text:
Рөстәм Хәмитов 2016 йылға бюджет сығымдарын финанслау буйынса саралар тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы
ӨФӨ, 2016 йыл, 1 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
1 февралдә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов 2016 йылға бюджет сығымдарын финанслау буйынса саралар тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Документҡа Өфөлә 130 урынлыҡ Республика перинаталь үҙәге төҙөлөшөн тамамлау маҡсатында ҡул ҡуйылған.
Башҡортостан Башлығының рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, Һаулыҡ һаҡлау министрлығына Республика перинаталь үҙәген төҙөү һәм файҙаланыуға тапшырыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыу маҡсатында 398167,65 мең һум күләмендәге бюджет аҡсаларын коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға субсидия биреүгә йүнәлтергә йөкмәтелгән.
Белешмә. Республика перинаталь үҙәген проектлау һәм төҙөү 2011-2016 йылдарға Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлауҙы яңыртыу программаһы сиктәрендә ғәмәлгә ашырыла. Финанс тәьминәте — Башҡортостан Хөкүмәте, Рәсәйҙең Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм Мотлаҡ медицина страховкалау фонды араһында ҡул ҡуйылған килешеү сиктәрендә.
Бинаның дөйөм майҙаны — 24322,1 квадрат метр, файҙалы майҙаны — 21100,2 квадрат метр.
Бөгөнгә объекттың әҙерлеге 65 проценттан ашыу тәшкил итә. Әлеге ваҡытта билдәләнгән ваҡытҡа ярашлы эске биҙәү эштәре бара, биләмә төҙөкләндерелә.
Перинаталь үҙәктә эшләү өсөн медицина хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү маҡсатында 2016 йылға тиклемге осорға ведомство маҡсатлы программаһы раҫланған. Кадрҙарға ихтыяж — 62 табип, 50 урта медицина персоналы.


c: text/html

text:
Ашхабадта уҙған Халыҡ-ара китап күргәҙмәһендә «Китап» нәшриәтенең балалар өсөн китабы иң яҡшы тип танылған
Ашхабадта «Китап – хеҙмәттәшлек һәм үҫеш юлы» тип аталған VIII Халыҡ-ара китаптар күргәҙмә-йәрминкәһе тамамланды. Уның йомғаҡтары буйынса конкурста Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте «Күмәс өй» китабы менән «Балалар китабы» номинацияһында еңеүсе тип танылды.
«Күмәс өй» китабына башҡорт, рус һәм немец телдәрендә киң билдәле ағалы-ҡустылы Гриммдарҙың өс әкиәте ингән: «Татлы бутҡа», «Хензель һәм Гретель», «Дроздобород короле». Китап биҙәлеше яғынан бик үҙенсәлекле, унда спектаклдәрҙән ҡурсаҡтар, ҡурсаҡ йыһаздары төшөрөлгән фоторәсемдәр, эксклюзив иллюстрациялар ҡуйылған.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ғафуан Шәйхетдинов Иглин районы башлығы итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
27 мартта Иглин районы Советы Ғафуан Шәйхетдиновты контракт буйынса район хакимиәте башлығы вазифаһына тәғәйенләне, тип хәбәр иттеләр Иглин районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
Ғафуан Шәйхетдинов 1962 йылдың 7 сентябрендә Нуриман районында тыуған. Башҡорт дәүләт аграр университетын һәм Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлаған.
Төрлө йылдарҙа ВЛКСМ-дың Иглин район комитетында, йәштәр эштәре буйынса бүлек мөдире, Иглин районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары, Өфө ҡалаһы Совет районы хакимиәте башлығының кадрҙар буйынса урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Территориялар һәм кадрҙар менән эшләү буйынса идаралыҡ кәңәшсеһе булып эшләгән.
2010 йылдың октябренән хәҙерге көнгә тиклем Йәрмәкәй районы хакимиәте башлығы вазифаһын биләгән.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов ИТАР-ТАСС агентлығының төбәктәге вәкилдәре менән осрашты [видео]
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Волга буйы төбәге иҡтисадына инновациялар индереүҙе мәғлүмәти яҡтан тәьмин итеү» семинар-кәңәшмәһендә ҡатнашыу өсөн Өфөгә килгән ИТАР-ТАСС мәғлүмәт агентлығының төбәктәге вәкилдәре менән осрашты. Рөстәм Хәмитов ҡунаҡтарҙы республиканың сәнәғәт мөкинлектәре менән таныштырҙы. Уның билдәләүенсә, Башҡортостан — Рәсәй Федерацияһының эре, ҡеүәтле төбәктәренең береһе. Республикала дүрт миллиондан ашыу кеше йәшәй, Башҡортостан халыҡ иҫәбе буйынса Рәсәйҙә етенсе урында тора, сәнәғәт етештереү күләмдәре буйынса ла республика ошондай уҡ урын биләй.
— Башҡортостан, нефть, бал, авиадвигателдәрҙән тыш, үҙенең тәбиғәте, үҙенсәлекле ландшафты менән дә билдәле. Республика территорияһы һәр төрлө тәбиғәт мөғжизәләренә бай, ҡыҙыҡлы, — тип һөйләне журналистар менән осрашыуҙа Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙә күлдәргә бай дала зонаһы бар, Көньяҡ Урал бик матур. Ямантауҙың иң бейек түбәһе – 1620 метр. Ҡышын саңғылар менән ял итеүе һәйбәт, йәйгеһен йылғалар буйлап һалда ағып төшөү, мәмерйәләргә сәйәхәт ҙур популярлыҡ ала.
Республика башлығы быйылғы ҡаҙаныштарға ла туҡталды. Сәнәғәт етештереү күләмдәре уҙған йылға ҡарата 110 процентты тәшкил иткән, тауар әйләнеше лә арта.
— Беҙ бер позицияла ла минусҡа төшмәнек, бөтә ерҙә лә ыңғай күрһәткестәр менән киләбеҙ,— тип билдәләне Башҡортостан Президенты. — Зарланыуы гонаһ. Республиканың финанс торошо тотороҡло. Бурыстарыбыҙ юҡ, кредиттар алмайбыҙ. Быйылғы йылға 16 миллиард һум самаһы дефицит менән инһәк тә, ошо ярайһы ҡатмарлы йылдың бюджеты ҙур булмаған профицит менән үтәлде.
Республика башлығы төбәк иҡтисадының оҙаҡ ваҡыт нефть сығарыуға, уны эшкәртеүгә, нефть химияһына йүнәлтелгән булыуын билдәләне. Сәнәғәт производствоһы күләмендә нефть сығарыу һәм нефть эшкәртеү бөгөн 30 процентты тиерлек тәшкил итә. Дөйөм алғанда иҡтисадтың был ҡеүәтле өлөшө бюджетҡа 32 процент табыш килтерә.
— Дөйөм тенденцияларҙан артта ҡалмаҫҡа тырышабыҙ һәм яңыртыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә курс алғанбыҙ. Һәм был эшебеҙ килеп сыға, — тип билдәләне төбәк башлығы.
Миҫал өсөн, «Эксперт» журналының Урал буйынса һуңғы һаны инновациялар индереү буйынса төбәктәр рейтингыларына йомғаҡ яһаны. 2010 йылда Башҡортостан был рейтингыла беренсе урында килә. Быйыл да уның позициялары үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ. Сәнәғәт производствоһын тергеҙеү күрһәткестәре лә һәйбәт. 2007 йыл менән сағыштырғанда беҙ 30 процентҡа юғарыраҡ күрһәткес менән барабыҙ.
Журналистар менән осрашыуҙа Башҡортостан Президенты был айҙағы төп сәйәси ваҡиғаға – Дәүләт Думаһына депуттар һайлауға ла баһа бирҙе. Улар көйлө үткән, беҙҙең һөҙөмтә Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестәрҙән юғары.
— Миңә республикабыҙ өсөн бер ҙә оят түгел, беҙ ғәҙел эшләнек, — тип аңлатма бирҙе һайлау йомғаҡтарына ҡаршы сығыштарға Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙә КПРФ, ЛДПР, «Ғәҙел Рәсәй»ҙән бер нисә мең күҙәтеүсе, тиҫтәләгән сит ил хәбәрселәре эшләне. Бер ниндәй иҫкәрмә лә булманы.
«Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк исемлеген етәкләгәс, Рөстәм Хәмитов бындай һөҙөмтәне үҙенең шәхесенә күрһәтелгән ышаныс кеүек тә ҡабул итә.
— Йыл ярым элек беҙ «Кешеләр өсөн эшләргә» тигән лозунг иғлан иттек, һәм был беҙҙең өсөн лозунг ҡына түгел, ә ысынбарлыҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы. — Властың кешеләрҙән айырылғанлығын күрәм. Йәмғиәт баҙар иҡтисады ысынбарлығы алдында яңғыҙ ҡалған. Дәүләт машинаһын халыҡҡа йөҙө менән бороу өсөн тырышҡан йыл ярым эсендә мин һайлаусыларыбыҙҙан ышаныс мандаты алдым.
Рөстәм Хәмитов һайлау һөҙөмтәләре тураһында бәйән итте — был «Берҙәм Рәсәй»ҙән 12 мандат, компартиянан икәү, ЛДПР һәм «Ғәҙел Рәсәй»ҙән берәр мандат. 16 кеше Башҡортостандан Дәүләт Думаһына ебәреләсәк – Рәсәй Федерацияһында был икенсе, бәлки өсөнсө урындағы һөҙөмтәлер.
Президент төбәкте артабан үҫтереү буйынса пландарҙы ла телгә алды. Булған производствоны яңыртыу, инвестициялар йәлеп итеү ҙә – улар иҫәбендә. Рөстәм Хәмитов был йүнәлештә эшләнгән тәүге аҙымдар, атап әйткәндә, республикала уңайлы инвестицион мөхит өсөн норматив база булдырыу тураһында һөйләне.
Шул уҡ ваҡытта ул йән башына бюджет тәьминәтен арттырыу буйынса эшләргә кәрәклеген билдәләне. Мәскәү менән сағыштырғанда, был күрһәткес беҙҙә биш тапҡырға түбәнерәк.
Рөстәм Хәмитов ИТАР-ТАСС агентлығы хәбәрселәренең Башҡортостан һәм Татарстан аша үтергә тейешле Көнбайыш Себерҙән углеводородтар йөрөтөү өсөн үткәргес торбалар төҙөү перспективалары тураһындағы һорауҙарына яуап бирҙе. Субъекттарға федераль үҙәктән өҫтәмә вәкәләттәр тапшырылыуына ла ул үҙенең ҡарашын белдерҙе.
— Мин матбуғат, кешеләр менән аралашыу өсөн асыҡ. Нисек кенә ауыр булмаһын, блог алып барыуҙы ла дауам итәм. Әле Башҡортостан Президенты сайтындағы мәғлүмәт майҙансығын үҙгәртәм. Һорауҙар бар икән – тимәк, яуап бирергә кәрәк. Мин асыҡ һәм ғәҙел Президент булырға тырышам. Шулай буласаҡмын да, — тине Рөстәм Хәмитов, осрашыуҙы тамамлап.


text:
Башҡортостанда пенсионер ваҡытлы матбуғат менән мәхкәмәләшә
Өфөлә йәгшәгән Евгений Кареев республика матбуғатын мәхкәмәгә биргән.
Ул ташламаларҙың 15 октябргәсә, йәғни дача миҙгеле тамамланғанға тиклем ғәмәлдә буласағын да әйтте. Пенсионерҙар 3 сәғәт самаһы торғандан һуң таралышты. Әммә ошо ваҡиғаларҙы Башҡортосанда телевидене ла күрһәтмәне, гәзиттәр ҙә яҙманы ти дәғүәләшеүсе.
Башҡаланың Совет районы мәхкәмәһендә Евгений Киреев атлы кешенән ысынлап та ошо турала ҡағыҙ алыуҙарын хәбәр итәләр. Әгәр ҙә мәхкәмәгә юллау ҡағыҙҙары дөрөҫ тултырылмаһа, эш бөтөнләй ҡаралмаясаҡ та. Ә пенсионер әхлаҡи зыян өсөн республика мәғлүмәт сараларынан компенсация талап итә. Шуныһы ла мәғлүм, Кирәев әфәнде ғәйепләгән компанияларҙың береһе - Бөтә Өфө телеканалы был ваҡиға тураһында йөмләле сюжет күрһәтте.
Башҡортостанда 1 сентябрҙән пенсионерҙар һәм милиционерҙар өсөн ҡала эргәһе автобустарына ташламалар бөтөрөлә. Улар ҡала эсендә айына 50 тапҡыр ярты хаҡҡа йөрөй ала. Ҡала яны автобустарында льгота менән хеҙмәт ветераны статусына эйә булғандар һәм ғәриптәр генә файҙалана.
Пенсионерҙар бөгөн дә ҡаршылыҡҡа сыҡты. Был юлы улар уҙған аҙналағы кеүек Ҡала шураһы ҡаршыһындағы майҙанға түгел, ә Үҙәк баҙар эргәенә йыйылды, ике сәғәткә.


text:
Башҡортостандың Финанс министрлығы йылдың иң яҡшы инвестиция килешеүен төҙөнө Фото: Андрей Старостин
Башҡортостандың Финанс министрлығы йылдың иң яҡшы инвестиция килешеүен төҙөнө
Башҡортостандың Финанс министрлығы йылдың иң яҡшы инвестиция килешеүен төҙөнө Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Былтыр көҙ Башҡортостан Республикаһының һумлыҡ облигациялар займын урынлаштырыу 2014 йылдың иң яҡшы инвестиция килешеүе тип танылды. Килешеү Investor Awards-2015 премияһының «Субфедераль һәм муниципаль облигациялар: 2014 йылдың килешеүе» номинацияһында беренсе урын менән билдәләнде. Уңыштың төп факторы — ауыр баҙар шарттарында облигациялар займы өсөн мәлде дөрөҫ һайлау, тип хәбәр итә республика Финанс министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Эксперттар килешеүҙең күләмен, урынлаштырған саҡта килемлелекте, урынлаштырғандан һуң икенсел баҙарҙағы хаҡтарҙың динамикаһын, кредит рейтингтары кимәлен баһаланы.
Башҡортостан Республикаһының 6 миллиард һумлыҡ облигациялары Мәскәү банк-ара валюта биржаһының фонд биржаһына 2014 йылдың 16 октябрендә урынлаштырылды. Урынлаштырыу буйынса генераль агент булып ВТБ Капитал сығыш яһаны. Асыҡ конкурс йомғаҡтары буйынса облигацияларға һорау 10 миллиард һумдан ашҡан. Инвесторҙарҙың 6 миллиард һум күләмендәге 30 ғаризаһы ҡәнәғәтләндерелгән.
Мәскәүҙә «Рәсәйҙә инвестициялар» форумы сиктәрендә инвестициялар өлкәһендәге ҡаҙаныштар өсөн бүләкләү тантанаһы уҙҙы.


text:
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу уңышлы бара
Башҡортостанда Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыу ға булышлыҡ итеү фонды комиссияһы эшләй. Ул республика ҡалаларында Фонд средстволарын йәлеп итеп, йорттарға капиталь ремонт үткәреү сифатын баһалай. Комиссияға Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондының мониторинг департаменты директоры Нурали Резванов етәкселек итә. БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев менән осрашҡандан һуң ул журналистарға интервью бирҙе.
— Шуны айырып билдәләргә кәрәк, республика етәкселеге был мәсьәләләр спектрын контролдә тота, — тине федераль комиссия башлығы. — Шулай ҙа мин, республика халҡы үҙҙәре был эштә ҙур ҡыҙыҡһыныусанлыҡ күрһәтһен ине, тип теләйем. Йорт хужалары үҙҙәре нимәне ремонтларға, нисек ремонтларға икәнлеген билдәләргә һәм ремонттан һуң йортто ҡабул итеүсе комиссия булырға тейеш.
Комиссияның Туймазылағы эштәр барышы менән танышыуы хаҡында һөйләп, Нурали Резванов унда авария хәлендәге йорттарҙан халыҡты күсереү буйынса программа сиктәрендә аҙ ҡатлы йорттар төҙөлөшө әүҙемләштерелеүен билдәләне.
— Туймазыла аҙ ҡатлы йорттар төҙөлә. Территория иркен. Уларҙың хаҡы ла арзаныраҡ, тиҙерәк төҙөлә лә. Был фактты хупларға ғына кәрәк, — тине Резванов.


