text:
- Подробности
- Просмотров: 472
ГУМАНИТАР ТИКШЕРЕНЕҮҘӘР ИНСТИТУТЫ, 2007 й. Өфөлә БР ФА‑ның Милли һәм тел мөнәсәбәттәрен өйрәнеү үҙәге (2004 й. ойошторола) базаһында БР ФА‑ның Г.т.и. булараҡ асыла, 2012 й. алып БР‑ҙың Г.т.и., 2016 й. БР Мәҙәниәт министрлығының Гуманитар тикшеренеүҙәр үҙәгенә үҙгәртеп ҡорола. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: демографик, милләт‑ара, конфессия‑ара, урбанистик, этносәйәси, тел процестары өлкәһендә тикшеренеүҙәр үткәреү; төрлө тарихи дәүерҙәрҙә Урал‑Волга буйы этностары структураһындағы үҙгәрештәрҙең геосәйәси һәм соц. сәбәптәрен, полиэтник төбәктең трансформацияһы барышында телдәр үҫешенең экстра‑ һәм интралингвистик факторҙарын, төбәк идеологияһы үҫеше перспективаларын, федерализм һәм хәҙ. төбәк сәйәси системаһы проблемаларын, хәҙ. Башҡортостанда традицион йәмғиәттең структур элементтарын өйрәнеү; башҡорттарҙың традицион аңының төп һыҙаттарын анализлау; этномәҙәни һәм этник тел процестарының трансформацияһы шарттарында матди булмаған мәҙәни мираҫты һаҡлау һ.б. Институт составына 5 бүлек ингән. Г.т.и. 22 ғилми хеҙм‑р эшләгән, улар араһында БР ФА‑ның 2 акад. һәм 1 мөхбир ағзаһы, 5 фән д‑ры һәм 19 фән канд. (2011). 150‑нән ашыу фәнни хеҙмәт, ш. иҫ. 7 монография нәшер ителгән (2011). БР ФА‑ның, РФА‑ның ғилми учреждениелары, БР‑ҙың, РФ‑тың институттары һәм юғары уҡыу йорттары м‑н хеҙмәттәшлек иткән. Дир.: М.Ж.Кейекбаев (2007 й. алып), Д.М.Абдрахманов (вазифа башҡарыусы, 2008 й. алып), И.З.Солтанморатов (вазифа башҡарыусы, 2009—15).
М.Ж.Кейекбаев
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


c: text/html

text:
"БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ" ЖУРНАЛЫНА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ!Ҡәҙерле дуҫтар, әхирәттәр! "БАШҠОРТОСТАН ҠЫҘЫ" ЖУРНАЛЫНА АРЗАН ХАҠҠА ЯҘЫЛЫП ҠАЛЫҒЫҘ! 1 - 10 декабрь арауығында Рәсәй почтаһы 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына матбуғатҡа яҙылыу ун көнлөгө уҙғара. Ошо 10 көн дауамында һеҙ “Башҡортостан ҡыҙы”...
“Башҡортостан ҡыҙы” журналының ноябрь һанына күҙәтеүРеспубликабыҙҙағы ижтимағи ойошмалар араһында ҡабатланмаҫ йөҙө, сағыу тауышы, тәрән йөкмәткеле ғәмәлдәре менән айырылып торған Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте асылы менән балаһы өсөн йән атыусы айбар әсәне хәтерләтә. Декабрь башында ул йыясаҡ оло ҡор...
ҺЕҘҘӘН – ЯҘЫЛЫУ, БЕҘҘӘН – БҮЛӘК!ӨЛӨШЛӨЛӘРГӘ – БҮЛӘКТӘР! 20 ноябрҙә 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыусылар араһында “Аҙна һайын бүләк” конкурсының еңеүселәрен билдәләнек. Шулай итеп, был лото-уйында 2 бүләк уйнатылып, түбәндәге тоғро дуҫтарыбыҙ...
ҺЕҘҘӘН – ЯҘЫЛЫУ, БЕҘҘӘН – БҮЛӘК!ТӘҮГЕ ЕҢЕҮСЕЛӘР БИЛДӘЛӘНДЕ! Матур традициябыҙға тоғро ҡалып, быйыл да “Аҙна һайын бүләк” конкурсын башлап ебәрҙек. 13 ноябрҙә 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылыусылар араһынан лото-уйындың тәүге еңеүселәрен билдәләнек....
ҺЕҘҘӘН – ЯҘЫЛЫУ, БЕҘҘӘН – БҮЛӘК!ҺЕҘҘӘН – ЯҘЫЛЫУ, БЕҘҘӘН – БҮЛӘК! “Башҡортостан ҡыҙы” журналына яҙылыусылар араһында аҙна һайын бүләктәр уйнатыуҙы башлайбыҙ. Был конкурста ҡатнашыу өсөн 2018 йылдың I ярты йыллығына “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылып, квитанция күсермәһен редакцияға...
«Башҡортостан ҡыҙы» журналын «Китап» нәшриәте магазинынан һатып алырға була«Башҡортостан ҡыҙы» журналын «Китап» нәшриәте магазинынан ҺАТЫП АЛЫРҒА БУЛА ДУҪТАР! Әгәр ҙә Һеҙ ниндәйҙер сәбәп менән «Башҡортостан ҡыҙы»на ЯҘЫЛМАҒАН БУЛҺАҒЫҘ йәки кемгәлер өҫтәмә рәүештә ЖУРНАЛ КӘРӘКҺӘ, З.Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Изге байрамыбыҙ менән!
31 августа 2017 йыл | Йәмғиәт
Әс-сәләмү-ғәләйкүм, хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәр, райондаштар һәм район ҡунаҡтары!
Һеҙҙең барығыҙҙы ла яҡынлашып килгән Ҡорбан ғәйете менән тәбрикләйем һәм ғаиләләрегеҙгә именлек, тәнегеҙгә һаулыҡ, донъяғыҙға именлек, бәрәкәт теләйем. Быйыл Ҡорбан ғәйете Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән йома көнгә тура килде һәм пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләм Хәҙисендә әйтелә: "Йома көн эшләнгән изге эш Аллаһ ҡаршыһында ун тапҡыр сауаплы була”. Аллаһы Тәғәлә һеҙ ҡылған бар изге сауаплы эштәрегеҙҙе ҡабул итеп, имандарығыҙҙың ҡеүәтен арттырһын.
Ғәйет намаҙы 1 сентябрҙә 08.15 сәғәттә, Ҡорбан салыу 09.30 сәғәттә башлана.
Рауил ИВАЕВ,
Красноусол мәсете имам-хатибы.
Һеҙҙең барығыҙҙы ла яҡынлашып килгән Ҡорбан ғәйете менән тәбрикләйем һәм ғаиләләрегеҙгә именлек, тәнегеҙгә һаулыҡ, донъяғыҙға именлек, бәрәкәт теләйем. Быйыл Ҡорбан ғәйете Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән йома көнгә тура килде һәм пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләм Хәҙисендә әйтелә: "Йома көн эшләнгән изге эш Аллаһ ҡаршыһында ун тапҡыр сауаплы була”. Аллаһы Тәғәлә һеҙ ҡылған бар изге сауаплы эштәрегеҙҙе ҡабул итеп, имандарығыҙҙың ҡеүәтен арттырһын.
Ғәйет намаҙы 1 сентябрҙә 08.15 сәғәттә, Ҡорбан салыу 09.30 сәғәттә башлана.
Рауил ИВАЕВ,
Красноусол мәсете имам-хатибы.


text:
Әхмәҙиев Риф Барый улы,
филология фәндәре докторы, профессор, факультет деканы
Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты «Филология» һәм «Журналистика» специальносы сиктәрендә бер-нисә йүнәлеш буйынса белгестәр әҙерләй.
Факультеттың 6 кафедраһында 13 фән докторы, профессор, 27 фән кандидаты эшләй. Күп уҡытыусылар «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре», «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы», «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исемдәренә лайыҡ булды. Профессор М.В.Зәйнуллин БР-ның Фәндәр академияһы академигы. Һигеҙ уҡытыусы Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзалары (Р.Б.Әхмәҙиев, М.Х. Иҙелбаев, Т.А.Килмөхәмәтов, Ф.Т.Күзбәков, Ғ.С.Ҡунафин, З.Я.Шәрипова, Ф.Б.Саньяров, А.Р.Шаммасов).
Факультетта кадрҙар әҙерләү түбәндәге специальностар буйынса алып барыла:
- «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте»,
- «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәте»,
- «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте һәм сит (инглиз, немец, ғәрәп, фарсы, төрөк) телдәр»,
- «Журналистика».
Факультетта хәҙерге ваҡытта 812 студент уҡый, шуларҙың 523 – көндөҙгө бүлектә, 289 – ситтән тороп уҡыу бүлегендә.
Факультет алыҫ һәм яҡын сит илдәрҙең юғары уҡыу йорттары менән дә тығыҙ бәйләнеш тота. Беҙҙең уҡытыусылар һәм тик яҡшы билдәләргә генә уҡыған студенттар Үзбәкстан, Төркиә, Египет, Германия һәм башҡа илдәрҙең юғары уҡыу йорттарында стажировка үтә, шулай уҡ факультеттың төрлө курстарында сит илдән саҡырылған белгестәр дәрестәр үткәрә.
Факультет коллективының ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре:
- Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең үҫеш законлыҡтарын өйрәнеү (башҡорт һәм дөйөм тел ғилеме кафедраһы);
- Башҡорт һәм рус телдәрен функциональ-когнитив сағыштырыу һәм тикшереү (башҡорт һәм дөйөм тел ғилеме кафедраһы, рус филологияһы кафедраһы);
- Башҡорт әҙәбиәтенең боронғо дәүерҙәрҙән алып бөгөнгө көнгә тиклемге үҫеш тарихы һәм теорияһы, шәреҡ халыҡтары әҙәбиәттәренең үҙ-ара бәйләнеше һәм йоғонтоһо, көнсығыш-башҡорт һәм көнбайыш-башҡорт әҙәби-башҡорт бәйләнештәре (башҡорт әҙәбиәте һәм фольклоры кафедраһы, ХХ быуатҡа тиклем башҡорт әҙәбиәте кафедраһы);
- Башҡорт мәктәптәрендә рус телен һәм әҙәбиәтен культурология нигеҙендә уҡытыу, фольклор-әҙәби этник-ара бәйләнештәрҙе өйрәнеү, классик рус әҙәбиәте традициялары һәм ХХ быуат рус әҙәбиәте (рус филологияһы кафедраһы);
- Башҡортостан журналистикаһы тарихы һәм теорияһы (журналистика кафедраһы);
- Көнсығыш телдәрен тәрәнәйтеп өйрәнеү, көнсығыш һәм башҡорт телдәренең сағыштырма-функциональ гармматикаһы (көнсығыш телдәре кафедраһы).
Һуңғы өс йылда факультет базаһында 12-нән ашыу ғилми-ғәмәли конференция һәм симпозиум ойошторолдо. Был фәнни сараларҙа төбәк фольклористикаһының, әҙәбиәт ғилеменең һәм лингвистиканың мөһим проблемалары, Башҡортостан Республикаһының мәғариф учреждениеларында филология йүнәлеше фәндәрен өйрәнеү һәм уҡытыу, төркиәттең актуаль мәсьәләләре, боронғо һәм урта быуат башҡорттарының художество фекер эволюцияһы кеүек мәсьәләләр ҡаралды. Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конференцияларҙа Мәскәү, Ижевск, Нальчик, Махачкала, Ҡазан, Самарканд, шулай уҡ Ҡаҙаҡстан, Төркиә кеүек Рәсәйҙең төрлө региондарынан һәм ҡалаларынан, сит илдәрҙән ғалимдар ҡатнашты.
Факультет кафедралары аспирантураһында һәм докторантураһында 30-ға яҡын аспирант һәм соискатель көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлегендә белем ала. Факультетта 10.01.02. – Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының әҙәбиәте (башҡорт әҙәбиәте), 10.02.02. – Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының теле (башҡорт теле) специальностары буйынса докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертациялары яҡлау буйынса совет эшләп килә. Совет рәйесе – филология фәндәре докторы, профессор Марат Вәли улы Зәйнуллин, ғилми секретары – филология фәндәре докторы, профессор Александр Александрович Федоров.
Факультетта «Лексикограф», «Шоңҡар» әҙәби-ижади берекмәһе кеүек ғилми түңәрәктәр, студенттар өсөн ижади лабораториялар ойошторолған. Йыл да Студент фәне көндәре, викториналар, КВНдар, республикабыҙҙың күренекле фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре менән осрашыуҙар үткәрелә. Студенттар филология һәм журналистика буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаларында һәм конкурстарында актив ҡатнаша.
2. Факультет деканы: Әхмәҙиев Риф Барый улы, филология фәндәре докторы, профессор.
А.Р.Мөхтәруллинаның төп фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары текст теорияһы/дискурс, модаллек теорияһы, когнитив һәм коммуникатив лингвистика, инглиз, башҡорт һәм рус телдәрен сағыштырма өйрәнеү менән бәйле. Шулай уҡ ул тәржемә эше, лингвокультурология һәм әҙәбиәт ғилеме менән дә актив шөғөлләнә. Уның тарафынан 2 монография, 48 ғилми мәҡәлә һәм тезис баҫтырылған. Уның ҡатнашлығында 1997, 2001, 2005 йылдарҙа башҡорт, инглиз, рус телдәрендә башҡорт халыҡ риүәйәттәренең, легендаларының һәм ҡобайырҙарының өс йыйынтығы донъя күрҙе (төҙөүсеһе: ф.ф.д.., проф. Нәҙершина Ф.А.), 2007 йылда «Юлай һәм Салауат» эпосы башҡорт теленән инглиз теленә тәржемәләнде, инглиз, рус һәм башҡорт телдәренең уҡыу һүҙлеге, башҡорт мәктәптәренең 5 синыфтары өсөн инглиз теле дәреслеге (төҙөүсеһе: М.А.Хәсәнов) төҙөлдө, 2009 йылда Р. Назаровтың «Йондоҙҙар туйы» шиғырҙар йыйынтығы башҡорт теленән инглиз теленә тәржемәләнеп баҫтырылды.
Роман-герман филология факультетының инглиз бүлеген тамамлағандан һуң БДУ-ның инглиз филологияһы кафедраһында эшләй, 2000 йылдан алып 2007 йылға тиклем БДУ-ның Сибай филиалында инглиз филологияһы кафедраһы мөдире вазифаһын башҡара. 2007 йылдан алып 2010 йылға тиклем З.Исмәғилов исемендәге ӨДСА-да рус һәм сит телдәр кафедраһының мөдире була. А.Р.Мөхтәруллина етәкселегендә 3 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.
«Башҡорт һәм инглиз текстарында модаллек категорияһын когнитив-сағыштырма өйрәнеү» ғилми монографияһында (Өфө: БДУ-ның РНҮ , 2004. -276 б.) ике төрлө системаға ҡараған инглиз һәм башҡорт телдәре материалында модаллектең когнитив моделен төҙөүҙең комплекслы, күп баҫҡыслы методикаһы тәҡдим ителә.
А.Р.Мөхтәруллинаның ғилми мәҡәләләрендә түбәндәге ғилми мәсьәләләрҙе комплекслы һәм этаплы ҡарау сағылыш алған:
- Төрлө текст типтарында модаллекте антропоцентрик йүнәлеш сиктәрендә категориаль күрһәтеү һәм когнитив моделләштереү проблемаһы.
- Төрлө типтағы модаллектең текстарын анализлау алымдарын һәм процедураһын өйрәнеү.
- Төрлө системаға ҡараған телдәр (инглиз, башҡорт, рус) материалында текст модаллеген сағыштырма тикшереү, концептуаль, тел, милләт донъя картинаһын өйрәнеү мәсьәләләре.
- Модаллек категорияһын өйрәнеүгә йүнәлтелгән фәнни методологияның комплекслы ҡарашы һәм комбинатор характеры (метафора теорияһы, мәғлүмәт теорияһы, асыҡ булмаған күплек теорияһы).
Мөхтәруллина А.Р. бик күп халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй ғилми конференцияларында докладтар менән сығыш яһаны (Мәскәү, Киев, Минск, Одесса, Пенза).
3. Деканат
Адресы: 450074 Өфө ҡ., З.Вәлиди ур., 32, 420-се ауд.
Телефоны: (347) 2-73-82-72
Е-mail: dek63@yandex.ru
Уҡыу эштәре буйынса декан урынбаҫары: Ирена Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина, филология фәндәре кандидаты, доцент
Фән эштәре буйынса декан урынбаҫары: Айнур Оскар улы Хужәхмәтов, филология фәндәре кандидаты, өлкән уҡытыусы
Тәрбиә эштәре буйынса декан урынбаҫары: Рәмзиә Дәүләтҡол ҡыҙы Мостафина, филология фәндәре кандидаты, доцент
Ситтән тороп уҡыу буйынса декан урынбаҫары: Әлфирә Нурислам ҡыҙы Бәхтейәрова, филология фәндәре кандидаты, өлкән уҡытыусы
Йүнәлештәр һәм специальностар


text:
25 июль
25 июль — григориан стиле буйынса йылдың 206-сы (кәбисә йылында 207-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 159 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
- Испания — Галисия көнө.
- Тунис — Республика көнө.
- Пуэрто-Рико — Конституция көнө.
- Рәсәй — Тикшереү органдары хеҙмәткәрҙәре көнө.
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1910 — Кәримов Хәниф Кәрим улы, башҡорт шағиры.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Морев Николай Николаевич (25.07.1917—5.08.1997) — Советтар Союзы Геройы (1943), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1944-1977 йылдарҙа Өфө заводтарында цех начальнигы. Сығышы менән хәҙер Санкт-Петербург ҡалаһына ҡараған Павловск ҡалаһынан.
- Шаһиев Рауил Әбделкарам улы (25.07.1937—2010) — Кушнаренко районы Свердлов исемендәге колхоздың элекке механизаторы, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
- Девятова Розалия Ғилем ҡыҙы (25.07.1947) — 1980-2010 йылдарҙа Кушнаренко мәктәп-гимназияһы педагогы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.
- Ибраһимов Рәшит Мәхмүт улы (25.07.1947) — Стәрлетамаҡ районы «Авангард» колхозының элекке рәйесе, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1923 — Сафин Нурулла Дәүләтгәрәй улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1980 — Высоцкий Владимир Семёнович, совет актёры, шағиры һәм йырҙар авторы-башҡарыусыһы.
- 2007 — Сәйфуллин Таһир Сергеевич, дирижёр, Башҡортостандың халыҡ артисы (1995).


