text:
- Подробности
- Просмотров: 369
ҠАЗЫЙ (фарсы – тәғәйенләүсе, хөкөм итеүсе), мосолман илдәрендә шәриғәт нигеҙендә хөкөм эштәрен башҡарыусы судья. Ҡ. эшмәкәрлеге фикһ нормалары м‑н көйләнә. Ҡ. ил етәксеһе йәки уның наместнигы тарафынан тәғәйенләнә. Рәсәйҙә рәсми Ҡ. институты Ырымбур мосолман диниә назараты (ЫМДН) ойошторолғас барлыҡҡа килә, уға тиклем уның бурыстарын мәсеттәрҙең ахундары һәм имамдары үтәй. Уларҙың ҡарарҙары м‑н риза булмағандарҙың ЫМДН‑ға мөрәжәғәт итеү хоҡуғы булған, уның составында 3 Ҡ. (заседателдәр) булған. Екатерина II 1788 й. 22 сент. указы м‑н Ҡ. һайлау системаһы раҫлана. Улар Ҡазан губ. мосолман руханиҙарынан 2 баҫҡыслы система б‑са һайланған (1793 й. алып 3 йылға): өйәҙ йыйылыштарында руханиҙарҙан 2 мулланы дөйөм губерна съезы (Ҡазан) делегаты итеп һайлағандар, унда йәшерен тауыш биреү юлы м‑н 3 Ҡ. һәм Ҡ. 3 кандидат һайланған. Иң күп тауыш йыйғаны өлкән Ҡ. булып киткән, мөфтөй булмаһа, ауырыһа йәки мәрхүм булһа, уның вазифаларын (яңыһы тәғәйенләнгәнгә тиклем) башҡарған, Ҡ. ауырыған йәки мәрхүм булған осраҡта кандидаттар ЫМДН резиденцияһына саҡырылған һәм Ҡ. вазифаларын башҡарыуға тотонған. Һәр бер Ҡ. айырым тәғәйенләнгән эш б‑са ЫМДН ултырышында тикшерер өсөн мәсьәләләр әҙерләгән һәм һуңғы ҡарар ҡабул ителгәнгә тиклем алып барған. Ҡарарҙар коллегиаль рәүештә ҡабул ителгән, был 1801 й. Сенат тарафынан раҫланған, 1802 й. алып бер фекергә килә алмаған осраҡта эштәр тауыштарҙың ябай күпселеге м‑н хәл ителгән, тауыштар тигеҙ булһа, мөфтөйҙөң тауышы иҫәпкә алынған. Сенаттың 1832 й. указы мөфтөйҙөң тауыш биреү хоҡуғын сикләп, Ҡ. ролен арттырыуға булышлыҡ итә. Шуға күрә мөфтөйҙәр Ҡ. һайлау системаһын үҙгәртеү мәсьәләһен бер нисә тапҡыр күтәрергә мәжбүр була (1839 й. Ғ.Ғәбдрәхимов уларҙы ЫМДН составы м‑н һайларға, 1841 й. Ғ.Сөләймәнов — ЫМДН, ЭЭМ күрһәткән кандидатураны тәғәйенләргә, 1851 й. Ҡ. төрлө губерналарҙан сиратлап тәғәйенләргә тәҡдим итә). 1871 й. һәм 1874 й. С.Ш.Тәвкилев тәҡдиме б‑са һайлауҙар Ҡазан губ. төрлө өйәҙҙәрендәге имамдар һанына ҡарап үткәрелә башлай. 1889 й. алып Дәүләт советы ҡарарына ярашлы 3 Ҡ. һәм 3 кандидат ЭЭМ тарафынан мөфтөйҙөң тәҡдиме б‑са 3 йылға тәғәйенләнгән. Был законды ҡабул иткәндән һуң 6 йыл буйы урыҫ телен яҡшы белгән, һуңынан гимназия тамамлауы т‑да таныҡлығы булған кешеләр Ҡ. итеп тәғәйенләнгән. Ҡайһы бер ахун һәм муллалар бер нисә тапҡыр Ҡ. итеп һайланған: Д.Мәҡсүтов рәттән 8 тапҡыр, ахун Ғ.Ҡапҡаев – 20 йылдан ашыу, Т.Мәҡсүтов һәм Т.Мөштәриев өҙөклөк м‑н 4‑шәр мөҙҙәт был вазифаны биләй. 1‑се Бөтә Рәсәй мосолман съезында ЫМДН составына Ҡ. итеп С.Урманов, Ғ.Сөләймәнов, К.Тәржемәнов, Х.Мәхмүтов, Г.Ҡараши һәм М.Буби һайлана. 1918 й. Б.Ғайсин, Ғ.Ғүмәров, Х.Солтанғужин, З.Тәтегәсов, М.Алсынбаев, Ә.Хөсәйенов, М‑Ғ.Ғ.Ҡорбанғәлиев, А.Ғәбделбаҡыев Башҡ‑н мөфтиәте (ҡара: Диниә назараты) составына һайланалар һәм 8 кантонға Ҡ. итеп раҫланалар. 1918 й. ҡайһы бер эштәр граждандар судына тапшырылғас, Ҡ. ҡарамағында дин‑йола мәсьәләләре ҡала.
Д.Д.Азаматов
Тәрж.Ә.Н.Аҡбутина


c: text/html

text:
Рәмис Дәүләтбаев Рәсәй телевидениеһы академияһына ҡабул ителде
Мәскәүҙә Рәсәй телевидениеһы академияһының Ойоштороусылар советы ултырышы үтте. Унда академия составын киңәйтеү һәм уның составына «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы директоры Рәмис Дәүләтбаевты индереү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Иң төп һәм абруйлы телевидение берләшмәһе ағзаһы итеп Рәмис Дәүләтбаев бер тауыштан ҡабул ителде.
Рәсәй телевидениеһы академияһы — бөтә ил телетапшырыуҙар алып барыусыларының мәнфәғәттәрен берләштереүсе коммерция булмаған ойошма — 1994 йылда изге маҡсат – Рәсәй телевидениеһы академияһын һәм телевидение сәнғәте өлкәһендә юғары ҡаҙаныштар өсөн «ТЭФИ» премияһын булдырыу өсөн берләшкән илдең төп телекомпаниялары инициативаһы буйынса Рәсәй телевидениеһын үҫтереү фонды булараҡ ойошторола.
2001 йылдан Рәсәй телевидениеһын үҫтереү фонды “Рәсәй телевидениеһы академияһы” фонды тип атала. Бөгөн Фондта, тимәк Академияла ла, 17 ойоштороусы иҫәпләнә. Улар барыһы ла телевидение сәнғәте өлкәһендә сағыу һәм йөкмәткеле эштәр эҙләү менән мәшғүл. Үҙенсәлекле идеялар һәм проекттарға ярҙам итәләр, ватан телевидениеһының һөнәри, гражданлыҡ, интеллектуаль һәм мәҙәни кимәлен күтәрәләр.
Телеакадемия составында билдәле журналистар — Владимир Познер, Елена Малышева, Әлим Йосопов, Александр Цекало, Леонид Якубович һәм башҡалар. Уға Рәсәй Президентының халыҡ-ара һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек буйынса махсус вәкиле Михаил Швыдкой етәкселек итә.
«Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының биш проекты – «Дело №» журналист тикшереүе, «Построим дом для Нины Николаевны», «Иң яҡшы ҡала ихаталары» реалити-шоуы, Башҡортостан тураһында социаль роликтар, балалар өсөн «Ҡоралай» фильм-әкиәте төрлө йылдарҙа «ТЭФИ-төбәк» Бөтә Рәсәй телевизион премияһы лауреаттары булды.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Өфөлә Дим юлында тиҙлекте сикләү билдәһе алына Фото: БР буйынса ЮХХДИ
Өфөлә Дим юлында тиҙлекте сикләү билдәһе алына
Өфөлә Дим юлында тиҙлекте сикләү билдәһе алына Фото: БР буйынса ЮХХДИ
ӨФӨ, 2018 йыл, 17 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.
Өфө-Дим трассаһын һәм Затон биҫтәһендә Халыҡтар дуҫлығы проспектын «Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар» ҡала агломерацияһын комплекслы үҫтереү һәм өҫтөнлөклө проект программаһы буйынса йүнәттеләр. Атап әйткәндә, юл ҡапламы яңыртылды, машиналар өсөн юл киңәйтелде, туҡталыш павильондары һәм кәртәләр ҡуйылды. Хәҙер эшселәр өҫтәмә яһалма яҡтыртыуҙы эшләй.
Алдан Дим юлында сәғәтенә 40 саҡрымға тиклем тиҙлекте сикләү индерелгәйне. Башҡортостандың ЮХХДИ идаралығы тикшергәндән һуң тейешле билдәләрҙе алып ташларға ҡарар итте. Әммә ремонт тамамланмаған участкаларҙа сикләү ғәмәлдә ҡала.
http://www.bashinform.ru/news/1104206-v-ufe-na-demskoy-doroge-snimut-ogranichenie-skorosti/


text:
Асылар «Беларус» алып һөйөндө
«Берҙәм Рәсәй» партияһының «Урындағы инициативаларға ярҙам итеү» программаһы буйынса башҡарылған эштәрҙе гәзитебеҙ биттәрендә йыш яҡтыртабыҙ.
Былтыр «Урындағы башланғыстарға ярҙам итеү» проектында ҡатнашыуға бөтә республика буйынса 660 заявка бирелеп, шуларҙың 345-е еңеп сыҡҡайны. Был проект конкурсында райондан 6 ауыл хакимиәтенең еңеп сығыуы һәм республика, урындағы ҡаҙнанан, халыҡтан һәм бағыусыларҙан 6 млн. һумдан ашыу аҡса йыйылыуы тураһында ла яҙғайныҡ инде. Быйыл, конкурс алаптарының ҡәтғиләштерелеүе һөҙөмтәһендә, бирелгән 10 заявканан бары тик Асы менән Туҡан ауыл хакимиәттәре еңеп сыҡты. Күмәк тырышлыҡ менән туҡандарға һыу үткәреү селтәрҙәренә капиталь ремонт яһау мөмкинлеге сыҡһа, асылар иһә яңыраҡ ҡына өр-яңы «Беларус» тракторы алып һөйөндө.
Был иҫтәлекле ваҡиға айҡанлы, Асы хакимиәтенә ҡараған ауылдар халҡы ҙур байрам сараһы ойошторҙо. Техника алыуға һәр кем хәленән килгәнсе өлөш индергәнлектән, трактор ҡыуанысы ла уртаҡ булды. Флагтар һәм шарҙар менән биҙәлгән техниканы күрергә теләүселәр ауылдың үҙәк урамына, СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков бюсы ҡуйылған ергә йыйылды. Асы мәҙәниәт йорто мөдире Йәмилә Сәлимйәнова иҫтәлекле көнгә арналған байрам сараһын тантаналы асҡас, һүҙ ауыл хакимиәте башлығы Венер Ғариф улы Йосоповҡа (һүрәттә) бирелде. Ул барыһын да уртаҡ һөйөнөс менән ҡотлап, трактор алыуҙа әүҙемлек күрһәткән ауылдаштарға рәхмәт һүҙҙәрен еткереп, дөйөм тырышлыҡ менән һатып алынған тракторҙы оҙаҡ йылдар файҙаланып, мәнфәғәтен бергәләп күрергә яҙһын, тип теләне. Муниципаль район хакимиәтенең финанс идаралығы начальнигы, проект координаторы Әминә Тимербай ҡыҙы Зиятдинова барыһын да уртаҡ байрам менән ҡотлап, проектты аңлап, ваҡытында дөрөҫ эш иткәне өсөн Асы биләмәһе халҡына маҡтау һүҙҙәрен белдерҙе. Ошондай программаларҙа ҡатнашыу төрлө социаль проблемаларҙы хәл итергә, лайыҡлы тормош булдырырға ярҙам итә, шуға күрә, киләсәктә лә әүҙем булырға, дәүләт проекттарында ҡатнашырға кәрәк, тине ул. Ауылдаштарҙы Асы ауылы аҡһаҡалы Марат Йомабай улы Абзалов та ҡотлап, изге теләктәрен еткерҙе һәм артабан да дәүләт программаларында ҡатнашып, ауылды үҫтереп йәшәргә саҡырҙы.


text:
Дөйә
- "Верблюд" бите бында йүнәтелә.
Дөйә — сүлдә һәм далала йәшәүсе һөт имеҙеүсе хайуан.
Дөйәләрҙең ике төрө була:
- Бактриа́н — ике үркәсле дөйә;
- Дромеда́р — бер үркәсле дөйә.
Үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Оло дөйәнең ауырлығы 500—800 кг-ға етә; репродуктив дәүере 2-3 йәштән башлана. Ул 40 йәшкәсә йәшәй ала.
Дөйә ҡоролоҡло һәм ҡаты шартлы төбәктәрҙә тереклек итегә яраҡлы. Ҡуйы йөнлө тиреһе көн эҫеһе менән төнгө һыуыҡтан яҡшы ышыҡлай. Киң ике бармаҡлы тояғы ярмалы ҡом һәм ваҡ таштар буйлап йөрөү өсөн яйлы. Дөйә тирләмәй, ташландыҡ-ҡалдығы менән бик аҙ шыйыҡса сығара. Тын алғанда морононан бүленгән дым тирә-яҡ һауаға сығып юғалмай, махсус йыйырсыҡта йыйылып, кире ауыҙына ағып төшә. Дөйә оҙаҡ ваҡыт һыу эсмәй тереклек итә ала - бындай осраҡтарҙа уның ауырлығы 40%-ҡаса кәмей ала. Һыу буйына еткәс, бер юлы 57 литрғаса һыу эсә ала.
Дөйәләрҙең күпселеге һыу ятҡылығын күргәне булмаһа ла, улар бик яҡшы йөҙөүсе.
Дөйәнең сүллектә йәшәүенә үҙенсәлекле яраҡлашыуҙарының береһе — ул май ҡатламдары булған үркәстәр. Дөйә үркәстәрендә булған майҙарҙың әселәнеүе аша һыу ала ала, тигән ярайһы киң таралған фекер йәшәй. Әммә эш шунда — тын алғанда организм май әселәнеүендә барлыҡҡа килгәндәгегә ҡарағанда күберәк дым юғалта. Ысынбарлыҡта иһә дөйәләр бары тик һыуһыҙлыҡты бик яҡшы кисерә. Дөйәләр ике аҙнаға тиклем һыуһыҙ, айға тиклем аҙыҡһыҙ йәшәргә һәләтле. Үркәстәрҙең ысын тәғәйенләнеше башҡа — улар дөйәнең арҡаһын ҡояш эҫеһенән һаҡлаусы үҙенә бер төрлө "ҡыйыҡ" булып хеҙмәт итә. Бынан тыш, организмдың бөтә май һаҡламының арҡала тупланыуы йылылыҡтың яҡшы алмашыныуына булышлыҡ итә.
Таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Ҡулға эйәлештерелгән дөйәләр Азия һәм Африканың бик күп өлкәләрендә таралған, дөйәләр егеү һәм йөк ташыу өсөн файҙаланыла. Дромедарҙар төньяҡ Африканың 1° көньяҡ киңлегендә, Ғәрәп ярамутрауында, Үҙәк Азияла осрай. XIX быуатта Австралия континентына килтерелә, бында урындағы климат шарттарына яраҡлашалар һәм 50 мең башҡа етәләр.
Бактриандар Кесе Азияла һәм Маньчжурияла таралған. Донъяла барлығы 19 млн дөйә иҫәпләнә, шуларҙың 14,5 млн Африкала тереклек итә.


text:
Баш ҡалала Михаил Нестеров мемориалы асыла
— Күренекле рәссам Михаил Нестеровтың тыуыуына 150 йыл тулыуҙы билдәләү сиктәрендә үткәрелгән саралар мемориал асыуға килтерәсәк, — тип белдерҙе М.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директорының фән буйынса урынбаҫары Светлана Игнатенко Михаил Нестеровҡа мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһында. Мемориаль таҡтаташ Ленин урамы, 14/16 адресы буйынса урынлашҡан йортта асылды.
— Өфөлә рәссамдың тыуыуына 150 йыл тулыуҙы билдәләү сиктәрендә фәнни-ғәмәли конференция һәм Михаил Нестеров һәйкәленең иң яҡшы проектына конкурс үтәсәк, — тип хәбәр итте БР мәҙәниәт министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Камила Дәүләтова. – Михаил Нестеров ижады – беҙҙең уртаҡ хазинабыҙ. 1913 йылда ул ҡалаға рус рәссамдарының 102 эшен, шул иҫәптән үҙенең 30 эшен бүләк иткән. Был ҡала өсөн ҙур ваҡиғаға әүерелгән һәм музей асыуға этәргес булған. Шулай итеп, 1920 йылда музей үҙ ишектәрен асҡан.
— Нестеров — һынлы сәнғәт өлкәһендә Өфөнө данлаған кешеләрҙең береһе, — тине Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күренекле рәссам тыуып үҫкән йорт һаҡланып ҡалмаған, уның урынында «Ағиҙел» ҡунаҡханаһы төҙөлгән. Әммә бөгөнгө сара бөйөк рәссамдың исемен мәңгеләштереүгә тәүге аҙым булып тора. Бәлки, ҡунаҡханала Михаил Нестеровтың мемориаль мөйөшө лә булдырылыр.
М.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында мемориаль таҡтаташ асыу тантанаһынан һуң Кирилл һәм Мефодий сиркәүенең хоры ҡатнашлығында матур концерт ойошторолдо.


