text:
Урал батыр
«Урал батыр» эпосы — башҡорт халҡының бөйөк ҡомартҡыһы, ата-бабаларыбыҙ быуындан-быуынға тапшырған бай хазина — ауыҙ-тел ижадының һоҡланғыс өлгөһө. Ул үҙенең боронғолоғо, күләме, йөкмәткеһе һәм әһәмиәте яғынан донъяла билдәле башҡа ошо жанр әҫәрҙәре менән бер кимәлдә тора. Эпоста халҡыбыҙ асылы, тарихы, мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре, йәшәү мәғәнәһе, изгелек һәм яуызлыҡ, яҡшы менән яман, тыуым, үлем һәм үлемһеҙлек кеүек мәңгелек төшөнсәләр үҙенсәлекле итеп сағылдырылған.
Йөкмәткеһе
- 1 Яҙып алыу тарихы
- 2 Йөкмәткеһе
- 3 Башҡа телдәргә тәржемәләре
- 4 Эпос — сит ил ғалимдары күҙлегенән
- 5 Салауат Ғәлләмовтың «Урал батыр эпосы» тураһындағы асыштары
- 6 "Урал батыр" эпосында архетиптар һәм символдар
- 7 Сәхнәләштерелгән әҫәрҙәр
- 8 Эпосҡа ҡағылышлы башҡа саралар
- 9 Иҫкәрмәләр
- 10 Әҙәбиәт
- 11 Һылтанмалар
Яҙып алыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Фольклорсы ?әм сәсән Мөхәмәтша Буранғолов «Урал батыр» эпосын 1910 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы 2-се Этҡол ауылында мәшһүр сәсәндәр Ғәбит Арғынбаев (1856—1921) һәм Хәмит Әлмөхәмәтовтан[1] (1861—1923) яҙып ала.
Филология фәндәре докторы, профессор, яҙыусы Рәшит Шәкүр был турала бына нимә ти: «19 йәшлек Мөхәмәтша ҡурайсы, 7000 юллыҡ эпосты яттан белеүсе сәсән Ғәбит Арғынбаев менән 1907—1908 йылғы иҫәп алыуҙа осраҡлы ғына таныша. Әммә ошо осрашыу уның яҙмышында хәл иткес роль уйнай, уның үҫмер саҡтағы халыҡ ижады менән ҡыҙыҡһыныуы профессиональ ҡыҙыҡһыныуға әүерелә. Күп йылдар дауамында үҙенең остазы менән бәйләнеш өҙөлмәй. «1910 — 1912 йылдарҙа мин Ғәбит сәсән менән Ырымбурҙа ун көн икешәр тапҡыр аралаштым. 1918 йылда унда 15 көн, ә 1920 йылда 4 ай йәшәнем», — тип яҙа ул. Икенсе сәсән — Хәмит Әлмөхәмәтов тураһында бик аҙ билдәле: бәлки, Буранғоловтың уның тураһындағы иҫтәлектәре беҙгә килеп етмәгәндер».
«Урал батыр» ҡобайырының тағы бер төрөн 1956 йылда Силәбе өлкәһе Троицк ҡалаһында йәшәүсе Исмәғил Рәхмәтуллиндан күренекле тел һәм әҙәбиәт белгесе Әхнәф Харисов яҙып алған.
Йөкмәткеһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урал батыр өс өлөштән, туғыҙ бүлектән тора. Бөтә донъяны һыу баҫыу осоронан алып кешеләрҙең йәшәйешен һүрәтләгән иң ҙур ҡобайыр. Тәү кешеләр — Йәнбирҙе ҡарт менән Йәнбикә ҡарсыҡ, уларҙың улдары Урал һәм Шүлгән, артабан Урал һәм Шүлгәндән тыуған тоҡомдоң тормош юлын тасуирлап, кешелектең мәңгелек булыуын иҫбатлай. Яҡшылыҡтың яуызлыҡҡа ҡаршы көрәшен, яуызлыҡҡа ер йөҙөндә урын юҡлығын һәм уның еңелеүен бәйән итә. Башҡорттарҙың төйәге булған Уралтауҙың хасил булыуын һөйләй.
Башҡа телдәргә тәржемәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Урал батыр» эпосы төрлө йылдарҙа урыҫ, инглиз, немец, венгр, төрөк, фин, абхаз, әзербайжан[2] телдәренә тәржемә ителеп баҫтырылған.
2016 йылдың декабрендә «Урал батыр» эпосы Израилда йәһүд телендә (ивритта) донъя күрҙе. Әҫәрҙе сәсмә формала сит телгә Рәүил Садыҡов тәржемәләгән[3]. Ул Өфөләге 20-се мәктәпте (хәҙер Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһы) тамамлаған, 1992 йылдан ғаиләһе менән Иерусалимда йәшәй[4].
«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә (26.06.2015, Ғәлиә Нәбиева) «Урал батыр» эпосы яҡут теленә, ә яҡут эпосы «Олонхо» 2016 йылда башҡортсаға тәржемә ителәсәк. Яҡутстандың баш ҡалаһында булып үткән «Донъя халыҡтары эпостры Олонхо ерендә» тип аталған Халыҡ—ара форумда нәҡ ошо хаҡта килешеүгә өлгәшелгән[5].
Эпос — сит ил ғалимдары күҙлегенән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Венгр ғалимы Йософ Торма бер осрашыуҙа былай тип әйткәйне: «Һеҙ — башҡорт халҡы, бик бәхетле халыҡ, сөнки һеҙҙең милли эпосығыҙ „Урал батыр“ бар».
Салауат Ғәлләмовтың «Урал батыр эпосы» тураһындағы асыштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт халҡының аҫыл гәүһәрҙәренең береһе булған «Урал батыр» эпосы үҙендә бихисап серҙәр һаҡлай. Мәҫәлән, «Урал батыр»ҙы төрлө йүнәлештә тикшергән тарихсы ғалим, лингвист, донъя фәнендә башҡорт фәлсәфәһенә нигеҙ һалыусы Салауат Ғәлләмов эпостағы белем-мәғлүмәттәрҙе математиктар һәм астрономдар ҙа үҙ эшендә ҡуллана ала, тип раҫлай. Ул «Урал батыр» эпосын Арҡайым архитектураһына яраштырып һәм сармат алтын боландары тураһындағы мәғлүмәттәрҙән сығып, бронза дәүерендәге башҡорт йондоҙнамәһе циклын тулыһынса тергеҙҙе һәм боронғо башҡорттар астрономияһының һинд-герман фәнен булдырыу тарихындағы мөһим әһәмиәтен бар донъяға танытты. Ғалимдың был асышы, ғөмүмән, «Урал батыр» эпосы үҙе Нобель премияһына лайыҡлы.
«Урал батыр»ҙың йөкмәткеһен астрономия күҙлегенән ҡарағанда, ул боронғо календарҙы кәүҙәләндерә икәне ап-асыҡ төҫмөрләнә, — тип һөйләй Салауат Ғәлләмов. — Унда ерҙең Төньяҡ ярымшарының йондоҙнамә циклын тәшкил иткән һәм төнөн күктә күҙәтеү мөмкин булған барлыҡ йондоҙлоҡтар көҙгөләге кеүек сағыла. Улар бер йыл эсендә күктә нисек хәрәкәт итә, мифта шул эҙмә-эҙлелектә бирелә. Был боронғо башҡорт астрономдарының күктәге йондоҙҙарҙы яҡшы белеүен һәм йондоҙнамә календары буйынса йәшәүен дә раҫлай. Боронғо башҡорттар үҙҙәренең «Урал батыр» календарына эйә булып, төнгө күкте күҙәтеп, Арҡайым цивилизацияһын барлыҡҡа килтергән. Бындай милли календарь тағы ла ер эшкәртеүсе ҡайһы бер мәҙәни халыҡтарҙа — гректар, индустар, ирандар, римдар, ҡытайҙар, япондар һәм Америка ҡитғаһында йәшәүсе майя индеецтарында ғына бар һәм улар ҙа үҙҙәренең ошо календары буйынса сәсеү өсөн уңайлы ваҡытты билдәләгән, һауа торошоноң үҙгәреүен белгән.
"Урал батыр" эпосында архетиптар һәм символдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урал тураһында эпос дөйөм аңһыҙлыҡтың архетиптарына, символдарына бик бай: күрәҙәсе дейеүҙәр,үтә аҡыллы күрәҙәсе ҡарт дейеү; әүлиә бала Урал; батырҙың мәшһүр юлдашы — йыһан аты Акбузат, Уралдың киләсәктә ярҙамсыһы; күктәге ете дейеү — Етегән йондоҙлоғо; ҙур асҡыстың хужаһы булған дейеү; мөғжизәле таяҡ; тере шишмә — тере һыу; ҡоштар батшаһы, Ҡояш менән Айҙың ире, шул уҡ ваҡытта Һомай, Айһылыуҙың атаһы- Самрау. Был ике ҡыҙ (Һомай, Айһылыу) - Аниманың ғәжәйеп символдары. Һомайҙың үҙенә батша ҡыҙҙарына ғына хас булған кейәү эҙләү ысулы дөрөҫ итеп күрһәтелгән: ул йомаҡ -табышмаҡтар ҡоя, егеттәрҙе тоғролоҡта, ғәҙеллектә һынай. Шулай уҡ Урал менән Һомайҙың космик ғаиләһе, дүрт яҡлылыҡ символы бөтә эпос буйынса теҙелеп бара: дүрт улы (Һаҡмар ҙа үҙен Уралдың улы тип һанай). Кешенең сифаттарын күрһәтеүсе - һөйләшә белеүсе, аҡыл өйрәтергә һәләтле үгеҙ, арыҫлан, эт, ыласын, төрлө ҡоштар; күп ҡалыплы Зәрҡүм символы, таштың үҙгәреү символдары, Бөтә донъяны Һыу баҫыу, Үлем символы; тәртипкә һалыу символдары - һандар таң ҡалдыра. [6]
Сәхнәләштерелгән әҫәрҙәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Композитор Азамат Хәсәншиндың «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосы мотивтары буйынса ижад ителгән «Легенда о Саошианте» исемле проекты Рәсәй сәхнәһендә ҙур уңыш яуланы. Пролог Санкт-Петербургтың иң абруйлы театр майҙансыҡтарының береһендә – В. Ф. Комиссаржевский исемендәге Академия драма театры сәхнәһендә ҡуйылды[7].
- 2017 йылда Өфөлә «Легенда о Саошианте» («Урал батыр») исемле заманса балет сәхнәгә сығарыласаҡ[8].
- Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында 2007 йылда «Урал батыр» эпосы сәхнәләштерелә.
- Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры ла «Урал батыр» эпосын сәхнәләштерҙе.
Эпосҡа ҡағылышлы башҡа саралар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Өфөлә йәш сәсәндәр «Урал батыр» эпосын Рәсәй халыҡтары телендә һәм сит телдәрҙә һөйләйәсәк. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь[9].
- Республикала йыл һайын «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү буйынса бәйге уҙғарыла.
- «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә (2015, 16 октябрь), Башҡортостандың «Ирәмәл» тәбиғәт паркы биләмәһендә «Урал батыр» эпосы буйынса ете туҡталҡалы, 28 саҡрымлыҡ яңы туристик маршрут булдырыла. Һуҡмаҡ тирәләй Урал батырҙың һәм эпостың башҡа геройҙарының ағас һындары ҡуйыласаҡ[10].
- 2014 йылда «Пегас» йондоҙлоғоның бер йондоҙона «Урал батыр» исеме бирелгән[11][12].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ «Башкирский эпос „Урал-батыр“ пережил века» — Газета «Баймакский вестник», 2013, 27 июня (урыҫ.)
- ↑ «Урал батыр» башҡорт эпосы әзербайжан теленә тәржемә ителгән. — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2014, 20 ноябрь
- ↑ Израилдә иврит телендә «Урал батыр» китабы донъя күрҙе. , 2016, 23 декабрь (Тикшерелгән 23 декабрь 2016)
- ↑ В Израиле опубликован эпос «Урал батыр» на иврите. , 2016, 22 декабрь (урыҫ.) (Тикшерелгән 22 декабрь 2016)
- ↑ Эпос «Урал-батыр» будет переведен на якутский язык (урыҫ.)
- ↑ З.Р.Назарова. Архетипы и символы в эпосе "Урал батыр"/Ватандаш, сентябрь, 2001 / Соотечественник / Compatriot. www.vatandash.ru
- ↑ «Урал батыр» эпосы мотивтары буйынса проект рәсәй сәхнәһенә сыҡты. , 2016, 28 декабрь (Тикшерелгән 28 декабрь 2016)
- ↑ В Уфе будет поставлен современный балет «Легенда о Саошианте» («Урал батыр»). , 2016, 29 август (урыҫ.) (Тикшерелгән 28 декабрь 2016)
- ↑ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь
- ↑ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 16 октябрь
- ↑ Сертификат «Международного каталога небесных тел»
- ↑ Урал батыр — йыһанда (баш.). Юлдаш радиоһы (2016-05-25). 26 май 2016 тикшерелгән.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Урал батыр. Башҡорт халыҡ эпосы. — Өфө: Китап, 2005. — 296 бит.
- Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. Урыҫсанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе / Баш мөхәррир Р. З.Шәкүров. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. — 696 бит, һүрәттәре менән.
- Нигаматова Г. «Башкирский эпос „Урал-батыр“ пережил века» — «Баймакский вестник» гәзите, 2013, 27 июнь (урыҫ.)
- «Йәшлек» гәзите. Руфина Дәүләтова, БДУ студенты.
- «Шоңҡар» журналы Салауат Ғәлләмов.
- «Йәшлек» гәзите. Сажиҙә Лотфуллина.
- Әминев Зәкирйән. Эпос «Урал батыр» как источник изучения доисламского мировоззрения башкир.
- 2015 йыл, 22 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/. Баш ҡалала «Урал батыр» эпосының архив тексының баҫмаһы донъя күрҙе
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Нәҙершина Ф. А. «Урал батыр» // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Урал батыр ҡобайыры (башҡортса)
- Урал батыр ҡобайырына аңлатма (урыҫса)
- Башҡортостан ҡыҫҡаса энциклопедияһында мәҡәлә (урыҫса)
- Айҙар Хөсәйенов тарафынан сәсмә әҫәргә әйләндерелгән Урал батыр ҡобайыры (урыҫса)
- «Урал батыр» башҡорт эпосы әзербайжан теленә тәржемә ителгән.
- Ямаева Л. А. «Урал-батыр» — эпос кушанской эпохи // Ватандаш. — 2015. — № 9. — С. 31—44. — ISSN 1683-3554.


c: text/html

text:
Ҡарағалпаҡ теле
Ҡарағалпаҡ теле (ҡараҡалп. Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили) — төрки, ҡыпсаҡ төркөмөнә ингән ҡарағалпаҡтарҙың теле. Ул үзбәк теле менән бер рәттән Үзбәкстан составындағы Ҡарағалпаҡстан Республикаһының рәсми теле.
Фонетика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һуҙынҡы өндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡарағалпаҡ телендә сингармонизм законы ҡулланыла.
Имлә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1928 йылға тиклем ҡарағалпаҡ телендә яҙыу өсөн ғәрәп алфавиты ҡулланылған. 1928 һәм 1940 йылдар араһында латин алфавиты (Яңалиф) ҡулланылған, 1940 йылда кирил алфавиты ҡабул ителгән. 1991 йылда, Үзбәкстан үҙ аллы дәүләт булғандан һуң, яңынан латин алфавиты ҡулланыла башлай.
Имлә сағыштырыу таблицаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡарағалпаҡ теле // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Ethnologue сайтында ҡарағалпаҡ теле тураһында мәғлүмәттәр (инг.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
10 февралдә Ер һәм мөлкәт министрлығы «Стройснаб» йәмғиәтенең акциялар пакетын һатыу буйынса аукцион үткәрә
10 февралдә Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы «Стройснаб» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең дәүләт милкендә булған акциялар пакетын (йәмғиәттең устав капиталының 100% күләмендә) һатыу буйынса аукцион үткәрә.
БР Ер һәм мөлкәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 11 февралгә өс предприятие —«Нефтегазмаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (29,7%), «Гранит» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (34%) һәм «Механизацияланған төҙөлөш эштәре идаралығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (100%) буйынса аукциондар билдәләнгән.
Сауҙала ҡатнашыуға заявкалар министрлыҡ менән 7 февралгә тиклем ҡабул ителә.
Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн телефондар: (347) 273-61-38; 272-88-61 йәки һылтанма.


