text:
5 октябрь - Уҡытыусылар көнө
2007 – 2015 йылдарҙа республикабыҙҙың 450 педагогы «Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» исемен яулаған. Быйыл Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән 50 педагог 50 мең һум күләмендәге
аҡсалата премия менән бүләкләнде.
Байрам уңайынан бер нисәүһенең эше менән яҡынданыраҡ таныштыҡ.
– Яңы заман яңыса уҡытыуҙы талап
итә. Уҡытыусы үҙ һөнәренең оҫтаһы булыу өсөн заман менән бергә атларға, алдынғы ҡарашлы булырға, ижади эҙләнергә, һөнәри белемен һәр ваҡыт үҫтерергә тейеш. Һеҙ башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә
ҡыҙыҡһыныу уятыр өсөн ниндәй алымдар ҡулланаһығыҙ?
Әлфиә ФАРШАТОВА, Яңауылдағы 1-се мәктәптең юғары категориялы уҡытыусыһы, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, «Йыл уҡытыусыһы – 2016» лауреаты. Эш стажы – 33 йыл:
– Дистанцион белем биреү технологияһын ҡулланам. Һәр бер уҡыусы дәрескә планшет йөрөтә. Бергәләп мультимедия күнегеүҙәре, төрлө темаларға коллаборатив викториналар эшләйбеҙ. Өйгә эштәрҙе лә шуның буйынса бирәм. Интернет селтәрендә сайтым да бар. Унда бөтә фәнни-методик хеҙмәттәрем, уңыштарым, уҡыусыларға өҫтәмә шөғөлләнеү өсөн эштәр ҡуйылған. Республикала үҙем генә виртуаль таҡта ҡуллана башланым. Ул әлегә корей, ҡытай, инглиз телдәрендә генә. Был таҡта тураһында ишетеп ҡалдым да интернетта эҙләнеп, башҡортсаға тәржемә иттем. Шәхсән дә, уҡыусылар менән эшләү өсөн дә бик уңайлы. Әлеге онлайн-сервис ҡатмарлы проект-идеяларҙы ла ябайлаштырып фекер алышырға ярҙам итә. Электрон дәреслектәрҙе, һылтанмаларҙы ла ҡуйырға була. 15 сентябрҙә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында уҡытыусыларға оҫталыҡ дәрестәре лә бирҙем.
Яңы технологиялар ҡулланғас, уҡыусыларым да ҡыҙыҡһынып китте. Тырышып уҡыйҙар. Былтыр туған тел булараҡ башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәресен бер генә синыф уҡыһа, быйыл II, III синыфтар ҙа теләк белдерҙе.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА, Әбйәлил районының Асҡарҙағы Таһир Күсимов исемендәге гимназияһының юғары категориялы уҡытыусыһы. «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» еңеүсеһе. Эш стажы – 22 йыл:
– Бөгөн заманса эшләү мөһим. Уҡыусылар күп белә, шуға беҙ мәғлүмәтле, замандан артта ҡалмай, яңы технологияларҙы киң файҙаланырға тейешбеҙ. Телде уҡытыу мәсьәләһе һәр ваҡыт көнүҙәк булып тора. Ҡайһы бер ата-әсәләр шуны аңлап та етмәй. Шуға төрлө алымдар, саралар ҡулланып ҡына үҙ фәнебеҙгә йәлеп итә алабыҙ. Мин үҙем, мәҫәлән, дәрестәремде мультимедия проекторы менән тулыландырам. Баланың белемен тикшереү йәһәтенән вотум баһалау системаһын киң файҙаланам. Балалар үҙ-үҙҙәренә баһа ҡуйырға бик ярата. Күбеһенсә минеке менән уларҙыҡы тап килә. Телмәр үҫтереүгә, грамоталылыҡҡа өйрәтеүгә лә ҙур иғтибар бүләм.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА, Йылайырҙағы Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһының юғары категориялы уҡытыусыһы. «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» еңеүсеһе, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, райондың методик берекмә етәксеһе. Эш стажы – 28 йыл:
– Урыҫ балаларында башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә төрлөсә ҡыҙыҡһыныу уятырға тырышам. Фәнемә ҡарата ҡараштары ыңғай. Яратып, теләп уҡыйҙар. Текстарҙы тәржемә итеп кенә ултырмайбыҙ, йырҙар ҙа өйрәнәбеҙ, ижади эштәр башҡарабыҙ. Кроссвордтар төҙөү ҙә уҡыусыны яҡынайта. Уйлап табыу һәләттәре лә асыла. Үҙ-ара йәнле һөйләшеү булдырыу ҙа телгә һөйөү уятырға ярҙам итә.
– Эштең һөҙөмтәһе олимпиада, конкурстарҙа ҡатнашҡанда күренә. Ә һеҙҙең ниндәй уңыштарығыҙ бар?
Әлфиә ФАРШАТОВА:
– Дистанцион олимпиадаларҙың береһен дә ҡалдырмайбыҙ. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге БДПУ үткәргән «Аҡмулла» олимпиадаһында гел генә призлы урындар яулайбыҙ. Айгөл Вәлиева, Гүзәл Яхина, Илгизәр Миңлейәровтар уңыштары менән һөйөндөрөп тора.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА:
– Йыл һайын район, республика кимәлендә яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтәбеҙ. Һуңғы ваҡытта ғына уҡыусыларым республика, төбәк-ара олимпиадала өс тапҡыр еңеүсе, ике тапҡыр призёр исемен яуланы. Улар – Сергей Волгов, Айгүзәл Оморҙаҡова, Альбина Шөғөровалар. «Урал батыр» эпосын яттан һөйләүселәрҙең республика бәйгеһенән дә ситтә ҡалғаныбыҙ юҡ. Ҡазанда үткән Бөтә Рәсәй конференцияһында Иҙел Хәкимов ҡатнашып, эше махсус йыйынтыҡҡа индерелде.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА:
– «Башҡортостанды данлайым» иншалар конкурсында, башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаларында, «Халҡым өсөн» төбәк бәйгеһендә, фәнни-ғәмәли конференцияларҙа һынатҡаныбыҙ юҡ. Бигерәк тә Нәргизә Әбсәләмова, Гөлзифа Искәндәрова, Ғәзинур Алғушаев, Йәҙилә Ҡаҙаҡбаевалар әүҙем. «Ауыл уттары» район гәзитендә лә уҡыусыларымдың яҙғандары баҫылып тора.
– Һеҙҙең һөнәрҙе, йәғни юлығыҙҙы дауам иткән уҡыусылар бармы?
Әлфиә ФАРШАТОВА:
– Ике уҡыусым башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләп йөрөй. Юғары уҡыу йортонда белем алыусылар ҙа бар.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА:
– Бөгөн күп уҡыусыларым минең һөнәрҙе һайлаған. Шуныһы менән бик бәхетлемен. Уларҙың уңыштарын, еңеүҙәрен үҙемдең еңеүем һымаҡ ҡабул итәм. Байрам һайын шылтыратып, ҡотлап торалар, интернет селтәрендә хәлдәремде һорашалар.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА:
– Быйыл ике сығарылыш синыф уҡыусыһы – Рәзилә Аҡъюлова менән Йәҙилә Ҡаҙаҡбаева туған тел буйынса имтихан һайланы, киләсәктә башҡорт филологияһына уҡырға барырға йыйыналар. Игеҙәк ҡыҙҙар – Филүзә менән Дилүзә Ефимоваларҙың уҡытыусы булып эшләп йөрөүҙәре ҡыуаныслы. Минең юлымды дауам итеүҙәренә шатмын, улар менән сикһеҙ ғорурланам.
– Рәхмәт! Һеҙҙе яҡынлашып килгән Уҡытыусылар көнө менән ҡотлайбыҙ. Эшегеҙҙә ижади уңыштар теләйбеҙ.
Г. ИБРАЕВА яҙып алды.


c: text/html

text:
31-10-2012, 16:08 / Хоҡуғыңды беләһеңме?
Атайлыҡты экспертизанан тыш билдәләп буламы?
“Апайым яңғыҙ әсә, ҡыҙына быйыл 7 йәш тула. Әлегә тиклем баланың атаһынан ярҙам һорамай, уны үҙем генә тәрбиәләйем, тип килде. Быйыл һеңлем 1 класҡа бара, тимәк, сығымдар ҙа күбәйә. Ошо уңайҙан баланың атаһына ярҙам һорап мөрәжәғәт иткәйне, ул, бала минеке түгел, тип ҡырт киҫкән һәм апайымды төрлөсә битәрләгән. Атайлыҡты иҫбат итеү өсөн судҡа бирәм тигәс: «Бир, әйҙә. Барыбер мин унда бармаясаҡмын, тимәк, минән алимент та түләтә алмаясаҡһың», - тип яуап биргән. Был ысынлап та шулаймы? Әгәр ҙә атай кеше судҡа барыуҙан йәки экспертиза үтеүҙән баш тарта икән, уның атайлығын башҡа төрлө юлдар...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Подробности
- Просмотров: 293
МАШАҠ, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. БР‑ҙың Белорет р‑ны һәм Силәбе өлк. буйлап Оло Мәргән й. (Йүрүҙән й. ҡушылдығы; Силәбе өлк.) алып Ямантау киңлегенә тиклем субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо яҡынса 36 км, киңлеге яҡынса 1,5—7 км, абс. бейеклеге 1383 м (Мөйөш Машаҡ тауы). Бейеклектәре 1000 м ашыу булған 10 түбәһе бар (Кәбиә, Айыулы, Харитонов, Широкая һ.б. тауҙар). Көньяҡ‑көнсығыш битләүҙәре текә, көнбайышы — һөҙәк; түбәләргә курумдар, таш ҡаласыҡтар хас. Урта рифейҙың егәлгә свитаһының кварцлы ҡомташтарынан, алевролиттарынан, балсыҡлы һәүерташтарынан һәм машаҡ свитаһының конгломераттарынан, ҡомташтарынан, балсыҡлы‑углеродлы һәүерташтарынан, вулканиттарынан тора. М. Кесе һәм Оло Ҡытау йй. (Йүрүҙән й. басс.), Кесе Инйәр й. ҡушылдыҡтары, көньяҡ‑көнсығыш итәгенән — Йүрүҙән й., көнбайыштан — Бәләкәй Ҡаҙауҙы й. (Кесе Инйәр й. ҡушылдығы) башлана. Тау араларындағы уйпатлыҡтар урыны м‑н һаҙға әйләнгән (Йүрүҙән, Ҡуянтау һаҙлыҡтары). Ландшафтарҙың бейеклек бүлкәтлеге күҙәтелә: шыршы һәм аҡ шыршы урмандары тау‑тундра һәм көрән тау‑урман тупраҡтарындағы бейек үләндәр үҫкән болонло һирәк урмандар, тау тундралары м‑н алмашына. Көньяҡ Урал ҡурсаулығы терр‑яһында урынлашҡан.
Тәрж. Х.А.Шәрипова


text:
Салауат ҡалаһы хакимиәте етәкселегендә үҙгәрештәр
Йома, 18 мартта, Салауат ҡалаһы ҡала округы Советы ултырышы үтте, унда Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу һәм Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы бурысын үтәүҙе йөкмәтеү мәсьәләләре ҡаралды.
Совет ҡарары менән ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләүсе Радик Бохармәтов үҙ теләге менән отставкаға китеүгә бәйле вазифаһынан бушатылды.
Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыуҙы Совет депутаттары конкурс һөҙөмтәләре буйынса күрһәтелгән вазифаға ҡала округы Советы тәғәйенләгән кеше вазифаһына ингәнгә тиклемге осорға Фәрит Фәррәх улы Ғилмановҡа йөкмәтте.


text:
Рәсәй Президенты Башҡортостандан ике ғаиләгә орден тапшырҙы
Рәсәй Федерацияһы Президенты Дмитрий Медведев күп балалы ата-әсәләрҙе (уллыҡҡа алыусыларҙы) "Ата-әсәлек даны" ордены менән наградлау тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Был юлы был юғары дәүләт наградаһына балалар тәрбиәләүҙәге һәм ғаилә традицияларын нығытыуҙағы ҡаҙаныштары өсөн 18 ғаилә лайыҡ булды.
Улар араһында республикабыҙҙан да ике ғаилә бар — Дыуан районынан туғыҙ бала тәрбиәләүсе Владимир һәм Галина Беляевтар, Учалы районынан 10 бала үҫтереүсе Раил һәм Зилә Лутовтар.
Иҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, "Ата-әсәлек даны" орденын булдырыу тураһында указға РФ Президенты Дмитрий Медведев 2008 йылдың 13 майында ҡул ҡуйғайны. 2009 йылдың 13 ғинуарында Кремлдә "Ата-әсәлек даны" орденын башлап алыусылар — Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән (Мәскәү, Санкт- Петербург, Татарстан, Яҡутия, Ҡурған өлкәһе, Ростов өлкәһе, Омск өлкәһе, Дағстан) һигеҙ ғаилә пары йыйылғайны.


text:
Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе Р. Мырҙағоловтың аңлатмаһы
20 декабрҙә Өфөлә «Интерфакс-Поволжье» мәғлүмәт агентлығы матбуғат үҙәгендә БР Президенты ҡарамағындағы элекке Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев менән матбуғат конференцияһы үткәрелде. Бында ул, «Урал» шәхси фондының мәғлүмәт хеҙмәте етәксеһе булараҡ, «дәүләт власы – фонд – йәмәғәтселек» вертикале буйынса мөнәсәбәттәрҙе көйләргә планлаштырыуы тураһында ҡайһы бер белдереүҙәр яһаны. Шуға бәйле «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы республика башлығы аппаратына аңлатма биреүҙәрен һорап мөрәжәғәт итте. Агентлыҡ хәбәрсеһе һорауҙарына Президент Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Ростислав Мырҙағолов яуап бирҙе.
— Ростислав Рәфҡәт улы, Башҡортостандың элекке башлығының хәйриә фондын ойоштороу менән бәйле килеп тыуған ығы-зығының сәбәбе нимәлә?
— Белеүегеҙсә, Башҡортостанда республиканың нефть комплексын һатыуҙан алынған средстволар тупланған “Урал” фонды эшләй башланы. Ә Рәсәй Федерацияһы етәкселеге тарафынан Башҡортостандың башҡарма власына, шулай уҡ федераль көс структураларының республика подразделениеларына республика территорияһында ҙур аҡсалар ярҙамында ижтимағи-сәйәси хәлгә йоғонто яһаусы альтернатив үҙәк булдырыуға юл ҡуймаҫҡа ҡушылды.
— Фонд вәкилдәре күп тапҡырҙар, фонд хәйриә эшмәкәрлеге менән генә шөғөлләнергә ниәтләй, тип белдерҙе…
— Хоҡуҡ һаҡлау органдарының, йыш ҡына төрлө фондтар тарафынан изге ниәттә башҡарылмаған ғәмәлдәрҙе тормошҡа ашырыусы кешеләр һәм ойошмалар финанслана, тип уйларға нигеҙе бар. Күрәһең, көс структураларының нимәнәндер шикләнергә нигеҙе бар, сөнки кемдеңдер былтыр йәй кеше күп йөрөгән урындарҙа тиҫтәләгән теракт әҙерләүсе боевиктарҙы финанслауы, кемдеңдер дәүләткә ҡаршы акциялар ойошторорға маташыуы бер кемгә лә сер түгел.
Әлбиттә, беҙ Мортаза Ғөбәйҙулла улын ауыр енәйәттәрҙә ғәйепләй алмайбыҙ, ләкин, бөтә тулылығында дәүләт власына эйә булмай тороп, ошондай ҙур ресурстарға уның контроллек итә алыуына гарантия ҡайҙа? Шуға күрә ил етәкселегенең депозитта урынлаштырылған аҡса дивидендтарын республиканың социаль-иҡтисади ихтыяждарына бүлеүҙе шәхсән контролгә алырға ҡушыуы юҡҡа түгелдер, моғайын. Был эш ил етәкселеге тарафынан Мортаза Рәхимовҡа еткерелде һәм ул, билдәләп үтергә кәрәк, шунда уҡ әйтелгән дәлилдәрҙе аңлап, “Урал” фонды советын формалаштырыуға бәйле барлыҡ рәсми эштәрҙе тиҙ арала көйләйәсәген белдерҙе.
— Республикалағы иң ҙур хәйриә фондының эшсе органдарын ойоштороу принциптарына «Аҡ йорт»тоң ҡарашы нисек?
— Мортаза Рәхимов, ТЭК-ты һатыуҙан алынған аҡса йәмәғәтселектеке, тип бер нисә тапҡыр әйтте, тимәк, уларҙы файҙаланыу барышы ла элекке бер нисә топ-менеджер тарафынан контролдә тотолорға тейеш түгел. Ни өсөн тап улар һайланған? Был осраҡта финанслау өсөн объекттар һайлау ни дәрәжәлә ғәҙел булыр ине? Әлегә был һорауҙарға беҙҙә яуап юҡ. Әммә Мортаза Рәхимовтың үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы тулыһынса үтәренә, фонд советы абруйлы һәм ихтирамлы кешеләрҙән төҙөлөүенә, халыҡ байлығын һатыуҙан алынған аҡса компетентлы органдар күҙәтеүе аҫтында тик халыҡ ихтыяжына йүнәлтелеренә шигебеҙ юҡ.
— Лаврентьевтың матбуғат конференцияһындағы һығымталары буйынса мәҡәләләрҙә, БР дәүләт киң мәғлүмәт саралары “өҫтән” күрһәтмә буйынса был сараға иғтибар бирмәне, тигән ғәйепләүҙәр яңғыраны. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, мәҫәлән, был ҡыҙыҡлы ваҡиға тураһында «Интерфакс-Поволжье» сайтында сара алдынан ғына баҫылып сыҡҡан анонстан белде. Был матбуғат конференцияһын яҡтыртырға тыйыуҙы раҫлай йәки кире ҡаға алаһығыҙмы?
— Һис шикһеҙ, кире ҡаға алам. Ғөмүмән алғанда, йәнәһе, Мортаза Рәхимов исеменән һәм уның ҡушыуы буйынса белдерелгән яңғырауыҡлы һүҙҙәр ишетелгән матбуғат конференцияһы шаҡтай сәйер тойолдо, сөнки быға тиклем Президент хакимиәтендә эшләгән бер кеше күптән түгел Мортаза Ғөбәйҙулла улы тарафынан әйтелгән барлыҡ һүҙҙәрҙе кире ҡаҡты. Уйлауымса, Башҡортостандың тәүге президенты бөтә йөкләмәләрҙән һәм, үҙе әйтеүенсә, “халыҡ” аҡсаһы менән үҙе генә идара итергә ынтылыуҙан баш тартыуын раҫлағанға тиклем был һүҙҙәргә беҙ етди ҡарай алмайбыҙ.
— «Урал» Хәйриә фондында тупланған средстволар масштабы тураһында һүҙ алып барылғанда республиканың элекке етәкселәренә дәүләт санитар-гигиена тәьминәте мәсьәләләрен ҡуҙғатыу бер аҙ сәйерерәк яңғыраны. Әммә ни өсөндөр улар ҙа һуңғы ваҡытта сәйәси әһәмиәткә эйә була бара. “Мунса тарихына” асыҡлыҡ индереп китһәгеҙ ине.
— Мортаза Рәхимов киләсәктә президент резиденцияһында урынлашҡан мунсаға бара алмауы уңайынан ҡыйынлыҡ кисереүе хаҡындағы тема бөтөнләй көлкө тойола. Мортаза Ғөбәйҙулла улының Өфөлә Йәшел сауҡалыҡ микрорайонындағы йортонда бөтә уңайлыҡтар булыуы билдәле һәм ябай булып беҙҙең хәтерҙә ҡалған кешене нескә сибарит итеп күҙ алдына баҫтырыу бөтөнләй башҡа һыймай.
БР президенты посынан китеүсегә гарантиялар хаҡындағы законға килгәндә, ул тулыһынса үтәлә, өҫтәүенә, хаҡлы ялға киткәнсе республика үҫешендә ысынлап та һиҙелерлек роль уйнаған Мортаза Рәхимовҡа һәр ваҡыт барлыҡ варианттарҙы һайлау мөмкинлеге бирелә.