text:
Өсөһө лә бер һөнәрле
29 октября 2016 йыл | Йәмғиәт
Хәҙер инде бөткән Биҙәүләт ауылында Миңлегөл менән Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Имаметдин Фәтҡуллиндарҙың ишле ғаиләһендә 5 ҡыҙ араһында өс таған булып буй еткерә Фәнир, Фәнүр, Марсель. Тыуған ауылдары мәктәбендә башланғыс белем алып, артабан уҡыуҙарын Сәйетбабала дауам итәләр. Мәктәпте тамамлағас иһә һәр ҡайһыһы Ватан алдындағы изге бурысын үтәп ҡайта. Фәнир Смоленскиҙа водитель булып хеҙмәтен тултырһа, Фәнүр менән Марсель Хәрби-диңгеҙ флотында, Тымыҡ океанда 3 йыл хеҙмәт итеп ҡайта. Артабан ағайҙары – Стәрлетамаҡта, ә ике энекәш элекке 130-сы һөнәрселек училищеһында (хәҙер Ауырғазы күп профилле колледж) шофер һөнәрен үҙләштерә. Фәнир менән Фәнүр хеҙмәт юлдарын Красноусол быяла заводында, ә Марсель ОРС-та водитель булып башлай.
Имаметдин уландарынан иң өлкәне Фәнир ҙур тәжрибәгә эйә булып, үҙ эшенең оҫтаһына әйләнгән. 3 йыл инде Курорт мәктәбе автобусы водителе булып эшләй. Тормош иптәше Миләүшә менән 2 ҡыҙ һәм 1 ул тәрбиәләп үҫтереп, бөгөн 3 ейәнсәр, 1 ейәндең яратҡан олатаһы ла ул.
30 йыл ғүмерен Красноусол автотранспорт предприятиеһында пассажирҙар ташыуға арнаған Фәнүр - автобус водителе. Уның тырыш хеҙмәте район, республика, Рәсәй Федерацияһы Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары менән баһаланған. Фотоһүрәте "Башавтотранс” ДУП-ының "Маҡтау таҡтаһы”на эленгән. Ҡатыны – үҙәк район дауаханаһы Балалар поликлиникаһы шәфҡәт туташы булып эшләгән Гөлнара менән ике ул тәрбиәләп үҫтерәләр. Алдынғы водитель хәҙер район юл төҙөү-ремонтлау идаралығында "КамАЗ” автомашинаһында эшләй.
Төрлө урындарҙа эшләп, ярайһы тәжрибә туплаған Марселде Красноусол автотранспорт предприятиеһына ҡуш ҡуллап эшкә ҡабул итәләр. Бында хеҙмәт юлын башлауына ла 6 йыл булып киткән. "Нефаз” автобусында "Красноусол” шифаханаһы эшселәрен эштән-эшкә ташыуҙы уға ышанып тапшырғандар. Марсель тормош юлдашы – Балалар шифаханаһы шәфҡәт туташы Гөлфиә менән 2 ҡыҙ үҫтерәләр. Оҙаҡламай алдынғы водитель алтын юбилейын билдәләйәсәк.
Ҡыҫҡаһы, Фәтҡуллиндарҙың барыһы ла үҙ һөнәре нескәлектәрен төплө белгәнлектән, коллективтарында ла абруй ҡаҙанып, үҙ кешегә әйләнгәндәр, ғаиләләрендә лә ихтирамлы ғаилә башлыҡтары. Улар хаҡында халыҡ араһында ла, етәкселектән дә тик маҡтау һүҙҙәре генә ишетергә мөмкин. Тырыш, намыҫлы хеҙмәттәре етәкселек тарафынан баһаланып, был хаҡта һәр береһенең бихисап Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары һөйләй.
Барыр юлдарығыҙ ҙа, үтер тормош һуҡмаҡтарығыҙ ҙа һәр саҡ һикәлтәһеҙ, уң булһын, Фәтҡуллиндар!
И.ӘЛИБАЕВА.
Имаметдин уландарынан иң өлкәне Фәнир ҙур тәжрибәгә эйә булып, үҙ эшенең оҫтаһына әйләнгән. 3 йыл инде Курорт мәктәбе автобусы водителе булып эшләй. Тормош иптәше Миләүшә менән 2 ҡыҙ һәм 1 ул тәрбиәләп үҫтереп, бөгөн 3 ейәнсәр, 1 ейәндең яратҡан олатаһы ла ул.
30 йыл ғүмерен Красноусол автотранспорт предприятиеһында пассажирҙар ташыуға арнаған Фәнүр - автобус водителе. Уның тырыш хеҙмәте район, республика, Рәсәй Федерацияһы Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары менән баһаланған. Фотоһүрәте "Башавтотранс” ДУП-ының "Маҡтау таҡтаһы”на эленгән. Ҡатыны – үҙәк район дауаханаһы Балалар поликлиникаһы шәфҡәт туташы булып эшләгән Гөлнара менән ике ул тәрбиәләп үҫтерәләр. Алдынғы водитель хәҙер район юл төҙөү-ремонтлау идаралығында "КамАЗ” автомашинаһында эшләй.
Төрлө урындарҙа эшләп, ярайһы тәжрибә туплаған Марселде Красноусол автотранспорт предприятиеһына ҡуш ҡуллап эшкә ҡабул итәләр. Бында хеҙмәт юлын башлауына ла 6 йыл булып киткән. "Нефаз” автобусында "Красноусол” шифаханаһы эшселәрен эштән-эшкә ташыуҙы уға ышанып тапшырғандар. Марсель тормош юлдашы – Балалар шифаханаһы шәфҡәт туташы Гөлфиә менән 2 ҡыҙ үҫтерәләр. Оҙаҡламай алдынғы водитель алтын юбилейын билдәләйәсәк.
Ҡыҫҡаһы, Фәтҡуллиндарҙың барыһы ла үҙ һөнәре нескәлектәрен төплө белгәнлектән, коллективтарында ла абруй ҡаҙанып, үҙ кешегә әйләнгәндәр, ғаиләләрендә лә ихтирамлы ғаилә башлыҡтары. Улар хаҡында халыҡ араһында ла, етәкселектән дә тик маҡтау һүҙҙәре генә ишетергә мөмкин. Тырыш, намыҫлы хеҙмәттәре етәкселек тарафынан баһаланып, был хаҡта һәр береһенең бихисап Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары һөйләй.
Барыр юлдарығыҙ ҙа, үтер тормош һуҡмаҡтарығыҙ ҙа һәр саҡ һикәлтәһеҙ, уң булһын, Фәтҡуллиндар!
И.ӘЛИБАЕВА.


text:
Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө менән!
Башҡортостан Президенты республиканың мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен бөгөн билдәләнгән һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:
"Хөрмәтле мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре!
Һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ менән ихлас ҡотлайым!
Башҡортостандың күп милләтле мәҙәниәте һәр саҡ Рәсәй мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ өлөшө булды һәм булып ҡала. Төбәк халыҡтарының быуаттар төпкөлөнән килгән милли-мәҙәни йолалары быуындарҙы һәм дәүерҙәрҙе тығыҙ бәйләй, йәмғиәттә әхлаҡ-этика нормаларын һаҡлап ҡалыуға, кешеләргә аралашыуға һәм үҙ-ара аңлашыуға булышлыҡ итә.
Республикала мәҙәни-рухи өлкәне үҫтереүгә бөтә яҡлап ярҙам күрһәтелә. Беҙҙә бик күп дәүләт программалары тормошҡа ашырыла. Милли мәғариф системаһы уңышлы үҫә. Яңы мәҙәниәт һәм сәнғәт объекттары әүҙем төҙөлә. Һәләтле балаларҙы һәм талантлы йәштәрҙе дәртләндереү буйынса бер нисә программа эшләй. Музыка, театр, хореография һәм һынлы сәнғәт, архитектура, дизайн, кино, музей, клуб һәм китапхана эше өлкәһендәге ижади проекттарға булышлыҡ итеү өсөн гранттар булдырылды.
Һеҙҙең тырышлыҡ менән республикала халыҡтарҙың бер-береһенә ихтирамлы мөнәсәбәте һәм хеҙмәттәшлегенең уникаль тәжрибәһе барлыҡҡа килде, телдәр, йолалар һәм үҙенсәлекле милли мәҙәниәттәр һаҡсыл үҫтерелә. Һуңғы йылдарҙа Башҡортостан илдең иң эре мәҙәни, ғилми һәм мәғариф үҙәктәренең береһенә әүерелде.
Тыуған төбәгебеҙҙең интеллектуаль һәм рухи ҡеүәтен һаҡлап ҡалыу һәм тулыландырыу буйынса тырыш хеҙмәтегеҙ өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт белдерәм!
Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет, ижади илһам һәм күп милләтле Башҡортостан һәм бөтә Рәсәй халҡының именлеге хаҡына яңы ҡаҙаныштар теләйем!
Башҡортостан Республикаһы Президенты М. Рәхимов".


text:
- Подробности
- Просмотров: 215
СИБАЙ ҠУРҒАНДАРЫ, Прохоровка (иртә Сармат) мәҙәниәте (ҡара: Сармат мәҙәниәте) археологик ҡомартҡылары. С.ҡ.I б.э.т. 4—3 бб. ҡарай. Сибай ҡ. төньяҡ‑көнсығышҡа табан 5 км алыҫлыҡта урынлашҡандар. 1965 й. Н.А.Мәжитов тарафынан асыла һәм өйрәнелә, 1995—96 йй. В.Н.Васильев тикшерә. Ҡурғанлы (диам. 10—20 м, бейеклеге 0,2—1 м) ҡәберлектәргә ҡарай. 13 ҡурғандан тора, 8‑е өйрәнелгән. Ерләү ҡоролмалары тура мөйөшлө эстән көпләнгән һәм ябай ҡәберҙәрҙән тора, уларҙың бер өлөшө ағас түшәмәләр м‑н ябылған. Мәйеттәр башы м‑н көньяҡҡа йәки көньяҡ‑көнбайышҡа ҡаратып ерләнгән. Бронза көҙгө, сулпы, уҡ башағы, быяла муйынсаҡ, хайуан һөйәктәре табылған. С.ҡ.II Сибайҙың төньяҡ‑көнсығыш ситендә урынлашҡан. А.Х.Пшеничнюк 1975 й. аса һәм өйрәнә, ш. уҡ 1977 й. тикшерә. Ҡурғанлы (диам. 10—50 м, бейеклеге 0,2— 1,5 м) ҡәберлектәргә ҡарай. 22 ҡурғандан тора, шуның 14‑е — Прохоровка мәҙәниәтенә, 5‑һе — һуң Сармат мәҙәниәтенә (б.э. 2—3 бб.), 3‑һө Бура мәҙәниәтенә ҡарай. Мәйеттәр тәрән ҡәбер соҡорҙарында башы м‑н башлыса көньяҡҡа ҡаратып ерләнгән, ҡәберҙәрҙең бер өлөшө ағас түшәмәләр м‑н ябылған. Эс яҡтан көпләнгән, ағастан эшләнгән ҡәбер өҫтө ҡоролмалары булған ҡәберҙәр осрай. Коллектив ерләү осраҡтары асыҡланған. Керамика ҡыя һыҙыҡтар, тешле штамп баҫып төшөрөлгән горизонталь кәкерсәктәр, һырҙар м‑н биҙәлгән түңәрәк һәм яҫы төплө һауыттарҙан ғибәрәт. Ҡәберҙәрҙә ҡорал (тимер хәнйәр, һөңгө осо, бронза һәм һөйәк уҡ башаҡтары), эйәр‑өпсөн (тимер ауыҙлыҡ, йүгәндең көмөш биҙәүестәре), бронза һәм көмөш тәңкәләр м‑н биҙәлгән бил ҡайыштары, айылдар, биҙәүестәр (быяла муйынсаҡтар), көнкүреш әйберҙәре (бронза көҙгө, һөйәк балғалаҡ, балсыҡ орсоҡбаштар) табылған.
А.Х.Пшеничнюк
Тәрж. Д.К.Үзбәков


text:
Төбәк башлығы «Красноусол» шифаханаһында яңы «Старт» сервис-сәләмәтләндереү үҙәген ҡараны
Ғафури районы буйынса эш сәфәре сиктәрендә Республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов «Красноусол» шифаханаһында яңы «Старт» сервис-сәләмәтләндереү үҙәгендә булды. 1317 квадрат метр майҙандағы ике ҡатлы бинала медицина тренажерҙары һәм киске гимнастика залдары, телестудия һәм реклама-мәғлүмәт үҙәге урынлашҡан.
— Курорттарҙы артабан да үҫтерергә, яңы финанслау моделдәрен табырға, инвесторҙар эҙләргә кәрәк. Йыл дауамында беҙҙең курорт хужалығының финанс моделе өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ, идара итеү системаһын, беҙҙең курорттарҙа республика халҡы ял итә алһын мөмкинлектәр уйлаясаҡбыҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Һаулыҡ йортоноң үҙ аҡсаһына объект һалыуы мөһим. Һеҙ йөҙ миллион һумдан ашыу аҡса таба алғанһығыҙ.
Шифахана директоры Фаяз Мәзитов, объект төҙөлөшө һаулыҡ йортоноң 90 йыллығына арналды, тип билдәләне. Ул ошо үҙәкте төҙөгән «Строймастер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етәкселегенә һәм төҙөүселәренә почет грамоталары тапшырҙы.
Шифаханала Рөстәм Хәмитов, 2014 йыл алдынан эшләй башлаған, ябыҡ һырғалаҡта булды. Һырғалаҡ дауалау-сәләмәтләндереү учреждениеһы өсөн генә түгел, ә бөтә республика өсөн үҙенсәлекле. Ул синтетик боҙ – «суперглайд» менән ҡапланған һәм әлегә майҙаны буйынса илдә иң ҙуры. Яңы боҙ майҙансығы йыл әйләнәһенә эшләй. Синтетик боҙ нулдән юғары температурала ла иремәй, унда хатта эҫелә лә күләүектәр барлыҡҡа килмәй. Синтетик боҙ айырыуса файҙаланыуҙы талап итмәй, хатта экологик яҡтан да бөтөнләй хәүефһеҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 475
ЕСЕМ ӨҪТӨН ПЛАСТИК ЭШКӘРТЕҮ, металдарҙы баҫым ярҙамында эшкәртеү ысулы, эшкәртеү ваҡытында изделиеның өҫкө йөҙ ҡатламы ғына деформациялана. Е.ө.п.э. статик һәм һуҡма ысулдары айырыла; шар, диск, ролик йәки башҡа конфигурациялағы есем эшкәртелеүсе йөҙгә тәгәрәү, шыуыу йәки индерелеү схемалары б‑са тәьҫир итә. 20 б. 90‑сы йй. аҙ. Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтында (И.Р.Асланян, Н.П.Барыкин һ.б.) аҡ ҡурғаш нигеҙендәге антифрикция материалдары өсөн Е.ө.п.э. ысулдарын камиллаштырыу эше үткәрелә; пар турбиналарының шыуыу подшипниктарын эшкәртеү өсөн универсаль ҡорамалдар, етештереүҙе ябайлаштырыусы һәм изделиелар ресурсын арттырыусы технология уйлап табыла. Эш һөҙөмтәләре “Башкирэнерго” пр‑тиеларында һәм Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә индерелгән.
И.Р.Асланян
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Төбәктә предприятиеларҙың инвестиция әүҙемлегенә яңы дәүләт ярҙамы саралары хаҡында һөйләнеләр Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Төбәктә предприятиеларҙың инвестиция әүҙемлегенә яңы дәүләт ярҙамы саралары хаҡында һөйләнеләр
Төбәктә предприятиеларҙың инвестиция әүҙемлегенә яңы дәүләт ярҙамы саралары хаҡында һөйләнеләр Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2018 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостанда инвестиция эшмәкәрлеге өсөн кәрәкле шарттар булдырылған. Был хаҡта республиканың иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Инвестиция мөхитен яҡшыртыу һәм экспортты үҫтереү буйынса Йәмәғәт советы ултырышында белдерҙе. Ултырышты төбәк етәксеһе Рөстәм Хәмитов уҙғарҙы.
Инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырған предприятиеларға төрлө дәүләт ярҙамы күрһәтелә, тип хәбәр итте министр. Административ ҡаршылыҡтарҙы кәметеү буйынса эш алып барыла.
Ошоға өҫтәп, ҡорамалдар һатып алыуға сығымдарҙы субсидиялау тәртибе әҙерләнгән. Дөйөм суммаһы 82 миллиард һумлыҡ проекттар менән туғыҙ компания әлеге ярҙам менән файҙаланырға әҙер. Атап әйткәндә, «НЕФАЗ» шасси сығарыуҙы ойоштороу өсөн токарь станоктарын һатып алыу кәрәклеге тураһында белдерҙе, ә «Башҡорт баҡыры» руда сығарыу өсөн тау ҡорамалдары һатып алырға ниәтләй.
100 миллион һумға тиклем инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырған предприятиеларға һәм реконструкциялауға аҡса йүнәлткән ойошмаларға мөлкәткә һалым буйынса льгота бирелә. Тиҙҙән был сара дөйөм суммаһы яҡынса 5 миллиард һумлыҡ 165 проектты тормошҡа ашырырға мөмкинлек бирергә тейеш.
Greenfield тибындағы майҙансыҡта төҙөлгән объекттар өсөн тәүге өс йылда ергә һалым түләү ҡаралмаған. Төҙөлгән бизнес-пландарға ярашлы, инвестициялар күләме 56 миллиард һумдан ашыуыраҡ булған 11 компания ошондай механизм менән файҙалана ала.
http://www.bashinform.ru/news/1150469-v-bashkirii-ozvuchili-novye-mery-gospodderzhki-investitsionnoy-aktivnosti-predpriyatiy/


text:
Өфө
2014 йылдың 14 сентябрендә Башҡортостан Республикаһы Президентын ваҡытынан алда һайлауҙа Рәсәй Федерацияһында йәшәү урыны
буйынса теркәлмәгән граждандарҙың тауыш биреүе өсөн һайлау участкаһын билдәләү тураһында
Хужалыҡтар араһында иң ҡеүәтлеһе — “Тәйрүк”. Быны 1941 – 1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн бирелгән миҙалдар һаны раҫлай: алты артелдән 131 кеше наградланған, шуларҙың 52-һе “Тәйрүк”тән, йәғни смаҡайҙар.
Төҫлө фотоһүрәттәр менән биҙәлгән был китап автобиографик юҫыҡта булһа ла, уны уҡыған кеше йәшлеге һуғыш осорона тура килгән тотош бер быуындың яҙмышын күҙ алдына баҫтырыр тиһәк тә, артыҡ булмаҫ. Сабир Шәйәхмәт улы ла үтә утлы яу юлдарынан. Харьков – Прага уҡсылар дивизияһы сафында Курск өсөн алыштарҙа ҡатнаша яугир. Шуға ла үҙе кисергәндәрҙе бәйән итеүе мауыҡтырғыс әҫәр кеүек күңелде арбай. Улай ғына ла түгел, ут-һыу кискән ветерандың тормош юлы үҙе бер мәктәп булырлыҡ.


