text:
- Подробности
- Просмотров: 323
РАДЛОВ Василий Васильевич (Фридрих Вильгельм) (5.1.1837, Берлин — 12.5.1918, Петроград), төркиәтсе. Петербург ФА‑ның ординар акад. (1884), Рәсәй ФА акад. (1917), филос. д‑ры (1858). Берлин ун‑тын тамамлағандан һуң (1858) Округ тау уч‑щеһында уҡытыусы__булып эшләй (Барнаул ҡ.). 1871 й. алып Ҡазан уҡытыу округының округ инспекторы, 1884—90 йй. Петербург ФА‑ның Азия музейы, 1894— 1918 йй. РФА‑ның Антропология һәм этнография музейы (Петроград) директоры. 1860—70 йй. Алтай, Себер, Ҡаҙағстан һәм Урта Азия буйлап байтаҡ экспедициялар үткәрә. 1891 й. Петербург ФА‑ның Орхон й. (Монголия) үҙәндәре ҡомартҡыларын өйрәнеү өсөн ойошторолған экспедицияһы етәксеһе була. 1898 й. Көнсығыш Төркөстанда Д.А.Клеменец етәкс. археологик экспедицияла ҡатнаша. Фәнни эшмәкәрлеге төркиәткә: төрки халыҡтарҙың, ш. иҫ. башҡорттарҙың, теленә, фольклорына, археологияһына һәм этнографияһына; төрки телдәрҙең сағыштырма- тарихи анализына, лексикографияһына, фонетикаһына, морфологияһына; төрки ҡәбиләләрҙең этногенезына; Орхон‑йәнәсәй ҡомартҡылары теле һ.б. уйғыр теле грамматикаһына; “Кодекс Куманикус” ҡомартҡыһы теленә арналған. Тәүгеләрҙән булып боронғо төрки рун яҙмаһы ҡомартҡыларын тәржемә иткән: “Монголияның боронғо төрки яҙыуҙары” (“Древнетюркские надписи Монголии”, 1894— 95, 1897, 1899; немец телендә) хеҙмәтендә ҡомартҡының текстары һәм тәржемәләре, фонетик һәм грамматик мәғлүмәттәр, һүҙлек һ.б. бирелгән; С.Е.Малов м‑н берлектә боронғо уйғыр ҡомартҡыһы “Алтун яруҡ”ты (1913—17) баҫтырып сығара (һуңынан тәржемә итә); “Хуастуанифт” (1909), бер ни тиклем будда сутраларын һ.б. боронғо төрки әҙәбиәт текстарын, ш. уҡ “Ҡотаҙғу белек” (2 томда; 1891—1910) төрки ҡомартҡыһын тәржемә итә. Фонетик билдәләр нигеҙендә төрки телдәрҙең классификацияһын эшләй. “Төрки һөйләштәр һүҙлеге тәжрибәһе”н (“Опыт словаря тюркских наречий”, 4 томда; 1888—1911; яҡынса 70 мең берәмек) төҙөй, унда 40‑ҡа яҡын хәҙ. һәм боронғо төрки телдәрҙең һүҙҙәре ингән; һүҙлектә автор тарафынан кириллица нигеҙендәге транскрипция ҡулланылған; төрки һүҙҙәр урыҫ һәм немец телдәренә тәржемә ителгән; һүҙҙәрҙең аңлатмаһы һәм морфологик структураһы, этимологик һәм сағыштырма анализдары; фольклор өлгөләре, этнографик һәм тарихи мәғлүмәттәр бирелгән. 250‑нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Урта һәм Көнсығыш Азияны өйрәнеү б‑са рус ком‑тын ойоштороу инициаторҙарының береһе һәм рәйесе (Петроград, 1903—18), Себерҙе өйрәнеү һәм уның көнкүрешен яҡшыртыу йәмғиәте идараһы рәйесе (1908—18).
Х е ҙ м.: К вопросу об уйгурах. СПб., 1893.
Әҙәб.: Тюркологический сборник, 1971. М.,1972.
С.В.Овчинникова
Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов


c: text/html

text:
БР Ауыл хужалығы министрлығы «Алтын көҙ-2011» күргәҙмәһенә йомғаҡ яһай
БР Ауыл хужалығы министрлығында Башҡортостандың агросәнәғәт кмплексы предприятиеларының «Алтын көҙ-2011» XIII Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһендә ҡатнашыуы йомғаҡтары буйынса матбуғат конференцияһы үтәсәк. Башлана — 15.30-ҙа.
Киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре менән ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко, аҙыҡ-түлек баҙарҙарын һәм хужалыҡ итеүҙең бәләкәй формаларын үҫтереү бүлеге начальнигы Валерий Белов, агросәнәғәт комплексы тармаҡтарында механикалаштырыу һәм электрлаштырыу бүлеге начальнигы Павел Иофинов, «Башҡортостан Умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге» дәүләт учреждениеһының генераль директоры Әмир Ишемғолов, «Башҡортостандың Һөтсөлөк союзы» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы директоры Светлана Плотникова осрашасаҡ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Хәлил Рәхимов БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде
Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитовтың указы менән БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры вазифаһын башҡарыу министрҙың беренсе урынбаҫары Хәлил Рәхимовҡа йөкмәтелде, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтендә.
Икенсе указ менән Марат Мөлөков, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министры вазифаһынан бушатылды.


text:
Фото:
Мәскәү профессоры Башҡорт дәүләт университетында лекция уҡыясаҡ
Фото:
Иҡтисад фәндәре докторы, М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты профессоры Рәсүл Мусаев Башҡорт дәүләт университетында лекция уҡыясаҡ. Шулай итеп, өс асыҡ лекция иҡтисад факультетында 7-9 ноябрҙә үтә.
7 ноябрҙә 12.00-15.00 сәғәттәрҙә профессор – «Рәсәй донъяның сәйәси-иҡтисади картаһында» темаһына, 8 ноябрҙә 11.00-14.00 сәғәттәрҙә «Рәсәй Федерацияһын социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереүҙең стратегик мөмкинлектәре» темаһына сығыш яһай. 9 ноябрҙә 11.00-14.00 сәғәттәрҙә Рәсүл Мусаев Рәсәйҙең банк системаһы хаҡында һөйләй.
— Лекциялар бушлай үткәрелә, уларға БДУ студенттарынан тыш, теләгән һәр кем килә ала, — тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына БР Кредит ойошмалары ассоциацияһынан.


text:
8 июнь
8 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 159-сы (кәбисә йылында 160-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 206 көн ҡала.
Йөкмәткеһе
- 1 Байрамдар
- 2 Тарихи ваҡиғалар
- 3 Был көндө тыуғандар
- 3.1 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
- 3.2 Дөйөм исемлек
- 4 Был көндө вафат булғандар
- 5 Йыл көндәре
Байрамдар
Халыҡ-ара
Милли
Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Толокнов Борис Андреевич (8.06.1922—02.02.1945), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, пулемёт ротаһы командиры, капитан. Советтар Союзы Геройы (1945). Сығышы менән Бәләбәй районының 1-се Михайловский ауылынан.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Усманов Йософ Абдрахман улы (8.06.1903—1.02.1993), агрохимик-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1968), профессор (1961). 1950—1978 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрохимия кафедраһы мөдире. РСФСР-ҙың (1971) һәм БАССР‑ҙың (1957) атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР‑ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1971). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957), Халыҡтар Дуҫлығы (1980) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1944, 1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Килем ауылынан.
- Әхмәҙиев Тамимдар Хажғәли улы (8.06.1923—2001), тарихсы-ғалим. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1959—1990 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1969). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983). III дәрәжә Дан (1944) һәм I дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры.
- Төхвәтуллин Яҡуп Зәйнулла улы (8.06.1923—16.08.2010), энергетик, 1938—1984 йылдарҙа «Башкирэнерго» район энергетика идаралығының Өфөләге 2‑се ТЭЦ‑ы өлкән электромонтёры, 1957 йылдан — өлкән мастеры, 1968 йылдан — электр цехы начальнигы урынбаҫары. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). СССР‑ҙың энергетика һәм электрификация отличнигы (1983). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Шланлыкүл ауылынан.
- Явнов Павел Викторович (8.06.1928—3.08.2003), ауыл хужалығы эшмәкәре, 1967—1988 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының Октябрҙең 50 йыллығы исемендәге колхозы (2004 йылдан Явнов исемендәге хужалыҡ) рәйесе. Ленин, Октябрь Революцияһы, Халыҡтар Дуҫлығы, ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданы (2000). Сығышы менән шул уҡ райондың Марьевка ауылынан.
- Фәрхетдинов Хәлил Хәйри улы (8.06.1948), хәрби хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре. Генерал-майор. 1998—2010 йылдарҙа Башҡортостан Хөкүмәте Аппаратының бүлек мөдире. «Ҡораллы Көстәрҙә Ватанға хеҙмәте өсөн» һәм «Шәхси батырлығы өсөн» ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы Киҫәкҡайын ауылынан.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- 1996 — Абдуллин Мансур Иҙиәт улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1943).


text:
Әбйәлил районы активистары 1400-гә яҡын ағас ултыртты
Әбйәлил районының Асҡар ауылында район үҙәге ойошмалары һәм учреждениелары хеҙмәткәрҙәре ағас ултыртыу буйынса акция үткәрҙе.
Әбйәлил урман хужалығы етәксеһе урынбаҫары Азат Әхмәтйәнов билдәләүенсә, урман хужалығы һәм Асҡар ауыл биләмәһе хакимиәте менән ойошторолған акция Милли урман ултыртыу көнөнә арналды.
Ағас ултыртыу, яңы парктар, аллеялар булдырыу буйынса акциялар үткәреү районда матур йолаға әүерелгән. Әлеге өмә сиктәрендә бер мең квадрат метр майҙанда 370 йәш шыршы, ҡарағай, ҡайын, ҡарағас, сирень һәм меңдән ашыу ҡарағай үҫентеһе ултыртылды.
Дөйөм алғанда, районда быйыл яҙ ойошторолған өмәләрҙә 10 меңдән ашыу кеше ҡатнашты, 125 берәмек техника йәлеп ителде, 530 тонна сүп-сар сығарып түгелде, 1560 ағас ултыртылды, өс мең квдрат метр юл ремонтланлды.


text:
Фото:
БР муниципаль берәмектәренең III съезына әҙерлек бара
Фото:
27 августа Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең III съезына әҙерлек буйынса ойоштороу комитетының ултырышы үткәрелә. Ултырышты «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре Советы» Ассоциацияһы Идараһы рәйесе, Иглин районы муниципаль районы хакимиәте башлығы, муниципаль берәмектәрҙең съезын әҙерләү буйынса ойоштороу комитеты рәйесе урынбаҫары Ришат Исхаҡов алып барасаҡ.
Ултырыш барышында ҡайһы бер ойоштороу мәсьәләләрен, шул иҫәптән ҡатнашыусыларҙың һаны, саҡырылыусылар исемлеге, Совет Идараһы, Ревизион комиссия составтары тураһында һәм башҡа мәсьәләләрҙе ҡарарға планлаштырыла. Шулай уҡ урындағы үҙидараны үҫтереү тураһында докладтың төп тезистарына, съезды үткәреү форматына, пленар өлөштә сығыш яһаусылар исемлегенә һәм уларҙың сығыштары темаларына анализ яһаясаҡтар. «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы муниципаль берәмеге» конкурсында еңеүселәрҙе наградлау тантанаһын үткәреү һәм «Муниципальный вестник Башкортостана» гәзитенең съезға ҡарата махсус сығарылышын әҙерләү буйынса тәҡдимдәр ҡараласаҡ.


text:
"Мәңгелек ут" рок фестиваленең гала-концерты Өфө районында үтә
Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Мәңгелек ут» асыҡ район рок фестиваленең гала-концерты 17 апрелдә Өфө районының Булгаково ауылында үтәсәк.
Заманса вокаль-инструменталь сәнғәт саралары ярҙамында йәштәргә патриотик тәрбиә биреүгә, шулай уҡ һәләтле йәш башҡарыусыларҙы һәм музыкаль төркөмдәрҙе асыҡлауға йүнәлтелгән фестиваль өс этапта үтте.
Финалда ауылдарҙан 35 йәшкә тиклемге айырым башҡарыусылар, йәштәрҙән торған музыкаль коллективтар һәм вокаль-инструменталь ансамблдәр ҡатнаша.
Рок-фестиваль тамамланғас, ҡатнашыусыларҙың барыһына ла Өфө районы хакимиәтенән дипломдар, бүләктәр тапшырыласаҡ.


text:
Өфө вокзалын реконструкциялауҙың бер аҙға һуҙылыуы ихтимал
Өфөнөң тимер юл вокзалын реконструкциялау башта планлаштырылғанға ҡарағанда күберәк ваҡытты алыуы ихтимал. Ошонан сығып, транспорт хәрәкәтен сикләү сроктары ла оҙайтыласаҡ.
«Башинформ»дың бығаса хәбәр итеүенсә, вокзал комплексын реконструкциялауҙың сираттағы этабы 3 августа башланып, 18 сентябргә тамамланырға тейеш ине. Атап әйткәндә, ул скважиналар быраулауҙы күҙ уңында тота.
— Әммә эш барышында быраулаусылар ҡаты тоҡомдарға тап булды, ошо арҡала эштәрҙе башҡарыу һәм Вокзал урамында транспорт сараларының хәрәкәтен сикләү сроктары оҙайтыла, — тип хәбәр иттеләр БР Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетында. – Бөгөнгө көндә 285 скважинаның 180-е бырауланған – был планлаштырылған 6179 погон метрҙың 4311-е.
Хәтерегеҙгә төшөрәйек, эштәр үткәреү ваҡытына Вокзал урамының таҡ һанлы яғынан ер өҫтө үткәүеленән Өфө магистраль сортировкалау үҙәгенә тиклем юлдың өстән бер өлөшө һәм Өфө магистраль сортировкалау үҙәгенән ғибәҙәтханаға тиклем юлдың яртыһы ябылған. Вокзал урамында юлдың бер һыҙатынан ғына бер яҡлы транспорт хәрәкәте рөхсәт ителгән.


text:
Балтас районында төбәктең хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры граждандарҙы ҡабул итәсәк
16 октябрҙә Балтас районында Башҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова граждандарҙы ҡабул итә.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа хеҙмәт мөнәсәбәттәренә һәм социаль яҡлауға ҡағылышлы мәсьәләләр ҡараласаҡ. Улар иҫәбендә – эш хаҡын ваҡытында түләү, инвалидтарҙы техник саралар менән тәьмин итеү.
Граждандар 14-тән алып 16 сәғәткә тиклем Иҫке Балтас ауылы, Совет урамы, 48 адресы буйынса район хакимиәте йортонда ҡабул ителә.
Алдан яҙылыу өсөн телефон: 8 (34753) 2-00-67.