text:
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙе
Рөстәм Хәмитов менән Рөстәм Миңлеханов нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеү буйынса түңәрәк өҫтәл үткәрҙеФото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
2 сентябрҙә Ҡазанда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Татарстан Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Миңлеханов капиталь төҙөлөштә урында етештерелгән нефть химияһы продукцияһын ҡулланыуҙы киңәйтеүгә арналған түңәрәк өҫтәл үткәрҙе. Унда ҡатнашыусылар етештереү номенклатураһын һәм тауар һатыу баҙарын киңәйтеү маҡсатында Башҡортостан менән Татарстан предприятиеларының үҙ-ара килешеп эш итеүен нығытыу мәсьәләләрен тикшерҙе.
– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙ эре тоннажлы продукция сығарабыҙ, тормошта файҙаланырға мөмкин булған әҙер продукция бик аҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был хата кисә, унан алда ғына барлыҡҡа килмәгән, совет осоронда ла булған.
Бөгөн төбәктәр араһында тығыҙ бәйләнештә эш алып барыу кәрәк, тип билдәләне республика Башлығы журналистар менән аралашҡанда.
– Дөйөм алғанда, республикаларыбыҙ бөтә йүнәлештәр буйынса үҙ-ара килешеп эш итеүҙе әүҙемләштерергә тейеш. Ошо минең өсөн төп һөҙөмтә. Был яңы материалдар әҙерләүгә, уларҙы файҙаланыуға, етештереүҙе арттырыуға ла ҡағыла, – тине Рөстәм Хәмитов.
Рөстәм Миңлеханов, үҙ сиратында, артабан Башҡортостанда һәм Татарстанда эшләнгән берлектәге материалдарҙы бөтә Рәсәйҙә күрһәтергә мөмкин, тип билдәләне.
– Әле генә Рөстәм Нурғәли улы күтәргән мәсьәләне тикшерҙек. Беҙгә төҙөлөш, нефть һәм газ өлкәһендә, йәки нефть химияһы предприятиеларын төҙөгәндә стандарттарҙы бергәләп әҙерләргә кәрәк. Әгәр ҙә беҙ ике төбәккә дөйөм стандарт әҙерләп, уны ғәмәлгә индерһәк, баҙар ҙа икеләтә арта. Ошо стандарттың масштабы ла бөтөнләй икенсе буласаҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы.


text:
- Подробности
- Просмотров: 262
МАЙСЫБЫҠ (Phlomis), ирен сәскә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 100 төрө билдәле, Евразияла таралған. Башҡортостанда сәнскеле М. үҫә. Күп йыллыҡ үлән. Һабағы ҡарағусҡыл шәмәхә төҫөндә, төклө, ябай йәки төбөндә тармаҡлы, төҙ, бейеклеге 50—80 см. Тамыр яны япраҡтары оҙонса ланцет йәки ланцет формаһында, оҙон һаплы; һабаҡ япраҡтары оҙонса тар ланцет формаһында, ҡыҫҡа һаплы; ос япраҡтары ланцет, ултырма. Сәскәләре зәңгәрһыу ал төҫтә, ултырма, дөрөҫ төҙөлөшлө түгел, ялған суҡтарҙа урынлашҡан. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы сәтләүек, июль—авг. өлгөрә. Далала, болондарҙа, ҡоро һәм ташлы битләүҙәрҙә үҫә. Ейәнсура, Көйөргәҙе р‑ндарында осрай. Баллы, декоратив, мал аҙығы үҫемлеге. Составында С, В2, Е, К витаминдары, каротиндар, алкалоидтар, дуплау матдәләре, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ә.Х.Ғәлиева
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Өфөлә икенсел торлаҡҡа хаҡтар артыуын дауам итә
Уҙған аҙнала Өфөлә икенсел торлаҡҡа уртаса хаҡ 0,1 процентҡа күтәрелде. Бөгөн ул 46,44 мең һум тәшкил итә. Бер бүлмәле фатирҙарға хаҡтар 0,1 процентҡа төштө. Башҡа сегменттарҙа хаҡтарҙың артыуы теркәлгән: ике бүлмәлеләр – 0,3 процентҡа, өс бүлмәлеләр — 0,1 процентҡа. Күп бүлмәле фатирҙар 0,2 процентҡа ҡыйбатланған.
«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанова мәғлүмәтенә ярашлы, әлеге ваҡытта ҡалала иң арзан бер бүлмәле фатир 1200 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Ушаков урамындағы йортта урынлашҡан, майҙаны — 33 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 20 миллион һум тора. Был Достоевский урамындағы биш бүлмәле фатирҙың майҙаны — 202,4 квадрат метр. Иң арзан бүлмә Губкин урамындағы йортта. Уның хаҡы — 550 мең һум, майҙаны – 11 квадрат метр. Бүлмә өсөн иң юғары хаҡ – 1350 мең һум: Пархоменко урамы, 26,2 квадрат метр.
Һатыуға ҡуйылған иң ҡыйбат коттедж 16300 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Уптыла урынлашҡан, майҙаны - 423 квадрат метр.


text:
“Ҡатындар”ҙың биттәрен асҡанда…
Иғтибар итегеҙ: һеҙҙең ҡарамаҡҡа яңы рубрика! Йәмғиәттә, ғаиләлә атай һүҙе, атай абруйы юғала барған кеүек. Әммә шундай атайҙар бар – улар хаҡында оҙон-оҙаҡ һөйләргә, күптәргә өлгө итеп ҡуйырға була. Атайлы бала, нисек кенә булмаһын, арҡалы инде ул. Уларҙың баһаһын, кешелеклелеген, атайлыҡ бурысына ни ҡәҙәрем яуаплы ҡарауҙарын көндәлектә, ваҡ мәшәҡәттәр, ығы-зығы менән үҙебеҙ ҙә баһалап еткермәйбеҙҙер.
Һүҙҙе күренекле әҙибәбеҙ Гөлнур Яҡупованың яңыраҡ ҡына донъя күргән трилогияһынан башларға булдыҡ. Беҙҙең баҫма “Ҡатындар”ға иғтибарлап баҡмаһа, сәйер булыр ине: баҡтыҡ! Өс китаптан (романдан) торған күләмле ижадта күтәрелгән бихисап тема-проблемалар араһынан һеҙгә айырыуса ҡыҙыҡлы, фәһемле булырлыҡтары тапҡырында бәйнә-бәйнә фекер алышмаҡ булдыҡ, хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, тоғро дуҫтарыбыҙ.
Төп героиняһы Нурияға автор ғәжәйеп сифаттар биргән: ул үҙен кесе йыһанда (әсә ҡарынында) уҡ аңғара, Оло йыһанға, донъяға бар ителгәс, үҙен төпсөр аҡыллы, хәтерле, уйлы, хыялсан асыллы ҡыҙ бала итеп таныта. Тормошто танып белгән ыңғайҙа, һәр күренештән, ваҡиғанан мәғәнә эҙләй, шәхсән кисерештәрен, ҡылыҡтарын да барларға, баһа бирергә өйрәнә. Кескәй генә йәшенән күңелендә ҡиссалар, бәйәндәр “яҙа” башлай. Уның, дүрт ҡатын тәрбиәһендә үҫкән баланың, тәүге шатлығы – атаһының хәрби хеҙмәттән ҡайтыуы.
Ә инде ғәзиз кешеһе менән осрашыу минуттарын ғүмерлеккә йөрәк хәтерендә һаҡлай: «Йүгереп тупһаға мендем, ишектәге аҫтараҡ, минең өсөн махсус ҡағылған бәләкәй тотҡаға үрелдем. Уңарсы ишек асылды, һәм күҙ алдымда ул, атай кеше, пәйҙә булды. Ирекһеҙҙән эске яҡҡа, теге кәртешкәгә, ҡарай һалып алдым — урынында, тәҙрә ҡашағаһында. Эйе, был оҙон буйлы, киң яурынлы баhадир – минең атайым! Баhадир шул, ана нисек мине, ҡурсаҡтай итеп, еңел генә күтәреп алды. Әллә нимәгә илағым килде шул минутта, ә күҙемдән йәш сыҡманы. Биш йылға яҡын бөтә өй эсе менән көткән, мин иhә әле ғүмеремдә тәү тапҡыр күргән атайыма уны шаҡ ҡатырырлыҡ һүҙҙәр әйткем, телдәрлегем, үҫкәнлегем менән һоҡландырғым килде, әммә телем тирбәлмәне. Әйтерһең, был дәү, көслө кеше ҡапыл мине ташҡурсаҡҡа әйләндерҙе, бына-бына ул аңһыҙҙан төшөрөп ебәрер ҙә, селпәрәмә килермен. Ҡурҡыуым телемә ҡеүә бирҙе:
— Ныҡ тот, атай, ысҡындырма, иҙәнгә төшөп ватылам, әтеү, — тинем дә, әҙерәк тынысланғас, өҫтәп ҡуйҙым: — Әй, мин ташҡурсаҡ түгел дәһә!
Барыбер шаҡ ҡатырҙым, күрәһең, атайымды. Башын артҡа ташлап, ҡысҡырып көлөп ебәрҙе лә, кәүҙәмде ҡымтып тотҡан ҡулдарын алға һуҙып, оҙаҡ итеп миңә ҡарап торҙо. Мин дә, аяҡтарымды һауала һәлендергән килеш, шымтайҙым да уның күҙҙәренә баҡтым. Оҙаҡ, бик оҙаҡ бағыштыҡ һымаҡ. Сәмләнеп китеп, керпегемде лә ҡаҡмай ҡараным атайымдың күҙҙәренә, уларҙың төҫөн күкшел-йәшел күрән ҡыяғына оҡшаттым. Атайым ахырҙа биреште, ҡарашын ситкә алды. Шунан мине һикегә алып барып баҫтырҙы ла тағы күкрәгенә ҡыҫты, сәнскеле яңағын битемә терәне, көрһөндө...
Моғайын, бығаса бәләкәйерәк булғандыр шатлыҡ-ҡыуаныстарым, ә быныһы — ҙур, бик ҙур! Был шатлыҡтың еҫе лә бар, ҡулдарымды һелккеләһәм, нығыраҡ һиҙелә: бит hабыны менән тәмәке ыҫы бергә ҡушылып аңҡый. Күҙгә-күҙ бағышҡанда, атайымдың шырт йөн баҫҡан сикәләрен, үҙем дә аңғармаҫтан, һыйпап алғайным, шунда һеңә hалғандыр ҡулыма был әлегәсә ят еҫ.
Атай еҫе...»
Юҡ, ташҡурсаҡ түгел әҙәм балаһы, әммә уның күңеленең селпәрәмә килеп ватылыуы ихтимал. Кескәй Нурияныҡы кеүек. Уның тәүге ҡайғыһы ла атаһы менән бәйле. Ир кешенең ҡыҙын күкрәгенә ҡыҫып яратҡанда ауыр көрһөнөүе лә шуны алдан белеүенән икән: тыуған ауылын, ғаиләһен ҡалдырып, ситкә сығып китергә ниәтләнеүенән…
Сабыйлыҡтан сығып та етмәгән ҡыҙ бала атаһының был ҡылығын аңларға, аҡларға тип йән ата, ғазаплана: «Атайымды шул тиклем һағынам! Ҡартәсәйем һиҙенә, ҡыҙ бала ла атайҙы шулай яҡын итер икән, тип аптырап ҡуя берсә. Ҡыҙ бала... Йөрәге бар ҙаhа ҡыҙ баланың да!
Әлдә туғандарым тыуҙы, игеҙәктәр, уларға ҡарап йыуанам. Шул тиклем оҡшашҡандар, айырып та булмай. Мәүлиҙә әхирәтем менән ҡыҙыҡ булып бөтәбеҙ: әсәйем береһен имеҙеп килтереп тотторһа, бәхәсләшә башлайбыҙ, Камилмы был, Камиламы, тип. Икеhенең дә бер иш йүргәктәрен тағатып ҡарайбыҙ, кемебеҙ еңгәнен белер өсөн. «Камил бит, мин дөрөҫ әйткәнмен, — тип ҡыуана Мәүлиҙә, — ана лаһа турғайы!» Икәүләшеп йығылып ятып көләбеҙ.
Ни генә эшләһәм дә, йығылып ятып көлһәм дә, күңелем китек шул. Кистәрен, йоҡлап китә алмай, өрлөккә ҡарап ятам. Өрлөк... Әллә ниңә ҡартәсәйемдең, атайым сығып киткәс, өйөмдөң өрлөгө ишелде, тигән сәйер һүҙе иҫемдән сыҡмай. Ҡарай торғас, былай ҙа аҡ, шыма өрлөк ай яҡтыһында тағы ла ағарып, нурланып киткәндәй була, гүйә, атайымдың йөҙө. Ана, ике күҙе — күкшел-йәшел булып ялтырай... Шыбырлап ҡына өндәшәм:
— Атай! Атай, ҡайт, Камилды, малайыңды, күргең килмәйме ни? Ул һиңә иш булыр. Әлүктән ҡыр танаулы, һиңә оҡшаған. Камила ла — тас үҙең. Күрһәң, айыра ла алмаҫһың ул матурҡайҙарҙы. Мин йәмһеҙ шул, табаҡ битле, йәмшек танаулы ҡарасман — Зөлхизә өләсәйемә тартҡанмын, әллә шуға яратмайһың!? Ташлап китмәҫ инең... Әсәйем һылыу ҙа инде, уны яратып алғанһың бит, егетенән – Барый ағайҙан һалдырып алып, маңҡа ғына көйөңә. Ултыра хәҙер атайлы етемдәр ҡосаҡлап, берҙе түгел, өсәүҙе...»
Күҙҙәрегеҙ йәшләндеме, ошо юлдарҙы уҡығас? Йәшләнде, беләм…
Бала алдындағы ғәйептәрен, үҫкәс аңлар әле, онотор, тип уйлаусылар нисек хаталана! Аңларға ынтылыр, әммә бер ҡасан да онотмаҫ шул. Аҡылы, ҡасан да бер, ғәфү ҙә итер, ярлыҡар ҙа, ә йөрәгендәге яра эҙе ҡалыр, ул яраны бөтәште тигәндә, асып әрнетергә сәбәптәр табылып торор.
Нурия оҙаҡ, бик оҙаҡ өҙгөләнә, атайым әйләнеп ҡайтыр, тип өмөтләнә: ыжғыр бурандарҙа тиҫтерҙәрен мәктәптән атайҙары ҡаршы алғанда, ир-атһыҙ йортҡа утын-бесән килтергән ағайҙарҙың ҡатындары килеп әсәһен битәрләп киткәндәрендә, игеҙәк туғандарының атайлы йәтим рәтендә йөрөүҙәренә йәне көйгәндә… Атаһынан уға бер ҡомартҡы ҡала, ул да булһа, бушаған тәмәке ҡабы- асылмалы «Казбек».
Атайлы бала – арҡалы! Халыҡ мәҡәле. Ошо төшөнсә Нурияның аңына ҡанун булып һеңә. Атаһын ҡайтарыр өсөн ул төрлө сүрәткә керә, бер килке хатта сихыр көсөнә ышанып та ала, бәғзе апайҙарҙың ҡырҙан төшкән һылыу килен Фариза хаҡында, үҙенән оло, балалы бисәне шул тиклем яратмаҫ ине беҙҙең Хәйрулла, һөйҙөргөс эсереп әмәлләгәндер, моғайын, тигәне ҡолағына килеп ингәс.
Кескәй бикәсенең шулай ғажиз булыуына тетрәнгән еңгәһе уға шешәгә ҡәҙимге һыу һалып бирә…
Атай кеше ҡайтмай. Ә ваҡыт туҡтамай, тормош дауам итә. Игеҙәктәр уҡырға төшә. Шатлыҡлы көндә лә Нурияның күңеле китек:
«…Камил күптән әҙер инде, беҙҙе көтөп ултыра, күгелйем-йәшел күҙҙәрен бәзләтеп. И, туғанымды, яҙа-йоҙа ғына күргеләп ҡалған атаҡайымдың төҫкөнәhе бит ул... Атаhының кәртешкәhен күр ҙә улын күр!
Их, hин, атай! “Кәртешкә Баязит” тип ҡушамат тағыр инем дә hиңә, атай хаҡы бар шул... Камил менән Камиланы беренсе синыфҡа, исмаhам, етәкләп алып барhаң ни була? Шунан китер инең әле ҡалаңа, hине кем ирекhеҙләп тота? Посылка ебәреп кенә ҡотолдоң. Былай ҙа, hинән килгән йәшниктәрҙе игеҙәктәр бәләкәй саҡтарында: «Ана, атай», – тип төртөп күрhәтә торғайны. Уларға hис аптыраманым, сөнки үҙем дә алты йәшемдә «атай» тип өрлөк менән hөйләшеп hаташтым. Һағыныуымдан...
Ә hин унда әллә ниндәй приборҙар уйлап табып, дан яулайhың. Кем белә, бәлки, беҙ – өс балаңдыр донъялағы иң шәп табышың? Әмин абый әйтә ләhә үҙенекеләрҙе: “Бына минең изобретениеларым!”– тип…
Ғәжәп, Камил менән Камила уны әллә һағынмайҙар? Һөйләмәйҙәр ҙә, көтмәйҙәр ҙә. Ә минең ғүмерем, үҙемде белә-белгәнем бирле, «атайым ҡайтҡас, атайым киткәс, атайымдан хат килгәс» тигән ҡаршылау һәм оҙатыу арауыҡтарынан торған кеүек. Эйе, шулай. Әммә бит шул арауыҡ эсендә тағы «игеҙәктәр тыуғас, игеҙәктәр атлай башлағас, Ыласынды осорғас, Зөлхизә менән Абдрахман ҡиссаһын белгәс...» тигән ыҙандар ҙа бар. Шул ыҙандарҙа атайымдың эҙҙәре юғала бара, юғала бара».
Бына нисек сыныға бала күңеле, бына ҡайһылай үҫә бала аҡылы.
Трилогияла һүрәтләү төп героиня исеменән, беренсе заттан, бара. Был әҫәрҙең автор өсөн ғәйәт ҡатмарлы һәм шул уҡ ваҡытта отошло үҙенсәлеге. Ана нисек тоябыҙ Нурияның атай тип зарығыуҙарын, ниндәй теләктәшлек кисерәбеҙ, хистәр бураны эсендә ҡалабыҙ… Гөлнур апайға, «ирҙәрҙе илатырлыҡ китап яҙғанһығыҙ», тигән хаттар килеүенә үҙем шаһит. Ә бит әлеге мәҡәләлә килтерелгән юлдар киң ҡоласлы ҡалын әҫәрҙең кескәй генә бер һүрентеһе.
Эйе, Нурия атаһын ғәфү итә. Көслө шәхес ул. Ә бит атайһыҙ – арҡаһыҙ үҫкән балаларҙың, бигерәк тә ир балаларҙың, яҙмышы нисек барып сығырын әйтеүе ауыр…
Ошо хаҡта, “Ҡатындар”ҙың биттәрен асҡанда алған тәьҫораттарығыҙ хаҡында яҙып ебәрегеҙ, көтәбеҙ!
Теги:


text:
Үҙәнбашта магазин асылды
Урта Үҙәнбаштағы тәүге магазиндары ла бик матур итеп тѳҙѳлгән. Йәйен-кѳҙѳн магазиндың тирә-яғын сәскәләр биҙәй. Эсенә инһәң дә, тәҙрә тѳптәрендә гѳлдәр береһенән-береһе уҙҙырып, тирә-яҡҡа йәм биреп, сәскә атып ултыра. Ә магазин кәштәләре тѳрлѳ тауарҙан һығылып тора. Кѳнкүрештә кәрәк булған бѳтә әйберҙе лә бынан алырға мѳмкин. Халыҡ әйтмешләй, тауарҙың ҡайһы берҙәре ҡала баҙарындағына ҡарағанда осһоҙораҡ. Элек совет заманында халыҡ аҡсалы булды, әммә һатып алам тиһәң, әйбере булманы.
Шундай матур магазиндар асыу, тотоу уның хужаларына еңел бирелмәне. Иҫке Үҙәнбаштағы магазинды асыу тантанаһында Рәсүл Әнүәр улы: “Был һеҙгә беҙҙең бүләк. Үҙегеҙ беләһегеҙ, ниндәй шарттарҙа йәшәгәнебеҙҙе: ауыл эсендә юл насар, заправка юҡ, район үҙәгенән алыҫбыҙ. Шәхси эшҡыуар булыу ѳсѳн беренсенән, - теләк кәрәк, икенсенән, маҡсатлы булыу. Маҡсатты тормошҡа ашырыу ѳсѳн тырышлыҡ, ныҡышмалылыҡ, эшеңде һѳйѳү, урыны-еренә еткереп башҡарыу, нервыларыңдың ныҡ булыуы, башыңдың эшләүе һәм аҡса ла кәрәк. Эш башлағанда кәртәләр килеп тыуған. Ләкин был ауырлыҡтарҙы һатып алыусыларыбыҙ менән еңеп сыҡтыҡ. Ауылдаштарым, һеҙгә рәхмәт. Артабан проблемалар булмаҫ, тип ышанам. Әлбиттә, һеҙҙең ярҙам менән”, - тип сығыш яһаны.
Эшҡыуар булыу һәләте һәр кемгә лә бирелмәгән. Башлап ташлаусылар ҙа күп. Ауырлыҡтарҙы еңеү ѳсѳн күптәрҙә Рәсүл менән Наиләлә булған сифаттар етешмәй. Уларҙың уңышында ғаиләләренең ныҡ булыуы мѳһим урын тота. Улдары Ринат водитель, килендәре һатыусы. Ҡалала эшләп йѳрѳгән ҡыҙҙары Әлиә лә ялға килгән арала ярҙам итеп китә.
Магазиндарына инһәң, йылмайып ҡаршы алалар. Йомшаҡ тауыш менән һәр бер һатып алыусының талабын үтәргә тырышып торалар. Халыҡ һораған тауарҙы алып киләләр.
Рәсүл Әнүәр улы Магнитогорск индустриаль техникумын тамамлаған. Ауыл мәктәбендә хеҙмәт, хәрби әҙерлек һәм рәсем дәрестәренән уҡытты, бокс түңәрәген алып барҙы. Уны уҡыусылар яратты, йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашты, һәр эште урынына еткереп башҡарҙы.
Наилә Нурислам ҡыҙы ла Үҙәнбаштыҡы. Мәктәпте тамамлағас, һатыусы булып эшләне, унан һуң леспромхозда бухгалтер булды.
Икеһенең ике тѳрлѳ һѳнәр эйәһе булыуы эшҡыуарлыҡ менән шѳғѳлләнеүҙә ыңғай йоғонто яһай. Былтыр үҙҙәре “Ҡарға бутҡаһы” байрамын үткәреп ебәрҙе. Ауылда йәштәр ойошторған Яңы йыл, 8 Март байрамдарын үткәреүҙә лә ҙур ѳлѳш индерәләр. Һәр сарала ярҙам итергә әҙер торалар.
Ошондай ауыр ваҡытта бирешмәй, матур итеп эшләүҙәре ѳсѳн беҙ ҙә ҡыуанабыҙ, уңыштар теләйбеҙ.
Гѳлнур Ғүмәрова,
хеҙмәт ветераны.
Үҙәнбаш.


text:
Омск
Омск (рус. Омск) — Омск өлкәһенең үҙәге. Халыҡ һаны буйынса илдә 8-се урынды биләй (Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Түбәнге Новгород, Ҡазан, Силәбе ҡалаларынан һуң).
География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Иртыш йылғаһы ярында урынлашҡан.
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ф. М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты
- Омск дәүләт аграр университеты
- Омск дәүләт медицина университеты
- Себер дәүләт автомобиль-юлдар университеты
- Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты
- Омск дәүләт техник университеты
- Омск дәүләт педагогия университеты
- Себер кадет корпусы
Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Омск — илдең эре транспорт-логистик үҙәге.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ География Омска (рус.). INFOMSK (22 июня 2010 года). 7 апрель 2016 тикшерелгән.


text:
Муниципаль район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтарының семинарында кадрҙар һәм информацион сәйәсәт мәсьәләләре тикшерелә
Муниципаль район һәм ҡала округы хакимите башлыҡтарының семинарында бөгөн кадрҙар һәм информацион сәйәсәт мәсьәләләре тикшерелә.
Семинарҙа ҡатнашыусылар алдында БР Президенты Хакимиәте Етәксеһе Николай Курапов сығыш яһап, урындағы үҙидара системаһында кадрҙар сәйәсәтенең төп йүнәлештәрен анализлаясаҡ, ә БР Президенты янындағы дәүләт советнигы, тарих фәндәре кандидаты Сергей Лаврентьев 2010 йылда республикала мәғлүмәт сәйәсәте өлкәһендәге өҫтөнлөклө мәсьәләгә иғтибарын йүнәлтәсәк. БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Рәмил Мәзитов 2009 йылда Башҡортостанда үткән муниципаль һайлау кампанияларына йомғаҡтар яһай, һәм киләһе йылға эштәрҙе билдәләй. Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы етәксеһе Әкрәм Ғәниев сығышын алдағы халыҡ иҫәбен алыуға арнай. Район һәм ҡала хакимиәте башлыҡтары артабан муниципаль берәмектәрҙе үҫтереү стратегияһын әҙерләү буйынса эшлекле уйын- дәрестә ҡатнашасаҡ.
Бөгөн – семинарҙың һуңғы көнө, шуға күрә уның ҡатнашыусылары алып барылған эштәргә йомғаҡтар яһап, тест үтәсәк, уның һөҙөмтәләре нигеҙендә муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтарына квалификация күтәреү буйынса ҡыҫҡа ваҡытлы курс үтеүҙәре тураһында танытмалар тапшырыласаҡ.