text:
Берҙәмлек булған ерҙә шатлыҡ балҡый29-09-2012, 05:37 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
Күңел тыныслығы, сәләмәтлек, физик әүҙемлек, дөрөҫ туҡланыу — бәхетле ҡартлыҡ һәм оҙон ғүмерҙең нигеҙе, тип өҫтәй ғалимдар. Шулайҙыр, юҡҡа ғына боронғо Римда 112 йыл йәшәп вафат булған кешенең ҡәберенә: “Ул сама менән ашаны, эсте, йәшәү ҡәҙерен белде”, тип яҙмағандарҙыр.
Тормош булғас, барыһын да алдан үлсәп, “самалап” ҡына эшләп, “самалап” ҡына яратып, “сама” менән генә ҡайғырып-көйөп тә булмай бит әле. Донъяның барлыҡ ауырлығын иңендә күтәргән, һуғыш михнәттәрен кисергән, илде аяҡҡа баҫтырыуҙа алһыҙ-ялһыҙ эшләгән фанатик быуын алдында бурысыбыҙ ғүмерҙә лә түләп бөтмәҫлек кеүек.
Өфө ҡалаһының оло йәштәгеләр һәм инвалидтар өсөн тәғәйенләнгән йорт-интернатына аяҡ баҫыр алдынан “уларҙы бында ниндәй яҙмыш елдәре ташланы икән”, “яңғыҙлыҡ, таянысһыҙ ҡартлыҡ ниндәй аяныслы” тигән уйҙарҙың башыбыҙҙа ирекһеҙҙән сыуалыуын да йәшермәйбеҙ.
“Өлкәндәр әүәлгесә социаль яҡтан яҡланмаған төркөмдәрҙең береһе булып ҡала... Рәсәй Хөкүмәте киләһе йылда ла пенсияны арттырырға вәғәҙә бирә, әммә беҙгә лә уларҙың тормошон еңеләйтеү хаҡында ныҡлап уйларға кәрәк. Беҙ әлегә ике яңы алым таптыҡ — “Өлкәндәр өсөн халыҡ университеты”н һәм социаль туризм программаһын күҙ уңында тотам”.
(Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһенән).
Төрлө ғибрәтле яҙмышлы кешеләр менән аралашҡандан һуң, шуны аңланыҡ: кеше олоғайыуҙан ҡурҡһа ла, үҙе шунда нисек тә барып етергә тырыша, берәүҙең дә йәшлектә “айырылып” ҡалғыһы килмәй. Һәр беребеҙҙе сәләмләп, һаулыҡ һорашып торған ихлас инәйҙәрҙе, бөхтә, шаян ағайҙарҙы күреп күңел күтәрелде.
— Ошо күркәм, йылы йортҡа килеп эләгеүемә ифрат шатмын, — тине Белорет районында тыуып үҫкән Михаил Андриянов. — Йәшәү шарттары ҡарттарҙың ихтыяжына, талаптарына тулыһынса яуап бирә. Күберәк төҙөлһә ине ошондай юғары кимәлдәге социаль йорттар, — тигән теләген дә белдерҙе ул.
Ғүмер буйы слесарь, ағас ярҙырыусы һөнәрҙәрен башҡарған икенсе группа инвалиды үҙе кеүек 233 кешене тәрбиәләгән интернат хеҙмәткәрҙәренә бик рәхмәтле.
Төрлө холоҡло, төрлө яҙмышлы өлкәндәрҙе үҙенә һыйындырған йорт бер үк режим һәм тәртип менән йәшәһә лә, һәр кемдең үҙе теләгән аш-һыуҙы әҙерләүе, ял итеүе, шөғөлдәре өсөн шарттар бар. Оло ғаилә тормошо ҡырмыҫҡа иләүендәй гөж килә. Ҡайһы берәүҙәрҙе туғандары ялға алып ҡайта, икенселәре янына балалары, ейән-ейәнсәрҙәре хәл белешергә килә. Театр тамашаларын, концерттарҙы ҡарарға мөкиббән өлкәндәрҙе махсус автобустың йөрөтөүе лә уңайлы. Рәсәйҙең ат спорты буйынса атҡаҙанған тренеры, СССР-ҙың спорт мастеры Николай Юрченко буш ваҡытын әүәлгесә “Аҡбуҙат” ипподромында үткәрергә әүәҫ. Инәйҙәр йәй етеү менән биләмәлә сәскә үҫтереү менән шөғөлләнә, ғөмүмән, улар буш ваҡытты нисек үткәрергә тип һис аҙапланмай. Ололар ҡарамағында — төрлө медицина процедуралары, китапхана, телевизор, бильярд, тренажер залы, буфет һәм башҡа көнкүреш, ял итеү уңайлыҡтары. Байрамдарға үҙҙәре дәртләнеп концерт әҙерләргә тырыша. Шашка-шахмат турнирҙары үтеп тора. Хеҙмәт терапияһы ла — ололар өсөн яҡшы дауа, ваҡытты файҙалы, йөкмәткеле итеү ысулы.
Интернатта ҡәҙимге тормош дауам итә, ғаилә ҡороп, яңғыҙлыҡ ҡулсаһын еңеп сыҡҡан ҡыйыуҙар ҙа етерлек. Әлегә бында бер-береһен эҙләп тапҡан бәхетле 14 пар йәшәй.
Дүрт ҡатлы, заманса архитектуралы, ялтлап торған бинаның күркәмлеге хаҡында әллә күпме һөйләргә булыр ине. Ҙур әһәмиәткә эйә, ифрат оло бурысты йөкмәгән интернат коллективы. Туҡһан йәште уҙған һигеҙ кешенең, коляскала хәрәкәт иткән 70 инвалидтың булыуын иҫәпкә алыу ҙа эш күләменең ниндәй киң ҡоласлы икәненә ишаралай.
Һуңғы осорҙа ғына биш-алты кешене туғандары, балалары үҙҙәренә ғүмерлеккә алып ҡайтып киткән. 80 йәшлек инәйҙе яңыраҡ Канадала йәшәүсе ҡыҙы үҙ янына алған. Вазифа инәйҙе юллап, Балтастағы туғандары килгән.
— Дүрт йылға яҡын эшләү осоронда ниндәй генә яҙмышлы инәй-бабайҙар менән осрашылманы. Уларҙың ошо йортҡа килеп эләгеүендә кемделер ғәйепләргә тырышырға ярамай, сөнки сәбәбе күп төрлө, донъя көтөүе ҡатмарлы. Мәҫәлән, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны 98 йәшлек Мәликә инәйҙең яҙмышы бер кемдекенә лә оҡшаш түгел, бала-сағаһы юҡ. Танылған тренер Николай Юрченкоға беҙҙә йәшәү ҡулай, уның Булгаков ҡасабаһында йәшәгән ҡыҙына артыҡ йөк булғыһы килмәй, өҫтәүенә көн дә яратҡан аттары янына барып әйләнмәһә, күңелһеҙ.
Фатирҙың ҡыҫынҡылығы, йәшәү шарттарының уңайһыҙлығы арҡаһында интернатты хуп күреүселәр ҙә етерлек. Һеҙҙең яңы танышығыҙ Михаил Сергеевич ғаиләһенең тарҡалыуы, йортһоҙ ҡалыуы һөҙөмтәһендә беҙҙең тәрбиәгә килеп юлыҡты, — тип һәр кем тураһында йылы һүҙҙәрен еткерергә тырышты йорт-интернаттың социаль эш буйынса белгесе Раушания Нурғәлиева.
Оло йәштәгеләр көнөнә бында дәррәү әҙерлек бара. Берҙәмлек, дуҫлыҡ бар ерҙә шатлыҡ та бар. Һәр хәлдә зауыҡ менән йыйыштырылған яҡты бүлмәләрҙә яңғыҙлыҡтың ҡара шәүләһен дә, һағышлы йөҙөн дә күрергә насип булмауына ысын күңелдән һөйөндөк. “Һау булығыҙ, иҫән-аман йөрөгөҙ!” — тип изге теләктәр менән оҙатты беҙҙе көләс йөҙлө, аҡ яулыҡлы инәйҙәр.


text:
Рөстәм Хәмитов «Өфө» футбол клубы һәм «Салауат Юлаев» хоккей командаһы киләсәге хаҡында Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов «Өфө» футбол клубы һәм «Салауат Юлаев» хоккей командаһы киләсәге хаҡында
Рөстәм Хәмитов «Өфө» футбол клубы һәм «Салауат Юлаев» хоккей командаһы киләсәге хаҡында Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 20 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
«Башҡортостан Башлығы менән һөйләшеү» барышында футбол көйәрмәндәре Рөстәм Хәмитовҡа видеоһорау бирә алды. Уларҙы киләһе ҡыҙыҡһындырҙы: «Өфө» футбол клубы Рәсәй чемпионатында лайыҡлы урын алһа, Башҡортостандың баш ҡалаһы Европа лигалары уҙғара алырмы? Республика бындай йөкләмәләрҙе күтәрергә әҙерме?».
«Өфө» футбол клубы һәм «Салауат Юлаев» хоккей клубы, «Урал» волейбол клубы һәм гандбол клубтары, ҡатын-ҡыҙҙар волейболы – мөһим миссия башҡара: улар республикабыҙҙы танытыу, спорт республикаһы имиджы йәһәтенән алға ебәрә һәм беҙ Башҡортостанда професиональ спорт үҫеше өсөн аҡса йәлләмәйбеҙ. Әлбиттә, проблемалар ҙа килеп тыуа, әммә шул уҡ ваҡытта уңыштар ҙа бар, — тине төбәк Башлығы. — Футбол клубы яңыраҡ ойошторолдо, ә хәҙер Рәсәй чемпионатында алтынсы урында килә. Бер кем дә бындай юғары һөҙөмтәләрҙе күҙ алдына килтерә алманы. Команда һәйбәт уйнай. Тренер йәш, амбициялы, барыһы ла килеп сыға. Клуб лайыҡлы урын алһа һәм Европа кубогына эләкһә, әлбиттә, был мачтарҙы ҙур ҡыуаныс менән үткәрербеҙ һәм бындай уйынды Өфөлә уҙғарыр өсөн бөтә шарттар булдырырбыҙ».
Хоккей клубы хаҡында һүҙ йөрөткәндә, Рөстәм Хәмитов үҙгәрештәр көтөлөүен әйтте. Командала яңы тренер, ул йәш, дәртле. Ул уңышҡа өлгәшергә теләй.
«Беҙгә футболдағы кеүек егеттәр бер-береһе өсөн уйнаған һәм команда рухы булған ысын команда булдыраһы килә, — тип билдәләне республика Башлығы. — Һуңғы ваҡытта хоккейҙа төрлө сәбәптәр арҡалы эш хаҡы нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра башланы, ә һөҙөмтәләр икенсе планға күсте. Беҙгә бында бизнесмендар кәрәкмәй, беҙгә хоккейсылар, республика, ҡала, команда намыҫын яҡлаясаҡ һәм уңышҡа өлгәшәсәк егеттәр кәрәк. Финанслау – һәйбәт, яҡшы һөҙөмтә булһын өсөн мөмкинлектәр бар. Күнекмәләр, уйындар уҙғарыу өсөн шарттар бик яҡшы. Яуаплылыҡ талап ителә. Көйәрмәндәр, тренерҙар коллективы, власть һәм финанс структуралары менән бергәләп уңышҡа өлгәшербеҙ һәм беҙҙә ил чемпионаттары, Европа кубоктары матчтары булыр тип ышанам. «Салауат Юлаев» волейболсылар, гандболсылар һәм башҡа профессиональ спортсылар кеүек иң юғары һөҙөмтәләр күрһәтер тип ышанабыҙ».
http://www.bashinform.ru/news/1147217-rustem-khamitov-o-perspektivakh-futbolnogo-kluba-ufa-i-khokkeynoy-komande-salavat-yulaev/


text:
Саентология
Саентоло́гия (ингл. scientology, лат. scio белем һәм бор. грек. logos белем, һүҙ — «белемдең белеме») — практик дини фәлсәфә. Нигеҙләүсе - Лафает Рональд Хаббард. 1951 йылда көҙөн Рон Хаббард шундай һөҙөмтәгә кила: кеше - әруах. Беренсе сиркәү 1954 йылда барлыҡҡа килә.
Йөкмәткеһе
Хоҙай Саентологияла[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Хоҙай Саентологияла "һигеҙенсе дина́мика" тип атала. Беренсе динамика - кеше үҙе, икенсе динамика - кешенең ғаиләһе (бала үҫтереү, ир-ҡатын мөнәсәбәте), өсөнсө - берәй кеше төркөмө, дүртенсе - бөтә кешеләр, бишенсе - бөтә тере организмдар, алтынсы - бөтә тере булмаған донъя, етенсе - әруах.[1]Бөтөнләй боҙолған һәм көсһөҙләнгән культураларҙан башҡа донъя тарихында һәр бер йәмғиәт Юғарғы Зат барлығын раҫлаған тип Хаббард яҙа.[2]Саентологияла Хоҙайға ҡарата догмалар юҡ.[3]
Саентология сиркәүҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Буклет Рон Хаббард "Динамики жизни"
- ↑ Китап Рон Хаббард "Наука выживания"
- ↑ Китап "Что такое Саентология?"
Cаентологтар өсөн рәсми әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Китап "Что такое Саентология?" (рус.)
- Китап "Саентология, книга в картинках" (рус.)
- Китап "Саентология, основы жизни" (рус.)
Тышҡы һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Саентологияны тәнҡитләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Раздел «саентология» на сайте Центра св. Иринея.
- Саентология — досье на саентологию на сайте Мир Религий.
- Джон Атак. «Кусочек синего неба: Разоблачение дианетики, саентологии и Л. Рона Хаббарда».


text: Бөйөк Ватан һуғышы башланырҙан бер йыл ғына алда Башҡортостан Яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе, прозаик һәм драматург Низам Ҡәрип: “...Кәрәк булһа, пероны штыкка алыштырырға ла әҙербеҙ”, –тип яҙа һәм һуғыш башланғандың беренсе көнөндә үк үҙе теләп фронтҡа ебәреүҙәрен һорай. Был ғариза 1941 йылдың 27 июнендә яҙыусыларҙың партия ойошмаһында тикшерелә. Ойошма секретары Сәғит Мифтахов биргән характеристикала Низам Ҡәриповтың сәйәси яҡтан киң ҡарашлы, идеологик яҡтан тәртипле, тотанаҡлы, түҙемле кеше булыуы әйтелә.


text:
Милләт-ара татыулыҡ йылына арналған эмблеманы эшләүгә конкурс
Башҡортостанда Милләт-ара татыулыҡ йылы эмблемаһын эшләүгә ижади конкурс старт алды. 1 марттан 1 апрелгә тиклем республика Президенты Хакимиәтендә эмблеманың график проекттары формаһында конкурс эштәре ҡабул ителә.
Конкурста төбәктә йәшәгән һәр кеше ҡатнаша ала.
Эштәр электрон йәки ҡағыҙға төшөрөлгән формала булыуы мөмкин. Эмблема эскиздары аҫтында идеяны тасуирләгән аңлатмалы яҙыу булырға тейеш. Дәғүәселәргә шулай уҡ үҙе тураһында тулы мәғлүмәт бирергә кәрәк: фамилияһы, исеме, атаһының исеме, эшләгән йәки уҡыған урыны, индексы менән почта адресы, бәйләнеш телефоны, e-mail.
Конкурста ҡатнашыусылар еңгән осраҡта үҙе тәҡдим иткән эмблема проектын БР Президенты Хакимиәтенә файҙаланырға рөхсәт итеү һәм артабан тейешле килешеү төҙөү тураһында яҙма ризалыҡ бирергә тейеш.
Эштәр 450101, Өфө, Туҡай урамы, 46, Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте («Конкурсҡа» билдәһе менән) адресы буйынса ҡабул ителә.
Белешмәләр өсөн телефон: + 7 (347) 250-02-06.
Электрон адрес: prps@presidentrb.ru


text:
Төбәк башлығы: «Өфөләге Мосолмандар үҙәге йәмғиәтте экстремизмдан һаҡлауҙа төп идеологик роль уйнай»
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының IX съезында сығыш яһаны, сара 13 октябрҙә Өфөнөң Конгресс-холында үтте. Республика башлығы билдәләүенсә, был форум илдең барлыҡ мосолмандары өсөн мөһим ваҡиға булып тора.
– Рәсәйҙә 20 миллионға яҡын мосолман йәшәй һәм илебеҙ ислам донъяһының айырып алғыһыҙ өлөшө булып тора. Православие менән бер рәттән, ислам Рәсәй дәүләтенең нигеҙен тәшкил иткән дин булып тора, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Өфөләге Мосолмандар үҙәге йәмәғәт, мәғрифәтселек, хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеп, бер дин кешеләрен берләштереп кенә ҡалмай, йәмғиәтте дини экстремизм кеүек ҡурҡыныс сирҙән һаҡлауҙа төп идеологик роль уйнай.
Башҡортостан Президенты билдәләүенсә, бөгөнгө еңел булмаған заманда дошманлыҡ һәм нәфрәт таратҡан радикаль идеологиялар киң ҡолас йәйә.
– Терроризм тупаҫлыҡ хөкөм иткән ерҙә тарала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы. – Халыҡ араһында аң-белем таратыу йәһәтенән Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратына ҙур өмөт бағлайбыҙ. Унан да бигерәк, хәҙер дини берләшмәләр үҙҙәренең белем биреү системаһын үҫтереү мөмкинлегенә эйә булды.
Бөгөн мосолмандарға белем биреүҙә ярҙам итеү буйынса федераль программа тормошҡа ашырыла, Ислам белеме һәм мәҙәниәтенә ярҙам итеү фонды булдырлған. Башҡортостанда ғына биш мосолман уҡыу йорто бар. Уларҙың иң ҙуры – Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратының Рәсәй ислам университеты.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Ислам дине нигеҙҙәренә электрон саралар, Интернет, заманса интерактив белем биреү саралары ярҙамында ла өйрәтергә кәрәк. Бөгөнгө муллалар дини тәғлимәтте генә түгел, фән һәм техниканың алдынғы йүнәлештәрен дә яҡшы белергә тейеш.
Бөгөн йәштәр менән эшләүҙе көсәйтеү айырыуса мөһим, тине республика башлығы үҙенең сығышында.
– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йәштәр араһында суицид, алкоголизм, наркомания, енәйәтселек, психик ауырыуҙар һәм башҡа кире күренештәрҙең артыуы күҙәтелә. Бындай социаль проблемалар менән көрәштә мосолмандар, илдең башҡа дини конфессиялары кеүек үк, үҙ һүҙен әйтергә тейеш. Был йәһәттән ислам менән дәүләт мәнфәғәттәре, әлбиттә, тулыһынса тап килә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бынан тыш, һуңғы ваҡытта илдең төрлө төбәктәредә, шул иҫәптән беҙҙең республикала, провокаторҙар күбәйә. Уларға ҡаршы көрәшеү беҙҙең, йәғни дәүләттең, йәмәғәт ойошмаларының, дини берләшмәләрҙең уртаҡ бурысы булып тора. Һәм был эшмәкәрлеккә республикала айырым иғтибар бүленә.
Һүҙ аҙағында Рөстәм Хәмитов Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты эшмәкәрлегенә ҙур өлөш индергәне өсөн уның етәксеһе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдинға рәхмәтен белдерҙе.


