text:
Фото:
Ижевскиҙа федераль һабантуй башлана
Фото:
Бөгөн Удмуртия баш ҡалаһында федераль һабантуй башлана. Быйыл 250 йыллығын билдәләүсе Ижевск тәүге тапҡыр үҙендә федераль кимәлдә һабан байрамын үткәрә. Электрон киң мәғлүмәт саралары хәбәр итеүенсә, унда Рәсәйҙең 40 төбәгенән делегациялар ҡатнашыуы көтөлә.
Байрамдың төп майҙансыҡтары булып был мөһим ваҡиға алдынан реконструкцияланған ҡала ипподромы һәм Киров исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы торасаҡ. Асыу тантанаһы "Купол" стадионында үтәсәк. Һабантуйҙың спорт программаһында 20-нән ашыу ярыш төрө ҡаралған. Уның кульминацияһы булып милли көрәш буйынса ярыштар торасаҡ. Ипподромда ат сабыштары үтәсәк. Ат сабыштарында ҡатнашыусыларҙың яртыһынан ашыуы — Удмуртия вәкилдәре, шулай уҡ ярышҡа күрше төбәктәрҙән дә, Башҡортостанды ла индереп, арғымаҡтар киләсәк. Ат сабыштарының дөйөм приз фонды – 400 мең һум, быға өҫтәп Удмуртия Президентынан төп приз – ВАЗ автомобиле.
Һабантуйҙы ойоштороусылар, байрам тәүлектән ашыу —2 июль кистән алып 4 июль иртәһенә тиклем барасаҡ, тиҙәр. Уның киң спорт һәм мәҙәни программаһы өсөн бөтәһе туғыҙ майҙансыҡ йәлеп ителәсәк. Федераль һабантуйҙа 50 меңдән ашыу кеше ҡатнашасаҡ, тип күҙаллана.


c: text/html

text:
Фото:
Башҡортостанда тағы 60 әсә «Әсәлек даны» миҙалын алды
Фото:
Биш һәм унан күберәк балаһы булған 60 ҡатын-ҡыҙ бөгөн «Әсәлек даны» миҙалдарына һәм һөйөү- хөрмәткә лайыҡ булды. Республикала ошондай 34 меңдән ашыу ғаилә бар, уларҙа 113 меңдән ашыу бала тәрбиәләнә.
— Улар беҙҙең ғорурлығыбыҙ һәм өмөтөбөҙ, балалар ҙа бит изгелек, мөхәббәт һәм именлек хөкөм һөргән йорттарҙа донъяға килә, — тине бүләкләү тантанаһында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов. — Ваҡыт үткән һайын әсә роленең бала табыу ғына түгел, айырыуса уны шәхес булараҡ тәрбиәләүҙән тороуын да бик яҡшы аңлайһың. Балаларҙы тәрбиәләү бурысы башлыса әсәләр иңенә төшә, һәм был беҙҙе әсәләргә хөрмәт, иғтибар һәм хәстәрлек менән ҡарарға бурыслы итә.
— Ҡәҙерле ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙ әсәлек бурысығыҙҙы һәм йорт мәшәҡәттәрегеҙҙе уңышлы башҡарыуҙан тыш, күптәрегеҙ производствола, социаль өлкәлә лә әүҙем хеҙмәт итә, йәмәғәт эштәре менән шөғөлләнә. Хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт, ғаиләгеҙҙә һәр ваҡыт тыныслыҡ, изгелек һәм бәхет булһын. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ һәм именлек теләйем, — тине ул тантанала ҡатнашыусыларға.
Вице-премьер әйтеүенсә, бөгөнгө сара заман йәмғиәтенең әсә роленең мөһимлеген аңлауына асыҡ миҫал. Бындай ғаиләләргә республикала коммуналь, ҡайһы бер транспорт хеҙмәттәренә түләүҙәр буйынса дәүләт ярҙамы күрһәтелә, улар мәктәп формаһы һәм туҡланыу менән тәьмин ителә. Торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж биш һәм унан күберәк балалары булған ғаиләләргә торлаҡ һатып алыуға социаль түләүҙәр алырға торлаҡ сертификаттары бирелә. 2011 йылда ғына күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамын ғәмәлгә ашырыу өсөн Башҡортостанда 650 млн һумдан ашыу аҡса бүленгән.
Үҙ сиратында наградланған әсәләрҙең күбеһе дәүләт ярҙамын һәм хәстәрлеген тойоп йәшәүен билдәләне. Мәҫәлән, алты егет әсәһе – Күгәрсен районы Ҡаҙир ауылынан Гүзәлиә Батина дәүләт субсидияһы алған һәм шәхси эшҡыуар булып киткән. Хәләл ефете Әнүәр менән улар үҙҙәренең ауылында ағас эшкәртеү цехы асҡан.
— Беҙ заманса ҡорамалдар һатып алдыҡ һәм хәҙер йүкәнән юғары сифатлы мунса бураһы эшләйбеҙ, — тине ул журналистарға.
Уның әйтеүенсә, оло улынан тыш, уларҙың ҙур ғаиләһендәге һәр кем теге йәки был дәрәжәлә производствола ҡатнаша. Ололары әлегә Башҡорт дәүләт аграр университетында урман хужалығы серҙәренә төшөнә, артабан иһә ул ғаилә эшен дауам итергә иҫәп тота. Ғаиләлә кинйәләре — алтынсы улдары тыуыуы ла производствоны йәйелдереүгә ҡамасауламаған.
— Улыма әле бер ай ҙа юҡ, — ти Гүзәлиә.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Мәләүез районында иген сәсеү тамамланды
Мәләүез районы эшсәндәре бөгөн, 5 майҙа, яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар сәсеүҙе тамамланы, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. Иген баҫыуҙарына бында 32500 гектар бүленгән. Был- Башҡортостанда төп культураны сәсеүҙе тамамлаған икенсе район.
Беренсе булып планды Ҡырмыҫҡалы хеҙмәтсәндәре үтәне. 3 майға улар иген культуралары сәсеүҙе осланы. Иген баҫыуҙары был районда 24300 гектарҙы биләй.
Параллель рәүештә ҡайһы бер райондар техник культуралар сәсеүҙе лә тамамлай. Әгәр элегерәк ауыл эшсәндәре шәкәр сөгөлдөрө менән көнбағышҡа иген сәсеүҙән һуң ғына тотонһа, был миҙгелдә бөтә культуралар ҙа бер үк ваҡытта сәселә. Көнбағыш сәсеүҙе Әбйәлил һәм Миәкә райондары атҡарып сыҡҡан. Был райондарҙа ошо техник культураға 1200 га һәм 6000 га ер бирелгән.
Республика буйынса яҙғы сәсеү дөйөм алғанда 1 млн 28 мең гектарҙа (54 процент) үткән, шуларҙан иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары – 810 мең га майҙанда (67 процент), шәкәр сөгөлдөрө – 24933 гектарҙа (44 процент) һәм көнбағыш 82354 га майҙанда (63 процент) сәселгән.
Ямғырҙар арҡаһында сәсеү темптары һиҙелерлек кәмене. Һуңғы тәүлектә яҙғы сәсеү буйынса күрһәткестәр алдағы көн кимәлендә ҡалды, ә дөйөм үҫеш ни бары 3 процентты тәшкил итте.


text:
Фото:
Башҡортостан Силәбе өлкәһе халҡына меңгә яҡын китап тапшырҙы
Фото:
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
«Ҡан-ҡәрҙәштәргә — китап» акцияһы сиктәрендә бер төркөм яҙыусылар, «Башҡортостан» гәзите хеҙмәткәрҙәре Силәбе өлкәһенә барҙы. Шағир һәм драматург Салауат Әбүзәр, сатирик Венер Исхаҡов, прозаик Айгиз Баймөхәмәтов Арғаяш, Ҡоншаҡ райондарында, Силәбе ҡалаһында ижади осрашыуҙар үткәрҙе. Һәр осрашыуҙа бөтөн республика менән йыйған китаптарҙы тапшырҙылар.
Әҙәбиәт йылына арналған проект Силәбе, Ырымбур, Һамар, Һарытау, Пермь, Ҡурған өлкәләре китапханалары һәм мәктәптәре өсөн башҡорт телендә китаптар йыйыуҙы күҙ уңында тота. Күрше өлкәләрҙә йәшәүселәрҙең күп һанлы мөрәжәғәттәре ошо акцияны иғлан итеүгә нигеҙ булды. Республика йәмәғәтселеге был сараны бик хуплап ҡабул итте: йәштәр ҙә, ололар ҙа «Башҡортостан» гәзите редакцияһына китаптар, уҡыу әсбаптары, һүҙлектәр килтерҙе. Бөтәһе меңгә яҡын китап йыйылды.
«Беҙҙең килеүҙе ундағы милләттәштәр шул тиклем һағынып көтөп алған. Күренеп тора, шундай әҙәби осрашыуҙарға улар сарсаған. Ә инде беҙ килтергән китаптарҙы шунда уҡ яҙылып алып ҡайта башланылар. Бигерәк тә Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбайҙың автографлы китаптарын силәбеләр һөйөнөп ҡабул итте», — тип һөйләне Айгиз Баймөхәмәтов.
Үҙ сиратында, Ҡоншаҡ районы хакимиәте милли әҙәбиәтте пропагандалағандары өсөн ҡунаҡтарға почет грамоталары тапшырҙы. «Башҡортостан» гәзите редакцияһы әле башҡа өлкәләргә лә сығырға иҫәп тота. Акцияны ойоштороусылар — Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшрите, «Башҡортостан», «Йәшлек» гәзите, «Шоңҡар» журналы редакциялары.


text:
Фото:
Федераль йыһан агентлығы Башҡортостанда Йыһан хеҙмәттәре үҙәген асты
Фото:
Кисә Федераль йыһан агентлығы (Роскосмос) Космонавтика көнө алдынан Башҡорт дәүләт университеты базаһында Йыһан хеҙмәттәре инновация-белем биреү үҙәген асты.
Пермь крайынан, Татарстандан, Һамар, Киров һәм Түбәнге Новгород өлкәләренән ҡала, Башҡортостан илдәге бындай үҙәк ойошторолған алтынсы төбәк булды.
— Республикала, БашДУ базаһында, Йыһан хеҙмәттәре инновация-белем биреү үҙәге асылыуы – бик мөһим ваҡиға. Белем биреү процесын ҡулайлаштырыу өсөн бөгөн йыһанда юлдаштарыбыҙ менән йыйылған бай мәғлүмәтте файҙаланырға кәрәк. Шулай уҡ студенттарҙың әҙер мәғлүмәтте файҙаланыуҙан тыш, уны йыйыуҙа әүҙем ҡатнашыуы ла мөһим. Бөгөн был йүнәлештә беренсе аҙым ғына яһалды, киләсәктә Үҙәк буласаҡ инженерҙар һәм теүәл фәндәр менән ҡыҙыҡһынған уҡыусылар әҙерләйәсәк урынға әйләнер, тип ышанам, — тине журналистарға Башҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов.
Белгестәр фекеренсә, проекттың әһәмиәте ҙур, сөнки йыһан үҙәге менән күрһәтелгән хеҙмәттәр спектры ярайһы киң. Улар араһында, ватан һәм сит ил ҡорамалдарын файҙаланып, Ерҙе зонд ярҙамында дистанцион тикшереү һөҙөмтәһендә йыһандан алынған мәғлүмәтте ҡабул итеү, теркәү, эшкәртеү, архивация, шулай уҡ уны таратыу кеүек хеҙмәттәр бар.
— Беҙҙең миссия – Инновация-белем биреү үҙәгенең инфраструктураһын төҙөү. Рәсәйҙә ҙур күләмдә йыһан потенциалы тупланған, ләкин йыһан хеҙмәттәренән файҙаланыусыларҙың инфраструктураһы әле һаман тәртипкә һалынмаған. Йыһан технологияларының ҡулланылышҡа индерелеүенең ҡотолғоһоҙ булыуын аңларға кәрәк, беҙҙең бурыс – уны тиҙләтеү, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Өфөләге Үҙәкте асыу тантанаһында Федераль йыһан агентлығының тулы хоҡуҡлы вәкиле, «Рекод» фәнни-етештереү корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Вячеслав Безбородов.
Уның әйтеүенсә, беҙҙең тирәләй 300-ләгән Ер юлдаштарының осоуын иҫәпкә алып, йыһан мөмкинлектәре сикһеҙ һәм транспорт маниторингы менән генә сикләнмәй, тип әйтергә мөмкин.
Бында, тәү сиратта, теүәл навигация системаһын, айырыуса мөһим тармаҡтарға, объекттар һәм территорияларға мониторинг алып барыу системаһын булдырыу тураһында һүҙ бара. Бынан тыш, Үҙәк белем биреүгә бәйле бер нисә хеҙмәтте лә үҙ өҫтөнә аласаҡ.
— Төбәктәрҙә берҙәм мәғлүмәт-навигация киңлеге өсөн нигеҙ булдырырға теләйбеҙ. Төрлө йүнәлештәге мәғлүмәтте бер урында туплап, ҡулланыусыларға уңайлы булһын өсөн уны тәртипкә һалыу мөһим. Беҙҙең бурыс ошонан ғибәрәт. Барыһы ла килеп сығырға тейеш, тип ышанам, — тине Федераль йыһан агентлығының тулы хоҡуҡлы вәкиле.


text:
Предприятиелар халыҡ-ара инновациялар салонында ҡатнашыуға саҡырыла
Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы республика предприятиеларына, август айында Мәскәүҙә IХ Мәскәү халыҡ-ара инновациялар һәм инвестициялар салоны үтәсәк, тип хәбәр итә. Унда ҡатнашыуға Рәсәй һәм сит илдәрҙең фәнни ойошмалары һәм сәнәғәт предприятиелары, бәләкәй инновация фирмалары, уйлап табыусылар, инновацион проекттар инициаторҙары, эшҡыуарҙар, шулай уҡ венчур фондтары, финанс һәм консалтинг ойошмалары вәкилдәре саҡырыла.
Халыҡ-ара салон дүрт көн буйына, 26-29 августа, Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәгенең 75-се павильонында үтәсәк.


