text:
Йыуан эсәк
Йыуан эсәк (лат. intestinum crassum) — аш һеңдереү юлының аҫҡы өлөшө, эсәклектең түбәнге яғы; эшкәртелгән аҙыҡтан хасил булған бутҡа һымаҡ массаның (химустың) һыуы ошонда һурыға һәм формалы тиҙәк барлыҡҡа килә. Артҡы эсәккә инә [1]. Йыуан эсәк — һөтимәрҙәрҙең, шул иҫәптән кешенең дә, эсәклегендәге иң киң өлөшө, ул ҡорһаҡ ҡыуышлығында һәм кесе янбаш ҡыуышлығында урынлашҡан, һуҡыр эсәктән (coecum), туҡ эсәктән һәм тура эсәктән тора.
Кешенең туҡ эсәге түбәндәгеләрҙән тора: һуҡыр эсәк дауамы булған үрләүсе өлөш; арҡыры ятҡан өлөш; S хәрефенә оҡшаш бөгөл — flexura sigmoidea seu S romanum — ярҙамында тура эсәк менән тоташҡан түбәнләүсе өлөш. Colon ascendens үргә вертикаль күтәрелә, crista ossi s ilei өҫтөнә ята һәм бөйөрҙөң аҫҡы өстән бер өлөшөн ҡаплай. Бында ул киҫкен борола ла colon transversum'ға күсә, быныһы һул ҡабырға аҫтында ғәҙәттә S һымаҡ бөгөл яһай, шунан киҫкен аҫҡа боролоп, colon descendens'ҡа күсә. Flexura sigmoidea төрлө оҙонлоҡтағы һәм рәүештәге элмәк хасил итә һәм йыш ҡына кесе янбашҡа тәрән төшә, ҡайһы берҙә өҫкә үрләп, ашҡаҙанға һәм бауырға тиклем барып етә. Был өлөштөң һәм colon transversura'ның үҙҙәренең ҡаты шекәрәләре бар, ә үрләүсе һәм түбәнләүсе тармаҡтар ҡорһаҡ япмаһы менән генә өлөшләтә ҡапланған. Урыны-урыны менән был япма япраҡҡа оҡшашлы, ҡайһы берҙә ҡалаҡтарға киҫкесләнгән, май менән тулған өҫтәмәләр барлыҡҡа килтерә (appendices epiploicae). Йыуан эсәк оҙонлоғо 120-нән 227-гә тиклем сантиметр була (уртаса 158,4 см). Тик тура эсәктең генә эске яғы шыма, ҡалған өлөштәрҙең эске яҡтан бөтә оҙонлоғонда мускул менән ҡалынайған өс яҫы ҡатламы (taeniae coli) була, улар араһында стена ҡабарынҡы булып тора, ләкин арҡыры мускулдарҙың тигеҙһеҙ үҫеше арҡаһында был ҡабарынҡылыҡтар арҡыры тартылыштар (plicae sigmoideae) эргәһендә күп һанлы йомро сығынтыларға (haustra coli) бүленә. Йыуан эсәктең стенаһы сероз ҡатламдан (тулыһынса түгел); мускул ҡатламынан (уның буй епсәләре йомро сығынтыларҙы, йәғни taeniae coli'ҙы, хасил итә лә инде); цилиндрик эпителий менән ҡапланған төксәһеҙ лайлалы көптән тора. Йыуан эсәктең стенаһында күп һанлы крипталар һәм лимфа төйөндәре бар. Башҡа умыртҡалыларҙа физиологик яҡтан тура эсәккә тап килгән сығарыу осона ғына йыуан эсәк билдәләре хас, ә башҡа өлөштәр нәҙек эсәк кеүек була.
Йөкмәткеһе
Йыуан эсәктең бүлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һөтимәрҙәрҙә йыуан эсәк бер нисә бүлектән тора:
- һуҡыр эсәк (лат. caecum) менән уның селәү һымаҡ үҫентеһе (лат. appendix vermiformis);
- туҡ эсәк (лат. colon) һәм уның өлөштәре:
- тура эсәк (лат. rectum), ул тура эсәк ампулаһы (лат. ampulla recti) тигән киң өлөштән һәм арт юл каналы (лат. canalis analis) тип аталған һәм анус (лат. anus) менән барып бөткән тар остан тора.
Һуҡыр эсәк[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуҡыр эсәк, сесит (лат. Caecum — грек. typhlon тигәндән; шунлыҡтан һуҡыр эсәк елһенеүе тифлит тип атала) — умыртҡалыларҙа нәҙек эсәктең йыуан эсәккә күскән ерендәге өҫтәмә.
Кеҫәрткеләрҙә һәм крокодилдарҙа һуҡыр эсәк бәләкәс кенә сығынты рәүешендә, ә һөтимәрҙәрҙә ул ярайһы уҡ ҙур. Ҡоштарҙың ике оҙон һуҡыр эсәге бар. Етлекмәгән тешлеләрҙең (лат. Cycloturus sive Myrmedon) ҡайһы берҙәре шулай уҡ ике һуҡыр эсәкле була (дамандыҡы — өсәү[2]).
Кит һымаҡтарҙың, йытҡыстарҙың, күпселек ярғанаттарҙың бәләкәй генә һуҡыр эсәге бар, ә бөжәк ашаусыларҙың һәм афросорицидаларҙың һуҡыр эсәге бөтөнләй юҡ. Үлән ашаусыларҙың һуҡыр эсәгенең оҙонлоғо йыш ҡына хайуандың кәүҙә оҙонлоғонан да артығыраҡ була.
Селәү һымаҡ үҫенте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аппендикс (лат. appendix vermiformis синоним: селәү һымаҡ үҫенте, өҫтәмә) — һуҡыр эсәктең өҫтәмәһе. Һөтимәрҙәрҙең ҡайһы берҙәрендә генә (атап әйткәндә, кроликтарҙа, маймылдарҙа, кешелә) була[3]. Уң бығым өлкәһендә (бауырҙан аҫтараҡ) урынлаша һәм ғәҙәттә кесе янбаш яғына табан түбәнләй. Ҡайһы берҙә һуҡыр эсәк артында була һәм, өҫкә үрләп, бауырға етә. Тар ғына ҡыуышлығы бар, ул лайлалы тиресә йыйырсығы рәүешендәге ҡапҡас менән ябыла торған тишек аша һуҡыр эсәккә асыла. Өлкәнәйә килә аппендикс тишеге өлөшләтә йә тулыһынса ҡапланыуы ихтимал.
Бесәйҙең аппендиксы булмай[4].
Кеше аппендиксының елһенеүе аппендицит тип атала.
Туҡ эсәк[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Туҡ эсәк (лат. colon) — йыуан эсәктең төп өлөшө, һуҡыр эсәкте дауам итеп, тура эсәккә күсә.
Туҡ эсәк аш һеңдереүҙә туранан-тура ҡатнашмай. Ләкин һыуҙың һәм электролиттарҙың күп өлөшө шунда һеңдерелә. Нәҙек эсәктән һуҡыр эсәк аша туҡ эсәккә килеп ингән сағыштырмаса шыйыҡ химус ҡата төшә һәм тиҙәккә әйләнә.
Үрләүсе туҡ эсәк (лат. colon ascendens) — йыуан эсәктең бер өлөшө булып торған туҡ эсәктең башланғыс бүлеге, һуҡыр эсәктең дауамы. Үрләүсе туҡ эсәктең дауамы — арҡыры туҡ эсәк. Үрләүсе туҡ эсәк тә аш һеңдереүҙә туранан-тура ҡатнашмай. Йыуан эсәктең башҡа бүлектәре кеүек үк, уның да вазифаһы, һыу менән электролиттарҙы һеңдереп, нәҙек эсәктән йыуан эсәккә төшкән сағыштырмаса шыйыҡ химусты ҡатыраҡ тиҙәккә әйләндерешеүҙән тора.
Арҡыры туҡ эсәк (лат. colon transversum) — туҡ эсәктең икенсе бүлеге, үрләүсе туҡ эсәктең дауамы. Арҡыры туҡ эсәк артабан түбәнләүсе туҡ эсәккә тоташа. Аш һеңдереүҙә ҡатнашмай, уның да бурысы, нәҙек эсәктән йыуан эсәккә төшкән шыйыҡ химус ҡаты тиҙәккә әйләнһен өсөн, йыуан эсәктең башҡа бүлектәре кеүек, һыу менән электролиттарҙы һеңдереүҙән тора.
Түбәнләүсе туҡ эсәк (лат. colon descendens) — йыуан эсәк бүлеге булып торған туҡ эсәктең өсөнсө бүлеге, арҡыры туҡ эсәктең дауамы. Түбәнләүсе туҡ эсәктең дауамы — сигма һымаҡ туҡ эсәк.
Сигма һымаҡ эсәк (лат. colon sigmoideum), сигма һымаҡ туҡ эсәк — туҡ эсәктең аҫҡы өлөшө, тура эсәккә күсә.
Сигма һымаҡ эсәк кесе янбаштың үрге апертураһы өлкәһендә башлана һәм һигеҙгүҙ һөйәк алдынан арҡырылап уңға йүнәлә. Сигма һымаҡ эсәк артабан һулға борола, шунан урта тирәлә аҫҡа йүнәлә һәм S3 кимәлендә тура эсәккә күсә. «Сигма һымаҡ» тигән атаманы был эсәк S-ҡа оҡшашлыҡтан алған.
Тура эсәк[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тура эсәк (лат. rectum) — йыуан эсәктең ос өлөшө, аш һеңдереү юлының аҙағы, кесе янбаш ҡыуышлығында урынлашҡан. Шунда тиҙәк йыйыла. Атамаһы бөгөлдәр яһап тормайынса аҫҡа йүнәлгәнлектән барлыҡҡа килгән. Йыуан эсәктең сигма һымаҡ эсәктән анусҡа (лат. anus), йәғни күтән тишегенә, тиклемге өлөшө тура эсәк тип атала.
Тура эсәктең сат аша үткән һәм күтән тишегенә яҡын урынлашҡан түбәнге тар өлөшө арт юл (лат. canalis analis) тип атала, һигеҙгүҙ һөйәк тирәһенән үткән киңерәк өҫкө өлөшө тура эсәк ампулаһы (лат. ampulla recti, ампула менән сигма һымаҡ эсәктең дисталь өлөшө араһындағы эсәк өлөшө — ампула өҫтө бүлеге) тип атала.
Хайуандарҙың йыуан эсәге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йыуан эсәк тик дүрт аяҡлыларҙа (лат. Tetrapoda, йәғни ер өҫтө умыртҡалылары) — башһөйәклеләр (Gnathostomata) төркөмөнөң умыртҡалылар өҫкласына ингән хайуандарҙа ғына — була. Дүрт аяҡлылар биш класҡа бүленә:
- ер-һыу хайуандары (Amphibia)
- һөйрәлеүселәр (Reptilia)
- ҡоштар (Aves)
- † синапсидалар (Synapsida) — юҡҡа сыҡҡандар
- һөтимәрҙәр (Mammalia).
Был өҫкласс вәкилдәренең бөтәһендә лә тиерлек йыуан эсәк нәҙек эсәктән илеоцекаль клапан менән айырылған. Күп төрҙәрҙең йыуан эсәге тура анусҡа барған ҡыҫҡа бүлектән ғибәрәт, ул нәҙек эсәккә ҡарағанда киңерәк. Амниоттарҙың (лат. Amniota, юғарғы умыртҡалылар) бөтәһендә лә һуҡыр эсәк булыуына ҡарамаҫтан, тик һөтимәрҙәрҙә генә йыуан эсәк тулы ҡиммәтле эсәк булып формалашҡан[5].
Ҡайһы бер ваҡ һөтимәрҙәрҙең йыуан эсәклеге төҙөлөшө буйынса, башҡа дүрт аяҡлыларҙыҡы кеүек, тура, әммә һөтимәрҙәрҙәр төрҙәренең күпселегендә ул үрләүсе һәм түбәнләүсе бүлектәргә бүленгән. Арҡыры туҡ эсәк тик приматтарҙа ғына асыҡ формалашҡан. Шул уҡ ваҡытта туҡ эсәк таҫмалары лент ободочной кишки (ингл. Taenia coli) һәм гаустрҙары гаустр (ингл. Haustrum) йыртҡыстарҙа ла, көйшәүселәрҙә лә юҡ. Һөтимәрҙәрҙең тура эсәге (бер арт юллыларҙан айырмалы) башҡа умыртҡалыларҙың клоакаһынан барлыҡҡа килгән, шулай итеп, был төрҙәрҙең «тура эсәгенә» гомологиялы, йәғни оҡшаш, түгел.
Балыҡтарҙың йыуан эсәге юҡ, бары тик ҡыҫҡа тура эсәктәре генә бар, ул аш һеңдереү бүлегенең түбәнге осон клоака менән тоташтыра. Акулаларҙың быға өҫтәп ректаль биҙе бар, ул диңгеҙ һыуы менән осмотик тигеҙлекте тәьмин итер өсөн тоҙ бүлеп сығара. Был биҙ төҙөлөшө буйынса һуҡыр эсәкте хәтерләтһә лә, уға гомологиялы түгел.
Микрофлораһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эсәклектең микрофлораһы хайуандарҙың ашҡаҙан-эсәк юлында йәшәгән төрлө микроорганизмдар йыйылмаһынан тора. Микроорганизмдар үҙләштерелмәгән углеводтар ферментлашҡанда бүленеп сыҡҡан энергияны йыя һәм артабан ҡыҫҡа сылбырлы майлы кислоталарҙы йота. Эсәклек бактериялары шулай уҡ В төркөмө витаминдары менән К витаминын синтезлауҙа һәм үт кислоталары, стериндар, ксенобиотиктар метаболизацияһында ҙур әһәмиәткә эйә[6].
Бактериялар туҡ эсәк микрофлораһының ҙур өлөшөн һәм тиҙәктең ҡоро массаһының 60 процентҡа тиклем өлөшөн етештерә[7]. Яҡынса 300-ҙән[8] 1000-гә тиклем төрө эсәклектә йәшәй[9], уларҙың һаны күп осраҡта биш йөҙ самаһы була тип баһалана[10][11][12]. Әммә бактерияларҙың 99 процентының ни бары 30-40 төргә ҡарауы ихтимал[13]. Эсәклек микрофлораһында шулай уҡ бәшмәктәрҙең һәм иң ябайҙарҙың ҡайһы бер төрҙәре лә бар, әммә уларҙың эшмәкәрлеге тураһында аҙ билдәле.
Тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, микрофлора менән кеше араһындағы мөнәсәбәттәргә комменсализм (бер-береһенә зарарһыҙ) ғына түгел, хатта мутуализм (икеһе өсөн дә кәрәкле) хас. Кешеләр эсәклек микрофлораһынан башҡа йәшәй алһа ла, микроорганизмдарҙың үҙҙәренең эйәһе өсөн бик күп файҙалы ғәмәлдәр башҡарыуы бәхәсһеҙ, мәҫәлән, улар тотонолмаған энергетик субстраттарҙы ферментлаштыра, иммун системаға ярҙам итә, зарарлы, патоген бактериялар үҫешенә кәртә ҡуя, эсәклек эшен көйләй һ. б. Ләкин ҡайһы бер шарттарҙа теге йәки был төрҙәр инфекция аша ауырыуҙарға сәбәпсе була, яман шеш барлыҡҡа килеү хәүефен арттыра.
Эсәклек бактерияларының 100 проценты тиерлек анаэроб организмдар булып тора[14], анаэроб бактериялар айырыуса һуҡыр эсәктә тығыҙ урынлашҡан.
Микрофлора составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әлегә эсәклек микрофлораһын тәшкил иткән бөтә төрҙәр ҙә танылып бөтмәгән, сөнки күбеһен тикшереү маҡсатында үрсетеү мөмкинлеге юҡ[15]. Кешеләрҙә төрҙәр популяцияһы төрлө була, ләкин һәр кешенең бөтә ғүмере дауамында башлыса тотороҡло көйө ҡала, йәшәү рәүешен үҙгәртеүгә, диеталарға, өлкәнәйеүгә бәйле үҙгәрештәр арҡаһында ғына бер аҙ үҙгәрә төшөүе ихтимал.
Эсәклек микрофлораһының составы буйынса кешеләр 3 энтеротипҡа бүленә энтеротип (ингл. Enterotype)[16][17][18]. Беренсе типта — Bacteroides, икенселә — Prevotella, өсөнсө типта Ruminococcus төркөмөндәге бактериялар өҫтөнлөк алып тора.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ М. Г. Привес, Н. К. Лысенков, В. И. Бушкович. Анатомия человека — 9-е изд. — М.: Медицина, 1985. — Б. 275-282. — 110000 экз.
- ↑ Romer A. S., Parsons T. S. The Vertebrate Body. 5th ed — Philadelphia: W. B. Saunders, 1977. — viii + 624 p. — ISBN 0-03-910284-X.
- ↑ Сапин М. Р., под ред - Анатомия человека. В двух томах. Том 1. Раздел «Краткий сравнительно-анатомический очерк развития пищеварительной системы». 1 апрель 2009 тикшерелгән.
- ↑ НУЖЕН ЛИ НАМ АППЕНДИКС?
- ↑ Romer, Alfred Sherwood The Vertebrate Body — Philadelphia, PA: Holt-Saunders International, 1977. — P. 351–354. — ISBN 0-03-910284-X.
- ↑ (1997) «Role of intestinal bacteria in nutrient metabolism». Clinical Nutrition 16: 3–9. DOI:10.1016/S0261-5614(97)80252-X. PMID 16844615.
- ↑ Stephen AM, Cummings JH (February 1980). «The microbial contribution to human faecal mass». J Med Microbiol 13 (1): 45–56. DOI:10.1099/00222615-13-1-45. PMID 7359576.
- ↑ Guarner F, Malagelada JR (February 2003). «Gut flora in health and disease». Lancet 361 (9356): 512–9. DOI:10.1016/S0140-6736(03)12489-0. PMID 12583961.
- ↑ Sears CL (October 2005). «A dynamic partnership: celebrating our gut flora». Anaerobe 11 (5): 247–51. DOI:10.1016/j.anaerobe.2005.05.001. PMID 16701579.
- ↑ Steinhoff U (June 2005). «Who controls the crowd? New findings and old questions about the intestinal microflora». Immunol Lett 99 (1): 12–6. DOI:10.1016/j.imlet.2004.12.013. PMID 15894105.
- ↑ O'Hara AM, Shanahan F (July 2006). «The gut flora as a forgotten organ». EMBO Rep. 7 (7): 688–93. DOI:10.1038/sj.embor.7400731. PMID 16819463.
- ↑ Gibson RG (2004). «Fibre and effects on probiotics (the prebiotic concept)». Clinical Nutrition Supplements 1 (2): 25–31. DOI:10.1016/j.clnu.2004.09.005.
- ↑ Beaugerie L, Petit JC (April 2004). «Microbial-gut interactions in health and disease. Antibiotic-associated diarrhoea». Best Pract Res Clin Gastroenterol 18 (2): 337–52. DOI:10.1016/j.bpg.2003.10.002. PMID 15123074.
- ↑ Vedantam G, Hecht DW (October 2003). «Antibiotics and anaerobes of gut origin». Curr. Opin. Microbiol. 6 (5): 457–61. DOI:10.1016/j.mib.2003.09.006. PMID 14572537.
- ↑ Shanahan F (December 2002). «The host-microbe interface within the gut». Best Pract Res Clin Gastroenterol 16 (6): 915–31. DOI:10.1053/bega.2002.0342. PMID 12473298.
- ↑ Zimmer, Carl. Bacteria Divide People Into 3 Types, Scientists Say (April 20, 2011). 21 апрель 2011 тикшерелгән. «a group of scientists now report just three distinct ecosystems in the guts of people they have studied.».
- ↑ Arumugam, Manimozhiyan; et al (March 2010). «Enterotypes of the human gut microbiome». Nature 473 (7346): 174–80. DOI:10.1038/nature09944. PMID 21508958.
- ↑ Кишечная флора делит людей на три энтеротипа


