text:
Өфө хакимиәтендә тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үтәсәк
27 июлдә мәҙәни-тарихи мираҫты һаҡлау өлкәһендә тарихсылар, крайҙы өйрәнеүселәр, архитекторҙар, эксперттар ҡатнашлығындағы кәңәшмә һәм ҡалабыҙҙың архитектура йөҙөн яҡшыртыу буйынса пландарҙы тикшереү үтә, тип хәбәр ителә баш ҡала хакимиәте сайтында.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡаланың тарихи мираҫы һәм архитектура ҡомартҡылары мәсьәләләре буйынса йәмәғәт советын булдырыу идеяһы июндә барлыҡҡа килде. Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов тарихи ҡомартҡыларҙы һаҡлап ҡалырға теләүселәрҙе берләшергә саҡырҙы.
Кәңәшмәлә ҡатнашыу өсөн 279-05-69 телефоны буйынса үҙеңдең шәхси мәғлүмәттәреңде әйтеү йәки уларҙы pressa@ufacity.info электрон адресына («кәңәшмәлә ҡатнашыуға заявка» билдәһе менән) ебәреү мотлаҡ.
Башлана 15 сәғәттә.


c: text/html

text:
Бәхете – ҡыйыулыҡта
... «Эшем шул тиклем оҡшай, кеше менән аралашырға яратҡас, арымайым, киреһенсә, ял итәм», – ти Миләүшә ханым. Бәләкәс ҡыҙҙары тыуғас, уны ла, имгән сабыйҙы, туғыҙ айы тулғансы аҙна һайын үҙҙәре менән ҙур мендәргә һалып, тауар артынан Екатеринбургҡа алып йөрөйҙәр. Шунан өлкән ҡыҙҙарына ышанып ҡалдыра башлайҙар. «Оҙон юлға сыҡҡанда, бәләкәс ҡыҙымды йәлләп илап, түштәрем шешенеп ҡайтып инә торғайным. Әммә эште ташларға йә ваҡытлыса ҡалдырырға тигән уй башҡа ла инмәне. Балаларым етеш тормошта йәшәһен, үҙҙәре теләгән ерҙә белем алһын өсөн тырышам. Сәм дә бар миндә, үҙем бер тапҡыр ҙа «атай» тип кемгәлер төбәп әйтә алмаһам да, уны белеүселәр мине йәлләп түгел, «Әһә, Вәзирҙең ҡыҙы икән! Ҡара әле, бер ҙә бирешмәгән, ата-әсәһенән дә арттырып, матур донъя көтә», – тиһен ул», – тип күңел сәхифәләрен аса әңгәмәсем.
Миләүшә ханымды яҡташтары шаяртып «аяҡ кейеме батшабикәһе» тип йөрөтә. Тик уға ғына күҙ төбәп торған һатып алыусылары бар. Даими клиенттарына аяҡ кейемен көтәсәккә һатыуы, тауарҙы берәй сәбәп менән кире алып килһәләр, бушлай йүнәтеүе, һәр кемдең зауығына һәм кеҫәһенә ярашлы туфли, итек һайлашыуы менән эшҡыуар ҡулланыусыларҙың күңелен һәм ышанысын тулыһынса яулаған. Ниндәй төҫлө, тегелешле, үлсәмле аяҡ кейеме һораһалар, заказ менән тап шуларҙы һайлап алып ҡайтыуы менән дә отошло, тауарҙың юғары сифатлыһын, тик фабрикала етештерелгәнен генә һата ул.
«Хәҙер яҡшы күн итек алам тиһә, кешегә яҡынса ун меңен сығарып һалырға кәрәк. Илдәге көрсөк беҙҙең эштә лә һиҙелә, халыҡтың көнитмеше ауырайҙы. Шуға ла төрлө юлдарын табып, һатып алыусыларға ярҙам йөҙөнән бүлеп түләү һәм башҡа ысулдарҙы ла ҡулланабыҙ. Әйткәндәй, фабрикалар яһалма күндән һәм башҡа материалдарҙан да аяҡ кейеме етештерә, уларҙың сифаты бер ҙә ҡайтыш түгел. Кешеләргә төрлө аяҡ кейеменең айырмалыҡтарын һәм өҫтөнлөклө яҡтарын аңлатып, нисек дөрөҫ ҡулланырға кәңәш бирәм. Аяҡ кейеме тәү сиратта уңайлы булырға тейеш, уны ҡарап түгел, тойомлап һайларға кәрәк. Үҙем йәш саҡта үксәлегә өҫтөнлөк бирә инем, хәҙер яҫы табанлыларын һайлайым. Ғаиләбеҙ менән тик үҙ магазиныбыҙҙан кейенәбеҙ. Үҙеңә оҡшаған башҡаларҙың да күңеленә хуш килә ул», – ти Миләүшә Вәзир ҡыҙы эш нескәлектәрен асып...
...Ҡыйыулыҡ – үҙе бәхет, тигәндәре хаҡтыр. Һәр кем үҙ яҙмышын үҙе төҙөй. Кемдер уңыштың уға йылмайғанын көтөп ятһа, Миләүшә Шәрәфетдинова ише тәүәккәлдәр яңынан-яңы маҡсаттар ҡуйып, бәхетте үҙ ҡулдары менән төҙөргә ынтыла...
Әбйәлил районы.
Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 12-се һанында уҡығыҙ.
Теги: Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Йәш гвардия» «Мин ғәҙел һайлауҙар яҡлы» акцияһын башлай
«Берҙәм Рәсәйҙең Йәш гвардияһы» президент һайлауҙарының ғәҙеллеге өсөн кәрәшкә ҡушылырға ҡарар итте, йәш гвардиясылар һайлау участкаларында exit-poll үткәрәсәк һәм граждандар менән аралашыуҙы видеоға төшөрәсәк, ниндәй кандидат өсөн тауыш бирәһегеҙ, тигән һорауға бирелгән яуаптар менән видеороликтар һайлау алдынан махсус сайтта урын аласаҡ, тип хәбәр итә РИА Новости.
«Мин ғәҙел һайлауҙар яҡлы» акцияһы төбәктәрҙә, миллионлы халҡы булған ҡалаларҙа башлана. «Йәш гвардия», сәйәси ҡарашы ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, теләге булған һәр кешене акцияға ҡушылырға саҡыра.


text:
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Фәндәр академияһының Социология институты директоры Михаил Горшков менән осрашты Фото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Фәндәр академияһының Социология институты директоры Михаил Горшков менән осрашты
Рөстәм Хәмитов Рәсәй Фәндәр академияһының Социология институты директоры Михаил Горшков менән осрашты Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Фәндәр академияһының Социология институты директоры Михаил Горшков менән осрашты. Осрашыуҙа Рәсәй Фәндәр академияһы Социология институтының Төбәк социология һәм конфликтология үҙәге етәксеһе Валерий Маркин һәм республиканың ғилми берләшмәһе вәкилдәре ҡатнашты. Төбәктең институт менән ғилми-ғәмәли хеҙмәттәшлек мөмкинлектәре тикшерелде.
– Беҙгә күберәк аралашыу, эш итеү кәрәк. Белгестәрегеҙ беҙгә килеп семинар ойошторһа, һәйбәт булыр ине. Беҙ һеҙҙең ғилми советта республика тураһында доклад менән сығыш яһарға, проблемаларыбыҙ, ҡаҙаныштарыбыҙ хаҡында һөйләргә әҙер, – тине Рөстәм Хәмитов.
Республика Башлығы Башҡортостандың иҡтисади, белем биреү ҡеүәте хаҡында һөйләне һәм әлегә төбәктең технологик үҫеш кисермәүен билдәләне.
Михаил Горшков үҙ сиратында Рәсәй Фәндәр академияһы Социология институтының Башҡортостан филиалында социаль-иҡтисади үҫеш пландарын ғәмәлгә ашырыуҙа Башҡортостан Республикаһында кешелек потенциалын файҙаланыуҙы өйрәнеү буйынса майҙансыҡ булдырырға тәҡдим итте.
– Һуңғы тикшеренеү материалдарын һәм республиканың халыҡ-ара кимәлдә уҙғарған сараларын өйрәнгәс, иҡтисади һәм социомәҙәни үҫештең социаль ресурсын өйрәнеү һәм уны иҡтисади үҫештең төрлө моделдәренә әүҙем индереү буйынса Рәсәйҙә тәүге майҙансыҡ булдыра алыр инек, тигән һығымтаға киләбеҙ, – тип билдәләне ғалим. – Бында ошондай социологик ресурсты файҙаланыу күҙлегенән Башҡортостандың Фәндәр академияһы, үҙебеҙҙең филиал, башҡа профилле институттар менән көстө берләштерергә мөмкин. Сөнки семинарҙар, берлектәге саралар, түңәрәк өҫтәлдәр, һис шикһеҙ, мөһим.
Осрашыу йомғаҡтары буйынса Михаил Горшков Башҡортостан менән институт араһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыу мәсьәләһе тикшерелеүе хаҡында хәбәр итте.


text:
Мостай Кәрим
Мостай Кәрим (ысын исеме — Мостафа Сафа улы Кәримов; 20 октябрь 1919 — 21 сентябрь 2005) — күренекле башҡорт яҙыусыhы, шағиры hәм драматургы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостандың халыҡ шағиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1979). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1967).
Йөкмәткеһе
Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Мостафа Сафа улы Кәримов 1919 йылдың 20 октябрендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Келәш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1941 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән фронтҡа китә, һуғышта элемтә башлығы һәм артиллерия штабы башлығы булып хеҙмәт итә. Ҡаты йәрәхәтләнә: мина ярсығы күкрәгенә инеп, йөрәгенә саҡ ҡына барып етмәй ҡала.
Госпиталдә ятып дауаланып сыҡҡас, йәнә фронтҡа китә. Еңеү көнөнәсә фронт гәзиттәрендә хәбәрсе булып эшләй. Һуғыштан ҡайтҡас, ижади һәм ижтимағи эшкә бирелә.
1930-сы йылдарҙа уҡ яҙа башлай: 1938 йылда «Отряд ҡуҙғалды» тигән беренсе шиғыр йыйынтығы нәшер ителә; 1941 йылда «Яҙғы тауыштар» тигән шиғыр китабы сыға. Барыhы 100-ҙән ашыу шиғриәт һәм проза китабы, 10-дан ашыу пьесаһы донъя күрә. 1940 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1951—1962 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе.
Мостай Кәримдең әҫәрҙәре бер нисә тиҫтә телгә тәржемә ителгән.
2005 йылдың 21 сентябрендә Өфөлә вафат була. Өфө мосолман зыяратында ерләнгән.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- КПСС съездары делегаты итеп һайлана, 1955—1980 йылдарҙа РСФСР-ҙың 4-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты була.
Иң билдәле әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Шиғриәт йыйынтыҡтары: «Ҡара һыуҙар», «Ҡайтыу», «Европа-Азия», «Заманалар», пьесалары: «Айгөл иле», «Ҡыҙ урлау», «Ай тотолған төндә», «Салауат. Өн ҡатыш ете төш», «Ташлама утты, Прометей!»
- Повестары: «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған», «Ярлыҡау».
Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары
- Социалистик Хеҙмәт Геройы (1979)
- II дәрәжәләге «За заслуги перед Отечеством» ордены (2004 йылдың 9 ноябре)
- III дәрәжәләге «За заслуги перед Отечеством» ордены (1995 йылдың 28 апреле)
- Ике Ленин ордены (1967, 1979)
- I дәрәжәләге Ватан һуғышы ордены (1985)
- II дәрәжәләге Ватан һуғышы ордены (1945)
- Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955, 1962)
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1984)
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
- «Почёт Билдәһе» ордены (1949)
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1982)
- БАССР-ҙың халыҡ шағиры (1963)
- Башҡортостан Фәндәр Академияһының почетлы академигы (1992)
- Әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге М. А. Шолохов исемендәге халыҡ-ара премия
Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Мостай Кәрим исемен Башҡортостан Республикаhы милли йәштәр театры йөрөтә.
- Өфө, Сибай, Шишмә, Келәш һ. б. урамдарының береһенә Мостай Кәрим исеме бирелгән.
- Өфө ҡалаһының 158-се һанлы Башҡорт гимназияһы һәм Келәш урта мәктәбе уның исемен йөрөтә[3].
- Өфөлә әҙип йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[4].
- Өфөлә Мостай Кәримгә һәйкәл[5], ә Оло Ыҡтамаҡта — бюст ҡуйылған[6].
- Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында уҡыған студенттар өсөн әҙиптең стипендиялары һәм гранттары булдырылған[7].
- «Аэрофлот» авиакомпанияһының пассажир авиалайнерҙарының берһе Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим исемен йөрөтә[8].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Хәҙерге Башҡортостандың Шишмә районы.
- ↑ Мостай Кәрим. Әҫәрҙәр, I том. Өфө: Китап, 2009
- ↑ Мустай Карим. Башкирская гимназия № 158 им. М. Карима. 22 октябрь 2015 тикшерелгән.
- ↑ http://img-fotki.yandex.ru/get/5624/36256508.2b/0_6d910_2925788d_orig
- ↑ В Уфе установят памятник поэту Мустаю Кариму. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 август 2013. 12 август 2013 тикшерелгән.
- ↑ Марат Гафаров. Памятника достоин // Край мой родимый — Мечетлинский. Сборник статей и очерков. — Уфа: Мир печати, 2010. — 272 с.
- ↑ Башҡортостанда Мостай Кәрим исемендәге гранттар булдырылды. «Башинформ» (2015-10-20). 22 октябрь 2015 тикшерелгән.
- ↑ В небе над Россией будет летать самолет имени народного поэта Башкирии Мустая Карима
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 с. (рус.)
- Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
- Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Хөсәйенов Ғ. Б. Кәрим Мостай // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Мостай Кәрим Vipufa.ru сайтында (русса)
- Мостай Кәрим тураhында Башҡортостан Энциклопедияhында мәҡәлә (русса)
- Видеоклип: «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» повесынан Мараhим йыры
- Дәвер Прометее.// «Өмөт» гәзите, 2014. (тат.)
- Мостай Кәримдең 95 йыллығына рус һәм башҡорт телендә уның афоризмдар йыйынтығы сыҡты.
- Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй
- Мостай Кәрим һүҙе ике донъяны тоташтырып тора һаман
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Шишмә районында тыуғандар
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- 20 октябрҙә тыуғандар
- 1919 йылда тыуғандар
- Өфө губернаһында тыуғандар
- 21 сентябрҙә вафат булғандар
- 2005 йылда вафат булғандар
- Өфөлә вафат булғандар
- Алфавит буйынса шағирҙар
- СССР шағирҙары
- Рәсәй шағирҙары
- XX быуат шағирҙары
- Алфавит буйынса драматургтар
- XX быуат драматургтары
- СССР драматургтары
- Рәсәй драматургтары
- Ленин премияһы лауреаттары
- СССР Дәүләт премияһы лауреаттары
- РСФСР-ҙың К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары
- Социалистик Хеҙмәт Геройҙары
- II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Ленин ордены кавалерҙары
- 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
- 2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- «Белградты азат иткән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
- «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 50 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- Жуков миҙалы менән наградланыусылар
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәрҙәре
- Салауат Юлаев ордены кавалерҙары
- Башҡорт шағирҙары
- Башҡорт яҙыусылары
- Башҡорт драматургтары
- СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
- Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары
- Өфө мосолман зыяратында ерләнгән шәхестәр
- Башҡортостандың халыҡ шағирҙары
- Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
- Мостай Кәрим
- Башҡортостан Фәндәр Академияһы академиктары
- Социалистик Хеҙмәт Геройҙары (Башҡортостан)
- Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
- Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйестәре
- Өфө ҡалаһының почётлы граждандары
- Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаттары
- РСФСР Юғары Советы депутаттары
- БАССР Юғары Советы депутаттары


text:
Бүлешкәндән белем арта ғына7-12-2017, 09:58 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға
Ултырыш ике мәсьәләне тикшереүҙе маҡсат итеп ҡуйҙы: “2016-2017 йылдарға Коррупцияға ҡаршы эш буйынса Милли пландың үтәлеш һөҙөмтәләрен иҫәпкә алып, Волга буйы федераль округы төбәктәрендә дәүләт коррупцияға ҡаршы көрөште норматив-хоҡуҡи яҡтан көйләүҙе камиллаштырыу тураһында”, “Халыҡты социаль хеҙмәтләндереүҙе дәүләткә ҡарамаған ойошмаларҙы йәлеп итеү үҫтереү (Башҡортостан Республикаһы миҫалында)”. Уларҙың тәүгеһе буйынса Валери! Лидин, икенсеһе менән Константин Толкачев сығыш яһанылар.
Сара алдынан рәсми делегациялар Өфөнөң ҡайһы бер социаль һәм һаулыҡ һаҡлау объекттарын ҡараны, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың геральдика залы һәм музейы менән танышты, Өфөнөң иҫтәлекле урындарын, Конгресс-холда халыҡты социаль хеҙмәтләндереүгә арналған күргәҙмәне ҡараны. Шулай уҡ Константин Толкачевтың Валерий Лидин менән эшлекле осрашыуы булып үтте.


