text:
Фото:
Владимир Путин «Электрон Башҡортостан» күргәҙмәһе менән танышты
Фото:
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин Өфөлә төбәк үҫеше мәсьәләләренә арналған Хөкүмәт комиссияһы ултырышы айҡанлы Конгресс-холда ойошторолған «Электрон Башҡортостан» күргәҙмәһенең стендтарын ҡараны. Күргәҙмә материалдары менән Владимир Путинды БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сабаев таныштырҙы.
Ике йыл элек – 2008 йылдың 7 февралендә Владимир Путин менән, ул ваҡытта РФ Президенты статусында, 2015 йылға тиклем илдең мәғлүмәти үҫеш стратегияһы билдәләнгәйне. Дәүләт һәм муниципаль власть органдарының мәғлүмәт ресурстары менән халыҡтың ҡулланыуын тәьмин итеү арҡаһында дәүләт һәм муниципаль хеҙмәт күрһәтеүҙең сифатын арттырыу был стратегияның төп маҡсаты итеп билдәләнгәйне.
Уҙған йылдар дауамында был өлкәлә байтаҡ эштәр башҡарылыуын Владимир Путин күргәҙмәгә ҡуйылған стендтарҙан ҡарап белде.
Башҡортостанда электрон хөкүмәт төҙөү һәм электрон төрҙә дәүләт власы органдары порталы, дәүләт хеҙмәттәре сайты, төбәк таныҡлау үҙәге, ведомство-ара мәғлүмәти хеҙмәттәшлек системаһы, күп функциялы үҙәк, мәғлүмәт киоскылары һәм электрон карта кеүек төрлө хеҙмәт күрһәтеүгә бәйле бар төп элементтар ҙа булдырылған һәм уңышлы үҫешә.
2008 йылда республиканың барлыҡ ҡала һәм райондарын үҙ эсенә алған республика видеоконференцбәйләнеш селтәре нигеҙендә техноген һәләкәттәр, янғындар һәм һыу баҫыу осраҡтарында етеҙ ҡарар ҡабул итеү һәм тейешле консультация үткәреү талап ителгәндә оператив кәңәшмәләр, комиссия ултырыштары үткәреү өсөн БР Хөкүмәтенең Ситуацион үҙәге булдырылған һәм уңышлы эшләп килә. Мобиль спутник комплексы ваҡиғалар урынынан репортаждар алып барыу өсөн республиканың теләһә ҡайһы ерендә йәйелдерелә ала.
2002 йылдан алып дәүләт власы органдары сайттарын берләштереүсе Башҡортостан Республикаһының рәсми мәғлүмәт порталы эшләй.
2005 йылда республика дәүләт власы органдары менән урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлегенең аңлайышлылығын тәьмин итеүсе Дәүләттең алдан күпләп һатып алыу порталы эшләй башланы.
2007 йылда электрон цифрлы имзаны таныҡлаусы асҡыстар биреү буйынса эш алып барған Республика таныҡлау үҙәге булдырылған. Бөгөн 15 мең ойошма электрон асҡыс ярҙамында юридик мөһимлеккә эйә документтар менән алмаша ала.
“2006-2010 йылдарҙа электрон Башҡортостан” республика программаһы буйынса дәүләт власы органдарының ведомство-ара мәғлүмәти-коммуникацион хеҙмәттәшлек системаһы булдырылған.
Өфөнө бөгөн Рәсәй Федерацияһының эре IT-үҙәге тип атарға тулы нигеҙ бар. Бында РФ Эске эштәр министрлығы, Федераль миграция хеҙмәте һәм башҡа төрлө федераль структура мәнфәғәтендә эшләгән бер нисә компания урынлашҡан.
Владимир Путин Өфө һәм Ишембай районы эшмәкәрлеге өлгөһөндә “Электрон муниципалитет” программаһы сиктәрендә алып барылған эштәр менән танышты. Был система күрһәтелгән хеҙмәт сифатына контроллек итергә, шулай уҡ тарифтарҙы кәметеү ниәтендә тауар менән тәьмин итеүселәргә йоғонто яһарға мөмкинлек бирә.
Ике стендта – «Мәғариф порталы» һәм «Телемедицина»ла мәғариф һәм медицина өлкәһендә мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу кәрәклеге кеүек мәсьәләләрҙе хәл итеү юлы күрһәтелгән. Өфө — телемедицина технологияларын үҙләштереүҙәге пионерҙарҙың береһе. 1989 йылда уҡ республикабыҙҙың баш ҡалаһында беренселәрҙән булып Америка, Мәскәү һәм Өфөнөң алдынғы клиникалары араһында телекүпер үткәрелгән.
Мәғлүмәти-белем биреү порталы стендында Владимир Путин мәғариф өлкәһендә мәғлүмәт технологияларын ҡулланыуға бәйле алып барылған эштәрҙе ҡараны. Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттарында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бындай порталдар юҡ әлегә. Мәғлүмәти-белем биреү порталы уҡытыусылар, уҡыусылар һәм уларҙың ата-әсәләренең ресурстарын берләштерә. Был портал нигеҙендә уҡытыусыларҙың һәм республиканың өс мең мәғариф учреждениеһының сайты эшләп килә. Портал ярҙамында уҡытыусылар педагогика фәне менән даими бәйләнештә тора.
Владимир Путин иғтибарына «Башҡортостандың социаль картаһы» проекты ла тәҡдим ителде. Уның ярҙамында республика халҡы тәғәйен структураға мөрәжәғәт итмәйенсә, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәтте карта аша туранан-тура алыу бәхетенә эйә. Илебеҙҙең ике банкы — «Сбербанк» һәм «Уралсиб»тың бакоматтар селтәре аша бар операцияларҙы уңышлы атҡарырға була. Был инфраструктура аша социаль, медицина һәм башҡа төрлө хеҙмәт алыу мөмкинлеге бар. Мәҫәлән, транспорт картаһы иҫәбен тултырыу, табипҡа яҙылыу, ЮХХДИ штрафтарын ҡаплау.
Владимир Путинға шулай уҡ беҙҙең республикала телекоммуникацион селтәрҙәр үҫешен күрһәтеүсе стенд та күрһәтелде. Бөгөн Башҡортостанда республиканың 4500 торама пунктына барып еткән, дөйөм оҙонлоғо 16 мең километрлыҡ, заманса сүс-оптик бәйләнеш селтәре булдырылған. Ошо күрһәткес буйынса беҙҙең төбәк илдә беренсе урында. Был магистраль селтәр нигеҙендә дәүләт власы һәм муниципалитеттар мәғлүмәтен тапшырыу селтәре лә йәйелдерелгән.
Владимир Путин “Уфанет” компанияһының 200 цифрлы телеканал тоторға мөмкинлек биреүсе ҡыҙыҡлы эштәрен дә ҡараны.
Ул Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусылары һәм студенттарының республикала ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе контролдә тотоу өлкәһендә алып барған эшмәкәрлеге менән дә танышты. Ғәҙәттән тыш хәлдәр тураһындағы мәғлүмәттәрҙе эшкәртеү Рәсәйҙәге алдынғы бишәү исемлегенә ингән ӨДАТУ-ның ҡеүәтле компьютерында башҡарыла, һәм был эш рейтингы буйынса бишенсе урында тора.


c: text/html

text:
Алдағы аҙнала Башҡортостан парламентында комитет ултырыштары үтәсәк
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа алдағы аҙнала комитет ултырыштары үтәсәк.
Шишәмбе, 7 февралдә, Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары буйынса комитет депутаттары ултырыш үткәрәсәк. Шаршамбы бер нисә закон проектын йәнә өс комитет депутаттары тикшерәсәк. Улар – Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса; Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса; Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеттар. 9 февралгә Бюджет, һалымдар, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса; Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса; Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитеттарҙың ултырыштары планлаштырыла.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Флогистон
Флогистон (теплород) (грексә phlogistos — яныусан) — грек һүҙе, `яныусан` тигәнде аңлата; барлыҡ яныусан есемдәр составында булған һәм яныу процесын тәьмин иткән махсус яныусан матдә; ХVIII быуатта химияла өҫтөнлөк иткән хаталы фекер[1]; VIII—XIX быуаттарҙа йәшәп килгән фекер буйынса, кеше аңынан тыш һәм уға бәйһеҙ рәүештә йәшәгән ауырлығы булмаған, йылылыҡтың бер есемдән икенсе есемгә күсеүен тәъмин иткән матдә.
Был термин XVIII быуатта Иоганн Бехер һәм Герг Штал тарафынан яныу процесын аңлатыу өсөн индерелә. Яныу процесында флогистон ауырлығы булмаған шыйыҡса рәүешендә буленеп сыға, тип фекерләйҙәр улар. Ул ваҡытта металл — «ер» менән флогистон берләшмәһе тип уйлайҙар. Металл янған ваҡытта «ер» менән флогистонға тарҡала. Янған ваҡытта металдың массаһы артыуын флогистондың тиҫкәре массаһы булыуы менән аңлаталар.
Был тәғлимәт XIX быуат урталарында тәбиғәтте өйрәнеүселәр тарафынан кире ҡағыла. Был турала термодинамика тарихын ҡарағыҙ.
Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Краткий русско-башкирский терминологический словарь по естествознанию (А. М. Багаутдинов, А. М. Багаутдинов, 2009)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Флогистон // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
- Подробности
- Просмотров: 516
ЕЛИСЕЕВ Сергей Иванович (1876, Өфө — 1939, Томск ҡ.), спортсы. Атлетика һөйөүселәр түңәрәге тәрбиәләнеүсеһе (С.-Петербург; тренеры В.Ф.Краевский). Ауыр атлетика б-са Италияла халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (Милан ҡ., 1899), Рәсәй чемп. (1899, 1900), донъя (1903 — профессионалдар араһында) һәм Рәсәй (1898) чемпионаттарының көмөш призёры. Көс күнекмәләрендә 10 тапҡыр донъя рекордсыһы. Уртаса физик мөмкинлектәргә эйә булып (буйы 172 см, ауырлығы 83 кг), 110 кг һәм унан да ауырыраҡ атлеттарҙы еңгән. 1898 й. донъяла беренсе тапҡыр “ҡайсы” ысулы м-н, “немец системаһы”нан (3—4 алымда) айырмалы рәүештә, штанганы күкрәгенә бер генә алымда күтәреп күрһәтә. Е. ҡайһы бер рекордтары оҙаҡ ваҡыт үҙгәрмәй тора: этеп күтәреүҙә — 40 йыл, ике ҡул м-н аҡрын күтәреүҙә — 20 йыл самаһы. 1900 й. алып көс күрһәтеү трюктары атлеты һәм билбау б-са көрәшсе булараҡ Өфө циркында сығыш яһай; үҙенсәлекле номер күрһәтә: һыу м-н тулы мискәне (ауырлығы 124 кг) һауала әйләндереп, баш өҫтөнә күтәрә һәм иҙәнгә ултырта. 1927 й. алып Томск мед. ин-тының, 1934 й. — Томск индустриаль ин‑тының ауыр атлетика секцияһы тренеры. Өфөлә 1960 й. башлап йыл һайын Е. призына ауыр атлетика б-са респ. чемпионаты, 1999 й. алып Е. иҫтәлегенә гер спорты б-са бөтә Рәсәй турниры үткәрелә.
Әҙәб.: Дизенко И.Е. Под кличкой “Атлет”. Өфө, 1982
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
Был егет менән интернет аша таныштыҡ. Юҡ-юҡ, ундай танышыу түгел. Мин алып барған “Һаҡмар” гәзитенең төркөмөнә ул яңғыҙҙарҙы ҡауыштырырға саҡырған иғланын “элгән” ине. Ике көн дә үтмәй ул йәшәгән ауылға – Аҡморонға юл төштө. Кисәлә алып барыусының: “Һеҙҙең өсөн Ринат Такалов йырлай!” – тип иғлан итеүе булды, “Был исем миңә ҡайҙан таныш әле?” – тип башымдағы “компьютер” кадрҙарҙы алға-артҡа әйләндереп аҡтара ла башланы. Йыр тамамланыуға көнө-сәғәте менән барыһы ла иҫкә төштө. Шулай итеп, “Бәхеткә аҡ юл!” буйҙаҡтар кисәһен ойоштороусы егет менән әңгәмәләшеп тә киттек.
Яраттарҙы беҙ яратып барабыҙ... Редакция хеҙмәткәрҙәренең уйынлы-ысынлы был һүҙҙәренә ысынбарлыҡ һалынған. Сөнки Ярат ауыл биләмәһендә “Һаҡмар” гәзитенең тоғро, әүҙем, бошмаҫ йәнле уҡыусылары йәшәй. Йәрмөхәмәт ауылындағы йәнле һөйләшеү тәүҙә Буранбай Исҡужиндың ижадына бағышланды.
Урамда ашығып китеп барған саҡта йыш ҡына төрлө яҙыулы машиналар күҙгә салына: “Ҡара юрға”, “Спасибо, родная, за сына!”, “Спасибо деду за победу!” һ.б. Шулар араһында күңел ҡылдарын тибрәтеп кенә ебәргән бер яҙыу бар.
“Алыҫ аралар ерҙә юҡ кеүек,
Саҡырған юл яҡын дуҫ кеүек...”
Был машинаның эйәһе – рәссам, шағир, элекке конферансье, артист, гармунсы, балта оҫтаһы, техника менән “һин”гә “һин”... Уға ҡараһаң, үрҙәге һанап кителгән һөнәрҙәр эйәһе тип уйламаҫһың да – баҫалҡы ағай, мыйыҡ аҫтынан мөләйем генә итеп йылмая ла, баш ҡағып үтеп китеү яғын ҡарай. Ҡайһы бер әрһеҙерәктәр кеүек, журналисҡа сат йәбешеп үҙен күрһәтергә теләү уйында ла юҡ. Кем һуң ул? Хәйер, әйҙә, һүҙҙе үҙенә бирәйек әле!
20 апрелдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов “Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы муниципаль берәмеге” конкурсы лауреаттарына республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Тантаналы сара Урындағы үҙидара көнөнә арналды.
Оҙон ҡыштан һуң еребеҙгә ашҡынып көткән яҙ килде. Быйыл ҡар әҙ булғанлыҡтан, ауыл эргәһенән аҡҡан Һаҡмар, Таулы йылғалары ныҡ ташмаҫ, тип фаразланыҡ үҙебеҙсә. Әммә тәбиғәттең үҙ закондары.
“Алтын тирмә” эстафетаһы
Моҡастар аҡморонда ҡунаҡта
Мәғлүм булыуынса, Баймаҡ районының йәштәр ҡоролтайы ойошторған яңы эстафета – “Алтын тирмә” интеллектуаль уйыны Моҡас ауыл биләмәһендә старт алғайны. Ошо көндәрҙә моҡастар эстафетаны Аҡморон ауыл биләмәһенә тапшырҙы.


text:
Башҡортостан һәм Италия эшҡыуарҙары Өфөлә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәрен тикшерәсәк
Көн элгәре Башҡортостан Хөкүмәте йортонда Өфөлә Бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендә хеҙмәттәшлек һәм сәнәғәт округтары буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң XX ултырышын үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышы үтте. Сарала федераль һәм республика башҡарма власть органдары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты. Ултырышты Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов алып барҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, паритетлы нигеҙҙә йылына ике тапҡыр Рәсәйҙә һәм Италияла үткәрелгән Эш төркөмө ултырыштарында был илдәрҙең инвестицион проекттарының презентациялары ойошторола, ике ил эшҡыуарҙары араһында тура бәйләнеш булдырыла. Ғәҙәттә пленар ултырышта Рәсәй һәм Италияның иҡтисади үҫеш министрҙары һәм министр урынбаҫарҙары доклад менән сығыш яһай.
Ойоштороу комитеты ултырышы барышында Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев яңыраҡ илдең баш ҡалаһында үткән «Рим — Мәскәү» видеоконференцияһы һәм кәңәшмә йомғаҡтары хаҡында һөйләне.
Өфөлә Эш төркөмө ултырышын үткәреү программаһы буйынса тәҡдим ителгән проект хупланды, тип хәбәр иттеләр Дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән. Хәҙер республиканың муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәттәренә һәм эшҡыуарҙарҙың йәмәғәт ойошмаларына Рәсәй-Италия эшлекле бәйләнештәр биржаһын үткәреү өсөн анкеталар тултырыуға контроллек итергә кәрәк.
Ойоштороу комитетының киләһе ултырышы апрелдең икенсе яртыһына планлаштырылған.


