text:
- Подробности
- Просмотров: 351
ҠЫТАУ-ИВАНОВКА ЗАВОДЫ, 1757 й. Себер даруғаһы Ҡыуаҡан, Көҙәй һәм Төрөкмән улусы башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә Ҡытау й. буйында И.Б.Твердышев (ҡара: Твердышевтар) һәм И.С.Мясников (ҡара: Мясниковтар) тарафынан суйын иретеү һәм тимер етештереү заводы булараҡ нигеҙ һалына. Хужалары: Твердышевтар һәм Мясниковтар, 1783 й. (башҡа мәғлүмәттәр б‑са, 1785 й.) алып Е.И.Козицкая (Мясниковтың ҡыҙы) һәм Г.В.Козицкий, 1810 й. — Белосельский-Белозерскийҙар, 1917 й. — Пашковтарҙың Белорет тимер етештереү з‑дтары АЙ (ҡара: Белорет заводтары йәмғиәте); 1918 й. һуң национализациялана. Ҡытау тау округына ингән. 1757 й. эшләй башлай. 2 домна мейесе һәм 12 сүкеше була. 1761 й. табаҡлы тимер етештерелә башлай, ҡырҡыу һәм йәмшәйтеү станы, якорь горндары ҡуйыла.
1770 й. 2 домна мейесе, 17 горны һәм 15 сүкеше, 1797 й. 2 домна мейесе, 14 крица горны, 15 йәйеү һәм 1 якорь сүкеше, 1809 й. 2 домна мейесе, 18 крица горны, 16 сүкеше була. 1843 й. пудлингылау (4 пудлинг һәм 2 иретеү мейесе, 2 сүкеш, 2 прокат станы ҡуйыла), 1870 йй. аҙ. бессемер процесы индерелә. 1883 й. Ҡ.‑И.з. 2 бессемер конвертеры, 3 домна, 10 иретеү, 6 пудлинг, сағылдырыу һәм мәғдән яндырыу мейестәре, вагранка, 4 прокат станы, 2 пар сүкеше, тимерлек горны, 3 һауа йылытыу приборы, 3 һауа өрҙөрөү машинаһы була. 1886 й. дүртенсе домна, 1893 й. мартен мейестәре ҡуйыла.
1762 й. заводҡа 30‑ға яҡын рудник ҡарай, шуларҙың 5‑һе эшләй, 1840 й. — 9 рудник, шуларҙың 7‑һе үҙләштерелә (составында тимер миҡдары 55—58% булған тимер мәғдәне, нигеҙҙә, Баҡал ятҡылығынан ташыла). 18 б. аҙ. завод яҡынса 170 мең дисәтинә ер биләй. 1760 й. заводта 282 мастеровой һәм эшсе кеше, 1772 й. 1077 крепостной крәҫтиән (ҡара: Тау сәнәғәте крәҫтиәндәре), 1797 й. 1668 мастеровой һәм эшсе (Ҡытаутамаҡ заводы эшселәре м‑н бергә иҫәпләнгән), 1809 й. 2105 крепостной крәҫтиән, 19 б. 60‑сы йй. башында яҡынса 2,3 мең, 1903 й. 4,9 меңдән ашыу эшсе (ҡара: Эшселәр синыфы; 1983 кеше төп, 2922 кеше ярҙамсы эштәрҙә) була.
18 б. 50—70‑се йй. йылына уртаса 160 мең бот суйын иретелә. 1783—96 йй. 2,3 млн боттан ашыу суйын иретелә, уртаса етештереүсәнлек яҡынса 178 мең бот тәшкил итә, макс. етештереүсәнлек — 242818 бот (1787). 19 б. макс. етештереүсәнлек 1007,7 мең бот суйын (1899), 340,7 мең бот тимер (1875), 20 б. башында 2225,4 мең бот суйын (1916) тәшкил итә. 18 б. 60‑сы йй. аҙ. — 70‑се йй. башынан завод ҡорамалдары (сүкеш, якорь һ.б.), а.х. кәрәк-ярағы (салғы, балта, беркеткес һ.б.), ҡурғаш йүгертелгән һауыт-һаба һ.б. етештерелә башлай. 1879 й. рельс етештереү яйға һалына (1890 й. 670 мең бот, 1895 й. 1 млн боттан ашыу рельс эшләп сығарыла).
19 б. аҙ. — 20 б. башында Ҡ.‑И.з. алып Һамар—Златоуст т. юлының Вязовая ст. тиклем юл һалына, заводҡа өлөшләтә электр уты үткәрелә. Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—75) ваҡытында завод крәҫтиәндәренең бер өлөшө баш күтәреүселәргә ҡушыла, 1774 й. май—окт. Ҡ.‑И.з. Салауат Юлаев һәм Юлай Аҙналин етәкс. баш күтәреүселәр тарафынан ҡамала. 1773—75 йй., 1809—14 йй. завод эшләмәй. Крәҫтиән реформаһы положениеларын ғәмәлгә индергән ваҡытта заводта бурыстарҙы түләү һәм эш хаҡын арттырыу, төрлө кәсептәр м‑н шөғөлләнергә рөхсәт итеү, икмәккә хаҡты төшөрөү, устав грамоталары б‑са йөкләмәләр индереүҙе, яғыулыҡ һәм хужалыҡ өсөн түләүҙәрҙе бөтөрөү талабы ҡуйылған күмәк сыуалыштар һәм забастовкалар була. Революция (1905—07) ваҡытында ла бер нисә тапҡыр забастовка, митинг һәм демонстрациялар үткәрелә. Ҡ.‑И.з. нигеҙендә “Ҡытау-Ивановск ҡойоу-механика заводы” ААЙ ойошторола. Хәҙ. завод ҡасабаһы урынында Ҡытау-Ивановск ҡ. урынлашҡан.
Әҙәб.: Павленко Н.И. История металлургии в России XVIII века. Заводы и заводовладельцы. М., 1962.
Н.М.Ҡолбахтин
Тәрж. М.Х.Хужин


c: text/html

text:
әлифба байрамы
Уҡытыусы: Һаумыһығыҙ,ҡәҙерле ата-әсәләр, ҡунаҡтар һәм балалар! Бөгөн беҙҙә ҙур байрам, беренсе класс уҡыусылары үҙҙәренең иң ҡәҙерле тәүге китабы - Әлифба менән хушлаша. Шул уңайҙан матур итеп уҡырға,яҙырға өйрәнгән уҡыусыларыбыҙ һеҙҙең алда оло һынау үтергә булды.
Күскәнме был залға донъяның бар йәме,
Күңелдәр түрендә Әлифба байрамы.
Был матур байрамға ҡушыл дуҫ,әйҙә әле.
Донъяны гөрләтһен әлифба байрамы.
Тапшырабыҙ һеҙгә бөгөн
Урман-ҡырҙарҙан
Ағиҙел һәм Ҡариҙелдән
Бөтә килгән ҡунаҡтарға
1в класы уҡыусыларынан
Ҡайнар сәләм!(хорменән)
Һүҙҙе уҡыусыларға бирәбеҙ. Рәхим итегеҙ!(Һәр бала исемен,фамилияһын,уға нисә йәш икәнен әйтә)
Уҡытыусы Балалар, әйтегеҙ әле,мәктәпкә тиклем һеҙҙе кемдәр тәрбиәләне? (балаларҙың яуабы)
- Әйе,иң яҡын, иң ҡәҙерле атай-әсәйҙәрегеҙ янында тәүге һүҙҙәрҙе әйтеп, тәүге аҙымдарығыҙҙы яһанығыҙ,ә унан һеҙҙе балалар баҡсаһында һеҙҙе тәрбиәсе апайҙарығыҙ ҡаршыланы. Иҫләйһегеҙме, балалар баҡсаһын? әйҙәгеҙ әле хәтергә төшөрөп алайыҡ әле.(балалар баҡсаһында төшөрөлгән видеояҙма тәҡдим ителә)
Уҡытыусы Бына һеҙҙең тәүге тапҡыр мәктәпкә килгән көнөгөҙ.Атай-әсәйҙәр һеҙҙең менән бик ҡыуаналар. (слайдшоу фотоларҙан)
Һүҙҙе уҡыусыларға бирәбеҙ. Рәхим итегеҙ!
1-се уҡыусы «Әсәй» тип телем асылған,
Ә Әсәй һөйгән, наҙлаған.
Кемегеҙ һуң дәфтәренә
«Ә» хәрефе яҙмаған.
2-се уҡыусы Ләлә китап ярата
Л Ләлә ҡурсаҡ уйната.
3-се уҡыусы Ирек – иген игеүсе,
И Илгә икмәк биреүсе.
4-се уҡыусы Фил ниңә бер ҙә ятмай?
Ф Фил аяҡ үрә йоҡлай.
5-се уҡыусы Бал ала уңған Райман
Б Тулды ҙур ике батман.
6-сы уҡыусы А хәрефе бик күп ерҙә
А Алма,аҡбур,ағаста.
А хәрефен яратабыҙ
Өйрәнәбеҙ иң башта.
Бергә Рәхмәт һиңә Әлифба!
Уҡытыусы: Балалар, һеҙ әлифбаға рәхмәт әйтәһегҙ ҙә ул, ә әлифба үҙе күренмәй бит әле. Әйҙәгеҙ уны йырлап саҡырайыҡ.
Йыр «Әлифба»
Әлифба Мин әлифба, таныйһығыҙмы?
Танымайым тип тормайһығыҙмы?
Юҡтыр-юҡтыр ышанам.
Һеҙҙе күреп шатланам.
Уҡытыусы: Һаумы хөрмәтле әлифба! Бөгөн һинең менән байрамға бик күп ҡунаҡтар килгән. Рәхим ит, түрҙән уҙ. Бына уҡыусыларҙыңда һиңә әйтәһе һүҙҙәре бар.
Әлифба Балалар, һеҙ тағы нимәләр беләһегеҙ?
(балалар башҡарыуында бейеү)
10-cы уҡыусы Мәктәпкә килдек
Күп нәмә белдек.
Һүҙҙәрҙе һанап
Ижеккә бүлдек.
Әлифба Математиканы юҡҡа ғына фәндәр батшаһы тимәйҙәр,сөнки математиканы белмәйенсә врач та,летчик та, булып булмай.(әйтеш)
1 тигәс тә ни яҡшы?
Бер ваҡытта ауырымай
Шат йәшәһәң шул яҡшы.
2 тигәс тә ни яҡшы?
Бер ук эште ике ҡабат
Эшләмәһәң шул яҡшы.
3 тигәс тә ни яҡшы?
Өскә көскә өлгәшеүҙе
Бөтөрә алһаң шул яҡшы.
4 тигәс тә ни яҡшы?
Дүрткә,бишкә уҡып бөтөп
Һөнәр алһаң шул яҡшы.
5 тигәс тә ни яҡшы?
Башҡорт теле дәрестәрен
Бишкә уҡыһаң шул яҡшы
6 тигәс тә ни яҡшы?
Алтылағы алтмышта тип
Тик ятмаһа ң шул яҡшы.
7 тигәс тә ни яҡшы?
Егет кешегә етмеш төрлө
Һөнәр булһа шул яҡшы.
8 тигәс тә ни яҡшы?
Һикһән йәшлек өлкәндәргә
Игелек ҡылһаң шул яҡшы.
9 тигәс тә ни яҡшы?
Өлгөр булып уҡып бөтөп
Уңған булһаң шул яҡшы.
Әлифба Бына шәптәр. Рәхмәт балалар, һеҙ мине бик ҡыуандырҙығыҙ.
Уҡытыусы: Беҙ һеҙҙең менән күмәкләп, әлифбаны уҡырға, хәрефтәрҙе яҙырға өйрәндек. Шулай ҙа әлифба бөтә нәмәгә өйрәтә алманы. Артабан фән тауына Туған тел китабы ярҙамға киләсәк.Бына ул. (слайд)
(һүҙ китапханасыға бирелә)
Әлифба Бына мин һеҙгә туған телен ҡалдырып үҙем китәм. Ҡәҙерле балалар, хушығыҙ, аҡыллы булығыҙ. Гел бишкә уҡығыҙ.
Балалар Рәхмәт һиңә әлифба!
Хуш,хуш әлифба.
Уҡытыусы: Ә хәҙер ҡотлау өсөн һүҙ мәктәп директорына бирелә.(грамоталар тапшыра)
Балалар, беҙҙең әлифбаны өйрәнеүҙә ҙур көстәрен һалыусылар әсәй-атайҙарыбыҙ. Әйҙәгеҙ уларға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәйек әле.
(йыр «әсәйемә»
Уҡытыусы: Ә хәҙер ҡотлау өсөн һүҙ ата-әсәләргә бирелә.(бүләктәр тапшыралар)
(Әкиәт «Әүәләк»)
Уҡытыусы: Ҡәҙерле балалар, һеҙ белем асҡысын ҡулығыҙға алдығыҙ, бөтә хәрефтәр менән таныштығыҙ, уҡырға һәм яҙырға өйрәндегеҙ. Ғилем үрҙәренә ҙур юл асылды. Ҡыйыу атлағыҙ, кеше булығыҙ үҫкәндәрем.
Номер материала: ДБ-024162
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Мосолмандарҙың изге, төп байрамдарының береһе – Ҡорбан ғәйете район-ҡалала йыл һайын киң билдәләнә. Был матур көндө кешеләр ҡорбан сала, бер-береһен ҡунаҡҡа саҡыра, ярлы-фәҡирҙәргә ярҙам күрһәтә.
Баймаҡ мәсетенә халыҡ айырыуса күп йыйылған ине. Улар араһында балаларҙың күп булыуы шатландырҙы. Ғәйет намаҙын уҡығандан һуң мосолмандар Баймөхәмәт хәҙрәт Ғиззәтуллиндың күңелгә үтеп инерлек вәғәздәрен тыңланы. Оло байрамда муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов менән ҡала биләмәһе башлығы И.Ә. Бураншиндың ҡатнашыуы кешеләрҙең күңеленә дәрт өҫтәне, шатландырҙы. “Мосолмандарҙың изге байрамдарына етәкселәрҙең килеүе, беҙҙең менән бергә ғибәҙәт ҡылыуы динебеҙгә ҡарата иғтибарҙы, хөрмәт-ҡәҙерҙе күрһәтә бит. Илебеҙ, тыуған еребеҙҙең тыныслығы – кешеләрҙең иманлы булыуына бәйле. Шуға күрә ошондай тантаналар йәштәрҙе, киләсәк быуынды тәрбиәләүҙә ҙур әһәмиәткә эйә”, – тине аҡһаҡалдар.
Вәғәз тыңлағандан һуң кешеләр йорттарына ҡорбан салырға таралышты. Шулай уҡ 1-се мәктәптә лә бик матур табын ҡоролдо, ҡорбанлыҡ малды район хакимиәте бүлде. Унда теләгәндәр ҡорбан ашын ауыҙ итә алды. Байрамда ҡатнашҡан кешеләр аш-һыу әҙерләгән, олоһон да, кесеһен дә хөрмәтләп ҡаршы алған 1-се мәктәп хеҙмәткәрҙәренә, ашнаҡсыларға оло рәхмәтен белдерҙе.
Эйе, был яҡты байрам кешеләрҙең күңелен нурға сорнар, йорттарыбыҙға иман-ҡот өҫтәр, тип ышанабыҙ.
Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА.
Автор фотоһы.


text:
Фото:
2012 йылда республикала Рәсәй сифат көнө үтәсәк
Фото:
29 сентябрҙә Башҡортостан Хөкүмәте йортонда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Бөтә Рәсәй сифат ойошмаһы араһында үҙ-ара килешеп эш итеү һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу тантанаһы үтте. Документҡа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов һәм Бөтә Рәсәй сифат ойошмаһы Президенты Геннадий Воронин ҡул ҡуйҙы.
Килешеү хеҙмәттәшлек һәм үҙ-ара килешеп хәл итеү нигеҙҙәрен киләһе маҡсаттарҙа билдәләй: Башҡортостан Республикаһы предприятиелары һәм ойошмалары продукцияһының конкуренцияға һәләтен арттырыу өсөн шарттар булдырыу, тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең сифатын һәм хәүефһеҙлеген тәьмин итеү. Килешеү ҡул ҡуйылған көндән көсөнә инә һәм 2012 йылдың 31 декабренә тиклем ғәмәлдә буласаҡ. Артабан ул автоматик рәүештә бер йылға оҙайтылып барыласаҡ.
Бөтә Рәсәй сифат ойошмаһы Президенты Геннадий Воронин 2012 йылда Бөтә донъя сифат көнөндә Өфөлә бөтә Рәсәй форумын үткәрергә тәҡдим итте. Продукция һәм хеҙмәттәр сифатының мөһимлеген арттырыу, шулай уҡ сифат мәсьәләләренә иғтибар йүнәлтеү эшмәкәрлеген әүҙемләштереү Бөтә донъя сифат көнөнөң маҡсаттары булып тора, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 257
МОСТООТРЯД №30, “Уралмостострой” ЯАЙ филиалы. Класһыҙ күперҙәр, юл күперҙәре, терәү стеналары, причалдар, яр буйы нығытмалары, ер аҫты үткәүелдәре төҙөү, тәрәнгә һалынған фундаменттар ҡороу эштәрен башҡара. Өфөлә урынлашҡан. Составына төҙөлөш участкалары, етештереү базаһы һ.б. инә. 2012 й. 580 кеше эшләгән. 1942 й. һуғыш ваҡытында емерелгән күперҙәрҙе йүнәтеү өсөн 14‑се Хәрби‑йүнәтеү поезы булараҡ Новосибирск ҡ. ойошторола, 1949 й. алып Өфөлә, 1950 й. 414‑се Мостопоезд тип үҙгәртелә, 1959 й. башлап “4‑се Мостострой” (хәҙ. “Уралмостострой”) Урал бассейнының Күперҙәр төҙөү идаралығы составында, 1971 й. хәҙ. исемен, 1992 й. хәҙ. статусын ала. Республикала пр‑тие тарафынан ҙур һәм бәләкәй 660 автоюл күпере, 139 т. юл күпере, 63 юл күпере, йәйәүлеләр өсөн т. юлдар аша 15 үткәүел күпере, 4 ер аҫты үткәүеле һ.б. төҙөлә.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Алдағы көндәрҙә төбәктә 15-20 градусҡа тиклем һыуыта Фото: Олег Яровиков
Алдағы көндәрҙә төбәктә 15-20 градусҡа тиклем һыуыта
Алдағы көндәрҙә төбәктә 15-20 градусҡа тиклем һыуыта Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
3 ноябрҙә республикала көндөң һыуытыуы көтөлә. Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итеүенсә, республикала көн аяҙлы-болотло буласаҡ.
Урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы, юлдарҙың айырым участкаларында боҙлауыҡ фаразлана. Ел йүнәлешен үҙгәртеүсән, секундына 0-5 метр тиҙлектә иҫә. Һауа температураһы төндә 7-12 градус, аяҙытҡанда 15-20 градус һыуыҡ. Көндөҙ бер аҙ йылыта — 3-8 градус һалҡын.
Рәсәй Гидрометүҙәге мәғлүмәттәре буйынса, ноябрҙең беренсе декадаһында Башҡортостанда уртаса һауа температураһының норманан 2 градусҡа түбәнерәк булыуы көтөлә.


