text:
Рөстәм Хәмитов «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараныФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараны
Рөстәм Хәмитов «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараныФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
21 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексында ойошторолған I «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараны.
Бында яңы коммерция транспорты һәм юл-төҙөлөш техникаһы, материалдар һәм ҡорамалдар, запас частар, майлау материалдары, экспедиция хеҙмәттәре, автотранспорт мониторингы системалары ҡуйылған. Күргәҙмәлә бөтәһе илдең 10 төбәгенән, шул иҫәптән Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан, Татарстандан, Силәбе, Кемеров, Свердловск, Брянск, Нижегород өлкәләренән 70-кә яҡын компания ҡатнаша.
Күргәҙмәлә ГЛОНАСС системаһының Башҡортостан буйынса төбәк операторы юл хәрәкәте, пассажирҙар һәм йөк ташыу мониторингының инновация системаларын тәҡдим иткән. Әлеге ваҡытта ошо маҡсатта илдә етештерелгән пилотһыҙ осоу аппараттарын файҙаланыу күҙаллана. Рөстәм Хәмитов юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген арттырыу өсөн ошо системаны артабан үҫтереү кәрәклеген билдәләне.
«Машиналар һәм приборҙар эшләү компаниялар төркөмө» (Брянск), Кемеров тәжрибә ремонт-механика заводы, Кировград ҡаты иретмәләр заводы, «Меркатор Холдинг» (Мәскәү) компаниялары юл-төҙөлөш һәм коммуналь техниканың заманса өлгөләрен, Башҡортостандың «Башбетон», «Россильбер» компаниялары, шулай уҡ Нефть химияһы һәм эшкәртеү институты юл төҙөлөшө өлкәһендәге инновация материалдарын тәҡдим иткән. Төбәк етәксеһе республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетына перспективалы материалдар етештереүселәр менән әүҙемерәк хеҙмәттәшлек итергә ҡушты.
– Ошо йәһәттән импортты алмаштырыу килеп сыға икән, ярҙам итергә кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов.
«Өфө» халыҡ-ара аэропортының генераль директоры Александр Андреев эске һауа юлдары терминалын реконструкциялау барышы тураһында хәбәр итте, был уның үткәреү һәләтен күпкә арттырырға мөмкинлек бирәсәк.
Күргәҙмәне ҡараған саҡта төбәк етәксеһе Һамар – Өфө – Силәбе автомобиль магистрале идаралығының стенды менән танышты һәм ошо трассаны тәртиптә тотоу кәрәклеген билдәләне.
– Федераль йәки республика юлымы – халыҡҡа барыбер. Иң мөһиме – сифатлы эшләү, – тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Форум эштең яңы варианттарын күрһәтер, тип ышанам. Иң мөһиме, белгестәр төҙөлөштөң сифаты яҡшырһын өсөн дөрөҫ ҡарар ҡабул итә аласаҡ.


c: text/html

text:
Ҡаҙы барҙың һыйы бар31-03-2017, 15:14 // Эшҡыуар // Баҫып сығарырға
Йыл башында Германияның Die Welt (“Вельт”) көндәлек гәзитендә Рәсәй халҡының санкция шарттарында яйлап яңыса туҡланыу мәҙәниәтенә күсеүе, илдә етештерелгән аҙыҡ-түлеккә иғтибарҙың артыуы тураһында бәйән иткәндәр. Мәскәү ресторандары менюһын һүрәтләгәндә “Башҡортостандан бер өләсәй әҙерләп ебәреп торған ҡаҡланған ҡаҙ” тип яҙыуҙары айырыуса ҡыҙыҡлы тойолдо.
Ресторан хужалары был деликатесты маҡтап бөтә алмай, тәме буйынса Италияла етештерелгән ҡиммәтле Парма ветчинаһына тиңләй. Һайлансыҡ гурмандарға затлы ризыҡ булһа, ауыл кешеһе өсөн ҡаҙ – аштың тәме, табындың күрке генә түгел, йылға-күлдәрҙең ҡото, урамдарҙың моңо, йылдың мәшәҡәтле һәм шул уҡ ваҡытта йәмле миҙгеле лә ул. Бына-бына асылырға торған ошо миҙгел алдынан ҡаҙ үрсетеүҙә ярайһы уҡ тәжрибә туплаған ханымдар менән таныштырмаҡсыбыҙ. Был шөғөлдән улар табыштан бигерәк күңел йыуанысы тапҡан.
Гөлназ Хәлилова Ҡаҙағстанда тыуып үҫә, Башҡортостанда белем ала һәм бына инде егерме йылға яҡын Яңы Уренгой ҡалаһында йәшәй. Йәненә дауа биргән тыуған төйәге итеп бала сағында өләсәһенә ҡунаҡҡа ҡайтып йөрөгән Ырымбур өлкәһе Кваркено районының Белозёрный ауылын иҫәпләй.
– Элегерәк Белозёрный гөрләп торған ҙур башҡорт ауылы ине. 12 урамы, ике ҡатлы мәктәбе, фельдшерлыҡ пункты, магазины булды, баҫыуҙарында эш ҡайнаны. Хәҙер унлап ҡына йортта ололар тороп ҡалған, йәштәр юҡ. Былтыр ғаиләм менән ҡайтып ҡаҙ үҫтереүем ауылға үҙемсә йән өрөргә тырышыуым булды, – ти Гөлназ Мөхтәр ҡыҙы.
Майҙа ире Антон Тен менән өс көнлөк 200 ҡаҙ бәпкәһе һатып алалар, 178-ен имен-аман үҫтерәләр. Юғалтыуҙың күплеген тәжрибә етмәүгә бәйләйҙәр.
– Ҡайтҡас та бөтәһен бер ояға индерҙек, шунда бер-береһен тапап ҡырылдылар. Аҙаҡ һауа тултыра торған ҙур бассейнды таҡта менән бүлгеләп, унар итеп урынлаштырҙыҡ. Дөйөм алғанда, ҡаҙ үҫтереүе уңайлы: үҙҙәре теҙелешеп һыуға бара, ояларына үҙҙәре инеп ята, – тип тәжрибә уртаҡлаша тәүәккәл хужабикә.
Декабрь башында ауыл ҡатындары һәм ирҙәре уңған ғаиләгә өмә үткәрешә. Артабан бишәр-алтышар килограмға еткән һимеҙ ҡаҙҙарҙы “осороу” мәсьәләһе килеп тыуа.
– Ҡаҙ тәпәйҙәрен, баштарын әлдә генә ташламағанмын. Яңы Уренгой баҙарына сыҡҡас, иң беренсе шуларҙы һатып алып бөттөләр. Быйыл ҡаҙҙарҙы өс килограмдан арттырмаҫбыҙ тигән ҡарарға килдем. Ҙур ҡошто мейескә бөтәүләй ҡуйып булмай, үтә майлыны ашамайбыҙ, ти ҡаҙлы һурпаны татып ҡарамаған ҡала халҡы. Шулай ҙа ҡоштарымды бер алып тәмләгән кешеләр хәҙер үҙҙәре мине икенсегә, өсөнсөгә эҙләп килә. Саф һауалы тәбиғәт ҡуйынында һутлы үлән, химияһыҙ ем ашап үҫте бит улар, – ти йүнсел ханым.
Себер тарафтарында ҡаҙҙы Башҡортостандағынан ике тапҡырға ҡиммәтерәккә һатып була, тигәндәрен ишеткән бар ине. Гөлназ Мөхтәр ҡыҙының һүҙҙәренә ҡарағанда, хаҡтарҙа әллә ни айырма юҡ кеүек. Был ҡаҙ һатыусыларҙың күплегенә бәйле. Мәҫәлән, Яңы йыл алдынан бер баҙарҙа уларҙың һаны 18-гә еткән. Тауарын тиҙерәк үткәрер өсөн ҡайһы берәүҙәр “Йәнең теләгән ҡаҙҙы 1 мең һумға ал” тигән акция ла ойошторған. Йүнсел хужабикәбеҙ килограмын 450 һумдан ҡуйған һәм яҙын да хаҡты төшөрөргә уйламай.
– Йәй башында Ырымбурҙа емдең тоннаһы 6 мең һум торҙо, унан тыш, төрлө сортлы ҡалдыҡтар һатып алдыҡ. Бәпкә, ем, һауыт-һаба кеүек кәрәк-яраҡ өсөн барлығы 64 мең һум китте. Аҡмаһа ла, тамып тора, тигәндәй, ҡаҙ үҙен аҡланы, – ти ул.
Тел төбөнән аңлашылыуынса, Гөлназ Хәлилова быйыл да ире һәм өс балаһы менән Белозёрныйға ҡайтып, күпләп ҡош-ҡорт үҫтерергә йыйына. Ауылдаштары ла, ҡаҙҙарығыҙ ҡаңғылдашып йөрөһә, урам йәнләнеп китә, киләһе йәй мотлаҡ ҡайтығыҙ, тип оҙатып ҡалған. Ҡоштарҙың ауыл эргәһендәге Холодная йылғаһын ҡотҡарыуына айырыуса ныҡ һөйөнгәндәр. Ҡаҙҙар һыуҙы йәшелләндереп бөткән ылымыҡтарҙы, ярҙы баҫып алған үләндәрҙе ашағас, йылға, тонсоғоп ятҡан еренән терелеп, шарлап аҡҡан да киткән.
– Өләсәйем ошо ҡыш туҡһан йәшендә баҡыйлыҡҡа күсте. Ул ауылын яратты, һуңғы һулышына тиклем нигеҙен ташламаны. Шул нигеҙҙе ҡоротҡом, өйҙө етемһерәткем килмәй. Мәктәп булһа, бөгөн үк ғаиләбеҙ менән Белозёрныйға күсер инек. Балалар ҙа ауылға ашҡынып тора. Милләттәштәргә шуны әйткем килә: ауылдарыбыҙҙы бөтөрөүгә юл ҡуймайыҡ, ҡайтып, мул итеп донъя көтәйек, – ти Гөлназ Мөхтәр ҡыҙы.
Баймаҡ районының Түбәнге Иҙрис ауылынан Зимфира Мусина ла былтыр йөҙ ҡаҙ үҫтерергә тәүәккәлләгән. Үләнгә сығарғансы ҙурайтһаң, сиргә бирешмәй, ҡарға-фәлән ташланмай тип, бәпкәләрҙе апрелдә үк алғандар. Көндәр йылынғансы аласыҡта мейес яғып, дүрт ояға бүлеп тотҡандар, һәйбәт итеп ашатҡандар. Һөҙөмтәлә йөҙҙөң береһе лә сирләмәгән, юғалмаған, көҙгөлөккә теп-теүәл үҫеп еткәндәр.
Республикабыҙҙа ҡош-ҡорт һатҡан бер предприятие халыҡ өсөн уңайлы алым уйлап сығарған: яҙ бушлай йөҙ бәпкә алаһың, ә көҙ бурысыңды егерме ҡаҙ һәм уларҙың йөнө менән ҡайтараһың. Былтыр Зимфира Закир ҡыҙы шул мөмкинлектән файҙаланып ҡараған. Ҡаҙҙар көноҙоно Һаҡмар буйында тамаҡ туйҙырғас, емде иртәле-кисле генә һипкәндәр, шуға күрә уларҙы үҫтергәндә сығым күп булмаған.
Ике тапҡыр өмә үткәреп, Мусиндар ҡаҙҙарҙың егермеһен теге предприятиеға тапшырған. Ҡалғанының бер өлөшөн район баҙарына алып сығып, килограмын 280 – 350 һумдан һатҡандар. Былтыр һуғымға тигән малды балаларының бишеһен дә яңы уҡыу йылына әҙерләү өсөн тотонһалар ҙа, өҫтәлдәре итле һыйға бай булған – ҡышын ҡаҙҙан манты, бәлеш ашап кинәнгәндәр.
– Иң ҡыуандырғаны шул – атайҙары менән мин эштә саҡта ҡош-ҡорт ҡарау балаларҙың елкәһендә, шуға улар хеҙмәткә өйрәнеп үҫә, телевизорға текәлеп ултырырға ваҡыттары ҡалмай. Йәйге кистә ап-аҡ ҡаҙҙарыңдың ҡанат елпә-елпә күңелле ҡаңғылдашып ҡайтып килеүен күҙәтеү – үҙе бер ҡыуаныс. Юҡ, ҡаҙһыҙ йәшәп булмай, быйыл да йөҙҙө алам, – ти Зимфира Мусина.
Санкциялар арҡаһында сит илдәрҙән аҙыҡ-түлектең индерелмәй башлауы милли хәүефкә тиң. Был хаҡта 2010 йылдың 30 ғинуарында ҡабул ителгән “Рәсәй Федерацияһының аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге доктринаһын раҫлау тураһында”ғы Рәсәй Президенты Указында ла әйтелә. Күпләп ҡаҙ йәки башҡа ҡош-ҡорт, мал-тыуар үҫтереп, уларҙы эшкәртеп һатыуға сығарған ғаиләләрҙе, тимәк, илдең именлеген һаҡлаусылар рәтенә ҡуйырға мөмкин, сөнки улар халыҡты үҙебеҙҙә етештерелгән зарарһыҙ аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә, милли аш-һыу мәҙәниәтенә иғтибарҙы көсәйтә. Мәҡәлә геройҙары миҫалынан күренеүенсә, ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәргә ең һыҙғанып эшләп китер, баҙарға тағы ла күберәк аҙыҡ-түлек сығарыр өсөн уңайлы шарттар кәрәк. Анығыраҡ әйткәндә, бер аҙ махсус белем һәм ауылда нығынып йәшәргә мәктәп, мәҙәни мөхит етмәй.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Башҡортостан һәм Саха (Яҡут) Республикаһы хеҙмәттәшлек итеү тураһында һөйләшеп килеште
Фото:
10 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Саха (Яҡут) Республикаһының рәсми делегацияһы менән осрашыуы барышында сауҙа-иҡтисади, ғилми-техник, социаль-мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.
Документҡа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов һәм Саха (Яҡут) Респубикаһының вице-президенты Дмитрий Глушко ҡул ҡуйҙы.
Башҡортостан Президенты, беҙҙең республикаларҙы элек-электән дуҫтарса, эшлекле һәм иҡтисади мөнәсәбәттәр бәйләй, тип билдәләне. Әлеге документ социаль-иҡтисади хеҙмәттәшлеккә яңы импульс бирәсәк.
Рөстәм Хәмитов иҡтисадтың нефть-газ һәм мшиналар эшләү кеүек ике төп тармағы хаҡында һөйләне. Башҡортостан башлығы әйтеүенсә, Рәсәй нефтенең һәр һигеҙенсе тоннаһы республикала эшкәртелә. «Башнефть» предприятиеһы тулы ҡеүәтенә эшләй һәм ыңғай динамика күрһәтә. Химия сәнәғәтендә лә Башҡортостан алдынғы урында.
Рөстәм Хәмитов рәсми делегация ағзаларын машиналар эшләү тармағы ҡаҙаныштары менән таныштырҙы, һалым йыйымдарының дөйөм күләме хаҡында әйтеп китте.
— Беҙҙең маҡсат — производство күләмдәрен арттыра барыу, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Осрашыуҙа аграр тематика ла ситтә ҡалманы. Рөстәм Хәмитов быйыл игенселәрҙең мул уңыш алыуҙарын, шулай уҡ тармаҡ алдында йыл һайын 3-3,5 миллион тонна иген йыйыу бурысы тороуын билдәләне.
Ике республика делегацияларының осрашыуында этилен етештереүгә бәйле ҙур инвестицион проекттар, Русгидро менән Роснаноның берлектәге проекттары хаҡында ла һүҙ алып барылды.
Осрашыуҙа ҡатнашҡандарҙы Саха (Яҡут) Республикаһының иҡтисади, мәҙәни, спорт проекттары менән Дмитрий Глушко таныштырҙы. Ул төбәктең ҡырыҫ тәбиғәт шарттары һәм иҡтисадтың үҙенсәлекле үҫеше хаҡында һөйләне.
Осрашыуҙа хеҙмәттәшлек итеү варианттары, атап әйткәндә, Яҡут Республикаһында бәләкәй гидроэлектростанциялар каскады төҙөү өсөн Башҡортостандан ҡорамалдар ташыу мөмкинлеге тикшерелде. Саха Республикаһы вице-президенты Башҡортостан базаһында гидротехник ҡоролмалар төҙөү һәм уларҙы эксплуатациялау өсөн кадрҙар әҙерләү менән ҡыҙыҡһынды. Шулай уҡ традицион милли спорт төрҙәрен һәм ике төбәктең мәҙәни бәйләнештәрен берлектә үҫтереү мөмкинлектәре лә ҡаралды.