text:
Республикала Урман ҡасабаһынан меңдән ашыу кеше эвакуацияланған Фото: Олег Яровиков
Республикала Урман ҡасабаһынан меңдән ашыу кеше эвакуацияланған
Республикала Урман ҡасабаһынан меңдән ашыу кеше эвакуацияланған Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостанда Урман ҡасабаһынан меңдән ашыу кеше эвакуацияланған. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, унда хәрби келәттәрҙә дарыны утилләштереү ваҡытында боеприпастарҙың ағас йәшниктәре, артабан келәттәге дары янып киткән. Был хаҡта Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хәбәр итә.
Иглин районының Урман ҡасабаһы халҡын эвакуациялау өсөн Иглин ҡасабаһында һәм Надеждин, Оло Тәләк ауыл советтары биләмәләрендә өс ваҡытлыса урынлаштырыу пункттары әҙерләнгән.
Ваҡиға эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн 129 кеше, 54 берәмек техника йәлеп ителгән. Халыҡ менән эшләү өсөн психологтарҙың оператив төркөмө булдырылған.


text:
Өфөлә өс бүлмәлеләр өсөн ҡуртым ставкаһы өс айҙа 3,6 процентҡа кәмегән
Йыл башынан алып фатирҙы ҡуртымға алыу буйынса уртаса хаҡ 1,7 процентҡа артты. Өс айҙа (июнь-август) бөтә төр фатирҙар буйынса ул 12793 һум тәшкил итте. Майҙан алып ҡуртым ставкаһы 1,8 процентҡа кәмене. Был хаҡта «Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитиктары хәбәр итә.
Бер бүлмәле фатирҙар сегментында ҡуртым ставкаһы 2,6 процентҡа күтәрелде. Ике һәм өс бүлмәлеләр иһә 1,3 һәм 3,6 процентҡа арзанайҙы.
Ҡала үҙәге һәм Йәшел сауҡалыҡ ҡуртым ставкаһы буйынса алдынғылыҡты бирмәй. Был райондарҙағы фатирҙарҙы ҡуртымға алыу өсөн айына 10-20 мең түләргә кәрәк. Артабан Сипайлово биҫтәһе килә, бында торлаҡ өсөн айына 9500-ҙән алып 17 мең һумға тиклем түләүҙе һорайҙар.


text:
- Подробности
- Просмотров: 956
МАРКСИСТИК ФИЛОСОФИЯ, диалектик һәм тарихи материализм (ҡара: Диалектика) т‑да К.Маркс м‑н Ф.Энгельс тәғлимәте. М.ф. төп ҡанундары: ижт. аңға ҡарата ижт. йәшәйештең алда булыуы; йәмғиәт структураһы — иҡт. базис (етештереү көстәре һәм мөнәсәбәттәре) һәм өҫҡорма (мәҙәниәт, сәйәсәт, хоҡуҡ); йәмғиәт тарихы — ижт.‑иҡт. формациялар үҫеүе һәм алмашыныуы (тәүтормош, ҡол биләүселек, феодаль, капиталистик, коммунистик); ижт. синыфтарҙың көрәше — алға ынтылышлы үҫештә тарихтың этәргес көсө, уның иң юғары сағылышы — соц. революция. М.ф. революцион (В.И.Ленин һ.б.) һәм реформистик (Э.Бернштейн һ.б.) ағымға бүленгән соц.‑демократик хәрәкәттең идеологик нигеҙе булған. Рәсәйҙәге Октябрь революцияһынан һуң М.ф. концепцияһы Советтар Союзы Коммунистар партияһының идеологияһына әйләнә. АҠШ‑та, Бөйөк Британияла, Германияла, Италияла, Францияла һ.б. илдәрҙә үҙендә М.ф. һәм яңы фәлс. йүнәлештәрҙе (феноменология, фрейдизм, экзистенциализм һ.б.) синтезлаған неомарксизм хасил була. 1960 йй. М.ф. Э.В.Ильенков (идеал т‑да тәғлимәт), М.А.Лифшиц (онтогносеология) тарафынан трансформациялана. Рәсәйҙә М.ф. өйрәнеү һәм баһалауҙың яңы этабы тәнҡит, идеологик һ.б. аспекттарҙы ҡабаттан ҡарау, ш. уҡ неомарксизмдың барлыҡҡа килеүе м‑н билдәләнә. Башҡортостанда М.ф. таралыуы 20 б. башында соц.‑демократик түңәрәктәрҙең (ҡара: Рәсәй социал‑демократик эшселәр партияһы) барлыҡҡа килеүенә бәйле, марксизм татар‑башҡ. милли хәрәкәте (Ә.И.Бикбауов, С.Ш.Мырҙабулатов, А.К.Әҙеһәмов һ.б.), Башҡорт милли хәрәкәте һ.б. лидерҙарына ла бер ни тиклем йоғонто яһай. БАССР‑ҙа М.ф. юғары белем системаһының үҫеүе м‑н артабан таралыу ала. 20 б. 50‑се йй. алып соц. йәмғиәт ҡапма‑ҡаршылығы Ф.Б.Садиҡовтың фәнни тикшеренеүҙәрендә ҡарала. 90‑сы йй. марксизм тарихы һәм М.ф. төрлө аспекттары Д.М.Азаматов (ағартыу‑демократик фекер һәм Башҡортостанда марксизм таралыуы), В.Н.Бондаренко (классик марксизмдың гносеологик концепцияһының методик принциптары), А.Й.Зарипов, Ф.С.Фәйзуллин (донъяла төрлө этностарҙың цивилизацияны үҫтереүҙә роле) һ.б. хеҙмәттәрендә өйрәнелә. М.ф. идеялары Ғ.Һ.Мусин (тотороҡло үҫеш нигеҙе булараҡ ихтыяждар һәм рухи донъя диалектикаһы), Ф.У.Мөхәмәтлатипов (ижад итеү һәм ҡулланыу процесы булараҡ кеше капиталы, хеҙмәт), Д.Ә.Нуриев (диалектик материализм) һ.б. тикшеренеүҙәрендә үҫеш ала. 21 б. башында марксизмдың оригиналь антропологик концепцияһы В.Е.Бугера (соц. идаралыҡ мөнәсәбәттәрендә кешенең асылы), А.И.Селиванов һәм А.П.Андреев (көнкүрешенең үҙәге булараҡ халыҡ традициялары) тарафынан булдырыла.
Әҙәб.: С а д ы к о в Ф.Б. Достоинства и недостатки марксистского формационного анализа развития общества //Ядкяр. 1996. №1; А н д р е е в А.П., С е л и в а н о в А.И. Русская традиция. М., 2004; Б у г е р а В.Е. Сущность человека. М., 2005; Ф а й з у л л и н Ф.С., З а р и п о в А.Я. Этнос как субъект общественных отношений. Уфа, 2013.
Р.Р.Вәхитов
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
Рөстәм Хәмитов бейеү студияһын үҫтереү өсөн Өфөлә майҙансыҡ табырға ҡуштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов бейеү студияһын үҫтереү өсөн Өфөлә майҙансыҡ табырға ҡушты
Рөстәм Хәмитов бейеү студияһын үҫтереү өсөн Өфөлә майҙансыҡ табырға ҡуштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 16 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика хөкүмәтенә «E-Dance Studio» бейеү студияһын үҫтереү өсөн майҙансыҡ табырға ҡушты. Граждандарҙы ҡабул итеү сиктәрендә республика Башлығы «Бейеү сәнғәте лидерҙары ассоциацияһы» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы етәксеһе Артем Боев менән осрашты.
Студия Өфөлә бер нисә бинаны ҡуртымға алған, әммә үҫешер өсөн уға майҙансыҡ кәрәк. Ул киләсәктә төрлө бейеү йүнәлештәре менән шөғөлләнергә теләүселәрҙе, ижади йәштәрҙе йәлеп итә аласаҡ. Проект командаһы тулыһынса майҙансыҡты йыһазландырыуға һәм йүнәлеште үҫтереүгә инвестициялар йәлеп итергә әҙер.
Проектҡа нигеҙ һалыусы Артем Боев «E-Dance Studio» эше менән таныштырҙы. Студияла заманса хореографияға өйрәнәләр. Унда йөрөүселәр төрлө сараларҙа, шул иҫәптән Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта һәм илебеҙҙең башҡа ҡалаларында уҙғарылған Рәсәй кимәлендәге конкурстарҙа, фестивалдәрҙә ҡатнаша.
«Был һеҙҙең бизнес, бер үк ваҡытта ижтимағи йөкләнеш тә», — тине Рөстәм Хәмитов. Яңы ижади проекттар йыш ҡына ярашлы бина таба алмау сәбәпле республика Башлығы студияны урынлаштырыу өсөн яйлы варианттар табырға йөкләмә бирҙе.


text:
Фото:
Өфөлә Белорет көнө үткәрелә
Фото:
Кисә Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында ҡаланың нигеҙ һалыныуына 250 йыл тулыуын байрам итеү сиктәрендә Өфөлә Белорет көнөн үткәреүгә арналған эш кәңәшмәһе үтте. Унда Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаев, Белорет районы хакимиәтенең һәм Белорет ҡалаһы предприятиеларының вәкилдәре, «Нефтсе» мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре, Өфөләге Белорет яҡташтар берлеге вәкилдәре ҡатнашты. Кәңәшмә барышында 28 майҙа үткәреләсәк байрам сараһына әҙерлек мәсьәләләре тикшерелде.
Әйтергә кәрәк, был көндө 15 сәғәттән башлап «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында ҡаланың социаль-иҡтисади үҫешен һүрәтләгән күргәҙмә йәйелдереләсәк. Шулай уҡ Белорет предприятиелары менән сығарылған тауарҙар күргәҙмәһе-сауҙа ойоштороласаҡ. Кисен, 19 сәғәттә, ҙур байрам концерты башлана, унда Белорет районында тыуып үҫкән Башҡортостандың күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре һәм райондың иң яҡшы ижади коллективтары ҡатнаша. Сараға инеү бушлай, тип хәбәр иттеләр Белорет районы хакимиәтендә.


text:
Арҡайым
Был археологик ҡомартҡы тураһында мәҡәлә. Авиакомпания тураһында Арҡайым (авиакомпания) битен ҡарағыҙ
Арҡайым — Көньяҡ Уралда табылған торлаҡ нығытмаһы, хужалыҡ итеү майҙаны һәм ҡәберлеге булған археологик комплекс.
1987 йылда Көньяҡ Урал далаларында иң боронғо цивилизацияларҙың береһенә ҡараған «ҡалалар иле» табылғайны. Арҡайым Англияның боронғо Стоунхендж обсерваторияһына оҡшаған. Был асыш XX быуаттың һуңғы ике тиҫтә йылындағы археологик сенсация булды. Янында урынлашҡан элекке башҡорт ауылы исемен алып, ғалимдар уны «Арҡайым» тип исемләне. Хәҙерге көндә әлеге урындар музей-ҡурсаулык дәрәжәһендә, унан донъяның төрлө тарафтарынан экскурсияға килгән кешеләр ағымы өҙөлмәй. Музей-ҡурсаулыҡтың даны — б. э. т. III—II мең йыллыҡҡа ҡараған Арҡайым нығытмаһы һәм некрополе. Арҡайым Уралдың көнсығыш һырттары буйлап төньяҡтан көньяҡҡа — 400, көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай 100—150 саҡрымға һуҙылған. Әлеге көндә Башҡортостандың көньяҡ-көнсығышында һәм Силәбе өлкәһе көньяғының ҙур ғына майҙанында Арҡайым цивилизацияһына ҡараған 21 ҡаласыҡ асылған. Уларҙың яҡынса йәше — 4000 йыл.
Арҡайымдар күпләп мал аҫраған, металл эшкәртеү, ювелир әйберҙәр эшләү, ҡорал яһау, тукыу һ.б. төр эштәр менән шөғөлләнгән. Тикшеренеүселәр шуныһына хайран ҡала: Арҡайымды кешеләр ҡапыл ташлап киткән, бынан һуң унда ҙур янғын сығып, ҡала янып бөткән. Ҡалаларҙағы ҡоролмалар ағас менән үҙенән-үҙе цементҡа әйләнә торған ләмдән төҙөлгән. Ә күмергә әйләнгән ағас быуаттар буйына һаҡлана ала. Әллә нисә мең йыллыҡ үткәс ғәжәп ҡалаларҙы асыуға ошо булышлыҡ итә лә инде. Кешеләрҙең ҡаланы ҡапыл ғына ташлап китмәгәнен, уларҙың үҙҙәре менән барлыҡ кәрәк-яраҡтарын да алып китеүен асыҡлай ғалимдар. Улар фекеренсә, арҡайымдар ут ғәрәсәте хаҡында алдан иҫкәртелгән һәм хәүефһеҙ урынға күсеп киткән булырға тейеш. Был иһә унда йәшәгән халыҡтың һәләкәттәрҙе алдан күрергә һәләтле булыуҙары хаҡында һығымтаға килтерә. Тимәк, арҡайымдар үҙенсәлекле белемгә эйә булған, тигән һүҙ. Ғалимдар фаразлауынса, кешелектең иң боронғо тарихы тап Урал менән бәйле.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Сайт музея-заповедника Аркаим
- Об Аркаиме и Челябинской области
- Энциклопедическая статья автора раскопок Г. Б. Здановича
- Д. Н. Верхотуров «Аркаим: несчастливое открытие»


