text:
Латвияға совет ғәскәрҙәрен индереү
Латвияға совет ғәскәрҙәрен индереү — Латвия тарихындағы ваҡиға, уның барышында 1940 йылдың 17 июнендә Латвияға совет Ҡыҙыл Армияһы частары индерелә. СССР ультиматум белдергәндән һуң Латвияла 1940 йылдың 20 июнендә микробиолог Август Кирхенштейн етәкселегендәге яңы хөкүмәт булдырыла. Дәүләттең ғәмәлдәге башлығы Карлис Улманис бер нәмә лә эшләмәй[1].
1939 йылда Латвияға совет ғәскәрҙәрен индереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 23.08.1939 Советтар Союзы һәм Германия Молотов-Риббентроп пактына һәм уға өҫтәп Көнсығыш Европала «территориаль-сәйәси үҙгәртеүҙәр осрағына» ике яҡтың да мәнфәғәттәр өлкәһен айырып билдәләү тураһында Йәшерен өҫтәмә протоколға[2] ҡул ҡуя. Протокол Латвия, Эстония, Финляндия, Көнсығыш Польшаны һәм Бессарабияны СССР мәнфәғәттәре өлкәһенә индереүҙе күҙаллай.
- 01.10.1939 8А армияһының төп частарын көньяҡҡа Кудеб йылғаһынан Латвия менән сик буйына күсереү. Оборона Халыҡ Комиссариаты маршалы К.Ворошилов приказы буйынса Латвия территорияһына һауа резведкаһы яһала.
- 02.10.1939 Кремлдә айырым совет гарнизондарын Латвия территорияһында урынлаштырыу тураһында Совет-Латвия һөйләшеүҙәре башлана.
- 05.10.1939 В.Молотов һәм В.Мунтерс СССР һәм Латвия араһында 10 йыллыҡ осорға Үҙ-ара ярҙам килешеүенә ҡул ҡуя.
Латвия Республикаһы, СССР-ҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итеү һәм үҙенең бойондороҡһоҙлоғон нығытыу маҡсаттарында, Союзға Лиепая (Либава) һәм Вентспилс (Виндава) ҡалаларында хәрби-диңгеҙ флоты базаһын һәм яраҡлы хаҡҡа ҡуртым хоҡуҡтарында авиация өсөн бер нисә аэродром урынлаштырыу хоҡуғын бирә. Базалар һәм аэродромдар өсөн аныҡ урындар бүленә, уларҙың сиктәре үҙ-ара килешеү буйынса билдәләнә..
Ирбен боғаҙын һаҡлау маҡсатында, Советтар Союзына шул уҡ шарттарҙа Вентспилс һәм Питрагс араһында яр буйлап яр буйы артиллерияһы базаһын ҡороу хоҡуғы бирелә.
Диңгеҙ базаларын, аэродромдарҙы һәм яр буйы артиллерияһын һаҡлау маҡсатында Советтар Союзы базалар һәм аэродромдар өсөн бүленгән участкаларҙа үҙ иҫәбенә ҡәтғи сикләнгән һанда совет ер өҫтө һәм һауа ҡораллы көстәрен тоторға хоҡуҡлы, уларҙың һаны айырым килешеү менән биләдәләнә.
ЙӘШЕРЕН ПРОТОКОЛ
I
Үҙ-ара килешеү төҙөгән яҡтарҙы әлеге ваҡытта Европала барған һуғышҡа ылыҡтырырға тырышыуҙарҙы иҫкәртеү һәм туҡтатыу маҡсатында, СССР шул һуғыш барған осорҙа ерҙәге һәм һауа ҡораллы көстәрен айырым гарнизондар менән, дөйөм алғанда егерме биш меңгә тиклем кешене аэродромдарға һәм базаларға бүленгән участкаларҙа (пакттың 3-сө статьяһы) урынлаштырырға хоҡуҡлы, тип килешелә.
II
Пакттың 1-се статьяһында атап үтелгән ярҙам икенсе яҡтың теләге буйынса күрһәтелә, әммә ике яҡтың да килешеүе нигеҙендә, әгәр икенсе яҡ өсөнсө держава менән һуғыша башлаһа, ярҙам күрһәтә торған яҡ нейтраль хәлдә ҡала ала.[1]
- 14.10.1939 Ратификация грамоталары менән алмашҡандан һуң СССР һәм Латвия араһында 1939 йылдың 5 октябрендә төҙөлгән Үҙ-ара ярҙам тураһындағы Килешеү үҙ көсөнә инә.
- 23.10.1939 СССР һәм Латвияның хәрби комиссиялары Латвияға совет ғәскәрҙәрен урынлаштырыу буйынса килешеү төҙөй, хәрбиҙәрҙе Лиепая, Вентспилс, Приекуле и Питрагс ҡалаларына урынлаштырыу билдәләнә. Диңгеҙ хәрби көстәре 23 октябрҙә, ә ҡоро ер ғәскәрҙәре Вентспилс -Питрагс районына — 29 октябрҙә, Лиепая районына — 30 октябрҙә индерелергә тейеш була.
- 23.10.1939 Лиепаяға совет КБФ-һы кораблдәре — «Киров» крейсеры «Сметливый» һәм «Стремительный» эсминецтары оҙатыуында килә.
- 29.10.1939 Зилупе станцияһына совет ғәскәрҙәренең беренсе эшелоны килә. Килешеүгә ярашлы Латвияға 2-се ОСК һәм 18-се авиабригада частары килә, уларҙа 21559 кеше иҫәпләнә.
- 31.10.1939 В.Молотов Юғары сессияһында түбәндәгеләрҙе еткерә:
Атап үтелгән үҙ-ара ярҙам пакттарының үҙенсәлеге, ҡайһы бер сит ил матбуғат органдары күрһәткәнсә, һис кенә лә Советтар Союзының Эстония, Латвия и Литваның эштәренә ҡыҫылыуын аңлатмай. Киреһенсә, үҙ-ара ярҙам пакттарында асыҡтан-асыҡ ҡул ҡуйған дәүләттәр суверенлығының тейелгеһеҙ булыуы һәм башҡа дәүләт эштәренә ҡыҫылмау принцибы һыҙыҡ өҫтөнә алына. Был пакттар икенсе яҡтың дәүләт, социаль һәм иҡтисади структураһын үҙ-ара хөрмәт итеү ниәте менән һуғарылған, һәм улар халыҡтарыбыҙ араһындағы тыныс, яҡшы күршеләрсә хеҙмәттәшлекте нығытырға тейеш. Төҙөлгән пакттарҙы намыҫлы һәм теүәл тормошҡа ашырыу яҡлыбыҙ һәм Балтиҡ буйы илдәрен «советлаштырыу» тигән һүҙ бутҡаһы дөйөм дошманыбыҙға һәм советтарға ҡаршы провокаторҙарға ғына отошло булыуын белдерәбеҙ.
1940 йылда Латвияға совет ғәскәрҙәрен индереү, Латвияның СССР-ға ҡушылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 11.06.1940 Ленинград сик буйы һағы округының НКВД ғәскәрҙәре командующийы генерал-майор Ракутиндың приказынан:
Билдәле мәғлүмәттәргә ярашлы, Эстония һәм Латвияның реакцион даирәләре, ғәмәлдәге килешеү мөнәсәбәттәрен өҙөү маҡсатында, ошо илдәргә урынлаштырылған Ҡыҙыл Армия частарына һәм гарнизондарына, Советтар Союзы сиген һаҡлаусы сик буйы ғәскәрҙәренә ҡаршы провакацион һөжүм әҙерләй. Реакцион көстәрҙең провакацион сығыштары булған осраҡта, Ҡыҙыл Армия частары, Советтар Союзының хәүефһеҙлеген тәьмин итеү маҡсатында, Эстония һәм Латвиялағы частарға ярҙам итергә әҙер…
- 15.06.1940 14-се застава районында истребителдәр төркөмө начальнигы лейтенант Комиссаров командалыҡ иткән НКВД отряды Латвия Республикаһы объекттарына һөжүм итә. Төнгө сәғәт икелә отряд, Совет-Латвия сиген үтеп, Латвияның Масленки кордонын ҡыйрата һәм яндыра һәм, әсирҙәр алып, совет территорияһына кире ҡайта. Шул уҡ застава участкаһында истребителдәр төркөмөнөң политрук Бейко командалыҡ иткән икенсе отряды, шулай уҡ Латвия сиген аша сығып, Бланты кордонына һөжүм итә, әсирҙәр алып, кире совет территорияһына ҡайта. Өсөнсө урында әҙерләнгән һөжүм туҡтатыла. Атыш мәлендә 3 латвия сик буйы һалдаты һәм ике ябай граждан үлтерелә. 9 хәрби һәм 28 ябай ауыл кешеһе әсир итеп алына.
- 16.06.1940 Совет ғәскәрҙәре Латвия һәм Эстония сиктәрендә тупланыуҙы һәм урынлашыуҙы тамамлай. Балтиҡ буйы кампанияһын үткәреү өсөн 3 армия, 7 уҡсылар һәм 2 кавалерия корпустары, 20 уҡсылар, 2 мотоуҡсылар, 4 кавалерия дивизиялары, 9 танк һәм 1 һауа-десант бригадаһы бүленә. Бынан тыш НКВД ғәскәре хәрби операция өсөн бер оператив полк һәм Гродно ҡалаһында урынлашҡан 105-се, 106-сы һәм 107-се сик буйы отрядтарын бүлә.
- 16.06.1940 В. Молотов 14.00 сәғәттә Латвия илсеһе Ф. Коциньшты, ә 14.30 сәғәттә Эстония илсеһе А. Рэйҙы саҡыра һәм уларға Совет ултиматумын тапшыра. Ултиматумда Балтиҡ Антантаһының эшмәкәрлеге кире яҡтан баһалана һәм Советтар яҡлы хөкүмәттәр булдырыу, Ҡыҙыл Армияның өҫтәмә ғәскәрҙәрен урынлаштырыуға рөхсәт биреү талап ителә. Ғәскәр индереүҙе (Латвияға 2 корпус һәм Эстонияға 2-3 корпус) Молотов ҡайтанан ваҡытлыса сара тип атай. Уның аңлатыуынса, яңы хөкүмәттәр Ригала һәм Таллиндағы совет вәкилдәре ҡатнашлығында булдырыла. Коциньш 1940 йылдың 15 июнендә Совет-Латвия сигендә булған бәрелеш тураһында хәбәр итә, һәм Молотов мәсьәләне асыҡларға вәғәҙә бирә. Эстон илсеһе А. Рэй, ультиматум шарттарын йомшартырға тырышып, әңгәмәсеһенең иғтибарын 1939 йылдың көҙөндә Балтиҡ Антантаһына ҡарата ҡаршы фекерҙең булмауы хаҡында белдерә, сөнки бер ниндәй ҙә провокациялар булмай, әммә Молотов был мәсьәләләрҙе тикшереп тә тормай. Ультиматум ваҡыты Латвия өсөн 16 июндең 23.00, ә Эстония өсөн 24.00 сәғәтендә үтә.
- 16.06.1940 Совет ультиматумын алғас, президент К.Ульманис Германия илсеһе Г.фон Котцеға хөкүмәтте һәм армияны Көнсығыш Пруссияға эвакуацияларға рөхсөт һорап мөрөжөғөт итә, ләкин үтенес кире ҡағыла. Рига районында Белорус айырым хәрби округы хәрби-һауа көстәренең парашют-десант хеҙмәте начальнигы капитан Старчак парашюты менән килеп төшә.
- 16.06.1940 19:45 сәғәттә Латвияның СССР-ҙағы илсеһе Ф.Коциньш В.Молотовҡа үҙенең хөкүмәтенең Совет талаптарын ҡәнәғәтләндерергә риза булыуҙары тураһында хәбәр итә. 22:40 сәғәттә Латвия хөкүмәтенең отставкаға китеүе тураһында белдерә. Молотов Ригаға СССР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе урынбаҫары А Вышинскийҙың йүнәлтелеүе тураһында хәбәр итә.
- 17.06.1940 10:20 сәғәттә 3А совет ғәскәрҙәре (2 һәм 27тбр, 121 һәм 126сд) Латвия сиген үтә[3].


c: text/html

text:
Өфөлә ун баллы тығындар барлыҡҡа килде
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Бөгөн иртән Өфөлә ун баллы тығындар барлыҡҡа килде. Төнө буйына яуған ҡар арҡаһында баш ҡалала хәрәкәт итеү ҡыйынлашты. Машиналар күп йөрөгән урамдарҙа авариялар күҙәтелде.
«Яндекс.Карталар» сервисы мәғлүмәттәре буйынса, юлдарҙағы тығындар ун балл менән баһаланды. Ҡаланың ҡайһы бер райондарында транспорттың тиҙлеге сәғәтенә 5 километрҙан артманы. Сочи, Степан Кувыкин, Баҡалы, Менделеев, М. Ғөбәйҙуллин, Софья Перовская, Цюрупа, Мичурин, Зәки Вәлиди, Пушкин, Карл Маркс, Энгельс, Минһажев, Революция, Харьков, 8 март, Әй, Бабушкин, Р. Зорге, Комсомол, СССР-ҙың 50 йыллығы, Трамвай урамдарында тығындар күҙәтелде.
Бынан алда Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, республика гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәренә һылтанып, 8 ноябрҙә һәм 9 ноябрҙә төндә төбәктә епшек ҡар яуыуы, буран сығыуы, юлдарҙа боҙлауыҡ, һырынтылар, ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә, тип хәбәр итте. Елдең тиҙлеге секундына 18-23 метрға етәсәк. Юлдарҙа күреү мөмкинлегенең кәмеүе күҙаллана.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Яҙ йырының батшаһы…
Опубликовано: 11-01-2018, 10:40 | Категория: Новости
Тормошта үкенесле мәлдәр йыш була. Ш. Бабич премияһы лауреаты Рәйес Түләк һуңғы китабын ҡулына алмай, фани донъяларҙан китте. Бер йыл элек кенә З. Биишева һәм Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар лауреаты, көслө лирик шағир Рәмил Йәнбәккә лә «Иртә көҙ» китабын күрергә насип булманы. Үкенес. Ләкин автор баҫмаға йыйынтыҡты бик ныҡ уйлап, композицион яҡтан бай һәм тулайым итеп үҙе әҙерләп тапшырған. Уның рухи аманаты нәшер ителгәс, матбуғатта ләм-мим һүҙ булманы. Үҙе юҡтың – күҙе юҡ, тигән әйтемдең тура килеүеме? Хәйер, Рәмил Йәнбәктең китабын уҡып сыҡҡас, шатлыҡ тантанаһын кисерҙем. Хәстәрлекле ағайҙың һүҙен дә, тормошҡа һөйөп баҡҡан үҙен дә, йәшлек эҙҙәренән килгән ауазын да, халыҡ моңонан күскән көйҙө лә шиғри юлдарҙа, поэтик образдарҙа күрҙем. «Башҡортостан пионеры»нда эшләгән саҡта әҙәбиәт донъяһына әйҙәп, күңел ҡанаттарын нығытҡан Рәмил ағайға үҙемдән һуңлаған рәхмәт һүҙем дә булһын ине...
Башҡорт шиғриәтенең бай традициялары һәр ижадсыға ныҡлы таяныс. Ләкин үҙ һуҡмағыңды табыу – ижади талапсанлыҡтандыр. Рәмил Йәнбәк ошо һуҡмаҡта үҙен лирик шағир, тиеп танытты. Китаптың исеме лә «Иртә көҙ» уй-хистәрҙең драматик сағылышына ишара. Һәр миҙгелдең – үҙ мәле. Ҡайһыһының иртәләүе, бигерәк тә көҙҙөң – хафаға һала. Ләкин өс йөҙҙән ашыу шиғыр араһында ялған хис-тойғоларҙың сағылышы юҡ, ә ихлас кисерештәр тантанаһын күрәһең.


text:
Башҡортостанда инвалидтарҙы, күп балалы һәм инвалид бала тәрбиәләүсе ата-әсәләрҙе эшкә урынлаштырыу буйынса программа раҫланды
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «2012 йылда Башҡортостан Республикаһында эшләмәгән инвалидтарҙы, күп балалы һәм инвалид бала тәрбиәләүсе ата-әсәләрҙе эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү буйынса өҫтәмә саралар республика программаһын раҫлау тураһында»ғы Указға ҡул ҡуйҙы.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, программаны дөйөм финанслау күләме 17 миллион 445 мең һумдан ашыу тәшкил итергә тейеш, уларҙан 14 миллион 825 мең һум – федераль бюджеттан алынған субсидия, ҡалғандары – республика бюджеты средстволары. Программа ярҙамында өҫтә атап әйтелгән граждандар категорияһы эшкә урынлашыу һәм үҙҙәренең килемен арттырыу өсөн өҫтәмә мөмкинлектәргә эйә буласаҡ. Программаның маҡсатлы күрһәткестәренә ярашлы, бындай 400 кеше эшле булмаҡсы. Бынан тыш, теркәлгән эшһеҙлек кимәле республикала 2012 йыл аҙағына 1,4 проценттан да артмаҫҡа тейеш.
Указға ярашлы, программаны тормошҡа ашырыу мәсьәләһе буйынса Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт менән Башҡортостан Республикаһының Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығы хеҙмәттәшлек итәсәк. Төбәк Хөкүмәтенә программаны ваҡытында тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеү бурысы йөкмәтелде.