text:
Беҙ теләйбез Джожуа Хансен һәм caveza скотт ике етешһеҙлек асыҡлау һәм ярҙам өсөн беҙ ярҙам xss debug, ул потенциаль көсө файҙаланыусыларҙы мөмкин, интернет ҡулланыу-аҫта Explorer браузер версияһы менән 8, ҡасан булыуы менән һүндереү йәки асыҡтан-асыҡ яҡлап xss. Беҙ атай теләге булдырмаһа был версияһы 0.6.6.6 сәйәсмәндәр һәм даими яңыртылып именование. Был етешһеҙлек күҙ алдына ла ниндәй ҙә булһа хәүеф-хостер өсөн вебмастер һәм ҡулланыу буйынса transposh, әммә ҡулланыусылар өсөн, был сайтты уға зыян менән ышанырға мөмкин булыр ине, йәшерен ҡулланыу Xss методикаһы.
Был шулай уҡ башҡа сығарылған ике ҡапма үҙгәрҙе, инде улар бар ҡылды, һәм, бәлки, аҙаҡтан икенсе төрлө версия ашыу көтә, беренсе яҡшыртыуға ҙур булмаған парсер, HTML ярҙамында ҡайһы бер өҫтәмә “переключатель света өстәмәләр субъектың” мәҫәлән &амп; төҙөү программала тәьмин итеүсе ярҙамында булһа, тырышып файҙаланыусы перехитрить, уның ярҙамында беҙ теләйбез archon810. Был хата тураһында отчет.
Һуңғы, әммә мөһим формат XML Гугла картаһын генератор ярҙам үҙгәрештәр булыуға ҡарамаҫтан сайтында., клочок бер хәреф йыйыусы булып, ярҙам өсөн PHP5 дөрөҫ булыр.3, иң яҡшы һәм башҡа яңылыҡтар, киләһе версияһы. 4 был инде ярҙам итеүсе плагин төҙөргә була., шулай уҡ был версия ярҙамы лимитының 50k емерелә. URL-Адрес, ҡайһы бер кулланыусылар буласаҡ. Шуға күрә беҙ теләйбез Арней Brachhold ул ҙур проекттар өҫтөндә эшләү был.
Шуға күрә бөтә, һәм яңыртыуға киткән! сөнки ябай итеп күрһәтә, был ҡатмарлы вазифаны тура киләсәк өсөн тап шундай була.


text:
Киләсәккә нигеҙ бөгөн һалына
Баймаҡ ҡалаһы бөгөн яңырыу кисерә, тиһәк һис тә яңылыш булмаҫ. Ысынлап та, ҡаланың иҡтисади-социаль инфраструктураһында үҫеш динамикаһы күҙәтелә. Был тәңгәлдә киләсәктә лә ҙур саралар ҡаралған. Баймаҡ ҡала биләмәһе башлығы И.Ә. Бураншин менән ҡалабыҙҙың бөгөнгөһө һәм киләсәге хаҡында әңгәмәләштек.
– Исмәғил Әхмәт улы, бөгөнгө Баймаҡ ниндәй ул?
– Баймаҡ ҡалаһы 74 йыл ҡала статусын йөрөтә. Әйтергә кәрәк, был дата баймаҡтар өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Йылдан-йыл ҡалабыҙ үҫә, яңы йорттар ҡалҡып сыға, микрорайон барлыҡҡа килә. Шуны ла иҫтә тоторға кәрәк, халыҡ төпләнгән урында йәшәйеште тәьмин итеүсе бөтә уңайлыҡтар ҙа булырға тейеш. Бөгөн ҡаланың Көньяҡ микрорайонын алып ҡарайыҡ. Бында күптәр йорт һалып сыҡты. Әле унда электр энергияһы, телефон, һыу селтәре төҙөлә башланы. Ҡалала социаль торлаҡ төҙөүгә айырым иғтибар бирелә. Ике күп ҡатлы йорт былтыр файҙаланыуға тапшырылғайны. Быйыл тағы ла ике йорт һалына. Азанов урамында 220 урынлыҡ балалар баҡсаһы төҙөлә. Уны киләһе йыл файҙаланыуға тапшырыу күҙаллана. Әйткәндәй, Баймаҡта төҙөлөш гөрләй, тип әйтмәһәк тә, был тәңгәлдә байтаҡ эштәр башҡарыла.
Бер үк ваҡытта ҡаланың башҡа урамдары ла күҙ уңынан ысҡындырылмай. Юлдарҙы төҙөкләндереү, һыу трассаһын яңыртыу, газ селтәре һуҙыу, урамдарҙы яҡтыртыу буйынса күп эштәр башҡарыла. Дөрөҫ, эшләнгән эштәр ни тиклем күп булмаһын, планда торғандары ла шул ҡәҙәр.
– Ҡаланың 75 йыллығына ниндәй әҙерлек алып барыла?
– 2011 йылдың 11 ноябрендә Башҡортостан Республикаһы Президенты Р.З. Хәмитов “Баймаҡ ҡалаһына нигеҙ һалыныуҙың 75 йыллығын байрам итеүгә әҙерлек тураһында”ғы 628-се Указға ҡул ҡуйғайны. Ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, үткәреләсәк саралар беҙҙең төбәктең социаль-иҡтисади тормошон үҫтереүгә ҙур өмөт уята. Байрамға әҙерлек сиктәрендә 2012/13 йылдарҙа Баймаҡта ғәйәт ҙур күләмдәге саралар планын тормошҡа ашырыу ҡаралған. Шул иҫәптән ҡаланың инфраструктураһын үҫтереү йүнәлешендә байтаҡ эштәр атҡарыу күҙ уңында тотола.
Бөгөн ҡалалағы һәр икенсе-өсөнсө ғаиләнең тормошо ҡаланы ҡала иткән “Баймаҡ ҡойоу-механика заводы” ААЙ-һы менән бәйле. Билдәле булыуынса, киләһе йыл завод 100 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк. Был байрамды лайыҡлы үткәреү ҙә ошо ҡарарға индерелгән. Уның сиктәрендә завод тураһында айырым китап сығасаҡ, хеҙмәт алдынғыларын, ветерандарҙы тәбрикләү күҙ уңында тотола. Бөгөн заводта, яңы производство цехы булдырыу йүнәлешендә ҙур эштәр алып барыла.
Баймаҡ ҡала Советының беренсе рәйесе Л.Азановтың бюсын төҙөкләндереү, “Баймаҡ ҡойоу-механика заводы” ААЙ-һының элекке клубын Никах йорто итеп реконструкциялау, ҡала быуаһын төҙөкләндереү ҡарала, С.Юлаев исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркы, “Труд” стадионы, ҡаланың үҙәк майҙаны реконструкцияланасаҡ. Биналарҙы яңыртыу йүнәлешендә лә ҙур эштәр көтөлә. Ҡыҫҡаһы, уңайлыҡтар тыуҙырыу өсөн бөтәһен дә эшләргә тырышабыҙ.
Башҡортостан Республикаһы Президенты, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең туранан-тура ярҙамы һәм хәстәрлеге, муниципаль район хакимиәтенең маҡсатлы эше һөҙөмтәһендә, ҡалала ҙур эштәр алып барыла. Быларҙың барыһы ла ҡала халҡының киләсәге өсөн эшләнә.
– Һүҙ һуңында нимә әйтер инегеҙ?
– Киләсәккә нигеҙ бөгөн һалына. Шуға күрә лә ҡаланы үҫтереүгә, матурайтыуға, йәмлерәк итеүгә һәр кем мөмкин тиклем көс һалырға һәм уның мәнфәғәтенә хеҙмәт итергә тейеш. Киләһе йыл Баймаҡ ҡалаһының 75 йыллығын лайыҡлы ҡаршы алайыҡ.
Лилиә ТАКАЕВА әңгәмәләште.


