text:
Башҡорт дәүләт медицина университетының бишенсе курс студенты — Рәсәйҙә иң яҡшы студент-хирургФото: БДМУ-ның матбуғат үҙәге
Башҡорт дәүләт медицина университетының бишенсе курс студенты — Рәсәйҙә иң яҡшы студент-хирург
Башҡорт дәүләт медицина университетының бишенсе курс студенты — Рәсәйҙә иң яҡшы студент-хирургФото: БДМУ-ның матбуғат үҙәге
ӨФӨ, 2017 йыл, 7 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡорт дәүләт медицина университетындағы дауалау факультетының бишенсе курсында белем алған Ринат Ғарипов студенттарҙың хирургия буйынса бөтә Рәсәй олимпиадаһында Гран-приға һәм алтын скальпелгә лайыҡ булды.
Дөйөм иҫәптә БДМУ командаһы беренсе урынды яуланы. И.И. Мечников исемендәге Төньяҡ-Көнбайыш дәүләт медицина университеты һәм Воронеж медицина университеты вәкилдәре икенсе булһа, Һамар дәүләт медицина университеты, Ставрополь дәүләт медицина университеты һәм Һарытау дәүләт медицина университеты командалары өсөнсө урынды бүлеште.
Башҡорт дәүләт медицина университетының матбуғат үҙәгендә билдәләүҙәренсә, олимпиадала 21 команда, шул иҫәптән Гайдельберг университетының Мангейм медицина факультеты (Германия), Сычуань университеты, Харбин медицина университетаы (Ҡытай), И.К. Ахунбаев исемендәге Ҡырғыҙ дәүләт медицина академияһы студенттары, шулай уҡ БДМУ-ның интернациональ командаһы ҡатнашты, уның составында Һиндостандан, Тажикстандан, Әрмәнстандан студенттар бар ине.
БДМУ ректоры, Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы әйтеүенсә, олимпиада барышында Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Башҡортостандың юғары уҡыу йортонда әҙерләнгән хирургия йүнәлешендәге белгестәрҙе аккредитациялау моделе тәҡдим ителде.
Командаларҙың эшен Рәсәйҙең билдәле хирургтары, илдең медицина вуздары профессорҙары: Игорь Комиссаров, Михаил Коржук, Эллар Кчибеков, Надежда Маркелова, Мәжит Нартайлаков, Дмитрий Нарезкин, Владимир Плечев, Ҡылысбәк Садығәлиев, Илдар Суфияров, Мәхмүт Тимербулатов, Илдар Һиҙиәтов, Вадим Шевченко, Шибо Сан, Лиу Ян, профессор Жен Ю һәм башҡалар баһаланы.


c: text/html

text:
Төбәктә йәш ҡатын һигеҙенсе ҡаттан ҡолап һәләк булған
Төбәктә йәш ҡатын һигеҙенсе ҡаттан ҡолап һәләк булған Фото: «Стерлитамак сити» төркөмө/VK
ӨФӨ, 2017 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Кисә Стәрлетамаҡта 28 йәшлек ҡатын Артем урамындағы күп фатирлы йорттоң һигеҙенсе ҡатынан ҡолап төшкән. Был хаҡта, шаһиттарға һылтанып, Sterlitamakcity.ru порталы хәбәр итә.
«Мин ирекһеҙҙән ошо хәлдең шаһиты булдым. 10-15 метр алыҫлыҡта машинала ултыра инем, ҡапыл кемдеңдер ҡысҡырыуын һәм уның артынса шап иткән тауыш ишеттем. Ике-өс минуттан ул һәләк булғайны. Йәл, әлбиттә, уның бөтә тормошо алда, балаһы ла бар ине», — тип шаһиттың һүҙҙәрен килтерә баҫма.
«Ошо осраҡ буйынса тикшереү алып барыла», — тип аңлатма бирҙеләр «Башинформ» агентлығына республика Тәфтиш комитетының матбуғат хеҙмәтендә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Башҡортостандағы торф һаҙлыҡтарын айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре тип иғлан итәсәктәр. Улар Ауырғазы, Бишбүләк, Бөрө, Илеш, Ишембай, Кушнаренко, Миәкә, Әбйәлил һәм Учалы райондарында урынлашҡан.
Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының үҫеш программаһы буйынса республикала 2015 йылдан бирле торф һаҙлыҡтарын һаҡлауға йүнәлтелгән фәнни-тикшеренеү эштәре алып барыла. Уларҙың һөҙөмтәһенә таянып, 15 урындағы торф һаҙлығы айырым һаҡланырға тейеш тип табылған. Әгәр экологик проект раҫланһа, Башҡортостанда тәбиғәт һәйкәлдәре һаны 164-тән 179-ға етәсәк.
Булғанын һаҡлауҙан тыш, кипкәндәрен тергеҙеүгә лә иғтибар бүлергә кәрәк, тип иҫәпләй республика экологтары. Был йәһәттән “Асылыкүл” тәбиғәт паркындағы Берғаҙан-Ҡамыш һаҙлығының яйлап элекке хәленә ҡайта башлауы һөйөндөрә: һыу ағыҙыу нығытмаһы ҡуйылғандан һуң унда экосистеманың тергеҙелеүе, биологик төрлөлөктөң артыуы күҙәтелә.
Илдар ҺАҘЫЕВ, Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры:
– Торф һаҙлыҡтары бар донъяла иң мөһим иҡтисади һәм тәбиғи ресурс һанала. Уларҙың экосистемаһы биологик төрлөлөктө тәьмин итеүгә өлөш индерә, һыу әйләнешенә булышлыҡ итә, углекислый газды һеңдерә һәм торф эсенә йыя, шулай уҡ тирә-яҡ мөхиттәге зарарлы матдәләрҙе “йота”, ер аҫты һыуҙарын таҙарта. Һаҙлыҡтар һыуға ҡытлыҡ кисергән ялан һәм урман-ялан райондары өсөн айырыуса ҙур әһәмиәткә эйә. Урмандарҙы планетабыҙҙың үпкәһе тип атаһаҡ, һаҙлыҡтар – уның бөйөрө.
Екатерина БОГДАН, Йәшәйеш хәүефһеҙлеге фәнни-тикшеренеү институтының айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре һәм биологик байлыҡтар лабораторияһы мөдире:
– Айырым билдәләнгән 15 һаҙлыҡта Башҡортостан һәм Рәсәй Ҡыҙыл китаптарына ингән һирәк һәм юҡҡа сығып барған йәнлектәр, үҫемлектәр осрай. Миәкә районындағы Ҡорманайбаш һаҙлығында беҙҙең төбәк өсөн яңы күренеш – Шутлеворттың елкәнле ҡамышы табылды. Әбйәлил районының Сереккүл һаҙлығында Башҡортостанда һәм Рәсәйҙә һирәк осрай торған аҡ буран турғайы йәшәй. Айырыуса Учалы районының Ҡасҡарҙы һаҙлығын билдәләргә кәрәк: майҙаны – 700 гектар тирәһе, углерод запасы – 500 мең тонна самаһы.


text:
Әлеге яңы версияһы үҙ эсенә беренсе өлөшөн оптималләштереү клиенттар өлөшөндә эш тәжрибәһе менән transposh. Хәҙер, урынға загрузки китапханалар алмай торған файҙаланылган, плагин һайлай өсөн загрузки талабы буйынса, кешеләр. Беренсе нәмә үтергә була Google API күсерергә, Microsoft тәржемә API һәм jQuery API-интерфейс, загружаться ҡасан ғына улар, ысынлап та ла, кәрәк. Скрипт, используемые transposh шулай уҡ иде калырға күләмдәре һәм әле булһа ла 3kb код Ала. Киләһе этапта оптималләштереү беҙ алырға үҙгәртергә интерфейс өлөшө айырым файл.
Ине, шулай уҡ башкарылған буйынса эш оптималләштереү .CSS файлдар, менән уменьшение һанын включение итеп кенә нормально файҙаланыу виджет шунда ғына буласаҡ, бер генә файл, используемые.
Әгәр ҙә бер-бер артлы проясниться һеҙҙең өсөн, теләсә ниндәй браузер йәки темаһы. Рәт-рәт бирегез белергә безгә.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был релиз булмаясак мөмкин өсөн ярҙам jQuery 1.4 нисек унда хата jQuery-UI вкладах, ул предотвратить алмаштырыу, хәҙерге ваҡытта, Беҙ, мөмкин булған тиклем, һуң, яңыртыу кәрәк версияһы jQuery сит интерфейса туранан-тура бара эфира.
Версия 0.4.1 – Бейек тау башына менергә кәрәк Һеҙҙең өсөн клиенттарға
Әлеге яңы версияһы үҙ эсенә беренсе өлөшөн оптималләштереү клиенттар өлөшөндә эш тәжрибәһе менән transposh. Хәҙер, урынға загрузки китапханалар алмай торған файҙаланылган, плагин һайлай өсөн загрузки талабы буйынса, кешеләр. Беренсе нәмә үтергә була Google API күсерергә, Microsoft тәржемә API һәм jQuery API-интерфейс, загружаться ҡасан ғына улар, ысынлап та ла, кәрәк. Скрипт, используемые transposh шулай уҡ иде калырға күләмдәре һәм әле булһа ла 3kb код Ала. Киләһе этапта оптималләштереү беҙ алырға үҙгәртергә интерфейс өлөшө айырым файл.


text:
- Подробности
- Просмотров: 480
“ИШЕМБАЙ” агрохимия хеҙмәте станцияһы, федераль дәүләт учреждениеһы. БР‑ҙың 24 районында а.х. агрохимик хеҙмәтләндереүҙе тормошҡа ашыра. Ишембай ҡ. урынлашҡан. 2011 й. 80 кеше эшләгән; 200 мең га ашыу майҙанда тупраҡты агрохимик тикшереү, 88 мең га ашыу майҙанда нитратлы азотты билдәләү б‑са тупраҡ диагностикаһы, 144 мең га ерҙә үҫемлек диагностикаһы (япраҡ һәм туҡыма), макро‑ һәм микроэлементтарҙы һәм ауыр металдарҙы билдәләү б‑са — 100 меңдән ашыу, химик препараттарға һәм үҫемлекселек продукцияһына яҡынса 10 мең анализ үткәрелә; 1,8 млн га майҙан тупраҡта минераль туҡлыҡлы матдәләр балансы билдәләнә; 10,2 мең га ашыу майҙанда химиялаштырыу сараларын ҡулланыуға проект‑смета документтары төҙөлә һәм уларҙы маҡсатҡа ярашлы ҡулланыу б‑са 90 тәҡдим әҙерләнә.
1964 й. БНИИСХ эргәһендәге Ишембай зона агрохимия лаб. булараҡ нигеҙ һалына, 1982 й. алып Башҡ‑н республика а.х. химиялаштырыу проект-тикшеренеү ст. Ишембай филиалы, 1991 й. — “И.” агрохимия хеҙмәте дәүләт проект‑тикшеренеү ст., 1995 й. — “И.” агрохимия хеҙмәте ст., 2000 й. хәҙ. статусын ала.
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 342
ОЛО ҠАЛПАҠ, ҡая, тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Иглин р‑ны Охлебинин а. төньяҡ‑көнбайышҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта Ағиҙел й. уң ярында урынлашҡан. Яҡынса 120 м бейеклектәге Ағиҙелгә төшөп торған текә ҡая. Аҫҡы пермдең көңгөр ярусы гипстарынан, ангидриттарынан, доломиттарынан һәм еңелсә балсыҡлы эзбизташтарынан тора. Ландшафы йүкә, имәндән торған киң япраҡлы ҡатнаш урмандарҙан һәм ҡаурый ҡылғанлы ҡоро болондарҙан ғибәрәт; урмандарҙа реликт — өсҡалаҡ күк көпшә һәм БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына ингән башҡа үҫемлектәр осрай.
А.Ф.Ниғмәтуллин
Тәрж. И.М.Япаров


