text:
Хикәйә
Нисек кенә ашыҡһам да, автобусҡа тәки һуңланым. Кәйеф ҡырылып, үҙемде эстән һүгә-һүгә, билет алмаштырырға сиратҡа баҫтым. Бер аҙ торғас, әҙерәк тынысланып, үҙ-үҙемде йыуата башланым: "Ярай, кис түгел, автобус та булыр, йырлай-йырлай ҡайтып та етермен әле, Алла бирһә". Тирә-яҡҡа күҙ һалдым — һәр кемдең үҙ мәшәҡәте: кемдер автобусына ашыға, ә икенселәр автовокзалдың икенсе ҡатына күтәрелә.
Ҡайһы берәүҙәр ғаиләһе менән юлға сыҡҡан. Автовокзал ҡырмыҫҡа иләүеләй ҡайнап тора. Шулай ҙа кешеләрҙең кәйеф күтәренкелеге һиҙелә. Байрам бит. 1 Май! Миңә, совет заманында йәшәп ҡалған кешегә, май байрамдары элеккесә тантаналы булып ҡабул ителә. Тик парадта ғына йөрөлмәй. Элек шул парадҡа сыҡҡы килмәй торғайны, ә хәҙер һағындырып иҫкә төшә. Хәйер, үткән ғүмер һәр ваҡыт һағындыра. Киләсәк кенә билдәһеҙ, серле тойола.
— ти бер йәше саҡ тулып килгән Айбулат Мансуров. Хөрмәтле гәзит уҡыусылар, һеҙ һүрәттә күргән ошо малай баҫмабыҙҙың ҡәҙерен белә. Бер ҙә уны йыртҡылап-өҙгөләп ташламай, киреһенсә, һәр һүрәтен, яҙыуҙарын иғтибарлап ҡарап сыға, шунан сәпәкәй итеп йылмайып ҡуя. Күрәһең, был: "Бөгөнгө һан да ҡыҙыҡлы булған", — тип әйтергә теләүелер.
Ысынлап та, дуҫтар, бер олоно, бер кесене тыңла тигәндәй, "Башҡортостан" йортобоҙға яңылыҡ, күңелебеҙгә ял, йөрәгебеҙгә дәрт һәм аңыбыҙға аҡыл алып килә. Әйткәндәй, ваҡыт үтер ҙә китер, баҫмаларға яҙылыу осоро тамамланыр, шуның өсөн кем гәзиткә яҙылып өлгөрмәгән, почта бүлексәләренә ашығырға саҡырабыҙ!
Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең балалар студияһы, республикала ойошторолған күп сараға биҙәк өҫтәүҙән тыш, Рәсәй киңлектәренә лә сыға, сит илдәрҙә лә уңышлы сығыш яһай.
Мәҫәлән, ошо көндәрҙә йәш ғәскәровсылар, Ҡаҙағстанда балалар һәм үҫмерҙәрҙең "Илһам киңлектәре" халыҡ-ара фестивалендә ҡатнашып, I урынды алды, ә иң кескәй бейеүсе – өс йәшлек Сабина Нуриманова махсус диплом менән бүләкләнде.
– Малай һәм ҡыҙҙарҙы ҙур сәхнәгә сығарыу өсөн, әлбиттә, күп көс талап ителә, бигерәк тә бейеү сәнғәте серҙәренә өйрәтеү еңел түгел, – ти ансамблдең балалар студияһы етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альбина Нуриманова. – Еңеүҙәр нигеҙендә ҙур хеҙмәт ятыуын балалар үҙҙәре генә белә. Уның өсөн ваҡыт менән иҫәпләшмәйенсә күнекмәләр үткәрергә кәрәк. Һәр саҡ юғарылыҡҡа ынтылабыҙ, еңеүебеҙ хаҡында ишеткәндә һәр беребеҙҙең хис-тойғоһон һөйләп аңлатыу мөмкин түгел. Быға тиклем Санкт-Петербург, Әстрхан халҡына башҡорт һәм донъя бейеүҙәрен күрһәткәйнек, унда ла призлы урындар яуланыҡ.
Шиғыр һөйөүсенән бер ауыҙ һүҙ
“Сәсән барҙа телең тый” тигән хәҡиҡәт һис онотолмай ҙа ул, әммә йәне бар кешегә йөрәген ярып барған хистәрҙе ғәмгә еткереү форсаты ла бирелгән бит әле. Күренекле шағирәбеҙ Факиһа Туғыҙбаеваның ҡоласлы ижады, рухи асылы тураһында башҡорттоң мәшһүр зыялылары Мостай Кәрим, Зәйнәб Биишева, Ғайса Хөсәйенов, Рауил Бикбаев, Хәким Ғиләжев, Хәсән Назарҙар тос, үтемле һәм ихлас һүҙен әйткән. Матбуғатта күренә килгән бүтән мәҡәләләр ҙә ололар күңеленән сыҡҡан төп фекерҙе башҡортта бүтән ҡәүемдәрҙе күтәргән Марина Цветаева, Зөлфиә, Гөлшат Зәйнәшева, Фазу Алиевалар кимәлендәге оҫта Факиһа шиғриәтенең милли мәҙәниәтебеҙ хазинаһына әүерелеүен ҡеүәтләне.
Таңғы һил иртәләрҙә, йә йондоҙҙар һибелгән аяҙ төндәрҙә Кеше тын ҡалып, сихри тынлыҡҡа таң ҡалып, Йыһан ауаздарын тыңлай, Илаһи заттан ниндәйҙер ым-ишара йәки яуап көткәндәй уйланып тора. Бер мәл, Кеше йырлай йә һамаҡлай башлағас инде, Донъя үҙе, таң ҡалған шикелле, Кеше тауышына ҡолаҡ һала, уның һәр бер өнөн-һүҙен тын ғына ҡабул итә. Һүҙ Йыһан киңлегендә тирбәлә. Йондоҙҙарға ҡағылып, уларҙы сыңлата. Ерҙәге ысыҡтарҙы һирпелдереп, үләндәрҙе илата… О, һүҙ ҡөҙрәте! Әй, һүҙ ҡәҙере!..
Донъя. Кеше. Һүҙ. Ошо мәңгелек төшөнсәләр бейеклегенән һәм берлегенән ҡарағанда, күренекле башҡорт шағиры Муса Ғәлиҙең ижады үҙенең танылыу даирәһе менән дә, поэтик тәрәнлеге менән дә ысын классика өлгөһө булырлыҡ кимәлде тота. Донъя менән Кеше араһында әлеге Һүҙ ғәли йәнәптәре – уларҙы тоташтырыусы, берләштереүсе һәм йәшәү мәғәнәһен тултырғандай, асыл донъя барлығын йәмләгәндәй ҡөҙрәтле көс.
Украинала халыҡтың йәнә Майҙанға сығыуы, Иран өсөн уран байытыу мәсьәләһенең ыңғай хәл ителеүе үткән аҙнаның мөһим ваҡиғалары рәтендә торҙо.
Майҙан йәнә гөрләй
Украинала сәйәси йәһәттән сетерекле хәл тыуһа, уның сиселешен Майҙанға сығып хәл итеүҙе ғәҙәт итеп алдылар. 2000 йылда уҡ оппозиция вәкилдәре Майҙанға сығып, ул саҡтағы президент Леонид Кучмаға ҡаршы акция ойошторғайны. 2004 йылдың ноябрь – декабре лә Украина өсөн бик боларышлы булды. Ул саҡта халыҡ премьер-министр Виктор Януковичтың президент һайлауҙа еңеүен танырға теләмәне. Һөҙөмтәлә яңынан һайлау үткәрелде, һәм “ҡыҙғылт-һары” революция еле менән власҡа оппозиция вәкиле Виктор Ющенко килде. 2007, 2010, 2011 йылдарҙа ла Украина халҡы Майҙанға сығып, митинг уҙғарып, сәйәси ҡарашын белдерә килде.
“Кроношпан” заводын төҙөү мәсьәләһе буйынса бәхәстәр әле һаман тынмай. 22 ноябрҙә Өфөлә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратының “Кроношпан” заводын төҙөү мәсьәләһенә арналған эш төркөмө етәкселеге Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы ағзалары менән берлектә ултырыш үткәрҙе. Уның эшендә Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары, республиканың башҡарма власть органдары, граждандарҙың инициатива төркөмө вәкилдәре ҡатнашты.
Башҡортостан Хөкүмәте республикала мал бешмәһе, Африка тағуны сирҙәренең таралыуына юл ҡуймау маҡсатындағы комплекслы саралар планын раҫланы.
Бындай саралар хәүефле һәм карантинлы сирҙәр буйынса хәлдең ҡырҡа насарайыуына бәйле. Контроль өсөн ғәҙәттән тыш ведомство-ара комиссия ойошторолдо, уға Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев етәкселек итә. Комиссия составына ил һәм республика министрлыҡтары, ведомстволары, контроль органдары, көс структуралары, ҙур агросәнәғәт предприятиелары вәкилдәре инде, тип хәбәр ителә Башҡортостандың хоҡуҡи мәғлүмәт порталында.
Башҡортостан ҡышҡа әҙерлек сифаты буйынса ил төбәктәре араһында дүртенсе урынды биләй.
Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы мониторинг һөҙөмтәләре буйынса төбәктәрҙәге башҡарма власть органдары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген билдәләне. Күрһәткестәрҙә йылытыу миҙгеленә әҙерлек сараларының барыһы ла — йылылыҡ, һыу, газ һәм электр менән тәьмин итеү, торлаҡ фонды менән инженерлыҡ инфраструктураһының паспорттары, яғыулыҡтың авария тупламы, етешһеҙлектәрҙе ваҡытында төҙәтеү, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиеларының һәм халыҡтың коммуналь ресурстар өсөн бурысы — иҫәпкә алынған. Был йәһәттән Сахалин, Тамбов һәм Воронеж өлкәләре тәүге урындарҙы биләй.
Артҡа 1 2 Алға
Бит башына
Республикабыҙ төбәк финанстарына идара итеү сифаты юғары булған биләмәләр иҫәбенә инде. Был хаҡта Рәсәйҙең Финанс министрлығында хәбәр иттеләр.
Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостандан тыш был исемлеккә тағы ла 22 төбәк инде. Республикабыҙ, 2011 йыл менән сағыштырғанда, күрһәткестәрен ярайһы уҡ яҡшыртҡан.
Рәсәйҙең Финанс министрлығы бындай мониторингты алты йүнәлеш буйынса үткәрә. Улар иҫәбенә бюджетты планлаштырыу, ҡаҙнаның үтәлеше, бурыс йөкләмәләренә, дәүләт милкенә идара итеү, дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеү сифаты, шулай уҡ муниципаль берәмектәр менән финанс мөнәсәбәте, бюджет процесының асыҡлыҡ дәрәжәһе инә.


c: text/html

text:
Наши новости
Опрос
Как Вы оцениваете работу филармонии?
2018 - Год Семьи
2018 год объявлен в Башкортостане Годом семьи
Абонементы
Всероссийский старт продажи абонементов
ЭЛЕКТРОННЫЕ БИЛЕТЫ
Продажа билетов онлайн
Получить всю информацию о наличии и стоимости билетов теперь легко: не выходя из дома, с мобильных устройств, подключенных к сети Интернет.
Наш репертуар
Апрель 2018
Май-Июнь 2018
Пресса ⇒ Юҡ, өҙөлмәне моң
Юҡ, өҙөлмәне моң
Автор: Автор: Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ / “Башҡортостан” гәзите
Дата: 11.03.2014
Ашығамын — кешеләргә әйтә
торған һүҙҙәрем бар,
Ашығамын — алдарымда
артылаһы үрҙәрем бар,
Айырмаһын йырҙарымдан,
күпме килер ҡулдарымдан,
Ашығамын, ашығамын.
Туҡтатмағыҙ юлдарымдан...
Шағирә Гөлфиә Юнысова һүҙҙәренә ижад иткән был йырҙы композитор Салауат Низаметдинов үҙе йыш ҡына ниндәйҙер тетрәнеү менән башҡара ине. Уйлап ҡараһаң, ошо юлдар оло талант эйәһенең тормош һәм ижад принцибын, йәшәү мәғәнәһен асып бирә. Ысынлап та, ашығып йәшәне Салауат Әхмәҙи улы. Күрәһең, арабыҙҙан иртә китәсәген тойғандыр. Тыумыштан күреүһәләтенән мәхрүм булһа ла, ул 200-ҙән ашыу популяр йыр, “Нәҡи”, “Моменто”, “Ай тотолған төндә”, “Ҡара һыуҙар”, “Мөхәббәт йондоҙо” кеүек опералар яҙҙы. Әле һуңғы ярты быуатта Салауат Низаметдинов кеүек емешле ижад иткән, уға тиңләшерлек композиторҙы атауы еңелдән түгел. Милли сәнғәтебеҙҙе ниндәй аҫыл йыр-моңөлгөләре менән байытты замандашыбыҙ!
“Дөм ҡараңғы донъяларҙа
йәшәп,
Һин яҡтылыҡ киттең
ҡалдырып.
Яҡты донъяларҙа йәшәр
йырың
Йәндәребеҙөтөп,
яндырып”, —
тип яҙҙы уны һуңғы юлға оҙатҡанда шағирә ЗөһрәҠотлогилдина.
3 март — Салауат Низаметдиновтың тыуған көнө. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беренсе тапҡыр ошо көндө унһыҙҡаршыланыҡ. Композиторҙың ижадташ дуҫы, Башҡортостандың халыҡ артисы Әлфиә Юлсурина нәҡ шул көндәҡабатланмаҫ моң эйәһенең яҡты рухына арнап “Өҙөлдө моң...” тигән концерт программаһын тәҡдим итте.
— Салауат Низаметдинов — иң яратҡан композиторым, — ти йырсы. — Ул минеңөсөн һәр саҡ маяҡ булып торҙо, остазым тип атаһам да арттырыу түгел. Тормошҡа ҡарата мөнәсәбәтемде, уйланыуҙарымды, кисерештәремде уның йырҙары аша тамашасыларға еткерҙем. Салауат көслө рухлы шәхес ине. Ауырлыҡтарға бирешмәҫкә, ел-дауылдарҙа һынып ҡалмаҫҡа өйрәтте. Ә бит тормоштоңәсе бурандары мине урап үтмәне. “Һин теләһә ниндәй ғәйбәткәҡолаҡһалма, үҙеңдең кем икәнлегеңде ижадың менән иҫбатла!” — тип кәңәш бирә ине. Халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улына ихтирамым, рәхмәтем сикһеҙ. Шуға ла ошо концертты үткәреүҙе мөҡәддәс бурысым тип иҫәпләйем.
Әйткәндәй, Салауат Низаметдинов та, Әлфиә Юлсурина ла — милли йыр сәнғәтен байытыуға тос өлөш индергән абруйлы шәхестәр. Танылған ике сәхнә оҫтаһының ижади дуҫлығы һөҙөмтәһендә ниндәй матур йырҙар тыуҙы! “Тәүбә”, “Тик мин кире боролмаҫмын”, “Алһыу пион”, “Әллә нисек булды беҙҙеңһөйөү”, “Ниңә мин йәрең түгел?” кеүек йырҙарҙы композитор Әлфиә Юлсурина өсөн махсус яҙған. Был әҫәрҙәр күптән тамашасы күңелен яулап өлгөрҙө.
Әлфиә Юлсуринаның башҡарыу оҫталығына халыҡ күптән юғары баһа биргән. Уның концерттарында залдың тулы булыуы, һәр сығышының дәррәү алҡыштарға күмелеүе — быға асыҡ дәлил. Уңыш сере нимәләһуң? Халыҡсан булып ҡалыуындалыр, моғайын. Йырлағанда ла бит Әлфиә Юлсурина бирелеп, һәр һүҙҙе күңеле аша үткәреп тамашасыға еткерә. Көслө хис-тойғоло сәхнә оҫтаһының хәрәкәтендә лә артыҡлыҡ юҡ хатта. Ҡулы менән ишараһы ла, мимикаһы ла уның ағышын тулыландыра, йырҙың йөкмәткеһен асырға мөмкинлек бирә.
— Артист тамашасыны хөрмәт итергә тейеш, — тигәйне бер ваҡыт Әлфиә Юлсурина. Үҙе лә ошо ҡарашҡа һәр саҡ тоғро булып ҡала. Һәр ваҡыт бар көсөн һалып, тере тауыш менән генә сығыш яһауы әйтелгәнгәҡеүәт. Ә бит ике сәғәт дауамында тамашасыны иғтибар үҙәгендәтотоу һәр кемдең дә хәленән килмәй.
Күптән танһыҡ йөрәккәүтмәле булды был тамаша. Бына ошондай зауыҡлы, тәрән мәғәнәле, тәрбиәүи көскә эйә, юғары кимәлдәге концерттар күберәк уҙғарылһын ине.
Салауат атлы мәшһүр композиторҙың йөрәге тибеүҙән иртә туҡтаны. Тик уның моңо өҙөлмәне! Әлфиә Юлсурина кеүек сәхнәгә тоғро һандуғастарыбыҙ барҙа, Салауат Низаметдиновтың йырҙары йәшәйәсәк, әллә күпме тамашасының күңелен дауалаясаҡәле.
Динә АЙЫТҠОЛОВА, тамашасы:
— “Башҡортостан” гәзитендәүткәрелгән викторинала ҡатнашып, ошо күркәм концертҡа ике кешелек саҡырыу билеты отоп һөйөндөм. Яратҡан йырсымдың тамашаһына былай ҙа барырға ине иҫәп.
Залда янымда 80 йәшен артылған мәрйә ултыра ине. Бүтән милләт кешеһе башҡорт йырҙарын нисек аңлай икән, тип ҡыҙыҡһынып ҡуйҙым. “Юғары сәнғәттең милләте юҡ”, — тип яуапланы ул.
Автор: Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ / “Башҡортостан” гәзите