text:
Ағайҙарым, һеҙҙе заман түгел, шешә эсендәге ыу ҡыра31-05-2016, 01:06 // Сәләмәт булайыҡ // Баҫып сығарырға
Ҡаҙағстан араҡыһынан иҫәңгерәгән эскеселәр ҡатламы һуңғы йылдарҙа “фанфурик” тип аталған 250 грамлыҡ спиртлы эсемлектәр ҡулланып, тамам аҡылдан яҙыр сиккә етте. Әйткәндәй, Ҡаҙағстандан ҡайтҡан туғандар күстәнәскә тип үҙҙәрендә етештерелгән коньякты алып килгәйне. Шунда уҡ иҫкәрмә лә яһап ҡуйҙылар: “Был һеҙҙә һатылғаны кеүек түгел, үҙебеҙҙәге халыҡ өсөн беҙҙә сифатлы тауар етештерелә!” Бына һиңә хәҡиҡәт!
Йәнә лә шуныһына иғтибар итмәү мөмкин түгел: хатта ҡартайып барған әбейҙәр ҙә “фанфурик”тың исемен әйтергә өйрәнде генә түгел, һатырға ла оҫтарып алған. Республиканың ҡайһы ғына районына командировкаға сыҡһаң да, аҡыллы ханымдар, ағинәйҙәр көмөшкә ҡойоусылар, аптекаларҙан алынған баяғы “фанфурик” һатыусылар менән көрәшә.
Таныш табиптан ошо шыйыҡсаның медицина өсөн мөһимлеге хаҡында һорашам. Баҡтиһәң, был тармаҡ “фанфурик”тарһыҙ ҙа йәшәй ала. Бөгөн уны күмәртәләп һатыу, сауҙаға сығарыу үҙе бер кәсепкә әйләнгән булып сыға түгелме һуң?
Унан бигерәк составының зыяны хаҡында ябай халыҡ ҡына түгел, белгестәр ҙә ауыҙ тултырып һөйләй. Интернет селтәрендәге тәнҡитле фекерҙәрҙе уҡыһаң, сәс үрә торорлоҡ. “Пшеничный”, “Хлебный люкс”, “Боярышний цвет” тигән исемдәр бирелгән был эсемлек иң тәү сиратта кешенең ашҡаҙанына ғына түгел, башына һәм нерв системаһына зыян килтерә икән. Исемдәренә иғтибар итегеҙ әле: икмәк кеүек бөйөк төшөнсәгә бәйләп, йәнәһе лә таҙа игендән эшләнгән эсемлек тигәнгә ишаралап, ана ниндәй атамалар табылған. Шулай инде, тауарыңды һатырға теләһәң, халыҡ күңелен яуларлыҡ тышлыҡ, исем уйлап табырға кәрәклеген аңлаған был үлемесле бизнес менән шөғөлләнеүселәр.
Бер ауыл Советында булған хәлде лә телгә алып китергә ине. Иренең эсеүенән ялҡҡан ҡатын ауыл хакимиәте башлығына ярҙам һорап бара. Беләһегеҙме, ниндәй яуап ишетә? “Фәүзиә, бөгөн илдә демократия. Кем нимә теләй, шуны етештереп һата ала. Әгәр ҡулыңдан килһә, һин дә берәй шөғөл уйлап тап та, ишек алдыңда сауҙа нөктәһе булдырып, аҡса эшлә”. Был башлыҡ һүҙендә дөрөҫлөк бар ҙа кеүек, әммә Рәсәй гражданы һаулығына зыян килтергән әйбер менән һатыу итеү закон менән тыйыла. Ауылдағы халыҡтың баҫалҡылығына, йыуашлығына, хатта ниндәйҙер кимәлдә наҙанлығына таянып, ҡайһы бер урындағы етәкселәрҙең нигеҙһеҙ хәбәре, әлбиттә, уйландырмай ҡалмай. Закон һәр саҡ граждандарҙы яҡлай, бары тик беҙгә уны файҙалана белергә өйрәнергә кәрәк.
Төбәктәге факттарға күҙ һалайыҡ. Башҡортостандың Дәүләт статистика федераль хеҙмәте аналитиктары даими рәүештә республика халҡының үлем сәбәптәре хаҡында мәғлүмәт туплап бара. Мәҫәлән, былтыр 258 төбәктәшебеҙ спиртлы эсемлектән ағыуланып яҡты донъя менән хушлашҡан. Шуныһы үкенесле: был һан йылдан-йыл күбәйә бара. 2016 йылдың тәүге өс айы мәғлүмәттәре буйынса, ундайҙарҙың һаны 52,4 процентҡа артҡан.
Тағы ла бер мәғлүмәт: һуңғы ун ай эсендә төбәктә 1,39 мең кеше спиртлы эсемлек менән ағыуланған һәм шуларҙың 10 проценты яҡты донъя менән хушлашҡан. Уҙған йылдар менән сағыштырғанда, күрһәткес 1,5 процентҡа күберәк. Дүртөйлө, Стәрлетамаҡ, Сибай ҡалалары, Туймазы, Яңауыл райондары 2014 йылдан был насар күренеш буйынса алдынғылыҡта икән.
Психолог И. Кузнецова халыҡтың эскелек менән мауығыуын үҙенсә аңлата: “Илдәге социаль проблемалар, шәхси кисерештәр, кредиттар – былар береһе лә бәндә күңеленә тәьҫир итмәй булмай. Замана гражданы үҙенең проблемаһын эскелек менән баҫырға уйлай һәм йәмғиәттә бының өсөн бөтә шарттар ҙа тыуҙырылған”. Заман бер ҡасан да еңел булмаған, ти боронғо заман ғалимдары. Хәйер, бөгөн дә ошо уҡ һүҙҙәрҙе ҡабатларға була. Үҙебеҙҙе бәхетле һәм азат итеп тойоу беҙҙең үҙебеҙҙән тора.
Яу ҡомары көҫәгән башҡорт ир-егеттәре, донъя йөгөн үҙ иңенә алып, күтәреп бара алмайынса эскегә һабышҡан ҡатындар, йәш ҡыҙҙар изге Рамаҙан айы етер алдынан, бәлки, уйланыр. Дин әһелдәренең фекерҙәренә ҡолаҡ һалайыҡ: эскән кеше генә түгел, эсереүсе лә, шундай эсемлек һатыусы ла бер тигеҙ гонаһлы. Кемдәндер “фанфурик” һатып алып эскәндән һуң берәүҙең ире үлһә, һатҡан кешенең бәндә ғүмерен ҡыйыусы икәнлеген уйлағаны бармы икән бөгөнгө кәсепселәр?..
Быуат тотоп торған бағаналар
Ауған саҡта ергә гөрһөлдәп,
Йөҙөп йөрөй ауыл, ҡалаларҙа
Хәмер һаҙлығында мең һөлдә.
“Яу ҡомары” – затлы был тауарға
Ихтыяж да бөгөн ҡалмағас,
Ыуҙар һиптегеҙме рухи утҡа?
Киптегеҙме, гүйә, ҡыу ағас?
Ә ҡандағы ғәскәр ғәййәрлеге
Оран әйтеп яуға саҡыра.
Ағайҙарым, һеҙҙе заман түгел,
Шешә эсендәге ыу ҡыра.
Батырҙарҙың вариҫтары бөгөн
Сығып баҫҡан Ҡоллоҡ сатына.
Атын һатып кемдер рухын һатҡан,
Мөһөр һалып ҡайтҡан затына.
Ә Салауат йыйынында берәү
Телмәр тотто (уға һүҙ әрәм),
Тирмә балаҫтары килеп төштө:
“Батыр өсөн рюмка күтәрәм!”
Кемдең рухы шул саҡ сатнағандыр,
Йәшен телде күкте урталай.
– Батыр өсөн эсеү яраймы ни? –
Атаһына баҡты бер малай.
Эй, боронғо ҡурай, был быуат та
Ҡан тамыҙа һинең асылдан.
Ҡырылғандар юҡҡа сыҡҡанмы ни?
Баҫтырылған ҡәүем баҫылған?
Сәсте төптән ҡырып алһаң әгәр,
Ул ҡуйырып сыға ҡабаттан.
Ҡыйратылған халыҡ, әйтерһең дә,
Ҡаршыларға сыҡҡан яңы таң.
Тик ағайҙар ғына, аһ, ағайҙар...
Офоҡтарға етмәй ауалар.
Тын тарыға ошо һыҙланыуҙан,
Етмәй китә һулар һауалар.
Офоҡтарға маяҡ элгәнем бар,
Йәшәйем тип шунда еткәнсе.
Сараһыҙҙан ошо һағыштарым,
Шәхси көсһөҙлөктән йән әсей.
Быуат тотоп торған бағаналар
Һеҙ инегеҙ, илле, алтмыштар.
Берәм-берәм китеп олаҡтығыҙ,
Йәрҙәрегеҙ иңрәй яртышар.
Быуат тотоп торған бағаналар,
Һеҙ түгелме алтмыш, етмештәр?
Әле бында, әле унда ята
Һеҙҙән тороп ҡалған буш биштәр.
Сабыр, сабыр тиеп күнә-күнә,
Халҡым рухы, һиңә табындым!
Күңел хәнйәрҙәре ялтлауынан
Асылдары һүнер дошмандың!
Илдар БАЙКОВ, 1-се республика наркология диспансерының баш табибы, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы:
– 2015 йылғы күрһәткестәр буйынса, Башҡортостанда наркологик ситуация үҙгәрешһеҙ, тип әйтергә була. Рәсәй Федерацияһы һәм Волга буйы федераль округы күрһәткестәре менән сағыштырғанда, 1,0 – 3, 5 процент күләмендә ҡала.
“Фанфурик” тип составында спирт булған таҙарта, дезинфекциялай һәм косметик сараларҙа ҡулланылған шыйыҡсалар атала. Уларҙың составында метил спирты һәм этиленгликоль бар. Был шыйыҡсалар бары тик тышҡы яҡтан таҙалау, ыуыныу маҡсаттарында ғына ҡулланылырға тейеш. Кеше организмының улар менән ағыуланыуы бик киҫкен эҙемтәләргә килтереүе ихтимал, сөнки токсикологик йоғонтоһо ҙур.
Аптекаларҙа составына этил спирты ингән медицина төнәтмәләре лә һатыуға сығарылған. Ҡулланыу буйынса инструкцияла, этикеткала маҡсаты һәм доза күләме хаҡында ла мәғлүмәт бирелә. Мәҫәлән, “Элеутерококк” төнәтмәһе эшләү һәләте түбәнәйгәндә, шәкәр диабетын дауалағанда һәм операциянан һуң туҡымалар тиҙерәк һауыҡһын өсөн, “Боярышник” иһә артериаль гипертензияның башланғыс осоронда, йөрәк ауырыуҙары системаһы функцияһы ҡаҡшағанда ҡулланыла. Был препараттар – дарыу һәм бары тик дауаланыу өсөн генә ҡулланылырға тейеш.
Алкоголле эсемлектәр ҡулланыуҙан үлеү факттарын теркәү һәм өйрәнеү Һаулыҡ һаҡлау министрлығының токсикологик һәм суд-медицина хеҙмәте компетенцияһына ҡарай.


text:
Булмағанды ҡыуғанда…17-03-2017, 03:39 // Тәгәрмәс // Баҫып сығарырға
Кешегә бирелмәһә бирелмәй ҙә ҡуя бит. Шуны аңлай алмай Тәлғәт. Булмағанды ҡыуаларға тырыша. Әле мәктәптә уҡыған сағында:
– Мөхтәрҙең авторучкаһы алтын ялатылған, ялтырап тора, шуға диктанттарҙы гел “бишле”гә яҙа, – тигәс, атаһы ҡаланан шундайҙы уҡ бишәү итеп алып ҡайтҡайны. Эш ручкала ғына булмағандыр, күрәһең. Ун беренсе класты тартып-һуҙып, директор менән завучты ҡунаҡ итә-итә, саҡ бөтөрттөләр.
– Мөхтәрҙе ниндәйҙер академияға имтиханһыҙ уҡырға алабыҙ тигәндәр. Әйҙә, институтҡа барайыҡ, – тип мыжып ҡараһа ла, әсәһе ҡырҡа ҡаршы төштө:
– Хәлебеҙҙән килмәҫ, балаҡайым. Мал-тыуарҙы мәктәпте бөтөүеңә ебәрҙек. Әнә, бер өслөһөҙ аттестатың бар, еткән. Тыныс ҡына өйҙә, үҙебеҙҙең янда бул.
Тыныслана буламы инде Тәлғәт?
– Миңә машина алып бирегеҙ, исмаһам, үҙегеҙҙе ҡарт көнөгөҙҙә йәйәү йөрөтмәм, – тип, туй-маҙар була ҡалһа тип йыйылған аҡсаға машина алдыртты.
Булмағас булмай икән… Ул машинаны алыу менәнме, ғүмер буйы рулгә ултырмаған 65 йәшлек атаһы өйрәнеп бөттө, ә Тәлғәттән – юҡ. Уң менән һулды айыра алмай, алға барырға кәрәк булһа, артҡа тарта. Әллә машинаһы тиҫкәре булып сыҡты, әллә ней… Хатта тормоз менән газ педалдәрен дә бутай. Урам аша үткәндә Тәлғәт, тәҙрә аша кеше ҡурҡытып: “Китегеҙ, юлдан сығығыҙ, тормоз юҡ! Тапатам!..” – тип ҡысҡыра. Кешеләр Тәлғәттең машинаһынан йәшендән ҡурҡҡан кеүек бөжләй хәҙер.
Ә ҡалаға уҡырға киткән Мөхтәр бер йыл тигәндә яңы иномаркала елдереп ҡайтты. Уҡыуҙан тыш ниндәйҙер бер банкта эшләп тә йөрөй икән. “Башы булғас ни, ата-әсәһенә лә аҡсалата ярҙам итә егет”, – тип һөйләйҙәр уның тураһында ауылда. Ә Тәлғәт һаман шул етешә алмаған ғына ғаиләлә үҫкән, тырыш, аҡыллы Мөхтәрҙең уңыштарынан сәмләнеп:
– Атай, был машинаны мин һиңә бүләк итәм, әйҙә, рәхәтлән. Ә миңә иномарка алайыҡ. Унда йөрөр өсөн күп аҡыл да кәрәкмәй икән, һүрәтле кнопкаларға ғына баҫып ултыраһың, – тип атаһының теңкәһен ҡорота башланы.
– Ундай төймәләрҙең береһен генә лә һатып алыр аҡса юҡ, балаҡай. Үҙебеҙҙекендә йөрөп өйрәнеп, Мөхтәр артынан ҡалаға барырһың да, ни теләйһең, шуны эшләрһең…
Шулай ҙа күңелен төшөрмәне Тәлғәт. Бер аҙ руль тотоп өйрәнгәс, үҙе генә күрше ауылға барып әйләнергә булды. Ләкин ғәжәп: ни өсөндөр юлда ҡаршыға килгән машиналар бөтәһе лә һөйләшеп ҡуйғандай, Тәлғәттекен төкөтә яҙып, бипелдәтеп, ҡайһылары хатта йоҙроҡ төйөп, урта бармаҡ күрһәтеп үтә! “Юл иркен, әйҙә, урап йөрөһөндәр! Бер мин сыҡҡанда күргәндәр”, – тип мөңгөрҙәй, ләкин ҡаршы хәрәкәт һыҙатынан барғанын һис тә аңламай егет. Шулай эләгеп-йығылып тигәндәй, ҡара тиргә батып ҡайтып инде лә:
– Юҡ инде, бындай ен кеүек машиналар араһында тар ғына юлдарға һыймайым мин. Вертолет һатып алып бирегеҙ, йә булмаһа, ҡарт көндәрегеҙ йәйәү йөрөп уҙасаҡ! – тип һөрәнләне. – Һауа киң, унда юлдар ҙа юҡ. Ҡайҙа барырға теләгәнеңде пилотҡа ғына әйтәһең дә, тәҙрә аша ҡарап тик бараһың. Үәт…