text:
Япония
Япо́ния (япон. 日本Нихон, Ниппон , һүҙмә-һүҙ «Ҡояш ҡалҡҡан урын»[7]), рәсми атамаһы «Нихон коку», «Ниппон коку» (япон. 日本国) — Көнсығыш Азиялағы утрауҙарҙа урынлашҡан дәүләт. Япон диңгеҙенән көнсығышта Тымыҡ океанда урынлашҡан, Ҡытай, Төньяҡ һәм Көньяҡ Корея, Рәсәй менән сиктәш. Төньяҡта Охот диңгеҙе, ә көньяҡта Көнсығыш Ҡытай диңгеҙенән алып Тайвангә тиклем территорияны биләй.
Япония 6852 утрауҙан торған Япония архипелагында урынлашҡан[прим 2][8]. Иң эре дүрт утрау,Хонсю, Хоккайдо, Кюсю һәм Сикоку, ил майҙанының 97 процентын тәшкил итә. Күпселек япон утрауҙары таулы, вулканлы. Японияның иң юғары нөктәһе — Фудзияма (3776 м) вулканы. Халыҡ һаны (126 миллион кеше) буйынса ул донъяла унынсы урынды биләй. Японияның баш ҡалаһы Токио яҡын тирәләге префектуралары менән бергә - Оло Токио, донъялағы иң ҙур ҡала агломерацияһы(30 миллиондан ашыу кеше).
Япония дәүләте ҡеүәтле иҡтисадҡа эйә[9]. Был ил номиналь ЭТП буйынса донъяла өсөнсө һәм һатып алыу һәләте паритетынан хисапланған ЭТП буйынса донъяла дүртенсе урынды биләй. Япония — экспорт күләме буйынса донъяла дүртенсе, импорт буйынса — алтынсы урында. Ул донъяла берҙән-бер империя статуслы дәүләт.
Япония — тормош кимәле бик юғары булған, алға киткән ил (кеше потенциалы үҫеше индексы буйынса ун етенсе урында тора). Унда кешенең уртаса ғүмер оҙонлоғо 2009 йылда 82,12 йыл тәшкил итә[10]) Япония — сабыйҙар үлеме күрһәткесе иң түбән кимәлдә булған илдәрҙең береһе[11].
Япония «Оло етәү» һәм АТЭС ағзаһы булып тора, БМО Именлек Советының даими булмаған ағзаһы булып һайланып килә. Япония рәсми рәүештә һуғыш иғлан итеү хоҡуғынан баш тартһа ла, уның заманса ҡоралланған, төрлө һаҡланыу һәм тыныслыҡ урынлаштырыу операцияларында ҡатнашырлыҡ ҙур армияһы бар.
Япония — донъяла йәҙрә ҡоралы һөжүменә дусар булған берҙән-бер ил.
Йөкмәткеһе
Исеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Урыҫ һүҙе «Япония» — экзоним, урыҫ теленә был һүҙ немец теленән (унда. Japan) ингән, хәйер, вокализм буйынса күберәк французса Japon һүҙенә тура килә[12].
Мэйдзи осорондағы Реставрациялауҙан Икенсе бөтә донъя һуғышы аҙағына тиклем Японияның тулы исеме Дай Ниппон Тэйкоку (яп. 大日本帝國), тип атала һәм Бөйөк Япон империяһы тигәнде аңлата. Илдең хәҙерге рәсми исеме — «Нихон коко» йәки «Тип коко» (яп. 日本国). Япондар үҙҙәре илдәрен «Ниппон» йәки «Нихон» тип атайҙар , ил исеменең ике варианты ла кандизи 日本 ярҙамында яҙылған. Беренсе өлөшө рәсми рәүештә, мәҫәлән, иена, почта маркаһы һәм күп кенә спорт сараларының исемен яҙыуҙа ҡулланыла. «Нихон» ғәҙәттә көнкүрештә ҡулланыла. Япондар үҙҙәрен — нихондзин (яп. 日本人), ә телдәрен нихонго (яп. 日本語) тип атай.
«Нихон» «Ҡояш сыға торған урын» тигәнде аңлата, һәм йыш ҡына уны «Ҡояш сығышындағы ил» тип тәржемә итәләр[13].
Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Япония архипелагында кеше йәшәй башлау билдәләре б.э.т. 40 мең йыллыҡта япон палеолитында (б.э.т. 12 мең йыллыҡҡа тиклем)[прим 3] табыла. Японияның тәүге кешеләре һунар һәм емеш-еләк менән көн күргән, таштан яһалған тәүге эш ҡоралдарын ҡулланған. Был осорҙа әле керамиканан яһалған әйберҙәр булмаған, шуға күрә был осор керамикаға тиклемге мәҙәни осор[14] тип атала. Б.э.т. 12 000 йылдан дзёмон осоро башлана, был Көнбайыш илдәре тарихындағы археологик осорҙарға бүленештең мезолит һәм неолит осорона тура килә. Үҙенсәлеге булып Япон архипелагында йәшәгән кешеләрҙең керамиканан эшләнгән әйберҙәр ҡуллана башлауы тора.
Б.э.т. 500 йылдарҙа башланған яёй осоронда Япония архипелагында һыу менән һуғарып, дөгө сәсә башлайҙар, унда балсыҡтан көршәк эшләү ҡуласаһы,көрөҫ (туҡыу станогы) барлыҡҡа килә, кешеләр металдан (баҡыр, бронза һәм тимер) әйберҙәр эшләү һәм нығытылған ҡаласыҡтар төҙөй башлай [15]. Был яңылыҡтарҙы Японияға Ҡытай һәм Корея иммигранттары алып килгән.
Беренсе тапҡыр япондар ҡытайҙарҙың Ханьшу тарихи хроникаларында телгә алына. Ҡытайҙар Ва ере тип йөрөткән Япон архипелагы Ҡытайҙағы «Өс батшалыҡтың тарихында» ентекләп тасуирлана[16]. Был тарихта яҙылғанса, хакимә Химико ҡулы аҫтындағы Яматай кенәзлеге өсөнсө быуатта иң көслө кенәзлек булған.
250 йылда яёй осоро Кофун осоро менән алышына. Уның барышында ҡурғандар мәҙәниәте тыуа, ә Ямато районында шул исемдәге япон дәүләте барлыҡҡа килә.
Кофун 538 йылда Асука осорона күсә. Уның үҙенсәлектәре — Японияға Кореянан күскән Пэкче дәүләте кешеләре буддизм[17] алып килә һәм ҡытай өлгөһөндә үҙәкләштерелгән дәүләт төҙөлә, тәүге закондар йыйынтығы «рицурё» яҙыла һәм ҡитғалағы фәлсәфәүи һәм мәҙәни идеялар өлгөһөндә япон мәҙәниәте сәскә ата.
Һигеҙенсе быуатта Нара осоронда үҙәкләштерелгән көслө япон дәүләте барлыҡҡа килә, ул хәҙерге Нара территорияһындағы император баш ҡалаһы Хэйдзё-кёла урынлашҡан була. Был осор үҙенсәлектәре булып япон йәмғиәтенең ҡытайлаштырылыуы һәм тәүге тарихи хроникаларҙың барлыҡҡа килеүе, мәҙәниәттең көслө үҫеше тора. 712 йылда — Кодзики, ә 720 йылда Нихон сёки яҙылып бөтә[18].
784 йылда Император Камму баш ҡаланы Наранан Нагаока-кёға күсерә, әммә 794 йылда ул Хэйан-кё (хәҙерге Киото)[19] ҡалаһына күсерелә. Ошо ваҡиға менән Хэйан осоро башланып китә. Был осорҙа япон милли мәҙәниәте барлыҡҡа килә һәм ныҡ үҫешә. Ижекле әлифбаның (кана) барлыҡҡа килеүе, ҡытай теленән азат булып, япондарға үҙ япон телендә яҙырға мөмкинлек бирә. Кана менән яҙылған «Кокинвакасю» шиғри антологияһы шиғриәт ҡағиҙәләрен урынлаштырған империя антологияһына әйләнә. XIX быуатҡа тиклем япон танкалары «Кокинвакасю» өлгөләренә таянып ижад ителә. Был осорҙа яҙылған «Гэндзи тураһындағы повесть» һәм «Баш осондағы яҙыуҙар» тигән проза әҫәрҙәре Японияла һәм башҡа илдәрҙә япон әҙәбиәтенең иң юғары ҡаҙанышы тип таныла.
Япон феодализмы юғары ҡатлам яугирҙәренең «самурайҙар ведомствоһы»[20] барлыҡҡа килеү менән бәйле. 1185 йылда үҙе менән ярышташ Тайра ырыуын еңгән Минамото-но Ёритомо 1192 йылда сёгун итеп тәғәйенләнә. Ошо мәлдән Камакура осоро башлана. Ул үлгәндән һуң ғәмәлдәге власть Минамото-но Ёритомоның улының регенты булған Ходзё ырыуы ҡулына күсә. Камакура сёгунаты 1274 һәм 1281 йылдарҙа монголдарҙың һөжүмен, бакуфуларҙың позицияһын нығытып, уңышлы кире ҡаға. Монголдарҙы еңгәндән һуң, япон яугирҙәре үҙ-ара һуғыша, һөҙөмтәлә Камакура режимы юҡҡа сыға. 1318 йылда тәхеткә император Го-Дайго ултыра һәм 1333 йылда башкомандующий бакуфу Асикага Такаудзи ярҙамында үҙ ҡулына власты ала. 1336 йылда императорҙың улы менән хакимлыҡты бүлешә алмайынса, Асикага Такаудзи Киотола император итеп Кёмиёны тәхеткә ултырта һәм 1338 йылда күрһәткән хеҙмәттәре өсөн унан сёгун титулы ала. Шулай итеп, Японияла ике император була, һәм улар 1392 йылға тиклем бер-береһе менән власть өсөн бер туҡтауһыҙ һуғыша. Асикага сёгунаты эре феодал-даймёларҙы контролдә тота алмай, шунлыҡтан 1467 йылда граждандар һуғышы башлана. Был ваҡиғанан болалы Сэнгоку осорон башланып китә[21].
1543 йылда Япония ярҙарына Португалиянан диңгеҙселәр, һуңыраҡ иезуит миссионерҙары һәм Голландия сауҙагәрҙәре килә. Был Япония менән Көнбайыш илдәре араһында сауҙа һәм мәҙәни аралашыуға нигеҙ һала.
Европа технологиялары һәм утлы ҡорал ярҙамында Ода Нобунаг башҡа даймёларҙы еңә һәм илде берләштерә башлай, тик 1582 йылда мәрхүм була. Уның вариҫы Тоётоми Хидэёси 1590 йылда илде тулыһынса берләштерә. Хидэёси ике тапҡыр Кореяны баҫып ала, тик бер нисә тапҡыр Корея һәм Ҡытай ғәскәрҙәренән еңелә. Ул 1598 йылда мәрхүм була. Шунан һуң ғына уның ғәскәрҙәре Кореянан сыға[22].
Хидэёси үлгәндән һуң, Токугава Иэясу, Тоётоми Хидэёси ваҡытында үҙенең регент булыуынан файҙаланып, сәйәси һәм хәрби йоғонтоһон көсәйтә. Сэкигахара янындағы һуғышта ул үҙенең бик күп дошмандарын еңә һәм 1603 йылда сёгун итеп тәғәйенләнә. Токугава Иэясу Токугава сёгунатын нигеҙләй һәм баш ҡаланы Эдоға (хәҙерге Токио) күсерә[23]. 1639 йылда сёгунат изоляцияланыу сәйәсәтен башлай, был ике ярым быуатҡа һуҙыла. Һуңынан был осорҙо Эдо осоро тип йөрөтәләр. Илдең изоляцияланыуына ҡарамаҫтан, Европа фәнни нигеҙҙәрен өйрәнеү — рангакку — Голландия сауҙа факторияһы аша Нагасаки гаванендәге өйөп яһалған Дэдзима утрауында дауам итә.
Был осорҙа милли-мәҙәни кокугаку, йәғни япондарҙың үҙҙәренең Японияны өйрәнеү хәрәкәте башлана[24].
1854 йылда Яонияға Ҡара караптарҙа Америка коммодоры Мэттью Перри килә, шул арҡала Япония изоляция сәйәсәтен туҡтата[25]. Ошо ваҡиғаларҙан һуң Япония модернлашыу осорона инә.
Илдең изоляцияла булыу сәйәсәтен 1853 йылдың 12 авгусында Японияға Рәсәй империяһынан яңы технологиялар һәм бүләктәр килтергән адмирал Путятиндың экспедицияһы ла өҙә. 1855 йылдың 7 февралендә Япония менән Рәсәй араһында сауҙа һәм дуҫлыҡ тураһында килешеү төҙөлә. Симода трактаты буйынса Симода, Хакодатэ, Нагасаки порттарында һатыу итеү хоҡуғы бирелеп, Рәсәй консулы тәғәйенләнә, ике ил араһында йоғонто яһау өлкәләре һәм сиктәре сиктәре билдәләнә.
Бакумацу осоронда Япония көнбайыш илдәр менән үҙе өсөн уңайһыҙ булған бер нисә килешеү төҙөй, был илде иҡтисади һәм сәйәси көрсөккә төшөрә. 1868 йылда Босин граждандар һуғышы башлана, шуның һөҙөмтәһендә сёгунат бөтөрөлә, император етәкселегендә Мэйдзи реставрацияһы үҙәкләштерелгән хөкүмәт барлыҡҡа килтерә. Көнбайыш илдәренең сәйәси, суд һәм хәрби системалары өлгөһөндә Япония министрҙар советы, Йәшерен совет төҙөп, Мэйдзи конституцияһын ҡабул итергә әҙерләнә һәм парламентты йыя. Мэйдзи реставрацияһы Японияны донъяның индустриаль державаһына әйләндерә. 1894—1895 йылдарҙағы япон-ҡытай һуғышы һәм 1904—1905 йылдарҙағы рус-япон һуғышынан һуң Япон һәм Һары диңгеҙҙәрҙә өҫтөнлөк яулаған Япония Кореяны, Тайванде һәм Карафутоны үҙ иленә ҡуша.
ХХ быуаттың башында, ҡыҫҡа ваҡытлы демократик Тайсё осоронан һуң, Япония милитаризм һәм экспансионизм рухы менән һуғарылған дәүләткә әйләнә һәм Антанта яғында Беренсе бөтә донъя һуғышында ҡатнаша, үҙенең сәйәси һәм территориаль йоғонтоһон көсәйтә. 1931 йылда экспансия сәйәсәтен көсәйтеп, Маньчжурияны баҫып ала һәм Маньчжоу-Го етәкселек иткән марионетка дәүләтен барлыҡҡа килтерә. 1933 йылда Милләттәр Лигаһында Японияның эштәрен тәнҡитләгән Литтон докладынан һуң, Япония демонстратив рәүештә Лиганы ташлап сыға[26]. 1936 йылда Япония нацист Германияһы менән берлектә Коминтернға ҡаршы пакт төҙөй, ә 1941 йылда "Рим-Берлин үҙәге"нә ҡушыла[27]. Шул уҡ ваҡытта Япония Монголия Халыҡ Республикаһының һәм Маньчжоу-Гоның территориаль бөтөнлөгөн ихтирам итәсәге тураһында СССР менән Нейтралитет пактына ҡул ҡуя.
1937 йылда Япония, Ҡытайҙың башҡа өлөштәренә лә баҫып инеп, 1937—1945 йылдарҙа икенсе япон-ҡытай һуғышын башлап ебәрә. Шунан һуң АҠШ Японияға нефть эмбаргоһы һала[28]. 1941 йылдың 7 декабрендә Япония, Пёрл-Харборға һөжүм итеп, АҠШ менән Бөйөк Британияға һуғыш иғлан итә. Был АҠШ-тың Икенсе бөтә донъя һуғышында ҡатнашыуына килтерә. Япон империяһы Гонконг, Филиппин һәм Малакканы яулап ала, ләкин 1942 йылда Мәрйен диңгеҙендәге һуғышта тармар ителеүе уның диңгеҙҙәге өҫтөнлөгөн юҡҡа сығара[29]. 1945 йылдың 6 һәм 9 авгусында АҠШ авиацияһы Хиросима менән Нагасакиға атом бомбалары ташлай һәм СССР-ҙың Японияға ҡаршы хәрби ғәмәлдәренә ҡушыла. Шунлыҡтан 1945 йылдың 2 сентябрендә Япония бер һүҙһеҙ Капитуляция актына ҡул ҡуя[30].
1947 йылда Япония яңы пацифистик конституция ҡабул итә, унда либераль демократияға баҫым яһала. Союздаш ғәскәрҙәрҙең Японияны оккупациялауы Сан-Франциско тыныслыҡ шартнамәһен ҡабул итеүгә килтерә. Был шартнәмә үҙ көсөнә 1952 йылда инә[31], ә 1956 йылда Япония БМО-ға инә. Һуңыраҡ Япония рекордлы иҡтисади үҫешкә өлгәшә. Был үҫеш дүрт тиҫтә йыл дауам итә һәм, уртаса алғанда, йыл һайын 10 процент тәшкил итә.
Оҙайлы үҫеш һикһәненсе йылдарҙың аҙағында инвесторҙарҙың япон иҡтисадына иғтибарын ныҡ арттыра, ә был иһә баҙар фондында һәм күсемһеҙ милек баҙарында иҡтисади бушҡыуыҡты барлыҡҡа килтерә. 1991 йылда иҡтисад үҫеше кризис менән алмашына, ил кризистан бары 2000 йылда ғына сыға ала[32].
Дәүләт-сәйәси ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Япония — конституцион парламентлы монархия. Илдең 1947 йылдың 3 майында үҙ көсөнә ингән Конституцияһына ярашлы, Япония императоры — «дәүләт һәм халыҡ берҙәмлеге символы», барлыҡ дәүләт тәғәйенләүҙәрен һәм ҡарар ҡабул итеүҙәрҙе ул илдең былар өсөн яуаплы министрҙар кабинеты тәҡдиме менән башҡара. Дипломатик осрашыуҙарҙа император дәүләт башлығы ролен үтәй. 1989 йылдан Японияның императоры — Акихито[33], уның вариҫы принц Нарухито.
Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Илдең юғары дәүләт власы һәм берҙән-бер закондар сығарыу органы — Япония парламенты. Ул ике палатанан тора: вәкилдәр палатаһы һәм кәңәшселәр палатаһы. Вәкилдәр палатаһында 4 йылға һайланған 480 депутат булһа, кәңәшселәр палатаһының 242 депутаты 6 йылға һайлана. Кәңәшселәр палатаһы өс йыл һайын яртылаш яңыртыла. Конституцияға ярашлы, парламент закондар сығарыу буйынса тулы власҡа эйә, ә финанстар менән тик үҙе эш итергә хоҡуҡлы. Японияла 20 йәштән өлкән барлыҡ граждандар өсөн дөйөм һайлау хоҡуғы индерелгән[34]. Парламенттың ике палатаһына ла һайлауҙар йәшерен тауыш биреү юлы менән үткәрелә.
Японияла ике төп партия бар. 2009 йылда Японияның социал-либераль Демократик партияһы парламентта күпселек урындарҙы алды[35] һәм быға тиклем 54 йыл дауамында дәүләт менән идара иткән консерватив Либераль-демократик партияны алмаштырҙы. 2012 йылда иһә ваҡытынан алда үткәрелгән парламент һайлауҙары һөҙөмтәһендә Либераль-демократик партия тағын да парламентта күпселек урындарҙы алыуға өлгәште.
Башҡарма власть[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Юғары башҡарма власть органы булған Хөкүмәткә Японияның Премьер-министры етәкселек итә. Был вазифаға парламент тәҡдиме менән уның бер ағзаһын император тәғәйенләй. Премьер-министр, министрҙар кабинеты башлығы булараҡ, хөкүмәт төҙөй[34]. 2012 йылдың 26 декабренән был вазифаны Синдзо Абэ биләй.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Юити Сато (佐藤裕一) Введение в древнюю историю Японии (日本古代史入門).
- ↑ Мещеряков А. Н., Грачёв М. В. История древней Японии — СПб.: Гиперион, 2002.
- ↑ Statistical Handbook of Japan. Land and Climate (инг.). Японское бюро статистики (2008). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 20 ғинуар 2010 тикшерелгән.
- ↑ Official Japan Statistics Bureau: Population Estimates
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Japan. Международный валютный фонд. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 13 февраль 2011 тикшерелгән.
- ↑ Human Development Report 2014 (инг.). Программа развития ООН. — Доклад о человеческом развитии (2014) на сайте Программы развития ООН. 27 октябрь 2015 тикшерелгән.
- ↑ にほん(日本) (яп.). デジタル大辞泉. Сёгакукан. 27 ноябрь 2016 тикшерелгән.
- ↑ Facts and Figures of Japan 2007 01: Land.
- ↑ World Factbook; Japan.
- ↑ The World Factbook: Rank order — Life expectancy at birth (англ.). ЦРУ (2010). Проверено 23 января 2010.
- ↑ The World Factbook: Rank order — Infant mortality rate (англ.). ЦРУ (2010). Проверено 23 января 2010.
- ↑ Фасмер, М.
- ↑ Piggott, Joan R. The emergence of Japanese kingship.
- ↑ Кузнецов Ю. Д., Навлицкая Г. Б., Сырицын И. М. История Японии: Учеб. для студ. вузов, обучающихся по спец. «История». — М.: Высш. шк., 1988. — С. 8. — 432 с. — 30 000 экз.
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 35—37
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 37
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 43
- ↑ Totman, Conrad.
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 56
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 67
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 75—82
- ↑ Turnbull, Stephen.
- ↑ Marcia Yonemoto.
- ↑ Hooker, Richard Japan Glossary; Kokugaku (англ.
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 102
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 108
- ↑ Kelley L. Ross.
- ↑ Roland H. Worth, Jr. No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific.
- ↑ Елисеефф, Елисеефф, 2008, с. 109
- ↑ Подписание акта о капитуляции Японии, Известия (2 сентября 1945). Проверено 21 января 2010.
- ↑ Joseph Coleman. '52 coup plot bid to rearm Japan: CIA (англ.
- ↑ Japan scraps zero interest rates (англ.
- ↑ Кузнецов, Андрей. Юбилей японского «символа нации», РИА Новости (12 ноября 2009). 21 ғинуар 2010 тикшерелгән.
- ↑ 34,0 34,1 Япония // Ҙур совет энциклопедияһы : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- ↑ Нака, Ксения. Демократическая партия Японии получила большинство мест в парламенте, РИА Новости (30 августа 2009). 21 ғинуар 2010 тикшерелгән.


text:
Өфөлә иң яҡшы 30 белгес бүләкләнде
Өфө ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин кесе йомала ҡаланың 2010 йыл дауамында хеҙмәт өлкәһендә үҙен күрһәткән 30 кешеһенә республика һәм ҡала наградаларын тапшырҙы. Иң юғары хәрмәт был юлы Өфөнөң Совет районы Халыҡ мәшғүллеге үҙәге директоры Геннадий Шубочкинға күрһәтелде – ул Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһын – беҙҙең төбәктең иң юғары наградаһын алды.
Тағы бер Хөкүмәт наградаһы Өфөнөң Совет районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Вилорий Угаровҡа тапшырылды – уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы» исеме бирелде. Туғыҙ кеше республика баш ҡалаһының почет грамоталары һәм «Ҡала алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» билдәләре менән бүләкләнде. Улар араһында «Айҙар» театр студияһы директоры Айҙар Ғәлимов, «Берҙәм Рәсәй» гәзитенең фотохәбәрсеһе Вячеслав Стрижевский, 3-сө гимназия директоры Әлфиә Кириллова һәм башҡалар бар.
Йәнә 19 кеше Өфө ҡала Советы почет грамоталарын алды.


text:
Яңылыҡтар
Башҡортостандың мәғариф министры башҡорт телен өйрәнеү менән бәйле хәлде аңлатты
Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова «Рәсәй-Башҡортостан радиоһы»нда «Мысли вслух» тапшырыуында мәктәптәрҙә башҡорт телен өйрәнеү менән бәйле хәлде аңлатты.
«Башҡорт теле дәүләт теле булараҡ 1 кластан 9-ға тиклем аҙнаһына бер йәки ике тапҡыр өйрәнелә. Уны өйрәнеү федераль дәүләт стандарты сиктәрендә тормошҡа ашырыла һәм Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында»ғы законы тарафынан тәьмин ителгән», – тип аңлатты Гөлназ Шафиҡова.
Туған телдәрҙе өйрәнеү тураһында һүҙ йөрөткәндә, министр уның ата-әсәләрҙең ғаризаһынан сығып өйрәнелеүенә иғтибар итте.
«Ата-әсә булараҡ мәктәпкә балағыҙ туған телде өйрәнеүен теләү тураһында ғариза менән мөрәжәғәт итһәгеҙ, класта ундайҙар төркөмө йыйылһа, мәктәп ошо хоҡуҡты тәьмин итергә тейеш. Әгәр 20 баланан торған класта унауһы туған башҡорт телен һәм шундай уҡ күләмдә туған татар телен һайлаһа, мәктәп класты төркөмдәргә бүлеү һәм туған телде өйрәтеү өсөн шарттар булдырыу мөмкинлеген ҡарарға тейеш. Бында ата-әсәләрҙең ғаризаһы нигеҙ булып тора, — тип аңлатты Гөлназ Шафиҡова. — Республикала урыҫ милләтенә ҡарамаған 67 процент балаларҙың үҙ туған телен өйрәнеү мөмкинлеге бар, беҙ 14 тел буйынса белем биреү мөмкинлеген тәҡдим итәбеҙ. Тәү сиратта, әлбиттә, башҡорт, артабан татар, мари, удмурт, хатта немец һәм латыш телдәре ул. Рус телен бөтә мәктәптәрҙә лә дәүләт теле булараҡ өйрәнәләр. Ата-әсәләр үҙ ғаризаһында туған тел сифатында рус телен яҙһа, мәктәп, әлбиттә, был хоҡуҡты уларға бирәсәк».
Нормативтарға ярашлы, һәр төркөмдә ете баланан да кәм булмаҫҡа тейеш.
Өфөлә 12 августа ҙур уҡытыусылар советының һүҙ көрәштереү майҙансыҡтарының береһе дәүләт теле булараҡ башҡорт телен өйрәнеүгә арналасаҡ.
«Бөгөн башҡорт дәүләт теле сит тел кеүек өйрәнелергә тейешлеген аңлайбыҙ, ә ул бөтөнләй икенсе уҡытыу алымы. Хәҙер беҙҙә ғәҙәттә класс ике төркөмгә: башланғыс һәм башҡорт телен дәүләт теле кеүек артабан өйрәнгәндәргә бүленә. Башлап өйрәнеүселәр өсөн тулыһынса уҡытыу-методик оҙатыуҙы әҙерләгән автор төркөмөн булдырабыҙ», — тине мәғариф министры.