text:
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Марат Шәриповтың юбилей кисәһе үтәсәк
7 апрелдә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Татарстандың халыҡ артисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты Марат Шәриповтың юбилей кисәһе үтәсәк.
Кисәлә Татарстандың сәнғәт оҫталары Рөстәм Маликов, Зөһрә Сәхәбиева, Фән Вәлиәхмәтов, Фәнир Ғәлимов, Рафаэль Ильясов, Ринат Вәлиев һәм башҡорт артистары ҡатнашасаҡ.
Марат Шәрипов – филология фәндәре кандидаты, БР Президенты ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы, «Рамаҙан» төрки милли-мәҙәни үҙәге рәйесе. 25 йылға яҡын Башҡорт дәүләт университетының татар филологияһы кафедраһында уҡыта.
2001 йылдан Марат Шәрипов – Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. Әлеге ваҡытта уның репертуарында ундан ашыу партия бар.
Юбилей кисәһе 18 сәғәттә башлана.


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ветерандарҙы Бөйөк Еңеү байрамы менән ҡотланы
Фото:
9 май – Еңеү көнөндә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ленин майҙанындағы, Якутов һәм Матросов парктарындағы тантаналы сараларҙа булды.
Иван Якутов исемендәге паркта республика Президенты, атап әйткәндә, ретро-автомобилдәр күргәҙмәһен ҡараны, ялан кухняһында булды, ветерандар менән аралашты.
— Ҡәҙерле ветерандар! – тип мөрәжәғәт итте геройҙарға Рөстәм Зәки улы. — Һеҙҙе бөйөк байрам — Еңеү көнө, ғүмерегеҙҙәге иң мөһим көн менән ҡотлағы килә. Күрәм, һеҙ көслө характерлы, матур кәйефле, күтәренке рухлы, ныҡ кешеләрһегеҙ, бик йыш йәштәргә тап ошолар етмәй ҙә инде. Һеҙҙәге был оптимизм оҙаҡ йылдарға етһен, тигән теләктәмен.
Әммә иң мөһиме — сәләмәт булығыҙ, яҡындарығыҙ, балаларығыҙ, ейән-ейәнсәрҙәрегеҙ, хатта бүләләрегеҙ ҡыуандырһын. Быуындар бәйләнеше имен булғанда, Ватаныбыҙ ҙа, илебеҙ ҙә буласаҡ. Беҙ һәр ваҡыт һеҙҙең менән, беҙгә лә иҫәп тота алаһығыҙ. Бөтә эштәребеҙ ҙә килеп сыҡмайҙыр, бәлки. Ҡайһы ваҡыт финанстар етмәй, быныһын да аңлап тораһығыҙ. Әммә ҡайһы ваҡыт ябай аңлау, кешелеклек етмәй. Начальниктар араһында ла ошондай кешеләр бар. Әммә был хәлде төҙәтәсәкбеҙ. Һеҙгә һәр ваҡыт яҡшы булһын өсөн эшләйәсәкбеҙ.
Тағы бер тапҡыр һеҙҙе байрам менән, беҙ һеҙҙе ныҡ хөрмәт итәбеҙ! Һеҙҙе яратабыҙ! Һеҙ беҙгә һәр ваҡыт кәрәк. Уңыштар, һаулыҡ һәм изгелектәр! Ҙур рәхмәт һеҙгә!


text:
Баш ҡалабыҙҙа Ҡытайҙың Шэньян ҡалаһына арналған фотокүргәҙмә асыласаҡ
Шаршамбы, 10 октябрҙә, Башҡортостан баш ҡалаһына визит менән Ҡытай Халыҡ Республикаһының Шэньян ҡалаһы делегацияһы килә. Ике көнлөк визит Өфө һәм Шэньян ҡалалары араһында туғанлыҡ мөнәсәбәттәрен булдырыу тураһындағы килешеүҙе тормошҡа ашырыу буйынса саралар сиктәрендә ойошторола.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, визит барышында Шэньянға арналған фотокүргәҙмә ойоштороу планлаштырыла. Эштәр ҡаланың бай мәҙәниәте, үткәне һәм бөгөнгөһө, шулай уҡ ике ҡала араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәттәр тарихы менән таныштырасаҡ.
Күргәҙмәне асыу тантанаһы 10 октябрҙә Ҡала мәҙәниәт һарайында 16.30 сәғәттә башлана.


text:
Әбйәлил районында заманса ер эшкәртеү системаларын ҡулланыу мәсьәләһен тикшерәләр
Әбйәлил районының «Красная Башкирия» ауыл хужалығы етештереү кооперативы нигеҙендә No-till һәм Strip-till технологиялары буйынса заманса ер эшкәртеү системаларын ҡулланыу буйынса төбәк-ара фәнни-ғәмәли семинар үтә.
Уның эшендә БР Ауыл хужалығы министрлығы вәкилдәре, ғалимдар, республика райондарының хужалыҡ етәкселәре, Силәбе, Волгоград, Һарытау өлкәләренең һәм Татарстандың ауыл хужалығы ойошмалары вәкилдәре ҡатнаша.
БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хемәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төбәк-ара семинарҙа ҡатнашыусылар тармаҡтың көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерәсәк.
Бынан тыш, белгестәр тупраҡты нуль технологияһы буйынса эшкәртеүҙә ҡулланылған заманса ауыл хужалығы техникаһы мөмкинлектәре менән танышасаҡ, шулай уҡ әлеге технология буйынса эшкәртелгән сәсеүлек майҙандарын ҡараясаҡ.


text:
Атайлы үҫһен сабыйҙар
Адвокатлыҡ тәжрибәмдән күптән түгел булған бер хәл хаҡында һөйләргә теләйем. Ҡасандыр бик татыу йәшәгән, әммә бер көн килеп тарҡалған ғаилә тураһында һүҙем. Хәҙер әсә менән бала бергә, ата айырым көн итә. Ир кеше айына 8 мең һум самаһы эш хаҡы ала.
Шул аҡсанан бәлиғ булмағандар өсөн билдәләнгән йәшәү минимумы күләмендә улының әсәһенә алимент түләргә тейеш – апелляция инстанцияһы суды шундай ҡарар ҡабул иткән. Атаның йәшәүгә мең ярым һум тирәһе аҡсаһы ҡала.
Суд үҙенең ҡарарын шулай тип дәлилләй: ир – эшкә һәләтле кеше, шуға күрә балаһына лайыҡлыраҡ тормош тәьмин итеү өсөн яҡшыраҡ эшләп, күберәк аҡса таба ала.
Әммә былай тип раҫлау нигеҙһеҙ. Бала хоҡуҡтары хаҡында конвенцияның 27-се статьяһына ярашлы, бала тәрбиәләүсе ата-әсә йәки башҡа кешеләр үҙ мөмкинлектәре сиктәрендә балаға мөһим тормош шарттарын тәьмин итеү өсөн яуаплы. Рәсәй Конституцияһының 38-се статьяһында иһә балалар хаҡында хәстәрлек күреү, уларҙы тәрбиәләү ата-әсәнең тигеҙ хоҡуғы һәм бурысы булыуы хаҡында әйтелә. Тимәк, ата менән әсә бәлиғ булмаған балалары, уларҙы тәрбиәләү, аҫрау хаҡында үҙ һәләттәре, финанс мөмкинлектәре сиктәрендә бергәләп хәстәрлек күрергә тейеш. Ләкин ата-әсәнең балаға лайыҡлы тормош тәьмин итеү өсөн ҙур табыш алырға тигән бурысы юҡ. Уның бары тик үҙ һәләттәрен һәм милкен эшҡыуарлыҡта, башҡа эшмәкәрлектә, хеҙмәттә ирекле файҙаланыу хоҡуғы бар. Судтың был апелляция ҡарарын яңынан ҡарау өсөн ғариза бирелде. Атаның һәм баланың мәнфәғәттәре тигеҙ күҙәтелер, бәлиғ булмағандар өсөн билдәләнгән йәшәү минимумын иҫәпкә алып, баланы аҫрау атайға ғына йөкмәтелмәҫ, тигән ышаныс аҡланды.
Илдең Төп законы нормаларынан ғына түгел, ғөмүмән, йәшәйеш ҡанундарынан сығып, шуны әйтергә була: ата-әсәлек хоҡуҡтары мөмкинлектәр менән генә үлсәнмәй бит, ул кешенең ∆ҙен тотошонан, балаға мөнәсәбәтенән дә ғибәрәт.
Рәсәй Федерацияһының Ғаилә кодексында билдәләнеүенсә, ғаилә, әсәлек, атайлыҡ һәм балалыҡ дәүләт яҡлауы аҫтында булыуы Конституция тарафынан нығытылған. Күреүебеҙсә, атайлыҡ та дәүләтебеҙ тарафынан яҡлана.
Кодекста шулай уҡ балаларҙы тәрбиәләү генә түгел, уларға белем биреү, хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау, балаһынан айырым йәшәүсе атай менән әсәйҙең ата-әсәлек хоҡуҡтарын ғәмәлгә ашырыу хаҡындағы положениелар ҙа яҙылған. Унда атайлыҡты суд тәртибендә раҫлауҙың, атайлыҡты таныу фактын билдәләүҙең, атайлыҡты дәғүәләүҙең хоҡуҡи нормалары ла бар.
Бәпесте кем ҡараһын?..
Бөгөн ҡалыптар юйылған заманда йәшәйбеҙ. Әгәр, мәҫәлән, ҡатындың хеҙмәт хаҡы иренекенән ун тапҡырға ҙурыраҡ икән, ниңә бәпес ҡарап атайға ултырмаҫҡа? Бер йәш ғаилә лә шулай тип уйлай. Сабый тыуып, ай ярым үткәс, әсә эшкә сыға. Ләкин атай эшләгән ойошмала уға баланы йәш ярымғаса ҡарау буйынса отпуск биреүгә ҡырҡа ҡаршы төшәләр. Әлбиттә, суд атаның хоҡуҡтарын күрәләтә боҙоуға юл ҡуйманы. Сөнки атайҙың был отпускыға хоҡуғы бар. Ошондай осраҡтарҙа «Балалары булған граждандарға дәүләт пособиелары хаҡында»ғы Федераль Законға ярашлы, атайҙарға бала ҡарау буйынса айлыҡ пособие ла түләнә.
Атайҙарҙың хоҡуҡтары шулай уҡ РФ Хеҙмәт кодексында һәм башҡа закондарҙа билдәләп үтелгән. Мәҫәлән, биш йәшкә тиклемге балаларын үҙе генә тәрбиәләүсе атайҙы хеҙмәт командировкаһына, эш көнөнән һуң ҡалып эшләүгә, төнгө ваҡытта эшкә, ял көндәрендә һәм байрам көндәрендә эшкә яҙма ризалығы менән генә йәлеп итергә ярай. Ун дүрт йәшкә тиклемге ике һәм унан күберәк бала тәрбиәләүсе, шулай уҡ ун һигеҙ йәшкә тиклемге инвалид балаһы булған хеҙмәткәргә, әсәһеҙ ун дүрт йәшкә тиклемге баланы тәрбиәләүсе хеҙмәткәргә, коллектив килешеү буйынса, йыл һайын хеҙмәт хаҡын һаҡламайынса улар өсөн уңайлы ваҡытта 14 көнгә тиклем өҫтәмә отпуск бирелергә мөмкин.
Ғаиләнең сирле ағзаһын ҡарарға кәрәк саҡта, башҡа осраҡтарҙа атайҙар ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ буйынса пособие алырға хаҡлы – был РФ Конституция Судының 2009 йылдың 6 февралендәге ҡарары менән билдәләнгән.
Атай кеше балаларын берҙән-бер тәрбиәләүсе (мәҫәлән, әсә бәпес тапҡанда вафат булған осраҡта) икән, икенсе бала тыуғас бирелә торған әсәлек (ғаилә) капиталын алыуға уның да хоҡуғы бар. Был хоҡуҡты суд аша юллап алыусы атайҙар барлығын да беләбеҙ.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында ғаиләне, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты һаҡлау тураһында»ғы 1993 йылдың 5
ноябрендәге Законы хаҡында айырым әйтеп үтергә кәрәк. Унда ир менән ҡатындың репродуктив (бала табыу) функцияларын һаҡлау, ирҙәргә, ир балаларға уроандрологик тикшереү үткәреү хаҡында бик мөһим положение бар.
Күреүебеҙсә, әлеге мәлдә атайҙарҙың хоҡуҡтары тәңгәлендәге Рәсәй закондары киң һәм улар даими үҫешә. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер закон акттарының тормошҡа ашырылыуы борсолоу тыуҙыра.
Ғаилә бәхәсе ҡаралғанда, ҡағиҙә булараҡ, атайҙар мәнфәғәтенә ҡаршы йүнәлтелгән ҡарарҙар ҡабул ителә, сөнки, бәләкәй баланы тәрбиәләү хаҡында һүҙ барғанда, судтар күп осраҡта әсәнең бер үҙенең генә өҫтөнлөгөн таный. Бала яҙмышы өсөн бер үк дәрәжәлә яуаплы атай менән әсәйҙе бер-береһенә ҡаршы ҡуйыу – ҡанундарға һыймаған эш.
Йомғаҡлап, шуны әйтке килә: атайлыҡ, әсәлек менән бер рәттән, Рәсәйҙә дәүләт башлығының даими иғтибары аҫтында тора. Мәҫәлән, РФ Президентының 2009 йылдың 12 майы Указы менән раҫланған илдең 2020 йылға тиклемге Милли именлек стратегияһында ғаилә институтын, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты һаҡлау сифатын камиллаштырыу мөһимлеге һыҙыҡ өҫтөнә алына.
Рәсәй Федерацияһының 2025 йылға тиклемге осорға Демография сәйәсәте концепцияһында, ата-әсәлек статусын күтәреү, аҙ балалы ғаиләнән кәмендә ике бала үҫтереүсе ғаиләгә күсеүгә йүнәлтелгән дәүләт мәғлүмәт кампанияһының хоҡуҡи нигеҙен эшләү кәрәк, тип яҙылған.
2012 – 2017 йылдарға балалар мәнфәғәтендә Милли стратегияла «ир менән ҡатын айырым йәшәгәндә баланы тәрбиәләү буйынса ата-әсәнең икеһенең дә ҡатнашыу мөмкинлеген тәьмин итеүсе хоҡуҡи механизмдарҙы камиллаштырыу зарурлығы» билдәләнә.
Юғарыла атап үтелгән положениеларҙы тормошҡа ашырыу атайҙарҙың хоҡуҡтарын нығытыуға килтерер, тип ышанам. Ғаилә тарҡалған хәлдә лә атай кешене бала тәрбиәләүҙән ситләштерергә ярамай. Әсә наҙы менән ата терәген берҙәй тойоп үҫкән баланың ғына күңеле бөтөн.
адвокат, Рәсәй юристары ассоциацияһы ағзаһы,
БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы президиумы ағзаһы.
Теги:


text:
Мартта Өфөлә эшҡыуарҙарҙы бушлай дүрт консультация көтә
Өфө Эшҡыуарҙар союзының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә март айында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса бушлай дүрт индивидуаль консультация үтәсәк. Улар эшҡыуарҙарҙың мәғлүмәтлелеген һәм юридик белемен күтәреү маҡсатында ай һайын үткәрелә.
Шулай итеп, 6 мартта Өфө Эшҡыуарҙар союзы директоры Лариса Землянова «Нисек яңы эш асырға» темаһына консультация үткәрәсәк. 13 мартта «Хеҙмәт һаҡлау буйынса уҡыу-инженерлыҡ үҙәге» коммерцияға ҡарамаған партнерлығы директоры урынбаҫары Рәмилә Жидкова «Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ предприятиеларын һаҡлау эштәрен нисек ойошторорға» темаһына консультацияһын тәҡдим итәсәк.
22 мартта хужалыҡ итеүҙең ойоштороу-хоҡуҡи формаһын һайлау һәм предприятиены теркәү тәртибе тураһында «Фонд АЯКС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директорының эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә булышлыҡ итеү буйынса урынбаҫары Ирек Ильясов һөйләйәсәк.
27 мартта «Һалым һалыуҙың уңайлы системаһын һайлау һәм бухгалтер иҫәбен алып барыуға сығымдарҙы кәметеү» темаһына «Бизнес-партнер» компанияһы директоры урынбаҫары Диана Киселева үҙенең кәңәштәрен бирәсәк.
Консультациялар алдан теркәлеү буйынса сәғәт киске 4-тән 6-ға тиклем үткәрелә. Белешмәләр өсөн телефон: 241-47-44.


