text:
Константин Толкачев: «Күрһәтелгән хеҙмәттәр генә түләнә»
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары хеҙмәттәренә ҡулай тарифтар билдәләү халыҡтың йәшәү шарттарын яҡшыртыуҙың мөһим проблемаларының береһе булып тора. Быйыл улар ҡырҡа ҡиммәтләнде. Ошоға бәйле проблеманы хәл итеүҙә компетентлы дәүләт власы органдарының барыһы ла, шул иҫәптән хәлде көйләү буйынса реаль мөмкинлеккә эйә булған парламент та ҡатнашырға тейеш. Ошо йәһәттән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе К.Б. Толкачев хәбәрсебеҙҙең бер нисә һорауына яуап бирҙе.
— Хөрмәтле Константин Борисович, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә ошондай хәл барлыҡҡа килеүҙең сәбәптәре ниҙә?
— Иң элек шуны әйтергә кәрәк: иҡтисадтың был тармағы табыш биреүҙең иң тотороҡло сығанаҡтарының береһе булды һәм булып ҡала. Был табышты технологик ҡорамалдарҙы реконструкциялауға, яңыртыуға һәм уның иҫке узелдарын алмаштырыуға һалырға кәрәк. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был йәһәттән эш башҡарылмай һәм быны тармаҡта енәйәтселектең үҫеүе менән аңлатырға мөмкин. Иҡтисадтың ошо секторы был йәһәттән дә һәм техник-технологик яҡтан да иң проблемалыларҙың береһе булып ҡала.
Федераль хөкүмәт тарафынан билдәләнгән тарифтар дәүмәленең газ, башҡа энергия сығанаҡтары хаҡына бәйлелеге лә ҙур проблема булып тора. Монополистар тарафынан йыл һайын хаҡтар артыу зарурлығын реаль нигеҙләмәйенсә, күрһәтелгән хеҙмәттәргә хаҡ күтәрелә. Халыҡ тарифтарҙың нигеҙһеҙ үҫеше өсөн түләй, шул уҡ ваҡытта рентабеллелек, сығымдар, уларҙы кәметеү, монополиялар етәкселәренең хеҙмәтенә түләү кимәлен нигеҙләү кеүек төп иҡтисади күрһәткестәр иҫәпкә алынмай. Ошондай хәлдә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге дәүләт сәйәсәте өсөн халыҡ алдында төбәк һәм муниципаль властарға отчет тоторға тура килә. Шуға күрә уйларға, бәлки, федераль бюджет килемдәренең бер өлөшөн төбәктәр файҙаһына маҡсатҡа ярашлы ҡайтанан бүлергә, шулай уҡ һалым сәйәсәтенә үҙгәрештәр индерергә кәрәк.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ эшмәкәрлегенең нигеҙен тәшкил иткән закондар базаһының йомшаҡлығы икенсе проблема булып тора. Был Дәүләт Думаһы һәм Рәсәй Федерацияһы субъекттарының закон сығарыу органдары тарафынан ошо проблемаға етди иғтибар биреүҙе талап итә. Халыҡтың үҙ хоҡуҡтары хаҡында тейешенсә хәбәрҙар булмауы, ошо ябай булмаған өлкәләге хәҙерге ҡануниәтте насар белеү тағы ла бер ҡатмарлы мәсьәлә. Халыҡ әүҙем түгел, бөтә мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе йорт идаралыҡтары иңенә һалыуҙы дауам итә. Торлаҡ хужалығына идара итеүҙә туранан-тура ҡатнашырлыҡ, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары һәм ойошмалары эшмәкәрлегенә йәмәғәт контролен билдәләрлек торлаҡ милекселәре ширҡәттәрен ойоштороу проблемалары ла хәл ителмәне. Ошондай шарттарҙа дәүләт һәм муниципаль власть яғынан халыҡ менән тура диалог алып барыу, үткәрелгән үҙгәртеп ҡороуҙарҙың асылын һәм йөкмәткеһен аңлатыу инициативаһы бик мөһим булып тора.
Минеңсә, бындай хәлде һәр фатирҙа йылылыҡты, һыуҙы һәм электр энергияһын иҫәпкә алыу приборҙарын ҡуйыу нигеҙендә генә һөҙөмтәле көйләргә мөмкин. Был проблеманы уңышлы хәл итеү өсөн беҙҙән ҙур тырышлыҡ талап ителәсәк. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһында баҙар мөнәсәбәттәренә күсеүҙән башҡа юл юҡ. Баҙар мөнәсәбәттәрен ойоштороу, конкурентлы мөхит булдырыу торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә ғәҙел хаҡ билдәләү һәм уларға хаҡтың артыуын сикләү мөмкинлеген бирәсәк. Мәҫәлән, 1999 йылдан 2008 йылға тиклем торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә тарифтар 9,5 тапҡырҙан ашыуға, ә ҡулланыу хаҡтары яҡынса 3,5 һәм халыҡтың номиналь килемдәре 5,5 тапҡырға артҡан.
— Республика парламенты депутаттары халыҡ өсөн тарифтарҙың артыуы проблемаһын нисек ҡабул итте?
— Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә халыҡ өсөн тарифтар артыуы проблемаһының күптәрҙе борсоуы берәүгә лә сер түгел. Һайлаусылар депутаттарға мөрәжәғәт итә, парламентҡа бик күп хаттар һәм мөрәжәғәттәр килә. Шуға күрә йыл башынан алып парламенттың профилле комитеттары ултырыштарында ошондай көнүҙәк мәсьәләләр күтәрелде. Мәҫәлән, Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет ултырышында бер нисә тапҡыр тариф сәйәсәте тураһындағы мәсьәләләр тикшерелде, республика һәм муниципаль власть органдарындағы яуаплы вазифалы кешеләрҙең отчеттары тыңланды.
Депутаттар төрлө муниципаль берә мектәрҙәге торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә хаҡтар айырмаһына иғтибарҙы йүнәлтте. Энергия сығанаҡтарына тарифтар федераль башҡарма власть органдары тарафынан билдәләнә һәм төбәктәрҙә федераль сәйәсәткә ниндәй ҙә булһа мөһим үҙгәрештәр индереү бик ҡыйын, тип һыҙыҡ өҫтөнә алынды. Шул уҡ ваҡытта халыҡтың һәм сәнәғәт предприятиеларының коммуналь түләүҙәре бер-береһенән ныҡлы айырылғанда, ике яҡлап субсидиялауҙан ҡырҡа баш тартыу кире эҙемтәләргә килтерәсәк һәм килтерә лә. Тикшереүҙәр һәм фекер алышыуҙар һөҙөмтәһендә депутаттарҙың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтарының ҡырҡа артыуына юл ҡуймау тураһындағы фекере йәмәғәтселек иғтибарына еткерелде.
Шуны әйтергә кәрәк: Башҡортостан Республикаһында тариф сәйәсәте тулыһынса федераль ҡануниәткә ярашлы тормошҡа ашырыла. Намыҫлы эшләүсе торлаҡ милекселәре ширҡәттәрендә һәм идарасы компанияларҙа бер ниндәй ҙә проблемалар юҡ: ғәмәлдәге мәсьәләләр бәхәсһеҙ һәм торлаҡ хужалары мәнфәғәтендә, йылдам хәл ителә.
— Константин Борисович, әле торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә тормошҡа ашырылған федераль дәүләт сәйәсәтен Һеҙ нисек һүрәтләр инегеҙ? Был йәһәттән, “Берҙәм Рәсәй” партияһы ниндәй позицияны биләй?
— Билдәләүемсә, 2010 йыл башында төҫмөрләнгән тарифтарҙың артыуы проблемаһы күпселек төбәктәр өсөн бөгөн дә киҫкен булып ҡала. Проблеманың киҫкенлеген бөтөрөү өсөн Рәсәй Хөкүмәте тарафынан ҡайһы бер саралар күрелде. Мәҫәлән, коммуналь хеҙмәттәргә тарифтарҙы һәм уларҙы ҡулланыу нормативтарын билдәләү буйынса вәкәләттәрҙе төбәктәр ҡарамағына тапшырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде. Был торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтары нигеҙһеҙ арттырылғанда ҡайһы бер проблемаларға юл ҡуймау мөмкинлеген бирҙе. Шуға күрә граждандарға финанс баҫымын ярайһы уҡ кәметеү, иҡтисадты аяҡҡа баҫтырыуҙа күҙәтелгән ыңғай тенденцияларға булышлыҡ итеү маҡсатында тарифтарҙы 2011 йылда ла ошо кимәлдә һаҡлап ҡалыу сәйәсәте дауам итәсәк.
Әле граждандарҙың коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүен үҙгәртеүҙең иң сикке индексын иҫәпләү методикаһы раҫланды. Уның нигеҙенә коммуналь хеҙмәттәр хаҡының граждандар өсөн ҡулайлылығы критерийын билдәләү һалынды. Халыҡ торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре өсөн тулы хаҡты түгел, ә үҙенең финанс мөмкинлектәренә ярашлы түләйәсәк. Был осраҡта торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре өсөн түләүҙәрҙе административ көйләү торлаҡ-коммуналь комплекстағы тотҡарлыҡтарҙы граждандарҙан алып төрлө кимәлдәге бюджеттарға йөкмәтеүҙе аңлата.
Бөгөн коммуналь хеҙмәттәр хаҡы йылылыҡ менән тәьмин итеү нормативтарынан, шулай уҡ һалҡын һәм эҫе һыу менән тәьмин итеү тарифтарынан сығып иҫәпләнә. Уларҙы коммуналь предприятиелар үҙҙәренең иҫәп-хисаптарына таянып билдәләй. Улар араһында конкуренция булмағанға күрә, был предприятиелар нормативтарҙы яһалма арттырырға тырыша. Шуға күрә беҙ һәр ерҙә иҫәп-хисап приборҙарын ҡуймай тороп, коммуналь хеҙмәттәр өсөн халыҡтың иҡтисади яҡтан нигеҙле һәм ғәҙел түләүҙәренә күсә алмаясаҡбыҙ. Был – төп проблема. Уны хәл итеү бөтә торлаҡ-коммуналь проблемаларҙы яйға һалыу мөмкинлеген бирәсәк.
Билдәләргә кәрәк: иҫәп-хисап приборҙарын ҡуйыу ресурстар ҡулланыу күләмен контролдә тотоу, уларҙы файҙаланыуҙы көйләү мөмкинлеген бирәсәк. Уларһыҙ биналар реновацияһы һәм энергетика һөҙөмтәлелеген арттырыу буйынса сараларҙың эҙемтәһен баһалап булмаясаҡ. Хәлде яйға һалыу өсөн “Берҙәм Рәсәй” партияһы инициативаһы буйынса Дәүләт Думаһы тарафынан “Энергияны һаҡлау һәм энергетика һөҙөмтәлелеген арттырыу тураһында” Закон ҡабул ителде. 2012 йылға тиклем бөтә торлаҡ биналар ҡулланған ресурстарҙы иҫәпләү приборҙары менән йыһазландырылырға тейеш, тип билдәләнде.
Был бурысты тормошҡа ашырыу өсөн һәр фатирҙы иҫәп-хисап приборҙары менән йыһазландырыуға ынтылыу мотлаҡ түгел, тәүге этапта йылылыҡ энергияһы, эҫе һәм һалҡын һыу менән тәьмин итеү буйынса дөйөм йорт иҫәп-хисап приборҙарын ҡуйыуҙы тиҙләтеү талап ителә. Юғиһә коммуналь предприятиелар ҡулланыу нормативтарын билдәләгәндә бөтә тариф сикләүҙәрен урап үтеүҙәре ихтимал. Шуны аңлатырға кәрәк: бөгөн, нормативтарҙы иҫәпкә алып, төбәктәрҙә граждандарҙың коммуналь хеҙмәттәргә түләү кимәле Европа кимәленә сыҡты, ә ҡайһы бер урындарҙа унан артып китте.
Тимәк, торлаҡ-коммуналь хужалыҡта ресурстарҙы иҫәпләүгә күсеүҙе муниципаль, төбәк һәм федераль власть кимәлдәрендә тәьмин итергә кәрәк. Шуға күрә “Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһы структуралары алдына ҡулланылған коммуналь ресурстарҙы иҫәпләүҙе тәьмин итеү, биналар һәм ҡоролмаларҙың энергетика һөҙөмтәлелеген арттырыу, торлаҡ хеҙмәттәре өлкәһендә конкуренцияны әүҙемләштереү, торлаҡ милекселәре үҙидараһын киңәйтеү бурысы ҡуйылды. Шул осраҡта ғына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре өсөн халыҡ түләүҙәренең артыуына ҡаршы тороу мөмкинлеге барлыҡҡа киләсәк.
— Ошо проблемаларҙы хәл итеү маҡсатында Башҡортостан парламенты ниндәй ҡарарҙар ҡабул итте һәм ҡабул итәсәк?
— Иң элек шуны әйтергә теләйем, беҙгә энергия ресурстарына тарифтар кешеләр өсөн арзан булып ҡалһын, халыҡ, коммуналь хужалыҡ һәм бизнес мәнфәғәттәре балансы күҙәтелһен өсөн ике яҡлап субсидиялауҙы бөтөргән саҡта йоғонтоло саралар күреүҙе дауам итергә кәрәк. Ошо маҡсатта тарифтарға контроль буйынса депутат комиссияһы ойошторолдо һәм бер йыл эшләп килә, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһындағы эштәрҙең торошона киң мониторинг тормошҡа ашырыла. Комиссия ултырыштарында компетентлы дәүләт органдары етәкселәренең ентекле мәғлүмәттәре тыңланды. Төбәктәргә тапшырылған вәкәләттәрҙән файҙаланыу нигеҙендә торлаҡ-коммуналь хужалыҡта хеҙмәттәр өсөн тарифтарҙың артыуы процесына контроль билдәләнде. Ҡулланыусылар өсөн мәғлүмәттәрҙең асыҡлығын тәьмин итеү буйынса аҙымдар яһалды. Бында тарифтарҙың артыуы сәбәптәре, күрһәтелгән хеҙмәттәр күләме һәм сифаты тураһындағы мәғлүмәттәр йәмәғәтселеккә сығарыла.
Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһы хәлен яҡшыртыу буйынса үткәрелгән саралар һөҙөмтәһе булараҡ Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа “Коммуналь комплекс ойошмаларының тарифтарын көйләү нигеҙҙәре тураһында” Федераль закондың 17-се статьяһына үҙгәрештәр индереү хаҡында” закон проекты эшләнде. Уға ярашлы, төбәктәге көйләүсе орган муниципалитеттарға етештереү йәки инвестиция программаларын тормошҡа ашырыу өсөн финанс ихтыяждарын тәьмин итеүгә ҡағылмаған сығымдарҙы тарифтар составына индергән осраҡта ошо тарифтарҙы һәм уларға өҫтәмәләрҙе ваҡытынан алда ҡайтанан ҡарау тураһында күрһәтмә биреү хоҡуғына эйә буласаҡ. Дәүләт Думаһы тарафынан ошо Закон актын ҡабул итеү был өлкәләге тариф һәм хаҡтар сәйәсәтен көйләүҙе тәьмин итеү мөмкинлеген бирер, тип ышанам.
Күрһәтелгән торлаҡ хеҙмәттәрен иҫәпләү приборҙарын ҡуйыу барышына йоғонтоло контролде, шулай уҡ билдәләнгән тарифтарҙы арттырыуҙың нигеҙлелегенә контролде тормошҡа ашырыу киләсәктә ошо өлкәләге төп бурыстарыбыҙҙың береһе буласаҡ. Тарифтарҙың үҫеүе йылына 15 проценттан артмаҫҡа тейеш. Граждандарҙың айырым категорияларына иҫәп-хисап приборҙары дәүләт тарафынан бушлай ҡуйылырға тейеш.
Алдараҡ әйтеүемсә, депутаттар халыҡ менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Был хәлде яҡшыртыу буйынса йоғонтоло саралар күреү маҡсатында муниципаль берәмектәр, закон сығарыу инициативаһы хоҡуғы субъекттары менән берлектәге эште уңышлы дауам итеү нигеҙе буласаҡ. Депутаттар корпусы торлаҡ фондын, шул иҫәптән энергетика һөҙөмтәлелеген арттырыу технологиялары иҫәбенә модернизациялау һәм реконструкциялау буйынса комплекслы саралар үткәреүҙе хуплай. Был киләсәктә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре сифатын яҡшыртасаҡ һәм уларҙың үҙҡиммәтен байтаҡҡа арзанайтасаҡ.
Алдыбыҙҙа күп фатирлы йорттарға идарасылар институтын, ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау институтын ойоштороуға, шулай уҡ торлаҡ милекселәре ширҡәтенә берләшеү буйынса милекселәргә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән “Йорт идарасыһы” махсус проектын тормошҡа ашырыу бурысы тора. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары тарафынан күрһәтелгән хеҙмәттәр өсөн генә түләүгә күсеү маҡсатҡа ярашлы буласаҡ.
Ҡыҫҡаһы, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген хоҡуҡи тәьмин итеү парламентарийҙар эшенең даими өҫтөнлөгө булып ҡала. Халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреү Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары корпусының төп маҡсаты булып тора. Иҡтисади үҫеште һәм йәмғиәттә социаль тотороҡлолоҡто тәьмин итеп, кешеләрҙең имен тормошо өсөн яҡшы шарттар булдырыу – парламентарийҙарыбыҙҙың мөһим бурыстарының береһе.