text:
Международный конкурс по математике «Поверь в себя»
для учеников 1-11 классов и дошкольников с ЛЮБЫМ уровнем знаний
Задания конкурса по математике «Поверь в себя» разработаны таким образом, чтобы каждый ученик вне зависимости от уровня подготовки смог проявить себя.
К ОПЛАТЕ ЗА ОДНОГО УЧЕНИКА: ВСЕГО 28 РУБ.
Конкурс проходит полностью дистанционно. Это значит, что ребенок сам решает задания, сидя за своим домашним компьютером (по желанию учителя дети могут решать задания и организованно в компьютерном классе).
Подробнее о конкурсе - https://urokimatematiki.ru/
Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"
Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:
1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.
Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs
Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы
Республика политехник лицей-интернаты
дәүләт бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһы
Жәлил Кейекбаевтың
“Туғандар һәм таныштар" романында
халыҡ ижадының сағылышы
(эҙләнеү эше)
Әҙерләне: Солтангәрәева Динә,
XI класс уҡыусыһы
Етәксеһе: Ишкинина Фәүзиә Ғирфан ҡыҙы,
Башҡортостан мәҙәниәте, тарихы уҡытыусыһы
Күмертау 2015
Йөкмәткеһе
Инеш.
I. Жәлил Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар" романында халыҡ ижады, халыҡ йолаларының ҡулланыуы.
1.Романда мәҡәл-әйтемдәрҙең ҡулланыуы.
2.Халыҡ йырҙары - романдың биҙәге.
3. Романда һынамыштар, йолалар, халыҡ кәсеп-шөғөлөнөң сағылышы.
II. Практик өлөш.
1.Слайд презентацияһы.
2.Фотомәғлүмәт.
Йомғаҡлау.
Ҡулланылған әҙәбиәт.
Ҡушымта.
Эҙләнеү эшенә рецензия
"Жәлил Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар" романында халыҡ ижадының сағылышы" исемле эҙләнеү эше XI класс уҡыусыһы Солтангәрәева Динә тарафынан әҙерләнгән, етәксеһе - Башҡортостан мәҙәниәте һәм тарихы уҡытыусыһы Ишкинина Фәүзиә Ғирфан ҡыҙы.
Уҡыусы романда халыҡ йолаларының, һынамыштарҙың, халыҡ ижады ынйыларының ҡулланыуын, кәсеп-шөғөл төрҙәренең тасуирланыуын ентекләп, бөртөкләп өйрәнә, һығымталар яһай. Ҙур күләмдәге материал туплауға өлгәшкән. Жәлил Кейекбаев тураһында тәнҡитсе ғалимдарҙың хеҙмәттәрен өйрәнә, үҙенсә һығымталар яһап, билдәле ғалимдарҙың фекере менән сағыштыра.
Эш бай йөкмәткеле килеп сыҡҡан. Иң мөһиме - уҡыусы эҙләнгән, мәғлүмәтте бөртөкләп йыйған, материалды системаға килтергән. Был эҙләнеү эшен Башҡортостан мәҙәниәте һәм тарихы, башҡорт әҙәбиәте дәрестәрендә, кластан тыш сараларҙа ҡулланырға мөмкин.
Ошоларҙан сығып, авторға республика уҡыусыларының эҙләнеү эштәре конференцияһында ҡатнашырға тәҡдим итәм.
Рецензент, РПЛИ ДБДББУ-һы директорының
фәнни эштәр буйынса урынбаҫары С.С. Исакова
ИНЕШ
2015 йылдың 25 октябрендә халҡыбыҙҙың бөйөк шәхесе, тәүге фән докторы, донъя кимәлендәге атаҡлы ғалим, педагог, билдәле яҙыусы Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың тыуыуына 105 йыл тула.
Эҙләнеү эшебеҙ ошо оло шәхестең әҙәби мираҫына бағышлана.
Жәлил Ғиниәт улы - башҡорт теленең тамырын нығытыуға, уны һаҡлауға, телдең ҡеүәтен үҫтереүгә ҙур көс һалған ғалим-шәхес. XX быуаттың 40-сы йылдарынан башҡорт тел ғилеменең байтаҡ өлкәләрен профессор Кейекбаев беренселәрҙән булып өйрәнә. Ул - Башҡорт дәүләт университетының беренсе проректоры ла.
Эштең актуаллеге: Ж.Кейекбаевтың тыуыуына 105 йыл тулыуҙы бөтә Башҡортостан ғына түгел, сит ил ғалимдары ла билдәләгәндә, был эҙләнеү эше бөгөнгө көндә актуаль тип иҫәләйбеҙ.
Ж.Кейекбаев башҡорт тел ғилеме өсөн янып-көйөп йөрөгән оло йөрәкле ғалим генә түгел, бәлки талантлы яҙыусы, тәржемәсе, фольклорсы булараҡ та киң билдәле.
Үҙе үлгәндән һуң 29 йыл үткәс кенә донъя күргән "Туғандар һәм таныштар" (1975) романында яҙыусы халыҡ ижадын, халыҡ аҡылын, халҡыбыҙҙың йолаларын бөтә тулылығында һүрәтләй.
Ғилми эштең маҡсаты:
-билдәле яҙыусы Ж.Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар" романында халыҡ ижадының сағылышына байҡау яһау;
-романдың йөкмәткеһенән сығып, әҫәрҙә мәҡәл-әйтемдәрҙең, һынамыштарҙың халыҡ йырҙарының, йолаларының, кәсеп-шөғөлөнөң ҡулланыуына байҡау яһау;
-слайд презентацияһы төҙөү.
Ғилми эштең бурыстары:
1."Туғандар һәм таныштар" романының Ж.Кейекбаев ижадында тотҡан урынын билдәләү;
2.Халыҡ ижадының әҫәрҙә сағылдырылыуын асыҡлау;
3.һынамыштар, халыҡ кәсеп-шөғөлөнөң романда яҡтыртылыуын күҙәтеү.
Эҙләнеү методтары:
-китап, ваҡытлы матбуғат биттәренән, Интернеттан мәғлүмәт йыйыу;
-романдың йөкмәткеһе менән танышыу һәм анализлау; романда халыҡ ижадының сағылышын эҙмә-эҙлекле өйрәнеү; -фотомәғлүмәт эҙләү, системаға килтереү.
Эштең теоретик әһәмиәте булып "Туғандар һәм таныштар" романында халыҡ ижадының яҡтыртылыуы тураһында мәғлүмәт йыйыу тора.
Практик әһәмиәте: Ғилми эҙләнеү барышында романда халыҡ ынйыларын барланыҡ. Ваҡытлы матбуғат материалдары менән таныштыҡ. Ҙур ғалимдарҙың фекерҙәренә ҡолаҡ һалдыҡ. Презентация яһаныҡ. Кем Ж.Кейекбаевтың ижады менән ҡыҙыҡһына, уларға кәрәкле материал булыр, тип уйлайбыҙ.
Эштең структураһы.
Эҙләнеү эше төп өлөштән һәм практик өлөштән тора. Төп өлөш өс бүлеккә бүленә. Тәүгеһендә мәҡәл-әйтемдәрҙең ҡулланыуын, икенсеһендә - халыҡ йырҙары, өсөнсөһөндә - һынамыштар, йолалар, халыҡ кәсеп-шөғөлөнөң сағылышын ҡараныҡ.
Тюркологияла киң билдәле ғалим, профессор, яҙыусы Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы ваҡытлы матбуғат биттәрендә ("Башҡортостан", "Йәшлек" гәзиттәре) материал күп баҫылды.
Романдың йөкмәткеһен яңы күҙлектән ҡарап сығыу ҙа эште тулыландырҙы, белемде байытты.
Жәлил Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар"романынца
халыҡ ижадының сағылышы
1. Романда мәҡәл-әйтемдәрҙең ҡулланыуы
2011 йылдың 27 октябрендә күренекле башҡорт ғалимы, киң билдәле төркиәтсе, талантлы яҙыусы, профессор Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Башҡорт дәүләт университетында "Профессор Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаев һәм уның Урал-алтай, төрки ғилемендәге хеҙмәттәре" тип исемләнгән Халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференция үтә.
-Халыҡтарҙың тарихында шундай кешеләр була: улар быуындарҙы үҙҙәренең ижады менән генә түгел, ә һоҡланғыс ғүмере, сағыу тормош юлы, юғары кешелек сифаттары менән дә тәрбиәләй. Профессор Жәлил Ғиниәт улы тап шундай шәхес, үҙ халҡының аҫыл улы ине, - тип филология фәндәре докторы, профессор, Татарстан Республикаһының Фәндәр Академияһы академигы Мирфатих Зәкиев.
Белеүебеҙсә, Жәлил Ғиниәт улы башҡа милләттәрҙең телен генә өйрәнеп ҡалмаған, уларҙың тарихын да, әҙәбиәтен дә, фольклорын да, ғөрөф-ғәҙәттәрен дә, хатта йыр-бейеүҙәрен дә бөтә камиллығында белгән.
Ж.Ғ.Кейекбаевтың тормош юлы һәм хеҙмәттәре менән йәш сәсәндәрҙең "Урал батыр" эпосын яттан һөйләүселәр республика конкурсына әҙерләнгәндә танышырға тура килде.
"Туғандар һәм таныштар" романында Ташбатҡан ауылы йөҙөндә башҡорт халҡы тарихы, милләттең йәшәйеш ҡанундары, донъяға ҡарашы сағыла.Ж.Ғ.Кейекбаев романын өйрәнеү, уның аша милләттең менталитетын, күңел донъяһын аңлау- үҙ асылыңды аңлау тигән һүҙ.
Әҫәр - халыҡ мәҡәлдәренә, әйтемдәргә, һынамыштарға, йолаларға, йырҙарға, һамаҡтарға, риүәйәттәргә бай һандыҡ икән. Уларҙа – телдең һәм халыҡтың энциклопедияһы. Романды уҡыу барышында халыҡ ижадының был әҫәрҙә сағылышын өйрәнеү теләге тыуҙы.
Роман геройҙарының теле аша Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаев беҙгә бай мираҫ ҡалдырған. Яҙыусы халыҡтың меңәр йылдар буйы йыйған мәҡәл-әйтемдәрен оҫта файҙалана. Ағалы-ҡустылы Шәйәхмәт, Баһау, Әхмәҙи аталарынан ҡалған мираҫты бүлешеү эпизодында ғына ла Хажғәле олатай ундан артыҡ мәҡәл-әйтемдәрҙе ҡуллана. Яҙыусы, халыҡ теле, халыҡ аҡылы һәр ваҡыт хаҡ, дөрөҫ, тип әйтергә теләй.Шулай итеп, Ж.Кейекбаевтың мәҡәл-әйтемдәр донъяһын барлап сығайыҡ:
1. Ат дағалатҡанда баҡа ботон ҡыҫтыра (76 бит).
Ике ҡанат, бер ҡойроҡ.
Атам туғаны, инәм ҡәрендәше бармы?
Ҡарға ҡарғаның күҙен соҡомай (85 бит) .
Кәләш алыу ни кәрәк, ике батман ит кәрәк (146 бит).
Һүҙ юҡта һүҙ булһын, ата ҡаҙың күкәй һаламы, ҡоҙағый, тигәндәй (128 бит).
Иләк эсендә һыу торамы?
Ир бала аяҡҡа баҫһа, ат башына йәбешә.
Ат күрмәгән ат күрһә, һуға-саба үлтерә, тун күрмәгән тун күрһә, һаға-һуға бөтөрә (267 бит).
Ҡыҙғанғандыҡын ҡыҙыл эт ашаған (272 бит)..
Ярлы өҫтөнә ярҡа йығылыр (289 бит).
Ат һимерһә, эйәһен тешләр (294 бит).
Ул әсәһе - гөбөрнатыр, ҡыҙ әсәһе боҫоп ятыр.
Ҡатайҙың эскәне - ҡатыҡ, ҡатығы бөтһә, ятыр ҡатып.
Бай яңы кейем кейһә, ҡотло булһын, ярлы кейһә, кемдеке тип һорайҙар(298 бит).
Төшөп ҡалған - юғалтҡан, тапҡан - алып ҡапҡан (299 бит).
Тәҡдиргә тәҡбир юҡ.
Таба майламайынса ҡупмай торған, эт ауыҙына һөйәк кәрәк.
Эт яманы буранда йөрөр (147 бит).
Ҡарға һимерһә, тиҙәк суҡып, суҡышын бысратыр (344 бит).
Андыҙ бар ерҙә ат үлмәҫ (12 бит).
Илаһаң һуҡыр күҙҙән дә йәш сыға (18 бит).
Алты йәшәр юлдан ҡайтһа, алтмыш йәшәр күрә килһен (18 бит).
Алғы менән киткән ҡайтыр, арҡаһы менән киткән ҡайтмаҫ (25 бит).
Атай малы- ҡатай малы (29 бит).
Маллы байҙан уллы бай (29 бит).
Ике туған ирешер, атҡа менһә, ярашыр (29 бит)
Һүҙҙең ҡыҫҡаһы, арҡандың оҙоно яҡшы (29 бит).
Аттан ала ла тыуа, ҡола ла тыуа, тигән боронғолар (39 бит).
Кешенең аты уҙғансы, үҙеңдең тайың уҙһын, тигән боронғо бабайҙар (39 бит).
Туҡмалғыһы килгән бала атаһының һаҡалы менән шаяра, тигәндәр (40 бит).
Бер йыл тартай һимерһә, икенсе йыл бүҙәнә һимерә, тигәндәр (48 бит).
Батырға ла ял кәрәк (54 бит).
Беҙ ҡапсыҡта ятмай (58 бит).
Байлыҡ- бер айлыҡ (59 бит).
Ятып ҡалғансы атып ҡал (61 бит).
Ауыҙыңды асһаң, үпкәң күренә (63 бит).
Атанан күргән уҡ юнған (64 бит).
Янтауына күрә ҡапҡасы (74 бит).
Бәхетһеҙҙең тоҡсайы тишек була (82 бит).
Өйө бейек, өйрәһе һыйыҡ, тип белмәй әйтмәгәндәр боронғолар (85 бит).
Юнышҡан ерҙә юнысҡы ҡала (114 бит).
Ир үлгәндә дан ҡалыр (146 бит).
Һайлаған һаҙға, осраған таҙға (209 бит).
Байҙың эше фарман менән, кеҫә тулы дарман менән (252 бит).
Ярлыға ямау ҙа йыуаныс (272 бит).
Йөрөгәнгә йүрмә эләгә (284 бит).
Минән киткән, эйәһенә еткән (285 бит).
Үҙеңдең өйөңдәге хәлде күршеңдән һора, тигәндәр боронғолар (345 бит).
Романда ҡулланылған мәҡәл-әйтемдәрҙе бер нисә төркөмгә классификацияларға мөмкин.
1.Әҙәп-әхлаҡ ҡағиҙәләре: Ятып ҡалғансы атып ҡал. Тамағыңды алдан ебетеп ал, һөйләүе еңел булыр.
2.Ижтимағи тормош: Көсөң етмәгәс, салғыға йәбешмә. Байлыҡ – бер айлыҡ. Малы байҙан уллы бай.
3.Көнкүреш, йолалар, ғаилә, туғанлыҡ мөнәсәбәттәре: Бер йыл тартай һимерһә, икенсе йыл бүҙәнә һимерер. Үҙеңдең өйөңдәге хәлде күршеңдән һора. Ике туған ирешер, атҡа менһә, ярашыр. Улдың бер күҙе юҡ, ҡолдоң ике күҙе юҡ.
4. Шәхси сифаттар: Тәүәккәлләгән таш йотҡан. Эт яманы буранда йөрөр.
5.Донъя, ғүмер, яҙмыш тураһында уйланыуҙар: Илаһаң, һуҡыр күҙҙән дә йәш сыға. Баш һау булһын, һаулыҡ- байлыҡ тигәндәр.
2.Халыҡ йырҙары - романдың биҙәге.
Ж.Кейекбаев үҙе боронғо башҡорт халыҡ йырҙарын яратҡан, йыр-моңға бай кеше була.Ул романда халыҡ йырҙарын, бәйеттәрҙе лә урынлы ҡуллана.
"Йәлмәрҙәк" йыры (85 бит)
"Әсҡәпъямал" йыры (87 бит)
Рекрут йыры (254 бит)
Һалдат бәйете (305 бит)
Әхмәҙи менән Ваһап ҡарт тәпегә төшкән айыу әсән бәхәсләшкәндә лә автор килешле генә итеп Ырымбур һәм һамар буры тураһында әкиәтте ҡыҫтырып ебәрә. ("Коҙғондоң йомортҡаһын, бурҙың итек табанын урлау ваҡиғаһы, 112-113 биттәр).
3. Романда һынамыштар, йолалар, халыҡ кәсеп-шөғөлөнөң сағылышы.
Романда һынамыштар, йолалар, халыҡ кәсеп-шөғөлөнөң ҡулланылыуы әҫәрҙе тағы ла йәмләй.
Ямғыр яуыуын билдәләүсе һынамыштарҙы ғына ла әллә күпме осратырға мөмкин. Ямғыр яуа, әгәр:
-йылҡы малы бышҡырһа;
-бал ҡорто кейәгә сығып ятһа;
-ҡаҙҙар ҡаңғылдашып осһа;
-һарыҡ-кәзә тыжынһа;
-бик ауырайтып, бил-баш һыҙлап торһа;
-ысыҡ иртән төшмәһә;
-Мүкле тау үкерһә.
Халҡыбыҙҙың туй йолаһы ла әҫәрҙә бөтә тулылығында бирелгән. Яусылау, ҡыҙ һоратыу, кәләш кейәүләү, ҡыҙ оҙатыу, сеңләү 243-246 биттәрҙә һүрәтләнә.
Урман менән бәйле йолалар: туғын сабыу, сана табаны бөгөү, тәгәрмәс туғыны яһау, муйыл ярыу, һалабаш бәйләү ( йүкәне һыуға батырыу), таҡта ярыу.
Халыҡ кәсеп-шөғөлө: муйыл сыбығынан үреп ултырғыстар яһау, күнәк, тәпән, көрәгә, батман эшләү.
һунарсылыҡ менән бәйле шөғөл:
Бөтә һаналып киткәндәрҙән тыш Ташбатҡан ауылы халҡы төлкө, тейен, һуҫар, шәшке, ҡамаға һунар итеү менән мәшғүл. Айыуға тәпе ҡороу нескәлеген дә яҙыусы бар тулылығында һүрәтләй.
II. Практик өлөш
Эшебеҙҙең практик өлөшөндә Жәлил Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар"'романында халыҡ ижадының сағылышына ҡағылышлы материалды ваҡытлы матбуғат биттәренән эҙләнек.
Интернет селтәренә лә мөрәжәғәт итергә тура килде.
Слайд презентацияһын төҙөгәндә романда халыҡ ижадының сағылышын бөтә тулылығында яҡтыртҡан материал ҡулланырға тырыштыҡ.
Әҫәрҙе уҡығанда халыҡ ижады ынйыларын сүпләп йыйыу ҙа күңелде байытты.
Йомғаҡлау
Билдәле яҙыусы Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың "Туғандар һәм таныштар" романында халыҡ ижадының, халыҡ аҡылының ҡулланыуын ҡарап сыҡҡандан һуң шундай һығымтаға килдек.
Ж.Ғ.Кейекбаев үҙенең “Туғандар һәм таныштар” романында халыҡ ижадына хас жанрҙарҙы барыһын да тиерлек киң ҡуллана. Улар әҫәрҙе тәрән мәғәнәле һәм образлы итеүгә булыша, персонаждарҙың телмәрен байыта.
Туған телен ысын күңелдән ололай, хөрмәт итә белгән, уны артабан үҫтереү, байытыу, киләсәк быуындарға бай килеш ҡалдырыу өҫтөндә эшләгән кеше генә халыҡ ижадын шулай ҡуллана алалыр. Халыҡ теле, халыҡ аҡылы һәр ваҡыт хаҡ, дөрөҫ. Оло ғалим романдың геройҙары аша беҙгә шуны еткерергә теләй.
Ж.Ғ.Кейекбаевтың “Туғандар һәм таныштар” романы –башҡорт халҡының тормош-көнкүрешен, йола-традицияларын һүрәтләү йәһәтенән энциклопедик характерҙағы әҫәр.
Икенсенән, телмәребеҙҙә күберәк әйтем, мәҡәлдәрҙе файҙаланһаҡ, телебеҙ бай ҙа, яғымлы ла булыр.
Телһөйәр, илһөйәр,ғалим, яҙыусы халҡыбыҙ күңелендә мәңге йәшәр.
Ҡулланылған әҙәбиәт
Абдуллина Л. Донъя кимәлендәге юғарылыҡ һәм мәртәбә.
"Башҡортостан" гәзите, 22 октябрь 2011.
Бикәнәсова Р. Юбилейға әҙербеҙме? "Башҡортостан" гәзите, сентябрь 2011.
Бикәнәсова Р. Ныҡлы нигеҙ ташы."Башҡортостан" гәзите, 27 октябрь 2011.
Гәрәева Г. Тос йөкмәткеле ижад. "Башҡортостан" гәзите, 27 октябрь 2011.
Килмөхәмәтов Т. Тау ҡәҙәре эштәр атҡарҙы. "Башҡортостан" гәзите, 27 октябрь 2011.
Кейекбаев Ж.Ғ. Туғандар һәм таныштар. Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1991, 350 бит.
Котошов Р. Үҙе бөйөк, үҙе ябай ине. "Башҡортостан" гәзите, 25 -26
октябрь 2011
Мөхәррәмов Б. Арҙаҡлы төркиәтсе һәм талантлы яҙыусы.
"Башҡортостан" гәзите, 27 октябрь 2011.
Э.Санъяров Ф. Битарафлыҡ уға хас булманы. ."Башҡортостан" гәзите,
27 октябрь 2011.
10. Фәйзуллина Р. Изге кешенең рухы ла изге. "Башҡортостан" гәзите,
13 сентябрь 2011.
11. Хажиев Р. Олуғ ғалим, бөйөк шәхес. "Башҡортостан" гәзите, 25
август 2011.
12.Әхмәт-Яҡшыбаева Л. һынауҙарҙан туҡылған яҙмыш. Өфө, ИП
Поляковский Ю.И.,2011, 125 бит.
13.Әһлиуллина А. Мәңгелек мираҫ. "Башҡортостан" гәзите, 28 октябрь
2011.
8
Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!
Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.
После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".
Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!
Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy
УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ
от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.
Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.
Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests


text:
Башҡортостан делегацияһы “Берҙәм Рәсәй” партияһының XI съезында иң күп һанлыларҙан буласаҡ
“Берҙәм Рәсәй”ҙең Башҡортостан төбәк бүлексәһе партияның иң ҙур ойошмаларының береһе иҫәпләнә. 2009 йылдың 29 июленә ҡарата төбәк бүлексәһендә 68 меңдән ашыу ағза иҫәптә торған. Башҡортостан делегацияһы “Берҙәм Рәсәй” партияһының XI съезында иң күп һанлыларҙан буласаҡ – уның эшендә 18 делегат ҡатнашасаҡ.
Һуңғы осорҙа ҡала һәм райондарҙа партия ойошмалары һаны артты. Урындағы бүлексәләрҙә 3262 тәүге ойошма эшләй. Ағымдағы йылда ғына республикала 136 тәүге ойошма барлыҡҡа килде. Бөгөн тәүге бүлексәләр һәм республика буйынса һайлау участкалары һаны нисбәте 95 процент тәшкил итә. Был, әлбиттә, “Берҙәм Рәсәй” партияһының тәьҫирен көсәйтеүҙә сағылмай ҡалмай.
Октябрҙә үткән урындағы үҙидара органдарына һайлауҙарҙа һайлаусыларҙың 88,6 проценты “Берҙәм Рәсәй” кандидаттары өсөн тауыш биргән. Һайланған 134 депутаттың 118-ҙе берҙәм рәсәйлеләр.


text:
Башҡортостан үҙенең туристик ресурстарын Түбәнге Новгородта тәҡдим итәсәк
28-30 сентябрҙә тәүгә Волга буйы федераль округында туристик ресурстар фестивале-презентацияһы уҙғарыласаҡ. Фестиваль Түбәнге Новгородта үтәсәк. Унда Башҡортостан делегацияһы ла ҡатнашасаҡ. Фестивалгә әҙерләнеү өсөн махсус комиссия булдырылған.
БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты билдәләүенсә, сарала ҡатнашыу Башҡортостан Республикаһының туристик продуктын эске һәм халыҡ-ара баҙарҙарына сығарыуға, шулай уҡ эске туризмды әүҙемләштереүгә, республика биләмәһендә туристик эшмәкәрлектең өҫтөнлөклө йүнәлештәренә ярҙам күрһәтеүгә булышлыҡ итәсәк.
Фестиваль сиктәрендә ҡатнашыусылар Волга буйы федераль округында туристик өлкәне үҫтереү пландары менән танышасаҡ, уларға үҙ-ара аралашыу, хеҙмәттәштәр һәм Волга буйы федераль округының туристик баҙарында ҡатнашыусылар менән тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге биреләсәк. Шулай уҡ конкурстар, мастер-кластары, түңәрәк өҫтәлдәр, семинарҙар һәм конференциялар ойоштороласаҡ. Фестиваль һөҙөмтәләре буйынса Волга буйы федераль округы территорияларын комплекслы рекламалау ҙа үткәреләсәк.


text:
Өфөлә III Төбәк-ара кадрҙар форумы асылдыФото: Олег Яровиков
Өфөлә III Төбәк-ара кадрҙар форумы асылды
Өфөлә III Төбәк-ара кадрҙар форумы асылдыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2014 йыл, 13 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Юлиә Антипина/.
Өфөлә III Төбәк-ара кадрҙар форумы асылды. Сара Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Йортонда уҙа. Форумда 600-ҙән ашыу делегат ҡатнаша.
Ойоштороусылары – республика Президенты Хакимиәте, First Business School бизнес мәктәбе, «АНКОР» кадрҙар холдингы, Дәүләт Йыйылышы Секретариаты, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Башҡортостандағы Рәсәй сәйәсәт мәктәбе. Проект операторы – республиканың Тренерҙар һәм консультанттар ассоциацияһы.
Форумдың маҡсаты власть һәм бизнестың диалогы өсөн майҙансыҡ булдырыуҙа тора. Сара етәкселәр һәм персонал менән идара итеү хеҙмәттәре, консультанттар һәм тренерҙар өсөн HR-менеджменты практикаһы тенденцияларын һәм мәсьәләләрен тикшереү мөмкинлеге бирә.
Форум саралары дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары вәкилдәренә, предприятие етәкселәренә, кадрҙар хеҙмәттәре белгестәренә, бизнесмендарға ҡыҙыҡлы буласаҡ.
«Кеше капиталының төбәк һәм предприятие капиталы структураһындағы урыны һәм әһәмиәте» темаһына пленар ултырыш предприятие структураһында кеүек, ил масштабында ла кешелек капиталының урыны һәм әһәмиәте тураһындағы һорауҙарға яуап эҙләүгә арналған. Ошонда уҡ хеҙмәт баҙарындағы дефицит мәсьәләләре һәм уларҙы хәл итеү юлдары тикшереләсәк.
Форум сиктәрендә хеҙмәт баҙарын үҫтереүгә, кадрҙар йәлеп итеүгә ҡағылған темаларға һүҙ көрәштереүҙәр уҙасаҡ. Илдең 20 төбәге белгестәре ултырыштарҙа һәм оҫталыҡ кластарында ҡатнашасаҡ.
HR-форум программаһы менән «Инвалидтарға һөнәри йүнәлеш биреү үҙенсәлектәре» темаһына РФ йәштәренә һөнәри йүнәлеш биреү буйынса ведомство-ара координация советының ултырышы ҡаралған. РФ Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының Халыҡ мәшғүллеге департаменты директоры Михаил Кирсанов дискуссияның модераторы булып сығыш яһай.
Мәсьәләләр «Донъя кафеһы» форматында тикшереләсәк. «Кеше капиталын йәлеп итеү. Төп мәсьәләләр һәм хәл итеү юлдары», «Кеше капиталы менән идара итеү һөҙөмтәлелеге — нисек хеҙмәткәрҙәрҙең хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырырға?», «Кеше капиталын үҫтереү. Мәғарифтағы революция: төп трендтар», «Заманса кадрҙар технологиялары: власть өлкәһендә уларҙы ҡулланыу проблемалары» темалары буйынса секциялар эшләйәсәк. Форумдың һәр ҡатнашыусыһы үҙенә нығыраҡ ҡыҙыҡлы булған дүрт тематик өҫтәлде һайлай һәм сиратлап – һайланған тематик өҫтәлдең беренсеһенән алып киләһендә – фекер алышыуҙа ҡатнаша. Һәр тематик өҫтәл эше 20-30 минут дауам итә. Һәр секцияның эше эшсе төркөм ойоштороу һәм 2015 йылда билдәләнгән сараларҙы тормошҡа ашырыу өсөн эштәр алгоритмын әҙерләү менән тамамланасаҡ.
Форум 13-14 ноябрҙә асыҡ буласаҡ.


text:
2014 йылға ауыл хужалығына ярҙам итеүгә Башҡортостанға тағы ла 2,2 миллиард һум самаһы бүленә
ӨФӨ, 2014 йыл, 5 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһында 2014 йылға ауыл хужалығына ярҙам итеүгә дөйөм 92 миллиард һум күләмендәге субсидияларҙы РФ Хөкүмәте бүлде. Башҡортостан бюджетына 2,2 миллиард һум самаһы күсәсәк. Тейешле ҡарар Рәсәй Хөкүмәте сайтында урынлаштырылған.
Уларҙан 928 миллион һум малсылыҡты үҫтереүгә, эшкәртеүгә һәм малсылыҡ продукцияһы баҙарҙары инфраструктураһын һәм логистик тәьминәтен үҫтереүгә инвестиция кредиттары буйынса процент ставкаларының өлөшөн ҡаплауға, 482 миллион һум — үҫемлекселек ихтыяждары өсөн ошондай уҡ маҡсаттарға тәғәйенләнгән. 712,4 миллион һум үҫемлекселек өлкәһендәге ауыл хужалығы етештереүселәренә ярҙамға барасаҡ. 53,2 миллион һум республикаға мелиорация системаһын үҫтереүгә бүленә.
Алдан ошоға оҡшаш документ менән РФ Хөкүмәте дөйөм 36,3 миллиард һум күләмендәге субсидияларҙы бүлеү тәртибен раҫланы. Саралар ауыл хужалығы етештереүселәренең кредиттар буйынса процент ставкаларының бер өлөшөн ҡаплауға, үҫемлекселек һәм малсылыҡ өлкәһендә страховкалауға, элиталы орлоҡтар алыуға сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплауға, үҫемлекселектең айырым тармаҡтарына ярҙам итеүгә тәғәйенләнгән.


text:
Башҡортостандың һалым түләүселәре ҡаҙнаға 34 миллиард һум бурыслы
Башҡортостан предприятиеларының һәм физик шәхестәренең һалым буйынса бурысының дөйөм суммаһы – 34 миллиард һум самаһы.
— Динамиканы бөгөнгө көндә ыңғай тип әйтеп булмай, — тине Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Марат Вәхитов.
Һалым хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре бурысты, уның барлыҡҡа килеү сәбәптәрен һәм динамикаһын анализлай. Әгәр бөгөнгө көндә республиканан бар кимәлдәге бюджетҡа күсерелгән һалым суммаһының 135 миллиард һум тәшкил итеүен иҫәпкә алғанда, 34 миллиардлыҡ бурыс ярайһы ҙур сумма икәне аңлашыла.
Республиканың һалым хеҙмәте башлығы билдәләүенсә, был бурыстар башлыса банкротлыҡ сигендәге предприятиеларға тура килә. Улар бөгөнгө көндә 1270.
Был күрһәткес буйынса республика Волга буйы федераль округында яҡшы урындарҙа түгел. Күрше республикаларҙа бурыслылар иҫәбе күпкә аҙыраҡ.
Марат Вәхитов үҙҙәренең һалым йөкләмәһен үтәмәгән предприятиелар исемлеген уҡып торманы.
— Бының яҡшы булмауын барығыҙ ҙа аңлай. Ул арбитраж идарасы эшенең сифаты һәм һалым органдары эшенең сифаты менән бәйле. Бөгөн беҙ бер нисә йүнәлеш буйынса эштәрҙе системаға һалабыҙ. Һәм һөҙөмтәләр булырға тейеш.


text:
Фото:
Әмир Әминев Рәсәйҙең Ҙур әҙәби премияһына лайыҡ булды
Фото:
«Ағиҙел» журналының баш мөхәррире Әмир Әминев «Ҡытай-город» повестар һәм хикәйәләр йыйынтығы өсөн Рәсәйҙең Ҙур әҙәби премияһына лайыҡ булды.
Әмир Әминев – күренекле башҡорт яҙыусыһы, бер нисә китап авторы. Ул Башҡортостанда тыуып үҫкән билдәле яҙыусы Анатолий Генатуллиндың (Талха Ғиниәтуллин), шулай уҡ яҙыусылар Андрей Платонов, Валентин Распутин, Василий Беловтың әҫәрҙәрен башҡортсаға тәржемә иткән.
— Был минең рус телендәге тәүге китабым, — тип һөйләй Әмир Әминев «Республика Башкортостан» гәзитенең бөгөнгө һанында. – Унда «Ҡытай-город», «Танкист» һәм «Усман ташы» исемле өс повесть, шулай уҡ һигеҙ хикәйә инде. Уларҙа замандың көнүҙәк, айырыуса социаль мәсьәләләренә иғтибар бүлергә тырыштым.


text:
Өфөлә икенсе төбәк-ара HR форум-2013 үтәсәк
30 октябрҙә Милли йәштәр театрында «Инвестициялар кешелек капиталына — Рәсәй төбәктәренең иҡтисади үҫешенең хәл иткес факторы» икенсе төбәк-ара HR форумы эшләй башлаясаҡ.
Уның ойоштороусылары — Башҡортостан Президенты Хакимиәте, First Business School бизнес мәктәбе, АНКОР кадрҙар холдингы, БР-ҙа Рәсәй сәйәсәте мәктәбе.
Эксперттар фекеренсә, Өфөлә үтәсәк HR форум — уникаль төбәк проекты, ул бизнес-берләшмәнең HR-әүҙемлеген үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк.
— Был тәғәйен мәсьәләләрҙе хәл итеү һәм киләсәккә HR-профессия стандарттарын яҡшыртыу буйынса йүнәлештәр эшкәртеү өсөн майҙансыҡ, — тип иҫәпләй форумды ойоштороусыларҙың береһе, First Business School бизнес мәктәбенең идара итеүсе партнеры Айгөл Десяткина.
Форумда ҡатнашыусылар — предприятиелар һәм HR-хеҙмәттәр етәкселәре, ҙур һәм урта бизнес, республиканың һәм Рәсәй төбәктәренең дәүләт власы органдары вәкилдәре, HR-хеҙмәтләндереү провайдерҙары, бизнес-тренерҙар.
Форум сиктәрендә пленар ултырыш, дискуссия майҙансыҡтары, бизнес тренерҙарының, Башҡортостан тренерҙар һәм консультанттар ассоциацияһы ағзаларының мастер-кластары планлаштырылған.
Ҡатнашыу маҡсатында теркәлеү, шулай уҡ программа менән ентеклерәк танышыу өсөн форумдың рәсми сайтына инергә йәки 292-72-99, +7-927-330-39-49 телефондары аша шылтыратырға мөмкин.


text:
Августа республикала бер ял көнөнә күберәк буласаҡ
Быйыл Ураҙа байрамы 19 августа билдәләнә һәм ул йәкшәмбегә тура килә. Ял һәм эшләмәгән байрам көндәре тура килгәндә ял көнө байрамдан һуңғы эш көнөнә күсерелә, тип хәбәр иттеләр БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Шуға күрә ял көнө йәкшәмбе 19 августан дүшәмбе 20 авгусҡа күсерелә. 2012 йылдың 17 авгусында эш оҙайлылығы ҡыҫҡартылмай.
Шулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында Башҡортостанда 18, 19 һәм 20 август ял көндәре булып тора.