text:
Башҡортостанда «Беҙҙең яратҡан табип» конкурсы үтәсәк
Башҡортостанда 22 апрелдә «Беҙҙең яратҡан табип» конкурсы старт ала. Унда дәүләт учреждениеларының һәм коммерция клиникаларының төрлө белгеслектәге балалар табиптары ҡатнаша. Еңеүсене йәш пациенттар һәм уларҙың ата-әсәләре билдәләй. Табиптарҙың эшмәкәрлегенә баһа биреү өсөн тейешле сайтҡа инеү мотлаҡ.
Иң бәләкәй пациенттарға һүрәттәр ярҙамында тауыш биреү тәҡдим ителә. Уларҙы электрон почта аша ебәрергә мөмкин.
Тауыш биреү һөҙөмтәһендә иң яратҡан балалар табиптары һәм балалар һүрәттәре конкурсында еңеүселәр билдәләнәсәк.
Еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы 1 июндә – Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә үтә.
Республикала был конкурс БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова һәм БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ярҙамында тәүгә үткәрелә.
Үткән йылда бындай бәйгеләр Санкт-Петербург, Ҡазан, Яр Саллы, Әлмәт ҡалаларында үткән. 2013 йылда уларҙы 50-нән ашыу ҡалала үткәреү планлаштырыла.


text:
Нефтекама үҫмерҙәре өсөн «Станица» хәрби-патриотик казак лагеры ойошторолған
Нефтекама хәрби-патриотик клубтарының 30 тәрбиәләнеүсеһе һәм ауыр тормош хәлендә ҡалған үҫмерҙәр был көндәрҙә «Станица» казак лагерында ял итә. Ул БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы һәм Нефтекама ҡала хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса комитеты менән ойошторолған. Профилле сменаның программаһы үҫмерҙәрҙе ватансылыҡ рухында тәрбиәләүгә йүнәлтелгән һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған. Ул Бөйөк Ватан һуғышы тарихын белеүгә һәр төрлө конкурстарҙы, марш-бросокты һәм Хәтер маршын үҙ эсенә ала.
Ойоштороусылар әйтеүенсә, ауыр үҫмерҙәрҙе «Һауа-десант ғәскәрҙәре резервы» хәрби-патриотик клубы һәм «Станица» казактар клубы егеттәре менән берләштереү хәүеф төркөмөнә ҡараған балаларҙы тәрбиәләүгә ыңғай йоғонто яһаясаҡ.
Әйткәндәй, был лагерь программаһы йәштәр эштәре буйынса органдар, йәштәр йәмәғәт ойошмалары араһында үткән республика йәйге профилле лагерҙар программаһы конкурсында иң яҡшыһы тип табылған.
Быйылғы йәйҙә БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы линияһы буйынса йәмғеһе 246 профилле лагерь үткәреү планлаштырыла. Улар 11 мең бала һәм үҫмерҙе йәлеп итәсәк, 600 күп көнлөк походты, 595 хеҙмәт бригадаһын, 1710 балалар майҙансығын үҙ эсенә аласаҡ.


text:
Спектакль 2 сәғ. 40 мин. бара
«Бәхет хаҡы» музыкаль мелодрамаһы Хәлисә Мөҙәрисованың «Бәйге хаҡы» повесы нигеҙендә ҡуйылған.
Бәхет хаҡы ниҙә һуң? Төп герой – Зариф – композитор, музыкант, йырсы, етәксе – ижадҡа мөкиббән китеп, үҙ ваҡытында ғаиләһенә бик үк иғтибар бирмәй. Өлкән йәшкә еткәнсе: «Сәнғәткә хеҙмәт итеү быларҙың барыһын да аҡлаясаҡ», - тигән фекерҙә йәшәй. Зариф шәхес булараҡ көслө, тормошта туҡтауһыҙ ниҙер эҙләй, йәшәү мәғәнәһен табырға тырыша, бәхет көтә, үҙенең бар яҙмышын сәхнәгә арнай. Ошо сикһеҙ ышаныу үҙен генә түгел, ә бар яҡын кешеләрен дә, теләйме улар, юҡмы, төп геройҙың тормош даръяһында өйөрөлтә. Ғүмере ахырында Зарифтың яңғыҙ ҡалыуы бар үткәнен иҫенә төшөрә. Спектакль, жанрынан уҡ күренеүенсә, махсус яҙылған йыр-моңдарға бай.


text:
Республиканың халыҡ артисы Рушанна Бабич праймеризда ҡатнаша Фото: Берҙәм Рәсәйҙең матбуғат хеҙмәте
Республиканың халыҡ артисы Рушанна Бабич праймеризда ҡатнаша
Республиканың халыҡ артисы Рушанна Бабич праймеризда ҡатнаша Фото: Берҙәм Рәсәйҙең матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостандың халыҡ артисы Рушанна Бабич «Берҙәм Рәсәй»ҙең алдан тауыш биреү ҡатнашыусыһы булды. Актриса бер ҡасан да сәйәси эшмәкәрлек хаҡында уйламаған, әммә тупланған тәжрибәһе уға кешеләргә идеялары менән сығырға мөмкинлек бирә, тип хәбәр иттеләр партияла.
«Теләһе йәмғиәттең уңышлы үҫеше нигеҙендә тәрбиә биреү, тарих, йолалар ята. Йәмғиәтебеҙҙе нисек ойоштороуҙан, һөҙөмтәлә, шундай тормошобоҙ тора. Мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһе вәкиле булараҡ, мин мәғариф, мәҙәниәтте һаҡлау проблемаларын бик киҫкен тоям. Нәҡ мәғарифҡа һәм мәҙәниәткә ярҙам итеү аша беҙ ил, халыҡ булараҡ һаҡланып ҡала алабыҙ. Минең театрҙағы эш тәжрибәм, педагогик һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәтен һаҡлауға һәм үҫтереүгә өлөш индерергә мөмкинлек бирә», — тине Рушанна Бабич.
Хәҙер республиканың Милли йәштәр театры актрисаһы дебаттарҙа, һуңынан 3 июндә Берҙәм алдан тауыш биреү көнөндә лә ҡатнаша.
Алдан тауыш биреү көнөндә ҡатнашыусыларҙан документтар 8 майға тиклем Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 17 адресы буйынса 327-се бүлмәлә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитетында ҡабул ителә. Ҡабул итеү ваҡыты: дүшәмбенән йомаға саҡлы иртәнген сәғәт 10-дан 5-кә хәтлем (төшкө аш 1-ҙән 2-гә тиклем), шәмбе иртәнге 10-дан көндөҙгө 1-гә тиклем. Йәкшәмбе һәм рәсми байрам көндәрендә документтар ҡабул ителмәй.
http://www.bashinform.ru/news/1145749-narodnaya-artistka-bashkortostana-rushanna-babich-stala-uchastnikom-praymeriz-/


text:
Өфөлә Паралимпия уйындары-2014 Утын ҡабыҙыу башҡорт бейеүе менән оҙатыласаҡ
2014 йылдың 26 февралендә «Сочи-2014» Паралимпия уты Эстафетаһы старт ала. Ул Рәсәй Федерацияһының бөтә һигеҙ федераль округы аша үтәсәк һәм 45 ҡалала буласаҡ.
Эстафетаның бишенсе көнөндә – 3 мартта Ут Башҡортостандың баш ҡалаһы урамдары буйлап үтәсәк. Өфөлә иллеләп факел йөрөтөүсе был ваҡиғала ҡатнашасаҡ. 26 февралдә ҡала хакимиәтендә уға арналған матбуғат конференцияһы уҙҙы.
Факелды баш ҡаланың билдәле кешеләре йөрөтөсәк, улар араһында Лондонда Паралимпия уйындары-2012 чемпионы Михаил Зимин, еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры Петр Буйлов, йөҙөү буйынса Сурдлимпия уйындары чемпионы Вадим Боровик.
Алдағы эстафета бөтә Паралимпия уйындары тарихында иң инновацион һәм үҙенсәлекле булырға вәғәҙәләй. Һәр көн Паралимпия уты федераль округтарҙың береһендә бер үк ваҡытта бер нисә ҡалалла ҡабыҙыласаҡ. Ҡабыҙыу һәм төбәктән төбәккә тапшырыу алымы һәр ваҡыт үҙгәрәсәк һәм хайран ҡалдырасаҡ, сөнки һәр ҡабыҙыу тантанаһы үҙенсәлекле – ҡояш нурҙарынан алып, сүкеш һәм һандалдан алып, урыҫ мейесенән һәм хатта вулкан осҡононан.
— Утты Өфөлә ҡабыҙыу шулай уҡ үҙенсәлекле буласаҡ. Ул бейеү менән оҙатыласаҡ, — тип билдәләне матбуғат конференцияһында БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Павел Мөслимов.
Ут башҡорт ырыуҙары тураһында риүәйәтте башҡарыу ваҡытында ҡабыҙыласаҡ. Был миссия күп тапҡыр Рәсәй чемпионаттары призеры, дзюдо буйынса Европа чемпионаты призеры, Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәте Башҡортостан Республикаһы ойошмаһы рәйесе Юрий Акшенцовҡа ышанып тапшырылған.
Эстафетаның ҡала этабы Салауат Юлаев исемендәге майҙанда тамамланасаҡ. 14 сәғәттә бында байрам уҙасаҡ.
Эстафетаның оҙонлоғо 5 километр самаһы тәшкил итәсәк һәм ул ҡаланың тарихи урындары буйлап үтәсәк.
Төштән алып факелсылар Утты Пушкин, Ленин, Коммунистик, Цюрупа, Октябрь революцияһы, Пушкин, Совет, Туҡай, Карл Маркс, Зәки Вәлиди урамдары буйлап йөрөтәсәк.


text:
Мадагаскар
Мадагаска́р Республикаһы (Ҡалып:Lang-mg [republiˈkʲan madaɡasˈkʲarə̥], франц. République de Madagascar) — Көнсығыш Африкалаға утрау дәүләт.Һинд океанының көнбайыш өлөшөндә Мадагаскар утрауында Африка яры буйындаға бер нисә бәләкәй утрауҙа урынлашҡан. Майҙаны — 587 мең км², халҡы — 20,7 млн кеше (2009 г.). Баш ҡалаһы — Антананариву.
Йөкмәткеһе
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мадагаскар утрауы Көньяҡ Африканың көнбайыш яры буйында урынлашҡан һәм Африканан Мозамбик ҡултығы айырып тора, Һинд океаны һыуҙары менән йыуыла. Утрауҙың төньяғындағы Царатан тау масивындағы Марумукутру һүнгән вулканы (2876 м) — утрауҙың иң бейек нөктәһе.
Утрауҙың дөйөм майҙаны — 587 040 км². Оҙонлоғо 1600 км, киңлеге 600 км.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡалып:Африка утрау дәүләттәре Ҡалып:Африка союзы Ҡалып:Франкофония


text:
Үтә бейек йорттар
Үтә бейек йорттар (ингл. skyscraper) — кешеләргә йәшәү һәм хеҙмәт урындары булдырыу өсөн төҙөлгән донъялағы иң бейек йорт-биналар, манаралар.
Уларҙың минималь бейеклеге күпме булырға тейешлеге бөгөн дә бәхәс тыуҙыра. АҠШ һәм Европала минималь бейеклеге 150 м йәки 500 фут булған йорттарҙы үтә бейектәр рәтенә индерәләр[1].
300 метрҙан бейек биналар үтә бейек йорттар тип атала[2].
Иң бейек йорттарҙың бейеклеген иҫәпләгәндә теле— һәм радиоманаралар оҙонлоғо бында кермәй.
Бина бейеклеген үлсәүҙәге өс критерий:
- бинаның конструктив бейеклеге.
- өҫтәге ҡатҡа хәтле .
- антенна(һ.б.) осонаса.
Төп критерий булып — 1-се тора.
19-сы быуатҡа ҡәҙәре бейек биналар һирәк төҙөлгән.
2011 йылдың октябренә донъяла 150 метрҙан бейек 2490 бейек ҡоролма иҫәпләнә[3].
Йөкмәткеһе
Беренсе иң бейек ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иң беренсе бейек ҡоролма булып 1985 йылда төҙөлгән Чикаголағы The Home Insurance Building иң бейек бина һанала. Ул 1931 йылға хәтле була. Башта ул 42 метрлы һәм 10 ҡатлы булып төҙөлә, ә 1891 йылда тағын ике ҡат өҫтәлә (бейеклеге 55 метрға етә). Проект авторы — Уильям Ле Барон Дженни. Ул бина төҙөүҙә беренсе булып каркастар ҡуллана.
Иң бейек 10 ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ерҙәге иң бейек 10 ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡитғалар буйынса иң бейек ҡоролма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тарихи иң бейек ҡоролмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Skyscrapernews
- ↑ CTBUH Criteria for Defining and Measuring Tall Buildings (инг.). — Критерии Совета по высотным зданиям и городской среде (CTBUH) по классификации высотных зданий. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 9 июль 2010 тикшерелгән.
- ↑ CTBU. List of all completed buildings in the world (инг.)
- ↑ Tallest skyscrapers | Emporis.com
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Kingdom Tower — Иң бейек ҡоролма
- Бейек мода «Новые известия» 15.02.2007
- Skyscraperpage — Донъяның иң бейек ҡоролмалары
- Күктерәүҙәр төҙөлөшө (инг.)
- Бейек биналар базаһы (инг.)
- Күктерәүҙәр виртуал музее (инг.)
- Бейек биналар һәм ҡалалар советы (инг.)
- Мәскәү биналары фотолары (рус.)


text:
1975 йыл
1975 (бер мең туғыҙ йөҙ етмеш бишенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1975 йылы, 2 мең йыллыҡтың 975 йылы, XX быуаттың 75 йылы, XX быуаттың 8 ун йыллығының 5 йылы, 1970 йылдарҙың 6 йылы.
Ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 28 июль — Лариса Абдуллина, башҡорт журналисы, шағир һәм тәржемәсе, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2008).
Вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 5 апрель — Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
- 5 сентябрь — Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы, совет дәүләт эшмәкәре. 1950—1967 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Совет Президиумы рәйесе. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
- 19 октябрь — Ҡадир Даян, башҡорт шағиры, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.


text:
БР Президенты һәм Өфө хакимиәте башлығы стипендиялары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
БР Президенты һәм Өфө хакимиәте башлығы стипендиялары тапшырылды
БР Президенты һәм Өфө хакимиәте башлығы стипендиялары тапшырылдыФото: Олег Яровиков
Рәсәй Федерацияһында Йәштәр йылы, ә Башҡортостан Республикаһында Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылы тамамланып бара. Әммә был йыл тамамланыу менән йәштәр тураһында хәстәрлек туҡтаясаҡ, тигәнде аңлатмай.
Киреһенсә, республикабыҙҙа йәштәр сәйәсәтенә ҙур иғтибар бирелә. Йәштәр эштәре буйынса дәүләт һәм муниципаль органдар уңышлы эшләй. Дәүләт йәштәр сәйәсәте, йәш ғаиләләргә, балалар, үҫмерҙәр, йәштәр клубтары һәм үҙәктәре эшмәкәрлегенә ярҙам күрһәтеү тураһында закондар эшләнгән. "Йәштәр — Башҡортостан Республикаһының стратегик ресурсы" балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең рухи-әхлаҡи мәҙәниәтен һәм гражданлыҡ әүҙемлеген үҫтереү концепцияһы раҫланған. "Башҡортостан йәштәре" Президент программаһы, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы республика программаһы тормошҡа ашырыла. Йәштәр йәмәғәт палатаһы ойошторолдо. Башҡарма власть органдарының һәм йәмәғәт ойошмаларының йәштәр сәйәсәтен тормошҡа ашырыу буйынса эшмәкәрлеген килештереү яйға һалынды.
Һәләтле йәштәргә ҙур иғтибар бирелә. Айырыуса һәләтле мәктәп һәм балалар музыка, сәнғәт мәктәптәрендә уҡыусыларға республика Президенты стипендиялары түләнә. Сираттағы тантаналы сара Ҡала мәҙәниәт һарайында үтте.
Төрлө олимпиада һәм конкурстарҙа еңеүселәрҙе Өфө ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов тәбрикләне:
– Изге традиция буйынса беҙ уҡыуҙа һәм йәмәғәт тормошонда юғары ҡаҙаныштарға өлгәшкән баларарҙы исемле стипендия менән дәртләндерәбеҙ. Өфө хакимиәте башлығының исемле стипендиялары һәләтле йәштәрҙе яҡлауға, уларҙың сифатлы белем алыуға ҡыҙыҡһыныуын арттырыуға йүнәлтелгән. Беҙ яҡшы уҡыу һәм ижад өсөн тейешле шарттар булдырһаҡ, һеҙҙән иһә яңынан-яңы уңыштар көтәбеҙ. Йылдан-йыл айырыуса һәләтле йәштәрҙең артыуы ҡыуандыра.
Был юлы Башҡортостан Республикаһы Президенты стипендиаттары иҫәбенә ҡала мәктәптәре һәм гимназияларынан иң һәләтле 7 уҡыусы , тағы ла 20 мәктәп уҡыусыһы һәм 20 музыка һәм сәнғәт мәктәбе уҡыусыһы Өфө хакимиәте башлығы стипендиаттары иҫәбенә индерелде. Йәш ғалимдар, шағирҙар, музыкант һәм рәссамдарҙың уңыштары юғары. Уларҙың һәр береһен йәштәрҙең интеллектуаль, ижади элитаһы вәкиле, тип атарға була.
Мәҫәлән, 68 -се мәктәп уҡыусыһы Шамил Әсфәндиәров, үҙенең йәш булыуына ҡарамаҫтан, төрлө конкурстар һәм форумдар лауреаты булып өлгөргән. Бөтә Рәсәй “Ер планетаһында Кеше” уҡыу-тикшеренеү проекты дипломына лайыҡ булған, “Фән өлкәһендә тәүге аҙымдар” балалар конкурсында беренсе дәрәжәле дипломы менән бүләкләнгән. Фән өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн “Айырыуса һәләтле бала” миҙалы менән наградланған. “Айырыуса һәләтле балалар – Рәсәйҙең киләсәге” энциклопедияһында ҡатнашыусыһы ул.


