text:
Лейпцигтан Өфөгә «Халыҡтар һәм мәҙәниәттәр араһында Дуҫлыҡ күпере» автоуҙышында ҡатнашыусылар килә
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Июндә Германияның Лейпциг ҡалаһынан Силәбе өлкәһенең Лейпциг ауылына тиклем автоуҙыш ойошторола. Проекттың маршруты Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфө аша үтә.
Автоуҙышта ҡатнашыусы туғыҙ кеше, араларында төрлө милләт вәкилдәре (башҡорт, рус, украин, немецтар) һәм һөнәр эйәләре (архитекторҙар, рәссамдар, кино сәнғәте әһелдәре) бар, 24 июндә Өфөгә килеп етәсәк. Шулай уҡ Мәскәүҙә, Ырымбурҙа, Силәбелә һәм башҡа ҡалаларҙа туҡтарға ниәтләйҙәр. Алты ҡатнашыусы Уралдағы Лейпциг ауылына Силәбе аша самолет менән килә.
Автоуҙыштың Өфөләге программаһында Салауат Юлаев һәйкәленә сәскәләр һалыу, «Төньяҡ амурҙары» клубы ағзалары менән осрашыу ҡаралған.
Лейпциг ауылында халыҡтар араһындағы дуҫлыҡҡа арналған һәйкәлгә нигеҙ ташы һалынасаҡ. Ул казактар һәм 1812 йылғы Ватан һуғышы һалдаттары хөрмәтенә ҡуйыласаҡ.
— Үҙемдең һәм «Уралдағы Лейпциг» ойошмаһы исеменән барыһын да Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы менән ҡотлайым. Автоуҙышты 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүҙе һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙе билдәләгәндә ойошторабыҙ. Беҙҙең Уралға килеүебеҙ — илебеҙҙең бойондороҡһоҙлоғо өсөн башын һалған ата-бабаларыбыҙға ихтирам билдәһе, шуға күрә ул «Халыҡтар һәм мәҙәниәттәр араһында Дуҫлыҡ күпере» девизы аҫтында уҙа, — тип аңлатма бирҙе «Уралдағы Лейпциг» ойошмаһы етәксеһе, Германияла йәшәүсе ватандашыбыҙ Насур Юрушбаев.


c: text/html

text:
Соно Алиева: «Башҡортостан халҡы башҡа мәҙәниәт вәкилдәренә ихтирам менән ҡарай»
Башҡортостанда йәшәгән ҡырғыҙҙар БР Президенты Рөстәм Хәмитовтың 2011 йылды республикала Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы тип иғлан итеү тураһындағы Указын хуплай, тине Башҡортостан Республикаһындағы «Ала-Тоо» ҡырғыҙ мәҙәниәт үҙәге рәйесе Соно Алиева.
— Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылын иғлан итеү көнүҙәк, — тип билдәләй Соно Алиева. – Айырыуса ул һуңғы арала беҙҙең илдә барған ваҡиғалар фонында бик урынлы. Күптән түгел Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта һәм Төньяҡ Кавказда булып үткән ваҡиғаларҙы барыбыҙ ҙа хәтерләйбеҙ. Милләт-ара дошманлыҡ фонында Башҡортостанда бындай ыҙғыштар булманы, ә республика Президентының инициативаһы, минең ҡарашҡа, кешеләр дуҫлығының нығыныуына булышлыҡ итәсәк. Беҙ, милли-мәҙәни беркмәләр етәкселәре, бергәләп байрамдар, фестивалдәр һәм башҡа саралар үткәрәбеҙ, республика халҡы араһында эш алып барабыҙ. Төбәктә оҙаҡ йылдар бергә йәшәү барышында кешеләр бер-береһен аңларға өйрәнде. Башҡортостан халҡы икенсе мәҙәниәт вәкилдәренә ихтирам менән ҡарай.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Оҙонаяҡ сәпсәү
Оҙонаяҡ сәпсәү, ағасаяҡ, ҡыҙылаяҡ, ялпылдаҡ, япылдаҡ, япаяп (урыҫ. Ходулочник),(лат. Himantopus himantopus)—— Рәсәйҙең көньяғында тоҙло һыу буйҙарында йәшәй торған бик оҙон аяҡлы көйөлдөләр[1].
Ҡарға ҙурлыҡ. Түбәһе, һырты, ҡанаттары ҡара; ҡорһаҡ яғы, ҡойроғо аҡ. Нәҙек төп-төҙ суҡышы ҡара-көрән. Ҡыҙыл төҫтәге аяҡтары бик оҙон. Инә ҡош тоноғораҡ төҫтә. Беҙ-суҡыштан төҙ суҡышы, оҙон ҡыҙыл аяҡтары менән айырыла. Тауышы көслө генә: «яп-яп-яп». Ялан һәм далалар-ҙағы күл-һаҙлыҡтарҙа йәшәй, һыу йәнлектәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. һирәк осрай. Ғәҙәттә, күмәкләшеп оялайҙар. Ояһын ерҙе соҡоп эшләй. Унда ҡара-көрән таплы 4 бөртөк һорғолт көрән йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)


text:
Башҡорт ҡумыҙсыһы Ҡаҙағстанда халыҡ-ара фестивалдә сығыш яһай
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Билдәле виртуоз ҡумыҙсы, Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов «Быуаттар ауазы» халыҡ-ара фестивалендә ҡатнаша. Сара 12 июндән 16-на тиклем Ҡаҙағстандың Кокшетау ҡалаһында уҙғарыла. Музыкант күренекле ҡаҙаҡ композиторы Едиль Хөсәйеновтың саҡырыуы буйынса сығыш яһай. Миңлеғәфүр Зәйнетдинов «Салауат маршы», «Порт-Артур», «Байыҡ», «Перовский» кеүек халыҡ көйҙәрен, «Сал быуаттар ауазы», «Башҡортостан иртәһе» импровизацияларын башҡарасаҡ.
«Кокшетауҙағы ижади осрашыу ҡатнашыусыларға үҙ халҡының мәҙәниәтен, сәнғәтен һәм традицияларын күрһәтеү мөмкинлеген биреп кенә ҡалмай, шулай уҡ Ҡаҙағстан-Рәсәй мөнәсәбәттәрен нығытыуға, балаларға һәм йәштәргә гүзәл тәрбиә биреүҙе камиллаштырырға ярҙам итәсәк», — тип билдәләне Башҡорт дәүләт филармонияһының матбуғат секретары Лиана Сөләймәнова.
Сарала донъя кимәлендәге 14 фольклор ансамбле һәм музыканттар ҡатнаша.


text:
Республикала социаль туризм буйынса интернет-портал асылды
Башҡортостанда социаль туризм буйынса интернет-портал асылды. Хәҙер интернет менән ҡулланыусы һәр кем социаль путевкалар тураһында тулы мәғлүмәт таба ала. Шулай уҡ бында турҙар, заезд ваҡыты тураһында белергә, туроператорға һәм башҡарма власть органдарына теләктәр һәм тәҡдимдәр ебәрергә була.
Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2012 йыл аҙағынаса «Башҡортостан Республикаһында социаль туризмды үҫтереү» ярҙамсы прграммаһында бөтә республиканан алты меңгә яҡын пенсионер һәм инвалидтың ҡатнашыуы көтөлә. Ярҙамсы программаны тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашҡан туроператорҙарға үҙҙәренең шәхси кабинетына инеү өсөн логин һәм пароль бирелде. Бында улар туристик фирма тураһында мәғлүмәт урынлаштыра, онлайн режимда муниципаль берәмектәрҙән килгән заявкаларға күҙәтеү яһай, пенсионерҙар һәм инвалидтарҙан килгән заявкаларға ваҡытында яуап бирә ала. БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының территориаль органдары хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең шәхси кабинеттары аша пенсионерҙарҙан заявкалар тултырып, уларҙы шунда уҡ туроператорҙарға ебәрә ала.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда социаль туризмды үҫтереү буйынса үткән йылда старт алған программа халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Яңы проект уның дауамы булып тора. Ул тупланған тәжрибәгә һәм халыҡ ихтыяжына таянып әҙерләнгән.


text:
Мәшғүллек хеҙмәте 150 студентҡа ярҙам итте
Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге Өфө дәүләт технология һәм дизайн колледжының сығарылыш төркөмдәре студенттары өсөн лекциялар уҡыу ойошторҙо. Дөйөм алғанда, 150-ләп студент мәшғүллек хеҙмәте психологтарынан һәм юрисконсульттарынан консультация алды. Алынған белем йәш белгестәргә хеҙмәт баҙарында дөрөҫ йүнәлеш алырға ярҙам итәсәк.
Башҡортостан социаль технологиялар институтының 18 студенты өсөн дә ошондай уҡ сара һәм Өфө Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге буйлап экскурсия ойошторолдо.


text:
“Йәш ғаилә-2009” конкурсында бер юлы ике ғаилә еңде
Октябрьский ҡалаһынан Хөсәйеновтар һәм Учалынан Исхаковтар ғаиләләре «Йәш ғаилә — 2009» республика конкурсында еңеүселәр булды. Был ижади ярыш финалсылары ҡатнашлығында гала-концерт Октябрьскийҙың Йәштәр һарайында үтте.
"Йәш ғаилә" конкурсы быйыл 12-се тапҡырына үткәрелә, шуға күрә лә ул республика йәмәғәт тормошоноң айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнде һәм ҙур популярлыҡ яуланы. Унда ҡатнашыусыларҙың йылдан-йыл арта барыу факты ла ошо турала һөйләй.
— Финалда ҡатнашыуға заявкалар быйыл Башҡортостандың төрлө ҡала һәм райондарынан 30 ғаиләнән килде, — ти БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы консультанты Ынйы Ғәниева. — Ғаиләләр төрлө, әммә барыһы ла талантлы. Был турала уларҙың сығыштарының сифатына ҡарап фекер йөрөтөргө мөмкин булды. Балаларҙың ярышы ла һәр ваҡыттағыса шәп килеп сыҡты.
Үҙ өҫтөнлөктәрен иҫбатлау өсөн, ғаилә пары үҙ балалары менән бергә бер нисә ижади һынау аша үтергә һәм жюри ағзаларын тап улар өлгөлө булыуҙарына инандыра алырға тейештәр ине. Ынйы Ғәниева билдәләүенсә, был юлы хөкөм итеү еңелдән булманы, сөнки бер-береһенә оҡшамаған һәм бик сағыу дәғүәселәр араһынан һайлап алырға тура килде бит.
Һөҙөмтәлә өсөнсө урынды жюри бер юлы өс ғаиләгә бирҙе —Дыуан районынан Семеновтарға, Саҡмағоштан Ғәлиевтарға һәм Көйөргәҙе районынан Королдәргә. Стәрлетамаҡ районынан Әхмәровтар һәм Өфөнән Шәйхетдиновтар икенсе урын яуланы. Почетлы беренсе урынды ла ике ғаилә бүлеште.
— Октябрьский ҡалаһынан Хөсәйеновтар һәм Учалынан Исхаҡовтар көстәре буйынса тигеҙ булып сыҡты, — тине Ынйы Ғәниева. — Ике ғаилә лә иң яҡшы тип аталырға лайыҡ, шуға күрә быйыл Гран-при бирмәҫкә ҡарар иттек.
Еңеүселәргә килгәндә, Илдар менән Светлана Хөсәйеновтар алты йәшлек улдары Моратты тәрбиәләйҙәр. Икеһе лә һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә эшләй. Ғаилә башлығы – стоматолог, ҡатыны балаларҙы дауалай.
Илшат менән Айгөл Исхаҡовтарҙың улдары Айҙарға ла алты йәш. Икеһе лә Учалы филармонияһында эшләй.
Ғаилә байрамын тамамлап, еңеүселәргә һәм призерҙарға төрлө магазиндарҙан бүләк сертификаттары тапшырылды, ә балалар уйынсыҡтар алды.


text:
Мортаза Рәхимов Австрияла булып ҡайтты
8 апрелдә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Австрияла булды.
Пёхларн ҡалаһында Мортаза Рәхимов «Ласселсбергер» компаниялар төркөмөнөң төп производство подразделениеларының береһе – «Цемикс» заводына барҙы. Предприятие төҙөлөш материалдары һәм ҡорамалдар сығара. «Цемикс» заводында Башҡортостан Президенты «Ласселсбергер» компанияһы етәкселеге менән эш осрашыуы үткәрҙе. Уның барышында аҙ ҡатлы йорттар етештереү буйынса берлектәге инвестиция проектын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре ҡаралды.
Предприятиела Мортаза Рәхимовҡа тиҙ арала күтәреү технологияһы буйынса йыйылған торлаҡ йорт өлгөһөн күрһәттеләр. Тиҙҙән бындай йорттарҙы сәнәғәт етештереүе Башҡортостанда ла юлға һалынасаҡ. Проектты Австрияның «ЛБ Инжиниринг ГмбХ» компанияһы менән берлектә “Үҙ йортом” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тормошҡа ашыра. Башҡортостан Президентына һөйләүҙәренсә, аҙ ҡатлы йорттар етештереү технологияһы панелдәр ҡулланыуға нигеҙләнә. Уларҙы заводта етештерәләр. Панелдәр йортта стена, иҙән, бүлмә-ара һәм түшәм элементы булараҡ файҙаланыла. Составы буйынса панелдәр ағас конструкцияларға оҡшаш, ләкин заманса, энергяны һөҙөмтәле файҙаланыу үҙенсәлегенә эйә.
Тиҙ арала күтәрелеүсе йортто ҡарағанда Мортаза Рәхимов проектты ыңғай баһаланы һәм уны тормошҡа ашырыуҙың Башҡортостан өсөн мөһим булыуын билдәләне. Республика Президенты буласаҡ производство күләмдәре һәм йорттарҙың хаҡы менән ҡыҙыҡһынды. Белгестәр әйтеүенсә, тәүҙә йылына 1,5 мең самаһы йорт етештерәсәктәр. Торлаҡта эске биҙәү эштәре үткәреләсәк, йорт конструкцияһын предприятие белгестәре 6-7 көндә ҡороп ултыртасаҡ.
Мортаза Рәхимов шулай уҡ аҙ ҡатлы йорттарҙа автономиялы альтернатив йылытыу системалары урынлаштырыу мөмкинлеген дә билдәләне. Ошоға бәйле йортто ҡарағанда республика Президенты ҡаты яғыулыҡта эшләүсе һәм коттедж тибындағы йорттарҙа ҡулланылыусы яңы ҡаҙанлыҡтар эшләнмәләре менән ҡыҙыҡһынды.
Мортаза Рәхимов фекеренсә, аҙ ҡатлы йорттар һалыуҙы үҫтереү – Башҡортостандағы социаль сәйәсәттең мөһим өҫтөнлөктәренең береһе. Республика Президенты «аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшө өсөн шарттар тыуҙырып һәм уға булышлыҡ итеп кенә ҡалмай, уны комплекслы һәм күпләп үҫтереүҙе тәьмин итеү” бурысын ҡуйҙы. Яҡын биш йыллыҡта республикала эконом-класлы 10 мең йорт һалынырға тейеш.
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың Австрияға эш сәфәрендә республиканың төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин ҡатнашты.


text:
Фото:
Рима Баталова: «Үҫмерҙәр спортын камиллаштырыу өсөн саралар комплексы әҙерләнде»
Фото:
Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова үҙенең төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашты.
Беренселәрҙән булып депутатҡа йәштәр сәйәсәтен үҫтереү башланғысы менән БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы рәйесе Николай Самойленко мөрәжәғәт итте. Рима Баталова закон сығарыу башланғыстары буйынса документтар менән танышырға һүҙ бирҙе. Уның һүҙҙәренсә, Башҡортостан йәштәренең ҡайһы бер тәҡдимдәре Дәүләт Думаһының профилле комитеты ултырыштарына ҡаралған һәм перспективалы тип танылған.
Шулай уҡ Рима Баталоваға коммерция предприятиеһы етәксеһе яңы эш башлаған эшҡыуарҙарға ярҙам итеү проекты менән мөрәжәғәт итте. Уның һүҙҙәренсә, проект сиктәрендә үҙ эшен асырға теләгәндәр өсөн юридик консультациялар һәм семинарҙар үткәреү, шулай уҡ билдәле бизнесмендар, етәкселәр һәм эксперттар менән осрашыуҙар ойоштороу ҡаралған. Рима Баталова әҙерләнгән планға юғары баһа бирҙе һәм төбәктә уны яҡтыртыуға булышлыҡ итергә һүҙ бирҙе.
Спорт мәктәбе директоры парламентарийға республикала балалар-үҫмерҙәр спортына ярҙам итеү үтенесе менән килде. Депутат йәш спортсылар араһынан кадрҙар резервын әҙерләүҙе даими камиллаштырыу һәм тренировкалар үткәреү шарттарын яҡшырыту буйынса федераль кимәлдә күрелгән саралар тураһында һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, үҫмерҙәр спортын камиллаштырыу өсөн саралар комплексы ҙур ҡалаларға ғына түгел, район үҙәктәренә лә ҡағыла.
Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәте йәмәғәт ойошмаһы вәкиле депутатҡа социаль программаны тормошҡа ашырыуҙа ярҙам күрһәтеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Программа күреү һәләте насар булған балаларҙың ата-әсәләре өсөн методик әсбаптар әҙерләүҙе күҙ уңында тота. Рима Баталова был башланғысты хупланы һәм кәрәкле махсус әҙәбиәт туплауҙа ярҙам күрһәтергә һүҙ бирҙе.


