text:
Ѳмәләр
Был урынды берәүҙәр Малибу пляждары менән сағыштырһа, икенселәр ожмахҡа тиңләй. Сѳнки бында ял итеү ѳсѳн тѳрлѳ ауылдарҙан киләләр. Яҙ кѳндәрендә сәйәхәт иткән туристар ҙа үҙенсәлекле урында туҡтамайынса үтмәй.
Техника заманында йәшәүебеҙгә ҡарамаҫтан, халыҡ сүп-сарын ҡайҙа етте шунда ташлап китә. Һѳҙѳмтәлә был урын кѳнкүреш әйберҙәре, һауыт-һаба, тәгәрмәс, ҡош-ҡорт, бесәй һәм эт үләкһәләре менән тула.
20 май Кѳньяҡ Урал ҡурсаулығы хеҙмәткәрҙәре Яңы Хәсән ауылынан килгән волонтерҙар менән Инйәр буйын таҙартты. Ѳмәнән һуң яр буйы тын алып ҡалған кеүек тойолдо. Халыҡ сүп-сарын йылға буйына ташламаһын, ә полигонға алып барһын ине. Полигон тәүлек әйләнәһенә эшләй.
Донъябыҙ яҡты, үҙебеҙ иҫән-һау, тәбиғәтебеҙ таҙа булһын ѳсѳн һәр беребеҙ тырышырға тейеш.
М. Бәхтийәров,
* * *
ҡурсаулыҡ методисы.
Тирә-яҡ матурланып йәшеллеккә күмелгән, ҡоштар һайраған ҡояшлы кѳндә Береш халҡы ѳмәгә сыҡты.
Уҡыусылар мәктәп ихатаһын, урам, йылға буйҙарын сүп-сарҙан таҙартһа, ауыл халҡы зыяратты тәртипкә килтерҙе. Берештә уңған, ѳлгѳлѳ ғаиләләр күп. Хатта тыл ветераны Хѳснә әбей ҙә оло булыуына ҡарамаҫтан доғалар, аяттар уҡып, тырышып донъя кѳтә. Белоретта йәшәүсе Алмира һәм Ғүмәр Динисламовтар ҙа йыл да ҡайтып, туғандарының ҡәберен ҡарап, сәскә ултыртып торалар. Улар хаҡлы ялда булһалар ҙа тик ултырыуҙы белмәй. Бына шундай уңған кешеләр менән нисек ғорурланмайһың! Ихлас, егәрле, гѳрләтеп донъя кѳткән барлыҡ ауылдаштарыма иҫәнлек-һаулыҡ, имен тормош теләйем.
Р. Хәсәнова,
Береш.
* * *
Шәмбе, йәкшәмбе кѳндәре Уҫманғәле халҡы ауыл зыяратын кәртәләү ѳмәһен ойошторҙо.
Ауыл халҡынан аҡса йыйып 450 метр оҙонлоғонда тимер сетка алынһа, «Ғәйнетдинова Г.Р.» шәхси предприятиеһы аша урындағы хакимиәт таҡта, имән бағана һәм башҡа материалдар һатып алды. «Күмәкләгән - яу ҡайтарған» тигәндәй, ѳмәселәр ике кѳн эсендә эште тамамлап та ҡуйҙы.
Инйәр ауыл биләмәһе хакимиәте һәм советы Уҫманғәле халҡына, ойоштороу эшен алып барыусы Рәшит Рамазан улы Хисмәтуллинға, ауыл старостаһы Ришат Зариф улы Нәғимовҡа, Фәрзәнә Айса ҡыҙы Ғәлинаға, Фуат Зәйнәғәбдин улы Шәйхетдиновҡа, Хәниф Айса улы Салауатовҡа рәхмәт белдерә, үҙҙәренә һәм ғаиләләренә һаулыҡ теләй.
Инйәр ауыл биләмәһе хакимиәте.


c: text/html

text:
Азалия Заһитова – Мәскәүҙә иң һылыуы14-03-2017, 03:40 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Был юлы һигеҙ һылыу үҙ көсөн һынап ҡараны. Гран-приға Мәскәү физика-техник институты магистранты – Әбйәлил һылыуы Азалия Заһитова лайыҡ булды. Азалия быға тиклем Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын ҡыҙыл дипломға тамамлағайны.
Еңеүсе менән бәйләнешкә индек.
– Гран-приға лайыҡ булыуыма һаман ышанмайым. Анкета тултырғанда ла маҡсатым бары тик конкурста ҡатнашыу ғына ине. Ниндәйҙер урын яулау тураһында уйламаным, шуға ла был еңеү минең өсөн көтөлмәгән ваҡиға булды. Һылыуҙар өсөн төрлө һынау әҙерләнгәйне. Бейеү менән ныҡлап шөғөлләнәм. Курсташым менән вальс бейенек. Үҙең менән таныштырыуҙа тамашасыларға Алтынбикә өләсәйем бүләк иткән селтәр тураһында һөйләнем. Был селтәрҙе өләсәйем иҫән саҡта мираҫ итеп ҡалдырғайны. Мәскәүгә уҡырға ингәс, уны үҙем менән алдым. Ул миңә көс, дәрт бирә, тыуған яғымды хәтерләтә. Селтәр – борондан ҡалған милли ҡомартҡы.
Ә бына ҡыҙҙарҙың мәҙәни кимәлен һынау мәлендә ғәжәйеп хәл булды. Миңә Әхмәт Лотфуллиндың Әбйәлил районында төшөргән “Өс ҡатын” картинаһы эләкте. Унда Алтынбикә өләсәйемдең һеңлеһе һүрәтләнгән, шуға ла картинаның төшөрөлөү тарихын да, ундағы ҡатындарҙың кем икәнлеген дә яҡшы беләм. Был конкурста өләсәйемдең ярҙамы менән еңдем тип иҫәпләйем, – тип һөйләне Азалия.
Мәскәүҙә башҡорт һылыуҡайҙары конкурсы дүртенсе тапҡыр уҙғарыла. Бәйгене ойоштороусылар — Мәскәүҙәге һәм Санкт-Петербургтағы республикабыҙ студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы һәм Башҡортостандың Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек Фото: Олег Яровиков
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек тамамланған тиерлек Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 6 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Өфөлә йылытыу миҙгеленә әҙерлек буйынса бөтә эштәр ҙә тамамланған тиерлек. Ҡаҙанлыҡтар әҙер. Өфө хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов матбуғат конференцияһында ошо хаҡта хәбәр итте.
«Йылытыу миҙгелен ваҡытында башлай алмаҫбыҙ тип хәүефләнеү урынһыҙ. 15 сентябргә тиклем бөтә эштәр тамамланасаҡ», — тип белдерҙе Салауат Хөсәйенов.
Коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү ҡағиҙәләренә ярашлы, биш көн буйына һауа температураһы 8 градус йылы торһа, йылытыу миҙгеле башланырға тейеш.
Дауаханаларҙа, балалар баҡсаларында, балалар йорттарында, мәктәптәрҙә һәм башҡа социаль объекттарҙа уңайлы шарттар тыуҙырыу өсөн йылылыҡ биреү учреждение етәкселәренең ғаризаһы нигеҙендә тормошҡа ашырыла.
Бөгөнгә баш ҡалала 5849 күп фатирлы йорт йылытыу миҙгеленә әҙер. Шуларҙың 5174-е — үҙәкләштерелгән йылытыу системаһы менән.
Салауат Хөсәйенов әйтеүенсә, авария-диспетчер хеҙмәттәрен әҙерләү мөһим йүнәлеш булып тора. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Өфөнөң ресурстар менән тәьмин итеүсе һәм торлаҡ предприятиелары йәшәү эшмәкәрлеге системаһы эшендә боҙоуҙарҙы бөтөрөү өсөн 888 кешенән торған 63 авария-тергеҙеү бригадалары ойошторған.
234 берәмек махсус техника диагностика ҡорамалдары, сығым материалдары һәм бәйләнеш саралары менән йыһазландырылған. Предприятиеларҙа сығым материалдарының авария запасы булдырылған.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевтың Мөрәжәғәтнамәһендә үҫештең өҫтөнлөклө йүнәлештәре күрһәтелгән»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевтың 30 ноябрҙә булған Федераль Йыйылышҡа мөрәжәғәтенә аңлатма бирҙе. Республика башлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Рөстәм Хәмитов Президент Мөрәжәғәтнамәһендәге Рәсәй төбәктәренең, атап әйткәндә, Башҡортостандың эске үҫешенә ҡағылған иң мөһим идеяларҙы билдәләне.
«Беҙ балаларыбыҙҙың, йәш быуындың киләсәге хаҡына эшләйбеҙ. Эшмәкәрлегебеҙҙең төп принцибы – халыҡ власть өсөн түгел, ә власть халыҡ өсөн», – тине Рөстәм Хәмитов. Башҡортостан Президенты Дмитрий Медведевтың төбәктәрҙең инвестицион күркәмлеген арттырыу тураһындағы белдереүенең көнүҙәк булыуына иғтибарҙы йүнәлтте. Рөстәм Хәмитов, Башҡортостанда инвестициялар йәлеп итеүгә айырым иғтибар бирелә һәм был эш дауам итәсәк, тине.
«Һуңғы өс айҙағы эшебеҙ дөрөҫ йүнәлештә барыуыбыҙҙы күрһәтте. Беҙ йәмғиәтебеҙҙәге заманса тенденцияларҙы дөрөҫ баһаланыҡ һәм ошо ҡағиҙәләр юҫығында эш итәбеҙ», – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.


text:
Беренселәр ѳсѳн байрам
Балаларға күңелле ял минуттары, атай-әсәй менән сәйәхәттә йѳрѳү мѳм- кинлеге, онотолмаҫ тәьҫораттар бүләк иткән йәмле йәй ҙә артта ҡалды. Алда бала-сағаны иң мѳһим ваҡиға - Белем кѳнѳ кѳтә.
Сермән ауылының Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре беренсе тапҡыр мәктәп- кә барырға йыйынған малайҙар, ҡыҙҙар ѳсѳн театрлаштырылған тамаша әҙерләне. “Әҙерләнмәгән дәрестәр илендә” тип аталған байрамды алып барыусы Элиза Ноғаманова балаларҙы уҡыу йылы башла- ныу менән ҡотлағандан һуң әкиәт геройҙары тураһында викторина үткәрҙе.
Байрам ҡыҙған саҡта залға Белмәҫйән килеп инде. Ул бер нәмә лә белмәй, уҡырға ла теләмәй. Белмәҫйән һәм башҡа балалар китаптар йәшәгән йорт тураһында белде. Гѳлнур Аҡмулла ҡыҙы Мусина кескәйҙәргә Сермән модель китапханаһы тураһында һѳйләне һәм уларҙы китап менән дуҫ булырға саҡырҙы. Һуңынан кескәйҙәр Мәҙәниәт йортонда, музыка мәктәбендә эшләгән түңәрәктәр менән танышты.
Балалар менән уйнап-кѳлѳп, йырлап-бейеп алғандан һуң Белмәҫйән дә мәктәпкә барырға, уҡырға һәм яҙырға ѳйрәнергә булды.
Зѳлфиә ЯЛАЛЕТДИНОВА,
Сермән ауыл Мәҙәниәт йортоноң художество етәксеһе.


text:
Мәҙәни яңылыҡтар
«Башҡортостандың иң сибәр студенты-2018» исеменә Диана Йоносова лайыҡ булды. Ул Өфө дәүләт нефть техник университетындағы иҡтисад һәм сервис институтының беренсе курсында белем ала.
Бәйгенең финалы М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында уҙҙы. Ҡыҙҙар дефиле күрһәтте, бейеү һәм интеллектуаль конкурстарҙа көс һынашты. Конкурста бөтә республиканан 12 студент ҡыҙ ҡатнашты. Бер ай буйына улар билдәле хореографтарҙан, актер оҫталығы, йыр уҡытыусыларынан дәрестәр алды. Ойоштороусы Луиза Закирйәнова хәбәр итеүенсә, еңеүсе донъя студенттары араһындағы матурлыҡ конкурсында World Miss University-2018 Башҡортостан исеменән сығыш яһай. Быйыл конкурс Малайзияла уҙа. Беренсе вице-мисс — Динә Бикмәтова (БДУ); икенсе вице-мисс — Гүзәлиә Игелекова (БДМУ); өсөнсө вице-мисс — Гөлфиә Ҡудашева (М. Аҡмулла исемендәге БДПУ).


text:
Республикала 46 мең сабый балалар баҡсаһына путевка көтә
— 2012 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостандың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына путевка алыуға 1,5-6 йәштәрҙәге 46 мең бала сиратта тора, — тине «Комсомольская правда» гәзите редакцияһында үткән матбуғат конференцияһында БР Мәғариф министрлығының мәктәпкәсә белем биреү секторы мөдире Светлана Денисова.
Йәш ата-әсәләр бала тыуғас та сиратҡа торорға тейеш. Бының өсөн аҙнаһына ике тапҡыр район мәғариф бүлектәрендә граждандар ҡабул ителә. Сиратҡа тороу ғаризаһын хәҙер Мәғариф идаралығы порталында ла бирергә була. Бында заявкалар йыл әйләнәһенә ҡабул ителә.
— Бала баҡсаларының һаны йылдан йыл артасаҡ, — тине Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов. – 2012 йылда ғына ун учреждение төҙөү планлаштырыла. Әлеге ваҡытта Өфөнөң мәктәпкәсә белем биреү системаһында 229 учреждение һәм 4 башланғыс белем биреү мәктәп-бала баҡсаһы иҫәпләнә. Ғәмәлдәге бала баҡсаларын реконструкциялау, яңыларын төҙөү, биналарҙы ҡайтарыу буйынса эшмәкәрлек дауам итә. 2013 йылға проектлау-тикшереү эштәре башланды. Яңы бала баҡсалары Киров районында, Дим, Шакша, Инорс биҫтәләрендә һәм Максимовка ҡасабаһында төҙөләсәк. Былтыр бала баҡсаларында урындар һаны 1310-ға артты: биш яңы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы асылды. Әлеге ваҡытта Өфөнөң бала баҡсаларына путевка алыуға 17793 кеше сиратта тора. Быйыл 11 меңдән ашыу путевка биреү планлаштырыла.


text:
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының апрель һанына күҙәтеү
Журналдың тышлығын Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатының мөғәллимәһе Зифа Зыя ҡыҙы Искәндәрова биҙәй. Гөлназ Ҡотоева абруйлы һәм хөрмәтле уҡытыусы хаҡындағы мәҡәләһен “Йөрәгемде бирәм балаларға” тип атаған.
“Башҡортостан ҡыҙы” журналына 50 йыл тулыу айҡанлы мәҡәләләр баҫылыуын дауам итә. Яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре Диана Килдина “Һомай ҡыҙҙары икәнебеҙҙе онотмайыҡ!” тигән яҙмаһында үҙенең хеҙмәт юлында осраған ваҡиғалар менән уртаҡлашһа, тарих фәндәре кандидаты Әхәт Сәлихов “Тамырҙарҙы юллап” мәҡәләһендә республикабыҙҙа ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсус баҫманың 1921 йылда уҡ донъя күргәне хаҡында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр еткерә.
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның “Йәшлек көндәлеге”нең дауамы ла уҡыусылар өсөн ҡыҙыҡ булыр.
“Юлдар саҡыра” рубрикаһы аҫтында Гөлдәр Яҡшығолова Баймаҡ районында йәшәүсе уңған йәш ғаиләләр Гөлфиә һәм Илфат Сәфәрғәлиндар, Ғәлиә һәм Айрат Мәһәҙиевтар хаҡында бәйән итә.
Альбина Ғөбәйҙуллинаның “Йөрәгемде ҡояш итеп элдем” мәҡәләһе аша Бөрйән районынан өс балаһы өҫтөнә тағы ике ҡыҙҙы тәрбиәгә алып үҫтергән изге күңелле Гөлфиә һәм Арыҫлан Ғәлиуллиндар менән танышырһығыҙ.
Альмира Кирәева әҙерләгән “Ғаилә янсығы” рубрикаһында бала үҫтереүсе ғаиләләрҙең көнитмешен еңеләйтеү маҡсатында республика тарафынан һәм федераль кимәлдә күрһәтелгән социаль ярҙам саралары тураһында белерһегеҙ.
“Сихәт” рубрикаһының был сығарылышы үҙәк көйөүгә арнала. Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш гастроэнтерологы Эльмира Ҡаһарманованың кәңәштәре уҡыусыларыбыҙҙың сәләмәтлеген һаҡлауға ярҙам итер.
Фәнирә Ғайсина әҙерләгән “Аллаһ бәрәкәте” рубрикаһында был юлы пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллалаһу-ғәләйһис-сәләмдең ҡатыны Ғәйшә анабыҙ хаҡында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр урын алған.
“Әҙәби балҡыш”та билдәле яҙыусы, драматург Наил Ғәйетбайҙың Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған “Бабич” романынан өҙөк тәҡдим ителә. Хәлисә Мөҙәрисованың шиғырҙары ла күңелдәрегеҙгә хуш килер.
“Ҡәрҙәштәр ижады” рубрикаһы аҫтында яҡут шағирәләре Наталья Михалева-Сайа менән Мария Алексеева-Арылы Дуйдаахтың шиғырҙары менән танышырһығыҙ.
“Хоҙай һаҡлар һаҡланғанды!” Беҙ йолҡоп ырғытҡан ҡый үләндәре һаулыҡ өсөн мөһим байтаҡ файҙалы сифаттарға эйә икән! Гөлнара Хәлфетдинованың “Сүп үләне лә – хазина!” тип аталған мәҡәләһенән байтаҡ яңылыҡтар асырһығыҙ.
Халҡыбыҙҙа шундай матур йола бар: күңелдәге иң төпкөл кисерештәрҙе серҙәш тип билдәләнгән кешегә һөйләһәң, уның ғәйепләмәҫенә, хәлеңә инеренә, кәңәш алырыңа тулыһынса ышанаһың. Беҙ ҙә ошо йоланы һаҡлап, “Серҙәш” рубрикаһын тергеҙергә булдыҡ. Уны журнал асылған мәлендә Рәми Ғарипов уйлап тапҡан. “Дуҫ тигәнем ҡара йылан булып сыҡты” тигән хатта тетрәндергес яҙмыш хаҡында уҡырһығыҙ. “Серҙәш” һеҙҙән артабан да хаттар көтөп ҡала, әхирәттәр!
“Яҙмыш төйөндәре” рубрикаһы аҫтында Рәсимә Айсыуаҡованың “Һөйҙөргән дә, көйҙөргән дә тәүге мөхәббәт...” тип аталған яҙмаһы ла йөрәк кисерештәрен тасуирлауы менән мауыҡтырғыс.
Баймаҡ районынан Земфира Ғирфанова хөрмәтле ағинәй, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Факиһа Таштимерова-Ҡансурина хаҡында яҙа.
“Ҡулыңдан һөйөн” рубрикаһында был юлы туҡыманан рауза сәскәһен эшләргә өйрәнерһегеҙ. Оҫталыҡ дәресен Миңъямал Йәнбулатова алып бара.
“Мәрйен менән ҡайылған, мәрүәт менән биҙәлгән...” “Милли биҙәк” рубрикаһының был сығарылышында БДУ-ның Учалы вәкиллеге уҡытыусыһы Азат Ғарипов башҡорт биҙәүесе селтәрҙең үҙенсәлектәренә туҡтала.
“Тәмлекәс”тә биолог, БДАУ доценты Гөлназ Хәсәнова авитаминоздан ҡотолоу өсөн шифалы төнәтмә-сәйҙәр әҙерләргә өйрәтә. Ошонда уҡ файҙалы тәмлекәстәр рецептары ла урын алған.
“Таҡыя нағышы” бәйгеһенә килгән эштәр менән журналдың 4-се тышлығында танышырға мөмкин. Был юлы Баймаҡ егәрлеләре Рәүилә Ғафарова менән Фәниә Хәбибуллина ҡул эштәрен тәҡдим иткән. Дуҫтар, һеҙ ҙә журнал иғлан иткән “Әсә йөрәге”, “Таҡыя нағышы”, “Башҡорт ҡурсағы” конкурстарына эштәрегеҙҙе ебәрергә онотмағыҙ.
Яратҡан журналыбыҙ менән киләһе ярты йыллыҡта ла бергә ҡалайыҡ, дуҫтар. Шуныһы һөйөнөслө: “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыу хаҡы артманы. Өфөлә йәшәүсе дуҫтарыбыҙҙың журналды тағы ла арзаныраҡҡа редакциянан килеп алыу мөмкинлеге бар. Бергә булдыҡ, бергә булайыҡ, дуҫтар!
Теги: Журнал Күҙәтеү подписка


text:
Яңы скважиналар иҫәбе буйынса "Башнефть" - Рәсәйҙә өсөнсө
"Росбизнесконсалтинг" компанияһы Рәсәй нефть эшкәртеү предприятиеларының 2008 йылда яңы скважиналар индереү буйынса рейтингын иғлан итте. Был күрһәткес нефть компанияһының киләсәккә үҫеш перспективалары тураһында фекер йөрөтөргә мөмкинлек биреүе менән мөһим.
Исемлектә беренсе урынды "Лукойл" нефть компанияһы биләй. Был абруйлы рейтингыла етенсе урында Башҡортостандың иң ҙур предприятиеларының береһе — "Башнефть" Акционерҙар нефть компанияһы. Былтыр ул 246 яңы скважинаны файҙаланыуға индергән. Был 2007 йылда индерелгәнгә ҡарағанда 75 скважинаға күберәк.