text:
- Подробности
- Просмотров: 202
СӘЛИХОВ Яхъя Шәрәф улы [1893, Һамар губ. Быҙаулыҡ өйәҙе Ҡыҙыл Мәсет а. (Ырымбур өлк. Тоцк р‑ны) — 27.11.1937, Мәскәү], Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Реаль уч‑щены (Быҙаулыҡ ҡ.), Яңы Александровка а.х. ин‑тын (Харьков ҡ., 1916) тамамлаған. 1916—17 йй. рус армияһында, подпоручик. Быҙаулыҡ өйәҙе земствоһында эшләгән. 1917 й. июленән Башҡорт мәркәз шураһы башҡарма ком‑тында, нояб. Һамар губернаһы башҡорттарынан Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалығына кандидат. 1918 й. авг. алып Башҡорт хөкүмәтенең урман бүлеге, сент. — агрономия бүлеге мөдире. 1919 й. мартынан Көнсығыш фронттың 1‑се армияһында Башҡортостан хәрби‑революцион комитеты вәкиле. Май айынан АСБР‑ҙың финанс (бер үк ваҡытта Башҡ‑н ХХС‑ы рәйесе вазифаһын башҡарыусы), сент. — игенселек халыҡ комиссары. 30‑сы йй. Степан Разин ис. Ленинград һыра ҡайнатыу з‑дында эшләй. Репрессиялана, атыла (1937). 1991 й. аҡлана.
А.Ш.Ярмуллин
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Өфөлә «Йылдың иң яҡшы табибы» республика конкурсы еңеүселәре бүләкләндеФото: Андрей Старостин
Өфөлә «Йылдың иң яҡшы табибы» республика конкурсы еңеүселәре бүләкләнде
Өфөлә «Йылдың иң яҡшы табибы» республика конкурсы еңеүселәре бүләкләндеФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 18 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Өфөлә «Йылдың иң яҡшы табибы» республика конкурсы еңеүселәре тәбрикләнде. Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан Ғ.Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының «Медик» мәҙәниәт һарайында һөнәрҙәре буйынса иң яҡшыларҙы бүләкләү тантанаһы уҙҙы.
Маҡтаулы исемгә бөтә республиканан 85 табип дәғүә итте. Улар 30-ҙан ашыу номинацияла билдәләнде. Кандидаттарҙы һайлап алғанда уларҙың һөнәри һәм шәхси сифаттары, тәжрибәһе, ҡаҙаныштары, коллегаларының һәм пациенттарҙың баһалауы иҫәпкә алынды.
Лауреаттарҙы ҡотлап, Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Әнүәр Бакиров, был наградалар – коллегаларҙың һәм пациенттарҙың һөнәри ҡаҙаныштарға юғары баһаһы, тип билдәләне. Бөгөнгө көндә тармаҡта үҙ эшенең оҫталары эшләй, улар һәр ваҡытта ярҙамға килергә һәм кеше ғүмерҙәрен ҡотҡарырға әҙер, тине ведомство башлығы.
Бүләкләнеүселәр араһында Республика балалар клиник дауаханаһының табип-нефрологы Фәриҙә Саҡаева менән Өфөнөң 8-се ҡала клиник дауаханаһының табип-урологы Фәид Шакиров бар. Улар «Һөнәргә тоғролоҡ өсөн» номинацияһында билдәләнде.
Республика балалар клиник дауаханаһының табиптар бригадаһы: табип-хирург Артем Неудачин, балалар хирургияһы кафедраһы доценты (ассистент) Гүзәл Латипова, врач-хирург (ассистент) Фәрис Миңғолов, табип-анестезиологтар-реаниматологтар Рөстәм Бәҙертдинов һәм Эльвира Мансурова «Кеше ғүмерен ҡотҡарған уникаль операция яһаған өсөн» номинацияһына лайыҡ булды.
Шуны билдәләп үтергә кәрәк: Республика балалар клиник дауаханаһының баш табибы Рөстәм Әхмәтшин «Иң яҡшы медицина ойошмаһы етәксеһе» номинацияһында еңеп сыҡты.
Республика конкурсында еңеүселәрҙең эше Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы иғлан иткән бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнашыу өсөн ебәреләсәк.
Быйыл конкурс комиссияһы «Венера Ҡарамышева иҫтәлегенә медицина темаһына яҙышыусы иң яҡшы журналист» номинацияһын булдырҙы. Унда «Рәсәй гәзите»нең Өфө филиалы хәбәрсеһе Тамара Пересыпкина еңеү яуланы.


text:
Виктор Гончаренко «Өфө» футбол клубының баш тренеры итеп тәғәйенләнде Фото: клубтың рәсми сайтынан
Виктор Гончаренко «Өфө» футбол клубының баш тренеры итеп тәғәйенләнде
Виктор Гончаренко «Өфө» футбол клубының баш тренеры итеп тәғәйенләнде Фото: клубтың рәсми сайтынан
ӨФӨ, 2016 йыл, 7 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дмитрий Слезин/.
Виктор Гончаренко «Өфө» футбол клубының баш тренеры вазифаһына тәғәйенләнде. Өфө клубының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, килешеү ике йылға иҫәпләнгән, уны артабан оҙайтыу мөмкинлеге бар.
Быға тиклем Белоруссия белгесе ЦСКА профессиональ футбол клубында баш тренер вазифаһын биләгән, команда 2015/2016 йылдар миҙгелендә Рәсәй чемпионатында алтын миҙал яулаған.
Баш тренер сифатында БАТЭ (Борисов, Белоруссия), «Кубань» (Краснодар) һәм «Урал» (Екатеринбург) командалары менән эшләгән.
18 июндә, ҡыҫҡа ваҡытлы ялдан һуң, Өфө командаһын яңы баш тренер менән таныштырыу була.


text:
- Подробности
- Просмотров: 351
ЛОБАСТОВА Светлана Александровна (14.9.1949, Өфө), физик. Техник ф. канд. (1990). БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1971) Архангел урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1973 й. алып БДУ‑ла эшләй: 1985 й. башлап өлкән ғилми хеҙм‑р, 1998 й. — килешеү нигеҙендәге фәнни тикшеренеүҙәр етәксеһе. Фәнни эшмәкәрлеге туң ер тоҡомдарының йылылыҡ физикаһы һәм механикаһы, геоэкологик мониторинг проблемаларына арналған. Л. тарафынан арктик һәм субарктик терр‑ялар өсөн тәбиғи-техник системаларҙа битләүҙәге физик‑геокриологик процестар тикшерелә һәм классификациялана, криолитозона ерҙәрен һаҡлауҙың, дисперслы нефть системаларын ҡулланыуҙың фәнни нигеҙҙәре эшләнә, нефтле структура булдырыусы “В” универсины сығарыла һәм “Уфанефтехим” берекмәһендә уны етештереү үҙләштерелә. Ер тоҡомдарының термоэрозия йырынын һәм эрозияға ҡаршы ныҡлығын яҡшыртыу, тундра ерҙәрен һаҡлау һәм яңыртыу б‑са тикшереү ысулдары автоюлдар, үткәргес торбалар һ.б. төҙөүҙә ҡулланыла. 90‑ға яҡын фәнни хеҙмәт һәм 7 уйлап табыу авторы. РФ Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге пр. лауреаты (2004).
Хеҙм.: Экологические основы землепользования при освоении и разработке газовых и газоконденсатных месторождений Крайнего Севера. М., 2000 (авторҙ.); Эколого‑экономическое управление охраной окружающей среды. М., 2003 (авторҙ.).
И.Л.Хәбибуллин
Тәрж. Г.Ю.Ғатауллина


text:
Рөстәм Хәмитов: «Магазинға ингәс, хаҡтарға мониторинг үткәрәм»
ӨФӨ, 2015 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә аҙыҡ-түлеккә, шул иҫәптән шәкәргә хаҡтар нигеҙһеҙ арттырыла тип билдәләне.
Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры Александр Васильев төп туҡланыу продукттары хаҡтарына мониторинг үткәреү айырыуса йәшелсә-емештәрҙең ҡиммәтләнеүен күрһәтте тип хәбәр итте. Бер айҙа кәбеҫтәнең килограмы — 18,8, һуған 22,4 процентҡа артҡан. Шулай уҡ балыҡ — 15, шәкәр 7,3 процентҡа ҡыйбатланған. Шәкәргә хаҡтың артыуын министр Рәсәйҙәге шәкәр заводтары ҡорамалдарының сит илдә эшләнеүе һәм кредитҡа һатып алыныуы менән аңлата. Предприятиеларҙың кредиттарҙы элекке хаҡ менән хеҙмәтләндерергә хәленән килмәй.
— Шәкәргә хаҡ нигеҙһеҙ күтәрелгән, тип иҫәпләйем, — республика Башлығы министр менән килешмәүен белдерҙе. — Уңыш һәйбәт, заводтар әллә ҡасан төҙөлгән, ҡорамалдарҙың валюта кредиттарына бер ниндәй ҙә ҡыҫылышы юҡ.
Рөстәм Хәмитов Иҡтисади үҫеш министрлығына хәлдәрҙең торошон теркәргә генә түгел, ә хаҡтарҙың артыуына юл ҡуймау өсөн саралар күрергә кәрәк тип билдәләне.
— Магазинға ингәс, хаҡтарға мониторинг үткәрәм. Ҡайһы бер сауҙа селтәрҙәре үҙҙәренең өҫтөнлөклө шарттары менән артыҡ файҙаланыуҙарын күрәм. Көрсөк мәлендә кешеләр ҡулланыуға яраҡһыҙ продукция һатып, хаҡтарҙы күтәреп кеҫәһен ҡалынайтырға тырыша. Ҡаты контроль булырға тейеш, — тине төбәк етәксеһе.


text:
Алтей үләне
Алтей үләне (лат. Алте́й лека́рственный, лат. Althaéa officinális) — гөлнәфис сәскәлеләр ғаиләһенә ҡараған күп йыллыҡ үҫемлек. Бейеклеге 1,5-ға етә, июнь-август айҙарында алһыу-көрән төҫтә сәскә ата, орлоғо июль-августа өлгөрә. Европа, Азия һәм төньяҡ Африкала үҫә. Башҡортостанда алтей үләне һирәк осрай. Уны нигеҙҙә Ағиҙел, Дим, Өршәк йылғалары буйҙарында осратырға мөмкин. Йылға ярҙарында, туғайҙарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа үҫә. «Ҡыҙыл китап»ҡа индерелгән.
Химик составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Тамырҙарында организм өсөн файҙалы бик күп матдәләр бар: крахмал (до 37 %), лайлалы матдәләр (до 35 %), пектин (11—16 %), шәкәр (8 %), каротин, лецитин, фитостерин, минераль тоҙҙар һәм майҙар (1—1,5 %). Шулай уҡ, кеше организмы өсөн алмаштырғыһыҙ, үтә кәрәкле, йәғни, һис шикһеҙ аҙыҡ менән инергә тейешле (незаменимые) аминокислоталар, мәҫәлән, аспарагин (2 — 19,8 %) һәм бетаин (4 % -ҡа тиклем) бар.
Япраҡтарында лайлалы матдәләр, эфир майҙары, масло, аскорбин кислотаһы, каротин бар.
Орлоҡтарындағы майҙар олеин (30,8 %), a-линол (52,9 %); a-линолен (1,85 %) һәм B-линолен кислоталары (0,65 %) сығанағы булып тора.
Көлө фосфат тоҙҙарына бай[11].
Шифаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дауалау өсөн алтей үләйенең тамыры һәм тамырһабағы ҡулланыла. Уларҙың составында аспарагин кислотаһы, С витамины, каротин, глюкоза шәкәре һ.б. биологик актив матдәләр бар.
Үҫемлектең япрағы менән сәскәһендә лә бер аҙ шифалыҡ сифаты бар. Сәсеп үҫтерелгән алтей үләне тамыр һәм тамырһабагы икенсе «йәшендә», көҙгөһөн ҡаҙып алына һәм һалҡын һыуҙа йыуып, ҡояш төшмәгән урында, йә 35-40 градус температуралы һүнгән мейестә киптерелә. Тиҙерәк кипһен өсөн эре тамырҙар буйға киҫкеләнә.
Әҙер дарыу ғәҙәттәгесә һаҡлана. Ул өс йыл буйы үҙ шифаһын юғалтмай.
Алтей үләйенең япрағы һәм сәскәһе үҫемлек сәскә ата башлаған мәлдә йыйып, кисекмәҫтән киптереүҙе талап итә. Бының өсөн ҡояш төшмәгән урын булһын, дарыу йоҡа итеп йәйелһен һәм йыш әйләндерелһен. Һаҡлау ғәҙәттәгесә.
Алтей үләйенең тамыры һәм тамырһаһағынан әҙерләнгән төнәтмәне тын алыу юлдары, үпкә шешкәндә, ашҡаҙандың әселеге артыу менән үткән гастрит, ашҡаҙан һәм бөйән эсәгенең сей яра (язва) ауырыуы булғанда ҡулланырға кәңәш ителә.
Төнәтмәне әҙерләү: 1 аш ҡалағы киптереп ваҡланған дарыу матдәһен 1 стакан һалҡын һыуға һалып, бүлмә шарттарында өҫтө ябыҡ килеш 1 сәғәт тоторға кәрәк. Төнәтмәне көнөнә 1 −5 тапҡыр, ашар алдынан, 1 аш ҡалағы эсергә.
Алтей үләйенең тамыры һәм тамырһабағынан ҡайнатма ла әҙерләргә мөмкин. Дарыу һәм һыу шул уҡ нисбәттә алына, 20 минут ҡайнатырға. Үрҙә һанап сыҡҡан ауырыуҙарҙан ҡабул итергә.
Алтей үләненең япрағы һәм сәскәһенән әҙерләнгән төнәтмә, нигеҙҙә, ауыҙ эсен сайҡатыу өсөн дә ҡулланыла. Төнәтмәне әҙерләү: 1 аш ҡалағы кипкән дарыу үләнен 1 стакан ҡайнар һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш йылы урында 1 сәғәт тоторға кәрәк.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 895. Althaea officinalis L. — Алтей лекарственный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 550. — ISBN 9-87317-128-9
- Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. ISBN 5-295-01499-1


text:
28-03-2018, 17:08 / Һаулығың-байлығың
Табип тигән бѳйѳк исем бар
Дауахана тигән юлды һәр кем юҡ-юҡ та тапай... Табипҡа инер алдынан бөтәһе лә унан яҡшы хәбәр алып сығырына ышана һәм өмөтләнә... Изге лә, ауыр ҙа, кеше ғүмере өсөн яуап биргән һөнәрҙе үҙ иткән, уны намыҫлы аҡлаған, яҡындарының, таныш һәм таныш түгел кешеләрҙең һаулығын тикшереүҙән тыш, дөрөҫ диагнозлау һәләтенә эйә булған, дауалау процестарын яҡшы белгән табиптар алтынға бәрәбәр. Йөйәк ауылында ғүмер иткән Абдулла Мөхәмәт улы МИҺРАНОВ был исемде ғорур йөрөткән, ауылдаштары араһында хѳрмәткә, ихтирамға лайыҡ кешеләрҙең береһе....


