text:
- Подробности
- Просмотров: 581
ДАЙСА, ыҙанлы, ыҙанланған һәм юридик рәсмиләштерелгән ер биләмәһе; Генераль ыҙанлау берәмеге. 1798 й. 14 авг. “Ырымбур, Һарытау һәм Сембер губерналарында ерҙәрҙе ыҙанлау өсөн юғары власть раҫлаған дөйөм Межалау инструкцияһына өҫтәмә статьялар һәм сенат фекере”нә ярашлы, Ырымбур губернаһында дайсаларҙы ыҙанлағанда аҫаба башҡорттар (ҡара: Аҫаба) ҡарамағындағы бөтә ерҙәр һаҡлап ҡалдырыла; башҡорттарҙың Д. сиктәре башлыса башҡорт улустары сиктәре м‑н тап килгән. Д. бер нисә тиҫтә торама пунктты, бер йәки бер нисә заводты, айырым вотчинаны (башҡорт, дворян һ.б.) үҙ эсенә алған; ҡайһы берҙә уның нигеҙен “яҙыу б‑са бирелгән дайсалар” (16—17 бб. дворяндарға юғары власть исеменән сиктәре күрһәтелеп жалованный грамоталар м‑н бирелгән ерҙәр) тәшкил иткән. Генераль ыҙанлау барышында күпселек Д. сиктәре билдәләнгән, ыҙанлау кенәгәләре һәм пландары төҙөлгән (сиктәре геогр. ориентирҙар б‑са билдәләнгән; пландың һәм ыҙанлау кенәгәләренең төп нөсхәләре Мәскәүҙәге Межалау канцелярияһы архивына ебәрелгән, күсермәләре ер биләмәләре хужаларына бирелгән һәм өйәҙ, губ. учреждениеларына тапшырылған). Д. билдәле бер номер аҫтында – өйәҙ (айырым биләмәләрҙең хужаһы күрһәтелгән), артабан губерна пландарына индерелгән. 1798 й. йәйендә Ырымбур ыҙанлау контораһы (ҡара: Ыҙан комиссиялары) Бөрө өйәҙенә, Бөгөлмә өйәҙенә, Быҙаулыҡ өйәҙенә, Верхнеурал өйәҙенә, Минзәлә өйәҙенә, Ырымбур өйәҙенә, Стәрлетамаҡ өйәҙенә, Троицк өйәҙенә, Өфө өйәҙенә һәм Силәбе өйәҙенә үлсәүҙәр үт- кәреү өсөн ер үлсәүселәр командалары ебәрә. 1798 й. Ырымбур губ. терр‑яһында дөйөм майҙаны 1,3 млн дисәтинәнән ашыу 165 Д. ыҙанлана, 152 план һәм 110 ыҙанлау кенәгәһе төҙөлә; 1799 й. майҙаны 2 млн дисәтинәнән ашыу 255 Д. ыҙанлана, 192 план һәм 131 ыҙанлау кенәгәһе төҙөлә; 1800 й. майҙаны 3,7 млн дисәтинәгә яҡын 135 Д. ыҙанлана, 131 план һәм 82 ыҙанлау кенәгәһе төҙөлә (ш. уҡ ҡара: 1‑се табл.). 1805 й. ҡарата губерна терр‑яһының 90%‑тан ашыуы ыҙанлана. 1798—1805 йй. Өфө өйәҙе терр‑яһында 398 Д. ыҙанланған, уларҙың 310‑ы — дворяндарҙыҡы (майҙаны 100 дисәтинәгә тиклем 73 Д.; 500 дисәтинәгә тиклем — 99; 1 мең дисәтинәгә тиклем — 51; 5 мең дисәтинәгә тиклем — 64; 10 мең дистинәгә тиклем — 14; 10 мең дисәтинәнән ашыу — 9 Д.), 33‑ө — башҡорттарҙыҡы (100 дисәтинәгә тиклем 1 Д.; 500 дисәтинәгә тиклем — 2; 1 мең дисәтинәгә тиклем — 4; 5 мең дисәтинәгә тиклем — 4; 10 мең дисәтинәнән ашыу — 1; 20 мең дисәтинәгә тиклем — 11; 20 мең дисәтинәнән ашыу — 10), 34‑е дәүләт крәҫтиәндәре һәм удел крәҫтиәндәренеке (100 дисәтинәгә тиклем 2 Д.; 500 дисәтинәгә тиклем — 3; 1 мең дисәтинәнән ашыу — 1; 5 мең дисәтинәгә тиклем — 24; 10 мең дисәтинәгә тиклем — 3; 10 мең дисәтинәнән ашыу — 1) булған.
Ырымбур губ. башҡорт Д. дөйөм майҙаны 12,8 млн дисәтинә ер (губ. терр‑яһының 45%) тәшкил иткән: аҫаба башҡорттар (1795 й. 5‑се ревизия б‑са 41117 кеше) — 3,2 млн яҡын (11%), керҙәштәр м‑н берлектә (14293 кеше, ш. иҫ. керҙәш башҡорт 4336 кеше) 9,6 млн дисәтинәнән ашыу (34%) ер биләгәндәр. 1806—42 йй. башлыса Д. сиктәрен билдәләүгә, ш. уҡ бер Д. эсендә айырым биләмәләрҙе бүлеүгә ҡағылған бәхәсле мәсьәләләр ҡаралған; ыҙанлау документтары төҙөлгән. Башҡ. Д. эсендә аҫаба башҡорттар һәм халыҡтың төрлө категорияһы вәкилдәре араһында ер бүлеү башлыса Махсус ыҙанлау барышында үткәрелгән, 1806—1917 йй. Ырымбур һәм Өфө губерналары терр‑яһында Ген. ыҙанлау саралары м‑н бергә алып барылған. Башҡорттарҙың һәм төбәктең башҡа халыҡтарының ер биләү һәм ерҙе файҙаланыу мәсьәләләрен тулыһынса хәл итеү маҡсатында бер нисә өҫтәмә закон акттары сығарылған, уларҙа аҫаба башҡорттарҙың, мишәрҙәрҙең, типтәрҙәрҙең, дәүләт крәҫтиәндәренең башҡ. Д. терр‑яһында биләгән ерҙәренә хоҡуҡтары билдәләнгән (1824 й. 15 апр. указы); аҫаба башҡорттарҙың һәр ир‑ат башына — 40–60 дисәтинә, хәрби ведомство керҙәштәренә — 30‑ар дисәтинә, граждан керҙәштәргә 15‑әр дисәтинә иҫәбенән ер м‑н тәьмин итеү нормаһы ҡуйылған [Указ (1832 й. 10 апр.)]; хәрби ведомство керҙәштәренә башҡ. Д. терр‑яһынан ер биреү тәртибе билдәләнгән (1857 й. 23 июль указы); башҡ. Д. терр‑яһында йәшәгән кенәздәр, мырҙалар, сауҙагәрҙәр һәм мещандарҙың ер биләүе ҡанунлаштырылған (1884 й. 10 ғин. указы) һ.б. 19 б. 40‑сы йй. Ырымбур губ. 1112 Д., ш. иҫ. дөйөм майҙаны 14 млн. дисәтинәнән ашыу ере булған 201 башҡ. Д. теркәлгән. 19 б. 40‑сы йй. Вятка губернаһында, Пермь губернаһында һәм Һарытау губернаһында дөйөм майҙаны 1,3 млн яҡын дисәтинә ере булған 24 башҡ. Д. иҫәпләнгән, ш. иҫ. Вятка губ. — 2, Пермь губ. — 15, Һарытау губ. — 7.
19 б. 60‑сы йй. Ырымбур губ. — 27 (яҡынса 5 млн дисәтинә ер), Өфө губ. — 87 (яҡынса 7 млн дисәтинә), Пермь губ. — 12 (яҡынса 1,5 млн дисәтинә), Һамар губернаһында — 7 (0,4 млн ашыу дисәтинә), Вятка губ. 2 (0,03 млн ашыу дисәтинә) башҡ. Д. иҫәптә торған. Указ (1869 й. 10 февр.) б‑са, башҡ. Д. күп ерлеләргә (аҫаба башҡорттарҙың һәр ир‑ат башына 40—60 дисәтинә ер бирелгән) һәм аҙ ерлеләргә (15‑әр дисәтинә) бүленгән. Башҡ. Д. эсендә төрлө биләмәләр — аҫаба башҡорттарҙың, хәрби ведомство керҙәштәренең, граждан ведомстволар керҙәштәренең бүлемдәре, аҫаба башҡорттарҙан ер һатып алған күскенселәрҙең бүлемдәре; кенәздәр, мырҙалар, сауҙагәрҙәр һәм мещандар милкендәге бүлемдәр; аҫаба башҡорттарҙың коллектив милке булған ерҙәр айырып күрһәтелгән. 19 б. аҙағына ҡарай башҡ. Д. дөйөм майҙаны яҡынса 9 млн дисәтинә ер тәшкил иткән. 19 б. аҙ. — 20 б. башында ыҙанлау комиссиялары материалдары һәм П.И.Рычков мәғлүмәттәре нигеҙендә (ҡара: “Ырымбур топографияһы”) С.И.Руденко тарафынан “Ырыу төркөмдәре һәм башҡорт дайсалары ерҙәре картаһы” (ҡара: 2‑се табл. һәм карта) төҙөлгән.
Әҙәб.: Родоканаки А.И. Особые и местные межевания и землеустройство. Уфа, 1910; Шульгин М.М. Землеустройство и переселения в России в XVII и первой половине XIX вв. М., 1928.
И.Ғ.Аҡманов
Тәрж. Д.К.Үзбәков
1‑се табл.
Ырымбур губернаһында дайсалар ыҙанлау
2‑се табл.
Башҡорттарҙың ырыу-ҡәбилә берләшмәләре һәм ыҙанлы дайсалар (С.И.Руденко б‑са)
Нуғай даруғаһы
Себер даруғаһы
Ҡазан даруғаһы
Уҫы даруғаһы


c: text/html

text:
Скобликова Лидия Павловна
Ли́дия Па́вловна Ско́бликова (8 март 1939, Златоуст, Силәбе өлкәһе, РСФСР, СССР) — совет конькиҙа йүгереүсеһе, конькиҙа йүгереү спорты тарихында берҙән-бер 6 тапҡыр олимпия чемпионы, Инсбруктағы 1964 йылғы Олимпиаданың абсолют чемпионы. Спорт ҡушаматы — «Урал йәшене».
- 1960 йылғы Олимпия уйындарының ике тапҡыр чемпионы (1500 һәм 3000 м)
- 1964 йылғы Олимпия уйындарының дүрт тапҡыр чемпионы
- 1960 йылда 1000 м дистанцияла 4-се урынды ала, 1968 йылғы Олимпия уйындарында — 3000 м дистанцияла 6-сы һәм 1500 м арала 11-се була
- Донъяның ике тапҡыр абсолют чемпионы (1963, 1964)
- 1000 м (1963—1968), 1500 м (1960—1962) һәм 3000 м (1967) дистанцияларҙа донъя рекордсыһы.
СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1960), тарих фәндәре кандидаты (1982), профессор.
Силәбенең «Буревестник» командаһы, һуңғары Мәскәү "Локомотив"ы өсөн сығыш яһай. «Ҙур уҙыштар» спорт-күңел асыу шоуында команданың тренеры була.
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Лида ҙур ғаиләлә үҫә (атаһы, әсәһе, өс ҡыҙ ҡәрҙәше, ҡустыһы). Спортҡа һөйөүҙе унда мәктәптең физкультура уҡытыусыһы Б. Н. Мишин уята, ҡомарлы ҡыҙҙа ныҡлыҡ, еңеүгә ынтылыш тәрбиәләй. Лидия волейбол, еңел атлетика, спорт гимнастикаһы, саңғы менән мауыға. 14 йәшендә Златоуст менән Силәбе өлкәһенең еңел атлетика беренселектәрендә еңә (800 метрға йүгереүҙә). Бер йылдан Златоуст конькиҙа йүгереү спорты тренеры Евдокимова Ольга Васильевна етәкселеге аҫтында ошо спорт төрөндә үҙен һынап ҡарарға була һәм беренсе ярышта уҡ икенсе разряд нормаһын үтәй. 1956 йылда тыуған ҡалаһының чемпионы була. Ошо уҡ йылды Силәбе педагогия институтына инә һәм 1960 йылға тиклем уҡый. СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры Б. А. Кочкинда шөғөлләнә[3].
Скобликова 1958 йылда беренсе етди уңыштарға өлгәшә, спорт мастеры һәм 1500 метрға йүгереүҙә РСФСР халыҡтары Спартакиадаһы призеры була; илдең иң яҡшы конькиҙа йүгереүселәре тиҫтәһенә инә. 1959 йылда Свердловскиҙа үткән донъя чемпионатында һәм СССР беренселегендә дөйөм өсөнсө урынды ала. Стайер (3000 м) һәм уртаса (1500 м) дистанцияларҙы бик яҡшы үҙләштерһә лә, спринтта (500 һәм 1000 м) күптәрҙән ҡалыша. Шунлыҡтан Швециялағы донъя беренселегендә (1960) 500 һәм 3000 метр дистанцияларҙа алтын миҙал алыуы бөтәһен дә шаҡ ҡатыра. 1960 йылда Олимпия уйындарында (Скво-Вэлли, АҠШ) ҡатнаша, был Олимпиада программаһына Олимпия уйындары тарихында тәүләп конькиҙа тиҙлекле йүгереү буйынса ҡатын-ҡыҙҙар ярышы индерелгән була. 1500 метрға йүгереүҙә еңеү яулап, Олимпиадала ҡатнашыусылар араһында беренсе булып донъя рекорды ҡуя (2 мин 25,2 сек), шунан үҙенең яратҡан дистанцияһы 3000 метрҙа ла еңә. Юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн ул Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. Япониялағы донъя чемпионатында (1963) беренсе тапҡыр донъяның абсолют чемпионы булып, конькиҙа йүгереүсе универсалға әүерелеүен иҫбатлай: бөтә дүрт дистанцияла ла еңә (1000 м — 1 мин 31,8 сек, донъя рекорды).
Уникаль ҡаҙанышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1964 йылда Олимпия уйындарында (Австрия) Скобликова конькиҙа тиҙлекле йүгереү тарихында уникаль ҡаҙанышҡа өлгәшә — бөтә дүрт дистанцияла ла алтын миҙал ала һәм өҫтәүенә өсөһөндә (500, 1000 һәм 1500 м) олимпия рекордтары ҡуя. Йүгереүенең матур, еңел, теүәл техникаһын билдәләп, белгестәр уны «Коньки королеваһы» тип атай. 1964 йылдан КПСС ағзаһы, партияға Инсбруктағы триумфынан һуң телефон аша Н. С. Хрущёв тарафынан алына. Халыҡ-ара конькиҙа йүгереүселәр союзының вице-президенты С. Лофман әйтеүенсә, Скобликованың һоҡланғыс триумфы ҡатын-ҡыҙҙар араһында конькиҙа йүгереү спорты үҫешенә ярҙам итә. Шул уҡ 1964 йылда Скобликова конькиҙа тиҙлекле йүгереү буйынса донъя чепионатында (Швеция) йәнә дүрт дистанцияла еңеү яулай. Бындай ҡаҙаныштан (8 алтын миҙалдың 8-е лә) уҙҙырып булмай, уны тик ҡабатларға ғына була. 1964 йылда тағы бер Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
Ғаиләһе лә спортсыларҙан тора: ире А. Полозков еңел атлетика буйынса СССР йыйылма командаһы составына инә, спорт атлауы буйынса донъя рекордсыһы, улы Г. Полозков 1990-сы йылдар башында Рәсәйҙең конькиҙа йүгереү спорты буйынса йыйылма командаһының тренеры була.
Силәбеләге Боҙ һарайы Лидия Скобликова исемен йөрөтә.
Дәүләт наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәр өсөн» ордены (1999)[4]
- Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1960; 30.03.1965)
- «Почёт Билдәһе» ордены
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 Скобликова Лидия Павловна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ www.um74.ru Уральская молния. um74.ru. 12 август 2017 тикшерелгән.
- ↑ Президент Борис Ельцин наградил Лидию Скобликову
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Жукова Р. М. Лёд, сталь, характер — М., 1965.
- Борченко А. Г. Наша Лида. — Челябинск, 1964.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Лидия Скобликова на сайте МОК (инг.)(инг.)
- Интервью в «Российской газете» от 14 апреля 2006 года
- [ Скобликова Лидия] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- 8 мартта тыуғандар
- 1939 йылда тыуғандар
- Силәбе өлкәһендә тыуғандар
- III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастерҙары
- СССР-ҙан Олимпия чемпиондары
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Алфавит буйынса спортсылар
- КПСС ағзалары

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«ВымпелКом»да яңы директор
«ВымпелКом» асыҡ акционерҙар йәмғиәте («Билайн» тауар билдәһе) компанияның Волга буйы төбәгенә яңы директор тәғәйенләү тураһында иғлан итә. Ул – элек бәләкәй предприятиелар менән үҙ-ара бәйләнештәр буйынса директор вазифаһын биләгән Олег Гордеев. «ВымпелКом»ға ул 2001 йылда килә һәм алты йыл буйына компанияның Һарытау филиалына етәкселек итә. С 2007 йылдың июненән 2009 йылдың декабренә тиклем Олег Гордеев компанияның Грузиялағы ярҙамсы предприятиеһы булып торған «Мобител» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен етәкләй.
Яңы вазифала Олег Гордеев компанияның бөтә йүнәлештәрен үҫтереү өсөн яуап бирәсәк, шул иҫәптән мобиль һәм теркәлгән элемтә, Волга буйы төбәгенең 11 филиалы (Өфө, Нижегородка, Ҡазан, Һамар, Һарытау, Ырымбур, Йошкар-Ола, Саранск, Пенза, Ульяновск һәм Чебоксар) сиктәрендә шәхси һәм корпоратив клиенттар өсөн интернетҡа инеү һәм башҡалар.
Яңы тәғәйенләнешкә аңлатма биреп, «ВымпелКом» (Рәсәй) асыҡ акционерҙар йәмғиәте баҙарында бизнесты үҫтереү буйынса башҡарыусы вице-президент Дмитрий Плесконос шулай тип билдәләне:
— Олег юғары профессиональ, һөҙөмтәле менеджер, ул төрлө һатыу-алыу баҙарҙарында бизнесҡа идара итеү тәжрибәһенә эйә. Тармаҡты тәрән белеү, урындағы баҙар спецификаһын аңлау, һәм тупланған идара итеү экспертизаһы Олегка Волга буйы төбәгендә яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшергә ярҙам итер, тип ышанам.