text:
Ҡара Яҡуп районда элек-электән төҙөк һәм матур ауылдарҙан һанала, торлаҡ төҙөлөшө бында йылдан-йыл киң ҡолас ала. Йәштәр ауылды ҡалаға алмаштырырға уйламай, атай нигеҙен һаҡлай. Айгөл менән Ленар Ибраевтарҙың ғаиләһе лә быйыл "Йәштәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү" программаһына индерелде һәм дәүләттән 800 мең һумға яҡын субсидия алыуға өлгәште.
Улар 1998 йылда ғаилә ҡорғас та йорт һалырға тип ер биләмәһе юллай. Күмәк тырышлыҡ менән 2000 йылда мунсанан саҡ ҡына ҙурыраҡ йорт һалып инәләр. Йәштәрҙең улдары Данил, ҡыҙҙары Айгүзәл донъяға килә. Ғаилә ишәйгәс, яңы иркен йорт һалып сығырға хыяллана башлайҙар.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ләйсән Муллағәлиева - "Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенең йыл уҡытыусыһы - 2017"!
Ләйсән Муллағәлиева - "Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенең йыл уҡытыусыһы - 2017"!
2017 йылдың иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы титулы Борайҙағы 2-се гимназияһында уҡытыусы Ләйсән Муллағәлиеваға бирелде (һүрәттә ул).
Ә педагогик ярыштың абсолют чемпионы исемен баш ҡаланың 52-се лицейының МХК уҡытыусыһы Юлия Линдт яуланы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Download Latest Version of Megabox HD App Apk for Android
Скачать универмаг HD megabox Кушымталар apk: Methods to obtain and Set up Универмаг HD megabox. - өсөн андроид/iOS : Ғәҙәттә, беҙ яҡшыраҡ беләбеҙ, тип теләй улар көн һайын, һәр көн досуг йәмәғәтселек тормошо. Бындай ял итеү өсөн ала., кино ҡулланыуҙы кәметеү һәм улар өсөн фильмдарҙы, ғәҙәттә, кеше күҙәтә. Шуға ҡарамаҫтан, дремина на youtube һәм күп төрлө фильмдар ҡарай ала һеҙҙең веб-сайт. Унда иң яҡшы платформа береһе буласаҡ, телебеҙ ҙә бөтә фильмы өсөн төрлө аңлатыу.. Әммә, шулай булыуға ҡарамаҫтан, проблемалар бар, уны алыу юлы.
Һеҙ’була аласаҡбыҙ. ll. ао торошон ҡарай һәм тик ябай, теләсә ҡайһы ваҡытта йөрөгәнен youtube. Шуның өсөн бында кеше факторы принцип булырға тейеш түгел, ҡайһы бер ҡушымталары өсөн өҫтәмә ятышлы. Тимәк, ҡушымта булыуы мөмкинме кеше өсөн уңайлы, теләһә ниндәй ваҡытта һәм хаҡы алыу өсөн бушлай фильм ҡарап онлайн трансляция..
Subsequently MegaBox HD is taken into account as one of many easy app to beat all hurdle. You’ll get all of the set up in addition to obtain hyperlink for MegaBox HD apk right here.
Ҡушымта megabox универмаг HD
Был’ы бындай кушымталар өсөн, һеҙҙең яратҡан фильмдар һәм телевидение кинофильм күҙәтә кеүек, бер ваҡытта экспонаттар, ябай веб тоташтырыу. Бында бер нисә вариант булараҡ асыла ҡарарын үҙгәртеү өсөн, һеҙ фильмда үҙегеҙҙең күҙәтеп, һеҙгә нисек уңайлы..
Шәп булды был өҫтәмә параметрҙар иң яҡшы бушлай өсөн барлыҡ кеше күҙен ала, теләсә ҡайһы ваҡытта.. Ҡасан уйлап ала., реминисценция уны бик аҙ ҡулланып өсөн, һеҙгә система ҡуйырға.. Ябай ҡырҙан эҙләп килгән , you may add key phrases and search for the respective favourite movies on time. That is the app specifically developed for the Smartphone gadgets.
ШУЛАЙ УҠ ҠАРА:-
- Скачать Н Jetpack Joyride (Мода, тәңкәләр неограниченный) 1.10.7 Өсөн Android
- Бобби Фильм.Скачать apk
- Скачать HD программаһы бар.
- Скачать Файл APK megabox универмаг HD
- Был ЧОП өсөн Android – Скачать apk
- ҠУШЫМТА HD ФИЛЬМ ТАРТМАҺЫ – APK ӨСӨН ANDROID СКАЧАТЬ & Ios
- Скачать Кино HD
- Скачать Мафия ҡала apk
- HD был программа бар.Скачать apk
Универмаг үҙенсәлектәре megabox агросәнәғәт hd
Элек, инә курсына күсерҙеләр., you have to try a number of the necessary options of Ҡушымта megabox универмаг HD which is able to typically seize the person’s consideration. Бында ауыҙ был иң яҡшы вариант.
- Әгәр һеҙ’ре, теләп алынған, был гаджеттар ярҙамында үҙ загрузки программа бик аҙ ҡулланыу реминисценция.
- Шулай уҡ был өҫтәмә ярҙам тыш бөтә планшет смартфон.
- Һеҙ’торошон үҙгәртеп була сифаты түбән класлы юғары сифатлы видео ҡарар ярашлы буласаҡ. ll һеҙҙең веб-ПАСЕ.
- Бер генә тапҡыр кешеләрҙең өсөн буфер менән фильмын ҡарарға мөмкин.
- Бынан тыш, уны һайларға хоҡуҡлы, алын өсөн фильм.
- Һеҙ хатта аласыз һайларға күҙәтеү өсөн ниндәй телдә.
Был вариантта универмаг megabox apk өсөн кеше кәрәк, ул бөтәһе өсөн бик оҙаҡ ваҡыт өсөн был өҫтәмә загрузки күрергә теләгәндән түгел..
Hd сифатында нисек универмаг megabox apk өсөн android скачать
Клиенттар, улар өсөн был өҫтәмә иң матур тел, бер нисә аҙым үтергә кәрәк тейеш андроид системалары өсөн үҙенә ала, һәм алыу өсөн ҡуйылған. Был, моғайын, бик файҙалы булыр өсөн барлыҡ клиенттар, улар бик оҙаҡ ваҡыт барыһы ла эҙләүгә ҡушылды.. Беҙ туранан-тура бында’ҡайһы бер мөһим аҙым күрер өсөн йыйылды ре курстарын индерәләр..
Скачать агросәнәғәт megabox универмаг
- Тәүҙә, the customers have to obtain the apk from the hyperlink supplied an to obtain the apk file of Hd сифатында megabox универмаг app is straightforward from the hyperlink supplied.
- Нисек кенә, был программа тәьмин милтә табыуы әгәр һеҙҙең веб-сайт, һеҙ генә нажмите был уҡылмай тейеш өҫтәмә алыу өсөн һеҙ системаға..
- Ябай, инанырға, һеҙ, һеҙҙең рөхсәт хәүефһеҙлеге системаһын көйләүгә билдәһеҙ сығанағы..
- Ли уны үтәргә була., һеҙ аласаһы һеҙҙең бушлай килә ала агросәнәғәт комплексы системаһында ниндәй recordsdata..
- Загрузить файл эҙләү һәм хәҙер һеҙ картаны ҡуйып sd менән алырға тырышығыҙ, һеҙ сарыф итмәҫ өсөн кеҫә телефоны хәтирәләр .
- Ниһәйәт, был системаһының программа тәьминәтен ҡулланырға һеҙҙең өсөн, һеҙҙең яратҡан кино һәм телевидение күҙәтеп, күргәҙмә.
Төп йүнәлештәр шундай, улар алда һәр кеше үтергә тейеш, был система уларҙа бушлай өҫтәмә ала..
Скачать һәм кушымталар өсөн ios универмагында урынлаштырылған megabox
Универмаг HD megabox менән ios is the app which additionally primarily used on iOS gadgets to obtain and set up. Баштан, белергә кәрәк, тип кушымталар өсөн iOS был гаджеттар булыуы мөмкин түгел. Хәҙер был’ы һәр ваҡыт был гаджеттар ҡуйыу өсөн уңайлы.. Һәм был өҫтәмә ios өсөн һеҙ урынлаштыра ала., аҫтына ҡайһы бер йүнәлеш тап һеҙҙең бирергә тейеш..
Hd сифатында өсөн iOS megabox универмаг
- Тәүҙә, тейеш кеше тап веб-биттәр, vshare өсөн өҫтәмә эҙләү.
- Был кушымталар һеҙ мөмкин тип таба., гаджет менән iOS һеҙ үҙегеҙгә алырға мөмкин. .
- Хәҙер эҙләп "универмаг megabox" йәки өҫтәмә "Moviebox" алыу өсөн һәм һеҙгә система ҡуйырға..
- Булдыра алырмы икән, ул, басыгыз был төймәгә һеҙ күркәм һәм өҫтәмә алырға мөмкин.
Һуң ғәмәлгә үтәй вышеописанный, you may simply set up this nice app referred to as Hd сифатында megabox универмаг in your system at free of value. Билдәле, был аҙым дөрөҫ үтәргә тырыша клиенттары күп булһын, . Ышанған, аҙымдары юғарыла килтерелгән, моғайын, эҙләүселәр өсөн мөһим булды..
Универмаг HD megabox өсөн Mac
Бындай өҫтәмә универмаг бик күп варианттары булыуы HD megabox, ялын тейеш, тип’т ғына сикләнгән булыуы клиенттар өсөн смартфон. So to make issues higher and get all of the content material on the larger display you may choose to obtain and set up megabox hd for Mac PC additionally. Mac ысулы менән йорт ноутбукка Windows өсөн өҫтәмә загрузки процесс булараҡ төшөп ҡала өсөн өҫтәмә загрузки П.
Скачать универмаг урынлаштырыу өсөн пк һәм megabox:
Кушымталар һеҙҙең пк ала, һеҙ кушымталар менән bluestacks ҡуйырға тейеш, ул эмулятор Android береһе тарала тора . Кушымталар менән bluestacks-был, универмаг кушымталар һеҙҙең пк, һеҙ кем ярҙам итә ала ала megabox HD.
- Download and set up the Универмаг megabox агросәнәғәт hd utilizing the hyperlink under.
Универмаг megabox агросәнәғәт hd
- Хәҙер уҡылмай баҫып алыу өсөн компьютер менән bluestacks
- Йөк курстан һуң барманым, һеҙ тейеш, һеҙҙең компьютерҙа урынлаштырылған..
- Скачать асыу apk һеҙҙең менән bluestacks megabox хәҙер универмаг.
- Басыгыз был төймәгә һеҙ компьютер программа тәьминәте урынлаштырырға һәм, ниһайәт, табылған..
- Хәҙер бөтә яратҡан һәм һеҙҙе тикшереп ҡарау.
You can even obtain the megabox for computer utilizing the tutorial supplied in hyperlink.
Өҫтәмә параметрҙар күҙәтеү универмаг megabox HD:
In case you are feeling any issue whereas taking part in or working the app make certain to try the information right here to repair all of the errors. Individuals who all are looking out for a very long time to obtain the nice app for leisure and higher enjoyable can want this Ҡушымта megabox универмаг HD. Ял итеү, һеҙ, бәлки, ала, теләсә ҡайһы ваҡытта.. Хәтер уны бик аҙ ҡулланып, шулай уҡ, ярҙам, тәү сиратта барлыҡ гаджеты. Ысынлап тоя өҫтәмә уҡый ала, был өҫтәмә булып тора интерфейс ябай кеше нимә өсөн ҡулланғанын. Ысынлап та, теләһә ниндәй кире бәйләнеш буйынса ла стесняйтесь. qeries бирә һәм, ысынлап та, дуҫ түгел стесняйтесь менән өҫтәмә бүленгән һәм ғаилә ағзаһы кеүек, матур.
БЫНДА КҮСЕП ӨСӨН, СКАЧАТЬ


text:
– Бөгөн беҙ һеҙҙең менән яңы йолаға – авиация байрамдарын үткәреүгә нигеҙ һалабыҙ. Ҡасандыр бындай саралар ғәҙәти ине, әле уларҙы ҡайтанан тергеҙәбеҙ. Башҡортостанда бәләкәй авиация үҫеш аласаҡ, шулай уҡ самолет, осоу аппараттары ла етештереләсәк, – тине республика етәксеһе, халыҡты байрам менән ҡотлап.
Ҙур сараны ойоштороусыларҙың береһе, Өфө авиация клубының директоры Сергей Миңлеғолов бындай фестивалдең “Первушино” аэродромында икенсегә үткәрелеүен билдәләне, тәүгеһе былтыр еңел авиация буйынса Рәсәй чемпионатына арналған.


text:
Алиһә (Хикәйә)
09 января 2018 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Фәнзиләне ире ташлап китте. Яратҡан эше-шөғөлө менән булышып ултырған ҡатын йәмәғәтенең танау төбөнән: "Һин бисәме ни, итекһеҙ итексе, тигәндәй, үҙеңә йүнле кейем дә тегеп кеймәйһең бит, исмаһам. Ҡартайып бөткән йөҙөң, һәлпәйеп төшөп килгән кәүҙәң тураһында әйтеп тә тормайым. Ә ул, һинең менән сағыштырғанда хур ҡыҙҙарына торошло. Ә юҡ, хур ҡыҙҙары нимә генә, ул - Алиһә!” – тигәнен дә, кейемдәрен йыйып сығып киткәнен дә һиҙмәй ҡалды. Бары киске ашты ашағанда ҡыҙҙарының аталары тураһында һорашыуҙары һиҫкәндереп ебәрҙе.
Ҡәҙерле кескәй дуҫтарыбыҙ, йәш ижадсылар!
09 января 2018 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Яҡташыбыҙ, шағирә һәм яҙыусы Гөлнур апай Яҡупова нигеҙ һалған "Өмөтлө ҡәләм” бәйгеһенең 2018 йылғыһы старт ала. Бәйге папкаһында йәш ижадсыларҙың байтаҡ әҫәрҙәре бар ҙа инде. Уға тағы ла яңы эштәр өҫтәлер тип ышанабыҙ.
Ә әлегә - бер шәлкем шиғырҙар.
Ә әлегә - бер шәлкем шиғырҙар.
Дошманды фашлай, йорт-ҡураны һаҡлай
09 января 2018 йыл | Йәмғиәт
Быйылғы Яңы йылыбыҙ Эт билдәһе аҫтында килә. Ауылдарҙа йорт тәҙрәләре алдан уҡ байрам төҫөн алып, сағыу нурҙар менән биҙәлеп балҡып тора, Яңы йыл икәнен белдерә.
Яңы йылды матур ҡаршыланыҡ
09 января 2018 йыл | Йәмғиәт
Беҙҙең Игенселәр ауылы тәбиғәттең иң матур урынында – Ҡаламан йылғаһы буйында урман-тау итәгендә урынлашҡан. Ауыл халҡы дуҫ, татыу, берҙәм булыуы менән айырылып тора.