text:
Хәрби хеҙмәткәрҙәр һәм халыҡ Урман ҡасабаһынан эвакуацияланған
Урман ҡасабаһынан һәм янғын арҡаһында боеприпастар шартлаған хәрби частан хәрби хеҙмәткәрҙәр һәм ҡасаба халҡы эвакуацияланды, тип хәбәр итә «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһе. Янғын районынан йәмғеһе 2,5 мең кеше күсерелгән.
— Урман ҡасабаһы районы, М5 трассаһы, шулай уҡ Урмандан һигеҙ километр алыҫлыҡтағы Кордон ауылы ҡамауға алынған. Бында янғын һүндереү, тиҙ ярҙам, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, ҡотҡарыусыларҙың машиналары йыйылып киткән, журналистар эшләй. Ваҡыты менән күккә күтәрелгән ҡара төтөн эсендә утлы нөктәләр күренә. Янғын һүндереү хеҙмәттәре алдында, уттың торлаҡ йорттарға таралыуына юл ҡуймаҫҡа, тигән бурыс ҡуйылған. Бер нисә секунд һайын снаряд атылыуы, шартлауҙар яңғырай, — тип хәбәр итә хеҙмәткәребеҙ. Уның әйтеүенсә, яҡын арала бында Үҙәк хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы килергә тейеш. Республика Президенты Рөстәм Хәмитов, шулай уҡ БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев та бында.


text:
Башҡортостандың Мәғлүмәтләштереү буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары тәғәйенләнде Фото: Олег Яровиков
Башҡортостандың Мәғлүмәтләштереү буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары тәғәйенләнде
Башҡортостандың Мәғлүмәтләштереү буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары тәғәйенләнде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Рөстәм Хәмитов Денис Слеповты Башҡортостандың Мәғлүмәтләштереү һәм «Асыҡ республика» системаһының эш итеүе мәсьәләләре буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләне.
Денис Слепов 1987 йылда Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт авиация техник университетының информатика һәм робототехника факультетын тамамлаған. «Фирма Хелс-М» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Өфө филиалында тейәү-бушатыу эштәре белгесе; республика Финанс министрлығында әйҙәүсе белгес; Башҡортостан Президентының Эштәр идаралығында мәғлүмәт технологиялары һәм системалы интеграция бүлегенең баш консультанты; республика Башлығының үҫеш һәм планлаштырыу бүлегенең баш консультанты булып эшләгән.