c: text/html

text:
Башҡортостанда совет ретро-автомобилдәре музейы асылдыФото: Олег Яровиков
Башҡортостанда совет ретро-автомобилдәре музейы асылды
Башҡортостанда совет ретро-автомобилдәре музейы асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Салауат ҡалаһында «Auto СССР» совет ретро-автомобилдәре музейы асылды. Әлегә музей экспозицияһында 24 автомобиль һәм һигеҙ мотоцикл. Һәр экспонаттың үҙ тарихы бар, әммә тәүгеләрҙән булып ГАЗ-21 «Волга» реставрацияланған, тине музейҙың кураторы Наталия Пименова. Яйлап машиналарҙың һаны арта һәм музей асырға тигән ҡарар ҡабул ителә. Ул төҙөүселәр урамы, 15А адресы буйынса урынлашҡан.
«Беҙҙең ғорурланырлыҡ һәм сит ил машиналарында үҫкән быуынға күрһәтерлек автомобилдәребеҙ бар. Был музей ғына түгел, ә быуындар бәйләнеше, металда сағылдырылған тарих. Беҙ уны ошондағы автотранспорт миҫалында өйрәнә алабыҙ», — тине Салауат ҡала Советы депутаты Михаил Сокольников.
Музейҙы асыу тантанаһына Өфөнән, Бәләбәйҙән, Мәләүездән, Стәрлетамаҡтан республика ретро-автомобилдәр клубы ағзалары, шулай уҡ Салауат ҡалаһы халҡы һәм уның ҡунаҡтары килгәйне.
Әйткәндәй, өс йыл рәттән ошо музейҙағы автомобилдәр «Еңеү өсөн олатайға рәхмәт» автоуҙышына йәлеп ителә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Башнефть» республика игенселәрен льготалы яғыулыҡ менән тәьмин итә
«Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте бүлендек предприятиеһы — «Башкирнефтепродукт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте аша Башҡортостандың ауыл хужалығы етештереүселәрен 2012 йылдың июленән ноябренә тиклем 53,4 млн тонна дизель яғыулығы һәм 2,7 млн тонна бензин менән тәьмин итәсәк. Яғыулыҡ поставкаларының бындай күләме РФ Ауыл хужалығы министрлығы менән РФ Энергетика министрлығының килешеүендә билдәләнгән.
Башҡортостан аграрийҙарын баҫыу эштәрен үткәргәндә кәметелгән хаҡтар буйынса яғыулыҡ менән тәьмин итеүгә бәйле яҡтарҙың үҙ-ара хеҙмәттәшлеге яҙғыһын нефть компанияһы менән БР Хөкүмәте араһында төҙөлгән «2012 йылда Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәренә һатылыусы яғыулыҡ-майлау материалдарының айырым төрҙәренә хаҡтарҙы кәметеү йәки арттырмау тураһында»ғы килешеү буйынса көйләнә.
Документҡа ярашлы, быйыл марттан июнгә тиклем «Башкирнефтепродукт» йәмғиәте республиканың ауыл хужалығы предприятиеларын ташламалы хаҡтар менән 47,8 млн тоннанан ашыу дизель яғыулығы һәм 1,8 млн тонна бензин менән тәьмин иткән.


text:
Өфөлә 186 миллиард һумлыҡ транспорт инфраструктураһын үҫтереү проекты эшләнде
Өфөнөң транспорт инфраструктураһын үҫтереү проекты эшләнде, уға инвестициялар күләме 186 миллиард һум тәшкил итәсәк. Проект, атап әйткәндә, автомобиль юл айырсалары төҙөүҙе һәм ҡаланан транзит транспортын сығарыуҙы күҙ уңында тота. Был турала 27 октябрҙә Башҡортостан баш ҡалаһын үҫтереүҙең генераль планын тикшереү барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
«Йылдан-йыл Өфөлә хәрәкәт тығыҙыраҡ була, йөрөү ауырлашҡандан-ауырлаша бара. Әгәр Салауат Юлаев проспекты булмаһа, Өфө тығындары Мәскәүҙекенән ҡалышмаҫ ине», — тине Рөстәм Хәмитов.
Өфө мэры Павел Качкаев әйтеүенсә, ҡалала Блюхер урамы буйлап тиҙлекле трамвай линияһы төҙөү ҙә планлаштырыла.
Рөстәм Хәмитов ҡала түрәләре алдына ҙур транспорт ағымын юлға һалыу һәм ҡала транспортының расписание буйынса йөрөүен ойоштороу бурысы ҡуйҙы, тип хәбәр итә Башҡортостан Президенты матбуғат хеҙмәте.


text:
Төбәктә йәш урман 10,5 мең гектарҙа ултыртыласаҡ
Был яҙ Башҡортостанда 10,5 мең гектарҙа урмандарҙы тергеҙеү эштәрен башҡарыу планлаштырыла, тип хәбәр итә республика Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте. Шул уҡ ваҡытта өҫтөнлөк ылыҫлы ағастарға бирелә.
— Бөгөнгә йәш урман ултыртыу эше дөйөм алғанда республика буйынса 1086 гектар майҙанда тамамланған. Урман участкаларын ҡуртымға алыусылар 257 гектар ултыртҡан, — тип һөйләне БР Урман хужалығы министрлығының урмандарҙы тергеҙеү бүлеге начальнигы Марат Кәбиров.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр Башҡортостан Республикаһында 10,6 мең гектар урман тергеҙелде, ул ҡырҡылған урман майҙанына тап килә. Рәсәй Урман хужалығы Башҡортостандың был йүнәлештә планды арттырып үтәгән төбәктәр иҫәбендә тороуын билдәләне. Урман ултыртыу майҙандары буйынса республика Волга буйы федераль округында беренсе урынды биләй.


text:
Башҡортостан «Автомобилһеҙ бер көн» акцияһына ҡушылды Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан «Автомобилһеҙ бер көн» акцияһына ҡушылды
Башҡортостан «Автомобилһеҙ бер көн» акцияһына ҡушылды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Бөгөн, 22 сентябрҙә, донъяла автомобилһеҙ бер көн билдәләнә. Машиналарҙың үтә күп булыуы ҙур ҡалаларҙың ғына проблемаһы түгел, ул күптән инде глобаль мәсьәләгә әүерелгән. Өфөлә генә машиналар һаны йыл һайын уртаса 30 меңгә арта. Мәскәүҙә, башҡа ҙур ҡалаларҙа был һан күпкә юғары.
Өфөлә Бөтә донъя автомобилһеҙ бер көн 2009 йылдан билдәләнә. Ул ваҡытта ошо байрам уңайынан «Берҙәм Рәсәй йәш гвардияһы»ның төбәк бүлексәһе Башҡортостандың баш ҡалаһында беренсе велоуҙыш ойошторҙо. Уның ағзалары бөгөн дә ошо матур йоланы дауам итә. Иртәнсәк йәш гвардиясылар Ленин исемендәге парк, Софья аллеяһы, Салауат Юлаев паркы буйлап йүгерҙе.
Башҡортостандың башҡа ҡалаларында ла автомобилдән баш тартыу көнөнә арналған акциялар уҙа. Республикала йәшәүселәр велосипедта, электр транспортында, йәйәү йөрөй.


text:
Евгений Семивеличенко Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең идарасы директоры итеп тәғәйенләнде
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһына ингән Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең идарасы директоры итеп Евгений Семивеличенко тәғәйенләнде. Быға тиклем ул Өфө моторҙар эшләү берекмәһе идарасы директорының корпоратив һәм хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса урынбаҫары вазифаһын биләне. 2015 йылдың 8 сентябрендә Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы директоры Александр Артюхов тәғәйенләү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйған. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Екатерина Косых хәбәр итте.
Евгений Семивеличенко Өфө статистика, информатика һәм иҫәп-хисап техникаһы колледжын тамамлаған, Башҡорт дәүләт университетында «Юриспруденция» белгеслеге буйынса юғары белем алған. Евгений Александрович Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә 2003 йылдан эшләй. Юридик идаралыҡ етәксеһе вазифаһында башлай. 2008 йылдан — генераль, 2011 йылдан Өфө моторҙар эшләү берекмәһе идарасы директорының корпоратив һәм хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса урынбаҫары.
«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — илебеҙҙә хәрби авиация өсөн двигателдәр етештереүсе иң ҙур үҙәк. Рәсәйҙә дәүләт оборона заказын үтәү сиктәрендә «Су» маркалы самолеттар өсөн двигателдәр эшләүсе берҙән-бер предприятие. Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһына инә.


text:
Башҡортостанда һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауым – 11,2 килограмм
Башҡортостандың Ауыл хужалығын консультациялау үҙәгенең оператив мәғлүмәттәренә ярашлы, хәҙер республика буйынса тәүлегенә һәр һыйырҙан уртаса 11,2-шәр килограмм һөт һауып алалар. Шул уҡ ваҡытта Стәрлетамаҡ хужалыҡтары һәр һыйырҙан 17 килограмдан ашыу һөт һауып ала, 15 килограмдан күберәк – Ауырғазы, Тәтешле һәм Саҡмағош райондары.
Дөйөм алғанда республика буйынса тулайым һауым 2014 йыл башынан алып 338,4 мең тоннанан артҡан, 145,7 мең тоннаһы һатылған. Уларҙың 153,8 мең тоннанан ашыуын ауыл хужалығы предприятиелары һәм фермер хужалыҡтары етештергән, 134 мең тоннанан күберәген һатҡан.
Был ике күрһәткес буйынса иң юғары һөҙөмтәләр Стәрлетамаҡ һәм Саҡмағош райондары ауыл хужалығы предприятиеларында, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Йыл башынан алып төбәктә халыҡтан һөт һатып алыу 11,7 мең тоннаға тиерлек еткән. Алдынғыларҙа – Илеш һәм Баймаҡ райондары, ике район халҡынан был ваҡыт эсендә, тейешенсә, 955 һәм 818 тонна һөт һатып алынған.


text:
«Китап» нәшриәтендә Гөлли Мөбәрәкованың тормошо һәм ижады хаҡында китап-альбом баҫылып сыҡты
ӨФӨ, 2014 йыл, 30 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Китап» нәшриәтендә күренекле башҡорт актрисаһы, СССР-ҙың халыҡ артисы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, профессор Гөлли Мөбәрәковаға арналған «Гөлли Мөбәрәкова. Тормошо һәм ижады» тигән китап-альбом донъя күрҙе.
Актриса күп йылдар сығыш яһаған Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына 95 йыл тулыу айҡанлы баҫылып сыҡҡан китапта уның тормошоноң һәм ижадының сағыу биттәре, замандаштарының, театр тәнҡитселәренең һәм тамашасыларҙың баһаламалары һәм хәтирәләре урын алған.
Китап-альбомды нәшриәт магазиндарында һатып алырға мөмкин.


text:
Яҙ башында Өфөлә уҙасаҡ ШОС һәм БРИКС саммиттарының ирекмәндәр составы билдәле буласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
1 мартта Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарында эшләйәсәк ирекмәндәрҙең составы билдәле буласаҡ. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Өфө-2015» ШОС БРИКС офис-төркөмө» автономлы коммерция булмаған ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Әлеге ваҡытта ирекмәндәрҙе һайлап алыуҙың финал этабы — кандидаттар менән әңгәмәләшеү бара. Һәр кемгә үҙең хаҡында һөйләү, волонтерлыҡ тәжрибәһе һәм сит телде белеүҙе күрһәтеү өсөн 20 минут бирелә. Һорау алыусылар волонтерлыҡҡа кандидаттарҙың ҡатмарлы хәлдәрҙә үҙҙәрен нисек тотоуына, уларҙың аралашыу күнекмәләренә һәм эш һөҙөмтәһе өсөн шәхси яуаплылыҡты аңлау кимәленә айырыуса иғтибар бирә.
— Әңгәмәләшеү — волонтер менән танышыуҙың шәп һәм һөҙөмтәле ысулы. Беҙ уға ниндәй эшмәкәрлек ҡыҙыҡлыраҡ булыуын аңлар өсөн күнекмәләре һәм ҡыҙыҡһыныуҙары тураһында һорашабыҙ, — тип билдәләй «Волонтер-2015» программаһы етәксеһе Диана Вәлиева.
Кандидаттар менән әңгәмәләшеүҙәр 22 февралгә тиклем үткәрелә.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ШОС һәм БРИКС саммиттарында волонтер булараҡ ҡатнашыуға 9500 кеше ғариза биргән, шуларҙың 2000-дән ашыуы уҡыуҙар үткән. Өфөләге халыҡ-ара саммиттарҙа эшләү өсөн 500 ирекмән кәрәк.


text:
2013 йылда Башҡортостанда һәр һыйырҙан 3788-шәр килограмм һөт һауып алынған
Башҡортостандың ауыл хужалығы предприятиеларында 2013 йылда һәр һыйырҙан уртаса 3788-шәр килограмм һөт һауып алынған, был күрһәткес 2012 йылға ҡарағанда 1 процентҡа күберәк.
Республика Ауыл хужалығы министрлығының малсылыҡты интенсификациялау һәм бәләкәй хужалыҡтарҙы үҫтереү бүлеге мәғлүмәттәренә ярашлы, иң яҡшы етештереүсәнлекте былтыр Саҡмағош районының «Герой» ауыл хужалығы етештереү кооперативы һыйырҙары күрһәткән. Бында һәр һыйырҙан уртаса һауым 7678 килограмм тәшкил итә.
Икенсе урында – Ауырғазы районының «Уңыш» ауыл хужалығы производство кооперативы, бында һәр һыйырҙан йылына 6948-шәр килограмм һөт һауып алалар. Өсөнсө урында – Дүртөйлө районының «Киров исемендәге тоҡомсолоҡ заводы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Бында уртаса йыллыҡ етештереүсәнлек һәр һыйырҙан 6835-шәр килограмм тәшкил итә.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, «Уңыш» ауыл хужалығы производство кооперативы һәм Киров исемендәге тоҡомсолоҡ заводы «500 ферма» республика комплекслы программаһы ҡатнашыусылары.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «500 ферма» республика программаһы 2012 йылдың яҙында старт алған. Программаның төп маҡсаты – малдарҙы ҡарау өсөн тейешле шарттар, шулай уҡ фермаларҙа эшләү өсөн оптималь шарттар булдырыу.
Был ваҡыт эсендә 133 һөтсөлөк фермаһын һәм 1 тоҡомсолоҡ эше буйынса сервис хеҙмәте булдырыу предприятиеһын яңыртыуҙа 115 ауыл хужалығы предприятиеһы Программа ҡатнашыусыһы исеменә эйә булды.
«500 ферма» комплексы программаны тормошҡа ашырыу фермаларға яңы күренеш бирә алды. Бында башҡарылған яңыртыу һәм реконструкциялау эштәре һөҙөмтәһендә, ошондай фермаларҙа һәр һыйырҙан уртаса һауым республика буйынса уртасаға ҡарағанда дүрттән бер өлөшкә тиерлек күберәк.
Әлеге ваҡытҡа тиклем «500 ферма» маҡсатлы программала ҡатнашыу өсөн критерийҙарҙың береһе хужалыҡта кәм тигәндә 300 һауым һыйыры булыуы мотлаҡ ине.
2014 йылдан алып был планканы 200 башҡа тиклем кәметеү планлаштырыла. Шуға күрә «500 ферма» комплексы программала, һауым көтөүен 300-400 башҡа тиклем арттырырға планлаштырған, 50-ләгән ауыл хужалығы предприятиеһы ҡатнаша аласаҡ.