text:
Фото:
Рус география йәмғиәте ағзаларының Бөрйән бал ҡортон өйрәнеү буйынса экспедицияһы тамамланды
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 26 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Марина Чепикова/.
Рус география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһенең 2015 йылдағы тәүге проекты тамамланды.
— Беҙ ошо идея менән Рус география йәмғиәтенә мөрәжәғәт иттек, сөнки ул Рәсәйҙәге көслө йәмәғәт ойошмаларының береһе, — тип һөйләне экспедицияның ғилми етәксеһе, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө биология институтының геоботаника һәм үҫемлектәр донъяһын һаҡлау лабораторияһы мөдире Василий Мартыненко. — Рус география йәмғиәтенең абруйы солоҡ бал ҡортон өйрәнеүгә махсуслашҡан донъялағы берҙән-бер ҡурсаулыҡтың биләмәһен киңәйтеү идеяһын бойомға ашырырға ярҙам итер тип ышанабыҙ.
Рус география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһе ағзаларының күсмә экспедицияһы ҡурсаулыҡтың киңәйтеләсәк зонаһы менән танышыу өсөн тап ҡышҡыһын юлланды, сөнки йәй көнө ҡуйы урмандарға үтеп инеү ҡыйыныраҡ. Экспедиция ағзалары урмансылар, солоҡсолар менән аралашты. Бөрйән районы хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов менән осрашыу ҙа һөҙөмтәле булды. Ул да әлеге идеяны хуплай һәм йәйгелеккә килтерелгән бал ҡорттарының урындағылары менән ҡушылыуына ҡаршы. Сөнки Бөрйән бал ҡорто һәм ҡырағай бал күптән инде бөтә донъянан ҡунаҡтарҙы йәлеп итә. Ошо биләмәнең имен киләсәге тап туризмды, урындағы кәсептәрҙе үҫтереүгә һәм ҡурсаулыҡтарҙың уңышлы эшләүенә бәйле.
— Экспедиция материалдарын дөйөмләштереп, ҡурсаулыҡ биләмәһен киңәйтеү кәрәклеге тураһында республика Хөкүмәте бойороғо проектын әҙерләйәсәкбеҙ, — тип һүҙен йомғаҡлай Василий Мартыненко. — Документ өс район хакимиәте башлыҡтары, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология, Урман хужалығы министрлыҡтары менән килешеп хәл ителергә ителергә тейеш.
Хәҙер иң мөһиме — ҡурсаулыҡты киңәйтеү һәм Бөрйән солоҡ ҡорто генофондын һаҡлау киләсәк быуындар өсөн әһәмиәтле булыуына власть структураларын ышандырыу.
Экспедицияның дүрт көн буйына барыуына ҡарамаҫтан, һәммәһе лә уның һөҙөмтәләре менән ҡәнәғәт ҡалды. Бөрйәнгә киләһе сәфәр йәйгелеккә планлаштырыла.


text:
Мәсәғүт республика лицей-интернаты бинаһы байрамса биҙәлгән, фойела “Китап” нәшриәте сауҙа ойошторҙо, Ринат Әлтәф улы автограф бирҙе. Ҡунаҡтар уҡыу йортоноң музейы менән танышты.
Мәсәғүт республика лицей-интернаты бинаһы байрамса биҙәлгән, фойела “Китап” нәшриәте сауҙа ойошторҙо, Ринат Әлтәф улы автограф бирҙе. Ҡунаҡтар уҡыу йортоноң музейы менән танышты.
Бөгөн яратҡан йырсыбыҙ – беҙҙә ҡунаҡта.
– “Илап тыуһам да мин, йырлап йәшәйем...” – тигән Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева. Харис, һинең дә йырлап йәшәгәнеңде беләбеҙ, әйт әле, моң менән дуҫлығың бала саҡтан башландымы?
– Хоҙай биргән, күрәһең, бала саҡтан йыр-моң әсир итте.
— Мостафа ағай, бер осрашҡанда Һеҙ Михаил Дудин тураһында байтаҡ һөйләп ташлағайнығыҙ. Шул уҡ ваҡытта күңелегеҙ ғүмер баҡый Кавказ тауҙарына тартылды ла торҙо.
— Донъя сигендә ятҡан Ҡаф тауы аръяғында дейеүҙәр, ен-бәрейҙәр йәшәгән, тип өркөтә торғайнылар. Бик алыҫ та бит ул — Ҡаф тауы. Үҙебеҙсә итеп йөрөтөлгән Кавказ менән минең яҙмышым, ижадым, һөйөнөстәрем һәм көйөнөстәрем тығыҙ бәйләнгән.
Бөтә крандарҙың ябылғанына инанығыҙ.
Артабан газ үткәргестәге кранды тулыһынса асығыҙ.
Һалҡындар башланыу менән газды яғыулыҡ рәүешендә файҙаланыу әүҙемләшә, тимәк, янғын сығыу, газ менән ағыуланыу хәүефе арта. Йылытыу миҙгеле башланғас, ут менән һаҡһыҙ эш итеү, мейестәрҙең, йылытҡыстарҙың төҙөк булмауы, газ ҡорамалын ҡарауһыҙ ҡалдырыу торлаҡ йорттарҙағы аварияларға, күңелһеҙ хәлдәргә сәбәпсе була.


text:
Наил ағай менән Фәғилә апайҙың баш балаһы Фаил да, тиҫтерҙәре кеүек, йәшләй хеҙмәткә егелде. Бесән осоронда ат менән күбә тарттырҙы, урып йыйыу етһә, ырҙын табағында эшләү, ашлыҡ ташыусы машиналарҙа йөксө булып йөрөү... Көҙөн картуф, сөгөлдөр уңышын йыйыуҙа ла ситтә ҡалмай. Юғары класс уҡыусылары техникаға тартылды.
Әле бында ҡыҙыу мәл – сенаж әҙерләү бара. Эш яйға һалынған: йөк машиналары бер-бер артлы әҙер сенажды килтереп кенә тора. Беҙ барғанда, хужалыҡта 100 гектар ерҙән сенажды йыйып өлгөргәйнеләр. Бер соҡорға бер мең тонна һалып та ҡуйғандар.
Ҡатын ни, бары – муйын.
Ҡабырғанан әүәләнгәс,
Муйын булыуы ҡыйын.
– Ахун мәҙрәсәһенең өлкән мөдәррисе Абдулла хәҙрәт Мөслим Дәүешевтең улы буламы әллә? – тип һораны.


text:
Иглин районы план буйынса үҫешәсәк
Башҡортостан Президенты бойороғо менән (2011 йылдың 2 мартындағы РП-44 һанлы) Иглин районының тотороҡло социаль-иҡтисади үҫешен тәьмин итеү буйынса саралар планы раҫланды.
Улар сеймал табыу һәм эшкәртеү сәнәғәтен, ауыл хужалығын үҫтереүгә, инвестициялар йәлеп итеүгә, урындағы бюджет килемен арттырыуға, ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәрен камиллаштырыуға, шулай уҡ мәғариф, физик культура һәм спорттың матди-техник базаһын нығытыуға, юлдар һәм инженерлыҡ коммуникациялары төҙөүгә йүнәлтелгән, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостанда сәнәғәт производствоһы индексы 109,4% тәшкил итте
Башҡортостанда 2011 йылда сәнәғәт производствоһы үҫеше, үткән йыл менән сағыштырмаса, 9,4 процент тәшкил итте. Башҡортостанстат «файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар сығарыу», «эшкәртеү производстволары», «электр энергияһы, газ һәм һыу етештереү һәм уларҙы бүлеү» буйынса сәнәғәт производствоһы индексын иҫәпләне.
Рәсәй Федерацияһы буйынса сәнәғәт производствоһы индексы – 104,7 процент, Волга буйы федераль округы төбәктәре буйынса 100,5 проценттан алып (Мордовия Республикаһы) 117,4 процентҡа тиклем (Пенза өлкәһе) тәшкил итте.


text:
«Ике килгән ғүмер» фильмы халыҡ-ара спорт киноһы фестивалендә еңеү яуланы
Режиссер Вилүрә Иҫәндәүләтованың «Ике килгән ғүмер» документаль фильмы Һамарҙа үткән V халыҡ-ара спорт киноһы фестивалендә еңеү яуланы. «Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, фильм «Еңеп сығыу» («Преодоление») номинацияһында иң яҡшыһы тип танылды.
Кинофестиваль приздары түбәндәге номинацияларҙа тапшырылды: «Иң яҡшы нәфис фильм», «Спорт һәм шәхес», «Спорт һәм йәмғиәт», «Еңеп сығыу», «Физик культура һәм спорт тураһында иң яҡшы телетапшырыу».
Жюри составында Халыҡ-ара спорт киноһы һәм телевидениеһы федерацияһы президенты Франко Аскани эшләне, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Башҡа фильмдар менән бер рәттән, Аскани үҙе менән Италияға «Башҡортостан» киностудияһы фильмын да алған. Ул әлеге документаль фильмды Миланда үтәсәк Халыҡ-ара спорт киноһы фестиваленең конкурс программаһына индерәсәк.
Һамарҙа йәмғеһе 56 документаль, телевизион һәм нәфис фильм тәҡдим ителде. Улар араһында Рәсәй, Беларусь, Болгария, Бөйөк Британия, Вьетнам, Германия, Иран, Италия, Португалия, АҠШ, Үзбәкстан, Украина һәм Франциянан видеотаҫмалар булды.


text:
Өфөлә бер ир бәлиғ булмаған ҡыҙҙы көсләргә маташҡан Фото: автор
Өфөлә бер ир бәлиғ булмаған ҡыҙҙы көсләргә маташҡан
Өфөлә бер ир бәлиғ булмаған ҡыҙҙы көсләргә маташҡан Фото: автор
ӨФӨ, 2018 йыл, 23 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөнөң Калинин районы суды Ҡаҙағстан Республикаһының 38 йәшлек вәкилен 12 йыл да алты айға ҡаты режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһына оҙатты. Ул «14 йәше тулмаған баланы көсләргә маташыу» статьяһы буйынса ғәйепле тип танылды.
Калинин районы прокуратураһының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, уҙған йылдың ғинуар айында таныштарында ҡунаҡта булған саҡта иҫерек ир йорт хужаларының бәлиғ булмаған туғанын көсләргә уйлай. Ниндәйҙер һылтау табып, ул ҡунаҡтарҙы фатирҙан сығарып ебәрә һәм ҡыҙыҡай менән өйҙә яңғыҙы тороп ҡала. Енәйәтсе уны көсләргә маташа, ләкин ҡыҙыҡай, ҡаты ҡаршылыҡ күрһәтеп, тышҡа сығып йүгерә. Уны саңғы шыуып ҡайтып килгән ир күреп ҡала, ҡыҙға тынысланырға ярҙам итә һәм полиция саҡырта.
Хөкөм ителеүсе үҙенең ғәйебен таныманы.
http://www.bashinform.ru/news/1107201-v-ufe-muzhchina-popytalsya-iznasilovat-nesovershennoletnyuyu-devochku/


text:
Фото:
«Интернет-Нефтекама» сайттар конкурсы старт алды
Фото:
Нефтекамала ҡаланың иң яҡшы селтәр ресурстарына ярҙам итеү һәм уларҙы популярлаштырыуға йүнәлтелгән «Интернет-Нефтекама» конкурсы старт алды. Уны ойоштороусылар халыҡ, дәүләт, йәмәғәт ойошмаларының һәм бизнес-берләшмәләрҙең иғтибарын Интернет мөмкинлектәренә, халыҡ хужалығы, мәғариф һәм бизнестың төрлө тармағына заман технологияларын әүҙем индереүгә йүнәлтергә иҫәп тота.
Ҡала халҡы өсөн көнүҙәк мәғлүмәткә эйә — белем биреү, күңел асыу төрөндәге, эш, спорт менән бәйле, тарихи, мәҙәни, фәнни материалдар урынлаштырылған Нефтекама сайттары конкурста ҡатнашыуға саҡырыла. Ойошма коллективтары ла, айырым кешеләр ҙә ҡатнаша ала.
Конкурс Белешмә-мәғлүмәт сайты, Киң мәғлүмәт саралары сайттары, Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт, Ғилми ойошмалар сайты, Персональ биттәр, Интернет-көндәлек, Спорт, сәләмәтлек, күңел асыу, ял кеүек һәм башҡа номинацияларҙа үткәрелә.
Һәр номинация еңеүсеһе тауыш биреү һәм конкурс комиссияһы ағзалары ҡуйған баһаларҙы ҡушыу юлы менән билдәләнәсәк.


text:
Республика вәкиле халыҡ-ара конгреста ҡатнашасаҡ
Германияла, Франкфурт-на-Майне ҡалаһында, биохимия һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса ХХIХ халыҡ-ара конгресс асылды. Унда тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса саралар үткәргәндә файҙаланылған иң яҡшы техника өлгөләре күрһәтеләсәк, шулай уҡ ғилми конференция үткәреләсәк.
Республиканан конгреста БР Экология министрлығы ҡарамағындағы Дәүләт аналитика контроле идаралығы начальнигы Валентина Сафарова ҡатнаша. Ул сит ил коллегалары алдында нефть-химия һәм тау сәнәғәте юғары үҫешкән биләмәләрҙәге һыу мөхитендә ауыр металдарҙы һәм органик токсиканттарҙы билдәләү" тигән темаға доклад менән сығыш яһаясаҡ.


text:
Башҡортостанда ҡазаға тарыусыларға ярҙам тураһында закон ҡабул ителәсәк
Башҡортостанда янғындан һәм башҡа төрлө ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән зыян күреүселәргә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән закон барлыҡҡа килергә тейеш. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов ошондай инициатива менән сығыш яһаны. Президент әйтеүенсә, «Европа» сауҙа үҙәгендәге янғын унда ошондай закон кәрәклеге тураһында фекер уятты.
Янғын ваҡытында ике кеше һәләк булды. Кескәй балалар етем ҡалды, әсә берҙән-бер ҡыҙын юғалтты. Һәләк булыусыларҙың ғаиләләренә һәм башҡа зыян күреүселәргә компенсация түләнәсәк.
Әммә, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, бөгөн проблеманы хәл итеү республикала янғындан йәки башҡа төрлө ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән зыян күреүселәргә компенсация түләү тәртибен регламентлаған закон булмауына килеп терәлә. Шуға күрә бындай ярҙам ошондай хәлдәр килеп тыуғас ҡына күрһәтелә. Һәм уны барыһы ла алмай.
— Мин тейешле саралар федераль кимәлдә ҡабул ителеүен көтмәҫкә һәм бындай осраҡтарҙа ярҙам күрһәтеү тәртибен регламентлаған республика законын әҙерләргә тәҡдим итәм, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бюджетта ошондай маҡсаттарға билдәле бер сумма һалынырға һәм бөтә зыян күреүселәргә компенсация күләме билдәләнергә тейеш.
Рөстәм Хәмитовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, уның блогына йыш ҡына республиканың төрлө райондарынан янғындан зыян күреүселәр мөрәжәғәт итә. Улар муниципаль властарҙан ярҙам һорай, ләкин тегеләре, тейешле республика законы булмауға һылтанып, уларға ярҙам күрһәтеүҙән баш тарта. Тимәк, ундай закон барлыҡҡа килергә тейеш.