text:
«Бисмилләһи» хикмәте
«Бисмилләһи» хикмәте
“Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” тигән һүҙҙәрҙең мәғәнәһе: Рәхимле, Мәрхәмәтле Аллаһ Тәғәлә исеме менән тигәнде аңлата. Мосолман кешегә һәр эштең, һәм башҡа ниәттең башында «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахим» де әйтер кәрәк. Щәфҡәтле, рәхимле Аллаһ исеме менән башлайым, Аллаһ Тәғәлә бер һәм бар тип белеп, Уның көс-ҡөҙрәтенә инанып, Унан ярҙам һорап. Аллаһ Тәғәләғә һыйынып башҡарыу күркәм сифаттарҙан һанала, маҡтауғала лайыҡ булыр.
Әбү Һөрәйрә һүҙҙәренән хәбәр ителгән хәҙистә Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм ошолай тип әйткән: “Әгәр Аллаһ исеме менән башланмаһа, теләһә ниндәй мөһим эш хәйерле булмаҫ”. Сөнки бар нәмә беҙгә Аллаһ Тәғәләнәң бирелгән, һәр һулаған тыныбыҙға хәтле, һәр күргән бар нәмә, ашаған ризығы, эскән һыуы, йәшәгән еренә тиклем Уныҡы.
Харам, тыйылған эштәрҙә “Бисмилләһи” әйтеү Аллаһ Тәғәләне мәсхәрәләү һанала. Хатта Аллаһ Тәғәләне иҫкә алыу, ул шайтанға эйәргән әҙәмдәрҙең ғәләмәте. Миҫалға: Туй көндәрендә араҡы тотоп, иблис теле менән ҡотлауҙары, Аллаһыны иҫкә алыу бик ҙур гонаһ. Элегерәк уҫал, яман кешегә “бисмиллә” һеҙ яралғаныңдыр тигәндәр. Бар нәмә әлеге шул әҙәп-холоҡҡа бәйләнгән һәм Аллаһ Тәғәләне совет осоронда ололауыбыҙҙы онотороп, әхләҡ тормошобыҙҙың түбәнәйеүенә килтерҙе.
Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм әйткән:
— Аллаһы Тәғәлә «Ләүхел-мәхфүз»( Яҙмыш таҡтаһы) менән ҡәләмде яратты. «Ләүхел-мәхфүз» тигәнебеҙҙә яҙылғандыр, шунда яҙылғандан тыш бер ниндәй эш-тормош булмаҫ. Аллаһы Тәғәлә ҡәләмгә әйтте:
— «Ләүхел-мәхфүз»гә яҙ! — тине. Шул ваҡыт, ҡәләм әйтте:
— Ниндәй һүҙ менән башлайым? — тине. Аллаһы Тәғәлә әйтте:
-«Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип башла, -тине. Һәм,ҡәләм «Бисмилләһи» һүҙен ете йөҙ йыл яҙҙы. Аллаһы Тәғәлә әйтте:
-«Үҙемдең ғиззәтем (мөһабәт, бөйөклөк) менән ант итәмен: берәй кем Мөхәммәд ғәләйһиссәләм өммәтенән ысын күңелдән «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип әйтһә, уның ғәмәл дәфтәренә ете йөҙ йыллыҡ ғибәҙҙәт сауабын яҙырмын».
"Кем дә кем «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим»-тип, тырышып яҙһа, Аллаһы Тәғәлә уны мәғфирәтенә ирештерер", — тигән Пәйғәмбәребеҙ салләллаһү ғәләйһиссәләм.
Геракл, Рум падишаһы, Рәсүлуллаһ салләллаһү ғәләйһиссәлләмдең Ислам диненә саҡырып ебәргән хатын уҡығанда, тирләп сыға. Янындағы халыҡ унан ни булды тип һорағас, Геракл: "Ғәләйһиссәләмдең яҙған хаттан башҡа мин бер кемдең дә хаты «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» дән башланғанды күргәнем юҡ ине әле! — тип яуап бирә.
Бер хәбәрҙән килгән:
«Ҡиәмәт көнөндә Мөхәммәд Мостафа Саллаллаһу ғәләйһи үәссәләм өммәтенең ғәмәлдәре Исраил халҡы пәйғәмбәрҙәре өммәтенең ғәмәлдәре менән сағыштырып ҡаралыр. Шулай булғас, Мөхәммәд өммәтенең бер рәҡәғәт намаҙҙарының сауабы, башҡа өммәттәрҙең мең рәҡәғәт сауабына тиңләшер, бәлки артығыраҡ та булыр. Шулай булғас, башға өммәттәр әйтерҙәр күреп: «Был Мөхәммәд өммәтенең ғәмәлдәрендә ниндәй хасийәт бар икән: уларҙың бер рәкәғәте беҙҙең мең рәҡәғәт намаҙыбыҙ артығыраҡ?» Шул ваҡыт, Аллаһ Тәғәлә әйтер:
-Мөхәммәт өмәтенең намаҙдарында «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тигән һүҙ бар. Һеҙҙең намаҙҙарығыҙҙа ул һүҙ юҡтыр. Шуның өсөн Мөхәммәд бер өммәтенең бер рәҡәғәт намаҙҙары һеҙҙең мең рәкәғәт намаҙҙарығыҙҙы артығыраҡтыр».
14 көн дауамында ураҙа (ошонда баҫ) тотоп, һәр намаҙҙан һуң 1000 мәртәбә “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” -де әйтеүсе ожмах әһелдәре менән күрешер, иншааллаһ.
Күңел (йөрәк) күҙе асылһын өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” де иртәнге намаҙҙан һуң 2500 мәртәбә уҡырға кәрәк.
Һәр фарыз намаҙҙан һуң “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” де 2500 тапҡыр уҡыусы донъяла буласаҡ нәмәләрҙе төштәре аша алдан күреп белеп торор.
Берәй әҙәм һәр фарыз намаҙҙан һуң 1000 мәртәбә “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” тип уҡый торған булһа, әреүәхтар һәм фәрештәләр менән аралаша башлар.
Был «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» иңгәс, Ғәрш-ғаҙыйм дәһшәттән тетрәгән. Ут зобаниҙары: «Был һүҙҙәрҙе ихлас күңеле менән уҡып йөрөүсе уттан (тамуҡ) иҫән-һау, имен булыр», — тип әйткәндәр. Мәғлүм шул, тамуҡ өҫтөндә Аллаһы Тәғәлә тарафынан 19 фәрештә вәкил итеп ҡуйылған.
Ғалимдар әйткәндәр: «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тигән һүҙҙә унтуғыҙ хәрефтер (ғәрәп хәрефе менән яҙғанда). Бында шулай уҡ файҙа барҙыр. Береһе шулдыр: ғазап фәрештәләренең ололары ун туғыҙҙыр. Кем дә кем «Бисмилләһ»не тултырып әйтһә, ун туғыҙ ғазап фәрештәләренән ҡотола, ғазап ҡылынмай.
Икенсе файҙа шулдыр: көн менән төн икеһе бергә 24 сәғәттер. 24 сәғәттә биш ваҡыт намаҙ фарыздыр. Был унтуғыҙ хәреф менән «Бисмилләһ» шул намаҙ сәғәттәре араларындағы гонаһтарҙы йолып алыу, ярлыҡау өсөндер. Кем дә кем ысын күңел менән «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип әйтһә, Аллаһы Тәғәлә ул кешенең ошо егерме дүрт сәғәттә булған гонаһларын ғәфү итәр.
Кем дә кем «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» де һәр саҡ әйтеп йөрөһә, ул кеше утта янмаҫ, һыуҙа батмаҫ, уны йылан — саян саҡмаҫ һәм ағыуҙары зыян килтермәҫ.
Бер хәҙистә: Башында «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» һүҙҙәре булған доға (ошонда баҫ) кире ҡағылмаҫ.
Ғабдулла ибне Ғүмәр әйткән: «Кемдең берәй теләге булһа, шаршамбы, кесе йома, йома көндәрендә Хоҙай ризалығы өсөн ураҙа тотһон. Йома көн еткәс, ғөсөл ҡойонһон, мәсеткә барһын, мәсеткә юл тотҡанда. юлында осраған саҙаҡа эйәһенә саҙаҡа бирһен. Иншааллаһ, теләгенә ирешер.
Риүәйәт ҡылынды: Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдән һоранылар:
— Әгәр бер кеше ашарға ултырһа, ул кеше менән бергә шайтан да ашармы? Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм яуап бирҙе:
— Шайтан шул кеше менән ашар, әгәр ҙә ул ашағанда „Бисмилләһ“не әйтмәһә. Әммә „Бисмилләһ“ әйткән кешенән ҡасыр.
Әминә тигән ҡатын һөйләне:
Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм менән бер мәжлестә бер кеше ашап ултыра ине. Тәғәмдән бер ҡабырлыҡ ҡалғас, был ир ризыҡты алып:
— Бисмилләәһи үә әүәләһи үә ахирәһи, — тип ҡапты. Шул ваҡыт, Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм быны күреп, йылмайып, көлөп ҡуйҙы. Унан һоранылар:
— Йа Рәсүлүллаһ! Был көлөүегеҙ ни сәбәптән булды?- тип.
Пәйғәмбәребеҙ яуап бирҙе:
— Был кеше ашар алдынан „Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим“ тип, әйтмәгән ине, шайтан бының менән бергә ашаны.
Бер ҡабым ризыҡ ҡалғандан һуң, хәтеренә төшөрөп, „Бисмилләәһи үә әүәләһи үә ахирәһ“ тине. Шайтан ашаған нәмәһен ҡоҫто, шуның өсөн көлдөм, — тине.
Муса ғәләйһис-сәләм заманаһында бер кеше була. Ул бик күп ашай, тик туя алмайынса аптырай. Муса ғәләйһиссәләм уға: Ашар алдынан „Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим“ де әйтеп ебәр, — тип кәңәш бирә. Теге кеше шунан бер нисә ҡабым ашауҙан туя башлаған. Бына шулай, „Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим“ де әйткән кешенең күҙе лә, тамағы ла туя.
Тағы Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмдән риүәйәт ҡылынды:
Бер кеше өйөнә инергә теләһә, шайтан уға эйәрер, һәм әгәр, ингән ваҡытта „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахим“ де әйтһә, шайтан әйтер: Был өйгә керергә мөмкин түгел икән, — тип, тышта ҡалыр.
Бер кисте хәҙрәти Рабиға әл-Ғәдәүиә ғәмәлдәрен башҡарып „Әғүҙү-бисмиллаһ“ һен әйтә лә йоҡларға ята. Шул ваҡыт бур өйгә төшә, булған нәмә-йыһаздарҙы йыйып, ул өйҙән сығарға торғанда ишек юҡҡа сыға. Ҡараҡ әйберҙәрҙе ташлай. Шул ваҡыт ишек яңынан үҙ урынына ҡайта. Шулай бер нисә мәртәбә ҡабатланғас, ҡараҡ үҙ ҡолаҡтары менән бер тауыш ишетә: „Йорт хужаһының күҙҙәре йоҡлаһа ла, Хоҙай ҡарашын йоҡо баҫмаҫ“. Ҡараҡ, ҡурҡып, тәүбә ҡылып, өйҙән сығып ҡаса...
Әгәр бер кешенең алдында аш-һыу килтерһәләр, ашағанда „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип әйтһә, шайтан әйтер:
— Был ашты ашарға миңә мөмкин булмаҫ, миңә ризыҡ юҡ икән- тип, мәжлестән ҡасыр.
Берәй кеше һыу эскәндә лә “Бисмилләһи” не әйтһә, шайтан: Миңә бында бер тамсы һыуҙа юҡ икән тип әйтер. Шулай уҡ йыуынғанда ла, һыу төшкәндә лә, мунса инер алдынан да әйтергә онотмағыҙ. Тик мунса эсендә һәм бәҙрәфтә был һүҙҙе әйтмәү һәм Аллаһ Тәғәләне иҫкә алмау хәйерле.
Ашаған-эскән ваҡытта, һәм шуның кеүек, ятҡан-торған һәм шулай уҡ ҡатыны менән яҡынлыҡ ҡылғанда ла „Бисмилләһ“ тип әйтһә, шайтан китәр. Әгәр был эштәрҙең береһендә лә „Бисмилләһ“ әйтмәһәң, шайтан ул кеше менән бергә ашар, бергә ятыр, бергә торор, ҡатынына яҡынлыҡ ҡылыр. Әгәр бәндә йоҡларға ятҡанда “Бисмилләһ” уҡыһа, шайтан бында миңә йоҡларға урын юҡ тип әйтер. Бына шулай, бәндә өйгә ингәндә „Бисмилләһ“не әйтмәһә, шайтан уның менән бергәләшеп өйөнә инер, өҫтәл табынында ултырғанда әйтмәһә, уның менән шайтан табынға ултырып ризығын ашар, һыу эскәндә әйтергә онотһа, шайтан унан алда ирендәрен һыу һауытына тейҙерер. Йоҡларға ятҡанда әйтмәһә, түшәгенә шайтан да ятыр. — Ҡатыны менән яҡынлыҡ ҡылғанда „Бисмилләһ“не әйтмәй ҡалһа, уның менән был эштә шайтан да ҡатнашыр. Шуға күрә ҡайһы бер балалар күҙле ҡыҫыҡ күҙле, зәғиф, боҙоҡ күңелле, кәфер һәм башҡа шундай төрлө булып тыуалар ҙа.
Хикәйәт ҡылынды:
Ябыҡ, хәлһеҙ шайтан менән һимеҙ шайтан бергә осраштылар. Һимеҙ, тулы шайтан ябыҡ шайтанға әйтте:
— И ҡәрҙәшем! Ни өсөн был тиклем йонсоп, ябығып йөрөйһөң? — тине.
Хәлһеҙ шайтан әйтте:
— И ҡәрҙәшем! Мин бер мосолманға беркетелдем, ул һәр эштә „Бисмилләһ“не ҡуймайҙыр, ашағанда-эскәндә лә һәм башҡа эштәрҙә лә „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип әйтә. Шуның өсөн ашамай, эсмәй ҡаламын, шул сәбәпле ябыҡмын, — тине. Тулы, һимеҙ шайтан әйтте:
— Ә Мин шундай бер ғәфил бәндәгә беркетелдем: „Бисмилләһ“не һис бер ваҡытта әйтмәйҙер, өйҙә кергән ваҡытта атҡа ултырған кеүек муйынына атланып, менеп керәм, бергә ашайым, бергә эсәм, бергә яҡынлыҡ ҡылам. Шуның өсөн һимеҙмен, — тине.
Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдән тағы риүәйәт ҡылынды:
Берәй кеше „Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим“ тип ,яҙылған яҙманы, бысрамаһын тип, Аллаһ Тәғәлә һәм Уның исемен хөрмәт итеү, бөйөкләү йөҙөнән ер өҫтөнән күтәрһә, Аллаһы Тәғәлә алдында хаҡ һүҙлеләр араһында булыр, ата-әсәһе мөшриктәр булһа ла хәлдәрен еңеләйтер (хәҙис-шәриф).
Тағы бер хикәйәт ҡылынды Ибраһим исемле кешенән. Ибраһим һөйләгән:
— Көндәрҙең бер көнө өйөмдә ултыра инем. Үҙемдең бер туған ҡәрҙәшем Әхмәд иҫереп килеп керҙе. Тороп, уның йөҙөнә һуғып, ҡыуалап сығарҙым. Шулай сәбәпле ул илай-илай сығып китте. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң ҡатындар ҡысҡырышҡан тауыштарын ишеттем:
— Бер әҙәм күлгә төшөп, батып үлде! — тип. Шуны ишетеп, өйҙән сығып күлгә барып ҡараһам, күрәм: баяғы эскән ҡәрҙәшем һыуға батып вафат булған. Ғөсөл алыр өсөн һыуға сумып, бик иҫерек булыуы сәбәпле, кире ярға сыға алмаған. Шулай ул әҙәмде, кәфенгә төрөп, йыназа намаҙын уҡып күмдем, һәм ҡәбере янында ятып йоҡланым. Төшөмдә күрҙем: ҡәрҙәшемдең йөҙө айҙың ун дүртенсе кисәһе кеүек яҡтылыр, үҙе бик шатланған. Шулай булғас, ҡәрҙәшемдән һораным:
— Сөбханаллаһ! Һин иҫерек булып, һыуҙа вафат булдың, был хөрмәттәр, үә был ғиззәттәр һиңә нимә сәбәпле булды?
Ҡәрҙәшем яуап бирҙе:
— И ҡәрҙәшем! Һин ҡыуалап, һуғып сығарғандан һуң, күңелемдән әйттем: „Һыуҙа ғөсөл ҡойонам, тәүбә-истиғфар ҡылам, харам иҫерткесте ташлайым“, — тип. Шулай итеп китеп барғанда, юлда бер ҡағыҙ киҫәгенә юлыҡтым, унда»Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим" тип яҙылған. Шул ҡағыҙҙы ололап, ҡәҙерләп йотоп ебәрҙем. Ҡәбергә ҡуйылғандан һуң, Мөнкир һәм Нәкир фәрештәләре һорау алыу өсөн килделәр. Был фәрештәләргә мин әйттем:
— Минән һорау ала алмаҫһығыҙ, — тинем, — минең ашҡаҙанымда Аллаһы Тәғәләнең исемдәре барҙыр, — тип, әйттем. Шул ваҡыт, шунда бер ауаз ишетелде:
— Әй фәрештәләр! Ҡайтығыҙ, ул бәндәне һорауҙар менән ғазапламағыҙ, мин ул бәндәне «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип яҙылған ҡағыҙҙы аяҡ аҫтынан ҡәҙерләп алғанлығы өсөн бөтә гонаһларын ярлыҡаным, ожмах әһеленән ҡылдым, — тине. Йөҙөм шуның өсөн айҙың ун дүртенсе кисәһе кеүек нурлылыр, -тине.
Әбү Һөрәйрәнән (Аллаһ Тәғәләнең уға ризалығы булһын) риүәйәт ҡылынды:
Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм әйтте: «Әгәр ҡатының менән яҡынлыҡ ҡылырға теләһәң „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип, ҡылһаң, ғөсөл ҡойонғансы, йәғни йыуынғансы, ғәмәл яҙа торған фәрештәләр изгелек-сауаптар яҙып бушамаҫтар; яҡынлыҡ ҡылған ваҡытынан башлап, ғөсөл ҡойонғансы, ғәмәл дәфтәреңә изгелектәр яҙылыр. Әгәр шул яҡынлыҡтан бала булһа, шул баланың тыналыуы ( һәр бер һулышы) һанынса изгелек яҙырҙар, һинең ғәмәл дәфтәреңде изгелек менән тултырырҙар, — тине.
Шулай уҡ;- Әй Әбү Һөрәйрә! Ҡасан атҡа атланһаң, „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип атлан. Атланған атыңдың аҙымдары һанынса изге ғәмәл яҙылыр. Хәҙерге заманда транспортҡа ла ултырғанда был күркәм-көслө һүҙҙе әйтеү ьик хәйерле.
Әүлиәләрҙең береһе вафат булыр алдынан кәфене эсенә „Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим“ яҙылған ҡағыҙҙы ҡуйыуҙы васыят итеп ҡалдыра. Унан был васыяттың мәғәнәһен асыҡлауҙы һорағас, ул:— мин Раббыма әйтәсәкмен: „Йә Раббым! Һин беҙгә башында ике сифатыңды (Рахмән һәм Рәхим) иҫкә алған Китабыңды иңдерҙе. Мин шул яҙманы алып, Яныңа килдем. Хәҙер, йә Раббым, шул сифатыңа лайыҡлы мөғәлләмә менән миңә ҡарата хөкөм бир!“ — тип, был эштең хикмәтен асыҡлай.
»Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим" һәр ауырыуҙан шифа булыр, һәр дауаға ярҙам бирер.
Рум ҡалаһынан бер кеше Ғүмәргә (уға Аллаһ Тәғәләнең ризалығы булһын) хат ебәрҙе. Хатында ошолай яҙылған ине: «Әй Ғүмәр! Минең баш ауырыуым бар, бер ниндәй табиптың дарыуы килешмәйҙер. Һеҙҙең янығыҙҙа баш дауалаусы берәй дарыу булһа, ебәрһәгеҙ ине», — тиелгән ине. Яуап итеп, хәҙрәт Ғүмәр (уға Аллаһ Тәғәләнең ризалығы булһын) бер баш кейеме ебәрҙе. Ул кеше баш кейемен алып башына кейҙе, шунда уҡ башы ауыртыуы туҡтаны. Шул баш кейемен һалғандан һуң, йәнә башы ауырта башланы. Был кеше ғәжәпкә ҡалып, баш кейемен һүтеп ҡараһа, унда бер ҡағыҙ киҫәге тапты. Ул ҡағыҙҙа «Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим» тип яҙылған икән.
Әгәр ҡағыҙға “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 40 мәртәбә яҙып, шул ҡағыҙҙы зәмзәм йәки ябай һыуға һалып сайҡап,ауырыуға эсерһәләр, ауырыу шифа табыр, иншааллаһ
Риүәйәт ҡылынды:
Рухулла ғәләйһиссәләм (Ғайса пәйғәмбәр) бер ҡәберлек янынан үтеп барғанда күрҙе: ғазап фәрештәләре бер мәйетте ғазаплайҙар. Шунан, бер аҙ ваҡыттан һуң кире ҡайтып килгәндә күрҙе: ғазап фәрештәләре китеп, рәхмәт фәрештәләре килеп, нурҙан булған табаҡтар менән мәйетте ҡәҙер-ғиззәт итәләр. Ғайса ғәләйһиссәләм ғәжәпкә ҡалып әйтте:
— Йа Раббы! Был ғәжәп хәлдер ни: был бәндәң әле генә ғазап эсендә ине, ә хәҙер ғазаптан ҡотолоп, рәхмәткә сумған, — тине. Аллаһы Тәғәлә әйтте:
— Был әҙәм боҙоҡ булып, тәүбәһеҙ вафат булған ине. Шуға күрә Аллаһы Тәғәлә уны үлгәндән һуң ғазап эсенә ҡуйған ине. Был кешенең вафаты ваҡытында ҡатыны йөклө ҡалды, Ул ҡатын баланы донъяға килтерҙе. Ул бала үҫеп, аҡыл кергәндән һуң, мәҙрәсәгә кереп, ғилем өйрәнде. Уға «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим'де өйрәттеләр. Ул бала бер көн „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип әйтте. Ул кеше балаһы „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тип әйткәне бәрәкәтендә ғазаптан ҡотолдо.
Шулай итеп, был ҡиссанан беҙгә мәғлүм булды: „Бисмилләһ“не әйтеү менән, шунан кеше үҙе лә һәм ата-әсәһе лә файҙалана икән. „Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим“ тигән һүҙҙә был тиклем рәхмәттәр булғас, һәр ҡайныбыҙға һәр бер изге эштә „Бисмилләһ не әйтеү тейешле һәм шулай уҡ шайтандар, ендәрҙән һау-сәләмәт булыу өсөн әйтеү ҙә урынлы.
“Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» Исрафил фәрештә ғәләйһиссәләмдең, Әҙәм ғәләйһиссәләмдең маңлайҙарына, Джәбраил ғәләйһиссәләмдең ҡанатында, Ғазраил ғәләйһиссәләмдең елкәһендә, Муса ғәләйһиссәләмдең таяғында, Ғайса ғәләйһиссәләмдең телендә, Сөләймән ғәләйһиссәләмдең балдағында яҙылған булған.
“Бисмилләһи” — шәрифенең серҙәре:
50 мәртәбә «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» теләктәр үтәлеү ниәте менән уҡылһа, теләктәр, иншә аллаһ, үтәлер.
Теләгән моратҡа ирешер өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 7 көн буйына 786 шар мәртәбә уҡылыр.
Лоҡман Хәким бер көндө «Бисмилләәһир-рахманир-рахиим» яҙылған бер киҫәк ҡағыҙ табып ала. Ул шул «биссмиллә» яҙылған ҡағыҙҙы ала ла ауыҙына ҡабып йота. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә уға тәрән аҡыллыҡ бирә.
Һәр төрлө афәттән, талау, янғындан, аң юғалтыуҙан ҡотолор өсөн, йоҡларға ятыр алдынан “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 21 мәртәбә уҡылыр.
Яуыз кешенең йөҙөнә ҡарап «Бисмилләһ» 50 мәртәбә уҡылһа, яуыздың зыяны теймәҫ.
Кешенең өмөтләнгән урынынан ризыҡҡа ирешер өсөн, ҡояш сыҡҡан ваҡытта, 600 мәртәбә “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” һәм 600 салауат-шәриф уҡылыр.
Берәй әҙәм «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим»де көн һайын 100 мәртәбә уҡып торһа, Аллаһы Тәғәлә уға ҡайһы бер серҙәрҙе, күренмәҫ нәмәләрҙе күрһәтер.
Башҡа берәүҙең мөхәббәтенә ирешер өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим”, бер һауыт һыуға 786 мәртәбә уҡылып, ете көн буйына иртәнән эселер.
Үәсүәсәнән ҡотолор өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 786 бер мәртәбә һауыт һыуға уҡылыр һәм шул һыу 7 көн иртә менән эселер.
Зиһенен юғалтҡан кеше өсөн «Бисмилләһи-шәриф»те 786 мәртәбә бер һауыт һыуға уҡылыр һәм 7 көн иртә менән шуны эсәр.
Үҙ аңында булмаған кеше өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” бер һауыт һыу өҫтөндә 786 мәртәбә уҡырҙар һәм 7 көн буйына, ҡояш сыҡҡансы ваҡытҡа тиклем, шул һыуҙы уға эсерерҙәр.
Кем дә кем «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим» тип берәр сихыр, боҙоҡ өҫтөнә 487 мәртәбә уҡып өрһә, ул сихырсылыҡ үҙ көсөн юғалтыр.
Бер ҡағыҙға “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 35 мәртәбә яҙып, өйҙең берәү урынына ҡуйылһа, өй төрлө яуызлыҡтарҙан ҡотолор, иншә аллаһ.
Берәй кем «Бисмилләәһир-рахмәнир-рахиим»де 487 мәртәбә уҡып теләгәнен һораһа, Аллаһы Тәғәлә уға һорағанына бирер.
"Бисмилләәһир-рахмәнир-рахим" өс ауырыу кеше өҫтөнә 3 көн дауамында 100 әр мәртәбә (өс көн дауамында, көн һайын йөҙ мәртәбә) уҡылһа, ауырыуға шифа килер.
Сауҙа уңышлы булһын өсөн, бер ҡағыҙға “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 35 тапҡыр яҙып, кибеттең стенаһына йәбештереп ҡуярҙар.
Мөхәррәм айының беренсе көнөндә “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” 130 мәртәбә яҙып, ул яныңда йөрөтһәң,ғумереңдә ҡайғыға осрамаҫһың.
“Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” ҡурғашҡа яҙып, ҡармаҡҡа тағып ҡуйһалар, балыҡ күп эләгер.
Ауырыу-хасталыҡтан һаҡланыр өсөн, “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим” ҡағыҙға 190 мәртәбә яҙып, шул ҡағыҙҙы яныңда йөрөтөргә кәрәк.
Бер хәбәрҙә: "Аллаһы Тәғәлә был һүҙҙәргә башҡаларына бирмәгән ҡөҙрәте булдырҙы. Был һүҙ әйтеүҙән тәһәрәт камил булыр,шул һүҙ менән салынған ҡорбан, ҡорбан булып китәр, хәләл булыр, эш башланғанда әйтелһә, ул эшкә шайтан яҡын килмәҫ, был һүҙҙе ишетеүҙән сабыйҙарҙың күңеле шатланыр. Ихлас күңел менән был һүҙҙәрҙе әйтеп диңгеҙгә кереүсе һыуҙа батмаҫ, утҡа кереүсе — янмаҫ, йылан-саян араһына кереүсе улар тарафынан сағылмаҫ, берәй дин әһеленең ҡәберенең баш осонда уҡыһаң, Аллаһы Тәғәлә шул һүҙҙәрҙең бәрәкәте менән ҡәбер эйәһенен ғазабын алып ташлар.
Бында яҙылғандар Аллаһ Тәғәләнең был хикмәтле һүҙенең ҡайһы бер бәләкәй генә өлөшө. Ә ҡалған көс бәрәкәте был “Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим”дә сикһеҙ. Телдән төшөрмәйек ошо рәхмәтле оло һүҙҙе.
Эта запись написана автором Назир Сабитов, 10.08.2016 в 02:56, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