c: text/html

text:
Өфөлә билдәле ғалим, яҙыусы Радмир Хәсәновтың ижад кисәһе үтәсәк
«Башкирская охотничья газета» һәм «Рада» спорт-һунарсылыҡ клубы бөгөн билдәле ғалим, медицина фәндәре докторы Радмир Хәсәновтың ижад кисәһен үткәрә. Ул Рәсәйҙең һәм сит илдең төрлө гәзит-журналдарында 200-ҙән ашыу фәнни мәҡәлә баҫтырған, уйлап табыу патенттары авторы.
Ижади кисәне ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, бөгөнгө программала ғалимдың, шул уҡ ваҡытта арыу-талыуҙы белмәгән сәйәхәтсенең сираттағы китабының презентацияһы ҡаралған.
Профессор Радмир Хәсәнов «Рада» спорт-һунарсылыҡ клубы составында Башҡортостанда ғына түгел, унан ситтә лә күп сәйәхәт иткән.
Радмир Хәсәнов шулай уҡ республикала хайуандар донъяһын һаҡлап ҡалыуға күп көс һала. Хайуандар донъяһы, һунарсылыҡ, сәйәхәт тураһында ул биш китап яҙған.
Ижади кисә «Башкирская охотничья газета» редакцияһында Өфө ҡалаһы, Свердлов урамы, 62 адресы буйынса үтәсәк.
Башлана – 18 сәғәттә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 637
ҠЫМЫҘ МЕНӘН ДАУАЛАУ, дауалау маҡсатында ҡымыҙҡулланыу. Ҡымыҙҙағы еңел үҙләштерелә торған аҡһымдар, витаминдар, микроэлементтар, туйындырылмаған май к‑талары һ.б. уның шифаһын билдәләй.
Ҡ.м.д. аш һеңдереү, тын алыу, ҡан барлыҡҡа килтереүсе ағзалар, йөрәк‑ҡан тамырҙары, нервы һәм эндокрин системалары ауырыуҙары күҙәтелгәндә, матдәләр алмашыныуы боҙолғанда, иммунитетты күтәреү, аппетитты нормалаштырыу һ.б. өсөн тәҡдим ителә. Ашҡаҙан‑эсәк юлы ауырыуҙары киҫкенләшкәндә һәм ҡымыҙҙы шәхси ҡабул итә алмағанда эсеү тыйыла. Башҡортостанда башҡорттар элек‑электән ҡымыҙҙы халыҡ медицинаһында ҡулланған. 19 б. уртаһынан бейә ҡымыҙы туберкулёз м‑н ауырығандарҙы дауалауҙың иң һөҙөмтәле сараһы булып таныла, был Ҡ.м.д. үҫешенә, Ҡ.м.д. урындары һәм шифаханалар барлыҡҡа килеүгә булышлыҡ итә. Беренсе Ҡ.м.д. шифаханаһы 1890 й. эшләй башлай (ҡара: Аксаков С.Т. исемендәге шифахана). 20 б. башынан Башҡортостан Ҡ.м.д. б‑са фәнни тикшеренеү үҙәгенә әүерелә: ҡымыҙҙың составы тикшерелә, Ҡ.м.д. күрһәтмәләр, шифахана режимы, төрлө ауырыуҙарҙы дауалау методикаһы әҙерләнә (П.Ю. Берлин, К.Н.Нефтель, А.Н.Рубель).
30 йй. уртаһынан Медицина университетында Ҡ.м.д. б‑са фәнни тикшеренеүҙәр уҙғарыла: йәйге һәм ҡышҡы ҡымыҙ составында С витаминының булыуы асыҡлана (В.Н.Зюзин); кешенең инфекцион ауырыуҙары ҡуҙғытыусыларына ҡымыҙҙың йоғонтоһо (А.А.Шустер), ашҡаҙан‑эсәк юлы ауырыуҙары (З.В.Асҡаров, С.В.Базанова, З.Ш.Заһиҙуллин) һәм туберкулёздың төрлө сағылыштары ваҡытында (М.Н.Карнаухов, Н.С. Пономарёва, Ә.Ғ.Шамаев), ш. иҫ. бәүел‑енес системаһы туберкулёзы (Л.П.Крайзельбурд, Н.Г.Хисмәтуллин) күҙәтелгәндә, Ҡ.м.д. файҙаһы өйрәнелә. 60‑сы йй. башында киптерелгән бейә һөтөнән ҡымыҙ етештереү тәжрибәһе уҙғарыла (И.А.Сайгин, М.Ф.Халдина), уның составы, ш. иҫ. микроэлементтар миҡдары (А.Ғ.Вәлиев, Ә.С.Мифтахова, А.А.Шәйхиев) өйрәнелә. Ҡ.м.д. шифахана шарттарында ҡулланыу мәсьәләһе ҡарала (Л.Ғ. Байымбәтов); фтизиоурологик (Р.З. Вәлиәхмәтов, Г.В.Коржавин), неврологик (Н.А.Борисова) ауырыуҙарҙы, ҡолаҡ, тамаҡ һәм танау ауырыуҙарын Ҡ.м.д. ысулдары камиллаштырыла (С.В.Михайловский). Бронхы‑ үпкә ауырыуҙары ваҡытында ҡымыҙҙың иммунитетты нығытыу үҙенсәлеге (Ш.З.Заһиҙуллин, В.Л.Нәзифуллин, Р.В.Әхмәҙуллин), гипертония ауырыуын һәм йөрәктең ишемия ауырыуын дауалауҙа һәм иҫкәртеүҙә ҡымыҙҙың антиоксидант һәм гиполипидемик файҙаһы (Л.Т.Ғилметдинова) асыҡлана. Ҡорһаҡ ҡыуышлығы ағзаларына операциянан һуң тергеҙеүсе дауалауҙа ҡымыҙҙың ыңғай йоғонтоһо билдәләнә (А.Р.Ғилметдинов, О.В.Ғәлимов, Л.С.Минеева).
2001 й. Ҡ.м.д. мәсьәләһе БДМУ‑ның тергеҙеүсе медицина һәм курортология ҒТИ‑нда өйрәнелә. Республикала Ҡ.м.д. С.Т.Аксаков ис., “Глуховская”, “Йоматау”, “Толпар”, “Шафран” һ.б. шифаханаларында ҡулланыла. Шулай уҡ ҡара: Курортология.
Әҙәб.: Гильмутдинова Л.Т., Кудоярова Р.Р. Кобылье молоко и кумыс (история, состав, свойства, производство). Уфа, 2011; Гильмутдинова Л.Т. Кумыс в медицине. Уфа, 2011.
Л.Т.Ғилметдинова
Тәрж. Л.Р.Шәрипова


text:
Өфө һалым йыйыу буйынса һуңғы урынды биләй Фото: primpress.ru
Өфө һалым йыйыу буйынса һуңғы урынды биләй
Өфө һалым йыйыу буйынса һуңғы урынды биләй Фото: primpress.ru
ӨФӨ, 2017 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Йыл башынан алып туғыҙ айҙа бюджетҡа һалым йыйыу буйынса Финанс министрлығы рейтингында Өфө һуңғы баҫҡыста тора. Башҡортостандың баш ҡалаһы пландың 62,3 процентын йыйған. Күмертау (78 процент), Салауат (73,4) һәм Стәрлетамаҡ (72,5) тәүге урындарҙы биләй.
РБК-Өфө хәбәр итеүенсә, Өфө мөлкәтте һатыу буйынса планды үтәмәгән, судта кадастр хаҡын баһалау бәхәсендә еңелгән, һәм сығымдары ла байтаҡ. Властар етмәгән 650 миллионды банк займдары иҫәбенә ҡапларға ниәтләй.
Райондар араһында Борай алда килә — пландың 87,1 процентын үтәгән. Әбйәлил, Көйөргәҙе, Хәйбулла һәм Учалы райондары бюджеттары ла 80 проценттан ашыу йыйған.