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована 2 года назад пользователемВалерий Брезовский
1 Баш ҡ ортостан
2 Башҡортоста́н Респу́бликаһы (Башҡортостан) Рәсәй Федерацияһы төбәге, үҙаллы демократик дәүләт.Иҙел буйы федерал ь округына ҡарай. Пермь крайы, Свердловск, Силәбе, Ырымбур өлкәләре, Тат арстан һәмУдмуртия республикалары менән сиктәш.
3 Халҡы Баш ҡ ортостанда кеше йәшәй. Улар ҙ ың ө ҡ алала, ө ауылда көн күрә. Бөтә халы ҡ тың 46,9%-н, йәғни н ир ҙ әр тәшкил итә.
4 Республикалағы барлы ҡ халы ҡ тар ҙ ың 90,2% -ын иң күп һанлы өс милләт: баш ҡ орттар (29,8%), уры ҫ тар (36,3%), татар ҙ ар (24,1%) тәшкил итә.
5 Тарихы I Бөтә Баш ҡ орт Ҡ оролтайы (1917, июль) тарафынан һайланған Баш ҡ орт мәркәз шураһы 1917 йылдың 1 ноябрендә Ырымбур, Өфө, Пермь, Һамар губерналарындағы баш ҡ орт территорияларын Рәсәй республикаһының автономиялы өлөшө тип иғлан итә.
6 Шураның ҡ арары III Бөтә Баш ҡ орт Ҡ оролтайы тарафынан ра ҫ лана (1917, 8 декабрь) йылдың23 мартында Ү ҙ әк Совет власы менән Баш ҡ орт хөкүмәте араһында Баш ҡ орт совет автономияһы тураһында Килешеү ниге ҙ ендә, Баш ҡ орт Автономиялы Совет Социалистик Республикаhы иғлан ителә йылдан алып Баш ҡ ортостан Республикаһы тип атап йөрөтөлә башлай.
7 Географияһы Баш ҡ ортостан Республикаһы Көнья ҡ Урал тау ҙ арының түбәләре (иң бейек нөктәһе – Ямантау, м.), карст мәмерйәләре, гүзәл күлдәре, шифалы сығана ҡ тары, урмандары булған уникаль тәбиғәт ландшафты.
8 Башҡортостан йылғалары Иң ҙ ур йылғалары: Ағи ҙ ел (1430 км), уның ҡ ушылды ҡ тары Нөгөш (235 км), Э ҫ ем (239 км), Ҡ ари ҙ ел (918 км), Әй (549 км), Дим (535 км), шулай у ҡ Һа ҡ мар (760 км) менән Ы ҡ (571 км) йылғалары.
9 Башҡортостан күлдәре Баш ҡ ортостандағы күлдәр һаны 2700 тирәһендә.
11 Файҙалы ҡаҙылмалар Баш ҡ ортостанда нефть, тәбиғәт газы, күмер, тимер рудаһы, алтын, ба ҡ ыр колчеданы ят ҡ ылы ҡ тары бар.
12 Климаты Баш ҡ ортостан климаты континенталь. Баш ҡ ортостан территорияһында урта йыллы ҡ һауа температураһы +0,3 °C-тан (тау ҙ ар ҙ а) +2,8° C- ҡ а тиклем (тиге ҙ лектәр ҙ ә). Ғинуар ҙ ың күп йыллы ҡ урта темпратураһы -18° C, июлдеке +18° C. Яуым-төшөмдөң йыллы ҡ ми ҡ дары мм. Вегетация ми ҙ геле көн
13 Үҫемлектәр донъяһы Республика Европа менән Азия, Көнсы ғыш-Европа тиге ҙ леге Урал тау ҙ ары һәм Себер тиге ҙ леге менән ки ҫ ешкән урында урынлашканға күрә, ү ҫ емлектәр һәм хайуандар донъяһы күп төрлө, бай. Бында Волга-Кама, Урал, Себер, Ҡ а ҙ ағстан төр ҙ әрен осратырға була.
14 Урмандар республиканың 40%-н биләй. Урал алдында ҡ атнаш урман, төнья ҡ һәм көнсығыш тау алды райондарында ылы ҫ лы- япра ҡ лы, ҡ айын урмандары ү ҫ ә.
15 Урал алды өлөшөн ҡ айын һәм имән ағаслы урман-дала, ҡ ылған үләнле дала биләй.
16 Иҡтисады Башҡортостан индустриаль-аграр республика. Рәсәй Федерацияһында сәнәғәт етештереүе буйынса 10 урынды, ауыл хужалығы продукцияһы буйынса 3-сө урынды һәм төп фондтар буйынса 7-се урынды биләй. Республикала 500-ҙән артыҡ сәнәғәт предприятияһы эшләй. Алдынғы сәнәғәт төрө машиналар төҙөү. Был өлкәлә приборҙар төҙөү, нефть һәм химия машиналарын төҙөү, авиа һәм машиналар төҙөү һ.б. барлығы 200 ашыу предприятиены берләштерә.
17 Ҡалалар Башҡала: Өфө Ағиҙел, Баймаҡ, Бәләбәй, Белорет,Бө рө, Благовещен, Дүртөйлө, Дәүләкән, Ишембай, Күмертау Мәләүез, Межгорье, Нефтекама, Октя брьский, Салауат, Сибай, Стәрлетама ҡ, Туймазы, Учалы, Яңауыл
20 Баш ҡ ортостан Флагы
21 Баш ҡ ортостан Гербы
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2018 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
- Подробности
- Просмотров: 330
ҠАРСЫҒАЛАР (Accipiter), ыласын һымаҡтар отрядына ҡараған ҡоштар заты. Яҡынса 40 төрө билдәле, Арктика һәм Антарктиканан башҡа бөтә Ер шарында таралған. БР‑ҙа 3 төрө осрай. Ултыраҡ ҡоштар. Кәүҙә оҙонлоғо 30—60 см, массаһы 120—2000 г. Арҡаһында ҡауырһын ҡапламы зәңгәрһыу ялтырауыҡлы ҡара һоронан алып көрәнгә тиклем (йәш ҡоштарҙа ҡуңыр), ҡорһағы аҡһыл йәки асыҡ һоро, арҡыры ҡарағусҡыл (ҡор ҡарсығаһы), тоноҡ һоро йәки ҡыҙғылт төҫмөрлө көрән (бүҙәнә ҡарсығаһы) һыҙатлы (йәш ҡоштарҙа асыҡ, ҡыҙғылт һары йәки ерәнһыу төҫтә, ҡуңыр йәки балауыҙ-һары төҫтәге сыбарлыҡтар йәки йомро таптар м‑н). Европа ҡарсығаһы аҡһыл боғаҙында буй һыҙат булыуы м‑н айырылып тора. Күҙе ҙур, һары, ҡыҙғылт һары йәки ҡыҙғылт ҡуңыр. Ҡ. ҡаш өҫтөндә аҡ төҫтәге ҡабарынҡылыҡ бар. Суҡышы осло, ырғаҡ һымаҡ. Күпселек төрҙәрҙең ҡанаты ҡыҫҡа, киң, түңәрәкләнгән, осо йырыҡ. Аяғы һары төҫтә, көслө, яҡшы үҫешкән осло ҡара тырнаҡлы, ҡойроғо оҙон. Енси диморфизм хас: инә ҡоштар эрерәк. Моногам. Ағас башында оя ҡора. Йылына 1 тапҡыр бала сығара, 2—6 аҡһыл, зәңгәрһыу, йәшкелт төҫтәге йәки көрән, ҡайһы берҙә ҡыҙғылт ҡуңыр таптары булған йомортҡа һала. Инә ҡош 32—38 көн баҫа. Ваҡ кимереүселәр, ҡуян һымаҡтар һәм ҡоштар, һирәгерәк ер-һыу хайуандары, һөйрәлеүселәр һәм бөжәктәр м‑н туҡлана. Ылыҫлы, япраҡлы һәм ҡатнаш урмандарҙа респ. бөтә терр‑яһында йәшәй. Һирәк осраған бөжәк ашаусыларҙы юҡ итә, һунарсылыҡ хужалыҡтарына зарар килтерә. Һунар ҡошо. Европа ҡарсығаһы РФ‑тың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Уңайлы мөхит
Республикала инвалидтар үтерөсөн уңайлы мөхит программаһын ғәмәлгә ашырыу дауам итә. Был йүнәлештәге эш барышы һәм программаның үтәлешен тикшереү комиссияһы йомғаҡтары бөгөн координация советы ултырышында тикшерелде. Тормоштоң бар өлкәләрендә лә инвалидтар өсөн уңайлы шарттар булдырыу маҡсатына быйыл 417 миллион һум аҡса бүленә. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең тәбиғи һәләттәрен ҡулланыу шарттарын уңайлаштырыу ғына түгел, йәмғиәттә психологик яҡтан уларға ҡарата мөнәсәбәтте үҙгәртеү талап ителә. Рәсәй Президенты ҡарары менән инвалидтарға уңайлы мөхит программаһы яңы йүнәлеш ала. Әлегә тиклем кәңәш булараҡ тәҡдим ителгән саралар мәжбүри талаптарға әйләнә. Һөҙөмтәлә мәҙәниәт, спорт, мәғариф, социаль яҡлау һәм мәшғүллек, транспорт һәм юл хужалығы, һайлау ҡануниәте һәм башҡа өлкәләргә ҡағылышлы документтарҙа етди үҙгәрештәр көтөлә. Закондар сығарыу өлкәһендә беренсе тапҡыр абилитация төшөнсәһе индерелә.
Хәбәрҙәр
Инвалидтар өсөн уңайлы шарттар
Республика балалар клиник дауаханаһы менән башҡаланың 17-се клиник дауаханаһында мөмкинлеге сиклеләр өсөн тулыһынса уңайлы шарттар булдырыласаҡ. Төбәк башлығы ҡарары менән был маҡсатта бюджеттан 500 мең һум аҡса бүленә. Хәрәкәте сикле граждандарға һаулыҡ һаҡлау һәм транспорт хеҙмәттәрен...
Өфөлә “Иғтибар, балалар” операцияһы башланды
Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, йыл башынан республика юлдарында балалар ҡатнашлығында 61 авария теркәлгән. Уларҙа бер баланың ғүмере өҙөлгән, 63-сө йәрәхәтләнгән. Юл инспекторҙары водителдәрҙе иғтибарлы булырға, мәктәптәр, балалар баҡсалары янында...
Башҡортостанда балалар баҡсалары төҙөүгә 1 млрд 300 млн һум йүнәлтеләсәк
Был хаҡта республика башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.2020 йылға тиклем төрлө район һәм ҡалаларҙа 2 мең биш йөҙ урынлыҡ мәктәпкәсә учреждениелар төҙөләсәк. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостанда ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, уның матди хәлен яҡшыртыу буйынса эҙмә-э:лекле саралар күрелә....
Иғтибар үҙәгендә май указдары
Рәсәй президентының май указдарын тормошҡа ашырыу ил иҡтисады үҫешенә етди этәргес бирәсәк, халыҡтың йәшәү шарттарында ыңғай сағылыш табасаҡ. Был хаҡта “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһенең Юғары һәм Генераль советтарының берләштерелгән ултырышында Хөкүмәт рәйесе Дмитрий Медведев белдерҙе. Ултырышта...
"Ғаилә" үҙәктәрендә ғаилә медиаторҙары эшләй башланы
Башҡортостандың "Ғаилә" республика ресурс үҙәктәрендә бушлай ғаилә медиаторҙары эшләй башланы. Уларға ир менән ҡатын, ата-әсә менән балалар араһында аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуған саҡта мөрәжәғәт итәләр. Белгестәр бер-береңде аңларға, дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре булдырырға, ғаиләне һаҡлап ҡалырға ярҙам...
Күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы
Быйылдан күп балалы ғаиләләрҙән беренсе синыфҡа барған уҡыусылар дәүләттән ярҙам аласаҡ. Республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың был тәҡдиме хәҙер законлаштырыла. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай закон проектын киләһе ултырышта ҡабул итәсәк. Был хаҡта бөгөн президиум ултырышында әйтелде.
Башҡортостан тарихында мөһим ваҡиға
3 йыл элек Башҡортостан етәкселеге Башнефть компанияһының яңы инвестиция проекттарын өҫтөнлөклөләр рәтенә индергәйне. Уларҙың береһе Өфөоргсинтез заводында изопропилбензол етештереү линияһын камиллаштырыуға ҡайтып ҡалды. Бөгөн яңы сәнәғәт беренсе продукция бирә башланы. Уның эшмәкәрлеге менән...
Халыҡ һаулығы көндәре
Сәләмәтлегеңде хәстәрләүҙе үҙ ҡулыңа ал. Республикала бишенсе йыл рәттән “Халыҡ һаулығы көндәре” ойошторолдо. Табиптар ауырыуҙарға сир-сырхауҙан арынырға ярҙам итеп һаулыҡты даими нығытыуҙы артабан ғәҙәткә индерергә өндәй. Акция барышында Республика кардиология диспансеры табиптары яңы йөрәк...
Матур ғаилә –ил күрке
Дим районында “Матур ғаилә –ил күрке” тип аталған сара үтте. Саф башҡорт ғаиләләрен бер урынға йыйған байрам беренсегә уҙғарылды. Орион ижад йортонда сара башҡорт тарихын быуындан быуынға тапшыра килгән ҡурай моңо менән башланды. Дим районы башҡорттары ҡоролтайы һәм ата-әсәләр комитеты менән...
Ауыл хужалығы министрлығында сираттағы йәрминкә үтте
Унда ҡала халҡы фермерҙарҙың, крәҫтиән хужалыҡтарының тауарҙарын һатып алала. Йәрминкә кәштәләрендә һөт, ит ризыҡары, төрлө ярымфабрикаттар, консерваланған бәшмәктәр. Министрлыҡ янындағы ауыл хужалығын консультациялау үҙәге республикалағы бөтә хужалыҡтарҙың да уңышлы эшләүен тәьмин итеү өсөн...
Яуаплы ҡараш йәки инвестициялар әһәмиәте
Рәсәй иҡтисадында Башҡортостандың әһәмиәте арта. Илдең сәнәғәт ҡеүәтен арттырыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә беҙҙең республика тос өлөш индерә. Һуңғы йылдарҙа инвестициялар йәлеп итеү буйынса Башҡортостан илдә алдынғы урындарға сыҡты. Инвесторҙар аҡса һалыу өсөн төрлө тармаҡтарҙы һайлай. Йылайыр...
Ҡытай-Башҡортостан: хеҙмәттәшлек яңы кимәлгә сыға
Рәсәйҙең стратегик партнеры булған Ҡытай менән Башҡортостан илдә тәүгеләрҙән булып хеҙмәттәшлек ептәрен булдырған төбәктәрҙең береһе. Республика башлығы был мөнәсәбәттәргә етди этәргес бирҙе. Волга буйы федераль округының ,,Волга-Янцзы,, проекты сиктәрендә Ҡытай виләйәттәре һәм Рәсәй...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Американың йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм хатта айырым киң мәғлүмәт саралары Ҡушма Штаттарҙа Трамтың твиттарына бәйле хәбәрҙәргә бик күп иғтибар булыуға борсолоу белдергән. Икенсе урында-Рәсәйгә ҡарата нәфрәт. Радио, телевидениела, матбуғатта илдең эске етди мәсьәләләре тураһында бер һүҙ ҙә юҡ....
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса икенсе урынға сыҡты
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округтары төбәктәре араһында икенсе урынға сыҡты. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә һуңғы 4 айҙа 500 мең квадрат метр майҙанлыҡ 5 мең 541 фатир файҙаланыуға тапшырылған. Башҡортостанда бер мең...
Нуриман районында көслө ел ҡоторған
Ҡойон Павловкалағы бер келәттең түбәһен осорған. Һәләк булыусылар һәм зыян күреселәр юҡ. Әле төҙөкләндереү эштәре бара. Синоптиктар бөгөн дә Башҡортостанда көслө дауыллы ел иҫеүе хаҡында иҫкәртә. Йәшенле ямғыр яуыуы ла ихтимал.
Тәбиғәт тағы көйһөҙләнә
Ял көндәрендә һауа торошо Башҡортостан халҡын көтөлмәгән хәлдә ҡалдырҙы. Республиканың күп кенә райондарында боҙ борсаҡ яуҙы. Өфөнөң Дим районында йәшәүселәр борсаҡ ҡатыш ямғыр яуған мәлде видеоға төшөргән. Бындай хәл Авдон ҡасабаһында ла күҙәтелгән. Әйткәндәй, боҙборсаҡтар Ғафури районындағы...
Байрамдарҙа нисек ял итәбеҙ?
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә. Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Башҡорт дәүләт академия драма театры алдағы миҙгелдә үҙ сәхнәһендә сығыш яһамаясаҡ
Тарихи бинала реконстукция эштәре башлана. Театрҙың 100 йыллығына ул тулыһынса яңырырға тейеш. Актерҙар киләһе миҙгелдә Өфөнөң башҡа театр сәхнәләрендә уйнаясаҡ. Төҙөкләндереү эштәре сентябрь айында башлана, театрҙа тауыш һәм яҡтылыҡ тулыһынса яңырасаҡ, ултырғыстар алмаштырыла, шулай уҡ бинаның...
Рөстәм Хәмитов Юрий Гагарин кубогына республика олимпиадаһында еңеүселәрҙе тәбрикләне
Етенсе йыл рәттән уҙғарылған сарала быйыл 120 меңдән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашҡан. Ә абсолют еңеүселәр араһында 7 кеше. Әлегә самолёт менән уйнаһа ла, Маркел Шәйхетдиновтың иң ҙур хыялы ракетала йыһанға осоу. 1-се класста тәүге космонавт Юрий Гагарин тураһында белгәс тә, ул был теләк менән яна...
Республикала эш урындарында, шул иҫәптән сәнәғәттә һәләк булыусылар күпкә кәмегән
Бөгөн Башҡортостан хөкүмәтендә хеҙмәтте һаҡлау буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы үтте. Унда ойошмаларҙа йәрәхәттәр алыу, предприятиеларҙа теркәлгән авариялар, хеҙмәткәрҙәрҙең сирләүе, эшселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү мәсьәләләре ҡаралды.
Ни өсөн инвесторҙар Башҡортостанды һайлай?
Башҡортостанда 6 мең һыйыр малына иҫәпләнгән эре комплекс барлыҡҡа килеүе ихтимал. Республика башлығының “Эконива” компаниялар төркөмө етәксеһе Штефан Дюрр менән осрашыуында ошо турала һүҙ барҙы. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе. Ауыл хужалығында...
Өфө Дәүләт нефть техник университетында яңы аудитория асылды
Бөгөн летчик-космонавт, Советтар Союзы Геройы Владимир Комаров исеменә бағышлап Өфө Дәүләт нефть техник университетында аудитория асылды.Тантанаға летчик-космонавт Сергей Ревин һәм Владимир Комаровтың туғандары килде. Яҡты бүлмәлә летчик-космонавттың фотоһүрәттәре, портреттары эленгән. Шулай уҡ...
Ауырғазы районындағы авария сәбәптәрен ентекләп тикшереү башланды.
Әлегә водителдең таксист булыуы, һуңғы ваҡытта ғына уның юл ҡағиҙәһен күп тапҡырҙар боҙоуы билдәле. Авария һөҙөмтәһендә Ларгус автомобилендә булған 6 кеше лә урында уҡ һәләк була. Уларҙың 5-һе Ырымбур өлкәһенән, 1-һе Башҡортостандан икәне билдәле. Мәрхүмдәрҙең өсөһө ҡатын-ҡыҙ, өсәүһе ир...
Башҡортостанда сәсеү эштәренең ҡыҙған мәле
Республикала яҙғы кампания яртыһына еткән. Һауа шарттары мөмкинлек бирһә аграрийҙар аҙна ун көн эсендә сәсеү эштәрен тамамларға иҫәп тота. Вице-премьер – Ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов көнъяҡ райондарҙа булып, яҙғы кампания барышы менән танышты. Көйөргәҙе районында 108 мең гектар һөрөнтө...
Башҡортостан бюджеты 19 миллиард һумға арта
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдағы ултырышта быйылғы бюджеттың килем өлөшөн 19 миллиард 13 миллион һумға арттырыуҙы күҙ уңында тотҡан закон проектын ҡарарға ниәтләй. Өҫтәмә килемдәр коммуналь инфраструктура ҡоролмаларын яңыртыуға, республиканың 100 йыллығы уңайынан объекттар...
Сабыйҙы нисә йәштән балалар баҡсаһына бирергә?
Яңы мөхиткә уны нисек яраҡлаштырырға? Күп кенә ата-әсәне борсоған ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты Өфөнөң 212-се балалар баҡсаһында урынлашҡан Консультацион үҙәккә мөрәжәғәт итеп белергә мөмкин. Камиллаға бер йәштә ун бер ай. Ул башҡа тиҫтерҙәренә ҡарағанда сит кешеләрҙән ятһынып бармай. Шулай ҙа...
Ғаилә капиталынан түләүҙәр
Республика буйынса Пенсия фонды әсәлек капиталынан айлыҡ түләү алыуға ғаризалар ҡабул итә башланы. Башҡортостанда 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң 143 ғаиләлә икенсе бала тыуған. Уларҙың барыһы ла ғаилә капиталы сертификатын алғандар һәм Пенсия фонды идаралыҡтарына 8 мең 892 һум күләмендә...
Иғтибар үҙәгендә йәнә әсәләр
Өфөлә күп бала тәрбиәләүсе гүзәл заттар "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнде. 20 йыл эсендә был дәүләт наградаһы 7 мең 600-ҙән ашыу ҡатын-ҡыҙға тапшырылған. Бөгөнгө исемлектә 45 кеше, әммә уларҙың өсәүһе алтынсы тапҡыр әсә булыу сәбәпле тантанаға килә алмаған. Хөкүмәт йортонда...
“Берҙәм Рәсәй” партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора
Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайҙа депутат булырға теләүселәр араһында йәштәр күп. Сираттағы йыйылышҡа парламент та яртылаш яңырыуы ихтимал. Был турала уның рәйесе Константин Толкачев белдерҙе. 3 июнь Берҙәм Рәсәй партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора. Иң күп тауыш йыйған 220 кандидат ...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
12 июнгә тәғәйенләнгән Америка-Пхеньян саммиты булмауы ихтимал. Сөнки Ҡушма Штаттар Көньяҡ Корея менән берлектә хәрби күнекмәләр үткәрә башлаған. Аҙна элек американ сенаторҙары Корея ярымутрауында тыныслыҡ урынлаштырғаны өсөн Трампҡа Нобель премияһы бирергә тәҡдим иткәйне. Удмуртияла...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Башҡортостан Башлығы 24 сәғәт, аҙнаһына 7 көн эшләй һәм пенсияға йыйынмай Фото: видеотрансляциянан скриншот
Башҡортостан Башлығы 24 сәғәт, аҙнаһына 7 көн эшләй һәм пенсияға йыйынмай
Башҡортостан Башлығы 24 сәғәт, аҙнаһына 7 көн эшләй һәм пенсияға йыйынмай Фото: видеотрансляциянан скриншот
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Күмертауҙа йәшәүсе «Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән һөйләшеү» тапшырыуының WhatsApp һанына «Һеҙ ҡасан пенсияға сығаһығыҙ, үҙегеҙгә алмашҡа кеше әҙерләйһегеҙме?» тигән һорау ебәргән. Рөстәм Хәмитов яуаплап, пенсияға сығырға йыйынмауын әйтте.
«Хәҙер дәүләт хеҙмәткәрҙәре өсөн пенсия йәше арта һәм яҡшы арта. Икенсе хәл, мин мәңге республика Башлығы вазифаһында эшләй алмайым, конституция менән билдәләнгән ваҡыт бар. 2019 йылда минең Башҡортостан Республикаһы Башлығы итеп һайланып ҡуйылған тәүге срок тамамлана. Минең был вазифаға ике тапҡыр һайланырға хоҡуғым бар. Ҡарар ҡабул итеү ваҡытына – 2019 йылдың сентябренә йәки мартына тиклем уйларға, аралашырға, фекер тупларға, кешеләр, республика халҡы менән кәңәшләшергә ваҡыт бар әле. «Кәрәк» тип әйтһәләр, тимәк, эшләйәсәкбеҙ. «Ваҡыт етте» тиһәләр, тимәк, ниндәйҙер икенсе ҡарарҙар буласаҡ», — тине Башҡортостан Башлығы.
Уның һүҙҙәренсә, асылда, пенсияға сығырға кәрәкмәй, артабан эшләргә кәрәк.
«Ҡайһы берҙә миңә өйҙә: «Беҙ һине күрмәйбеҙ, һин беҙгә кәрәк, беҙгә аралашыу, бергәләп йөрөү, ял итеү етмәй», — тиҙәр. Әлегә булдыра алмайым – эш бөтә ваҡытты: 24 сәғәтте, аҙнаһына 7 көндө ала. Пенсияға йыйынмайым. Артабан эшләйәсәкмен. Киләһе һайланыу хаҡында ҡарарҙы яҡынса бер йылдан ҡабул итермен», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
http://www.bashinform.ru/news/1147112-glava-bashkirii-rabotaet-24-chasa-7-dney-v-nedelyu-i-na-pensiyu-ne-sobiraetsya/