text:
Краснокама районында ике бала баҡсаһы асылды
Краснокама районында ике бала баҡсаһы асылды. Николо-Березевка ауылында 110 урынға иҫәпләнгән «Ҡояшҡай» исемле яңы бала баҡсаһы төҙөлһә, Ҡарый ауылында 35 урынлыҡ «Торнаҡай» бала баҡсаһы реконструкцияланған.
Мәктәпкәсә белем биреү учрежениеларын асыу тантанһында район хакимиәте башлығы Рәзиф Ғилмуллин үткәрелгән сараларҙың райондың ҙур ауылдарында бала баҡсалыранда урындар етешмәү мәсьәләһен тулыһынса хәл итәсәгенә ышанысын белдерҙе.
«Ҡояшҡай» бала баҡсаһын төҙөү «Башҡортостан Республикаһында мәктәпкәсә белем биреү системаһын үҫтереү» респубика маҡсатлы программаһына индерелгәйне. Республика етәкселеге был маҡсаттарға районға 70 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлткән. Төҙөлөштө ваҡытында финанслау, төҙөүселәр һәм подрядсыларҙың намыҫлы эшләүе арҡаһында, шулай уҡ район предприятиелары һәм учреждениелары коллективтары, хакимиәт бүлектәре ярҙамында объект билдәләнгән ваҡыт эсендә һәм сифатлы төҙөлгән.
Бала баҡсаһы квалификациялы кадрҙар менән тәьмин ителгән. Мөдир Гөлнара Выгузова етәкселеге аҫтында бында 40-тан ашыу тәжрибәле педагог эшләйәсәк. Учреждение матди-техник йәһәттән дә юғары кимәлдә йыһазландырылған: уңайлы мебель, заманса уйындар, техника һатып алынған. Бинала райондың мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары араһында тәүге компьютер класы асылған. Спорт залы заманса инвентарь менән йыһазландырылған. Саф һауала дәрестәр үткәрү өсөн шулай уҡ бала баҡсаһы биләмәһе төҙөкләндерелгән.


text:
Республика башлығы Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән осраштыФото: Олег Яровиков
Республика башлығы Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән осрашты
Республика башлығы Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән осраштыФото: Олег Яровиков
24 апрелдә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Чуров менән осрашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесенә, Волга буйы һәм Урал федераль округтарына ингән, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының һайлау комиссиялары рәйестәре менән семинар-кәңәшмәне үткәреү өсөн Өфөнө һайлағандары рәхмәтен белдерҙе.
— Беҙ бында килдек, сөнки Башҡортостанда ҙур ыңғай ойоштороу тәжрибәһе тупланған. Көҙөн һайлауҙар үтәсәк, Рәсәй Федерацияһы субъекттары һеҙгә ҡарар тип иҫәп тотабыҙ, — тине Владимир Чуров.
Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы башлығының әйтеүе буйынса, сентябрҙә үҙенең масштабтары буйынса ғәйәт ҙур эштәр тора, сөнки хәҙер уҡ 17 губернаторҙар кампанияһы. Икенселәй әйткәндә, Рәсәй Федерацияһының 17 субъектында башлыҡ һайлаясаҡтар. Шуға өҫтәп субъекттарҙың закондар сығарыу йыйылыштарына байтаҡ һайлауҙар, тағы ла бик күп муниципаль һайлауҙар һәм референдумдар бар. Былар барыһы ла берҙәм тауыш биреү көнөнә етәрлек буласаҡ. Уҙған берҙәм тауыш биреү көнөндә барлыҡ кимәлгә 120 меңдән ашыу кандидат дәғүә иткәйне. Быйыл унан да күберәк булыуы ихтимал.
Рөстәм Хәмитов РФ Үҙәк һайлау комиссияһының эшмәкәрлеген даими камиллашыусы булараҡ билдәләне.
— һеҙгә ни тиклем ауыр һәм яуаплы бурыстар йөкмәтелгәнен беләбеҙ. Уларҙы хәл итеүгә нисек етди ҡарағанығыҙҙы беләбеҙ. Һайлау системаһының камиллашыуын аңлайым: яңылыҡтар, ҡануниәтте үҙгәртеүҙәр. Кешеләрҙе өйрәтергә, улар үҙгәрештәрҙе аңлаһын өсөн быға даими йәлеп итергә кәрәк. Был өлөштә беҙ – һеҙҙең ярҙамсыларығыҙ, — тине республика башлығы.


text:
Skonnect 2014 республиканың телекоммуникация индустрияһы вәкилдәрен саҡыра
26 майҙа телекоммуникациялар өлкәһендә Skonnect 2014 I Бөтә Рәсәй проекттар конкурсында ҡатнашыуға заявкалар ҡабул итеү тамамлана. Уны «Сколково» фонды уҙғара.
Skonnect-2014 һәм Асыҡ Сколково Университетының «Идеянан алып бизнесҡа тиклем» программаһы сиктәрендә Мәскәүҙә Фондтың Рәсәй һәм сил ил эксперттары ҡатнашлығында алты семинар уҙасаҡ. Еңеүсе проект өсөн ойоштороусыларҙан дөйөм потенциаль инвестициялар күләме 46 миллион һум тәшкил итә.
Конкурс тураһында тулыраҡ мәғлүмәт «Сколково» инновацион үҙәк сайтында бирелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 302
МОГАР (Setaria italica), и т а л ь я н ш ы р т ү л ә н е, и т а л ь я н т а р ы һ ы, ҡыяҡлылар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек. Ҡырағай рәүештә башлыса Азияла таралған. Бер йыллыҡ үлән. Һабағы цилиндр формаһында, төклө, бейеклеге 50—100 см. Япрағы оҙон, киң. Сәскәлеге — һепертке башаҡ (солтан). Июлдә сәскә ата. Емеше — бөртөксә, авг.—сент. өлгөрә. Мал аҙығы үҫемлеге һәм ашарға яраҡлы үҫемлек. 2 экотибы айырыла: тау‑сағыл, йәки М. үҙе (тиҙ өлгөргән ҡыуаҡлы үҫемлек), һәм үҙән‑һуғарылыусан, йәки ҡунаҡ (оҙон, ҡаты һабаҡлы үҫемлек). Башҡортостанда тау‑сағыл М. үҫтерелә. 1000 орлоғоноң ауырлығы 1,5— 3,5 г. Ҡоролоҡҡа сыҙамлы һәм йылы яратҡан үҫемлек, уны үҫтерер өсөн һаҙланған һәм әсе тупраҡ яраҡһыҙ. Төп элгәрҙәре: күп йыллыҡ үләндәр, бер йыллыҡ үләндәр һәм аралыҡлы культуралар. Орлоҡтарҙы тотош рәтле сәсеү ысулы м‑н сәсеү нормаһы (мал аҙығына) 16— 20 кг/га, киң рәтле (орлоҡҡа) — 8— 10 кг/га, сәсеү тәрәнлеге 3—4 см. Уңдырышлылығы (ц/га): йәшел масса — 217, бесән — 70,8, орлоҡ — 29,1; 100 кг йәшел массала 17 мал аҙығы берәмеге һәм 1,8 кг үҙләштерелеүсе протеин бар, 100 кг бесәндә шуға ярашлы 55 һәм 5,5 (Өфө тәжрибә‑производство хужалығы, 1977). Йәшел мал аҙығы, бесән итеп һ.б. ҡулланыла. М. сорттарын булдырыу һәм агротехникаһын эшләү б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 40‑сы йй. уртаһынан алып Ауыл хужалығы институтында үткәрелә (Х.Ғ.Ғөбәйҙуллин, Э.М.Кузеев, В.А.Михеев, С.С.Умов һ.б.). Бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә. БР б‑са респ. селекционерҙары сығарған Башкирский, Бельский һ.б. сорттары ҡулланылышҡа индерелгән.
Әҙәб.: Агротехнические рекомендации по возделыванию кормовых культур в Республике Башкортостан. Уфа, 2001.
Э.М.Кузеев
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Ҡурайсы кодексы
Ҡурайсы исеменә лайыҡ булған кеше түбәндәге ҡанундарҙы ҡабул итергә тейеш:
- һис бер ваҡыт халҡының рухи-мәҙәни мираҫын һаҡлаусы, милләтенең әхлаҡи намыҫының тере сағылышы булыуын онотмаҫҡа;
- Ватанын һөйөргә, унда йәшәгән барлыҡ халыҡтарҙы ла тигеҙ хөрмәт итергә, халҡының һәм иленең патриоты булырға;
- һәр ерҙә үҙен лайыҡлы тоторға, үҙе өлгөһөндә халҡына, уның тарихына, мәҙәниәтенә, сәнғәтенә ихтирам уятырға;
- белемен камиллаштырыу өҫтөндә даими эшләргә, халҡы тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнергә һәм башҡаларға өйрәтергә, бар урында пропагандаларға;
- ил тарихын, ырыу-ғаилә шәжәрәһен белергә, киләсәк быуынға өйрәтергә, ғаиләлә, йәмәғәт урындарында балаларҙы шәхес итеп тәрбиәләүгә бар көсөн һалырға;
- башҡорт йыр-көй мираҫын даими өйрәнергә, халыҡсан көйөнсә һаҡларға һәм артабанғы быуындарға тапшырырға;
- ата-бабаларыбыҙҙың меңәр йыллыҡ ижади тәжрибәһе нигеҙендә барлыҡҡа килгән һәм ошо көнгәсә килеп еткән ҡурайҙы камиллаштырыу һылтауы менән изге ҡомартҡыны үҙгәртеүгә, асылда һыбыҙғыға өйләндереүгә, ҡурайҙан айырмаһы булған музыка ҡоралдарына «ҡурай» атамаһы биреү ынтылышына юл ҡуймаҫҡа;
- башҡорт халыҡ музыка ҡоралы ҡурай донъя мәҙәниәте хазинаһы, төҙөлә башлаған мәленән үк Башҡортостан дәүләтселегенең символы булыуын иҫтә тоторға, уға һөйөү һәм ихтирамды арттырырға;
- ҡурай һәм ҡурайсы исемен һаҡларға, был төшөнсәләргә тап төшөрмәҫкә, тар мәнфәғәттәрҙән сығып эш итергә ынтылыуҙарға юл ҡуймаҫҡа;
- ҡурай үләйенең үҫкән урыны - изге Урал тауҙарын, тәбиғәтен һаҡларға;
- ҡурайсылар һәм ҡурай моңон яратыусылар мөхитен арттырыуҙа, киңәйтеүҙә ҡыйыу эш итергә;
- үҙеңдән алда йәшәгән ҡурайсыларҙы, уларҙың ижадын белергә, хормәт менән иҫтә тоторға, мөмкин булғанса уларҙың шәхестәрен мәңгеләштерергә тырышырға.


text:
Шөкөр намаҙы
Шөкөр намаҙы — Аллаһҡа шөкөр итеп уҡый торған намаҙ.
Кеше берәй ниғмәткә, мәртәбәгә, уңышҡа өлгәшкән саҡта, Аллаһҡа шөкрән (шөкөр) итеп, ике рәҡәғәтле нәфел намаҙы уҡый. Бына ошо намаҙ шөкөр (шөкрән) намаҙы тип атала.
Шөкөр намаҙын мәсеттә лә, өйҙә лә (намаҙ уҡыуы рөхсәт ителгән һәр ерҙә) уҡырға мөмкин. Был намаҙҙың тәғәйен ваҡыты билдәләнмәгән. Шуға күрә, мөмкин булған саҡта, тәүлектең теләһә ниндәй мәлендә уҡырға мөмкин.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортса дини календарь (2005 йыл). — Өфө: «Китап», 2004. 376 бит. ISBN5-295-03435-6


text:
Ҡыуаныстарығыҙ менән уртаҡлашығыҙ: (347) 273-28-29.
Яңылыҡтар
Һауа торошо (Өфө)
22..24°C
Юлдаш акциялары
Һәүәҫкәр башҡарыусылар өсөн конкурс!
Башҡортостан тураһында оло һөйөү менән!
Гитарала уйнап йырлаусыларҙың беренсе асыҡ конкурсы
Ижади конкурс йомғаҡтары
Башҡорт Викикитапханаһы бәйге иғлан итә!
Асыҡ студия
Республикабыҙға сит өлкәләрҙән күпме кеше килә, гражданлыҡ ала, ҡайҙа эшләйҙәр? Сауҙа өлкәләрендә ни өсөн урындағы халыҡ күренмәй? Миграция хеҙмәте вәкиле Флорид Маскулов менән ошо һорауҙарға яуап эҙләйбеҙ.|
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунаҡтары - республика халыҡ ижады үҙәге генераль директоры урынбаҫары Нәфисә Тулыбаева,
- М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Сара Буранбаева.
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунағы - эксперт-эколог Рауил Әсфәндиәров.|
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунаҡтары - республиканың ветерандар, хәрбиҙәр Советы рәйесе Мансур Ахунов һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, яҙыусы Азат Мағазов.|
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунаҡтары - Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты белгесе Фидарис Багаев һәм "Башҡортостан" газетаһы хәбәрсеһе Фаил Ҡылысбаев.|
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунаҡтары - "Рәсәй таянысы" ижтимағи ойошмаһы Башҡортостан төбәк бүлексәһенең башҡарма директоры Тимур Лоҡманов һәм Өфө районы 83-сө лицей директоры Илшат Әминев.|
- Комментарий өҫтәргә
Студия ҡунаҡтары - иҡтисад белгесе Илдар Ғәбитов һәм тәжрибәле педагог Гөлнара Талипова.|
- Комментарий өҫтәргә
Ауыл еренән халыҡтың күпләп ҡалаға күсеп китеүенең бер сәбәбе - эшһеҙлек. Бөгөн ошо мәсьәлә менән комплекслы шөғәлләнмәйсә, төбәкте күтәреп булмай, тигән фекерҙә тапшырыу авторҙары.
Студия ҡунаҡтары - Өфө үҙәк архивы директоры Әхмәт Хисмәтуллин һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Фәрит Бикбулатов.
- Комментарий өҫтәргә
Бөгөнгө йәмғиәттә эшсе һөнәренең абруйы төшкәндән-төшә бара. Иҫке ҡоролмалар, бәләкәй эш хаҡы, түбән социаль статус йәштәрҙе был өлкәне урап үтергә мәжбүр итә. Эшсе һөнәренең абруйын нисек күтәрергә?
Студия ҡунағы - Өфөнөң 5-се һөнәрселек училищеһы уҡытыусыһы Рәмил Аҡбашев.
Теманың дауамы - Баймаҡ ҡалаһындағы профессиональ лицей директоры Афзал Исхаҡов менән телефон аша әңгәмә.
- Комментарий өҫтәргә
Уҙған һайлау алдынан байлыҡҡа һалым индереү мәсьәләһе йыш күтәрелде. Ҙур майҙанлы йорттар, ер биләмәләре, яхта, самолет, ҡыйбатлы автомобиль хужаларының һалым түләүселәр исемлегенә инеүе ихтимал. "Асыҡ студия" ла ошо мәсьәлә күп яҡлап тикшерелә. Студия ҡунағы - Башҡорт дәүләт аграр университеты профессоры, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре Ҡадир Барый улы Мәғәфүров.|
- Комментарий өҫтәргә
- 1
-
-
-
-
-
(128 КБит/с)
Юлдаш 105.5 FM
Фотолар
Көндәлектәр
Махсус проекттар