text:
Көҙгө байлыҡтан
21 августа 2015 йыл | Кәңәштәр
Август айы тамамланып та бара. Баҡсаларҙа емеш-еләк, йәшелсәнең ишелеп уңған мәле. Һеҙгә көҙгө байлыҡтан әҙерләнгән бер нисә ризыҡ рецебы тәҡдим итәбеҙ.
Юлдарҙа хәүеф арта
20 июля 2015 йыл | Кәңәштәр
Юлдарҙа именлек, хәүефһеҙлек мәсьәләһе көнүҙәк проблема булыуҙан туҡтамай. Ағымдағы йылдың 8 июненә ҡарата республикала 1500 юл-транспорт ваҡиғаһы булып, унда 205 кеше һәләк булһа, 1837 кеше төрлө кимәлдәге тән йәрәхәттәре алды. Ҡануниәт ҡәтғиләнеп тороуға ҡарамаҫтан, 110 юл-транспорт ваҡиғаһының эскән килеш руль артына ултырған водителдәр ғәйебе менән килеп сығыуы айырыу-са хәүефкә һала. Район юлдарында хәл-торош нисегерәк тора? Ошо хаҡта һөйләүен һорап ЮХХДИ начальнигы Жәлил Әнүәр улы ҒӘЙНУЛЛИН менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
- Республикала авария осраҡтары-ның уғата артыуы билдәле, был тәңгәлдә районда хәл-торош нисегерәк?
- Ысынлап та, республикалағы кеүек, район юлдарында ла авария осраҡтарының ҡырҡа артыуы күҙәтелде. 5 ай арауығында ғына ла 18 юл-транспорт ваҡиғаһы булып (былтырғынан 10-ға күберәк!), шуның 4-һе (былтырғы менән сағыштырғанда 3-әүгә күберәк) эсеп руль арына ултырған водителдәр ғәйебе менән ҡылыныуы хәүефләндерә. Ә 8-ендә ситтән килеүсе водителдәр ғәйепле. Шуныһы ғына ҡыуандыра, үлем осраҡтары булманы, былтыр ошондай 2 осраҡ булғайны.
Аварияларҙа зыян күреүселәр, йәғни имгәнеүселәр һаны 27 булып, шулай уҡ 16 осраҡҡа үҫеш күҙәтелде.
2012 йылда эсеп руль артына ултырыу-сы водителдәргә ҡарата яза ҡатыланыуға ҡарамаҫтан, һаман да яҡшы яҡҡа үҙгәреш юҡ, киҫекһеҙ водителдәрҙе бер нимә лә өркөтмәй икән. Транспорт сараһына эскән килеш идара итеүсе водитель тәүгеһенән автоинспектор ҡулына эләкһә, ул 1,5-2 йылға тиклем водитель таныҡлығынан мәхрүм ителеп, уға 30 мең һум күләмендә штраф һалыу ҡаралған ине. Йыл арауығында ошондай уҡ хәл ҡабатлана ҡалһа, ҡануниәтте боҙоусыға 3 йылға рулгә идара итеү хоҡуғынан мәхрүм итеү янап, штраф та 50 мең һумғаса артты. 1 июлдән иһә ошоға өҫтәп енәйәт яуаплылығы ла күҙаллана.
Йыл башынан эскән килеш рулгә идара итеүсе 149 (+8) водитель асыҡланып, улар яуаплылыҡҡа тарттырылһа, 14-е ҡайтанан инспекторҙар "ҡармағына эләкте”. Нигеҙҙә күпселекте тәжрибәһеҙ йәштәрҙең – 1980 - 1990 йылдарҙа тыуғандарҙың эләгеүе бигерәк аяныслы. Уларҙың күптәре хатта бер ҡайҙа ла эшләмәй, әммә ата-әсәһе елкәһендә, автомашинаһында штраф менән "аҡса эшләй”, шулай уҡ водитель таныҡлығынан да "ҡолаҡ ҡаға”. Ошондай бер ниндәй ҡағиҙәләргә лә буйһонмай "елләнеп” йөрөргә яратыусы йәштәргә был бик ҡиммәткә төшә.
- Жәлил Әнүәр улы, йәйге йылы көндәр башланыу менән автомобиль юлдарында үҫмерҙәрҙең хатта бер-береһен уҙышып скутерҙа, мопед-мотоциклдарҙа йөрөүе арта.
- Эйе, ундай скутер, мопедтарҙа йөрөүсе бәлиғ булмағандар (күптәре юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен дә тейешенсә төшөнмәй) беҙҙең инспекторҙарҙың баш бәләһенә әйләнде. Әммә әленән-әле ата-әсәләрҙең иҫтәренә төшөрөп тороу кәрәктер: уҙған йылдың ноябренән (яңы ҡағиҙәләргә ярашлы) скутер, мопедтар транспорт сараһы булып иҫәпләнеп, уларға идара итеү өсөн "М” категориялы водитель таныҡлығы булыуы мотлаҡ. Билдәле булыуынса, уҡып, имтихан биргәндән һәм бәлиғ булғандан һуң ғына ҡулға идара итеү таныҡлығы бирелә.
Тимәк, үҫмерҙең был транспорт сараһына идара итеүгә бер ниндәй ҙә хоҡуғы юҡ, тигән һүҙ. Шуға ла 2014 йылда ҡағиҙәләр белмәгән ошондай скутерсылар ғәйебе менән районда 6 юл-транспорт ваҡиғаһы булды. Был осраҡта үҫмерҙең бәлиғ булмаған йәштәлеген иҫәпкә алып, уға скутер һатып алып биреп, үҙ иркендә йөрөргә рөхсәт иткәндәре өсөн ата-әсәләргә штраф һалыу ҡаралған. Ә транспорт сараһы тартып алынып, Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы махсуслаштырылған штраф ҡуйыу урынына урынлаштырыла.
- Һуңғы арала автомашиналарҙы урлап алып китеү осраҡтары ла йышайҙы булһа кәрәк.
- Автомашиналарҙы урлап алып китеүҙәргә килгәндә, был да кешеләрҙең вайымһыҙлығынан, моңһоҙлоғонан килеп сыға. Яңыраҡ, 14 июндә генә Красноусолда булған хәлде иҫкә төшөрөү ҙә етә. Бер ғәмһеҙ әҙәм автомашинаһын төнгөлөккә йорто янында ҡалдырып, өҫтәүенә, уғрыларға ултыр ҙа кит, тигәндәй, автомашина асҡысын ҡабыҙғыста, документтарын да эстә ҡалдырып (хатта багында бензины ла булған), йоҡларға ятҡан, иртән тороуына автомашинанан "елдәр иҫкән”. Ярай әле, был урланған транспорт сараһының эҙенә тиҙ төштөләр. Уғрыны Өфөлә ҡулға алдылар, ә бит билдәле ваҡыт арауығында уның республиканан ситкә лә сығып китеп өлгөрөү ихтималлығы бар ине.
- Хәүефһеҙлек ҡайыштары хаҡында ла бер нисә һүҙ әйтеп үтергә кәрәктер.
- Әлбиттә, хәүефһеҙлек ҡайыштарын ҡаптырып йөрөүҙе күптәр автоинспектор өсөн кәрәк, тип төптө яңылыша. Был үҙеңдең, бары тик үҙеңдең хәүефһеҙлегең өсөн икәнде аңларға ваҡыт. Ниндәй генә юл-транспорт ваҡиғаһын алһаң да, хәүефһеҙлек ҡайышының кемгәлер ҡамасаулауын бер ҙә хәтерләмәйем. Тағы ла бер миҫал, яңыраҡ ҡына булған юл-транспорт ваҡиғаһында автомашинаның артҡы урындығында бала өсөн махсус креслола ултырған 1,5 йәшлек бала имгәнмәй ҡалһа, ә алда әсәһенең алдында ултырған 6 айлыҡ сабый әсәһе менән бергә алғы тәҙрәнән сығып осоп, зыян күрә, һөҙөмтәлә, дауаханаға эләгәләр. Әсә кеше хәүефһеҙлек ҡайышын ҡаптырмаған булып сыға ла инде.
Водителдәрҙең йәнә бер тапҡыр иҫтә-ренә төшөрөргә кәрәк, ҡайыштар һеҙҙең һәм пассажирҙарығыҙҙың хәүефһеҙлеге өсөн ҡулайлаштырылған. Һеҙ пассажирҙарығыҙ хәүефһеҙлек ҡайыштарын ҡаптырмаған осраҡта урынығыҙҙан ҡуҙғалырға ла те-
йеш түгелһегеҙ, ә балалар өсөн кресло булмағанда уларҙы бөтөнләй йөрөтөү
тыйыла. Ул булмағанда 3 мең һум штраф һалыу ҡаралған, кресло 1,5-3 мең һум тирәһе тора.
- Күптән түгел Красноусолда 5 йәшлек баланы автомашина бәрҙереп, ул ныҡлы зыян күргәйне…
- Эйе, ундай осраҡ булғайны, әлегә уның буйынса эш ябылмаған. Йыл башынан йәйәүлеләр ҡатнашлығында 4 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлде, уларҙың ҡайһы берендә йәйәүлеләр ғәйепле тип табылды. Йәйәүлеләрҙең күптәре тейешле махсуслаштырылған юлды аша сығыу урындарынан сығыуҙы хуп күрмәй. Ҡайһы бер водителдәр ауыл урамдары араһында ла юғары тиҙлектә йөрөргә әүәҫ. Ҡапыл ғына балалар юлға килеп сығырға, ҡайһы берәүҙәр тирә-яғына ҡарамай, юлды аша сыға башларға мөмкиндәр. Водителдәрҙең күптәре һаман да йәйәүлеләрҙең юлды аша сығыу урындарында туҡталып үтергә "онота”.
Шулай уҡ малды бәрҙереү осраҡтары ла булып тора. Бында ла водителдәргә иғтибарлыраҡ, уяуыраҡ булырға кәрәк, бигерәк тә эңер төшкәс. Малдар бит ҡағиҙәне белмәй, ҡапыл ғына юлға килеп сығыуҙары ихтимал.
Юлдарҙағы хәүефһеҙлек беҙҙең һәр беребеҙҙән тора. Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен теүәл үтәү, бер-береңә ҡарата итәғәтле, сабыр, ихтирамлы булыу, һәр кемдең, водителдең дә, йәйәүленең дә бурысы. Нисек кенә эшең ашығыс булмаһын, ул юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоу өсөн сәбәп тә, аҡланыу ҙа була алмай. Юл – хаталаныуҙы ғәфү итмәй. Һәр юл билдәһе артында кеше ғүмере торғанын оноторға ярамай. Юлдарыбыҙ имен булһын!
- Фәһемле әңгәмә өсөн рәхмәт.
- Республикала авария осраҡтары-ның уғата артыуы билдәле, был тәңгәлдә районда хәл-торош нисегерәк?
- Ысынлап та, республикалағы кеүек, район юлдарында ла авария осраҡтарының ҡырҡа артыуы күҙәтелде. 5 ай арауығында ғына ла 18 юл-транспорт ваҡиғаһы булып (былтырғынан 10-ға күберәк!), шуның 4-һе (былтырғы менән сағыштырғанда 3-әүгә күберәк) эсеп руль арына ултырған водителдәр ғәйебе менән ҡылыныуы хәүефләндерә. Ә 8-ендә ситтән килеүсе водителдәр ғәйепле. Шуныһы ғына ҡыуандыра, үлем осраҡтары булманы, былтыр ошондай 2 осраҡ булғайны.
Аварияларҙа зыян күреүселәр, йәғни имгәнеүселәр һаны 27 булып, шулай уҡ 16 осраҡҡа үҫеш күҙәтелде.
2012 йылда эсеп руль артына ултырыу-сы водителдәргә ҡарата яза ҡатыланыуға ҡарамаҫтан, һаман да яҡшы яҡҡа үҙгәреш юҡ, киҫекһеҙ водителдәрҙе бер нимә лә өркөтмәй икән. Транспорт сараһына эскән килеш идара итеүсе водитель тәүгеһенән автоинспектор ҡулына эләкһә, ул 1,5-2 йылға тиклем водитель таныҡлығынан мәхрүм ителеп, уға 30 мең һум күләмендә штраф һалыу ҡаралған ине. Йыл арауығында ошондай уҡ хәл ҡабатлана ҡалһа, ҡануниәтте боҙоусыға 3 йылға рулгә идара итеү хоҡуғынан мәхрүм итеү янап, штраф та 50 мең һумғаса артты. 1 июлдән иһә ошоға өҫтәп енәйәт яуаплылығы ла күҙаллана.
Йыл башынан эскән килеш рулгә идара итеүсе 149 (+8) водитель асыҡланып, улар яуаплылыҡҡа тарттырылһа, 14-е ҡайтанан инспекторҙар "ҡармағына эләкте”. Нигеҙҙә күпселекте тәжрибәһеҙ йәштәрҙең – 1980 - 1990 йылдарҙа тыуғандарҙың эләгеүе бигерәк аяныслы. Уларҙың күптәре хатта бер ҡайҙа ла эшләмәй, әммә ата-әсәһе елкәһендә, автомашинаһында штраф менән "аҡса эшләй”, шулай уҡ водитель таныҡлығынан да "ҡолаҡ ҡаға”. Ошондай бер ниндәй ҡағиҙәләргә лә буйһонмай "елләнеп” йөрөргә яратыусы йәштәргә был бик ҡиммәткә төшә.
- Жәлил Әнүәр улы, йәйге йылы көндәр башланыу менән автомобиль юлдарында үҫмерҙәрҙең хатта бер-береһен уҙышып скутерҙа, мопед-мотоциклдарҙа йөрөүе арта.
- Эйе, ундай скутер, мопедтарҙа йөрөүсе бәлиғ булмағандар (күптәре юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен дә тейешенсә төшөнмәй) беҙҙең инспекторҙарҙың баш бәләһенә әйләнде. Әммә әленән-әле ата-әсәләрҙең иҫтәренә төшөрөп тороу кәрәктер: уҙған йылдың ноябренән (яңы ҡағиҙәләргә ярашлы) скутер, мопедтар транспорт сараһы булып иҫәпләнеп, уларға идара итеү өсөн "М” категориялы водитель таныҡлығы булыуы мотлаҡ. Билдәле булыуынса, уҡып, имтихан биргәндән һәм бәлиғ булғандан һуң ғына ҡулға идара итеү таныҡлығы бирелә.
Тимәк, үҫмерҙең был транспорт сараһына идара итеүгә бер ниндәй ҙә хоҡуғы юҡ, тигән һүҙ. Шуға ла 2014 йылда ҡағиҙәләр белмәгән ошондай скутерсылар ғәйебе менән районда 6 юл-транспорт ваҡиғаһы булды. Был осраҡта үҫмерҙең бәлиғ булмаған йәштәлеген иҫәпкә алып, уға скутер һатып алып биреп, үҙ иркендә йөрөргә рөхсәт иткәндәре өсөн ата-әсәләргә штраф һалыу ҡаралған. Ә транспорт сараһы тартып алынып, Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы махсуслаштырылған штраф ҡуйыу урынына урынлаштырыла.
- Һуңғы арала автомашиналарҙы урлап алып китеү осраҡтары ла йышайҙы булһа кәрәк.
- Автомашиналарҙы урлап алып китеүҙәргә килгәндә, был да кешеләрҙең вайымһыҙлығынан, моңһоҙлоғонан килеп сыға. Яңыраҡ, 14 июндә генә Красноусолда булған хәлде иҫкә төшөрөү ҙә етә. Бер ғәмһеҙ әҙәм автомашинаһын төнгөлөккә йорто янында ҡалдырып, өҫтәүенә, уғрыларға ултыр ҙа кит, тигәндәй, автомашина асҡысын ҡабыҙғыста, документтарын да эстә ҡалдырып (хатта багында бензины ла булған), йоҡларға ятҡан, иртән тороуына автомашинанан "елдәр иҫкән”. Ярай әле, был урланған транспорт сараһының эҙенә тиҙ төштөләр. Уғрыны Өфөлә ҡулға алдылар, ә бит билдәле ваҡыт арауығында уның республиканан ситкә лә сығып китеп өлгөрөү ихтималлығы бар ине.
- Хәүефһеҙлек ҡайыштары хаҡында ла бер нисә һүҙ әйтеп үтергә кәрәктер.
- Әлбиттә, хәүефһеҙлек ҡайыштарын ҡаптырып йөрөүҙе күптәр автоинспектор өсөн кәрәк, тип төптө яңылыша. Был үҙеңдең, бары тик үҙеңдең хәүефһеҙлегең өсөн икәнде аңларға ваҡыт. Ниндәй генә юл-транспорт ваҡиғаһын алһаң да, хәүефһеҙлек ҡайышының кемгәлер ҡамасаулауын бер ҙә хәтерләмәйем. Тағы ла бер миҫал, яңыраҡ ҡына булған юл-транспорт ваҡиғаһында автомашинаның артҡы урындығында бала өсөн махсус креслола ултырған 1,5 йәшлек бала имгәнмәй ҡалһа, ә алда әсәһенең алдында ултырған 6 айлыҡ сабый әсәһе менән бергә алғы тәҙрәнән сығып осоп, зыян күрә, һөҙөмтәлә, дауаханаға эләгәләр. Әсә кеше хәүефһеҙлек ҡайышын ҡаптырмаған булып сыға ла инде.
Водителдәрҙең йәнә бер тапҡыр иҫтә-ренә төшөрөргә кәрәк, ҡайыштар һеҙҙең һәм пассажирҙарығыҙҙың хәүефһеҙлеге өсөн ҡулайлаштырылған. Һеҙ пассажирҙарығыҙ хәүефһеҙлек ҡайыштарын ҡаптырмаған осраҡта урынығыҙҙан ҡуҙғалырға ла те-
йеш түгелһегеҙ, ә балалар өсөн кресло булмағанда уларҙы бөтөнләй йөрөтөү
тыйыла. Ул булмағанда 3 мең һум штраф һалыу ҡаралған, кресло 1,5-3 мең һум тирәһе тора.
- Күптән түгел Красноусолда 5 йәшлек баланы автомашина бәрҙереп, ул ныҡлы зыян күргәйне…
- Эйе, ундай осраҡ булғайны, әлегә уның буйынса эш ябылмаған. Йыл башынан йәйәүлеләр ҡатнашлығында 4 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлде, уларҙың ҡайһы берендә йәйәүлеләр ғәйепле тип табылды. Йәйәүлеләрҙең күптәре тейешле махсуслаштырылған юлды аша сығыу урындарынан сығыуҙы хуп күрмәй. Ҡайһы бер водителдәр ауыл урамдары араһында ла юғары тиҙлектә йөрөргә әүәҫ. Ҡапыл ғына балалар юлға килеп сығырға, ҡайһы берәүҙәр тирә-яғына ҡарамай, юлды аша сыға башларға мөмкиндәр. Водителдәрҙең күптәре һаман да йәйәүлеләрҙең юлды аша сығыу урындарында туҡталып үтергә "онота”.
Шулай уҡ малды бәрҙереү осраҡтары ла булып тора. Бында ла водителдәргә иғтибарлыраҡ, уяуыраҡ булырға кәрәк, бигерәк тә эңер төшкәс. Малдар бит ҡағиҙәне белмәй, ҡапыл ғына юлға килеп сығыуҙары ихтимал.
Юлдарҙағы хәүефһеҙлек беҙҙең һәр беребеҙҙән тора. Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен теүәл үтәү, бер-береңә ҡарата итәғәтле, сабыр, ихтирамлы булыу, һәр кемдең, водителдең дә, йәйәүленең дә бурысы. Нисек кенә эшең ашығыс булмаһын, ул юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоу өсөн сәбәп тә, аҡланыу ҙа була алмай. Юл – хаталаныуҙы ғәфү итмәй. Һәр юл билдәһе артында кеше ғүмере торғанын оноторға ярамай. Юлдарыбыҙ имен булһын!
- Фәһемле әңгәмә өсөн рәхмәт.
Индира ИШКИНА әңгәмәләште.
“Һурнаҡ” таксистар арта
13 июля 2015 йыл | Кәңәштәр
Районда такси хеҙмәте асылыуы халыҡ өсөн ҙур уңайлыҡтар булдырҙы. Такси саҡырған һәр кем тейешле урынға ваҡытында һәм ҡыйынлыҡһыҙ барып етерен белә.
Бөгөнгө көндә районда "Алтын”, "Экипаж”, "Эльвира”, "Престиж”, "Твое такси”, "Лидер”, "Класс” такси хеҙмәттәре эшләй. Уларҙың һәр береһендә уртаса 15-әр машина иҫәпләнә. Шул уҡ ваҡытта "үҙ-үҙенә” эшләгән йәнә 20-ләгән машина бар. Йыйып ҡына әйткәндә, район буйынса 125-ләгән таксист коммерция нигеҙендә юлсыларҙы хеҙмәтләндерә. Тик халыҡҡа такси хеҙмәте күрһәтеү тураһындағы федераль закон талаптарын барыһы ла үтәйме һуң? 2011 йылда ҡабул ителгән был закон ике бүлектән тороп, унда коммерция нигеҙендә пассажирҙар һәм йөк ташыу менән шөғөлләнеүсе шәхси эшҡыуар булараҡ һалым органында теркәлергә, транспорт инспекцияһынан рөхсәт алырға тейеш, тип әйтелә. Шәхси эшҡыуар булараҡ дәүләт теркәүе үткән кеше һалым, пенсия, мотлаҡ медицина страховкалауы фондына иғәнә түләй, рейсҡа сығыр алдынан медицина тикшереүе үтә, механик машинаны ҡарай һ.б.-лар.
Һуңғы ваҡытта рәсми рәүештә теркәлгән эшҡыуар таксистар килемдең, саҡырыуҙарҙың әҙәйеүенә зарлана башланы. Был инде "күләгәләге”, йәғни рәсми рәүештә теркәлмәйенсә эшләгән таксистарҙың әүҙемләшеүенә бәйле. Иртә таңдан төнгә тиклем улар "Иҫке поликлиника”, "Автовокзал”, "Лукойл” заправкаһы” туҡталыштарында дежур итеп, "һул” килем алалар. Шул уҡ ваҡытта юғарыла телгә алынған законда тейешле теркәлеү үтмәйенсә пассажирҙар ташыған өсөн 5 мең һум, ә инде автомобилдең техник торошо һәм водителдең медицина тикшереүе үтеүе тураһында документ булмаған осраҡта 30 мең һумға тиклем штраф ҡаралған.
Таксист-эшҡыуарҙарҙы яҡлау маҡсатында район хакимиәте, ЮХХДИ, һалым инспекцияһы һәм башҡа хеҙмәттәр "һурнаҡ” таксистарҙы асыҡлау йәһәтенән контролде көсәйтте. Был сара намыҫлы эшләгән эшҡыуарҙарға табыш алып эшләргә булышлыҡ итәсәк.
Бөгөнгө көндә районда "Алтын”, "Экипаж”, "Эльвира”, "Престиж”, "Твое такси”, "Лидер”, "Класс” такси хеҙмәттәре эшләй. Уларҙың һәр береһендә уртаса 15-әр машина иҫәпләнә. Шул уҡ ваҡытта "үҙ-үҙенә” эшләгән йәнә 20-ләгән машина бар. Йыйып ҡына әйткәндә, район буйынса 125-ләгән таксист коммерция нигеҙендә юлсыларҙы хеҙмәтләндерә. Тик халыҡҡа такси хеҙмәте күрһәтеү тураһындағы федераль закон талаптарын барыһы ла үтәйме һуң? 2011 йылда ҡабул ителгән был закон ике бүлектән тороп, унда коммерция нигеҙендә пассажирҙар һәм йөк ташыу менән шөғөлләнеүсе шәхси эшҡыуар булараҡ һалым органында теркәлергә, транспорт инспекцияһынан рөхсәт алырға тейеш, тип әйтелә. Шәхси эшҡыуар булараҡ дәүләт теркәүе үткән кеше һалым, пенсия, мотлаҡ медицина страховкалауы фондына иғәнә түләй, рейсҡа сығыр алдынан медицина тикшереүе үтә, механик машинаны ҡарай һ.б.-лар.
Һуңғы ваҡытта рәсми рәүештә теркәлгән эшҡыуар таксистар килемдең, саҡырыуҙарҙың әҙәйеүенә зарлана башланы. Был инде "күләгәләге”, йәғни рәсми рәүештә теркәлмәйенсә эшләгән таксистарҙың әүҙемләшеүенә бәйле. Иртә таңдан төнгә тиклем улар "Иҫке поликлиника”, "Автовокзал”, "Лукойл” заправкаһы” туҡталыштарында дежур итеп, "һул” килем алалар. Шул уҡ ваҡытта юғарыла телгә алынған законда тейешле теркәлеү үтмәйенсә пассажирҙар ташыған өсөн 5 мең һум, ә инде автомобилдең техник торошо һәм водителдең медицина тикшереүе үтеүе тураһында документ булмаған осраҡта 30 мең һумға тиклем штраф ҡаралған.
Таксист-эшҡыуарҙарҙы яҡлау маҡсатында район хакимиәте, ЮХХДИ, һалым инспекцияһы һәм башҡа хеҙмәттәр "һурнаҡ” таксистарҙы асыҡлау йәһәтенән контролде көсәйтте. Был сара намыҫлы эшләгән эшҡыуарҙарға табыш алып эшләргә булышлыҡ итәсәк.
Хәннән ИШМЫРҘИН,
БР буйынса эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса уполномоченныйҙың йәмәғәт башланғысындағы ярҙамсыһы.
БР буйынса эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса уполномоченныйҙың йәмәғәт башланғысындағы ярҙамсыһы.
Баҡсасы кәңәштәре
21 января 2015 йыл | Кәңәштәр
Ҡыш уртаһы. Иң һалҡын ай. Емеш ағастары тәрән йоҡоға сумған.
Ғинуар айында емеш ағастарын һәм еләк ҡыуаҡтарын ҡышҡы һалҡындан һаҡлау эштәре йәйелдерелә. Ҡар туплау, ҡыуаҡтарҙы ҡар менән күмеү – төп эштәрҙең береһе. Ҡар тотоу щиттары күсереп ултыртыла, ҡар канауҙары ҡаҙыла, ҡар өйөмдәре эшләнелә.
Ғинуар айында емеш ағастарын һәм еләк ҡыуаҡтарын ҡышҡы һалҡындан һаҡлау эштәре йәйелдерелә. Ҡар туплау, ҡыуаҡтарҙы ҡар менән күмеү – төп эштәрҙең береһе. Ҡар тотоу щиттары күсереп ултыртыла, ҡар канауҙары ҡаҙыла, ҡар өйөмдәре эшләнелә.
Имен-аман ҡышланығыҙмы?
26 марта 2014 йыл | Кәңәштәр
"Яҙ нисек килер?” Һәр умартасы өсөн яҙ ошо һорауҙан башлана. Ысынлап та, был осорҙоң нисек килеүе бик әһәмиәтле, сөнки тап ошо мәлдә күстәрҙең киләсәктә нисек үҫешеүе, бал ҡорттарының шәрбәт, һеркә ташыуға, ә инәләрҙең йомортҡа һалыуға һәләте формалаша.


text:
Азамат Юлдашбаев «Башҡортостан» гәзитенең директоры итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» ижтимағи-сәйәси гәзите коллективын яңы директор — шағир һәм әҙәби тәнҡитсе Азамат Юлдашбаев менән таныштырҙылар.
Азамат Рәмил улы Юлдашбаев 1964 йылдың 10 октябрендә Ейәнсура районының Саҙалы ауылында тыуған. Стәрлетамаҡ педагогия институтының филология факультетын тамамлаған. Ейәнсура районында уҡытыусы, гимназия директоры булып эшләгән. 1996 йылда «Йыл уҡытыусыһы» республика конкурсында еңеү яулай.
Өфөгә күскәс, «Йәшлек» гәзитендә хәбәрсе булып эшләй, «Сатҡы» хикәйәләр конкурсында еңеп сыға. Шиғырҙары республика матбуғатында баҫыла башлай, 2003 йылда ул Бәләбәйҙә уҙғарылған «Илһам шишмәләре» шиғриәт фестивалендә «Йыл шағиры» тип таныла. Хикәйәләр авторы булараҡ, Василий Шукшин исемендәге Бөтә Рәсәй әҙәби конкурсы лауреаты. 2008 йылда «Шоңҡар» журналының баш мөхәррире булып эшләй башлай. Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары була, 2011 йылда уның рәйесе итеп һайлана.
«Башҡортостан» республика гәзитенә тәғәйенләнгәнсе — «Ватандаш» журналының баш мөхәррире.