text:
Aselsan Төркиә компанияһы вәкилдәре Өфө дәүләт авиация техник университеты потенциалын баһаланы
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфө дәүләт авиация техник университетында Aselsan төрөк компанияһы делегацияһы булып китте. «Өфө дәүләт авиация техник университеты-Медиа» мәғлүмәт үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡунаҡтар авиация двигателдәре музей-кабинетын һәм спутник менән идара итеү үҙәген ҡараны, шулай уҡ уҡыу йортоноң ректоры вазифаһын башҡарыусы Александр Дегтярев менән осрашты.
— Беҙҙең компания ғилми һәм ғәмәли эшмәкәрлекте үҫтереү өсөн донъя университеттары менән үҙ-ара килешеп эш итеү юлдарын эҙләү өҫтөндә, — тип һөйләне Aselsan компанияһы рәйесе кәңәшсеһе Мостафа Кайер. — Беҙ Өфө дәүләт авиация техник университетында яһалған асыштар хаҡында күп ишеткәнебеҙ бар. Университеттың фәнни һәм техник потенциалын күреү өсөн махсус рәүештә Өфөгә килдек.
Авиация һәм космонавтика өсөн технологияларҙы берлектә әҙерләү хеҙмәттәшлектең төп йүнәлеше буласаҡ тип күҙаллана. Мостафа Кайерҙың һүҙҙәренсә, партнерлыҡ программаһы сиктәрендә Өфө дәүләт авиация техник университеты һәм Төркиәнең алдынғы уҡыу йорттары араһында студенттар менән алмашыу ҙа ойошторорға мөмкин.
— Билдәле булыуынса, бөгөнгө көндә Рәсәйҙең мәғлүмәт технологиялары өлкәһе белгестәре донъяның һәр мөйөшөндә эшләй, — тип билдәләне Александр Дегтярев. — Беҙҙең университет Рәсәйҙә инженерлыҡ белеме биреү буйынса лидер булып тора. 80 йылдан ашыу осорҙа беҙ авиация сәнәғәтендә генә түгел, ә башҡа өлкәләрҙә лә эшләгән белгестәрҙе әҙерләп сығарҙыҡ. Һуңғы йылдарҙа сит ил дәүләттәре өсөн инженерҙар әҙерләүҙә әүҙем ҡатнашабыҙ: бөгөн Өфө дәүләт авиация техник университетында донъяның 20 иленән студенттар белем ала.


text:
Өфөлә мәктәптәр һәм баҡсалар балаларҙы ҡабул итеүгә 99 процентҡа әҙер Фото: Олег Яровиков
Өфөлә мәктәптәр һәм баҡсалар балаларҙы ҡабул итеүгә 99 процентҡа әҙер
Өфөлә мәктәптәр һәм баҡсалар балаларҙы ҡабул итеүгә 99 процентҡа әҙер Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 23 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә мәктәптәр һәм баҡсалар балаларҙы ҡабул итеүгә 99 процентҡа әҙер. 25 авгусҡа белем биреү учреждениеларында ремонт эштәре 100 процентҡа тамамланасаҡ. 23 августа ҡала хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Мәғариф идаралығы етәксеһе Елена Хаффазова ошо хаҡта белдерҙе.
Уның әйтеүенсә, 80 бинаны — 36 мәктәпте, 40 балалар баҡсаһын һәм дүрт өҫтәмә белем биреү учреждениеһын капиталь ремонтлау өсөн ҡала бюджетынан 100 миллион һум аҡса йүнәлтелде. Бынан тыш, юл-транспорт хәүефһеҙлегенә ҙур иғтибар бүленде. Әҙерлек осоронда мәктәптәр янында 300 юл билдәһе, 10 светофор ҡуйылған һәм 16 мең квадрат метр юл тамғалары һыҙылған. Быйыл мәктәптәр һәм балалар баҡсалары өсөн ике тапҡырға тиерлек күберәк дәреслектәр һәм уйынсыҡтар һатып алынған.
2016 йылда 12,2 мең уҡыусы беренсе класҡа бара, тип билдәләне Елена Хаффазова. Ҡалала бөтәһе 107,1 мең уҡыусы белем ала.


text:
Башҡортостанда планлы-баҙар иҡтисады элементтары үҫешәсәк
Башҡортостанда иҡтисадты булдырыуға планлы-баҙар алымы варианттары индереләсәк. Был хаҡта Рөстәм Хәмитов «Эксперт» журналына интервьюла һөйләне.
— Беҙ республикабыҙҙа үҫеш пландарын формалаштырыу ҡарашынан эре һәм уртаса бизнес менән тығыҙ үҙ-ара эш итеүгә күсәбеҙ, планлы-баҙар иҡтисады элементтарын индерәбеҙ. План, стратегия – ул нигеҙҙәрҙең нигеҙе. Ҡайһы берәүҙәргә был алым оҡшамай, йәнәһе лә, урындағы властҡа отчет бирмәйәсәкбеҙ. Беҙгә отчет кәрәкмәй, әммә уныһы ла мөһим, беҙгә бергәләп төбәкте үҫтереү стратегияһы кәрәк. Мәҫәлән, «Газпром» структуралары даими рәүештә беҙҙән киләсәктә газ менән тәьмин итеү өсөн территорияны үҫтереү планын һорай, ә беҙ уны, ошо планды йыш ҡына дөрөҫ эшләй ҙә алмайбыҙ – сәнәғәтселәрҙән, төҙөүселәрҙән мәғлүмәт етмәй. Планлаштырыу биләмәне үҫтереүҙе тиҙләтеү өсөн күберәк мөмкинлектәр бирә. Стратегик көйләү – ҡеүәтле инструмент һәм уның менән ҡулланырға кәрәк. Был йәй «Рәсәй Федерацияһында стратегик планлаштырыу тураһында» Федераль закон ҡабул ителде, киләсәктә «Сәнәғәт сәйәсәте тураһында»ғы закон тора. Был бик кәрәкле документтар, үҙ ваҡытлы. Тик уларҙың эшләүе һәм көйләүселәр сылбырында төбәктәрҙең дә булыуы талап ителә. Төбәктәрһеҙ сәнәғәт производствоһын үҫтереп булмаясаҡ, — тип үҙ фекерен белдерҙе журналға интервьюла Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләне
Башҡортостан Президенты күп балалы әсәләрҙе «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеФото: Олег Яровиков
Бөгөн республика Хөкүмәтендә төбәктең күп балалы әсәләрен «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләү тантанаһы үтте. Уны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы һәм биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән 58 ҡатын-ҡыҙға наградалар тапшырҙы. Иң элек Рөстәм Хәмитов ҡатындарҙы 8 март менән ҡотланы һәм күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеүҙең власть өсөн өҫтөнлөклө бурыс булыуын хәтергә төшөрҙө:
— Беҙҙең республика был йәһәттән Рәсәй Федерацияһында яҡшы яҡтан айырылып тора. Беҙҙә 34 меңгә яҡын күп балалы ғаилә бар. Уларға үҙебеҙсә ярҙам итергә тырышабыҙ, күп балалы ғаиләләргә бушлай ер бүләбеҙ, матди ярҙам күрһәтәбеҙ. Был ғына етмәй, әлбиттә. Ярҙам күләмен арттыра барырға кәрәк икәнен беләбеҙ һәм аңлайбыҙ. Ләкин икенсе яҡтан мөмкинлектәребеҙ ҙә беҙ теләгәнсә ҙур түгел. Әйҙәгеҙ күңелһеҙ хәлдәр тураһында һөйләшмәйек, беҙ матур сәбәп арҡаһында йыйылғанбыҙ. Бөгөн һәм иртәгә – байрам. Башҡортостан Республикаһы ир-егеттәре исеменән Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән ҡотлайым, һеҙгә яҡшылыҡтар, сәләмәтлек теләйем. Иң мөһиме, балаларығыҙ сәләмәт булһын, уларҙың уҡырға, белем алырға һәм, иң мөһиме, яҡшы, лайыҡлы кешеләр булып үҫергә мөмкинлеге булһын. Һеҙгә ҙур рәхмәт!
Награданы ҡабул итеп, ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе Президентҡа социаль йүнәлешле сәйәсәт алып барғаны өсөн рәхмәтен еткерҙе һәм, балаларыбыҙҙы яҡшы кеше итеп үҫтерергә тырышасаҡбыҙ, тип вәғәҙә бирҙе, уларҙың бәхетле булыуын күрергә хыялланыуы тураһында һөйләне.
— Минең өс улым һәм өс ҡыҙым бар, — тип мөрәжәғәт итте Президентҡа Октябрьскийҙан килгән Эльвира Бәширова. — Улар һеҙҙең ҡулығыҙҙы ҡыҫыуымды һораны. Ә бында булған бөтә әсәләрҙе байрам менән ҡотлайҙар. Наградамды мин ирем менән бүлешәм, сөнки татыу ғаиләлә барыһы ла уртаҡ бүленергә тейеш. Һәр хәлдә, әгәр ир-егеттәребеҙ көслө һәм яуаплы булмаһа, беҙ шул сама балалар тапмаҫ инек, — тип һүҙен тамамланы ҡатын «коллегаларының» ҡул сабыуы аҫтында.
— Бәләкәй ҡыҙыма әле йәш тә һигеҙ ай, әлегә өйҙә хужабикәмен, ләкин тиҙ арала, Алла бирһә, эшкә сығасаҡмын, — тип һөйләне «Башинформ»ға Туймазынан килгән ханым, «Уралтехнострой-Туймазыхиммаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәте хеҙмәткәре Эльза Ғиниәтуллина. — Атайыбыҙ Себерҙә эшләй, ә миңә ул арала өлкән улдарым ярҙам итә, уларға 16 һәм 14 йәш. Малайҙарым барыһын да эшләй белә, ҡыҙҙарҙан кәм түгел. Бәхетебеҙ тулы булһын өсөн үҙ торлағыбыҙ ғына юҡ, әлегә ятаҡтың ике бүлмәһендә йәшәйбеҙ.
Миҙалдар алырға уҡытыусылар, тәрбиәселәр, почтальондар, һауынсылар, музыка уҡытыусыһы һәм кондитер сыҡты. Шулай ҙа ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе – хужабикәләр йәки бәләкәй балалары менән декрет ялында ултырған әсәләр. «Түңәрәк» номерлы миҙал Архангел районынан Фәрзәнә Хажиәхмәтоваға эләкте. «5500-сө, юбилейлы номер», — тип билдәләне Президент, ҡатынға футляр тапшырып.
— Тағы бер тапҡыр һеҙҙе, ҡәҙерле әсәләр, етеп килгән байрам менән ҡотлағым килә, — тип тантананы тамамланы Рөстәм Хәмитов. — Беҙ һәр ваҡыт һеҙгә ярҙам итергә тырышасаҡбыҙ. Аңлайым, тормошта һәр ваҡыт ниндәйҙер ҡыйынлыҡтар булып тора. Шулай ҙа белегеҙ, беҙгә һәр ваҡыт ярҙам һорап мөрәжәғәт итә алаһығыҙ. Сәләмәт һәм бәхетле булығыҙ. Ҙур рәхмәт һеҙгә!


text:
Башҡортостан ауыл хужалығын страховкалау буйынса сығымдарҙы субсидиялауға 195 миллион һум аласаҡ
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.
Башҡортостан ауыл хужалығы етештереүселәренең страховкалау хеҙмәттәрен түләү буйынса сығымдарын субсидиялау өсөн федераль бюджеттан яҡынса 195 миллион һум аҡса аласаҡ. Дөйөм күләме 6,4 миллиард һумлыҡ субсидиялар Рәсәйҙең 84 субъекты араһында бүленә. Тейешле күрһәтмә Рәсәй Хөкүмәтенең сайтында урынлаштырылған.
Башҡортостанға сәсеүлектәрҙе страховкалау сығымдарының бер өлөшөн ҡаплауға — 145,2 миллион һум, малсылыҡ өлкәһендә страховкалауға 50,2 миллион биреләсәк. Субсидиялар төбәктәр араһында РФ Хөкүмәте ҡарары менән раҫланған ҡағиҙәләргә ярашлы бүленә.
Рәсәйҙең Ауыл хужалығы министрлығы төбәктең субсидияларҙы файҙаланыу һөҙөмтәлелеген страховкаланған сәсеүлектәр өлөшө һәм страховкаланған ауыл хужалығы малдары һаны буйынса баһалай.


text:
Ботулизм
Ботули́зм (лат. botulus — колбаса) — ботулизм бактериялары токсины менән зарарланған ашамлыҡтан ағыуланыу; үтә етди ауырыу күренеше[1]; ботулизм бактериялары токсины менән зарарланған ашамлыҡтан ағыуланыу; үтә етди ауырыу күренеше; нервы системаһы ҡаҡшай; аккомодация парезы, күҙ йөрөтөү, йотоу, тын алыу мускулдары фалижы күҙәтелә[2], кеше һәм хайуандарҙың киҫкен аурыуы.
Гастроэнтерит синдромы менән үҙенсәлекле көслө бактериаль инфекция, үҙәк һәм вегетатив нерв системаһын ныҡ зарарлауы (нерв күҙәнәктәренә экзотоксин тәъҫире менән бәйле). Ботулизм менән ауырыусы кеше тирә-йүндәгеләр өсөн ҡурҡыныс түгел.
Ауырыуҙы өйрәнеү тарихы һәм билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Ботулизм» термины Голландия ғалимы Э. ван Эрменгем тарафынан 1896 йылда керетелә. Ботулизмды китереп сығарыусы — клостридиум ботулинум (серологик А, В, С, D, Е, F, G тибындагы Clostridium botulinum) тупраҡта тарала, химик һәм физик тәъҫиргә бирешмәй: 7 төрҙәге термолабиль токсин — ғәйәт көслө тәбиғи нейротроп ағыу сығанағы; 0,3 мкг дозаһы кешене үлтерә.
Тупраҡ, йылы ҡанлы хайуандар, балыҡтар эсәклеге инфекцияның тәбиғи туплану урыны һәм сығанағы ролен үтәй. Бында ауырыу ҡуҙғатыусылар туплана һәм тиҙәк менән тышҡы мөхиткә эләгә. Инкубация осоро 2 сәғәттән алып 10 көнгә тиклем дауам итә. Ботулизм бактерияһы токсины нервы, мускулдар системаһын зарарлай. Кешенең ауырып китеү билдәләре ашҡаҙан һәм эсәклектең лайлалы тышсаһы аша ҡанға үтеп кергән ағыуҙар тәъҫиренән башлана; нерв системаһының айырым өлештәре зарарлана; ағыу ашҡаҙан-эсәк ферменттары тәъҫирендә тарҡалмай. Төп симптомдары: эсәктәр эшмәкәрлеге боҙолоу (уҡшыу, эс ҡатыу һ. б.), бит, күҙ алмаһы, тамаҡ, йотҡолоҡ мускулдары праличы. Ауырыу килеп сығыуҙың төп сәбәбе — өй шартларында консервланған аҙыҡтар (йәшелсә, еләк-емеш, бәшмәктәр), санитария нормаларын һәм ҡағиҙәләрен боҙоп әҙерләнгән ҡаҙылыҡ, ҡаҡланған ит, балыҡ һ. б., шулай уҡ тупраҡ менән бысранған аҙыҡ ҡулланыу. Ботулизм менән йорт хайуандары ла ауырый.
Дауалау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауалау өсөн лаборатор тикшереү (бактериологик анализ, биопроба алымы һ. б.) алымдарҙы ҡулланалар. Дауалау өсөн медикоментоз (ботулизмға ҡаршы сыворотка, йөрәк, эс йомшартыусы дарыуҙар), ашҡаҙанды йыуҙырыу ысулдары ҡулланалар.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Русско-башкирский словарь медицинских терминов (В. З. Гумеров, 1981)
- ↑ Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М. Т. Азнабаев, 2007)
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Пяткин К. Д. Микробиология. М. 1980; Справочник-путеводитель практикующего врача. 2000 болезней от А до Я. — М., 1999.


text:
Өфөлә паралимпия чемпионы иртәнге зарядка үткәрәсәк
Башҡорт дәүләт педагогия университетында 24 сентябрь, шишәмбе көнө, сираттағы иртәнге зарядканы йөҙөү буйынса паралимпия чемпионы Александр Неволин-Светов уҙғарасаҡ. Ул М.Аҡмулла исемендәге майҙанда 10 сәғәт 30 минутта башланасаҡ.
Спорт сараһының төп маҡсаты – спорт һәм сәләмәт йәшәү рәүешен популярлаштырыу.
Башҡорт дәүләт педагогия университетының матбуғат хеҙмәтендә аныҡлауҙарынса, ҡатнашыусылар араһында викторина үткәреләсәк, ә иң әүҙемдәргә бағыусылар бүләктәр тапшырасаҡ.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Паралимпия-2012-лә Лондонда Александр Неволин-Светов бер алтын (100 метр «арҡала йөҙөү») һәм өс көмөш миҙал (100 һәм 200 метр «комплекслы йөҙөү»; 50 метр «ирекле стиль» дистанцияларында) яулағайны.