text:
Мөхәммәд ғәләйһиссәләм юлы
Мөхәммәд ғәләйһиссәләм юлы
Аллаһы Тәғәлә Мөхәммәд ғәләйһиссәләмгә әйткән: «Беҙ инде һиңә ҡәҙәр пәйғәмбәрҙәр ебәргән инек. Улар араһында Беҙ һиңә улар тураһында һөйләгәндәре дә, һөйләмәгәндәр ҙә бар».
Әлеге өҫтәге аят Ҡөръән китабында яҙылған. Бик күп пәйғәмбәрҙәр ер йөҙөнә һуңғы пәйғәмбәр киләсәген белгәндәр. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм Ҡиәмәт көнө алдынан бар халыҡҡа хаҡты еткереү өсөн ебәрелгән рәсүл. Халыҡ бит иң башта пәйғәмбәрҙәргә эйәреп йәшәй торғас биргәс, быуындар алмашына килә, аҙа башлай. Ниндәй генә көслө илдәр булыуына ҡарамаҫтан, һәр кемдең байлыҡҡа батып йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан Аллаһ Тәғәләгә шөкөр итмәү арҡаһында ер өҫтөнән һөрөләләр. Бына һеҙгә ниндәй ҙур ҡалалар, ныҡ үҫешкән цивилизациялар тураһында көнө-төнө бар мәғлүмәт һөйләй. Ҡайҙа һуң улар? Бар хаҡ Ҡөръәндә яҙылған. Шуға ла кем генә булыуынан ҡарамаҫтан, раса һәм милләтенә, енесенә һәм башҡаһы, уға иман килтереү һәм уның бойороҡтарын үтәү — һәр кешенең бурысы.
Аллаһ Рәсүле: «Мөхәммәдтең йәне Уның ҡулында булған Зат менән ант итәм! Был өммәттән кем генә булһала, йәһүд йәки насара (христианин) булһа ла, минең турала ишетеп һәм мин ебәрелгән нәмәгә иман килтермәйсә вафат булһа, ул һис шикһеҙ Ут әһеленән буласаҡ», — тип әйткән.
Тағы бер әйтәм: Ул ер йөҙөнә ебәрелгән илселәрҙең һуңғыһы. Унан һуң Ҡиәмәт көнөнә тиклем пәйғәмбәрҙәр булмаясаҡ.
Аллаһы Тәғәлә әйткән: «Мөхәммәд — һеҙҙең арала бер ирҙен дә атаһы түгел. Ул — Аллаһының Илсеһе һәм пәйғәмбәрҙәрҙең мөһөрө (йәғни пәйғәмбәрҙәрҙең һуңғыһы)».
Аллаһы Тәғәлә Мөхәммәд пәйғәмбәргә бик күп үҙенсәлекле сифаттар биргән. Шул сифаттар ярҙамында ул башҡа пәйғәмбәрҙәрҙән өҫтөн булған. Ул бөтә кешеләргә һәм ендәргә Пәйғәмбәр итеп ебәрелгән. Үҙенең пәйғәмбәрлеген раҫлап, ул мөғжизәләренең иң ҙурыһы булған Ҡөръәнде алған.
Аллаһы Тәғәлә әйткән: «Беҙ һиңә уларға уҡыла торған Китап индереү уларға етмәйме? Дөрөҫөн әйткәндә, бында мөьминдәр өсөн рәхмәт һәм иҫкә төшөрөү бар». Әгәр ҙә уларҙың береһе иман килтерергә теләһә, Аллаһ Илсеһенең юлынан барырға тейеш.
Аллаһы Тәғәлә әйткән: «Беҙ Һине барлыҡ кешеләргә яҡшы хәбәр биреүсе һәм киҫәтеүсе дингә өндәүсе итеп ебәрҙек. Ләкин кешеләрҙең күбеһе быны белмәй».
Аллаһы Тәғәлә ер йөҙөндәге кешеләргә йөҙ егерме дүрт мең пәйғәмбәр ебәргән булған. Пәйғәмбәрҙәр һәр халыҡҡа ебәрелгәндәр:
"Беҙ һәр өммәткә илсе ебәрҙек: «Аллаһыға доға ҡылығыҙ һәм тамуҡтан һаҡланығыҙ!», -тип.
Бер Аллаһыға ғына баш эйеү, Уны таныу, Уға ғына табыныу һәм Уға ширек килтереүҙән баш тартыу бөтөн пәйғәмбәрҙең дә вәғәзенең нигеҙе булған. Улар барыһы ла бер дингә саҡырғандар, Аллаһ Тәғәләне танырға өндәгәндәр. Аллаһынан үәхи алып килгәндәр һәм тура юлды күрһәткәндәр. Был турала Ҡөръәндә әйтелгән:
"Беҙ бит пәйғәмбәрҙәребеҙҙе асыҡ ғәләмәттәр менән ебәрҙек һәм уларға Яҙыу, кешеләр ғәҙеллектә булһындар өсөн Үлсәү иңдерҙек".
Быға ҡарамаҫтан, улар алып килгән шәриғәттәр бер-берһенән айырылып торғандар. Сөнки улар һәрбереһе шул ваҡыттағы йәмғиәткә яраҡлашҡан булғандар. Аллаһы Тәғәлә әйткән:
"Беҙ һеҙҙең һәр берегеҙгә лә канун һәм юл билдәләнек".
Пәйғәмбәрҙәргә ышанып ҡарау кешегә Аллаһының рәхмәтен, Уның мәхлуҡтәрен ҡайғыртыуын танырға ярҙам итә. Ул уларҙы ташламаған, үҙ араларынан пәйҒәмбәрҙәр ебәреп, уларҙы тура юлға индергән, ғазаптан ҡотҡарған. Пәйғәмбәрҙәргә ышаныу Аллаһының пәйғәмбәрен яратырға һәм хөрмәтләргә өйрәтә. Сөнки уларҙың һәр береһе үҙ бурысын тейешенсә үтәгән, үҙ артынан эйәреүселәргә иң дөрөҫ кәңәштәр биргән, дошмандарынан күргән йәбер-золомдарға сабыр иткән.
Бар мосолмандын йөрәгендә, Аллаһ диненең нигеҙендә «Аллаһынан башҡа илаһ юҡ һәм Мөхәммәд — Аллаһының Илсеһе» тигән шәһәҙәт ята. Шулай итеп шәһәҙәт биреүсе һәм үҙенең Аллаһыға биргән вәғәҙәһенә тоғро ҡалыусы йәннәткә керәсәк. Әммә Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙән был һүҙҙәрҙе әйтеүе генә түгел, бойороҡтарҙы ла үтәүҙе ҙә талап иткән. «Аллаһынан башҡа илаһ юҡ» тип шәһәҙәт биреү кешенең Аллаһ Тәғәләнән башҡа затҡа ғибәҙәт ҡылмауын талап итә. Аллаһ Тәғәлә менән бер рәттән башҡа затҡа ғибәҙәт ҡылыусы Уға ширек итә һәм үҙен йәһәннәмдә ғазаплауға дусар итә. Аллаһы Тәғәлә әйткән:
"Дөрөҫөн әйткәндә, Аллаһ Үҙенә ширек ҡылыуҙы ғәфү итмәй, әммә теләгән кешеһенә ҡалған барлыҡ гонаһларҙы ғәфү итә. Аллаһыға ширек ҡылыусы оло гонаһ ҡыла".
"Мөхәммәд — Аллаһтың Илсеһе" тип шәһәҙәт биреү мосолмандарҙан дини һәм дини булмаған эштәрҙә Мөхәммәд пәйғәмбәргә тулыһынса буйһоноуҙы талап итә. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм юлынан тайпылыусы һәр кеше Аллаһы Тәғәлә инҡар итә торған бидғәт юлына керәсәк. Аллаһы Тәғәлә әйткән:
"Уның теләгенә ҡаршы килеүселәр һаҡланһындар. Уларға фетнә йәки интектергес ғазап өлгәшә күрмәһен".
Аллаһ мөьминдәргә Пәйғәмбәрҙе яратырға бойорған һәм уны яратыуҙы имандың бер өлөшө итеп билдәләгән. Ул уға булған мөхәббәте Аллаһыға ҡарата һөйөү менән бер сафҡа ҡуйған. Бынан тыш уны йәнеңә, малыңа, ғәилә һәм балаларыңа ҡарағанда ла күберәк яратырға ҡушҡан. «Әйт:
Әгәр ҙә аталарығыҙ, улдарығыҙ, сабыйҙарығыҙ, тормош иптәштәрегеҙ, ғаиләләрегеҙ, тапҡан малығыҙ, туҡтауынан ҡурҡҡан сәүҙәгеҙ, яратҡан йәшәгән урындарығыҙ һеҙгә Аллаһ, Уның Пәйғәмбәре һәм Уның юлында көрәшеүҙән яҡыныраҡ икән, Аллаһының һеҙгә Үҙенең бойороғо менән килгәнен көтөгөҙ. Аллаһ боҙоҡ кешеләрҙе тура юлға баҫтырмай».
Был әйтелгәндәрҙе нисек аңларға? Аллаһ Тәғәлә һәр саҡ, һәр сәғәт, һәр минут, һәр секунд һайын, йөрәгеҙҙең тибеүе һайын Үҙенең барлығын иҫкәртә. Әгәр Ул булмаһа йөрәгегеҙ тибер инеме? һулаған һауабыҙ атомына тиклем камил булыр инеме? Бар ерҙә тәртип булыр инеме? Ана шуға шул халыҡ үҙенә шөкөр итһен өсөн Аллаһ Тәғәлә әфәттәр, бәлә-ҡаза, һуғыштар, ауырыуҙар ебәреп тора. Малдарҙың ҡото бөтөр, балаларыбыҙ ауырыр, туғандарыбыҙ вафат булыр, үҙебеҙҙең йәнебеҙ урын тапмаҫ –барыһы ла шул ошо өс көнлөк донъяға батып, бер нисә минутҡа ошонан айырылып «Әлхәмдүлләһи» тип әйтмәүҙә. Аллаһ Тәғәләнең барлығын онотоп донъябыҙ менән мәшғүл булыуҙа. Күнелебеҙ шул ҡәберебеҙгә алып киттә алмаған байлыҡта. Күршеләргә ҡараған көнсөлөктә, уларҙан уҙырға тырышҡан ярышта, көнө-төнө ғәйбәт менән булышҡан телебеҙҙә, ярҙам һәм игелек тигәнде онотобыуыҙҙа, Аллаһ Тәғәлә ҡушҡанын, тыйыуҙарын үтәмәүҙә. Аллаһ үҙенән ярҙам, байлыҡ һораған кешеләрҙе байытыр, тик шөкөрһеҙ булыуҙары арҡаһында уларға иман бирмәҫ, яман һәм боҙоҡтарҙын күңеленә Иблис керер, шайтандар уларҙы тамуҡҡа тиклем төшөрөр.
Мосолман үҙ һүҙҙәре алдында уның һүҙҙәренә, үҙ ғәмәлдәре алдында уның ғәмәлдәренә өҫтөнлөк бирергә тейеш:
"Әй иман килтергән бәндәләр! Аллаһыны һәм Уның Илсеһен уҙып китмәгеҙ, Аллаһынан ҡурҡығыҙ. Сөнки Аллаһ — Ишетеүсе, Белеүсе".
Улар үҙ ҡарарҙары алдында уның ҡарарҙарына өҫтөнлөк бирергә, бөтә эштә лә унан өлгө алырға, уның бойороҡтарына буйһонорға тейеш. Сөнки Аллаһы Тәғәлә әйткән:
"Ләкин юҡ — һинең Раббың менән ант итәм! — үҙ араларындағы низағтарҙа һине ҡаҙый итеп һайламайынса, һинең ҡарарың өсөн күңелдәрендә ҡытлыҡ һиҙеүҙәренән туҡтамайынса һәм тулыһынса буйһонмайынса, улар иман килтермәйәсәктәр".
Аллаһ Тәғәлә Мөхәммәд пәйғәмбәрҙе барлыҡ эштә лә үрнәк итеп ҡуйған:
"Аллаһыға һәм Әхирәт көнөнә ышаныусыларға, Аллаһыны күп иҫкә алыусыларға Аллаһының Илсеһендә һеҙҙең өсөн гүзәл үрнәк".
Әлеге аят Аллаһының Илсеһе үрнәгенә эйәреү кәрәклегенең ҙур дәлиле. Ул кешеләрҙең ғәмәлдәрен, һүҙҙәрен, ҡараштарын һәм башҡа эштәрен үлсәй торған төп форма. Уның үрнәгенә хаҡиҡый рәүештә эйәреү өсөн ғәмәлдәре, хәҙистәре тураһында ғилем булырға тейеш. Пәйғәмбәргә итәғәт итеүҙән иманы аҙ булған кешеләр, монафиҡтар һәм кәферҙәр генә баш тарта.
Күп аяттарҙа Мөхәммәд пәйғәмбәргә ышаныу һәр мосолманға фарыз икәнде күрһәтә. Пәйғәмбәргә итәғәт итеп, кеше ысынлыҡта Аллаһыға итәғәт итә. Сөнки ул Уның бойороғон үтәй:
"Пәйғәмбәргә буйһоноусы Аллаһыға буйһона. Әгәр ҙә бер кеше башын борһа, Беҙ һине уларҙы һаҡлаусы итеп ебәрмәнек бит".
Мөхәммәд пәйғәмбәр үҙенә ышаныусыларҙы һәм уның юлына эйәреүселәрҙе бөйөк әжер менән шатландырған. Уларҙың иң ҙур теләктәренә — йәннәт баҡсаларына кереп, мәңгелек ләззәткә — ирешәсәктәрен әйткән. Мөхәммәд ғәләйһиссәләм:
"Баш тартҡандарҙан ҡала, миңә эйәреүселәр барыһы ла йәннәткә керәсәктәр", — тигән. Кешеләр:
"Әй Аллаһының Илсеһе! Ә кем баш тартҡан?" — тип һорағандар. Ул:
"Миңә итәғәт итмәүсе — баш тартыусы", — тип яуап биргән.
Билдәле сәхәбә Үбәй бине Ҡәғб:
"Сөннәткә эйәрегеҙ. Сөнки сөннәткә эйәреүсе кеше Аллаһыны иҫкә алһа һәм уның күҙҙәре йәш менән тулһа, ут бер ҡасанда уға ҡағылмаясаҡ. Дөрөҫөн әйткәндә, сөннәткә уртаса ғына эйәреү сөннәттән баш тартып, тырышлыҡ күрһәтеүҙән яҡшыраҡ түгел", — тип әйткән.
Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм Ҡиәмәт көнөндә бөтә кешеләрҙең әфәндеһе буласаҡ. Аллаһының Илсеһе:
"Мин Ҡиәмәт көнөндә Әҙәм балаларының әфәндеһе һәм ҡәбере асыласаҡ беренсе кеше, шәфәғәт ҡыласаҡ беренсе кеше һәм шәфәғәтте ҡабул ителәсәк беренсе кеше буласаҡмын", — тигән.
Шулай уҡ үҙ өмәтенән булған бәндәләр өсөн Ҡиәмәт майҙанында торғанда улар өсөн шәфәғәт ҡылырға рөхсәт ителәсәк. Ҡөръәндә:
"Өҫтәмә намаҙҙар ваҡытында Ҡөръән уҡып, төндең бер өлөшөн уяу үткәр. Бәлки, Раббың һине Маҡтаулы урынға күтәрер".
Маҡтаулы урын — Ҡиәмәт көнөндә Мөхәммәд ғәләйһиссәләм кешеләр өсөн шәфәғәт итә торған урын. Уға Ҡиәмәт көнөндә Маҡтау байрағын күтәреп йөрөү рөхсәт ителәсәк. Ул ысын байраҡ буласаҡ. Пәйғәмбәребеҙ үҙ артынан кешеләрҙе алып барасаҡ. Ә кешеләр уға эйәрәсәктәр. Аллаһ илсеһе:
"Мин Ҡиәмәт көнөндә Әҙәм балаларының әфәндеһе буласаҡмын. Минең ҡулымда Маҡтау байрағы буласаҡ, ләкин мин уның менән ғорурланмай. Әҙәм һәм барлыҡ пәйғәмбәрҙәр ул көндә минең байрағым аҫтында буласаҡ. Мин өҫтөндә ер асылған беренсе кеше буласаҡмын, ләкин мин уның менән ғорурланмайым".
Ул йәннәттә бер генә кеше өсөн яратылған иң юғары дәрәжәгә менәсәк. Аллаһының Илсеһе:
"Әгәр ҙә мәзиндең (аҙан) һүҙҙәрен ишетһәгеҙ, уның һүҙҙәрен ҡабатлағыҙ. Шуның менән бергә миңә салауат әйтегеҙ. Сөнки бер кеше салауат әйтеп миңә доға ҡылһа, Аллаһ уға бының өсөн: ун тапҡыр күберәк бәрәкәт бирәсәк. Унан һуң минең өсөн йәннәттәге, Аллаһының бер генә бәндәһенә әҙерләнгән, урынды минең өсөн һорағыҙ. Ул кеше мин булырмын тип өмөтләнәм. Минең өсөн ошо урынды үтенеүсе кеше шәфәғәте лайыҡ буласаҡ", — тигән.
Аллаһ Тәғәлә рәсүле Мөхәммәт ғәләйһиссәләмгә маҡтауҙар һәм сәләмдәр булһын:
Салауат (маҡтау):
"Салләллааһү ғәләйһи үә сәлләмә үә ғәләә әәлиһиии әджмәғиин. Саләәтән дәәәимәтән тәәммәтән иләәә йәүмиддиин. Үәлхәмдү лилләәһи Раббил ғәләмиин”.
Аллаһ Тәғәлә уға һәм уның ғаиләһенә ҡиәмәт көнөнә тиклем һәр саҡ камиллашҡан салауаттар һәм сәләмдәр насип итһен. Ғәләмдәр Раббыһы Аллаға маҡтау.
Шәһәҙәт: «Ләә илләһә илләллаһү Мөхәммәдәр рәсүлүһү».
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 07.11.2016 в 01:08, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
Әбйәлил, Баймаҡ изгеләре
Хөсәйен әүлиәгә халыҡ элек-электән күп йөрөгән. Совет власы заманында ла юл өҙөлмәгән. Әүлиәнең хикмәтле һуҡмағы булған. “Ауҡа йылғаға төшкәнен – тәһәрәт алырға, ә өҫкә менгәнен – намаҙ уҡырға барған һуҡмағы”, тип аңлаталар ине. Ул һуҡмаҡ яҙлы-көҙлө ныҡ беленә. Тирә-йүндәге үләндәр һарғайһа ла, һуҡмаҡ юлындағы үләндәр йәшел көйө ҡала. Шунан, тирә-яҡта ҡылған үҫә, ә һуҡмаҡ тирәләй генә еләк япраҡтары.
Элек тапма ауырыуы ныҡ көслө ине бит. Әүлиә зыяратына килеп, аят-доғалар уҡып, Хоҙайҙан һорап, шул ауырыуҙарҙан ҡотолғандар. Шуларҙың араһында минең әсәйем дә бар. Хөсәйен ауылына барып етмәҫ элек тау битләүендә, юлдан йөҙ-йөҙ илле метр тирәһе ерҙә ул әүлиә ҡәбере.
Мәхмүттән Ҡалмаҡ ауылына барған осонда, Түбә башында ике әүлиә ҡәбере бар. Бер йәй ныҡ ҡоролоҡ булғас, кемдер: “Әүлиә зыяраты аяҡ аҫтында тапалып ята. Кәртәләгеҙ”, – ти. Кәртәләп ҡуялар, шунан ямғыр яуҙы, тиҙәр.
Хәлил ауылы янында хәҙрәт ерләнгән. Хәлилдә – ҡарағай- ҡыпсаҡтар, ә күрше Күсейҙә бөрйәндәр йәшәй. Элегерәк ер мәсьәләһе арҡаһында үҙ-ара низағтар булып торған. Шул тартҡылашты Хәлил хәҙрәт хәл иткән. Үҙе был донъянан киткәндә Хәлил менән Күсей араһындағы сиккә, тау битенә ерләргә әйтеп ҡалдырған. “Минән аша килеп, даулашып йөрөмәҫтәр”, тип. Ысынлап та, уны ике араға ерләгәс, ғауғалышып йөрөүҙәр баҫылған. Хәлил зыяратында Ғабдулла тигән хәҙрәттең ҡәбере бар. Бик ҙур итеп кәртәләп ҡуйылған. Ике ҡәбер ташы әллә ҡайҙан күренә. Элек, совет власы көслө ваҡытта әле, ҡайҙандыр Урта Азия яғынан ҡара “Волга” машинаһы менән килеп, зыярат ҡылып ҡайта торған булғандар.
Ишбулды ауылындағы зыяраттың уртаһында Әбделкәрим улы Хәлиулла ҡарый ята. Эсеп алйыған кешеләрҙе зыяратҡа алып барып имләгән, аяҡҡа баҫтырған, ярҙамын алған кешеләр әле лә бар. Шул уҡ зыяратта Үлмәҫбай атлы изге заттың да ҡәбере ошонда.
Әлмөхәмәт (Ҡолбаҡты) зыяратында Ноғоман улы Ғәбделханнан хәҙрәт Ирназаров ята. Әхмәтзәки Вәлиди “Хәтирәләр”ендә Зәйнулла ишан, Ғабдулла (Абдулла Сәйеди) ишандар менән бер ҡатар Ханнан хәҙрәтте лә телгә алған. Улар башҡа бик күп ишандар кеүек фанатик түгел, ә сәйәсәт тураһында ла фекер йөрөтөрлөк аңлы кешеләр булды, Наҡшбәндиә тәриҡәте даирәһенән ине, тип яҙа.
Халыҡта түбәндәге мәғлүмәт һаҡланған. Ғәбделханнан хәҙрәт мәҙрәсәһендә (Әлмөхәмәт-Ҡолбаҡтыла) кеше ҡиәфәтенә инеп, ендәр ҙә белем алған,имеш. Улар тураһында хәҙрәт үҙе белгән, башҡалар- юҡ. Егеттәр ҡиәфәтендәге икәүһен шәкерттәр белеп ҡала. Ашағандан ҡалған һөйәктәрҙе кемдер төндә кимереүен һиҙеп, бер төн һөйәктәрҙе ҡоромға буяйҙар. Ә иртән ҡараһалар – ике егеттең ауыҙы ҡап- ҡара…
Шул егеттәрҙең береһен урман яғы шәкерттәре ҡунаҡҡа алып ҡайта. Ҡунаҡ ашы ҡара-ҡаршы тигәндәй, шунан үҙе тегенең донъяһын күрергә теләк белдерә. Ә тегеһе быны алып ҡайтмай. Шулай бик ныҡ теңкәһенә тейгәс: “Бер нисә шартҡа күнһәң – алып ҡайтам”, тип ризалығын алғас, шартын әйтә. Юлда күҙеңде бәйләрбеҙ. Урын-ергә барып еткәс асабыҙ. Беҙҙә ни күрһәң дә бер һүҙ ҙә ҡушмайһың, өндәшмәйһең”. Шәкерт ризалаша.
Ендәр донъяһындағы күп нәмәгә ғәжәпһенеп ҡарай. Ҡыҙҙар матур еҙ сәсле. Тотонған һауыт-һабалыры алтындан. Шәкерт егете түҙмәй, аптырау ауазы сығара. Бында кеше бар бит, тип ендәр донъяһы ҡуба. Ен шәкерттең атаһы туҙына. Шунан: “Бында хәҙрәтһеҙ булмай”, – ти. Хәҙрәт килеп, үҙе белгән доғаларын
уҡып, был шәкертте параллель донъянан сығара. Ошондай миҫалдарҙан күренә лә инде Ғәбделханнан хәҙрәттең кем икәнлеге.
Мәшһүр әүлиә Уйылдан улы Мөжәүир хәҙрәт тә уны үҙенең остазы итеп таныуы тураһында мәғлүмәт ишетергә тура килде. “Шундай оло шәхесте аша атлап, ошондай алыҫҡа ыҙалап килмәһәң дә булыр ине. Ярты юлда Ханнан хәҙрәткә туҡтаһаң да ярҙам булыр ине”, тигән урман яғынан килгән берәүгә Мөжәүир
хәҙрәт. Ул ваҡытта Ғәбделханнан хәҙрәт инде баҡыйлыҡта булған. Тимәк, зыярат ҡылһаң да, ошо ауырлыҡтарыңдан ҡотолор инең, тигән һүҙ бит.
Таҡһыр ауылының элекке имамы Әүбәкер ағай (хәҙер мәрхүм инде) Ғәбделханнан хәҙрәттең янына барып, өс тапҡыр зыяратта доғалар уҡып, Аллаһтан ярҙам ялбарып, йәшел йыландан ҡотолоуы һәм уны шунда ғәрәпсәгә уҡытыуҙары тураһында әйтеп ҡалдырған.
Күсейҙәге (Баймаҡ районы) Хөснөтдин хәҙрәт тә ендәргә һабаҡ биргән, тигәндәрен ишетергә тура килде. Уның ҡәбер ташы ҡайҙандыр ҡырҙан килгән, Троицкиҙағы Зәйнулла ишан ятҡан бик боронғо зыяраттағы һымаҡ.
Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллалаһу ғәләйһи үә сәлләм сәхәбәләре менән сүллектә китеп барғанда ҡапыл юҡ булыуы тураһында мәғлүмәт бар бит. Аҙаҡ ҡайҙа булыуы тураһында һорашһалар, “тегеләргә барып һабаҡ бирҙем”, тип аңлата. Тегеләре – ендәр. Уларҙың араһында ла мосолман булғандары барлығы тураһында
әйткән, тиҙәр бит.
Таҡһыр ауылының янында әүлиә зыяраты бар. Кешеләрҙең аттары ауырыһа шул зыярат тирәләй өс тапҡыр уратып, аттарының шәбәйеүе тураһында ишетергә тура килде. Әүлиә зыяратын уратып аттарын һауыҡтырыу тураһында Хәмиттә лә, Буранғол, Байым яҡтарында ла, Ташбулат тирәһендәге ауылдарҙа ла, Бөрйән, Баймаҡ яҡтарында ла ишетергә насип булды.
Мөхәррәм БЕЙЕШЕВ.
Абдулла мулла
Баймаҡ районы Билал ауылында йәшәүсе әсәйем Камалова Зәйтүнә бер туҡтауһыҙ башы шаулауҙан ыҙалағас, Мөжәүир хәҙрәткә барған. Ул әсәйемде дауалай һәм: “Үҙегеҙҙең Билалда ла минең кеүек үк муллағыҙ бар. Ул шул тиклем көслө, шуға йөрөгөҙ”, – тип әйткән.
Комсомол ауылынан Чернов тигән бер урыҫтан Фәриҙә апайҙар һыйыр һатып алалар. Ҡайтҡан саҡта хужабикә, һыйырҙы маҡтап-маҡтап, быларҙың күҙ алдында бер биҙрә һөт һауып ала. Ҡыуанышып, һыйырҙы алып ҡайталар. Икенсе көндө һыйырҙың елене һауырға бөтөнләй эшкинмәй, кибеп бөрөшкән дә ҡуйған. Аптырашып олатайға киләләр. Ул төнөн бер кемгә лә күренмәй генә теге урыҫтың тәҙрә төбөнән бер биҙрә тупраҡ алып килергә ҡуша. Эт ыҙаһы менән олатайҙың ҡушҡанын үтәп, тупраҡ алып киләләр. Шул тупраҡты һыу менән иҙеп, урыҫ ҡотон алып ҡалған, тип еленен йыуырға ҡуша. Һыйыр елене элекке хәленә инә.
Ҡырҙастан коммунист Бәхтиәр апабыҙҙың башы ныҡ шешеп ауырып китә. Йөрөмәгән дауахана ҡалмай, олатайға бар, тиһәләр ҙә, ул уны һанға һуҡмай йөрөй бирә. Бер әмәлен дә таба алмай, төнөн генә мулла олатайға китә. Уға ниндәйҙер май табып килергә ҡуша. Алып килгәс, өшкөрөп бирә. Ҡайтҡас, ул өшкөрөлгән майҙы эсеп ныҡ ауырый, шешеге юҡҡа сыға.
Зәйнәп апайымдың ун йәш тирәһендә теше ныҡ һыҙлап ыҙалатҡас, әсәйем уны мулла олатайға алып бара. Ул урындыҡтың ситендәге ширҙеккә сөй ҡата ла шул сөйҙө тартып алып апайымдың һыҙлаған тешенә ҡуя. Шунда тештең һыҙлаған еренән ҡорт килеп төшә. Әлхәмдулиллаһи, хәҙер уға алтмыш йәш, теше менән ыҙалағаны юҡ.
Ниязғол хәҙрәт
Ниязғол хәҙрәт Әбйәлил районы Ҡырҙас ауылында йәшәгән. Ул ошо райондың Асҡар, Ниязғол ауылдарына беренселәрҙән булып нигеҙ һалыусы. Уның Аллаһ биргән ҡөҙрәте киң булған.
Иерусәлимдә, имеш, ергә лә, күккә лә теймәй торған таш бар. Шул таш ергә тейһә, ҡиәмәт көнө етә, тиҙәр. Ул ер бынан йөҙ йыл элек асылыр булған, унда изгеләр генә инә алған. Ниязғол хәҙрәт тә шул таш эсенә ингән, имеш, тиҙәр.
Ҡырҙас ауылынан алыҫ түгел бер урында ендәрҙең ере була. Улар үҙ көйөнә, ауыл халҡы үҙ көйөнә тыныс ҡына йәшәп ятҡандар. Ендәр яйлап-яйлап ауыл халҡына зарар килтерә башлаған. Йә мал ҡазалана, йәштәр ҡаңғырыша, ғаиләлә ыҙғыштар башлана. Олатай был ғилләнең айышын йәһәт кенә төшөнөп ала ла, ендәрҙең еренә китә. Үҙен уратып һыҙыҡ һыҙып ала, уның эсенә ултырып көн һайын Ҡөрьән уҡый башлай. Ендәр уны уҡытмаҫ өсөн йә йылан, йә йыртҡыс ҡиәфәтендә уға ажғырып килә икән, әммә һыҙыҡ аша үтә алмайҙар. Ул бер нәмәгә лә ҡарамай, уҡыған да уҡыған. Бер ваҡыт уға аҡ сәсле ҡарт килә. “Беҙҙе торлағыбыҙҙан, зинһар,ҡыума. Теләһәң, бесәнеңде эшләп бирербеҙ, теләһәң, үҙемдең ҡыҙҙарымды бирәм”, – тигән. Хәҙрәт һис ризалашмаған икән. Ниһайәт, ендәр өйөрө менән күсеп китергә мәжбүр була. Уларҙың күскәндәге сырылдашҡандарын, балаларының илашҡанын, арба тауыштарын, “һәш-һәш, сеү-сеү”, тип ҡысҡырышҡанын бөтә ауыл халҡы ишеткән. Ендәр киткәс, ауыл тынысланып ҡала.
Ҡөҙрәтле кешеләр артынан әллә күпме быуынға етерлек изгелек ҡала. Ошо ауылдың зыяратында хәҙрәттең тоҡомонан ғына дүрт хажи ята. Шуларҙың берәүһе – Бикйән хажи Ғабдулла бин Сәйеди менән Мәккәгә хаж ҡылған.
Зәлифә ШАКИРОВА.
Башҡортостан – әүлиәләр иле /Төҙөүселәре КилдинС. Ә.,
ЯрмуллинС.Ш., Ғайсина Ф. Ф. Баш һүҙ, ҡушымта авторы
Ғайсина Ф. Ф. Мөхәррире Килдин С. Ә.
Өфө: “Китап”, 2012. – 334 бит.
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 18.04.2017 в 20:32, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 274
ТАРАҠАН ҺЫМАҠТАР (Blattoptera), бөжәктәр отряды. Яҡынса 5 мең, БР‑ҙа 4 төрө билдәле. Кәүҙә оҙонлоғо 4—9,5 мм. Кәүҙәһе яҫы, овал, аҡһыл, һарғылт һоро, һирәгерәк ҡара төҫтә. Башы өсмөйөш йәки йөрәк формаһында, яҫы, ауыҙ ҡыуышлығы аҫҡа йүнәлтелгән, ҡалҡан рәүешле күкрәк алды м‑н ҡапланған; ҙур күҙе һәм 2 бәләкәй күҙе бар (ҡанатһыҙ Т.һ. юҡ). Мыйыҡсалары оҙон, шырт, күп быуынтыҡлы. Ауыҙ аппараты кимерә торған. Өҫкө ҡанаттары тығыҙ, тиресәле, һарғылт көрән (урман тараҡанының ҡара нөктәләре бар), һирәгерәк ҡара төҫтә; артҡы ҡанаттары ярылы, хәрәкәтһеҙ ваҡытта өҫкө ҡанаттары аҫтына йыйыла. Күп кенә төрҙөң ике пар ҡанаттары ла ҡыҫҡа йәки бөтөнләй юҡ. Аяҡтары йүгереүсән, тәпәйҙәре 5 быуынтыҡлы; янбашы яҫы, сәнскеле. Ҡорһағы оҙонса, 8—10 быуынтыҡлы (ата бөжәктәрҙең еҫле биҙе була), йомшаҡ япмалы, осонда быуынтыҡлы оҙон церкалары бар. Йомортҡа һалғысы тулыһынса ҡапланған. Үҫеше тулы булмаған әүерелешле: йомортҡа, ҡарышлауыҡ (нимфа) һәм имаго. Йомортҡалары оҙонса формала, капсулаларҙа — оотекаларҙа һала. Ҡайһы бер тропик төрҙәре тере бала тыуҙыра. Ҡарышлауығы бер нисә айҙан алып 4 йылға тиклем үҫешә, 5—9 тапҡыр ҡау һала. Т.һ. — йәшерен төнгө бөжәк. Хайуан һәм үҫемлек ҡалдыҡтары, лапланд тараҡаны лишайниктар, ҡоро япраҡ м‑н туҡлана. Синантроп төрҙәре (ерән тараҡан йәки ҡыҙыл тараҡан, ҡара тараҡан) аҙыҡҡа, күн әйберҙәргә, китап тыштарына, теплица һәм бүлмә үҫемлектәренә зыян килтерә. Ҡайһы бер Т.һ. — инфекцион ауырыуҙар тыуҙырыусыларҙы, бабасыр йомортҡаларын таратыусылар.
М.Ғ.Миһранов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Польшаның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Войцех Зайончковский менән осрашты
Фото:
18 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Польша Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Войцех Зайончковский менән осрашты, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
— Республикабыҙҙың төп иҡтисади күрһәткестәре менән таныштығыҙ инде, төбәктең Рәсәйҙәге иң эре субъекттарҙың береһе булыуын аңлайһығыҙ. Күп параметрҙар – иҡтисади күрһәткестәр, сәнәғәт производствоһы күләмдәре һәм тулайым төбәк продукты, ауыл хужалығы буйынса ла беҙ илдең ун иң эре төбәге иҫәбендә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Хәҙер беҙ республикабыҙҙы инновацион йәһәттән үҫтереүгә йүнәлеш алабыҙ. Заманса компанияларҙы йәлеп итәбеҙ, улар менән килешеүҙәр төҙөйбөҙ. Инвесторҙарҙы саҡырабыҙ. Был, әлбиттә, киләсәктә яңы һөҙөмтәләргә килтерәсәк яңы ҡыҙыҡлы процесс. Польша кеүек эре төбәктәр менән бәйләнеш булдырыу беҙҙең өсөн мөһим. Рәсәй һәм Польша предприятиелары араһында тауар әйләнеше күләме ҙур, әммә уның ҙур өлөшө Башҡортостанға тура килә, сөнки Польшаға нефть химияһы продукттары күпләп оҙатыла. Былтыр Башҡортостандан Польшаға 500 миллион долларлыҡ продукция сығарылһа, быйыл ул һан тағы ла ҙурыраҡ. Польшанан иһә республикабыҙға ни бары 1,5 миллион долларлыҡ тауар индерелә. Әлбиттә, предприятиеларығыҙ менән бәйләнештәр булдырыу хаҡында уйларға кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
— Польша менән Рәсәй араһындағы мөнәсәбәттәрҙең үҫешенә ҡарамаҫтан, уларҙы яңыртырға, яҡшыртырға кәрәк, — тине Войцех Зайончковский. – Һуңғы ваҡытта ике төбәк араһында бәйләнештәр һирәгерәк булдырыла. Быны төҙәтергә кәрәк, тип иҫәпләйем. Башҡортостан Рәсәйҙә күп өлкәләр буйынса юғары позиция биләй. Яҡшы иҡтисади мөнәсәбәттәр булдырыу өсөн мөмкинлектәр бар, тип уйлайым.
Дипломат әлеге ваҡытта Тирә-яҡ мөхит министрлығы ҡарамағында булған «ГринЕво» программаһы менән бәйле тәҡдимдәрҙең иң ҡыҙыҡлыларҙан булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Был проекттарға дәүләт тарафынан ярҙам күрһәтелә. Әлеге өлкәләге тәжрибә менән уртаҡлашырға әҙербеҙ. Йүнәлештең перспективалары ярайһы уҡ ҙур ғына, — тип билдәләне Польша илсеһе. – Икенсе йүнәлеш – машиналар эшләү. Был юҫыҡта беҙ юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә алдыҡ. Өсөнсө йүнәлеш муниципаль хужалыҡ, ҡала тарнспорты менән бәйле. Польшала Европа кимәлендәге автобустар, трамвайҙар эшләүсе компаниялар бар. Бизнес ҡулланған киләһе сара – иҡтисади бәйләнештәрҙе финанслау дүртенсе тема булып тора. Йәғни был экспортты һәм инвестицияларҙы страховкалау.