text:
Хәйбулла районы
Хәйбулла
Ул далалар иркелеге, ҡырҙарының киңлеге!.. ;
Еренең киңлеге менән дәүләткә тиңлеге.
Ул күк әрем, юшан еҫе, бал ташыған күстәре...
Убаларҙа аҡ ҡылғандар — сал тарихтың сәстәре.
Ул Һаҡмары — көмөш йүгән урманда айыуҙарға,
Таналығы — ебәк ҡороҡ баш бирмәҫ айғырҙарға.
Ул тәбиғәт ҡырыҫлығы — кешеләре йөҙөндә,
Шишмәләр сыңы — ҡурайҙа, шоңҡар ҡараш — күҙендә.
Көнгә ҡарап. Айға бағып. Афәттәрҙән өтөлөп,
Йәшәһә лә иманына һаҡлай алған өмөтөн.
Ул халҡының ихласлығы, йомартлығы,әҙәбе —
Барыһы ла үҙ еренән һеңгән-күскән ғәҙәте.
Иген иле, тип, даланы әйтмәйҙәр бит тикмәгә,
Өҫтәлдәрҙә иң тос өлөш — хәйбуллалар икмәге.
Тупраҡ — зиннәт кенә түгел, алтын-ерҙең аҫты ла,
Мәғдәнен ала белгәнгә ҡуйынын ер асты ла...
"Ул әкиәт донъяһымы? Шағир хыялбай була..." —
Тиһәләр ҙә беҙгә ожмах —
Йән төйәгем, Хәйбулла!..
Ҡәҙим Аралбай,
Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты.


text:
«Халыҡ йырҙарына мөхәббәт әсәйемдән килә…»
«Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле солисткаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Рәшиҙә Иҙрисова.
Дини мәҙәниәттәр һәм донъяуи этика
Яҙыусы һәм педагог, «Тормош һабаҡтары» дәреслеге авторы Мәрйәм Бураҡаева.
Замана аҡһаҡалы – заман тураһында
Күренекле ғалим һәм шағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Рәшит Шәкүр.
Алматы ҡалаһында үткән «Исабиҡов донъяһы» халыҡ-ара театр фестивале
Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры актерҙары – Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Физәлиә һәм Илһам Рәхимовтар һәм актриса Гөлфиә Мырҙагилдина.
Тапшырыуҙы Зилә Сәғәҙиева алып бара.
«Ауылда ҡатын-ҡыҙҙы нимә ҡартайта?»
Танылған шағирә Әнисә Таһирова, иҡтисад фәндәре докторы Зифҡәт Сәйетғәлиев, ауыл ерендә гөрләтеп донъя көткән ҡатын-ҡыҙҙар – Шишмә районынан Зәһүрә Усманова һәм Көйөргәҙе районынан Гөлсәсәк Әмирова.
Ансамбль репертуарында – дини йырҙар
Танылған хормейстер, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, республикала беренселәрҙән булып дини йырҙарҙы күп тауышҡа һалып башҡарған ансамбль етәксеһе Афарим Аҡсурин.
- « БЕРЕНСЕ БИТ
- ‹ АЛДАҒЫ БИТ
- …
- 196
- 197
- 198
- 199
- 200
- 201
- 202
- 203
- 204
- …
- КИЛӘҺЕ БИТ ›
- ҺУҢҒЫ БИТ »
Комментарий
"Илһам шишмәләре - 2017"
Рәхмәт, Фәнүзә ханым! Бик матур тапшырыу әҙерләгәнһегеҙ! Уңыштар Һеҙгә!


text:
Өфөнән пассажир микроавтобусы Татарстанда юл фажиғәһенә осраған: ҡорбандар барФото: Татар-информ
Өфөнән пассажир микроавтобусы Татарстанда юл фажиғәһенә осраған: ҡорбандар бар
Өфөнән пассажир микроавтобусы Татарстанда юл фажиғәһенә осраған: ҡорбандар барФото: Татар-информ
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.
Бөгөн иртән Татарстанда М7 трассаһында Өфөнән Ҡазанға китеп барған «Форд» микроавтобусы ҡатнашлығында үлемесле авария булған. «Татар-информ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, Мәскәү — Өфө автомобиль юлының 1016-сы саҡрымында, кафеның парковкаһына сыҡҡанда Өфөнән Ҡазанға пассажирҙар илткән «Форд Транзит» микроавтобусы менән «Валдай» автомобиле бәрелешкән.
Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Татарстан буйынса баш идаралығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, микроавтобус водителе һәм «Валдай» пассажиры фажиғә урынында йән биргән. Төрлө йәрәхәттәр алған алты кеше дауаханаға оҙатылған, уларҙың икәүһе ауыр хәлдә.
Ваҡиға урынында оператив төркөм эшләй.
Һәләк булған һәм зыян күргән кешеләрҙең шәхестәре асыҡлана.
http://www.bashinform.ru/news/1131766-passazhirskiy-mikroavtobus-iz-ufy-popal-v-dtp-v-tatarstane-est-pogibshie-/