text:
Башҡортостан Райффайзенбанктан 25 млн. доллар аласаҡ
8 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Хөкүмәте менән Райффайзенбанк республикаға 25 миллион АҠШ доллары күләмендә кредит биреү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Килешеү бер йылға иҫәпләнгән. Кредит средстволары Башҡортостан Республикаһының 2012 йыл бюджетына һалынған маҡсаттарға йүнәлтеләсәк. Документҡа Башҡортостандың финанс министры Рузалия Хисмәтуллина һәм Райффайзенбанк Идараһы ағзаһы Патрик Батлер үҙ имзаһын ҡуйҙы.
БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән аңлатыуҙарынса, әлеге килешеү иҫәп буйынса 14-сеһе. Башҡортостан донъя финанс баҙарына тәүге тапҡыр 1998 йылда сыҡҡан, ул ваҡытта республика «Эйч-Эс-Би-Си» һәм Мәскәү Халыҡ банкы кеүек Англияның ике банкынан синдикатҡа күсерелгән кредит алған.
2003 йылдан Башҡортостан йыл һайын сит илдәрҙең финанс институттарынан аҡса ала. Барлыҡ финанс йөкләмәләрен республика тулы күләмдә һәм билдәләнгән ваҡытта үтәй.
Атап әйткәндә, 7 декабрҙә Башҡортостан Райффайзенбанк менән 2010 йылдың 1 декабрендә 25 млн долларға төҙөлгән кредит килешеүе буйынса үҙ йөкләмәһен үтәгән.
Республиканың кредиттарҙы түләүгә һәләтлелеге һәм ышаныслы заемсы булараҡ абруйы юғары кредит рейтингылары булыуы менән дә раҫлана. Рейтинг агентлыҡтары халыҡ-ара һәм Рәсәй стандарттары буйынса бурыс йөкләмәһен, республика бюджетының юғары ликвидлылығын, иҡтисади үҫешен, бюджеттың яҡшы үтәлешен һәм финанс менеджментының юғары кимәлен тотороҡло билдәләй.
2011 йылда «Стандарт энд Пурс» һәм «Мудис» рейтинг агентлыҡтары республикаға элек бирелгән ВВ+ һәм ВаI кредит рейтингыларын раҫланы һәм күҙаллауҙы Тотороҡлонан Ыңғайға үҙгәртте.
«Стандарт энд Пурс» рейтингы кимәле буйынса Башҡортостан — Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан, Ямал-Ненец һәм Ханты-Манси округтарынан, ә «Мудис» мәғлүмәте буйынса Мәскәүҙән һәм Санкт-Петербургтан ғына ҡалыша.
Юғары халыҡ-ара рейтингылар сит илдәрҙең кредит ойошмалары менән элемтәләрҙе уңышлы үҫтереүҙән тыш, эске финанс баҙарында ла займ средстволарын йәлеп итеү шарттарын яҡшыртыуға булышлыҡ итә. 2001 йылдан алып Башҡортостан дөйөм алғанда 5 млрд һумға эске дәүләт займдары облигацияларын сығарған.


text:
Магнитогорскиҙа үткән форумда Көньяҡ Урал тарихы тикшерелде
Магнитогорскиҙың «Крашенинников китапханаһы» хоҡуҡи һәм эшлекле мәғлүмәт үҙәгендә тарихсыларҙың һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәренең Силәбе, Ырымбур өлкәләре һәм Башҡортостан тарихына арналған форумы үтте. Форум инициаторы булып «Салауат» башҡорт йәмәғәт ойошмаһы сығыш яһаны.
Форум эшендә Көньяҡ Уралдың билдәле ғалимдары һәм ҡала йәштәре вәкилдәре ҡатнашты.
Башҡортостандың билдәле тележурналисы Салауат Хәмиҙуллиндың доклады айырыуса ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров.
Журналисҡа тарихи темаларға, шулай уҡ журналист эшмәкәрлегенә ҡағылышлы күп һорауҙар бирелде. Осрашыу барышында Магнитогорскиҙа йәшәүселәр Башҡортостан юлдаш телевидениеһының Силәбе өлкәһенең бөтә райондарында ла күрһәтмәүенә зарланды.
— Үҙем өсөн күп нәмә алдым, мәҫәлән, Көньяҡ Уралда башҡорт ҡәлғәләрен төҙөү тарихы тураһында белдем, — тип тәьҫораттары менән бүлеште «Салауат» ойошмаһы активисы Илгиз Мырҙағолов.
Ойоштороусылар һүҙҙәре буйынса, крайҙы өйрәнеүҙәге етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү форумдың төп маҡсаты булып торҙо.


text:
Башҡортостанда 291 мең гектарҙа бесән сабылған
Башҡортостандың мал аҙығы әҙерләүселәре 291 мең гектар майҙанда бесән сапҡан. Был планға ҡарата 26 процент. БР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәте буйынса, республикала 153 мең тонна бесән (21%), 672 мең тонна сенаж (32%) әҙерләнгән. Бесән әҙерләү буйынса Архангел, Баҡалы, Бүздәк, Илеш, Туймазы, Саҡмағош, Шаран, Яңауыл райондары йылдам эш алып бара, улар күҙалланған күләмдең 52-68 процентын әҙерләгән. Бесәнде төргәктәргә һәм төктәргә преслайҙар.
Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Йылайыр, Мәсетле, Миәкә, Салауат, Хәйбулла райондары һүлпән эшләй, бында бесән әҙерләү 2 – 9 процент кимәлендә генә.
Сенаж һалыу эштәре Ауырғазы, Благовещен, Борай, Йәрмәкәй, Ейәнсура, Ҡырмыҫҡалы, Тәтешле, Саҡмағош райондарында һәйбәт ойошторолған, улар планға ҡарата 50 — 91% сенаж әҙерләгән. Сенаж транштарын һалғанда консерванттар ҡулланыла.
БР Ауыл хужалығы белгестәре билдәләүенсә, айырым райондар һутлы мал аҙығын әҙерләү эштәрен һуҙа. Республика буйынса уртаса күрһәткес 31 процентҡа тиң булғанда, Әбйәлил, Белорет, Бөрйән, Йылайыр, Ҡыйғы, Миәкә, Стәрлебаш, Учалы, Хәйбулла райондарында 1-11 процент ҡына сенаж запасы тупланған.
БР Ауыл хужалығы министрлығының дүрт эш төркөмө үлән сабыу буйынса даими мониторинг алып бара. Улар көн һайын райондарға сыға һәм практик ярҙам күрһәтә. Тыуып торған мәсьәләләрҙең барыһы ла оператив рәүештә хәл ителә. Мал аҙығын әҙерләү барышы даими контролдә тотола.
Башҡортостанда “2010 йылда иң төҙөк ҡала (ауыл) биләмәһе” конкурсының еңеүселәре билдәләнде. Бөтәһе өс категория ҡаралды: 60 меңгә тиклем, 60 меңдән ашыу кеше йәшәгән ҡала биләмәләре, 5 меңдән ашыу кеше йәшәгән ауыл биләмәһе.
Жюри халыҡтың йәшәйеш объекттары менән тәьмин ителеүен, ҡала һәм ауыл ҡаралтыларының архитектура һәм художество йөҙөн, тарихи-мәҙәни һәм тәбиғи мираҫтың һаҡланыуын иҫәпкә алды. Алдынғы технологияларҙы ғәмәлгә индереү, ресурстарҙы һаҡлау һәм, әлбиттә, биләмәнең санитария-эпидемиологик һәм экологик хәле баһаланды.
Урындағы властың халыҡҡа күрһәтелгән хеҙмәттәр сифатын күтәреү буйынса эше, төҙөкләндереү буйынса дәүләт һәм муниципаль программаларҙы тормошҡа ашырыу торлаҡ-коммуналь хужалыҡ белгестәре иғтибарынан ситтә ҡалманы.
Һөҙөмтәлә 60 меңдән ашыу кеше йәшәгән иң яҡшы биләмә тип Октябрьский ҡалаһы танылды, 60 меңгә тиклем кеше йәшәгән ҡалалар араһында Учалы еңде. Ауылдар араһында иң яҡшыһы – Федоровка.
Конкурста призлы урындар яулаған муниципаль берәмектәр Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте дипломдарын һәм аҡсалата премиялар аласаҡ. Быйыл дөйөм приз фонды 20 миллион һум тәшкил итте.


text:
Фото:
Башҡортостан Республикаһында тимер юл иң күп һалым түләүсе булып ҡала
Фото:
Ағымдағы йылдың ғинуар-февраль айҙарында Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе урындағы бюджетҡа 111 миллион һумдан ашыу аҡса күсергән. Уҙған йылдың ошондай уҡ осоро менән сағыштырғанда был 44 процентҡа күберәк, тип хәбәр итә Куйбышев тимер юлының йәмәғәтселек менән бәйләнеш хеҙмәте.
Башҡортостан Республикаһында тимер юл иң күп һалым түләүсе иҫәпләнә. Республика ҡаҙнаһына күсерелгән һалымдарҙың артыуы, тәү сиратта, илебеҙ иҡтисадының йәнләнә башлауы һәм ошо ыңғай процестың һөҙөмтәһе булараҡ – йөк ташыуҙарҙың артыуы менән аңлатыла. Тимер юл хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы ла өҫтәлгән, тимәк, һалым һәм социаль түләүҙәр ҙә артҡан.
Әйтергә кәрәк, Куйбышев тимер юлының һалымға бүленгән суммалары республика һәм өлкә бюджеттарына тулы күләмдә һәм тотҡарлыҡһыҙ күсерелә. Йыл башынан алып 427 миллион һум күсерелгән.


text:
Рөстәм Хәмитов Илдар Абдразаҡовты Башҡортостандың халыҡ артисы исеме бирелеүе менән ҡотланыФото: Андрей Старостин
Рөстәм Хәмитов Илдар Абдразаҡовты Башҡортостандың халыҡ артисы исеме бирелеүе менән ҡотланы
Рөстәм Хәмитов Илдар Абдразаҡовты Башҡортостандың халыҡ артисы исеме бирелеүе менән ҡотланыФото: Андрей Старостин
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөн Республика йортонда үткән осрашыу барышында опера йырсыһы Илдар Абдразаҡовты Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы исеме бирелеүе менән ҡотлап, уға тейешле документ тапшырҙы. Артист тыуған яғына «Мәрхәмәт» фонды менән ойошторолған хәйриә концертын үткәреү өсөн ҡайтҡан. Йыйылған средстволар балаларҙы дауалауға йүнәлтеләсәк.
— Һеҙ изге маҡсат менән килгәнһегеҙ, — тип мөрәжәғәт итте Президент опера йырсыһына. – Бындай кимәлдәге артистар ҡатнашлығында хәйриә концерттары беҙҙә һирәк үткәрелә. Средстволар сирле балаларҙы дауалауға йүнәлтеләсәк. Икенсенән, бындай данлыҡлы кешенең Өфөлә тыуып үҫеүенә сикһеҙ ғорурланабыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡасандыр Миландың «La Scala» театрында үткән һеҙҙең концерҡа элгә алманым. Әммә билдәле театр стенаһында һеҙҙең афишаны күреп, ғорурлыҡ тойғоһо кисерҙек. Абдразаҡовтар ғаиләһенән күп һәләтле кешеләр сыҡҡан.
Артист билдәләүенсә, ул АҠШ, Италия, Мексика илдәрендә сығыш яһап, ҙур хәйриә проекттарында ҡатнашҡан, әммә Рәсәйгә бындай маҡсат менән тәүгә килә. Хәйриә концерттарын ойоштороу йолаһы дауам ителгән хәлдә Илдар Абразаҡов был эшкә хеҙмәттәштәрен дә йәлеп итергә әҙер булыуы хаҡында әйтте.
—«Йондоҙҙарҙы» ҡабул итеү өсөн тейешле кимәлдәге залдар кәрәк, — тигән фекерен белдерҙе Президент һәм киләһе йылда «Нефтсе» мәҙәниәт һарайын реконструкциялау һәм опера театрына ремонт үткәреү, шулай уҡ М.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы өсөн биш ҡатлы бина төҙөү планлаштырылыуы хаҡында әйтте.
Рөстәм Хәмитов йырсының карьераһы һәм киләсәккә пландары менән ҡыҙыҡһынды. Илдар Абдразаҡов һөйләүенсә, ул «Метрополитен-опера» менән хеҙмәттәшлек итеүгә өҫтөнлөк бирә, сөнки был театр репертуарын биш йылға алдан планлаштыра һәм башҡарыусылар менән оҙайлы сроклы контракттар төҙөй. Артистың графигы 2017 йылға тиклем планлаштырылған. Әлеге ваҡытта ул Моцарттың «Дон Жуан» һәм «Свадьба Фигаро», Бородиндың «Князь Игорь», Гуноның «Фауст», Россининың «Семирамида» операларын ҡуйыу өҫтөндә эшләй.
Концерт Башҡорт опера һәм балет театрында 27 декабрҙә үтә. Билеттар тулыһынса һатылып бөткән.


text:
Башҡортостан бюджеты 2012 йылда социаль йүнәлешле булып ҡаласаҡ
2012 йылда Башҡортостан бюджеты социаль йүнәлешле булып ҡаласаҡ. Республиканың тупланма бюджетының дөйөм күләменән дүрттән өс өлөшө хеҙмәт хаҡына, һәр төрлө пособиеларға, мәктәп, дауаханаларҙы һәм башҡаһын финанслауға бүленәсәк.
Шул уҡ ваҡытта средстволарҙың иң ҙур өлөшөн мәғарифҡа тотоноу ҡаралған — 31,3 процент. 20,2 проценты иһә — һаулыҡ һаҡлау өлкәһен (мотлаҡ медицина страховкалауын иҫәпкә алып), 12,8 проценты — социаль сәйәсәтте, 3,2 проценты мәҙәниәтте финанслауға йүнәлтеләсәк.
Ағымдағы сығымдарҙың яртыһынан ашыуы эш хаҡына һәм республиканың норматив йөкләмәләрен финанслауға — граждандарға һәр төрлө социаль түләүҙәргә һәм компенсацияларға китәсәк.
2012 йылға Башҡортостан проекты бюджетын БР финанстар министры Рузалия Хисмәтуллина уҡып ишеттерҙе.


text:
Барокко
Баро́кко (итал. barocco — «сәйер», «ҡупшы», порт. perola barroca) — XVI быуат аҙағында — XVIII быуат уртаһында Көнбайыш Европа, 18 быуаттың 1-се яртыһында Рәсәй архитектураһындағы һәм сәнғәтендәге стиль. Бароккога Көнбайыш Европа архитектураһында фасадтарҙың ҡупшы пластикаһы, биҙәктәр байлығы, ҡоролошоноң ҡатмарлылығы; шулай уҡ тантана залдары интерьерҙарының төрлө төҫтәге уйма һындар, күпертеп һәм уйып яһалған биҙәктәр, рәсемдәр һәм көҙгөләр менән зиннәтләнгән булыуы хас. 17 быуат аҙағында Көнбайыш Европа бароккоһы йоғонтоһонда Мәскәү архитектураһында ла күп һанлы ордер детальдәре күренә башлай. Архитектура ғилемендә был йүнәлеш «Нарышкин стиле» («Нарышкин бароккоһы») йәки «Мәскәү бароккоһы» тип атала.
Классик архитектура формалары барокко стиленең урыҫ архитектураһында, нигеҙҙә, декоратив роль уйнаған, ул биналарҙың композицион принциптарына тәъҫир итмәгән тиәрлек. Был стильдәге фасад биҙәлешенә ике төҫлөлөк − ҡыҙыл кирбес диуар һәм аҡ таштан уйып яһалған детальдәр хас. XVII быуат урыҫ архитектураһына шулай уҡ төрлө төҫтәрҙәге рәсемдәр менән биҙәлгән фасадтар, шашка һамаҡ түбәләр, тимерҙән киҫеп яһалған биҙәктәре һ.б. менән айырылып торған «Украина» бароккоһы ла һиҙелерлек йоғонто яһай. Был стильдәге ҡоролмаларҙың күләм композицияһы һәм фасадтары − симметрия, интерьерҙары анфилада принциптарына нигеҙләнә. 18 быуаттың 1-се яртыһындағы «Пётр» йәки «Петербург бароккоһы» ябайлығы, формалар теүәллеге, фасадтарҙың пилястралар йә иһә ярым бағаналар, уйымдар һәм филёнкалар менән бүлгеләнеүе, биналарҙа маҡсатҡа ярашлы декоратив скульптуралар менән айырылып тора. 18 быуаттың 1-се яртыһында архитектор П. Зарудный, Ж.-Б. Леблон, Д. Трезини, М. Г. Земцов, И. К. Коробов, П. М. Еропкин эшсәнлеге ошо йүнәлештә бара.
18 быуат уртаһында архитектура һынлы сәнғәттең барлыҡ төрҙәренә һәм жанрҙарына мөрәжәғәт итә, скульптура, монументаль һәм декоратив рәсем, ғәмәли биҙәлеш сәнғәте мөмкинлектәренән файҙалана. Был осорҙа әлеге стильдә император резиденциялары, һарайҙар, утарҙар, соборҙар, сикәүҙәр, монастырьҙар төҙөлә. Ул ваҡыттағы барокко «Растрелли бароккоһы» тип тә атала. Ул бер үҙәккә тупланған өс өлөшлө биналар, һыныҡ йә иһә һығылма ҡыйыҡлы бейек түбәләр, фонарлы һәм тәҙерәле көмбәҙҙәр менән үҙенсәлекле. Ордер (өс сирекле колонналар һәм ныҡ беркетелгән антаблементтар), парлы йә иһә һыңар пилястралар, колонналар теҙмәһе, бина мөйөшөн китекләндереү һәм китек янына 2 колонна урынлаштырыу һ. б. − әлеге стиль пластикаһының төп үҙенсәлектәре. Тәҙерә уйымдары тура мөйөшлө, оҙонса түңәрәк, түңәрәк, арка рәүешендә. Уларҙың йөҙлөктәре, архивольт өҫтөнә сандрик урынаштырып көсәйтелә, араларындағы диуарға ҡабартылған биҙәк һалына. Диуарҙарҙың өҫкө өлөшө терәктәр, фигуралы аттиктар, парапеттар, вазалар, төрлө һындар менән зиннәтләнә. Гирлянда, валюта, купидон һындары, битлектәр, бюсттар, гербтар кеүек уйма биҙәктәр фронтондарҙы ҡаплап ала, колонналар һәм пилястраларға үрелеп менә. Фирүзә, әфлисун, йәшел төҫтәрҙәге диуарҙар аҡ төҫтәге ордер детальләре, колонналарҙың алтынһыу остары, уйма һындар, рәшәткәләр һ. б. өсөн фон булып хеҙмәт итә. 18 быуат урыҫ бароккоһы вәкилдәре: Ф.-Б. Растрелли, С. И. Чевакинский, А. В. Квасов (Санкт-Петербург); Д. В. Ухтомский, И. Ф. Мичурин, А. П. Евлашев һ.б. (Мәскәү). Төбәктәрҙәге барокко дәүере архитектураһы «Растрелли бароккоһы» менән сағыштырғанда күпкә тыйнағыраҡ. Бында Көнбайыш Европа архитектураһының айырым элементтары ғына файҙаланыла. Мәскәүҙә һәм төбәктәрҙә барокко мотивтары ерле традициялар менән ҡушыла.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Татар энциклопедияһы (тат.)
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- История русской архитектуры. СПб., 1994;
- История русского искусства. М., 1995;
- Кириченко Е. И. Русский стиль. М., 1997.
- Барокко // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)