text:
Санкт-Петербургта «Добровидение – 2018» фестивалендә Башҡортостандан мираҫтар сығыш яһай
ӨФӨ, 2018 йыл, 24 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралабева/.
26-27 сентябрҙә Санкт-Петербургта «Добровидение – 2018» III Халыҡ-ара халыҡ йыры фестивале уҙа.
Башҡортостан Республикаһынан сарала «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле солистары Рәфис Сирусин, Зәлиә Ғәниәтуллина, Юнир Һағынбаев һәм Әлфиә Зәғиҙуллина сығыш яһай.
«Добровидение – 2018» Рәсәйҙең һәм донъяның төрлө халыҡтары вәкилдәрен йыя, тип хәбәр итә «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» порталы. Фестиваль программаһы Рәсәй этнография музейы майҙансығында ҡатнашыусыларҙың соло программаларын күрһәтеүҙән башлана, 27 сентябрҙә «Октябрьский» ҙур концерт залында Гала-концерт менән тамамлана.
Грузиянан, Армениянан, Ҡаҙағстандан, Украинанан, Белоруссиянан, Азербайжандан, Латвиянан, Молдавиянан һәм Рәсәйҙең күп кенән төбәктәренән 50-нән ашыу коллектив һәм артист милли музыка һәм йыр мәҙәниәтенең быуатлыҡ йолалар төрлөлөгөн тәҡдим итә.
Фестивалдең тәүге өлөшөндә артистар Рәсәй империяһында һәм Советтар Союзында йәшәгән халыҡтарға арналған музейҙың тематик залдарында сығыш яһай, башҡарған йырҙарҙың һәм көйҙәрҙең тарихы тураһында һөйләй. Һуңынан «Октябрьский» ҙур концерт залы майҙансығында ҙур Гала-концерт һәм лауреаттарҙы бүләкләү тантанаһы үтә.
«Добровидение» фестивале халыҡ йыр мәҙәниәтен һәм музыкаль ижадын һаҡлап ҡалыуға һәм үҫтереүгә булышлыҡ итеү, шулай уҡ традицион ҡиммәттәрҙе пропагандалауға ярҙам итеү маҡсатында уҙғарыла.
Фестивалдең ойоштороусылары – Дәүләт Думаһы депутаттары Валентина Терешкова, Сергей Миронов, Рәсәй этнография музейы директоры Владимир Грусман, Санкт-Петербург дәүләт мәҙәниәт институты ректоры Александр Тургаев.
http://www.bashinform.ru/news/1215670-na-festivale-dobrovidenie-2018-v-sankt-peterburge-bashkortostan-predstavyat-mirasovtsy/