text:
Ҡабул итеүгә килеү
Хөрмәтле сайтҡа инеүселәр!
Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Зәки улы Хәмитов исеменә һәм Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәтенә хат ебәрер алдынан түбәндәге мәғлүмәт менән иғтибарлы танышыуығыҙҙы һорайбыҙ.
1. Мөрәжәғәттәрҙе почта аша йәки электрон рәүештә ебәрергә мөмкин.
Хат ебәреү өсөн почта адресы:
450101, Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы, 46.
2. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәтенә ебәрелгән мөрәжәғәттәр Граждандарҙың һәм ойошмаларҙың мөрәжәғәттәре менән эшләү идаралығына ҡарауға индерелә.
3. Мөрәжәғәтегеҙ 2006 йылдың 2 майындағы «Рәсәй Федерацияһы граждандарының мөрәжәғәттәрен ҡарау тәртибе тураһында»ғы 59-сы Федераль законға ярашлы ҡараласаҡ.
4. Мөрәжәғәтте яҙғанда тексын асыҡ һәм дөрөҫ төҙөүегеҙҙе һорайбыҙ – был уны эшкәртеүҙе һәм яуап әҙерләүҙе тиҙләтәсәк.
5. Зинһар онотмағыҙ: граждандың фамилияһы, исеме, атаһының исеме, шулай уҡ тулы почта адресы йәки электрон почта адресы күрһәтелмәгән мөрәжәғәттәр ҡаралмай. Уларҙың иғтибарға алыныуы мөмкин, тик яуап ҡайтарылмай.
6. Шуны хәтерҙә тотоуығыҙҙы үтенәбеҙ: оятһыҙ йә иһә хурлау һүҙҙәрен, вазифалы кешенең, уның ғаилә ағзаларының ғүмеренә, һаулығына һәм мөлкәтенә янау төшөнсәһен үҙ эсенә алған, тексын уҡып булмаҫлыҡ, аныҡ белдереүҙәр, ялыуҙар, тәҡдимдәр күрһәтелмәгән, Башҡортостан Республикаһы Башлығы йәки Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте исеменә ебәрелмәгән мөрәжәғәттәр ҡарауға ҡабул ителмәй.
7. Электрон мөрәжәғәтте ебәрер алдынан анкета формаһын дөрөҫ тултырыуығыҙҙы һорайбыҙ. Электрон мөрәжәғәттең күләме 2000 билдәнән артмаҫҡа тейеш. Шулай уҡ күләме 1 Мб тиклем тәшкил иткән txt, doc, docx, jpg форматындағы файлдарҙы теркәп ебәрә алаһығыҙ.
8. Сайттағы мөрәжәғәт формаһын дөрөҫ тултырып ебәргәндән һуң Һеҙ мөрәжәғәттә күрһәткән электрон почта адресына һылтанма менән хат киләсәк. Уның буйынса мөрәжәғәт ебәреүегеҙҙе раҫларға кәрәк. Шуға иғтибар итеүҙе һорайбыҙ: хаттағы һылтанманы ҡабул иткәндән һуң ғына мөрәжәғәт теркәлә. Был хатта шулай уҡ код һәм пароль күрһәтелә. Улар ярҙамында Һеҙ “Ебәрелгән мөрәжәғәттәрҙе күҙәтеү” киҫәгенә инеп, мөрәжәғәтегеҙҙе күҙәтә алаһығыҙ.
9. Мөрәжәғәтте теркәгәндән һуң Һеҙгә формала күрһәтелгән e-mail адресы буйынса электрон төрҙә мөрәжәғәттең ҡарауға ҡабул ителеүе тураһында белдереү ебәрелә.
10. Электрон төрҙә ебәрелгән мөрәжәғәт авторҙарының шәхси мәғлүмәттәре персональ мәғлүмәттәр тураһындағы федераль ҡануниәт талаптарын үтәп һаҡлана һәм эшкәртелә.
11. Суд ҡарарҙарына ялыу итеүгә ҡағылған мөрәжәғәттәрҙе ебәргәндә түбәндәгеләрҙе күҙ уңында тотоу шарт.
Суд ҡарарҙарын баһалау, ҡайтанан ҡарау, уларға ялыу итеү йәки протест белдереү Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте компетенцияһына инмәй. Суд власы органдары үҙ аллы һәм закондар сығарыу, башҡарма власҡа буйһонмайынса эш итә. Суд органдарының ҡарарҙарына закон менән билдәләнгән процессуаль тәртиптә ялыу бирелә. Ғәмәлдәге ҡануниәт суд эшен башҡарыуға ҡыҫылыуҙы тыя.
12. Дәүләт органдарына мөрәжәғәт итеү хоҡуғынан яуыз ниәттә файҙаланыуға юл ҡуйылмауға һәм ижтимағи мөнәсәбәттәрҙең ошо өлкәһендә ҡануниәт менән билдәләнгән яуаплылыҡҡа иғтибарығыҙҙы йүнәлтәбеҙ. Граждан мөрәжәғәтендә күрәләтә ялған мәғлүмәт бирһә, дәүләт органы, урындағы үҙидара органы йәки вазифалы кеше тарафынан мөрәжәғәтте ҡарауға бәйле сығымдар суд ҡарары буйынса ошо граждан иҫәбенә ҡаплатыла ала (59-сы Федераль закондың 16-сы статьяһындағы 2-се пункт).
13. Башҡортостан Республикаһы Президентының 2013 йылдың 18 ғинуарындағы «Башҡортостан Республикаһы власть органдарының электрон ҡабул итеү бүлмәһе» мәғлүмәт системаһы тураһында»ғы 5-се Указы менән Интернет селтәрендә Башҡортостан Республикаһының дәүләт органдарына һәм урындағы үҙидара органдарына граждандар мөрәжәғәттәренең берҙәм инеүен ойоштороу өсөн тәғәйенләнгән «Башҡортостан Республикаһы власть органдарының электрон ҡабул итеү бүлмәһе» сайты төҙөлдө.
Күрһәтелгән сайттан электрон төрҙә яҙылған мөрәжәғәтте ебәреү өсөн түбәндәге һылтанманы файҙаланығыҙ:
Граждандарҙың мөрәжәғәттәре буйынса белешмәләр телефоны:
+7 (347) 280-81-06.


text:
Эсәк-ҡарынлы бәлеш
Ҡамыры:
500 гр – он,
3/4 стакан – һөт,
2 аш ҡалағы – һары май,,
1 шт. – йомортҡа,
0,5 аш ҡалағы – аҡ май,
Бәлеш эсе:
700 гр – әсәк,
700 гр – бәрәнге йәки 300 гр – ярма,
100 гр. – һуған,
1 аш ҡалағы — тоҙ, борос, лавр япрағы.
Һыйыр йәки ат эсәктәрен һәм ҡартаһын ныҡлап йыуығыҙ, 30—40 см. киҫәктәргә ҡырҡығыҙ. Һәр киҫәген тиҫкәрегә әйләндереп (сыбыҡ менән йәки нәҙек уҡлау мынан). Сайҡатып һыуыҡ һыуҙа, һыуын алмаштыра-алмаштыра 8—12 сәғәт ебетегеҙ. Һуңынан эҫе һыу менән бешереп эсәктәрҙең лайын таҙартығыҙ ҙа, бер нисә тапҡыр сайҡатығыҙ һаҫыҡ еҫтәре боткәнсе. Әҙерләнгән эсәктәрҙе 1 —1,5 см. киңлегендә турағыҙ.
Йомшаҡ ҡамыр баҫығыҙ. Эсәктәргә туралған һыуған, бәрәнге йәки ярмалар (алдан бер аҙ бешерелгән) , тоҙ, борос ҡушығыҙ. Ҡамырҙы икегә булегеҙ, бер бүлеме (бәлештең аҫты) ҙурыраҡ булырға тейеш. Ҡамырҙан ҙур киҫәген 5-7 мм ҡалынлығында йәйегеҙ һәм майланған, онланған табаға һалығыҙ. Камыр өҫтөнә әҙер фаршты матурлап түшәп һалығыҙ ҙа өҫтөнә икенсе йәйелгән ҡамыр менән ҡаплағыҙ һәм аҫтағы ҡамыр менән берләштереп ситтәрен йәбештереп үрегеҙ. Бәлештен өҫтөндәге ҡамырын уртаһынан тишегеҙ (бешкәндә эсендәге пар сыҡһын өсөн).
Бәлеште 200 С духовкала йәки мейестә 30-40 минут бешерегеҙ.
Комментариев 3 к “Эсәк-ҡарынлы бәлеш”
-
Алтынай пишет:
28 сентября, 2011 в 14:10
йомошак тугел-йомшак, калынныгында тугел-калынлыгында, йокак тугел-йока.
ни осон хаталар менян язахыгыз??? гафу, миндэ башкортса шрифт юк.
-
Зиля пишет:
28 сентября, 2011 в 14:59
Алтынай, спасибо большое за замечания. Обязательно исправим!
-
Лили пишет:
28 марта, 2014 в 14:23
Шундай кәрәкле сайт! Афарин! Яңынан-яңы рецепттар көтөп калабыз!


text:
- Подробности
- Просмотров: 353
ПРЕСЛАУ м е т а л д а р ҙ ы, һығылмалылығы сағыштырмаса бәләкәй булған металдарҙың һәм иретмәләрҙең формаһын уларҙың емерелмәйенсә деформацияланыуын юғары дәрәжәлә тәьмин итә торған пластик деформация ысулы. Башлыса горизонталь гидравлик престарҙа әҙерләмәләрҙе йылытып башҡарыла. Металлургияла П. — арҡыры киҫелешенең формаһы төрлөсә (түңәрәк, квадрат, мөйөш һымаҡ һ.б.) булған оҙон үлсәмле изделиеларҙы, машиналар эшләүҙә профиле ҡатмарлы әҙерләмәләрҙе яһағанда ҡулланалар. 20 б. 90‑сы йй. аҙ. алып Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтында бөртөк үлсәмдәре 1–10 мкм (микрокристаллик металдар, иретмәләр), 0,1–1 мкм (субмикрокристаллик), 10–100 нм (нанокристаллик) интервалында булған ультраваҡ бөртөклө металдар һәм уларҙың иретмәләрен алыу өсөн тигеҙ каналлы мөйөш яһап П. ысулы ҡулланыла. Алынған материалды мөйөш формаһындағы канал аша бер йәки күп тапҡыр ҡыҫып үткәреү һөҙөмтәһендә әҙерләмәләрҙең үлсәмдәре һаҡлана, процестың етештереүсәнлеге арта. Үтә ваҡ бөртөклө металдар, иретмәләр юғары т‑раларҙа үтә һығылмалыға (ҡара: Үтә һығылмалылыҡ) әүерелә, бүлмә т‑раһында эре бөртөклөләргә ҡарағанда нығыраҡ булалар.
Н.П.Барыкин
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Был бутербродты йәшел салат япрағы өҫтөнә эшләйбеҙ. Тостер икмәгенә май һөртәбеҙ, уның өҫтөнә шаҡмаҡ сыр киҫәге һалабыҙ. Эттең кәүҙәһе, башы, аяҡтары, ҡойроғо бешерелгән колбасанан әҙерләнә. Ҡолағы менән өҫтөндәге төртөктәр – ярым ыҫланған колбасанан. Күҙе, танауы – зәйтүн емешенән, ҡашы йәшел укроптан яһала.
Көҙ – бәшмәк йыйыу мәле. Был ваҡытта уларҙың ниндәйҙәре генә өлгөрмәй. Ҡайһы берҙәре ҡар яуғанға тиклем ултыра. Беҙ барыһын да белеп бөтмәһәк тә, республикабыҙ урмандарында уларҙың 60-ҡа яҡын ашарға яраҡлы төрө бар. Тәмле генә түгел, урман ите файҙалы ла. Бәшмәктән ниндәй генә ризыҡтар әҙерләмәйбеҙ. Күҙ алдығыҙға шунда уҡ тоҙланған йәки маринадланғаны килеп баҫҡандыр, шулаймы? Ә …
Continue reading ‘Көҙ – бәшмәк йыйыу мәле’ »
Йыйған уңышыбыҙҙан ҡышҡылыҡҡа салаттар әҙерләп ҡуйһаҡ, йәйҙең матур мәлдәрен хәтерләтеп торор. Әсе ашарға яратҡандарҙың күңеленә лә бик хуш килер. Корейса ҡыяр менән кишер Эшләү өсөн 4 килограмм ҡыяр, 1 килограмм кишер, 1 стакан шәкәр ҡомо, 1 стакан аш һеркәһе, 1 стакан үҫемлек майы, 100 грамм тоҙ, иҙелгән ике аш ҡалағы һарымһаҡ, 1 аш ҡалағы төйөлгән …
Continue reading ‘Ҡышҡылыҡҡа салаттар’ »
Ҡамыр өсөн 1 стакан һөт, 4 стакан он, 2 йомортҡа, 4 аш ҡалағы үҫемлек майы, 150 грамм шәкәр ҡомо, тоҙ, сүпрә кәрәк буласаҡ. Әҙер ҡамырҙы ваҡ ҡына өлөштәргә бүлеп, йәймә йәйәһең дә эсенә повидло йәки карамель кәнфите һалып йәбештерәһең. Шунан майҙа тәгәрләтеп, тәрән табаға теҙәһең. Бер аҙ ҡабарғас, мейестә бешереп алаһың.
Ниһайәт, һағынып көткән көндәр килде. Бөтә донъя йәшеллеккә күмелә. Организмға витаминдар етмәгән саҡ, ә тәүге ашарға яраҡлы үҫемлектәр сыҡты. Шуларҙың береһе – ҡуҙғалаҡ. А, В, С витаминдары, минераль матдәләр күп уның составында. Әммә был үҫемлектең зыяны ла бар, һаҡ булығыҙ. Ҡуҙғалаҡ кислотаһы бөйөргә һәм быуындарға таш ултырыуға булышлыҡ итә, шуға күрә һеҙҙе был сир борсоһа, …
Continue reading ‘Ҡуҙғалаҡлы ҡоймаҡ’ »
Арпа ярмаһын йыуып, ҡайнап торған һыуға һалығыҙ. Ул ҡайнап сыҡҡас, иләк аша һарҡытып, яңы һыуҙа ярты сәғәт бешерегеҙ. Шунан алдан әҙерләнгән һурпаға шаҡмаҡлап туралған картуф өҫтәп, уны утҡа ҡуйығыҙ. Үҙегеҙ был ваҡытта һуғанды ваҡ итеп турап, кишерҙе эре ҡырғыс аша үткәреп, майлы табала 2 – 3 минут тирәһе ҡыҙҙырып алығыҙ. Икенсе табала тоҙло ҡыярҙы шаҡмаҡлап …
Continue reading ‘Рассольник’ »
Хәҙер магазиндарҙа колбасаның ниндәй генә төрө һатылмай?! Уны алып, составында нимәләр барлығын уҡый башлаһаң, сәстәр үрә тора: сусҡа тиреһе, соя, он, тәм биреүсе матдәләр, тағы әллә ниҙәр ҡушылған. Ҡиммәтлерәгенән дә бер ҙә элекке колбаса еҫе сыҡмай. Хәҙер бер ниндәй итһеҙ ҙә уны эшләйҙәр, тип яҙалар.
Был салатты эшләү өсөн 1 банка майлы балыҡ консерваһы, 4-әр кишер, йомортҡа, картуф, 2 баш һуған, 200 грамм ҡаты сыр, 250 грамм майонез һәм биҙәү өсөн укроп, петрушка кәрәк буласаҡ.
Иҫке йылды оҙатырға ла күп ҡалманы. Күптәрегеҙ байрам табыны тураһында уйлай башлағандыр ҙа инде. Яңы йылда сағыу «Әтәс» салаты ла өҫтәлегеҙҙе йәмләп, матурлап торор. Әйҙәгеҙ, уны бергәләп әҙерләп ҡарайыҡ.
Бәшмәк йыйыу осоро башланды. Иткә торошло был ризыҡтан бәлеш һалырға ла, икра эшләргә лә, ҡышҡылыҡҡа тоҙларға ла була. Ә һеҙ беләһегеҙме, маринадланған бәшмәктәр тоҙланғанына ҡарағанда һәйбәтерәк һаҡлана икән. Был турала беҙгә Белорет районының Йөйәк ауылында йәшәүсе тәжрибәле бәшмәксе Фәнүзә апайығыҙ Сәйғәфәрова һөйләне һәм үҙенең рецепттары менән дә уртаҡлашты. Шулай итеп, әйҙәгеҙ эшкә тотонайыҡ.


text:
Төбәктә хәбәрһеҙ юғалған ҡатынды – һәләк булған сабыйҙың әсәһен тапҡандар
Төбәктә хәбәрһеҙ юғалған ҡатынды – һәләк булған сабыйҙың әсәһен тапҡандар Фото: социаль селтәрҙәр
ӨФӨ, 2018 йыл, 19 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Башҡортостандың Бөрө районында хәбәрһеҙ юғалған 32 йәшлек ҡатынды тапҡандар. «Башинформ» агентлығына хоҡуҡ һаҡлау органдарындағы сығанаҡ хәбәр итеүенсә, ул һәләк булған. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ҡатындың кәүҙәһен йылғала тапҡандар.
«Әсәнең ҡайҙалығын асыҡлауға йүнәлтелгән оператив-эҙләү эштәре өҙлөкһөҙ дауам итте, шул иҫәптән Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы водолаздары йәлеп ителде. Ҡатындың кәүҙәһе бөгөн Ағиҙел йылғаһында табылған. Ошо осраҡ буйынса тәфтиш алды тикшереүе теркәлгән. Әле ваҡиға сәбәптәре асыҡлана, төрлө варианттар, шул иҫәптән әсә балаһын һыуға батырған һәм үҙ-үҙенә ҡул һалған тигән фараз тикшерелә», — тип аңлатма бирҙеләр Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса тәфтиш идаралығының матбуғат хеҙмәтендә.
«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, аҙна башында 32 йәшлек әсәнең һәм уның бер йәшлек балаһының хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында билдәле булды. Ул 15 сентябрҙә иртән улы менән сығып киткән һәм юғалған. Һуңынан төбәк Тәфтиш комитетынан сабыйҙың Ағиҙел йылғаһында үле килеш табылыуы тураһында хәбәр иттеләр. 16 сентябрҙә «бәләкәй баланы үлтереү» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылды.
Хәбәрһеҙ юғалған әсәне эҙләү эштәре 19 сентябргә тиклем дауам итте.
http://www.bashinform.ru/news/1213229-v-bashkirii-obnaruzhili-propavshuyu-bez-vesti-zhenshchinu-mat-pogibshego-rebenka/


text:
Иса өҫтәү өсөн был версия нигеҙендә географик ярҙам итте, һуңғы бер нисә быуат эсендә булып запрашиваться (Ҡасан сығанаҡ динозаврҙар).
Был булараҡ индерергә ярҙам итте.? Уларға таянып модуль буйынса geoip шәп итте. yellowtree.de. Түбәндә барлыҡҡа килгән исемдән һуң плагин табырға вариант саҡ accept_languages әүҙемләшеүен һәм ҡоролмаларҙы көйләйбеҙ. . Шулай уҡ һеҙҙең интерфейс күрһәтеүҙе яҡшыртыу, ниндәй һөҙөмтәһе үҙ ен булып өсөн, һеҙ алырға инеү панелдәр итеү .
Алыҫ аңлата, әгәр ҙә һеҙҙең сайт һәм ярҙам инглиз телендә яҙылған испания. Испания файҙаланыусы инеп сыҡҡан, тел булып испан теленә йүнәлтелгән була (Сессияның беренсе тоташыу). Әгәр файҙаланыусы инеп германия, немец теле лә теле булараҡ билдәләнә-был’т позволить был сайтта булған редирект версия буйынса шаблон .
Ҡасан шул иҫәптән ике вариант, accept_languages өҫтөнлөктәргә эйә була..
Һәм был хуплана бушлай кеүек функциялары тулы версия.
Әгәр һеҙ таба ниндәй ҙә был функциялар үҙ эсенә misredirection (Бында ваҡытлыса булһа уны индереү өсөн тест) рәхим итеп, бирегез безгә белергә кире бәйләнеш формаһы аша.
Һарытауға,, беҙ ышанабыз, һеҙ оҡшаған был версияһы.
ПС. Әгәр һеҙ яңыртырға тиклем туп-тулы версияһы тиклем һуңғы туп-тулы версияһы ла файҙаланыу һәм күрһәтеү (бушлай ғына яңыртыу өсөн версия) Дон’т тирбәлә, – версия бушлай яңыртыу, һуңынан башҡарылған кисекмәҫтән яңыртырға тиклем туп-тулы версияһы, юҡ, параметрҙарҙы юғалтырға тейеш була..