text:
Республикала легаль араҡы ҡулланыуҙың кәмеүе арҡаһында ҡаҙнаға зыян килгән Фото: Андрей Старостин
Республикала легаль араҡы ҡулланыуҙың кәмеүе арҡаһында ҡаҙнаға зыян килгән
Республикала легаль араҡы ҡулланыуҙың кәмеүе арҡаһында ҡаҙнаға зыян килгән Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда легаль араҡы ҡулланыу кәмегән. «Коммерсант» гәзите яҙыуынса, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышында «Башспирт»тың генераль директоры Николай Князев туғыҙ айҙа компания заводтарының продукция тейәүҙе 12 процентҡа тиерлек кәметеүе хаҡында хәбәр итте. Һорауҙың кәмеүе арҡаһында күрһәтелгән осорҙа бюджетҡа 224 миллион һумлыҡ акциз йыйымдары инмәгән.
«Башспирт» мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә легаль араҡы эсеү бер кешегә йылына 4 литрҙан 3,3 литрға тиклем кәмегән. Өфөлә иһә 62 процентҡа аҙайған, һөҙөмтәлә 187 миллион һумлыҡ акциз йыйылмаған. Кәмеү дауам итәсәк — «Башспирт» комбинаттары урындағы баҙарҙа 2 миллион декалитр продукция һатырға ниәтләй (уның күләме — 3,6 миллион декалитр).
«1,6 миллион декалитр легаль булмаған баҙарға китте. Был республика бюджетына инмәгән 1,3 миллиард һумлыҡ акциз»,— тине Князев.
2015 йылда араҡылағы һәм шараптағы спирттың бер литрына акциз ставкаһы 600 һум тәшкил итте. Магазиндарҙа 0,5-0,7 литрлыҡ араҡы уртаса 220-250 һум, премиум класлы араҡы 550 һумдан ашыу тора.


text:
Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө менән!
Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов республика халҡын 24 декабрҙә билдәләнгән Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
“Ҡәҙерле ватандаштар!
Һеҙҙе Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө менән ихлас ҡотлайым!
Уны әҙерләү һәм ҡабул итеү Рәсәйҙә һәм Башҡортостандағы тәрән ижтимағи-сәйәси үҙгәрештәр һөҙөмтәһендә мөмкин булды. Унда илдәге конституцион хоҡуҡты, дәүләтселекте һәм федератив мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүҙең ғәйәт ҙур тәжрибәһе, күп милләтле республикабыҙҙың үҙенсәлектәре һәм төп мәнфәғәттәре тәүге тапҡыр бөтә яҡлап иҫәпкә алынды.
Республикаһы Конституцияһы демократик дәүләт һәм граждандар йәмғиәте институттарын, урындағы үҙидара системаһын ойоштороу, халыҡ мәнфәғәттәрендә эҙмә-эҙлекле иҡтисади һәм социаль сәйәсәт үткәреү өсөн ныҡлы сәйәси-хоҡуҡи база булдырҙы.
Хәҙерге Башҡортостандың бөтә ҙур ҡаҙаныштары, иҡтисад, социаль һәм рухи-мәҙәни өлкәләрҙең йылдам үҫеше, ҡала һәм ауылдар халҡы йәшәйешенең яҡшырыуы Төп Закондың ғәйәт ҙур ижади ҡеүәте менән бәйле. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә бик күп тиҫтә йылдарға торошло тарихи юл үтелде. Һөҙөмтәлә бөгөн республикабыҙ Рәсәй Федерацияһының алға киткән таяныс субъекттарының береһе булып тора, иртәгәһе көнөнә ышаныслы ҡарай.
Мөһим дәүләт документы булараҡ, Конституция киләсәккә йүнәлтелә, ҡануниәтте артабан камиллаштырыуҙы, ижтимағи-сәйәси тотороҡлолоҡто, кешеләрҙең хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын ышаныслы яҡлауҙы, социаль үҫештең дәүләт стратегияһын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итә.
Һеҙгә һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ һәм бөтә Рәсәй хаҡына яңы хеҙмәт уңыштары теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
Күгәрсен районында журналистарға Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар тапшырылды
Күгәрсен районында Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар тапшырыу тантанаһы үтте.
Быйыл Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы наградалар тапшырыу буйынса комиссия ҡарары буйынса лауреат исеменә түбәндәге журналистар лайыҡ булды: Зөһрә Арсаева — «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының «Юлдаш» радиоһы эфирында сыҡҡан «Башҡортостанда эшләнгән», «Йәнтөйәк» һәм «Хәбәрсе яҙмалары» тапшырыуҙары өсөн (тәҡдим итеүсе ойошма – Асҡын районы муниципаль район Советы президиумы); Дамир Шәрәфетдинов – республика гәзиттәрендә һәм журналдарында, шулай уҡ интернетта донъя күргән граждандар именлеге һәм йәмғиәттәге татыулыҡ, Башҡортостанды социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләренә ҡағылышлы мәҡәләләр шәлкеме өсөн (тәҡдим итеүсе ойошма — «Аманат» журналы редакцияһы); Рәзифә Сәхәпова һәм Илдус Тимерханов — «Базы буе бодрэ тал» («Базы буйы бөҙрә тал») китабы өсөн (тәҡдим итеүсе ойошма — «Саҡмағош мәғлүмәт үҙәге» редакция-нәшриәт комплексы). Бынан тыш, Күгәрсен районынан лауреат исеменә тарихи темаларға мәҡәләләр шәлкеме өсөн «Күгәрсен хәбәрҙәре» гәзитенең штаттан тыш хәбәрсеһе Тәлғәт Ишемғолов лайыҡ булды.
Тантаналы сарала республиканың элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов, Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков ҡатнашты.
Йола буйынса сара Шаһит Хоҙайбирҙин бюсына сәскәләр һалыуҙан башланды. Күгәрсен районы халҡы исеменән ҡунаҡтарҙы район хакимиәте башлығы Фәрит Мусин сәләмләне.
— Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты булыу – оло мәртәбә. Уның тормош юлы ҡыҫҡа, әммә бик сағыу, башҡорт публицистикаһын үҫтереү өсөн ул күп нәмә эшләп өлгөрә. Беҙҙең өсөн ул лайыҡлы өлгө булып ҡала, — тине БР элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов.
2012 йылғы лауреаттар, үҙ сиратында, хеҙмәттәрен юғары баһалағаны өсөн конкурсты ойоштороусыларға һәм йылы ҡаршы алғандары өсөн район халҡына рәхмәтен белдерҙе.
Сара Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге аллеяла ағастар ултыртыу менән тамамланды, тип хәбәр итте «Күгәрсен хәбәрҙәре» гәзите хеҙмәткәре Миләүшә Нуретдинова.


text:
Баланы уллыҡҡа алыусыларға һиҙелерлек матди ярҙам күрһәтеләсәк
Шаршамбы, 2 мартта, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса Комитеты ултырышында депутаттар икенсе уҡыуҙа «Башҡортостан Республикаһында баланы (балаларҙы) уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алыусы граждандарға бер тапҡыр бирелә торған аҡсалата пособие тураһында» закон проектын ҡараны.
Закон проектына ярашлы, тәрбиәгә бала алған граждандарға бер тапҡыр бирелә торған аҡсалата пособие түләнә. Бүленгән средстволар ғаиләнең торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға, баланы дауалауға һәм белем биреүгә тотонолоуы мөмкин.
— Беҙ баланы уллыҡҡа алыуҙы ылыҡтырғысыраҡ яһарға теләйбеҙ, — тине Комитет рәйесе Альбина Буранғолова. – Уллыҡҡа алыусылар һаны артасаҡ, тип өмөтләнәбеҙ. Әммә уллыҡҡа алыусы, опекун һәм баланы аҫрауға алыусы ата-әсә булырлыҡ кешеләр сикләнәсәк.
Альбина Буранғолова билдәләүенсә, һуңғы йылда уллыҡҡа алыусылар һаны кәмене. Комитет тәҡдим иткән социаль ярҙам сараһы уллыҡҡа алыу өсөн стимул буласаҡ.
Рәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәрендә, атап әйткәндә, Калининград, Киров, Пенза, Тамбов һәм Ульяновск өлкәләрендә, Краснодар, Пермь һәм Ставрополь крайҙарында, баланы уллыҡҡа алыусылар өсөн бер тапҡыр бирелә торған түләүҙәр күләме билдәләнде лә инде. Түләүҙәр күләме — 50 меңдән 615 мең һумға тиклем.


text:
Ғиндулла ШӘЙӘХМӘТОВ, педагог-ветеран, Рәсәй Федерацияһы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, имам-хатиб: Оят инде, хатта тел тартмай улай әйтергә. Үҙегеҙ әйтмешләй, һауһаҡ кеше фәҡирмен тип әйтә алмай, хаҡы юҡ. Колхоздар бөтөрөлгәс, күптәр эшһеҙ тороп ҡалды, тик беҙҙең Ғафури районы Сәйетбаба ауылында халыҡ тырыш, егәрле: пай ерҙәрендә мал аҙығы, бесән үҫтереп сабалар, баҡсаларында картуф, кәбеҫтә, сөгөлдөр, башҡа йәшелсәһен сәсәләр, мал аҫрайҙар – шөкөр, берәү ҙә ас-яланғас түгел. Эйе, күреп ҡалғайным календарҙа: 19 декабрь – фәҡирҙәргә ярҙам көнө, тип. Ул да булһа, халыҡ-ара кимәлдәге ярҙам һәм Ер шарының ысынлап та ас-яланғас хәлдәге асарбаҡтарына ярҙам тураһында һүҙ баралыр, тип уйлайым. Беҙҙең илдә лә күп ярлы халыҡ, тик беҙҙә байҙар фәҡирҙәргә ярҙам итеп өйрәнмәгән: зәҡәт, хәйер тигән нәмәне лә белмәй улар. Ундайҙарҙың байлығы рәхәт тормош килтермәйәсәк барыбер эйәләренә. Рәсәйҙә фәҡирҙәр күп, тинем, ләкин милләттәштәремә ҡарата бындай һүҙҙе ҡулланғы килмәй бер ҙә. Халҡыбыҙ беҙҙең ғорур һәм бай рухлы, шуға ла ярлы ғына йәшәгәне лә туҡтауһыҙ зарланып, бахыр хәленә төшмәҫкә тырыша. Өфөгә барһаң, ситтән килгән мигранттарҙың әрһеҙлегенә аптырап ҡайтаһың: ҡул һоноу ғына түгел, юлыңа арҡыры төшөп, кейемдән тартып, бала-сағаһына тиклем әрһеҙләшеп өйрәнгән, оят тигән нәмәне белмәй ҙә улар. Ҡулын һоноп, хәйер һорауҙың иң ҙур хурлыҡ икәнен белә беҙҙең халыҡ, шуға ла үҙ көнөн үҙе күреп, үҙ көсөнә генә ышанып, ғаиләһен аҫрарға, йүнен табырға ғәҙәтләнгән.
Илсур БӘХТИЙӘРОВ, эшҡыуар, Ҡариҙел районы: Мин йәш кеше, бәлки, икенсерәк төрлө уйлаһам, ғәйеп итмәҫһегеҙ. Фәҡирлектә көн күргән кешегә оят түгелме, тип әйтеү, нисектер, бигүк яҡшы түгел һымаҡ, сөнки фәҡирҙе шундай хәлгә төшөргә мәжбүр иткән дәүләткә оят булырға тейештер бит иң тәүҙә? Әлбиттә, һаулығы бар кеше ҡулынан килгәнен эшләмәйенсә, хәйергә генә өмөт итеп ултыра алмай. Ләкин ауылда һаулығы булғандарға ла, йәштәргә лә хатта эш юҡ икәнен дә беләһегеҙ. Шуға ла күпселек ир-егеттәр хәйерселектән ҡасып, күрше төбәктәргә һәм ҙур ҡалаларға, ҡайһылары Себергә китеп эшләй. Мин үҙем мәктәптә һыҙма, рәсем, физкультура дәрестәренән уҡыта инем, оптималләштереү һөҙөмтәһендә башланғыс кластар ғына тороп ҡалғас, ҡыҫҡартыуға эләктем. Аптырап, ҡайғыға бирелеп, эсеп ятһаң, тап ана шул хәйерсе көнөнә ҡалаһың да инде. Унан бит ғаиләң, ике балаң күҙгә ҡарап тора. Юҡ, улар бер ҡасан да “хәйерсе балаһы” тигән исем күтәрмәйәсәк! Бына нимә сәмләндерҙе мине. Тоттоҡ та элек урман хужалығында эшләп, предприятие ябылыу сәбәпле эшһеҙ йонсоған ағайым менән мебель оҫтаханаһы асып ебәрҙек. Улыма ултырғыс яһап, уйнап ҡына башланған эш күңелемә ятты. Унан өҫтәл, өйҙә дәрес әҙерләргә балалар партаһы, балалар карауаты, хатта диван, комод, һандыҡ, ишек-тәҙрә яҡтары, рамдар һәм башҡа шундай нәмәләр ҙә яһай башланыҡ. Күрше ауылдарҙан килеп заказ биреп китәләр – эшһеҙ, аҡсаһыҙ ултырмайбыҙ. Ауылда үткәрелеп торған дини-мәҙәни сараларҙа ярҙам да күрһәткеләйбеҙ. Фәҡир, тигәндән, ауылдағы яңғыҙаҡ ҡына әбей-бабайҙар ҙа үҙҙәренсә ҡош-ҡорт, кәзә тотоп булһа ла донъя көтөргә тырыша, ә бына ҡырҡҡа етеп барған өс-дүрт уҫлаптай ир ғәләмәте ас ултыра, шунлыҡтан, күбеһенсә уғрылыҡ менән көн күрәләр. Береһе төрмәнән ҡайтҡан, икенсеһе эсә барып аҡылын юйған, башҡалары ла эскегә һалышҡан, кешегә ялланып тамаҡ туйҙырырға ла хатта ҡулдарынан килмәй. Асыҡтан-асыҡ кеше таламаһалар ҙа, төнгө кәсептәре бик таҙанан түгел: кемдеңдер картуфын ҡаҙып ашайҙар, икенселәренең ҡаҙ-тауығын ҡулға төшөрәләр. Бына шундай “фәҡирҙәр” бар беҙҙә, уларға оялырға кәрәк тә бит, тик ундайҙар ояттың ни икәнен дә белмәй. Ваҡытында уларҙы бәпләп-иркәләп үҫтергән ата-әсәһе оялһа оялып яталыр гүрҙәрендә… Был хәйерсе-әрәмтамаҡтар менән хәҙер хатта полиция ла бәйләнергә теләмәй, ә ауыл кешеһе түҙә. Тик минең уйымса, был түҙемлек оҙаҡҡа бармаҫ, “ауылдан һөрөргә кәрәк уларҙы” тигән асыулы хәбәр йөрөй халыҡ телендә.
Сәйҙә ФӘЙЗУЛЛИНА, уҡытыусы: Халыҡ мәҡәлдәре – тарих төпкөлөнән килгән һабаҡ улар. Заманына күрә дөрөҫ тә әйтелгәндер инде “фәҡирлек оят түгел,” тип, тик бөгөн бит әле замандар башҡасараҡ. Элек батша заманында халыҡ аяуһыҙ иҙелеп, бер ниндәй хоҡуҡһыҙ ауырлыҡта көн күргән, фәҡирлектә йәшәгән. Ә бөгөн рәхәт йәшәйме ни һуң халыҡ? Аяҡ-ҡулың һау, ағзаларың теүәл, бар, эшлә, юғиһә, оят, тип әйтеүе еңел дә ул, тик бына һау-сәләмәт кешегә лә, шулай уҡ дипломлы йәш белгестәргә лә хатта лайыҡлы эше бармы һуң әле? Рәсми статистикаға ҡарайыҡ, булмаһа: “Үткән йыл Рәсәйҙә фәҡир ғаиләләр һаны икеләтә артты, тип әйтелә унда. Бөтөн Рәсәй йәмәғәтселек фекерен өйрәнеү үҙәге (ВЦИОМ) мәғлүмәттәре буйынса, тамаҡ туйҙырыуға ла аҡсаһы етмәгән ғаиләләр һаны былтыр 39 процент тәшкил итте. Был 2014 йыл менән сағыштырғанда 17 процентҡа күберәк килеп сыға. Шуның менән бәйле, машина, йорт йыһаздары, көнкүреш техникаһы һатып алыусы уртасалыҡта йәшәгән синыф кимәле ныҡ ҡына кәмеүгә дусар ителде. Илдә фәҡирлек көсәйә бара: был хаҡта күҙгә күренеп айырыла барған килем буйынса тигеҙһеҙлек нисбәте бик асыҡ һөйләп тора, уны бер нисек тә йәшереп булмай. Бөгөнгө көндә Рәсәй халҡының 10 проценты хәйерселек сигендә көн күрһә, 15 проценты был сикте үтеп киткән. Ағымдағы йыл башында ғына ла беҙҙә эшһеҙҙәр һаны 4,5 млн кеше булып, был эшкә һәләтле бөтөн халыҡтың 6 процентҡа яҡын өлөшөн тәшкил итә. Былары ла рәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны, ә уларҙың теркәлмәгәндәре, айырыуса ауылдарҙа, күпмегә барып етә икән? Халыҡтың реаль килеме бик ныҡ кәмей. Был хаҡта әле генә “Комсомольская правда” (8.12. 2016) гәзитенән шундай мәғлүмәт уҡыным: хаҡтар ҡиммәтләнеү сәбәпле, 50 процент халҡыбыҙҙың ғаилә бюджетының яртыһы фәҡәт аҙыҡ-түлеккә китеп тора икән, ә 15 процент кеше ашау мәсьәләһендә лә хатта экономияларға мәжбүр. Был, әлбиттә, һәйбәт тормоштан түгел. Рәсәйҙең яңы тәғәйенләнгән иҡтисад үҫеше министры М. Орешкин, халыҡтың фәҡирләнеүе илдең иҡтисад үҫешен тотҡарлай, тип танырға мәжбүр булды хатта. Шул уҡ ваҡытта ил хөкүмәте һаман да элекке курстан арына алмай һәм халыҡтың тормош кимәлен яҡшыртыу буйынса бер ниндәй эшлекле сара күрелмәй. Минеңсә, бөгөнгө фәҡирҙәргә генә түгел, ә уларҙы шундай хәлгә төшөргән дәүләтебеҙгә лә оят булырға тейеш.
Фәүзиә МӨХӘМӘТШИНА яҙып алды.