text:
Сыуашстан Президенты Николай Федоров Башҡортостандағы сыуаш диаспораһы вәкилдәре менән осрашты
Сыуашстан Президенты Николай Федоров Башҡортостан Республикаһында сыуаш мәҙәниәтен үҫтереү мәсьәләләре буйынса БР Милли музейында үткән түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты.
«Башинформ» агентлығына Башҡортостан суаштары Канашы (съезд) башҡарма комитетының рәйесе Валерий Сидоровтың хәбәр итеүенсә, был сараны илебеҙ төбәктәрендә мәғлүмәт технологияларын үҫтереү мәсьәләләренә арналған Хөкүмәт комиссияһы ултырышы өсөн Николай Федоровтың Өфөгә визиты сиктәрендә үткәреү планлаштырған.
Түңәрәк өҫтәл эшендә БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры Александр Никерин, БР Президенты Хакимиәте һәм БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы вәкилдәре, шулай уҡ сыуаштар компактлы йәшәгән Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан делегаттар ҡатнашты.
Валерий Сидоров Сыуашстан Республикаһы башлығын Башҡортостанда йәшәгән сыуаштар тормошо менән таныштырҙы.
— Ғорурланырлыҡ нәмәләр күп, сөнки беҙҙең хәлыҡ республиканың социаль-иҡтисади һәм мәҙәни үҫешенә лайыҡлы өлөш индерә, — тине ул.
Беренсе сыуаш ауылдары хәҙерге Башҡортостан биләмәһендә 300 йыл элек барлыҡҡа килгән. Шунан алып сыуаштар бында башҡа халыҡтар менән иңгә-иң терәп йәшәү менән бергә, үҙенең мәҙәниәтен һаҡлай һәм үҫтерә.
Валерий Сидоров билдәләүенсә, Башҡортостан сыуаштары менән ярайһы ҙур уңыштар милли мәғариф өлкәһендә өлгәшелгән. Миҫал өсөн, сыуаш телен бөгөн республиканың 124 мәктәбендә туғыҙ меңдән ашыу бала өйрәнә.
Сыуашстан башлығы фекеренсә, Башҡортостан сыуаштарында туған телде һаҡлауға ҙур иғтибар биреү арҡаһында, 1989 һәм 2002 йылдарҙағы ике һуңғы халыҡ иҫәбен алыуҙарҙан күренеүенсә, илебеҙҙең башҡа төбәктәренән айырмалы, Башҡортостанда сыуаштар һаны бик аҙға ғына кәмегән. Әгәр дөйөм Рәсәй буйынса сыуаштар 7,7 процентҡа кәмеһә, беҙҙә был һан бер процентҡа түбән төшкән. Был күрһәткес Сыуашстан менән сағыштырғанда ла отошлораҡ күренә, сөнки унда был милләт ике процентҡа аҙайған. Беҙҙең республика өсөн тағы ла бер ыңғай күрһәткес – башҡа төбәктәрҙәге милли-мәҙәни сыуаш үҙәктәре етәкселәренең күбеһе Башҡортостандан сыҡҡан.
Сыуашстан Президенты республикала алып барылған милли сәйәсәтте юғары баһаланы һәм Башҡортостандағы сыуаш йәмәғәт ойошмаларының башҡа төбәктәрҙәге оҡшаш үҙәктәр менән төбәк-ара бәйләнеште үҫтереүҙәге уңыштарын билдәләне.
Валерий Сидоров әйтеүенсә, быйыл Башҡортостан сыуаштарының бихисап мәҙәни һәм ижтимағи саралары планлаштырылған.
— Күптән түгел Өфө районының Булгаков ауылында ҙур фольклор фестивале үтте, — тине ул. – Ә быйылғы йылдың мартында форум ойоштороп, республикалағы өс сыуаш ойошмаһы – Башҡортостан сыуаштары канашы, БР Сыуаш мәҙәниәте йәмғиәте, Башҡортостан сыуаш йәштәре ойошмаһы йәштәр хәрәкәтенең эшмәкәрлеге менән таныштырмаҡсыбыҙ. Форумға республиканың бар милли-мәҙәни үҙәктәре етәкселәре саҡырыласаҡ.
Ағымдағы йылда, Валерий Сидоров әйтеүенсә, сығышы менән Башҡортостандың Бәләбәй районынан булған билдәле яҙыусы Константин Ивановтың тыуыуына 120 йыл тулыуы билдәләнәсәк.
— Беҙҙең бөйөк яҙыусыбыҙ тыуған ерҙәр — «сыуаш Мәккәһе» ул, — ти Валерий Сидоров. – Константин Иванов әҙәбиәттә ҙур уңыштарға өлгәшкән. Һәм уның даны бер сыуаш милли әҙәбиәте менән генә сикләнмәй. Уның әҫәрҙәре донъяның унлаған теленә тәржемә ителгән.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусыларға Николай Федоровтың хәбәр итеүенсә, яҙыусының тыуыуына 120 йыл тулыуҙы билдәләргә Башҡортостанға юлланасаҡ делегацияны ул үҙе етәкләргә ниәтләнә.
Кисен Сыуашстан Республикаһы башлығы илебеҙҙең башҡа төбәктәре етәкселәре менән бергә Конгресс-холда төбәктәрҙә IT үҫеше мәсьәләләренә арналған РФ Хөкүмәте комиссияһы ултырышында ҡатнашты. Николай Федоров коллегаларына Сыуашстанда был өлкәлә тупланған тәжрибә хаҡында һөйләне.


text:
Фото:
"Түңәрәк өҫтәл"дә ҡатнашыусылар ерҙән файҙаланыу проблемаларын тикшерҙе
Фото:
14 апрелдә Өфөлә үткәрелгән түңәрәк өҫтәл Башҡортостан Республикаһының яңы иҡтисади үҫеше шарттарында ерҙән файҙаланыу проблемаларына арналды. Уны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ойошторҙо.
Түңәрәк өҫтәлгә III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә ошо проблематика буйынса секция ултырышын әҙерләүсе ғалимдар, министрлыҡтар һәм ведомстволар, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары йыйылды. Ултырышты Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы, Өфөнөң Ленин районы территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Динир Әхмәтйәнов алып барҙы.
Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар 2006 йылдың ғинуарынан көскә ингән закон менән көйләнгән ерҙәрҙе хосусилаштырыу процесына иғтибар йүнәлтте. Башҡортостанда был процесс тамамланған тиерлек.
Хәҙер хосусилаштырыуҙың икенсе этабы башлана — ер пайҙарын шәхси милекселеккә бүлеү. Һәм бында ер пайҙарының ҡайҙа урынлашыуы, межалау эштәренең ҡиммәт булыуы һәм башҡалар менән бәйле бик күп һорауҙар тыуа. Был проблемалар йәмәғәтселектә борсолоу уята. Бөгөн был процесс айырым контролгә мохтаж, тип билдәләне түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар. Уларҙың фекеренсә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының урындағы бүлексәләре был йүнәлештә эште әүҙемләштерергә тейеш. Әйткәндәй, хәҙер Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының Башҡорт ерҙәрен һаҡлау буйынса комитеты тап ошо мәсьәлә менән шөғөлләнә лә, етмәһә, республикала ғына түгел, шулай уҡ башҡорттар тупланып йәшәгән күрше төбәктәрҙә лә.
Түңәрәк өҫтәлдә шулай уҡ федераль һәм республика ер закондарының төрлө аспекттары, район кимәлендә ер реформаһы үткәреү (Мәсетле районы миҫалында) һәм башҡа мөһим мәсьәләләр тикшерелде.


text:
Фото:
Мәскәүҙә «Көслө Рәсәй – 2010» эшлекле даирәләр саммиты үтәсәк
Фото:
Мәскәүҙә, «Царицыно» Дәүләт музей-ҡурсаулығының Ҙур һарайында, 25 июндә «Көслө Рәсәй — 2010» эшлекле даирәләр саммиты үткәрелә.
«Көслө Рәсәй» саммиты — ул йыл һайын үткәрелеп килгән, үҙен илдең социаль-иҡтисади үҫеше өлкәһендә берлектә конструктив ҡарарҙар ҡабул итеү һәм уларҙы һөҙөмтәле тормошҡа ашырыу өсөн абруйлы эксперт майҙансығы итеп күрһәткән ижтимағи-сәйәси һәм эшлекле сара.
Сара РФ Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы һәм Рәсәй Президенты Хакимиәте ҡарамағындағы Инновацион закондарҙы камиллаштырыу буйынса ведомство-ара эшсе төркөм, Милли стратегик проекттар агентлығы инициативаһы менән үткәрелә.
Саммитта РФ Президенты Хакимиәте, РФ Хөкүмәте, РФ Федерация Советы һәм Федераль Йыйылыш Дәүләт Думаһы, федераль округтар һәм РФ субъекттары хакимиәттәре вәкилдәре, реаль сектор, бәләкәй һәм урта бизнес предприятиелары, финанс ойошмалары етәкселәре, эксперт берләшмәһе, фән, йәмәғәт ойошмалары, эшлекле киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.


text:
Ветерандар Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы пособие һәм йәмәғәт транспортында бушлай йөрөү хоҡуғын аласаҡ Фото: Олег Яровиков
Ветерандар Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы пособие һәм йәмәғәт транспортында бушлай йөрөү хоҡуғын аласаҡ
Ветерандар Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы пособие һәм йәмәғәт транспортында бушлай йөрөү хоҡуғын аласаҡ Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 24 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.
Бөтә ветерандар ҙа Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан бер тапҡыр бирелә торған түләү, шулай уҡ 3 майҙан 12-нә тиклем йәмәғәт транспортында бушлай йөрөү хоҡуғын аласаҡ. Тейешле ҡарарға Премьер-министр Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған, тип хәбәр ителә «Российская газета» баҫмаһының бөгөнгө һанында. Министрҙар кабинеты башлығы Рәсәйҙә, шулай уҡ Литвала, Латвияла һәм Эстонияла даими йәшәүсе ветерандар өсөн бер тапҡыр бирелә торған аҡсалата түләү тәртибен билдәләне. Уларҙың һаны — 2,5 миллион кеше.
Һуғышта ҡатнашыусыларға, һуғышта ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың тол ҡатындарына, ирҙәренә, партизандарға һәм йәшерен ойошма ағзаларына, һуғыш йылдарындағы оборона предприятиелары эшселәренә, һуғыш йылдарында армияға ебәрелгән журналистарға, «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалдары һәм «Блокадалы Ленинградта йәшәүсе» билдәһе менән бүләкләнеүселәргә ете мең һум күләмендә аҡса түләнәсәк.
Элеке концлагерь тотҡондары өс мең һум аласаҡ. Шундай уҡ сумма һуғыш йылдарында алты айҙан дә кәмерәк эшләмәгән тыл эшсәндәренә, шулай уҡ һуғыш йылдарындағы фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн СССР ордендары йәки миҙалдары менән бүләкләнгән кешеләргә лә бирелергә тейеш. Ошо маҡсатҡа федераль ҡаҙнанан 12 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленәсәк, тип хәбәр итте Дмитрий Медведев.
3 майҙан 12-нә тиклем ветерандар тимер юлы, һауа, йылға, диңгеҙ һәм автомобиль транспорттарында бушлай йөрөү хоҡуғы менән файҙалана ала.


text: Мин – күбәләк, сәскәнән-сәскәгә ҡунып, татлы һут менән туҡланыусы, аҡлан үләндәренән көс алып, алға ынтылыусы, тирә-йүнгә йәм биреүсемен. Мин – ҡояш, кешеләргә йылылыҡ, яҡтылыҡ өләшәм. Мин – йондоҙ, аҙашҡандарға ҡараңғы төндә юл күрһәтеүсе, ғашиҡтарҙың серен һаҡлаусы, ергә яҡтылыҡ һирпеүсе тип беләләр мине. Мин – актриса, ролдәрем төрлө: ҡыҙсыҡ, һылыу ҡыҙ, кәләш, тоғро ҡатын, хәстәрлекле әсәй, ҡайғыртыусан килен, балаларға белем биреүсе. Ә сәхнәм – оло тормош юлы. Мин – уҡытыусы! Тимәк, алда һанап кителгән ошо образдарҙы тыуҙырыусы.


text:
Бәйләүес
Бәйләүес (урыҫ.послелог)— һөйләмдәге эйәреүсе һүҙҙе эйәртеүсе һүҙгә, шулай уҡ эйәрсән һөйләмде баш һөйләмгә бәйләй торған ярҙамсы һүҙ төркөмө .
Бәйләүестәрҙең бүленеше
▲ Бәйләүестәр үҙҙәренән алда килгән һүҙҙең билдәле бер килештә тороуын талап итә һәм улар өс төркөмгә бүленә:
1. Төп йәки эйәлек килеште талап итеүсе бәйләүестәр: өсөн, менән, кеүек, һымаҡ, шикелле, төҫлө, һайын, арҡыры, аша, хаҡында, буйы, буйынса, арҡаһында, тураһында. Шофер менән икәүҙән-икәү генә ҡалғанбыҙ. (Р. Н.) Беҙ һинең өсөн тырышабыҙ. (Я. Х.) Минут һайын күңеле халҡым менән, халҡым өсөн генә һыҙлана. (Т. И.)
2. Төбәү килеште талап итеүсе бәйләүестәр: тикле, саҡлы, хәтле, хәтлем, ҡәҙәр, ҡәҙәре, ҡаршы, табан, ҡарай, ҡарамаҫтан, ҡарағанда, ҡарата. Төшкә табан Гөлйөҙөм ҙур өйҙә бер үҙе тороп ҡалды(Ф. И.) Хашимовтың был тәҡдимгә ҡаршы төшәсәген һиҙҙе ул. (Б. Б.)
3. Сығанаҡ килеште талап итеүсе бәйләүестәр: бирле, башҡа, бүтән, һуң, элек, борон, әүәл, башлап, алып, тыш. Төштән һуң Тимертауҙағы өләсәй ҙә килеп етте. (М. К Был йәйләү — элекке замандарҙан бирле маҡталып килгән йәйләүҙәрҙең береһе, (һ. Д.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманова М.Ғ., Абдуллина Ф.Ф. Башҡорт теле. Өфө-2000йыл ISBN 5-295-02619-1
- Толомбаев Х.А., Солтанбаева Х.В. Әсә теле. 6-сы класс өсөн дәреслек. Өфө-2008 йыл ISBN 978-5-295-04288-1


text:
Шереметьево аэропортында Паралимпиада-2012 геройҙарын ҡаршы алдылар
Көн элгәре Мәскәүҙең Шереметьево аэропортына Лондондан ике рейс менән Рәсәйҙең паралимпиясылар йыйылма командаһы, шул иҫәптән Башҡортостан спортсылары килеп төштө. Йәйге Паралимпия уйындарынан Рәсәй спортсылары 36 алтын, 38 көмөш һәм 28 бронза миҙалға эйә булып, дөйөм команда иҫәбендә икенсе урын яулап ҡайтты. Башҡортостан вәкилдәре Рәсәй командалары араһында алтын миҙалдар һаны буйынса (12 миҙал) – беренсе, ә дөйөм призлы наградалар һаны буйынса – Мәскәү командаһынан ҡала икенсе булды. 2008 йылда Пекинда үткән Паралимпиадала улар туғыҙ миҙал (4 «алтын» һәм 5 «бронза») яулағайны.
Паралимпиясыларҙы ҡаршы алырға аэропортҡа Рәсәй Паралимпия комитеты президенты, кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил Владимир Лукин, Рәсәйҙең спорт министры урынбаҫарҙары Павел Новиков, Сергей Шелпаков, бер нисә төбәктең спорт министрлыҡтары вәкилдәре һәм башҡа рәсми кешеләр килде. Шулай уҡ Рәсәй спортсыларын сәскәләр, байраҡтар һәм алҡыштар менән туғандары, хеҙмәттәштәре, көйәрмәндәре ҡаршыланы. Башҡортостан вәкилдәрен республиканың РФ Президенты янындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ Мәскәү юғары уҡыу йорттарында белем алған Башҡортостан студенттары сәләмләне.
Спортсылар бындай йылы ҡаршы алыуға бик ҡыуанды. 2012 йылғы Паралимпиадала биш тапҡыр еңеүсе Оксана Савченко Башҡортостан етәкселегенә айырыуса рәхмәтен белдерҙе: «Республика Президенты Рөстәм Хәмитов хәстәрлек күрһәтеп, ярыштар дауамында ике тапҡыр шылтыратты, уйындар барышы менән ҡыҙыҡһынды. Бындай әхлаҡи ярҙам беҙҙең барыбыҙҙы ла еңеүҙәргә илһамландырҙы. Хәҙер иһә, үҙ мөмкинлектәребеҙҙе күрһәткәндән һуң, һаулыҡ мөмкинлектәре сикле булған башҡа кешеләр ҙә үҙ тормоштарын ҡайтанан ҡарап сығып, үҙҙәрендә яңы мөмкинлектәр асырға тырышасаҡ, спорт менән шөғөлләнеүгә һәләттәрен үҫтерәсәк, тип ышанам», — тине Оксана.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, наградалар һаны һәм сифаты буйынса Оксана Савченко Рәсәй йыйылма командаһының иң яҡшы спортсыһы тип танылды. Барлыҡ биш дистанцияла ла еңеү яулап, ул дүрт донъя рекорды ҡуйҙы. Икенсе урында – еңел атлет Маргарита Гончарова (өс алтын һәм бер көмөш миҙал), өсөнсөлә – шулай уҡ еңел атлеттар Елена Иванова һәм Евгений Швецов (өсөшәр алтын миҙал).
Бөгөн, 11 сентябрҙә, паралимпиясыларҙы Кремлдә ҡабул итәләр. РФ Президенты Владимир Путин һәм РФ Президенты Хакимиәте етәксеһе Сергей Иванов еңеүселәргә наградалар тапшырасаҡ. Ә 12 сентябргә ҡарай төндә спортсылар самолет менән Өфөгә ҡайтасаҡ.