text:
BitGo тулыһынса ышана ала көйләнә ашыу компанияны $актив 12 млрд
BitGo, институциональ инвесторҙар өсөн валюта һанлы ҡарары хәүефһеҙлеге өлкәһендә лидер., иғлан, уның тулыһынса һатып алыу тураһында килешеү төҙөү компанияһы короле тип ышанам, Көньяҡ Дакота – компания тулыһынса ышана ла көйләнер $12 актив миллиард.. Ғәҙәти шарттарҙа интернетҡа ябырға тейеш, һәм яраштырыу.
"Глобаль баҙарҙарҙа хәл ждет аҙағында аҙағында финанс, валюта һаҡлаған өсөн бирелә ул цифрлы технологиялар, шулай уҡ сараларҙы үтәүгә контролде һәм хоҡуҡтары, портфеле өсөн интеграция кәрәк. төп финанс"
Һалым кодексының барлыҡ талаптарына яуап бирә ышаныс ҡулланыу короле 408 квалификациялы һаҡлаусылар булараҡ, инвестиция акт булараҡ билдәләнә кәңәшсеһе. 1940. Был хеҙмәте траст компанияларының хеҙмәттәренә кастодиальный, валюта менән бер рәттән, хәүефһеҙлек һаҡлау программа менән тәьмин итеүсе цифрлы bitgo, тулы ғына стек менән бергә эшләй., институциональ инвесторҙар продукция етештереү һәм инвестициялар күләме буйынса ҡунаҡхана валютаһын һаҡлау өсөн цифрлы онлайн.
“Киләсәктә продукцияһы һәм төҙөлөш bitgo короле – бөтә инвесторҙар һәм контролдең яңы технологик хәүефһеҙлек өйләнә.”
Юххди-ға штраф түләргә менән ҡаҙағстанда һынау bitcoin
Юххди-ға штраф түләргә мөмкинлек бирә ҡаҙағстан менән криптовалюта. Һәм мобиль кушымталар OKauto.kz ҡушымта сервис уңышлы нигеҙ һалыусыларҙың береһе һыналған инде. – А. Shaykhislam. Әммә, автор сервис, тип һыҙыҡ өҫтөнә функциялы әлегә яңы һынау режимында эшләй..
ПДД боҙған өсөн штраф түләү мөмкинлеген уйларға тормошҡа ашырыу дәүләт криптовалюта bitcoin..
Был өҫтәмә түләүһеҙ, штрафтарын тикшереү һәм хеҙмәт күрһәтеү тураһында мөрәжәғәт, башҡалар араһында.
Был’s тора, тип билдәләне ҡаҙағстандың рәсми статусы криптовалюта юҡ., аҡса һанарға ла, улар, финанс инструменттар.
Рәсәй закон проекты тәҡдим криптовалюта
РФ финанс министрлығы менән баҫтырылған закон проектында “Финанс Активтарынан Килгән Цифрлы”, Рәсәй криптовалюта ул легитимировать саҡыра..
Цифрлы ҡарап актив финанс министрлығы финанстар “электрон төр күсемһеҙ милек., шифрлау ярҙамы менән ойошторолдо. (криптографик) тимәк.”
Жетон биржаһы аша ғына алмаштырып йәки башҡа махсус криптовалюта һеҙ һум аласаҡ – “финанс активтары алмашыуҙың электрон операторы”.
Рәсәй ғына теркәлгән юридик берәмек., юҡ закондарын аңлатыу һәм. 39-ФЗ “Ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙары” йә юҡ. 325-ФЗ “Аукцио н ойоштороласаҡ.” шундай оператор булып мөмкин..
Үҙәк банк счеты асыу һәм алып барыу тәртибе билдәләнгән булырға тейеш.
Жетон алыуға теләйем яйға ғына, уларҙы файҙаланыу өсөн компания һум аҡса йыйыу өсөн, финанс министрлығы иҫкәртә.
Министрлығы, тип иҫәпләргә ярамай криптовалюта ябай һатыу тыйыла, сөнки кире осраҡта законһыҙ бизнес. “хәрәкәте” был баҙарҙа.
Шулай уҡ документтар булыуын билдәләне смарт-контракт һәм майнинг, эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген тормошҡа ашырыу өсөн компенсацияға алмаштырыу йәки криптовалюта тикшереүҙе ойоштороу була.. Түләгән һалым ниндәй булырға шахтер эшмәкәрлеге, күрһәтеү.
Әгәр документ дәүләт думаһына өс уҡыу үтә., һәм рф федерация советы хупларға һәм президент ҡул ала., был мәжбүрилек 90 рәсми көндән һуң уны кисектермәй. Фекер алышыу барышында закон проектын парламент үҙгәрештәр индерергә мөмкин..
Яңылыҡтар Блокчейн 26 Ғинуарҙа 2018
Авторы: Сара Бауэр


text:
Бөгөн – Бөтә донъя айыҡлыҡ көнө
Бөгөн, 3 октябрҙә, донъяның күпселек илдәрендә Айыҡлыҡ көнө билдәләнә. Был байрамдың килеп сығыуы менән беҙ донъя айыҡлыҡ хәрәкәтенең билдәле эшмәкәре Джон Финчҡа бурыслы. Ул бөтә ғүмерен кешеләрҙе айыҡ тормошҡа йәлеп итеүгә һәм алкоголле эсемлектәрҙе һатыуға ҡаршы көрәшкә бағышлаған.
Был көндө күпселек илдәрҙә мәғлүмәти саралар, акциялар һәм конференциялар үткәрелә, фильмдар күрһәтелә, алкоголле эсемлектәрҙең зыяны хаҡында брошюралар таратыла.
Башҡортостандың айыҡлыҡ хәрәкәте активистары ла ситтә ҡалмай. «Башинформ» агентлығына «Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәтенең рәйестәше Ренат Зәйнуллин хәбәр итеүенсә, «Айыҡ Башҡортостан» инициативаһы буйынса бөгөн Рәсәйҙең күпселек төбәктәре онлайн режимда Айыҡлыҡ көнөн күрһәтәсәк. Тапшырыу Өфө ваҡыты менән 20 сәғәттә башланасаҡ.
Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Магнитогорск, Екатеринбург, Санкт-Петербург, Мәскәү, Силәбе, Түбәнге Новгород, Новосибирск, Дондағы Ростов, Иваново кеүек ҡалаларының сәләмәт тормошто пропагандалаусы йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре бөгөн Өфөлә йыйыласаҡ, улар тематик фильмдар ҡараясаҡ һәм «2011 йылғы айыҡ ауыл» республика конкурсы йомғаҡтарын тикшерәсәк.


text:
Баш ҡалала «Евро-Өфө-Азия» мода форумы старт ала
25-26 апрелдә Өфөлә «Евро-Өфө-Азия» мода форумы старт ала. Сара Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетында үтәсәк.
Форум йәш таланттаҙы асыҡлау, улар өсөн артабан ижади һәм профессиональ йәһәттән үҫешеү өсөн мөмкинлектәр булдырыу, эшкә урынлаштырыуҙа ярҙам күрһәтеү маҡсатында ойошторола.
Парикмахерҙар конкурсы – Өфө дәүләт технология һәм дизайн колледжында, модельер-дизайнерҙар бәйгеһе — Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетында үтәсәк.
Форумда еңеүселәрҙе наградлау тантанаһы 26 апрелдә М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында үтә, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика идаралығынан.
Башлана — 18 сәғәттә.


text:
Краснокама районында «Шәжәрә байрамы» үтәсәк
17 сентябрҙә Краснокама районында «Шәжәрә байрамы» үтәсәк. Байрам көнөндә бер нисә нәҫелгә презентация үткәреләсәк. Был Харисов – Мәлиховтар, Закировтар, Шәмсеғәлиевтар, Ғәлиевтар, Ғәзизовтар, Солтановтар, Сюткиндар һәм Тимеровтар ғаиләләре. Байрамға шулай уҡ Башҡортостандың Тәтешле, Яңауыл, Илеш, Ишембай райондарынан һәм Татарстандың Аҡтаныш районынан гәрәй ырыуы вәкилдәре лә саҡырылды, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Республика халыҡ ижады үҙәгенән.
Йола буйынса һәр ғаилә үҙенең тирмәһен ҡуясаҡ. Тирмә алдында шәжәрәләр урынлаштырыласаҡ. Шулай уҡ һәр ғаилә берәр йола һәм концерт номеры күрһәтәсәк. Спорт майҙандарында был ваҡытта балалар һәм йәштәр өсөн төрлө ярыштар ойоштороласаҡ.
Бынан тыш, «Шәжәрә байрамы» сиктәрендә «Гәрәй ырыуы башҡорттары: тарихы һәм бөгөнгөһө» фәнни-ғәмәли конференция ла планлаштырыла. Уның эшендә Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Гуманитар тикшеренеүҙәр институты ғалимдары, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзалары, Үзбәкстан, Ҡаҙағстан һәм Төньяҡ Кавказ ғилми үҙәктәренән ғалим-тикшеренеүселәр ҡатнашасаҡ.


text:
Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрө майҙанының 98 проценты йыйып алынған
Башҡортостанда бөгөнгө көнгә шәкәр сөгөлдөрө майҙанының 98 проценты йыйып алынған, тип хәбәр иттеләр республика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Уртаса уңыш гектарынан 351 центнер тәшкил итә, төбәктә яҡынса 1,829 миллион тонна шәкәр сөгөлдөрө ҡаҙып алынған. Башҡортостандың шәкәр заводтарына 1,027 миллион тонна татлы тамыраҙыҡ оҙатылған, уның 586,5 мең тоннаһы эшкәртелгән.
Министрлыҡта билдәләп үтеүҙәренсә, иң күп шәкәр сөгөлдөрөн Благовар районы аграрийҙары йыйған – 312,1 мең тоннанан күберәк. Уңыш алыу буйынса улар 23 сөгөлдөр сәсеүсе район араһында беренсе булып ҡала. Быйыл бында һәр гектарҙан уртаса 439 центнер шәкәр сөгөлдөрө ҡаҙып алынған.
Бынан тыш, шәкәр сөгөлдөрөнә бүленгән майҙан ҙурлығы буйынса Әлшәй районынан ҡала Благовар районы икенсе урынды биләй – 7,1 мең гектарҙан ашыу.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда һуңғы ун йыл эсендә 2013 йылда шәкәр сөгөлдөрөнән иң мул уңыш алынған. Быға башлыса был техник культураны эшкәртеү буйынса яңы технологиялар ҡулланыу, яңы гибридлы сорттар һәм йәйҙең икенсе яртыһында яуым-төшөмдәр булышлыҡ иткән.
Төбәктең шәкәр заводтары мартҡа тиклем көсөргәнешле режимда эшләйәсәк тип көтөлә, сөнки уларҙың һәр ҡайһыһына 600 мең тонна самаһы татлы тамыраҙыҡ эшкәртергә тура киләсәк.
Аграр ведомствола билдәләүҙәренсә, республиканың был продуктҡа эске ихтыяжын тәьмин итеү өсөн 220-230 мең тонна шәкәр етерлек буласаҡ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 795
СИНТАКСИС (гр. syјntaxis — теҙелеү, тәртип), 1) конкрет телдәргә хас булған телмәр берәмектәрен булдырыу саралары һәм ҡағиҙәләре; 2) грамматиканың телмәрҙе тыуҙырған процестарын: һөйләм эсендә һүҙҙәрҙең ярашыу һәм килеү тәртибе, ш. уҡ телдең автоном берәмеге һәм фекерҙең текстың өлөшө булараҡ һөйләмдең дөйөм үҙенсәлектәрен өйрәнгән бүлеге. Бүлектәре: һүҙҙең ярашыу мөмкинлектәрен, уларҙы тормошҡа ашырыу ысулдарын һәм улар аңлатҡан мөнәсәбәттәрҙе өйрәнгән һүҙ төркөмдәре С. (һүҙбәйләнеш, һүҙ эргәһендәге бәйләнештәр, синтагматик С.); эске структураһын, коммуникатив типтарын, предикативлығын һәм модаллеген, семантикаһын һәм ябай, ҡушма һөйләмдәрҙең бөтөн предикатив һәм полипредикатив берәмеген, ш. уҡ ҡушма һөйләмде формалаштырған төр һәм ысулдарҙы синонимик үҙгәртеп ҡороусы һөйләм С.; актуаль С.; текст С. Шулай уҡ категориаль С., функциональ С., структур С., һыҙма С., интонацион С. (микросинтаксис), коммуникатив С., семантик С. (макросинтаксис) һ.б. айыралар.
Һүҙбәйләнеш, эйәртеүле грамматик бәйләнеш: ярашыу, башҡарылыу йәки йәнәшәлек м‑н бәйләнгән ике йәки күберәк һүҙҙәрҙән яһалған синтаксик конструкция. Башҡорт телендә ярашыуҙың нигеҙендә һүҙбәйләнеш компоненттарының зат һәм һан формаһында тап килеүе ята: “мин уҡыйым”, “һеҙ уҡыйһығыҙ”. Башҡарылыуҙа компоненттарҙың береһе, ҡағиҙә булараҡ, исем м‑н килгәне, ниндәй ҙә булһа килеш формаһында килә; башҡарылыуҙың ҡылым, исем, рәүеш һ.б. төрҙәрен айыралар: “атайым менән һөйләшеү”, “уларға кәрәк”. Йәнәшәлек бәйләнештәре формаль күрһәткестәре булмаған компоненттарҙың семантик мөнәсәбәттәре базаһында ойоша: “ҡыҙыҡлы китап”, “уҡырға теләк”. Төрки телдәрҙә һүҙбәйләнештәрҙең үҙенсәлекле тибын — изафетты айырып йөрөтәләр. Һүҙбәйләнештәр ш. уҡ төп компоненттың билдәле бер һүҙ төркөмөнән килеүенә ҡарап классификациялана; башҡ. телендә исем һәм ҡылым типтары киң таралған.
Һөйләм, коммуникатив мәғәнәһе, модаллеге һәм предикативлығы булған миним. берәмек. Һөйләмдең структур‑семантик компоненттары системаһына (һөйләм киҫәктәренә) эйә (хәрәкәтте йәки билдәне йөрөтөүсе), башҡ. телендә исем, алмаш, исем ҡылым һ.б.; хәбәр (хәрәкәт, үҙенсәлек йәки хәл‑торош) — ҡылым, исем, сифат, рәүеш, модаль һүҙҙәр һ.б.; аныҡлаусы (билдә, һан, эйәлек һ.б.) — сифат, сифат ҡылым, һан, алмаш һ.б.; тултырыусы (хәрәкәттең объекты) — исем, алмаш, исем ҡылым, инфинитив һ.б.; рәүеш, исем, һан, сифат, зат м‑н үҙгәрмәгән ҡылым формалары, оҡшатыу һүҙҙәре һ.б. м‑н килгән хәл (ваҡыт, урын, сәбәп, маҡсат, рәүеш, сағыштырыу, кире) инә. Һөйләм тиң киҫәктәр, айырымланған эйәрсән киҫәктәр, өндәш һүҙ, инеш конструкциялар һ.б. м‑н тарҡалырға мөмкин. Баш һөйләмдәр һаны (бер составлы һәм ике составлы), ниндәй маҡсат м‑н әйтелеүе (хәбәр, һорау, өндәү), предикатив нигеҙҙәре һаны (ябай һәм ҡушма) һ.б. б‑са һөйләм типтарын айыралар. Башҡ. телендә бер составлы һөйләмдәр эйәһеҙ, мәҫ.: “Урман эсендә һалҡынса, рәхәт булып китте.”; инфинитив‑модаль: “Һәр кемде бер үлсәү менән үлсәргә ярамай.”; билдәле эйәле: “Шундай иҫкәртеүҙәр яһамауығыҙҙы үтенер инем.”; дөйөм эйәле: “Әсене татымаһаң, тәмлене белә алмаҫһың.”; билдәһеҙ эйәле: “Оҙаҡ йәшәгән өсөн генә хөрмәт күрһәтмәйҙәр.”; атама: “Ҡая өҫтөндәге иҫ киткес гүзәл күл.” һөйләмдәргә бүленә. Ҡушма һөйләмдәр теҙмә, эйәртеүле, ҡатнаш һөйләмдәргә бүленә. Шулай уҡ тиң киҫәктәр м‑н бирелгән һәм үҙенсәлекле мелодик‑ритмик ойошоуы м‑н айырылып торған ябай йәки ҡушма һөйләм булып килгән үҙенсәлекле синтаксик конструкцияны — теҙемде айыралар; күпселек фольклор әҫәрҙәрендә һәм шиғриәттә ҡулланыла. Һөйләмдә һүҙҙәрҙең тура тәртибе грамматик факторҙар м‑н билдәләнә: һүҙбәйләнештәрҙә, бәйләнеш тибына ҡарамай, эйәртеүсе һүҙ эйәреүсе һүҙҙең алдынан килә; хәбәр — эйәнән һуң, тултырыусы һәм хәл хәбәр алдынан бирелә. Һүҙҙәрҙең тура тәртибе үҙгәреүе коммуникатив (һөйләмдең актуаль тарҡатылыуы үҙенсәлектәренә бәйле) һәм стилистик (ҡара: Стилистика) факторҙарға бәйле.
Микротекст, йәки уның составында иң ҙур синтаксик берәмекте тәшкил иткән ҡатмарлы синтаксик конструкция текстың төп берәмеге, өлөшө булып һанала; тематик, ш. уҡ лексик, грамматик һәм интонацион яҡтан берләшкән үҙ аллы формалашҡан һөйләмдәр төркөмө.
Әҙәб.: С ә й е т б а т т а л о в Ғ.Ғ. Башҡорт теле: 1—2‑се тт. Өфө, 1999—2001; Т и к е е в Д.С. Основы синтаксиса современного башкирского языка. М., 2004.
Г.Ә.Басирова
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


text:
«Китап» нәшриәте башҡорт телендә мәктәп календарын сығарҙы
«Китап» нәшриәтендә 2015 йылға мәктәп календары донъя күрҙе. Унда уҡыусыларҙың тормошо тураһында мәҡәләләр, танып-белеү һәм мауыҡтырғыс мәғлүмәттәр, уҡыусыларҙың аң даирәһен киңәйтеүсе тестар, тиҙәйткестәр, йомғаҡтар, башватҡыстар бирелгән. Бөтә материалдар ҙа сағыу һүрәттәр менән биҙәлгән.
Баҫмала һөнәри байрамдарға һәм юбилей даталарына, Башҡортостандың хөрмәткә лайыҡ кешеләренең тормошона һәм эшмәкәрлегенә айырыуса иғтибар бүленгән. Ҡыҙыҡлы юморескалар, бәләкәй хикәйәләр һәм лирик шиғырҙар, файҙалы кәңәштәр, «Халыҡ табибы», «Йәш таланттар» рубрикалары уҡытыусыларға класс сәғәттәрен һәм кластан тыш сараларҙы ҡыҙыҡлыраҡ һәм һөҙөмтәлерәк ойошторорға ярҙам итәсәк.


text:
Башҡортостанда Изге Валентин көнөнә альтернатива уйлап табылды
ӨФӨ, 2016 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостанда Изге Валентин көнөнә альтернатива барлыҡҡа киләсәк. «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы»ның Стәрлетамаҡтағы бүлексәһе «Етегән» исемле яңы байрам булдырыу башланғысы менән сығыш яһаны. Уны яҙҙың тәүге көнөндә билдәләргә ниәтләйҙәр.
Байрамдың исеме осраҡлы һайланмаған. Ул ете ҡыҙ хаҡындағы риүәйәткә бәйле. Ошо легенданың варианттары бик күп. Ырыуын яҡлау өсөн ҡулдарына ҡорал алған ҡыҙҙар, һәләк булғас, күккә артылған. Аҙаҡ уларҙы Етегән йондоҙ тип атағандар.
Байрам сиктәрендә Стәрлетамаҡта иң яҡшы ҡотлау открыткаһына конкурс уҙғарыла. А.Инан исемендәге башҡорт-татар әҙәбиәте үҙәгендә «Башҡорт шиғриәте. Мөхәббәт тураһында шиғырҙар» әҙәби кафеһы эшләйәсәк. Театр-концерт берләшмәһе алдындағы майҙанда бейеү флешмобы һәм «Етегән» мәҙәни-күңел асыу программаһы ойошторола.
Байрамдың маҡсаты — тарихи хәтергә, башҡорт мәҙәниәтенә ылыҡтырыу аша әхлаҡи-эстетик мәҙәниәт нигеҙҙәрен булдырыу, ғаилә ҡороуға һәм уны нығытыуға ярҙам итеү, йәш быуынға әхлаҡи һәм рухи тәрбиә биреү.