text:
Мәскәү
Мәскәү (рус. Москва) — Рәсәйҙең баш ҡалаһы, федераль әһәмиәттәге ҡала, Мәскәү өлкәһенең составына инмәй, Федераль округы үҙәге. Герой ҡала (1965), ике Ленин ордены (1974, 1965) һәм Октябрь Революцияһы ордены (1967) менән бүләкләнгән. Ҡалала урынлашҡан театр Рәсәйҙең 100 һумлыҡ аҡсаһында һүрәтләнгән.
Халҡы — 12 325 387 кеше (2016)[3]. Мәскәүҙә 1989 йылда — 5417, 2002 йылда — 5941 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[4].
Эре мәсеттәр тип Мәскәү йәмиғ мәсете һәм Мәскәү тарихи мәсете һанала.
Йөкмәткеһе
Мәғариф һәм фән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәскәү ҡалаһында дәүләт һәм дәүләттеке булмаған юғары уҡыу йорттары эшләп килә. Беренсеһе бер нисә төркөмгә бүленә: университеттар, академиялар, иниституттар, консерваториялар, Оборона министрлығы, Эске эштәр министрлығы уҡыу йорттары бар.
- 1-се Мәскәү дәүләт медицина университеты
- М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
- Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты
- Мәскәү дәүләт төҙөлөш университеты
- Мәскәү дәүләт Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты
- Рәсәй дәүләт нефть һәм газ университеты
- Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
- Мәскәү ҡорос һәм иретмәләр институты
- Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты[5]
- Мәскәү дәүләт бәйләнеш юлдар университеты
- Мәскәү дәүләт юридик академияһы
- Рәсәй Хөкүмәте янындағы Финанс Университеты
- Рәсәй дәүләт социаль университеты
- Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте Рәсәй академияһы(РАНХиГС).
- В. И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия рәсем институты
Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәскәү иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәскәү иҡтисады Рәсәй төбәктәре араһында иӊ ҡеүәтле иҡтисад.[6] Мәскәүҙен Эске тулайым продукт 2014 йылда 12,809 трлн һум тәшкил итте (РФ-ӊ Эске тулайым продуктыныӊ 21,5 %).[6]
PricewaterhouseCoopers прогнозы буйынса 2020 йылда Мәскәү донъя ҡалалары араһында 23-се урында буласаҡ һәм уныӊ ЭТП $325 млрд булыр. 2020 йылға тиклем иҡтисад үсеше 4 %, Һатып алыу мөмкинлеге паритеты буйынса бер кешенеӊ килеме йылына $17 меӊдән (1 млн. һум) $29,8 меӊғә (1,8 млн. Һум) тиклем артыр (сағыштырыу өсөн, 2020 йылда бер кешенеӊ килеме йылына: Сан-Францискола — $91,1 меӊ (5,4 млн.һум), Лондонда — $82,3 меӊ (4,9 млн.һум), Нью-Йоркта — $76,9 меӊ, Мадридта — $49 меӊ, Токиола — $45,1 меӊ, Стамбулда — $24,3 меӊ).[7]
Ҡалала хәрби ойошмалар байтак:
- М. В. Хруничев исемендәге Дәүләт космос ғилми-етештереү үҙәге
- МиГ, Рәсәйҙә 30 % истребителдәр етештерә
- ПВО Алмаз-Антей концерны предприятиялары: Алмаз, «Альтаир», «Авангард»)
- Тушино машиналар төҙөү заводы
- Ракеталар етештереүсе МКБ «Вымпел»
- В. В. Чернышёв исемендәге машиналар төҙөү заводы
Эре граждан сәнәғәте предприятиялар:
- Мәскәү нефть эшкәртеү заводы
- Автофрамос — Renault автомобилдәре етештереүсе
- Электрозавод —электротрансформаторҙар һәм и реакторҙар етештереүсе
- Мосэлектрощит — Электр распределитель йығаҙ етештереүсе
- Карачаров механик заводы — төҙөлөш һәм күтәреү йығаҙ етештереүсе
- «Москабель»
- Мәскәү нефтемайзаводы
- Трёхгорная мануфактура
- Мәскәү карап төҙөү заводы
- Н. А. Семашко исемендәге Мосхимфармпрепараты
- Красный Октябрь (кондитер фабрикаһы)
Мәскәү — эре инженер үҙәге. Бында авиация, космос, ядер һәм ҡорал байтак проектлана. Унда етештереүсе технологиялар һәм материадар өйрәнелә. Проект ойошмалар:
- КБ Сухой
- КБ Туполев
- С. В. Ильюшин исемендәге авиация комплексы
- Яковлев исемендәге авиация комплексы
- КБ Транспортного машиностроения
- Теплотехника институты
- Гидропроект
- Н. П. Мельников исемендәге ЦНИИПСК
Сауҙа селтәре:
Музейҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- «Царицыно» дәүләт тарихи-архитектура, художество һәм ландшафт музей-ҡурсаулығы — Мәскәү ҡалаһы музейҙарының береһе һәм Мәскәүҙең иң эре ҡурсаулығы. Ул биналарҙы, пейзаж һәм ландшафт паркын үҙ эсенә ала. Царицын исемен Екатерина II ҡушҡан. Музей Царицыно һәм «Орехово» станциялары эргәһендә тора.
- Йәһүд музейы һәм толерантлыҡ үҙәге — йәһүд тарихы, мәҙәниәте музейы. Музейҙа Йәһүҙилек, йәһүдтәрҙең Рәсәйҙә таралыуы, йәшәү тарихы һүрәтләнгән. Рәсәйҙәге иң ҙур милли-мәҙәни үҙәктәрҙең береһе. Бахметьев гаражы архитектура һәйкәле йортонда урынлашҡан. Марьина Роща, Достоевская, Менделеевская, Новослободская метро станциялары янында.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Московские депутаты утвердили Собянина на посту мэра. Вести.ру (2010-10-21). Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 ғинуар 2013.
- ↑ Крупнейшие города мира по населению (инг.). world-gazetteer.com (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 февраль 2012. 12 сентябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Крупнейшие города мира по населению (инг.). world-gazetteer.com (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 февраль 2012. 12 сентябрь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ [1]
- ↑ 6,0 6,1 Инвестиционный портал Москвы — Уровень и темпы развития
- ↑ Forbes: Какие города будут самыми большими в 2025 году
- ↑ «Седьмой континент»; ещё не достиг того уровня развития, чтобы его продавать". Совладелец компании Александр Занадворов о стратегии сети. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012.
- ↑ Сеть магазинов «Рамстор».
- ↑ «Ашан» Москва. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 май 2017.
- ↑ Сеть магазинов «Патэрсон». Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 декабрь 2006.
- ↑ Сеть магазинов «Виктория». Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012.
- ↑ Сеть магазинов «Метро». Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012.
- ↑ Сеть магазинов «Утконос». Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 февраль 2012.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Москва. Энциклопедия / Гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — М.: Советская Энциклопедия, 1980
- Гиляровский В. А. Москва и москвичи (на Wikisource)
- Колодный Л. Е. Москва у нас одна. — М.: Политиздат, 1991.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мәскәү Хөкүмәте сайты
- Moscow.ru (рус.) (инг.) (исп.) (нем.) (фр.)


text:
Урманлы тәбиғәттә ағасһыҙ йәшәмәйек25-07-2017, 02:20 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға
Ғ. ШӘМСЕТДИНОВ.
Ҡырмыҫҡалы районы.
Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығында аңлатыуҙарынса, ағас бүлеү ҡағиҙәләре үҙгәрмәгән. Республикала граждандарҙың үҙ ихтыяжы буйынса ғаиләгә йәки яңғыҙ йәшәгән кешегә урман ҡырҡындыһы бүлеп биреү тәртибе түбәндәгесә:
1) шәхси йорт төҙөүгә – 25 йылға бер тапҡыр 110 кубометрға саҡлы;
2) шәхси йортто йүнәтеүгә һәм һипләп һалыуға – биш йылға бер тапҡыр 25 кубометрға саҡлы;
3) ҡаралты-ҡура төҙөүгә – биш йылға бер тапҡыр 50 кубометрға саҡлы;
4) ҡаралтыны һипләп һалыуға – өс йылға бер тапҡыр 15 кубометрға саҡлы;
5) шәхси торлаҡ йортто һәм ҡаралты-ҡураны йылытыу өсөн утын әҙерләүгә – йыл һайын 20 кубометрға саҡлы.
Үҙ мәнфәғәте өсөн ағас әҙерләргә теләгән кеше “Урмансылыҡ идаралығы” дәүләт ҡаҙна учреждениеһының ағас әҙерләү урыны планлаштырылған урмансылығына ғариза менән мөрәжәғәт итә. Шәхси йорт төҙөү өсөн “Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында”ғы Башҡортостан Республикаһы Законының 10-сы статьяһына ярашлы ер биләмәһе алған кеше был йәһәттән өҫтөнлөктән файҙалана. Ундайҙарға түбәндәгеләр инә:
1) торлаҡҡа мохтаждар исемлегендә торғандар;
2) ғариза биргән мәлгә иренә һәм ҡатынына 35 йәш тулмаған ғаиләләр;
3) өс һәм унан да күберәк бәлиғ булмаған балалы ғаиләләр;
4) бәлиғ булмаған инвалид бала тәрбиәләгән ғаилә.
Ағас әҙерләгән өсөн түләү хаҡы Рәсәй Хөкүмәтенең 2007 йылдың 22 майындағы 310-сы һәм 2014 йылдың 17 сентябрендәге 947-се ҡарарҙары, Башҡортостан Хөкүмәтенең 2014 йылдың 29 декабрендәге 630-сы ҡарары нигеҙендә билдәләнә.


text:
Фото:
Төбәк башлығы 3-сө Башҡорт республика гимназия - интернатында булды
Фото:
Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Күмертауҙың 3-сө Башҡорт республика гимназия-интернатында булды. Былтыр мәғариф учреждениеһы үҙенең 50 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Мәктәп биналары комплексы уҡыу корпусынан, ашхананан, спорт залы, ике дөйөм ятаҡ корпусы һәм хужалыҡ блогынан тора. Бөтөн биналар ҙа үҙ-ара үткәүелдәр менән тоташтырылған. Гимназияны тәьмин итеү йылына ете миллион һумға төшә.
Гимназияла 150 кеше, шул иҫәптән 68 педагог эшләй. Ҡалала уҡытыусыларҙың уртаса эш хаҡы 14 500 һум тәшкил итә.
Уҡыусылар бер сменала уҡый, 26 класс-комплект бар. 549 гимназистың 273-ө интернатта йәшәй. Улар Ырымбур өлкәһенән һәм Башҡортостан райондары һәм ҡалаларынан килгән. Уҡыусыларҙың барыһы ла эҫе аш менән тәьмин ителгән.
Гимназия — интернатта профилле уҡытыу алып барыла. Һуңғы өс йылда сығарылыш уҡыусыларының юғары уҡыу йорттарға инеү проценты 74, 84 һәм 83 процент тәшкил иткән. Былтыр БДИ буйынса уртаса бал математика буйынса – 51,6, рус теле буйынса 59,1 процент тәшкил иткән.
Шулай уҡ гимназия базаһында спорт секциялары ла эшләп килә, унда балалар көрәш, кикбоксинг, гер күтәреү спорты, шашка, шахмат, волейбол һәм баскетбол менән шөғөлләнә. Ижади түңәрәктәр – театр һәм хореография студиялары, вокал ансамбле, ҡурайҙа уйнау класы, ҡул эштәре түңәрәктәре лә бар.
Президент спорт залын, ашхананы, кластарҙы ҡарап сыҡты, уҡытыусылар һәм гимназистар менән аралашты. Артабан ер аҫтынан күмерҙе газ рәүешендә сығарыу тураһында лекция тыңланы. Уҡыусылар араһында күптән түгел Байконурға сәфәрҙә ҡатнашҡан ҡыҙ ҙа бар ине. Уҡыусылар менән әңгәмәлә Рөстәм Хәмитов, Байконкурға сәфәрҙе йылына бер тапҡыр ойоштороу планлаштырыла, тип билдәләне.


text:
М.Аҡмулла исемендәге университет Екатеринбургтан хеҙмәттәштәре менән бәйләнештәрҙе нығыта
М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты һәм Урал дәүләт педагогия университеты (Екатеринбург) шаршамбы, 14 мартта, хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуясаҡ.
Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат үҙәге етәксеһе Ольга Печаткина хәбәр итеүенсә, яңы специальностар асҡанда вуздарҙың үҙ-ара килешеп эш итеүе, уҡытыу-методик эшмәкәрлекте камиллаштырыу, фән, фәнни-мәғариф, фәнни-етештереү өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итеү, шулай уҡ берлектә конференциялар, семинарҙар үткәреү, уҡытыусылар менән алмашыу, докторантура, аспирантура аша кадрҙар әҙерләү, студенттар ҡабул итеү мәсьәләһен хәл итеүҙә хеҙмәттәшлек итеү эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре булып тора.


text:
- Подробности
- Просмотров: 203
СТЕРЕОРЕГУЛЯР ПОЛИМЕРҘАР. С.п. макромолекулалары бер төрлө йәки законға ярашлы сиратлашҡан төрлө стереоизомерҙарҙан (ҡара: Полимерҙар стереоизомерияһы, Стереохимия) тора. Сығышы б‑са тәбиғи (аҡһымдар, гуттаперча, нуклеин кислоталары, тәбиғи каучук һ.б.) һәм синтетик (полибутадиен, полиизопрен, полипропилен һ.б.); төп сылбырҙа (тактлылыҡ) стереоизомерия эквивалент үҙәктәренең регуляр урынлашыуы б‑са — изо‑ (һәр мономер быуында 1 йәки 2 стереоизомерия үҙәге һәм бер төрлө конфигурациялы күрше үҙәктәр бар) һәм синдиотактик (ҡапма‑ҡаршы конфигурациялы); һаны б‑са — моно‑ (1 үҙәккә ҡарата регулярлыҡ) һәм дитактик (2 үҙәккә ҡарата); стереорегулярлыҡ дәрәжәһе б‑са микро‑ (локаль тәртипкә килтерелгән), макротактик (юғары кристаллы полимер) С.п. бүленә. Шулай уҡ стереоблоксополимерҙар (төрлө типтағы стереорегуляр эҙмә- эҙлелектәрҙән торған макромолекулалар) айырыла. Башлыса изотактик С.п. осрай; синдиотактик С.п. — полипропилен, полибутадиен, түбән т‑рала радикал полимерлашыу м‑н алынған ҡайһы бер поляр полимерҙар. С.п. өсөн өс үлсәмле кристалдар барлыҡҡа килеү хас. Ситтәге төркөмдәр булғанда макромолекулалар кристаллик өлкәләр, икеләтә бәйләнеш, төп сылбыр б‑са регуляр урынлашҡан сит тармаҡланыуҙар һәм цикллы алмаштырыусылар булғанда — спираль конформациялар барлыҡҡа килтерә. С.п. үҙенсәлектәре кристаллик өлкәләрҙең үлсәменә, мономер быуындағы алмаштырыусыларға бәйле. Стереорегулярлыҡ рентген структуралы анализ, инфраҡыҙыл, ядро- магнит резонансы спектроскопияһы ярҙамында билдәләнә; ҡайһы саҡ экстракция мәғлүмәттәре м‑н бәйле һ.б. Металорганик берләшмәләр, уларҙың комплекстары, оптик актив ионлы инициаторҙар булғанда стереоүҙенсәлекле полимерлашыу, радикал полимерлашыу (мономерҙарҙың сит группаларының үҙ‑ара этәрелеүе йәки ҡаты матрицала мономерҙың ҡырҡа предориентацияһы арҡаһында координациялау) һөҙөмтәһендә алына. Башҡортостанда изо‑, синдиотактик полипропилен, этилендың пропилен м‑н сополимерҙары (“Уфаоргсинтез” ААЙ), изо‑, синдиотактик полистирол (“Газпром нефтехим Салават” ААЙ), полипиперилен (Стәрлетамаҡ нефтехимия заводы), цис‑полиизопрен, полипиперилен (“Каучук” ЯАЙ), поливинилхлорид (“Каустик” ААЙ) һ.б сығарыла. 20 б. 60‑сы йй. аҙ. Химия ин‑тында (ҡара: Органик химия институты) Ю.Б.Монаков, С.Р.Рафиҡов етәкс. С.п. синтезлау өсөн катализаторҙар булдырыу б‑са тикшеренеүҙәр башлана. Стереорегуляр полидиендар алыр өсөн лантанидлы (Х.Ҡ.Ғәҙелева, Н.В.Дувакина, В.Г.Козлов, Н.Г.Марина, Н.Х.Минченкова, И.Р.Муллағәлиев, И.Г.Савельева, Н.Н.Сигаева), синтетик гуттаперча алыр өсөн ванадийлы (Козлов, В.Г.Марцина, К.С.Минскер, Муллағәлиев, В.А.Розенцвет, Сигаева, Г.А.Толстиков, Б.И.Пантух, А.Г.Лиакумович) каталитик системалар; С.п. синтезлар өсөн алюминорганик берләшмәләр нигеҙендә сокатализаторҙар эшләнә (Стәрлетамаҡ һәм Воронеж синтетик каучук з‑дтарында индерелгән; Г.А.Берг, Козлов, А.В.Кучин, Лиакумович, Минченкова, Муллағәлиев, К.В.Нефедьев, З.М.Сабиров, Савельева, Сигаева, В.П.Юрьев). БДУ‑ла Минскер етәкс. С.п. алыу механизмын тикшереү үткәрелә (М.М.Карпасас, В.М.Янбарисов).
Н.Н.Сигаева
Тәрж. Ф.А.Ғималова


text: Кешеләр тормошон бормалы урау юлдар менән юҡҡа ғына сағыштырмайҙарҙыр, моғайын. Бейек тауҙар, сәскәле болондар, текә ҡаялар йә иркен тигеҙлектәр булып сикһеҙ киңлектәргә һуҙылған тормош юлдары... Һайлау мөмкинлеген биргән айырсалар ҙа, барған юлыңда иңдәш булыр юлдаштар ҙа, ел-ямғырҙан ышыҡланыр мөһабәт ағастар ҙа, яҙа баҫҡанда тәнеңде яралар таштар ҙа, тыуған һәр көндөң бер мәлен йәмләр хуш еҫле сәскәләр ҙә бар унда. Юлыңа яҙған ауырлыҡтар сабыр һәм сыҙам булырға өйрәтһә, килгән ҡыуаныс-шатлыҡтар тормошҡа йәм биреп, тағы ла алға әйҙәй, ҡанатландыра, йәшәргә көс бирә. Бары үҙең генә туҡтап ҡалма, йығылыр саҡта йығыла күрмә, сабыр бул... Яҡындарыңдың хәйер-фатихаһы һиңә көс бирер, ҡаршылыҡтарҙан аралар тип иҫкән кеүек ошо юлдағы талғын ел дә. Был һүҙҙәр Башҡортостандың атҡаҙанған һәм халыҡ артисткаһы Флүрә НОҒОМАНОВАНЫҢ тормош юлдарында ла яңғырағандай. Сабыр холоҡло Флүрә Ғәлимйән ҡыҙының яҙмыш хәтирәләре лә туғыҙынсы тиҫтәләге мәғрур тау армыттарына артылған тормош юлдарында үҙе башҡарған моңло ла, һағышлы ла йырҙар булып ишетелә. Хәтирәләр ебен теҙгән Табын ырыуы ҡыҙы менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.