text:
Өфөлә Иран сәнғәте көндәре үтәсәк
М.А.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфөләге филиалы менән ойошторолған Иран сәнғәте көндәре Башҡортостан баш ҡалаһында 15-25 ноябрҙә үтә.
«Башинформ» агентлығына университеттан хәбәр итеүҙәренсә, Иран сәнғәте көндәре сиктәрендә өфөлөләр иран милли сәнғәт изделиелары, сувенир продукцияһы күргәҙмәһендә ҡатнашып, биҙәү-ҡулланма сәнғәте буйынса «Иран — әкиәт донъяһы» конкурсын ҡарай аласаҡ. Бынан тыш, ҡунаҡтарға Иран дәүләте тураһында фильм күрһәтәсәктәр, төрлө оҫталыҡ дәрестәре ойоштороласаҡ.
Иран сәнғәте көндәрен асыу тантанаһы Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфөләге филиалында 15 ноябрҙә үтә. Башлана – 11 сәғәттә.


text:
Башҡортостан Рәсәйҙең ун иң үҫешкән төбәге иҫәбенә инәФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Рәсәйҙең ун иң үҫешкән төбәге иҫәбенә инә
Башҡортостан Рәсәйҙең ун иң үҫешкән төбәге иҫәбенә инәФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Рәсәйҙең ун иң үҫешкән төбәге иҫәбенә инә. Был төбәктәр араһында шулай уҡ Татарстан, Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһе, Ханты-Манси автономиялы округы, Краснодар һәм Красноярск крайҙары инә. Был хаҡта Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында тура эфир барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.
Республика башлығы билдәләүенсә, күрһәткестәргә ҡарап, Башҡортостан яҡынса бишенсе-етенсе позицияларҙы биләй.
— Рәсәйҙә 83 төбәк барлығын һәм беҙҙең тәүге унау иҫәбендә булыуын оноторға ярамай. Был рәсми мәғлүмәттәр. Беҙ ысынлап та яҡшы эшләгәнебеҙҙе тоябыҙ. Ҡалаларҙы төҙөкләндереү, уларҙа уңайлы йәшәү шарттары булдырыу күрһәткестәре буйынса ла, минеңсә, алға табан ышаныслы барабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.
Уның һүҙҙәренсә, үткәрелгән социологик һорау алыуға ярашлы, Башҡортостанда тормош яҡшыра тип иҫәпләгән кешеләр һаны бындай фекерҙе инҡар иткән кешеләрҙән 40 процентҡа күберәк.
— Кешеләр оптимист була башланы. Әлбиттә, хәл ителмәгән мәсьәләләр күп. Ҡайһы бер йүнәлештәр, мәҫәлән, инновациялар, технопарктар, ирекле иҡтисади зоналар, ҙур халыҡ-ара ваҡиғалар йәһәтенән башҡаларҙан ҡалышабыҙ икән, был айырма ҙур түгел. Беҙ – үҫеш процесында. Үҙебеҙ өсөн үҫеш стратегияһын билдәләнек, һәм республикабыҙҙың киләсәге яҡты булырына ышанам, — тине Башҡортостан Президенты.


text:
Фото:
Өфөләр Хор капеллаһына нигеҙ һалыусы Таһир Сәйфуллинға һәйкәлгә аҡса йыя
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөләр күренекле дирижер һәм педагог Таһир Сәйфуллинға ҡәбер өҫтөнә ҡуйыла торған һәйкәлгә аҡса йыя. Был башланғыс менән Дәүләт академик хор капеллаһы сыҡҡан. Таһир Сәйфуллин тап уның нигеҙ һалыусыһы.
— 2014 йылдың авгусында Хор капеллаһы артистары маэстроның ҡәберенә барҙы һәм ҡәбер ташының аяныс хәлен күреп үҙ көстәре, шулай уҡ вайымлы кешеләрҙең ярҙамы менән аҡса йыйырға булды. Атап әйткәндә, Өфө сәнғәт училищеһының һәм Өфө сәнғәт академияһының хорҙа дирижерлыҡ итеү кафедраһы уҡытыусылары был тәҡдимде хуплап алды. Башҡорт дәүләт филармонияһы етәкселеге дөйөм йыйылышта шулай уҡ был башланғысты хупланы, — тип һөйләне филармонияның матбуғат секретары Лиана Сөләймәнова.
Аҡса йыйыуҙа ярҙам итергә теләүселәр хор солисы Светлана Мирғаязоваға мөрәжәғәт итә ала. Телефон һандары: 8-917-785-27-74.
Белешмә. Таһир Сәйфуллин (1932-2007) – хор дирижеры, уҡытыусы, музыкаль-йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Башҡортостан һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Ул Башҡортостан Республикаһының ғына түгел, ә дөйөм Рәсәй хор сәнғәтендә үҙенең сағыу эҙен ҡалдырған. Уның исеме Рәсәйҙең хор дирижерҙары энциклопедияһына ингән.


text:
«РостекстильЭкспо-2010» күргәҙмәһендә Рәсәйҙең ун дүрт төбәге ҡатнаша
Шаршамбы Өфөлә, Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында, асылған «РостекстильЭкспо-2010» күргәҙмәһендә Рәсәйҙең ун дүрт төбәге ҡатнаша. Бында төрлө туҡымалар, трикотаж, эске кейем, аяҡ кейеме, баш кейемдәре, тундар, сумкалар, шулай уҡ ойоҡ-ойоҡбаш изделиеларын күрергә мөмкин.
Күргәҙмәлә шулай уҡ белорус трикотажы, Ырымбурҙың дебет шәлдәре, фин аяҡ кейеме кеүек күптән билдәле брендтар ҙа тәҡдим ителә.
Йәрминкә форматында ойошторолған күргәҙмә 26 ноябргә тиклем дауам итәсәк.


text:
Башҡортостанда «Һылыуҡай-2012» телевизион конкурсына һайлап алыу туры башланды
Башҡортостанда «Һылыуҡай-2012» республика телевизион конкурсында ҡатнашыу өсөн заявкалар ҡабул итеү башланды. Унда ҡала һәм район конкурстарында еңеүселәр ҡатнашасаҡ.
Республика халыҡ ижады үҙәгенән асыҡлауҙарынса, бәйгелә 16-22 йәштәрҙәге һылыуҙар ҡатнаша ала, уларға башҡорт телен, халыҡтың ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын белеү мотлаҡ. Ҡыҙҙарҙың буйы 170 сантиметрҙан түбән булырға тейеш түгел.
Конкурстың һайлап алыу туры 1 февралдә Өфөлә, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы бинаһында үтәсәк. Һәр ҡатнашыусы киләһе номерҙарға әҙер булырға тейеш: визитка, ижади конкурс (башҡорт бейеүе, таҡмаҡ, актерлыҡ оҫталығы буйынса коллоквиум), кейемдәр демонстрациялау, А3 форматындағы кәм тигәндә дүрт профессиональ фотонан торған портфолио.
Конкурстың һайлап алыу туры аша үткән ҡыҙҙар өсөн Өфөлә вокал, хореография, дефиле, сәхнә телмәре буйынса иң яҡшы уҡытыусылар менән ике аҙналыҡ әҙерлек курстары ойоштороласаҡ.
«Һылыуҡай-2012» финалы 7 мартта Өфөнөң «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үтәсәк.
Ҡатнашыу өсөн заявкалар 30 ғинуарға тиклем 450103, Өфө ҡалаһы, Зәйнәп Биишева урамы, 17/2 адресы буйынса Республика халыҡ ижады үҙәге дәүләт мәҙәниәт учреждениеһында ҡабул ителә. Тел./факс 8 (347) 289-62-00, 289-65-50, gukrcnt@mail.ru – Усманова Гөлнара Ғиниәт ҡыҙы. Miss-asia-ufa@mail.ru, 89191462008, 89872540499 – Таһирова Линара Рәүил ҡыҙы.
Конкурсты ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, «Башҡортостан» телерадиотапшырыуҙар компанияһы, «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгесы)» Йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге сығыш яһай.


text:
Республикала «Эшсе ҡатын-ҡыҙ — 2012» конкурсы финалсылары билдәләнде
Башҡортостанда предприятие һәм ойошмаларҙың эшсе йәштәре араһында үткәрелгән «Эшсе ҡатын-ҡыҙ-2012» һөнәри оҫталыҡ конкурсы финалсылары билдәләнде.
Республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурстың ойоштороу комитетына йәмғеһе 40-ҡа яҡын материал ҡабул ителгән. Әммә тик ун кеше генә еңеүсе исеменә көс һынашасаҡ.
Улар араһында – Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылындағы йәштәр-үҫмерҙәр клубының социаль педагогы Регина Юлбирҙина, «Салаватнефтемаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте бухгалтеры Алина Тимерғәлиева, Асҡын ауылы 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең инглиз теле уҡытыусыһы Лариса Динисламова, «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте аппаратсыһы Ольга Башкатова, Өфөнән «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы белгесе Екатерина Ключникова, «Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе» федераль дәүләт унитар предприятиеһының 1 категориялы инженер-программисы Рита Абдуллина, Өфө районының «Юматово» шифаханаһы дәүләт унитар предприятиеһының художество етәксеһе Юлиә Хәйбуллина, Нуриман районы Яңы Субай ауылындағы мәҙәниәт йортоноң мәҙәни саралар ойоштороусыһы Ләйлә Мартымянова, Нефтекаманан «Башҡортостан энергия һатыу компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте агенты Луиза Минильшина, Сибай Балалар ижады үҙәгенең өҫтәмә белем биреү педагогы Гүзәл Кәримова.
Конкурс финалы 15 мартта М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтәсәк. Гала-концерт 18 сәғәттә башлана.


text:
Хәйбулла районы хакимиәте етәкселегендә үҙгәрештәр
30 августа Хәйбулла районы муниципаль район Советы ултырышы үтте. Унда хакимиәт башлығы вәкәләттәрен ваҡытынан алда туҡтатыу мәсьәләһе ҡаралды.
Совет ҡарары менән Рөстәм Хәйруллин, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, хакимиәт башлығы вазифаһынан бушатылды.
Совет депутаттары ҡарары буйынса, Хәйбулла районы хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс һөҙөмтәләре буйынса тәғәйенләнгән кеше үҙ вазифаларын үтәй башлағанға тиклем, әлеге вазифаны ваҡытлыса Раил Ибраһимов башҡарасаҡ.


text:
Вирустар
Ви́рус (лат. virus — ағыу) —тере күҙәнәк эсендә генә үрсеү һәләтенә эйә булған күҙәнәкһеҙ инфекция агенты. Вирустар бөтә организмдарҙы, хайуандарҙан алып бактериялар һәм архейҙарға тиклем зарарлай(бактерия вирустарын бактериофаг тип атайҙар ). Башҡа вирустарҙы зарарлаусы үтә паразит вирустарҙы сателлит-вирустар тип атайҙар.
1892 йылда Дмитрий Ивановскийҙың тәмәкенең бактерааль булмаған патогены тураһында мәҡәләһе сыҡҡас һәм 1898 йылда Мартин Бейеринктың тәмәке вирусы мозаикаһын асҡандан һуң[2] 5 меңгә тиклем вирус асылған һәм ентекләп яҙылған булһа ла[3], улар миллиондан артыҡ булырға мөмкин [4]. Вирустар Ерҙә иң таралған биологик форма булып тора һәм барлыҡ экосистемала табылған [5].
Вирустарҙы микробиология бүлеге — вирусология фәне өйрәнә.
Төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күп кенә бактериофагтарҙың формаһы эшләпәнән һәм үҫентенән тора, сәсәк ауыруы вирустары – туры мөйөшлө, герпес һәм грипптыҡы – шар һамаҡ, бәрәңге мозаик ауыруы вирустарының формаһы – еп һымаҡ. Вириондарҙың ҙурлығы 15-350 нм (ҡайһы бер еп һымаҡ вирусларҙың оҙонлоғо 2000 нм-ғаа етә); электрон микроскопта күренәләр. Химик составы буйынса вирустарҙы ябай һәм ҡатлаулы төрҙәргә бүләләр. Ябай вирустар нуклеин кислотаһынан һәм акһым тышсаһы - капсидтан тора. Ҡатлаулы вирустарҙа капсид акһымнары һәм нуклеин кислотаһынан башҡа липидтар һәм акһым-ферменттар бар. Нуклеин кислотаһының һәр ваҡыт нәҫелдәнлек мәғлүмәтен таратыусы бер тибы була (ДНК, йәки РНК, шуға күрә барлыҡ вирустарҙы ла ДНК-һы йәки РНК-һы булғандарға бүләләр). Күҙәнәктәрҙә үрсейҙәр.
Тереклек итеү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Вирустар 2 формала йәшәй: уянмаған хәлдә йәки күҙәнәктән тыш (вирус киҫәксектәре, йәғни вириондар) һәм репродуктив хәлдә, йәғни күҙәнәк эсендә. Вириондарҙың формаһы төрлө.
Тәбиғәттә вирустар һәр ерҙә осорай, йоҡтороусылар ярҙамында йәки механик рәүештә тарала ала. Күҙәнәк эсе паразиттары булараҡ, вирустар кешеләрҙәге күп кенә ауырыуҙарҙы (сәсәк, грипп, ҡыҙылса, полиомиелит һ.б.) китереп сығаралар. Күп кенә хайуандарҙы зарарлаусы полипатоген (ҡотороу ауырыуы, Ауески ауырыуы вирустары) һәм монопатоген вируслартар (сусҡаларҙа тағун (чума), тауыҡтарҙа инфекцион ларинготрахеит ауырыуҙарын китереп сығарыусы вирустар) бар. Үҫемлек вирустары, башлыса, һурыусы бөжәктәр, талпандар, нематодалар һәм ҡайһы бер түбән төҙөлөшлө бәшмәктәр - тамыр паразиттары зооспоралары менән, ҡайһы берҙәре ауырыу үҫемлек ххорлоҡъътарынан тарала.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Таксономия вирусов на сайте Международного комитета по таксономии вирусов (ICTV)
- ↑ Dimmock, 2007, p. 4
- ↑ Dimmock, 2007, p. 49
- ↑ Breitbart M., Rohwer F. (2005). «Here a virus, there a virus, everywhere the same virus?». Trends Microbiol 13 (6): 278—284. DOI:10.1016/j.tim.2005.04.003. PMID 15936660.
- ↑ Edwards R. A., Rohwer F. (2005). «Viral metagenomics». Nat. Rev. Microbiol 3 (6): 504—510. DOI:10.1038/nrmicro1163. PMID 15886693.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Букринская А. Г. Вирусология — М.: Медицина, 1986. — 336 б.
- Общая вирусология: В 2 т. М., 1982.