text:
Фото:
Президентҡа – 45
Фото:
Рәсәй Президенты Дмитрий Медведевҡа бөгөн 45 йәш тула. Юғары дәүләт вазифаһында үҙенең өсөнсө тыуған көнөн ул эш сәфәре менән Сочиға барғанда ғаиләһе менән бергә үткәрергә ниәтләй.
Дмитрий Медведев 1965 йылдың 14 сентябрендә Ленинградта тыуған. Ленинград дәүләт университетының юридик факультетын һәм ошонда уҡ аспирантура тамамлаған. 1990–1998 йылдарҙа ошо вузда уҡытыу эше менән шөғөлләнә, бер үк ваҡытта Ленинград ҡала Советы рәйесе советнигы һәм Санкт-Петербург мэрияһының Тышҡы бәйләнештәр буйынса комитеты эксперты вазифаһын биләй.
34 йәшендә Дмитрий Медведев РФ Хөкүмәте аппараты етәксеһе урынбаҫары, ә һуңынан Кремль хакимиәте башлығы урынбаҫары һәм беренсе урынбаҫары була. 2003 йылдың октябрендә 38 йәшендә ул Рәсәй Президенты Хакимиәтен етәкләй.
Ике йылдан һуң Дмитрий Медведев РФ Хөкүмәте Рәйесенең беренсе урынбаҫары вазифаһын биләй. Ә 2008 йылдың мартында 42 йәшендә ул Рәсәй Президенты итеп һайлана, шулай итеп ул һуңғы 100 йылда дәүләттең иң йәш башлығы һәм донъяның иң йәш сәйәси лидерҙарының береһе була.
Үҙ сәйәси карьераһы ваҡытында Дмитрий Медведев бер нисә тапҡыр рәсми сәфәр менән Башҡортостанда булып китте.


text:
Йәйге лагерҙарҙа балалар ялын 18 көнгә ҡалдырырға ниәтләйҙәр
Башҡортостанда балаларҙың йәйге лагерҙарҙа ял итеү ваҡытын 21 көндән 18 көнгә тиклем ҡыҫҡартыу планлаштырыла. Бындай тәҡдимде Республика социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссия ултырышында БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов әйтеп ишеттерҙе.
Уның фекеренсә, бындай сара өс заезд урынына дүртәүҙе ойошторорға мөмкинлек бирәсәк, тимәк, лагерҙарҙа күберәк балалар ял итә аласаҡ. Бынан тыш, сменаларҙың оҙайлылығын ҡыҫҡартыу юлламаларҙың хаҡында ла сағыласаҡ һәм балалар ялы өсөн республика халҡының ҙур өлөшө түләй аласаҡ.
БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, Республика социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссияның координаторы Фидус Ямалетдинов та лагерҙа ял итеү осорон ҡыҫҡартыуҙы хупланы. Уның билдәләүенсә, лагерҙарҙың күбеһендә балаларҙы өс-дүрт көнгә иртәрәк ҡайтарыу практикаһы ҡулланыла. Шуға күрә лагерь сменалары оҙайлылығын ҡыҫҡартыу тәҡдиме индереләсәк. Иң мөһиме, был осраҡта Роспотребнадзор яғынан ҡаршылыҡ булмаһын.


text:
«Акбуҙатта ҡунаҡта» фольклор фестивалендә Күгәрсен районынан трио Гран-при яуланы
ӨФӨ, 2014 йыл, 23 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Көйөргәҙе районының Ермолаево ҡасабаһында «Акбуҙатта ҡунаҡта» тип аталған балалар һәм үҫмерҙәр ижадының асыҡ республика фестивале уҙҙы. Хәйбулла, Йылайыр, Ейәнсура, Күгәрсен, Көйөргәҙе, Мәләүез, Стәрлебаш, Ишембай райондарынан, Салауат, Стәрлетамаҡ, Күмертау ҡалаларынан туғыҙ ижади коллектив, 19 бейеү ансамбле һәм 16 солист башҡорт фольклорын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын, хореографияны белеүҙә һәм халыҡ йырҙарын башҡарыуҙа көс һынашты.
БР Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, фестиваль Гран-приһын «Солтанат яугирҙәре» бейеүе өсөн Күгәрсен районы триоһы яуланы. Жюри рәйесе, Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры Әхмәт Сөләймәнов ижади аралашыу даирәһендә тәжрибә уртаҡлашыу өсөн майҙансыҡ булараҡ фестиваль үткәреүҙең әһәмиәтен билдәләне.
«Акбуҙатта ҡунаҡта» фольклор фестивале тәүге тапҡыр 2012 йылда уҙғарыла. Ул үҫеп килгән быуындың халыҡсан башҡарыу оҫталығы йолаларын һаҡлау һәм үҫтереү, мәҙәни-ара диалогты үҫтереү, йәш таланттарҙы башҡорт халҡының иң яҡшы мәҙәниәт һәм сәнғәт өлгөләренә ылыҡтырыу, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың мәҙәни мираҫын һаҡлау маҡсатында уҙғарыла. Ойоштороусылары – БР Мәҙәниәт министрлығы, Көйөргәҙе районы хакимиәте һәм Күмертауҙа Республика халыҡ ижады үҙәгенең филиалы менән берлектә Республика халыҡ ижады үҙәге.


text:
Рөстәм Хәмитов түрәләрҙе «Мөмкинселектәре менән сикләнмәгән» фильмын ҡарарға йыйҙы
Башҡортостан Президенты Хакимиәтендә, «Йәй» инициатива төркөмө тарафынан төшөрөлгән, «Мөмкинселектәре менән сикләнмәгән» тигән документаль фильмдың презентацияһы уҙҙы. Киноны ҡарарға Рөстәм Хәмитов БР Хөкүмәте ағзаларын, урындағы хакимиәт башлыҡтарын, депутаттарҙы, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен саҡырҙы, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Фильм Өфөлә йәшәүсе, сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр тураһында бәйән итә. Уның геройҙары – Эльза Янабаева, Земфира Сөләймәнова, Константин Ғәлиәхмәтов һәм Ислам Баротов. Үҙҙәренең ауырыуҙарына ҡарамаҫтан, йәштәр белем ала, төрлө спорт төрҙәре менән уңышлы шөғөлләнә, улар әүҙем социаль тормошҡа йәлеп ителгән.
Проект авторҙарының әйтеүе буйынса, «улар мөмкинселектәре сикләнгән кешеләрҙең тормошо, уларҙың рух көсө, йәшәргә теләктәре, уңышлы һәм бәхетле була белеүҙәре тураһында һөйләргә тырышты».
Картинаның бюджеты – 320 мең һум, аҡса бағыусылар тарафынан йыйылған.
Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Мөмкинселектәре менән сикләнмәгән» тигән фильм шәмбе, 30 августа, эфирға сығасаҡ.Ул киске сәғәт туғыҙҙа башлана.


text:
10-01-2013, 09:40 / Мәҙәниәт
Моңло Әбделғәфи
Арҙаҡлы ауылдаштарына, яҡташтырына арнап үткәрелгән һәр кисәне Шығай мәҙәниәт йорто директоры, һүҙ оҫтаһы, яҙыусы Сәғирә Сабирйән ҡыҙы Шәрәфетдинова юғары кимәлдә ойоштора. Был юлы талантлы ауылдаштары, оҫта ҡурайсы, танылған башҡорт композиторҙарының береһе Әбделғәфи Хәлфетдиновтың тыуыуына 75 йыл тулыуға арнап ҡәҙер һәм хәтер кисәһен үткәрҙе. Шығай халҡы, Әбделғәфи ағайҙың туғандары, Сермәндән килгән ҡунаҡтар ябай ғына ауыл малайының сәнғәттә ѳлгәшкән юғарылыҡтарын нәҡ ошо кисәлә күңелдәре менән аңланы, шәм филтәһеләй тиҙ һүнгән ғүмерен йәлләп әсенде, ҡабатланмаҫ моңдарын тыңлап һоҡланды...


text:
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
ӨФӨ, 2016 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.
Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу өсөн республика ҡаҙнаһынан 341 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә. Аҡса 2020 йылға тиклем иҫәпләнгән «Башҡортостанда Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу һәм халыҡтарҙы этномәҙәни үҫтереү» махсус программаһына ярашлы бүленә.
Дәүләт программаһын раҫлау тураһындағы ҡарарға республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов ҡул ҡуйған. Документ менән рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында танышырға мөмкин.
Программа сиктәрендә «Гражданлыҡ берҙәмлеген нығытыу һәм милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыу», «Башҡорт халҡының үҙенсәлеген һаҡлау һәм үҫтереү», «Башҡортостан халыҡтарының этномәҙәни төрлөлөгөн һаҡлау» ярҙамсы программаларын тормошҡа ашырыу ҡаралған.


text:
1 июлдән эскән килеш руль артына ултырған өсөн енәйәт яуаплылығы көсөнә инә Фото: Олег Яровиков
1 июлдән эскән килеш руль артына ултырған өсөн енәйәт яуаплылығы көсөнә инә
1 июлдән эскән килеш руль артына ултырған өсөн енәйәт яуаплылығы көсөнә инә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 1 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.
1 июлдән эскән килеш транспорт сараһы менән идара иткән өсөн икенсе тапҡыр тотолған водителдәр енәйәт яуаплылығына тарттырылырға тейеш һәм 200 мең һумдан 300 меңгә тиклем штраф түләй йәки 2 йылға рәшәткә артына эләгәсәк. Яуаплылыҡ Владимир Путин ҡул ҡуйған «Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә хоҡуҡ боҙған өсөн яуаплылыҡты көсәйтеү мәсьәләһе буйынса Рәсәй Федерацияһының ҡайһы бер закондар сығарыу акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы закон менән нығытыла. Дәүләт башлығы документты 2014 йылдың 31 декабрендә хуплаған, ул бөгөн, 1 июлдә, көсөнә инә.
Иҫерек килеш рулгә ултырып, бер кешенең һәләк булыуына сәбәпсе булған водителдәр өсөн яза ҡәтғиләште: хәҙер иректән мәхрүм итеү ике йылдан да кәм булырға тейеш түгел. ТАСС хәбәр итеүенсә, шундай хоҡуҡ боҙоусыларға билдәле бер вазифалар биләү һәм эшмәкәрлек алып барыу закон тарафынан тыйыласаҡ.


text:
Өфөлә торлаҡ менән тәьмин ителгәнлек нормаһын арттырыу планлаштырыла
Торлаҡ менән тәьмин ителгәнлеккә килгәндә Өфөлә бер кешегә 20 квадрат метр тура килә. Был хаҡта Өфөлә Инвестициялар, күсемһеҙ милек һәм девелопмент форумы асылғандан һуң үткән брифингыла ҡала хакимиәтенең беренсе урынбаҫары Владислав Никитин хәбәр итте.
— Был күрһәткес илдең башҡа мегаполистары араһында күпкә түбәнерәк, — тине ул. – Бүтән ҙур ҡалаларҙа был һан бер кешегә 22,6 квадрат метр тәшкил итә.
Владислав Никитиндың әйтеүенсә, Башҡортостандың баш ҡалаһында оҙайлы перспективала торлаҡ менән тәьмин ителеш нормаһын 26,5 квадрат метрға еткереү планлаштырыла.
Бынан тыш, беренсе вице-мэр, халыҡ торлаҡ һатып алырға әҙер, әммә уларға килемдәренең түбән булыуы ҡамасаулай, тип билдәләне. Яҡын арала бер нисә социаль, шул иҫәптән ипотека программалары, шулай уҡ торлаҡтың үҙҡиммәтен кәметеү буйынса программалар әҙерләнәсәк.


text:
Рөстәм Хәмитов һәм Махмут Дживелек Төркиә менән ике яҡлы хеҙмәттәшлек тураһында һөйләштеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов һәм Махмут Дживелек Төркиә менән ике яҡлы хеҙмәттәшлек тураһында һөйләште
Рөстәм Хәмитов һәм Махмут Дживелек Төркиә менән ике яҡлы хеҙмәттәшлек тураһында һөйләштеФото: Олег Яровиков
27 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Коджаэли провинцияһының (Төркиә) «Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы» бүлексәһе рәйесе Махмут Дживелек менән осрашты.
«Беҙ Төркиә Республикаһы менән хеҙмәттәшлегебеҙҙе киңәйтеү перспективаһын юғары баһалайбыҙ. Төркиәнең Коджаэли провинцияһы сәнәғәте ныҡ үҫешкәндәрҙең береһе булғанын беләм. Беҙҙең республика Рәсәй Федерацияһының сәнәғәт производствоһында шулай уҡ мөһим урынды биләй. Был беҙҙе ниндәйҙер кимәлдә яҡынайта. Рәсәй Федерацияһында иҫәп буйынса иң ҙур республика булып торабыҙ. Беҙҙә дүрт миллион кеше, 130 милләт вәкиле йәшәй. Шул иҫәптән 300 төрөк йәшәй. Башҡортостанда йәшәүсе халыҡтар араһындағы дуҫлыҡҡа ҙур иғтибар бүләбеҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
«Беҙ Башҡортостан Президенты менән орашырға тип килдек. Республика буйынса беҙҙең сәфәр дауам итә, тағы ла барыр урындар бар. Мин республика етәксеһенә рәхмәтемде һәм хөрмәтләүемде белдерәм. Беҙ технологиялар менән алмашыныу, Башҡортостанға инвестициялар мәсьәләләре тураһында фекер алыштыҡ. Уртаҡ фекергә килеүебеҙгә һәм үҙ-ара мөнәсәбәттәребеҙҙең дауам итеүенә ышанам», — тип белдерҙе Төркиә сәйәсмәне.
Осрашыу тураһында тулыраҡ мәғлүмәт менән Башҡортостан Президентының рәсми сайтында танышырға була.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Аҡса буйынса йәшәргә өйрәнергә кәрәк. Һәр һумды һаҡлап тотонорға»
9 июлдә Рөстәм Хәмитов тәүге ярты йыллыҡта республика бюджетын үтәү йомғаҡтары һәм 2014 йыл аҙағына тиклем уның үтәлешен баһалау буйынса эшсе кәңәшмә үткәрҙе, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән.
Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, «Башҡортостан тулайым төбәк продуктының күләме, илдең бюджет системаһына һалым һәм йыйым булараҡ ингән керем буйынса алдынғы төбәктәрҙең береһе булып ҡала. Республика Рәсәй Федерацияһының 11 субъекты иҫәбендә илдең берләштерелгән бюджетында һалым табышының өстән ике өлөшөн тиерлек булдыра. Республикабыҙҙа Рәсәй Федерацияһының бөтә һалым һәм һалым булмаған табыштың ике проценттан ашыуы йәлеп ителә».
«Һөҙөмтәлә бюджет сәйәсәтен тормошҡа ашырыуҙа беҙҙең өсөн, иң тәүҙә, тотороҡлоҡ, планлылыҡ, тигеҙлелек мөһим. Шул уҡ ваҡытта, тышҡы һәм эске баҙарҙа урынлашҡан хәл менән илдең юлығыуы ихтимал хәүеф иҫәпкә алынырға тейеш. Ул көнбайыш илдәре яғынан санкцияларға, ватан иҡтисадының реаль секторында үҫеш темптарының билдәле бер әкренәйеүенә ҡағыла», тип билдәләне ул.
Төбәк башлығының әйтеүе буйынса, «был һәм башҡа факторҙар бюджетыбыҙҙың табышында сағылыш таба. Беренсе ярты йыллыҡ эсендә республиканың берләштерегән бюджетына 60 миллиард һум самаһы, дөҫөрәге, 59,6 миллиард һалым һәм һалымға ҡарамаған табыш ингән. Уҙған йылдың ошо уҡ осорона үҫеш 4,1 процент тәшкил иткән. Ул ил һәм Волга буйы федераль округы буйынса уртаса күрһәткестәрҙән түбәнерәк. Һалымдарҙың инеү иҫәбенә генә эш хаҡын, социаль объекттар төҙөлөшөн, ул объекттарҙы ҡарауҙы финанслайбыҙ. Һәм һалым йыйыу, һалымдарҙың инеүен арттырыу буйынса был эштә ситтән күҙәтеүселәр булмаҫҡа тейеш. Был өлөштә нисек эшләгәнебеҙҙән граждандарыбыҙҙың етешлеге тора. Һалым пландарына ҡарата беҙ яҡынса 4-4,5 миллиард һум йыйып бөтөрмәйбеҙ. Был бик күп. Икенсе ярты йыллыҡҡа беҙҙең бурыс – был артта ҡалғанлыҡты ҡыуып етеү һәм уның һис шикһеҙ үтәлешенә ирешеү».
Рөстәм Хәмитов шулай уҡ бөгөн был юҫыҡта эшләргә ҡамасаулаусы сәбәптәр тураһында үҙ фекерен белдерҙе.
«Беренсеһе, — тине республика башлығы, — ул һалым базаһын ҡыҫҡартыу. Сәнәғәт производствоһы күләмдәренең кәмеүе менән бәйле мәсьәләләрҙең булғаны аңлашылып тора. Бынан һалым базаһының ҡыҫҡарыуы килә. Артабан. Реаль иҡтисад секторында эш хаҡы фондының әҙ үҫешеүе. Беҙҙең предприятиелар эш хаҡын арттырыуҙы ҡыҫырыҡлай, кешеләрҙә экономиялай башланы. Был, һис шикһеҙ, физик шәхестәрҙең табышына һалымдарҙың инеүендә сағылыш таба.
Өсөнсө. Спирт-араҡы продукцияларын һатыу күләменең кәмеүе. Беҙ яңыраҡ ҡына был хәлде өйрәндек һәм беҙҙең баҙарҙа булған контрафакт продукттары өлөшөнөң күбәйеүен, йәшерен ликер-араҡы изделиелараның артыуын күрәбеҙ. Был күренеш менән көрәш ауырға тура киләсәк. Бында хоҡуҡ һаҡлау органдары ла, контроль-күҙәтеү структуралары ла бергә эшләргә тейеш, тармаҡ мөмкинлектәрен файҙаланырға кәрәк. Нефть эшкәртеү производствоһын модернизациялау һәм сифатлы нефть продукттарын етештереүҙе арттырыу, атап әйткәндә, «Евро-5» класы бензинын, һалымдарҙың инеүен кәметте. Бындай юғары сифатлы бензин етештереүҙә ҡыҙыҡһындырыу өсөн һалым ҡануниәтендә етештереүселәр өсөн ташламалар ҡаралған. Һәм шулай итеп ул сифатлыраҡ продукттар етештереү иҫәбенә һалым керемдәренең кәмеүенә килтерә».
Рөстәм Хәмитов һалым базаһы буйынса ла, республикала эш хаҡының үҫеше буйынса ла, ликер-араҡы продукцияларын һатыу менән бәйле йәшерен сектор баҙарынан ҡыҫырыҡлап сығарыу буйынса ла эшләргә кәрәк мөһим йүнәлештәрҙе атаны.