text:
- Подробности
- Просмотров: 260
МАЛАКОЛОГИЯ (гр. malakion — моллюск һәм ...логия), зоологияның моллюскыларҙы өйрәнеүсе бүлеге. Башҡортостанда М. б‑са фәнни тикшеренеүҙәр 20 б. 30‑сы йй. Башҡортостан комплекслы экспедицияһы ваҡытында башлана, уның ҡатнашыусылары Ағиҙел й. ҡабырсаҡтарын (В.В.Властов), перламутр запастарын (Д.И.Мансветов), Ағиҙел, Ҡариҙел йй. моллюскылар йыйыуҙы (В.И.Жадин) тикшергән. 1935— 38 йй. М.Я.Соколов йылға ҡабырсаҡтарының биол. өйрәнә, респ. 25 төр моллюск булыуын күрһәтә. 40‑сы йй. башында Ағиҙел й. төбөнөң фаунаһын В.И.Бухалова өйрәнә (Воронеж ҡ.), ул ҡайһы бер төр моллюскыларҙың, ш. иҫ. йылға дрейсенаһы, барлығын билдәләй. 60‑сы йй. Ветеринария лабораторияһында дикроцелийҙарҙың — үлән ашаусы хайуандар бауыры паразиттарының ваҡытлы хужалары булып торған ер өҫтө моллюскыларын өйрәнеү м‑н шөғөлләнгәндәр (Х.В.Әйүпов); 70‑се йй. Яңауыл р‑нында моллюскыларҙың 24 һыу һәм 13 ер өҫтө төрө теркәлгән (С.М.Вәлиуллин, Р.Ғ.Кузеева һ.б.). 70—90‑сы йй. Башҡорт дәүләт университетында Ағиҙел й., Өргөн күле, Ҡарман һыуһаҡлағысы, Башҡортостан милли паркы һыу ятҡылыҡтарының һ.б. урындарҙың моллюскыларын (В.Г.Боев), уларҙың ҡабырсаҡтарына Chaetogaster limnaei балдаҡлы селәүсене оялауын өйрәнгәндәр (М.Ғ.Баянов).
М.Ғ.Баянов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
2014 йылда Салауат Юлаев проспектында 840 энергия һаҡлаусы яҡтыртҡыс ҡуясаҡтар
Өфөнөң Салауат Юлаев проспектында 2014 йылда 420 ябай яҡтыртҡысты 840 энергия һаҡлаусы яҡтыртҡысҡа алмаштырырға планлаштыралар, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән.
450 яҡтыртҡыс ҡуйылған да инде. Бынан тыш, бында кабель линияһын алмаштырырға планлаштыралар. Белгестәр билдәләүҙәренсә, яҡтыртҡыстарҙың иҫәбе артыуҙан ҡулланыласаҡ ҡеүәт артмаясаҡ.
Шулай уҡ 2014 йылда Бөрө трактында эштәр планлаштырылған: бында энергия һаҡлаусы яҡтыртҡыстар менән таяуҙар ҡуялар, бөтәһе бергә 280 дана буласаҡ. Был объект буйынса бөтә эштәр 2014 йылдың июль аҙағына тамамланасаҡ.
Билдәләп үтергә кәрәк, Өфөлә 2004-2013 йылдарҙа яҡтыртҡыс нөктәләренең иҫәбе ике тапҡырға артты: 28 меңдән 56,5 меңгә тиклем.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Беҙ «Башнефть» компанияһының тағы ла әүҙемерәк үҫешеүен талап итәсәкбеҙ» Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Рөстәм Хәмитов: «Беҙ «Башнефть» компанияһының тағы ла әүҙемерәк үҫешеүен талап итәсәкбеҙ»
Рөстәм Хәмитов: «Беҙ «Башнефть» компанияһының тағы ла әүҙемерәк үҫешеүен талап итәсәкбеҙ» Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2015 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.
«Башнефть» компанияһының артабанғы үҫеше химия етештереүен киңәйтеүҙе күҙ уңында тота. Ошо хаҡта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Росимущество» етәксеһе Ольга Дергунова менән осрашыу һәм акционерҙарҙың «Башнефть» акцияларын файҙаланыу һәм тауыш биреү тәртибе тураһында килешеүенә ҡул ҡуйыу йомғаҡтары буйынса белдерҙе.
– Һис шикһеҙ, «Башнефть» компанияһының артабанғы үҫеше химия етештереүен үҫтереүгә бәйле. Бөгөн «Өфөоргсинтез» – үҫешеүсе предприятие, 2020 йылға етештереүҙе һәм продукция сығарыуҙы икеләтә арттырырға тейеш. Халыҡ хужалығында, оборона сәнәғәтендә ихтыяж булған продукцияның яңы төрҙәре үҙләштереләсәк, – тине республика етәксеһе.
Рөстәм Хәмитов фекеренсә, ҡуйылған маҡсаттарға өлгәшеү өсөн кластер сәйәсәтен үҫтереү зарур.
– Беҙгә Башҡортостан биләмәһендә, күрше төбәктәрҙә урынлашҡан химия, нефть химияһы комплекстарының берлектә эшләүе кәрәк. Был мәсьәләне лә тикшерәсәкбеҙ, сөнки совет заманында комплекс бер бөтөн булған. Ошо йүнәлештә лә эшләйәсәкбеҙ. Был иһә продукция сығарыуҙы арттырыуҙы, яңы килем алыуҙы күҙ уңында тота, – тип билдәләне төбәк Башлығы.
Республика Башлығы, киләсәктә компания тағы ла юғарыраҡ һөҙөмтәләргә өлгәшә аласаҡ, тигән ышаныс белдерҙе.
– «Башнефть» – ҡеүәтле компания. Ул тағы ла әүҙемерәк үҫешә, бөтә йүнәлештәр буйынса етештереүҙе арттыра ала. Нефть табыу һәм нефть продукттарын сығарыу ғына түгел, башҡа бик күп йүнәлештәр буйынса ла. Уйлауымса, быларҙың барыһы ла Директорҙар советында, акционерҙарҙың дөйөм йыйылыштарында тикшереләсәк. Беҙ ҙур акционер булараҡ «Башнефть» компанияһының тағы ла әүҙемерәк үҫешеүен талап итәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.


text:
Башҡортостан менән Литва араһында аграр хеҙмәттәшлек үҫешәсәк
Бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев Литваның «АРВИ» агросәнәғәт компанияһы вәкилдәре менән осрашты. Балтика буйындағы был иң эре компанияларҙың береһенә Литва, Украина, Россия һәм Хорватияла теркәлгән 15 бүлендек предприятие ҡарай.
Шәкәр, аҙыҡ-түлек продукттары, ашламалар етештереү һәм ҡошсолоҡ менән бергә, АРВИ, шул иҫәптән, малдан ҡалған ҡалдыҡтарҙы утилләштереү менән дә шөғөлләнә. Ҡалдыҡтар һуңынан яндырылыусы биомассаға, һөйәк онона һәм техник майға эшкәртелә.
Осрашыу барышында шундай уҡ производствоны – мал ҡалдыҡтарын утилләштереү буйынса заводты Башҡортостан территорияһында төҙөү мөмкинлеге тураһында фекер алышыу булды.


text:
Рөстәм Хәмитов: «Власть — ул республикала йәшәүсе һәр кем эйә булған мөмкинлек»
ӨФӨ, 2015 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Сентябрҙә Башҡортостанда урындағы үҙидаралыҡтың вәкиллекле органдарына һайлауҙар була. Ҡасаба советтары депутаттары һәр муниципаль берәмектә иң мөһим проблемаларҙы хәл итәсәк. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың интервьюһы алда торған һайлауҙарҙың әһәмиәте тураһында.
— Рөстәм Зәки улы, Һеҙ һәр саҡ эшегеҙҙә республикала йәшәүселәрҙең, илебеҙ граждандарының мәнфәғәттәрен яҡлауҙың мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алаһығыҙ. Кешеләрҙең ҡала йәки ауылдың яҙмышы өсөн үҙҙәренә яуаплылыҡ алыу ихтыяжын тояһығыҙмы?
— Республика менән етәкселек итеү йылдарында мин шуға төшөндөм: власть кешеләр өсөн эшләргә тейеш. Ошо вазифала эшләүемдең беренсе көнөнән үк принцип билдәләнем, уға ярашлы республика халҡының именлеген нығытыу һәм йәшәү кимәлен күтәреү төбәк власының төп һәм берҙән-бер маҡсаты булып тора. Башҡа бурыстарыбыҙ юҡ. Минең эшем ошо һөҙөмтәгә өлгәшеүгә йүнәлтелгән. Өфө мөһим ШОС һәм БРИКС халыҡ-ара саммиттарын уңышлы үткәрҙе. Ошо ваҡиғалар Башҡортостанды һәм Өфөнө бөтә донъяға танытты. Был беҙҙе Рәсәйҙең иң уңышлы төбәктәре исемлегенә индереү генә түгел, шулай уҡ заманса һәм әүҙем үҫешеүсе республика булараҡ күрһәтеү мөмкинлеге лә. Шуларҙың барыһы ла халыҡтың тормош сифатын күтәреүгә әүерелергә тейеш.
— Илдәге ябай булмаған социаль-иҡтисади хәл беҙгә яңы талаптар ҡуя. Республика уларҙы нисек еңеп сығырға ниәтләй?
— Иҡтисади көрсөктөң кире күренештәре беҙҙең төбәккә ныҡ тәьҫир итмәй. Кешеләрҙең булышлығы менән республика «Башнефть» акциялары пакеты рәүешендә ғүмерҙә булмаған ярҙам алды. Ошондай ҙур компанияның әһәмиәтле пакетын Рәсәй субъекты милкенә кире ҡайтарыу һирәк, хатта берҙән-бер осраҡ тип әйтә алам. Кешеләр миңә әлеге һорау менән мөрәжәғәт итеп, уны хәл итеүҙәрен һораны. Ил Президенты менән һөйләшеүҙә ошо хаҡта әйттем, һөҙөмтәлә дәүләт Башлығы ғәҙел ҡарар ҡабул итте.
— Сентябрҙә беҙҙе урындағы үҙидаралыҡ органдарына һайлауҙар көтә. Яҡшы депутат булыу еңел түгел. Кешеләр уға ҡатмарлы һорауҙарҙы хәл итеүҙе һорап килә.
— Бөгөн беҙҙә «власть һәм йәмғиәт» һүҙбәйләнеше йәшәй. Унда йәмғиәт — бер, власть иһә бөтөнләй икенсе, алыҫ тигән ҡапма-ҡаршылыҡлы фекер сағыла. Ләкин был дөрөҫ түгел. Нимә һуң ул власть? Власть — ул һәр кемгә һәм беҙгә халыҡта ҡыҙыҡһыныу уятҡан эштәрҙе, бурыстарҙы, проекттарҙы ғәмәлгә ашырырға мөмкинлек биргән ҡорал. Властың сығанағы — урындарҙа. Бына ни өсөн урындағы советтар, минеңсә, иң мөһиме.
— Сентябрҙә 7 300 урындағы депутат һайлана. Ағымдағы һайлау процесын нисек баһалайһығыҙ?
— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сәйәси партияларҙың күбеһе ошо һайлауҙарҙа әүҙем ҡатнашмай. Унда еңеү Дәүләт Думаһына йәки Башҡортостан Дәүләт Йыйылышына һайлауҙарҙағы кеүек үк мөһим түгел тип иҫәпләнә. Ысынында һис тә улай түгел. Урындағы үҙидаралыҡ — властың база кимәле, шунан башлана ла инде дәүләт менән идара итеү сәнғәте. Власть инициатива күрһәткән һәр кешенән башлана. Әгәр ҙә беҙ биләмәне төҙөкләндереү, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә тәртип урынлаштырыу, социаль проблемаларҙы хәл итеүҙә әүҙем булмаһаҡ, беҙҙең өсөн берәү ҙә быны эшләмәйәсәк. Шуға күрә һәммәбеҙгә лә даими рәүештә йәмәғәт тормошонда ҡатнашырға, фекер алышырға, депутаттарға наказдар йыйырға кәрәк.


text:
- Подробности
- Просмотров: 290
МАРИИН ҠЫҘ БАЛАЛАР ГИМНАЗИЯҺЫ, 1860 й. Өфөлә 1‑се разрядлы Ырымбур ҡыҙ балалар уч‑щеһы булараҡ асыла, 1865 й. алып Өфө Мариин (императрица Мария Фёдоровна хөрмәтенә) ҡыҙ балалар гимназияһы. Халыҡ мәғарифы министрлығы һәм Императрица Мария учреждениелары ведомствоһы ҡарамағында тора. Уҡыу түләүле була (әҙерлек кластарында йылына 30 һум, дөйөм белем биреү кластарында — 60, пед. кластарында — 80). Мохтаж уҡыусылар өсөн Н.А.Крыжановский (1875), императрица Екатерина II (1883) ис., ш. уҡ губ. земствоһы стипендиялары булдырыла. Гимназияла кесе һәм өлкән әҙерлек кластары, 7 дөйөм белем биреү һәм 1 пед. (1872—87 йй. һәм 1894 й. алып) класы эшләй. Уҡыу курсы — 10 йыл. Программа гимназияның традицион уҡыу предметтарынан тора, пед. кластарында ш. уҡ педагогика, психология, уҡытыу методикаһы өйрәнелә. Китапханаһы була (5 меңдән ашыу китап). М.ҡ.б.г. эргәһендә “Өфө Мариин гимназияһының мохтажлыҡ кисергән уҡыусыларына ярҙам йәмғиәте” (1910 й. рәйесе С.А.Ключарёва), ағзалары араһында А.Д.Дашков (ҡара: Дашковтар), С.Ш.Тәвкилев, Н.А.Гурвич булған Попечителлек советы, Новиков аҫыл һөйәк ҡатын-ҡыҙҙар пансионы (1879 й. алып) эшләй. 1894 й. гимназияла 18 уҡытыусы була. М.ҡ.б.г. 2350 уҡыусы тамамлаған (1917). 1919 й. 1‑се мәктәп итеп үҙгәртелә (ҡара: Гимназия №3).
Әҙәб.: Б е л а в и н К. К истории просвещения в Оренбургском крае. Оренбург, 1903; Мариинка. Уфимской гимназии №3 140 лет. Уфа, 2000; Н и г м а т у л л и н а И.В. Старая Уфа: ист.‑краевед. очерк. Уфа, 2007.
В.Н.Буравцов
Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина


text:
Үҙаллылыҡ йылына - 23 йыл!
һәм сығыш яһаны.
Тантаналы йыйылыш Рәсәй һәм Башҡортостан гимндары менән башланып китте.
Район-ҡалабыҙҙың социаль һәм иҡтисади үҫеше, ҡаҙаныштары тураһында муниципаль район хакимиәте башлығы В.Г. Миронов доклад һѳйләне. Шулай уҡ Республика кѳнѳнә арналған доклад менән Р.Х. Марданов сығыш яһаны һәм район-ҡала халҡын байрам менән ҡотланы.
Республика кѳнѳ алдынан тѳрлѳ ѳлкәлә фиҙакәр хеҙмәт ѳлгѳһѳ күрһәткән һәм актив йәмәғәт эшмәкәре булып танылған граждандарға «Бе-лорет ҡалаһы һәм районының Почетлы гражданины» тигән юғары исем тапшырыу традицияға инде. Быйыл был исемде элекке «Заря» колхозы рәйесе Сибәғәт Насибулла улы Фәтҡуллинға (үлгәндән һуң) тапшырырға тигән ҡарар ҡабул ителде. Шулай уҡ ошо исемгә ҡаланың 3-сѳ балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең еңел атлетика буйынса ѳлкән тренер-уҡытыусыһы Татьяна Васильевна Сенченко лайыҡ булды. Сибәғәт Насибулла улының ҡыҙы Лилиә Сибәғәт ҡыҙы Ялалетдинова менән Татьяна Васильевна Сенченкоға Рѳстәм Марданов таныҡлыҡ һәм сәскә тапшырып, изге теләктәрен еткерҙе.
Бынын тыш, ул физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур ѳлѳш индергәне ѳсѳн Татьяна Васильевнаға һәм уның тәрбиәләнеүсеһе Егор Николаевҡа Башҡортостан Республикаһының Почет грамоталарын тапшырҙы.
Байрам тантанаһында ветерандар хәрәкәтендә һәм үҫеп килгән быуынды патриотик рухта тәрбиәләүҙә актив ҡатнашҡан Николай Иванович Лукин, Асия Сансызбай ҡыҙы Рыщанова, Хәҙис Шәғәле улы Шәғәлиндарға «Район-ҡаланың Почетлы ветераны» тигән маҡтаулы исем бирелде.
Республика кѳнѳндә хикәйәләр һәм повестар оҫтаһы Әнисә Бәхтегәрәй ҡыҙы Аҫылғужина менән Линиза Искәнйәр ҡыҙы Ноғомановаға Яныбай Хамматов исемендәге премия тапшырылыуы икеләтә ҡыуаныс булды. Улар икеһе лә илем, телем, халҡым тип янып йәшәүсе уҡытыусылар һәм китаптар авторы. Евгений Яковлевич Карепанов уларға премия һәм дипломдар тапшырып, изге теләктәрен еткерҙе.
Сара барышында алтын туйҙарын билдәләгән Нина Ивановна һәм Константин Евдокимович Демичевтарға, Нина Ивановна һәм Виктор Александрович Соколовтарға ҡотлау һүҙҙәре еткерелеп, бүләктәр тапшырылды.
Шулай уҡ уҡыу алдынғылары, Башҡортостан Республикаһы Президенты, муниципаль район хакимиәте стипендиаттары бүләкләнде. Бына улар - Башҡорт иҡтисад-юридик техникумының Белорет филиалы студенты Дмитрий Зимин, медицина колледжы студенткаһы Оксана Ильясова, 26-сы һѳнәрселек училищеһынан Татьяна Орлова, МДТУ студенты Евгений Разнадежин, металлургия колледжы студенты Алексей Рассказов, педколледж студенткаһы Регина Солтанова.
Сараның тантаналы ѳлѳшѳнән һуң ҡаланың Мәҙәниәт һарайы артистары байрам концерты күрһәтте.
З. СѲЛӘЙМӘНОВА.


text:
28-12-2012, 14:49 / Иҡтисад
13 һаны бәхетһеҙме?
Ә йондоҙнамә буйынса 2013 - уңышлы йыл Йылан йылы 2013 йылдың 10 февраленән башланып, 2014 йылдың 31 ғинуарында үҙенең хоҡуҡтарын Йылҡы йылына тапшырыр. Йыл төрлө мәғәнәле ваҡиғаларға бай булыр. Финанс операциялары, инвестиция, инновациялар өсөн уңайлы, әммә сабырлыҡ кәрәк буласаҡ. Йылан йылында еңел еңеүҙәр көтмәгеҙ, бәхет тик иң түҙемле һәм ныҡыштарға ғына йылмайыр. Fинуар, май, август һәм сентябрҙә катаклизмдар, авариялар булыуы ихтимал. Һаҡ һәм иғтибарлы булығыҙ. Февраль, июнь һәм октябрь, киреһенсә, йылдың иң яҡшы айҙары. Планлаштырыу, уны тормошҡа ашырыу, ғаилә ҡороу һәм мөһим...