text:
Башҡортостанда Уралдағы беренсе биосфера ҡурсаулығы ойоштороласаҡ
Башҡортостан Республикаһында «Башҡортостан Уралы» биосфера резерваты ойоштороласаҡ, тип хәбәр итте бөгөн БР тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Азат Ҡотлоәхмәтов БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитеты ултырышында.
— ЮНЕСКО-ның Рәсәйҙәге комитеты адресына «Башҡортостан Уралы» комплекслы биосфера резерваты булдырыуға бәйле заявка әҙерләнде, — тине министр. – Февралдә беҙҙең заявка ЮНЕСКО-ның Париждағы штаб-фатирында ҡаралырға тейеш. Алдан билдәле булыуынса, ул раҫланасаҡ. Июндә беҙ сертификат алырға тейешбеҙ. Был Рәсәй буйынса — 46-сы, Урал зонаһында иһә беренсе объект буласаҡ, йәғни ошондай биосфера ҡурсаулығы ойоштороласаҡ.
Уның составына «Шүлгәнташ» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы, «Башҡортостан» милли паркы, «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркы, «Алтын Солоҡ» тәбиғи зоологик заказнигы һәм «Ыҡ» зоологик заказнигы кеүек республиканың биш айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһен индереү планлаштырыла.


text:
Досье Влад Задротов
Адрес: Россия, Саратов
Происхождение: Дурак
Дата рождения:5 Сентября 1980
Сайт: vk.com/id21820480 offline
Следить за пользователем
Влад Задротов родился 5 Сентября 1980 года. Он был рожден в городе Дурак. Также, мы выяснили, что сейчас он проживает в городе Саратов, Россия. Влад придерживается умеренных политических взглядов. В своих религиозных взглядах он указал: "АААААА".
Друзья пользователя:
Скрытые друзья пользователя:
Скрытые друзья еще не проверялись.
Вот, что рассказывает Влад о себе:
афывфыййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй йййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй ййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййййй


text:
БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев “Рәсәйҙә медицина ксенон технологияларын үҫтереү” эш кәңәшмәһендә ҡатнашты
БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев “Рәсәйҙә медицина ксенон технологияларын үҫтереү” эш кәңәшмәһендә ҡатнашты. Унда ксенон инертлы газын ватан һаулыҡ һаҡлау практикаһына индереүҙе ойоштороуҙың һәм уның иҡтисади һөҙөмтәлелегенең көнүҙәк мәсьәләләре ҡаралды.
Кәңәшмәлә Рәсәй ғалимдарының практик медицинала ксенонды ҡулланыу, киң спектрҙағы сирҙәрҙе дауалау методологияларын эшләү, ватан медицина техникаһын булдырыу, яңы сеймал сығанаҡтарын һәм ксенон етештереү технологияларын үҙләштереү өлкәһендәге ҡаҙаныштарына ҡағылған мәсьәләләр комплексы тикшерелде.
Беҙҙең ил ксенонды клиник практикала ҡулланыуға рәсми рөхсәт биргән тәүге ил булып тора. Медицина ксеноны алыу өсөн етештереү ҡеүәте бар, уны күп тапҡыр файҙаланыу технологияһы эшләнгән, ксенон наркозы һәм терапияһы өсөн аппаратура булдырылған.
Медицинала юғары технологиялар файҙаланыуҙың заманса тенденцияһы препараттарҙың организмға мөмкин тиклем аҙ йоғонтоһон күҙ уңында тота, шуға күрә кеше өсөн ошо зарарһыҙ анестезияны ҡулланыу ҙур киләсәккә эйә.
Рәсәйҙә ксенон ни бары ике-өс төбәктең дауалау учреждениеларында ғына ҡулланыла. Республикабыҙҙа ксенон ҡулланыу мәсьәләләре академик кимәлдә — 2007, 2008 һәм 2009 йылдарҙа үткән медицина конференциялары сиктәрендә ҡаралғайны.
Әле Башҡортостанда йыл һайын 40 меңдән ашыу ингаляция наркозы яһала. Ксенонды киң ҡулланып һәм тейешле инфраструктура булдырып, уның хаҡын ярайһы уҡ арзанайтыу мөмкинлеген иҫәпкә алғанда, ул үҙ урынын ныҡлы биләйәсәк тип ышаныс менән фаразларға була.
Республикала ксенон анестезияһы тәү сиратта бик күп ҡатмарлы һәм оҙайлы операциялар үткәрелгән, бала табыуҙың ҡатмарлы осраҡтары булған, нервы системаһы сирҙәре менән яфаланыусыларға операциялар үткәрелгән Өфө һәм Стәрлетамаҡ кеүек эре ҡалаларҙа үҙен аҡлаясаҡ.


text:
Баш ҡалала «Социаль форум-2014» республика ғилми проекттар конкурсы еңеүсәләрен бүләкләйәсәктәр
«Йәштәр социаль киңлектә» темаһына «Социаль форум-2014» VI республика ғилми проекттар конкурсы еңеүселәрен һәм призерҙарын наградлау тантанаһы 17 апрелдә «Аҡбуҙат» ипподромының конференциялар залында уҙасаҡ.
Финалға сығыусылар БР Мәғариф министрлығының грамоталары, ҡиммәтле бүләктәр менән билдәләнәсәк, шулай уҡ Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалында әҙерлек курстарында бушлай уҡыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ.
Эксперттарға үҙ эштәрен республиканың 11 ҡалаһынан һәм 12 районынан 50-нән ашыу төп дөйөм белем биреү мәктәптәре, лицейҙар, гимназиялар, төҙәтеү учреждениелары уҡыусылары, интернат һәм өҫтәмә белем биреү тәрбиәләнеүселәре ебәрҙе.
Конкурстың маҡсаты: йәштәр араһында социаль өлкәлә тикшеренеүҙәрҙең абруйын арттырыу, уҡыусыларҙың ғилми һәм ижади эшмәкәрлеккә ҡыҙыҡһыныуын уятыу, һәләтле балаларға ярҙам итеү, һөнәри ориентацияла булышлыҡ итеү, республикала уңайлы социаль климат булдырыу.
Конкурс БР Мәғариф министрлығы ярҙамында ойошторолған.
Тантана 12 сәғәттә башлана.


text:
Рәсми тел
Рәсми тел — берәй дәүләттең рәсми учреждениеларында (мәҫәлән, хөкүмәттә йә судтарҙа) рәсми коммуникация өсөн ҡулланылған тел. Халыҡ-ара ойошмаларҙа "рәсми тел" статутта раҫланған ойошма ағзалары араһында рәсми коммуникация өсөн ҡулланылған телде аңлата.
Дәүләт теле — дәүләттең рәсми теле, ул телдә ил халҡы хөкүмәт органдарына мөрәжәғәт итә ала. Ҡайһы бер илдәрҙә бер дәүләт теле генә бар (мәҫәлән, Украинаның бер генә дәүләт теле — украин теле), бер нисә илдә ике тел дәүләт теле булып бер тигеҙ дәрәжәлә ҡулланыла. Мәҫәлән, Ҡаҙағстан конституцияһы буйынса илдең дәүләт теле — ҡаҙаҡ теле, ә урыҫ теле рәсми тел булараҡ ҡулланыла; Израиль закондары буйынса йәһүд теле менән бер рәттән ғәрәп теле рәсми тел булып тора. Швейцарияла 4 тел, Көньяҡ Африка Республикаһында 11 тел дәүләт теле булып һанала. Ҡайһы бер илдәрҙә (мәҫәлән, АҠШ-та йәки Мексикала) бер ниндәй тел дә юридик рәүештә рәсмиләштерелмәгән.


text:
"Мечел" етәкселеге Президентҡа рәхмәт белдерҙе
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә "Мечел" асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Игорь Зюзиндан хат килде. Унда ул Белорет металлургия комбинатында һыуыҡ килеш деформацияланған арматура етештереү буйынса яңы линия асыуға арналған сарала ҡатнашҡан өсөн рәхмәт белдерә.
Хатта шулай тиелә:
"Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!
Ҡатмарлы иҡтисади шарттарға ҡарамаҫтан, Белорет металлургия комбинатының тотороҡло эшләүен тәьмин итеү, эш урындарын һәм төбәктә социаль тотороҡлолоҡто һаҡлау өсөн беҙ бөтә тырышлығыбыҙҙы һалабыҙ. Был линия беҙгә юғары өҫтәлгән ҡиммәт менән заманса һәм баҙарҙа киң талап ителгән яңы продукция сығарырға мөмкинлек бирәсәк, ә ул комбинатты үҫтереүҙә мөһим аҙым булып тора.
Беҙ Башҡортостан Республикаһы етәкселегенең үҙ территорияһында урынлашҡан предприятиеларға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән ҙур эш алып барыуын яҡшы беләбеҙ. Беҙ республика һәм урындағы хакимиәт яғынан даими ярҙам һәм иғтибар тоябыҙ һәм бының өсөн Һеҙгә рәхмәтлебеҙ!
Һеҙҙең һәм Башҡортостан Республикаһы хакимиәте менән артабан да уңышлы хеҙмәттәшлеккә өмөт итәбеҙ"
Ихтирам менән "Мечел" асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры И.В. Зюзин".


text:
Рөстәм Хәмитов: «ШОС үҫеше стратегияһын ҡабул итеү — халыҡ-ара сәйәсәттең көн тәртибендә ҡатнашыуға мөһим аҙым»
ӨФӨ, 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
ШОС үҫеше стратегияһын ҡабул итеү — халыҡ-ара сәйәсәттең көн тәртибендә ҡатнашыуға мөһим аҙым. Рәсәй ошондай башланғыс менән сығыш яһаны. Бында Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы сиктәрендә дәүләттәрҙең үҙ-ара килешеп эш итеүенә этәргес биреү, алдағы ун йылда һөҙөмтәлерәк эшләү хаҡында һүҙ бара. БРИКС саммитында оҡшаш документ — 2020 йылға тиклем Иҡтисади партнерлыҡ стратегияһы ҡараласаҡ, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов «Эксперт-Урал» журналына биргән интервьюһында.
Бынан тыш, республика Башлығы ни өсөн тап Өфө күләмле форумдар үткәреү урыны итеп һайланыуы тураһында һөйләне, саммиттарға әҙерлек кимәлен баһаланы, баш ҡалала бишенсе тапҡыр уҙғарылған «Ҙур химия» халыҡ-ара форумының әһәмиәтен билдәләне, шулай уҡ Башҡортостандың туристик инфраструктураһы үҫеше перспективалары менән бүлеште.


text:
Мәләүез районында 31 йәш ғаилә торлаҡ сертификаттары алды
Мәләүез районы хакимиәтендә йәш ғаиләләргә торлаҡ һатып алыу йәки төҙөү өсөн социаль түләүҙәр алыуға сертификаттар тапшырыу тантанаһы үтте. 2011-2015 йылдарға иҫәпләнгән «Торлаҡ» маҡсатлы федераль программаһының «Йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү» ярҙамсы программаһы сиктәрендә 31 ғаилә торлаҡ сертификаттары алды. Уларҙың дөйөм суммаһы 15 миллион 356 һум тәшкил итте, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.
— Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы, район бюджеттарынан бүленгән средстволар ярҙамында йәш ғаиләләр торлаҡ шарттарын яҡшырта, — тип билдәләне тантаналы сарала Мәләүез районы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Малик Вәхитов. – Быйыл бындай ярҙам ауыл ерендә йәшәгән 15 ғаиләгә күрһәтелде. Финанс ярҙамдың дөйөм күләме 11 миллион һумдан ашыу тәшкил итте. Программа тормошҡа ашырыла башлағандан алып – 2003-2011 йылдарҙа Мәләүез районында йәмғеһе 467 йәш ғаиләгә төрлө кимәлдәге дәүләт ярҙамы күрһәтелде. Яңы йыл алдынан 320 урынға иҫәпләнгән бала баҡсаһын асыу планлаштырыла.


text:
Мал аҙығы әҙерләү кампанияһы башлана
Республика аграрийҙары мал аҙығы әҙерләүгә тотона. Яҙ дым етешмәү сәбәпле, БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәре ауыл эшсәндәренә әле үк сабыуға төшөргә кәңәш итә. Ҡайһы бер райондарҙа галега үләнен сабыуға төштөләр ҙә инде.
Мал аҙығы әҙерләүселәр, уҙған ямғырҙар күп йыллыҡ үләндәрҙең күтәрелеүенә булышлыҡ итер, тип ышана. Икенсе тапҡыр сабыуға уңыш та мул буласаҡ. Мәләүез районы эшсәндәре мал аҙығы йыйыу техникаһын яланға алып сыҡты ла инде. Был район ҡоролоҡтан айырыуса нығыраҡ зыян күрҙе. Райондың ауыл хужалығы идаралығында әйтеүҙәренсә, Салауат исемендәге ауыл хужалығы производство кооперативында ужым арышынан сенаж һала башланылар.
Благовещен районы ауыл хужалығы предприятиелары ла сабыуға төшөргә планлаштыра. Бында ла үләндәр дым етмәүҙән зыян күрҙе, ҡайһы бер урындарҙа ҡуҙаҡлы культураларҙы ҡырау һуҡты. Райондың агрономия хеҙмәте белгестәре, һәр гектарҙан 75-80 центнер йәшел масса йыйып алыныр, тип баһалай. Былтыр уңыш 140 центнерҙан кәм булмағайны.
Хәҙерге ваҡытта үләндең үҫеше төрлө хужалыҡтарҙа төрлөсә. Ямғырҙар яҡшы яуып үткән урындарҙа тәүге сабыу мул булырға оҡшай. Ҡышҡылыҡҡа малдарҙы аҙыҡ менән етерлек тәьмин итеү өсөн һәр шартлы мал башына кәмендә 32,5 центнер тупаҫ һәм һутлы мал аҙығы әҙерләргә кәрәк.


text:
Республика Хөкүмәте 2013 йылдағы эше тураһында отчет менән сығыш яһаясаҡ
Башҡортостан Президенты бойороғо менән БР Хөкүмәтенә 7 мартҡа тиклем срокта 2013 йылдағы эшмәкәрлегенең һөҙөмтәһе тураһында отчет проектын ҡарауға тапшырырға ҡушылды.
Ул Башҡортостан Конституцияһының 87-се статьяһы 10-сы пунктын тормошҡа ашырыу маҡсатында башҡарыла, уға ярашлы Президент Мөрәжәғәтнамәһе менән Дәүләт Йыйылышына мөрәжәғәт итә, шулай уҡ парламентҡа Хөкүмәт эшмәкәрлегенең һөҙөмтәләре тураһында йыллыҡ отчет бирә, шул иҫәптән Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы ҡуйған мәсьәләләр буйынса ла.
Бойороҡто үтәү буйынса контроль республика Президенты хакимиәтенә йөкмәтелде.