text:
Ленин Владимир Ильич
Влади́мир Ильич Ле́нин (төп фамилияһы Улья́нов; 10 апрель (яңыса 22 апрель 1870 — 21 ғинуар 1924 — совет дәүләт эшмәкәре һәм сәйәсмән, революционер, философ, марксист һәм публицист. Марксизм-ленинизм классиктарының береһе, Рәсәйҙә большевиктар партияһын ойоштороусы, Совет дәүләтенә нигеҙ һалыусы һәм Халыҡ Комиссарҙары Советының (СССР һәм РСФСР хөкүмәтенең) председателе. Өсөнсө (Коммунистик) Интернационалды ойоштороусы һәм уның идеологы.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Революцион эшмәкәрлегенең башы
- 3 Революция осоро
- 4 Тәнҡит
- 5 Иҫкәрмәләр
- 6 Сығанаҡтар
- 7 Библиография
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы, белеме һәм тәрбиәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Владимир Ильич Ульянов 1870 йылдың 10, яңы стиль буйынса 22 апрелендә Рәсәй Империяһының Сембер (урыҫса Симбирск, 1924 йылдан — Ульяновск) ошо исемдәге губернаның халыҡ училищелары инспекторы ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы Ульянов Илья Николаевич (1831—1886) сығышы менән Нижегород өлкәһе Сергач өйәҙенә ҡараған Андросово ауылынан, элекке крепостной крәҫтиән улы. Әсәһе — Мария Александровна Ульянова (ҡыҙ фамилияһы Бланк, 1835—1916), әсәһе яғынан швед-немец, атаһы яғынан, төрлө фараздар буйынса, украин, немец йә йәһүд тамырлы. Владимирҙың әсәһе яғынан ҡартатаһы Александр Дмитриевич Бланк, фараздарҙың береһенә ярашлы, православие ҡабул иткән (суҡынған) еврей булған[2][3]. Икенсе фараз буйынса, ул Екатерина II Рәсәйгә саҡырып килтергән немец колонистары ғаиләһенән[4]. Лениндың нәҫелен тикшергән совет яҙыусыһы Мариэтта Шагинян раҫлауынса, «Александр Бланк украин булған».
1879—1887 йылдарҙа Владимир Ульянов Семберҙәге беренсе классик гимназияла уҡый һәм, уны алтын миҙалға тамамлап, Ҡазан университетының юридик факультетына уҡырға инә. Үҙенең уҡыусыһының латинды һәм телде үҙләштереүҙәге ҙур уңыштары айҡанлы уға тарих-тел факультетына инергә кәңәш биргән гимназияның ул саҡтағы етәксеһе Ф. М. Керенский (Рәсәйҙең 1917 йылдарҙағы Ваҡытлы Хөкүмәте башлығы Александр Керенскийҙың атаһы) Володя Ульяновтың был аҙымын тәрән ҡәнәғәтһеҙлек менән ҡабул итә[5].
1887 йылға тиклем Владимир Ульяновтың ниндәйҙер революцион эшмәкәрлеге тураһында бер нимә лә билдәле түгел. Был ваҡытҡа ул суҡынған була һәм 16 йәшенә тиклем урындағы православие дине ойошмаһына ҡарай. Уның диндән ситләшеүе 1886 йылға тура килә тип фаразларға кәрәк[6]. Уның гимназиялағы Дин предметы буйынса билдәләре тик «отлично» була[7], ҡалған фәндәр буйынса ла шулай уҡ яҡшы уҡый. Уның өлгөргәнлек аттестатында бары бер «дүртле» билдәһе — логиканан була. Гимназияның 1885 йылғы уҡыусылары исемлегендә Владимир — «зирәк, тырыш һәм йыйнаҡ уҡыусы. Бар предметтар буйынса ла бик яҡшы өлгәшә. Үҙен өлгөлө тота» тип билдәләнгән. 1880 йылда уҡ, беренсе синыфты тамамлағандан һуң, ул тәүге бүләккә лайыҡ була — тышлығына «Инсафлылыҡ һәм уңыштар өсөн» тип баҫып яҙылған китап менән маҡтау ҡағыҙы бирелә.
1887 йылдың 8 (20) майында өлкән ағаһы Александр Ульянов, император Александр III-не үлтерергә теләүселәр заговорында ҡатнашыуҙа ғәйепләнеп, үлем язаһына хөкөм ителә. Александрҙың революцион эшмәкәрлеге хаҡында бер ни белмәгән Ульяновтар ғаиләһе өсөн был оло ҡайғы була.
Ҡазан университетында Владимир студенттарҙың Лазарь Богораз етәкләгән «Халыҡ азатлығы» («Народная воля») тигән йәшерен түңәрәгенә йәлеп ителә. Өс айҙан һуң, университеттың яңы уставы айҡанлы сыҡҡан студенттар сыуалышында ҡатнашҡаны өсөн ул уҡыуҙан ҡыуыла[8]. Сыуалыштарҙан зыян күргән инспектор һүҙҙәренсә, Ульянов ғауғасы студенттарҙың беренсе рәтендә була.
Был ваҡиғаларҙан һуң икенсе төндә башҡа ҡырҡ студент менән бергә Владимир ҙа ҡулға алына. Улар барыһы ла университеттан ҡыуыла һәм һөргөнгә оҙатыла. Владимир Ульянов 1888—1889 йылдың ҡышына тиклем Ҡазан губернаһының Лайыш өйәҙе Кокушкино ауылында (хәҙер Татарстандың Питрәч районы Ленино-Кокушкино ауылы) йәшәй.
Тикшереү ваҡытында, йәш Ульяновтың алда телгә алынған Богораз түңәрәге менән бәйләнеше асыҡланғанлыҡтан һәм уның ағаһының батшаға ҡаршы булғаны өсөн, үлем язаһына тарттырылғанлыҡтан, ул полиция күҙәтеүе аҫтында булырға тейешле «ышанысһыҙҙар» исемлегенә эләгә. Шул сәбәптән уға университетта уҡыуын дауам итергә рөхсәт ителмәй, әсәһенең был турала юллауҙары бер-бер артлы кире ҡағыла. Америка ғалимы, Рәсәй тарихы белгесе Ричард Пайпс билдәләүенсә[9],
Был осорҙа Ленин күп уҡый. Ул 1860—1870 йылдарҙа сыҡҡан бөтә «прогрессив» журнал һәм китаптарҙы ентекләп өйрәнә, бигерәк тә Николай Чернышевский әҫәрҙәренә ныҡлы иғтибар бирә. Улар, Лениндың үҙ һүҙҙәре буйынса, уға мөһим йоғонто яһай. Был ваҡыт Ульяновтар ғаиләһе өсөн ауыр осор була: Семберҙә күптәр уларҙан ситләшә, кешеләр язаланған террорсы ғаиләһе менән бәйләнеш полицияның кәрәкмәгән иғтибарын йәлеп итеренән ҡурҡа…
Революцион эшмәкәрлегенең башы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1888 йылдың көҙөндә Ульянов Ҡазанға ҡайтырға рөхсәт ала, һуңыраҡ Рәсәйҙә марксизмды тәүге пропагандалаусыларҙың береһе Николай Федосеев ойошторған түңәрәккә инә. Бында Карл Маркс, Фридрих Энгельс һәм Георгий Плеханов әҫәрҙәрен өйрәнәләр һәм тикшерәләр. Был турала 1924 йылда Н. К. Крупская «Правда» гәзитендә түбәндәгеләрҙе яҙып сыға: «Плехановты Владимир Ильич мөкиббән булып ярата. Плеханов уның үҫешендә ҙур роль уйнай, дөрөҫ революцион ҡараш табырға ярҙам итә, шуға ла Плеханов уның өсөн оҙаҡ ваҡыт юғары өлгө (ореол) була: Плеханов менән хатта ваҡ ҡына айырымлыҡтарҙы ла ул ныҡ ауыр кисерә»[10].
1889 йылдың майында М. А. Ульянова Һамар губернаһына ҡараған Алакаевкала 83,5 дисәтинә (91,2 гектар) ер биләме булған имение һатып ала, һәм ғаилә шунда йәшәргә күсенә. Әсәһенең ныҡышмалы үтенесенә ҡаршы килә алмаған Владимир хужалыҡ менән идара итеп ҡарай, әммә әллә ни эш ҡыра алмай[11]. Яҡын-тирәлә йәшәгән крәҫтиәндәр, яңы хужаларҙың тәжрибәһеҙлегенән файҙаланып, уларҙың атын һәм ике һыйырын урлап алып китә[11]. Һөҙөмтәлә Ульянова башта ер биләмәһен, аҙаҡтан өйөн дә һата[11]. Совет заманында был ауылда Лениндың йорт-музейы булдырыла[12].
1889 йылдың көҙөндә Ульяновтар ғаиләһе Һамар ҡалаһына күсенә. Ленин бында ла урындағы революционерҙар менән бәйләнеш тота.
Ричард Пайпс фекеренсә, 1887—1891 йылдар арауығында йәш Ульянов, язалап үлтерелгән ағаһы артынан, «Халыҡ азатлығы» («Народная воля») яҡлы булып китә. Ҡазанда һәм Һамарҙа уның ағзаларын махсус эҙләп таба, уларҙан был ваҡытта «һөнәри революционерҙарҙың» конспирациялы һәм дисциплиналы ойошмаһы булып күренгән ошо хәрәкәттең практик эшмәкәрлеге хаҡында белешмә ала.
1890 йылда властар йомшара һәм Владимир Ульяновҡа экстерн рәүешендә имтиханға әҙерләнергә рөхсәт бирә. 1891 йылдың ноябрендә Ленин Петербург университетының юридик факультеты курсы буйынса экстерн формала имтихан тапшыра[13]. Бынан һуң ул иҡтисад темаһына бик күп хеҙмәттәр өйрәнә, бигерәк тә ауыл хужалығы буйынса земство отчеттарына ҙур иғтибар бүлә.
1892—1893 йылдар барышында Плеханов хеҙмәттәренең ныҡлы тәьҫире аҫтында Лениндың фекерҙәре «Халыҡ азатлығы» («Народная воля») хәрәкәте ҡараштарынан социал-демократик йүнәлешкә үҙгәрә башлай. Ул 1893 йылда уҡ заманы өсөн яңы доктрина эшләй: унда халҡының биштән дүрт өлөшө крәҫтиәндәр булған Рәсәй «капиталистик ил» итеп иғлан ителә. Ленинизмдың төп ҡараштары (кредоһы) 1894 йылда тулыһынса формалаша: «рус эшсеһе, барлыҡ демократик элементтарҙы етәкләүгә күтәрелеп, абсолютизмды ҡолатасаҡ һәм рус пролетариатын бөтә илдәрҙең пролетарийҙары менән бергә асыҡ сәйәси көрәш юлынан еңеүле коммунистик революцияға алып барасаҡ».
Тикшеренеүсе М. С. Восленский «Номенклатура» хеҙмәтендә билдәләүенсә,
1892—1893 йылдарҙа Владимир Ульянов Һамарҙа адвокат ярҙамсыһы була, башлыса енәйәт эштәрен алып бара"[14].
1893 йылда Ленин Санкт-Петербургка күсә һәм адвокат ярҙамсыһы хеҙмәтен дауам итә[15]. Петербургта ул марксистик политэкономия проблемалары, рус азатлыҡ хәрәкәте тарихы, Рәсәй империяһы ауылдары һәм сәнәғәтенең реформанан һуң капиталистик эволюция тарихтары буйынса хеҙмәттәр яҙа. Уларҙың бер өлөшө легаль донъя күрә. Был ваҡытта шулай уҡ социал-демократик партия программаһын эшләй. В. И. Лениндың публицист һәм бай статистик материалдар нигеҙендә Рәсәйҙә капитализм үҫешен тикшереүсе булараҡ эшмәкәрлеге уға социал-демократтар һәм оппозицион ҡарашлы либераль эшмәкәрҙәр араһында, шулай уҡ рус йәмғиәтенең башҡа күп кенә даирәләрендә киң билдәлелек килтерә[16].
Ричард Пайпс фекеренсә, 1893 йылда Петербургка килгәндә, 23 йәшендә Ленин шәхес булараҡ тулыһынса өлгөрә:
1895 йылдың майында Ульянов сит илдәргә сығып китә: Швейцарияла Георгий Плеханов, Германияла — Вильгельм Либкнехт, Францияла — Поль Лафарг һәм халыҡ-ара эшселәр хәрәкәтенең башҡа эшмәкәрҙәре менән осраша. Шул уҡ йылда, Петербургҡа ҡайтҡас, Юлий Мартов һәм башҡа йәш революционерҙар менән бергә тарҡау марксистик түңәрәктәрҙе "Эшселәр синыфын азат итеү өсөн көрәш союзы"на берләштерә[17]. Плеханов йоғонтоһонда Ленин, батша Рәсәйен ярым феодаль ил тип иғлан итеп, уны «капиталистик» ил тип атаған үҙенең элекке доктринаһынан өлөшләтә баш тарта. Хәҙер инде «Либераль буржуазия» менән берлектә самодержавиены ҡолатыу уның өсөн иң яҡын маҡсатҡа әйләнә. «Көрәш союзы» эшселәр араһында әүҙем пропаганда эшмәкәрлеген йәйелдерә, 70-тән артыҡ листовка баҫтырып тарата[18]. 1895 йылдың декабрендә "Союз"дың башҡа күп ағзалары менән бер рәттән Ульянов ҡулға алына. Йылдан артыҡ төрмәлә тотолғандан һуң, 1897 йылда Енисей губернаһы Минусинск өйәҙенең Шушенское ауылына өс йылға һөргөнгә ебәрелә.
Бында ул йыйылған материалдары нигеҙендә «Рәсәйҙә капитализм үҫеше» («Развитие капитализма в России») тигән китабын яҙа, ул «легаль марксизм»ға һәм «народниклыҡ» теорияһына ҡаршы йүнәлтелгән була[19]. Дөйөм алғанда, һөргән осоронда 30-ҙан артыҡ хеҙмәт яҙа[20], Петербург, Мәскәү, Түбәнге Новгород, Воронеж һәм башҡа ҡалаларҙың социал-демократтары менән бәйләнештәрҙе яйға һала. 1890-сы йылдар аҙағында «К. Тулин» псевдонимы менән В. И. Ульянов марксистик даирәләрҙә билдәлелек яулай. Һөргөндә Ульянов крәҫтиәндәргә юридик мәсьәләр буйынса кәңәштәр бирә, улар өсөн төрлө документтар төҙөй[14].
Беренсе эмиграцияһы (1900—1905)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1898 йылда Минск ҡалаһында Петербург «Көрәш союзы» лидерҙарынан башҡа РСДРП-ының I съезы була, унда 9 делегат ҡатнаша. Съезд Рәсәй социаль-демократик эшселәр партияһын (Российская социаль-демократическая рабочая партия) ойоштороу тураһында Манифест ҡабул итә[21]. Үҙәк Комитеттың съезда һайланған барлыҡ ағзалары һәм делегаттарҙың күпселеге шунда уҡ ҡулға алына, үҙ делегаттарын съезға ебәргән ойошмалар полиция тарафынан тар-мар ителә. "Көрәш союзы"ның Себерҙә һөргөндәге етәкселәре ил буйынса таралған күп һанлы социаль-демократик ойошмаларҙы һәм марксистик түңәрәктәрҙе гәзит ярҙамында берләштерергә ҡарар итә.
1900 йылдың февралендә, һөргөн ваҡыты бөткәндән һуң, Ленин, Мартов һәм Александр Потресов Рәсәй ҡалаларын йөрөп сыға һәм урындағы ойошмалар менән бәйләнеш урынлаштыра. 26 февралдә Ульянов үҙенә һөргөндән һуң йәшәргә рөхсәт ителгән Псков ҡалаһына килә. Бында апрелдә дөйөм Рәсәй эшселәр гәзите "Искра"ны булдырыу буйынса ойоштороу кәңәшмәһе үтә. Унда В. И. Ульянов-Ленин, Степан Радченко, Пётр Струве, Михаил Туган-Барановский, Юлий Мартов, Александр Потресов, Александр Стопани ҡатнаша. Шул уҡ айҙа Ленин йәшерен рәүештә бер көнгә Псковтан Ригаға барып килә. Латыш социал-демократтары менән һөйләшеүҙәрҙә «Искра» гәзитен сит илдән Рәсәйгә Латвия порттары аша индереү мәсьәләләре тикшерелә ref>М. Мистре Ленин в Риге . 1900 йылдың май башында Владимир Ульянов Псковта сит илгә сығыу өсөн паспорт ала. 19 майҙа ул Петербургка китә, ә 21 майҙа уны полиция тотҡарлай. Ульяновтың Псковтан Подольск ҡалаһына ебәргән багажы ла ентекле тикшерелә, әммә унда китаптарҙан башҡа бер ни тапмай[22]. Шулай итеп, полицияның социаль-демократты ҡулға алыу операцияһы уңышһыҙлыҡҡа дусар була. Инде тәжрибәле конспиратор В. И. Ленин үҙенә ҡаршы ҡулланылырлыҡ бер нәмәгә лә сәбәп бирмәй. Псков жандарм идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, «сит илгә киткәнсе, Псковта йәшәү осоронда ғәйепкә алырлыҡ бер ни ҡылманы». Лениндың Псков губерна земствоһының статистика бюроһында эшләүе һәм губернаны статистик тикшереү программаһын әҙерләүҙә ҡатнашыуы ла уға ныҡлы «ышыҡлау» булып хеҙмәт итә[23]. Баш ҡалаға рөхсәтһеҙ барыуынан башҡа бүтән ғәйебе табылмағанлыҡтан, ун көндән һуң уны ебәрәләр[24].
1900 йылдың июнендә Владимир Ульянов әсәһе Мария Александровна һәм оло апаһы Анна Елизарова-Ульянова менән Өфөгә, бында һөргәндә булған ҡатыны Надежда Константиновна Крупская янына килә[25].
1900 йылдың 29 июлендә Ленин Швейцарияға китә, унда Плеханов менән гәзит һәм теоретик журнал сығарыу тураһында һөйләшә[26]. «Искра» гәзите редколлегияһына (һуңыраҡ «Заря» журналы ла сыға башлай) «Освобождение труда» төркөмөнөң эмиграцияла булған өс вәкиле — Плеханов, Павел Аксельрод һәм Вера Засулич, шулай уҡ "Көрәш союзы"нан — Ленин, Мартов һәм Потресов инә. Гәзиттең уртаса тиражы 8000 дана булһа, ҡайһы бер һандары — 10 000-гә тиклем етә. Баҫманы таратыуға Рәсәй империяһы биләмәләрендә йәшерен ойошмалар селтәре булдырыу ярҙам итә. «Искра» редакцияһы Мюнхенда урынлаша, ә Плеханов Женевала ҡала. Аксельрод элеккесә Цюрихта йәшәй. Мартов менән Засулич та Рәсәйҙән килеп етмәй. Мюнхенда аҙ ғына йәшәгәндән һуң Потресов та уны ҡалдырып китә. «Искра» гәзитен сығарыу буйынса төп эштәрҙе Ульянов башҡара. "Искра"ның тәүге һаны 1900 йылдың 24 декабрендә баҫыла. 1901 йылдың 1 апрелендә, Өфөләге һөргөнөн тултырып, Н. К. Крупская Мюнхенға килә һәм «Искра» редакцияһында эшкә тотона"[27].
1901 йылдың декабрендә «Заря» журналында «Аграрный вопрос и „критики Маркса“» исемле мәҡәлә донъя күрә — был Владимир Ульяновтың «Н. Ленин» тигән псевдоним менән баҫтырған тәүге хеҙмәте була[28][29].
1900—1902 йылдар арауығында Ленин революцион хәрәкәттә был осорҙа башланған дөйөм көрсөк (кризис) тәьҫирендә «үҙ иркенә бирелгән революцион пролетариат тиҙҙән, бары тик иҡтисади талаптар менән генә сикләнеп, батша самодержавиеһы менән көрәштән баш тартасаҡ» тигән һығымтаға килә.
1902 йылда «Что делать? Наболевшие вопросы нашего движения» тигән хеҙмәтендә Ленин үҙенең партия хаҡындағы концепцияһын иғлан итә: ул партияны үҙәкләштерелгән хәрби ойошма тип күҙаллай («партия нового типа» — «яңы тип партияһы»). «Беҙгә революционерҙар ойошмаһы бирегеҙ, һәм беҙ Рәсәйҙе түңкәрәсәкбеҙ!» («Дайте нам организацию революционеров, и мы перевернём Россию!») тип яҙа ул. Был мәҡәләһендә Ленин шулай уҡ тәүге тапҡыр үҙенең «демократик централизм» доктринаһын аныҡ итеп әйтеп бирә: революционерҙар партияһының ҡаты (ҡәтғи) иерархик төҙөлөшө — (строгой иерархической организации партии революционеров).
Батша разведкаһының сит илдәге агентураһы Мюнхенда «Искра» эҙенә төшә, шуға ла 1902 йылдың апрелендә гәзит редакцияһы Лондонға күсә. Ленин менән Крупская, Мартов һәм Засулич та шунда китә[30]. 1902 йылдың апреленән 1903 йылдың апреленә тиклем В. И. Ленин Рихтер фамилияһы аҫтында Н. К. Крупская менән Лондонда йәшәй. Улар башта йыһазлы бүлмәләрҙә, аҙаҡтан Британ музейынан алыҫ булмаған йортта фатирҙа тора. Владимир Ильич музей китапханаһында йыш була[31]. 1903 йылдың апрелендә, «Искра» гәзитен баҫыу күсерелеү сәбәпле, Ленин да ҡатыны менән Лондондан Женеваға күсенә[32]. Унда улар 1905 йылға тиклем йәшәй[33].
РСДРП-ның II съезында ҡатнашыуы (1903 йыл)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1903 йылдың 17 июленән 10 августҡа тиклем Лондонда РСДРП-ның II съезы була. Ленин уны әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша: «Искра» гәзитендә һәм «Заря» журналында мәҡәләләр баҫтырыу менән бер рәттән 1901 йылдың йәйенән алып Плеханов менән бергә партия программаһы проекты өҫтөндә эшләй, устав проектын әҙерләй[34]. Программа ике өлөштән тора — программа-минимум һәм программа-максимум; уларҙың беренсеһе батшалыҡты ҡолатыуҙы һәм демократик республика төҙөүҙе, ауылда крепостнойлыҡ хоҡуҡ ҡалдыҡтарын бөтөрөүҙе, атап әйткәндә, крепостнойлыҡ хоҡуҡты юҡҡа сығарғанда, помещиктар киҫеп алған ерҙәрҙе крәҫтиәндәргә кире ҡайтарып биреүҙе, һигеҙ сәғәтлек эш көнө индереүҙе, милләттәрҙең үҙбилдәләнеш хоҡуғын таныу һәм уларҙың тигеҙлеген индереүҙе күҙ уңында тота; программа-максимум партияның аҙаҡҡы маҡсатын — социалистик йәмғиәт төҙөүҙе һәм был маҡсатҡа ирешеү шарттарын — социалистик революцияны һәм пролетариат диктатураһын билдәләй[34].
Съездың үҙендә Ленин бюро составына һайлана, программа, ойоштороу һәм мандат комиссияларында эшләй, бер нисә ултырышта рәйеслек итә һәм көн тәртибендәге барлыҡ мәсьәләләр буйынса ла тиерлек сығыш яһай[34].
РСДРП-ның Үҙәк Комитетын һайлағанда Ленин яҡлылар күпселек тауышты ала. Был осраҡлы хәл, артабанғы ваҡиғалар күрһәтеүенсә, партияны бөтөнләйгә «большевиктар»ға һәм «меньшевиктар»ға бүлә.
Беренсе рус инҡилабы (1905—1907)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1904 йылдың аҙағына уҡ, киңәйә барған стачка хәрәкәте фонында, «большевиктар» һәм «меньшевиктар» фракциялары араһында ойоштороу мәсьәләләренән тыш сәйәси йәһәттән дә ҡапма-ҡаршылыҡтар барлыҡҡа килә[35].
Рәсәйҙәге 1905—1907 йылдар революцияһын Ленин сит илдә — Швейцарияла ҡаршылай.
РСДРП-ның 1905 йылдың апрелендә Лондонда үткән III съезында Ленин был революцияның төп бурысы — «Рәсәйҙә самодержавиены һәм крепостнойлыҡ хоҡуҡ ҡалдыҡтарын бөтөрөү» тип билдәләй.
Революция осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һөргөнлөктән ҡотолғас, өҙлөкһөҙ революцион эшсәнлеккә бирелә. Ҡулға алыныуҙан ҡасып, эмиграцияла була, Рәсәйҙәге революцион хәрәкәт, социал-демократик партия менән ситтән тороп етәкселек итә, төрлө оппортунистик ағымдар менән көрәш алып бара, күп төрлө сығыштар, теоретик хеҙмәттәр яҙа.
1917 йылдың апрелендә Ленин Рәсәйгә ҡайта һәм, февраль айында уҙған буржуаз-демократик революцияны социалистик революцияға үҫтереү маҡсатын күҙҙә тотоп, эстәлеге менән ҡатлаулы, характеры менән ғәйәт дәрәжәлә киң эшсәнлек алып бара башлай. Октябрь революцияһынан һуң самаһыҙ ауыр шарттарҙа совет дәүләтен төҙөү эшенә керешә. Граждандар һуғышын туҡтатыу, эске ҡаршылыҡтарҙы йыра-йыра, Рәсәй өсөн кәмһетеүле солохты яулау, аслыҡ менән көрәш ойоштороу, хәрәбәләр дәрәжәһендә ҡалған сәнәғәтте, транспортты торғоҙоу, иҡтисадты яңынан, яңы принциптар нигеҙендә ҡороу пландарын әҙерләү, партия эсендә барған дискуссияларға сик ҡуйыу, бәхәсле проблемаларҙы хәл итеү, спекуляция, саботаж, ҡоротҡослоҡҡа ҡаршы көрәш асыу, съездар, кәңәшмәләр, улар өсөн резолюциялар әҙерләү. Сит ил делегацияларын, шулай уҡ Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән килгән "ходок"тарҙы ҡабул итеү, ата-әсәһеҙ ҡалған йәтим балаларға ярҙам ойоштороу, ғалимдәргә хеҙмәт шарттарын булдырып, фән үҫешенә юл асыу, күп милләтле дәүләттә милли мәсьәләне хәл итеү, һәр яҡлап бөлгөнлөк һәм хәйерселек баҫҡан йәш, яңы йәмғиәтте яҡлау һәм уны һаҡлап ҡалыу өсөн, ҡораллы көстәр ойоштороу, социалистик йәмғиәт принциптарын тормошҡа ашырыу юлында аяуһыҙ көрәш алып барыу. Оҙаҡ йылдар дауамында интеллектуаль һәм физик яҡтан ошондай күтәренке эш алып барыу Лениндың сәләмәтлеген ҡаҡшатмай ҡалмаған, әлбиттә, һәм был глобаль күләмдәге проблемалар, уйҙар солғанышында йәшәү уны ҡотолғоһоҙ рәүештә ваҡытһыҙ үлеүгә алып барған. Ленин гигант күләмле революцион һәм ойоштороу эше менән бергә теория, шул иҫәптән философия теорияһы өлкәһендә эшләүҙән дә ситләшмәгән.
Тәнҡит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ленин күп милләтле дәүләттә милли мәсьәләне сисеү юлдарын эҙләүҙә ғәжәйеп дәрәжәлә тапҡыр рәүештә ике ҡапма-ҡаршы тенденцияны, практик эшсәнлектә, конкрет әйткәндә, милли сәйәсәттә бының ҡотолғоһоҙлоғон, объективлығын иҫтән сығармаҫка кәрәк тигән нәтижә яһай. Ленин теорияла, шулай уҡ ғәмәли эшсәнлегендә лә хаталар ебәрә. Теория өлкәһендә уның империализмдың яҡын киләсәктәге яҙмышы тураһындағы, эшселәр синыфының теләһә ниндәй ижтимағи шарттарҙа ла революционлығы, уны абсолютҡа әүерелдереү кеүек нәтижәләре тарихи ысынбарлыҡ тарафынан иҫбатланманы.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Лев Левинсон Вехи и судьбы фотографа и его героев К 140-летию со дня рождения М. С. Наппельбаума
- ↑ Штейн М. Г. Ульяновы и Ленины. Тайны родословной и псевдонима — СПб.: ВИРД, 1997. — Б. 10-46. — 280 б. — ISBN 5-89-559012-8.
- ↑ Yohanan Petrovsky-Shtern (Йоханан Петровский-Штерн) [1] = Lenin's Jewish Question — 1-е. — Издательство Йельского университета (Yale University Press), 2010. — P. 224. — ISBN 9780300152104.
- ↑ Пейн Р. Ленин. М., 2008. С. 42.
- ↑ Елизарова-Ульянова А. И. Ленин Владимир Ильич. // Деятели СССР и революционного движения России: энциклопедический словарь Гранат. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 498.
- ↑ Смирнов М. Ю. Религия и Библия в трудах В. И. Ленина: новый взгляд на старую тему
- ↑ Логинов В. Т. Глава 1. Начало пути, Аттестат зрелости // Выбор пути — Республика, 2005. — P. 448. — 1500 экз. — ISBN 5-250-01891-2.
- ↑ Ленин // Новый энциклопедический словарь: 48 томда. — СПб., Пг.: 1911—1916.
- ↑ Пайпс Ричард. Русская революция: В 3 кн. Кн. 2. Большевики в борьбе за власть. 1917—1918. Глава 1. Ленин и истоки большевизма
- ↑ Цит. по: Шуб В. Политические деятели России. — С. 157.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Р.Сервис «Ленин. Биография», с. 92
- ↑ Дом-музей В. И. Ленина в с. Алакаевка
- ↑ Логинов В. Т. Владимир Ленин. Выбор пути: Биография. — М.: Республика, 2005. — 447 с.
- ↑ 14,0 14,1 Е. Тетерев Октябрьская революция и адвокатура: путь к правовому государству и гражданскому обществу
- ↑ С 28.02.1889 г. М. Ф. Волькенштейн стал присяжным поверенным в Санкт-Петербурге.// Список присяжных поверенных округа Санкт-Петербургской судебной палаты и их помощников к 31 января 1914 г. Санкт-Петербург, 1914. — С.17.
- ↑ История России XX — начала XXI века / А. С. Барсенков, А. И. Вдовин, С. В. Воронкова; под ред. Л. В. Милова. — М.: Эксмо, 2007. — 960 с.
- ↑ Ленин В. И. Полное собрание сочинений. — Т. 2. — С. 660. — «Даты жизни и деятельности В. И. Ленина».
- ↑ Костин А. Ф. Ленин — создатель партии нового типа. (1894—1904 гг.). — М., 1970.
- ↑ В. И. Ленин «Развитие капитализма в России».
- ↑ Статья П. В. Волобуева из кн.: Политические деятели России 1917. Биографический словарь. — М., 1993.
- ↑ БСЭ
- ↑ И. Н. Лукина. Книги Ленинской библиотеки
- ↑ И. Н. Лукина По поводу одной статьи о В. И. Ленине
- ↑ Синельников А. В. Шифры и революционеры России
- ↑ Ленин в Уфе
- ↑ В. И. Ленин, «Полное собрание сочинений», т. 4, стр. 553, разд. «Даты жизни и деятельности В. И. Ленина», подг. Никольской, Л. Ф.
- ↑ Е. Зазерский, А. Любарский «Ленин. Эмиграция и Россия». Политиздат, 1975.
- ↑ «Аграрный вопрос и "критики Маркса"» — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3-е издание)
- ↑ Ленин: Жизнь и смерть / Роберт Пейн; Пер. с англ. О. Л. Никулиной; введ. авт.; от редакции. — 3-е изд. — М.: Молодая гвардия, 2008. — 667[5] с.: ил. — (Жизнь замечательных людей: сер. биогр.; вып.1120) — ISBN 978-5-235-03137-1.
- ↑ История газеты «Искра» в Советской исторической энциклопедии
- ↑ По ленинским местам Европы
- ↑ Биохроника Ленина 1903 (январь-июль)
- ↑ Ленин в Женеве
- ↑ 34,0 34,1 34,2 Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- ↑ Өҙөмтә хатаһы:
билдәһе дөрөҫ түгел;
shelokhтөшөрмәләре өсөн текст юҡ
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Воспоминания о Владимире Ильиче Ленине: в 10 томах (вышло 8 томов). — М.: Политиздат, 1989—1991.
- Подборка воспоминаний о В. И. Ленине
- Бессонов Б. Н. Владимир Ленин — собиратель земель Русских — М.: Алгоритм, 2007. — (Великий Октябрь). — 4000 экз. — ISBN 978-5-9265-0440-5.
- Бонч-Бруевич В. Д. Воспоминания о Ленине — М.: Наука, 1969. — 544 б.
Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғилми эштәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гейфман А. Революционный террор в России. 1894—1917. / Пер. с англ. Е. Дорман. — М.: КРОН-ПРЕСС, 1997. — 448 с. — (Серия «Экспресс») — ISBN 5-232-00608-8.
- А. Г. Латышев. Рассекреченный Ленин — 1-е. — Москва: Март, 1996. — 336 б. — 15 000 экз. — ISBN 5-88505-011-2.
- Логинов, В. Т. Неизвестный Ленин — Москва: Эксмо:Алгоритм, 2010. — 576 б. — (Гении и злодеи). — ISBN 978-5-699-41148-1.
- Красный террор в годы Гражданской войны: По материалам Особой следственной комиссии по расследованию злодеяний большевиков. Под ред. докторов исторических наук Ю. Г. Фельштинского]] и Г. И. Чернявского / London, 1992.
- профессор Пушкарёв, С. Г. Ленин и Россия. Сборник статей — 1-е. — Франкфурт-на-Майне: Посев, 1976.
- Авторский коллектив Института марксизма-ленинизма Биографическая хроника Ленина — 1-е. — Мәскәү Т. 1-12.
Периодик матбуғат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Документтар тупланмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ленин, В. И. Неизвестные документы. 1891—1922 гг. — Москва: РОССПЭН. — 607 б. — ISBN 5-8243-0154-9.
Лениндың хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ленин В. И. Полное собрание сочинений (в формате PDF) — 5-е изд. — М.: Издательство политической литературы, 1967.
- Ленин В. И. Полное собрание сочинений (постранично) — 5-е изд. — М.: Издательство политической литературы, 1967.
- Ленин В. И. Полное собрание сочинений (в формате DOC) — 5-е изд. — М.: Издательство политической литературы, 1967.
- 22 апрель көнө тыуғандар
- 1870 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Ульяновскта тыуғандар
- 21 ғинуар көнө вафаттар
- 1924 йылда вафаттар
- Ленин
- Мәскәү өлкәһендә вафат булғандар
- Ҡазан университетын тамамлаусылар
- Марксистар
- Материалистар
- Рәсәй философтары
- Рәсәй революционерҙары
- Большевиктар
- Алфавит буйынса адвокаттар
- СССР шәхестәре
- Сәйәси псевдонимдар