text:
2 мартта санитар-эпидемиологик именлек мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
2 мартта РФ Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә санитар-эпидемиологик именлекте тәьмин итеү һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы ҡануниәте талаптарын үтәү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү үтәсәк. Мөрәжәғәт итеүселәрҙе Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе Роберт Такаев ҡабул итәсәк.
Ҡабул итеү сәғәт 10-да башлана.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы).
Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Республиканың 19 районы аграрийҙары ужым культураларын сәсеүҙе тамамланы
Башҡортостандың 19 районы аграрийҙары ужым культураларын сәсеүҙе тамамланы. Республикала сәсеү эштәре 516 мең гектар майҙанда башҡарылған, планға ҡарата был 86 процент тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Шул уҡ ваҡытта ужым баҫыуы өсөн иң ҙур майҙан – 22 мең гектар – Көйөргәҙе районында бүленгән.
Бынан тыш, БР Ауыл хужалығы буйынса консультация үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә 477 мең гектар майҙанда баҫыуҙар туңға һөрөлгән, планға ҡарата был 39 процент тәшкил итә.
Был йәһәттән иң яҡшы күрһәткестәр Ауырғазы, Илеш, Мәләүез һәм Стәрлетамаҡ райондарында күҙәтелә. Әлеге райондарҙа 20,4-24,4 мең гектар ер туңға һөрөлгән.


text:
21 сентябрҙә Өфөлә «Уралстройиндустрия форумы- 2010» күргәҙмәһе асыла
Шишәмбе көндө, 21 сентябрҙә, Өфөнөң Спорт һарайында XX «Уралстройиндустрия форумы— 2010» юбилейлы махсус күргәҙмәһе эшен башлай. Унда илебеҙҙән һәм яҡын сит илдәрҙән 120-гә яҡын предприятие ҡатнаша.
Форум сиктәрендә бихисап семинарҙар һәм ғилми-ғәмәли конференциялар, шулай уҡ тармаҡтың «Мисс төҙөлөш – 2010» матурлыҡ конкурсы үткәреләсәк.
Күргәҙмәне ойоштороусылар булып Башҡортостан күргәҙмә компанияһы, «Башҡортостан» күргәҙмә комплексы, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы һәм БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты ҡатнашлығында Башҡортостан республика фәнни-техник төҙөүселәр йәмғиәте сығыш яһай.
Сараны асыу тантанаһы сәғәт 12-гә билдәләнгән.


text:
Ирек Ниғмәтуллин Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының почетлы билдәһенә лайыҡ булды
Элекке Өфө ҡала Советы башлығы, әле ҡала Советы рәйесе урынбаҫарҙарының береһе Ирек Ниғмәтуллин Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының «Башҡортостан республикаһы ҡануниәтен үҫтереүгә өлөш индергән өсөн» почетлы билдәһенә лайыҡ булды. Награданы яңы ҡала Советының беренсе ултырышында БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев тапшырҙы.
— Ирек Ниғмәтуллиндың ҡала Советы етәксеһе вазифаһында башҡарған эшмәкәрлеге менән бик ҡәнәғәтбеҙ, — тине ул.
Республика парламенты спикеры БР Дәүләт Йыйылышы менән Өфө ҡала Советы араһында конструктив бәйләнештәр булдырылыуын да билдәләне.
Ирек Ниғмәтуллин шулай уҡ Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың рәхмәт хатына ла лайыҡ булды. Рәхмәт хаты уға урындағы үҙидаралыҡты үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, ҡаланың ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн тапшырылды.
— Икенсе саҡырылыш ҡала Советында эшләү дәүерендә Ирек Ниғмәтуллин күп эштәр башҡарҙы, — тине Владимир Балабанов. — Һәм әле лә, тик икенсерәк сифатта, ул үҙ эшен дауам итәсәк.


text:
Фото:
Республиканың ғалим-иҡтисадсылары, Рәсәй инновацион үҫеш юлына баҫырға тейеш, тип иҫәпләй
Фото:
Гайдаров форумы йомғаҡтары буйынса Өфөлә түңәрәк өҫтәл республиканың алдынғы иҡтисадсыларын: теоретиктарҙы, практиктарҙы, дәүләт хеҙмәткәрҙәрен, йәмғиәт һәм сәйәсәт эшмәкәрҙәрен, йыйҙы. Сара БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында үтте.
Докладтар менән Мәскәү Гайдаров форумы ҡатнашыусылары, шул иҫәптән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының иҡтисад факультеты деканы Динара Пескова, шулай уҡ Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетының иҡтисади анализ һәм эшҡыуарлыҡ кафедраһы мөдире Рөстәм Мәликов, сығыш яһаны.
Ғалимдар Рәсәй һәм уның төбәктәренең иҡтисади торошона баһа биреүгә бәйле мәсьәләләргә фекер алышты, илдең артабанғы үҫеш юлын һайлауы тураһында әңгәмәләште. Түңәрәк өҫтәлдә билдәләп үтеүенсә, «Ведение бизнеса» Бөтә донъя банкы рейтингында беҙҙең ил 20 пунктҡа алға күскән. Был ыңғай үҙгәрештәр тураһында һөйләй, инвесторҙарға уңайлы эш климаты тураһында сигнал бирә.
Түңәрәк өҫтәл, Гайдаров форумы кеүек, төп проблемалар буйынса төрлө ҡараштарҙы асыҡланы. Әммә иҡтисадсылар, артабан да либераллек юлы буйынса барырға һәм конкурентлыҡ үҫешенә файҙа булһын өсөн иҡтисади процестарға дәүләт йоғонтоһон сикләргә кәрәк, тип белдерҙе. Икенселәр, Рәсәй өсөн, уның үҙенсәлегенә күрә, таҙа баҙар юлы килешмәй, тип иҫәпләй.
Һүҙ көрәштереүҙә ҡатнашыусылар, үҙенең һөҙөмтәле иҡтисад моделен илебеҙгә әле уйлап табаһы бар, тигән һығымтаға килде. Рәсәй тиҙерәк инновацион үҫеш юлына боролорға тейеш. Етди саҡырыу булып кадрҙар сәйәсәте тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төбәктәрҙә йәш һөҙөмтәле дәүләт идарасылары звеноһы ауыр формалаша. Шуға бәйле, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының ректоры Сергей Лаврентьев билдәләүенсә, ҙур ышаныс ғалим-иҡтисадсыларға, уларҙың иҡтисади платформаны булдырыуҙа әүҙем гражданлыҡ позицияһына төшә.


text:
Башҡортостан менән Татарстанды “Салауат күпере” тоташтырасаҡ
Әле ҡалалар, тамашаларҙа ҡатнашыусылар исемлеге билдәләнә. Ойоштороусыларҙың береһе Республиканың атҡаҙанған артисы Вилдан Яруллин әйтеүенсә, проектта Башҡортостан, Татарстандың билдәле артистары ҡатнашасаҡ, шулай уҡ Үзбәкстандың “Ялла” төркөмө саҡырылған.
Мәғлүм булыуынса, аҙна башында президент Рөстәм Хәмитов башҡорт йырсыһы Вилдан Яруллин һәм татар йырсыһы Салауат Фәтхетдинов менән осрашҡайны. Ошо осрашыуҙа артистар президентты “Салауат күпере” проекты менән таныштырҙы. Ике милләт араһындағы ижади дуҫлыҡты нығытасаҡ был проект, тине йырсылар.


text:
Ҡараунһарай – Башҡортостан дәүләтселлеге нигеҙе
Ҡараунһарай – Башҡортостан дәүләтселлеге нигеҙе.
Ошо девиз аҫтында башҡорттар ҡор йыйҙы. Халҡыбыҙ өсөн ҙур әһәммиәткә эйә булған бер юлы ике ваҡиға-Ҡарауанһарайҙың юбилейына һәм Башҡортостандың йөҙ йыллығына арналған саралар Ырымбурҙа үтте. Осрашыу урыны ла осраҡлы һайланмаған. Сөнки Башҡорт автономияһын ҡабул итеү буйынса һөйләшеүҙәр Ҡарауанһарайҙа үткән. Милли кейемдәрҙә рухлы башҡорттар ҡурай көйөнә бейей. Бынан яҡынса ике быуатҡа элек Ҡарауанһарай асылғанда үткән ҙур тантаналағы кеүек, әле лә, архитектура ҡомартҡыһының юбилейы юғары кимәлдә билдәләнде. Айырыуса, шул осорҙағы хәрби кейемдәрҙә килгән Башҡортостан ҡунаҡтары иғтибар үҙәгендә булды. Сөнки Ҡарауанһарай тап башҡорт ғәскәрҙәренең ҡаһарманлығы хөрмәтенә, генерал-губернатор Перовскийҙың тәҡдиме менән төҙөлә. Юбилейға әҙерлек бер йыл алдан башланған. Ремонт эштәренә беҙҙең республика 10 миллиондан ашыу аҡса бүлгән. Башҡортостан ғына түгел, бөтә Рәсәй өсөн ҙур әһәмиәткә эйә архитектура ҡомартҡыһы ошо ваҡыт эсендә һиҙелерлек үҙгәрештәр кисергән. Гөлимә Жанғабилова архивтарҙа эҙләнеп, Ҡарауанһарайға ҡағылышлы барлыҡ документтарҙы йыйнап ала. Сөнки федераль кимәлдәге тарихи — мәҙәни ҡомартҡыла рәсми ҡағыҙҙарһыҙ бер ҡаҙаҡ та ҡағырға ярамай. Әле Ғөлимә ханым комплексты тулыһынса төҙөкләндереү хыялы менән янып йәшәй. Бында һәр нәмә ҡәҙерләп һаҡлана. Мәҫәлән, был биҙәү предметы ғына түгел, ә тарихи хәтер. Бынан 170 йыл элек комплекс төҙөлгәндә республиканан алып килгән ағастарҙың ҡырғылған тамырын ташламайынса, иҫтэлеккә ҡалдырғандар. Бында үткән менән киләсәк осраша, тиһәң дә мөмкин. Яңы уртылтырған йәш шыршылар, шулай уҡ, Башҡортостандан килтерелгән. Яңы һулыш алған башҡорт халыҡ йортон күреп, делегаттар хайран ҡалды. Аҫаба халыҡ йыйған ҡорҙа Башҡортостан һәм Ырымбур райондарынан ике йөҙләгән делегат ҡантанашты. Түңәрәк өҫтәл Ҡарауанһарайҙың юбилейына һәм Башҡортостандың йөҙ йыллығына арналды. Халыҡ өсөн мөһим булған был ике ваҡиға бер-берһенә тығыҙ бәйләнгән. Сөнки тап ошо изге йортта башҡорттарҙың тәүге ҡоролтайы үтә. Әле лә ошо тарихи бинала китапхана, музей, мәктәпте үҙ эсенә алған башҡорт халыҡ үҙәге булһа ине, тигән фекерҙәр ҙә яңғыраны. Был тәҡдимдәр барыһы ла резолюцияға индерелде. Республиканан килгән сәнғәт әһелдәренең концерты ла рух күтәренкелеге менән уҙҙы. Тулы зал, аяҡ үрә баҫып ҡул сабыуҙар, ихлас йылмайыуҙар, йәштәр менән сыланған күҙҙәр — былар барыһы ла ошондай сараларҙың кәрәклеген, халыҡтың милләттәштәре менән осрашыуҙарға һыуһағанын күрһәтә. Ҡарауанһарайҙы һаҡлап ҡалыу һәм киләсәк быуынға еткереү йәһәтенән ошондай уҡ комплексты республикала ла булдырырға кәрәк тигән фекерҙәр яңғыраны. Шулай уҡ, уны төҙөткән губернатор Василий Перовский исемен Өфөләге урамды атарға тәҡдим иттеләр.


text:
Фото:
Балаҡатай районына дауахананы реконструкциялауға бер нисә йөҙ миллион талап ителә
Фото:
Балаҡатай районына Үҙәк район дауаханаһын реконструкциялауға бер нисә йөҙ миллион һум талап ителә. 6 мартта республиканың төньяҡ-көнсығышына эш сәфәре барышында Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов бында булып, урындағы медиктарҙың һәм уларҙың пациенттарының проблемалары менән танышты.
Дауахананың төп проблемаһы – инфекция бүлексәһе. Унда 2009 йылда ғына косметик ремонт үткәрелеүгә ҡарамаҫтан, был бинаның торошо насар булып ҡала һәм стандарттарға яуап бирмәй.
Табиптар әйтеүенсә, дауахана тулыһынса эшләһен өсөн 70 урынлыҡ хирургия корпусы төҙөргә кәрәк. Был 135 миллион һумға төшәсәк. Бынан тыш, поликлиниканы реконструкциялау ҙа талап ителә. Был тағы ла 95 миллион һум аҡса. Һәм ниһайәт, инженерлыҡ коммуникациялары үткәреү һәм ҡаҙанлыҡ урынлаштырыу өсөн дауаханаға 10 миллион һум кәрәк.
Балаҡатай районында Башҡортостан башлығы йәнә коррекция мәктәп-интернатында булды һәм ике аграр предприятиеның эше менән танышты.
Шуларҙың береһе – «Газ-Сервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең иген үҫтереү һәм он тарттырыу менән шөғөлләнгән ярҙамсы хужалығы. 2010 йылда бында 3,2 мең тоннанан ашыу ашлыҡ йыйып алынған.
Балаҡатай районындағы Президент ҡараған икенсе предприятие базаһында – «Лидер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә— Венгрияның «FarmExport» фирмаһы һөтсөлөк комплексы төҙөү буйынса инвестиция проектын тормошҡа ашырырға ниәтләй. Сит ил эшҡыуарҙары «Лидер» йәмғиәтен мал һимертеү производствоһын ойоштороу өсөн файҙаланырға йыйына.
Рөстәм Хәмитов булып киткән коррекция мәктәп-интернаты республиканың төньяҡ-көнсығышындағы биш районды хеҙмәтләндерә. Унда 80 бала белем ала. Мәктәптең төп проблемаһы –авария хәлендәге ашхана. Уны файҙаланыу 2009 йылда суд ҡарары менән тыйылған. Ярты быуат элек ағастан төҙөлгән уҡыу кластары ла иҫке. Унда дәрестәр үткәреү балалар ғүмере һәм һаулығы өсөн хәүефле. Коррекция мәктәбен реконструкциялау проекты әҙерләнгән. Ул яңы ике ҡатлы бина төҙөүҙе күҙаллай. Был төҙөлөш 110 миллион һумға төшәсәк.


text:
Фото:
БР Үҙәк һайлау комиссияһында яңы етәксе
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы 21 ғинуарҙа үҙенең сираттағы ултырышында Хәйҙәр Вәлиевты БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе итеп һайланы. Комиссия ултырышында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Азамат Илембәтов, БР Үҙәк һайлау комиссияһы ағзалары, Өфө ҡалаһы территориаль һайлау комиссиялары рәйестәре, сәйәси партиялар һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты. Ултырыш видеоконференция режимында үткәнгә күрә, унда РФ Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Николай Конкин да ҡатнаша алды. Ул 19 ғинуарҙа Рәсәй Федерацияһы Үҙәк һайлау комиссияһының Хәйҙәр Вәлиевтең кандидатураһын бер тауыштан БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе вазифаһына тәҡдим итеү тураһында хәбәр итте.
БР Үҙәк һайлау комиссияһының 12 ағзаһының 10-ы хәл йәшерен тауыш биреү юлы менән Хәйҙәр Вәлиев кандидатураһын һайланы. Ике кеше ҡаршы тауыш бирҙе. “Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыуға хоҡуғының төп гарантиялары тураһында”ғы Федераль законға ярашлы, Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесенә комиссия ағзаларының яртыһынан ашыуы тауыш бирә икән, ул һайланған тип иҫәпләнә. Ошоноң менән бәйле БР Үҙәк һайлау комиссияһы Хәйҙәр Вәлиевтың һайланыуы тураһында ҡарар ҡабул итте. БР Үҙәк һайлау комиссияһының яңы рәйесен хеҙмәттәштәре исеменән БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Нәүфәл Йәнбухтин тәбрикләне. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев БР Үҙәк һайлау комиссияһының яңы рәйесе Х.А. Вәлиевкә республика етәкселегенең ҡотлауҙарын тапшырҙы.
Хәйҙәр Арыҫлан улы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа, РФ Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаларына һәм республика Үҙәк һайлау комиссияһынан коллегаларына юғары ышаныс күрһәткән өсөн рәхмәт белдерҙе. Ул бөтә белемен һәм тәжрибәһен буласаҡ һайлау кампанияларын юғары кимәлдә үткәреүгә йүнәлтергә вәғәҙә итте.
Белешмә өсөн:
Вәлиев Хәйҙәр Арыҫлан улы 1959 йылдың 20 мартында Әбйәлил районының Тәпән ауылында тыуған. 1986 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын, 2004 йылда Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай.
Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Армияла хеҙмәткә тиклем һәм унан һуң Әбйәлил районының Калинин исемендәге колхозында агроном булып эшләй. 1981 йылдан 1984 йылға тиклем ошо колхоз рәйесе урынбаҫары була. 1984 – 1990 йылдарҙа Әбйәлил районының Киров исемендәге колхозында партком секретары, КПСС-тың Әбйәлил райкомы идеология бүлеге инструкторы булып эшләй. 1991 йылда Свердловск юғары партия мәктәбен тамамлай. 1992 йылдан – Әбйәлил районы ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығының баш агрономы. 1994 йылда Әбйәлил районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1995 йылдан – ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы начальнигы урынбаҫары, идаралыҡ начальнигы, Әбйәлил районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары.
2000 йылдың ғинуарынан – Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министрының беренсе урынбаҫары, 2000 – 2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Территориялар һәм кадрҙар менән эшләү буйынса идаралығы начальнигы, начальник урынбаҫары булып эшләй. 2008 йылдың октябренән – БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының беренсе проректоры, дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары менән үҙ-ара эш итеү буйынса проректор.
Юридик фәндәр кандидаты.
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.