text:
«Башҡортостан» киностудияһының анимация фильмы сираттағы призға лайыҡ булды
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Башҡортостан» киностудияһы режиссеры Рим Шәрәфетдиновтың «Хәйерлегә булһын!» анимация фильмы Иоанн Кронштадтский иҫтәлегенә арнап ойошторолған II Балалар һәм йәштәр өсөн рухи-әхлаҡи кино фестивалендә Тамашасылар һөйөүе призын алды. Фестиваль Кронштадтта үтте. Был сара, ғәҙәттәгесә, агрессия, рәхимһеҙлек кеүек күренештәр булмаған «изге кино» биләмәһе тип иғлан ителде.
Режиссер «Хәйерлегә булһын!» фильмы өсөн «Икар» I Милли анимация премияһының «Аниматор» номинацияһында наградаға лайыҡ булды, Ҡазанда уҙған XI Халыҡ-ара мосолман киноһы фестивалендә жюри тарафынан билдәләнде һәм Францияла «Feel Russia» («Почувствуй Россию») Рәсәй мәҙәниәте фестивалендә ҡатнашты, тип хәбәр иттеләр киностудияның матбуғат хеҙмәтендә.
Әлеге ваҡытта режисссерҙың «Супер 8» тип аталған эше ноябрҙә Краков ҡалаһында уҙасаҡ Европа кинофестивалендә (Krakowski Festiwal Filmowy, Польша) һәм «Ҡараңғы төндәр 2015» халыҡ-ара кинофестивалендә (Pimedate Ööde Filmifestival — PÖFF, Таллин, Эстония) ҡатнашыу өсөн һайлап алынған.


text:
Новгород өлкәһе
Новгоро́д өлкәһе — Рәсәйҙең регионы, Төньяҡ-Көнбайыш федераль округына инә. Майҙаны — 54 501 км² (федераль оуругтың 7 региондары араһында 6 урын). Көнбайыштан көсығышҡаса — 385 км, төньяктан көньяҡҡаса — 250 км оҙонлоҡта ята.
Өлкәлә 2010 йылда — 634 135 кеше йәшәгән[1].
Йөкмәткеһе
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Новгород өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.
Башҡарма влас[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Новгород өлкәһе Хөкүмәте
Ҡарағыҙ: Новгород өлкәһе Губернаторы
Новгород өлкәһе Губернаторы — Новгород өлкәһе башлығы һәм Новгород өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Новгород өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе. Новгород өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Новгород өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.
Суд власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Новгород өлкәһе суд системаһы составында:
- Новгород өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
- Новгород өлкәһе арбитраж суды , Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағыҙ: Новгород өлкәһе өлкә думаһы
Өлкә Парламенты — Новгород өлкәһе өлкә думаһы.
Сиктәшлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Төньяк — Ленинград өлкәһе
- Көнсығыш — Вологда өлкәһе
- Көнбайыш — Псков өлкәһе
- Көньяк — Тверь өлкәһе
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Новгород өлкәһе хакимиәте порталы
- Новгород өлкәһе картаһы
- Новгород өлкәһе герб тарихы
- Новгород өлкәһе баҡсалар һәм күренекле кешеләр йәшәғән урындары
- Новгород өлкәһе «Ҡыҙыл китабы»
- Новгород өлкәһе «Вся Россия» белешмәһендә


text:
16 февраль
16 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 47-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 318 көн ҡала (кәбисә йылында 319).
Йөкмәткеһе
Байрамдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- КХДР — Сағыу йондоҙ көнө (Ким Чен Ир тыуған көн).
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1848 — А. Г. Бессонов, башҡорт халыҡ әкиәттәрен йыйыуға күп көс һалған ғалим.
- 1900 — Булат Ишемғол, башҡорт совет яҙыусыһы.
- 1932 — Рафаэль Сафин, башҡорт шағиры һәм драматургы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1982).
- 1936 — Нәжип Хәтмулла улы Вәлитов, ғалим, химия фәндәре докторы, профессор, Нью-Йорк Фәндәр Академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы, СССР-ҙың уйлап табыусыһы.
- 1937 — Ғәлиә Солтанова, Башҡортостандың халыҡ артисы.


text:
Өфөлә Мәскәү ҡунаҡтары - «Emotion-orchestra» квартеты сығыш яһаясаҡ
Юрий Медяник һәм «Emotion-orchestra» Өфөлә «Танго ҡосағында» («В объятьях танго») исемле яңы программа тәҡдим итәсәк. Концерт Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында 10 мартта үтәсәк.
Тамашасылар яратып өлгөргән композицияларҙан тыш, программаға Астор Пьяццолланың яңы, бығаса Рәсәйҙә башҡарылмаған йырҙары ла индерелгән. Концертта шулай уҡ совет осорондағы танго, әлеге ваҡытта ижад итеүсе авторҙар композициялары яңғыраясаҡ.
«Emotion-orchestra» коллективы 2006 йылда булдырылған, быға төркөм етәксеһе Юрий Медяниковтың танго музыкаһы менән ҡыҙыҡһыныуы сәбәп булған. Коллектив составына иң яҡшы музыканттар инә — Артем Дервоед (гитара), Айлен Притчин (скрипка), Андрей Тихонов (контрабас).


text:
Фото:
Башҡортостанда Мордва көндәре башланды
Фото:
Башҡортостанда Мордва Республикаһы көндәре башланды. Кесаҙна, 10 мартта, БР Хөкүмәтендә Мордовия рәсми делегацияһының БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина менән осрашыуы үтте.
Йәмғеһе Мордванан Башҡортостанға 80-дән ашыу кеше килде. Улар араһында төбәк етәкселеге вәкилдәре, ижади коллективтар, крайҙы өйрәнеүсе ғалимдар, халыҡ кәсептәре оҫталары бар.
Делегация башлығы, Мордва Республикаһы Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары – Мордваның мәҙәниәт министры Петр Тултаевтың хәбәр итеүенсә, Башҡортостанда Мордва көндәре мордва халҡының Рәсәй дәүләте халыҡтары менән берләшеүенең 1000 йыллығы уңайынан үткәрелә. Был датаны байрам итеү тураһында тейешле указға Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған, ә юбилейҙы байрам итеүгә әҙерлек буйынса ойоштороу комитетын РФ Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин етәкләй. Ойоштороу комитеты составына илдең бер нисә төбәге башлыҡтары, федераль министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, Мәскәү һәм Бөтә Рәсәй Патриархы Кирилл һәм башҡа хөрмәтле кешеләр ингән.
Мордва мәҙәниәте көндәрен илдең 35 төбәгендә үткәреү планлаштырылған. Шуларҙың 20-нән ашыуында улар үткән дә инде. Башҡортостан, әйткәндәй, бындай сара үткәрелгән беренсе милли республика.
Петр Тултаев һүҙҙәренән, Башҡортостан Мордваға тәү сиратта милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыу буйынса беҙҙең республика менән тупланған тәжрибәне өйрәнеү йәһәтенән ҡыҙыҡлы. Мордвала ла бөгөн үҙҙәренең мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү, туған телдәрен өйрәнеү өсөн бөтөн милләт вәкилдәренә лә уңайлы шарттар тыуҙырырға тырышалар.
Башҡортостанда Мордва Республикаһы көндәрен байрам итеү 12 мартҡа тиклем дауам итәсәк. Бөгөн Өфөлә «Мордва халҡы мәҙәниәте – күп милләтле Рәсәй байлығы» тип исемләнгән түңәрәк өҫтәл, халыҡ кәсептәре изделиелары күргәҙмәһе, мордва ижади коллективтары ҡатнашлығында концерт планлаштырылған. 11 мартта тантаналар Стәрлетамаҡта һәм Федоровка районында дауам итәсәк.


text:
Силәбе өлкәһендә популяр йырсы Ғәзим Шафиҡов һәм «Карауан» төркөмө сығыш яһаясаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Силәбе өлкәһе ҡалаларында Башҡорт дәүләт филармонияһының «Карауан» популяр эстрада төркөмөнөң гастролдәре дауам итә. Артистар 20 февралдә Һатҡы ҡалаһында, 21-дә — Йүрүҙәндә, 26-да Әшәлә сығыш яһаясаҡ.
«Карауан» төркөмөнөң хәҙерге составында ике вокалист Эльмир Әбүбәкеров һәм Рөстәм Шаһыбалов, ҡурайсы — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Илшат Ишморатов, йәнле һөйләү жанры артисы Тимур Рамазанов, балет артисы Ильяс Ҡарабулатов, гитарасы Илдар Ғәниев, барабансы Фәнис Әхмәтшин, тауыш режиссеры — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Анатолий Трофимов сығыш яһай. Артистар Силәбе өлкәһендә үтәсәк концерттар өсөн махсус рәүештә үҙҙәренең репертуарына татар һәм рус йыр-бейеүҙәрен дә индергән.
22 февралдә Силәбе ҡалаһының «Импульс» ял итеү үҙәгендә Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Ғәзим Ильясовтың концерты була. Гастролдәр Арғаяш һәм Ҡоншаҡ райондарында ла үтә.
Ғәзим Ильясовтың сығыштары һәр саҡ ҙур уңыш менән бара. Һуңғы йылдарҙа ул концерттар һаны буйынса рекорд ҡуйҙы, ә һәр яңы альбомы ҙур ваҡиғаға әүерелә. Йырсының репертуарын лирик һәм философик йырҙар тәшкил итә.
Силәбелә үтәсәк концертта яңы альбомдағы, шулай уҡ халыҡ яратып тыңлаған «Ауыл көйө», «Гәлсәр бокалдар», «Кеше бәхете», «Аҡ мамыҡтар», «Һағыныу» йырҙары яңғыраясаҡ. Ғәзим Ильясовтың концерттары Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими Вәкиллеге булышлығында уҙғарыла.


text:
Өфөлә авторҙар сәнғәте күргәҙмәһе асыла
28 ноябрь баш ҡаланың сауҙа үҙәктәренең береһендә “Бөтә донья хендмейд” авторҙар сәнғәте күргәҙмәһе асыла. Экспозицияла – ғәҙәти булмаған биҙәүес һәм аксессуарҙар, открыткалар һәм альбомдар, һабын һәм ҡулдан эшләнгән ҡурсаҡтар, кейеҙ һәм сәскәләрҙән эшләнгән изделиелар.
Күргәҙмәлә “hand-made” техникаһында эшләгән 30-ға яҡын иң яҡшы танылған оҫталар ҡатнашасаҡ. Уларҙың күптәренең эштәре республикала ғына түгел,Рәсәйҙең күп ҡалаларында һәм сит илдәрҙә оло һорау менән ҡуллана.
– Беҙ өфөлөләрҙе “hand-made” техникаһының сағыу һәм үҙенсәлекле мәҙәниәте менән таныштырғыбыҙ килә, — ти ойоштороусыларҙың береһе Лилия Завадская . – Беҙ был күргәҙмәнең Өфөлә масштаблы “hand-made” фестиваль хәрәкәтенә юл һалыр тип өмөтләнәбеҙ.