text:
Төн сәпсәүе
Тән сәпсәүе, алағанат сәпсәү, гәргбәгүҙ (урыҫ. Авдотка)(лат. Burhinus oedicnemus) — ржанка һымаҡтар отрядендәге ҡошсоҡ.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күгәрсен ҙурлығында, һырты буй һыҙмалаҡлы һарғылт көрән, ҡорһаҡ яғы аҡһыл һары, түшендә буй-буй ваҡ таптар бар. Ҡыҫҡа һары суҡышының ос яғы ҡара. Ҙур күҙҙәре һары төҫтә. Аяҡтары өсәр бармаҡлы. Ҡанаттарында осҡанда — ике, ултырғанда— бер аҡ һыҙат күренә. Башҡа сәпсәүҙәрҙән төҫө һәм һары ҙур күҙҙәре менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы оҙайлы: «шар-лыый-шарлыый»; төндә осоп барышлай ҡысҡыра.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яландарҙа, асыҡ урындарҙа йәшәй. Эре бөжәктәр, кеҫәртке, һыу йәнлектәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ояһын һыуға яҡыныраҡ урынға эшләй. Ваҡ ҡына ҡара таптар менән сыбарланған 2—3 бөртөк һарғылт, йомортҡа һала.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. — Өфө, 1986. — ИБ № 3478 28.693.35 И 90
- Русско-башкирско-латинский словарь названий птиц (Э. Ф. Ишбердин. Птицы Башкирии, 1986)
- Арлотт Н., Храбрый В. Птицы России: Справочник-определитель — СПб.: Амфора, 2009. — Б. 132. — 446 б. — ISBN 978-5-367-01026-8.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Gebr.Heinemann компанияһы вәкилдәре менән осрашты
Фото:
5 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Gebr.Heinemann немец компанияһын Көнсығыш Европала һәм БДБ илдәрендә үҫтереү буйынса директор Ойген Сирота менән осрашты.
Осрашыуҙа «Өфө» халыҡ-ара аэропорты нигеҙендә Эшлекле авиация үҙәген булдырыу проекты тәҡдим ителде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Комплекс майҙаны яҡынса 1000 квадрат метр тәшкил итәсәк, унда конференц-залдар, һөйләшеүҙәр үткәреү бүлмәләре, магазиндар, ресторан һәм отель буласаҡ.
Рөстәм Хәмитов үҙәк төҙөү менән ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе.
— Республикала 2015 йылда ҙур халыҡ-ара саралар – Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре саммиттары үтәсәк. Бынан тыш, Башҡортостан Европа һәм Азия илдәренең бихисап инвесторҙарында ҡыҙыҡһыныу уята. Эшлекле әүҙемлек арта, — тине Рөстәм Хәмитов.
— Республика менән хеҙмәттәшлек итеүҙе тәрәнәйтергә планлаштырабыҙ. Һәм беҙҙең артабанғы аҙым – Эшлекле авиация үҙәген булдырыу. Өфөнөң һәм Башҡортостан территорияларының эшлекле авиацияны үҫтереүгә ҡағылышлы мөмкинлектәре ҙур булыуын күрәбеҙ, — тип билдәләне Ойген Сирота.


text:
Башҡортостанда «Парктар маршы – 2013» ойоштороласаҡ
20-26 апрелдә Башҡортостанда матур йолаға әүерелгән «Парктар маршы» республика акцияһы ойошторола.
Республика Хөкүмәте бойороғона ярашлы, дәүләт тәбиғәт ҡурсаулыҡтарына, «Башҡортостан» милли паркына, тәбиғәт парктарына, заказниктарға, балалар экология ойошмаларына һәм йәмәғәт берләшмәләренә үҙҙәренең биләмәләрендә акциялар үткәреү буйынса саралар планын раҫларға тәҡдим ителде. Муниципалитеттарға эко-марш ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә ҡатнашырға ҡушылды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы 10 июнгә тиклем «Парктар маршы-2013» акцияһына йомғаҡ яһаясаҡ.
Әлеге акция Башҡортостанда 1996 йылдан башлап үткәрелә. Республика халҡы иғтибарын айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре мәсьәләләренә йәлеп итеү, тыуған яҡтың тәбиғәтен һаҡлау сараның төп маҡсаты булып тора.


text:
Фото:
Светлана Гладышева Башҡортостандың тау саңғыһы трассаларын ойоштороуҙа ҡатнашасаҡ
Фото:
Рәсәй тау саңғыһы спорты һәм сноуборд федерацияһы президенты, атҡаҙанған спорт мастеры Светлана Гладышева Башҡортостандың тау саңғыһы трассаларын модернизациялау һәм төҙөкләндереүҙә ҡатнашасаҡ. Был турала бөгөн “Мин- граждан” йәйге профилле лагерында йәштәр менән осрашыу барышында республика башлығы Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Беҙҙең республикала, Президент әйтеүенсә, үрҙә күрһәтелгән спорт төрҙәре өсөн бөтә тейешле тәбиғәт шарттары ла бар, тимәк, уларҙы әүҙем үҫтерергә кәрәк. Ул саҡта тау саңғыһы курорттары Башҡортостан һәм күрше төбәктәр халҡы өсөн матур ял итеү урынына ғына түгел, бюджетты тулыландырыу сығанағына ла әйләнәсәк.
Реконструкция үткәреләсәк беренсе тау саңғыһы трассаһы Белоретта урынлашҡан. Бынан тыш, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, эре заманса тау саңғыһы курорты Инйәр ауылы янында Бәләкәй Ямантау итәгендә лә нигеҙләнә ала.


text:
Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты делегацияһы ТӨРКСОЙ-ҙың штаб-фатирында булды
Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты делегацияһы Төркиә Республикаһында булып ҡайтты. Делегация составына Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесенең ярҙамсыһы Рөстәм Шәрәфетдинов, Өфөнөң Беренсе йәмиғ мәсете имам-хатибы Вәсил Тимерғәлиев һәм Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты Советы ағзаһы Әнғәметдин Афзалов инде. Рәсәйҙең дини хеҙмәткәрҙәре Төркиәнең дәүләт, йәмәғәт, дини эшмәкәрҙәре, ғалимдары һәм студенттары менән осрашты.
Өфөнән килгән ҡунаҡтар Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһының (ТӨРКСОЙ) штаб-фатирында булды. Осрашыуҙа ТӨРКСОЙ-ҙың генераль секретары урынбаҫары Фырат Пурташ, Төрки халыҡтары интеллигенцияһы ойошмаһының генераль директоры Мехмет Мемиш, Төркиәнең Инженерҙар һәм архитекторҙар союзы директоры Ильяс Демирджи, ТӨРКСОЙ ағзаһы илдәренән вәкилдәр, шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы вәкиле Әхәт Сәлихов ҡатнашты.
Фырат Пурташ, уҙған 2010 йыл ТӨРКСОЙ менән Әхмәтзәки Вәлиди йылы тип иғлан ителгәйне, ошоға бәйле Башҡортостан Республикаһына арналған бихисап мәҙәни саралар үткәрелде, тип билдәләне. Ә Тәлғәт Тажетдин Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты эшмәкәрлегенең бар донъя халыҡтары араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүгә йүнәлтелеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Анкарала Рәсәй дин әһелдәре йәнә Төркиәнең Дини эштәр буйынса фонды башлығы Мехмет Гермез һәм Төркиә Республикаһының мәғариф министры Нимет Чубукчу менән осрашты.


text:
Башҡорт яҙыусыһы Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй!» китабы сыуаш теленә тәржемә ителгән
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Яҙыусы, Ш.Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ҡалдырма, әсәй!» китабы сыуаш теленә тәржемә ителгән. Повесты сыуаш прозаигы, «Çамрăксен хаçачĕ» гәзитенең («Молодежная газета») баш мөхәррире Дмитрий Моисеев тәржемәләгән. Әҫәр Сыуашстандың республика йәштәр гәзитендә баҫыла башлаған.
«Айгиз Баймөхәмәтовтың повесы мине хайран ҡалдырҙы, — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты тәржемә авторы Дмитрий Моисеев. — Мин уны бер нисә сәғәт эсендә уҡып сыҡтым һәм шунда уҡ сыуаш теленә тәржемә итергә булдым. Авторҙың теле ябай, тәржемә өсөн еңел, шул уҡ ваҡытта әҫәр тәрән йөкмәткеле. Етди проблема күтәрелгән. Повесть уҙған аҙнала гәзитебеҙҙә баҫыла башланы. Кисә генә Чебоксар ҡалаһында сыуаш эстрадаһы концертын ҡараным. Тамашасылар мине Айгиздең повесына ҡағылышлы һорауҙар менән күмде. Барыһы ла әҫәрҙе тиҙерәк уҡып сығырға теләй».
«Айгиздең «Ҡалдырма, әсәй!» китабын йотлоғоп уҡыным. Тәүге биттәренән үк әҫәр зиһенеңде ялмап ала һәм һуңғы юлына ҡәҙәр көсөргәнештә тота», — тине йәш башҡорт яҙыусыһының китабы тураһында Сыуашстандың халыҡ шағиры Юрий Семендер.
Тиҙҙән Сыуашстандың Милли китапханаһында Айгиз Баймөхәмәтов менән әҙәби осрашыу уҙғарырға ниәтләйҙәр.


text:
Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында «Дуҫлыҡ йондоҙлоғо» милләт-ара ижади кисәһе үтте
Ҡырғыҙ-Миәкә ауылының үҙәк район китапханаһында Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арналған «Дуҫлыҡ йондоҙлоғо» ижади кисәһе үтте.
Китапхана хеҙмәткәрҙәре һәм ҡунаҡтар театрлаштырылған тамаша формаһында сағыу милли костюмдарҙа республикала йәшәүсе төрлө халыҡтар исеменән сығыш яһаны, уларҙың көн-күреше һәм йолалары менән таныштырҙы, төрлө телдәрҙә йырҙар йырланы һәм шиғырҙар уҡыны.
Ҡунаҡтар халыҡ уйындарында, конкурстарҙа ҡатнашты, викторина һорауҙарына яуап бирҙе һәм «Дуҫлыҡ бейеүе»н рәхәтләнеп бейене.
Китапхана хеҙмәткәрҙәре байрамға ныҡлы әҙерләнгән: сарала «Китапхана – мәҙәниәттәр һәм телдәр мозаикаһы» стенды, «Беҙ дуҫлыҡ менән көслө» китаптар күргәҙмәһе ойошторолдо, китап уҡыусыларҙың ижади эштәре тәҡдим ителде, тип хәбәр иттеләр Миәкә районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Төбәктә йыл башынан ике миллиондан ашыу кеше Бәйләнеш үҙәге аша табипҡа яҙылған Фото: Олег Яровиков
Төбәктә йыл башынан ике миллиондан ашыу кеше Бәйләнеш үҙәге аша табипҡа яҙылған
Төбәктә йыл башынан ике миллиондан ашыу кеше Бәйләнеш үҙәге аша табипҡа яҙылған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Республикала йыл башынан 2 миллион 300 мең самаһы кеше Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Бәйләнеш үҙәге аша табипҡа яҙылған. Былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда 4,4 тапҡырға күберәк.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, табиптарға иртәнге 8-се яртынан киске сәғәт 7-гә тиклем 09383 берҙәм телефоны аша яҙылырға була. Бәйләнеш үҙәгенә 246-93-83 телефоны буйынса ла шылтыратырға мөмкин.
«Кеҫә телефонынан 09383 һандарын йыйғандан һуң медицина учреждениеһының кодын индерергә кәрәк. Әгәр шылтыратыусы кодты белмәй икән, уны Бәйләнеш үҙәге операторы менән тоташтырасаҡтар», — тип аныҡланы Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Светлана Ҡусҡарбәкова.
Бәйләнеш үҙәге аша участка терапевына, педиатрына, теш табибына, акушер-гинекологка яҙылырға мөмкин.


text:
Өфөлә “Мәғарифта ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре” халыҡ–ара конференцияһы уҙасаҡ
Өфөлә 10-11 декабрҙә “Мәғарифта ислам идеалдары һәм ҡиммәттәре” халыҡ–ара конференцияһы уҙасаҡ. Был сараның ойоштороусылары булып БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Дин эштәре буйынса совет, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты (БДПУ), Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты тора.
Конференцияла Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, Юғары мөфти Тәлғәт Тажетдин, БР мосолмандары диниә назараты рәйесе, мөфти Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Дин эштәре буйынса совет рәйесе Вячеслав Пятков, БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин, мәҙрәсәләр етәкселәре, ғалимдар һәм илебеҙҙең төрлө төбәктәренең ,Үзбәкстан, Төркиә, Германия һәм Һиндостандың мосолман руханиҙары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Конференция сиктәрендә “Мәктәптә рухи мәҙәнилек нигеҙҙәре” һәм “Киң мәғлүмәт саралары һәм заманса ислам мәғарифы системаһы” темаларына “түңәрәк өҫтәлдәр” үткәреләсәк.
Конференция 10 декабрь 10 сәғәттә Башҡорт дәүләт филармонияһының Бәләкәй залында тантаналы асыласаҡ.