text:
Валентина Матвиенко: «ӨДАТУ Милли инновация университеты статусына дәғүә итә ала» [ВИДЕО]Фото: Андрей Старостин
Валентина Матвиенко: «ӨДАТУ Милли инновация университеты статусына дәғүә итә ала» [ВИДЕО]
Валентина Матвиенко: «ӨДАТУ Милли инновация университеты статусына дәғүә итә ала» [ВИДЕО]Фото: Андрей Старостин
Өфө дәүләт авиация университеты Милли инновация университеты статусына дәғүә итә ала. Был хаҡта юғары уҡыу йортоноң уҡытыусылары һәм студенттары менән осрашыу барышында РФ Федераль Йыйылышының Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенко хәбәр итте. Осрашыуҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов булды.
— Һуңғы йылдарҙа юғары уҡыу йортоноң матди-техник базаһын яңыртыу буйынса күп эштәр башҡарылыуы, лабораториялар, яңы уҡытыу-ғилми комплекстар булдырылыуы хаҡында беләм, йәғни университет әүҙем үҫешә, — тине Валентина Матвиенко.
Рөстәм Хәмитов Федерация Советы спикерына Өфөнөң юғары уҡыу йорттарына милли тикшеренеү университеттары статусын алыуҙа булышлыҡ итеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Валентина Матвиенко һәр яҡлап ярҙам күрһәтәсәгенә ышандырҙы.
— Һуңғы ваҡытта Рәсәй Федерацияһы Президенты һәм ил етәкселеге тарафынан мәғарифты үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Мәғариф бөгөн Рәсәйҙә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе булып тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Валентина Матвиенко. – Һуңғы йылдарҙа мәғариф, фән өлкәләрен финанслау күләмдәре ярайһы уҡ артырылды, «Мәғариф тураһында»ғы яңы закон ҡабул ителде, стипендия күләмдәре арттырыла, йәш ғалимдар өсөн гранттар булдырыла. Шул уҡ ваҡытта уҡытыусыларҙың эш хаҡы түбән булыуын аңлайбыҙ. Владимир Путин Президент булып һайланғандан һуң үҙенең тәүге указдарында билдәләүенсә, 2018 йылға уҡытыусыларҙың, ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы төбәк буйынса уртаса кимәлдән ике тапҡырға юғарыраҡ булырға тейеш.
Валентина Матвиенко иҫәпләүенсә, Мәғариф системаһы производство, бизнес менән бергә үҫешергә тейеш.
— Мәғариф системаһы яңы талаптарға яуап бирергә тейеш. Кадрҙар әҙерләүҙә производство һәм бизнестың булышлыҡ итеүе мөһим, — тигән фекерен белдерҙе Федерация Советы спикеры.
Юғары уҡыу йортонан һуң эшкә урынлашыу мәсьәләһе тураһында һүҙ йөрөтөп, Валентина Матвиенко, был мәсьәләне хәл итеүҙе уҡыу йорто үҙ өҫтөнә алырға тейеш, тип билдәләне. ӨДАТУ студенттарының Федерация Советында стажировка үтеү мәсьәләһенә килгәндә, спикер ярҙам күрһәтергә әҙер булыуын белдерҙе.
— Әлегә был йүнәлештә тик Мәскәүҙең юғары уҡыу йорттары менән эшләйбеҙ. Әгәр ҙә Өфө университетының бындай теләге бар икән, һеҙҙең студенттарҙы ла ҡабул итергә әҙербеҙ, — тине Валентина Матвиенко.
2015 йылда республикала үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттары тураһында һүҙ йөрөтөп, Федерация Советы спикеры Башҡортостан өсөн бындай халыҡ-ара форумдарҙы ҡабул итеү ҙур мәртәбә һәм яуаплылыҡ булыуын билдәләне.
Рөстәм Хәмитов, 2015 йылға республикала бөтә йүнәлештәр буйынса яҡшы инфраструктура булдырыласаҡ, тип хәбәр итте. Президент Өфөлә Халыҡ-ара парламентарийҙар форумын үткәрергә тәҡдим итте. Валентина Матвиенко тәҡдим өсөн рәхмәт белдерҙе һәм уның менән мотлаҡ файҙаланырға һүҙ бирҙе.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов: «Туризмды Башҡортостанда системалы үҫтерергә кәрәк»
Фото:
Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашлығында Башҡортостанда туризмды үҫтереү буйынса кәңәшмә үтте. Уның һүҙҙәренсә, донъяның күп илдәрендә туризм иҡтисадтың мөһим өлөшө булып тора.
— Беҙҙә быға алыҫ әле, — тине республика башлығы. – Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Башҡортостанда туристар иҫәбе арта. Һәм был ярайһы ыңғай фактор кеүек. Әммә эш шунда, был туристар БДБ илдәренән килә. Атап әйткәндә, һуңғы арала Ҡаҙағстан, Азербайжан һәм Ҡырғыҙстандан граждандарҙың күпләп ағылыуы күҙәтелә. Ләкин улар бында ял итергә түгел, ә аҡса эшләргә килә.
Ысын туристар иҫәбе республикала 15 процентҡа кәмегән. Уларҙың да күпселеге Башҡортостанға эш буйынса килә.
— Беҙ ошоға тиклем көрсөк беҙгә эске туризмды үҫтерергә мөмкинлек бирер, тип иҫәпләй инек. Ләкин улай булманы, — тип билдәләне БР Президенты. – Миҫалға Финляндияны алайыҡ. Беҙҙең тәбиғәт бер төрлөрәк. Унан тыш, республикабыҙҙа тауҙар бар, ә уларҙа юҡ. Әммә кешеләр Финляндияға өҫтөнлөк бирә.
Рөстәм Хәмитов системалы эш итергә кәрәклеген билдәләне. Сит илдәрҙең халыҡ-ара кимәлдә эшләүсе туриндустрия вәкилдәре менән осрашыу, тармаҡ күргәҙмәләрендә ҡатнашыу, тәжрибә йыйыу талап ителә. Республика башлығы ваҡиғалы туризмды үҫтереүгә айырым туҡталды:
— Беҙгә был өлкәгә иғтибар итергә кәрәк. Башҡортостанда даими рәүештә һәр төрлө фестивалдәр, иҡтисади һәм мәҙәни ваҡиғалар үтә. Туристарҙы уларҙа ҡатнашыуға йәлеп итергә һәм бының өсөн бөтөн шарттарҙы булдырырға кәрәк. Мәҫәлән, һабантуй. Был сит илдәрҙән ҡунаҡтар саҡырырлыҡ ҙур сара.
Шулай уҡ республика башлығы, Башҡортостан туризм үҫеше буйынса федераль программаларҙа ҡатнашмай, тип билдәләне.
— Етәр ситтә торорға! Аныҡ тәҡдимдәр индерергә ваҡыт, — тине Рөстәм Хәмитов.
БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәевтың әйтеүенсә, Башҡортостан брендтарын һәм продукттарын популярлаштырыу мөһим. Бының өсөн һалынған тырышлыҡ әлеге мәлдә етерлек түгел.
Бынан тыш, кәңәшмәлә ҙур проект – «Башҡортостан» суперкластеры тәҡдим ителде. Уны ғәмәлгә ашырыуға 20 миллиард һум талап ителә. Шулай ҙа, республика Президенты фекеренсә, хатта был проект та төбәктә туризмдың һөҙөмтәле үҫешенә гарантия була алмай.


text:
Яндекс.Тәржемәсе сервисында беренсе тапҡыр башҡорт теле барлыҡҡа килде
ӨФӨ, 2015 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Кисә Яндекс.Тәржемәселә тәүге тапҡыр башҡорт теле барлыҡҡа килде. Әлегә сервис һынау режимында эшләй — тәржемәләрҙә хаталар бар. Быға башҡорт теле морфологияһының ҡатмарлы булыуы һәм ундағы текстарҙың аҙлығы сәбәпсе.
«Мин башҡа телдәр менән эшләгәндә ошо сервистан файҙаланам. Тәржемәлә яңылышлыҡтар ҙа була, роботҡа ғына ышанырға ярамай. Әгәр ҙә аҙыраҡ телде белһәң, мәғәнәһен аңларға мөмкин. Әммә мине был яңылыҡ бик шатландырҙы! Ошо еңел булмаған эште башҡарыусыларға ярҙам итергә кәрәк», — тип иҫәпләй «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, шағирә Гөлназ Ҡотоева.
«Юлдаш» радиоһы журналисы Зөһрә Арсаева фекеренсә, башҡорт телен тәржемәсе исемлегенә индереп, бөтә донъяға күрһәтер алдынан, уны тейешле кимәлгә еткереү зарур.
Яндекс.Тәржемәсе сервисы бөтәһе 64 тел менән эшләй.


text:
Өфөлә «Яңы офоҡтар» әҙәби конкурсы еңеүселәренең исемдәре билдәле булдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә «Яңы офоҡтар» әҙәби конкурсы еңеүселәренең исемдәре билдәле булды
Өфөлә «Яңы офоҡтар» әҙәби конкурсы еңеүселәренең исемдәре билдәле булдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Кисә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында Әҙәбиәт йылына бағышланған тантаналы сара уҙҙы. Китап байрамында Башҡортостан Башлығы грантына ойошторолған «Яңы офоҡтар» республика әҙәби бәйгеһе еңеүселәренең исемдәре билдәле булды. Авторҙар дипломдар һәм аҡсалата сертификаттар менән бүләкләнде.
Беренсе урынға «Шоңҡар» журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин лайыҡ булды, икенселә — журналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Баныу Ҡаһарманова, өсөнсөлә — прозаик Артур Ҡазыханов. Яҙыусыларҙы Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов, йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Хәбибов һәм Мәҙәниәт министрлығының социомәҙәни эшмәкәрлек бүлеге етәксеһе Алһыу Сирғәлина бүләкләне. Шулай уҡ Гөлнара Мостафинаға, Рәйлә Сабитоваға, Тимур Рәхмәтуллинға һәм Эльмира Ибраһимоваға рәхмәт хаттары, дәртләндереү һәм махсус приздар тапшырылды. Еңеүселәрҙең бер нисә әҫәре Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә, журнал биттәрендә донъя күрәсәк.
Жюриҙа танылған яҙыусылар һәм әҙәби тәнҡитселәр эшләне. «Дөйөм алғанда, еребеҙ таланттарға бай тигән фекер тыуҙы. Беҙ киләсәккә өмөт менән ҡарай алабыҙ, беҙгә лайыҡлы алмаш үҫә. Еңеүселәрҙе генә түгел, бөтә ҡатнашыусыларҙы ла ҡотлағы килә», — тип билдәләне һайлап алыу комиссияһы ағзаһы, филология фәндәре докторы, профессор Фәнил Күзбәков.
Сара сиктәрендә «Йәштәр тауышы» серияһы авторҙары һәм китаптарының презентацияһы булды. Йәш яҙыусыларҙың «Йәштәр тауышы» VI әҙәби фестивале башлап яҙыусы авторҙарҙы һәм ҡәләм оҫталарын берләштерҙе. Байрам программаһын башҡорт эстрадаһы артистарының сығышы биҙәне, «Китап» нәшриәте продукцияһының күргәҙмә-йәрминкәһе ойошторолдо.
Сараны ойоштороусылар — Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы.


text:
Павел Астахов: Ике айҙан баланы уллыҡҡа алыу тураһында АҠШ менән килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ
Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында, быйыл декабрҙә, йә булмаһа киләһе йылдың ғинуарында АҠШ менән үҙ-ара уллыҡҡа бала алыу тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ. Документта, икенсе илдән бала алыу хоҡуғына Штаттар граждандары ғына түгел (элекке договорҙа шулай ине), шулай уҡ Рәсәй граждандары ла эйә буласаҡ, тиелә. Хоҡуҡ яҡлаусы аңлатыуынса, был принципиаль мәсьәлә булып торҙо, уны хәл итеүгә өлгәшеү өсөн коллегалар менән бәхәскә инергә тура килде. Заманында Ҡытай властары шулай иткәйне, тип белдерҙе балалар омбудсмены. Ошондай уҡ килешеү Франция менән бергә әҙерләнә, бында инде француздар яғы инициатива күрһәтте.


text:
Силәбелә башҡорт дискотекаһы үтте
Күптән түгел Силәбеләге «Голливуд» төнгө клубында «Башҡорт пати» башҡорт йәштәре дискотекаһы уҙғарылды. Уны Силәбе өлкәһе Башҡорт йәштәре иттифағы ойошторҙо.
Силәбе өлкәһе Башҡорт йәштәре иттифағы ағзалары бындай сараларҙы йыш үткәрә. Бығаса улар йәштәр өсөн күңел асыу сараларын «Шоколад» төнгө клубында уҙғара ине.
Силәбе йәштәре алдында башҡорт эстрадаһының йәш йырсылары Айгүзәл, Рәил Өмөтбаев, Ғайсар, шулай уҡ Өфөнөң билдәле ди-джейҙары Бурзой МС, Хан һәм Радик сығыш яһаны. Мауыҡтырғыс һәм сағыу кисә булды. Күңелле бәйгеләр, уйындар уҙғарылды, приздар тапшырылды. Йәштәргә бүләккә башҡорт символикаһы менән футболкалар өләшелде.
—Дискотека күптән инде милли йәштәрҙең осрашыу, аралашыу, бергә тупланыу урынына әүерелде, – ти Силәбе өлкәһе Башҡорт йәштәре иттифағы рәйесе Тимур Сәфиуллин. – Беҙҙең кисәләргә йөҙләгән ҡыҙҙар һәм егеттәр килә. Билеттарҙы башҡорт һәм ҡаҙаҡ йәштәре тиҙ һатып ала.


text:
Республика парламентының бюджет комитеты ултырышы
17 мартта БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Бюджет, һалымдар, финанс һәм милекселек мәсьәләләре буйынса комитетының ултырышы үткәрелә.
"Республика маҡсатлы программалары тураһында" Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында" (икенсе уҡыуҙа), "2009 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһында" Башҡортостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында" закон проекттары һәм Башҡортостан Республикаһының айырым закон акттары (беренсе уҡыуҙа һәм дөйөм) ҡараласаҡ.
Комитет ултырышы Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 46-сы йорт, 601-се бүлмә адресы буйынса БР Дәүләт Йыйылышы бинаһында үтәсәк. Сәғәт 10-да башлана.


text:
Фото:
Башҡортостандың киң мәғлүмәт саралары «Матбуғаттың алтын фонды-2013» отличие билдәһенә лайыҡ булды
Фото:
РФ Президенты ҡарамағындағы Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһында «Рәсәйҙең сифатлы матбуғаты һәм уны үҫтереү мөмкинлектәре» эшлекле форумы үтте. Сарала илдең бөтә төбәктәренән үҙәк һәм төбәк киң мәғлүмәт саралары, ижтимағи-сәйәси структуралар, дәүләт власы органдары, Рәсәй субъекттары хакимиәттәре һәм департаменттары вәкилдәре – йәмғеһе 500-ҙән ашыу кеше ҡатнашты.
Башҡортостан исеменән форумда «Буздякские новости», «Восход» (Ишембай ҡалаһы), «Время» (Күмертау ҡалаһы), «Көнгәк» (Мәләүез ҡалаһы) гәзиттәре етәкселәре ҡатнашты.
Сарала ҡатнашыусылар алдында «Матбуғаттың алтын фонды» отличие билдәһенең ойоштороу комитеты рәйесе Геннадий Мальцев, РФ Дәүләт Думаһының Мәғлүмәти сәйәсәт, мәғлүмәт технологиялары һәм элемтә буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Андрей Туманов, Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов сығыш яһаны.
Эшлекле форум сиктәрендә «Матбуғаттың алтын фонды-2013» отличие билдәһен тапшырыу тантанаһы үтте.
Конкурста Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәренән йәмғеһе 432 баҫма ҡатнашты, 354 киң мәғлүмәт сараһы Отличие билдәһенә лайыҡ булды. Наградланыусылар араһында Башҡортостан Республикаһынан 30 баҫма бар. Форумда шулай уҡ ижади конкурстарға йомғаҡ яһалды.
«Бәләкәй принц-2012» бөтә Рәсәй конкурсының почетлы дипломы менән Башҡортостандың «Аҡбуҙат» һәм «Аманат» журналдары наградланды. «Уңыш стратегияһы» конкурсында иң яҡшы телеканал етәксеһе тип UTV телеканалы директоры Виталий Новиков (Өфө ҡалаһы) танылды.


text:
Рөстәм Хәмитов Американың Ҡорамалдар етештереүселәр ассоциацияһы ағзалары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Американың Ҡорамалдар етештереүселәр ассоциацияһы ағзалары менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Американың Ҡорамалдар етештереүселәр ассоциацияһы ағзалары менән осраштыФото: Олег Яровиков
Дүшәмбе, 10 июндә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Америка Ҡушма Штаттарының Ҡорамалдар етештереүселәр ассоциацияһы ағзалары менән осрашты. Осрашыуҙа артабан хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде. Бөгөнгө көндә Башҡортостан менән Америка араһында нефть химияһы, машиналар эшләү өлкәләрендә сауҙа-иҡтисади бәйләнештәр булдырылған. 2012 йыл йомғаҡтары буйынса беҙҙең республика менән АҠШ араһындағы тышҡы сауҙа әйләнеше 197,7 миллион доллар тәшкил итте.
— Бөгөнгө көндә Башҡортостанда Американан йәлеп ителгән инвестициялар ҡатнашлығында 16 предприятие эшләй – был күп түгел. Минеңсә, тауарҙар әйләнешен арттырыу өсөн беҙҙә ҙур мөмкинлектәр бар, — тип билдәләне республка Президенты. – Был йәһәттән эште башланыҡ. Быйыл Башҡортостан Хөкүмәте делегацияһы Америка Ҡушма Штаттарында булды. Унда сәнәғәт, ауыл хужалығы, энергетика мәсьәләләре тикшерелде. Юлдар төҙөү, күсемһеҙ милек баҙарын үҫтереү, шулай уҡ Америка компанияларының инвестицион проекттарын тормошҡа ашырыу өсөн бизнес-берләшмәләр менән консультациялар ойошторолдо. Республикала инвестициялар йәлеп итеү эшмәкәрлеген үҫтереү беҙҙең өсөн үтә мөһим, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.
Башҡортостан иҡтисадына һалынған инвестициялар күләме йылдан-йыл 5-8 процентҡа арта. Былтыр сит илдәрҙән йәлеп ителгән инвестициялар күләме 600 миллион долларға етте. 2011 йыл күрһәткестәре менән сағыштырғанда, был ике тапҡырға күберәк.
Бөгөнгө көндә Башҡортостанда йөҙгә яҡын инвестиция проекты тормошҡа ашырыла. Уларҙың дөйөм хаҡы 12,5 миллиард доллар тәшкил итә. Нигеҙҙә, был Көнбайыш Европа компаниялары. «Альстом» компанияһы гидроэнергетика ҡорамалдары етештереү буйынса яңы завод төҙөй, республикала шулай уҡ ағас эшкәртеү заводы төҙөлә. «Башнефть», «Газпром», «Сибур» компаниялары ла был өлкәлә әүҙем эшмәкәрлек алып бара.
— Беҙҙә инвесторҙар өсөн уңайлы мөхит булдырыла – эшҡыуарлыҡ өлкәһендә егермегә яҡын яңы закон һәм хоҡуҡи акт ҡабул ителде, — тине Рөстәм Хәмитов.
— Башҡортостанда ысынлап та бизнес өсөн уңайлы шарттар булдырылған. Республиканың ҙур мөмкинлектәре бар, — тип билдәләне «Altec» компанияһының БДБ илдәрендә эшмәкәрлек алып барыу буйынса бүлексәһе етәксеһе Норман Ноблет. – Беҙгә производство майҙансыҡтары кәрәк. Беҙҙең компания электр селтәрҙәрен хеҙмәтләндереү, ер аҫты коммуникациялары төҙөү өсөн ҡорамалдар етештерә.