text:
Сәскәләргә мөкиббән киткән онколог
Өфө ҡалаһы Нижегородка биҫтәһендә йәшәүсе Гөлнур Ниғмәнова хаҡында шулай тиҙәр. Сәскә ҡарап ул рухи ләззәт кенә түгел, ә күңел дауаһы ла ала. Гөлнур ханым сәскә үҫтереү менән ныҡлап ун биш йыл элек шөғөлләнә башлай. Атай-әсәйемдең шөғөлөн дауам итәм, улар ҙа сәскәләргә ғашиҡ кешеләр ине, ти республикаға билдәле онколог. Көндә тиерлек кеше ҡайғыһы менән осрашҡан ҡатын ауыр эштән ҡайтҡас бар тирә йүнгә йәм биреп ултырған сәскәләрҙе тәрбиәләүҙән күңел тыныслығы таба.Рауза, лилиә, георгин, петуния, ҡәнәфер, сальвия, портулак… – баҡсалағы сәскәләрҙе һанап бөтөрөрлөк тә түгел. Айырыуса беҙҙең яҡтарҙа һирәк осраған, „мыжыҡ„ гөлдәр рәтенә ингән гортензия баҡсаға бер йәм өҫтәп ултыра. Баҡсала 200 яҡын сәскә төрө, уларҙың 50 – һе сит илдән алып ҡайтылған. …. Гөлдәрҙе дөрөҫ тәрбиәләүҙән тыш, улар менән «уртаҡ тел» таба белеү ҙә мөһим, ти Гөлнур ханым.Сәскә ғүмере бик ҡыҫҡа. Әммә ошо ваҡыт арауығында ла улар тормоштоң һәр минутының ҡәҙерен белергә, илһам алырға көс биргәндәй. Яман шеш менән ауырығандарға йәшәүгә өмөт уятырға ла ярҙам итә сәскәләр Гөлнур ханымға.
Хәбәрҙәр
Халыҡ һаулығы көндәре
Сәләмәтлегеңде хәстәрләүҙе үҙ ҡулыңа ал. Республикала бишенсе йыл рәттән “Халыҡ һаулығы көндәре” ойошторолдо. Табиптар ауырыуҙарға сир-сырхауҙан арынырға ярҙам итеп һаулыҡты даими нығытыуҙы артабан ғәҙәткә индерергә өндәй. Акция барышында Республика кардиология диспансеры табиптары яңы йөрәк...
Матур ғаилә –ил күрке
Дим районында “Матур ғаилә –ил күрке” тип аталған сара үтте. Саф башҡорт ғаиләләрен бер урынға йыйған байрам беренсегә уҙғарылды. Орион ижад йортонда сара башҡорт тарихын быуындан быуынға тапшыра килгән ҡурай моңо менән башланды. Дим районы башҡорттары ҡоролтайы һәм ата-әсәләр комитеты менән...
Ауыл хужалығы министрлығында сираттағы йәрминкә үтте
Унда ҡала халҡы фермерҙарҙың, крәҫтиән хужалыҡтарының тауарҙарын һатып алала. Йәрминкә кәштәләрендә һөт, ит ризыҡары, төрлө ярымфабрикаттар, консерваланған бәшмәктәр. Министрлыҡ янындағы ауыл хужалығын консультациялау үҙәге республикалағы бөтә хужалыҡтарҙың да уңышлы эшләүен тәьмин итеү өсөн...
Яуаплы ҡараш йәки инвестициялар әһәмиәте
Рәсәй иҡтисадында Башҡортостандың әһәмиәте арта. Илдең сәнәғәт ҡеүәтен арттырыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә беҙҙең республика тос өлөш индерә. Һуңғы йылдарҙа инвестициялар йәлеп итеү буйынса Башҡортостан илдә алдынғы урындарға сыҡты. Инвесторҙар аҡса һалыу өсөн төрлө тармаҡтарҙы һайлай. Йылайыр...
Ҡытай-Башҡортостан: хеҙмәттәшлек яңы кимәлгә сыға
Рәсәйҙең стратегик партнеры булған Ҡытай менән Башҡортостан илдә тәүгеләрҙән булып хеҙмәттәшлек ептәрен булдырған төбәктәрҙең береһе. Республика башлығы был мөнәсәбәттәргә етди этәргес бирҙе. Волга буйы федераль округының ,,Волга-Янцзы,, проекты сиктәрендә Ҡытай виләйәттәре һәм Рәсәй...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Американың йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм хатта айырым киң мәғлүмәт саралары Ҡушма Штаттарҙа Трамтың твиттарына бәйле хәбәрҙәргә бик күп иғтибар булыуға борсолоу белдергән. Икенсе урында-Рәсәйгә ҡарата нәфрәт. Радио, телевидениела, матбуғатта илдең эске етди мәсьәләләре тураһында бер һүҙ ҙә юҡ....
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса икенсе урынға сыҡты
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округтары төбәктәре араһында икенсе урынға сыҡты. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә һуңғы 4 айҙа 500 мең квадрат метр майҙанлыҡ 5 мең 541 фатир файҙаланыуға тапшырылған. Башҡортостанда бер мең...
Нуриман районында көслө ел ҡоторған
Ҡойон Павловкалағы бер келәттең түбәһен осорған. Һәләк булыусылар һәм зыян күреселәр юҡ. Әле төҙөкләндереү эштәре бара. Синоптиктар бөгөн дә Башҡортостанда көслө дауыллы ел иҫеүе хаҡында иҫкәртә. Йәшенле ямғыр яуыуы ла ихтимал.
Тәбиғәт тағы көйһөҙләнә
Ял көндәрендә һауа торошо Башҡортостан халҡын көтөлмәгән хәлдә ҡалдырҙы. Республиканың күп кенә райондарында боҙ борсаҡ яуҙы. Өфөнөң Дим районында йәшәүселәр борсаҡ ҡатыш ямғыр яуған мәлде видеоға төшөргән. Бындай хәл Авдон ҡасабаһында ла күҙәтелгән. Әйткәндәй, боҙборсаҡтар Ғафури районындағы...
Байрамдарҙа нисек ял итәбеҙ?
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә. Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Башҡорт дәүләт академия драма театры алдағы миҙгелдә үҙ сәхнәһендә сығыш яһамаясаҡ
Тарихи бинала реконстукция эштәре башлана. Театрҙың 100 йыллығына ул тулыһынса яңырырға тейеш. Актерҙар киләһе миҙгелдә Өфөнөң башҡа театр сәхнәләрендә уйнаясаҡ. Төҙөкләндереү эштәре сентябрь айында башлана, театрҙа тауыш һәм яҡтылыҡ тулыһынса яңырасаҡ, ултырғыстар алмаштырыла, шулай уҡ бинаның...
Рөстәм Хәмитов Юрий Гагарин кубогына республика олимпиадаһында еңеүселәрҙе тәбрикләне
Етенсе йыл рәттән уҙғарылған сарала быйыл 120 меңдән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашҡан. Ә абсолют еңеүселәр араһында 7 кеше. Әлегә самолёт менән уйнаһа ла, Маркел Шәйхетдиновтың иң ҙур хыялы ракетала йыһанға осоу. 1-се класста тәүге космонавт Юрий Гагарин тураһында белгәс тә, ул был теләк менән яна...
Республикала эш урындарында, шул иҫәптән сәнәғәттә һәләк булыусылар күпкә кәмегән
Бөгөн Башҡортостан хөкүмәтендә хеҙмәтте һаҡлау буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы үтте. Унда ойошмаларҙа йәрәхәттәр алыу, предприятиеларҙа теркәлгән авариялар, хеҙмәткәрҙәрҙең сирләүе, эшселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү мәсьәләләре ҡаралды.
Ни өсөн инвесторҙар Башҡортостанды һайлай?
Башҡортостанда 6 мең һыйыр малына иҫәпләнгән эре комплекс барлыҡҡа килеүе ихтимал. Республика башлығының “Эконива” компаниялар төркөмө етәксеһе Штефан Дюрр менән осрашыуында ошо турала һүҙ барҙы. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе. Ауыл хужалығында...
Өфө Дәүләт нефть техник университетында яңы аудитория асылды
Бөгөн летчик-космонавт, Советтар Союзы Геройы Владимир Комаров исеменә бағышлап Өфө Дәүләт нефть техник университетында аудитория асылды.Тантанаға летчик-космонавт Сергей Ревин һәм Владимир Комаровтың туғандары килде. Яҡты бүлмәлә летчик-космонавттың фотоһүрәттәре, портреттары эленгән. Шулай уҡ...
Ауырғазы районындағы авария сәбәптәрен ентекләп тикшереү башланды.
Әлегә водителдең таксист булыуы, һуңғы ваҡытта ғына уның юл ҡағиҙәһен күп тапҡырҙар боҙоуы билдәле. Авария һөҙөмтәһендә Ларгус автомобилендә булған 6 кеше лә урында уҡ һәләк була. Уларҙың 5-һе Ырымбур өлкәһенән, 1-һе Башҡортостандан икәне билдәле. Мәрхүмдәрҙең өсөһө ҡатын-ҡыҙ, өсәүһе ир...
Башҡортостанда сәсеү эштәренең ҡыҙған мәле
Республикала яҙғы кампания яртыһына еткән. Һауа шарттары мөмкинлек бирһә аграрийҙар аҙна ун көн эсендә сәсеү эштәрен тамамларға иҫәп тота. Вице-премьер – Ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов көнъяҡ райондарҙа булып, яҙғы кампания барышы менән танышты. Көйөргәҙе районында 108 мең гектар һөрөнтө...
Башҡортостан бюджеты 19 миллиард һумға арта
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдағы ултырышта быйылғы бюджеттың килем өлөшөн 19 миллиард 13 миллион һумға арттырыуҙы күҙ уңында тотҡан закон проектын ҡарарға ниәтләй. Өҫтәмә килемдәр коммуналь инфраструктура ҡоролмаларын яңыртыуға, республиканың 100 йыллығы уңайынан объекттар...
Сабыйҙы нисә йәштән балалар баҡсаһына бирергә?
Яңы мөхиткә уны нисек яраҡлаштырырға? Күп кенә ата-әсәне борсоған ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты Өфөнөң 212-се балалар баҡсаһында урынлашҡан Консультацион үҙәккә мөрәжәғәт итеп белергә мөмкин. Камиллаға бер йәштә ун бер ай. Ул башҡа тиҫтерҙәренә ҡарағанда сит кешеләрҙән ятһынып бармай. Шулай ҙа...
Ғаилә капиталынан түләүҙәр
Республика буйынса Пенсия фонды әсәлек капиталынан айлыҡ түләү алыуға ғаризалар ҡабул итә башланы. Башҡортостанда 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң 143 ғаиләлә икенсе бала тыуған. Уларҙың барыһы ла ғаилә капиталы сертификатын алғандар һәм Пенсия фонды идаралыҡтарына 8 мең 892 һум күләмендә...
Иғтибар үҙәгендә йәнә әсәләр
Өфөлә күп бала тәрбиәләүсе гүзәл заттар "Әсәлек даны" миҙалы менән бүләкләнде. 20 йыл эсендә был дәүләт наградаһы 7 мең 600-ҙән ашыу ҡатын-ҡыҙға тапшырылған. Бөгөнгө исемлектә 45 кеше, әммә уларҙың өсәүһе алтынсы тапҡыр әсә булыу сәбәпле тантанаға килә алмаған. Хөкүмәт йортонда...
“Берҙәм Рәсәй” партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора
Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайҙа депутат булырға теләүселәр араһында йәштәр күп. Сираттағы йыйылышҡа парламент та яртылаш яңырыуы ихтимал. Был турала уның рәйесе Константин Толкачев белдерҙе. 3 июнь Берҙәм Рәсәй партияһы һайлау алды праймериздарын ойоштора. Иң күп тауыш йыйған 220 кандидат ...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
12 июнгә тәғәйенләнгән Америка-Пхеньян саммиты булмауы ихтимал. Сөнки Ҡушма Штаттар Көньяҡ Корея менән берлектә хәрби күнекмәләр үткәрә башлаған. Аҙна элек американ сенаторҙары Корея ярымутрауында тыныслыҡ урынлаштырғаны өсөн Трампҡа Нобель премияһы бирергә тәҡдим иткәйне. Удмуртияла...
Талпандар һөжүмгә күсә
Көндәр йылытҡас та гигиена һәм эпидемиология үҙәгенә талпан энцефалитын тикшертергә 700-н ашыу кеше мөрәжәғәт иткән. Өфө парктарында талпандан ҡотолоу өсөн дезинфекция үткәрелә. Урманда йәки паркта йөрөгәндә һаулыҡҡа ҙур зыян килтереүсе бөжәктән һаҡланыу өсөн ниндәй төп ҡағиҙәләрҙе иҫтә тотоу...
Башҡортостанда «һуңғы ҡыңғырау» көндө спиртлы эсемлектәр һатыу тыйыла
Уны боҙған өсөн штраф ҡаралған. Ул вазифалы кешеләр өсөн ул – 20-40 мең һум, юридик шәхестәр өсөн 100-300 мең һумға етә. Һуңғы ҡыңғырау байрамы көнөндә спиртлы эсемлектәр һатыу Башҡортостанда 2017-се йылда тыйылғайны.
Йәш быуында илһөйәрлек рухын нисек тәрбиәләргә?
Рәсәй президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле үҫеп килгән йәш быуында илһөйәрлек рухы тәрбиәләүҙе көсәтергә саҡырҙы. Был хаҡта ул Рәсәй Именлек Советы секретарының Һарытауҙа үткән күсмә ултырышында белдерҙе. Михаил Бабич округта йәштәр араһында хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү...
Өфөлә сит ил машинаһы бағанаға бәрелде
Салауат Юлаев проспектында сираттағы авария. Сит ил машинаһы бағанаға бәрелде. Һәләк булыусылар юҡ. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, водитель билдәләнгән тиҙлекте арттырып ебәргән. Бәрелгәс машина бер-нисә метрға сығып оса һәм янып китә. Водителдәр туҡтап йәрәхәтләнеүселәргә ярҙам иткән һәм тиҙ ярҙам...
Бөгөн Рамаҙан айының беренсе көнө
Кисә ҡояш байыу менән мәсеттәрҙә тәүге тәрәүих намаҙын уҡынылар. Иртәнге намаҙға тиклем сәхәр ашап мосолмандар ураҙа тота башланы. Аҙан тауышы халыҡты тәүге тәрәүих намаҙына саҡыра. Тик Рамаҙан айында ғына уҡыла торған намаҙҙың мәсеттә йәмәғәт менән бергә ҡылыныуы...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Фәлестин-Израиль сигендә бәрелештәр: Кәм тигәндә 60 кеше һәләк булған, 2 мең кеше яраланған. Фәлестиндар Америка илселеген Тель-Авивтан Иерусалимға күсереүгә ризаһыҙлыҡ белдерә һәм ҡаршылыҡ акциялары үткәрә.Төркиәлә, Лондонда, Вашингтонда ла Америка илселеген Иерусалимға күсереүгә ҡаршы...
Асҡын районы халҡы бер йылдан ашыу мәҙәни усаҡһыҙ йәшәй
36 йыл элек төҙөлгән район мәҙәниәт йорто таушалған. Унда бер тапҡыр ҙа ремонт эшләнмәгән. Төҙөкләндереү өсөн 85 миллион һумға яҡын аҡса кәрәк. Асҡын районы мәҙәниәт йортоноң “Йәйғор” бейеү ансамбле хәҙер сәхнәлә түгел, ә бейеү залында шөғөлләнергә мәжбүр. Мәҙәниәт йортоноң сәхнәһе лә, тамашасы...
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована 3 года назад пользователемЕкатерина Ярмолинцева
1 Образы богатырей и богатырок в русских и башкирских волшебных сказках
2 Сюжеты русских сказок, которые отсутствуют в башкирском репертуаре: "Про кобилячу голову", "Морозко","Бегство от ведьмы ", " Василиса Прекрасная ", "Девушка, встающая из гроба ", "Мальчик и ведьма", "Солдат и смерть ", "Смерть на скамье", "Финист ясный сокол", "Двое из сумы", "Чудесная скрипка" и др.
3 Сюжеты башкирских сказок, которые отсутствуют в русском репертуаре: "Чудесный горшок ", "Күкен" ("Кукушка"), "Үгәй ҡ ы ҙ " ("Неродная дочь"), "Күк һыйыр" ("Сивая корова"), " Ҡ арауы ҙ " ("Карауыз"), и "Ханов сын Хэлмэнэ" (исключение русская сказка -"Белая уточка"), "Урал батыр", "Урал һыуы", "Алпамыша", "Девушка в гнезде большой птицы", "Рожденный от съеденного супругами чудесного яблока", "Терпеливая Елена ", "Любовь во сне к чудесной девушке", "Девушки-сестры и людоед- чародей", "Девушки добывают огонь у ведьмы", "Янгызак-батыр" и др.
4 Похожие сюжеты русских и башкирских волшебных сказок: 1) "Мачеха и падчерица" – "Клубок", "Неродная дочь Гэлбике". 2) "Неродная дочь и бисура" – "Тербень- тербень". 3) "Морозко" – "Ишэлэ и Хоябикэ", "Карауыз", "Сивая корова". 4) "Иван-Медвежье Ушко" – "Аюголак". 5) "Тысячелетний" – "Царь-медведь" и другие.
5 Мотив чудесного рождения богатыря: "Бой на Калиновом мосту", "Буря- богатырь Иван коровий сын", "Победитель Змея", "Змеебоец Кожемяка", "Три подземных царства", "Покатигорошек" – "Тан-батыр", "Акъял- батыр", "Золотая рыбка", "Камыр- батыр","Аюголак", "Акъеляк", "Тимирбулат" и другие.
6 Волшебные сказки русского и башкирского народов Башкирские волшебные сказкиРусские волшебные сказки Алтын ҡ ойро ҡ көмөшъял (Златохвостый-Серебряногривый) Сивко-бурко Незнай (Незнай)Свинка золотая щетинка, утка золотые перышки, золоторогий олень и золотогривый конь Незнайка (Незнайка)Волшебный конь Ҡ ыуылған егет (Изгнанный джигит) Конь, скатерть и рожок Алтын сәсле егет (Златохвостый джигит) Двое из сумы Алтын алма (Золотое яблоко)Чудесный ящик Алтын ҡ ош (Золотая птица) Волшебное кольцо Та ҙ батыр (Таз-батыр) Рога
7 Бәхет күле (Озеро счастья)Сказка про утку с золотыми яйцами Алтынсәс (Златовласая)Чудесная курица Батша улы (Царский сын)Царь-медведь Байғош (Байгуш)Звериное молоко Тере мәйет (Живой труп)Чудесная рубашка Бәдегөльямал менән Сәйфелмөлөк (Бадигульямал и Сайфелмулюк) Волшебное зеркальце Йылан ҡ ы ҙ менән Вәнүшкә (Девушка- змея и Ванюшка) Пойди туда – не знаю куда, принеси то – не знаю что Дандан батыр (Дандан-батыр)Морской царь и Василиса Премудрая
8 Әхмәт жулик (Ахмет-жулик)Царь-девица Кейе ҙ бай менән батша ҡ ы ҙҙ ары (Киизбай и царские дочери) Перышко Финиста ясна сокола Кинйәбулат (Кинзебулат)Елена Премудрая А ҡҡ ош һөтө (Лебединое молоко) Гусли-самогуды Батыр малай (Храбрый мальчик)Вещий сон Кесе ул (Младший сын)Золотая гора Тимербулат (Тимербулат)Чудесная дудка Ынйылы тәкә (Жемчужный козел)Диво дивное, чудо чудное Мосафир (Путник)Клад
9 Убырлы мулла (Мулла-людоед)Царевна-лягушка Итексе (Сапожник)Царевна-змея Ике бер туған (Два брата)Заколдованная королевна Һомай ҡ ош (Жар-птица) Окаменелое царство Унтер-әфисәр (Унтер-офицер)Заклятый царевич Тин ярым (Полторы копейки)Свиной чехол Турыйән менән Ғәлийән (Туриян и Галиян)Золотой башмачок Бәлә (Беда)Царевна в подземном царстве Төш юраусылар (Истолкователи снов)Незнайко Та ҙҙ ың төшө (Сон таза) Крошечка-Хаврошечка Осар кейе ҙ (Летающая кошма) Дочь и падчерица Ғабдрахман (Габдрахман)Кобиляча голова Һунарсы егет (Джигит-охотник)Буренушка Килтәй Мәргән (Килтэй Мэргэн)Баба-Яга Һылыубикә менән Йәркәй (Хылубикэ и Яркэй) Василиса Прекрасная
10 Әбйәлил (Абзелил)Соль Урал һыуы (Вода Урала)Птичий язык Умыс (Умыс)Хитрая наука Һунарсы Байғужа (Охотник Байгужа) Диво Сәйфелмөлөк (Сайфелмулюк)Скорый гонец Ала ҡ арға (Грач) Царевна- сера утица Серле йө ҙ өк (Волшебное кольцо) Белая уточка Бажырмәргән (Бажырмарган)Береза и три сокола Әрмәнде тун (Лягушачья шуба)Неумойка Һыу ҡ ы ҙ ы (Дочь воды) Девушка и медведь Үгәй ҡ ы ҙ ы Гөлбикә (Падчерица Гульбика) Иванушка Сәфәр (Сафар)Три сестры
11 Е ҙ тырна ҡ (Езтырнак) Баба-Яга и Заморышек Нөрхөтдин (Нурхутдин)Брат с сестрой Өс килен (Три невестки)Волшебница Шәғәле (Шагали)Жадная старуха Зәйнулла менән Красота (Зайнулла и Красота) Жар-птица Һонтай егете (джигит Хонтая)Иван – крестьянский сын и мужичок сам с перст, усы на семь верст Болансы Мәргән (Оленевод Марган) Иван-дурак Батша, егет, Аждаһа (Царь, джигит и Аждаха) Анастасья Прекрасная и Иван– русский богатырь Күк һыйыр (Синяя корова)Конек-воронок Ҡ ара көсөк (Черный щенок) Сивка-золотогривка Елена-краса – золотая коса Иванушка
12 Башкирские богатырские сказкиРусские волшебные сказки Урал батыр (Урал-батыр)Безногий и слепой богатыри Алп-батыр (Алп-батыр)Алеша Попович Алпамыша батыр (Алпамыша-батыр)Иван-Кобылин сын Яңғы ҙ а ҡ батыр (Богатырь Янгызак) Мужик и три сына Омор ҙ а ҡ батыр (Богатырь Умурзак) Богатый и бедный Ташбаш батыр, Солтанғол һәм Солтанбай батыр (Богатырь Ташбаш, богатырь Султангол и Султанбай) Василий Буславич Таң батыр (Тан-батыр или богатырь Заря)Емеля-дурак ИсмайИван-царевич и Марфа-царевна Алтын саба ҡ (Золотая рыбка) Иванко Медведко Ҡ амыр батыр (Камыр-батыр) Илья Муромец и змей Ғәйнизар менән Етемйәр (Гайнизар и Етимъяр) История о славном и храбром богатыре Илье Муромце и о Соловье-разбойнике
13 Булат батырСемь Симеонов Мең башлы аждаһаны еңгән егет (Джигит, победивший тысячеглавую аждаху) Сказка об Иване-царевиче, крестьянском сыне Ҡ амыр батыр менән убырлы ҡ арсы ҡ (Камыр-батыр и убырлы карсык) Скорый гонец Өс батыр (Три батыра)Царевна и жених Ҡ ыр ҡ атар батыр (Богатырь Кыркатар) Счастливое дитя Бу ҙ ансы батыр (Бузансы-батыр) Иван Медвежье Ушко
14 Айыуғола ҡ (Аюголак) Бесстрашный Ғә ҙ ел батша (Справделивый царь) Богатырь Алтын ҡ ауырһын (Золотое перо) Буря-богатырь Иван коровий сын Алтындуға батыр (Алтындуга-батыр)Василий-царевич Ҡ аһарман батыр (Кагарман-батыр) Два Ивана солдатских сына Бүре улы Сынтимер бәһлеүән (Волчий сын Сынтимер-пехлеван) Иван-крестьянский сын и чудо-юдо Алпамыша һәм Барсынһылыу (Алпамыша и Барсын-хылу) Иван-царевич и Белый Полянин Акъял батыр (Акьял-батыр)Кощей Бессмертный Арпа батыр (Арпа-батыр)Никита Кожемяка
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2018 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
- Подробности
- Просмотров: 392
ҠАН МЕНӘН ТӘЬМИН ИТЕҮ ХЕҘМӘТЕ, халыҡҡа мед. ярҙамы системаһы; донорҙарҙан ҡан алыу, уны әҙерләү, компоненттарға бүлеү, оҙайлы һаҡлау, ташыуҙы, стационарҙарҙа трансфузиологик ярҙам күрһәтеүгә (ҡара: Трансфузиология) контролде тәьмин итә, донорлыҡты пропагандалай.
1933 й. Өфөлә В.М.Романкевич етәкс. Ҡан биреү ин‑тының филиалы асыла, 1‑се Совет дауаханаһында (ҡара: Республика клиник дауаханаһы) тәүге ҡан биреү үткәрелә; 1934 й. БДМИ‑ла донорҙар ҡанын консервалау б‑са кабинет булдырыла; 1938 й. И.‑Ғ.Ғ.Ҡадиров етәкс. Респ. ҡан биреү станцияһы ойошторола. 40‑сы йй. ҡан биреү пункттары респ. башҡа ҡалаларында ла асыла. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында гемотрансфузия хәрби‑ялан шарттарында, госпиталдәрҙә, ш. иҫ. эвакуация госпиталдәрендә, киң ҡулланыла. 1942 й. респ. 1012 л ҡан әҙерләнә; 1943 й. 1‑се ярт. 4,5 меңдән ашыу ҡан ебәреү сараһы күрелә. Донорлыҡты пропагандалау б‑са Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай йәмғиәттәренең (ҡара: “Рәсәй Ҡыҙыл Тәреһе”) мед. хеҙм‑рҙәре һәм ағзалары эш алып бара. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа яңы технологиялар үҙләштерелә, плазмаферез һәм плазма киптереү ысулдары практикаға индерелә.
50—60‑сы йй. Стәрлетамаҡ, Нефтекама, Октябрьский ҡҡ. ҡан биреү ст., ҡала һәм район дауаханалары эргәһендә бүлексәләр асыла; 45 меңгә яҡын әүҙем донор иҫәпләнә; 32 табип эшләй. 70—80‑се йй. ҡандан фибриноген һәм криопреципитат алыу ысулдары үҙләштерелә. 1987 й. ҡанды кеше иммунодефициты вирусына (ВИЧ) ҡаршы антиесемдәргә тикшереү ысулдары индерелә, 90‑сы йй. бер тапҡыр ҡуллана торған пластик гемоконтейнерҙарға күсеү тормошҡа ашырыла. 1995 й. өҙөк‑өҙөк һәм аппаратлы плазмаферез ҡулланыла башлай, тромбоциттар концентраты етештереү үҙләштерелә. 1997 й. уртаса түбән т‑раларҙа ҡан күҙәнәктәрен оҙайлы һаҡлау ысулы индерелә, компьютер мәғлүмәттәре базаһында автоматлаштырылған теркәлеү системаһы ҡулланылған Берҙәм респ. донорлыҡ үҙәге булдырыла.
2011 й. БР Ҡ.м.т.и.х. 3 ҡан биреү ст. (Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский) һәм 26 ҡан биреү бүлексәһе була; Ҡ.м.т.и.х. учреждениеларында 77558 донор ҡабул ителә, 42864,1 л таҙа ҡан әҙерләнә, 100% консерваланған ҡан эшкәртелә, мед. учреждениеларына 12388,7 л яңы туңдырылған плазма бирелә. 2008 й. алып Ҡ.м.т.и.х. мәсьәләләре б‑са БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Координация советы эшләй. 2011 й. БР Хөкүмәте ҡарамағында Ҡан һәм уның компоненттарын донорлау мәсьәләләре б‑са йәмәғәт советы төҙөлә. Гемотрансфузия аша күсә торған ауырыуҙарҙы иҫкәртеү “Хәүефһеҙ ҡан” тип аталған оҙайлы маҡсатлы респ. программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырыла.
У.С.Солтанбаев
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Фото:
Йылайыр районында иң яҡшы Ҡыш Бабайҙарҙың презентацияһы үтте
Фото:
Йылайыр районы үҙәгендә яҡынлашып килгән Яңы йыл байрамын билдәләүгә арналған ғәҙәти булмаған парад ойошторолдо. Сарала барлыҡ 13 ауыл биләмәһенән, муниципаль район ойошмалары һәм предприятиеларынан Ҡыш Бабайҙар һәм Ҡарһылыуҙар ҡатнашты.
Байрамда муниципаль район хакимиәте башлығы Илгиз Фәтҡулллин да булды.
Йылайыр ауылының төп майҙанында йыйылған халыҡҡа Ҡыш Бабайҙар матур-матур костюмдарын ғына түгел, ә үҙ оҫталыҡтарын да күрһәтте. Уларҙың дәртле бейеүҙәре күңелле тамашаға әйләнде. Шулай уҡ бабайҙар иҫке йылды оҙатыу һәм яңыһын ҡаршылау йолаһын да күрһәтте, барыһына ла изгелек, именлек, татыулыҡ теләне.
Был матур, сағыу сара һәр кемдең күңеленә хуш килде, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, күренекле шағир Ирек Кинйәбулатовтың “Ғүмер китабы” исемле һайланма әҫәрҙәр йыйынтығы донъя күрҙе. Унда шағирҙың ярты быуатлыҡ ижад осоронда төрлө йылдарҙа сыҡҡан китаптарынан алынған, шулай уҡ яңы яҙылған әҫәрҙәре тәҡдим ителә.
“Ниндәй генә осор килмәһен, сәнғәт ниндәй үҙгәрештәр, киҫкен һынылыштар кисермәһен, Ирек Кинйәбулатовтың шиғриәте, нигеҙҙә, тыштан тыныс тонлы, эстән үҙенсә тәбиғи моңло ижад булып ҡала. Уның поэтик үҙенсәлеге ҡәҙимге тормошто тәбиғи ағышында һүрәтләүендә, йәшәү йәмен, күңел күркен үҙенсә ғәҙәти, традицион һүрәтләү саралары аша ябай итеп тасуирлауҙа”, – ти академик, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ғайса Хөсәйенов.