text:
Газета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Тәмәке ҡоло булмағыҙ!
Тәмәке ҡоло булмағыҙ!
Гәзиттәрҙә ошо темаға йыш ҡына кешеләрҙең тәжрибә уртаҡлашыуы баҫылып тора. Ҡайһы берәүҙәр бигерәк экзотик ысулды ҡуллана: уларҙың тәжрибәһе һаулыҡ өсөн генә түгел, хатта ғүмер өсөн дә ҡурҡыныс. Мин дә, тәмәке тартыу тынысландыра, тигәнгә ышанып, тарта башлағайным. Тынысландырыуын тынысландырмай, тик тартҡан саҡта ошо шөғөлгә әүрәп торған булаһың инде. Бер аҙҙан үҙең дә тынысланаһың. Был һис тә тәмәкенән түгел, бары уйҙарыңдан арынып тороуҙан ғына. Бының өсөн тәмәке мотлаҡ түгел, һағыҙ сәйнәү ҙә етә. Ошо мәлде үткәреп ебәрер өсөн кемдәрҙеңдер бүтән ысулдары барҙыр.
Тәмәкегә килгәндә, минең менән ошолайыраҡ булды: береһен тартып бөтөп ташлауға хатта бер минут үтмәй, тағы тартҡы килә. Шулай итеп, төштән һуң ғына ике ҡап тартып бөттөм. Башҡалар кеүек 10 – 15 минут та түҙеп булмай. Был хәлгә ныҡ асыуландым да, үҙемә үҙем һорау бирҙем: бармаҡ буйы сигаретмы, әллә, кеше булараҡ, минме бында хужа? Юҡһа сигарет ҡоло була яҙғайным. Әлбиттә, ҡол булырға теләмәнем һәм башҡаса бер ҡасан да йәнһеҙ нәмә ҡоло булмаҫҡа, тип үҙемә үҙем һүҙ бирҙем. Ике көн үлә яҙып тартҡы килһә лә түҙҙем. Һуңынан тағы ике аҙна тартыу теләге йонсотто, уныһын еңелерәк үткәрҙем. Бына шулай ике аҙна тигәндә саҡ тәмәкенән ҡотолдом. Шуға ла тартыуҙы ташлай алмағандарҙы бер аҙ аңлайым.
Үҙемдең тәжрибәмдән сығып, шуны әйтәм: тартыуҙы ташлар өсөн төп шарт – үҙ-үҙеңде хөрмәтләү, ҡол психологияһынан арыныу. Башҡаса бер ни ҙә кәрәкмәй. Тартыуҙы ташлағандарҙың барыһы ла: «Тәүге ике көндө түҙеүе ауыр», – ти. Бындай ваҡытта бары тик үҙеңде-үҙең: «Мин барыбер йәнһеҙ сигареттан ғына көслөрәк, барыбер мин еңәсәкмен», – тип эстән генә ышандырырға кәрәк һәм һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәҫ.
Кесе ТАБЫНЛЫ.
Ғафури районы.
Тәмәкегә килгәндә, минең менән ошолайыраҡ булды: береһен тартып бөтөп ташлауға хатта бер минут үтмәй, тағы тартҡы килә. Шулай итеп, төштән һуң ғына ике ҡап тартып бөттөм. Башҡалар кеүек 10 – 15 минут та түҙеп булмай. Был хәлгә ныҡ асыуландым да, үҙемә үҙем һорау бирҙем: бармаҡ буйы сигаретмы, әллә, кеше булараҡ, минме бында хужа? Юҡһа сигарет ҡоло була яҙғайным. Әлбиттә, ҡол булырға теләмәнем һәм башҡаса бер ҡасан да йәнһеҙ нәмә ҡоло булмаҫҡа, тип үҙемә үҙем һүҙ бирҙем. Ике көн үлә яҙып тартҡы килһә лә түҙҙем. Һуңынан тағы ике аҙна тартыу теләге йонсотто, уныһын еңелерәк үткәрҙем. Бына шулай ике аҙна тигәндә саҡ тәмәкенән ҡотолдом. Шуға ла тартыуҙы ташлай алмағандарҙы бер аҙ аңлайым.
Үҙемдең тәжрибәмдән сығып, шуны әйтәм: тартыуҙы ташлар өсөн төп шарт – үҙ-үҙеңде хөрмәтләү, ҡол психологияһынан арыныу. Башҡаса бер ни ҙә кәрәкмәй. Тартыуҙы ташлағандарҙың барыһы ла: «Тәүге ике көндө түҙеүе ауыр», – ти. Бындай ваҡытта бары тик үҙеңде-үҙең: «Мин барыбер йәнһеҙ сигареттан ғына көслөрәк, барыбер мин еңәсәкмен», – тип эстән генә ышандырырға кәрәк һәм һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәҫ.
Кесе ТАБЫНЛЫ.
Ғафури районы.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Дәүләт Думаһы депутаттары меценатлыҡ тураһында закон ҡабул итергә ниәтләй
Яҡын арала Дәүләт Думаһының Мәҙәниәт буйынса комитет депутаттары меценатлыҡ эшмәкәрлеге тураһында закон проекты тәҡдим итмәксе, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына профилле комитет рәйесе урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина.
— Рәсәй мәҙәниәте тарихында меценатлыҡ традициялары һәр саҡ айырым урын алып торҙо. Меценаттар сәнғәт эшмәкәрҙәренә ярҙам итеү йәһәтенән һөҙөмтәле эш алып барҙы, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Зөһрә Рәхмәтуллина.
Уның фекеренсә, бөгөн Рәсәйҙең рухи мираҫын тергеҙеүгә булышлыҡ итеү маҡсатында тейешле закон ҡабул итеү кәрәклеге килеп тыуҙы.


text:
Бер тамсыһы һин дә донъяның...13-09-2017, 00:10 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға
Мәктәп йылдарынан район гәзите менән хеҙмәттәшлек итеп ҡәләме оҫтарған Римма Солтанова 2001 йылда “Яйыҡ” гәзитенә хәбәрсе булып эшкә килә, 2002 йылдан алып бөгөнгәсә баш мөхәррир вазифаһын тарта.
Ижадта алдашыу мөмкин булмаған кеүек, йөрәгеңде йырып сыҡҡан юлдарҙы нисек инде дуҫтарыңа өләшмәйһең? Уның шиғырҙары “Йәшмәләр иле” йыйынтығында баҫылды. Ул – шулай уҡ “Башҡортостан ҡыҙы” журналы иғлан иткән “Әсә йөрәге-2015” шиғырҙар конкурсы призеры. Римма Солтанованың ижадында ихласлыҡ, әсәгә, балаға, тыуған ергә һөйөү, кешелекте борсоған әрнеүҙәр, күңел кисерештәре ярылып ята. Бер-беребеҙҙең ҡәҙерен белеп йәшәргә кәрәклеге девиз булып яңғырай. Шиғырҙарында тормош асылы, йәшәү мәғәнәһе, мәңгелек ҡиммәттәр тураһындағы юлдарҙы уҡып уйланмау мөмкин түгел.
Әҡлимә САФИНА,
Учалы яҙыусылар ойошмаһының
яуаплы секретары.
Бәхетеңде өләш
Бер шәм алып биште тоҡандырһаң,
Балҡып китә, гүйә, тирә яҡ.
Төн хужаһы – ай ҙа, йондоҙҙар ҙа
Нурын һибә кеүек яҡтыраҡ.
Бәхет тә бит шулай, өләшкәндән
Арта ғына, һис тә кәмемәй.
Шат йылмайыу аша бәхетеңде
Тарат кешеләргә йәлләмәй.
Өрөп йылыт наҙлы һүҙең менән
Шаҡарылып туңған күңелде.
Хәсрәт баҫҡан күҙҙәр асылһындар,
Шатлыҡ йәштәренә күмелеп.
Тайып йығылғанға ҡулыңды һуҙ,
Өмөтһөҙгә өҫтә ышаныс.
Аҙашҡандар өсөн хаҡ юл күрһәт –
Йөрәгеңә тулыр ҡыуаныс.
Тиҫтә тапҡыр артып кире ҡайтыр
Һин өләшкән бәхет үҙеңә.
Бер шәм алып биште тоҡандырһаң,
Донъя ла бит яҡты күренә.
Ашыҡма
Һин ашыҡма көтөп йылы яҙҙы,
Еткерә алмай йәмле йәйҙәрҙе.
Барыһы ла үҙ сираты менән –
Килер йәйе, үтер көҙҙәре.
Ҡышы етер, аҡ юрғанын йәйеп
Үҙ яйынса, һинән һорамай.
Тәбиғәттең ҡанундары шундай,
Һис берәү ҙә уны боҙалмай.
Һин ашыҡма, шатлан яҡты көнгә,
Атҡан алһыу таңға шөкөр ит.
Һәр миҙгелдән ләззәт табып йәшә,
Беҙгә яҙған ғүмер берәү бит.
***
Ҡунаҡ ҡына беҙ бит был донъяла,
Тыйнаҡ ҡына ғүмер итәйек.
Гонаһ түгел, тик сауаптар алып,
Тормош юлҡайҙарын үтәйек.
Йомаҡ ҡына икән был донъялар,
Асылына кем һуң төшөнөр?
Берәү шөкөр итер булғанына,
Етешмәй, тип кемдер бошонор.
Кемдер бәхет күрер тик тәхеттә,
Дуҫын һатыр, затын онотор.
Байлыҡ тиеп йәнен фиҙа ҡылыр,
Бер тин өсөн донъя болғатыр.
Берәү гел шатланып йәшәр, булмаһа ла
Дәрәжәһе, затлы һарайы.
Кемдер ҡабат-ҡабат малын һанар,
Көнсөллөктән йөҙө ҡарайып.
Бишкә бүлеп һыйлар бер алманы,
Йорто тулы булыр берәүҙең.
Кемдер яңғыҙлыҡта көн үткәрер,
Ишеге булыр һәр саҡ терәүле.
Мәңге түгел әҙәм балаһының
Сәйәхәте фани донъяла.
Бер көн килеп әжәл ишек ҡаға,
Кем булһа ла, ниндәй булһа ла.
Ҡыҫҡа ғына икән был ғүмерҙәр,
Мәғәнәһеҙ, бушҡа уҙмаһын.
Тапалып та туҙған намыҫ өсөн
Үкенергә бер үк яҙмаһын.
***
Таш йорттарға инеп бикләнгәнбеҙ,
Мөйөш һанап уҙа ғүмерҙәр.
Таш йорттарҙың шыҡһыҙ һыуығынан
Әллә ҡата инде күңелдәр.
Күрше генә торған фатирҙа ла
Кемдәр йәшәгәнен белмәйбеҙ.
Ҡулды биреп һаулыҡ һорашмайбыҙ,
Хәлен белешергә кермәйбеҙ.
Тишек аша ғына күҙәтәбеҙ,
Кеме инеп, кеме сыҡҡанын.
Әҙәп һаҡлап, юрый ишетмәйбеҙ
Ығы-зығы, тауыш ҡупҡанын.
Мәжлес-ҡунаҡтарға йөрөшмәйбеҙ,
Доға ҡылып хәйер бирмәйбеҙ.
Йортта ясин сыҡһа, мәрхүмкәйҙең
Исем-шәрифен дә белмәйбеҙ.
Күрше хаҡы – тәңре хаҡы, тиҙәр,
Заман өсөн былар – ят һүҙҙәр.
Ҡала үҫә. Яңы биҫтәһендә
Ҡалҡып сыҡты тағы таш өйҙәр.
Һин яңғыҙың түгел
Хәсрәттәрең булһа, күккә ҡара
Емелдәшкән саҡта йондоҙҙар.
Йыһан киңлегендә юҡҡа сығыр
Күңелеңдә булған шом, уйҙар.
Зиһендәрең кинәт асылып китер,
Йөрәгеңде биләр ҡыуаныс.
Төн хужаһы Ай ҙа һиңә бағыр,
Һине бәпләр, булыр йыуаныс.
Һин яңғыҙың түгел – шуны аңла,
Һин бер йәне яҡты донъяның.
Хәсрәттәрең һинең сүп кенә бит,
Бер тамсыһы сикһеҙ даръяның.
Барыһы ла үтә, был – хәҡиҡәт,
Йылдар дәүерендә һыналған.
Ата-бабаң күпме нужа күргән,
Ыҙа сиккән, әммә һынмаған.
Һиндә лә бит аға улар ҡаны,
Өҙә күрмә быуын сылбырын.
Гонаһ алма бер үк, шәжәрәңде
Дауам итһен тыуыр ул-ҡыҙың.


text:
12-12-2012, 14:59 / Сәйәсәт
“Башҡортомдан батыр юҡ икән”
“Ҡолой кантон” йырынан алдым был юлдарҙы. Сермән - боронғо, ҙур ауыл. Сермәндән генә сыҡҡан әллә күпме бѳйѳк шәхестәр менән ғорурланам, яҡты рухтары алдында баш эйәм. Улар хаҡында киләсәк быуын да белергә һәм иҫтәрендә тоторға тейеш. “Яҡташтар” проекты бик ваҡытлы һәм урынлы, сѳнки заманалар үҙгәрә, ваҡыттар һыу кеүек аға ла аға. Бѳгѳн мин ауылыбыҙға нигеҙ ташы һалған шѳһрәтле шәхес - яугир, юлбашсы, үҙе ҡурайсы ла булған халыҡ улы - Аҡкѳсѳк Таһировтың “Яҡташтар” проектының түренән урын алырына ышанам....


text:
Географик координаталар
Географик координаталар нөктәнең ер өҫтөндәге (киңерәк әйткәндә — географик ҡатламдағы) урынын билдәләй. Географик координаталар сферик принцип буйынса төҙөлә. Шундай уҡ координаталар башҡа планеталарҙа, күк сфераһында ла ҡулланыла[1].
Йөкмәткеһе
КиңлекҮҙгәртергә
Киңлек — урындағы төшлөк йүнәлеше менән экватор яҫылығы араһындағы φ мөйөшө, экваторҙан ике яҡҡа 0° — тан 90° тиклем һанала. Төньяҡ ярымшарҙа ятҡан нөктәләрҙең географик киңлеген (төньяҡ киңлек) ыңғай, көньяҡ ярымшарҙағы нөктәләр киңлеген кире тип һанайҙар. Полюстарға яҡын киңлекте юғары, ә экваторға яҡындарын түбән тип йөрөтәләр.
Ерҙең формаһы шарҙан айырылғас, нөктәнең географик киңлеге һәм геоцентрик киңлеге (йәғни Ер үҙәгенән был нөктәгә йүнәлеше һәм экватор яҫылығы араһындағы мөйөштән) бер ни тиклем айырыла.
Урындағы киңлекте секстант йәки гномон (тура үлсәм), шулай GPS йәки ГЛОНАСС (ситләтелгән үлсәм) астрономик ҡоралдар ярҙамында үлсәргә була.
ОҙонлоҡҮҙгәртергә
Оҙонлоҡ — нөктә аша үткән меридиан яҫылығы һәм оҙонлоҡто һанаған нуль меридиан яҫылығы араһындағы ике ҡырлы λ мөйөшө. Нуль меридианынан 0°-тан 180°-ҡа көнсығышҡа табан оҙонлоҡто көнсығыш, көнбайышҡа — көнбайыш оҙонлоҡ тип атайҙар. Көнсығыш оҙонлоҡ — ыңғай, көнбайыш оҙонлоҡ кире тип ҡабул ителә.
Нуль меридианын һайлау килешеүҙән генә тора. Хәҙер нуль меридианы — Лондондағы Гринвич обсерваторияһы аша үткән Гринвич меридианына тиң. Быға тиклем нуль меридианы итеп Париж, Кадис, Пулково һ. б. обсерватория меридиандары һаналған.
Оҙонлоҡҡа урындағы ҡояш ваҡыты бәйле.
БейеклекҮҙгәртергә
Нөктә урынын дөрөҫ күрһәтер өсөн, шулай уҡ өсөнсө координата — бейеклек кәрәк. Планетаның үҙәгенә тиклемге ара географияла ҡулланылмай: ул бик тәрән өлкәләр, йәки, киреһенсә, йыһандағы орбиталарҙы иҫәпләгәндә кәрәк.
Географик ҡатлам сиктәрендә диңгеҙ кимәле өҫтөндәге бейеклек ҡулланыла, ул тигеҙләнгән йөҙ — геоид кимәленән һанала. Диңгеҙ кимәле өҫтөндәге бейеклек атмосфера баҫымына бәйле булыуы менән уңайлы.
Географик координаттарҙы яҙыу форматыҮҙгәртергә
Географик координаттарҙы яҙыу өсөн теләһә ниндәй эллипсоид (йәки геоид) кәрәк, әммә Рәсәйҙә күбеһенсә WGS84 йәки Красовский эллипсоиды ҡулланыла.
Координаттар (оҙонлоҡ −90°-тан +90°-ҡа тиклем, киңлек −180°-тан +180°-ҡа тиклем) яҙыу төрҙәре:
- ° градустарҙа, унарлы кәсер көйө (заманса вариант)
- ° градустарҙа һәм ′ минуттарҙа унарлы кәсер менән (иң заманса вариант)
- ° градустарҙа, ′ минуттарҙа һәм ″ секундтарҙа унарлы кәсер менән (тарихи формалашҡан яҙыу төрө)
Унарлы кәсерҙәрҙе айырған нөктә ҡуйыла.
Координаттарҙың ыңғай билдәләре «+», йәиһә: «N» — төньяҡ киңлек һәм «E» — көнсығыш оҙонлоҡ хәрефтәре менән билдәләнә. Кире билдәләр «-», йәки: «S» — көньяҡ оҙонлоҡ һәм «W» — көнбайыш киңлек билдәләре ҡулланыла. Хәрефтәрҙең баштан да, аҙаҡтаан да тороуы мөмкин.
Координаттарҙы яҙыуҙың берҙәм ҡағиҙәләре юҡ.
ИҫкәрмәләрҮҙгәртергә
- ↑ Геоцентрические координаты // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
ҺылтанмаларҮҙгәртергә
- Географические координаты всех городов на Земле (инг.)
- Географические координаты населённых пунктов Земли (1) (инг.)
- Географические координаты населённых пунктов Земли (2) (инг.)
- Пересчет координат из градусов в градусы/минуты, в градусы/минуты/секунды и обратно
- Пересчет координат из градусов в градусы/минуты/секунды и обратно