text:
Фото:
Ҡырмыҫҡалы районында «Оҫталар каруселе» асылды
Фото:
Ҡырмыҫҡалы районының Һыуыҡшишмә ауылында «Оҫталар каруселе» биҙәү-ҡулланма сәнғәте күргәҙмәһе үтә. Был сара шишәмбе, 25 ғинуарҙа асылды.
«Һыуыҡшишмә» сыуаш тарихи-мәҙәни үҙәге мөдире Светлана Матвееваның хәбәр итеүенсә, тамашасы иғтибарына оҫтабикәләр ижад иткән хикмәтле «тухья» һәм «хушпу» баш кейемдәре тәҡдим ителгән. Был кейем элементын сыуаш ҡатын-ҡыҙҙары байрам көндәрендә кейгән.
Әлеге ваҡытта эшләнгән эштәр менән бергә ауыл халҡы алып килгән боронғо оҫталар ижадындағы баш кейемдәренең фотографиялары ла күргәҙмәлә урын алған.
Тәүгеләрҙән булып экспозицияны ауыл мәктәбе уҡыусылары ҡараны.


text:
Күп функциялы үҙәктәр Башҡортостандың йәнә дүрт ҡалаһында асыласаҡФото: Олег Яровиков
Күп функциялы үҙәктәр Башҡортостандың йәнә дүрт ҡалаһында асыласаҡ
Күп функциялы үҙәктәр Башҡортостандың йәнә дүрт ҡалаһында асыласаҡФото: Олег Яровиков
Күп функциялы үҙәктәр системаһы әүҙем үҫтереләсәк. Өфөләге Үҙәк офис уның һөҙөмтәле булыуын һәм һорау менән ҡулланылыуын күрһәтте: ярты йыл эсендә граждандарҙың 20 меңгә яҡын мөрәжәғәте эшкәртелде.
— Яңы филиал Күмертауҙа асылды, шулай уҡ Октябрьскийҙа һәм Өфөлә йәнә бер филиал асылырға тора, — тип хәбәр итте Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән ултырышта вице-премьер Евгений Маврин. – 2013 йылда Стәрлетамаҡ, Бәләбәй, Нефтекама, Белорет ҡалаларында филиалдар асыу планлаштырыла.
Дөйөм алғанда, Евгений Маврин һүҙҙәренсә, программаға ярашлы, республикала Күп функциялы үҙәктең 32 офисын асыу ҡаралған. 2013 йылда Үҙәк компетенцияһына Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәтенең, һалым хеҙмәтенең һәм кадастр палатаһының хеҙмәттәре күсәсәк. Шулай уҡ Рәсәй почтаһы бүлексәләре нигеҙендә күп функциялы үҙәктәр һәм бер мобиль офис асыу планлаштырыла.


text:
«Яҙ көнө ҡара тупраҡлы ер хуш еҫтәр бөркөп торған һутлы үлән менән ҡапланғас, ә ҡыш буйы ныҡ ябыҡҡан бейәләр көрәйгәс, барлыҡ арандарҙа ҡымыҙ әҙерләү башлана. Сабыйҙарҙан алып ҡарыуһыҙ ҡарттарға тиклем, кем эсә ала, бөтәһе лә ошо шифалы, аҫыл батырҙар эсемлеген эсәләр һәм ғәжәп хәл: һалҡын ҡыштың ауырыу сырхауҙары ла юҡҡа сыға, хатта ҡартлыҡтан һурылған, тартылған нурһыҙ йөҙҙәр ҙә тулылана, алһыулана», – тип һоҡланып (таң ҡалып) баһалаған ҡымыҙҙы урыҫ яҙыусыһы Сергей Аксаков.
Ҡымыҙ – бейә һөтөнән әҙерләнгән эсемлек. Был сихәтле аҙыҡ аппетитты яҡшырта, ашҡаҙан-эсәк эшмәкәрлеген көйләй, нервы системаһына, йөрәккә ыңғай тәьҫир итә. Унда туберкулез һәм эсәк инфекцияһын тыуҙырыусы вирустар менән көрәшеүсе матдәләр бар.
Ҡымыҙ, борондан килгәнсә, бик ябай ысул менән әҙерләнә. Бының өсөн ағас көбө һәм оҙон таяҡтың осона беркетелгән яҫы ағастан эшләнгән болғатҡыс ҡулланалар.
Борон ҡымыҙҙы турһыҡта ла етештергәндәр. Уның эсенә эсемлекте болғатып торор өсөн көрәккә оҡшатып эшләнгән таяҡ тығып ҡуйғандар. Эсемлек әсеп сығыуға — ҡымыҙ ҙа әҙер. Тик был әле башы ғына. Ошолай әҙерләнгән ҡымыҙ кәмегән һайын, уға фәҡәт һөт өҫтәп торалар һәм эсемлек тамам әсеһен өсөн туҡтауһыҙ болғаталар. Ҡымыҙҙы ни тиклем күберәк һәм оҙағыраҡ болғатһаң, шул тиклем сифаты яҡшыра.
Әгәр ҙә өй шарттарында ҡымыҙ яһап эсергә теләһәгеҙ, уны ҙур быяла банкала ла бешергә мөмкин. Әсегән бейә һөтөн һауытҡа һалып, уға яңы ғына һауылған һөт ҡушып болғаталар ҙа банканың ҡапҡасын ябып, бер-ике сәғәт буйы туҡтауһыҙ тиерлек бешәләр (болғаталар). Банка йылы урында торорға тейеш. Бер аҙҙан, әгәр ҡымыҙҙың өҫтөнә һыуы һарҡып сыға башлаһа, 1 – 2 аш ҡалағы самаһы шәкәр ҡомо ҡушып, йәнә берәр сәғәт бешәләр. Әсеүе һәм бешеүе еткән ҡымыҙ болғатҡан саҡта күперелеп торор.
Ҡымыҙ бешеү өсөн ағас күнәгегеҙ, бешкәгегеҙ булһа, эсемлек бигерәк тә уңыр. Йәй, көндәр эҫе торғанлыҡтан, ҡымыҙ тиҙ әсеп, иҫкереп бара, шуға күрә ҡымыҙ бешер алдынан ҡоро ағас таптарына йәки ҡайын туҙына ут төртөп күнәкте шуның өҫтөнә ҡаплап, ыҫлап алырға кәрәк. Шулай иткәндә ҡымыҙ тәмле лә була, оҙағыраҡ та һаҡлана.


text:
2018 йылдың 17 ғинуарында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың депутаты Илья Игорьевич Кулаков шәхси һорауҙар буйынса граждандар ҡабул итәсәк.
Граждандарҙы ҡабул итеү “БЕРҘӘМ РӘСӘЙ” сәйәси фирҡәһенең урындағы бүлексәһендә ойоштороласаҡ.
Илья Игорьевич бар ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуаптар бирергә әҙер.
+ 7 (347) 250-22-83 телефоны буйынса алдан яҙыу һорала.
2018 йылдың 17 ғинуарында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың депутаты Илья Игорьевич Кулаков шәхси һорауҙар буйынса граждандар ҡабул итәсәк.


text:
16-02-2016, 11:37 / ---
Хәтерҙәге йылы хистәр
Студент мәле - йәш, дәртле, киләсәккә ҙур пландар ҡорған, ғүмерҙә бер генә була торған күңелле осор. Советтар Союзы мәлендә юғары һәм махсус белем биреү йорттарында белем алған, инде сәстәренә сал тѳшкән, биттәренә һырҙар һалынған ололар ѳсѳн студент отрядтары тәрбиә мәктәбе булды. Эштән һуң, арыу-талыуҙы онотоп, кистәрен усаҡ янындағы уйын-кѳлкѳ күптәрҙең хәтерендә уйылып ҡалған. Студент отрядтары ағзаларының өҫ кейеме, күкрәктәренә тағылған билдәләре, тѳркѳм-тѳркѳм булып йыйылышып, автобустар колоннаһы йәиһә поезд алдында гитараға ҡушылып йырлашып тороуҙар, семестрға бергәләп әҙерләнеүҙәр,...


text:
Бөрө районында «Мин - граждан» республика йәштәр форумы үтә
Бөрө районында «Мин — граждан» республика йәштәр форумы эшен башланы. Был хаҡта «Берҙәм Рәсәй» партияһы төбәк бүлексәһенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Йәштәр форумы һайлауҙарға әҙерләнеүгә, йәштәр һайлау штабтарының белгестәрен уҡытыуға, йәштәр араһында яңы лидерҙарҙы асыҡлауға йүнәлтелгән.
Көн элгәре форумды асыу тантанаһында БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһының төбәк Башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов ҡатнашты.
«Мин — граждан» республика йәштәр форумы Бөрө районының «Урман әкиәте» ял базаһында 18-22 августа үтә. Форум «Берҙәм Рәсәй» партияһы, шулай уҡ БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы ярҙамында «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе менән ойошторолған. Форум эшендә Башҡортостандың төрлө төбәктәренән килгән 250-нән ашыу егет һәм ҡыҙ ҡатнаша.
Форум барышында йәштәрҙең билдәле сәйәсмәндәр, йәмәғәт менән бәйләнеш өлкәһендәге белгестәр, предприятие директорҙары һәм республиканың башҡа билдәле кешеләре менән танышыу, ижади потенциалдарын тормошҡа ашырыу мөмкинлеге бар. Быйыл форум сиктәрендә уҡытыу биш тематик йүнәлеш буйынса алып барыласаҡ: йәштәр һайлау штабтарының технологтарын уҡытыу, йәш кандидаттарҙы муниципаль һайлауҙарға әҙерләү, интернет-өҫтөнлөк, «Урам» йүнәлеше буйынса эш, киң мәғлүмәт саралары менән эшләү, йәштәр парламентаризмы.


text:
Лиссабон
Лиссабо́н (порт. Lisboa, /liʒ'boɐ/, лат. Olisipo) — Португалияның башҡалаhы, иң ҙур ҡалаһы һәм төп порты. Лиссабон Европа континентының көнбайышында, Пиреней ярымутрауының көньяк-көнбайыш ярында урынлашҡан. Бында 564 меңдән ашыу кеше йәшәй. Халыктың күпселеген (97%) португалдар тәшкил итә.
Лиссабон 20 быуат тарихы менән бай. Археологик ҡаҙыныуҙар нәтижәһендә бында 1200 йылда (б. э. т.) финикийҙар йәшәгәне асыҡлана.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Афина (грек. Aθήva), Греция
- Белу-Оризонти (порт. Belo Horizonte), Бразилия
- Ҡәһир (ғәр. القاهرة), Мысыр
- Монреаль (франц. Montréal, ингл. Montreal), Канада


text:
«Интернет-Өфө 2010» конкурсына йомғаҡ яһала
Бөгөн Өфөнөң Ҡала мәҙәниәт һарайында «Интернет-Өфө 2010» конкурсының еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үткәрелә.
Конкурс һигеҙенсегә үтте, һәм быйыл ҡатнашыусылар иҫәбе буйынса үҙенә күрә рекорд ҡуйылды. Бер айҙан әҙ генә күберәк ваҡыт эсендә һигеҙ төп номинацияла 300 заявка тапшырылған. Конкурс үткәрелеп килгән бар йылдарҙағы ҡатнашыусыларҙың был өстән бер өлөшө. Һәм был өҫтәмә категорияларҙы һәм иң күләмле «Халыҡ тауыш биреүе» номинацияһын иҫәпкә алмағанда.
— Ҙур үҙгәрештәр күҙгә күренеп тора. Ете йыл эсендә «Интернет-Өфө»гә меңләгән ҡатнашыусы заявка биргән, — тип билдәләй «Интернет-Өфө 2010» конкурсының ойоштороу комитеты рәйесе, ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаев. — Бөгөн ҡала веб-ресурстары донъя селтәрендә Рәсәйҙең иң эре эш, фән һәм мәҙәни үҙәге булараҡ Өфөнөң ыңғай имиджын һәм ыңғай йәмәғәтселек фекерен формалаштырыуға үҙ өлөшөн индерә.
«Интернет-Өфө 2010» конкурсында тиҙ арала халыҡҡа еткереүҙе, эстәлегенең байлығы, мәғлүмәтлекте, аңлайышлы булыуҙы эшенең төп критерийы итеп алған иң яҡшы, иң лайыҡлы сайттар асыҡланды. Конкурсты ойоштороусыларҙың еңел ҡулы менән бындай интернет-ярыштар Башҡортостан һәм Ырымбурҙың ете ҡалаһында үткәрелә башланы, 2010 йылдың дебютанты – Салауат.


text:
Уҡбалыҡ
Уҡбалыҡ (рус. Стерлядь, лат. Acipenser ruthenus)— мәрсен (бикре) һымаҡ балыҡтар ғаиләһендәге (семейство осетровых) йылға балығы; Бикре һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған бик ҡиммәтле аулау балығы[1].
Йөкмәткеһе
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡара, Азов, Каспий диңгеҙҙәре йылға бассейнында, илебеҙҙең Европа өлөшөндәге һәм Көнбайыш Себерҙәге төрлө йылғаларҙа тереклек итә. Башҡортостандың Ағиҙел йылғаһы һәм уның ҡушылдыҡтары Ҡариҙел Дим йылғаларында йәшәй.
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорттар был балыҡты сөгә, осломорон тип тә йөрөтә.
Был балыҡтарҙың тәңкәһеҙ. Оҙонса кәүҙәләре 5 буй рәт ромб һөйәк пластиналары бар: бер рәт арҡанан, икешәр рәт ян-яҡтан һәм ҡорһаҡтан үтә.
Баштарының алғы өлөшөндә оҙон томшоҡ — рострум һуҙылған. Ауыҙҙары томшоғоның аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан. Ауыҙы аҫтында суҡлы мыйыҡсалары бар.
Шул томшоҡтары менән мәрсендәр аҙыҡ эҙләп һыу төбөндә ҡаҙына, унда йәшеренгән һәр төрлө умыртҡаһыҙ хайуандарҙы табып ашай.
Уҡбалыҡтың оҙонлоғо 125 см-ға, ауырлығы 16 кг-ға етергә мөмкин. Ғәҙәттә, Башҡортостанда иң ҙуры 35—45 см, ауырлығы 1 кг самаһы булғандары осрай.
Арҡаһының төҫө ҡуйы һоро, һорғолт көрән, ҡорһағы аҡ төҫтә. Мороно осло. Ауыҙы аҫҡы, ҙур түгел, суҡлы мыйыҡсалары бар. Ҡойроҡ йөҙгөсө симметрик түгел.
Бөтә мәрсендәрҙең дә ите бик юғары сифатлы һәм улар ныҡ ҡиммәтле ҡара төҫтәге ыуылдырыҡ бирә.
Ҡылсыҡһыҙ ите тәмле булғанға был балыҡ балыҡсылар тарафынан күпләп ҡырылған, шуға ла уны аулау ҡәтғи рәүештә тыйыла.
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәрсендәрҙең сөсө һыуҙа йәшәй торған төрө. Күберәк һыу төбөндәге хайуандар менән туҡлана.
Көҙгөлөккә (сентәбрҙа) йылғаның тәрән урындарына, соҡорҙарға йыйылып яталар. Ҡышты шулай, туҡланмайынса хәрәкәтһеҙ тиерлек ятыуҙа үткәрәләр.
Ғүмер оҙонлоҡтары 22-30 йыл тирәһе.
Төп сикләүсе сәбәптәр — йылғаларҙың ауыл хужалығы, сәнәғәт һәм көнкүреш ҡалдыҡтары менән бысраныуы; йылғаларҙың һайығыуы, браконьерҙар.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Енси яҡтан ата балыҡтар 3—7, инә балыҡтар — 5—12 йәштә өлгөрә. 2—3 йылға 1 тапҡыр апр.—июндә ыуылдырыҡ сәсә.
Ыуылдырығын 7—15 м тәрәнлектә ваҡ ҡырсынташ-ҡомдан торған грунттың көслө ағымлы участкаларында һала.
Үрсеме — 100 мең ыуылдырыҡ. 22 йылға тиклем йәшәй.
Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Уҡбалыҡ бөжәк, ҡарышлауыҡ, ҡорттар, ҡусҡарҙар, балыҡ ыуылдырығы, моллюскылар, һөлөктәр, һирәкләп һыу үҫемлектәре (башлыса йәйгеһен) менән туҡлана.
Башҡортостан Республикаһында Ағиҙел йылғаһының түбәнге һәм урта ағымдарында (Мәләүез ҡалаһына тиклем) һәм уның ҡушылдыҡтарында (Дим Ағиҙел, Эҫем, Өршәк йылғалары) йәшәй.
Статусы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан Республикаһының һәм РФ-тың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нафиҡов Шамил. Һыу буйында балыҡсы.— Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1997.— 176 бит.
- Галеева А. Х. Красная книга // Башкирская энциклопедия . — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-306-8 .
- Баянов М. Г. Редкие виды животных // Башкирская энциклопедия . — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-306-8 .