text:
Республика ҡышҡы ваҡытһыҙ ҡала
Рәсәйҙең башҡа төбәктәре кеүек үк, Башҡортостанға ла ҡышҡы ваҡытһыҙ ҡалырға тура киләсәк. Ул бөтөн ил территорияһында башҡаса индерелмәйәсәк. Был хаҡта шишәмбе көндө Мәскәүҙә йәш ғалимдар, фән һәм инновациялар өлкәһендә 2010 йылғы Рәсәй Президенты премиялары лауреаттары менән осрашыуҙа Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев белдерҙе. Был яңылыҡ тиҙ арала Рәсәйҙең алдынғы киң мәғлүмәт сараларына таралды.
Дмитрий Медведев фекеренсә, ҡышҡы ваҡыттан баш тартыу бөтөн төбәк халҡына файҙаға ғына буласаҡ. Ул йылына ике тапкыр сәғәт күсереүгә бәйле уңайһыҙлыҡтарҙан арындырасаҡ, көн дә оҙонораҡ буласаҡ. Дмитрий Медведев әйтеүенсә, ҡышҡы ваҡыт 2011 йылда уҡ бөтөрөлә — көҙгөһөн Рәсәйҙә сәғәт күсерелмәйәсәк. Дмитрий Медведев ил Хөкүмәтенә ҡышҡы ваҡыттан баш тартыуҙы регламентлаусы тейешле норматив акттар әҙерләүгә күрһәтмә бирҙе.
2010 йыл дауамында ҡышҡы вакытҡа күсеүҙән баш тартыу менән бергә Рәсәйҙә сәғәт бүлкәттәре иҫәбен кәметеү мәсьәләһе ил һәм төбәктәр етәкселеге, йәмәғәтселек тарафынан, киң мәғлүмәт сараларында ла тикшерелде. «Башинформ» агентлығының күп мәҡәләләре лә ошо темаға арналды. Ньюсмейкерҙарҙың күбеһе ҡышҡы ваҡыттан баш тартыуҙы хупланы. Шул уҡ ваҡытта, мәҫәлән, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, киреһенсә, йәйге вакыттан баш тартыу яклы: http://www.bashinform.ru/news/332017/. Әммә нисек кенә булмаһын, яҙлы-көҙлө сәғәт уҡтарын күсереүҙән баш тартырға кәрәклеген барыһы ла тиерлек хупланы.
Сәғәтте йәйге һәм ҡышҡы ваҡытҡа күсереү практикаһы күп илдәрҙә ҡулланыла. Һәм был илдәрҙең барыһында ла ваҡыты менән уның маҡсатҡа ярашлылығы хаҡында бәхәстәр булып ала. Әйткәндәй, Советтар Союзы тарҡалғандан һуң бойондороҡһоҙ дәүләт статусын алған бер нисә союздаш республика ла йыл һайын сәғәт уҡтарын күсереүҙән баш тартты.


text:
2016 йылдан фатир өсөн түләүҙәр ҡағыҙында тағы бер хеҙмәт төрө яҙыла башланы: ул – ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу һәм сығарыу.
Ике аҙна еңеү күргән юҡ. Һуңғы дүрт уйында ла “Салауат Юлаев” отолдо. Был – көйәрмән өсөн ҡара ҡайғы. Өмөтһөҙ – шайтан, тиергә генә ҡала...
Уҙған быуаттың 90-сы йылдары. Илдең аҫты-өҫкә әйләнгән дәүер. Күп кеше шаңҡып, аптырап ҡалды: “Ни эшләргә? Алда нимә көтә?” Бәғзеләр иһә тиҙ генә артабанғы юлын билдәләне. Заман талабына яраҡлашып йәшәй башлауы менән уңды улар.
– Өйләнешеүебеҙгә ун йылдан ашыу ваҡыт үтте. Мөнәсәбәтебеҙ тағы ла нығынһын өсөн йәнә бер ҡат никах уҡытырға мөмкинме, Нурмөхәмәт хәҙрәт?
Исламда ҡатын-ҡыҙҙың дәрәжәһе юғары. Хатта ки Ҡөрьәндә уларҙың тормош-көнкүрешенә, хоҡуҡтарына ҡағылышлы айырым сүрә – “Ән-Ниса” – бар. Ләкин ҡатын-ҡыҙ, дәрәжәһенә һылтанып, тәкәбберлеккә бармаҫҡа, тормоштоң сәскәһе, йорт, ғаилә ҡото булып йәшәргә тейеш.
Ауылда мәктәпте тамамлап, ситкә китергә йыйынғас, өләсәйем: “Ҡыҙым, ҡалала сит милләт егеттәре күп, әммә үҙебеҙҙең башҡортҡа береһе лә етмәйәсәк”, – тигәйне. Ул саҡта был һүҙҙәрҙең мәғәнәһенә әллә ни төшөнөп етмәһәм дә, йәшәй-йәшәй уның ниндәй хаҡ һүҙҙәр әйткәнен аңланым.
Силәбеләге Ш. Бабич исемендәге 15-се ҡала китапханаһында танылған башҡорт шағиры Ғәлимов Сәләмдең тыуыуына 105 йыл тулыуға арналған китап күргәҙмәһе асылды.
Яңы йылдан пенсионерҙарға юлда йөрөү өсөн бирелә торған айлыҡ социаль дәүләт ярҙамының күләме үҙгәрҙе. Айлыҡ килеме 20 меңдән ашыу булғандарға – 280 һум, аҙыраҡ килемле пенсионерҙарға ул – 427 һум. Юлда йөрөү өсөн берҙәм айлыҡ социаль билет та 427 һум тора.
Рәсәй Хөкүмәте пенсияның тупланма өлөшөн башҡа фондтарға күсереү хоҡуғын оҙайтмаҫҡа ҡарар иткәс тә, халыҡ уны дәүләт фондынан дәүләткә ҡарамаған фондтарға, йәғни НПФ-ларға күпләп күсерә башланы.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 31 Алға
Бит башына
Медицина өлкәһен финанслау йылдан-йыл бүҫкәрә бара. Үткән йыл менән сағыштырғанда, быйыл ул 11 процентҡа кәмегән. Йоғошло сир кеүек таралған был күренеш халыҡты тағы ниндәй “вирус”тар менән зарарлар?


text:
Ҡырғыҙстан
Ҡырғыҙстан (ҡырғ. Кыргызстан), рәсми исеме Ҡырғыҙ Республикаһы (ҡырғ. Кыргыз Республикасы, рус. Кыргызская (Киргизская) Республика) — Урта Азияның төньяҡ-көнсығышында, Тянь-Шань тауҙарының көнсығышында урынлашҡан дәүләт. Төньяҡта — Ҡаҙағстан, көнбайышта — Үзбәкстан, төньяҡ-көнбайышта — Тажикстан, көньяҡ-көнсығышта һәм көнсығышта Ҡытай менән сиктәш. Майҙаны — 199,5 мең квадрат километр, күршеләре араһында иң бәләкәй дәүләт һанала. Көнсығыштан көнбайышҡа 925 километрға һуҙылһа, төньяҡтан көньяҡҡа — 454 километр ғына.
Йөкмәткеһе
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бейек тауҙар ҡуйынында һәм океандарҙан бик алыҫта ятҡанға күрә, Ҡырғыҙстанда ҡояшлы көндәр күберәк. Яуым-төшөм аҙ булыу сәбәпле, илдең күп өлөшөндә яҙҙан көҙгә тиклем йылы. Уртаса температура: +18-27 градус. Шулай уҡ ҡар, боҙлоҡ ятҡан һыҙаттар ҙа бар. Миҙгелдәрҙең алмашыныуына килгәндә, бында яҙ ҡыҫҡа: февраль аҙағында башланып, апрель урталарына тамамлана. Йәй — майҙан сентябргә тиклем. Башҡа Урта Азия республикаларындағы кеүек, Ҡырғыҙстанда ла көҙ бик һуң килә. Төньяҡ өлөшөндә ныҡ һыуыҡ ҡышлы йылдар ҙа була.
Хайуандар һәм үҫемлектәр донъяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Климаттың үҙгәреүсән булыуы бындағы үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһына ла йоғонто яһаған. Урманлы тауҙарҙа Тянь-Шань шыршыһы, әстрхан сәтләүеге, пихта, артыш үҫә. Бейек тау туғайҙары, далалары Альп үҫемлектәренә бай.
Ландшафтҡа ярашлы хайуандар донъяһы ла күп төрлө. Имеҙеүселәрҙең — 80, ҡоштарҙың — 330, һөйрәлеүселәр һәм ер-һыу хайуандарының 30-ға яҡын төрө бар. Тауҙарҙа айыу, һеләүһен, барс, тау кәзәһе, ҡоралай, ҡуян һәм башҡа йәнлектәр йәшәй. Ҡоштарҙан туғаҙаҡ, бөркөт, гриф, ҡарсыға, һирәк осраған тау күркәһе — улараны күрергә була.
Ике меңгә яҡын йылға-күлдәре лә тереклеккә бай. Уларҙа балыҡтың 50-нән ашыу төрө иҫәпләнә (яланғас осман, маринка, һаҙан, бағры, ала балыҡ, һыла, аҡ амур), шул иҫәптән 12-һе — кәсеп балығы.
Ҡыҙыл бүре, ҡаплан, Мензбир һыуыры һәм көрән варан иһә Халыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау союзының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырғыҙстан биләмәһе лә, бөтә Урта Азия һымаҡ, бик боронғо кешелек йәмғиәте усағы булып тора. Б. Э.Т II быуатта уҡ бында тәүге дәүләттәр барлыҡҡа килгән. XV быуаттың икенсе яртыһында ҡырғыҙ ҡәбиләләре берләшеүе һөҙөмтәһендә тәүге үҙ аллы ханлыҡ төҙөлә. Ошо осорға халыҡ булып ойоша ла инде ҡырғыҙҙар. Бөйөк Ебәк юлы заманында Ҡырғыҙстан ҙур әһәмиәткә эйә булған. Көньяҡтағы Ош ҡалаһы уңайлы урынлашыуы арҡаһында күп меңйыллыҡтар дауамында ошо сауҙа юлының Фирғәнә тармағында транзит ҡала иҫәпләнгән. Урындағы халыҡ үткенсе сәйәхәтселәргә һәм сауҙагәрҙәргә хеҙмәт күрһәткән.
XIX быуаттың 70-се йылдарында Ҡырғыҙстанды СССР-ға ҡушалар. СССР тарҡалғандан һуң ҡырғыҙҙар тыныс юл менән үҙаллылыҡ ала. Тәүге конституция ҡабул итәләр, милли аҡсаһы — сомды ҡулланыуға индерәләр.
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халҡының составына килгәндә иң күбен ҡырғыҙҙар тәшкил итә. Улар башлыса ауыл ерендә йәшәй. Икенсе урында — үзбәктәр, Үзбәкстанға сиктәш төбәктәрҙә төпләнгәндәр. Урыҫтар ҡалаларҙа һәм илдең төньяҡ өлөшөндәге ауылдарҙа күпләп донъя көтә. Шулай уҡ дунгандар, ҡаҙаҡтар, украиндар, уйғырҙар, немецтар, башҡорттар, татарҙар — барлығы 80-гә яҡын милләт вәкиле ғүмер итә был илдә.
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Республика файҙалы ҡаҙылмаларға бай. Бында нефть, газ, ҡара, төҫлө, ҡиммәтле металл ятҡылыҡтары бар. Шуға күрә сәнәғәт тармағында тәбиғи ресурстарҙы сығарыу, эшкәртеү йүнәлеше өҫтөнлөк итә. Алтын табыу тау сәнәғәтендә төп урынды биләй.
Ҡырғыҙстан Республикаһында 400-ҙән ашыу ҡиммәтле таш — алмас, зәңгәр яҡут (сапфир), ҡыҙыл яҡут (рубин), һары яҡут (топаз), зөбәржәт (изумруд), аквамарин, фирүзә (бирюза), тау гәлсәре, малахит, йәшмә, нефрит һәм аҡыҡ ятҡылығы асылған .
Көньяҡта мамыҡ һәм майлы культуралар, йөн, ебәк туҡымалар етештереү менән шөғөлләнәләр.
Халыҡ-ара туризм да иҡтисадтың мөһим өлкәһенә әүерелеп бара. Уның матур киләсәге, тәү сиратта, донъялағы иң ҙур, матур күлдәрҙең береһе — Ысыҡкүлдең курорт өлөшөн, тау саңғыһы спортын, альпинизмды үҫтереү, күп тарихи урындар, Һары-Селек биосфера ҡурсаулығы менән бәйле.
Мәҙәниәт һәм мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәҙәниәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырғыҙ мәҙәниәтенә уларҙың быуаттар буйы күсмә тормош алып барыуы ҙур йоғонто яһаған. Ғаилә-көнкүреш йолалары күп быуындарҙың аҡылын сағылдырған. Өлкәндәргә ихтирам, айырыуса ата-әсәгә, бер-береңә ярҙам итергә, ауыр саҡта терәк булырға ынтылыу һәм йомарт ҡунаҡсыллыҡ хас ҡырғыҙҙарға.
Был республикала йыр-моңдо ныҡ яраталар. Һәр байрам, табын милли музыкаһыҙ, халыҡ ижадынан тыш уҙмай. Иң таралған музыка ҡоралы булып ерле халыҡтың комузы һанала. Ул тышҡы төҙөлөшө менән грушаға оҡшаған, абрикос ағасынан яһайҙар, ә өс ҡылын элек-электән һарыҡ һеңеренән эшләгәндәр.
Ҡырғыҙстанда һаҡланып ҡалынған боронғо ҡомартҡылар: Саймалы-Таш уйһыулығы, Буран башняһы, Үҙгән мавзолейы һәм башҡалар «Манас» халыҡ эпосы кеүек донъя мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.
Ә «Йәмилә» («Джамиля»), «Хуш бул, Гөлһары!» («Прощай, Гульсары!»), «Аҡ пароход» («Белый пароход») повестары, «Йәлләт» («Плаха») романын ижад итеүсе бөйөк Сыңғыҙ Айтматов. Ул үҙенең үлемһеҙ әҫәрҙәре менән ҡырғыҙ халҡын бейеккә күтәрҙе. Классиктың китаптары 170-тән ашыу телгә тәржемә ителеп, дөйөм тиражы 60 миллион дананан күберәк. Улар йәмғиәткә белем һәм тәрбиә биреү эшенең бүленмәҫ өлөшөнә әйләнде, күп илдәрҙең мәктәптәре һәм уҡыу йорттары программаларына инде.
Ҡырғыҙҙарҙың элекке күсмә тормошо уларҙың йолаларында һәм ғөрөф-ғәҙәттәрендә яҡшы күҙәтелә. Әлегә хәтлем тирмә торлаҡ булараҡ үҙенең әһәмиәтен юғалтмай. Бер байрам да унһыҙ үтмәй, хатта дәүләт флагында ла һүрәтләнгән ул. Тирмәләр хужаның социаль статусын да күрһәткән, халыҡ йолаларының төп образы ла һаналған. Уларҙы төҙөгәндә һәм күсенгәндә күп йолалар башҡарылған һәм тантаналар булған.
Ҡырғыҙҙарҙың аш-һыуы ҡаҙаҡтарҙыҡына оҡшаш, хатта ҡайһы берҙәренең исемдәре лә тап килә. Милли ризыҡтарының үҙенсәлеге дөгө һәм төрлө тәмләткестәрҙе киң ҡулланыуға ҡайтып ҡала, бешерелгән итте генә файҙаланалар. Урындағы ашнаҡсылар йылҡы итенә, ҡамыр аштарына, әсе һөт аҙыҡтарына һәм ҡуйы бутҡаға оҡшаш аштарға, йәшелсәгә өҫтөнлөк бирә.
Белем биреү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡырғыҙстандың мәғариф системаһы Рәсәйҙәге кеүек, йәғни совет заманынан килә. Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң белем биреү өлкәһендә реформалар үткәрелгән
Мәктәптә балалар 11 йыл уҡый, шуның 9 йылы мотлаҡ һанала. Башланғыста 1-ҙән 4-се синыфҡа ҡәҙәр белем алалар. Был баҫҡыста яҙырға, уҡырға, һанарға өйрәнәләр. Ватанды өйрәнеү, хеҙмәт, этика һәм физик культура дәрестәре лә инә. V—IX синыфтар уртансы һаналып, 12 йәштән 16 йәшкә тиклемге уҡыусылар фәнни дәреслектәр, математика, мәғлүмәти технологиялар, сит телдәрҙе тәрәнерәк өйрәнә башлай.
Өлкән синыфтарҙы (X—XI) тамамлау мотлаҡ булмаһа ла, уҡыусыларҙың 80 проценты тиерлек һуңғы баҫҡыста белем алыуын дауам итә. Урта синыфтарҙағы дәреслектәрҙе төплөрәк өйрәнәләр. Әлбиттә, хәрби хеҙмәткә, юғары уҡыу йортона әҙерлек тә башлана. XI синыфты тамамлағанда сығарылыш имтихандары һәм Дөйөм республика тестарын тапшыралар. Шуларҙың һөҙөмтәләре буйынса университеттарға ҡабул итәләр.
Дәүләт ҡарамағындағы урта белем биреү учреждениеларынан тыш, ҙур ҡалаларҙа элиталы шәхси мәктәптәр ҙә асыла.
Башҡортостан менән бәйләнештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2017 йылда Башҡортостан делегацияһының Ҡырғыҙстанға эш сәфәре барышында республикабыҙ Башлығы Рөстәм Хәмитов “Алтай цивилизацияһы һәм Алтай телдәре ғаиләһенең туғандаш халыҡтары” Халыҡ-ара форумын асыу тантанаһында сығыш яһаны [1].
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ф. ҒАФАРОВ. Ҡырғыҙстан — «Манас» иле. Йәншишмә. Балалар һәм үҫмерҙәр гәзите.23.01.2015
- Официальный сайт Правительства Кыргызской Республики
- Официальный сайт Министерства Обороны Кыргызской Республики
- Информационный портал Кыргызстана
- ↑ [ http://bashgazet.ru/politika/27102-izgelek-m-tynysly-ideyalaryna-tayanyp.html Изгелек һәм тыныслыҡ идеяларына таянып]