text:
- Подробности
- Просмотров: 501
“БАШКИРСКИЙ ХИМИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ” (“Башҡортостан химия журналы”), фәнни‑техник журнал. Ойоштороусылары: РФ Мәғариф министрлығы, БР Мәғариф министрлығы, Химиктар союзы, Аҙ күләмле химия продукттары һәм реактивтар институты, ӨДНТУ. 1994 й. алып Өфөлә урыҫ телендә йылына 4 тапҡыр “Реактив” нәшриәтендә сығарыла. Тиражы — 500 дана (2003). Журналда химия, химик технология һәм уларға сиктәш булған өлкәләрҙәге актуаль проблемалар б‑са алып барылған тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәләре, фән һәм техника тарихы б‑са, яңы асыштар һәм технологиялар һәм уларҙы производствоға индереү тәжрибәһе т‑да материалдар баҫыла. Журналдың ҡайһы бер тематик һандары химия фәненең айырым өлкәләрендәге яңы ҡаҙаныштар, ҒТИ‑ларҙың, химик йүнәлешле вуздарҙың, респ. сәнәғәт пр‑тиеларының юбилей даталарына арнала. Баш мөхәррирҙәре: Д.Л.Рахманҡолов (1994 й. алып), У.Б.Имашев (2008 й. алып).
Д.Л.Рахманҡолов
Тәрж. Ғ.Ғ.Бикбаева


text:
Биттәр 1 буласаҡ 7 : Артабан
Posts
- Category: Блог
- 10 сәнәғәт үҫеш тенденциялары крипто 2018
- 50 Центры белдерҙе һәм банкротлыҡ тураһында эш ҡуҙғатылған, тип, ул беркасан ла белмәгән биткоина
- ICO ТУРАҺЫНДА: Сара барышында һатып маркет кем күберәк йыйған.
- Бөтә Криптовалюта
- Биткоин был hardforks?
- Амазонка технологиялар миллиард доллар Фонды трек blockchain
- Chainalysis - компания, анонимность емереп Биткоин
- Мыслители Тәңкә
- Үҫмерҙәр Крипто
- Беҙҙең эш алымдарын үҙгәртергә мөмкин криптовалюта
- Криптовалюта баҙарын үҫтереү. 2018
- Криптотрейдинг - Инеү һәм сығыу нөктәләрен
- Гибрид Алмашыу Eidoo
- Инвесторҙар хата Крипто. Хата 2
- Инвесторҙар хата Крипто. Хата 3
- Инвесторҙар хата Крипто. Хата 4
- Инвесторҙар хата Крипто. Хата 5
- Инвесторҙар хата Крипто. Хата 1
- ImToken эфириум эйә кошо $ 35Депозит Б., артыҡ 99% америка банк
- Һәр өсөнсө немец, тип иҫәпләй инвестиция сифатында криптовалюта
- Криптовалюта тарихында беренсе
- Блокчейн технологиялар булараҡ үҫешә. 2018?
- Тәртип һанын мөмкин тиклем алдан заказ курс ҡараш менән криптовалюта?
- Мин Шул Тиклем Тиерлек Юғалтҡан 200 Уҙған ай Биткоин торгуют.
- Нисек булып эшләй блокчейн
- Швейцария кеүек ико үткәрелә.
- Нисек Крипто алмашыу булдырыласаҡ.
- Нисек аҡса эшләргә криптотрейдинг внутридневный?
- Төрлө илдәрҙә., биткоин хаҡы үҙгәрә
- Биткойн-был проектҡа америка махсус хеҙмәттәре ?
- Лайткоин
- Небаланс портфель һәм Диверсификация
- Үҙ оптимистическая башланы криптовалюта
- Ҡул йәки сауҙа Robotrading
- Контракт Аҡыллы
- Крипто айыҡ ҡараш-валюта баҙары
- Склад кубогы - Стена һатыу һәм һатып алыу
- План Телеграмма ИКО
- Математик иҫәпләнгән хаҡы биткойн 2018
- Швейцарияла эшләй көйләгестәр талаптар ИКО
- Топ 8 Иң яҡшы мобиль кушымталар өсөн Криптовалюта
- TradeFred
- Сауҙа өсөн роботтар Криптотрейдинг
- Неупакованный
- Шулай тип кәңәш инвестор һатып криптовалюта, һәм улар ниндәй булып һаҡланасаҡ?
- Шулай эшләйем, һәм был уларға bitcoin core
- Беҙ белгән һәм грамм криптовалюта тураһында телеграмма ИКО
- Был оҡшай Facebook децентрализовать?
- Кем крипто сәнәғәтендә ҙур өлөш индерә.? Топ 7