text:
Рәсәй Журналистар союзының 100 йыллығына «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә Фото: Олег Яровиков
Рәсәй Журналистар союзының 100 йыллығына «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә
Рәсәй Журналистар союзының 100 йыллығына «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2018 йыл, 18 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.
Рәсәй Журналистар союзының 100 йыллығына «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә.
2018 йыл Рәсәй Журналистар союзының йөҙ йыллығы менән иғтибарға лайыҡ. Ул 1918 йылдың 13 ноябрендә Совет журналистарының беренсе съезында ойошторола. Шуның менән бәйле Башҡортостан Журналистар союзы, Тыва коллегаларының башланғысын күтәреп, «Журналистика – беҙҙең яҙмыш» темаһына конкурс иғлан итте.
Конкурс жюрийендә: Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков, консультанты Мәүлиҙә Яҡупова, Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының матбуғат киң мәғлүмәт саралары бүлеге баш белгесе, Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы Неля Ғәйнетдинова, «Өмет» гәзитенең баш мөхәррире Рәдис Ноғоманов, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррир урынбаҫары Алик Шакиров, радиожурналист Наталья Санникова.
«Бөгөнгө көнгә Башҡортостан Журналистар союзының конкурс комиссияһына 10-дан ашыу материал тапшырылған, — тип һөйләне Башҡортостан Журналистар союзы консультанты Мәүлиҙә Яҡупова. — Һөнәрҙәштәребеҙҙең әүҙемерәк булыуҙарын һәм журналистикаға нисек килеүҙәре, яҙмыштың һәм профессияның нимә менән осраштырғаны, ниндәй фәһем алыуҙары, тормошта кемдәр менән осрашҡандары хаҡында уртаҡлашыуҙарын, сығарылыш имтихандары алдында торған, «тормош хаҡында фекер йөрөткән үҫмергә» кәңәш биреүҙәрен һорайбыҙ».
Ғаризалар 2018 йылдың 1 июненә тиклем ҡабул ителә.
http://www.bashinform.ru/news/1145961-prodolzhaetsya-priem-zayavok-na-konkurs-zhurnalistika-nasha-sudba-k-100-letiyu-soyuza-zhurnalistov-r/


text:
"Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" үтте
Өфөнөң Орджоникидзе районында сираттағы тапҡыр "Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" үтте. Был сараны Өфө ҡалаһы ҡала округының Орджоникидзе районы хакимиәте, Өфөнөң Эшҡыуарҙар союзы, Өфө ҡала кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды, "Респект" хоҡуҡ компанияһы һәм Өфөнөң Орджоникидзе районы Эшҡыуарҙар союзы ойошторҙо.
"Хоҡуҡи төҙөкләндереү аҙналығы" сиктәрендә теләүселәрҙең барыһы ла хоҡуҡ һәм хужалыҡ мәсьәләләре буйынса белгестәрҙән бушлай консультациялар, "Консультация Плюс" белешмә-хоҡуҡ системаһында документтар эҙләүҙең инновацион ысулдары менән таныша алды. Бынан тыш, улар өсөн докладтар һәм төрлө темаларға семинарҙар үткәрелде.
Сентябрь башында бындай сара Өфөнөң Октябрь районында үткәрелгәйне.


text:
Рәсәй матбуғаты көнө алдынан Өфөлә конференция үтте
Баҫма матбуғатҡа яҙылыу һәм уны таратыуҙан алынған килемдәр 2011 йылда кәмегән, әммә реклама баҙарының артыуы иҫәбенә был хәл көйләнгән. Был хаҡта бөгөн Рәсәй матбуғаты көнөнә ҡарата үткәрелгән матбуғат конференцияһында Башҡортостан Республикаһының элемтә һәм киң коммуникациялар министры Борис Мелкоедов хәбәр итте. Был һөнәри байрам йыл һайын 13 ғинуарҙа билдәләнә. Конференцияла гәзит һәм журналдарға айырыуса иғтибар бүленде. Һуңғы йылдарҙа уларҙың тиражы кәмей. Был бөтә Рәсәйгә хас тенденцияға әүерелгән.
Борис Мелкоедов һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы ҡарамағында 100-ҙән ашыу дәүләт киң мәғлүмәт сараһы иҫәпләнә. Заман талаптарына ярашлы һәр баҫманың электрон версияһы бар.
— Баҫма һәм электрон матбуғат йәнәшә эшләргә тейеш, — тип билдәләне «Республика Башкортостан» гәзитенең баш мөхәррир вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Эльза Хорева. – Беҙҙең гәзиткә килгәндә, баҫма версияның ҡайҙа тамамланып, электрон версияның ҡайҙа башланыуын әйтеүе ҡыйын – улар бер-береһен тулыландыра.
— Электрон һәм баҫма матбуғат араһында бер ниндәй ҙә ҡапма-ҡаршылыҡтарҙы күрмәйем, — тине «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире Шамил Вәлиев. – Баҫма матбуғатҡа беҙ конкурент түгел, беҙ уларҙың партнерҙары һәм ярҙамсылары.
Үҙ сиратында Башҡортостандың Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков бөгөнгө көндә ойошмала яҡынса 1350 кеше – бөтә төр киң мәғлүмәт саралары вәкиле булыуын билдәләне.
— Башҡортостан журналистары ойошмаһы – илдәге иң ҙур ойошмаларҙың береһе, — тип билдәләне Артур Дәүләтбәков. – Республикалағы барлыҡ журналистарҙы туплау беҙҙең төп маҡсатыбыҙ булып тора.


text:
Фото:
РФ Президенты һайлауҙарында Башҡортостанда Владимир Путин 75 проценттан ашыу тауыш йыйған [видео]
Фото:
БР Үҙәк һайлау комиссияһы мәғлүмәттәренә ярашлы, участка һайлау комиссияларының бөтә протоколдарын эшкәрткәндән һуң РФ Президенты һайлауҙарында Башҡортостанда Владимир Путиндың еңеп сығыуы асыҡланған, ул республика һайлаусыларының 75,28% тауышын йыйған. Был турала 5 мартта Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев белдерҙе.
Геннадий Зюганов – 14,18%, Владимир Жириновский һәм Михаил Прохоров – 3,64-шәр, Сергей Миронов 2,49% тауыш йыйған.
Башҡортостан халҡының 76,38 проценты һайлауҙа ҡатнашҡан.
БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе райондарҙың һайлауҙа әүҙем ҡатнашыуын билдәләне. Улар иҫәбендә Балтас, Тәтешле, Хәйбулла, Бөрйән, Ҡариҙел һәм Илеш райондары бар, был төбәктәрҙә тауыш биреүселәр иҫәбе 95 проценттан артҡан. Ҡалалар араһында Сибай әүҙемлек күрһәткән, унда 79,5% һайлаусы һайлауҙарға килгән, ә Салауатта 78,05% халыҡ тауыш биргән.
Башҡортостандың баш ҡалаһында 68,34% һайлаусы һайлауға килгән. Өфөнөң ете районы араһында был һайлауҙарҙа Калинин районы халҡы әүҙемлек күрһәткән, бында һайлауға килеүселәр иҫәбе 71,91 процентҡа еткән, ә иң һүлпән ҡатнашыусылар — Дим районы халҡы (63,09%).


text:
Фото:
Әбйәлилдәр Вәлиәхмәт Сөләймәнов исемен мәңгеләштерҙе
Фото:
Әбйәлил районы үҙәге Асҡарҙа Дан орденының тулы кавалеры Вәлиәхмәт Сөләймәнов йәшәгән йортта мемориаль таҡтаташ асылды. Тантаналы сарала һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары, район етәкселәре, эске эштәр бүлеге хеҙмәткәрҙәре, мәктәп уҡыусылары, геройҙың ауылдаштары ҡатнашты.
Район хакимиәте башлығы Рим Сыңғыҙов, Ветерандар советы рәйесе Ансар Төлкөбаев, РФ Эске эштәр министрлығының Әбйәлил районы буйынса бүлеге начальнигы Данил Ханов, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны Ниғмәтулла Вәхитов, «Ағинәйҙәр» район клубы ағзаһы Зөһрә Усманова Вәлиәхмәт Сөләймәновтың тормош юлы хаҡында һөйләне. Сарала геройҙың ҡыҙы ла сығыш яһаны.
Вәлиәхмәт Ғимал улы Сөләймәнов 1924 йылдың 15 апрелендә Әбйәлил районының Ҡушый ауылында тыуған. Асҡар урта мәктәбендә ете класс тамамлағандан һуң, 1941-1942 йылдарҙа «III Интернационал» колхозында эшләй. 1942 йылдың авгусында армияға алына, Стәрлетамаҡ хәрби-пехота училищеһын тамамлай. 1943 йылдың мартында фронтҡа китә.
Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ул I, II, III дәрәжә Дан ордендары менән бүләкләнә.
Һуғыштан һуң Вәлиәхмәт Сөләймәнов оҙаҡ йылдар төрлө вазифаларҙа эске эштәр органдарында, партияның район комитетында эшләй. 1977-1989 йылдарҙа «Сельхозтехника» район ойошмаһында хеҙмәт итә. Үҫеп килгән быуынды хәрби-патриотик тәрбиәләүәҙә һәр ваҡыт әүҙем ҡатнаша.
Вәлиәхмәт Ғимал улы Сөләймәнов 2011 йылдың 15 июлендә донъя ҡуя.


text:
Башҡортостанда 1 марттан алып электричкаларҙа юл йөрөү хаҡы артасаҡ
Башҡортостан территорияһында йөрөүсе, ҡала яны поездарында юл йөрөү хаҡы 1 марттан арта, был турала Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.
Билетҡа хаҡ БР Хөкүмәтенең 2014 йылдың 18 февралендәге бойороғо нигеҙендә арта. Куйбышев тимер юлының Башҡортостан участкаһында ҡала яны юлының һәр ун километрлыҡ зонаһына айырым тариф билдәләнә. Миҫалға, 1-се зонанан алып 3-сө зонаға тиклем йөрөгәндә 16 һум түләргә кәрәк буласаҡ, ә 4-9 зонала йөрөүҙә – 14 һум, 10-19 зонала йөрөүҙә – 12. Атап әйткәндә, 1 марттан алып Өфөнән Шишмәгә тиклем билет хаҡы 70 һум (хәҙер 60) торасаҡ, Благоварға тиклем – 112 (96), Раевкаға тиклем – 144 (120), Абдуллаға тиклем – 312 (260).
Ҡала яны поездарға билет хаҡы тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте Өфөләге ҡыҙыу линия телефондары (347) 229-14-98 буйынса белергә була.


text:
4 февралдә Башҡортостанда 515 кеше йомғаҡлау иншаһы яҙа
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Шаршамбы, 4 февралдә, Башҡортостанда сығарылыш класс уҡыусылары йәнә йомғаҡлау иншаһы (изложение) яҙасаҡ. Ул 237 дөйөм белем биреү учреждениеларында ойошторола, тип хәбәр итте БР Мәғариф министрлығының дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге баш белгес-эксперты Жанна Миникеева.
Һынауҙы сығарылыш класс уҡыусылары, бынан алда яҙма эште башҡара алмаусылар, башҡа йылдарҙа мәктәп тамамлаусылар ҙа тапшыра.
— Бөтәһе 517 кеше теркәлгән, ике уҡыусы ғына изложение яҙасаҡ, — тип асыҡлыҡ индерҙе Жанна Миникеева.
Иншаларҙың темаһы имтихан башланырға 15 минут ҡалғас билдәле буласаҡ.
Тағы ла бер резерв көн 6 майға тәғәйенләнгән.


text:
Республика илдең төҙөлөш тармағында хаҡтар ҡуйыу үҙәген булдырыу өсөн пилот төбәге итеп һайландыФото: Олег Яровиков
Республика илдең төҙөлөш тармағында хаҡтар ҡуйыу үҙәген булдырыу өсөн пилот төбәге итеп һайланды
Республика илдең төҙөлөш тармағында хаҡтар ҡуйыу үҙәген булдырыу өсөн пилот төбәге итеп һайландыФото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 28 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан илдең төҙөлөш тармағында хаҡтар ҡуйыу һәм мониторинг үҙәктәрен булдырыу өсөн пилот төбәге булараҡ сығыш яһаясаҡ, тип хәбәр итте Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Хәмит Мәүлийәров РБК телеканалының «Төҙөлөш — Рәсәй иҡтисады үҫеше программаһы» конференцияһында.
«Хәҙер беҙ төҙөлөштә хаҡтар билдәләүҙең яңы моделенә күсәбеҙ һәм уны һынау өсөн Башҡортостанды һайланыҡ. Бында юғары квалификациялы белгестәр бар. Бынан тыш, Башҡортостан — төҙөлөш тармағында алдынғы төбәктәрҙең береһе, күп күрһәткестәр буйынса алда бара. Әгәр беҙ бында хаҡтар ҡуйыуға бәйле хәлде дөрөҫ баһалай алһаҡ, ошо тәжрибәне бөтә илгә таратасаҡбыҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Хәмит Мәүлийәров.
Социаль объекттар төҙөлөшөндә хаҡтар ҡуйыу асыҡ булырға тейеш тип күҙаллана.
«Шул саҡта ғына федераль, төбәк, муниципаль, баҙар кимәлендә төҙөлөш эштәренә хаҡтарҙың нисек барлыҡҡа килеүе аңлайышлы буласаҡ. Бизнес өсөн беҙ үҙебеҙҙең нормаларҙы тәҡдим итәбеҙ. Был ҡыҫылыу түгел, сөнки эшҡыуарлыҡ тариф булдырыусы предприятиеларға ла хеҙмәттәр күрһәтә. Әгәр ҙә йоғонто яһамаһаҡ, хаҡтарҙың төшөүе беҙгә өҫтәмә тариф йөкләмәһе булып кире ҡайтасаҡ», — тип иҫәпләй Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары.
Яңы система хаҡтарҙың артыуына юл ҡуйырға тейеш түгел, хатта күрше төбәктәрҙә күҙәтелгән етешһеҙлектәрҙе яйға һалыу зарур, тип хәбәр итә «РБК-Өфө».
«Свердловск һәм Силәбе өлкәләренең смета ҡағиҙәләре араһында үҙгәрештәр 30 процентҡа етеүе ихтимал. Силәбенән Екатеринбургка материалдарҙы самолет менән ташырға мөмкин һәм был файҙалы буласаҡ», — тине Хәмит Мәүлийәров.


text:
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комиссияһының дөйөм йыйылышында ҡатнашты Фото: Рәсәй Сит ил эштәре министрлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комиссияһының дөйөм йыйылышында ҡатнашты
Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комиссияһының дөйөм йыйылышында ҡатнашты Фото: Рәсәй Сит ил эштәре министрлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2016 йыл, 26 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.
25 апрелдә Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комиссияһының дөйөм йыйылышында ҡатнашты, уны Рәсәйҙең сит ил эштәре министры Сергей Лавров алып барҙы.
ЮНЕСКО-ның Генераль конференцияһының 38-се сессияһында 2030 йылға тиклемге осорға Үҫеш өлкәһендә глобаль көн тәртибен ғәмәлгә ашырыу бурыстарына ойошманың программалы эшмәкәрлеге адаптацияһына старт бирелде, тип билдәләне Сит ил эштәре министрлығы башлығы.
«Евразияла мәҙәни хеҙмәттәшлек буйынса даими платформа булдырыу йәһәтенән Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡушыуына ярашлы, май айында Башҡортостанда «Евразия киңлегендә мәҙәни-ара диалог» тигән халыҡ-ара конференция ойошторола», – тип хәбәр итте Сергей Лавров. – Уның сиктәрендә «Ебәк юлы» ЮНЕСКО проекты линияһы буйынса мәҙәни-ара эш итеү мәсьәләһен тикшереү күҙаллана.
Генераль конференцияның 38-се сессияһында Геофәндәр һәм геопарктар буйынса халыҡ-ара программаның уставы ҡабул ителде. Шулай итеп, геопарктар селтәре ЮНЕСКО-ның геологик программаһының бер өлөшөнә әүерелде.
– Рәсәй төбәктәренең ЮНЕСКО эшмәкәрлегенең ошо йүнәлеше менән ҡыҙыҡһыныуы шатландыра, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Сергей Лавров. – Мәҫәлән, Башҡортостан геопарк булдырыу буйынса илебеҙҙәге тәүге пилот проектын эшләү буйынса ғариза әҙерләй.
Йыйылышта ҡатнашыусылар республиканы Рәсәй менән ЮНЕСКО араһында хеҙмәттәшлекте нығытыу программаларын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашыусы әүҙем төбәктәрҙең береһе булараҡ билдәләне.