text:
Белорет тарихына тағы ла бер йыл ѳҫтәлде
Быйыл ҡалала тағы ла ѳс яңы күп фатирлы йорт тапшырыласаҡ һәм унан бюджет ѳлкәһе хеҙмәткәрҙәренә, Бѳйѳк Ватан һуғышы ветерандарына фатир биреләсәк, тине сығышында Владислав Геннадьевич. Ҡаланың Металлургтар майҙанында Велосипед спорты һәм саңғы роллерҙарында уҙыш буйынса Башҡортостан Республикаһы беренселеге һәм Башҡортостан Респуб- ликаһы Белорет районы муниципаль райондың асыҡ беренселегендә 90 спортсы ҡатнашты. Улар араһында Белорет, Октябрьский, Мәләүез, Стәрлетамаҡ, Салауат, күрше Магнитогорск ҡалаларынан, Кушнаренко һәм Саҡмағош райондарынан спортсылар бар ине.
Ҡаланың балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре бик уңышлы сығыш яһаны, шулай уҡ иң аҙаҡ уҙышҡан ветерандар араһындағы ярышта ла белореттар һынатманы. Сәғәт 11-ҙә, ҡойоп яуған ямғыр аҫтында, Стәрлетамаҡ КПП-ы янында мотокросс старт алды. Алдағы йылдарҙа мотокросс ваҡытында күҙ асҡыһыҙ саң ҡалҡҡан булһа, быйыл иһә спортсыларға бысраҡта уҙышырға, тәүге уҙыштағы спортсыларға ҡойма ямғыр аҫтында кѳс һынашырға тура килде. Уртансы забегтарҙа ямғыр бер аҙ тымып торҙо ла, һуңғы - иң бәләкәйҙәр уҙышҡанда тағы ла яуҙы. Йығылғандар ҙа күп булды.
Шулай булһа ла, мотокросс ойошторғандар үҙ маҡсатына иреште: ярыш уңышлы килеп сыҡты. Был шарттарҙа еңгәндәр, ысынлап та, үҙ һѳнәрҙәренең оҫтаһы булыуҙарын күрһәтте. Ҡаланың Картиналар галереяһы ла кѳсѳргәнешле эшләне, сѳнки унда бер түгел ике күргәҙмә ойошторолдо. Галереяның шәхси фонды һүрәттәренән торған «Эксклюзив» (һынлы һүрәт) күргәҙмәһендә 53 эш ҡуйылғайны. Ф. Исмәғилевтең, В. Домниндың, А. Дворниктың, К. Ғѳбәйҙуллиндың, М. Иҡсановтың, В. Авериндың, В. Васиндың, В. Тимерцевтың, М. Абдулаевтың, З. Ғизитдиновтың, М. Аннакушевтың, Р. Хәкимовтың, В. Саакяндың, Ю. Байбординдың, А. Кульпиндың, В. Федчундың, В. Меостың, В. Карповтың, А. Стасюлевичустың, Б. Фроловтың, С. Шишковтың, З. Шәйхисламовтың, Р. Савинованың, Р. Хәблетдиновтың, С. Тимерхандың, М. Симавинаның, Р. Нурмѳхәмәтовтың, М. Ржановтың, П. Кабзандың, Р. Ғайсиндың, Б. Домашниковтың, Н. Чебандың, К. Полетавкинаның эштәре менән танышты белореттар һәм ҡала ҡунаҡтары.
Күргәҙмә Белореттың һәм беҙҙең тѳбәктең матур тәбиғәтен, тормошон сағылдырыуы менән дә отошло килеп сыҡҡан. Рәссамдар араһында яҡташтарыбыҙҙың эштәре лә күп ине. - Бѳгѳнгѳ күргәҙмәлә ҙур полотноға тѳшѳрѳлгән һүрәттәрҙе ҡуйҙыҡ, уларҙы бик һирәк сығарабыҙ, шуға ла уны «Эксклюзив» тип атаныҡ. Был эштәр Рәсәй каталогына ингән. Халыҡ күп килә: балалар ҙа, ололар ҙа. Тәүгеләрҙән булып заводта эшләгән бер ир килде, - ти картиналар галереяһының ғилми хеҙмәткәре Лилиә Яҡупова. Картиналар галереяһының бәләкәй залында Сергей Перепелкиндың «Һинең турала, яратҡан ҡалам...» фотокүргәҙмәһе лә килеүселәрҙә һоҡланыу тыуҙырҙы Фотограф үҙенең эштәре аша ҡалабыҙҙың бѳгѳнгѳ тормошон, ысынбарлығын аса. Картиналар галереяһына килгән халыҡтың: «Матурлыҡ ѳсѳн рәхмәт!» - тип әйтеүҙәре күргәҙмәнең юғары кимәлдә ойошторолоуы тураһында һѳйләй. Ҡала халҡы һәм ҡунаҡтар ѳсѳн кѳнѳ буйы Белорет тарихи-крайҙы ѳйрәнеү музейының ишектәре асыҡ булды. Был кѳндѳ ХХ быуат тарихын сағылдырған «Ваҡыт йылғаһы» һәм билдәле шағирә Нина Зимина иҫтәлегенә арналған күргәҙмәләр асылды. - Бѳгѳн халыҡ бик күп килә. Тәүге тамашасыбыҙ Ѳфѳ ҡалаһынан ҡунаҡҡа килгән Йәнгировтар ғаиләһе булды. Ҡайһы бер экспонаттар беренсе тапҡыр ҡуйылды һәм уларҙың бѳтәһе лә музей фондынан Белорет тарихына тағы ла бер йыл ѳҫтәлде алынған. Күргәҙмәләр ай буйы эшләйәсәк. Нина Зимина иҫтәлегенә арналған күргәҙмәне халыҡ ҡыҙыҡһынып ҡарай. Унда шағирәнең китаптары, шәхси әйберҙәре ҡуйылған. Ике күргәҙмә лә бушлай ойошторола, - тине Белорет тарихи-крайҙы ѳйрәнеү музейының кесе ғилми хеҙмәткәре Альбина Йәрмѳхәмәтова. Быйыл Бѳтә донъя музейҙар кѳнѳндә тарихи-крайҙы ѳйрәнеү музейы «Белорет - Бѳйѳк Ватан һуғышы йылдарында» викторинаһын ойошторғайны. Ҡала һәм Металлургтар кѳнѳн байрам иткән кѳндә викторинала ҡатнашҡандарға музей ойошторған күргәҙмәләргә бер йыл буйы бушлай инеү ѳсѳн купон тапшырҙылар, ә инде I-III урын алғандар тарихи-крайҙы ѳйрәнеү музейы һәм картиналар галереяһында ойошторолған бѳтә түләүле күргәҙмәләргә бушлай йѳрѳү хоҡуғы биргән сертификаттар менән бүләкләнде. Байрамдың рәсми бүлеге “Металлург” стадионында киске сәғәт 7-лә башланды.
Халыҡ йыйылыуға сауҙа нѳктәләре, тѳрлѳ аттракциондар эшләй ине. Бигерәк тә бысҡы етештергән фирма магазины ойошторған конкурстар ҡыҙыҡлы булды. Унда белореттар итек менән утынды йыға һуғыу, түмәргә сѳй ҡағыу кеүек конкурстарҙа ҡатнашып, бүләктәр алды. Белореттарҙы Ҡала һәм Металлургтар кѳнѳ менән муниципаль район хакимиәте башлығы Владислав Миронов, “Белорет металлургия комбинаты” йәмғиәтенең генераль директоры Виктор Камелин ҡотлап сығыш яһаны. Белорет ҡалаһы хакимиәте башлығы Сергей Поляков ҡала Мәҙәниәт һарайы директоры Сергей Михайловҡа “Белорет ҡалаһы алдындағы хеҙмәте ѳсѳн” күкрәк знагын тапшырҙы. Быйыл байрам концертында халыҡ Силәбенән “Дары Урала”, “Клеманжаро”, “Изюм”, “Атака”, “Банда-Карамба” һәм башҡа тѳркѳмдәрҙең, “Анастасия” шоу-балет тѳркѳмѳнѳң сығыштарын ҡарап кинәнде. Байрам концертын билдәле “Синяя птица” вокаль-инструменталь ансамбле сығышы тамамланы. Тѳнгѳ сәғәт 12-лә байрам фейервергы булды. Байрам саралары артта ҡалды, ҡалабыҙ тарихына тағы бер йыл ѳҫтәлде. Әммә белореттарға бошонорға урын юҡ, сѳнки йылдар үткән һайын ҡалабыҙ матурая, олпатлана, тышҡы йѳҙѳ лә үҙгәрә бара.
Рәмилә МУСИНА.
Автор фотолары.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за 03.05.2018
«Үлемһеҙ полк» саҡыра
Яңылыҡтар таҫмаһы / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 3-05-2018, 18:04
9 майҙа Өфөлә йәшәүселәр, колоннаға теҙелеп, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҡындары, туғандары йәки таныштарының портреттары менән баш ҡалабыҙҙың төп урамдары буйлап уҙасаҡ.
Октябрь проспектында урындағы ваҡыт буйынса иртәнге сәғәт 11-ҙә «Үлемһеҙ полк» колоннаһына теҙелеү башлана. «Дәүләт циркы» ҡала транспорты туҡталышынан Шәфиев урамы киҫелешенә тиклем мәктәп уҡыусылары, уларҙың ата-әсәләре, артабан юғары һәм урта махсус уҡыу йорто студенттары, һуңынан ҡалған өфөләр теҙеләсәк. Көндөҙгө сәғәт 12-лә Бер минутлыҡ тынлыҡ иғлан ителә, ә 1-се 15 минутта акцияла ҡатнашыусылар Ленин исемендәге майҙан яғына атлай башлай. Иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 2-гә тиклем Октябрь проспектында СССР-ҙың 50 йыллығы урамынан алып Шота Руставели урамына тиклем транспорт хәрәкәте ябыла.
Әйткәндәй, «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнашыу өсөн Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарының ҙурайтылған фотоһүрәттәрен Күп функциялы үҙәктәрҙә бушлай эшләтеп алырға була.
З. ХӘСӘНОВА....
Октябрь проспектында урындағы ваҡыт буйынса иртәнге сәғәт 11-ҙә «Үлемһеҙ полк» колоннаһына теҙелеү башлана. «Дәүләт циркы» ҡала транспорты туҡталышынан Шәфиев урамы киҫелешенә тиклем мәктәп уҡыусылары, уларҙың ата-әсәләре, артабан юғары һәм урта махсус уҡыу йорто студенттары, һуңынан ҡалған өфөләр теҙеләсәк. Көндөҙгө сәғәт 12-лә Бер минутлыҡ тынлыҡ иғлан ителә, ә 1-се 15 минутта акцияла ҡатнашыусылар Ленин исемендәге майҙан яғына атлай башлай. Иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 2-гә тиклем Октябрь проспектында СССР-ҙың 50 йыллығы урамынан алып Шота Руставели урамына тиклем транспорт хәрәкәте ябыла.
Әйткәндәй, «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнашыу өсөн Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарының ҙурайтылған фотоһүрәттәрен Күп функциялы үҙәктәрҙә бушлай эшләтеп алырға була.
З. ХӘСӘНОВА....
Ремонт эшләүселәргә кәңәштәр
Махсус бит // 3-05-2018, 08:00
- Кухняла мөмкин тиклем күберәк розетка ҡуйырға тырышығыҙ. Улар техника торасаҡ һәр ерҙә булырға тейеш. Тройник ҡулланмаҫ өсөн, ике яҡлы розетка һатып алығыҙ.
- Иҫке канализация торбаларын пластик торбаларға алмаштырғанда уларҙы нимә менәндер тышларға онотмағыҙ. Сөнки өҫтәге күршеләрегеҙ унитаз менән файҙаланғанда тауыш ныҡ ишетелеп торасаҡ.
...
Балсы ҡулынан бал тамыр
Экономика / Үҙ эшеңде башла! // 3-05-2018, 07:00
йәки Бал ҡорттарын рамһыҙ ҡарау ысулын һеҙ ҙә өйрәнһәгеҙ, һис тә үкенмәҫһегеҙ
Бал ҡорто үҙенең хужаһы – умартасыға ғына түгел, ә бөтә кешегә, тәбиғәткә ыңғай йоғонто яһай. Бер күрәҙәсе: “Ҡорт бөтһә, кешелек тә бөтә”, – тигән. Ул бының менән беҙҙең йәшәйештә бал ҡорттарының ифрат ҙур роль уйнағанын әйтергә теләгәндер. Бал, балауыҙ, ҡорт елеме, һитә, инә һөтө – бына беҙгә был йән эйәләре биргән төп ризыҡтар. Бөтәһе лә файҙалы: үҙең ҡулланһаң да, һатыу итһәң дә. Ул ғына ла түгел, бал ҡорттарын тәрбиәләү, эшмәкәрлектәрен күҙәтеү, умарталар араһында йөрөп эшләү – үҙе бер ләззәт. Тәү ҡарашҡа ябай бөжәктәр умартасы тормошона күпме йәм өҫтәй, дәртен арттыра.
...


text:
- Подробности
- Просмотров: 178
СОКОЛОВ Николай Васильевич (21.5.1918, Тверь губ. Городок а. — 29.1.1994, Белорет ҡ.), инженер-электрохимик. Техник ф. канд. (1958). Урал индустриаль ин‑тын тамамлағандан һуң (Свердловск ҡ., 1941) 1972 й. тиклем Белорет металлургия комб‑тында эшләгән: 1942 й. алып цех нач. урынбаҫары, 1947 й. — нач. урынбаҫары, 1956 й. башлап производствоның үҙәк лаб. нач., 1966 й. — комб‑ттың үҙәк лаб. нач., 1969 й. алып баш инженер. 1958—59 йй. Ҡытайҙа эшләй. С. тарафынан цинкланған, ҡатламланмай торған пружиналы, ныҡлығы юғары булған микросым һәм сымдарҙың башҡа төрҙәрен, металлокорд әҙерләү технологиялары; сымдарҙы еҙләү һ.б. ысулдар эшләнгән һәм производствоға индерелгән. С. етәкс. прециоз иретмәләр, тикшереүҙең физик алымдары, сәнәғәт һыуҙарын таҙартыу, коррозиянан һаҡлау, сәғәт пружиналары лаб., спектраль лаб. булдырылған; продукцияны контролдә тотоуҙың электрохимик, физик һәм механик ысулдары үҙләштерелгән. 150‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 30 уйлап табыу авторы. Сталин пр. лауреаты (1952). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966), “Почёт Билдәһе” (1969) орд. м‑н бүләкләнгән.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text: Рәсәйҙе көсһөҙләндереүгә Америка Ҡушма Штаттары күп көс һалды. Һөҙөмтәлә илде тарҡатыуға өлгәште, әммә һуңғы сиккә еткереүгә саҡ ҡына өлгөрә алмай ҡалды, Борис Ельцин властан мәлендә китеп өлгөрҙө. Әлбиттә, ил именлеге хеҙмәтендә эшләп, халыҡ-ара сәйәсәтте яҡшы аңлаған Владимир Путинға ла Рәсәйҙе аяҡҡа баҫтырыу, элекке ҡеүәтен ҡайтарыу еңелдән түгел. Әммә уның эҙмә-эҙлекле эшенең ыңғай һөҙөмтәһен күрмәү мөмкин түгел. Улар араһында — Ҡырым һәм Севастополде ҡайтарыу, илдең Ҡораллы көстәрен аяҡҡа баҫтырыу, Рәсәйҙең донъя кимәлендә абруйын арттырыу һәм башҡалар...