text:
Эшҡыуарҙар Кузбасс халыҡ-ара бизнес аҙналығына саҡырылған
Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы республиканың эшлекле даирәләренә май айында Кемеровола Кузбасс халыҡ-ара Эшҡыуарлыҡ һәм бизнес аҙналығы үткәрелеүе хаҡында хәбәр итә. "Экспо-Себер" ХII халыҡ-ара күп тармаҡлы күргәҙмә-йәрминкә һәм "Эшҡыуарлыҡ" ХI Махсуслаштырылған йәрминкә үткәреү планлаштырыла.
Башҡортостандың бәләкәй бизнес вәкилдәре конгреста һәм күргәҙмә-йәрминкә сараларында ҡатнашыуға саҡырылған. Экспозицияның тематик бүлектәре араһында — сәнәғәт һәм ауыл хужалығы сеймалы һәм ҡорамалдар, производство-техник тәғәйенләнештәге продукция, аҙыҡ-түлек продукттары, инновацион программалар һәм проекттар, банк, аудитор, лизинг хеҙмәтләндереүҙәре һәм башҡалар.
Аҙналыҡ маҡсаты — бизнес проблемаларын тикшереү, уларҙы хәл итеү юлдарын билдәләү, шулай уҡ тауар алмашыуҙы, кооперацияны, инвестицион эшмәкәрлекте, фән һәм мәҙәниәт өлкәһендә хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә булышлыҡ итеү.
Ғилми-эшлекле программа сиктәрендә презентациялар һәм конференциялар планлаштырылған.


text:
Өфөлә Википедияның төбәк телдәре бүлектәренең әүҙем ағзалары йыйылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә Википедияның төбәк телдәре бүлектәренең әүҙем ағзалары йыйылды
Өфөлә Википедияның төбәк телдәре бүлектәренең әүҙем ағзалары йыйылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
Башҡортостанда Башҡорт Википедияһының 10 йыллығына бағышланған «Вики-Һабантуй 2015» саралар комплексы бара. 25 апрелдә Башҡорт дәүләт университетында ойоштороласаҡ «Википедия һәм мәғлүмәт йәмғиәте» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы проекттың мөһим ваҡиғаһы буласаҡ. «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Башҡорт Википедияһы администраторы Рөстәм Нуриев ошо хаҡта һөйләне. Күләмле форумда Башҡортостандан, Татарстандан, Тыванан, Чечнянан, Төмән өлкәһенән, Украинанан, Польшанан вәкилдәр ҡатнаша.
— Форумдың маҡсаты — Башҡортостанды донъяға танытыу, ә республика йәмәғәтселегенә төрлө милләтле кешеләр ҡатнашҡан Википедия кеүек донъя күләмендәге проектты күрһәтеү. Улар үҙ теләге менән бөтә кешелек өсөн мәғлүмәт сығанағын булдырыу өҫтөндә эшләй, — тине Рөстәм Нуриев.
«Викимедиа РУ» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы Рәсәй төбәктәрендә энциклопедик проекттарҙы үҫтереүҙең төп ойоштороусыһы булып тора. Уның бурысы — интернет-энциклопедияның бәләкәй бүлектәренә булышлыҡ итеү.
Башҡорт Википедияһы Рәсәй халыҡтарының тел бүлектәре араһында тиҙ үҫешеүсе проекттар иҫәбендә, проекттың татар, төрөк, лезгин биттәре лә әүҙем тулыландырыла. Википедияның башҡорт бүлеге администраторы Зөфәр Сәлихов һүҙҙәренсә, мәҡәләләр яҙыу буйынса конкурс үткәргәндән һуң яңы авторҙар, мөхәррирҙәр күбәйгән. Ул башҡорт телендәге интернет-энциклопедияны донъя берләшмәһендә таныуҙарына ышаныс белдерҙе.
Интернет-энциклопедияның төрлө берләшмә вәкилдәре Башҡорт дәүләт университетында үтәсәк Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһында белемдәре һәм тәжрибәләре менән уртаҡлашырға ниәтләй, милли проекттарҙың, Википедияның бәләкәй бүлектәренең үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләрен тикшерәсәк.
Матбуғат конференцияһы тамамланғас, Башҡорт Википедияһы ирекмәндәренең эшен әүҙем яҡтыртҡан республика журналистарын һәм редакцияларҙы — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығын, «Башҡортостан», «Йәшлек» гәзиттәрен, «Башҡортостан ҡыҙы», «Ватандаш», «Аманат» журналдарын, Башҡортостан юлдаш телевидениеһын, «Юлдаш» каналын бүләкләү булды.


text:
БР мосолмандары Диниә назараты пленумы Өфө районының Алексеевка ауылында үтәсәк
25 апрелдә Өфө районы Алексеевка ауылының йәмиғ мәсетендә Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назаратының күсмә пленумы үтәсәк. Унда республиканың дини эшмәкәрҙәре, ислам уҡыу йорттары етәкселәре, дәүләт власы органдары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
БР мосолмандары Диниә назараты рәйесе, мөфтөй Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин һәм уның беренсе урынбаҫары Әйүп Бибарсов эш йомғаҡтары буйынса иҫәп-хисап бирәсәк, алда буласаҡ саралар тураһында һөйләйәсәк. БР мосолмандары Диниә назараты рәйесенең мәғариф мәсьәләләре буйынса урынбаҫары Руслан Сәйәхов мосолман мәғарифы тураһында доклад һәм киләһе ярты йыллыҡҡа программа әҙерләйәсәк. БР мосолмандары Диниә назаратының Йәштәр бүлеге етәксеһе Айнур Арсланов үҫеп килеүсе быуынды рухи-әхлаҡи тәрбиәләүгә һәм сәләмәт тормош алып барыуға йүнәлтелгән мәғлүмәт менән таныштырасаҡ.
Мәрйәм Солтанова исемендәге (Илдар Малахов), «Ғәлиә» (Ильяс Мөхәмәҙиев) Ислам колледждары һәм «Нур әл-Иман» мәҙрәсәһе (Ришат Рафиҡов) директорҙары ислам белем биреү йорттарындағы уҡыу процесы һәм студенттарҙың уҡыу осоронда тап булған проблемалары тураһында һөйләйәсәк.
Башҡортостандың имам-мөхтәсибтәре урындарҙағы дин тотоусыларҙың тормошо тураһындағы мәғлүмәт менән сығыш яһарға тейеш.
Диниә назаратында хәбәр итеүҙәренсә, пленум барышында алда көтөлгән хаж, мосолман мәхәлләләрендә эшләү өсөн имамдар әҙерләү, янғын хәүефһеҙлеге, диндәге деструктив күренештәрҙе иҫкәтеү мәсьәләләре ҡараласаҡ. Пленумда ҡатнашыусыларҙың һорауҙарына Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, ЮХХДИ һәм Прокуратура вәкилдәре яуап бирәсәк.


text:
Иң яҡшы энергетиктар конкурста билдәләнә
Башҡортостан энергетиктары “Энергетик хәүефһеҙлек буйынса иң яҡшы белгес-2009” II Республика конкурсына әҙерләнә. Ул Энергетиктар көнөнә ҡарата 12 ноябрҙә үткәреләсәк. Конкурсты ойоштороусылар – “Тармаҡ-ара институт” дәүләттеке булмаған белем биреү учреждениеһы һәм Рәсәй техник күҙәтеүенең Урал буйы идаралығы.
Конкурс ике этапта үткәрелә. Беренсеһе компьютерҙа тест үткәреү формаһында үтәсәк. Конкурс комиссияһы “Электр ҡоролмалары һәм электр селтәрҙәре”, “Йылылыҡ энергия ҡоролмалары һәм йылылыҡ селтәрҙәре” йүнәлештәре буйынса энергетик хәүефһеҙлек өлкәһендәге норматив-хоҡуҡи акттарҙы һәм норматив-техник документтарҙы белеүен тикшереү өсөн берҙәй ҡатмарлылыҡтағы теоретик һорауҙар блоктарын әҙерләй. Икенсе этапта һәр “өсәр” конкурсантҡа ҙур экранда “Электр ҡоролмалары һәм электр селтәрҙәре”, “Йылылыҡ энергия ҡоролмалары һәм йылылыҡ селтәрҙәре” номинациялары буйынса предприятиеларҙа энергетик хәүефһеҙлекте ойоштороу буйынса һорауҙар күрһәтеләсәк. Һәр конкурсанттың үҙ сигнал төймәһе, ҡайһы алданыраҡ баҫа, шул һорауға беренсе булып яуап биреү хоҡуғы ала. Дөрөҫ яуап биргән осраҡта конкурс комиссияһы конкурсантҡа балл ҡуя, ә дөрөҫ булмаһа, ҡалған икәүгә яуап биреү мөмкинлеге бирә.


text:
Төбәктә сусҡаларҙың Африка тағунына юл ҡуймау өсөн автотранспортты дезинфекциялау башланды Фото: Олег Яровиков
Төбәктә сусҡаларҙың Африка тағунына юл ҡуймау өсөн автотранспортты дезинфекциялау башланды
Төбәктә сусҡаларҙың Африка тағунына юл ҡуймау өсөн автотранспортты дезинфекциялау башланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан биләмәһенә сусҡаларҙың Африка тағунын индермәү өсөн Илеш һәм Бүздәк райондарындағы трассаларҙа автотранспорт өсөн махсус йыуыу пункттары асылды. Бында ветеринария хеҙмәте контроле аҫтында сусҡа ите, ҡатнаш аҙыҡ һәм малсылыҡ ҡалдыҡтарын ташыған автотранспортты йыуалар һәм дезинфекциялайҙар. Башҡа йүнәлештәрҙә лә, атап әйткәндә, Ырымбур өлкәһе менән сиктәш трассала ошондай пункттар асыу күҙаллана.
Быйыл алты айҙа илдең 17 төбәгендә сусҡаларҙың Африка тағуны сире осраҡтары теркәлгән. Башҡортостан хәүеф янаған төбәккә индерелгән.
Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта сусҡа комплекстарын урындағы заводтарҙа етештерелгән ҡатнаш аҙыҡ менән тәьмин итеү мөмкинлеге, шулай уҡ республика биләмәһендә сусҡа һуйыуҙы ойоштороу мәсьәләләре тикшерелә.


text:
Йәш гвардиясылар “Йәштәр – сәләмәт киләсәк өсөн!” акцияһын үткәрә
Бөгөн “Берҙәм Рәсәй Йәш Гвардияһы” Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе активистары алкоголле продукция менән сауҙа итеү ҡағиҙәләре тураһындағы закон сиктәрендә “Йәштәр – сәләмәт киләсәк өсөн!” акцияһын үткәрә.
Йәш гвардиясылар 14-15 йәшлек үҫмерҙәрҙән контроль һатып алдырыу юлы менән бәлиғ булмағандарға алкоголле һәм тәмәке продукцияһы һатыу буйынса хәлгә мониторинг үткәрәсәк. Акция аҙағында фото- һәм видеоотчет төҙөп, ул башҡарма власть органдарына ебәреләсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының төбәк етәкселәрен һайлап ҡуйыу буйынса инициативаһын хупланы
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Дмитрий Медведевтың төбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу ғәмәлен тергеҙеү тәҡдименә комментарий бирҙе.
— Рәсәй Президентының төбәк башлыҡтарын һайлап ҡуйыу ғәмәлен тергеҙеү буйынса инициативаһын хуплайым. Властың бурысы – халыҡ өсөн эшләү, шуға күрә халыҡ был эште ышанып тапшырған кешеһен үҙе һайларға тейеш. Был эш биреүсе һәм хеҙмәткәр араһындағы ғәҙәти мөнәсәбәттәр. Тәүгеһе икенсеһен, бер нисә дәғүә итеүсе араһынан һайлап алып, эшкә ала, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостан халҡы «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итәләр, хәбәр ит» акцияһында әүҙем ҡатнаша
Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығында Бөтә Рәсәй интерактив акцияһының июнь айындағы осорона йомғаҡ яһанылар. Был арала “ҡыҙыу линия” телефондарына 72 оператив хәбәр килгән, 124 шылтыратыусы наркотиктарға бәйлелектән дауаланыу буйынса мәғлүмәт һорап мөрәжәғәт иткән.
Наркотиктар һатыу һәм ҡулланыу тураһында оператив мәғлүмәт арҡаһында наркотиктар менән бәйле 147 енәйәт асыҡланған, 126 енәйәт эше ҡуҙғатылған, 82 наркопритон ябылған, 39 урында, бөтәһе бергә йөҙ гектарға яҡын майҙанда составында наркотик матдәләр булған ҡырағай үҫемлектәр юҡ ителгән.
Наркоконтроль хеҙмәткәрҙәренән тыш, телефон линияларында табиптар, педагогдар, психологтар һәм дин әһелдәре дежурҙа торған.
Дөйөм алғанда ышаныс телефондарына ике йөҙҙән ашыу шылтыратыу булған – был уҙған йылдағы акцияға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк.
«Ҡыҙыу» номер (347) 223-22-11 эшләүен дауам итә.


text:
Ауырғазы районында «Таҙа ауыл» йәштәр акцияһы старт алды
Ауырғазы районының Талбазы ауылында «Таҙа ауыл» йәштәр акцияһы башланды. Ул «Ҡотҡарырға һәм һаҡлап ҡалырға» республика экологик акцияһы сиктәрендә үткәрелә, тип хәбәр иттеләр БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
«Таҙа ауыл»дың төп маҡсаты – йәштәрҙе тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға йәлеп итеү һәм Ауырғазы районында экология торошон яҡшыртыу.
Әлеге ваҡытта төҙөкләндереү сараһында 180-дән ашыу кеше ҡатнашты. Дөйөм тырышлыҡ менән биш гектар майҙанлыҡ урман паркы зонаһы сүп-сарҙан таҙартылды. 20 кубометрҙан ашыу ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары сығарып түгелде.
Яңы башланған «Таҙа ауыл» акцияһының ойоштороусылары булып БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Өфө территориаль идаралығы һәм Ауырғазы районы хакимиәтенең йәштәр бүлеге сығыш яһай.


text:
Өфөләр ҡасаҡ балаларға 1 сентябргә әҙерләнергә ярҙам итә ала
Өфөләр Украина ҡасаҡтары балаларына 1 сентябргә әҙерләнергә ярҙам итә ала. Ҡаланың ҡотҡарыу хеҙмәте хәбәр итеүенсә, аҡса һәм мәктәп кәрәк-яраҡтары Өфөнөң Берҙәм консультация үҙәгендә ҡабул ителә. Ул Шафиев урамы, 28 адресы буйынса урынлашҡан, иртәнге туғыҙҙан киске сәғәт алтыға тиклем эшләй, шәмбе һәм йәкшәмбе – ял көндәре. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн 112 һандары буйынса шылтыратырға мөмкин.
Әлеге ваҡытта Берҙәм консультация үҙәге 77 балаға мәктәпкә урынлашырға ярҙам иткән, уларҙың һигеҙе – беренсе синыф уҡыусылары.