text:
- Подробности
- Просмотров: 512
ЕП ҺЫМАҠ ХАРА (Chara filiformis), күп күҙәнәкле хара ылымыҡтарының төрө. Бер өйлө нәҙек аҙ тармаҡлы, ғәҙәттә, эзбиз м‑н инкрустацияланған үҫемлек, бейеклеге 40 см тиклем. Һабағының диам. 300—750 мкм. Быуын аралары һуҙынҡы, оҙонлоғо 4—10 см. Ҡайырыһы ике ҡыуышлы. Энәләре яңғыҙ, насар үҫешкән, йомро, йәш быуын араларында асыҡ күренә. Япраҡ ҡолаҡсындары ике рәтле, һәр япраҡҡа 2‑шәр пар, ваҡ, оҙонса, эллипс рәүешендә, остарында йомро. Япрағы өйкөмдә 6—8‑әр, ҡыҫҡа (оҙонлоғо 5—20 мм), бөгөлгән; япраҡсалары рудиментар. Енси үрсеүе — оогам, вегетатив үрсеүе талломдың ян үренделәренең тамырланыуы, аҙаҡ төп үҫемлектән айырылыу юлы м‑н бара. Гаметангиялары берләшкән, аҫҡы япраҡ быуындарында урынлашҡан. Оогониялары шар һымаҡ тиерлек йәки эллипс формаһында, инкрустацияланған. Ооспоралары ҡара-ҡуңыр-һоронан алып ҡара төҫкә тиклем, 11—14 ҡабырғалы, ҡайһы берҙә 500—660 мкм оҙонлоҡтағы базаль суҡыш булып һуҙылған. Антеридияларының диам. 300—405 мкм. Таҙа аҙ минералләшкән аҡмаған һыу төптәрендә үҫә. БР‑ҙа Ҡандракүлдә табылған. Һирәк осраған төр. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ф.Б.Шкундина
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Гәзиткә яҙылыу
«Урал» – беҙҙең ҡала һәм район тормошон сағылдырған гәзит. Ҡыҙыҡлы кешеләр менән танышыу, иҫтәлекле ваҡиғалар хаҡындағы хәбәрҙәр, яңылыҡтар, ҡотлауҙар, реклама – былар барыһы ла беҙҙең гәзит биттәрендә. «Урал» аҙнаһына 2 тапҡыр: шишәмбе, йома кѳндәрендә сыға.
6 айға - 841 һум 26 тин,
3 айға 420 һум 63 тин.
Йыллыҡ подписка - 1538 һум 58 тин.
Хѳрмәтле гәзит уҡыусылар!
Хәҙер һеҙ «Урал»дың электрон версияһына (PDF форматында) яҙылыу мөмкинлегенә эйә.
Бындай ысулдың уңайлы яҡтары:
• Аҡсаңды экономиялайһың
Электрон версия ҡағыҙҙа баҫылған гәзиткә ҡарағанда күпкә осһоҙораҡ.
• Ҡәҙимге почтанан тиҙерәк килеп етә
Интернеттағы йәшнигегеҙгә һалынған электрон гәзитте ҡағыҙ версияһы сығырҙан бер көн алдараҡ (киске сәғәт 6-10-дарҙа) уҡыясаҡһығыҙ.
• Урын биләмәй
Электрон почтаға килгән гәзит аҙаҡ өҫтәлдәрегеҙҙә, шкафтарығыҙҙа, иҙәндәрегеҙҙә буталып ятыу менән янамай. Уны Интернеттан компьютерығыҙға күсереп һалмайынса ғына уҡырға ла мөмкин.
• Туҙмай
Электрон гәзит бер ваҡытта ла иҫкермәй, төҫ юғалтмай, йыртылмай, бысранмай, бысратмай.
Электрон гәзит ҡағыҙҙағы «туған»ынан йөкмәткеһе һәм биҙәлеше буйынса тамсы ла айырылмай.
Рәхәтләнеп уҡығыҙ дуҫтар!
Хаҡтары түбәндәгесә:
6 айға - 528 һум.
PDF версияһына редакцияға килеп яҙылырға мөмкин.
Белешмәләр өсөн телефондар: 3-14-89.
Альтернатив хаҡ:
- 6 айға – 480 һум (редакцияға килеп алған осраҡта)
Гәзиткә редакцияла (Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 55/1), почта бүлексәрендә яҙылырға мѳмкин.
Хѳрмәтле дуҫтар, 2017 йылдың икенсе ярты йыллығына яҙылыу башланды. Гәзиткә яҙылыусылар араһында ойошторолоп килгән реклама акциялары (конкурстар һәм бүләктәр оттороу) дауам итә. Сарала “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йорто гәзит-журналдарына яҙылған һәр кем ҡатнаша ала.
Конкурс бер нисә этаптан тора. “Үҙ баҫмаңа яҙыл” акцияһы сиктәрендә үткәрелгән марафон, 2017 йылдың икенсе ярты йыллығында "Суперприз от!", “Сәләмәт булығыҙ!”, "Аҙна бүләге", "Бәхетле авто", "Гәзит нисек тормошомдо үҙгәртте" конкурстарын берләштерә.
Акция майҙың һәр аҙнаһында үткәреләсәк. Унда ҡатнашыу ѳсѳн «Урал»ға 2017 йылдың икенсе ярты йыллығына яҙылырға һәм квитанцияһын мѳхәрририәткә ебәрергә кәрәк. Аҙна һайын бүләк оттороласаҡ, еңеүсенең фотоһы гәзиттә баҫыла.
Суперприз уйынында ҡатнашыу ѳсѳн «Урал»ға һәм бер республика баҫмаһына 2017 йылдың икенсе ярты йыллығына яҙылып, абонементтар күсермәһен, бәйләнеш ѳсѳн адресығыҙҙы, телефонығыҙҙы күрһәтеп, түбәндәге адресҡа ебәрегеҙ: 450077, Ѳфѳ ҡалаһы, Киров урамы, 45, “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йорто дәүләт унитар предприятиеһы, подписка һәм ваҡлап һатыу бүлеге.
Суперприз отоусыға телевизор һәм спутник антеннаһы тапшырыла. Шулай уҡ бүләккә тағы ла ике телевизор, өс спутник антеннаһы, биш А4 планшеты, ун А5 планшеты уйнатыласаҡ. Еңеүселәрҙең фотоһы гәзиттә баҫыла.
Был акцияларҙа ҡатнашыу ѳсѳн һеҙгә “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йортоноң гәзит-журналдарына яҙылырға кәрәк. Тулы исемлек менән www.rbsmi.ru сайтында танышырға мѳмкин.
Был акцияла ҡатнашыу ѳсѳн 2017 йылдың икенсе ярты йыллығына «Урал» гәзитенә яҙылып, мѳхәрририәттән наклейка алырға кәрәк.
Стикерҙы автомобилдең артҡы тәҙрәһенә йәбештерегеҙ. “Бәхетле авто” конкурсында ҡатнашыусылар араһында бүләктәр 2017 йылдың 30 июненә тиклем уйнатыла. Сараны үткәреү урыны һәм ваҡыты алдан хәбәр ителәсәк. Бүләк отоусылар исемлеге гәзиттә баҫылып сығасаҡ.
Был конкурста ҡатнашыу ѳсѳн гәзит уҡыусыларға үҙҙәре алдырған гәзит йә журналдың тормоштарын яҡшы яҡҡа үҙгәртеүгә булышлыҡ итеүе тураһында һүрәтләп, 2017 йылдың 20 майына тиклем мәҡәлә яҙып ебәрергә кәрәк. Мѳхәрририәт коллективы иң ҡыҙыҡлы 5 мәҡәләне һайлап алып, финал конкурста ҡатнашыу ѳсѳн “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йортона ебәрә. Нәшриәт йорто иң яҡшы 5 мәҡәләне июндә билдәләп, авторына бүләк тапшырасаҡ. I урынға - 3990 һумдан кәм булмаған, II урынға - 3500 һумдан кәм булмаған, III урынға - 3000 һумдан кәм булмаған, IV урынға - 2500 һумдан кәм булмаған, V урынға хаҡы 2000 һумдан кәм булмаған бүләк тапшырыласаҡ.
“Бүләккә подписка” акцияһына ярашлы, “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йортона ҡараған гәзит-журналда бер айға стандарт модулдәге реклама биргән кеше 1 айға бушлай гәзиткә яҙыла ала (мѳхәрририәттә тейешле ташлама менән тултырыла).
Һуғыш һәм тыл ветерандарына социаль ярҙам күрһәтеү маҡсатында, Бѳйѳк Еңеү кѳнѳнә ҡарата “Бѳйѳк Еңеү кѳнѳнә бүләк” акцияһы үткәрелә. Улар ѳсѳн республика, ҡала һәм район гәзиттәренә эшҡыуар-бағыусылар иҫәбенә мәрхәмәт подпискаһы акцияһы ойошторола. Акцияла ҡатнашҡан эшҡыуарҙар, бағыусылар тураһында яҙып сығасаҡбыҙ.
"Балаларҙы яҡлау кѳнѳнә бүләк"
Аҙ тәьмин ителгән күп балалы ғаиләләр, балалар йорто ѳсѳн республика баҫмаларына мәрхәмәт акцияһы буйынса матбуғатҡа яҙылыу ойошторола. Бағыусылар тураһында мәҡәләләр, сюжеттар баҫмаларҙың сайтында һәм БСТ каналында күрһәтеләсәк.
Филиалдар үҙенең яҡын кешеһен - әсәһен, атаһын, ѳләсәһен, олатаһын һәм башҡа туғандарын гәзит-журналдарға яҙҙыртҡан кеше тураһында ролик тѳшѳрә. Ул яҙмала гәзиткә яҙҙыртыусы туғанына ваҡытлы матбуғатты бүләк итеп, ошо гәзитте ниңә һайлауы тураһында һѳйләй. Роликтар гәзит сайтына ҡуйыла һәм урындағы телевидениела күрһәтеләсәк.
Шулай уҡ етәкселәр, дәүләт хеҙмәткәрҙәре, уҡырға яратҡандар “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йортоноң гәзит-журналына үҙенә һәм туғандарына яҙылһа, был турала мәғлүмәт гәзит битендә донъя күрәсәк һәм урындағы телевидение аша күрһәтеләсәк.
Корпоратив сайт аша гәзиттең ҡағыҙ йәки электрон версияһына яҙылғандар ѳсѳн акция сиктәрендә 5 процент ташлама менән ваҡытлы матбуғатҡа яҙҙыртыу ҡаралған.


text:
Учалы районынан күп балалы ғаиләгә трактор тапшырылды
3 майҙа Учалы районынан 10 бала тәрбиәләгән ғаиләгә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов исеменән трактор тапшырылды.
Күп балалы әсә 2011 йылдың 7 мартында Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев менән осрашҡандан һуң, республика башлығы уларға техника һатып алырға ҡарар итә.
Дәүләт башлығы Указы менән 2009 йылда Рәсәйҙең «Ата-әсәләр даны» ордены менән бүләкләнгән ғаиләгә тракторҙы БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов тапшырҙы.
2001 йылда «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булған Зилә Мотаһарова Учалы районы Амангилде ауылы хакимиәтендә эшләй.
Ауылдаштары уны хәстәрлекле әсә һәм яҡшы хужабикә, йорт усағын һаҡлаусы итеп белә.
Зилә Шиһап ҡыҙы йәмәғәтселек тормошонда әүҙем ҡатнаша: Өсөнсө Бөтә Рәсәй Ҡатын-ҡыҙҙар форумы эшендә (Санкт –Петербург ҡалаһы, 2008 йыл), IV Бөтә Рәсәй Әсәләр форумында (Ульяновск ҡалаһы, 2011 йыл) ҡатнашҡан.
Хәләл ефете Рәил Лутов менән улар балалар тәрбиәләүгә етди иғтибар бүлә, уларҙа хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләй, бөхтәлеккә, бер-береһен һәм ололарҙы ихтирам итеүгә өйрәтә. Быны биш ҡыҙҙарының һәм биш улдарының мәктәп һәм район кимәлендәге сараларҙа ҡатнашыуы ла раҫлай.