text:
Рөстәм Хәмитов 2018 йылды Башҡортостанда Ғаилә йылы тип иғлан итте
Рөстәм Хәмитов 2018 йылды Башҡортостанда Ғаилә йылы тип иғлан итте Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2017 йыл, 13 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
2018 йыл Башҡортостанда Ғаилә йылы тип иғлан ителде. Был турала республика Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәк Хөкүмәте ултырышында белдерҙе.
Республика етәксеһе әйтеүенсә, Башҡортостанда ярты миллиондан ашыу балалы ғаилә йәшәй. Уларға булышлыҡ итеү өсөн республика ҡаҙнаһынан йыл һайын 10 миллиард һумға яҡын аҡса йүнәлтелә. Был йәһәттән республика тәжрибәһе федераль кимәлдә лә танылыу тапты.
– Шуға бәйле 2018 йылды республикала Ғаилә йылы тип иғлан итеү тәҡдимен индерәм. Әле минең ҡушыуым буйынса тейешле указ әҙерләнә. Был ҡарар быйыл ишле ғаиләләргә дәүләт ярҙамы сараларын көсәйтеү йәһәтенән Рәсәй Президенты иғлан иткән Балалыҡ ун йыллығы бурыстарына тулыһынса тап килә, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Хөкүмәткә уны тормошҡа ашырыуға Ғаилә йылының төп сараларын әҙерләү, тейешле министрлыҡтарҙы һәм ведомстволарҙы, район һәм ҡала хакимиәттәрен, предприятиеларҙы, йәмәғәт ойошмаларын йәлеп итеү бурысы йөкмәтелә. Ошо күп яҡлы эште бергәләп ойошторорға һәм алып барырға кәрәк. Ғаилә йылының саралары ғаилә институтын үҫтереү, ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу буйынса дәүләттең, йәмғиәттең һәм бизнестың көсөн берләштерергә тейеш.
Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2018 йыл Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы тип иғлан ителде. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, ошо ике йүнәлеш – волонтерлыҡ һәм ғаилә сәйәсәте – бер-береһен тулыландырырға тейеш.
– Волонтерлыҡ ирекмәндәрҙең төрлө форумдарҙа, сараларҙа ҡатнашыуы ғына түгел, тәү сиратта көн һайын, шул иҫәптән ғаилә именлеге, йәмғиәтебеҙҙең ячейкаһын үҫтереү өсөн даими эшләү икәнлеген беләбеҙ, – тип билдәләне республика башлығы. – 2018 йыл йомғаҡтары буйынса файҙа алырбыҙ һәм яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшербеҙ, тип ышанам. Ләкин бының өсөн, әлбиттә, эшләргә кәрәк.
http://www.bashinform.ru/news/1092118-rustem-khamitov-obyavil-2018-god-v-bashkortostane-godom-semi/


text:
- Подробности
- Просмотров: 275
НИТРОФИЛЬ ҮҪЕМЛЕКТӘР, нитраттарға бай булған тупраҡта үҫкән үҫемлектәр. Бер (алабута, ҡара алабута һ.б.) йәки күп (кесерткән, сөйәл үләне һ.б.) йыллыҡ үлән, һирәгерәк ҡыуаҡ (ҡурай еләге) йәки бейек булмаған ағас (мәрүәр) һәм лианалар (ҡомалаҡ). Н.ү. башлыса фитоценоздарҙың тергеҙеүсе сукцессияһының башланғыс стадия бергәлектәрендә осраған рудераль үҫемлектәр булып тора һәм болон, дала йәки урман төрҙәре м‑н алмашына. БР флораһында Н.ү. араһында декоратив үҫемлектәр (болон төлкөғойроғо, бөҙрә мальва һ.б.), мал аҙығы үҫемлектәре (тимофеевка, төлкөғойроҡ һ.б.), дарыу үҫемлектәре (бишҡалаҡ арыҫлан ҡойроғо, ике өйлө кесерткән һ.б.), баллы үҫемлектәр (дегәнәк, шайтан таяғы һ.б.), ҡый үләндәре (алабута, ҡара алабута һ.б.) һәм ағыулы үҫемлектәр (ҡаразирә, тилебәрән һ.б.) бар.
Әҙәб.: Сегетальные сообщества Башкирии. Уфа, 1985; Синтаксономия, экология и динамика рудеральных сообществ Башкирии. Уфа, 1988; М и р к и н Б.М. Экология растительности сельскохозяйственных земель Башкирии. Уфа, 1990.
Б.М.Миркин
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Әл-Бәййинә сүрәһе
Әл-Бәййинәһ сүрәһе (ғәр. سورة البينة, Асыҡ күрһәтеү ) — Ҡөрьән Кәримдең 98-се сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 8 аяттан тора.
Ғәрәпсәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
سورة «البينة» 98
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
1 لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ
2 رَسُولٌ مِّنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَةً
3 فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ
4 وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَيِّنَةُوَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ
5وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُوْلَئِكَ
6هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ
7 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ جَزَاؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَّضِيَ
8اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ
Транскрипцияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1. Ләм йәкүни-лләҙиинә кәфәруу мин әһлил-китәәби үәл-мүшрикиинә мүңфәкиинә хәттәә тәьтийәһүмүл-бәййинәһ.
2. Расүүлүм минә-ллаһи йәтлүү сухүфәм-мүтаһһараһ
3. Фииһә күтүбүң ҡаййимәһ
4.Үә мәә тәфәрраҡа-лләҙинә үүтүл-китәәбә илләә мим-бәғди мәә джәә'әтһүмүл-бәййинәһ.
5. Үә мәә үмируу илләә лийәғбүдүү-ллаһа мухлисыииинә ләһү-ддинә хүнәфәә'ә үә йүҡиҡиимү-ссаләтә үә-йүьтүү-ззәкәәтә үә ҙәәликә диинүл-ҡаййимәһ.
6. Иннә-лләҙиинә кәфәруу мин әһлил-китәәби үәл-мүшрикиинә фиинәәри джәһәннәмә хаалидиинә фииһәә үүләә'икә һүм шәрруль-бәриййәһ.
7. Иннә-лләҙиинә әәмәнүү үә ғәмилүү-ссалихәәти үүләә'икә һүм хайруль-бәриййәһ.
8 Джәзәә'үһүм ғиңдә раббиһим джәннәәтү ғәдниң тәджрии миң тәхтиһәл-әнһәәру хаалидиинә фииһәә әбәдәр-радыийә-ллаһу ғәнһүм үә радуу ғәнһү ҙәәликә лимән хашиә раббәһ.
Мәғәнәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
1. Китап бирелгәндәрҙән һәм мөшриктәрҙән булған кафырҙар уларға асыҡ аят килгәнгә тиклем [аҙашыуҙан] айырылманылар,
2. сафланған китап төргәктәрен уҡыусы Аллаһтың рәсүле [килгәнгә тиклем].
3. Уларҙың эстәлеге — хаҡ яҙыуҙар.
4. Һәм китап бирелгән кешеләр тик уларға асыҡ аят килгәндән һуң ғына айырылдылар.
5. Уларға, хәнифтәр булып, Уның алдында дингә ихлас булып, Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылырға, һәм намаҙ уҡырға, һәм зәкәт түләргә бойоролдо. Ошо -- тоғро дин.
6. Иман килтермәгән китап эйәләре һәм мөшриктәр, ысынлап та, тамуҡ утында. Улар унда мәңге ҡалыр. Улар — мәхлүктәрҙең иң аламаһы.
7. Һәм, ысынлап та, иман килтергән һәм изге эштәр эшләгән кешеләр -- былар мәхлүктәрҙең иң яҡшылары.
8. Уларға Раббылары ҡаршыһындағы бүләк — аҫтында йылғалар ағып торған Ғәден баҡсалары, унда мәңге тороу өсөн. Аллаһ уларҙан ҡәнәғәт, һәм улар Унан ҡәнәғәт. Ошо — үҙ Раббыһынан ҡурҡҡандарға.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
http://www.falaq.ru/quran/arab/98
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ҡөрьән Кәрим – башҡорт, татар, урыҫ телдәренә тәржемәләр.
- Ҡөрьән Кәрим (транскрипциялар) //мөх. Нурмөхәмәт Сөйәрғолов // - Стәрлетамаҡ, ҡала типографияһы, 2007,609 бит.
- Тәсһилүл бәйән (Ҡөрьән Кәримдең еңеләйтелгән аңлатмаһы), 1-4 томдар – Ҡазан, 2004
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


text:
- Подробности
- Просмотров: 242
ТӨНЬЯҠ АМАНГИЛДЕ ЙӨҘЛӘҮ ТАШЫ ЯТҠЫЛЫҒЫ, Әбйәлил р‑ны Рысҡужа а. төньяҡҡа табан 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан. В.В.Голота (1991), Л.Г.Ғүмәров, В.Ф.Королёв (2002) тарафынан өйрәнелә. Йөҙләү таштары аҫҡы девондың һорғолт аҡ, һарғылт аҡ, аҡһыл һоро, аҡ һәм ҡараһыу һоро мәрмәрләнгән эзбизташтарынан тора; юғары физик‑механик үҙсәнлектәре, онтаҡта аҡлығы (85—94%) һәм химик таҙалығы (SiO2 миҡдары 0,66%‑тан кәмерәк, Fe2O3 — 0,24%, Al2O3 — 0,20%) м‑н айырылып торған аҡ һәм һорғолт аҡ айырымлыҡтар өҫтөнлөк итә. II һәм III төркөм блоктарының сығышы — 15,4%. Респ. запастар комиссияһы тарафынан раҫланған С2 категориялы йөҙләү ташы запастары 382 мең м3 баһалана. Йөҙләү ташын етештереүҙәге ҡалдыҡтар микрокальцит (лак-буяу материалдарын тултырғыс), ҡоро ҡатнашмалар, төҙөлөш һәм декоратив ҡырсынташ алыу өсөн яраҡлы. Карст бушлыҡтарының күләме 16,8% тәшкил итә. Ятҡылыҡты һыу баҫмаған, сағыштырмаса ыңғай тау‑техника һәм транспорт шарттарында урынлашҡан.
А.В.Кочергин
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Локус
Локус (лат. locuslocus — урын) — хромосомала гендың урынлашҡан урыны. Хромосомала гендар бер-бер артлы линия яһап урынлашалар. Шуға ла ғалимдар хромосома карталары төҙөү идеяһына килгәндәр. Бер эләгешеү төркөмөндәге гендарҙың хромосомала урынлашыу тәртибен күрһәткән карталарҙы генетик карта тип атайҙар. Ундай карталарҙы кроссинговер һөҙөмтәһенән, гендар араһындағы рекомбинация осраҡтарынан сығып төҙөйҙәр. Бынан тыш хромососмаларҙың цитологик карталарын да төҙөйҙәр. Сөнки, генетик карталар гендарҙың урыны күрһәтһә лә, улар араһындағы алыҫлыҡты, хромосомалағы конкрет урынын күрһәтмәй.
Шулай итеп, хромосоманың морфологик төҙөлөшөнә бәйле, гендарҙың урындары һәм алыҫлыҡтары күрһәтелгән карта цитологик карта тип атала.
Локус сиктәрендә ДНК-ың нуклеотидтар теҙмәһе аллель тип атала. Гомологик хромосомларҙың бер үк локусын биләгән гендар үҙ-ара аллель була. Улар гендың бер үк варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килә) йәки төрлө варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килмәй) булырға ла мөмкин[1]. Тәүге осраҡта, тап шул ген буйынса күҙәнәк гомозигота була. Ә икенсе осраҡта — гетерозигота.
Йөкмәткеһе
Исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хромосоманың цитологик картаһында гендың локусын күрһәтеү миҫалы: «6p21.3».
Бэндтар хромосоманы махсус буяуҙар ярҙамында эшкәрткәндән һуң (һүрәтләмәләр, төҫтәр, биҙәктәр барлыҡҡа килгәс) күренә.
Уларҙы центромеранан теломераға ҡарай номерлап сығалар. Суб-бэндтар һәм бик бәләкәй сегменттары үтә һиҙгер буяуҙар менән эшкәрткәндә генә күренә.
Хромосоманың оҙон яурынындағы гендарҙың локустары ла шундай уҡ ысул менән күрһәтеп билдәлелә. Мәҫәлән, «11q1.4-q2.1» генының локусы 11-се хромосоманың оҙон яурынында тигәнде аңлата. Урыны: Бенд 1 (суб-бэнд 4) менән Бенд (суб-бэнд 1) 2 араһында.
Хромосомаларҙың остарын «ptel» (ҡыҫҡа яурындың осо — теломеразаһы һәм «qtel» (оҙон яурындың осо — теломеразаһы («теломер»ҙан) тип билдәләйҙәр.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — 831 б.


text:
Фото:
Абу-Дабиҙа WorldSkills чемпионатында Башҡортостандан бронза призер: «Был Рәсәйҙең «таш юныу эше» компетенцияһында бөтә ваҡыт эсендә тәүге миҙалы»
Фото:
ӨФӨ, 2017 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Абу-Дабиҙа WorldSkills Competition-2017 44-се донъя чемпионатында Рәсәй йыйылмаһында сығыш яһаған Сибай күп профилле профессиональ колледжының дүртенсе курс студенты Рафаэль Яхин «Таш юныу эше» компетенцияһында бронза миҙал яулауына ҡәнәғәт булыуын белдерҙе.
«Һөҙөмтә менән ҡәнәғәтмен, сөнки илебеҙ был йүнәлештә яңыраҡ ҡына үҫешә башланы. Был Рәсәйҙең «таш юныу эше» компетенцияһында бөтә ваҡыт эсендә тәүге миҙалы, — тине Рафаэль Яхин «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә биргән эксклюзив интервьюла. — Бында еңел булманы, әммә Европалағы чемпионаттан ҡатмарлыраҡ түгел, сөнки ошо стартҡа ныҡлап әҙерләндек. Күнекмәләр, йыйылыштар күп булды, улар ярҙамында белемемде камиллаштыра алдым. Был миҙалға юл оҙаҡ булды һәм ошо ваҡыт дауамында миңә остаздарым ярҙам итте. Тренерҙарыма Марина Попова һәм Әсҡәт Ишбаевҡа, белем алған колледжым директоры Лундеж Байморатовҡа һәм уның урынбаҫары Нәркизә Юсубалиеваға миңә ышанғандары өсөн рәхмәтемде белдерәм. Колледжыбыҙ директоры беҙгә һәр саҡ ярҙам итте, ҡоралдар һатып алды һәм еңеү өсөн барыһын да эшләне. Ул да һөҙөмтә менән ҡәнәғәттер тип ышынам, сөнки донъя чемпионатында яулаған теләһе ҡайһы миҙал – ул ҙур ҡаҙаныш! Ошо мәл өсөн күпме ваҡытымды һәм көсөмде юҡҡа уҙғармағаныма бик шатмын!»


text:
- Подробности
- Просмотров: 520
БАШҠОРТОСТАН УДМУРТТАРЫНЫҢ РЕСПУБЛИКА МИЛЛИ-МӘҘӘНИ ҮҘӘГЕ, Башҡортостан Республикаһы удмурттарының милли мәҙәниәтен тергеҙеү, һаҡлау һәм үҫтереү, уларҙың граждан хоҡуҡтарын һәм иректәрен яҡлау, респ. халыҡтары араһында дуҫлыҡты нығытыу маҡсатында төҙөлгән йәмәғәт ойошмаһы. БР‑ҙың Тәтешле р-ны Яңы Тәтешле а. урынлашҡан. 1996 й. ойошторола. БР Фин-уғыр халыҡтары ассамблеяһы ағзаһы. Идаралыҡтың юғары органы булып 5 йылға 1 тапҡыр саҡырылған конф. тора; конф. араһында Үҙәк эшмәкәрлеге м‑н Совет етәкс. итә. Балтас, Борай, Илеш, Йәрмәкәй, Кушнаренко, Ҡалтасы, Тәтешле, Яңауыл р‑ндары һәм Нефтекама ҡ. удмурттарының ижт.- мәҙәни үҙәктәрен берләштерә. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: фестивалдәр, күргәҙмәләр һ.б. ойоштороу, хәйриә, милли-мәҙәни берләшмәләр м‑н хеҙмәттәшлек һ.б. Үҙәк удмурт мәҙәниәтен өйрәнеү б‑са этнография экспедициялары ойоштороуҙа һәм уларҙың эшендә ярҙам итә, удмурт фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре м‑н осрашыуҙар, йыл һайын Удмурт мәҙәниәте көндәре, “Вой”, “Элен вось”, “Мор вось” милли байрамдары, удмурт халыҡ йырҙарын йәш башҡарыусыларҙың “Жужась кизилиос” төбәк- ара конкурсын, удмурт фольклор коллективтарының “Аҫыл бөртөктәр” (“Драгоценные россыпи”) респ. фестивален (икеһе лә — 2 йылға 1 тапҡыр) үткәрә. Ойошма ҡатнашлығында удмурт телендә “Ошмес” гәз. сыға (1999 й. алып). Үҙәк башланғысы м‑н һәләтле балалар өсөн “Усточикар” (2003) төбәк-ара лагерь ойошторола. 8 халыҡ фольклор коллективы, 2 өлгөлө халыҡ инструменттары балалар оркестры эшләй. Нефтекама педагогия колледжы, Ижевск мәҙәниәт колледжы, Ижевск мед. акад., Удмурт ун‑ты, “Удмурт кенеш” Бөтә донъя ассоциацияһы, Кама аръяғы удмурттары милли үҙәге (барыһы ла — Ижевск ҡ.), “Эгес” удмурт милли-мәҙәни ойошмаһы (Екатеринбург ҡ.) һ.б. м‑н хеҙмәттәшлек итә.
Р.Б.Ғәләмшин
Тәрж. Т.С.Дәүләтбирҙина