text:
Карл Маркс
- "Маркс" бите бында йүнәтелә.
Карл Маркс (нем. Karl Heinrich Marx; 5 май 1818 — 14 март 1883) — философ, социолог, иҡтисадсы, яҙыусы, сәйәси журналист, йәмәғәт эшмәкәре. Уның хеҙмәттәре нигеҙендә философияла диалектик һәм тарихи материализм, иҡтисадта — өҫтәмә хаҡ теорияһы, сәйәсәттә — синфи көрәш теорияһы[6] формалаша. Был йүнәлештәр коммунистик һәм социалистик хәрәкәттең иделогияһына әүерелә һәм «марксизм» атамаһы ала. «Коммунистар партияһы манифесы» (1848 йылда тәүге тапҡыр баҫылған), «Капитал» (1867 йылда тәүгегә баҫылған) әҫәрҙәре авторы. Ҡайһы бер хеҙмәттәре фекерҙәше Фридрих Энгельс менән берлектә яҙылған.
Йөкмәткеһе
- 1 Биографияһы
- 2 Төп фекерҙәре
- 3 Китаптары
- 4 Маркстың роле
- 5 Балалары
- 6 Иҫтәләген мәңгеләштереү
- 7 Китаптары
- 8 Шулай уҡ ҡарағыҙ
- 9 Иҫкәрмәләр
- 10 Cығанаҡтар
- 11 Һылтанмалар
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Үҫмер һәм йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Карл Маркс Трир адвокаты Һенрих Маркстың өсөнсө балаһы. Милләте — йәһүд.
Әсәһе — Һенриетта Маркс, ҡыҙ фамилияһы Прессбург (йәки Пресборк , нем. Henrietta Pressburg, нидерл. Henrietta Presborck), Нимвеген (бөгөнгө Неймеген ҡалаһынан, Нидерланддар).
1817 йылда Карл Маркстың атаһы суд кәңәшсеһе вазифаһын юғалтмаҫ өсөн христианлыҡ (протестантизм) ҡабул итә. Ғаилә ағзалары, шул иҫәптән Карл да, 1825 һәм 1824 йылда[7] суҡына.
1830—1835 йылдарҙа Карл Фридрих-Вильһельм (Friedrich-Wilhelm-Gymnasium (FWG)) гимназияһында уҡый һәм уны 17 йәшендә тамамлай.
Гимназиянан һуң Маркс университетҡа инә, башта Боннда (ике семестр), шунанБерлинда уҡый. Юридик белем алыуҙан тыш тарих һәм философия менән мауыға башлай.
1836 йылда Женни фон Вестфаленға (нем. Jenny von Westphalen) (1814 йылда тыуған) тәҡдим яһай, аҙаҡтан өйләнешәләр.
1849 йылға тиклем[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1841 йылда Карл Маркс Берлин университетын экстерн менән тамамлай.
Ул саҡта Маркс Гегель ҡараштары менән мауыҡҡан идеалист була.
Профессор булыу ниәте менән Маркс Боннға күсә, әммә хөкүмәттең реакцион сәйәсәтен күреп, Маркс фән менән шөғөлләнмәҫкә ҡарар итә . Был ваҡытта Рейндың радикаль буржуаһы, һул гегельселәр йоғонтоһо аҫтында, Кёльндә «Rheinische Zeitung» оппозицион гәзит сығара.
1842—1843 йылдарҙа Карл Маркс ошо гәзиттә журналист һәм мөхәррир булып эшләй. Башта Маркс цензураны юҡҡа сығарыу тураһында әйтеп килә, шунан инде хөкүмәтте туранан-тура тәнҡитләй башлай. Уның күп мәҡәләләрен цензура үткәрмәй, йә бик ныҡ төҙәтеп бирәләр.
1843 йылдың башында Маркс прус монархияһын ҡолатырға саҡырып яҙа һәм уны демократия менән алыштырырға өндәй. Хөкүмәт сығырынан сыға һәм 1843 йылдың мартында, Маркс эштән китһә лә, гәзитте ябалар. Маркс гәзиттә эшләгәндә сәйәси иҡтисад, мәсьәләләрен яҡшы белергә кәрәклеге аңлай һәм журналист булып эшләһә лә, ошо фәнде ныҡлап өйрәнергә тотона
1843 йылда аристократка Женни фон Вестфален менән өйләнешәләр.
Прус хөкүмәте Марксты үҙ яғына ауҙарыр өсөн хөкүмәттә эш тәҡдим иткәндән һуң йәш ғаилә Парижға күсенә, унда Маркс Һенрих Һейне һәм Фридрих Энгельс менән дуҫлаша. Һуңғыһы менән ғүмере буйы дуҫ булып ҡала. Тап Энгельс Маркстың иғтибарын эшсе синыфтың хәленә йүнәлтә.
Парижда Маркс эшсе ойошмалар, радикаль даирәләр һәм шәхестәр менән бәйләнешкә инә.
1845 йылдың февралендә Маркс Париждан һөрөлә һәм Брюсселгә күсенә. Энгельс та унда урынлаша. Брюсселдә Маркс һәм Энгельс «Немец идеологияһы» тигән хеҙмәтен яҙа, бында Гегель идеяларына, гегельселәргә тәнҡит яңғырай. 1847 йылда Маркс менән Энгельс немец эмигранттарының йәшерен ойошмаһы — «Ғәҙелдәр берлеге» (аҙаҡ «Коммунистар берлеге» тип үҙгәртелә) — ағзаһы булып китә. Йәмғиәттең һорауы буйынса улар коммунистик ойошманың программаһын — данлыҡлы "Коммунистар фирҡәһе манифесы"н/0} яҙа, ул Лондонда баҫылып сыға (21 февраль 1848 йыл.)
Февраль революцияһынан һуң (1848 й.) Марксты Бельгиянан ҡыуалар. Парижға китә, ә март революцияһынан һуң Германияға, Кёльнға күсенә. Унда ҡыҫҡа ғына ваҡытта революцион «Neue Rheinische Zeitung» гәзитен аса. Тәүге һан 1848 йылдың 1 июнендә сыға. Мөхәрририәттә: Карл Маркс — баш мөхәррир, Һенрих Бюргерс, Эрнст Дронке, Фридрих Энгельс, Георг Веерт, Фердинанд Вольф, Вильгельм Вольф — мөхәррирҙәрр.
«Neue Rheinische Zeitung» Германиялағы һәм Европалағы революцион хәлдәргә тәрән баһа бирелә.
1849 йылдың 19 майында, Саксонияла, Рейн Пруссияһында, Көньяҡ-Көнбайыш Германияла баш күтәреүҙәр баҫтырылғандан һуң, гәзитте ябалар.
Лондонға эмиграция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Карл Маркс 1849 йылдың 16 майында Германиянан ҡыуыла, ғаиләһе менән Парижға күсенә, әммә бердемонстрациянан һуң унан да һөрөлә. Ахыр сиктә Маркс Лондонға күсенә һәм вафатына тиклем шунда йәшәй һәм тарихи «Капитал» хеҙмәтен, һәм иҡтисади әҫәрҙәрен яҙа.
Бик ауыр йәшәйҙәр, уға матди яҡтан Энгельс ҡына ярҙам итә, әҙләп гонорар килә
1864 йылда ул «Халыҡ-ара эшселәр ассоциацияһы» (International Workingmen’s Association, һуңғараҡ Беренсе Интернационал)) — беренсе халыҡ-ара эшселәр ойошмаһы төҙөй[8]
Маркс менән анархистар лидеры Михаил Бакунин коммунистик хәрәкәт тураһында уртаҡ фекер тапмайҙар һәм Гаага конгресында (сентябрь,1872 йыл) анархистар ойошманан ҡыуыла.[9] 1872 Беренсе Интернационал Нью-Йоркҡа күсенә, әммә 4 йылдан Филадельфия конференцияһында тарала.
1867 йылдың майында «Капитал»"дың беренсе томы донъя күрә.
Карл Маркс Лондонда 1883 йылда 64 йәшендә вафат була. Һайгейт зыяратында ерләнгән.
Төп фекерҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Маркстың төп фекерҙәре:
- Тарихты материалистик нигеҙҙә аңлау концепияһы Маркстың донъяға ҡарашының нигеҙе булып тора һәм методологик әһәмиәткә эйә[10]. Уға таянып, Маркс үтә мөһим фәлсәфәүи һорауҙарға яуап бирә. Марксҡа тиклем кешелек йәмғиәтенең тыуыуына һәм үҫешенә идеалистик ҡараштар өҫтөнлөк иткән. Тарихи үҫештең төп этәргес көсө булып кешеләрҙең аҡылы (аң-зиһене) һаналған, ә төрлө тарихи дәүерҙәр уларҙа өҫтөнлөклө булған уй-фекерҙәр (идеялар) аша айырылып ҡаралған. Маркс материаль етештереүҙең әһәмиәтен һәм мөһимлеген аса. Ул йәмғиәтенең нигеҙе: кешелек йәмғиәте йәшәүенең кәрәкле шарты булыу менән бер рәттән материаль байлыҡтар етештереү ысулдары аша кешеләр торомошоноң бар яҡтарын да билдәләй.[11] Нәҡ етештереү өлкәһендә кешеләр төп эште башҡара: тышҡы донъяны һәм үҙҙәрен үҙгәртеү аша тарихты ижад итә.[12] Етештереү көстәре һәм етештереү мөнәсәбәттәре араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡ (конфликт) тарихтың төп этәргес көсө булып тора.[13]
- Материализм һәм диалектиканы берҙәмлектә һәм үҙ-ара бәйләнештә өйрәнеп (ғилми ситез яһап), Маркс Гегель методына ҡапма-ҡаршы булған материалистик диалектика ысулын (методын) булдыра[14] һәм уны үҙенең «Капитал» исемле хеҙмәтендә капиталистик йәмғиәт үҫешен анализлауҙа ҡуллана. Үҫеш барышын (процессын) күрһәткән философик категорияларҙы абстрактлыҡтан конкретлыҡҡа күтәрелеү ысулы менән берҙәм системаға берләштерә.[15] Марксистик материалистик диалектикала үҫеш аңлатмаһы (материаль донъяның дөйөм һыҙаты) һәм дөйөм үҙ-ара бәйләнеш принцибы (бөтә предметтар һәм күренештәр ҙә үҙ-ара килешелгән) үҙәк урында тора.[16] Үҫеш дөйөм һыҙаттар менән билдәләнә: объекттың үҫеш сығанағы объекттың үҙендә (үҫеш ҡәтғи объектҡа эске яҡтан бирелгән процесс); үҫеш һәр саҡ кире ҡайтмаҫ, ҡотолғоһоҙ процесс (үҫешкән материаль системаның элекке торошона кире ҡайтыуы мөмкин түгел)[17]; үҫеш күсәгилешлелек һыҙаттарына эйә (үткәндәге ҡаҙаныш артабанғы үҫештә ҡулланыла); үҫеш аҫтан өҫкә, ябайҙан ҡатмарлыға күсеү йүнәлешендә ынтылышлы үргә барыу (үтелгән этаптарҙың ҡабаланыуы мөмкин түгел); үҫеш спираль буйынса бара (үҫеш процесындағы юғарғы стадияларҙа үтелгән стадияларҙың ҡайһы бер һыҙаттарының өлөшләтә ҡабатланыуы була)[18].
- Кешенең тарих субъекты булуыу хаҡындағы концепция марксизм философияһының иң мөһим донъяға ҡараш фекерҙәренең береһе. Кешенең асылы һәм уның көнитмешенең нигеҙе тәү сиратта аңлы практик йәшәү эшмәкәрлегендә һәм йәмәғәт етештереүендә сағыла. Уныһы үҙ сиратында йәшәү өсөн кәрәкле әйберҙәрҙе етештереү процесы ғына түгел, ә тарихи үҫеш барышында донъяны реаль үҙгәртеп ҡороуҙың берҙән-бер
ҡоралы.[19][20][21] Кеше хеҙмәте, бер яҡтан, бары тик кешенеке генә, ижади, ирекле, кешене һәм кешелекте формалаштырыусы һәм үҫтереүсе көс. Икенсе яҡтан, кешеләрҙең етештереү сараларына хосуси милекселек тыуҙырған ижтимағи йәшәү шарттары хеҙмәттең ситкә бирелешен (һатылышын) тыуҙыра. Был иһә кешенең һәм кешелектең имгәнеп-боҙолоуына алып килә. Тартып алынған, ситлаштерелгән (отчуждённый) хеҙмәт түбәндәге үҙенсәлектәр менән билдәләнә: кеше эшмәкәрлегенең ситләшеүе, хеҙмәт барышында кешенең ярлыланыуы һәм өмөтө өҙөлөүе;[22] хеҙмәт шарттарының хеҙмәттең үҙенән айырылыуы: был форманы хеҙмәттең материаль шарттары ғына түгел, уның интеллектуаль шарттары ла бер үк үҙенә ала; хеҙмәт барышында эшсенең үҙ әшмәкәрлегенән айырылыуы һәм унан ситләшеүе;[23] хеҙмәт һөҙөмтәләренең ситләшеүе һәм айырымланыуы, сөнки кеше етештергән әйберҙәр уның үҙенеке түгел;[24] эшләү хоҡуғы өсөн конкуренция һөҙөмтәһендә эшселәрҙең бере-береһенән ситләшеүе һәм барлыҡ кешеләрҙең тауарҙы һатыу өсөн конкуренция арҡаһында уҙ-ара йыраҡлашыуы;[25][26] йәмғиәттең иҡтисади үҫеш кимәленә лә, кеше тәбиғәтенә лә тап килмәгән ихтыяж формалаштырыу юлы менән аңды тормоштан айырыуӨҙөмтә хатаһы:
билдәһе өсөн
ябыу билдәһе юҡ. Айырылыу, ситләшеү барлыҡ ҡиммәттәрҙең боҙолоуына һәм үҙгәреүенә алып килә. Әгәр кеше иҡтисади ҡиммәттәрҙе юғары маҡсат итеп ҡуя икән, ул рухи (мораль) ҡиммәттәрҙе һанға һуҡмай. Маркс уйынса, социализм бындай айырымлыҡтар бөтөрөлгән йәмғиәт һәм уның төп маҡсаты — кешенең ирекле үҫеше.
- Беренсе булып «эшсе көсө», «өҫтәмә хаҡ» кеүек айырым иҡтисад атамаларын тикшерә. Үҙе яҙғансы, уларҙы «аса».
- «Килем» (прибыль), «рента» (табыш), «ялланма хеҙмәт» (наёмный труд), «иҡтисади иҙеү» (экономическая эксплуатация) төшөнсәләренә үҙе аңлатмаһын бирә.
- Иҡтисади яңырта етештереүҙе (экономическое воспроизводство) үҙенә тиклемге иҡтисадсылар кеүек аҡса әйләнеше формаһында ғына ҡарамай, уны материаль байлыҡтар етештереү, эшсе көстәре һәм етештереү мөнәсәбәттәре берлегендә күрһәтә.
- Тарихи планда бер нисә етештереү ысулын билдәләй[уточ. 1], рассмотрел закономерности их развития, причины и формы смены способов производства.
- Капитализмға хас булған иҡтисади ҡапма-ҡаршылыҡтарҙы ентекләп тикшерә, социализмға, унан һуң коммунизмға күсеүҙең ҡотолғоһоҙ булыуын нигеҙләй.
Карл Маркс хеҙмәттәре нигеҙендә философияла диалектик һәм тарихи материализм, иҡтисадта — өҫтәмө хаҡ теорияһы, сәйәсәттә — синфи көрәш теорияһы формалаша[6].
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Экономическо-философские рукописи (1844)
- Святое семейство, или Критика критической критики. Против Бруно Бауэра и компании. (1845)
- Тезисы о Фейербахе (1845)
- Немецкая идеология (1846)
- Нищета философии. Ответ на «Философию нищеты» г-на Прудона (1847)
- Заработная плата и капитал (1847)
- Манифест коммунистической партии (1848)
- Очерк критики политической экономии (Grundrisse) (1857—1858)
- К критике политической экономии (1859)
- Статьи о Гражданской войне в США (1861)
- Капитал, т. 1. (1867)
- Гражданская война во Франции (1871)
- Критика Готской программы (1875)
- Восемнадцатое брюмера Луи Бонапарта (1885)
- Капитал, т. 2. (1885)
- Капитал, т. 3. (1894)
- Капитал, т. 4. (1905—1910)
- Математические работы
Баҫмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Маркс К., Энгельс Ф. Соч.: 2-е изд. тт.1-50. — М., 1955—1981.
- Полное собрание сочинений на языке оригиналов: MEGA). Это международное издание полного собрания сочинений ещё не закончено, на данный момент издано больше 100 томов.
- Архив Маркса и Энгельса.
Маркстың роле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
" XX быуатта Карл Марксҡа тиклем донъяға йоғонто яһаған башҡа бер кем дә юҡ " (Жак Аттали[27]).
1999 йылда BBC үткәргән фекер өйрәнеү мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Маркс мең йылдың иң бөйөк фекер эйәһе тип танылған[28]. АҠШ Конгресы Китапханаһы каталогы буйынса, Марксҡа барыһынан да күберәк бағышлап китаптар яҙылған[29]. Ул тарихта иң ныҡ өйрәнелгән 100 кеше иҫәбендә.
Балалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Маркстарҙың 7 балаһы булған, дүртәүһе бала саҡта үлгән:
- Женни Каролина (1844—1883), Шарль Лонгеның ҡатыны;
- Женни Лаура (1845—1911), Поль Лафарг ҡатыны;
- Эдгар (1847—1855);
- Генри Эдвард Гай («Гвидо») (1849—1850);
- Женни Эвелин Фрэнсис («Франциска») (1851—1852);
- Женни Джулия Элеонор (1855—1898), Эдуард Эвелинг ҡатыны;
- 1857 йылда тыуған бала исем бирерҙән алда уҡ үлә.
Шулай 1852 йылда хеҙмәтсе Һелен Демут тапҡан баланы ла уныҡы тип һанаусылар бар («Ленхен»).[30]
Иҫтәләген мәңгеләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Карла Маркс тыуған ҡалаһы Трирҙа (Брюккергассе/Brückergasse, 664 — хәҙер Brückenstraße, 10), тыуған йортонда музей ойошторолған.
Рәсәйҙә 1917 йылдағы революциянан һуң күп үҙәк урамдар һәм географик объекттар уның исемен йөрөтә башлай. Мәскәүҙә «Охотный ряд» урамы Маркс проспекты тип яңы исем менән йөрөтөлә башлаған булған. Иҫке исем 1991 йылда кире ҡайтарыла. СССР-ҙың союздаш республикаларында ла был исем киң тарала. Памирҙа Солохсо Батша сусағына Карл Маркс сусағы исеме бирелә.
1919 йылда элекке немец колонияһы Екатериненштадт Марксштадтҡа әйләнә (1942 йылдан — Маркс ҡалаһы, Саратов өлкәһе).
Икенсе бөтә донъя һуғышынан һуң Маркс исеме социалистик илдәрҙә лә бирелә башлай — ГДР-ҙа Һемниц ҡалаһы 1953 йылдан 1990 йылға тиклем «Карл-Маркс-Штадт» булып йөрөй. Берлинда Карл-Маркс-Аллее һәм уның аҫтында шул исемле метро станцияһы бар.
1991 йылдан Маркс исеме бирелгән күп объекттарға элекке исемдәре ҡайтарыла әммә Рәсәйҙә һаман һаҡланған урындар ҙа күп, мәҫәлән, Башҡортостанда, шул иҫәптән, Өфөлә.
Һәйкәлдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәүге һәйкәл Пензала асылған (1 май, 1918)[31]. Шуныһы ҡыҙык, совет осоронан һуң да һәйкәлдәр асылғылай. Мәҫәлән, 2003 йылда Карл Марксҡа һәйкәл Калугала ҡуйылған.
- Lihaya Marks-Memo.jpg
Лиховскийҙа һәйкәл (Каменск-Шахтинский ҡ.)
Филателияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Stamps of Germany (DDR) 1971, MiNr 1706.jpg
ГДР почта маркаһы,, 1971 йыл
Кинола[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Игорь Кваша («Год как жизнь» СССР, 1965)
- Альфред Мюллер (Mohr und die Raben von London, ГДР, 1968)
- Вернер Крейндт («Фердинанд Лассаль», Ferdinand Lassalle, ФРГ, 1972)
- Леон Аскин («Meeting of Minds», телесериал, США, 1977)
- Ли Монтегю («Элеонора Маркс», телесериал, Англия, 1977)
- Юрген Рейтер («Маркс и Энгельс», «Marx und Engels — Stationen ihres Lebens», телесериал, ГДР, 1978-80)
- Венцеслав Кисев («Карл Маркс. Молодые годы», СССР-ГДР, 1979)
- Ив Рифо (Votre enfant m’intéresse, Франция,1981)
- Терри Джонс («Летающий цирк Монти Пайтона», «Monty Python’s Flying Circus», 1970; Monty Python Live at the Hollywood Bowl, 1982, США)
- Ульрих фон Бок («Генрих Гейне», Heinrich Heine — Die zweite Vertreibung aus dem Paradies ФРГ, 1983)
- Мед Хонда («1871», Англия-Франция, 1990)
- Карло Брандт («Женни Маркс», Jenny Marx, la femme du diable Франция, 1993)
- Мартин Хайдер («Лекции Марка Стила» «The Mark Steel Lectures», телесериал, Англия, 2003)
- Роберт Лор («Жизнь Генриха Гейне», Denk ich an Deutschland in der Nacht… Das Leben des Heinrich Heine ФРГ, 2006)
- Карел Затопек и Оливер Бойзен («Die Deutschen», телесериал, ФРГ, 2010).
- Андрес Матти («Coвременники», Франция-Швейцария, 2010)
Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Маркс К., Энгельс Ф. Сочинения.Изд.2 Тома 1 — 50 в pdf-формате
- Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений.
- Маркс К., Энгельс Ф. Сочинения. Изд. 2 в формате doc
- Карл Маркс в электронной библиотеке Нестор
- Карл Маркс в русской секции Marxists Internet Archive
- Философско-экономические рукописи 1844 года
- Карл Маркс (инг.) Internet Movie Database сайтта
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Марксизм
- Великие экономисты до Кейнса
- Закон народонаселения Маркса
- Кинофильм «Карл Маркс. Молодые годы»
- Каутский, Карл
- Ленин, Владимир Ильич
- Мао Цзэдун
- Марксизм-ленинизм
- Энгельс, Фридрих
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ (not translated to ru), (not translated to ru) Volume 23 // (untranslated) — С. 532. — 932 с.
- ↑ Schiel H. Die Umwelt des jungen Karl Marx. Ein unbekanntes Auswanderungsgesuch von Karl Marx // Broschüre "Die Umwelt des jungen Karl Marx. Ein unbekanntes Auswanderungsgesuch von Karl Marx" — Tr: Jacob Lintz, 1954. — S. 35–36. — 36 с.
- ↑ Marx: 5) Karl Heinrich // Band 17 Linl–Mats — С. 768. — 832 с. — ISBN 978-3-7653-4117-5
- ↑ Marx, Karl: (geb. Mordechai) Dr. phil., Theoretiker des Sozialismus, "Manifest der Komm. Partei", Redakteur // Band 16: Lewi – Mehr — Мюнхен: (untranslated), 2008. — С. 331. — 456 с. — ISBN 978-3-598-22696-0
- ↑ Marx, Karl (Heinrich) // Volume 7 — С. 896.
- ↑ 6,0 6,1 «Классовая борьба» в Большой советской энциклопедии
- ↑ Megill, Allan. Karl Marx: the burden of reason (why Marx rejected politics and the market) 2002, page 72
- ↑ Интернационал 1-й
- ↑ Люди. РУ Михаил Александрович Бакунин
- ↑ Маркс К., Энегельс Ф. Немецкая идеология // Маркс К., Энгельс Ф. Собр. соч., изд. 2, т. 3, c. 36 Таким образом, это понимание истории заключается в том, чтобы, исходя именно из материального производства непосредственной жизни, рассмотреть действительный процесс производства и понять связанную с данным способом производства и порождённую им форму общения — то есть гражданское общество на его различных ступенях — как основу всей истории; затем необходимо изобразить деятельность гражданского общества в сфере государственной жизни, а также объяснить из него все различные теоретические порождения и формы сознания, религию, философию, мораль и т. д. и т. д., и проследить процесс их возникновения на этой основе, благодаря чему, конечно, можно изобразить весь процесс в целом (а потому также и взаимодействие между его различными сторонами). Это понимание история, в отличие от идеалистического, не разыскивает в каждой эпохе какую-нибудь категорию, а остаётся всё время на почве действительной истории, объясняет не практику из идей, а объясняет идейные образования из материальной практики и в силу этого приходит также к тому результату, что псе формы и продукты сознания могут быть уничтожены не духовной критикой, не растворением их в «самосознании» или превращением их в «привидения», «призраки», «причуды» и т. д., а лишь практическим ниспровержением реальных общественных отношений, из которых произошёл весь этот идеалистический вздор, — что не критика, а революция является движущей силой истории, а также религии, философии и всякой иной теории.
- ↑ Маркс К., Энегельс Ф. Немецкая идеология // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 3, c. 19 Людей можно отличать от животных по сознанию, по религии — вообще по чему угодно. Сами они начинают отличать себя от животных, как только начинают производить необходимые им средства к жизни, — шаг, который обусловлен их телесной организацией. Производя необходимые им средства к жизни, люди косвенным образом производят и самоё свою материальную жизнь.
- ↑ Маркс К. Тезисы о Фейербахе // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 3, c. 6 Но сущность человека не есть абстракт, присущий отдельному индивиду. В своей действительности она есть совокупность всех общественных отношений.
- ↑ Маркс К. К критике политической экономии. Предисловие. // // Маркс К., Энгельс Ф. Собр. соч., изд. 2, т. 13, c. 6-7
Общий результат, к которому я пришел и который послужил затем руководящей нитью в моих дальнейших исследованиях, может быть кратко сформулирован следующим образом. В общественном производстве своей жизни люди вступают в определенные, необходимые, от их воли не зависящие отношения — производственные отношения, которые соответствуют определенной ступени развития их материальных производительных сил. Совокупность этих производственных отношений составляет экономическую структуру общества, реальный базис, на котором возвышается юридическая и политическая надстройка и которому соответствуют определенные формы общественного сознания. Способ производства материальной жизни обусловливает социальный, политический и духовный процессы жизни вообще. He сознание людей определяет их бытие, а, наоборот, их общественное бытие определяет их сознание. На известной ступени своего развития материальные производительные силы общества приходят в противоречие с существующими производственными отношениями, или — что является только юридическим выражением последних — с отношениями собственности, внутри которых они до сих пор развивались. Из форм развития производительных сил эти отношения превращаются в их оковы. Тогда наступает эпоха социальной революции. С изменением экономической основы более или менее быстро происходит переворот во всей громадной надстройке. При рассмотрении таких переворотов необходимо всегда отличать материальный, с естественно-научной точностью констатируемый переворот в экономических условиях производства — от юридических, политических, религиозных, художественных или философских, короче — от идеологических форм, в которых люди осознают этот конфликт и борются за его разрешение. Как об отдельном человеке нельзя судить на основании того, что сам он о себе думает, точно так же нельзя судить о подобной эпохе переворота по её сознанию. Наоборот, это сознание надо объяснить из противоречий материальной жизни, из существующего конфликта между общественными производительными силами и производственными отношениями. Ни одна общественная формация не погибает раньше, чем разовьются все производительные силы, для которых она дает достаточно простора, и новые более высокие производственные отношения никогда не появляются раньше, чем созреют материальные условия их существования в недрах самого старого общества. Поэтому человечество ставит себе всегда только такие задачи, которые оно может разрешить, так как при ближайшем рассмотрении всегда оказывается, что сама задача возникает лишь тогда, когда материальные условия её решения уже имеются налицо, или, по крайней мере, находятся в процессе становления.
- ↑ Маркс К. Капитал. Послесловие ко второму изданию // Собр. соч., изд. 2, т. 23, c. 21 Мой диалектический метод по своей основе не только отличен от гегелевского, но является его прямой противоположностью. Для Гегеля процесс мышления, который он превращает даже под именем идеи в самостоятельный субъект, есть демиург действительного, которое составляет лишь его внешнее проявление. У меня же, наоборот, идеальное есть не что иное, как материальное, пересаженное в человеческую голову и преобразованное в ней.
- ↑ Маркс К. Введение (из экономических рукописей 1857—1858 годов) // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 12, c. 727 Конкретное потому конкретно, что оно есть синтез многих определений, следовательно, единство многообразного. В мышлении оно поэтому выступает как процесс синтеза, как результат, а не как исходный пункт, хотя оно представляет собой действительный исходный пункт и, вследствие этого, также исходный пункт созерцания и представления. На первом пути полное представление испаряется до степени абстрактного определения, на втором пути абстрактные определения ведут к воспроизведению конкретного посредством мышления.
- ↑ Энгельс Ф. Анти-Дюринг // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 20, c. 22 Для диалектики же, для которой существенно то, что она берет вещи и их умственные отражения в их взаимной связи, в их сцеплении, в их движении, в их возникновении и исчезновении.
- ↑ Энгельс Ф. Материалы к Анти-Дюрину // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 20, c. 66 При всей постепенности, переход от одной формы движения к другой всегда остается скачком, решающим поворотом.
- ↑ Энгельс Ф. Материалы к Анти-Дюрингу // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 20, c. 640Истинное — естественное, историческое и диалектическое — отрицание как раз и есть (рассматриваемое со стороны формы) движущее начало всякого развития: разделение на противоположности, их борьба и разрешение, причем (в истории отчасти, в мышлении вполне) на основе приобретенного опыта вновь достигается первоначальный исходный пункт, но на более высокой ступени.
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 566Практическое созидание предметного мира, переработка неорганической природы есть самоутверждение человека как сознательного родового существа, то есть такого существа, которое относится к роду как к своей собственной сущности, или к самому себе как к родовому существу.
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 566Предмет труда есть поэтому опредмечивание родовой жизни человека: человек удваивает себя уже не только интеллектуально, как это имеет место в сознании, но и реально, деятельно, и созерцает самого себя в созданном им мире
- ↑ Маркс К. Тезисы о Фейербахе // Маркс К., Энгельс Ф.Собр. соч., изд. 2, т. 3, c. 2 Материалистическое учение о том, что люди суть продукты обстоятельств и воспитания, что, следовательно, изменившиеся люди суть продукты иных обстоятельств и измененного воспитания,- это учение забывает, что обстоятельства изменяются именно людьми и что воспитатель сам должен быть воспитан. Оно неизбежно поэтому приходит к тому, что делит общество на две части, одна из которых возвышается над обществом (например, у Роберта Оуэна). Совпадение изменения обстоятельств и человеческой деятельности может рассматриваться и быть рационально понято только как революционная практика.
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 563 ...в своем труде не утверждает себя, а отрицает, чувствует себя не счастливым, а несчастным, не развивает свободно свою физическую и духовную энергию, а изнуряет свою физическую природу и разрушает свой дух.
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 564 ...отношение рабочего к его собственной деятельности как к чему-то чуждому, ему не принадлежащему. Деятельность выступает здесь как страдание, сила — как бессилие, зачатие — как оскопление, собственная физическая и духовная энергия рабочего, его личная жизнь (ибо что такое жизнь, если она не есть деятельность?) — как повернутая против него самого, от него не зависящая, ему не принадлежащая деятельность
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 561.Был факт бары тик бер нәмәне күрһәтә: хеҙмәт менә етештерелгән предмет, хеҙмәт продукты хеҙмәттең үҙенә ҡаршы ҡуйыла, ул етештереүсегә бөтөнләй бәйле булмаған көс кеүек. Хеҙмәт продукты ул ниндәйҙер әйберҙә нығынып урын алған хеҙмәттең үҙе, хеҙмәт был әйберҙә үҙе әйбергә әйләнә һәм был, дөйөм алғанда, хеҙмәттең әйберләнеүе. Хеҙмәт һалыу — уның әйбергә әйләнеүе була ла инде. Сәйәси экономия ҡараған шарттарҙа хеҙмәт һалыу уның предметҡа әйләнеүенә алып килә һәм эшсене ысынбарлыҡтан ситкә этәрә
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 526
...усиливается конкуренция среди рабочих, и следовательно снижается их цена
- ↑ Маркс К. Экономическо-философские рукописи 1844 года // Маркс К., Энгельс Ф. Из ранних произведений, c. 567 Непосредственным следствием того, что человек отчужден от продукта своего труда, от своей жизнедеятельности, от своей родовой сущности, является отчуждение человека от человека
- ↑ Неизвестный Карл Маркс в исполнении Жака Аттали — 2 — Личность в культуре — Правда. Ру
- ↑ BBC news. Marx the millennium’s 'greatest thinker'
- ↑ Громский А. Ху из мистер Маркс?
- ↑ Marx’s ‘Illegitimate Son’ …or Gresham’s Law in the World of Scholarship by Terrel Carver
- ↑ Документы и материалы по истории советско-чехословацких отношений. М., 1973. С.70.
Cығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Рокмор Т. Маркс после марксизма: Философия Карла Маркса . — М.: «Канон+» РООИ «Реабилитация», 2011. — 400 с. — ISBN 978-5-88373-065-5
- Воспоминания о К. Марксе и Ф. Энгельсе . Ч. 2. Институт марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. — 3-е изд., доп. М.: Политиздат, 1988.
- К. Маркс. Биографияһы Институт марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. 2-е изд. М., Политиздат, 1973.
- Н. Ленин (Ульянов), «Карл Маркс. Краткий биографический очерк с изложением марксизма»
- М. А. Бакунин. Личные отношения с Марксом
- Н. И. Ульянов, Замолчанный Маркс
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Карл Маркс. Программа «Эха Москвы» из цикла «Всё так»
- Марксистская теория экономического развития капитализма
- Марксизм: не рекомендовано для обучения (PDF) — книга Бориса Кагарлицкого.
- Биография Карла Маркса (нем.)
- Карл Маркс (инг.) Internet Movie Database сайтта
Өҙөмтә хатаһы: "уточ." төркөмө өсөн
билдәһе бар, әммә
билдәһе юҡ
- 5 майҙа тыуғандар
- 1818 йылда тыуғандар
- 14 мартта вафат булғандар
- 1883 йылда вафат булғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Лондонда вафат булғандар
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Алфавит буйынса иҡтисадсылар
- Германия иҡтисадсылары
- XIX быуат иҡтисадсылары
- Википедия:Мәҡәләлә Викикитапханаға һылтанмаһы булған мәҡәләләр
- Германияла тыуғандар
- Германия сәйәсмәндәре
- XIX быуат философтары
- Материалистар
- Германия философтары
- Германия коммунистары
- Марксистар
- Социалистар
- Социологтар
- Германия революционерҙары
- Берлин университетын тамамлаусылар
- Философия докторҙары