text:
Кисә Өфөлә Шанхайҙан Франкфуртҡа осҡан самолет ултырҙы
Кисә Шанхайҙан Франкфуртҡа осҡан самолет авария арҡаһында «Өфө» халыҡ-ара аэропортына төштө. Быға электр үткәргесе арҡаһында салонда төтөн сығыуы сәбәпсе булды. Өфө аэропортынан хәбәр итеүҙәренсә, урындағы ваҡыт менән 19.32-лә Башҡортостан аша үтеп барған сит ил борты кисекмәҫтән ултырыуҙы һорап мөрәжәғәт иткән.
Boeing-747 иҫән-һау Өфө аэропортына төшә. Салонда 311 пассажиры бар. «Люфтганза» авиакомпанияһы артабан нимә эшләргә кәрәклеген хә итә.
Зыян күреүселәр тураһында мәғлүмәт юҡ. Самолет буксир ярҙамында осоу һыҙатынан ситкә алып барып ҡуйылған. Аэропорттың авария һәм техник хеҙмәттәре тулы әҙерлек хәленә килтерелгән.
Сит ил бортына бәйле ғәҙәттән тыш хәл арҡаһында башҡа рейстар тотҡарланған. Әле «Өфө» аэропорты штат режимында эшләй.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумда ҡатнашты
Фото:
23 майҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Санкт-Петербургта уҙған Петербург халыҡ-ара иҡтисади форум эшендә ҡатнашты.
Форум сиктәрендә Башҡортостан Башлығы Рәсәйҙең Инновацион төбәктәр ассоциацияһының дөйөм йыйылышында булды, унда Башҡортостан 2012 йылдан алып инә. Йыйылышты Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы Рәйесе, Рәсәйҙең Инновацион төбәктәр ассоциацияһының Күҙәтеү советы Рәйесе Сергей Нарышкин алып барҙы.
Төбәктәрҙең конкурентлыҡ өҫтөнлөктәрен файҙаланыуға заманса алымдар, Федерация субъекттарында үҫеш институттарының формалашыу һәм эшләү мәсьәләләре тикшерелде, иң яҡшы инновацион асыштарҙы индереү тәжрибәләре ҡаралды.
Рәсәйҙең Халыҡ-ара Инновацион төбәктәр ассоциацияһы унда ҡатнашҡан төбәктәрҙең һөҙөмтәле инновацион үҫешенә булышлыҡ итеү маҡсаты менән ойошторолған. Ассоциация ҡарамағында тармаҡ комитеттары: ҡануниәт; инвестициялар, Рәсәйҙең Инновацион төбәктәр ассоциацияһы төбәктәренең эшмәкәрлеген мәғлүмәти тәьмин итеү; сифат (квалификация комитет); халыҡ-ара хеҙмәттәшлек; инновацион продукцияларҙы дәүләт һатып алыуҙары һәм башҡалар буйынса ойошторолған. Ассоциация составына Иркутск, Калуга, Томск, Новосибирск, Һамар, Ульяновск, Липецк өлкәләре, Башҡортостан, Татарстан һәм Мордовия Республикалары, Красноярск, Алтай һәм Пермь крайҙары, «РОСНАНО» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «РВК» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Рәсәй Федерацияһы ҡарамағындағы Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы инә.
Форумда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллер Башҡортостан Хөкүмәте менән «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүҙең өҫтәмә килешеүенә ҡул ҡуйҙылар. Документ Берҙәм газ тәьминәте системаһының өҙлөкһөҙ эшен тәьмин итеүҙе һәм Башҡортостанда газ, нефть химияһы, газ турбинаһы етештереүҙе үҫтереүҙе күҙ уңында тота. Шул иҫәптән, Башҡортостан Республикаһы, «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Өфө моторҙар етештереү берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡатнашлығында «Өфө-АвиаГаз» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте нигеҙендә АЛ-31СТ газ турбиналы двигателдәрҙе йыйыу, ремонтлау, тикшереү һәм сервис хеҙмәтләндереү буйынса хужалыҡ йәмғиәтен ойоштороу; Башҡортостан Республикаһында газ химияһы инжинирингын төҙөү; йәмәғәт транспортын мотор яғыулығы сифатында ҡулланылған тәбиғи газға күсереү; экологик именлекте һәм тәбиғәт байлыҡтарын самалап файҙаланыуҙы тәьмин итеү.
Бынан тыш, хеҙмәттәшлек тураһында башҡа бер нисә Килешеүгә ҡул ҡуйылды, атап әйткәндә, тәбиғи газды мотор яғыулығы сифатында файҙаланыуҙы киңәйтеү тураһында Башҡортостан Хөкүмәте менән «Газпром газ-моторлы яғыулыҡ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте араһында (Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән «Газпром газ-моторлы яғыулыҡ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Михаил Лихачев ҡул ҡуйҙылар), Башҡортостан Хөкүмәте менән «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында (Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән «КАМАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Сергей Когогин ҡул ҡуйҙылар), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «Росгеология» асыҡ акционерҙар йәмғиәте араһында (Рөстәм Хәмитов менән «Росгеология» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Роман Панов ҡул ҡуйҙылар), БР Хөкүмәте, «Хевел» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм «Авелар Солар Технолоджи» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте араһында (БР Хөкүмәте вице-премьеры Дмитрий Шаронов менән «Хевел» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Игорь Әхмәров ҡул ҡуйҙылар). «Хевел» компанияһы Башҡортостан Республикаһы территорияһында ҡояш электр станцияларының төҙөлөш проектын тормошҡа ашырырға ниәтләнә.
Рөстәм Хәмитов менән Һарытау өлкәһе губернаторы Валерий Радаев Һарытау өлкәһе менән Башҡортостан Республикаһы араһында дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүҙе ғәмәлгә ашырыу буйынса 2014-2017 йылдарға Протоколға ҡул ҡуйҙылар.
Башҡортостан Президенты менән Пермь крайы губернаторы Виктор Басаргин Башҡортостан Республикаһы менән Пермь крайы араһында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүҙе ҡултамғалары менән нығытты.
Рөстәм Хәмитов «Банк Москвы» етәкселеге, «Хевел» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Игорь Әхмәров һәм башҡалар менән осрашты.


text:
ӨМЭПБ-ның «Общепит» предприятиеһы III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы көндәрендә арт-класс күрһәтә
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең «Общепит» предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре III Бөтә донъя башҡорттары көндәрендә республика ҡунаҡтарына һәм “татлы цех” буйынса хеҙмәттәштәренә «Сәскә ат, тыуған Башҡортостан!» темаһы менән берләштерелгән арт-класс күрһәтәсәк. Һәр төрлө кулинар һәм кондитер продукцияның күргәҙмәһе ҡоролтайҙың төп саралары үтәсәк “Нефтсе” мәҙәниәт һарайында ойошторола.
Үҙенең экспозицияһында «Общепит» оҫталары нимә күрһәтергә йыйыналыр, улар әлегә серен сисмәҫкә булды. Әммә бар ризыҡтар ҙа, кондитер изделиелар ҙа тәмле, ҡарауға матур һәм милли стилдә биҙәлгән буласаҡ, тип ышандырҙы.
Арт-кластың генераль репетицияһы БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа дәүләт комитеты инициативаһы буйынса үткәрелгән «Башҡорт милли кухняһы – республика байлығы» фестивале сиктәрендә ӨМЭПБ ашханаларында һәм кафетерийҙарында үткән.
«Общепит» предприятиеһында әйтеүҙәренсә, бишбармаҡ, өлөш кеүек башҡорт аштары, ҡамыр ашынан – ғөбәҙиә, ваҡ бәлеш, туҡмас, ҡыҫтыбый, кулинар изделиеларҙан – сәк-сәк, бауырһаҡ һәм башҡалар халыҡ араһында ҙур һорау менән файҙалана. Эҫе көндәрҙә халыҡ айранды ла теләп ала.


text:
Башҡортостан Президенты IV төрки телле илдәр социологтары конгресында ҡатнашыусыларға сәләмләү хаты ебәрҙе
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә үткән «Евразия киңлеге: XXI быуатта төрки телле илдәрҙең һәм Рәсәй төбәктәренең цивилизация ҡеүәте» IV төрки телле илдәр социологтары конгресында ҡатнашыусыларға сәләмләү хаты ебәрҙе. Уны Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина уҡып ишеттерҙе.
«Бөгөнгө йәмғиәт тормошонда социология фәненең әһәмиәтен баһалап бөткөһөҙ, — тиелә сәләмләү хатында. – Социология беҙгә социаль хәлде, яңы процестарҙы һәм һулыштарҙы тәрәндән аңлап белергә ярҙам итә. Социологик тикшеренеүҙәр донъяға мәҙәни перспективалар төрлөлөгөнә һәм күплелегенә кеүек ҡарарға мөмкинлек бирә. Һәм был төрлө төркөмдәрҙең бер-береһенә ҡарата ялған инаныуҙарынан ҡотолорға ярҙам итә. Конгресс барышында социология теориһының көнүҙәк мәсьәләләре буйынса ҡыҙыҡлы һәм файҙалы дискуссиялар үтер, тип ышанам. Фән үҫешенә улар ҙур өлөш индерәсәк һәм төрлө ил социологтары араһында фәнни һәм дуҫтарса бәйләнештәрҙе нығытыуға булышлыҡ итәсәк. Ысын күңелдән һеҙгә уңышлы эш, яңы идеялар һәм ҡуйылған маҡсаттарға ирешеүегеҙҙе теләйем».


text:
«Һөт иле» фестивалендә үҙ продукцияһын республиканың алдынғы 27 һөт етештереүсеһе тәҡдим итәсәкФото: Андрей Старостин
«Һөт иле» фестивалендә үҙ продукцияһын республиканың алдынғы 27 һөт етештереүсеһе тәҡдим итәсәк
«Һөт иле» фестивалендә үҙ продукцияһын республиканың алдынғы 27 һөт етештереүсеһе тәҡдим итәсәкФото: Андрей Старостин
Өфөлө 30 августа үтәсәк, «Һөт иле» бөтә Рәсәй фестивалендә үҙ продукцияһын республиканың алдынғы 27 һөт һәм һөт аҙыҡтарын етештереүсеһе тәҡдим итәсәк. Бының хаҡта БР ауыл хужалығы министры Николай Коваленко, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында уҙған, алдағы фестивалгә арналған матбуғат конференцияһында хәбәр итте.
— Иң мөһим күренеш – етештереүселәрҙең туранан-тура ҡулланыусылар, Өфө халҡы менән аралашыуы. Был бик мөһим, сөнки бөтә предприятиелар ҙа сауҙа селтәрҙәрендә күрһәтелмәгән. Мәҫәлән, Яңауыл һөт заводы бынан элекке йәрминкәләрҙән һуң популярлыҡ яуланы, ә уның продукцияһы магазиндарҙа килеп сыҡты, — тип һөйләне министр.
БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы вице-президенты Азат Фазлыев билдәләүенсә, быйыл фестиваль Европа карнавалы рәүешендә уҙасаҡ. Төрлө майҙансыҡтар өфөләргә күңелдәренә хуш килгән күңел асыу сараһын тәҡдим итәсәк, ә байрамды ойоштороуға Өфөнән һәм күрше төбәктәрҙән алдынғы режиссерҙар һәм артистар йәлеп ителгән.
Фестиваль сиктәрендә Төп һөтсөнөң министрлығы эшләйәсәк, сараға килеүселәр сәләмләү һөтөн эсә һәм Һөт иле гражданы паспортын рәсмиләштерә аласаҡ.
Ғәҙәттәге һөт йәрминкәһендә өфөләр һәм ҡала ҡунаҡтары һөт һәм һөт ризыҡтарынан ауыҙ итә һәм тауарҙарға өҫтәлгән хаҡһыҙ һатып алыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ.
Николай Коваленконың фекеренсә, һөт фермаһы ла ҙур ҡыҙыҡһыныу уятырға тейеш, унда һөт биргән хайуандар күрһәтеләсәк. Һигеҙ тоҡомло хужалыҡ һыйырҙар, кәзәләр, аттар һәм төрлө тоҡом һарыҡтар килтерәсәк, ә ҡунаҡтар уларҙы нисек һауғандарын ҡарай һәм яңы һауылған һөттән ауыҙ итә аласаҡ.
Ҡарарға килеүселәрҙең бәләкәйҙәре өсөн аттракциондар һәм ижади оҫталыҡ кластары менән балалар майҙансығы ҡаралған. Байрам ҡунаҡтары шулай уҡ һөт кәсептәре урамында буласаҡ, ә йәштәр Kefir Fest спорт ярыштары сиктәрендә көс һынаша аласаҡ.
Фестивалдең концерт программаһында Өфөнөң билдәле артистары һәм Мәскәүҙән, күрше төбәктәрҙән ижади коллективтар ҡатнашасаҡ.
«Союзмолоко» Һөт етештереүселәрҙең милли союзы идараһы рәйесе Андрей Даниленко, «Һөт иле» фестивале – ул һөткә арналған донъялағы иң эре сара, тип билдәләне.
— Бындай кимәлдәге һәм ҙурлыҡтағы сара донъяла бер ҡайҙа ла уҙғарылмай. Өфө – ул һөттөң һәм һөт тармағының баш ҡалаһы тип шикләнмәйенсә әйтергә мөмкин, — тип айырып әйтте Андрей Даниленко.


text:
Республикала тышҡы сауҙа әйләнеше 721 миллион долларға кәмегәнФото: Олег Яровиков | Видео: Мирон Доровских
Республикала тышҡы сауҙа әйләнеше 721 миллион долларға кәмегән
Республикала тышҡы сауҙа әйләнеше 721 миллион долларға кәмегәнФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Былтыр төбәктә тышҡы сауҙа әйләнеше 2014 йыл менән сағыштырғанда 721 миллион АҠШ долларына кәмегән. Был хаҡта матбуғат конференцияһында Башҡортостан таможняһы начальнигы вазифаһын башҡарыусы Марат Сафиуллин һөйләне.
«2015 йылда республикала тышҡы сауҙа әйләнеше 1,78 миллиард доллар тәшкил иткән. Шул иҫәптән экспорт — 1,4 миллиард доллар, импорт — 351 миллион доллар», — тип хәбәр итте Марат Сафиуллин.
Физик күләм йәки тоннаж хаҡында һүҙ алып барғанда, экспорт 8 процентҡа, импорт яртылаш тиерлек кәмегән.
«Контрагент илдәрҙең һаны бик үҙгәрмәгән. 2014 йылда улар 104 булһа, 2015 йылда — 99. Экспортта ла, импортта ла Ҡытай төп өлөштө биләй», — тип билдәләне Башҡортостан таможняһы начальнигы урынбаҫары Дмитрий Мосалев.
Ҡытай, Һиндостан, Финляндия — экспортта партнерлыҡ өлкәһендә лидер. Тауар индереү буйынса — Ҡытай, Евросоюз илдәре (Германия, Франция), АҠШ.


text:
Төбәктә көнбағыштан уртаса уңыш һәр гектарҙан 12,4 центнер тәшкил итә
Башҡортостанда бөгөнгө көнгә 170 мең тонна көнбағыш орлоғо һуғып алынған, һәр гектарҙан уртаса уңыш – 12,4 центнер.
Шул уҡ ваҡытта республикала был майлы культураның иң юғары уңышы – гектарынан 19-20 центнер – элеккесә Ҡырмыҫҡалы, Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондарында.
Урып һуғыу буйынса лидерҙар – Стәрлетамаҡ һәм Мәләүез райондары, уларҙа 19,8 һәм 18,7 меңешәр тонна майлы орлоҡ алынған.
Дөйөм республика буйынса әлеге ваҡытта көнбағыш 137 мең гектар майҙандан йыйып алынған, йәғни был культура сәсеүлектәренең 64 процентынынан, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.


text:
Эконом-класс торлағы һатып алыуға исемлек төҙөү ҡағиҙәһе билдәләнде
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Федераль торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүгә булышлыҡ итеү фондының эконом-класс торлағы төҙөү өсөн, шул иҫәптән бындай торлаҡ төҙөү маҡсатында комплекслы үҙләштереү өсөн бушлай файҙаланыуға йәки ҡуртымға тапшырылған ер участкаларында төҙөлгән йәки төҙөлөп ятҡан эконом-класс торлағы һатып алыуға хоҡуғы булған граждандар исемлеген төҙөү ҡағиҙәләре һәм күрһәтелгән граждандарҙы был исемлеккә индереү тәртибе тураһында» БР законына ҡул ҡуйҙы. Документ баҫылып сыҡты һәм ун көндән, йәғни 13 декабрҙә, көскә инәсәк.
Был закон проекты беренсе уҡыуҙа республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары тарафынан быйыл 27 июндә ҡабул ителгәйне. Республика парламентының һуңғы ултырышында, 28 ноябрҙә, ҡануниәтселәр уны һуңғы уҡыуҙа хупланы.
Закон льготалы торлаҡ алыуға дәғүә итеүсе граждандар исемлеген төҙөү процедураһының асыҡлығын арттырыуға йүнәлтелгән. Документта төп мәсьәләләр — бындай күсемһеҙ милеккә кемдең хоҡуғы бар, ғаризалар нисек бирелә, иҫәпкә алына һәм ҡарала, аукциондар һөҙөмтәләре тураһында протокол менән билдәләнгән шарттарҙа эконом-класс торлағы һатып алырға ризалашҡан граждандар исемлеге нисек төҙөлә – тәфсирләп яҙылған.
Хәҙер бөтә ғаризалар биргән көндән һәм ваҡыттан сығып сиратҡа тороу тәртибендә теркәлергә тейеш. Ғариза биргәндән һуң ун эш көнө эсендә урындағы үҙидара органы гражданды исемлеккә индереү тураһында ҡарар ҡабул итергә һәм уға был ҡарар тураһында яҙма рәүештә хәбәр итергә тейеш. Законда шулай уҡ эконом-класс торлағына сиратҡа индереүҙе кире ҡағыу сәбәбе лә ентекле яҙылған.
Эконом-класс торлағы төҙөү өсөн тапшырылған ер участкаһы урынлашҡан территориялағы биләмә, ҡала округы башлығы торлаҡ алырға ризалашҡан граждандар исемлеген раҫлай. Шулай уҡ ул эконом-класс торлағы һатып алырға ризалашҡан граждандар исемлеге баҫылырға тейешле рәсми киң мәғлүмәт сараһын да билдәләй.
Яңы закон эконом-класс торлағы һатып алыуға ғариза биреү, иҫәпкә алыу һәм ҡарауҙың аныҡ һәм асыҡ тәртибен раҫлай, яҡтарҙың хоҡуҡтарын һәм бурыстарын билдәләй.