text:
Яугилделәр тырыша
02 февраля 2013 йыл | Ауыл хужалығы
"Урожай” КХ ЯСЙ-енең Яугилде фермаһында ғәҙәти эш көнө башланып тора. Бындағы һәр кемгә үҙ эшенең нескәлегенә, унан нимә талап ителеүенә өйрәтеп, аңлатып тораһы түгел. Буранмы, һыуыҡмы, улар көн дә эшенә ашыға.
Йыл уңышлы башланды
23 января 2013 йыл | Ауыл хужалығы
Йылды нисек тамамлайһың, шулай башлап та ебәрәһең инде. "Ағиҙел” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте малсылары былтыр тырышып эшләп, йыл аҙағында һиҙелерлек уңыштарға өлгәшкәйне, яңы йыл башынан ирешелгәнде һаҡлап ҡына ҡалмай, тағы ла дәртләнеберәк, тырышыбыраҡ эшләй башланылар.
Малсылыҡ күтәрелеш кисерә
19 января 2013 йыл | Ауыл хужалығы
Былтырғы ҡоролоҡ ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре өсөн ҙур ҡыйынлыҡтар тыуҙырҙы. Айырыуса ялансылыҡ тармағы зыян күрҙе. Ә малсылыҡ тармағында иһә продукция етештереү йәһәтенән дә, мал һаны буйынса ла үҫеш күҙәтелә. Уҙған йылда малсылыҡ тармағындағы хәлдәрҙе анығыраҡ күҙ алдына килтереү өсөн ауыл хужалығы бүлегенең баш зоотехнигы Ғөбәйҙулла Насретдин улы ЗӘЙНЕТДИНОВҡа бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек. Һүҙ-уға:


text:
- Подробности
- Просмотров: 270
ЙЫҺАНДАН ФОТОҒА ТӨШӨРӨҮ, Ер атмосфераһы аръяғында урынлашҡан (Ерҙең яһалма юлдашы, йыһан карабы һ.б.) һәм электромагнит спектрының төрлө өлкәләрендә һүрәттәр биргән аппаратура м‑н Ерҙе, күк есемдәрен һәм йыһан күренештәрен төшөрөү (цифрлы, радар, йылылыҡ, фото, телевизион һ.б.). Ерҙе йыһандан төшөрөүҙең уртаса масштабы 1:100000—1:10000000. Й.ф.т. метеорологияла, океанологияла, геологияла, геоморфологияла, картографияла, терр‑яларҙы тәбиғәт һәм хужалыҡ яғынан районлаштырыуҙа, экологик мониторингыла һ.б. ҡулланыла. 1975 й. “Башнефть” ПБ‑нда йыһандан төшөрөлгән һүрәттәр ярҙамында нефтле тектоник структураларҙы (ҡулсалы, теҙмә һ.б.) табыу методикаһы һәм технологияһы эшләнә. Нефть ятҡылыҡтарының, ш. иҫ. Бәрәш (Нуриман р‑ны), Илеш (Илеш р‑ны), Ҡушкүл нефть ятҡылыҡтарының һ.б., ҡулсалы тектоник структураларға тура килеүе асыҡлана (бөтәһе — 9); нефть сығарылған ятҡылыҡтарҙың экологик хәленә баһа бирелә, “БР территорияһын экологик көсөргәнешлек дәрәжәһе буйынса районлаштырыу схемаһы” төҙөлә (1995). Геология институтында 1975—2005 йй. йыһандан төшөрөлгән һүрәттәр б‑са Ер ҡабығының яңы тектоник хәрәкәттәре өйрәнелә, Башҡортостан АЭС‑ы майҙанының геол. төҙөлөшө тикшерелә. 1996 й. алып “Башкиргеология” ААЙ‑нда йыһандан төшөрөлгән һүрәттәр Көньяҡ Уралдың тектоник төҙөлөшөн тикшергәндә һәм алмастың төп ятҡылыҡтарын эҙләгәндә файҙаланыла; улар ш. уҡ Башҡ‑н гидрометеорология һәм тирә‑яҡ мөхит мониторингы идаралығында, Йәшәйеш хәүефһеҙлеге институтында, Авиация техник университетында һ.б. ҡулланыла. Шулай уҡ ҡара: Төбәкте һауанан фотоға төшөрөү.
Әҙәб.: Гонин Г.Б. Космическая фотосъёмка для изучения природных ресурсов. Л., 1980; Анализ экологического состояния РБ на основе космических снимков и тематических карт //Проблемы антропогенного почвообразования: материалы Междунар. конф. М., 1997; Барышников В.И., Крылова Е.А. Морфоструктурные образования Южного Урала и Приуралья //Труды БашНИПИнефть. Уфа, 1998. Вып.95.
В.И.Барышников
Тәрж. И.М.Япаров


text:
- Подробности
- Просмотров: 582
“ВЕСТНИК УГАТУ” (“ӨДАТУ хәбәрҙәре”), фәнни журнал. Ойоштороусыһы — ӨДАТУ. 2000 й. алып Өфөлә йылына 4 тапҡыр (2000—04 йй. — 2 тапҡыр) урыҫ телендә сыға. Тиражы — 500 дана (2011). Журналда хәҙ. фән һәм техниканың көнүҙәк проблемалары яҡтыртыла; конф., йыйылыштар, ғилми мәктәптәр һәм коллективтар т‑да мәғлүмәт бирелә; авиация төҙөлөшө өлкәһендәге фәнни тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәләре баҫыла. Журнал РФ‑тың Мәғариф һәм фән министрлығы Юғары аттестация комиссияһының фән кандидаты һәм докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеүселәр дисс. төп фәнни һөҙөмтәләре баҫылырға тейешле рецензияланған төп фәнни журналдар һәм баҫмалар исемлегенә индерелгән. Рубрикалары: “Авиация һәм ракета-космос техникаһы”, “Машиналар эшләү”, “Системалы анализ, идара итеү һәм мәғлүмәттәрҙе эшкәртеү”, “Технологик процестарҙы һәм производстволарҙы автоматлаштырыу һәм уларға идара итеү”, “Мәғлүмәтте һаҡлау ысулдары һәм системалары, мәғлүмәт хәүефһеҙлеге” һ.б. Баш мөхәррирҙәре: С.Т.Күсемов (2000 й. алып), М.Б.Ғөзәйеров (2003 й. алып).
А.Й.Зарипов
Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов


text:
Илебеҙ халҡы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 73 йыллығын байрам итергә әҙерләнә. Ошо уңайҙан Рәсәй ҡалаларында «Тере еңеү» тип аталған проект башланды. «Һуғыш тарихы – йөҙҙәрҙә» тигән девиз менән ойошторолған сарала һәр кем бушлай ҡатнаша ала. Бының өсөн 40-сы йылдарҙа төшөрөлгән фото кәрәк.
Проекттың ике төп шарты бар. Уға ярашлы, һеҙ фотолағы атайығыҙ, олатайығыҙға оҡшарға тейеш. Ойоштороусылар элекке фотолағы туғанығыҙ кеүек итеп һеҙҙе лә камераға төшөрә. Ундағы декорацияларҙы, гримды һәм причёсканы ла әҙерләй. Тағы бер шарт буйынса ҡатын-ҡыҙҙар – тик ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егеттәр ир-егеттәр фотоһын ҡабатлай. Фото нығыраҡ оҡшаһын өсөн кешеләрҙе элекке камераға төшөрәләр.
Был үҙенсәлекле проектта Башҡортостан халҡын да ҡатнашырға саҡыралар. Апрель аҙаҡтарында «Рәсәй – минең тарихым» медиа һәм тарих паркында кешеләрҙе фотоға төшөрөү була. Шул айҡанлы Өфөгә Екатеринбургтан фоторәссамдар һәм декораторҙар килә. Һуңынан фотолар эшкәртелгәс, ошонда уҡ Еңеү көнөнә арналған күргәҙмә асыласаҡ.
* * *
Мәскәү янындағы Алабин полигонында Еңеү парадының репетицияһы ойошторолдо. Майҙан буйлап 12 мең хәрби һәм 120 берәмек техника үтте. Күнекмәләрҙә «Ярс» һәм «ТОР-М2ДТ» ракета комплекстары, «Тайфун-К» бронеавтомобилдәре ҡатнашты. Быйыл да Рәсәйҙә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 73 йыллығы киң билдәләнәсәк. Барлыҡ ҡалаларҙа ла тиерлек байрам салюты буласаҡ.
Быйыл Мәскәүҙә Еңеү парадында яңы төр ҡоралдар ҙа күрһәтеләсәк.


text:
Арыҫлан
Арыҫлан (лат. Panthera leo) — ҙур һөтимәр йыртҡыс төрө, пантералар төркөмөнөң ҙур бесәйҙәр ярым ғаиләһенә ҡарай. Арыҫландар башлыса Африкала йәшәй. Шулай уҡ боронғо арыҫландар Азияла көн итә. Юлбарыҫ менән бер рәттән әлеге көндә йәшәүсе иң ҙур бесәй булып тора, ҡайһы бер ата арыҫландарҙың ауырлығы 250 кг тәшкил итә.
Борон арыҫландарҙың таралыу өлкәһе күпкә киңерәк булған. Урта быуаттар башында арыҫлан Африканың бөтә территорияһында , Яҡын Көнсығышта, Иранда һәм хатта Европаның көньяғында ла осраған. Төньяҡ һәм Төньяҡ-Көнбайыш Һиндостанда ул ғәҙәти йыртҡыс булған. Әммә кешенең эҙәрлекләүе һәм йәшәү мөхите тарайыу арҡаһында хәҙер Африкала Сахаранан көньяҡҡараҡ ҡына һаҡланып ҡалған. Азияла бәләкәй генә популяция Һиндостандың Гуджарат штатындағы Гир урманында бар.


text:
2018 йылда «Урындағы мәҙәниәт йорто» проекты буйынса ғаризалар ҡабул итеү башланды
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
2018 йылда «Урындағы мәҙәниәт йорто» проекты буйынса ғаризалар ҡабул итеү башланды. Был турала проекттың төбәк координаторы Эльвира Айытҡолова хәбәр итте.
«Урындағы мәҙәниәт йорто» — «Берҙәм Рәсәй» партияһы проекты. 2017 йылда унда Башҡортостан Республикаһы ҡатнашҡайны. Проект ауыл мәҙәниәт йорттарын яңыртыуға һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән. Ауыл ерендә мәҙәниәт йорттары халыҡтың ялын ойоштороу, халыҡ ижадын һаҡлау, балаларға һәм йәштәргә өҫтәмә белем биреү үҙәге булып тора.
«Быйыл бер нисә яңылыҡ бар: смета булғанда мәҙәниәт йорттарын ремонтлауға аҡса планлаштырырға мөмкин. Үткән йылда финанслау отҡандар ҙа мөмкинлеккә эйә», — тип билдәләне Эльвира Айытҡолова.
Документтар исемлеге һәм ғаризаның формаһы Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы сайтында «Документтар» бүлегендә бирелгән.
2017 йылда Башҡортостандың 18 районында яңы ҡорамалдың презентацияһы булды. «Урындағы мәҙәниәт йорто» башланғысына Башҡортостанға федераль бюджеттан 32 объектты яңыртыу өсөн 46 миллион 248 мең һум йүнәлтелде. Шулай итеп, республика Рәсәй төбәктәре араһында субсидиялар күләме буйынса өсөнсө урынға сыҡты.
http://www.bashinform.ru/news/1104701-dan-start-na-priem-zayavok-po-proektu-mestnyy-dom-kultury-v-2018-godu/


text:
Быйыл һуңғараҡ төшә халыҡ бесәнгә. Ни эшләйһең, көнө булманы бит. Бесән эшләүе бик еңелдән булмаһа ла, халыҡ барыбер ошо ваҡытты көтөп ала. Күпереп үҫкән йомшаҡ үләнде ҡолас ташлап сабыу үҙе бер рәхәт бит ул. Кипкәс, бакуйҙарҙы йүгереп йөрөп, әйләндерәһең, йыяһың. Бала-сағаһы ла мәж килеп йөрөй шунда.
Ана, туғыҙынсыны тамамлаған Гөлнәзирә Зәйнәғәбдинова ла һеңлеһе Гөлйемеш менән ҡайһылай матур һелтәп баралар. Ҡыҙҙар былтыр сабырға өйрәнгән, быйыл иһә өлкәндәрҙән һис ҡалышмайҙар. Урманлы, таулы яҡтарҙа техниканы бик ҡулланып булмағас, ҡыҙҙар ҙа ана шулай бесән сабырға иртә өйрәнә.
– Беҙгә сабығыҙ, тип бер кем дә әйтмәне, үҙебеҙҙең өйрәнге килде. Унан көн буйына саф һауала йөрөү бер ҙә ялҡытмай. Өйҙә, киреһенсә, ваҡ-төйәк эштән арынып булмай, бында ике ҡулыңа – бер эш, – ти ҡыҙҙар.
– Ә теге егет нимә менән саба һуң? – тим геүләгән тауыш сығарып, салғыһын һелтәмәй тотоп ҡына йөрөгән бесәнсе яғына ҡарап.
– Ә-ә-ә, ул салғы бензин менән эшләй, – ти ҡыҙҙар йылмайып. – Триммер тип атала. Тоҡандырып алаһың да тик йөрөйһөң. Һәйбәт әйбер, ти ағайым. Ләкин беҙгә һелтәп сабыу барыбер нығыраҡ оҡшай.
Гөлнәзирә менән Гөлйемеш өйҙә лә оло ярҙамсылар. Әле яңыраҡ, әсәләре ҡулын ауырттырғас, етенсене тамамлаған Гөлйемеш икмәкте үҙе бешерә башлаған, ә апаһы һыйыр һауырға өйрәнгән. Тәүҙәрәк ҡыйын булһа ла, хәҙер бына тигән итеп башҡарып ҡуялар был эштәрҙе.
Күрше баҫыуҙа тағы ла бер ҡыҙҙың бесән сабып йөрөгәнен күреп ҡалдым. Эргәһенә барҙым.
Әлиә Ҡотлоева баш ҡала ҡыҙы булып сыҡты. Бына һиңә, мә! 14 йәшлек кенә Өфө ҡыҙы әйләндереп йә йыйып йөрөһә бер хәл, был бит ҡулына салғы алған. Маладис!
– Мин йыл һайын олатайым менән өләсәйем янында ял итәм. Улар өлкәнәйҙе хәҙер, ярҙам кәрәк тә үҙҙәренә. Бесәнгә бәләкәй генә сағымдан йөрөйөм. Быйыл бына сабып ҡарарға булдым. Өйрәнеүе артыҡ ауыр тип әйтмәҫ инем. Мине ашыҡтырмайҙар. Үҙемә айырым ер бүлеп бирҙеләр. Шунда тик йөрөйөм. Ильяс олатайым салғымды янып бирә.
Йәйгеһен күмәк булып китәбеҙ. 10 – 15 кеше йыйыла. Шуға күңелле бында, – ти ҡыҙ.
Әлиә уҡыуҙа ла һынатмай. Өфөләге 119-сы мәктәптә тик «дүртле» һәм «бишле» билдәләренә генә өлгәшә. Спортты ла үҙ итә.
Ҡыҙҙарҙың өсөһөнә лә «афарин!» тип әйтергә генә ҡала.
Х. ХӘСӘНОВА.
Белорет районы, Йөйәк ауылы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 311
ПЕНТАПЛАСТ, поли‑3,3‑бис‑(хлорметил) оксациклобутан, поли‑3,3‑бис‑ (хлорметил)оксетан. Төҫһөҙ термопласт, мол. м. 70—200 мең. Һыу, күп органик эреткес һәм агрессив мөхиттәр тәьҫиренә, —60° алып 120°С тиклем т‑рала күп тапҡыр ҡулланыуға тотороҡло; йөкләнеш булғанда ултырыу һәм шыуыу һәләте, ышҡылыу коэф. түбән, диэлектрик үҙенсәлектәре бар, ҡаты, туҙмай. 3,3‑бис‑ (хлорметил) оксетан массала йәки органик эреткестәрҙә катионлы полимерлашыу юлы м‑н алына. Баҫым аҫтында ҡойоп, экструзия м‑н эшкәртелә; кәрәк булғанда онтаҡ П. электр ҡырында өрҙөрәләр, үртәйҙәр, механик пневмоформалаштыралар, иретәләр, йәбештерәләр. Торба, насос, вентиль, торба һәм һауыттарҙың футеровкаһын, кабель изоляцияһы, иҫәп‑үлсәү приборҙары деталдәрен, фильтрҙар өсөн туҡыма һ.б. етештереүҙә ҡулланыла. Башҡортостанда 1967—92 йй. “Хим‑ пром” ПБ‑нда (ҡара: “Уфахимпром”) илдә берҙән‑бер П. производствоһы эшләй (ҡеүәте йылына 100 т яҡын була; процесс бензинда периодик схема б‑са бара, катализатор — бор фториды). 16 марка сығарыла: кабель, антистатик, адгезион‑актив һ.б. Төп ҡулланыусылары — Ижевск, Краснодар, С.‑Петербург ҡҡ. пр‑тиелар. 80‑се йй. Химия ин‑тында (А.И. Ильясова, Н.М.Ишморатова, Ю.А. Сангалов) “Пластполимер” Охта нефть эшкәртеү берекмәһе (Ленинград) м‑н берлектә катализаторҙа (юғары алюминорганик берләшмәләр — КПСС‑тың 22‑се съезы ис. Өфө НЭЗ‑ында синтетик май спирттары етештереүҙең ярым продукттары) суспензион ысул м‑н үҙенсәлектәре яҡшыртылған (механик, электрик һ.б.) П. алыу технологияһы уйлап табыла. Уларҙың кристаллашыу дәрәжәһе (67—72%), пластификация төрө (молекуляр йәки структур) билдәләнә. П. поливинилхлорид, ҡайһы бер каучуктар (һуғылыуға сыҙамлыҡты арттыра), металл оксидтары (әсе мөхиткә сыҙамлыҡ), арматурланған углерод сүсе (туҙыуға сыҙамлыҡ) м‑н композициялары тәҡдим ителгән. Изделиеларҙың химик сыҙамлығын арттырыу өсөн П. көпшәк корунд керамикаһына һеңдерәләр, П. пластик диоктилфталатомын быяла сеткаларҙы ҡаплау өсөн ҡулланалар. П. полимераналогик әүерелештәре м‑н һирәк һәм затлы металдарға юғары селектив булған комплекс барлыҡҡа килтереүселәр алынған.
Әҙәб.: М у л и н Ю.А., Я р ц е в И.К. Пентапласт. Л., 1975; М у л и н Ю.А., С а н г а л о в Ю.А. Синтез, модификация и применение пентапласта. СПб., 1992.
Ю.А.Сангалов
Тәрж. Л.Н.Абдрахманова