text:
Күңел тарта “Ашҡаҙар”ға24-04-2018, 00:03 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға
Ирекһеҙҙән “Ашҡаҙар” хужалығы рәйесе, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Илдус Хәлитов менән һөйләшкәндән һуң башҡа ошондай уйҙар килде. Илдус Тимерхан улы үҙе оптимистар рәтенә инә. Эйе, барыһына хас булғанса, көйәләнә, борсола, ә кешегә белдермәй, иртәгәһе көнгә ышаныс менән ҡарай. Ауыл хужалығында, бигерәк тә ҙур хужалыҡҡа етәкселек иткәндә ундай саҡтарһыҙ булмайҙыр.
Колхоз башлыса малсылыҡ, үҫемлекселек менән шөғөлләнә. Алда телгә алғанса, хужалыҡ иткәндә һәр ҡайһы тармаҡ бер-береһен тулыландырып тора. Үҙ баҫыуыңда башаҡтар тулышты икән, тимәк, малдарыңа аҙыҡ бар, күпереп үҫкән күп йыллыҡ үләндәр ҙә файҙаға. Етештерелгәндең үҙҡиммәте осһоҙораҡ булған һайын, табышы күберәк. Әммә эшләгәндә ҡаршылыҡтарһыҙ, ауырлыҡтарһыҙ ҙа булмай шул...
— Уҙған йыл һөҙөмтәләре буйынса йылды яҡшы тамамлағайныҡ. Быйыл да һынатмаҫбыҙ, тим. Былтыр, мәҫәлән, гектарынан уртаса 42 центнер уңыш алдыҡ. Был — хужалыҡ тарихында иң ҙур күрһәткестәрҙең береһе. Көнбағыш та һынатманы — 24 центнерҙан ашыу йыйҙыҡ. Башҡа культуралар ҙа үҫте. Шуныһы, хаҡтар ҡырҡа төштө. Игендең тоннаһы 10 мең ине, 5-кә ҡалды. Көнбағыштың килоһы 25 һумдан 15-кә ҡалды. Етмәһә, ҡыш башланыу менән һөткә хаҡ төшә башланы. Уҙған йыл беҙ физик ауырлығынан иҫәпләгәндә 30 һумға һатһаҡ, бөгөн 20-гә төштө, — тип һөйләй колхоз рәйесе. — Ошо уҡ ваҡытта беҙ һөттөң ҡуйылығын арттырыу, сифатын, мал аҙығын яҡшыртыу буйынса күп эшләйбеҙ. Нисек кенә булмаһын, төшөнкөлөккә бирелергә ярамай. Техникаһын да алырға кәрәк, тоҡомло малдарһыҙ ҙа баҙар шарттарында йәшәп булмай...
Тоҡомло малдар тигәндән, ашҡаҙарҙар уҙған йыл 132 баш һатып алһалар, быйыл 64-те — Калининград, 89-ҙы Свердловск өлкәләренән ҡайтарғандар. Германияға барып тағы 102 башҡа килешеү төҙөгәндәр. Кем әйтмешләй, рәйестең урынбаҫары, йәш белгес Илнур Хәлитов башы менән ошо эшкә сумған. Хужалыҡта ветеринария эше юғары кимәлгә ҡуйылған. Шулай булмай ни, барлығы 3 мең баш һыйыр малына өҫтәп, йылҡыны ла ҡарарға кәрәк. Бөгөн 700 баш һауын һыйырҙары иҫәпләнә. Йәйгә табан һауым да, тимәк, килем дә артасаҡ. Әле Стәрлетамаҡ һөт заводына көн һайын 15 тоннанан ашыу оҙатыла.
Хужалыҡта 200-ләгән кеше эшләй. Эш хаҡы даими ваҡытында түләнгәс, колхоздары иҡтисади яҡтан аяғында ныҡлы баҫып торғас, халыҡтың да иртәгәһе көндәренә ышанысы арта. Уртаса эш хаҡының 25 меңгә яҡын булыуы ла күп нәмә тураһында һөйләй. Бында халыҡ тырыш. Рәйес әйтмешләй, уңғандарҙың береһен атаһаң, икенсеһе тороп ҡалыр һымаҡ. Шулай ҙа беҙ үҙ яғыбыҙҙан механизаторҙар Сергей Головинды, Сергей Лактионов, Артур Абдуллин, Сергей Коновалов, Улоҡман Дәүләтов, Олег Максимовтарҙы атамаһаҡ булмаҫ. Нәҡ улар һәм хеҙмәттәштәре бит хужалыҡтың 20 мең гектар һөрөнтө ерен эшкәртә. Уҙған йыл, мәҫәлән, Головин менән Лактионов комбайнда 53-әр мең центнер ашлыҡ һуҡҡан! Водителдәр Тимерхан Кайғолов, Владимир Костин, Вәкил Богданов, Фәнил Рафиҡовтарҙың да йыл буйы руль артынан төшкәне юҡ.
Журналист һуҡмағы ҡыҙыҡ бит ул, ҡасандыр бер барған ергә ҡайтанан да илтеүсән. Яҡшы яҡҡа үҙгәрештәр күрһәң — ҡыуанаһың, киреһенсә булһа — көйөнәһең. “Ашҡаҙар”ға юл төшкәнен белгәс, күңел үҙенән-үҙе яңылыҡ көтә, сөнки бында яңылыҡҡа ынтылған, заманса ҡарашлы белгестәр эшләй. Баш инженер Зөфәр Йәмилев, баш агроном Солтан Утарбаевтар — колхоз рәйесенең ныҡлы терәге. Ике-өс йыл элек хужалыҡта булған саҡта төҙөлөш майҙанын хәтерләтә ине: иген келәттәре, киптергес төҙөйҙәр, фермалар майҙансығын асфальтлайҙар. Әле килеүебеҙгә Нордовка фермаһында үҙ иҫәптәренә 10 миллион һумлыҡ ферма бинаһы төҙөгәндәр. Һис шаштырыу ҙа, шапыртыу ҙа юҡ — майҙансығындағы асфальтта туфли менән йөрөрлөк! Мал аҫты шунда уҡ алынып, махсус урынға сығарыла ла баҫыу ситенә ташып өйөлә. Тиреҫ өлгөргәс, таратыла.
— Яңыраҡ ун тонна һыйҙырышлы һыуытҡыс ҡуйҙыҡ. Ҡул көсөн машина алыштыра бара инде, һауынсыларға ла, малсыларға ла еңелерәк, — ти ферма мөдире Олег Васильев.
Һауынсылар Валентина Алябьева, Наталья Нестерова, Зоя Горбунова, Гөлнара Рәхмәтуллиналарҙың тырышлығын да телгә алмайынса булмай. Азат Хәликәевтең тракторы иһә мал аҙығы ваҡлауҙа, таратыуҙа йыл әйләнәһенә эшләй. Бер туған Олег менән Виктор Васильевтарҙы ”мал йәнле” кеше тиҙәр. Ғөмүмән, был исемлекте теҙер ҙә теҙер инек, тик урыныбыҙ ғына сикле. Алда телгә алғанса, хәбәрсе һуҡмағы бер барған ергә илтеүсән бит. Уңыштары менән ҡыуандырған, оптимистик ҡарашлы кешеләр ҡырына күңел дә тартып тора. Барырбыҙ, яҙырбыҙ. Әлегә барыһына һаулыҡ теләп ҡалайыҡ.
Мәләүез районы.


text:
Өс секцияла эшләгән семинар барышында йәштәр өлкән әҙиптәрҙән оҫталыҡ дәрестәре алды, үҙ-ара фекер алышты, ижади йөктәренең һәлмәклеген ҡапшап ҡараны.
Өс секцияла эшләгән семинар барышында йәштәр өлкән әҙиптәрҙән оҫталыҡ дәрестәре алды, үҙ-ара фекер алышты, ижади йөктәренең һәлмәклеген ҡапшап ҡараны.
— Эх, беҙгә лә ямғыр алып килмәнегеҙме, ҡыҙҙар? — тип ихлас ҡаршы алды райондың Мәжит Хәсәнов исемендәге ауыл хужалығы кооперативы рәйесе Фәйез Ғәзизов. — Ҡыҙҙыра бит. Яҙ башынан бер генә тапҡыр ямғыр эләкте. Әлдә алдан өлгөрҙөк — 15 майҙа сәсеү эштәрен тамамлағайныҡ. Иртә торған — уңған, ти халыҡ. Быйыл тап иртәләгәндәр отто ла инде.
Хөрмәтле Башҡортостан мосолмандары!
Һеҙҙе изге Рамаҙан айының тамамланыуы һәм Ураҙа байрамы менән ихлас ҡотлайым!
Байрам күп быуатлыҡ ислам мәҙәниәтенең иң яҡшы йолаларын сағылдыра, кешенең әхлаҡи йәһәттән камиллашыуын, яҡындары хаҡында хәстәрлек күрергә һәм мохтаждарҙың хәленә инергә ынтылышын кәүҙәләндерә. Ислам динен тотоусылар был көндәрҙә мохтаж булған һәр кемгә ярҙам ҡулы һуҙырға тырышты.
Башҡортостанда мосолман руханиҙары дин тотоусыларҙы берләштерә, конфессия-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә ҙур өлөш индерә, йәштәр араһында башҡа диндәргә ихтирамлы ҡараш тәрбиәләүгә күп көс һала. Төбәктә мәсеттәр төҙөү дауам итә, ислам йолалары буйынса белем биреү яҡшы кимәлдә ойошторолған, йәштәр менән әүҙем эш алып барыла, хажға барырға теләгән мосолмандарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтелә, хәйриәлек менән шөғөлләнеүселәр бихисап.
Изге Ураҙа байрамы көндәрендә һеҙгә һаулыҡ, тыныслыҡ теләйем. Яҡты байрам йорттарыбыҙға шатлыҡ һәм именлек алып килһен!


text:
Стоунһендж
Стоунхендж — (ингл. Stonehenge) Бөйөк Британияла тиҫтәләгән йылдар буйына тикшереүселәрҙең иғтибарын йәлеп итеүсе боронғо таш ҡоролма. Ул Лондон ҡалаһынан 130 км көньяҡ-көнбайышта Солсбери тигеҙлегендә урынлашҡан. Күп тикшереүселәр Стоунхенджды боронғо британлыларҙың таш быуаттағы күк есемдәрен күҙәтеү өсөн төҙөлгән астрономик обсерватория тип иҫәпләй. Археологтар фекеренсә, ул өс этапта, б.э.т. 3500 йылдан алып 1100 йылға тиклем төҙөлгән.
Стоунхендж — ул биш тонналы 82, егерме биш тонналы 30 һәм илле тонналы 5 ташты билдәле бер тәртиптә түңәрәк буйынса урынлаштырыуҙан барлыҡҡа килгән ҡоролма. Бер-береһенә «П» хәрефе рәүешле теҙелгән блоктарҙан арҡалар барлыҡҡа килә. Ҡасандыр улар донъя тарафтарын бик дөрөҫ күрһәтеүсе компас булараҡ файҙаланылған, тигән фекер бар. Башҡа тикшереүселәр фекеренсә, был монумент б.э.т. 3100 йылда Британия утрауҙарында йәшәгән ҡәбиләләр тарафынан Ҡояш һәм Айҙы күҙәтеү өсөн төҙөлгән.
Әммә һуңғы йылдарҙағы фәнни тикшеренеүҙәр нәтижәләре быға ҡәҙәр йәшәп килгән фекерҙәрҙе шик аҫтына ҡуя. XX быуаттың егерменсе йылдарында уҡ билдәле геолог Х. Томас таштарҙың хәҙерге Стоунхендж урынлашҡан ергә өс йөҙ саҡрым йыраҡлыҡтан килтерелеүен асыҡлаған. Илле, егерме биш, хатта биш тонна ауырлыҡтағы йөктө бындай ҙур араға күсереү бөгөнгө көндә лә бик еңел эш түгел. Ул замандарҙа бының өсөн техника ла, технологиялар ҙа булмаған.
1994 йылда Уэльс университеты профессоры Дэвид Боуэн, яңы ысулға таянып, Стоунхендждың йәшен билдәләгән. Уның тикшеренеүе нәтижәләре буйынса, ул 140 мең йыл тәшкил итә. Һәр кемгә мәктәп йылдарынан уҡ билдәле булыуынса, аңлы кешелек доньяһы ни бары 40 мең йыл элек барлыҡҡа килгән. Стоунхендж төҙөлгән осорҙа иһә ерҙә ябай эш ҡоралдары менән генә файҙалана белгән, әле формалашып килеүсе генә телдә һөйләшкән кешеләр йәшәгән. Уларға бындай ауыр структуралы ҡоролманы төҙөү ни өсөн кәрәккән? Йә иһә ул кешелеккә мөнәсәбәте булмаған башҡа берәр цивилизацияның ижад емешеме? Был һорауҙарға әлегә яуап юҡ. Тап ошо билдәһеҙлек киң йәмәғәтселектең Стоунхенджға ҡарата ҡыҙыҡһыныуын уята ла инде. Англияла ул күптән мифтар, риүәйәттәр менән уратып алынған изге урынға әүерелгән. Таштарҙан кешене барлыҡ ауырыуҙарҙан да һауыҡтыра алырлыҡ энергия бөркөлә, тигән ышаныс йәшәй. Шул сәбәпле, боронғо ҡоролмаға доньяның барлыҡ илдәренән дә сәфәр ҡылыусылар һаны йылдан-йыл арта.
Стоунхендж менән ҡыҙыкһыныуҙы көсәйтеүсе яңылыҡтар ҙа ваҡыт үткән һайын күбәйә генә. Әйтәйек, билдәле астроном Фред Хойл, ҡоролманың барлыҡ геометрик үҙенсәлектәрен дә тикшергәндән һүң, уны төҙөүселәрҙең йыһан тураһында бик күп белеүҙәрен белдергән. Ни өсөн тигәндә, уның структураһында Ҡояштың галактика буйлап хәрәкәтенә ишара бар икән. 1998 йылда ғалим-астрономдар компьютер ярҙамында Стоунхендждың боронғо күренешен асыҡлаған һәм уны төрлө яҡтарҙан тикшергән. Нәтижәләр шаҡ ҡатырлыҡ. Боронғо монолит Ай һәм Ҡояш календары ғына түгел, Ҡояш системаһының теүәл моделе лә икән ул! Әммә бер генә айырма бар: был моделдә туғыҙ түгел, ә ун ике планета. Уларҙың икеһе бөгөнгө көндә билдәле булған Ҡояштан иң йырак планета —- Плутондан һуң урынлашкан. Тағы берәүһе— Юпитер менән Марс орбитаһы араһында. Астрономия китабынан һәр мәктәп уҡыусыһына мәғлүм булыуынса, ошо урында астероидтар сылбыры һуҙылған. Ҡасандыр бик элек ул планета булған, тик ул ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында тарҡалған, тигән фараз да бар. Тимәк, Стоунхендж картаһы алдамай?!
Ғалимдар әлегә боронғо таш ҡоролманың кем тарафынан төҙөлгәнен белмәй. Әммә тикшеренеүҙәрҙән шул мәғлүм: уны төҙөүселәр -беҙҙең эраға тиклем яҡынcа 3000-2000 йылдарҙа Англия территорияһында йәшәгән друид ҡәбиләләре түгел. Уларҙың астрономия, математика, геология, архитектура буйынса бындай дәрәжәләге белемдәре булмаған. Ысын архитекторҙары кем икәнлеген фаразларға ғына ҡала. Ҡалып:Координаты объекта
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Стоунхендж, Дельфы и особая форма погребения
- [1] Википедияла урыҫ телендә мәҡәлә.
- [2] «Ҡыҙыл таң» гәзитендә мәҡәлә (татарса).
{{|eu}} {{|fo}} {{|sv}}


text:
Республикала сыуаш халыҡ байрамы билдәләнде
Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Һыуыҡшишмә ауылында «Сурхури» сыуаш халыҡ байрамы билдәләнде. Сара «Һыуыҡшишмә» тарихи-мәҙәни үҙәк менән ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йортонан.
Байрамда үҙҙәренең хеҙмәт эшмәкәрлеген ауыл хужалығына бағышлаған хеҙмәт ветерандары ҡатнашты. «Шевле» фольклор коллективы улар өсөн сыуаштарҙың Сурхури йолаһын күрһәтте. Сара барышында шулай уҡ милли мәҙәниәт мәсьәләләре тикшерелде.
Сурхури – сыуаштарҙың боронғо байрамы. Баштан алып ул ҡышҡы ҡояш торошо ваҡытында, көн оҙоная башлағанда, бер аҙна дауамында билдәләнгән. Артабан байрам Раштыуанан алып Крещениеға тиклем билдәләнә башлаған. Сурхури ваҡытында яңы йылда хужалыҡта мул уңыштар булһын, халыҡ имен йәшәһен өсөн төрлө йолалар үткәрелгән.


