text:
Төп сисиклинер-CCleaner Pro-береһе өсөн артыҡ был һеҙгә операцион система файл системаһы оптимизациялау программаһы тулыһынса таҙартыу өсөн. Бынан pro версияһы һеҙ мөмкин скачать программаһы.Был программанан алып ташлау өсөн тәғәйенләнгән неиспользуемый & ваҡытлы файл компьютерҙарында һәм ноутбуктарҙа бер һеҙ.Был тиҙ арала эшләү мөмкинлеген бирә компьютер супер ҡарағанда, иртә. Һеҙҙең яратҡан музыка ҡоралы таҙартыу өсөн асҡыс булып тора ноутбук CCleaner. Ул яҡлап...
Ентекле »
softkelo
Пандор cracked APK өсөн бөтә донъяла хаҡтар й эҙләүҙә ҡулланыла.. Һеҙҙе эҙләп премиум-бында версия скачать бушлай аласыз уның менән Pandora, реклама ваҡытында йыр тыңлау. Бушлай баҫтыҡ., һеҙ генә ишетергә мөмкин. 40 сәғәт, тик тыңлай һәм актив Пандор apk вата...
Ентекле »
softkelo
DirectX менән һыйышып 9 Тәҙрә 7 был һуңғы версия для windows операцион системаларында бөтә.Әгәр һеҙ уйындарҙы яратыусыларҙың & компьютер уйындарын уйнау теләге һеҙҙә кәрәк һуңғы версия DirectX.Windows XP өсөн һуңғы скачать бушлай/перспективалары/ 7 / 8.1 /10. Ҡулланыусы өсөн яһап ҡуйылған установщик ваҡытында үтәүҙең һуңғы программа directx ао 9 32бит өсөн Windows & 64ни П. Һеҙ дөрөҫ...
Ентекле »
softkelo
Дьюти еңел бурыс алмауын, һеҙҙең компьютерҙа урынлаштырылған һәм эш коллек оф скачать бушлай скачать 4
modern warfare on your PC.100% safe and virus free with complete installation files.If you are the game lover you would need this game.This game is totally free on softkelo.com Being the 12th entry inside the name of obligation collection, ҡара... Ентекле »
softkelo
CS6 Dreamweaver.-был бик билдәле һәм көслө мөхәррире веб-сайт, ул ҡулланырға интерактив эшләргә һәм проектлау өсөн веб-сайттар.Бөгөн туп-тулы версия скачать бушлай . Компания CS6 Dreamweaver программаһы adobe-ул Windows операцион системаһының бөтә яраша 32 һәм бит 64 ни. Уның ярҙамында windows 7, Тәҙрә 8, Тәҙрә 8.1 & Тәҙрә 10. Компания CS6 Dreamweaver программаһы Adobe-был мөхәррире WYSIWYG, улар өсөн файҙалы...
Ентекле »
softkelo


c: text/html

text:
Саша3. Ҡаҙанда ҡайнаған иттең илерткес еҫе өйҙәгеләрҙең башын әйләндерҙе, ауыҙ һыуҙарын килтерҙе. Һәр кем ғазаптан үҙенсә ҡотолорға тырышты: Раушания, башын ҡаплап, юрғанға уранып ятты; Раҡия өй ҡыйығына менеп китте. Санияның юрауы дөрөҫ булды: ямғыр...
«Эй, һайрай ҙа һуң был һабантурғай»Яҙмыш артылыштарына артылғанда, йыр-моң ҡанаттарын талпындырып, бер бейеклектә генә тороп булмай шул, йөрәк елкендерер юғарылыҡтарға уҡтай атылһаң да, әллә ҡайҙа, билдәһеҙ сикһеҙлек ҡосағына инеп юғалыуҙан ҡурҡыпмы, кире кәйеләһең. Ҡайһы саҡта...
«Беҙҙең донъя». Әҙәбиәт.«Ҡоштар, ҡоштар, һеҙҙең бейеклектән Мин ҡарайым тормош ағышына…» Танылған шағирә, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Йомабикә Ильясова. Алып барыусы: Гөлназ Ҡотоева...
Туп-түңәрәк ер ҡалдырам һеҙгә, Сатнамаған ҡояш ҡалдырамБөтәһе лә йәнле бында Һарайҙарҙың еҙ тотҡалы Ишектәрен асҡаным бар, Келәм йәйгән ап-аҡ мәрмәр Баҫҡыстарға баҫҡаным бар....
Ҡәйнәгә нисек ярарға?Кейәүгә сыҡҡас, йәш киленгә иң элек ҡәйнәһе менән мөнәсәбәттәр ҡорорға тура килә. Килен – ҡәйнә тупрағынан, тиһәләр ҙә, улар – бер-береһенә оҡшамаған ғаиләләрҙә донъяға килгән, төрлө шарттарҙа төрлө тәрбиә алып үҫкән кешеләр. Ҡәй-нәләрҙең яҡшыһы...
Әҙәм балахының көсө- ғәфү итә белеүҙә...Ҡарғыш... Шул тиклем ҡурҡыныс яңғыраған, эсенә донъяның бар ҡараһын алған һүҙ. Әҙәм балаһының ҡайһы саҡта уйламай ысҡындырған һүҙҙәре яҙмыштарҙы селпәрәмә килтереүен, хатта яҡын кешеләребеҙҙе юҡ итеүен ҡасан ғына аңларбыҙ икән? Ҡарғау, рәнйеү...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Граждандар һуғышы
Бер дәүләт эсендәге[1], һирәгерәк элек берҙәм дәүләттең өлөше булған ике милли дәүләткә бүленгән[2] ойошҡан кеше төркөмдәре араһында ҙур маштаблы һуғышҡа граждандар һуғышы тиҙәр.
Тарафтарының маҡсаты, ғәҙәттә, ағымдағы хөкүмәтте үз сәйәсәтен үҙгәртергә, илдә йәки уның айырым регионында хәкимиәтте үҙ ҡулға алыу, йәки регионды суверен дәүләт дәрәжәһенә сығарыу[1].
Граждандар һуғышы термины беҙҙең эраға тиклем I быуатта Рим республикаһындағы граждандар һуғыштарын (ингл.) билдәләү өсөн ҡулланған.
Граждандар һуғышы билдәләре: һуғышта ҡатнашҡан ике яғын да дәүләти хәрби-сәйәси структура үҙенәлектәре булыуы, һуғыштың оҙон ваҡыт дауам итеүе, халыктың барлыҡ ҡатламдарының ҡатнашыуы.
Граждандар һуғышы күп һанлы кешеләрҙең хәләк булыуына (ингл.) һәм ҙур күләмдә файҙалы ресурстарҙың юк ителеүенә килтерә ала.[3]
1900-1944 йылдар араһында барлыҡҡа килгән граждандар һуғыштары уртаса алғанда 1,5 йыл дауам итһә, Икенсе бөтөн донъя һуғышының бөтөүенән һуң барлыҡҡа килгәндәренең оҙынлығы 4 йылдан оҙағыраҡҡа үҫте. 1945 йылдан һуң урын алған граждандар һуғышында 25 миллиондан артыҡ кеше хәләк булды, тағы ла күптәре йәшәгән ерҙәренән көсләп күсенеүгә (ингл.) дусар булды. Өҫтәмә булараҡ, граждандар һуғыштары иҡтисади коллапсҡа килтерә; Мьянма, Уганда һәм Ангола граждандар һуғышытарына инер алдынан киләсәктәре өмөтле тип һаналған илдәрҙең үрнәктәре булып торалар.[4] Бәрелештәрҙә 1000 кеше хәләк булыу критерие күҙлегенән ҡарағанда, 1816 менән 1997 йылдар араһында 213 граждандар һуғышы бар, уларҙан 1944-1997 араһындағылар һаны - 104.[3]
Йөкмәткеһе
Collier-Hoeffler моделендәге граждандар һуғышы сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Граждандар һуғышы сәбәптәренә тикшереүҙәр алып барған ғалимдәр бер-береһенә ҡаршы булған - ҡәнәғәтһеҙлек (ингл) теорияларынә тартылалар. Академик анализ граждандар һуғышының ҡубарылыуын фаразлауҙа йәмғиәттең иҡтисади хәле һәм иҡтисади структураға бәйле факторҙар кемлеккә бәйлеләргә әһәммиәтлерәк булыуын яҡлай.[5]
21 быуат башында Бөтөн дөнья банкы бер төркөмө граждандар һуғышын ентекләп өйрәнгәндәр. Collier-Hoeffler моделе тип билдәле булған тикшеренеү 1960-1999 йылдар араһында төрлө илдәрҙә граждандар һуғышы урын алған һәм граждандар һуғыштары булмаған биш йыллыҡ интервалдарҙы билдәләп, уларҙы регрессион анализ ярҙамында төрлө факторҙарҙың тәьҫирен тикшергәндәр инде. Берәр 5 йәшлек интервал эсендә граждандар һуғышы ҡубасағы ихтималына статистика күҙлегенән тәьҫире һиҙелерлек булган факторҙар араһына ингәндәре:[6]
- Финанслауҙың булыуы
- Баш күтәреү/күтәрмәү отошлоғы
- Хәрби өҫтөнлөк
- Ҡәнәғәтһеҙлек
- Халыҡ һаны
- Һуңғы баш күтәреүҙән һуң уҙған ваҡыт
Башҡа сәбәптәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Эволюцион психологы (ингл.) Сатоши Каназава (ингл.) төркөм-ара ыҙғыштарҙың әһәммиәтлә сәбәптәрҙең береһе - бала таба алырлык йәштәге ҡатын-ҡыҙҙарҙың сағыштырмаса һаны була алғанын асыҡланы. Уның тикшеренеүҙәре күрһәткәненсә, күп ҡатынлыҡ дәүләт-ара һуғыштарҙан айырмалы булараҡ, граждандар һуғыштарының йышлығына үҫеүенә ныҡ тәьҫир итә.[7].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 en:James Fearon, "Iraq's Civil War" in en:Foreign Affairs, March/April 2007. For further discussion on civil war classification, see the section "Formal classification".
- ↑ Nations, Markets, and War: Modern History and the American Civil War | Book Reviews, EH.net. «Two nations [within the U.S.] developed because of slavery.» October 2006. Retrieved July 2009.
- ↑ 3,0 3,1 Ann Hironaka, Neverending Wars: The International Community, Weak States, and the Perpetuation of Civil War, Harvard University Press: Cambridge, Mass., 2005, p. 3, ISBN 0-674-01532-0
- ↑ Hironaka (2005), pp. 1-2, 4-5
- ↑ See, for example, Hironaka (2005), pp. 9-10, and Collier, Paul, Anke Hoeffler and Nicholas Sambanis, "The Collier-Hoeffler Model of Civil War Onset and the Case Study Project Research Design," in Collier & Sambanis, Vol 1, p. 13
- ↑ Collier & Sambanis, Vol 1, p. 17
- ↑ DOI:10.1017/S0022381608090026
Вы можете подставить цитату вручную или с помощью бота.