text:
- Подробности
- Просмотров: 627
АРЕАЛ (лат. area — майҙан, аралыҡ), биологияла: үҫемлек һәм хайуандарҙың төрө, заты, ғаиләһенең йәки башҡа систематик төркөмдәренең (таксондарының) таралыу өлкәһе. А. климат шарттары, таксономик төркөмдөң үҫеш тарихы һәм экологик үҙенсәлектәре, үҙ‑ара көрәшеүсе төрҙәр булыуы һәм кеше эшмәкәрлеге м‑н билдәләнә. Беренсел А. — төрҙөң тәүге формалашыуы барған терр. һәм таксон биләгән аралыҡтың киңәйеүе йәки кәмеүе (төрҙөң бөтөүе йәки кеше тарафынан юҡ ителеүе) һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килеүсе икенсел А. айырыла. Ер шарының ҙур өлөшөн биләгән А. — космополит, сикләнгән терр‑яны — эндемик, бәләкәй генә урындарҙа ҡалған боронғо төрҙәр реликт А. тип йөрөтөлә. А. тотош (ниндәйҙер бер өлкәне тулыһынса биләй) һәм бәйләнешһеҙ (айырым өлөштәрҙән тора; унда А. төрлө өлөштәрендә йәшәгән организмдар араһында бәйләнеш ғәмәлдә мөмкин түгел) булыуы мөмкин. Эре өлөштәрҙән торған бәйләнешһеҙ А. — өҙөк‑өҙөк, бәләкәй өлөштәрҙән торғаны сыбар А. тип атала. Космополит А. Башҡортостан флораһы исемлегенә ингән үҫемлектәр араһында — мәҫ., ҙур юл япрағы, ябай ҡамыш, юл япрағы һымаҡ көтөүсе ҡымыҙы, күп культуралы үҫемлектәр (кукуруз, бойҙай, һоло һ.б.) һәм ҡый үләндәре (ябай көтөүсе муҡсаһы, еҫле хамомилля һ.б.); фауна вәкилдәре араһында — бүре, һоро ҡомаҡ, мышы, яр ҡарлуғасы, өкө һ.б.; микроорганизмдар араһында күп кеше (аспергилдар, гонорея һәм дифтерия тыуҙырғыстар һ.б.), хайуан (бруцеллёз, түләмә һ.б. тыуҙырғыстар) һәм үҫемлек (ҡара: Ауыл хужалығы һәм урман культуралары ауырыуҙары) ауырыуҙарын тыуҙырғыстар эйә. Эндемик А. — яҡынса 60 (пермь анемонаструмы, Гельм астрагалы, урал зыягөлө һ.б.), реликт А. 80‑дән ашыу үҫемлек төрөндә (ҡара: Реликттар) һәм хайуандарҙың күп төрҙәрендә (урыҫ йофары, туғаҙаҡ, һаҙ гөбөргәйеле һ.б.) билдәләнгән. Флорала (ҡош ҡымыҙлығы, ике өйлө кесерткән, юл япрағы һ.б.) һәм фаунала (йорт турғайы, сәүкә, аҡҡуян, ябай ҡыр сысҡаны һ.б.) тотош А. булған төрҙәр күп. Бәйләнешһеҙ А. — ҡара саған, йөрәк япраҡлы йүкә, себер артышы, тейен, ондатра, һеләүһен һ.б.; сыбар А. казак артышы, оҫҡон йыуаһы, ябай эфедра, һоро әрмәнде, европа шәшкеһе, һаҙ гөбөргәйеле һ.б. ҡарай. А. асыҡлау нигеҙендә төр һ.б. таксондарҙың таралыуын тикшереү ята. Башҡортостанда үҫемлек һәм хайуандарҙың таралыуы т‑да иң тәүге мәғлүмәттәр 18 б. һәм 19 б. 1‑се ярт. тикшеренеүселәре И.И.Георги, И.И.Лепёхин, П.С.Паллас, П.И.Рычков, И.П.Фальк, Э.А.Эверсманн хеҙмәттәрендә килтерелә. 19 б. 2‑се ярт. ҡош төрҙәренең таралыуын П.П.Сушкин өйрәнә. 20 б. уртаһынан гельминт һәм бөжәктәрҙең таралыуын — Аграр университет (П.А.Положенцев, Ғ.З.Хәзиев, Х.В.Әйүпов), Биология институты (М.Ғ.Ханисламов), Башҡорт дәүләт университеты (М.Ғ.Баянов, Л.Н.Ғирфанова, Г.Р.Йомағолова), ер‑һыу хайуандары, һөйрәлеүселәр, балыҡтар, ҡоштарҙың һ.б. таралыуын — БДУ (Р.Ф.Биккенин, И.П.Дьяченко, Ә.Ф.Мәмәтов, В.Ф.Хәбибуллин, А.Г.Яковлев), көндөҙгө күбәләктәрҙекен Педагогия университеты (М.Ғ.Миһранов) ғалимдары өйрәнә. Күп хайуан төрҙәренең БР‑ҙа уларҙың А. сиктәрендә таралыу законлылыҡтары асыҡлана. Респ. буйлап мыйыҡлы альп ҡуңыҙы, һары тамаҡлы сысҡан һ.б. А. көнсығыш сигенең бер өлөшө үтә, зәңгәр Эверсманн күбәләге, һары шәшке һ.б. А. — көнбайыш сигенең бер өлөшө, йөклө күбәләк, айыу сиңерткәһе, дала ҡарайыланы, таш йыланы, ҡолаҡлы терпе, ҡарһаҡ төлкө һ.б. А. — төньяҡ сигенең бер өлөшө, һаҙ елбиҙәге, Ютта сатиры, ҡыҙғылт һоро ҡыр сысҡаны, тоҡор сысҡан һ.б. А. — көньяҡ сигенең бер өлөшө. Ҡатмарлы төҙөлөшлө үҫемлектәрҙең таралыуы б‑са тикшеренеүҙәрҙе 20‑се йй. аҙ. алып СССР ФА‑ның Башҡ‑н комплекслы экспедицияһы (И.М.Крашенинников, С.Е.Кучеровская‑Рожанец, А.К.Носков) һәм Ботаника баҡса‑институты (Е.Н.Клобукова‑Алисова, О.И.Кузнецова) хеҙм‑рҙәре үткәрә. Үҫемлектәрҙең таралыуын өйрәнеүгә Украина ССР‑ы ФА (Е.М.Брадис, М.И.Котов, А.Л.Лыпа) һәм СССР ФА‑ның Ботаника ин‑ты (В.И.Грубов) ғалимдары ҙур өлөш индерә, уларҙың хеҙмәт һөҙөмтәләре “Башҡорт АССР‑ының үҫемлектәр белешмәһе” (“Определитель растений Башкирской АССР”; 1966) китабын сығарған ваҡытта ҡулланыла. Биол. ин‑тында Е.В.Кучеров етәкс. мал аҙығы үҫемлектәре, дарыу үҫемлектәре, эндемиктарҙың күп төрөнөң, үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәренең таралыуы б‑са даими тикшеренеүҙәр үткәрелә, улар нигеҙендә үҫемлектәр таралыуының схематик карталары төҙөлә, БР терр‑яһы аша үтеүсе күп төрҙәр (һыу сәтләүеге, Ледебур туғажманы, күп йыллыҡ зәңгәр умырзая, күркәм үрмәҫ әшәлсә һ.б.) А. сик өлөштәре асыҡлана (ҡара: карта). Ылымыҡтарҙың таралыуы — БДУ‑ла (И.Е.Дубовик, Г.Ғ.Ҡужәхмәтов, Ф.Б.Шкундина һ.б.) һәм БДПУ‑ла (Р.Р.Кәбиров), мүк һымаҡтарҙыҡы — Биол. ин‑тында (Э.З.Байышева) өйрәнелә. Шулай уҡ ҡара: Биологик ресурстар, Ботаник‑географик районлаштырыу.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. М.Н.Моратшина
Ҡайһы бер реликт һәм эндемик үҫемлектәрҙен ареалдары


text:
- Подробности
- Просмотров: 212
ТИМЕР МӘҒДӘНЕ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫ, үлсәмдәре, сифаты һәм ятыш шарттары б‑са сәнәғәттә үҙләштереү өсөн яраҡлы булған Ер өҫтөндәге йәки аҫтындағы тимер мәғдәндәренең тупланмаһы. Барлыҡҡа килеүе б‑са эндоген, экзоген һәм метаморфоген Т.м.я. айырыла. Эндоген Т.м.я. — магмалы (титан‑магнетит һәм ильменит‑титан‑магнетит, апатит‑магнетит), контактлы‑метасоматик (скарн‑магнетит, гидротермаль); экзоген Т.м.я. вулканоген‑ултырма (гематит, магнетит‑гематит), ултырма, ашалыу ҡатлауы ятҡылыҡтарына бүленә. Метаморфоген Т.м.я. тимерле кварцит ятҡылыҡтары ҡарай. БР‑ҙа бер нисә тимер мәғдәне районында (Белорет, Егәҙе‑Комаров, Инйәр, Лапышты, Әүжән һ.б.) урынлашҡан ашалыу ҡатлауы ятҡылыҡтары сәнәғәттә мөһим урын алып тора. Төп сәнәғәт запастары Егәҙе‑Комаров тимер мәғдәне р‑нында тупланған, унда Башҡорт мегантиклинорийының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан 19 Т.м.я. билдәле. Иң ҙурҙары (Егәҙе, Комаров, Ҡалышты‑1, Наратай, Туҡан тимер мәғдәне ятҡылыҡтары һ.б.) Белорет р‑нының көньяҡ‑көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Был райондың Т.м.я. беренсел ултырма (сидерит) һәм икенсел тимер мәғдәне (көрән тимер мәғдәне) ятыштарынан ғибәрәт. Мәғдән есемдәре егәҙе‑комаров свитаһы һәм әүжән свитаһы ултырмаларында үҫешкән мезозой‑кайнозой ашалыу ҡатлауҙарына тура килә. Ҡатлам, ҡатлам һымаҡ һәм ваҡ линзалар формаһында синклиналь йыйырсыҡ ҡанаттарында һәм ҙур булмаған мульдаларҙа ята. Мәғдән есемдәренең ҡалынлығы 30 м тиклем (һирәгерәк 50 м тиклем), һуҙылышының оҙонлоғо 1200 м тиклем, ятыш тәрәнлеге 120 м тиклем (һирәгерәк 150 м тиклем). Белорет һәм Учалы р‑ндарында Кирәбе, Кузьма-Демьяновка, Әй һ.б. гематит‑магнетит мәғдәне сығанаҡтары билдәле.
А.Л.Чернов
Тәрж. Э.М.Юлбарисов


text:
Йән (рух)
Йән («күңел») — башҡорт мифологияһында дүрт кеше күңеленең иң мөһиме.
Тасуирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт мифологияһында йән кешенең башҡа йәндәре менән бер рәттән (башҡ. ҡот — тормошсан көс, башҡ. исем — исем, башҡ. тын — һулыш) үҙ аллы субстанция булып тора. «Йән» һүҙе фарсы сығышлы[1].
Йән кешегә әсә ҡарынында үҫешенең дүртенсе айында инә. Башҡорттар, йән тормош ағасында физик тән алыуға үҙ сиратын көтөп ултыра, тип ышанғандар.
Йән йоҡо, һуштан яҙыу, ауырыу, мәрткә китеү осраҡтарында ҡыҫҡа ваҡытҡа физик тәнде ташлап китергә мөмкин, ә үлгәндән һуң уны мәңгелккә ташлап китә. Ышаныуҙар буйынса, йән йоҡо ваҡытында сәйәхәт итә, әгәр йоҡлаған кешене ҡапыл уятһаң, йән тәнгә кире ҡайтып өлгөрмәҫкә мөмкин, һәм кеше вафат була. Кеше үлгәндән һуң йән кешеләрҙең тәнен күбәләк, ҡош һәм башҡа рәүешле ташлап китә, ҡырҡ көнгә тиклем туғандары янында була, һуңынан уларҙы ташлап китә һәм тик йома көндәрендә генә килеп китә.
Ышаныуҙар буйынса, ата-бабаларыбыҙҙың йәндәре вариҫтарын һаҡлайҙар, шуға күрә, уларҙың яҡшы мөнәсәбәтен яулау өсөн, башҡорттар айырым йолаларҙы үтәгән. Шулай уҡ башҡорттар, кеше үлгәндән һуң, уның йәне яңы кәүҙәһенә инә тип һанағандар.
Тәбиғи үлем менән үлмәгән йәки тейешле йолаларҙы үтәмәй ерләнгән кешенең йәне шәүлә (албаҫты, мәскәй, убыр, өрәк) рәүешендә гиҙеп йөрөй.
Ислам динен ҡабул иткәндән һуң, йән тураһында ышаныуҙар башҡорттарҙа ерләү йолаларында һаҡланып ҡалған.
Фразеологизмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡорт телендә халыҡтың йән тураһында күҙаллауҙарын сағылдырған фразеологизмдар бар:
- «йән алҡымға килеү» (ауыр хәлдә булыу),
- «йән атыу» (бөтә күңеле менән тырышыу),
- «йән рәхәте» (ләззәт тойғоһо),
- «ҡара йән» — «ҡара йән» (яуыз кеше) һәм башҡалар.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- С. И. Руденко Башҡорттар: Тарихи-этнографик очерктар. — Өфө: Китап, 2006.
- Хисамитдинова ф. Ғ. Башҡорт мифологияһы һүҙлеге. Өфө: Рәсәй Фәндәр акадмияһының Өфө ғилми үҙәге Тарих тел һәм әҙәбиәт институты, 2011.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Хисамитдинова Ф. Г. Башкирская мифология. Словарь-справочник. Уфа: Гилем, 2002. (баш.)(баш.)


text:
Уңыштар һиңә, Альбина!Уңыштар һиңә, Альбина!
31 марта 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
VI Рәсәй Асыҡ һабансылар бәйгеһе Башҡортостанда үтә
31 марта 2017 йыл | Ауыл хужалығы
Рәсәй Бөтә донъя һабансылар хәрәкәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы булып тора. Донъяла бына 60 йылдан ашыу инде механизаторҙар араһында ер эшкәртеү оҫталығы буйынса ярыш ойошторолоп килә.
Атай нигеҙенә, һөнәренә тоғро
31 марта 2017 йыл | Уңғандарыбыҙ
Тырышҡан – ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан, тиҙәр. Яҙаһы геройым
ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡанмы-юҡмы, уныһын белмәйем, әммә үҙ тырышлығы менән бер нисә шөғөлдө үҙ итеп, ауыл ерендә кәрәкле һөнәрҙәрҙең айышына төшөнгән, шул уҡ ваҡытта атай һөнәрен һайлап, васыят булып ҡалған нигеҙҙе "ялт” итеп тотҡан кеше лә ул.
ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡанмы-юҡмы, уныһын белмәйем, әммә үҙ тырышлығы менән бер нисә шөғөлдө үҙ итеп, ауыл ерендә кәрәкле һөнәрҙәрҙең айышына төшөнгән, шул уҡ ваҡытта атай һөнәрен һайлап, васыят булып ҡалған нигеҙҙе "ялт” итеп тотҡан кеше лә ул.
Уҡытыусы тигән даны бар
31 марта 2017 йыл | Мәғариф
"Мәктәп һуҡмағы буйлап әкрен генә киләсәк кешеһе атлай. Үҙе кес-кенә булһа ла, уйҙары ололарса – үҙен кем уҡытасағын, ҙур тормош юлына кем алып сығасағын белә. Ә был юлдар шаҡтай оҙон буласаҡ. Уҡыусым, һинең йәнәшәңдә белем серҙәрен асыусың, кәңәшсең, ярҙамсың, әсәйеңдәй хәстәрлекле уҡытыусың буласаҡмын. Әйҙә, ныҡлы аҙымдар менән белем иленә рәхим ит!” шундай уйҙар менән мәктәпкә илткән юлдар менән уҡытыусы эшкә ашыға.
Кәшәф бабай (Булған хәл)
31 марта 2017 йыл | Хаттар
Яҙҙың иң сағыу күренештәренең береһе – йылғала боҙ китеүелер. Был мәлдә йылға ярына бөтөн ауыл кешеләре йыйыла. Юлыҡ ауылында мәктәптә уҡыған йылдарҙа тәнәфесте көтмәйенсә, уҡытыусы апай-ағайҙарҙы нисек тә күндереп, өгөтләп дәресте бүлдереп, боҙ китеүен ҡарарға бара торғайныҡ. Уҡыуға зыян килһә лә, боҙ ҙа көн һайын китмәй бит.