text:
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре ойошторола Фото: автор фотоһы
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре ойошторола
Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре ойошторола Фото: автор фотоһы
ӨФӨ, 2016 йыл, 4 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.
Шәмбе, 6 февралдә, Өфөлә ауыл хужалығы йәрминкәләре ойошторола. Дим районында Хәҡиҡәт урамы буйлап Ухтомский урамынан алып Таллин урамына тиклем автомобиль юлы эргәһендә йәшелсә, еләк-емеш, ит һәм бал һатып алырға мөмкин.
Баш ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Ухтомский, 19 («Көньяҡ» баҙары), Боровая, 14, 3-сө корпус («Юлдаш» сауҙа комплексы), Эшсе хәбәрселәр, 20 («Уңыш» сауҙа комплексы), Р. Зорге, 41 (Спорт һарайы янында), Менделеев, 205а («Башҡортостан» сауҙа үҙәге), Ҡулса, 65 («Меркурий» сауҙа-ҡунаҡхана комплексы), Баҡса, 2 («Орджоникидзе» сауҙа-күңел асыу комплексы) урамдарындағы фермер майҙансыҡтарында ауыл хужалығы продукцияһы һатыласаҡ.


text:
Фото:
РФ ауыл хужалығы министры Рәсәй ауыл йәштәре союзы лидерҙары менән осрашты
Фото:
Күптән түгел Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы министры Елена Скрынник Рәсәй ауыл йәштәре союзы һәм студент йәштәр ойошмалары вәкилдәре менән кәңәшмә үткәрҙе. Унда РФ Ауыл хужалығы министрлығының Рәсәй ауыл йәштәре союзы менән хеҙмәттәшлегенең төп йүнәлештәре тикшерелде. Башҡортостандан был кәңәшмәлә Рәсәй ауыл йәштәре союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе етәксеһе, Башҡорт дәүләт аграр университеты студенттары һәм аспиранттарының профсоюз рәйесе урынбаҫары Андрей Конов ҡатнашты.
Елена Скрынник Министрлыҡтың структура подразделениелары етәкселәренә «Рәсәй агросәнәғәт комплексын инновацион үҫтереүҙә йәштәр агробизнесы» форумын «Алтын көҙ-2010» күргәҙмәһенең төп программаһына индерергә, ә төбәк министрлыҡтарына үҙ рәсми сайттарында «электрон вакансиялар базаһы»н булдырыуҙы тәҡдим итергә ҡушты.
Министрлыҡ һәм Рәсәй ауыл йәштәре союзы дөйөм проекты менән аграр вуздарҙың иң яҡшы студенттары хаҡында мәғлүмәттәр базаһы булдырыласаҡ. Был база «Министрҙың кадрҙар резервы» тип аталасаҡ.
Кәңәшмәлә Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығының юғары уҡыу йорттары студенттар отрядтары командиры Алексей Токмаков, Рәсәй ауыл йәштәре союзының мәғлүмәт хеҙмәте етәксеһе Анна Кашина сығыш яһаны. Андрей Конов Ауыл йәштәре союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе эшмәкәрлеге тураһында доклад менән сығыш яһаны.


text:
- Подробности
- Просмотров: 362
ҠАРМАН ҺЫУҺАҠЛАҒЫСЫ, Беүә йылғаһында. Плотина йылға тамағынан 28 км алыҫлыҡта Яңауыл р‑ны Ҡарман а. эргәһендә төҙөлгән. Гидроузел ағыҙғысында йылғаның һыу йыйыу басс. 3820 км2 (йылға басс. 59%‑ы), уртаса йыллыҡ ағым күләме 669 млн м3, һыуһаҡлағыстың тулы күләме 134 млн м3, файҙалы күләме 19,6 м3; һыу өҫтө майҙаны 35,5 км2, оҙонлоғо 15 км, уртаса киңлеге 2,4 км (макс. 4 км), уртаса тәрәнлеге 3,8 м (макс. 10 м). Гидроузел составына: уртаса баҫымға иҫәпләнгән, ерҙән өйөп һалынған быуа (оҙонлоғо 2160 м, өҫкө һырты б‑са киңлеге 10 м, макс. бейеклеге 17 м); һыу ағыҙыу ҡоролмаһы (4 тармаҡтан тора) ташҡынды көйләүсе ағыҙғыс (оҙонлоғо 78 м, киңлеге 27 м) м‑н; һыу ағымы йүнәлешен көйләгән 3 дамба (оҙонлоғо 2800 м); 2 яр буйы насос станцияһы; Ҡарман ДРЭС‑ының 2 һыу алыу ҡоролмаһы (етештереү ҡеүәте 40 һәм 20 м3/с) инә. Һыуы сөсө. Тәғәйенләнеше: ДРЭС‑тың циркуляция һыуын һыуытыу, һыу менән тәьмин итеү, йыл миҙгеленә ярашлы һыу ағымын көйләү. Балыҡ үрсетеү һәм рекреация өсөн ҡулланыла. 1968 й. төҙөлгән.
Л.Н.Уразбахтина
Тәрж. А.Н.Күсеев


text:
Республиканың 2009 йылдағы социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһау һәм яңы бурыстар
Өфөлә, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай бинаһында, БР Хөкүмәтенең «Башҡортостан Республикаһының 2009 йылдағы социаль-иҡтисади үҫеше йомғаҡтары һәм 2010 йылға бурыстар тураһында» темаһына киңәйтелгән ултырышы бара.
Ултырышта Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев, Хөкүмәт Премьер-министры Раил Сарбаев, депутаттар, дәүләт власы органдары етәкселәре һәм башҡалар ҡатнаша.
Хөкүмәт ултырышын асып, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, республика 2009 йылды яҡшы ғына күрһәткестәр менән тамамланы, тип билдәләне. «Бөтәһе лә, финанс көрсөгө, тиҙәр. Ә мин, эшләргә кәрәк, тип әйтәм», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.
Уның әйтеүенсә, федераль үҙәк сәйәсәтенә күп нәмә бәйләнгән, ләкин бөтәһе лә түгел. «Кем эшләй, шул яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә», — тип айырып билдәләне төбәк башлығы.
Төп доклад менән республика Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев сығыш яһай.
— 2009 йылда Башҡортостан Республикаһы илдең башҡа төбәктәре иҫәбендә донъя финанс көрсөгө эҙемтәләренең кире йоғонтоһон кисерҙе. Иҡтисадта тупланған муллыҡ запасы, көрсөккә ҡаршы ваҡытында күрелгән саралар көрсөк күренештәре йоғонтоһо эҙемтәләрен йомшартырға булышлыҡ итте, — тине Раил Сарбаев.
Премьер-министр иҡтисади эшмәкәрлектең айырым төрҙәренә, төп предприятиеларға, монопрофилле ҡалаларға, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам саралары тураһында телгә алды. Рәсәйҙең Төбәктәр үҫеше министрлығы баһалауынса, Башҡортостан көрсөккә ҡаршы күрелгән саралар иң уңышлы булған 14 төбәк төркөмөнә инә.
— Финанс системаһы тотороҡлолоғо һаҡлап ҡалынды, инфляция темптары юғары түгел, хеҙмәт баҙарында хәл контролдә тотола, дәүләт тарафынан гарантияланған социаль йөкләмәләр тулы күләмдә, ә ҡайһы бер йүнәлештәр буйынса арттырып үтәлде, — Премьер-министр Башҡортостанда көрсөккә ҡаршы эштең төп һөҙөмтәләрен шулай баһаланы.
Шул уҡ ваҡытта 2009 йыл хужалыҡ комплексы ныҡлығын һынау булып та торҙо. Айырым йүнәлештәрҙә дөйөм һөҙөмтәләргә йоғонто яһаған етди проблемалар асыҡланды.


text:
Сифат өлкәһендәге Башҡортостан Президенты премияһына дәғүә итеүгә конкурс иғлан ителде
Башҡортостан Президентының 2012 йылға сифат өлкәһендәге премияһына дәғүә итеүгә конкурс иғлан ителде.
Башҡортостан – Рәсәйҙә бындай премия булдырылған иҫәпле төбәктәрҙең береһе. Республикала йыл һайын тауар һәм күрһәтелгән хеҙмәттәр өлкәһендә юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән ойошмалар һәм предприятиелар билдәләнә. Төбәк конкурсы критерийҙары РФ Хөкүмәтенең ошо өлкәләге премияһы критерийҙарына тап килә.
Продукция һәм хеҙмәттәр сифаты — республикабыҙ халҡының тормош сифатын күтәреүҙә ҙур роль уйнаған фокторҙарҙың береһе. Шуға күрә иҡтисадтың төрлө тармағында һәм хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһендә эшләгән барлыҡ предприятиелар һәм ойошмалар ҙа конкурста ҡатнашыуға йәлп ителә. Конкурста ҡатнашыуға заявкалар 2012 йылдың 1 авгусына ҡәҙәр Дәүләт төбәк стандартлаштырыу, метрология һәм сертификациялау үҙәгендә ҡабул ителә.
Материалдарға талаптар үҙәктең рәсми сайтында бирелгән.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, 2011 йылда республиканың һигеҙ ойошмаһы конкурс лауреаты һәм дипломанты булды. Сифат кубоктары һәм беренсе дәрәжә дипломдарҙы «Пакер» фәнни-производство фирмаһы һәм «ТЕХНОПЛЕКС» заводы алды.


text:
Миңлеғәле Шайморатовҡа Рәсәй Геройы исемен биреүҙе яҡлап, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 185 меңдән ашыу ҡултамға йыйҙы
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты, «Комдив Шайморатов. Геройҙың ҡайтыуы» акцияһында ҡатнашып, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры Миңлеғәле Шайморатовҡа үлгәндән һуң Рәсәй Геройы исемен биреүҙе яҡлап, Башҡортостандың 57 муниципаль берәмегендә йәшәүсе халыҡтан 185 меңдән ашыу ҡултамға йыйҙы. Акция 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейы, «Радио России-Башҡортостан» һәм Башҡортостан хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар союзы менән ойошторола, уға шулай уҡ төбәктең башҡа йәмәғәт ойошмалары ҡушылды.
Сарала Белорет районы халҡы әүҙем ҡатнашты, бында 10650 ҡултамға йыйылды, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Вәлиәхмәт Бәҙретдинов. Шулай уҡ Ейәнсура, Благовар, Көйөргәҙе, Йәрмәкәй, Дүртөйлө, Дыуан, Бүздәк, Яңауыл, Борай, Баҡалы, Ғафури, Учалы, Кушнаренко райондары, Өфөнөң Калинин һәм Киров райондары акцияға ҙур ярҙам күрһәтте.
Дивизия ветерандары һәм йәштәр алдында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты исемлекте 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейына тапшырҙы.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, акция сиктәрендә ҡултамға йыйыу пункты Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27 адресы буйынса 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейында урынлашҡан. Телефондар: (347) 227-52-02, 227-47-57.


text:
Дүшәмбе мөһим эштәргә тотоноғоҙ, улар уңышлы тамамланыр. Шишәмбе эшлекле даирәләрҙә барыһы ла уңай барасаҡ. Шаршамбы эш башлағанһығыҙ икән, ташламағыҙ. Уны ахырына тиклем еткерә алһағыҙ, шәп.
Дүшәмбе мөһим эштәргә тотоноғоҙ, улар уңышлы тамамланыр. Шишәмбе эшлекле даирәләрҙә барыһы ла уңай барасаҡ. Шаршамбы эш башлағанһығыҙ икән, ташламағыҙ. Уны ахырына тиклем еткерә алһағыҙ, шәп.
Команда бынан биш йыл элек туплана. Винарис Ғәлимулла улының һәм уҡыусыларҙың тырышлығы, ныҡышмалылығы менән улар төрлө кимәлдәге еңеүгә өлгәшә. Өс йыл рәттән “Меридинки”лар төбәк-ара ярышта чемпион булып, Мәскәүҙә финалда ҡатнашыу хоҡуғын алды. Былтырғы уйында уларға призлы урынға етергә бер аҙым ғына ҡалғайны. Тренер һәм уның футболсылары бының менән генә сикләнмәне.
Мәҙәниәт һарайы фойеһында көндөҙгө сәғәт 3-тә ҡаланың тарихын һәм социаль-иҡтисади хәлен сағылдырыусы “Белорет: кисә, бөгөн, иртәгә” тигән күргәҙмә эшен башлаясаҡ. Унда Белорет металлургия комбинаты, “СТИН” етештереү компанияһы, Белорет рессорҙар һәм пружиналар заводы кеүек сәнәғәт компаниялары, социаль өлкә ойошмалары үҙ экспозицияларын ҡуя. Шулай уҡ сувенирҙар һатып алыу, ҡаланың аҙыҡ-түлек һәм йәмәғәт туҡланыуы предприятиеларының продукцияһын ауыҙ итеү мөмкинлеге буласаҡ.
“Рослесхоз” сайтында хәбәр ителеүенсә, документҡа агентлыҡ етәксеһе Виктор Масляков һәм республика Премьер-министры Азамат Илембәтов ҡул ҡуйған. Килешеү яҡтарҙың урман мөнәсәбәттәре өлкәһендә үҙ-ара эш итеүенә ҡағыла. Һүҙ тәү сиратта 2012 йылда урманды һаҡлау һәм тергеҙеү тураһында бара. Бынан тыш, документ урман хужалығы белгестәрен уҡытыуға, уларҙың квалификацияһын күтәреүгә һәм ҡайтанан әҙерләүгә булышлыҡ итеүҙе күҙаллай.
Хөкүмәт башлығы, Совет рәйесе Азамат Илембәтов, һөйләшеүҙе асып, бәләкәй бизнес алдында торған ҡаршылыҡтарҙы бөтөрөүҙең көнүҙәклеген билдәләне, иҡтисадтың ошо тармағын үҫтереүҙә дәүләттең ролен һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Парламентарий Башҡортостанға танышыу маҡсатында килгән Финляндия Милли Парламентының рәсми делегацияһына етәкселек итә.
Төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов менән Йоуко Скиннари иҡтисад, сәнәғәт, фән һәм мәғариф, мәҙәни хеҙмәттәшлек өлкәһендәге эшлекле мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләрен тикшергән.
— Марина кер йыуа торған машина һатып алған, — тигән хәбәр ни арала Өфө районындағы ауылдарға таралды. Был яңылыҡты ишетеүгә “ах” итештеләр, “ух” итештеләр. Берәүҙәре, әллә яңылыш ишетәмме, типтер инде:
— Ысынмы, анау Яковлевамы? — тип ҡабат-ҡабат төпсөндө.
— Эйе-е-е! Шул инде. Машинаның да ниндәйен ти бит әле, 40 мең һум торғанын, ти, вәт.
— Китсәле! Хатта шунса һумлығынмы?
Йылдар дауамында ҡанына, ғәҙәтенә һеңеп ҡалған ахыры Ринат Лотфи улының: уның һәр таңы, көнө тиерлек элеккесә мал һимертеү комплексы, ферма эше менән танышыуҙан башлана. Бына бөгөн дә Р. Хәйбрахмановты эш бүлмәһендә осрата алманыҡ.
— Әле генә фермаға китте, — тине хисапсы ҡыҙҙар. Беҙ ҙә шунда юлландыҡ. Рәйес малсылар йортонда йылмайып ҡаршыланы.
Иртәнге һауым яңыраҡ ҡына тамамланған. Эштәрен теүәлләһә лә, малсылар өйҙәренә таралышырға ашыҡмай ине.
Күҙәткәнегеҙ барҙыр, моғайын, ҡайһы берәүҙәр телефондан һөйләшкәндә йә булмаһа әңгәмәләшкән саҡта үҙҙәре лә һиҙмәй ручка йәки ҡәләмгә үрелеп, алдындағы ҡағыҙға йәки гәзит битенә ни ҙә булһа һыҙғылай-сыймаҡлай башлай. Психологтарҙың әйтеүенсә, бындай ғәҙәт кешеләрҙең өстән ике өлөшөндә күҙәтелә икән. Осраҡлы ғына хасил булған һүрәттәр кеүек ҡабул ителһә лә, улар хужаһының характер һыҙатын фашлай. Ысынбарлыҡтағы халәтен, һағышын йәки теләген, йәшерен асыуын йәки битарафлығын асып һала, тиҙәр. Етмәһә, нимә төшөрөлөүе генә түгел, ә уның нисек эшләнеүенең дә ғилләһе бар. Һыҙыҡтарҙың өҙөк-өҙөк һәм батырылып яҙылыуы ла ниҙелер аңлата. Йыш осрай торған бер нисә һүрәттең асылы менән һеҙ ҙә танышығыҙ.