text:
Әхмәтзәки Вәлиди Туған
Әхмәтзәки Вәлиди Туған, Әхмәтзәки Әхмәтшаһ улы Вәлидов (төр. Ahmed Zeki Velidi Togan, 10 декабрь 1890 — 26 июль 1970) — күренекле сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте етəксеһе, автономиялы Башҡортостанға нигеҙ һалыусы. Шәрҡиәтсе һәм төркиәт белгесе, Фәлсәфә докторы (1935), профессор, Манчестер университетының мөхбир докторы (1967).
Йөкмәткеһе
Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Сығышы һәм ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әхмәтзәки Вәлиди 1890 йылдың 10 декабрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Илсек-Тимер улусының, хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының Көҙән ауылында тыуған.
Әхмәтзәки сығышы менән дин эшмәкәрҙәре Вәлидовтар — Суҡлыҡай ырыуы башҡорттары нәҫеленән була. Әхмәтзәки Вәлиди үҙе иҫкә алғандарҙан билдәле иң элекке ата-бабалары Иштуған булған[1]. Башҡортостан Республикаһының Үҙәк дәүләт тарихи архивында һаҡланған мәғлүммәттәр буйынса, беҙгә уның ҡарт-ҡарт-ҡартатаһының Тайып Иштуған (1750—1837) һәм ҡарт-ҡарт-өләсәһе Гөләндән Мортазина булыуы билдәле, улар икеһе лә типтәр ҡаталамынан сыҡҡандар тип яҙылған. Тайыптың өс улы булыуы билдәле — Әйүп, Хәлит һәм Вәлит (Әхмәтзәкинең ҡарт-ҡартатаһы). Вәлиттең өс ҡатыны һәм ун бер улы булыуы билдәле, улар араһында Әхмәтзәкинең ҡартатаһы — Әхмәтйән дә була. Документтар буйынса Әхмәтйән Вәлидовтың башҡорт булыуы һәм уның ҡатыны Мөхәбъямал Уйылданова булыуы билдәле[2].
Әхмәтзәкиҙең атаһы — Әхмәтшаһ Әхмәтйән улы Вәлидов (19.07.1860, Көҙән а. — 20.07.1937, Өфө ҡ.) — имам-хатип, мөҙәрис. Милләте буйынса башҡорт. Стәрлетамаҡ мәҙрәсәһен тамамлай. Көҙән ауылының 2-се йәмиғ мәсетенең имам-хатибы була. 1890-се йылдар башында мәсет янында мәҙрәсә аса, унда 200-гә яҡын шәкерт белем ала[3]. Зәйнулла Рәсүлевтың мөриды була, унан 1907 йылда шәйех дәрәжәһен ала[4]. 1937 йылдың 15 июлендә ҡулға алына һәм 20 июлендә атыла[5]. Әхмәтзәкиҙең әсәһе — Өммөлхаят Мөхәммәткафи ҡыҙы Вәлидова (1873—1946) Көҙән ауылы мәҙрәсәһенең ҡыҙҙар синыфтарында мөғәллимә булған. Үтәк мәҙрәсәһен тамамлаған. Ғәрәп, фарсы һәм төрки телдәрен белгән[6].
«Иҫтәлектәрендә» Әхмәтзәки Вәлиди үҙенең ырыуы Суҡлы-ҡай булыуын яҙа[7] һәм һәр ваҡыт башҡортлоғон һыҙыҡ өҫтөнә ала. VII Бөтә Рәсәй Советтар съезының (1919) анкетаһында ла Әхмәтзәки Вәлиди үҙенең милләте башҡорт булыуын күрһәткән[8][9].
Әхмәтзәки Вәлидинең ике ҡатыны булған. Тәүге ҡатыны Әбйәлил ауылында тыуған Зәйнулла Рәсүлевтың ейәнсәре[10] — Нәфисә Хажимөхәммәт ҡыҙы Яҡшымбәтова менән 1919 йылдың авгусында никахлаша[11]. Уларҙың Ырыҫмөхәммәт исемле улдары 1920 йылда Хиуала бер йәшлек сағында тапма ауырыуынан вафат була. Вәлиди эмиграцияға киткәндән һуң, Нәфисә Хажимөхәммәт ҡыҙы ауырыу сәбәпле СССР-ҙа тороп ҡала[12]. Икенсе ҡатыны Нәзмиә Туған (Унгар) менән 1940 йылда никахлаша. Уларҙың ике балалары була — ҡыҙы Иҫәнбикә (1940 йылғы, тарихсы, фәлсәфә докторы (1973), профессор (1995)) һәм улы Сүбиҙәй (1943 йылғы, тарихсы, фәлсәфә докторы (1972), профессор (1986)).
Үҫеш йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1898—1902 йылдарҙа Әхмәтзәки Вәлиди Көҙән ауылы мәҙрәсәһендә башланғыс синыфтарҙа атаһы Әхмәтшаһ Әхмәтйән улы Вәлидовтан һабаҡ ала, ә әсәһе Өммөлхаяттан фарсы телен өйрәнә.
1902—1908 йылдарҙа Үтәк ауылында бабаһы (әсәһенең ағаһы) Хәбибназар Мөхәммәткафи улы Һатлыҡов (1862—1921) мәҙрәсәһендә белем алыуын дауам итә.
1908—1909 йылдарҙа Ҡазанда «Ҡасимиә» мәҙрәсәһендә уҡый. 1909—1911 йылдарҙа — шул уҡ мәҙрәсәлә төрөк тарихы һәм ғәрәп әҙәбиәте тарихын уҡыта. Шул уҡ ваҡытта 1910 йылдан алып Ҡазан университетында В. А. Богородский һəм Н. Ф. Катановтың тарих һəм лингвистика буйынса лекцияларын тыңлай.
1912 йылда Ҡазандағы «Милләт» типографияһында уның «Төрк вә татар тарихы» исемле тәүге ҙур хеҙмәте баҫылып сыға. Тәүҙә автор уны «Төрк тарихы» тип атай, әммә Ғ. Ғ. Ибраһимов һәм баҫып сығарыусылар икенсе исем тәҡдим итәләр: «Татар тарихы», «Төрк-татарҙар тарихы». Ләкин Вәлиди уларҙы үҙ итмәй һәм һөҙөмтәлә компромисс вариантҡа киләләр — «Төрк һәм татар тарихы». Структураһы менән Морат Рәмзинең «Тәлфик әл-әхбәр...» тулыһынса тиерлек тап килә[13].
1913 йылда Ҡазан университеты эргәһендәге Археология, тарих һәм этнография йәмғиәтенең ағзаһы итеп һайлана һәм шул уҡ йылды профессор Н. Ф. Катанов тәҡдиме буйынса Төркөстандың Фирғәнә өлкәһенә ғилми командировкаға ебәрелә. Ә 1914 йылда академик В. В. Бартольд тәҡдиме буйынса Рәсәй Фәндәр академияһы тарафынан шундай уҡ маҡсат менән Бохара ханлығына командировкаға бара һәм шул уҡ йылды Санкт-Петербургта Рәсәй Фәндәр академияһының Рәсәй императоры археология һәм тарих йәмғиәтендә Төркөстанға ғилми сәйәхәттәре тураһында доклад менән сығыш яһай.
1914—1915 йылдарҙа Өфөлә «Ғосмания» мәҙрәсәһендә төрөк тарихын һәм әҙәбиәтен уҡыта. 1915 йылда Рәсәй империяһының Дәүләт Думаһының мосолмандар фракцияһына Өфө губернаһы мосолмандарынан вәкил итеп һайланып, Петроградҡа бара һәм унда ул консультант эшен башҡара. 1916 йылда мосолман фракцияһы эргəһендə сəйəси эшмəкəрлеген башлай.
Милли хәрәкәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1917 йылда социал-революционерҙар (эсерҙар) партияһына инә. Шул уҡ йылдың март — апрелендә Рəсəй мосолмандарының ваҡытлы үҙəк бюроһы ағзаһы була, 1917 йылдың апрелендә Ташкент ҡалаһында Мосолман советын ойоштороуҙа ҡатнаша һәм унда шул уҡ йылдың майында Мәскәүҙә уҙғарылған I Бөтə Рəсəй мосолман съезына Төркөстандан делегат итеп һайлана. Был съезда Әхмәтзәки Вәлиди Рəсəйҙең федератив республикаһының ҡоролошо һəм мосолман халыҡтарының милли-территориаль автономияһы идеяһын яҡлап сыға һәм Бөтə Рəсəй мосолман шураһының башҡарма комитеты һәм Башҡорт өлкə бюроһы ағзаһы булып китә. «Башҡорт» гәзитенең тәүге һанында Вәлидинең Башҡортостан үҙаллығы тураһында мәҡәләһе баҫылып сыға[14].
1917 йылдың 20—27 июлендә Ырымбурҙа үткән I Башҡорт ҡоролтайында ҡатнаша һәм унда президиумы ағзаһы һәм Башҡорт мəркəз шураһы рəйесе урынбаҫары итеп һайлана. Дəүлəт ҡоролошо (милли-территориаль автономия нигеҙендə) һəм «Ер мәсьәләләре» буйынса докладтар менән сығыш яһай. Икенсе докладында, ул XVII—XX быуаттар араһында юғалтылған башҡорт ерҙəрен ҡайтарып биреү зарурлығын билдəлəп үтә. 1917 йылдың 22—29 авгусында Өфөлә уҙған II Башҡорт ҡоролтайында ҡатнаша. Бында ул «Оло Башҡортостандың», «Бәләкәй Башҡортостандың» һəм «Көнсығыш Рəсəйҙең Мосолман автономлы дəүлəттəре федерацияһының» карталарын төҙөй. Башҡорт хөкүмәте төҙөлгәс, Вәлидигә Хәрби һәм эске эштәр бүлектәре тапшырыла.
1917 йылдың нояберендә Өфө губернаһының федералист башҡорттар исемлеге буйынса Бөтə Рəсəй Ойоштороу йыйылышына делегат итеп һайлана. Башҡорт мəркəз шураһының беренсе фармандарын төҙөүҙə һәм уларға ҡул ҡуйыуҙа ҡатнаша. Был фармандарҙа башҡорттарҙың сəйəси көрəштə позицияһы һəм федератив Рəсəй составында Башҡортостан автономияһы иғлан ителә. 1917 йылдың 8—20 декаберендә Ырымбурҙа үткән III Башҡорт ҡоролтайында ҡатнаша һәм унда президиумы рәйесе һәм Кесе Ҡоролтай ағзаһы итеп һайлана, Башҡорт хөкүмәте рəйесе урынбаҫары һəм Хəрби бүлек мөдире итеп раҫлана.
1918 йылдың ғинуарында Эске Рəсəй һəм Себер төрки-татар мосолмандарының милли йыйылышы депутаты булараҡ, «берҙəм төрки-татар миллəте» идеяһын тəнҡитләй һәм «Урал-Волга штаты»н ойоштороуға ҡаршы сыға. Ырымбур казак ғəскəре хөкүмəте менән хеҙмəттəшлек итеүҙə ғəйеплəнеп, Ырымбур губерна хəрби-революцион комитеты рəйесе С. М. Цвиллинг бойороғо буйынса 1918 йылдың февралендә большевиктар тарафынан Башҡорт хөкүмәте ағзалары, шул иҫәптән Әхмәтзәки Вәлиди, ҡулға алына һәм төрмәгә ябыла. 1918 йылдың апрелендә Ырымбур казактарының һәм башҡорт отрядтарының һөжүме ваҡытында Башҡорт хөкүмәте ағзалары төрмәнән сығарыла.
1918 йылдың июненән алып 1919 йылдың февраленә тиклем Башҡорт хəрби шураһы рəйесе, Башҡорт ғәскәре командующийы була. Башҡорт хөкүмəтенең Бөтə Рəсəй Ойоштороу йыйылышы ағзалары комитеты (КОМУЧ) һəм Ваҡытлы Себер хөкүмəте менән үҙ-ара бəйлəнешен ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша. 1918 йылдың сентяберендә Өфөлә уҙғарылған Дәүләт кәңәшмәһендә ҡатнаша, унда Өфө директорияһы исеме аҫтында билдәле булған Бөтә Рәсәй хөкүмәте ойошторола. 1918 йылдың нояберендә А. В. Колчактың хəрби диктатураһын урынлаштырыуға һəм уның унитар Рəсəйҙе тергеҙеүгə, өлкə хөкүмəттəрен һəм милли ҡораллы формированиеларҙы бөтөрөүгə йүнəлтелгəн курсына ҡаршы сыға.
Башҡортостан автономияһының РСФСР составына инеүе тураһында В. И. Ленин һəм И. В. Сталин менән һөйлəшеүҙəрҙе ойоштора. 1919 йылдың февралендә Әхмәтзәки Вәлиди Башҡорт ғəскəрҙəренең Ҡыҙыл Армия яғына сығыуына етəкселек итə һәм 1‑се Бөтə башҡорт хəрби съезында ойошторолған Башҡортостан хəрби-революцион комитетының Рəйес урынбаҫары һəм республикаһының Хəрби эштəре буйынса халыҡ комиссары итеп һайлана. 1919 йылдың 20 мартындағы «Үҙəк Совет власы менəн Башҡорт хөкүмəте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеү» тексын төҙөүҙə ҡатнаша һәм Мәскәүҙә В. И. Ленин һәм И. В. Сталин менән осраша.
1919 йылдың апреленән алып Башҡорт АССР-ның Хəрби комиссары итеп тәғәйенләнә. Яҙын-көҙөн Һамар, Саранск һəм Стәрлетамаҡ ҡалаларында Ҡыҙыл Армияла башҡорт ғəскəри частарын ойоштороу менән шөғөллəнə. «Ирек» башҡорт социал партияһын төҙөүҙә ҡатнаша. 1919—1920 йылдарының ҡышында Башҡортостан хəрби-революцион комитеты менән РКП(б)‑ның Башҡортостан өлкə комитеты араһындағы бәхәс арҡаһында автономияла килеп тыуған сəйəси көрсөк ваҡытында Мəскəүҙə була, бында Әхмәтзәки Вәлиди Татар-Башҡорт Совет Республикаһын тергеҙеү идеяһына ҡаршы сыға, В. И. Ленинға Ҡырғыҙ-Башҡорт Совет Республикаһы проектын тəҡдим итə.
1920 йылдың февралендә Башҡортостан хəрби-революцион комитеты рəйесе итеп тəғəйенлəнə. Шул уҡ йылдың апрелендә Бөтə Рəсəй ғəҙəттəн тыш комиссияһы рəйесе Ф. Э. Дзержинский талабы буйынса Мəскəүгə РКП(б)-ның Үҙәк комитетына саҡырыла. 1920 йылдың 19 майында Мәскәү үҙәк властары бер яҡлы ҡабул иткəн «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дəүлəт ҡоролошо тураһында» ҡарары менән риза булмауын белдерə һәм башҡа хөкүмәт ағзалары менән берлектә отставкаға китә.
1920 йылдың июнендə тәүҙә Баҡыға, ә артабан Урта Азияға юл тота. Шул уҡ йылдың сентяберендә Вәлиди Рәсәй хөкүмәте етəкселəре В. И. Ленин, И. В. Сталин, Л. Д. Троцкий һəм А. И. Рыковҡа большевиктарҙың бөйөк державасылыҡ сəйəсəтен фашлаған хат ебəрə. Урта Азияла ул баҫмасылыҡ хәрәкәтенең идеологтарының береһенə əүерелə, 1921 йылда июлендə Төркөстан милли федерацияһы үҙәк комитетының рəйесе итеп һайлана. 1923 йылдың февралендә атаҡлы «В. И. Ленинға хаты» һәм «Башҡорт халҡына хушлашыу хаты» яҙа.
Эмиграцияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1923 йылдың 21 февралендә көрәштәше Абдулҡадир Инан менән бергә Ашхабад ҡалаһынан Иранға юллана. Шул уҡ йылдың марттында Мәшхәд ҡалаһында СССР консуллығында яҡташы дипломат Кәрим Хәкимов менән осраша, ҡала китапханаһында урта быуаттағы ғәрәп сәйәхәтселәре Ибн Фаҙлан һәм Әбү Дулаф, географ Ибн әл-Фаҡиһ ҡулъяҙмаларына юлыға. Апрелдә — Афғанстанға бара, уның етәксеһе Аманулла хан үтенесе буйынса мәғариф һәм ғилми тәшкиләт мәсьәләләренә бәйләнешле рапорт яҙа, Ҡабул университетын ойоштороу проектын төҙөй; сентябрҙә — Һиндостанға юл тота.
1923 йылдың ноябрендә тәүге тапҡыр Төркиәгə килә, шул уҡ йылдың декабрендә — Францияла була һәм Парижда шәрҡиәтсе француз ғалимдары (Поль Пеллио, Габриэль Фрад, Е. Блоше һәм башҡалар) менән осраша. 1924 йылдың февраленән башлап Германияла йəшəй һәм Берлинда күп кенә ғалимдар (Э. Захау, Т. Нельдеке, А. Мордман, Ф. Мюллер, Фон Ленок, И. Маркверт һәм башҡалар) менән таныша.
1925 йылдың июнендә Төркиə гражданлығын ҡабул итә һәм Анкарала Төркиə Мəғариф министрлығында авторлыҡ һәм тәржемәләр комитетында эшлəй башлай. 1925 йылдың 31 июлендә Вәлидиҙы Төркиә республикаһы Президенты Мостафа Кәмал Ататөрк ҡабул итә.
1927 йылда «Яңы Төркөстан» исемле журнал ойоштора. 1927—1932 йылдарҙа Истанбул университетында уҡыта, башта әҙәбиәт факультетында тарих буйынса дәрестәр бирә. Профессор исемен ала. Ғилми мәсьәләләрҙә Ататөрөк доктринаһы менән риза булмау сәбәпле 1932 йылдың 8 июлендә Төркиәнән сығып китергә мәжбүр була.
1932—1935 йылдарҙа Австрияла Вена университетында уҡый, докторлыҡ диссертацияһын әҙерләй. 1934 йылда Истанбулда «Ҡомға күмелгән ун ете ҡала һәм Саҙри Маҡсуди бей» исемле китабы сыға. 1935 йылдың 7 июлендә Вена университеты ғилми советында «Ибн Фаҙландың юл яҙмалары» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1935 йылғы Төркиәнең фамилиялар тураһындағы яңы законына ярашлы үҙенә псевдоним-фамилия итеп Туғанды ала, был уның ата-бабаларының береһе Иштуғандың ҡыҫҡартылған варианты була[15].
1935—1937 йылдарҙа Әхмәтзәки Вәлиди Германияның Бонн, 1938—1939 йылдарҙа Гёттинген университеттарында ислам тарихы буйынса профессорлыҡ итә. 1937 йылда Фин-уғыр йəмғиəте (Финляндия), 1938 йылдан алып Көнсығыш илдəрен өйрəнеү буйынса немец йəмғиəте ағзалары була. 1923 йылда Мəшхəд ҡалаһы китапханаһының ҡулъяҙмалары араһында табылған Ибн Фаҙландың «Сəйəхəтнамə»һен, нимес теленә тәржемә итеп һәм уға аңлатмалар биреп, 1939 йылда Лейпциг ҡалаһында баҫтырып сығара.
1939—1944 һəм 1948—1970 йылдарҙа Истанбул университетында уҡыта. 1940 йылда «Бөгөнгө Төркөстан һәм уның яҡын тарихы» (төрөк телендә), «Бируниҙың донъяға ҡарашы» (инглиз телендә) донъя күрә. 1944 йылдың 15 майында Төркиә хөкүмәте уны пантөркилек эшмәкәрлегендә ғәйепләй һәм 10 йылға төрмәгә яба. Әммә хәрби-кассацион суд был хөкөмдө үҙгәртә, һәм 17 айҙан һуң Вәлиди төрмәнән азат ителә[16][17].
1946 йылда «Төрки тарихына инеш» исемле китабы баҫылып сыға. 1947 йылдың 27 июлендә Истанбул университеты профессоры вазифаһына кире ҡайтарыла. 1950 йылда «Тарихта методология» китабы, ә 1951 йылда «Мөҡәддимәт әл-әдәптең хорезмса тәржемәһе» тигән хеҙмәте нәшер ителә. 1951 йылдың июлендә Истанбулда уҙғарылған XXII халыҡ-ара шәрҡиәтселәр конгресында рәйеслек итә.
1953 йылда Әхмәтзәки Вәлиди Истанбул университетында Ислам тикшеренеүҙәре институтын ойоштороуға ирешә һәм ғүмеренең аҙағына тиклем уның етәксеһе була. 1954 йылда Бөйөк Британияның Манчестер университетының арҙаҡлы профессоры итеп һайлана. И. Хаммер-Пуршталь исемендәге Австрия фəнни йəмғиəте ағзаһы була. 1957 йылда Америка Ҡушма Штаттарында лекциялар уҡый. Шул уҡ йылда Төрөк шəрҡиəтселəре ассоциацияһына нигеҙ һала.