text:
Ғәббәс I
Ғәббәс I, Ғәббәс шаһ (фарс. شاه عَباس بُزُرگ; әзерб. I Abbas Səfəvi[1][2]; (27 ғинуар 1571 йыл, Герат (ҡала) — 19 ғинуар 1629 йыл, Казвин) — Сәфәүиҙәр нәҫеленән Фарсы шаһы[3], 1587—1629 йылдарҙа хакимлыҡ итә[3].
Оло реформатор һәм полководец Ғәббәс дәүләт ҡоролошон тамырынан үҙгәрткән сәйәси һәм иҡтисади реформалар үткәрә һәм тѳрѳктәр, үзбәктәр менән һуғыштар алып бара, элек юғалтҡан территорияларҙы кире ҡайтара. Асылда, уға мираҫҡа ҡалған һәм тулыһынса тиерлек емерелгән Сәфәүиҙәр державаһын үҙәкләштерелгән абсолютист монархияға әйләндерә. Ғәббәс хакимлыҡ иткән дәүерҙә Сәфәүиҙәр дәүләте ҙур үҫеш кисерә һәм кѳнбайышта Тигр йылғаһынан алып, кѳнсығышта Кандагарға (Афғанстан) тиклем һуҙыла. Шиғый мосолман булараҡ, Ғәббәс һәр ваҡытта ла сөнни мосолмандарҙы эҙәрлекләй. Әммә, европалы христиандарға дини түҙемлек күрһәтә. Ғәббәс юлдар, күперҙәр, каналдар тѳҙѳүҙе ҡеүәтләй, ҡалаларҙы биҙәү һәм келәм һуғыу эшен үҫтерә. Уның хакимлығы осоронда, 1598 йылда, баш ҡала Казвиндан Исфаханға күсерелә. Ғәббәс уҫал, деспот хаким булһа ла, тере сағында ла уны поданныйҙары Бѳйѳк тип йѳрѳтә
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ғәббәс I 27 ғинуар 1571 йыл афған ҡалаһы Гератта, шаһиншаһ Мѳхәмәт Хоҙабәндә (1531—1596)[4] менән Мазандаран ѳлкәһе хакимы Мир Абдулла-хандың ҡыҙы Мәхди Улья (?—1579) ғаиләһендә тыуа.
16 йәшендә Сәфәүиҙәрҙең дәүләтен етәкләй. 1590 йылда Ғәббәс Истанбул килешеүе менән Ғосман империяһы менән һуғышты туҡтата һәм бѳтә кѳстѳ Тѳньяҡ-Кѳнсығыш Ирандан үзбәктәрҙе ҡыуыуға туплау ѳсѳн, уларға территорияның бер ѳлѳшѳн бирә[5], һәм Ҡыҙылбаш ырыуын властан ситләтә.[6].
Үзбәк әмире Абдалла тарафынан батырҙарса яҡланған Хорасан 1598 йылда ғына, Герат ҡалаһы ҡолатылғас, Ғәббәстән еңелә. Шул арҡала ул биләмәһенә Гилян менән Мазандаранды, ә кѳньяҡ ѳлкәлә Лурестанды ҡуша һәм Кандагарҙы баҫып алып, үҙенең хакимлығын Афғанстандың күп ѳлѳшѳнә йәйелдерә. Әммә, Амударъяның кѳньяғындағы территорияларҙы ҡушырға маташҡанда Ғәббәс Бәлх янындағы һуғышта уңышһыҙлыҡҡа осрай. Унда фарсы армияһы үзбәк ғәскәрҙәре тарафынан тулыһынса тар-мар ителә. Мавараннаһрҙың бойондороҡһоҙлоғон һаҡлап ҡалыу ѳсѳн, был һуғыштағы еңеү һис шикһеҙ ҙур роль уйнай. Әммә тѳбәктең дѳйѳм сәйәси хәленә ул әллә ни йоғонто яһамай, сѳнки ауыр һуғыш хәрәкәттәренән һуң, үзбәк армияһының артабанғы походтар ѳсѳн кәрәкле ресурстары булмай. Шул арҡала Хорасандың ҙур ѳлѳшѳ Бѳйѳк Ғәббәс контроле аҫтында ҡала. Бары тик 1613 йылда ғына, үзбәктәр Әмир Сәмәрҡәнд Ялантүш-Баһадир Бей етәкселегендә дошмандың һиҙҙермәҫтән һѳжүм итеүен булдырмаҫ ѳсѳн ҡуйылған мѳһим һағын һәм ҡалаларын (унда Мәшһәд, Нишапур, Герат һәм башҡалар инә) тартып алғас, хәл тамырынан үҙгәрә.
Тѳрѳктәр менән һуғыш ауыр була. 1601 йылда Ғәббәс власы аҫтына Әрмәнстан һәм Грузияның бер ѳлѳшѳ, шулай уҡ Ширван күскәс, ул тѳрѳктәрҙең Ереван һәм Тәбриз ҡалаларына йыл һайын тиерлек ҡабатланып торған һѳжүмдәрен уңышлы кире ҡаға. Ҡайһы берҙә тѳрѳктәрҙең Кесе Азиялағы иң тѳпкѳл биләмәләренә лә баҫып инә һәм 1613 йылда Грузияның ҙур ѳлѳшѳн, Кахетия һәм Карталиния батшалығын сәфәүиҙәрҙең юғары власын танырға мәжбүр итә.
1614—1617 йылдарҙа тѳрѳктәр яңынан Иранға баҫып инергә маташа, әммә тағы уңышһыҙлыҡҡа осрай. Улар ҙур еңелеү кисереп, 1618 йылда Ғосман II солтан идаралығында Ғәббәс шаһ менән Серав килешеүе (Маранд килешеүе) тѳҙѳй. Тик был килешеү оҙаҡҡа бармай. 1622 йылда Тѳрѳк-фарсы һуғышы (1623—1639) яңынан башлана. Тик тѳрѳктәр уны шул тиклем уңышһыҙ алып бара, хатта Бағдад Ғәббәс тарафынан яулап алына. Ғәббәс Рәсәйҙәге Романовтар династияһын тәүгеләрҙән булып таный һәм 7 мең күләмендә заем бүлә. 1625 йылда бүләк ҡомартҡы һәм зиннәтле тәхет ебәрә[7]. 19 ғинуар 1629 йыл йылда Ҡазвинда Ғәббәс үлгәс, Сәфәүиҙәр династияһы биләмәһе Тигр йылғаһынан Һиндҡа тиклем һуҙыла. Үҙенең улын үлтертеп, ул тәхет вариҫы итеп ейәне Софи-Мирзаны тәғәйенләй.
Ғәббәс сәфәүиҙәрҙең иң уңышлы хакимы була. Ул ғәйрәтле, сәйәси һиҙгер булыуы, юлдар, күперҙәр тѳҙѳүе, ҡалаларҙы, бигерәк тә Исфаханды биҙәүе менән айырылып тора. 1598 йылда үҙенең резиденцияһын Ҡазвиндан Исфаханға күсерә. Һиндостан менән Европа араһында сауҙаны йәнләндерергә тырыша.
Атап әйткәндә, ул Тѳркиә яғынан эске хәүеф менән генә түгел, ә провинциаль феодалдар мѳхитендәге сепаратизм йүнәлеше менән дә аҡланған хәрби реформа үткәрә. Элек фарсы армияһында бары тик тѳрки ҡыҙылбаш аҡһѳйәктәренең хәрби атлылары, крәҫтиәндәрҙән торған феодаль ополчениелар һәм шаһтың шәхси атлы отряды ғына булһа, Ғәббәс регуляр армия булдыра, унда мушкет менән ҡоралланған 20 мең уҡсы, Кавказ кешеләренән 12 мең атлы гүләм, 12 мең артиллерист һәм 500 пушка инә. Армия даими рәүештә рекруттар менән тулыландырылып тора. Уларҙы мосолман булмаған иран халҡы араһынан мәжбүри рәүештә һайлап алалар. Феодалдарҙың атлылары ҡыҫҡартыла. Ғәббәс, хәрби реформанан тыш, аҡса реформаһы ла индереп маташа, сѳнки Иранда 11 йыл власть булмауы арҡаһында илдә ҡаты курсы булмаған бик күп валюта йѳрѳй. Ғәббәс Ғәббәси тигән монета индерә, уның баһаһы бер мискалгә тиң була[8].
Ғәббәс шаһ идара иткән йылдарҙа уның ҡушыуы буйынса Гәнжәлә Йома мәсете тѳҙѳлә.Христиандарға ул парсиларға һәм йәһүдтәргә ҡарағанда күберәк дини түҙемлек күрһәтә, ә сөнниҙәрҙе ут һәм ҡылыс менән эҙәрлекләй. Уның зиннәтле һарайында Бѳйѳк могол һәм башҡа кѳнсығыш дәүләттәренең илселәре Рәсәй, Франция, Англия (короллек), Испания һәм Нидерланд илселәре менән осраша. 1622 йылда инглиздәрҙең ярҙамы менән ул португалдарҙың Ормуз утрауын тартып ала. Ғәббәстең образы Мирза Фатали Ахундовтың «Обманутые звёзды» әҫәрендә сағылдырыла.
Ата-бабалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Mazzaoui Michel B. Islamic Culture and Literature in Iran and Central Asia in the early modern period // Turko-Persia in Historical Perspective. — Cambridge University Press, 2002. — P. 86-87. — ISBN 0-521-52291-9, ISBN 978-0-521-52291-5 Safavid power with its distinctive Persian-Shi’i culture, however, remained a middle ground between its two mighty Turkish neighbors. The Safavid state, which lasted at least until 1722, was essentially a «Turkish» dynasty, with Azeri Turkish (Azerbaijan being the family’s home base) as the language of the rulers and the court as well as the Qizilbash military establishment. Shah Ismail wrote poetry in Turkish. The administration nevertheless was Persian, and the Persian language was the vehicle of diplomatic correspondence (insha'), of belles-lettres (adab), and of history (tarikh).
- ↑ И. В. Пигулевская, А. Ю. Якубовский А. Ю., И. П. Петрушевский, Л. В. Строева, А. М. Беленицкий. «История Ирана с древнейших времен до конца XVIII века». 1958 Стр.274 разд. Реформы шаха Аббаса I: Языком войска и двора остался тюркский (азербайджанский) язык.)
- ↑ 3,0 3,1 ʿAbbās I // Энциклопедия Британника
- ↑ Savory R. M. ʿAbbās (I) (инг.). Encyclopædia Iranica. 8 октябрь 2013 тикшерелгән.
- ↑ Britannica. Abbās I
- ↑ Iranica. [http://www.iranica.com/newsite/articles/v13f3/v13f3001d.html (недоступная ссылка с 03-04-2011 (2593 дней)) THE SAFAVIDS (1501—1722)]
- ↑ Курукин И.В. Персидский поход Петра Великого. Низовой корпус на берегах Каспия (1722—1735).
- ↑ 4,67 г серебра
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ғәббәс I // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
- Аббас I // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона — СПб., 1908—1913.


text:
Башҡорт әҙәби мөхите, әҙәбиәттәге һуңғы яңылыҡтар. Күренекле әҙип, ,,Ағиҙел,, журналының мөхәррире Әмир Әминев менән осрашыу.
Юбилейың менән, нурлы “Нур”!
Өфө “Нур” дәүләт татар театры баш режиссеры Әбелхәйер Сәфиуллин, театр актрисалары Резида Фәхруллина һәм Гөлназ Мөхәмәҙиева. Зилә Сәғәҙиева алып бара.
Берҙәм өйҙә бәрәкәт бар.
"Башҡорт энциклопедияһы" ғилми нәшриәте комплексы генераль директоры, фәлсәфиәт фәндәре докторы Уйылдан Сәйетов, Саҡмағош районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Геннадий Крюков, БДУ доценты, филология фәндәре кандидаты Ғәйнислам Ибраһимов.
Ижад юлын тик сәнғәттә күрәм….
Йырсы, ҡурайсы Юнир Һағынбаев.
Башҡорт халыҡ ижадында халыҡты һаҡлау.
Ҡунаҡта С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, филоголоия фәндәре докторы, ғалим Әхмәт Сөләймәнов.
Һәр бер ижад-күңел тамсыһы…
Күгәрсен районы “Оло Эйек” телестудияһы етәксеһе, шағирә Айгөл Айытҡолова.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 186
- 187
- 188
- 189
- 190
- 191
- 192
- 193
- 194
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »


text:
Сүриә
Сүриә ғәрәп Йөмһүриәте (ғәр. الجمهورية العربية السورية, аль-Джумхури́йя аль-Араби́йя ас-Сури́йя) — Яҡын Көнсығыштағы дәүләт. Көньяҡ-көнбайышта Ливан һәм Израиль менән сикләшһә, көньяҡта Иордания, көнсығышта Ираҡ, төньяҡта Төркиә менән сиктәш. Көнбайыштан Урта диңгеҙ ярҙарын йыуа.
Cүриәнең дөйөм халыҡ иҫәбе 20, 2 млн кеше (2009 йылғы иҫәп алыу һөҙөмтәләре буйынса). Ярты сүриәлеләр сөнниҙәр, шулай уҡ ярайһы ғына кимәлдә шиғыйҙар ҙа бар. Шулай уҡ исмәғилит һәм ғәләүит ағымындағы мосолмандар ҙа бар (16 %). Төрлө йүнәлештәге христиан динлеләр (10 %). Исламиттар ҙа күҙәтелә. Дәүләт теле — ғәрәп теле. 1963 йылдан алып республикала «Баас» партияһы өҫтөнлөккә эйә. Бөгөнгө Сүриә 60 йыллыҡта ҡына иҫәпләнһә лә, илдә беҙҙең эраға тиклемге 4-се быуатта уҡ цивилизация башланған. Баш ҡалаһы — Дәмәшке (Дамаск), Бедекер белдереүенсә Дәмәшке иң боронғо баш ҡалалаларҙан иҫәпләнә.


text:
4-08-2014, 09:14 / Яҙмыштар
Исемлектә булмаған яугир
"Хоҙайым! Ни гонаһтарым өсөн мине был тиклем һынайһың? Үлтерәм тиһәң - әйҙә, үлтер! Тик һөйөклө ҡатыным Гөләйҙәне берҙе генә күрергә ирек бирсе. Хушлашҡанда мин бит уға мотлаҡ иҫән ҡайтырмын, тип вәғәҙә биргәйнем. Орсоҡ кеүек шуҡ улым Шәрәфетдин дә, “атай” тип гел янымда йүгереп йөрөгән ҡыҙым Мәләфә лә ҡайтыуымды өҙөлөп көтә бит. Етмәһә, Гөләйҙәм өсөнсөһөн табырға тора ине. Инде хәҙер ул сабый донъяға ауаз һалғандыр. Ҡыҙмы, әллә малаймы? Их, шул бәғеркәйҙәремде бер күрһәмсе....


text:
"Башнефть" "Shell" концернынан нефть һатып ала
Өфө нефть эшкәртеү заводтарына "Башнефть" акционерҙар нефть компанияһы "Shell" концерны менән контракт буйынса һатып алған Көнбайыш Себер нефте килә башланы. Элек ошондай контракттар "Лукойл" һәм "ТНК-ВР" нефть компаниялары менән төҙөлгәйне.
"Башнефть" акционерҙар нефть компанияһы" асыҡ акционерҙар йәмғиәте Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексы составына инә, уның активтары менән идара итеүгә "Система-Инвест" асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәкселек итә. Комплекстың бөтә алты компанияһының төп акционеры булып контроль акциялар пакетына эйә булған "Система" акционерҙар финанс корпорацияһы" асыҡ акционерҙар йәмғиәте тора.
"Башнефть" акционерҙар нефть компанияһы" асыҡ акционерҙар йәмғиәте Башҡортостан Республикаһы, Көнбайыш Себер һәм Ырымбур өлкәһе төбәктәре территорияһында нефть табыуға махсуслаша. Компания эске баҙарға һәм экспортҡа нефть оҙата.


text:
Мортаза Рәхимов Федераль дәүләт теркәүе хеҙмәте етәксеһе Сергей Васильев менән осраштыФото: Олег Яровиков
Мортаза Рәхимов Федераль дәүләт теркәүе хеҙмәте етәксеһе Сергей Васильев менән осрашты
Мортаза Рәхимов Федераль дәүләт теркәүе хеҙмәте етәксеһе Сергей Васильев менән осраштыФото: Олег Яровиков
30 октябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәте етәксеһе Сергей Васильев менән осрашыу үткәрҙе.
Федераль һәм төбәк дәүләт теркәүе хеҙмәттәре араһында үҙ-ара эш итеү мәсьәләләре тикшерелде. Күсемһеҙ милеккә хоҡуҡтарҙы теркәү өлкәһендә документтар әйләнеше системаһын камиллаштырыу саралары ҡаралды.
Мортаза Рәхимов теркәү хеҙмәтенә мөрәжәғәт итеүсе граждандар менән эште оптималләштереү кәрәклеген билдәләне. Республика башлығы Башҡортостан Республикаһы менән Федераль теркәү хеҙмәте араһында мәғлүмәти хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу тәҡдимен хупланы. Яҡтар фекеренсә, документ граждандарҙың кәрәкле мәғлүмәт алыу процесын ябайлаштырыуға йүнәлтелергә тейеш.
Осрашыу ваҡытында Сергей Васильев Рәсәй реестрҙарын төҙөгәндә төбәк эшкәртмәләрен файҙаланыу яҡлы булыуын белдерҙе.