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Фото:
Башҡортостанда праймериз тамамланды
Фото:
Башҡортостанда праймериз тамамланды. Вәкилдәрҙең алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидаттарҙың төбәк исемлегенә кандидаттар менән һуңғы осрашыуы Өфөнөң Мили йәштәр театрында үтте.
Республика баш ҡалаһының Киров районында үткән һуңғы, 17-се праймериз майҙансығы эшендә 379 вәкил һәм 58 кандидат ҡатнашты. Вәкилдәрҙең депутатлыҡҡа кандидаттар менән һуңғы осрашыуында Башҡортостан Президенты ҡатнашты. Рөстәм Хәмитов бөгөн республикала булған проблемалар, уларҙан сығыу юлдары хаҡында һөйләне. Бөгөн күп нәмә йәмәғәтселек вәкилдәре һайлаясаҡ кешеләрҙән тора, тип билдәләне республика Президенты.
— Дәүләт Думаһына беҙ командала эшләй белергә тейеш лайыҡлы вәкилдәрҙе һайларға бурыслыбыҙ, — тип белдерҙе төбәк башлығы.
«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк сәйәси советы секретары Константин Толкачев сәләмләү һүҙендә ошо көндәрҙә бөтә Рәсәйҙә алдан тауыш биреү процедураһының тамамланыуын билдәләне.
— Республика тормошондағы был мөһим ваҡиғаға һеҙ яуаплы ҡарарһығыҙ һәм тауыштарығыҙҙы әҙерлекле һәм яуаплы кандидаттар, Дәүләт Думаһында республика мәнфәғәттәрен лайыҡлы яҡларлыҡ кешеләр өсөн бирерһегеҙ, тип ышанам, — тине ул.
Һайлаусылар алдында 30 кандидат сығыш яһаны. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Раил Әсәҙуллин төбәккә генә түгел, бөтә Рәсәйгә хас мәғариф мәсьәләләренә иғтибарын йүнәлтте.
— Бөгөн дөйөм халыҡ тауыш биреүенең һуңғы процедураһы, — тип билдәләне Раил Әсәҙуллин. – Праймериз йомғаҡтары буйынса кемдер Дәүләт Думаһында Башҡортостан мәнфәғәттәрен яҡлаясаҡ, кемдер бында ҡалып, урындағы мәсьәләләрҙе хәл итәсәк. Шул уҡ ваҡытта беҙ бер команда булып ҡалырға тейешбеҙ. Ни өсөн мин праймеризда ҡатнашам? Сөнки тағы ла бер тапҡыр мәғариф мәсьәләләре республикала һәм Рәсәйҙә ҡулланылған саралар системаһы ярҙамында ғына хәл ителергә тейеш түгеллеген әйтергә теләйем. Беҙгә яңы аҙымдар кәрәк.
Дәүләт Думаһының ғәмәлдәге депутаты Сәлиә Мырҙабаева үҙенең сығышында сарала ҡатнашыусыларҙы битараф булмаҫҡа саҡырҙы.
— Беҙ үҙгәрештәр заманында йәшәйбеҙ, улар барлыҡ өлкәләрҙә, шул иҫәптән сәйәсәттә лә булып тора. Был йәһәттән беҙҙең өсөн иң мөһиме – битараф булмау. Һәр беребеҙ үҙ хоҡуҡтарын, үҙ бурыстарын белергә тейеш. Ҡануниәтте камиллаштырып, закондар ҡабул итеп, уларҙың бойомға ашырылыуы һәр беребеҙҙән торасаҡ, — тине ул.
Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидаттарҙың тулы исемлектәре федераль кимәлдә 23-24 сентябрҙә Мәскәүҙә үтәсәк «Берҙәм Рәсәй» партияһының IX съезында билдәләнәсәк.


text:
Рәсәйҙә социаль проект - «Минең беренсе тренерым» конкурсы старт алды
Рәсәйҙә социаль проект — «Минең беренсе тренерым» конкурсы старт алды. Тормошон йәш спортсылар тәрбиәләүгә бағышлаған тренерҙарҙы билдәләү бәйгенең төп маҡсаты булып тора. Проект «Сочи 2014» ойоштороу комитеты ярҙамында тормошҡа ашырыла.
Әлеге проект спортсыларға үҙҙәренең беренсе уҡытыусыларына рәхмәт һүҙҙәрен еткерергә мөмкинселек бирә.
Премия өлкә һәм ҡала спорт мәктәптәре, секциялар, командалар тренерҙарына тапшырыла.
Бәйге сиктәрендә теләгән һәр кеше үҙенең уҡытыусыһын конкурста ҡатнашыуға тәҡдим итә ала. Бының өсөн сайтта заявка тултырыу мотлаҡ. Заявкалар 2013 йылдың 15 сентябренә тиклем ҡабул ителә.
Жюри составында – Рәсәй Хоккей федерацияһы президенты Владислав Третьяк, ике тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы, «Сочи 2014» илсеһе Олеся Владыкина, «Р-Спорт» спорт яңылыҡтары агентлығы редакцияһы етәксеһе Василий Конов, Рәсәй Профессиональ тренерҙар ассоциацияһы президенты Юрий Овчинников һәм спорт комментаторы Дмитрий Губерниев.
Еңеүселәр ике категорияла билдәләнәсәк: йәш спортсылар тренеры һәм инвалид спортсылар тренеры. Ике еңеүсе лә аҡсалата приз, шулай уҡ 2014 йылда Сочиҙа үтәсәк ҡышҡы Олимпия һәм Паралимпия уйындарына путевка менән тәбрикләнәсәк. Еңеү яулаған тренерҙарҙы конкурсҡа тәҡдим итеүселәргә лә бүләктәр тапшырыласаҡ.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан халҡын Республика көнө менән ҡотланы
Фото:
11 октябрҙә Башҡортостанда дәүләт байрамы – Республика көнө билдәләнә. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, республика халҡын был байрам менән ҡотлап, уның " ике тиҫтә йыл элек илдә башланған тәрән ижтимағи-сәйәси һәм иҡтисади үҙгәртеп ҡороуҙар менән тығыҙ бәйләнгән булыуын” билдәләне.
“Рәсәй Федерацияһы составында республиканың вәкәләттәре киңәйеү менән беҙҙә социаль-иҡтисади үҫеш өҫтөнлөктәрен үҙ аллы билдәләү, төбәк ҡануниәт системаһын булдырыу йәһәтенән реаль мөмкинлектәр асылды.
Вәкәләттәрен уңышлы тормошҡа ашырып, Башҡортостан федераль бюджеттың донор төбәктәре тиҫтәһенә инде. Мәктәптәр, һаулыҡ һаҡлау һәм мәҙәниәт объекттары, юлдар һәм күперҙәр төҙөүгә, ауыл-ҡалаларға газ үткәреүгә ҙур средстволар бүленә. Күп кенә ҡала һәм ауылдарыбыҙ төҙөкләнде, замансаға әүерелде. Һаулыҡ һаҡлауҙа, мәғарифта, фәндә, мәҙәниәт һәм спортта дәүләт ярҙамы программалары тормошҡа ашырыла. Республикала төрлө дин һәм милләт кешеләре тыныс һәм дуҫ йәшәй. Дөйөм тарихҡа, төбәгебеҙ халыҡтарының күп быуатлыҡ берҙәмлегенә һәм хеҙмәттәшлегенә нигеҙләнгән бай мәҙәни традициялар үҫә.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алдыбыҙҙа торған бөтә бурыстарыбыҙҙы ла тормошҡа ашыра алманыҡ. Фәҡирлек һәм эшһеҙлек кимәле ярайһы уҡ юғары, ауыл хужалығында һәм күп кенә сәнәғәт предприятиеларында, бюджет өлкәһе учреждениеларында хеҙмәткә түләү бик түбән булып ҡала. Иҡтисадтың сеймал йүнәлешендә булыуын еңеп сығыу, уны инновацион юлға баҫтырыу, төбәккә инвестицияларҙы әүҙем йәлеп итеү бурысы тора. Беҙ республикабыҙ менән генә сикләнеп ҡалырға тейеш түгелбеҙ. Беҙҙең бурыс – Рәсәй һәм донъя иҡтисади киңлегендә лайыҡлы позицияларға өлгәшеү.
Эшҡыуарлыҡты, бәләкәй һәм урта бизнесты үҫтереү дәүләт власы органдарының һәм урындағы үҙидараның айырым иғтибар үҙәгендә.
Бөтә социаль инфраструктураны камиллаштырыу, мохтаждарға адреслы ярҙам, кешеләрҙең йәшәү кимәлен һәм сифатын күтәреү эшмәкәрлегебеҙҙең өҫтөнлөктәре булып ҡала. Һаулыҡты нығытыу, физкультура һәм спорт менән шөғөлләнеүселәр күбәйһен өсөн артабан да шарттар булдырасаҡбыҙ, туристик комплексыбыҙҙың конкуренцияға һәләтен арттырасаҡбыҙ.
Ошо бурыстарҙың барыһын да тормошҡа ашырыу өсөн беҙгә идара итеүҙең сифат йәһәтенән яңы моделенә күсергә кәрәк. Федераль үҙәк менән үҙ-ара эш итеүҙең һөҙөмтәле системаһын төҙөү, властың бөтә кимәлдәрендә асыҡлыҡ һәм үтә күренеүсәнлек тәьмин итеү, уны кешеләргә яҡынайтыу зарур.
Граждандар йәмғиәте институттары ҡатнашмай, урындағы үҙидараны үҫтермәй тороп республиканың иҡтисади, социаль һәм мәҙәни тормошон модернизациялау мөмкин түгел. Шуға күрә сәйәси партияларҙың, йәмәғәт берекмәләренең, тыуған яҡтың именлеген яҡлаған бөтә граждандарҙың конструктив башланғыстарына һәм тәҡдимдәренә ҙур өмөттәр бағлана.
Беҙ гүзәл еребеҙ, уның һоҡланғыс тәбиғәте, бай тарихы, ә иң мөһиме – талантлы һәм тырыш халҡы менән ғорурланырға хаҡлыбыҙ. Бергәләп республикабыҙҙың сәскә атыуына өлгәшербеҙ, тип ышанам.
Ошо иҫтәлекле көндә яҡташтарыма, Башҡортостан һәм бөтә Рәсәй хаҡына тырышлыҡ һалғандарҙың барыһына ла ысын күңелдән рәхмәт белдерәм. Һаулыҡ һәм именлек, барлыҡ изге эштәрегеҙҙә уңыштар теләйем " — тиелә республика башлығының ҡотлауында.


text:
Дәрдмәндең тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында билдәле татар шағиры, меценат һәм йәмәғәт эшмәкәре Дәрдмәндең (Закир Рәмиев) тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған әҙәби-музыкаль кисә үткәреләсәк. Был сараны «Рамазан» төрки милли-ағартыу үҙәге ойоштора.
Закир Рәмиев эре алтын сәнәғәтсеһе, революцияға тиклемге Рәсәйҙең иң бай кешеләренең береһе һәм беренсе Дәүләт Думаһы депутаты була. Ул татар телендәге гәзит һәм журналдарға ярҙам итеү менән әүҙем шөғөлләнә. Атап әйткәндә, уның ярҙамында «Ваҡыт» гәзите һәм «Шура» журналы сығарыла башлай. 72 көн генә йәшәп ҡалған беренсе Дәүләт Думаһын тарҡатҡандан һуң Закир Рәмиев сәйәсәт менән башҡаса шөғөлләнмәй һәм әҙәби ижадҡа бирелә.
Дәрдмәндең шиғриәтенә донъяны фажиғәле танып белеү, образлы фекерләү, стиль һығылмалылығы, нескә лиризм һәм тәрән психологизм хас. Ул рус әҙәбиәте классиктары – Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Федор Тютчев һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен татар теленә тәржемә итә.
Әммә тере сағында уның бер генә китабы ла донъя күрмәй. Революциянан һуң Закир Рәмиев Рәсәйҙе ташлап китәһе килмәй һәм үҙ ирке менән предприятиеларын дәүләткә тапшыра.
1931 йылда Закир Рәмиев аслыҡтан вафат була. Уның ижады ХХ быуат бөтә татар шиғриәте үҫешенә ҙур йоғонто яһай.
Закир Рәмиевтың тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған кисә 7 декабрҙә 19 сәғәттә башлана.


text:
Дмитрий Медведев: «Баҙарҙағы осһоҙло дарыуҙарҙың юҡҡа сығыуына юл ҡуйырға ярамай»Фото: Олег Яровиков
Дмитрий Медведев: «Баҙарҙағы осһоҙло дарыуҙарҙың юҡҡа сығыуына юл ҡуйырға ярамай»
Дмитрий Медведев: «Баҙарҙағы осһоҙло дарыуҙарҙың юҡҡа сығыуына юл ҡуйырға ярамай»Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
— Беҙҙең төп бурысыбыҙ — теләһә ниндәй шарттарҙа ла гарантияланған дәүләт медицина ярҙамы күләмен тәьмин итеү, иҡтисади ауырлыҡтар уның сифатында сағылмаһын өсөн барыһын да эшләү, — тип билдәләне РФ Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә көрсөккә ҡаршы тәү сираттағы сараларҙы тикшереүгә арналған кәңәшмәлә. Дарыуҙарға ҡытлыҡты булдырмаҫҡа һәм уларға хаҡтарҙың нигеҙһеҙ артыуы менән көрәшергә кәрәк.
Дмитрий Медведев баҙарҙа илебеҙҙә етештерелгән сифатлы продукцияның артыуын мөһим йүнәлештәрҙең береһе тип атаны. Рәсәй Хөкүмәте башлығы билдәләүенсә, сирле йәки өлкән йәштәге кешеләргә даими рәүештә дарыуҙар ҡабул итергә тура килә, кешенең ғүмере аптекала уларҙың булыу-булмауына бәйле.
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлеге көндә дарыуҙарға хаҡтар арта. Был валюта курсының тотороҡһоҙ булыуына, алыпһатарлыҡҡа бәйле. Һәр хәлдә, ошо өлкәлә ентекле контроль булырға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Дмитрий Медведев.
Министрҙар кабинеты башлығы һүҙҙәренсә, Рәсәйҙә һөҙөмтәле препараттар етештерелә, заманса технологиялар бар, уларҙы ҡулланыу өсөн дарыуҙар кәрәк, тотона торған материалдар бар.
— Әлбиттә, беҙ илебеҙ етештереүселәренә баҫым яһаясаҡбыҙ, әммә был Рәсәйҙә аналогы булмаған дарыуҙарҙан баш тартасаҡбыҙ тигәнде аңлатмай, — тип асыҡланы Дмитрий Медведев.
РФ Хөкүмәте Рәйесе хәҙер йәшәү өсөн кәрәкле һәм мөһим дарыуҙар исемлегенә ингән препараттарға хаҡтарҙың нигеҙһеҙ артыуына юл ҡуйырға ярамай тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Премьер-министр йәшәү өсөн мөһим дарыуҙар исемлегенә тағы 50 препарат индерелеүен иҫкә төшөрҙө. Һәр аптекала булырға тейешле дарыуҙар исемлеге әҙерләнгән.
— Эксперт баһалары буйынса, ағымдағы йылда дарыуҙарға хаҡтар яҡынса 20 процентҡа артасаҡ, — тине Дмитрий Медведев. — Баҙарҙағы осһоҙло дарыуҙарҙың юҡҡа сығыуына юл ҡуйырға ярамай.