text:
Халыҡ медицинаһы
Эстәлеге
Инеш һүҙҮҙгәртергә
Биология уҡытыусыһымын. Стажым − 34 йыл. Математиктар, тел белгестәре нәҫеленәнмен. Миндә, моғайын, өләсәйем Нәсиха Хөснетдин ҡыҙының ҡаны еңгәндер. Ул киң даирәлә белемле, көслө рухлы ил инәһе, дауа тылсымын белгән хикмәтле йән эйәһе булған. Ат ҡылы менән генә гангренаны еңгән. Яман шеште имләгән. Йыландан сағылғанды үлемдән алып ҡалған…
Юғалтып бөттөк инде ундайҙарҙы. Үҙҙәре менән белемдәрен дә ерләнек. Садиҡ олатайым Нәсихә оләсәйҙең бер туған ҡустыһы. Уның, махсус булашмаһа ла, йән сиренә тарығандарҙы һауыҡтырыуы тураһында иҫтәлектәр ҡалған. Миңә уларҙың береһен дә күрергә яҙманы. Уларҙыҡы кеүек белемем дә юҡ. Тик «Халыҡ медицинаһы» тигән төркөмдө асыуым осраҡлы түгел. Хоҙай Тәғәләм генә белә инде. Ниндәйҙер ҡул үҙе мине шулай йөрөтә кеүек.
Үҙ-үҙемә ҡайтыуҮҙгәртергә
Ҡаршы койкала һөйәлеп кенә ҡатын ултыра. Килтергәндәре бирле астмаһы быуа. Ул иҫән ине әле, минең дә тыным ҡыҫыла башлағанда. Бәһемде алған әфәттәремә, нәһеремде ҡоротҡан йоҡоһыҙлыҡҡа өҫтәп, сирен һирпеп китте.
Тыуған нигеҙемә ҡайтып йығылдым. Әсәйем күрше ауылдағы Уйылдан муллаға барырға кәңәш итте. Лыҡа тулы трактор арбаһында, һәр кем хәленән килгәнсе көлкө ҡорҙо ғына. Барып еткәнсе тынманылар. Атеист һәм коммунист, ауыл парторгы ҡыҙының мулла тип китеп барыуы — ғәфү итмәҫлек бер тамаша ине юлдаштарыма. Ни тиһең, инде. Был сирҙең алдына сығыр әмәл юҡ икәнен яҡшы беләм. Һуңғы өмөт кенәмде йомоп китеп барам.
Уйылдан бабайҙың ишетмәй ҙә, кешене ҡабул да итмәй башлаған мәле. Әммә мине борҡоп ултырған самауыры менән әҙер табын көтә ине. Үҙенә генә мәғлүм хикмәте менән бабай килеремде белгән булып сыҡты! «Нисек аңлатайым икән хәлемде?» — тип шаҡ ҡатып тороуыма ла, бабай мине тынысландырып та ҡуйҙы. «Һөйләмә ҡыҙым, барын да беләм», — тип, мине, килдергән үләндәремде өшкөрөп сыҡты. «Эй. йоҡларһың, балам, эй-й-й, йоҡларһың», -тип ҡыуандырып ҡайтарҙы.
Ошо бер күренеп ҡайтыуым етте. Тейәп барған сирҙәремде һыпырып ташланы Уйылдан бабайым. Бер генә йылға һуңлаһам, әле йәшәп ятыр инемме икән? Районыбыҙҙың ғына түгел, башҡорттың һуңғы әүлиәһен алып китте 1982 йыл!
Хоҙайым һынауҙарыҮҙгәртергә
Табиптың ярһыуынан иҙән менән түшәм дә ҡалтырай ине, буғай! Сәбәпсеһе — «төҙәлгеһе» килмәй инәлтеүсе яраларым. Өс тапҡыр операция өҫтәлендә ятырға тура килде. Һәр береһендә лә, сығырҙарынан сығарҙым ғына табиптарымды. Иң таҙа ерҙә, дарыу үләндәре өҫтөндә йәшәп, ошондай хәлдә ятыуыма көйөүҙәренең сиге юҡ ине.
Тик иң ғәрләндергәне, тетрәндергәне, мейемдең аҫтын өҫкә килтергәне — шул өсөнсөгә бысаҡ аҫтына инеүем булды. Минеке кеүек диагноз менән, ҡалалағы килендәшем дә операцияға ятырға тейеш ине. Ярты йыл яфаланды анализдарын тапшырып бөтәлмәй. Шул ваҡыт эсендә өҫтәленән дарыу үләндәре өҙөлмәне. Тамам йыйынып барыуына кистанан эҙе лә ҡалмаған ине.
Әммә… Аҡылыма килеү өсөн былар ғына етмәй булып сыҡты. Өҫтө-өҫтөнә һынауҙарын яуҙырҙы ғына Хоҙай Тәғәләм! Сығыу юлдарын үҙем табырға өйрәнә башлағансы. Һынауҙың — үҫеш өсөн ойотҡо икәнлеген төшөнә башлағансы. Һәр һынауға хөрмәт менән ҡарарға икәнлеген төшөнгәнсе. Әле лә этәргес — шул һынауҙар. Беләм дә ул, ихтыяр үҙемдән булырға тейешлеген. Үҫеш юлымды үҙем ҡуҙғатыу зарурлығын… Тик әле лә юлда ғынамын…
Бер нәмә лә осраҡлы түгелҮҙгәртергә
Аяғым һыҙлай башланы. Көндән-көн көсәйә генә. Аяҡ өҫтө саҡта әрнеү кәмегән һымаҡ та ул. Түшәккә ауҙыммы-алҡымдан ала… Мейемдең бер төше «нишләргә?» тип, өҙөлә лә өҙөлә. Йоҡо тигәнем — ойоуҙан ғына ғибәрәт. Башымда бөтмәҫ уйҙар сеймәлсеге ниҙер эҙләй, йәнтәслим ниндәйҙер табышмаҡ сисә.
Аҡылым менән рәсми медицина ярҙам итмәҫен һиҙемләйем. Анализдарым һәйбәт буласаҡ. Тыштан ҡараһаң, аяғым һап-һау. Баҫҡылаһаң, ауыртҡан ерҙәре лә тойолмай. Бары — эсе тулы әрнеү ҙә әрнеү… Ғазаплы ойоуҙарҙың береһенән ултырған килеш уянып киттем. Күҙ алдымда күптән онотолған хәл-ваҡиға… Аяҡҡа бәйле… Һәм башымда «Иванов системаһы» тигән хәбәр! Ярты йыл элек кенә тап булғайным был мәғлүмәткә. «Уральские нивы» журналында. Осраҡлы микән???
Системаны ҡулланып ҡараған берәүҙе лә күргәнем, ишеткәнем юҡ ине. Боҙло һыу менән шартлап торған һыуыҡҡа үҙеңде алып сығыуы… Үҙ ирке менән эшафотҡа менеп барған кешенеке ишелер ул, бәлки! Ҡайҙан, нимә, нисек юл таба, ҡойолдо ғына эсемдән әкәм-төкәм. Күпме дауам иткәндер инде был әфәт? Һауыҡты аяғым! Башта тиреһе полировка кеүек ялтыраны. Өҫтөнән йоҡа ғына ярыһы һыҙырылып төштө.Бер ыңғай, үҙағышына ҡуйылған әллә күпме хасталарым юҡ булды…
Нимә ул сир?Үҙгәртергә
Ҡыҙым сирләй башланы. Беренсе синыфты декабрға тиклем генә уҡый алды. Шешекле ангина йөрәк шешенә олғашты. Алтынсы синыфҡа тиклем яфаландыҡ ҡына.
Төшөнкөлектөң иң төбөнә төшөп ултырғанда, күҙемә бер иғлан салынды. Ниндәйҙер Хөсәйен тигән табиптың Өфөләге дауалау сеанстары тураһында. Кем ул, нисек дауалай — эт белһен! Алъяуҙан, сараһыҙлыҡтан тиҙ генә ҡуптым да, олаҡтыҡ Өфөгә. Һәр сеанста ла ҡыҙым йоҡлап китә лә, аҙаҡ өҫтә осоп йөрөнөм, ти ине. Мин генә ыҙаларымды барлап, бар тормошомдо ҡәһәрләп, тыһырайып ултырыуҙан бушаманым. Сеанс алдынан да, барышында ла, табип нимә һөйләгәнен диҡҡәт менән тыңлаған да һымаҡ инем. Тик ишетеү өсөн, мәғәнәһе аңыма үтеүе өсөн ун бишләп йылдың үтеүе кәрәк булып сыҡты…
Кемебеҙҙе генә ялмаманы икән «әҙергә-бәҙер» сире… Һәр кемебеҙҙә бөтмәҫ дәғүә лә дәғүә… Һәммәбеҙгә лә нимәлер кәрәк тә кәрәк… Әҙер генә, күктән яуғаны, алға ауып ҡына торғаны! Бармаҡ та ҡыбырлатмайса! Уҡыусыға — белем! Сирлегә — дауа! Бәғзеһенә — бәхет! Кемгәлер — аҡсаһы һоҫолоп ҡына торған эш… Мине лә ул сир урап үтмәне. Бар ғүмерем башымдағы тышауҙар, төйөндәр, тоҡандар сылбыры менән алышып үтә…
Һауығып ҡайтты ҡыҙым! Иптәшкә тип, беҙҙең менән сеанстарҙа йөрөгән ҡыҙ, әсәһен аптыратып, талпан кеүек китапҡа йәбеште. Ә бит ана-бына коррекцион класҡа күсеү янай ине үҙенә! Көйләнеш боҙолоуо — йәндән, тәндән элек аңда ул… Башына сүп-сар тулған өлкәндәргә балаларҙан өлгө алаһы ла алаһы…
Юл сатыҮҙгәртергә
Күп кенә әкиәттәрҙә юл сатындағы сал сәсле бабай тураһында телгә алына. Ысынлап та, бар ул. Бәлки, фәрештәлер… Сираттағы сеансҡа китеп барғанда, юл сатында китап һаталар ине. Күҙем «Фитотерапия» тигән китапҡа төштө. Традицион булмаған дауаланыу ысулдары тураһында ине ул. Ҡайтыу менән ярҙамы тейә башланы…
Нимә ул «баш» сире?Үҙгәртергә
Уҡыу йылын көс-хәлгә тамамланым. «Сир — аш түгел инде ул», — ти торғайны оләсәйем. Ә бында — баш. Һыҙлауына түҙәлмәй, башымды ҡайҙалыр ҡуйып торғо килә.
Дауаханаға барыр форсатым юҡ. Экзамен, мәктәп баҡсаһы… Аҡса яғы таҡыр. Баш сирҙәренән диагноз ҡуйылыуы ла икелерәк. Дарыуҙарына ла ышанысым ныҡтан түгел.
Каникулды саҡ еткереп, башымды дауаларға тотондом. «Фитотерапия» китабында металдарҙың шифаһы тураһында мәғлүмәт бар ине. Баҡыр (Сталин мәлендәге һәм Хрущев заманынан ҡалған) аҡсаларҙы эҙләп алдым. Китапта яҙылғанса, ауыртҡан ерҙәремә ҡуйып ҡараным. Йәбешһә, дауалай тиелгән. Йәй буйы маңлайымдан төшмәнеләр. Онотолоп, урамда кешеләрҙе аптыратыуым әҙ булманы. Әммә көҙгә, һин дә мин барып индем. Хатта һәр йыйылыш аҙағынан була торған мигрень да ҡайҙалыр юҡ булды. Транспортта йөрөү үҙе бер әфәт ине. Юл сирем дә ҡайҙалыр төшөп ҡалды.
Коллегама фибриома тип диагноз ҡуйғайнылар. Дауалауҙан үткән, операцияға китергә тейеш Өфөгә. Баҡыр аҡса йәбештереп ҡараныҡ. Йәбешә! Аҡсаларҙы теҙеп, билдәмә эшләне. Күпме тағып йөрөгәндер инде. Бысаҡ аҫтына ятыу кәрәкмәне.
Нимә ул «хроник сир»?Үҙгәртергә
Мирзакәрим Норбеков тигән табип бар. Ул кешеләрҙең күбеһен дауалап булмай, сөнки «геморрой»ҙары башында ти. Тормошта бындай миҫалдар тулып ята. Ғәриплек буйынса комиссияны тапай берәү. Үҙе үләндәр дауаһын һәйбәт белә лә, дауаланырға ғына ваҡыт табалмай. Ғәриплек буйынса аҡса килһен өсөн, сире менән йәшәргә тейешлеген дә, аҡсаның дарыуға китеп торасағын аңлатып булмай.
Күптәр сире менән бергә "сиам игеҙәге"нә әйләнеп бөткән. Аптырайһы түгел… Ике ҡатын бәхәс ҡора: кеменең сире ҡиммәтерәк тора, дарыуы иҫ китерлегерәк… Башынан йонсой икенсеһе! Форсаты бар, аҡса ла моң түгел… Әлдән-әле ятып ала дауаханала. Сумкаһынан дарыуҙар өҙөлгәне юҡ!
Сираттағы һынауҮҙгәртергә
Торған ерҙән ҡаттым да ҡуйҙым. Күкрәк эсендәге ауыртыуҙы бер нисек тә һүрәтләп булмай. Ул шундай дәү, тыңҡыслап тултырылған һымаҡ. Аяҡ атламай, ҡулым күтәрелмәй, телемдә тоҡан. Эргәлә генә тахта. Тик 2-3 сәғәт тирәһе үткәндер ул, ҡоршауҙан ысҡынып, урынға ауа алғансы.
«Фитотерапия» китабында «Валериана дауалай» тигән мәҡәлә бар ине. Тамырынан бәләкәй генә мендәр эшләргә, һис булмаһа, ҡулъяулыҡҡа төрөп еҫкәргә тиелгән. Телевизор ҡарайһыңмы, яҙышып ултыраһыңмы, китап уҡыйһыңмы, әңгәмәләшеп ултыраһыңмы, йоҡларға яттыңмы — еҫкәп тик ултыраһың. Йоҡоһоҙлыҡтан да дауалай. Тик сама белергә кәрәк. Артығы, киреһенсә, көндөҙ йоҡомһорап йөрөүгә килтереүе мөмкин.
Шулай уҡ, валериана гипертониктарҙың да (күберәк ваҡыт талап итә), гипотониктарҙың да ҡан баҫымын көйләй, самала тота. Валериана тамсыларын эсеү — күберәк аш һеңдереү системаһына яйлы. Ә йөрәк-ҡан тамырҙары һәм нервы системаһы өсөн еҫкәү яҡшыраҡ ярҙам итә. Был, бәлки, бауырҙың барьер ролен үтәп, ҡайһылыр матдәләрҙе тотҡарлап ҡалыуына бәйлелер. Әммә ошо ысул мине лә сираттағы әфәттән йолоп алды.
Енәйәт һәм язаҮҙгәртергә
Сибайҙа белемде камиллаштырыу курсында йөрөйөм. Ят гөлгә күҙ төштө.Ҡайтыр саҡтараҡ, гөлдең бәләкәй генә ботағын өҙөп алдым. Һөт кеүек шыйыҡсаһы сыҡты. Молочайҙар төркөмөнән үҫемлектәрҙең барыһында ла була ул.
Тик сослоғомдың әжере йыраҡ булмай сыҡты. Нишләптер күҙемде ыуғанмын да, түҙ генә, ҡабаҡтары ут булып яна. Рефератымды көс-хәл яҙып бөттөм. Әлдә иртәрәк торғанмын. Күҙ йомолған, ҡабаҡтары мендәрҙәй булып ҡабарған. Шул саҡ ҡыҙымдан ишеткән хәбәр иҫемә төштө. «Әхирәтемдең бөйөрө насар эшләй, шикелле, көн дә күҙ ҡабаҡтары шешеп килеп тора. Ас төкөрөк менән бөтөрә шешмәктәрен», — тип һөйләгәйне ҡасандыр. Хәл юҡ.Тотондом процедураға! Сәғәт ярым тигәндә, ҡайтты элекке хәленә күҙем. Дәрескә лә өлгөрҙем мәленә.
Осраҡлы хәлдәр юҡ, тип раҫлай ҡайһы бер ғалимдарҮҙгәртергә
Һәр иртә быҙауҙы ҡушам да, һыйыр эйгәнсе һарайҙы көрәйем. Ә был юлы, яңғыҙ ғына ятҡан тиҙәккә ынтылған ерҙән кире уйланым.
Аласыҡта ниҙер эшләй инем, алыпһатар ҡатын пәйҙә булғанда. Елеп һарайға үтеп китте. Тарбай бармаҡлы ҡулдарын һуҙып. Үҙенең күҙҙәренән йәш сөбөрләй. Бер аҙҙан беләҙеген күмгәнсе һыйыр тиҙәгенә буялып килеп тә сыҡты. Усында һатырға алып килгән пистондары шартлаған икән. Һыҙлауына түҙә алмай, ҡулдарын һыйыр тиҙәгенә алып барып тыҡҡан.
Ишек алдына ултырғыс сығарып ултыртып, ҡатынға һут эсерҙем дә, эштәрем менән сығып киттем. 2-3 сәғәттән әйләнеп килеүемә, ул ҡулдарын йыуған. Мине көтөп ултыра. «Әлдә һыйырыңдың тиҙәге булды. Ике усым да янғайны, бындай ҡулдарым менән нисек көн итәр инем», — тип ҡыуана-илай рәхмәтен яуҙыра. Устарын, беләҙеген миңә күрһәтә: «Бына тиҙәк теймәй ҡалған урында ғына ҡапған һыулы күперсек. Белеп ҡуй, кәрәге тейеүе бар», — ти.
Бешеүҙең нимә икәнен белмәһәң, «фу» тип, эре сирттерергә лә булыр ине. Яраң ҡасан төҙәлә лә, ул төҙәлгәнсе һине сабый кеүек итеп кем ҡарай? Бындай яраларҙан ҡалған мөһөрҙе лә иҫәпкә алһаң… Бер нисә сәғәт эсендә төҙәлгән, таҙа, һау тирене күреү мөғжизә булды минең өсөн. Быға тиклем быуындар шешеүен тиҙәк урап дауалағандарын ишеткәнем бар ине. Үҙем, Ҡағы урыҫтары өйрәтеүе буйынса, емеш ағастарының яраларын тиҙәк һылап дауалайым.
Дауаң үҙеңдәҮҙгәртергә
Коллегам һөйләгәндән. Туҡан ҡасабаһында эшләп йөрөгән сағында, тәне күгәреп эшкә бара алмай ятҡан. Хәлен белешергә килгән лаборантка «Мәлендә генә һыҡра сылатып бәйләһәң, тәнең күгәрмәҫ ине», — тип өйрәткән. Көтмәгәндә, был сараны үҙемә ҡулланырға тура килде. Мал ҡарап йөрөгәндә, эйеләйем тигәнсе, һыйыр башын ҡалҡытты. Мөгөҙө маңлайымдың ҡап уртаһына бәрелде. Йәһәт кенә компресс эшләнем. Сәғәттән ашыу ултырырға тура килде. Һыҙлауы байтаҡҡа һуҙылһа ла, маңлайым күгәрмәне. Һуңынан ҡыҙым аяғын имгәткәндә лә, ошо дауа килеште кимәлйегән еренә.
Әммә иң фәһемлеһе, иң хәүефлеһе һуңғараҡ булды. Ҡаты итеп һыуыҡ тигеҙҙем. Тамаҡ ауыртыуы тиҙ арала эскә, бронхыларға төшөп китте. Хәлһеҙлектән шыбыр тирләйем, кейемем һығып алмалы була. Дауаханаға ятҡан хәлдә лә, дарыуҙары юҡ. Аптекалар буш, ҡулаҡсаһыҙ инеп тә булмай. Эш хаҡын бөтөнләй күргәнебеҙ юҡ. Ҡыҙымдың пособиеһы шәкәр-сәйлек кенә.
Оҙон таҫтамалды сылатып күкрәкте ураттым. Өҫтөнән полиэтилен бәйләнем. Ҡымшанмай ҙа таң аттырғанмын. Иванов системаһынан һуң, икенсегә күрҙем, эскә ни тиклем әкәм-төкәм һыя алғанын. Төкөрөп кенә өлгөр. Таҙарынып бөткәнсе, ҡулъяулыҡ урынына, таҫтамал төшмәне ҡулдан…Аҙаҡ «Уринотерапия» тигән китап килеп керҙе ҡулға.
Сараһыҙҙан…Үҙгәртергә
Ҡаланан туғаным ҡайтып төштө. Беләге шеш. Эсенә һарыһыу йыйыла. Дауахана һауыҡтыра алмаған. Медуниверситеттағы дуҫы бер дарыуҙы һынап ҡарарға тәҡдим итә икән. Минән "Ни кәңәш итерһең,-тип һорай. Күргәнем бар ундай сирлеләрҙе. Һыуын алған һайын күберәк һәм тиҙерәк йыйыла. Күрәләтә үҙ өҫтөңдә һынау үткәртеү ҙә, һауығыуға ышаныс бирмәй. Ундай сирҙе дауалау тәжрибәм дә юҡ. Ә ул «Нимә эшләтһәң дә, тыңлайымдан» өҙөлөп, дауала тип ныҡыша ғына.
Йәй мәле ине. Һыҡраны күләме ике тапҡыр кәмегәнсе ҡайнатып, компресс эшләй башланыҡ. Бер көн һыҡранан компресс, икенсе көн юл япрағы бәйләнек. 15-20 көн тигәндә шеше шиңде, һары һыуҙан бер нәмә лә ҡалманы.
Ғүмер юлыҮҙгәртергә
Ғүмерҙе йылдар менән хисапларға күнеккәнбеҙ. Ә улар ни генә генә һөйләй ала һуң? Дөрөҫлөктә, «ғүмер юлы» — аҙымдар, үткән саҡрымдар түгелме ни?! Ҡайҙан башланған да ҡайҙа илткән? Ҡай юл саттарың үткән дә, ҡайһы тарафтарҙы үҙ иткән? Бөгөлөштәрен кем борған да, артылыштарың кем ҡуйған?Әмәлең ни ҙә, ғәмәлең ни?
ХикмәтҮҙгәртергә
Баласаҡ. Һыу ингәндә ҡолаҡҡа һыу инде. Ғәҙәттә, күпмелер ваҡыттан ағып сыға торғайны. Был юлы төпкәрәк киткән булып сыҡты. Ҡолаҡтың эсе шеште. Көндә эрен ҡойола.
Берәүҙең дә миндә ҡайғыһы юҡ. Барыһы ла бесәндә. Донъя эше минең елкәлә ҡала. Ҡолаҡты йыуам да, мамыҡ менән көпләйем. Күпмелер ваҡыттан уң ҡолағым ишетмәй башланы. Ул саҡтарҙа сәйҙе самауырҙа ҡайната инек. Ҡайын күмере йәки тупырсыҡ менән. Самауыр йырлай-йырлай ҡайнай. Ә мин торбаһына ҡолаҡты алмаш-тилмәш ҡуям да, тыңлап ҡарайым. Ҡолағым ишетә башламаны микән тим. Шулай тикшерә торғас, хәл арыуланыуға китте. Йылдар үткәс кенә башыма барып етте. Мине бит шул самауыр дауалаған. Күмеренең, тупырсыҡтың һауаһы, шифаһы менән!
Тәҡдирме? Яҙмышмы?Үҙгәртергә
Әҙәм балаларын бәлә-ҡазалар һағалағап ҡына тора шул. Оләсәйем әйтә, һәр кемдең дә этәкләүсеһе һәм ярҙамсыһы була. Икеһе лә ашығырҙар, ти. Кайһыныһы алданыраҡ өлгөрә инде…
Бармағым араһы ҡысыңҡырап тора ине. Бер бәләкәй генә нөктә. Көн эсендә ҡулым әллә нисәне бәрелде, һуғылды, өшөнө. Кискелеккә шешә башланы, беләк буйлап өҫкә менеп китте. Күгелйем-көрән, бармаҡтарым тултырылған тауыҡ кеүек тырпайып тора. Больницаға 40-50 км юл.Әмәлгә ҡалғандай, аҡман-тоҡман башланды. Ул ҡасан тымыр ҙа, ҡасан юл төшөр…. Әсәйем илай. Ҡыҙ бала ҡулһыҙ ҡала инде, уң ҡул битә әле,- тип һығыла.
Шул саҡ ишектән Ғәйшә оләсәйем күренде. Ул, ғәҙәттә, өйөнән сығып бармай. Беҙгә лә бик һирәк килә.Ни хәстәр сығарғандыр инде өйөнән.Әммә, беҙҙе күреү менән, әсәйемә «Нимә буҙлап ултыраң, бар йәһәт кенә һарыҡ майы индер», — тип фарман бирҙе. Тиҙ генә иреттеләр ҙә, шеш өҫтөнә йәйеп яптылар. Утын ағасылай бәйләп-сырмап та ҡуйҙылар.Ҡулым инде иҫ белмәй, ауыртҡанын да тоймайым…
Шулай, насип иткәс, йәшәп ятам әле. Оләсәйем инде йәнемә, фәрештә булып…ҡулһыҙ ҡалыу ғынамы…күптән онот булыр инем донъяла…
Һаулығың ҡәҙерен һау саҡта бел…Үҙгәртергә
Ағастар япраҡ ярҙымы, тау юлынан юрғалап Ғәйшә апайым менән Фатима апайым килеп етә.Таҡыясаҡ битенән ыуыҙ ғына япраҡтар йыйып, алмаш-тилмәш бер-береһен урайҙар.Ҡайын һәм уҫаҡ япраҡтары-ҙур дауа.Әлбиттә,ҡәҙерен белеп файҙаланғандарға.Ҡай саҡ апайҙарыма аптырап ҡуям.Үҙҙәре шундай шәптәр. Бигерәк тә, Ғәйшә апайым. Йәш сағында егеттәр уның менән көрәшергә ҡыймағандар тип һөйләйҙәр.Үҙ күҙем менән күрергә лә тура килде. Боларып, ҡатынын туҡмарға торған ажар ирҙе аҡылға ултыртҡанын.Ҡулын шаҡарып һикәлтәнән бырғағанын. Һис аптырайһы түгел. Нәсиха оләсәйҙең эйәнсәрҙәре бит улар. Сирлеләр шыңшып ултырғанда, апайымдар тәбиғәт шифаханаһының бер дауаһын ҡалдырмайҙар. Иртә яҙҙан ҡара көҙгәсә… Урман-ҡырҙар буйлап барһаң, китап уҡыйҙармы ни… һөйләп тик баралар…,әйтерһең, үлән телен беләләр.
Йөрөгән аяҡҡа йүрмәҮҙгәртергә
Юл ыңғайы ғына ҡулыма китап тоттороп киттеләр… Хәлдәрем хөртәйеп, ауыр уйҙарға сумып барғанда…. «Еңгәй, был һин уҡый торған китап»,-тип.
Майя Гогуляндың «Сирҙәрегеҙ менән хушлашығыҙ» тигән китабын. Япон фәйләсуфы Кацудзо Ниши системаһы тураһында. Ҡайтыу менән бер тынала уҡып сыҡтым. Система дүрт өлөштән тора. Мин уның берәүһен генә ҡулландым: «Сәләмәтлектең алтын ҡағиҙәләре» тигәнен. Һауыҡтым тиеү әҙ булыр…
Фәйләсуфтар әйтә…ваҡыттың ҡәҙерен белегеҙ, уның бәйәһе бар тип…әммә ул һәр кемгә лә тигеҙ бирелә, тәүлегенә 24 сәғәт. Уны арттырып та, кәметеп тә булмай. Шуға кемдең күпме эш атҡараһы ваҡытҡа түгел, ә дарманыңа, көс-ҡеүәтеңә бәйле. Кемдәр ошо системаны үҙ итә-минең ни әйтергә теләгәнемде шундуҡ төшөнә…
Урындыҡҡа мәдхиәҮҙгәртергә
Системаның тәүге ике ҡағиҙәһе: ҡаты мендәр һәм ҡаты түшәк.Ҡәҙерен белмәй ырғытҡайныҡ бит әле урындыҡты, иҫкелек ҡалдығы тип кейеҙе менән бергә…Зиннәтлеһенә, ҡиммәтлеһенә алыштырғайныҡ. Ысынлап та, ҡиммәт шул заманса ятаҡ-түшәктәребеҙ… Ысын хаҡын дауахана юлын тапаусылар белә инде… Израил клиникаларын… Бигерәк тә, умыртҡа грыжаһынан яфаланғандар.
Студенттарға күргәҙмә дәрес үткәргән уҡытыусыһы. Һөйәк ултыртыусы табипты саҡырып.Һуҙылып ятҡан береһе, умыртҡаһына зарланғаны. Табип ҡулының ҡыры менән умыртҡаларын ултыртып бара икән, ҡурҡыныс бер арҡа урынына шундай камил тән хасил яһалып килә икән. Әммә ундай белгестәр миллионға берәү, сирлеләр һәр ҡапҡа ашаһына…
Урындыҡ ситлек-качка менән «ярыша» алмай! Ул бит балаларҙың иркен сирләмәй генә, ишектән һирпелгән елпеүҙән, иҙәндәге рәнйеүҙәрҙән аралап тора алған! Унан ғәйере, урындыҡ рухи тәрбиә урыны булған. Бала-сағаны үҙ-ара һәм оло быуын менән бәйләп, күпме йомаҡ ҡойолған, әкиәттәр тыңланған, иҫтәлектәр һөйләнгән, зат-ырыу барланған, ғибрәтле ваҡиғалар, тарих бәйән ителгән… Үткәнде киләсәк менән бәйләп, быуындар күсәгилешен тоташтырып торған күпер булған. Нәҫелде нәҫел итеп кенә ялғаусы түгел… Рух күпере…
Юғиһә ниңә әле ҡыҙы әсәһен белмәй китте, улы атаһын…һәм киреһенсә…Ниндәй «цивилизация» икән ул? Унитазы күпме ялтырауыҡ һәм ҡиммәтерәк — әҙәме шул тиклем кәрһеҙ, тоталҡаһыҙ, сырхауыраҡ, бәйһеҙерәк, быуынһыҙыраҡ…
Оләсәйҙәр дауаханаһыҮҙгәртергә
Һалҡын алдырған саҡтар булып ҡына торҙо. Медпункт та бар. Тик сөскөргән һайын, дарыу тип йүгерттермәне оләсәйҙәр. Сеүәтәлә ҡайнар һыу менән ҡоротты иҙеп, һары май эретеп, ҡыҙыл борос һалып, һемерттерә инеләр.
Әсәйҙәр бәпәйләнеме, күрше -тирәнән, туғандарҙан һурпанан башлап, тәмле-тәмле ниғмәттәр килә башлай. Баҡса емешеме, урмандыҡымы, балмы, былай ҙа бүлешәләр. Оләсәйем «Яңы ауырыу, яңы аш -зәңгәрә минән ҡас», -тип иң беренсе ауыҙ итер ине. Зәңгәрә, заманса, цинга була инде.
Оләсәйҙәр мәктәбенән ҡалған белемдәр әле лә хеҙмәт итә:
- Аяҡ яна тип зарлана башлаһа, баҡса ситтәренән ҡан үләне (мокрица) килтереп бирәбеҙ.Ул үләнде ашаған себештәр ныҡ була, синекмәй үҫәләр…
- Дегәнәк тамыры быуынды нығыта.уны ашаған мал йылтырап тора…
- Көсһөҙләнһәң, мөсһөҙләнһәң, миктәһәң,өҙлөкһәң-«женьшен» үҙебеҙҙә.Был бәғәнәш, йәғни Воронец колосовидный. Тышынан нәк женьшенға оҡшап тора. Ике төр:ҡара емешле һәм ҡыҙыл емешле.
- Күгүлән-йөҙ сиргә дауа. Уны ҡош-ҡорт, себештәр, турғайҙар түшәлеп ятып ашай…
- Ҡыштарын сирҙәрҙән ҡурсалап, йоҡа ғына киҫем айыу майы ашатырҙар ине.
- Яраларҙы ҡаҙ, һарыҡ майы менән менән һылап дауаланылар.
- Йүкә балы менән сәй үҙе бер шифа, күпме сирҙән кәртә булған ул.
- Май айынындағы һыйыр майын дауаға ғына тоттолар. Ул май төҫкә һарыраҡ була аҙаҡ эшләнгәндәренән.
- Сөйҙә мәтрүш, һары мәтрүш, йүкә бәйләмдәре, артыш һәр саҡ эленеп торҙолар.
Беҙ йыуа, оҫҡон, ҡаҡы, ҡәзә һаҡалы, ҡуҙғалаҡ, көпшә, ҡымыҙлыҡ, балтырған, төймәсек, киндер һәм алабута орлоғо, ҡуян тубыҡ, еләк, муйыл, ағас еләге, бөрлөгән, балан ашап, урындыҡта кейеҙҙә йоҡлап үҫкән ялан тәпәйле балалар. Шуға ла, баласаҡта дауахана түшәгендә ятыусылар булманы ла тиерлек.
Сирҙәр- цивилизация тигән "сибәрбикә"нең бүләктәре…
ПарадоксҮҙгәртергә
Иҫ китмәле заман ҡоролмалары заманына килеп еттек. Төпкөлдәрҙә лә компьютер диагностикаһы. Тыштан күренмәҫ эс-торошоңдо экрандан күрһәтеп, тәфсирләп тә бирә. Медицина фәне иҫ китмәле ҡаҙаныштары, заманса ҡорамалдары, көслө дарыуҙары менән күптән сир тигәндең үҙен ерләргә тейеш ине. Әммә дауаханалар лыҡа тулы. Сирлеләр сират тора…
Хәҙерге йәшәү рәүеше физик хеҙмәт нисбәтен ҡырҡа кәметте. Шул уҡ ваҡытта нервы көсөргәнеше талап ителгән эш төрҙәре күбәйҙе. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы билдәләүенсә, кеше һаулығының 7-8 проценты ғына һаулыҡ һаҡлау ойошмаларына бәйле, ә 40 проценты мөхит факторҙарынан, сифатһыҙ аҙыҡтан булһа, 50 процентынан ашыуы кешенең йәшәү рәүешенә бәйле.
Күптәр сәләмәт йәшәү рәүеше тигәндә, тәмәке тартмау һәм араҡы эсмәүҙө гөнә күҙ алдына килтерә. Нисек кенә булмаһын, һәр кем һаулығы өсөн табиптар яуаплы тип уйлай. Дауалау ойошмалары сирле кешене күпмелер дәрәжәлә ремонтлай ғына. Дауалап, үлемдән һаҡлап ҡалырға тырыша. Әммә күпме көс һалып һауыҡтырылған кеше бер аҙҙан тағы сирләй башлай, сөнки ул һаулығын һаҡлау өсөн бер нәмә лә эшләмәгән.
Сәләмәт йәшәү рәүеше үҙенең эсенә күп нәмәне ала. Үҙ-үҙеңә, уратып алған бөтә даирәгә мөнәсәбәтең, тукланыуың, көнкүрешең, ҡылған эштәрең — барыһы ла инә. Хатта һүгенеү ҙә иң тәүҙә үҙеңде һәм нәҫелеңде емерә. Ҡарғаныу, йыуынты һыуҙы, көлдө кеше юлына һибеү ҙә, теләһә ҡайҙа сүп-сар түгеү, тәбиғәтте талау, хайуандарҙы рәнйетеү — үҙеңә әйләнеп килә торған бумеранг. Хәҡиҡәт юлы — ауыр юл. Тайпылдыңмы, тимәк, үҙеңде хөрмәт итмәйһең. Һаулығың тураһында ҡайғыртмау нигеҙендә шул ята. Үҙ һаулығын һаҡламаған, һанламаған, башҡаларға ла шундай мөнәсәбәттә.
Тормош мәктәбеҮҙгәртергә
26 йыл ғүмерем мәктәп яны баҡсаһында үтте. Һүҙем «Дарыу һәм һирәк үҫемлектәр бүлеге» тураһында. Тәжрибәләр майҙаны ла, мәктәп, ауыл һәм район эсендә дарыухана ла ине ул. Бигерәк тә, үҙгәртеп ҡороуҙар, «тиҙләнеш» заманы башланғас… Ҡулаҡса булмай киткәс, дарыуҙар ҡороғас, булғанына ла ышаныс китеп торғанда…
Үҙебеҙ үҫтергәне генә 44 төр булып, ҡырағай үҫкәндәре менән, йыл һайын 50-55 төр тирәһенә етеп китә ине әҙерләгән үләндәребеҙ. Күберәк һулыш, аш һеңдереү, йөрәк һәм нервы системаларына шифа булғандарын өйрәндек… Ысын тормош мәктәбе булды ул.
Тәбиғәттә ҡый үләндәре булмайҮҙгәртергә
Ғүмере эсендә тән яраһы алмаған кеше бар микән? «Ямауың үҙеңдә», — тиер ине оләсәй, иҫе китмәй генә, ҡанға туҙып ҡайтып инһәк. Ысынлап та, тишек-тошоҡтан торор ине тәнебеҙ, үҙ ямауы булмаһа. Уратып алған тәбиғәт тә бит йән эйәһе. Күпме йырғыслап, тунап, эхәзләп яралар һалабыҙ үҙенә. Тырышып-тырмашып төҙәтә ул яраларын. Ҡаҙған, һөргән ерҙәрҙе баҫып алып ҡына торған үҫемлектәрҙе ҡый үләндәре тип атайбыҙ. Әммә улар ер яраһын көпләп торған бары ҡутыр ғына. Ваҡытлыса, йүнәлгәнсә…
Бер атҡанда өс ҡуян…Үҙгәртергә
Эш — майлы бутҡа түгел! Бигерәк тә көс-дарман талап иткәне; һөҙөмтәһе лә тып итеп кенә тормағаны. Шундай саҡта үҙеңде дәртләндер, ҡеүәтләр йәм табыу эште күңелгә ятышлыраҡ, ғәмлерәк итә. Әйтәйек, ер ҡаҙғанда ҡый үләндәрен йыйып барырға була. Сөнки улар бәйә биреп бөткөһөҙ шифалы үҫемлектәр. Эргәлә генә.
Кесерткән, аҡтамыр, дегәнәк, бөтнөк, күгүлән, хуш еҫле ромашка, шайтан таяғы, һуҡыр кесерткән, юл үләне, ала миләүшә… Исемлекте әллә күпмегә һуҙып булыр ине. Дарыуҙан артып ҡалғандарын парник һәм теплица өсөн биояғыулыҡ итеп ҡулланып була.
АйболитҮҙгәртергә
Иң зиһенлеһе — эт менән бесәйҙер ул. Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, аҡтамырҙың япрағын кимергәндәрен. Таныйҙар бит әле ул, үҙҙәренә кәрәген. Беҙ генә, был үҫемлек менән бөтмәҫ-тәкәнмәҫ көрәштән туҡталғаныбыҙ юҡ! Ә ул — иң яҡын дуҫыбыҙ итеүгә хаҡлы үләндәрҙең береһе. Һыуыҡ тейгәндән, бөйөр һәм бауыр таштарынан, ашҡаҙан-эсәк, һулыш, енес системаһы, тире сирҙәренән, ревматизм, геморрой, подагранан көслө дауа.
Үлергә ятҡайны инде Аҡтүш. Һуңғы көндәрендә, исмаһам, үҙ иркендә йөрөһөн тип, сылбырынан ысҡындырғайныҡ… Ҡҡайҙалыр юҡ булды. «Ҡырға китеп үлә ул, эт менән бесәй», тинеләр. Шулай, хушлашып бөткәйнек инде. Ә ул шәбәйеп ҡайтып килде, үҙе генә белгән «шифахана»һынан! Әле лә йәшәп ята, өсөнсө йыл инде. Ваҡыт-ваҡыт индереп алам баҡсаға. Аҡтамыр ашатырға.
Тормош һабаҡтарыҮҙгәртергә
Байтаҡ йылдар аҙ ҡанлылыҡтан яфаландым. Дауаханаларҙы тапау, оҙаҡ-оҙаҡ дауаланыуҙар әллә ни фәтүә бирмәй ине. Иң аптыратҡаны, гемоглобин кәмегән һайын тамаҡҡа аш бармай. Үҙәккә үтте инде. Йәшермәйем, эстән генә «ниңә мин?»,-тип, яҙмышҡа үпкәләгән саҡтарым әҙ булманы…
Шулай ҙа сыға алдым алдына сирҙең… Көнбайыш һәм көнсығыш медицинаһы тураһында китаптар ҡулға килеп эләккәс.
Төп айырмаһы:Үҙгәртергә
- Көнбайыш сир менән, йәғни симптомдар менән көрәшә; көнсығыш — сирҙең сәбәбен асыҡлай һәм организмдың үҙкөйләнешен тергеҙә.
- Көнбайыш сирҙе бикләп ҡуя, нәҡ әкиәттә енде шешәгә ҡыуып кереткән кеүек. Тик ҡасан тағы ысҡынырын ғына белмәйһең…
- Көнбайыш айырым ағзаны ғына дауалай… Көнсығыш кешене бер бөтөн итеп ҡарай.
Һәр сир — организм көйләнешенең боҙолоуы, тотороҡлылыҡ хәленән ситкә тайпылыу тип һанай. Дауаны көйләнеште тергеҙеү зарурлығынан сығып билдәләй.
Көнсығыш рәсми медицинаны инҡар итмәй. Киреһенсә, бер-береһен тулыландырып, сирле мәнфәғәтендә эш итә. Көнбайыш өсөн был бизнес өлкәһе, баҙар…
Аҙыҡ дауалайҮҙгәртергә
Ҡан эшләнеү факторҙары күп. Шуға анемияның сәбәптәре лә етерлек. Ҡан бит беҙ нимә ашайбыҙ, шунан эшләнә. Күп осраҡта, туҡланыуҙы көйләп кенә лә, һауығып була. Был, бигерәк тә, йөклө ҡатындарға, йәш балалы әсәйҙәргә, балаларға, операция үткәргәндәргә, ғүмере буйы аҙ ҡанлылыҡтан яфаланғандарға ҡағыла.
РецептарҮҙгәртергә
- Һурпа. Итте йоҡа ғына киҫемдәргә ҡырҡып, өҫтөнә сығырлыҡ ҡына һалҡын һыу ҡояһың. Ун-ун биш минут ҡайнағас, һурпаны коротлап эсәһең. Укроп япрағын өҫтәргә мөмкин. Норма: 100 г иткә — 0,5-1 л һыу. Артабан һыу өҫтәп, ашты бешереп ҡуяһың.
- Бауыр. Ит бешергәндәге кеүек.100г-ға 0,5л һыу. Һурпаһын эсеп, бауырҙы ашап ҡуялар (кемдер яратмаһа, көсләп ашамаһын)
- Ҡарабойҙай бутҡаһы. Эмаль, суйын йәки балсыҡ һауытта әҙерләйҙәр. Бер стакан ярмаға 1,5 стакана ҡайнар һыу иҫәбенән. Пар сыҡмаҫлыҡ ҡапҡас кәрәк. Ҡайнап сыҡҡас, 5-7 минуттан уттан алаһың. Ярты сәғәт үҙ көйөнә ултыра.
- Кефир, ҡатыҡ, эремсек, ҡорот. Улар органик кальций тоҙҙарына бай. Кальций етешмәһә, гемоглобин өсөн кәрәк булған тимер үҙләштерелмәй. Анемиянян яфаланыусылар юҡҡа ғына аҡбур, балсыҡ, эзбиз көҫәп йөрөмәйҙәр. Көнөнә 1-3 стакан кефир, 50-100 г творог, эремсек йәки ҡорот — үҙе ҙур дауа.
- Шифалы сәй:
- сәй бешергәндә сәйнүккә 5-6 ҡыҙыл клевер сәскәһен ҡушып һалаһың
- икенсе эскәндә 3-5 ҡарағат япрағы
- өсөнсөһендә 3-5 кесерткән япрағы.
- Салат:
- сей кишерҙән ҡаймаҡ йәки үҫемлек майы ҡушып
- алма, ҡарағат, турғай еләге, шартый еләге, көртмәленән кефир менән бутап;
- ҡара емеш (чернослив) һәм ҡыҙыл сөгөлдөрҙән.
- Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап.
- Курага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм балдан эшләнә. Барыһын турағыстан үткәреп, тигеҙ нисбәттә ҡушып бутайһың. Сәйгә ҡушып эсергә йәки иртән, төш, кис берәр ашҡалаҡтан имеп ашайһың.
- Әлморондан (гөлйемеш) компот. Бер ашҡалаҡ 0,5 л һыуға.
- Ҡан яһаусы сәй. Ҡарағат, турғай еләге, шартый еләге, көртмәле, әлморон, боланут (Иван-чай), кесерткән, ҡыҙыл клевер сәскәләрен өс көн бәҫәрткәндән һуң, турағыстан үткәреп, икмәктән һуң, мейескә ҡуйып йәки бик эҫе булмаған (70-100°С) духовкала киптереп алалар.
- Ҡан яһаусы бальзам: (Компоненттар тигеҙ нисбәттә алына .0,7 л банкаға 0,5 л күләмдә ҡатышма һәм 40°-лы спирт (үҫемлек майы менән дә эшләп була) ҡоялар. Балғалаҡлап, көнөнә 3-5-7 мәртәбә эсәләр.)
- «Анемия» ҡатнашмаһы
- Ҡыҙыл клевер (К. Луговой)
- Кесерткән (япрағы)
- Турғай еләге (сәскә, япрағы)
- Боланут (сәскә, япрағы)
- Әлморон (сәскә, япрағы)
- Ҡандала үләне (сәскә, япрағы)
- Ҡарағат (емеше)
- Ҡара көртмәле (сәскә, емеше, япрағы)
- Ҡара мышар (сәскә, япрағы, емеше)
- Миләш (сәскә, емеше, япрағы)
- Ағас еләге (сәскә, емеше, япрағы)
- Ҡара ағас еләге (сәскә, емеше, япрағы)
- Йүкә (сәскә, япрағы)
Аҙыҡ: ит, бауыр, ba:ҡарабойҙай, курага, айва, һырғанаҡ, алма, гранат, сыр, эремсек, ҡорот, кефир, ҡатыҡ, айран, ҡымыҙ, миндаль, диңгеҙ кәбәҫтәһе, ҡарағат, ҡыҙыл сөгөлдөр, балан, кишер, ҡара торма, виноград, шартый, турғай еләге, көртмәле, инжир.
Дауаланыу схемаһыҮҙгәртергә
- Курс І (10 көн)
№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә.
№ 3. Ҡарабойҙай бутҡаһы.
№ 4. Кефир, ҡатыҡ, творог, ҡорот (ҡайһыныһы бар)
№ 6.Салат (ҡайһыныһы бар)
№ 5. Шифалы сәй
№ 7.Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап.
(төрләндереп)
№ 8.Курага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм бал
№ 10 Ҡан яһаусы сәй
- Курс ІІ (10 көн)
№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә.Мәҫәлән, төшкөлектә.
№ 4 .Кефир, ҡатыҡ,творог,ҡорот (ҡайһыныһы бар)
№ 6.Салат (ҡайһыныһы бар, төрләндереп)
№ 7.Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап (төрләндереп)
№ 8.Курага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм бал
№ 11. Ҡан яһаусы бальзам
- Курс ІІІ(10 көн)
№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә
№ 4.Кефир, ҡатыҡ,творог,ҡорот(ҡайһыныһы бар)
№ 6.Салат(ҡайһыныһы бар)
№ 7.Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап (төрләндереп)
№ 8.Курага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм бал
№ 9.Әлморондан(гөлйемеш) компот
№ 12 «Анемия» ҡатышмаһы
Мөмкинлегеңдән сығып, график төҙөп алаһың. Ҡул аҫтында булған компоненттарҙан меню төҙөйһөң. Һанап киткәндәрҙән нимәлер етешеп бөтмәүе ҡурҡыныс түгел. Эшкә алып йөрөһәң, номерҙар дарыуҙы бутамаҫҡа ярҙам итә. Ошо схема менән дауаланып, күптәр был сир менән күптән хушлаштылыр инде. Араһында берәүһенең гемоглобины бер ҡасан да 50-60-тан үтмәгәне, 140 булып киткән тип, аптырап ултырғаны булды. Хәҙер армия йәшендәгеләр араһында сәләмәттәре юҡ тиерлек. Хеҙмәткә китер алдынан дауаханаларҙа ятып сығалар.
Кеше экологияһыҮҙгәртергә
Ҡайҙалыр ишеттемме, уҡыныммы инде, кеше үҙ ғүмеренең яртыһында һаулығын туҙҙыра ла, ҡалғанын һаулыҡ эҙләп үткәрә, тип. Хаҡтыр. Тәмәке һәм араҡыға киткән һаулыҡ һәм аҡсаны әйтәһе лә түгел.
Әммә киң даирәлә бик яҡтыртылып барылмаған бер өлкә бар. Күптәребеҙ, һаулығына янаған хәүеф — эсәр һыуҙарҙың, һулар һауаның бысраныуы тип кенә белә. Зарарлы матдәләрҙең 90 проценты аҙыҡ аша инә тигән иҫкәрмәне әҙәми зат бик ишетмәй, ахыры.
Ни өсен аҙыҡ тигәнебеҙ ыу булып сыға һуң? Сәбәптәре байтаҡ.
- Тәүсәбәп — етештереү технологияһында. Күп күләмдә һәм үҙҡиммәте түбән продукцияны етештереү өсөн орлоҡтан уңыш алғансы күпме ашлама, ағыулы химикаттар, стимулятор, антибиотиктар ҡулланыла. Йәшәү ҡануны буйынса, һәр тере зат йән аҫырау өсөн нимә менәндер туҡлана һәм икенселәр өсөн үҙе лә аҙыҡ булып тора. Шулай итеп, аҙыҡ сылбыры килеп сыға: үҫемлек ашаусы — ит ашаусы. Бөтә зарарлы матдәләр ошо сылбыр аша туплана килеп, аҙаҡҡы торғанына тапшырыла.
- Икенсе сәбәп, аҙыҡты эшкәртеү, һаҡлау, һәм ҡулланыусыға еткереү юлында. Оҙағыраҡ һаҡланһын, ылыҡтырғыс торошҡа килһен өсөн нимәләр генә ҡулланылмай! Бигерәк тә бешкән аҙыҡҡа бактериоцид матдәләр күп ҡушыла. Һуңғы йылдарҙа (үткән быуаттың 90-сы йылдарынан) тәм биргес һәм буяғыс матдәләр ҡушылған аҙыҡ төрҙәре күбәйҙе. Шунлыҡтан тәбиғи аҙыҡ менән ялғанын айырыуы еңел дә тугел.
Магазин кәштәләре шундай аҙыҡтан һығыла башлағандан алып ниндәй сирҙәрҙең күбәйеүе медицина үҙәктәре тупланған отчеттарҙа сағылмай ҡалмағандыр бит. Ә ниңә ул мәғлүмәт халыҡҡа еткерелмәй? Бәлки еткереүҙән ни фәтүә тип һанағандан шулайҙыр. Сөнки экологик яҡтан таҙа етештерелгән аҙыҡ ҡиммәт була. Ҡулланыусыларҙың күбеһе уны һатып ала алмаясаҡ.
Бигерәк тә сит илдән килгән аҙыҡ хәүефле. Күпме ер үтеп килгән бит ул. Шул ваҡыт арауығында нисек боҙолмай, саф килә алыр ине. Фәҡирлек сигендә йәшәгән кеше ул аҙыҡты һатып ала алырлыҡ хаҡта булыр инеме?
Шулай ҙа ошо көрсөктән сығыу юлдары бар. Ауылда һәр кемдең теләгәнен үҫтереп алырлыҡ ере бар. Үҙенә генә түгел, һатырлыҡ та. Тик ул ҡиммәт буласаҡ! Ситтән килтерелгән «татлы ыу» менән ярыша алмаҫ та! Әммә хаҡта ғына. Сифатта түгел! Фекерләүсе кеше аңлаһа инде… Аҙыҡта яһалған "экономия"ны һаулыҡҡа тотонасағын…
Уйымса, һаулығын ҡәҙерләгән кеше, ерлектә етештерелгән аҙыҡҡа өҫтөнлөк бирәсәк. Шәхси хужалыҡта етештерелгәненә! Күҙ күреш, таныш кеше етештергәненә!Ышаныслыһына! Ошо ауылды һаҡлап ҡалыу юлы ла булыр ине ул.
Юғиһә, Өсөнсө донъя һуғышы бит был! Ҡоралы бик мәкер. Татлы ыу төрөлгән аҙыҡ! Тәмәке, араҡы, наркотик кенә нимә ул?