text:
«Тиң мөмкинлектәр» социаль проекты сиктәрендә Өфө кешеһе бушлай кресло-каталка алды
Өфөлә Республика граждандарҙы реабилитация саралары һәм шифахана-курорт путевкалары менән тәьмин итеү үҙәге хеҙмәткәрҙәре ҡалалағы инвалидтарҙың береһенә бушлай кресло-каталка тапшырҙы. Был сара «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Тиң мөмкинлектәр» социаль проектын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә үтте.
— Проект бөтә ил территорияһында тормошҡа ашырыла, — тип аңлатма бирҙе «Башинформ» агентлығына Республика граждандарҙы реабилитация саралары һәм шифахана-курорт путевкалары менән тәьмин итеү үҙәге етәксеһе Эльвира Абдуллина. Мохтажлыҡ кисергән инвалидтарҙы реабилитациялауҙың техник саралары менән тәьмин итеү – уның төп маҡсаты. «Тиң мөмкинлектәр» проекты программаһына ярашлы, мохтажлыҡ кисергән һәр инвалидтың 2012 йылдың беренсе кварталына тиклем ошондай средстволары булырға тейеш. Бөгөн беҙ Өфө граждандарының береһенә ошондай кресло тапшырҙыҡ.


text:
Германия Башҡортостандың «Баллы симфония»һын юғары баһаланы
Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге Берлинда «Йәшел аҙна-2012» күргәҙмәһендә үҙенең 150 төрҙән ашыу продукцияһын тәҡдим итте. Был башҡорт балы, төрлө дауалау-профилактика һәм аҙыҡ продукттары. Европа халҡы адсорбцияланған ҡоро һөттө, сәскә һеркәһе ҡушылған кеҫәлдәрҙе, «Башҡортостан» алкоголһеҙ сироп-бәлзәмен, «Һаулыҡ шишмәһе» прополислы газлы эсемлеген юғары баһаланы.
«Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте продукцияһы ла киң популярлыҡ менән ҡуллана.
Күргәҙмә ҡунаҡтары өсөн республикала етештерелгән продукттарҙан ауыҙ итеү ҙә ойошторолған.
21-22 ғинуарҙа республиканың эшлекле даирәһе вәкилдәре төбәктең ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко етәкселегендә Германияның алдынғы хужалыҡтарында булды.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан исеменән күргәҙмәлә «Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт учреждениеһы һәм «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте сығыш яһай.


text:
17 район эшсәндәре иген сәсеүҙе тамамланы
17 район баҫыуҙарында яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары тулыһынса сәселеп бөттө, тип хәбәр иттеләр республиканың Ауыл хужалығы министрлығында. Бөгөнгө көндә республикалағы иген баҫыуҙары йәмғеһе 1 млн 13 мең гектарҙы биләй. Планға ҡарата был 84 процент.
Республиканың Үҙәк райондары хужалыҡтарында һуңғы гектарҙарҙа сәсеү алып барыла. Ауырғазы, Әлшәй, Борай, Ғафури, Туймазы, Өфө һәм Кушнаренко райондары хеҙмәтсәндәре 95 проценттан ашыу майҙандарын сәскән.
— Йылы яратыусы культураларҙы: тары, ҡарабойҙай, кукуруз, судан үләнен генә сәсергә ҡалды, — тип сәсеү кампанияһы барышына аңлатма бирҙеләр республиканың аграр ведомствоһында.
Төньяҡ-көнсығыш райондарҙа һәм Урал аръяғында сәсеү эштәре яңы саҡ ҡыҙа, унда планлаштырылған майҙандарҙың 60 процентында сәсеү эштәре үткән. Был төбәктәрҙә сәсеү бер аҙ һуңлап башлана. Сәсеү кампанияһына ямғырҙар ҙа төҙәтмәһен индерҙе.
Белгестәр күҙаллауынса, 15 майға республикала сәсеү тамамланасаҡ. Сәсеүлек майҙандары структураһына ярашлы, 2 млн 152 мең гектарҙа яҙғы сәсеү үткәреү ҡаралған. Иген баҫыуҙары быйыл 21 процентҡа арттырылған һәм һөҙөмтәлә 1 млн 211 мең гектарҙы тәшкил итәсәк. Техник культураларға 264 мең гектар бүленгән.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Авиатөҙөлөш – машина эшләүҙең иң юғары нөктәһе»
Өфөнән Симферополгә самолеттар был миҙгелдә уҡ оса башлаясаҡ. Был хаҡта дүшәмбе, 28 апрелдә, «Башинформ» агентлығында матбуғат конференцияһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
— Билетҡа хаҡтар федераль Хөкүмәт тарафынан билдәләнәсәк. Дотациялар федераль бюджет иҫәбенә тормошҡа ашырыласаҡ. Барып ҡайтыу өсөн билет алты-ете мең һумлап торорға тейеш, — тип аңлатты республика башлығы.
Рөстәм Хәмитовтың әйтеүенсә, «моғайын ул «Red Wings» компанияһы буласаҡ».
— Ул «Ту-214» тибындағы, 200-ләп пассажир һыйырлыҡ, самолет буласаҡ. Ул беҙҙең Рәсәй самолеты, — тине Башҡортостан Президенты. — Авиадвигателдәр, авиация технологиялары эшләүҙә белгес булараҡ шуны әйтә алам – был самолеттың планеры, бөгөн һауала осҡан бөтә самолеттар араһында, иң яҡшыһы. Летчиктар был машинаны ярата.
Рөстәм Хәмитов Ватанда сыҡҡан авиатөҙөлөштө өҫтөн күреүен белдерҙе.
— Сөнки авиатөҙөлөш – ул машина эшләүҙең һәм ерҙә кеше эшләгән бөтә нәмәнең иң юғары нөктәһе икәнлеген аңлайым. Һәм әгәр илебеҙ самолеттар эшләһә, тимәк, беҙ бик яҡшы кимәлдә торабыҙ. Ә былай Өфө моторҙар эшләүсе заводтың эше күп, беҙҙең предприятиелар күберәк үҙебеҙҙең самолеттарҙы эшләй башлар һәм беҙҙең барыһы ла яйға һалыныр тип ышанам.
Май аҙағында – июль башында Ҡырымдың Белогорск районына матбуғат туры планлаштырылған, тип өҫтәне Президент.


text:
«Кызыл таң» гәзите бөтә Рәсәй журналистар конкурсында Гран-при яуланы
«Төрлө Рәсәй» VII бөтә Рәсәй асыҡ журналистар конкурсының «Матбуғат һәм интернет баҫмаларҙа мәҡәләләр серияһы» номинацияһында «Кызыл таң» гәзите Гран-при яуланы. Был хаҡта конкурстың рәсми сайтында хәбәр ителә.
Ойоштороу комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, «Кызыл таң» гәзите конкурсҡа ете проект ебәргән, уларҙың береһе – ай һайын сыҡҡан «Беҙ дуҫлыҡ менән көслө» бите. Шулай уҡ жюри хөкөмөнә Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәте, йолалары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре тураһында мәҡәләләр серияһы тәҡдим ителгән.
«Радиотапшырыуҙар (репортаждар) циклы» номинацияһында беренсе урынға «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының «Ҡояшлы ҡала» балалар мәғлүмәт-танып белеү тапшырыуҙары «Яҙҙы ҡаршы ал!» тапшырыуҙар циклы өсөн лайыҡ булды.
«Матбуғат һәм интернет баҫмаларҙа фотоэштәр серияһы» номинацияһында награданы «Сельские нивы» гәзитендә (Стәрлетамаҡ) «Ауыл йөҙҙәре» эштәр серияһы өсөн Юрий Нестеренко алды. «Милли һәм этник-ара тематиканы сағылдырыуҙа махсуслашҡан киң мәғлүмәт саралары» номинацияһында наградаға «Чолман» гәзите (Нефтекама) лайыҡ.
«Төрлө Рәсәй» бөтә Рәсәй асыҡ журналистар конкурсы 2006 йылда милли йолаларҙы һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе популярлаштырыу, Рәсәй Федерацияһында һәм уның ситендә йәшәүсе төрлө халыҡтарҙың мәҙәниәтенә һәм сәнғәтенә ҡыҙыҡһыныу уятыу, традицион халыҡ мәҙәниәтенең уникаль ҡиммәттәрен һаҡлау, халыҡтар мәҙәниәтенә, уларҙың йолаларына һәм ғөрөф-ғәҙәттәренә ихтирамлы мөнәсәбәтте тәрбиәләү өсөн ойошторолған. Конкурс мәҙәни мираҫты үҫтереүгә һәм һаҡлауға өлөш индергән ҡыҙыҡлы, талантлы эштәрҙе асыҡлау өсөн йүнәлтелгән. Конкурстың ойоштороусылары – Татарстандың матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса республика агентлығы һәм Татарстан Республикаһының Журналистар союзы.
Лауреаттарҙы һәм дипломанттарҙы бүләкләүгә арналған тантаналы сара Ҡазанда үтәсәк.


text:
Башҡортостанда 1,5 миллион тоннанан ашыу ашлыҡ йыйып алынған Фото: Олег Яровиков
Башҡортостанда 1,5 миллион тоннанан ашыу ашлыҡ йыйып алынған
Башҡортостанда 1,5 миллион тоннанан ашыу ашлыҡ йыйып алынған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостанда 951 мең гектар майҙанда иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар сабылған (53 процент), 902 мең гектарҙа — һуғылған (51 процент). Был хаҡта, төбәктең Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәренә һылтанып, Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Иң юғары эш темптары Архангел һәм Стәрлебаш райондарында күҙәтелә. Был райондарҙа майҙандың 70 процентында иген сабылған, 68 һәм 67 процентында һуғылған.
Гектарҙан уртаса уңыш 17,6 центнер булғанда 1583 мең тонна ашлыҡ һуғылған. Бөгөн иң күп ашлыҡты (28 центнерҙан ашыу) Саҡмағош районы игенселәре ала. Иген һуғыу буйынса Стәрлетамаҡ районы хужалыҡтары алда бара, улар 78,75 мең тонна ашлыҡ йыйған. Шулай уҡ илештәр (73,96), мәләүездәр (76,58) һәм саҡмағоштар (70,29) 70 мең тоннанан ашыу иген йыйып алған.


text:
Өфөлә студент спорты үҫеше перспективалары һәм проблемалары тикшереләсәк
Башҡортостанда 13 сентябрҙә студенттар спорты үҫеше перспективаларын һәм проблемаларын БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, "Буревестник" физкультура-спорт клубы етәкселәре, физкультура факультеттары декандары, физик тәрбиә биреү кафедралары мөдирҙәре һәм республиканың юғары уҡыу йорттарындағы спорт клубтары рәйестәре тикшерәсәк.
Кәңәшмә БР юғары уҡыу йорттарының юбилейлы XX Универсиадаһы алдынан йәштәр ведомствоһының конференц-залында үтә.
Сара сиктәрендә студенттар баскетболының үҫеш перспективалары буйынса ла фекер алышыу көтөлә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2010-2011 уҡыу йылында Башҡортостанда Рәсәй Студент баскетболы ассоциацияһы чемпионатының этаптары үтергә тейеш.


text:
Константин Толкачев Федераль Йыйылыш ҡарамағындағы Закон сығарыусылар советы Президиумы составына инде
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Костантин Толкачев РФ Федераль Йыйылышы ҡарамағындағы Закон сығарыусылар советы Президиумы составына инде, тип хәбәр иттеләр республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән.
Закон сығарыусылар советы үткән йылда булдырылды. Константин Толкачев Милли именлекте закондар менән тәьмин итеү мәсьәләләре һәм коррупцияға ҡаршы көрәшеү буйынса комиссияны етәкләне.
Совет Президиумына Федераль Йыйылыштың ике палатаһы рәйестәре һәм уларҙың урынбаҫарҙары, шулай уҡ төбәк парламенттарының иң абруйлы етәкселәре инә.


text:
Төбәктең күп балалы әсәләре лайыҡлы наградалар алдыФото: Олег Яровиков
Төбәктең күп балалы әсәләре лайыҡлы наградалар алды
Төбәктең күп балалы әсәләре лайыҡлы наградалар алдыФото: Олег Яровиков
Тағы ла 58 ҡатын «Әсәлек даны» миҙалы эйәһе булды. Республика наградаһын, биш һәм унан да күберәк бала табыусы һәм тәрбиәләүсе, күп балалы әсәләргә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова тапшырҙы. Әлеге тантана – иҫәп буйынса 110-сы, ә миҙалдар инде 6351 ҡатынға тапшырылған.
— Һис шикһеҙ, ғаилә, әсәлек, балалыҡ өҫтөнлөгө Башҡортостан Республикаһы социаль сәйәсәтенең төп йүнәлеше булып ҡала, — тип билдәләне вице-премьер. — Һәм, был йүнәлешкә ярҙам өсөн бүленгән финанс средстволарҙың һәм әхләҡи ресурстарҙың байтаҡ иҫәбенә ҡарамаҫтан, беҙгә хәл итергә кәрәк мәсьәләләр ҡала әле.
Лилиә Ғүмәрова әйтеүенсә, күп балалы ғаиләләргә ярҙам итергә кәрәк. Үҙ ваҡытындағы ярҙам булышлығында күп кенә проблемаларҙан ҡотолоп булыр ине, тип иҫәпләй вице-премьер.
Әлбиттә, бөгөн Лилиә Ғүмәрова наградалар тапшырған күп балалы әсәләр араһында, хужабикәләр байтаҡ ҡына, быға аптырарлыҡ та түгел: балалар уларҙың бөтә ваҡытын ала. Өйҙән тыш эшләгән ҡатындарҙың күптәре, йомшаҡлыҡ, мәрхәмәтлелек, кешелеклелек талап иткән һөнәр һайлаған – балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе, педагог-психолог, санитарка, һауынсы, почта таратыусы, ауыл Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре
Барыһы өсөн наградлау тантанаһы ҙур ваҡиғаға әйләнде.


text:
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай алаФото: Олег Яровиков
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай ала
«Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумында өфөләр милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы 18 фильм ҡарай алаФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн Өфөлә Николай Киселев исемендәге «Ҡул ҡыҫышыу» халыҡ-ара кинофорумы асылды. 15 февралдән 17-нә тиклем милләт-ара мөнәсәбәттәр тураһында иң яҡшы фильмдар баш ҡаланың «Родина» кинотеатрында бушлай күрһәтелә. «Башинформ» агентлығының конференциялар залында ойоштороусылар һәм ҡатнашыусылар форумдың үҙенсәлектәре хаҡында һөйләне.
Сараның программаһына 10 документаль һәм һигеҙ уйын фильмдары ингән. Фильмдарҙы ҡарағандан һуң фекер алышыу буласаҡ. БРИКС ойошмаһы дәүләттәре — Ҡытай һәм Һиндостан фильмдарын күрһәтеү форумға халыҡ-ара статусын бирә. 2016 йылдың 15 февраленән Рәсәй БРИКС-та рәйеслек итеүен тамамлай һәм Өфө ойошманың киләһе саммитын үткәреү хоҡуғын Һиндостанға тапшыра. Шуға бәйле форумға һинд кино эшмәкәрҙәре саҡырылған.
«Фильмдарҙы фестивалдең арт-директоры, «МК» гәзитенең кино күҙәтеүсеһе Светлана Коплякова менән һайланыҡ. Төп урында милләт-ара мөнәсәбәттәр булырға тейеш. Дөйөм алғанда, илдәге проблематика торошо», — тип билдәләне кинофорум етәксеһе Элла Митина.
Сара Башҡортостандың Благовещен районында тыуып үҫкән партизан Николай Киселевтың иҫтәлегенә арнала. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ул Долгиново ауылынан 218 йәһүдте фронт линияһы аша алып сыға. «Башҡорт Шиндлеры» иҫтәлегенә уҙғарылған кинофорумдың девизы — «Ҡул ҡыҫышыу — килешеүгә, татыулыҡҡа һәм берҙәмлеккә тәүге аҙым».
Рәсәй киноһы йылында кинофорум Өфө, Ярославль, Ҡазан, Дондағы Ростов, Симферополь һәм Мәскәү ҡалаларында уҙа. Сараны ойоштороусылар — «Йәһүдтәрҙең федераль милли-мәҙәни автономияһы» (ФЕНКА) йәмәғәт ойошмаһы һәм Мәскәүҙең «АБ-ТВ» телекомпанияһы. Проект тураһында тулыраҡ мәғлүмәт — уның рәсми сайтында.


text:
Төбәктә «рәсми» эшһеҙҙәр һаны вакансияларға ҡарағанда күберәк
ӨФӨ, 2016 йыл, 14 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда вакансиялар банкында 24 мең самаһы буш эш урыны иҫәпләнә. Ысынында иһә март башына рәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны 28 мең кешенән артҡан. Теркәлгән эшһеҙлек кимәле 1,42 процент тәшкил иткән, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығында.
Февралдә эшкә урынлашыуға бәйле ете меңдән ашыу эшһеҙ теркәү иҫәбенән алынған. Шуларҙың 3,5 меңе мәшғүллек хеҙмәте аша эш тапҡан.
Халыҡты мәшғүллек проблемалары буйынса тикшереү мәғлүмәттәре буйынса, уҙған йылдың ноябрендә — 2016 йылдың ғинуарында республиканың иҡтисади яҡтан әүҙем халыҡ һаны ике миллиондан ашҡан. Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы стандарттарына ярашлы, уларҙың 122 меңдән ашыуы — эшһеҙ. Дөйөм эшһеҙлек кимәле 6,1 процент тәшкил иткән.