text:
Алтай тауҙары
Алта́йские го́ры (Ҡалып:Lang-alt, ҡаҙ. Алтай таулары, ҡыт. ябайл. 阿尔泰山脉, пиньин: Ā'ěrtài shānmài, палл.: Аэртай шаньмай, монг. Алтайн нуруу) — йылға үҙәндәре һәм тау араһындағы уйпатлыҡтар менән айырылап торған Себерҙәге иң бейек тауҙар системаһы. Тау системаһы Рәсәй, Монголия, Ҡытай һәм Ҡаҙағстан сигендә урынлашҡан. Көньяҡ алтай (Көньяҡ-Көнбайыш), Көньяҡ-Көнсығыш Алтай һәм Көнсығыш Алтай, Үҙәк Алтай, Төньяҡ-Көнбайыш Алтайға бүлеп йөрөтәләр.
Алтай, Катун ҡурсаулығы һәм Укок яҫытаулылығы ЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы исемлегендә «Алтай — Алтын тауҙар» исеме менән индерелгән.
Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
«Алтай» атамаһы боронғо һәм уның килеп сығышы тураһында гипотезалар төрлө. Бер фараз буйынса, монгол телендәге «алтай» һүҙе «бейек тауҙарҙағы йәйләү, Альп болондары булған таулы ил» тигәндә аңлата. Был терминдың икенсел булыуы, йәғни тау исеменән килеп сығыуы ихтимал. Г. Рамстедт фаразы буйынса «Алтай» һүҙе монгол телендәге «алтан» һүҙенән килеп сыҡҡан һәм алтын тигәнде аңлата. Был дәлилде ҡытай телендәге атама дәлилләй.
Ҡытайҙар элегерәк Алтайҙы «Цзиньшань» — «алтын тауҙар» тип йөрөткән. Был тирмин монгол теленән калька булыуы мөмкин.[2][3].
Геологик төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Геологтар, тауҙар Каледон осоронда барлыҡҡа килгән, һәм мезозой һәм кайнозой осоронда формалашҡан тип иҫәпләй.
Көслө вулкандар атылыуы лаваны өҫкә сығарып тауҙар яһаған. Шулай таулы ил барлыҡҡа кигән. Мезозой эраһында тауҙар ҡояш, ел һәм башҡа тәбиғәт тәьҫирендә емерелгән. Миллион йылдар буйында таулы ил ҡалҡыулыҡтары булған тигеҙлеккә әйләнгән.
Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Алтай тауҙары — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (Тикшерелгән 30 октябрь 2009)
- Алтайская ландшафтная область в книге: Н. А. Гвоздецкий,
- ↑ Peakbagger.com
- ↑ Алтай // Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е. М. 2001. // Географическая энциклопедия [электронный ресурс]
- ↑ Фасмер М. Этимологический словарь русского языка — Прогресс. — М., 1964–1973 Т. 1. — Б. 72.


text:
Илшат Фәзрахманов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры итеп тәғәйенләнде Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
Илшат Фәзрахманов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры итеп тәғәйенләнде
Илшат Фәзрахманов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры итеп тәғәйенләнде Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте
ӨФӨ, 2017 йыл, 16 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.
Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитовтың Указы менән Илшат Фәзрахманов Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры итеп тәғәйенләнде.
Башҡортостан Республикаһы Башлығының икенсе Указы менән Ирек Мөхәмәтдинов икенсе эшкә күсеү сәбәпле Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһынан бушатылды.
Фәзрахманов Илшат Илдус улы 1977 йылдың 8 авгусында Әлшәй районының Торонтайыш ауылында тыуған. «Ветеринария» һәм «бухгалтерия иҫәбе һәм контроле» һөнәрҙәре буйынса Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлаған. Иҡтисад фәндәре кандидаты.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1999 йылда «Раевка шәкәр заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә башлай, унда баш бухгалтер урынбаҫары, бухгалтер-программист, ауыл хужалығы продукцияһын етештереү буйынса генераль директор урынбаҫары булып эшләй.
2002 йылда – «БашАгроШәкәр» ауыл хужалығы предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры. 2002-2003 йылдарҙа – «Лион-Агра» ойошмаһы директоры.
2003-2008 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Иҡтисад һәм социаль сәйәсәт идаралығы баш белгесе, консультанты, баш консультанты. 2008-2010 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Территориялар менән эшләү һәм кадрҙар сәйәсәте идаралығының территориялар менән эшләү бүлеге кәңәшсеһе. 2010-2012 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Контроль-аналитик идаралығының ифрастуктур үҫеш бүлеге мөдире.
2012 йылдарҙа – Башҡортостан Хөкүмәте Аппаратының агросәнәғәт комплексы үҫеше һәм тәбиғәттән файҙаланыу бүлеге мөдире. 2012-2015 йылдарҙа — Башҡортостан Хөкүмәте Аппаратының агросәнәғәт комплексы үҫеше һәм тәбиғәттән файҙаланыу департаменты директоры.
2015-2016 йылдарҙа – Дәүләкән районы хакимиәте башлығы.
2016-2017 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры.


text:
«Селтәр элдем ситәнгә...»Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының биҙәнеү әйберҙәрендә киң ҡулланылған материалдарҙың береһе – мәрйен. Был һүҙ килеп сығышы йәһәтенән грек теленә барып тоташа. Мәрйен – диңгеҙҙәге полиптарҙың ҡалдыҡтарынан торған төрлө төҫтәге таш. Тап шуларҙы палеолит...
ҺаҡалМилли кейем һәм аксессуарҙар оҫтаһы Асия ҒӘЙНУЛЛИНА бөгөн журнал уҡыусыларыбыҙға башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының зиннәтле биҙәүесе – һаҡал эшләргә өйрәтә. Был биҙәүес өсөн ҡыҙыл драп, буҫтау йә кешмир туҡыма, киндер туҡыма, мәрйен (йә ҡыҙыл төҫтәге...
Йөрәктән сыҡҡан ғына йөрәккә етәҺыу һөлөгөндәй сибәр, талантлы, уңышлы, һәр саҡ үҙҙәренә шаян күҙ атҡан гүзәлдәр иғтибары үҙәгендә булып та, ҡатындан-ҡатынға һикермәй, бер никахта матур донъя көткән был шәхестәребеҙҙән интервьюлар алғанда шуны төшөндөм: уларҙың барыһы ла үҙҙәренә...
Ысын уҡытыусы ине...Минең әлеге яҙмам – хөрмәтле уҡытыусыбыҙ Рәшиҙә Баязитова хаҡында тәрән ихтирам һәм яҡты хәтер билгеһе, ул уҡытҡан һәм тәрбиәләгән йөҙәрләгән уҡыусының күңел түрендә һаҡланған оло рәхмәте сағылышы....
2018 – Эт йылыТупһабыҙға аяҡ баҫырға торған Эт йылының есеме – ер, төҫө һары тип билдәләнә. Ер стихияһына тотороҡлоҡ, тигеҙлек, баҫалҡылыҡ, тыныслыҡ хас. Шуға ла киләһе йылда сәйәсәттә лә, иҡтисадта ла, кешеләрҙең холҡонда ла, хатта тәбиғәт күренештәрендә лә...
Рухыбыҙҙы байытаһың, «Байыҡ»!Тәбиғәт балаһы башҡорттоң күңеле һағыш-зарға тулһа – моңло йыр һуҙған, шатлыҡ-ҡыуаныстан елкенһә – тыпырлатып бейергә төшкән. Халҡыбыҙҙың холоҡ-фиғеле, булмышы, көнитмеше асыҡ сағыла бейеүҙәребеҙҙә. Бына инде ун йыл рәттән үткәрелгән «Байыҡ» башҡорт...
Анонстар
АнкетаАнкета ебәрергә
Журнал архивы
Һеҙҙең мөнәсәбәт
Сайттың яңы дизайны оҡшаймы?


text:
Стәрлетамаҡта "Фин-уғыр гәзите" корпункты ойошторолған
Стәрлетамаҡта дөйөм Рәсәй "Фин-уғыр гәзите"нең кореспондент пункты булдырылды.
Гәзит үҙе 2006 йылдан башлап сығарыла. Уны "Рәсәй Федерацияһының фин-уғыр халыҡтары ассоциацияһы" дөйөм Рәсәй йәмәғәт хәрәкәте башҡарма комитеты менән “Фин-уғыр халыҡтары мәҙәниәтенең Волга буйы үҙәге" коммерция булмаған ассоциацияһы нигеҙләгән. Гәзит рус телендә ай һайын сығарыла һәм уҡыусыларҙы фин-уғыр халҡы йәшәгән төбәктәрҙәге мәғариф, мәҙәниәт, иҡтисад, спорт, фән өлкәһе ҡаҙаныштары һәм проблемалары менән таныштыра.
Гәзит биттәрендә баһалау, һығымта яһау һәм фекер йөрөтөүҙәрҙә киҫкен сығыштарға, самаһыҙлыҡҡа урын юҡ. Шул уҡ ваҡытта ул Рәсәй Федерацияһы субъекттарында һәм сит илдә йәшәгән фин-уғыр этносы һәм этник төркөмдәренең этномәҙәни ихтыяжын ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре буйынса аҡыллы бәхәстәр һәм дискуссиялар, һәр төрлө фекер, яңы идеялар һәм концепциялар өсөн һәр ваҡыт асыҡ.
Гәзиттең даими рубрикалары иҫәбендә — "Информбюро", "Номер персонаһы", "Аналитика", "Мәҙәниәт һәм мәғариф", "Мираҫ", "Әҙәбиәт", "Дин һәм дин тотоусылар", "Нисек йәшәйһең диаспора?". Гәзит Мордовия, Марий Эл, Коми, Удмуртия, Карелия, Татарстан, Башҡортостан, Сыуашстан республикаларында, Ханты-Мансы һәм Ямал-Ненец автономиялы округтарында, Пенза, Түбәнге Новгород, Һамар, Һарытау, Ырымбур, Ульяновск, Владимир өлкәләрендә, Мәскәү һәм Санкт-Петербургта таратыла.


text:
Рөстәм Хәмитов Өфөнән күп балалы әсәгә «Әсәлек даны» миҙалын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Өфөнән күп балалы әсәгә «Әсәлек даны» миҙалын тапшырҙы
Рөстәм Хәмитов Өфөнән күп балалы әсәгә «Әсәлек даны» миҙалын тапшырҙыФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөнән күп балалы әсә Гөлнара Бакироваға иҫәп буйынса 5617-се «Әсәлек даны» миҙалын тапшырҙы. Тантана йола буйынса Республика Йортонда үтһә лә, форматы менән бығаса үткәндәренән ныҡ айырыла ине.
Эш шунда: республика башлығы миҙал тапшырыу тантанаһына Бакировтарҙың тотош ғаиләһен саҡырған, өй йылыһын һаҡлаусы ханымдан тыш, Хөкүмәт Йортона ғаилә башлығы Сергей Викторович һәм алты бала – 18 йәшлек Азалия, 15 йәшлек Анжелика, һигеҙ йәшлек Алина, биш йәшлек Анна, өс йәшлек Андрей һәм ике йәшлек Аделина ла килде.
— Ҙур ҡыҙым ғына килә алманы, быйыл ул мәктәпте тамамланы, документтарын институтҡа тапшырҙы ла, ваҡытын бушҡа үткәрмәҫ өсөн, йәйгелеккә эшкә урынлашырға ҡарар итте. Иртәнсәк уны эшкә урынлашыуға әңгәмәләшеүгә саҡырҙылар, — тип һөйләне Президентҡа Гөлнара Бакирова.
Рөстәм Хәмитов үҙ сиратында күп балалы ғаиләнең нисек йәшәүе, ниндәй ауырлыҡтар менән осрашырға тура килеүе тураһында һорашты.
— Мин 207-се маршрут автобусында водитель булып эшләйем, — тип яуап бирҙе Сергей Бакиров. – Күп балалы атай булыуымды белгәнгә күрә, эштә һәр ваҡыт ярҙам итергә тырышалар.
— Миңә «Изгелек» халыҡты социаль хеҙмәләндереү комплекслы үҙәгендә ғаилә төркөмө ойошторорға тәҡдим иттеләр — беҙ тәғәйен мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына беркетеләсәкбеҙ, — тип әңгәмәгә ҡушылды Гөлнара Бакирова.
Торлаҡ мәсьәләһенә килгәндә, Бакировтар ҡәйнәһе менән бергә ҙур булмаған ике бүлмәле фатирҙа йәшәүҙәре хаҡында әйтте.
Был теманы дауам итеп, Рөстәм Хәмитов бөтөн тейешле докуметтарҙы йыйып, күп балалы ғаиләләргә йорт төҙөү өсөн ер участкаһы бирелеүсе программаға инергә кәңәш итте.
— Ер кәрәк булһа, тимәк, әкренләп йорт төҙөйһөгөҙ инде, бында дәүләт тә ярҙам итер, кәрәкмәһә – һатырһығыҙ, фатирығыҙға өҫтәп, ул саҡта торлаҡ шарттарын яҡшыртыу тураһында ла уйларға була, — тине Президент.
Артабан Рөстәм Хәмитов миҙал һәм бүләктәр тапшырҙы, ә балалар Президент ҡулынан уйынсыҡтар алды.
Гөлнара менән Сергей Бакировтарҙың тормош ҡороуына 19 йыл. Ошо ваҡыт дауамында уларҙың ғаиләһендә һөйөү хакимлыҡ итә.
— Бер серебеҙ ҙә юҡ, — ти күп балалы әсә. – Иң мөһиме – беҙ бер-беребеҙҙе аңлайбыҙ, ярҙам итәбеҙ, хәстәрлек күрәбеҙ. Икебеҙ ҙә күп балалы ғаиләлә үҫтек: иптәшемдең ғаиләһендә – өс, беҙҙекендә дүрт бала булды.
Әсәйҙең балаларына, хәләл ефетенә, йорт эштәренә ваҡыты етәме һуң, тигән һорауға, Гөлнара Бакирова ошолай тип яуап бирҙе:
— Ваҡыт етә. Шулай ҙа, дөрөҫөн әйткәндә, ауыр саҡтар ҙа була. Эшләүенә, арыуына ҡарамаҫтан, Сергей һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙер. Аңлайһығыҙҙыр, балалар үҫтереү – бер өҙлөкһөҙ алып барылған мәшәҡәтле эш ул. Минең ялым да, отпускым да, яңғыҙ булырға ваҡытымда юҡ. Шулай ҙа бер ҙә үкенмәйем: балалар менән бергә булыуҙан да ҙурыраҡ бәхет юҡ ул! Береһе менән һөйләшергә, икенсеһенә әйтеп ебәрергә, өсөнсөһөнә кәңәш бирергә, дүртенсеһен ашатырға, бишенсеһе менән уйнап алырға, алтынсыһы менән серләшергә. Һеҙ ҙә беләһегеҙ инде, элегерәк балаларым: «Кемебеҙҙе нығыраҡ яратаһың?», — тип һорай торғайны. Ә мин һәр ваҡыт уларға, ҡулымда биш бармаҡ, ҡайһыныһын тешләһәң дә ауырта, тип яуап бирҙем. Барыһын да ныҡ итеп яратам! Ләкин һәр береһен үҙенсә. Минең таянысым — оло балаларым, улар үҙ аллы инде хәҙер. Күберәк иғтибар талап иткән кинйәләрем бар. Ә балаларым миңә һәр ваҡыт аңлап ҡараны. Һәр береһен яратырға, ярҙам итергә, иркәләргә ваҡыт табабыҙ, тип әйтергә теләйем.


text:
Башҡорт дәүләт университетында гид-юл күрһәтеүселәр курсына студенттар ҡабул ителә башланы
Студенттарҙың тәрбиә һәм өҫтәмә белем биреү үҙәге Башҡорт дәүләт университетының туристик клубы менән берлектә гид-юл күрһәтеүселәр(эске әүҙем туризм буйынса белгес-инструкторҙар) әҙерләүгә студенттар ҡабул итә башланы.
Юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгендә аңлатыуҙарынса, йәйге осорҙа төбәктең туристик фирмаларына эшкә урынлаштырыу өсөн студенттар һәм туристарҙы профессиональ яҡтан әҙерләү курстар үткәреүҙең төп маҡсаты булып тора. Шулай уҡ теләге булғандарҙы тау, һыу туризмы буйынса категориялы маршруттарға әҙерләйәсәктәр.
Медицина ярҙамын тәьмин итеү («Профсервис» махсуслашҡан үҙәге базаһында); һыу, һыбайлы, йәйәүлеләр туризмы буйынса практик дәрестәр кеүк йүнәлештәр буйынса әҙерлек алып барыласаҡ.
Тулыраҡ мәғлүмәтте 8-962-540-51-84 телефоны йәки irekle@mail.ru электрон почтаһы аша алырға мөмкин.