text:
Республиканы бергәләп күтәрәйек
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов асҡан пленар ултырышта халыҡты Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов тәбрикләне.
– Был көндө беҙ көтөп алдыҡ. Беҙҙең фекер алышыр мәсьәләләр күп. Туған тел, рухи хазина, башҡорт милләтенең бөгөнгө көнкүреше, тормошо һәм башҡалар. Беҙҙе борсоған төп мәсьәлә – Башҡортостанды үҫтереү, көслө республика булараҡ танытыу, күтәреү, – тип башланы ул һүҙен. Рөстәм Зәки улы тарих, республикабыҙҙың тәбиғи байлығы, егәрле халҡы тураһында бер аҙ һөйләп, киләһе көндәргә бурыстар хаҡында ла телгә алды:
– Беҙҙең эшләйһе эштәр күп әле. Төрлө яҡлап үҫергә кәрәк. Иң беренсе бурысыбыҙ – яңы эш урындары асыу, белем, медицина, фән өлкәһендә үҫешкә өлгәшеү. Шулай уҡ ҡала һәм ауылдарҙа йәшәү сифатын бөтә яҡлап күтәрергә тырышырға кәрәк. Туған телде, мәҙәниәтте һаҡларға. Йәштәрҙе дөрөҫ өйрәтеү, республикабыҙ өсөн кәрәкле кешеләр итеп тәрбиәләү мөһим. Йәштәр дөрөҫ юлда булһын өсөн уңайлы шарттар булдырырға, ваҡыттарын һәм көстәрен кәрәкле эшкә йүнәлтергә тейешбеҙ.
Милли һәм дини радикализмға ҡаршы тороу власть, традицион конфессиялар, йәмәғәт ойошмалары һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының да берлектәге эше булырға тейеш. Башҡортостан һәр саҡ тыныслыҡ, татыулыҡ, төрлө милләт һәм дин кешеләренең килешеп йәшәү урыны булды һәм булып ҡаласаҡ.
“Башкирия түгел, ә Башҡортостан”
Башҡорт халҡы ил йөҙөн ҡыҙартмаҫБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Румил Аҙнабаевтың да сығышы күңелгә үтеп инерлек булды.
– Маҡсатыбыҙ бер: халҡыбыҙҙы тергеҙеү, берләштереү, киләсәккә яңы бурыстар ҡуйыу. Башҡорт халҡының тарихында йөҙөбөҙгә ҡыҙыллыҡ килтерерлек бер генә тап та юҡ. Киреһенсә, башҡорттар үҙенең ижадсы, Уралын яратыусы, илгә дошман килгәндә үҙен яугир итеп танытыусы, тоғро дуҫ була белеүсе халыҡ икәнен раҫлай. Башҡорттар һәр халыҡ менән дә татыу йәшәүгә һәләтле.
Бөгөн донъя бик тиҙ үҙгәрә. Ошо мәлдә иң мөһиме – глобалләшеү үҫеше шарттарында башҡорттарҙың мәҙәни үҙенсәлеген яҡлау, башҡорт телен һаҡлау, бөтөн халыҡтың һәм арҙаҡлы эшмәкәрҙәребеҙҙең тарихын боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы көрәшеү, йәштәрҙә рухи-әхлаҡи сифаттар, илһөйәрлек тәрбиәләү, уларҙы иҡтисадҡа йәлеп итеү, – тине ул.
Әлбиттә, хәл ителеше ҡоролтай булышлығын талап иткән проблемалар етерлек. Уңыш-ҡаҙаныштар менән бер рәттән, борсолорлоҡ мәсьәләләр ҙә күп. Бөгөн беҙ оптималләштереү, йәғни ҡулайлаштырыу тигән һүҙҙән тертләп китәбеҙ. Был процесс күптәрҙең ауыртҡан еренә тейә. Мәҫәлән, мәғариф тармағына ҡағылышлыһы. Румил Аҙнабаев белдереүенсә, оптималләштереү мәлендә борондан ҙур булмаған башҡорт ауылдарындағы мәктәптәрҙе ябыуға тотоноп киттеләр. Мәктәп булмауы ауылдың фажиғәһенә тиң. Ни өсөн тигәндә, мәктәп юҡ икән, тимәк, йәш ғаилә лә бында тормаясаҡ. Балаһына уҡыу шарттары тыуҙырылмаған ерҙә ниңә йәшәһен улар? Бөтәһе лә ул-ҡыҙҙарын ҡалалағы интернат-гимназияларға ебәрә алмай бит.
Йәнә шул: бөгөн беҙҙең алға башҡорттоң музыка ҡоралы – ҡурайҙы һаҡлау зарурлығы ла килеп баҫты. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты республика етәкселегенән, парламенттан ошо юҫыҡтағы закон ҡабул итеүҙе һорай. Шулай уҡ Ырымбурҙағы Каруанһарайыбыҙ яҙмышын да хәл итеп ҡуйырға кәрәк. Өфөлә арҙаҡлы шәхестәребеҙ – башҡорт автономияһына нигеҙ һалыусы, донъяға танылған шәрҡиәтсе Әхмәтзәки Вәлиди Туғанға, уның көрәштәше, шанлы йылдар ҡорбаны, шағир Шәйехзада Бабичҡа, 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы данлыҡлы башҡорт яугирҙарына һәйкәл ҡуйыу ҙа – өлгөрөп еткән эш. Был тәңгәлдә үҙемдән, өлгөрөп ҡалайыҡ, тип тә өҫтәгем килә, сөнки беҙ уйлап йөрөгәнсе, хыялланғансы һәм кемдәндер көткәнсе, ҡайһы берәүҙәрҙең, был шәхестәр – беҙҙеке, тип үҙләштереүе һәм үҙҙәренә уңайлы урында һәйкәл ҡороуҙары ла бар.
– Республика Конституцияһында нығытылған Башҡортостан атамаһын инҡар итеп, “Башкирия” тип йөрөткән киң мәғлүмәт сараларына протест белдерергә! – Румил Аҙнабаевтың был һүҙҙәре оҙайлы алҡышҡа күмелде.
Сығыш буйынса, беҙ тағы ла яҡын киләсәктә көтөп аласаҡ ҙур ваҡиға – Торатауҙа “Ырыуҙар ташы” комплексы, мәсет төҙөлөшө буласаҡ. Был эш беҙҙе III бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы үткәндән бирле “оҙатып йөрөй”.
Уйла, милләттәш, иҫеңдә тот
Башҡорт халҡы ил йөҙөн ҡыҙартмаҫРумил Аҙнабаев сығышынан йәнә бер өҙөк:
– Хәҙер беҙгә үҙ ҡылыҡтарыбыҙҙы барларға кәрәк. Нимә менән ғорурланырға, нимәнән арынырға кәрәклекте билдәләргә тейешбеҙ. Беҙҙең күптәребеҙгә, мәҫәлән, дыуамаллыҡ, алабарманлыҡ, тәкәбберлек, көнсөллөк, эреләнеү, “сабатаны түргә элеү” кеүек халҡыбыҙ менталитетына хас булмаған сифаттарҙан ҡотолорға кәрәк. Халҡыбыҙҙа борон-борондан ихласлыҡ, инсафлыҡ хөрмәт ителгән.
Бөгөнгө милләттәштәребеҙ шуны ишетһен һәм уйланһын: беренсенән, һәр башҡорт иң тәүҙә үҙ ғаиләһендә тәртип урынлаштырһын. Ғаиләһен бәләкәй генә бер дәүләткә әйләндереп, башҡорт телен дәүләт теле итеп, башҡорт моңо, йолалары, тарихы балаларының ҡанына һеңдерелһен.
Икенсенән, һәр башҡорт ғаиләһендә кәмендә өс бала булырға тейеш. Һәр башҡорттан башҡорт телле башҡорт тыуһын! Элегерәк кешеләр башҡорт мәктәптәре булмауға һылтанды, аҙаҡ, башҡорт теленә дәүләт теле статусы бирелмәгән, тип зарланыусылар булды. Хәҙер һылтанырға урын юҡ. Ейәнең ниндәй телдә һөйләшә, һин шул милләткә хеҙмәт итәһең.
Өсөнсөнән, һәр башҡорт кәмендә өс телде белергә тейеш. Туған телдән тыш, рус һәм бер сит ил теле.
Дүртенсенән, меҫкенлек психологияһын күңелдән йолҡоп алып ташларға кәрәк. Бахырланыусылар күп. Бәғзеләр халыҡ исеменән бахырланырға ярата. Ундайҙарҙы ҡәтғи тыйырға! Эскән, динһеҙ, маҡсатһыҙ, кәмһетелгән, илауларға яратҡан, өмөтһөҙ, ялҡау кешеләргә һүҙ бирмәгеҙ. Күңелде төшөрә торған һүҙ – йоғошло сирҙән дә насар.
Бишенсенән, һәр башҡорт үҙенең был ерҙә хужа икәнен аңына һеңдерһен. Үҙен хужаларса лайыҡлы тоторға, хоҡуҡтарын яҡларға өйрәнһен. Еребеҙ – милләттең төп байлығы, тигән хәҡиҡәт уларҙың телендә, ҡанында, ғәмәлендә булһын. Балаларыбыҙҙы, йәштәрҙе баҙар шарттарында ышаныслы итеп йәшәргә өйрәтәйек.
Алтынсынан, төшөнкөлөккө бирелгәндәрҙе, минән булмай, тип төшөп ҡалғандарҙы заман ҡуласаһы иҙеп китер. Беҙҙең ҡулдан килә, тип йәшәйек. Был беҙҙең йәшәү девизына әйләнһен.
Етенсенән, күп һөйләүҙән арынып, ғәмәли эштәргә күсәйек. Милләт исеменән һөйләп, ниҙер талап итер алдынан шуны иҫкә ал: һин үҙең башҡорттар өсөн нимә эшләнең?
Һигеҙенсенән, тағы бер девизды телгә индерәйек: беҙ булғанбыҙ, барбыҙ, буласаҡбыҙ.
Яңғыҙҙарҙы ғына донъя баҫа...
Пленар ултырышта тағы ла матур сығыштары менән Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы советы рәйесе Светлана Смирнова, Бөтә донъя татарҙары конгресы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Данис Шакиров, Силәбе өлкәһе губернаторы исеменән өлкә Мәҙәниәт министрлығының милли сәйәсәт идаралығы начальнигы Илья Аносов телмәр тотоп, делегаттарҙы емешле эшкә көйләне.
РФ Дәүләт Думаһы депутаты, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллинаның сығышы ла бик тойғоло булды.
– Бик күп быуат элек башҡорт ерҙәренә төрлө халыҡтар күсеп килеп, бында үҙенең икенсе тыуған ерен тапҡан. Һәм башҡорттар менән ҡулға-ҡул тотоношоп, иңгә-иң терәп, уртаҡ Ватанды – Рәсәйҙе дошмандан һаҡлағандар, берҙәм милли тарихты яҙғандар. Бөгөн дә бергә татыу йәшәйҙәр. Был аҫаба халыҡтың киң күңеллелеген, халыҡ-ара йылы мөнәсәбәттәрҙе, етәкселектең уйланылған дөрөҫ сәйәсәтен күрһәтә, – тине яҡташыбыҙ һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ролен дә, яҙмыштарҙы хәл итерлек, тип юғары баһаланы.
– Бөгөн беҙгә берҙәмлек кәрәк. Бары берҙәмлектә генә беҙҙең көс. Боронғолар юҡҡа ғына:
Үткәүелкәйҙәрҙе, ай, үтәйек,
Үтә алған ерҙән үтәйек,
Яңғыҙҙарҙы ғына донъя баҫа,
Бергә-бергә ғүмер итәйек, – тип йырламағандыр.
Мөхит бар!
Башҡорт халҡы ил йөҙөн ҡыҙартмаҫСәхнәгә билдәле ғалимә Фирҙәүес Хисамитдинова күтәрелгәс тә, халыҡ унан туған телебеҙгә ҡарата аҡыллы фекер көттө һәм, ғөмүмән, өмөт аҡланды ла.
– Һәр телдең ҡулланылышы бер нисә фактор менән билдәләнә. Беренсе – был телде белгән һәм ҡулланған кешеләр барлығы. Икенсе – демографик яҡтан көслө булыуы. Өсөнсө – дәүләт статусына эйә булыуы. Дүртенсе – телдең төрлө, бигерәк тә уның өсөн доминант булған, өлкәләрҙә ҡулланылышы. Бишенсе – тел ҡулланылышындағы тенденцияһы. Былар башҡорт теленә лә ҡағыла.
Башҡорт телен белгән мөхит бармы һуң беҙҙә? Бар! Рәсәйҙә бер миллион 600 меңдән ашыу башҡорт йәшәй. Шуларҙың бер миллиондан ашыуы башҡорт телен белә, уны үҙенең туған теле тип таный. 2010 йылғы йәниҫәп буйынса, Башҡортостанда бер миллион 200 мең тирәһе башҡорт йәшәүе билдәле. Шуларҙың 900 меңдән ашыуы башҡорт телен белә.
Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙы, биш йыл элек үткән халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә таянып, йәнә миҫалдар килтерҙе:
– 20 меңдән ашыу рус, 132 мең тирәһе татар, алты меңдән ашыу сыуаш, өс меңдән ашыу мари, ике мең тирәһе удмурт, шулай уҡ икешәр меңләп ҡаҙаҡ һәм үзбәк башҡорт телен белеүен күрһәткән. Шулай итеп, 170 меңләп башҡа милләт вәкиле, башҡорт телен беләм, тигән. Тимәк, үрҙә телгә алған башҡорт телен белгән бер миллиондан ашыу башҡортҡа тағы ла 170 мең башҡа милләт кешеһе ҡушыла. Был мөхиттең артыуы тураһында һөйләй!
Ғалимәнең уйға һалырлыҡ һорауы ла яңғыраны: ЮНЕСКО башҡорт телен юҡҡа сығып барыусы телдәр исемлегенә индерҙе, ниңә? Быға һәр башҡорт яуап бирә алырлыҡтыр. Туған телде белеү ғаиләнән башлана, балалар баҡсаһы, мәктәптә дауам итә. Тап шулай булырға тейеш тә.
Бер тәҡдим дә яңғыраны.
– Бөгөн федераль кимәлдә “Рәсәй халыҡтары телдәре” тигән дәүләт программаһы барлыҡҡа килергә тейеш. Ул эшләһә, Рәсәйҙең милли республикаларында ғына түгел, ә бөтә төбәктәрендә лә һибелеп йәшәгән халҡыбыҙға, бүтән рус булмаған халыҡтарға ла һаҡланыуға, туған телен дәүләт яҡлауына мөмкинлек бирелер ине, – тине Фирҙәүес Хисамитдинова.
Уртаға һалып…
Ҡоролтай делегаттары халҡыбыҙ, республикабыҙ алдында торған көнүҙәк мәсьәләләрҙе алты майҙанда – алты секцияла ҡараны. “Йәшлек” уларҙың исемлеген биргәйне.
Һәр секцияла мөһим мәсьәләләр, проблемалар күтәрелде, сығыш яһаусылар, әлбиттә, ирешелгәндәрҙе лә урап үтмәне. Баҫмабыҙ йәштәр гәзите (асылда беҙҙе олоһо ла, кесеһе лә уҡый) булғанлыҡтан, ҡоролтайҙың йәш делегаттары йыйылған бүлмәгә – “Йәштәр – башҡорт халҡының стратегик ресурсы” секцияһына инеп ултырҙым. Әйтеүҙәренсә, форумға килгән 60-лап йәш кешенең 48-е ошо секцияла ҡатнашты. Халҡыбыҙ киләсәген хәл иткәндә үҙ өлөшөн индерергә теләүсе егет-ҡыҙҙар араһында Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Хәбибов та булды. Һәм тағы Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың да ошонда ултырыуы теләк-тәҡдимдәре менән сығыш яһаусы йәштәргә айырыуса бер дәрт һәм ышаныс өҫтәгәндәй тойолдо.
Секцияны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты янында эшләп килгән Йәштәр советы рәйесе Рәмзил Байназаров алып барҙы. Ул тәүҙә совет эшмәкәрлегенә байҡау яһаны ла, киләһе көн һәм йылдарға ниәттәре менән дә бүлеште, борсолдорған күренештәргә лә туҡталды.
– Иң тәүҙә беҙгә берҙәмлек кәрәк, башҡорт йәштәре бергә булырға тейеш. Әле йәштәр ойошмаларының төрлөһө барлыҡҡа килде. Әлбиттә, һәр береһе үҙ йүнәлешендә эшләй, әммә уртаҡ маҡсат бер – халыҡ мәнфәғәтенә эшләргә. Улар бит шәхси ойошма түгел, ундайға әйләндерергә лә кәрәкмәй. Һуңғы осорҙа күңелде ҡырғаны шул: халыҡтың ығы-зығыһын ситкә сығарыу, ҙур шәхестәребеҙҙе сәбәпһеҙ йәберләү осраҡтары арта. Интернет селтәрендә башҡорт ойошмаларының береһе береһен өҫтөн ҡуйып, бәхәсләшеүе беҙҙең халыҡҡа хас эш түгел, – тип башланы һүҙен Рәмзил ҡусты.
Шуны билдәләргә теләйем: III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында бик дәртләнеп башланған Йәштәр советының эше, уның рәйесе Фәнзил Әхмәтшиндың яҙмышына бәйлемелер (замандашыбыҙ иреккә сығыр ваҡыт етеп килә), һүнеп ҡалғандай булғайны. Әле, Аллаға шөкөр, саралар үтә, егеттәр һәм ҡыҙҙар эшләй, эшләргә теләктәре лә барлығы күренә.
Рәмзил Байназаров билдәле тарихсыбыҙ Салауат Хәмиҙуллиндың үткән бер Йәштәр ҡоролтайында әйткән һүҙҙәрен миҫал итеп килтерҙе:
– Салауат ағай шулай тигәйне: “Беҙгә, башҡорттарға, берләшеү идеологияһын эҙләргә кәрәкмәй, ул ислам дине нигеҙендә ята. Һәм лидер халыҡ өсөн көрсөк ваҡытында үҙенән-үҙе барлыҡҡа киләсәк, ә беҙгә көрсөк кәрәкмәй, сөнки беҙ әлегә әҙер түгел”. Был һүҙҙәр менән килешәм. Беҙ үҙебеҙгә маҡсаттар ҡуйғанбыҙ, йәштәр менән эш алып барабыҙ.
Рәмзил Байназаров фекеренсә, әүҙем йәштәр күңеленә оҡшаған эш тапҡан икән, тимәк, уларҙың йәмәғәт эштәре менән дә булышырға ваҡыты һәм дәрте ҡаласаҡ. Кеше һәр ваҡыт нимә менәндер шөғөлләнергә тейеш, юғиһә уның буш ваҡытын, уйҙарын файҙаһыҙ бер нәмә биләйәсәк.
– Әгәр беҙ бөгөн йәмәғәт эшендә ҡайнап йөрөйбөҙ, халыҡ өсөн ниндәйҙер эштәр башҡарабыҙ икән, киләһе көндәрҙә беҙҙең эштәргә ҡарап түгел, ә беҙҙең балаларыбыҙға ҡарап баһа бирергә тейештәр. Йәғни балаларыбыҙ беҙҙең эштәрҙе дауам итһә, халҡыбыҙ, тип янһа, тимәк, беҙ, ысынлап та, халыҡ, ил өсөн яҡшы эшләгән шәхестәр булырбыҙ, – тип тамамланы һүҙен совет етәксеһе.
Йәштәр советы аппараты вәкиле Фәнил Рәхмәтуллиндың, “Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларындағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы” төбәк-ара ойошмаһы рәйесе Азат Бәҙрәновтың, Башҡорт йәштәре иттифағы рәйесе Ғаяз Бикбулатовтың да һүҙҙәре урынлы булды. Ҡайҙа ғына булмаһындар, йәштәребеҙ бергә тупланып, заман ауырлыҡтарын бергә еңергә өйрәнеп, башҡалар араһында тиң булып йәшәһен, насар юлдарға баҫмаһын, туған телен, тарихын онотмаһын, тигән саҡырыуҙар яңғыраны.
Башҡорт телен йәштәр араһында ҡулланыу даирәһен киңәйтеүгә килгәндә, беҙҙә бик матур хәрәкәт әүҙемләште, ул – Башҡорт КВН-ы. “Шаяниум”, Юниор лига, “Шаян уйын”, “Хәйерле стендап-кис” кеүек сараларҙы атап үтергә була. Алғараҡ китеп шуны әйтәйем: Башҡорт Асыҡ лигаһы етәкселеге вәкилдәре Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитетына ла инде.
Йәштәр советы рәйесе урынбаҫары Рифат Бикҡолов, тәрбиә һәм белем биреүҙең мөһим бер этабы булған балалар баҡсаларына ла иғтибар итергә кәрәклекте билдәләп, ижтимағи ойошмалар активистарына, урындарҙағы һәр башҡорт төркөмөн шефлыҡҡа алып, ҡулдан килгәнсә ярҙам итәйек, тигән тәҡдимен дә еткерҙе.
Башҡорт йәштәре ойошмалары милләттәштәр йәшәгән ил төбәктәрендә лә, әлбиттә, бар. Ҡоролтайға күрше Силәбе өлкәһенән дә ҙур ғына делегация килде. Төбәктәге Башҡорт йәштәре иттифағы рәйесе Әлфир Илбаҡтин йәштәр ҡатнашҡан секцияла сығыш яһағанда белдереүенсә, һәр эште намыҫ менән башҡарырға тырышырға кәрәк, сөнки абруй төшһә, халыҡ исеменә лә тап төшә тигән һүҙ. Тап ошоно гелән иҫтә тотоу йәштәрҙе яуаплылыҡҡа ла өйрәтә. Халыҡ мәнфәғәтенә эшләгән егет-ҡыҙҙарҙың милләт абруйы хаҡында ла уйланыуы маҡтауға лайыҡ.
Секция эше һуңында халыҡ шағиры, һуңғы 20 йылда Өфөлә уҙған бөтә ҡоролтайҙарҙа ла ҡатнашҡан Рауил Бикбай йомғаҡлау һүҙен әйтте:
– Йәштәре булмаған халыҡтың киләсәге юҡ. Бына һеҙҙең өсөн ҡыуанып ултырам – халыҡ өсөн янғанығыҙ күренеп тора, бик яуаплы, урынлы мәсьәләләр күтәрәһегеҙ. Йәштәр милләттең лидеры булырға тейеш, тиҙәр һәм бик дөрөҫ әйтәләр. Был бер-ике кешенән генә тормай, ә йәштәрҙең тотош ҡатламы лидер булырға тейеш. Зәки Вәлидиҙәр, Шәйехзада Бабичтар, эргәләрендәге башҡа көрәштәштәре йәш булған бит. Бергә генә улар нимәгәлер өлгәшә алған. Һеҙгә шундай яуаплылыҡ бирелә. Һеҙгә ҙур өмөт менән ҡарайым.
Секцияның резолюцияһы ҡабул ителеп, ҡоролтайҙың дөйөм резолюцияһына индереү өсөн ебәрелде. Моғайын, йәш замандаштарҙың тәҡдимдәре иҫәпкә алыныр.
Һүҙ һуңында
Дүртенсе йыйындың йомғаҡлау ултырышында ла аҡыллы фекерҙәр менән сығыш яһаусылар етерлек булды. Беҙ бер Рәсәйҙең халҡы, илебеҙгә лайыҡлы, иманлы кешеләр булып йәшәйек, тип саҡырған баш мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән дә, эшләйем тигән кешегә шарттар бар, тигән Баймаҡ фермеры Илфат Сәфәрғәлин менән дә, йәштәребеҙ бәхет эҙләп республиканан ситкә китмәһен, тигән “Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге”нең генераль директоры, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Әмир Ишемғолов менән дә, бөгөнгө ҡулайлаштырыуҙы иҫәпкә алып, мәктәп яҙмышы – милләт яҙмышы, тип уйланырға мәжбүр иткән филология фәндәре докторы Әхмәт Сөләймәнов менән дә, “Ватандаштарҙы ҡайтарыу” программаһы кәрәклеген тағы бер тапҡыр иҫкә төшөргән Ҡаҙағстандан килгән милләттәшебеҙ Урал Аҙнабаев менән дә килешмәү мөмкин түгел. Ә инде Башҡорт Википедияһына “йән өрөүсе”ләрҙең береһе, сәсән, Башҡортостан статистика идаралығы етәксеһе урынбаҫары Рөстәм Ғатауллиндың:
Делегаттар, ҡунаҡтар!
Булмағыҙ тик шаһиттар,
Ҡор үтте лә эш бөттө, тип
Уйламағыҙ. Артабан һеҙ
Биш йыл буйы вәкәләтте
Мотлаҡ ғәҙел үтәгеҙ,
Халыҡ менән беҙ берлектә
Һеҙҙән ғәмәл көтәбеҙ! – тип өндәшеүе дүртенсе ҙур йыйынға бағланған өмөттәрҙең аҡланыуын талап итәсәк халыҡ барлығын да аңғартты.
Киләһе йылдарҙа халыҡ мәнфәғәтенә эшләүсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты составы ла үҙгәрҙе, унда 60 кеше эшләйәсәк, рәйес тә һайланды. Ул халҡыбыҙға яҡшы таныш шәхес – Әмир Ишемғолов.
– Халҡым өсөн булған энергиямды йәлләмәйенсә, барыһын да эшләргә әҙермен, – тине яңы етәксе.
Форумдың резолюцияһы проекты ҡабул ителде, ул 1 декабргә тулыһынса әҙер буласаҡ.
Алһыу ИШЕМҒОЛОВА.
Юлай КӘРИМОВ фотолары.
Фекерҙәр
Рәүҙәт Ҡолманбәтов, Ханты-Манси автономиялы округы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе:
– Бөгөн был төбәктә Башҡортостандан килгән 40 меңдән ашыу башҡорт йәшәй һәм эшләй. Улар – Себерҙе үҙләштереүгә һәм үҫтереүгә тос өлөш индереүселәр. Көнбайыш Себерҙең нефть табыу тармағында беҙҙең яҡташтар ҙур уңыш ҡаҙанды, үҙҙәрен халҡыбыҙға лайыҡ итеп күрһәтте һәм күрһәтә. Себерҙең төрлө төбәктәрендә башҡорт ойошмалары эшләп килә. Беҙҙең округта 12-нән ашыу. Әйткәндәй, Ханты-Манси автономиялы Округы Башҡортостан менән хеҙмәттәшлеген үҫтерә бара. Ике яҡлы килешеү 1998 йылда уҡ төҙөлгән.
Ҡырыҫ Себерҙә эшләүселәрҙең байтағы бөгөн кире тыуған яҡтарына ҡайтырға теләй. Был тәбиғи теләккә дәүләт программаһы менән булышлыҡ итеү шарт. Документта айырым льготалар ҙа ҡаралырға тейеш. Себер башҡорттары бына ошондай программаны көтә.
Көнһылыу Әйүпова, Силәбе ҡалаһының Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт-татар әҙәбиәте китапханаһы мөдире:
– Пленар ултырыштағы сығыштарҙы рухланып тыңланым. Беҙ, силәбеләр, фәһем алып ултырҙыҡ. Силәбе өлкәһендә, милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән ҡалаларҙа ғына түгел, ауылдарҙа ла башҡорт телен уҡытыу мәсьәләһе киҫкен тора. Туған телде белеү, халыҡҡа ихтирам иң беренсе ғаиләнән башланып, үҫә килә мәктәптәрҙә, башҡа уҡыу йорттарында дауам ителергә тейеш. Йәштәребеҙгә ҙур өмөттәр бағлайбыҙ, улар үҙ телен онотмаһа ине.
Марат Ғилманов, Күмертау ҡалаһы хакимиәтенең социаль өлкә, йәштәр сәйәсәте һәм спорт үҫеше бүлегенең әйҙәүсе белгесе:
– “Йәштәр – башҡорт халҡының стратегик ресурсы” секцияһында ҡатнаштым. Бөгөнгө йәштәрҙең йәшәйебеҙҙәге роле тураһында һөйләнем. Киләсәк, ысынлап та, беҙҙән, йәштәрҙән торамы икән, ниндәй мәсьәләләрҙе күтәрә алабыҙ, тип уй-ниәттәребеҙҙе еткерҙек, тәҡдимдәр индерҙек.
Күмертауҙа урындағы хакимиәт белгесе булып эш башлағас та, үҙебеҙҙең йәштәрҙең рухын күтәрергә булдым. Беҙҙе бөгөн ниндәй глобаль проблема борсой? Ауылдарҙан килеп, ҡала еренә яраҡлашыу, ғаиләләрҙә йолаларҙы һаҡлау һ.б. шундайыраҡ темаларға “түңәрәк өҫтәл”дәр ойоштора башланыҡ, башҡа саралар аша ла халҡыбыҙ ҡиммәттәрен онотмаҫҡа саҡырырға теләйбеҙ. Үҙем ҡала башҡорттары ҡоролтайының йәштәр ойошмаһын да етәкләйем. Ниәттәр күп.
Азамат Шириязданов, Ҡаҙағстан Республикаһының Аҡтау ҡалаһынан:
– Мин үҙем Өфө дәүләт нефть техник университетының өсөнсө курсында белем алам. Тау инженеры-геофизик һөнәрен үҙләштерәм. Уҡырға махсус бирелгән квота (“Ватандаштарҙы ҡайтарыу” программаһы сигендә) буйынса ингәйнем. Ҡаҙағстандан шундай мөмкинлек менән файҙаланған һуңғы студентмын, үкенескә күрә, хәҙер квота бүлеү бөтөрөлдө. Ул яңынан тергеҙелһә, уҡырға килергә теләүселәр табыласаҡ.
Туған телемде ишетеп, бик ҡыуанып ултырҙым. Беҙҙең Аҡтау өлкәһендә башҡорттар өс йөҙләп кенә. Ҡалала “Салауат” тигән милли-мәҙәни башҡорт үҙәге эшләй. Һабантуйҙар уҙғарыла, милли көрәште таратыуҙа ҙур эш алып барыла, Башҡортостан менән берлектә саралар үтә. Йәкшәмбе мәктәбе лә эшләй. Атайым – Һамар башҡорто, әсәйем – Ейәнсуранан. Башҡортса, русса, ҡаҙаҡса беләм.
Йәштәргә теләгем – берҙәм, илһөйәр булырға. Патриотлыҡ йылдан-йыл нығына былай. Шул ҡыуандыра. Ошо ҡоролтай кеүек саралар йышыраҡ үткәрелһен, осрашып күрешергә бер мөмкинлек был.
Зөфәр Хәкимов, Һарытау өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы советы рәйесе (Башҡортостан Республикаһында Һарытау һәм Һамар өлкәләре башҡорттарының Мәҙәниәт көндәре уңайынан үткәрелгән матбуғат конференцияһында һөйләгәндәрҙән):
– Беҙҙең өлкәлә милли традицияларҙы һаҡлауға ҙур иғтибар бирелә. Һарытауҙа “Милли ауыл” комплексы эшләп килә. Башҡорт тирмәһен бик яраталар. Иҫтәлекле көндәрендә кешеләр ошонда килеп фотоға төшә. Айырыуса йәштәрҙе күп күрергә була. Йәй дауамында бөтә сәйәхәт теплоходтары ошонда туҡтай, килеүселәр һаны 10 – 20 меңгә етә.
Милли-мәҙәни юҫыҡтағы турист маршруты асылыуын бик ҡыуанып ҡабул иттек. Ул “Кәмәлек башҡорттары – Лев Толстой” тип атала. Билдәле яҙыусының башҡорттар янында йәшәп, ҡымыҙ эсеп дауаланыуын барыһы ла белә. Шуға ла ошо тарихты бөгөн дә ихтирам итеүҙән һәм бер юлы туризмды ла үҫтереү йәһәтенән булдырылған был.
Камила Сизякова, Һамар ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы идаралығы рәйесе:
– IV бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан ғына ойошторолған Мәҙәниәт көндәре барышында Ырғыҙ, Кәмәлек, Кәрәлек буйы башҡорттарының Башҡортостанға сәфәрен тарихи ваҡиға тип ҡабул иттем. Өлкәнән бик күмәк килдек – 65 кеше. Уларҙың күбеһе Башҡортостанға тәүгә аяҡ баҫты. Аллаға шөкөр, Башҡортостанда барған бөтә хәл-ваҡиғалар, яңылыҡтар менән танышбыҙ, сөнки 2014 йылдан алып “Юлдаш” радиоһын тыңлайбыҙ. Был – ҙур ҡыуаныс. Мәҙәниәт министрлығы менән тығыҙ хеҙмәттәшлек арҡаһында мәҙәниәтебеҙҙе, йолаларыбыҙҙы һаҡлау йәһәтенән байтаҡ проект ғәмәлгә ашырыла.
Тиҙҙән Һамарҙа Дуҫлыҡ паркы төҙөлөп, унда Башҡорт йорто ла буласаҡ. Был инде тирмә рәүешендә түгел, ә башҡа халыҡтарҙыҡы менән бер рәттән, биш сутый ерҙә урынлашҡан 50 кв. м майҙанлы өй итеп төҙөлә.