text:
Фото:
2010 йылдың беренсе ярты йыллығында Өфөлә 227 мең квадрат метрҙан ашыу торлаҡ төҙөлгән
Фото:
Ағымдағы йылдың беренсе ярты йыллығында дөйөм майҙаны 227 мең квадрат метрҙан ашыу торлаҡ йорт төҙөлгән һәм файҙаланыуға тапшырылған. Был күрһәткес уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 6,9 процентҡа артығыраҡ. Торлаҡ төҙөлөшө структураһында индивидуаль төҙөүселәр менән сафҡа индерелгән торлаҡ өлөшө 55,4 процент тәшкил иткән. Улар менән, уҙған йылдың ғинуар-июненә ҡарата 36 процентҡа арттырып, 126 мең квадрат метр төҙөлгән. Был турала матбуғат конференцияһында хакимиәт башлығы урынбаҫары Альбина Йосопова хәбәр итте.
Ҡалала социаль-мәҙәни тәғәйенләнештәге һәм йәшәйеште тәьмин итеү объекттары төҙөлөшө дауам итә. Улар араһында — «Сипайлово-3» биҫтәһендәге мәктәп, «Дим-8» биҫтәһендәге балалар баҡсаһы һәм башҡалар. Ҡайһы бер объекттар фйҙаланыуға тапшырылған да инде. Шул иҫәптән Достоевский урамы, 67 адресы буйынса төкәтмәһе менән 39-сы гимназия бинаһы, 2-се балалар йортоноң хужалыҡ блогы, Республика клиник онкология диспансерының хирургия корпусы һәм «Черемушки» һауыҡтырыу лагерында йәйге балалар бассейны.


text:
Рөстәм Хәмитов Ейәнсура районында ферманы ҡыҫҡа сроктарҙа төҙөп бөтөүҙе талап итте
Ейәнсура районы буйлап эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Яңы Себенле ауылында төҙөлөп ятҡан һөтсөлөк-тауар фермаһында булды. 1280 һыйырға иҫәпләнгән был комплекс төҙөлөп бөтмәгән объект булараҡ иҫәпләнә. Ул 2008 йылдың көҙөндә төҙөлә башлаған, әммә килеп сыҡҡан финанс мәсьәләләр арҡаһында төҙөлөш туҡтатылған. Бөгөнгө көнгә комплексҡа 356 миллион һум һалынған. Уны төҙөп бөтөү өсөн дөйөм алғанда – 126 миллион һум самаһы, беренсе сиратын тамамлау өсөн 31 миллион кәрәк буласаҡ. Икенсе сират 480 башҡа иҫәпләнгән һыйыр аҙбарын, һуйыу цехын, ветеринария пунктын, мал аҙығын һаҡлау урынын төҙөүҙе күҙ уңында тота. Һөтсөлөк-тауар ферма төҙөлөшөн бер өҙлөкһөҙ финанслағанда, уны 2012 йылға тамамлау күҙаллана. Шулай уҡ бында тоҡомло мал һатып алыу планлаштырыла.
— Комлексты ҡыҫҡа сроктарҙа төҙөп бөтөргә һәм сафҡа индерергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бының өсөн средстволар табырбыҙ. Объект 99 процентҡа әҙер, шуға күрә уны төҙөп бөтмәһәк — ғәфү ителмәйәсәк. 2012 йылда – икенсе сиратын төҙөп бөтөү, ә 2013 йылда проект ҡеүәтенә сығыу зарур. Бер юлы продукцияны эшкәртеү һәм һатыу хаҡында уйларға кәрәк.


text:
Альгология
Альгология (лат. аlga — ылымыҡ һәм грек. λoYoσ — уҡыу) — фикология, ботаниканың ылымыҡтарҙы өйрәнеүсе бүлеге.
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
20 быуат уртаһынан альгология үҫеше электрон техника, биохимик анализ һәм таҙа культура ысулдары, ылымыҡ штамдары коллекцияларын төҙөүҙе ҡулланыу менән бәйле. Хәҙерге альгология ылымыҡтарға морфологик, физиологик‑биохимик, флористик, экологик һ.б. тикшеренеүҙәр үткәрә. Башҡортостан ылымыҡтары т‑да тәүге мәғлүмәттәр Ю.К.Шелдың фәнни хеҙмәттәрендә килтерелә (1883). 20 быуаттың 40‑сы йылдарында Я.В.Ролл етәкселегендә украин альгологтары Өфө тирәһендә Ағиҙел йылғаһы һәм Ҡандракүлде өйрәнә. 60‑сы йй. аҙ. Башҡорт дәүләт университетында Р.Ғ.Миңлебаев етәкс. дала, урман‑дала тупрағында, Ағиҙел, Дим, Өфө йй. һыубаҫар туғайҙарында таралған ылымыҡтарҙы тикшереү башлана (500‑ҙән ашыу төр табыла). Һуғарылыусы культуралы көтөүлектәрҙең альгоценоздары, тупраҡ альгобергәлектәренең ойошҡанлығы (ылымыҡтарҙың был бергәлектәрҙә таралыу һәм үҫеш законлылыҡтары тасуирлана), эрозиялы тупраҡта үҫеүсе ылымыҡтар һәм уларҙың тупраҡ структураһын яҡшыртыуҙағы роле өйрәнелә. 70‑се йй. аҙ. алып Асылыкүл, Ҡандракүл, Павловка һыуһаҡлағысы, Ағиҙел й. һәм Башҡортостандың башҡа һыу ятҡылыҡтарының фитопланктоны өйрәнелә. Экологик мониторинг үткәреү өсөн фитопланктондың ҙурлыҡ‑морфологик классификацияһы эшләнә. Шифалы ләм һәм бентостың (Ф.Б.Шкундина), экотон бергәлектәрҙең (М.Ю.Шәрипова), ҡала экосистемалары (Н.В.Суханова) ылымыҡтарын өйрәнеү, ылымыҡтарҙы популяцион‑экологик тикшереү (И.Е.Дубовик) алып барыла; экосистемаларҙың альгоценоздарын өйрәнеүгә экологик‑ценотик юлдар эшләнә (Г.Ғ.Ҡужәхмәтов). 90‑сы йй. сәнәғәт экологияһы өлкәһендә альгологик тикшеренеүҙәр башлана: альгоценоздарҙың сәнәғәт кәҫтәрендә эшмәкәрлеген баһалау, төрлө субстраттарҙың, өҫкө йөҙҙә актив матдәләрҙең ағыулы булыуын асыҡлағанда альготестлау (Р.Р.Кәбиров). Түгелгән нефттең тарҡалыу процестарында ылымыҡтарҙың роле асыҡлана, ағынты һыуҙарҙы таҙартыу өсөн хлорелланы үрсетеү б‑са тәҡдимдәр эшләнә (Н.Ә.Кирәева, З.Н.Сәйфуллина һ.б.); һыу алыу ҡоролмалары альгофлораһының сифатын һәм һанын анализлау методикалары тәҡдим ителә (Л.Н.Мартыненкова). Альгология // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
Ҡайһы бер билдәле альгологтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Альгология — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (Тикшерелгән 31 июль 2009)
- Водоросли — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (Тикшерелгән 31 июль 2009)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Дубовик И.Е. Водоросли эродированных почв и альгологическая оценка почвозащитных мероприятий. Уфа, 1995; Кабиров Р.Р. Альготестирование и альгоиндикация (методические аспекты, практическое использование). Уфа, 1995.
- Водоросли и лишайники. Под ред. М. М. Голлербах. — М., 1977.
- Гарибова Л. В. и др. Низшие растения. — М., Изд-во Моск. ун-та, 1975.
- Горбунова Н. П. Альгология: Учеб. пособие для вузов по спец. «Ботаника». — М.: Высш. шк., 1991. — 256 с.
- Дьяков Ю. Т. Введение в альгологию и микологию — М.: МГУ, 2000. — 192с.
- Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 3. Водоросли, лишайники / Под ред. А. А. Федорова. — М.: Просвещение, 1977. — 487 с.
- Курс низших растений: Учебник для студентов ун-тов / Великанов Л. Л., Гарибова Л. В. Горбунова Н. П., Горленко М. В. и др.; Под ред. М. В. Горленко. — М.: Высш. шк., 1981. — 504 с.
- Саут Р., Уиттик А. Основы альгологии. — М.: Мир, 1990.


text:
285-77-85 (прямой эфир)
262-88-08 (реклама)
262-88-18 (поздравление)
+7 (937) 167-54-66 (WhatsApp)
Хөрмәтле дуҫтар!
Күркәм йола буйынса “Юлдаш” радиоһы быйыл да “Күңел йылыһы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы иғлан итте. Һеҙҙән ҡул эштәре ҡабул итәбеҙ. Бәйләнгән әйберҙәр Яңы йыл алдынан “Аҡбуҙат” психоневрология шифаханаһында дауаланыусыларға һәм балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәргә тапшырыласаҡ.
Беҙҙең адрес: Өфө ҡалаһы, Ғафури урамы, 9/1, Телеүҙәк.
Акция барышы көн һайын эфирға сыҡҡан “Унға тиклем!” тапшырыуында яҡтыртыла.
Һүрәттә: беҙгә килгән тәүге эштәр Әбйәлил районынан Таңһылыу Яҡынбаеванан һәм Нефтекама ҡалаһынан Хәлит Зиннәтуллиндан.
Бөгөн, 8 декабрҙә редакцияға тағы ла ҡул эштәре ҡабул иттек.
Өфөнән Әҙибә Ғәлимйән ҡыҙы Әсфәндиәрова йөн ойоҡтар һәм шарф килтерҙе. Гүзәл исемле һылыу "Аҡбуҙат" шифаханаһында дауаланған кескәйҙәргә йылы ойоҡбаш, ә Зөһрә сарафан һәм башлыҡ бүләк итеп китте. Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылынан 85 йәшлек Венера Хизбулла ҡыҙы Ишйәрова бәләкәстәр өсөн матур һәм сағыу ашъяулыҡтар бәйләгән.
Ҙур рәхмәт!
Бөгөн, 16 декабрҙә "Күңел йылыһы" акцияһына тағы ла бер посылка килде. Был юлы беҙгә Стәрлебаш районы Ҡуғанаҡбаш ауылы уҡыусылары үҙҙәренең ҡул эштәрен ебәргән. Ҡыҙҙар "Оҫта ҡулдар" түңәрәгендә шөғөлләнә икән. Етәкселәре - Альбина Иҙелбаева. Дуҫтар, ҙур рәхмәт һеҙгә. Кескәйҙәр һеҙ бәйләгән ойоҡ, бейәләйҙәрҙе кейеп, шарфтарҙы тағып, шатланыр, тип ышанабыҙ
Ишембай районы Кинйәкәй ауылынан Наилә Әсхәт ҡыҙы Тайыпова ла беҙҙең акцияға ҡушылды. Бөгөн, 19 декабрҙә унан аҡ ҡына, йомшаҡ ҡына бейәләй һәм ойоҡтар килеп төштө. Наилә апай, һеҙгә лә рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Күҙ нурығыҙҙы түгеп, күңел йылығыҙҙы ҡушып бәйләгән ҡул эштәрегеҙ кескәйҙәргә шатлыҡ бүләк итәсәк. Һеҙгә сәләмәтлек һәм уңыштар теләйбеҙ.
23. 12. Бөгөн дә "Күңел йылыһы" акцияһына матур, үҙенсәлекле ҡул эштәре ҡабул иттек.
Хеҙмәттәшебеҙ, Башҡортостан радиоһы хәбәрсеһе Дилбәр Ишемйәрова, Өфө ҡалаһынан Зәбирә Юнысова һәм Архангел районының Ҡыҫынды ауылынан Светлана Ускова бәләкәстәр өсөн йылы әйберҙәр бәйләгән.
Бөгөн беҙҙең ижади төркөм “Аҡбуҙат”та булып һеҙ ебәргән йылы әйберҙәрҙең бер өлөшөн балаларға тапшырып ҡайтты. Ҡыш Бабай менән Ҡарһылыу шифаханала ял итеүселәрҙе уйнатты, бейетте, йырлатты. Йырсылар Лилиә Дауытова менән Рәил Өмөмтбаевтың сығыштары барыһының да күңеленә хуш килде.
Улар:
1. Әбйәлил районынан Таңһылыу Яҡынбаева
2. Нефтекама ҡалаһынан Хәлит Зиннәтуллин
3. Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылынан 85 йәшлек Венера Ишйәрова
4. Өфөнән Әҙибә Әсфәндиәрова, Зәбирә Юнысова, Гүзәл, Зөһрә һәм Дилбәр Ишемйәрова
5. Стәрлебаш районының Ҡуғанаҡбаш урта мәктәбендә эшләп килгән "Оҫта ҡулдар" ойошмаһы ағзалары. Етәкселәре Альбина Иҙелбаева
6. Архангел районы Ҡыҫынды ауылынан Светлана Ускова
7. Хәйбулла районы уңғандары
8. Ишембай районының Кинйәкәй ауылынан Наилә Тайыпова
"Күңел йылыһы-2014" акцияһына Хәйбулла районы уңғандары ла ҡушылды. Бөгөн беҙ уларҙан бәләкәстәр өсөн бәйләнгән матур ҡул эштәре ҡабул иттек. Уларҙы Айнур Хәкимов тапшырып китте.
Акциянан ситтә ҡалмаған апайҙарға һәм инәйҙәргә оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Һеҙҙең ҡул йылыһын һәм йөрәк хистәрен һаҡлаған әйберҙәр ошо көндәрҙә балалар йортонда тәрбиәләнгән кескәйҙәргә ебәреләсәк.
Күңел йылығыҙҙы өләшкәнегеҙ өсөн ҙур рәхмәт.
Яңы йылда ла бергә булайыҡ, дуҫтар!
105.5 FMАудиопоток