text:
Инвалидлыҡ биреү ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр индерелде
09 февраля 2018 йыл | Хоҡуҡ
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2018 йылдың 24 ғинуарындағы 60-сы ҡарары менән кешегә инвалидлыҡ биреүгә үҙгәрештәр индерелде. Атап әйткәндә, инвалид балаларҙы социаль адаптация һәм йәмғиәткә интеграциялауға тәғәйенләнгән тауарҙар һәм хеҙмәттәр алыуға Әсәлек капиталын файҙаланыу тәртибе ябайлаштырылды.
Элегерәк, 2017 йылдың 28 декабрендәге 432-ФЗ һанлы Федераль закон менән инвалид балаларҙы социаль адаптация һәм йәмғиәткә интеграциялауға тәғәйенләнгән тауарҙар һәм хеҙмәттәр алыуға Әсәлек капиталын йүнәлтеү мөмкинлеге ҡаралғайны. Бының өсөн инвалид баланы индивидуаль реабилитация-лау программаһында бындай тауарҙарҙы (хеҙмәттәрҙе) һатып алыу һәм файҙаланыуға рекомендация булырға тейеш ине.
РФ Хөкүмәтенең 2018 йылдың 24 ғинуарындағы 60-сы ҡарары менән кешене инвалид тип таныу Ҡағиҙәһенә үҙгәрештәр индерелде. Уға ярашлы, инвалид баланы индивидуаль реабилитациялау программаһын яңы программаға ябайлаштырылған тәртиптә алмаштырыу ҡаралған, йәғни был программаға индерелгән тауарҙарҙы алыу һәм файҙаланыу буйынса рекомендациялар медик-социаль экспертизаға яңы йүнәлтмә тултырмайынса индерелә.
Элегерәк, 2017 йылдың 28 декабрендәге 432-ФЗ һанлы Федераль закон менән инвалид балаларҙы социаль адаптация һәм йәмғиәткә интеграциялауға тәғәйенләнгән тауарҙар һәм хеҙмәттәр алыуға Әсәлек капиталын йүнәлтеү мөмкинлеге ҡаралғайны. Бының өсөн инвалид баланы индивидуаль реабилитация-лау программаһында бындай тауарҙарҙы (хеҙмәттәрҙе) һатып алыу һәм файҙаланыуға рекомендация булырға тейеш ине.
РФ Хөкүмәтенең 2018 йылдың 24 ғинуарындағы 60-сы ҡарары менән кешене инвалид тип таныу Ҡағиҙәһенә үҙгәрештәр индерелде. Уға ярашлы, инвалид баланы индивидуаль реабилитациялау программаһын яңы программаға ябайлаштырылған тәртиптә алмаштырыу ҡаралған, йәғни был программаға индерелгән тауарҙарҙы алыу һәм файҙаланыу буйынса рекомендациялар медик-социаль экспертизаға яңы йүнәлтмә тултырмайынса индерелә.
Медицина изделиеларына ҡараған тауарҙар һәм хеҙмәттәр хаҡындағы рекомендациялар медицина ойошмалары тарафынан бирелгән белешмәләр (справка) нигеҙендә индереләсәк.
Марсель ҒИЛӘЖЕВ,
район прокуроры ярҙамсыһы.
район прокуроры ярҙамсыһы.


text:
Мәрйен менән ҡайылған, мәрүәт менән биҙәлгән...Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары тағып йөрөгән биҙәнеү әйберенең бер төрөн белдереүсе селтәр атамаһы республиканың Хәйбулла, Йылайыр, Баймаҡ, Күгәрсен, Көйөргәҙе, Бөрйән, Мәләүез, Бүздәк, Федоровка, Стәрлебаш, Әбйәлил, Ишембай, Стәрлетамаҡ һәм Ауырғазы...
Табын йәме – бауырһаҡ«Бауырһаҡ» тигәс тә һәр кемдең ауыҙына бала саҡтан таныш бер тат киләлер. Башҡортостаныбыҙҙың төрлө төбәгендә был милли ризығыбыҙҙы әҙерләүҙең үҙенсә ысулы һаҡланған – журналыбыҙҙы яратып уҡыған әхирәттәребеҙ үҙ еренә хас булған, әсәй-өләсәйҙәренән...
Өфө һөйләй, Өфө күңел көйләй!Ул һүҙ ҡеүәһен нескә тоя. Уның тылсымы менән кешене терелтеп тә, әсеһе менән үлтереп тә була икәнен яҡшы белә. Радиожурналист, Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған...
«Башҡортостан ҡыҙы» журналын «Китап» нәшриәте магазинынан һатып алырға була«Башҡортостан ҡыҙы» журналын «Китап» нәшриәте магазинынан ҺАТЫП АЛЫРҒА БУЛА ДУҪТАР! Әгәр ҙә Һеҙ ниндәйҙер сәбәп менән «Башҡортостан ҡыҙы»на ЯҘЫЛМАҒАН БУЛҺАҒЫҘ йәки кемгәлер өҫтәмә рәүештә ЖУРНАЛ КӘРӘКҺӘ, З.Биишева исемендәге «Китап»...
Рухлы ла, талантлы ла үҙҙәреСираттағы сәфәребеҙ беҙҙе йәмле Дим буйҙарына – икһеҙ-сикһеҙ сөгөлдөр, көнбағыш баҫыуҙары, аҫалы балаҫтары, эшһөйәр халҡы, билдәле шифаханалары менән дан тотҡан Әлшәй районына илтте....
«Ярһынамын мин дә сыҙамайса, Яҙ наҙына түҙмәй башлаһа...»Билдәле шағирә Таңһылыу Ҡарамышева ағинәйҙәр йәшенә артылып, үҙенең етмешен билдәләй. Ә ижадтың йәше юҡ, әҙибәнең яңы шәлкеме лә һәр ваҡыттағыса ярһыу, әммә аҡыллы, дәртле вә сәмле, шул уҡ ваҡытта сабыр, бер ҡараһаң, сабый көлөүен, икенсегә баҡһаң,...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкилдәр институтын булдырыу мәсьәләһе тикшерелде
20 октябрҙә Мәскәүҙә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота һәм Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил Алексей Головань Волга буйы федераль округы төбәктәрендә бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкилдәр институтын булдырыу этаптарын һәм механизмдарын тикшерҙе.
Илдең һәр төбәгендә бындай институт булдырыу – ул дәүләт башлығы тарафынан ҡуйылған бурыс, шуға күрә Григорий Рапота менән Алексей Головань төбәк властарына был эштә бергәләп ярҙам итергә һөйләшеп килеште.
Бының өсөн бала хоҡуҡтары буйынса төбәк тулы хоҡуҡлы вәкиле тураһында махсус модель законы эшләнгән, ул тулы хоҡуҡлы вәкилдәргә эшләү өсөн төбәк ҡануниәт базаһын тиҙ арала булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
Яҙғыһын Өфөнән Прагаға даими рейс асыласаҡ
2012 йылдың 25 мартынан ғәмәлгә инәсәк «Өфө» аэропортының йәйге осоштар теҙмәһендә Чехияның баш ҡалаһы Прагаға даими рейстар планлаштырылған. Уларҙы аҙнаһына ике-дүрт тапҡыр «Czech Airlines» авиакомпанияһы башҡарасаҡ.
Өфө чех авиакомпанияһының даими рейстары өсөн Рәсәйҙәге алтынсы йүнәлеш буласаҡ. Әлеге ваҡытта Мәскәүгә, Санкт-Петербургҡа, Екатеринбург, Һамар, Дондағы Ростовҡа осоштар башҡарыла.
«Прага – Өфө – Прага» маршрутын ойоштороу өсөн быйыл Башҡортостан Хөкүмәте, «Өфө» халыҡ-ара аэропорты» һәм «Czech AirLines» авиакомпанияһы вәкилдәре ҡатнашлығында һөйләшеүҙәр үткәрелгән.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса әйҙәүсе белгесе Таһир Мөхәмәтшиндың билдәләүенсә, был яҡын арала үҙләштереләсәк берҙән-бер йүнәлеш түгел. БДБ илдәренең баш ҡалаларына, мәҫәлән, Киев менән Минскиға, тура рейстар асырға кәрәк. Әйткәндәй, иртәгәнән Баҡыға тура рейс асыла.


text:
Күмертауҙа йыл эсендә әсәлек капиталына 373 сертификат тапшырылған
РФ Пенсия фонды идаралығы менән Күмертауҙа икенсе бала тыуғанда ғаилә капиталын биреү программаһы тормошҡа ашырыла башлағандан алып әсәлек (ғаилә) капиталына 1985 сертификат тапшырылған. Уларҙың 373-ө быйыл бирелгән.
Бындай сертификаттар ярҙамында 900-ҙән ашыу ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан. Бөгөнгө көнгә әсәлек капиталы средстволары менән 567 кеше тулыһынса файҙаланған, тип хәбәр иттеләр Күмертау хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Әсәлек капиталы средстволары элеккесә йышыраҡ торлаҡ кредиттарын һәм займдарҙы ҡаплауға ҡулланыла. Сертификат ярҙамында йәмғеһе 648 ғаилә өлөшлтә йәки тулыһынса торлаҡ кредиттарын ҡаплаған.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Менеджментты сиктән тыш бюрократлаштырыу һәм персонал менән эштең һөҙөмтәһеҙлеге компанияларҙың кадрҙар потенциалын көсһөҙләндерә»Фото: Олег Яровиков, Хәлит Сафин
Рөстәм Хәмитов: «Менеджментты сиктән тыш бюрократлаштырыу һәм персонал менән эштең һөҙөмтәһеҙлеге компанияларҙың кадрҙар потенциалын көсһөҙләндерә»
Рөстәм Хәмитов: «Менеджментты сиктән тыш бюрократлаштырыу һәм персонал менән эштең һөҙөмтәһеҙлеге компанияларҙың кадрҙар потенциалын көсһөҙләндерә»Фото: Олег Яровиков, Хәлит Сафин
ӨФӨ, 2014 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
13 ноябрҙә республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Кеше капиталы менән идара итеү: үҙгәреш стратегияһы» III Төбәк-ара кадрҙар форумының пленар ултырышында сығыш яһаны.
Рөстәм Хәмитов сараның темаһы яңыраҡ ҡына уның Башҡортостан парламентына мөрәжәғәте менән күбеһенсә оҡшаш булыуын билдәләне.
— Беҙҙең республика парламенты хеҙмәт ресурстарын үҫтереү буйынса эшкә ҙур иғтибар бүлә. Был бөгөнгө көндөң иң мөһим һәм киҫкен проблемаһы. Хеҙмәт мөнәсәбәттәре, хеҙмәт, мәшғүллек, кеше капиталы мәсьәләләрен хәл итмәйенсә, алға китеш булмаясаҡ, — тине Башҡортостан Президенты.
Рөстәм Хәмитов предприятиелар һәм ойошмалар эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелегенә тәьҫир итеүсе кадрҙар сәйәсәтенең «ауыртҡан урындарына» иғтибар итте.
— Республикабыҙҙағы хәл илдәге кеүек өлгөлө түгел. Күп кенә предприятиеларҙың тиҫтәләгән йылдар буйына тупланған проблемалары бар. Менеджментты сиктән тыш бюрократлаштырыу, элекке ҡағиҙәләр буйынса эшләү, персонал менән эштең һөҙөмтәһеҙлеге, алдан күрмәйенсә ҡарарҙар ҡабул итеү, социаль программаларҙы ҡыҫҡартыу күбеһенсә компанияларҙың кадрҙар потенциалын көсһөҙләндерә, — тип айырып әйтте республика башлығы.
Яҡын йылдарҙа кешелек ресурстары менән идара итеү сәйәсәтенә тәьҫир итеүе мөмкин булған мөһим аспекттар иҫәбендә Рөстәм Хәмитов эшләргә һәләтле йәштәге халыҡтың кәмеүен, миграция процестарының үҫеүен, хеҙмәт баҙары һәм профессиональ белем биреүҙең килешмәүен атаны.
— Илебеҙҙәге машина һәм приборҙар эшләүҙең, оборона-сәнәғәт комплексының, агропроизводствоның тиҙләтелгән үҫешендә яңы бурыстар квалификациялы хеҙмәткәрҙәрҙе һәм инженер-техник кадрҙарҙы киң әҙерләүҙе талап итә. Стратегик инициативалар агентлығы әҙерләгән «Яңы һөнәрҙәр атласы»нда иҡтисад һәм социаль өлкәнең 20-гә яҡын тармағында 140 яңы һөнәр иҫәпләнә, улар яҡын йылдарҙа ихтыяжға эйә буласаҡ. Бының хаҡта беҙ әлегә уйланмайбыҙ. Беҙ әле индустрия дәүере предприятиеларын сифатлы кадрҙар менән нисек тәьмин итеү тураһында баш ватабыҙ. Яңы һөнәрҙәр тураһында уйланырға ваҡыт, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты форумда ҡатнашыусыларҙы кадрҙар сәйәсәтенең асыҡлығына, кадрҙар ҡарарҙарының нигеҙлелегенә һәм һөҙөмтәлелегенә ынтылырға саҡырҙы.
Сығыштың тулы стенограммаһы БР Президентының рәсми сайтында күрһәтелгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан халҡын БАССР-ҙың 95 йыллығы менән ҡотланы
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов республика халҡын мөһим дата – Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының 95 йыллығы менән ҡотланы.
Ҡотлауҙа, атап әйткәндә, былай тиелә: «Башҡортостан Рәсәй Федерацияһы составында беренсе автономиялы берәмек булды. Быуат элек тиерлек был билдәле ваҡиға беҙҙең күп милләтле дәүләт өсөн, илдә федератив мөнәсәбәттәр үҫешенә башланғыс һалып, тарихи һәм боролошло булды.
1919 йылдың 23 мартында Башҡортостандың формалашыуында яңы үҫеш этабы, Рәсәй федерализмы принциптарына таяныу менән уның дәүләт төбәк ҡоролошон булдырыу башланды. Яңы сифатта үҙ тормошоноң тиҫтәләгән йылдар эсендә Башҡортостан Рәсәйҙең иң иҡтисади, сәнәғәт, аграр һәм мәҙәни үҫешкән үҙәктәр иҫәбенә сыҡты.
Бөгөн беҙ – бай һәм уңышлы республика. Беҙҙең өҫтөнлөктәр иҫәбендә – тотороҡло иҡтисад, белем биреү, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт үҫеше нигеҙендә кешеләрҙең йәшәү сифатын арттырыу. Беҙҙә гражданлыҡ йәмғиәте институты барлыҡҡа килде, сәйәси төрлөлөк һәм хоҡуҡи мәҙәниәт камиллаша.
Беҙ намыҫлы эшләйбеҙ, уҡыйбыҙ, ижад итәбеҙ, Ватандың сәскә атыуына эштәр менән булышлыҡ итергә тырышабыҙ. Бөгөн беҙҙең йәштәр сағыу идеялар, инновацион проекттар менән йәшәй, сифатлы белем алырға, ижади һәләттәрҙе тормошҡа ашырырға ынтыла.
Һәр саҡтағыса бай йолаларыбыҙҙың үҙенсәлеклелеге, телдәрҙең күплелеге, еребеҙҙә йәшәгән 100 милләттән күберәк вәкилдәрҙең һәм барлыҡ төп дини конфессияларҙың дуҫлығы һәм берҙәмлеге менән ғорурланабыҙ. Был байлыҡты беҙҙең бөгөнгө һәм киләсәк эштәрҙең нигеҙе һымаҡ һаҡларға кәрәк.
Беҙҙең күп милләтле Башҡортостан халҡын егәрлелек һәм тыйнаҡлыҡ, айырыуса ихласлыҡ һәм асыҡлыҡ, килешеп йәшәү һәләте, ауырлыҡтар алдында ҡурҡып ҡалмай эшләргә белеү айыра. Бай тәбиғи, сәнәғәт, интелектуал ресурстарға таянып беҙҙең уртаҡ тырышлыҡтар республика алдында торған бөтә мөһим бурыстарҙа уңышлы хәл итергә ярҙам итәсәгенә ысын күңелдән ышанам.
Байрам менән һеҙҙе, ҡәҙерле дуҫтар! Һаулыҡ, уңыштар һәм татыулыҡ!».


text:
Башҡортостанда яҙғы сәсеү эштәре 42 район баҫыуҙарында бара
Башҡортостанда яҙғы сәсеү эштәре 42 район баҫыуҙарында бара. Республиканың Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, бөгөнгә 136 мең гектарҙа иген сәселгән, ул планлаштырылған күләмдән ете процент тәшкил итә. Уларҙан 115 мең гектары (киләсәк бөтә «икмәк» баҫыуының туғыҙ проценты) – иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яҙғы сәсеүҙең иң юғары темптарына, райондың яҙғы сәсеү планын 30 процентҡа үтәп, Дүртөйлө хужалыҡтары эйә.
Яҙғы культураларға бүленгән майҙандың 13-17 процентын Баҡалы, Краснокама, Күгәрсен, Кушнаренко һәм Саҡмағош райондары сәскән.


text:
Октябрьский ҡалаһындағы бизнес-инкубатор яңы вәкилдәрҙе ҡабул итергә әҙер
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Октябрьский ҡалаһындағы бизнес-инкубатор конкурс нигеҙендә яңы вәкилдәр ҡабул итә һәм урынлаштыра. Конкурста бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре ҡатнаша ала. Был хаҡта Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты хәбәр итә.
Еңеүселәргә биналар ташламалы хаҡ буйынса ҡуртымға бирелә. Әлеге мәлдә Октябрьскийҙағы бизнес-инкубаторҙа биш буш офис бар. Ғаризалар 22 майға тиклем Төньяҡ урамы, 5а, 308-се бүлмә адресы буйынса ҡабул ителә.