text:
Рөстәм Хәмитов Италияның Рәсәйҙәге Илсеһе менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Рөстәм Хәмитов Италияның Рәсәйҙәге Илсеһе менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе
Рөстәм Хәмитов Италияның Рәсәйҙәге Илсеһе менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙеФото: Олег Яровиков
Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөн Өфөлә Италия Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Илселеге делегацияһы менән осрашты. Италия яғынан делегацияны Италияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Антонио Дзанарди Ланди етәкләй.
Осрашыуҙа башлыса Башҡортостан менән Италия араһында мөмкин булған хеҙмәттәшлектең төп йүнәлештәре тикшерелде.
— Башҡортостан — Рәсәйҙең йыл һайын асығыраҡ була барған ҙур, иҡтисади йәһәттән үҫешкән төбәктәренең береһе. Беҙ бизнес өсөн административ кәртәләрҙе эҙмә-эҙлекле бөтөрә барабыҙ. Шулай итеп, көн элгәре донъя күргән эшҡыуарлыҡ алып барыуға уңайлы Рәсәй ҡалалары рейтингында Өфө икенсе урын алды. 2011 йылда Башҡортостандың баш ҡалаһы был исемлектә икенсе тиҫтәгә генә эләккәйне, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.
Италияның Рәсәйҙәге Илсеһе Антонио Дзанарди Ланди, әгәр бизнес алып барыуға уңайлы ҡалалар исемлегендә Өфө икенсе урында булһа, Рәсәй-Италия Эш төркөмө ултырышында ҡатнашыусыларҙы йылы ҡабул итеүҙәре буйынса ул беренсе урын алырға тейеш, тип белдерҙе.
— Беҙ бер-бер артлы бизнесҡа ҡамасаулаған административ кәртәләрҙе бөтөрәбеҙ, инфраструктураны үҫтерәбеҙ, ҡалаларҙы таҙараҡ һәм төҙөгөрәк итергә тырышабыҙ. Әммә был эштәрҙең башы ғына, һәм был эштәрҙең бер өлөшөн һеҙҙең менән бергәләп атҡарырға теләр инек, — тип мөрәжәғәт итте Башҡортостан Президенты итальян партнерҙарға.
Республика башлығы фекеренсә, итальян коллегаларҙан күп нәмәгә өйрәнергә мөмкин. Һәм бында юғары технологиялар өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу тураһында ғына һүҙ бармай, рәсәйлеләргә иң элек итальяндарҙың эшҡыуарлыҡ рухына, итальяндарға хас оптимизмға һәм тотороҡлолоҡҡа өйрәнергә кәрәк.
— Иҡтисади көрсөк үҫешеүе ихтималлығы күҙлегенән беҙ әле, һис шикһеҙ, Грецияла барған процестарға хәүефләнеп ҡарайбыҙ. Шулай ҙа беҙҙең эре нефть химияһы, машиналар эшләү, урман сәнәғәте һәм аграр предприятиелар 2009-2010 йылдарҙа килеп тыуған көрсөк хәленән лайыҡлы сыға алды, тип иҫәпләйем. Был тағы бер тапҡыр барыһына ла Башҡортостан иҡтисадының тотороҡло булыуын күрһәтте. Шуға ла беҙ республикабыҙға сит ил, шул иҫәптән итальян инвесторҙарын саҡырабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.
Мәҙәни хеҙмәттәшлек Башҡортостан менән Италияның үҙ-ара килешеп эш итеүе өсөн тағы бер мөмкинлек була ала. Тағы бер мөһим һәм перспективалы йүнәлеш – республикала туризмды үҫтереү.
Әлеге мәлдә төбәктә тау саңғыһы спортын үҫтерергә мөмкин булған 20-гә яҡын урын билдәләнгән.
2012 йылда Башҡортостанда яһалма ҡар ҡулайламаһы менән йыһазландырылған ике тау саңғыһы үҙәге төҙөләсәк. Ошондай тағы 15-20 үҙәк төҙөү зарур. Шуға күрә республикаға төҙөлөш эштәрендә Италия белгестәренең ярҙамы бик урынлы буласаҡ.
— Хеҙмәттәшлек итеү өсөн мөмкинлектәр бик күп. Беҙ берлектәге тығыҙ, конструктив эшмәкәрлеккә әҙер. Был минең һәм коллегаларымдың теләге генә түгел, был — йәмғиәт ихтыяжы. Беҙҙекеләр бик теләп итальян партнерҙар менән мәҙәни, эшлекле бәйләнештәр булдырасаҡ, — тине Башҡортостан Президенты.
Үҙ сиратында, Антонио Дзанарди Ланди Рөстәм Хәмитовты, что «һеҙ тәҡдим иткән хеҙмәттәшлек йүнәлештәре, һис шикһеҙ, Италия яғы менән ҡабул ителәсәк», тип ышандырҙы.
Илсе әйтеүенсә, әлеге мәлдә Италия предприятиелары артабан үҫешеүгә мохтаж, һәм хеҙмәттәшлек сиктәрен киңәйтеү мөмкинлеге – иҡтисади көрсөктән ҡотолоуҙың бик шәп алымы ул.
— Беҙ Башҡортостан етәкселегенең республикала итальян эшҡыуарҙарына ярҙам итеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә ынтылыуын юғары баһалайбыҙ. Шәхсән Башҡортостан Президенты менән күрһәтелгән алсаҡлыҡтың ҡәҙерен бик яҡшы аңлайым һәм үҙ-ара хеҙмәттәшлектәге иң мөһим һәм перспективалы йүнәлештәрҙе асыҡлау эшендә артабан да ҡыйыу һәм тәүәккәл аҙымдар менән барырбыҙ, тип ышанам, — тип билдәләне Италия Республикаһының Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе.


text:
Йәштәр мөхитендә хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иң яҡшы иҫкәртеүгә конкурс
БР Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы үҫмерҙәр-йәштәр мөхитендә хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иҫкәртеү һәм енәйәтселеккә ҡаршы көрәш буйынса эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсына эштәр ҡабул итеүе тураһында иғлан итә.
Министрлыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, конкурстың төп маҡсаты – үҫмерҙәр һәм йәштәр араһында гражданлыҡ һәм ватансылыҡ тойғоһо тәрбиәләү, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау һәм формалаштырыу, балиғ булмағандар араһында хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарҙы иҫкәртеү буйынса йәштәр сәйәсәте органдарының һәм учреждениеларының эшен әүҙемләштереү.
Бынан тыш, был ошо йүнәлештә ыңғай эш тәжрибәһен асыҡлау, дөйөмләштереү һәм таратыу мөмкинлеге лә.
Конкурс өс этапта үткәрелә. Материалдар 1 мартҡа тиклем түбәндәге адрес буйынса ебәрелергә тейеш: 450000, Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10. Телефон: 251-57-19.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡта Ҡала суд һарайы асылды
Фото:
Стәрлетамаҡ буйынса эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Ҡала суд һарайын асыу тантанаһында ҡатнашты.
Стәрлетамаҡ ҡала суды — Рәсәйҙең берҙәм суд системаһына ингән дөйөм юрисдикция суды. Бында граждан һәм енәйәт эштәре, административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы эштәр, тәүге инстанция суды, шулай уҡ аппеляция тәртибендә мировой судьялар тарафынан сығарылған хөкөмдәр һәм ҡарарҙар ҡарала. Суд аппараты 53 дәүләт граждан хеҙмәткәренән тора. Шуларҙың 46-һы – юғары юридик белемле.
Ағымдағы йылдың 22 мартында суд коллективы 4500 квадрат метрлыҡ яңы бинаға күсте. Уның төҙөлөшө 95 миллионға төштө.
Суд эшен бойомға ашырыу өсөн тейешле шарттар булдырылған. Һәр судьяның үҙ кабинеты бар. Суд ултырыштары айырым залдарҙа үтә.
Граждандар өсөн йәмәғәтселекте ҡабул итеү бүлмәләре бар, унда һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған бар мәғлүмәтте табырға мөмкин, шул иҫәптән электрон белешмә ярҙамында.
Судта локаль компьютер селтәре ғәмәлгә индерелгән. Судьялар мәғлүмәт–хоҡуҡ системаһы менән файҙалана ала.
Бинаның подвалында хөкөмгә тарттырылғандар өсөн ун камера ҡаралған. Суд ултырышы залдарына улар айырым баҫҡыстан оҙатыла, был процеста ҡатнашыусылар һәм суд хеҙмәткәрҙәре менән аралашыу мөмкинлегенә юл ҡуймай.
Суд һарайын асыу тантанаһындағы сығышында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Стәрлетамаҡ халҡы өсөн генә түгел, республика һәм илдең бөтә суд системаһы өсөн дә ваҡиғаның мөһим булыуын билдәләне. Мортаза Рәхимов БР Юғары суды рәйесе Михаил Тарасенкоға һәм Суд һарайын төҙөүселәргә айырым рәхмәтен еткерҙе.


text:
БР Төҙөүселәр союзы ағзалары квалификацияһын күтәрә
Ойошмалар — Башҡортостандың Төҙөүселәр союзы ағзалары квалификацияһын күтәрәсәк. БР Төҙөүселәр союзы Советы ошондай ҡарар ҡабул итте. Биш йылға бер тапҡыр квалификация күтәреү менән аккредитация үткән белем биреү ойошмаһы шөғөлләнәсәк.
Бынан тыш, пландан тыш квалификация күтәреү үткәрелеүе лә ихтимал. Хеҙмәтсәндәр белеменең етерлек булмауы асыҡланыуы, вазифаға тәғәйенләнеү йәки икенсе эшкә күсерелеү, шулай уҡ бер йылдан ашыу эшләмәү уны үткәреүгә нигеҙ булып тора.
БР Төҙөүселәр союзынан хәбәр итеүҙәренсә, квалификация күтәреү имтихандар ярҙамында үткәрелә. Аккредитация үткән белем биреү ойошмалары, уларҙың ҡайҙа урынлашыуы, квалификация күтәреү шарттары һәм уны үткәреү тәртибе тураһында тулы мәғлүмәт менән ведомствоның рәсми сайтында танышырға мөмкин.


text:
Йөҙ балаға иҫәпләнгән балалар баҡсаһына төҙөүселәрҙең ҙур тырышлыҡ һалғаны күренә. Бина бөтә талаптарға ярашлы эшләнгән. Заманса аш-һыу блогы, процедура кабинеты, изолятор, психолог, логопед бүлмәләре, музыка һәм физкультура залдары бар. Баҡса яңы ғына булһа ла, унда йылы мөхит тойола. 1960 йылда уҡ һалынған элекке бинанан диуарҙар ғына ҡалған, башҡа бөтә нәмә лә өр-яңы хәҙер.
Йөҙ балаға иҫәпләнгән балалар баҡсаһына төҙөүселәрҙең ҙур тырышлыҡ һалғаны күренә. Бина бөтә талаптарға ярашлы эшләнгән. Заманса аш-һыу блогы, процедура кабинеты, изолятор, психолог, логопед бүлмәләре, музыка һәм физкультура залдары бар. Баҡса яңы ғына булһа ла, унда йылы мөхит тойола. 1960 йылда уҡ һалынған элекке бинанан диуарҙар ғына ҡалған, башҡа бөтә нәмә лә өр-яңы хәҙер.
Уның икенсе яғында сәнғәт академияһы һәм училищеһының студенттары балаларҙың портретын яҙҙы.
“Индеецтар ихатаһы”на ла бәләкәстәр сиратҡа торған. Бында улар мәргәнлектә, сослоҡта көс һынашты.
Байрам гөрләп торҙо. Күптәр майҙанға ғаиләләре менән килгән. Ҙур шар тотоп, тәмле туңдырма ашаған ҡыҙ шунда уҡ иғтибарҙы йәлеп итте.
Тамашасылар тәүҙә “Өфө-Арена” боҙ һарайында башҡа көрәшселәрҙең алышын ҡыҙыҡһынып күҙәтһә лә, “Сыңғыҙхан”ды таптыра башланы. Барыбыҙ ҙа грузин Нугзар Маргелашвилиҙы, итальян Джузепе Лауриҙы, шотланд Ли МакАллистерҙы нокаутҡа ебәргән башҡорт батырын Өфөлә күптән көттөк.
Ниһайәт, комментатор рингка Денис менән Куба итальяны Брунет Замораның сығыуын иғлан итте. Ҡамсат бүректә, еләндә ғорур атлап килгән егетте күргәс, залдағылар, гүйә, урынынан ҡупты. Ҡул сабалар, һыҙғыралар. Бындай тулҡынланыуҙан йөрәк дөп-дөп тибә: донъяны шаулатҡан башҡорт батыры ата-бабалары ерендә, беҙҙең алда тора!
Тәүге раундта бокссылар бер-береһен “ҡапшап” ҡараны. Әлбиттә, был егеттәрҙең тәүге алышы түгел – 2010 йылда улар осрашҡайны. Ярышты ҡарап барған көйәрмәндәр, сит ил, Рәсәй белгестәре, Денисты дәғүәсеһенән күпкә көслөрәк тиһә лә, судьялар иҫәпте тигеҙләй ҙә ҡуя.
— Республикабыҙҙың төп гәзите “Башҡортостан”ды мәктәп йылдарынан уҡып барам. Ул халҡыбыҙға арымай-талмай хеҙмәт иткән баҫма булып ҡалды.
Үҙебеҙ әҙип, ғалим булараҡ, уй-фекерҙәребеҙ, теләктәребеҙ менән уртаҡлаша килдек. Заманға аман төҫ биреү хәстәрлеге менән дә йәшәнек тип әйтер инем.
Заман башҡа — заң башҡа, тимәк, әҙип һәм ғалим кешегә дәүергә ярашып түгел, уның менән ярышып, алданыраҡ барырға тырышыу ҙа бик мөһим.
Бер һөйөнөсөмдө әйтәйем әле. Яңыраҡ, Башҡортостан Фәндәр академияһының архив фондында шөғөлләнгәндә, Салауат Юлаевтың беҙгә билдәһеҙ бер шиғырының күсермәһенә тап булдым. Оло ҡыуаныс был! Шиғырҙы “Башҡортостан” гәзитен уҡыусылар менән таныштырырбыҙ, тим.
Халҡыбыҙға иһә әйтер һүҙем шул: “Башҡортостан” менән йәшәйек!
Башҡортостанға космонавтар йыш килә. Йыһан киңлектәрен иңләгән батырҙар “Красноусол” шифаханаһында һаулығын нығыта, башҡа йомоштар менән дә республикаға юлдары төшә. Шулай ҙа ошо көндәрҙә баш ҡалала үткән “Өфөлә Гагарин көндәре” фестиваленә килгән “йыһан десанты”на тиңе булмағандыр: ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙың осоусы-космонавы, авиация генерал-полковнигы, Рәсәй Космонавтика федерацияһы президенты Владимир Коваленок,
Күрше Сәлих тә минең янға килеп ултырҙы. Икебеҙ ҙә пенсионер. Минең ғүмер балаларға мәктәптә аң-белем биреп үтте. Район үҙәгенән ҡунаҡҡа ҡайтҡан күрше малайы шуны гел иҫкә төшөрөп тора.
— Ағай, һин мине дөрөҫ уҡытмағанһың! — ти.
— Ниңә, совет программаһы менән уҡыттыҡ инде.
Ниндәй хат икән? Адресы ла юҡ. Ул ҡыҙыҡһынып конвертты асты. Унда ҡасандыр әсәһенә үҙе яҙған хат ята ине. “Һаумы, ҡәҙерле әсәйем! Һине һағынып, сәләмдәр ебәреүсе Гөлсинә ҡыҙың тип белерһең. Әсәй, тиҙерәк ҡайт инде, һине бик-бик һағындыҡ. Мин “бишле”гә генә уҡыйым, ҡайтһаң, көндәлегемде күрһәтер инем. Уҡытыусы апай, маладис, ти. Әсәй, беләһеңме, һине гел төшөмдә күрәм. Бер көндө, имеш, ҡайтҡанһың да өсәүләп ҡалаға барҙыҡ, ҡустым менән икебеҙгә матур күлдәк алып бирҙең. Эргәлә һин булғас, эй рәхәт, шаярабыҙ, көләбеҙ. Оҙаҡламай беҙҙе үҙеңдең яныңа алып киттең, каруселгә барҙыҡ.
Төхфәтулла Кәлимулла улы Кәлимуллин 1894 йылдың 14 февралендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Миәкә районы) Йәнәби-Урсай ауылында тыуған. Башта ауыл мәҙрәсәһендә һабаҡ ала, аҙаҡ өс йыл Стәрлебаш мәҙрәсәһендә уҡый. Ҡаҙаҡ далаларында балалар уҡыта. 1917 йылда армияға алына, сәйәси курста уҡый. Ҡыпсаҡ-Етеырыу район хәрби комиссариатының агитация-пропаганда бүлеге начальнигы була. Мәскәүҙәге Свердлов исемендәге университетта бер йыл уҡып ҡайтҡас, партияның өлкә комитеты тарафынан Үҫәргән кантонына партия эштәрен ойоштороу өсөн ебәрелә. 1921 йылда Башпрофсоветтың мәҙәниәт бүлеге мөдире итеп һайлана. 1922 йылда Арғаяш кантонының енәйәттәрҙе эҙләү начальнигы итеп билдәләнә, сельпромсовет рәйесе булып эшләй. 1924 йылдың аҙаҡтарында партияның өлкә комитеты уны “Башҡортостан” гәзите секретары итеп күсерә, 1926 йылда гәзиттең яуаплы мөхәррире итеп үрләтелә һәм 1937 йылға тиклем шул эшендә була.
Һыуын ҡоя мәшһүр Һаҡмарға.
Шифа һыуҙан ауыҙ итер өсөн
Һағынып ҡайтам тыуған яҡтарға.
Һыу буйына төшһәм, ҡаршы ала
Башын эйеп ғорур тирәктәр.
— Был байрамды мин икенсе төрлө балалар көнө тип йөрөтәм, сөнки уны тулыһынса сабыйҙарға бағышлайһың, улар менән уйнайһың. Бөгөн тырыш, аҡыллы балаларҙың күп булыуы ҡыуаныслы. Был көндө беҙ, өлкәндәр, башҡа ваҡытҡа ҡарағанда ла тормошоғоҙҙо аҙ булһа ла яҡшыртыу, мәктәптәрегеҙҙе заманлаштырыу, өр-яңы һәм сифатлы ҡорамалдар менән йыһазландырыу хаҡында нығыраҡ уйлайбыҙ. Белем усаҡтарын күркәмләндереү өсөн мөмкинлектәр табырға тырышабыҙ.