text:
Баймаҡ үҙәк китапханаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуыуына 85 йыл тулыу йыл тулыу айҡанлы әҙиптең шиғырҙарын яттан һөйләүселәр конкурсы үтте. Бәйгелә район һәм ҡала мәктәптәренән 114 уҡыусы ҡатнашты. Конкурс өс төркөмдә: 1-5, 6-8 һәм 9-11 класс уҡыусылары араһында барҙы. Баһалама ағзалары тарафынан иһә барыһы ла иҫәпкә алынды: тасуири һөйләү ҙә, ятланған юлдар һаны ла, музыкаль инструменттар ҡулланыу ҙа. Шулай итеп, бәләкәстәр араһындағы төркөмдә:
I урын- Азалия Аҡбулатова (Темәс, 3 класс)
II урын- Батыр Үҙәнбаев (Муллаҡай, 2 класс)
II урын- Мәҙинә Тайбугина (Ишбирҙе, 3 класс)
II урын-Зөлхизә Мөхәмәтова (Таулыҡай, 4 класс)
III урын- Нурсилә Билалова (Күгиҙел, 3 класс)
III урын- Линара Ғибәтова (Икенсе Этҡол, 4 класс)
III урын- Юлиә Хәсәнова ( Ишбирҙе, 3 класс)
6-8 кластар араһында:
I урын- Әминә Алекбаева (Йомаш)
II урын- Йәмил Сәйҙәлиев (Баймаҡ, 2-се мәктәп)
II урын- Кейекбирҙина Камила (Баймаҡ, 3-сө мәктәп)
III урын- Әлфинә Шәрипова (Иҫке Сибай)
III урын- Руслан Ходаков (Һаҡмар)
III урын- Богдан Таратанов (Баймаҡ, 2-се мәктәп)
9-11 кластар араһында:
I урын- Сания Көмөшбаева (Өмөтбай)
I урын- Ансар Рәхмәтуллин (Байыш)
II урын-Миңлегөл Мәсәлимова (Төркмән)
II урын- Раушания Салихова (Ярат)
III урын-Радмир Ильясов (Һаҡмар)
III урын- Ләйсән Сәйетова (Төркмән)
III урын- Арслан Баязитов (Баймаҡ, 3-се мәктәп)
Дәртләндереү дипломдары менән:
Сынбулат Хөсәйенов (Байыш, 4 йәш)
Илнур Иҙелбаев (Баймаҡ, 2 класс)
Азамат Иҙелбаев (Баймаҡ, 4 йәш)
Гөлфинә Ғөбәйҙуллина (Ишмырҙа, 3 класс)
Гүзәлиә Йәнтилина (Түбә)
Яҙгәл Сәйетова (Таулыҡай)
Илсур Исхаҡов (Баймаҡ, 3-сө мәктәп)
Рөстәм Дәүләткилдин (Ишбирҙе)
Сулпан Вәлиева (Икенсе Этҡол)
Ирәндек Ишмөхәмәтов (БЛИ)
Дилә Исмәғилева (Аҡморон)
Нәркәс Фәйзуллина (1-се мәктәп)


text:
30 ноябрь башҡорт теле һәм әҙәбиәте декадаһы сиктәрендә «Даръя» ғилми-лингвистик клубы ағзалары тарафынан «Телем минең - яҙмышым» темаһына түңәрәк өҫтәл үткәрелде. Был сара Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 105 йыл тулыуға, уның башҡорт тел ғилеменә индергән өлөшәнә һәм бөгөнгө башҡорт теле яҙмышына арналды.
Түңәрәк өҫтәл атаҡлы ғалим, талантлы яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың тормош юлы һәм ижады менән танышыуҙан башланып китте. Педагогика һәм технология факультеты студенттары докладтар менән сығыш яһап, Жәлил Кейекбаевты педагог, ғалим-лингвист, яҙыусы, тәржемәсе, ҡобайырсы-сәсән булараҡ танытты.
Артабан түңәрәк өҫтәл артында хәҙерге башҡорт теле яҙмышына ҡағылышлы проблемалар асыҡланды, уларҙы сисеү юлдары ҡаралды. Әңгәмә барышында башҡорт теленең киләсәге, үҙ телеңдә һөйләшеүҙән оялыу, телде һөйөүҙә ата-әсәнең роле тураһындағы һорауҙарға яуаптар эҙләнеләр, уларға йәш быуындың ҡарашы тураһында һүҙ алып барылды.
Сараны йомғаҡлап, башҡорт филологияһы кафедраһы уҡытыусылары бик фәһемле һүҙҙәр әйттеләр. Ғөмүмән, сара күптәрҙе уйға һалды. Беҙ, киләсәк быуын вәкилдәре, илебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе, телебеҙҙе белергә, хөрмәтләргә, яратырға һәм артабан үҫтерергә тейешбеҙ.
Ғәбитова Рүзилә, педагогика факультетының 2-се курс студенты
© Сибайский институт Башкирского Государственного Университета 1998-2017
Верстка и дизайн - Ринат Байрамгулов