text:
Удмуртияның Дәүләт Йыйылышы рәсми делегацияһы килә
Бөгөн Удмурт Республикаһы Дәүләт Йыйылышы рәсми делегацияһының Башҡортостанға сәфәре башлана. Ҡунаҡтар автомобиль транспорты менән килә, юл ыңғайы улар Николо-Березовкаға инеп сығалар. Бөгөн үк Башҡортостан баш ҡалаһына килеп, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай йорто менән танышасаҡ, Парламент тарихы музейына һәм Башҡортостан Республикаһының Дәүләт символикаһы залына барасаҡ, Салауат Юлаев һәйкәленә экскурсия яһаясаҡ һәм Конгресс-холда буласаҡ.
5 майҙа Удмурт Республикаһы Дәүләт Йыйылышы рәсми делегацияһы ағзаларының БР Дәүләт Йыйылышы Рәйесе урынбаҫары Рафаил Зиннуров, республика парламентының профилле комитеттары рәйестәре һәм рәйес урынбаҫарҙары менән осрашыуы үткәреләсәк. Ҡунаҡтар шулай уҡ Башҡорт дәүләт аграр университетына барасаҡ, 21-се ҡала клиник дауаханаһында алкоголь менән ағыуланыуҙарҙы иҫкәртеү һәм дауалау буйынса эш тәжрибәһе менән танышасаҡ. Ә "Башҡортостан" сауҙа үҙәгендә уларҙы Өфө ҡалаһы сауҙа предприятиеларының алкоголле эсемлектәрҙе ваҡлап һатыуҙы сикләү тураһындағы законды үтәү практикаһы менән танышыу көтә.
Бынан тыш, удмурт парламентарийҙары "Аҡбуҙат" ипподромында буласаҡ, Өфөнөң урындағы үҙидара органдарының алкоголле эсемлектәрҙе ваҡлап һатыуҙы сикләү тураһындағы законды үтәү өлкәһендәге эшмәкәрлеге менән танышасаҡ.


text:
«Өфө» аэропорты “Ҡунаҡсыллыҡ индустрияһының алтын бренды” наградаһын алды
“Өфө” Халыҡ-ара аэропорты” асыҡ акционерҙар йәмғиәте ҡунаҡханаһы базаһында эшләүсе “Өфө-Транзит” тренинг-отеле Өфөлә “Ҡунаҡсыллыҡ индустрияһы-2009” VI махсус күргәҙмәһе сиктәрендә үткән “Ҡунаҡсыллыҡ индустрияһының алтын бренды” төбәк-ара конкурсында еңеүсе сертификатын яуланы. Тренинг-отелгә наградалар – иҫтәлекле кубок һәм миҙал – “Иң яҡшы маркетинг сәйәсәте” номинацияһында тапшырылды.
Конкурс “Башҡортостан күргәҙмә компанияһы” сикләнгән яуаплылыҡтағы йәмғиәте тарафынан ойошторолдо. Унда ҡунаҡхана һәм туристик бизнес менән шөғөлләнеүсе ҙур предприятиелар һәм ойошмалар, шулай уҡ бизнес-хеҙмәтләндереү ҙә күрһәтеүсе фирмалар ҡатнашты.
“Өфө” Халыҡ-ара аэропорты” акционерҙар йәмғиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, предприятиеның ҡунаҡхана хеҙмәткәрҙәренең Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһы студенттарының производство практикаһын ойоштороуҙағы, эске һәм тышҡы баҙарҙарҙа Өфө аэропорты брендын күрһәтеү өсөн шарттар булдырыуҙағы ҡаҙаныштары шулай билдәләнде.


text:
Инвалидтар ойошмаларына субсидиялар бүлеү ҡағиҙәләре раҫланды
2010 йылда дөйөм Рәсәй инвалидтар йәмәғәт ойошмаларына дәүләт ярҙамына субсидиялар биреү тәртибе билдәләнде.
Раҫланған ҡағиҙәләргә ярашлы субсидиялар түбәндәге дөйөм Рәсәй инвалидтар йәмәғәт ойошмаларына бирелә: “Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәте”, “Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәте”, “Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәте”, “Афғанстандағы һуғыш инвалидтарының дөйөм Рәсәй йәмғиәте”.
РФ Хөкүмәтенең 2009 йылдың 22 декабрендәге 1067-се ҡарарында әйтелгәнсә, субсидиялар инвалидтарҙың социаль проблемаларын хәл итеүгә йүнәлтелгән устав эшмәкәрлеген бойомға ашырыу менән бәйле сығымдарҙы өлөшләтә ҡаплауға бирелә.


text:
Бөрйәндә ял тураһында “ҡыҙыу линия”нан белергә мөмкин
Өфөлә Бөрйән районы территорияһында ял итеү өсөн туристик путевкалар һатып алыу мәсьәләһе буйынса “ҡыҙыу линия” эшләй башланы.
Был турала Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Был иҫ киткес тәбиғәтле Бөрйән районында федераль тәбиғәтте һаҡлау йүнәлешендәге бер нисә учреждение урынлашҡан: "Шүлгәнташ" Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы, "Башкирия" милли паркының бер өлөшө, "Асибар" дәүләт тәбиғәт заказнигы.
Линия операторҙары һеҙгә төрлө турҙар тәҡдим итәсәк: ял көнө туры, бер көнлөк маршруттар, Шүлгәнташ мәмерйәһенә экскурсиялар, Көньяҡ Урал буйлап автобус турҙары, Ағиҙел буйлап һалда йөҙөү.
Бынан тыш, июнь аҙағынан «Оло-Ҡужан» һәм «Морат-туғай» ерендә туристик туҡталҡалар тәүге туристарҙы ҡабул итергә әҙер. Бында әүҙем ял өсөн кәрәкле бөтә нәмәләр бар: йоҡлау өсөн урын да, сауҙа нөктәһе лә, туристик йыһаздар прокаты ла.
«Ҡыҙыу линия» телефоны: 8-927-927-64-40, сәғәт 10-дан 19 сәғәткә тиклем шылтыратырға мөмкин.


text:
«Бәләкәй бизнес. Финанслау һәм дәүләт ярҙамы» конференцияһы асылды
Өфө Конгресс-холында бөгөн «Бәләкәй бизнес. Финанслау һәм дәүләт ярҙамы» конференцияһы үтә. Унда республиканың юғары етәкселәре, федераль структуралар вәкилдәре ҡатнашыуы ваҡиғаның мөһимлеге тураһында һөйләй.
Конференцияла Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов һәм «Рәсәй терәге» Дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы президенты, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса хөкүмәт комиссияһы рәйесе урынбаҫары Сергей Борисов ҡатнаша.
Конференцияны үткәреү урыны итеп Өфө осраҡлы рәүештә һайланманы: Башҡортостан бәләкәй һәм урта бизнесҡа ярҙам итеү буйынса Рәсәйҙә төп урындарҙың береһен биләй, бында эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса етди аҙымдар яһала.


text:
Өфө халҡы урындағы властарға рәхмәт хаттарына ҡарағанда 60 тапҡырға күберәк ялыу ебәргән
2010 йылда ҡала хакимиәтенә Өфө халҡынан рәхмәт хаттарына ҡарағанда 60 тапҡырға күберәк ялыу килгән. Рәхмәт хаттары халыҡ мөрәжәғәттәренең дөйөм күләменең ни бары 0,2 процентын ғына тәшкил иткән, ә ялыуҙар – 11%. Өфө халҡы урындағы властарға башлыса һәр төрлө ғаризалар менән мөрәжәғәт иткән – 88,6%. Шишәмбе көндө ҡала башлығында үткән оператив кәңәшмәлә шундай мәғлүмәт уҡып ишеттерелде.
Өфө хакимиәтенең эш башҡарыу бүлеге начальнигы Александр Смирновтың әйтеүенсә, дөйөм алғанда ҡала хакимиәтенә 2010 йылда 26,7 мең мөрәжәғәт килгән. Шуларҙың күбеһе яҙма рәүештә – 24,5 мең. Шуның менән бергә, әүәлге йылдар менән сағыштырғанда, «ҡыҙыу пейджер»ға һәм электрон почтаға килгән мөрәжәғәттәр иҫәбе артҡан.
— Мөрәжәғәттәргә анализдан күренеүенсә, ҡала халҡын күберәк төҙөлөш, торлаҡ-коммуналь өлкә, йәмәғәт транспортының эше һәм юлдарға ремонт мәсьәләләре борсой, — тине Александр Смирнов. — Шулай уҡ, кәмерәк дәрәжәлә булһа ла, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, сауҙа, социаль тәьминәт мәсьәләләре лә популяр булып ҡала. Бөтөн мөрәжәғәттәр буйынса тейешле саралар күрелде. Бынан тыш, ҡала башлығы һәм уның урынбаҫарҙары менән төрлө мәсьәләләр буйынса — 1,3 мең кеше, ә район хакимиәте башлыҡтары һәм уларҙың урынбаҫарҙары менән өс меңдән ашыу кеше ҡабул ителде.


text:
Өфө китапханалары балаларға әҙәби композициялар һәм электрон презентациялар тәҡдим итә
Йәйге каникул көндәрендә Өфө китапханаларында балалар өсөн төрлө саралар үтә.
14 июндә 2-се китапханала «Башҡортостан телдәре гөлләмәһе» тип аталған әҙәби-музыкаль композиция күрһәтеләсәк. Унда 158-се мәктәп уҡыусылары китапханасылар менән әҙерләнгән «Этно-мозаика» дискыһының электрон презентацияһын ҡараясаҡ. 15 июндә Үҙәк ҡала китапханаһында — «Андерсен геройҙары илендә» викторинаһы, ә 18 июндә Өфөнөң 97-се мәктәбендә «Яратҡан әкиәт биттәре буйлап» әҙәби сәйәхәте ойоштороласаҡ.
— Ҡала китапханаларының каникулы юҡ, — ти ҡала китапханалары системаһы директоры Ольга Евдокимова. – Йәй миҙгеленә хеҙмәткәрҙәр һәр төрлө уйындар һәм танып белеү программалары әҙерләне. Каникулдарҙы балалар үҙәктәре тәрбиәләнеүселәре менән берлектә беренсе йыл ғына үткәрмәйбеҙ.


text:
Боҙмай ғына бысығыҙ23-08-2013, 09:47 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Йәрмәкәй районы.
Ғөмүмән, фанера кеүек материалдар менән эш иткәндә бик һаҡ ҡыланырға кәрәк. Уны бысыр алдынан тигеҙ генә урынға һалығыҙ ҙа тейешле ерен ҡәләм менән асыҡ итеп билдәләгеҙ. Артабан ПВА елемен шул һыҙыҡҡа (1,5 — 2 см) һөртөгөҙ ҙә кипкәнен (10 — 15 секунд) көтөгөҙ. Хәҙер инде ҡурҡмайынса фанерҙы бысырға ла мөмкин.
Әйткәндәй, эш ҡоралығыҙ һәр саҡ уңайлы булһын (бысҡы менән балта үткер, салғы тапалған, сүкеш йәтеш, ҡаҙау һурғыс аралы һ.б.)