text:
Өфөлә «Сервис инновациялары һәм перспективалары» тикшерелде
Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһында сервис инновациялары һәм мөмкинселектәре тикшерелде. VIII Халыҡ-ара ғилми-техник конференция Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһының 40 йыллығы уңайынан ойошторолдо.
Конференция сиктәрендә Башҡортостан Республикаһында халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү структураһы ойошторолоуына 50 йыл тулыуға арналған секция үткәрелде.
БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Илдар Әхмәтшин үҙенең сәләмләү һүҙендә көнкүреш хеҙмәтләндереү өлкәһенең әһәмиәтен һәм тармаҡ үҫешенең Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһына бәйле булыуын билдәләне. Конференцияла белгестәр көнкүреш хеҙмәттәре баҙарындағы хәлдәрҙе баһалап, булған проблемаларға һәм артабанғы үҫеш перспективаларына анализ яһаны, ауыл биләмәләрендә көнкүреш хеҙмәтләндереүенең ролен билдәләне.
Халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү өлкәһе үҫешенә индергән өлөшө өсөн тармаҡтың алдынғы хеҙмәткәрҙәренә БР Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетының Рәхмәт хаттары һәм Маҡтау грамоталары тапшырылды.


text:
Республикала һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауымы 13,3 килограмм тәшкил итә
Башҡортостанда һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауымы бөгөнгө көндә 13,3 килограмм тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Бер йыл элек был күрһәткес 100 грамға кәмерәк ине.
Һауым буйынса иң юғары күрһәткестәр Стәрлетамаҡ, Саҡмағош, Мәләүез һәм Тәтешле райондарында күҙәтелә. Был райондарҙа һәр һыйырҙан көн һайын 17-18,8 кг һөт һауып алына.
Республика хужалыҡтары араһынан Саҡмағош районының «Герой» ауыл хужалығы етештереү кооперативы алдынғы позицияны биләй. Бында һәр һыйырҙан тәүлегенә 27 кг һөт һауыла. Икенсе урында – Мәләүез районының «Ашҡаҙар» ауыл хужалығы етештереү кооперативы (һәр һыйырҙан 26 кг һөт), өсөнсө урында Стәрлетамаҡ районының Калинин исемендәге агросәнәғәт предприятиеһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (һәр һыйырҙан 25 кг һөт) килә.


text:
Башҡортостанда муниципалитет башлыҡтарын инвестициялар йәлеп итергә өйрәтәсәктәр
Башҡортостанда хакимиәт башлыҡтарын уларҙың ҡарамағында булған район һәм ҡалаларға инвестициялар йәлеп итергә өйрәтәсәктәр. Республика Президенты Рөстәм Хәмитов муниципалитет етәкселәре өсөн семинар үткәрергә тәҡдим итте.
— Әлеге ваҡытта республика төбәктең инвестициялар йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыу буйынса саралар күрә, инвесторҙар килеменә һәм милкенә һалым һалыу буйынса ташламаларҙы закон нигеҙендә нығыта. Федераль һәм халыҡ-ара кимәлдәрҙә иҡтисади мөмкинлектәрҙең презентацияһын ойоштора. Ә урындарҙа инвесторҙар, элеккесә, йыш ҡына ҡаршылыҡтарға осрай, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән Инвестицион мөхитте яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советы ултырышында. – Эшҡыуарҙар урындарҙа административ башбаштаҡлылыҡ мәсьәләһенең хәл ителмәүенә йыш зарлана. Бында һөйләшеүҙәр оҙаҡҡа һуҙылған, тегендә еңел мәсьәләләр айҙар буйына хәл ителә, кешеләр бер нисә йыл дауамында инвестициялау шарттары тураһында килешеп һөйләшеүгә өлгәшә алмай, үҙ эштәрен башлау өсөн рөхсәт ала алмай.
Муниципаль берәмек башлыҡтары «мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе яһалма рәүештә тотҡарлау»ға, шулай уҡ был өлкәлә башҡа төрлө ҡағиҙә боҙоуҙарға ҡаршы ҡаты көрәш алып барырға тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.
— Улар үҙҙәренең ҡарамағында булған район йәки ҡаланың иҡтисадын һәм социаль өлкәһен үҫтереү өсөн яуап бирә. Тап улар үҙҙәренең биләмәләрендә яңы инвестицион проекттарҙы тормошҡа ашырыу башланғыстары менән сығыш яһарға тейеш. Уларҙы Хөкүмәттән, Президенттан көтөргә түгел, ә үҙҙәре был мәсьәләләрҙе хәл итергә тейеш. Был эшмәкәрлектә уларға ярҙам итеү зарур, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Советҡа муниципалитет һәм ҡала округы башлыҡтары өсөн инвестиция тематикаһы буйынса семинар әҙерләргә һәм үткәрергә тәҡдим итәм. Уларҙы был өлкәләге пландарыбыҙ, башҡа райондар һәм, кәрәк икән, башҡа илдәр муниципалитеттарының алдынғы эш тәжрибәһе менән, уңайлы инвестицион мөхит булдырыу буйынса башҡарма власть органдары эшмәкәрлеге стандарты менән таныштырыу, барлыҡ мөһим мәсьәләләрҙе тикшереү зарур.
Республика Президенты һүҙҙәренсә, урындарҙа киҫкен проблемаларҙың береһе – ул ер мәсьәләһе.
— Буш ятҡан ерҙәр күп, ә әҙер, барлыҡ ҡағиҙәләр буйынса рәсмиләштерелгән айырым участкалар юҡ. Инвесторҙарҙың береһе лә хужалары билдәле булмаған бындай ерҙәргә аҡсаларын йүнәлтмәйәсәк. Был һәр проект өсөн дә нигеҙ булып тора. Бигерәк тә ҙур аҡсаларға, масштаблы төҙөлөшкә бәйле проекттарҙа. Был өлкәлә тиҙ арала тәртип булдырыу зарур, — тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Ауыр йөк машиналары водителдәре Өфөлә хәрәкәт итеү уңайһыҙ булыуға зарлана
Ауыр йөк машиналары водителдәре Өфөлә хәрәкәт итеү уңайһыҙ булыуға зарлана.
Ауыр йөк машинаһы менән йыраҡ араға аҙыҡ-түлек ташыған Дмитрий Демидов ҡала эсендә иркен хәрәкәт итеү өсөн махсус маршрут ҡаралмауына зарлана. Етмәһә, Өфөгә беренсе тапҡыр килеүсе водителдәр яңылыш юл ҡағиҙәһен боҙоп, штраф алыуы ла ихтимал. Ҙур йөк машиналары өсөн махсус электрон маршруттың күптән яңыртылмауы ла водителдәр өсөн ауырлыҡтар тыуҙыра. Тәғәйен юл билдәләре булмауы иһә уларҙы бөтөнләй һағайта. Водителдәр фекеренсә, юл билдәләренең алдан электрон вариантта күрһәтелмәүе юл ҡағиҙәләрен ирекһеҙ рәүештә боҙоуға килтерә. Ауыр йөк автомобилдәренең махсус маршруты булмауы автоһәләкәттәргә килтергән сәбәптәрҙең дә береһе, ти автомобиль хужалары. Күптән яңыртылмаған электрон варианттағы маршрут карталар ла борсоуға һала. Бәғзеләр яңлышып китеп һаман элеккесә Ағиҙелдең иҫке күпере аша ҡаланы сығырға теләй. Тик билдәне абайламаусыларға кирегә юл юҡ, ә ҡағиҙәне боҙоусыларҙы штраф көтә…


text:
Республикала Белоруссия ауыл хужалығы техникаһының дилер үҙәген асырға ниәтләйҙәр
ӨФӨ, 2016 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.
Башҡортостанда Белоруссия ауыл хужалығы техникаһының дилер үҙәген асырға ниәтләйҙәр. Өфөлә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин «Гомсельмаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкилдәре менән осрашты. Күҙалланыуынса, дилер үҙәге «Башсельхозтехника» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһында асыласаҡ. Вице-премьер фекеренсә, был импортты алмаштырыу сиктәрендә республика аграрийҙарын техника менән тәьмин итергә, яңы эш урындары булдырырға, урындағы бюджетҡа һалымдар керемен арттырырға ярҙам итәсәк.
Предприятие уңайлы шарттарҙа республика менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер, тип билдәләне «Гомсельмаш» заводы директоры Александр Камко. Хеҙмәттәшлек урындағы механизаторҙарҙы Белоруссияла етештерелгән ауыл хужалығы техникаһын ремонтларға һәм яңыртырға өйрәтеүҙе лә күҙ уңында тота.
«Эшлекле осрашыу йомғаҡтары буйынса йыйыу производствоһының берлектәге проекты һәм берлектә етештерелгән мал аҙығы, иген йыйыу техникаһын һатыу буйынса меморандумға ҡул ҡуйылды», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.


text:
«Мәскәү-Ағиҙел транзит» конкурсы тамамланды
«Роза ветров-2010» халыҡ-ара фестивале сиктәрендә үткән быйылғы ижади ярыш Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына, Республика йылына һәм Ағиҙелдең 30 йыллығына арналды. Уны ойоштороусылар – «Арт-фестиваль — Роза ветров» Балалар хәйриә фонды, Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы ярҙамында балалар ижадын яҡлау мәғлүмәт-методик үҙәге, Республика халыҡ ижады үҙәге, Ағиҙел ҡалаһы хакимиәте.
2009 йыл аҙағынан«Роза ветров», ике – «һәүәҫкәрҙәр сәнғәте» һәм «профессиональ белем» йүнәлештәренә бүленеп, үҙ квалификацияһын үҙгәртте.
Өс көн буйына – 13 майҙан 15-енә тиклем – Башҡортостан, Татарстан, Удмуртиянан, Силәбе, Төмән, Ырымбур, Амур өлкәләренән, Пермь крайынан 19 йәшкә тиклемге 700-гә яҡын йәш таланттар хореография (халыҡ, классик, хәҙерге заман һәм эстрада бейеүҙәре), вокал (халыҡ, академик, эстрада вокалы), инструменталь музыка башҡарыу (бәләкәй һәм ҙур ансамблдәр, оркестрҙар) өлкәһендә үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте.
«Роза ветров-2010» фестиваленең Гран-прийы «Камертон» академик хорының өлкән йәштәге балалар төркөмөнә (Ырымбур ҡалаһы) һәм эстрада йырҙарын башҡарыусы Влада Латиповаға (Можга ҡалаһы, Удмуртия) бирелде.