text:
- Подробности
- Просмотров: 463
ГЕОЛОГОРАЗВЕДКА СКВАЖИНАЛАРЫН ГЕОФИЗИК ӨЙРӘНЕҮ ИНСТИТУТЫ, ғилми-производство пр‑тиеһы, ААЙ. Октябрьский ҡ. урынлашҡан. 1956 й. Бөтә Союз геофизика ҒТИ‑ның Волга-Урал филиалы булараҡ асыла, 1972 й. Бөтә Союз геологоразведка скважиналарын геофизик өйрәнеү ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструкторлыҡ ин‑тына үҙгәртелә, 1995 й. алып Геологоразведка скважиналарын геофизик өйрәнеү ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструкторлыҡ ин‑ты исемен һәм хәҙ. статусын йөрөтә. Институттың ғилми бүлектәре нигеҙендә Бөтә Союз нефть промыслаһы геофизикаһы ҒТИ (ҡара: “Геофизика”) һәм Бөтә Союз геологоразведка скважиналарын геофизик өйрәнеү ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструкторлыҡ ин‑тының Калинин бүлексәһе (Тверь ҡ.) ойошторола. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: скважиналарҙы геофизик тикшереү өсөн, ш. иҫ. вертикаль сейсмик профиль биреү, акустик, радиоактив һәм гидродинамик каротаж, электромагнит дефектоскопия, күп каналлы һанлы спектрометрия өсөн технологиялар һәм аппаратура уйлап табыу; горизонталь һәм ауыш йүнәлешле, үтә тәрән скважиналарҙы тикшереү өсөн автоном приборҙар һәм системалар эшләү һәм производствоға индереү; геофизик эштәр, скважиналарҙың техник торошон контролдә тотоу, экологик мониторинг һ.б. Институт составы: 7 ғилми бүлек, һынау һәм 2 ғилми лаб., тәж. производствоһы, метрология үҙәге. 2011 й. 278 кеше, ш. иҫ. 151 ғилми хеҙм‑р (уларҙың 2‑һе фән д‑ры, 24‑е фән канд.) эшләгән. Геофизик техника һәм ҡорамалдар б‑са 300‑ҙән ашыу тәж.-конструкторлыҡ уйлап табыу, скважиналарҙы тикшереүҙең 75 технологияһы эшләнә. Уйлап табыуҙарға 800‑ҙән ашыу авторлыҡ танытмаһы һәм патент алына, 2600‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт баҫыла. Белоруссия, Германия, Канада, Ҡаҙағстан, Ҡытай, РФ, Украина, Япония һ.б. ҒТИ‑лары һәм үҙәктәре м-н хеҙмәттәшлек итә. Дир.: И.И.Башлыкин (1956 й. алып), Н.Г.Нестеренко (1957 й. алып), Л.Г.Петросян (1961 й. алып), И.Г.Жувагин (1965 й. алып), А.А.Молчанов (1970 й. алып), Е.С.Кучурин (1988 й. алып), В.К.Утопленников (1990 й. алып), В.А.Опрокиднев (1992 й. алып), В.К.Теплухин (1996 й. алып), А.П.Поляков (2003 й. алып), В.Т.Перелыгин (2005 й. алып).
В.К.Теплухин
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Төбәк башлығы яңы бала баҡсаһының файҙаланыуға әҙер булыуын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Төбәк башлығы яңы бала баҡсаһының файҙаланыуға әҙер булыуын тикшерҙе
Төбәк башлығы яңы бала баҡсаһының файҙаланыуға әҙер булыуын тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Уҡытыусыларҙың республика август кәңәшмәһе сиктәрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов яңы асылырға торған бала баҡсаһында булды.
Бина «Ҡояшлы» биҫтәһендә урынлашҡан. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын төҙөүгә средстволар республика бюджетынан бүленгән. Бында 210 балаға иҫәпләнгән 10 төркөм асыласаҡ. Бала баҡсаһы физкультура-сәләмәтләндереү йүнәлешендә эшләйәсәк. Шуға күрә беренсе ҡатта бассейн да төҙөлгән.
Рөстәм Хәмитов бассейнды проектлауҙың эшләнеп еткерелмәгән урындарын атап әйтте. Ул үтә тәрән итеп төҙөлгән, эсендәге һыу 70 билдәһенә тиклем тултырыласаҡ. Һөҙөмтәлә балалар бейек баҫҡыс буйлап күтәрелергә һәм төшөргә мәжбүр буласаҡ. Һәм бында, тәү сиратта, көс тәрбиәләүселәргә төшәсәк.
Республика Президенты проектлаусыларҙы һәм төҙөүселәрҙе объектты проектлау осоронда уҡ ойоштороу мәсьәләләре хаҡында ентекле уйларға саҡырҙы.
Рөстәм Зәки улы шулай уҡ физкультура залының тренажерҙар менән тәьмин ителеүен тикшерҙе.


text:
Өфөнөң Ленин урамы ремонтҡа ябыласаҡ
15 июлдә Өфөнөң Ленин урамы ремонтҡа ябыласаҡ. Һүҙ юлдың Коммунистик урамы менән киҫешкән урындағы бер өлөшө хаҡында бара. Унда һыу үткәргес ремонтланасаҡ. Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегендә хәбәр итеүҙәренсә, ремонт эштәре йома көнө кис башланасаҡ һәм дүшәмбелә иртәнсәк тамамланасаҡ. Шулай итеп, юлдың күрһәтелгән өлөшөндә юл хәрәкәте 15 июлдә 22 сәғәттә ябыласаҡ һәм 18 июлдә 6.00 сәғәттә асыласаҡ.
Автомобиль йөрөтөүселәргә юл схемаһын алдан уҡ уйлап ҡуйырға кәрәк. Пассажирҙар транспорты эргәләге юлдарҙан йөрөйәсәк. 25, 211, 216, 219а, 224, 226, 228, 243, 249, 255, 266, 285, 290-сы маршруттарының ваҡытлыса үҙгәрештәре хаҡында баш ҡала хакимиәтенең сайтында белергә була.


text:
Аҙыҡ
Аҙыҡ — туҡланыуға файҙаланылған ашарға яраҡлы матдә; ашамлыҡ, ризыҡ[1]; ул тере организмдар тарафынан ашау һәм эсеү ярҙамында энергия һәм матдәләр алмашыныуы химик реакцияларының нормаль барыуын тәьмин итеүсе ингредиенттар: аҡһым, май, углеводтар, витаминдар, минералдар һәм микроэлементтарҙың запасын тулыландырыу өсөн ҡулланыла[2].
Туҡлыҡлы матдәләр тере организмға эләгә, унда улар энергия йыйыу һәм етештереү, йәшәү эшмәкәрлеген һаҡлау, шулай уҡ үҫеш процесстарын һәм өлгөрөүҙе тәьмин итеү маҡсатында күҙәнәктәр тарафынан һеңдерелә. Ғәҙәттә ризыҡ килеп сығышы яғынан үҫемлек һәм хайуан төрөнә бүленә. Йорт хайуандарын ашатыуға ҡарата ем, аҙыҡ атамаһы таралған һәм ҡулланыла. Ризыҡ әҙерләү менән бәйле кеше эшмәкәрлеге өлкәһе кулинария (аш-һыу әҙерләү һөнәре) тип атала. Ризыҡтың төп тәғәйенләнеше — энергия сығанағы, яңыртыла торған матдәләр (мәҫәлән, һыу) һәм организм өсөн «төҙөлөш материалы» булыуы тора, әммә кешенең туҡланыуында аҙыҡтан ҡәнәғәтлек тойғоһо (асығыуҙы баҫыу) алыу факторы ла мөһим. Тарихтан күренеүенсә, кешеләр үҙҙәренә аҙыҡ туплауҙы бер нисә юл: һунар, емеш-еләк йыйыу һәм ауыл хужалығы — менән тәьмин иткәндәр. Бөгөнгө көндә ер йөҙөндә аҙыҡтан булған ихтыяждың күп өлөшө аҙыҡ сәнәғәте аша ҡәнәғәтләндерелә.
Йөкмәткеһе
Тере организмдарҙың аҙығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тереклек итеү процесында ҡулланылған аҙыҡ характерына ҡарап бар тере организмдар автотроф, гетеротроф, миксотрофтарға бүленә. Бер нисә өлөштән торған органик булмаған ҡушмалар — CO2, H2O һәм башҡа — автотроф организмдар (күпселек үҫемлектәр) өсөн төп аҙыҡ булып хеҙмәт итә һәм үҙ сиратында фотосинтез һәм хемосинтез юлы менән уларҙан органик матдәләр гетеротроф организмдарҙың аҙығын тәшкил иткән: аҡһым, май, углеводтар синтезлайҙар. Аҡһым, май, углеводтарҙан тыш гетеротроф организмдарға витаминдар, нуклеин кислотаһы һәм микроэлементтар мөһим. Хайуандарҙы улән ашаған (мәҫәлән, һыйыр, фил), ит менән туйыныусы йыртҡыс һәм үләкһә менән туҡланыусылар (мәҫәлән, бүре, арыҫлан), күп нәмәне һәм бөтә нәмәне ашаусыларға (мәҫәлән, айыу һәм кеше) бүләләр. Хайуандар өсөн аҙыҡ йыш ҡына яһалма рәүештә әҙерләнгән хайуандар организмы өсөн мөһим булған матдәләр тупланған комплекс ул, мәҫәлән, ҡушма аҙыҡ, эт, бесәй аҙыҡтары йәки аквариум балыҡтары өсөн ем.
Аҙыҡты эшкәртеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҙыҡты эшкәртеү — организмда аҙыҡтың эшкәртелеүен һәм күҙәнәктәр тарафынан һеңдерелеүен тәьмин иткән ҡатмарлы физиологик процесс. Аҙыҡ эшкәртелеү барышында аҙыҡ макромолекулаларының вағыраҡ молекулаларға әүерелеүе бара. Аҙыҡ биополимерҙары мономерҙарға ваҡлана. Был процесс аҙыҡ эшкәртеү ферменттары тарафынан башҡарыла. Аҙыҡ эшкәртеү процесы организмда төрлө көйһөҙләнеү менән оҙатылыуы бар, уларҙы булдырмау йәһәтенән төрлө диеталар ҡулланылыуы мөмкин.
Аҙыҡтың химик составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йыш осраҡта аҙыҡта төрлө компоненттар ҡушылмаһы осрай, әммә бер генә компоненттан торған, йәки ул компонент өҫтөнлөк алған аҙыҡ төрҙәре лә була, мәҫәлән, углеводлы аҙыҡ.
Аҡһымдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Аҡһымдар — пептид бәйләнеше менән сылбырға йыйылған альфа-аминокислоталарынан торған юғары молекуляр органик матдәләр. Тере организмдарҙа аҡһымдарҙың аминокислота составы генетик код менән билдәләнә, синтез ваҡытында күп осраҡта 20 стандарт аминокислота ҡулланыла. Уларҙың комбинациялары күплеге аҡһым молекулалары үҙенсәлегенең төрлөлөгөн бирә.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ежегодно в США пищевые инфекции убивают около трёх тысяч человек.
- Еда Open Encyclopedia Project Асыҡ энциклопедия проектында
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)
- ↑ .Encyclopædia Britannica definition
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Фрейденберг О. Семантика еды: литургия // Фрейденберг О. М. Поэтика сюжета и жанра М., 1997, с. 53—67


text:
Пенсия фонды «2011 йылдың иң яҡшы страховкалаусыһын» һайлай
Рәсәй Пенсия фонды «Мотлаҡ пенсия страховкалауы буйынса иң яҡшы страховкалаусы–2011» бөтә Рәсәй конкурсына старт бирҙе.
Унда ҡатнашыу өсөн ни бары Рәсәй Пенсия фондына мотлаҡ пенсия страховкалауына страховка иғәнәләрен ваҡытында түләү кәрәк. Бынан тыш, эш биреүсегә һәм страховкаланған граждандарға ҡарата пенсия ҡануниәтен боҙоу тураһындағы ялыуҙар булмаҫҡа тейеш.
Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, еңеүселәр дүрт категорияла билдәләнәсәк.
Иң яҡшы страховкалаусылар дипломдар менән бүләкләнәсәк. Киләһе йылдың майында, 2011 йыл өсөн иҫәп-хисап тапшырылғандан һуң, конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ.
2010 йылда конкурста Рәсәй Федерацияһының барлыҡ субъекттарынан 6,5 миллиондан ашыу эш биреүсе ҡатнашҡан. Башҡортостанда иң намыҫлы һәм яуаплы эш биреүселәр 217 теркәлгән страховкалаусы һәм шәхси эшҡыуар араһынан һайланған. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса уларҙың 16-һы почетлы дипломдарға лайыҡ булған.


text:
15 декабрҙә Өфөлә МЕГА ғаилә сауҙа үҙәге асыла
Киләһе аҙнала, 15 декабрҙә, Өфөлә МЕГА ғаилә сауҙа үҙәген асыу тантанаһы үтәсәк. «МЕГА йондоҙҙар ҡабыҙа» тип аталған байрамға ҡала етәкселеге саҡырылған.
Был ваҡиға Яңы йыл алдынан булғанға күрә, комплексҡа килеүселәрҙең барыһын да байрам шыршыһының уттары, боҙҙа бейеү, балаларҙың яратҡан геройҙары, бүләктәр һәм сюрприздар көтә.
МЕГА ғаилә сауҙа үҙәге – ИКЕА компанияһының инвестицион проекты. Өфөләге МЕГА Башҡортостан биләмәһендәге иң эре комплекстарҙың береһе буласаҡ.
Компанияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, МЕГА концепцияһы халыҡҡа һатып алыуҙарҙы, бөтә ғаилә менән ял итеүҙе һәм күңел асыуҙы берләштерергә мөмкинселек биреп, рәсәйлеләр алдында ялды ойоштороуҙың өр-яңы яҡтарын аса.
МЕГА-Өфө сауҙа үҙәгендә һәр төрлө тауар һәм хеҙмәттәр тәҡдим итеүсе 187 арендаторҙың магазиндары асыла. ИКЕА магазины, «Ашан» гипермаркеты һәм Леруа Мерлендың «Үҙең эшлә» форматындағы магазины комплекстың төп ҡуртымға алыусылары буласаҡ.
Сауҙа үҙәгенә килеүселәр өсөн кафе һәм ресторандар, һырғалаҡ һәм балалар өсөн уйын майҙандары эшләйәсәк.


text:
Республика банкирҙары Түбәнге Новгородта бөтә Рәсәй форумында ҡатнашасаҡ
Республика банкирҙары профессиональ форумда ҡатнашыуға саҡырыла. Быйыл бөтә Рәсәй банктар форумы Түбәнге Новгородта 18-19 сентябрҙә үтә. Сараны ойоштороусы булып Рәсәй банктары ассоциацияһы сығыш яһай.
Әлеге форум «Рәсәй төбәктәренең иҡтисади үҫешендә банктар роле артыуы (тенденциялар, тәжрибә, проблемалар)» темаһына үткәрелә.
Кредит биреү мәсьәләләренә, ссуда сифатына күҙәтеүҙә яңы тенденцияларға һәм уларҙың кредит биреү процесына йоғонто яһауына айырыуса иғтибар бүленәсәк.
Банк хеҙмәткәрҙәренән тыш, форумда федераль һәм төбәк дәүләт власы органдары, министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, эксперттар, ғалимдар ҡатнашасаҡ.
Сара программаһы менән Башҡортостан Республикаһының Кредит ойошмалары ассоциацияһы сайтында танышырға була.


text:
Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асылды
«Онлайн өләсәй һәм ҡартатай» милли социаль программаһы сиктәрендә Өфөлә оло йәштәгеләрҙе компьютер белеменә өйрәтеү үҙәге асылды. Үҙәк Коммунистик урамы, 39 адресы буйынса Рәсәй дәүләт социаль университеты филиалында урынлашты.
«Онлайн өләсәй һәм ҡартатай» милли социаль программаһы «Ветерандар, инвалидтар һәм пенсионерҙар ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы менән 2008 йылдан башлап тормошҡа ашырыла. Шул ваҡыттан алып Рәсәйҙең 46 төбәгендә 126 компьютер үҙәге асылған. Хәҙер бындай үҙәк Башҡортостанда ла эшләй башланы. Ветерандар, инвалидтар һәм пенсионерҙар ассоциацияһы үҙәккә 10 ноутбук бүләк иткән.
— Үҙәктә ойоштороласаҡ курс 14 сәғәткә иҫәпләнгән, — тип һөйләне Рәсәй дәүләт социаль университеты филиалы администраторы Роберт Әхмәҙинуров. – Дәрестәр аҙнаһына ике тапҡыр үткәреләсәк. 10 кешенән торған ике төркөм ойоштороласаҡ.
Уның һүҙҙәренсә, тәүге ике төркөм булдырылған да инде. Курстарға яҙылыу өсөн 8(347) 272-04-81 телефоны буйынса шылтыратырға мөмкин.


text:
Республика көнөндә музейҙарға бушлай инергә мөмкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
11 октябрҙә, Республика көнөндә, Башҡортостан музейҙары үҙ ишектәрен аса. Был хаҡта байрамға әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышында мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова хәбәр итте.
«6, 7 һәм 10 октябрҙә тантаналы йыйылыштар һәм концерттар була. Байрам алдынан халыҡ байрамдары, тамашалар, йәштәр өсөн флешмобтар, парадтар ойошторола. Бөтә мәҙәниәт учреждениеларында класс сәғәттәре үткәрәбеҙ. Китапханалар һәм музейҙар уҡыусылар менән әүҙем эшләй», — тип хәбәр итте министр.
Бынан алда Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев республиканың барлыҡ музейҙарында Асыҡ ишектәр көнөн уҙғарыу хаҡында тәҡдим индергәйне. Әминә Шафиҡова башланғысты хупланы.
6 октябрҙә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында байрам концерты уҙа. Мәҙәниәт министры әйтеүенсә, әле тантанаға әҙерлек, репетициялар бара. Профессиональ һәм үҙешмәкәр артистар бер сәхнәлә сығыш яһай. Милли симфоник оркестр, Башҡорт дәүләт филармонияһы, Башҡортостандың Дәүләт академия хор капеллаһы, республика йыйылма балалар хоры һәм башҡа коллективтар үҙ номерҙарын тәҡдим итә. Ҡала һәм райондарҙан һәүәҫкәрҙәрҙең килеүе көтөлә.
Константин Толкачев әйтеүенсә, 11 октябрҙә һауа торошо насар булған осраҡҡа өҫтәмә ябыҡ майҙансыҡтар ҡарала. Парламент спикеры концертта танылған артистар ғына түгел, үҙебеҙҙекеләр ҙә әүҙемерәк булһын тигән теләк белдерҙе.