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 65(2011)
Вуйтек - Словакияла, Хейккиля – Беларуста, Быков?..
Новости / Спорт // 20-08-2011, 17:01
Рәсәй хоккейында сынығыу алған билдәле белгес, уҙған миҙгелдә «Локомотив»ты етәкләгән баш тренер Владимир Вуйтек эшен Словакияла дауам итәсәк.
Ул унда Словакияның йыйылма командаһын етәкләйәсәк. Контракты бер йылға ҡаралған. Шулай уҡ Рәсәй клубтарын етәкләп өлгөргән Финляндия белгесе Кари Хейккиля киләһе миҙгелдән Беларусь йыйылма командаһында баш тренер вазифаһын үтәйәсәк. Ә бына Рәсәй йыйылма һәм «Cалауат Юлаев» командаһының элекке баш тренеры Вячеслав Быков әлегә эшһеҙ ултыра. Оҙаҡ та ултырмаҫ, моғайын, сөнки уның һымаҡ белгескә КХЛ беренселеге башланыу менән ҡайһы бер клубтар баш эйер....
Ул унда Словакияның йыйылма командаһын етәкләйәсәк. Контракты бер йылға ҡаралған. Шулай уҡ Рәсәй клубтарын етәкләп өлгөргән Финляндия белгесе Кари Хейккиля киләһе миҙгелдән Беларусь йыйылма командаһында баш тренер вазифаһын үтәйәсәк. Ә бына Рәсәй йыйылма һәм «Cалауат Юлаев» командаһының элекке баш тренеры Вячеслав Быков әлегә эшһеҙ ултыра. Оҙаҡ та ултырмаҫ, моғайын, сөнки уның һымаҡ белгескә КХЛ беренселеге башланыу менән ҡайһы бер клубтар баш эйер....
Өфө студенты – универсиада чемпионы
Новости / Спорт // 20-08-2011, 17:00
Бөтә донья йәштәренең Ҡытайҙа барған Йәйге универсиадаһында Рәсәй спортсылары бөтәһе 65 (23 алтын, 19 көмөш, 23 бронза) миҙал яулап, дөйөм миҙалдар һаны буйынса алдырһа ла, Ҡытай йыйылма командаһынан биш алтынға ҡалышып, икенсе күрһәткескә өлгәште.
Башҡортостан үҫмерҙәре лә дөйөм еңеүгә тос өлөш индерә. Әйтәйек, яңыраҡ Өфө студенты Ринат Кирәев штанга күтәреүҙә үҙ категорияһында алтын миҙал яулап, беренселек хужаһын һәм Көньяҡ Корея спортсыһын артта ҡалдырҙы. Шулай уҡ Рәсәй командаһы составында Артур Әхмәтҡужин фехтование буйынса бронза миҙал призеры булды....
Башҡортостан үҫмерҙәре лә дөйөм еңеүгә тос өлөш индерә. Әйтәйек, яңыраҡ Өфө студенты Ринат Кирәев штанга күтәреүҙә үҙ категорияһында алтын миҙал яулап, беренселек хужаһын һәм Көньяҡ Корея спортсыһын артта ҡалдырҙы. Шулай уҡ Рәсәй командаһы составында Артур Әхмәтҡужин фехтование буйынса бронза миҙал призеры булды....
Еңеүен еңделәр, тик…
Новости / Спорт // 20-08-2011, 17:00
«Өфө» футбол командаһы, дивизион лидеры – «Нефтехимик» уйынсыларынан 3:0 иҫәбенә еңелеп ҡайтҡас, сираттағы осрашыуын үҙ майҙанында уҙғарҙы.
Беҙгә ҡунаҡҡа Пермдең «Октан» клубы килгәйне. Күршеләр быға тиклем алты еңеү яулап, турнир таблицаһының 10-сы баҫҡысында урынлашҡайны. Уйын хужаларҙың өҫтөнлөгө менән уҙһа ла, улар ҡунаҡтарҙы 1:0 иҫәбенә генә отто. Был еңеү «Өфө»ләргә әллә ни кинәнес бирмәне. Сөнки лидер ҙа дәғүәсеһен отоп, мәрәйҙәр айырмаһын һаҡлап ҡалды. Беҙҙең футболсылар «Нефтехимик»тан шул уҡ туғыҙ мәрәйгә ҡалыша. Учалының «Горняк» командаһы ла лидерҙар төркөмөнә эләгергә тырыша. Улар был турҙа «Академия»ны 2:1 иҫәбенә еңеп, йәмғеһе 36 мәрәй менән өсөнсө урынды биләй....
Беҙгә ҡунаҡҡа Пермдең «Октан» клубы килгәйне. Күршеләр быға тиклем алты еңеү яулап, турнир таблицаһының 10-сы баҫҡысында урынлашҡайны. Уйын хужаларҙың өҫтөнлөгө менән уҙһа ла, улар ҡунаҡтарҙы 1:0 иҫәбенә генә отто. Был еңеү «Өфө»ләргә әллә ни кинәнес бирмәне. Сөнки лидер ҙа дәғүәсеһен отоп, мәрәйҙәр айырмаһын һаҡлап ҡалды. Беҙҙең футболсылар «Нефтехимик»тан шул уҡ туғыҙ мәрәйгә ҡалыша. Учалының «Горняк» командаһы ла лидерҙар төркөмөнә эләгергә тырыша. Улар был турҙа «Академия»ны 2:1 иҫәбенә еңеп, йәмғеһе 36 мәрәй менән өсөнсө урынды биләй....
Әллә сит илгә китергә инде…
Новости / Спорт // 20-08-2011, 16:59
Башҡортостандың «Ағиҙел» ҡатын-ҡыҙҙар хоккей командаһы әлеге ваҡытта Чехияла халыҡ-ара турнирҙа ҡатнашып, күптәрҙе хайран итә.
Уҙған миҙгелдә генә барлыҡҡа килеп, Рәсәй беренселегендә бер мәрәй ҙә яулай алмаған «Ағиҙел» һылыуҙары сит ил клубтарынан үсен ала. Тәүҙә улар Голландия ҡыҙҙарын 9:4 иҫәбенә еңһә, һуңынан АҠШ командаһын 16:0 иҫәбенә тар-мар итте. Өсөнсө төркөм осрашыуҙа майҙан хужалары менән уйнап, уларҙы ла көсөргәнешле алышта 6:4 иҫәбенә еңде. Хәҙер төп призды яулар өсөн финалда Рәсәй беренселеге чемпионы менән уйнаясаҡ....
Уҙған миҙгелдә генә барлыҡҡа килеп, Рәсәй беренселегендә бер мәрәй ҙә яулай алмаған «Ағиҙел» һылыуҙары сит ил клубтарынан үсен ала. Тәүҙә улар Голландия ҡыҙҙарын 9:4 иҫәбенә еңһә, һуңынан АҠШ командаһын 16:0 иҫәбенә тар-мар итте. Өсөнсө төркөм осрашыуҙа майҙан хужалары менән уйнап, уларҙы ла көсөргәнешле алышта 6:4 иҫәбенә еңде. Хәҙер төп призды яулар өсөн финалда Рәсәй беренселеге чемпионы менән уйнаясаҡ....
«Рубин» үҙенә ышана
Новости / Спорт // 20-08-2011, 16:57
Ҡаҙандың «Рубин» командаһы Чемпиондар лигаһының дүртенсе квалификацион уйынын Францияла «Лион» футболсылары менән уҙғара.
Быға тиклем Татарстан уйынсылары билдәле «Динамо» (Киев) клубын ике рәт отоп, уны бәйгенән төшөрөп ҡалдырғас, «Лион»ға ҡаршы уйынды ла уңышлы башлай. Улар осрашыуҙың өсөнсө минутында уҡ иҫәпте аса. Тик хужалар, күп тә үтмәй, иҫәпте тигеҙләүгә өлгәшә. Ә инде һуңынан йәнә ике тапҡыр уңышҡа ирешеп, иҫәпте (3:1) үҙ файҙаһына еткерә. Ҡорбан Бердыевтың тәрбиәләнеүселәренә төп бәйгегә эләгер өсөн «Лион»ды икенсе уйында ҙур айырма менән оторға кәрәк. Һәр хәлдә, баш тренерҙары быға ышана....
Быға тиклем Татарстан уйынсылары билдәле «Динамо» (Киев) клубын ике рәт отоп, уны бәйгенән төшөрөп ҡалдырғас, «Лион»ға ҡаршы уйынды ла уңышлы башлай. Улар осрашыуҙың өсөнсө минутында уҡ иҫәпте аса. Тик хужалар, күп тә үтмәй, иҫәпте тигеҙләүгә өлгәшә. Ә инде һуңынан йәнә ике тапҡыр уңышҡа ирешеп, иҫәпте (3:1) үҙ файҙаһына еткерә. Ҡорбан Бердыевтың тәрбиәләнеүселәренә төп бәйгегә эләгер өсөн «Лион»ды икенсе уйында ҙур айырма менән оторға кәрәк. Һәр хәлдә, баш тренерҙары быға ышана....
Үәт, ҡыҙыҡ!
Әҙәбиәт / Юмор // 20-08-2011, 16:56
– Хәҙерге заманда юҡ ул тоғролоҡ, – тип зарлана бер егет дуҫына. – Бына кисә генә мин йөрөгән биш ҡыҙҙың икәүһе хыянат итте....
«Яҙғандарым тик мөхәббәт түгел, Мин ғашиҡмын бары донъяға»
Конкурстар // 20-08-2011, 15:27
Бейек тауҙан ҡара – Һаҡмар аға,
Таҫма кеүек һуҙып һалғандай.
Ә ауылда, гүйә, төш һыулауға
Малдар төшөп кенә барғандай....
Таҫма кеүек һуҙып һалғандай.
Ә ауылда, гүйә, төш һыулауға
Малдар төшөп кенә барғандай....
Ҡотҡарыусы
Конкурстар // 20-08-2011, 15:26
Мәктәптән ҡайтып килһәм, яр башындағы эскәмйәлә арлы-бирле генә боҙ китеүен ҡарап, Сәлих бабай ултыра. Яҙғыһын-йәйгеһен Ағиҙел буйында тамаша ҡылыусылар күп була. Тик оло кешенең хәсрәткә сумған торошо айырыуса иғтибарымды тартты. Уйлана-уйлана янына барҙым да:
− Һаумыһығыҙ, бабай! Ниңә кәйефегеҙ төшөп ултыра, сатнама һыуыҡтар артта ҡалды бит инде, – тинем. Мин шулай инәй-бабайҙарҙың янына туҡталып һөйләшеп китергә яратам.
Бабай:...
− Һаумыһығыҙ, бабай! Ниңә кәйефегеҙ төшөп ултыра, сатнама һыуыҡтар артта ҡалды бит инде, – тинем. Мин шулай инәй-бабайҙарҙың янына туҡталып һөйләшеп китергә яратам.
Бабай:...
Шәп кеше
Әҙәбиәт / Юмор // 20-08-2011, 15:22
– Минең ҡустыға һеҙҙең тирәлә берәй эш табылмаҫмы икән?
– Ниндәйерәк кеше һуң?
– Былай бик һәйбәт кеше, тыңлаусан, йыуаш. Ни әйтһәң дә, “эйе” тигәнде белдереп, башын ҡағып тик тора.
– Ә күҙе нисегерәк?...
– Ниндәйерәк кеше һуң?
– Былай бик һәйбәт кеше, тыңлаусан, йыуаш. Ни әйтһәң дә, “эйе” тигәнде белдереп, башын ҡағып тик тора.
– Ә күҙе нисегерәк?...
«Балаларҙы ҡарармын тигәйнем»
Әҙәбиәт / Юмор // 20-08-2011, 15:22
Берәү, мине һайлаһағыҙ, шуны эшләрмен, быны хәл итермен, тип йөрөп-йөрөп тә депутатлыҡҡа үтә алмағас, бик ныҡ ҡайғыра. Дуҫы осратып, хәл-әхүәлен һорашҡас:
– Ҡуй, һорама ла инде, насар, – ти.
– Нисек инде насар? Эшләгән эшең һәйбәт, һаулығыңа ла зарланырлыҡ түгел шикелле.
– Депутатлыҡҡа үтә алманым бит, – ти ул, иларға етешеп. – Депутат булып китһәм, балаларҙы ҡарармын тип уйлағайным, килеп сыҡманы, үтә алманым, – тип хәсрәтен һөйләй.
И. ХАЖИЕВ....
– Ҡуй, һорама ла инде, насар, – ти.
– Нисек инде насар? Эшләгән эшең һәйбәт, һаулығыңа ла зарланырлыҡ түгел шикелле.
– Депутатлыҡҡа үтә алманым бит, – ти ул, иларға етешеп. – Депутат булып китһәм, балаларҙы ҡарармын тип уйлағайным, килеп сыҡманы, үтә алманым, – тип хәсрәтен һөйләй.
И. ХАЖИЕВ....


text:
2012 йылдың дүрт айында Башҡортостан халҡы 17 586 кешегә артты
2012 йылдың дүрт айында Башҡортостанда 17586 бала, шул иҫәптән 9117 малай һәм 8469 ҡыҙ тыуҙы, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Федерацияһы Социаль страховкалау фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһенән. 171 ғаиләлә — бер юлы ике сабый, 4 ғаиләлә — өс игеҙ бала тыуған.
Үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырмаса, белгестәр тыуым күрһәткестәренең артыуын билдәләй. 2012 йыл башынан 2-се һәм 3-сө бала табырға теләгән ғаиләләр һаны тотороҡло арта килә.
«Бала табыу сертификаты» программаһы буйынса «Һаулыҡ» милли проектын тормошҡа ашырыуға 2012 йылда Рәсәй Федерацияһы Социаль страховкалау фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһе менән республиканың медицина ойошмаларына 239,5 миллион һум аҡса бүленгән.


text:
Скачать презентацию
Идет загрузка презентации. Пожалуйста, подождите
Презентация была опубликована 2 года назад пользователемАлексей Стебницкий
1 Тема: «Баш ҡ орт теле һәм ә ҙ әбиәте дәрестәрендә у ҡ ыусылар ҙ ың һөйләү телмәрен ү ҫ тереү алымдары»
2 Уы йы йө Уы йы йө Үе йе йо Үе йе йо Уа йү Уа йү Үә йә Үә йә
3 Һыуыҡ кеүек теүәл ҡыуа ҡойон Быуын рәүеш сеүәтә шыуа бойоҡ Ҡыуыш бәүел ҡеүәт быуа бойороҡ Һыйыр кейек йүгән төйәк бөйөк Быйыл бейек йүләр һөйәк бөйөр Мыйыҡ кейем йүтәл һөйәл төйөн
4 1.Һинең яратҡан ашың (яҙыусың, китабың)? 2.Әле нисәнсе йыл (ай, дәрес)? 3.Әсәйем уҡытыусы ( табип, ашнаҡсы) булып эшләй. 4.Миңә китап (дәфтәр, ҡәләм) кәрәк. 5.Өләсәй ауылда (ҡалала, Башҡортостанда) йәшәй. 6.Мин уҡырға (яҙырға, йырларға) яратам
5 -да (-дә), -та (-тә), - ҙ а (- ҙ ә), - ла(-лә) 1.Ағи ҙ ел дә, Ҡ ари ҙ ел дә- Баш ҡ ортостанда. 2.Әсәй ҙ ә, атай ҙ а- өй ҙ ә. 3.Алма ла, сейә лә- ба ҡ сала. 4.Баш ҡ орт та, уры ҫ та- ҡ уна ҡ та.
6 1.Оля_________________уйнай. 2.Оля_________________урамда уйнай. 3.Оля менән Коля_________урамда уйнай. 4.Оля менән Коля бөгөн урамда уйнайҙар.
7 Саба ҡ -ба ҡ са ҡ ан- дала Ҡ әләм-мә ҡ әл то ҙ -а ҙ Тая ҡ -ята ҡ ҡ ар-ағай Ал ҡ а- ҡ ала ел-ем Аманат-атаман мал-ай
Еще похожие презентации в нашем архиве:
© 2018 MyShared Inc.
All rights reserved.


text:
Газета "Йәшлек" » Облако тегов » 16(2011) » Страница 4
Йәштәргә эш тап та, бәйгелә ҡатнаш
Новости // 1-03-2011, 10:59
БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән Республика йәштәрҙе эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү үҙәге йәштәрҙе эш менән тәьмин итеүгә йүнәлтелгән проекттар һәм программалар конкурсын иғлан итте....
Һаумы, «Господин» полицейский!
Новости // 1-03-2011, 10:58
Алдан билдәле булыуынса, бөгөн «Полиция тураһында» Закон үҙ көсөнә инде.
Шулай ҙа милицияны тиҙ генә оноторға тырышмағыҙ әле – Рәсәй эске эштәр министры Рәшит Нурғәлиев әйтеүенсә, элекке термин 2012 йылдың 1 ғинуарынаса «әйләнештә» буласаҡ. Шуныһы ғына бар: әлегә, полицейскийға кем тип өндәшергә, тигән һорау асыҡ ҡала. Тәүҙә «әфәнде» тип әйтәсәкбеҙ тиһәләр ҙә, был һүҙ бигүк килешеп етмәгән кеүек, имеш. Иң беренсе сиратта, ихтирам менән өндәшеү уңайлы, әлбиттә.
Яҙҙың тәүге көнөнән барлыҡ хеҙмәткәрҙәр штаттан сығарыла башлай һәм сираттан тыш аттестация һөҙөмтәһендә полицейский сифатында хеҙмәт юлына баҫасаҡ. Иң тәүҙә һынауҙар етәкселеккә ҡағыла, артабан урта һәм шәхси состав «имтихан» бирәсәк. ЭЭМ етәкселеге белдереүенсә, полицияла яҡшыларҙан-яҡшы хеҙмәткәрҙәр генә тороп ҡаласаҡ....
Шулай ҙа милицияны тиҙ генә оноторға тырышмағыҙ әле – Рәсәй эске эштәр министры Рәшит Нурғәлиев әйтеүенсә, элекке термин 2012 йылдың 1 ғинуарынаса «әйләнештә» буласаҡ. Шуныһы ғына бар: әлегә, полицейскийға кем тип өндәшергә, тигән һорау асыҡ ҡала. Тәүҙә «әфәнде» тип әйтәсәкбеҙ тиһәләр ҙә, был һүҙ бигүк килешеп етмәгән кеүек, имеш. Иң беренсе сиратта, ихтирам менән өндәшеү уңайлы, әлбиттә.
Яҙҙың тәүге көнөнән барлыҡ хеҙмәткәрҙәр штаттан сығарыла башлай һәм сираттан тыш аттестация һөҙөмтәһендә полицейский сифатында хеҙмәт юлына баҫасаҡ. Иң тәүҙә һынауҙар етәкселеккә ҡағыла, артабан урта һәм шәхси состав «имтихан» бирәсәк. ЭЭМ етәкселеге белдереүенсә, полицияла яҡшыларҙан-яҡшы хеҙмәткәрҙәр генә тороп ҡаласаҡ....
Үҙегеҙҙе яҙға көйләгеҙ!
Рубрикалар // 1-03-2011, 10:56
Мартта беҙҙе ниндәй көн торошо көтә һуң?
Метеорологтарҙың фаразынан күренеүенсә, яҙҙың беренсе айы, элекке йылдарҙан айырмалы, һыуығыраҡ булмаҡсы, яуым-төшөм дә норманан артыҡ буласаҡ. Ай уртаһына тиклем – 20 – 25, көндөҙ 3 – 8 градус һыуыҡ көтөлә. Һуңынан яуым-төшөмдәр күҙәтеләсәк. Алдағы көндәр нәҡ ошо фаразды иҫбатлай ҙа инде: республикала төндә 30 – 33 градус һыуыҡ булһа, көндөҙ термометр бағанаһы минус 15 – 17 градусҡа етәсәк. 3 мартта айырым райондарҙа бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал.
Шулай ҙа, тышта март ҡояшы көлмәй, тип борсолмағыҙ, үҙегеҙҙе һыуыҡта ла көләс яҙ йылыһына көйләргә тырышығыҙ.
Р. НУРИСЛАМОВА....
Метеорологтарҙың фаразынан күренеүенсә, яҙҙың беренсе айы, элекке йылдарҙан айырмалы, һыуығыраҡ булмаҡсы, яуым-төшөм дә норманан артыҡ буласаҡ. Ай уртаһына тиклем – 20 – 25, көндөҙ 3 – 8 градус һыуыҡ көтөлә. Һуңынан яуым-төшөмдәр күҙәтеләсәк. Алдағы көндәр нәҡ ошо фаразды иҫбатлай ҙа инде: республикала төндә 30 – 33 градус һыуыҡ булһа, көндөҙ термометр бағанаһы минус 15 – 17 градусҡа етәсәк. 3 мартта айырым райондарҙа бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал.
Шулай ҙа, тышта март ҡояшы көлмәй, тип борсолмағыҙ, үҙегеҙҙе һыуыҡта ла көләс яҙ йылыһына көйләргә тырышығыҙ.
Р. НУРИСЛАМОВА....