text:
Ҡәҙерле уҡыусылар, Бөтә Рәсәй берҙәм балалар ышаныс телефоны тураһында гәзитебеҙ биттәрендә әленән-әле яҙып торабыҙ. Уның һандары – 8 800 2000 122. Ә һеҙҙең телефонығыҙға яҙылғанмы? Юҡ икән, хәҙер үк теркәп ҡуйығыҙ. Балалар ышаныс телефоны 2010 йылда «Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларға ярҙам итеү» фонды тарафынан булдырылған һәм ошоғаса уңышлы эшләп килә. Сөнки йылдан-йыл ярҙам һорап шылтыратыусылар күбәйә, тимәк, улар үҙҙәрен борсоған һорауҙарға яуап ала, хатта ниндәйҙер бәләнән ҡотолоп ҡала, тиһәк тә һис тә хата булмаҫ. Һеҙ беләһегеҙ инде: 8 800 2000 122 һандары буйынса шылтыратыу бөтә телефондарҙан да бушлай һәм аноним. Йәғни кем икәнеңде белмәйәсәктәр, һинең телефон һандары яҙып алынмай, ә бына яҡшы консультация аласаҡһың, ышаныс телефонында махсус әҙерлек үткән психолог-консультанттар ултыра.
Һәр берегеҙҙең үҙен ныҡ борсоған, әммә иң яҡын кешеләренә лә һөйләргә тартынған, оялған йәки ҡурҡҡан эс серҙәре, һорауҙары булырға мөмкин. Бына шундай мәлдә Балалар ышаныс телефонына шылтыратығыҙ. Унда ла мөрәжәғәт итергә оялаһығыҙмы? Cерегеҙҙе икенсе кеше исеменән, йәғни берәй танышығыҙ менән булған хәл, тип тә әйтергә мөмкин. «Уға нимә эшләргә икән?» – тип һорағыҙ. Мотлаҡ дөрөҫ кәңәш аласаҡһығыҙ. Шуныһын да белеп ҡуйығыҙ, конфиденциаллек һаҡлана: йәғни һеҙҙең серегеҙ тураһында ышаныс телефоны буйынса яуап биреүсе психологтан башҡа бер кем дә белмәйәсәк. Ышаныс телефонына республиканың теләһә ҡайһы ҡалаһынан, ауылынан да шылтыратырға мөмкин. Шулай булғас, тартынмағыҙ, дуҫтар. Һеҙ бер ҡасан да яңғыҙ түгел һәм тормошта хәл ителмәҫлек бер мәсьәлә лә юҡ ул.
Республикалағы «Зебра» балалар ышаныс телефоны етәксеһе Роза Мөхәмәҙиева әйтеүенсә, ауыл ерҙәренән шылтыратып, ярҙам, кәңәш һораусылар әҙерәк икән. Тартынмағыҙ, ҡәҙерле дуҫтар, мөрәжәғәт итегеҙ. 8 800 2000 122 һандары һеҙҙең өсөн тәүлек әйләнәһенә эшләй, шылтыратығыҙ. Балалар ышаныс телефоны ғаиләләге һәм мәктәптәге конфликттарҙы, уҡыу һәм шәхси тормош буйынса мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә, атай-әсәйҙәр һәм балалар араһында килеп тыуған аңлашмаусанлыҡтарҙы бөтөрөүҙә, тормоштағы ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу юлдарын һәм ысулдарын табыу, үҙеңдең хистәрең, кисерештәрең менән идара итеү, эске көсөргәнешлекте кәметеү, үҙ-үҙеңде аңлауҙа, һәләтеңде үҫтереүҙә ярҙам итә.
2017 йылда Балалар ышаныс телефонының «Зебра» бәйләнешенә бөтәһе 7 мең 497 кеше мөрәжәғәт иткән. Шуларҙың 1 мең 468-е – балалар һәм үҫмерҙәр, 185-е – атай-әсәйҙәр, 1 мең 468-е – бүтән граждандар. Шылтыратыусы балалар һәм үҫмерҙәрҙең күбеһе – ҡыҙҙар. Уларҙы йышыраҡ һаулыҡ, тиҫтерҙәре менән үҙ-ара мөнәсәбәттәр, социаль адаптация кеүек мәсьәләләр борсой. Ә атай-әсәйҙәрҙең һорауҙары күберәк балалар менән ғаилә эсендәге мөнәсәбәттәр, уҡыу буйынса өлгәш менән бәйле. Шулай уҡ балиғ булмағандарға ҡарата ғаиләлә, урамда, үҫмерҙәрҙең үҙҙәре араһында ла ҡаты бәғерлелек, туҡмау осраҡтары буйынса мөрәжәғәттәр бар.
* Бер кемде лә күргең, бер кем менән дә һөйләшкең килмәйме?
* Cетерекле хәлгә юлыҡтыңмы?
* Өйҙә, урамда, мәктәптә ҡыйырһыттылармы?
* Теге йәки был осраҡта нимә эшләргә белмәйһеңме?
* Дуҫың менән һүҙгә килештең, артабан ни эшләргә?
* Өлкәндәрҙән берәйһе менән бәхәс килеп сыҡты, шуға борсолаһыңмы?
* Атай-әсәйең һине аңламай, улар менән үҙеңде нисек тоторға, ихтирамдарын яуларға белмәйһеңме?
* Мәктәптә уҡытыусы менән проблема килеп сыҡтымы?
* Берәй ҡыҙ (малай) оҡшай, әммә уның иғтибарын нисек йәлеп итергә белмәйһеңме?
* Киләсәккә ниндәй һөнәр һайларға?
Ошондай һорауҙар борсоһа, республиканың ҡайһы мөйөшөндә йәшәүеңә ҡарамаҫтан, Бөтә Рәсәй Балалар ышаныс телефонына шылтыратып, кәңәш һорарға мөмкин.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Яңы хакимиәт башлыҡтары тәғәйенләнде
Яңы хакимиәт башлыҡтары тәғәйенләнде
29 апрелдә Сибай ҡалаһы ҡала округы советының ултырышында Сибай ҡала хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Сөләймәнов Хәлит Хәмзә улы контракт буйынса хакимиәт башлығы вазифаһына тәғәйенләнде.
Хәлит Хәмзә улы Сөләймәнов 1962 йылда Баймаҡ районының Беренсе Этҡол ауылында тыуған. Юғары белемле – БДУ-ны тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1983 йылда Стәрлетамаҡ физкультура техникумын тамамлағандан һуң Баймаҡ балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер булып башлаған. Артабан тыуған мәктәбендә директор, Баймаҡ ҡалаһы һәм районы халыҡ мәғарифы идаралығы начальнигы, Баймаҡ районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары, «Росгосттрах – Аккорд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Баймаҡ филиалы директоры, Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы директоры булып эшләгән. 2008 йылдан алып ошо көнгә тиклем Баймаҡ ҡалаһы һәм районы хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарған.
Хәлит Сөләймәнов Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.
***
Ошо уҡ көндө Ҡырмыҫҡалы районы муниципаль район советы ултырышында район хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса контракт буйынса был вазифаға Сыңғыҙов Фәнзил Фәйез улы тәғәйенләнде.
Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов 1969 йылда Ҡырмыҫҡалы районының Мөкәй ауылында тыуған. Юғары белемле – БДУ-ны тамамлаған.
Хеҙмәт юлын Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң 1993 йылда тыуған районының Вәлиди исемендәге КХА-һы рәйесе урынбаҫары булып башлаған. Артабан Түбәнге Төкөн урта мәктәбе уҡытыусыһы, директоры, Прибельский урта мәктәбе директоры, район халыҡ мәғарифы идаралығы, шунан район хакимиәте бүлеге начальнигы, БР Хөкүмәтенең мәғариф һәм фән бүлеге мөдире урынбаҫары, 2010 йылдан бөгөнгә тиклем БР Хөкүмәтенең гуманитар өлкәне үҫтереү, йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге мөдире булып эшләгән.
Фәнзил Сыңғыҙов – РФ дөйөм белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре.
Хәлит Хәмзә улы Сөләймәнов 1962 йылда Баймаҡ районының Беренсе Этҡол ауылында тыуған. Юғары белемле – БДУ-ны тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1983 йылда Стәрлетамаҡ физкультура техникумын тамамлағандан һуң Баймаҡ балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер булып башлаған. Артабан тыуған мәктәбендә директор, Баймаҡ ҡалаһы һәм районы халыҡ мәғарифы идаралығы начальнигы, Баймаҡ районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары, «Росгосттрах – Аккорд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Баймаҡ филиалы директоры, Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы директоры булып эшләгән. 2008 йылдан алып ошо көнгә тиклем Баймаҡ ҡалаһы һәм районы хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарған.
Хәлит Сөләймәнов Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.
***
Ошо уҡ көндө Ҡырмыҫҡалы районы муниципаль район советы ултырышында район хакимиәте башлығын тәғәйенләү тураһындағы мәсьәлә ҡаралды. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса контракт буйынса был вазифаға Сыңғыҙов Фәнзил Фәйез улы тәғәйенләнде.
Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов 1969 йылда Ҡырмыҫҡалы районының Мөкәй ауылында тыуған. Юғары белемле – БДУ-ны тамамлаған.
Хеҙмәт юлын Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң 1993 йылда тыуған районының Вәлиди исемендәге КХА-һы рәйесе урынбаҫары булып башлаған. Артабан Түбәнге Төкөн урта мәктәбе уҡытыусыһы, директоры, Прибельский урта мәктәбе директоры, район халыҡ мәғарифы идаралығы, шунан район хакимиәте бүлеге начальнигы, БР Хөкүмәтенең мәғариф һәм фән бүлеге мөдире урынбаҫары, 2010 йылдан бөгөнгә тиклем БР Хөкүмәтенең гуманитар өлкәне үҫтереү, йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге мөдире булып эшләгән.
Фәнзил Сыңғыҙов – РФ дөйөм белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Башҡорт милли хəрəкəте
Башҡорт милли хəрəкəте — 1917—1921 йылдарҙағы башҡорттарҙың автономия өсөн хәрәкәте.
Йөкмәткеһе
Шарттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1917 йылдың февралендә Рәсәй империяһында революция була һәм сәйәси үҙгәртеп ҡороуҙар башлана. Был ваҡиғалар ил халыҡтарының, шул иҫәптән башҡорттарҙың, демократик хәрәкәттәренең барлыҡҡа килеүенә сәбәпсе була. Башҡорт милли хəрəкəте халыҡтың тарихи традицияларын: башҡорттарҙың XVII—XIX быуаттарҙағы колониялаштырыуға ҡаршы көрәште (Башҡорт ихтилалдары, Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—1775) һ. б.) иҫәпкә алып, айырым бойондороҡһоҙ сәйәсәт алып бара. Милли хәрәкәт идеологияһының төп талабы булып XVII—XX быуаттар араһында алып барылған Рәсәй хөкүмәтенең колониялаштырыу сәйәсәте арҡаһында юғалтылған башҡорттарҙың аҫаба ерҙәрен ҡайтарып биреү булып торған[1].
Башҡорт милли хəрəкəтенең йүнәлтеүсе көсө булып башҡорт интеллигенцияһы һәм мосолман руханиҙар торған. Улар Башҡортостан милли‑территориаль автономияһын төҙөү өсөн сығыш яһай[2].
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт милли хəрəкəте үҫеше дүрт осорға бүленә:
- демократик (май 1917 — февраль 1918)
- антибольшевик (февраль 1918 — февраль 1919)
- совет (февраль 1919 — июль 1920)
- баш күтәреү (июль 1920 — июнь 1921)
Демократик осор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1917 йылдың февралендә Рәсәйҙә революция була. Сәйәси үҙгәртеп ҡороуҙар ваҡытында башҡорттар, үҙ аҫаба ерҙәрен һаҡлап ҡалыуҙы координациялау өсөн, махсус комитеттар төҙөй. Был комитеттар Бөтә Рәсәй мосолман съезында ҡатнашасаҡ башҡорт делегаттары өсөн наказ әҙерләйҙәр[3].
1917 йылдың 10 майында Мәскәү ҡалаһында I Бөтә Рәсәй мосолман съезының башҡорт делегаттары тарафынан Башҡорт өлкә бюроһы ойошторола. Бюроның төп маҡсаты башҡорттарҙың милли хəрəкəте менән етәкселек итеү була. Бюро май уртаһынан алып ул Ырымбур ҡалаһында урынлаша. 1917 йылдың 26 июнендә ойошманың исеме Башҡорт халҡы союзы бюроһы тип үҙгәртелә. Ойошма улус советтарын — төбәк шураларын төҙөү һәм 1-се Бөтә башҡорт ҡоролтайына делегаттар һайлау үткәреү менән шөғөлләнә. Уның баҫма органы «Башҡорт иттифаҡи бюроһының мөхбире» гәзите була. Бюро ағзалары булып Ю. С. Бикбов, Ю. Ю. Бикбов, Ә. Ә. Вәлидов, С. С. Иҙелбаев, А. С. Дәүләтшин, Ғ. М. Ҡыуатов, Х. Игликов, А. Н. Йәғәфәров, У. М. Ҡыуатов, С. Ғ. Мерәҫов һәм Ғ. И. Мутин була[4].
1917 йылдың 20—27 июлендә Ырымбур ҡалаһында I Бөтә башҡорт ҡоролтайы уҙғарыла. Съезда башҡорттар күпселекте тәшкил иткән улустарҙан икешәр делегат һайлана. Ҡоролтайҙа барлығы 70 делегат ҡатнаша. Съезд Башҡорт мәркәз шураһын (Башҡорт өлкә советын) ойоштора[5] һәм уның башҡарма комитетын һайлай. Улустарҙа мәркәз шураһының бүлектәре төҙөлә һәм уның баҫма органы — «Башҡорт» гәзите ойошторола. Башҡорт мәркәз шураһы составына ағза булараҡ Ш. Ә. Манатов (рәйес), Ә. Ә. Вәлидов, Ғ. И. Мутин, У. М. Ҡыуатов, С. Ғ. Мерәҫов, И. И. Мутин һәм уларҙың ярҙамсылары булараҡ Й. Ғ. Әмиров, Н. Т. Таһиров, Я. Ш. Сәлихов һайлана[6]. Ҡоролтай барышында артабанғы резолюциялар ҡабул ителә: Башҡортостан милли-территориаль автономияһы, Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышына һайлауҙарҙа ҡатнашыу, Беренсе донъя һуғышын аннексия һәм контрибуцияларһыҙ туҡтатыу, милли ҡораллы көстәрен ойоштороу, ерҙе социализациялау, 1917 йылға тиклем башҡорттарҙан тартып алынған ерҙәрҙе ҡайтарып биреү, Ырымбурҙағы Каруанһарайҙы национализациялау, Бөтә Рәсәй мосолман шураһында башҡорттарҙың вәкиллеге, улус шуралары эшмәкәрлеге, башҡорт халҡын иҫәпкә алыуҙы үткәреү, милли валюта һәм милек фондын булдырыу, дөйөм түләүһеҙ урта белем биреү, ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың тиң хоҡуҡлығы хаҡында. Яңы съезды Өфөлә үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителә[7].
1917 йылдың 25—29 авгусында Өфөлә II Бөтә башҡорт ҡоролтайы уҙғарыла. Унда 100-гә яҡын делегат ҡатнаша. Съезд Башҡорт мәркәз шураһының рәсми резиденцияһы итеп Ырымбурҙағы Каруанһарайҙы билдәләй, Өфөлә (етәксеһе — Ф. Ә. Әхмәҙуллин) һәм Силәбелә (етәксеһе — Н. Т. Таһиров) шураның секретариаттары ойошторола. Башҡорт мәркәз шураһының яңы составы — ағза булараҡ Ш. Ә. Манатов (рәйес), Ә. Ә. Вәлидов (рәйес урынбаҫары), Ш. М. Бабичев (сәркәтип), Х. Ғ. Ғәбитов, К. Кәбиров, Ғ. В. Хәсәнов, С. Ғ. Мерәҫов, Н. Т. Таһиров, Ә. Ғүмәров, М. Ғ. Смаҡов, Ф. Дәүләтшин, С. С. Атнағолов һәм ағзалыҡҡа кандидат булараҡ Ю. Ю. Бикбов, Ғ. Ғирфанов, Ш. Биккузин, А. Әлимғолов һайланған[8].
Ҡоролтай барышында артабанғы резолюциялар ҡабул ителә: милли берҙәмлек, башҡорттарҙы сәйәси, социаль һәм мәҙәни йәһәттән тергеҙеү; Башҡорт милли хәрәкәтенең милли-территориаль автономияға өлгәшеүгә йүнәлешен һаҡлап ҡалдырыу тураһында[9], Ваҡытлы Рәсәй хөкүмәтен яҡлау[10]) һәм башҡалар тураһында[7]. Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышына депутатлыҡҡа Өфө, Пермь, Һамар һәм Ырымбур губерналары башҡорттарынан кандидаттар исемлеген раҫлау. 1917 йылдың көҙөндә «Федералист-башҡорттар» исемлегенән Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышына депутат итеп Ш. Ә. Манатов, Ә. Ә. Вәлидов, Ғ. Ф. Фәхретдинов һәм Ғ. М. Ҡыуатов һайлана[11].
1917 йылдың 25 октябрендә (яңыса — 7 ноябрендә) илдә йәнә революция күтәрелә һәм большевиктар власҡа килә. Башҡорт мәркәз шураһы был осорҙа 1-се һанлы фарман ҡабул итә. 1917 йылдың 15 ноябрендә (яңыса — 29 ноябрендә) Башҡорт мәркәз шураһы Өфө, Пермь, Һамар һәм Ырымбур губерналары территорияһында Башҡортостан милли-териториаль автономияһы тураһында иғлан итеүсе 2-се һанлы фарманды ҡабул итә. Фарманға ярашлы ғәскәрҙәр, банктар, тимер юлдары, почта, телеграф, һалымдар йыйыу Башҡортостан дәүләт органдары ҡарамағына бирелә. Губерналар һәм өйәҙҙәргә административ бүленеш кантондарға бүленеү менән алыштырыла[12].
1917 йылдың 8—20 декабрендә Ырымбурҙа III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайы уҙғарыла. Съезда 223 делегат ҡатнаша, күҙәтеүселәр сифатында II Бөтә ҡырғыҙ (ҡаҙаҡ) съезы һәм Милләт мәжлесе вәкилдәре була. Ҡоролтай барышында артабанғы резолюциялар ҡабул ителә: Башҡортостан автономияһын раҫлау; йыл һайын 15 ноябрҙә автономия иғлан итеү көнөн байрам итеү; федератив Рәсәй республикаһы составына инеү; Башҡортостан, Ҡаҙағстан һәм Төркөстандың Рәсәй составында союз дәүләтенә берләшеү мөмкинлеге; Башҡорт мәркәз шураһының вәкәләттәре, Башҡорт ғәскәрен һәм милиция ойоштороу тураһында. Съезд ерҙе социализациялау, кантон идаралығы, мәҙәниәт, фән һәм мәғариф тураһында ҡарарҙар ҡабул итә, автономияның предпарламентына — Кесе Ҡоролтайға ағзалар һайлай һәм Башҡорт Хөкүмәте составын раҫлай[7].
18 декабрҙә съезд делегаттарының бер өлөшө «Тулҡын» йәштәр ойошмаһын төҙөй, уның рәйесе итеп Ш. М. Бабичев һайлана.
Башҡорт хөкүмәте һәм Кесе ҡоролтай дәүләт идаралығы учреждениеларын ойоштороу һәм Башҡорт ғәскәрен төҙөү эшен башлай, был эш барышында улар күп кенә ҡаршылыҡтарға — өйәҙ һәм губерналарҙа Рәсәй төбәк власть органдарының, Рәсәй мосолман халыҡтарының мәҙәни-милли автономияһы яҡлыларҙың ҡаршылығына — юлығалар.
1917 йылдың декабрь аҙағында Ш. Ә. Манатов, Бөтә Рәсәй Ойоштороусы йыйылышы депутаты булараҡ, Башҡортостан автономияһын РСФСР тарафынан танылыуына ирештерер өсөн Петроградҡа ебәрелә, әммә тиҙҙән ВЦИК Бөтә Рәсәй Ойоштороусы йыйылышын таратыу тураһында ҡарар ҡабул итә. 1918 йылдың 7 ғинуарында Манатов В. И. Ленин менән осраша, Ленин башҡорт милли хәрәкәтен контрреволюцион тип иҫәпләмәй һәм «әгәр ҙә И. В. Сталин менән берлектә эш итһәгеҙ, теләгеҙ тормошҡа ашасаҡ» тип әйтә[13]. Ш. Ә. Манатов РСФСР Милләттәр эштәре буйынса халыҡ комиссариаты (Наркомнац) составына инә, 1918 йылдың 27 ғинуарында Наркомнац Ырымбурҙағы Каруанһарайҙы башҡорттарға ҡайтарыуы — Башҡорт мәркәз шураһы идаралығы аҫтына биреү тураһында декретты ҡабул итә[14]. Манатов үҙәк властарының Башҡортостан Совет Республикаһын төҙөү буйынса саралар ҡарарға әҙер булыуы тураһында Башҡорт хөкүмәтенә телеграф аша хәбәр итә. 1918 йылдың 27 ғинуарында Башҡорт хөкүмәте артабанғыса яуап итеп телеграмма ебәрә: «Высокую власть Советов принимаем, при возможности самостоятельно заниматься нашими внутренними делами, образовать собственный полк». Тиҙҙән Шәриф Манатов ашығыс рәүештә Башҡортостан автономияһы проектын төҙөр өсөн Ә. Ә. Вәлидов етәкселегендә комиссия ойоштороп, илдең баш ҡалаһына килеүен һорап, йәнә телеграмма яҙа[15]. Ләкин ваҡиғалар икенсе яҡҡа үҙгәрә, төбәктә милли хәрәкәт эшмәкәрлеге башҡорт милләтселеге һәм сепаратизм күренеше тип баһалана, һәм 1918 йылдың февралендә Ырымбур губерна хәрби-революцион комитеты рәйесе бойороғона ярашлы Башҡорт хөкүмәте ағзалары ҡулға алына һәм төрмәгә ябыла.
1918 йылдың 17 февралендә Ырымбурҙа «Тулҡын» башҡорт йәштәре ойошмаһының һәм Башҡортостан автономияһының кантондарынан башҡорт милли хәрәкәте йәш башҡорт революционер-активистарының дөйөм йыйылышында Башҡортостандың ваҡытлы революцион советы ойошторола. 1918 йылдың мартында Башҡортостан ваҡытлы революцион советы «Башҡортостан автономияһы проекты»н төҙөү һәм уны раҫлау буйынса РСФСР хөкүмәте менән һөйләшеүҙәр алып бара. БВРС-тың баҫма органы булып «Башҡурдистан» гәзите торған. Төбәктәге Ырымбур губерна эшсе, крәҫтиән, ҡыҙылармеец һәм казак депутаттары советы башҡарма комитеты Башҡортостан ваҡытлы революцион советының эшмәкәрлеге Башҡорт Хөкүмәтенекенән бер нисектә айырылмай тип баһалана һәм ул 30 мартта БВРС-ты таратыу тураһында бойороҡ сығара. Шулай ҙа БВРС үҙенең эшен май башына тиклем Стәрлетамаҡта дауам итә[16].
1918 йылдың 2 мартында Орск өйәҙе Баймаҡта Ырымбур губерна хәрби‑революцион комитетының рәйесе С. М. Цвиллинг бойороғо буйынса башҡорт полкын ойоштороусы Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәрҙәре ҡулға алына. 7 мартта Кесе ҡоролтай ағзалары Ғ. С. Иҙелбаев, Ғ. С. Мағазов һәм уларҙың кәңәшсеһе булған 5 поляк офицеры атып үлтерелә, ә Х. Ғ. Ғәбитов, У. Йәһүҙин, М. К. Әҙеһәмов һәм 2 поляк һаҡ аҫтында ҡалдырыла, илленән ашыу башҡорт һалдаты азат ителә, 9 мартта уларҙың унауһы үлтерелә. Орск өйәҙендәге был ваҡиғалар Башҡорт ғәскәрен төҙөүҙе тиҙләтеүгә булышлыҡ итә[17].
1918 йылдың апрель башында Ырымбурҙы Ә. Б. Ҡарамышев етәкселегендә башҡорт һәм казак отрядтары алған ваҡытта, Башҡорт хөкүмәте ағзаларын азат итәләр.
Антибольшевик осор[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Большевиктар властҡа килеүе төбәктә яңы ҡаршылыҡтар тыуҙыра: Өфө, Стәрлетамаҡ, Златоуст, Бөрө (Борай ихтилалы), Силәбе (Ҡорбанғәлиевтар етәкселегендә), Бәләбәй һәм башҡа өйәҙҙәрҙә антибольшевик күтәрелештәре була[18].
1918 йылдың 15—17 майында Ҡостанай ҡалаһында башҡорт һәм ҡаҙаҡ милли хәрәкәттәре вәкилдәренең кәңәшмәһе була, бында берлектәге контреволюцион көрәште ойоштороу тураһында фекер алышҡандар.
Урал‑Волга буйында совет власы ҡолағандан һуң, Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы барышында Башҡорт хөкүмәте һәм Башҡорт мәркәз шураһы эшмәкәрлеген яңынан башлай. 1918 йылдың йәйен-көҙөндә Башҡортостан территорияһында В. К. Блюхерҙың, ағалы-ҡустылар Н. Д. һәм И. Д. Кашириндарҙың һәм башҡаларҙың партизан отрядтары хәрәкәт иткәндәр, улар бигерәк тә башҡорт халҡына ҡарата ҡаты аяуһыҙлыҡ күрһәткәндәр[19].
«Башҡорт хөкүмәтенең халыҡҡа мөрәғәжәте»ндә, большевиктар башҡорт халҡын талауҙа һәм автономияны бөтөрөүҙә ғәйепләнә. Был мөрәжәғәт халыҡты, ғәскәр төҙөп, үҙ ерҙәрен, илен, динен һәм автономияһын һаҡларға саҡыра. 1918 йылдың 12 июнендә (элеккесә — 31 майҙа) Силәбе ҡалаһында 216-сы һанлы фарманға ярашлы Башҡорт хөкүмәтенең хәрби бүлеге эргәһендә Башҡорт хәрби шураһы (советы) ойошторола. Хәрби шура составына интендант, мобилизация, хужалыҡ, суд, строевой, артиллерия, инженер, хәрби‑өйрәтеү бүлектәре, айырым бүлек, хәрби тикшереү һәм хәрби табибтар комиссиялары инә[20]. Шура кантондарҙа 13 ирекле отрядтарын төҙөй[21].
1918 йылдың июлендә Омск ҡалаһында Ваҡытлы Себер хөкүмәте яғынан Башҡортостан автономияһын таныу һәм Башҡорт ғәскәрҙәренә ярҙам итеүҙе ойоштороу маҡсаты менән башта А. Ғәбитов, һунынан Ә. Ә. Вәлидов һәм С. С. Мағазов һөйләшеүҙәр алып баралар. Һөҙөмтәлә Ваҡытлы Себер хөкүмәте менән килешеү төҙөлә. Атаман А. И. Дутов етәкселегендәге Ырымбур казак хәрби хөкүмәте автономияға ҡаршы булмаҫлығын белдәрә. Үҙен Рәсәй Демократик Федератив Республикаһында Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы исеменән эш итеүсе юғары власть тип иғлан иткән Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары комитеты (Комуч) Башҡорт хөкүмәтен[22] һәм Башҡортостан милли-территориаль автономияһын таный[23].
Башҡорт хәрби шураһы 1918 йылдың 7 сентябрендә Ырымбур ҡалаһында 1-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы, 2-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы һәм Ә. Б. Ҡарамышев исемендәге 1-се Башҡорт кавалерия полкынан торған Башҡорт айырым корпусын булдыра. Октябрҙә уның составына Ғ. С. Иҙелбаев исемендәге 2‑се Башҡорт кавалерия һәм 6-сы Башҡорт уҡсылар полктары инә. Корпустың командующийы итеп генерал-лейтенант Х. И. Ишбулатов тәғәйенләнә. Башҡорт айырым корпусы частары Халыҡ армияһы составында Орск ҡалаһы өсөн һәм Аҡтүбә фронтындағы һуғыштарҙа, Сызрань ҡалаһын обороналауҙа һ. б. ҡатнаша[24].
1918 йылдың сентябрендә Башҡорт хөкүмәте вәкилдәре Өфө дәүләт кәңәшмәһе эшендә һәм Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәтен төҙөүҙә ҡатнаша. Кәңәшмәлә «Бөтә Рәсәй юғары власын ойоштороу тураһындағы акт» ҡабул ителә, Башҡорт хөкүмәте исеменән уға И. М. Солтанов ҡул ҡуя. Был актҡа ярашлы 23 сентябрҙә Ваҡытлы Бөтә Рәсәй хөкүмәте ойошторола[25].
1918 йылдың ноябрендә адмирал А. В. Колчак үҙен Рәсәй Дәүләтенең Юғары хакимы һәм Рус армияһының Юғары баш командующийы тип иғлан итә. Башҡорт хөкүмәтенең эшмәкәрлеген туҡтатыу, Башҡорт ғәскәрен таратып, Рәсәйҙең Хәрби көстәре составына индереү тураһындағы закон акттарын раҫлай[26]. Башҡорт милли хəрəкəте етәкселәре был бойороҡтарҙы үтәүҙән баш тарта һәм, үҙҙәренең эшен дауам итеп, совет хөкүмәте менән һөйләшеүҙәр башларға мәжбүр була[27].
Совет осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Большевиктар менән һөйләшеүҙәр башлар өсөн фронт һыҙығы аша Башҡорт хөкүмәте исеменән Г. Б. Ҡарамышев һәм С. С. Атнағолов ебәрелә, әммә илселәрҙең юлдары уңмай. 1919 йылдың ғинуарында Өфө Ҡыҙыл Армия ҡулына күсә, һәм Башҡорт хөкүмәте Өфө ҡалаһына М. Д. Халиҡов менән Х. Сәғитовтарҙы ебәрә. Башҡорт вәкилдәре урындағы совет власы органдары һәм Ҡыҙыл Армия етәкселеге менән бәйләнешкә инеп, һөйләшеүҙәр башлай. Һәм Халиҡов менән Сәғитов Өфө губерна революцион комитеты ултырышында ҡатнаша. Бында Милләттәр эштәре комиссариаты (Наркомнац) вәкиле лә була. Башҡорт делегацияһы түбәндәге шарттар тәҡдим иткән: 1) Башҡортостан Совет Республикаһы, 2) Башҡорт корпусы, 3) финанс ярҙам, 4) фронтты Силәбе һәм Троицк ҡалаларына тиклем күсереү. Ошо уҡ мәлдә Өфө коммунистары һөйләшеүҙәр тураһында Мәскәүгә хәбәр итә. В. И. Ленин һəм И. В. Сталин яуап итеп, Өфөгә телеграмма һуға: «Предлагаем не отталкивать Халикова, согласиться на амнистию при условии создания единого фронта с башкирскими полками против Колчака. Со стороны советской власти гарантия национальной свободы башкир полная. Конечно, необходимо наряду с этим строжайше отсечь контрреволюционные элементы башкирского населения и добиться фактического контроля за пролетарской надежностью башкирских войск»[28].
1919 йылдың 30 ғинуарында Өфө губерна башҡарма комитеты Башҡортостан менән РСФСР-ҙың үҙәк органдары араһында килешеү төҙөр өсөн һөйләшеүҙәрҙе дауам итергә ҡарар итә[29]. Февралдә, Халиҡов Өфөнән ҡайтҡандан һуң, Башҡорт хөкүмәте уның эшмәкәрлеген хуплай һәм РСФСР-ҙың үҙәк органдары менән килешеү төҙөр өсөн һөйләшеүҙәр алып барырға ҡарар итә.
1919 йылдың 26 ғинуарында таратылған 9-сы Башҡорт уҡсылар дивизияһы полктарынан (3-сө Башҡорт пехота полкынан башҡа) Башҡорт корпусы ойошторола. Корпус составына 1-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы һәм 2-се Башҡорт уҡсылар дивизияһы инә[30].
1919 йылдың 11 февралендә Өфөгә яңы башҡорт делегацияһы юллана. Башҡорт хөкүмәте рәйесе М. С. Ҡулаев, М. Халиҡов һәм Башҡорт ғәскәре адъютанты Ә. Бикбауов 18—19 февралдә Өфө губревком рәйесе Б. Нимвицкий, РКП(б)-ның Өфө губкомы рәйесе В. Седенков, 5-се армияның Реввоенсоветынан И. Смирнов, Республиканың (РСФСР) Реввоенсоветынан В. Смирнов һәм Милләттәр эштәре буйынса комиссариат вәкиле М. Солтанғәлиевтар ҡатнашлығында һөйләшеүҙәр үткәрә.
1919 йылдың 20—21 февралендә Орск өйәҙе Темәс ауылында 1-се Бөтә башҡорт хәрби съезы үткәрелә. Съезда Башҡорт ғәскәренән 92 делегат, Башҡорт хөкүмәте һәм Башҡорт мәркәз шураһы ағзалары ҡатнаша. Бөтә башҡорт хәрби съезы Башҡорт ғәскәренең төп өлөшө совет хөкүмәте яғына сығыуын һәм РСФСР составында Башҡортостан Совет Автономиялы Республикаһы барлыҡҡа килеүен иғлан итеүҙе хуплай һәм Башҡортостан хәрби-революцион комитетын ойоштора[31].
Башҡорт вәкилдәре һөйләшеүҙәрҙе Көнсығыш фронттың штабында, Сембер ҡалаһында дауам итә. 1919 йылдың 27 февралендә бында Башҡорт хөкүмәте вәкилдәре менән Ҡыҙыл Армия командалығы араһында тәү килешеү (предварительный договор) төҙөлә. Артабан башҡорт вәкилдәре Мәскәү ҡалаһына юллана.
1919 йылдың 20 мартында башҡорт делегацияһы яғынан М. Д. Халиҡов, М. С. Ҡулаев һәм Ә. И. Бикбауов, РСФСР хөкүмәте яғынан В. И. Ленин, М. Ф. Владимирский һәм А. С. Енукидзе тарафынан «Үҙəк Совет власы менəн Башҡорт хөкүмəте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла[32]. Килешеүгә ярашлы Башҡортостан автономияһы Совет Автономиялы Социалистик Республика — Башҡорт АССР-ы тип үҙгәртелә[33]. Автономия совет дәүләт ҡоролошо буйынса үҙгәртелә. Башҡорт хөкүмәте вәкәләттәре Башревкомға бирелә.
1919 йылдың апреленә ҡарата «Аҡтар» Башҡортостан территорияһын йәнә контролгә алалар, Башревком Саранск ҡалаһына эвакуациялана. Ҡыҙыл Армияла, РСФСР Реввоенсоветы рәйесе Л. Д. Троцкийҙың 1919 йылдың 5 апрелендәге 615-се бойороғо буйынса Бәләбәй ҡалаһында, Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы ойошторола, командиры итеп Х. Н. Әхмәров тәғәйенләнә. Уның составына 3-сө Башҡорт уҡсылар һәм 3-сө Башҡорт кавалерия полктары; Башҡорт айырым артиллерия дивизионы (3 батарея); запас батальон һәм бәйләнеш ротаһы; 1-се, 2-се һәм 3‑сө Башҡорт уҡсылар полктары; Башҡорт айырым артиллерия дивизионы; бригада мәктәбе һәм башҡалар ингән[34]. Реввоенсовет рәйесе Л. Д. Троцкийҙың 1919 йылдың 5 апрелендәге шул уҡ 615-се бойороғона ярашлы Саранск ҡалаһында Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы ойошторола, уның составына 1-се һәм 2-се Башҡорт кавалерия һәм 1-се һәм 2-се Башҡорт уҡсылар полктары инә[35].
Ҡыҙыл Армияла 1919 йылдың июнендә Башҡортостанда элекке Башҡорт корпусының Ә. Б. Ҡарамышев исемендәге 1-се Башҡорт кавалерия полкы нигеҙендә М. Л. Мортазин тарафынан Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы ойошторола. Ул Ҡыҙыл армия частарының башҡорт һалдаттарына һәм тыныс халҡын репрессиялауға ҡаршы булып, Аҡтар хәрәкәтенә ҡушыла һәм Ырымбур армияһы составына инә. Августа Т. Ғ. Имаҡов булышлығында Ҡыҙыл Армия яғына күсә[36]. Петроградта 1919 йылдың октябрендә Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмө ойошторола, тәүҙә уның составына 3-сө Башҡорт кавалерия полкы, 3-сө Башҡорт уҡсылар полкының 3-сө батальоны, Башҡорт айырым артиллерия дивизионы, 3-сө Башҡорт уҡсылар полкының 2-се һәм 1-се батальондары, һуңыраҡ — Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы һәм Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы инә[37]. Башҡорт милли ҡораллы көстәренең частары Урал, Ҡаҙағстан, Украина, Польша, Петроград фронттарында һуғышҡандар.
1919—1920 йылдарҙа Башревком составына ингән милли хәрәкәт етәкселәре РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетында, Ырымбур, Өфө һәм Силәбе губерна хәрби-революцион комитеттарында һәм РКП(б) комитеттарында эшләгән ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәренең Башҡортостан автономияһын юҡ итеү маҡсатында уның абруйын төшөрөү ынтылыштарына ҡаршы көрәшә.
1919 йылдың авгусында Башревком Стәрлетамаҡ ҡалаһына килеп урынлаша, һәм ул Башҡорт АССР-ның тәүге баш ҡалаһы булып китә[38]. I Бөтә башҡорт партия конференцияһында Ә. Ә. Вәлидов айырым Башҡортостан милли партияһын төҙөргә тәҡдим яһай, әммә уның тәҡдиме кире ҡағыла.
1920 йылдың ғинуар уртаһында РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының автономияға ҡаршы тороусы ҡайһы бер ағзалары Башревком рәйесе Х. Й. Йомағолов бойороғо буйынса ҡулға алына. Ләкин улар РСФСР Хәрби-революцион советы рәйесе В. И. Ленин телеграммаһы буйынса азат ителә, Йомағолов вазифаһынан бушатыла. Февральдә автономияла Башревком яҡлылар һәм уға ҡаршы тороусылар араһында ҡораллы бәрелештәр була.
Аҡтар хәрәкәте яғында ҡалғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1919 йылдың февралендә Башҡорт ғәскәрҙәренең Ҡыҙылдар яғына сығыуына ҡайһы бер милли хәрәкәт эшмәкәрҙәре ҡаршы була (М. Ғ. Ҡорбанғәлиев, Ғ. Ғ. Таған, С. Ғ. Бикмәев, Һ. Ғ. Ҡорбанғәлиев, Ҡ. Йәнекәев һ. б.), 3-сө Башҡорт пехота полкы ла Аҡтар хәрәкәтендә ҡала[40]. Адмирал А. В. Колчак, 1919 йылдың 20 февралендә төбәк эштәрҙә үҙидаралыҡ вәғәҙә итеп, башҡорттарға өндәмәгә ҡул ҡуя, был бер нисә башҡорт хәрби частарының большевиктар яғына күсмәй ҡалыуына булышлыҡ итә[41]. РККА‑ның Беренсе армияһы етәкселеге тарафынан был шартты боҙоу һәм репрессиялар (башҡорт һалдаттарының ҡоралһыҙландырыуҙан һәм дөйөм нигеҙҙә РККА полктарына бүлеп таратыуҙан баш тартыуҙарына ҡаршы) башҡорт һалдаттарының күптәренең Рус армияһы составына күсеүенә (1‑се Башҡорт уҡсылар полкының 2‑се батальоны, 1‑се Башҡорт кавалерия полкы һәм 2‑се Башҡорт кавалерия полкының 3‑сө эскадроны) килтерә. Ҡорбанғәлиевтар йоғонтоһо арҡаһында 3-сө Башҡорт полкы Аҡтар хәрәкәтендә ҡала[40]. Совет командованиеһы шәхси хәүефһеҙлек вәғәҙә иткәндән һуң, уларҙың бер өлөшө Ҡыҙыл армияға кире ҡайта һәм башлыса М. Л. Мортазин етәкселегендәге Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы составына инә[36].
М. Ғ. Ҡорбанғәлиев 1919 йылдың йәйендә Силәбе ҡалаһында йәнә бер башҡорттар ҡоролтайын ойоштороп маташа, «Ҡаһарман башҡорт» гәзитен сығара[42]. Йыл аҙағынан Колчак ғәскәрҙәре менән ҡалған башҡорттар бергә көнсығышҡа сигенә, был ваҡиғаны Ғ. Ғ. Таған «башҡорт яугирҙәренең боҙло походы» тип исемләй. 1920 йылдың 14 мартында Чита ҡалаһында башҡорт аҡ ғәскәрҙәре етәкселәре М. Ҡорбанғәлиев һәм Ғ. Таған казак атаманы Г. М. Семёнов менән осраша, улар айырым башҡорт ғәскәрҙәре төҙөүгә булышлыҡ итәсәген белдерә[43]. 1920 йылдың июнендә Рəсəйҙең көнсығыш сиктəрендəге Башҡорттарҙың хəрби‑милли идаралығы ойошторола, М. Ғ. Ҡорбанғәлиев уның рəйесе[44], ә Ғ. Ғ. Таған хәрби штаб башлығы була[45]. 1920 йылдың ноябрендә «Аҡтар»ҙың ғәскәрҙәре Чита ҡалаһын «ҡыҙылдар»ға тапшыра. Аҡтар яғында ҡалған 2 мең башҡорттар Ҡытай сиген үтеп Маньчжурияға юллана. Атаман Семёнов бөтә хәрби частарҙы ла Приморьеға барырға өгөтләй, әммә 1920 йылдың 20 ноябрендә М. Ғ. Ҡорбанғәлиев башҡорттар башҡа Рәсәйҙәге һуғышта ҡатнашмаҫҡа тейеш тип иғлан итә[46].
Баш күтәреү осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Ишемғолов Н. У., Ҡолшәрипов М. М. Башҡорт милли хәрәкәте // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Башҡорттарҙың Рәсәй составында милли‑мәҙәни автономияһын яҡлаусы М. Ғ. Ҡорбанғәлиев етәкселегендәге төркөм айырылып сыға
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 81
- ↑ Ҡасимов С. Ф. Башҡорт өлкә бюроһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Ҡасимов С. Ф. Башҡорт мәркәз шураһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана., 2010, с. 52
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Ҡасимов С. Ф. Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана., 2010, с. 54
- ↑ .Был резолюцияның ҡабул итеү сәбәбе булып М. Ғ. Ҡорбанғәлиев етәкселегендәге Силәбе өйәҙе делегацияһының милли-мәҙәни автономияны яҡлап сығыуы булып тора.
- ↑ (Был резолюцияның ҡабул итеү сәбәбе булып Рәсәй армияһының Юғары баш командующийы, инфантерия генералы Л. Г. Корниловтың диктатура урынлаштырырға ынтылышы булып тора.
- ↑ Мордвинцев Г. В. Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Кульшарипова Н. М., Зулькарнаева Е. З. Фарман.// Башкортостан: краткая энциклопедия — Уфа: Башкирская энциклопедия, 1996. — Б. 603. — 672 б. — ISBN 5-88185-001-7.
- ↑ Давлетшин Р. А., Исхаков С. М. Манатов Шариф Ахметзянович. // Политические деятели России 1917 г. Биографический словарь — М., 1993. — Б. 203.
- ↑ Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г., 2005, с. 57
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 134—135
- ↑ Ҡасимов С. Ф. Башҡортостан ваҡытлы революцион советы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Баймаҡта башҡорт хөкүмәте ағзаларын атыу // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 87—89, 96
- ↑ Багаутдинов Р. О. Участие башкир в Белом движении (1917—1920) — Уфа, 2009. — Б. 96.
- ↑ Таймаҫов Р. С. Башҡорт хәрби шураһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Таймаҫов Р. С. Башҡорт ирекле отрядтары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Казанчиев А. Д. Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары комитеты // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 101
- ↑ Таймаҫов Р. С. Башҡорт айырым корпусы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Казанчиев А. Д. Өфө дәүләт кәңәшмәһе // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Плотников И. Ф. Колчак Александр Васильевич // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Еникеев З. И., Еникеев А. З., 2007, с. 240
- ↑ Ленин В. И. Полное собрание сочинений — М.: Издательство политической литературы, 1975. — Т. 50. — Б. 252. — 634 б.
- ↑ Кульшарипов М. М. Служил своему народу // Ватандаш. — 2009. — № 4. — ISSN 1683-3554.
- ↑ Рәхимов Р. Н. Башҡорт корпусы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Ҡолшәрипов М. М. Бөтә башҡорт хәрби съезы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г., 2005, с. 79
- ↑ Еникеев З. И., Еникеев А. З., 2007, с. 417
- ↑ Насиров Р. Х., Ярмуллин А. Ш. Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Ярмуллин А. Ш. Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ 36,0 36,1 Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ Насиров Р. Х., Ярмуллин А. Ш. Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмө // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История Башкортостана, 2005, с. 80
- ↑ Уңда идаралыҡтың штаб начальнигы Ғ. Таған, уртала идаралыҡтың рәйесе М. Ҡорбанғәлиев һәм һул яҡтан атаман Семёнов янындағы башҡорт вәкиле С. Бикмәев ултыралар
- ↑ 40,0 40,1 История башкирского народа..., 2010, с. 145
- ↑ Наумова Н. И. Из истории взаимоотношений колчаковской власти и башкирского национального движения (1918 — 1920 гг.) // Вестник Томского государственного университета. Серия «История. Краеведение. Этнология. Археология».. — 2003. — № 236. — С. 90-97.
- ↑ «Ҡаһарман башҡорт» // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 110
- ↑ Ҡорбанғәлиев Мөхәмәтғәбделхәй Ғәбиҙулла улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ История башкирского народа..., 2010, с. 415—420
- ↑ Юнусова А. Б. Великий имам Дальнего Востока // «Вестник Евразии» : Журнал. — 2001. — № 4 (15). — С. 83—117. — ISSN 1727-1770.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. /Сост. Н. М. Хисматуллина, Р. Н. Бикметова, А. М. Галеева, Ю. Р. Сайранов — Уфа: Китап, 2005. — Т. 1. — 392 б. — ISBN 5-295-03702-9.
- А. А. Валидов — организатор автономии Башкортостана. У истоков федерализма в России (1917—1920). Документы и материалы. Ч. 2 / Сост. Н. М. Хисматуллина, З. Ю. Бурангулова, З. Г. Гатиятуллин. — Уфа: Китап, 2011. — 436 б. — ISBN 978-5-295-05211-8 (ч. 2), 5-295-03701-0.
- Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г. Парламентаризм в Башкортостане: история и современность — Уфа: ГРИ «Башкортостан», 2005. — 304 б. — ISBN 5-8258-0203-7.
- Ахметзаки Валиди Тоган. Не сочтите за пророчество: письма, обращения, выступления. / Сост. А. Юлдашбаев — Уфа: Китап, 1998. — 192 б. — ISBN 5-295-02244-7.
- Багаутдинов Р. О. Участие башкир в Белом движении (1917—1920) — Уфа, 2009.
- Башкирское национальное движение 1917—1920 гг. и А. Валиди: Зарубежные исследования./ Составление и вступительная статья И. В. Кучумова — Уфа: Гилем, 1997. — 250 б. — ISBN 5-7501-0092-8.
- Давлетшин Р. А. Крестьянское повстанческое движение 1918-21 // Башкирская энциклопедия. В 7 т. / глав. ред. М. А. Ильгамов — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2007. — Т. 3. — Б. 543-544. — 672 б. — ISBN 978-5-88185-064-7.
- Документы и материалы по истории башкирского народа (1900—1940) / Сост.: М. М. Кульшарипов, М. Н. Фархшатов, Д. Х. Янтурин, Р. З. Алмаев, Р. О. Багаутдинов, Р. Р. Газизов, Р. М. Зиязетдинов, А. Д. Казанчеев, К. К. Каримов, П. Ф. Назыров, Ю. Х. Юлдашбаев, А. З. Ярмуллина. — Уфа, 2012. — 624 б. — ISBN 978-5-916-08093-3.
- Еникеев З. И., Еникеев А. З. История государства и права Башкортостана — Уфа: Китап, 2007. — Б. 246—263. — 432 б. — ISBN 978-5-295-04258-4.
- Заки Валиди Тоган. Воспоминания: Книга I — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 1994. — Б. 13. — 400 б. — ISBN 5-295-01269-7.
- Зарипов А. Б. Юго-восточный Башкортостан 1917—1922 гг. — Уфа, 2001. — 213 б.
- Идельгужин К. А. Башкирские движения (в 1917, 1918, 1919 гг.) — Уфа, 1926.
- История башкирского народа: в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН — Уфа: Гилем, 2010. — Т. V. — 468 б. — ISBN 978-5-7501-1199-2.
- Кульшарипов М. М. История Башкортостана: ХХ в. Учебник для 9 кл. — Уфа: Китап, 2005. — 248 б. — ISBN 5-295-03552-2.
- Муртазин М. Л. Башкирия и башкирские войска в Гражданскую войну — М.: Инсан, 2007. — 208 б.
- Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925 гг.): док. и материалы. В 4 т. Уфа, 2002—2009.
- Служение: сборник / А.-З. Валиди Тоган, А. Инан, Г. Таган; сост. и пер. А. М. Юлдашбаев — Уфа: Китап, 2007. — 207 б. — ISBN 978-5-295-04119-8.
- Таған Ғ. Башҡорттар Байкал аръяғында // Ватандаш. — 1997. — № 8–10. — ISSN 1683-3554.
- Таймасов Р. С. Участие башкир в Гражданской войне. Книга первая: В лагере контрреволюции (1918 — февраль 1919) — Уфа: РИЦ БашГУ, 2009. — 200 б.
- Юлдашбаев Б. Х. Учредительный курултай как вершина Башкирского национального движения// Этнополитическая мозаика Башкортостана. В 3 т. — М., 1992 Т. II.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ишемғолов Н. У., Ҡолшәрипов М. М. Башҡорт милли хәрәкәте // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Кульшарипов М. М. Башкирское национальное движение (1917—1921 гг.) — Уфа: Китап, 2000. — 364 б. — ISBN 5-295-02542-X.