text:
Ҡурайсы, актер, йырсы, етәксе
Новости / Мәҙәниәт // 17-05-2018, 11:24
йәки ниңә Рәсүл Ҡарабулатов үҙен ҡыҙыу кеше тип һанай?
Талантлы, үткер ҡарашлы, моңло тауышлы, булмышынан бер аҙ талапсанлыҡ та, һөйкөмлөлөк тә, бәрелеп торған был ир-егет үткән быуаттың 90-сы йылдарынан алып бик күптәрҙең кумирына әйләнде. Бөгөн 50 йәшлек тормош үрен яулаған был уҙамандың яҙмышы көтөлмәгән боролоштарға, уйламаған ҡылыҡтарға бик бай....
Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альберт САЛАУАТОВ: “Йырһыҙ йәшәй алмайым”
Новости / Мәҙәниәт // 13-05-2018, 08:00
Тамашасы бер йырсыны икенсеһе менән сағыштырырға ярата. Ә бына Альберт САЛАУАТОВТЫ бер кем менән дә йәнәш ҡуйып булмай: уның тауышы ла үҙенсәлекле, төҫ-ҡиәфәте лә башҡаларҙан айырылып тора. Хатта тормош юлы ла башҡаларҙыҡын ҡабатламай кеүек. Үҙ тормошона фотоһүрәттәр аша күҙ һалған йырсы ғүмеренең төрлө мәле хаҡында бәйән итә....
Дамира АМАНГИЛДИНА: “Бейеүҙәрҙә – минең асылым...”
Новости / Мәҙәниәт // 22-04-2018, 08:30
Башҡорт бейеүе... Кемдәрҙе генә хайран итмәгән дә, кемдәрҙең генә йөрәген елкендермәгән икән ул?.. Халҡыбыҙҙың яугирлығы ла, саялығы ла, ғорурлығы ла сағылыш тапҡан унда. Ҡурайҙа уйнар өсөн башҡорт булып тыуырға кәрәк, тиҙәр. Эйе, башҡорт бейеүен йөрәктәргә үтеп инерлек итеп бейер өсөн дә башҡорт рухлы булырға кәрәк!.. Стәрлетамаҡ Бейеү театры солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Дамира Амангилдина тап ана шундай рухлы ҡыҙҙарыбыҙҙың береһе.
23 мартта ул үҙенең 20 йыллыҡ ижад байрамын билдәләне. Муйылдай ҡара күҙле, йор күңелле сая ҡыҙ ни өсөн тап бейеүсе һөнәрен һайлаған? Уның менән әңгәмәбеҙ ошо хаҡта....
"Ҡатын-ҡыҙ - үл үтә серле зат"
Новости / Мәҙәниәт // 12-04-2018, 11:27
йәки Хәсән Усманов һәр яҙ һайын ғашиҡ буламы?
Башҡорт эстрадаһының матур ғаилә пары улар. Ғаилә ҡороу менән Усмановтарҙы тамашасылар бик һынап күҙәтте: был мөхәббәт ғүмерлекме әллә һөйөү уты тәү осорҙа ғына ҡыҙыу янамы? Ә Зилә менән Хәсән бына инде 15 йыл тормошта ла, сәхнәлә лә бергә. Йорт һалынған, ағастар ултыртылған, балалар үҫә. Ә шулай ҙа ике сәхнә кешеһенә бергә йәшәү ауыр түгелме икән? Хәсән УСМАНОВ менән ошо хаҡта һәм, әлбиттә, 8 Март – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан гүзәл зат тураһындә әңгәмә ҡорҙоҡ.
...
Бсих, тәпә, төпсөк, ҡолға – ул беҙҙең Сәғиҙулла!
Новости / Мәҙәниәт // 6-04-2018, 12:13
1 апрелдә Көлкө көнө билдәләнә. Ошо дата айҡанлы башҡорт эстрадаһының иң талантлы, көләс һәм шаян “йондоҙо” Сәғиҙулла БАЙЕГЕТТЕҢ тормошонан ҡыҙыҡлы мәлдәрҙе барланыҡ. Ғөмүмән, артистар тормошо, гастролдәр бик ҡыҙыҡлы кеүек. Сәғиҙулланың тормошондағы “ҡыйыш” яҡтары һеҙгә лә йылмайыу бүләк итер, тип ышанабыҙ, ҡәҙерле гәзит уҡыусылар.
Әйткәндәй, йырсыға үҙ ғүмерендә бик күп ҡушамат тағылған. Ҡарпыш ҡолаҡ, һонтор, ҡолға, тәпә, бире (ауылдағы тоҡом), Сагидулушка (яратып), БСИх (Байегетов Сәғиҙулла Исмәғил улына “х” хәрефе өҫтәлгән), төпсөк (өйҙәгеләр өсөн, сөнки ул кинйә малай), әртис ( мәктәптә, 12 йәштән алып ), маҡтансыҡ һәм башҡалар....
Биш класс белемле халыҡ артисы
Новости / Мәҙәниәт // 27-03-2018, 09:41
Ғәзизә НАСИРОВА тәбиғәттән бирелгән таланты менән ролдәрен еренә еткереп башҡарған
Быйыл Салауат башҡорт драма театры үҙенең 85 йыллыҡ юбилей миҙгелен асты. Ошо йылдар аралығында ул ил тарихында булып үткән барлыҡ ваҡиғаларҙы, тетрәнеүҙәрҙе һәм күтәрелештәрҙе кисергән. Театрҙың башланғысында һәм профессиональ үҫешендә бик күп билдәле шәхес торһа ла, ике актер ғаиләһен – Зәкиә менән Ибраһим Әхмәровтарҙы һәм Ғәзизә Насирова менән Бикташ Кәлимуллинды айырым билдәләп үтергә кәрәк. Тап ошо легендар артистар, ғүмерен сәнғәткә арнап, Салауат театрына тоғро хеҙмәт итте....
Быйыл Салауат башҡорт драма театры үҙенең 85 йыллыҡ юбилей миҙгелен асты. Ошо йылдар аралығында ул ил тарихында булып үткән барлыҡ ваҡиғаларҙы, тетрәнеүҙәрҙе һәм күтәрелештәрҙе кисергән. Театрҙың башланғысында һәм профессиональ үҫешендә бик күп билдәле шәхес торһа ла, ике актер ғаиләһен – Зәкиә менән Ибраһим Әхмәровтарҙы һәм Ғәзизә Насирова менән Бикташ Кәлимуллинды айырым билдәләп үтергә кәрәк. Тап ошо легендар артистар, ғүмерен сәнғәткә арнап, Салауат театрына тоғро хеҙмәт итте....
"Оло" театрҙың капитаны
Новости / Мәҙәниәт // 24-03-2018, 07:00
йәки Етәксе кеше ял итәме?
Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Илмар Рәзин улы ӘЛМӨХӘМӘТОВ – күп яҡлы талант эйәһе. Актер, тележурналист, драматург, режиссер, “Ҡолонсаҡ” һәм “Ниточка” театр фестивалдәрен ойоштороусы, Юғары театр мәктәбе уҡытыусыһы. Һәм тағы ла тынғыһыҙ, идеялы етәксе: башта – Ҡурсаҡ театры, ике йыл инде Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры “йөгөн” тарта. Уның менән ике ай дауамында осрашып аралашыу мөмкинлеге булманы, сөнки үҙен популярлаштырырға яратмаған баҫалҡы етәксе тығыҙ эш графигына үҙгәрештәр индерергә теләмәне. Барлыҡ “ҡорал”ды эшкә егеп, әңгәмәгә ризалыҡ алғас, аралашыу өс сәғәт дауам итте. Илмар Рәзин улының кабинет ишеген кисектергеһеҙ проблемалар менән әленән-әле театр хеҙмәткәрҙәре шаҡыны, телефоны ла бер туҡтауһыҙ “тауышланды”. Мин хатта был арала Париж менән һөйләшеүгә лә шаһит булдым....
«Йырлатҡан да, бейеткән дә – һин!»
Новости / Мәҙәниәт // 20-03-2018, 07:00
Үҙенең моңло ла, рухлы ла һәм халыҡсан йырҙары менән тамашасыларҙы нисәмә йыл һөйөндөрөп-ҡанатландырып тороусы «ДАЛАН» эстрада төркөмө театрлаштырылған тамаша тәҡдим итә! 23 мартта филармонияның Ҙур залында «Ирҙе ир иткән дә, йырлатҡан да – һин!» исемле сағыу һәм «ҡыҙыу» программаны күрергә ашығығыҙ. Һеҙҙе төрлө йылдарҙағы хиттар, премьералар, көтөлмәгән дуэттар, дәртле бейеүҙәр, моңло ҡурай, баян моңдары һәм башҡа «тәмле» бүләктәр көтә....
“Сулпан”дың яҡты нуры
Новости / Мәҙәниәт // 17-03-2018, 07:00
йәки Нуриман ҡыҙының Сибайҙы яратыуы
“Сулпан” балалар театры артистарын гәзит уҡыусылар араһында белеүселәр һирәк. Сөнки уларҙың тамашасыһы – кескәй балалар һәм уҡыусылар. Ә Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фиуза САФИНАНЫ күптәр белә: театр асылған көндән эш башлаған ханымдың тәүге тамашасылары күптән инде атай-әсәй булып, үҙҙәренең балаларын театрға йөрөтә. Үҙем дә уны “Бүре башы ун ике”лә Әбей, “Етем төлкө”лә Әтәс, “Тирмәкәй”ҙә Төлкө ролдәре аша яҡшы хәтерләйем. Һығылмалы, көслө тауышлы, талантлы һәм ихлас уйнаған артист мәңгелеккә күңелдә уйылып ҡалды. Бөгөн уның менән осрашып, яҡындан танышып, ижад һәм театр сәнғәте тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ....
Башҡортостандың халыҡ артисы Сара БУРАНБАЕВА: “Тормошом үкенерлек түгел”
Новости / Мәҙәниәт // 16-03-2018, 10:16
Беҙ был һылыу актрисаны романтик образдары аша беләбеҙ. Һомай, Аҡйондоҙ, Гөлнәзирә, Тәңкәбикә, Фәғилә, Өммөлхаят, Сәрүәрә, Сабира – был ролдәрҙең барыһы ла Сара БУРАНБАЕВАның талантлы булмышы аша сәхнәгә сыҡты. Рәмил Ҡолдәүләт, Рамаҙан Өмөтбаев, Ким Әхмәтйәнов кеүек билдәле шәхестәр үҫтергән Әбйәлил районының Әлмөхәмәт ауылы театр сәнғәте өсөн дә сағыу “йондоҙ” тәрбиәләгән.
1) Ғаиләлә беҙ биш бала үҫтек. Атайым ғүмер буйы совхоз эшендә йөрөп, төшкө, киске ашҡа һуңлап ҡала ине. Әсәйем ҡоймаҡ ҡоя йәки майға икмәк бешерә лә, сәй эсергә атайҙың ҡайтҡанын көтөп ултырабыҙ. Самауыр йыры, тәмле ризыҡ еҫе, ишек алдында тауыҡтар йөрөй, йәшел үлән – бала саҡ тап ошолай күҙ алдыма килә.
Атайым сәнғәтте бөтөнләй ҡабул итмәгән кеше ине, артист булыуыма ризалыҡ бирмәне. Табип булыуымды теләгәйне, тик яҙмыш мине сәнғәт юлынан алып китте. Сәхнәлә уйнауымды бер генә тапҡыр – “Буш сәңгелдәк” спектаклендә күрҙе. Ә әсәйем – бала йәнле, барлыҡ ынтылышыбыҙҙы ҡеүәтләгән, яңылыштарҙы ғәфү иткән яҡын кеше. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эш менән тыуған яҡтарға йыш ҡайта алмайым, уның менән һирәк күрешәбеҙ....
1) Ғаиләлә беҙ биш бала үҫтек. Атайым ғүмер буйы совхоз эшендә йөрөп, төшкө, киске ашҡа һуңлап ҡала ине. Әсәйем ҡоймаҡ ҡоя йәки майға икмәк бешерә лә, сәй эсергә атайҙың ҡайтҡанын көтөп ултырабыҙ. Самауыр йыры, тәмле ризыҡ еҫе, ишек алдында тауыҡтар йөрөй, йәшел үлән – бала саҡ тап ошолай күҙ алдыма килә.
Атайым сәнғәтте бөтөнләй ҡабул итмәгән кеше ине, артист булыуыма ризалыҡ бирмәне. Табип булыуымды теләгәйне, тик яҙмыш мине сәнғәт юлынан алып китте. Сәхнәлә уйнауымды бер генә тапҡыр – “Буш сәңгелдәк” спектаклендә күрҙе. Ә әсәйем – бала йәнле, барлыҡ ынтылышыбыҙҙы ҡеүәтләгән, яңылыштарҙы ғәфү иткән яҡын кеше. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эш менән тыуған яҡтарға йыш ҡайта алмайым, уның менән һирәк күрешәбеҙ....


text:
Якушев Владимир Владимирович
Якушев Владимир Владимирович (14 июнь 1968) — Башҡортостанда тыуған Рәсәйҙең билдәле дәүләт эшмәкәре, 2018 йылдың 18 майынан Рәсәй Федерацияһының Төҙөлөш һәм торлаҡ-комуналь хужалығы министры[1]. «Берҙәм Рәсәй» сәйәси фирҡәһенең Юғары советы ағзаһы. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2005), Почёт (2008) һәм IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2012) ордендары кавалеры.
Йөкмәткеһе
Тормош юлы һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Владимир Владимирович Якушев 1968 йылдың 14 июнендә Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Нефтекама ҡалаһында алыҫ араларға йөрөүсе шофер ғаиләһендә тыуған. Ете йәшендә ата-әсәһе менән Ямал-Ненец автономиялы округының Надым ҡалаһына күсенеп килә һәм шунда урта мәктәпте тамамлай. 1986 йылдың 26 июненән 1988 йылдың 6 июненә ҡәҙәр Совет Армияһы сафтында хәрби хеҙмәттә була һәм запасҡа ҡайтарылғандан һуң Төмән дәүләт университетына уҡырға инә. 1993 йылда был уҡыу йортоноң юридик факультетын «хоҡуҡ белеме» һөнәре буйынса, 1997 йылда — ситтән тороп иҡтисад факультетын «финанстар һәм кредит» һөнәре буйынса, иҡтисадсы квалификацияһы алып, уңышлы тамамлап сыға.
Үҙаллы хеҙмәт эшмәкәрлеген 1993 йылда Көнбайыш Себер комерция банкының Ямал-Ненец филиалында юристконсультант булып башлай. Артабан 1994 йылдың 25 июленән 1995 йылдың 24 ғинуарынаса банк филиалы директоры вазифаһын башҡарыусы, шунан уның директоры булып эшләй. 1997 йылдың 19 майында «Запсибкомбанк» Асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Салехард филиалы директоры — банктың вице-президенты итеп тәғәйенләнә, 1998 йылдың 27 апреленән банктың беренсе вице-президенты, 1998 йылдың 29 апреленән «Запсибкомбанк» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте президенты була.
2001 йылдың 13 июнендә Төмән өлкәһенең Вице-Губернаторы итеп тәғәйенләнә, ул ваҡыттағы өлкә башлығы, һуңынан Мәскәү ҡалаһы мэры итеп тәғәйенләнгән Сергей Собянин командаһында эшләй. 2005 йылдың март бышында Төмән ҡалаһы башлығының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә, 21 марттан — башлыҡ вазифаһын башҡарыусы, 14 апрелдән 24 ноябргә тиклем — Төмән ҡалаһы башлығы булып эшләп ала һәм Төмән өлкәһенең Губернаторы итеп үрләтелә.
2010 йылдың 12 октябрендә Рәсәй Федерацияһының ул саҡтағы Президенты Д. А. Медведев тәҡдиме менән Төмән өлкәһе Думаһы тарафынан сираттағы биш йылға өлкә Губернаторы итеп бер тауыштан раҫлана. Сираттағы һайлауҙарға бәйләнешле 2014 йылдың 17 майынан Рәсәй Президенты В. В. Путин указына ярашлы Төмән өлкәһе Губернаторы вазифаларын ваҡытлыса башҡара. 2014 йылдың 14 сентябрендә үткән губернатор һайлауҙарының беренсе турында уҡ һайлаусыларҙың 87,3 % тауышын йыя һәм 25 сентябрҙән — яңынан Төмән өлкәһе Губернаторы булып эшмәкәрлеген дауам итә. Владимир Якушев — Төмән өлкәһе тарихындағы дүртенсе губернатор.
Өлкә етәксеһе вазифаһында Владимир Якушев үҙен тик ыңғай яҡтан күрһәтеп килә. Бигерәк тә уның етәкселегендә төбәктә тормошҡа ашырылған социаль сәйәсәт һөҙөмтәләре иғтибарға лайыҡ, уны Үҙәк Рәсәйҙә һәм илдең Ҡара тупраҡлы зонаһында урынлашҡан өлкә етәкселәре ныҡлап өйрән. Етәксе шулай уҡ торлаҡ төҙөү, демография һәм спорт мәсьәләренә йылдар барышында күҙ уңында тотоп килә.
Өлкә етәксеһе булараҡ, Владимир Якушев социаль селтәрҙәрҙә үҙенең рәсми блогын булдырған. Губернатор унда үҙенең йәмәғәтселеккә видемөрәжәғәттәрен урынлаштыра, халыҡты теге йәки был мәсьәләрҙе тикшереүҙә әүҙем ҡатнашырға саҡыра.
Юғары вазифаларҙы башҡарғанда тырыш һәм фиҙаҡәр хеҙмәттәре өсөн 2008 йылда Почёт ордены һәм 2012 йылда IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордендары менән бүләкләнә. Физик культура һәм спортты пропагандалауға һәм үҫтереүгә индергән шәхси өлөшө өсөн 2013 йылда Рәсәй спорт министрлығының Николай Озеров миҙалына лайыҡ була.
Владимир Якушев тыуған ҡалаһы Нефтекама менән бәйләнештәрен өҙмәй. 2015 йылдың 9 апрелендә ул, ҡалала нәшер ителгән «Красное знамя» гәзитен 50 йыллыҡ юбилейы менән ҡотлап, телеграмма ебәрҙе.
2018 йылдың 8 майында Төмән өлкәһе губернаторы вазифаһынан үҙ теләге менән бушатылды һәм 18 майҙа Рәсәй Федерацияһының Төҙөлөш һәм торлаҡ-комуналь хужалығы министры итеп тәғәйенләнде[1].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Почёт ордены (2008)[2];
- IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2012);
- Рәсәй спорт министрлығының Николай Озеров миҙалы (2013);
- Бүләк ҡоралы — офицер кортигы (2006).
Өҫтәлмә мәғлүмәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2005 йылдың декабрендә «Ҡатмарлы ойошторолған төбәктең территориаль үҫеше менән программалы-маҡсатлы идара итеү» темаһына диссертация яҡлап, «иҡтисад фәндәре кандидаты» тигән ғилми дәрәжә ала.
- Өйләнгән, улы һәм ҡыҙы бар. Ҡатыны конькиҙә фигуралы шыуыу федерацияһын етәкләй. Якушевтың улы Төмән дәүләт университетының иҡтисад факультетында уҡыған осоронда Рәсәй Армияһының Һауа-десант ғәскәрҙәре сафында бер йыл хәрби хеҙмәттә була. Запасҡа ҡайтҡас, ҡалдырылған имтихандарын экстерн ысулы менән уңышлы тапшыра һәм үҙ төркөмө менән уҡыуын дауам итә, үҙ һөнәре буйынса магистратура тамамлай. Якушевтарҙың ҡыҙы мәктәптә «отлично» билдәләренә уҡыу менән бер рәттән бик теләп бейеү түңәрәгендә шөғөлләнә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Ведомости. Кто вошел в новое правительство. Полный список (18 май 2018). 18 май 2018 тикшерелгән.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 3 декабря 2008 года № 1725
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Якушев Владимир Владимирович // Большая Тюменская энциклопедия / Гл. ред. Г. Ф. Шафранов-Куцев — 1-е изд. — Тюмень: НИИ региональных энциклопедий ТюмГУ; ИД «Сократ», 2004. — Т. 3. Р—Я. — Б. 455-456. — 495 б. — 10 000 экз. — ISBN 5-88664-177-7.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Владимир Владимирович Якушев: Пресс-портрет (рус.). Яндекс. Новости. Тәүге сығанаҡтан архивланған 1 июнь 2013. 1 июнь 2013 тикшерелгән.
- Официальный сайт губернатора Тюменской области
- Якушев Владимир Владимирович (рус.). Справочник персон. РИА ФедералПресс. Тәүге сығанаҡтан архивланған 1 июнь 2013. 1 июнь 2013 тикшерелгән.
- ФедералПресс Российско информационное агентство. Персоны: Якушев Владимир Владимирович (рус.)
- ПРИКАЗ «О НАГРАЖДЕНИИ ВЕДОМСТВЕННЫМИ НАГРАДАМИ МИНИСТЕРСТВА СПОРТА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ» (рус.)
- Сын Владимира Якушева не хочет, чтобы отец вмешивался в его жизнь (рус.)
- «Лучших граждан России» вооружили кортиками. Газета «Коммерсантъ С-Петербург» № 84 от 15.05.2006 (рус.)
- Дорогие друзья! /9 Апреля 2015г./ Вчера в редакцию пришла правительственная телеграмма от губернатора Тюменской области (рус.)