text:
Өфөлө канализация люктары менән мауыҡҡан
Баш ҡаланың Орджоникидзе районынан бер ҡайҙа ла эшләмәгән 30 йәшлек ир-егет үҙенсәлекле алым менән йәшәүгә аҡса тапҡан. Август дауамында ул канализация люктарының ҡапҡасын урлап көн иткән. Был кәсебенә ир, ғәҙәттә, тәүлектең ҡараңғы ваҡытында сыҡҡан. ВАЗ-дың «Лада»һында ул кәрәкле канализация ҡоҙоғо янында туҡтап, меттал ҡапҡасты машинаһына тейәгәс, металл ҡабул итеү пунктына ашыҡҡан. Бер айҙа ул 20-нән ашыу канализация ҡапҡасын урлаған. Һәр трофей 200-ҙән 250 һумға тиклем тартҡан. Һуңынан енәйәтсе көндөҙ ҙә урлай башлай. Был һаҡһыҙлығы тиҙҙән һөҙөмтәһен бирә: осраҡлы шаһит машинаның номерын хәтерҙә ҡалдыра һәм сәйер водитель тураһында милицияға хәбәр итә. Участковыйҙар люктарға битараф булмаған ҡараҡты үҙенең фатирында ҡулға ала. Әлеге ваҡытта шик аҫтында булған был ир-егет ҡаланан ситкә сыҡмау тураһында ҡағыҙға ҡул ҡуйған, уға ҡарата “Урлашыу” статьяһы буйынса енәйәт эше асылған, тип хәбәр итә БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте.


text:
«Халыҡ университеты» программаһын финанслау һиҙелерлек артасаҡ
«Өсөнсө быуын халыҡ университеты» айырым маҡсатлы республика программаһын финанслауҙы дүрт тапҡырға арттырыу планлаштырыла. Шулай итеп, әгәр 2011 йылда уны тормошҡа ашырыуға ике миллион һум бүленһә, киләһе йылдарҙа бүленәсәк средстволар күләме һигеҙ миллион һумға етергә тейеш.
Финанслау күләмен арттырыу иҫәбенә белем биреүҙең яңы йүнәлештәре булдырыласаҡ. Әлеге көндә иһә дүрт йүнәлеш бар. Былар инглиз телен һәм компьютерҙа эшләргә өйрәнеү, ғаилә психологияһы нигеҙҙәрен, шулай уҡ шәхси гигиена һәм дауалау физкультураһы нигеҙҙәрен һәм метологияһын өйрәнеү.
«Башинформ» агентлығына БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл һайын «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» программаһы буйынса 15 мең кешене уҡытыу планлаштырыла. Шул уҡ мәлдә былтыр 16200-ҙән ашыу кеше белем алған. Әйткәндәй, халыҡ университетында уҡырға теләгән кешеләрҙән 2011 йылда 20500-ҙән ашыу ғариза ҡабул ителгән. Шуға күрә былтыр уҡып өлгөрмәгән пенсионерҙар 2012 йылда парта артына ултырасаҡ.


text:
Самолеттарҙы электр менән тәьмин итеү системалары производствоһы Мәскәүҙән Өфөгә күсереләсәкФото: Олег Яровиков
Самолеттарҙы электр менән тәьмин итеү системалары производствоһы Мәскәүҙән Өфөгә күсереләсәк
Самолеттарҙы электр менән тәьмин итеү системалары производствоһы Мәскәүҙән Өфөгә күсереләсәкФото: Олег Яровиков
25 ғинуарҙа Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Авиация ҡорамалы» концерны» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Максим Кузюк менән эш осрашыуы үткәрҙе. Осрашыуҙа холдинг составына ингән «Өфө агрегат производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтен үҙгәртеп ҡороу һәм һауа судноларын электр менән тәьмин итеү системалары производствоһын Мәскәүҙән Өфөгә күсереү мәсьәләләре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Максим Кузюк һүҙҙәренсә, алдағы ваҡытта Өфө агрегат производство берекмәһендә етештереү ҡеүәттәре яңыртыла башлаясаҡ. Алдағы өс йылда предприятиела бер нисә тиҫтә инновацион изделие етештерә башлау планлаштырыла. Бында етештерелгән электр менән тәьмин итеү системалары бөтә төр самолеттар һәм вертолеттарҙа ҡулланыласаҡ.
Осрашыу барышында Рөстәм Хәмитов «Авиация ҡорамалы» концернына ингән Өфөләге барлыҡ предприятиеларҙа булыуы хаҡында әйтте. Шул уҡ ваҡытта, уның билдәләүенсә, уларҙың бөгөнгө торошо республика властарын ҡәнәғәтләндермәй. Уларҙа етештереү күләмдәренең әҙ булыуын, предприятиеларҙың ҙур биләмәләрҙә урынлашыуын һәм мөлкәтте һөҙөмтәле ҡулланмауын билдәләне Президент.
— Беҙгә тәҡдим ителәсәк барлыҡ варианттарҙы ла тикшерергә әҙербеҙ. Был предприятиелар үҫешһен, етештереү күләмдәре артһын өсөн һәр яҡлап ярҙам күрһәтергә тырышасаҡбыҙ. Шулай уҡ бер нисә яңы изделие етештереү йәки үҫтереү буйынса берлектәге программалар хаҡында уйларға мөмкин, — тине республика башлығы.
Максим Кузюк, үҙ сиратында, конкуренцияға һәләтлелекте һәм һөҙөмтәлелекте арттырыу маҡсатында концерндың бер нисә йүнәлеш буйына эшләүен билдәләне. Етәксе бер нисә проектҡа индерелгән Өфө предприятиелары буйынса миҫал килтерҙе.
— Мәскәүҙә етештерелгән изделиелар производствоһын Өфөгә күсереү буйынса тотош бер программа әҙерләнек. Йәғни етештереү күләмдәре арттырыласаҡ. Шулай уҡ федераль маҡсатлы программаға эләгер өсөн Мәскәүҙәге майҙансыҡтарҙа компетенцияларҙы үҫтереп һәм нығытып, Өфөләге производствоны яңыртырға планлаштырабыҙ, — тине Максим Кузюк.
Концерн башлығы осрашыуҙан һуң журналистар менән аралашыу барышында билдәләүенсә, Өфөлә «Авиация ҡорамалы» холдингының дүрт предприятиеһы бар. Уларҙың береһе – проектлау институты, өсәүһе – етештереү майҙансыҡтары. Һәр береһе буйынса үҫеш программаһы әҙерләнгән.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлегенә отчет менән сығыш яһаны
Фото:
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың сираттағы йыйылышында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2011 йылдағы эшмәкәрлегенә отчет менән сығыш яһаны.
Үҙенең сығышында республика башлығы, Хөкүмәт эшмәкәрлеге тулыһынса граждандарҙың тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән, тип билдәләне. Бөгөн Хөкүмәт алдында торған төп бурыстарҙың береһе — халыҡты эш менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итеү. Республикала эшһеҙлек кимәле, үкенескә күрә, Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән юғары булып ҡала – унан 1,1 процентҡа ҡалыша.
Президент әйтеүенсә, эшһеҙлек мәсьәләһен хәл итеү өсөн тәү сиратта мәшғүллек хеҙмәттәре эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәрергә кәрәк. Әлегә эш биреүселәрҙең барыһы ла үҙҙәрендә булған вакансиялар тураһында мәғлүмәт бирмәй. Һөҙөмтәлә, был ойошмаларҙа эшләй алырлыҡ кешеләр эшкә урынлаша алмай, ә эш менән тәьмин итеүселәрҙең иһә кәрәкле эшселәре юҡ. Эшһеҙлек проблемаһын хәл итеүгә, Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, әле республикала тормошҡа ашырыла башлаған «Стартҡа хоҡуҡ» проекты ла ярҙам итә ала.
Әммә эшһеҙлекте дөйөм алғанда иҡтисадты үҫтереү ярҙамында ғына тулыһынса бөтөрөргә мөмкин. Хөкүмәттең бөгөнгө эшмәкәрлеге тап ошоға йүнәлтелгән дә инде.
Рөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, 2011 йылда республика, ниһайәт, иҡтисади көрсөк эҙемтәләрен йырып сығыуға өлгәште. Республиканың эске тулайым продукты бер йылда 10 процентҡа тиерлек артҡан — был Рәсәй Федерацияһындағы иң яҡшы күрһәткестәрҙең береһе. Был күрһәткес буйынса беҙ триллион һумға яҡынлаштыҡ – республиканың эске тулайым продукты 980 миллиард һум тәшкил итә.
Төбәк башлығы һүҙҙәренсә, республикала закондар сығарыу базаһы ла һиҙелерлек камиллаштырылған, был да һәр төрлө инвестицион проекттарҙы тормошҡа ашырыуға булышлыҡ итә. Проекттарҙың күбеһе граждандарға 2011 йылда тәҡдим ителгән. Бөгөн республика территорияһында 40-ҡа яҡын инвестпроект тормошҡа ашырыла. Президент Октябрьский ҡалаһында, Хәйбулла районында һәм тағы бер нисә биләмәлә тормошҡа ашырылған проекттар тураһында һөйләне. Йәнә республика 2011 йылда «Сибур», «Транснефть», Магнитогорск металлургия комбинаты кеүек эре сәнәғәт компаниялары менән хеҙмәттәшлек итеү тураһында мөһим килешеүҙәр төҙөүгә өлгәшкән. Белоруссия, Литва, Германия һәм башҡа илдәр менән хеҙмәттәшлек әүҙемләшкән. Әммә, Рөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, йән башына инвестициялар күләме буйынса беҙ Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән ике тапҡырға тиерлек ҡалышабыҙ.


text:
Башҡортостандың Милли симфоник оркестры Ырымбурҙа халыҡ-ара кинофестивалендә сығыш яһай Фото: Георгий Шишкин
Башҡортостандың Милли симфоник оркестры Ырымбурҙа халыҡ-ара кинофестивалендә сығыш яһай
Башҡортостандың Милли симфоник оркестры Ырымбурҙа халыҡ-ара кинофестивалендә сығыш яһай Фото: Георгий Шишкин
ӨФӨ, 2016 йыл, 2 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Бөгөн, 2 сентябрҙә, Башҡортостандың Милли симфоник оркестры Ырымбурҙа «Көнсығыш-Көнбайыш. Классика һәм авангард» IX Халыҡ-ара кинофестивалендә сығыш яһай.
Милли симфоник оркестрҙың музыкаль бүлеге мөдире Эльмира Ишбулдина хәбәр итеүенсә, Ырымбур филармонияһының концерт залында оркестр «Русса Soundtrack» исемле программа тәҡдим итә. Шулай уҡ «Капитан Гранттың балалары», «Мөхәббәт тураһында», «Кавказ тотҡонбикәһе», «Бриллиант ҡул», «Яҙҙың ун ете миҙгеле», «Аҡ төндәр моңо» һәм башҡа фильмдарҙан көйҙәр яңғыраясаҡ. Дирижеры — Камил Абдуллин. Инеү ирекле.


text:
Фото:
Өфөнөң «Йәш ғаилә-2014» конкурсы еңеүселәре автомобиль отто
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.
«Йәш ғаилә-2014» республика конкурсының ҡала этабының финалынды Киров районынан Юриндар ғаиләһе еңеүсе һәм Гран-при яулаусы тип танылды.
Михаил һәм Гөлнараның өс балаһы бар – уҡыусы Полина һәм ике йәшлек игеҙәктәр Демид һәм Владислав. Ғаилә башлығы компания директоры, Гөлнара – саралар уҙғарыу буйынса үҙ агентлығының етәксеһе.
— Ғаиләлә балалар күп булырға тейеш, — тип иҫәпләй ир менән ҡатын. — Ҡабат-ҡабат ата-әсә булыуҙан ҡурҡырға кәрәкмәй. Ул – байлыҡ, бәхет.
Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡаланың иң яҡшы ғаиләһе тип аталыу хоҡуғына ҡаланың ете районынан иң яҡшы ғаилә парҙары көс һынашты. Конкурста ҡатнашыусылар үҙҙәренең «ғаилә ағасын», ғаилә альбомындағы фотоларҙан эшләнгән баннер дизайнын тәҡдим иттеләр, унда ғаиләнең мәҙәни йолалары, ҡыҙыҡһыныуҙары, тарихи факттар сағылған. «Ғаилә булыу сәнғәт» исемле визитка ғаилә тураһындағы хикәйәнән һәм музыкаль номерҙан торҙо. «Яңы быуын таланттары!» баланың ижади эше конкурсында йәш ҡатнашыусылар үҙҙәренең сәхнә оҫталыҡтарын күрһәтте. «Берәү — бөтәһе өсөн, бөтәһе — берәү өсөн!» өйгә эш төрлө сәнғәт төрҙәрендә: хореографияла, вокалда, нәфис һүҙҙә, театрҙа йәш ғаиләләрҙең ҡаҙаныштарын асыҡланы.
Конкурс һөҙөмтәһе буйынса «Романтизм һәм ғаилә гармонияһы» номинацияһында бүләккә Ленин районынан Воротниковтар ғаиләһе лайыҡ булды, үҙенсәлекле һәм заманса булғандары өсөн Совет районынан Шакировтарҙы билдәләнеләр. «Алсаҡлыҡ һәм ғаилә ҡиммәттәренә тоғролоҡ» номинацияһында иң яҡшы тип Октябрь районынан Шабановтар ғаиләһе танылды, Орджоникидзе районынан Вәлиевтар иң үҙенсәлекле булып сыҡты, «Хәрәкәтсәнлек һәм оригиналлек» өсөн – Мостафиндар ғаиләһе (Калинин районы), «Оптимизм һәм башҡарыу оҫталығы» өсөн — Карповтар ғаиләһе (Дим районы).