text:
285-77-85 (прямой эфир)
262-88-08 (реклама)
262-88-18 (поздравление)
+7 (937) 167-54-66 (WhatsApp)
25 апрелдә “Юлдаш” радиоһы Йәштәр мәҙәниәт һарайына йәнә дуҫтарын йыйҙы. Был миҙгелдәге өсөнсө концертыбыҙ ҙа уңышлы үтеп китте. Хөрмәтле тамашасыларыбыҙ, һеҙгә ҙур рәхмәт!
Был көндө сәхнәлә бары тик “Юлдаш”тар һәм ҡасандыр “Юлдаш”та эшләп киткәндәр сығыш яһаны. Программаны Марсель Байдәүләтов, Йәмил Ишмөхәмәтов һәм Филүс Ҡасимов алып барҙы. Резедә Әминева, Урал Ниғмәтуллин, Фәрүәз Урманшин, Рания Билалова тамашасыға популяр йырҙарын бүләк итте. Әхәт Мортазин “Егет сағым” йыры менән дуҫтарыбыҙҙы хайран ҡалдырһа, Светлана Насырова-Сөләймәнова ғаилә, балалар һәм мөхәббәт темаһына арналған йыры менән залға йыйылыусыларҙы илатып та алды. Бөрйән һылыуҙары – Зилә Усманова һәм Азалия Вәлиева тамашасыларыбыҙҙы дәртле йырҙарына бейетте. Рөстәм Ғиззәтуллин иһә бөтә залды йырлатты. Азат Фазлиәхмәтов мәҙәктәрен тәҡдим итте. Шәп продюсер булараҡ ул яңы йондоҙ асты. Ул Иглин районының Тәкәй ауылынан Флорида Ғатауллина. “Юлдаш йыры-2014” конкурсы лауреаты Резедә Бүләкова һәм Мишкә районы егете Илгиз Шәкүров башҡарған йырҙар ҙа тамашасының күңеленә хуш килде.
Байрамға килеүселәргә приздар һәм сюрприздар ҙа әҙерләнгәйне. Мәҫәлән, 9 рәттең 5 урынында ултырған тамашасыбыҙға радионың сувенирҙары, ә күңелле уйындарҙа ҡатнашыусыларға приздар тапшырылды.
Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Рәүис Заһитовтың сығышы тамашасы өсөн ысын мәғәнәһендә көтөлмәгән бүләк булды.
Мирас Иҙрисов фотолары
105.5 FMАудиопоток


text:
Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы өсөн 77-се ижад миҙгеле ҡыуаныслы ваҡиғаларға, матур-матур тамашаларға, сағыу концерттарға, йөкмәткеле кисәләргә бик бай булды.
23 май көнө филармония үҙенең тамашасыларына күңелдәрҙе елкендергес моң байрамы бүләк итмәксе. «Бәхетле 77-се билет» программаһы сираттағы 77-се ижад миҙгелен ябыуға арнала.
Бөгөнгө көндә концертҡа ҙур әҙерлек бара: яңы йырҙар, әҫәрҙәр өйрәнелә. Ә 23 май, дүшәмбе көнө, Ҙур залда билдәле сәхнә йондоҙҙары Нәзифә Ҡадирова, Вәхит Хызыров, Фәдис Ғәниев, Әлфиә Юлсурина, Айгөл Һағынбаева, Радик Вәлмөхәмәтов, Римма Амангилдина, Лилиә Биктимерова, Азамат Тимеров, Әлфиә Заһиҙуллина, Рөстәм Шаһыбалов, Марсель Ҡотоев, Екатерина Ямщикова, Фларида Иркина, Рушан Биктимеров, «Ҡарауан», «Далан», «Арғымаҡ» төркөмдәре сығыш яһаясаҡ. Башҡортостандың халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллин етәкселегендә Халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестры, Алһыу Хәсбиуллина етәкселегендәге Дәүләт академия хор капеллаһы, Олег Ҡасимов етәкселегендәге эстрада-джаз оркестрының сығыштары программаны тағы ла баҙыҡландырасаҡ. Филармония солистары һәм коллективтары башҡарыуында популяр башҡорт, рус һәм сит ил композициялары яңғыраясаҡ.
Байрам тантанаһына филармония үҙенең яҡын дуҫтарын, йыл буйы бергә булған тамашасыларын, баш ҡала ҡунаҡтарын саҡыра.
Ҡәҙерле дуҫтар, «Бәхетле 77-се билет» концертына рәхим итегеҙ!
Тамашаның режиссеры – Илшат Фәхертдинов.
Башлана: 19.00 сәғәттә.
Эльнара Шафиҡова


text:
Радик Гәрәев исемендәге асыҡ конкурста ҡатнашырға теләйһеңме?
Башҡортостанда йырсыларҙың Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Гәрәев исемендәге асыҡ конкурсы уҙа. Сара 23 мартта күренекле артистың тыуған төйәгендә — Яңауылда ойошторола. 2018 йылда конкурс республика статусын алды.
Бәйгенең гран-прийы 100 мең һум тәшкил итә (профессиональ һәм һәүәҫкәр башҡарыу номинацияларында 50-шәр мең). Конкурсҡа өҫтәмә белем биреү (балалар музыка мәктәптәре, сәнғәт мәктәптәре) учреждениеларында уҡыусылар, музыка һәм сәнғәт училищелары студенттары, юғары уҡыу йорттарының 1-2 курс студенттары, художестволы үҙешмәкәрлектә ҡатнашыусылар саҡырыла. Улар Радик Гәрәев репертуарынан бер йыр һәм халыҡ йырын башҡарырға тейеш.
Тулыраҡ мәғлүмәт — kultura-yanaul.ru сайтында. Белешмәләр өсөн телефон: 8 (34760) 5-45-74.
Радик Гәрәев (1956-1996) — РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, бөтә Рәсәй һәм бөтә союз конкурстары лауреаты, «Ҡыҙыл ҡәнәфер» халыҡ-ара фестивалендә Гран-приға лайыҡ була, Ғ. Сәләм исемендәге республика премияһы лауреаты.


text:
Башҡортостанда Ксения Собчактың һайлау штабы 2 мең самаһы тауыш йыйған Фото: Бөтәһенә лә ҡаршы һайлау штабы
Башҡортостанда Ксения Собчактың һайлау штабы 2 мең самаһы тауыш йыйған
Башҡортостанда Ксения Собчактың һайлау штабы 2 мең самаһы тауыш йыйған Фото: Бөтәһенә лә ҡаршы һайлау штабы
ӨФӨ, 2018 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Ксения Собчактың һайлау штабы Өфөлә 27 декабрҙә эшләй башланы. Штабта Рәсәй Президенты кандидатына ярҙам итеүсе өс кеше ҡултамғалар йыйыу менән шөғөлләнә.
«Әлегә ҡултамғалар йыйыу менән шөғөлләнәбеҙ. Был төп бурыс, — тип Өфө штабы етәксеһе Рафиҡ Дүсәлиев һөйләне. — Бөгөн-иртәгә етерлек күләмдә йыйып бөтөрбөҙ. Ике мең ҡултамға бар инде».
Кандидат сайтында тауыш иҫәпләгесе 105 меңдән 94 367 тауыш йыйылғанын күрһәтә.
Штабта Ксения Собчактың Башҡортостандың баш ҡалаһына килеү мәсьәләһе тикшерелә.
«Ксения Собчак килер тип уйлайым, әлегә көндө тура килтерәбеҙ, сәфәт форматын, эш мәлдәрен өйрәнәбеҙ. Әммә уның килере көн кеүек асыҡ», — тип Рафиҡ Дүсәлиев «Башинформ» агентлығына һөйләне.
Уҙған көндәрҙә Томскиҙа кандидаттың себер туры тамамланды. Һайлаусылар менән әңгәмәнән һуң Ксения Собчак 40 градус һыуыҡта мәкеләге һыуға сумыр өсөн Корнилов ауылындағы Ушайка йылғаһы буйына килде.
http://www.bashinform.ru/news/1106178-v-bashkirii-izbiratelnyy-shtab-protiv-vsekh-sobral-poryadka-2-tysyach-golosov/


text:
Көсөк алдым көтөргә,
Һунарға өйрәтергә.
Инде нисек итергә?
Ҡайҙа ҡуйып көтөргә?
Ҡулыма алдым балта,
Атайҙан һорап, таҡта.
Тыуған ауылым Иҫке Ҡаҙансы Асҡын районының иң матур мөйөшөндә урынлашҡан. Бында эшһөйәр, ҡунаҡсыл, киң күңелле башҡорттар йәшәй.
Ауыл исеменең килеп сығышы тураһында бихисап легенда, риүәйәт бар. Шуларҙың береһе буйынса, бынан 600 йыл элек кеше аяғы баҫмаған ергә бер ғаилә күсеп килә. Уларҙың Янбай, Ҡайпан, Ҡыйғаҙы һәм Ҡаҙансы исемле балалары була. Ата-әсә ауылға кинйә улының исемен бирә.
Ҡайһы берәүҙәр икенсе төрлө фаразлай. Уларҙың фекеренсә, ауыл, бейектән ҡарағанда, соҡор эсендә кеүек күренгән, ҡаҙанға оҡшап торған.
Ҡуянҡай кишер тапҡан,
Терпекәй иһә — кәнфит.
Маҡтана башлағандар
Аҙыҡтарын күрһәтеп:
— Кәнфит татлыраҡ була!
— Юҡ, минең кишер тәмле!
Күптән көттөк был көндө —
Күр беҙҙең яңы өйҙө!
Һоҡландыра һәр кемде —
Күпме көс бит түгелде!
Рәхмәт барыһына ла —
Өй һалыуы бик ауыр.
Һөнәрҙәр бик күп: уҡытыусы, нефтсе, һатыусы, шофер... Уларҙың барыһы ла кәрәкле.
Минең тәүҙә уҡытыусы булғым килә торғайны. Әсәйем һымаҡ. Ул бик күпте белә, дәфтәрҙәрҙе тикшерә, “дүртле”, “бишле” ҡуя. Тик әле табип һөнәре яҡын була башланы. Улар ҙа, әсәй һымаҡ, һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер. Матур итеп һөйләшәләр, дауалайҙар. Мин дә шундай булырмын. Кешеләргә бер ваҡытта ла ҡысҡырмаҫмын, уколды ипләп кенә ҡаҙармын. Әсәй-атай, өләсәй-олатайҙы ауырыуҙан һаҡлап ҡына торормон.
Беҙҙең ике бесәй балаһы бар. Әсәйем алып ҡайтты. Береһе — минеке, икенсеһе — ҡустымдыҡы. Бесәйҙәр шундай матур, йомшаҡ. Гел шаяра үҙҙәре, һуғышып та ала. Уларға ҡустым менән икәүләп ҡушылып та китәбеҙ. Күңелле!
— Хайуандарҙы ыҙалатырға ярамай, — ти әсәйем. Шуға бесәйҙәрҙе яратып, наҙлап ҡына торабыҙ.
Ейәнсура районының Мәзит ауылында ғүмер һөргән өләсәйем менән ҡартатайымдың өйө тирәләй өйәңке үҫә. Уларҙың олонона ике кешенең ҡосағы ла етерлек түгел. Олондарҙағы һырҙар ҡарт кешенең йыйырсыҡтарын хәтерләтә. Кем ултыртҡан һуң уларҙы?
Элек өйҙәр ситәндән үрелгән, һалам башлы булған. Шуға күрә ут йыш сыҡҡан. 1936 йылдағы янғында бөтөн ауыл янған. Халыҡ бер ҡат кейем менән генә тороп ҡалған.
Ошо ҡазанан һуң халыҡ, Өҫкәлек йылғаһын бороп, ауылдың уртаһынан ағыҙып ебәргән. Ә ҡартатайымдың атаһы Вәли ҡарт, бүтән янғын булмаһын тип, ишек алды тирәләй өйәңке ултыртып сыҡҡан. Эргәнән йылға ла аҡҡас, ағастар бик тиҙ шаулап үҫеп киткән.
Был ваҡиғанан һуң күп ваҡыт үткән.
Йомшаҡ ҡына бесәйем бар,
Бигерәк иркә үҙе!
Дәрес әҙерләгәндә лә,
Көтөп ултыра түҙем.
Мәктәптән ҡайтҡанымда,
Ҡыуанып ҡаршы сыға.
Эскәмйәлә ултырған
Олатайҙың янына
Гөр-гөр килеп гөрөлдәп,
Күгәрсендәр йыйыла.
Гүйә, улар яугирҙе
Ҡотларға тип йыйылған:
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 48 Алға
Бит башына
Гүзәл тыуған ауылымды
Тауҙар уратып алған.
Балыҡҡа бай, таҙа һыулы
Һүрәм сылтырап аға.
Ҡарһаҡлы йылғаһы ла
Аға ауыл янынан.


text:
Төбәктә 25 апрелдә юлдарҙы төҙөкләндереү буйынса айлыҡ старт ала
Башҡортостанда 25 апрелдән 25 майға тиклем автомобиль юлдарын төҙөкләндереү буйынса айлыҡ үтәсәк. Тейешле ҡарар республика Хөкүмәте бойороғо менән раҫланды.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төҙөкләндереү буйынса саралар юлдарҙың санитар-техник торошон яҡшыртыуҙы, юл буйы полосаларын, ауылдарҙың урам-юл селтәрен тәртипкә килтереүҙе күҙ уңында тота.
Муниципаль район, ҡала, ауыл хакимиәттәренә һәм Башҡортостан предприятиеларына юлдарҙы төҙөкләндереү, ремонтлау, архитектура яғынан биҙәү буйынса бригадалар ойошторорға тәҡдим ителде.
Автомобиль юлдарының торошон комплекслы тикшереү һәм юлдарҙы төҙөкләндереү буйынса башҡарылған эшкә йомғаҡ яһау 15 июнгә тиклем ойоштороласаҡ.


text:
Рөстәм Хәмитов йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән Өфөнөң мәҙәни һәм тарихи мираҫы объекттарын һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән Өфөнөң мәҙәни һәм тарихи мираҫы объекттарын һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән Өфөнөң мәҙәни һәм тарихи мираҫы объекттарын һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙеФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
2 апрелдә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән Өфөнөң мәҙәни һәм тарихи мираҫы объекттарын һаҡлау һәм тергеҙеү мәсьәләләрен тикшерҙе. Өфөлә йәшәүсе Майя Малина республика Башлығына «иҫке Өфө»нөң үҙәген тергеҙеүҙе һорап мөрәжәғәт иткән. Фекер алышыуҙа хат авторынан тыш, ҡала хакимиәте ҡарамағындағы Мәҙәни ҡомартҡыларҙы һәм архитектура һәйкәлдәрен һаҡлау буйынса йәмәғәт советы ағзалары Владимир Захаров һәм Александр Лебедев, шулай уҡ Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һәм Өфө мэры Ирек Ялалов ҡатнашты.
Майя Малина Аксаков урамында, мәҙәни мираҫ объекты булып торған йортта йәшәй. Хәҙерге көндә бина йәшәүгә яраҡһыҙ тип табылған һәм граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса төбәк адреслы программаһына индерелгән. «Иҫке Өфөнөң» тарихи йөҙөн киләсәк быуындар өсөн һаҡлап ҡалыу теләге Майя Малинаны хат яҙырға мәжбүр иткән.
– Ҡалабыҙҙа алып барылған «тығыҙ» төҙөлөш мине борсоуға һала, – тип һөйләне Майя Малина. – Уларҙың ҡайһыларына ҡарауы ла ҡыҙғаныс. Киләсәк быуындарға нимә тороп ҡала һуң?
Рөстәм Хәмитов бындай төҙөлөшкә ҡарата әйтелгән тәнҡит һүҙҙәре менән ризалашты.
Республика Башлығы билдәләүенсә, архитектура ҡомартҡылары булып һаналған йорттарҙа йәшәүселәрҙе күсереү, уларға уңайлы шарттар тыуҙырыу зарур. Ә ҡалған ҡоролмаларҙы элекке хәленә ҡайтарып, йәмәғәт ойошмалары, офистар йәки учреждениеларға тапшырырға кәрәк.
Крайҙы өйрәнеүсе, «Өфөнөң архитектураһын яҡлау» йәмәғәт хәрәкәте етәксеһе Владимир Захаров баш ҡалала архитектура һәйкәлдәрен үҙ эсенә алған туристик кластер булдырырға тәҡдим итте.
– Октябрь революцияһы, Гоголь, Аксаков урамдарындағы «Иҫке Өфөнө» хәтерләтеп торған ҡайһы бер ҡоролмаларҙы һаҡлап ҡалыу мөһим, – тине крайҙы өйрәнеүсе.
Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетының Туризм һәм коммуникациялар институты «Туризм һәм ҡунаҡсыллыҡ» кафедраһы доценты Александр Лебедев ҡала төҙөлөшө ҡануниәтенең камил булмауы һәм мәҙәни-тарихи мираҫты һаҡлау һәм тергеҙеү өлкәһендә юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү мәсьәләләренә ҡағылды.
Әминә Шафиҡова менән Ирек Ялалов һуңғы йылдарҙа архитектура һәйкәлдәрен һаҡлау өлкәһендә башҡарылған эштәр һәм яҡын киләсәккә пландар хаҡында һөйләне.
Республика Башлығы Өфөлә генә түгел, башҡа ҡалаларҙа (Стәрлетамаҡ, Бөрө, Белорет, Бәләбәй, Баймаҡ һәм башҡалар), райондарҙа мәҙәни һәм тарихи мираҫ объекттарын асыҡлау һәм паспортлаштырыу өлкәһендә эште әүҙемләштерергә ҡушты.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ бюджет һәм бюджеттан тыш аҡсаларҙы үҙендә туплаясаҡ Архитектура һәйкәлдәрен тергеҙеү буйынса махсуслаштырылған фонд булдырырға тәҡдим итте. Фонд тергеҙеү эштәрен тиҙләтергә мөмкинлек бирер ине. Бынан тыш, фонд аҡсалары иҫәбенә ошо тармаҡ өсөн махсус белгестәр әҙерләргә мөмкин буласаҡ.
2015 йылдың ғинуар айына ҡарата Өфө биләмәһендә 874 мәҙәни мираҫ объекттары теркәлгән. Уларға архитектура, ҡала төҙөлөшө, тарих, сәнғәт, археология һәйкәлдәре, иҫтәлекле урындар инә. Шуларҙың 307-һе Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫ объекттарының (тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларының) берҙәм дәүләт реестрына индерелгән, ҡалған 567-һе асыҡланған мәҙәни мираҫ объекттары булып һанала.