text:
Башҡортостандан биш меңдән ашыу егет Ҡораллы Көстәр сафын тулыландырасаҡ
Бөгөн Рәсәйҙә сираттағы хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырыу кампанияһы старт ала. 1 апрелдән 15 июлгә тиклем Ҡораллы Көстәр сафын 153,2 мең егет тулыландырасаҡ. Кампанияға ҡарата бындай пландар Рәсәй Оборона министрлығы менән иғлан ителде. Башҡортостандан хәрби бурысын үтәргә 5500 егет оҙатыласаҡ, тип хәбәр иттеләр республиканың хәрби комиссариатынан. Хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Үҙәк хәрби округында иң яҡшыһы тип танылды.
Илдә хәрби хеҙмәткә саҡырыу буйынса план 2011 йылдың яҙынан ҡыҫҡартылды. 2010 йылдың көҙөндә Ҡораллы Көстәр сафын 280 мең егет тулыландырһа, 2012 йылдың көҙөндә хәрби бурысын үтәргә йәмғеһе 140 мең егет оҙатылды.
Хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырыу кампанияһы алдынан Рәсәй Ҡораллы Көстәре Генераль штабының Баш ойоштороу-мобилизация идаралығында 2012 йылда хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырыу кампанияһы йомғаҡтары буйынса матбуғат конференцияһы үтте. Баш ойоштороу-мобилизация идаралығы начальнигы хәбәр итеүенсә, 2013 йылдың яҙында хәрби хеҙмәткә 153200 граждан саҡырыласаҡ. Шул уҡ ваҡытта ғәскәрҙәргә 49,7 мең белгес (хәрби хеҙмәткә саҡырылыусыларҙың 32,5 проценты), шул иҫәптән ДОСААФ-та әҙерлек үткән 46,8 мең кеше йүнәлтеләсәк.


text:
Өфөнөң Lumen төркөмө тыңлаусылары менән бергә тыныслыҡ хаҡында йыр ижад итәсәк
ӨФӨ, 2015 йыл, 8 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Елена Колоколова/.
Өфөнөң Lumen төркөмө тыңлаусыларына тыныслыҡҡа өндәгән йырҙың һүҙҙәрен яҙыуҙа ҡатнашырға тәҡдим итте. Йырҙың исеме — «Тыныслыҡ тауышы» һәм көйө лә бар. Бары тик куплеттарын яҙырға кәрәк.
Lumen төркөмө фронтмены Тэм Булатов үҙенең видеомөрәжәғәтендә хәбәр итеүенсә, быға йырсыларҙың ижадына табыныусыларҙың хаттары сәбәпсе булған.
Йырҙың текстарын 1 декабргә тиклем golosamira@mail.ru электрон адресына ебәрергә кәрәк.
«Беҙгә хаттар килә башланы, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Рөстәм Булатов. — Кемдер үҙенең шиғырын ебәрә, икенселәр фекерҙәре менән бүлешергә теләүҙәре хаҡында яҙа. Беҙ иң сағыу образдарҙы, шиғыр юлдарын һайлап аласаҡбыҙ».
Lumen — Рәсәйҙә киң билдәле рок төркөмө. 1998 йылда ойошторолған. 2002 йылда Lumen «Сид һәм Нэнси» йыры менән илдә танылыу яуланы. Төркөм ете студия һәм ете концерт альбомдары сығарған, Рәсәй ҡалалары һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәре буйлап гастролдәргә йөрөй.


text:
«Башнефть» облигациялар программаһын раҫларға йыйына
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.
«Башнефть» компанияһы биржа облигациялары һәм ҡиммәтле ҡағыҙҙар программаһын раҫлау тураһында мәсьәләне ҡараясаҡ. Был хаҡта, эмитент белдереүенә һылтанып, Rusbonds хәбәр итә. 31 мартта компания директорҙар советы йыйылышын үткәрә.
«Башнефть» һумлыҡ облигациялар баҙарына һуңғы тапҡыр былтыр июндә сыҡҡайны. Ул саҡта компания 5 миллиард һум күләмендәге БО-07 серияһындағы 10 йыллыҡ бондтарҙы урынлаштырҙы. Беренсе купондың ставкаһы йылына 12,1 процент күләмендә билдәләнде, 2-12-се купондарҙың ставкалары уға тиңләштерелде.
Әлеге ваҡытта компанияның 25 миллиард һумлыҡ биржа һәм 90 миллиард һумлыҡ һигеҙ классик облигацияларының дүрт сығарылышы әйләнештә йөрөй.


text:
Фото:
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу-2010 буйынса Хөкүмәт комиссияһы төҙөлдө
Фото:
Рәсәй Премьер-министры Владимир Путин 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреү буйынса РФ Хөкүмәте Комиссияһы төҙөү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.
Уны РФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары —Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Сергей Собянин етәкләне.
Комиссия составына башҡарма власть органдарының кешеләрҙең айырым категорияларын иҫәпкә алыуҙы үткәреү һәм уны үткәргәндә именлекте тәьмин итеү өсөн яуаплы етәкселәре һәм белгестәре, шулай уҡ федераль округтарҙың рәсми вәкилдәре, Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург губернаторҙары һәм Саха (Якутия) Республикаһы Президенты инә.
Беренсе ултырышта федераль округтарҙа 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы ойоштороу буйынса комиссиялар төҙөү тураһында положение ҡараласаҡ.
Башҡортостанда республика Хөкүмәте ҡарамағында БР биләмәһендә халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса Комиссия 2008 йылдың июлендә төҙөлгәйне. Уға Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкселек итә.
Республика комиссияһы ултырыштарында муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәт башлыҡтары үҙ биләмәләрендә алдағы халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек тураһында отчет бирә, ағымдағы әҙерлек сараларына, халыҡ араһында мәғлүмәт-аңлатыу эше барышына, планлы сараларҙы үтәү буйынса алда торған бурыстарға арналған мәсьәләләр ҡарала.
Бындай комиссиялар республиканың һәр муниципаль районында һәм ҡала округында, шулай уҡ Өфөнөң ҡала эсендәге райондарында ойошторолған һәм әүҙем эшләй. Башҡортостанстаттан хәбәр итеүҙәренсә, төрлө кимәлдәге 70 комиссия составына 1300-ҙән ашыу кеше ингән. Улар араһында —федераль һәм республика башҡарма власть территориаль органдары, министрлыҡтар, ведомстволар һәм ойошмалар, урындағы үҙидара органдары вәкилдәре.


text:
Фото:
Башҡортостанда вируслы талпан энцефалиты менән ауырыуҙың ике осрағы теркәлгән
Фото:
Әлеге ваҡытта Башҡортостанда вируслы талпан энцефалиты менән ауырыуҙың раҫлау тапҡан ике осрағы теркәлгән.
Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеүенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы мәғлүмәте буйынса, 1 июлгә ҡарата республиканың дауалау-профилактика учреждениеларына талпан тешләүенән зыян күргән 13261 кеше мөрәжәғәт иткән. Шуларҙың 26%— балалар.
«Башҡортостан Республикаһында Гигиена һәм эпидемиология үҙәге» федераль дәүләт һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы лабораторияһы менән 1 апрелдән 5562 талпан тикшерелгән, шуларҙың 95-енең (1,7%) талпан энцефалиты вирусы менән зарарланған булыуы асыҡланған.
Ваҡытында иммуноглобулин профилактикаһын үткәреү арҡаһында, уны 3179 кеше алған (мөрәжәғәт итеүселәрҙең 24%), ауырыуҙың таралыуына юл ҡуйылмаған.


text:
- Подробности
- Просмотров: 230
МИШӘР ПОЛКТАРЫ, мишәрҙәрҙең 1788—1814 йй. рус армияһының ҡайһы бер тактик берләшмәләренә беркетелгән еңел атлы хәрби частары. Ойошторолған ваҡытта Ырым‑ бур айырым корпусы ком. буйһонған. Тарихы 17—18 бб. мишәр отрядтары һәм командаларына барып тоташа. Һәр полк 5 сотнянан (ғәскәри старшина, 2—3 яҫауыл, 5 йөҙ башы, 10 илле башы, 50 ун башы һәм рядовойҙар — бөтәһе 570‑кә яҡын кеше) торған. М.п. хеҙмәт итеүселәр ҡоралды, кейем-һалымды, ат һәм ат егеү кәрәк-ярағын үҙе хәстәрләгән. Ырымбур губернаһынан ситтә булғанда улар тәьминәткә ҡуйылған. 1‑се М.п. 1791—92 йй. Полоцк наместниклығының Динабург ҡ. алып Рига ҡ. тиклем дәүләт сиген һаҡлауҙа, 4 Башҡорт полкы м‑н бергә 1788—90 йй. рус-швед һуғышында ҡатнаша. 1‑се һәм 2‑се М.п. Ватан һуғышында (1812) һәм рус армияһының сит илгә походтарында (1813—14) ҡатнаша.
Р.Н.Рәхимов
Тәрж. М.Х.Хужин


text:
Бураҡаев Илгизәр Диҡҡәт улы
Бураҡаев Илгизәр Диҡҡәт улы, Илгизәр Диҡҡәт (12.07.1957) — прозаик, тәржемәсе, дәреслектәр авторы. 2002 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1967 йылда Өфө ҡалаһында тыуған. Атаһы — ғалим-геолог Бураҡаев Диҡҡәт Насретдин улы, әсәһе — Бураҡаева Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы — яҙыусы һәм педагог. Илгизәр 1984 йылда баш ҡаланың 20-се башҡорт мәктәбен тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға инә. Ике йыл хәрби хеҙмәттә булып ҡайта. 1992 йылда университетты тамамлағас, Күгәрсен районында уҡытыусы булып эшләй. Ейәнсура башҡорт гимназияһында «Тормош һабаҡтарын» уҡыта һәм директор урынбаҫары вазифаһын башҡара. Рәсәй Федерацияһы мәғариф институтының Башҡортостан филиалында, «Башҡортостан энциклопедияһы» ғилми нәшриәтендә, Башҡортостан Яҙыусылар союзында идара рәйесе урынбаҫары булып эшләй. И. Д. Бураҡаев — «Тормош һабаҡтары» дәреслеге авторҙарының береһе.
Яҙыусының хикәйәттәре һәм мәҡәләләре республикабыҙҙың «Ағиҙел», «Ватандаш», «Шоңҡар» журналдарында һәм гәзиттәрҙә баҫылып тора. Уның әҫәрҙәре 2000 йылда «Күк бүреләре» тигән айырым китап булып нәшер ителде. Был хикәйәттәр башҡорт легендаларына һәм риүәйәттәренә нигеҙләнеп, тарихи факттарға таянып яҙылған. Уларҙың бөтөнөһөн дә бер фекер берләштерә: заман үҙгәрһә лә, халыҡ, милләт алдында әленән-әле тыуып торған проблемалар ҡала килә һәм һәр халыҡ уларҙы үҙенә генә хас милли үҙенсәлектәргә таянып хәл итә ала.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.)
- Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)


text:
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы Фото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы
Республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән – Башҡортостандың Экология министрлығы Фото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских
ӨФӨ, 2015 йыл, 27 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.
Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, хәҙерге ваҡытта республика биләмәһенең 43 проценты таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән. 16 майға тиклем дауам итәсәк экологик кампанияла 700 мең кеше ҡатнашҡан. 22 мең тонна сүп-сар йыйылған һәм ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына оҙатылған. Ауырғазы (73 процент), Дүртөйлө (70 процент) һәм Стәрлетамаҡ (67 процент) райондарында тирә-яҡты таҙартыу буйынса юғары процент билдәләнгән.
Бынан тыш, бөгөнгө көнгә республикала 12,4 мең ағас һәм ҡыуаҡ ултыртылған. Бишбүләк һәм Баҡалы райондары — биләмәләрҙе йәшелләндереү буйынса алдынғылар рәтендә.
Башҡортостандың «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы директоры Рөстәм Ғәбитов «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә биргән интервьюһында белдереүенсә, «ай буйына барған өмәләрҙә объекттарыбыҙ урынлашҡан республика ҡалаларында бер квартал буйы йыйылған сүп-сарҙы ҡабул итәбеҙ».


text: Милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән төбәктәрҙә теләктәшлек, дуҫлыҡ байрамы – һабантуйҙар үткәреү матур йолаға әүерелде. Яҙ һәм хеҙмәт байрамы күрше өлкәләрҙә генә түгел Мәскәү, Санкт-Петербург, Краснодар крайы, Ҡырым республикаһы һәм башҡа ерҙәрҙә ойошторола. Быйыл башҡорт Һабантуйы үткәрелгән төбәктәрҙең һаны тағы ла берәүгә арта. 24 июнь Владивосток ҡалаһы һәм Приморье крайында йәшәүсе милләттәштәребеҙ тәүге тапҡыр Һабантуйға йыйыла. Уны март айында ғына барлыҡҡа килгән Приморье крайы башҡорттары Ҡоролтайы (Конгрессы) ойоштора. Халыҡ байрамында Сахалин өлкәһе, Камчатка, Хабаровск крайы, Амурҙағы Комсомольск ҡалаһының йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашыуы көтөлә. Сарала республикабыҙ исеменән яҡташтарыбыҙ Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, танылған ҡумыҙсы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов һәм республика конкурстары лауреаты, ҡурайсы Ауырғазы районы Талбазы ауылынан Фәим Ғайсин сығыш яһай. Улар милләттәштәребеҙҙе халҡыбыҙҙың көй-моңдары, матур концерт программаһы менән генә һөйөндөрөп ҡалмай, ә милли музыка ҡоралдары - ҡумыҙ һәм ҡурайҙа уйнау буйынса оҫталыҡ дәрестәре лә бирәсәк. Былар барыһы ла 5000 километрҙан ашыу алыҫлыҡта йәшәгән милләттәштәребеҙҙе туплап, дөйөм мираҫыбыҫ, уртаҡ байлығыбыҙ - йолаларҙы һаҡлап ҡалыу маҡсаты менән ойошторола.


text:
14 март көнө лицейыбыҙҙа «Уҡ атыу» буйынса ҙур сара булып үтте. Сараның беренсе өлөшөндә “Хамматов уҡыуҙары” II Республика ғилми-ғәмәли конференцияһында еңеүсе 6-сы класс уҡыусыһы Александров Дмитрий үҙенең “Я. Хамматов романдарында уҡ-һаҙаҡтың һүрәтләнеше”темаһына яҙылған эҙләнеү эше(етәксеһе Аллаярова Р.Б.), 3-сө кластан Исламова Лилиана(етәксеһе Фәтҡуллина Ә.М.) районыбыҙҙағы уҡсылар, “Мәргән уҡсы”турниры тураһында “Һауаларға уҡ сойорғоттом” тип исемләнгән эше менән сығыш яһап, барыһын да таң ҡалдырҙы. Һәләтле уҡсылар, Балалар ижады йортонда ойошторолған уҡ атыу буйынса түңәрәк етәселәре Рөстәм Рәис улы Теләүбирҙин, Илдар Иршат улы Исхаков һәм Рәис Жәүҙәт улы Низаметдинов балаларға уҡ-һаҙаҡ тураһында ҡыҙыҡлы итеп һөйләне. Уҡыусыларҙың күбеһе «Уҡ атыу »түңәрәгенә яҙылырға ҡарар итте.
Икенсе өлөшөндә спорт залында уҡ атыу буйынса мастер-класс үткәрелде. Физкультура уҡытыусылары сәп әҙерләп ҡуйғайны.Дәрестәрҙә улар уҡ атырға өйрәтеүҙе дауам итәсәк. Уҡыусылар ғына түгел, уҡытыусылар ҙа үҙ көстәрен һынап ҡаранылар. Байрам бөтәһенең дә күңеленә хуш килде.
Комментирование закрыто.
© 2016 МБОУ Башкирский лицей №1 МР Учалинский район РБ. Все права защищены.