text:
Ҡара сыпҡай
Ҡара сыпҡай, ҡарамуйын сыпҡай, сыпҡай, сумҡа, тирҫаяҡ(урыҫ. Черношейная поганка, лат. Podiceps nigricollis) — сыпҡайҙар ғаиләһендәге һыу ҡошо.
Йөкмәткеһе
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Өйрәктән бәләкәй. Яҡшы йөҙә һәм сума. Башҡа сыпҡайҙар һымаҡ, әрҙән атлап йөрөй алмай, сөнки аяҡтары кәүҙәһенең артҡы яғында урынлашҡанлыҡтан, алғы яғын күтәрә алмай. Яҙғыһын ата ҡоштоң күҙҙәре эргәһенән һарғылт ерән ҡауырһындар үҫеп сыға. Дөйәм төҫө ҡара, ҡорһағы аҡ, ҡабырғалары ҡыҙғылт ерән. Ҡолаҡлы сыпҡайҙан ҡара муйыны менән айырыла.
Тауышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Яҙғыһын тауышы көйлө генә: «түр-лүр-лүрр», башҡа ваҡытта: «пии-пи» йәки «сиип».
Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Күлдәрҙә, йылға ятыуҙарында, ҡылыларҙа йәшәй. Балыҡ, тәлмәрйен, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Оялары һыу өҫтөндә була. Ояла 4—5 бөртөк аҡ йомортҡа була. Тиреһе өсөн аулайҙар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы (Энциклопедия природы России). ABF, Москва, 1996, 430 с.
- Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90


text:
Ҡырын йөҙөүселәр
Ҡырын йөҙөүселәр (лат. Amphipoda, (урыҫ. Бокоплавы, амфиподы, разноногие раки) — юғары ҡыҫалалар отрядында тигеҙ булмаған аяҡлы ҡыҫала һымаҡтар (Amphipoda), ҡыҫала һымаҡтар отряды; ер йөҙөнөң бөтә өлөштәрендә осрай торған ваҡ ҡыҫала һымаҡтар[1].
Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Кәүҙәһе 15—18 мм оҙонлоҡта, ян-яҡтан ҡыҫылған, дуға һымаҡ бөгөлгән: баштан, күкрәктән (6 йәки 7 сегмент) һәм ҡорһаҡтан (6 сегмент) тора. Күкрәк аяҡтары (уларҙың төбөндә өҫтәлмә айғолаҡ үҫентеләре бар) хәрәкәт итеү һәм тын алыу, ҡорһаҡтағы тәүге өс пар аяҡ — йөҙөү, ҡалған өс пары һикереү өсөн хеҙмәт итә. Енси диморфизм хас: ата заттар кәүҙәләренең ҙурыраҡ, мыйыҡтарының оҙонораҡ булыуы һәм күкрәк аяҡтарының тәүге ике парының формаһы менән айырыла.
Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йомортҡалар инә ҡыҫалаларҙың күкрәк аяҡтары пластинкалары хасил иткән етлегеү камераларына һалына. Йомортҡаларҙан оло заттарҙан әлә ни айырылмаған йәш ҡыҫалалар сыға; күл ҡырын йөҙөүселәрe йылына 2 быуын бирә. Туҡланыуы Күпселеге бөтә нәмә менән дә туҡлана, йыртҡыстар бар.
Йәшәйеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Dikerogammarus haemobaphes һәм Corophium curvispinum һыу ағымдарында, ҡырын йөҙөүсе бөрсә ш. уҡ мәмерйә һыуҙарында һәм инештәрендә тереклек итә, күл ҡырын йөҙөүсеһе Башҡортостандың Урал алды һәм Башҡортостандың Урал аръяғы һыу ятҡылыҡтарында осрай. Балыҡ, һыу ҡоштары өсөн аҙыҡ, өйрәк гельминтоздарын (полиморфоз, стрептокароз, тетрамероз) тыуҙырғыстарҙың аралыҡ хужаһы.
Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т.Г.Баишев, 1952)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Амфиподы // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)
- Ҡырын йөҙөүселәр — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә


text:
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Төркиәлә Фәтхулла Гюлендың туғаны Кутбеттин ҡулға алынған. Ул террор ойошмаһы ағзаһы булыуҙа ғәйепләнә. Анкара Фәтхулла Гюленды йәй илдә дәүләт фетнәһен ойоштороуҙа шикләй. Америкала йәшәгән Гюлен, йәнәһе лә, үҙе яҡлыларҙы Эрдоганды властан бәреп төшөрөргә саҡырған.
Юғары рада депутаты Надежда Савченко Украина президенты Петр Порошенконы хәрбиҙәргә төҙөк булмаған БТР-ҙар тапшырыуҙа ғәйепләгән. Донбасҡа оҙатыр алдынан полигонда тикшереү ваҡытында был техника ватылып бөткән. Президент тапшырған БТР-ҙар Харьков танк заводына оҙатылған.
Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министры Ольга Васильева юғары уҡыу йорттарына уҡырға ингәндә яҙма имтихандарҙы тергеҙеү кәрәклеге тураһында белдерҙе. Ҡайһы фәндән яҙма имтихан кәрәклеген юғары уҡыу йорто үҙе хәл итергә тейеш. Уға тиклем Ольга Васильева гуманитар фәндәр өсөн баһалау системаһын булдырырға саҡырғайны.
“Мэттью” ураганы Ямайкаға килеп етте. Уның үҙәгендә елдең көсө сәғәтенә 250 километрға етә. Көслө ямғыр сәбәпле Кингстон урамдары һау аҫтында ҡалды, йылғалар ярҙарынан сыҡты. Һуңғы туғыҙ йылдағы иң көслө дауыл тиҙҙән Куба һәм Гаитиға етәсәк. Куба халҡы күпләп консервалар, һыу һәм яҡтыртҡыстар һатып ала башлаған.
Шанхайҙағы бер фермала сусҡалар араһында ярыштар үткән. Ҡаты морондар һыуға һикереү һәм йөҙөү буйынса ярышҡан. Ойоштороусылар әйтеүенсә, хайуандар һыу инеп ваҡытын бик яҡшы үткәргән. Донъяла бындай ярыштар тәүгә ойошторолған.


text:
Башҡортостан баш ҡалаһы Аксаков байрамына әҙерләнә
Өфө Халыҡ-ара Аксаков байрамын үткәреүгә әҙерләнә. Матур йолаға әүерелгән байрам быйыл 23-сө тапҡыр үткәрелә. Сараға әҙерлек буйынса матбуғат концеренцияһында Өфө ҡала Советы рәйесе Евгений Семивеличенко хәбәр итеүенсә, төп саралар сентябрь аҙағында Өфөлә, шулай уҡ Бәләбәй районының Надеждино ауылында, Ырымбур һәм Һамар өлкәләрендә үтә.
Быйыл С.Т.Аксаков исемендәге премияға дәғүә итеүселәрҙе бер аҙ үҙгәрештәр көтә. Бөгөнгө көндә, Положениеға ярашлы, конкурсҡа үҙ эштәрен юғары уҡыу йорттары студенттары һәм колледж уҡыусылары тәҡдим итә ала. Улар үҙ-ара тигеҙ шарттарҙа көс һынаша. Әммә былтыр, конкурсҡа йомғаҡ яһаған ваҡытта, эксперттар комиссияһы ағзалары юғарыу уҡыу йорто студенттарының һәм колледж уҡыусыларының эштәрен айырым баһаларға тәҡдим итте. Был башланғыс ҡала Советы депутаттарында хуплау тапты.
Премия тураһындағы Положениеға үҙгәрештәр индереү мәсьәләһен депутаттар май айында ҡала Советы ултырышында тикшерергә планлаштыра. Уға тиклем студенттар эштәрен тикшереү буйынса эксперттар комиссияһы ағзалары конкурс үткәреү тәртибен камиллаштырыу буйынса үҙ тәҡдимдәрен индерәсәк.
Шулай уҡ ағымдағы йылдың сентябрендә Халыҡ-ара Аксаков байрамына арналған китап донъя күрәсәк. Унда байрам тарихы, премия лауреаттары тураһында мәғлүмәттәр, Аксаковтар ғаиләһенең тормошонан ҡыҙыҡлы факттар урынлаштырыласаҡ. Баҫма, Башҡортостандан тыш, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә һәм сит илдәрҙә таратыласаҡ.
Әлеге ваҡытта китап өсөн мәғлүмәт туплана. Ҡала Советы 1 июнгә тиклем ҡаланың юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларын, журналистарҙы, крайҙы өйрәнеүселәрҙе әлеге проектта ҡатнашыуға саҡыра.
Белешмәләр өсөн телефон: (347) 279-05-07 (Өфө ҡала Советының матбуғат хеҙмәте).


text:
Хәрби тематиканы яҡтыртҡан өсөн журналистар премия аласаҡ
Киң мәғлүмәт сараларында хәрби тематиканы иң яҡшы яҡтыртыуға республика конкурсына материалдар ҡабул итеү 1 июндә тамамлана. Конкурс Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған. Уны ойоштороусылар — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ һәм БР Журналистар союзы.
Конкурсҡа 2008 йылдың 1 майынан быйыл 31 майға тиклем баҫылып сыҡҡан материалдарҙы ебәрергә мөмкин. Жанр – төрлө: очерк, мәҡәлә, репортаж, интервью һәм башҡалар. Йомғаҡтар июнь айында, БР Матбуғат хеҙмәткәрҙәре көнөн байрам иткәндә иғлан ителәсәк.
Түбәндәге номинациялар буйынса еңеүселәр билдәләнәсәк: «Республика гәзит һәм журналдары редакцияларында, интернет-сайттарҙа хәрби тематиканы яҡтыртыу буйынса эште иң яҡшы ойоштороу», «Ҡала, берләшкән, район гәзиттәре редакцияларында, интернет-сайттарҙа хәрби тематиканы яҡтыртыу буйынса эште иң яҡшы ойоштороу», «Республика, ҡала, берләшкән, район гәзит-журналдары, интернет-сайттар журналистарының хәрби тематикаға иң яҡшы эштәре».
Диплом менән бергә еңеүселәр аҡсалата премия ла аласаҡ: беренсе урын өсөн – 10 мең һум, икенсе – ете мең, өсөнсө урын өсөн – өс мең һум.


text:
Башҡортостанда Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре башлана
ӨФӨ, 2015 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Май аҙағында Башҡортостанда, ғәҙәттәгесә, Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре үткәрелә. Республика ҡала һәм райондарында Рәсәйҙәге берҙән-бер сиркәү-дәүләт байрамына арналған бик күп саралар ойошторола.
Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йортонан хәбәр итеүҙәренсә, Өфө районында тантаналар «Ҡыҙыл Яр» тарихи-мәҙәни үҙәгендә 21 майҙа башлана. Бында ХХIII боронғо рус йыры район фольклор байрамы үтә. Программала биҙәү-ҡулланма сәнғәте һәм милли аҙыҡтар күргәҙмәһе ҡаралған. Байрамда Өфө районының фольклор коллективтары ҡатнаша.
Сарала ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар рус тарихи-мәҙәни үҙәгенең эшмәкәрлеге менән танышасаҡ, 2015 йылдың апрелендә асылған Башҡортостан рустары музейын ҡараясаҡ.
Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәренә бағышланған тантаналар республиканың күп ҡала һәм райондарында уҙғарыла. Өфөлә сара бөгөн, 19 майҙа, киске сәғәт 6-ла 5-се Балалар музыка мәктәбендә концерт менән асыла. 22 майҙа Федоровка Мәҙәниәт йортонда «Ҡиммәтле мираҫ» исемле концерт була. 25 майҙа «Беренсе май» мәҙәниәт һәм ял паркында таҡмаҡтар бәйгеһе ойошторола.


text:
Илеш районында йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбе асылды
Илеш районында республикала унынсы йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбе асылды. Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, йыл ағымында бөтә төбәк буйынса ошондай ун белем биреү үҙәге асыу планға индерелгәйне. Өфө,Күмертау,Ишембай,Октябрьский,Нефтекама, Сибай,Туймазы ҡалаларында эшләгән үҙәктәрҙә бөгөн юғары курс студенттары һәм йәш бизнесмендар белемдәрен камиллаштыра.
Йәштәр эшҡыуарлығы мәктәптәрен асыу БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы инициативаһы булып тора.
Илеш районының йәш эшҡыуарҙарына Өфө менеджмент институты уҡытыусылары бизнесты планлаштырыу нигеҙҙәрен, бизнесты ойоштороу һәм документацияны алып барыу тәртибен өйрәтәсәк.
Мәктәп баҙар иҡтисады шарттарында йәштәрҙең эшлекле әүҙемлегенә һәм эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлегендә һөнәри йүнәлешкә булышлыҡ итер, тип күҙаллана.
Яңы асылған мәктәптә Илеш районының халыҡтың мәшғүллек үҙәгендә иҫәптә тороусы 35 йәш кеше белем аласаҡ. Йыл аҙағына тиклем республиканың Бөрө һәм Салауат ҡалаларында ла бизнес- үҙәктәр асылырға тейеш.


text:
“Керәшен һыуыҡтары” фестивале асыла
Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов “Керәшен һыуыҡтары-2010” республика йәштәр эстрада йырҙары һәм бейеү фестивалендә ҡатнашыусыларға ҡотлау ебәрҙе. Унда шулай тиелә:
“Ҡәҙерле дуҫтар!
Хөрмәтле ҡунаҡтар!
Һеҙҙе Башҡортостандың мәҙәни тормошондағы мөһим ваҡиға – “Керәшен һыуыҡтары” республика йәштәр эстрада музыкаһы һәм бейеү фестивале асылыу менән ихлас ҡотлайым!
Ун алтынсы йыл рәттән был фестиваль республикала сираттағы конкурс миҙгелен аса. Ул Башҡортостандағы үҙешмәкәр һәм профессиональ художество мәҙәниәтен артабан үҫтереүгә мөһим этәргес бирә. Ошо сағыу форумдың республика ҡала һәм райондарынан ғына түгел, илдең башҡа төбәктәренән дә талантлы яңы музыканттар, башҡарыусылар һәм бейеүселәр исемдәрен асыуы ҡыуаныслы. Быйыл да фестиваль тамашасыларға байрам атмосфераһы бүләк итер, ә унда ҡатнашыусыларҙың ижады һәм таланты Башҡортостандың һәм бөтә бөйөк Рәсәйҙең күп милләтле халҡын рухи байытыуға киләсәктә лә ыңғай йоғонто яһар, тип ышанам.
Фестивалдә ҡатнашыусыларға һәм ҡунаҡтарға ысын күңелдән ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, бөтмәҫ илһам һәм яңы ижади осоштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов”.


text:
Фото:
Республика Президенты күп балалы ғаиләләргә торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүҙә ярҙам итте
Фото:
26 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнөң Химиктар мәҙәниәт һарайында булды, унда «Әсә көнө» байрамы үткәрелде. Сараға күп балалы һәм инвалид балалар тәрбиәләүсе ғаиләләр йыйылды. Байрам Өфөлә «Берҙәм Рәсәй» көнөн үткәреү сиктәрендә ойошторолдо.
— Әсәләргә ярҙам күрһәтеүҙе дәүләт беренсе урынға ҡуя, — тине республика башлығы, сарала ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп. – Күп нәмә эшләнеп бөтөлмәгән әле. Беҙ был эште башлап ҡына торабыҙ, тәүге аҙымдар яһайбыҙ. Республика етәксеһе булараҡ, мин һәр ваҡыт әсәләрҙең тормошон еңеләйтеүгә, күп балалы әсәләрҙең торлаҡ, ер һәм башҡа мәсьәләләрен хәл итеүгә ресурстар йүнәлтеү тураһында уйлайым. Әсәләрһеҙ, ғаиләләрһеҙ, кешеләрһеҙ илебеҙҙә бер ни ҙә эшләй алмаясаҡбыҙ. Власть халыҡҡа таянып, уға ярҙам итеп кенә эшләй ала.
Президент яңыраҡ «Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында»ғы Законға үҙгәрештәр индереү хаҡында»ғы Законға ҡул ҡуйыуы тураһында иҫкә төшөрҙө. Был документ бәлиғ булмаған өс һәм унан да артыҡ бала тәрбиәләүсе граждандарға шәхси торлаҡ төҙөү өсөн бер тапҡыр бушлай ер участкалары биреүҙе күҙ уңында тота. Был хоҡуҡ менән инвалид балалар тәрбиәләүсе кешеләр ҙә файҙалана ала.
Рөстәм Хәмитовтың сығышынан һуң сәхнәгә өс күп балалы ғаилә сыҡты. Уларға мөрәжәғәт итеп, Башҡортостан Президенты былай тине:
— Өфө хакимиәте башлығы менән һеҙҙең торлаҡ мәсьәләләрегеҙ буйынса килешеүгә өлгәшелде, улар хәл ителәсәк.
Бынан тыш, ғаиләләрҙең береһенә мөрәжәғәт итеп, республика башлығы уларға микроавтобус вәғәҙә итте.


text:
Ашығыс ярҙам граждандар менән аралашыуҙың яңы формаларын индерә
Өфө Ашығыс медицина ярҙамы станцияһы ҡала халҡы менән аралашыуҙың яңы формаларын индерә. Мәҫәлән, күптән түгел барлыҡҡа килгән 235-94-94 ҡыҙыу линия телефоны һәм баш врачтың интернет ҡабул итеүе менән бер рәттән станцияла медиктарҙың эше тураһында халыҡтың фекерен белешеүҙең телефондан шылтыратып һорау алыу кеүек формаһын ғәмәлгә индерәләр.
Станция белгестәре «03» номеры буйынса ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүселәргә һорауҙар бирҙе.
Ҡала Ашығыс ярҙам станцияһының йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса белгесе Олеся Осадчая хәбәр итеүенсә, саҡырыуҙарҙың береһе буйынса ла кешеләр дәғүә белдермәне. Киреһенсә, ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәр адресына рәхмәт һүҙҙәре яңғыраны.
— Бындай һорау алыуҙарҙы алдан раҫланған алгоритм буйынса даими рәүештә үткәрергә планлаштырабыҙ. Шулай итеп, беҙ үҙ хеҙмәтебеҙҙең эшен тағы ла һөҙөмтәлерәк яһарға теләйбеҙ, — тине станцияның матбуғат секретары.


text:
Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар кәмегән
Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында үткән аҙнала тәҡдим ителгән уртаса хаҡтың 0,3 процентҡа кәмеүе теркәлгән. Хәҙер ул квадрат метрына 46,4 мең һум тәшкил итә.
Бер бүлмәле фатирҙарға хаҡтар 0,2 процентҡа артҡан. Күп бүлмәле фатирҙар сегментында хаҡтар 0,7 процентҡа күтәрелгән. Ике һәм өс бүлмәле фатирҙар 0,3-һәм 0,4 процентҡа арзанайған.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанова мәғлүмәте буйынса, әлеге ваҡытта ҡалалағы иң арзан бер бүлмәле фатир 1100 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Макаров урамында урынлашҡан, майҙаны - 33 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир өсөн 20 миллион һум һорайҙар. Достоевский урамындағы был биш бүлмәле фатирҙың майҙаны — 202,4 кв. метр.
Иң арзан бүлмәне Калинин урамынан 630 мең һумға алырға мөмкин. Уның майҙаны 14,7 кв. метр тәшкил итә. Иң ҡыйбат бүлмәнең хаҡы, 26 кв. метр, — 1200 мең һум. Ул Рәсәй урамындағы йортта урынлашҡан.
Һатыуға ҡуйылған иң ҡыйбат коттедж 20 миллион һумға тәҡдим ителә. Был Аҡманайҙағы йорттоң майҙаны — 450 квадрат метр.