text:
Ростов дәүләт университеты
1225-е уҡытыусылар,
700 фән хеҙмәткәрҙәре,
626 фән кандидаты,
196 фән докторы,
18 РФ Атҡаҙанған фән эшмәкәре,
18 Дәүләт премияһы лауреаты,
70 халыҡ-ара һәм тармаҡ академиялары академиктары һәм -корр.-ағза ,
2 чл.-корр. РАО,
1 корр.-ағза РФА,
2 РФА академиғы Кампус
Дондағы Ростов, Зорге урамы, 28
Юридик адресы
344006, Дондағы Ростов,
Баҡса урамы, 105
Сайт
rsu.ru
Наградалары
Ҡалып:Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены
Ростов дәүләт университетын (РГУ) — Дондағы Ростов ҡалаһындағы 1915—2006 йылдарҙа эшләп килгән университет. Рәсәй Көньяғының иң ҙур мәғариф, фән һәм мәҙәниәт үҙәге. Ул Беренсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында эвакуацияланған Варшава Император университеты базаһында барлыҡҡа килгән.
2006 йыл аҙағында РГУ "Көньяҡ федераль университетына (РФ Хөкүмәте Бойороғо, 23 ноябрь, 2006 йыл, № 161-р һәм РФ Рәсәй Федерацияһы мәғариф һәм фән Министрлығы бойороғо(4 декабрь, 2006 йыл, № 1447) буйынса әйләндерелә. Университетҡа Ростов дәүләт архитектура һәм сәнғәт академияһы, Ростов дәүләт педагогия университеты һәм Таганрог дәүләт радиотехник университеты берләштерелә.
1915 йылда Беренсе бөтә донья һуғышы ваҡытында Варшава Император университетын ваҡытлыса Дондағы Ростовҡа күсерергә булалар. Был эште ойоштороу инициаторы булып Ростов дауаханаһы баш табибы Николай Васильевич Парийский (1858—1923 йылдар), элекке Медицина академияһының приват-доценты, һуңынан Дон университеты профессоры торған.
1915 йылдың 12 авгусында университет Советының ике ултырышы үткәрелә. Был ултырыштарҙа Варшава университетын Дондағы Ростовҡа күсерергә ҡарар сығаралар. Университет ҡалаға күсеп килгәнсе унда бер ниндәй ҙә юғары уҡыу йорто һәм ғилми дәрәжәле бер кем дә булмаған. Варшава университеты күсеп килгәс тә бында ғалимдарҙың бик ҙур коллективы барлыҡҡа килгән.
1915 йылдың сентябрь аҙағында университетты яңы уҡыу йылына әҙерләү буйынса хужалыҡ эштәре алып барыла. Һуғыш ваҡыты ауырлыҡтарына ҡарамаҫтан. университетты әҙерләү эштәре бик ҙур тиҙлек менән алып барыла. Профессор А. Р. Колли физик лаборатория урынлаштыра, унда 1916 йылда етди фәнни тикшеренеү эштәре алып барыла. Профессор И. Ф. Пожарский үҙ хеҙмәткәрҙәре ярҙамы менән ике йыл эсендә Дондағы Ростовта илдә ҙур һәм иң яҡшы булған патологоанатомик институтын булдыра.
Башта университет Дон университеты, граждандар һуғышы йылдарында — Төньяҡ-Кавказ дәүләт университеты тип йөрөтөлгән. 1930 йылда уны бөтөргәс, уҙаллы уҡыу йорттары төҙөлә: шул иҫәптән Педагогия Институты, сәнәғәт һәм хеҙмәт институты, Финанс-иҡтисад институты, аҙыҡ-түлек сәнәғәте һәм иҡтисады институты. 1931 йылда яңы ойошторолған Дондағы Ростов дәүләт университетында башта барлығы физика-математика, химия һәм геоботаник факультеттары булған. Унда уҡыуҙар 1931 йылдың октябрендә башлана.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 20(2011)
Гөлсәсәк АҠЫЛОВА: «Бары тик «алға» ғына»
Конкурстар // 15-03-2011, 13:37
Мин Башҡортостандың иң матур төбәктәренең береһе – Хәйбулла районының Әбүбәкер ауылында ерҙе ап-аҡ ҡар ҡаплағанда, ата-әсәйемде ҡыуандырып, 1992 йылдың 1 декабрендә Уҡсы йондоҙлоғо аҫтында донъяға килгәнмен.
Бала саҡтан йыр-моңға, бейеүгә маһир булдым. Н. Мусиндың, З. Биишеваның, Д. Бүләковтың әҫәрҙәрен яратып уҡыйым. Күңелемдә булған хис-тойғоларымды шиғыр юлдарына һалам. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында 1-се курста белем алам. Ҡул ҡаушырып ултырырға яратмайым. Бейеү түңәрәгенә йөрөйөм, китаптар уҡыйым. Был донъяның һәр минутының ҡәҙерен белеп йәшәргә тырышам. Саф күңелле, алсаҡ, мөләйем кешеләрҙе яратам. Киләсәккә маҡсаттарым күп. Теләгем – төплө белем алып, республикама файҙалы кеше булыу....
Бала саҡтан йыр-моңға, бейеүгә маһир булдым. Н. Мусиндың, З. Биишеваның, Д. Бүләковтың әҫәрҙәрен яратып уҡыйым. Күңелемдә булған хис-тойғоларымды шиғыр юлдарына һалам. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында 1-се курста белем алам. Ҡул ҡаушырып ултырырға яратмайым. Бейеү түңәрәгенә йөрөйөм, китаптар уҡыйым. Был донъяның һәр минутының ҡәҙерен белеп йәшәргә тырышам. Саф күңелле, алсаҡ, мөләйем кешеләрҙе яратам. Киләсәккә маҡсаттарым күп. Теләгем – төплө белем алып, республикама файҙалы кеше булыу....
Ҡышһылыу билдәләнде, Яҙһылыуҙарҙы көтөп ҡалабыҙ
Конкурстар // 15-03-2011, 13:35
«Йәшлек» гәзите Ҡышһылыуҙы билдәләр өсөн «Вконтакте» сайтында үҙенең төркөмөн булдырғайны. Ул http://vkontakte.ru/club24213300 адресы буйынса урынлашҡан. Ҡышһылыу исеменә дәғүә итеүсе дүрт һылыуҡай – Луиза Хәлфетдинова, Луиза Зәкирйәнова, Гөлнара Сабитова һәм Айгөл Вәлитова өсөн тауыш бирергә була ине унда. Тауыш биреүгә ихлас ҡушылыуығыҙ өсөн рәхмәт. Һеҙҙең фекерҙе белеү беҙҙең өсөн бик мөһим. Шулай итеп, иң күп тауыш йыйыусылар Луиза Зәкирйәнова менән Айгөл Вәлитова булып сыҡты. Редакция хеҙмәткәрҙәре менән кәңәшләшкәндән һуң, Ҡышһылыу титулын Айгөл Вәлитоваға бирергә булдыҡ. Ҡышһылыу, Яҙһылыу, Йәйһылыу, Көҙһылыу «Йәшлек» гүзәле – 2011» исеме өсөн көрәшен дауам итәсәк. Ә әлегә Яҙһылыу исеменә конкурс башланды. Ситтә ҡалмағыҙ, ҡыҙҙар!
Яҙһылыу исеменә тәүге конкурсантыбыҙҙы тәҡдим итәбеҙ....
Яҙһылыу исеменә тәүге конкурсантыбыҙҙы тәҡдим итәбеҙ....
Дуҫлыҡты нығыта фестиваль
Новости / Мәҙәниәт // 15-03-2011, 13:34
Башҡорт-татар йырҙарын башҡарыусыларҙы «Туған тел» каналы халыҡ-ара телевизион фестивалгә йыя. Фестиваль милли мәҙәниәтебеҙҙең берҙәм үҫешенә булышлыҡ итеү, милләт-ара татыулыҡты нығытыу ниәте менән ойошторола. Конкурс йыр-моң һөйөүсе татарҙарға ла, башҡорттарға ла ҙур байрам булмаҡсы. Унда, күптән танылған сәхнә «йондоҙ»ҙары Фидан Ғафаров, Фәрит Бикбулатов, Хәниә Фәрхи, Салауат Фәтхетдинов, Рәсүл Ҡарабулатов, Гөлсөм Бикбулатова, Ризуан Хәкимов, Рәүилә Мәсәлимова, Ғәзим Ильясов, Фәриҙә һәм Роберт Тимербаевтар, Динә һәм Рафаэль Латиповтар менән бер рәттән, йәш артистар ҙа сығыш яһаясаҡ. Тамаша 25 мартта – 19 сәғәттә, 26 мартта 18 сәғәттә Нефтселәр мәҙәниәт һарайында үтәсәк.
Р. РИНАТОВА....
Р. РИНАТОВА....
«20 йыл һеҙҙең менән – йырҙарым, тамашасыларым!»
Новости / Мәҙәниәт // 15-03-2011, 13:34
17 мартта Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, «Урал моңо», «Дуҫлыҡ йыры», «Яҙғы моңдар», «Ирәндек моңдары» кеүек абруйлы йыр конкурстары лауреаты, «Ихлас» эстрада төркөмөнөң художество етәксеһе Радик Вәлмөхәмәтов «20 йыл һеҙҙең менән – йырҙарым, тамашасыларым!» исемле юбилей концертына саҡыра (сценарий авторы һәм ҡуйыусы режиссер – Салауат Итбаев)....
Әфлисун һәм һут
Әҙәбиәт // 15-03-2011, 13:33
Остазы уҡыусыһын баҙарға әфлисун һатырға ебәрә. Тауарҙы ишәккә тейәгәс, уҡытыусы уҡыусыһына һуңғы кәңәштәрен бирә лә, тегеһе юлға сыға.
Ул баҙарҙа бер нисә көн йөрөй, әммә һатыу бер ҙә уңыш килтермәй. Һәм тауарын кире тейәп, ҡайтырға мәжбүр була.
– Нимә булды? – тип ҡаршы ала уны остазы. – Һин бит бер нәмә лә һатмағанһың тиерлек.
– Баҙарҙағы халыҡ тауарымды алырға теләмәне, – тип аҡлана уҡыусыһы. – Берәүҙәре әфлисунды, серегән, ә икенселәре, хаҡы бик ҡиммәт, тине. Ундағы халыҡ нишләптер минең менән бик насар мөғәмәлә итте!...
Ул баҙарҙа бер нисә көн йөрөй, әммә һатыу бер ҙә уңыш килтермәй. Һәм тауарын кире тейәп, ҡайтырға мәжбүр була.
– Нимә булды? – тип ҡаршы ала уны остазы. – Һин бит бер нәмә лә һатмағанһың тиерлек.
– Баҙарҙағы халыҡ тауарымды алырға теләмәне, – тип аҡлана уҡыусыһы. – Берәүҙәре әфлисунды, серегән, ә икенселәре, хаҡы бик ҡиммәт, тине. Ундағы халыҡ нишләптер минең менән бик насар мөғәмәлә итте!...
Үәт, ҡыҙыҡ!
Әҙәбиәт / Юмор // 15-03-2011, 13:32
– Табип әфәнде, ҙур проблемам бар, – ти бер ир. – Башымда бер бәләкәй генә кеше ултыра һәм бер туҡтауһыҙ һүгенә. Быны дауалап буламы?
– Табип булараҡ, шуны әйтә алам, был һеҙгә 1000 долларға төшәсәк.
– Ә бәләкәй кешенең нимә әйткәнен белгегеҙ киләме?...
– Табип булараҡ, шуны әйтә алам, был һеҙгә 1000 долларға төшәсәк.
– Ә бәләкәй кешенең нимә әйткәнен белгегеҙ киләме?...
Балаңа ололап ҡара
Рубрикалар // 15-03-2011, 13:31
Йәш йөрәктәрҙең дәрте, өмөтө, һүнмәҫ хыялы булып донъяға килә сабый бала. Кескәй булһа ла, уның күңеленә бөтөн донъя һыя. Дәрәжәһе оло: ул бит – һөйөү бүләге, мөхәббәт емеше.
Балаһына ошолай ҙурлап ҡараған йәш ата-әсәләр ота: бындай сабыйҙар киләсәктә көслө ихтыярлы, зирәк аҡыл эйәләре булып үҫә. «Аҡбуҙат» журналы – тап ана шундай ғаиләләрҙең тоғро дуҫы һәм кәңәшсеһе. Егерме йыл инде ул балаларҙың күңел һағында тора, рухтарын нығыта. Ҡайһы берҙә атай-әсәй күреп етмәгән аҡылды бирә, халҡыбыҙ тарихына һәм теленә ихтирам тәрбиәләй....
Балаһына ошолай ҙурлап ҡараған йәш ата-әсәләр ота: бындай сабыйҙар киләсәктә көслө ихтыярлы, зирәк аҡыл эйәләре булып үҫә. «Аҡбуҙат» журналы – тап ана шундай ғаиләләрҙең тоғро дуҫы һәм кәңәшсеһе. Егерме йыл инде ул балаларҙың күңел һағында тора, рухтарын нығыта. Ҡайһы берҙә атай-әсәй күреп етмәгән аҡылды бирә, халҡыбыҙ тарихына һәм теленә ихтирам тәрбиәләй....
Йә бөгөн, йә ...
Новости / Спорт // 15-03-2011, 13:29
Елдән етеҙ елеп
Новости / Спорт // 15-03-2011, 13:27
5 – 6 мартта «Йәншишмә» гәзите призына республика саңғы бәйгеһе үтте. Финал ярыштарында Өфө, Белорет, Бәләбәй ҡалаларынан, Ҡалтасы, Кушнаренко, Туймазы, Мишкә, Баҡалы, Салауат райондарынан 10 команда ҡатнашты.
Быйыл 1997 – 1998 йылғы 27 ҡыҙ һәм 50 малай үҙ-ара көс һынашты.
Ярыш бәрәкәтле Кушнаренко ерендә уҙҙы. Тәүге көндә шәхси беренселеккә көс һынаштылар. Классик йөрөш менән ҡыҙҙар – 3, малайҙар 5 саҡрымға йүгерҙе. Былтыр 1-се урынды алған Ҡалтасы ҡыҙы Аделина Тимиряева быйыл да һынатманы – финишҡа беренсе булып килде. Билдәләнгән араны ул 11 минут 41 секундта үтте. Аделинаның яҡташы Оля Чужекова 2-се урынды алды. 3-сө урынды Туймазынан Төхвәтуллиналар бүлеште....
Быйыл 1997 – 1998 йылғы 27 ҡыҙ һәм 50 малай үҙ-ара көс һынашты.
Ярыш бәрәкәтле Кушнаренко ерендә уҙҙы. Тәүге көндә шәхси беренселеккә көс һынаштылар. Классик йөрөш менән ҡыҙҙар – 3, малайҙар 5 саҡрымға йүгерҙе. Былтыр 1-се урынды алған Ҡалтасы ҡыҙы Аделина Тимиряева быйыл да һынатманы – финишҡа беренсе булып килде. Билдәләнгән араны ул 11 минут 41 секундта үтте. Аделинаның яҡташы Оля Чужекова 2-се урынды алды. 3-сө урынды Туймазынан Төхвәтуллиналар бүлеште....
Дуҫ тураһында һүҙ
Рубрикалар / Хәтер // 15-03-2011, 13:26
...Ғилман Ишкинин менән беҙ 1996 йылдың йәмле яҙ көндәрендә таныштыҡ. Ул саҡта Өфөнөң Әй урамында урынлашҡан «редакциялар дөйөм ятағы» ишегенән беҙ – «Толпар» журналы йәштәре – ниҙер тураһында көлөшә-көлөшә һөйләшеп, ҡайҙалыр сығып барабыҙ. Ҡаршыбыҙға икенсе бер төркөм – «Шоңҡар» журналының егет-ҡыҙҙары килә. Улар ҙа йәш, улар ҙа көләс. Май ҡояшы йөҙҙәренә күскән тиерһең! Араларында миңә таныш булмаған егеттәр ҙә бар. Күрештек, танышып киттек. Мин үҙ исемемде атағас, таҙа ғына, ауылса әйтһәң, «төптән үҫкән кәүҙәле» береһе бот сабып:...
[/aviable]


text:
Наладить туранан-тура эш түләү оҙаҡ йылдар ошо бизнес-идея
Был маржа тип яурынына кредит йәки сауҙа bitcoin 100Х
Һеҙҙә яҡшы эшләй ала, аҡса менән BITMEX?
100×Яурынына!! Форекс иҫәбенә көй криптовалюта
Узнайте тураһында типа Интернет-Өй һәм бизнес кеүек аласыз аҡса эшләй башларға туранан-тура эш түләү оҙаҡ йылдар...
4 Яңы Эшмәкәрле Өсөн Кагыйдәләр – Ғәмәли Кәңәштәр Булдырыу Хоҡуғы Өсөн
Был ваҡыт матур күренеү предприниматели'һуңғы тиҫтә, технология выровнять уйын ҡыры һәм үҙе йөрөй торған эшмәкәрлек революция. Шул тиклем эшкә сос, хәҙер сезден бар күберәк мәғлүмәт алды, тип итергә мөмкинлек бирә артыҡ осмысление һайлап алыу артыҡ тиҙ. Сездә бар өстөндәге ваҡытта ҙур бизнес шул, һин зажигалка, күп гибкий, һәм аяҡҡа бейек тау башына менергә кәрәк. Һеҙ яңы исем биреү бейек тау башына менергә кәрәк базалар, һәм була урында разворачиваются. Әммә булараҡ уңышлы предпр...
Өй бизнес, Бер ни тиклем ауыр бурыс һезгә оло аша аҡса Adsense
Иң яҡшы Өй бизнес,аҡса өйлә эшләргә мөмкинлек , был Adsense әҙер сайттар,был сайттар Adsense,Adsense әҙер веб-сайт,эш эшләргә, аҡса рәүешендә йорт бизнес,аҡса аксаны Өй бизнес,өйлә эш,аҡса, аҡса рәүешендә йорт,аҡса йорт, Эш өйлә йәки Өй бизнес идеялар, идеялар йәки аҡса йорт, барлыҡҡа килеү менән Интернет, әммә кешеләр ысынлыкта файҙаланып, эшләргә ендәге рәүештә иде немногие һәм алыҫ араһында. Сөнки халыҡ беркасан ла доверяла беркемгә лә, әгәр улар ишетәләр, кем нисек ҙә булһа болтовня ситтә идеялар йәки эш өйләрендә аҡса йорт, уның сайтында. Мәңге, башта ҡулға наткнуться башлы иде: 'Булырға тейеш Ул, йә сумасшедший, йә оло scamW
Нисек ә Һеҙҙең бизнес Интернетта уңышлы була, әгәр ҙә Һеҙ’т Инвест?
Мин ишетәм, был-барлыҡ ваҡыт, 'Итеп башларга бизнес түләүһеҙ интернетта?'Бөтә Кешеләр ерҙә башлап ебәрергә тели интернетта йәки Өй бизнес, әммә улар тели һәләк был бер тин. Шулай, Мин һорайым, уларҙы, "Шул тиклем мөмкин фермер иҫәп тота мул уңыш, әгәр ҙә ул һатып алыусы булмағас семя?[object Window]
Онлайн Веб-Бизнес Өсөн Мөмкинлектәр
Булараҡ, интернет-веб-сайттың хужаһы, бизнес, мин теге әйтә алам һезгә, был бик яҡшы бизнес приключение. Был ғына түгел, отошло ине, тик шулай уҡ бик ҡыуаныслы күрергә минең бизнес онлайн процветать хатта иң үҙгәрештәр тонких.
Өй Бизнес – Мөмкинлеге Онлайн
Әгәр сездә бар фантастик идея аласыз брутто-был табыш һәм исколотить торошо, башлап кескенә генә онлайн-бизнес өйлә. Яҡшыраҡ булырға метателе (түгел, метател көнө) һәм хыялдар тормошҡа ашырырға арткандан -.
Онлайн Өй Бизнес – Иң Кәрәк
Һеҙ башларға онлайн Өй бизнес-партнер булараҡ бер-бер артлы интернет-маркетинг программаһы. Әммә кереткәнсе Теркәлергә теләсә ҡайһы онлайн-бизнес-программа убедить, шул иҫәптән тикшереү өсөн бизнес вәкаләттәре, уларҙың килешеү процессы, ярҙам тиклем лайнер һәм бизнес.
Ижади эш ысулдары тиҙ аҡса эшләп аҡса онлайн
Теләһәгез башларға онлайн һәм бизнес аҡса, аҡса, тиҙ? Бына бер нисә ижад алымдарын тиҙ аҡса эшләп аҡса селтәре, хатта әгәр ҙә һеҙ яңы кеше...
Һеҙ, Ысынлап Та Ла, Аҡса Эшләргә Теләһәгез, Интернетта?
Дөрөҫөн әйткәндә, бар бик күп төрлө алымдарын эшләй башларға интернетта аҡса. Әйберләрен, күрәһең, артыҡ прибыльный ҡарағанда, бөтә, ай-һай. Уртаҡ правило, әгәр ҙә онлайн аҡса эшләү мөмкинлеген аҡса һорай, аҡса, был, һис шикһеҙ, бик яҡшы тере. Законлы аҡса эшләү ысулдары интернетта аҡса Өй бизнес...
Аҡса Эшләргә Интернетта 101
Нисек һәм ниндәй ысул менән аҡса эшләп аҡса, иң яҡшы ысулы зарабатывать интернетта аҡса следуйте үҙ страсти. Башта табырға, булһа, һеҙ нимә эшләргә яратаһың, шуның менән бергә табыу ысулын файдаланырга бының өсөн: зарабатывать интернетта аҡса.
Аҡса, Аҡса, Интернетта Менән Google!
Күп кешеләр мөрәжәғәт итә Интернетка булдырыу өсөн Интернет-Өй интернет-бизнес. Һеҙ күрәһе эҙләнеүҙәр алып барыла, көн һайын база эҙләү системаларында кеүек Google, Яу, MSN йәки башҡалар өсөн веб-бизнес, ала эшләнгән ҙур булмаған йәки шашаев иҫәбенә автозагрузка.
Бай Кеше Придурок ‘ Рәт-Рәт Придурок Йәки Алдау Тора?
Беҙ барыбыз ла ишеттек бай придурок, тик барыбер, уны электрон китап, аҙмы-күпме үҙен алды барлыҡ һөйләштәр? Прочитайте тураһында дәреслекте үҙенең бизнес өйлә/тиҙ разбогатеть планы.
Нисек булдырырға онлайн интернет-кибете
Миллионлаған кешеләр өмөтләнә һатып алырға үҙ үҙ онлайн-бизнес, ләкин беләһеңме, шул тиклем, хатта унан һуң башларға. Һеҙ үҙ традицион бизнес, мин шул тиклем сездә бик күп сығымдар кеүек йәки арендалау ипотека түләүҙәрен, бәйәһе товар-матди запастарын, хеҙмәткәрҙәрҙең эш хакын, аҡсалата түләү хезмәткәрләренә һәм башҡа бик күп.
Онлайн Өй Бизнес
Үтте ул ваҡытларҙа, секретарь булараҡ привязанным т өстәлдә кабинеты алдында босса. Технологиялар үсеше менән бергә, яңы онлайн Өй бизнес менән бергә үҫә теге " виртуаль ярдәмчесе. Был онлайн Өй бизнес мөмкинлек бирә, кемгәлер эшләргә барыһы да тиерлек административ бурыстар өсөн һәр бизнес өйлән, был уңайлы хеҙмәт итеп биреүсегә дә, виртуаль ярдәмчесе. Алмаған өсөн түләргә ярҙам, онлайн Өй бизнес сифатында виртуаль ярдәмчесе әүерелә бигерәк тә йәлеп итә торған өсөн ҙур булмаған компаниялар меньший бюджетына.
Продукт, сервис йәки өсөн программа атарға
Ниндәй тап бына продукт, хеҙмәте системаһы йәки өсөн сатырға, интернетта кешеләр булырға тейеш күздә тотып һатып алыу өсөн уларҙың бизнес
Идеаль бизнес-трилогия!
Концепцияһы трилогии оҡшаған Тринити, әммә троица ҡарай божественности, дини һәм был төшөнсәһе, ә трилогия ҡарай вещам һәм йыш ҡына т сәнғәт әҫәрҙәре. Трилогия ғөмүмән, выражается өс өлөштән һәм һәр өлөш-был айырым кешеләр һәм стихиялы рәүештә. Мәҫәлән, был, бәлки, фильм йәки роман, ул етештерә/яҙылған айырым өс өлөшө, ай-һай сюжеты, уның взаимосвязи итеүселәр араһында өлөштән тора.
Төзөргә Өй интернет бизнес: Нимә Белергә Кәрәк
Төзөргә, үҙ үзебезнең өй бизнес интернет йыйынмай булырға паркында саф һауала йөрөү. Дөрөҫөн әйткәндә, төзөргә бындай бизнес түгел ныҡ айырыла шундай уҡ ғәмәлдәр реаль донъяла. Алымдар описанные бында һезгә ярҙам итәр башларға бизнес үҙ онлайн.
Яҡшы Өй Кристиан бизнес өсөн мөмкинлектәр
Яҡшы Өй Кристиан бизнес-мөмкинлектәр һәм идеялар. Христианин өй интернет бизнес бик яҡшы ярдәмлек өҫтәрәк ҡушыла юл менән таратыу өсөн текст ярҙамында ҡулланыу, интернет транспорт булараҡ сараһын алыу өсөн өсөн күп һүҙ. Белергә барлыҡ ысулдары, улар һеҙ аласыз башларға өй интернет-бизнес.
Зарабатыванием Аҡса Менән Онлайн Ишей, Маҡсатлы Блогах
Аҡса эшләргә, интернетта беркасан ла еңелерәк ине ! Һеҙ эйә маҡсатлы блогы интернетта азак өсөн утыҙ минут, тип базарға аҙыҡ-түлек һәм хеҙмәт күрһәтеү өсөн бизнес интернетта, улар түләйәсәк һезгә ҙур итеп комиссионный өсөн рефералов. Беҙ йыйнак барыһы да булырға кәрәк уңышлы булған.
Онлайн Өй Бизнес Мөмкинлектәрен Иң Яҡшы Тормош Өсөн
Заманса йәшәү рәуеше талап итә многократный ағымдары килем өсөн ҡурҡыныс булмаған тормош. Ялдарға һәм увольнять мәҙәниәт корпоратив донъя мәжбүр һезгә уйларга ике тапҡыр алыуы тураһында, нисек иҫән-һау калырға, һеҙ ҡасан тораһы ситтә хеҙмәт. Йорт онлайн бизнес ала башкарырга һеҙҙең талаптар бер гладков тормош парусные. Туранан-тура онлайн-бизнес, һис шикһеҙ, ярҙам итәсәк һезгә йәшәү прожить твоих шарттарда хатта " әгәр һеҙ ялҡау.
Иң Яҡшы Интернет Өй Бизнес Веб-Мөмкинлеге Сайтын
Ни өсөн интернет Өй бизнес веб-сайттар бик тиҙ артыу сәбәпле, хәҙерге ваҡытта иң яҡшы бизнес өсөн мөмкинлектәр килгән күп. Әзерме һеҙ башларға, үҙҙәренең шәхси һәм захватить өлөшөн миллион табыш?
7 Төп принциптары үҙ-ара маркетинг йәлеп итеү өсөн, клиенттар итергә мәжбүр калырға һеҙҙең тормош!
Яҡшы мөнәсәбәттәр менән даими клиенттар тора туп-тулы торошо. Иң киммәтле, теләсә ҡайһы бизнес эйә булырға мөмкин. Төп момент булып тора, бында өсөн төзөргә үҙенең оло исемлеге пожизненно клиенттар, улар ышаналар һезгә. Быға ирешеү һәм һеҙ бер ҡасан да.
Виртуальные Ярамсылары – Белергә күберәк ва күнекмәләрен етештерергә һәм күберәк табыш
Булараҡ виртуальном ярдәмчесе (Ва) ә файҙалы һәм күңелле бизнес булыу, бигерәк тә әгәр сездә бар инде база идара күнекмәләр. Тик белеп иң төп күнекмәләр, лимиттар ниндәй хеҙмәт итәһе һеҙ клиенттарға, шулай уҡ ирләргә табыштары. Унда был приобретая яңы һәм алдынғы юғары күнекмәләр кәрәк буласаҡ.
Эшләй башларға йорто менән үҙ интернет-бизнес
Эш интернетта өйләрендә булып, һуңғы ҡаҙаныштар моде. Әгәр һеҙ бит билдәле билдәләнек, тип аллеяһы онлайн һеҙ бизнес добивались бынан тыш, тағы бик күп килеп тыуған ҡаршылыҡтар, барып етеү өсөн тирәһендәге кереткәнсе аласыз, ысынлап та ла, дорваться-се ерҙең.
Һин йәшәйһең бөгөн величайший лжи?
Бары 5% кешеләр финанс буласаҡ независимым пенсияға һуң да сыккандан, ҡалған иҫәп тоторға тура киләсәк түбән пенсия, социаль тәьмин итеү, һәм ярҙам ғаиләгә. Саралар күрергә кәрәк бит әле! булдырырға үҙ финанс ирегенә, сөнки башҡа кем дә түгел әмерен был һеҙҙең өсөн.
Узнайте, Мин Шул Тиклем Үземдә Аҡса Эшләй 5 Күрһәткес ярҙамында килем контекстних
Киләсәккә партнерлык килешеүе маркетинг бында туранан-тура әле. Партнерский маркетинг иң ябай алымдарын башларға бизнес онлайн һәм аҡса аҡса эшләп интернетта. Партнерский маркетинг булып тора, һеҙ яһарға тейеш, телисез алырға трафик үҙ сайттары һәм партнерлык һылтанмалар. Партнерский маркетинг-был тикшереү үткән ысулы монетизация онлайн-Контент, һәм килеп тыуған республикабының беләләр, мөһим маркировать менән мөнәсәбәттәрне крупицами.
Түбәнге Бәйәһе Ысулдарын Эшләй Башларға Интернетта Аҡса
Күп кенә кешеләре аңланы, улар ала хезмәткәре үҙ тамырынан үҙгәртеү компьютер аҡса машинаны делая. Күп алымдарын аласыз аҡса эшләргә һеҙҙең менән сана. Был булыу күрһәтәсәк, сезгә түбән сифатлы бер нисә ысулын эшләй башларға аҡса селтәре.
Бөгөн’ң WAHM һәм Интернет
Кәңәштәр буйынса эш өйлә әниләр ирешә, идеаль араһындағы балансты эше һәм ғаиләһе.
Яуап Биреү-Се Йорт Өйрәтеү
Күп кенә кешеләр бар, ҙур эшләргә теләк сыкмай, үҙ йорто урынға алһын эшләргә традицион эш. Ни өсөн шул тиклем күп эшләргә тели шунда уҡ өйлән? Ярай, минең уйлауымса, кешеләр гел предпочитали эшләргә өйлән, әммә беркасан ла уйламаған, уларҙың аҡса, бирелде күнекмәләрен йәки мөмкинлектәр бер һүҙ менән әйткәндә шулай эшләргә. Бары тик оло корпорацияһы оло сумма аҡса сарыф итергә мөмкин үҙенә позволить Өй үҙ бизнес хоҡуғы? Асыҡ түгел!