text:
Мортаза Рәхимов Патриарх Кирилды ҡотланы
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Мәскәү һәм бөтә Русь Патриархы Кирилға телеграмма ебәрҙе. Телеграммала шулай тиелә:
"Башҡортостандың күп милләтле халҡы исеменән Һеҙҙе бөтә рәсәйлеләр өсөн мөһим ваҡиға – Патриарх тәхетенә күтәрелеүегеҙгә бер йыл тулыу уңайы менән ихлас ҡотлайым!
Был ябай булмаған йыл Һеҙҙең Рус Православие сиркәүен артабан туплау, йәмғиәтте әхлаҡи-рухи тергеҙеү, илдә һәм уның төбәктәрендә милләт-ара һәм конфессия-ара татыулыҡты нығытыу буйынса фиҙакәр эшмәкәрлегегеҙ менән билдәләнде.
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, тыуған Ватаныбыҙ хаҡына изге эштәрегеҙҙә яңы ҡаҙаныштар теләйем!
Ихтирам менән, Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Рәхимов".


text:
«Байыҡ» балалар бейеү конкурсында Гран-приҙы Әбйәлил районынан Искәндәр Хәлилов яуланы Фото: Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы сайтынан
«Байыҡ» балалар бейеү конкурсында Гран-приҙы Әбйәлил районынан Искәндәр Хәлилов яуланы
«Байыҡ» балалар бейеү конкурсында Гран-приҙы Әбйәлил районынан Искәндәр Хәлилов яуланы Фото: Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы сайтынан
ӨФӨ, 2015 йыл, 29 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Байыҡ» балалар бейеү конкурсында Гран-приҙы Әбйәлил районынан Искәндәр Хәлилов яуланы. Дуэттар араһында — Стәрлетамаҡ районынан Илһам Ғималов менән Урал Ҡолмөхәмәтов, ансамблдәр араһында Мәләүез ҡалаһының «Йәйғор» өлгөлө бейеү ансамбле менән Учалы районының «Осҡон» өлгөлө бейеү ансамбле иң яҡшылар тип табылды.
Гала-концерт «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркында булды. «Байыҡ-2015» башҡорт бейеүен башҡарыусыларҙың республика конкурсына һайлап алыу турында өс йәштән 15 йәшкәсә 2,5 мең бала ҡатнашты һәм шуларҙың 450-һе генә финалға сыҡты, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Гала-концертта ҡатнашыусыларҙы Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һәм Күгәрсен районы башлығы Фәрит Мусин сәләмләне.
Ведомство етәксеһе төбәктә башҡорт мәҙәниәтен һаҡлауҙың мөһимлеген билдәләне. Уның һүҙҙәренсә, тап йәш быуын телде, мәҙәниәтте һәм йолаларҙы һаҡлауға ҙур өлөш индерә.
Министр Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың сәләмләү хатын уҡып ишеттерҙе: «Байыҡ» балалар конкурсы кеүек проекттар бейеү сәнғәтенең үҫешенә булышлыҡ итә. Быйыл ғына 2500 самаһы бала һынау тотто. Был иһә республикала башҡорт бейеү мәктәбенең үҫеше өсөн яҡшы мөмкинлектәр булыуы хаҡында һөйләй. Ете йыллыҡ тарихлы «Байыҡ» балалар бәйгеһе — бейеүселәрҙең күбеһе өсөн сәнғәт донъяһына тәүге аҙым. Быйылғы конкурста ҡатнашып, ҡыҙҙар һәм егеттәр яңы дуҫтар тапҡандыр, онотолмаҫ тәьҫораттар алғандыр тип ышанам!».
Гала-концертта Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан, шулай уҡ Татарстан, Тыва республикаларынан, Әстрхан һәм Ульяновск өлкәләренән килгән балалар ҡатнашты.
Конкурсанттарҙың сығышын Башҡортостандың халыҡ артисы Радмир Бәҙретдинов (жюри рәйесе), Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фәнил Әсәҙуллин, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рөстәм Хәйруллин, Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжының ҡуйыусы хореографы, Учалы филармонияһы режиссеры Гөлназ Ғайсарова, атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Рита Өмөтбаева баһаланы.
Конкурсты ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, «Башҡортостан» ТРК ДУП-һы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Күгәрсен районы хакимиәте.


text:
«Берәмтек кадрҙар» проектына һайлап алыу конкурсы тамамлана
Башҡортостанда «Берәмтек кадрҙар» проекты сиктәрендә сит илдә уҡырға теләгән студенттарҙы һайлап алыуға конкурс тамамлана. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был конкурс еңеүселәре сит ил уҡыу йорттарында белем алыуға республика Президенты гранттарын аласаҡ.
Ҡатнашыусыларҙы www.grant.bashvest.ru сайтында теркәү һәм Өфө ҡалаһы, Театр урамы, 5/2, каб. 309 һәм 310-сы бүлмәләр адресы буйынса БР Мәғариф министрлығында уларҙан документтар ҡабул итеү 18 апрелгә тиклем дауам итәсәк.
Ведомствонан хәбәр итеүҙәренсә, проектта ҡатнашыусыларҙың сит ил теле буйынса халыҡ-ара имтихан (TOEFL йәки IELTS) тапшырыу мөмкинлеге бар.
Өфөлә TOEFL имтиханын яҡын арала 23 апрелдә, 14 һәм 28 майҙа. IELTS имтиханын 11 июндә тапшырырға мөмкин. Ләкин алдан — имтихан тапшырыуҙың рәсми датаһына тиклем биш аҙна ҡалғансы теркәлеү мотлаҡ.


text:
2011 йылда республикала 2 млн квадрат метрҙан ашыу торлаҡ сафҡа индерелгән
Былтыр Башҡортостанда 23,5 мең фатир файҙаланыуға тапшырылған. Уларҙың дөйөм майҙаны 2109,3 мең квадрат метрҙы тәшкил иткән, 2010 йылдағына ҡарағанда был 5,1 процентҡа күберәк. Был сама торлаҡ бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә төҙөлгән.
Шәхси йорт һалыусылар менән дөйөм майҙаны 1,5 млн квадрат метр торлаҡ төҙөлгән, дөйөм күләмдең был 73,3 процентын тәшкил итә. Был күрһәткес буйынса Башҡортостан Рәсәй Федерацияһы төбәктәре араһында Мәскәү өлкәһе һәм Краснодар крайынан ҡала тотороҡло өсөнсө урында тора. Ә сафҡа индерелгән торлаҡ күләме буйынса республика Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында — икенсе, бер мең кешегә иҫәптә сафҡа индерелгән торлаҡ йорттар буйынса иһә өсөнсө урында килә. Был турала БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Муниципаль берәмектәр араһында иң күп торлаҡ Өфө (150 мең кв. м), Туймазы (65 мең кв. м) һәм Мәләүез райондарында (47 мең кв. м) сафҡа индерелгән. Ҡала округтары буйынса Өфө алдынғылыҡты бирмәй – баш ҡалабыҙға 702 мең кв. м тура килә. Артабан Нефтекама (81 мең) һәм Стәрлетамаҡ (70,5 мең) ҡалалары килә.
Быйыл республикала 2310 мең кв. м торлаҡты файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.


text:
Яңы уҡыу йылы алдынан балаларҙы мәктәпкә әҙерләү һорауҙары буйынса ҡыҙыу линия ойоштороласаҡ
28 августа Башҡортостанда беренсе синыф уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре өсөн «Беренсе тапҡыр – беренсе класҡа!» тигән ҡыҙыу линия уҙғарыласаҡ. Уны Ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү республика үҙәге ойоштора.
Буласаҡ беренсе синыф уҡыусыһының мәктәптә уҡыуға әҙерлеге; социумда яңы ролгә баланың нисек өйрәнеп китеүе; социаллаштырыуҙа һәм мәктәптә уҡытыуға баланы әҙерләүҙә ғаиләнең роле тураһында һорауҙарға педагог-психологтар Әлфия Йәһүҙинә һәм Виктория Шарапова яуап бирәсәк.
Бөтә теләүселәр (347) 273-09-00 телефоны буйынса 15 сәғәттән алып 17 сәғәткә тиклем шылтырата ала.