text:
- Подробности
- Просмотров: 431
КАМЕРА МУЗЫКАҺЫ (лат. camera — бүлмә), бәләкәй состав (ансамблгә берләшкән бер йәки бер нисә музыкант) м‑н башҡарыу өсөн тәғәйенләнгән музыка сәнғәте төрө. Камера‑инструменталь һәм камера‑вокаль музыкаһын айырып йөрөтәләр. К.м. Башҡортостан муз. мәҙәниәте тарихының бөтә этаптары өсөн дә хас. 20 б. 20—30‑сы йй. монодиянан — күп тауышҡа, сәсән һәм ҡурайсыларҙың ауыҙ‑тел халыҡ ижады традицияларынан — яҙма акад., фольклор формаларынан Европа формаларына күсеү осоронда камера‑инструменталь музыка өлкәһендә тормош‑көнкүреш жанрҙары нигеҙендә европаса яҙыу формаһы үҙләштерелә башлай (марш, вальс, полька, инструменталь көй): С.Ғәбәшиҙең фп. өсөн “Йәшлек” (“Юность”), “Һағыш” (“Печаль”), “Пикник” пьесалары; М.М.Вәлиевтең 2 вальсы, фп. өсөн “Полька”, скрипка һәм фп. өсөн “Романс”, “Фантазия”, “Юмореска”, виолончель һәм фп. өсөн “Романс”, “Тау шишмәһе” (“Горный ручей”) һ.б. Был өлкәләге жанрҙар диапазоны 40—60‑сы йй. киңәйә. Камера пьесалары (Х.Ш.Заимовтың скрипка өсөн 4 дуэты, фп. өсөн 24 прелюдияһы, З.Ғ.Исмәғилевтең флейта, гобой, кларнет, скрипка, фп. өсөн пьесалары, Т.Ш.Кәримовтың концерт пьесалары, баян өсөн этюдтары һ.б.) м‑н бер рәттән эре формалар барлыҡҡа килә: Р.Ә.Мортазиндың Скрипка, виолончель һәм фп. өсөн триоһы, Заимовтың Скрипка һәм фп. өсөн сюитаһы, Тауыш, скрипка һәм фп. өсөн триоһы, Вәлиев, Кәримов, Заимовтың ҡыллы квартеттары. 70—90‑сы йй. башҡ. комп. К.м. өлкәһендә яңы һүрәтләү сараларын эҙләүҙә тәж. туплай, яңы техникаларҙы һынап ҡарай; фольклорҙа бүтән ҡарашта, тембр универсаллегендә сағылған яңы муз. фекер барлыҡҡа килә (бөтә музыка ҡоралдарына, беренсе сиратта фп. м‑н тиңләштерелгән тынлы һәм һуҡма ҡоралдарға, ш. уҡ орган, башҡ. халыҡ музыка ҡоралдарына ҡыҙыҡһыныу уяна). Башҡ. мәҙәниәте сығанаҡтарына мөрәжәғәт итеп, композиторҙар камера ижадының инструменталь өлкәһен киңәйтә һәм ҡурай, баян өсөн әҫәрҙәр ижад итә (яңғыҙ һәм акад. музыка ҡоралдары м‑н ансамблдә): Ф.М.Ғафуровтың Ҡурай һәм фп. өсөн сонатинаһы, М.Х.Әхмәтовтың ҡурай һәм башҡ. халыҡ музыка ҡоралдары өсөн программалы миниатюралары, А.М.Ҡобағошовтың ҡурайсылар ансамбле өсөн башҡ. халыҡ көйҙәренә эшкәртмәләре һ.б. Художество концепцияларының ҡатмарлашыуы, үтәләй симфоник үҫеш алымының көсәйеүе, уның сюита принцибын ҡыҫырыҡлап сығарыуы һөҙөмтәһендә классик жанрҙарға яңыса ҡараш барлыҡҡа килә: Р.Х.Ғәзизов, Л.З.Исмәғилева, Р.Р.Йыһанов, Р.Н.Сабитов, В.М.Скобёлкин, А.Д.Хәсәншин, Д.Д.Хәсәншин, И.И.Хисаметдиновтың ҡыллы квартеттары; А.К.Березовский, Ғәзизов, Р.Ғ.Ҡасимов, Сабитовтың фп. квинтеттары; Р.М.Хәсәновтың Ҡыллы музыка ҡоралдары өсөн секстеты; Ғәзизов, Д.Д.Хәсәншиндең Фортепиано триоһы; симфоник оркестрҙың бөтә музыка ҡоралдары өсөн сонаталар (яңғыҙ башҡарыу һәм ансамбль өсөн). Башҡ. проф. музыкаһы өсөн яңы тенденция — камера ансамбленең инструменталь составын индивидуалләштереүгә ынтылыу күҙгә ташлана: Ғәзизовтың Тынлы музыка ҡоралдары өсөн триоһы; Исмәғилеваның Флейта, гобой, ике скрипка, альт, виолончель, фп. һәм литавралар өсөн октеты; Әхмәтовтың кларнет, виолончель һәм фп. өсөн “Ватыҡ амфора” (“Разбитая амфора”) триоһы; Д.Д.Хәсәншиндең Еҙ музыка ҡоралдары өсөн квинтет‑сюитаһы; Хәсәновтың һуҡма музыка ҡоралдары һәм орган өсөн “4 июнь һәләкәте” (“Катастрофа, 4 июня”) сюитаһы; Йыһановтың Кларнет, фагот, фп. өсөн триоһы һәм Тынлы, һуҡма музыка ҡоралдары һәм фп. өсөн квинтеты. Башҡарыусыларҙың даирәһе киңәйә, муз. интонация муз. булмаған алымдар м‑н тулыландырыла: “Атайсал” квинтетына Әхмәтов тауыш, гобой, виолончель, фп., һуҡма музыка ҡоралдары м‑н бер рәттән дирижёр партияһын индерә; Еҙ музыка ҡоралдары өсөн квинтет‑сюитаһында Д.Д.Хәсәншин “инструменталь театр”ҙың уйын алымдарын ҡуллана. Муз. фекерләүҙең камера принциптары эре формаларға ла йоғонто яһай: Ғәзизов, Исмәғилева, Сабитов, А.Д.Хәсәншиндең камера симфониялары; камера опералары [“Аҡмулла”, С.Ә.Низаметдиновтың “Ҡара һыуҙар” (“Чёрные воды”)] һәм балеттары [Д.Д.Хәсәншиндең “Туй” (“Свадьба”), Сабитовтың “Ҡыҙ һәм үлем” (“Девушка и смерть”)] ижад ителә. Камера‑вокаль музыка жанрҙары башҡ. композиторҙары ижадында башлыса йыр, романс, вокаль циклдар, халыҡ йырҙары эшкәртмәләренән ғибәрәт (ҡара: Вокаль музыка).
Әҙәб.: Кәримова С.Ю. Камерная вокальная музыка композиторов Башкирии //Музыка композиторов Башкирской АССР (СССР) и округа Галле (ГДР). Уфа, 1990.
Е.А.Скурко
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова


text:
Беренсе тапҡыр ун йыл элек кеше тураһында белмәй тиерлек технологик блокчейн. Шул ваҡыттан алып, был тармаҡты үҫтереү өсөн төрлө була вәкилдәре технологияларҙы күҙәтеүе, үҙ өлкәһендә уны ҡулланыу таба.. Улай ғына ла түгел, күпселек компаниялар берләштерә альянс төҙөү, шулай уҡ предприятиеның Альянс Эфириум (ЕАОС), Р3, проект һәм Hyperledger, блокчейн булдырыу өсөн яңы-хәл. Беҙ блокчейн үҫтереү мәсьәләләре буйынса эксперт фекер уртаҡлашырға теләйем. 2018, яҡын киләсәктә ниндәй компаниялар һәм яңы технологиялар индереү планлаштырыла..
Технологиялар Үҫешкән Blockchain
Нисек сығып, нисек тултырырға һәм эш һөҙөмтәләрен баһалау өсөн вакансиялар форбс эйә булған күләмле кандидат блокчейн. . 2018, шундай уҡ платформа APPII баҙарында күп була., файҙаланыусы уларҙы бирелә. “аҡыллы” профиль селтәре блокчейн.. Был йүнәлеш бар файҙаланыусыларҙың ғына түгел CVS, әммә карьера һәм ҡаҙаныштар тураһында мәғлүмәт һәм уларҙың ҡаҙаныштары, һәр ярышта һәм башҡа мөһим мәғлүмәттәр белем биреү программалар сертификаттар. Бынан тыш, профиль белем биреү учреждениеларының һәм эш биреүселәр ҡарай мөмкинлегенә эйә булды, был мәғлүмәттәрҙе раҫлаусы өсөн, йәғни ул тотош эшләй иң ышаныслы.
Һаулығы буйынса һуңғы һығымталар idc отчет – тикшеренеү һәм консалтинг фирмаһы билдәләүенсә, яҡын арала бер нисә йыл медицина өлкәһендә ҡулланылған технологиялар күп булыуға blockchain. Тикшеренеү “2018 һаулыҡ һаҡлау өлкәһе донъяға күҙаллана.” прогнозировать, киләһе йыл был. 20% блокчейн ойошманың проекттарында әүҙем үҫешкән булған.. Өҫтәрәк 2020 блокчейн оператив идаралығы тарафынан файҙаланыла., шулай уҡ мәғлүмәт базаһын алып барыу өсөн пациент. Компания Skycell.-был сағыу миҫалы, фармацевтика сәнәғәте өсөн һөҙөмтәле тәҡдим итә һәм нисек һатыу сылбыры блокчейн iot, шул иҫәптән ул үҙе түләй., биллинг, һәм страховкалау.
Шул уҡ ваҡытта проектта ҡатнашыусы фәнни-тикшеренеү институты Блокчейн, эсенә IBM, Пепси Килә., һәм FedEx, көтә, етештерә һәм производствоға индереү предприятиеһы блокчейн, төп ҡоралы булыу ғына түгел, әммә икенсе быуын цифрлы революция булыуын сағылдыра., беренсе уйлап Интернет. Бындай компанияһы, нисек булыуы Foxconn өсөн ҡулланыуға контролде тәьмин сылбырын ғәмәлгә өсөн блокчейн..
Сол Ледерер LOOMIA blockchain директоры була, тип иҫәпләй. 2018 беҙ күргән, тип компанияһы булдыра, был баҙарҙа үҙен күрһәтеп өлгөргән инде төрлө, пилот булып башлап ебәргән аҙыҡ-түлек һәм хеҙмәтенә, нигеҙләнгән асыҡ блокчейн.
Компания тураһындағы хәбәрҙе бик билдәле, учреждениелары, Интернет иҫәпләшмәйҙәр, уларҙың 90-сы йылдарҙа булды файҙаланыу, интернет-стартап, һәм улар’т телисез өсөн, шулай уҡ технология менән тап килгән була blockchain ошарашивать. Был уларҙы таныр’юлда барған йәки ша ы менән эксперимент башланды блокчейн.
Һөҙөмтәлә блокчейн, ҡулланыу смарт-контракт булып үҙгәрҙе. Уҙған йәй уның гигант IBM, Американың страховкалау компанияһы АИГ, пилот тамамланды plc компанияһын һәм финанс чартерд тест стэндард блокчейн “аҡыллы” халыҡ-ара именит полисы. Тәүге тапҡыр был тармаҡта аҡыллы һәм ҡулланырға контракт blockchain була., киң масштабта артабан үҫтереү проекты булды. 2018. Оливер bussmann, тип ышанам блокчейн-был страховка үҙгәрештәр һәм финанс секторы ғына түгел, шулай уҡ башҡа сәнәғәт тармағы йоғонтоһо. Был бәйләнеш., киләһе йылда күп кенә компаниялар үҙ яраҡлаштырырға мәжбүр булды бизнес-модель ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн яңы баҙарҙар.
Донъяла, унда аралашсы түгел, иҫкергән, компания асыҡ булып туҡтай һәм уйланырға тура килә. өҫтәүенә ашыу силос өйрәндек, партнерҙар булып йәки платформа өсөн киң танытты.. Был, үҙ сиратында., тимәк, хәл, ниндәй бизнес-моделдәр улар теләр – был булһа,’платформа уйнай, аҙыҡ-түлек уйнай, стратегияһын мультиканал, һәм артабан шулай.
Оливер bussmann – элекке үҙәне һәм коммерцияға ҡарамаған ассоциацияһы президенты крипто ИТ-директоры. UBS билдәләүенсә, банк системаһы булған ҙур ҡыҙыҡһыныу блокчейн түләнә., сөнки улар һыу менән эшкәртеү блокчейн ҡараш өҫтөнлөк реаль ваҡыт иҫәпләмәй., хәүефе түбән профиль, асыҡ һәм сығымдарҙы кәметеү. Шулай уҡ эшҡыуарҙар, тип билдәләне. 2017, компания, намыҫлы хеҙмәте менән эшләүҙең яңы төрө бар һәм ул үҙенән күберәк иғтибар күберәк булды, тип мөмкинлеге блокчейн, бигерәк тә әгәр блокчейн һәм iot менән бергә AI. Буссман буйынса мәғлүмәт, был тенденция дауам ителәсәк. 2018, шулай уҡ отчет дәүләт Forbes ине.. Децентрализованный блокчейн шифрлана һәм характер-талмай мониторингы өсөн был бик файҙалы ҡоролмалары һаны арта. Шулай итеп, доклад билдәләнде, тип иҫәпләп сығарыу өсөн ҡулланыла яҡлау өсөн ҡулланырға мөмкин ҡеүәте биткоин "аҡыллы йорт" тәкәбберлек-яңы быуын грабитель.
Видение үҙәгенең генераль директоры, Абхишек Питти блокчейн характеристика яҙа, уларға ярҙам мәғлүмәт юғары кимәлдә һаҡлана ашыу эшләй.. Улар, тип һанай. 2018, бындай технологияның иң ҙур табыш уртаҡ булған был райондың үҫешендә күрәсәкбеҙ, тип шифрлау, шифрлау, һәм блокчейн:
Блокчейн-был ҡоралы менән ҡеүәтле, сәнәғәт тармағында ыңғай үҙгәрештәр күп килтерергә мөмкин, һәм беҙ, тип фаразлай технологиялар үҫеше шифрлау һәм криптографияға, blockchain менән бәйләнеше., именлек рецебы индустрияһы уңыш була. 2018. Мәҫәлән, equifax һәм мәғлүмәт дөрөҫ булһа, ул күберәк кәрәк, блокчейн ҡарағанда, был булдырмау өсөн. Шул уҡ ваҡытта клиенттар үҙенең шәхси мәғлүмәт технологиялары контролде көсәйтергә ярҙам итә ала блокчейн ысынлап та, компанияға ҡараған, насар ғәмәл ине, уларҙы ҡалдырып ныҡлы хәүефһеҙлек, блокчейн менән йәки башҡа. Блокчейн унда’булыуы, ысынлап та хәүефһеҙлеккә берләшмәләре менән үҙ iot ы инә.. Тоташтырылған яйланмалар менән даими һаны арта, 2018 кәрәк блокчейн’ҡатмарлы яҡлау һәм өҫтәмә мәғлүмәт менән файҙаланыусылар өсөн ы хәүефһеҙлеген боҙоусылар күп. Мин ныҡлы ышанам, тип, 2017 трейлеры ғына булырға тип килә. 2018 бер экосистемаларға һәм бөтә секторы блокчейн.
Дмитрий Жулин, экосистема ойошторола. инстың, көтә, тип ҡабул блокчейн төп технологиялар киң булды. 2018, байтаҡ тармаҡтағы үҙгәртеп ҡороуҙар бер-финанс хеҙмәте һәм ваҡ, логистика һәм медицина. Шул уҡ ваҡытта Кордэк максимум, компания ойошторолған Лиск, һанап, көтә беҙ күп ваҡиғалар сылбыры селтәре идара итергә мөмкин. 2018, үҙе өсөн яңы принциптарҙы индерергә була. консенсус селтәрҙәрен яңыртыу һәм модернизациялау буйынса ҡарар ҡабул итеү механизмдары:
Bitcoin С’активлаштырылған менән файҙаланыусылар йомшаҡ вилка (UASF), Лиск йәки’ын иҫбатлай делегировать консенсус механизм өлөшө, беҙ көтә алабыҙ, тип ҡарар булды, уларға ярҙам тураһында мөһим ҡарар проекты ҡабул’s киләсәктә.. Масштабируемость мәсьәлә булыуына тағы бер Ҡыҙыу тема дауам итә. 2018. Хәҙерге система блокчейн-тиҙлеге ҡалыша международных элекке менән сағыштырғанда, конкурентлыҡ тәҡдим традицион кеүек Visa йәки MasterCard. Тура тармағы яңы ҡарар эҙләү һәм оптимизирован кодты тиклем нөктәһе, унда ирешергә мөмкин түбән кимәлдә асты.. Был бер сәбәп, ни sidechains тормошҡа ашырыу Лиск. Яҡшы менән тәьмин итеү-эш әүҙемлеге арта һәм бүлеү селтәрҙәре селтәренең тиҙлеге кәрәк..