text:
Башҡортостан парламентарийҙары һайлаусыларға көнкүреш мәсьәләләрен хәл итеүҙә ярҙам күрһәтә
БР Дәүләт Йыйылышының Бюджет, һалымдар, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Римма Үтәшева, үҙенең коллегалары кеүек үк, һайлаусылар менән тығыҙ бәйләнеш булдыра. Депутат граждандарҙы ҡабул итеү кеүек аралашыу форматын әүҙем ҡуллана.
Парламентарийға эшкә урынлашыу, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү һәм башҡа көнүҙәк мәсьәләләр буйынса мөрәжәғәт итәләр.
Римма Үтәшева хәбәр итеүенсә, һайлаусыларҙың барлыҡ мөрәжәғәттәре буйынса ҡарарҙар ҡабул ителә, район хакимиәттәренә һәм тейешле ведомстволарға запростар ебәрелә.


text:
2012 йылда Башҡортостанға 253 миллиард һум инвестициялар йәлеп ителгән
2012 йыл һөҙөмтәләре буйынса республикаға йәлеп ителгән инвестицияларҙың дөйөм күләме 253 миллиард һум күләмендә билдәләнә. Уларҙың яҡынса 100 миллион доллары – сит ил инвесторҙары средстволары. Бындай мәғлүмәт менән Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында БР иҡтисади үҫеш министры Александр Марьин таныштырҙы.
— Башҡортостан төп капиталға инвестициялар күләме буйынса Рәсәйҙең иң тиҙ үҫешкән субъекттарының береһе булып тора. Волга буйы федераль округында беҙ барыһынан да йылдамыраҡ үҫешәбеҙ, — тине министр.
Йыл йомғаҡтары буйынса төбәктең өҫтөнлөклө инвестиция проекттары исемлеге булдырылды. Исемлеккә 64 проект инә, инвестицияларҙың дөйөм күләме яҡынса 400 миллиард һум тәшкил итә. Был проекттарҙы тормошҡа ашырыу 40 мең эш урынын булдырырға мөмкинлек бирәсәк. Дөйөм алғанда республикала 100 инвестиция проекты буйынса эш алып барыла, был иһә 600 миллиард һум һәм иҡтисад өлкәһендә мәшғүл булған 50 мең кеше тигән һүҙ.


text:
Салауатта социаль мәсьәләләр буйынса граждандарҙы ҡабул итеү ойошторола
ӨФӨ, 2015 йыл, 10 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
11 мартта Салауатта республиканың бер нисә ведомствоһы граждандарҙы ҡабул итә. Был хаҡта ҡала хакимиәте хәбәр итте.
Салауаттар Башҡортостандың Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы, Рәсәй Пенсия фондының республика буйынса бүлексәһе һәм Башҡортостандың дәүләт юридик бюроһы белгестәренә һорауҙар менән мөрәжәғәт итә ала.
Граждандарҙы ҡабул итеү Ленин урамы, 2 адресы буйынса иртәнге сәғәт 10-да башлана.


text:
- Подробности
- Просмотров: 296
МАХАОН (Papilio machaon), күбәләктәр отрядының елкәнлеләр ғаиләһенә ҡараған бөжәк. Евразияла, Төньяҡ Африкала һәм Төньяҡ Америкала таралған. Ҡанатының ҡоласы 6,5—9 см, һары төҫтә, ситтәре ҡара ҡаймалы һәм һары уйымлы. Артҡы ҡанаттары зәңгәрһыу күк таптары булған ҡара таҫмалы, остарында берәр көрәнһыу ҡыҙыл тап һәм оҙон ҡара төҫтәге ҡойроҡ рәүешле үҫенте бар. Йомортҡалары һарғылт, ярымшар рәүешендә, ҡыҙғылт көрән осло, сатыр һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлектәрҙең япраҡтарына һала. Ҡарышлауығы йәшел төҫтә, эре, һәр бер сегментында ике арҡыры ҡара һыҙат бар, уларҙың киңерәге 6—8 ҡыҙыл таплы; башының артҡы яғында ҡуҙғалғанда үҙенсәлекле еҫ сығара торған эскә батҡан муҡса һымаҡ 2 биҙ урынлашҡан. Үҫемлектәрҙә ҡурсаҡлана. Ҡурсаҡтары йәшел йәки көрән төҫтә, ваҡ ҡара төрткөлө. БР шарттарында бер йыл эсендә 2 быуынға тиклем үҫә. Ҡурсаҡтары ҡышлай. Күбәләктәр яҙын сыға, көндөҙ әүҙемдәр, сәскә нектары, ҡарышлауыҡтары үҫемлектәрҙең вегетатив өлөштәре м‑н туҡлана. БР‑ҙың дала, урман һәм урман-дала зоналарында йәшәй. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
М.Ғ.Миһранов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Уңғандың урыны түрҙә
Завод етәкселеге намыҫлы, тырыш Ғәлиә Зәки ҡыҙының фиҙаҡәр хеҙмәтен һәр саҡ лайыҡлы баһалап килә. Быйыл Металлургтар кѳнѳ алдынан ул «Һѳнәре буйынса иң яҡшыһы» знагы менән наградланды, ә фотоһүрәте Почет таҡтаһына ҡуйылды.
Эштә уңған хеҙмәткәр булһа, ѳйҙә ул - донъя тотҡаһы. Тормош иптәше Даян Шәйхетдин улы менән ике бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. Хәҙер инде улар ҙа буй етеп, тѳрлѳ яҡтарға таралған: ҡыҙҙары Диана Нефтеюганскиҙа уҡытыусы булып эшләй, ә улдары Альберт Амур ѳлкәһендә контракт буйынса хеҙмәт итә.
- Эшем оҡшай, шуға ла һәр саҡ ҡыуанып эшкә барам. Комбинатта эшләгән кешене һәр саҡ хѳрмәт итәләр. Хәҙер инде хаҡлы ялға сығырға ла күп ҡалманы, - ти Ғәлиә Зәки ҡыҙы. Уңғандың урыны түрҙә, тиҙәр. Әммә ундай хѳрмәткә Ғәлиә Низамова кеүек тырыштар, егәрлеләр генә ирешә.


text:
Сәсән телле уҡытыусы
Ырымбур, Һамар ѳлкәләренән һәм башҡа бик күп ҡалаларҙан 56 уҡытыусы иң-иңдәрҙең береһе булыу ѳсѳн кѳсѳргәнешле бәйгелә ҡатнашты. Унда беҙҙең ҡала намыҫын Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гѳлнара Гәрәй ҡыҙы Сәлихова яҡланы һәм «Сәсән телле уҡытыусы» номинацияһында еңеп, лауреат булды. 28 йыл бала күңеленә әсә теленең нескәлектәрен һеңдергән уҡытыусы үҙенең дѳрѳҫ юлдан барыуын тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы. Уның уҡыусылары тѳрлѳ конкурстарҙа, олимпиадаларҙа ҡатнашып, юғары уҡыу йорттарына уҡырға инеп тора.
- Был конкурстан ҙур тәжрибә туплап, артабан да инновацион алымдар ҡулланып, киләсәк быуын стандарттарына яраҡлашып эшләргә дәртләнеп, илһамланып ҡайттым,- ти Гѳлнара Гәрәй ҡыҙы Сәлихова.
Беҙ уны лауреат булыуы менән ҡотлайбыҙ, артабан да яңы үрҙәргә үрләп, ижади эшләүен теләйбеҙ.
З.Сѳләймәнова.
Һүрәттә: Гѳлнара Гәрәй ҡыҙы Сәлихова бүләкләү тантанаһында.


text:
Газета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ур-ра! Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ!!!
Ур-ра! Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ!!!
Бөгөн "Башинформ" мәғлүмәт агентлығының конференциялар залында Башҡортостандың иң яҡшы журналистарын тәбрикләнеләр. Сара Рәсәй матбуғаты көнө айҡанлы үтте.
"Йәшлек" гәзитенән унда баш мөхәррир урынбаҫары Әлфиә ХӘМИТОВА, хәбәрселәр Асҡар ҒӘББӘСОВ һәм Сажиҙә ЛОТФУЛЛИНАҒА элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникацияларҙы үҫтереүҙә, оҙаҡ йылдар дауамында һөҙөмтәле хеҙмәттәре өсөн ведомство наградалары тапшырылды.
Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ! Уларға бәхет-һаулыҡ, именлек, эштә уңыштар теләйбеҙ!
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Рөстәм Хәмитов «Йыл инженеры» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаттары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Йыл инженеры» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаттары менән осрашты
Рөстәм Хәмитов «Йыл инженеры» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаттары менән осраштыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 13 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
13 майҙа Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Йыл инженеры-2015» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаттары һәм «Case-in» Халыҡ-ара инженерҙар чемпионатының төбәк һайлап алыу турында еңеүселәр менән осрашты.
Осрашыу барышында конкурс лауреаттары – республиканың төп предприятиелары инженерҙары үҙҙәренең проекттары менән таныштырҙы, Өфө дәүләт нефть техник университеты командаһы вәкилдәре иһә инженерҙар чемпионатында ҡатнашыуҙары хаҡында һөйләне.
– Ниһайәт, йәмғиәттә инженерлыҡ эшенә ҡыҙыҡһыныу уянды. Ниһайәт, юғары уҡыу йорттары студенттарҙы конкурс нигеҙендә инженер факультеттарына ҡабул итә. Был – алға табан ҙур аҙым. Йәштәрҙең, ата-әсәләрҙең инженерлыҡ эшенең кәрәкле булыуын аңлауҙары мөһим, – тине Рөстәм Хәмитов. – Һәйбәт инженерҙың ғаиләһе лә етеш тормошта йәшәйәсәк, үҫеш тә буласаҡ. Инженер һәр саҡ кешелектең, фәндең үҫешен, алда беҙҙе ниндәй яңылыҡтар көтөүен аңлаясаҡ.
2015 йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан предприятиелары исеменән сығыш яһаған Александр Самойлов ( «Газпром газ бүлеү Өфө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Информатика, мәғлүмәт селтәрҙәре һәм иҫәпләү техникаһы» номинацияһы) һәм Артур Ғарипов («Технодинамика» акционерҙар йәмғиәте, «Авиация һәм космонавтика» номинацияһы) конкурс лауреаттары исемен алды.
Ирина Моратова («Технодинамика» акционерҙар йәмғиәте, «Авиация һәм космонавтика» номинацияһы) һәм Елена Исаева («Башкирэнерго» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең «Белорет электр селтәрҙәре» етештереү бүлексәһе, «Экология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы» номинацияһы) «Профессиональ инженерҙар» версияһында тәүге һайлап алыу турын үтте.
«Йәштәрҙең инженерлыҡ сәнғәте» версияһы буйынса Альберт Мөхәмәтғәлиев («Газпром газ бүлеү Өфө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Нефть һәм газ сәнғәте» номинацияһы) һәм Евгений Литвинов («Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Авиация һәм космонавтика» номинацияһы) «Беренсе турҙа еңеүсе» дипломы менән бүләкләнде.


text:
Башҡортостан парламентының сираттағы ултырышының көн тәртибе һәм датаһы билдәләнде
Дүртенсе саҡырылыш БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың сираттағы егерме бишенсе ултырышы 20 майҙа үткәрелә. Уны үткәреү датаһын бөгөн республика парламенты Президиумы раҫланы.
Көн тәртибендә утыҙға яҡын мәсьәлә. Депутаттар 2009 йылда республика ауыл хужалығын үҫтереү, ауыл хужалығы продукцияһы, сеймал һәм аҙыҡ-түлек баҙарҙарын көйләү программаһын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәләре; Башҡортостанда кеше һәм граждан хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын күҙәтеү; 2009 йылда республика дәүләт милкен хосусилаштырыу планын үтәү тураһында докладтарҙы тыңлаясаҡ.
Закон сығарыусылар алдында «Инновацион эшмәкәрлек тураһында», «Ижади хеҙмәткәрҙәр һәм ижади союздар тураһында» БР Закондарына төҙәтмәләрҙе өсөнсө уҡыуҙа ҡарау бурысы тора.
«Дәүләт граждан хеҙмәте тураһында», «Дәүләт граждан хеҙмәтенең класс чиндарын биреү һәм һаҡлау тәртибе тураһында», «Урындағы үҙидара тураһында», «Граждандарҙың милли-мәҙәни берләшмәләре тураһында», «Уйын бизнесына һалым тураһында», «Этил спирты, алкоголле һәм спиртлы продукция етештереү һәм уларҙың әйләнеше өлкәһендә эшмәкәрлекте көйләү тураһында» БР Закондарына, Ер аҫты байлыҡтары тураһында кодексҡа, Экологик кодексҡа, «Китапхана эше тураһында» БР Законының 12-се статьяһына үҙгәрештәр индереүсе закон проекттары икенсе уҡыуға әҙерләнгән.
«Административ комиссиялар тураһында», «Административ яуаплылыҡ билдәләү өлкәһендә айырым норматив хоҡуҡи акттарҙың көсөн юғалтыуын таныу тураһында» һәм башҡа БР Закондарына төҙәтмәләр беренсе уҡыуҙа ҡаралды.
Парламентарийҙар шулай уҡ айырым суд участкаларының мировой судьялары вазифаларына кандидатураларҙы ҡараясаҡ.
Бөгөн БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев шулай уҡ РФ Пенсия фондының БР буйынса бүлексәһе идарасыһы, Бюджет, һалымдар, финанстар һәм милекселек мәсьәләләре буйынса парламент комитеты ағзаһы Фоат Хантимеровҡа Башҡортостан ҡануниәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн Почет билдәһе тапшырҙы.