text:
Фото:
Любовь Колоколова «Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» конкурсы лауреаты булды
Фото:
Рәсәй Федерацияһының Сауҙа-сәнәғәт палатаһында «Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» XVI Бөтә Рәсәй журналистар конкурсы жюрийының ултырышы үтте.
Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Всеволод Богданов билдәләүенсә, журналистар араһында бындай конкурс 16-сы тапҡырына үткәрелә инде, был ваҡыт эсендә ул журналистар даирәһендә ярайһы уҡ абруй яулап өлгөрҙө.
Конкурс еңеүселәрен наградлау тантанаһы 25 мартта Мәскәүҙә, РФ Сауҙа-сәнәғәт палатаһының Конгресс-үҙәгендә үткәреләсәк «Рәсәйҙең производство өлкәһен модернизациялау һәм технологик яңыртыу процесына ярҙам итеүҙә эшлекле киң мәғлүмәт сараларының роле» Бөтә Рәсәй эшлекле киң мәғлүмәт саралары форумы сиктәрендә үтәсәк.
«Рәсәйҙе иҡтисади тергеҙеү» XVI Бөтә Рәсәй журналистар конкурсы еңеүселәре араһында беҙҙең коллегабыҙ – «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының иҡтисад бүлеге күҙәтеүсеһе Любовь Колоколова ла бар. Ул «Баҫма һәм интернет киң мәғлүмәт сараларында теле- һәм радиотапшырыуҙарҙа иң яҡшы шәхси публикациялар» номинацияһында лауреат булды. Ошо уҡ номинацияла «Афанасий биржа» гәзитенән (Тверь) хәбәрсе-эксперт Татьяна Смелкова, «Кореновские вести» (Краснодар крайы) район гәзите күҙәтеүсеһе Валентина Сергеева һәм ТВ «Экспресс» (Пенза) телеканалы журналисы Павел Прохоренков билдәләнде. Конкурс йомғаҡтары буйынса бүләкләнеүселәр исемлегендә бөтәһе 11 федераль һәм төбәк баҫмаһы.