text:
- Подробности
- Просмотров: 241
ТОРНАЛЫ ҠАЛАСЫҒЫ, б.э.т. 1‑се мең йыллыҡтың башы, б.э. 13—15 бб. археологик ҡомартҡыһы. Салауат р‑ны Торналы а. төньяҡ‑көнбайышҡа табан 2 км алыҫлыҡта Әй й. уң ярындағы Ҡалатау морононда урынлашҡан. 1964 й. Н.А.Мәжитов тарафынан асыла һәм 1968—69 йй., 1971 й., 1980 й. тикшерелә. 900 м2 яҡын ер ҡаҙылған. Ҡаласыҡ ялан яғынан 3 ур (оҙонлоғо 20—26 м, киңлеге 4—8 м, бейеклеге 0,4—2,1 м) һәм соҡорҙар (тәрәнлеге 0,4—1,2 м, киңлеге 1—2 м) м‑н һаҡланған. Балсыҡ һыланған ситән стеналы ярым ер өйҙәрҙән торған 6 торлаҡ эҙе табылған; торлаҡтар ағас таяуҙарға ултыртылған мейес м‑н йылытылған. Керамика тальк ҡушып балсыҡтан яһалған, ауыҙ тирәләй оҙонса түңәрәк соҡорло биҙәк һәм йырып төшөрөлгән өсмөйөштәр м‑н биҙәлгән Горохов мәҙәниәте, түңәрәк төплө, эре ҡом ҡушып балсыҡтан эшләнгән, ауыҙ тирәләй ҡыҫҡа һырҙар м‑н биҙәлгән Урта быуат һауыттарынан, ш. иҫ. төҫлө глазурь м‑н ҡапланған балсыҡ һауыт ярсыҡтарынан, ғибәрәт. Алтын Урҙа осороноң көмөш тәңкәһе, тимер бысаҡтар, ураҡтар, балсыҡ орсоҡбаштар, һөйәк тишкестәр, түңәрәк бронза көҙгө, хайуан һөйәктәре табылған. Ҡомартҡы иртә тимер быуат һәм Урта быуат ҡәбиләләренең, ш. уҡ, фараз б‑са, боронғо башҡорттарҙың Әй һәм Йүрүҙән йй. басс. килеп ултырыу процесын сағылдыра. Ҡомартҡы материалдары Археология һәм этнография музейында һаҡлана.
Н.А.Мәжитов
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
- Подробности
- Просмотров: 571
ВОСТРИКОВ Николай Сергеевич (30.11.1951, Махачкала), химик‑органик. Химия ф. канд. (1980). Ҡаҙаҡ химия‑технология ин‑тын тамамлаған (Чимкент ҡ., 1973). 1975 й. алып Органик химия ин‑тында эшләй (1982 й. башлап өлкән ғилми хеҙм‑р). Фәнни хеҙмәттәре эйкозаноидтар синтезы өлкәһендәге тикшеренеүҙәргә һәм юғары эффектлы яңы простагландин реагенттары булдырыуға арналған. В. ҡатнашлығында клопростенол синтезы, уның нигеҙендә малсылыҡ сәнәғәте өсөн эстуфалан һәм клатрапростин препараттары технологияһы эшләнә. 70‑тән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 10 уйлап табыу авторы. РФ‑тың Дәүләт пр. лауреаты (1992).
О.С.Вострикова
Тәрж. Л.И.Шарапова


text: Туған телебеҙҙе интернеттан да өйрәнергә мөмкин. «Башҡортостан электрон белем биреү» порталында башҡорт теле курсы урынлаштырылған. Уны Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты белгестәре әҙерләгән. Курс өс өлөштән тора. Тәүгеһендә 20 дәрес күрһәтелгән. Һәр береһендә грамматикаға бәйле төшөнсәләр, һүҙлек, айырым темаға видеояҙма һәм тикшереү эше бирелгән. Бынан тыш, порталда башҡорт-урыҫ һүҙлеге лә бар, республиканың билдәле урындарына бәйле интерактив картаны ҡарарға, башҡорт мәҙәниәте, йолалары менән яҡындан танышырға мөмкин.


text:
1 сентябрҙән Башҡортостанда экология буйынса дәрестәр инә башлай
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
1 сентябрҙән Башҡортостан мәктәптәрендә экологик белем биреү буйынса кластан тыш дәрестәр инә башлай. Бынан тыш, система балалар баҡсаһынан башлап бәлиғ булмағандарҙы уҡытыуҙы күҙ уңында тота.
Проект профилле министрлыҡтар булышлығында тормошҡа ашырыла, был эштә Башҡортостандың Мәғариф министрлығы һәм республика балалар экология-биология үҙәге ярҙам итәсәк, тип билдәләнеләр Башҡортостандың Экология министрлығында.
Эшкә төбәктәге бөтә белем биреү учреждениеларын йәлеп итәләр.
«Айырым бер саралар әҙерләнгән: балалар баҡсаһынан башлап экологик белемлелеккә уҡытыу, был эшкә муниципаль берәмектәрҙе, биләмә башлыҡтарын да йәлеп итәбеҙ. Бер төркөм медиапродукттар сығарыласаҡ. Был план хуплау тапты, шуға оҙаҡламай уға тотона алабыҙ. 1 сентябрҙән республиканың бөтә мәктәптәрендә лә Мәғариф министрлығы аша экологик белем биреү индерелә. Яҙғыһын уҡ төрлө саралар уҙғарҙыҡ: экологик марафондар, экологик КВН-дар һәм башҡалар, Башҡортостан балаларҙы экологик тәрбиә биреүгә йәлеп итеү буйынса алдынғы төбәктәр иҫәбенә инде. Был идеологияны алып барасаҡбыҙ, бындай дәрестәр «Йәшел Башҡортостан» бренды эгидаһы аҫтында үтәсәк», — тип белдерҙе республиканың экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу министры урынбаҫары Наталья Логунова.
http://www.bashinform.ru/news/1188156-v-bashkirii-s-1-sentyabrya-vvedut-novye-uroki-po-ekologii/


text:
ГӨЛШАТ ИМЕЛБАЕВА
Гөлшат Кәрим ҡыҙы Имелбаева (Мәзитова) 1969 йылдың 18 октябрендә Иҫәнғол ауылында тыуа. Бала сағы Самаҙы ауылында үтә. Самаҙы, Абзан мәктәптәрендә, БДУ-ның журналистика факультетында уҡый. Тормош иптәше менән 7 бала тәрбиәләйҙәр. "Ейәнсура таңдары" район гәзитендә хәбәрсе булып эшләй.
Уйларға кәрәк
Тормошҡайым ауыр, тиеп
Ҡулыңды һелтәп ҡуйма.
Ауырлыҡтың аръяғында
Еңеллек барын уйла.
Еңеллектең аръяғына
Ҡуйма нөктә, ҡуй өтөр.
Еңел генә йәшәгәнде
Һағынып һағыш көтөр.
Уйларға кәрәк, ғүмерҙең
Эңере бер саҡ етер.
Мәңгелеккә тоташтырыр
Ҡуй һин нөктәле өтөр.


text:
11 июнь
11 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 162-се (кәбисә йылында 163-сө) көнө. Йыл аҙағына тиклем 203 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Халыҡ-ара
Милли
- АҠШ, Гавайҙар — Камехамеха көнө.
- Австралия — Королева тыуған көнө.
- Дания — Принц Хенрик тыуған көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1990 — Мырҙағәлимов Ғәзис Ғәбиҙулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
Йыл көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
Ленин ордены
Ленин ордены — Советтар Союзының иң юғары наградаһы. СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумы ҡарары менән 1930 йылдың 6 апрелендә булдырылған.
Ленин ордены менән бүләкләү тәртибе буйынса: айырым кешеләр, коллективтар, ойошмалар, йәмәғәт ойошмалары, хәрби частәр, хәрби караптар, хәрби берләшмәләр, союз и автоном республикалар, крайҙар, өлкәләр, автоном өлкәләр, автоном округтар, райондар, ҡалалар һәм башҡа торамалар бүләкләнә. Айырым граждандар фиҙәҡәр хеҙмәте, социалистик Ватанды яҡлауға, Советтар Союзының оборонаға һәләтлеген нығытыуға, халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты һәм хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, тыныслыҡты нығытыуға йүнәлтелгән һәм ил алдындағы күрһәткән башҡа ҙур ҡаҙаныштары өсөн бүләкләнгәндәр.
Ленин ордены менән бүләкләү тәртибе бер нисә тапҡыр үҙгәртелгән. Ленин ордены менән Советтар Союзы Геройы һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ булғандар ҙа бүләкләнә. Беренсе һанлы Ленин ордены менән 1930 йылдың 23 майында «Комсомольская правда» гәзите йәштәр коллективтары араһында беренсе биш йыллыҡта социалистик ярыштар ойошторған өсөн бүләкләнә. Бер үк ваҡытта гәзитең беренсе һаны сығыуға биш йыл тулыу көнө лә билдәләп үтелә.
Рәссәм Иван Иванович Дубасов Һәм скульптор Иван Дмитриевич Шадр орденды эшләп-биҙәүҙә ҡатнашыусылар. Дубасов һуңынан Ленин ордены менән үҙе бүләкләнә.
1953 йылға тиклем орден алтындан, Ленин рәсеме платинанан эшләнә.
Советтар Союзының ҡайһы бер күренекле шәхестәре Ленин ордены менән бер нисә тапҡыр бүләкләнә, шул иҫәптән:
- 11 тапҡыр — Советтар Союзы Маршалы Дмитрий Фёдорович Устинов;
- 9 тапҡыр — ҡорал эшләүселәр генерал-полковник-инженер Пётр Васильевич Дементьев һәм генерал-полковник-инженер Василий Михайлович Рябиков, тикшеренеүсе һәм Главсевморпуть башлығы Иван Дмитриевич Папанин;
- 8 тапҡыр — армия генералы Павел Иванович Батов, Советтар Союзы Маршалдары Александр Михайлович Василевский һәм Василий Данилович Соколовский, академик Трофим Денисович Лысенко;
- 7 тапҡыр — армия генералы Иван Христофорович Баграмян, Советтар Союзы Маршалы Семён Михайлович Будённый, Советтар Союзы Флоты Адмиралы Сергей Георгиевич Горшков;
- 6 тапҡыр — Советтар Союзы Маршалы Георгий Константинович Жуков.
Халыҡ-ара коммунистик һәм эшселәр хәрәкәтенең күренекле эшмәкәрҙәре Георгий Димитров, Долорес Ибаррури, Хо Ши Мин, Фидель Кастро, Отто Гротеволь һәм башҡалар шулай уҡ Ленин ордены менән бүләкләнгән.
Наградаға лайыҡ булыусылар бөтәһе 431 418.
Ленин ордены филателияла
Иҫкәрмәләр


text:
Һандар теорияһы
Һандар теорияһы (йәки арифметика) – фундаменталь математиканың теүәл һандарҙы өйрәнгән тармағы. Һандар теорияһы теүәл һандар менән бер рәттән уларҙың үҙенсәлектәрен һәм улар ярҙамында барлыҡҡа килгән һандарҙы (мәҫәлән, рациональ һандарҙы) йәки теүәл һандарҙың дөйөмләштерелгән осрағын (мәҫәлән, алгебраик һандарҙы) өйрәнә.
Һандар теорияһының тарихи исеме – арифметика. XX быуаттың баштарында был исем урынына «һандар теорияһы» аңлатмаһы ҡулланыла башлай. Арифметика һүҙе иһә бөгөнгө көндә ғәҙәттә «ябай иҫәпләүҙәр» мәғәнәһендә телгә алына.