text:
Фото:
"Өфө" аэропортында хәҙер рейсҡа үҙ аллы теркәлеү үтергә мөмкин
Фото:
«Өфө» халыҡ-ара аэропортында пассажирҙарға үҙ аллы теркәлеү мөмкинлеге булдырылды. Яңы хеҙмәт менән электрон билеттар буйынса осорға тейешле һәм үҙ аллы теркәлеү үтергә теләгән «Трансаэро» авиакомпанияһы пассажирҙары файҙалана ала.
Хәҙер пассажирҙар самолет салонында урынды үҙҙәре һайлай, ултырыу талонын асып, ултыртыу урынына үтә ала. Пассажирҙың багажы булған осраҡта, уны теркәлеү урынында сиратһыҙ тапшырырға мөмкин.
Әйтергә кәрәк, донъяның ҙур аэропорттарында пассажирҙарҙың өстән бер өлөшө үҙ аллы теркәлеү үтә. Өфө авиасәйәхәтселәре элек рейсҡа теркәлеү ваҡытын ҡыҫҡартырға мөмкинлек биргән хеҙмәттән мәхрүм ине.
«Өфө» аэропортының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, үҙ аллы теркәлеү киоскыһы эске авиалиниялар терминалында, залдың үҙәгендә, белешмә бюроһы менән 2-се теркәлеү урыны араһында урынлаштырылған. Үҙ аллы теркәлеү хеҙмәтенән файҙаланыуы ауыр түгел. Ҡыйынһынған осраҡта пассажир авиакомпания вәкилдәренә ярҙам һорап мөрәжәғәт итә ала.