text:
Өфөнөң иң яҡшы уҡытыусыһы машина алды
Өфөлә «Башҡортостан баш ҡалаһының йыл уҡытыусыһы-2014» һәм «Башҡортостан баш ҡалаһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2014» конкурстары еңеүселәре билдәләнде.
Быйылғы уҡыу йылында Гүзәл Леонова иң яҡшы уҡытыусы булды – ул Өфөнөң Орджоникидзе районы «Берҙәмлек» лицейының рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Шулай уҡ «Иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» исеменә ярышыусылар араһында уға тиң булманы. Уҡытыусы конкурстың төп бүләге – автомобилде алды.
«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» номинацияһында еңеүҙе Гүзәл Ҡаһирова – Калинин районының 112-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡытыусыһы яуланы. Иң яҡшы татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы тип Киров районының 21-се лицейынан Элвира Ғилфанова танылды, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
Быйыл, 17-се тапҡыр уҙғарылған, һөнәри конкурста баш ҡаланың 27 уҡытыусыһы ҡатнашты.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Январь 2018 года » Страница 4
Лайыҡлы алмаш
Новости / Башҡортостан // 23-01-2018, 07:00
Нурислам һәм Асан Оләхмәтовтар, акция ойоштороп, Бөрйән районы үҙәгендә берәҙәк эт һәм бесәйҙәргә ярҙам итә
Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында йәшәүсе үҫмерҙәр Нурислам менән Асан һәм күрше ҡунаҡ ҡыҙы Айсель бер заман ҙур эшкә тотона: һәр үткенсегә мөлдөрәп ҡараған, ашамлыҡҡа өмөтләнеп, кеше артынан эйәргән берәҙәк эттәрҙе, подъезд ишеге төбөндә, келәт-һарайҙар араһында йомарланып ултырған ташландыҡ бесәйҙәрҙе үҙ ҡанаты аҫтына алалар. Бер кемгә лә кәрәкмәгән йорт хайуандарын ашатыу өсөн тәүҙә өйҙәренән аҙыҡ ташыйҙар. Ләкин үҙҙәренең йорто янында дүрт аяҡлылар өсөн булдырылған хәйриә “ашхана”һында туҡланыусылар һаны көндән-көн артҡас, башҡаларҙан ярҙам һорарға мәжбүр булалар. Берәҙәк эт һәм бесәйҙәргә ярҙам итеү акцияһы тураһында плакаттар төшөрөп, шулар менән халыҡ күп йөрөгән ерҙәргә сығып баҫалар....
Регина ӘМИРОВА
Конкурстар / Йәшлек гүзәле // 22-01-2018, 15:00
Миңә 20 йәш. Өфө ҡалаһында тыуһам да, бала сағым Күгәрсен районының йәмле Теләүембәт ауылында үтте.
Баш ҡаланың 20-се башҡорт ҡала гимназияһын тамамлағандан һуң, Өфө статистика, информатика һәм иҫәпләү техникаһы колледжында бухгалтер-иҡтисадсы һөнәрен алдым. Хәҙер Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында уҡыйым һәм бер юлы эшләйем.
Буш ваҡытымда спорт менән шөғөлләнәм. Волейбол, баскетболды үҙ итәм. Йырларға, бейергә лә яратам. Хыялым – үҙ эшемде асыу.
Юлай КӘРИМОВ фотоһы.
...
Баш ҡаланың 20-се башҡорт ҡала гимназияһын тамамлағандан һуң, Өфө статистика, информатика һәм иҫәпләү техникаһы колледжында бухгалтер-иҡтисадсы һөнәрен алдым. Хәҙер Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында уҡыйым һәм бер юлы эшләйем.
Буш ваҡытымда спорт менән шөғөлләнәм. Волейбол, баскетболды үҙ итәм. Йырларға, бейергә лә яратам. Хыялым – үҙ эшемде асыу.
Юлай КӘРИМОВ фотоһы.
...
Йондоҙнамә (22-28 ғинуар)
Махсус бит // 22-01-2018, 11:09
Һәр нәмә сағыштырыуҙа баҙығыраҡ күренә
Махсус бит / Письма // 22-01-2018, 07:00
йәки Илле йәш – күп түгел!
Был тормошта ниндәй ҙә булһа берәй нәмә хаҡында һүҙ ҡуҙғатһаҡ, уны, үҙебеҙгә йә башҡаларға аңлайышлыраҡ булһын өсөнмөлөр, икенсе берәй нәмә менән сағыштырыусанбыҙ. Ысынлап та, шунһыҙ күпселек осраҡта теге йәки был хәлдең, күренештең ниндәй икәнлеген тулы итеп белеп тә, тейешенсә баһалап та булмай. Шулай уҡ бер үк нәмәне төрлө кешенең төрлөсә, хатта ҡапма-ҡаршы формала ҡабул итеүе лә бар. Мәҫәлән, Чукотка кешеһе өсөн йылы булған көндөң экватор тирәһендә көн күргән африкан өсөн ифрат та һалҡын булып тойолоуы ихтимал......
Үәт, ҡыҙыҡ! (12.01.2018)
Әҙәбиәт / Юмор // 22-01-2018, 07:00
«Бөгөнгө эстрада ул – шоу»
Новости / Мәҙәниәт // 21-01-2018, 09:00
йәки театралдың опера йырсыһы булып китеүе
Уны “Башҡорт йыры” телепроектының йөҙөк ҡашы тип әйтергә мөмкин. “Зәңгәр экран” аша барған тапшырыуҙарҙы күңелле итеп алып барыусы ла, һәр йыл һайын моңло йырҙары менән концерттарҙы биҙәүсе лә Иҙел АРАЛБАЕВ булыр.
Бөгөн уның менән йыр һәм сәнғәт тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ....
Икенсе мөхәббәт
Махсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // 20-01-2018, 09:00
йәки Зәлиә менән Мансурҙың Яңы йыл алды мажаралары
– Ҡатын-ҡыҙҙар ҡыҙыҡ бит ул, – шыршыға гирлянда элеп йөрөгән Мансур* көлөп ҡуйҙы, – ерле юҡтан үҙҙәре әллә нимә уйлап сығарып, үҙҙәрен үҙҙәре ҡыҙҙырып, көйҙөрөп, ҡаңғырып, алйып, һуңынан беҙҙе лә алйытып бөтөрәләр.
– Эйе, шулай икән, ти, – аш бүлмәһенән Зәлиәһе тауыш бирҙе. Ике күҙе бешереп йөрөгән бишбармағында булһа ла, ике ҡолағы беҙҙә икән.
– Шулай-шулай, – Мансур аш бүлмәһе яғына күҙ ҡыҫты, – һуң бына, һине генә алайыҡ, Зәлиә. Былтыр, Яңы йыл алдынан булған хәлде иҫлә әле. Мин бер нисә сәғәткә генә һуңлағанға ла һин минән ваз кисеп, күләгәмде ҡырҡ сүрәткә индереп әрләп бөткәйнең дә баһа....
Кемде нимә көтә?
Махсус бит // 20-01-2018, 08:00
Иҫке Яңы йыл байрамын сит ил кешеһенә бер нисек тә аңлатып булмай, тигән лаҡап бар. Хатта йәш быуын вәкилдәренең барыһы ла Яңы йыл һәм Иҫке Яңы йылдың айырмаһын аңлап етмәйҙер әле. Байрамдың ике тапҡыр билдәләнеүе совет власы башланғыстарына барып тоташа. Большевиктар иҫкелектән ҡотолоу өсөн нимә генә эшләмәй, хатта ваҡытты иҫәпләү системаһын үҙгәртергә ҡарар итә. Шулай итеп, 1918 йылда, теүәл 100 йыл элек, юлиан календаренән григорианға күсә. Ә халыҡҡа нимә – ул ни бер быуат буйына Яңы йылды иҫке һәм яңы стилдәр буйынса ҡаршылай.
Ғөмүмән, Рәсәй халҡы, төрлө календарҙы хөрмәт итеп кенә ҡалмай, төрлө йондоҙнамәгә ышана: көнсығыш, зодиак, друидтар, сәскәләр һәм башҡа. Ҡытай календарына күҙ һалғанда, Һары Ер эте йылы, бүтәндәргә ҡарағанда, тотороҡло һәм көйлө булмаҡсы. Түбәндә гәзит уҡыусыларға ҡытай йондоҙнамәһен тәҡдим итәбеҙ. Әйткәндәй, ҡытайҙарҙың Яңы йылы быйыл 16 февралдән генә башланасаҡ, ҡыҙыҡ, эйеме?...
“Тормоштоң төрлө мәле була”
Махсус бит // 19-01-2018, 11:37
Уның бәрхәт тауышы күп концертты биҙәй. Йыр менән түгел, әлбиттә, ә һүҙ сәнғәте менән. Тамашаның нисек үтеүе алып барыусының оҫталығынан тора, тиҙәр. Лирик шиғырҙарҙы ла, тетрәндергес әҫәрҙәрҙе лә, көлкөләрен дә берҙәй оҫта башҡарған Нәсимә ҒИЗЗӘТУЛЛИНА Сибай филармонияһының һәр концертын сағыу байрамға әүерелдерә. Бөгөн беҙ уның тормошона фотояҙмалар аша күҙ һалабыҙ....


text:
Шарттары Һәм Сроктары
Әлеге акция кереп өсөн генә түгел, хаҡиҡый хужалары счеттарҙа йәштә 18 йәки.
Әлеге акция буласаҡ активына көн һайын 9-сы июлдән февралдә 15-се 2017 (МСК).
GMT-был эквивалент КСТ -9.30 сәғ., ТЭЦ-1 сәғәт, ПТЗ + 8сәғ.
Хужа булыу хоҡуғы өсөн бонус, уйынсылар кертергә тейеш, тулы булмаған тигәндә, £һәм 10 яҙығыҙ, бонус-код: GQVDAY
Бонус 10 уйындар буласаҡ добавлены һеҙҙең иҫәбенә
Синов торасаҡ р эшләй һәм квест ғына Гозо
Уйынсылар бурыс; иң тәрән урыны 10 юҡҡа синов өсөн депозит был уйын автомат gonzo's был Quest
Юҡҡа вращения эшләй башланы, сикләнә 100 арка һәр актер ваҡытында бер генә лә промо-чор
Юҡҡа арҡа алырға мөмкин тиклем 3 эш көнө тамамланғандан менән акцияһы буласаҡ инә һеҙҙең иҫәбенә.
Өсөн активировать синов уйынсылар тейеш записать Гозо’s квест
Барлыҡ выигрыш алынған уйын-се буласаҡ вознаграждение бонусы сараларына үтергә һәм талаптар буйынса ставка 30 тапҡыр һумға бонус эшләй башланы.
Ғөмүмән алғанда, 75,000 арка буласаҡ отланы дауамында промо-чор
Бары отыгрыш әлеге уйындарҙа: Выздоровления, Гозо’s квест, Спид Твин, Spinata Гранде, Пирамида, Копилка Байлыҡ, Көньяҡ Парк, Джек Молоток, Крюк Геройҙары, Диви Мине, Неон Стас, Дракула, Джек һәм Бобровый ҡамыштың, Еңеүсе, Reel Раш, Света, Диско Арка, Принцесса Кои, Мифическая Дева, Спарк, Наклейки, Магические Порталы, Блэкажек Классик, Еләк-Емеш Кибете, Сәсәктәр, Паровая Манараһы, Удачный һуғыштар, Удачи Балыҡ Тотоусы, Ферма Торнадо Ҡасыу, Бывальщина, Джек Молоток 2, Оло Шартлау, Кеше-Невидимка, Көньяҡ Парк 2 Барабанный Хаос, Король слотов, Башҡа планетала йәшәүселәр урланы, Свечение, Пушкалар Һәм Роза, Мастер серҙәре, Диск, Буласаҡ, Джейми Хендрик, Чемпиондары Кубогы, Nrvna, Ҡайтҡас Дуңғыҙҙар Летаю, Моторҙ, Йәшерен Атлантиды, Серҙәре Рождествоһы иҫәбенә алынасаҡ был ҡайтыу отыгрыш
Түбәндәге кошельки ярҙам итәсәк отыгрыш тәртиптә һәм был: Реаль Аҡса, Бонус, ә һуңынан рекомен бонусов.
Максималь суммаһы конвертаци бонусы саралары күп буласаҡ 4 тапҡыр Күләме бонус. Бонусы аҡса үҙгәрештәр автомат рәүештә тамамланғандан һуң тигровая,.
Иҫәптән төшөрөү саралары тамамланғансы тигровая, аннулируется барыһы да бонустар һәм выигрыш был, оносма счетына.
Һуң сара күреү бонус синов ҡала үҙ дауамында көсөндә 7 көн. Әгәр ҙә Һеҙ выполните талаптар буйынса был осорҙа оторван, ҡалған бонусы-се аҡса акцияһы буласаҡ бетте һеҙҙең менән счеттар.
Уйынсыларына ул иҫтә тоторға кәрәк: бер генә бушлай бонус вращения булырға, әүҙем, теләсә ҡайһы ваҡыт миҙгелдә, рәхим итеп, перейдите "бүлегенә минең иҫәбенә" өсөн, ҡарарға сиратында бөтә бонус
Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра сығарырға, килешеүҙе өҙөргә булһа ла үҙгәртергә, ниндәй ҙә булһа конкурс йәки акцияһы (йәки уның ҡағиҙәләре) теләсә ҡайһы ваҡытта һәм башҡа алдан хәбәр итеү.
Стандарт
Шарттар & Шарттар ҡулланырға. Управленческий ҡарар өҫтәрәк ҡушыла окончательно бөтә осраҡтарҙа ла.