text:
- Подробности
- Просмотров: 384
БАКТЕРИАЛЬ АШЛАМАЛАР, а.х. культуралары өсөн файҙалы тупраҡ микроорганизмдары булған препараттар. Б.а. м‑н эшкәртелгән орлоҡтарҙы сәскән саҡта үҫемлектәрҙең тамыр зонаһында тупраҡтағы биохимик процестарҙы көсәйтеүсе микроорганизмдар сығанағы барлыҡҡа килә, был а.х. культураларының уңдырышлылығын һәм уңыш сифатын күтәреүгә булышлыҡ итә.
Башҡортостанда азотобактерин, нитрагин (ризоторфин), фосфоробактерин һ.б. ҡулланыла. Ҡуҙаҡлы үҫемлектәрҙең азот м‑н тәьмин ителеүенә (ҡара: Азотфиксация) булышлыҡ итеүсе ризоторфин айырыуса таралған. Ризоторфин ҡулланыу иҫәбенә азот тупланыуының артыуы борсаҡ сәсеүлектәрендә — 20—30 кг/га, соя — 30—55, клевер — 50—70, люцернаныҡында 110—145 кг/га тәшкил итә. Клевер бесәненең уңдырышлылығы — уртаса 18%‑ҡа, люцернаныҡы — 16, ҡуҙаҡлы‑ҡыяҡлы үлән ҡатнашмаларыныҡы — 25, борсаҡтыҡы 12—15%‑ҡа арта. Ҡуҙаҡлыларҙа аҡһым миҡдары — 2,0—2,3%‑ҡа, В төркөмө витаминдары 2,3—3,5 мг/кг арта. Фосфор, калий һәм молибден аҙ булған тупраҡта үҫемлектәр һәм бүлбе бактерияларының симбиозы боҙолоу арҡаһында, препараттың тәьҫире кәмей. 1995—98 йй. ризоторфин 13,3 мең га майҙанда индерелгән, ш. иҫ. борсаҡ сәсеүлектәрендә — 2,7 мең га, көнсығыш козлятнигы — 8,2 га, люцерна — 2,1 мең га, йылҡы борсағы — 300 га. Б.а. ҡулланыуҙың һөҙөмтәлелеге б‑са тикшеренеүҙәр 80‑се йй. башынан БНИИСХ‑ла һәм БДАУ‑ҙа (Р.Н.Йәнбухтина, Н.М.Нурмөхәмәтов, М.Ҡ.Харисов) алып барыла. 1996 й. Ауыл хужалығы институтында ризоторфин етештереү үҙләштерелә.
Әҙәб.: Нурмухаметов Н.М. Рекомендации по применению ризоторфина. Уфа, 1997; Харисов М.К., Мукатанов А.Х. Повышение продуктивности и плодородия почв естественных кормовых угодий Зауралья Башкортостана. Уфа, 1998.
Н.М.Нурмөхәмәтов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Рөстәм Хәмитов Владимир Путин менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Владимир Путин менән осрашты
Сочиҙа Рәсәй Президенты Башҡортостан Президентын ҡабул итте. Һөйләшеүҙә һүҙ республиканың социаль-иҡтисади хәле тураһында барҙы һәм, әлбиттә, Рөстәм Хәмитов 2015 йылда Өфөлә уҙасаҡ халыҡ-ара саммиттарға әҙерлек тураһында ла һөйләне.
– Беҙҙең төп бурыс – халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреү, – тине Рөстәм Зәки улы. – Былтыр майҙа ҡул ҡуйылған Указдарҙы үтәү буйынса ла эштәр етди алып барыла. Эш хаҡтарын күтәреүҙә лә насар эшләмәйбеҙ. Бөгөн, мәҫәлән, табиптар айына уртаса 30 – 33 мең һум ала, уҡытыусыларҙыҡы ла артты.
Беҙҙә тыуым яҡшы, былтыр рекорд ҡуйылды – 60 меңгә яҡын сабый тыуҙы. Балалар баҡсаларында урын дефициты бар ине, 2011 йылдан урындар һанын бер нисә тапҡырға арттырҙыҡ, яңы баҡсалар ҙа төҙөйбөҙ. Ғаилә балалар баҡсалары нормативтары булдырҙыҡ.
Беҙҙә күп балалы ғаиләләр һаны 36 меңгә етә, уларҙың 25 меңләбе бушлай ер алыуға ғариза яҙыр, тип уйлайбыҙ. Әлегә иҫәптә 16 мең ғаилә тора.
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентына ғаиләләргә башҡа ярҙам саралары тураһында ла һөйләне. Владимир Путин күрһәткестәрҙе яҡшы тип баһаланы.
Иҡтисадҡа килгәндә, тулайым төбәк продукты былтыр биш процентҡа артҡан. Сәнәғәт етештереүе индексы буйынса ла һөҙөмтәләр насар түгел. Бөгөн ил башлығы йыш һөйләгән эконом класлы торлаҡ төҙөү ҙә беҙҙең төп бурыстар иҫәбенә инә. Был йәһәттән, Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, төҙөлөштәр киләһе йылдан башланасаҡ.
Әйткәндәй, көҙгә Рәсәйҙең Үҙәк диниә назараты төҙөлөүгә 225 йыл тула. Республика башлығы Владимир Путинды ошо датаны билдәләүгә Өфөгә саҡырҙы. Рәсәй Президенты һүҙҙәренсә, башҡорт ислам үҙәгенең бай тәжрибәле булыуы, тарихы ҡыҙыҡһыныу уята, уға ил кимәлендә әһәмиәт биреү дөрөҫ.
– Беҙҙең төп бурыс – халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреү, – тине Рөстәм Зәки улы. – Былтыр майҙа ҡул ҡуйылған Указдарҙы үтәү буйынса ла эштәр етди алып барыла. Эш хаҡтарын күтәреүҙә лә насар эшләмәйбеҙ. Бөгөн, мәҫәлән, табиптар айына уртаса 30 – 33 мең һум ала, уҡытыусыларҙыҡы ла артты.
Беҙҙә тыуым яҡшы, былтыр рекорд ҡуйылды – 60 меңгә яҡын сабый тыуҙы. Балалар баҡсаларында урын дефициты бар ине, 2011 йылдан урындар һанын бер нисә тапҡырға арттырҙыҡ, яңы баҡсалар ҙа төҙөйбөҙ. Ғаилә балалар баҡсалары нормативтары булдырҙыҡ.
Беҙҙә күп балалы ғаиләләр һаны 36 меңгә етә, уларҙың 25 меңләбе бушлай ер алыуға ғариза яҙыр, тип уйлайбыҙ. Әлегә иҫәптә 16 мең ғаилә тора.
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентына ғаиләләргә башҡа ярҙам саралары тураһында ла һөйләне. Владимир Путин күрһәткестәрҙе яҡшы тип баһаланы.
Иҡтисадҡа килгәндә, тулайым төбәк продукты былтыр биш процентҡа артҡан. Сәнәғәт етештереүе индексы буйынса ла һөҙөмтәләр насар түгел. Бөгөн ил башлығы йыш һөйләгән эконом класлы торлаҡ төҙөү ҙә беҙҙең төп бурыстар иҫәбенә инә. Был йәһәттән, Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, төҙөлөштәр киләһе йылдан башланасаҡ.
Әйткәндәй, көҙгә Рәсәйҙең Үҙәк диниә назараты төҙөлөүгә 225 йыл тула. Республика башлығы Владимир Путинды ошо датаны билдәләүгә Өфөгә саҡырҙы. Рәсәй Президенты һүҙҙәренсә, башҡорт ислам үҙәгенең бай тәжрибәле булыуы, тарихы ҡыҙыҡһыныу уята, уға ил кимәлендә әһәмиәт биреү дөрөҫ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
- Подробности
- Просмотров: 284
МИҘИӘК МӘҘРӘСӘҺЕ, Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Миҙиәк а. урынлашҡан була. 1860 й. биш ваҡытлы мәсет эргәһендә мәктәп булараҡ асыла, 1883 й. дек. алып мәҙрәсә. Нигеҙ һалыусы — Ғ.Ғ.Ҡорбанғәлиев. Ырымбур мосолман диниә назараты, 1874 й. башлап Халыҡ мәғарифы министрлығы ҡарамағында була. Шәхси иғәнәләр иҫәбенә тотола (башлыса ер биләүсе Ҡорбанғәлиевтар аҡсаһына). Уҡытыу‑тәрбиә эшенә Ҡорбанғәлиев һәм мөғәллим Д.Көсөков (Көсөковтар нәҫеленән) етәкселек итә. Башлыса 7—11 йәшлек ир балалар ҡабул ителгән. Уҡыу курсы — 7—10 йыл. Мәҙрәсә иҫке ысуллы була (ҡара: Ҡәҙимселек_7АH_5ь,_7АH). Уҡыу программаһына Ҡөрьән өйрәнеү ғилеме, хәҙис өйрәнеү ғилеме, фикһ, ғәрәп теле, төрки теле һ.б. инә. 1913 й. М.м. 320 уҡыусы була. 1919 й. ябыла.
Әҙәб.: Ю н у с о в а А.Б. Ислам в Башкортостане. М., 2007.
М.Н.Фәрхшатов, А.Б.Юнысова
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Һәр яҙ донъя яңырып ҡына ҡалһа, уны тәбиғәттең ғәҙәттәге күренеше тормоштоң бүтәнсәрәк сифатта дауам ителеше, тип баһаларға мөмкин булыр ине. Ләкин миҙгелдәр менән бергә ер менән күк тә, һауа менән һыу ҙа алмашынған һымаҡ. Бары ҡояштың ғына йонсоу көндәрҙә һөмһөрө ҡойолғанын күреп эс бошһа, аяҙ иртәләрҙә уның ысыҡта йыуынған йөҙ менән балҡыуына ҡыуанабыҙ. Иртәнге йылмайыу ғүмерҙең бер мәле генә шул!
Тағы ла май. Ниңә һуң йәнә, май, тибеҙ ҙә “аһ!” итәбеҙ? Бер уйлаһаң, һәр айҙың үҙ йөҙө, үҙ урыны, үҙ ҡәҙере.


text:
14 ғинуар
14 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 14-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 351 көн ҡала (кәбисә йылында 352).
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1929 — Мәскәү өлкәһе ойошторола.
- 1966 — Өфө ҡалаһының Зорге урамында автовокзал файҙаланыуға тапшырыла.
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Харламов Валерий Борисович (14.01.1948—27.08.1981) — совет хоккейсыһы, ЦСКА командаһының (1967—1981) һәм СССР йыйылма командаһының һөжүмсеһе (1969—1980), СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1969). Ике тапҡыр олимпия уйындары чемпионы (1972, 1976) һигеҙ тапҡыр донъя чемпионы. СССР-ҙың иң яҡшы хоккейсыһы (1972, 1973). СССР-ҙың 1970-се йылдарҙағы илдә генә түгел, унан ситтә лә танылыу яулаған төп хоккейсыларының береһе. Халыҡ-ара хоккей федерацияһының Дан залы ағзаһы (1998 йылдан). НХЛ-дың Хоккей даны залы ағзаһы (2005 йылдан).
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Анисимова Нина Александровна (14.01.1909—23.09.1979), —балет артисы һәм балетмейстер, 1929—1958 йылдарҙа Мариин
театры (Ленинград опера һәм балет театры) солисы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1957), РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957).
- Васильев Павел Ефимович (14.01.1899—29.07.1978), Советтар Союзы Геройы (1945). Бөйөк Ватан һуғышында һәм 1945 йылдағы совет‑япон һуғышында ҡатнашыусы. 1947—1963 йылдарҙа партия һәм совет органдары хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының III һәм IV саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районы Ерекле ауылынан.
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1925 — Юкио Мисима, япон яҙыусыһы, драматург.


text:
Театр тарихы
1909 йылда, Өфө губернаһында тыуып үҫкән бөйөк рус яҙыусыһы С.Т. Аксаковтың вафат булыуына 50 йыл тулыуға, губернаторҙың тәҡдиме буйынса Өфөлә халыҡҡа сәнғәт, мәҙәниәт, аң-белем килтерерлек Аксаков халыҡ йорто төҙөргә ҡарар ителә. Бөтә Өфө губернаһынан, хатта күршеләрҙән дә аҡса йыйыла. Ленин (Үҙәк) һәм Пушкин урамдары мөйөшөндә ҡыҙыл кирбестән бина ҡалҡып сығыуға һуғыш та, революциялар ҙа ҡамасаулай алмай. Бында башҡорт драма, рус, йәш тамашасы, ҡурсаҡ театрҙары эшләй башлай, хатта данлыҡлы ғәскәровсылар халыҡ бейеүҙәре ансамбле лә тәүге аҙымдарын ошо сәхнәлә яһай.
Театр 1938 йылдың 14 декабрендә тамашасы алдында тәүге тапҡыр үҙ шаршауын аса. Опера театрының тәүге йондоҙҙары, Мәскәү консерваторияһын тамамлаусы Б.Вәлиева, Ш.Вәлиәхмәтова, Х. Ғәлимов, В. Галкин һәм башҡалар беренсе спектакль – Д.Паизиеллоның «Прекрасная мельничиха» операһын күрһәтә.
М. Сәлиғәскәрова, М. Хисмәтуллин һәм башҡа талантлы артистар труппаны тулыландыра. 1941 йылда Ленинград хореография училищеһын тамамлап, З.Насретдинова, Х.Сафиуллин, Ф.Саттаров килә. Театр эргәһендәге балет студияһында Рудольф Нуриев шөғөлләнә, ул Өфө опера һәм балет театрын бөтә донъяға таныта. Рудольф Нуриев 1953 йылда балет труппаһына ҡабул ителә, уның ижади карьераһы ошонда башлана.
1993 йылдың мартынан күренекле хореограф Юрий Григоровичтың инициативаһы менән театр сәхнәһендә Р.Нуриев исемендәге балет сәнғәте фестивале үткәрелә.
Опера һәм балет театры сәхнәһендә тәүге милли балет тыуа, беренсе башҡорт операһы ҡуйыла, милли композиторҙар мәктәбе барлыҡҡа килә һәм нығына. Балет артистары – халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаттары, дипломанттары һәм призерҙары. Башҡортостан балетының донъя баҫҡыстарына сығыуы хәҙерге замандың бөйөк хореографы Юрий Григоровичтың исеме менән бәйләнгән. Бөйөк рус йырсыһы Ф.Шаляпиндың дебюты Өфөлә үтә, шул айҡанлы 1991 йылдан алып йыл һайын театр сәхнәһендә Рәсәй һәм сит йондоҙҙары ҡатнашлығында сағыу музыкаль ваҡиға – “Шаляпин кисәләре – Өфөлә” Халыҡ-ара опера сәнғәте фестивале үткәрелә.
Коллектив сит ил һәм ватан классикаһының иң яҡшы өлгөләрен сәхнәләштереүгә йүнәлеш тота. Репертуар нигеҙен Чайковский, Бородин, Римский-Корсаков, Верди, Бизе, Пуччини, Моцарт, Россини, Минкус, Адан әҫәрҙәре тәшкил итә. З. Исмәғилевтың “Ҡаһым түрә” халыҡ-музыкаль драмаһы “Дирижерҙың иң яҡшы эше” (дирижеры – А.Людмилин) номинацияһында “Алтын битлек” Милли театр премияһына лайыҡ булды. З.Исмәғилевтың “Салауат Юлаев”, “Аҡмулла”, С.Низаметдиновтың “Ай тотолған төндә” һәм «Memento» милли опералары репертуар биҙәге булып тора. Беҙҙең опера йондоҙҙары Асҡар һәм Илдар Абдразаҡовтар, Йәмил Әбделмәнов, Раил Кучуков, Светлана Арғынбаева, Геннадий Родионов һәм башҡаларҙың исемдәре киң билдәле. С.Прокофьевтың «Ромео һәм Джульетта», «Золушка», А.Адандың «Жизель», Л.Минкустың «Баядерка» балеттары. Л.Исмәғилеваның “Арҡайым” балеты премьераһы ҙур уңыш менән үтте. Балет солистары Гөлсинә Мәүлиҡасова, Гүзәл Сөләймәнова, Елена Фомина, Руслан Мөхәмәтов, Илдар Мәнәпов, Римма Закирова, Гөлнара Хәлитова һәм башҡалар һоҡланғыс сығыш яһай. Репертуар планында балалар өсөн спектаклдәргә ҙур иғтибар бирелә. Директоры БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре В.Г. Рихтер етәкселегендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры коллективы мауығып яңы спектаклдәр өҫтөндә эшләй, ижади пландар менән янып йәшәй. Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушылыуының 450 йыллығына ҡарата Мәскәүҙә, Башҡортостандың Мәҙәниәт көндәре сиктәрендә, З. Исмәғилевтың “Урал илселәре” операһы һәм Л.Исмәғилеваның “Арҡайым” балеты ҡуйылды.