text:
Фото:
Мәскәү башҡорттары III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына делегаттар һайланы
Фото:
Мәскәүҙә “Башҡорттар яҡташлығы” төбәк йәмәғәт ойошмаһы инициативаһы буйынса III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына делегаттар һайлау буйынса конференция үтте. «Салют» ҡунаҡханаһының конференциялар залында Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһе башҡорттар йәмәғәтселеге вәкилдәре йыйылды. Конференцияла РФ Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиле Салауат Ғүмәров, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы Фәнил Фәйзуллин, «Башҡорттар яҡташлығы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Тәлғәт Хурамшин ҡатнашты.
— Мәскәү башҡорттары алдында башҡорт халҡы алдында торған төп проблемалар буйынса мәскәүҙәрҙең фекерен сағылдырыу ғына түгел, шулай уҡ Мәскәү башҡорттарын борсоған төп проблемаларҙы юғары йыйылышҡа еткерерлек лайыҡлы делегаттар һайлау бурысы тора, — тип билдәләне конференцияны асып Салауат Ғүмәров. — Тимәк, Өфөгә «туй генералдары» түгел, ә эш өсөн «яныусы» әүҙем кешеләр барырға тейеш.
БР Фәндәр академияһы академигы, профессор Фәнил Фәйзуллин үҙ сығышында III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында тикшереүгә сығарыласаҡ башҡорт халҡы алдындағы мөһим проблемалар һәм бурыстарҙы яҡтыртты. Ул, башҡорт халҡын туплау бөгөн этник башҡорттарҙың төп мәнфәғәттәрен яҡлау буйынса төп хәрәкәт сығанағы булып тора, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Беренсе булып үҙ программаһы менән кандидаттар араһында берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ — Рәйсә Ишбулдина сығыш яһаны. Ғүмере буйына төҙөлөш тармағында эшләгән, хәҙер инде пенсинер, ул уҙған быуаттың 90-сы йылдар уртаһынан алып Мәскәүҙәге башҡорт милли хәрәкәтенең әүҙем ҡатнашыусыһы булып тора. Үҙ сығышында ул, Мәскәүҙә бөтә башҡорт йәмәғәт ойошмаларын берләштерерлек Башҡорт мәҙәниәт үҙәген ойоштороу ихтыяжы күптән инде өлгөрөп еткән, тип билдәләне.
Рәсәй дәүләт хеҙмәте академияһы профессоры Хәлил Барлыбаев үҙ программаһында Мәскәү башҡорт мәҙәни-милли автономияһы төҙөүҙе, шулай уҡ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Мәскәү бүлексәһе ойоштороу йыйылышын үткәреүҙе өҫтөнлөклө бурыстар итеп билдәләне. Ул төбәктә башҡорт йәштәренә ярҙам итеүҙең мөһимлеген айырып һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Мәскәү өлкәһе Павловский Посад ҡалаһында йәшәүсе подполковник Азамат Хызыров үҙ аллы үҙ кандидатураһын күрһәтте. Ул, әлегә тиклем өлкәлә йәшәүсе башҡорттарға иғтибар аҙ бүленде, тип иҫәпләй. Киләсәктә ул үҙ бурысын Мәскәү эргәһе башҡорттарын берләштереүҙә һәм Мәскәү башҡорттарының ижтимағи-сәйәси һәм мәҙәни тормошона әүҙем йәлеп итеүҙә күрә.
Юғары иҡтисад мәктәбе магистранты Илнур Әминев үҙен үҙе күрһәтеүсе икенсе кандидат булды. Ул әле үк Юғары иҡтисад мәктәбенең бер төркөм башҡорт студенттары менән бергә башҡорт мәҙәниәтен популярлаштырыуҙы маҡсат итеп ҡуйған Башҡорт мәҙәниәте көнө үткәреүҙе әҙерләй. Демография буйынса белгес булараҡ, ул үҙенең төп бурысын башҡорт этносының төп демографик проблемаларын хәл итеү маҡсатында Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһе, шулай уҡ Рәсәйҙең башҡа төбәктәре башҡорттарын фәнни тикшереүҙә күрә. Үҙ эшмәкәрлегендә Әминев Башҡортостан Республикаһынан Мәскәү вуздарында уҡыусы студенттарҙың Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы менән хеҙмәттәшлеген юлға һалыуға ҙур әһәмиәт бирә. Был йәш ғалимдарҙың тағы ла һөҙөмтәлерәк аяҡҡа баҫыуына булышлыҡ итәсәк. Ошо маҡсатта Илнур Мәскәүҙең башҡорт студенттарының фәнни берләшмәһен төҙөргә тәҡдим итте.
Һуңғы булып үҙ программаһы менән Рәсәй Фәндәр академияһының Иҫәпләп сығарыу математикаһы институты ғилми хеҙмәткәре Венер Ғәлин сығыш яһаны. Үҙ сығышында ул йәштәр проблемаларын һәм уларҙы хәл итеү юлдарын ҡарауға төп иғтибар бирҙе.
Тикшергәндән һуң йыйылыш III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайын үткәреү буйынса ойоштороу комитеты алдында Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһенән делегаттар сифатында бөтә биш кандидатты ла (квота буйынса — дүрт делегат) теркәү тураһында юлларға ҡарар ҡабул итте. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының хөрмәтле ҡунаҡтары иҫәбендә ветеран, Советтар Союзы Геройы Ҡоддос Латипов һәм Федераль мәғарифты үҫтереү институтының төп ғилми хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы дәүләт мәғариф стандартында милли-төбәк компонентын кире ҡағыу менән бәйле проблемаларҙы хәл итеүҙә ҡатнашыусы педагогия фәндәре кандидаты Земфира Сәхипова тәҡдим ителде.
Конференция үҙ эшен байрам концерты менән тамамланы.