text:
- Подробности
- Просмотров: 263
МАХСУС ФУНКЦИЯЛАР, киң мәғәнәлә — математиканың төрлө бүлектәрендәге теоретик һәм ғәмәли мәсьәләләрҙе сискәндә барлыҡҡа килгән элементар булмаған функцияларҙың айырым кластары йыйылмаһы; тар мәғәнәлә — математик физиканың айырым сығарылмалы дифференциаль тигеҙләмәләрҙе үҙгәреүсәндәрҙе айырыу ысулы м‑н сискәндә барлыҡҡа килгән һәм махсус рәттәр йәки интегралдар ярҙамында күрһәтелгән М.ф. Төп М.ф. үҙгәреүсән коэф. һыҙыҡлы махсус 2‑се дәрәжә дифференциаль тигеҙләмәләрҙең сығарылыштары булып тора (гипергеом., сферик йәки цилиндрик функциялар, ортогональ күпбыуындарҙың төрлө кластары һ.б.). М.ф. араһында махсус транцендент функциялар (гамма‑, дзета‑функциялар, интеграллы логарифм, ихтималлыҡ интегралы, интеграллы синус һәм косинус, эллиптик функциялар һ.б.) мөһим роль уйнай. Башҡортостанда 20 б. 60‑сы йй. башынан М.ф. ҡушымталары комплекслы анализ (Ә.М.Ғайсин, И.Ф.Красичков‑Терновский, А.С.Кривошеев, А.Ф.Леонтьев, В.В.Напалков, Б.Н.Хәбибуллин, Р.С.Юлмөхәмәтов һ.б.), дифференциаль тигеҙләмәләр теорияһы (Р.Р.Ғәҙелшин, А.В.Жибер, А.М.Ильин, Й.Ш.Ильясов, Л.А.Калякин, Х.Х.Мортазин, Ф.Х.Мөҡминов, В.Ю.Новокшенов, М.Д.Рамаҙанов, Р.С.Сакс, Й.Т.Солтанаев, Й.Й.Фазуллин, А.Б.Шабат һ.б.), ихтималлыҡ теорияһы һәм математик статистика (Н.Ҡ.Бәкеров, Ф.С.Насиров, С.И.Спивак һ.б.) проблемаларын хәл иткәндә, ябай дифференциаль тигеҙләмәләр һәм айырым сығарылмалы тигеҙләмәләр,__ тура һәм кире мәсьәләләр өсөн оптималь идара итеү мәсьәләләрен сисеү (А.М.Болотнов, Р.Н.Бәхтизин, А.М.Глюзман, И.И.Голичев, С.А. Горбатков, В.П.Житников, В.Т.Иванов, М.Ә.Илһамов, А.Ф.Клементьев, Ф.В.Лубышев, Н.Д.Морозкин, Л.И.Рубинштейн, Г.П.Смирнов, С.Ф. Урманчеев, М.М.Хәсәнов, Ю.С.Шаталов, С.А.Щербинин, А.М.Әхтәмов һ.б.) ысулдарын эшләгәндә үҫешә.
Ф.В.Лубышев
Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов


text:
Газета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Мөхәббәткә дан йырлап
Мөхәббәткә дан йырлап
Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Фәрүәз Урманшин – башҡорт эстрадаһының уңған ир-егеттәренең береһе.
Башҡортостан радиоһы “Юлдаш” каналының алмаштырғыһыҙ алып барыусыһы, яңылыҡтар бүлегендә эшләүҙән тыш, тамашасыларҙы әленән-әле яңы йырҙары менән ҡыуандырып тора, концерттарҙа даими сығыш яһай. Төрлө сараларҙа ҡатнаша, байрамдар алып бара. Кемдер ваҡыт етмәүгә һылтанып йөрөгәндә, Фәрүәз әллә күпме эш башҡарып та өлгөрә. Быйыл йәй ул Ғәзим Ильясов менән бергә Көйөргәҙе районындағы “Тоҙло күл”, Күгәрсен районындағы “Урман әкиәте” ял базаларында, Нөгөш һыу һаҡлағысында матур йолаға әйләнгән концерт-дискотекала сығыш яһаған. Хатта беренсе тапҡыр Асылыкүлгә лә юлдары төшкән. Шулай уҡ тыуған ауылы Юлыҡта (Ғафури районы) үткәрелгән “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамында моңло йырҙары һәм байрам концертын алып барыуы менән ауылдаштарын ҡыуандырған ул.
Йәйге ялдар, гастролдәр мәле тамамланып, әүҙем концерттар миҙгеленә аяҡ баҫыу менән Фәрүәз ең һыҙғанып эшкә тотондо. Һәм тәүгеләрҙән булып Өфө тамашасыларын өр-яңы концерт программаһы менән һөйөндөрөргә йыйына. Әле әҙерлек эштәренең иң ҡыҙған мәле, репетициялар бара. Концертта мотлаҡ рәүештә Фәрүәздең сәхнә пары, иҫ киткес моңло тауыш эйәһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Резеда Әминева сығыш яһаясаҡ.
“Сибәрҙәрҙе сибәр
яратыр,
Һөйөү урманына
ҡаратыр.
Моңһоуланып
ҡалған яңғыҙҙарға
Бәхет ебен кемдәр
таратыр?”
Был йыр һәр кемгә таныш, һәр кемдең күңеленә яҡын. Резеда Әминева менән Фәрүәз Урманшин ошо йырҙы башҡарғандан һуң бер нисә йыл элек халыҡ уларҙы хатта өйләндереп тә ҡуйғайны. Аллаға шөкөр, Фәрүәз дә, Резеда ла үҙ ғаиләһендә айырым-айырым матур тормош көтә, балалар үҫтерә.
Яратҡан тамашасыларына Фәрүәз менән Резеда тағы ла яңы йырҙар әҙерләй. Лариса Абдуллина һүҙҙәренә Ильяс Аллаяров ижад иткән “Мин һағынам” йырын тере тауышта, тәүгеләрҙән булып ишеткегеҙ киләме? Улайһа, Фәрүәз Урманшиндың 25 сентябрҙә – ӨМЭПБ, 27 сентябрҙә Йәштәр мәҙәниәт һарайҙарында үтәсәк “Йөрәгеңдә йәшәр серең булһын” исемле концертына рәхим итегеҙ!
Ғайсар Миңлеғолов, Филүс Ҡасимов, Гөлнара Әхмәҙиева, Йәмил Ишмөхәмәтов ҡатнашҡан кисәлә. Фәрүәздең улы, “Тамыр” студияһының яҡты “йондоҙо” Азамат та яңы йырҙары менән сығыш яһаясаҡ.
Башҡортостан радиоһы “Юлдаш” каналының алмаштырғыһыҙ алып барыусыһы, яңылыҡтар бүлегендә эшләүҙән тыш, тамашасыларҙы әленән-әле яңы йырҙары менән ҡыуандырып тора, концерттарҙа даими сығыш яһай. Төрлө сараларҙа ҡатнаша, байрамдар алып бара. Кемдер ваҡыт етмәүгә һылтанып йөрөгәндә, Фәрүәз әллә күпме эш башҡарып та өлгөрә. Быйыл йәй ул Ғәзим Ильясов менән бергә Көйөргәҙе районындағы “Тоҙло күл”, Күгәрсен районындағы “Урман әкиәте” ял базаларында, Нөгөш һыу һаҡлағысында матур йолаға әйләнгән концерт-дискотекала сығыш яһаған. Хатта беренсе тапҡыр Асылыкүлгә лә юлдары төшкән. Шулай уҡ тыуған ауылы Юлыҡта (Ғафури районы) үткәрелгән “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамында моңло йырҙары һәм байрам концертын алып барыуы менән ауылдаштарын ҡыуандырған ул.
Йәйге ялдар, гастролдәр мәле тамамланып, әүҙем концерттар миҙгеленә аяҡ баҫыу менән Фәрүәз ең һыҙғанып эшкә тотондо. Һәм тәүгеләрҙән булып Өфө тамашасыларын өр-яңы концерт программаһы менән һөйөндөрөргә йыйына. Әле әҙерлек эштәренең иң ҡыҙған мәле, репетициялар бара. Концертта мотлаҡ рәүештә Фәрүәздең сәхнә пары, иҫ киткес моңло тауыш эйәһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Резеда Әминева сығыш яһаясаҡ.
“Сибәрҙәрҙе сибәр
яратыр,
Һөйөү урманына
ҡаратыр.
Моңһоуланып
ҡалған яңғыҙҙарға
Бәхет ебен кемдәр
таратыр?”
Был йыр һәр кемгә таныш, һәр кемдең күңеленә яҡын. Резеда Әминева менән Фәрүәз Урманшин ошо йырҙы башҡарғандан һуң бер нисә йыл элек халыҡ уларҙы хатта өйләндереп тә ҡуйғайны. Аллаға шөкөр, Фәрүәз дә, Резеда ла үҙ ғаиләһендә айырым-айырым матур тормош көтә, балалар үҫтерә.
Яратҡан тамашасыларына Фәрүәз менән Резеда тағы ла яңы йырҙар әҙерләй. Лариса Абдуллина һүҙҙәренә Ильяс Аллаяров ижад иткән “Мин һағынам” йырын тере тауышта, тәүгеләрҙән булып ишеткегеҙ киләме? Улайһа, Фәрүәз Урманшиндың 25 сентябрҙә – ӨМЭПБ, 27 сентябрҙә Йәштәр мәҙәниәт һарайҙарында үтәсәк “Йөрәгеңдә йәшәр серең булһын” исемле концертына рәхим итегеҙ!
Ғайсар Миңлеғолов, Филүс Ҡасимов, Гөлнара Әхмәҙиева, Йәмил Ишмөхәмәтов ҡатнашҡан кисәлә. Фәрүәздең улы, “Тамыр” студияһының яҡты “йондоҙо” Азамат та яңы йырҙары менән сығыш яһаясаҡ.
Информация
Комментировать статьи на сайте возможно только в течении 4 дней со дня публикации.


text:
Өфөлә 2014 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандың иң яҡшы киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләрФото: Андрей Старостин
Өфөлә 2014 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандың иң яҡшы киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләр
Өфөлә 2014 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостандың иң яҡшы киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәрен бүләкләнеләрФото: Андрей Старостин
ӨФӨ, 2015 йыл, 13 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Бөгөн һөнәри байрам – Рәсәй матбуғаты көнө – айҡанлы «Башинформ» агентлығының конференциялар залында 2014 йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре бүләкләнде.
— Мин республика журналистарына һәм киң мәғлүмәт саралары продукцияһын уҡыусыларға еткереү процесын тәьмин иткән бөтә нәшриәтселәргә рәхмәт белдерәм. Уртаҡ тырышлыҡ менән беҙ республикала район, ҡала, балалар, йәштәр, республика баҫмаларын, яҙыусылар һәм шағирҙарҙың әҫәрҙәрен баҫтырыу өсөн баҫмаларҙы һаҡлап ҡала алдыҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов.
Башҡортостандың Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар берлеге рәйесе Алла Кузьмина, республика журналистикаһы ветераны Марсель Сәлимов, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы хәбәрсеһе Гөлназ Фәттәхова Башҡортостан Республикаһы Президентының Рәхмәт хаты менән бүләкләнде.
«Башинформ» агентлығы күҙәтеүсеһе Ләйлә Аралбаева (Ишморатова), «Башҡортостан ҡыҙы» журналы, «Яйыҡ» гәзите Башҡортостан Республикаһының киң мәғлүмәт сараларында Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Мәҙәниәт йылын яҡтыртыу буйынса республика конкурсы еңеүселәре тип танылды.
Киң мәғлүмәт сараларында дәүләт телдәре һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре проблемаһын яҡтыртыу буйынса республика конкурсында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы, «Киске Өфө» гәзите еңеү яуланы.
Киң мәғлүмәт сараларында шәфҡәтлелек темаһын яҡтыртыу буйынса республика конкурсында Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм Зөһрә Арсаева, «Башҡортостан ҡыҙы» журналы, «Учалы гәзите» редакциялары еңеүсе булды.
Сәләмәт тормош темаһын яҡтыртыу буйынса республика конкурсында «Башҡортостан» ТРК ДУП-ның «Тамыр» балалар телеканалы, «Шонҡар» журналы, «Сельские зори» гәзите редакциялары еңеүселәр иҫәбендә.
Дәүләт телдәре һәм республика халыҡтары телдәрен өлгөлө ҡулланғаны өсөн республика конкурсында «Өмөт» гәзите еңеүсе тип танылды.
Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен пропагандалаусы баҫма киң мәғлүмәт саралары сайттары конкурсында «Шонҡар» республика йәштәр журналы, «Инйәр», «Юшатыр», «Стәрлетамаҡ эшсеһе», «Район тормошо» гәзиттәре, «Бельские просторы» һәм «Аҡбуҙат» журналдары редакциялары еңеп сыҡты.
Журналистар араһында ойошторолған террорға ҡаршы проблема буйынса иң яҡшы журналист эше республика конкурсында «Сельские огни», «Белебеевские известия» гәзите редакциялары, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Йома», «Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналының «Иман» тапшырыуҙары еңеүсе булды.
2014 йылда Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы «Киләсәк журналисы» темаһына ижади конкурс уҙғарҙы. Уның төп бурысы — яҡын киләсәктә журналистиканың һәм журналистың ниндәй буласағын билдәләргә тырышып ҡарау. БР Йәш журналист мәктәбен тамамлаусы Радмила Федорова «Дәүләт әһәмиәтендәге эш» материалы өсөн «Киләсәк журналисы» конкурсының махсус дипломы һәм призы менән бүләкләнде.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Фольклориаданы Өфөлә уҙғарыу тураһындағы ҡарар Башҡортостандың милләт-ара берҙәмлек үҫешенә индергән өлөшөн баһалау ул»
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин «VI Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу тураһында»ғы указға ҡул ҡуйҙы.
Документта Халыҡ-ара фольклор фестивалдәр һәм традицион сәнғәт ойошмалары советының ҡарарына ярашлы Рәсәй Федерацияһының 2020 йылда VI Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу хоҡуғына эйә булыуы билдәләнә. Указға ярашлы, Өфө уны үткәреү урыны буласаҡ.
Документта Халыҡ-ара фольклор фестивалдәр һәм традицион сәнғәт ойошмалары советының ҡарарына ярашлы Рәсәй Федерацияһының 2020 йылда VI Бөтә донъя фольклориадаһын уҙғарыу хоҡуғына эйә булыуы билдәләнә. Указға ярашлы, Өфө уны үткәреү урыны буласаҡ.
Республика делегацияһы Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы барышында бер нисә килешеүгә ҡул ҡуясаҡ
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы эшендә, Рәсәйҙә бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ мәсьәләләренә, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек мөмкинлектәренә арналған сараларҙа ҡатнаша.
Башҡортостан “Роснефть” компанияһы менән хеҙмәттәшлекте яҡшырта
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Билдәле булыуынса, "Башнефть” компанияһы "Роснефть” ҡарамағына күсте. "Башнефть” предприятиеһының 25 процент акциялары Башҡортостан Республикаһы Хөкүәмте ҡарамағында ҡалды. Был бик мөһим һәм төбәктә социаль мәсьәләлрҙе хәл итеүҙә республикаға ҙур ярҙам булып тора.
Иғтибар - балалар!
02 июня 2017 йыл | Хоҡуҡ, Һаулыҡ һаҡлау, Йәмғиәт
Ағымдағы йылдың 18 майынан 9 июненә тиклем Ғафури районы биләмәһендә балалар ҡатнашлығында юл-транспорт хәл-ваҡиғаларын булдырмауға йүнәлтелгән "Иғтибар - балалар!” исеме аҫтында профилактик сара үтә.
«Шифахана - 2017» Бөтә Рәсәй форумы үтте
02 июня 2017 йыл | Йәмғиәт
Өфөләге Конгресс-холда «Шифахана-2017» Бөтә Рәсәй форумы үтте. Башҡортостандың баш ҡалаһы уны икенсе тапҡыр ҡабул итә.


text:
Фото:
Рөстәм Хәмитов Күгәрсен районында ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты
Фото:
24 ноябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мораҡ ауылында республиканың көньяҡ райондары — Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Ейәнсура, Йылайыр, Күгәрсен, Көйөргәҙе, Мәләүез, Федоровка, Хәйбулла, Учалы райондарының ауыл биләмәләре башлыҡтары менән сираттағы осрашыу үткәрҙе. Республика башлығы, бындай осрашыуҙар халыҡта ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
— Кисә мин Ағиҙел һәм Нефтекама ҡалаларында булдым. Бындай форматта осрашыуҙар үткәреүҙе дөрөҫ тип иҫәпләйем. Күҙмә-күҙ осрашыу телефон, телевизор, интернет буйынса аралашыуға ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.
Президент ауыл биләмәләренең халыҡ тормошонда ҙур роль уйнауын тағы ла бер тапҡыр иҫкә төшөрҙө.
— Һеҙ – властың нигеҙе, республикала, илдә эшләүсе барлыҡ власть структураларының таянысы булып тораһығыҙ, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Был нигеҙ ышаныслы, ныҡлы булырға тейеш. Бының өсөн финанс ресурстары, вәкәләттәр кәрәк, әлбиттә.
Президент Рәсәй Федерацияһы субъекттарына вәкәләттәр бүлеү өлкәһендә Федераль структуралар, үҙәк власть менән ҙур эш алып барылыуы хаҡында әйтте. Ул Рәсәйҙә власты үҙәкләштереү буйынса үткәрелгән эштең барлыҡ күрһәткестәр буйынса ла сығымлы булыуын билдәләне.
— Шәмбе көнө был мәсьәлә буйынса Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев менән фекер алыштыҡ. Һәм ул хоҡуҡтарҙың күпселек өлөшөн Рәсәй субъекттарына тапшырыу кәрәклеген хупланы, — тине Рөстәм Хәмитов. – 2012 йылдың яҙында яңы Хөкүмәт формалаштырыла, бығаса әлеге мәсьәлә тулыһынса хәл ителергә тейеш.
Рөстәм Хәмитов ауыл биләмәләре етәкселәре менән осрашыу алдынан үткәрелгән граждандарҙы ҡабул итеү тураһында, шулай уҡ ауыл биләмәләрен финанстар менән тәьмин итеү өсөн күрелгән саралар хаҡында һөйләне.
— Быйыл был йүнәлештә тәүге аҙым яһап ҡараныҡ, — тине төбәк башлығы. – Һеҙ 100-шәр мең һум аҡса алдығыҙ. Беҙҙә 819 ауыл биләмәһе бар, көн үҙәгендә торған мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн уларға 81 миллион 900 мең һум аҡса бүленде.
Президент, киләһе йылда республика бюджетында бындай ярҙамды квартал һайын күрһәтеү ҡараласаҡ, тип белдерҙе. Ул бығаса ауыл советтарына бындай ярҙамдың күрһәтелмәүен билдәләне.
«2012 йылдан башлап ауылдарҙа төҙөкләндереү, тәртип булдырыу, халыҡҡа ярҙам күрһәтеү буйынса эштәр үткәреү» бурысын да ҡуйҙы республика башлығы.
Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов ауыл биләмәләрендә инвесторҙарҙы йәлеп итеү эшен ойоштороу кәрәклеге хаҡында әйтте.