text:
Йәмәғәт күҙәтеү комиссияһы ағзаһы Әлмира Жукованың вәкәләттәре туҡтатылды
“Мәжбүри тотоу урындарында кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә йәмәғәт контроле һәм мәжбүри тотоу урындарындағы кешеләргә булышлыҡ итеү тураһында” Федераль закондың 14-се статьяһы 1-се өлөшө 9-сы пункты нигеҙендә, Рәсәй Йәмәғәт палатаһы cоветы Башҡортостан Республикаһы буйынса йәмәғәт күҙәтеү комиссияһы ағзаһы Жукова Әлмира Рәшит ҡыҙының вәкәләттәрен туҡтатыуҙы кәрәк тип тапты. Ошо мәсьәлә буйынса Рәсәй Йәмәғәт палатаһы cоветы тейешле ҡарар ҡабул итте.
* * *
“Мәжбүри тотоу урындарында кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә йәмәғәт контроле һәм мәжбүри тотоу урындарындағы кешеләргә булышлыҡ итеү тураһында” Федераль законға ярашлы Рәсәй Федерацияһы Йәмәғәт палатаһы ҡарары менән Рәсәй Федерацияһының 50 субъектында 369 кеше составында йәмәғәт күҙәтеү комиссиялары ойошторолдо. Комиссиялар составына төрлө йәмәғәт берекмәләре, шул иҫәптән төбәк хоҡуҡ яҡлау ойошмаларынан 80 кеше инә.
Йәмәғәт күҙәтеү комиссиялары иректән мәхрүм итеү урындарында кеше хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә йәмәғәт контролен тормошҡа ашырып ҡына ҡалмай, шулай уҡ контроль һөҙөмтәләре буйынса үҙ ҡарарҙарын әҙерләй; мәжбүри тотоу урындарындағы кешеләрҙең законлы хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын, шулай уҡ йәшәү шарттарын тәьмин итеү йәһәтенән йәмәғәт берекмәләренең, мәжбүри тотоу урындары хакимиәттәренең, Рәсәй Федерацияһы субъекттары дәүләт власы органдарының һәм урындағы үҙидараның хеҙмәттәшлегенә булышлыҡ итә.


text:
Севастополдә «Рәсәй аллеяһы»нда ҡурай Башҡортостандың йәшел символы буласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
31 октябрҙә «Рәсәй аллеяһы» бөтә Рәсәй экологик–патриотик акцияһында тауыш биреү тамамланды. Дүрт ай дауамында илдең өлкә, край һәм республика халҡы Севастополь ҡалаһында Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә үҫкән ағастар һәм үҫемлектәр аллеяһы күрһәтеләсәк үҫемлекте һайланы. Төрлө тауыш биреү формаһында йәмғеһе 3,5 миллионға яҡын кеше тауыш бирҙе.
Тауыш биреү һөҙөмтәһендә һәр төбәк үҙенең традицион, үҙ тәбиғәте, тарихы һәм мәҙәниәте менән бәйле булған үҫемлекте: ағас, ҡыуаҡ, үлән йәки сәскәне һайланы. Яҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостан Республикаһының үҫемлек-символы тип ҡурай билдәләнде. Ул 26040 тауыш йыйҙы, йәғни 47 процент. Дүрт ай дауамында йүкә лә лидер булып килде, әммә һөҙөмтәлә был үҫемлек 40 процент тауыш йыя алды. Дәғүә итеүселәр исемлегендә шулай уҡ Салауат Юлаев сирене ҡыуағы, пирамидаль тирәк ағастары һәм мәтрүшкә булды.
Башҡортостандың күрше төбәктәрендә шулай уҡ йәшел символдар һайланды. Силәбе өлкәһендә тауыш биреүҙә ирга, Ырымбурҙа – Шренка тюльпаны, Пермдә гинкго беренсе булдылар. Татарстанда һәм Һамар өлкәһендә ваҡ япраҡлы йүкә һәм йөрәк рәүешендәге япраҡлы йүкә лидерлыҡ иттеләр.
Конкурс һөҙөмтәләре бөтә төбәктәрҙән мәғлүмәт йыйып бөткәндән һуң 10 ноябрҙә иғлан ителәсәк. Яҡынса тауыш биреү һөҙөмтәләре менән проект сайтында танышырға мөмкин.
Акцияны ойоштороусылар – РФ Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы һәм «Тәбиғәт» Тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға булышлыҡ итеү фонды мәғлүмәттәренә ярашлы, «Рәсәй аллеяһы» акцияһын ойоштороу Бөйөк Ватан Һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә арналған саралар иҫәбенә инде. Үҫемлек-символдарҙы тантаналы рәүештә 2015 йылдың майында Севастополдең Еңеү Паркында ултыртыу күҙалланған. Ҡырым Республикаһының тәбиғи-мәҙәни паркы илдең бөтә 85 төбәгендә үҫкән үҫемлектәрҙе һәм ағастарҙы тәҡдим итәсәк. Рәсәйҙең бөтә климат ҡитғаларын сағылдырасаҡ үҙенсәлекле тәбиғи баҡса ойоштороу көтөлә.


text:
30 март
30 март — григориан стиле буйынса йылдың 89-се (кәбисә йылында 90) көнө. Йыл аҙағына тиклем 276 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Испания — Барселона — Сәскәләр көнө.
- Малайзия — Келатан солтаны көнө.
- Фәләстин Дәүләте — Ерҙе яҡлау көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1981 — СССР-ҙа тәүге тапҡыр йәйге ваҡыт индерелә.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1974 — Эльбрус Ниғмәтуллин, «Рәсәйҙең иң көслө кешеһе» исемен йөрөтөүсе башҡорт бәһлеүәне, Рәсәй спортсыһы, пауэрлифтинг һәм армрестлинг буйынса спорт мастеры, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәре, актёр.
- 1955 — Бәхтизин Рәмил Нәзиф улы — физика-математика фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Фәндәр Академияһы Президенты, Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры.
Был көндө үлгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 2011 — Людмила Гурченко, СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең кино һәм театр актёры, эстрада йырсыһы, кинорежиссер, СССР-ҙың халыҡ артисы (1983), Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты (1994)


text:
Өфө ҡыҙы «Мисс Европа Туризм-2015» халыҡ-ара гүзәллек бәйгеһендә ҡатнаша
ӨФӨ, 2015 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
«Мисс Башкортостан» агентлығы моделе Галина Лукина «Мисс Европа Туризм-2015» халыҡ-ара гүзәллек бәйгеһендә республика исеменән сығыш яһаясаҡ. Конкурс 17 октябрҙән 26-на тиклем Мальта утрауында уҙа.
22 йәшлек Галина Лукина Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған, һөнәре буйынса — иҡтисадсы, модель бизнесы өлкәһендә эшләй. Бик күп матурлыҡ бәйгеләрендә еңеү яулаған.
«Мисс Европа Туризм-2015» конкурсында Англия, Франция, Бельгия, Германия, Румыния, Литва, Латвия, Украина, Эстония, Португалия, Польша, Люксембург, Чехия, Австрия, Әрмәнстан, Италия, Греция һәм башҡа илдәрҙән һылыуҙар ҡатнаша. Финалда ҡыҙҙарҙың милли кейемдәрҙә, киске күлдәктәрҙә сығыуы көтөлә. Шулай уҡ утрауҙағы иҫтәлекле урындарға барыу, ил хөкүмәте менән осрашыу, балалар йортонда булыу һәм хәйриә аукционы ҡаралған.


text:
Башҡорт балы Нью-Йорктағы сауҙа селтәрҙәрендә һатыласаҡ Фото: Андрей Старостин
Башҡорт балы Нью-Йорктағы сауҙа селтәрҙәрендә һатыласаҡ
Башҡорт балы Нью-Йорктағы сауҙа селтәрҙәрендә һатыласаҡ Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Бөгөн, 13 ғинуарҙа, Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү институты балдың тәүге партияһын АҠШ-ҡа оҙата. 18,7 тонна продукт тейәлгән контейнер уҙған йылдың сентябрендә төҙөлгән оҙайлы килешеү сиктәрендә ебәрелә.
«Башҡорт балының ошо партияһы Нью-Йоркка оҙатыла. Бал ҡалалағы сауҙа селтәрҙәренең береһендә һатыласаҡ. Америка фирмаһы менән килешеү 2015 йылдың 9 сентябрендә төҙөлгәйне. Быға тиклем улар Алтай менән эшләгән, әммә беҙ АҠШ-ғы лабораторияларға үҙебеҙҙең балды тәҡдим иттек, һәм ул юғары баға лайыҡ булды», — тип хәбәр итте Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү институтының директоры Әмир Ишемғолов.
Уның һүҙҙәренсә, Америка фирмаһы Башҡортостан етештереүселәренә ҡарабойҙай балына заказ биргән. Ул яҡын арала АҠШ-ҡа ебәреләсәк.


text:
Фото:
Башҡорт йәмғиәтенең алтын терәге
Фото:
Кисә, 26 ғинуарҙа, Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһының башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү бүлегендә академик Марат Тәлғәт улы Аҙнабаевтың “Медицина терминдарының русса-башҡортса аңлатмалы һүҙлеге” һәм “Күҙ ауырыуҙары атласы” исемле китаптарының исем туйы үткәрелде.
Мәҙәни сарала табиптар һәм тел белгестәре, һүҙлек төҙөүҙә ярҙамлашҡан Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, доцент В.З. Ғүмәров менән Фәндәр академияһының тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты Н.Ф. Суфиянова ла ҡатнашты.
Атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре — медицина фәндәре докторы, профессор М.А. Нартайлаков менән филология фәндәре докторы, профессор Э.Ф. Ишбирҙин ғилми хеҙмәткә баһалама биргән. Русса һүҙҙәр исемлеге башлыса өс томлы “Энциклопедический словарь медицинских терминов” (М., 1984) китабына нигеҙләнеп ҡорола. Мөһим терминдарҙың латинса тәржемәләре, башҡортсаһында һуңғы йылдарҙа ғилми әйләнештә ҡулланылған яңы варианттары алынған.
Мәҙәни сара Башҡорт дәүләт медицина университетының күҙ ауырыуҙары кафедраһы ассистенты, медицина фәндәре кандидаты Светлана Әүхәҙи ҡыҙының Марат Тәлғәт улы Аҙнабаевтың тормошо һәм ижад юлы менән таныштырыуынан башланып китте.
Марат Тәлғәт улы бығаса 1935 йылда 10 мең терминдан торған “Русско-латинско-башкирские медицинские термины” (яуаплы мөхәррирҙәре М. Мөхәммәтов, Х. Әбдрәшитов) һәм 1990 йылда В.З. Ғүмәров төҙөгән “Краткий медицинско-гигиенический словарь”ҙең нәшер ителеүе, уларҙың бәләкәй күләмле, әммә фән өсөн әһәмиәтле булыуҙарын, хәҙер инде бик һирәк осраусы китаптар рәтендә йөрөүен билдәләп үтте һәм һүҙлекте төҙөү өсөн ойошторолған редколлегия ағзаларын нисек йыйыуы, ғөмүмән, һүҙлек структураһын нисек төҙөүе хаҡында ҡыҫҡаса таныштырып үтте.
Сәнғәт академияһы профессоры Ишмөхәмәт Ғәләүетдинов һүҙлектең Башҡортостан хөкүмәте янындағы “Башҡортостан халыҡтары телдәре тураһында”ғы законды тормошҡа ашырыу комиссияһы тарафынан хуплау табыуын белдерҙе һәм төрки донъяһында берҙән-бер һүҙлек булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Профессор Фәнүзә Айытбай ҡыҙы фекеренсә, һүҙлеккә индерелгән 30 мең һүҙҙең аңлатмаһы берәгәйле һәм бер урында ике тапҡыр ҡабатланмай. Был үҙе башҡорт теленең байлығын күрһәтә.
Китапты баһалаусы профессор Эрнест Ишбирҙин, ниндәй генә маһир булмаһын, тел белгесе башҡорт теленең 70 процентын ғына хәтерендә тота, ҡалған 30-ы ситтә ҡала тип, һүҙлектәр төҙөүҙең тел гәүһәрҙәрен һаҡлау өсөн әһәмиәтле булыуын билдәләне.
Нәсимә Суфиянова русса төҙөлгән терминдарҙы башҡортсаға тәржемә итеүҙә тырышлыҡ күрһәткән. Ул редколлегияның ҙур ойошҡанлыҡ менән эшләүе, етәксенең айырыуса ҡатын-ҡыҙға ҡарата хөрмәте, иғтибарлылығы хаҡында һөйләне; Марат Тәлғәт улына ҡурай бүләк итте.
Яҙыусы, профессор Тимерғәли Килмөхәмәтов һәм Салауат Юлаев исемендә дәүләт премияһы лауреаты, шағир Хәсән Назаров Марат Аҙнабаевтың кешелеклелек, миһырбанлыҡ, илһөйәрлелек һәм телһөйәрлек кеүек шәхсән сифаттарына баҫым яһап, тормоштан аныҡ миҫалдар килтерҙе.
Марат Аҙнабаевтың һабаҡташы, хирург, профессор Марс Тимербулат улы Юлдашев Саха-Якутиянан уны ҡайтартыуы, аспирантураға инергә мәжбүр итеүе , йәғни һабаҡташының кеше яҙмышына вайымһыҙ булмауы тураһындағы иҫтәлектәре менән бүлеште.
Марат Тәлғәт улы кисәлә ҡатнашыусыларҙы “Күҙ ауырыуҙары атласы” менән дә таныштырҙы. Атластың авторҙаштары — профессор В.Б. Мальханов һәм медицина фәндәре кандидаты Н.А. Никитин. Атлас анатомия принцибына нигеҙләнгән 9 бүлектән тора һәм унда күҙ ауырыуҙарына ҡағылышлы төҫлө 918, 47 аҡлы-ҡаралы фотоһүрәттәр индерелгән. Текстар рус һәм инглиз телендә бирелә. Офтальмологтар өсөн ҡул аҫтында тоторлоҡ уникаль белешмә был китап.
Китапхана хеҙмәткәрҙәре ҙур экран аша Аҙнабаевтың ғаилә архивынан килтерелгән фотодокументтарҙы күрһәтте. Уның фәнни эшмәкәрлегенә арналған 60-тан ашыу китап һәм журналдан торған күргәҙмәһе белгестәрҙә лә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Тамашаны башынан аҙағына тиклем БДУ доценты Фәнзил Бүләк улы Санъяров алып барҙы һәм бүләк ителгән ҡурайҙа уйнап күрһәтте. Фәнүзә Нәҙершина, Марс Юлдашевтарҙың оҙон көйлө йырҙары осрашыуға үтә лә матур төҫ өҫтәп, рухташтарҙы ҡанатландырҙы. Марат Тәлғәт улының төрөксә йырлауын, баянда уйнағанын ишетеп хайран ҡалдыҡ. Башҡорт мәҡәлендәге кеүек, Марат исемле егеткә етмеш төрлө һөнәр ҙә әҙ икән. Ғилемле, арҙаҡлы шәхесебеҙҙең тормошо һәм ижады тураһында матур кинофильм эшләргә булыр ине, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, телевидение бер-ике кадр яһау менән сикләнде. Бында әйтелгән баһаламаларҙың, йылы хәтирәләрҙең республика халҡына тулайым еткерелмәүе беҙҙә, китапханасыларҙа, ҡәнәғәтһеҙлек тыуҙырҙы.


text:
Урындағы үҙидаралыҡтарға депуттаттар һайланды
Территориаль һайлау комиссияларында “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһенән 957, коммунистар парияһынан 94 һәм либераль-демократтарҙан 32 вәкил теркәлгән. Бынан тыш, үҙ-үҙен 934 кеше күрһәткән. Республикала иң юғары күрһәткес Шаран районында. Бында тауыш биреүгә хоҡуҡлы халыҡтың 99 бөтөн йөҙҙән 75 проценты гражданлыҡ бурысын үтәгән.
Урындағы үҙидаралыҡтың вәкәләтле органдарына депутаттар һайлау менән берлектә ҡайһы бер төбәктәрҙә ауыл биләмәләрен берләштереү буйынса референдум үткәрелде. Һөҙөмтәләрҙән күренеүенсә тауыш биреү уҙғарылған 261 берәмектең 257-һендә халыҡ референдум һорауҙарына ыңғай яуап биргән.
Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Нәүфәл Йәнбухтин әйтеүенсә, 965 һайлау округының береһендә генә һайлау ғәмәлгә яраҡһыҙ тип танылған. Йылайыр муниципаль районында депутат һайланмаған.Үҙәк һайлау комиссияһында билдәләүҙәренсә, республикала тауыш биреү барышында ҡанун боҙоу осраҡтары теркәлмәгән.