text:
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы
Баҡалы мәғариф бүлеге
Мостафа ауылының топонимикаһы
Башҡарҙы : Насиров Илдар
VII класс уҡыусыһы
Етәксеһе : Э. Р. Насирова
Мостафа урта дөйөм белем биреү мәктәбе
2012 йыл
План
Инеш ---------------------------------------- 3
Маҡсат һәм бурыстар --------------- 4
Комонимдар ---------------------------- 5
Гидронимдар --------------------------- 7
Микротопонимика -------------------- 8
Оронимика ----------------------------- 10
Һығымта --------------------------------- 11
Ҡулланылған әҙәбиәт --------------- 12
Ҡушымта --------------------------------13
Тыуған өйөн белмәгән,
Тыуған ауылын белерме ?
Тыуған ауылын белмәгән ,
Тыуған илен белерме ?
Халыҡ мәҡәле
Инеш
Һуңғы йылдарҙа башҡорт ономастикаһы (онома грек телендә — «исем», ономастика — «яңғыҙлыҡ исемдәрҙе өйрәнеүсе фән») дөйөм терки ономасиологияһының айырым бер бүлеге буларак ҙур күтә-релеш кисерҙе: бигерәк тә быны ҙур әһәмиәтле һәм фән буларак үҙенсәлекле тармағы һаналған топонимикаға (топос грекса — «урын», топонимика — «ер-һыу атамалары тураһындағы фән») ҡарата әйтергә була. Ғилми әҙәбиәттә айырым бер региондың топонимияһына арналған тикшеренеүҙәр бәрлыҡка килде, Башкортостан, Ырымбур һәм ғөмүмән Көньяҡ Урал ер-һыу атамаларына бағышланған мәҡәләләр, махсус хеҙмәттәр баҫылып сыҡты. Шулар рәтенә билдәле ғалимдар Т. Г. Баишев, Ж. Ғ. Кейекбаев, А. А. Камалов, М. Ғ. Усма-нова, Р. 3. Шәкүров, Ф. Ғ. Хисаметдинова, С. М. Стрелыников кеүек белгестәрҙөң хеҙмәттәрен индерергә мөмкин.
Билдәле булыуынса, топонимика фәненең түбәндәге бүлектәренә ҡараған лексик берәмектәре бар:
1. Ойконимдар үҙҙәрө ике төргә бүленә:
а) астионимдар — ҡала һәм ҡала тибындағы ҡасаба исемдәре: Лондон, Мәскәү, Өфө, Ташкент;
б) комонимдар — ауыл, утар һәм башҡа кеше йәшәгән урын атамалары: Йәрәбәкүл, Имәнйорт, Бесәнсе, Аллабирҙе, Ҡотлоюл.
2. Гидронимдар — диңгеҙ, йылға, һыу, күл, шишмә, шарлауыҡ һәм башҡа гидро-график объекттарҙың атамалары. Мәҫәлән: Каспий — диңгеҙ, Волга, Дим — йылғалар, Байҡал — күл, Бәхет — шишмә.
3. Оронимдар — тау, уба, ҡалҡыулык (киң планда — рельеф) атамалары: Алтай, Урал, Мөхәббәт — тауҙар, Харуба — уба, Йәштәр ере — ҡалҡыулыҡ.
4. Дромонимдар — юл, шул иҫәптән һыу өҫтө, һыу аҫты, ер еҫтө, ер аҫты (тоннель), һауа һәм башҡа төрлө йәйәү йәки транспорт ярҙамында йөрөү өсөн ҡулайлаштырылған юлдар атамалары: Өфө — Ташкент тимер юлы, Силәбе — Мәскәү автомобиль трассаһы, Кейәү һуҡмағы, Көтөүсө юлы.
5. Микротопонимдар (микро грекса — «бәләкәй») — ҙур булмаған географик объект йә сағыштырмаса аҙ кешеләр даирәһенә (мәҫәлән, бер ауыл йәки бер нисә ҡасаба халҡына) билдәле булған атамалар. Микротопонимдарға көтөүлек, сәсеүлек, һыулау, төбәк, соҡор-саҡыр, шишмә, ҡойо һәм башка микрообъекттарҙың исемдәре инә.
Маҡсат :
1. Мостафа ауылы биләмәһендәге топонимдар менән танышырға;
Бурыстар :
1. Ауыл топонимикаһы менән , ауыл тарихы менән башҡорт халҡының үткәненең бәйләнешен күрһәтергә ;
2. Ауылдың топонимикаһында Һеңрән – Айыу ырыуы башҡорттарының, төрлө заман ваҡиғаларының эҙҙәрен өйрәнергә;
Комонимдар
Минең тыуған ауылым – Баҡалы районының Мостафа ауылы.
Үҙ ауылымдың топонимикаһын барлау һәм тикшереү миҫалында асыҡлап, эҙлекле системаһын бәйәнләйем.
Күп кенә ауылдарға һәм улар тирәһендәге ҡыр – баҫыу, йылға – инеш , күл – соҡор , тау , урман , юл – һуҡмаҡ һ.б. ерле физик – географик объекттарға әүәл замандарҙа уҡ исем бирелгән. Ауыл исемдәре ,барлыҡ төр ерле географик атамалар кеүек , халыҡ һәм тел тарихы , география , тәбиғәт һәм башҡа фәндәр өсөн ғаят мөһим фәнни мәғлүмәттәр хәбәр итәләр.
Баҡалы районы Мостафа ауылының ҡыҙыҡлы һәм иғтибарға лайыҡлы тарихтары бар. Уларҙың күбеһе бынан 1000 йылдан ашыу элек булған осорҙарға барып тоташа .
Көньяҡ Уралдан Сөн менән Ағиҙел йылғаһы ҡушылған ергә килеп урынлаша һәм Ыҡ йылғаһына тиклем һуҙыла. Был ырыу Ҡорос, Ҡорсай, Әзмей, Шарашлы ауылдарына нигеҙ һалыусы булып тора. Мостафа ауылына ла нигеҙ һалыусы ошо ырыу була. Ҡулланылған сығанаҡтар буйынса был ырыу ниндәйҙер һуғыштанмы ҡасып ,аҙ ғына ҡалып , ҡабат нәҫел үрсетеүгә ныҡлы иғтибар бүлгән. Был ырыу кешеләре урман ҡырҡмаған, йылғала балыҡ тотмаған, ҡош - ҡорт ауламаған. Тәбиғәтте ҡоротоуға йүнәлтелгән кәсепте харам күргән, һуҫыл үләнгә бай туғайҙарҙа өйөр - өйөр йылҡы , һыйыр, һарыҡ малдары йөрөгән. Хуш еҫле болондарҙа бал ҡорттары геүләгән. Көтөүселәр, умартасылар бер юлы хәбәр йөрөтөүсе ролен үтәгән. Йылдар үтеү менән халыҡ үрсегән. Нәҫел үрсетеүгә ырыу ҙур иғтибар биргән. Мәҫәлән, бер атаның биш улы булһын ,ти. Уларҙың һәр ҡайһы өсәр ҡатынға өйләнгән һәм беренсе, икенсе ҡатындарын балалары менән башҡа сығарған. Малды бүлешеп алыр булғандар. Яңы ниғеҙ ҡорғандар. Ырыу шулай үрсегән һәм Ыҡ йылғаһына таба күсә барған. Шулай был ырыу беҙҙең ауылдың Иҫке ауыл соҡоро (был ауылдың үҙ исеме булған, ләкин ваҡыт үтеү менән онотолған) тип аталған төбәгенә килеп урынлаша һәм ерҙәрҙе үҙләштерә .
Мостафа ауылы
Казан ханлығы емерелгәс, беҙҙең яҡтарға өс татар ғаиләһе күсенеп килгән ,тиҙәр . Ырыу башлығы уларға ауылдың көньяғынан ер бирә, һуңғараҡ, ырыу башлығы ауылдың төньяҡ өлөшөнә күсенә һәм , әллә ерҙең уңдырышлығына һылтанып, татарҙарҙы түбән осҡа күсерәләр. Ырыуҙың башҡа кешеләре лә тура юғары ос яғына күсенеп килә. Шулай ауылда ике ос барлыҡҡа килә : : Башҡорт осо һәм Казан татарҙары осо. Ауылдың исеме Мостафа булып ҡала. Ауылдың атамаһы тураһында ике төрлө фараз йәшәй :
1.Күсеп килгән кешеләрҙең башлығы Мостафа атлы булған. Улар түбән осҡа күсһәләр ҙә ауылдың исеме булып , ошо исем ҡалған , тиҙәр
2. Ислам динен тотоусы ерле халыҡ Мөхәммәт Рәсүллуллаһ бәйғәмбәребеҙҙең атаһының исемен мәңгеләштереү маҡсатынан ошо исемде биргән , тиҙәр
Тәүҙә ул ике ауыл булып йәшәй. : Мостафа 1, Мостафа 2. Ауыл халҡы бер береһе менән бик аралашып бармай. Һуңғараҡ Мостафа халҡы бергәләп йәшәй башлай, әлбәттә . Кәләш әйттереп, килен төшөрөшөп йәшәй ауыл халҡы. Мостафа ауыл халҡы тураһында әлеге көндә лә әйтелгән әйтемдәр йәшәп килә: "Мостафа ҡунағы" (3 -4 көн ҡунаҡ итеү )" Алапайы- ҡөҙрәтле, балаҡайы- ҡеүәтле" (көрәшселәр күп) Унан башҡа һәр остоң үҙ зыяраты бар. Халыҡ бөгөнгө көндә ныҡ аралашҡан. Шуға өлкән кешеләр фани донъяға күсер алдынан, үҙҙәрен ҡайһы зыяратҡа ҡуйырға кәрәклеген алдан уҡ әйтеп ҡуялар.
“ Ҡыҙыл шишмә ” колхозы
Был беҙҙең колхозыбыҙҙың исеме . Әлбәттә , ул инде хәҙер тарих
Мостафа ауылында колхоз 1930 йылда ойошторола һәм уға “ Ҡыҙыл шишмә ” тип исем биргәндәр. Ни өсөн был исемгә туҡталғандар?
Олатайҙарыбыҙ һөйләүенә ҡарағанда Мостафа халҡы әүәл - әүәлдән бәхет тураһында һәм туҡ тормош тураһында хыялланған. Ошо хыял уларҙы төрлө урындарға күсенеп йәшәргә мәжбүр иткән. Һуңғы тапҡыр күсенеүҙәре туҡ ғүмер итеүгә мөмкинлек биреүсе шишмә буйына килтергән. Бәхет тураһында быуындан –быуынға килгән хыялдары иҫтәлегенә Мостафа халҡы төҙөлгән колхозға “ Ҡыҙыл шишмә ” тип исем бирә. Улар был исемде дөрөҫ һайлағандар. Сөнки “ Ҡыҙыл шишмә ” колхозы үҙе йәшәгән дәүерҙә Баҡалы районында эштә генә түгел , бөтә төр ярыштарҙа ла ( үҙешсән сәнғәттә, спортта ) алдынғылыҡты бирмәй. Быныһы инде бөтөнләй икенсе тарих
Гидронимдар
Саҡат йылғаһы
Ауылыбыҙҙың уртаһынан , уны икегә бүлеп , Сөн йылғаһының һул яҡ ҡушылдығы Саҡат йылғаһы аға. Исеме Саҡат ауылынан алынғандыр ,күрәһең. Ул Саҡат башы шишмәһенән ағып сыға., төньяҡҡа бормалана – бормалана аға. Уның иң ҙур ҡушылдығы Ҡоморғо йылғаһы. Бөгөн уны Мостафа йылғаһы тип йөрөтәләр.
Ҡоморғо йылғаһы.
Ауылды икегә бүлеп ( юғары осҡа , түбән осҡа ) Ҡоморғо йылғаһы аға. Ул Ҡоморғо шишмәһенән башлана. Исеме “ ҡом ырғый ” һүҙенән яһалған. Ысынлап та , ул шишмә һыу менән бергә ҡом да ырғыта.
Был йылғала быуа төҙөлгән. Уны халыҡ Иҫке быуа тип атай. Хәҙер инде ул йылдан йыл кибеп , кесерәйеп ҡалды.
Бөгөнгө көндә был Ҡоморғо шишмәһенең һыуы бөтә ауылды туйындыра.
Микротопонимика
Айыу баҫыуы
Мирзаит ауылы янында урынлашҡан. Ул баҫыуҙы
ошондағы халыҡ Татарстан яғына күсенә башлағас ҡалдырып киткән тиҙәр. Сәбәбе : 1) Яҙ көнө Ыҡ йылғаһы ныҡ ташыу арҡаһында сәсеү һуңға ҡалған .Ер ҡалҡыу урында булғас иртә өлгөргән, тиҙәр
2) Бында ҡалған халыҡ уларҙы был яҡҡа сығармаҫ өсөн тауҙан улар өҫтөнә таш тәғәрткән, тигән фараздар йәшәй.
Ҡырғыҙ - бүләк ере
Был ауылға ингәндә уң яҡтағы ҡалҡыу урын – баҫыу. Бөгөнгө көндә ул Зиәш ауылы биләмәһенә ҡарай.Өлкәндәр һөйләүе буйынса бында ҡырғыҙҙар дөйәләргә тейәнеп килеп бер аҙ йәшәгәндәр. Шул баҫыуҙы ауыл байҙарынан ҡуртымға алғандар. Ләкин улар нисек тиҙ килһәләр , шулай уҡ тиҙ генә йыйынып киткәндәр. Был атама һирәк ҡулланыла, оло кешеләр генә белә булһа кәрәк. Уны ауылда Зиәш һырты тип атайҙар.
Һеңрән соҡоро
Ауылдың иң тәрән соҡорҙарының береһе. Ул Мирзаит ауылына бара торған юл өҫтөндә ята.Уның бәләкәй инеше лә бар. Яҙ көнө ташып, ул көтөүлекте ҡып – ҡыҙыл балсыҡҡа күмә. Үҙе оло йылға кеүек ғәйәт шаулап аға. Йәй көнө был соҡор ҡып – ҡыҙыл еләккә күмелә. Ауыл халҡы рәхәтләнеп йыйып ҡыуана. Был соҡор яғынан иҫкән елдәр ҙә уҫал. Бөтә нәмәне өшөтә. Яҙ көнө ерҙе тиҙ елләтә. Шуға баҡсалары шул тарафта ятҡан ауыл халҡы картуфты ла , мал сөгөлдөрөн дә иртә ултырта. Түбән ос халҡы “ Ел Һеңрән яғынан иҫә - һыуыта , “- ти йыш ҡына.
Набик баҫыуы
Элек беҙҙең ауыл Бәләбәй волосына ҡараған. Бер заман Бәләбәйҙән урыҫтар килеп ярайһы ғына ерҙе ауыл халҡынан ҡуртымға алғандар . Килешеүҙе 100 йылға төҙөгәндәр. Йөҙ йыл үткәс , ауылдан вәкилдәр һайлап, ерҙе кире ҡайтарыу өсөн Бәләбәйғә китәләр. Барһалар , тегеләр килешеүҙе күрһәтәләр һәм унда “ на вечное пользование ”тип яҙылғанын әйтәләр. “ На век ” тип аңлаталар. Вәкилдәр ауылға ҡайтҡас , ҡул һелтәп :” Унда на бик, тип яҙылған. Ер беҙҙеке түгел икән ,“- тип әйтәләр. Ауыл халҡы бөгөн дә ул баҫыуҙы Набик баҫыуы тип атай.
Алтын күпер.
Алтынбикә тигән бай ҡатын (ырыу башлығы булыуы ла мөмкин ) соҡор аша йөрөр өсөн һуҡмаҡ һалдырған. Замана барған һайын бикә һүҙе төшөп ҡала , Алтын һүҙе күпер һүҙенә ҡушылып йәшәй. Был һуҡмаҡ урынында хәҙер заманса күпер һалынған.
Был соҡор ауылға ингәндә уң яҡта ҡала. Элек ул мул һыулы булған. Әйтәләр “ һыуы күкрәккә етә ине ” тип. Хәҙер уның һыуы юҡ. Бындағы шишмәләр ҡороп бөткән. Сөнки : 1) һуңғы йылдарҙағы ҡоролоҡ быға булышлыҡ итһә,
2) Алтын күпер башында түбән остоң сүплеге урынлашҡан.
Мүҡ һаҙлығы
Был һаҙлыҡ ауыл осонда урынлашҡан. Элек унан өй һипләргә ауыл халҡы мүк алған. Шунан ошо ярлыҡ йәбешеп ҡалған. Ауылдың аҡһаҡалы Әнүәр бабай уның ләме тураһында ” Красноусол шифаханаһы ләменә торорлоҡ “ тип әйтә торғайны.
Кирзавод яланы
Был ерҙең исеме кирбес заводынан ҡалған. Мостафа ауылында кирбес заводы 1969 йылдың 31 июлендә үҙенең беренсе кирбесен һуға. Эш ике сменала ойошторола . Тәүлегенә 10- 11 мең дана кирбес һуғыла был заводта. Кирбесте көндәр һалҡынайтҡансы һуғалар ҙа , унан ҡыш буйы уны сыныҡтыралар. Яҡты хыялдар менән төҙөлгән был завод хәҙер инде нигеҙенә тиклем юҡ , ә ул торған урын Кирзавод исеме менән һаман дә йәшәй. Бөгөн ул урында Фәһим ағай Хужиндың
бесәнлеге.
Шишмәләр
- Үҙәк шишмә
Ауылдың нәҡ уртаһында урынлашҡан. Ҡоморғо йылғаһына ҡоя
- Хужин шишмәһе
Ҡоморғо йылғаһының һул ҡушылдығы. Был шишмә ҡороған шишмәләр һанын тулыландыра.
- Гаврил (Гәнкә) шишмәһе
Саҡат йылғаһының һул яғында урынлашҡан.
Шишмә минутына 110 литр һыу бирә. Температураһы +7 градус
- Ғәлим шишмәһе
- Шәрәфи шишмәһе.
Был шишмәгә Шәрәфетдин тигән кеше баҫма һалған Исеме шунан ҡалған.
- Ҡаршы ҡайынлыҡ шишмәһе
Был шишмә хәҙер Иҫке быуа аҫтында ҡалған.
Ороним
Ғәлиә тауы
Был тауҙа Ғәлиә исемле ҡыҙ үҙенең иптәш ҡыҙҙары менән һәр ваҡыт шунда уйнаған, тиҙәр. Киске уйындар ҙа ошо тауҙа уҙған.
Был атама бөгөн шулай уҡ бик ҡулланылмай. Уны пожар тауы тиҙәр Сөнки унда пожар часте урынлашҡан.
Һығымта
Ысынлап та, ер-һыу атамалары Тыуған илгә, ергә һәм үҙ телеңә һөйөү тәрбиәләй, тел ғилеменә ҡыҙыкһыныу уята, беҙҙең тәбиғәткә ыңғай ҡарашыбыҙҙы үҫтерә, телмәр мәҙәниәтен тулыландыра. Бигерәк тә башҡорт мөхитендә тыуып - үҫмәгән, башҡорт телен, тарихын, мәҙәниәтен белеп бөтмәгәндәр өсөн топонимдар үҙенсәлекле һәм файҙалы материал булып тора.
Эҙләнеү эше башҡарғанда төрлө ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәрғә тап булдым. Был Һеңрән – Айыу ырыуына ҡағыла. Алда әйткәнемсә, ырыу Ыҡ йылғаһы аша сығып, Татарстан яҡтарына ла күсенә. Татарстандың Ютаҙы районында Айыу ауылы бар икән. Аҙнаҡай районында Сәпәй тигән ауыл бар. Шул ауылдың элекке исеме лә Айыу булған. Ләкин сәпәйҙәр уны Һеңрән –Айыу ырыуы менән бәйләмәйҙәр. Улар был ерҙә айыу күп булған тип фаразлайҙар. Ә бит тирә - яҡта урман юҡ, ҡола ялан. Уйланыр , өйрәнер урындар ифрат күп әле.
Дөйөм алғанда , миңә был эште башҡарыуы ҡыҙыҡлы ла , файҙалы ла булды. Үҙ бабаларым , тыуған ерем тарихын әҙ генә булһа ла белдем.
Тамырҙарым башҡорт халҡының тарихы менән ауаҙҙаш булыуына инандым. Үҙ ауылымдың топонимикаһы килер быуындарға васыят итмәле ғорурлыҡ тыуҙырҙы миндә.
Ҡулланылған әҙәбиәт
К. Аҙнаев “ Юғалған яҙмаларҙың сере ”
“ Башҡортостан “ газетаһы 22, 23 октябрь 1991 йыл
2. “ Ҡыҙыл таң “ “ Үҙебеҙҙең кирбес менән ”
12 гинуар , 1974 йыл
3. “ Ҡыҙыл таң “ “ Ауылдың яҡты уйҙары ”
1 ноябрь 1969 йыл
4. “ Коммунизм байрағы “ “ Быны совет власте бирҙе ”
4 декабрь 1972 йыл
5. Мостафа шишмәләре китабы
Төҙөүсе Х. Мөхәмәҙиева , 2008 йыл
Ҡушымта
14
Номер материала: ДВ-159178
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:


text:
Төбәктә эш хаҡы буйынса 580 миллион һумдан ашыу бурыс бөтөрөлгән Фото: Олег Яровиков
Төбәктә эш хаҡы буйынса 580 миллион һумдан ашыу бурыс бөтөрөлгән
Төбәктә эш хаҡы буйынса 580 миллион һумдан ашыу бурыс бөтөрөлгән Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
2017 йылда Башҡортостанда республика прокуратураһы ҡыҫылышында эш хаҡы буйынса 580 миллион һумдан ашыу бурыс бөтөрөлгән. Был турала Рәсәй Федерацияһының Прокуратура хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы йыйылышта Башҡортостан прокуроры Андрей Назаров хәбәр итте.
Уның һүҙҙәренсә, 780 миллион һумдан ашыу эш хаҡы буйынса бурысы булған 300-гә яҡын эш биреүсе асыҡланған. 580 миллион һумдан ашыу бурыс ҡапланған.
Прокуратура хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотлап, Башҡортостан Башлығы был эшмәкәрлек йүнәлешенең мөһимлеген билдәләне.
— Һеҙҙең хеҙмәт хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләү, пенсиялар һәм пособиелар билдәләү йәһәтенән хеҙмәт һәм социаль ҡануниәтте үтәүҙе күҙәтеүгә ҙур иғтибар бүлә, – тине төбәк етәксеһе. – Прокуратура ярҙамынан тыш, эш хаҡы буйынса бурыс түләү мәсьәләләрен хәл итә алмаҫ инек. Был йәһәттән артабан да бергәләп эш итергә кәрәк, сөнки эш хаҡы менән бәйле мәсьәләләрҙә бер ғәйебе булмаған кешеләр яфалана.
http://www.bashinform.ru/news/1103525-v-bashkortostane-likvidirovano-bolee-580-mln-rubley-dolgov-po-zarplate/


text:
Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында өлкә һабантуйы үткәреләсәк
Силәбе өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығында Өлкә һабантуйы-2011-ҙең ойоштороу комитеты йыйылышы үтте. Унда милли байрам үткәреләсәк урын һәм уның датаһы билдәләнде. Һабантуй үткәреү көнө итеп – 25 июнь, ә үткәреү урыны итеп Ҡоншаҡ районындағы Сабаҡкүл буйы билдәләнде. Байрамға Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизовтың килеүе көтөлә.
Ойоштороу комитеты унда балалар һабантуйын да үткәрергә ҡарар итте, бының өсөн айырым майҙан бүленәсәк.
Ултырыш барышында һабантуйҙа Башҡортостан Республикаһы делегацияһының ҡатнашлығы мәсьәләһе лә күтәрелде. Байрамда билдәле «Каруанһарай» эстрада коллективы сығыш яһаясаҡ, башҡорт сувенирҙары күргәҙмә-йәрминкәһе ойоштороласаҡ.
Традицион спорт төрҙәренән башҡа байрамда көс талап итеүсе экстрим да күрһәтеләсәк. Ярыштар үткәреүҙе Рәсәйҙең иң көслө кешеһе Эльбрус Ниғмәтуллин үҙ өҫтөнә ала.
Өлкә һабантуйы сиктәрендә иң яҡшы башҡорт тирмәһенә конкурс үткәреләсәк. Баһалама ағзалары уның тышҡы биҙәлешен, эске йыһазланышын һәм хужаларҙың ҡунаҡсыллығын баһалаясаҡ. Конкурста өлкәнең йәмәғәт ойошмалары, муниципаль район хакимиәттәре ҡатнашасаҡ.
Һабантуй («Һабан байрамы») – төрки халыҡтарының йылына ике тапҡыр үткәрелеүсе боронғо байрамы. Тәүге һабантуй – яҙғы баҫыу эштәре тамамланыуға, икенсеһе уңыш йыйыуға арналған.
Силәбе өлкәһе халҡы өсөн һабантуй — ул нигеҙҙә ғаилә байрамы. Оло туғандарын һәм балаларын алып, улар бында теүәл бер көнгә киләләр. Тап йәш быуын спорт һәм милли конкурстарҙың төп ҡатнашыусыһына әйләнә: йәштәр майҙанда бил һынаша, арҡан тартыша, көршәк вата.


text:
Өфөлә фән һәм дин эшмәкәрҙәре деструктив ағымдарҙың таралыуы проблемаһын тикшерҙе
Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назаратында мосолман руханиҙарының, мәғариф һәм фән өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш осрашыуы үтте. Унда Диниә назараты вәкилдәре, Рәсәй мосолмандары Үҙәк Диниә назаратының Рәсәй ислам университеты, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты һәм БР Фәндәр академияһы Гуманитар тикшеренеүҙәр институты уҡытыусылары ҡатнашты.
Республикала деструктив йүнәлештәге дини ағымдарҙың таралыуы һөйләшеүҙең төп темаһы булды. Айырыуса был проблема мосолмандар йәмғиәтенә ҡағыла.
БР мосолмандары Диниә назаратынан хәбәр итеүҙәренсә, яҡын арала республиканың фәнни даирәһе вәкилдәренән һәм дин эшмәкәрҙәренән торған белгестәр төркөмө был проблематика буйынса социаль-аналитик тикшеренеү эштәрен башлаясаҡ.


text:
Республиканың 19 районында ураҡ эштәре алып барыла
Республиканың тағы 6 районында иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып йыйыуға төштөләр. Дөйөм алғанда әле 19 район баҫыуҙарында ураҡ эштәре алып барыла. Туғыҙ район игенселәре иген һуғыуға төштө.
Аграр ведомство мәғлүмәттәренә ярашлы, шишәмбегә ҡарата 12,1 мең гектар майҙанда ужым арышы һәм борсаҡ сабылған, пландың был бер процентын тәшкил итә. 3,8 мең гектарҙа иген һуғылған.
Игендең уртаса уңышы гектарынан 13,8 центнерға тиң, ә һуғып алынған иген 5,3 мең тоннанан ашып киткән.
Ураҡта көйөргәҙеләр алда килә, улар 3000 гектарҙағы игенде (5%) яҫмаға һалһа, 2600 га майҙандан (5%) уңышты йыйып алған. Гектарынан уртаса 13 центнер уңыш алған Көйөргәҙе районы игенселәре 3300 тонна игенде һуғып та өлгөргән.