text:
11 һәм 12 июндә Өфөнөң ике урамында хәрәкәт сикләнә
Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте 11 һәм 12 июндә транспорт хәрәкәтендә үҙгәрештәр буласағы тураһында иҫкәртә. Ғәҙәттәгесә, Рәсәй һәм Ҡала көндәрен билдәләү арҡаһында баш ҡаланың ике төп магистралендә — Ленин урамы менән Октябрь проспектында ваҡытлыса сикләүҙәр индереләсәк.
11 июндә иртәнге 8-ҙә Ленин урамы ябыла. 12 июндә төнгө 12-гә тиклем Вәлиди менән Киров араһы йәйәүлеләр урамына әйләнәсәк.
Октябрь проспектында ла транспорт хәрәкәте сикләнә, 11 июндә бында байрам сараларының генераль репетицияһы үткәрелә, ошоноң арҡаһында 19.00-дән 22.00-гә тиклем 112-се йорттан алып 128-се йортҡа тиклем проспект (Көньяҡ тыҡрығынан Төньяҡ тыҡрығына тиклемге ара) ябыла.
12 июндә ошо уҡ ара 11.00-дән 13.00-гә тиклем тантаналар үткән ваҡытҡа һәм 22.00 — 23.00 араһында Ленин майҙанында байрам салюты бирелгәндә ябыласаҡ.
Өфө хакимиәте автоһәүәҫкәрҙәрҙе маршрутты алдан билдәләүҙәрен һорай.


text:
Башҡортостан Президенты бер йылда эшләгәндәре өсөн отчет бирәсәк
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов был вазифала бер йыл эшләү йомғаҡтары буйынса республика халҡы алдында отчет бирәсәк. Был хаҡта ул граждандар менән телекүпер ярҙамында Башҡортостан юлдаш телевидениеһында тура эфирҙа аралашҡанында белдерҙе.
— Был вазифала эшләй башлауыма ике айҙан бер йыл тула, — тине Рөстәм Хәмитов. — Һәм бер йылда эшләгәндәрем өсөн мотлаҡ иҫәп-хисап бирәсәкмен. Бындай тапшырыу август – сентябрҙә эшләнәсәк.
Республика Президенты, халыҡ менән тура эфирҙа аралашыу оҙайлылығы киләһендә өс сәғәткә тиклем арттырылыр, моғайын, тип билдәләне. Быға тура эфирға килгән һорауҙарҙың күп булыуы сәбәпсе. Уларҙың күбеһенә Рөстәм Хәмитов тура эфирҙа яуап биреп өлгөрмәне. Улар БР Президенты Хакимиәтенә тапшырыласаҡ, һәм республика башлығы был һорауҙарға яҙма рәүештә яуап бирәсәк.
Был юлы һорауҙарҙың күбеһе Рөстәм Хәмитовҡа оло быуын вәкилдәренән килде. Шулай ҙа йәштәр ҙә юғары әүҙемлек күрһәтте. Йәштәр биргән һорауҙар нигеҙҙә торлаҡ менән тәьмин итеү, эшкә урынлашыу, эш хаҡы мәсьәләләренә һәм республика ауылдарында инфраструктураның насар үҫешкән булыуына ҡағылды.


text:
Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өҫтәмә түләүҙәр аласаҡ
Рәсәй Президенты Владимир Путин Указына ярашлы, Еңеүгә 67 йыл тулыу айҡанлы Рәсәй Федерацияһында даими йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына бер тапҡыр бирелә торған өҫтәмә түләүҙәр биреләсәк. Средстволарҙы Пенсия фонды ағымдағы йылдың май-июнь айҙарында түләйәсәк.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар һәм инвалидтар, һуғышта ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың тол ҡатындары (ирҙәре), блокадалы Ленинградта йәшәүселәр, һауа һөжүменән һаҡланыу объекттарында һәм оборона ҡоролмалары төҙөлөшөндә эшләгән кешеләр, бәлиғ булмаған фашизм тотҡондары бишәр мең һум аласаҡ.
Тыл хеҙмәтсәндәренә, һуғыш йылдарындағы фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн СССР ордендары һәм миҙалдары менән наградланған кешеләргә, элекке нацистик концлагерҙар, төрмәләр һәм геттоларҙың балиғ булған тотҡондарына бер мең һум күләмендә аҡса түләнәсәк, тип хәбәр иттеләр Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтенән.
Бер нисә категория буйынса бер тапҡыр бирелә торған түләү алыуға хоҡуҡлы граждандарға ҙурыраҡ күләмдә бер түләү биреләсәк.
— Беҙҙең республикала 30 меңдән ашыу һуғыш ветераны – 5000 һум күләмендә, 76 меңдән ашыу кеше 1000 һум күләмендә түләү аласаҡ. РФ Президенты Указын тормошҡа ашырыуға йүнәлтелгән средстволарҙың дөйөм күләме Башҡортостанда 230 миллион һум тәшкил итәсәк, — тип комментарий бирҙе Рәсәй Пенсия фонды Идараһы ағзаһы, Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе идарасыһы Фоат Хантимеров.


text:
Виктор Панченко Межгорье хакимиәте башлығы итеп һайланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан Республикаһы Межгорье ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп Виктор Панченко тәғәйенләнде. Был хаҡта ҡарар бишенсе саҡырылыш ҡала Советының өсөнсө ултырышында ҡабул ителде. Депутаттар бер тауыштан Виктор Панченко кандидатураһын һайланы.
Вазифаға өс кандидат — Межгорье хакимиәтенең мәғариф, мәҙәниәт, йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге етәксеһе Виктор Сурков, хакимиәт эштәре менән идара итеүсе Леонид Ростовщиков һәм ҡала башлығы вазифаһын башҡарыусы Виктор Панченко дәғүә итте.
Депутаттар йомғаҡлау ултырышы һөҙөмтәләре тураһында конкурс комиссияһы рәйесенең сығышын тыңланы. Тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса Межгорье ябыҡ административ-территориаль берәмек Советы Виктор Панченконы контракт буйынса ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына тәғәйенләне.


text:
- Подробности
- Просмотров: 380
БЕТЕЛЬГЕЙЗЕ, Орион a‑һы, яҡтылығы 5,8 йыл һайын визуаль йондоҙ дәүмәле 0m,4‑тән 1m,2 тиклем үҙгәреүсе ифрат гигант ҡыҙыл йондоҙ. Яҡтылығының үҙгәреүе Б. радиусының 430‑ҙан 625 ҡояш радиусына тиклем үҙгәреүенә бәйле. Ерҙән яҡынса 310 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан. Экваториаль йондоҙлоҡҡа ҡарай. БР терр‑яһында ҡалҡыусы һәм байыусы яҡтыртҡыс. Нояб., төн уртаһында Б. көньяҡҡа офоҡ өҫтөнән иң ҙур бейеклеккә (44°) күтәрелгән сағы — күҙәтеү өсөн иң уңайлы осор.
У.Ш.Баязитов
Тәрж. Г.С.Балтабаева


text:
Лель (Чёрная ҡушылдығы)
Лель — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы[1] биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама[2].
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса[2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001648
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100164
- Бассейн коды — 10.01.01.001
- ГӨ буйынса томы — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге».
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Лель.


text:
Совет осоронан ҡалған матур йола бөгөн дә ғәмәлдә — йыл һайын берләшеп урам буйын йыйыштырырға сығабыҙ. Өфөлә генә урам буйын таҙартырға 135 меңдән ашыу кеше йыйылды! Ғәҙәттәгесә, экология акцияһында торлаҡ-файҙаланыу участкаһы, предприятие һәм ойошма хеҙмәткәрҙәре, урта, дөйөм һәм юғары белем биреү йорттары уҡыусылары, ябай халыҡ әүҙем ҡатнашты, 1133 берәмек техника эшкә ҡушылды.
Совет осоронан ҡалған матур йола бөгөн дә ғәмәлдә — йыл һайын берләшеп урам буйын йыйыштырырға сығабыҙ. Өфөлә генә урам буйын таҙартырға 135 меңдән ашыу кеше йыйылды! Ғәҙәттәгесә, экология акцияһында торлаҡ-файҙаланыу участкаһы, предприятие һәм ойошма хеҙмәткәрҙәре, урта, дөйөм һәм юғары белем биреү йорттары уҡыусылары, ябай халыҡ әүҙем ҡатнашты, 1133 берәмек техника эшкә ҡушылды.
Был эш әле Әлшәй, Баймаҡ, Благовар, Бүздәк, Дыуан, Йылайыр, Күгәрсен, Көйөргәҙе һәм Өфө райондарында алып барыла. Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 2000 гектар майҙанда тырматыу тамамланған. Бөтәһе 1,140 миллион гектар ерҙә дым ҡаплау бурысы тора.
Шулай уҡ Балтас, Ейәнсура, Ишембай, Краснокама, Күгәрсен, Мәләүез, Саҡмағош һәм Көйөргәҙе райондарының айырым хужалыҡтарында ужым культураларын ашлауға тотонғандар.
Күптән түгел нәшриәттә урыҫ телендә донъя күргән “Башҡорт әҙәбиәте тарихы” китабы Рәсәй Фәндәр академияһының иң яҡшы фәнни баҫмаһы тип билдәләнде. Китаптың 1-се томына боронғонан алып 1917 йылға тиклемге әҙәбиәт тарихы тупланған, һәр осорға ентекле байҡау яһап, башҡорт әҙәбиәтенең күренекле әҙиптәре хаҡында мәҡәләләр бирелгән.
Өфөлә күптән түгел үткән ҙур форумда — Рәсәй төбәктәрендәге Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезында — омбудсмен Павел Астахов тап ошо хаҡта белдерҙе.
Өфөләр ғәбдөктәрҙең бәләһенә битараф ҡалманы: акцияның тәүге көнөндә үк Матбуғат йортона донъя кәрәк-ярағы, кейем-һалым тулы сумка-сумаҙандар тотҡан кешеләр ағылды.
Яңы аҙнаны ла изге күңелле кешеләр асып ебәрҙе: эш көнө башланыр-башланмаҫтан бәлә-ҡазала зыян күреүселәргә хәлдән килгәнсә файҙа күрһәтәйем тип ниәтләгәндәр редакцияның ишеген ҡаҡты.
Лицей уҡыусылары араһында иң яҡшы сығышҡа конкурс апрель башында иғлан ителгәйне. Конференцияны ойоштороусылар инглиз телендә оҫта һөйләй белгән, фән, сәнғәт, мәҙәниәт өлкәләрендә үҙ идеяларын аңлайышлы һәм үҙенсәлекле еткерергә һәләтле уҡыусыларҙы асыҡлауҙы күҙаллай.
Балыҡлы ауылында Рөстәм Хәмитов яғыулыҡ-энергетика комплексы, нефть һәм газ сәнәғәте өсөн үткәргес торба деталдәре сығарған “Стрела” етештереү берекмәһен ҡараны. Предприятие 2011 йылда райондың әүәлге машина-технологик станцияһы бинаһында асылған.


text:
«Сәләмәт Рәсәй» проекттар конкурсы старт алды
III «Сәләмәт Рәсәй» бөтә Рәсәй конкурсы старт алды, уны РФ Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы үткәрә, тип хәбәр ителә БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сайтында.
Сәләмәт тормош буйынса проекттар конкурсында ҡатнашыуға коммерцияға ҡараған һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмалар, йәмәғәт берләшмәләре, РФ субъекттарының һәм муниципаль берәмектәрҙең дәүләт учреждениелары, шулай уҡ физик шәхестәр саҡырыла.
Еңеүселәр түбәндәге ете номинацияла билдәләнәсәк: «Иң яҡшы төбәк проекты», «Иң яҡшы муниципаль проект», «Иң яҡшы ауыл проекты», «Иң яҡшы корпоратив проект», «Иң яҡшы йәштәр проекты», «Иң яҡшы медиа-проект», «Сәләмәт тормош алып барыуға йүнәлтелгән берләшмәләрҙе булдырған иң яҡшы интернет-проект». Жюри рәйесе – РФ һаулыҡ һаҡлау министры Вероника Скворцова.
Конкурс үткәреү ҡағиҙәләре һәм этаптары, һайлап алыу критерийҙары тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алыу, заявка тултырыу өсөн рәсми сайтҡа инергә мөмкин. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, конкурста ҡатнашыуға үҙ проекттарын тормошҡа ашырған ойошмалар саҡырыла. Заявкалар 2012 йылдың 16 сентябренә тиклем дауам итә.
Еңеүселәр исемлеге конкурс сайтында 6 ноябрҙә баҫтырыласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 1234
БАШҠОРТ АТЫ, еген, менге‑еген, менге‑артмаҡлы урындағы тоҡом. Дала һәм урман типтары тоҡомдарынан килеп сыҡҡан, Башҡортостандың уртаса‑континенталь климатында йыл әйләнәһендә көтөүлектә йөрөп формалашҡан. Б.а. 17 б. алып Өфө губернаһы һәм Ырымбур губернаһында үрсетелгән, ш. уҡ Пермь губернаһы, Ҡазан губернаһы һәм Һамар губернаһында, Көнбайыш Себерҙә осраған. Хайуандар уртаса буйлы, килешле төҙөлөшлө, яҡшы үҫешкән мускулатуралы, тығыҙ конституциялы. Башы тура профилле, маңлайы киң, киҙәгәйҙәре (аҫҡы яңаҡтарының һөйәк мөйөштәре) бер-береһенән йыраҡ урынлашҡан. Муйыны йыуан, ҡыҫҡа, мундаһы тәпәш, арҡаһы киң, төҙ, осаһы уртаса һалынҡы. Ялы һәм ҡойроғо ҡуйы, оҙон. Аяҡтары ҡыҫҡа, ныҡ һөйәкле, тояҡтары ҡаты. Айғырҙың уртаса үлсәмдәре: мундаһының бейеклеге — 144 см, кәүҙәһенең ҡыя оҙонлоғо — 150, күкрәк әйләнәһе — 175, енсек әйләнәһе — 19,5 см, тере ауырлығы — 460 кг; бейәнеке ярашлы рәүештә 140, 145, 170, 18, 410. Иң күп таралған төҫтәре: аҡһыл ҡола, туры, ерән, ҡола. Башҡа тоҡомдарҙан оҙаҡ йәшәүе, юғары үрсемле булыуы м‑н айырыла (ҡара: Продукция йылҡысылығы). Бейә һөтө ҡымыҙ эшләүҙә ҡулланыла. Б.а. йөк ташыу һәм а.х. эштәрендә, ат спортында, һөт һәм ит алыу өсөн ҡулланыла. Талымһыҙ, сыҙамлы, эйәр аҫтында, йөк ташыуҙа, еккелә юғары эш һәләтлелегенә эйә. Арба юлынан 700—1000 кг ауырлыҡтағы йөктө тарта ала. Кәүҙәһе оҙонса формала булғанлыҡтан, аҙымы йомшаҡ һәм һыбайлыны талсыҡтырмай. Йыл әйләнәһенә көтөүлектә (ҡара: Тибен) йөрөүгә яраҡлашҡан. Бейәләрҙә — көтөү рефлексы, айғырҙарҙа өйөр инстинкты үҫешкән (ҡара: Өйөр йылҡысылығы).
Ат башҡорттарҙың хәрби хеҙмәтендә ҡулланылған. Б.а. Ватан һуғышында (1812) һәм рус армияһының сит илгә походтарында (1813— 14) юғары баһа ала. Француз ген. Ж. де Марбо үҙенең мемуарҙарында “башҡорт атлыларын бер ниндәй юл да ҡыйынһындырмай. Улар, һағыҙаҡ күсе кеүек, бөтә ерҙән килеп сығалар. Уларҙы ҡыуып етеү бик ҡыйын”, — тип яҙа. Б.а. ҡыйыу һәм ныҡышмал булыуы, һыбайлыға ышанысы, идара итеү еңеллеге, оҙаҡ ваҡыт сабып йәки юртып барыу һәләте хәрби белгестәр тарафынан юғары баһаланған. Аттарҙың сыҙамлылығы махсус күнекмәләр аша тәрбиәләнгән. 1990 й. һөт төшөү осоронда бер бейәнән уртаса һауым яҡынса 2300 кг булған “Ирендыкский” махсуслашҡан һөтлө завод тибы сығарыла. 1991 й. Б.а. халыҡ селекцияһы ысулы м‑н сығарылған тоҡом статусы бирелә. БР‑ҙа тоҡом аттары иҫәбе 8200 (2003), 2000 (2009) тәшкил итә. Б.а. м‑н тоҡомсолоҡ эштәре респ. 22 хужалығында (йылҡысылыҡ заводы №119, Баймаҡ тәжрибә-производство хужалығы, “Өфө” дәүләт завод ат аҙбары, Әбйәлил р‑нының “Ишҡол” ЯСЙ һәм Баймаҡ р‑нының “Төйәләҫ” ЯСЙ) алып барыла (ҡара: Йылҡысылыҡ). Б.а. үрсетеүҙең файҙалы булыуы Ауыл хужалығы институтында (Ю.С.Кинйәбаев, М.А.Лоҡманов, В.С.Мурсалимов, И.А.Сайгин, Б.С.Сатыев, И.Ә.Әхәтова һ.б.) өйрәнелә.
Әҙәб.: Сайгин И.А. Башкирская лошадь и пути её улучшения. Уфа, 1955; Свечин К.Б. Коневодство в Башкирии. Уфа, 1974.
В.С.Мурсалимов
Тәрж. М.Н.Моратшина


text:
Төп мәғлүмәт
21 апрелдә сәғәт 10-да Башҡорт дәүләт университетының төп корпусында (З.Вәлиди урамы, 32-се йорт, 01-се һәм 02-се аудиторияларында), БДУ-ның Стәрлетамаҡ, Сибай, Бөрө, Учалы, Нефтекама филиалдарында, республиканың һәм Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренең уҡыу йорттарында Башҡорт теленән региональ диктант – 2018 үткәрелә.
Башҡа төбәктәрҙә йәшәүселәр диктант яҙыуҙы үҙ аллы ойоштора, йәғни онлайн рәүештә яҙа ала.
Региональ диктантта ҡатнашыусыға үҙенең ысын исем-шәрифтәрен яҙыу мотлаҡ түгел, псевдоним йәки йәшерен һүҙ (кодовое слово) күрһәтергә мөмкин.
Диктанттың һөҙөмтәләре regdict.bashedu.ru сайтына ҡуйыласаҡ.
Бәйләнеш:
Тексты Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының художество етәксеһе, БАССР-ҙың халыҡ һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт, К.С. Станиславский исемендәге Халыҡ-ара премиялар лауреаты
Олег Закир улы Ханов уҡый.
2017 йылдың 22 апрелендә тексты Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы һәм Йомабай Иҫәнбаев исемендәге Республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты, театр һәм кино артисы, "Каруанһарай" фольклор-эстрада группаһы солисы һәм ҡурайсыһы, "Рәсәй 1-Башҡортостан" телеканалы алып барыусыһы Рәсүл Рафиҡ улы Ҡарабулатов уҡыны.
2016 йылдың 23 апрелендә тексты Башҡортостандың халыҡ артисы Әхәт Мотаһар улы Мортазин уҡыны.