text: Ошо көндәрҙә театр Ҡаҙағстан Республикаһының мәҙәниәт министрлығынан 2014 йылдың 25-31 октябрендә Актау Урта Азия илдәренең V Халыҡ - ара театр фестиваленә саҡырыу алды. Хатта: « Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының Урта Азия халыҡтары теарҙарының V фестивалендә ҡатнашыуы ике ил халҡы араһындағы мәҙәни бәйләнештәрҙе тағы ла нығытыр ине», - тиелә. Саҡырыуҙы ихлас ҡабул итеп, театрҙың художество советы был фестивалгә « Руди- NEVER OFF...» (Рудольф Нуриевтың ғүмер миҙгелдәре. А.Абушахманов) спектаклен алып барырға ҡарар итте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 335
ТРАНСФОРМАТОР ПОДСТАНЦИЯҺЫ, электр энергияһын тапшырыу һәм бүлеү өсөн электр селтәрендәге көсөргәнеште үҙгәрткән электр ҡоролмаһы йәки ҡоролмалар йыйылмаһы. Көс биреү трансформаторынан, оператив ток сығанаҡтарынан, бүлеү һәм ярҙамсы ҡоролмаларҙан тора. Тәғәйенләнеше б‑са арттырыусы һәм түбәнәйтеүсе Т.п. айырыла. Арттырыусы Т.п. электростанцияларҙа генератор көсөргәнешен (0,4—20 кВ) алыҫ араларға тапшырыу өсөн магистраль электр энергияһы тапшырыу линияларының көсөргәнешенә тиклем (35, 110, 220, 330, 500 һәм 750 кВ) арттырыу; түбәнәйтеүсе Т.п. — 35—750 кВ көсөргәнеште ҡулланыу кимәленә тиклем (0,4; 6,0; 10 кВ) үҙгәртеү өсөн торама пункттар эргәһендә һәм пр‑тиеларҙа урынлаштырыла. Коммуналь‑көнкүреш ҡулланыусыларҙы тәьмин итеү өсөн бүлеү селтәрҙәре көсөргәнешен (6 йәки 10 кВ) 380 В тиклем үҙгәрткән трансформатор пункттары селтәре төҙөлә. Башҡортостанда 20 б. 30‑сы йй. тәүге Т.п. (90‑сы йй. һүтелгән ГПП‑2 һәм хәҙ. ГПП‑1 төп күсереп ялғау пункты) Өфө үҙәк электр станцияһын хеҙмәтләндереү өсөн урынлаштырылған. Көсөргәнеше 35—500 кВ булған яҡынса 600, ш. иҫ. “Аксаков‑220” (1962), “Бекетов‑500” (1966), “Беүә‑500” (1983), “Өфө‑500” (1998) үҙәк Т.п., һәм бөтә респ. терр-яһын электр м‑н тәьмин иткән 20 меңдән ашыу трансформатор пункты файҙаланыла. 2004 й. алып “Электроаппарат” з-ды тарафынан комплектлы Т.п., бүлеү ҡоролмаларының ячейкалары (6, 10, 20 кВ) һәм номиналь тогы юғары булған түбән көсөргәнешле бүлеү ҡоролмалары сығарыла; киоск тибындағы Т.п. (йылытылған хеҙмәтләндереү коридоры бар), комплектлы бүлеү ҡоролмаларының ячейкалары һәм бер йүнәлештә хеҙмәтләндерелгән техник характеристикалары киңәйтелгән йыйылма камералар, түбән вольтлы комплектлы ҡоролмалар һ.б. уйлап табыу б‑са эштәр алып барыла. Өфө трансформаторҙар заводы 2009 й. алып комплектлы Т.п. һәм бүлеүсе көс биреү трансформаторҙарын етештерә.
Ш.Р.Әбдрәшитов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
- Подробности
- Просмотров: 630
АЛТЫН ТАМЫР (Rhodiola), ҡалынъяпраҡ һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 65 төрө билдәле, Евразияла, Төньяҡ Американың Атлантик һәм Тымыҡ океан ярҙарында таралған. Башҡортостанда ирәмәл А.т. үҫә. Ҡыҫҡа йыуан алтынһыу көрән тамырһабаҡлы, төп һәм күп һанлы ҡушымта тамырлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, тармаҡһыҙ, бейеклеге 6—40 см. Япрағы ябай, ултырма, шыма ситле, эре тешле, йомро йәки оҙонса йомортҡа формаһында, киң шына һымаҡ нигеҙле. Сәскәһе ваҡ, ике енесле, ата йәки инә, 5 быуынлы, таж япрағы оҙонса, йәшкелт йәки һары төҫтә. Сәскәлеге ҡуйы, ҡалҡан формаһында. Май—июндә сәскә ата. Емеше күп япраҡлы, 3—5 оҙонса ҡыяҡ япраҡтан тора, июнь—июлдә өлгөрә. Башҡортостан (Көньяҡ) Уралы тауҙарының ҡая, дала, тундра экотоптарында үҫә. Составында флавоноидтар бар, медицинала ҡулланыла. Декоратив үҫемлек. Эндемик. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Әҙәб.: Ишмуратова М.М. Родиола иремельская на Южном Урале. М., 2006.
М.М.Ишморатова
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Алты йәштә генә булһа ла, Эльвина Насирйәнова ла быйыл уҡырға бара. Тиктормаҫ ҡыҙыҡайҙың белмәгән нәмәһе юҡ. Әле үк бәләкәй генә китапсыҡтарҙы шытырҙатып уҡый.
III синыфтағы Элина апаһына эйәреп, Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһына барасаҡ ул. Эльвиналарҙың синыфын тәжрибәле уҡытыусы Фәрҙиә Халиҡ ҡыҙы Әминева ҡаршы аласаҡ.
Балалар баҡсаһына йөрөгәндә төрлө һөнәрҙәргә өйрәнде ҡыҙ. Йырларға, бейергә, һүрәт төшөрөргә оҫта. Оригамиға, балсыҡтан төрлө һындар әүәләп эшләргә әүәҫ.
Гимназияла Эльвина бейеү, йыр түңәрәктәренә йөрөргә теләй. Йәйгеһен Баймаҡ, Әбйәлил райондарындағы өләсәйҙәрендә саф тәбиғәт ҡосағында ял итеп, Өфөнө лә һағынып ҡайтты. Гимназияла тырышып уҡып, аҡыллы ҡыҙ булып үҫеп, яҡындарын ҡыуандырыр әле. Аҡ юл, һиңә, Эльвина!
Э. ҒӘЛЛӘМЕТДИНОВА.


text:
Йәйғорло яҙмышҠыҙсыҡ йәшеллеккә төрөнгән бәрхәттәй сәхрәлә рәхәтләнеп уйнаны ла, ауылды уратып аҡҡан тылсымлы һыулы шишмәгә төшөп, битен сайҙы. Балҡып торған күҙҙәренән сая ҡыҙыҡһыныу ҙа, тилбер хыял да, йәнде тетрәтер һағыш та, йәшәүгә ынтылыш та һүнмәҫ нур...
Байрам өләсәйБыл ҡушаматты уға балалар биргән. Ысынлап та, исеме есеменә тура килә! Үҙе йәшәгән урамда йыш ҡына балаларға байрамдар, уйын-ярыштар ойошторорға, бүләктәр бирергә, тәмле сәй менән һыйларға ярата ул. Бөгөн дә бәлештәр һалды, еҙ самауырына һыу ҡойҙо...
Үҙебеҙ эшләгән колбасаКибеттәге колбаса тәмле лә, тик сифаты ышандырырлыҡ түгел шул... Ә ниңә аптырап торорға? Иттең мул сағы, һуғым мәле – талымланыу осоро. Колбасаны үҙебеҙ ҙә эшләй алабыҙ бит! Лиана ҠОРМАНОВА бөгөн беҙҙе нәҙек колбаса (сосиска) эшләргә өйрәтмәксе. ...
Алсаҡ маймылҡайЯңы йыл байрамына ла күп ҡалманы, дуҫтар. Шулай ҙа яҡындарыбыҙға бүләк хәстәрләү, өйҙө биҙәү, табын әҙерләү хаҡындағы ниәттәребеҙҙе барларға ваҡыт бар әле. Кейеҙ буйынса рәссам Ләйсән ҒИЛМАНОВА беҙҙе ябай йөндән уйынсыҡ эшләргә өйрәтә. Киләһе йылдың...
АҘНА ҺАЙЫН БҮЛӘК!Республика, район, ҡала матбуғатына яҙылыусылар араһында аҙна һайын бүләк уйнатыласаҡ. Конкурста ҡатнашыр өсөн, 2016 йылдың тәүге ярты йыллығына теләгән гәзит-журналға яҙылып, квитанция күсермәһен редакция адресына ебәрегеҙ. Һәр дүшәмбе...
"Әсә йөрәге" ярышының икенсе турына үтеүселәрҙе ысын күңелдән ҡотлайбыҙ!!!Бәйге шарттарын теүәл үтәп, "Әсә йөрәге" ярышының икенсе турына үтеүселәрҙе ысын күңелдән ҡотлайбыҙ!!! Ошо көндәрҙә уларҙың эштәре лайк йыйыу өсөн төркөмгә һалынасаҡ. Ер йөҙөндә әсә йөрәгенән дә көслөрәк, мәрхәмәтлерәк, ҡаһарманыраҡ, хислерәк...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Ауыл советы депутаты булараҡ, үҙ биләмәмдә йәшәгән балалар өсөн төрлө саралар даими үткәреп торам. Саф һауалағы уйындарҙа ҡыҙҙар һәм малайҙар ҙур теләк менән ҡатнаша.
«Урал батыр» бәйгеһе халыҡ-ара кимәлгә күтәрелде Мәшһүр «Урал батыр» эпосы ниндәй генә телдәрҙә яңғыраманы! Башҡортса, татарса, урыҫса, сыуашса, мариса, инглизсә, немецса, французса, йәһүдсә, испанса, төрөксә лә… Тәүге тапҡыр ғәрәп, пуштун, грек, тамил, итальянса ла һөйләп ишеттерелде. Башҡортостанда, Рәсәйҙә, донъяла йәшәүсе халыҡтарҙың 42 телендә ятлап күрһәттеләр.
Боронғораҡ заманда, мәжүсилек осоронда, йәғни кешеләр тәбиғәт ҡөҙрәтенә инанғанда, ҡояшҡа, утҡа, һыуға һәм башҡа илаһи көстәргә табынғанда, йәшәгән, ти, бер имсе. Тупраҡ менән дә, һыу менән дә имләгән ул сирле бәндәләрҙе, ут менән дә ҡыуған сырхауҙарын, үлән төнәтмәләре эсереп тә дауалаған. Ҡыҫҡаһы, ҡулында им булған уның. Көндәрҙән бер көндө ошо имсе үҙе ҡаты ауырыуға дусар …
Continue reading ‘Дарыу һөлөгө’ »


text:
Ғашиҡ булған ҡыҙына: «Мин һине яратам!» – тип әйтергә оялыуҙан малайҙар ҙа ғазаплана. Хәйҙәрҙе генә алайыҡ, Флүрәһенә мөхәббәт тойғоларын еткерә алмай күпме интегеп йөрөнө. Һыҙланып ҡына ҡалһа ярар ҙа, ашай алмай, шыр һөйәккә ҡалды. Ә Салауат һуң, күҙе томаланып, һөйөү шиғырҙары яҙа башланы. Әлдә ҡыйыулығы етте. Бер күргәнендә һөйгәненә бер куплетын тоттороп китте.
Минең дә башымдан уҙҙы был иләҫ-миләҫ саҡ. Зөбәржәттәрҙең йорто, беҙҙеке кеүек, Ағиҙел ярында ғына. Бер мәл «Ҡотҡарығыҙ, ҡотҡарығыҙ, батам!» тигән тауышҡа йүгереп килһәм, ҡыҙ ағып китеп бара. Башы ғына күренә, сәбәләнә, ҡулдары нәмәгәлер тотонорға тырыша. Тиҙ генә һыуға һикерҙем. Батып барғанда уны нисек ҡотҡарырға, тоторға икәнен яҡшы беләм. Зөбәржәттең сәсенән эләктерҙем. Ә ул ҡурҡыуынан мине ҡосаҡлап, йәбешергә маташа. Саҡ алып сығып, ҡом өҫтөнә һалдым. Яратҡан ҡыҙыңды күтәреүҙән дә оло бәхет юҡ икән! Ул арала эргә-тирәләге кешеләр ҙә күп йыйылып өлгөргәйне. Хатта Зөбәржәттең атаһы ла бар.
– Тереме? – тип һорай.
– Тере, тәне йылы, тын ала,– тинем. Ул ҡыҙын дауаханаға алып китте. Иртәгеһенә мине ауыл советына саҡырып, Зөбәржәтте үлемдән ҡотҡарғаным өсөн Почёт грамотаһы тапшырҙылар, ике көндән район хакимиәте «Восход» мотоциклы менән бүләкләне. Мине маҡтап район гәзитенә яҙҙылар. Батыр уҡыусы тәрбиәләйҙәр, тип синыф етәксемә «Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы» исемен юлланылар, мәғариф бүлеге, беҙҙең Байназар урта мәктәбен өлгөлө булыуҙа маҡтай-маҡтай, ремонтҡа күп аҡса бирҙе.
– Үҫкәс, ҡыҙымды һиңә кейәүгә бирәм, – тип Зөбәржәттең атаһы ҡулымдан ҡыҫты.
Мотоцикл менән урамға сығыуым булды, батыр ҙа батыр, тип үҙемде иптәш малайҙар күтәреп, һауаға сөйҙө. Тик ниңәлер улар мине тотманы, үҙем дөңк итеп ергә килеп төштөм. Тәнем ауыртҡанға уянып китһәм, урындыҡтан ҡолағанмын икән.
– Нимә, улым, төш күрҙеңме әллә? – тип һораны олатайым. Өләсәйем дә мин йығылғанға ҡапыл уянып, ҡурҡыуынан төҫө ҡасҡан. Бөтәһен дә һөйләп бирҙем.
Төштәрен юратырға күптәр өләсәйемә килә. Уға ышаналар. Минекен дә тиҙ генә юрап:
– Ҡулыңа ҡыҙ баланы күтәргәнһең – ул ҙур бәхет, – тине. Ә олатайым төшөмә үҙенсә баһа бирҙе.
– Эй, улым, йәшлектә, өләсәйеңә ғашиҡ булған осорҙа, уны әллә нисә тапҡыр төшөмдә күрҙем. Матурҡайымды немецтар урлап киткән, имеш. Дошмандарға автоматтан атам, ә пулялар көбәктән алыҫ китмәй ҙә ҡуя. Үҙҙәре күҙгә күренеп яй ғына осалар. Ни эшләргә? Дошмандарҙы ҡыуып етеп, өләсәйеңде саҡ ҡотҡарып алып ҡалдым. Ярай әле, Зөбәржәт һәр саҡ һинең күҙ алдында. Бергә уҡыйһығыҙ, уйнайһығыҙ. Ә һуғыш ваҡытында күңел күҙең күргән ҡыҙың эргәңдә юҡ. Бына быныһы аяныс, улым, – тип башымдан һыйпап, йоҡоға сумдырҙы.
– Олатай, кемделер күрһәң, ул да шул ваҡытта ошо төштө күрәме? – тип һораным.
– Юҡ. Ғүмерем буйына ике кешенең дә бер үк төш күреүен бер ҡасан да ишеткәнем булманы, – тине олатайым.
Минең батырлығым тик төштә генә булды ла шунда уҡ мәңгелеккә тороп ҡалды, әммә онотолманы. Шулай ҙа Зөбәржәттең минең турала ниндәйҙер матур төш күреүенә малайлыҡ йылдарым уҙғансы ышанып йәшәнем.
Юнир САЛАУАТОВ.