text:
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе
Башҡортостан Хөкүмәте республиканың 2018 йылға тиклемге социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауына асыҡлыҡ индерҙе Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 25 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.
Башҡортостан Хөкүмәтенең 2015 йылдың 24 ноябрендәге 1284-р бойороғо менән республиканың 2016 йылға һәм 2018 йылға тиклемге осорға социаль-иҡтисади үҫеш күҙаллауы хупланды. Башҡортостан Хөкүмәтенең рәсми сайты ошо хаҡта хәбәр итте.
Иҡтисади эшмәкәрлектең бер нисә төрө, республика ҡаҙнаһының айырым күрһәткестәре буйынса статистик база, шулай уҡ Рәсәй иҡтисадының эшләү шарттары үҙгәреүгә бәйле документҡа төҙәтмәләр индерелде.
Төҙәтмәләр тулайым төбәк продуктына, берәмләп сауҙа итеү әйләнеше күләменә, тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек индикаторына һәм башҡа күрһәткестәргә ҡағылды. Республика ҡануниәтенең положениеларына ярашлы был аҙнала төҙәтмә индерелгән күҙаллау Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы ултырышында ҡараласаҡ.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Информационно-методический центр
Управления образования Администрации муниципального района
Туймазинский район Республики Башкортостан
Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение
средняя общеобразовательная школа № 1 с.Кандры
муниципального района Туймазинский район
Республики Башкортостан
Разработка урока
по башкирскому языку
Д.Бураҡаев "Урал"
3 класс
Ахуньянова Эльза Галиахметовна,
учитель башкирского языка
первой категории
Кандры, 2016 г.
Дәрестең темаһы: Д.Бураҡаевтың "Урал" әҫәре. Һүҙҙәр,һүҙбәйләнештәр,һөйләмдәр темаһын ҡабатлау һәм нығытыу. (3 класс) 121 - 122 се бит
Дәрестең маҡсаты : Д.Бураҡаевтың "Урал" әҫәре менән таныштырыу. Хикәйәнең йөкмәткеһе менән таныштырыу, уның эстәлеген асыу ; уҡыу, аңлау, һөйләү һәләттәрен камиллаштырыу; һүҙлек байлығын арттырыу; уҡыусыларҙа туған тәбиғәткә һоҡланыу, һөйөү, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү; Уҡыған әҫәрҙе тормош менән бәйләргә өйрәтеү. Уҡыусыларҙың тәбиғәт тураһында белемдәрен тәрәнәйтеү. Уҡыусыларҙың грамматика буйынса белемдәрен, һүҙлек менән эшләү күнекмәләрен нығытыу. Уҡыусыларҙың һүҙлек, телмәр һәләтлектәрен байытыу, тел байлығын арттырыу. Уҡыусыларҙың уҡыу, һөйләү һәм яҙыу телмәрен, һүҙлек эше аша башҡорт һүҙҙәренең мәғәнәләренә иғтибарын, ҡыҙыҡһыныуын үҫтереү. Дәрес төрө: яңы материал менән танышыу дәресе. Уҡытыу методы: күрһәтеү-аңлатыу, эҙләнеү методтары.
Уҡытыу алымдары: әңгәмә, һорау-яуаптар, мәҡәл әйтеү,таҡтала һәм дәфтәрҙә эш, һүҙлек менән эш, тәржемә итеү, уҡытыусының тасуири уҡыуы, уҡыусыларҙың “иптәшенә тапшырып” уҡыуы, ИКТ ҡулланыу, ял минуты, дидактик уйын, бармаҡ уйыны, ижади эш.
Предмет буйынса нәтижәләр: Һүҙҙәр,һүҙбәйләнештәр,һөйләмдәр темаһын ҡабатлау һәм нығытыу, уҡыу техникаһын камиллаштырыу.
Метапредмет буйынса нәтижәләре: дәрестә ҡуйылған маҡсатты аңлау, уны тормошҡа ашырырға тырышыу, дәреслектән кәрәкле мәғлүмәтте таба белеү, үҙ эшеңде, парыңдың эшен тикшерә алыу, грамматик теманы телмәрҙә ҡулланыу, уҡыған әҫәрҙе тормош менән бәйләй белеү, һорауҙарға яуап биреү, үҙ белемеңде бәйәләү.
Шәхси нәтижәләр: туған еребеҙҙең матурлығын аңлау.
Предмет ара бәйләнеш: туған еребеҙҙең матурлығын аңлау.
Принциптар: фәннилек, теория һәм практика берлеге, эҙмә-эҙлеклелек, коммуникатив.
Яңы термин-төшөнсәләр: Мөһабәт, сал, текә, ҡылған, шишмә, һанһыҙ.
Йыһазландырыу: Дәрескә презентация, һүҙлектәр, фотоһүрәттәр, кроссворд,”Урал батыр” китабы, компьютер, интерактив таҡта, мультимедиа проекторы, аудиокассета (башҡорт халыҡ), магнитофон, таҡта, аҡбур.
Психологик инеш. ( 6 минут)
1.1.Психологик кәйеф шарттары булдырыу. Уңыш ситуацияһы тыуҙырыу.
Дәрес алды шиғыры уҡыу.
Мотивация.(1 минут)
2.1 Артикуляцион аппаратты көйләү.
2.2.Дөрөҫ тын алыуға күнегеүҙәр.
Уҡыу мәсьәләһен булдырыу. (5 минут)
3.1. Кроссворд сишеү.
Уҡыу ситуацияһын тыуҙырыу.
4.1. Фонетик-орфоэпик күнегеүҙәр.
Дәрестең маҡсатын, йөкмәткеһен булдырыу. Актуалләштереү. (5 минут)
5.1Эште планлаштырыу. Маҡсат ҡуйыу.
Уҡыу ситуацияһының исемлеге. (12 минут)
6.1. Һүҙлек эше.
6.2. Үтелгәндәрҙе иҫкә төшөрөү.
6.3. Эштә ҡыйынлыҡ урынын табыу.
6.4. Һүҙбәйләнештәр,һөйләмдәр төҙөү.
6.5. Дәфтәрҙә эшләү.
6.6. Тексты тасуири уҡыу.
6.7. Текстың йөкмәткеһе буйынса әңгәмәләшеү.
6.8. Ял минуты.
6.9. Китап менән эш.
10. Региональ компонент ҡулланыу
11. Тәрбиәүи момент.
Нығытыу. (3 минут)
12. Үҙ аллы эш.
13. Төркөмдәрҙә эш.
14. Рефлекция. (3 минут)
15. Баһалау.
16. Уҡыусыларҙың тиҫтерҙәренең эшен баһалауы.
17. Өй эше биреү. (2 минут)
18. Йомғаҡлау. (1 минут)
Дәрестең киңәйтелгән план - конспекты
Эш төрҙәре
Уҡытыусы эшмәкәрлеге
Уҡыусы эшмәкәрлеге
Психологик инеш
1.
Психологик кәйеф шарттары булдырыу.
Уңыш ситуацияһы тыуҙырыу.
У. Һаумыһығыҙ, балалар!
Б. Һаумыһығыҙ!
У. Хәйерле көн теләп, ҡояш ҡалҡа, Уяналар ауыл, ҡалалар Үҙ телемдә һеҙҙе сәләмләйем: Хәйерле көн һеҙгә, балалар! Б. Хәйерле көн!
Дәрес алдынан уҡыусылар түңәрәккә баҫа. Уҡыусыларҙың ҡәйефен күтә-реү, рухи күтәренкелек барлыҡҡа килтереү. Бер-береһе менән иҫәнләшеүҙәре.
У. Башҡорттар элек-электән бер-береһенә ихтирам йөҙөнән ҡул бирешеп иҫәнләшкәндәр,бының өсөн мин беренсе уҡыусыға ҡулдан-ҡулға сәләм тапшырам,һәм һеҙ сылбыр буйынса ебәрегеҙ,иң һуңғы сәләмде миңә тапшырһын.
У. Шулай итеп,беҙ бер-беребеҙгә ярҙам итеп,фекерҙәребеҙ менән ур-таҡлашып эшләрбеҙ тип уйлайым. Дәресте күтәренке кәйеф менән башлап ебәрәйек. Ултырғыстарға ултырығыҙ!
Ултырғыстарға ултырыу
Дәрес алды шиғыры уҡыу
У. Афарин! Яратҡан дәрес алды шиғырын ҡабатлап үтәйекме?
Б. Ҡабатлайыҡ!
Башланып китте дәрес,
Беҙ матур ултырабыҙ.
“4”ле, “5”ле билдәләрен
Көн һайын арттырабыҙ.
Күмәкләп шиғыр юлдарын ҡабатлау.
У. Эйе. Туған башҡорт телебеҙ үҙенең матурлығы, нескәлеге менән беҙҙе һоҡландыра, шатландыра, беҙгә йән рәхәтлеге бирә.
Мотивация
2
Артикуля-цион апарат-ты көйләү. Тел төҙәт-кесте уҡыу.
У. Дәресте башлар алдынан тел-дәрҙе шымартып алайыҡ. Уның менән ни эшләйек?
Б. Уны уҡыйыҡ, тиҙ һәм дөрөҫ итеп әйтергә өйрәнеү күнекмәһе үткәрәйек.
Эҙ-эҙ-эҙ – Башҡорттар беҙ үҙебеҙ,
Үп-үп-үп – Милләттәр бит беҙҙә күп
Ҡа-ҡа-ҡа – Ҡалын урмандар беҙҙә,
Ҙә-ҙә-ҙә – Данлы Урал бар беҙҙә.
Орфоэпик күнегеүҙәр менән телде, телмәрҙе көйләү.
Тел төҙәткесте уҡыу.
Дөрөҫ тын алыуға күне-геүҙәр.
“Тәҙрәне таҙартабыҙ”
Танауҙан тын алыу, кире ауыҙҙан сығарыу.
Уҡыу мәсьәләһен булдырыу
Кроссворд сишеү. Килеп сыҡҡан һүҙҙе уҡыу.
Уҡытыусы менән әңгәмәләшеү.
3
Кроссворд сишеү.
У. Бөгөнгө дәрестең темаһын билдәләү өсөн кроссворд сишеп китәйек. 1)Беҙҙең райондың исеме.
Т У й м А з Ы
Ҡ У Р а й
А ғ и Ҙ е Л
С А Л а у А т
2)Башҡорт халҡының милли музыка ҡоралы.
3)Башҡортостандың иң ҙур йылғаһы.
4)Башҡорт халҡының милли батыры. У. Вертикаль буйынса беҙҙең ниндәй һүҙ килеп сыҡты? Б. Урал һүҙе. У. Нимә ул Урал? Б. Урал - тау, йылға, кеше исеме… У. Эйе, дөрөҫ! Беҙҙең республика ҡайҙа урынлашҡан икән? Б. Урал тауҙарында. У. Тимәк, беҙ бөгөн нимә тураһында һөйләшәсәкбеҙ? Б. Башҡортостан, Урал тураһында. У. Эйе, Башҡортостан, Урал тура-һында һөйләшәсәкбеҙ.
Уҡыу ситуацияһын тыуҙырыу.
4
Фонетик-орфоэпик күнегеү.
У. Урал тураһында шиғыр юлдарын кем уҡып ишеттерер? Был халыҡ йырының исеме лә "Урал". Д. Мин дежур.Мин уҡып ишеттерәм.
Уралдан ғына бейек, ай, тау булмаҫ, Уралҡайҙы һөймәҫ тә йән булмаҫ
(башҡорт халыҡ йыры)
Дежурҙы тыңлау.
Башҡорт теленең үҙенсәлекле өн-хәрефтәрен, һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтеп, шыма итеп дежур уҡыусы артынан күмәкләп ҡабатлау.
Иғтибарҙы таҡтаға йүнәлтеү.
Дәрестең маҡсатын, йөкмәткеһен билдәләү. Актуалләштереү.
5
Эште план-лаштырыу. Маҡсат ҡуйыу.
У. Был күнегеү нимә тураһында булды?
Б. Урал тураһында. У. Бөгөн дәрестә Диҡҡәт Бураҡаев-тың "Урал" исемле әҫәре менән танышырбыҙ.Нисек уйлайһығыҙ,беҙ тағы ла ниндәй эштәр үтәрбеҙ? Б. Дәфтәрҙә яҙма эш башҡарырбыҙ У. Бик күп эштәр башҡарырға теләйһегеҙ икән. Ул эштәрҙе баш-ҡарып, һеҙ нимәгә өйрәнерһегеҙ? Б. Белемебеҙҙе арттырырбыҙ. Б. Башҡортостан тураһында белемебеҙҙе тәрәнәйтербеҙ. Б. Урал тураһында күберәк белербеҙ. Б. Башҡорт телендә аралашырбыҙ. Б. Һүҙлек запасын арттырырбыҙ. Б. Грамматик теманы нығытырбыҙ. У. Эйе, балалар. Беҙ бөгөн һеҙҙең менән Урал тураһында белемебеҙ-ҙе тәрәнәйтербеҙ, тел байлығын арттырырбыҙ. Хикәйә менән та-нышырбыҙ. Шулай уҡ уҡыған әҫәрҙе тормош менән бәйләргә лә өйрәнербеҙ. Был – беҙҙең беренсе маҡсат.
Таҡтаға эленгән күргәҙмә материалға, дәреслектең алдан әҙерләп, асып ҡуйылған битенә таянып башҡарыласаҡ эштәрҙе күҙаллау.
Уҡыу ситуацияһының исемлеге
6
Һүҙлек эше
У. Тексты уҡығансы һүҙлек һүҙҙәре менән танышып үтәйекме?
Б.Эйе.
У. Уларҙы һүҙлек дәфтәренә яҙырға кәрәкме?
Б. Кәрәк.
У. Ни өсөн?
Б.Иҫтә ҡалдырыу өсөн.
Б. Аңларға еңел булһын өсөн.
У. Һүҙҙәрҙең тәржемәһе бармы?
Б.Юҡ.
У. Нимә эшләргә һуң? Б. Белгәндәрен төркөмләп тәржемә итергә.
Б. Һүҙлектән ҡарарға кәрәк.
У. Эште башланыҡ.
Мөһабәт - величественный; сал - седой; текә - крутой; ҡылған - ковыль; шишмә - родник; һанһыҙ - бесчисленный.
Иғтибарҙы таҡтаға йүнәлтеү. Слайдтан һүҙҙәрҙе уҡыу.
Белгән һүҙҙәрҙе тәржемә итеү.
Ҡалған һүҙҙәрҙе һүҙлектәр ярҙамында тәржемә итеү.
Һүҙлек һүҙҙәрен дәфтәргә яҙыу.
Һорауҙарға яуап биреү.
(Һүҙҙәрҙең яуаптары аҙаҡтан ғына килеп сыға.) Уҡыусылар үҙҙәрен тикшерәләр.
Үтелгәнде иҫкә төшө-рөү.
Эштә ҡыйын
лыҡ урынын табыу.
Һүҙбәйлә-нештәр төҙөү.
Һөйләм итеп үҫтереү.
У. Беҙ инде һүҙҙәр, һүҙбәйләнеш-тәр, һөйләмдәр менән танышбыҙ.
У. Уҡыусылар, мин һеҙгә һүҙҙәр бирәм, һүҙлек һүҙҙәренә ошо һүҙҙәрҙе ҡушып һүҙбәйләнештәр төҙөргә кәрәк буласаҡ:
сәс, тауҙар, үҫә Парлап эшләйәсәкбеҙ. Бер уҡыусы бирелгән һүҙҙән һүҙбәйләнеш тө-ҙөр, ә иптәше шул һүҙбәйләнеште һөйләмгә тултырыр. У. Беҙҙең алда ниндәй ҡыйынлыҡтар тыуыр икән? Б. Һүҙбәйләнештәрҙе дөрөҫ итеп төҙөргә. Б. Һүҙбәйләнештәрҙе һөйләм итеп үҫтерергә кәрәк буласаҡ. У. Ә хәҙер мөһабәт тауҙар һүҙбәйләнеше менән һөйләм төҙөйөк. (Башҡортостан - мөһабәт тауҙар иле) - уҡытыусы һөйләме.
Уҡыусылар һүҙбәйләнештәр, һөйләм-дәр төҙөп әйтәләр.
Башҡа уҡыусылар хаталарын төҙәтә.
Ҡайбер һөйләмдәрҙе бергәләп ҡабатлау.
Парлап эшләү.
Дәфтәрҙә эшләү.
У. Дәфтәргә числоны, эш төрөн, теманы яҙайыҡ.
У. Отошло төҙөлгән 2 һөйләмде дәфтәргә яҙып ҡуябыҙмы? Б. Ҡуябыҙ.
Дәфтәргә числоны, эш төрөн, теманы яҙыу.
2 һөйләмде дәфтәргә яҙыу.
Ике уҡыусы һөйләмдәрҙе әйтеп яҙҙыра.
Уҡыусыларҙың тиҫтерҙәренең эштәрен баһалауы.
Тексты тасуири уҡыу.
121 - 122 се биттәр.
У. Мин уҡый башлайыммы, әллә берәй уҡыусымы?
У. Ягеҙ әле, булмаһа, үҙем уҡып таныштырайым һеҙҙе был өҙөк ме-нән, ә һеҙ иғтибар менән ҡарап ба-рығыҙ, ҡәләм менән аңлашылмаған һүҙҙәрҙең аҫтына һыҙығыҙ.
Уҡыусыларҙың яуаптары.
Уҡытыусының өлгөлө уҡыуы.
Уҡыусыларҙың тыңлауы,
дәреслек буйынса ҡарап барыуҙары, һорауҙарға яуап биреү.
Текстың йөкмәткеһе буйынса әңгәмәлә-
шеү.
У.Һеҙгә ниндәй һүҙҙәр аңлашылманы?
Б.
У.Парлап эшләп алайык әле. Беренсе һүҙҙе 1се парталағы пар аңлата. Һ.б.
У. Текст нимә тураһында? Б.Урал тураһында. У. Нимә ул Урал? (тауҙар теҙмәһе) Урал тауҙары ниндәй? (мөһабәт, бейек, мәғрур,текә, бай) Был тауҙарға ни өсөн Урал тип исем ҡушҡандар?
Аңлашылмаған һүҙҙәрҙе аңлатыу. Әңгәмә ҡороу.
Ял минуты.
У. Арып та киттегеҙ кеүек,үҙебеҙҙең тыуған илебеҙ тураһында әйтелгән һүҙҙәрҙе ҡабатлап,ял итеп алайыҡ. У. Беҙҙең Башҡортостанда
Шулай бөгөлә талдар.
Шундай бейек тауҙар,
Шулай ҡағына ҡаҙҙар.
Шулай ырғып алалар,
Шунан шым ғына ултырып
Тағы белем алалар.
Башҡорт өндәрен дөрөҫ әйтеп һөй-ләмдәрҙе ҡабатлау. Хәрәкәттәр яһау.
Китап менән эш.
У. Ял да иттек. Эште дауам итәйек. Ә хәҙер тексты ярым тауыш менән үҙ аллы уҡып сығығыҙ.
У. Артабан тексты “иптәшеңә тапшырып” уҡып сығайыҡ. Кем уҡый башлай?
Уҡыусыларҙың үҙ аллы уҡыуы.
Дәреслектән ҡарап барып, дауам итеп уҡыуҙары.
Региональ компонент ҡулланыу.
Тәрбиәүи момент.
У.Афарин,уҡыусылар! У. Республикабыҙҙа 10 йыл инде "Урал батыр" эпосын яттан һөйләүселәр конкурсы үткәрелә. 2011 йылда был конкурс беҙҙең районда Ҡандракүл буйында үткәрелде. Беҙҙең район уҡыусылары ла был бәйгелә ҡатнашып яҡшы урындар алды. Бына был китап - "Урал батыр" эпосы. Һеҙ уны китапхананан алып уҡый алаһығыҙ.
У. Был әҫәр һеҙгә оҡшанымы? Һеҙ Урал тауҙары тураһында нимәләр белдегеҙ? Эйе, уҡыусылар, беҙҙең Ватаныбыҙ, Уралыбыҙ бик матур, бай. Уны икенсе Швейцария тип тә йөрөтәләр. Беҙ уның менән һоҡланабыҙ, ғорурланабыҙ. Беҙгә, киләсәк быуынға ошо матурлыҡты һаҡларға, яҡларға кәрәк.
Һорауҙарға яуап биреү.
Нығытыу
7
Үҙ аллы эш.
Һайланма уҡыу.
Төркөм
дәрҙә эш.
У.Уҡыусылар, беҙҙең алда ҡатмар-лы эш тора. Слайд һүрәттәренә тап килгән юлдарҙы табып уҡырға кәрәк буласаҡ. а) Европа - Азия; б) Тауҙар - йылғалар;
Тап килгән юлдарҙы табып уҡыу.
Иптәштәреңдең хатаһын төҙәтеү.
Төркөмдәрҙә эшләү.
Уҡыусыларҙың фекерләшеүе, тиҫтерҙәренең эштәрен баһалауы.
Уҡыусылар-ҙың теманы аңлау кимә-лен тик-шереү.
У.Уҡыусылар, хәҙер әйҙәгеҙ үҙебеҙҙе тикшереп ҡарайыҡ әле.
Алған белемдәребеҙҙе тест ярҙамында тикшереп китербеҙ.
1. Текста ниндәй тауҙар тураһында һүҙ бара?
а) Памир тауҙары;
б) Урал тауҙары;
в) Алтай тауҙары;
2. Текстың авторы кем?
а) Диҡҡәт Бураҡаев ;
б) Мостай Кәрим ;
в) Зәйнәп Биишева ;
3.Был тауҙарҙы ни өсөн шулай атағандар? а) Урал исемле малай булған; б) Урал исемле йылға хөрмәтенә; в) Урал батыр хөрмәтенә ;
Тест һорауҙарына яуап биреү.
Бер-береһенең хаталарын төҙәтеү.
Рефлекция
8
Йомғаҡлау әңгәмәһе.
Баһалау.
Дәресебеҙҙең маҡсаты ниндәй ине?
Маҡсатыбыҙға ирештекме?
Нимә белдек?
Кемдәр бик һәйбәт эшләне?
Кемдәр үҙҙәрен маҡтай алалар?
Кем иптәшен маҡтарға теләй? Ни өсөн?
Кем бөгөн алған белемен киләсәктә ҡуллана алам, бөтәһен дә аңланым тип уйлай, йәшел түңәрәк күтәрегеҙ.
Кемгә әле белемдәрен нығытырға кәрәк, һеҙ һары түңәрәк күтәрегеҙ.
Кемгә бөгөн бик ауыр булды, кемгә ярҙам кәрәк ҡыҙыл түңәрәк күтәрегеҙ
Бик тырышып эшләнегеҙ. Рәхмәт!
Баһаларҙы ҡуйырға ярҙам итегеҙ әле, балалар.
Уҡытыусы һорауҙарына яуаптар биреү.
Уҡыусыларҙың фекерләшеүе, тиҫтерҙәренең эштәрен баһалауы.
Күмәкләп баһалар ҡуйыу.
Өй эше
9
Өй эше биреү.
1.Тексты тасуири уҡырға.
2.Тексты тасуири уҡырға, һорауҙарға яуап бирергә.
3.Тексты тасуири уҡырға, һорауҙарға яуап бирергә, йөкмәткеһен һөйләргә.
Өй эштәрен көндәлеккә яҙыу.
Йомғаҡлау
10
У. Дуҫтарым! Һеҙ бөгөн бик күп нә-мәләрҙе белдегеҙ, иҫкә төшөрҙөгөҙ, дуҫ булып эштәрҙе башҡарҙығыҙ. “Ағасты – япраҡ биҙәй, кешене – хеҙмәт биҙәй” – тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Һеҙҙең тырышлығығыҙ юҡҡа булманы. Дәресебеҙ бик матур үтте. Ҙур рәхмәт һеҙгә! Һаубулығыҙ!
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Фото:
Башҡортостан архитекторы Японияның абруйлы премияһына лайыҡ булды
Фото:
Башҡортостан архитекторы Ришат Муллагилдин абруйлы «AIDA AWARDS-2011» премияһына лайыҡ булды. Был хаҡта Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Йыл һайын бирелә торған билдәле Япония архитекторы Такефуми Айда исемендәге премия Японияла 2000 йылдан алып Сибаура технология институты менән «Профессиональ ҡаҙаныштар ярҙамында бөгөнгө йәмғиәтте үҫтереүгә уникаль өлөш индергән өсөн» тапшырыла. Премия жюрийы составына Японияның билдәле хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ үткән йыл лауреаттары инә.
Быйыл яҡташыбыҙ менән бер рәттән йәнә ике кеше (Соекава Митсуи, Тетсуя Нисида) премия лауреаты булды. Әйтергә кәрәк, Ришат Муллагилдин – тәүге сит ил лауреаты.