text:
Халыҡ иҫәбен алыусылар парта артына ултырҙы
2010 йылдың 14-25 октябрендә үтәсәк Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек һәм уны үткәреү планына ярашлы, “Башҡортостанстат” халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашыусы Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең республика райондарындағы һәм ҡалаларындағы органдары хеҙмәткәрҙәрен, шулай уҡ ваҡытлыса эшкә алынған хеҙмәткәрҙәрҙе уҡыта башланы.
Туймазы, Әбйәлил һәм Мәләүез райондарындағы тармаҡ семинарҙарында иҫәп алыу персоналы сараны үткәреү һәм халыҡ иҫәбен алыу документтарын тултырыу тәртибе тураһында күрһәтмәне, эште ойоштороу принциптарын, шулай уҡ халыҡ иҫәбен алыуҙы кадрҙар менән һәм финанс йәһәттән тәьмин итеү мәсьәләләрен ентекле өйрәнәсәк. “Башҡортостанстат” хеҙмәткәрҙәре тыңлаусылар менән практик күнекмәләр үткәрәсәк. Һуңғы этапта уҡыусылар тест үтәсәк, уларҙың алда торған эшкә профессиональ әҙерлеге тикшереләсәк.
Төбәк кимәлендә уҡыуҙы тамамлаған белгестәр райондарҙа һәм ҡалаларҙа халыҡ иҫәбен алыу мәсьәләләре буйынса вәкәләтле урынбаҫарҙарҙы, иҡтисадсыларҙы, иҫәп алыу участкалары мөдирҙәрен, инструкторҙарҙы, һуңынан иҫәп алыусыларҙы уҡытасаҡ. Дәүләт кимәлендәге мөһим эш башҡарыуға профессиональ йәһәттән әҙерлеккә үҙенсәлекле имтихан тотҡан – мотлаҡ тест үткән дәғүселәр генә беҙҙең өйҙәргә киләсәк.
Дөйөм алғанда, Башҡортостанда Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа 631 иҫәп алыу участкаһы мөдире, 2528 инструктор һәм 10088 иҫәп алыусы ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ 2010 иҫәп алыусы стационар иҫәп-хисап участкаларында халыҡ тураһында мәғлүмәт йыясаҡ. Республика буйынса халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлектә һәм үткәреүҙә барлығы төрлө кимәлдәге һәм категориялағы 18 меңдән ашыу иҫәп алыу хеҙмәткәре йәлеп ителәсәк.


text:
Фото:
Ҡотҡарыусылар төн буйы Баймаҡ районында юғалған малайҙы эҙләй
Фото:
Төнгө сәғәт берҙә Сибай эҙләү-ҡотҡарыу отряды ҡотҡарыусыларына Баймаҡ районы Темәс ауылы кешеләре мөрәжәғәт итә: уларға ҡунаҡҡа килгән 10 йәшлек малай юғалған. Кисен, берәү ҙә өйҙә булмағанда, ул әйберҙәрен йыйған да сығып киткән. Һуңғы тапҡыр уны киске туғыҙҙарҙа Темәс эргәһендәге заправкалау станцияһында күреүҙәре асыҡлана.
БР Авария-ҡотҡарыу хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бәләкәй ҡасҡынды төнө буйы Баймаҡ районы ҡотҡарыусылары, милиция һәм янғын һүндереүселәр эҙләй. Улар эргә-тирәләге биләмәне, урман һыҙаттарын, ҡыуаҡлыҡтарҙы, ташландыҡ биналарҙы йөрөп сыға, әммә баланы тапмай.
Иртәнге сәғәт 9-ҙа малайҙың Юлдыбай эргәһендәге автозаправкала табылыуы тураһында мәғлүмәт алына. Малай, күрәһең, юлда осраған машиналар ярҙамында ата-әсәһе йортона ҡайтып етергә иҫәп тотҡан – улар Йылайыр районы Матрай ауылында йәшәй.


text:
Республика уҡыусылары математиканан профилле Берҙәм дәүләт имтиханы тапшыра
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Бөгөн, 4 июндә, Башҡортостан уҡыусылары математиканан профилле имтихан бирә. Унда ҡатнашыуға 18971 кеше теркәлгән. Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреү өсөн төбәктә 101 пункт асылған.
Быйыл математика буйынса БДИ ике кимәлгә бүленгән. Аттестат алыу өсөн сығарылыш уҡыусылары база кимәлендәге имтихан бирә. Ҡабул итеү һынауҙары исемлегендә математика фәне булған юғары уҡыу йортона инеү өсөн профилле имтихан тапшырырға кәрәк.
ТАСС мәғлүмәттәре буйынса, профилле Берҙәм дәүләт имтиханында 560 мең кеше ҡатнаша. Дүрт сәғәт эсендә уҡыусылар 21 мәсьәләне эшләргә тейеш.
Имтиханды тапшырыу өсөн 100 балдан кәмендә 27 балл йыйыу талап ителә.


text:
Фото:
Учалы районы хакимиәте етәкселегендә үҙгәрештәр
Фото:
Бөгөн Учалыла Учалы район Советы ултырышы булды. Унда хакимиәт башлығы вәкәләттәрен алдан туҡтатыу мәсьәләһе ҡаралды.
Район хакимиәте башлығы вазифаһын биләүсе Азат Йыһаншин, икенсе эшкә күсерелеү сәбәпле, үҙ теләге менән вазифаһынан бушатылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙенең 2010 йылдың 4 авгусындағы Указы менән Азат Йыһаншинды БР ауыл хужалығы министры итеп тәғәйенләне.
Муниципаль районы Советы ҡарары менән Учалы райони хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыу Камил Уразаевҡа йөкмәтелде.
К.А. Уразаев муниципаль район Советы тарафынан конкурс һөҙөмтәләре буйынса ошо вазифаға тәғәйенләнгән кеше вазифаһына ингәнгә тиклемге осорҙа хакимиәт башлығы вазифаһын башҡарасаҡ.


text:
Мәскәүҙә «Дәүләт заказы-2011» Бөтә Рәсәй форум-күргәҙмәһе асылды
Бөгөн Мәскәүҙә «Дәүләт заказы-2011» Бөтә Рәсәй форум-күргәҙмәһе эшен башланы. Уны Мәскәү мэры Сергей Собянин асты. Сара Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт башлығы Игорь Артемьев, Федераль ҡаҙналыҡ етәксеһе Роман Артюхин ҡатнашлығында үтә.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандан форумда БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов һәм БР Дәүләт заказдарын урынлаштырыу буйынса дәүләт комитеты рәйесе Сергей Новиков ҡатнаша.
«Дәүләт заказы» форумы – РФ Хөкүмәте ҡушыуы буйынса үткәрелгән дәүләт һәм муниципаль ихтыяждар өсөн һатып алыуҙар мәсьәләләре буйынса йыл һайын үткәрелә торған конгресс-күргәҙмә сараһы.
Сараның маҡсаты – тауарҙар сифатын күтәреүгә, инновацион продукция һатып алыуға йүнәлеш алып, дәүләт һәм муниципаль ихтыяждар өсөн поставкаларҙың иң яҡшы практикаһын үҫтереүгә булышлыҡ итеү.
Күргәҙмәнең экспозиция өлөшө унда ҡатнашыусыларға үҙ продукцияһын күрһәтеү мөмкинлеге бирә. 300-ҙән ашыу экспонент үҙ стендтары менән таныштыра. Улар араһында федераль башҡарма власть органдары, электрон сауҙа майҙансыҡтары, «Росатом» һәм «Ростехнологии» дәүләт корпорациялары, төбәктәр, шулай уҡ бәләкәй һәм урта бизнес вәкилдәре бар.
Форум эшенең тәүге көнөндә дәүләт заказын камиллаштырыу темаһына «түңәрәк өҫтәл» үтте. Унда дәүләт заказдары тураһында законға төҙәтмәләр индереү тикшерелде. «Дәүләт заказы-2011» Бөтә Рәсәй форум күргәҙмәһе 25 мартҡа тиклем дауам итәсәк.


text:
Фото:
Башҡортостан пенсионерҙары Төркиәлә ни бары 5000 һумға ял итәсәк
Фото:
Башҡортостан пенсионерҙары Төркиәлә ни бары 5000 һумға ял итә аласаҡ. Бындай путевкалар менән 300-гә яҡын кеше ҡуллана ала. Был хаҡта ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашыуҙа республика Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте. Осрашыу Ауырғазы районы үҙәге Толбазы ауылында үтте.
Ололарҙың арзан хаҡҡа сит илдә ял итеүе республикала тормошҡа ашырылған социаль туризмды үҫтереү буйынса программа сиктәрендә ойошторола. Ошо уҡ программа ярҙамында Башҡортостанда 3 меңдән ашыу пенсионер шулай уҡ арзан хаҡҡа ял йорттарына бара ала. Бындай путевкаларҙың хаҡы улар өсөн 4 мең ярым һумдан ашыу булмаясаҡ.
Пенсионерҙарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеү кәрәклеге хаҡында әйтеп, Рөстәм Хәмитов федераль хөкүмәттең был юҫыҡта күп нәмәләр эшләүен билдәләне. Әммә был ғына етмәй, шуға күрә республика етәкселеге пенсионерҙарға үҙ кимәлендә ярҙам итергә тырыша. Был һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә, һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарына, тыл хеҙмәтсәндәренә, сәйәси репрессияларҙа зыян күреүселәргә бюджеттан ташламалар буйынса өҫтәмә аҡса бүлеүгә ҡағыла.
— Һыу һәм газ ҡулланыуҙы иҫәпкә алыу приборҙарын урынлаштырыу процестарын арзанайтырға тырышабыҙ. Быйыл социаль туризм программаһын тормошҡа ашыра башланыҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Президенты һүҙҙәренсә, республика етәкселеге йәмғиәттә булған ғәҙелһеҙлекте нисек тә булһа ҡаплау өсөн пенсионерҙарға күберәк ярҙам итергә тырыша. Һәм был юҫыҡтағы эш дауам итәсәк.


text:
Республикала 2012 йылғы шәкәр сөгөлдөрө уңышынан 120 мең тонна шәкәр етештереләсәк
Илдә булған 78 шәкәр заводының 27-һендә шәкәр сөгөлдөрөн эшкәртеү тамамланған. Эште тамамлаған предприятиелар иҫәбендә Мәләүез һәм Раевка шәкәр заводтары ла бар.
Рәсәй Шәкәр етештереүселәр союзының һуңғы мәғлүмәттәренә ярашлы, Рәсәйҙә әлегә 4,382 миллион тонна шәкәр етештерелгән. Бер йыл элек был күрһәткес 4,513 миллион тоннаға тиң ине.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, быйыл республикала 940 мең тонна шәкәр сөгөлдөрө йыйып алынған. 2012 йылғы уңышты эшкәртеү миҙгеле аҙағынаса 120 мең тонна шәкәр етештереү планлаштырыла.


text:
Фото:
Сибай аэропорты рейстар йышлығын арттырырға ниәтләй
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районына эш сәфәре барышында Сибай ҡалаһы аэропорты менән яҡындан танышты.
Аэропорт ай ярым элек кенә файҙаланыуға тапшырылған, бынан аҙнаһына өс тапҡыр Өфө-Сибай-Өфө маршруты буйынса рейстар башҡарыла. Маршрут халыҡ араһында ҙур популярлыҡ алған, билет хаҡы 1775 һум.
Аэропорт заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған, атап әйткәндә, Урал зонаһының һауа шарттарын күҙәтеү өсөн метеолокаторҙар ҡуйылған.
Аэропорт начальнигы Нуриәхмәт Ямантаев әйтеүенсә, яҡын арала Өфөгә рейстар йышлығы арттырыласаҡ, шулай уҡ яңы рейстар, шул иҫәптән чартер рейстар ҙа асыласаҡ.


text:
Башҡортостанда шәхси медицина хеҙмәттәре сифатына күҙәтеү көсәйәсәк
БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа үткән Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет ултырышында «Башҡортостан Республикаһында шәхси медицина эшмәкәрлеге тураһында»ғы БР законына үҙгәрештәр индереү хаҡынд» БР закон проекты тикшерелде. Закон ҡабул итеү федераль ҡануниәттәге үҙгәрештәргә бәйле. Проект яңы редакцияла «шәхси медицина милке», «шәхси медицина эшмәкәрлеге субъекттары», «медицина ярҙамы», «медицина хеҙмәте», «пациент» төшөнсәләренә аңлатма биреүҙе күҙ уңында тота. Шулай уҡ проект шәхси медицина эшмәкәрлеге принциптарын һәм бурыстарын, пациент хоҡуҡтарын, шәхси медицина эшмәкәрлеге субъекттары хоҡуҡтарын һәм бурыстарын, түләүле медицина хеҙмәттәре күрһәтеүгә килешеү төҙөү шарттарын билдәләгән айырым нормаларҙы үҙ эсенә ала.
Закон проекты шәхси медицина эшмәкәрлеге сифатына һәм хәүефһеҙлегенә контроллек итеү тураһындағы положениены асыҡларға тәҡдим итә.
Парламентарийҙар билдәләүенсә, республикала шәхси эшҡыуарҙар менән күрһәтелгән медицина хеҙмәттәре сифаты мәсьәләһе бөгөн киҫкен тора. Шуға күрә закондар сығарыу кимәлендә етди эш көтөлә. Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет рәйесе Альбина Буранғолова фекеренсә, тәҡдим ителгән закон сығарыу инициативаһы төбәктә шәхси медицина сифатын билдәләгән нормаларҙы формалаштырыуҙа тәүге аҙым булып тора.


text:
- Подробности
- Просмотров: 371
ЛОТФРАХМАНОВ Илдар Илдус улы (29.11.1965, Өфө), анестезиолог‑ реаниматолог. Мед. ф. д‑ры (2007). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1989) Респ. клиник дауаханаһында, 2000 й. алып 2‑се Респ. клиник дауаханаһында эшләй, 2002 й. — Өфөнөң ашығыс мед. ярҙамы дауаханаһында бүлек мөдире, 2007 й. башлап БДМУ‑ла уҡыта, 2008 й. — 20‑се ҡала клиник дауаханаһында (Мәскәү), 2015 й. — Респ. кардиология диспансерында (Өфө) эшләй. Фәнни эшмәкәрлеге сирҙең ауырлығын баһалай торған интеграль ысулдар эшләүгә, медицинала киҫкен һәм кисектергеһеҙ хәлдәрҙе нейроселтәрле моделләштереүгә арналған. Л. ҡатнашлығында эренле‑елһенеүле өҙлөгөүҙең һәм сепсистың клиник‑лаб., иммунологик һәм цитогенетик күрһәткестәре билдәләнә, киҫкен панкреатит, ауыр травма һ.б. булған осраҡтарҙа иртә диагностикалау, ҡатмарлашыу ағышын һәм һөҙөмтәләрҙе күҙаллау ысулдары эшләнә. 50‑гә яҡын фәнни хеҙмәт авторы.
Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина


text:
- Подробности
- Просмотров: 313
ЛЮЦЕРНА (Medicago), ҡуҙаҡлы‑ лар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 60 төрө билдәле, Евразияла һәм Африкала таралған. Башҡортостанда 4 төрө үҫә. Күп һәм бер йыллыҡ (ҡомалаҡ һымаҡ Л.) үлән. Һабағы тармаҡлы, күтәрелеүсән йәки түшәлеүсән, ҡуйы булып япраҡлана, бейеклеге 100—150 см тиклем.
Япрағы өсәрле, япраҡ ҡолаҡсындары м‑н һабағына ҡушылған. Сәскәһе ваҡ, һары, ҡайһы берҙә күкһел шәмәхә төҫтә, ҡуйы тәлгәшендә йәки осонда урынлашҡан. Май—июлдә сәскә ата.
Емеше — ураҡ, бөрө йәки спираль рәүешле ҡуҙаҡ, июль—окт. өлгөрә. Болонда, урман ситендә, тау битләүендә, һирәгерәк далала үҫә. Һары, йәки ураҡ Л., ҡомалаҡ һымаҡ Л. — респ. бөтә терр‑яһында, румын Л. Башҡортостандың Урал алдында таралған. Баллы һәм мал аҙығы үҫемлеге; составында алкалоидтар, сапониндар, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Эндемик. Селтәр Л. (Башҡ‑н Урал алдында 4 урында табылған) БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
БР‑ҙа һары гибрид Л., күк гибрид Л. һәм күк, йәки сәсеү Л. үҫтерәләр. 1000 орлоғоноң ауырлығы 1,8—2 г. Ҡышҡа, ҡоролоҡҡа сыҙамлы, дым һәм йылы ярата, әсе тупраҡта үҫмәй, грунт һыуҙарының яҡын ятыуын яратмай. Күк гибрид Л. — 5—6 көнгә тиклем, һары гибрид Л. 15 көнгә тиклем һыу баҫыуға бирешмәй. Төп элгәрҙәре — аралыҡлы культуралар һәм ужым иген культуралары. Л. яҙғы иген культуралары япмаһы аҫтында яҡшы үҫә (ҡара: Ҡаплам аҫтындағы сәсеүлектәр). Тотош рәт сәсеү ысулы м‑н сәсеү нормаһы 15—16 кг/га, рәт араһы киң булғанда — 7—8 кг/га, сәсеү тәрәнлеге 1,5—2 см. Уңдырышлылыҡ (ц/га): йәшел масса — 320, бесән — 80, орлоҡ — 3,0; 100 кг йәшел массала 21,3 мал аҙығы берәмеге һәм 4,0 кг үҙләштерелеүсе протеин бар, 100 кг бесәндә ошоға ярашлы 50,2 һәм 13,7 (Көйөргәҙе р‑нының СССР‑ҙың 50 йыллығы ис. с‑зы, 1990). Йәшел мал аҙығы, бесән һ.б. итеп ҡулланыла. Л. сорттарын сығарыу һәм агротехникаһын эшләү б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 1938 й. алып Ауыл хужалығы институтында үткәрелә (Р.З.Ғәлимуллин, Х.Ғ.Ғөбәйҙуллин, Р.С. Йәнекәев, В.А.Михеев һ.б.). Бөтә ауыл хужалығы зоналарында үҫтерелә. БР‑ҙа Л. респ. селекционерҙары сығарған Бибинур, Уфимская 7, Чишминская һ.б. сорттары ҡулланылышҡа индерелгән.
Әҙәб.: Губайдуллин Х.Г., Еникеев Р.С. Семеноводство многолетних трав. Уфа, 1980.
Х.Г.Ғөбәйҙуллин, С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Эрнст Исаев: «10 майға Башҡортостанда иген сәсеү тамамланасаҡ»
— 10 майға республика аграрийҙары яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын сәсеүҙе тамамлаясаҡ, ә 20 майға бөтә техник культуралар ҙа тулыһынса сәсеп бөтөләсәк, — тине БЮТ телеканалында тура эфирҙа барған «Власть менән һөйләшеү» программаһы барышында Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры — ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев.
Вице-премьер бөгөн республика аграрийҙары өсөн үтә мөһим мәл булыуын, яҙғы сәсеү эштәре алып барылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Быйыл беҙ баҫыуҙарға һис ҡасан булмағанса иртә сыҡтыҡ. Был сәсеүҙе иртә башҡарыу иҫәбенә һәйбәт уңыш алыуға иҫәп тоторға мөмкинлек бирә.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, ҡоро осор быйыл июль аҙағы — август башына тура килергә тейеш, тип күҙаллана. Эрнст Исаев, аграрийҙар «ҡоролоҡ» һүҙен яратмай, тип билдәләне.
— Ауыл хужалығы министры булараҡ мин был һүҙҙе ҡабул итмәйем. 2010 йылғы ҡоролоҡ бик күп михнәттәр алып килде. Был иң элек төбәктәге аҙыҡ-түлек продукттарының хаҡында сағылды, — тине аграр ведомство башлығы. — Тап әлеге ваҡытта аграрийҙар уңышҡа нигеҙ һала.
Эрнст Исаев республиканың яҙғы баҫыу эштәренә яҡшы әҙерләнеүен билдәләне.
— Беҙ быйыл сәсеү эштәре алдынан ауыл эшсәндәренә етди дәүләт ярҙамы күрһәттек. Яғыулыҡ-майлау материалдары ауыл халҡына литрына 13 һумға ғына төшәсәк — был заправкаларҙағына ҡарағанда ике тапҡырға кәмерәк. Әйләнеш средстволары менән ярҙам итә алдыҡ, минераль ашламаларҙы арзанайтыу өсөн субсидиялар бүлә башлаясаҡбыҙ. Бынан тыш етештерелгән һөттөң һәр литры өсөн аграрийҙар ике һум субсидия алды.
Дәүләт ярҙамы күләмдәре быйыл былтырғыға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк.
— Быйыл ҡоролоҡ көтмәйбеҙ, — тип ышаныслы тауыш менән белдерҙе Эрнст Исаев.


text:
Фото:
«Өфөлә Гагарин көндәре» халыҡ-ара фестивале асылды
Фото:
«Өфөлә Гагарин көндәре» халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр фестивале 21-23 майҙа үтә. Унда ҡатнашыу өсөн ике тапҡыр Советтар Союзы геройы, СССР-ҙың летчик-космонавты, авиация генерал-полковнигы, Рәсәй Космонавтика федерацияһы президенты Владимир Коваленок етәкселегендә Рәсәй космонавтикаһы легендалары килде. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙың летчик-космонавты, авиация генерал-мойоры Виктор Горбатко, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙың летчик-космонавты Александр Иванченков, Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙың летчик-космонавты, СССР-ҙың атҡаҙанған һынаусы летчигы, авиация генерал-мойоры Игорь Волк, РФ Геройы, Рәсәйҙең летчик-космонавты, Рәсәйҙең космонавтар отряды летчигы, «Роскосмос» федераль йыһан агентлығы вәкиле Олег Скрипочка, Рәсәйҙең атҡаҙанған һынаусы летчигы, СССР-ҙың һынаусы космонавты Урал Солтанов, Рәсәй Космонавтика федерацияһының башҡарма директоры, РФ Хәрби-йыһан көстәре полковнигы Вячеслав Барденков, Рәсәй Космонавтика федерацияһының эштәр идарасыһы Виктория Склярова ла был сараға килде. Уларҙан тыш Өфөгә яҡташыбыҙ, кинорежиссер, кинооператор Мәхмүт Рафиҡов килде.
Саралар программаһы, йыһан туризмы, космонавтика киләсәге хаҡында улар «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһы барышында һөйләне.
— Беҙҙең алдағы эшмәкәрлекте йәш быуынһыҙ күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын, — тине Владимир Коваленок. – Беҙҙең төп бурыс – үҫеп килеүсе быуын менән эшләү. Һәм һеҙҙең республикала был йәһәттән күп эштәр башҡарыла. Беҙҙең федерацияның төбәк бүлексәһе бында яңыраҡ булдырылыуға ҡармаҫтан, ул илдә алдынғыларҙан һанала. Ун меңләп егет һәм ҡыҙҙың йыһан тематикаһына мөрәжәғәт итеүе, «Гагарин көндәре» сиктәрендә үткәрелгән барлыҡ сараларҙа әүҙем ҡатнашыуы ҡыуандыра. Бының менән беҙ барыһын да йыһанға саҡырмайбыҙ, ә әүҙем булырға, үҙеңдә ныҡышмалылыҡ, маҡсатҡа ынтылыусанлыҡ кеүек сифаттар тәрбиәләргә өндәйбеҙ.
Гагарин Ергә кире ҡайтҡандан һуң, уны видеотаҫмаға төшөргәнендә яҡташыбыҙ Мәхмүт Рафиҡовҡа 37 йәш була. Әммә был осрашыу алдынан уға күп юлдар үтергә тура килә.
— Һуғыш башланғанда мин унынсы класта уҡый инем, фронтҡа эләкмәнем, авиация заводында эшләнем. Артабан Өфөләге һәм Мәскәүҙәге авиация институттарында белем алдым. Бынан һуң С.А.Герасимов исемендәге бөтә Рәсәй дәүләт кинематография институтына уҡырға индем, уны тамамлағас, мине фәнни-популяр фильмдар киностудияһына йүнәлттеләр. Шулай итеп, Юрий Гагаринды видеотаҫмаға төшөргән беренсе оператор булдым. Нисек кенә булһа ла йыһандан ҡайтҡан кешенең, уны уратып алған халыҡтың эмоциональ торошон күрһәтергә тейеш инем. Ул ваҡытта бихисап ҡыҙыҡлы кадр төшөрҙөм.
Мине Сергей Павлович Королев кеүек ғалим менән осраштырғаны өсөн яҙмышыма рәхмәтлемен, тип белдерҙе һүҙ аҙағында Мәхмүт Рафиҡов.
Рәсәй космонавтикаһы легендаларының республикала булыу программаһы сараларға бай. Ҡунаҡтар өсөн Рәсәйҙә космонавтика тарихы буйынса түңәрәк өҫтәл, «Минең йыһан донъяһы» халыҡ-ара балалар проектында ҡатнашыусылар, йәш баскетболсылар – Ю.А.Гагарин исемендәге Кубок еңеүселәре, Ю.А.Гагарин исемендәге мәктәп уҡыусылары олимпиадаһында еңеүселәр менән осрашыуҙар ойоштороласаҡ, шулай уҡ улар Өфөнөң 93-сө, 3-сө, 39-сы гимназияларына барасаҡ.


text:
«Ләйсән» халыҡ бейеүҙәр ансамбле Башҡортостандан Сочиҙа Бөтә Рәсәй халыҡ мәҙәниәте фестивалендә сығыш яһаны
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Сочиҙа Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы булышлығында беренсе Бөтә Рәсәй халыҡ мәҙәниәте фестивале һәм күргәҙмәһе уҙҙы.
Фестивалдә Башҡортостандан республиканың алдынғы коллективтарының береһе – «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәр ансамбле сығыш яһаны. Ул былтыр «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған халыҡ ижады коллективы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды. Был Учалы ҡалаһы һәм районының ярты быуат тарихҡа эйә булған алдынғы коллективтарының береһе. 1972 йылдан алып «Халыҡ ансамбле» исемен йөрөтә.
Фестиваль Рәсәйҙең бөтә төбәктәренең халыҡ мәҙәниәте йолаларын пропагандалаусы сағыу ваҡиғаға әйләнде, тип хәбәр иттеләр БР Мәҙәниәт министрлығында. Тәүге тапҡыр бер майҙансыҡта РФ 85 субъектынан иң яҡшы халыҡ коллективтары йыйылды. Фестивалгә ике меңдән ашыу кеше – ижади делегациялар, һөнәрселәр һәм халыҡ кәсептәре оҫталары килде. Байрамда бөтә ҡатнашыусыларҙың һәм ҡунаҡтарҙың илдең гимнын башҡарыуы фестиваль асыу кульминацияһы булды. Күргәҙмәлә 80-дән ашыу павильон асылды, алты концерт майҙансығы эшләне.
Бөтә Рәсәй халыҡ мәҙәниәте фестивале һәм күргәҙмәһенең төп маҡсаттарының береһе – ил төбәктәренең бөтә халыҡ ижады йүнәлештәрен күрһәтеү, шулай уҡ мәҙәниәттәрҙең үҙ-ара байыуына, этник-ара һәм милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең аһәңлегенә һәм Рәсәй халыҡтары араһында дуҫтарса мөнәсәбәттәрҙе нығытыуға тәьҫир итеү.


text:
Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский менән эшлекле осрашыуы булды Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский менән эшлекле осрашыуы булды
Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский менән эшлекле осрашыуы булды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
11 сентябрҙә Ҡырмыҫҡалы районының Шайморат ауылында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединский менән эшлекле осрашыуы булды. Яҡтар республикала мәҙәниәтте һәм сәнғәтте үҫтереү мәсьәләләрен, шулай уҡ федераль маҡсатлы программа сиктәрендә уларға ярҙам итеү мөмкинлеген тикшерҙе.
– Рәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы менән үҙ-ара килешеп эш итеүебеҙгә килгәндә, Һеҙ министр вазифаһында эшләй башлағас был эшмәкәрлек әүҙемләште, – тине Рөстәм Хәмитов. – Берлектәге фестивалдәр, концерттар, күргәҙмәләр ойошторғанда ла әхлаҡи ярҙамығыҙҙы тойҙоҡ. Һеҙ – һәр ваҡыт беҙҙе аңлаусы, үтенестәребеҙгә яуап биреүсе һәм Башҡортостан биләмәһендә уҙғарылған сараларҙа ҡатнашыусы ҡунаҡ.
Владимир Мединский, үҙ сиратында, һуңғы йылдарҙа республикала мәҙәниәткә һәм сәнғәткә федераль ярҙам күләме 14-тән 200 миллион һумға тиклем артты, тип билдәләне.
– Был кешеләрегеҙҙең ҡыҙыҡлы проекттар уйлап табыуы хаҡында һөйләй. Хуплау тапҡан проекттар ҙа бар. «Симфония төнө» фестивале – сағыу, һәйбәт идея. Был беҙҙең дөйөм проект буласаҡ, уны «Мәҙәниәт» федераль маҡсатлы программаһына индерәсәкбеҙ, – тине Рәсәйҙең мәҙәниәт министры.
Легендар комдив Миңлеғәле Шайморатовҡа асылған һәйкәл хаҡында һөйләгәндә, Владимир Мединский, йәнә генералға үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы исемен биреүҙе юлларға мөмкин, тип белдерҙе.
– Беҙ бер нисә тапҡыр төрлө инстанцияларға мөрәжәғәт иттек, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әлегә ыңғай яуап юҡ, әммә һеҙҙең ярҙамығыҙ менән уның халыҡ геройы ғына түгел, илдең геройы икәнлеген раҫлай алырбыҙ тип ышанам.
Осрашыу барышында «Башҡортостан Республикаһында «Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһы» төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген әүҙемләштереү тураһында» ниәттәр тураһындағы Протоколға ҡул ҡуйылды. Документтың маҡсаты – хәрби тарихты өйрәнеүсе кешеләр һәм ойошмалар эшмәкәрлеген координациялау, илһөйәрлек тәрбиәһе биреүгә булышлыҡ итеү, хәрби-тарихи туризмды үҫтереү, шулай уҡ Башҡортостандың хәрби-тарихи тематикаға ҡараған мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм популярлаштырыу.
Рөстәм Хәмитов Владимир Мединскийға сәнғәт өлкәһендәге республика проекттарын ғәмәлгә ашырыуға булышлыҡ иткәне өсөн рәхмәт хаты тапшырҙы.
Осрашыуҙың тулы стенограммаһы республика Башлығының рәсми сайтында баҫылған.


text:
Ужымға һыуыҡ янамай
Быйылғы ҡышҡы һыуыҡ ужым культураларына янамай, тип ышандырҙы Башҡортостан ауыл хужалығы министрлығының прогрессив технологиялар һәм мелиорация бүлеге баш агрономыТаһирйән Мөхәмәтзиев.
Декабрҙәге тәүге һыуыҡтар агрономия хеҙмәткәрҙәрен бер аҙ хәүефләндергәйне. Ул ваҡытта ҡар ҡатламының ҡалын булмауы арҡаһында әсе һыуыҡ шытымдарҙы һәләк итә ала ине. Әммә Яңы йыл алдынан үткәрелгән тикшереүҙәр аграрийҙарҙы тынысландырҙы. Ужым шытымдары һәйбәт һаҡланған.
Әлеге ваҡытта башҡорт хеҙмәтсәндәренең страховка фондын өшөүҙән йомшаҡ ҡарлы юрған һаҡлай.
Керәшен һыуыҡтарынан һуң белгестәр үҫтереп ҡарау өсөн монолиттар һайлап аласаҡ, һәм агрономдар сәсеүҙең ниндәй торошта булыуына февралдә үк һығымта бирмәксе.
Республикала бөтәһе 568 мең гектар майҙанға ужым сәселгән, 15 мең гектарында — тритикале, майҙандың ҡалған өлөшө ужымға бирелгән.