text:
Башҡорт драма театры яҙыусы Гөлнур Яҡупова менән осрашыуға саҡыра
ӨФӨ, 2015 йыл, 6 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
10 апрелдә М.Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрында «Театр+» мәҙәни-мәғариф проекты сиктәрендә сираттағы Әҙәби тирмә асыла. Был юлы әҙәбиәт һөйөүселәрҙе башҡорт яҙыусыһы Гөлнур Яҡупова менән осрашыу көтә.
Программала — авторҙың һәм коллегаларының хәтирәләре, һорауҙарға яуаптар, яҙыусы уҡыуында әҫәрҙәр. Әҙәби тирмәлә студенттар, уҡытыусылар, китап уҡыусылар ҡатнаша.
Гөлнур Яҡупова — тиҫтәнән ашыу китап авторы. 2013 йылда уның «Ҡатындар» трилогияһы донъя күрҙе. Яҙыусының балалар өсөн «Ярғанат», «Ғәжәп хәбәр» тигән ҡыҙыҡлы һәм фәһемле китаптары ла бар. Шиғырҙары Башҡорт шиғриәте антологияһына («Быуаттар тауышы») ингән. Гөлнур Яҡупова — художестволы тәржемә оҫтаһы. Ул рус һәм донъя әҙәбиәте классиктарының һәм хәҙерге заман авторҙарының әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә иткән. Гөлнур Яҡупова «Ҡыҙыл китап аманаты» исемле ике томлығында тыуған яғының матурлығына дан йырлай, тәбиғәтте һаҡларға саҡыра. Башҡортостандың Мәғариф министрлығы был баҫманы мәктәптәр өсөн махсус нәшер иткән, тип билдәләнеләр театрҙың әҙәби бүлегендә.
Осрашыу театрҙың Бәләкәй сәхнәһендә киске сәғәт 7-лә башлана.


text:
Өфөләге Зорге урамында сыҡҡан янғында бер кеше һәләк булдыФото: шәхси сығанаҡтар | Видео: шәхси сығанаҡтар
Өфөләге Зорге урамында сыҡҡан янғында бер кеше һәләк булды
Өфөләге Зорге урамында сыҡҡан янғында бер кеше һәләк булдыФото: шәхси сығанаҡтар
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөләге Зорге урамында сыҡҡан янғында бер кеше һәләк булды. «Башинформ» агентлығына билдәле булыуынса, бер кеше, уттан ҡасып, бинанан һикерә һәм һәләк була. Тағы ла ике кеше зыян күрә. Шаһиттар әйтеүенсә, янғынға күрше ресторанда сыҡҡан ут сәбәпсе булыуы ихтимал. Зорге урамы ябылған.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәтендә ваҡиға тураһында ентекле мәғлүмәттәр бар.
«Иртәнге сәғәт 11-се 20 минутта янғын һүндереү хеҙмәтенә Зорге урамында төҙөлөүсе бинаның яныуы тураһында хәбәр килә. Янғын һөҙөмтәһендә зыян күреүселәр бар. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ундан ашыу кеше эвакуацияланған», — тип һөйләнеләр ведомствола.
Янғын иртәнге сәғәт 11-ҙә һүндерелгән. Ваҡиға урынына Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре һәм 17 берәмек техника йәлеп ителгән.


text:
Яратығыҙ уйнарға мауығыу уйындар онлайн? Spin to Win at Strictly Cash Casino and Һеҙгә 20 Юҡҡа Синов
Ҡаты Наличные Комментарий Өсөн Казино.strictlyslots.ЕС – Һаҡлап Һеҙ Алмыйм!
Онлайн мауығыу уйындар иң яҡшы ҡала төр хәҙерге ваҡытта күңел асыу. Интернет кеше телефон һәм казино Ҡаты Наличные Казино-был тағы бер рәт-рәт өҫтәп, толпе. Әммә мәңге бар, дөрөҫөн әйткәндә, улар эйә булған өсөн өҫтөндә ултырыу толпой һәм үҫтерергә үҙ исемен бренд. Мәсьәлә- Ҡаты наличные казино лайыҡ булырға береһе булған изге! Дауа барлыҡ яңы уйынсыларға долларға тиклем 200 наличные приветственный бонус, шулай уҡ бушлай синов был изобилии был Великобритания’ң иң яҡшы реаль аҡса бирелеү уйын-бик яҡшы ҡаршы алыу башларға!
Ҡаты Наличные Казино- Реаль аҡса етәксе һ. б. казино менән карточный уйындар һәм казино – Хәҙер Уйнарға
Депозит $/£/евро һәм 50 аласаҡһыҙ $/£/50 евро халкыныž ике тапҡыр арттырырға Һеҙҙең еңеүгә өмөтө бар-крупном + Һеҙгә 10% Эшк Артыҡ
Был юлларының ти береһе әлеге яңы онлайн казино. Беренсе тәьҫорат, был мобиль казино кире бирә тип, ул бар, бөтә төр уйындар, арзан һеҙҙең өсөн. Булырға, уның телефон уйын, автомат һүтеп йыйҙылар уйындар онлайн, мобиль покер йәки " онлайн & юҡҡа синов слот, был бар казино. Һәм иң ҡыҙығы нәмә мәңге бар джекпот өсөн утарға йәки ярыштарында алырға: Слот түләргә счет өсөн телефон, унда атаһыҙ эшләргә депозит файҙаланып, мал-се кредит £10 һәм ставка эшләргә алыу өсөн шанс еңергә һәр бер бик ҙур уйынсыһы’ң ижади хыял!
Әлбиттә, был самаларға була блогы кәрәк түгел һөйләгәндә уҡ тураһында иң яҡшы түләү слотов, улар бары аҡса разлет: Кеҫә слот & юҡҡа бонустар, Генератор Случайных Чисел был ғәҙел ҡараш гарантияһы, шулай уҡ еңел-елпе депозиты һәм түләү тикшерҙе, был казино онлайн ҡалдыра барыһы да дөрөҫ таптар!
Һеҙ Буласаҡһығыҙ Яратырға Барлыҡ Нон-Стоп Казино Депозитты Бонустар Тәҡдимгә
Бонустар ла ҡуйырға тип теләсә менән тағы аҡса- матур яңғырай, хоҡуҡын?! Менән онлайн казино, бушлай бонус мәңге тере. Бигерәк тә яңы казино, бонусы уйындар сифатында 'ҡарағыҙ әле’ тәҡдим уйынсылар өсөн. Был бирә һеҙгә тәмен стартера һәм тәҡдим итеү тураһында мәғлүмәт биреү төп курс буласаҡ.
At Strictly Cash casino, һеҙ получает 20 юҡҡа синов, безвозмездно. Шулай уҡ, тағы бер оло бонус һеҙҙең өсөн: Deposit a minimum of £/€/$200 and get a 100% cashback as part of your welcome bonus.
Additional bonuses and promotions that players can look forward to include:
- Regular competitions and cash prize giveaways
- Cashback and re-load bonuses
- Seasonal promotions
- VIP Casino bonuses for high-rolling players
Verified Payments, Mobile Device Compatibility, Great Customer Services & Күберәк
SMS Casino Slots Pay by Phone Bill: Әгәр һеҙ теләһәгеҙ ҡуйырға был аҡса казино, түләү иҫәбенә өсөн телефон һәм берҡасан ла тураһында хәстәрлек күреү потере тураһында мәғлүмәт Һеҙҙең иҫәптәге йәки обменяться. Һис шикһеҙ, other deposits methods just as debit/credit cards, электрон кошельки, PayPal etc are just as acceptable so players are really spoiled for choice
Device Compatibility: Optimised to operate seamlessly on all devices for Android Slots fans and even iPad Casino App enthusiasts, player need never worry about compatibility issues
Хеҙмәт Күрһәтеү-Клиенттар : Dedicated customer care professionals ensure that customer queries and complaints are handled efficiently and effectively
Уйнарға ноутбук, йәки кәрәҙле телефон йәки планшет. Используй Андроид, Пландар йәки Windows.
Ҡаты Наличные Онлайн & Бонус Өсөн Мобиль Телефон – Комментарий, Дауам Итә Һуң Таблицалар Түбәнерәк Продукт
Слот Өсөн Бонус Депозит | Slotjar Онлайн Казино һәм телефон £200 бушлай!
Слот өсөн бонус депозит был Slotjar тиклем 200 евро...Уҡырға Күҙәтеү
Үрге Сайтында Слот - Телефон һәм онлайн-уйындар казино
TopSlotSite’ң күптән түгел тапшыра мобиль бонус казино. Буйынса...Уҡырға Күҙәтеү
Ҡаты Слот Бонус Казино | Сайтҡа Ярашлы £500 Депозит !
Бөйөк британия мобиль ҡәтғи казино – Тере Онлайн...Уҡырға Күҙәтеү
Coinfalls Үрге Слот Казино Уйын Бонустар
Бушлай ала £бер бонус уйын автоматтары казино 505 Coinfalls Топ...Уҡырға Күҙәтеү
Pocketwin Мобиль Казино Һәм Слот Безлимитный Бонус Алырға £Бушҡа 5
Уйнарға Захватывающий Мобиль Слот Безлимитный Бонус & Аласаҡһыҙ $ 5...Уҡырға Күҙәтеү
Иң Яҡшы Мобиль Тәҡдим Слот Казино Текә Уйнай.
Прикольный Уйын Казино – Иң Һалҡын Слот Бонустар Һеҙ Сайттың...Уҡырға Күҙәтеү
Слот Казино Онлайн Уйындарында Уңыштар Һәм Мобиль Телефон
£200 Аҡсалата Бонусын – Иҫ киткес уйын өҫтөнлөк...Уҡырға Күҙәтеү
mFortune | Яңы Мобиль казино бушлай бонус яуап биреү!
mFortune береһе булып тора уникаль мобиль бөйөк британия казино! Буйынса...Уҡырға Күҙәтеү
Адрес Казино | £5 бушлай бонус өсөн түләгән ваҡытта телефон һәм £м+ Джек!
Ҡушылығыҙ Почта Казино: ИК’s яңы Мобиль Слот онлайн, &...Уҡырға Күҙәтеү
Слот уйындар аҡса еләк слот
Емеш-еләк һәм аҡсалар уйыны уйнай. слот арҡаһынан слот өсөн, еңеү өсөн...Уҡырға Күҙәтеү
Телефон-Вегас | Яңы Бонусы Уйындар Казино | £200 бонус + 10 Юҡҡа Синов, Уйнарға Тарихында Неон!
Телефон Вегас – Үҙ Забавный Тәжрибәһе Менән Бында Башлана – Яһарға...Уҡырға Күҙәтеү
Уйын Иртәгә | Иң Яҡшы Слот Онлайн Түләүҙәр & £200 Бонус!
Уйнарға иҫ киткес уйын сара онлайн һәм уйын аҡса эшләргә оло аҡсалар...Уҡырға Күҙәтеү
Also check out the all new slotsmobile.co.uk free bonus site here!
Online Casino Benefits:
- Күп уйындар
- Comprehensive payment options include slots pay by phone bill
- Good Return to Player percentages especially on table games such as Blackjack
- Эшләй күп кенә платформаларында. Уйнай унда, һеҙ ҡайҙа ул уйнарға телһеҙме
- Ҡыҙыҡ бонустар менән бушлай вращения
- Players get to keep what they win
Online Casino Drawbacks:
- Bonus generally expire within 90 days
- Wagering Requirements for players looking to keep what they win from free casino bonuses can be high depending on players’ jurisdiction
New UK Casinos Don’ Get Better Than This
Ҡаты Наличные Blog For Казино.strictlyslots.ЕС -Һаҡлап Һеҙ Алмыйм!


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Страница 10
Аяҡ тирләгәндә
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 16-10-2017, 09:00
Иртәле-кисле аяҡтарҙы ромашка йәки һоло һаламы төнәтмәһе менән йыуырға. Һыуға 20 тамсы сәй ағасы майы тамыҙырға була. Аҙағынан һалҡын һыу менән сайҡатырға. Ҡоротҡансы һөрткәндән һуң, бармаҡтар араһына һәм табанға бер нисә тамсы сәй ағасы майы һөртөргә мөмкин. Ике аҙнанан һуң аяҡ тирләүенең нимә икәнен дә оноттом. Өҫтәүенә, күп йылдар ыҙалатҡан хроник тымау ҙа юҡҡа сыҡты.
Өлфәт М.
Шишмә районы....
Өлфәт М.
Шишмә районы....
Баш шаулағанда
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 14-10-2017, 11:07
- Ҡолаҡҡа бешкән сөгөлдөр һуты йәиһә һуған һуты тамыҙырға.
- Бер литрлыҡ банкаға кипкән туҡранбаш (клевер) үләне һалып, өҫтөнә араҡы ҡойоп, 12 көн ҡараңғы урында төнәтергә. Төнәтмәне өс ай буйы төнгөлөккә берәр ҡалаҡ эсергә. Һуңынан бер аҙ туҡтап торорға ла, йәнә дауалау курсын ҡабатларға мөмкин. Туҡранбашты сәй урынына бешереп эсергә лә мөмкин. Ул баш ауыртыуын баҫа, ҡан баҫымын төшөрә, гемоглобинды күтәрә.
...
- Бер литрлыҡ банкаға кипкән туҡранбаш (клевер) үләне һалып, өҫтөнә араҡы ҡойоп, 12 көн ҡараңғы урында төнәтергә. Төнәтмәне өс ай буйы төнгөлөккә берәр ҡалаҡ эсергә. Һуңынан бер аҙ туҡтап торорға ла, йәнә дауалау курсын ҡабатларға мөмкин. Туҡранбашты сәй урынына бешереп эсергә лә мөмкин. Ул баш ауыртыуын баҫа, ҡан баҫымын төшөрә, гемоглобинды күтәрә.
...
Ҡыр кесерткәненең файҙаһы тейҙе
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 11-10-2017, 12:59
Аяҡ тамырҙары атеросклерозынан ҡыр кесерткәне ярҙам итә. Бының өсөн ике ус яҡшы итеп йыуылған яңы кесерткән тамыры, һабағы һәм япрағын алырға һәм 5 литр һалҡын һыу ҡойоп төнәтергә. Иртәгәһенә шуны ҡайнатып сығарып, аяҡты тығып ултырырлыҡ температураға еткәнсе һыуытырға. Аяҡтарҙы шул һыуҙа 20 минут тоторға. Кесерткәнен алмағанда төнәтмәне ике-өс тапҡыр ҡулланырға мөмкин. Кипкән кесерткән тамыры ла ярай. Шулай уҡ файҙаһы тейә.
Гөлшат.
Бөрйән районы.
...
Йүтәлдән нисек ҡотолорға?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 8-10-2017, 15:52
Хәүефләнергә урын бармы?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 6-10-2017, 15:38
Арҡалағы шеште нимә эшләтергә?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 2-10-2017, 08:00
Халыҡ медицинаһы
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 29-09-2017, 14:57
Йүтәлдән иң яҡшы дауа
Йүтәлдән иң яҡшы дарыу – ҡара мәрүәр (бузина). Бының өсөн бер балғалаҡ ҡара мәрүәр сәскәһенә бер стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 15 – 20 минут төнәтергә. Һөҙөп көнөнә 2 – 3 тапҡыр берәр сынаяҡ эсергә. Төнгөлөккә мотлаҡ бал ҡушырға. Иртәнсәк бер ҡалаҡ лимон һуты ҡушып, ас ҡарынға эсеү ҙә файҙалы....
Йүтәлдән иң яҡшы дарыу – ҡара мәрүәр (бузина). Бының өсөн бер балғалаҡ ҡара мәрүәр сәскәһенә бер стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 15 – 20 минут төнәтергә. Һөҙөп көнөнә 2 – 3 тапҡыр берәр сынаяҡ эсергә. Төнгөлөккә мотлаҡ бал ҡушырға. Иртәнсәк бер ҡалаҡ лимон һуты ҡушып, ас ҡарынға эсеү ҙә файҙалы....
Газлы эсемлектәрҙең зыяны нимәлә?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 28-09-2017, 14:41
Пепси-кола, кока-кола, фанта кеүек газлы һыуҙарҙың зыянлы икәнен барыбыҙ ҙа белә. Зыяны нимәлә – бына быныһын инде барыһы ла белеп бөтмәйҙер. Беренсенән, шәкәре күп, ә белеүебеҙсә, ул ҡанда глюкоза кимәлен күтәреп, диабетҡа һәм һимереүгә килтереүе мөмкин. Эш унда ғына ла түгел, эсемлеккә ҡушылған тәмләткестәрҙә. Улар организмда һыуҙы тотҡарлай һәм шешенеүгә килтерә. Бынан тыш, аш эшкәртеү процесына кире йоғонто яһай. Шунлыҡтан диетологтар, шәкәрле газлы эсемлектәргә ҡарағанда, ябай һыуға һәм тәбиғи һуттарға өҫтөнлөк бирергә ҡуша....
Прививка яһатырғамы, юҡмы?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 25-09-2017, 15:42
Теште таҙартырғамы әллә алма ашарғамы?
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 24-09-2017, 14:38
Халыҡта йоҡлар алдынан теште таҙартыу урынына бер алма ашау ҙа етә, тигән фекер нығынған. Әммә Британия стоматологтары быны инҡар итә. Алманың составында, башҡа емештәрҙә кеүек үк, шәкәр бар, ә шәкәр – кариестың иң яҡшы дуҫы. Шунлыҡтан, алма теште таҙарта тигәнгә генә ышанырға ярамай. Киреһенсә, алма ашағандан һыу яҡшы итеп ауыҙҙы һыу менән сайҡатырға кәрәк. Әйткәндәй, шул уҡ инглиз стоматологтары алма ашағандан һуң ярты сәғәт үткәс кенә тештәрҙе паста менән таҙартырға кәңәш итә. Улар фекеренсә, алмалағы кислоталар паста менән ҡушылып, тештең эмаленә зыян килтерә.
...
...