1958 йылда Иран, Һиндостан һәм Пакистанға сәйәхәт ҡыла. Һиндостан милли конгрессы етәксеһе Джавахарлал Неру, Иран шахы Мөхәммәд Риза Пехлеви менән осраша. Иран Мəғариф министрлығының 1‑се дəрəжə алтын миҙалы менән бүлəклəнә.
1968—1970 йылдарҙа «Уғыҙ дастаны» китабы өҫтөндә эшләй, ә 1969 йылда Истанбулда «Хәтирәләр» китабы баҫылып сыға.
Әхмәтзәки Вәлиди Туған 1970 йылдың 26 июлендә Төркиәнең Истанбул ҡалаһында вафат була. 28 июлдә Ҡаражаәхмәт зыяратында ерләнә. Һуңыраҡ ғаилә кәшәнәһенең таҡтаташына шундай һүҙҙәр яҙыла: «Kөҙән башҡорто Әхмәтша улы ординар профессор доктор Әхмәтзәки Вәлиди Туған рухына фатиха 1890—1970» (төр. «Kuzenli Başkurt ili Ahmetşah oglu Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidi Togan’m Ruhuna Fatiha 1890—1970»)[18].
Ғилми эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың фəнни тикшеренеүҙəре иран, монгол, төрки халыҡтарының тарихына һəм мəҙəниəтенə, Көнсығышта милли-азатлыҡ хəрəкəте проблемаларына, археографияға, сығанаҡтар өйрəнеүгə, этнографияға, тарихи тикшеренеүҙəр методологияһына арналған[19]. 1923 йылда Мəшхəд ҡалаһы китапханаһының ҡулъяҙмалары араһында табылған Ибн Фаҙландың «Сəйəхəтнамə»һен нимес теленә тәржемә итеп һәм уға аңлатмалар биреп, 1939 йылда Лейпциг ҡалаһында уны баҫтырып сығара.
400‑ҙəн ашыу фəнни хеҙмəт авторы, шул иҫәптән «Төркиҙəрҙең дөйөм тарихына инеш» (1946), «Тарихи тикшеренеү методологияһы» (1950) һәм башҡалар. 1969 йылда Истанбулда «Хəтирəлəр» (урыҫ телендə 1994 йылда, 1997 йылда һəм 1998 йылда, башҡорт телендə 1996 йылда баҫылып сыға). Был хеҙмəт ХХ быуаттың 1‑се сирегендə Рəсəй империяһы һəм ССС-ҙың мосолман халыҡтарының милли-азатлыҡ хəрəкəте, Башҡортостан автономияһы төҙөү тарихтары буйынса ҡиммəтле сығанаҡ булып тора[20].
Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Төрөк вә татар тарихы. Ҡазан. 1912.[21]
- Восточные рукописи в Ферганской области. //Записки Восточного Отделения Императорского Русского Археологического общества. Т.XXII. СПб., 1915.
- О собраниях рукописей в Бухарском ханстве //Записки Восточного Отделения Императорского Археологического общества. Т.XXIII. СПб., 1916.
- Ibn ul-Fakihin yeni nushasi. Turk Yurdu, 1924. № 4. (төр.)
- Мешхедская рукопись Ибн ал-Факиха //Известия Российской Академии наук. Сер.6, Т.18. Л., 1924.
- Die gegenwartige Lage der Mohammedaner Russlands. Budapest, 1930. (нем.)
- Biruni’s Picture of the World. Delhi, 1937. (инг.)
- lbn Fadlan’s Reisebericht // Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes, Leipzig. 1939. В. 24. № 3. (нем.)
- Ibn Fadlans Reisebericht. Leipzig, 1939. (нем.)
- Völkerschaften des Chazarenreiches im neunten Jahrhundert // Korosi Csoma Archivum. 1940 Bd. 3. (нем.)
- Bugunku Turkili (Turkistan) ve Jakin Tarihi. Istanbul, 1942-47. (төр.)
- Umumi türk tarihine giriş. Istanbul, 1946. (төр.)
- Tuyuhunlar ve Baskurtlar. Istanbul, 1968. (төр.)
- Hatiralar: Turkistan ve diger Musulman Dogu Turklerinin milli varlik ve kultur mucadeleleri. Istanbul, 1969. (төр.)
- Turklugun mukadderati uzerine. Istanbul, 1970. (төр.)
- Kuran ve Turkler. Istanbul, 1971. (төр.)
- Umumi Turk tarihine giris. 3. baski. Istanbul, 1981. (төр.)
- Tarihte usul. 4. baski. Istanbul, 1985. (төр.)
- Воспоминания. Борьба народов Туркестана и других восточных мусульман-тюрков за национальное бытие и сохранение культуры: в 2 кн. Уфа, 1994—1998.
- Әҫәрҙәр: 1917 йылға ҡәҙәр яҙылған әҫәрҙәре: [иҫке төрки теленән тәрж.] / [тәрж., аңлатма биреүсе, төҙ. һәм инеш һүҙ авторы Ә. Сәлихов]. — Өфө: Китап, 1996.
- Хəтирəлəр. Төркөстан һəм башҡа Көнсығыш төркиҙəрҙең милли булмыш һəм культура өсөн көрəше. Өфө, 1996.
- Воспоминания. Борьба мусульман Туркестана и других восточных тюрок за национальное существование и культуру. М., 1997.
- Ахметзаки Валиди Тоган. Не сочтите за пророчество: письма, обращения, выступления. / Сост. А. Юлдашбаев — Уфа: Китап, 1998. — 192 б. — ISBN 5-295-02244-7.
- Из истории российской эмиграции: письма А. З. Валидова и М. Чокаева: 1924—1932 гг. М., 1999.
- Baskuritlarin Tarihi. Istanbul, 2003. (төр.)
- Башҡорттар тарихы: (Ә. М. Юлдашбаевтың төрөк теленән тәрж.) / Әхмәтзәки Вәлиди Туған. — Тулыл. 2-се баҫ. — Өфө: Китап, 2005. — 304 б.
- История башкир: (перевод с турецк. А. М. Юлдашбаева; авт. вступ. статей А. М. Юлдашбаев, И. Тоган) — Уфа: Китап, 2010. — 352 б. — ISBN 978-5-295-05000-8.
- Бөгөнгө төркиле Төркөстан һәм яҡын тарихы. 2-се бүлек. — Өфө: Китап, 2015[22].
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1990 йылдың декабрендә Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы ғилми конференция уҙғарыла.
- 1992 йылда Башҡортостан Республикаһының Милли китапханаһына Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелə, шул уҡ йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында Вəлиди уҡыуҙары үткəрелə.
- 1992 йылда «Башкортостан» кинокомпанияһында төшөрөлгән «Зәки Вәлиди Туған» исемле документаль фильм-биографияһы сыға (сцен. Ғ. Ғ. Шафиҡов, реж. Ә. Ғ. Абдраҙаҡов, опер. И. Х. Ғәлиуллин).
- 1993 йылда Көҙəн ауылында Ə.-З. Вəлиди музейы асыла[23].
- Башҡортостан Республикаһында уның хөрмəтенə ике премия, йəмəғəт фонды булдырылған.
- Баймаҡ, Ишембай, Нефтекама, Сибай, Өфө, Тарсус (Төркиə), Ташкент һәм башҡа ҡала һәм ауылдарҙың урамдарына Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелгəн.
- Әхмәтзәки Вәлидигә Баймаҡта, С.‑Петербургта, Сибайҙа, Көҙəндə һəм Темəстə һəйкəлдəр; Өфөлə (Милли китапхана корпустарының береһендə һəм элекке «Ғосмания» мəҙрəсəһе бинаһында) мемориаль таҡтаташтар ҡуйылған.
- 2008 йылда Санкт-Петербург дəүлəт университетының шəреҡ факультетында «Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Төрки халыҡтарҙы өйрəнеү үҙəге» асыла[24].
- Тыуыуына 120-йыл тулыу айҡанлы ТӨРКСОЙ халыҡ-ара ойошмаһы менән 2010 йыл Әхмәтзәки Вәлиди йылы тип иғлан ителгән[25].
- 2010 йылда Төркиә башҡалаһы Анкарала Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге парк асылған[26], шул уҡ йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһы менән «Әхмәт-Зәки Вәлиди Туған» исемендәге хәтер миҙалы булдырылған[27].
Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Заки Валиди Тоган. Воспоминания: Книга I — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 1994. — Б. 11. — 400 б. — ISBN 5-295-01269-7.
«Наш предок Иштуган, в генеалогическом древе находившийся на пятом колене после «сыновей Кузеня», погиб в войне против русских на реке Камалек, находящейся очень далеко от нас (моя фамилия Тоган восходит к имени этого предка).»
- ↑ Калимуллина Г. Т. Генеалогия рода Валидовых // А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. Ч. 1. / Сост. Н. М. Хисматуллина, Р. Н. Бикметова, А. М. Галеева, Ю. Р. Сайранов — Уфа: Китап, 2005. — Б. 364—368. — 392 б. — ISBN 5-295-03702-9.
- ↑ Биография А.-З. Валиди.//Виртуальный музей А.-З. Валиди. Национальная библиотека Республики Башкортостан имени Ахмет-Заки Валиди
- ↑ Ямаева Л. А. Суфийские братства на территории исторического Башкортостана // Ватандаш. — 2008. — № 7. — С. 162—181. — ISSN 1683-3554.
- ↑ Книга памяти жертв политических репрессий Республики Башкортостан. А—В.//Ред. кол.: Ишмуратов Х. Х., Аралбаев К. А., и др. — Уфа: Китап. 1997. Т.1. 464 с. (в формате PDF: с.501—502.)
- ↑ Ҡотошов Р. Н., Хөсәйенов Ғ. Б., Шәйәхмәтов К. Ф. Вәлидовтар. Башҡорт энциклопедияһы / Баш мөх. М. Ә. Илһамов — Өфө: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Заки Валиди Тоган. Воспоминания: Книга I — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 1994. — Б. 13. — 400 б. — ISBN 5-295-01269-7.
«Основной наш род Суклы-Кай, а также близкие нам роды Санаклы-Кай, Юрактау-Кай, Таулы-Кай входят составной частью в род Кай или Кайлы. Часто говорили о том, что этот род до прихода на нынешние земли жил на восточном Урале по Ирендыку. Большинство из рода Кай (Кайлы), ведущее кочевой образ жизни, населяет западный Башкортостан.»
- ↑ ГАРФ. Ф. Р-1235. Оп. 6. Д. 70. Л. 4, 4 об.
- ↑ Кульшарипов М. М. Башкирское национальное движение (1917—1921 гг.) — Уфа: Китап, 2000. — Б. 54. — 364 б. — ISBN 5-295-02542-X.
- ↑ Зайнулла Расулев — выдающийся башкирский мыслитель-философ, теолог и педагог-просветитель мусульманского мира: Материалы международной научно-практической конференции (5—7 июня 2008 г., г.Уфа) — Уфа: РИЦ БашГУ, 2008. — Б. 369. — 392 б. — ISBN 978-5-7477-1936-1.
- ↑ Заки Валиди Тоган. Воспоминания: Книга I — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 1994. — Б. 14. — 400 б. — ISBN 5-295-01269-7.
«Когда мне было всего четырнадцать лет, по желанию отца состоялась моя помолвка с дочерью Якшимбета Хажимахмута, башкира из рода Тангаур, жившего по реке Яик.»
- ↑ Ахмет-Заки Валиди. / сост. Г. А. Хисамов, Т. Н. Сагитов, Г. Г. Галимова — Уфа: Китап, 2010. — Б. 191. — 200 б. — ISBN 978-5-295-05210-1.
- ↑ Насыров И. Р. Мурат Рамзи — великий сын башкирского народа. Islam.ru (2014-11-06). 28 сентябрь 2015 тикшерелгән.
- ↑ А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. /Сост. Н. М. Хисматуллина, Р. Н. Бикметова, А. М. Галеева, Ю. Р. Сайранов — Уфа: Китап, 2005. — Т. 1. — 392 б. — ISBN 5-295-03702-9.
- ↑ История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — Уфа: Гилем, 2010. — Т. V. — Б. 414. — 468 б. — ISBN 978-5-7501-1199-2.
- ↑ Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период. (1917-1991) / Я. В. Васильков, Сорокина М. Ю. — Санкт-Петербург: Петербургское Востоковедение, 2003. — Б. 496. — ISBN 5-85803-225-7.
- ↑ Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г. Парламентаризм в Башкортостане: история и современность — Уфа: ГРИ «Башкортостан», 2005. — Б. 40—41. — 304 б. — ISBN 5-8258-0203-7.
- ↑ Ахмет-Заки Валиди. / сост. Г. А. Хисамов, Т. Н. Сагитов, Г. Г. Галимова — Уфа: Китап, 2010. — Б. 198. — 200 б. — ISBN 978-5-295-05210-1.
- ↑ Әхмәтзәки Вәлиди Туған // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — М.: Восточная литература, 2010. — Т. VI. — Б. 305. — 374 б. — ISBN 978-5-02-036494-3.
- ↑ Төрки телендә, башҡорт телендә 1992, 2005 йылдарҙа нәшер ителә
- ↑ Өфөлә Әхмәтзәки Вәлидиҙең «Бөгөнгө төркиле Төркөстан һәм яҡын тарихы» китабының икенсе бүлеге донъя күрҙе. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 30 декабрь
- ↑ Әхмәтзәки Вәлиди музейы
- ↑ Әхмәтзәки Вәлиди Туған // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Аглиуллина А. 2010 год объявлен ТЮРКСОЙ годом Ахмет-Заки Валиди. «Башинформ» (2010-02-02). 2 февраль 2015 тикшерелгән.
- ↑ Захаров С. Городскому парку Анкары присвоено имя Ахмет-Заки Валиди.. «Башинформ» (2010-08-27). 2 февраль 2015 тикшерелгән.
- ↑ Аглиуллина А. Генеральный секретарь Международной организации тюркской культуры (ТЮРКСОЙ) Дюсен Касеинов награждён медалью «Ахмет-Заки Валиди Тоган» Академии наук Республики Башкортостан. «Башинформ» (2011-02-15). 2 февраль 2015 тикшерелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ахмет-Заки Валиди. / сост. Г. А. Хисамов, Т. Н. Сагитов, Г. Г. Галимова — Уфа: Китап, 2010. — 200 б. — ISBN 978-5-295-05210-1.
- А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. /Сост. Н. М. Хисматуллина, Р. Н. Бикметова, А. М. Галеева, Ю. Р. Сайранов — Уфа: Китап, 2005. — Т. 1. — 392 б. — ISBN 5-295-03702-9.
- Ахметзаки Валиди Тоган (ученый, политик, личность). //Судьба и наследие башкирских ученых-эмигрантов. Уфа, 1995.
- Байкара Т. Заки Валиди Тоган / сост., пер., доп., указ. Р. М. Булгакова, А. М. Юлдашбаева — Уфа: Китап, 1998. — 328 б. — ISBN 975-17-0367-0.
- Башкирское национальное движение 1917—1920 гг. и А. Валиди: Зарубежные исследования./ Составление и вступительная статья И. В. Кучумова — Уфа: Гилем, 1997. — 250 б. — ISBN 5-7501-0092-8.
- Из истории российской эмиграции: письма А.-З. Валидова и M. Чокаева (1924—1932 гг.) — М.: РАН, 1999.
- История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — Уфа: Гилем, 2010. — Т. V. — Б. 411—415. — 468 б. — ISBN 978-5-7501-1199-2.
- Кульшарипов М. М., Юлдашбаев А. М. Заки Валиди как политик и ученый-востоковед. — Уфа, 2010.
- Салихов А. Г. Научная деятельность А. Валидова в России — Уфа: Гилем, 2001. — 164 б. — ISBN 5-7501-0241-6.
- Служение: сборник / А.-З. Валиди Тоган, А. Инан, Г. Таган; сост. и пер. А. М. Юлдашбаев — Уфа: Китап, 2007. — 207 б. — ISBN 978-5-295-04119-8.
- Хөсәйенов Ғ. Б. Әхмәтзәки Вәлиди Туған. Тарихи-биографик китап — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәте, 2000. — 384 б. — ISBN 5-88185-014-9.
- Шәкүр Р. Арҙаҡлы башҡорттар. Ғилми-биографик очерктар. Тулыландырылған 2-се баҫмаһы — Өфө: Китап, 2005. — 376 б. — ISBN 5-295-02098-3.
- Юлдашбаев А. М. Валидов (Валиди) Ахметзаки Ахметшахович.// Башкортостан: краткая энциклопедия — Уфа: Башкирская энциклопедия, 1996. — Б. 200. — 672 б. — ISBN 5-88185-001-7.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вәлидов Әхмәтзәки Әхмәтшаһ улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың виртуаль музейы
- Өфөлә Әхмәтзәки Вәлидиҙең «Бөгөнгө төркиле Төркөстан һәм яҡын тарихы» китабының икенсе бүлеге донъя күрҙе. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 30 декабрь (Тикшерелгән 30 декабрь 2015)
Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А.-З. Валиди: человек пера и сабли. Документальный фильм. Режиссёр: Айрат Уметбаев. Автор сценария: Салават Хамидуллин. ГУП ТРК «Башкортостан», 2010
- Личность в башкирской истории: Ахмет-Заки Валиди Тоган
- 10 декабрь көнө тыуғандар
- 1890 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Өфө губернаһында тыуғандар
- Ишембай районында тыуғандар
- 26 июль көнө вафаттар
- 1970 йылда вафаттар
- Истанбулда вафат булғандар
- Алфавит буйынса сәйәсмәндәр
- Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре
- Ғалимдар
- Философия фәндәре докторҙары
- Әхмәтзәки Вәлиди
- Вәлидовтар
- Мәҙрәсә мөғәллимдәре
- Башҡорт хәрби шураһы ағзалары
- Кесе Ҡоролтай ағзалары
- Шәрҡиәтселәр
- Башҡортостан тарихы буйынса белгестәр
- Башҡортостан хәрби-революцион комитеты ағзалары
- Башҡорт АССР-ының дәүләт эшмәкәрҙәре
- Башҡорт Хөкүмәте ағзалары
- Маҡар мәктәбен тамамлаусылар
- Бөтə Рəсəй Ойоштороу йыйылышы ағзалары
- Милли-азатлыҡ хәрәкәттәре лидерҙары
- Вена университетын тамамлаусылар