text:
Илдар Баһаутдинов: хәрби традицияларҙы һаҡлау - беҙҙең уртаҡ бурыс
Башҡортостан Республикаһы хәрби комиссары вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы полковник Илдар Баһаутдинов республика халҡын Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотланы.
— Тыуған илде һаҡлау һәр ваҡыт дәүләттең һәр гражданының изге вазифаһы һәм конституцион бурысы булды һәм булып ҡала. Төрлө быуын кешеләре илебеҙ, уның хәрби үткәндәре, ҡоралдарының даны һәм Рәсәй Ҡораллы көстәренең ҡеүәте өсөн ғорурлыҡ тойғоһо кисерә, — тип билдәләнә ҡотлауҙа. — Бихисап һуғыш һәм яуҙарҙы кисергән илебеҙ өсөн “Ватанды һаҡлаусы” һүҙенә тәрән мәғәнә һалынған. Һалдат яҙмышы һис ҡасан еңел булманы, ләкин яугир һөнәре һәр ваҡыт маҡтаулы һәм хөрмәтле булып ҡала. Антҡа һәм хәрби бурысҡа тоғролоҡ, Ватаныбыҙға сикһеҙ һөйөү – ошолар менән Рәсәй һалдаты айырылып тора.
— Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы алдынан беҙҙең уртаҡ бурыс – күп быуатлыҡ хәрби традицияларыбыҙҙы һаҡлап ҡалыу, ил ҡеүәтен һәм көсөн арттырыу, уның үҫеше өсөн һәм бар донъяла абруйын нығытыу өсөн шарттар тыуҙырыу , — тине Илдар Баһаутдинов. — Эшен намыҫлы, яуаплы башҡарған һәр кем был изге эшкә үҙ өлөшөн индерә ала.


text:
Башҡортостан һәм Болгария иҡтисади бәйләнештәрҙе юлға һала
Бөгөн Өфөлә Башҡорт-болгар бизнес-форумы үтә. Унда Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Алексей Никин, БР сәнәғәт, инвестицион һәм инновацион сәйәсәт министры урынбаҫары Илдар Әхмәтшин, Болгария-Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы идараһы советы ағзаһы Светлана Шаренкова, Башҡортостан һәм Болгарияның төрлө ойошмалары һәм предприятиелары вәкилдәре ҡатнаша.
Алексей Никин тәбрикләү һүҙендә билдәләүенсә, Рәсәй һәм Болгария араһында тығыҙ мөнәсәбәт электән булдырылған, шулай ҙа һуңғы арала иҡтисади хеҙмәттәшлек бер аҙ һүлпәнәйгән.
— Беҙ элекке бәйләнештәрҙе тергеҙергә һәм эшлекле хеҙмәттәшлекте нығытырға йыйынабыҙ, — тине ул. – Тап шуға күрә бөгөнгө форумға бәләкәй бизнес вәкилдәрен саҡырҙыҡ, улар болгар хеҙмәттәштәр менән уртаҡ темалар табырға тейеш.
Башҡортостан Республикаһы сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән Болгария-Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыу сарала төп ваҡиға булды. Ике яҡтың да билдәләүенсә, был килешеү ябай формаллек һаҡлауға әйләнергә тейеш түгел.
— Ул тиҙ арала реаль һөҙөмтәләр килтерер, тип ышанам, — тип белдерҙе Светлана Шаренкова. – Һуңғы йылдарҙа Рәсәйҙә беҙ төбәктәр менән мөнәсәбәттәрҙе әүҙем үҫтерәбеҙ. Был йәһәттән Болгария-Рәсәй мөнәсәбәттәренә ҙур иғтибар биргән РФ Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Евгений Примаков ныҡ ярҙам итә.
Килешеүгә ҡул ҡуйғандан һуң Болгария яғынан вәкил Пламен Младенов үҙенең иленә Башҡортостан эшҡыуарҙарын йәлеп итерлек ыңғай факторҙарҙы һанап үтте. Улар иҫәбендә ул һалымдарҙың сағыштырмаса түбән булыуын, һәр кемдең кредитлау менән ҡулланыу мөмкинлеген, күсемһеҙ милеккә хаҡтарҙың арзанлығын һәм үҫешкән туристик индустрияны атаны.
Ҡунаҡтар йәнә Башҡортостандың иҡтисади потенциалын, атап әйткәндә, ауыл хужалығы мөмкинлектәрен юғары баһаланы.
— Болгарияла ла ауыл хужалығы элек ярайһы юғары кимәлдә ине, — тине Светлана Шаренкова. – Ләкин беҙҙә хәҙер был йүнәлештәге күрһәткестәрҙең түбәнәйеүе күҙәтелә. Башҡортостанда барыһы ла башҡаса. Һеҙ Рәсәй ауыл хужалығы секторында алдынғы урынды һаҡлап ҡала алғанһығыҙ. Беҙҙең аграрийҙарға һеҙҙән өлгө алырға кәрәк.
Форум башҡорт һәм болгар бизнесмендарының эшлекле контакттар биржаһы форматында ике яҡлы һөйләшеүҙәре менән дауам итте.