text:
Купе вагонға 50 процент ташлама менән билет алырға мөмкин
Пассажирҙар 2013 йылдың 1 декабренән 20-һенә тиклем «Алдан планлаштырығыҙ» махсус тарифы буйынса йөрөгән «Федераль пассажирҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте поездарының купе вагондарына 50 процентҡа тиклем ташлама менән билет һатып ала аласаҡ, тип хәбәр итә Куйбышев тимер юлының Корпоратив коммуникациялар хеҙмәте.
Акция буйынса билет һатыу 2013 йылдың 18 октябренән 20 ноябренә тиклем осорҙа асыла.
«Алдан планлаштыр» тарифы дәүләт эсендә йөрөгән бөтә поездарға ҡағыласаҡ. Тик «Динамикалы хаҡтар» программаһына ингән поездарға ғына ҡағылмай. Билеттарҙы ташлама менән алырға мөмкин булған поездар исемлеге Куйбышев тимер юлы сайтында баҫылған
Акция Бөтә Рәсәй «Пассажирҙар көнө»нә тура килтереп үткәрелә, уны Федераль пассажирҙар компанияһы традицион рәүештә 3 декабрҙә байрам итә.


text:
«Беҙ үтәбеҙ ғүмер юлынан...»
Өйҙәренә ингәндә, ул телевизорҙан спорт тапшырыуын ҡарап ултыра ине. «Салауат Юлаев» фанаттары шарфын ҡәҙерләп түргә элеп ҡуйған. «Салауат Юлаев» хоккей командаһының көйәрмәне, хоккей, футбол уйынын ғына түгел, төрлө көрәш буйынса ярыштарҙы ла ҡарай икән.
– Әллә хоккейсыларҙың исемдәрен дә беләһегеҙме? – тип шаяртам, шарфҡа күрһәтеп.
– Бик белеп бөтмәйем инде, алмашынып торалар бит, таныйым, еңһәләр, ҡыуанам, еңмәһәләр, көйөнәм, – ти ул.
Зөһрә Әғзәм ҡыҙы Булатова, ысынлап та, башҡаларға оҡшамаған. Көндәлек алып барыуы ғына ни тора?! Әле лә һандығынан 5-6 ҡалын дәфтәр сығарҙы һәм ҡараштырырға рөхсәт итте. Һауа торошон мотлаҡ яҙып барған. Шунан үҙен ҡыуандырған, борсоған хәлдәрҙе, ауыл яңылыҡтарын теркәп ҡуйған. «27.08.14. Эй, күпме ғүмер үткән, яҙа алманым шул, күңелем төшмәне. Август айы ла үтә, бөтәһе лә иҫкә төшә. Йәғәфәремдең вафатына – 12 500 көн… Ә минең бында килеүемә 64 йыл булып китте»…
– Бабайым менән 30 йыл йәшәнек, 38 йыл яңғыҙмын. Иртә китте шул. Дүрт ул, бер ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙек. Хәҙер 15 ейән-ейәнсәрем, 12 бүлә-бүләсәрем бар. Шуларға ҡыуанып йәшәйем. Күптәре педагог һөнәренә уҡыны. Ошо ауылда тыуып үҫеп, ғүмер иттем. Аллаға шөкөр, бер ерем дә һыҙламай. 90 йәшкә етеп, табипҡа мөрәжәғәт итмәнем. Үткән ҡыш, боҙлауыҡта тайып йығылып имгәнеп, дауаханаға эләккәнде иҫәпкә алмағанда инде. Шунда табиптар медицина карточкам булмағанға аптырағайны. Разифа апайым менән Фәниә һеңлем дә иҫән-һау. 94, 85 йәштәләр. Күрешеп торабыҙ, һөйләшеп һүҙ бөтмәй, – ти Зөһрә Әғзәм ҡыҙы.
– Оҙаҡ йәшәүегеҙҙең сере нимәлә? – тип һорайым.
– Һәр ваҡыт йөҙөң яҡты булһын, ихласлыҡ кәрәк, эстә насар уй ятмаһын. Атай-әсәйгә рәхмәт: дөрөҫ тәрбиә биргәндәр. Әсәйем Камила – Ғафури районы Оло Үтәш ауылыныҡы. Бик уҡымышлы кеше ине. Әсәйем яғынан Халиҡовтар нәҫеленән беҙ. Дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан мосолмандарының Диниә назаратын ойошторған, уның тәүге мөфтөйө Мансур Халиҡов олатайымдың атаһы була. Ул тәүҙә Оло Үтәштә атаһы Хатип асҡан мәҙрәсәлә уҡый. Аҙаҡ данлыҡлы «Рәсүлиә», «Ғәлиә» мәҙрәсәләрендә белем ала. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Мансур олатай «халыҡ дошманы» тигән мөһөр тағылып, репрессияға эләгә, Силәбе яҡтарында төрмәлә үлеп ҡала. Уны 1991 йылда аҡланылар. Әсәйем фарсы, ғәрәп, латин телдәрен яҡшы белде. Беҙ уҡығанда Үтәймуллала мәктәп 7 йыллыҡ ине. Мине артабан Ғафури районы Еҙем-Ҡаран ауылына ебәреп уҡыттылар. Бында ҡайтҡас, колхозда хисапсы, секретарь булдым, ситтән тороп Стәрлетамаҡ педагогия училищеһына уҡырға индем. Магазинда ла эшләнем. Ауыл кешеһенә тейешле бөтә эште лә башҡарҙым: һабан һөрөү, бесән сабыу, сөгөлдөр… – тип теҙеп алып китте ул.
Ҡайҙа ҡанатлы һүҙҙәр ишетә йәки уҡый, бөтәһен дә яҙған. «Хеҙмәт әҙәм балаһын өс нәмәнән: эс бошоуҙан, боҙоҡлоҡтан, мохтажлыҡтан ҡотҡара», – тип теркәгән.
– Ҡайһы берҙә йоҡлай алмаһам, таңда торам да тәҙрәнән донъяны күҙәтәм. Ауылым матур. Алыҫта Йәғәфәрем колхоз рәйесе булып эшләгәндә үҙе лә ултыртышҡан үҫентеләр урман булып шаулап үҫеп ултыра, – инәй һөйләргә әүәҫ, тыңлаусы ғына булһын. Һәр һүҙен мәғәнәһенә тура килгән йыры менән йөпләп ҡуя. Хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем 25 йыл башланғыс синыф уҡытыусыһы булып эшләгән ул.
– Бер ғаиләнән дүртәр-бишәр бала уҡығаны булды. «Икеле» ҡуймаҫҡа тырыштым, иҫкәрмәләремде ипләп кенә әйтәм. Кеше булдылар. Әле лә осрашыу ойоштороп, беренсе уҡытыусыбыҙ, тип хөрмәтләп, саҡырып торалар, рәхмәт әйтәләр.
Зөһрә инәй йәш сағынан алтын ҡуллы тегенсе лә булған. “Зингер” тегеү машинаһы әле лә сафта. Заманында күлдәк кенә түгел, килештереп салбар ҙа теккән. «Бер күлдәктең хаҡы биш һум ине, был уҡытыусының бер айлыҡ эш хаҡынан да күберәк», – ти ул.
Бына тағы бер күңелһеҙерәк мәғлүмәт иғтибарҙы йәлеп итә: «Ауылымда бөткән фамилиялар: 21.03.2017. Латипов, Ниғмәтуллин, Ғималов, Ишалин, Хөсәйенов, Берхаев, Ҡайғолов, Дәүләтов». 90 йәшлек кешенең етемһерәп ҡалған атай нигеҙҙәрен уйлап та эсе бошалыр инде.
Артабан ныҡ таныш һүҙҙәрҙе уҡыйым: «Күрәһеңме, тормош беҙҙең яндан үтеп бара!» Тәү ҡарамаҡҡа сәйер был һүҙҙәр кемдеке һуң әле? Үҙенсәлекле шағир Ғилман Ишкининдыҡы бит! Йырҙа йырланғанса, «ғүмер үтәме, әллә беҙ үтәбеҙме ғүмер юлынан?» Нисек кенә булмаһын, лайыҡлы йәшәргә кәрәк. Ябай ҙа, бөйөк тә ветеран-уҡытыусы Зөһрә Булатованың ғүмер юлы күптәргә өлгө. Ошондай матур өләсәй, әсәй булып тағы ла оҙаҡ йылдар йәшәргә яҙһын!
Ауырғазы районы.
Теги:


text:
25-03-2016, 17:53 / ---
Сосновкала - "Буҙа" байрамы
Сосновка ауылында бынан ике йыл элгәре ағинәйҙәр ойошмаһы эшләй башланы. Аллаға шөкөр, ойошма йылдан-йыл тулылана, башҡарған эштәре тослана, ауыл йәмәғәтселеген күскә туплау әүҙемләшә бара. Тәүҙәрәк һигеҙ генә ағзанан торған ойошмаға бөгөн 16 ағинәй йөрөй. Үткән йыл ағинәйҙәр үҙҙәренә милли костюм йүнләһә, быйыл тик үҙ көстәре менән мәҙәниәт йортоноң бер бүлмәһен сынъяһау итеп ремонтлап, миллилекте һынландырған төҫтәр, атрибуттар менән биҙәп алды. Ағинәйҙәр, ошо һөйөнөстәре менән уртаҡлашыу маҡсатында, Сосновка ауыл хакимиәте, мәҙәниәт йорто, мәктәп, йәмәғәтселек ҡатнашлығында «Буҙа» байрамы...