text:
БР-ҙағы Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы РФ Президентының Башҡортостандағы ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар ҡабул итеүҙе ойоштора
20 ғинуарҙа 16 сәғәттә Рәсәй Федерацияһы Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә хеҙмәт ҡануниәтен үтәү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү үткәрелә. Халыҡты Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе урынбаҫары - Башҡортостан Республикаһының баш дәүләт хеҙмәт инспекторы урынбаҫары (хеҙмәт һаҡлау буйынса) Владимир Сергеевич Гребенников ҡабул итәсәк.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 100-сө йорт ("Үҙәк баҙар" транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
«Мираҫ» ансамбле «Рәсәй төбәктәре марафоны»нда башҡорт милли колоритын күрһәтәсәк
1 августа «Сочи 2014» мәҙәни олимпиадаһының II «Рәсәй төбәктәре марафоны» проекты программаһы Кемерово өлкәһе, Ҡалмыҡстан һәм Башҡортостан ҡунаҡтарының сығыштарын тәҡдим итәсәк, тип хәбәр иттеләр «Сочи 2014» мәҙәни олимпиадаһы дирекцияһынан.
Проекттың ун икенсе көнө программаһы Кемерово өлкәһенең «Сибирский калейдоскоп» хореография ансамбле концерты менән асыла. Коллектив 1989 йылда Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, ЮНЕСКО ҡарамағындағы Бөтә донъя бейеү советы ағзаһы Виктор Селиверстов менән булдырылған.
Шулай уҡ II «Рәсәй төбәктәре марафоны» проектының ун икенсе көнө программаһында – Ҡалмыҡстандың 2008 йылда булдырылған «Allegro» ансамбленең сығышы.
Программаны Башҡортостандан «Мираҫ» ансамбленең концерт номерҙары тамамлаясаҡ. Бына инде ун йылдан ашыу коллективҡа Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Валерий Степанов етәкселек итә. Уның тырышлығы арҡаһында «Мираҫ» сәнғәте беҙҙә генә түгел, Франция, Испания, Италия, Португалия, Болгария, Венгрия һәм башҡа илдәрҙә лә яҡшы таныш. Төрлө халыҡ-ара фестивалдәрҙә әүҙем ҡатнашып, коллектив һәр ваҡыт жюри ағзаларының юғары баһаһына лайыҡ була һәм тамашасы күңелен арбай.
«Рәсәй төбәктәре марафоны» — «Сочи 2014» мәҙәни олимпиадаһы сиктәрендә иғлан ителгән Музыка йылының төп ваҡиғаларының береһе, быйыл ул бер юлы ике майҙансыҡта – Сочи һәм Лондонда үтә. Илебеҙҙең күп милләтлелеген күрһәтеү сараның төп маҡсаты булып тора. Һәр төбәк исеменән уның үҙенсәлекле мәҙәниәтен һәм традицияларын күрһәткән бер йәки бер нисә коллектив сығыш яһаясаҡ.
«Сочи 2014» мәҙәни олимпиадаһы ваҡиғаларын рәсми сайтта күҙәтеп барырға була.


text:
Декабрҙә “Йөҙҙән йөҙгә” премияһы лауреаттары билдәле буласаҡ
18 декабрҙә Өфөлә ҡаланың Ижтимағи үҫеш фонды дүртенсе тапҡырына “Йөҙҙән йөҙгә” ҡала ижтимағи эшлекле премияһы лауреаттарын бүләкләү тантанаһын үткәрәсәк. Үҙ эштәре менән ҡаланың һәм унда йәшәүселәрҙең сәскә атыуына һәм үҫеүенә булышлыҡ итеүсе өфөләр бүләктәр аласаҡ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Йөҙҙән йөҙгә» премияһы 2006 йылда булдырылғайны. Үткән дүрт йылда конкурс программаһында республика баш ҡалаһында йәшәүсе 230 самаһы кеше ҡатнашты. Уларҙың эштәре менән ғорурланырға мөмкин, улар ҡалабыҙҙы төҙөкләндерә, йорттар, юлдар һала, ҡала урамдарын төҙөкләндерә, сәләмәтлегебеҙ тураһында хәстәрлек күрә, мәҙәни һәм белем биреү үҙәктәре ойоштора бит. Уҙған йылдар йомғаҡтары буйынса Фонд ярҙамында 50-нән ашыу проект бойомға ашырылды, уларҙа Өфөнөң 300 меңдән ашыу кешеһе ҡатнашты.
Быйыл “Йөҙҙән йөҙгә” премияһына дәғүә итеүселәр даирәһе киңәйҙе. Конкурста 17 йәшлек студенттар ҙа, 80 йәшлек пенсионерҙар ҙа ҡатнаша. Бөтәһе 57 заявка килде. Ойоштороу комитеты ултырышында билдәләнеүенсә, премияға дәғүә итеүселәрҙең барыһы ла — лайыҡлы һәм талантлы кешеләр.
4 декабрҙә конкурс комиссияһы ултырышы үткәрелә, унда власть, бизнес, йәмәғәт ойошмалары, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре инә. Тауыш биреү ябыҡ буласаҡ. 18 декабрҙә генә Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең ҙур залында “Йөҙҙән йөҙгә” ижтимағи эшлекле премияһына лайыҡ булыусыларҙың исемдәре аталасаҡ.
“Йөҙҙән йөҙгә” премияһын ойоштороусылар – ҡаланың Ижтимағи үҫеш фонды, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте.


text:
27 апрелдә инвалидлыҡты билдәләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул ителә
27 апрелдә РФ Президентының Башкортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә инвалидлыҡты билдәләү мәсьәләләре буйынса граждандар ҡабул итеү ойошторола.
Халыҡты Башҡортостан Республикаһы буйынса Медицина-социаль экспертиза баш бюроһы етәксеһе Юрий Томилов ҡабул итәсәк.
Башлана — 10 сәғәттә.
Йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең адресы: Өфө, Цюрупа урамы, 100 («Үҙәк баҙар» транспорт туҡталышы). Белешмәләр һәм алдан яҙылыу өсөн телефондар: 251-64-39, 251-77-91.


text:
Карл Линней
Карл Линне́й (швед. Carl Linnaeus, Carl Linné, лат. Carolus Linnaeus, 1761 йылда дворян титулын алғас — Carl von Linné; 23 май 1707, Росхульт — 10 ғинуар 1778, Уппсала) — швед тәбиғәтте өйрәнеүсеһе һәм табибы; хайуандар һәм үҫемлектәр доньяһының дөйөм классификацияһын төҙөүсе; был системала бөтә биология фәнендәге тикшереүҙәр дөйөмләштерелә һәм тәртипкә һалына. Линнейҙың төп хеҙмәте — биологик төр төшөнсәһен билдәләү, биноминаль (бинар) номенклатура төшөнсәһен индереү һәм актив ҡулланыу, систематик (таксонометрик) категориялар араһындағы аныҡ бәйленеште билдәләү.[1]
Линней — тәбиғәтте өйрәнеүсе иң билдәле швед ғалимы. Швецияла уны шведтарға үҙ илдәрен асҡан өсөн, сәйәхәтсе булараҡ хөрмәт итәләр, швед провинцияларында тикшеренеп, бер провинция икенсе провинцияға нисек ярҙам итә алғанын өйрәнә.[2] Шведтар өсөн уның флора һәм фауна тураһындағы хеҙмәттәре генә түгел, ә көндәлек булараҡ яҙып барылған сәйәхәтнамәләре ҡәҙерле. Был яҙмалар бай һәм аңлайышлы тел менән яҙылған, әлеге көнгә тиклем нәшер ителә һәм уҡыла.[3] Хәҙерге әҙәби швед теленең барлыҡҡа килеүен Линней менән бәйләйҙәр, Линней фән һәм мәҙәниәт әһеле.[2]
Швеция короллеге фәндәр академияһы ағзаһы (1739, академияға нигеҙ һалыусыларҙың береһе), Париж фәндәр академияһы ағзаһы (1762) һәм башҡа фәнни ойошмалар һәм академиялар ағзаһы.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Карл Линней 1707 йылдың 23 майында көньяҡ Швецияла, Смоланд провинцияһы Росхульт ауылында тыуа. Уның атаһы — Нильс Ингемарссон Линнеус (швед. Nicolaus (Nils) Ingemarsson Linnæus, 1674—1748), дини кеше, сығышы буйынса крәҫтиән[3]; әсәһе — Кристина Линней (Линнея), Бродерсонияла тыуған (швед. Christina Linnæa (Brodersonia), 1688—1733), ауыл руханийы ҡыҙы.
Карл ғаиләлә беренсе бала булып доньяға килә (һуңыраҡ Ингемарссон һәм Кристинаның тағы дүрт балаһы — өс ҡыҙы һәм бер улы тыуа)[3].
1709 йылда ғаилә Росхульт янындағы Стенбрухульт ауылына күсеп килә. Унда Нильс Линнеус йорт янында ҙур булмаған баҡса ултыртып, уны ҙур тырышлыҡ менән тәрбиәләп ҡарай; баҡсала йәшелсә-емештәр, сәскәләр үҫтерә, уларҙың барыһынаң да исемен белә. Карл бала саҡтан уҡ үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһына, һигеҙ йәшендә ул тирә-яҡтағы бөтә үҫемлектәрҙең исемдәрен белә, баҡсала уның үҙенең түтәлдәре лә була.[4]
1716—1727 йылдарҙа Линней Векшё ҡалаһында башланғыс мәктәптә һәм гимназияла (1724—1727).уҡый. Стенбрухульта ауылы Векшё ҡалаһынан илле километр алыҫлыҡта булғанға, Карл өйҙә каникул ваҡытында ғына була ала. Карлдың ата-әсәһе киләсәктә атаһы кеүек дини кеше пастор булыуын теләй, әммә Карл дини фәндәрҙән һәм боронғо телдәрҙән бик насар өлгәшә. Уны тик ботаника һәм математика ҡыҙыҡһындыра, йыш ҡына дәрескә бармайынса тәбиғәтте өйрәнергә сығып китә[5].
Линней уҡыған мәктәптә логика, медицинаны уҡытҡан доктор Юхан Стенссон Ротман (1684—1763) Нильс Линнеусты улын врачлыҡҡа уҡытырға ебәрергә тип кәңәш итә һәм Карл менән медицина, физиология, ботаника буйынса айырым шөғөлләнә башлай. Ата-әсәнең Карлдың яҙмышы менән борсолоуы юҡҡа булмай, ул ваҡытта Швецияла медиктар өсөн эш табыуы еңел булмай, ә дини рухани өсөн эш етерлек була.[3]
Лунд һәм Уппсалда уҡыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Векшё ҡалаһына иң яҡын юғары уҡыу йорто Лунд ҡалаһында була. 1727 йылда Линней имтихан тапшырып Лунд университетына уҡырға инә, тәбиғәтте өйрәнеү фәне һәм медицина буйынса белем ала. Профессор Килиан Стобеус (1690—1742) лекциялары ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Линней профессорҙың өйөнә фатирға төшә[3]; Стобеус ярҙамында ул китаптан уҡыған һәм үҙе күҙәткән мәғлүмәтте билдәле бер тәртипкә һала.
1728 йылдың авгусында Юхан Ротман кәңәше буйынса Линней Уппсал университетына күсә. Был университетта медицинаны өйрәнеү өсөн мөмкинлектәр күберәк була.
Уппсал университетында Линней үҙенең йәштәше Петер Артеди (1705—1735) менән таныша, уның менән ул ваҡыттағы тарихи классификацияны киренән ҡарау эшен башлай. Линней, башлыса үҫемлектәрҙе өйрәнеп классификациялай, ә Артеди балыҡ, ер-һыу хайуандары һәм сатырлы үҫемлектәрҙең классификацияһын төҙөй. Әйтеп үтергә кәрәк, ике университетта ла уҡытыу кимәле түбән була, күп ваҡыт студенттар үҙ-аллы шөғөлләнәләр.[5]
1729 йылда Линней ботаника менән шөғөлләнгән теология профессоры Улоф Цельсий (1670—1756) менән таныша. Был танышыу Линней өсөн бик мөһим була, уға профессор өйөндәге китапханала эшләргә мөмкинлек асыла.
1730 йылда Линней Профессор Улоф Рудбек етәкселегендә университеттың ботаник баҡсаһында демонстратор булып эшләй башлай. Линней лекциялары ҙур ихтирам яулай.
Тағы бер медицина профессоры Ларс Руберг менән дә яҡшы мөнсәбәттә була.
Лапланд экспедицияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1732 йылдың 12 майында, Упсал короллегенең фәнни ойошмаһынан аҡса алып, Лапландия һәм Финляндияға юллана. Сәйәхәт барышында ул үҫемлек, хайуандар һәм минералдарҙы ғына өйрәнмәй, ул урындағы халыҡтың йәшәү рәүешен, мәҙәниәтен өйрәнә.[6] Уппсалға коллекция һәм яҙмалар менән көҙ көнө 10 октябрҙә әйләнеп ҡайта. 1732 йылда уның экспедиция барышында йыйылған үҫемлектәрҙең каталогы йыйылған Florula Lapponica («Лапландия флораһы») тигән хеҙмәте нәшер ителә. Лапландия үҫемлектәр донъяһының тулы йыйынтығын биш йыл үткәс Голландияла ғына нәшер итә ала. Экспедиция көндәлеге беренсе тапҡыр 1811 йылда нәшер ителә; саам (лопар) халҡы тураһында яҙмаларының этнографик әһәмиәте бөгөн дә баһалып бөткөһөҙ, сөнки ул замандағы ерле халык тураһында башҡа яҙмалар юҡ.[7]
Фәндә ҡалдырған өлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Nomina si nescis periit
et cognitio rerum.
Әйберҙең исемен белмәһәң,
уны төшөнөү мөмкинлеге һәләк булв.
Линней хәҙерге тере организмдарҙың биноминаль (бинар) номенклатураһына нигеҙ һала. Элекке формаль рәүештә төҙөлгән күп һүҙле тасуирлама урынына Линней һәр төрҙө классификациялау өсөн өсөн фәнни ысул тәҡдим итә.
Линней тере организмдарҙы классификациялау өсөн фәнни классификация тәҡдим итә. Ул тәбиғәтте өс батшалыҡҡа бүлә: минералдар, үҫемлектәр һәм хайуандар. Дүрт ранг тәҡдим итә: класс, отряд, ырыу һәм төр.
Меңгә яҡын яңы үҫемлектең тасуирламаһын яҙып ҡалдыра (ул дөйөм һаны ун меңгә яҡын үҫемлекте һәм бик күп хайуандарҙы тасуирлаған).[1][~ 1]
XVIII быуатта ботаника фәне үҫеше менән фенология фәне (тәбиғәтте, үҫемлек һәм хайуандар тормошондағы күренештәрҙе йыл миҙгелдәренең алышыныуына бәйләп өйрәнә торған фән) үҫеш ала. Швецияла Линней беренсе булып фенологик күҙәтеүҙәр башлай. Фенология буйынса Линнейҙың беренсе хеҙмәте Calendaria Florae 1756 йылда яҙыла, унда тәбиғәтәге үҙгәрештәр үҫемлектәр батшалығында күҙәтелә.
Топонимдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1836 йылда Мэн штатында төҙөлгән Линнеус ҡалаһы ошо иң билдәле ботаник исемен йөрөтә[9].
- Миссури штатындағы Линнвилль ҡалаһы 1840 йылда Линней хөрмәтенә Линнеус ҡалаһы тип үҙгәртелә[10].
Башҡа объектар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Линнеус университеты (швед. Linnéuniversitetet) — Швецияның көньяғындағы 2010 йылда барлыҡҡа килгән Векше һәм Кальмаре университеты.
- Линней — Айҙағы кратер.
- (7412) Линней (1990 SL9) — 1990 йылдың 22 сентябендә Э. Эльст Ла-Сильела асҡан астероид.
Фәнни хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Systema naturæ sive regna tria naturæ systematice proposita per classes, ordines, genera, & species. Lugduni Batavorum [Leyden]: apud Theodorum Haak. 1735.
- Djvu-файл (2 Mb) в Материалах А. Шипунова[11]
- Bibliotheca botanica recensens libros plus mille de plantis huc usque editos, secundum systema auctorum naturale in classes, ordines, genera & species dispositos, additis editionis loco, tempore, forma, lingua etc cum explicatione. Amstelodami [Amsterdam]: apud Salomonem Schouten, 1736a. [12] + 153 + 35 p.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 «БСЭ»
- ↑ 2,0 2,1 Андерссон, 1951
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Бруберг Г. Карл фон Линней = Gunnar Broberg. Carl Linnaeus / Пер. с швед. Н. Хассо. — Стокгольм: Шведский институт, 2006. — 44 с. — ISBN 91-520-0914-9 — ISBN 978-91-520-0914-7
- ↑ Скворцов, 2007
- ↑ 5,0 5,1 Life of Linnaeaus «Жизнь Линнея» на сайте Уппсальского университета (файл pdf)
- ↑ Бобров, 1970, «Лапландское путешествие и последние студенческие годы», с. 33—46
- ↑ Zorgdrager, 2008
- ↑ Цитируется по книге:
- Хржановский В. Г. Курс общей ботаники. Ч. 2. Систематика растений: Учебник для сельхозвузов. — 2-е изд., перераб. и доп. — М.: Высш. школа, 1982. — С. 4.
- ↑ G. J. Varney. History of Linneus, Maine // A Gazetteer of the State of Maine — Boston: B. B. Russell, 1886.
- ↑ Linn County Place Names, 1928-1945 (инг.). Manuscript Collection. The State Historical Society of Missouri. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 май 2012. 2 февраль 2012 тикшерелгән.
- ↑ Материалы А. Шипунова на Ботаническом сервере Московского университета. (Тикшерелгән 20 ноябрь 2008)
- ↑ Поскольку с точки зрения Международного кодекса ботанической номенклатуры научные названия растений, обнародованные до 1 мая 1753 года, не считаются действительно обнародованными, Карл Линней формально является автором значительного числа названий растений, которые фактически были известны и до него.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- рус телендә
- Линней — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (Тикшерелгән 29 май 2012)
- Линней // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.) (Тикшерелгән 4 сентябрь 2009)
- Башҡа телдәрҙә
- Ботанический сад Линнея (инг.)
- Биография на сайте Факультета систематики растений Уппсальского университета (инг.)
- Биография на сайте Лондонского Линнеевского общества (инг.)
- Онлайновое издание эпистолярного наследия Линнея
- 23 майҙа тыуғандар
- 1707 йылда тыуғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Швецияла тыуғандар
- 10 ғинуарҙа вафат булғандар
- 1778 йылда вафат булғандар
- Швецияла вафат булғандар
- Тимерғаҙыҡ йондоҙоның Оло тәре ордены кавалерҙары
- Алфавит буйынса ғалимдар
- Ботаник таксондар авторҙары
- Зоологик таксондар авторҙары
- XVIII быуат биологтары
- Алфавит буйынса ботаниктар
- Карл Линней
- Швеция ғалимдары
- Пруссия фәндәр академияһы ағзалары
- Леопольдина ағзалары
- Лондон короллеге йәмғиәте ағзалары
- Франция фәндәр академияһы ағзалары
- Швеция ботаниктары


text:
Башҡортостанда сәнәғәт производствоһы индексы ил буйынса уртаса күрһәткестән 4,7 процентҡа юғарыраҡ
11 ай йомғаҡтары буйынса сәнәғәт етештереү индексы Башҡортостанда 109,7 процентты тәшкил итте, тип хәбәр иттеләр Башҡортостанстаттан. Ул «файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар сығарыу», «эшкәртеү производстволары», «электр энергияһы, газ һәм һыу етештереү һәм уларҙы бүлеү» кеүек эшмәкәрлек төрҙәре буйынса иҫәпләнә. Статистиктар иң мөһим тауарҙар етештереү динамикаһын продукцияның натураль күрһәткесе һәм уның аҡсалата ҡиммәте буйынса иҫәпкә ала.
Рәсәй Федерацияһы буйынса сәнәғәт производствоһы индексы был арала 105 процентты тәшкил иткән. Волга буйы федераль округында был күрһәткес төрлөсә: Мордовия Республикаһында 99,1 процент булһа, Пенза өлкәһендәге ул 117,3 процентҡа етә.