text:
Башҡорт балетын Мексикала күрәсәктәр
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының балет артистары Мексикаға гастролгә китә. Театрҙың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, труппа 23 ноябрҙән 25 декабргә тиклем булмаясаҡ.
Үҙҙәренең ай буйына булмау арауығын балет артистары алдан тулыландырырға ҡарар итте. Матбуғат вәкилдәре әйтеүенсә, һуңғы ваҡытта театр репертуарында балет спектаклдәренең күп булыуы тап ошо алда торған сәфәр менән бәйләнгән. 16 октябрҙән 15 ноябргә тиклем осорҙа ғына опера һәм балет театрында 15 балет спектакле күрһәтелде, йәғни спектаклдәр көн аша барҙы.
Сәфәр ваҡытында Башҡортостан бейеүселәре Петра Чайковскийҙың «Щелкунчик» рус классик балетын ҡуясаҡ. Труппаға балет педагог-репетиторы, Башҡортостандың халыҡ артисы Елена Фомина етәкселек итә.


text:
Башҡортостанда территориаль планлаштырыуға 47 млн һум бүленәсәк
«Башҡортостан Республикаһы территорияһын 2009-2014 йылдарға территориаль планлаштырыу документтары менән тәьмин итеү» республика маҡсатлы программаһын ғәмәлгә ашырыу маҡсатында ағымдағы йылға Республика адреслы инвестиция программаһы менән ҡаралған средстволарҙы бүлеү тураһында БР Хөкүмәте бойороғо әҙерләнгән. Программалы сараларға ярашлы, ул республиканың айырым муниципаль берәмектәре буйынса территориаль планлаштырыу документтарын эшләүҙе күҙ уңында тота. 47 миллион һум күләмендә аҡса бүленә.
«Башинформ» агентлығына БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетының матбуғат секретары Фидарис Багаевтың хәбәр итеүенсә, бүленгән средстволарға быйыл 13 муниципаль райондың территориаль планлаштырыу схемаһын эшләүҙе тамамлау планлаштырыла. Бынан тыш, һуңынан Башҡортостандың Белорет һәм Тәтешле райондары схемаларын әҙерләү өсөн проект-тикшеренеү эштәрен башҡарыу көтөлә.


text:
җомга, 20 гыйнвар 2017, Казан вакыты 02:55
Башҡортостан Хөкүмәте рәйесе Раил Сарбаев ауыл хужлығында тәртип урынлаштыра башланы. Ул көн һайын өсәр-дүртәр районда була. Бындай инспекциялар һөҙөмтәһендә хатта ҡайһы бер райондарҙың хакимиәт башлыҡтары алыныуы ла ихтимал. Һәр хәлдә был турала әле асыҡтан-асыҡ әйтелмәй, әммә етәксе вазифаларҙа һәр премьер үҙ кешеләрен күрергә теләгәне билдәле. Раил Сарбаев әлегә үҙ позицияһын аңлатмай. Шунлыҡтан уның эш сәфәрҙәрен радио һәм телевидениела яҡтыртыу мәсьәләһе лә килеп тыуған. Бына шулай, республика етәксеһе сит илдәр буйлап йөрөгәндә Раил Сарбаевҡа яңы вазифаға ныҡлап инеп китеү өсөн мөмкинлек бирелде. Республикалағы сәйәси аналитиктар әйтеүенсә, Раил Сарбаев бик етди етәксе, хөкүмәттә, тимәк башҡарма хакимиәттә тәртип буласаҡ. Тәүге кәңәшмәлә үк яңы премьерҙың Әбйәлил районы башлығын утлы табаға баҫтырыуы бар етәкселәргә лә һабаҡ булды. Шулай итеп, райондарға тыныс көндәр бөттө. Ҡайһы бер мәғлүмәтәргә ҡарағанда, май байрамдарында ла Раил Сарбаевтың бер-нисә районда булыуы көтөлә. Тап май байрамдарына Өфөлә митинг үтәсәк. Ул республикала эш хаҡтарын арттырыуға арналасаҡ. Рәсми мәғлүмәтәр буйынса, Башҡортостанда эш хаҡтары уртаса Рәсәй күрһәткесенән дә түбәнерәк. был митингты оппозиция үҙ маҡсатында файҙаланып ҡалыуы ихтимал. Социаль көсөргәнешлекте кәметеү, хеҙмәткәрҙәрҙе социаль яҡлауҙы көсәйтеү маҡсатында Республика президенты мортаза Рәхимов үҙ фарманы менән 2008-се йылдың 1-се июленән республикала минималь эш хаҡын 3 мең 500 һум күләмендә билдәләү буйынса саралар күрергә ҡушты. Указда Башҡортостан Хөкүмәтенә Рәсәйҙең хеҙмәт кодексы нигеҙендә минималь эш хаҡы тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыу башланғысы менән сығырға ҡушылған. Был килешеүгә социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссия- хөкүмәт, эш биреүселәр һәм профсоюздар ҡул ҡуйырға тейеш. Килешеүгә ҡул ҡуйылғандан һуң Республика Хөкүмәте һәм урындағы үҙидаралыҡ органдары 1-се июлдән дәүләт һәм муниципаль учреждение хеҙмәткәрҙәренең айлыҡ эш хаҡы 3 мең ярым һумдан да кәм булмауын тәьмин итергә тейеш. Был указ федераль ҡаҙнанан иғәнәләнгән ойошмаларҙа эшләүсе хеҙмәткәрҙәргә ҡағылмай.


text:
Европа
Европа (ингл. Europe) — Евразия ҡитғаһында урынлашҡан донъя киҫәге. Азия менән бергә Евразия ҡитғаһын барлыҡҡа килтерә. Европа ҡитғаһының майҙаны — 10 млн км², халыҡ һаны — яҡынса 733 млн кеше.
Сиктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хәҙерге ваҡытта Европаның сиктәре:
- Төньяҡта — Төньяҡ Боҙло океан буйынса;
- Көнбайышта — Атлантик океан буйынса;
- Көньяҡта — Урта, Эгей, Мәрмәр, Ҡара, Азов диңгеҙҙәре буйынса;
- Көнсығышта — Уралдың көнсығыш яҡтары буйынса, Эмба йылғаһынан башлап Каспий диңгеҙенә тиклем, Кума һәм Маныч йылғалары буйлап Донға тиклем үтә.
Европаға шулай уҡ яҡында ятҡан утрауҙар керә.
Европа илдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Европа территорияһындағы иң ҙур дәүләт — Рәсәй һәм иң бәләкәсе — Ватикан.


text:
Фото:
Башҡортостанда журналистар республика буйлап социаль турҙар маршруттары менән танышты
Фото:
Башҡортостанда эске һәм ситтән килеү, шул иҫәптән социаль туристар – өлкән кешеләр һәм инвалидтарға иҫәпләнгән туризмды үҫтереү өсөн ҙур мөмкинлектәр бар. Ошо көндәрҙә журналистар өсөн ике көнлөк матбуғат туры үткәрелде, уны ойоштороусылар булып БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты һәм республиканың Туриндустрия союзы сығыш яһаны.
Журналистарға «Красноусол» һәм «Ассы» шифаханалары, «Абҙаҡ» тау саңғыһы курорты, «Ар ташы» һәм «Ҡарағайҙар иле» шәхси ял базаларының эшмәкәрлеге менән танышырға тәҡдим ителде.
Башҡортостандағы Туриндустрия союзының башҡарма директоры Дмитрий Шорников билдәләүенсә, 2011 йылда тормошҡа ашырыла башлаған социаль туризм программаһы пенсионерҙар ғына түгел, туроператорҙар араһында ла популярлыҡ яулай. Был программала ҡатнашырға теләгән туристик фирмалар һаны күбәйә бара. Улар туристарға республика, Рәсәй һәм шулай уҡ сит илдәр буйлап ҡыҙыҡлы турҙар тәҡдим итә. Туристик хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу өсөн туроператорҙар менән тәҡдим ителгән турҙарҙы һайлап алыу буйынса быйыл эксперттар советы булдырылды. 2012 йылда йәмғеһе алты меңдән ашыу пенсионер һәм инвалид льготалы шарттарҙа туристик хеҙмәттәр менән файҙалана аласаҡ. Былтырғыға ҡрағанда был ике тапҡырға күберәк.


text:
Башҡортостанда наркополиция туғыҙ водителдең наркоман булыуын асыҡлаған
«Хәүефһеҙ транспорт» операцияһы барышында Наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре табип-наркологтар менән берлектә 10 көндә 180 водителде тикшергән. Шуларҙың туғыҙының эш ваҡытында наркотиктарҙан иҫергән хәлдә булыуы асыҡланған. Таксиҙа йөрөгән Өфө кешеһе дезоморфин ҡулланған булған. Октябрьскийҙан маршрутка водителе көн һайын төшкө аш ваҡытында сираттағы наркотик порцияһын алыу өсөн наркопритонға йөрөгән. Ишембайҙағы опий наркоманы шәхси транспортында кеше йөрөтөп аҡса эшләгән. Бәләбәй һәм Сибайҙа үҙҙәренең сит ил маркалы машинаһында йөрөгән бер нисә кешенең наркоман булыуы асыҡланған.
— Ҡайһы бер осраҡтар хаҡында беҙгә иғтибарлы граждандар хәбәр итте. Хәтерегеҙгә төшөрөп үткем килә, Наркоконтролдең ышаныс телефоны эшләүен дауам итә 8-800-347-20-30, конфиденциаллек гарантиялана, — тип хәбәр итте Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Эльза Хәбибуллина.
БР буйынса Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы ЮХХДИ мәғлүмәте буйынса, 2010 йылда Башҡортостанда наркотиктарҙар иҫергән килеш автотранспорт руле артына ултырған 107 граждан яуаплылыҡҡа тарттырылған.


text:
Лифттарҙы ремонтлауға республика бюджетынан 2014 йылда 69,6 миллион һум бүленәсәк
Башҡортостанда 2014 йылда хеҙмәтләндереү ваҡытын эшләп үтәгән 99 лифтты алмаштырыу планлаштырыла. Был маҡсатҡа төбәк бюджетынан 69,6 миллион һум бүленә, тип хәбәр итә республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.
Средстволарҙың иң күберәген Өфө аласаҡ – 35,2 миллион һум. 7 миллион һум самаһы Мәләүезгә, 6,3 миллион һумы – Стәрлетамаҡҡа күсереләсәк. 4,2-шәр миллион һум – Салауатҡа һәм Октябрьскийға, 3,9-шар миллион һум Белорет һәм Ишембай райондарына бүленә. Күмертау өсөн 2,1 миллион һум ҡаралған, Благовещен районына – 1,9 миллион һум, Ағиҙелгә – 705 мең һум.
Ағымдағы лифттарҙы алмаштырыу 2011-2015 йылдарға лифттарҙы алмаштырыу һәм яңыртыу республика адреслы программаны тормошҡа ашырыу сиктәрендә уҙғарыласаҡ.


text:
Атмосфера фронттары
Атмосфе́ра фронты (от. бор. грек. atuός — быу, σφaῖpa — шар һәм лат. frontis — маңғай, алғы яҡ), атмосфераның түбәнге ҡатламдарындағы (тропосфера) һалҡын һәм йылы һауа массалары араһындағы күсмә зоналар.
Атмосфера фронттары оҙонлоғо бер нисә мең км, киңлеге бер нисә тиҫтә км, ҡалынлығы бер нисә йөҙ метрға етә. Ер өҫтөнә ҡарата ауышып үтәләр. Формалашыу районы буйынса арктик, поляр, тропик; физик үҙенсәлектәре буйынса йылы, һалҡын, окклюзия (циклонда йылы һәм һалҡын атмосфера фронттары берләшеүе) атмосфера фронттарына айырыла. Башҡортостан биләмәһендә арктик һәм поляр aтмосфера фронттары хас. Атмосфера фронттары үткәндә һауа торошо киҫкен үҙгәрә: ҡышын йылы aтмосфера фронттары үткәндә йылытыу, буран, боҙлауыҡ, йәйен — баҫып яуған һәм ҡойма яуым-төшөм, йәшен, боҙ яуыу һ.б. күҙәтелә. Атмосфера фронттары — синоптик метеорологияның өйрәнеү предметы.
Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Циклон
- Климатологик фронттар
- Йылы фронт
- Һалҡын фронт
- Фронт окклюзии
- Арктик фронт
- Поляр фронты
- Тропик фронттар
- Һауа массаһы


text:
Бактериялар
Бактериялар — 3 млрд cамаһы йыл элек барлыҡҡа килгән боронғо организмдар. Бактерияләр микроскопик кескенә, ләкин уларҙың тупланмаларын (колонияларын) микроскопһыҙ ҙа күреп була. Күҙәнәктәренең формаһы һәм үҙенсәлектәре буйенса ысын бактериялар бер нисә төркөмгә бүленә:
- шар формаһындағы кокктар;
- пар-пар булып бер-берһенә яҡынайған кокктарҙан торған диплококктар;
- сылбыр рәүешендә теҙелгән кокктарҙан торған стрептококктар;
- тығыҙ каптар рәүешендә тупланған кокктарҙан торған сарциналар;
- коккларҙың виноград тәлгәше рәүешендәге тупланмаһы — стафилококктар;
- озонса бактериялар — бациллалар, йәки таяҡсыктар;
- йәйә һымаҡ бөгөлгән бактериялар — вибриондар;
- шпор һымаҡ бөгөлгән оҙонса бактериялар — спириллалар һ. б.
Бактериаль күҙәнәк тышсаһында ғәҙәттә төрлө камсылар һәм төктәр күренә. Былар — хәрәкәт органоидтары, улар ярҙамында бактериялар шыуышып хәрәкәтләнә. Төзөлөшө менән улар үҫемлектәр йәки хайуандарҙың камсыларынан һәм керфексектәренән айырылып тора. Кайһы бер бактериялар «реактив» ысул менән лайла сыгарып хәрәкәтләнә. Прокариоттарҙың күҙәнәк стенкаһы бик үҙенсәлекле төҙөлгән һәм уның составында эукариоттарҙа, йәғеи күҙәнәктәәрендә формалашҡан ядроһы булған организмдарда (мәҫәлән, үҫемлектәрҙә һәм хайуаннарҙа) осрамай торған ҡушылмалар була. Ғәҙәттә улар шаҡтай ныҡ. Үның нигеҙен целлюлозаға, йәки клетчаткаға яҡын матдә тәшкил итә. (Клетчатка — үҫемлек күҙәнәге стенкаһын төзөүсе ҡатмарлы углевод.) Күп бактерияларҙең күҙәнәк тышсаһы лайла менән ҡапланған. Цитоплазма үҙен күҙәнәк стенкаһынан айырып тороусыы мембрана менән сикләнгән.
Цитоплазмала мембраналар әҙ һәм улар тышҡы цитоплазматик мембрана сығынтыларынан ғибәрәт. Мембрана менән сикләнгән органоидтар (митохондриялар, пластидлар һ. б.) бөтөнләй юҡ.
Акһым синтезы эукариоттарҙыҡынанан кесерәк рибосомаларҙа бара. Тереклек эшсәнлеген тәэмин итеүсе барлыҡ ферменттар цитоплазмаға таралған йәки цитоплазматик мембрананың эске өслөгенә береккән.
Бүленеү һәм үрсеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәҙәттә прокариоттар икегә бүленеп үрсей. Башта күҙәнәк оҙоная, унда әкренләп арҡыры бүлге яһала, ә һуңынан бала күҙәнәктәр айырылып китә йәки үҙенсәлекле төркемдәр — сылбыр, пакет һ. б. хасил итеп бәйләнгән хәлдә ҡала (бактерияларҙа).
Уңайһыз шарттарҙа күп бактериялар споралар хасил итә: нәселсәнлек материалын йөртөүсе цитоплазманың бер өлөшө айырыла һәм күп ҡатлаулы ҡалын капсула менән каплана. Күҙәнәк «кипкән» кебек була — матдәләр алмашы процесстары туктала. Бактерияларҙың споралары бик тотроҡло; кипкән хәлдә улар тереклек һәләтен оҙаҡ йыллар буйына һаклай һәм, антибиотиктар менән актив дәуаланыуға ла ҡарамаҫтан, ауыыру кеше организмында иҫән ҡала ала. Споралар ел һәм башҡа юлдар менән тарала. Уңайлы шарттарға эләгеп, спора актив бактериаль күҙәнәккә әүерелә.
Туҡланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бактериялар, энергия алыу өсен, төрлө органик һәм неорганик ҡушылмаларҙы һәм ҡояш нурҙарын файҙаланалар. Күпселек бактериялар — гетеротрофҙар (грекча «гетеро» — төрлө һәм «трофос» — туҡландырам), йәғни улар әҙер органик мәтдәләр менән туҡланалар йәки башка организмдарҙа, шул иҫәптән кешелә лә, паразитлыҡ итәләр. Күҙәнәктәре күперсектәр менән тоташҡан ҡайһы бер колониаль бактериялар үҙенә бер төрлө епле структуралар барлыҡҡа китерә. Бындайй колониялар, хәрәкәтләнеп, вак тере организмнарны (бактерияләрне, иң түбән төзөлөшлөләрҙе һ. б.) эләктерәләр, уларҙы солғап алалар һәм ҡайнаталар.
Автотроф (грекча «авто»—үзем һәм «трофос»— туҡландырам) бактериялар аҙ. Уларҙың бер өлөшө, хемосинтезға һәләтле булып, үҙ тәнен төзөү өсөн кәрәкле органик матдәләрҙе неорганик мәтдәләрҙән барлыҡҡа китерә. Бының өсөн улар неорганик ҡушылмалар оксидлашҡанда айырылып сыҡҡан энергиянән файҙалана. Ҡайһы бер прокариоттар неорганик молекулаларҙан органик молекулаларҙы фотосинтез процессында ҡояш нурҙары энергияһе иҫәбенә барлыҡҡа китерә. Кислородҡа ҡарата мөнәсәбәте буйынса, бактериялар аэробтарға һәм анаэробтарға бүленә. Аэробтар — фәҡәт кислородлы тирәлектә генә йәшәй ала торган бактериялар. Анаэробтар кислородһыз тирәлектә йәшәй. Бынан тыш, кислородлы һәм кислородһыз тирәлектәрҙә лә йәшәй алыусы бактериялар төркөмдәре билделе.
Бактериялар әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тәбиғәттә бактериялар гәйәт киң таралған. Улар, тупраҡта урынлашып, унда органик мәтдәләрҙе — үлгән хайуан һәм үҫемлек ҡалдыҡтарын тарҡатыусылар булып тора. Органик молекулаларҙы неорганик молекулаларга әүерелдереп, бактериялар планета өҫтөн серек ҡалдыҡларҙан таҙарталар һәм химик элементтарҙы биологик әйләнешкә керетәләр.
Кеше тормошонда ла бактерияларҙың роле ғәйәт ҙур. Мәҫәлән, күп кенә аҙык һәм техник продукттарҙы табыу әсеткес бактерияларҙан башҡа мөмкин булмаҫ ине. Бактерияларҙың тереклек эшсәнлеге нәтижәһендә әсегән һөт, кефир, сыр, ҡымыҙ, шулай ук ферменттар, спирттар, лимон кислотаһы яһала. Аҙык продукттарын тоҙлау шулай ук бактериялар эшсәнлегенә бәйле.
Үҫемлек һәм хайуан организмында йәшәп, уларға билдәле бер файҙа килтереүсе бактериялар ҙа осрай. Улар симбионттар (латинса «сим» — бергә, «биос» — тереклек) тип атала. Мәҫәлән, төйөрсек бактерияларе. Улар, ҡайһы бер үҫемлектәрҙең тамырҙарына урынлашып, тупраҡтағы һауанан азотты үҙләштерергә һәләтле һәм, шул рәүешле, был үҫемлекте тереклек эшсәнлеге өсөн кәрәкле азот менән тәэмин итә. Үҫемлек ҡороғандан һуң, тупрак азотҡа байып ҡала. Был процесс бактериялар ҡатнашында ғына була ала. Прокариоттарҙың башҡа төрҙәренең вәкилдәрен «ашаусы» йырткыс бактериялар барлығы билдәле.
Бактерияларҙың зарарлылары ла күп. Уларның төрлө төрҙәре аҙыҡҡа үтеп, үҙендә барған мәтдәләр алмашы нәтижәһендә, кеше өсөн ағыулы мәтдәләр бүлеп сығара һәм аҙыкты боҙа. Патоген (грекча «патос»— ауыру һәм «генезис»— килеп сығыу, тыуыу) бактериялар айырыуса ҡурҡыныслы. Улар кешелә һәм хайуандарҙа үпкә ялҡынһыныуы, туберкулез, аппендицит, сальмонеллёз, чума, ваба һ. б. шундай ауыруҙар китереп сығара. Бактериялар үҫемлектәрҙе лә зарарлай.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Захаров В.Б., Сонин Н.И. Биология. Биология. Многообразие живых организмов. М. Дрофа. 2003 г. 5-7107-8300-5