text:
Сергей Карась: Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етерлекФото: Олег Яровиков
Сергей Карась: Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етерлек
Сергей Карась: Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етерлекФото: Олег Яровиков
— Республикала ҡотҡарыу саралары һәм ҡотҡарыусы көстәр етәрлек, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы начальнигы урынбаҫары, БР бәләкәй суднолар буйынса дәүләт инспекцияһы начальнигы Сергей Карась. — Быларға БР авария-ҡотҡарыу отряды ла, шулай уҡ Өфө һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларының авария-ҡотҡарыу отрядтары ла инә. Улар һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер, әммә беҙ ҡотҡарыусыларҙы һәр боролошҡа ҡуя алмайбыҙ, улар һыу инеү өсөн махсус билдәләнгән һәм йыһазландырылған урындарҙа ғына дежур итә. Шулай уҡ беҙгә ҡотҡарыусыларҙың студенттар корпусы ла ярҙам итә. Был бик ҙур көс, улар көн һайын иртәнге 10-дан киске 11-гә тиклем дежурҙа. Студенттар тейешле әҙерлек үткән. Бынан тыш, йәштәр һәйбәт йөҙә һәм медицина ярҙамы күрһәтә ала.
Сергей Павлович билдәләүенсә, йылына улар менән 200-гә яҡын килешеү төҙөлә.
— Егеттәргә ҡотҡарыусы булып эшләү оҡшай, рухи ҡәнәғәтләнеүҙән тыш, улар һәйбәт эш хаҡы ла ала.
Республикала 67 һыу буйында халыҡ күпләп ял итеү өсөн тәғәйенләнгән урын йәки пляж эшләргә тейеш, әммә бөгөнгө көндә ни бары 15-е генә асылған, шуларҙың икәүһе — Өфөлә. Ҡалған 52-һенең эшләмәүенең сәбәптәре – йыһазландырылмауы йәки бысраҡ һыулы булыуы. Әлеге ваҡытта ҡотҡарыусылар был һыу ятҡылыҡтарының төбөн тикшереүҙе һәм таҙартыуҙы тамамлай, алдағы өс-дүрт көн эсендә улар ял итеүселәрҙе ҡабул итергә әҙер буласаҡ. Шулай ҙа республика халҡы һыу инеү миҙгелен асҡан. Ҡорбанһыҙ булманы – миҙгел асылғандан алып дүрт кеше һәләк булды. Республика һыу объекттарында 2010 йылда бөтәһе 42 ғәҙәттән тыш хәл теркәлгән, уларҙа 35 кеше һәләк булған, шуларҙың дүртәүһе – 14 йәшкә тиклемге балалар.
— Һыуҙың үҙенә ҡарата иғтибарлы ҡараш талап итеүен оноторға ярамай, — тине Сергей Карась. — Һыуҙа бәхетһеҙлек осрағын булдырмаҫ өсөн күп кәрәкмәй. Ни бары күптән билдәле ҡағиҙәләрҙе генә үтәргә кәрәк. Беренсенән, кеше күп булған йәки ҡотҡарыусылар менән һаҡланған махсус йыһазландырылған урындарҙа ғына һыу инергә кәрәк. Икенсенән, спиртлы эсемлектәр ҡулланмаҫҡа һәм ауырығанда һыуға инмәҫкә. Әгәр балаларығыҙ бар икән, уларға контроль булырға тейеш. Бик йыш балалар ата-әсәһен алдай һәм йылғаға һыу инергә йүгерә. Күптән түгел Өфөнөң Калинин районындағы Максимовка күлендә трагик осраҡ булды. Малай ололарға велосипедта йөрөйөм, тип әйтһә лә, үҙе һыу инергә ҡарар итә. Үкенескә күрә, бала бата.
БР бәләкәй суднолар буйынса баш дәүләт инспекторы билдәләүенсә, статистиканан күренеүенсә, күп осраҡта алкоголдән иҫергән 25-45 йәштәрҙәге ир-егеттәр һәм ҡарауһыҙ ҡалдырылған балалар бата. Ә халыҡтың иң һаҡ өлөшө — ҡатын-ҡыҙҙар. Улар араһында бөгөнгө көндә батыусылар юҡ.
Һүҙен тамамлап, Сергей Карась ыңғай тенденцияны билдәләне. Әгәр 1998 йылда һыуҙа 638 кеше һәләк булһа, уҙған йылда был һан 141-гә кәмегән.


text:
Фото:
Башҡортостандың янғын һүндереүселәре ҡайтып килә
Фото:
2 августан алып аҙна дауамында Башҡортостандың 100 янғын һүндереүсеһе һәм 21 техника берәмеге Нижегородка өлкәһендә командировкала булды. Ут һүндереүселәр урман янғындарына ҡаршы көрәштә ҡатнашты. Янғын һүндереүселәребеҙ Выкса ҡалаһы районындағы ете торама пункт өсөн яуаплы ине. «Башинформ» агентлығына РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығының матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Марат Борхановтың хәбәр итеүенсә, Башҡортостан ҡотҡарыусылары урман янғындарын һүндергән һәм тораҡ пункттарҙы уттан һаҡлаған.
Улар хеҙмәтен бишлегә башҡарған, урманда үрҙән таралған янғынды һүндереүҙә ҡатнашҡан. Эштәре өсөн Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Волга буйы төбәк үҙәге етәкселегенән рәхмәт хаты алған, шулай уҡ айырыуса тырышлыҡ күрһәткәндәргә дәүләт һәм ведомство наградалары тапшырыуға документтар әҙерләнгән. Әле янғын һүндереүселәр тулы составта ҡайтырға сыҡҡан. Бөгөн Ҡазанда ялға туҡтау планлаштырыла, ә Өфөгә улар 11 августа кискеһен ҡайтып етергә тейеш.


text:
Республикала Рәсәйҙең вертолеттар эшләү тармағын үҫтереү мәсьәләләре тикшереләсәк
14 сентябрҙә Күмертау авиация производство предприятиеһында «Рәсәй вертолеттары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Дмитрий Петров холдингҡа ҡараған предприятие етәкселәре менән «Оборонпром» вәкилдәре ҡатнашлығында кәңәшмә үткәрәсәк. Кәңәшмә «Күмертау авиация производство предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә 50 йыл тулыуға арнала.
Предприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, ултырышта производство структураһын үҙгәртеү, вертолеттар өсөн комплектлаусы изделиелар етештереү буйынса яңы производстволар булдырыу мәсьәләләре һәм дөйөм алғанда 2012-2015 йылдарға производство программаһы тикшереләсәк.
Көндөң тәүге яртыһында Дмитрий Петров Күмертау предприятиеһының етештереү майҙансыҡтарында булды, уларҙа етештерелгән продукция менән танышты.


text:
Мѳғжизәгә бай йыл килһен!
Быйыл да район һәм ҡаланың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашҡан, уҡыуы һәм тәртибе менән башҡаларға ѳлгѳ булып торған IV -VIII кластарҙа уҡыған 11 уҡыусыны муниципаль райондың мәғариф идаралығы алдынан тантаналы оҙатып ҡалдылар. Уҡыусыларға муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары И.С. Теләүбаев, мәктәптән тыш эштәр үҙәге директоры Татьяна Кузнецова матур теләктәр һәм хәйерле юл теләне. Ѳфѳлә “Башҡортостан” дәүләт концерт залында үткән Яңы йыл шыршыһында республикабыҙҙың тѳрлѳ райондарынан 800-ләп бала ҡатнашты. Әлбиттә, бындай бәхеткә теләгән һәр бала ирешә алмай. Бының ѳсѳн бар яҡтан да ѳлгѳлѳ булыу, тѳрлѳ олимпиада, конкурс һәм фестивалдәрҙә, спорт ярыштарында еңеү яулау тѳп шарттарҙың береһе булып тора. Шулай уҡ байрам сараһында “Мәрхәмәт” мәғариф хәйриә фонды тәрбиәләнеүселәре, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған эске эштәр органы хеҙмәткәрҙәренең, хәрбиҙәрҙең һәм күп бала тәрбиәләүсе ғаиләләрҙең балалары ҡатнаша. Байрамда балаларҙы Башҡортостан Президенты исеменән Хѳкүмәт Премьер-министры Салауат Сәғитов ҡотланы. Ҡала һәм районда ла Яңы йыл саралары башланды. 24 декабрҙә
- Морат, 26 декабрҙә Октябрь биҫтәләрендә һәм Уҡшуҡ ауылында Шыршы байрамдары үтте лә инде.
28 декабрҙә - Һуҡырҙар йәмғиәте биҫтәһендә, 29 декабрҙә - Беренсе май биҫтәһендә, 30 декабрҙә — Арыҫлан Мѳбәрәков исемендәге Сермән балалар йортонда, 2, 3, 7, 13 ғинуарҙа - Үҙән балалар йортонда, 26 декабрҙә - ҡалалағы махсуслаштырылған бала йортонда, 29 декабрҙә - Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәгенең үҫмерҙәр һәм балаларҙың социаль приюты бүлегендә Шыршы байрамдары үтәсәк. Ә инде 30 декабрҙә 17.30 сәғәттә ҡаланың Металлургтар майҙанына ҡуйылған тѳп Шыршыны тантаналы асыу була.
Э. МѲХӘМӘҘИЕВА.


text:
Мортаза Рәхимов Кнут Воллебек менән осрашты
12 мартта Республика йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Европала именлек һәм хеҙмәттәшлек буйынса ойошманың (ОБСЕ) аҙ һанлы милләттәр эштәре буйынса Юғары комиссары Кнут Воллебек менән эш осрашыуы үткәрҙе. Кнут Воллебек эш сәфәре сиктәрендә Башҡортостан Республикаһына Рәсәй Федерацияһында украин телендә белем биреү торошон өйрәнеү маҡсаты менән килде.
Мортаза Рәхимов менән Кнут Воллебек Башҡортостан биләмәһендә йәшәүсе бөтә милләттәр вәкилдәренең мәҙәниәтен һәм телен һаҡлау мәсьәләләрен тикшерҙе. Мортаза Рәхимов, күп милләтле мәҙәниәтте һаҡлау республика дәүләт власы органдары эшендә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе булып тора, тип айырып билдәләне. Республика мәктәптәрендә 14 туған тел өйрәнелә, алты телдә уҡытыу алып барыла, республика халыҡтарының биш телендә әҙәбиәт нәшер ителә.
ОБСЕ-ның Юғары комиссары әйтеүенсә, уның Рәсәйгә, атап әйткәндә, Башҡортостан Республикаһына сәфәренең төп бурыстарының береһе булып Украинала рус телендә һәм Рәсәйҙә украин телендә белем биреү өлкәһендәге хәлде сағыштырып тикшереүгә әҙерлек тора.
— Башҡортостан Республикаһы Рәсәйҙә йәшәүсе украин диаспораһын үҫтереү һәм уға ярҙам итеү мәсьәләләре уңышлы хәл ителгән төбәк булып тора ла, — тип билдәләне ОБСЕ Юғары комиссары Кнут Воллебек.
Осрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев, республиканың тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры Борис Колбин, мәғариф министры Зиннәт Аллаяров, Рәсәй Сит ил эштәре министрлығының Өфөләге вәкиле Зиннур Мәрҙәнов ҡатнашты.