text:
Белорет районында Башҡортостандың халыҡ артисы Ғәли Хәмзин призына вокалсылар конкурсы үтәсәк
Белорет районының Әхмәр ауылында 22 ноябрҙә Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғәли Хәмзин призына вокалсылар конкурсы үтәсәк, тип хәбәр иттеләр «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» интернет-порталы редакцияһынан. Бәйге ике йәш категорияһы (16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән өлкәнерәк) буйынса үткәрелә, унда тик үҙешмәкәр йырсылар ҡатнаша ала. Улар үҙ теләге буйынса ике әҫәр башҡарырға тейеш. Композиторҙар Заһир Исмәғилев, Абдулла Хәлфетдинов ижад иткән йырҙарға, Ғәли Хәмзиндың репертуарынан әҫәрҙәргә өҫтөнлөк бирелә.
Еңеүселәр түбәндәге номинацияларҙа наградланасаҡ: эстрада вокалы (яңғыҙ йырлау); халыҡ вокалы (яңғыҙ йырлау, ансамблдәр); вокал-эстрада ансамблдәре (дуэт, трио, 11 кешенән күберәк булмаған ансамблдәр).
Конкурста ҡатнашыуға заявкалар 10 ноябргә тиклем Белорет ҡалаһы, Ленин урамы, 71 адресы буйынса 312-се бүлмәлә ҡабул ителә. Белешмәләр өсөн телефондар: (347 92) 5-25-84, 3-25-62.


text:
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы 2014 йылдағы һайлауҙар буйынса 4 сентябрҙән «ҡыҙыу линия» аса
ӨФӨ, 2014 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
2014 йылдың 4 сентябренән алып 14-нә тиклем көн һайын иртәнге 9-ҙан көндөҙгө 1-гә тиклем һәм көндөҙгө 2-нән киске сәғәт 6-ға тиклем (Мәскәү ваҡыты буйынса) Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының «ҡыҙыу линия» эше ойоштороласаҡ, тип хәбәр ителә ведомство сайтында. «Ҡыҙыу линия»ның күп каналлы телефоны: (495) 606-98-88.
Республика халҡы шылтыратып һайлауҙар менән бәйле мәсьәләләр буйынса консультация алай, шулай уҡ һайлау ҡануниәтен боҙоу факттары тураһында хәбәр итә ала.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, республиканың закондар сығарыу йыйылышына депутаттар һайлауҙарҙа Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының «ҡыҙыу линия»һына 1000-дән ашыу шылтыратыу булды. Линия 2013 йылдың 1 июленән алып эшләне.
«Ҡыҙыу линия»ға мөрәжәғәттәр күбеһенсә һайлау кампанияһының этабынан торҙо.


text:
Республикала һалым хеҙмәте физик шәхестәрҙең килеменә һалымды кире ҡайтарыу ваҡытын контролгә алды Фото: Андрей Старостин
Республикала һалым хеҙмәте физик шәхестәрҙең килеменә һалымды кире ҡайтарыу ваҡытын контролгә алды
Республикала һалым хеҙмәте физик шәхестәрҙең килеменә һалымды кире ҡайтарыу ваҡытын контролгә алды Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 31 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда һалым хеҙмәте физик шәхестәрҙең килеменә һалымды кире ҡайтарыу ваҡытын контролгә алды. Был хаҡта ведомствоның республика буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Физик шәхестәрҙең дауаланыуға, уҡыуға, торлаҡ һатып алыуға йәки төҙөүгә киткән сығымдарының килеменә һалымды кире ҡайтарыу өсөн йәшәгән урын буйынса һалым инспекцияһына 3-НДФЛ формаһы буйынса декларация тапшырырға кәрәк.
Декларация өс ай буйына тикшерелә. Һалым тикшереү тамамланғандан һуң бер ай эсендә кире ҡайтарыла.
Кире ҡайтарыу ваҡыты үтеп китһә, был хаҡта Федераль һалым хеҙмәтенең республика буйынса идаралығына хәбәр итеү зарур: Адресы: 450078, Өфө ҡалаһы, Салауат Юлаев проспекты, 55. Йә иһә «Рәсәйҙең федераль һалым хеҙмәтенә мөрәжәғәт итергә» сервисы менән файҙаланырға, шулай уҡ 229-73-03 телефонына шылтыратырға мөмкин.


text:
Мәктәп ашханаһында туҡланыусы балалар һаны артты
Һуңғы биш йылда Өфөнөң мәктәп ашханаларында ойошҡан рәүештә туҡланыусы уҡыусылар һаны 2009-2010 уҡыу йылында 11 процентҡа артты. Был турала 8 июндә мэрияла үткән кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең ҡулланыусылар баҙары идаралығы начальнигы Ирина Рублева хәбәр итте.
2009-2010 уҡыу йылында 92 меңдән ашыу уҡыусы мәктәптә туҡланды. Ирина Евгеньевна билдәләүенсә, артыу башлыса ата-әсәләр средстволары иҫәбенә, бөгөн ундайҙар 72 процент тәшкил итә, 25 проценты ҡала бюджеты средстволары иҫәбенә, ә балаларҙың өс проценты мәктәп ашханаһында ашамай.
— Статистика буйынса, 37 мең башланғыс мәктәп уҡыусыһы (1–4 кластар) ҡайнар аш менән 100 процентҡа солғап алынған, — тине Ирина Рублева. – 46 мең уртаса йәш категорияһы уҡыусылары (5–9 кластар) – 98 процентҡа, 11 мең өлкән класс уҡыусыларынан ни бары 94 проценты ғына. Уларҙың күптәре буфет продукцияһын өҫтөн күрә.
Күп балалы, аҙ тәьмин ителгән һәм имен булмаған ғаиләләрҙән уҡыусылар туҡланыуға дотация ала. Бындай балалар быйылғы уҡыу йылында 20221 булды.
— Балаларҙың һаулығын һаҡлау маҡсатында ҡалала мәктәп туҡланыуын контролгә алыуҙы яҡшыртыу буйынса эш алып барыла, — тине Ирина Рублева. – Яңы кулинар блюдолар һәм кондитер изделиелары әҙерләнелә, аш-һыу әҙерләүҙең прогрессив технологиялары һәм хеҙмәтләндереү формалары индерелә. Бөгөн был айырыуса мөһим, сөнки һуңғы йылдарҙа уҡытыу процесы ярайһы уҡ ҡатмарлы, һәм балалар күп ваҡытын мәктәптә үткәрә.
Шуны ла әйтергә кәрәк, 2007 йылда баш ҡалала «Мәктәп һөтө» системаһы индерелде, уға ярашлы башланғыс класс уҡыусыларына аҙнаһына өс тапҡыр бушлай һөт бирелә. Бының өсөн 2010 йылға ҡала бюджетында 36 миллион һумдан ашыу аҡса ҡаралған.
Өфө мэры Павел Качкаев, тулы туҡланыу – балаларҙың һаулыҡ нигеҙе, шуға күрә мәктәптә ашатыу сифатлы һәм арзан булырға тейеш, тип билдәләне.


text:
«Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» марафонында 430 мең һум самаһы аҡса йыйылды
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Башҡортостанда «Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» хәйриә марафоны барышында 429 690 һум аҡса йыйылды. Акцияны республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы булышлығында Милләт сәләмәтлеге лигаһы фонды, Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы ойоштора.
Марафон Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына ярҙам күрһәтеү өсөн республика халҡын, учреждение һәм предприятиеларҙы, урындағы үҙидаралыҡ органдары һәм йәмәғәт ойошмаларын берләшергә саҡыра. Барыһы ла изге эшкә үҙ өлөшөн индерә ала.
Социаль проект сиктәрендә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн аҡса йыйыу бара. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, бөгөнгө көндә хәйриә марафоны иҫәбенә — 388 721 һум, SMS-каналға 40 969 һум аҡса күскән. Йыйылған аҡсаға ветерандарға һыу таҙартыу өсөн күсермәле фильтрҙар һатып алына. Һуғышта ҡатнашыусыларға ғына ярҙам күрһәтеү планлаштырылған, республика ҡала-райондарында уларҙың һаны — 4834 кеше. Әлегә йыйылған аҡса 200-ҙән ашыу фильтр алыуға ғына етә.
Хәйриә марафонында ҡатнашырға теләүселәр ике ысул менән аҡса күсерә ала. Милләт сәләмәтлеге лигаһы Хәйриә фонды иҫәбенә:
БАШҠОРТОСТАН БҮЛЕКСӘҺЕ № 8598 Өфө ҡалаһы
БИК 04807360130101810300000000601
Сч. № ИНН 0274990078
КПП 027401001
Сч. № 40703810206000008918
БРБФ ЛЗН
Түләүҙең тәғәйенләнеше — «Бөйөк Еңеүгә тиклем 100 көн» марафоны буйынса хәйриә иғәнәләре».
Бынан тыш, 3443 һандарына ПОБЕДА һүҙен яҙып смс-хәбәр ебәрергә мөмкин. Хаҡы — 50 һум. Оператор сумманы ҡабул итһен өсөн түләүҙе раҫларға кәрәк.


text:
Яңылыҡтар
Бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған социаль түләүҙәр программаһы 1 млрд һумдан ашасаҡ – Рөстәм Хәмитов
Бала тыуғанда йәш ғаиләләргә бер тапҡыр бирелә торған социаль түләүҙәр программаһы 1 миллиард һумдан ашасаҡ. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышында белдерҙе.
– Хәҙер беҙ республика Башлығы Указы проектын әҙерләйбеҙ, уға ярашлы беренсе балаһы тыуған йәш ғаиләләргә ярҙам күрһәтеү ҡаралған. Тәү сиратта исемлеккә торлаҡҡа мохтаждар индерелә, ә ундайҙар беҙҙә күп, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был программа 1 миллиард һумдан ашасаҡ. Шундай мөмкинлегебеҙ булыуы һәйбәт, уҙған йылда республика бюджеты профицит менән үтәлде.
Әлеге ваҡытта указдың тексы ентекле өйрәнелә, тип хәбәр итте төбәк Башлығы.
– Ғәҙелһеҙлектәргә, етешһеҙлектәргә юл ҡуймау өсөн ошо указ өҫтөндә эшләйбеҙ. Атап әйткәндә, 2017 йылдан башлап ғаиләләргә ярҙам күрһәтеләсәк тип белдергәйнек. Мин йәш әсәләрҙән бер нисә хат алдым. «Балам 2016 йылдың декабрендә тыуҙы. Минең ошо ярҙамға хоҡуғым юҡмы ни?», тип яҙа улар, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бындай ҡапма-ҡаршылыҡтар булырға тейеш түгел, әлбиттә. Мөмкин тиклем күберәк йәш әсәләргә, атайҙарға ярҙам күрһәтергә һәм тәүге осорҙа уларға аяҡҡа баҫырға ярҙам итергә бурыслыбыҙ.
/«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.


text:
– “Башҡортостан” гәзитенең тыуған яғымда аҙ таралыуына күптән көйөнә, халыҡтың битарафлығына аптырай инем. Мәҫәлән, быйылғы тәүге ярты йыллыҡта Балаҡатай районының Билән ауылында ни бары биш кеше яҙылғанын белгәс, ныҡ ғәжәпләндем. Ә ул боронғо башҡорт ауылы бит. Милли телдәге баҫманы уҡый белеүселәр юҡмы икән ни?
– Рида, осрашҡан саҡта, ғәҙәттә, хәл-әхүәл, ғаилә хәлдәре тураһында һорашалар. Беҙ ҙә ошо йоланы боҙмайыҡ, йәғни уҡыусыны үҙең менән таныштырайыҡ әле.
– Ғаиләлә биш бала үҫтек, мин – өсөнсөһө.
Бейеү өсөн һын кәрәк.
(Әйтем).
Аҫылғужа ни өсөндөр бер ваҡытта ла яҙыусыларҙан көнләшмәне. “Эй, шул шағир иҫ китмәле шиғыр яҙған, ниңә минең башҡа алдан шул уй килмәне икән?” – тигән ыуаланыуҙарын ишетмәнем. “Маҡтап яҙаһың да баһа, исмаһам, береһе һинең сәмеңә теймәйме?” – тип һораным бер мәл. “Беҙҙең халыҡтың ғәҙәти тормошонан килә ул шиғыр яҙыу, бәлки, бик борон улар йырлап һөйләшкәндер әле. Шиғри халыҡ бит. Боронғо оҙон көйҙәребеҙҙәге арнау, эске монолог кеүек мотивтар тап шуға миҫалдыр ул. Башҡорт булып башҡортлоҡтан көнләшеп булмай. Йырлай белмәү эсте бошора-бошороуын: күңелдән шул тиклем матур килеп сыҡҡандай, ауыҙҙы асһаң, моң юҡ. Мин йырсыларға һоҡланам, әммә көнләшмәйем. Ә бына Риф Ғәбитовтан дуҫтарса көнләшәм.
Кино — бөттө, сериалдар китте...
Ҡарамайса сыҙарлыҡ түгел.
Керпек ҡаҡмай көн-төн ҡараһаң да,
Остарына сығырлыҡ түгел.


text:
Беҙҙән айырылмаһындар31-05-2014, 06:00 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Билдәле, ҡулдарына бына-бына диплом алам тип торған ҡыҙҙар һуңғы ҡыңғырау байрамына ашыға. Күп тә үтмәҫ аң-белеме, рухы ташып торған 90 белгес төрлө өлкәлә хеҙмәт юлын башлар.
Эйе, ҡайҙа ла уңышлы эшләй был факультетты тамамлаусылар. Мәҫәлән, стюардесса ла улар, тәржемәсе лә, гәзит-журналдар ҙа сығара, балаларға башҡорт теле һәм әҙәбиәтенең серҙәрен дә төшөндөрә, үҙ эштәрен асыусылар ҙа бихисап. Иң мөһиме — береһе лә тормошта юғалып ҡалмай, сөнки был факультетта алған белем алтынға ла алыштырғыһыҙ. Үҙ эшенә мөкиббән уҡытыусылар студенттар яҡшы белгес, абруйлы шәхес булһын өсөн бар көсөн һала. Теоретик яҡтан ғына нығытмай, ә фәнгә ылыҡтыра, бурыстарын хеҙмәттәшлеккә ҙур иғтибар биреп атҡара.
Һүҙ ҙә юҡ, тел донъяһы серҙәренә төшөндөргәндә, милли баҫмаларға таяныу шарт. Был йәһәттән коллектив “Башҡортостан” гәзите менән яҡшы мөнәсәбәттә. Факультет тураһында гәзит биттәрендә даими мәҡәләләр баҫыла, шул уҡ ваҡытта педагогтар баҫманы дәрестәрендә ҡуллана.
Иң мөһиме — уҡытыусылар “Башҡортостан” гәзитен яратып уҡый һәм алдыра. Әйтәйек, ғалимдарҙан Ғәлийән Ҡаһарманов менән Кәрим Ишбаев баҫма менән “Совет Башҡортостаны” исеме аҫтында сыҡҡандан алып дуҫ.
— Ошо гәзитте күреп-белеп үҫтек, уның менән олоғайып киләбеҙ, әммә һуңғы йылдарҙа гәзиттең йөҙө “ҡартайырға” ирек бирмәй, — тип йылмая улар. — Киләсәктә лә айырылғыһыҙ дуҫтар булып ҡалырбыҙ, тип ышанабыҙ.