text:
Интернетта «Етегән» нәфис фильмының премьераһы буласаҡ
ӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Интернетта «Етегән» нәфис фильмының премьераһы буласаҡ. Фильмды 29 декабрҙә киске сәғәт 9-ҙа «Р.И. Продакшн» киностудияһы сайтында күрһәтәсәктәр.
«Етегән» — ете ҡыҙ хаҡында башҡорт халыҡ йырҙары һәм легендаларына нигеҙләнеп төшөрөлгән музыкаль драма. Режиссеры — Айсыуаҡ Йомағолов, идея авторы һәм проекттың продюсеры, ҡуйыусы операторы — Рияз Исхаҡов.
Фильм 2013 йылдың сентябрендә Әбйәлил районының Ташбулат ауылы эргәһендә төшөрөлгән. Унда 150-нән ашыу кеше, шул иҫәптән Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле артистары һәм «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө ҡатнаша. Музыкаль драмала башҡорт халҡының көнкүрешен сағылдырған 50-гә яҡын декорация ҡулланылған.
Фильм Башҡортостан Президенты гранты, Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «А плюс» типографияһы, «Ҡаракүк. Продакшн» ижади берекмәһе ярҙамында төшөрөлгән.


text:
Башҡортостандың «берҙәм рәсәйлеләре» алдан тауыш биреүгә йомғаҡ яһаны
Муниципаль берәмектәрҙең вәкәләтле органдарына депутатлыҡҡа тәҡдим итеү өсөн кандидаттар һайлау буйынса алдан тауыш биреү йомғаҡтары 25 июлдә Өфөлә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк сәйәси советы Президиумы ултырышында раҫланды.
Көҙгө муниципаль һайлауҙарҙа ҡатнашыуға дәғүә итеүсе 2574 кеше 1-20 июлдә «Берҙәм Рәсәй»ҙең Башҡортостан төбәк бүлексәһендә алдан тауыш биреү процедураһын үтте. 2 меңдән ашыу кеше (79,2%) – партияның түбәнге бүлексәләре, 500-ҙән ашыу кеше (20,8%) Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтына ҡараған йәмәғәт ойошмалары менән тәҡдим ителде. Тауыш биреүҙә 28873 һайлаусы ҡатнашты. Уларҙың 86 проценты — «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзалары, 14 проценты – йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре.
Алдан тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса «Берҙәм Рәсәй» партияһының кандидаттар исемлегенә 658 партия ағзаһы һәм 201 партия яҡлы инде.
«Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк башҡарма комитеты етәксеһе Альберт Мифтахов фекеренсә, әлеге сара былтырғыға ҡарағанда яҡшыраҡ үткән.
— Тауыш биреүҙе мөмкин тиклем ғәҙел үткәрергә тырыштыҡ, — тип һөйләне Альберт Мифтахов «Башинформ» агентлығына. – Бөгөнгө көнгә беҙ былтырғы тауыш биреүҙең хаталарын һәм етешһеҙлектәрен, яңыртыу буйынса тәҡдимдәрҙе иҫәпкә алырға тырыштыҡ. Быға ҡарамаҫтан, алдан тауыш биреү бөтә ерҙә лә яҡшы кимәлдә үтмәне. Ҡайһы бер райондар буйынса иҫкәртмәләр ҙә бар, уларҙы партия активына, урындағы сәйәси совет секретарҙарына, башҡарма комитет етәкселәренә еткерәбеҙ. Дөйөм алғанда һайлауҙарға тәүге аҙым яҡшы булды.


text:
Башҡортостан делегацияһы Ҡырғыҙстан Республикаһында ватандаштары менән осрашты Фото: Елена Арямнова
Башҡортостан делегацияһы Ҡырғыҙстан Республикаһында ватандаштары менән осрашты
Башҡортостан делегацияһы Ҡырғыҙстан Республикаһында ватандаштары менән осрашты Фото: Елена Арямнова
Башҡортостан делегацияһының Ҡырғыҙстан Республикаһына сәфәре ситкәрендә БР Хакимиәтенең Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һәм делегация ағзалары, яңыраҡ үҙенең 25 йыллыҡ юбилейын билдәләгән «Тыуған тел» татар-башҡорт мәҙәни үҙәгендә булды, тип хәбәр иттеләр «2015 йылда Өфө ҡалаһында ШОС һәм БРИКС сараларын үткәреү өсөн шарттар булдырыу буйынса проекттарға ярҙам итеү офис-төркөмө» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән.
Ҡырғыҙстанда йәшәгән ватандаштар менән осрашыу барышында Салауат Сәғитов башҡорт диаспораһына ярҙам итеү мөмкинлектәре хаҡында һөйләне. Ҡырғыҙстанда йәшәгән башҡорттар фекеренсә, Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарына уҡырға инергә теләгән Ҡырғыҙстан абитуриенттары өсөн квоталар бүлеү практикаһын дауам итергә кәрәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан делегацияһы шаршамбы, 11 сентябрҙә, Бишкәкәтә Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының Эшлекле советы ултырышында ҡатнашты. Унда вице-премьер Салауат Сәғитов республиканың презентацияһын үткәрҙе.


text:
Башҡортостан инновацион йәһәттән 10 иң әүҙем төбәк иҫәбенә инде
Башҡортостан төбәктәрҙең 2010 йылда инновацион әүҙемлеге йәһәтенән лидерҙар иҫәбенә инде. Инновациялар һәм мәғлүмәт технологиялары үҫеше милли ассоциацияһы рейтингында республика туғыҙынсы урында тора, ә 2009 йылда ул 15-се урында ине.
Былтырғы йыл һөҙөмтәләре буйынса беренсе урында Мәскәү килә. Унан ҡала Мәскәү һәм Түбәнге Новгород өлкәләре, дүртенсе урында Татарстан, артабан Санкт-Петербург, Томск, Тверь өлкәләре һәм Алтай крайы килә.


text:
Владимир Путин Рөстәм Хәмитовты Халыҡтар берҙәмлеге көнө менән ҡотланы
Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовҡа Халыҡтар берҙәмлеге көнө менән ҡотлап телеграмма ебәрҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
«Был байрам беҙҙе Рәсәй яҙмышының һынылыш ваҡиғаларына ҡайтара, беҙҙең күп милләтле халҡыбыҙҙың быуаттар буйына һалынған ватансылыҡ, берҙәмлек һәм гражданлыҡ традициялары хаҡында иҫкәртә. Беҙ үҙебеҙҙең бөйөк тарихыбыҙға лайыҡлы булырға, рухи берҙәмлек, ата-бабаларыбыҙҙың хәрби еңеүҙәренә һәм хеҙмәт асыштарына ихтирам тойғоһон һаҡларға тейешбеҙ. Ватаныбыҙ мәнфәғәтенә намыҫлы хеҙмәт итергә бурыслыбыҙ. Эшегеҙҙә уңыштар һәм бары тик изгелектәр генә теләйем», — тип яҙылған дәүләт башлығының ҡотлауында.


text:
Фото:
Башҡортостанда фәнни эшләнмәләр тормошҡа ашырылырға тейеш
Фото:
4 майҙа Өфөлә БР Фәндәр академияһының дөйөм йыйылышы үтте. Унда республика Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты. Ул төбәк институттары һәм ғилми ойошмалары күргәҙмәһе менән танышты, шулай уҡ Фәндәр академияһы ағзалары алдында сығыш яһаны.
Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, фән ауыр осорҙарының береһен кисерә. Финанслау ҙа шәптән түгел, кадрҙарҙы яңыртырға кәрәк, ә йәштәр башҡа тармаҡтарға китә.
Президент, ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, үҙ эшенә тоғро ҡалған һәм фән үҫешенә ҙур өлөш индергән ғалимдарҙың барыһына ла рәхмәтен еткерҙе.
Ул биш йыл дауамында Фәндәр академияһы президенты вазифаһын башҡарған Өфө дәүләт нефть техник университеты ректоры Айрат Шаммазовҡа айырып рәхмәт әйтте.
Ғалимдарға мөрәжәғәт итеп, Рөстәм Хәмитов үкенес менән республиканың һуңғы йылдарҙа иҡтисадта һәм фәндә тотҡан урынын юғалтыуын билдәләне.
— Беҙгә йәмғиәтте берләштерергә кәрәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. – Бөгөн республика фекер алышыуҙар өсөн асыҡ булырға тейеш.
Бында, Башҡортостан Президенты фекеренсә, фән ҙур роль уйнай. Ул республикала күп эшкәртмәләрҙең ғәмәлдә бойомға ашырылмағанлығын да билдәләп үтте. Был мәсьәләне мотлаҡ хәл итергә кәрәк.
Яҡын арала Башҡортостан Хөкүмәтендә инновациялар буйынса вице-премьер вазифаһы булдырыласаҡ, ул ошо эшләнмәләрҙе производствоға индереү менән шөғөлләнәсәк. Шулай уҡ фундаменталь фәндән ғәмәли фәнгә күсергә ваҡыт.
Президент ғалимдарҙы республикала технопарктар, эре компаниялар янында бәләкәй предприятиелар булдырыу, кластерҙарҙы үҫтереү һәм ауыл хужалығына ярҙам перспективалары менән таныштырҙы.
Дөйөм йыйылыш ғилми хеҙмәткәрҙәргә тантаналы рәүештә дипломдар һәм исемле премиялар тапшырыу менән тамамланды.