text:
Латвия башҡорттары Вентспилстың төп сәхнәһендә үҙҙәренең һәләттәрен күрһәттеФото: Рина Хәмитова
Латвия башҡорттары Вентспилстың төп сәхнәһендә үҙҙәренең һәләттәрен күрһәтте
Латвия башҡорттары Вентспилстың төп сәхнәһендә үҙҙәренең һәләттәрен күрһәттеФото: Рина Хәмитова
ӨФӨ, 2015 йыл, 5 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Латвия башҡорттары Вентспилстың 725 йыллыҡ юбилейын байрам итеүҙә ҡатнашты. Сараны үткәреүгә урындағы милли-мәҙәни ойошмалар, «Ағиҙел» татар-башҡорт йәмғиәте, «Салауат Юлаев» Балтик халыҡ-ара үҙәге, «Ебәк юлы» этник проекттар йәмғиәте һәм билдәле опера йырсыһы Элина Митина булышлыҡ итте.
Вентспилс – Балтик диңгеҙе буйында урынлашҡан заманса, матур, уңайлы, үҫешкән инфраструктуралы ҡала. Быйыл ул 725-се тыуған көнөн бай һәм төрлө мәҙәни программа менән билдәләне. Концертта урындағы, шулай уҡ саҡырылған артистар ҡатнашты.
Башҡортостан исеменән байрам ҡунаҡтарын Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының Латвиялағы вәкиле Рина Хәмитова сәләмләне. Ул яҡташтарына башҡорт мәҙәниәтен һаҡлауға һәм үҫтереүгә, халыҡтар араһында дуҫлыҡты һәм хеҙмәттәшлекте нығытыуға ҙур өлөш индергән өсөн рәхмәт белдерҙе. Был көндә Вентспилстың төп сәхнәһендә Латвияның башҡорт диаспораһынан опера йырсыһы Элина Митина һәм «Конфетти» балалар бейеү ансамбле сығыш яһаны. Коллективтың етәксеһе Ләлә Басманова – шедеврҙар, шул иҫәптән башҡорт бейеүҙәрен ҡуйыусы танылған хореограф.


text:
Өфөлә Квартет төнө классик музыка һөйөүселәрҙе йыйҙыФото: Олег Яровиков
Өфөлә Квартет төнө классик музыка һөйөүселәрҙе йыйҙы
Өфөлә Квартет төнө классик музыка һөйөүселәрҙе йыйҙыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә «Аллеялағы музыка» фестивале тамамланды. Рөстәм Сөләймәнов квартетының киске концерттары «Башҡортостан» лайфстайл үҙәге майҙанында уҙҙы. Квартет төнө фестивалдең иң юғары нөктәһе булды.
Концерттың тәүге бүлегендә Антонио Вивальдиҙың «Йыл миҙгелдәре» яңғыраны. Икенсеһендә музыканттар И.С.Бах, И.Пахельбель, П.Чайковский, А.Пьяццолла, Э. ди Капуа, Н.Ротаның әҫәрҙәрен башҡарҙы. Рөстәм Сөләймәнов, Нурия Солтаншина (скрипка), Татьяна Давыдова (альт), Александра Кондукторова (виолончель) һәм Юлия Абросимова (пианино) тамашасыларға музыкаль асыштар бүләк итте.
Өфөләр популяр классиканы яратып тыңланы, аралашты. Күптәр ғаиләләре менән килгән. Тыңлаусылар әйтеүенсә, асыҡ һауалағы концерттар балаларҙы академик музыкаға йәлеп итеү өсөн бик уңайлы.
Фестиваль идеяһының авторы — дирижер һәм скрипкасы, квартет етәксеһе, Н.Жиганов исемендәге Ҡазан консерваторияһы ассистенты Рөстәм Сөләймәнов. «Өфөләргә был концертты яңы ижад миҙгеле башланыр алдынан бүләк иттек, алда — Өфөлә, Ҡазанда, Хабаровскиҙа көҙгө концерттар», — тине Рөстәм Сөләймәнов.


text:
Төбәктә Чернобыль фажиғәһенә 30 йыл тулыу уңайынан иҫтәлекле саралар үтә
ӨФӨ, 2016 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
26 апрелдә Чернобыль атом электр станцияһындағы фажиғәгә 30 йыл тула. Был көндә Рәсәйҙә авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡандарҙы иҫкә алалар.
Башҡортостанда радиация тәьҫиренә дусар булған 3500 самаһы кеше йәшәй. Шуларҙың 2400-ө тиерлек Чернобыль атом электр станцияһындағы фажиғә һөҙөмтәһендә зыян күргән.
Иҫтәлекле көндөң социаль әһәмиәтен, шулай уҡ Башҡортостан халҡының техноген һәләкәтте бөтөрөүгә ҙур өлөш индереүен иҫәпкә алып, төбәк Хөкүмәте тарафынан Чернобыль фажиғәһенең 30 йыллығына арналған саралар үткәреү буйынса план раҫланған. Мәҙәни саралар, радиацияға дусар булған граждандарға социаль ярҙам, уларҙы медицина йәһәтенән хеҙмәтләндереү һәм йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү акциялары ҡаралған.
Республика Хөкүмәте инвалид-чернобылселәргә, Чернобыль атом электр станцияһында һәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡадарға һәм уларҙың тол ҡатындарына иҫтәлекле миҙалдар тапшырыу тураһында ҡарар ҡабул итте.
Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, 25 һәм 26 апрелдә республиканың барлыҡ муниципаль район һәм ҡала округтарында тантаналы саралар уҙғарыла.
26 апрелдә Башҡортостан юлдаш телеканалының «Телеүҙәк» тапшырыуы иҫтәлекле датаға арнала. Программала Республиканың халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге директоры Николай Калмацкий, йәмәғәт ойошмалары һәм Өфө хакимиәтенең социаль сәйәсәт идаралығы вәкилдәре ҡатнаша.


text:
Республика делегацияһы VIII «Дәүләт заказы-2012» Бөтә Рәсәй форумында ҡатнаша
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов етәкселегендәге республика делегацияһы Мәскәүҙә үткән VIII «Дәүләт заказы-2012» Бөтә Рәсәй форум-күргәҙмәһендә ҡатнаша.
«Дәүләт заказы» — дәүләт һәм муниципаль ихтыяждар өсөн һатып алыуҙар мәсьәләһе буйынса йыл һайын үткәрелеүсе конгресс-күргәҙмә сараһы. Ул «Мәскәү эшҡыуарҙар ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы башланғысы менән үткәрелә. Бөтә Рәсәй форумы РФ Иҡтисади үҫеш министрлығы ҡатнашлығында, Рәсәй Хөкүмәте, Мәскәү Хөкүмәте, БДБ-ның башҡарма комитеты, «Рәсәй терәге» ярҙамында, Рәсәй Федерацияһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһы патронажы аҫтында ойошторолған, тип хәбәр иттеләр БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән.
«Дәүләт заказы-2012» дәүләт һәм муниципаль заказдарҙы камиллаштырыу һәм үҫтереү мәсьәләләре буйынса власть менән бизнестың диалогының төп майҙансығына әүерелгән.
Быйылғы сараның эш программаһы баҙарҙа ҡатнашыусыларҙың яңыраҡ көсөнә ингән закондарҙы һәм көтөлгән үҙгәрештәрҙе тикшереүе арҡаһында айырыуса ҙур әһәмиәткә эйә. Миҫал өсөн, форум-күргәҙмәлә 223-ФЗ һанлы федераль законды ҡулланыу тикшерелә. Бынан тыш, дәүләт заказын һәм электрон формала сауҙалашыуҙы тәьмин итеүсе мәғлүмәт системаһын үҫтереү темаһы күтәрелгән, шулай уҡ Федераль контракт системаһы проекты тикшереүгә сығарылған.
Илшат Тажетдиновтан тыш, Башҡортостан делегацияһы составында БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары Александр Гагин, РБ Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе Сергей Новиков һәм уның урынбаҫары Валерий Исхаҡов та бар.


text:
Милли компонент мәсьәләһе август кәңәшмәһендә лә көнүҙәк
Башҡортостанда мәғариф хеҙмәткәрҙәренең республика кәңәшмәһе үтә.
Август кәңәшмәһе Быйыл Мәғарифтың заманса системаһын булдырыу – республиканың инновация үҫешендә мөһим шарт исем аҫтында үтте. Йыл башынан Баймаҡ, Хәйбулла һәм Йылайырҙа белем биреү өлкәһенә ҡараған 6 обьект яңыртылған. Беренсе сентябрҙә иһә республикала меңенсе мәктәп файҙаланыуға тапшырыла.
Август конференцияһының пленар өлөшө Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы базаһында үтте. Унда президент Мортаза Рәхимов, парламент спикеры Константин Толкачев, премьер-министр Раил Сарбаев та ҡатнашты. Унда оптимизация, реформалар барышы ҡаралды. Оптимизация төшөнсәһен хәҙер вағыраҡ башҡорт ауылдары бик яҡшы төшөнә. Ҡыҙыл таҫмалар киҫеп бернисә йыл элек асылған мәктәптәр артыҡ сығымдарҙан ҡотолоу, йәғни оптимизация маҡсатында асылғандағы тиҙлектән дә шәберәк бер-бер артлы ябылалар.
Тағы ла бер көнүҙәк мәсьәлә - милли компонент буйында етди һөйләшеү булды. Был турала үҙ сығышында республика президенты Мортаза Рәхимов та, мәғариф министры Зиннәт Аллаяров та әйтеп үтте. Үҙәктең реформаларына ҡарамайынса, Башҡортостанда дәүләт теле булараҡ башҡорт телен уҡытыу һәм өйрәнеү дауам итәсәк тиелде конференцияла.


text:
Башҡортостанда бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының төбәк этабы старт алды
Башҡортостанда бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының төбәк этабы старт алды. Унда республика мәктәптәренән 9-11 кластарҙағы 2800 уҡыусы ҡатнашасаҡ, тип күҙаллана. Был турала «Башинформ» агентлығына БР Мәғариф министрлығынан хәбәр иттеләр. Уҙған йыл менән сағыштырғанда ҡатнашыусылар иҫәбенең күпкә артыуын билдәләргә кәрәк. 2010 йылда төбәк этабында 2328 уҡыусы белемен һәм һәләттәрен күрһәткән.
Олимпиадалар 21 предмет буйынса үтәсәк. Тәүге һынауҙар өс дисциплина – физика, технология һәм немец теле буйынса 13 ғинуарҙа үткән. Киләһе олимпиадалар 17-18 ғинуарҙа — биология һәм инглиз теле буйынса.
Төбәк этабы 5 февралдә астрономия, әҙәбиәт, физкультура, иҡтисад буйынса олимпиадалар менән тамамланасаҡ.
Яҙғыһын лайыҡлылар бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының йомғаҡлау этабында Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, олимпиада еңеүселәре һәм призерҙары иҫәбе буйынса 2010 йылда республика илдең иң яҡшы ун төбәге исемлегенә инде.


text:
«Ашан» Республика көнөнә асыласаҡ
Өфөләге «Ашан» гипермаркетын Республика көнөнә асыу планлаштырыла. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Әлеге ваҡытта яңы гипермаркетта эшләйәсәк хеҙмәтләндереү персоналы уҡыу курстары үтә.
Францияның «Ашан» компанияһы 1961 йылда ойошторолған. Бөгөн был донъялағы иң эре сауҙа селтәрҙәренең береһе. Бар донъя буйлап уның 380 гипермаркеты, 664 супермаркеты һәм ике меңдән ашыу магазины иҫәпләнә. Рәсәйҙә бөгөн 14 «Ашан» гипермаркеты эшләй.
Асылыуға әҙерләнгән «Ашан» янында донъяға билдәле «Леруа Мерлен», «МЕТРО», «Касторама» селтәрҙәренең сауҙа комплекстары эшләй. Ә 25 августа «ИКЕА» гипермаркеты асылырға тейеш.


text:
БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрының яңы урынбаҫары тәғәйенләнде
БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары вазифаһына донъяның көслө биатлонсыларының береһе, 1998 йылда Наганола Олимпия уйындарының бронза призеры Павел Мөслимов тәғәйенләнде, ул юғары ҡаҙаныштар спортына контроллек итәсәк. Был хаҡта ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.
Павел Мөслимов 1967 йылдың 15 июнендә Өфөлә тыуған. 1997 йылда – Башҡорт дәүләт педагогия институтын, 2000 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Төрлө йылдарҙа Павел Ильич спортсы-инструктор, Төмән өлкәһе идаралығының юғары ҡаҙаныштар спорты бүлеге тренеры, БР биатлон буйынса балалар-үҫмерҙәр олимпия резервы спорт мәктәбе һәм заманса биш төр ярыш буйынса балалар-үҫмерҙәр олимпия резервы спорт мәктәбе директоры булып эшләй.
«Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены һәм «Башҡортостан Республикаһында фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе менән наградланған.