text:
Фото:
Башҡортостандың рәссамдар коллективы «Этно-Эрато» халыҡ-ара конкурсында еңеп сыҡты
Фото:
ӨФӨ, 2014 йыл, 17 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Башҡортостандың «Урал батыр»ҙың кейеҙҙән тегелгән кейемдәр коллекцияһын тәҡдим иткән рәссамдар коллективы Мәскәүҙә үткән «Этно-Эрато» II Евразия юғары милли модаһы конкурсында еңеүсе булды.
Республиканың төрлө район һәм ҡалаларының кейеҙ баҫыу оҫталарынан торған ижади коллектив «Иң яҡшы көнсығыш костюмы» номинацияһында еңеп сыҡты.
Фестивалдә башҡорт дизайнерҙарының коллекцияһын «Һылыуҡай — Bashkirian Beauty» (етәксеһе Линара Таһирова) студияһы моделдәре күрһәтте. Халыҡ-ара жюри ҡарары буйынса, Гөлсибәр Батраева Евразия конкурсының иң яҡшы моделе тип танылды.


text:
Рәсәйҙә балалар пособиеһы биш процентҡа индексацияланды
2014 йылдың 1 ғинуарынан алып «Балалары булған граждандарға дәүләт пособиелары тураһында»ғы Федераль закон менән ҡаралған пособиелар күләме биш процентҡа индексацияланды. Башҡортостанда бындай пособиелар район коэффициентын иҫәпкә алып түләнәсәк, тип һыҙыҡ өҫтәнә алды республиканың БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте.
Шуға күрә, 1 ғинуарҙан алып Башҡортостанда бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған пособие күләме 15,8 мең һумға тиклем артасаҡ. Мотлаҡ социаль страховкалауға тейеш булмағандарға, йәш ярымға тиклем тәрбиәләү буйынса айлыҡ пособие күләме тәүге баланы тәрбиәләгәнгә – 2,9 мең һумға, икенсе һәм артабанғы балаларҙы тәрбиәләгән өсөн 5,9 мең һумға тиң буласаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәтте Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының сайтында алырға була.


text:
Флүр Ғәлләмов Башҡортостандың Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһын етәкләне
Башҡортостандың Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһының яңы Рәйесе – «Башкомснаббанк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе, республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаты Флүр Ғәлләмов. Был вазифаға ул Ассоциацияның отчет-һайлау йыйылышында ҡатнашыусыларҙың күпселек тауыш биреү һөҙөмтәһендә һайланды, тип хәбәр итә республика финансистар берләшмәһенең төп коллегиаль органының матбуғат хеҙмәте. Был вазифала Флүр Ғәлләмов, Ассоциация менән алты йыл дауамында етәкселек иткән, ә 2014 йылдың ғинуарынан алып Өфөлә ВТБ24 филиалы идара итеүсеһе итеп тәғәйенләнгән, Айҙар Зөбәйеровты алмаштырҙы.


text:
Республика илдә файҙаланылған телекоммуникация ҡорамалдарының яртыһын етештерергә әҙер — Дмитрий Шаронов
ӨФӨ, 2016 йыл, 16 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан илдә файҙаланылған телекоммуникация ҡорамалдарының 50 процентҡа яҡынын етештерергә һәләтле. Был хаҡта «ПРОФ-IT-2016» төбәк һәм муниципаль мәғлүмәтләштереү бөтә Рәсәй форумында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов белдерҙе.
«Алдағы биш йылда компьютер, юғары тиҙлекле коммутатор, мәғлүмәт һаҡлау серверҙарының яҡынса 75-80 процентын етештерә алыр инек, — тине Дмитрий Шаронов. — Был — хәүефһеҙлек нигеҙе, беҙ уны контролдә тоторға, ил етештереүселәре уға идара итергә тейеш».
Әлеге ваҡытта телекоммуникация ҡорамалдары етештереүселәрҙең төбәк кластерына 15 компания инә.
«Беҙ дәүләт аҡсаһын ҡиммәтле һынау ҡорамалын һатып алыуға йүнәлттек, шул арҡала һуңғы ике йыл эсендә Башҡортостанда импортты алмаштырған ҡорамалдарҙың бер нисә төрө барлыҡҡа килде. Бындай хәл элек Рәсәйҙә булманы», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Хөкүмәте вице-премьеры.
Яңы асыштар иҫәбендә — тәүге сәнәғәт индустриаль коммутаторы, шулай уҡ Һаҡлыҡ банкы селтәрҙәрендә һынау үткән яңы коммутаторҙар селтәре.
Алдан хәбәр ителгәнсә, йыл һайын Рәсәй компаниялары IT-ҡорамалдар һатып алыуға 300 миллиард һум аҡса тотона, шуларҙың 90 проценты сит ил тәьминәтселәренә йүнәлтелә, тип билдәләне Рәсәй Президенты ярҙамсыһы Игорь Щеголев.


text:
Өфөлә онкология сирле балалар өсөн ҡан тапшырыу буйынса акция үтәсәк
Өфөлә шәмбе, 22 декабрҙә, 9-13 сәғәттәрҙә ҡан тапшырыу буйынса «Яңы йыл геройы көнө» исемле хәйриә акцияһы үтә.
Сараны ойоштороусылар булып «Юғалтыуҙар юҡ» («Потерь нет») хәйриә фонды, «Уфанет» компанияһы һәм UTV телеканалы менән берлектә Республика ҡан тапшырыу станцияһы сығыш яһай.
— Акция сиктәрендә шулай уҡ онкология сирле балалар өсөн тромбоциттар тапшырырға була, — тине фонд етәксеһе Радмила Сурначева. – Йыл һайын Яңы йыл байрамдары бындай балалар өсөн ауыр мәлгә әйләнә, сөнки был осорҙа донорҙар айырыуса етешмәй китә.
Шулай уҡ «Юғалтыуҙар юҡ» фонды барлыҡ теләүселәрҙе уның дөйөм донорҙар базаһына ҡушылырға саҡыра. Был хаҡта тулыраҡ мәғлүмәт фонд сайтында урынлаштырылған.
Ҡан тапшырырға теләгән һәр кеше Өфө ҡалаһы, Батыр урамы, 41/1 адресы буйынса урынлашҡан Республика ҡан тапшырыу станцияһына килергә тейеш.


text:
Изге хәтер балҡышы
Мәсетле районы Әбдрәхим ауылынан Сажиҙә Фәйзрахманова «Селпәрәмә килгән яҙмыштар» тигән мәҡәләһе өсөн (№ 8) беренсе урынға лайыҡ булһа, «Тамуҡты үтеп» тигән баш аҫтындағы яҙмаһы (№ 5) донъя күргән Стәрлетамаҡ һылыуы Рәйлә Назарғолова икенсе урынға сыҡты. «Яугир намыҫы» тигән яҙмаһын (№ 3) тәҡдим иткән Чехиялағы милләттәшебеҙ Миләүшә Годбодь (Ҡолмөхәмәтова) менән «Нәҫелебеҙ батыры» очергы (№ 10) баҫылған Учалы ҡыҙы Гәүһәр Мозафарова (Әлибаева) өсөнсө урынды бүлеште.
«Атайым ҡаһарманлығы» тигән яҙмаһы өсөн (№7) Миәкә районы Боғҙан ауылында йәшәүсе Клара Ноғмановаға һәм «Йылдар аша ҡайтҡан моң» очергы (№ 5) авторы – Өфөлә ғүмер итеүсе Лилиә Әбүзәроваға дәртләндереү приздары билдәләнде.
Ул шанлы йылдарҙың даны мәңгелек икәнен дәлилләп, изге хәтерҙе балҡытҡан ижадсыларыбыҙҙы еңеүҙәре менән ҡотлайбыҙ!
Теги:


text:
Рәсәй Үҙәк Банкы рәйесе урынбаҫары менән осрашыу
Бөгөн Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкы Рәйесе урынбаҫары Виктор Берестов менән эш осрашыуы үткәрҙе. Осрашыуҙа финанс институттары эшмәкәрлеге менән бәйле мәсьәләләр ҡаралды, иҡтисадты һәм социаль өлкәне нығытыуҙа банк секторының роле тикшерелде. Шулай уҡ Башҡортостандың Рәсәй Үҙәк банкы менән артабанғы хеҙмәттәшлеге буйынса тәҡдимдәр тураһында һүҙ алып барылды.
Мортаза Рәхимов, республика банкыларының һөҙөмтәле эшмәкәрлегенә предприятиеларҙың уңышлы үҫеше, халыҡтың тормош кимәле яҡшырыуы бәйләнгән, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Виктор Берестовой, Башҡортостандың кредит учреждениелары тотороҡло эшләй, клиенттарға киң банк хеҙмәтләндереүҙәре күрһәтә, тип билдәләне.
Рәсәй Үҙәк банкы рәйесе урынбаҫары Башҡортостан Президентына шулай уҡ банк системаһы эшмәкәрлеген һәм структураһын оптималләштереү буйынса саралар тураһында хәбәр итте. Виктор Берестовой әйтеүенсә, был процесс Башҡортостан Республикаһының Милли банкына ла ҡағыласаҡ. Оптималләштереү менән бәйле ҡайһы бер ойоштороу-техник саралар үткәреләсәк.
Осрашыуҙа Башҡортостан Милли банкы рәйесе Рөстәм Мәрҙәнов ҡатнашты.


text:
Фото:
Башҡортостан менән «Эшлекле Рәсәй» хеҙмәттәшлек итеү тураһында килеште
Фото:
9 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Эшлекле Рәсәй» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы делегацияһы һәм уның рәйесе Борис Титов менән осрашты.
Һөйләшеүҙәр барышында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды, уны, Титов әйтеүенсә, «берлектәге аныҡ программалар менән тулыландырыу кәрәк буласаҡ әле». Ул эштең төрлө йүнәлеш буйынса алып барыласағын билдәләне.
Иң элек, инвестиция климатын яҡшыртыу, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү институттарын үҫтереү, һәр кем һатып ала алырлыҡ торлаҡ төҙөлөшө өлкәһендә инфраструктура булдырыу буйынса берлектәге эшмәкәрлек, сауҙа селтәрҙәре һәм финанс өлкәһе үҫеше буйынса килешеүгә өлгәшелде.
— Беҙҙең ойошма конкурент көрәшенән ҡурҡмай. Беҙгә ярҙам кәрәкмәй. Иң мөһиме, беҙ республикала бизнес менән шөғөлләнгән бар ойошмалар ҙа тигеҙ шарттарҙа буласаҡ, тигән вәғәҙә алдыҡ, — тип белдерҙе бизнесмен.
"Төбәктең үҙенең сеймал, тәбиғәт ресурстары булыуы, ауыл хужалығындағы ҙур мөмкинлектәр иң мөһим фактор булып тора, — тип билдәләне ул. — Бынан тыш иҡтисадта конкурент һәләтлелектең иң мөһим факторы – ирекле хеҙмәт ресурстары”.
Әлеге ваҡытта был 400 мең самаһы кеше. «Дөйөм алғанда ил буйынса хеҙмәт ресурстарының дефициты күҙәтелгәндә, уның Башҡортостанда етәрлек булыуы уның өсөн инвестициялар ағымына айырым шарттар тыуҙыра”, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды “Эшлекле Рәсәй” рәйесе.
— Граждандар йәмғиәте институттарының береһе булараҡ беҙ яҡшы аңлайбыҙ, әгәр республикала конкуренттарға ҡарағанда, хатта Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә ҡарағанда уңайлыраҡ шарттар булдырһаҡ, инвесторҙар тап ошонда киләсәк. Был беҙҙең бурыс. Барыһы ла был ситуацияның ни тиклем тиҙ үҙгәреүенән торасаҡ. Минең уйлауымса, инвестициялар Башҡортостанға яҡын аралағы айҙарҙа уҡ йәлеп ителеүе мөмкин, — тип ышанысын белдерҙе Борис Титов.


text:
Уртаса эш хаҡы Өфөлә 24 меңгә тиерлек етә
Ағымдағы йылдың һигеҙ айы йомғаҡтары буйынса уртаса эш хаҡының кимәле 23800 һум тәшкил итте. Уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда ул 12 процентҡа артҡан. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
— Һуңғы өс йылда эш хаҡы ҡалала тәүге тапҡыр ҡулланыусылар хаҡына ҡарағанда күберәккә артты, — тип аңлатма бирҙе ул. Ә был иһә халыҡтың ысынбарлыҡтағы табышының ысынлап артыуын аңлата.
Павел Качкаевтың бығаса биргән мәғлүмәттәренә ярашлы, Өфө уртаса эш хаҡы кимәле буйынса илебеҙҙең миллионлы халҡы булған ҡалалары араһында өсөнсө урында килә (Мәскәү һәм Санкт-Петербургты иҫәпкә алмағанда). Был күрһәткес буйынса Башҡортостандың баш ҡалаһынан Екатеринбург менән Новосибирск ҡына алдараҡ.
Шул уҡ ваҡытта Өфөлә хеҙмәт хаҡы буйынса рәсми бурыс әлеге ваҡытта, ҡала башлығы әйтеүенсә, ни бары 19,6 миллион һумды тәшкил итә. Был үҙенең хеҙмәткәрҙәренә бер ойошманың бурысы.


text:
Башҡортостан малсылары тоҡомло мал һатып ала
Ауырғазы районына «500 ферма» республика маҡсатлы программаһы буйынса һыйыр малының беренсе партияһы килтерелде. Шулай итеп, «Урожай» ауыл хужалығы етештереү кооперативына Белоруссиянан – ҡара-ала тоҡомло 100 баш һыйыр, ә Венгриянан голштин тоҡомло 132 баш һыйыр килтерелде. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл аҙағынаса хужалыҡ Венгриянан йәнә 60 баш тоҡомло мал һатып алырға планлаштыра.
Йәкшәмбе, 2 сентябрҙә, Башҡортостанға һыйырҙарҙың сираттағы партияһы килтереләсәк. Иглин районының «Агротех» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 160 баш айшин тоҡомо һыйыр малын көтә.


text:
Фото:
Архангел районында 555 тонна һалам әҙерләнгән
Фото:
Архангель районында мал аҙығы әҙерләү дауам итә. «Башинформ» агентлығына райондың ауыл хужалығы бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көндә 56 процент бесән, 70 процент сенаж әҙерләнгән. Шулай уҡ 555 тонна һалам бар. 1419 гектарҙа ужым культуралары сәселгән.
Көн элгәре Архангел районында эш визиты менән Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры Азат Йыһаншин булып китте. Ул тармаҡтың бер нисә предприятиеһын ҡараны. Шуларҙың береһе — «Уңыш» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Унда 400 баш эре мал тотола. Әлеге ваҡытта 690 тонна бесән һәм 4100 тонна сенаж әҙерләнгән. Икенсе объект –«Табын» муниципаль унитар предприятиеһы. Министр бында өҫтөндә эшләргә кәрәк проблемалар булыуын билдәләне. Атап әйткәндә, ул, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә малдарҙы ҡышлатыу өсөн биналар әҙерләргә кәрәк, тип белдерҙе. Предприятиеның ҡышҡылыҡҡа әҙерләнгән 410 тонна бесәне һәм 2800 тонна сенажы бар. Азат Йыһаншин 50 баш эре мал аҫралған «Рязановка» крәҫтиән-фермер хужалығында ла булды.
Ведомство башлығы районда ауыл хужалығы үҫешенә һәм кешеләрҙең эш шарттарына бәйле проблемалар менән танышты. Министр районда малсылыҡты үҫтереү зарурлығын һыҙыҡ өҫтөнә алды.


text:
Инвесторҙар сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшөнә 12 млрд һумға тиклем аҡса һалырға әҙер
«Разгуляй» төркөмө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Башҡортостанда сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшөнә 10-дан 12 миллиард һумға тиклем аҡса һалырға әҙер. Төбәктә шәкәр производствоһын модернизациялау менән бер рәттән, был мәсьәлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың «Разгуляй» төркөмө» асыҡ акционерҙар йәмғиәте Директорҙар советы рәйесе Рөстәм Мирғәлимов менән осрашыуында тикшерелде.
— Беҙ республикала 400-500 мең башҡа иҫәпләнгән сусҡасылыҡ комплексы төҙөлөшө вариантын ҡарайбыҙ. Был проект сусҡалар үрсетеүҙән тыш, ит эшкәртеүҙе лә күҙ уңында тота. Инвестицияларҙың дөйөм күләме 10–12 миллиард һум тәшкил итәсәк, — тип хәбәр итте Рөстәм Мирғәлимов.
Әгәр проект хуплау тапһа, инвесторҙар уны киләһе йылдың яҙында уҡ тормошҡа ашыра башлауға тотонорға әҙер.