text:
Мортаза Рәхимов Совет ултырышында ҡатнашты
26 июндә Ульяновскиҙа Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Волга буйы федераль округы Советы ултырышында ҡатнашты. Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота рәйеслегендә үткән Совет ултырышында Волга буйы төбәктәрендә төҙөлөш тармағындағы хәл һәм көрсөк шарттарында уға булышлыҡ итеү буйынса саралар тикшерелде.
Григорий Рапота билдәләүенсә, донъя көрсөгө эҙемтәләре арҡаһында 2009 йылдың биш айында төҙөлөш тармағында эштәр күләменең 27,6 процентҡа түбәнәйеүе теркәлгән, ә көрсөккә тиклем — 2008 йылдың ғинуар-сентябрендә 17 процентҡа үҫеш билдәләнгән. Көрсөккә ҡаршы саралар күрелмәһә, түбән тәгәрәү дауам итәсәк, тип билдәләне тулы хоҡуҡлы вәкил.
Биш ай эсендә Волга буйы федераль округында 3,5 миллион квадрат метрлыҡ торлаҡ, йәғни 2008 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 109,4 процент, сафҡа индерелгән. Волга буйы федераль округында төҙөлөш комплексын үҫтереү стратегияһында аҙ ҡатлы төҙөлөштө үҫтереү өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе тип әйтелде. Ултырышта билдәләнеүенсә, аҙ ҡатлы төҙөлөштө үҫтереү программаһын тормошҡа ашырыу буйынса Башҡортостан Республикаһы тәжрибәһе юғары баһаға лайыҡ.
Округ Советы ултырышында шулай уҡ Волга буйы федераль округында дәүләт граждан хеҙмәтен реформалау һәм үҫтереү барышы, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына әҙерлек һәм уны байрам итеү буйынса сараларҙың йыйылма округ планы, РТС фонд биржаһы эшмәкәрлеге перспективалары ҡаралды.
Ошо уҡ көндө Президент Өфөгә әйләнеп ҡайтты. Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовтың эш сәфәрендә төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин ҡатнашты.


text:
«Универсаль электрон карта» биреүгә ғаризалар ҡабул итеү дауам итә
Башҡортостанда «универсаль электрон карта» алыуға ғариза яҙыусыларға картридерҙарҙы уҡый торған USB-ҡоролма бүләккә бирелә.
«Башҡортостан социаль карталар регистры» асыҡ акционерҙар йәмғиәте хәбәр итеүе буйынса, акция – «Универсаль электрон картаға ғариза яҙ һәм бүләккә картридер ал» тигән девиз аҫтында үтә. Ғаризалар «УРАЛСИБ» һәм «Һаҡлыҡ банкы» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре банктары нигеҙендә ойошторолған 20 махсуслаштырылған нөктәлә ҡабул ителә.
«Универсаль электрон карта» киң функциялы булһа ла, уның төп маҡсаты online-киңлектә хужаһын идентификациялау. Шуға күрә, төрлө порталдарҙа картаны тулы күләмдә ҡулланыр өсөн, шул иҫәптән дәүләт хеҙмәттәре порталында ла, картридерҙың булыуы мөһим, тип аныҡланылар акцияны ойоштороусылар.
Карта хужаһы USB-ҡоролма ярҙамында, түләүҙәр индереү мөмкинлеге менән, 3000-ләгән дәүләт хеҙмәттәре порталдарына инә аласаҡ.
«Универсаль электрон картаның» башҡа мөмкинлектәре менән «Универсаль электрон карта» асыҡ акционерҙар йәмғиәте федераль вәкәләтле ойошмаһының сайтында танышырға була.


text:
Рөстәм Хәмитов ШОС дәүләттәре башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашты Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
Рөстәм Хәмитов ШОС дәүләттәре башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов ШОС дәүләттәре башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашты Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
10 июлдә Өфөлә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советының киңәйтелгән ултырышы булды. Унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты, тип хәбәр итә төбәк етәксеһенең матбуғат хеҙмәте.
Саммитта ҡатнашыусылар Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының 2014-2015 йылдарҙағы эшенә йомғаҡ яһаны, ойошма эшмәкәрлегенең мөһим мәсьәләләрен ҡараны, артабан үҙ-ара килешеп эш итеүҙең төп йүнәлештәрен билдәләне һәм мөһим халыҡ-ара, төбәк мәсьәләләре буйынса фекер алышты.
Өфө саммитында Рәсәйҙең 2015 йылда Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһында рәйеслек итеүе тамамлана, тип билдәләне Рәсәй Президенты Владимир Путин, кәңәшмәне асып. Ул бөтә йүнәлештәге эшмәкәрлек буйынса үҙ-ара килешеп эш итеүҙе артабан үҫтереүгә, ойошманың ҡеүәтен һәм абруйын нығытыуға йүнәлтелде.
Рәсәйҙең Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһында рәйеслек итеү осоронда 80-гә яҡын сара үткәрелде. Дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында мөһим документтарға, шул иҫәптән Өфө декларацияһына һәм ШОС-тың 2025 йылға тиклемге үҫеш стратегияһына ҡул ҡуйылды. Унда алдағы ун йылда хеҙмәттәшлектең аныҡ бурыстары билдәләнгән.
— Бөгөнгө саммитта Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы үҫешендә яңы этап асыла. Ойошма булдырылғандан алып тәүге тапҡыр яңы ағзалар — Һиндостан менән Пакистан ҡабул ителә. Беҙ Белоруссия Республикаһына күҙәтеүсе ил статусын бирергә һөйләштек, — тине Владимир Путин. — Бынан тыш, Азербайжан, Әрмәнстан, Камбоджа һәм Непал диалог буйынса партнер статусын аласаҡ.


text:
Өфөлә Чайковскийҙың билдәле «Орлеан ҡыҙы» операһының премьераһы булдыФото: театрҙың матбуғат хеҙмәте
Өфөлә Чайковскийҙың билдәле «Орлеан ҡыҙы» операһының премьераһы булды
Өфөлә Чайковскийҙың билдәле «Орлеан ҡыҙы» операһының премьераһы булдыФото: театрҙың матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфө сәнғәт училищеһының концерт залында П.И.Чайковскийҙың «Орлеан ҡыҙы» операһының премьераһы булды.
Тамашаға театрҙың бөтә ижади көстәре: солистар, хор һәм симфоник оркестр йәлеп ителгән. Ике төп партияға илебеҙҙәге билдәле театрҙарҙың солистары саҡырылған. Иоанна д'Арк ролен — Екатеринбургтан халыҡ-ара конкурс лауреаты Надежда Бабинцева, рыцарь Лионель партияһын Пермдән Эдуард Морозов башҡарҙы. Башҡа ролдәрҙә башҡорт операһы артистары сығыш яһаны. Улар араһында сәхнә оҫталары һәм йәш солистар Рәил Кучуков, Резеда Әминева, Владимир Копытов, Эльвира Алькина, Артур Ҡәйепҡолов, Владимир Орфеев, Марат Шәрипов, Артем Голубев, Рим Рәхимов һәм Сергей Сидоров бар.
Операның музыкаль өлөшөн әҙерләү менән театрҙың художество етәксеһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ артисы, «Алтын битлек» милли театр премияһы лауреаты Валерий Платонов етәкселек иткән. Хор менән эшләү өсөн Ҙур театрҙан Юлия Молчанованы саҡырғандар.
Икенсе премьера кисәһе бөгөн киске сәғәт 7-лә башлана.
2015 йылда Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры «Орлеан ҡыҙы» операһын ҡуйыу өсөн Башҡортостан Республикаһы Башлығының туғыҙ миллион һумлыҡ грантын алды. Рәсәйҙең Ҙур театрында ла быйылғы миҙгел бөйөк рус композиторының «Орлеан ҡыҙы» операһы менән асылды. Илебеҙ театрҙарында лайыҡһыҙ онотолған әҫәр П.И. Чайковскийҙың тыуыуына 175 йыл тулыу уңайынан сәхнәгә ҡуйыла. 15-17 сентябрҙә Өфөлә театр премьераһы була.


text:
Башҡортостанда ужым культураларын сәсеү дауам итә
Республикала ужым культураларын сәсеү дауам итә. Быйыл ужымға 581 мең гектар бүленгән. «БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге» дәүләт учреждениеһының оператив мәғлүмәттәренә ярашлы, 12 сентябргә ҡарата 431 мең гектар майҙанда буласаҡ уңышҡа нигеҙ һалынған, был пландан 74 процентты тәшкил итә.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, беҙҙә был страховка культураһын сәсеүҙе тамамлаған райондар бар – сәсеүҙе Баймаҡ, Белорет һәм Дәүләкән райондары уңышлы атҡарып сыҡҡан. Биш районда – Асҡын, Ауырғазы, Мәләүез, Мәсетле һәм Тәтешлелә – был эш 90 һәм унан күберәк процентҡа башҡарылған.
БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәренең фекеренсә, республиканың бихисап райондарында ошо көндәрҙә үткән ямғырҙар ужым культураларын сәсеүгә уңайлы шарттар булдырҙы.


text:
Фото:
Төбәк башлығы республиканың украин ауылында булды
Фото:
Стәрлетамаҡ районы буйынса эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Золотоношка ауылында булды. Бында урындағы Мәҙәниәт йортонда ул музей экспонаттарын ҡараны, «Золотоношка» украин тарихи-мәҙәни үҙәктә булды.
Төбәк башлығы менән осрашыуға граждандарҙың активы йыйылды. Улар Золотоношка ауылына 112 йыл элек күсеп килгәндәре тураһында һөйләне, әммә йолаларҙы әле һаман һаҡлай. Бөгөн бында 650 кеше йәшәй, урындағы мәктәптә 82 бала уҡый. Балалар бер үк ваҡытта дүрт телде: рус, украин, башҡорт һәи инглизде өйрәнә. Уларҙың 40 проценты өсөн украин теле тыуған тел булып һанала.
Ауыл халҡы Рөстәм Хәмитовҡа ауылда белгестәр, атап әйткәндә, ветеринар булмағанлығы тураһында һөйләне. Табип күрше ауылдан һирәк кенә килә. Кешеләр шулай уҡ һыуҙың түбән сифатына зарланды. Әммә Калинин исемендәге ауыл хужалығы кооперативы рәйесе Анатолий Коваленко алдағы йәй «Таҙа һыу» программаһы буйынса тикшереү үткәрергә планлаштырыуы тураһында хәбәр итте.
Республика Президенты Стәрлетамаҡ районы башлығына ауыл халҡын эсәр һыу менән тәьмин итеү мәсьәләһен эшкәртергә ҡушты.
Урындағы халыҡ шулай уҡ насар демографик хәлгә зарланды – бер тыуған сабыйға ете үлгән кеше тура килә. Былтыр ауылда ни бары бер бала тыуған.
Анатолий Коваленко шулай уҡ быйыл ферма төҙөргә планлаштырыуы, киләсәктә торлаҡ төҙөргә кәрәк буласағы тураһында һөйләне. Бынан тыш, ферманы тергеҙеү буйынса пландар бар, унда киләсәктә Израилдән ҡорамалдар урынлаштырыласаҡ.
Шулай уҡ Анатолий Коваленко ауылдың тарихы, урындағы украиндарҙың йолалары тураһында һөйләне.
— Ауыл тиҙ күтәрелде, байыны. 10 йыл эсендә игенселәр яҡшы уңыш ала башланы. Хәҙер Украина ауыр тормош кисерә. Тиҙ ваҡыт эсендә былар барыһы ла уңышлы тамамланыр тип ышанам, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Шулай уҡ төбәк башлығы ауыл халҡына республика ҡарамағындағы Ҡырымдың Белогорск районы тураһында һөйләне.
— Беҙҙең бурыс – күләмдәр кәмемәһен өсөн, нимә бар, шуны һаҡлау. Быға өлгәшеп була, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Өфө Ленины тыуған еренә ҡайтарыласаҡ
Элек Өфөләге Ленин һәм Коммунистик урамдары мөйөшөндәге скверҙа урынлашҡан Ленин һәйкәлен тыуған еренә ҡайтарасаҡтар. Был мәсьәлә буйынса һуңғы ҡарарҙы Өфө ҡала Советы депутаттары ҡабул итте.
Баҫып торған пролетариат юлбашсыһы скульптураһы Өфөнөң тарихи үҙәгендә 1924 йылда ҡуйыла. 1939 йылда уны гипстан яһалған ҡулына китап тотоп ултырған Ленин менән алмаштыралар. Билдәле ваҡыттан һуң ул яраҡһыҙ хәлгә килә, һәм 1987 йылда уның реконструкцияһын үткәрергә ҡарар ителә. Санкт-Петербургта (ул ваҡытта Ленинград ҡалаһы) Лениндың күсермәһен граниттан эшләргә заказ бирелә. Әммә үҙгәртеп ҡороуҙар осоронда финанс ҡыйынлыҡтар арҡаһында скульптура һатып алынмай ҡала. Һәм ике тиҫтә йылдан артыҡ скверҙа бейек постаментта глобус ҡына тора. Халыҡ араһында скульптура композицияһының тороп ҡалған был өлөшө «Чупа-чупсҡа һәйкәл» исемен алған.
Былтыр көҙ Өфө Ленинының гранит һыны Санкт-Петербургта табыла. КПРФ-тың республика комитеты һәйкәлде урынына ҡайтарыуҙа булышлыҡ итеүен һорап республика Президенты Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт итә. Бындай үтенес Өфө ветерандарынан да килә. Бынан тыш, Ленинды Өфөгә ҡайтарыу өсөн Дәүләт Думаһы депутаттары Морат Кейекбаев менән Юрий Афонин, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Артур Шәйнуров та сығыш яһай.
Хәҙер Ленинды Өфөгә ҡайтарыу тураһында ҡәтғи ҡарар ҡабул ителгән. Өфө хакимиәте башлығы Павел Качкаевтың билдәләүенсә, скульптураны һатып алыу һәм реставрациялау бағыусылар иҫәбенә башҡарыласаҡ. Аҡсаны башлыса коммунистар бирәсәк. Ҡала бюджеты һәйкәл янындағы территорияны төҙөкләндереүҙе генә үҙ өҫтөнә аласаҡ. Атап әйткәндә, Ленин янында оло быуын вәкилдәре хәтерләгән фонтандар тергеҙеләсәк.
Әлеге ваҡытта скульптура урынлаштырыласаҡ урын ҡойма менән уратылған – һәйкәл фундаменты тикшерелә. Сөнки граниттан эшләнгән Ленин 17 тонна тарта – бынан алдағы гипстан эшләнгән скульптура күпкә еңел булған. Талап ителгән осраҡта иҫке фундамент мотлаҡ нығытыласаҡ.


text:
Башҡортостан Ҡырғыҙстан менән яңы мөнәсәбәттәр форматына әҙерләнә
ӨФӨ, 2014 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басыров, Эльвира Латипова/.
Башҡортостан Ҡырғыҙстан Республикаһы менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтерергә ниәтләнә һәм киләсәктә Ҡырғыҙстандың Таможня союзына инеүе менән бәйле яңы мөнәсәбәттәр форматына әҙерләнә. Бының хаҡта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, ҡунаҡтар өсөн Конгресс-холда ойошторолған, республиканың сәнәғәт һәм ауыл хужалығы потенциалын күрһәткәндә әйтте. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Ҡырғыҙстандың Премьер-министр Джоомарт Оторбаев етәкселегендәге делегацияһы эш сәфәре менән Өфөгә килгән.
Ҡырғыҙстандың рәсми делегацияһы Башҡортостанда беренсе тапҡыр.
Джоомарт Оторбаев билдәләүенсә, уларҙың Башҡортостан менән төрлө йүнәлештәр буйынса эшлекле мөнәсәбәттәре барлыҡҡа килеүе ихтимал.
Ҡырғыҙстандың Премьер-министры Башҡортостан эшҡыуарҙарын хеҙмәттәшлеккә саҡырҙы. Уның әйтеүенсә, Ҡырғыҙстанда Рәсәйгә ҡарағанда электр энергияһы, эш көсө һәм ер осһоҙораҡ, был нигеҙҙәр үҙ-ара файҙалы бизнес-мөнәсәбәттәр булдырырға ярҙам итәсәк.