text:
Президент төбәктә инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙырыу йәһәтенән ниндәй аҙымдар яһалыуы хаҡында һөйләне. “Административ кәртәләрҙе тулыһынса бөтөрәсәкбеҙ, һалым түләү буйынса ҙур ташлама бирергә әҙербеҙ”, — тине ул. Рөстәм Зәки улының билдәләүенсә, республикала бөгөн сәнәғәт тармаҡтарын үҫтереү мәсьәләһе көнүҙәк, шулай уҡ чехтар менән курорт-һауыҡтырыу, спорт, мәҙәниәт, белем биреү өлкәләрендә лә уңышлы хеҙмәттәшлек итергә мөмкин.
Президент төбәктә инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙырыу йәһәтенән ниндәй аҙымдар яһалыуы хаҡында һөйләне. “Административ кәртәләрҙе тулыһынса бөтөрәсәкбеҙ, һалым түләү буйынса ҙур ташлама бирергә әҙербеҙ”, — тине ул. Рөстәм Зәки улының билдәләүенсә, республикала бөгөн сәнәғәт тармаҡтарын үҫтереү мәсьәләһе көнүҙәк, шулай уҡ чехтар менән курорт-һауыҡтырыу, спорт, мәҙәниәт, белем биреү өлкәләрендә лә уңышлы хеҙмәттәшлек итергә мөмкин.
Хужалыҡ етәксеһе Әхәт Мортазин әйтеүенсә, 650 гектар майҙандағы кәзә үләне, силос өсөн тәғәйенләнгән көнбағыш, судан үләне ҡышҡылыҡҡа етерлек мал аҙығы туплау мөмкинлеге бирәсәк. Шулай уҡ былтырҙан ҡалған байтаҡ сенаж, бесән, һалам да ҙур ярҙам.
Бөгөн хужалыҡ баҫыуында барлығы дүрт сабыу, йыйыу агрегаты эшләй. Механизаторҙар Әкрәм Таһиров, Әмир Ғәйнуллин, Рәсих Вәлиев, йәйҙең бер көнө ҡышты туйҙырыуын яҡшы аңлап, ең һыҙғанып эшләй.
педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы:
— “Башҡортостан” — республикабыҙҙың иң абруйлы ижтимағи-сәйәси гәзите. Унда тыуған төйәгебеҙ тормошоноң барлыҡ тармағы ла яҡтыртыла килә. Был гәзитте уҡымай йәшәү мөмкин түгеллегенә быйыл бик ныҡ инандым.
Гәзиткә яҙылмай ҡалғайным — ике күҙем бәйле кеүек бер нисә айҙы үткәреп ебәрҙем. “Башҡортостан”һыҙ йәшәү һуҡыр кеүек йәшәү икән ул.
Хәтеребеҙҙә уйылып ҡалған бер хәл һаман да иҫтә. Беҙ университетта уҡыған йылдарҙа “гәзиткә яҙылыусылар әҙ” тигән һылтау менән “Совет Башҡортостаны”н ябырға әмер әҙерләнеп ятҡан булған. Уяу егеттәр быны белеп ҡалып, уҡыусы йәштәргә оран һалды. Беҙ, студенттар, 22 һум ғына стипендияға, бер ярҙамһыҙ йәшәһәк тә (атайҙарыбыҙ һуғышта һәләк булған ярым етем балалар инек), гәзитебеҙгә беребеҙ ҙә ҡалмай яҙылдыҡ һәм аңлатыу эшенә тотондоҡ.
- Күҙ ҡабаҡтарын асығыҙ. Уңға, һулға, аҫҡа, өҫкә ҡарағыҙ. Күҙҙе йыуығыҙ. Әгәр был ярҙам итмәһә, таҙа ҡулъяулыҡ йәки марляны һыуҙа йә иһә күҙ антисептигы иретмәһендә сылатҡандан һуң, уның менән сүпте алығыҙ.
Тыйыла! Күҙҙе ышҡыу, сүпте осло ҡулайламалар (пинцет) менән алыу, күҙгә сәнселгән сүпте сығарыу.
– Йылдың әһәмиәтле ваҡиғаларға шул тиклем бай башланыуы һәм дауам итеүе шатландыра. Республикабыҙҙың әле бер районында, әле бүтән ҡалаһында төрлө мәҙәни сараларҙың даими үтеп тороуы – шуға асыҡ миҫал.
Ҡыҫҡа ғына ваҡытта “Нефтекамастройсервис” ябыҡ акционерҙар йәмғиәте тарафынан бина тулыһынса ипкә килтерелде, элекке кластар урынына иркен һәм яҡты йоҡо бүлмәләре, ашхана, заманса йыһазландырылған уҡытыу кабинеттары хасил булды. Бинаның тирә-яғы ла төҙөкләндерелде: сәскә түтәлдәре ултыртылды, балаларға уйнау өсөн майҙансыҡ булдырылды. Исеме лә үҙгәрҙе — элекке мәктәп “Кама” балаларҙы сәләмәтләндереү лагерына әүерелде. Уны асыу тантанаһында:
— Балалар — беҙҙең киләсәк, ә киләсәгебеҙ яҡты һәм өмөтлө булырға тейеш, — тине Краснокама районы хакимиәте башлығы Рәзиф Ғилмуллин. — Йәйге осорҙа бында төрлө ауылдарҙан 265 бала ял итәсәк, улар менән ун педагог шөғөлләнәсәк.
Эйе, ҡасандыр яратышып өйләнешеп тә, тормош юлынан бергә атлай алмаған, ғаиләләре тарҡалғандар бихисап. Әммә был уртаҡ яуаплылыҡтан – балаларҙы ҡарауҙан — баш тартырға кәрәк тигәнде аңлатмай бит әле! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғаилә фажиғәһендә иң ҙур зыян күреүселәр – балалар: беренсенән, үҙ мәшәҡәттәренә батҡан өлкәндәр уларға иғтибар бүлмәй, икенсенән, ғәҙәттә, әсә ҡарамағында ҡалған сабыйҙы матди яҡтан тәьмин итеүҙә ҡайһы бер атайҙар бөтөнләй ҡатнашмай.
...Хәҙер Гөлфиәгә 19 йәш. Йөрәгенең иҫке яралары бер аҙ уңалған, тормошонда сағыу буяуҙар көндән-көн күбәйә. Бәхетте үҙеңә ҡорорға кәрәклегенә төшөнгән ҡыҙ һәр яҡлап үҫешергә ынтыла. Артём ҡалаһында һатыусы булып эшләүҙән һәм шунда уҡ ситтән тороп энергетика колледжында уҡыуҙан тыш, башҡорт һылыуы алыҫтағы милләттәштәребеҙ тормошо менән ҡайнап йәшәй, Приморье крайында уҙған сараларҙан ситтә ҡалмай.
— Үҙебеҙҙең көйҙәрҙе тыңлап, бейеүҙәрҙе бейеп һағыныуымды баҫам, тыуған яғымдағы һабантуйҙарға ҡайтып килгәндәй булам. Башҡортостанға ике йыл ҡайтҡаным юҡ, — ти яҡташыбыҙ.
Тәбиғәт хозурлығына һоҡланып барыуы — үҙе бер ғүмер! Һандуғастар йыр һуҙа. Һабантурғайҙар, ете күккә менеп, моңға ҡағына. Мин дә һеҙҙән ҡалышмайым тигәндәй, ҡайҙалыр баҡа ҡысҡыра. Ә аҫта, ҡояш нурҙарында көмөш тулҡындарын уйнатып, балҡытып, тып-тын ғына гүзәл Ҡариҙел аға.
Күптәр катерҙы тулҡында тирбәлгән аҡсарлаҡ йәки аҡҡош менән сағыштыра. Ул ысынлап та ағым һыуҙы икегә ярып барған дәү ҡошҡа оҡшаған. Катерҙың йылға уртаһынан тантаналы рәүештә йөҙөүен күргәс, өлкән йәштәге кешенең дә ҡул болғайһы, бала саҡтағы кеүек “һәй-ә-әй” тип ҡысҡырғыһы килеп ҡуялыр.
Тыумыштан ғашиҡ ошо йылғаға Олег Борунов.
Башҡорт дәүләт медицина университетының IV курсын тамамлаған буласаҡ теш табибы 11 ойошмала урам һепереүсе булып эшләй.
— I курста лекцияға китеп барышлай "Каруанһарай" сауҙа-эш комплексында иғлан күреп ҡалдым. "Ниңә эшләп ҡарамаҫҡа?" тип инеп сығырға булдым. "Ҡар көрәй беләһеңме?" — тип һоранылар ҙа эшкә ҡабул иттеләр. Тирә-яҡты таңғы 6-ла уҡ таҙартып ҡуйыуымды белгәс, эргәләге ойошмалар ҙа үҙҙәренә саҡыра башланы, — ти өлгөр егет.
"Эштең ояты юҡ" тигән тормошсан һәм тапҡыр әйтем йыш осрауға ҡарамаҫтан, күпселек йәштәрҙең эшсе һөнәрҙәренә мөнәсәбәте бер ҙә ыңғайламай.


text:
«Өфө» аэропортында 11 рейс тотҡарланған
«ЮТэйр» авиакомпанияһының «Boeing-737» самолеты менән ғәҙәттән тыш хәл булыу сәбәпле 18 ноябрҙә «Өфө» аэропортында 11 рейс тотҡарланған һәм береһе туҡтатылған. «Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, урындағы ваҡыт менән 14 сәғәт 30 минутта самолет Өфө аэропортына төшкән ваҡытта осоу-ултырыу полосаһынан ситкә сығып киткән. Бортта 90 кеше булған, береһе лә зыян күрмәгән.
Һауа судноһы боҙолмаған, әммә осоу полосаһында ҡамасаулыҡ тыуҙырған, шуға күрә «Өфө» аэропорты урындағы ваҡыт менән 14.50 сәғәттән алып 22-гә тиклем ябыҡ булған.
«Өфө» халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең йәмәғәтселек менән бәйләнештәр һәм социаль мәсьәләләр буйынса бүлеге начальнигы Таһир Мөхәмәтшин хәбәр итеүенсә, әлеге хәл сәбәптәрен Волга буйы федераль округының махсус комиссияһы асыҡлай.
Таһир Мөхәмәтшин һүҙҙәренсә, пассажирҙарҙан ялыуҙар булмаған. Халыҡ-ара нормаларға ярашлы, улар барлыҡ кәрәк-яраҡ менән тәьмин ителгән. Көн аҙағына аэропорт штат режимында эшен дауам иткән.


text:
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булдыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булды
Рөстәм Хәмитов Саҡмағош районының һөтсөлөк фермаларында булдыФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Саҡмағош районы агросәнәғәт комплексы предприятиеһының эше менән танышты.
Йомаш ауылында республика етәксеһе «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының һөтсөлөк-тауар фермаһында булды, йәш таналар аҫрау өсөн урынды һәм тоҡомло малдар күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко яһалма ҡасырыу республика программаһы хаҡында һөйләне.
Дөйөм хаҡы 49 миллион һум булған һыйыр һауыу залы һәм аҙбар ауыл хужалығы кооперативының үҙ аҡсаһына төҙөлгән. Әлеге ваҡытта бында 600 голштин-фриз тоҡомло һауын һыйырҙары бар.
Йомаш фермаһы — районда һөт етештереү буйынса лидерҙарҙың береһе. Былтыр бында 2 696 тонна һөт һәм 161 тонна ит етештерелгән. Бер һыйырҙан уртаса һауым 7 856 килограмм тәшкил итә, уртаса тәүлек артымы — 705 грамм.
Рөстәм Хәмитов «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының ҡаҙаныштарын юғары баһаланы һәм «Баҫыу көнө-2015» семинар-кәңәшмәһендә ҡатнашырға килгән район башлыҡтарына уларҙы миҫалға килтерҙе.
Ошо уҡ ауылда республика Башлығы 600 башҡа иҫәпләнгән тағы ла бер һөтсөлөк-тауар фермаһын төҙөү барышы менән танышты. «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы уны «500 ферма» республика программаһы сиктәрендә төҙөй.
Рапат ауылында Башҡортостан Башлығы «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативының 526 башҡа иҫәпләнгән һөтсөлөк -тауар фермаһында булды, ул «500 ферма» республика программаһы сиктәрендә төҙөлә. Эштәр былтыр июль айында башланған. Ошо маҡсатта ауыл хужалығы кооперативы 85 миллион һум аҡса бүлгән.
Ферманың етештереү ҡеүәте 3 675 тонна һөт һәм 100 тонна ит тәшкил итәсәк. Бер һыйырҙан уртаса һауым — 7 мең килограмм, уртаса тәүлек артымы 750 грамм булыр тип күҙаллана. 2015 йылдың аҙағына тиклем проект ҡеүәтенә сығыу ҡаралған.


text:
2009 йылдың яҙында транспорт хәрәкәтен сикләү индерелә
1 апрелдән 5 майға тиклем Башҡортостанда дөйөм файҙаланыуҙағы автомобиль юлдары буйлап транспорт саралары хәрәкәтен сикләү индерелә.
Сикләү аҙыҡ-түлек (һыра һәм араҡы-шарап изделиеларынан тыш), пассажирҙар, орлоҡ фонды, ашламалар, гербицидтар, мал һәм ҡош-ҡорт өсөн аҙыҡ, почта һәм почта йөктәре, ауыл хужалығы етештереүселәренә яҙғы баҫыу эштәрен үткәреү өсөн яғыулыҡ-майлау материалдары, халыҡҡа көнкүрештә ҡулланыу өсөн шыйыҡ газ, яғыу мазуты, мейес яғыулығы, күмер, дарыуҙар, ғәскәри частарҙың йәшәйешен һәм хәрби әҙерлеген тәьмин итеү өсөн йөктәр, ғәҙәттән тыш хәлдәр эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн кәрәкле әйберҙәр ташыусы транспорт сараларына ҡағылмай.
Кәрәк саҡта ҡалған йөктәргә "БР Дәүләт төҙөлөш, транспорт юл хужалығы идаралығы" дәүләт учреждениеһынан түләүле рөхсәт алырға мөмкин.
Өфөлә 30 марттан 28 апрелгә тиклем тулы ауырлығы 11 тоннанан ашҡан транспорт саралары хәрәкәтен ваҡытлыса сикләү индерелде.
Иҫкәрмә сифатында һөт, он ташыусы, ауыл тауар етештереүселәренә һәм эшкәртеү предприятиеларына ҡараған автомобилдәргә йөрөү рөхсәт ителә.
Шулай уҡ М5 һәм М7 федераль әһәмиәттәге юлдар буйлап хәрәкәткә лә ваҡытлыса сикләү индерелде.


text:
Ир баһаһы – изгелекЗиннур Ғөбәйҙулла улы Йәрмөхәмәтовтың шәхесе Сибай, Урал аръяғы төбәгендә генә түгел, республика кимәлендә лә билдәлеләрҙән һанала. Оҙаҡ йылдар ҡала хакимиәте башлығы булып эшләгән, һуңғы 16 йыл дауамында БДУ-ның Сибай институтын уңышлы етәкләгән...
Таяныс та, терәк тә һин...«Атайың нимә әйтер?», «Атайыңдан һора!», «Атайыңа әйтәм!» – өлкәндәр генә түгел, урта быуын да һәр ғаиләлә тиерлек ошо һүҙҙәр яңғырап торған саҡты, «атай» тигән һүҙҙең үҙе үк ғәйәт ҙур тәрбиәүи көскә эйә булған заманды хәтерләйҙер. Көндө төнгә...
Бәхет ҡояшы балаһы«Атайымды юҡһынып йәшәйем», – тине генерал Шайморатовтың ҡыҙы Октябрина. Миңә уның менән ҡыҫҡа ваҡытлы һөйләшеү насип булғайны. Ышанысын яулай алдыммы, ул, күҙҙәремә ҡарап, атаһын һағыныуын, уның тынғыһыҙ йәне менән теге донъяға барғас осраша...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Өфө башлығы юлсыларға сәләмәтлеген һаҡларға кәңәш итте
Өфө башлығы Павел Качкаев ҡала юлдарын ремонтлау буйынса подряд эштәрен башҡарыусы ойошмаларға хеҙмәткәрҙәренең һаулығын, шул иҫәптән водителдәрҙең ваҡытын һәм нервыларын һаҡларға тәҡдим итте. Уның фекеренсә, юл эштәрен төнгө сәғәттәрҙә башҡарырға кәрәк. Әле иһә юлсылар Өфөлә көндөҙ, 30 градус эҫелә эшләй. Һөҙөмтәлә юлдарҙа тығындар барлыҡҡа килә.
— Ремонтта йөрөгәндәрҙең дә һуңынан сәләмәтлеге менән проблемалары килеп тыуа, — тине Павел Качкаев Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә. – Был бит зыянлы эш, бындай эҫелә.
Павел Качкаев йәнә Өфө райондары башлыҡтарына, эҫе булыуға ҡарамаҫтан, эшһеҙ торған һуғарыу-йыуыу машиналарына иғтибар йүнәлтергә саҡырҙы. Калинин районында, мәҫәлән, барыһы ла эшләргә тейеш булһа ла, ҡалаға һигеҙ машинаның өсәүһе генә сыға. Киров районында 12 машинаның етәүһе генә эшләй. Әлеге мәлдә Өфөлә йәмғеһе 66 йыуыу-һуғарыу машинаһы бар. 3 июндә шуларҙың 38-е, ә 4 июндә 42-һе генә эшләгән.


text:
Республиканың йәш гвардиясылары үҙ гәзитен сығара башланы
Сентябрҙән Башҡортостанда яңы йәштәр гәзите сыға башланы — «Башҡортостан Республикаһының Йәш Гвардияһы». Гәзит 1000 дана тираж менән сыға һәм бөтә республика буйлап уҡыу йорттарының мәғлүмәт стендтарында урынлаштырыла. Яңы баҫма Башҡортостанда йәш гвардиясыларҙың эшмәкәрлеге хаҡында тиҙ һәм ҡыҙыҡлы итеп хәбәр итеп торорға ниәтләй.
— «Башҡортостан Республикаһының Йәш Гвардияһы» гәзите төбәк йәштәре менән илдең һәм республиканың ҙур йәштәр ойошмаһы араһында бәйләүсе звено булырға тейеш, — тине «Йәш Гвардия»ның төбәк штабы начальнигы Константин Канунников.