text:
Фото:
Мәскәүҙә Рәсәй Президенты Башҡортостан Президенты менән осрашты
Фото:
Кесе йома, 21 октябрҙә, дәүләт башлығының «Горки-9» резиденцияһында Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән осрашты.
Осрашыу барышында Рөстәм Хәмитов үҙенең төбәк башлығы вазифаһында эшләүенең тәүге өс айы һөҙөмтәләре хаҡында һөйләне. «Республикала ил етәкселеге тарафынан ҡуйылған бөтә бурыстар ҙа үтәлә», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.
Дмитрий Медведев республикала социаль программаларҙы, беренсе сиратта, өлкән йәштәге кешеләргә ярҙам күрһәтеүгә йүнәлтелгәндәрен бойомға ашырыу барышы менән ҡыҙыҡһынды. Дәүләт башлығы ауыл ерендә йәшәүсе өлкәндәрҙе медицина хеҙмәтләндереүе һәм дарыуҙар менән тәьмин итеү юҫығында эштәр нисек тороуына иғтибар йүнәлтте һәм, фельдшер-акушерлыҡ пункттарын үҫтереүҙең социаль ярҙамдың өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе булырға тейешлеген айырып билдәләне. Бөгөн фельдшер пункттарының хоҡуҡтары киңәйҙе. Атап әйткәндә, уларға халыҡты дарыуҙар менән тәьмин итеү мөмкинлеге бирелде. Хәмитов бөгөнгө көндә Башҡортостанда меңдән артыҡ фельдшер-акушерлыҡ пункттары булыуын, төбәктә уларҙы ремонтлау һәм яңыртыу буйынса маҡсатлы программа ғәмәлгә ашарылыуын билдәләп үтте.
Республика башлығы РФ Президентына бер нисә йыл инде Башҡортостан пенсионерҙары өсөн эшләп килгән «халыҡ университеттары» системаһы хаҡында һөйләне. Атап әйткәндә, компьютер менән эшләргә өйрәтеү курстары айырыуса популяр. Әлә йөҙләгән пенсионер уҡып сыҡҡан, төбәк властары ярҙамында был эш дауам итәсәк.
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ өлкәндәр өсөн 2011 йылда ғәмәлгә ашырыла башлаясаҡ яңы программа тураһында һөйләне. Пенсионерҙар өсөн республика бюджеты средстволары иҫәбенә Рәсәйҙең төрлө ҡалаларына туристик экскурсиялар ойоштороласаҡ.
Ил Президенты был башланғысты хупланы һәм әлегәсә Рәсәйҙә бындай проекттар хаҡында ишетмәүен, Башҡортостандың уны тормошҡа ашырыу буйынса тәүге һынау төбәге буласағы хаҡында әйтте. Дмитрий Медведев билдәләп үтеүенсә, Башҡортостандың үҙендә лә, күрше төбәктәрҙә лә иҫтәлекле урындар байтаҡ.
Рөстәм Хәмитов 2011 йылға Башҡортостан бюджетында өлкән йәштәге кешеләр менән социаль эш алып барыуҙың бындай төрҙәрен үҫтереүгә тиҫтәләгән миллион һум аҡса ҡаралыуын әйтте.


text:
Белоретта ветерандарға торлаҡ сертификаттары тапшырылдыФото: Ольга Колесникова
Белоретта ветерандарға торлаҡ сертификаттары тапшырылды
Белоретта ветерандарға торлаҡ сертификаттары тапшырылдыФото: Ольга Колесникова
Белорет районында «Ветерандар тураһында»ғы Федераль законды тормошҡа ашырыу дауам итә.
Шаршамбы, 28 ноябрҙә, район хакимиәте башлығы Владислав Миронов тантаналы рәүештә ике ветеранға федераль бюджет иҫәбенә торлаҡ һатып алыуға йәки төҙөүгә бер тапҡыр бирелә торған аҡсалата түләү биреү тураһындағы сертификаттар тапшырҙы.
Танытмаларҙы Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусының тол ҡатыны Татьяна Петрова (Сәрмән ауылы) һәм Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды Василий Егупов (Белорет ҡалаһы) алды.
Владислав Миронов ветерандарҙы был шатлыҡлы ваҡиға менән ҡотлап, уларға ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм оҙон ғүмер теләне, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


text:
Рәсәйҙә тимер юл билеттарына хаҡ арта
Дәүләт эсендәге дөйөм файҙаланыуҙағы тимер юл транспортында юл йөрөүгә тариф ставкалары 2012 йылдың 1 ғинуарынан 10 процентҡа артасаҡ, тип хәбәр итә РФ Тарифтар буйынса федераль хеҙмәт. Пассажирҙар ташыуға бәйле өҫтәмә хеҙмәттәргә хаҡтар ҙа ошондай уҡ күләмгә артасаҡ.
Йәнә ведомство сайтында билдәләнеүенсә, алыҫ араға йөрөүсе поездар составындағы плацкарт һәм дөйөм вагондарҙа юл йөрөү тарифтары кимәленә, ғәҙәттәгесә, 2012 йылдың календарь осорҙары буйынса айырымланған индекстар билдәләнә. Миҫал өсөн, байрам алдынан, 8 майҙа, Еңеү байрамы – 9 майҙа тарифтар 50 процентҡа кәметеләсәк. Ә Яңы йыл алды көндәрендә, 29 һәм 30 декабрҙә, юл йөрөү, киреһенсә, ҡыйбатланасаҡ: ставкалар үҫеше был арала иң юғары нөктәһенә етеп, 20 процентты тәшкил итәсәк.
Тарифтарҙың йыллыҡ уртаса кимәле йылдың 97 көнөндә генә ғәмәлдә, башҡа ваҡытта арттырылған йәки кәметелгән ставкалар ҡулланыла, тип билдәләй Тарифтар буйынса федераль хеҙмәт.
Башҡортостан эсендә юл йөрөүгә килгәндә иһә, БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетында әйтеүҙәренсә, «2012 йылда Башҡортостан Республикаһы бюджетынан финанслау планлаштырылған күләмдә булһа, шулай уҡ ҡала яны тимер юл компанияларына инфраструктура хеҙмәттәренән файҙаланыуға ташламалар бирелһә, республика биләмәһендә электр поездарында юл йөрөүгә хаҡтарҙы арттырыу планлаштырылмай».


text:
Башҡортостан вәкилдәре Бөтә Рәсәй йәштәр профсоюз слетында ҡатнашасаҡ
21-25 июлдә Мәскәү өлкәһендә «Чкаловск — 2010» Бөтә Рәсәй йәштәр профсоюз форумы үтәсәк. Был сара Рәсәй ирекле профсоюздар федерацияһы ойошторолоуының 20 йыллығы айҡанлы үткәрелә.
Беҙҙең республиканан форумда тармаҡ профсоюздарына ҡараған йәштәр советының 15 активисынан торған Башҡортостан профсоюздар федерацияһы командаһы сығыш яһаясаҡ. Улар иҫәбендә «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Газ-сервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкилдәре, экономистар, табиптар, Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары, почта һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре бар.
Форум сиктәрендә лидерлыҡ һәм командала эшләү сифаттарын формалаштырыуға йүнәлтелгән тренингылар һәм мастер-кластар үткәреү планлаштырыла. Бында алған белем профсоюздың йәш активистарына һөнәри өлкәлә лә, шулай уҡ ижтимағи эшмәкәрлектә лә ярҙам итәсәк.
Бөгөн Рәсәй профсоюздары йәштәрҙе стратегик ресурс итеп күрә һәм йәштәрҙең социаль-иҡтисади мәнфәғәтен яҡлауға, үҫеп килеүсе быуынды әүҙем профсоюз эшмәкәрлегенә йәлеп итеүгә йүнәлтелгән йәштәр сәйәсәтен ғәмәлгә ашыра. Әммә йәштәр менән бындай системалы, маҡсатлы эште илебеҙҙең бар профсоюз ойошмалары ла алып бармағанға күрә, был яңы ағзалар килеүенә булышлыҡ итмәй, профсоюз активының йәшәреү процесына ҡамасаулай. Шуға күрә Рәсәй ирекле профсоюздар федерацияһы менән ошондай форумдар үткәреү тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Илдең барлыҡ төбәктәренән йыйылған йәштәрҙе тиң шарттарҙа уҡытып, артабан улар ярҙамында урындарҙа профсоюз эшмәкәрлеген әүҙемләштереү – уның төп маҡсаты.


text:
Башҡортостандың алты районында шәкәр сөгөлдөрөн йыйыуға төштөләр
Башҡортостан хужалыҡтары шәкәр сөгөлдөрөн йыйыуға төштөләр. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көнгә был культураны алты район аграрийҙары йыя башлаған.
Әлеге ваҡытта шәкәр сөгөлдөрө 595 гектар майҙанда ҡаҙып алынған. Иң юғары эш темптары Баҡалы районында күҙәтелә, унда был техник культура өсөн бүленгән майҙандарҙың 10 процентында сөгөлдөр йыйылған.
Төбәктә уртаса уңыш гектарынан 342 центнер тәшкил итә, әлеге ваҡытта 20,3 мең тоннанан ашыу татлы тамыраҙыҡ ҡаҙып алынған. Шул уҡ ваҡытта иң юғары уңыш Благовар районында теркәлгән, унда гектарынан 528 центнер сөгөлдөр йыйып алалар.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яҡынса күҙаллауҙар буйынса, республикала һәр гектарҙан 250-шәр центнер шәкәр сөгөлдөрө йыйып алыу планлаштырыла. 2013 йылда Башҡортостанда был культура йәмғеһе 55,2 мең гектар майҙанда сәселде. Үткән йыл менән сағыштырғанда, был 1,5 процентҡа күберәк.
Насар һауа шарттары арҡаһында сәсеүлектәрҙең бер өлөшө һәләк булды, шуға күрә республика аграрийҙары шәкәр сөгөлдөрөн 52,6 мең гектар майҙанда, йәғни сәсеүлектәрҙең 95 процентында йыйып аласаҡ.


text:
19 майҙа баш ҡалала граждандар өсөн экологик өмәләр үтә
Шәмбе, 19 майҙа, Өфөнөң Ленин районы Нижегородка биҫтәһендә урынлашҡан күл буйын сүп-сарҙан таҙартыу буйынса өмә үтә.
Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, күл буйын сүп-сарҙан таҙартыуҙа волонтерҙар, мәктәп уҡыусылары, шулай уҡ йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашасаҡ.
Шул уҡ көндө «Мусора.Больше.Нет» экология йәмәғәт хәрәкәте бер нисә өмә үткәрә. Граждандар өсөн экологик өмәләр Аврора урамындағы, Мәжит Ғафури исемендәге парк артындағы урмандарҙа, шулай уҡ Еңеү паркы биләмәһендә ойошторола.
Ҡаланы сүп-сарҙан таҙартыу һәм төҙөкләндереүгә һәр өфөлө үҙ өлөшөн индерә ала.
Экологик өмәләр 10 сәғәттә башлана.


text:
«Полиэф»ҡа бөтә юғалтыуҙарҙың 13 проценты тура килә
«Полиэф» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә юғалтыуҙар 2008 йылда миллиард ярымдан 1,6 миллиард һумға тиклем артты.
Дүртөйлөлә үткән зона кәңәшмәһендә иҡтисади үҫеш министрының беренсе урынбаҫары Марат Минасов хәбәр итеүенсә, республикалағы бөтә юғалтыуҙарҙың 13 проценты «Полиэф»ҡа тура килә.
Полиэфир комплексындағы хәлгә БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев аңлатма бирҙе:
— Унда артыҡ ҙур проблемалар юҡ. Предприятиеның үҙенең ағымдағы эшмәкәрлеге – зыянһыҙ. Ул килем килтерә. Ҡасандыр предприятиены республика финанслай ине, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов уға ныҡ ярҙам итте. Республика бюджетынан уға 7,5 миллиард һум аҡса тотонолдо. Ләкин эштәрҙе тамамлау һәм тәүге продукция алыу өсөн тағы кәмендә һигеҙ миллиард һум аҡса талап ителде. Был аҡсалар кредит учреждениеларынан алынды. Тимәк, бөгөн предприятиеның төп эшмәкәрлегенә бурыстар өҫтәлә. Бөгөн беҙ акционерҙар менән бергә был предприятиены «таҙартыу» менән шөғөлләнәбеҙ, төп эшмәкәрлеккә ҡамасауламаһындар өсөн мөмкинлектәр эҙләйбеҙ.
«Полиэф»та, заем средстволарының бер өлөшө сит ил валютаһында алынғайны, тип хәбәр иттеләр. Финанс көрсөгө эҙемтәһендә барлыҡҡа килгән курс айырмаһы бурыс йөкләмәләренең артыуына килтерҙе.


text:
Ҡыҫҡа ваҡытлы кредиттар инвестицион проекттарҙы тотҡарлай
Республиканың ҡайһы бер предприятиеларында инвестицион проекттарҙың тотҡарланыуын белгестәр уларҙың ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән кредиттар иҫәбенә финансланыуы менән аңлата.
— Кредиттар баланста ҡыҫҡа ваҡытлы, тип билдәләнгән, ләкин улар аҡса әйләнешен тулыландырыу өсөн түгел, ә инвестицияларҙы финанслау өсөн алынған, — тип аңлата механизмды БР Милли банкы рәйесе Рөстәм Мәрҙәнов. – Йәғни формаль рәүештә кредит ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән, ләкин был кредит менән алмаштырылған үҙҙәренең средстволары инвестицион проектты финанслауға йүнәлтелгән. Шулай итеп, отчет буйынса (ҡағыҙҙа) предприятие проектты үҙ аҡсаһына финанслай, ә ысынында – ҡыҫҡа ваҡытлы кредит иҫәбенә.
Финанс көрсөгө арҡаһында банктар кредитлау шарттарын ҡәтғиләштерҙе, ә “инвестицион” ҡыҫҡа ваҡытлы кредит алған предприятиелар быға әҙер булмай сыҡты. Уның һөҙөмтәһендә бер нисә предприятиеларҙа инвестпроекттар туҡтатылды.


text:
Фото:
Өфөлә 315 ветерандың фатиры ремонтланған
Фото:
Еңеүҙең 65 йыллығын байрам итеү алдынан башланған Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары торлағына ремонт Өфөлә һуңғы стадияһына яҡынлашты. Бөгөн Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялаловтың хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта 315 фатирҙа ремонт үткән. Шуларҙан 180 фатирҙа ремонт ҡала бюджеты средстволары иҫәбенә эшләнгән, 60 фатирҙа ремонт Өфөнөң депутаттар корпусы тырышлығы арҡаһында башҡарылған, башҡа осраҡтарҙа ветерандар торлағы бюджеттан тыш средстволар иҫәбенә ремонтлаған.
Йыл аҙағына тиклем йәмғеһе 379 ветерандың фатирында ремонт үткәреү планлаштырыла.