text:
Фото:
Героинға алмашҡа дезоморфин килә
Фото:
Дәүләттең наркотиктар менән көрәше һөҙөмтәһен бирә: героин наркоманияһы үҫеше тотҡарлана. Әммә дарыухана менән бәйле наркомания үҫеше башланды, тип билдәләй БР наркоконтроле хеҙмәткәрҙәре.
Мәҫәлән, 2005 йылда дезоморфин ҡулланыуҙың 25 осрағы теркәлгән. Киләһе йылда иһә — 31, артабан һандар үҫә генә бара: 2007 — 282, 2008 — 468, 2009 — 997, 2010 йылдың беренсе ярты йыллығында — 656. Дезоморфин ҡулланыусы 2400 кеше асыҡланған, шуларҙың ни бары 25-е генә наркологта иҫәптә тора.
Тенденция үтә хәүефле, тип иҫәпләй наркоконтроль хеҙмәткәрҙәре: дезоморфин героинға ҡарағанда 15 тапҡырға ағыулыраҡ. Уның тәьҫире шул тиклем көслө, кеше хатта тере килеш серей башлай. Аптека наркоманының ғүмер оҙайлығы дүрт йылдан ашмай. Башҡа мәғлүмәттәр ҙә билдәле – 1,5 йыл самаһы.
Дезоморфиндың популярлығы хаҡы менән аңлатыла: 1000—1500 һумлыҡ героин дозаһы алдында уның бер дозаһы 100—150 һум ғына тора. (һәм был составында кодеин булған препараттарҙың 10 тапҡырға артыуына ҡарамаҫтан). Бынан тыш, ғәмәлдәге ҡануниәт буйынса наркотик доза уларҙа шул тиклем түбән, шуның арҡала наркоман административ штраф менән ҡотола.
— Был проблемаға тәьҫир итеү көсө булһын өсөн беҙ закон сығарыусыларға дезоморфин ингредиенттарын рецепт ярҙамында алыуға норматив акт индереү тәҡдиме менән сыҡтыҡ, — тип белдерҙе Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәксеһе Валерий Кокин. —Көҙгө сессияла депутаттар был мәсьәләне хәл итер, тип ышанабыҙ.


text:
Баш ҡалала йәш эшҡыуарҙар өсөн оҫталыҡ дәрестәре үтәсәк
Йәш эшҡыуарҙар өсөн бушлай тренинг йома, 10 февралдә, Башҡортостан Республикаһы Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының конференц-залында үтәсәк.
Ведомствонан асыҡлауҙарынса, ҡатнашыуға рәсми теркәлгән бизнесы булған 30 йәшкә тиклемге эшҡыуарҙар саҡырыла. Программала «Эшҡыуарҙың шәхси һөҙөмтәлелеге», «Маркетинг – эшҡыуарҙың йәшерен ҡоралы», «Эшҡыуар өсөн файҙалы IT-инструменттар» кеүек лекциялар ҡаралған.
Өҫтәп китәйек, сара йәштәрҙе эшҡыуарлыҡҡа йәлеп итеү маҡсатында Өфөләге йәш эшҡыуарҙарҙың «Быуын көсө» («Сила поколения») берләшмәһе ҡатнашлығында төбәктең Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы тарафынан үткәрелә.


text:
Башҡортостан бюджеты социаль йүнәлешен һаҡлап ҡаласаҡ
Башҡортостан бюджеты алдағы йылдарҙа үҙенең социаль йүнәлешен һаҡлап ҡаласаҡ. Бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡына, төрлө пособиелар түләүгә, медицина страховкаһына, халыҡты пенсия менән тәьмин итеүгә һәм граждандарға социаль ярҙам күрһәтеү буйынса башҡа төрлө сараларға сығымдар өлөшө 70 проценттан ашыу тәшкил итәсәк.
БР Хөкүмәте ултырышында республиканың финанс министры Рузалия Хисмәтуллина хәбәр итеүенсә, 2013 йылда социаль йүнәлештәге сығымдар – 78,8 миллиард һум (дөйөм сығымдар суммаһының 71,6 прценты), 2014 йылда – 85,2 миллиард (73,7 процент), 2015 йылда 88,6 миллиард (75,8 процент) тәшкил итәсәк.
Дөйөм алғанда бюджеттың сығымдар өлөшө күләме 2013 йылда – 110 миллиард һум, 2014 йылда – 115,6 миллиард, 2015 йылда – 116,9 миллиард һум булыуы көтөлә.
Өс йыл дауамында сығымдар керемдәргә ҡарағанда күберәк буласаҡ. Шулай итеп, 2013 йылда БР бюджеты дефициты – 12,5 миллиард, 2014 йылда – 11 миллиард, 2015 йылда 10 миллиард һум тәшкил итәсәк. Уны ҡаплау сығанаҡтары: республиканың резерв фонды средстволары – йыл һайын яҡынса биш миллиард һум һәм банк кредиттары – 2013 йылда 8,5 миллиард һум күләмендә, 2014-2015 йылдарҙа тағы һигеҙешәр миллиард һум, тип хәбәр итте БР Финанс министрлығы башлығы.


text:
Өфө 2012 йыл өсөн Рәсәй ҡалаларының экологик рейтингында тәүге унау иҫәбенә инә
Өфө 2012 йыл өсөн Рәсәй ҡалаларының экологик рейтингында туғыҙынсы урынды биләй. Рейтингты РФ Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы төҙөгән.
Тәүге бишәү иҫәбенә Курск, Мәскәү, Калуга, Саранск, Ижевск ҡалалары инә. Рейтинг Рәсәйҙең 85 ҡалаһы буйынса иҫәпләнгән. Ҡалаларға түбәндәге ете күрһәткес буйынса баһа бирелгән: һауа мөхите, һыуҙы файҙаланыу һәм уның сифаты, ҡалдыҡтар менән идара итеү, территорияларҙы файҙаланыу, транспорт, энергия ҡулланыу, тирә-яҡ мөхиткә йоғонто яһауға идара итеү.
Дүшәмбе, 9 сентябрҙә, үткән брифингта Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, туғыҙынсы урын Өфө өсөн сик түгел. Призерҙар иҫәбенә эләгергә тырышырға кәрәк, тип иҫәпләй республика етәксеһе.


text:
Бөгөн реклама хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамдарын билдәләй
Реклама хеҙмәткәрҙәре көнө – бөтә Рәсәй реклама төҙөүселәренең, реклама биреүселәрҙең, маркетолог һәм пиарсыларҙың һөнәри байрамы. Был байрам 1994 йылдан алып билдәләнә.
«Реклама — сауҙа моторы» – И.Ильф менән Е.Петровтың «Ун ике ултырғыс» («Двенадцать стульев») романындағы төп герой Остап Бендер үҙенең телмәрендә ҡулланған тапҡыр һүҙҙәр. Тимәк, 23 октябрь – ул сауҙаны үҫтереүгә, үҙ сиратында, Рәсәй иҡтисадына тос өлөш индереүсе ижади кешеләр көнө.
«Реклама» һүҙе латин теленән «reclamare» — ҡысҡырыу һүҙенән килеп сыҡҡан. Мәҙәниәтселәрҙең иҫбатлауҙары буйынса, боронғо Рим кешеләренең тантаналары барышында, триумфаль ваҡиғалар һуңында реклама элементтары булған: маҡтау телмәрҙәре, һуғыш барышында яулап алынған трофейҙарҙы күрһәтеү.
Боронғо сәйәси реклама башлыса ил башлыҡтары һәм полководецтарҙың статуяларында соҡоп яһалған үҙен маҡтаусы яҙыуҙарҙан ғибәрәт булған. Урта быуаттарҙа ла «реклама» конкуренцияһы күберәк телдән әйтелгән – һатыусыларҙың ҡысҡырыуҙары, таратыусыларҙың һәм берәҙәк кәсепселәрҙең саҡырыуҙары.
Бөгөнгө реклама – ҡатмарлы ғилем. Тауарҙарҙы һәм хеҙмәттәрҙе алға этәреү өсөн бик күп аҡса тотонола. Әммә рекламаның маҡсаты үҙгәрешһеҙ ҡалған – конкуренттарҙың продукттары араһында тауарҙы айырып күрһәтеү, уны маҡтап, һатыу күләмен арттырыу.


text:
Өфөлә заманса скульптура аллеяһы барлыҡҡа килде Фото: Олег Яровиков
Өфөлә заманса скульптура аллеяһы барлыҡҡа килде
Өфөлә заманса скульптура аллеяһы барлыҡҡа килде Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
3 августа Өфөлә тантаналы рәүештә «ArtTerria» заманса скульптура аллеяһы асылды. Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана янында, Ленин урамындағы йәйәүлеләр зонаһында бейеклеге ике метрға яҡын 13 яңы арт-объект барлыҡҡа килде. Уларҙың барыһы ла «Рәсәй. Евразия киңлеге: цивилизация һәм мәҙәниәт» темаһына арналған һәм Мансур ятҡылығынан килтерелгән граниттан яһалған.
Тантанала почетлы ҡунаҡтар, Третьяков галереяһы һәм Рус музейы, Башҡортостан Рәссамдар союзы вәкилдәре, ижади интеллигенция ҡатнашты. Республика мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Валентина Латипова авторҙарҙы симпозиумды уңышлы тамамлауҙары, баш ҡала халҡын иһә Өфөлә яңы мәҙәни урын барлыҡҡа килеүе менән ҡотланы.
«ArtTerria» заманса скульптура аллеяһы скульптура симпозиумын үткәреү һөҙөмтәһендә булдырылды. Сарала алты илдән 13 скульптор: Джон Гогаберишвилли һәм Валерьян Джикия (Тбилиси, Грузия); Ange&Damanation ижади дуэты (Париж, Франция); Камен Танев (София, Болгария); Со Донг Чой (Сеул, Көньяҡ Корея); Хитоши Танака (Миядзаки, Япония), Николай Карлыханов (Санкт-Петербург); Таһир Собханғолов һәм Фахраддин Рзаев (Мәскәү); Фирдант Нуриәхмәтов, Руслан Ниғмәтуллин һәм Владимир Лобанов (Өфө) ҡатнашты.
Симпозиум Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы һәм Өфө хакимиәте ярҙамында «Мираҫ» сәнғәт галереяһы башланғысы буйынса ойошторолдо.


text: Ҡыҙыҡ икән ул донъя тигәндәре. Кем менәндер, көн дә булмаһа ла, күрә-күрешә йөрөйһөң. Табындарҙа ла бергә булғылайһың. Ул сер итеп әйткәнде һин һаҡлайһың, һинең серҙе ул да таратмай. Быныһы уның – һинең өсөн, һинең иһә уның өсөн икеләнеүһеҙ ышаныслы булыуҙан килә, әлбиттә. Һин уның ни өҫтөндә баш ватыуында соҡонмайың, ул — һинекендә. Шулай һәүетемсә йәшәй бирәһең. Йәшәй торғас, шундай бер мәл тыуа, көтмәгәндә бығаса иғтибарыңдан төшөп ҡала килгән һәм һине уға тағы ла яҡынайтмалы һыҙаттары мәғлүм була. Ғиниәтулла Сафиулла улы Ҡунафин минең өсөн ана шундай асыш булды. Дөрөҫ, формаль яҡтан уны мин 1972 йылдан бирле белгән кеүекмен. Ни өсөн “формаль яҡтан” һәм “кеүекмен” генә? Сөнки шул йылдың сентябрендә, ауылдан килеп, мин үҙем биш йыл уҡып сыҡҡан Башҡорт дәүләт университетының башҡорт әҙәбиәте кафедраһында өлкән уҡытыусы сифатында эш башлағайным. Ул саҡта иһә йөҙөнән танымаһам да, бишенсе курста Ғиниәтулла тигән егет уҡыуын ишетеп белә инем инде. Урамдан түгел, әлбиттә. Кафедранан да сыҡмайынса ғына. Быға студент сағымдағы үҙемдең уҡытыусыларым – доцентыбыҙ Бәһиә Мәғәсүм ҡыҙы Мәғәсүмова апай менән мөдиребеҙ профессор Кирәй Мәргән – араһындағы һөйләшеү сәбәпсе булды. Ғиниәттәрҙең төркөмө педагогик практикала, имеш.


text:
МӘСЕТ - РУХИ ЙОРТОБОҘ
социаль-мәҙәни үҙәктә почта, китапхана, полиция участкаһы, АТС, мәҙәниәт йорто, ФАП урынлашты. Элек фельдшерлыҡ пункты урынлашҡан бинаны хакимиәт башлығы Р.С. Шәрәфетдинов инициативаһы менән мәсеткә әйләндерҙек.
Олоғайған һуғыш ветераны, ауыл хәҙрәте Мәһәҙи ағай Әбсәләмов үҙ бурыстарын күсеп килгән Дим хажиға тапшырҙы. Киноаппараттың тауыш кѳсәйткесен урынлаштырғас, Дим хажи ауылға аҙан тауыштарын яңғыратты, йома намаҙҙары үткәрә башланы. Шығай ауылына иман килде, ауыл һауаһы таҙарғандай, һулыштар иркенәйгәндәй тойолдо. Ләкин бер йыл үткәс, Дим хажиҙы Ѳфѳ мәсетенә алдылар. Шунан һуң Шығай мәсетендә Башҡортостан мосолмандарының Диниә назаратынан рѳхсәтһеҙ, үҙҙәрен мулла тип атаған бер нисә кеше дини саралар үткәрҙе. Шығай мәсетендә бѳгѳнгәсә дин тотоусыларҙы үҙе артынан әйҙәгән мулла юҡ. Быға күп кенә сәбәптәр бар. Электр сымдарын кабелгә алыштырыусы «БашЭнерго» хеҙмәткәрҙәре электр энергияһын бѳтѳнләй ѳҙҙѳ, сѳнки мәсет документтары юлланмаған. Мәсетте йылытыу системаһы эшләнмәгән. Был йәһәттән тѳрлѳ тәҡдимдәр бар: йома һайын утын менән йылытыу; туңмай торған шыйыҡлыҡ менән эшләгән батареялар ҡуйып, йома кѳндәрендә һәм дини байрамдарҙа ғына йылытыу. Мәсет йорто, ФАП күскәнгә 11 йыл үтеү сәбәпле, туҙа башланы. Ямғыр, ҡар манаралағы майҙансыҡ аша мәсет түбәһенә тѳшә һәм серетә.
Дингә битараф булмағандар, оло кешеләр йыйылып, Динә Рәсүл ҡыҙы Канафинаны мәсеттең старостаһы (диндә ундай вазифа бармы икән, белмәйем), ә Алмабикә Әлипбай ҡыҙы Ғәлиуллинаны казначейы итеп һайланы. Мәсеткә электр уты тоташтырмайынса, йылытыу системаһын яйға һалмайынса, бер ниндәй мулла-хәҙрәт килмәйәсәк, тигән һығымтаға килде йыйылыш. Белорет ҡалаһындағы «Жәмиғ» мәсете имам-хатибы Исмәғил хәҙрәт Мѳхәмәтйәнов ебәргән уҡымышлы йәш муллалар килеп аҙна ла тормай, кире китте. Ошо кѳндәрҙә, Ҡорбан байрамына әҙерлек йѳҙѳнән, пенсионерҙар ирле-ҡатынлы Динә Рәсүл ҡыҙы һәм Хәниф Хәсән улы Канафиндар мәсетте ремонтлар ѳсѳн профнастил, буяу, башҡа кәрәк- ярағын алып бирҙе. Ѳмә яһап, мәсет башын профнастилға алыштырҙыҡ. Был эштә ауыл депутаттары Хәбир Шиһапов, Флүр Мѳхәмәтдинов әүҙемлек күрһәтте.
Йәш депутат Флүр Мѳхәмәтдин улы тураһында айырым әйтеп үтеү кәрәктер. 5000 һум аҡса биреүҙән тыш, ѳс намаҙлыҡ бүләк итте. Ѳмәләрҙә һәр ваҡыт халыҡты ойоштороп, алдан йѳрѳй. Бик ярҙамсыл, асыҡ күңелле кеше. Эшҡыуар Зәбир Шәйәхмәтов - 4000 һум аҡса, Хѳсәйендән эшҡыуар Рауил Иҫәнғужин таҡта бирҙе. Ағалы-ҡустылы Динар менән Данир Мостафиндар, Рәмил һәм Рәсих Ғәлиуллиндар, Илмир Шиһапов, Илнур Нурмѳхәмәтов, Азамат Ғизитдинов, Сафур Хәтиуллин бейек ҡыйыҡ башында ике кѳн буйы эшләне. Шығай халҡы әүҙемлек күрһәтеп, мәсет йортоноң тышын таҡта менән ҡапланы. Хәҙер буяп, электр энергияһын үткәреп, йылытыу системаһын эшләһә, Ѳфѳгә барып документтарын еренә еткереп ҡуйһа, бәлки, ситтән килгән хәҙрәттәр ҙә ауылда ҡалыр, Шығайға рухи ҡот ҡуныр, тигән ѳмѳттә ҡалам.
Инсаф КАНАФИН, ауыл старостаһы.
Автор фотоһы.