text:
Һүрәттәр конкурсы тамам
Просмотров 658
- "Аҡбуҙат"та баҫылған:02-2014
-
- Рубрика:Журнал тураһында » Конкурстар » Тәбиғәт
- Исеме:
-
- Автор:
-
- Район:
-
- Ауыл:
-
- Рәссам:
-
Ҡәҙерле балалар!
Башҡортостан Урман хужалығы министрлығы менән бергә уҙғарылған һүрәттәр конкурсы тамам. Беҙгә килгән ике йөҙ һүрәттең һәр береһендә Ер шары, Йыһан һулышын тойоу, тәбиғәтте яратыу, уны һаҡлау, хәстәрләү һиҙелеп тора! Иң матур, иң үҙенсәлекле һүрәттәр буйынса еңеүселәр билдәләнде. Бына улар:
I урында - Иҙел Әхмәтов (Сибай ҡалаһы "Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы),
Арина Камалова (Әбйәлил районы Әүнәш ауылы),
Уралиә Таһирова һәм Наҙгөл Рәмова (Йылайыр районы Йомағужа ауылы);
II урында - Ильяс Усманов (Баймаҡ районы Урғаҙа ауылы),
Гөлнур Батталова (Дыуан районы Мәсәғүт ауылы),
Зарина Ҡаһарманова (Әбйәлил районы Әүнәш ауылы),
Карина Ғилмәлетдинова (Салауат ҡалаһы);
III урын - Вадим Әхмәтов (Борай районы Яңы Таҙ ауылы),
Розалия Ҡараҙбаева (Күгәрсен районы Мораҡ ауылы),
Айҙар Аҙнағолов, Данил Иванов (Бәләбәй ҡалаһы),
Вил Төхбәтов (Әбйәлил районы Шәрип ауылы),
Илмира Ғәлиеваға (Благовар районы Таллыкүл ауылы) бирелә.
Конкурста еңгән талантлы йәш рәссамдарыбыҙҙы ҡотлайбыҙ!


text:
Президент Рөстәм Хәмитов сираттағы Мөрәжәғәтнамәһендә экология һәм мәҙәниәт мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүлгәйне. Кисә ошо тармаҡтарҙы үҫтереү йәһәтенән тәүге ҙур аҙым да яһалды — республикала ЮНЕСКО-ның “Башҡорт Уралы” биомөхит резерватын асыуға сертификат бирелде.
Башҡортостан Президенты менән Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы делегацияһы осрашыуында шулай уҡ Өфөлә халыҡ-ара ойошманың һөнәри һәм техник белем биреү буйынса ЮНЕВОК үҙәген булдырыуға танытма ла тапшырылды. Ул Башҡортостан социаль технологиялар институтында эшләйәсәк.
— Техник белгестәргә ҙур ихтыяж тыуған заманда ошо йүнәлештә эшләгән урта һөнәри белем биреү учреждениеларын да ЮНЕСКО-ның ҡарамағына алыу яҡшы булыр ине, — тигән фекерҙә комиссияның яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе.
Ҡотлайбыҙ!
Башҡортостан Республикаһы Президенты Указы менән Рәсәй Фәндәр академияһының А.Н. Северцов исемендәге экология һәм эволюция проблемалары институтының баш ғилми хеҙмәткәре, “ЮНЕСКО” программаһы буйынса Рәсәйҙең “Кеше һәм биосфера” комитеты рәйесе урынбаҫары Неронов Валерий Михайлович Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнде.
Кисә Конгресс-холға республиканың алдынғы ҡарашлы йәштәре йыйылды. “Алдынғы” тип уларҙың һәр береһенең тиерлек ҡулында булған планшет, ноутбук, нетбук, ультрабук һәм башҡа заман техникаһына ҡарап ҡына фекер йөрөтмәйем. Эш шунда: улар Эшҡыуарлыҡ һәм инноватика буйынса йәштәр конвентына тип килгән.
Мөхит эшлекле лә, икенсе яҡтан, йәштәрсә еңел дә булды. Әммә йыйылыуҙың сәбәбе бик етди һәм кәрәкле. Сараның мөһимлеген иҫбатлап, уға Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Рәсәйҙең инновациялы төбәктәре ассоциацияһының башҡарма директоры Иван Бортник та килде.
Мин Күгәрсен районының Етеболаҡ ауылында ишле татар ғаиләһендә һигеҙенсе бала булып тыуғанмын. Апайҙарым менән ағайҙарым, Мораҡ педучилищеһын тамамлап, юғары белем алып, ғүмерҙәрен йәш быуынға белем биреүгә арнаны.
Мәрйәм апайымды Ҡурған өлкәһе Әлмән районының Искәндәр ауылына башҡорт мәктәбенә эшкә ебәрәләр. Ата-әсәһенең елкәһенән бер ауыҙ булһа ла төшһөн тип, ул мине үҙе менән алып китте һәм башҡорт мәктәбенә уҡырға бирҙе. Артабан белем алыуҙы урыҫ мәктәбендә дауам иттем. Мин дә өлкән туғандарым юлынан киттем — Мораҡ педучилищеһына уҡырға индем.
Уҡытыусылыҡ эше һәр телдәге төрлө баҫмалар алдырып уҡырға, дәрестә ҡулланырға өйрәтте лә инде. “Совет Башҡортостаны” гәзите 1970 йылдан бирле тоғро юлдашыма әйләнде. Почтаны килтереүҙәре менән әле лә иң тәүҙә уны ҡулыма алып, тәүге битен уҡып, унан һуңғыһына күсәм. Шунан “Көн һайын ошо урында” рубрикаһындағы мәҡәләләрҙе диҡҡәт менән уҡып сығам.
Киләһе йылдың тәүге яртыһына матбуғатҡа яҙылыу тамамланыуға һанаулы ғына көндәр ҡалды, Федераль почта элемтәһенең Башҡортостан идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, 23 декабрь — һуңғы көн.
Идаралыҡтың 26 ноябргә ҡарата мәғлүмәттәренә ҡарағанда, "Башҡортостан"ға яҙылыу барышы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡәнәғәтләнерлек түгел. Әлбиттә, ҡайһы бер ҡала һәм райондарҙа гәзитебеҙҙең дуҫтары артыуы күҙәтелә, был беҙҙе һөйөндөрә.
Шуныһы ҡыуаныслы: Бөрйән районы халҡы элеккесә "Башҡортостан"ға тоғро ҡала, әле улар рейтингта — беренсе. Илеш районы хаҡында ла маҡтау һүҙҙәре генә әйтергә мөмкин, улар — икенсе урында. Өсөнсөлә — Өфө ҡалаһы менән Баймаҡ районы. Артабан ошо исемлекте Әбйәлил һәм Ишембай райондары тулыландыра.
Үкенескә ҡаршы, Белорет, Бәләбәй, Ағиҙел, Октябрьский ҡалалары, Бөрө, Кушнаренко, Дыуан, Балаҡатай, Стәрлетамаҡ, Өфө, Мишкә, Ҡыйғы, Бишбүләк һәм башҡа ҡайһы бер райондарҙа гәзиткә яҙылыу һүлпән бара. Урындағы етәкселәрҙе "Башҡортостан"ды таратыу мәсьәләһенә яуаплыраҡ ҡарарға һәм әүҙемерәк шөғөлләнергә саҡырабыҙ. Ә әлегәсә баҫмабыҙҙы үҙ иткән уҡыусыларыбыҙға артабан да бәйләнеште өҙмәйек, дуҫлыҡты һаҡлап ҡалайыҡ, тип өндәшәбеҙ. Үҙегеҙ генә алдырып ҡалмай, туғандарығыҙҙы, күрше-күләнегеҙҙе һәм таныштарығыҙҙы ла гәзиткә яҙылырға өгөтләһәгеҙ ине.
Күктәге йондоҙҙарҙың атамаһын, уның нисек урынлашыуын белеү борон-борондан һәр кеше өсөн изге бурыс тип иҫәпләнгән. Мосафир ҡараңғы төндә лә йондоҙҙарға ҡарап дөрөҫ юлды тапҡан, үҙ йүнәлешен юғалтмаған. Бөтә кешелеккә файҙа килтергән, башҡарған эштәре менән йәмғиәткә терәк-таяныс булған, яҡтылыҡ күрһәткән маяҡҡа тиң шәхестәр ҙә була донъяла. Украинаның күренекле ғалимы, социология фәндәре докторы, В. Каразин исемендәге Харьков милли университеты ректоры Вил Һәүбән улы Бакиров — тап шундайҙар иҫәбенән. Уның ни тиклем оло ғалим икәнлеге хаҡында күп һүҙ йөрөтмәй, шуны ғына әйтмәксемен: Америка астрономы Эдвард Боуелл асҡан астероидҡа Вил Бакировтың исеме бирелә (Vil’bakirov-1998KW7).
“500 ферма” программаһына ярашлы яңыртылырға тейешле 68 ферманың быйыл утыҙынсыһы файҙаланыуға тапшырылды. Ошо аҙнала ғына өс малсылыҡ комплексы сафҡа инде.
Асҡын районындағы “Ҡояштыр” ауыл хужалығы кооперативында 300 баш малға иҫәпләнгән һыйыр аҙбары төҙөкләндерелде һәм йыһазландырылды. Уларҙа асҡындар тоҡомло мал урынлаштырырға ниәтләй. Иглин районының “Агротех” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә ике һыйыр һәм быҙау аҙбары икенсе һулыш алды.
Волга буйы, Урал һәм Көнбайыш Себер округтарындағы 29 төбәктең хәрби комиссариаттары 38 меңдән ашыу егетте хеҙмәткә оҙатты. Был көҙгө саҡырыу планының 63 проценттан ашыуын тәшкил итә.
Ун туғыҙ мең егет Үҙәк хәрби округ төбәктәрендә, алты меңдән ашыуы — Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәрендә, дүрт меңдән ашыуы — Стратегик тәғәйенләнештәге ракета, 2,5 меңе Һауа десанты ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итәсәк. Башҡортостан Республикаһының Хәрби комиссариаты алты меңдән ашыу егетте хеҙмәткә оҙатасаҡ. Был — иң юғары күрһәткес.
Һалдаттар ниңә ауырый?
Әлкә-2 хәрби часында хеҙмәт итеүсе тиҫтәнән ашыу һалдат дауаханаға эләккән. Уларҙың ҡайһы берәүҙәренә пневмония диагнозы ҡуйылған. Әле дауаханала ун егет ята — барыһы ла бында юғары температура менән килтерелгән.
Асҡын районы егете Юнир Ахунйәнов ауырыуының сәбәбен яңы кейемдән күрә. Табиптар билдәләүенсә, егеттәрҙең хәле арыулана. Һауыҡҡандар ошо арала кире частарына ебәреләсәк. Күптәр иһә һалдаттарҙың йыш ауырыуын яңы форманың йоҡа булыуы менән бәйләй.
Рәсәйҙә кемдәр иң ҙур эш хаҡы ала? Был һорауҙың ҡайһы берәүҙәрҙе аптыратыуы ла бар. Дәүләт чиновниктары йә компания етәкселәре, тип яуаплар күптәр һәм яңылышмаҫтар ҙа. Быны “Форбс” журналы үткәргән тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе лә раҫлай. Эш хаҡына – миллиондар
Илдең иң бай кешеләренең эш хаҡы АҠШ долларҙары менән генә иҫәпләнә. Был етәкселәр, ғәҙәттә, ҙур финанс, газ һәм нефть компанияларына идара итә. “Форбс” журналы яңыраҡ Рәсәйҙең иң ҙур эш хаҡы алыусы топ-менеджерҙарын асыҡланы – һис шикһеҙ, уларҙың һәр береһенең йыллыҡ килеменә өр-яңынан тиҫтәләрсә ойошма төҙөргә мөмкин булыр ине.


text:
- Подробности
- Просмотров: 288
МЕЖА МӘҘӘНИӘТЕ, һуң бронза быуатының археологик мәҙәниәте. Б.э.т. 12—7 бб. ҡарай, межа (12— 9 бб.) һәм березовка (8—7 бб. башы) осорҙарына айырыла. Бәгәрәк й. (Силәбе өлк.) ярындағы Межовка торағы исеме м‑н аталған. Башҡортостанда Ағиҙел, Дим, Өфө, Ыҡ йй. басс. тупланған. 100‑ҙән ашыу М.м. ҡомартҡыһы табылған (Береговка археологик микрорайоны, Иткүл ҡаласығы I, Иҫке Ҡабан торамаһы, Төбәк, Йүкәлекүл торамаһы һ.б.). Торамалар ҡалҡыу урындарҙа, йылға (Урал эргәһе) һәм күл (Урал аръяғы) ярҙарында урынлашҡан. Ярым ер өйҙәр (ҡара: Ер өй) йәки ер өҫтөнә төҙөлгән бағаналы ҡоролмалар торлаҡ булып хеҙмәт иткән. Керамика муйыны бөгөлөп торған, тальк йәки төйөлгән ҡабырсаҡ ҡушылған балсыҡтан эшләнгән һәм өҫкө яғы тамсы рәүешендәге һырҙар, ҡыя һыҙыҡтар йәки ябай геом. биҙәк (кәкерсәктәр, ромбтар, ҡыя һыҙаттар) м‑н биҙәлгән туҫтаҡ рәүешендәге әүәләп эшләнгән яҫы төплө һауыттарҙан ғибәрәт. Ерләү ҡомартҡыларының күбеһе — ҡурған аҫты ҡәберҙәре, икенсел ҡәберлектәр осрай. Мәйеттәр тәрән ҡәбер соҡорҙарында салҡан ятҡырып йәки бөгәрләнгән килеш, баштары м‑н көнсығышҡа йәки көнбайышҡа ҡаратып ерләнгән. Ҡәберҙә ҡорал, эйәр‑өпсөн, биҙәүестәр, металл иретеү ҡоралдары табылған. Күп әйберҙәрҙе алдан уҡ ватып күмгәндәр. Баш осонда хайуан һөйәктәре осрай. М.м. Уралдың урман‑далалы райондарында һәм Көньяҡ Кама буйының урманлы райондарында Черкаскүл мәҙәниәте нигеҙендә формалашҡан. М.м. барлыҡҡа килеүенә уғырҙар (ҡара: Фин-уғыр ҡәбиләләре) булышлыҡ иткән. Малсылыҡ, һунарсылыҡ, балыҡсылыҡ, емеш‑еләк йыйыу, баҡыр ҡойоу м‑н шөғөлләнгәндәр. Урал эргәһендә Бура мәҙәниәте, Ҡазан эргәһе мәҙәниәте, Урал аръяғында Сарғары мәҙәниәте халҡы м‑н аралашҡандар. М.м. ҡәбиләләре Иткүл мәҙәниәте, Горохов мәҙәниәте халыҡтарын формалаштырған компоненттарҙың береһе булған. М.м. тикшереүселәр М.Ф.Косарев, М.Ф.Обыдённов, К.В.Сальников, В.С. Стоколос.
Әҙәб.: О б ы д ё н н о в М.Ф., Ш о р и н А.Ф. Археологические культуры позднего бронзового века древних уральцев (черкаскульская и межовская культуры). Екатеринбург, 1995; О б ы д ё н н о в М.Ф. Археологические культуры конца бронзового века Прикамья. Уфа, 1998.
Р.Б.Исмәғилев, М.Ф.Обыдённов
Тәрж. М.В.Хәкимова


text:
Прут (йылға)
Прут (укр. Прут, рум. Prut) — Европалағы йылға. Өс дәүләт биләмәһенән — Украина, Румыния һәм Молдавия аша аға йәки сигенән үтә. Оҙонлоғо — 967 километр.
Украиналағы Говерла тауынан башланып көнсығышҡа Яремче һәм Черновцов ҡалалары яғына табан аға. 100 км түбәндәрәк йылға ағышы көньяҡҡа борола һәм Молдавия һәм Румынияның тәбиҡи сиген барлыҡҡа килтерә. Яссы ҡалаһынан суднолар йөрөшлө йылға булып иҫәпләнә, Галаца ҡалаһы янында, Дунай Ҡара диңгеҙгә ҡойған урындан йыраҡ түгел, Дунайға ҡоя.
Прут ҙурлығы буйынса Молдавияның икенсе йылға. Уның бассейны ил майҙанының 24 % тәшкил итә. Инеше башланған урында таулы йылға булһа, Молдавия сиктәрендә киң үҙәнле, бейек булмаған ярлы, тыныс йылғаға әүерелә. Борма-борма үҙәндәрҙә йылға тармаҡлана. Йылғаның түбәнге өлөшөндә туғайҙар һаҙлыҡланған.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Прут, река // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)


text:
- Подробности
- Просмотров: 266
МАКСИМОВСКИЙ, төбәк, тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Әлшәй р‑ны Яңы Воздвиженка а. көнбайышҡа табан 3,5 км алыҫлыҡта Липовка й. (Дим й. басс.) һул ярында урынлашҡан. Майҙаны 6,6 га. Пермдең татар ярусы терриген тоҡомдарынан ғибәрәт. Ландшафы ҡоро болондарҙан һәм киң япраҡлы урмандарҙан (имән, йүкә, йыла) тора. БР‑ҙың һәм РСФСР‑ҙың Ҡыҙыл китаптарына ингән ҡаурый ҡылған, ҡыҙыл ойошһеркә, шырттөклө еҙүлән кеүек һирәк үҫемлек төрҙәре үҫә. Респ. реликт ҡуян кәрешкәһе үҫкән берҙән‑бер урын.
А.Ә.Мулдашев
Тәрж. Х.А.Шәрипова