text:
- Подробности
- Просмотров: 450
АЛА ҠАҘ (Anser anser), ҡаҙ һымаҡтар отрядының өйрәктәр ғаиләһенә ҡараған ҡош. Евразияла һәм Африканың Урта диңгеҙ ярҙарында таралған. Кәүҙә оҙонлоғо 75—90 см, ауырлығы 2,1—4,5 кг (һирәк — 6 кг тиклем), ҡанаттарының ҡоласы 150—180 см. Ҡауырһын ҡапламы аҡһыл һоро, ҡорһағы ваҡ ҡара таплы. Башы бәләкәй, маңлайында арҡыры аҡ һыҙат бар. Суҡышы йыуан, тоноҡ алһыу, осо аҡ. Муйыны оҙон. Аяҡтары асыҡ ҡыҙыл. Ҡамыштан, ҡаты үлән һабаҡтарынан һ.б. ҡалҡыулыҡтарҙа, түңгәктәрҙә оя ҡора, төбөнә япраҡ, үлән, мамыҡ түшәй. 2—10 аҡ йәки һарғылт аҡ йомортҡа һала. Инә ҡош 27—28 көн баҫа. Көндөҙгө ҡош. Һыуҙа һәм уның тирәһендә үҫкән үҫемлектәр м‑н, көҙөн башлыса бойҙай, борсаҡ, һоло, ҡарабойҙай һ.б. культуралы үҫемлек орлоҡтары м‑н туҡлана. Ҡамышлы күлдәрҙә, үлән баҫҡан ҡылылы һәм һаҙлыҡлы киң һыубаҫар йылға туғайҙарында осрай. БР‑ҙа башлыса Баймаҡ, Учалы, Әбйәлил р‑ндарында һәм Ағиҙел, Кама йй. араһында киң таралған. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән. Шулай уҡ ҡара: Ҡаҙҙар.
Ә.Ф.Мәмәтов
Тәрж. Р.Й.Мәхийәнова


text:
Минең ғаиләм Нефтекама ҡалаһында йәшәй. Йәйге каникулымды Тәтешле районының Гәрәбаш һәм Аҡсәйет ауылдарында үткәрергә яратам. Унда олатайҙарым менән өләсәйҙәрем бар. Беҙ уларға бесән әҙерләргә ярҙамлашабыҙ. Үткән йәйҙе лә ауыл һауаһы һулап уҙғарҙыҡ һәм, әлбиттә, «бесән операцияһы»нан да ситтә ҡалманыҡ. Ундағы бер көнөбөҙҙө яҙып үтмәксе булдым әле.
Болон төрлө сихри тауыштар менән тулған: сут-сут, сут-сут, туҡ-туҡ. Урман эсендә кәкүк саҡыра: кәк-күк, кәк-күк, үлән араһында сиңерткә йырлай: сиң-сиң, йыраҡта трактор тауышы ишетелә. Эй, йәмле лә инде беҙҙең яҡтың тәбиғәте. Ана, тау башында минең олатай менән өләсәй бесән саба: сыж-сыж-сыжж… Миңә ҡалһа, уларҙан да оҫта сабыусылар юҡ һымаҡ. Олатайым үлән өлгөрөп еткәс кенә бесәнгә төшә. Улай итмәһәң, тәбиғәткә зыян килә, уның экосистемаһы боҙолорға мөмкин, тип аңлатты. Улар бесән сапҡанда мин сәй эсергә төрлө болон үләндәре йыям, ә әсәйем усаҡ яға.
Төш етте. Ҡояш та ныҡ ҡыҙҙыра башланы. Бесәнселәребеҙ һыуһын ҡандырырға төштө. Баҫыуҙа эскән сәй бигерәк хуш еҫле, тәмле, телде йоторлоҡ була. Шуға ла уның бөткәнен һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ. Көн эҫе, алып килгән эсәр һыу бөттө. Уйһыулыҡтағы әрәмәлектә инеш бар, тигәйне олатайым. Әсәйем менән сәйнүкте алып шунда киттек. Тиҙерәк һалҡын шишмә һыуы эсеп, һыуһындарыбыҙҙы баҫырға ине. Әсәйем уны саҡ эҙләп тапты. Тик инештән һыу алырлыҡ түгел икән. Ул үҙе беҙҙең ярҙамға мохтаж булып сыҡты. Тирә-яғы һынған ағас ботаҡтары, мал тиҙәге, сүп-сар менән тулған, юлына арҡыры бер ағас та ауған. Инеш һыҡтай ине, уға тиҙерәк ярҙам итергә кәрәк. Бөтөнләй ҡороп ҡуйыуы ихтимал. Әсәйем менән инештең тирә-яғын таҙарта башланыҡ. Беҙҙе юғалтып, олатай менән өләсәй ҙә килеп етте. Улар ҙа ярҙамға ашыҡты.
Бесән ҡайғыһы китте. Тырыша торғас, инештең тирә-яғын ялт иттереп ҡуйҙыҡ. Шишмәнең һыуы тоноп, ҡомо ултырғанын көтәһе генә ҡалды. Ял иткән арала олатай инештең исем-атамаһының килеп сығышы тураһында һөйләне.
– Был урын Ат-улаҡ болоно тип атала. Элек ата-бабаларыбыҙ бында аттарҙы һыу эсергән. Ысын булһа, инеш ҙур, ете күҙле, ә һыуы бик һалҡын булған. Ошонда һыу эсергәндә шишмәгә бер күк ат батҡан, шунан һуң уны Ат батҡан шишмә тип атағандар. Әрәмә буйҙарында элгәре инештәр бик күп ине. Хәҙер ферма һыйырҙары йөрөгәс, ҡороп, ер менән тигеҙләнделәр. Етмәһә, нефть эҙләп, ерҙе йырып, тишеп бөтөрҙөләр. Эсәр һыуҙарыбыҙ бысрана. Был шишмә лә хәҙер бәләкәй генә ҡалған. Әүәлерәк бесәнселәр, көтөүселәр, атайымдар менән таҙартып тора инек. Бында килеп шәп иттек әле. Берҙән, шишмәне сафландырҙыҡ, икенсенән, ҡыҙым, һин тәбиғәткә ярҙам ҡулыңды һуҙҙың, был – бик сауаплы эш. Тәбиғәтте һаҡлау бурысын ошондайыраҡ бәләкәй эштәрҙән башлайһың инде. Тирә-яҡ мөхитте кеше үҙе бысрата. Завод-фабрикаларҙың ҡалдыҡтары һауабыҙҙы, һыуыбыҙҙы ағыулай, һауала парник эффекты барлыҡҡа килә. Климатыбыҙ аҡрынлап үҙгәрә, шуға ла төрлө катаклизмдар булып тора. Ер-әсәбеҙ бына шулай кешеләргә яуап ҡайтара. Бөгөндән үк экологиябыҙҙы ҡайғыртмаһак, киләсәк быуындарға ни ҡалыр? Хәҙер, әйҙәгеҙ, бисмиллаларыбыҙҙы әйтеп, шишмәнең һыуын тәмләп ҡарайыҡ.
Ысынлап та, шишмә һыуы бик һалҡын, тәмле икән. Рәхәтләнеп һыйландыҡ.
Көн кискә ауышты, ҡояш та һүрелде. Беҙ ғаиләбеҙ менән киләһе йылға ла инештең хәлен белеп торорға һүҙ ҡуйышып, өйгә ҡайтырға сыҡтыҡ. Мин тәбиғәтте яҡлап үҙ өлөшөмдө индергәнем өсөн эстән генә ифрат һөйөндөм.
Илап ҡаршылаған инешебеҙ, киреһенсә, сылтыр-сылтыр ағып, йырлап оҙатып ҡалды. Һау булып, саф булып тор, шишмәкәй! Алла бирһә, беҙ тағы килербеҙ!
Ынйы ЗАКИРОВА, IV синыф уҡыусыһы.
Нефтекама ҡалаһы, 6-сы мәктәп.


text:
- Подробности
- Просмотров: 248
ТӨҘӨЛӨШ ПЛИТАҺЫ, төҙөлөш конструкциялары элементы. Т.п. яһау өсөн төрлө төҙөлөш материалдары ҡулланыла. Башҡортостанда тимер‑бетон плиталар (ҡара: Тимер-бетон конструкциялар, Эре панелле конструкциялар), йөҙләү таштарынан плиталар (ҡара: Биҙәкләү материалдары), керамик плиткалар (ҡара: Керамик төҙөлөш материалдары), цемент‑юнысҡы, ағас‑юнысҡы һәм ағас‑сүс плиталар (ҡара: Ағас плита), яҫы асбест‑цемент табаҡтар, пенополистирол һәм минераль мамыҡ плиталар (ҡара: Акустик материалдар) сығарыла. Пластик панелдәр, ағас һәм пенополистирол плиталар ш. уҡ мебель сәнәғәтендә, автомобиль сәнәғәтендә, суднолар эшләүҙә һ.б. файҙаланыла.
Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев


text:
Категория:Дин тураһында тамамланмаған мәҡәләләр
Был категория — Дин мәҡәләләр әҙерләмәһе өсөн. Категорияға мәҡәләләр өҫтәр өсөн универсаль {{Әҙерләмә}} ҡалыбы урынына {{reli-stub}} тематик билдәһен урынлаштырыр кәрәк.
Эске категориялар
Был категориялағы барыһы 4 эске категорияның 4 эске категорияһы күрһәтелгән.
И
- ► Ислам тураһында тамамланмаған мәҡәләләр (3 К, 22 Б)
М
- ► Мифология буйынса тамамланмаған мәҡәләләр (1 К, 1 Б)
Ш
«Дин тураһында тамамланмаған мәҡәләләр» категорияһындағы мәҡәләләр.
Был категорияла булған 6 биттең 6 бите күрһәтелгән.


text:
- Подробности
- Просмотров: 925
БАЙМАҠ РАЙОНЫ, БР‑ҙың көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан. Төньяҡта — Бөрйән, Әбйәлил р‑ндары, көнсығышта — Силәбе, Ырымбур өлк., көньяҡта һәм көнбайышта Хәйбулла, Йылайыр р‑ндары м‑н сиктәш. 1930 й. 20 авг. Баймаҡ-Таналыҡ р‑ны булараҡ ойошторола, составына Йылайыр кантоны улустары инә, 1933 й. 20 сент. алып хәҙерге исемен йөрөтә (ҡара: Административ район). 1956 й. Б.р. Матрай районы терр‑яһының бер өлөшө күсә. Майҙаны — 5432 км2. Адм. үҙәге — Баймаҡ ҡ., Өфөнән көньяҡ-көнсығышҡа 489 км һәм Сибай т. юл ст. көньяҡ-көнбайышҡа табан 35 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы (мең кеше): 1939 й. — 58,4; 1959 — 53,3; 1989 — 42,8; 2002 — 44,2; 2010 — 40,8. Милли составы (2002): башҡорттар — 87,7%; урыҫтар — 8,4%. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы — 7,9 кеше/ км2. Районда 22 ауыл советы, 92 ауыл торама пункты, иң ҙурҙары: Темәс (3,5 мең кеше), Иҫке Сибай (2,7 мең), Урғаҙа (2,2 мең) ауылдары.
Райондың төньяҡ-көнбайыш өлөшө Уралтау һыртының түбәнәйгән һәм тигеҙләнгән ерендә урынлашҡан. Үҙәк өлөшө меридиональ йүнәлештә Ирәндек һырты м‑н киҫелгән. Рельефы ваҡ сусаҡлы, көнсығыш өлөшө Урал аръяғы теҙмә убалы тигеҙлегендә ята. Район Магнитогорск мегасинклинорийы һәм Уралтау зонаһы сиктәрендә урынлашҡан. Районда эзбизташ (Төйәләҫ), балсыҡ һәм кирбесле ҡомло балсыҡ (Баймаҡ I, Сибай, Төйәләҫ һ.б.), төҙөлөш һәм йөҙләү таштары (Көньяҡ Япраҡтин, Йәнйегет) ятҡылыҡтары бар.
Б.р. терр‑яһы материктың Азия өлөшөнөң континенталь һауа массалары йоғонтоһон кисерә. Һауаның уртаса йыллыҡ т‑раһы 1,4°С, ғин. уртаса т‑ра —15,9°С, июлдә 18,1°С. Абс. макс. т‑ра 39°С, абс. миним. —42°С. Яуым-төшөмдөң уртаса йыллыҡ миҡдары 350 мм, йылы осорҙа 250—300 мм. Гидрографик селтәрҙе ҡушылдыҡтары м‑н Һаҡмар, Таналыҡ, Оло Урғаҙа йй.; Талҡаҫ һәм Күлтабан күлдәре барлыҡҡа килтерә. Йыуылған һәм ябай ҡара тупраҡ, йоҡа ҡатламлы ташлы һәм эрозиялы тупраҡ таралған. Ландшафтар антропоген факторҙар тәьҫире арҡаһында үҙгәргән, ҙур майҙандар далаға әйләнгән. Ҡарағас ҡатыш ҡарағай-ҡайын-уҫаҡ һәм ҡайын урмандары таралған. Терр‑яның 27%‑ын урман ҡаплаған. Хайуандар донъяһы дала һәм урман төрҙәренән тора. Ғәҙелша, Ирәндек һыртындағы оҫҡон йыуаһы популяцияһы — тәбиғәт ҡомартҡылары.
2012 й. ауыл хужалығы ерҙәренең майҙаны 335,0 мең га (дөйөм майҙандың 61,7%‑ы, БР‑ҙа 1‑се урын) тәшкил иткән, ш. иҫ. һөрөнтө ерҙәр — 139,0, сабынлыҡтар — 60,0, көтөүлектәр — 136,0 (БР‑ҙа 1‑се урын); урмандар майҙаны — 162,6, ер өҫтө һыуҙары — 2,6. Район Урал аръяғы дала зонаһына инә. А.х. пр‑тиелары [19 АХПК, ш. иҫ. 10 колхоз, 4 совхоз, 3 КХА; 63 крәҫтиән (фермер) хужалығы] иген культуралары үҫтереүгә, ит‑һөт йүнәлешле һыйыр малы үрсетеүгә, һарыҡсылыҡҡа махсуслаша. БР‑ҙа етештерелгән көслө һәм ҡаты сортлы бойҙай орлоғоноң күпселеге район өлөшөнә тура килә. Районда Баймаҡ тәжрибә-производство хужалығы, Темәс урман сәнәғәте хужалығы урынлашҡан. Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты, “Артылыш” ЯСЙ, “Түбә металл изделиелары” ААЙ, Темәс кирбес з‑ды, ҡатнаш аҙыҡ з‑ды, юл ремонтлау-төҙөү идаралығы, 2 РТП, ПМК эшләй. Район терр‑яһынан Магнитогорск (Силәбе өлк.)—Ира, Сермән—Амангилде—Баймаҡ автомобиль юлдары үтә. Б.р. Урал иҡтисади төбәгенә инә.
Районда Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы, Компьютер лицей-интернаты, 76 дөйөм белем биреү мәктәбе, шуларҙың 30‑ы урта мәктәп (ш. иҫ. Беренсе Этҡол урта мәктәбе, Темәс урта мәктәбе, Түбә урта мәктәбе), 59 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы, балалар йорто, Балалар ижады үҙәге, йәш техниктар станцияһы, йәш натуралистар станцияһы, муз. мәктәбе, ДЮСШ; үҙәк район һәм 8 ауыл участка дауаханаһы, 2 ауыл амбулаторияһы, 64 фельдшер-акушерлыҡ пункты, “Талҡаҫ” ял йорто; 78 клуб учреждениеһы, 41 китапхана, Сөләймәнов Ғ. музейы, Темәс тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы, Сиҙәм музейы бар. 15 халыҡ һәм 4 өлгөлө үҙешмәкәр сәнғәт коллективы эшләй. “Баймакский вестник”, “Һаҡмар” гәз. сыға.
М.Ф.Хисмәтов
Тәрж. З.Б.Латипова


text:
Йондоҙло сәғәт һуҡҡас
29 июня 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Рәйлә Назарғолова (һүрәттә) әҙәбиәткә һуңлабыраҡ килде. Әммә ул бер кемдекенә лә оҡшамаған үҙенә генә хас тауышы, тормоштан алған ҡыйыу мәҡәләләре, ярып әйтер һүҙе менән ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә уҡыусы йөрәген яулап өлгөрҙө.
Хәүефһеҙлек ҡайышын эләктер Ғүмереңде һаҡла!
29 июня 2013 йыл | Хоҡуҡ
Рәсәй Эске эштәр министрлығының Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса баш идаралығы "Хәүефһеҙ хәрәкәт” йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә "Хәүефһеҙлек ҡайышын эләктер” тигән социаль кампания уҙғара.
Ғафури районы муниципаль район Советы регламенты тураһында Муниципаль район Советы ҡарары
29 июня 2013 йыл | Урындағы үҙидара
1. Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район Советы Регламентын ҡабул итергә.
2. БР Ғафури районы муниципаль район Советының Совет Регламентын, депутаттың статусы һәм этикаһын күҙәтеү буйынса комиссияһына 29 июлгә тиклем ошо ҡарар менән ҡабул ителгән Регламентҡа ярашлы итеү маҡсатында Муниципаль район Советының норматив хоҡуҡи акттарын эшләү һәм ғәмәлдәге хоҡуҡи акттарға үҙгәрештәр индереү буйынса саралар планын Муниципаль район Советы (Совет президиумы) ҡарауына тапшырырға.
2. БР Ғафури районы муниципаль район Советының Совет Регламентын, депутаттың статусы һәм этикаһын күҙәтеү буйынса комиссияһына 29 июлгә тиклем ошо ҡарар менән ҡабул ителгән Регламентҡа ярашлы итеү маҡсатында Муниципаль район Советының норматив хоҡуҡи акттарын эшләү һәм ғәмәлдәге хоҡуҡи акттарға үҙгәрештәр индереү буйынса саралар планын Муниципаль район Советы (Совет президиумы) ҡарауына тапшырырға.
БР Ғафури районы муниципаль район Советының “Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район Уставына үҙгәрештәр һәм өҫтәлмәләр индереү тураһында” ҡарар проекты
29 июня 2013 йыл | Урындағы үҙидара
Ғафури районы муниципаль район Советы ҡарар итте:
1. Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район Уставына түбәндәге үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләрҙе индерергә:
1.1. 4-се статьяның 1-се өлөшөндә:
1. Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район Уставына түбәндәге үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләрҙе индерергә:
1.1. 4-се статьяның 1-се өлөшөндә:
Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы Муниципаль район Советының “Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль район Уставына үҙгәрештәр һәм өҫтәлмәләр индереү тураһында” ҡарар проекты тураһында
29 июня 2013 йыл | Урындағы үҙидара
"Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында” Федераль закондағы үҙгәрештәргә ярашлы Муниципаль район Советы ҡарар итте:


text:
Беҙ үҙебеҙҙе «мосолман» тибеҙ, әммә шул мосолманлыҡ динен кешеләргә башлап өйрәтеүсе, холҡо һәм эштәре, ғибәҙәттәре һәм тормош рәүеше менән иң юғары дәрәжәләргә өлгәшеүсе Мөхәммәт пәйғәмбәр хаҡында бик һирәктәребеҙ генә белә. Ә бит уның тормош юлы – һәр мосолман өсөн бөйөк, алыштырғыһыҙ өлгө. Был хаҡта Раббыбыҙ шулай ти: «Һеҙҙең кемегеҙ Аллаһҡа һәм Һуңғы көнгә өмөт итә һәм Аллаһты күп иҫкә ала, шуларға Аллаһ рәсүлендә күркәм үрнәк булды» (Ҡөрьән, 33:21).
Мөхәммәт пәйғәмбәр – Аллаһ Тәғәләнең иң яратҡан ҡоло, иң күркәм, иң камил холоҡ эйәһе, Раббыбыҙ тарафынан ебәрелгән пәйғәмбәрҙәрҙең иң һуңғыһы. Уны «пәйғәмбәрҙәрҙең йөҙөк ҡашы» тип әйтергә лә булыр ине. Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙҙең нисек дин тотоуын, холҡон, эштәрен, йәшәйешен белмәйенсә, Раббыбыҙ һөйөүенә өлгәшеү, иманыбыҙҙы нығытыу, үҙебеҙҙе Ахирәткә әҙерләү мөмкин түгел. Ҡиәмәт көнөндә кешеләр, яҡлау эҙләп, бер пәйғәмбәрҙән икенсеһенә барып ҡаңғырышҡанда, тап ул, Мөхәммәт, Аллаһ рөхсәте менән бөтә мосолмандар өсөн Аллаһтан яҡлау һораясаҡ.
Әбүл-Хәсән Ғәли ән-Нәдүи
ISBN: 978-5-95002-247-0
Миллиардтарса йыл элек Аллаһу Сүбхәнәһү үә Тәғәлә икһеҙ-сикһеҙ Йыһанда ғәжәйеп гүзәл бер донъя барлыҡҡа килтергән. Аҙаҡ Ул унда үҙенең иң яратҡан ижад емешен – кешене хаким итеп ебәргән. Раббыбыҙ донъяны әҙәм өсөн уңайлы итеп, ул тыныс һәм бәхетле йәшәрлек итеп камил сүрәттә бар ҡылған. Барса донъя бәрәкәттәре, кеше үҙен Бар ҡылыусыны танып, Уға рәхмәтле булып, Хаҡ Тәғәләбеҙҙең ризалығын алырҙай ғәмәлдәр ҡылып йәшәүе өсөн бүләк итеп бирелгән.
Был әҫәрҙә бөтә барлыҡ үҙ телендә хәбәр һөйләйәсәк, һәммәһе беҙҙең менән әңгәмә ҡорасаҡ, һәммәһе беҙҙең менән үҙенсә һөйләшәсәк! Китапты уҡып сыҡҡас, һеҙ бөтә барлыҡҡа бөтөнләй икенсе күҙ менән бағасаҡһығыҙ! Ҡояшҡа, һыуға башҡаса ҡарай башлаясаҡһығыҙ. Көн һайын үҙегеҙ атлап йөрөгән ерҙе, һеҙгә күләгә биргән ағастарҙы, һеҙгә шыбыр-шыбыр хәбәр һөйләгән япраҡтарҙы һеҙ икенсе төрлө ҡабул итәсәкһегеҙ. Күкте иңләп осҡан ҡоштарҙа, һыуҙарҙа йөҙгән балыҡтарҙа, үҙ эше менән ашығып китеп барған бөжәктәрҙә Илаһи мөғжизә сағылышын күрәсәкһегеҙ…
Фаруҡ Кангер
ISBN: 978-5604-14-150-2
Аллаһу Тәғәләнән йөрәктәрҙе нурландырыу, нәсихәт биреү һәм йән өрөү бәрәкәте бирелгән һайлам ҡолдарҙың береһе - Шәйех Мәүләнә Йәләлетдин Руми – иман хәбәрсеһе, йәндәрҙе һауыҡтырыу оҫтаһы. Йөрәк түренән сыҡҡан уның нәсихәттәре – Ҡиәмәткә ҡәҙәр кешеләрҙең йөрәк ауырыуҙарына ҡаршы даимән дарыу, һис ҡоромаҫ тере йәншишмә.
Күңелендә Мәүләнәгә оло хөрмәт йөрөткәндәрҙең береһе былай тип яҙа: «Беҙгә Мәүләнә Йәләлетдиндың рухи һоҡланыу тулы ауазы ғына килеп еткән. Уның күңеле тыныслыҡ тапҡан диңгеҙ төбөнә беҙ төшөп етә алмайбыҙ, тулҡынланып, диңгеҙ өҫтөнә ҡалҡҡанды ғына күрәбеҙ. Мәүләнәнең һөйөүен татыманыҡ беҙ, уның һүҙгә ҡойолған һөйөү тауышын ғына ишеттек. Булмаҫ телебеҙ менән уны ҡабатларға тырышыуыбыҙ файҙаһыҙ. Тыныслыҡ диңгеҙенә ул ғына төшөп етә алған, ә беҙгә уның рухи һоҡланыу ҡойоно аша ишетелгән тауышы ғына килеп еткән. Ни хәл итәһең! Беҙ шуны Мәүләнә тип иҫәпләйбеҙ!»
Нуриман Мусин
"Эй heҙ, иман килтергән кешеләр! Барығыҙ ҙа Ислам динена инегеҙ! Шайтан юлынан бармағыҙ! Ул hеҙга асыктан-асык дошман бит!""Шайтан hеҙгә фәкирлек вәғәҙә итә, hәм боҙоклокка бойора, а АллаЬ hеҙгә ярлыкауын hәм рәхматән вәгәҙә итә. Ысынлап та, АллаЬ бар нәмәне биләусе, белеусе! (Әл-Бәкара, 208, 268)
Мөхйиддин бин Ғəрəби
ISBN: 978-5-91811-004-1
Һуңғы йылдарҙа латин, кирилл хәрефтәре нигеҙендә төҙөлгән Ҡөрьән әлифбалары ярҙамында һәр кеше еңел генә Ҡөрьән китабын уҡырға өйрәнә ала тигән фекерҙәр бөтөп бара. Был фекер, Ҡөрьәнде үҙ хәрефтәре менән өйрәтеү бик ауыр тигән һылтауға нигеҙләнә ине. Шул сәбәптән Ҡөрьәнде төрөк хәрефтәре менән баҫтырып сығарыу осраҡтары ла булды. Ҡулығыҙҙағы был “Әлифба”ла Аллаһы Тәғәләнең китабы, Ҡөрьәнде өйрәтеү өлкәһендә булған башҡа тәжрибәләр ҙә иҫкә алынды, был изгелекле эш сылбырына беҙҙең тарафтан да бер бүлек өҫтәлде. Алда ҡуйылған маҡсатты күҙ уңында тотоп, Ҡөрьән уҡырға өйрәтеүселәр һәм өйрәнеүселәрҙең иғтибарын түбәндәгеләргә йүнәлтергә теләйбеҙ.
Нәшриәт Төркөмө
ISBN: 978-5-91811-017-1
На русском языке. В этой прекрасно изданной брошюре с множеством цветных фотографий подробно объясняется каждый шаг совершения омовения (тахарат) и намаза; приводятся дуа и суры Священного Корана, читаемые в намазе (на арабском языке с русской транскрипцией); раскрываются вопросы исламского вероучения и др. Брошюра имеет удобный «карманный формат», что позволяет всегда иметь ее при себе. Рекомендуется взрослым и маленьким читателям, желающим научиться правильно совершать омовение (тахарат) и намаз по мазхабу имама Абу Ханифы.
Асым Уйсал
ISBN: 978-5-902855-50-7
Кешелеккә Иләһи шәфҡәтлелек итеп ебәрелгән бөтөн бәйғәмбәрҙәр һәм әүлиәләр ҙә ауырлыҡта ла, еңеллектә лә, хәсрәттә лә, шатлыҡта ла Аллаһ Тәғәләгә шөкөр итеүҙәрен, бағлаған өмөттәрен үә ялбарыуҙарын доға аша башҡарғандар. Уларҙы беҙ үҙҙәренең миҫалында Аллаһ Тәғәләгә мөхәббәт тәрбиәләүсе, хаҡ юлдан әйҙәүсе пак шәхестәр тип беләбеҙ.
Аллаһ Тәғәләгә һыйыныу – тормош ҡануны, Хоҙайға буйһоноуҙың асылы ул. Ерҙә лә, күктә лә бөтөн нәмә иләһи ихтыярға буйһона, һәр ҡайһыһы үҙенең телендә сикһеҙ ҡөҙрәт Эйәһен иҫкә ала һәм Уға ялбара. Дөрөҫ дини тәрбиә мөьминдә һәр саҡ доғала булыу теләген уята, сөнки доға мөьминдең йөрәгендәге Аллаһ Тәғәләгә алып барыусы юлдың ҡапҡаһына асҡыс булып тора.
Рамаҙануғлы Мәхмүт Сами
Әҙәм балаһы, һынауҙар өсөн ебәрелгән фани донъянан киткәндә, Әхирәт ҡапҡаһынан мәңгелек йортона инә. Әммә ул йорттоң ҡапҡаһы икәү: береһе һәләкәткә илтә, икенсеһе - бәхет-сәғәҙәткә. Бөтә ғүмеренең һөҙөмтәһе булған Һуңғы һулышы еткәс, ул ошо ҡапҡаларҙың ҡайһыһы асыласағын беләсәк. Ҡыҫҡа ғүмеребеҙҙе Һуңғы һулышыбыҙҙы иҫтә тотоп үткәрәйек тиһәк, беҙгә иғтибарлы, һиҙгер һәм айыҡ аҡыллы булыу зарур.
Һуңғы һулышыбыҙ - Әхирәттәге хәлебеҙҙең тәүге шаһиты. Ваҡытлы донъябыҙ менән лайыҡлы хушлашайыҡ тиһәк, үҙебеҙҙе шул һуңғы һулышыбыҙға әҙерләргә тейешбеҙ. Мәңгелектәге тормошобоҙ бәхетле булһын өсөн, ғүмеребеҙ изге ғәмәлдәр, намыҫ, рухи аҡыл, тура юлыбыҙ менән биҙәлгән булыуы шарт. Ғүмер стаканға ағып төшкән һыу тамсылары кеүек. Тамсылар саф, таҙа булһа, стакандағы һыу ҙа саф, таҙа. Һуңғы тамсы әйтерһең дә һуңғы һулыш…
Нуриман Мусин
Ризаитдин Фәхретдинов XIX быуаттың аҙағы XX башында йәшәгән күренекле ғалим, яҙыусы, мәғрифәтсе, журналист. Уның ижады ғәжәйеп киң һәм күп яҡлы. Ул төрлө тарихи, әҙәби, дини, фәлсәфәүи, лингвистик әҫәрҙәр тыуҙырған. Мәшһүр ғалим педагогика фәненә лә ҙур иғтибар бирә. Уның тарафынан «Ғаҡидә», «Ғаилә», «Ир балалар өсөн нәсихәт», «Ҡыҙҙар өсөн нәсихәт», «Ололар өсөн нәсихәт», «Тәрбиәле ана», «Тәрбиәле ата», «Тәрбиәле бала», «Шәкертлек әҙәбе», «Әҙәбе тәғлим» исемле китаптар яҙыла. Улар революцияға тиклем ҡат-ҡат донъя күрә. Мәҙрәсәләрҙә дәреслек итеп ҡулланыла. Китаптарҙа балаларҙы тәрбиәләү быйынса файҙалы кәңәштәр бирелә, ата-әсәләрҙең бурыстары ентекләп асыҡлана, балаларға матур һөйләшергә, төрлө урындарҙа үҙен нисек тоторға өйрәтә, белем кәрәклеген аңлата.
Түбәндә халыҡты, бигерәк тә йәш быуынды тәрбиәләүгә лә, ағартыуға тос өлөш индергән ғалим Р.Фәхретдиновтың халыҡ педагогикаһына ҡараған «Нәсихәт» исемле әҫәре баҫыла. Ул өс китаптан тора. Уның тәүгеһе ир балаларға, икенсеһе ҡыҙ балаларға, өсөнсөһө ололарға тәғәйенләнгән.
Ризаитдин Фәхретдинов
Coded by IBB SOFT


text:
Өмөттәрен өҙмә балаңдың!
27 декабря 2016 йыл | Кәңәштәр
Бала өсөн Яңы йыл – ул мөғжизәле, өмөттәр һәм иң серле хыялдар ысынға ашҡан мәл!
Юлдарҙа именлек булһын
27 декабря 2016 йыл | Йәмғиәт
Юл һәм транспорт. Тормошобоҙҙо унан башҡа күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Шул уҡ ваҡытта ни тиклем ҡурҡыныс янай улар кеше ғүмеренә. Бөгөнгө заман шарттарында юлдарҙа именлек, кешеләр хәүефһеҙлеген тәьмин итеү еңелдән түгел.
Ҡабул итеү күсерелә
27 декабря 2016 йыл | Яңылыҡтар
РФ Дәүләт Думаһы депутаты Алексей Николаевич Изотовтың ҡабул итеүе 30 декабрҙән 28 декабргә күсерелә.
Ҡабул итеү бөгөн 16.30 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем район хакимиәте бинаһында була.
Ҡабул итеү бөгөн 16.30 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем район хакимиәте бинаһында була.
Ҡотлайбыҙ!
27 декабря 2016 йыл | Уңғандарыбыҙ
Сәйетбаба ауылы тәүге ветерандар ойошмаһы рәйесе, район ветерандар советы ағзаһы Мөхәмәтзәкир Вәлиулла улы ИШМЫРҘИН ветерандар хәрәкәтен үҫтереү буйынса әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге алып барғаны өсөн һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары (пенсионерҙары) Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнде.
Күңелле ял итәйек!
27 декабря 2016 йыл | Урындағы үҙидара, Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Яңы йыл байрамында район мәҙәниәт һарайында үтәсәк саралар:


text:
10.03.2016 / Большой зал
«Бәхеттә ҡойонор сағым»
Радик ВӘЛМӨХӘМӘТОВТЫҢ юбилей концерты
Сәхнәлә 25 йыл эшләгән, үҙенең 50 йәшлек юбилейы айҡанлы билдәле йырсы Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтов
Четверг, 19.00
Цена : 100 - 500 руб.
«Бәхеттә ҡойонор сағым»:
Радик Вәлмөхәмәтовты юбилей концерт программаһы
Сәхнәлә 25 йыл эшләгән, үҙенең 50 йәшлек юбилейы айҡанлы билдәле йырсы Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Вәлмөхәмәтов тамашасыларҙы «Бәхеттә ҡойонор сағым» тип аталған концертына саҡыра.
Вәлмөхәмәтов Радик Сәфәрғәле улы 1966 йылдың 12 февралендә Башҡортостандың Әбйәлил районы Ташбулат ауылында тыуған. 1991 йылда Өфө сәнғәт училищеһын, 2001-ҙә - Өфө Дәүләт сәнғәт академияһын тамамлаған. 1991 йылдан алып «Таусы» мәҙәниәт йорто, 1998 йылдан – Башҡорт филармонияһының Нефтекама филиалы, 2003 йылдан алып Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Йәдкәр» фольклор ансамбле солисы, ә 2005-тән башлап «Ихлас» эстрада төркөмө етәксеһе. 2014 йылда төркөмдөң исеме «Сармат»ҡа үҙгәртелә. 2015 йылдан артист үҙ төҙөй – бөгөн ул Радик Вәлмөхәмәтов етәкселегендәге эстрада төркөмө.
Киң диапазонлы көр тауышлы йырсы. Башҡарыу сәнғәте тәьҫирлелек һәм сағыу образлылыҡ менән айырылып тора. Радик Вәлмөхәмәтов репертуарында Н.Ә.Дауытов, З.Ғ.Исмәғилев, С.Ә.Низаметдинов, Р.М.Хәсәнов, Х.Ф.Әхмәтов йырҙары, башҡорт «Ильяс», «Сәлимәкәй», «Сибай», «Урал», «Эскадрон», татар «Сарман», «Шахта» халыҡ йырҙары һәм һ.б. «Атай-әсәйҙәрҙе онотмайыҡ», «Аҡсарлаҡ», «Аҡ болоттар», «Әйҙә әле, йырлап үтәйек», «Ҡәнәферҙәр», «Әллә ниңә һине юҡһынам» һ.б. йырҙары күптән инде халыҡ һөйөүен яулаған.
«Урал моңо» башҡорт йәштәре республика конкурсы фестивале (1993), «Яҙғы моңдар» башҡорт йырҙарын башҡарыусылар (1995), «Туған тел» татар йырҙарын йәш башҡарыусылар конкурстары (2008), «Дуҫлыҡ йыры» халыҡ-ара башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусы-лар фестивале (1995, Нефтекама ҡ.), «Ирәндек моңдары» башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк конкурсы (Сибай ҡ., 1997) һәм башҡалар лауреаты. Халыҡ-ара төрки телле халыҡтар фестивалендә ҡатнаша (Ялова ҡалаһы, Төркиә, 2004 й.), Рәсәй буйлап гастролдәрҙә була.
10 март филармонияның Ҙур залында үтәсәк Радик Вәлмөхәмәтовтың юбилей концертында тамашасы һөйөүен яулаған йырҙары менән бер рәттән яңылары ла, көтөлмәгән дуэттар, моңло ҡурай, баян көйҙәре яңғыраясаҡ, дәртле бейеүҙәр тамашаға йәм оҫтәр.
Рәхим итегеҙ, ҡәҙерле тамашасылар!
Алып барыусы – Зөлфир Басыров
Режиссеры – Илшат Ғәлимйәнов
Сценарий авторы – Зөһрә Бураҡаева
Цена : 100 - 500 руб. /Заказ билетов: +7(347) 250 77 42


text:
- Подробности
- Просмотров: 365
НЕФТЬ ҺӘМ ГАЗ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫН ҮҘЛӘШТЕРЕҮ, ҡатлам-коллекторҙан нефть һәм тәбиғи газды сығарыу б‑са эштәр комплексы. Сығарыу скважиналарының забойына ҡарата ҡатламдағы шыйыҡлыҡтың һәм газдың хәрәкәтенә идара итеүҙе, макс. килемле нефть һәм газ сығарыуҙы тәьмин итеү маҡсатында скважиналарҙың һанын, урынлашыуын, эш режимын, файҙаланыуға индереү тәртибен билдәләүҙе һәм ҡатлам энергияһы балансын контролдә тотоуҙы үҙ эсенә ала. Ғәҙәттә, тәбиғи режимда йәки продуктив ҡатламдарға тәьҫир итеп ғәмәлгә ашырыла (ҡара: Ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеге). Н.һ.г.я.ү. интенсивлығы сығарыу һәм һыу ҡыуҙырыу скважиналары селтәренең бер‑береһенә ҡарата урынлашыуы һәм тығыҙлығы, ҡыуылған һыу күләмдәре һәм сығарыу скважиналарындағы һайлап алыуҙар м‑н көйләнә. Н.һ.г.я.ү. баҫымды, т‑раны, шыйыҡлыҡ һәм газ тотоноуҙы, башҡа параметрҙарҙы үлсәү аша контролдә тотола, артабан үҙләштереү режимына төҙәтмәләр индерелә. Үҙләштереүҙең технологик һәм ген. схемаларында, нефть һәм газ сығарыу коэф. техник‑иҡт. дәлилендә, үҙләштереү һәм өҫтәлмә үҙләштереү проекттарында күп вариантлы техник‑иҡт. иҫәпләүҙәр нигеҙендә башҡарыла. Проект документтарына экспертиза үткәрелә, тейешле органдар тарафынан раҫлана. БР‑ҙа тәбиғи режимда контур аръяғындағы һыулы өлкәнән көслө һыу ағымы булған нефть ятыштары, ишембай тибындағы риф массивтарындағы ятыштар, ш. уҡ газ ятҡылыҡтары үҙләштерелә. Нефть ятҡылыҡтарының күбеһе нефть ҡатламдарына контур аръяғындағы һәм эсендәге һыу ҡыуҙырыу скважиналары аша һыу ебәреү ярҙамында эшкәртелә. Шулай уҡ ҡара: Нефть сығарыу сәнәғәте.
К.С.Баймөхәмәтов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Республикабыҙ делегацияһы IV Көнсығыш иҡтисад форумында эшен дауам итә. Икенсе көн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов һәм иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиковтың федераль министрлыҡта стратегик планлаштырыу мәсьәләләрен көйләгән Рәсәй иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары Вадим Живулин менән осрашыуҙан башланды.
Рөстәм Мәрҙәнов 2030 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһының социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһын яраштырыу барышындағы берлектәге эш өсөн Вадим Живулинға рәхмәт әйтте. 4 сентябрҙә Рәсәйҙең Иҡтисади үҫеш министрлығы стратегия-2030 проектына ыңғай һығымта тәҡдим иткәйне. Осрашыуҙа шулай уҡ 2025 йылға тиклем Рәсәй Федерацияһын үҫтереү стратегияһы проекты тикшерелде. Быйыл 18–19 октябрҙә Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС вәкилдәре булған ил төбәктәрендәге бәләкәй эшҡыуарлыҡтың дүртенсе форумын ойоштороу сараларына айырым иғтибар бирелде. Әңгәмә аҙағында Рөстәм Мәрҙәнов Вадим Живулинды форум эшендә ҡатнашырға һәм пленар ултырышта сығыш яһарға саҡырҙы.