text:
Фото:
Раил Сарбаев халыҡтан ит һәм һөт һатып алыу буйынса яңы проект башлау эшен йөкмәтте
Фото:
Башҡортостандың бер йәки ике районында шәхси хужалыҡтарҙан ит һәм һөт һатып алыуҙы ойоштороу буйынса пилот проекты ғәмәлгә ашырыласаҡ. Бындай пилот проектын әҙерләү һәм ҡулланыуға индереүҙе БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты менән берлектә республиканың Ауыл хужалығы министрлығына йөкмәтте.
— Халыҡтан ауыл хужалығы продукцияһын ойошҡан рәүештә йыйып алыуҙы тәьмин итеү өсөн булдырылған ауыл хужалығы етештереү кооперативтары әлегә нәтижәле эшләмәй, — тине БР Хөкүмәте ултырышында Хөкүмәт Премьер-министры Раил Сарбаев. – Эшкәртеү менән шөғөлләнгән предприятиелар менән 2009 йылда, халыҡтың шәхси хужалығы мөмкинлектәренән сығып ҡарағанда, ни бары 8,8 процент һөт һәм бер проценттан да кәмерәк күләмдә ит һатып алынған.
Был проектты ғәмәлгә ашырыу өсөн заманса ҡорамал һәм техника менән йыһазландырылған махсус предприятие ойошторорға кәрәк буласаҡ.


text:
Өс район хеҙмәтсәндәре иген сәсеүҙе тамамланы
Өс район игенселәре май байрамдарында яҙғы иген культураларын сәсеүҙе тулыһынса тиерлек тамамланы. Былар Дүртөйлө, Ҡырмыҫҡалы һәм Архангел районы хужалыҡтары. Был муниципалитеттарҙың аграрийҙарына биш проценттан да аҙыраҡ майҙандарын сәсеп бөтөргә ҡалған.
— Башлыса майҙың икенсе яртыһында сәселергә тейешле йылы яратыусы ҡарабойҙай һәм тары ғына ҡалды, — тип аңлатма бирҙеләр сәсеү барышына БР Ауыл хужалығы министрлығында. – Шулай булғас, был райондарҙа иген сәсеү тамамланды, тиергә мөмкин.
Республикала урыны менән бер аҙ ямғырҙар үтеүенә ҡарамаҫтан, байрам көндәрендә сәсеү кампанияһының ҡыҙыу темпта алып барылыуын билдәләргә кәрәк. Райондарҙың күбеһендә өс көндә планлаштырылған майҙандарҙың тағы өстән бер өлөшөндә яҙғы культуралар сәселгән.
Республика буйынса дөйөм алғанда 811 мең гектарҙа яҙғы сәсеү үткәрелгән. Был — планға ҡарата 43 процент, шуларҙың 661 мең гектарын яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары биләй (55 процент).
2012 йылғы сәсеү кампанияһы республикала тамамланыу стадияһына яҡынлаша.


text:
Өфөнөң хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек кәмей
Өфөнөң хеҙмәт баҙарында хәлдәр яҡшырғандан яҡшыра. 2012 йыл башы менән сағыштырғанда, июнь аҙағында теркәлеүсе эшһеҙлек кимәле бер юлы бер нисә пунктҡа кәмеп, 1,34 процентҡа етте.
Хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлек, йәғни бер вакансияға дәғүә иткән граждандар иҫәбе әле 0,35-кә тиң. Ағымдағы йылдың ғинуарында был күрһәткес Өфөлә 1,1-ҙе тәшкил иткәйне, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенән.
Йыл башынан алып ҡаланың хеҙмәт биржаһы ярҙамында йәмғеһе 11 мең эшһеҙ эшкә урынлашҡан.
Әлеге мәлдә баш ҡаланың вакансиялар банкында 23 меңләгән позиция иҫәпләнә. 2012 йыл башынан алып мәшғүллек үҙәгенә предприятиелар һәм ойошмалар менән 61 мең буш эш урыны тураһында мәғлүмәт бирелгән.
Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә бөгөн 7900-ҙән ашыу кеше иҫәптә тора, шуларҙың 400-ҙән ашыуы хеҙмәт баҙарында талап ителгән һөнәрҙәргә уҡып йөрөй.


text:
Рөстәм Хәмитов Салауат ҡалаһына 65 йыл тулыуға арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаныФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Салауат ҡалаһына 65 йыл тулыуға арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаны
Рөстәм Хәмитов Салауат ҡалаһына 65 йыл тулыуға арналған тантаналы йыйылышта сығыш яһаныФото: Андрей Старостин
1 июндә Салауат ҡалаһы халҡы өс байрам — Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөн, ҡалаға һәм «Газпром нефтехим Салауат» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә 65 йыл тулыуҙы билдәләй.
Тантаналы сараларҙа Башҡортостан Президенты ла ҡатнашты. Предприятие тураһында һүҙ йөрөтөп, Рөстәм Хәмитов «Газпром нефтехим Салауат» компанияһының республикала ғына түгел, ә тотош илдә химия һәм нефть эшкәреү сәнәғәтенең флагманы булып тороуын билдәләне.
— «Газпром нефтехим Салауат» компанияһы һәр яҡлап үҫешә. Был заманса предприятие һәр ваҡыт яңыртылып тора, заманса производстволар булдырыуға ул ҙур ресурстар йүнәлтә. Бындай предприятиеларҙың ҡала мөхитен яҡшыртыуға, мәктәптәр, дауаханалар, парктар, спорт объекттарын төҙөүгә ресурстар йүнәлтеүе үтә һөйөнөслө, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Әйткәндәй, комбинат һәр ваҡыт республика иҡтисадына ярҙам итте һәм киләсәктә лә шулай буласаҡ.
— Бөгөн Салауат ҡалаһында көн матур. Яҡшы һауа торошо урамда ғына түгел, күңелдәрҙә лә тантана итә, — тине Башҡортостан Президенты. – Беҙ яңыртылған мәҙәниәт паркында булдыҡ, яңы балалар дауаханаһын, башҡа объекттарҙы ҡарап сыҡтыҡ. Заманса ысул менән биҙәлгән йорт фасадтарын күрҙек. Быларға ҡарап, шуны аңлайһың: тормош, дөйөм алғанда, дөрөҫ йүнәлеш буйынса бара, беҙ үҫешәбеҙ, алға табан барабыҙ. Әлбиттә, етешһеҙлектәр ҙә, эшләнәһе эштәр ҙә бихисап, әммә тормоштоң һәр мәлендә ыңғай яҡтар бар. Һәм беҙ шул ыңғай яҡтарҙы күбәйтергә тырышабыҙ.


text:
Муниципаль район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтарының семинарында кадрҙар һәм информацион сәйәсәт мәсьәләләре тикшерелә
Муниципаль район һәм ҡала округы хакимите башлыҡтарының семинарында бөгөн кадрҙар һәм информацион сәйәсәт мәсьәләләре тикшерелә.
Семинарҙа ҡатнашыусылар алдында БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов сығыш яһап, урындағы үҙидара системаһында кадрҙар сәйәсәтенең төп йүнәлештәрен анализлаясаҡ, ә БР Президенты янындағы дәүләт советнигы, тарих фәндәре кандидаты Сергей Лаврентьев 2010 йылда республикала мәғлүмәт сәйәсәте өлкәһендәге өҫтөнлөклө мәсьәләгә иғтибарын йүнәлтәсәк. БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Рәмил Мәзитов 2009 йылда Башҡортостанда үткән муниципаль һайлау кампанияларына йомғаҡтар яһай, һәм киләһе йылға эштәрҙе билдәләй. Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы етәксеһе Әкрәм Ғәниев сығышын алдағы халыҡ иҫәбен алыуға арнай. Район һәм ҡала хакимиәте башлыҡтары артабан муниципаль берәмектәрҙе үҫтереү стратегияһын әҙерләү буйынса эшлекле уйын- дәрестә ҡатнашасаҡ.
Бөгөн – семинарҙың һуңғы көнө, шуға күрә уның ҡатнашыусылары алып барылған эштәргә йомғаҡтар яһап, тест үтәсәк, уның һөҙөмтәләре нигеҙендә муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтарына квалификация күтәреү буйынса ҡыҫҡа ваҡытлы курс үтеүҙәре тураһында танытмалар тапшырыласаҡ.


text:
Ағас әҙерләүҙең яңы нормалары ғәмәлгә инә башланы
Лесничестволар БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай быйыл апрель айында раҫлаған яңы нормативтар буйынса граждандарҙан ағас әҙерләүгә документтар ҡабул итә башланы.
Республиканың Урман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, "Башҡортостан Республикаһында урман мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында" закондың ҡайһы бер пункттары ярайһы уҡ үҙгәртелде. Мәҫәлән, торлаҡ йорт төҙөүгә хәҙер — 25 йылға бер тапҡыр 150 кубометр, ә торлаҡты ремонтлауға һәм реконструкциялауға 15 йылға бер тапҡыр 50 кубометр ағас бүленәсәк.
Ихата ҡаралтыларын төҙөү өсөн бүленгән ағас күләме өс тапҡырға арттырылды: 15 йылға бер тапҡыр 50 кубометрға яҡын. Элек был маҡсаттарға 10 йылға бер тапҡыр иң күбе 15 кубометр тотонорға рөхсәт ителә ине. Ихата ҡаралтыларын ремонтлауға хәҙер биш йылға бер тапҡыр 15 кубометр бүленәсәк. Законға үҙгәрештәр индергәнгә тиклем был маҡсатҡа ошо арауыҡта биш кубометр ғына бүленә ине.
Бынан тыш, янғын йәки стихиялы бәлә-ҡаза һөҙөмтәһендә торлағынан мәхрүм ҡалған, шулай уҡ икенсе урынған күсенгән граждандар, билдәләнгән арауыҡты иҫәпкә алмайынса, төҙөлөш өсөн ағас әҙерләй ала.
Ағас әҙерләүгә рөхсәт өсөн түләү биш меңдән 25 мең һумға тиклем тәшкил итә. Ағасты үҙ аллы ҡырҡып алалар.


text:
Республикала 3 меңгә яҡын уҡыу йортон тамамлаусы мәшғүллек хеҙмәте ярҙамында эш тапҡан
Ағымдағы йылдың тәүге ун айы эсендә Башҡортостандың Халыҡ мәшғүллеге хеҙмәтенә 5 меңгә яҡын уҡыу йортон тамамлаусы мөрәжәғәт иткән. Уларҙың 3 меңгә яҡыны йәғни 60 проценты эшкә урынлаштырылған.
Башҡортостандың Халыҡ мәшғүллеге дәүләт хеҙмәте идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте органдарында иҫәптә тороусы йәштәр составы киләһесә: 48 процент – юғары уҡыу йорттарын тамамлаусылар, 41 процент – урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусылар һәм 11 процент – башланғыс һөнәри белем биреү учреждениеларын тамамлаусылар.
Әлеге ваҡытта рәсми рәүештә теркәлеүселәрҙең һәр дүртенсеһе – йәш кеше. Бөгөнгө көнгә республикала 16-29 йәшлек 7 меңдән ашыу эшләмәгән йәш кеше иҫәпләнә.


text:
26-27 октябрҙә Өфөлә бөтә Рәсәй финанс конференцияһы үтәсәк
26-27 октябрҙә Өфөлә финанс белемде үҫтереү буйынса конференция үтәсәк. Рәсәй кимәлендәге был сараны РФ Үҙәк банкыһы Башҡортостандың Милли банкыһы нигеҙендә үткәрә, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына республика Хөкүмәтенән.
Рәсәй банкы һәм уның территориаль бүлексәләре, РФ Финанстар министрлығы, Федераль һалым хеҙмәте, Финанс баҙарҙары буйынса федераль хеҙмәт, РФ Пенсия фонды, Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт, «Вкладтарҙы страховкалау буйынса агентлыҡ» дәүләт корпорацияһы, финанс баҙарында ҡатнашыусыларҙың һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлаусыларҙың йәмәғәт берекмәләре етәкселеге һәм вәкилдәре форум эшендә ҡатнашасаҡ.
Конференцияла ҡатнашыусылар Рәсәй төбәктәрендә халыҡтың финанс белемен арттырыу буйынса милли программа барышын, уны ғәмәлгә ашырыуҙа һәр ведомствоның ролен һәм төрлө кредит ойошмаларының быға оҡшаш корпорация программаларын, шулай уҡ финанс хеҙмәттәр менән ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау системаһын камиллаштырыу мәсьәләһен тикшерәсәк.


text:
Алгоритм
Математикала һәм компьютер фәндәрендә алгоритм (фарсы телендә خوارزمی [al-Khwārazmī]) – этаплап иҫәпләү процедураһы. Анығыраҡ әйткәндә, алгоритм – мәсьәләне сисеүҙең аныҡ күрһәтмәләрҙән торған сикле теҙмә рәүешендә сағылдырылған ысулы. Алгоритм ярҙамында иҫәпләү процедураһы башланғыс күрһәтмәнән кереү мәғлүмәттәре менән башланып, башҡарылыу барышында эҙмә-эҙлекле аныҡ күрһәтмәләр аша үтә һәм, аҙаҡта сығыу мәғлүмәттәре булдырып, һуңғы күрһәтмәлә тамамлана.
Алгоритм төшөнсәһе математиканың төп, башланғыс төшөнсәләре иҫәбенә керә. Алгоритмик иҫәпләү процестары бик борондан билдәле. Шулай ҙа был төшөнсә XX быуат башында ғына асыҡтан-асыҡ формалаша.


text:
Башҡортостан Президенты Елена Скрынникты яңы вазифаһы менән ҡотланы
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов Елена Скрынникка Рәсәй ауыл хужалығы министры вазифаһына тәғәйенләнеүе менән ҡотлап телеграмма ебәрҙе. Телеграммала шулай тиелә:
"Хөрмәтле Елена Борисовна! Һеҙҙе Рәсәй Федерацияһының ауыл хужалығы министры вазифаһына тәғәйенләнеүегеҙ менән ихлас ҡотлайым! Һуңғы йылдарҙа дәүләттең ауылға ҡарашы үҙгәреүе ҡыуаныслы. Рәсәйҙең төп игенгә бай төбәктәренең береһе булған Башҡортостан Республикаһында аграр өлкәне үҫтереү һәм ауыл биләмәләренең социаль үҫеше төп дәүләт өҫтөнлөктәре иҫәбендә тора.
Хәҙерге ҡатмарлы ваҡытта яңы өлкәлә Һеҙ агросәнәғәт комплексының артабанғы үҫешенә, илдә һәм уның төбәктәрендә тармаҡты тулы масштабта яңыртыу буйынса милли проектты тормошҡа ашырыуға тос өлөш индерерһегеҙ, тип ышанам.
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, Ватаныбыҙ хаҡына яуаплы эшмәкәрлегегеҙҙә ҙур уңыштар теләйем!"


text:
Фото:
Башҡортостан Президенты Мәскәү дәүләт университеты студенттары алдында сығыш яһаны
Фото:
26 апрелдә, Мәскәүҙә Башҡортостан көндәрен үткәреү сиктәрендә, республика Президенты Рөстәм Хәмитов М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында булды, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.
Интеллектуаль үҙәк – университеттың Фундаменталь китапханаһында Рөстәм Хәмитов уҡыу йорто ректоры Виктор Садовничий менән осрашты һәм студенттар алдында лекция менән сығыш яһаны.
Белешмә өсөн. 2011 йылдың декабрендә Башҡортостан менән М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты араһында ғилми-тикшеренеү эштәрен үткәреү, шулай уҡ мәғариф, фәнни-ғәмәли проекттарҙы һәм республиканы социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү программаларын әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә өлгәшелгәйне. Университетта республика өсөн юғары квалификациялы белгестәр әҙерләүҙе ойоштороу, яҡтарҙың инновацион инфраструктураһын үҫтереү, төбәк-ара һәм халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте нығытыу килешеүҙең төп йүнәлештәре булып тора.
Килешеү сиктәрендә ағымдағы йылда Башҡортостандың Мәғариф министрлығы менән Мәскәү дәүләт университетына юғары квалификациялы белгестәр әҙерләүҙең 10 йүнәлеше буйынса маҡсатлы урындарға заявка йүнәлтелде.