text:
Күвейт
Күвейт (ғәр. كويت), рәсми исеме Күвейт Дәүләте (ғәр. دولة الكويت; Давла́т эль-Куве́йт), — Азиялағы, Яҡын Көнсығыштағы дәүләт (эмират). Ираҡ менән төньяҡтан һәм көнбайыштан, Сәүд Ғәрәбстаны менән көньяҡтан сикләшә. Көнсығышта Фарсы ҡултығында йыуыла. Баш ҡалаһы Әл-Күвәйт.
Нефттең мөһим экспортёры, ОПЕК ағзаһы.
Йөкмәткеһе
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Күвейткә XVIII быуатта Нәҗддән күсеп килгән Анаиз бәдәүи ҡәбиләһенән бер төркем тарафынан нигеҙ һалына. Улар Тигр йылғаһы тамағынан түбәндәрәк Бәну Халидҡа нигеҙ һалалар. Уның башына 1762 йылда Күвейттең беренсе әмире Сабах I баҫа.
- Уңышлы ерҙә урынлашыуы сәбәпле Бәну Халид сауҙа үҙәгенә әүерелә һәм Хәлеб, Бағдад һәм Ғосманлы дәүләте менән сауҙа итә башлый.
- Тора-бара Күвейт Ғосманлы дәүләте менән Бөйөк Британия араһында низағ килеп сығыуына сәбәпсе була.
- 1899, 23 ғинуар — Британия менән Күвейт араһында шартнамә төҙөлә. Был шартнамә буйынса Күвейттың тышҡы сәйәсәте һәм хәүефһеҙлек идараһы Британия ҡулына күсә.
- 1913, 27 октябрь — шәйех Мөхәммәт Британияға Күвейт нефтен монополия булараҡ сығарырға рөхсәт бирә.
- 1914 — Британия Күвейтты үҙ протектораты аҫтындағы бәйһеҙ дәүләт булараҡ ҡабул итеүсе шартнамә имзалай.
- 1927 — Күвейттың әлегәсә үҙгәрешһеҙ һаҡланып ҡалған сиктәре билдәләнә.
- 1961, йәй — Британияның һуңғы ғәскәрҙәре Күвейттан сыға.
- 1961, 19 июнь — Күвейт бәйһеҙлеген иғлан итә. 1980-се йылдарҙа Иран-Ираҡ һуғышында Ирандың Ислам революцияһын Күвейтҡа йәйелдерүенән ҡурҡып, Ираҡ яҡлы була.
- 1990, 2 август — Ираҡ Күвейтты баҫып ала.
- 1991, ғинуар — февраль — Күвейт нефтенең төп һатып алусыһы булған АҠШ, коалиция төҙөп, Күвейтты азат итә. Ираҡтыҡылар бик күп нефть сығарыу яйланмаларына ут төртөп китәләр.
Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1962 йыл ҡабул ителгән конституция буйынса Кувейт кннституциялы монархия.[1].
Дәүләт башлығы — Әмир, шәйех Сабах әл-Әхмәт ас-Сабах. Әмир хөкүмәттте тәғәйенләй. Ул уны тарҡата ла ала. Закон проекттарына ҡул ҡуя, шулай уҡ уларҙы эшләп еткереү өсөн мәжлескә кире ҡайтара ала. Әмир-Кувейт Ҡораллы көстәре баш сардары (командующий). Ул Кувет армияһының мөһим постарын тәғәйенләй. Конституцияға ярашлы әәмир тейелгеһеҙлек хоҡуғына эйә.Әммә СМИ буйынса тәнҡитләү рөхсәт ителгән.
Унан тыш әмир принц тажын тәғәйенләй. Тик уның кандидатураһы етәкселек иткән ғаилә ағзалары тарафынан һәм милләттәр ассамблеяһы тарафынан хупланған булырға тейеш. Әгәр ҙә ассамблея әмирҙең тәҡдим иткән кандидатураһына ҡаршы тауыш бирһә, әмир хакимлыҡ иткән ғаиләнән өс кандидат тәғәйенләргә бурыслы. Асамблея өсәү араһынан береһен һайлай.
Әмир хакимлыҡ итеүселәр ғаиләһенән премьер -министр тәғәйенләй. Үҙ сиратында премьер-министр хөкүмәт вазифаларын тәғәйенләй. Бар министрҙар —— ассамблея ағзалары булып тора. Кәмендә шуларҙың береһе һайланып ҡуйылған булырға тейеш. Өҫтөнлөклө министрҙар хакимлыҡ иткән ғаиләнән.
Закон сығарыусы власть әмиргә һәм бер палаталы Милли мәжлескә ҡарай «Маджлис аль-Умма» (Национальная Ассамблея). 50 депутат дүрт йыллыҡ мөҙҙәт менән дөйөм халыҡ һайлауҙарында һайлана. Тағы ла 15 депутат премьер-министр тарафынан тәғәйенләнә. Сәйәси фирҡәләр тыйылған.
Шулай уҡ Кувейтта ирҙәр менән бер рәттән ҡатын-ҡыҙҙар ҙа сәйәси хоҡуҡҡа эйә.[2]
Хакими бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кувейт алты провинцияға (мөхәфәзәт; берлектә. — мөхәфәзә) бүленгән, улар тағы ла райондарға бүленәләр.
Географик билдәләмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күвейт Ғәрәбстан ярымутрауының төньяҡ-көнбайышында һәм Фарсы ҡултығының Бубиян, Файлака, Варба, Куббар, Кару, Умм-эль-Марадим утрауҙарында урынлашҡан.
Күп өлөшөн сүллек ҡаплаған. Ландшафты тигеҙлек, әҙ-мәҙ ҡалҡыулыҡтар бар. Диңгеҙ кимәленән иң бейек урын илдең көнбайышында 290 м.
Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күвейттың үҙ баһаламаһы буйынса ул нефть ятҡылыҡтарына бик бай. 102 миллиардов баррел тирәһе запасы бар. Был донъя нефтенең 9%-ты. Нефть Күветҡа ВВП-ның 50%-тын, экспорт килеменең 95%-тын һәм дәүләт бюджетының 95 % тәшкил итә.
2009 йыл Күветтың ВВП яҡынса 146 млрд долл.тәшкил иткән, йн башына килем 54,1 мең долл. (донъяла 7-се урын)
Тышҡы сауҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2008 йыл экспорты — 86,9 млрд долл., төп килем нефттән һәм нефть продукцияһынан, ашламаларҙан.
Төп һатып алыусы дәүләттәр — Япония 18,5 %, Көньяҡ Корея 14,7 %, Һиндостан 10,9 %, Тайвань 9,8 %, АҠШ 9 %, Сингапур 8 %, Китай 6,1 %
2008 йыл импорты — 22,9 млрд долл.: аҙыҡ-түлек, төҙөлөш материалдары, транспорт саралары һәм уларға запас өлөштәр, кейем-һалым.
Төп тәьмин иткән илдәр — АҠШ 11,7 %, Япония 9,1 %, Германия 8 %, Ҡытай 7,5 %, Сәүд Ғәрәбстаны 6,9 %, Италия 4,7 %.
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Автомобиль юлдары оҙонлоғо 5749 км, шуларҙың 4887 км ҡаты ҡатлам менән түшәлгән. Илдә тимер ююлдары юҡ. Шуға күрә сәйәхәтселәр автомашиналарҙа сәйәхәт итә..[3]
Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Халыҡ һаны 2,8 млн кеше (2010 йылғы баһа буйынса) Төп халыҡ Күвейт ғәрәптәре (улар үҙҙәренең шәжәрәләре буйынса 1920 йылға ҡәҙәре иҫбат итә алалар)тик 45 % ҡына тура килә. Башҡа халыҡтарҙан 35 % башҡа ғәрәп илдәренән, Пакистандан һәм Һиндостандан килеүселәр 9 %, Ирандан килеүселәр 4 %, 7 % халыҡ илдә йәшәһә лә ватандашлығы (гражданство) юҡ. Годовой прирост — 3,5 % (в значительной степени за счёт иностранных рабочих — 1,6 %).
Тыуым — бер ҡатынға 2,7 тыуым тура килә.
Рәсми тел — ғәрәп теле, шулай уҡ инглиз теле лә киң генә таралған..
Ҡала халҡы — 98 %.
Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күвейт Сәүд Ғәрәбстаны менән күршеләш кенә булһалар ҙа, илдә ислам кейеме кейеү мотлаҡ түгел. Күп ирҙәр шайтанашыҡҡа хәтле генә балаҡлы салбар, туҡыманан, йөндән йәки мамыҡтан туҡылған тауарҙан тегелгән аҡ күлдәк, күвейт Таубы кейергә ярата. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың бик аҙҙары ғына бөтә кәүҙәһен ҡаплап торған ҡара хижап, пәрәнжә кейә, йөҙҙәрен һәм ҡулдарының суҡтарына хәтле ҡаплап йөрөй. Был халыҡ сүллек климатына хас..[4] Көнбайыш стиле лә күвейт йәштәре араһында популяр.
Быуаттар буйы Күвейт халҡы өсөн диңгеҙ аҙыҡтары төп рационды алып тора. Фарсы ҡултығы биләмәләрендә йәшәүсе ғәрәптәр Һиндостан менән сауҙа бәйләнешенә инеп, илде тәмләткестәр менән тәьмин итә. Милли аш булып Күвейт мачбус дияйы, мачбус лахам, марак дияй Лахам тора.
Имауаш ризығы иң популяр тәғәм иҫәпләнә. 74,2 % халыҡ 15 йәштән һимерә башлай, шуға күрә лә кешеләрҙең һимеҙлеге буйынса ил донъя кимәлендә һигеҙенсе урында тора.
Күвейт архитектураһы ислам архитектураһынан илһам алған. Иң данлыҡлы төҙөлөш төрө — Күвейт манаралары. Улар швед архитекторы Суне Линдстрем тарафынан эшкәртелгән. Был манаралар мәсет манаралары һәм хәҙерге конструкциялар менән аралыштырып төҙөгән.
Байрамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ الدستور الكويتي (1962)
- ↑ http://www.gcc-legal.org/mojportalpublic/LawAsPDF.aspx?opt&country=1&LawID=2674/ ст.29.Конституции Кувейта
- ↑ Kuwait – Transportation. Nationsencyclopedia.com.
- ↑ [1]Ҡалып:Красные ссылки
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Густерин П. В.: Города Арабского Востока. — 2007.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Күвейт Open Directory Project (dmoz) һылтанмалар каталогында.
- Как создавался Кувейт. Кувейтцы — особая арабская общность. История страны глазами кувейтских историков на Портале о странах, рус.


text:
«Мәҙәниәттәрҙең глобаль симфонияһы» –Башҡортостандың милли сәйәсәте нигеҙе
«Башҡортостандың мәҙәни сәйәсәте глобалләштереүҙе унификация итеп түгел, ә «мәҙәниәттәрҙең глобаль симфонияһы» тип ҡараясаҡ». Шулай тип иҫәпләй республика башлығы Мортаза Рәхимов.
— Башҡорт мәҙәниәте, әҙәбиәте һәм сәнғәтенә, ижади интеллигенцияға ярҙам итеү беҙҙә дәүләт сәйәсәте рангына күтәрелгән, — тине ул бөгөн III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының пленар ултырышында. — Беҙҙең ижади коллективтарыбыҙ Европа, Азия һәм Американың иң яҡшы сәхнәләрендә уңышлы сығыш яһай. Улар күп илдәрҙә тамашасылар күңелен яулаған.
Бынан тыш, Президент әйтеүенсә, һуңғы арала республика етәкселегенең илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙә йәшәгән башҡорттарға иғтибары артты. Уларҙың мәнфәғәте республиканың иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәрен киңәйткәндә, килешеүҙәр төҙөгәндә иҫәпкә алына.


text:
Башҡортостан парламентарийҙары урындағы чиновниктарҙың эшен тикшерәсәк
Башҡортостан парламентарийҙары урындағы чиновниктарҙың эшен тикшерәсәк. Ошондай эш үткәреү өсөн Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачевтың бойороғо менән парламентта эш төркөмдәре ойошторолдо. Уларҙың составына ингән Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берекмәләре буйынса комитет ағзалары, парламент Секретариатының яуаплы хеҙмәткәрҙәре 11 – 25 мартта республиканың ҡала һәм райондарына барып, урындарҙа граждандарҙың мөрәжәғәттәре тураһындағы ҡануниәттең үтәлеше мәсьәләләрен өйрәнәсәк.
— Беҙ үҙебеҙҙең почтаға анализ яһаныҡ һәм хаттар, ялыуҙар күпләп килгән урындарҙы билдәләнек, – ти комитет рәйесе Рөстәм Күзбәков. – Халыҡ менән осрашыуҙар практикаһы күрһәтеүенсә, кешеләрҙе көнүҙәк проблемаларының хәл ителеүе ҡыҙыҡһындыра, берәү ҙә, әйтәйек, Ливияға парашютлы десант төшөрөүҙе талап итмәй. Бөтә мәсьәләләрҙе урындарҙа хәл итергә мөмкин. Хаттар ағымы урындағы властың эшләп еткермәүе хаҡында һөйләй. Шуға күрә урынға барыуҙарҙың төп маҡсаты – чиновниктарҙың ҡабул ителгән закондарҙы нисек үтәүен тикшереү.
Кисә депутаттар тәүге сәфәргә сыҡты. Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берекмәләре буйынса комитет рәйесе Рөстәм Күзбәков етәкселегендәге эш төркөмө Салауат ҡалаһында булды. Артабан Белорет, Благовар, Стәрлетамаҡ һәм Шишмә райондарына сәфәрҙәр көтөлә. Улар барышында парламентарийҙар урындағы хакимиәт һәм совет хеҙмәткәрҙәре менән осрашасаҡ, граждандарҙы ҡабул итәсәк.
Эш сәфәрҙәре йомғаҡтары буйынса Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берекмәләре буйынса комитеттың Стәрлетамаҡта күсмә ултырышы үткәреләсәк.
Эш төркөмдәре составына Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берекмәләре буйынса комитет рәйесе Рөстәм Күзбәков, уның урынбаҫары Венера Шәрәфетдинова, депутаттар – комитет ағзалары Вячеслав Гордиенко, Альберт Әхмәтшин, Шамил Бикҡолов, Валерий Мансуров, Виктор Сандаков, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Секретариатының яуаплы хеҙмәткәрҙәре инде, тип хәбәр итә БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайҙың матбуғат хеҙмәте.


text:
Министр Рәжәп Нәбиуллин «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирҙе
21 сентябрҙә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (i-gazeta.com) Башҡортостан Республикаһының урман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллиндың онлайн-конференцияһы үтте.
11-ҙән 12 сәғәткә тиклем «Министрға һорау бир!» бүлегендә тейешле форма тултырып, «Ижтимағи электрон гәзит»тең һәр уҡыусыһы уға мөрәжәғәт итә ала ине. Министр йәмғеһе 30-ҙан ашыу һорауға асыҡлыҡ индерҙе.
Интернет менән ҡулланыусылар өсөн i-gazeta.com сайтында видеотрансляция «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында ойошторолдо.
Урман хужалығы министрының онлайн-конференцияһы «Ижтимағи электрон гәзит» һәм «Башинформ» агентлығы материалдарында сағылыш табасаҡ.
«Ижтимағи электрон гәзит» сайтында онлайн-конференция буйынса тулы видеоотчет урынлаштырыласаҡ.


text:
Фото:
Төбәк башлығы йылытыу миҙгелен үткәреү буйынса РФ Хөкүмәтенең селектор кәңәшмәһендә ҡатнашты
Фото:
26 сентябрҙә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев энергетика һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ объекттарын 2012-2013 йылғы йылытыу миҙгеленә әҙерләү барышы тураһында видеоселектор кәңәшмәһе үткәрҙе. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты.
Дмитрий Медведев билдәләүенсә, илдә йылытыу миҙгеленә торлаҡ фонды – 90 процентҡа, ҡаҙанлыҡтар – 87 процентҡа, йылылыҡ селтәрҙәре һәм һыу үткәргестәр 91 процентҡа әҙер.
«Ҡайһы бер объекттарҙа күмер нормалаштырыу менән Энергетика министрлығы шөғөлләнә, уларҙа күмер запастары етерлек. Был запастар билдәләнгән нормаға ҡарағанда 70 процентҡа күберәк, шуға күрә, министрлыҡ хеҙмәткәрҙәре фекеренсә, етди проблемалар көтөлмәй», – тине Дмитрий Медведев.


text:
Мәскәүҙә Рөстәм Хәмитов РФ Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец менән осрашты
26 мартта Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов РФ Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары Ольга Голодец менән осрашты, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән. Осрашыуҙа етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы ғаиләләргә урынлаштырыу, уҡытыусыларҙың эш хаҡын арттырыу, мәғариф системаһына яңы стандарттар индереү мәсьәләләре тикшерелде.
Республикала баланы уллыҡҡа алған ғаиләләр өсөн әсәлек капиталы күләмендә (408 мең һум) бер тапҡыр бирелә торған пособие түләнә, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән баланы уллыҡҡа алған осраҡта пособие күләме 508 мең һумға тиклем арта, тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. Бынан тыш, Башҡортостанда етем балаларҙың торлаҡ мәсьәләләре эҙмә-эҙлекле хәл ителә – үткән йылда төбәктә 600-ҙән ашыу бала фатир алды.
Осрашыуҙа Башҡортостан Президенты аҙ комплектлы ауыл мәктәптәрен һаҡлап ҡалыу, балалар баҡсаларын төҙөү һәм башҡа мәсьәләләрҙе күтәрҙе.