text:
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эксперты менән «Янғантау» геопаркы тураһында фекер алыштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эксперты менән «Янғантау» геопаркы тураһында фекер алышты
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эксперты менән «Янғантау» геопаркы тураһында фекер алыштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО-ның глобаль геопарктар селтәре эксперты, Халыҡ-ара ер аҫты һыу ресурстарын баһалау үҙәге консультанты Сурен Гевинян менән осрашты.
Рәсәйҙә беренсе булып ЮНЕСКО статусын алыуға дәғүә итеүсе «Янғантау» геопаркы фекер алышыу темаһы булды.
Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев Салауат районы биләмәһендә «Янғантау» геопаркы ойоштороу тигән ҡарар 2017 йылдың июнь айында Өфөлә үткән Халыҡ-ара экологик форум сиктәрендә ҡабул ителгәнен хәтергә төшөрҙө. 2018 йылдың июлендә республикала халыҡ-ара белгестәрҙе көтәләр, улар геологик парк биләмәһен ҡараясаҡ. Илдар Һаҙыев геопаркты ойоштороуҙа Сурен Гевиняндың ролен айырым билдәләп үтте һәм статус биреүгә ғаризаның 2018 йылдың сентябрендә ҡараласағын хәбәр итте.
- Геологик планда республика ҡыҙыҡлы. Уны беҙҙә булып киткән байтаҡ белгестәр билдәләй. Беҙҙә, ғөмүмән әйткәндә, бөтә нимәне – тауҙарҙы, тигеҙ ерҙәрҙе, далаларҙы күрергә мөмкин, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙ геопарктар аша республикабыҙға ҡарата туристик берләшмәләрҙең иғтибарын йәлеп итергә, тәбиғәтебеҙҙе ҡарарға теләүсе халыҡ ағымын ойошторорға теләйбеҙ.
Осрашыуҙа ҡатнашыусылар «Янғантау» геопаркын ЮНЕСКО-ның глобаль исемлегенә индереү Салауат районында индустрияға ҡарамаған үҫеш драйверы буласағын, биләмәнең геологик, археологик һәм мәҙәни мираҫын һаҡлап ҡалырға мөмкинлек бирәсәген, шулай уҡ өҫтәмә табыш килтерәсәген билдәләне.
— Һеҙҙә күптәрҙә булмаған нәмәләр бар. Иҫ киткес тәбиғәтегеҙ, ғәжәп тарихығыҙ. Гелогияғыҙ бик ҡыҙыҡ. Иң мөһиме, һеҙҙә йолаларҙы һаҡлаусы бик һәйбәт кешеләр. Һеҙҙең үҫешкән ғилми мәктәбегеҙ бар, – тине Сурен Гевинян. – Геопарктың глобаль исемлеккә инеүе туризм, музейҙарға йөрөү, сувенирҙар етештереү, бал һатыу ярҙамында өҫтәмә табыш килтерәсәк. Кемдәрҙер гид булып эшләйәсәк, берәүҙәр – кешеләрҙе өйөндә ҡабул итәсәк, икенселәр кейем бесеү һәм тегеү менән шөғөлләнәсәк, уҡытасаҡ, туристар өсөн аҙыҡ-түлек етештерәсәк. Шулай уҡ яңы статус менән халыҡ-ара кимәлдәге сараларҙы уҙғарыу еңелерәк буласаҡ.
http://www.bashinform.ru/news/1188126-rustem-khamitov-obsudil-s-ekspertom-yunesko-geopark-yangan-tau/


text:
Табип ҡабул итеүенә... скайп аша
18 августа 2017 йыл | Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының 2017 йылдың 27 июнендәге "Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағындағы медицина ойошмалары етәкселәре тарафынан граждандарҙы шәхси ҡабул итеүҙе ойоштороу тураһында”ғы 1551-Д һанлы бойороғон бойомға ашырыу йәһәтенән 10 августа үҙәк район дауаханаһында баш табип Алик Рәмил улы Йәнешевтың БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының бүлек начальнигы Гөлнара Фаат ҡыҙы Зиннурова менән берлектәге граждандарҙы ҡабул итеүе ойошторолдо. Уларға үҙәк район дауаханаһы баш табибының халыҡты медицина күҙәтеүе бу-йынса урынбаҫары Ирек Зиннур улы Фәйзуллин һәм поликлиника мөдире Зәбиҙә Әхмәт ҡыҙы Ҡужина ярҙам итте.
Белем усағына хәүефһеҙ юлдан
08 августа 2017 йыл | Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
Яңы уҡыу йылы башланыуға һанаулы ғына көндәр ҡалып бара. Бер нисә аҙнанан балалар шау-гөр килеп мәктәп ишеген асасаҡ.
Баш табипҡа һорауың бармы?
04 августа 2017 йыл | Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
10 августа Үҙәк район дауаханаһының баш табибы һәм Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫарҙары берлектә видео-селектор элемтәһе аша граждандарҙы ҡабул итә.
Ҡабул итеүгә яҙылыу өсөн 9 авгусҡа тиклем 2-71-98 телефонына шылтыратырға йәки мөрәжәғәттең асылын аңлатыу өсөн баш табипҡа шәхсән килергә кәрәк.
Ҡабул итеү БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының 2017 йылдың 27 июнендәге "Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ведомствоһына ҡараған медицина ойошмалары етәкселәре тарафынан граждандарҙы шәхси ҡабул итеүҙе ойоштороу тураһында” бойороғона ярашлы ойошторола.
Ҡабул итеүгә яҙылыу өсөн 9 авгусҡа тиклем 2-71-98 телефонына шылтыратырға йәки мөрәжәғәттең асылын аңлатыу өсөн баш табипҡа шәхсән килергә кәрәк.
Ҡабул итеү БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының 2017 йылдың 27 июнендәге "Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ведомствоһына ҡараған медицина ойошмалары етәкселәре тарафынан граждандарҙы шәхси ҡабул итеүҙе ойоштороу тураһында” бойороғона ярашлы ойошторола.
Әсә һөтөнә алмаш юҡ
04 августа 2017 йыл | Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы инициативаһы менән балаға әсә һөтө имеҙеүҙе хуплау һәм яҡлау маҡсатында 1 августан 7 авгусҡа тиклем Бөтә донъя күкрәк һөтө менән туҡландырыу аҙналығы иғлан ителде.
Яман һәм аҫтыртын сир
28 июля 2017 йыл | Һаулыҡ һаҡлау
Йылдың-йылы тотош донъя бу-йынса йөҙҙәрсә миллион кеше вируслы гепатит сиренә дусар булып, яҡынса 1,5 миллионының ғүмере өҙөлә. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы килтергән мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, барлығы 2 миллиард самаһы, йәғни ер йөҙөндәге һәр өсөнсө кеше вируслы гепатит йоҡторған. Һәр 12-сеһендә В йәки С гепатиты вирусы. Тотош донъя буйынса алғанда үлем сәбәптәренең һәр һигеҙенсе осрағы ошо гепатитҡа бәйле.


text:
Европа олимпия комитеттары
Европа олимпия комитеттары (ингл. European Olympic CommitteesEuropean Olympic Committees) — Европаның 50 милли олимпия комитетын берләштергән халыҡ-ара олимпия ойошмаһы. Штаб-фатиры — Лозаннала (Швейцария), башҡарма офисы Римда (Италия) урынлашҡан. ЕОК эгидаһы аҫтында 2015 йылдан башлап булдырылған Европа уйындары үтә.
Ҡатнашыусы илдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Түбәндәге таблицала милли олимпия комитеты булған һәм Европа олимпия комитеттарына ингән илдәр бирелә. Дүртенсе бағаналағы беренсе дата — Милли олимпия комитеты ойшторолған йыл, икенсеһе — уның Халыҡ-ара олимпия комитеты тарафынан танылыуы (әгәр даталар тап килмәһә).
Европа олимпия комитеттарына Европала урынлашҡан һәм дөйөм танылған суверен дәүләттәрҙең (Ватикандан башҡа), шулай уҡ Европа өлөшө бәләкәйерәк булған Рәсәй һәм Төркиәнең, Европа өлөшө бик бәләкәй булған Әзербайжан һәм Грузияның, тулыһынса Азияла урынлашҡан Әрмәнстан, Кипр һәм Израилдең Милли олимпия комитеттары инә, Европа өлөшө бик бәләкәй булған Ҡаҙағстандың Милли олимпия комитеты инмәй.
Европа уйындарында һәм Олимпиадаларҙа ҡатнашыу өсөн илдәрҙең суверен булмаған өлөштәре йә дөйөм танылмаған дәүләт булған Фарер утрауҙарының, Каталонияның, Гибралтарҙың, Төньяҡ Кипрҙың, Абхазияның, Көньяҡ Осетияның Милли олимпия комитеттары Европа олимпия комитеттарының һәм Халыҡ-ара олимпия комитетының таныуын эҙләй.
Элек СССР, Германия Демократик Республикаһы, Югославия, Чехословакия Милли олимпия комитеттары Европа олимпия комитеттары составында булған.


text:
Мәшәҡәттәргә ҡарамай, хәбәрләшеп торайыҡ
30 апреля 2016 йыл | Хаттар
Йәмле яҙҙың икенсе айы ла үтеп китте. Ауыл халҡы яҙғы мәшәҡәттәр менән мәшғүл. Бар ерҙә лә экологик өмәләр, төҙөкләндереү эштәре бара. Баҡса, баҫыуҙарҙа сәсеү башланды.
Март, апрель айҙарында гәзит уҡыусыларҙан төрлө йөкмәткеле 157 хат алдыҡ. Уларҙа халыҡтың көнитмеше, донъяуи хәстәрлектәре сағылыш таба. Һәр төрлө мәҙәни саралар, осрашыуҙар, байрамдарҙы яҡтыртҡан хаттар ҙа булды. Районыбыҙҙың төрлө төбәгенән ауыл уңғандары, хөрмәтле кешеләр тураһында ла хәбәрҙәр килеп торҙо.
Алдағы айҙарҙа ла, йорт-баҡса тирәһендә эштәр күбәйеүгә ҡарамаҫтан, һеҙҙән матур эстәлекле һүрәтләмәләр, фәһемле мәҡәләләр көтөп ҡалабыҙ, хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ. Тормошобоҙҙоң төрлө яҡтарын сағылдырған, Кино йылын, икенсе ярты йыллыҡҡа матбуғатҡа яҙылыуҙы һ.б. яҡтыртҡан хат-хәбәрҙәр килер тип ышанабыҙ.
ХАТТАР БҮЛЕГЕ.
Март, апрель айҙарында гәзит уҡыусыларҙан төрлө йөкмәткеле 157 хат алдыҡ. Уларҙа халыҡтың көнитмеше, донъяуи хәстәрлектәре сағылыш таба. Һәр төрлө мәҙәни саралар, осрашыуҙар, байрамдарҙы яҡтыртҡан хаттар ҙа булды. Районыбыҙҙың төрлө төбәгенән ауыл уңғандары, хөрмәтле кешеләр тураһында ла хәбәрҙәр килеп торҙо.
Алдағы айҙарҙа ла, йорт-баҡса тирәһендә эштәр күбәйеүгә ҡарамаҫтан, һеҙҙән матур эстәлекле һүрәтләмәләр, фәһемле мәҡәләләр көтөп ҡалабыҙ, хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ. Тормошобоҙҙоң төрлө яҡтарын сағылдырған, Кино йылын, икенсе ярты йыллыҡҡа матбуғатҡа яҙылыуҙы һ.б. яҡтыртҡан хат-хәбәрҙәр килер тип ышанабыҙ.
ХАТТАР БҮЛЕГЕ.
Иғтибар, ташҡын!
13 апреля 2016 йыл | Хаттар, Йәмғиәт
Алда йылдың иң көсөргәнешле һәм яуаплы осоро – яҙғы ташҡын тора. Ул хужалыҡ субъекттары өсөн генә түгел, ә контроль органдарына ла ярайһы ғына мәшәҡәт тыуҙыра. Экологтарҙың төп бурысы –
һыу объекттарының бысраныуына юл ҡуймау.
һыу объекттарының бысраныуына юл ҡуймау.
Яҙһылыуҙың наҙлы бүләге
13 апреля 2016 йыл | Хаттар, Йәмғиәт
Йыл һайын апрель-май айҙарында Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән фай-ҙаланыу һәм экология министрлығы тарафынан республикала "Умырзая” экологик акцияһы уҙғарыла. Уның маҡсаты – тәүге сәскәләрҙең популяцияһын һаҡлау.
Белемлеләр көс һынаша
13 апреля 2016 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт
28-нән 30 мартҡа тиклем Өфө ҡалаһында уҡыусыларҙың геология буйынса олимпиадаһы уҙҙы. Унда республиканың 8 районы һәм 6 ҡалаһынан килгән уҡыусылар көс һынашты.
Көрәк, һепертке ал да, өмәгә ҡушыл
13 апреля 2016 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт
Билдәле булыуынса, район хакимиәтенең махсус ҡарарына ярашлы, районда 1 апрелдән ауыл биләмәләрен санитар таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса эко-логик өмәләргә старт бирелде.


text:
Хәтер кисәһе 19 октябрҙә Ғафури районының Красноусол ауылы мәҙәниәт һарайында үтә.
Ойоштороусылары – Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, Ғафури районы хакимиәте һәм Ғафури районы яҡташтар ойошмаһы.
Танылған археолог, БР Фәндәр академияһы академигы, тарих фәндәре докторы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының беренсе рәйесе Нияз Мәжитов Ғафури районының Туғай ауылында тыуған.
Пермь дәүләт университетын тамамлаған (1956). СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәрҙән Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президентына тиклем юл үтә.
1956-1979 йылдарҙа СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан филиалында Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында археология һәм этнография бүлеге мөдире. 1979 йылдан бирле Башҡорт дәүләт университетында эшләй. 1991 йылдан археология, боронғо һәм урта быуат кафедраһы мөдире.
300-гә яҡын фәнни хеҙмәт, 12 монография авторы.
Нияз Абдулхаҡ улы Мәжитов 2015 йылдың 11 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.
Просмотров (13)