text:
Биш айҙа тышҡы сауҙа әйләнеше 4,2 миллиард доллар тәшкил итте
Башҡортостан Республикаһының 2010 йылдың ғинуар-май айындағы тышҡы сауҙа әйләнеше 4,2 миллиард АҠШ доллары тәшкил итте, был республиканың бөтә тышҡы сауҙа тарихында иң юғары биш айлыҡ күрһәткес һәм 2009 йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 2,3 тапҡырға артығыраҡ булды. Был мәғлүмәттәрҙе Сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министрлығы килтерә.
Башҡортостан тышҡы иҡтисади бәйләнештәрҙе туҡтауһыҙ үҫтереүен һәм тышҡы сауҙа күләмдәрен арттырыуын дауам итә. Республиканың тышҡы иҡтисади хеҙмәттәшлек географияһы киңәйә. Быйыл республика продукцияһын донъяның 81 иле һатып алды, үҙ сиратында, республика 55 сит ил тауарҙарын һатып алды. Беҙҙә Европа илдәре, АҠШ, Ҡытай, Һиндостан, Төркиә, Япония, ғәрәп донъяһы илдәре һәм башҡа дәүләттәр менән ныҡлы иҡтисади бәйләнештәр юлға һалынды.
Республиканың тәүге ун партнерына Нидерландтар, Франция, Латвия, Чехия, Ҡаҙағстан, Төркиә, Польша, Венгрия, Ҡытай, АҠШ кеүек илдәр инә, улар менән тышҡы сауҙа әйләнеше күләме республика тышҡы сауҙа әйләнешенең 2/3 өлөшөн тәшкил итә.
Тышҡы сауҙаның географик структураһында элеккесә БДБ-нан тыш илдәр өҫтөнлөк ала, улар өлөшөнә бөтә тауар әйләнешенең 85 проценты тура килә.


text:
Фото:
Урмансылар көнө менән!
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов урман хужалығы, ағас әҙерләү һәм эшкәртеү предприятиелары хеҙмәткәрҙәрен һәм ветерандарын һөнәри байрамдары – Урман хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотланы.
"Урман ресурстары – Башҡортостандың иң мөһим милли байлығы. Уның территорияһының яртыһы тиерлек урмандар менән ҡапланған. Тармаҡ хеҙмәткәрҙәре республика иҡтисадын һәм социаль өлкәһен үҫтереүгә ҙур өлөш индерә, экология именлеген тәьмин итеү мәсьәләләрен уңышлы хәл итә. Урмандарҙың майҙаны йылдан-йыл арта, уларҙың сифаты яҡшыра. Урман фондын һаҡлау, тулыландырыу, рациональ файҙаланыу, урман янғындарын булдырмау буйынса әүҙем эш алып барыла. Быйылғы ҡоролоҡло йәй айырыуса көсөргәнешле булды. Илдең күп кенә төбәктәрендә ул етди зыянлы ҙур янғындарға килтерҙе. Һеҙҙең батырлығығыҙ һәм көйлө эш итеүегеҙ һөҙөмтәһендә республикала янғындарҙың ҙур территорияла, тораҡ пунктарға таралыуына юл ҡуйылманы", — тиелә ҡотлауҙа.
Төбәк башлығы урман комплексы алдында урмандан файҙаланыуҙың һөҙөмтәлелеген арттырыуға, ғәмәлдәге предприятиеларҙы модернизациялауға, ағасты тәрән эшкәртеү буйынса конкурент һәләтле яңы производствоға бәйле мөһим бурыстар тороуын билдәләй. Ағас эшкәртеүҙә заманса алдынғы технологиялар индереү, тармаҡҡа эре инвестициялар йәлеп итеү тураһында һүҙ бара. Республика Президенты урмансыларға "урман ресурстарын һаҡлап ҡалыу, тулыландырыу буйынса еңел булмаған көндәлек хеҙмәте, республиканың тәбиғәт байлыҡтарына һаҡсыл мөнәсәбәте өсөн" рәхмәтен белдерҙе. Рөстәм Хәмитов уларға "ныҡлы сәләмәтлек һәм именлек, һөҙөмтәле эш, яңы хеҙмәт уңыштары теләй".


text:
Башҡортостанда целлюлоза-ҡағыҙ комбинаты төҙөү планлаштырыла
Башҡортостанда — Ҡариҙел йәки Дыуан районында 600 меңдән алып бер миллион тоннаға тиклем ҡеүәт менән целлюлоза-ҡағыҙ комбинаты төҙөргә планлаштырыла.
Был турала 13 декабрҙә Хөкүмәт Йортонда республикала ағас эшкәртеү сәнәғәтен үҫтереү мәсьәләләренә арналған кәңәшмәлә БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров хәбәр итте.
Башҡортостандың урман сәнәғәте комплексы үҙенә, башлыса, ағас әҙерләү, урман-химия продукцияһы етештереү, ағас эшкәртеү һәм мебель әҙерләүҙе лә индереп, ағастан изделиелар етештереү кеүек йүнәлештәрҙе индерә.
Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ағас эшкәртеүҙә һәм ағастан изделиелар етештереүҙә быйыл 1 октябргә ҡарата — 518 ойошма, целлюлоза-ҡағыҙ производствоһында, нәшриәт һәм полиграфия эшмәкәрлегендә 785 ойошма шөғөлләнә.
Был тармаҡ предприятиелары быйыл бөтәһе 1783 миллион һумлыҡ үҙендә етештерелгән продукция тейәп оҙатты, үҙ көстәре менән эштәр башҡарҙы һәм хеҙмәттәр күрһәтте. Ағас эшкәртеү һәм ағастан изделиелар әҙерләү ойошмаларының әйләнеше 1807 миллион һум тәшкил итә.
Кәңәшмәне алып барған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов фекеренсә, мәҫәлән, Ҡариҙел районында брикет яғыулығы етештереүҙе заманса ойошторғанда унан килем йылына бер миллиард һумға етер ине. Етмәһә, бының өсөн тәүшарттар бар: Павлово һыу һаҡлағысында батҡан ағас запастары (яғыулыҡ тап шунан етештерелә лә) күҙаллауҙар буйынса миллион тоннанан ашып китә.
Кәңәшмәлә «Селена» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәксеһе, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Анатолий Бондарук белдереүенсә, Башҡортостанда ағасты тәрән эшкәртеү буйынса заманса производство ойоштороуға уның предприятиеһы 1,5-2 миллиард һум аҡса һалырға әҙер.


text:
Өфөлә «Балаға китап бүләк ит» хәйриә акцияһы үткәрелә
«Балаға китап бүләк ит» хәйриә акцияһы Өфөлә 9 мартта старт ала һәм бер ай дауам итәсәк. Ул Республика балалар дауаханаһында һәм балалар туберкулез диспансерында дауаланыусы бәләкәй пациенттарға ярҙам итеү маҡсатында ойошторола. Изге эштең инициаторы – Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана.
Өфө халҡы шәхси китапханаһынан йәки магазиндан алынған китаптарҙы сәләмәтлек, изгелек һәм уңыштар теләгән яҙмаһы менән биҙәп, йәш китап һөйөүселәргә бүләк итә ала.
Хәйриә проектын ойоштороусыларҙың әйтеүенсә, китаптар балаларҙың дауалау учреждениеһында үткәргән ваҡытын күңеллерәк итергә һәм ауырыуҙарҙы тиҙерәк еңергә ярҙам итәсәк.
Дауалау учреждениеларындағы ҡәтғи санитар нормаларға бәйле, баҫмалар яҡшы хәлдә булырға тейеш. Бүләк итеүселәрҙән китаптар ҡабул итеү Милли китапхананың барлыҡ корпустарында ла ойоштороласаҡ. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн 272-40-70 телефоны аша мөрәжәғәт итергә мөмкин.


text:
БР Хөкүмәтендә юл хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде
4 июлдә Башҡортостан Хөкүмәтендә Премьер-министр Азамат Илембәтов рәйеслегендә үткән оператив кәңәшмәлә юл хәүефһеҙлеге мәсьәләләре тикшерелде.
БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы начальнигы Динар Ғилметдинов әйтеүенсә, юл хәрәкәте менән идара итеү буйынса интеллектуаль автоматлаштырылған системаның беренсе сиратын булдырыу ҙур ҡалалар урамдары һәм юлдарындағы транспорт коллапсы кеүек заман проблемаһына һөҙөмтәле яуап буласаҡ.
— Пермь крайында тейешле тәжрибә тупланған. Беҙ уны иғтибар менән өйрәндек, — тине республиканың баш автоинспекторы.
БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров автомобиль юлдары сифаты буйынса борсоулы статистик мәғлүмәттәр килтерҙе.
— Әлеге ваҡытта төбәк-ара һәм муниципаль-ара әһәмиәттәге юлдар буйынса норматив талаптарға яуап биргән юлдар өлөшө — 21 процент, ә урындағы әһәмиәттәге юлдар буйынса дөйөм оҙонлоҡтан 11 процент тәшкил итә, — тине Ильяс Мөниров.
Комитет рәйесе һүҙҙәренсә, ағымдағы йылда ремонттан һуң 350 километрҙан ашыу юлдарҙы сафҡа индереү планлаштырыла. Шул уҡ ваҡытта йыл һайын башҡарыласаҡ минималь ремонт күләме 1500 километрҙан кәм булмаҫҡа тейеш. Ильяс Мөниров хәбәр итеүенсә, әле 2030 йылға тиклем Башҡортостан республикаһында дөйөм файҙаланыуҙағы автомобиль юлдарын үҫтереү һәм камиллаштырыу стратегияһы проекты әҙерләнә.
Азамат Илембәтов бер нисә министрлыҡ һәм ведомстволарға республикала юл хәрәкәтен контролдә тотасаҡ күләмле видеомониторинг системаһын ойоштороу буйынса тәҡдимдәр индерергә ҡушты, тип хәбәр итә Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.


text:
Фото:
Өфөлә Ғабдулла Туҡай иҫтәлегенә арналған кисә үтте
Фото:
Йома, 25 майҙа, Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында бөйөк татар шағиры Ғабдулла Туҡайҙың Өфөгә килеүенә 100 йыл тулыуға арналған шиғриәт кисәһе үтте. Байрамды Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Риф Тойғонов асып ебәрҙе. Ул тамашасыларға Ғабдулла Туҡайҙың 1912 йылда ике тапҡыр Өфөлә булыуы, уның Мәжит Ғафури, башҡа башҡорт шағирҙары һәм яҙыусылары, урындағы интеллигенция вәкилдәре менән осрашыуы, ҡымыҙ менән дауаланыуы тураһында һөйләне.
Кисәлә Башҡортостандың танылған шағирҙары – Абдулхаҡ Игебаев, Ҡәҙим Аралбаев, Хәсән Назаров, Ирек Кинйәбулатов, Йомабикә Ильясова, Тамара Искәндәриә, Хәлисә Мөҙәрисова, Салауат Рәхмәтулла, Рәдиф Тимершин, Риф Мифтахов, Дамир Шәрәфетдинов, Марис Назиров һәм башҡа бик күп әҙиптәр ҡатнашты. Улар үҙҙәренең Ғабдулла Туҡайға бағышланған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе.
Татарстан әҙәбиәте вәкилдәре – ТР Яҙыусылар союзы рәйесе Рәфис Ҡорбанов, Татарстандың халыҡ шағиры Рәдиф Ғаташ, күренекле драматург Данил Сәлихов Туҡай иҫтәлегенә арналған кисәнең хөрмәтле ҡунаҡтары булды. Шулай уҡ кисәлә Дағстандан килгән ҡунаҡ – ҡумыҡ телендә сыҡҡан ҡатын-ҡыҙҙар журналы мөхәррире Рухият Устарханова үҙ телендә ялҡынлы сығышы менән тамашасыларҙы таң ҡалдырҙы. Ул Ғабдулла Туҡай ижадының барлыҡ төрки халыҡтар өсөн ҙур әһәмиәте тураһында һөйләне.
Башҡорт дәүләт филармонияһы артистарының йырҙары һәм бейеүҙәре, шулай уҡ Башҡорт дәүләт педагогия университетының филология факультеты студенттарының концерт номерҙары кисәгә йәм өҫтәне.
Йола буйынса, Ғабдулла Туҡайға арналған барлыҡ саралар «Туған тел» йырын башҡарыу менән тамамлана. Әлеге сара аҙағында ла Туҡай һүҙҙәренә яҙылған матур йыр яңғыраны.


text:
Фото:
Башҡортостанда Төркиә консуллығы асыласаҡ
Фото:
Алдағы ваҡытта Башҡортостанда Төркиә Республикаһының Почетлы консулы тәғәйенләнәсәк.
— Башҡортостанда Почетлы консул тәғәйенләү темаһы күптән алып барыла, — тине Төркиәнең Ҡазандағы Генераль консулы Сабри Тунч Ангылы, «Башинформ» журналисының һорауына яуап биреп. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Генераль консул Башҡортостанға рәсми визит менән килде.
«Әлегә был мәсьәлә буйынса Рәсәйҙең Сит ил эштәре министрлығына мөрәжәғәт итмәнек, сөнки үҙ-ара килешеү процедураһы тамамланмаған әле», тип хәбәр итте Сабри Тунч Ангылы.
— Башҡортостанда яҡын арала Төркиәнең Почетлы консулы тәғәйенләнәсәк, тип ышанам. Ул мотлаҡ Рәсәй гражданы буласаҡ, — тине Генераль консул.


text:
Раил Сарбаев: «Киләһе аҙнала Башҡортостанға яңы самолеттар киләсәк»
Башҡортостандың Урал аръяғы төбәге баш ҡалаһы беҙгә тағы ла яҡынаясаҡ. Өфөнән 500 километр самаһы алыҫлыҡта урынлашҡан Сибайға осоу ваҡыты 40 минуттан артмаясаҡ.
18 ноябрҙә Башҡортостан Премьер-министры Раил Сарбаев Чехиялағы Куновица ҡалаһында урынлашҡан Аirсrаft Industriеs авиатөҙөлөш предприятиеһында булды. Башҡортостан делегацияһы завод акционеры вәкиле, “УГМК-Холдинг” йәмғиәтенең корпоратив мөнәсәбәттәр һәм махсус проекттар буйынса директоры Олег Мелюхов, директорҙар советы рәйесе Павел Вах, заводтың генераль директоры Илона Плшкова менән осрашты, заводты, шул иҫәптән йыйыу, әҙер продукция цехтарын, унда республикаға оҙатыуға әҙерләнеүсе самолеттарҙы ҡараны.
— Беҙ яҡын арала республикабыҙға ҡайтарыласаҡ ике L-410 UVР-Е20 самолетын ҡараныҡ. Заманса авионика менән йыһазландырылған, осоу-техник күрһәткестәре яҡшы булған, файҙаланыуҙа ышаныслы, хеҙмәтләндереү һәм сервис яғынан ябай 19 урынлы турбовинтлы һауа судноһы ул, — тине Премьер-министр.
L-410 UVР-Е20 самолеты Европа һәм Рәсәйҙә сертификатланған. Белгестәр һүҙҙәренә ҡарағанда, самолеттың йыһазланышы уны төрлө һауа, географик һәм метеорологик шарттарҙа, яһалма һәм грунтлы ултырыу полосаларында файҙаланыу мөмкинлеге бирә. Һуңғы сифаты транспортты тағы ла ҡулайыраҡ яһай, тип билдәләне Раил Сарбаев, сөнки уны санитария авиацияһы сифатында ла ҡулланырға мөмкин.
Премьер-министр әйтеүенсә, сәфәр барышында техниканы ҡабул итеү тураһындағы документҡа ҡул ҡуйылған. Был аҙнала, шәмбе көнө, беҙҙең техник белгестәр Чехияға уҡырға ебәреләсәк. Нефтекама һәм Сибай ҡалалары аэропорттарының инфраструктураһы яңы төр самолеттарҙы ҡабул итеүгә әҙерләнә, осоштар программаһы төҙөлә.
Рейстар ойоштороу республиканың төньяҡ-көнбайыш төбәгендә йәшәүселәрҙең эшлекле әүҙемлеген күпкә күтәрәсәк, тип иҫәпләй Нефтекама ҡалаһы башлығы Олег Руденко.
— Беҙ Өфөгә генә түгел, Татарстан, Пермь, Удмуртияға осасаҡбыҙ. Бөгөн ун йылдан артыҡ эшләтелмәгән аэропортты тергеҙеүгә әҙерләнәбеҙ, заманса навигация йыһаздары урынлаштырыласаҡ. Шуны ла иҫәпкә алырға кәрәк, аэропорт асыу 33 яңы эш урыны бирәсәк, — ти Олег Руденко.
Беренсе самолетты ноябрҙә үк ҡайтарыу планлаштырыла, ошо уҡ айҙа Сибайға беренсе рейс яһау ниәте бар.
Бынан тыш, Прагала Чехия банкылары етәкселеге менән осрашыуҙа Рәсәйгә самолеттар һатыу схемалары тикшерелде. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар әйтеүенсә, Чехияның Рәсәй менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүгә теләге ҙур. Был уңайҙан РФ транспорт министры Игорь Левитин менән осрашыу планлаштырылған, унда урындағы һауа линиялары үҫеше тураһында һөйләшеү дауам итәсәк. Сәфәрҙә Чехияла етештерелгән самолеттарҙы хеҙмәтләндереү үҙәген Башҡортостанда ойошторорға тәҡдим ителде.