text:
— Эшһеҙ булараҡ хеҙмәт биржаһына иҫәпкә торорға ине. Каталогтар аша косметика әйберҙәре һатыу менән шөғөлләнеүемде иҫәпкә алмағанда, башҡа шөғөлөм юҡ. Һорауым шундай: граждандарҙың ҡайһы категорияһы эшһеҙ тип иҫәпләнә, һәм ниндәй осраҡта биржаға ҡуймаясаҡтар?
— Эшһеҙ булараҡ хеҙмәт биржаһына иҫәпкә торорға ине. Каталогтар аша косметика әйберҙәре һатыу менән шөғөлләнеүемде иҫәпкә алмағанда, башҡа шөғөлөм юҡ. Һорауым шундай: граждандарҙың ҡайһы категорияһы эшһеҙ тип иҫәпләнә, һәм ниндәй осраҡта биржаға ҡуймаясаҡтар?
— Бына Красноусол ауылына китергә булдым әле, – тине.
— Бәй, унда нимә ҡалған? – тип ғәжәпләнеүемә ул, күҙҙәрен туҫтаҡтай итеп:
— Һаман да ишетмәнеңме ни әле? – тине.
— Нимәне?
— Нимәне, нимәне! Унда бит аҡсаны эшләмәһәң дә түләйҙәр, ти.
— Китсәле! Булмаҫтайҙы сурытырға тиһәң, һине ҡуш.
Театр коллективы тормошонда был изге эш йыл да ҡабатлана, һәм ул мотлаҡ үтәлергә тейешле күркәм йолаға әүерелгән. Яңы миҙгел алдынан ижадсылар, исемдәре йәндәрҙә рух, йөрәктәрҙә ғорурлыҡ уятыр шәхестәребеҙ ҡәберенә баш эйеп, уларҙан яңы көс, күңелдәренә дауа алып ҡайта.
Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының 68-се һәм 87-се статьяһына ярашлы ҡарар итәм:
1. Башҡортостан Республикаһының бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайын 2013 йылдың 3 октябрендә Өфө ҡалаһына тәүге ултырышҡа саҡырырға.
2. Ошо Указ рәсми баҫылып сыҡҡан көндән көсөнә инә.
– Күпселеге ҡатын-ҡыҙ бит! – тине ғәжәпләнеү ҡатыш янымда тороусы берәү. Минең дә тәүҙәрәк "Күпер краны өсөн иң яҡшы машинист" һөнәри оҫталыҡ конкурсында көс һынашыусыларҙың күбеһе гүзәл зат булыр тип башыма ла килмәгәйне. Баҡһаң, тәү ҡарамаҡҡа ир-егеттәр һөнәрен үҙләштергән кеүек күренһә лә, яуаплылыҡ һәм оҫталыҡ талап иткән эштә улар ҙа һис һынатмай икән. Шулай ҙа ҡараш буйламаҫ бейеклектә кран эсендәге ҡатын-ҡыҙҙы күҙ алдына баҫтырыу үтә лә ауыр кеүек тойолдо...
Төҙөлөш тармағы хеҙмәткәрҙәренең оҫталығын асыҡлауға йүнәлтелгән республика конкурсы тап ошо номинацияла быйыл тәүге тапҡыр ойошторолған. Уның маҡсаты – хеҙмәт кешеһенең, ошо һөнәрҙең абруйын күтәреү. Бында еңгәндәр Ульяновск ҡалаһында үтәсәк Рәсәй кимәлендәгеһендә ҡатнашасаҡ.
Марат һәм Эрнстың атаһы Мирсаяф Мөхәмәтғәле улы Юлбарисов (1914 йылғы, Архангел районының Тәүәкәс ауылыныҡы) Муллаҡай ауылы мәктәбе директоры, ВКП(б)-ның райком бюроһы ағзаһы була.
Уның тормош юлы Бөйөк Ватан һуғышына тиклемге йәштәрҙең кисергәндәре менән уртаҡ ине: Бөрө педагогия училещеһын тамамлай, 1942 йылда уны Ҡыҙыл Армия сафына алалар. Хәрби училищела уҡып сыҡҡас, артиллерия идара һәм типографик разведка взводы командиры дәрәжәһендә немецтарға ҡаршы ҡаты алыштарҙа ҡатнаша. Ғаян Лоҡманов етәкселегендә артиллеристар немецтарға ҡаршы ҡыйыу һуғыша.
Күптән түгел Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетының Өфө филиалына ла Германиянан ҡунаҡтар килеп төштө. Хәйер, бындай күренеш уҡыу йорто өсөн ят түгел: сит ил студенттарын ҡабул итеү бында күптәнге йолаға әйләнгән. Әле лә 15 кешенән торған делегацияны университет филиалында ихлас ҡаршы алдылар. Башҡортостандағы йәшәү рәүеше, социаль хәл, мәҙәни тормош, йәштәрҙең көнитмеше һәм башҡалар менән танышырға килгән ҡунаҡтарҙың һәр береһе ғаиләләргә урынлаштырылды.
Был йәһәттән “Башҡортостан” гәзитенең фотохәбәрсеһе Айрат Нурмөхәмәтов, һис шикһеҙ, бәхетле. Барлыҡ күркәм һыҙаттар хас уға: ифрат тырыш, егәрле, тынғыһыҙ булыуы өҫтөнә ҡабатланмаҫ, үҙенсәлекле оҫталыҡҡа эйә хеҙмәттәшебеҙ. Уның фотоһүрәттәрен башҡа берәүҙеке менән бутау мөмкин түгел: тәбиғәттең матурлығын, тойғо-кисереште Айрат Билал улы кеүек тәрән төшөнгәндәр бик һирәктер.
Ғимаҙи Әхмәҙи улы Хәсәнов – бар ғүмерен Баймаҡ районы халҡына тоғро хеҙмәт итеүгә, уның һаулығын һаҡлауға бағышлаған шәхес. Ауылдан, крәҫтиән ғаиләһенән сыҡҡан беренсе табипҡа быйыл 75 йәш тулған булыр ине.
Үткән быуаттың 60-сы йылдары. Белгестәргә ҡытлыҡ кисергән, уларҙың күсмә тормошонан биҙгән заман. Башҡортостандың КПСС Өлкә комитеты һәм


text:
Тыл ветерандарын ҙурланылар
21 мая 2014 йыл | Хаттар
9 Май байрамын Байымбәт ауылында ла ҙурлап билдәләнек.
Был көндө йәше-ҡарты, шул иҫәптән тыл ветерандары ла ауыл клубына йыйылды. Былтыр байрам сараһында берҙән-бер иҫән ҡалған Бөйөк Ватан һуғышы ветераны - Әбүбәкер Ҡорманғолов ҡатнашһа, быйыл ауылыбыҙҙа һуғыш юлы үткән бер генә яугирҙың да ҡалмауы үкенесле булды, әлбиттә.
Был көндө йәше-ҡарты, шул иҫәптән тыл ветерандары ла ауыл клубына йыйылды. Былтыр байрам сараһында берҙән-бер иҫән ҡалған Бөйөк Ватан һуғышы ветераны - Әбүбәкер Ҡорманғолов ҡатнашһа, быйыл ауылыбыҙҙа һуғыш юлы үткән бер генә яугирҙың да ҡалмауы үкенесле булды, әлбиттә.
“Һеҙҙең батырлыҡ үлемһеҙ”
21 мая 2014 йыл | Хаттар
Красноусолдағы 2-се урта мәктәптә Бөйөк Еңеү көнөнә арнап 5-се класс уҡыусылары ҡатнашлығында "Һеҙҙең батырлыҡ үлемһеҙ” тип исемләнгән әҙәби-музыкаль композиция уҙғарылды. Уны мәктәп китапханаһы китапханасыһы В.Кулагина менән үҫмерҙәр китапханаһы мөдире Т.Сергеева әҙерләп уҙғарҙы.
Яҙ. Еңеү. Спорт
21 мая 2014 йыл | Спорт
Бөйөк Еңеүҙең 69 йыллығына арналған тантаналы сараны "Звезда” район гәзите призына еңел атлетика буйынса эстафета дауам итте.
Ярышта 15 урта, 5 төп дөйөм белем биреү мәктәбе, Красноусол, Сәйетбаба, Табын, Аҡкүл ауыл биләмәләре хакимиәттәре, "Красноусол” шифаханаһы, 130-сы һөнәрселек училищеһы командалары ҡатнашты.
Ярышта 15 урта, 5 төп дөйөм белем биреү мәктәбе, Красноусол, Сәйетбаба, Табын, Аҡкүл ауыл биләмәләре хакимиәттәре, "Красноусол” шифаханаһы, 130-сы һөнәрселек училищеһы командалары ҡатнашты.
Хаттары күңел йылыһы, ихласлыҡ, изгелек менән һуғарылған
21 мая 2014 йыл | Йәмғиәт
Ҡаранйылға ауылында 1992 йылда асылған Жәлил Кейекбаев музейында ғалимдың тормошона, ижади эшмәкәрлегенә бағышланған күп материалдар менән бергә, илебеҙҙең төрлө тарафтарында эшләүсе күренекле кешеләрҙән уға килгән егермеләп хат һаҡлана.
Беҙҙекеләр – Чемпионат призерҙары
21 мая 2014 йыл | Спорт
30 апрелдән 3 майға тик-лем спорт ориентирлығы буйынса Башҡортостан Республикаһы һәм Федераль округ Беренселеге һәм Чемпионаты үтте. Унда Мәскәү, Һамар, Пенза, Ырымбур, Нижегородка өлкәләре, Өфө, Бөрө, Салауат, Көйөргәҙе, Ауырғазы, Ғафури, Иглин райондары спортсылары ҡатнашты. Беҙҙең райондың Балалар ижады үҙәге ориентирсылары яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтте.


text:
Өфө һәм республиканың иң хәүефле юлдары исемлеге төҙөлгән
БР буйынса Эске эштәр министрлығының Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы юл-транспорт статистикаһын анализлаған һәм иң хәүефле юлдар исемлеген төҙөгән.
Мәскәү — Өфө: Саҡмағош боролошона яҡын ерҙә, Исәмәт һәм Ишҡар ауылдары янында.
Һамар — Өфө — Силәбе: Туймазы ҡалаһына боролор алдынан, Алкин, Жуков юл үткәргесендә, Бишҡурай һәм Зинин—Жилин ауылдары янындағы юлдар сатында.
Өфө — Ырымбур: Ҡырмыҫҡалы юл үткәргесе янында, Стәрлебаш боролошо, Федоровканан, Толбазы һәм Ергән ауылдарынан сыҡҡан ерҙә.
Өфөлә Октябрь проспекты, Менделеев, СССР-ҙың 50 йыллығы, Жуков, Цюрупа, Сельская Богородская һәм Комсомол урамдары авариялар күп булған юлдар иҫәбендә.


text:
Рөстәм Хәмитов мәғариф системаһының яңы уҡыу йылына әҙерлек кимәле буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты
26 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов мәғариф системаһының 2013-2014 уҡыу йылына әҙерлек кимәле буйынса кәңәшмәлә ҡатнашты. Сараны видеоконференция режимында Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев үткәҙе.
Кәңәшмәлә 2 сентябрҙә Рәсәйҙә 13,5 миллион баланың, шул иҫәптән 1,5 миллион беренсе класс уҡыусыһының мәктәпкә барыуы билдәләнде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Дмитрий Медведев хәбәр итеүенсә, Хөкүмәт һәм белем биреү учреждениелары алдында балаларҙың уҡыуын «ҡыҙыҡлы, уңайлы һәм, әлбиттә, хәүефһеҙ» итеү бурысы тора.
Дмитрий Медведев һүҙҙәренсә, төбәк мәғариф системаларын финанслауға ағымдағы йылда яҡынса 40 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк, ә 2011 йылдан башлап был маҡсаттарға йәмғеһе 120 миллиард һум бүленгән.
Кәңәшмәлә билдәләүҙәренсә, биш йыл эсендә биналары авария хәлендә тип танылған мәктәптәр һаны ике тапҡырға тиерлек кәмегән.
— Әммә, быға ҡарамаҫтан, был проблема көнүҙәк булып ҡала, уны тулыһынса хәл итеү өҫтөндә уйларға тейешбеҙ, — тине Дмитрий Медведев.
Рәсәй Хөкүмәте рәйесе алдағы ваҡытта бөтә мәктәптәрҙә лә, хатта иң төпкөлдә урынлашҡан уҡыу йорттарында, балалар өсөн туҡланыу ойоштороу мәсьәләһен хәл итеп буласағына ышаныс белдерҙе.


text:
Фото:
Германияла пианист Диас Кәримовтың концерты ҙур уңыш менән үтте
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 21 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Веймарҙың концерт залында пианист, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Диас Кәримовтың «Geschenk» («Бүләк») тип аталған концерты уҙҙы.
Л.В.Бетховен, М.Мусоргский, Дж.Гершвин, А.Пьяццолла, Г.Крейслер, Р.Роджерс, И.Берлиндың (Диас Кәримов аранжировкаһында) әҫәрҙәре яңғыраны. Концерт ҙур уңыш менән үтте, тип хәбәр иттеләр уны ҡараусылар.
Диас Кәримов 1983 йылда Өфөлә тыуған. Ул Кәримовтарҙың музыкаль династияһының сағыу вәкиле. Уның олатаһы Таһир Кәримов менән атаһы Айрат Кәримов — билдәле башҡорт композиторҙары, симфоник, камера-инструменталь әҫәрҙәр, театр өсөн музыка һәм бик күп йырҙар авторы. Диас Кәримов Өфөләге Урта махсус музыка мәктәбен һәм Өфө сәнғәт академияһын тамамлаған. Уҡыу йылдарында «Яңы исемдәр» фонды стипендиаты, бер нисә тапҡыр республика һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты була. Уҡыуын тамамлағас, пианист академияла уҡытырға ҡала, үҙенең программаларын әҙерләй, симфоник оркестрҙар менән сығыш яһай.
Диас Кәримов уҡыған йылдарында уҡ джаз менән мауыға. Өфөлә Анатолий Иващенко менән Игорь Бурдуковтан дәрестәр ала. 2008 йылда Диас Германияға китә. Унда Ференц Лист исемендәге Юғары музыка мәктәбендә билдәле музыкант Леонид Чижик класында уҡый. Музыкант Ференц Лист фонды стипендиаты була, талантлы башҡарыусы булараҡ абруй яулай.
Хәҙергә көндә Диас Кәримов Европа залдарында сығыш яһай, джаз фестивалдәрендә ҡатнаша, Франкфурттың Музыка академияһында дәрестәр бирә.


text:
Башҡортостан иң яҡшы уҡытыусыларҙы дәртләндереү өсөн федераль субсидия аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Иң яҡшы уҡытыусыларҙы дәртләндереүгә Башҡортостан 2015 йылда федераль бюджеттан 7 миллион һум субсидия аласаҡ. Документ Рәсәй Хөкүмәтенең сайтында баҫылған.
Рәсәй Федерацияһы Президентының 2010 йылдың 28 ғинуарындағы Указы менән һәр береһе 200 мең һум тәшкил иткән 1000 аҡсалата бүләкләү булдырылған. Шуға ярашлы, Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһында 2015 йылға 200 миллион һум бүлеп бирелә.
Аҡсалата бүләкләү Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы үткәргән конкурс йомғаҡтары буйынса тапшырыла. Федерацияның һәр субъекты өсөн аҡсалата дәртләндереүҙәр һаны 2014 йылдың декабрендә раҫланған Ҡағиҙәләргә ярашлы билдәләнә. Ауыл йәки ҡала ерендә урынлашҡан мәғариф учреждениеларында уҡыусылар һаны ла иҫәпкә алына.