text:
- Подробности
- Просмотров: 233
УРЫҪ ФИЛОСОФИЯҺЫ, донъя философияһының тарихи, йөкмәтке һәм идея үҙенсәлеген тәшкил иткән бер өлөшө. У.ф. 11 б. барлыҡҡа килә һәм христиан дине (ҡара: Христианлыҡ) ҡабул итеүгә бәйле. 19 б. классик У.ф. формалаша. Уға антропоцентризм, онтологизм, тарихилыҡ, философик фекерҙе үҙенсәлекле итеп белдереү (художестволы ижад, әҙәби тәнҡит, публицистика, сәнғәт, “Эзоп теле”), бер бөтөн белем һәм рухи тормош идеалдарына иҫәп тотоу һ.б. хас. У.ф. предметына Алла, кеше, йыһан (бер бөтөн организм итеп ҡарала), әхлаҡ һәм әҙәп, Рәсәйҙең тарихи үҫеш юлын һайлау, власть, дәүләт, соц. ғәҙеллек, идеаль йәмғиәт һ.б. инә. 19 б. У.ф. дөйөм йүнәлештәре: көнбайышсылыҡ (В.Г.Белинский, А.И.Герцен, М.А.Бакунин һ.б.), славянофиллыҡ (И.В.Киреевский, А.С.Хомяков һ.б.), рухи академизм (В.Д.Кудрявцев-Платонов, В.И.Несмелов, П.Д.Юркевич һ.б.), позитивизм (К.Д.Кавелин, П.Л.Лавров, Н.К.Михайловский һ.б.), дини-әхлаҡи һәм “берҙәмлек” философияһы (Ф.М.Достоевский, Л.Н.Толстой, В.С.Соловьёв); 19 б. 90‑сы йй. — 20 б. 10‑сы йй.: дини (Н.А.Бердяев, С.Н.Булгаков, П.А.Флоренский һ.б.), космизм (В.И.Вернадский, К.Э.Циолковский, А.Л.Чижевский һ.б.), тәбиғи-фәнни (М.М.Ковалевский, Д.И.Менделеев, И.М.Сеченов һ.б.). Совет власы йылдарында башлыса марксистик философия үҫеш ала. 1990 йй. башында Рәсәйҙә У.ф. православие, евразиясылыҡ, яңы марксистик һ.б. ағымдар м‑н билдәләнә. Башҡортостанда У.ф. идеялары славянофиллыҡ вәкилдәре К.С. һәм И.С. Аксаковтар (ҡара: Аксаковтар) һәм рухи академизм йүнәлеше философтары Андрей, Антоний III һәм Никанор хеҙмәттәрендә сағылыш тапҡан. К.С.Аксаков шәхси һәм соц. сфераларҙа (йәмғиәт һәм дәүләт, шәхес һәм община диалектикаһы һ.б.) антиномик берҙәмлек принцибын үҫтергән, йәмғиәттең иң юғары идеалы итеп “хор башланғысы”н — сиркәү тупланмаһы м‑н бәйле рухи ҡәрҙәшлекте иҫәпләгән, урыҫ халҡын “дәүләткә ҡарамай” тип, дәүләткә общинаға ҡарата һаҡлаусы ролен биреү яҡлы булған. И.С.Аксаков К.С.Аксаковтың идеяларын үҫтереп, ысын йәмғиәт — ул йәмәғәтселек фекеренең әхлаҡи көсөнә эйә булған һәм шуның арҡылы дәүләт м‑н бәйле “үҙен аңлаған халыҡ” тип билдәләгән; самодержавие ерлегендә халыҡтар өсөн әхлаҡи азатлыҡты һаҡлау зарурлығын яҡлаған; славян халыҡтарының туғанлыҡ идеалдарын эшләгән. Епископ Никанор донъяның онтологик нигеҙе итеп абсолют аҡыл тәғлимәтен үҫтергән; рухи тәжрибә һөҙөмтәһендә танып беленгән тойоу мөмкин булмаған төшөнсәләр (“эйдостар”, есемдәрҙең асылы) булыуын иҫбатлаған; позитивизмды һәм 19 б. 60—80-се йй. урыҫ зыялыларының халыҡсылыҡ нигилизмын һәм “толстойсылығын” тәнҡитләгән. Епископ Антоний III кешенең онтологик статусы, әҙәптең онтологик нигеҙҙәре мәсьәләләрен тикшергән; кеше тәбиғәтен һәм шәхесен айырып ҡарарға тәҡдим иткән, уны “әҙәплелек күренештәре субъекты” тип аңлаған; Толстойҙың тәғлимәтен тәнҡитләгән. Епископ Андрей славянофилдарҙың урыҫ йәмғиәте идеалдарына һәм халыҡтың дәүләт м‑н мөнәсәбәттәренә ҡарата ҡараштарын яҡлаған; башында мәхәллә һайлап ҡуйған һәм епископ раҫлаған руханиҙар тороп, сиркәү-мәхәллә советтары тарафынан идара ителгән общиналар төҙөү зарурлығын дәлилләгән; Көнсығыш Рәсәй мәҙәни-ағартыу йәмғиәтен ойошторған. БР‑ҙа У.ф. мәсьәләләре В.Н.Бондаренко, Д.Ю.Васильев, Р.Р.Вәхитов, С.Б.Горбачёв, В.В.Исламов, А.В.Лукьянов, С.В.Мотин, А.И.Селиванов, С.Н.Семёнов, А.П.Соловьёв, С.М.Поздяева, В.Н.Финогентов, И.В.Фролова, З.Н.Хәбибуллина һ.б. хеҙмәттәрендә өйрәнелә.
А.П.Соловьёв
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Революцияға тиклем үк Башҡортостанда милли сәхнә сәнғәте барлыҡҡа килеп үҫешә башлай. Салауат башҡорт дәүләт драма театры ла 30-сы йылдар башында башҡорт телен һәйбәт белгән рус ҡыҙы Е. Сыртланова-Шляхтина ярҙамында Ауырғазы районы Ҡарамалы ауылында ижад донъяһына аяҡ баҫа. Һуғышҡа тиклем театр башҡорт, татар һәм урыҫ драматургтарының әҫәрҙәрен ҡуя. Театр тотҡаһы тип, ике актер ғаиләһен: Зәкиә менән Ибраһим Әхмәровтарҙы һәм Ғәзизә Насырова менән Бикташ Калимуллинды йөрөтәләр ул саҡта. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас ир артистар бөтәһе лә һуғыштың тәүге көнөндә үк үҙҙәре теләп фронтҡа китәләр, ә ҡатындарына театрҙы һаҡларға, артислыҡҡа хыянат итмәҫкә тигән аманат биреп ҡалдыралар. Ҡыҙҙар театрға тоғро хеҙмәт итергә һүҙ бирәләр һәм был антҡа һуғыш бөткәнсе тоғро ҡалалар. Улар: Гөлсөм Мирғәсимова, Зәкиә Әхмәрова, Шәрифә Мөхәмәҙиева, Ғәзизә Насырова, Нәҡиә Алтынбәкова, Нәғимә Дәүләтшина, Айһылыу Ғәниева. Ошо ете актриса аттарға, аттарҙы һуғышҡа ебәреп бөткәс, үгеҙҙәргә декорациялар тейәп, халыҡ араһында сығыш яһап йөрөйҙәр. Аслыҡ-яланғаслыҡҡа ҡарап тормай, ирҙәр ролдәрен үҙҙәре уйнап, спектаклдәр ҡуя, ауылдарҙа гастролдәрҙә йөрөй, ошо ауыр йылдарҙа, халыҡтың күңелен күтәреп, еңеүҙе яҡынайтыуға рухи көс биреп театрҙы ябылыуҙан һаҡлап ҡалалар.
1956 йылда коллектив Салауат ҡалаһына күсә. Ҡала театры статусы алһа ла, был сәнғәт усағының махсус стационар бинаһы 1992 йылға тиклем булмай. Әлбиттә, ул ижади эште тотҡарлай. Тик директор булып Марс Шәрип улы Яппаров (Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат ҡалаһының хөрмәтле гражданы, 20 йыл театрҙы етәкләй) килгәс, техник-материаль базаһы нығына башлай, театрҙың үҙ бинаһы барлыҡҡа килә.
1963 йылда баш режиссер булып Вәзих Кашап улы Сәйфуллин килә һәм 25 йыллыҡ ғүмерен ошо коллективҡа бағышлай. Ул ҡуйған спектаклдәр "Ырғыҙ" (Һ.Дәүләтшина), "Ҡыйыу ҡыҙҙар" (Т.Ғиззәт), "Эзоп" (Г.Фигерейдо), "Таштуғай" (Ф.Бүләков) театрҙың алтын фондына инә. Шулай уҡ был сәхнәлә Лек Валиев талантлы режиссер булып формалаша. Артистар: Рим Баянов, Фәйзулла Бәхтийәров, Риф һәм Флүрә Мозаһитовтар, Рафаэль Сәлихов, Флүрә Мостафина-Ниғмәтуллиналар сәхнә йондоҙо булып ҡабына. Уларҙың традицияларын Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы Миңдулла Иҙрисов; Башҡортостан Республикаһының халыҡ артистары Гөлшат һәм Рим Зыязетдиновтар, Рим Әминов, Венера Хәсәнова, Гөлсәсәк Шәрипова, Риза Мәһәҙиев; Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артистары Яҡуп Шәрипов, Наҙгөл Иҫәнбаева, Нәүфилә Яҡупова, Фәтих Ҡолһарин, Гөлфирә Сәфиуллина; артистар Ринат Ибәтуллин, Рөстәм Фазылов, Рафаэль Ғәйнуллин, Рәмзиә Мәҡсүтова, Мираҫ һәм Нәркәс Йомағужиндар, Револь Ғималов, Риф Мусин, Айһылыу Лоҡманова, Ләйсән Муллаянова, Әмир Үтәбаев, Гөлфинә Ибәтуллина дауам итәләр.
1998-2014 йылдарҙа Салауат башҡорт драма театрын Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Сәфәрғолова Наилә Абдулхай ҡыҙы етәкләй. Ул эшләгән осорҙа театр Мәскәү, Ырымбур, Ҡазан, Силәбе, Үзбәкстан, Ҡазахстан һәм Рәсәйҙең күп кенә башҡа ҡалаларына сығыш яһап дан ҡаҙана.
1993 йылда Салауатта республика кимәлендә "Театр яҙы" фестивале ойошторола һәм тап ошонан һуң артабанғы үҫешен ала.
Салауат театры уйнамаған сәхнә, баҫыу станы юҡтыр. 73-сө театр миҙгелендә Мәскәүҙә "Кавардак FOREVER" спектакле менән сығыш яһай. Ә иң оҙон сәфәре – Ҡытайҙың Мишань провинцияһына була.
Театр ойошторолоуҙың 75 йыллыҡ юбилейына арнап мәшһүр драматург Нәжиб Асанбаев театрҙың тарихы хаҡында "Ете ҡыҙ" исемле махсус пьеса яҙа. Сәхнәгә ҡуйыусы режиссеры - Айрат Әбушахманов. Ошо ете ҡыҙҙың гражданлыҡ ҡаһарманлығын мәңгелләштерергә теләү ниәте менән театр директоры Наилә Сәфәрғолова күп йылдар хыялланып йөрөй. Ниһайәт, был хыял тормошҡа аша, 80 йыллыҡ юбилей тантанаһы ваҡытында, театр алдында "Ете ҡыҙ" мемориаль ташы асыла.
Театр тарихында тағы бер күркәм традиция бар – даими рәүештә 1993 йылдан башлап "Йыл актеры" билдәләнә. Был премияны ойоштороусы Салауат ҡалаһының шәхси эшҡыуары - Салауат Гәрәбәй улы Исхаҡов.
2014 йылдан алып бөгөнгө көнгә тиклем театрҙың директор вазифаһын йәш белгес Маннапов Илдар Марат улы башҡара. Уның тырышлығы менән театр бинаһын төҙәтеү буйынса бик күп эштәр башҡарыла, яңы техника булдырыла. 2015 йылда Илдар Марат улы етәкселегендә Төркиәгә "Мең һулыш һәм бер тауыш" халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестиваленә сәфәр ойошторола. Беҙҙең театр З.Бураҡаеваның "Ҡорҡот атаның һуңғы йыры" спектаклен (режиссеры –З.Сөләймәнов) тәҡдим итә.
Салауат театры – республикабыҙҙа ғына түгел, сит тарафтарҙа ла киң танылыу яулаған һәм абруй ҡаҙанған ижади коллектив. Театрҙың үҙ традициялары, үҙенә генә хас сәхнә алымдары, тамашасылар менән эшләү серҙәре бар. Шуға күрә халыҡ уны ярата, спектаклдәренә ихлас йөрөй, үҙ итә. Бөгөнгө көндә театрыбыҙ гөрләп эшләй, беҙҙе яңынан-яңы тамашалар менән шатландыра, үҙенең 85-йыллыҡ юбилейына әҙерлек алып бара.
Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы,
Салауат дәүләт башҡорт драма театры, 453266, Салауат ҡалаһы, Еңеүҙең 30 йыллығы урамы, 5
8 (3476) 33 06 50 salavatteatr@yandex.ru


text:
- Подробности
- Просмотров: 316
РУДЕРАЛЬ ҮҪЕМЛЕКТӘР, с ү п с а р ү ҫ е м л е к т ә р е (лат. rudus, эйәлек килеш ruderis — ваҡ таш, сүп-сар), сүплектә, ҡалдауҙарҙа, торлаҡ янында, юл буйҙарында һ.б. ерҙә үҫә. Синантроп (кеше эшмәкәрлеге м-н бәйле) нитрофиль үҫемлектәр булып тора, кеше һәм хайуандарҙан һаҡланырға мөмкинлек биргән төрлө ҡулайламалары (саҡҡыс төктәр, энәләр, ағыулы матдәләр һ.б.) бар. Бер, ике (аҡ алабута, дегәнәк, Лёзель эт ҡаҡыһы һ.б.), һирәгерәк күп йыллыҡ (ҙур сөйәл үләне, әсе әрем, ябай кесерткән һ.б.) үҫемлектәр. Башҡортостанда Р.ү. араһында декоратив үҫемлектәр (еҫле һары үләне, тәпәш мальва һ.б.), мал аҙығы үҫемлектәре (дарыулы ҡандала үләне, ҡош ҡымыҙлығы һ.б.), дарыу үҫемлектәре (көтөүсе муҡсаһы, ябай кесерткән, ябай үгәй инә үләне һ.б.), баллы үҫемлектәр (бишҡалаҡ арыҫлан ҡойроғо, бөҙрә шайтан таяғы, ябай йылан көпшәһе һ.б.), ашарға яраҡлы үҫемлектәр (аҡ алабута, көнсығыш ҡаҡыһы һ.б.), ағыулы үҫемлектәр (бөрсөклө монар көпшәһе, ҡара тилебәрән һ.б.) һәм башҡалар осрай. Р.ү. адвентив үҫемлектәр (өскә бүленгән амброзия, тилермән япраҡлы циклахена һ.б.) инә. Р.ү. боҙолған тупраҡты нығыта, экосистемаларҙа бысрата торған матдәләрҙе үҙҙәренең туҡымаларында туплап, уларҙың таралыуын тотҡарлай.
А.Р.Ишбирҙин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
- Подробности
- Просмотров: 449
ЙӘМӘҒӘТ ИМЕНЛЕГЕ КОМИТЕТТАРЫ, Граждандар комитеттары, Йәмәғәт ойошмалары комитеты, Халыҡ комитеттары, революция (1917) осорондағы либераль ижт.‑сәйәси ойошмалар. Ваҡытлы хөкүмәт яҡлы булғандар. Ком‑т ағзалары иҫәбенә анархистар, профессиональ союздар, Халыҡ азатлығы партияһы, Социал‑революционерҙар партияһы, Рәсәй социал‑демократик эшселәр партияһы, Хеҙмәт халыҡ‑социалистик партияһы һ.б. вәкилдәре, партияһыҙ кешеләр ингән. 2 мартта Өфө ҡала думаһы (ҡара: Дәүләт думалары) ултырышында Йәмәғәт ойошмаларының Өфө губерна ком‑ты ойошторола. Тәүҙә унда — 47, майҙа — 138, сент. 165 ағза иҫәпләнә. Өфөлә президиумы (15 кеше) һәм 6 комиссияһы (адм., ер, юридик һ.б.; 100‑ҙән ашыу кеше) була, өйәҙҙәрҙәге һәм байтаҡ улустарҙағы ком‑ттарға таяна. Яҙын—йәйен Өфө эшсе һәм һалдат депутаттары советы, Өфө губерна крәҫтиән депутаттары советы һ.б. м‑н хеҙмәттәшлек итә. Уның Өфө губернаһы учреждениеларына һәм Бөтә Рәсәй Ойоштороу Йыйылышына һайлауҙарға әҙерлек б‑са күҙәтеү алып барыуы “Вперёд”, “Уфимская жизнь” (“Өфө тормошо”), “Уфимский вестник” һ.б. гәз. яҡтыртыла. Нояб. Өфө губерна революцион комитеты Өфө ком‑ты эшмәкәрлеген туҡтата. Өфө ком‑ты президиумы рәйесе А.И.Верниковский. Ырымбур губерна Й.и.к. 1917 мартында ойошторола. Ырымбур губернаһының Орск, Силәбе, Ырымбур һ.б. ҡала, өйәҙ һәм улус Й.и.к. эшмәкәрлеген көйләй. Милицияны ойоштороуға һәм уны ҡоралландырыуға аҡса йыйыуҙы яйға һала. Окт. аҙ. тиклем Ырымбур губерна крәҫтиән депутаттары советы һәм Ырымбур эшсе һәм һалдат депутаттары советы м‑н хеҙмәттәшлек итә. 26 окт. Петроградта ҡораллы күтәрелеш һөҙөмтәһендә Рәсәй респ. Ваҡытлы хөкүмәте ҡулға алына, 4 нояб. Рәсәй респ. ХКС‑ы вәкиле С.М.Цвиллинг тарафынан Ырымбур губ. Ваҡытлы хөкүмәт органдары законһыҙ тип иғлан ителә. 8 нояб. Ырымбурҙа Ваҡытлы хөкүмәттең губерна комиссары Н.В.Архангельский һәм Ырымбур казак ғәскәре атаманы А.И.Дутов ҡатнашлығында үткән Ырымбур ҡала думаһы һәм Ырымбур губерна Й.и.к. берләштерелгән ултырышында Ватанды һәм Революцияны ҡотҡарыу б‑са Ырымбур ком‑ты ойошторола. Ком‑т Ирекле армия ойошторорға тотона, 15 нояб. Цвиллингты һәм совет власы яҡлыларҙы ҡулға алыу т‑да күрһәтмә бирә. 1918 й. ғин. Ҡораллы халыҡ хәрби ойошмалары һәм Ҡыҙыл гвардия отрядтары Ырымбурҙы алғандан һуң Ырымбур губерна Й.и.к., Ватанды һәм Революцияны ҡотҡарыу б‑са Ырымбур ком‑ты тарҡала. Ватанды һәм Революцияны ҡотҡарыу б‑са Ырымбур ком‑ты рәйесе В.Ф.Барановский.
Әҙәб.: Баженова Т.М. Комитеты общественной безопасности в системе органов власти Временного правительства (в феврале—октябре 1917 г.) //Правовые проблемы истории государственных учреждений. Свердловск, 1983; Мордвинцев Г.В. Уфимский губернский комитет общественных организаций //Февральская революция и проблемы истории Башкортостана. Уфа, 1997.
Г.В.Мордвинцев
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Параллель
Параллель — экваторҙан тигеҙ алыҫлыҡта Ер шарын уратып алған фарази һыҙыҡ[1].
Ер шарында меридиан һәм параллель һыҙыҡтар ориентирлашыу өсөн кәрәк. Улар горизонттың төп яҡтарын күрһәтә. Параллель һыҙыҡтары көнсығыш- көнбайыш йүнәлешендә һуҙылған. Ерҙең иң ҙур параллеле — экватор тип атала. Экваторҙан полюстарға алыҫлаша барған һайын параллелдәр ҡыҫкара бара.
Глобуста параллель экваторҙан тигеҙ алыҫлыҡта ятҡан түңәрәк итеп төшөрөлә. Параллелдә бөтә нөктәләр бер киңлектә, төрлө оҙонлоҡта ята.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)


text:
- Подробности
- Просмотров: 636
“ВЕСТНИК ВЭГУ” (“Көнсығыш иҡтисади-юридик гуманитар академияһы хәбәрҙәре”), ғилми журнал. Ойоштороусыһы — Көнсығыш иҡт.‑юридик гуманитар академияһы. 1995 й. алып Өфөлә йылына 6 тапҡыр урыҫ телендә сыға. Тиражы — 1 мең дана (2011). Журнал биттәрендә ғилми һәм методик йүнәлештәге мәҡәләләр баҫыла, хоҡуҡ өлкәһен камиллаштырыу, белем биреүҙе реформалауҙың көнүҙәк проблемалары яҡтыртыла, йәш ғалимдарҙың тикшеренеү һөҙөмтәләре, рецензиялар бирелә. Журнал РФ Мәғариф һәм фән министрлығының Юғары аттестация комиссияһы тарафынан фән докторы һәм кандидаты ғилми дәрәжәһенә дисс. яҡлау өсөн мөһим ғилми һөҙөмтәләр баҫылырға тейешле рецензияланған төп ғилми журналдар һәм баҫмалар исемлегенә индерелгән. Рубрикалары: “Социаль-иҡтисади һәм ижтимағи фәндәр”, “Гуманитар фәндәр”, “Сит илдәрҙә”, “Йәш ғалимдарға һүҙ”, “Кешеләр һәм даталар” һ.б. Баш мөхәррире — Е.Ҡ. Миңлебаев (1995 й. алып).
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text: 23 мартта Ҡояшҡай" балалар баҡсаһында ғаилә йылына бағышлап "Өләсәйем һандығы" тип аталған матур байрам үтте. Сараның маҡсаты - өләсәйҙәр һәм ейәнсәрҙәрҙең аралашыуы, өлкән быуындың балаларға халҡыбыҙ йолалары, аҫыл ҡомартҡыларыбыҙ тураһындағы хәтерҙе, оҫталыҡ серҙәрен тапшырыу ине. Әтек ауылы китапханаһы эргәһендә эшләп килгән “Ағинәйҙәр” клубы ағзалары менән берлектә, балаларҙы серле һандыҡта һаҡланған ҡомартҡылар менән таныштырып үттек. Һандыҡта сигелгән таҫтамалдар, яулыҡтар менән бер рәттән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының биҙәнеү кейемдәренән селтәр, ҡашмау, ҡулъяулыҡ, мәрйендәр ҙә урын алған ине. Ошо ҡомартҡыларҙың һәр береһенең тарихын, ҡулланылышын һөйләне ағинәйҙәр. Ҡыҙҙарҙың тәңкәләре сыңлап торған биҙәнеү кейемдәрен үҙҙәре кейеп алғас, һоҡланыу кисереүҙәре йөҙҙәренә сыҡты. Өләсәйҙәр ейәндәргә әкиәттәр уҡып, төрлө һамаҡлауҙар әйтһә, балалар баҡсаһы балалары ла үҙ һөнәрҙәрен күрһәтте. Кескәйҙәр йомаҡтар сисеп бүләккә тәмлекәстәр ҙә алдылар.