text:
Хәлилов Азамат Самат улы
Хәлилов Азамат Самат улы (3 май 1970) — драма артисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2000), Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — Ҡаһым түрә, кенәз Тереғол һәм Шәкүр ролдәрен башҡарған өсөн (2000).
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Азамат Самат улы Хәлилов 1970 йылдың 3 майында Башҡортостандың Бөрйән районы үҙәге — Иҫке Собханғол ауылында тыуған. Бала саҡтан бик әүҙем, шуҡ бала булып үҫә. Бигерәк тә спорт менән ныҡышмалы шөғөлләнә, 9 класта уҡығанда уҡ милли көрәш буйынса 1-се өлкәндәр разрядына лайыҡ була. Ағас һырлау сәнғәте, фото төшөрөү менән дә мауыға. 8 класта уҡыған саҡта дуҫтары менән, ул ваҡытта популяр булған, вокал-инструменталь ансамблен ойоштора, мәктәп администрацияһы аппаратура ла алып бирә, шөғөлләнеү өсөн уңайлы шарттар булдыра.
1987 йылда Иҫке Собханғол урта мәктәбен тамамлағандан һуң Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға инә, уға билдәле режиссер Р. В. Исрафилов курсында уҡыу бәхете тейә. Икенсе курстан Азаматты әрмегә алалар (Ҡаҙағстанда, Краснодарҙа хеҙмәт итә). Көҙ көндәрендә юғары уҡыу йорттары студенттарын әрменән ҡайтарыу тураһында закон сыға һәм егет институтта ҡабаттан уҡый башлай. Рифҡәт Вәкил улы Исрафилов уны үҙ курсында ҡалдыра һәм Азамат Хәлиловҡа ике курсты бер йылда тамамлау өсөн бик күп көс һалырға тура килә. Шуға ҡарамаҫтан Азамат Самат улы уҡыу йортон тамамлауға башлы-күҙле булып (ҡатыны — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Зөлфиә Хәлилова), бәхетле атай булып та өлгөрә.
Ижади эшмәкәрлеген 1991 йылда Мәжит Ғафури академия башҡорт дәүләт драма театрында башлай, әммә Илшат Йомағолов (институттағы сәхнә теле уҡытыусыһы) йәштәрҙе яңыраҡ ҡына асылған Стәрлетамаҡ драма театрына күсергә өгөтләй. Шулай итеп, 1992 йылдың март айында йәш ғаилә Стәрлетамаҡҡа күсә һәм театрҙа ең һыҙғанып ижад итә башлай[1].
Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Азамат Хәлилов театрҙағы тәүге көндәренән үк үҙен һәләтле, ҙур өмөттәр уятҡан актер булараҡ таныта. Стәрлетамаҡ драма театры сәхнәһендә ул төрлө масштабтағы һәм характерҙағы иҫтә ҡалырлыҡ образдар тыуҙырҙы. Тыумыштан бирелгән көслө темпераменты, шаянлығы, юморҙы нескә аңлауы, эшлеклелеге, әҫәрҙең жанрын, ролде дөрөҫ тойомлап, ихлас бирә белеүе Азамат Хәлиловты театрҙың иң күренекле, билдәле артистары араһына индерҙе һәм, иң мөһиме, үҙ тамашасаһын барлыҡҡа килтерҙе[2].
Спектаклдәрҙәге ролдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Роберт Бөрйәнов — Б. Рафиков, «Замана минең ҡулда»
- Хәйретдин — Ф. Бурнаш, «Йәш йөрәктәр» (реж. Г. Ильясова, Х. Яруллин)
- Гнат — К. Карпенко—Карий, «Бәхетһеҙ мөхәббәт» (реж. Г. Ильясова)
- Алексей — А.Гельман, «Скамейка»
- Шәкүр — Т. Миңнуллин, «Диләфрүздең дүрт кейәүе» (реж. К. Исламғолова)
- Дәүләтбай — М. Кәрим, «Ҡыҙ урлау» (реж. Рөстәм Хәкимов)
- Кенәз Тереғолов — Х. Ирғәлин, «Инә бүре ҡарғышы»
- Ҡаһым түрә — И. Дилмөхәмәтов һәм Ә. Дилмөхәмәтова, «Ҡаһым түрә»(Ә. Әхмәҙуллин)
- Баһанур — Ф. Бүләков, «Мөхәббәт ҡарағы»
- Искәндәр бай — М. Фәйзи, «Аҫылйәр» (реж. Азат Йыһаншин)
- Сәлим — Э.Ягудин, «Китмәҫкә килгән ҡошом!» (Алло!!! Агентство?!) (реж. И. Валиев)
- Бәхти — Д. Сәлихов, «Ҡатын түгел — аждаһа» (реж. И. Валиев)[3]
- Самат — Р. Ҡол-Дәүләт, «Бермуд өсмөйөшө» (реж. А. Йыһаншин)
Шулай уҡ Азамат Хәлилов Л. Валеев, Р. Исрафилов, Ф. Бәкеров, Ә. Әбүшахманов, Б. Хәйбуллин ҡуйған спектаклдәрҙә лә ҡатнашты.
Кинолағы ролдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тамашасылар араһында Стәрлетамаҡ башҡорт драма театры артистары ҡатнашҡан «Күңелле йәшәйбеҙ» тележурналы популярлыҡ яулап алды. Сюжеттар төрлө ерҙәрҙә төшөрөлә: Мысырҙа Ҡыҙыл диңгеҙ буйында, Краснодар крайында һәм Башҡортостанда. Азамат Хәлилов әлеге һәм Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берекмәһенең базаһында төшөрөлгән башҡа күп сериялы «Бәхет ҡошо» (2014), «Сируси» (2015), «Күршеләр» (2016) (сцен. авторы Д. Йосопов, реж. Р. Юлтаев) һәм Т. Бураҡаеваның «Мин өйләнәм» (2013) фильмдарында ла уйнай һәм ихласлығы, шаянлығы менән тамашасыларҙың иғтибарын үҙенә йәлеп итә, һөйөүен яулай.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2000)
- Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — өсөн (2000)
- Республика «Театр яҙы» фестивале дипломанты — М. Шахановтың әҫәре буйынса ҡуйылған «Крах и отчаяние» спектаклендә Сыңғыҙхан роле өсөн (2003)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Азамат Хәлилов
- Ысынбарлыҡ — көлкө аша
- Все аннотации Стерлитамакского государственного театрально-концертного объединения (рус.)
- Афиша Стерлитамакского театрально-концертного объединения (рус.)
- ҒАИЛӘ БӘХЕТЕ БЕР УЙЛЫ БУЛЫУҘА УЛ


text:
8 февраль көнө Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһының уҡыу залында Ғаилә йылы һәм Ирекмәндәр йылын асыу тантанаһы үтте.
Быйылғы йыл Рәсәй һәм республика халҡы оло ваҡиғалар алдында тора. Рәсәй президенты тарафынан 2018 йыл Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы, Башҡортостан республикаһында Ғаилә йылы тип иғлан ителде. Шулай уҡ мөһим ваҡиғаларҙың береһе- 2018 йылдың 18 мартында Рәсәй президенты һайлауҙары уҙасаҡ. Быйыл мәртәбәле шәхестәре менән дан тотҡан Баймағыбыҙҙың 80 йәшлек юбилейын да билдәләйәсәкбеҙ.
Был матур сараны Ф.Әмирханова етәкселегендәге “Ирандыкские зори” ансамбле дәртле йыр менән асып ебәрҙе. Сарала Баймаҡ район хакимиәтенең халыҡты социаль яҡлау, хәстәрләү һәм ҡурсалау бүлектәре, төбәк-ара ғаилә үҙәге, йәштәр бүлектәренән әйҙәүсе белгестәр ҡатнашты.
Шуныһы ҡыуаныслы, хөкүмәт һәр яҡлап ғаиләләрҙе үҙ ҡурсалауынан ташламай. Әленән әле яңынан яңы закондар, социаль программалар ҡабул ителә. Беҙҙең Баймаҡ ҡалаһында һәм районында ла ярҙамға мохтаж ғаиләләр, йәштәр менән эш эҙмә эҙлекле алып барыла.
Халыҡты социаль яҡлау бүлеге белгесе Мараканова Зөлфиә Рәжәп ҡыҙы был өлкәләге льготалар, субсидиялар тураһында, шулай уҡ студенттарҙы күҙ уңында тотоп, социаль стипендиялар тураһында мәғлүмәттәр еткерҙе. Район хакимиәтенең хәстәрләү һәм ҡурсалау бүлеге белгесе Шаһибалова Гөлсинә Мәхмүт ҡыҙы районыбыҙҙа етемдәрҙе урынлаштырыу, ҡурсалау йәһәтенән ниндәй эштәр алып барылыуы тураһында ентекле итеп һөйләне, тулы булмаған ғаиләләр, үкһеҙ һәм социаль етемдәр статистикаһы менән таныштырҙы. Йәштәр бүлегенең ирекмәндәр менән эш буйынса белгесе Яҡшымбәтов Рөстәм Әсҡәт улы Өфө ҡалаһына барып ирекмәндәр форумында ҡатнашып ҡайтыуҙары, районыбыҙҙа ирекмәндәр ойошмаларының ойошторолоуы тураһында бәйән итте, йәштәрҙең был өлкәлә әүҙемләшә барыуына ҡыуанысын еткерҙе. Уҡыу йорттары араһындағы ирекмәндәр ойошмаһының иң әүҙем ағзаһы, Өфө яғыулыҡ-энергетик колледжының Баймаҡ филиалы студенты Мәҙинә Булатованың сығышы ла бер кемде лә битараф ҡалдырманы. “Кто, если не мы?”- тигән һүҙҙәр менән тамамланған сығышын залдағылар дәррәү ҡул сабыуҙар менән ҡеүәтләне.
Тыуған илебеҙҙең, еребеҙҙең тарихына, уның үҫешенә, проблемаларына битараф булмаған, районыбыҙҙың йөҙө булған, эшенән йәм алыусы ғаиләләр күп. Таулыҡай ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Сәғәҙәтова Мәхмүзә Сөнғәт ҡыҙы үҙ биләмәһендәге матур өлгөлө ғаиләләр, йәштәрҙең өйләнеп ауылда төпләнеүҙәре, эшҡыуарҙарҙың уңыштары хаҡындағы ғыуаныстары менән бүлеште. Ауылының эшһөйәр ғаиләләренең береһе- Земфира һәм Миҙхәт Үҙәнбаевтар тураһында һоҡланып, уларҙы өлгө итеп һөйләне. Үҙ сиратында был ғаилә балаларҙы бишектән йыр менән, артабан шиғыр, әкиәттәр менән тәрбиәләү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Ҡыуанысҡа күрә, Баймаҡ үҙәк китапханаһына килеп үҙе яратҡан темаға әҙәби китаптар алып уҡырға яратҡан ғаиләләр һаны артҡандан арта бара. Үҙҙәре генә түгел, балалары менән килеп үҙҙәре уҡыған тәүге китаптарын ҡулдарына алып күрһәтеүҙәре, китапҡа һөйөү уятыуҙары үҙе ҙур тәрбиә. Сөнки уҡыған кешенең мейеһе шәп эшләй, зиһене байый, фекерләү ҡеүәһе арта.
Сарала ғаиләләре менән китап уҡыусылар ҙа ҡатнашты. Ҡуянтау ауылынан килгән Венера һәм Рәфҡәт Ғайсиндар, мәҫәлән, ғаиләһе менән рус һәм башҡорт телендә сыҡҡан китаптарҙы уҡый. Китапҡа һөйөүҙе атай-әсәйебеҙ тәрбиәләне, әле 93 йәшлек әсәһе М.Шолоховтың “Тымыҡ Дон” китабын йөҙөп уҡыуын әйтеп күптәрҙә һоҡланыу уятты. Был ғаилә аҙнаһына ике тапҡыр килеп китап алмаштырып уҡый. Шулай уҡ иң күп китап уҡыған ғаилә башлыҡтары Борис Хәйретдинов, Ибраһим Мортазиндар ҙа сығыштарында күренекле фекер эйәһе Д.Дидроның “Китап уҡымаған кеше фекерләүҙән туҡтай “тигән фәһемле фекерен еткерҙеләр.
Ғаилә һәм Ирекмәндәр йылын асыу тантанаһында Ишмөхәмәтова Айгөл Рәжәп ҡыҙы етәкселегендә Өфө яғыулыҡ-энергетик колледжы студенттары әүҙем ҡатнашты, борсоған һорауҙарына яуап алды. Китапхана хеҙмәткәрҙәре Сәрүәр Иҙелбаева, Венера Ушановалар сараны алып барыу менән бер рәттән, сарала ҡатнашыусыларҙы тәрбиәүи китаптар һәм журналдар менән дә таныштырҙы.


text:
Өфөлә Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған байрам уҙҙыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Өфөлә Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған байрам уҙҙы
Өфөлә Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған байрам уҙҙыФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 2 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
1 июндә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов В.И.Ленин исемендәге паркта Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арнап ойошторолған байрамда ҡатнашты.
Республика етәксеһе өҫтәмә белем биреү учреждениеларының ижади, спорт, уйын майҙансыҡтарын ҡараны, шулай уҡ 1-се балалар музыка мәктәбе уҡыусылары менән аралашты.
Парк сәхнәһендә Өфөнөң балалар вокал, бейеү һәм фольклор ансамблдәре тәрбиәләнеүселәре сығыш яһаны. Байрам ике меңгә яҡын бала ҡатнашлығында «Дуҫлыҡ әйлән-бәйләне» менән тамамланды.
Башҡортостанда 551,9 мең ғаилә йәшәй, уларҙа 850 мең бала тәрбиәләнә. Өс һәм унан күберәк балалары булған ишле ғаиләләр һаны – 46,3 мең (84 процент).
Былтыр республикала 60,5 мең бала донъяға килгән, был 2013 йылға ҡарағанда 2,1 процентҡа күберәк. 2014 йыл йомғаҡтары буйынса тыуым коэффициенты 1 000 кешегә 14,9 тәшкил итә. Ошо күрһәткес буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында беренсе һәм Рәсәйҙә 20-се урынды биләй. 2 648 бала етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар өсөн интернаттарҙа тәрбиәләнә.


text:
Башҡортостан – Путиндың «майҙағы указдарын» тормошҡа ашырыу буйынса лидер – «Медиалогия» рейтингы
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.
Башҡортостан дәүләт идаралығы өлкәһендә Рәсәй Президентының «майҙағы указдарын» тормошҡа ашырыу буйынса, «Медиалогия» компанияһы әҙерләгән рейтингта, төбәктәр араһында беренсе урынды биләй.
Республикала «майҙағы указдарҙы» тормошҡа ашырыу буйынса ҙур эш эшләнгән, «юл карталары» раҫланған, һәр маҡсатлы күрһәткескә яуаплы власть органы ҡуйылған, тип билдәләнгән рейтингҡа яҙылған комментарийҙа. Бынан тыш, төбәктә «Дәүләт һәм муниципаль идара итеү системаһын үҫтереү» тигән комплекслы план әҙерләнеп бөтөп килә.
Рейтингтың икенсе урынында – Липецк, өсөнсөһөндә – Түбәнге Новгород өлкәләре.
Рейтинг, «Медиалогия» компанияһы тарафынан әҙерләнгән, медиаиндекс буйынса төҙөлгән. Тикшереү осоро – 2014 йылдың авгусы.


text:
Фото:
Вице-премьер Эрнст Исаев «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусыларының һорауҙарына яуап бирҙе
Фото:
28 сентябрҙә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Эрнст Исаевтың онлайн-конференцияһы үтте.
50 минут эсендә вице-премьер 20-нән ашыу һорауға яуап бирҙе. Был ваҡыт эсендә уға интернет менән ҡулланыусы һәр кем мөрәжәғәт итә ала ине.
Интернет менән ҡулланыусылар өсөн i-gazeta.com сайтында видеотрансляция «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында ойошторолдо.
Вице-премьер – ауыл хужалығы министрының онлайн-конференцияһы «Ижтимағи электрон гәзит» һәм «Башинформ» агентлығы материалдарында сағылыш табасаҡ.
Тейешле техник эштәр башҡарылғас, «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында онлайн-конференция буйынса тулы видеоотчет урынлаштырыласаҡ.