text:
“Кеше китап асҡан һайын офоҡтары киңәйә”1-07-2016, 06:20 // Әҙәби күстәнәс // Баҫып сығарырға
– Халыҡ яҙыусыһы Талха Ғиниәтуллиндың бала сағын нисек һүрәтләр инегеҙ?
– Дөрөҫөн әйткәндә, бала сағым булманы. Атайым үлгәндә миңә 8 йәш ине, ә ике йылдан инәйһеҙ ҡалдым. Улар менән бәхилләшкәнгә тиклем дә, ауырыуҙары сәбәпле, балалыҡты күрмәнем тиергә була. Үҫмерлек осорон да татыманым. Ниндәй үҫмер булһын инде, әгәр ул йыртыҡ ыштанлы, бетле, ташланған малай икән?! Иҫ китмәле фәҡирлек булды. Туғандарҙан нәнәйем бай ине, ләкин унан кулак яһап, бар мөлкәтен тартып алдылар. Шулай итеп, ейәнен ҡарай алманы, үҙе лә аҡылынан яҙҙы. Тараҡан һәм бет тулған емерек кенә ағас өйөбөҙҙә тороп ҡалдым. Етеш үк булмаһа ла, тулы ғаиләле тиҫтерҙәремдән ситкә тибелгән инем. Улар үҙ-ара уйнай бирҙе, ә мин бар донъяға үс тоттом.
Тыуғандан 15 йыл үткәс, Белоретҡа ФЗО-ға сығып киттем. Унда инер өсөн бер йәш өҫтәп, тыуған йылымды 1924 итеп күрһәттем. Унан Свердловск яғына заводҡа ебәрҙеләр. Ашатыуҙарына килгәндә, икмәк бирҙеләр, тик ҡара ла, арыштан да түгел, ә бешеп етмәгән ниндәйҙер һыу ҡатнаш булды, йәнә бер туҫтаҡ борсаҡ өйрәһе эләгә ине. Унда елкә төбөнә биргеләп, арттан төрткөләп урыҫ теленә, эшләргә өйрәттеләр.
17 йәштә әрмегә алындым. Сөнки, алда әйтеүемсә, тыуған йылымды ҙурайтып күрһәттем.
– Әҙәбиәт менән танышыуығыҙ ниҙән башланды?
– Әле Ураҙҙа йәшәгәндә үк шиғыр яҙғылаштырғаным булды. Үҫмер саҡта кем яҙып ҡарамағандыр инде?.. Йәнә шағирҙар ижадын уҡырға яраттым. Ғабдулла Туҡай, Һаҙый Таҡташтыҡын яҡын күрҙем. Шул уҡ ваҡытта тормоштары ла мине ҡыҙыҡһындыра ине. Мәҫәлән, Һаҙый Таҡташты, белеүемсә, үҙҙәренең әҙәбиәтселәре үк эҙәрлекләп интектергән. Ә ниндәй лирик булған бит! Эйе, ул колхоздар, тракторсылар тураһында түгел, ә үҙенең күңелдәгеһен яҙған. Шул уҡ хәл Рәми Ғариповтың тормошонда ла сағыла. Ни өсөн шулай?.. Үҙеңдекен күтәрергә, уға ярҙамлашырға кәрәк тәбаһа!
– Ҡушаматығыҙ булдымы?
– Илгиз Кәримов, Мостай Кәримдең улы, миңә “Илаҡ Талха” тигән ҡушамат биргәйне. Мин ул ваҡытта әле яҙыусы булырымды белмәй инем, юҡһа үҙемә “Илаҡ Талха” тигән псевдоним алыр инем. Бар бит инде Максим Горький, Демьян Бедный тигәндәре. Тик белмәнем, алтмыш йәштәргә тиклем яҙыусы булып һаналманым.
– Ә һеҙҙең яҙыусы юлы нисек башланып китте?
– Нисек яҙыусы булып киткәнем тураһында һөйләһәң, мине ғүмер буйы кемдер етәкләп алып барған кеүек. Рус телендә бер һүҙ белмәгән 15 йәшлек малай ауылдан сығып китә. Һәм тәүге рус һүҙҙәрен Белоретта әйтә башлай. “Ә, колхозный малайка, хәҙер таяҡ менән аяҡтарыңды һындырам!” тигән берәүгә, “ще те надо, ще те надо” тип яуаплағайным. Һәм шул малай һуңынан нисектер билдәле рус телле яҙыусы булып китә.
Мин бит күп уҡыным. Әрмелә булғанда, 1947 йылда, Украина яҡтары ине, әҙ-мәҙ һүрәт төшөргәнемде белеп ҡалғастар, мәҙәниәт йортона биҙәлеш эшенә алдылар. Кавалерияла инек, ә мин етәкселәрҙең һүрәттәрен, плакаттар эшләнем. Мәҙәниәт йортонда уҡ йоҡланым да. Китапханаһы ла бар ине. Шунда Антон Павлович Чехов менән осраштым. Ә тәүге тапҡыр уның менән Германияла күрешкәйнем.
...Германия. Һуғыш бара. Һалдаттар буш өйҙәргә инеп, кемдер тәмәке, кемдер сәғәт эҙләй торғайны. Мин дә гонаһһыҙ булманым. Ә немецтар, практик халыҡ, ишектәрен бикләмәй ине. Һуң уны бикләһәң дә, барыбер инәсәктәр бит байлығыңды эҙләп, тәҙрә йә ишекте ватып булһа ла. Һәм бер шкафта Антон Чеховтың ҡалын томын таптым, шрифты ла революцияға тиклемге ине. Шуны уҡып маташтым. Сумкала оҙаҡ йөрөнө ул, һуңынан ҡайҙалыр ҡалдырып киттем. Чеховҡа тиклем мин үҫеп етмәгән инем.
Һуңынан полк клубында “Енәйәт һәм яза”ны уҡыным. Достоевский ҡыҙыҡһындырғанға ла түгел, уны белмәй ҙә инем... Төн. Китапхананың диванында уҡып ултырам. Һәм Раскольников әбейҙе һуғып үлтергән еренә еткәс, мине ҡалтыратып ебәрҙе. Һуғышта булынды, алыштар үтелде, ит үткәргестәрҙән дә тере сыҡтым... Контузия, яра ла алынды... Ә ошо әҫәрҙә барыһы ла ябай яҙылған, ҡурҡытырлыҡ нимәһе лә юҡ, әммә әҙәби һүҙ күңелгә үтеп инде. Мин ҡалтырана башланым. Тышҡа сыҡтым. Ҡар яуа ине. Услап тороп ҡар йоторға тотондом. Шунда аңлап ҡалдым һүҙ көсөн, әҙәби һүҙҙең кешегә нисек тәьҫир итә алыуын.
Мин оҫта, уҡымышлы түгел инем. Әлбиттә, әҙәби алым, деталдәр тураһында ла бер ни белмәнем. Шулай ҙа яҙа башланым, әйтерһең, кемдер мине етәкләп бара ине.
Бер заман, ыңғайы тура килеп, юллама буйынса “Ҡыҙыу инеш”кә барҙым. Ял итеүселәрҙең күптәре – әҙәбиәтселәр. Һәм “кем иң күп китап уҡыған” кеүегерәк бәйгеләр ҙә уҙа торғайны. Береһендә мин еңеүсе булып сыҡтым. Ул заманда уҡымышлылар ҙа аҙ ине. Күптәребеҙ бит – өс кенә класс тамамлаған һуғыш балалары. Шунда берәү миңә “Чеховты уҡығаның бармы?” тигән һорау биргәйне. “Уҡып ҡарағайным, аңламаным”, – тип яуаплағас, “Дала” тигән әҫәрен уҡырға кәңәш итте. “Ә инде яҙышыр булһағыҙ, иң тәүҙә Мартен Идендың “Джек Лондон”ын уҡығыҙ”, – тип тә өҫтәгәйне ул. Һүҙҙәренә ҡолаҡ һалдым, һуңынан хатта айырыла алмай уҡыным “Дала”ны.
– Тәүге тапҡыр әҫәрегеҙҙең ташҡа баҫылыуы һәм шуға ынтылғанда күрергә тура килгән ҡаршылыҡтар?
– Өҫтә әйткәндән башланды ла инде барыһы ла. Чехов, Джек Лондон, Ремарк һәм башҡалар өйрәткәнсә яҙҙым. Ләкин шунда ла “Был яҙмаларың бер ваҡытта ла баҫылмаясаҡ, кәрзингә, кәрзингә, кәрзингә...” тинеләр.
Һуғыш тураһында тәүге әҫәрем “Атака” исемле булды. Бакланов һәм башҡаларҙы уҡығандан һуң мин дә үҙемде ветеранский прозала һынап ҡарауым ине ул. “Атака”мды тотоп йә бер, йә икенсе баҫмалар буйлап йөрөй башланым. Һәр береһендә кире борҙолар. Шуны әйтер инем: редакцияларҙа ул заманда йәһүдтәр ултыра ине. Юҡ, был улар яғына ниндәйҙер яла ташлау түгел, бары уҡымышлы булыуҙарын билдәләгем килә. Сөнки улар һуғышҡа тиклем үк ғилемгә ынтылған, беҙҙән айырмалы, кәмендә туғыҙ класс тамамлаған.
Йылдар үткәс, тағы ла редакция тупһаларын тапап сығырға хәл иттем. Өмөтһөҙ генә, бары уйынлы-ысынлы “ҡана, ҡарап ҡарайыҡ әле” тигәндәй. Күптән таныш “Знамя” журналына аяҡ баҫтым. Унда иһә яңы бер ҡыҙҙы эшкә алған булғандар икән. Бына ул ҡулына эләккән әҫәремде күҙ алдында уҡ уҡый башланы. Хатта айырыла алмайынса. Һуңынан: “Нисек инде был яҙманы ташларға мөмкин? Кондратьевтан кәм түгел дәбаһа!” – тип аптыраны. Бер аҙҙан Талха Ғиниәтуллиндың “Атака” тигән повесы баҫылып сыҡты. “Знамя”! О, ул журнал етди ине! Унда яҙыусылар берлектәренең етәкселәре генә баҫыла торғайны...
Шул ваҡиғаның иң күңелһеҙе – ташҡа баҫылыуҙан бер тәьҫорат та булмауы. Сөнки шул ҡәҙәре бушҡа йөрөүҙәремдән миндә бушлыҡ ине... Шунда Мостай Кәримдең улы: “Талха, һин ҡуҙғалдың”, – тине.
Шулай итеп яҙыусы булып киттем тиергә була. Төрлө ерҙәрҙә баҫыла башланым. Ләкин 1991 йыл еткәс, редакцияларға яңы заман ҡыҙҙар-егеттәре ултырҙы. Улары иһә “неформат” тип кире борор булды. Йәнәһе, колхоздар хәрәкәтен сағылдырған яҙмаларҙы ҡабул итмәйҙәр, һуғыш тураһында баҫмайҙар. Тышҡа бырғаттылар тиергә була хатта. Ҡалай ҙа минең әҫәрҙәремә Көнбайыштың, Франц Кафка, Марсель Прустың йоғонтоһо ингән – асыҡ яҙам.
– Тәүге осошоғоҙ, үргә ҡарай күтәрелеүегеҙҙе бәйән итһәгеҙ ине...
– Әҙәбиәт институтына ингәндә “Айыуташ” тигән әҫәремде алып барғайным. Ураҙ ауылы эргәһендә шундай тау бар. Аҫтында ғына ялан, шунда ҡуна ятып бесән саба торғайныҡ. Хәҙер уйлап ҡуям, бала сағым ауыр һәм бетле булһа ла, ул замандар барыбер шатлыҡ менән һуғарылған икән. Нисек тә мине ҡайҙалыр интернатҡа, балалар йортона ебәрмәүҙәре яҡшы бит. Бесән эшләгәндә лә ашата инеләр, ҡыуыш ҡороп йәшәнек...
Әҫәрҙә иһә бер Марат тигән ауыл малайы шул Айыуташҡа сығып китә. Һәм шул егет үҙ арбаһында мине Әҙәбиәт институтына алып инә лә инде. Фамилиям эргәһендә торған ҡыҙыл “галочка” әле булһа күҙ алдында.
Ғариза яҙған ике меңләп кешенең туҡһаны ғына үтә ине унда. 45 кеше – көндөҙгө, 45 – ситтән тороп уҡыу бүлегенә. Мин икенселәр һанына индем. Крәҫтиән балаһына артығы кәрәкме ни? Был үҙе минең өсөн осош, тағы бер баҫҡысҡа күтәрелеү булды. Заводтағы станок янында тороусылар, фрезерлаусылар рәтенән институтҡа инеү баһалап бөткөһөҙ ине. Тимәк, мин – кеше, мин – студент!
– Иҫегеҙҙә иң ныҡ уйылып ҡалған көнөгөҙ ҙә шул ваҡиғаларға бәйле түгелме?
– Нәҡ шулай! Әҙәбиәт институтына ғариза биргәндә миңә 34 йәш ине. “Киләһе йылға килерһегеҙ”, – тинеләр тәүҙә. Станок төбөнән килеп баҫҡан кешегә күпкә өмөт итергә лә ярамай ине, әлбиттә. Сөнки күптәр обком, райком, яҙыусылар берлектәренең тәҡдимдәре менән, шылтыратыуҙар буйынса ҡабул ителде. Мин ни, папкамды алдым да барыһына ҡул һелтәп ишеккә табан йүнәлдем. Шул ваҡыт бер ҡатын: “Папкаңды ҡалдыр, төрлөсә була торған. Кем белә, ҡайһы берҙә өҫтәмә лә ҡабул итәләр”, – тип документтарымды алып ҡалды. Гел етәкләп, һаҡлап барыусы фәрештәм шунда ла эргәмдә торғандыр, күрәһең... Инде көҙ еткәс, мин онотоп бөткәс, Әҙәбиәт институтынан “Һеҙ конкурстан үттегеҙ” тигән хат килеп төштө! Мейемдә әллә нимә ҡуҙғалғандай булды. Ҡармағымды тотоп балыҡҡа сыҡ та кит! Байтаҡ ҡына юғалып, тәбиғәттә ҡунып йөрөнөм. Һәм шунда ғына нимәгә өлгәшкәнемде аңлап ҡалдым.
– Ә һеҙҙең өсөн әҙәбиәт нимә ул?
– Минең атайым иртә үлде. Ә ул: “Улым, үҫкәс, мин һине эшләтмәйәсәкмен, һин ҡалаға барып уҡырһың!” – тигәйне. Тол ҡалғас, әсәйем баш күтәрмәй эшләне. Шуның менән беҙҙең ғүмерҙәрҙе һаҡланы. Ул ваҡытта пособиелар ҙа булманы, кешеләр аслыҡтан үлде. Ә уларҙан һуң минең нимәм булһын тағы? Бына, уларҙан һуң торғаны – әҙәбиәт.
Минең ике ҡатыным да яҡшы кешеләр булды. Улар үҙҙәрен ҡорбан итте тиһәм дә, яңылышмам. Беренсеһе бөтөнләй өҫтәл артына ултыртыр ҙа: “Яҙ! Эш хаҡың ғына бары нимә ул...” тиер ине. Беҙ уның менән утыҙ йылдан ашыуыраҡ йәшәнек. Ул йән һаҡсым булды минең...
Икенсе ҡатынымды мин “инәй” тинем. Хатта үлгәнендә шундай бушлыҡ тойҙом: әйтерһең дә, күңелемдең төбөндә ысын инәйем менән хушлаштым. Сөнки бала сағымда инәйем үлгәндә мин илай ҙа, ҡайғыра ла белмәй инем. Ул ваҡытта бары азатлыҡ тойғоһо ғына тыуғайны. Имеш, хәҙер ул мейес башында ауырып ятмай... Йәнәһе, теләгән ҡайһы яҡҡа сығып китә алам... Был, әлбиттә, яҡшы түгел, ләкин сабыймын бит... Шулай, икенсе ҡатыным үлгәс, мин үҙемде тота алмай өс ай буйы иланым. Шул ваҡытта илап күҙемде лә бөтөргәнмендер... Хәҙер бик насар күрәм. Ике ҡатын-ҡыҙ, ике ҡатыным – барыһы ла минең өсөн әҙәбиәт!..
– Туҡһан йәшкә тиклем тормош юлы үткән олуғ кеше булараҡ мөхәббәтте бар тиһегеҙме?
– О, был ҡатмарлы һорау! Уға хатта Платон да яуап бирә алмаған. Бары “Платоническая любовь” тигәнен генә уйлап сығарған. Боронғо гректар ҙа яуап бирә алмаған быға. Ә нимә ул мөхәббәт? Бары тәбиғәт кенә бар. Һәм уның иң тәү маҡсаты – Ер шарын ғүмер менән тултырыу. Беҙ иһә – тәбиғәт балалары. Тимәк, ир менән ҡатын бала табырға тейеш. Шулай итеп, бер енестә икенсеһенә ҡарата тартылыу көсө тыуған. Леонардо да Винчи: “Әгәр кешеләрҙә ошо тартылыу булмаһа, юҡҡа сығырҙар ине”, – тигән. Ә беҙ ни бары шиғриәт, серенадалар менән биҙәй генә башлағанбыҙ уны...
Әлбиттә, иҫкәрмәләр ҙә бар. Ул иһә тәбиғәт арттырып биргәндәргә ҡағыла. Мәҫәлән, Мәжнүн, Матильдаға ғашиҡ булған Фридрих Гейне һәм башҡалар. Тәбиғәт ҡанундары тайпылған уларҙан, һәм нәҡ улар шағир булып киткән, аҡылынан яҙған.
– Үҙегеҙ тартылыу тойғоһо кисергән ҡыҙ тураһында әйтеп үтһәгеҙ ине...
– Зөлҡәрнәй Насировтың Наилә тигән ҡыҙы булды. Бер ваҡыт Мәхмүт тигән малай менән уйнағаны өсөн көнләшеп, барҙым да тондорҙом ҡыҙға... Шулай итеп үҙемдең иғтибарымды күрһәткәнмендер. Йәнәһе, һуңынан ул минең менән генә уйнар тигәнмендер. Үҫә биргәс, Наиләгә әллә нисәмә дөйөм дәфтәр тултырып шиғыр яҙҙым. Барыһын да үҙенә тапшырҙым. Байтаҡ йылдар үткәс, уға ҡунаҡҡа индем, ул кейәүгә сыҡҡан ине инде. Теге дәфтәрҙәрҙе алып, айырым китап сығарырға уйлағайным, тик ире уларҙы утҡа яҡҡан булып сыҡты.
– Кешеләрҙә һеҙҙе нимә йәлеп итә?
– Изге күңелле булыуҙары тиемме... Юҡ, белмәйем... Кешеләрҙә мине һәләтлелек йәлеп итә, талант. Ялҡауҙарҙы бөтөнләй енем һөймәй! Крәҫтиәнме, балта оҫтаһымы, фрезерлаусымы, ул үҙ эшен белергә тейеш. Ғәмһеҙҙәр бер нисек тә йәлеп итмәй. Эшлекле кеше иһә ҡайҙа ла эш кешеһе булып ҡала.
– Әҙәбиәттә үҙ һәләттәрен барлай башлағандарға нимә әйтер инегеҙ?
– Уҡырға кәрәк күп итеп. Кеше китап асҡан һайын офоҡтары киңәйә. Һәм артыңа әйләнмәйенсә, кем нимә әйтер икән тимәйенсә яҙырға, фекереңде еткерергә кәрәк. Башҡорт әҙәбиәтендә әле булһа ниндәйҙер оялыу, баҙнатһыҙлыҡ. Мәйтәм, иптәштәр, етәр ҡамыт кейеп, нимәнәндер ҡурҡып йәшәргә!..
Йәнә рухиәт кәрәк. Ә ул бит башҡортлоҡ ҡына түгел... Әйтәйек, урыҫтар гел генә “бәләкәй кеше” тураһында яҙған. Гоголдең “Шинель” әҫәрендәге Башмачкин тигәндәрен генә алайыҡ. Беҙҙекеләр уның шинель тегеүендә йәберләнгән кешене күрәләр. Шулайтмаһа ине! Ул заманда машинкала баҫып ултырыусыға чиновниктарҙан да күберәк эш хаҡы бирелгән. Тимәк, Башмачкиндың теләһә ниндәй магазиндан өр-яңы шинель алыу мөмкинлеге булған. Фатир алыу ҙа, өй эшсеһен тотоу ҙа уға бер ни тормаған. Тик ул үҙе өсөн шинель тегергә хәл итә. Ни өсөнмө? Сөнки гел машинка төймәләренә баҫып ултырыуҙан, эштән өйгә ҡайтып, өйҙән эшкә генә йөрөүҙән ялҡҡан була. Кешегә шул ваҡыт йәне һөйгән шөғөл – хобби кәрәк. Һәм ул буҫтау һатып алып, шинель тегергә хәл итә. Шуның менән үҙ ғүмеренә ниндәйҙер мәғәнә лә өҫтәй. Юғиһә күңелде бушлыҡ баҫа. Бына бит, ниндәй әҙәби тәрәнлек! Шул уҡ Чеховтың “Дала”һында, упҡында ятҡан кеше тураһындағы яҙмала ла мәғәнә ята. Ә бары нимәнелер һүрәтләү генә, ваҡиғаларҙы тасуирлау – ул әҙәбиәт түгел...
– Әңгәмәне йомғаҡлап, тағы бер һорауымды бирәйем. Ауылға ҡайтырға йөрөйһөгөҙ икән, был юлы унда ҡалмаҡсыһығыҙмы?
– Эйе, ауылда минең ҡыйшайып бөткән булһа ла өйөм бар. Ҡыш сығыуы унда, бәлки, ҡыйынға тура килер. Ләкин үлә ҡалһам да ошонда, атайым эргәһенә, күмерҙәр...
– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт!


text:
Ҡапҡа – хужаның йөҙө
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
Билдәле булыуынса, ра-йонда ауыл биләмәләрен санитар таҙартыу, төҙөкләндереү, йәшелләндереү буйынса экологик өмәләр үткәреү айлығы 8 июнгә тиклем оҙайтылды. Ра-йон хакимиәте башлығының был ҡарарына ярашлы, уның үтәлешен тикшереү маҡсатында "Звезда” гәзите хәбәрселәре менән берлектә Красноусол – Архангел районы йүнәлешендәге оло юл өҫтөндә урынлашҡан ауылдарҙың, шулай уҡ юлдарҙың хәл-торошон, төҙөклөгөн ҡарап сығырға булдыҡ. Был юлдан үтеп йөрөгән һәр кем ошонда күргәндәренән сығып районыбыҙҙың дөйөм күренеше хаҡында фекер төйнәй ҙә инде. Шуға ла был юл аша үткән ауыл биләмәләре хакимиәттәре алдына икеләтә ҙурыраҡ бурыстар һалынған һәм улар мотлаҡ үтәлергә тейеш.
Һаулығыбыҙ төтөн булып елгә оса
09 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
Йәйге иртә. Бар тирә-яҡ йәшеллеккә күмелгән. Ауыл ситендәге ҡыуаҡлыҡта һандуғастар һайрай. Һауа шундай саф. Тын алыуҙары рәхәт. Күкрәк тултырып иртәнге саф һауаны һулайым. Тәбиғәт хозурлығы, үпкәләрҙе киңәйтеп ебәргән иртәнге һалҡынса һауа, төрлө-төрлө нәфис сәскәләрҙең хуш еҫтәре илерткес хистәргә күмә. Күңелдә матур тойғолар тыуа. "Ниндәй матур был тормош”, - тип уйлайым хуш еҫтәргә иҫереп. Ана, унда, сәскәләргә күмелгән һуҡмаҡ буйлап, былай ҙа гүзәл донъяға тағы ла йәм өҫтәп, үҙҙәре лә сәскә кеүек ҡыҙ-ҡырҡын килә. Иртәнге наҙлы елдәр уларҙың сәстәрен тарай. Ҡояш нурҙары йөҙҙәренә, ирендәренә ҡағылып иркәләй.
Илнур йәнә Гран-при яуланы
09 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Красноусол башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы Илнур Үлмәҫбаев төрлө мәҙәни конкурстарҙа еңеү артынан еңеү яулай. Былтыр көҙ Туймазы ҡалаһында үткән "Оҙон көй” конкурсында - II урын, быйыл районда Зәки Мәхмүтов исемендәге төбәк-ара конкурста - Гран-при, ә ошо көндәрҙә Сибай ҡалаһында үткән "Ирәндек моңдары” конкурсында йәнә Гран-при яулап ҡайтты.
Сауҙалашҡан - уҙыр, өйҙә ятҡан - туҙыр
09 июня 2014 йыл | Урындағы үҙидара
27 майҙа район хакимиәтендә сираттағы Иҡтисад көнө булып үтте. Уның эшендә БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты Әмир Ишемғолов, ауыл биләмәһе башлыҡтары, мәктәп директорҙары, эшҡыуарҙар, учреждение, предприятие, ойошма етәкселәре ҡатнашты. Иҡтисад көнөн район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров алып барҙы.
Яулаған бейеклекте юғалтмау – үҙе батырлыҡ
09 июня 2014 йыл | Уңғандарыбыҙ
Ниндәй ҙә булһа бейеклектәргә күтәрелеү, ауыр булһа ла, мөмкин. Ә бына ул бейеклектә ҡалыу күпкә ауырыраҡ.Мостай КӘРИМ,
Башҡортостандың халыҡ шағиры.


text:
Ошо көндәрҙә Табын ырыуҙары вәкилдәренең IV съезы документтары һәм материалдарын үҙ эсенә алған үҙенсәлекле йыйынтыҡ нәшер ителде. Унда йыйындың ҡыҫҡа стенограммаһы, тарих фәндәре докторы, профессор Булат Аҙнабаевтың Табын ырыу-ҡәбилә берләшмәһенең бай тарихын бәйән иткән доклады, делегаттарҙың сығыштары һәм тәҡдимдәре, шулай уҡ ер-һыуҙы, милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, туған телде һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләләре индерелгән резолюция һәм башҡа документтар донъя күргән.
Йыйынтыҡтың «Табындарҙың арҙаҡлы шәхестәре» тигән бүлеге, моғайын, күптәрҙең иғтибарын йәлеп итер. Унда башҡорт халҡын бар донъяға танытҡан Ғәли Соҡорой, Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Мөхәмәтша Буранғолов, Мәжит Ғафури, Абдулҡадир Инан, Шакирйән Мөхәмәтйәнов (Александр Матросов), Жәлил Кейекбаев, Әнғәм Атнабаев кеүек ошо ырыуҙың бөйөк вәкилдәре исемлеге менән танышырға мөмкин. Был ырыу шөһрәтнамәһен тулыландырыуҙа һәм аныҡлыҡ индереүҙә йәмәғәтселек вәкилдәре әүҙем ҡатнашһын ине, тигән теләк белдергән автор-төҙөүсе Нияз Сәлимов.
Ирек Кинйәбулатовтың һүҙҙәренә яҙылған «Табындар йыры», Мәүлит Ямалетдиндың «Майҡы», Фәрғәт Ҡотлобаевтың «Ырыуым – йөҙөк ҡашы» исемле шиғырҙары, шулай уҡ IV йыйын һәм I Табын йәштәре фестивале күренештәрен сағылдырған фотоһүрәттәр китаптың бәҫен арттырған.
Башҡортостандың 100 йыллыҡ юбилейына арнап нәшер ителгән «Беҙ — табындар» йыйынтығын республикала әүҙемләшә барған ырыуҙар хәрәкәтен күҙаллауҙа, милли үҙаңды үҫтереүҙә, шәжәрә-тамырҙарҙы барлауҙа, һис шикһеҙ, ҙур әһәмиәткә эйә булған китаптарҙың береһе тип баһаларға мөмкин.
Н. Сәлимов.
Просмотров (19)


text:
Иң шәп ир-егет роле, иң шәп капитан беҙҙә!
29 марта 2014 йыл | Мәғариф
Үткән йылдың декабрендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында уҡыусылар араһында беренсе Башҡорт Юниор КВН лигаһы үтеүен һәм унда беҙҙең Красноусол башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыларының ярым-финал уйындарында 14 команда араһында өсөнсө урынға сығып, финалға үтеүе тураһында хәбәр иткәйнек инде. Тағы ла ҡыуаныслы хәбәр: 17 мартта финал уйынында гимназиябыҙҙың "Һарыҡты кем ашаған?” КВН командаһы 10 команда араһында икенсе урынға сыҡты.
Фестиваль йәнә таланттар йыя
29 марта 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Республикала бына өсөнсө тапҡыр өлкән быуын кешеләре араһында "Мин яратам һине, тормош!” тип аталған ижади фестиваль уҙғарыла.
Унда вокал, бейеү, инструменттарҙа башҡарыу, нәфис һүҙ һәм үҙенсәлекле жанр номинацияларында ижади коллективтар һәм айырым башҡарыусылар ҡатнаша. Ҡатнашыусыларҙың йәше – 55 йәш һәм унан өлкәндәр.
Унда вокал, бейеү, инструменттарҙа башҡарыу, нәфис һүҙ һәм үҙенсәлекле жанр номинацияларында ижади коллективтар һәм айырым башҡарыусылар ҡатнаша. Ҡатнашыусыларҙың йәше – 55 йәш һәм унан өлкәндәр.
Рәхмәт һеҙгә!
29 марта 2014 йыл | Йәмғиәт
Үзбәк мәҙәниәт йортонда юбилейыма ҡарата матур сара ойоштороп, мине бик ныҡ ҙурланылар.
Һығылмалылыҡ спортын үҙ итәләр
29 марта 2014 йыл | Спорт
Красноусол башҡорт гимназия-интернатында мәктәп уҡыусылары спартакиадаһы сиктәрендә гимнастика буйынса ярыш үтте. Унда 10-дан ашыу команда ҡатнашты.
Подписка кампанияһы үҙ ваҡытында башланасаҡ
29 марта 2014 йыл | Матбуғат
2014 йылдың икенсе яртыһына ваҡытлы баҫмаларға яҙылыу кампанияһы, йолаға ярашлы,
1 апрелдә башланасаҡ. Рәсәй Почтаһы кампанияның өҙөлөүенә юл ҡуймау
өсөн барыһын да эшләне.
1 апрелдә башланасаҡ. Рәсәй Почтаһы кампанияның өҙөлөүенә юл ҡуймау
өсөн барыһын да эшләне.