text:
Битарафлыҡ
09 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
- Нимәгә зарланаһығыҙ?
- Минең балам иламай!
Доктор быға аптырамай. "Барыһы ла миңә илаған балаһын алып килә, һеҙ ниңә килдегеҙ?” – тип тә әйтмәй. Сөнки ул ауыртыуҙы тоймау, шуға илай ҙа алмау баланың илаҡ булыуына ҡарағанда күпкә хәүефлерәк икәнен яҡшы белә. Тиҫтәләгән анализ, тикшереү үткәргәндән һуң табип күңелһеҙ хәбәр еткерә: "Нәҫелдән килеүсе 5-се типтағы мотор-сенсорлы нейропатия”.
- Минең балам иламай!
Доктор быға аптырамай. "Барыһы ла миңә илаған балаһын алып килә, һеҙ ниңә килдегеҙ?” – тип тә әйтмәй. Сөнки ул ауыртыуҙы тоймау, шуға илай ҙа алмау баланың илаҡ булыуына ҡарағанда күпкә хәүефлерәк икәнен яҡшы белә. Тиҫтәләгән анализ, тикшереү үткәргәндән һуң табип күңелһеҙ хәбәр еткерә: "Нәҫелдән килеүсе 5-се типтағы мотор-сенсорлы нейропатия”.
Наркоенәйәтселеккә ҡаршы торор ҡеүәтле структура
09 марта 2013 йыл | Хоҡуҡ
РФ Президентының 2003 йылдың 11 мартындағы "Дәүләт идаралығын камиллаштырыу мәсьәләләре” тураһындағы Указына ярашлы, Рәсәй Федерацияһының бөтөн субъекттарында наркоконтролдең территориаль органдары барлыҡҡа килде.
Эше менән маҡтаулы
09 марта 2013 йыл | Хаттар
Үҙе тураһында бик һөйләмәй, көндәлек эшен еренә еткереп, намыҫ менән башҡарған кешеләргә һоҡланып туя алмайым. Ҡормантау мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлфиә Ғиззәтуллина ла шундайҙарҙан. 1989 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт пединститутын тамамлап килгәйне ул ауылға һәм әлеге көнгә тиклем ошонда уҡыта.
Онотолмаҫ йылдар
09 марта 2013 йыл | Йәмғиәт
Район етәкселәре
60-сы йылдарға тиклем районға ситтән ебәрелгән
I секретарҙар етәкселек итте. Ауыр йылдарҙа улар ҙа 2-3 йылдан артыҡ эшләй алманы. Ниһайәт, 1959 йылда район партия комитетының беренсе секретары итеп М.Ғафури исемендәге колхозда рәйес булып эшләп йөрөгән Әсҡәт Шәмсетдинов һайлана. Был ваҡытҡа ауыл хужалығы тармағы тернәкләнеп, аяҡҡа баҫа башлағайны инде. Колхозсылар эш хаҡын аҡсалата алды, ауылдар төҙөкләндерелде, хужалыҡтарҙа малсылыҡ ҡуралары төҙөлдө, малдар һаны артты. Икенсе төрлө әйткәндә, район тормошо әкренләп яйға һалынғайны. Әйткәндәй, 60-сы йылдар башында район халҡы 68 меңгә еткәйне.
60-сы йылдарға тиклем районға ситтән ебәрелгән
I секретарҙар етәкселек итте. Ауыр йылдарҙа улар ҙа 2-3 йылдан артыҡ эшләй алманы. Ниһайәт, 1959 йылда район партия комитетының беренсе секретары итеп М.Ғафури исемендәге колхозда рәйес булып эшләп йөрөгән Әсҡәт Шәмсетдинов һайлана. Был ваҡытҡа ауыл хужалығы тармағы тернәкләнеп, аяҡҡа баҫа башлағайны инде. Колхозсылар эш хаҡын аҡсалата алды, ауылдар төҙөкләндерелде, хужалыҡтарҙа малсылыҡ ҡуралары төҙөлдө, малдар һаны артты. Икенсе төрлө әйткәндә, район тормошо әкренләп яйға һалынғайны. Әйткәндәй, 60-сы йылдар башында район халҡы 68 меңгә еткәйне.
“Ҡарлуғас”та ҡунаҡта
09 марта 2013 йыл | Хаттар
Ибраһим ауылы "Ҡарлуғас” балалар баҡсаһында Ватанды һаҡлаусылар көнө хөрмәтенә арналған атайҙар байрамы үтте.


text:
- Подробности
- Просмотров: 293
ПРЕЗИДЕНТ ХАКИМИӘТЕ. БР Конституцияһының 87‑се статьяһының 24‑се пунктына ярашлы Башҡортостан Республикаһы Президенты (2015 й. алып — БР Башлығы) тарафынан үҙенең эшмәкәрлеген ойоштороу, хоҡуҡи яҡтан, мәғлүмә‑ ти‑аналитик, матди‑техник һәм финанс йәһәтенән тәьмин итеү өсөн булдырыла. 2014 й. 25 дек. “Башҡортостан Республикаһы Башлығы тураһында” БР законы ҡабул ителгәс, БР Баш‑ лығы Хакимиәтенә үҙгәртелә. БР Башлығына закон сығарыу башланғысында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға индереү өсөн закон проекттары, ш. уҡ БР Башлығының БР халҡына һәм БР Дәүләт Йыйылышына йыллыҡ мөрәжәғәтнамәһен әҙерләй; БР Дәүләт Йыйылышы ҡараясаҡ закон проекттарына йомғаҡлау әҙерләй; БР Башлығына тапшырыу өсөн указ һәм ҡарар проекттары әҙерләй, ризалыҡ ала һәм уның ҡарамағына тапшыра, БР Башлығы указдары һәм ҡарарҙарының рәсми рәүештә нәшер ителеүен тәьмин итә; кәңәш итеү һәм консультация биреү органдарының эшмәкәрлеген көйләй; БР Башлығы указдарының, ҡарарҙарының һәм ҡушҡан эштәрҙең үтәлешен күҙәтә һәм тикшерә; БР Башлығының дәүләт органдары, сәйәси партиялар, йәмәғәт берекмәләре, сил илдәрҙең сәйәси һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, халыҡ‑ара ойошмалар м‑н үҙ‑ара эшмәкәрлеген тәьмин итә; БР‑ҙың соц.‑иҡт., ижт.‑сәйәси һәм мәҙәни тормошо т‑да мәғлүмәт йыя, уны эшкәртә һәм анализлай, граждандар мөрәжәғәттәренең, йәмәғәт берекмәләренең тәҡдимдәрен, дәүләт власы урындағы үҙидара һәм органдары документтарының иҫәбен алып бара һәм анализлай; суд органдарында БР Башлығы мәнфәғәттәрен яҡлай һ.б. Хакимиәткә дөйөм етәкселекте БР Башлығы алып бара. БР Башлығы Хакимиәте составына БР Башлығы Хакимиәте етәксеһе, БР‑ҙың ведомство‑ара Йәмәғәт именлеге советы Секретары, Матбуғат хеҙмәте һәм мәғлүмәт идаралығы һ.б. структур бүлексәләр инә. Етәкселәре: С.Х.Әминев (1993 й. алып), И.Ә.Ғәбитов (1995 й. алып), И.Р.Ғимаев (2000 й. алып), Р.Ф.Хәбиров (2003 й. алып), А.Т.Сәғитов (2008 й. алып), Н.А.Курапов (2009 й. алып), Ә.Ә.Мәхмүтов (2010 й. алып), В.А.Балабанов (2011 й. алып), С.А.Молчанов (2013 й. алып).
М.Ғ.Рахманов, М.Б.Ямалов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Кафедра тураһында | Хеҙмәткәрҙәр | Студенттарға | Аспиранттарға
Кафедраның мөдире:
химия фәндәре докторы, профессор
Талипов Рифҡәт Фаат улы
Башҡорт дәүләт университетының биоорганик химия кафедраһы 2001 йылдың 18 ғинуарында ойошторола. Уның үҙәген органик химия кафедраһының йәш уҡытыусылары – профессор, кафедра мөдире Р.Ф.Талипов һәм доценттар Г.Р.Талипова, И.В.Вакулин, И.С.Шепелевичтар тәшкил итә. Ниндәйҙер кимәлдә кафедраны Рәсәй Фәндәр академияһының Органик химия институтында ойошторолған тәбиғи ҡушылмалар химияһы кафедраһының вариҫы тиергә була, шуға ла эшләй башлағандан алып кафедра был учреждение менән тығыҙ бәйләнештә.
Биоорганик химия кафедраһында 3 профессор, 4 доцент эшләй, улар теоретик һәм ғәмәли органик һәм биоорганик химия өлкәһендә белгестәр әҙерләй.
Хәҙерге ваҡытта кафедра Р.Ф.Талипов етәкселегендә биологик актив ҡушылмалар буйынса теоретик һәм эксперименталь тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә. Был тематика рамкаһында кафедрала түбәндәге йүнәлештәр өйрәнелә:
- органик реакциялар механизмын, молекулаларҙың үҙ-ара бәйләнешен, биоорганик һәм металлоорганик ҡушылмаларҙың реакцияға инеү һәләттәрен квант-химик планда тикшереү (И.В.Вакулин);
- электрофиль реагенттар ҡатнашлығында алкендарҙың реакцияһын теоретик һәм практик планда өйрәнеү – Принс реакцияһы продукттары барлыҡҡа килеүҙең селективлығына иретмәләр менән тоҙҙарҙың йоғонтоһон өйрәнеү, Принс реакцияһы буйынса лупан һәм олеан типлы тритерпеноидтарҙың трансформацияһын өйрәнеү, Принс һәм Манних реакцияһы шарттарында алкендарҙың аминометиллашыуын өйрәнеү (И.С.Шепелевич);
- 3-гидрокситетрагидрофуран яһалмаларының биологик актив синтезы (Г.Р.Талипова);
- ауыл хужалығы өсөн экологик яҡтан хәүефһеҙ һәм эффектлы булған яңы препараттар эшләү һәм индереү (И.В.Вакулин, И.С.Шепелевич, Г.Р.Талипова).
Ғәмәли характерҙағы тикшеренеүҙәр ҙә алып барыла. Атап әйткәндә:
- O, N, S ҡушылмалары булған олефиндар һәм диендар олигомерҙарының функционализацияһын өйрәнеү (Р.З. Биглова);
- оптик йәһәттән таҙа монотерпеноид (R)-4-ментенондың синтетик потенциалы киңәйеүе (Э.Р. Латыпова).
Кафедрала түбәндәге дөйөм дисциплиналар уҡытыла:
- йәшәйештең химик нигеҙҙәре;
- медицина химияһы;
- биологтар өсөн органик химия.
Махсус дисциплиналар:
- биоорганик ҡушылмаларҙы айырыу һәм идентификациялау методтары;
- супрамолекуляр химия;
- дарыу препараттары химияһы;
- икенсел метаболиттар стереохимияһы;
- үҫентеләрҙе һаҡлауҙың тәбиғи саралары;
- үҫентеләрҙе һаҡлауҙың химик саралары;
- молекуляр дизайндың теоретик һәм практик аспекттары;
- биомолекулалар һәм уларҙың синтетик аналогтары;
- химияның бөгөнгө проблемалары;
- органик реакциялар теорияһы һәм механизмдары.
Шулай уҡ кафедра уҡытыусылары Эшҡыуарлыҡтың комплекслы хәүефһеҙлеге башҡорт академияһының “Сифат менән идара итеү”, "Стандартлаштырыу һәм сертификация” специальностары студенттарына дөйөм химия, аҙыҡ-түлек химияһы һәм анализдың физик-химик методтары буйынса дәрестәр уҡыта.
Биоорганик химия өлкәһендә юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү өсөн кафедра Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Органик химия институты ғалимдарын да (РФА академигы М.С.Юнысов, БР ФА академигы И.Б.Абдрахманов, БР ФА ағза-корреспонденты М.С.Мифтахов) йәлеп итә, улар хәҙерге информацион технологиялар, биоорганик ҡушылмаларҙы тикшереүҙең физик һәм квант-химик методтары, дауалау сараларының һәм тәбиғи ҡушылмаларҙың молекуляр дизайны теоретик нигеҙҙәрен бик яҡшы белә һәм ҡуллана.


text:
Шарттар 50% MATCH BONUS
Яңы ғына уйынсылар. 40йылдар буйынса талаптар Вейджер, Макс үҙгәртеп ҡороу ҡулланыу х4. £10 мин.. депозит. Уйын ғына автоматтар. Т&Менән ҡулланыу.$€£5 Shamrock ғына уйнарға бушлай бонус-н-ролл, Майя кәнфиткә алмаштырыу һәм мөғжизә слот , мобиль телефон номерын һорай һәм үҙенең теркәлеүҙе раҫлаған, уны алыу өсөн.
- Әлеге акция кереп өсөн генә түгел, хаҡиҡый хужалары счеттарҙа йәштә 18 йәки.
- Әлеге акция буласаҡ араһында активына 00:01 һәм 23:59 БСТ / GMT on 13th February.
- БСТ / GMT-ч эквивалентта был -8.30 КСНТ, ПТЗ + 8сәғ.
- Хужа булыу хоҡуғы өсөн бонус, players must have received this email and deposit a minimum of £25 with bonus code: BIGGER.
- A bonus of £500 will be added to your account.
- Players will each receive a maximum of £500 BONUS on their first deposit within in the promotion period.
- Bonus can take up to three working days from the end of the promotion to be credited to your account.
- All winnings earned from the bonus will be rewarded in bonus funds and carry a wagering requirement of 30x the total bonus amount earned.
- Сара бонусный, һеҙ буласак бонус суммаһы буйынса талаптарҙы үтәү һәм депозит суммаһы 30х вейджер (е. г. Депозит £10 + Бонус күләме. £10*30= £600) must be met before the bonus and any winnings are converted to capped cash and this and any further winnings become withdrawable if the bonus is related to a deposit.
- Бары ставкалары, сделанные уйындарында реаль аҡса, ярҙам итәсәк отыгрыш. Wagers made on Play For Free games will not count.
- Wagers on Blackjack and Roulette do not contribute towards the reduction of the wagering requirement of bonus balances.
- Нисек булһа ла зачислиться бонус дауамында ғәмәлдә була 28 көн. Әгәр ҙә Һеҙ выполните талаптар буйынса был осорҙа оторван, ҡалған бонусы аҡсалары списание һеҙҙең менән счет.
- Киләһе уйындар ҡулланырға мөмкин түгел һәм сараларына булышлыҡ бонусный: Дракула, Ҡорал ‘Н’ Роза, Джейми Хендрик, Божественный Торошо, Кеше-Невидимка, Утрау Тураһында’Масс, Гонг XI Фа Цай, Күберәк Маймыл, Джек Джин, Лигаһы Ғәҙел Ҡараш, Бэтмен, Супермен, Ауырыу тағын, Йәшел Фонарь, Кис менән Холл Мэдисон, Психоте, Джеймс Дин, Мастер Дуңғыҙҙар, Соглашение II громом, Баккара, Блэкажек, Кошки, Алтын Чили, Европа Рулетка, Спарта Яҙмышы, Алтын, Горилла Слетта, Хай Блекнуть Лоу Джек, Сәләм-Түбән Картежник, Ырғаҡ Батыр, Тык Зеркон Ҡырағай Джекпот, JJ50K, Тере Баккара, Блэкджек, Тере Рулетка, Ларри Йылмайыуы Lobstermania, Клеопатра Megajackpots, Себер Megajackpots Шторм, Megajackpots Йондоҙ Фонарҙары, Бүре Ҡасып Megajackpots, Монстр Еңеүсе, Моторҙ, Америка Рулетка, Блэкажек Классик, Оазис Покер, Понтон, Техас Холдем, Тәпәй ярһыған, Планета маймыл, Йәшерен Атлантиды, Слот-хаҡында-алтын, Тылсымсы Спину, Стармания, Паровая Манараһы, Супер Алмазов Делюкс, Блесна Супер, Топ Кэт, Һуңғы Биш X Покер Уйнай., Уңыш викинг, Был winstar, Волчья стая, Селәүсен һәм азатлыҡ Туры Дэвисон Харлей
- 4x үҙгәртергә: Максималь суммаһы конвертаци бонусы саралары күп буласаҡ 4 тапҡыр Күләме бонус. Бонусы аҡса үҙгәрештәр автомат рәүештә тамамланғандан һуң тигровая,.
- Бары бер бонус бер үк ваҡытта. Әгәр һеҙҙә бар инде, хәҙерге ваҡытта булған Актив бонусы баланс, был бонус буласаҡ өҫтәлде һеҙҙең желающих сират бонус. Рәхим итеп, перейдите" “минең профиль” телем өсөн уны бөтә сират бонус.
- To be eligible for any promotion, players must have received and played through the entire Welcome Bonus Offer.
- Иҫәптән төшөрөү саралары тамамланғансы тигровая, аннулируется барыһы да бонустар һәм выигрыш был, оносма счетына.
- Унда теләсә ҡайһы ваҡыты оферта йәки акциялар ине наруто йәки бар, ниндәй ҙә булһа доказательства серияһынан ставкаларын, сделано клиент йәки күмәк клиенттарҙың, ул-бонус өсөн депозит, көсәйтелгән түләүҙәр, юҡҡа ставкаһын йәки теләсә башҡа ниндәй реклама тәҡдимдәр нәтижәләр гарантированно табыш клиент рәүештә үҙ нәтижәгә килтерәсәк., булһынмы, һирәк осрай торған йәки төркөм составы, Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра ҡайтарырға бонустар элементы бындай ставкалар. Ҡалдырабыҙ хоҡуҡын үҙе артынан һорарға теләсә ҡайһы клиент тәҡдим итергә кәрәк документтарҙы хужа булыу өсөн удовлетворенным буйынса күпме булһа ла етәксе һ. б. сарыф иткән өсөн дә, клиентты’ң шәхес тиклем иҫәп-хисап бонус, түләүһеҙ ставкаһын йәки тәҡдимдәр уларҙың иҫәбенә.
- Барыһы да бындай тәҡдимдәр өсөн ҡулланылыр непрофессионала уйынсылар, һәм етәкселек итә ала буйынса күпме булһа ла үҙ сарыф иткән сикләргә хоҡуҡ клиенттар ҡатнашырға бөтә өлөшөндә йәки кампаниялары.
- Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра сығарырға, килешеүҙе өҙөргә булһа ла үҙгәртергә, ниндәй ҙә булһа конкурс йәки акцияһы (йәки уның ҡағиҙәләре) теләсә ҡайһы ваҡытта һәм башҡа алдан хәбәр итеү
- Администрацияһы хоҡуҡын үҙе артынан ҡалдыра ҡулланырға исемдәре, первоначальной фамилия, прозвище һәм/йәки ауыл йә ҡала йәшәү теләсә ниндәй реклама иғландары, улар теләсә ниндәй промо-бонусов маркетинг һәм башҡа сараларын, булһынмы хеҙмәттә йәки башҡа урында.
- Һеҙ ҡулланыуҙан баш тарта атаһыҙ реклама алыу акцияларын бәйле һәм реклама хәбәр итеү, мөрәжәғәт итеп ярҙам итеү хеҙмәтенә.
- Хеҙмәткәрҙәре, officers and directors of Nektan Plc, промо-һәм башҡа агентлыҡтар, лицензиаттар һәм лицензиялар, тәьмин итеү эше итеүселәр һәм хеҙмәт күрһәтеү теләсә башҡа ниндәй зависимый йәки бүлендек компанияһы түгел түбәндәге хоҡуҡтарға эйә бүләктәр биреү ҡаралган. Шул уҡ шарттар туп-тура ҡарай туғандарына ундай заттар.
- Стандартные Шарттары & Шарттар.
- Управленческий ҡарар өҫтәрәк ҡушыла окончательно бөтә осраҡтарҙа ла.