text:
Йәш спортсыларға Башҡортостан Президентының исемле стипендиялары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Йәш спортсыларға Башҡортостан Президентының исемле стипендиялары тапшырылды
Йәш спортсыларға Башҡортостан Президентының исемле стипендиялары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Шаршамбы, 12 декабрҙә, Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында республика Президенты стипендиаттарына дипломдар тапшырыу тантанаһы үтте. Сараны төбәктең спорт министры Андрей Иванюта үткәрҙе.
— Бөгөн беҙ иң яҡшы уҡыусыларыбыҙға, спортсыларыбыҙға стипендиялар тапшырабыҙ, — тине Андрей Иванюта, сараны асып. – Һеҙ барығыҙ ҙа уҡыуҙа тик бишкә, дүрткә генә өлгәшәһегеҙ, өҫтәүенә спортта ла яҡшы һөҙөмтәләргә ирешәһегеҙ. Һеҙҙең менән ғорурланабыҙ. Бындай егет һәм ҡыҙҙарға һәр саҡ ярҙам итәсәкбеҙ, сөнки һеҙ – беҙҙең киләсәк.
Быйыл стипендияға түбәндәге уҡыусылар лайыҡ булды: Руфина Әйүпова (шашка, З.Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернатының 8-се класс уҡыусыһы, Ишембай), Марат Бакиров (фехтование, 100-сө урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы, Өфө), Дарья Балаба (теннис, 35-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 6-сы класс уҡыусыһы, Өфө), Милена Быкова (сноуборд, 6-сы лицейҙың 9-сы класс уҡыусыһы, Өфө), Евгения Верзакова (өҫтәл теннисы, Балаҡатай районы Ямаш ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы), Ольга Валекжанина (спорт гимнастикаһы, 32-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 7-се класс уҡыусыһы, Стәрлетамаҡ), Нәйлә Ғәлина (гер спорты, Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы), Рөстәм Ғәлин (велоспорт, Башҡорт гимназияһының 8-се класс уҡыусыһы, Ағиҙел), Тимур Минһажев (тхэквондо, 5-се лицейҙың 9-сы синыф уҡыусыһы, Өфө), Асҡар Миңлебаев (баскетбол, 38-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 7-се класс уҡыусыһы, Өфө), Артур Миңлеғужин (шашка, 1-се гимназияның 5-се класс уҡыусыһы, Ишембай), Лев Осыка (фехтование, 5-се республика мәктәп-интернатының 11-се класс уҡыусыһы, Өфө), Регина Ризуанова (атыу, 85-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы, Өфө), Маргарита Рябченко (дзюдо, 7-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы, Салауат), Алһыу Рәхимова (баскетбол, Ауырғазы районы Толбазы ауылы лицейының 6-сы класс уҡыусыһы), Артур Сәйфетдинов (йөҙөү, һуҡырҙар спорты, 4-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы, Стәрлетамаҡ), Дмитий Тюрин (тау саңғыһы спорты һәм сноуборд, 5-се лицейҙың 9-сы класс уҡыусыһы, Өфө), Светлана Үтәгәнова (еңел атлетика, 1-се лицейҙың 9-сы класс уҡыусыһы, Салауат), Эмиль Чиглинцев (триатлон, 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 8-сы класс уҡыусыһы, Ағиҙел) һәм Екатерина Чистякова (бейеү спорты, 155-се лицейҙың 8-се класс уҡыусыһы, Өфө).
Бынан тыш, «бишле» билдәләренә генә өлгәшкән спортсылар әҙерләгәне өсөн тренер-уҡытыусылар министрлыҡтың рәхмәт хаттарына лайыҡ булды. Улар: Владимир Мильшин (шашка, Ишембай), Галина Сорокина (фехтование, Өфө), Сергей Лебедев (теннис, Өфө), Наталья Кизина (тау саңғыһы спорты, Өфө), Владимир Ушаков (өҫтәл теннисы, Балаҡатай районы), Гөлшат Сарычева (спорт гимнастикаһы, Стәрлетамаҡ), Зиннур Боҫҡонов (Бөрйән районының урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡытыусыһы), Анатолий Алексеев (велоспорт, Ағиҙел), Олег Ештуков (тхэквондо, Өфө), Руслан Боков (баскетбол, Өфө), Игорь Федеров (шашка, Ишембай), Рәмил Әйүпов (фехтование, Өфө), Виктор Гулак (атыу, Өфө), Лилиә Осипова (дзюдо, Салауат), Айҙар Баҡыев (баскетбол, Ауырғазы районы), Александр Живаев (йөҙөү, Стерлетамаҡ), Татьяна Матюнина (еңел атлетика, Салауат) һәм Римма Кондусова (бейеү спорты, Өфө).


text:
Паралимпиада-2010 геройы Ирек Зариповҡа фатир асҡысы тапшырҙыларФото: Әнисә Абдуллина
Паралимпиада-2010 геройы Ирек Зариповҡа фатир асҡысы тапшырҙылар
Паралимпиада-2010 геройы Ирек Зариповҡа фатир асҡысы тапшырҙыларФото: Әнисә Абдуллина
Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте башлығы Вахит Әбдрәхимов Паралимпиада-2010 триумфаторы Ирек Зарипов менән осрашты. “Ултырыусылар” категорияһында пасьютта һәм индивидуаль уҙышта, 10 һәм 15 километрға саңғы уҙыштарында дүрт тапҡыр Паралимпия чемпионы, саңғы спринтында көмөш призер ғаиләһе осрашыуға тулы составта килде: ҡатыны – Елена, улы – Айнур, ата-әсәһе — Айрат Ғәбделхамат улы менән Вәсилә Мостафа ҡыҙы.
Стәрлетамаҡ ҡалаһы башлығы спортсыны йылы ҡотланы, уның яҡындарына ярҙамдары өсөн рәхмәт белдерҙе, һаулыҡ, ғаилә именлеге, яңы спорт ҡаҙаныштары теләне һәм Ирек Зариповҡа өс бүлмәле фатирҙан асҡыс тапшырҙы.
— Һәр сығышығыҙҙы беҙ һоҡланып ҡараныҡ. Һеҙҙе бөтә ҡала, бөтә республика, ил күҙәтеп барҙы. Беҙ Һеҙҙең тыуған ҡалабыҙҙы бөтә донъяға танытыуығыҙ менән ғорурланабыҙ, — тине Вахит Әбдрәхимов һәм Башҡортостан Республикаһы Президентының күп йүнәлештәр буйынса тормошҡа ашырылған социаль йүнәлешле сәйәсәте тураһында телгә алды. — Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов ошо көндәрҙә күп функциялы физкультура комплексы төҙөлөшөндә булып китте һәм беҙҙең пландарыбыҙҙы хупланы. Беҙ һеҙгә һәм башҡа йәш спортсыларға күнекмәләр өсөн бына тигән шарттар булдырырбыҙ, тип ышанам. Беҙ, хакимиәт хеҙмәткәрҙәре, ҡалала спортты пропагандалайбыҙ, хатта үҙебеҙ уҡыусылар менән берлектәге спорт ярыштарында ҡатнашабыҙ, спорт залдарына йышыраҡ йөрөргә, сәләмәт йәшәү рәүеше алып барырға кәрәклеге йүнәлешендә үҙебеҙ шәхси өлгө күрһәтәбеҙ. Ләкин Паралимпия уйындарында ысын батырлыҡ күрһәтеп, йәштәр өсөн һеҙ иң лайыҡлы өлгө булып тораһығыҙ.
— Ҡалала билдәле штангасылар, Рәсәй, Европа чемпиондары бар. Секцияларҙы тергеҙергә һәм ауыр атлеттарҙың элекке данын кире ҡайтарырға кәрәк. Беҙҙе велотрек һәм велосипед юлдары булмауы борсой, скейт-парк төҙөргә уйлайбыҙ. Ләкин яҡшы ниәттәр әлегә финанс яғынан нығытылмаған, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ҡала етәксеһе.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар фекеренсә, ҡаланың спорт абруйын, спорт кимәлен күтәреү өсөн ҡала власы һәм йәмәғәтселегенең ҙур бизнес менән һөйләшеүе кәрәк. Бында Паралимпия чемпионының абруйы ҙур роль уйнауы мөмкин. Ирек Зарипов үҙе тыуған ҡалаһында балалар һәм үҫмерҙәр спортын үҫтереү өсөн шарттар булдырыу буйынса һәр тәҡдимде яҡлап сығырға әҙер.


text:
«Шүлгән-Таш» мәмерйәһен һәм «Урал-батыр» эпосын ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереү мәсьәләһе ҡаралды
Республика Йортонда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова ЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫының Рәсәй милли комитеты рәйесе Игорь Маковецкий менән осрашты. Яҡтар «Шүлгән-Таш» мәмерйәһе һәм «Урал-батыр» эпосы ингән «Башҡорт Уралы — Урал-батыр ере» ҡатнаш мәҙәни-тәбиғи объектын ЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүҙе артабан хәл итеү мәсьәләһен тикшерҙе. 2012 йылға Рәсәй теҙмәһенә 25 атама инә.
Тәҡдим ителгән объектты өйрәнеү маҡсатында 2014 йылдың йәйендә Башҡортостанға ЮНЕСКО-ның халыҡ-ара эксперттар делегацияһы киләсәк.
«Яҡтар кисекмәҫтән мәмерйә эргәһендә музей-ҡурсаулыҡ асыу зарурлығын раҫланы. Шулай уҡ Игорь Маковецкий, ҡалалар төҙөү һәм архитектура ҡомартҡыларын һаҡлау буйынса ЮНЕСКО кафедраһының Өфө филиалына практик ярҙам күрһәтеүҙәрен үтенде», — тип хәбәр итә БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Өфөнөң сәнәғәт производствоһы индексы – 109%
Өфөлә сәнәғәт производствоһы индексы ағымдағы йылдың тәүге ете айы йомғаҡтары буйынса 109 процент, ә һатыуға етештерелгән продукция күләме, былтырғы ошо осор менән сағыштырмаса, 120 проценттан ашыу тәшкил итте. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Сағыштырыу өсөн, ағымдағы йылдың тәүге дүрт айы йомғаҡтары буйынса Өфөлә сәнәғәт производствоһы индексы – 108,5%, 2010 йыл йомғаҡтары буйынса 110,6% тәшкил иткәйне.
Өфөлә тотороҡло иҡтисади үҫеш барлыҡ өлкәләрҙә лә тиерлек күҙәтелә. Сәнәғәт производствоһы индексы өс тармаҡта ғына 100 проценттан түбән.
Павел Качкаев шулай уҡ хеҙмәт баҙарында күҙәтелгән хәл тураһында һөйләне. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, ул яҡшы яҡҡа үҙгәргән. Бер йыл эсендә эшһеҙлек Өфөлә 13 процентҡа кәмегән. Тик эш хаҡын түләүҙе тотҡарлау ғына ҡаланың бер ҙур проблемаһы булып тора. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса уның күләме әлеге ваҡытта 19,7 миллион һум тәшкил итә.


text:
Башҡортостан тәүгеләрҙән булып Урман янғындарын һүндереү буйынса йыйылма планын яҡланы
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы Федераль урман хужалығы агентлығында тәүгеләрҙән булып Башҡортостан Республикаһының Урман янғындарын һүндереү буйынса йыйылма планын яҡланы. Был документ йыл һайын әҙерләнә һәм алдағы янғын хәүефһеҙлеге миҙгеленә әҙерлек эштәрендәге төп этаптарҙың береһе булып тора. Уға ярашлы 2012 йылда урман янғындарын һүндереүҙә файҙаланыласаҡ көстәр һәм средстволар билдәләнә.
Министрлыҡтың матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллиндың хәбәр итеүенсә, Республиканың урман фонды биләмәләрендәге янғындарҙы һүндереү буйынса йыйылма план урман янғындарын иҫкәртеүгә, уларҙың таралыуын сикләүгә, янғын хәүефһеҙлеген кәметеүгә, урмандарҙың янғындарға ҡаршы тороу һәләтен арттырыуға, шулай уҡ янғын сығанаҡтарын ваҡытында табыу һәм һүндереүгә йүнәлтелгән саралар комплексын үҙ эсенә ала.


text:
БР Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте идаралығы начальнигы «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирә
Шаршамбы, 18 июлдә «Ижтимағи электрон гәзит» редакцияһында Башҡортостан Республикаһының Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығы начальнигы Николай Солодовниковтың онлайн-конференцияһы бара.
«БР Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығы начальнигы Н.В. Солодовниковтың онлайн-конференцияһы» бүлегендә тейешле форма тултырып, Николай Солодовниковҡа һорауҙар бирергә була.
Видеотрансляция «Башинформсвязь» йәмғиәтенең техник ярҙамында бойомға ашырыла. Яҙманы һуңынан «Онлайн-конференциялар архивы» бүлегендә табып буласаҡ.
Эфирға эләкмәгән һорауҙар Башҡортостан Республикаһының Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығына тапшырыласаҡ, ведомство башлығы имзаһы менән яуаптар һуңынан «Ижтимағи электрон гәзит» биттәрендә донъя күрәсәк.


text:
Фото:
Мәскәүҙә «ПониМашка» балалар журналы башҡорт халыҡ әкиәттәрен баҫтырып сығарҙы
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
«Открытые системы» нәшриәте һәм «ПониМашка» аҙналыҡ балалар журналы «Рәсәй халыҡтары әкиәттәре» проектын башлап ебәрҙе. Ай һайын «ПониМашка» журналының бер һаны һәр төбәктең халыҡ эпосына арналасаҡ.
«Рәсәй халыҡтары әкиәттәре» проектының төп маҡсаттары — кескәйҙәрҙе халыҡ эпосы, халыҡ ижадының иң яҡшы өлгөләре менән таныштырыу, Рәсәй халыҡтарының ғөрөф-ғәҙәттәре хаҡында бәйән итеү, илебеҙгә ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу.
25 сентябрҙә «ПониМашка һәм ҡанатлы ат. Башҡорт халыҡ әкиәттәре» тематик һаны һатыуға сыҡты. Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе Гөлсәсәк Ханнанова һөйләүенсә, һан Башҡортостан Республикаһы көнөнә арналған. Уны әҙерләүҙә тулы хоҡуҡлы вәкиллек, Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, шулай уҡ «Аҡбуҙат» балалар журналы редакцияһы ярҙам күрһәткән.
Был һанда балалар мауыҡтырғыс башҡорт халыҡ әкиәттәрен уҡыясаҡ. Әкиәттәге Аҡбуҙат, геройҙарҙың һәм батырҙарҙың ярҙамсыһы төбәктең мәҙәниәте һәм йолалары менән таныштыра. Кескәйҙәр өсөн фекерләүҙе һәм иғтибарлылыҡты үҫтереүсе ҡыҙыҡлы эштәр, шулай уҡ хикәйәләр, йомаҡтар һәм мәҡәлдәр урын алған. Бынан тыш, балалар үҙ ҡулдары менән бал ҡорто яһай һәм башҡорт телендә бер нисә фразаны ятлап аласаҡ, тип билдәләнеләр «ПониМашка» журналы редакцияһында.


text:
Квадрантидтар
Квадрантидтар — метеорҙар ағымы, уның радианты - Волопас йондоҙлоғонда (Геркулес һәм Аждаһа йондоҙлоҡтары сигендә). Йыл һайын 28 декабрҙән алып 7 ғинуарға тиклем күҙәтелә, максимумы 3-се һәм 4-се ғинуарға тура килә (шул ваҡытта бер сәғәт эсендә 45-тән алып 200-ға тиклем метеор күҙәтеп була).
Радианты ғәҙәттә альфа 229°, дельта +49° координаталы нөктәлә була (Волопас йондоҙлоғо), әммә ҡайһы бер ваҡытта уның урыны үҙгәреп тора – быға, бәлки, Юпитерҙың гравитацион йоғонтоһо сәбәпле. Метеорҙары күкһел төҫтә, уларҙың уртаса йондоҙ ҙурлығы - 2.8.


text:
Рәсәйҙә Киң коммуникациялар буйынса эксперттар советы булдырылды
Киң мәғлүмәт саралары эшмәкәрлеген оптималләштереүҙә Киң коммуникациялар буйынса эксперттар советы ярҙам итәсәк. Уны булдырыу тураһындағы бойороҡҡа Элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Александр Жаров ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр ителә ведомство сайтында.
Был кәңәшләшеү-консультация биреү органы була. Уның ҡарарҙары тәҡдимдәр һәм рекомендациялар рәүешендә ғәмәлләштереләсәк. Советтың төп бурыстары иҫәбендә — киң коммуникациялар һәм киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә РФ ҡануниәтен ҡулланыу, был өлкәлә ҡануниәт үтәлешен тәьмин итеү һәм башҡа мәсьәләләр буйынса тәҡдимдәр һәм рекомендациялар әҙерләү.
Эксперттар советы составына һөнәри берләшмә, йәмәғәт ойошмалары һәм фәнни даирә вәкилдәре инде.


text:
Фото:
Башҡортостан менән Татарстан араһында хеҙмәттәшлек тураһында Килешеү төҙөлдө
Фото:
Өфөлә 22 декабрҙә Башҡортостан менән Татарстан араһында хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Һүҙ бында ике республиканың сауҙа-иҡтисади, социаль, фәнни-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлеге тураһында бара.
Документҡа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Йортонда ҡул ҡуйылды. Ике яҡлы килешеү аҫтына Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов ҡул ҡуйҙы. Бынан тыш, 2011-2012 йылдарға күрһәтелгән өлкәләрҙә хеҙмәттәшлекте үҫтереү буйынса саралар планына ҡул ҡуйылды.
Был Килешеүгә ҡул ҡуйыу ике күрше республика өсөн ҙур әһәмиәткә эйә, тантана башланыр алдынан бөгөн ике Президент та шул турала телгә алды.
— Татарстан делегацияһына республикабыҙға килгәндәре өсөн рәхмәт белдерергә теләйем, — тине Рөстәм Хәмитов. – Һеҙ – беҙҙең күптән көтөлгән ҡунаҡтарыбыҙ һәм яратҡан күршеләребеҙ. Беҙҙең уртаҡ яҡтарыбыҙ бик күп — тел, мәҙәниәт, традициялар, һөйләшер һүҙҙәребеҙ ҙә байтаҡ. Һис шикһеҙ, беҙҙең киләсәгебеҙ һәм мәнфәғәттәребеҙ ҙә уртаҡ. Алдыбыҙҙа торған бурыстар ҙа бер үк: кешеләрҙе эш, лайыҡлы эш хаҡы һәм уңайлы торлаҡ менән тәьмин итеү.
Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан менән Татарстанға бер-береһенән өйрәнер нәмәләр ҙә бар, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Беҙ – илебеҙҙең төп индустриаль төбәктәре. Әгәр көстәребеҙҙе берләштерһәк, Рәсәй Федерацияһында беҙгә тиңдәр булмаясаҡ, — тип белдерҙе Башҡортостан Президенты.