text:
Башҡортостандан студенттың закон проектын Дәүләт Думаһында ҡараясаҡтар
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Йәштәр советы ағзаһы Азат Бәҙрәнов «Минең закон сығарыу инициативам» бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яуланы. 30 эш араһында уның эше «Мәғариф, фән, һаулыҡ һаҡлау һәм мәҙәниәт» секцияһында беренсе урын яуланы.
Конкурс программаһы өсөн Азат Рәсәй Федерацияһында йәштәр фәненә дәүләт ярҙамы тураһында Федераль закон проектын әҙерләгәйне.
— Минең закон проектымда «йәштәр фәне» һәм «йәш ғалим» төшөнсәләрен закон кимәлендә билдәләү төп момент булып тора, — тине Азат Бәҙрәнов. – Был йүнәлешкә дәүләт яҡлауын үҫтереү зарурлығы ла минең тәҡдимемдең мөһим өлөшө булып торҙо. Бөгөн йәштәр фәненең торошо дәүләт структуралары яғынан ҙур иғтибар һәм йәш кадрҙарҙы дәртләндереүҙе талап итә.
Әйтергә кәрәк, был закон проектын Бөтә Рәсәй конкурсына тәҡдим итер алдынан, уны Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары буйынса комитеты, шулай уҡ Рәсәй йәш ғалимдар союзының төбәк бүлексәһе хуплап сыҡты.
Башҡорт дәүләт университетының хоҡуҡ институты cтуденты Азат Бәҙрәнов үҙ эше өсөн беренсе дәрәжә диплом менән наградланды. Ул конкурстың иң яҡшы проекттары йыйынтығына индерелде һәм артабан ҡарау өсөн РФ Дәүләт Думаһының профилле комитеттары буйынса таратыласаҡ.


text:
Фәтҡулла Комиссаров исемендәге премия лауреаттары билдәләнде
Фәтҡулла Комиссаров исемендәге премиялар тапшырыу буйынса комиссия 2012 йылғы лауреаттарҙы билдәләне. РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы Юнир Аҙнағолов һәм шағирә, БР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Булат Рафиҡов исемендәге премия лауреаты Мәрйәм Күсмәева еңеүселәр тип табылды. Премияларҙы тапшырыу тантанаһы Ф.Комиссаровтың бәләкәй ватаны – Мәләүез районының Әбет ауылында үтәсәк.
Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, журналистика өлкәһендә Фәтҡулла Комиссаров исемендәге премия 2009 йылда Мәләүез районы муниципаль район Советы менән журналистарҙың ижади әүҙемлеген арттырыу, шулай уҡ һәләтле журналист, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Фәтҡулла Комиссаровтың исемен мәңгеләштереү маҡсатында булдырылды.
Быйылғы лауреаттарҙы комиссияға Комиссаровтар ғаиләһе тәҡдим итте, тип хәбәр иттеләр Мәләүез районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Улар «Дауыл булып үттем дауылдарҙа» китабын әҙерләүгә ҙур өлөш индергән, Ф.Комиссаров тураһында бихисап мәҡәләләр баҫтырған.


text:
Финанс белем - бушлай2000 йылдан Башҡортостан Республикаһында «Ѳсѳнсѳ быуын халыҡ университеты» маҡсатлы программаһы эшләй. 2012 йылда уға Рәсәй банкының Башҡортостан Республикаһы Милли банкы әҙерләгән финанс белем буйынса курс ѳҫтәлде....
Ҡурсаулыҡтар кѳнѳнә арналған күргәҙмәБыйылғы йыл Башҡортостан Республикаһы Президенты тарафынан «Тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау йылы» тип иғлан ителде. Ошо йәһәттән Белорет ҡалаһының тарих тирә - яҡты ѳйрәнеү музейында (Ленин урамы, 30-а йорт) 11 ғинуарҙа «Бѳтә Рәсәй ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар кѳнѳ»нә арналған Кѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының күргәҙмәһе асыла....
БҮЛӘКТӘР хужаларын таптыЯңы йыл алдынан «Металлург» кинотеатрында «Фаворит» салондары селтәренән лотерея уйнатылды. Ете аҙна буйына «Фаворит» салондарында 5 мең һумдан ашыу суммаға әйбер һатып алыусылар магазин кассаларында лотерея билеты алды. Билеттар һаны ике меңдән ашып китте. Приздар фоны 70 лот тәшкил итте, шуға ла уйын ҡыҙыу барҙы....
Моңло ӘбделғәфиАрҙаҡлы ауылдаштарына, яҡташтырына арнап үткәрелгән һәр кисәне Шығай мәҙәниәт йорто директоры, һүҙ оҫтаһы, яҙыусы Сәғирә Сабирйән ҡыҙы Шәрәфетдинова юғары кимәлдә ойоштора. Был юлы талантлы ауылдаштары, оҫта ҡурайсы, танылған башҡорт композиторҙарының береһе Әбделғәфи Хәлфетдиновтың тыуыуына 75 йыл тулыуға арнап ҡәҙер һәм хәтер кисәһен үткәрҙе. Шығай халҡы, Әбделғәфи ағайҙың туғандары, Сермәндән килгән ҡунаҡтар ябай ғына ауыл малайының сәнғәттә ѳлгәшкән юғарылыҡтарын нәҡ ошо кисәлә күңелдәре менән аңланы, шәм филтәһеләй тиҙ һүнгән ғүмерен йәлләп әсенде, ҡабатланмаҫ моңдарын тыңлап һоҡланды...
Балаларға бүләктәрЯңы йылда һәр бала Ҡыш бабайҙан бүләк кѳтә. Байрам алдынан Белорет район-ара прокуратураһы Архангел, Балаҡатай, Дыуан, Ҡыйғы, Мәсетле, Салауат прокуратуралары һәм Белорет урмансылығы хеҙмәткәрҙәре менән берлектә Белорет приюты, Сермән һәм Үҙән балалар йортонда, Белорет махсус учреждениеларында булды, балаларға Яңы йыл бүләктәре тапшырҙы....
Яңы йыл әкиәтеДекабрҙең һуңғы кѳндәре Яңы йыл байрамына арналған сараларға бай булды. «Белорет урмансылығы» дәүләт бюджет учреждениеһы хеҙмәткәрҙәре балалары ѳсѳн ҡуйылған сара үҙенең үҙенсәлеклеге менән айырылып торҙо....
Бѳркѳттәр таҙа мѳхитте үҙ итәБашҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы Тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау йылы эмблемаһы һәм слоганының иң яҡшы проектын билдәләү буйынса республика конкурсына йомғаҡ яһаны....
13 һаны бәхетһеҙме?Ә йондоҙнамә буйынса 2013 - уңышлы йыл Йылан йылы 2013 йылдың 10 февраленән башланып, 2014 йылдың 31 ғинуарында үҙенең хоҡуҡтарын Йылҡы йылына тапшырыр. Йыл төрлө мәғәнәле ваҡиғаларға бай булыр. Финанс операциялары, инвестиция, инновациялар өсөн уңайлы, әммә сабырлыҡ кәрәк буласаҡ. Йылан йылында еңел еңеүҙәр көтмәгеҙ, бәхет тик иң түҙемле һәм ныҡыштарға ғына йылмайыр. Fинуар, май, август һәм сентябрҙә катаклизмдар, авариялар булыуы ихтимал. Һаҡ һәм иғтибарлы булығыҙ. Февраль, июнь һәм октябрь, киреһенсә, йылдың иң яҡшы айҙары. Планлаштырыу, уны тормошҡа ашырыу, ғаилә ҡороу һәм мөһим...
УЙЫНДАРҘур ҡағыҙ битенә танауһыҙ Ҡыш бабай һүрәтен эшләргә. Пластилиндан айырым танау яһарға. Балалар күҙҙәре бәйләнгән килеш танауҙы урынына ҡуйырға тейеш. Һәр кемгә лә был уйын оҡшарға тейеш....
Мин ышанам таңдарғаКүпме таңдар һѳйѳп уяттылар, Тѳндәр булып ғашиҡ иттеләр. Айҙар, йылдар бер-бер артлы Ҡайып-ҡайып һырҙар һалдылар....
Новости Башкортостана
Жители Башкирии могут принять участие в публичных слушаниях об исполнении бюджета
23 мая 2018 14:01
В Уфе на подземной парковке торгового комплекса «загорелся» автомобиль
23 мая 2018 13:59
В Башкирии МЧС предупреждает о шквалистом усилении ветра до 21 м/с
23 мая 2018 13:52
Новое реалити-шоу «Свадьба наизнанку»
23 мая 2018 12:44
Делегация Башкирии представила Россию на конференции пчеловодов в Словении


text:
Фото:
Константин Толкачев: Мөрәжәғәтнамә Башҡортостан халҡында яҡлау табасаҡ
Фото:
Башҡортостан Республикаһы Президентының Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһен Башҡортостан парламенты спикеры Константин Толкачев республикабыҙ тормошонда мөһим ваҡиға тип атаны.
«Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың тәҡдим ителгән Мөрәжәғәтнамәһендә көрсөктө тиҙ арала еңеп сығыуҙы тәьмин итеүгә һәм уның эҙемтәләрен бөтөрөүгә, кешеләрҙең йәшәү кимәлен һәм сифатын күтәреүгә, иҡтисадты модернизациялауға, күп полярлы донъяла төп держава булараҡ Ватаныбыҙ — бөтә Рәсәйҙе аяҡҡа баҫтырыуға йүнәлтелгән төп сираттағы бурыстарҙы билдәләгән демократия, федерализм ҡиммәттәренә һәм институттарына нигеҙләнгән яңы сәйәси стратегия, бөтә яҡлап модернизациялау принциптары сағылыш тапҡан, — тине ул. – Мөрәжәғәтнамә республиканың дәүләт-хоҡуҡи, социаль-иҡтисади һәм мәҙәни-рухи үҫеше өҫтөнлөктәрен, яҡын йылдарға республикабыҙҙы артабан реформалау буйынса дәүләт власы органдарының, урындағы үҙидара, граждандар йәмғиәте институттарының эшмәкәрлек йүнәлештәрен билдәләүсе перспективалы программа документы булып тора.
Бөгөн бөтә дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары алдында Башҡортостан Республикаһы Президентының Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеүҙең комплекслы системаһын ойоштороу бурысы тора. Ул республиканың төп конституцион бурысын үтәүгә — күп милләтле халҡыбыҙҙың йәшәү кимәлен һәм сифатын бөтә яҡлап күтәреүгә йүнәлтеләсәк. Республикабыҙҙың прогресс һәм ижад юлынан эҙмә-эҙлекле үҫешен закондар менән тәьмин итеү төп бурысы булған Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға был йәһәттән айырым яуаплылыҡ йөкмәтелә.
Башҡортостан Республикаһы Президентының Мөрәжәғәтнамәһе күп милләтле халҡыбыҙҙың киң хуплауын табыр һәм Башҡортостан Республикаһының артабанғы дәүләт-хоҡуҡи, социаль-иҡтисади һәм мәҙәни-рухи үҫешендә ышаныслы йүнәлеш биреүсегә әүерелер, тип ышанам».


text:
Электр утына һәм газға тарифтар 2012 йылдың 1 июленә тиклем элеккесә ҡаласаҡ
Тарифтар 2012 йылдың йәйендә генә үҫәсәк. Алдағы йылда газға, электр утына, шулай уҡ йылылыҡ энергияһына хаҡтар ғәҙәттәгесә 1 ғинуарҙан түгел, ә 1 июлдән артасаҡ, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Алексей Овчинников.
«Башинформ» алдан хәбәр итеүенсә, бындай ҡарар РФ Хөкүмәте менән ҡабул ителде. Рәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин һүҙҙәренсә, бындай яңылыҡ инфляция темптарын кәметергә ярҙам итәсәк. Шулай уҡ йәйгә табан «климат шарттарына бәйле Рәсәйҙә энергияны әҙерәк ҡуллана башлайҙар, һәм юғарыраҡ тарифтарға күсеү ҡулланыусылар өсөн күпкә еңелерәк буласаҡ», — тине Премьер.


text:
Билдәле булыуынса, уратып алған донъя, тирә-яҡ мөхит, йәмғиәт кешенең физик һәм рухи үҫешенә йоғонто яһай. Көнкүреш шарттары бик үк яҡшы булмаған ҙур ҡалаларҙа төрлө ауырыуҙар, законды боҙоу осраҡтары, мәҙәни кимәле юғары, уңайлы шарттары булған райондарға ҡарағанда, йышыраҡ күҙәтелә. Тәрбиәүи күҙлектән сығып ҡарағанда, әгәр ҙә бала ғаиләлә наҙлы һүҙҙәр йәки, киреһенсә, әрләү-битәрләүҙе ишетеп, үҙе йәшәгән ауылдың йәки ҡаланың матур мөхитен күреп йәки, киреһенсә, бысраҡ урам, ватыҡ тәҙрәле өй-ҡоролмалар уратымында үҫә икән, ул һис шикһеҙ донъяуи ысынбарлыҡты шундай төҫтәрҙә ҡабул итәсәк, үҙ аңында ла донъяны шулай төҙөйәсәк. Артабанғы әйтер һүҙебеҙ кеше үҫешенә йоғонто яһаясаҡ һау мөхит тураһында булыр.
Яңыраҡ Рауил ағай йәнә бер шатлығы менән уртаҡлашты: “Минең ҡәҙерле башҡорттарым! Израилдә ошо көндәрҙә башҡорт халҡының мәшһүр эпосы “Урал батыр” донъя күрҙе. Китапта халыҡ хазинаһы проза юлы менән иврит теленә тәржемә ителгән, сағыу һүрәттәр менән байытылған һәм башҡорттар тураһында мәғлүмәт тә бирелгән. Хәҙер был илдә лә милләтем хаҡында күберәк белерҙәр тип өмөт итәм”.
Әлбиттә, бындай яҙманы уҡығас, үҙе менән бәйләнешкә инмәй булдыра алманыҡ. Күп тә үтмәй Рауил ағай Израилдән шылтыратты.
Һорамағыҙ, зинһар, үтенәм!
Йәшлек хатаһынан,
Йөрәк һыҙлауынан,
Әле булһа үҙем үкенәм!
Һорамағыҙ минән,
Йәшерәм мин һеҙҙән,
Йәшкә тулған моңһоу күҙемде.
Тамыр йәйә алмай,
Ситтә һулыған
Оҡшатам мин гөлгә үҙемде,
тип Үзбәкстандың баш ҡалаһы Ташкентта йәшәгәндә, тыуған яғыма, ауылыма булған сикһеҙ һөйөүемде белдереп шиғырҙар яҙа инем. Уларҙы сәхнәнән, Үзбәкстан үҙәк радиоһынан яңғыратҡаным да булды. Һағыш менән тулы йөрәк һүҙҙәремде бик яратып ҡабул итәләр ине.


text:
19 майҙа Өфөлә II республика ата-әсәләр форумы үтә. Башҡортостан Мәғариф министрлығы хәбәр итеүенсә, уның программаһы республика һәм федераль кимәлдәге күп кенә эксперттар, практиктар ярҙамында әҙерләнә һәм бик сағыу, файҙалы, ҡыҙыҡлы, бай йөкмәткеле булырға оҡшай.
Бындай форум тәүге тапҡыр Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың башланғысы менән 2017 йылдың 1 июнендә үтте һәм үҙ майҙансығында 500-ҙән ашыу ата-әсәне йыйҙы. Был юлы унда ҡатнашыусылар заманса белем биреүҙә ата-әсәләр берләшмәләренең ролен тикшерәсәк. Форум балаларҙың хоҡуҡтарын яҡлау, уларҙың проблемаларын иҫкәртеүгә һәм асыҡлауға йүнәлтелгән. Тимәк, ул эштең һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн шарттар булдырыу, йәмғиәтте социаль әһәмиәтле эштәргә, ғаиләләр менән эшләү тәжрибәһен уртаҡлашыуға бәйле мәсьәләләрҙе хәл итеүгә дәүләт власы органдары һәм йәмәғәт ойошмалары көсөн туплау маҡсаты менән ойошторола.
Форум сиктәрендә ата-әсәләр өсөн оҫталыҡ дәрестәре, фекер алышыу майҙансыҡтары ойоштороласаҡ.


text:
Башҡортостан финансҡа идара итеү сифаты буйынса Рәсәй төбәктәре араһында беренсе урын биләй Фото: Олег Яровиков
Башҡортостан финансҡа идара итеү сифаты буйынса Рәсәй төбәктәре араһында беренсе урын биләй
Башҡортостан финансҡа идара итеү сифаты буйынса Рәсәй төбәктәре араһында беренсе урын биләй Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2015 йыл, 3 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.
Башҡортостан федераль рейтингта финансҡа идара итеү сифаты буйынса төбәктәр араһында беренсе урын яуланы.
Башҡортостандың Финанс министрлығы хәбәр итеүенсә, был субъекттарҙағы финанс органдары эшмәкәрлегенең ете йүнәлешенән сығып баһаланған. Улар араһында ҡаҙнаны планлаштырыу, үтәү сифаты, бурыс йөкләмәләренә, дәүләт милкенә идара итеү, дәүләт хеҙмәттәрен күрһәтеү, муниципаль берәмектәр менән финанс мөнәсәбәттәре, бюджет процесының асыҡлыҡ дәрәжәһе, шулай уҡ Рәсәй Президентының «май указдарын» үтәүҙе сағылдырған күрһәткес бар.
Министрлыҡта әйтеүҙәренсә, Башҡортостан рейтингтың юғары баҫҡысын өс йыл рәттән биләй.