text:
- Подробности
- Просмотров: 517
ЛАҒЫР, Әй й. басс. һаҙлыҡ, тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Салауат р‑ны Лағыр а. төньяҡ‑көнбайышҡа табан 1 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Уйһыу һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 1,6 мең га, торфтың уртаса ҡалынлығы 5,3 м. Туйыныуы ҡатнаш. Аҡ ерек, көлһыу тал, тәлгәш ҡайын, тәпәш ҡайын, мүктәр үҫә; үҫемлектәрҙең БР‑ҙың Ҡыҙыл Китабына индерелгән һирәк төрҙәре: бейек бетүлән, ҡоба тал, тутлы схенус, хуш еҫле кәкүк әшәлсәһе, һаҙанаҡ, һаҙ баҙыҡайы һ.б. үҫә. Һаҙлыҡта уникаль бейек мүкле ҡарағайлыҡ һаҡланған. Йылға ҡондоҙо, көйөлдөләр, мышы, һоро торна һ.б. йәшәй.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
- Подробности
- Просмотров: 471
ЛАК ҺӘМ ЛАК‑БУЯУ МАТЕРИАЛДАРЫ, ҡаты түшәмә нигеҙгә йоҡа итеп һылағанда плёнка (өҫкө йөҙҙә адгезия көстәре м‑н тотолоп торған ҡаплама) рәүешендә кибә торған шыйыҡ йәки паста һымаҡ составтар. Л. һ. л.‑б.м. лактарҙы (плёнка барлыҡҡа килтереүсе тәбиғи йәки синтетик матдәләрҙең органик эреткестәрҙәге йәки һыуҙағы эретмәләре), буяуҙарҙы (пигменттарҙың йәки уларҙың тултырғыстар м‑н ҡатышмаһының плёнка барлыҡҡа килтереүсе матдәләрҙәге ҡыҫҡа ваҡыт эсендә гомогенлылыҡ һаҡлаған суспензияһы), грунтовкаларҙы (ярҙамсы материалдар — лак‑буяу ҡапламаларының буяла торған йөҙ м‑н адгезияһын тәьмин итеүсе аҫҡы ҡатламы), шпатлёвкаларҙы (буяла торған йөҙҙөң өҫтөнә ҡаплаусы ҡатламдарҙы һылау алдынан уны тигеҙләүсе ярҙамсы материалдар) индерәләр.
Лактар һәм буяуҙарға өҫтәмә сифатында пластификаторҙар, сиккативтар, тоноҡландырыусы һәм өҫкө йөҙҙә актив матдәләр, антисептиктар һ.б. файҙаланыла. Грунтовкалар һәм шпатлёвкалар пигменттарҙың һәм тултырғыстарҙың күп булыуы м‑н айырыла. Ярым фабрикат һәм тауар лактарын, шыйыҡ (файҙаланыуға әҙер булған), ҡуйы итеп иҙелгән һәм ҡаты хәлдәге буяуҙарҙы айыралар. Плёнка барлыҡҡа килтереүсенең тәбиғәтенә ҡарап лактарҙы составында юғары молекуляр берләшмәләр булғандарға (целлюлоза эфирҙары, битумдар, перхлорвинил ыҫмалаһы һ.б.) һәм олигомерҙарға, буяуҙарҙы нигеҙенә ҡарап майлы, эмалле, елемле, силикатлы, эмульсион һәм онтаҡ рәүешендәгеләргә (ҡоро ҡатышмалар) бүләләр. Тәғәйенләнеше б‑са лактар мебель, консерва, электр үткәрмәй торғандарға һ.б., буяуҙар — автомобиль, төҙөлөш, сәнғәт һәм полиграфия өсөн булғандарға бүленә. Грунтовкаларҙы плёнка хасил итеүсе матдәнең, буяла торған йөҙҙөң һәм пигменттың төрө б‑са айыралар; улар металдарҙы коррозиянан һаҡлау, ағастың текстураһын күрһәтеү һәм үҙағастың ваҡ тишектәрен тултырыу һ.б. өсөн тәғәйенләнгән. Лактар, майҙар һәм елемдәр нигеҙендәге шпатлёвкаларҙы айыралар. Лактарҙың төп үҙсәнлеге — ҡуйылыҡ, осмай торған компоненттар булыуы, кибеү тиҙлеге һәм өҫкө йөҙ буйлап йәйелеүе, буяуҙарҙың — ыуылыу дәрәжәһе, төҫө, өҫкө йөҙҙө яҡшы ҡаплауы, ҡуйылығы, кибеү тиҙлеге һ.б.
Башҡортостанда Л. һ. л.‑б.м. сығарыу 20 б. 40‑сы йй. башлана (ҡара: Өфө лак‑ буяу заводы). БТ‑577 маркалы битум лагы (ағас һәм тимер өсөн), МЛ‑92 маркалы меламин лагы, НЦ сериялы нитроцеллюлоза лагы, Полиур маркалы паркет лагы һ.б.; МА‑15, МА‑22 маркалы майлы буяуҙар һәм һыу‑дисперслы акрил буяуҙары, грунтовкалар һәм Ласточка сериялы шпатлёвкалар етештерелә. ПФ‑115 маркалы пентафталле (20‑нән ашыу төҫтәге), ХВ сериялы химик яҡтан тотороҡло, НЦ сериялы нитроцеллюлоза эмалдәрен (11 төҫтә), ИЗУР‑021 маркалы ҡатырғыслы МЛ‑12 маркалы меламинлы автомобиль эмалдәрен (15 төҫ), алкид‑уретанлы тиҙ кибә торған эмалде һәм АУ‑001 маркалы иҙән эмалдәрен, ЭП серияһындағы эпоксид материалдарҙы сығаралар. Металл һәм ағас өсөн ГФ, АУ, ХС грунтовкаларын, ХВ‑0016 маркалы универсаль шпатлёвканы, эреткестәр (ацетон, уайт‑спирит, сольвент, Р‑646 маркалы һ.б.), алюмин пудраһын, төҫлө онтаҡлы буяуҙар (полиэфирлы) етештерәләр. Продукцияһы БР‑ға һәм РФ‑тың башҡа төбәктәренә ебәрелә.
70‑се йй. уртаһынан “Авангард” пр‑тиеһында НЦ сериялы лактар һәм эмалдәр, ХВ‑5289 маркалы уттан һаҡлай торған эмаль, РФГ маркалы (фосфатирлағыс грунтовкаларҙы шыйығайтыу өсөн) һәм 646 маркалы (нитроцеллюлозалы Л. һ. л.‑б.м. шыйығайтыу өсөн) эреткестәр, автоэмалдәр сығарыу өсөн вальцтар м‑н онталған ҡоро пасталар, Пластинил шпатлёвкалау сараһы сығарғандар. 80‑се йй. алып “Каучук” ЯАЙ синтетик каучуктар нигеҙендә лактар, буяуҙар сығара. 90‑сы йй. уртаһынан “ХИМЭКС” ҒПП (Өфө) ЭКО сериялы акриллы латекс материалдары (лактар, буяуҙар, эмалдәр, грунтовкалар, шпатлёвкалар), ПФ сериялы эмалдәр, БТ‑577 маркалы битум лагы, юлда билдәләр яһау өсөн буяуҙар һ.б. етештерә. 2004 й. тиклем “Уфахимпром” пр‑тиеһы П‑ЭП‑601 ХП маркалы онтаҡлы эпоксид буяу, ЭП‑5224 маркалы эмаль, ҡойоп яһалған иҙәндәр өсөн Эпонал составы, “Уфаоргсинтез” ААЙ — Л. һ. л.‑б.м. өсөн эреткестәр һәм шыйығайтҡыстар (уайт‑ спирит, РС‑2, РКБ‑1 маркалы һ.б.) сығара. Металдарҙы, пластмассаларҙы, ағасты, ҡағыҙҙы, туҡымаларҙы, бетонды һаҡлау һәм буяп биҙәү өсөн, полиграфияла һ.б. ҡулланыла.
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Башҡортомдоң булмыштарын биләп, мәңге аҡсы шулай, Кәрәлек!
Бында дала. Монар офоҡтарға
Йыһан тура тора терәлеп.
Ике үлсәмдәрҙе бәйләп торған
Тормош шишмәһе һин, Кәрәлек.
Зыяраттағы сал тарих ташы,
Башҡортомдоң алыҫ үткәнен
Себерҙә эшләгән аҡсаһына тыуған ауылындағы хужалыҡты тергеҙә
Мәсетле районының "Ҡыҙылбай" хужалығында эштәрҙең яйға һалыныуына әле күп тә түгел. Шулай булһа ла, урындағы халыҡ башҡарылғандарҙан ҡәнәғәт. Хужалыҡты бөгөн Себерҙә эшләп йөрөүсе Рәзиф Миңнәхмәтов тергеҙгән. Ауылдаштарының көнитмешенә битараф ҡала алмаған ул.
Өфө нефть институтын тамамлаған егет Башҡортостандан ситкә 1982 йылда юллана. "Өс йылға тип кенә сығып киткәйнем, оҙаҡҡа төпләнергә тура килде", – тип йылмая хәҙер. Әммә яҡташыбыҙ сит тарафтарҙа юғалып ҡалмай, тырышлыҡты һәм сәмселлекте һәр ҡайҙа ла баһалайҙар. Хеҙмәт юлын мастер булып башлаған егетте тәүҙә прораб, һуңынан участка начальнигы итеп үрләтәләр. Рәзиф Вәис улы әлеге мәлдә “Сорғотнефтегаз”дың 1-се төҙөлөш-монтаж идаралығы идарасыһы вазифаһын башҡара. Уның ҡул аҫтында ете меңгә яҡын кеше эшләй.
"Лизинг старт-ап"ҡа кемдәр мохтаж?
Башҡортостанда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү программаһы быйыл да раҫланды. Был маҡсатҡа республика бюджетынан 100 миллион һум, ә федераль ҡаҙнанан 300 миллион һум бүленә.
Әйткәндәй, быйылғы программа үткән йылдағыларынан һиҙелерлек айырыла. Мәҫәлән, бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам хәҙер район һәм ҡала хакимиәттәре тарафынан бүленәсәк. Шулай уҡ моно-ҡалаларға ла (ҙур предприятие нигеҙендә барлыҡҡа килгән ҡалалар) эшҡыуарлыҡты үҫтереү программаһын тормошҡа ашырыу өсөн субсидиялар ҡаралған.
2012 йылғы программала ярҙамдың өр-яңы төрҙәре лә бар. Мәҫәлән, "лизинг старт-ап" – лизинг түләүенең тәүге өлөшө (1 миллион һумға ҡәҙәр) яңы эш башлаусы эшҡыуарҙарға кире ҡайтарыла.
Айрат Әминевте лә, һис шикһеҙ, улар иҫәбенә индерергә була
Затлы “BMW” автомобиленән килеп сыҡҡан был урта йәштәрҙәге ир-егетте һис тә ошо ауыл кешеһе тип уйламаҫһың. Беҙгә лә ул Асҡарға ял итергә килгән сит төбәк кешеһе кеүек күренде. Яңылышҡанбыҙ икән, Айрат Зиннәт улы Әминев – бөгөн Әбйәлилдең иң уңышлы эшҡыуарҙарының береһе. Баҙарҙар, ҡунаҡханалар, магазиндар хужаһының бөгөнгөһөнә ҡарап, эшҡыуарлыҡҡа бынан ни бары ете йыл элек кенә тотонған, тип һис кенә әйтмәҫһең. Шуға ла уңышының сере менән уртаҡлашыуын һораныҡ.
Тәүге бизнес-проекты табыш килтермәй
– Асҡар ауылында тыуып үҫтем. Башҡорт дәүләт аграр университетының урман хужалығы факультетын тамамланым. Хеҙмәт юлымды комсомолда башланым. Унан һуң да байтаҡ урында эшләргә тура килде, – тип үҙе менән таныштырҙы әңгәмәсебеҙ. Әммә һәр башланғыстың нигеҙе була бит.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Благовещен районында булып ҡайтты.
Яңы Надеждин ауылында ул “Нива” ауыл хужалығы кооперативының ырҙын табағы эше менән танышты. Уны яңы уңыш ҡабул итеүгә әҙерләйҙәр. Предприятие һөтсөлөк, ужым һәм яҙғы культуралар, күп йыллыҡ үлән үҫтереү менән шөғөлләнә. Бында 150 кеше эшләй.
Рөстәм Хәмитов аграрийҙарға ит етештерергә тәҡдим итте, сөнки 23 майҙа ит малсылығын үҫтереү мәсьәләләре буйынса Рәсәй Премьер-министры Дмитрий Медведев етәкселегендә Брянск өлкәһендә үткән кәңәшмәлә, беҙҙең илдәге барлыҡ һыйыр малының ике генә проценты ит етештереү маҡсатында аҫрала, тип билдәләнде.
Һыҙылып киткән ҡара мыйыҡмы?
Иң оҙон мыйыҡлы кеше Һиндостанда йәшәй икән. Рам Сингх Чаухан атлы был ирҙең мыйығының оҙонлоғо — 4,27 метр.
Теленән бал тамамы икән?
Иң оҙон телле кеше Калифорнияла булып сыҡҡан. Гиннесс рекорды китабында был ханымдың теленең оҙонлоғо 9,65 сантиметр тип теркәлгән.
(Илнур Юламанов ижад иткән йыр)
Мөхәббәт йәшәһә йөрәктә,
Наҙ булып моң тула күңелгә.
Сихри йыр йырлата, бейетә,
Һағыштарҙы юҡ итә.
1. Ҡул бармаҡтарын йоҙаҡлап йомарлағыҙ.
Һул ҡулығыҙҙың баш бармағы иң өҫтә ҡалһа, ҡағыҙға "Һ" хәрефен яҙығыҙ. Уң ҡулдыҡы булһа, "У" тип билдәләгеҙ.
2. Сәпкә атаһығыҙ тип хис итегеҙ.
Сәпкә һул яҡ күҙегеҙ менән ҡараһағыҙ — "Һ", уңы асыҡ ҡалһа, "У" тип яҙығыҙ.
Юҡ, шаяртыу түгел был. Ысынлап та,
1-2 июндә Сибай ҡалаһында уҙасаҡ “Ирәндек батыры-2012” I республика спорт фестивале еңеүсеһен арғымаҡ көтә. Башҡортостанда иғлан ителгән Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына, 1812 йылғы Ватан һуғышының
200 йыллығына арналған бәйге милли көрәш, йүгереү һәм мылтыҡтан атыу кеүек конкурстарҙы үҙ эсенә ала.
Артҡа 1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ... 48 Алға
Бит башына
Бал ҡортоноң аҙығы, туҡланыуы
Бал ҡорттары үҫемлектәрҙән татлы һут һәм сәскә һеркәһе йыя. Уны аҙыҡҡа — балға һәм һитәгә — әүерелдерәләр. Ҡорттарға йәшәү, эшләү һәм үрсеү өсөн, башҡа бөжәктәр һәм хайуандар кеүек, аҙыҡ талап ителә. Һитә аҡһымдарҙы, майҙарҙы, углеводтарҙы үҙ эсенә ала. Быларҙан тыш, бал ҡорттарына күп булмаған миҡдарҙа минераль матдәләр (тоҙҙар), витаминдар кәрәк.
Аҡһым айырым матдәгә — азотҡа бай, ул инә ҡорт һөтө составына инә. Углеводтар, майҙар, минераль матдәләр, витаминдар ҡорттарға энергияның төп сығанағы булып хеҙмәт итә, ә ҡорттарҙың бөтөн эшмәкәрлеге ошо энергия арҡаһында башҡарыла. Умартаға ҡорттар, татлы һуттан, һеркәнән тыш, һыу ҙа килтерә.
Татлы һут — углеводлы аҙыҡ, шәкәрҙән (сахароза, глюкоза, фруктоза), һыуҙан, бер аҙ күләмдә аҡһымдан, минераль тоҙҙарҙан ғибәрәт.


text:
Домодедово аэропортында шартлау
Дүшәмбе, 24 ғинуарҙа, Домодедовола шартлау яңғыраны. Яҡынса версия буйынса, был теракт, һәләк булыусылар һәм яраланыусылар бар.
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев бөтә аэропорттарҙа һәм вокзалдарҙа айырым режим индерергә ҡушты, тип хәбәр итә ИТАР ТАСС агентлығы.
«Бөтә аэропорттарҙа һәм аэровокзалдарҙа, шулай уҡ ҙур транспорт үҙәктәрендә айырым режим индерергә кәрәк, — тип белдерҙе Дмитрий Медведев махсус кәңәшмәлә. —Левитинға һәм Эске эштәр министрлығына бөтә кәрәкле эштәрҙе үткәреү өсөн Федераль именлек хеҙмәте менән бергә тейешле процедуралар индерергә йөкмәтәм».
Домодедово аэропортындағы теракт ваҡытында зыян күреүселәрҙең һәм һәләк булыусыларҙың туғандары өсөн "ҡыҙыу линия" телефоны асылды. Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, Сербский исемендәге Социаль һәм суд психиатрияһы үҙәгендә психологик ярҙам телефоны эшләй: 8 (495) 637-70-70.
Домодедово аэропорты шулай уҡ аэропорттағы хәлде белешеү өсөн дә “ҡыҙыу линия” асты. Ҡыҙыу линия телефондары: 8 (495) 363-61-01, 8 (495) 662-82-47, 8 (495) 644-40-56.
Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 31 кеше теракт ҡорбандары булды (РИА Новости мәғлүмәттәре буйынса — 35 кеше), тағы 130-лап кеше зыян күрҙе, уларҙан 20-һе ауыр хәлдә.


text:
Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы «Филармония тулҡынында. 79…80 fm» тип аталған ҙур концерт менән 79-сы ижад миҙгелен тамамланы.
Тамашала филармонияның алдынғы солистары һәм коллективтары: Әлфиә Юлсурина, Рәфис Сирусин, Лилиә Ишемйәрова, Фларида Иркина, Дамир Тайыпов, шулай уҡ, Линар Дәүләтбаев етәкселегендәге БР Халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестры, Олег Ҡасымов етәкселегендәге Эстрада-джаз оркестры, «Далан», «Карауан», «Арғымаҡ» төркөмдәре, «Көлкө-шоу» эстрада миниатюралары театры, филармонияның ҡурайсылар квинтеты һәм башҡалар ҡатнашты.
79-сы ижад миҙгеле барышында тамашасы хөкүменә 15 яңы проект тәҡдим ителде. Филармония сәхнәһендә тәүге тапҡыр, ике бөйөк артист - Әлфиә Юлсурина һәм Олег Ханов ҡатнашлығында, музыкаль роман («Һин бәхетле! Ә мин?») ҡуйылды, «Венера Әйүпованың моң ҡунаҡһанаһында», «Орган ағай әкиәттәре» исемле концерттар циклы, Марсель Ҡотоевтың «Төштәге йыр» исемле мажаралы үә хикмәтле тамашаһы һәр бер кешелә матур хәтирәләр ҡалдырҙы.
Быйылғы йыл филармония тарихында иҫтәлекле ваҡиғалар менән дә хәтерҙә ҡаласаҡ. Бер нисә коллектив үҙенең юбилейын да ҡаршылай. Республикабыҙҙың мәҙәни бренды булған Башҡортостандың халыҡ артисы, билдәле джазмен Олег Киреев етәкселегендәге «Орлан» ансамбленә утыҙ йәш тулды. Шулай уҡ, Олег Ҡасымовтың Эстрада-джаз оркестры ла үҙенең матур юбилейын үткәрҙе. Коллектив Рәсәй джаз сәхнәһендә йылдан йыл популярлыҡ яулай бара тип әйтергә кәрәк, сит төбәктәрҙә сығыш яһай һәм донъя кимәлендә билдәле булған джазмендар менән хеҙмәттәшлек итә.
Һандарға килгәндә иһә, быйылғы ижад миҙгелендә Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары республикабыҙҙың район-ҡалалары, Рәсәй һәм унан тыш төбәктәрҙә 1500 концерт бирҙе. Филармония сәхнәһе аша 200-ҙән ашыу тамаша яңғыраны. Уларҙы ҡарарға тип 220 меңдән ашыу тамашасы килде.
Филармония Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары ойошмалары, сәнғәт һәм мәҙәниәт өлкәһенә ҡараған ойошмалар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Телевидение-радио булһынмы ул, гәзит-журнал биттәреме – һәр береһе филармония артистары тормошон, унда үткән концерттарҙы даими яҡтыртып бара. Шуға күрә лә, ғәҙәттәгесә, йомғаҡлау концертында беҙ үҙебеҙҙең иң яҡын дуҫтарыбыҙҙы бүләкләп үттек, рәхмәт хаттары тапшырҙыҡ.
80-се юбилей миҙгеле яңы проекттарға, сюрприздарға үтә сағыу һәм бай буласағын һеҙгә вәғәҙә итәбеҙ! Киләһе миҙгелдә осрашҡанға тиклем, Тамашасыбыҙ!


text:
«Үлем менән ҡайҙа сауҙа итәләр, хәбәр ит!» бөтә Рәсәй акцияһы сиктәрендә «Индиго» үҙәге «ҡыҙыу линия» ойошторҙо
Наркоманияның таралыуына ҡаршы тороу һәм профилактиканың һөҙөмтәлелеген күтәреү маҡсатында «Индиго» ҡала психолог-медик-социаль оҙатыу үҙәге Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы менән берлектә «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итәләр, хәбәр ит!» бөтә Рәсәй акцияһы сиктәрендә Халыҡ-ара наркомания менән көрәш көнөнә арналған «ҡыҙыу линия» ойошторҙо.
Шылтыратыуҙар тәүлек әйләнәһенә эшләүсе (347) 223-22-11 телефон номеры буйынса ҡабул ителә. 30 июнгә тиклем республика халҡы наркотиктар ҡулланыу, етештереү, һаҡлау һәм сауҙа итеү урындары, притондар тураһында һәм башҡа оператив әһәмиәткә эйә мәғлүмәтте еткерә ала. Бар мәғлүмәт наркоконтроль хеҙмәткәрҙәренә тапшырыласаҡ, улар, үҙ сиратында, уны тикшереп, тейешле сараһын күрәсәк.
Ошонда уҡ, әгәр кәрәк булһа, «ИНДИГО» үҙәгендәге “Ышаныс телефоны” тиҙ психологик ярҙам хеҙмәте консультанты ярҙамынан файҙаланырға мөмкин.