text:
Рәмил Дилмөхәмәтов Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде
Республика башлығы Рөстәм Хәмитов үҙенең бойороғо менән Рәмил Дилмөхәмәтовты Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары итеп тәғәйенләне, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рәмил Хөрмәт улы Дилмөхәмәтов 1954 йылдың 12 сентябрендә Балаҡатай районының Яңы Масҡары ауылында тыуа. Өфө авиация институтын тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1974 йылда «Төрөкмәнэнергоремонт» тресты Марый участкаһында слесарь булып башлай. Төрлө йылдарҙа «Союзнефтеавтоматика» Бөтә Союз берекмәһенең көйләү идаралығында техник; Өфөнөң Совет районы торлаҡ хужалығының етештереү тресында инженер, өлкән мастер, баш инженер; район Советының коммуналь хужалыҡ бүлеге мөдире, башҡарма комитет рәйесе урынбаҫары, хакимиәт башлығының беренсе урынбаҫары, хакимиәт башлығы; Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары – муниципаль милеккә идара итеү буйынса комитет рәйесе, баш ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары булып эшләй.


text:
Хәлил Рза Олотөрк
Олотөрк Хәлил Рза (әзерб. Xəlil Rza Ulutürk; 21 октябрь 1932 — 22 июнь 1994) — әзербайжан шағиры һәм филолог, Әзербайжан халыҡ шағиры (1992).
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башланғыс белемде Хәлил Рза үҙенең тыуған яғы Сальянда ала. Уның «Китап» тип аталған тәүге шиғыры 1948 йылдың «Әзербайжан пионеры» гәзитендә донъя күрә.
1949 йылда Хәлил Рза Олотөрк Әзербайжан дәүләт университетының филология факультетына уҡырға инә. Университетта уҡығанда, ул әҙәби түңәрәктәрҙә әүҙем ҡатнаша һәм Бәхтийәр Ваһабзаде, Джафар Хандан һәм Мирза Ибраһимов кеүек шәхестәр менән таныша.
1954 йылда университетты тамамлап, Хәлил Рза «Әзербайжан ҡатын-ҡыҙы» журналы редакцияһына эшкә төшә. Журналдың әҙәби хеҙмәткәре булараҡ, ул йыш ҡына башҡа баҫмаларҙа ла мәҡәләләрен баҫтыра, шулай уҡ йыш ҡына уныъ яңы шиғырҙары ла баҫылып тора. Шул уҡ 1954 йылда Хәлил Рза яҙыусылар берекмәһе ағзаһы булып китә.
Уның «Яҙ килә» тигән беренсе шиғырҙар китабы 1957 йылда нәшер ителә. сығарыу йыйылышы. 1957 йылдың авгусында Әзербайжан яҙыусылар союзы йәш шағирҙы Мәскәүгә М. Горький исемендәге донъя әҙәбиәте институтына ике йыллыҡ юғары әҙәби курстарға ебәрә. Мәскәүҙән әйләнеп ҡайтҡас, шағир Әзербайжан педагогия институты аспирантураһвнда белем алыуын дауам итә. 1963 йылда « Һуғыштан һуңғы йылдарҙағы (1945—1950) Әзербайжан әҙәбиәтендә поэма жанры» темаһына диссертация яҡлай, бының менән ул филология фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһен алыуға өлгәшә. Диссертация яҡлағандан һуң, Хәлил Рза Олотөрк институтта педагогик эшмәкәрлек менән булыша, әммә бында ул оҙаҡ тотҡарланмай, сөнки уны «сәйәси яҡтан ышанысһыҙ» тигән һылтау менән уҡытыу эшенән ушаталар. Шуның өҫтәүенә, уға «Белем» йәмғиәте йүнәлеше буйынса республиканың башҡа райондарында ла йөрөү мөмкинлеге бирмәйҙәр. Хәлил Рза Әзербайжан әҙәбиәтемузейына эшкә күсә, бында ул әҙәби һәм ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Ошо ваҡытта ул «Әзербайжан-үзбәк әҙәби бәйләнештәре» һәм бик күп башҡа темаларға монографиялар яҙа.
1985 йылда Хәлил Рза Олотөрк «Мәғсүд Шәйхзаданың әҙәби эшмәкәрлеге һәм әзербайжан-үзбәк бәйләнешетәренең актуаль проблемалары» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1986 йыл Хәлил Рза Әзербайжан әҙәбиәтен үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре исеменә лайыҡ була. Ул шулай уҡ тәржемәсе булараҡ та танылыу яулай: Хәлил Рза Низамиҙың «Серҙәр хазинаһы» поэмаһын туған теленә тәржемә итә.
80-се йылдар аҙағында СССР-ҙа асыҡлыҡ һәм үҙгәртеп ҡороуҙар осоро башлана, Әзербайжанда был осор милли хәрәкәттәр үҫеше менән тап килә. Был ваҡиғаларҙан һуң Таулы Ҡарабах Автономиялы өлкәһендәге тәртипһеҙлектәр, әзербайжан милләтенән булған кешеләрҙе Әрмәнстандан ҡыуып сығарыу кеүек күренештәр башлана. Хәлил Рза милли хәрәкәт эшендә яҡындан ҡатнаша. Шағир һәр төрлө митынгыларҙа сығыш яһай, иң тынғыһыҙ төбәктәрҙә була. Баҡы ҡалаһында 1990 йылдың 20 ғинуарында булып үткән ваҡиғаларҙан һуң, 26 ғинуарҙа Хәлил Рза ҡулға алына һәм Мәскәүҙең Лефортово төрмәһенә ябыла. Ул төрмәлә 1990 йылдың октябренә ҡәҙәр ултыра, артабан уны Баҡыға ебәрәләр, һәм бында бер ай самаһы барған хөкөм процесынан һуң, уны иреккә сығаралар. Ҡарабахтағы хәрби конфликт ваҡытында Хәлил Рза Олотөрк хәрби хәрәкәт урындарында булып. Һалдаттар алдында сығыш яһай.
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Шағир үҙенән һуң ҙур ғына әҙәби мираҫ ҡалдыра. Хәлил Рза Олотөрк азатлыҡ, тыуған ергә, Тыуған илгә ҙөйөү менән һуғарылған шиғырҙар ижад итә. Үҙенең бер шиғырында ирек тураһында ул былай тип яҙа:
Тел азатлығы кәрәкмәй, итәғәт кәмеһә грамлап!
Ҡулдағы сынйыр өҙөлөргә тейеш, күрәм! Азатлыҡты йән теләмәй дарыу кеүек,Теләйем күк йөҙөндәй! Ҡояш кеүек! Йыһан кеүек!
Әҙәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• «Яҙ килә» 1957.
• «Яратыусы күҙҙәр» 1959.
• «Мөхәббәт дастаны» 1961.
• «Минең ҡояшым» 1963.
• «Ҡулыңды киңерәк ас» 1965.
• «Яңы үрҙәргә» 1971.
• «Бөйөклөк» 1973.
• «Мәғсүд Шәйхзаде» 1978.
• «Һине табырмын» 1980.
• «Мәғсүда Шәйхзаданың әҙәби ижады» 1981.
• «Боландар ҙа тоҙ ашай икән» 1981.
• «Тормоштоң оҙон төндәре» 1982.
• «Был донъя ҡайҙа бара» 1983.
• «Таштан сығыусы шишмә» 1986.
• «Тыуған ил минән башлана» 1988.
• « 37-сө дауам итә» 1992.
• «Ай менән Ҡояш араһында» 1992.
• «Героик Табриз» 1994.
• «Төрөк донъяһы» 1994.
• «Мин үҙем Шәрек» 1994.
• «Кисер, Тыуған ил» 1996.
• «Лефортово зинданында» 1998.
Олотөрк мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
• 2007 йылда экрандарға Олотөрөктөң тормошона һәм ижадына бағышланған «Азатлыҡ шағиры» тигән төрөк документаль фильмы сыға[1]. • Әкрәм Айлислиҙың «Таш төштәр» романы персонажы Олорух Туранмәкән Олотөрөккә таянып тыуҙырылған, тип иҫкә алына. Романдағы Олорух Туранмәкән Баҡылағы әрмән ҡыйралышы ваҡытында халыҡ төркөмө менән етәкселек иткән һәм әрмән сиркәүен яндырырға маташҡан, тип күрһәтелә[2][3][4].. Олотөрөктө былай телгә алыуҙы хоҡуҡ белгесе һәм журналист Аслан Исмайлов (әзерб.)баш. шағирҙы кәмһетеү тип атайАслан Исмайлов (әзерб.)баш. назвал унижением поэта[2].. Әзербайжан яҙыусылар берекмәһе ғаризаһына ярашлы, Олотөрөтө кәмһеткән бындай пародияға тартым образ шағирҙа «төрки рух» булғанлыҡтан тыуҙырылған[3].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 21 октябрҙә тыуғандар
- 1932 йылда тыуғандар
- Әзербайжанда тыуғандар
- 22 июндә вафат булғандар
- 1994 йылда вафат булғандар
- Баҡыла вафат булғандар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Ҡалыптар:Эске һылтанмалар
- Ҡалыптар:Ҡалыптар өсөн
- Выпускники Бакинского государственного университета
- Доктора филологических наук
- Похороненные на Аллее почётного захоронения в Баку


text:
Урман хужалығы предприятиеларының эш хаҡы түләү буйынса бурысы бар
Быйылға Башҡортостан урман хужалығына субвенциялар суммаһы 409,6 млн һум тәшкил итә, был уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 9,5 процентҡа күберәк. Был турала БР Урман хужалығы министрлығы коллегияһы ултырышында ведомство башлығы Рәжәп Нәбиуллин хәбәр итте.
— Былтырғы йомғаҡтар буйынса бюджеттарға түләүҙәр кереме планы арттырып үтәлде һәм 122,3 процент тәшкил итте, — тине ул. — Федераль бюджетҡа – 127,2 млн һумдан ашыу, республика бюджетына 97,2 млн һум аҡса инде. Шул иҫәптән аукциондарҙа урман үҫентеләрен һатыуҙан – 52,9 млн һум, ағас әҙерләү маҡсатында урман участкаларын ҡуртымға алған өсөн 47,6 млн һум алынды.
Шулай уҡ дәүләт урман учреждениеларында һәм дәүләт унитар предприятиеларында эш хаҡы түләү тураһында ла һүҙ алып барылды. 2010 йылда бында уртаса айлыҡ эш хаҡы 12,5 мең һум тәшкил итте.
— Әммә 18 февралгә ҡарата «Бөрйән урманы», «Нуриман урманы» һәм «Учалы урманы» кеүек предприятиеларҙа кисектерелгән бурыс һаҡлана, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәжәп Нәбиуллин. — Бөтә был дәүләт унитар предприятиелары урмандарға бай райондар территорияһында урынлашҡан. Был предприятиелар етәкселәре хәҙерге шарттарҙа эшләргә һәләтһеҙ, тигән һығымта яһалды.


text:
Рөстәм Хәмитов торлаҡҡа мохтаж етем балаларҙы иҫәпкә алыуҙы тәртипкә килтерергә ҡуштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов торлаҡҡа мохтаж етем балаларҙы иҫәпкә алыуҙы тәртипкә килтерергә ҡушты
Рөстәм Хәмитов торлаҡҡа мохтаж етем балаларҙы иҫәпкә алыуҙы тәртипкә килтерергә ҡуштыФото: Олег Яровиков
Өфөлә БР Хөкүмәте Президиумы ултырышы үтте. Сарала етем балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү һәм махсус торлаҡ фонды формалаштырыу мәсьәләләре тикшерелде.
— Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙың яҙмышы – киҫкен һәм ауыр мәсьәлә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Бындай балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеүгә ҙур ресурстар йүнәлтәбеҙ. Һуңғы өс йылда республика бюджетынан 1 миллиард 254 миллион һум аҡса бүленде – 1272 бала торлаҡ алды.
Үткән йылдан башлап етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса вәкәләттәр урындағы үҙидара органдарына йөкмәтелде. Төп проблема – был маҡсаттарға бүленгән средстволарҙы тулы кимәлдә файҙаланмау. Бында бер нисә сәбәп бар: билдәләнгән хаҡтар буйынса (Өфөлә бер квадрат метр өсөн – 30,7 мең һум, райондарҙа – 23,6 мең һум) майҙаны 33 квадрат метр тәшкил иткән эконом класындағы әҙер торлаҡты эҙләп табыуҙа һәм һатып алыуҙа килеп тыуған ауырлыҡтар; социаль торлаҡ төҙөү өсөн ер участкалары бүлеүҙә һәм инженерлыҡ инфраструктураһын әҙерләүҙә тотороҡлоҡ. Үткән йылда уҡ торлаҡ менән тәьмин ителергә тейеш 98 бала әле булһа торлаҡ алмаған.
— Бындай хәл күп балаларҙы судҡа мөрәжәғәт итергә мәжбүр итә. Һәм уларҙың дәғүәләре ғәҙел: финанс тотҡарлыҡтар юҡ, барлыҡ тейешле средстволар Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса федераль агентлыҡҡа ваҡытында һәм тулы күләмдә күсерелде, — тине Рөстәм Хәмитов. – Балалар ойоштороу йәһәтенән килеп тыуған тотҡарлыҡтарҙан яфа сигә. Уларҙың күбеһе – балалар йорттарын тамамлаусылар, күптәренең туғандары ла юҡ. Һәм үҙ аллы тормош башлағанда улар йәнә ҡаты һынауҙарға дусар була.
Рәсәй Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Зариф Байғусҡаров торлаҡҡа мохтаж балаларҙың торлаҡ мәсьәләләрен ентекле тикшерергә тәҡдим итте.
— Бындай балаларҙы иҫәпкә алыуҙы тәртипкә килтерергә кәрәк, — тине республика Президенты. – Муниципалитеттар һәм Мәғариф министрлығы был йәһәттән бик һүлпән эшләй.
Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар өсөн махсус торлаҡ фонды булдырыу буйынса тәҡдимдәр проектын Рөстәм Хәмитов ҡаты тәнҡиткә алды һәм документты аҙағынаса эшләп бөтөргә ҡушты.


text:
Төбәктә федераль юлдарҙы 98 машина тәүлек әйләнәһенә таҙарта Фото: moyidorogi.ru
Төбәктә федераль юлдарҙы 98 машина тәүлек әйләнәһенә таҙарта
Төбәктә федераль юлдарҙы 98 машина тәүлек әйләнәһенә таҙарта Фото: moyidorogi.ru
ӨФӨ, 2016 йыл, 8 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда федераль юлдарҙа (М-5, М-7, Р-240) 98 машина тәүлек әйләнәһенә эшләй, тип хәбәр иттеләр Федераль юл агентлығының Башҡортостан идаралығында. 7 ноябрҙә юлдарға 2,5 мең тонна самаһы боҙлауыҡҡа ҡаршы реагент һибелгән, эвакуациялау техникаһының дежурлығы ойошторолған.
Бөгөн, 8 ноябрҙә, ҡар яуыуы дауам итә. Көслө ҡар, ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы, боҙлауыҡ, күреү мөмкинлегенең 500 метрға тиклем кәмеүе фаразлана. Елдең тиҙлеге — секундына 17 метрға тиклем. «Юлда иғтибарлы, һаҡ булыуығыҙҙы һорайбыҙ», — тип мөрәжәғәт иттеләр водителдәргә Федераль юл агентлығының республика идаралығында.


text:
«Версия Башкортостана» гәзитендә юридик ярҙам мәсьәләләре буйынса «ҡыҙыу линия» үткәреләсәк
Эш биреүсе ауырлы ҡатынды эштән сығара аламы? Мәрхүм булған бурыслы клиентының туғандарынан – кредитор алдында яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыусы булып сығыш яһамаған кешеләрҙән уның бурысын түләүҙе талап итеүгә банктың хоҡуғы бармы? Эшҡыуарлыҡҡа уртаҡ аҡса һалған, әммә рәсми рәүештә никахта тормаған ир менән ҡатындың бизнесы нисек бүленәсәк?
Көндәлек тормошта тыуып торған ошо һәм башҡа һорауҙарға «Версия Башкортостана» ижтимағи-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында яуап биреләсәк: «ҡыҙыу линия»ға шылтыратығыҙ һәм һеҙгә гәзит ҡунаҡтары – адвокаттар, прокурорҙар, төрлө ведомство вәкилдәре яуап бирәсәк.
Шишәмбе, 28 июндә, телефон аша тиҙ хоҡуҡи ярҙамды Өфө адвокаты Ирина Вәлиева күрһәтәсәк.
Хеҙмәт бушлай һәм уның менән мохтаж булғандарҙың барыһы ла ҡуллана ала. (8-347) 272-79 номерына 15 сәғәттән 17-гә тиклем шылтыратығыҙ.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был даими рубрика, граждандар менән аралашыу айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбе үтә. Үрҙә күрһәтелгән телефон аша шылтыратып, һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙы квалифицикациялы юрисҡа бирегеҙ.
«Ҡыҙыу линия»ға мөрәжәғәттәр һәр ваҡыт бик күп һорауҙарҙы үҙ эсенә ала. Ике сәғәт дауамында ҡабул ителгән һорауҙарға яуаптар «Версия Башкортостана» гәзитенең киләһе һандарында баҫылып сыға.
Шулай уҡ һорауығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә урынлаштырылған купонға яҙып ебәрә алаһығыҙ – яуап гәзиттең йәнә бер даими рубрикаһы — «Һеҙҙең хоҡуҡ» («Ваше право») битендә донъя күрәсәк.