text:
Ишембайҙа балалар шиғриәте фестивале үтте
Ишембай ҡалаһында Ф.Рәхимғолова исемендәге призға Асыҡ республика балалар-үҫмерҙәр поэтик ижады конкурсы йомғаҡтары буйынса шиғриәт фестивале үтте. Бәйге Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналды. Үҫеп килгән быуынды ватансылыҡ, гражданлыҡ рухында тәрбиәләү, тыуған яҡтың тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәтеү, балалар һәм үҫмерҙәрҙең һәләттәрен үҫтереү конкурстың төп маҡсаттары булып торҙо.
Йәш шағирҙар фестивалендә республиканың төрлө төбәктәренән 5-16 йәштәрҙәге 200-гә яҡын кеше ҡатнашы. Уларҙың иң яҡшыларына приздар тапшырылды. Еңеүселәр өс йәш категорияһы буйынса билдәләнде. Гран-приға Межгорье ҡалаһынан Илһам Ғәлиастанов лайыҡ булды.
Конкурста ҡатнашыусылар РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева менән осрашты. Депутат еңеүселәргә рәхмәт хаттары һәм махсус приздар – кеҫә телефондары тапшырҙы.
— Бындай саралар бөгөнгө көндә бик актуаль. Балаларҙың һәләттәрен асыу, үҫтереү өсөн ғәҙәти булмаған, үҙенсәлекле саралар үткәреү зарур. Әммә иң мөһиме – битараф булмау, — тип билдәләне Сәлиә Мырҙабаева. – Һәләтле балаларҙы асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү 2012-2017 йылдарға балаларҙың ихтыяжынан сығып эш итеү стратегияһының төп йүнәлештәренең береһе булып тора.


text:
Фото:
Салауатта спорт акробатикаһы буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионаты һәм беренселеге үтә
Фото:
30 ғинуарҙа Салауат ҡалаһында спорт акробатикаһы буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионаты һәм беренселеге үтә. Ярыштарҙы Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы ойоштора.
Төп маҡсаты — республика йыйылма командаһына иң яҡшы акробаттарҙы һайлап алыу. Ярыштарҙа беренсе өлкәндәр разрядын алған спортсылар, спорт мастерлығына кандидаттар һәм спорт мастерҙары ҡатнаша ала.
Иң яҡшы спортсылар турнир дауамында алынған мәрәйҙәр иҫәбенә ҡарап билдәләнәсәк.


text:
«Кино төнө» Бөтә Рәсәй акцияһы барышында Өфөлә 3D Mapping шоуы була
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Өфөлә Рәсәй киноһы йылына арналған хәйриә проекты ойошторола. Уның сиктәрендә 27 августа «Кино төнө» Бөтә Рәсәй акцияһын үткәргән ваҡытта 3D Mapping шоуы була. Башҡортостандың Милли симфоник оркестры сараны музыкаль яҡтан биҙәй. Тамаша «Родина» кинотеатрында уҙа.
Программала музыкаль коллективтарҙың сығыштары ҡаралған. Композициялар кинофильмдарҙағы видеопроекциялар менән оҙатып барыласаҡ.
Сараның төп маҡсаты — ярҙамға мохтаж балаларға булышлыҡ итеү. Проект Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында уҙғарыла. Сара барышында йыйылған аҡса «Мәрхәмәт» хәйриә фондына йүнәлтелә.


text:
Италияның баш ҡалаһында Заһир Исмәғилев менән Рөстәм Яхиндың музыкаһы яңғыраны
Римдә күренекле рус пианисы Антон Рубинштейнға арналған музыкант-башҡарыусыларҙың Халыҡ-ара конкурс-фестивале тамамланды.
Форум программаһында конкурс тыңлауҙар, концерттар, сәнғәт оҫталарының оҫталыҡ кластары булды.
«Профессор» номинацияһында З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы уҡытыусылары ҙур уңыштарға өлгәште. Профессор Элеонора Симонова Хроматик фантазияны һәм И.С. Бахтың фугаһын, И.Брамстың ике интермеццоһын башҡарғаны өсөн беренсе премияға лайыҡ булды.
Беренсе премияға камерный ансамбль составында йырсы Вера Ромашова менән доцент Наталия Кочурова ла лайыҡ. Уларҙың дуэтына Рубинштейн романсын башҡарғандары өсөн махсус диплом бирелде.
Фестиваль сиктәрендә Римдә конкурс жюриһы рәйесе, Өфө дәүләт сәнғәт академияһының махсус фортепиано кафедраһы мөдире, профессор Рөстәм Шәйхетдиновтың концерты ҙур уңыш менән үтте. Концертта рус композиторҙары Сергей Рахманинов, Николай Метнерҙың, шулай уҡ Заһир Исмәғилев менән Рөстәм Яхиндың әҫәрҙәре яңғыраны.
— Концертыма Римдә рус сәнғәтен хөрмәт итеүсе итальяндар һәм фестивалдә ҡатнашыусылар ғына түгел, Италияла йәшәгән башҡорт һәм татар диаспораһы вәкилдәре лә килгәйне. Улар Башҡортостан композиторҙарының әҫәрҙәрен тыңлап иланы, — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Рөстәм Шәйхетдинов.
Форумдың төп ойоштороусылары – ART-Duo (Прага, Чехия) концерттар агентлығы һәм Римдә Рәсәй фәндәр һәм мәҙәниәт үҙәге.


text:
Башҡортостан Президенты: «Эшләүсе кеше ярлы булмаҫҡа тейеш» Фото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты: «Эшләүсе кеше ярлы булмаҫҡа тейеш»
Башҡортостан Президенты: «Эшләүсе кеше ярлы булмаҫҡа тейеш» Фото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2014 йыл, 30 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан Президенты өҫтөнлөклө бурыстар иҫәбендә аҙ тәьмин ителгән халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеүҙе көсәйтеү кәрәклеген БР Дәүләт Йыйылышына йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләне.
— Бюджет өлкәһе етәкселәре һәм хеҙмәткәрҙәренең «һигеҙгә бер» нисбәте менән айырмала эш хаҡын сикләп, дәүләт бик мөһим аҙым яһаны. Был ҡарарҙы иҡтисадтың реаль секторында ла таратыу мөһим тип иҫәпләйем, — тине Рөстәм Хәмитов.
Республика етәксеһе, «бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы яҡшы темптар менән үҫһә, иҡтисадтың реаль секторында үҫеш динамикаһы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юғары түгел. Был өлкәлә эшләүсе хеҙмәткәрҙәрҙең уртаса эш хаҡы былтыр 4,5 процентҡа артты, ул республика буйынса уртаса эш хаҡын күтәреү темптарынан 6 процентҡа тиерлек түбән», тип иҫәпләй.
— Эшләүсе кеше ярлы булмаҫҡа тейеш, ә беҙҙең структурала халыҡтың 60 проценттан ашыуы – предприятиелар һәм ойошмалар хеҙмәткәрҙәре аҙ тәьмин ителгән, — тине Рөстәм Хәмитов. — Ауыл, урман хужалығы һәм еңел сәнәғәт «лидерҙар» булып тора. Хеҙмәт кешеләренә фәҡирлек ҡыҫымынан сығырға ысынлап та ярҙам итергә кәрәк. Мәҫәлән, үҙ һөҙөмтәлелеген күрһәткән, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр менән социаль килешеүҙәр төҙөү практикаһын үҫтерергә.
Проблеманы хәл итеү механизмдары иҫәбендә республика башлығы тармаҡта эш хаҡын көйләүҙе атаны.
— Министрлыҡ, приедприятиелар етәкселәренә мөрәжәғәт итәм — хеҙмәткәрҙәргә ғәҙел хеҙмәт хаҡы түләү мәсьәләһе һеҙҙең өсөн иң мөһиме булырға тейеш, — тигән бурыс ҡуйҙы Башҡортостан Президенты.


text:
«Йәмғиәтте рухи-әхлаҡи тергеҙеүҙә ҡатын-ҡыҙҙың миссияһы» конференцияһы үтәсәк
Өфөлә «Йәмғиәтте рухи-әхлаҡи тергеҙеүҙә ҡатын-ҡыҙҙар миссияһы» конференцияһы үтәсәк. Был сараны Рус Православие сиркәүенең Өфө епархияһы һәм М.А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалы ойоштора.
Конференцияла ҡатнашыусылар «Христиан антропологияһында енес мәсьәләләре», «Сиркәүҙә ҡатын-ҡыҙ: тарих һәм хәҙерге заман», «Ҡатын-ҡыҙҙың социаль хеҙмәт итеүе», «Традицион ғаилә ҡиммәттәре һәм хәҙерге заман», «Әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлау», «Ҡатын-ҡыҙ фронтта һәм тылда (Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына)» кеүек темаларҙы тикшерергә планлаштыралар. Конференция һөҙөмтәләре буйынса йыйынтыҡ нәшер ителәсәк.
Конференция 25 апрелдә 13 сәғәттә М.А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының Өфө филиалында үтәсәк. Уның адресы: Өфө ҡалаһы, Сельский Богородский урамы, 37.


text:
Республика уҡытыусылары - «Роснано» мәктәп лигаһы сиктәрендә стажировкала ҡатнашыусылар иҫәбендә
Белорет лицей-интернаты һәм 5-се Дәүләкән гимназияһы уҡытыусылары республика делегацияһы составында «Роснано» мәктәп лигаһы сиктәрендә Ҡазанда стажировка үтә. Был хаҡта М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының физика-математика факультеты деканы Эдуард Жданов хәбәр итте. Был мәғариф учреждениелары үткән йылдың декабрь айында «Роснано» мәктәп лигаһы составына конкурс нигеҙендә үтте, тине ул. Улар физика-математика фәндәре докторы, профессор Алексей Лачинов етәкселеге аҫтында нанотехнологиялар өлкәһендә белем биреү һәм фәнни-тикшеренеү эшмәкәрлеген алып бара.
Татарстандың баш ҡалаһынан тыш, стажировкалар Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта һәм Новосибирскиҙа үткәрелә. Бындай стажировкалар уҡытыусыларға оҫталыҡ кластарында, дискуссияларҙа һәм эшлекле уйындарҙа ҡатнашыу, нанотехнологиялар өлкәһендә алдынғы предприятиеларҙа булыу мөмкинлеген бирә.
«Роснано» мәктәп лигаһы – илдең 10 төбәгендәге бер проект менән берләштерелгән 20 мәктәп берләшмәһе. Ул «Роснано» инфраструктура һәм мәғариф программалары фонды ярҙамында эшләй.


text:
Өфөлә торлаҡ ремонтлауға биш миллиард һумды өс йылда тотонғандар
Өфөлә 2008 – 2010 йылдарҙа күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау адреслы программаларын тормошҡа ашырыуға биш миллиард һумға яҡын аҡса тотонолған. Был турала шишәмбе көнө ҡала башлығы эргәһендәге кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең ҡаланың йәшәйешен тәьмин итеү буйынса идаралығы начальнигы Андрей Федосов хәбәр итте.
— Был сумманың яртыһын тиерлек Торлаҡ-коммуналь хужалыҡты реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды средстволары тәшкил итте, — тине ул. – Ҡалған аҡса ҡала, республика бюджеттары, бина хужалары һәм идара итеүсе компаниялар иҫәбенә йәлеп ителде. Программаларҙы бойомға ашырыу 467 күп фатирлы йортто ремонтларға һәм 135 меңдән ашыу кешенең торлаҡ шарттарын яҡшыртырға булышлыҡ итте.


text:
Һарытамаҡ турғай
Һарытамаҡ турғай (лат. Садовая овсянка, лат. Emberiza hortulana)— һоло турғайҙары ғаиләһенән ҡошсоҡ.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Турғай ҙурлыҡ. Яңғыҙ ҙа, парлашып та, күмәкләшеп тә йөрөйҙәр. Ерҙә сүпләнә. Ата ҡоштоң башы һәм түше аҡһыл һоро. Тамағында сағыу һары табы бар. Кәүҙәһенең ҡалған өлөшө көрән ҡауырһынлы. Арҡаһынан нәҙек өҙөк һыҙыҡтар үтә. Ҡара-көрән ҡойроғоноң ике яғында аҡ һыҙыҡтар бар. Инә ҡоштоң төҫө тоноғораҡ, түшендә буй һыҙыҡтар бар. һоло турғайынан тик тамағы һары булыуы менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тауышы көсһөҙ генә: «сик-сик». һайрауы яңғырауыҡлы: «тййү-тййү-тййүррр».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
йылға буйҙарында, һирәк ағаслы һәм ҡыуаҡлы асыҡ урындарҙа йәшәй. Бөжәктәр, үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ерҙә була. Ҡара таплы 4-6 бөртөк һорғолт аҡ йомортҡаһы була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
- Остапенко В. А. Птицы в вашем доме: Справочное пособие. — М.: Арнадия, 1996. - ISBN 5-88666-011-9


text:
2014 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәйҙә минималь эш хаҡы күләме 5554 һум тәшкил итәсәк
Рәсәй Президенты Владимир Путин 2014 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәйҙә минималь эш хаҡын айына 5554 һум күләмендә билдәләүтураһында законға ҡул ҡуйҙы.
Әлеге ваҡытта минималь эш хаҡы күләме 5205 һум тәшкил итә. Шулай итеп, ул киләһе йылдан 350 һумға тиерлек артасаҡ.
Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, 2013 йылда минималь эш хаҡы күләме менән эшкә яраҡлы халыҡтың йәшәү минимумы нисбәте 67 процент тәшкил итәсәк, тип хәбәр ителә Башҡортостандың Хеҙмәт министрлығы сайтында.
Әлеге ваҡытта 500 мең самаһы рәсәйле минималь эш хаҡы күләмендә эш хаҡы ала, ҡағиҙә булараҡ, улар өлөшләтә мәшғүллеккә йәлеп ителгәндәр.
2018 йылға минималь эш хаҡы күләме эшкә яраҡлы халыҡтың йәшәү минимумын тәьмин итәсәк, тип планлаштырыла. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, хәҙер ул 7800 һум самаһы тәшкил итә.


text:
Виктор Панченко Межгорье хакимиәте башлығы итеп һайланды
ӨФӨ, 2014 йыл, 19 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
Башҡортостан Республикаһы Межгорье ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп Виктор Панченко тәғәйенләнде. Был хаҡта ҡарар бишенсе саҡырылыш ҡала Советының өсөнсө ултырышында ҡабул ителде. Депутаттар бер тауыштан Виктор Панченко кандидатураһын һайланы.
Вазифаға өс кандидат — Межгорье хакимиәтенең мәғариф, мәҙәниәт, йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге етәксеһе Виктор Сурков, хакимиәт эштәре менән идара итеүсе Леонид Ростовщиков һәм ҡала башлығы вазифаһын башҡарыусы Виктор Панченко дәғүә итте.
Депутаттар йомғаҡлау ултырышы һөҙөмтәләре тураһында конкурс комиссияһы рәйесенең сығышын тыңланы. Тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса Межгорье ябыҡ административ-территориаль берәмек Советы Виктор Панченконы контракт буйынса ҡала хакимиәте башлығы вазифаһына тәғәйенләне.


text:
Өфөлә төбәктең һаулыҡ һаҡлау министры медицина колледждары студенттарына стипендиялар тапшырҙы
Башҡорт медицина колледжында республиканың һаулыҡ һаҡлау министры стипендиаттарына дипломдар тапшырыу тантанаһы үтте. Башҡортостандың төрлө медицина колледждарынан егерме студент уҡыу йылы дауамында стипендияны өсләтә күләмдә – яҡынса мең ярым һум аласаҡ. Иң яҡшы студенттарға ярҙам итеүҙең бындай ысулын Һаулыҡ һаҡлау министрлығы 2005 йылдан алып ҡуллана.
Студенттарға наградалар тапшырып, БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев ведомство тарафынан үткәрелгән яңыртыу сәйәсәте, медицина хеҙмәткәрҙәре алдына ҡуйылған бурыстар хаҡында һөйләне.
2012-2013 йылғы стипендиаттар исемлегендә – гел ҡыҙҙар. Улар – Өфөнөң Башҡорт медицина колледжы, Бәләбәй, Белорет, Сибай, Салауат, Стәрлетамаҡ, Туймазы медицина колледждары һәм Бөрө медицина-фармацевтика колледжы студенттары.


text:
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша Фото: Олег Яровиков
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша
Республикала сәсеү кампанияһы тамамланыуға яҡынлаша Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостанда сәсеү кампанияһы тамамланыуға бара. Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, 1,9 миллион гектар майҙанда яҙғы сәсеү башҡарылған, был пландың 93 процентын тәшкил итә.
Бөгөн Белорет районында сәсеү эштәре тулыһынса тамамланған. Әлшәй, Баҡалы, Балтас, Дүртөйлө, Ейәнсура, Илеш, Краснокама, Стәрлебаш, Тәтешле һәм Шаран райондарында сәсеү һуңғы гектарҙарҙа бара.
Яҙғы һәм ҡуҙаҡлы культуралар 1,2 миллион (97 процент), шәкәр сөгөлдөрө — 49,3 мең (98), көнбағыш — 202,2 мең (101), орлоҡҡа кукуруз 19,4 мең (97) гектар майҙанда сәселгән.
Министрлыҡта билдәләүҙәренсә, бер йыл элек республикала яҙғы сәсеү 1,1 миллион гектарҙа, йәғни планлаштырылған майҙандарҙың 54 процентында башҡарылған.