text:
- Подробности
- Просмотров: 471
ҠАЙЫН (Betula), ҡайын һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 70 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙа таралған. Башҡортостанда 5 төрө үҫә. Яҡтылыҡ ярата, йомортҡа йәки кире йомортҡа формаһындағы сатырлы, 40—150 йәшкә еткән япраҡ ҡойоусы ағас, һирәгерәк ҡыуаҡ. Олоно аҡ төҫтә (кәрлә Ҡ. ҡыҙғылт көрән төҫтә), тармаҡлы, бейеклеге 0,2—20 м. Япрағы сиратлы, һаплы, ябай; ромб, йомортҡа, һирәгерәк йомро формалы, бысҡылы йәки тешле ситле. Сәскәһе күркһеҙ, бер енесле, оҙон һырғаларҙа. Һеркә (ата) һырғалар йәй башынан ботаҡ остарында үҫешеп ҡышлай, яҙ көнө сәскә ата һәм һары төҫтәге “һеркә осора”. Йәшел төҫтәге ҡыҫҡа емешлек (инә) һырғалары ҡыҫҡа үренделәрҙәге бөрөләрҙән барлыҡҡа килә. Апр.–июндә япраҡ ярған ваҡытта сәскә ата. Емеше — ярылы ҡырпыуы булған ваҡ, ялпаҡланған сәтләүек, йәй аҙағында, көҙөн өлгөрә. Һалбыр Ҡ. ҡайын һәм һыу айырғыстарҙың ҡатнаш урмандарында; аҡ Ҡ. — һаҙланған уйһыулыҡтарҙа; БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән һәм Салауат р‑нында ғына осраған реликт кәрлә Ҡ. гипна һәм сфагнум һаҙлыҡтарында, һирәк ҡарағас урмандарында һәм тау тундраһында үҫә; тәпәш Ҡ. һирәкләп ҡыуаҡлыҡ‑сфагнум һаҙлыҡтарында һәм тау тундраһында осрай; кәкре Ҡ. тауҙарҙың ярым яланғас бүлкәтендә кәкре ағастарҙан торған урмандар барлыҡҡа килтерә. Ҡ. ағасы мебель сәнәғәтендә, яғыулыҡ итеп һәм активлаштырылған күмер алыу өсөн, йәш ботаҡтары миндек һәм һепертке әҙерләү өсөн ҡулланыла. Япраҡтары, бөрөләре, дегете медицинала файҙаланыла, ҡайын һутын поливитаминлы эсемлек итеп ҡулланалар.
С.С.Хәйретдинов
Тәрж. Г.А.Миһранова


text:
Өфөлә 16 сүплек табылған
Өфө биләмәһендә рөхсәтһеҙ ҡалҡып сыҡҡан 16 сүплек табылған. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.
Сүп-сар өйөмдәре баш ҡаланың бөтә райондарында ла табылған. Мәҫәлән, Ленин районында улар икәү, Орджоникидзе һәм Киров районында — өсөшәр сүплек. Уларҙың күбеһе, Павел Качкаев әйтеүенсә, ҡурҡыныс фильмдарға декорацияларҙы хәтерләтә. Октябрь районындағы сүплектәрҙең береһе ҡала халҡы тиҙҙән һыу инә башлаясаҡ һыу ятҡылығы янында урынлашҡан.
Ҡала башлығы фекеренсә, Өфөлә 14 майҙа үтәсәк өмә сүплектәрҙе бөтөрөргә ярҙам итергә тейеш.


text:
Йәш ғалимдар өсөн авиация университетында ғәмәли семинар-тренинг ойошторола
Башҡортостандың йәш ғалимдары өсөн бөгөн Өфө дәүләт авиация техник университетында «Команда ойоштороу һәм идеянан алып тормошҡа ашырыуға тиклем инновацион проекттар менән идара итеү» практик семинар-тренингыһы үткәреләсәк.
«Башинформ» агентлығына вуз-ара технологиялар трансферы үҙәге етәксеһе Камил Хисмәтуллиндың хәбәр итеүенсә, семинар-тренингыны венчур проекттары өлкәһендә эшләгән Рәсәйҙәге иң эре шәхси фондтың — «Һаҡлауға йыйылған аҡса һәм инвестициялар» идара компанияһының директорҙар советы рәйесе Олег Гринько үткәрәсәк.
— Өс сәғәтлек семинар Өфө дәүләт авиация техник университеты менән үткәрелеүсе ҡышҡы аспиранттар мәктәбе сиктәрендә үтәсәк. Уның төп маҡсаты — өлкән курстарҙа уҡыған студенттарға, магистраттарға, аспиранттарға, йәш ғалимдарға яңы белем биреү. Уларға ике — өс команданың инновацион проекттар менән нисек эшләүен күрһәтеү. «Сберинвест»тың тағы бер маҡсаты – әле тормошҡа ашырылған һәм улар тарафынан финансланған проекттарға йәлеп итерлек кешеләрҙе табыу, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Камил Хисмәтуллин.
Практик семинар-тренинг авиация университетының беренсе корпусындағы ҙур залда үткәрелә.
Башлана: 14 сәғәттә.


text:
Республикала инвалидтарҙың һайлау хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә ҙур иғтибар бүленә
4 мартта үтәсәк һайлауҙарға әҙерлек барышында Башҡортостанда физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең һайлау хоҡуҡтарын тәьмин итеүгә ҙур иғтибар бүленә.
«Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР Үҙәк һайлау комиссияһы секретары Марина Долматова хәбәр итеүенсә, статистика буйынса республикала һәр унынсы һайлаусы – инвалид, шуға күрә алдағы һайлауҙарҙа күҙ буйынса инвалидтар өсөн алты махсус участка эшләйәсәк: Өфөнөң Киров районында, Стәрлетамаҡта һәм Белоретта – берәр участка, Бәләбәйҙә — өсәү.


text:
Мәләүез районында иген сәсеү тамамланды
Мәләүез районы эшсәндәре бөгөн, 5 майҙа, яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар сәсеүҙе тамамланы, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. Иген баҫыуҙарына бында 32500 гектар бүленгән. Был- Башҡортостанда төп культураны сәсеүҙе тамамлаған икенсе район.
Беренсе булып планды Ҡырмыҫҡалы хеҙмәтсәндәре үтәне. 3 майға улар иген культуралары сәсеүҙе осланы. Иген баҫыуҙары был районда 24300 гектарҙы биләй.
Параллель рәүештә ҡайһы бер райондар техник культуралар сәсеүҙе лә тамамлай. Әгәр элегерәк ауыл эшсәндәре шәкәр сөгөлдөрө менән көнбағышҡа иген сәсеүҙән һуң ғына тотонһа, был миҙгелдә бөтә культуралар ҙа бер үк ваҡытта сәселә. Көнбағыш сәсеүҙе Әбйәлил һәм Миәкә райондары атҡарып сыҡҡан. Был райондарҙа ошо техник культураға 1200 га һәм 6000 га ер бирелгән.
Республика буйынса яҙғы сәсеү дөйөм алғанда 1 млн 28 мең гектарҙа (54 процент) үткән, шуларҙан иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары – 810 мең га майҙанда (67 процент), шәкәр сөгөлдөрө – 24933 гектарҙа (44 процент) һәм көнбағыш 82354 га майҙанда (63 процент) сәселгән.
Ямғырҙар арҡаһында сәсеү темптары һиҙелерлек кәмене. Һуңғы тәүлектә яҙғы сәсеү буйынса күрһәткестәр алдағы көн кимәлендә ҡалды, ә дөйөм үҫеш ни бары 3 процентты тәшкил итте.


text:
Фото:
Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығы итеп контракт буйынса Раэль Рәхмәтуллин тәғәйенләнде
Фото:
Стәрлетамаҡ районы муниципаль районы Советының 2012 йылдың 20 авгусындағы ҡарарына ярашлы, Стәрлетамаҡ районы муниципаль районы хакимиәте башлығы вазифаһына контракт буйынса Раэль Рәхмәтуллин тәғәйенләнде.
Раэль Әҙһәм улы Рәхмәтуллин 1967 йылда Стәрлетамаҡ районының Бүреҡаҙған ауылында тыуған. Башҡорт ауыл хужалығы институтын, Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1982 йылда Стәрлетамаҡ районының «Осҡон» колхозында башлай.
1992-1993 йылдарҙа – Стәрлетамаҡ районының «Мир» совхозы баш бухгалтеры урынбаҫары.
1993-1998 йылдарҙа – Стәрлетамаҡ районы буйынса һалым инспекцияһының баш һалым инспекторы.
1998-1999 йылдарҙа — «Право» акционерҙар йәмғиәте директорының иҡтисад буйынса урынбаҫары, «Дисконт» күсемһеҙ милек агентлығы директоры урынбаҫары.
1999-2005 йылдарҙа – Стәрлетамаҡ районының Милек менән идара итеү комитеты рәйесе.
2006-2010 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының Стәрлетамаҡ районы буйынса Милек менән идара итеү комитеты рәйесе.
2011 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем – Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығының ер һәм мөлкәт сәйәсәте буйынса урынбаҫары.


text:
Башҡортостанда ноябрь байрамдарына пенсиялар ваҡытынан алда түләнәсәк
ӨФӨ, 2014 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалия Вәлиева/.
2014 йылдың ноябрендә Халыҡтар берҙәмлеге көнө алдынан республиканың почта элемтәһе ойошмалары пенсия һәм башҡа социаль түләүҙәрҙе үҙгәргән графикка ярашлы таратасаҡ, тип хәбәр иттеләр РФ Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе матбуғат хеҙмәтенән.
Өфө, Ағиҙел, Күмертау, Мәләүез, Нефтекама, Октябрьский, Салауат ҡалаларында, шулай уҡ Ейәнсура, Күгәрсен, Кушнаренка, Көйөргәҙе, Мәләүез һәм Өфө райондарында пенсия һәм башҡа түләүҙәрҙе 3 һәм 4 өсөн 3 ноябрҙә таратасаҡтар. Ҡалған райондарҙа һәм ҡалаларҙа 1 ноябрҙә — 3 ноябрь өсөн, 3 ноябрҙә — 4 ноябрь өсөн.
5 ноябрҙән алып пенсиялар һәм башҡа түләүҙәр ғәҙәттәге графикҡа ярашлы таратыласаҡ.
12 ноябрҙә — Һаҡлыҡ банкына һәм «Уралсиб»ҡа, 13 ноябрҙә ҡалған банктарға саралар күсереләсәк. Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһе 2014 йылдың октябренә пенсияларҙы һәм башҡа түләүҙәрҙе билдәләнгән ваҡытта һәм тулы күләмдә таратҡан.


text:
Венера Рәхмәтуллина һәм Рушан Биктимеров «ҠураЙыр» концертын тәҡдим итә
«ҠураЙыр» концерт программаһы состоится 10 апрелдә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының ҙур залында үтәсәк. Уны Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рушан Биктимеров (ҡурай) һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты Венера Рәхмәтуллина (вокал) әҙерләгән.
Программала шулай уҡ Рөстәм Ҡудашев, Илшат, Хәлит һәм Айнур Фәтиховтар, Радик Вәлмөхәмәтов, Жульен Селестин, Илгиз Харисов, Артур Ғүмәров, Ильяс Юлыев, Вадим Логинов, Рафаэль Йәғәфәров, Башҡорт дәүләт филармонияһының эстрада-джаз оркестры һәм «Түңгәүер» бейеү ансамбле сығыштары ҡаралған.


text:
Башҡортостандың дауалау учреждениелары ОРВИ һәм киҙеүҙең эпидемик күтәрелешенә әҙер — Һаулыҡ һаҡлау министрлығы
ӨФӨ, 2015 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.
Башҡортостандың дауалау учреждениелары ОРВИ һәм киҙеү ауырыуҙарының эпидемик күтәрелешенә әҙер, тип хәбәр иттеләр республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан.
Ведомствоның матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, бөгөнгө көндә республикала 808 үпкәне яһалма елләтеү аппараты һәм 770 пульсоксиметр бар. Сирҙең эпидемик күтәрелеше осоронда ауырыуҙарҙы ҡабул итеү өсөн бөтәһе 5076 койка ҡуйыу планлаштырыла. Госпиталь базаһы тулы күләмдә медицина персоналы менән тәьмин ителгән. Вирусҡа ҡаршы препараттар, медицина хеҙмәткәрҙәре өсөн битлектәр, дезинфекция саралары запасы булдырылған.
Киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм киҙеүҙең таралыу хәүефе ҙур булғанлыҡтан, медицина учреждениеларында сикләү саралары индерелгән.
«Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, үткән аҙнала төбәктә ОРВИ менән сирләүҙең 23 меңдән ашыу осрағы теркәлгән. Халыҡтың киҙеү һәм ОРВИ менән сирләү кимәле эпидемик сиктән 3,2 процентҡа юғары.
Халыҡты иммунизациялау ОРВИ һәм киҙеүҙе профилактикалауҙа төп сара булып тора. Милли календарь сиктәрендә Башҡортостанда бер миллион, финанслауҙың башҡа сығанаҡтары иҫәбенә 136 меңдән ашыу кешегә прививка яһалған.


text:
Мю́нхен (нем. München [ˈmʏnçən], бав. Minga, лат. Monacum, Monachium) — Германияла, Изар ярында ҡала. Бавария федераль ерҙә. Munichen — «Монахтарҙа» тип тәржемә ителә.
Халыҡ — 1 450 381 кеше (2015)[1]. Берлин, Гамбург ҡалаларҙан һуң илден иң күп халыҡ йәшәғән ҡала.
Мюнхенда Октоберфест фестивале үткәрелә. Ҡалала Рәсәй консуллығы бар. Университет-Мюнхендың Людвиг-Максимилиан университеты.
Мюнхендә Германияла иң ҡыйбат мөлкәт.
Административ ҡоролош .Мюнхен.
25 округ (нем. Bezirk).
Ҡалала Германияның икенсе иң эре аэропорты урынлашҡан (Фракфурт аэропортынан һуң). Франц Йозеф Штраус исемен йөрөтә. Тәүлек әйләнеһенә эшләғән транзит терминалы бар.
Мюнхенда 3 транспорт ҡулса:
- (нем. Altstadtring),
- среурта ҡулса (нем. Mittlerer Ring),
- автобан ҡулса (нем. Autobahnring) (на юге и юго-западе отсутствует).