text:
Газета "Йәшлек" » Материалы за Январь 2018 года » Страница 3
Владимир Путин Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә вертолет двигателе узелдарын етештереүҙе баһаланы
Новости / Сәйәсәт // 25-01-2018, 09:49
Ер менән күк араһында
Новости / Мәҙәниәт // 25-01-2018, 07:30
йәки Урал ИҘЕЛБАЕВ машинала тыныс йөрөй алмай
Уның мөләйем, һөйкөмлө ҡиәфәтенә ҡараһаң, 35-тән күпте биреп булмай. Ә ижади багажы тотош быуат йәшәгән аҡһаҡал ирҙеке кеүек. Йырҙарын ғына түгел, ә эшләгән жанрҙарын, йүнәлештәрен һанарға ла ҡул бармаҡтары етмәҫ.
Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта – Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Урал Мирас улы ИҘЕЛБАЕВ.
...
Әстерхан сәтләүеге бүлкәһенән шифалы төнәтмә
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 25-01-2018, 07:00
Сәтләүек бүлкәһенән (перегородка) әҙерләнгән халыҡ дауаһы гипертония, шәкәр диабеты, радикулит, нервы ауырыуҙары, артыҡ кәүҙә ауырлығы, колит, конъюнктивит, иммунитет ҡаҡшауы кеүек сирҙәрҙән ярҙам итә. Организмда йод етмәү мастопатия, простата биҙе аденомаһы, дөйөм хәлһеҙлек, миома һәм башҡа күп кенә етди ауырыуға килтереүе бар. Ә сәтләүек бүлкәһенән әҙерләнгән төнәтмә – уның запасын тулыландырыуҙың иң яҡшы сараһы....
Ил башлығы - Өфөлә
Яңылыҡтар таҫмаһы // 24-01-2018, 09:55
Бөгөн Владимир Путин Башҡортостанға килә. Дәүләт башлығы «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә буласаҡ. Унда оборона-сәнәғәт комплексы ойошмаларының гражданлыҡ тәғәйенләнешендәге юғары технологик продукция етештереү диверсификацияһы мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙғарасаҡ.
Сәфәр барышында Владимир Путин шулай уҡ Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ....
Сәфәр барышында Владимир Путин шулай уҡ Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашасаҡ....
Данлыҡлы биатлонсы уйындарһыҙ ҡалмаҡсы
Новости / Спорт // 24-01-2018, 09:00
йәки Уле Эйнар Бьорндаленға үҙ карьераһындағы алтынсы Олимпия уйындарынан һуң етенсеһенә ишек ябылырмы?..
Донъяның данлыҡлы биатлонсыһы, Норвегия спортсыһы Уле Эйнар Бьорндален оҙаҡламай башланасаҡ сираттағы Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашмаясаҡ.
Ул 1994 йылдан алып алты уйында ҡатнаша һәм һигеҙ тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы була. Бынан тыш, дүрт көмөш һәм бер бронза миҙал яулай. Донъя беренселегендә дан ҡаҙанған спортсы 20 тапҡыр чемпион исемен ала.
Әлеге уҙған биш донъя этабы һөҙөмтәһе буйынса оҙаҡламай 44 йәшен тултырасаҡ ветеран 18-се урындан да юғары күтәрелә алмай, Норвегия йыйылма командаһы составына эләкмәне. Үҙе иһә, Кореяла уҙасаҡ Олимпия уйындарына ныҡлап әҙерләнгәнмен, уңышҡа ла өлгәшергә ышанысым бар, тип иҫәпләй.
Нишләйһең, ҡасан да булһа был көн һәр спортсыға ла етергә тейеш.
...
“Самауыр янында”
Медиа // 24-01-2018, 07:00
Эремсекле бәлеш
Яңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 24-01-2018, 07:00
Эремсекле бәлеш
2 стакан он, 1 стакан шәкәр, 200 г маргарин, 3 йомортҡа, 0,5 кг эремсек, бер семтем сода, ванилин кәрәк.
Ике стакан онға ярты ҡап маргарин, ярты стакан шәкәр, сода, ванилин һалып ыуырға. Ыуалып, таралып торған онло- ҡамырлы масса барлыҡҡа киләсәк. Айырым һауытта эремсеккә ярты стакан шәкәр, өс йомортҡа һалып болғатырға. Ҡамырҙың яртыһын майлы табаға һалғас, өҫтөнә эремсекле массаны ҡойорға һәм уның өҫтөнә ҡалған ҡамырҙы һибеп сығырға. Алдан ҡыҙҙырылған мейестә бәлеш 30 минутта әҙер була.
...
2 стакан он, 1 стакан шәкәр, 200 г маргарин, 3 йомортҡа, 0,5 кг эремсек, бер семтем сода, ванилин кәрәк.
Ике стакан онға ярты ҡап маргарин, ярты стакан шәкәр, сода, ванилин һалып ыуырға. Ыуалып, таралып торған онло- ҡамырлы масса барлыҡҡа киләсәк. Айырым һауытта эремсеккә ярты стакан шәкәр, өс йомортҡа һалып болғатырға. Ҡамырҙың яртыһын майлы табаға һалғас, өҫтөнә эремсекле массаны ҡойорға һәм уның өҫтөнә ҡалған ҡамырҙы һибеп сығырға. Алдан ҡыҙҙырылған мейестә бәлеш 30 минутта әҙер була.
...
Өфөлә 100 метрлыҡ термометр буласаҡ
Яңылыҡтар таҫмаһы // 23-01-2018, 11:46
Төбәктә һанлы телеканалдар пакетының эфир тапшырыуы селтәрен төҙөү тамамланды
Яңылыҡтар таҫмаһы // 23-01-2018, 09:47
Рәсәй телевизион радиотапшырыуҙар селтәренең филиалы (РТРС) «БР радиотелевизион тапшырыу үҙәге» РТРС-1 һанлы телеканалдар пакетының эфир тапшырыуы селтәре төҙөлөшөн тамамланы (беренсе мультиплекс).
Был республика халҡының 95 проценттан ашыуы беренсе мультиплекс - «Беренсе канал», «Рәсәй-1», «Матч ТВ», «НТВ», «Петербург — 5 канал», «Рәсәй Мәҙәниәт», «Рәсәй-24», «Карусель», «Рәсәйҙең йәмәғәт телевидениеһы», «ТВ Үҙәк — Мәскәү» программаларын бушлай ҡарай алыуын аңлата....
Был республика халҡының 95 проценттан ашыуы беренсе мультиплекс - «Беренсе канал», «Рәсәй-1», «Матч ТВ», «НТВ», «Петербург — 5 канал», «Рәсәй Мәҙәниәт», «Рәсәй-24», «Карусель», «Рәсәйҙең йәмәғәт телевидениеһы», «ТВ Үҙәк — Мәскәү» программаларын бушлай ҡарай алыуын аңлата....
Балағыҙҙы артыҡ ҡурсаламағыҙ
Новости / Һаулыҡ һаҡлау // 23-01-2018, 08:30
Яратҡан гәзитем аша психологҡа һорау биреү мөмкинлеге менән файҙаланырға булдым. Хәл шундай: улымды үҙем генә тәрбиәләйем. Ҡатыным беҙҙе ташлап китте, башҡа өйләнмәнем. Әле улыма 16 йәш. Һуңғы осорҙа ул үҙен сәйер тота башланы. Төн уртаһына тиклем урамда йөрөй, ҡыҙҙар менән осраша. Минән аҡса һорай, ә нимәгә тотонғанын әйтмәй. Ул былай тәрбиәле, аҡыллы егет, яҡшы уҡый, институтҡа инергә теләге бар. Насар компанияға эләгеп, төҙәтеп булмаҫлыҡ хәлгә юлыҡмаһын, яҙмышын боҙоп ҡуймаһын, тип борсолам. Уға нисек ярҙам итергә?
Самат, 39 йәш....


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Нефтекамала булды
Фото:
14 майҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Нефтекама ҡалаһында булды, унда эре сәнәғәт предприятиелары эшмәкәрлеге, шулай уҡ социаль инфраструктура менән танышты.
Социаль өлкә
Нефтекамала Рөстәм Хәмитов аэропорттағы эштәр торошо менән танышты. Ул 1995 йылда ябылған. 2010 йыл башынан алып аэропортты тергеҙеү эштәре алып барыла. Төп бинаһын һәм инфраструктураһын реконструкциялауға 16 миллион һум аҡса һалынған. Ләкин эштәрҙең осона сығыу өсөн тағы 25 миллион талап ителә. Әммә төп проблема аҡсала түгел — бында даими рейстар юҡ.
Рөстәм Хәмитов Нефтекама хакимиәте башлығы Владислав Громовҡа ҙур пассажирҙар ағымын йәлеп итәсәк иң перспективалы йүнәлештәр буйынса осоштар ойоштороуға техник-иҡтисади нигеҙләү әҙерләргә ҡушты.
«Техник-иҡтисади нигеҙләү булырға тейеш. Аҡса сарыф иткәнһегеҙ, ә ҡайҙа осаһығыҙ? Мәскәүгә, Себергә? Ул ваҡытта бер йәки ике бортты лизингыға алырға һәм иҡтисади һөҙөмтәлелеген тикшерергә кәрәк. Планығыҙ ҡайҙа? Әгәр беҙ бюджет аҡсаһын тотонабыҙ икән, миңә уны нигеҙләүсе дәлилдәр кәрәк. Һөҙөмтәһе булырға тейеш», -тине Рөстәм Хәмитов.
***
Эш сәфәре сиктәрендә Рөстәм Хәмитов 160 бала тәрбиәләнгән Нефтекама мәктәп-интернатын ҡараны. Уҡыу йорто директоры Гүзәлиә Ниғмәтуллина әлеге ваҡытта мәктәп бинаһының ябыҡ булыуы хаҡында һөйләне. Эш шунда, 1961 йылдан алып файҙаланылған бинаға бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт үткәрелмәгән. Биналар, һыу менән тәьмин итеү, электр хужалығы туҙған хәлдә һәм ремонтлауға мохтаж. Әммә интернат үҙ эшен дауам итә.
Рөстәм Хәмитовтың, балалар ҡайҙа уҡый һуң, тигән һорауына, учреждение етәксеһе, улар күрше 5-се мәктәпкә йөрөй, тип яуапланы. Рөстәм Хәмитов балаларҙың йәшәү шарттары менән танышты һәм быйыл 14 майҙа билдәләнеүсе Ағас ултыртыу көнө сиктәрендә мәктәп етәкселеге менән ойошторолған «Ағас ултырт» акцияһында ҡатнашты. Бина ихатаһында Башҡортостан Президенты бер нисә шыршы ултыртты һәм балалар менән фотоға төштө.
***
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Нефтекама машиналар эшләү колледжына ла барҙы, унда уҡыу йорто етәкселеге һәм уҡытыусылары менән осрашты. Бында республика Президенты уҡыу-производство һәм лаборатория базалары менән танышты. Рөстәм Хәмитов колледждың йыһазландырылыу кимәлен юғары баһаланы.
Бөгөн мәғариф учреждениеһында мең ярым студент белем ала. Уҡырға ингәндә бер урынға яҡынса 8 кеше дәғүә итә.
***
Рөстәм Хәмитов эш сәфәре программаһынан тыш Нефтекамалағы ике аҙыҡ-түлек магазинына ла инде. Супермаркеттарҙа төбәк башлығы ассортиментты һәм хаҡтар сәйәсәтен баһаланы һәм бында урындағы етештереүселәрҙең продукцияһының етерлек кимәлдә күрһәтелмәүен билдәләне. Миҫал өсөн, һөт Ульяновскиҙан, ә колбаса Пенза өлкәһенән ҡайтарылған булып сыҡты. Республика Президенты супермаркет кәштәләрендә республикабыҙҙа етештерелгән продукцияның күберәк булырға тейешлеген билдәләне.
Сәнәғәт
«НефАЗ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте заводында Рөстәм Хәмитов үҙбушатҡыстар һәм пассажир автобустары производствоһын ҡараны. Бөгөн предприятие Рәсәй пассажирҙар автобусы баҙарының 30 процентын биләй.
Етештереү эшмәкәрлеге менән танышҡандан һуң Башҡортостан Президенты завод хеҙмәткәрҙәре менән осрашты һәм уларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Күптәрҙе «буй етерлек» торлаҡ программаһы ҡыҙыҡһындырҙы. Был хаҡта һөйләгәндә, Рөстәм Хәмитов, республикала фатир мәсьәләһен хәл итеү өсөн саралар күрелә, тине.
«Беренсенән, ипотека алғандарға процент ставкаһын кәметеү буйынса программа ҡабул ителә, икенсенән – йәш ғаиләләргә ер участкалары бүленәсәк», — тине Рөстәм Хәмитов.
Төбәк башлығы йәнә, был көнүҙәк мәсьәләне, инвесторҙар йәлеп итеп, республика, ҡала һәм предприятиеның уртаҡ көсө менән хәл итергә кәрәк, тип билдәләне.
***
Нефтекамала Рөстәм Хәмитов автомобиль сәнәғәте өсөн пластиктан деталдәр етештереүҙә махсуслашҡан «Автопласт» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә булды. Был асылда производство сылбыры менән «НефАЗ» машиналар эшләү гигантына бәйле индустриаль парк.
Предприятие директоры Андрей Ковшов Башҡортостан Президентына производство биналарын күрһәтте, уның проблемалары һәм перспективалары хаҡында һөйләне. Предприятиела 2011 йылдың ғинуар-апрелендә башҡарылған эштәр, тейәлгән продукция күләме 198 млн. һум тәшкил иткән.
Сәфәре аҙағында Рөстәм Хәмитов Нефтекама нефть промыслалары ҡорамалдары заводы эше менән танышты. «НЗНО» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Илүс Ғарифуллин завод эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре хаҡында һөйләне, артабан завод хеҙмәткәрҙәре төбәк башлығын заводта тормошҡа ашырылған инновацион проект менән таныштырҙы.


text:
Дәүләт Йыйылышы депутаттары яҙғы сессияла йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү мәсьәләһен тикшерәсәк
Өфөлә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитетының сираттағы ултырышы үтте. Депутаттар Дәүләт Йыйылышы Президиумының киләһе ултырышының көн тәртибенә индереүгә тәҡдим ителгән бер нисә закон проектын ҡараны. «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының мәҙәни мираҫ объекттары (тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡылары) тураһында»ғы БР Законына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы, «Документтарҙың мотлаҡ экземпляры тураһында»ғы БР Законына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы республика закондары проекттары ла улар иҫәбендә.
Комитет «Мәғариф тураһында»ғы БР Законына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы закон проектын да ҡарарға тәҡдим итте. Үҙгәрештәргә ярашлы, дәүләт власы органдары мәктәптә туған тел һәм туған әҙәбиәтте өйрәнгән кешеләргә үрҙә һаналған дисциплиналар буйынса дәүләт аттестацияһы формаһын һәм уны үткәреү тәртибен билдәләйәсәк. Башҡортостан парламентарийҙары яҙғы сессия осоронда йәш белгестәрҙе эшкә урынлаштырыу проблемаһы буйынса фәнни конференция үткәреү кәрәклегенә лә туҡталды. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, был мәсьәлә үткән аҙнала Башҡортостан Президентының БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә күтәрелгәйне. Депутаттар фекеренсә, сығарылыш студенттарын эшкә урынлаштырыу проблемаһы ведомство-ара характерҙа иҫәпләнә. Был мәсьәләне хеҙмәт баҙарында теге йәки был белгестәрҙең ниндәй һорау менән ҡулланыуына етди анализ үткәргәндән һуң ғына хәл итергә мөмкин. Йәнә депутаттар әйтеүенсә, төбәктә урта махсус белем биреү учреждениелары иҫәбен ҡыҫҡартырға кәрәк. Ошо рәүешле белем биреү процесы сифатына акцент яһаласаҡ.


text:
Итальяндар республиканың сыр етештереүҙәге ҡеүәтен юғары баһаланы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
Итальяндар республиканың сыр етештереүҙәге ҡеүәтен юғары баһаланы
Итальяндар республиканың сыр етештереүҙәге ҡеүәтен юғары баһаланы Фото: Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанға эш сәфәре менән Италияның МiRare һәм GEA spa компаниялары вәкилдәре килде. Корпоратив һәм экологик сертификация өлкәһендәге эшҡыуарҙар, һөт аҙыҡтары йүнәлешендәге компания етәкселәре һәм сыр яһау өсөн ҡорамал етештереүселәр республикала, урындағы сеймалды ҡулланып, Италия сырҙарын етештереү буйынса проектты тормошҡа ашырыуҙы тикшерҙе.
1 һәм 2 ноябрҙә делегация ағзалары Илеш һәм Баҡалы райондары предприятиеларында булды, уларҙың етештереү базаһы менән танышты.
«Беҙ хужалыҡты яҡшы алып барыуҙарын һәм сеймалды файҙаланыуҙарын күрҙек, илдең башҡа төбәктәре хаҡында быны әйтеп булмай», — тип билдәләне Италия белгестәре Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ирек Мөхәмәтдинов менән осрашыуҙа.
Уларҙың фекеренсә, республикала һөттөң сифаты бик юғары. Был уны эшкәртеү буйынса ҙур производство булдырыу өсөн ныҡлы база булыуы ихтимал. Әлеге ваҡытта Бәләбәй һөт комбинаты ай һайын мең тоннанан ашыу сыр етештерә. Әммә республикаға ошо күләм генә етмәй.
Башҡортостандың һөтсөлөк союзы рәйесе Илдар Фәйзуллин әйтеүенсә, «ҡиммәтле һәм юғары сифатлы сырҙар өлкәһе әлегә буш тора». Шуға күрә осрашыуҙа ҡатнашыусылар бөтә варианттарҙы ҡарағандан һуң был теманы ентеклерәк тикшерергә һөйләште, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.