text:
Быйыл Ҡарауан-һарай тарихи-архитектура комплексы асылыуға 170 йыл тула
Башҡортостан өсөн ҙур тарихи-мәҙәни әһәмиәткә эйә йорттоң юбилейына әҙерлек бара. Тантаналы йыйын Ырымбур ҡалаһында үтәсәк. 1837 йыл. Ырымбур губернаторы Василий Алексеевич Перовский етәкселегендә башҡорт һалдаттарын урынлаштырыу, уларға бөтә уңайлыҡтар булдырыу йәһәтенән Ҡарауан-һарай төҙөлә башлай. Башҡорт Ҡарауан-һарайы Әзербайжан, Иран, Израилдәге ҡарауанһарайҙарҙан айырмалы, сауҙагәрҙәр туҡтау өсөн түгел, ә башҡорт хәрбиҙәренә тәғәйенләнә. Ғәскәр етәкселегенең канцелярияһы, Ырымбурға килеүсе башҡорттар өсөн ҡунаҡхана, училище һәм оҫтаханалар, ат тәрбиәләү өсөн аҫбарҙар һәм мәсет индерелә ҙур комплекс эсенә. Башҡорттар изге эшкә ирекле иғәнә йыя һәм 9 йыл дауамында төҙөлөш материалдары менән тәьмин итә, үҙҙәре лә төҙөлөштә ҡатнаша. Проект авторы итеп Перовский күренекле рус архитекторы Александр Брюлловты саҡыра. 1842 йылға мәсет манараһы һәм башҡорт тирмәһенә оҡшаш 8 мөйөшлө мәсет ҡалҡып сыға, ҡунаҡхана йорттары ла күтәрелә. Ҡарауан-һарайҙы эс һәм тыш яҡтан биҙәүгә 4 йыл ваҡыт китә. 1846 йылда ҙур йыйын йыйып Василий Перовский Ҡарауан-һарайҙың асҡысын башҡорттар ҡулына тапшыра. Башҡорттарҙың Перовский ҡулынан асҡыс алыу күренеше балетмейстер Йәүҙәт Бикбирҙин ҡуйған “Ҡарауан-һарай” бейеүендә сағылыш тапҡан. 1812 йылғы Ватан һуғышынан еңеү менән ҡайтҡан любизарҙар , байрам күренештәре, күренекле ҡунаҡтар бейеүҙең уртаһында. Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле 17 сентябрҙә Ырымбурҙа үтәсәк юбилей тантанаһына бүләккә “Ҡарауанһарай” бейеүен әҙерләй. Бейеү 170 йыл элекке тарихи ваҡиғаларға алып ҡайта. Ул бер нисә өлөштән тора. Бейеүҙә генерал Перовскийҙың, Игҙәков, Циалковский, Байыҡ сәсәндәрҙең яңғыҙ сығыштарын да күрергә мөмкин.Баш ҡала халҡы бейеүҙең премьераһын 15 апрелдә Башҡортостан дәүләт концерт залында күрә аласаҡ.Бейеүҙе сәхнәгә Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Динислам Исҡужин ҡуя.Йәүҙәт Бикбирҙин һалған бейеүҙәр үҙенсәлеге менән айырылып тора, ти бейеүселәр һәм йыш алмашынған күренештәр, төрлө образдары һәм ҡабатланмаҫ хәрәкәттәре өсөн ихтирам менән башҡарырға ынтыла.Тарихи-хореографик күренештә 16 пар һәм дүрт солист ҡатнаша. Бейеүселәр һәр хәрәкәтте бөтә оҫталыҡтарын һәм күңелен биреп башҡара.Ҡарауан-һарайын данлап башҡорттар йыр-риүәйәттәр ҙә ижад иткән. Уны һағынып ҡурайҙа уйнаған. Ситтә ҡалған ата-бабаларыбыҙҙың йортон ҡайтарыу өсөн бихисап рәсми ҡағыҙҙар әҙерләнгән, юлдар үтелгән, кешеләр ҡорбан ителгән. 1917 йылда февраль революцияһынан һуң Ҡарауан-һарай Башҡортостанға ҡайтарыла, унда ваҡытлыса Башҡорт хөкүмәте урынлаша. Хөкүмәт советы Стәрлетамаҡ ҡалаһына күсерелгәндән һуң Ҡарауан-һарайҙа Башҡорт педагогия техникумы ойошторола. Унан Сәғит Агиш, Баязит Бикбай, Зәйнәб Биишева кеүек күренекле әҙиптәр уҡып сыға. 1924 йылда Ҡарауан-һарай комплексы йәнә Ырымбурға бирелә. Әлеге ваҡытта тарихи комплекс Башҡортостан менән Ырымбур өлкәһенең уртаҡ йорто һанала. Унда өлкәнең бер нисә ойошмаһы урынлашҡан.
Хәбәрҙәр
Июндә ял көндәре
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә.Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Тылда яуҙа кеүек
Башҡортостанда тыл хеҙмәтсәндәре исемдәрен мәңгелләштерәләр. Республика ирекмәндәре “Тылда яуҙа кеүек” тигән китап өҫтөндә эшләй. Унда Еңеү өсөн фронтта түгел, ә яланда, урманда, завод-фабрикаларҙа тир түккәндәр хаҡында иҫтәлектәр туплана. Әле 15 райондан 60 кешегә бәйле мәғлүмәт йыйылған....
Айсинә Зиндусова эше буйынса суд ултырышы йәнә ике көнгә кисектерелде
11-се майҙа ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, ултырыш бөгөн булырға тейеш ине. Әммә, яуап тотоусы яҡ – Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм 3-сө бала табыу йорто вәкилдәре эш менән ентекләп танышмауға һылтанып, суд ултырышын 25 майға күсереүҙе һораны. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2015-се йылда Мәләүез ҡалаһында...
Янғын сәбәптәре күп осраҡта кешеләрҙең яуапһыҙлығына бәйле
Шуға күрә, ғәҙәттән тыш хәлдәрҙең эҙемтәләре менән көрәшер алдынан уны иҫкәртеү эшен камиллаштырырға кәрәк. Был хаҡта бөгөн парламентта үткән түңәрәк өҫтәл ултырышында әйтелде
Башҡортостандың көнъяғында янғындар сығыуы ихтимал
Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Хәйбулла районында ут сығыу буйынса 5 класс хәүеф тураһында хәбәр итте. Ҡотҡарыусылар был көндәрҙә халыҡҡа асыҡ һауала ут яҡмаҫҡа, янғын таратырҙай сығанаҡтарҙы ҡарауһыҙ ҡалдырмаҫҡа кәңәш итә. Утты тиҙ арала һүндерергә өмөт булмағанда ярҙам саҡырырға кәрәк....
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Николас Мадуро ҡайтанан Венесуэла президенты итеп һайланды. Һайлау йомғаҡтары буйынса, уның өсөн халыҡтың 68 проценты тауыш биргән. Америка һәм тағы ла бер-нисә дәүләт тауыш биреү йомғаҡтарын танымауҙары тураһында белдерҙе. Аҡ йорт 18 май илдә хакимлыҡ итеүсе фирҡәнең бер-нисә ағзаһына ҡарата...
Бер литр һыу күпме тора?
Өфөнөң Черниковка урамындағы күп ҡатлы йортта йәшәүселәр хатта һыуҙы ла һатып алырға ризалар. Милексе ҡаҙанлыҡты 50 миллион һумға һатырға ҡуйған. Яҡынса мең ярым кеше хәҙер һыуыҡ һыу биреү туҡталыуынан ҡурҡып йәшәй. Өфөнөң Черниковка урамындағы 51 –се йортта йәшәүселәр эҫе һыу...
Рәсәйҙә беренсе июлдән акциздарға хаҡ төшөүе ихтимал
Был турала ҡарар яғыулыҡ-энергетика комплексы өсөн яуап биргән вице-премьер Дмитрий Козак үткәргән кәңәшмәлә ҡабул ителгән. Бензиндың бер тоннаһына акциздар 3 мең һумға арзанайыр, тип көтөлә. Яғыулыҡтың бер литры уртаса 2 һум 20 тингә кәмейәсәк. Һуңғы аҙнала ғына Башҡортостанда бензинға бер-...
Башҡортостан Рәсәйҙә инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙырған алдынғы төбәк
Республика, төбәк иҡтисадына финанс ағымдар бүлергә ниәтләгән компанияларға айырым ташламалар яһаясаҡ. Был турала төбәк етәксеһе Рөстәм Хәмитов Өфөлә “Нефть. Газ. Химия” конгрессының пленар ултрышында белдерҙе. Республика башлығы әйтеүенсә, Башҡортостан биләмәһендәге быға тиклем Рәсәйҙә...
Башҡортостан Рәсәй-Ҡазағстан хеҙмәттәшлегенә тос өлөш индергән төбәктәрҙең береһе
Был хаҡта Өфөлә Павлодар өлкәһе делегацияһы менән осрашыуҙа әйтелде. Республика башлығы билдәләүенсә, төбәк-ара хеҙмәттәшлек өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы, машиналар эшләү, ауыл хужалығы, мәғариф һәм мәҙәниәт хеҙмәттәшлектең төп...
Инвалидтар өсөн уңайлы шарттар
Республика балалар клиник дауаханаһы менән башҡаланың 17-се клиник дауаханаһында мөмкинлеге сиклеләр өсөн тулыһынса уңайлы шарттар булдырыласаҡ. Төбәк башлығы ҡарары менән был маҡсатта бюджеттан 500 мең һум аҡса бүленә. Хәрәкәте сикле граждандарға һаулыҡ һаҡлау һәм транспорт хеҙмәттәрен...
Өфөлә “Иғтибар, балалар” операцияһы башланды
Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһынан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, йыл башынан республика юлдарында балалар ҡатнашлығында 61 авария теркәлгән. Уларҙа бер баланың ғүмере өҙөлгән, 63-сө йәрәхәтләнгән. Юл инспекторҙары водителдәрҙе иғтибарлы булырға, мәктәптәр, балалар баҡсалары янында...
Башҡортостанда балалар баҡсалары төҙөүгә 1 млрд 300 млн һум йүнәлтеләсәк
Был хаҡта республика башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.2020 йылға тиклем төрлө район һәм ҡалаларҙа 2 мең биш йөҙ урынлыҡ мәктәпкәсә учреждениелар төҙөләсәк. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостанда ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, уның матди хәлен яҡшыртыу буйынса эҙмә-э:лекле саралар күрелә....
Иғтибар үҙәгендә май указдары
Рәсәй президентының май указдарын тормошҡа ашырыу ил иҡтисады үҫешенә етди этәргес бирәсәк, халыҡтың йәшәү шарттарында ыңғай сағылыш табасаҡ. Был хаҡта “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһенең Юғары һәм Генераль советтарының берләштерелгән ултырышында Хөкүмәт рәйесе Дмитрий Медведев белдерҙе. Ултырышта...
"Ғаилә" үҙәктәрендә ғаилә медиаторҙары эшләй башланы
Башҡортостандың "Ғаилә" республика ресурс үҙәктәрендә бушлай ғаилә медиаторҙары эшләй башланы. Уларға ир менән ҡатын, ата-әсә менән балалар араһында аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуған саҡта мөрәжәғәт итәләр. Белгестәр бер-береңде аңларға, дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре булдырырға, ғаиләне һаҡлап ҡалырға ярҙам...
Күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы
Быйылдан күп балалы ғаиләләрҙән беренсе синыфҡа барған уҡыусылар дәүләттән ярҙам аласаҡ. Республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың был тәҡдиме хәҙер законлаштырыла. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай закон проектын киләһе ултырышта ҡабул итәсәк. Был хаҡта бөгөн президиум ултырышында әйтелде.
Башҡортостан тарихында мөһим ваҡиға
3 йыл элек Башҡортостан етәкселеге Башнефть компанияһының яңы инвестиция проекттарын өҫтөнлөклөләр рәтенә индергәйне. Уларҙың береһе Өфөоргсинтез заводында изопропилбензол етештереү линияһын камиллаштырыуға ҡайтып ҡалды. Бөгөн яңы сәнәғәт беренсе продукция бирә башланы. Уның эшмәкәрлеге менән...
Халыҡ һаулығы көндәре
Сәләмәтлегеңде хәстәрләүҙе үҙ ҡулыңа ал. Республикала бишенсе йыл рәттән “Халыҡ һаулығы көндәре” ойошторолдо. Табиптар ауырыуҙарға сир-сырхауҙан арынырға ярҙам итеп һаулыҡты даими нығытыуҙы артабан ғәҙәткә индерергә өндәй. Акция барышында Республика кардиология диспансеры табиптары яңы йөрәк...
Матур ғаилә –ил күрке
Дим районында “Матур ғаилә –ил күрке” тип аталған сара үтте. Саф башҡорт ғаиләләрен бер урынға йыйған байрам беренсегә уҙғарылды. Орион ижад йортонда сара башҡорт тарихын быуындан быуынға тапшыра килгән ҡурай моңо менән башланды. Дим районы башҡорттары ҡоролтайы һәм ата-әсәләр комитеты менән...
Ауыл хужалығы министрлығында сираттағы йәрминкә үтте
Унда ҡала халҡы фермерҙарҙың, крәҫтиән хужалыҡтарының тауарҙарын һатып алала. Йәрминкә кәштәләрендә һөт, ит ризыҡары, төрлө ярымфабрикаттар, консерваланған бәшмәктәр. Министрлыҡ янындағы ауыл хужалығын консультациялау үҙәге республикалағы бөтә хужалыҡтарҙың да уңышлы эшләүен тәьмин итеү өсөн...
Яуаплы ҡараш йәки инвестициялар әһәмиәте
Рәсәй иҡтисадында Башҡортостандың әһәмиәте арта. Илдең сәнәғәт ҡеүәтен арттырыуға, инвестициялар йәлеп итеүгә беҙҙең республика тос өлөш индерә. Һуңғы йылдарҙа инвестициялар йәлеп итеү буйынса Башҡортостан илдә алдынғы урындарға сыҡты. Инвесторҙар аҡса һалыу өсөн төрлө тармаҡтарҙы һайлай. Йылайыр...
Ҡытай-Башҡортостан: хеҙмәттәшлек яңы кимәлгә сыға
Рәсәйҙең стратегик партнеры булған Ҡытай менән Башҡортостан илдә тәүгеләрҙән булып хеҙмәттәшлек ептәрен булдырған төбәктәрҙең береһе. Республика башлығы был мөнәсәбәттәргә етди этәргес бирҙе. Волга буйы федераль округының ,,Волга-Янцзы,, проекты сиктәрендә Ҡытай виләйәттәре һәм Рәсәй...
Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре
Американың йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм хатта айырым киң мәғлүмәт саралары Ҡушма Штаттарҙа Трамтың твиттарына бәйле хәбәрҙәргә бик күп иғтибар булыуға борсолоу белдергән. Икенсе урында-Рәсәйгә ҡарата нәфрәт. Радио, телевидениела, матбуғатта илдең эске етди мәсьәләләре тураһында бер һүҙ ҙә юҡ....
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса икенсе урынға сыҡты
Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округтары төбәктәре араһында икенсе урынға сыҡты. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бөтә төр финанслау сығанаҡтары иҫәбенә һуңғы 4 айҙа 500 мең квадрат метр майҙанлыҡ 5 мең 541 фатир файҙаланыуға тапшырылған. Башҡортостанда бер мең...
Нуриман районында көслө ел ҡоторған
Ҡойон Павловкалағы бер келәттең түбәһен осорған. Һәләк булыусылар һәм зыян күреселәр юҡ. Әле төҙөкләндереү эштәре бара. Синоптиктар бөгөн дә Башҡортостанда көслө дауыллы ел иҫеүе хаҡында иҫкәртә. Йәшенле ямғыр яуыуы ла ихтимал.
Тәбиғәт тағы көйһөҙләнә
Ял көндәрендә һауа торошо Башҡортостан халҡын көтөлмәгән хәлдә ҡалдырҙы. Республиканың күп кенә райондарында боҙ борсаҡ яуҙы. Өфөнөң Дим районында йәшәүселәр борсаҡ ҡатыш ямғыр яуған мәлде видеоға төшөргән. Бындай хәл Авдон ҡасабаһында ла күҙәтелгән. Әйткәндәй, боҙборсаҡтар Ғафури районындағы...
Байрамдарҙа нисек ял итәбеҙ?
Июндә республика халҡын 12 июндә — Рәсәй көнөн һәм 15-дә Ураҙа байрамын билдәләү уңайынан оҙайлы ялдар көтә. Рәсәй көнө шишәмбегә тура килә. Шуға күрә шәмбе 9 июндәге ял көнө дүшәмбе 11 июнгә күсерелә. Башҡортостан халҡын Ураҙа байрамы көтә, быйыл ул йомаға, 15 июнгә, тура килә. Республика хөкүмәте...
Башҡорт дәүләт академия драма театры алдағы миҙгелдә үҙ сәхнәһендә сығыш яһамаясаҡ
Тарихи бинала реконстукция эштәре башлана. Театрҙың 100 йыллығына ул тулыһынса яңырырға тейеш. Актерҙар киләһе миҙгелдә Өфөнөң башҡа театр сәхнәләрендә уйнаясаҡ. Төҙөкләндереү эштәре сентябрь айында башлана, театрҙа тауыш һәм яҡтылыҡ тулыһынса яңырасаҡ, ултырғыстар алмаштырыла, шулай уҡ бинаның...
Рөстәм Хәмитов Юрий Гагарин кубогына республика олимпиадаһында еңеүселәрҙе тәбрикләне
Етенсе йыл рәттән уҙғарылған сарала быйыл 120 меңдән ашыу мәктәп уҡыусыһы ҡатнашҡан. Ә абсолют еңеүселәр араһында 7 кеше. Әлегә самолёт менән уйнаһа ла, Маркел Шәйхетдиновтың иң ҙур хыялы ракетала йыһанға осоу. 1-се класста тәүге космонавт Юрий Гагарин тураһында белгәс тә, ул был теләк менән яна...
Республикала эш урындарында, шул иҫәптән сәнәғәттә һәләк булыусылар күпкә кәмегән
Бөгөн Башҡортостан хөкүмәтендә хеҙмәтте һаҡлау буйынса ведомство-ара комиссияның сираттағы ултырышы үтте. Унда ойошмаларҙа йәрәхәттәр алыу, предприятиеларҙа теркәлгән авариялар, хеҙмәткәрҙәрҙең сирләүе, эшселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү мәсьәләләре ҡаралды.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- следующая ›
- последняя »