text:
Йома намаҙы
Йома намаҙы (ғәр.صلاة الجمعة — саләт әл-жумғә) — йома көн төштән һуң уҡыла торған йәмәғәт намаҙы. Өйлә намаҙы ваҡытында уҡыла.
Йома көнө мосолмандар өсөн изге бер көндөр. Шуның өсөн момолмандарға был көндө байрам шатлығы менән каршыларға, йыуынып, арыуланып һәм яҡшы кейемдәр кейеп, мәсеткә барырға кәрәк.
Пәйғәмбәрҙәребеҙ (Ғәләйһис саләтү үәссәләм) түбәндәгесә бойорған: «Кем дә кем яҡшы итеп тәһәрәт алғандан һуң, йома намаҙына барып, шым ғына хөтбә тыңлаһа, бер йоманан икенсе йомаға тиклем ваҡыт эсендә ҡылынған гонаһтары артығы менән ғәфү ителер»
«Эй иман килтереп ышаныусылар, әгәр йома көн йома намаҙына аҙан әйтелһә, эштәрегеҙҙе һәм сауҙаларығыҙҙы ҡуйып намаҙ уҡырға, вәғәз тыңларға ашығығыҙ. Был эш һеҙҙең өсөн хәйерлелер. Әгәр был эштең файҙаһын белһәгеҙ икән!»- тиелә Изге Ҡөрьән китабында (62:9).
Мөхәммәт Пәйғәмбәр хәҙисендә был көн тураһында былай тип әйткән: «Йома — көндәрҙең хужаһы [башлығы]! Был көн Ураҙа байрам һәм Ҡорбан байрамынан да хәйерлерәктер», һәм шулай уҡ былай тип тә әйткән: «Кем йома намаҙын өс тапҡыр рәттән ҡалдыра — уның йөрәге Раббыһы тарафынан ябыласаҡ».
Йома намаҙы ир-аттар өсөн генә мәжбүри. Ҡатын-ҡыҙҙар, балалар, мосафирҙар, ҡолдар һәм физик яҡтан хәлһеҙҙәргә йома намаҙы мәжбүри түгел. Әгәр ҙә килһәләр, был намаҙ улар өсөн өйлә намаҙы буларак һанала.
Биш ваҡыт намаҙ шарттарынан башҡа, йома намаҙының өҫтәмә ике шарты ла бар:
- Вәжиб, йәғни мосолмандарға фарыз булыуы.
- Сиххәт, йәғни йома намаҙының дөрөҫ булыу шарттары. '
Йөкмәткеһе
ЙОМА НАМАҘЫНЫҢ ВӘЖИБЕ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Ир-ат булыу (йәғни ҡатын-ҡыҙ йәки хөнәсә булмау).
- Азат булыу (төрмәлә һәм тотҡон булмау). .
- Ерле кеше булыу (сәфәрҙә булмау).
- Сәләмәт булыу (намаҙға бара алмаҫлыҡ дәрәжәлә сирләмәү).
- Күҙҙәре сәләмәт булыу (һуҡыр булмау).
- Аяҡтары сәләмәт булыу.
- Намаҙға бармаҫлыҡ сәбәптәр булмау (дошмандан ҡурҡыу, бик ҡаты ямғыр яуып, аяҡ аҫты бысраҡ булған кеүек нәмәләр йома намаҙына бармаҫҡа сәбәп була ала).
ЙОМА НАМАҘЫНЫҢ СИХХӘТ (ДӨРӨҪ) БУЛЫУЫ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Йома намаҙы уҡыласаҡ ерҙең ҡала булыуы (рөхсәт бирелһә, ауылдарҙа ла уҡыла).
- Падишаһ йәки мөфтөй тарафынан рөхсәтле кешенең имам булыуы.
- Өйлә намаҙының ваҡытында уҡылыуы.
- Йәмәғәт алдында хөтбә уҡылыуы.
- Имамдан башҡа кәмендә өс кеше булыуы.
- Йома намаҙы уҡылған урындың һәр кемгә билдәле һәм асыҡ булыуы.
ЙОМА НАМАҘЫН НИӘТЛӘҮ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йома намаҙы, беренсе дүрт рәкәғәт сөннәт, ике рәкәғәт фарыз һәм тағы һуңғы дүрт рәкәғәт сөннәт булып, барлығы ун рәкәғәт. Йома намаҙы йома көнө өйлә вакытында кылына һәм шул көндөң өйлә намаҙына һынала. Йома намаҙының фарызы йәмәғәт менән кылына, яңғыҙ ғына кылынмай.
Иң беренсе уҡылған дүрт рәҡәғәткә: «Йома намаҙының әүәлге сөннәтенә», — тип ниәт ителә.
Шунан һуң имам менән бергә уҡылған ике рәҡәғәт йома намаҙының фарызы була.
Бынан һуң үтәлгән дүрт рәҡәғәт йома намаҙының аҙаҡҡы сөннәте була.
Йома намаҙын ҡылыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Йома көнө өйлә вакытында аҙан уҡылғандан һуң, иң элек дүрт рәкәғәт сөннәт ҡылына.
Ниәт түбәндәгесә әйтелә: «Ниәт иттем Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн бөгөнгө йома намаҙының дүрт рәкәғәт беренсе сөннәтен кылырға, йөҙөмдө ҡараттым ҡибла тарафына, Халисан лилләһи Тәғәлә».
Йома намаҙының беренсе сөннәтен ҡылыу өйлә намаҙының дүрт рәкәғәт сөннәтен ҡылыу кеүек.
Сөннәт ҡылынғандан һуң мәсеттең эсендә тағын бер аҙан уҡыла һәм имам, мөнбәргә сығып, хөтбә укый. Хөтбә бөткәс, икамат килтерелә һәм йоманың ике рәкәғәт фарыҙы йәмәғәт менән ҡылына.
Имам артынан йәмәғәт түбәндәгесә ниәт әйтә: «Ниәт иттем Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн йома намаҙының ике рәкәғәт фарыҙын үтәргә, йөҙөмдө ҡараттым ҡибла тарафына һәм эйәрҙем ошо имамға, Халисан лилләһи Тәғәлә».
Фарыздан һуң йома намаҙының дүрт рәкәғәт һуңғы сөннәте ҡылына. Ул йома намаҙының беренсе сәннәте кеүек ҡылына.
«Ниәт ҡылдым Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн йома намаҙының һуңғы дүрт рәкәғәт сөннәтен үтәргә, йөҙөмдө ҡараттым ҡибла тарафына, Халисан лилләһи Тәғәлә» тип әйтелә.
Шуның менән йома намаҙы тамам була.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- И77 Ислам нигеҙҙәре. /Төҙөүсе, инеш һүҙ авторы Ф. Р. Хоҙайғолов. — Өфө : Китап, 2016. — 144 бит. ISBN 978-5-295-06400-5
Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Йома намаҙы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.


text:
Бәләкәй бизнес өсөн кадрҙар проблемаһын тикшерәсәктәр
20 майҙа Өфөлә «Бәләкәй бизнес өсөн кадрҙар» IV йыллыҡ ғилми-ғәмәли конференция үткәрелә. Сара «Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы ҡала округында 2010 йылға бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты яҡлау программаһы»на ярашлы үткәрелә. Конференцияла теләүселәрҙең барыһы ла ҡатнаша ала.
Конференцияны Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте ярҙамында Өфөнөң Эшҡыуарҙар союзы һәм «Альянс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ойоштора.
Конференцияның маҡсаты — персонал һайлап алыу һәм уны һаҡлау процесында килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү тәжрибәһе менән уртаҡлашыу.
Түбәндәге темаларҙы тикшереү планлаштырыла: «Компанияла хеҙмәт эшмәкәрлеген нигеҙләүҙе үҫтереү», «Корпоратив мәҙәнилекте үҫтереү һәм команда ойоштороу», «Эске корпоратив конфликттарҙы иҫкәртеү һәм хәл итеү. Стресс-менеджмент», «Кадрҙар бүлеген хоҡуҡи яҡлау, процедуралар, положениелар әҙерләүҙә ярҙам», «Персонал һайлап алыу ысулдары һәм яңы урында яраҡлашыу».
Конференция сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдәр ҙә үткәреләсәк: «Персонал иҫәбен оптималләштереү һәм уларға сығымдарҙы кәметеү», «Бәләкәй бизнес өсөн һөҙөмтәле персонал: һайлап алыу, әҙерләү мәсьәләләре һәм корпоратив конфликттарҙы хәл итеү», «Эш менән тәьмин итеү проблемаһын хәл итеү механизмы булараҡ бәләкәй эшҡыуарлыҡ».
Аҙаҡтан ғилми мәҡәләләр йыйынтығы баҫып сығарыласаҡ.
Сара Интернациональ урамы, 29 адресы буйынса Беренсе республика тренинг үҙәгендә үтәсәк.


text:
Урал аръяғындағы Күлйорттау ятҡылығын тергеҙеү планлаштырыла
БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы Башҡортостандың Урал аръяғында тормошҡа ашырыласаҡ пилот эко-проектын әҙерләне. Ул республиканың Баймаҡ районында урынлашҡан Күлйорттау ятҡылығының техноген сәбәптәр арҡаһында бысранған һәм элекке матурлығын юғалтҡан тәбиғи ландшафттарын тергеҙеүгә йүнәлтелгән.
— Яҡын арала был проектты «2011-2015 йылдарға Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһына» индереү планлаштырыла. Ошоноң арҡаһында Күлйорттау ятҡылығының ландшафттарын тергеҙеүгә китәсәк сығымдарҙы күҙаллау, бөтә Урал аръяғындағы техноген сәбәптәр арҡаһында боҙолған һәм бысранған тәбиғәт ландшафттарын тергеҙеү буйынса артабанғы стратегияны һәм тактиканы билдәләү мөмкин буласаҡ, — тип хәбәр итте төбәктең БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы матбуғат секретары Нина Никандрова.


text:
Тултырылған ташҡабаҡ
Кәрәк: 2 йәш ташҡабаҡ, 300 грамм үткәрелгән ит, 1 стакан дөгө ярмаһы, 1 баш һуған, 2 помидор (2 ҡалаҡ томат иҙмәһе лә ярай), 2 ҡалаҡ ҡаймаҡ, 1-2 ҡалаҡ он, 1 стакан һыу, тоҙ, борос, көнбағыш майы.
Әҙерләү:
Һуғанды ваҡлап турайбыҙ ҙа көнбағыш майында ҡыҙҙырабыҙ. Шунда уҡ үткәрелгән ит ҡушып ҡыҙҙырабыҙ. Бүрттерелгән дөгө ярмаһы өҫтәйбеҙ, тәменсә тоҙ, борос ҡушып болғатабыҙ.
Эслек әҙерләнгәнсе ташҡабаҡты 5-6 сантиметр ҡалынлығында ҡырҡабыҙ. Төбөндә 1 сантиметр самаһы ҡалдырып, эсендәге йомшағын алабыҙ. Ян-яҡлап тоҙ менән ышҡып сығабыҙ.
Ташҡабаҡтан килеп сыҡҡан “һауыт”тарға эслек тултырабыҙ.
Помидорҙы турап, майлы табала бер аҙ ҡыҙҙырабыҙ, ҡаймаҡ өҫтәйбеҙ. Һыу менән ондо болғатып, шулай уҡ табаға ҡоябыҙ, тоҙлайбыҙ. Соус ҡайнап сыҡҡас, уттан алабыҙ.
Тултырылған ташҡабаҡтарҙы майлы табаға урынлаштырып, өҫтөнә соус ҡоябыҙ. Мейескә 180–200 градус эҫелеккә ҡуябыҙ. 30–40 минуттан файҙалы һәм тәмле ризыҡ әҙер.
Гөлшат ИШБУЛАТОВА әҙерләне.
М. ЃАРИФУЛЛИН фотолары.
Теги:


text:
«Юлдаш» радиоһы еңеүселәрҙе ҡотланы
«Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналы Халыҡ-ара ололар кѳнѳнә арнап, «Онотолмаҫ тәүге осрашыу» исемле бәйге иғлан иткәйне. Конкурс шарттарына ярашлы, ярты быуат бергә йәшәгән парҙар үҙҙәренең тәүге осрашыуы тураһында хәтирәләре менән бүлешеп, фотоларын ебәрергә тейеш ине. Иң ҡыҙыҡлы тарих радио тыңлаусылар ҡуйған лайктар аша билдәләнде.
Үҙ ауылдаштарын конкурста ҡатнаштырыу идеяһын Лариса Иҫәнбаева күтәреп сыға. Ул «Юлдаш» радиоһы тѳркѳмѳндәге иғланды күреп ҡалыу менән ауылдаштары, быйыл бергә йәшәүҙәренең 60 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк, татыу ғүмер итеүҙәре, ѳлгѳлѳ ғаилә тормошо менән бар район халҡына үрнәк булып торған Сиражетдиновтарҙың фотоһын ошо конкурсҡа ебәрергә тип тәҡдим итә. Мәҙәниәт, музей хеҙмәткәрҙәре оҙаҡ уйлап тормай, тиҙ арала мәҡәлә яҙып ебәрә һәм барлыҡ ауылдаштарын, туғандарын-таныштарын был ғаилә ѳсѳн Интернет селтәре аша тауыш бирергә саҡыра.
Еңеүселәр 3 октябрҙә «Иртәнсәккәй тороп» тапшырыуында иғлан ителде. Был ҡыҙыҡлы конкурста бѳтәһе 3100 тауыш йыйып, Зифа апай менән Солтан ағай Сиражетдиновтар ғаиләһе еңеүсе тип табылды. Республиканың конкурста ҡатнашҡан 37 ғаиләһе араһынан яҡташтарыбыҙҙың иң күп тауыш йыйыуы бар Сермән халҡына ҡыуаныслы ваҡиға булды. «Онотолмаҫ тәүге осрашыу» акцияһы еңеүселәрен тәбрикләү өсөн «Юлдаш» радиоһы һәм БСТ каналының ижади тѳркѳмѳ Сермән ауылына килде. Ҡунаҡтарҙы «Хәтирә» фольклор ансамбле, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре йола буйынса йыр-бейеү менән ҡаршы алды, фойела тѳрлѳ ҡул эштәренән күргәҙмә ҡуйҙы.
Юбилярҙарҙы сәхнә түренә саҡырып, тантаналы рәүештә тәбрик иттеләр. Улар «Юлдаш» радиоһының стена сәғәте һәм «Танып» шифаханаһына юллама менән бүләкләнде.
Бергә йәшәүҙәренең 60 йыллығын билдәләргә йыйынған юбилярҙар - Зифа һәм Солтан Сиражетдиновтарҙы муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев та ҡотланы һәм Республика Башлығы Рѳстәм Зәки улы Хәмитов, муниципаль район хакимиәте исеменән бүләктәр тапшырҙы. «Юлдаш»тар матур байрам сараһына килгәндәрҙе йыр-моң, уйын-кѳлкѳлѳ тамаша менән ҡыуандырҙы.


