса табыш түбәнәйә, шулай уҡ һыраға һәм алкоголгә акциздар буйынса ставкаларҙы «туңдырыу», уның арҡаһында был акциздарҙан кергән килемдең суммаһы кәмейәсәк. Бынан тыш, нефткә хаҡтарҙың төшөүе һәм сығымдарҙың үҫеү тәьҫире менән бәйле ойошмалар табышына һалым инеүҙәр ҡыҫҡара.
Өсөнсө төҙәтмәләр төркөмө Башҡортостандың айырым норматив-хоҡуҡи акттарын ҡабул итеүгә нигеҙләнгән, уға ярашлы республика бюджетының күләме төҙәтелгән.
Индерелгән үҙгәрештәрҙән һуң алдағы өс йылға республиканың төп финанс документының параметрҙары ошолай килеп сыға: 2015 йылда кире ҡайтарыуһыҙ саралар инеүҙе иҫәпкә алғанда бюджет табышының күләме 120,8 миллиард һум, сығымы — 134,8 млрд, 2016-сыла — тейешенсә, 125,1 һәм 136,1 млрд, 2017-селә — 133,5 һәм 143,5 миллиард һум тәшкил итәсәк. Дефицит тәү тапҡыр билдәләнгән кимәлдә ҡаласаҡ — ярашлы рәүештә, 14, 11 һәм 10 миллиард һум.