text:
Бөгөн - билдәле шағирә, тәржемәсе, уҡытыусы, әүҙем йәмәғәтсе Рәсимә Ураҡсинаның тыуған көнө, уға быйыл 66 йәш тулған булыр ине
Бөгөн — билдәле шағирә, тәржемәсе, уҡытыусы, әүҙем йәмәғәтсе Рәсимә Ураҡсинаның тыуған көнө, уға быйыл 66 йәш тулған булыр ине.
Шағирә, фольклорсы, тәржемәсе. Рәсимә Ураҡсина балалар яҙыусыһы булараҡ киң таныла. Уның һүҙҙәренә балалар өсөн бихисап йырҙар яҙылған. Рәсимә Минибулат ҡыҙы оҙаҡ йылдар балалар фольклорын йыя. Уның беренсе ике томын сығарыуҙа ла ҡатнашып өлгөрә. Сит ил һәм рус классиктарының пьесаларын башҡорт теленә тәржемә итеү менән дә шөғөлләнә. Рәсимә Ураҡсина 2002-се йылда театр өсөн Мәскәүгә Щепкин исемендәге Юғары театр училищеһына уҡытырға ебәрелгән махсус курстың етәксеһе ине.


text:
Әл-Фил сүрәһе
Әл-Фил сүрәһе (ғәр. سورة الفيل ) (Фил), Ҡөрьән Кәримдең 105-се сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 5 аяттан тора.
Риүәйәте: Пәйғәмбәрҙең донъяға килере йылы Йәмән иленең хакимы Әбраһа бине Сабах әл-Әшрәм Санга ҡалаһында бер ғибәҙәтхана төҙөткән. Барса халыҡтың Ҡәғбәтулланан үҙҙәренә йөрөй башлауын теләгән. Шул ниәтен ишетеп, бер ғәрәп әлеге сиркәүгә инеп, нәжес менән буяп бөткән. Әбраһаның асыуы сығып, Ҡәғбәтулланы емерергә ант иткән. Мәхмүди исемле бер ҙур филде ғәскәре алдына ҡуйып сәфәргә сыҡҡан. Ул саҡта Мәккәнең хакимы булып Пәйғәмбәребеҙҙең олатаһы Ғәбделмоталлип торған. Ул халыҡҡа тау араларына ҡасырға бойорған да Ҡәғбәтуллаға килеп, доға уҡып, ҡәүеме янына киткән. Фил ҡалаға яҡынлашҡас, Ҡәғбәтуллаға хөрмәт йөҙөнән теҙ сүккән дә, күпме туҡмаһалар ҙа урынынан тормаған да ҡуйған. Шул саҡ күк йөҙөндә тамуҡ ҡоштары пәйҙә булған. Уларҙың томшоҡтарында ташҡа әйләнгән балсыҡ булған. Таш тейгән кешеләр һәләк булған, ҡалғандары ҡасҡан. Әбраһаның тәнендә бер ҙур йәрәхәт барлыҡҡа килгән. Ҡалаға ҡайтып еткәс, шунда йән биргән.
Йөкмәткеһе
Ғәрәпсәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ
- اَلَمۡ تَرَ کَیۡفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِاَصۡحٰبِ الۡفِیۡلِ
- اَلَمۡ یَجۡعَلۡ کَیۡدَہُمۡ فِیۡ تَضۡلِیۡلٍ
- وَّ اَرۡسَلَ عَلَیۡہِمۡ طَیۡرًا اَبَابِیۡلَ
- تَرۡمِیۡہِمۡ بِحِجَارَۃٍ مِّنۡ سِجِّیۡلٍ
- فَجَعَلَہُمۡ کَعَصۡفٍ مَّاۡکُوۡلٍ
Транскрипцияһы: Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
- Ә ләм тәра кәйфә фәғәлә раббукә би'aсхәәбил-фиил
- Ә ләм йәджғәл кәйдәһум фии тадлиил
- Үә әрсәлә ғәләйһим тайрән әбәәбиил
- Тәрмииһим бихиджәәратим миң сиджжиил
- Фәджәғәләһум кәғасфим мәькүүл
Тәржемәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шәфҡәтле, рәхимле Аллаһ исеме менән...
- (Әй Мәхәммәт ғ.с.) Раббыңдың фил эйәләренә ни эшләгәнен күрмәнеңме?
- Уларҙың хәйләкәрлектәрен бушҡа ебәрмәнеме??
- Уларға туп-туп ҡош ебәрҙе.
- Ҡоштар уларға ташҡа әүерелгән балсыҡ атты;
- Аллаһы тәғәлә шул таштар менән уларҙы иҙелгән үлән кеүек итте.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
http://www.shortsuras.ru/al-fil/
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Кәрим – башҡорт, татар, урыҫ телдәренә тәржемәләр.
- Ҡөрьән Кәрим (транскрипциялар) //мөх. Нурмөхәмәт Сөйәрғолов // - Стәрлетамаҡ, ҡала типографияһы, 2007,609 бит.
- Тәсһилүл бәйән (Ҡөрьән Кәримдең еңеләйтелгән аңлатмаһы), 1-4 томдар – Ҡазан, 2004


text:
Владимир Путин Башҡортостанда урман янғындарына ҡаршы көрәшеү эшен ыңғай баһаланы
РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында селектор кәңәшмәһендә Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин Башҡортостан Республикаһына тәбиғәт янғындары һанын һәм уларҙан зыянды кәметеү буйынса күрелгән саралар өсөн ыңғай баһа бирҙе.
— Бына, урман янғындарын һүндереү буйынса функцияларҙы үтәүгә аукциондарҙа еңеүсе ойошмалар тураһында белешмә алдым, — тине федераль хөкүмәт башлығы. —Башҡортостан Республикаһы. Еңеүсе ойошма түбәндәге көстәргә һәм сараларға эйә: 1080 кеше, 32 янғын һүндереү машинаһы, 46 трактор һәм 52 башҡа техник саралар. Пермь крайында: 69 кеше һәм 2 самолет. Әлбиттә, был Бе-200 түгелдер, моғайын, Ан-2-лер. 69 кеше һәм шуның менән вәссәләм! Янғын һүндереү буйынса конкурста еңеүсе был ниндәй ойошма һуң? Урмандарҙы авиацион һаҡлау базаһы. Урмандарҙы һаҡлау! Улар ошо тиклем көс һәм саралар менән генә янғын һүндерә аламы? Моғайын, төбәктә ниҙәр барыуы хаҡында мәғлүмәт бирә, тикшереп сыға алаларҙыр. Ләкин һүндереү буйынса нимә эшләй алалар?
Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе, дөйөм алғанда, илдә урман янғындары менән хәл ябай түгел, әммә контролгә алырлыҡ, тип билдәләне. Бөгөн һауа шарттары күпкә ҡатмарлыраҡ булыуға ҡарамаҫтан, быйыл янғын сығыуҙар һаны өс тапҡырға тиерлек кәмерәк. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер төбәктәрҙә ваҡытында сара күрелмәй. Шуның менән бәйле Владимир Путин бөтә кимәлдәге етәкселәрҙең шәхси яуаплылығы хаҡында белдерҙе. Был проблемаға иғтибарҙы һис тә кәметергә ярамай, тип айырып билдәләне Хөкүмәт башлығы.
Башҡортостан Республикаһынан кәңәшмәлә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Рафаил Диваев, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы начальнигы Марат Мәһәҙиев, БР Прокуроры Сергей Хуртин, БР урман хужалығы министры вазифаһын башҡарыусы Рәжәп Нәбиуллин, БР тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры вазифаһын башҡарыусы Иҙел Шәйәхмәтов, шулай уҡ үрҙә һанап кителгән министрлыҡтар һәм ведомстволарҙың ҡайһы бер профилле белгестәре ҡатнашты.


text:
Республика вәкилдәре төрки донъяһы әҙәби журналдары конгресында ҡатнашасаҡ
Ҡаҙағстандың баш ҡалаһы Астанала, Л.Гумилев исемендәге университетта, 22-23 ноябрҙә төрки донъяһы әҙәби журналдары конгресы үтә. Уны ойоштороусылар булып Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы (ТӨРКСОЙ), Евразия Яҙыусылар союзы һәм «Алтын Кыран» хәйриә фонды сығыш яһай. Әҙәби форумда донъяның 15 иленән 40-тан ашыу мөхәррирҙең ҡатнашыуы көтөлә. Конгресс «Жулдыз» ҡаҙаҡ әҙәби журналына 90 йыл тулыу айҡанлы ойошторола. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына БР Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов хәбәр итте.
Астанала үтәсәк әлеге конгреста әҙәби бәйләнештәрҙе үҫтереү, төрки телдәргә тәржемәләр эшләү, әҙәби журналдарҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре тикшерелсәк. Шулай уҡ 2012 йыл өсөн «Төрки донъяһының иң яҡшы әҙибе» премияһын тапшырыу тантанаһы үтә. Конгресс сиктәрендә «Төрки телле әҙәби журналдарҙың үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре» исемле түңәрәк өҫтәл ойоштороласаҡ.
Башҡортостан Республикаһы исеменән сарала «Ағиҙел» журналының яуаплы секретары Гөлназ Ҡотоева, «Аҡ Торна» халыҡ-ара конкурсы жюрийы ағзаһы, яҙыусы Марсель Сәлимов, БР Мәҙәниәт министрлығының ТӨРКСОЙ-ҙағы вәкиле Әхәт Сәлихов сығыш яһаясаҡ.


text:
Республика һыу һаҡлағыстарында һыу запасы ҡара көҙгә тиклем етәсәк
Республикала һәр ваҡыт күҙәтелгән һыу аҙ булыу проблемаһын быйылғы ҡоролоҡ тағы ла көсәйтте. 2010 йылғы яҙғы ташҡын да уртаса күп йыллыҡ кимәлдәрҙән кәмерәк булды.
Май-июндә республика территорияһында яуым-төшөм дә бик аҙ булды. Башгидромет мәғлүмәттәренә ҡарағанда, майҙа улар норманан – 47%, июндә ни бары 19% тәшкил итте. Был һыу етешмәүҙе тағы ла тәрәнәйтте.
Ошондай уҡ проблема Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә, шул иҫәптән беҙҙең күршеләребеҙ – Силәбе өлкәһендә, Татарстанда ла күҙәтелде.
«Башҡортостан гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы буйынса идаралығы» дәүләт учреждениеһы мәғлүмәттәре буйынса, быйыл Ағиҙел йылғаһы буйлап иң түбән һыу кимәле күҙәтелә. Республиканың бөтә йылғаларында һәм һыулыҡтарында да түбән кимәл билдәләнгән.
Яуым-төшөмдәр булмауы күп бәләкәй йылғаларҙың ҡороуына һәм төп һыу объекттарына һыу килеү кәмеүенә, ер аҫты һыуҙары кимәле һайығыуға килтерҙе, һөҙөмтәлә халыҡты эсәр һәм хужалыҡ ихтыяждары өсөн һыу менән тәьмин итеү ҡатмарлашты.
Аҙ һыулылыҡ йылға-күлдәрҙең йәнлектәр һәм үҫемлектәр донъяһына ла янай. Яуым-төшөм булмауы иҡтисадтың күп тармаҡтарына, беренсе сиратта ауыл хужалығына һәм суднолар йөрөшөнә, урман хужалығына ҙур зыян килтерә.
БР Экология министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, аҙ һыулылыҡ менән бәйле проблемаларҙы хәл итеү өсөн БР Хөкүмәтендә республика ташҡынға ҡаршы комиссияһы эшләүен дауам итә. Бөгөн Павловка, Йомағужа һәм Нөгөш һыу һаҡлағыстарының көйләү мөмкинлектәре максималь файҙаланыла. Әммә республикала ҙур һыу һаҡлағыстар булмауын иҫәпкә алып, төп йылғаларыбыҙҙа һыу етешмәүен бер нисек тә тулыландырып булмай.
Шул уҡ ваҡытта был осорҙа республика өсөн һыу һаҡлағыстарыбыҙҙың ролен баһаламау мөмкин түгел. Әйтәйек, Павловка һыу һаҡлағысынан һыу ағыҙыу арҡаһында ғына Өфө нефть эшкәртеү заводы һәм Өфөнөң 2-се йылылыҡ-энергетика үҙәге һыу алыу ҡоролмаларының туҡтауһыҙ эше тәьмин ителә, Йомағужа һыу һаҡлағысынан һыу ағыҙыу иҫәбенә Ағиҙел йылғаһында Стәрлетамаҡ ҡалаһы эргәһендә һыуҙың яраҡлы экологик торошо һаҡлана һәм Салауат, Ишембай, Стәрлетамаҡ ҡалаларын һыу менән тәьмин итеүсе Ергән һыу алыу ҡоролмаһы өҙлөкһөҙ эшләй.
«Уфаводоканал» муниципаль унитар предприятиеһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Өфөлә эсәр һыу менән өҙөклөктәр булғаны юҡ. Республиканың тәрән булмаған скважиналар, шишмәләр, ҡоҙоҡтар төп эсәр һыу сығанағы булып торған күп ауыл райондарында ер аҫты һыуҙары кимәле кәмеү сәбәпле һыу менән тәьмин итеү ҡыйынлашты.
Һуңғы ваҡытта граждандарҙан төрлө органдарға, йәнәһе, Йомағужа һыу һаҡлағысын төҙөү һөҙөмтәһендә йылғалар һайыҡты, тигән мөрәжәғәттәр йышайҙы. Был һис тә ысынбарлыҡҡа тап килмәй. Һыу һаҡлағыстар, шул иҫәптән Йомағужа ла, ташҡын осоронда һыу менән тултырыла. Ташҡындан һуң осорҙа аҡрынлап һыу ағыҙыу алып барыла, был аҙ һыулы ҡоро йылдарҙа халыҡты һыу менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итә.
Һыу һаҡлағыстарҙың һыу ағыҙыу графиктары раҫланған һәм үтәлә. Һыу һаҡлағыстарҙа һыу запасы ҡара көҙгә тиклем етерлек.


text:
Башҡортостан делегацияһы «Рәсәй терәге» йәмәғәт ойошмаһы форумында ҡатнашасаҡ
14 ноябрҙә Мәскәүҙә «Рәсәй терәге» дөйөм Рәсәй бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ йәмәғәт ойошмаһына 10 йыл тулыуға арналған саралар асыла. Шаршамбы – ойошма форумы, кесе йома – сираттағы съезд, йома – Рәсәй Һаҡлыҡ банкы ҡатнашлығында бәләкәй бизнес менән эшләү буйынса кәңәшмә, артабан «Рәсәй терәге» Идараһы ултырышы ойошторола.
Сараларҙа «Рәсәй терәге» Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Денис Мусин етәкселегендәге республика делегацияһы ла ҡатнаша.
Форум сиктәрендә төрлө темалар буйынса фекер алышыу майҙансыҡтары үткәреләсәк. Унда профилле федераль министрлыҡ һәм ведомстволар вәкилдәре, Рәсәй һәм сит ил эксперттары, шулай уҡ эшҡыуарҙарҙың ҡатнашыуы көтөлә.
Йәмәғәт ойошмаһы съезында делегат булараҡ Башҡортостандан биш кеше, шул иҫәптән «Рәсәй терәге» Башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе Денис Мусин һәм башҡарма директор Тимур Лоҡманов ҡатнашасаҡ.


text:
Тимер юлда пассажирҙар өсөн яңы хеҙмәтләндереүҙәр индерелә
Пассажирҙарға юлда түләүле хеҙмәтләндереүҙәр исемлеген киңәйтеү — “Рәсәй тимер юлдары” асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу буйынса эштә мөһим йүнәлештәрҙең береһе. Шуның менән бәйле «Федераль пассажирҙар компанияһы» (ФПК) асыҡ акционерҙар йәмғиәте яңы «Вагондарҙы урын-ер әйбер һәм йомшаҡ мөлкәт менән йыһазландырыу нормалары» индерҙе, улар ҡулланыу характеристикаларына һәм урын-ер әйбере сифатына талаптарҙы арттыра. Шулай уҡ үҙгәрештәр урын-ер әйберен комплектлауға ла ҡағылды. Мәҫәлән, СВ һәм купе вагондары пассажирҙарына хәҙер ике простыня урынына простыня һәм пододеяльник бирәсәктәр.
Бынан тыш, компания вагондарҙы автоматик кофе-машиналар менән ҡоралландырыуға асыҡ конкурс үткәрә, был фирма, ә һуңынан ҡәҙимге поездар пассажирҙарына ла юлда сифатлы кофе һәм башҡа эсемлектәр алыу мөмкинлеге бирәсәк.
Мобиль операторҙар менән берлектә компанияның пассажир поездарында абонент договорҙары (сим-карталар) һатыу планлаштырыла. Был хеҙмәтте индереү һөҙөмтәһендә Рәсәйҙең икенсе төбәгенә эш буйынса йәки ял итергә барыусы пассажирҙарға поезда уҡ урындағы мобиль элемтә операторына тоташырға һәм бының менән, роумингта булмайынса, шылтыратыуҙарҙа ярайһы уҡ аҡса экономияларға мөмкин буласаҡ.