text:
Өфөләге вакансиялар йәрминкәһендә йәш белгестәр эш биреүселәр менән туранан-тура аралаша алдыФото: Олег Яровиков
Өфөләге вакансиялар йәрминкәһендә йәш белгестәр эш биреүселәр менән туранан-тура аралаша алды
Өфөләге вакансиялар йәрминкәһендә йәш белгестәр эш биреүселәр менән туранан-тура аралаша алдыФото: Олег Яровиков
Эш эҙләү – бөтәһе өсөн дә көнүҙәк проблема, айырыуса был мәсьәләне яңы ғына оло тормошҡа аяҡ баҫҡан йәштәргә хәл итеүе ҡыйын. Эш табыу маҡсатында «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үткән XXIII «Йәштәргә — эш!» республика йәштәр акцияһына вуз тамамлаусылар ҙа, студенттар ҙа килде. Аныҡлап әйткәндә, 2000-гә яҡын дәғүәсе булды. Республиканың 60-тан ашыу эш биреүсеһе реклама агентынан һәм күсемһеҙ милек белгесенән алып медик һәм тегенсегә тиклем һәр төрлө вакансиялар тәҡдим итте.
Студенттар ғәҙәттәгесә үҙҙәренә уңайлы график буйынса эш эҙләй.
— Бер үк ваҡытта уҡып та, эшләп тә йөрөүе ҡыйын, — ти буласаҡ менеджер Лилиә Солтанова. – Нисек кенә файҙаһыҙ булһа ла, ҡайһы бер лекцияларҙы ҡалдырырға ярамай, әммә бармайынса ҡала алмаған лекциялар ҙа була. Эш эҙләгәндә үҙемә ҡуша эшләргә тура киләсәк коллективҡа һәм, әлбиттә, хеҙмәт хаҡының ҙурлығына иғтибар итәм.
Эш биреүселәр, үҙ сиратында, эш эҙләүселәрҙән яҡшы белем һәм эшләргә теләктәре булыуын талап итә. Шул уҡ ваҡытта улар ҡыҙҙарҙың әүҙемерәк булыуын билдәләй, әммә акцияла ҡатнашҡан предприятиеларҙың күбеһенә тап ир-егеттәр талап ителә.
Республика йәштәрҙең мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге белгестәре әйтеүенсә, яҡшы эш эҙләү – үҙе бер стратегия. Был мәсьәләлә бер нисә нюансты күҙ уңында тоторға кәрәк: беренсеһе — телефон аша матур һөйләшә белеү, икенсеһе — әңгәмәләшеүҙә үҙеңде тота белеү һәм өсөнсөһө — резюмены дөрөҫ төҙөү. Кадр хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, йәштәр эшкә урынлашҡанда ике тупаҫ хата ебәрә: эш биреүсегә үҙен дөрөҫ күрһәтә белмәй һәм тәжрибәһе булмай тороп, юғары эш хаҡына иҫәп тота.
— Ҡайһы ваҡыт бәләкәй эш хаҡы түләнгән эшкә урынлашып, артабан, тейешле тәжрибә туплағас, конкурентлыҡҡа һәләтле булып, хеҙмәт баҙарында үҙеңде ҡыйбатыраҡҡа һатырға, — тип кәңәш итә улар.
Сараны ойоштороусылар — БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡарамағындағы Халыҡты эш менән тәьмин итеү дәүләт хеҙмәте идаралығы, Республика йәштәр мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге.


text:
Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы менән Ҙур театр араһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылдыФото: Андрей Старостин
Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы менән Ҙур театр араһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды
Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы менән Ҙур театр араһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылдыФото: Андрей Старостин
Бөгөн Мәскәүҙә асылған Башҡортостан Республикаһы көндәре сиктәрендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Ҙур театры генераль директоры Таһир Иҡсанов менән осрашты. Уның һөҙөмтәһендә Башкортостан Республикаһы менән «Рәсәйҙең Дәүләт академия Ҙур театры» федераль дәүләт бюджет учреждениеһы араһында хеҙмәттәшлек итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа Рөстәм Хәмитов менән Таһир Иҡсанов ҡултамғаһын ҡуйҙы.
Килешеүгә ҡул ҡуйыу тантанаһы алдынан Таһир Ғәҙелйән улы республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән уның хәләл ефете өсөн театр менән танышыу экскурсияһын ойошторҙо, театр музейын күрһәтте, Ҙур театрҙың тарихы, уның реконструкцияһы, бөгөнгө торошо, яңы спектаклдәр тураһында һөйләне.


text:
Республикала йылылыҡ өсөн түләүҙең яңы тәртибе раҫланды Фото: Олег Яровиков
Республикала йылылыҡ өсөн түләүҙең яңы тәртибе раҫланды
Республикала йылылыҡ өсөн түләүҙең яңы тәртибе раҫланды Фото: Олег Яровиков
ӨФӨ, 2016 йыл, 3 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.
Башҡортостан Хөкүмәте Баҡалы, Ғафури, Дәүләкән, Илеш, Ҡыйғы, Яңауыл райондарында, шулай уҡ Бәләбәй, Приютово ҡасаба Советында, Бәләбәй районы Аксаков ауыл Советында, Салауат районы Салауат ауыл Советында, Стәрлетамаҡ районы Отрадово ауыл Советында һәм Шишмә районы Шишмә ҡасаба Советында алдағы йылда йылытыу миҙгеле барышында йылылыҡ өсөн түләү тәртибен раҫланы.
Республиканың башҡа муниципаль берәмектәрендә йыл дауамында йылылыҡ өсөн түләүҙең ғәмәлдәге тәртибе һаҡлана.
Йылытыу миҙгелендә генә йылылыҡ өсөн түләү тураһында ҡарар ҡабул ителгән муниципалитеттарҙа йылытыу миҙгелендә түләү күләме арта. Шулай итеп, күрһәтелгән хеҙмәттәр өсөн генә түләү билдәләнә. Иҫәп приборҙары ҡуйылмаған йорттарҙа иһә йылылыҡ энергияһын ҡулланыу нормативтары буйынса, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


text:
Грузия батшалығы
Грузия батшалығы — 978 йылда Баграт III тарафынан Грузияның күп өлөшө берләшкәнлдән һуң барлыҡҡа килгән урта быуат Кавказ дәүләте[1]. Төньяҡ Кавказдан Төньяҡ Иранға һәм Көнбайыш Әрмәнстанға тиклем. Әммә башта монголдар, ә һуңыраҡ Аҡһаҡ Тимерҙең 8 яуы Грузия батшалығын бөлдөрә һәм уның тарҡалыуына килтерә.
Йөкмәткеһе
- 1 Тарихы
- 2 Иҫкәрмәләр
- 3 Әҙәбиәт
- 4 Һылтанмалар
Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
1008 йылда Баграт III Багратиони берләшкән Грузияның тәүге батшаһы була.
XI быуаттың икенсе яртыһы дауамында батшалыҡҡа даими рәүештә төрөк-сәлжүктәр һөжүм итә. 1071 йылда улар берләшкән Византия, Әрмәнстан һәм Грузия ғәскәрен Манцикерт янындағы алышта тар-мар итә һәм Грузия батшалығының ҙур ғына биләмәләре сәлжүктәр тарафынан яулап алына.
Давид Төҙөүсе һәм Грузияның көсәйеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
XII быуат — XIII быуат башына феодаль Грузияның иҡтисады һәм мәҙәниәтенең сәскә атыу осоро тура килә. Батша Давид IV Төҙөүсе 1089 йылда 16 йәшендә тәхеткә ултыра. Власҡа килгәстә үк, Давид сәлжүктәрҙең һөжүмен кире ҡаға алырлыҡ регуляр армия төҙөй. 1096—1099 йылдарҙағы беренсе тәре яуы сәлжүктәрҙең төп көстәрен йәлеп иттерә, бын менән файҙаланып 1099 йылдың аҙағына ҡарай Давид барлыҡ тиерлек (Тбилиси һәм Эретинан башҡа) грузин ерҙәрен ҡайтара ала. 1103 йылда Грузия православие сиркәүен үҙгәртеп ҡора һәм уның католикосын тәғәйенләй. 1103—1105 йылдарҙа Эретин баҫып ала, 1110 һәм 1118 йылдар араһында түбәнге Картлины һәм Әрмәнстандың бер өлөшөн (Сомхити) яулап ала, һөҙөмтәлә сәлжүктәр ҡулы аҫтында ҡалған Тбилиси бөтә яҡтан Грузия батшалығы менән уратып алынған анклавҡа әйләнә.
1121 йылда Дидгори янындағы алышта Давид сәлжүктәрҙең көслө ғәскәренең һөжүмен кире ҡаға ала, бынан һуң Тбилисины яулап ала һәм баш ҡаланы шунда күсерә. 1124 йылда Грузия батшалығы составына көнбайыш Ширванды һәм төньяҡ Әрмәнстанды индерә, шулай итеп барлыҡ тиерлек Кавказ аръяғын берләштерә.
Батша Давид IV хакимлығы осоронда ислам дин әһелдәренә хөрмәт менән ҡараған, мосолман сауҙагәрҙәренә булышлыҡ күрһәткән, мосолман шағирҙары һәм философтары менән дуҫ булған. Шунлыҡтан Грузия христиан дәүләте һәм үҙен Византияның вариҫы тип иҫәпләһәлә, Грузияла йәшәгән мосолмандар бында эҙәрлекләнмәгән.
1125 йылда батша Давид вафат була, уның вариҫтары (Деметре I, Давид V һәм Георгий III) Грузия батшалығының көсәйеүен һәм киңәйеүен дауам итә.
Батшабикә Тамара һәм Алтын быуат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Батшабикә Тамара ғәскәре 1194—1204 йылдарҙа көньяҡта һәм көньяҡ-көнсығышта төрөктәрҙең бер нисә һөжүмен кире ҡаға һәм Көньяҡ Әрмәнстанға баҫып инә. Һуңғыһын ҙур өлөшө, шул иҫәптән Карин, Эрзинджан һәм Ван, Грузия протекторатоы булып китә.
1204 йылда Тәре яуҙары барышында Византия империяһының баш ҡалаһы Константинополь бөлдөрөлгәс, Грузия батшалығы Ҡара диңгеҙҙең көньяҡ-көнсығыш яр буйҙарындағы ҡалаларҙы яулап ала: Трапезунд, Лимнию, Самсун, Синоп, Керасунт, Котиор, Гераклея. Барлыҡҡа килгән Трапезунд империяһы Грузия йоғонтоһонда була[2].
1210 йылда Закариа Мхаргрдзели батшабикә Тамараға Иранға яу менән барырға кәңәш итә. Был яу барышында Грузия ғәскәре Маракд, Тавреж (Тебриз), Мианэ, Зенджан һәм Казвин ҡалаларын талай, Ирандың үҙәгендә урынлашҡан Ром-Гурға тиклем барып етә һәм ҙур табыш менән Грузия батшалығына әйләнеп ҡайта[3].
Батшалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Баграт III — батша (975—1014);
- Георгий I — батша (1014—1027);
- Баграт IV — батша (1027—1072);
- Георгий II — батша (1072—1089);
- Давид IV Төҙөүсе — батша (1089—1125);
- Деметре I (Дмитрий I) — батша (1125—1154);
- Давид V — батша (1154—1155);
- Деметре I (Дмитрий I) — батша (1155—1156, икенсе тапҡыр);
- Георгий III — батша (1156—1184);
- Бөйөк Тамара I — батшабикә (1184—1213, 1177 йылдан Георгий III менән бергә хакимлыҡ итә);
- Георгий IV Лаша — батша (1213—1223);
- Русудан — батшабикә (1223—1245).
Батшалыҡты бүлеү (1246—1329)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнсығыш Грузия батшалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Давид VII Улу — (1247—1270),
- Деметре II Самопожертвователь — (1270—1289),
- Вахтанг II — (1289—1293),
- Давид VIII — (1293—1311),
- Вахтанг III — (1298), (1302—1308, икенсе тапҡыр)
- Георгий V Блистательный — (1299), (1314—1329, икенсе тапҡыр), (1329—1346, берләштерелгән Грузия батшаһы),
- Георгий VI Малый — (1311—1313),
Көнбайыш Грузия (Имерети) батшалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Көнбайыш Грузия (Имерети) эриставтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Баграт I — эристав (1329—1372),
- Александр — эристав (1372—1387), батша (1387—1389),
- Георгий — эристав (1389—1392),
- Константин — эристав (1396—1401),
- Деметре — эристав (1401—1455),
- Баграт II — эристав (1455—1463), батша (1463—1466), (1466—1478 Баграт VI булараҡ берләштерелгән Грузия батшаһы).
Грузияны берләштереү (1329—1490)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Георгий V Блистательный — (1329—1346),
- Давид IX — (1346—1360),
- Бөйөк Баграт V — (1360—1393),
- Георгий VII]— (1393—1407),
- Константин I — (1407—1412),
- Бөйөк Александр I — (1412—1442),
- Вахтанг IV — (1442—1446),
- Георгий VIII — (1446—1466),
- Баграт VI — (1466—1478),
- Александр II — 1478,
- Константин II — (1478—1490, Картли батшаһы)
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- Вачнадзе М., Гурули В., Бахтадзе М. История Грузии (с древнейших времен до наших дней)


text:
Сабый тыуҙы, шатлыҡ артты… Йәш ғаиләләргә тантаналы рәүештә сабый тыуыу тураһында таныҡлыҡ тапшырылды
25 июня 2014 йыл | Йәмғиәт
Күңелле мәшәҡәттәр өҫтәп ғаиләлә сабый тыуа, өр-яңы ғүмер башлана. 30 майҙа Балаларҙы яҡлау көнө уңайынан ғаиләләре артыу шатлығын кисергән бәхетле парҙар ЗАГС бүлеге һәм район мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре тарафынан әҙерләнгән сараға саҡырылды.
"Красноусол” шифаханаһы хеҙмәткәрҙәре Олеся һәм Салауат Мәжитовтар ғаиләһендә 7 майҙа икенсе бала булып ҡыҙҙары Мәҙинә тыуған, тәүгеһе – улдары Рөстәмгә 5 йәш. Ошо уҡ көндә Красноусолдан Юлиә менән Артемий Григорьевтар тәүге сабыйҙары Никитаға атай-әсәй булыу бәхете кисергән. Анастасия менән Виктор Захаровтар ғаиләһендә лә 13 майҙа ир бала донъяға килгән. Көтөп алған тәүге сабыйҙарына яратып Владислав тигән исем биргәндәр.
"Красноусол” шифаханаһы хеҙмәткәрҙәре Олеся һәм Салауат Мәжитовтар ғаиләһендә 7 майҙа икенсе бала булып ҡыҙҙары Мәҙинә тыуған, тәүгеһе – улдары Рөстәмгә 5 йәш. Ошо уҡ көндә Красноусолдан Юлиә менән Артемий Григорьевтар тәүге сабыйҙары Никитаға атай-әсәй булыу бәхете кисергән. Анастасия менән Виктор Захаровтар ғаиләһендә лә 13 майҙа ир бала донъяға килгән. Көтөп алған тәүге сабыйҙарына яратып Владислав тигән исем биргәндәр.
Яңғыҙ яугир яу ҡайтармай
25 июня 2014 йыл | Сәйәсәт
"Берҙәм Рәсәй" партияһы ағзалары Башҡортостан Президенты вазифаһына үҙ дәғүәсеһен билдәләне. Башҡортостан төбәк бүлексәһе конференцияһы делегаттары бер тауыштан тиерлек Рөстәм Хәмитовтың кандидатураһын раҫланы.
Партияның июнь башында булған алдан һайлауы ваҡытында алты кандидат араһынан өсәү үткәйне: Рөстәм Хәмитов, Булат Йомаҙилов һәм Рафаэль Мәрҙәншин. Был юлы йәшерен тауыш биреү өсөн 216 бюллетень әҙерләнгән булһа, тауыштарҙың 209-ы Рөстәм Хәмитовҡа бирелде.
Партияның июнь башында булған алдан һайлауы ваҡытында алты кандидат араһынан өсәү үткәйне: Рөстәм Хәмитов, Булат Йомаҙилов һәм Рафаэль Мәрҙәншин. Был юлы йәшерен тауыш биреү өсөн 216 бюллетень әҙерләнгән булһа, тауыштарҙың 209-ы Рөстәм Хәмитовҡа бирелде.
Мәғлүмәт белдереүе
25 июня 2014 йыл | Урындағы үҙидара
23 июндә район Советының сираттағы 28-се ултырышы булып үтте. Уның эшендә район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров ҡатнашты. Көн тәртибендә "Ауыл биләмәләрендә янғын һағы хәүефһеҙлеге сараларын тәьмин итеү тураһында”, "Район биләмәһендә "Башҡортостан Республикаһында торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеүҙә граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлау тураһында”ғы БР Законын ғәмәлгә ашырыу тураһында”, "Районды һыу менән тәьмин итеү, һыу үткәреү торошо тураһында”, "Юл фондынан финансланған урындағы әһәмиәтле юлдарҙы ремонтлау вәкәләтлектәрен Красноусол ауыл советы ауыл биләмәһенә тапшырыу тураһында”ғы мәсьәләләр ҡаралды.
Йәштәр байрам итәсәк
25 июня 2014 йыл | Яңылыҡтар
Сәхнә йондоҙо
23 июня 2014 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт
Бала саҡта һәр кемдең үҙе генә белгән, сер итеп һаҡлаған хыялы була. Ошо хыял йондоҙҙай балҡып, бала күңелен яҡты хистәргә күмә. Район мәҙәниәт һарайының методик бүлек мөдире Рәзилә Рәйес ҡыҙы Хәбибуллина ла (һүрәттә) бала саҡтан үҫкәс артистка булырға хыялланған. Һәм Хоҙай биргән һәләте, үҙенең тырышлығы, маҡсатына ынтылып йәшәүе менән хыялы тормошҡа ашты. Шуға ла мин уны бөгөн иң бәхетле кешелер тип уйлайым.