text:
Оҙаҡҡа һуҙырға түгел
21 июля 2017 йыл | Йәмғиәт
2018 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәй Федерацияһы хөкүмәтенең 2012 йылдың 1 декабрендә ҡабул ителгән 2236-р һанлы "Күсемһеҙ милекте дәүләт кадастр иҫәбенә алыу һәм уға дәүләт теркәүе уҙғарыуҙа дәүләт хеҙмәте күрһәтеүҙең сифатын күтәреү” тип аталған саралар планы (юл картаһы) тураһындағы күрһәтмәһенә ярашлы, сиктәре асыҡланмаған ер участкалары менән файҙаланыу тыйыласаҡ.
“Эшемде яратып башҡарам”
21 июля 2017 йыл | Йәмғиәт
Йәштән һайлаған һөнәренә тоғро ҡалып, сауҙа өлкәһендә әле лә тырышып хеҙмәт итеүсе Зилара Әбүбәкер ҡыҙы йәмле тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан Ташбүкән ауылында уртансы бала булып донъяға килә.
Өҙә баҫты “Төлкәҫ”тәр
21 июля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Район мәҙәниәт һарайы ҡарамағында эшләп килгән "Төлкәҫ” бейеү ансамбленең "Байыҡ” республика балалар телевизион бәйгеһендә үҙ йәш төркөмөндә Гран-при яулауы хаҡында гәзиттә хәбәр иткәйнек инде. Ансамбль етәксеһе Айгөл Фәрит ҡыҙы БУРАНОВА һәм ошо уҡ бәйгелә
лауреат булған тағы ике баланың художество етәксеһе Илшат Хәтим улы ХӘБИБУЛЛИНдан бәйге тәьҫораттарын уртаҡлашыуын үтендек.
Парламентарийҙар районда булды
21 июля 2017 йыл | Йәмғиәт
Өфөлә III Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһе үтә. РФ Дәүләт Думаһының Аграр мәсьәләләр буйынса комитетындағы ауылды социаль үҫтереү буйынса ярҙамсы комитетының «Заманса шарттарҙа ауыл биләмәләрен тотороҡло үҫтереү» темаһына арнала был семинар-кәңәшмә. Ошо уҡ исемдәге маҡсатлы федераль программаның үтәлеше лә тикшерелә семинар-кәңәшмәлә. Сараға илдең 60-ҡа яҡын төбәгенән 400-гә яҡын ҡунаҡ килде. Улар араһында РФ Дәүләт Думаһы депутаттары, ил төбәктәренең ауыл хужалығы министрҙары, муниципаль район хакимиәте, ауыл биләмәһе башлыҡтары, хужалыҡ етәкселәре, фермерҙар, ғалимдар бар. Семинар-кәңәшмә эшендә РФ Ауыл хужалығы министры урынбаҫары Иван Лебедев ҡатнаша.
Граждандарҙы ҡабул итеү
21 июля 2017 йыл | Йәмғиәт
Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутатының төбәк эше графигына ярашлы, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Алексей Николаевич ИЗОТОВ Яңғыҙҡайын ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәтендә граждандарҙы ҡабул итә.
Ҡабул итеү 24 июлдә 15.00-дән 17.00 сәғәткә тиклем бара. Һорауҙар булһа, алдан 2-12-78, 2-12-96 телефондарына шылтыратырға мөмкин.
Ҡабул итеү 24 июлдә 15.00-дән 17.00 сәғәткә тиклем бара. Һорауҙар булһа, алдан 2-12-78, 2-12-96 телефондарына шылтыратырға мөмкин.


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Спорт » "Хоккейҙан ләззәт алам", -
"Хоккейҙан ләззәт алам", -
ти Йәштәр хоккей лигаһында сығыш яһаусы Өфө хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Байрас Абдуллин
Ҡыш. Күҙ асҡыһыҙ буран. Иртәнге сәғәт алтылар тирәһендә ҡала уянып та өлгөрмәгән ял көндө бер ҡатын, ҙур сумка күтәреп, абына-йығыла балаһы менән ҡайҙалыр ашығып китеп бара. Урамда бер әҙәм дә юҡ. Минең, тыуған яҡтың хәлдәрен беләйем, тигән уй менән автобуста япа-яңғыҙ тимер юл вокзалына китеп барыуым. Эт тә сыҡмаҫ көндө былар нимә эшләп йөрөй икән, тигән уй менән автобус тәҙрәһенә төбәлеп ҡараһам, атаҡ, был бит беҙҙең Лариса, алты йәшлек улы менән хоккей секцияһына иртәнге күнекмәгә китеп бара.
– Байрас, иҫләйһеңме?..
– Эй, ағай, унан да ямағыраҡ көндәр булды. Ҡар, ямғыр, ыжғырлы буран булһынмы ул, беҙ көн дә тиерлек күнекмәләргә йөрөнөк. Хоккей тип, диңгеҙҙе лә кисеп сығырҙай ине ул минең әсәйем. Уның ныҡышмалылығына әле лә хайран ҡалам.
– Әтеү яҙмышыңды әсәйең хәл итте, тиһәк тә булалыр..
– Әлбиттә, атай-әсәйем. Улар мине икәүләп «Салауат Юлаев» командаһының бер уйынына алып барғас: «Оҡшанымы, хоккей секцияһына барғың киләме?» – тип һорағас, шатлығымдан үрә һикерҙем. Ул ваҡытта биш кенә йәштә инем. Уны-быны белмәйһең. Коньки кейеп, сәкән тотаһың да, хоккейсы булаһың, тип уйлай торғайным. Ә бит ул ваҡытта ныҡ ауыр булды. Йоҡо туймай, күнекмәләрҙә эске кейемгә тиклем һыулана. Унан һуң мәктәпкә йүгерергә кәрәк, дәрес әҙерләргә. Уйнарға ла ваҡыт ҡалмай торғайны. Ҡайһы бер уҡытыусылар миңә ҡырын-мырын ҡараһа ла күпселеге ыңғай ҡарашта ине. Сөнки ҡайһы ваҡыт дәрес әҙерләмәй, йә турнирҙарға сығып китеп, уҡыуҙы ҡалдырған саҡтар булғыланы. Өфө ҡалаһының Ф. Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы уҡытыусыларына рәхмәтлемен. Айырыуса физкультура уҡытыусыһы Вәзих ағайға һәм тарих уҡытыусыһы Наил Радиковичка. Спортта шунһыҙ булмай. Шуға күрә кемдер булыр өсөн, күп һикәлтә аша үтергә кәрәк. Һәм, әлбиттә, атай-әсәйҙең ярҙамы.
– Шөғөлөңә ҡул һелтәгән саҡтарың да юҡ түгелдер. Сөнки барыһы ла хоккейсы йә бүтән спортсы булып бөтмәй. Күптәр ярты юлда төрлө сәбәп арҡаһында төшөп ҡалып бөтә...
– Әлбиттә, булды. Көн дә бер төрлө шөғөл, ялҡыта. Бер мәл хатта футболсы ла булып китә яҙҙым.
– Нисек?
– Футбол да уйнарға ярата инем. Бер ваҡыт Өфөнөң «Динамо» стадионына барып, секцияға яҙылмай ғына тиңдәштәр менән туп ҡыуаларға булып киттем. Шулай бер-ике көн шөғөлләнгәйнем, быларҙың тренерҙары килде лә: «Әйҙә, беҙҙең менән Испанияға турнирға киттек», – ти. Мин бит хоккейсы, былай ғына килдем, күңелемде йыуатырға, тим. Ул: «Һинән бик һәйбәт футболсы сығыр ине», – тип күңелемде күтәрҙе.
Иртәгәһенә үк Хасбулат ҡустымды футбол секцияһына димләнем. Ул ихлас йөрөнө, тик әлеге лә баяғы һәр кемдең үҙ юлы.
– Хоккейсы булмаһаң, футболсы булыр инем тиһең инде. Ә футболсы булмаһаң?..
– Хоккейсы!
– Афарин! Әсәйең кеүек ныҡышмал икәнһең, маладис! Спортта ана шул ныҡышмалылыҡ иң мөһиме инде. Бәләкәй сағың, хәтеремдә, һин бит әсәйең менән редакцияла йыш булдың, шунда буй еткерҙең тиһәк тә, хата булмаҫ. Шул ваҡытта уҡ сәкәнеңде алып коридорҙа шайба ҡыуалай торғайның. Хәҙер ана ниндәй бәһлеүен егет булып үҫеп киткәнһең. Беҙ, Өфө хоккей мәктәбен тамамлаған берҙән-бер башҡорт хоккейсыһы, тип ҡыуанып, һинең сығышыңды күҙәтәбеҙ. Милләткә ҡағылғандан түгел, ә күптәрҙе был һорау ҡыҙыҡһындыра. Сөнки мосолман фамилиялы уйынсылар юҡ түгел, бар. Ә бына рухлы башҡорттарҙы күргәнебеҙ юҡ…
– Күнекмәләргә тәүге барғанда русса йүнләп белмәй инем, әммә тиҙ арала өйрәндем. Ҡайҙа уйнаһам да, башҡорт икәнемде беләләр, шуға күрә түш һуғып йөрөмәйем, ә уны боҙҙағы сығышым менән иҫбатларға тырышам.
– Ә ни эшләп ситтә, Магнитогорскиҙа һуң? Өфөлә урын булманымы ни?
– Хоккей мәктәбен тамамлағас, үҙебеҙҙең «Толпар»ға алырҙар, тип уйланым. Беҙҙекеләр өндәшмәй ҙә өндәшмәй. Шунан бер мәл «Амур» командаһының йәштәр клубы етәкселеге миңә ҡарата ҡыҙыҡһыныу белдереп шылтыратты. Унда барам тип кенә йөрөгәндә, Магнитогорскиҙың «Стальные лисы» командаһы етәкселеге Мәскәүҙә үткән таланттар йәрминкәһендә драфтҡа ҡуйҙы һәм үҙҙәренә саҡырып алды.
– Шулай итеп, «Толпар» һинән ҡолаҡ ҡаҡты…
– Ҡаҡты тип ни, ул ваҡытта «Салауат Юлаев» клубының үҙгәрештәр кисергән мәле ине. Клубтың яңы килгән генераль директоры, беҙҙе белмәйем тип, иғтибарҙы ситтәгеләргә йүнәлтте.
– Әле һинең менән бергә шөғөлләнгән иптәштәрең унда уйнаймы һуң?
– Эйе, бер нисәүһе бар. Күптәребеҙ ситтә. Беҙ – Тимур Хәйруллин, Андрей Олейников һәм мин Магнитогорск командаһында уйнайбыҙ. Мин инде өсөнсө миҙгел.
– Нисек ҡаршыланылар?
– Һәр ерҙәге кеүек, сит кешегә ҡолас йәйеп тормайҙар. Башта йоҙроҡто ла эшкә егергә тура килде. Төрлөсә булды инде. Ә былай барыһы ла оҡшай. Базала ике кешелек бүлмәлә йәшәйбеҙ. Буш ваҡытта ҡалаға сығып, төрлө сараға йөрөйбөҙ.
– Составҡа шунда уҡ эләгеп киттеңме?
– Юҡ, уларҙа үҙҙәренең тәрбиәләнеүселәренә күберәк иғтибар бирелә. Шуға ла беренсе миҙгелдә ни бары 15 – 20 генә уйында ҡатнашып, унда ла һәр уйында ике-өс минут ҡына ваҡыт уйнай торғайным. Икенсе йылына ла йүнләп уйнатманылар.
– Ни эшләп?
– Күп нәмә тренерҙан тора. Әгәр уның менән эшең бешмәһә, китеү яғын ҡарарға кәрәк. Мин дә тыпырсынғайным, юҡ, һин беҙгә кәрәк, тинеләр. Шунан йәнә ике миҙгелгә килешеү төҙөнөк. Хәҙерге тренер Дмитрий Георгиевич Стулов һөжүмгә ҡоролған уйын талап итә. Миңә уның ҡулы аҫтында уйнауы оҡшай.
– Эйе, быйылғы миҙгелдәге статистикаңды күреп ҡыуандым. 15 уйында 10 шайба индереп, алтыһында уға булышлыҡ иткәнһең. Төп составта нығынып, лидерҙар рәтендә тораһың. Афарин!
– Эйе, быйыл миҙгелде бик уңышлы башлағайным, тик бына йәрәхәт алдым. Шуға күрә әлеге ваҡытта уйнамай, командалаш иптәштәремдең һуңғы ете осрашыуын трибунанан күҙәттем. Әле лә, уҡтай атылып, командама ярҙам иткем килә, тик табиптар ҡушмай.
– Хоккей уйыны физик яҡтан ауыр, йәрәхәтле спорт төрө булып һанала. Бушҡа ғына йырҙа, ысын ир-ат ҡына уйнай хоккейҙа, тип йырламайҙар. Хоккейҙан тыш киләсәгеңде нисек күрәһең?
– Әлегә бер нисек тә түгел. Хоккей – минең төп эшем, иң мөһиме, ул миңә рәхәтлек, ләззәт бирә.
– Аҡса?..
– Миңә был турала уйларға иртәрәк әле. Башта йәштәр лигаһында тәжрибә туплап, нығынып алғандан һуң, Алла бирһә, КХЛ-да үҙ урынымды тапҡас, кеҫә яғын уйларға мөмкин.
– Ҡыҙыҡ өсөн – күпме түләйҙәр? Беҙ бит инде имеш-мимеште генә ишетеп өйрәнгәнбеҙ…
– Былай етә, тик йөҙ мең һумға еткәне юҡ. Шуны беләм, «Толпар»ҙа әҙерәк түләйҙәр.
– 74 һаны аҫтында уйнайһың, Силәбе өлкәһенең дә автомобилдәр коды – 74. Шуны иҫәптә тотоп һайланыңмы әллә башҡа төрлө сәбәпме?..
– Уйламаған ерҙән шулай килеп сыҡты. Мин бит инде үҫмер саҡта 10 һаны аҫтында сығыш яһаным. Ә бында «Металлург»та билдәле Мозякин шул һан аҫтында уйнағас, башҡа төрлө һан эҙләргә тура килде. Һәм ошо 74 буш булғас, алдым инде. Һан минең өсөн әллә ни мөһим түгел. Киләсәктә лә, моғайын, ошо һан ҡалыр.
– Тәртип яғы нисек? Һуғышмайһыңдыр ул…
– Былай тәртип боҙорға ынтылмайым. Әгәр шуға булышлыҡ итеүселәр табылһа, яуап бирәсәкмен. Иптәштәремде яҡлап та сыҡҡаным булды. Әлегә ике минут ҡына штрафым бар.
– НХЛ-да, хәҙер беҙҙә лә һуғыш ойоштороусы, икенсе төрлө әйткәндә, «тафгай»ҙар бар. Һинең уларға ҡарашың?
– Мин тафгай түгелмен, булырға ла уйламайым. Улар бит хоккейсы түгел. Алда әйтеүемсә, уйнауы оҡшай.
– Һөжүмсе булараҡ, ҡайһы миҙгелде иң уңышлыһы тип һанайһың?
– «Салауат Юлаев» мәктәбендәге һуңғы сығарылыш йылы. Унда мин 23 гол индереп, 30 пас бирҙем.
– Дубль йә хет-трик эшләгәнең булманымы әле?
– Хет-трик әлегә юҡ, ә бына быйыл ике уйында «Реактор» менән «Омские ястребы» командаһына икешәр гол индереп, дубль яһаным.
– КХЛ-да кем өсөн «ауырыйһың» һәм, ғөмүмән, кумирың бармы?
– Элек, әлбиттә, «Салауат Юлаев» командаһы өсөн «ауырый» торғайным. Кумирға килгәндә, улар булманы тиерлек. НХЛ-да уйнаған Кучеров, Наместников кеүек хоккейсыларҙың ғына сығышын күҙәтеп барам.
– Һин әле йәшһең, бөтәһе лә алда, тип әйтергә була. Тик бына барыбер ҙә ниндәйҙер уңышҡа ирешер өсөн алдыңа маҡсат ҡуйырға кәрәк. Алда әйтеүеңсә, КХЛ тинең бит инде. Ә НХЛ?..
– О-о, ағай, һәр бер хоккейсы ул турала хыялланалыр инде ул.
– Бында данлыҡлы тренер Татьяна Тарасованың әйткәнен хупларға ғына ҡала. Ул, спортта үрҙәр яулар өсөн, шәхси тормошоңдо бөтөнләй оноторға кәрәк, тигән.
– Мин, әлбиттә, тормошомдо ошо шөғөлгә бәйләгәс, һәр яҡлап тырышасаҡмын. Маҡсатым да бар. Шуға күрә башта үҙеңде бында күрһәтергә кәрәк. Аҙаҡтан яҙмыш нимә тиер.
– Рәсәй йыйылма командаһын да күҙ уңынан ысҡындырмайһындыр ул?
– Үҙ илеңдең намыҫын яҡлау, әлбиттә, ғорурлыҡ. Рәсәй үҫмерҙәр йыйылма командаһының киңәйтелгән исемлегендә булғаным булды. Аңлайым, унда эләгеүе ауыр, әммә барыбыҙҙа ла хыял йәшәй.
– Ғүмер буйы уйнап та булмай бит инде. Карьераға нөктә ҡуйғас, нимә менән шөғөлләнерһең икән?
– Дөрөҫөн әйткәндә, ул турала уйлағаным юҡ. Шулай ҙа ситтән тороп тренерлыҡҡа уҡыйым. Моғайын, хоккей өлкәһендә ҡалырмын.
– Әлеге үҫеп килгән заман балаларына әйтер һүҙең барҙыр.
– Күберәк ваҡыттарын сәләмәт тормош алып барыуға бирһендәр. Спортты яратһындар. Бөтәһе лә спортсы булмай, әммә физик яҡтан көслө ир-ат булһаң, тормошта үҙ урыныңды табыуы еңелерәктер, тип уйлайым.
Белешмә
Исеме: Байрас Абдуллин.
Тыуған йылы: 3 март, 1998 йыл. Өфө ҡалаһы.
Амплуа: һул яҡ һөжүмсе.
Буй үлсәме: 186 см.
Ауырлығы: 82 килограмм.
Уйнаған командаһы: «Стальные лисы» (Магнитогорск).
Нур ҠӘҘЕРБАЕВ әңгәмәләште
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.