text:
Өфөгә ташҡын ҡурҡыныс түгел
Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы эргәһендәге кәңәшмәлә яҙғы ташҡынға әҙерлек тикшерелде.
"Башгидромет" ойошмаһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, быйыл Ағиҙел йылғаһында һыу кимәле — 400-500 сантиметрға, Ҡариҙелдә — 450-550, Дим йылғаһында 350-450 сантиметрға тиклем күтәрелеүе көтөлә. Боҙ китеүе 3 апрелдән 13-өнә тиклем осорҙа күҙаллана.
Тимәк, Өфө тирәләй артыҡ һыу баҫыу көтөлмәй. Әммә йылғаларҙа һыу кимәле максималь күтәрелгән осорҙа һауа температураһы ҡапыл йылынһа йәки яуым-төшөмдәр йышайһа, ҡаланың айырым биҫтәләрен — Нижегородка, Затон, Кооперация яланын — һыу баҫыуы ихтимал.
Яҙғы ташҡынды үткәреүгә ваҡытында әҙерләнеү һәм уның ҡала тирәләй экологик шарттарға кире йоғонтоһона юл ҡуймау өсөн Өфөлә ташҡынға ҡаршы комиссия төҙөлгән һәм ташҡынды үткәреү буйынса саралар планы эшләнгән.


text:
Өфөлә мосолман ҡатын-ҡыҙҙары бергә ифтар ҡылырға йыйыла Фото: автор фотоһы
Өфөлә мосолман ҡатын-ҡыҙҙары бергә ифтар ҡылырға йыйыла
Өфөлә мосолман ҡатын-ҡыҙҙары бергә ифтар ҡылырға йыйыла Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 30 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
1 июлдә Өфөлә «Ләлә-Тюльпан» мәсете алдында ҡатын-ҡыҙҙар ифтары — Рамаҙан айы ваҡытында ауыҙ асыу мәжлесе була. Байрамды Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты һәм «Гибадуррахман» йәмәғәт хәрәкәтенең әүҙем ағзалары ойоштора.
Ифтар башланыр алдынан ҡатын-ҡыҙҙар өсөн саралар: мосолмандар тормошо тураһында рухландырыусы семинарҙар, изге Рамаҙан айы һәм ҡатын-ҡыҙҙың исламдағы урыны хаҡында лекциялар һәм викторина уҙғарыла. Программала бүләктәр уйнатыу, Өфө дизайнерҙарының ҡатын-ҡыҙҙар кейеме коллекцияһын күрһәтеү, оҫталыҡ дәрестәре, мехенди төшөрөү өсөн майҙансыҡтар ҡаралған.
Осрашыу былау, еләк-емеш, һут, сәй менән һыйланыу менән тамамлана. Ойоштороусылар теләгән һәр кемде бергә ифтар ҡылырға саҡыра. Сара киске сәғәт 8-ҙә башлана.


text:
Фото:
Башҡортостанда «Мин - граждан» икенсе йәштәр форумы тамамланды
Фото:
Башҡортостанда Бөрө районының «Урман әкиәте» ял базаһында «Мин — граждан» йәштәр форумы тамамланды. Уның ойоштороусыһы булып «Берҙәм Рәсәй» партияһына ярҙам фонды һәм БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы ярҙамында «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе сығыш яһаны. Республиканың барлыҡ тиерлек район һәм ҡалаларынан йыйылған йәштәр биш көн дауамында һайлау штабы технологтары, муниципаль һайлауҙарҙа потенциаль кандидаттар сифатында белемен камиллаштырҙы, интернет-өҫтөнлөк, киң мәғлүмәт саралары менән эшләү, йәштәр парламентаризмы үҫешенең үҙенсәлектәре менән танышты. Был – республикала икенсе «Мин — граждан» форумы. Былтыр «Березка» һауыҡтырыу комплексында үткән тәүге форумда республика Президенты Рөстәм Хәмитов ҡатнашҡайны.
Быйыл БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, БР Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Марат Мәрҙәнов, БР Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһының төбәк Башҡарма комитеты етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов йәштәр форумының ҡунаҡтары һәм лекторҙары булды.
— Беҙ йәштәрҙе матур тәбиғәт ҡосағында ял итер өсөн йыйманыҡ. «Йәш Гвардия»ның төбәк штабы үҙҙәре алдында ҡуйған төп бурыстар –яңы йәш лидерҙарҙы асыҡлау, йәштәрҙең сәйәси яҡтан мәғлүмәтлелеген күтәреү, ҡатнашыусыларҙа үҙ-үҙен ойоштора белеү һәләтен үҫтереү, сәләмәт тормош алып барыуға йәлеп итеү, — тине «Йәш Гвардия»ның төбәк штабы начальнигы Константин Канунников.
Йәштәр лагеры директоры, БР Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы рәйесе Николай Самойленко һүҙҙәренә ҡарағанда, форум мэрын һайлау төп сараларҙың береһе булды. Һайлау алды кампанияһы, пропаганда һәм агитация үткәреү барышында йәштәр тулы бер уҡыу курсын үтеп, буласаҡ һайлауҙарға тулыһынса әҙерләнә алды. Әйткәндәй, форумда үткән барлыҡ саралар хаҡында бында көн һайын сығарылған гәзиттән белергә була ине.
«Мин — граждан» форумын ябыу тантанаһында популяр VIA ЧАППА төркөмө сығыш яһаны.


text:
Өфөлә серәкәйҙәр юҡ ителгән биләмәләр һәм дезинфекция сараларының тамамланыу ваҡыты билдәле булды Фото: Википедия
Өфөлә серәкәйҙәр юҡ ителгән биләмәләр һәм дезинфекция сараларының тамамланыу ваҡыты билдәле булды
Өфөлә серәкәйҙәр юҡ ителгән биләмәләр һәм дезинфекция сараларының тамамланыу ваҡыты билдәле булды Фото: Википедия
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Өфөлә серәкәйҙәр юҡ ителгән биләмәләр һәм дезинфекция сараларының тамамланыу ваҡыты билдәле булды. «Башинформ» агентлығы Республика дезинфекция үҙәгендә ҡаланың ниндәй парктары һәм скверҙары ҡан эскес бөжәктәрҙән юҡ ителеүен, тағы ла ҡайҙа эштәр башҡарыласағын асыҡланы.
«Өс көн эсендә Салауат Юлаев һәйкәле янындағы урын, Дим районында мәҙәниәт һәм ял паркы, «Тулҡын» паркы һәм С.Юлаев исемендәге баҡса эшкәртелде. Йома, 27 майҙа, медицина дезинфекторҙары «Ҡашҡаҙан» паркында эштәр башҡарасаҡ», — тип хәбәр иттеләр үҙәктә.
7 июнгә тиклем баш ҡалала 320 гектар биләмәлә серәкәйҙәр юҡ ителәсәк. Һыу ятҡылыҡтарын дезинфекциялау тамамланған.
Медицина хеҙмәткәрҙәре ҡан эскес бөжәктәрҙе «ҡайнар томан» технологияһы ярҙамында юҡ итә. Был ысул кешеләр һәм хайуандар өсөн хәүефһеҙ.


text:
Башҡортостан йылғаларында һыу кимәле арта
Ҡойма ямғырҙар арҡаһында һуңғы биш көндә Башҡортостандың баш ҡалаһы янында Ағиҙел йылғаһындағы һыу кимәле дүрт сантиметрға күтәрелде. Шакша биҫтәһендә Ҡариҙел йылғаһы 13 сантиметрға артты, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Кама бассейны һыу идаралығының БР буйынса һыу ресурсы бүлеге баш белгес-эксперты Әхтәм Ғәббәсов.
— Быйыл беҙгә ямғырҙар ныҡ ярҙам итте. Миҫал өсөн, Стәрлетамаҡ янында Ағиҙел йылғаһы кимәле һуңғы биш көндә ун сантиметрға күтәрелде. Әлеге ваҡытта бында секундына 52 кубометр һыу тотонола. Республиканың көньяҡ сәнәғәт узелы ҡулланыусыларын йәки, икенсе төрлө әйткәндә, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Мәләүез һәм Күмертау ҡалаларын тәьмин итеү өсөн норма буйынса ағымдың кәм тигәндә секундына 40 кубометр булыуы шарт. Аҙ һыулы йылдарҙа беҙгә Нөгөш һәм Йомағужа һыуһаҡлағыстары ярҙамына иҫәп тоторға тура килә торғайны. Әлегә иһә, ошо арала үткән ямғырҙар арҡаһында, ҡалаларҙы тәбиғи ағым һыуҙары иҫәбенә тәьмин итеп торабыҙ. Республиканың бөтә йылғаларында ла ошондай хәл күҙәтелә, — тине Әхтәм Ғәббәсов.
Грунт һыуҙарына килгәндә иһә, уларҙың кимәле Башҡортостан буйынса уртаса алғанда уҙған йыл менән сағыштырғанда кәм тигәндә 30 сантиметрға юғарыраҡ.


text:
Профсоюздар балалар лагерҙарына пуутевкалар хаҡын индексларға тәҡдим итә
Профсоюздар балалар һауыҡтырыу лагерҙарына путевкаларҙың 2009 йылда билдәләнгән хаҡтарын 8,3 процентҡа индексларға тәҡдим итә. «Башинформ» агентлығына БР Пофсоюздар федерацияһының матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, балаларҙың йәйге ялын ойоштороу буйынса республика ведомство-ара комиссияһының киңәйтелгән ултырышында был тәҡдимде БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе урынбаҫары Ленара Иванова уҡып ишеттергән.
Был сараға инфляция сәбәпсе. Һәм ул ҡабул ителгән осраҡта баланың һауыҡтырыу учреждениеһында булған бер көнө 425 һумға төшәсәк. Был мәсьәләне хәл итеүҙә ярҙам һорап, профсоюздар республика Хөкүмәтенә мөрәжәғәт иткән.
Шулай уҡ, Ленара Иванованың әйтеүенсә, профсоюздар балалар лагерҙарының матди базаһы туҙыуына, белгестәр һайлап алыу буйынса кадрҙар эшенә һәм быйылғы йылда финанслау схемаһы үҙгәреү сәбәпле, балалар ялына Социаль страховкалау фонды менән 2009 йылда бүленгән 595 миллион һум урынына быйыл 400 миллион һум ғына йүнәлтергә планлаштырыуҙарына борсолоуын белдерә. Бынан тыш, республика профсоюздары сәнәғәт предприятиелары менән балалар һауыҡтырыу лагерҙары эшен ойоштороуға ҡулланылған электр энергияһына тарифтарҙы кәметергә тәҡдим итә.


text:
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә. Аҡса 2020 йылға тиклем иҫәпләнгән «Башҡортостанда Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу һәм халыҡтарҙы этномәҙәни үҫтереү» махсус программаһына ярашлы бүленә.
Дәүләт программаһын раҫлау тураһындағы ҡарарға республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов ҡул ҡуйған. Документ менән рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында танышырға мөмкин.
Программа сиктәрендә «Гражданлыҡ берҙәмлеген нығытыу һәм милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыу», «Башҡорт халҡының үҙенсәлеген һаҡлау һәм үҫтереү», «Башҡортостан халыҡтарының этномәҙәни төрлөлөгөн һаҡлау» ярҙамсы программаларын тормошҡа ашырыу ҡаралған.


text:
Республикала Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы көндәре үтте
Башҡортостан баш ҡалаһында Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы буйынса бер юлы ике сара үтте. Улар – Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы дәүләт-ағзаларының таможня хеҙмәттәшлеге буйынса махсус эш төркөмөнөң 17-се ултырышы һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының кадрҙар әҙерләү менән шөғөлләнгән дәүләт-ағзаларының таможня органдары хеҙмәткәрҙәренең осрашыуы.
Өфөлә Рәсәй, Ҡытай, Ҡырғыҙстан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан илдәренең таможня органдары вәкилдәре йыйылды.
Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы сиктәрендә проектҡа ярашлы артабанғы эшмәкәрлек буйынса саралар әҙерләү көн тәртибендә ҡаралған иң ауыр мәсьәләләрҙең береһе булды. Бындай күрһәтмәне Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһынаң хөкүмәт башлыҡтары бирҙе. Мәсьәлә таможня хеҙмәтенә генә түгел, таможня тематикаһы буйынса үҙ тәҡдимдәрен индереүсе башҡа ведомстволарға ла ҡағыла. Махсус эш төркөмө иһә таможня өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы бүлекте генә ҡарағайны.
Махсус эш төркөмө тикшереүгә тәҡдим иткән йәнә бер мәсьәлә — Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының дәүләт-ағзалары хөкүмәттәре араһында халыҡ-ара автомобилдә тауар ташыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу тураһында килешеү проекты. Документ Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһының дәүләт-ағзалары тауарҙарын ташыу буйынса тәҡдимдәр әҙерләү һөҙөмтәһендә булдырылды.
Төркөм ултырышында таможня органдары халыҡ-ара автомобилдә тауар ташыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу буйынса үҙ тәҡдимдәрен әйтеп ишеттерҙе.
Йәнә бер мәсьәлә — ҡабул ителгән документ – Энергия ресурстарын транспортлауҙы күҙәтеү аҫтына алыу өлкәһендә мәғлүмәт менән алмашыу тураһындағы протоколды тормошҡа ашырыу хаҡында. Уға 2008 йылда Астанала ҡул ҡуйылды.
Шулай уҡ кадрҙар әҙерләү өсөн яуаплы булған таможня хеҙмәттәре эксперттарының осрашыуы үтте. Был йүнәлештәге эш 2007 йылдан алып барыла.
Эксперттар Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы дәүләт-ағзаларының таможня органдары хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү буйынса тәжрибә уртаҡлашты.
Махсус эш төркөмөнөң сираттағы ултырышы ағымдағы йылдың авгусына билдәләнде.


text:
Рәсәйҙә Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре көнө билдәләнә
Рәсәй Федерацияһында Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре көнө йыл һайын, 17 декабрҙә, билдәләнә. Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре Ҡораллы Көстәр төрө булараҡ 1959 йылда СССР Хөкүмәте ҡарары менән ойошторола. 2006 йылдың 31 майында стратегик ракетасылар байрамы булдырыла.
Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре Рәсәй стратегик ядро көстәренең нигеҙе булып тора. Ғәскәрҙәр ракета армияһынан, хәрби частарҙан тора. Уларҙың составында берләшмәләр, космодромдар, полигондар, айырым ғилми-тикшеренеү станциялары, ғилми-тикшеренеү иституттары, юғары хәрби уҡыу йорттары, кесе белгестәр әҙерләү буйынса уҡыу үҙәктәре һәм техниктар мәктәбе, арсеналдар, ремонт заводтары, үҙәк базалар бар.
2001 йылдың июненән Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре ике төргә бүленә – Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре һәм Космос ғәскәрҙәре.
Үҙенең ярты быуаттан ашыу тарихы эсендә Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре хәрби көс булараҡ үҙенең тура тәғәйенләнеше буйынса бер тапҡыр ҙа ҡулланылмаған, әммә башҡа Стратегик ядро көстәре компоненттары менән берлектә күп хәрби-сәйәси проблемаларҙы хәл итеүҙә ҡатнаша.
Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәрендә 12 миллиондан ашыу кеше хеҙмәт иткән. Яңы хәрби техниканы эшләү, һынау, хәрби дежурға ҡуйыу, махсус заданиеларҙы үтәгән өсөн 38 ракетасы юғары Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ була, 66 ракетасы – Ленин премияһы лауреаттары, 324 – СССР Дәүләт премияһы лауреаттары, 20 – Рәсәй Федерацияһы Дәүләт премияһы лауреаттары, 100-ҙән ашыуы – СССР Министрҙар Советы һәм ВЛКСМ Үҙәк Комитеты премиялары лауреаттары.
Ошо осорҙа 24 төр ракета комплекстары эшләнеп, хәрби дежурға ҡуйыла, биш меңдән ашыу ракета осорола, шул иҫәптән ғәскәрҙәрҙең оператив һәм хәрби әҙерлеге барышында 500-ләгән уҡыу-хәрби ракетаһы.
Бөгөн Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре – ул Рәсәй Ҡораллы Көстәренең иң мөһим компоненты. Был даими хәрби әҙерлектәге, туҡтауһыҙ дежур алып барған ғәскәрҙәр. Рәсәй Оборона министрлығының мәғлүмәттәренә ярашлы, тәүлек һайын алты меңләгән кеше хәрби поста тора. Стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре ҡоралланыуында алты типтағы дүртенсе һәм бишенсе быуын ракета комплекстары иҫәпләнә.