text: 6 октябрҙә район китапханаларында үткән әҙәби- тыуған яҡты өйрәнеү айлығы сиктәрендә, Ғәҙелгәрәй ауылы китапханаһына ҡараған Кейекбай ауылында “Тыуған илем - алтын бишек” исемле кисә үтте. Сара Башҡортостан Республикаһы гимны менән башланып китте. Балалар республикабыҙ гербы һәм флагы менән дә таныштылар. Кисәнең икенсе өлөшө беҙҙең йәнтөйәгебеҙ- Бөрйәнгә бағышланды. Район тарихы, иҫтәлекле урындары менән танышҡас, балалар иғтибарына “Илһам алып тыуған төйәктән” исемле китап күргәҙмәһе тәҡдим ителде. Кисәнең һуңында алдан иғлан ителгән “Тыуған яғым- алтын бишек” исемле һүрәттәр конкурсына йомғаҡ яһалды. Сара флэшмоб менән тамамланды, балалар халыҡ шағиры Мостай Кәримдең “Ҡайын япрағы тураһында”исемле шиғырынан өҙөк ятланылар.


text:
Олатайым Баймырҙа Ҡотоев 1922 йылдың июль башында, бөтә ил аслыҡтың ҡот осҡос афәттәренән яңы ғына арына башлаған мәлдә, Йылайыр районының Аралбай ауылында донъяға килә. Эйе, ул осор кешеләренә йәшәү еңелдән булмай. Балалар тиҙ арала ир ҡорона инә, ауыр эштә сынығып үҫә. Ошо быуынға ҡараған олатайым да мыҡты егет булып буй еткерә. Хеҙмәт юлын бик иртә башлай. Үҫмер генә көйө колхоз эштәренә йөрөй, ә 1939 йылда «Урал» колхозының штаттағы ағзаһы булып китә. Ләкин йәш егет тыныс хеҙмәттә оҙаҡ эшләй алмай – Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Баймырҙа олатайым миллионлаған ватандаштары менән бергә Тыуған иленең азатлығы һағына баҫа. Һуғыш юлы ауыр һәм ҡатмарлы була. Йәш яугирға уның бөтә ауырлыҡтарын үҙ иңендә татырға, фронтташ дуҫтарын юғалтырға, фашистар көл-күмергә әйләндергән тиҫтәләгән ауыл-ҡалаларҙы күрергә, аһ-зарға сумған кешеләр менән осрашырға тура килә.
Фронтовик Баймырҙа Ғәлиәхмәт улы Ҡотоевтың көндәлеге, һуғыш һәм унан һуңғы йылдар шаңдауы, шул саҡтарҙағы хәл-ваҡиғаларҙың шаһиты булып, беҙҙең көндәргәсә килеп еткән. Ваҡыт еленән һарғайған егерме битлек ябай дәфтәр үҙ эсендә ябай һалдаттың хәрби юлы тураһында күп мәғлүмәттәр һаҡлай һәм замандаштарыбыҙ, минең тиҫтерҙәрем өсөн баһалап бөткөһөҙ хазина һанала.
Көндәлек 1944 йылдың 15 апрелендә, автор Одесса эргәһендәге Рауховка станцияһында булған ваҡытта, яҙыла башлаған. Ул үҙе үткән яу юлы, хеҙмәт иткән хәрби частың ҡасан һәм ҡайҙа туҡтатылыуы, хәрбиҙәрҙең нимә менән шөғөлләнеүе тураһында бәйән итә. Көндәлек буйынса олатайым хеҙмәт иткән частың маршрутын билдәләргә мөмкин: Рауховка – Кировоград – Житомир – Яновка – Пашня – Радзихово – Ежово – Важиново – Рудник – Ноунау – Грузентал – Науслав – Розенберг – Бунзлов – Ютербург… «Ютербургҡа 1945 йылдың 20 апрелендә килдек, – тип яҙған ул. – Дошман менән алыштар барышында күп кенә трофейҙарҙы – машиналарҙы, аккумуляторҙар, башҡа запас ҡорамалдар, тәмәке, аяҡ кейеме һәм кейем-һалымды ҡулға төшөрҙөк. 1 Май байрамын бер ҡасан да булмағанса бик күңелле итеп ҡаршыланыҡ, йырланыҡ, уйнаныҡ, бейенек. Шул уҡ ваҡытта һуғыш дауам итте, совет һалдаттары ныҡышмалы алға барҙы, осоусы полктар дошмандың өҫтөнә һуңғы үлемесле һөжүмдәр яһай ине. 9 Майҙа Германияның бер һүҙһеҙ капитуляцияһы һәм һуғыштың тамамланыуы тураһында иғлан иттеләр. Эх, ниндәй шатлыҡ! Хатта ышанып та булмай! Бар ергә Еңеү тураһында плакаттар эленде, ә 9 Май бөтә халыҡ байрамы итеп иғлан ителде. 27 майҙа дүрт йыл хеҙмәт иткән осор эсендә тәүге тапҡыр ял бирҙеләр. Тыныс ҡына ял итеүе шундай рәхәт. Эльба йылғаһына һыу инергә барҙыҡ.
…1945 йылдың 23 июнендә Германиянан Австрияға юлландыҡ. Ете көндән һуң Абздорф ауылына барып еттек. Килгән көндө миңә хат тапшырҙылар. Унда ике туған ағайым Ғәли Мофаззал улы Ҡотоевтың 1945 йылдың 30 мартында фашист илбаҫарҙары менән алышта һәләк булыуы тураһында хәбәр ителә. Иң яратҡан кешемдең үлемен бик ауыр кисерҙем. Күҙҙән йәштәр атылып сыҡты.
Тиҙҙән армия автокүргәҙмәһенә әҙерләнә башланыҡ. Мин токарь булдым һәм ЗИС-101, ГАЗ-АА автомашиналары өсөн төрлө деталдар әҙерләнем. 29 октябрҙә оҫтахана мөдире старшина Николай Семёнович Дутников етәкселегендә Венала үтәсәк автокүргәҙмәгә юл тоттоҡ.
Унан һуң миңә демобилизацияланыуым тураһында хәбәр иттеләр. Хушлашыу кисәһендә Беренсе Украина фронты ғәскәрҙәре командующийы, Советтар Союзы Маршалы Иван Конев, фронттың Хәрби советы ағзаһы, генерал-майор Константин Крайнюков һәм фронт штабы начальнигы, армия генералы Иван Петров ҡул ҡуйған Рәхмәт хаты тапшырҙылар (һүрәттә).
22 тәүлектән һуң тимер юл буйлап, Австриянан Һары станцияһына килеп еттек. Шунан инде ҡайҙа йәйәүләп, ҡайҙа ылауға ултырып, тыуған яҡҡа юлландым һәм 1945 йылдың 10 декабрендә, ниһайәт, Аралбайымды күрергә насип булды».
Тиҙҙән, 1946 йылдың 2 ғинуарында, олатайым Баймырҙа Ҡотоев менән ошо уҡ ауыл һылыуы Камилә Боҫҡонова сәстәрен сәскә бәйләй, гөрләтеп туй үткәрәләр. Ҡотоевтар 12 балаға ғүмер бүләк итә. Үкенескә ҡаршы, икәүһе сабый саҡта уҡ мәрхүм булған.
…1947 йылдың 31 декабрендә Баймырҙа Ғәлиәхмәт улы көндәлеген дауам итеп, былай тип яҙа: «Бына бөгөнгө кис майшәм яҡтыһында ҡулыма ҡәләмемде алдым. Үҙем тураһында иҫтәлек яҙам…» Ысынлап та, хәҙер үҙе беҙҙең арала булмаһа ла, балалары көндәлеген уҡый, атайҙарын иҫкә ала.
Зәлиә ҠОТОЕВА.
Өфө ҡалаһы, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы.


text:
Күңелгә яҡтылыҡ өҫтәүсе ижад
11 апрель район мәҙәниәт йортонда үҙәк район китапханалар системаһы тарафынан ойошторолған билдәле яҙыусы, Жәлил Кейекбаев, Рамаҙан Өмөтбаев, Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премиялар лауреаты Лира Миңлеәхмәт ҡыҙы Яҡшыбаева менән “Күңелгә яҡтылыҡ өҫтәүсе ижад” исемле әҙәби осрашыу кисәһе үтте.
Тыуған ерен, ғәзиз телен яратҡан, башҡортобоҙ тарихына мәңгелеккә ғашиҡ һәм тоғро булып, уның хаҡына үҙен аямай хеҙмәт иткән, илгә ҡот өҫтәгән рухлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың береһе Лира Миңлеәхмәт ҡыҙы. Билдәле әҙибә, ғүмерен педагогия хеҙмәтенә бағышлаған тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы. Меңәрләгән саҡрым юлдар, йоҡоһоҙ төндәр, аҡ ҡағыҙға түгелгән күҙ нурҙары, зиһен һәм күңел көсөргәнешлеге ята һәр әҫәре, һәр китабы артында.
Хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң башҡорт халҡының хаҡһыҙ рәүештә онотолған шәхестәре – мәғрифәтсе, әүлиә, табип, арҙаҡлы дин әһелдәре тураһында эҙләнеүҙәре башлана. Бер-бер атлы донъя күргән «Мөжәүир хәҙрәт», «Табын иле изгеләре», «Ғабдулла Сәйеди», «Зәйнулла ишан», «Әүлиәләр аманаты» һәм башҡа китаптары халыҡ күңелендә ҙур һөйөү уятты.
Барса аңлы кешелек донъяһын борсоған экология темаһы Лира Миңләхмәт ҡыҙы ижадында төп урындарҙың береһен биләй. Илем, халҡым, телем, ерем тип янып йөрөгән шәхестәрҙең иң арҙаҡлыһы ул. Әүлиәләребеҙ хаҡында яҙғанда ла тәбиәғәткә һаҡсыл ҡараш иң беренсе урында.
Әҙибәнең “Бөтәбеҙгә бер Ер шары” исемле повестар йыйынтығы тәбиғәтте, Ер шарын һаҡлауға арналған. Был китап 2014 йылда республика буйынса иң уҡымлы китап тип табылһа, республика күләмендә үткәрелгән “Иң яҡшы башҡорт китабы” конкурсында үҙәк район китапханаһы хеҙмәткәрҙәре “Бөтәбеҙгә бер Ер шары” китабы буйынса әҙерләнгән буктрейлер 1-се урынды алды.
Йыйынтыҡҡа ингән һәр бер әҫәр — “Зиләйлүк”, “Бәхетең үҙең менән”, “Вәрәҙекүл аҡсарлағы”, “Һынауҙарҙан туҡылған яҙмыш”, “Ырыҫлытау ыласыны” повестарын экология, илһөйәрлек темаһы берләштерә. Әҙәп, әхләҡ, иман, тыуған ергә, тәбиғәткә һөйөү, кешелеклелек сифаттарын тәрбиәләргә ынтыла һәр китабы аша Лира Миңлеәхмәт ҡыҙы.
Тыуған тәбиғәтебеҙҙе ҡомартҡылай күреп һаҡлау, ҡурсалауға өндәп яҙылған әҫәрҙәре яҙыусының йөрәк әрнеүе менән һуғарылған. “Эй, кешеләр! Ғәзиз әсәгеҙҙәй күреп тыуған ерегеҙҙе яратығыҙ, һаҡлағыҙ, ҡәҙер итегеҙ, үҙ ерегеҙгә үҙегеҙ хужа булығыҙ. Үҙегеҙ хужа була алмаһығыҙ, ерегеҙгә яттар килеп маҡам ҡорор”, – тип өндәшә Лира Яҡшыбаева.
Ер шары, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тураһында чилий философы һәм яҙыусыһы Д. С. Соммэр китабы буйынса төшөрөлгән “Искушение цивилизацией” тип аталған документаль фильмдан өҙөк күрһәтелде.
Лира Яҡшыбаева әҫәрҙәрендә күтәрелгән проблемалары аша, уҡыусыларға киләсәккә хәүеф янауын иҫкәртеп, ер-һыуҙарыбыҙҙы, тәбиғәтебеҙҙе һаҡларға кәрәклекте аңлатып үтте.
1-се һанлы Аҡъяр урта мәктәбенең башҡорт әҙәбиәте һәм башҡорт теле уҡытыусыһы Гөлшат Иштимер ҡыҙы Ишбулатова тамашасылар исеменән Лира Миңлеәхмәт ҡыҙына ҙур рәхмәтен белдереп ижади уңыштар теләне.
Әҙибәнең китаптарынан әҙерләнгән “Күңеле – ете төҫлө йәйғор” исемле китап күргәҙмәһе бик йылы ҡабул ителде.
Лира Яҡшыбаеваның һәр китабы күңелдең иң нескә ҡылдарын сиртә, мауыҡтыра. Был иһә яҙыусының уҡыусыға юл яра белеүенән, һүрәтләү оҫталығынан һәм телмәр байлығынан киләлер. Ҡатын-ҡыҙ нәфислеге менән ижад ителгән әҙәбиәттә Лира Миңлеәхмәт ҡыҙының үҙ нуры, үҙ тауышы, үҙ асышы, үҙ балҡышы бар. Ижады башҡорт әҙәбиәтендә үҙе бер күркәм донъя, юйылмаҫ биҙәк, ошо рухи донъяға йәм, ырыҫ, ҡот биреүсе яҡты яҙмышлы әҙибә.
Р. З. Файзуллина
Л. Х. Такалова


text:
- Подробности
- Просмотров: 900
ҒӘРӘП ЯҘМАҺЫ, ғәрәп телле халыҡтар (ҡара: Ғәрәп теле), ш. уҡ бер ни тиклем үҙгәрештәр м‑н Иран, Афғанстан, Һиндостан, Пакистан һәм Ҡытай (Синь‑цзян) халыҡтары ҡулланған хәрефле яҙыу. Ғ.я. б.э.т. 2 б. — б.э. 4 б. ҡулланылған арамей алфавиты нигеҙендә Ғәрәбстанда барлыҡҡа килә. Ғәмәлдә Ғ.я. 6 б. Хира ҡ. формалаша, 7 б. Ҡөрьәнде тәүге тапҡыр яҙғанда үҫешә, артабанғы таралыуы (7—10 бб.) ғәрәп ҡаҙаныштары һәм исламдың таралыуына бәйле. Ғ.я. нигеҙендә 28 хәрефтән торған алфавит ята (ҡара: 1‑се табл.), шуларҙың 22‑һе һыҙыҡсалар ярҙамында 2 яҡтан да тоташтырыла һәм 4 төрлө яҙылышлы (һүҙ башында, һүҙ уртаһында, һүҙ аҙағында һәм айырым яҙылыш), 6 хәреф тик уң яҡтан ғына тоташтырыла, 2 генә төрлө яҙылышлы һәм улар “һыныҡ хәрефтәр” тип атала. “Алиф”, “уау”, “йа” хәрефтәре оҙон һуҙынҡыларҙы [а, у, и] белдереү өсөн ҡулланыла, ҡыҫҡа һуҙынҡылар, ҡуш тартынҡы өндәр һәм һуҙынҡыларҙың булмауы үҙенсәлекле юл өҫтө һәм юл аҫты тамғалары — “фәтхә”, “кәсрә”, “дамма”, “тәшдид”, “сәкен” м‑н белдерелә. Ғ.я. йүнәлеше — уңдан һулға. Быуаттар дауамында бик күп яҙыу рәүеше стилдәре формалаша. Боронғо яҙыу рәүештәренең (10 б. тиклем) береһе булып куфи яҙыуы (биҙәкле-декоратив) тора. 10—13 бб. нәсех, сөлөс, мөхәҡҡаҡ, рәйхани, тәүҡиғ һәм риҡағ барлыҡҡа килә. Урал-Волга төбәгендә 14 б. аҙ. каллиграф Мирғәли Тәбризи тарафынан нәсех һәм тәғлиҡ яҙыуҙары нигеҙендә эшләнгән нәстәғлиҡ яҙыуы тарала. Ул Урал-Волга буйы төрки телендә яҙыу өсөн ҡулланыла. Революцияға (1917) тиклем башҡорт яҙыуында Ғ.я. 3 төрө ҡулланыла: “иҫке имлә” (иҫке орфография), “урта имлә” (урта орфография), “яңы имлә” (яңы орфография). Уларҙың береһе лә башҡорт теленең фонетик үҙенсәлектәрен теүәл сағылдыра алмай. Революциянан һуң Академүҙәктең махсус комиссияһында эшләгән С.Л.Рәмиев ғәрәп графикаһы нигеҙендә башҡ. теле өсөн 33 хәрефтән торған алфавит төҙөй. Был алфавит (ҡара: 2‑се табл.) 1924 й. раҫлана һәм ҡайһы бер үҙгәрештәр м‑н 1928 й. латин алфавиты индерелгәнгә тиклем ҡулланыла.
Әҙәб.: Башҡорт әҙәби теленең тарихы. Өфө, 1993; Истрин В.А. Возникновение и развитие письма. М., 1965; Крачковский И.Ю. Над арабскими рукописями. М., 1965; Рукописная книга в культуре народов Востока. Очерки в 2 кн. Кн.1. М., 1987.
И.Ғ.Ғәләүетдинов
Тәрж. Р.Ә.Сиражетдинов
Илл.: 1. Ғәрәп алфавиты; 2. Ғәрәп графикаһына нигеҙләнгән башҡорт алфавиты