text:
Википедияла бындай фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар. Ҡарағыҙ, Әминев
.
Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы (30 ғинуар 1954 йыл) — Башҡортостандың ғалим—этнологы, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
Зәкирйән Ғәлимйән улы Әминев 1954 йылдың 30 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ ҡалаһында тыуған. Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлағас, оҙаҡ йылдар республиканың прокуратура органдарында эшләй. Хеҙмәт стажына яраҡлы хаҡлы ялға сыҡҡас, студент сағынан үҙен ҡыҙыҡһындырған башҡорт халҡының мифтары менән ғилми күҙлектән әүҙем шөғөлләнә башлай. 2011 йылда «Космогонические мировоззрения древних башкир в эпосе "Урал батыр"» тигән темаға диссертация яҡлап, «философия фәндәре кандидаты» тигән ғилми дәрәжә ала. Бөгөнгө көндә Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институтында эшләй. Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары нигеҙендә республика гәзит һәм журналдарында даими сығыш яһай, мәҡәләләрен төрлө ғилми йыйынтыҡтарҙа баҫтыра. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә, шулай уҡ сит илдәрҙә йәшәгән ғалимдәр менән ныҡлы бәйләнеш тота. Үҙе тикшергән мәсьәләргә арналған ғилми конференцияларҙа әүҙем ҡатнаша, төрлө экспедицияларға бик теләп сыға.
Ғалим шулай уҡ Башҡорт Википедияһының 10 йыллығына арналған Вики-Һабантуй 2015 сараларында, шул иҫәптән «Википедия һәм мәғлүмәт йәмғиәте» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияла ҡатнашты.
Гуманитар тикшеренеүҙәр институтында эшләүсе ғалим бер төркөм хеҙмәттәштәре менән 2014 йылда Иранға барып ҡайтҡан. Фәнни сәфәрҙең төп маҡсаты был илдең көньяҡ-көнсығышында йәшәүсе «бәшкәрт» халҡы менән танышыу булған. Һан яғынан 100 меңдән артығыраҡ булған был тыныс һәм ғорур халыҡ фәнгә бер быуаттан артыҡ билдәле. Бәшкәрттәр Ирандың Хармузган провинцияһындағы Бәшкәрт тауҙарында көн күрә, Ирани төркөмгә ҡараған телдә һөйләшә, ислам динен тота. Антропологик яҡтан ҡарағанда, улар — оҙон буйлы, ҡаҡсараҡ кәүҙәле. Рәсәйгә ихтирам менән ҡараһалар ҙа, беҙҙең башҡорт халҡы тураһында мәғлүмәтле түгелдәр. Шулай уҡ үҙ исемдәре булған «бәшкәрт» атамаһының нимә аңлатҡанын, уның ҡайҙан килеп сыҡҡанын белмәйҙәр. Үҙҙәренең гел күсенеп йөрөгән халыҡ икәнлеген әйтәләр. Бәшкәрттәр һәм башҡорттар бер тамырҙанмы, ике милләт араһында берәй төрлө бәйләнеш бармы — был һорауҙар әлегә асыҡ ҡала. Шул уҡ ваҡытта бәшкәрттәрҙә беҙҙең ҡурайға оҡшаған «нәй» тип аталған музыка ҡоралы булыуы, көйҙәренең беҙҙекеләргә тартым булыуы бик тә ҡыҙыҡлы фактттар. Уларҙағы Риза, Надир, Хәбиб һәм Вәхит атлы исемдәр беҙҙең халыҡта ла киң таралған. Был һәм бәшкәрт халҡы менән бәйле башҡа һорауҙарға киләсәктәге фәнни тикшеренеүҙәр бер ни тиклем асыҡлыҡ индерәсәк.
- Основы башкирской мифологии // Ватандаш. 9-сы һәм 10-сы һандар, 2014.
- Халҡыбыҙ йәне яралған ер — Уралтау // Киске Өфө. 17-23.10.2009.
- Алты егет — ете ҡыҙ // Киске Өфө. 18-24.07.2009.
- Молдавияла башҡорттар бармы // Йәшлек. 07.04.2009.
- Енәйәтсе һеләүһен // Йәшлек. 28.03.2009.
- Телде һанға һуҡмаһалар… // Киске Өфө. 08-14.11.2008.
- Хур ҡыҙҙары («хур» һүҙенең килеп сығышы) // Киске Өфө. 6-12.09.2008.
- Ни өсөн һеркәһе һыу күтәрмәй («һеркә» һүҙенең килеп сығышы) // Киске Өфө. 28.06.-04.07.2008.
- Ҡылыс менән бейеү // Киске Өфө. 14-20.06.2008.
- Боронғо һүҙҙәребеҙҙе тергеҙәйек // Киске Өфө. 03-09.05.2008.


text:
Бөркөт булып осор, саңҡыр сағы
28 сентября 2018 йыл | Матбуғат, Йәмғиәт
Был көндәрҙә талантлы журналист, шағир, ғалим, билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре Ниязбай Булатбай улы Сәлимов оло юбилейын – 60 йәшен билдәләй.Арҙаҡлы яҡташыбыҙ Н.Б.Сәлимов – һоҡланғыс хеҙмәте һәм ижады менән республикала күптән танылған шәхес.
Яҙылғандар ота
26 июня 2018 йыл | Матбуғат
"Их! Аҡса килеп етмәй ҡалды, гәзиткә яҙылырға өлгөрмәнек!” – тип үкенеүселәрҙең теләгәне алдына килеп, район гәзиттәренә яҙылыу 15 июнгә тиклем оҙайтылды.
Ваҡыт көтмәй
19 июня 2018 йыл | Матбуғат
Матбуғат баҫмалары өсөн ҡыҙыу мәл: гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы осланыуға табан бара. Талбазы почтамтынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, һандар бик һөйөнөслө түгел: "Табын”ға әлегә бер мең самаһы кеше генә яҙылған. Йәғни гәзитебеҙҙе әле алдырып уҡыусыларҙың яртыһы ғына киләһе ярты йыллыҡҡа подписканы оҙайтҡан. Ә ҡалған яртыһы ҡайҙа?
Емешле ижад теләйем!
14 июня 2018 йыл | Матбуғат
Матбуғат баҫмаларын район тормошоноң көҙгөһө, уның йылъяҙмаһын яҙыусы тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Ҙур яуаплылыҡ та, мәртәбә лә өҫтәгән ошо бурысты районыбыҙ гәзиттәре тиҫтә йылдар буйы арымай-талмай башҡара. Улай ғына ла түгел, ойоштороусы, әйҙәүсе, ил, төбәк, район етәкселеге менән халыҡ араһында бәйләнеш булдырыусы булараҡ та дәүләт әһәмиәтендә ғәйәт ҙур эш алып бара. Баҫмаларыбыҙ – гәзит уҡыусыларҙың тоғро кәңәшсеһе һәм яҡын ярҙамсыһы ла.


text:
- Подробности
- Просмотров: 518
АҒАС КОНСТРУКЦИЯЛАР, ағастан яһалған төҙөлөш конструкциялары. Тәғәйенләнеше б‑са терәк һәм кәртәләүсе, етештереү ысулы б‑са тотош ағастан һәм елемләп йәбештерелгән А.к. айырыла.
20 б. 70—80‑се йй. БР‑ҙың Төҙөлөш комплексы ғилми-тикшеренеү проект-конструкторлыҡ һәм производство ин‑тында (Н.А.Пискунов, Н.Е.Расщепкин, Л.С.Чеботарёва) химик яҡтан агрессив мөхитле сәнәғәт биналары һәм ҡоролмалары өсөн елемләп йәбештерелгән А.к. уйлап табыла һәм эшләп сығарыла. Елемләп йәбештерелгән таҡта конструкциялар (урта өлөшө бөгөп, елемләп йәбештерелгән терәүгә таянып торған төҙ ҡуш балкалар) “Абҙаҡ” спорт-һауыҡтырыу комплексындағы аквапарк бинаһын төҙөгәндә ҡулланыла. 2000‑се йй. алып респ. елемләп йәбештерелгән (йәбештерелгән бурса) һәм тотош ағастан һәм OSB плита материалынан (йүнәлешле юнысҡы плитаһы, тышҡы ҡатламдары эре юнысҡынан торған ағас юнысҡы плитаһы аналогы) яһалған конструкциялар аҙ ҡатлы (каркаслы һәм панелле) йорттар һалыуҙа файҙаланыла. 2005 й. алып “РегионСтройКонструкция” ААЙ‑нда (Өфө) таҡталары тешле металл пластиналар м‑н беркетелгән тотош ағастан яһалған конструкциялар сығарыла; технология дымлылығы юғары (25%‑ҡа тиклем) булған ағас‑таҡта файҙаланырға мөмкинлек бирә, йыйыу процесын ябайлаштыра һәм продукцияның үҙҡиммәтен төшөрә; тешле металл пластиналы таҡталарҙан яһалған фермалар “Аҡбуҙат” ипподромы һәм 1‑се Респ. психиатрия дауаханаһы (Өфө) комплексы биналарының ҡыйыҡтарын ҡорғанда файҙаланыла. 2006 й. алып “ПанельДом” пр‑тиеһы елемләп йәбештерелгән ике тавролы балкалар ҡулланылған йорт комплекттарын, 2010 й. — “Үҙ өйөң” (икеһе лә — Өфө) респ. беренсе булып елемләп йәбештерелгән ағас нигеҙендә усадьба йорто комплекттарын сығара.
В.М.Латипов
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Илдар Абдразаҡов Рәсәй Президентын һайлауҙа Нью-Йоркта тауыш бирҙеФото: Илдар Абдразаҡовтың шәхси архивынан
Илдар Абдразаҡов Рәсәй Президентын һайлауҙа Нью-Йоркта тауыш бирҙе
Илдар Абдразаҡов Рәсәй Президентын һайлауҙа Нью-Йоркта тауыш бирҙеФото: Илдар Абдразаҡовтың шәхси архивынан
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Илдар Абдразаҡов Рәсәй Президентын һайлауҙа ҡатнашты. Танылған опера йырсыһы Рәсәйҙең Нью-Йорктағы генераль консуллығында тауыш бирҙе. Әлеге ваҡытта артист Метрополитен опера спектаклдәрендә ҡатнаша.
Илдар Абдразаҡов хәбәр иткәнсә, һайлаусылар бик күп килгән, Нью-Йорктағы консуллыҡта сират булған. Рәсәйҙең Америка Ҡушма Штаттарындағы генераль консуллығы мәғлүмәте буйынса, Нью-Йоркта һайлау участкаларында 2849 Рәсәй гражданы тауыш биргән.
Ошо көндәрҙә Илдар Абдразаҡов Рәсәйгә ҡайта. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, тиҙҙән өфөләр Башҡортостандың баш ҡалаһында яратҡан артисы менән осраша ала. 24-27 апрелдә Өфөлә Илдар Абдразаҡовтың I Халыҡ-ара музыка фестивале уҙа. Сара артистың ижади эшмәкәрлегенә 20 йыл тулыуға арналған.
http://www.bashinform.ru/news/1131065-ildar-abdrazakov-progolosoval-na-vyborakh-prezidenta-rossii-v-nyu-yorke/


text:
11 март
11 март — григориан стиле буйынса йылдың 70-се (кәбисә йылында 71-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 295 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Рәсәй — Наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 106 — Цай Лун бамбук сүсенән ҡағыҙ эшләй.
- 1918 — Совет хөкүмәте Петроградтан Мәскәүгә күсә.
- 1931 — СССР-ға Библия индереү һәм һатыу тыйыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Юмашева Инга Альбертовна (11.03.1985), Рәсәй телевидение һәм радио алып барыусыһы, журналист. Рәсәй Федерацияһының VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Никонов Алексей Васильевич (11.03.1911—9.07.1937), Испаниялағы граждандар һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, танкист. Советтар Союзы Геройы (1937).
- Файыҡ Мөхәмәтйәнов (10.03.1921—2.06.2009), шағир, журналист. Бөйөк Ватан һуғышында һәм 1945 йылдағы совет-япон һуғышында ҡатнашыусы. 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) һәм «Почёт Билдәһе» (1976) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980).
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Латипова Фәүзиә Шәғәле ҡыҙы (11.03.1947), журналист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993) һәм Журналистар союзы ағзаһы (1996).
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Елисеев Спартак Феопемптович (11.03.1923—7.09.2002), ғалим-философ, социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (1977), профессор (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Сығышы менән Владикавказ ҡалаһынан.
- Рафиҡов Зәйнетдин Фәсхетдин улы (11.03.1923—2007), башҡорт шағиры, публицист. Хәрби хеҙмәткәр, отставкалағы полковник. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Мәләүез районының Булат Рафиҡов исемендәге премияһы лауреаты (2002).
- Ғәлиәскәров Рифғәт Хәжиәкбәр улы (11.03.1948), дәүләт эшмәкәре. 1994—1998 йылдарҙа Ҡариҙел район хакимиәте башлығы. 1995—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
- Йыһангиров Роберт Әмин улы (11.03.1958), ғалим—хәрби табип-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фндәре докторы (2004), профессор (2012). Медицина хеҙмәте полковнигы (2010). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1999), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2002). Сығышы менән Тажик ССР‑ының Чкаловск ҡалаһынан.
- Әхмәҙиев Фәрит Вафа улы (11.03.1968), ғалим-философ, яҙыусы, тәржемәсе, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. Философия фәндәре кандидаты (2009). Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзының 2006—2010 йылдарҙағы рәйесе. «Золотое перо России-2016» халыҡ-ара конкурсы лауреаты.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1801 — Павел I, Рәсәй императоры, 1796—1801 йылдарҙа хакимлыҡ итә.
- 1945 — Имаметдинов Мәғсүм Имаметдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
Йыл көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
- Подробности
- Просмотров: 506
БАШҠОРТОСТАН АГРОCӘНӘҒӘТ КОМПЛЕКСЫ КАДРҘАРЫН ЯҢЫНАН ӘҘЕРЛӘҮ ҺӘМ УЛАРҘЫҢ КВАЛИФИКАЦИЯҺЫН КҮТӘРЕҮ ИНСТИТУТЫ, өҫтәмә проф. белем биреү учреждениеһы. 1992 й. Өфөлә Башҡ‑н АСК м‑н идара итеү мәктәбе һәм БАХИ‑ның квалификация күтәреү ф‑ты нигеҙендә асыла, 2011 й. алып Аграр университеттың Өҫтәмә проф. белем биреү институты. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: АСК етәкселәрен һәм белгестәрен, дәүләт хеҙм‑рҙәрен, эшләмәгән кешеләрҙе һәм эшһеҙ белгестәрҙе яңынан проф. әҙерләү һәм квалификацияһын күтәреү (19 ғилми йүнәлеш, 53 уҡыу программаһы); практик һәм консультация эшмәкәрлеге; ғилми-техник һәм тәжрибә-эксперименталь эштәр, программалар һәм проекттарға фәнни экспертизалар үткәреү һ.б. Көндөҙгө һәм көндөҙгө-ситтән тороп уҡыу формалары бар. Институт составында 4 каф., уҡытыу-методика бүлеге, тоҡомло малсылыҡ б‑са мәғлүмәт- консультация үҙәге, мәғлүмәт-иҫәпләү үҙәге, проф. бухгалтерҙар һәм хеҙмәтте һаҡлау б‑са уҡытыу-методика үҙәктәре. Китапханаһы, спорт-һауыҡтырыу комплексы һ.б. бар. 52 уҡытыусы араһында 1 Рәсәй а.х. фәндәре акад. мөхбир ағзаһы һәм БР ФА акад., 7 ф. д‑ры һәм 11 канд. (2008). Йыл һайын 5,6 меңдән ашыу уҡыусы белем ала. Милли проекттар эшләүҙә, ш. иҫ. “Уралитэ” пр‑тиеһының (Өфө) БР‑ҙа һыйыр малының итле тоҡомдарын үрсетеү проектында, ҡатнаша. БР һәм РФ вуздары м‑н хеҙмәттәшлек итә. 60‑тан ашыу монография һәм уҡыу әсбабы баҫылған. Ректорҙары: Т.С.Биккенин (1992 й. алып), И.С.Түлебаев (1996 й. алып), Ф.Ә.Ғайсин (1997 й. алып), Ф.Х.Сиражетдинов (2002 й. алып); дир. — Р.Р.Мирсаяпов (2012 й. алып).
Ф.Х.Сиражетдинов
Тәрж. Г.Һ.Ризуанова