text:
Өфө ҡалаһында йәшәгән ҡәҙерле туғаныбыҙ Фәтҡуллина Фәйрүзә Рәхмәтулла ҡыҙын матур юбилейы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Оло йөрәкле апайыбыҙҙы хәстәрлекле, ярҙамсыл, изге күңелле, өлгөлө булғаны өсөн, тормош юлында осраған ауырлыҡтарға һынмай-бөгөлмәй, күңеле саф булып ҡалғаны өсөн яратабыҙ. Апайымдың уңғанлығына, бөтмөрлөгөнә һоҡланып бөтә алмайбыҙ. Киләсәктә лә, апай, һиңә эштәреңдең гел уң булыуын, теләктәреңдең барыһы ла тормошҡа ашыуын, тыуаһы таңдарыңдың тик шатлыҡҡа төрөнөүен теләйбеҙ. Йән тыныслығы ташламаһын, күңел байлығы кәмемәһен, балаларыңа, ейән-ейәнсәрҙәреңә, туғандарыңа терәк-таяныс, кәңәшсе булып, оҙон-оҙаҡ йәшәргә яҙһын.
Йыландың яманаты таралған инде ул. Мәкерле кешеләр хаҡында "ҡуйынында йылан йөрөтә", ғәйбәтселәргә иһә "ер аҫтында йылан көйшәгәнен дә ишетә", әсе теллеләргә "йылан тел" тиҙәр. Хәйер, был йән эйәһенән шөрләмәгән кеше һирәктер. Һәр хәлдә юлыңда йылан осраһа, йөрәк жыу итеп ҡала...
Шул тиклем ҡурҡыныс затмы икән ни йылан? Бөгөн уның үҙе менән әңгәмәләшергә йөрьәт иттек.
— Йылан ағай, дөрөҫөн әйтәм, һинән үҙем дә шыртлайым әле...
— Белмәйем, ниңә улайҙыр? Кешегә зыяным тейгәне юҡ минең: шыуышып ҡына йөрөйөм, зарарлы ҡоротҡостарҙы юҡ итәм...
Башҡорттарҙағы "Шаһимаран" тигән әкиәт йыланға табыныуҙың тажы булырлыҡ инаныстарын фантастик рәүештә тасуирлап биргән бер үрнәк дәрәжәһендә. Ғөмүмән, халыҡтарҙың борон төрлө кейек, ҡош-ҡорт, йылан-фәләнгә табыныуы, үҙенсә бер тотем итеп ҡарауы – типик күренеш.
Йылан культы, уны тотем-табыныш итеү айырыуса боронғо шәреҡ халыҡтарына, төрки ҡәүемдәренә бик хас. Бөтә донъя халыҡтары өсөн йылан образының, шуға бәйле миф-ҡарыһүҙҙәрҙең үҙенсәлектәре бар. Мәҫәлән, боронғо Көнбайыш Европа халыҡтары, айырата славяндар өсөн йылан, бигерәген дракон ише мифик образдар – золомлоҡ символы, яуыз рух заты.
Йыландар кемгәлер тәбиғи йән эйәләре булараҡ осраһа, кемгәлер — күсмә мәғәнәлә. Моғайын, икенсеһе өҫтөнлөк итәлер. Ирҙәрҙе ул — ҡатын-ҡыҙ, ҡатындарҙы ир аҡтыҡтары сүрәтендә "саға", берәүҙәр ағыу сәскән аҫтыртындарҙан яфа сигә, икенселәр ғәйбәтселәр ҡорбанына әйләнә.
Ҡайһы бер боронғо башҡорт ырыуҙары йыланға табынған, башҡа төрки халыҡтарҙа ла изге һаналған был йән эйәһе. Бәғзеләрендә ер аҫты байлығы һаҡсыһы булһа, бүтәндәрҙә тау хужабикәһенә тиңләнә. Ниндәй генә ҡиәфәттә, зат рәүешендә бәйән ителмәһен, алда телгә алғанса, йылан кеше тормошонда йыш осрай, тәбиғәттең башҡа йән эйәләре һымаҡ уҡ, ғүмеребеҙҙең хәл-ваҡиғаларына үрелеп, ҡушылып оҙата килә. Һис юғында — мөсәл булараҡ...
Өфө боҙҙарында йәштәр командалары араһында хоккей буйынса донъя чемпионаты ҡыҙғандан-ҡыҙа. Ярыштың икенсе көнөндә лә уйын көсөргәнешле барҙы.
Тәүҙә Спорт һарайында Швейцария менән Латвия командалары осрашты. Ике яҡ егеттәре лә сос, оҫталар. Шулай ҙа швейцарҙар йылдамыраҡ ине. Улар, дәғүәселәре ҡапҡаһына шайба артынан шайба оҙатып, уйынды 7:2 иҫәбе менән тамамланы. АҠШ менән Германия егеттәре араһындағы боҙ өҫтө алышын да көйәрмәндәр ҡыҙыҡһынып күҙәтте. Йылғырлығы, уңышлы алымдары менән һоҡландырған американдар немецтарҙың барлыҡ һөжүмен кире ҡағып ҡына торҙо. Матч 8:0 иҫәбенә бөттө.
Көнсығыш календары буйынса киләһе йыл 2013 йылдың 10 февралендә башлана. Ҡара Һыу Йыланы йылы тип атала ул – ҡаршылыҡлы, төрлө ваҡиғаларға бай осор. Финанс операциялары, инвестициялар һәм инновациялар өсөн уңышлы йыл, әммә уға өлгәшеү өсөн әүҙемлек менән бергә түҙемлек тә талап ителә. Фән һәм ижад өлкәһендә эшләгәндәр яңы бейеклектәрҙе яулаясаҡ.
Йылан – Инь энергияһы етәкселек иткән, ҡатын-ҡыҙ башланғысын аңлатҡан көслө билдә, төплө аҡыл, ғәҙеллек һәм көс кеүек һыҙаттарҙы сағылдыра. Һыу – уның стихияһы, әүҙемлекте, хәрәкәтсәнлекте, тормошто яҡшыртыуға ынтылышты билдәләй.
Башҡортостан Хөкүмәтендә Республиканың социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссияһы ултырышы күңелле ваҡиғанан — "Эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятие" һәм "Яҡшыларҙың-яҡшыһы" тигән конкурстар еңеүселәрен бүләкләүҙән башланды. Был предприятиеларҙың ҡайһы берҙәрендә һигеҙәр мең кеше эшләүгә ҡарамаҫтан, һәр хеҙмәткәргә иғтибарлы ҡараш булдырылған, шуға ла производствола йәрәхәтләнеү һәм үлем осраҡтары теркәлмәгән.
Үкенескә ҡаршы, хеҙмәткәрҙең именлеге республикабыҙҙың барлыҡ ойошмаларында ла тейешле кимәлдә хәстәрләнә, хоҡуҡтар һанлана, тип әйтеп булмай. Башҡортостандағы Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе Андрей Цибизовтың белдереүенсә, быйылғы 11 айҙа, былтырғы менән сағыштырғанда, эш урынында ҡазаланыусылар кәмей төшкән: үлем осраҡтары дүртәүгә аҙайған һәм 76 кеше тәшкил иткән, ауыр йәрәхәт алғандар былтыр 203 булһа, быйыл — 172 кеше.
Яңы йыл ишек ҡаҡҡанда баш ҡаланың төп баҫмаһы — “Вечерняя Уфа” гәзите — хәбәрселәре Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашты. Байрам алдынан булһа ла, әңгәмә халыҡты борсоған көнүҙәк мәсьәләләргә арналды.
Өфө халыҡ-ара кимәлдәге саммиттарҙы ҡабул итергә йыйына, шуға күрә Президенттан: “Мөһим сараларға әҙерләнеп өлгөрөрбөҙмө? Әле күпләп төҙөлгән ҡунаҡханаларға аҙаҡ ихтыяж булырмы?” — тип һоранылар.
— Мин быға бик ышанам, сөнки Өфө артабан үҫәсәк, — тине Рөстәм Зәки улы.
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙә Рәсәй Дәүләт Советының Президент Владимир Путин үткәргән “Рәсәй Федерацияһы төбәктәренең инвестиция йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыу һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн яҡшы шарттар булдырыу тураһында”ғы мәсьәлә ҡаралған ултырышта ҡатнашты, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.
Кәңәшмә йомғаҡтарына аңлатма биреп, Рөстәм Хәмитов былай тине: “Инвестиция эшмәкәрлеге — беҙҙең өсөн тәү сираттағы бурыс.
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 44 Алға
Бит башына
Кроссвордтың яуаптарын (уйынсыҡтарҙы) ике шыршыға бүлеп, тейешенсә урынлаштырып сығырға кәрәк.
Горизонталь буйынса: 2. "Ҡошон осорған (...)кә ҡарар, ҡуйын юғалтҡан ергә ҡарар". "Өй артында ҡорто барҙың өй эсендә (...)о бар". 4. Тәртәһе бар — аты юҡ, тештәре бар — башы юҡ. Күкшел йөнлө кимереүсе ер-һыу йәнлеге. 7. Ҙур булмаған сөм һауыт. Ике ҡойроҡло бер сысҡан/Сабырға бик оҫта. 9. Оҙонсараҡ япраҡлы, йәйек ботаҡлы, ҡубып тора торған ҡытыршы ҡабыҡлы, эре ҡайышҡаҡ ағас. Ҡытай мафияһы. 11. Йәш быуынға дөйөм белем һәм тәрбиә бирә торған уҡыу йорто. "Ҡарт бар ерҙә ҡот бар, (...) бар ерҙә орсоҡ бар".


text:
Өфөлә иң оҫта бейеүселәргә тәүге бейеү премияһы тапшырыла Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Өфөлә иң оҫта бейеүселәргә тәүге бейеү премияһы тапшырыла
Өфөлә иң оҫта бейеүселәргә тәүге бейеү премияһы тапшырыла Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
23 октябрҙә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Russian Dance Awards 2016» беренсе бейеү премияһы тапшырыла. Был көндә ҡаланың иң яҡшы бейеү коллективтары һәм бейеүселәре бер сәхнәлә сығыш яһай. Иң яҡшылары исеменә төрлө йәштәге, йүнәлештәге һәм әҙерлекле башҡарыусылар дәғүә итә ала. Еңеүселәр «Иң яҡшы бейеү» (өлкәндәр), «Иң яҡшы бейеү» (балалар), «Иң яҡшы бейеү дуэты», «Иң яҡшы бейеү видеояҙмаһы» номинацияларында билдәләнә.
Хәҙер ҙә ҡатнашыу өсөн ғариза бирергә мөмкин, тип хәбәр итә ойоштороусылар. Әлеге ваҡытта тамашасылар премияның рәсми сайтында иң яҡшы коллективтар һәм ижади номерҙар өсөн онлайн тауыш бирә. Сығыштарҙың 42 видеояҙмаһы урынлаштырылған. Улар өсөн 20 мең самаһы кеше тауыш биргән дә инде. Тауыш биреү 20 октябрҙә тамамлана, еңеүселәр иһә финал барышында иғлан ителә.


text:
- Подробности
- Просмотров: 454
БЕЛОРЕТ МЕТАМОРФИК КОМПЛЕКСЫ, өҫкө кембрий алды тау тоҡомдарыныңурындағы юғары баҫымлы стратиграфик бүлексәһе. Д.Г.Ожиганов Белорет ҡ. р‑нында айырып күрһәтә (1940). А.И.Иванов (1948), Н.Ф.Решетников (1962—66), П.Н.Швецов (1962—76), А.А.Алексеев (1970) тарафынан өйрәнелә. Мәйәрҙәк антиклинорийын төҙөй. Көнсығышта Уралтау зонаһы, көньяҡта Йылайыр синклинорийы, көнбайышта Яланғас синклинорийы м‑н сиктәш. Б.м.к. аҫҡы рифейҙа (бөрйән) 120—130 м ҡалынлыҡтағы бүгәнәк (ҡомташлы кварцит, балсыҡлы һәүерташ, эзбизташ), 700—1200 м ҡалынлыҡтағы ҡыҙылташ (кристаллы һәүерташ, эзбизташ) свиталарына; урта рифейҙа (юрматын) — 150—600 м ҡалынлыҡтағы айыусапҡан (мусковит-кварцлы, мусковит‑хлорит- кварцлы һәүерташ, кварцит, амфиболит), 150—300 м ҡалынлыҡтағы бәләтәр (күмерле‑балсыҡлы һәүерташ, кварцит, амфиболит), 250—350 м ҡалынлыҡтағы егәлгә (мусковит‑кварцлы һәүерташ, кварцит), 750—1000 м ҡалынлыҡтағы егәҙе‑комаровка (мусковит‑хлоритоид‑кварцлы графитлы һәүерташ, кварцит) свиталарына һәм әүжән свитаһына; өҫкө рифейҙа (ҡаратау) — яҡынса 700 м ҡалынлыҡтағы елмәрҙәк (кварцит, мусковит- кварцлы һәүерташ) һәм яҡынса 450 м ҡалынлыҡтағы ҡытау (мәрмәрләнгән эзбизташ) свиталарына бүленә. Ултырмалар төньяҡта Тирлән й. алып көньяҡта Белорет р‑ны Үҙән а. тиклем Ағиҙел й. уң ярында таралған (оҙонлоғо — яҡынса 100 км, киңлеге — 40 км тиклем). Метаморфизмдың йәше — һуң венд (яҡынса 600 млн йыл). Тәрән йырынлы һәм ауышыу мөйөштәре ярашмаған комплекс тоҡомдары палеозой ҡатламдары (ордовик ҡомташы) м‑н ҡаплана. 90%‑ы метаморфланған ултырма (кварцит, кристаллы һәүерташ, мәрмәр), 5—10%‑ы магмалы (амфиболит, эклогит) тоҡомдарҙан тора; Б.м.к. ҡалынлығы 3600—4300 м. Комплексҡа көрән тимер мәғдәне, магнезит, авантюрин, тау гәлсәре, кварц юлағы сығанаҡтары тура килә.
Әҙәб.: Швецов П.Н. Стратиграфия белорецкого комплекса Южного Урала //Советская геология. 1980. №3.
А.А.Алексеев
Тәрж. Э.М.Юлбарисов