text:
1970 йыл(1970 битенән йүнәлтелде)
1970 (бер мең туғыҙ йөҙ етмешенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса кесаҙна көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1970 йылы, 2 мең йыллыҡтың 970 йылы, XX быуаттың 70 йылы, XX быуаттың 7 ун йыллығының 10 йылы, 1970 йылдарҙың 1 йылы.
Йөкмәткеһе
ВаҡиғаларҮҙгәртергә
ТыуғандарҮҙгәртергә
Вафат булғандарҮҙгәртергә
- 19 июль — Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы, сөгөлдөрсө, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948)
- 26 июль — Әхмәтзәки Вәлиди Туған, күренекле сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли хəрəкəте етəксеһе, автономиялы Башҡортостанға нигеҙ һалыусы. Шәрҡиәтсе һәм төркиәт белгесе, Фәлсәфә докторы (1935), профессор, Манчестер университетының мөхбир докторы (1967).
- 20 декабрь — Ғәниев Хәбиб Абдрахман улы, Башҡортостанда тыуған генерал-майор, совет хәрби начальнигы һәм йәмәғәт эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.


text:
Иҡтисад (фән)
Иҡтисад (урыҫса эконо́мика, бор. грек. oἶkoς — йорт һәм vόuoς — ҡанун, йәғни — хужалыҡ итеү ҡағиҙәләре) — хужалыҡ итеү (етештереү, бүлеү, алыштырыу һәм ҡулланыу) эшмәкәрлеге.
Иҡтисад һүҙен тәүге тапҡыр Б. Э.Т IV быуатта Аристотель ҡуллана, ул уны «тәбиғи фән» тип атай. Иҡтисадтың төп бурысы — кеше тормошонда һәр ваҡыт матди байлыҡ һәм уңайлыҡтар булдырыу. Бөгөнгө иҡтисад матди етештереү һәм матди булмаған етештереү тармағын берләштерә. Хәҙерге йәмғиәт иҡтисады — айырым кешенең һәм дөйөм йәмғиәттең йәшәүен тәьмин иткән ҡатмарлы организм.
Иҡтисад төшөнсәһе төрлө мәғәнәлә ҡулланыла.
- Йәмғиәт ҡоролошоноң етештереү мөнәсәбәттәре йыйылмаһы. Феодализм иҡтисады, капитализм иҡтисады, социализм иҡтисады.
- Теге йәки был илдең хужалыҡ итеүе.
- Етештереү һәм хужалыҡ итеү мөнәсәбәттәрен өйрәнеүсе фән.
Тулайым килем буйынса донъяның эре иҡтисади илдәре (миллион $)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Халыҡ-ара валюта фонды, Донъя иҡтисадын күҙәтеү мәғлүмәттәре базаһы, октябрь, 2009 йыл: Илдәрҙең номиналь тулайым килеме исемлеге. Мәғлүмәт 2008 йыл өсөн килтерелгән.
- ↑ 2,0 2,1 Nominal 2008 Донъяның һәм Европа берләшмәһенең 2008 йылғы номиналь тулайым килеме.. Донъя иҡтисадын күҙәтеү мәғлүмәттәре базаһы, октябрь, 2009 йыл. Халыҡ-ара валюта фонды. 1 октябрь 2009 тикшерелгән.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Страница 10
Йәш педагогтарға кәңәштәр
Новости / Мәғариф // 4-10-2013, 11:50
Бына һин уҡыуыңды тамамлап, ҡулыңа диплом алдың. Ҡотлайым!
Мәктәптә эш тә булды. Эш башлар алдынан күп йылдар эшләгән тәжрибәле уҡытыусыларҙың кәңәштәренә ҡолаҡ һал. Тәү сиратта директорҙың ҡатынына ярарға тырыш. Мәктәптә уңышлы эшләп китеүең тап унан тора. Сөнки күп эштәрҙе директор түгел, ә ҡатыны хәл итә. Уға ярау өсөн, күп нәмәне белһәң дә, белмәмеш булып, кәңәштәр һора....
Мәктәптә эш тә булды. Эш башлар алдынан күп йылдар эшләгән тәжрибәле уҡытыусыларҙың кәңәштәренә ҡолаҡ һал. Тәү сиратта директорҙың ҡатынына ярарға тырыш. Мәктәптә уңышлы эшләп китеүең тап унан тора. Сөнки күп эштәрҙе директор түгел, ә ҡатыны хәл итә. Уға ярау өсөн, күп нәмәне белһәң дә, белмәмеш булып, кәңәштәр һора....
Зиһенебеҙҙе байытыусы апай
Новости / Мәғариф // 4-10-2013, 11:49
Уҡытыусым Хәмиҙә Мәүлитҡолова тормошо менән һәммәбеҙгә өлгө
Уҡытыусы! Минең күңелемдә –
Сылтырап аҡҡан тау шишмәһе һин.
Сарсыл шишмәләй, һинең фәһемең
Һуғара кешеләр зиһенен.
Уҡытыусы! Берсә сағыштырам...
Уҡытыусы! Минең күңелемдә –
Сылтырап аҡҡан тау шишмәһе һин.
Сарсыл шишмәләй, һинең фәһемең
Һуғара кешеләр зиһенен.
Уҡытыусы! Берсә сағыштырам...
Ир-егеттәр мәктәбе
Новости / Мәғариф // 4-10-2013, 11:48
Сибайҙың Төйәләҫ ҡасабаһына ҡараған 11-се мәктәбендә эшләүсе Ислам Исрафил улы Исламбаев уҡыусыларҙы әрмегә лә, тормошҡа ла әҙерләй
Ҡайһы ғына мәктәпте алма, уҡытыусылар коллективындағы ир-атты бармаҡ менән генә һанап булалыр – шул хәтлем һирәгәйҙе хәҙер мәғариф өлкәһендә эшләүсе беҙҙең “брат”. Сәбәптәре бындай “дефицит”тың күп: кемдер элегерәк мөғәллимлектән эш хаҡы әҙ тип һыуынһа, хәҙергеләренә дәрестәр етмәй. Эш хаҡына ризалар, тик эше юҡ хәҙер. Шуға ла бөгөн һаман эшенә тоғро ҡалған “динозавр”ҙарҙы “өф” итеп кенә йөрөтөргә кәрәк, юҡһа балаларыбыҙ итәккә тотоноп йөрөүҙән ары китмәҫ....
Ҡайһы ғына мәктәпте алма, уҡытыусылар коллективындағы ир-атты бармаҡ менән генә һанап булалыр – шул хәтлем һирәгәйҙе хәҙер мәғариф өлкәһендә эшләүсе беҙҙең “брат”. Сәбәптәре бындай “дефицит”тың күп: кемдер элегерәк мөғәллимлектән эш хаҡы әҙ тип һыуынһа, хәҙергеләренә дәрестәр етмәй. Эш хаҡына ризалар, тик эше юҡ хәҙер. Шуға ла бөгөн һаман эшенә тоғро ҡалған “динозавр”ҙарҙы “өф” итеп кенә йөрөтөргә кәрәк, юҡһа балаларыбыҙ итәккә тотоноп йөрөүҙән ары китмәҫ....
Ә шулай ҙа уҡытыусы һөнәре – иң яҡшыһы
Новости / Мәғариф // 4-10-2013, 11:47
Ниндәй заманда ғына йәшәһәк тә бала бала булып ҡала. Шуҡтары, шаяндары, тиктормаҫтары, үтә иплеләре, аҡыллылары бар. Беҙҙең балаларҙың тәртибе, үҙ-үҙен тотошо насар тимәҫ инем. Бөтмәҫ-төкәнмәҫ ауыл эше, һәр аҙымдарының таныш кешеләрҙең күҙ алдында булыуы ла ҙур роль уйнай торғандыр. Ғөмүмән, хәҙерге балалар тәртипһеҙ, насар, тигән һүҙҙәр менән килешмәйем. Эшемдә минең өсөн иң мөһиме – холоҡ-ҡылыҡтарына, милләтенә, социаль хәленә айырып ҡарамай, балаларҙы ысын күңелдән яратыу, һәр балаға шәхес итеп ҡарау. Уларҙа буласаҡ ата-әсәләрҙе, илдең, донъяның киләсәген күреү....
Ете мәктәп – алдынғылар исемлегендә
Новости / Мәғариф // 27-09-2013, 12:00
Башҡортостандың ете мәктәбе Рәсәйҙең иң алдынғы ауыл мәктәптәре исемлегенә ингән. Был хаҡта «Учительская газета»ла хәбәр ителә. Исемлеккә Рәсәйҙең 54 мәктәбе эләккән. Шулар иҫәбендә беҙҙең республиканан Ауырғазы районының Кәбәс, Миәкә районының Оло Кәркәле, Өфө районының Булгаков, Дыуан районының Вознесенка, Шаран районының Шаран ауылындағы 1-се һәм Мичуринск ауылындағы М. Фәрхетдинов исемендәге урта белем биреү мәктәптәре һәм Туймазы ҡалаһының Серафимовка ауылындағы 1-се урта белем биреү мәктәбе бар....
Аптраҡта ике йыл элек ябылған мәктәп яңынан асылды
Новости / Мәғариф // 27-09-2013, 11:59
Быйылғы уҡыу йылын үҙ мәктәбендә ҡаршылау Мәләүез районының Аптраҡ ауылы уҡыусылары һәм ата-әсәләр өсөн ҙур байрамға әүерелде. Ҡасандыр райондың иң ҙур мәктәптәренең береһе булған белем усағында 500-ҙән ашыу уҡыусы хатта ике сменала уҡырға мәжбүр була. Һуңғы йылдарҙа уҡыусылар һаны бер ни тиклем кәмеһә лә, сифатлы белем һәм тәрбиә алыу өсөн бында бөтөн мөмкинлектәр ҙә булдырылған:...
Иң яҡшы 500-ҙә беҙҙеке – һигеҙ
Новости / Мәғариф // 20-09-2013, 14:29
Башҡортостандың һигеҙ уҡыу йорто «Рәсәйҙең иң яҡшы 500 мәктәбе» исемлегенә инде. Улар араһында Өфөнөң 3-сө, 39-сы, 93-сө гимназиялары, 153-сө, 83-сө лицейҙары, Стәрлетамаҡтың, Нефтекаманың, Салауат ҡалаһының 1-се гимназиялары бар.
Был мәктәптәр исемлеккә 2012 – 2013 уҡыу йылында юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән өсөн индерелгән. Айырыуса БДИ буйынса күрһәткестәр, быйыл Бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының һуңғы этабында еңеүселәр һәм призерҙар һаны иҫәпкә алынған....
Был мәктәптәр исемлеккә 2012 – 2013 уҡыу йылында юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән өсөн индерелгән. Айырыуса БДИ буйынса күрһәткестәр, быйыл Бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының һуңғы этабында еңеүселәр һәм призерҙар һаны иҫәпкә алынған....
«Белем артынан ҙур ҡалаларға ынтылығыҙ!»
Новости / Мәғариф // 23-08-2013, 12:43
ти, ситтә уҡыған һәм йәшәгән башҡорт йәштәренең мәнфәғәтен ҡайғыртыусы Азат Хәлиуллин
2010 йылда Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында Башҡортостан йәштәренә терәк һәм таяныс булған ойошма барлыҡҡа килә. Башҡортостан Республикаһының кадрҙар резервын үҫтереү маҡсатында, алдынғы ҡарашлы бер төркөм йәштәр ”БР Студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы” йәмәғәт ойошмаһын төҙөй. Етәксеһе – Азат Баҙранов....
2010 йылда Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында Башҡортостан йәштәренә терәк һәм таяныс булған ойошма барлыҡҡа килә. Башҡортостан Республикаһының кадрҙар резервын үҫтереү маҡсатында, алдынғы ҡарашлы бер төркөм йәштәр ”БР Студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы” йәмәғәт ойошмаһын төҙөй. Етәксеһе – Азат Баҙранов....
Тамбов уҡытыусыларына көнләшергә генә ҡала
Новости / Мәғариф // 16-08-2013, 14:57
Республикала мәғарифта ҡулайлаштырыу бара. Яңы ғына ҡулына педагог дипломын алған йәштәргә эш юҡ... Бик моңһоу күренеш. Ә бына Тамбов өлкәһендә хәл башҡасараҡ. Әгәр ҙә йәш педагог ауыл мәктәбенә эшкә килһә, уға 120 мең һум аҡса түләйҙәр, торлаҡ мәсьәләһен дә хәл итәләр.
Быйыл Тамбов өлкәһенең белем биреү учреждениеларына килгән 40 йәшкә тиклемге 160 уҡытыусы һәм балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе был ярҙамды аласаҡ. Килешеү буйынса, улар кәмендә өс йыл эшләргә тейеш....
Быйыл Тамбов өлкәһенең белем биреү учреждениеларына килгән 40 йәшкә тиклемге 160 уҡытыусы һәм балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе был ярҙамды аласаҡ. Килешеү буйынса, улар кәмендә өс йыл эшләргә тейеш....
Педагогтарға ла берҙәм форма кәрәкме?
Новости / Мәғариф // 16-08-2013, 14:49
1 сентябрҙә бик күп төбәктә берҙәм мәктәп формаһы тураһында закон үҙ көсөнә инә. Был төрлө бәхәстәр тыуҙырҙы – ә ниңә балалар ғына формала йөрөргә тейеш, ә уҡытыусылар? Педагогтарҙы ла бер стандарт менән кейендереүҙе хуплаусылар, һәр мәктәп үҙенең педагогтар формаһын булдырһын, тип бара. Тик уҡытыусыларға дресс-код булдырыу тураһында РФ Дәүләт Думаһы депутаттарының тәҡдиме йәмғиәттә яҡлау тапманы....


text:
Галина Карелова: «Бөгөн Рәсәйҙә ете меңдән ашыу хәйриә фонды иҫәпләнә» Фото: Федерация Советы сайты
Галина Карелова: «Бөгөн Рәсәйҙә ете меңдән ашыу хәйриә фонды иҫәпләнә»
Галина Карелова: «Бөгөн Рәсәйҙә ете меңдән ашыу хәйриә фонды иҫәпләнә» Фото: Федерация Советы сайты
ӨФӨ, 2016 йыл, 17 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөгөн Рәсәйҙә ете меңдән ашыу хәйриә фонды иҫәпләнә. Был хаҡта Федерация Советы рәйесе урынбаҫары Галина Карелова «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Сикһеҙ мәрхәмәтлек» форумының пленар ултырышында белдерҙе.
«Былтыр ғына меңдән ашыу яңы ойошма теркәлгән. Бөтәһе 15 меңдән ашыу коммерцияға ҡарамаған ойошма хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Өлкәлә 2,5 миллиондан ашыу ирекмән эшләй, — тип һөйләне парламентарий. — Хәйриәлек социаль ярҙам, мәғариф, мәҙәниәт өлкәһендә генә үҫешмәй. Хәйриә эшмәкәрлегенә дәүләт ярҙамы дүрт тапҡырға артҡан. Федераль кимәлдә етди норматив булдырылған».
Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенконың ҡушыуы буйынса Галина Карелова хәйриәлек менән шөғөлләнгән һәм үҙҙәрен изге эшкә арнаған лидер ҡатын-ҡыҙҙарҙың осрашыуын үткәреү тәҡдимен хуплағандары өсөн форумда ҡатнашыусыларға ихлас рәхмәт белдерҙе.
Рәсәйҙә хәйриәлек өлкәһендә халыҡ-ара хеҙмәттәшлек итеү миҫалдары байтаҡ. Галина Карелова «Йылмайыу» операцияһын миҫалға килтерҙе. Уның сиктәрендә Өфөлә Рәсәй һәм сит ил хирургтары йөҙ-яңаҡ кәмселектәре булған 50-нән ашыу балаға операция яһай.
Хәйриәлек мәсьәләләре буйынса даими эшләгән майҙансыҡ кәрәк, тип белдерҙе парламентарий. Хәҙер, кешелеккә террорсылыҡ һәм техноген хәүефе янаған мәлдә, был айырыуса мөһим.
Галина Карелова илдә хәйриәлектең тарихи тамырҙары хаҡында һөйләне. Был эстафета бер ҡасан да өҙөлмәй. Ул ҡануниәт кимәлендә яҡланырға тейеш.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфөлә ике көнлөк «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Сикһеҙ мәрхәмәтлек» тип аталған форум үҙ эшен башланы. Баш ҡалаға 400-гә яҡын кеше — Рәсәй төбәктәренән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе, ШОС һәм БРИКС илдәренән йәмәғәт ойошмалары етәкселәре, социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмалар вәкилдәре, лидер ҡатын-ҡыҙҙар килде.
«Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы»нда АҠШ, Бөйөк Британия, Германия, Көньяҡ Африка Республикаһы, Ҡырғыҙстан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Эстония, Вьетнам, Италияның йәмәғәт, хәйриә һәм дәүләт ойошмалары вәкилдәре ҡатнаша.